2004, Europees Jaar van opvoeding door sport
De Voorzitter.
Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0419/2002) van mevrouw Pack, namens de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van een besluit van het Europees Parlement en de Raad tot instelling van het Europees Jaar van opvoeding door sport 2004 (9605/2/2002 - C5-0498/2002 - 2001/0244(COD)).

Pack (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte collega's, wij hebben op school allemaal de uitdrukking geleerd 'Mens sana in corpore sano?, wat betekent 'een gezonde geest in een gezond lichaam?. Deze oude Romeinse wijsheid is ons in ieder geval in theorie bekend. Sport is de wijdst verspreide vorm van vrijetijdsbesteding. Iedere derde Europeaan doet aan een bepaalde vorm van sport, sommigen zelfs nog op zeer hoge leeftijd.
Lichamelijke activiteiten zijn goed voor de gezondheid en de sportieve strijd bevordert diverse sociale vaardigheden, zoals vriendschap, teamgeest, solidariteit, prestatiebereidheid, doorzettingsvermogen en niet in de laatste plaats fair play. Zoals u weet herkent men een goede sporter aan de wijze waarop hij wint en een groot sporter aan de wijze waarop hij verliest.
Geachte afgevaardigden, ondanks deze wezenlijke maatschappelijke rol valt sport niet onder het beleid dat op Gemeenschapsniveau wordt gevoerd. Daarom strijden wij er in het Parlement al enige jaren voor dat hiervoor een rechtsgrond in de Verdragen wordt opgenomen. Het is daarom zonder meer toe te juichten dat de commissaris eindelijk gehoor heeft gegeven aan de wens die ik in 1996 in mijn laatste verslag over sport heb geuit en een jaar van de sport heeft uitgeroepen. Dat jaar heet weliswaar niet het jaar van de sport, maar om vele begrijpelijke redenen 'Jaar van opvoeding door sport 2004?.
Het gaat erom in talrijke projecten de aandacht te vestigen op de rol van sport in buitenschoolse vorming en de educatieve waarde ervan. Bovendien moet meer aandacht worden besteed aan een betere afstemming tussen sport op school en de vele soorten sportorganisaties die Europa rijk is. Om tot de kern van de zaak te komen: doel en reden van het 'Europees Jaar van opvoeding door sport 2004? is niet te laten zien tot welke sportprestaties de mens in staat is - daarvan kunnen wij ons immers 365 dagen per jaar op tientallen televisiezenders overtuigen - maar te laten zien wat sport voor mensen kan betekenen.
Het Parlement is het eens over de zeven doelstellingen van dit themajaar. De samenwerking tussen onderwijsinstellingen en sportorganisaties moet worden bevorderd, evenals de sociale vaardigheden die door sport worden ontwikkeld, vrijwillige inzet, mobiliteit van scholieren door internationale wedstrijden, evenwicht tussen geestelijke en lichamelijke activiteiten en vooruitzichten op onderwijs voor jonge professionele sporters.
Geachte collega's, de Raad heeft ingestemd met de fundamentele punten van het verslag dat in eerste lezing door het Parlement is aangenomen. En, wat ook belangrijk is, de Raad is het eens met het bedrag dat ter beschikking moet worden gesteld. Volgens de Commissie is 11,5 miljoen euro voldoende om haar plannen voor dit jaar uit te voeren. Als iedereen meewerkt, en dat geldt ook voor de media, kan dit jaar daadwerkelijk van grote betekenis zijn voor de sport. Ik hoop van harte dat de dalende tendens wat betreft de betekenis van schoolsport kan worden gekeerd. Wij willen met dit jaar de netwerken bevorderen en een aanzet tot grensoverschrijdende samenwerking geven.
Dames en heren, wij wilden niet dat het kleine beetje beschikbare geld besteed zou worden aan een eindeloze reeks onderzoeken. Er wordt immers voortdurend onderzoek verricht en daar is dit Jaar niet voor bedoeld. Mijns inziens is een eindevaluatie van de resultaten van dit Jaar het enige onderzoek dat we nodig hebben en verder moeten we daar geen geld aan uitgeven. De Raad is ons hierin gevolgd. Mijn idee om een Europese wedstrijd te organiseren in de aanloop naar de Olympische Spelen is eveneens overgenomen - weliswaar niet in het verdrag, maar in de vorm van een protocol. Daar ben ik zeer mee ingenomen en ik hoop van harte dat de Commissie ons verzoek inwilligt en een wedstrijd uitschrijft met als hoogtepunt dat de winnaars in 2004 aanwezig mogen zijn bij het ontsteken van de olympische vlam in Olympia. Dat zou een passend hoogtepunt zijn voor het Jaar van opvoeding door sport.
Collega's, waar komt het nu op aan? Wij willen een platform oprichten voor opvoedkundige maatregelen op het gebied van sport die grenzen, nationale onderwijsinstellingen en organisaties overstijgen. Wij willen een aanzet geven tot grensoverschrijdende initiatieven en netwerken. Daarnaast moeten we een uitwisseling van ideeën op gang brengen waardoor voorbeeldige projecten en initiatieven - met andere woorden beste praktijken - zoveel mogelijk worden nagevolgd gedurende de voorbereiding in 2003 en in het feitelijke Jaar van opvoeding door sport 2004. Het instrument van communautaire projecten zal tachtig procent subsidie ontvangen en plannen die uitsluitend op nationaal niveau ten uitvoer worden gelegd zullen voor vijftig procent worden gecofinancierd. Dat lijkt mij een zeer geschikte manier om de Europese dimensie van dit themajaar voor het voetlicht te brengen.
Hier wil ik het bij laten. Ik wil de Raad en de Commissie danken en ik hoop dat wij allen onze burgers bewust kunnen maken van de idee van dit Jaar van opvoeding door sport en dat de Conventie uiteindelijk zo verstandig zal zijn een rechtsgrondslag voor sport in te voeren.

De Voorzitter.
Geachte collega's, ik heb een mededeling met betrekking tot het tragische ongeluk met de olietanker de Prestige voor de kust van Galicië en de onlangs door de Raad van Kopenhagen aangenomen conclusies. In verband met deze gebeurtenissen heb ik van de Commissie een voorstel ontvangen voor een verordening tot instelling van specifieke maatregelen om de schade veroorzaakt door olie uit de Prestige te vergoeden voor de visserijsector, de schelpdierensector en de aquacultuursector in Spanje. Met het oog op de buitengewone urgentie van de situatie en de ernstige gevolgen ervan zal de Raad er alles aan doen dit voorstel onverwijld aan te nemen, zo mogelijk al tijdens de huidige bijeenkomst van de Raad. Het Parlement dient zo spoedig mogelijk zijn standpunt kenbaar te maken. Het voorstel is met de Commissie visserij afgestemd en ik stel voor de agenda zodanig te wijzigen dat wij hier vanmiddag nog over kunnen stemmen. Daar er geen bezwaren zijn tegen dit voorstel zal de agenda aldus gewijzigd worden.

Reding
. (FR) Mijnheer de Voorzitter, geachte leden van het Parlement, waarde collega's, ik heb al vaak het woord voor u mogen voeren. Maar vandaag is een bijzondere dag, ik deel met u het besef dat dit een belangrijk moment is. Ik zou haast zeggen dat dit een historisch moment is voor de jeugd uit onze landen. U staat immers op het punt de beslissing goed te keuren die van 2004 het Europees Jaar van opvoeding door sport maakt. Dit is de eerste keer dat rond sport, en vooral ook rond de opvoedkundige waarde van sport, op communautair niveau een zodanig groots initiatief tot stand komt.
Dit is ook de eerste keer dat we zo'n duidelijk signaal uitsturen naar onze medeburgers dat de communautaire instellingen de sociale en educatieve functie van sport naar waarde schatten, net als de centrale plaats die sport inneemt in het informeel leren. Het is goed dat deze waarden door het Parlement bekrachtigd worden, aangezien met name het Europees Parlement er al jaren voor ijvert dat sport meer aandacht krijgt.
Een Europees Jaar is er om gedurende een heel jaar middelen, inzet en verbeeldingskracht te bundelen en zo een bepaald beleid, een bepaalde aanpak te propageren. Daarbij krijgt ook het maatschappelijk middenveld zijn plaats. Ik ben er zeker van dat een Europees Jaar van opvoeding door sport onze gedeelde idealen met kracht zal helpen uitdragen, vooral ook het ideaal dat sport bijdraagt tot de algemene vorming en het besef van normen en waarden.
De beslissing die u dadelijk gaat nemen, de stem die u dadelijk gaat uitbrengen is goed nieuws, zowel voor het onderwijs als voor de sportwereld. Zij vormt de neerslag van een gezamenlijk project waar het Parlement, de Commissie en de Raad met beleid aan hebben gewerkt. Onze teamgeest, onze volmaakte samenwerking en onze onderlinge verstandhouding rond dit project waren van dien aard, dat we, als dit de Olympische Spelen waren, de gouden medaille gezamenlijk zouden hebben gewonnen. Hieraan is het ook te danken dat alles nu rond is. We kunnen aan de slag, we kunnen concrete werkzaamheden aanvatten, want de gesprekken zijn snel en goed verlopen. We hebben geen gele of rode kaarten hoeven uit te delen zoals bij het voetbal, en hieruit blijkt nog maar eens dat ons gezamenlijk project in een oprecht vriendschappelijke geest is verlopen. Ook het Parlement heeft zijn rol ten volle gespeeld: dankzij de amendementen en wijzigingen - en ik zeg dit zonder schroom - is de oorspronkelijke tekst van de Commissie er alleen maar beter op geworden.
Geachte leden van het Parlement, u heeft benadrukt dat er voor de sport op basisniveau concrete stappen moeten worden ondernomen. U heeft een voorkeur uitgesproken voor projecten ter plaatse veeleer dan voor verslagen en studies. U heeft benadrukt dat sportbonden, sportverenigingen en onderwijsinstellingen de handen ineen moeten slaan. Tot slot vond u dat de doelstellingen van ons Jaar van opvoeding door sport duidelijk omschreven moesten worden en dat gehandeld moest worden naar het subsidiariteitsbeginsel, zodat ieders bevoegdheden worden gerespecteerd. Al deze wensen zijn verwerkt in de uiteindelijke beslissing. De Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport is in haar laatste vergaderingen tot de slotsom gekomen dat de bedenkingen van het Parlement in grote lijnen vervat waren in het gemeenschappelijk standpunt van de Raad, en ik geloof ook dat dat zo is.
Bij mijn reizen door Europa, in mijn gesprekken en op vergaderingen heb ik met eigen ogen kunnen zien op hoeveel bijval dit nieuwe initiatief nu al kan rekenen en hoeveel verwachtingen het al bij onze burgers, scholen, sportbonden en -verenigingen en plaatselijke overheden heeft gewekt. Ik ben er dus rotsvast van overtuigd, waarde collega's, dat dit Jaar van opvoeding door sport een groots Jaar wordt. Kijkt u maar hoe het Europees talenjaar dankzij de inzet van de burgers is verlopen. Ik ben er zeker van dat het Jaar van opvoeding door sport op dit succes kan voortbouwen en nog doeltreffender kan worden, nog dieper zal kunnen doordringen in onze diverse samenlevingen.
Een paar dagen geleden heeft voorzitter Prodi in Wenen op een congres over een ethisch Europa gezegd: "Europa heeft een filosofie en een ziel nodig". Onze inspanningen voor de waarde van sport en zijn sociale en opvoedkundige functie, draagt daartoe bij. Onderwijs en sport nemen tot mijn genoegen een centrale plaats in in ieders dagelijkse bezigheden. Het enige dat moet gebeuren, en dat ook zal gebeuren, is dat we moeten laten zien dat er ondanks alle uitwassen vooral ook positieve kanten aan sport zijn.
Concreet nu. Mijn ambtenaren zijn al bezig met de aanbestedingen die de komende maanden moeten worden uitgeschreven. We zijn al bezig aan een tijdschema, aan evenementen en met het oprichten van een adviescommissie. U ziet dus dat deze stemming geen eindsignaal is voor een politiek spel, een spel dat overigens in een geest van fair play is verlopen. Het is veeleer een startschot. Het spreekt voor zich dat het Parlement regelmatig op de hoogte zal worden gehouden over de ontwikkelingen met betrekking tot het Europees Jaar. Hiertoe is de Commissie uiteraard formeel verplicht, maar ik zal bij die gelegenheden ook kennis kunnen nemen van uw ideeën die eerder al, bij de totstandkoming, zo nuttig zijn gebleken.
Mijnheer de Voorzitter, ik heb zojuist gesproken van een historische stemming over de opvoeding door sport. 2004 wordt, zoals iedereen weet, ook in andere opzichten een historisch jaar, met de uitbreiding, de Conventie en nog vele andere gebeurtenissen. In dat verband zou ik u de volgende vragen willen voorleggen. Als we willen dat Europa dicht bij de burger staat, mogen we sport dan als een zuiver commerciële aangelegenheid blijven beschouwen? Moeten we geen rekening houden met de belangrijke plaats die sport in het dagelijks leven van de burger inneemt? Is sport geen belangrijk onderdeel van elk beleid ter bevordering van het Europees burgerschap?
Mijnheer de Voorzitter, ik weet dat dit in het Parlement al ter sprake is gekomen en dat u zich ervan bewust bent dat sport van belang is voor de Europese zaak en voor het ontstaan van een Europees bewustzijn onder onze medeburgers. Wij gaan de normen en waarden uit de sport met kracht onder onze jonge generatie en onder onze burgers verspreiden. Deze normen en waarden zullen de grondslag vormen van een actief burgerschap met respect voor anderen en voor het Europese ideaal.
Zabell (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wilde allereerst de rapporteur feliciteren met het lastige werk dat zij heeft verricht, en nog maar eens herhalen dat sport een zeer doelmatig instrument is gebleken voor de opvoeding. Dat geldt zowel voor gewone als voor minder gewone situaties, zoals, om slechts een enkel voorbeeld te noemen, in wijken waar achterstand heerst en behoefte aan integratie bestaat. Daarnaast kan sport ook uitstekend worden ingezet bij de opvoeding in onderwerpen als milieu, voeding, gezondheid en teamwerk. Die mogelijkheden moeten wij dan ook uitbuiten.
Het jaar 2004 is het Europees Jaar van opvoeding door sport, en dat is voor ons een mooie gelegenheid om de Europese burgers te laten zien dat ook wij ons hier binnen de Europese instellingen sterk maken voor sport, en dat ons veel gelegen is aan, om slechts enkele van de talloze voorbeelden te noemen, de potentiële voordelen van sport voor de gezondheid, de integratie van personen in ons Europa, en de strijd tegen xenofobie.
Wij moeten ook gebruik maken van de mogelijke weerklank van het jaar 2004 om de lidstaten te laten zien dat het zeer wel mogelijk is in de 15 lidstaten - of 25, na de uitbreiding - en tegelijkertijd in communautair verband, activiteiten te ontwikkelen om de sport te bevorderen, en dat zij niet bang hoeven te zijn dat wij ons op het terrein van hun bevoegdheden begeven. Wel willen wij de leemte opvullen die ontstaat als gevolg van de subsidiariteit, om de Europeanen in staat te stellen te profiteren van de talrijke positieve kanten van sport. Mijn verzoek aan u is dan ook dat wij allemaal een extra inspanning leveren om te bereiken dat bij de volgende herziening van het Verdrag betreffende de Europese Unie nu eindelijk een artikel over sport wordt opgenomen. Daarmee kunnen wij de mensen in Europa duidelijk maken dat in het Europees Parlement, in de Europese Commissie, en in alle Europese instellingen, het besef leeft dat sport van vitaal belang is als instrument voor de verbetering van de kwaliteit van hun leven.

Prets (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, ik ben blij dat het thema sport vandaag overdag wordt behandeld en niet, zoals anders zo vaak het geval is, naar de avondvergaderingen verschoven hoefde te worden. Het is naar mijn mening een goede start dat wij hier overdag over kunnen discussiëren.
Het doet mij deugd dat 2004 geheel in het teken van sport zal staan. De Olympische Spelen, de Paralympics en het Europees Kampioenschap voetbal, om enkele sportevenementen te noemen, zullen de aandacht van miljoenen mensen trekken. Velen daarvan zullen vol enthousiasme raken, anderen zullen teleurgesteld worden, maar er zullen ook mensen zijn die erdoor worden aangespoord ook zelf actief of actiever te worden. In het Europees Jaar van opvoeding door sport kan gebruik worden gemaakt van deze publieke belangstelling om de maatschappelijke waarde van sport naar voren te halen. Uit talloze onderzoeken blijkt reeds dat sport educatieve waarde heeft, gezondheidsproblemen voorkomt en herstel na ziekte bevordert, jongeren en ouderen sociale vaardigheden aanleert en nog veel meer dat al naar voren is gebracht.
Ik juich het derhalve toe dat wij geen nieuwe onderzoeken meer laten uitvoeren, maar dat er in het Jaar van opvoeding door sport nieuwe praktijkervaringen worden verzameld door uitbreiding van bepaalde activiteiten zoals de bevordering van de samenwerking tussen scholen en sportorganisaties. Dat is van groot belang om beide nader tot elkaar te brengen en de voordelen voor beide soorten organisaties tot het uiterste te benutten wat betreft de mobiliteit van scholieren, verenigingen en medewerkers. Het is eveneens van belang als wij sport willen ondersteunen in zijn maatschappelijke functie en bij het voldoen aan de maatchappelijke eisen die aan sport gesteld worden.
Het blijft mijns inziens evenwel ook belangrijk we ons afvragen wat we bedoelen met fair play, dat onlosmakelijk met sport verbonden is. Racisme, doping en het behandelen van sporters als handelswaar hebben het imago van fair play bepaald geen goed gedaan. Er moet eveneens opnieuw aandacht worden geschonken aan vrouwen in de sport en hun positie moet worden versterkt. Dat onderstrepen wij ook met ons verzoek dat de verenigingen - anders dan in de eerste voorstellen - hier in het Jaar van opvoeding door sport ook bij worden betrokken. Zeshonderdduizend sportverenigingen leveren met hun duizenden medewerkers een zeer belangrijke, wezenlijke en onmisbare bijdrage.
Waarde collega's, 2003 komt eraan, het Europees Jaar van personen met een handicap. Mijns inziens moeten wij dit thema benutten en ons al op 2004 voorbereiden door ons het komende jaar al af te vragen welke integratiemogelijkheden er zijn voor gehandicapte sporters. Welke activiteiten kunnen de ruim zeshonderdduizend sportverenigingen deze mensen bieden? Er is op dit punt zowel publieke bewustwording nodig als financiële ondersteuning. Al deze aspecten onderstrepen ons verzoek dit onderwerp op te nemen in het Verdrag.

De Clercq (ELDR).
Ik wil allereerst de rapporteur feliciteren met dit belangrijk verslag. Reeds in vorige resoluties, en het laatst in 1997, heeft ons Parlement erop aangedrongen een Europees Jaar te wijden aan de sport. De belangstelling van de Europese Unie is tot nu toe vooral uitgegaan naar de beroepssport en er werd minder aandacht geschonken aan de recreatiesport en zijn culturele, educatieve en sociale verdiensten. Zoals terecht vermeld, is dit waarschijnlijk en vooral te wijten aan het feit dat er nog steeds geen verdragsartikel de Europese Unie een expliciete bevoegdheid ter zake verleent. Met één derde van de EU-burgers dat actief aan sport doet, en meer dan 600.000 sportclubs, is sport echter onmiskenbaar een belangrijk maatschappelijk fenomeen.
Sport is niet alleen belangrijk op sociaal en cultureel vlak maar ook op economisch gebied. Naar schatting vertegenwoordigt de sector ongeveer twee procent van het totaal bruto binnenlands product van de Europese Unie. Sport is van groot belang als drager van positieve waarden zoals wilskracht, moed, verdraagzaamheid, loyaliteit en vriendschap. Gezien zijn enorme impact wordt sport echter ook vaak negatief benaderd met gevoelens van chauvinisme, racisme en geweld en jammer genoeg krijgt sport ook negatieve aandacht via geweld, omkoperij of hooliganisme. Dat in dit Europees Jaar de klemtoon zal worden gelegd op sportonderricht aan en -opleiding van jongeren is dus fel toe te juichen. Het is ook juist dat op school steeds minder tijd en aandacht wordt besteed aan sportonderricht, een tendens die dringend moet worden omgebogen. Sportclubs kunnen hier de school aanvullen en ondersteunen. Het is dus van essentieel belang de banden tussen clubs en scholen te verbeteren. Sport moet vooral zorgen voor lichamelijk en geestelijk evenwicht alsook voor maatschappelijke integratie en met het oog op de uitbreiding in 2004 is dat meer dan belangrijk, vooral in tijden waarin onverdraagzaamheid meer en meer de kop opsteekt.

Wyn (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, ik complimenteer de rapporteur en juich dit uitstekende initiatief toe. Sport is niet alleen een belangrijk maatschappelijk fenomeen en een manier om de geestelijke en lichamelijke gezondheid te verbeteren, maar het is ook een prachtig educatief instrument waarmee jongeren zich belangrijke sociale vaardigheden eigen kunnen maken. Daarom ben ik een fervent voorstander van het Europees Jaar van opvoeding door sport 2004.
Ik kijk ten zeerste uit naar het positieve effect dat sport middels dit programma zal hebben op het leven van jongeren uit minder bevoorrechte gemeenschappen. Sport wordt in dit programma voorgesteld als een manier om de sociale integratie van dergelijke groepen en gemeenschappen te bevorderen. Niettemin betreur ik dat zowel de Raad als de Commissie de amendementen van het Parlement hebben verworpen waarin de organisatie van wedstrijden tussen scholen werd voorgesteld, waarbij winnende scholen de volgende Olympische Spelen in Griekenland mochten bijwonen. Desondanks ben ik blij dat de Raad de wil van het Parlement in dezen heeft erkend.

Titford (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, de waarde van sport als middel ter bevordering van de nationale identiteit en verdere integratie wordt al sinds lange tijd erkend. Niet voor niets hebben zowel democratische als totalitaire regeringen het geld van belastingbetalers ingezet voor sportactiviteiten.
In het kader van de Europese integratie werd de rol van sport door de Gemeenschappen officieel erkend in het rapport-Adonino, dat in juni 1985 aan de Europese Raad van Milaan is gepresenteerd. Het lijdt geen twijfel dat sport werd beschouwd als een waardevol goed, dat de Gemeenschappen de gelegenheid bood om actieve betrokkenheid van de Europese burgers bij de opbouw van Europa te stimuleren. Van welke retoriek dit Parlement zich ook bedient, het uiteindelijke doel van dit Europese Jaar is de bevordering van verdere Europese integratie. Met andere woorden: dit is je reinste propaganda.
Het is geen toeval dat het Jaar samenvalt met de Olympische Spelen. Leden van dit Parlement denken er wellicht anders over, maar dit is een cynische poging om via de Spelen de Europese agenda naar voren te schuiven.
Het is dan ook schandalig dat geld van Europese belastingbetalers aan dit project wordt besteed. 11.5 miljoen euro mag dan wel een klein bedrag zijn in vergelijking met de algemene uitgaven, maar het is nog steeds een hoop geld. Een dergelijk bedrag is niet te rechtvaardigen. Het is niet de bedoeling dat wij zulke pure en harde propaganda financieren.

Mauro (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, het feit dat er zich in deze zaal onder onze vooraanstaande collega's ook vrienden bevinden die in de geschiedenis en ons geheugen gegrift zijn als sportkampioenen, geeft rechtstreeks weer wat wij met dit verslag en de samenwerking met de rapporteur, mevrouw Pack, tot uiting hebben willen brengen. Onze dierbare collega's Zabell en Matikainen-Kallström en onze vriend Mennea zijn in zekere zin het voorbeeld, het levend bewijs van het feit dat dankzij opvoeding via de sport een generatie kan opgroeien die niet alleen de prijs maar ook de waarde van de dingen kent. Juist iemand die de waarde van de dingen kent kan al groeiende blijk geven van een grote passie, van een kracht en een inzet die zich niet beperken tot het om elke prijs behalen van resultaten. Daarom hebben zij het volste recht in deze rijen plaats te nemen en zijn zij in staat de Europese Unie op waardige wijze te vertegenwoordigen.
Wij hebben dit concept en deze waarden naar voren willen brengen in een denkproces waarbij wij ook onze onderwijssystemen betrokken hebben. In ons verslag wordt een streng oordeel geveld over de Europese onderwijssystemen. Daarin wordt steeds minder tijd beschikbaar gemaakt voor schoolsport. In steeds meer scholen wordt sport bedreven in bouwvallige ruimten. Daarvoor is steun nodig. Zo moet ook de zorg van de rapporteur worden geïnterpreteerd. Zij wil dit probleem op praktische wijze aanpakken en door middel van wedstrijden een concreet denkproces over de educatieve mogelijkheden van de sport op gang brengen. Ik geloof kortom dat het Europees Jaar van opvoeding door sport een instrument kan zijn waarmee wij ervoor kunnen zorgen dat de school iets doet voor de jongeren van morgen, voor het lot van een nieuwe generatie. Wij kunnen dit gebruiken om ervoor te zorgen dat wij in de toekomst andere jongeren zullen hebben, jongeren die niet alleen kampioen willen worden maar ook - en dit is veel belangrijk - mensen, mensen die de sport kunnen zien als een weg om de realiteit te beleven, die met andere woorden kampioenen in de menselijkheid kunnen worden. Dan is het namelijk ook mogelijk sportkampioen te worden.

Bautista Ojeda (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, sport betekent vooral een betere geestelijke en lichamelijke gezondheid, opvoeding in tolerantie, de eerbiediging van regels en de gezamenlijke aanvaarding van een bepaald resultaat. Die regels zijn bij uitstek democratisch en bevorderen de dialoog en het gevoel van saamhorigheid.
In een tijd waarin het absolutistisch en reductionistisch denken de boventoon voert, vormt de bevordering van sportieve waarden het beste medicijn tegen intolerantie en xenofobie, ten behoeve van sociale integratie.
Opvoeden door sport wil zoveel zeggen als het meegeven van democratische waarden aan toekomstige generaties, en dat mag niet ontbreken in de Verdragen.

Matikainen-Kallström (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil mijn collega, mevrouw Pack, bedanken voor het waardevolle werk dat zij met het opstellen van dit verslag heeft verricht. U heeft al vele jaren uitstekend werk verricht ten behoeve van de sport en lichamelijke opvoeding. Het was een waar genoegen met u samen te werken.
Het is heel goed dat de Commissie is begonnen een Jaar van de sport te organiseren.
De positieve rol die beweging speelt als een basis voor geestelijk en lichamelijk welzijn, krijgt nu in heel Europa bekendheid. Zelfs een beetje beweging - laat staan regelmatige en veelzijdige sportbeoefening en de daarbij horende levenshouding - voorkomt hart- en vaatziekten, motorische aandoeningen en psychische problemen. Vooral het feit dat beweging psychische problemen kan helpen voorkomen, krijgt vaak te weinig aandacht. Beweging kan ook grote economische problemen helpen voorkomen. Talrijk zijn namelijk de verloren manuren die door beweging behouden hadden kunnen blijven.
Tegen deze achtergrond gezien, is de voor het themajaar toegewezen begroting van 11,5 miljoen euro in ieder geval niet overdreven. In veel lidstaten worden op scholen belangrijke vrijwillige naschoolse activiteiten georganiseerd. De middelen voor deze middagactiviteiten moeten aanzienlijk worden vergroot, want er is een enorme vraag naar de diensten die zij kunnen bieden. Middagclubs die door vrijwilligers worden georganiseerd, doen vaak waardevol werk. Middagactiviteiten die uit sport bestaan bieden kinderen de mogelijkheid hun natuurlijke behoefte aan beweging te bevredigen. Tegelijkertijd wordt kinderen een nuttig tijdverdrijf geboden en worden sociale problemen en uitsluiting voorkomen.
Waarom kunnen wij niet over sport praten als sport? Het is belachelijk dat sportprojecten onder andere artikelen verborgen moeten worden, omdat een rechtsgrondslag, een eigen artikel, voor sport ontbreekt. Het is beter om de dingen nu en in de toekomst bij hun naam te noemen.

Reding
Mijnheer de Voorzitter, ik zal het kort houden, want ik weet dat de klok tikt en dat u een volle agenda heeft.
Ik sluit me aan bij de leden die mevrouw Pack hebben geprezen voor haar buitengewoon degelijke werk en voor de energie waarmee ze zich jaar in jaar uit heeft vastgebeten in deze zaak, die zij uiteindelijk tot een goed einde heeft gebracht. Vandaag houden wij haar kindje als het ware boven het doopvont.
Ik wil kort ingaan op enkele van de gerichte vragen die gesteld zijn.
Het idee van het Parlement om een wedstrijd tussen scholen te organiseren en de winnaars aanwezig te laten zijn bij het ontsteken van de Olympische fakkel in Olympia is weliswaar niet in de tekst opgenomen, maar ik kan u wel een geheim verklappen: mijn medewerkers zijn al met de Europese Federatie voor Schoolsport in overleg om te kijken hoe we aan de wens van het Parlement tegemoet kunnen komen.
Het is heel goed tot me doorgedrongen dat het Parlement geen lawine van studies wil, mijnheer de Voorzitter. Prima, maar dan wil ik achteraf ook niet horen dat studies toch wenselijk geweest waren. Ik besef dat concrete projecten noodzakelijk zijn, maar ik vind ook dat er achteraf een evaluatie moet plaatsvinden. Dit is trouwens ook gebeurd voor het Europees talenjaar, en gezien het succes daarvan geloof ik dat het als model kan dienen en dat we eruit kunnen afleiden wat we wel en wat we niet moeten doen.
Ik kan u nog een geheim verklappen. Ik heb al heel wat verzoeken ontvangen om het woord te komen voeren of deel te komen nemen aan de activiteiten van de grote Europese sportfederaties. Ze willen allemaal hun steentje bijdragen tot ons project. Geld zullen ze ons niet vragen, want dat hebben ze zelf meer dan wij! De begroting van 11,5 miljoen euro is dan ook bedoeld om een sneeuwbaleffect te veroorzaken, want het concrete werk zal door maatschappelijke organisaties, door sportmensen en door scholen worden ingevuld.
Er zijn ook enkele vragen gesteld over het Europees Jaar van personen met een handicap, iets waarvoor wij ons eveneens actief inzetten. De Special World Olympics zullen in de zomer van 2003 in Dublin plaatsvinden. Wij zullen dit grote sportfestijn voor gehandicapten mede mogelijk maken door de werving van Ierse vrijwilligers te financieren. Het gaat hier overigens om een experiment dat in de loop van 2003 en 2004 verschillende malen zal worden herhaald. Daarbij laten we jonge vrijwilligers - honderd, tweehonderd, driehonderd jongeren - uit alle landen van Europa bij evenementen van groot symbolisch belang samenwerken ten behoeve van de sport. Bij het eerste experiment, in Dublin, zullen dus tweehonderd vrijwilligers uit alle uithoeken van Europa samenwerken. Dit gebeurt opnieuw in Athene, zowel bij de Olympische Spelen als bij de Paralympics, en vervolgens bij alle grote sportevenementen waar het vrijwillig engagement, de goede wil en het idealisme van onze jeugd een bijdrage kunnen leveren. Kortom, onze jeugd zal in de schijnwerpers staan.
Zoals u ziet, gebeuren er dus heel concrete dingen. Zoals ik u heb beloofd, zult u van de ontwikkelingen op de hoogte worden gehouden, en ik reken ook op uw inbreng om van dit jaar in uw regio en in uw land het jaar van elke burger te maken. Als vertegenwoordigers van de burger is voor u immers een belangrijke rol weggelegd.
De Voorzitter.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt vandaag om 11.30 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is de verklaring van de Commissie over de diensten van algemeen belang in Europa.

Reding
Mijnheer de Voorzitter, de kwestie van de openbare dienstverlening is voorwerp van een breed debat, zowel in Europa als daarbuiten, en de algemene tendens is geweest dat er overheidsinstanties in het leven worden geroepen die niet meer rechtstreeks produceren, maar die reglementeren en de spelregels bepalen. Vooral binnen Europa is het zo gegaan, en hiertoe heeft zeker ook de totstandkoming van de interne markt bijgedragen, die overigens sowieso noodzakelijk was.
Uit de praktijk blijkt dat een interne markt op basis van een gezonde concurrentie uitstekend samengaat met sociaal welzijn en een goed functionerende economie. Openbare dienstverlening is hiervan de meest concrete uiting. Sterker nog, meer concurrentie in de economie als geheel heeft de openbare dienstverlening efficiënter gemaakt.
De geschiedenis van de Gemeenschappen is altijd op een een consequente wijze verlopen. Bij elke stap in de Europese opbouw kwam er niet alleen vrij verkeer van goederen, personen, diensten of kapitaal, maar ook meer solidariteit en cohesie. Elke verruiming van de interne markt is hand in hand gegaan met maatregelen die zorgen dat de regio's en de zwaksten in de samenleving niet achterblijven. Zo was dat bij de Europese Akte, bij Maastricht en bij Amsterdam. Denk maar aan het economisch en sociaal cohesiebeleid, de consumentenbescherming en het milieubeleid, stuk voor stuk beleidsterreinen die in het Verdrag zijn opgenomen en die erop gericht zijn de strategie van marktopening en liberalisering te begeleiden en evenwichtig te laten verlopen.
Artikel 16 van het Verdrag, ingevoerd in Amsterdam, ruimt expliciet plaats in voor diensten van algemeen economisch belang. Het onderstreept dat een betere manier moet worden gevonden om diensten van algemeen belang goed te laten functioneren en tegelijkertijd te laten passen binnen en harmonieus te laten samengaan met de overige doelstellingen van het Verdrag, met name de interne markt en de vrije mededinging.
De Commissie heeft altijd het cruciale belang van openbare dienstverlening onderkend. In haar mededeling van 1996 over diensten van algemeen belang in Europa heeft zij voorgesteld te vermelden dat deze diensten gestimuleerd moeten worden. De communautaire sectoriële wetgeving voor industrietakken met een groot netwerk, en met name voor energievoorziening, omvat zeer ambitieuze doelstellingen voor een degelijke openbare dienstverlening.
Bovendien heeft de Commissie de markt- en concurrentieregels altijd zodanig toegepast dat het aanbod en de uitbouw van degelijke diensten van algemeen belang niet werden gehinderd. Daarbij denk ik bijvoorbeeld aan de mededeling over de openbare omroepen, die regels bevat inzake overheidssteun. Deze tekst, vorig jaar opgesteld door Mario Monti en mijzelf, is een toonbeeld van hoe de concurrentieregels op een verstandige manier kunnen worden toegepast zonder de nationale overheden hun vrijheid van handelen te ontnemen als het erom gaat diensten van algemeen belang hun taken te laten vervullen.
Diensten van algemeen belang maken bovendien integraal deel uit van het Europees samenlevingsmodel. Zij dragen bij tot het welzijn van de burger en maken het hem mogelijk een groot deel van zijn rechten uit te oefenen.
In haar verslag aan de Raad van Laken heeft de Commissie verklaard "de suggestie te [willen] onderzoeken om de beginselen die de diensten van algemeen belang in staat stellen hun taken te vervullen, waarvan sprake in artikel 16 van het Verdrag, in een kaderrichtlijn te consolideren en specificeren".
De Commissie heeft nu besloten dit niet in een kaderrichtlijn, maar in een groenboek te doen. De twee voornaamste redenen voor deze aanpak zijn als volgt. Ten eerste gaat het om zaken die zodanig ver reiken, dat een discussie over een kaderrichtlijn te beperkt zou zijn. Ten tweede is het gezien de verwachtigen en de zeer uiteenlopende standpunten over de haalbaarheid en de meerwaarde van zo'n kaderrichtlijn noodzakelijk gebleken allereerst een referentiekader te scheppen. Bovendien zullen zich bij het opstellen van een kaderrichtlijn problemen voordoen die we niet mogen onderschatten, niet alleen technische problemen, maar ook problemen met de te hanteren begrippen.
Door een groenboek samen te stellen, kan de Commissie onderzoeken of het eigenlijk wel zin heeft een kaderrichtlijn uit te vaardigen. Bovendien kan zij zo een groot debat over de kwestie in het algemeen initiëren. Het groenboek is dus niet bedoeld om de haalbaarheidsstudie voor een kaderrichtlijn op de lange baan te schuiven. Integendeel, gezien de diversiteit aan tradities, structuren en standpunten in de lidstaten is een breed debat op Europees niveau de enige manier om de grootste gemene deler te vinden en een algemeen communautair kader te bepalen. Terwijl we het groenboek opstellen gaat het werk door op andere fronten, meer bepaald rond de toepassing van de regels inzake overheidssteun en de evaluatie van openbare diensten. Het resultaat daarvan kan ook weer een nuttige bijdrage leveren aan het groenboek. En wat het tijdschema betreft, het groenboek zou in maart 2003 moeten worden aangenomen en er zouden voor het eind van het jaar conclusies uit getrokken moeten worden.
Hiermee is de verklaring van de Commissie over deze materie beëindigd, mijnheer de Voorzitter.
Langen (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw Reding staat voor een lastige opgave. Zij moet een verklaring namens de Commissie geven over een proces dat de Commissie nu al een jaar lang steeds op de lange baan schuift. Dertien maanden geleden heeft het Parlement met een brede meerderheid immers zijn standpunt duidelijk gemaakt over de diensten van algemeen belang: 453 stemmen in de eindstemming. De Commissie heeft sindsdien weinig ondernomen. Ze heeft vier documenten gepresenteerd, waarvan de laatste twee, die voorafgaand aan de Top van Kopenhagen ter tafel werden gelegd - net als de documenten van een half jaar geleden, die voorafgaand aan de Top van Sevilla werden gepresenteerd - niet meer informatie bevatten dan dat de Commissie wacht op uitspraken van het Europees hof van Justitie. Ik begrijp absoluut niet, mevrouw de commissaris, waarom de Commissie geen debat voert in het Parlement over haar voorstellen, in alle openheid en zonder restricties. Als de Commissie naar het Europees Hof van Justitie staart, zoals een bang konijn naar een slang, dan maakt ze geen gebruik van alle wegen die haar openstaan.
Ik wil er dan ook met nadruk op aandringen dat de Commissie niet alleen non-papers uitdeelt die ze naar de regeringen stuurt - het laatste non-paper was van 11 november jongstleden - maar dat zij het Parlement bij dit debat betrekt. Dit geldt uiteraard slechts zijdelings voor u, mevrouw de commissaris, aangezien dit in de eerste plaats een kwestie is waarvoor de commissaris voor concurrentiebeleid verantwoordelijk is. Hoe dan ook, wij zijn niet bereid voor alle mogelijke besluiten van de Commissie op te draaien, als het haar niet lukt het Parlement op een fatsoenlijke manier bij het wetgevingsproces te betrekken.
Laat ik dus nog eens onomwonden zeggen dat wij, zoals u reeds heeft opgemerkt, gevraagd hebben om een kaderrichtlijn. Wij hebben gevraagd om een kaderrichtlijn op basis van artikel 95, dat betrekking heeft op de interne markt. Dat wil zeggen dat dit openbare debat op basis van artikel 95 leidt tot een besluit van het Parlement en de Raad in het kader van de medebeslissingsprocedure. In alles wat tot dusver is gepresenteerd staat uitsluitend dat net als bij het concurrentiebeleid een Raadsbesluit voldoende is, en dat het Parlement geïnformeerd wordt en verder maar moet afwachten wat er gebeurt. Het is precies zoals u gezegd heeft: deze kwestie zal tot een groot maatschappelijk en economisch debat leiden en de Commissie kan dit dus niet achter gesloten deuren met de Raad afhandelen Dat moet openlijk voor het direct gekozen Parlement gebeuren.
Ik breng dit zo nadrukkelijk naar voren, omdat deze kwestie niet eenmaal aan de orde is gekomen in de vele documenten, die overigens van verschillende kwaliteit zijn - het non-paper is met afstand het beste document dat is gepresenteerd. De evaluatiemethode die in de zomer werd gepresenteerd was zo ondoordacht en van dusdanig slechte kwaliteit dat het niet mogelijk is op basis daarvan een mening te vormen.
Ik dring er bij de Commissie op aan niet langer af te wachten en dit karwei eindelijk af te maken! De uitspraak van het Europees Hof van Justitie in de zaak-Ferring is een bruikbare basis voor de beoordeling van overheidssteun en de diensten van algemeen belang. Ik dring er bij u op aan op basis hiervan spoedig besluiten te presenteren en deze niet langer uit te stellen.

Van Lancker (PSE).
Voorzitter, mevrouw de ommissaris, beste collega's, uiteraard wil ik de commissaris danken voor haar mededeling en voor het vooruitzicht op het groenboek. Maar het overkomt mij niet zo vaak dat ik volledig kan akkoord gaan met wat collega Langen gezegd heeft. Mijn fractie is bijzonder teleurgesteld, mevrouw de commissaris, over de terughoudendheid van de Commissie om vooralsnog met een kaderrichtlijn naar het Europees Parlement te komen. Zoals u zelf zegt zijn diensten van algemeen belang de hoeksteen van ons Europees sociaal model. Het gaat over sociale rechten van mensen, over basisvoorzieningen zoals water, energie, openbaar vervoer, communicatie, gezondheidszorg, die bovendien essentieel zijn voor de sociale cohesie en voor het functioneren van onze economieën. Mijn fractie, en trouwens het hele Parlement, dringt al jaren op deze kaderrichtlijn aan. Zelfs de Raad is de Commissie voor, want de Raad heeft in Nice en daarna nog veel explicieter in Barcelona bij de Commissie aangedrongen op die kaderrichtlijn. Toch gaat de Commissie nog eerst een brede consultatie doen via een groenboek in het voorjaar van 2003.
Ik begrijp, mevrouw de commissaris, dat de problematiek van diensten van algemeen belang complex is. Ik begrijp het onderscheid in aanpak tussen de lidstaten. Ik weet dat zowel publieke als particuliere actoren erbij betrokken zijn en het is dus waar dat er een onderscheid is naar gelang van de sectoren. Ondertussen worden wij wel constant geconfronteerd met standpunten inzake liberalisering van diverse sectoren in de economie zonder dat we over een kaderrichtlijn beschikken die de algemene principes vastlegt. Laat er geen misverstand over bestaan. Mijn fractie is voor de interne markt, op voorwaarde dat die sociaal en ecologisch gecorrigeerd is. Maar de markt is een instrument en de markt heeft zijn grenzen en wanneer het gaat over sociale basisrechten van burgers zijn het niet de regels van de markt en de concurrentie die de spelregels moeten bepalen.
Het groenboek, mevrouw de commissaris, komt bovendien te laat om bij te dragen aan de discussie in de Conventie over de rol van diensten van algemeen belang. Die discussie voeren wij op dit moment. Wij sluiten die af in februari en pas in maart komt de Commissie met een groenboek. Ik denk dat de Commissie de trein gaat missen.
Er is tenslotte nog één laatste reden, één feit dat mij grote zorgen baart en dat iets te maken heeft met de uitlatingen van collega Langen. Tot nog toe ging de Commissie ervan uit dat lidstaten hun diensten van algemeen belang mochten financieren voor een sociale opdracht zonder dat dit als ongeoorloofde staatssteun werd aangemerkt. Terecht, vind ik. Maar het verdrag schiet onmiskenbaar te kort in duidelijkheid. Want in recente conclusies van twee advocaten-generaal van het Europees Hof van Justitie blijkt dat dit principe niet meer boven elke verdenking staat. Nu gaat de Commissie blijkbaar concluderen dat ze op het vlak van de financiering van diensten van algemeen belang geen rechtzekerheid kan geven aan de lidstaten. Waar is dan die fameuze autonomie om hun openbare diensten te organiseren? Voor ons is de conclusie duidelijk, collega's.
Ten eerste: Wij vragen de Commissie onverwijld een kaderrichtlijn neer te leggen zoals herhaaldelijk gevraagd.
Ten tweede: In de Conventie moet de mogelijkheid geboden worden om de basisprincipes van openbare diensten vast te leggen met volledig respect voor de bevoegdheden van de lidstaten.
Ten derde: In onze grondwet moet duidelijk bepaald worden dat diensten van algemeen belang sociale rechten zijn van burgers die niet aan de regels van de markt en de concurrentie mogen worden overgelaten. Ik hoop dat de Commissie ons in deze ambities kan steunen.
Wallis (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, namens mijn fractie wilde ik zeggen dat we verheugd zijn dat er een groenboek ophanden is, in de zin dat er nu daadwerkelijk eens iets gebeurt, maar dan ben ik wellicht in de minderheid. De belofte van toekomstige raadpleging en haalbaarheidsstudies is een stap in de goede richting, maar mag geen excuus zijn voor daadloosheid. In dat opzicht schaar ik mij achter mijn collega's dat er echt iets moet gebeuren, liever vandaag dan morgen. Het is belangrijk dat er schot in de zaak komt.
Namens mijn fractie zou ik twee punten willen aanstippen, waarvan het eerste betrekking heeft op concurrentie. Concurrentie is prima - wij staan achter de interne markt - omdat zij doorgaans bijdraagt tot een verhoging van de standaarden en ook een manier kan zijn om de standaarden in de betrokken vormen van dienstverlening te verhogen, maar zij mag geen doel op zich zijn. Het is interessant te kijken naar een land buiten de EU, bijvoorbeeld Zwitserland, wat het energiebeleid betreft. De Zwitserse bevolking mocht zich onlangs bij referendum uitspreken over de vraag of hun energievoorzieningen geliberaliseerd moesten worden. Thans zijn de lokale kantons hiervoor verantwoordelijk. De Zwitsers stemden tegen liberalisering omdat ze er niet van overtuigd waren dat keuzemogelijkheid zou leiden tot een verhoging van de standaard, het zou juist verwarrend kunnen werken. Die kwestie werd voorgelegd aan de Zwitserse bevolking. Wij zijn daarentegen in afwachting van een kader waarin wordt vastgelegd hoe wij dergelijke keuzes in Europa zouden moeten invoeren.
Het tweede punt waaraan mijn fractie bijzonder belang hecht, is universele dienstverlening. Dit waarborgt sociale cohesie in heel Europa. In mijn eigen kiesdistrict bijvoorbeeld stromen talloze brieven van bewoners van plattelandsgebieden mijn bureau binnen. Zij beklagen zich erover dat breedband in bepaalde steden beschikbaar is, maar niet waar zij wonen.
Voor dergelijke zaken moet een oplossing komen, zodat we alle burgers hetzelfde niveau van dienstverlening kunnen bieden en op die manier de sociale cohesie kunnen garanderen die zo essentieel is voor Europa. Het is absurd dat deze aangelegenheden momenteel aan de orde zijn in de Conventie en haar werkgroepen. Voor deze kwesties is coördinatie geboden naarmate we verdergaan met de Europese integratie.
Het is dus goed dat er daadwerkelijk iets gebeurt, het is goed dat er een verklaring is afgelegd, maar laten we dan nu voortmaken.

Ainardi (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, het doet mij genoegen dat dit debat over diensten van algemeen belang naar aanleiding van de verklaring van de Commissie opnieuw gevoerd wordt. Openbare diensten staan volgens mij centraal in de opbouw van Europa, of, beter gezegd, zouden daarin centraal moeten staan.
Hoewel het belang van de openbare dienstverlening in artikel 16 van het Verdrag met zoveel woorden wordt erkend, zij het in beginsel, blijven diensten van algemeen belang onderworpen aan de regels van de vrije mededinging, met alle gevolgen van dien. De campagnes om een groot aantal sectoren te liberaliseren volgen elkaar in versneld tempo op. Op de Europese Top van Barcelona van maart jongstleden is trouwens een beslissende stap in die richting gezet. Energie, vervoer, een nieuwe fase voor de posterijen, het argument luidt keer op keer dat liberalisering de beste manier is om deze diensten te moderniseren. Dat dit absoluut niet klopt, blijkt veelvuldig uit de praktijk. Ik geloof dat diensten van algemeen belang de sociale en territoriale cohesie helpen bevorderen en dat dat een deel van hun missie is. Iedereen moet overal in de Unie tegen dezelfde prijs toegang hebben tot een degelijke dienstverlening. Overwegingen van rendabiliteit en het concurrentiebeginsel zijn hier nu eenmaal mee in tegenspraak.
In vele landen van de Unie eisen de mensen nu een goede Europese openbare dienstverlening. Het is hoog tijd geworden voor gemeenschappelijke normen waarmee van bovenaf een harmonisering kan worden opgelegd. De uitbreiding maakt dit alleen maar dringender. Diensten van algemeen belang moeten niet gemoderniseerd worden om mee te kunnen doen aan de vrije concurrentie, maar om in de behoeften van de mensen te kunnen voorzien. Dit houdt een verregaande democratisering in, waarbij werknemers en gebruikers volwaardig betrokken worden bij de verbetering van de dienstverlening. In de eerste plaats moet daarbij nu eindelijk eens een balans worden opgemaakt van de liberalisering, land voor land, met daarin een overzicht van de gevolgen die de liberalisering heeft gehad voor de veiligheid, het milieu, de kwaliteit en de sociaal zwakkeren. Ondanks herhaalde verzoeken van het Europees Parlement is zo'n balans er nog altijd niet. Hoe komt dat?
Ik geloof evenmin dat dit probleem afdoend kan worden behandeld in een groenboek dat binnen enkele maanden het licht ziet, hoe interessant dat verder ook mag zijn. In mijn ogen horen diensten van algemeen belang niet, zoals nu, behandeld te worden als een uitzondering op de vrije concurrentie, maar als een van de voornaamste verantwoordelijkheden van de Europese Unie. Dit houdt in dat zij aan de vrije concurrentie onttrokken moeten worden. In het licht van de Intergouvernementele Conferentie van 2004 is de Conventie een nieuw Verdrag aan het voorbereiden. Laten we deze kwestie behandelen bij het debat over dat Verdrag. Het wordt hoog tijd dat we luisteren naar de burger en de vakbonden. Zij eisen overal een degelijke dienstverlening. Hun eisen gaan hand in hand met de roep om sociale vooruitgang en meer democratie in Europa. Dat is de reden waarom we het niet mogen laten bij een minimale definitie van een universele Europese dienstverlening. Diensten van algemeen belang moeten centraal staan bij de Europese opbouw en het Europees burgerschap.

Flautre (Verts/ALE).
Mevrouw de commissaris, het verbaast mij nogal dat de praktijk volgens u al twintig jaar uitwijst dat de interne markt met zijn mededingingsrecht - in uw woorden - uitstekend samengaat met sociaal welzijn. Ik heb wel eens iets beters gehoord uit de mond van de Commissie, als de twijfel knaagde precies omdat dat mededingingsrecht misschien toch niet zo geschikt was om de sociale en milieudoelstellingen te helpen verwezenlijken. Maar, zoals mijn collega's al hebben opgemerkt, eigenlijk zouden we onszelf, en zeker de Commissie, met meer overgave kunnen bewieroken als er een evaluatie was. Het is absoluut niet in ons belang - noch in dat van u, noch in dat van ons - om te onderschatten hoe ongelofelijk hoog de verwachtingen van de burger gespannen zijn als het gaat om meer en betere openbare dienstverlening en meer veiligheid. Een aantal openbare diensten is aan het aftakelen, en er zijn al grote ongevallen gebeurd die vragen oproepen over hun functioneren. Als we die twijfels over de continuïteit en het voortbestaan van de openbare dienstverlening negeren, trekken we een zware wissel op de toekomst van Europa en brengen we de beslissing die de burger over een toekomstige grondwet moet nemen ernstig in gevaar.
U heeft besloten een brede maatschappelijke discussie over het groenboek te openen. Dit wekt toch wel enige verbazing, gezien het overigens erg moeizame debat dat men binnen de Conventie probeert te voeren over de vraag of we het recht op openbare dienstverlening niet klaar en duidelijk moeten opnemen in de toekomstige Europese grondwet. Ik zou daarom van u willen horen hoe u dat in het geheel dacht in te passen, want het lijkt me toch ongehoord dat u een discussie opent over de haalbaarheid of de zin van een kaderrichtlijn binnen de huidige Verdragen, terwijl er volop wordt gedebatteerd over de erkenning van het recht op openbare dienstverlening en het omschrijven van een Europees concept van openbare dienstverlening in het toekomstig Verdrag.
Bovendien hebben we al heel wat pijnlijke ervaringen gehad met de raadplegingsprocedure. In heel wat voorstellen werd namelijk geen enkele rekening gehouden met een hele reeks uiteenlopende belangen binnen de Europese samenleving. Kan de Commissie duidelijk uitleggen in welke vorm zij het openbare debat over het groenboek wil gieten en hoe zij de betrokken partijen - gebruikers, vakbonden, ngo's, plaatselijke en regionale overheden, enzovoort - de ruimte wil geven om hun stem te laten horen?

Della Vedova (NI).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, de Commissie probeert wat de diensten van algemeen belang betreft aan twee, in zekere zin tegenstrijdige, eisen te voldoen: ten eerste wil zij ervoor zorgen dat bepaalde diensten beschikbaar worden die volgens haar niet door de markt met voldoende efficiëntie en tegen betaalbare prijzen kunnen worden gegarandeerd, en ten tweede wil zij voorkomen dat door bepaalde diensten de markt en de concurrentie worden verstoord. Mijns inziens concentreert de Commissie zich te zeer op de eerste eis en veronachtzaamt zij de tweede eis, de concurrentieverstoring. Dit is echter niet verbazingwekkend daar de regeringen, en dus de Raad, druk uitoefenen in die richting, vanwege overduidelijke belangenconflicten. Er zijn cruciale sectoren, zoals telecommunicatie, energie, water, vervoer, televisie en media, waarin de regeringen zowel scheidsrechter als belanghebbenden zijn en in een ernstig belangenconflict verwikkeld zijn, waarin zij geen regelgever en wetgever zijn, maar wel zelf ondernemer met belangrijke, multinationale ondernemingen die zij soms ook voor politieke en andere doeleinden gebruiken. In veel Europese landen is dit belangenconflict nog steeds niet opgelost. In deze sectoren wordt een niemandsland gecreëerd waarin het niet gaat om het belang van de Europese consumenten en het algemene belang maar eerder om het specifieke belang van bepaalde bedrijven en van de met hen verbonden economische en politieke machthebbers.
Er doen zich in Europa talloze gevallen voor waarin deze bedrijven marktsegmenten krijgen die hen niet toebehoren. Zo heeft bijvoorbeeld de Deutsche Post zijn monopolistische positie op de markt gebruikt om de concurrentie onderuit te halen via onder meer ook overnames. Ik denk bijvoorbeeld aan DHL International. De Deutsche Post kon dit bedrijf dankzij haar monopolistische positie overnemen en aldus een concurrent uitschakelen. Ik wil het al helemaal niet hebben over de EDF: Frankrijk heeft ingestemd met de openstelling van de energiesector in zijn land omdat het er zeker van kon zijn dat de EDF - een niet op de beurs genoteerd, volledig aan de staat toebehorend bedrijf dat door de overheid gegarandeerde leningen kan krijgen - in het buitenland, in Italië en elders bedrijven zou opkopen en dus via de zogenaamde shopping haar overheersende positie op de Europese markt zou kunnen bevestigen. Ik denk ook aan het Italiaanse geval waarin een belangrijke omroeponderneming, de RAI, die met gigantische hoeveelheden belastinggeld wordt gespekt, andere omroeporganisaties kapot concurreert alsof ze een commerciële zender was.
Zo ziet de realiteit eruit wat de openbare diensten betreft. Daardoor ontstaan concurrentieverstorende staatsbedrijven. Pas als de landen zich bevrijden van alle staatsbedrijven kan men zich een regelgevende staat voorstellen, een staat die via overeenkomsten of aanbestedingen de diensten verzekert die de markt volgens hem niet op eigen houtje kan leveren.
Ik heb nog een laatste opmerking, mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris. Er is een dienst, de mobiele telefonie, die volgens de Commissie niet onder de diensten van algemeen belang valt. Mijns inziens is dit een grove vergissing en is de mobiele telefonie tegenwoordig wel degelijk in elk opzicht een dienst van algemeen belang. Dit is een van de beste dienstverleningen in heel Europa, een zeer efficiënte sector met een optimale kostensituatie. Dit is wel degelijk een dienst van algemeen belang die door de markt onder mededingingsvoorwaarden wordt verschaft.

Jarzembowski (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte collega's en geachte voormalige collega, mijns inziens moet er in een kaderrichtlijn of een groenboek rekening worden gehouden met de ervaring die wij tot dusver met de diensten van algemeen belang hebben opgedaan.
Daarom zal ik een voorbeeld geven van de wijze waarop waarop wij invloed kunnen uitoefenen. Als wij erin zouden slagen de wetgeving voor het openbaar vervoer eindelijk op de rails te zetten, zou een aanzienlijk deel van het werk van het Parlement en de Raad gedaan zijn. Wat dit betreft wil ik de Commissie prijzen. Deze heeft namelijk reeds in 2000 een zeer concrete ontwerpverordening voor het openbaar vervoer gepresenteerd. Het Parlement heeft daarover een duidelijk standpunt ingenomen in 2001. En wat heeft de Raad gedaan? Die heeft het voorstel in de la gelegd en er niets mee gedaan. Hij wil er ook niets mee doen. Mijns inziens moeten wij de Raad eens duidelijk maken dat wij in dergelijke centrale kwesties als fatsoenlijke diensten voor de burgers in de steden en regio's geen vertraging meer accepteren, maar dat wij eventueel een beroep wegens nalaten tegen de Raad in overweging moeten nemen.
Waarom is de wetgeving voor het openbaar vervoer nu zo belangrijk, dames en heren? Wij bevinden ons nu in een tamelijk onduidelijke situatie. Wij zouden kunnen wachten op uitspraken van het Europees Hof van Justitie, maar eigenlijk willen wij de keuze voor besluiten over openbaarvervoerssystemen op politieke basis kunnen maken. Daarom moeten de steden, gemeenten en de particuliere ondernemers rechtszekerheid krijgen over de vraag hoe het openbaar vervoer moet worden geregeld.
De tweede kwestie die ik wil aansnijden is de volgende. Mijns inziens is er sprake van een verspreking. De diensten van algemeen belang en mededinging sluiten elkaar niet uit maar vullen elkaar naar mijn mening aan. Dat is vooral duidelijk bij het openbaar vervoer. Als de stad of de regio als de bevoegde overheidsinstantie de juiste beslissing neemt en duidelijk definieert welke eisen er aan het openbaar vervoer worden gesteld, in hoeverre het openbaar vervoer toegankelijk moet zijn voor gehandicapten, welke reistijden er moeten gelden, hoeveel ritten er moeten zijn en wat de prijzen zijn - u kunt hier alles wat met de sociale aspecten te maken heeft aan toevoegen - dan moet er voor de contracten voortaan een aanbesteding worden uitgeschreven, mijnheer de Voorzitter. Dan zou immers het beste aanbod gekozen moeten worden, of dat nu openbaar of particulier is. Dan wordt via de mededinging beslist en dat is in het voordeel van de burgers.

De Rossa (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik ben uiterst teleurgesteld over de verklaring die de commissaris hier vandaag heeft afgelegd. Er is reeds eerder lippendienst bewezen aan het beginsel van diensten van algemeen belang. Ons is gezegd dat de Commissie vóór het eind van dit jaar een kaderrichtlijn zou opstellen voor diensten van algemeen belang, en nu krijgen we de belofte van een groenboek.
Wij hebben dringend een kaderrichtlijn nodig, niet een groenboek. Het mededingingsrecht moet zo spoedig mogelijk worden gewijzigd, zodat diensten van algemeen belang, openbare diensten, kunnen overleven en floreren, en er moet een bepaling in onze nieuwe grondwet komen waarin openbare dienstverlening in geheel Europa wordt gewaarborgd.
Solidariteit en burgerschap vormen de hoeksteen van de Europese Unie. We hebben deze week een belangrijke stap gezet in de richting van politieke en geografische eenheid van Europa, en ik zou willen stellen dat Europees burgerschap alleen realiteit kan worden als we diensten van algemeen belang hebben die universeel beschikbaar, toegankelijk, betaalbaar en van hoge kwaliteit zijn.
Strikt genomen zijn diensten van algemeen belang bedoeld voor álle burgers, niet alleen voor degenen die uitgesloten, arm of minder bevoorrecht zijn, hoewel zij natuurlijk uitermate belangrijk zijn voor mensen die in die situatie verkeren. Diensten van algemeen belang zorgen voor duurzame groei. Zij dragen bij tot een duurzaam milieu. Zij zijn onmisbaar voor ieder serieus ruimtelijke-ordeningsbeleid dat moet resulteren in duurzame plattelandsgebieden en leefbare steden. Zij zorgen voor gezonde burgers die niet bang zijn voor ziekte. Ze bieden burgers de gelegenheid te pendelen en te communiceren. Ze bieden burgers de mogelijkheid goed geïnformeerd en goed opgeleid te zijn, niet alleen technologisch, maar ook politiek onderlegd. Dit alles is broodnodig als we streven naar een Europa waarop we trots kunnen zijn en dat de burgers als hún Europa beschouwen.

Markov (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dames en heren, ik juich de verklaring van de Commissie toe dat zij voornemens is in het eerste kwartaal van 2003 een groenboek over de diensten van algemeen belang te presenteren, hoewel deze verklaring natuurlijk veel te laat komt.
Ik vind het echter onbegrijpelijk dat de met het groenboek samenhangende conclusies en concrete initiatieven pas een half jaar later zullen komen. Een analyse en de te nemen maatregelen die daaruit voortvloeien horen immers bij elkaar. Op aandringen van de Raad van Barcelona in maart 2002 heeft de Commissie in juni 2002 een nieuwe beoordelingsmethode voor de kwaliteit van de diensten van algemeen belang aangenomen. De meningen daarover lopen zeer sterk uiteen, zoals u weet, en ik kan u zeggen dat de kwaliteit van deze nieuwe beoordelingsmethode abominabel is.
Het debat over de diensten van algemeen belang gaat steeds maar weer als vanzelf over liberalisering en privatisering en het zou daarom zeker gepast zijn om parallel aan het groenboek een wetenschappelijk gefundeerde analyse over de situatie van de reeds geliberaliseerde en geprivatiseerde markten en ondernemingen uit te voeren. De successen of mislukkingen komen in de verschillende sectoren zeer uiteenlopend tot uitdrukking.
De vragen die beantwoord moeten worden luiden als volgt. Ten eerste, heeft iedere burger van de Europese Unie - onafhankelijk van zijn woonplaats en zijn inkomen - gelijke toegang? Ten tweede, zijn de kosten voor de diensten gestegen of gedaald? Ten derde, is de kwaliteit verbeterd of verslechterd? En ten vierde, zijn de sociale voorwaarden van de werknemers verbeterd of verslechterd?
Dit betekent ook dat de aanbieders ongeacht hun eigendomsstructuur moeten worden gelijkgeschakeld. Het heeft absoluut niets met eerlijke concurrentie te maken als de subsidieverordening tot gevolg heeft dat ondernemingen die voor meer dan 25 procent in handen zijn van de overheid slechter af zijn dan hun particuliere tegenhangers. Ik zeg 'ja' tegen mededinging op grond van de beste aanbiedingen, maar ik zeg 'nee' tegen mededinging op grond van de eigendomsverhoudingen!

Jonckheer (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, ik denk dat u uw ochtend wel eens prettiger heeft doorgebracht. U moet de Commissie vertegenwoordigen, uw collega's die rechtstreeks verantwoordelijk zijn voor deze problematiek. Maar dat hoort nu eenmaal bij het vak!
Ik zal het niet meer hebben over de inhoud, want mijn standpunten zijn al uitvoerig uiteengezet door mijn collega's
. Ik heb kennis genomen van het jongste document van de Commissie, dat enkele dagen geleden is uitgekomen en dat erg bondig is. Er staat met name in vermeld dat het eerste algemene document van de Commissie over dit onderwerp dateert van 1996.
Zes jaar later kondigt de Commissie ons nu een groenboek aan. Dat kunt u toch niet menen. Er is iets mis met uw timing, zoals velen hier al hebben opgemerkt: uw timing ten opzichte van de Conventie, uw timing ten opzichte van de uitvoering van de sectoriële richtlijnen en zeker uw timing ten opzichte van de uitbreiding, zoals mevrouw Ainardi al heeft opgemerkt. Dit gezegd zijnde lijkt het me weinig zinvol, waarde collega's, om de Commissie almaar om nieuwe documenten te vragen. Ik zal het een beetje provocerend zeggen: de Commissie is verdeeld. Het ontbreekt haar duidelijk aan een politieke leider, en dat is erg, want de Commissie heeft het monopolie op initiatieven.
Ik vind dat wij als parlementsleden binnen de Conventie onze verantwoordelijkheid op ons moeten nemen. Er zijn al meerdere bijdragen ingeleverd over diensten van algemeen belang en de manier waarop die met het mededingingsrecht kunnen worden verenigd. De Commissie heeft zelf in haar eerste bijdrage aan de Conventie in mei aangegeven hoe belangrijk een rechtsgrondslag voor de openbare dienstverlening is. Op bladzijde 6 van dat document staat zelfs te lezen: "Zonder deze zullen de aanpassingen het Europese samenlevingsmodel en de waarden die de Europese democratieën tot de hunne hebben gemaakt juist ondergraven". De Commissie is zich dus bewust van het probleem, maar is niet in staat de nodige politieke beslissingen te nemen.
Wij, parlementsleden, al of niet lid van de Conventie, moeten onze nationale regeringen aanspreken en moeten er binnen de Conventie voor vechten dat de toekomstige Europese grondwet bepalingen bevat die voorwaarden aan het mededingingsrecht verbindt.

Berthu (NI).
Mijnheer de Voorzitter, de Raad van Nice van december 2000 heeft de Commissie gevraagd "in nauwe samenwerking met de lidstaten, te bezien hoe bij de toepassing van het mededingingsrecht inzake diensten van algemeen belang een grotere voorspelbaarheid en rechtszekerheid kunnen worden gewaarborgd".
In mensentaal betekent dit dat er een einde moest komen aan willekeur als gevolg van de aarzelende jurisprudentie en de continue pogingen van de Commissie om met haar bevoegdheden inzake concurrentie de werking van de diensten van algemeen belang aan te tasten.
Twee jaar later, na een verslag van de Raad van Laken en een verzoek van de Raad van Barcelona om een kaderrichtlijn op te stellen, staan we nog bijna precies even ver en weet de Commissie niets beters te verzinnen dan de beslissingen nog maar eens uit te stellen door een groenboek aan te kondigen waaruit vervolgens nog eens een brede maatschappelijke discussie moet voortvloeien. Bijzonder teleurstellend allemaal.
Toch is er een eenvoudige oplossing, maar het ziet ernaar uit dat de lidstaten die zullen moeten afdwingen. In het Verdrag moet gewoon duidelijk staan dat, ten eerste, de Unie de vrijheid van binnenlands bestuur erkent, wat inhoudt dat de lidstaten en hun plaatselijke overheden zelf kunnen bepalen wat voor hen diensten van algemeen belang zijn en hoe ze die wensen in te richten en, ten tweede, dat financiering om de verliezen van een dienst van algemeen belang te dekken niet geldt als overheidssteun.
Voorts moet er een einde komen aan de willekeur van de Commissie op internationaal vlak. De onderhandelingen binnen de Wereldhandelsorganisatie over een toekomstige algemene overeenkomst inzake handel en diensten dreigt af te glijden van een liberalisering van particuliere diensten naar een verkapte uitverkoop van de openbare dienstverlening. De Commissie voert die besprekingen in achterkamertjes en zonder duidelijk democratisch mandaat waarover de betrokken partijen het eens zouden zijn geworden na een ruim openbaar debat. Deze gang van zaken lijkt trouwens verdacht veel op wat er met de landbouw gebeurt, waar de zogenaamde besluiten van Doha ten uitvoer gelegd worden die niemand op een democratische manier heeft geratificeerd.
Op al deze punten, mijnheer de Voorzitter, dienen de lidstaten, verenigd in de Raad, snel orde op zaken te stellen.

Karas (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dames en heren, de mededeling van de Commissie draagt de titel: 'de stand van het onderzoek naar de wenselijkheid van een voorstel voor een kaderrichtlijn inzake diensten van algemeen belang?. Ik beschouw deze zin toch een beetje als een provocatie. Er hoeft niet onderzocht te worden of een kaderrichtlijn nodig is; de Commissie moet met een voorstel voor een kaderrichtlijn komen zoals het Europees Parlement haar al lang geleden heeft verzocht. Als iemand dit wil onderzoeken, moet hij het verslag-Langen maar lezen. Daarin staat op 35 pagina's tot in detail beschreven waarom wij een dergelijke kaderrichtlijn nodig hebben. Wij dringen er derhalve op aan dat de procedure wordt versneld en dat gevolg wordt gegeven aan de resoluties van het Europees Parlement .
Mevrouw de commissaris, in het Lissabon-proces wordt duidelijk gesproken van de sociale cohesie als doelstelling van de Europese Unie. Ik ben van mening dat de diensten van algemeen belang een bijdrage leveren aan deze sociale cohesie. De diensten van algemeen belang worden voor een groot deel ook op vrijwillige basis uitgevoerd en niet als hoofdberoep. Zij leveren een grote bijdrage aan de menselijkheid en zijn normaal gesproken deels van de overheid en deels particulier. Ze krijgen steun van de overheid die evenwel niet als overheidssteun bestempeld mag worden, en ze zijn particulier, hoewel ze niet volledig aan het mededingingsrecht hoeven te voldoen. Met name om die reden is het noodzakelijk dat wij een juridisch kader creëren dat rechtszekerheid biedt.
Zo kort voor kerst wil ik diegenen bedanken die zich vrijwillig of beroepsmatig inzetten voor het algemeen belang. Zonder hen zou onze samenleving killer zijn en zou het Europees sociaal model niet kunnen worden verwezenlijkt.

Désir (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, in Barcelona was nog sprake van een kaderrichtlijn, maar in Sevilla werd er met geen woord meer over gerept. Vandaag gaat het over een groenboek. In 2000 was er echter al een mededeling van de Commissie over diensten van algemeen belang, een verslag van de Commissie voor de Europese Raad van Laken, alsmede talrijke documenten en stellingnames van de instellingen, met name van het Europees Parlement.
Als we in dit tempo doorgaan, zullen tegen de tijd dat de kaderrichtlijn eindelijk is goedgekeurd alle sectorale richtlijnen op het gebied van energie, postdiensten en transport allang goedgekeurd zijn en de tijdschema's voor liberalisering allang vastgesteld zijn, en komt de kaderrichtlijn als mosterd na de maaltijd. De Commissie loopt aanzienlijk achter en we kunnen ons slechts afvragen wat dit te betekenen heeft. Als het om liberalisering gaat maken we wetten en stellen we data vast, zonder zelfs maar behoorlijke tussentijdse evaluaties te plannen. Wanneer het echter de openbare diensten betreft debatteren we over de vraag over welke documenten we debatteren.
Net als vele van mijn collega's ben ik van mening dat een vastomlijnd juridisch kader onmisbaar is om de openbare diensten in Europa te kunnen beschermen en ontwikkelen als een essentieel onderdeel van het burgerschap. De openbare diensten kunnen namelijk niet hoofdzakelijk vallen onder de regels van de interne markt aangezien hun doelstellingen voor de lange termijn gelden en niet onmiddellijk winst opleveren, ongeacht of het gaat om doelstellingen op het gebied van de sociale en territoriale samenhang, gelijke behandeling of zelfs, zoals soms het geval is, het hanteren van dezelfde prijzen. Het gaat derhalve niet om doelstellingen die onmiddellijk rendement opleveren voor investeringen, en zij kunnen dus niet zuiver commercieel behandeld worden, ook niet wat hun boekhouding en financiering betreft.
Op het gebied van de openbare diensten zaken moeten we, mijns inziens, zaken die niet rendabel zijn kunnen blijven financieren met zaken die dit wel zijn. Dientengevolge is het noodzakelijk prijsaanpassingen door te voeren. Aangezien er een groenboek aankomt, zou het interessant zijn om samen met de sociale partners, de gebruikers en vertegenwoordigers van de plaatselijke overheid, in een aantal sectoren te bekijken welke gevolgen liberalisering op de lange termijn heeft voor de kwaliteit en de veiligheid. Ik denk hierbij bijvoorbeeld aan het spoor in Groot-Brittannië, aan de werkgelegenheid en de territoriale samenhang. Ik denk aan het postwezen en gevaar dat oligopolies ontstaan. Een ander voorbeeld is de telecomsector.
Tot besluit denk ik dat de lidstaten in bepaalde geografische gebieden over exclusieve exploitatierechten moeten kunnen beschikken en over voorbehouden sectoren die niet zijn opengesteld voor concurrentie. De burgers van de Unie koesteren immers zeer hoge verwachtingen op het gebied van openbare diensten.

Cauquil (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, namens de afgevaardigden van de trotskistische Lutte Ouvrière in mijn fractie verwerp ik de term "dienst van algemeen belang", want wanneer deze in plaats van "openbare dienst" wordt gebruikt, betekent dit dat openbare diensten verloren gaan en dat diensten die nuttig zijn voor de bevolking uitsluitend worden overgelaten aan de krachten van de markt.
U wordt zelf gedwongen in bepaalde gevallen financiële compensatie, ofwel staatssteun, te verstrekken, want u weet dat de marktkrachten stompzinnig zijn, ongelijkheid in de hand werken en slechts financiële behoeften vervullen. U kunt niet ontkennen dat het winstbejag in de sector van het openbaar vervoer rampzalige gevolgen heeft.
Als openbare diensten aan particuliere belangen worden overgelaten, wordt de toegang van de bevolkingsgroepen met de laagste inkomens tot gezondheidszorg, onderwijs, postdiensten of behoorlijk vervoer opgeheven of ingeperkt.
Wij verwerpen derhalve uw mededeling, zowel de inhoud als de vorm ervan, en wij eisen het behoud en, indien van toepassing, het herstel van openbare diensten op alle gebieden die voor de meerderheid van de bevolking van nut zijn. Wij verwerpen elke vorm van privatisering van diensten van algemeen belang, alsmede iedere invoering van de begrippen rentabiliteit of winst.

Radwan (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, iedereen - of in ieder geval de meerderheid van het Parlement - staat zeer positief tegenover de interne markt en de mededinging. Er zijn veel mensen die te maken hebben met de diensten van algemeen belang en deze diensten worden steeds meer gecommercialiseerd. Deze commercialisering is grotendeels gerechtvaardigd, maar toch moeten wij er wat betreft enkele punten over nadenken of het verstandig is deze weg in te slaan.
Wij hebben nu al veel over de onderwerpen groenboek en Conventie gehoord en over de vraag of wij te laat zijn. Eén ding kunnen we echter met zekerheid zeggen en dat is dat de dialoog tussen de Commissie en de Europese Rekenkamer volgens het Europees Parlement nu afgelopen moet zijn. De wijze waarop het Parlement wordt genegeerd heeft, met name op dit gebied, nu toch wel een dieptepunt bereikt. Derhalve dringen wij er bij de Commissie op aan snel met concrete voorstellen te doen.
Over twee punten, die voor mij van zeer groot belang zijn, wil ik eindelijk duidelijkheid. Ten eerste het feit dat de Commissie zich alleen maar in de discussie over het algemeen belang wil mengen als het economische activiteiten betreft. Dit is in principe volkomen begrijpelijk, maar het komt er steeds op neer dat slechts wordt gekeken naar details. Is ziekenvervoer een economische activiteit, ja of nee? We moeten geen beslissingen in afzonderlijke gevallen nemen; de Commissie moet nu eindelijk criteria opstellen op basis waarvan zij in de toekomst beslissingen neemt. Het mag niet zo zijn dat er kort voordat beslissingen worden genomen slechts mededelingen ter kennisgeving worden gedaan - zoals dat bij de spaarbanken het geval was.
Ten tweede de subsidiariteit, een onderwerp dat in de Conventie sterk op de voorgrond staat. De Commissie is met haar voorstel voor de Conventie betrekkelijk laat. De regio's en de lidstaten moeten evenwel nog steeds de mogelijkheid krijgen zelf hierover te beslissen. Het mag niet gebeuren dat de Commissie via een achterdeurtje normen oplegt.
Subsidiariteit betekent dat de overheden zelf de ruimte hebben beslissingen te nemen. Dat heeft tot gevolg dat de situatie in Beieren - waar ik vandaan kom - anders kan zijn dan in Luxemburg - waar de commissaris vandaan komt - in Spanje, Portugal, Griekenland of in de toekomst misschien in Litouwen. Daarom mogen definities niet via een achterdeurtje worden voorgeschreven. Tenslotte moet ik er evenwel op wijzen dat wij, de burgers rechtszekerheid nodig hebben en daartoe leveren de voorstellen van een zekere collega van u, mevrouw de commissaris, die zelfs het water wil liberaliseren, geen bijdrage. Deze kwestie staat nu niet op de agenda en moet voor de afzonderlijke sector worden bekeken. Het is nu derhalve noodzaak dat de Commissie eindelijk tot actie overgaat.

Rapkay (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, vergeeft u mij wat ik nu ga zeggen - het is ook niet persoonlijk bedoeld - maar hetgeen u ons vandaag als verklaring van de Commissie heeft gepresenteerd was werkelijk nietszeggend. Deze verklaring was net zo nietszeggend als de documenten die u ons - ik benadruk 'ons', het Parlement - de afgelopen weken heeft toegestuurd. Er zijn zeker andere documenten waarover het wel zinvol is te praten en te discussiëren, maar daar kom ik zo dadelijk op terug. Ik wil het nu eerst hebben over de documenten en de verklaring die u ons heeft gegeven.
U heeft tijdens uw uiteenzetting gezegd dat dit een discussie is en dat die discussie zeer open gevoerd wordt. Dat heb ik in ieder geval uit de vertaling opgemaakt. Wat bedoelt u met open? Doelt u op een open resultaat of een open discussie? Ik heb zo mijn twijfels bij beide interpretaties. Voor een open resultaat zitten we nu al in een te ver gevorderd stadium. U presenteert nu een groenboek dat voor mij niet meer is dan een rookgordijn, omdat er dringend andere besluiten genomen moeten worden. Deze besluiten worden weer eindeloos uitgesteld, terwijl er op andere gebieden wel concrete voorbereidingen worden getroffen. Er is evenmin sprake van een open discussie: zoals ik reeds opgemerkt heb, krijgen wij uw verklaring namens de Commissie en stuurt u ons documenten van vier à vijf pagina's - het aantal pagina's doet er eigenlijk niet toe. Maar terwijl wij deze kleine documenten hebben gekregen, krijgen anderen onder de noemer 'non-paper? omvangrijke documenten die werkelijk de moeite van het discussiëren waard zijn en waarin wij ook zouden ontdekken dat er op bepaalde punten eindelijk rechtszekerheid wordt geboden. Op 12 november is een zogenaamd non-paper gepresenteerd dat 102 punten bevat - 102 punten! Met ons wordt daarover niet gediscussieerd, maar met anderen wel. Ik wil er slechts één punt uitlichten en ik zou van de Commissie willen weten hoe ze hier werkelijk over denkt. In punt 99 staat: 'Een onderneming kan verschillende diensten van algemeen economisch belang beheren, waarvan sommige verliesgevend en andere winstgevend zijn. Indien de onderneming enkel diensten van algemeen economisch belang beheert, is in dergelijk geval compensatie tussen de verschillende diensten van algemeen economisch belang mogelijk.' Dit betekent dat, als wij hierop antwoord krijgen, een belangrijk financieel vraagstuk zou worden opgelost, wat tot rechtszekerheid zou leiden. Wij moeten nu een antwoord krijgen en we zitten niet te wachten op een of ander groenboek waarmee de discussie eindeloos wordt uitgesteld.

Figueiredo (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte collega's, we erkennen dat openbare diensten een belangrijke rol vervullen. Als we deze echter onderwerpen aan de voor de mededinging geldende normen ondermijnen we ze, en dat terwijl ze voor de bevolking van fundamenteel belang zijn. Dit probleem is veroorzaakt door een hele reeks beslissingen van de Commissie en de Raad. Ik heb het dan vooral over de Top van Lissabon en de Top van Barcelona, aangezien daar besloten is de liberalisering en deregulering van veel sectoren, inzonderheid telecommunicatie, postdiensten, energie en vervoer, versneld door te voeren.
De gevolgen beginnen nu reeds merkbaar te worden. Er vallen veel ontslagen en de banen in deze sector worden steeds onzekerder en slechter betaald. Bovendien blijkt dat in een aantal gevallen de kwaliteit van de dienst terugloopt terwijl de prijzen stijgen. Dat heeft geleid tot verzet van de zijde van de werknemers en de bevolking, zoals blijkt uit de algemene staking die onlangs in Portugal heeft plaatsgevonden.
We moeten dus erkennen dat kwalitatief goede openbare diensten heel belangrijk zijn, en ervoor zorgen dat deze diensten voor alle burgers toegankelijk zijn. Dat betekent dat we een duidelijk standpunt moeten innemen en ons bij de onderhandelingen met de Wereldhandelsorganisatie verzetten tegen de liberalisering van openbare diensten.
Ik zou daarom graag willen weten, mevrouw de commissaris, wat u binnen het kader van deze onderhandelingen van plan bent te ondernemen?

Poignant (PSE).
Mevrouw de commissaris, als laatste spreker kan ik de woorden van de vorige sprekers herhalen dan wel weerleggen. Ik zal trachten een of twee nieuwe argumenten naar voren te brengen. Indien de Europese grondwet geen behoorlijk hoofdstuk of artikel over de openbare diensten bevat, lopen de opstellers ervan mijns inziens het gevaar diegenen in de kaart te spelen die willen dat de grondwet verworpen wordt. Ze moeten op hun hoede zijn aangezien de ratificatie via een referendum zal plaatsvinden! Mijn tweede punt is dat als de openbare diensten niet worden genoemd, onze medeburgers niet in het Europese sociale model zullen geloven en het als betekenisloos zullen zien. Dit concept dient derhalve opgenomen te worden.
Tot slot, mevrouw de commissaris, hoedt u voor ideologieën! Dat het communistische systeem van de "totale staat" het in de twintigste eeuw bij het verkeerde eind heeft gehad, wil nog niet zeggen dat het kapitalistische systeem het automatisch bij het rechte eind heeft. Laat u er niet toe verleiden de ideologie van de "totale staat" te verruilen voor de ideologie van de "totale markt". De god van de concurrentie verdient geen standbeeld.

De Voorzitter.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt om 11.30 uur plaats.

De Voorzitter.
Wij gaan nu over tot de stemming.
Verslag (A5-0445/2002) van Joan Colom i Naval, namens de Begrotingscommissie, over het voorstel voor een besluit van het Europees Parlement en de Raad over het gebruik van het flexibiliteitsinstrument overeenkomstig punt 24 van het Interinstitutioneel Akkoord van 6 mei 1999 (COM(2002) 399 - C5-0599/2002 - 2002/0157(ACI))
(Het Parlement keurt het voorstel van de Commissie goed)

Ontwerpamendementen op het ontwerp van algemene begroting voor 2003 als gewijzigd door de Raad 
Vóór de stemming:

Färm (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, ik heb vóór de stemming een aantal technische wijzigingen te melden. Eerder deze week heb ik een welverdiend dankwoord uitgesproken jegens de Commissie en mevrouw Schreyer, mijn collega-rapporteur, mijn collega's in de Begrotingscommissie en onze geachte voorzitter, de heer Wynn en anderen. Aangezien de Deense minister van Financiën daarbij niet aanwezig was, wil ik echter alsnog mijn oprechte dank betuigen aan het uiterst constructieve en efficiënte Deense voorzitterschap, en in het bijzonder aan de minister van Financiën, de heer Pedersen. Hij is erin geslaagd alle lidstaten op één lijn te krijgen en samen met ons oplossingen te vinden voor zeer netelige kwesties. Hij heeft de weg vrijgemaakt voor de zeer breed gedragen oplossingen die ten grondslag liggen aan de hopelijk korte en ongecompliceerde stemming van vandaag. Ik ben het Deense voorzitterschap hiervoor zeer erkentelijk.

Voorts dank ik het uiterst efficiënte en bekwame secretariaat van de Begrotingscommissie, dat een bijzondere prestatie heeft geleverd onder grote druk, maar tevens in een zeer aangename en vriendelijke sfeer. Tot slot mijn complimenten aan de vergaderdiensten, die complexe aangelegenheden met betrekking tot stemlijsten en dergelijke altijd op uiterst correcte en doeltreffende wijze wisten af te handelen.
(Applaus)
Dan ga ik nu over tot de formaliteiten. Voordat de stemming over de begrotingsamendementen plaatsvindt, moet ik een verklaring afleggen over een aantal technische wijzigingen, waarvan er enkele in stemming dienen te worden gebracht.
Allereerst een zuiver technische wijziging: amendement 1 betreffende begrotingslijnen B1-406 en B1-4081 - Verbetering van de verwerking en de afzet van landbouwproducten - is ingetrokken, aangezien de doelstelling van dit amendement reeds verwerkt is in Nota van wijzigingen nr. 3 bij de ontwerpbegroting, waarover wij reeds hebben gestemd.
Over de hiernavolgende correcties dient te worden gestemd. Ten eerste moeten de cijfers in amendement 25 inzake begrotingslijn B2-5120 - Informatienet inzake landbouwbedrijfsboekhoudingen (ILB) - als volgt worden gewijzigd: er moet 1.391.000 euro aan vastleggingen en 1.383.000 euro aan betalingen worden toegevoegd, wat leidt tot eindbedragen van 11.337.000 euro aan vastleggingen en 11.329.000 aan betalingen.
Ten tweede moet amendement 238 inzake begrotingslijn B2-517 over plantaardige en dierlijke genetische hulpbronnen worden ingetrokken, aangezien ook de strekking van dit amendement reeds verwerkt is in de Nota van wijzigingen nr. 3.
Ten derde is er een correctie in amendement 246 inzake begrotingslijn B3-3062 over het programma PRINCE. Deze volgende vijf woorden zouden in de opmerking moeten worden geschrapt: '... van de nationale publieke sectoren'.
Tot slot moeten de cijfers in amendement 168 inzake begrotingslijn A-200 - Huur en grondpacht - als volgt worden gewijzigd: er dient 3.409.073 euro te worden toegevoegd, wat leidt tot een eindbedrag van 132.590.904 euro.
Ik stel voor, deze correcties in hun geheel in stemming te brengen alvorens tot stemming over de amendementen over te gaan.

Howitt (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, alle leden van dit Parlement hebben het recht een beroep op het Reglement te doen, niet alleen bepaalde leden van dit Parlement. Indien u weigert over te gaan tot een elektronische stemming over het derde deel van amendement 139, waarom op de juiste wijze onmiddellijk na de aankondiging van die stemming was verzocht, zou ik het op prijs stellen als u het Parlement zou uitleggen op grond waarvan u een dergelijke controle weigert. Tenzij het Parlement uw verklaring aanvaardt, in tegenstelling tot mijzelf, verzoek ik u die controle te laten plaatsvinden.

De Voorzitter.
Het was mijns inziens evident dat het dezelfde meerderheid was. Daar komt bij dat de uitslag is bekendgemaakt. Na de bekendmaking van een uitslag komen wij daar niet meer op terug.1

Wynn (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, de heer Färm, de rapporteur, heeft alles gezegd wat ik van plan was te zeggen. Ik wilde enkel het voorzitterschap danken, evenals de griffie, voor al het werk dat zij verrichten waardoor dit proces zo soepel verloopt.
De Voorzitter.
Ik zou de stemming kort willen onderbreken om de voorzitter van de Begrotingscommissie, de rapporteurs, de Raad en de Commissie uit te nodigen zich bij mij te voegen voor de ondertekening van de begroting. Wij hebben in recordtempo gestemd over een begroting waarmee iets minder dan honderd miljard euro gemoeid is. Ook ik wil eenieder die hierbij betrokken was - politieke collega's en de administratie - bedanken voor het buitengewone werk en de uitzonderlijke efficiëntie en snelheid waarmee deze begroting is afgehandeld.

Wynn (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, u dient de fungerend voorzitter van de Raad nog te vragen of de Raad akkoord gaat met deze begroting.

De Voorzitter.
Ik zal uw advies met genoegen opvolgen.

Pedersen
Mijnheer de Voorzitter, het Parlement heeft nu de tweede lezing van de begroting voor 2003 gehouden en ik stel vast dat de overeenstemming die tussen het Parlement en de Raad op het overleg van 25 november dit jaar werd bereikt nu in de begroting voor 2003 is bekrachtigd.
Er zijn echter nog steeds enige meningsverschillen met betrekking tot de indeling van de uitgaven op de begroting, waar de Raad zich zijn rechten voorbehoudt. Maar de Raad kan de begroting accepteren, die uit de tweede lezing door het Parlement resulteert.
Zo aan het eind van het Deens voorzitterschap wil ik graag opmerken dat ik altijd een groot respect voor het Europees Parlement heb gekoesterd, en ik kan u verzekeren dat dat respect door de positieve samenwerking, die ik tot mijn genoegen het afgelopen halfjaar heb mogen ervaren, zeker niet kleiner geworden is.
Ik wil tevens graag mijn speciale dank uitspreken aan de voorzitter van de Begrotingscommissie, de heer Wynn, en aan de rapporteurs voor de begroting, de heer Färm en de heer Stenmarck. Vanaf onze allereerste bijeenkomst in deze begrotingsprocedure, die zijn oorsprong had op een vergadering in Kopenhagen, heb ik een grote competentie en een grote welwillendheid mogen ervaren om elk afzonderlijk de eigen verantwoordelijkheid te nemen om de oplossingen te vinden, die maken dat ik het Parlement met recht kan gelukwensen met de nu aangenomen begroting.
Dank voor de plezierige samenwerking en voor uw aandacht.
Stevenson (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, gezien de tragedie die zich langs de kust van Galicië heeft voltrokken en de andere lidstaten die sindsdien door de olieramp zijn getroffen, is er enorme solidariteit en steun in dit Parlement voor onze collega's in Galicië. Ik zou het Parlement dan ook willen oproepen groen licht te geven voor de overheveling van 30 miljoen euro. Dit geld zou anders zijn ingezet voor de schadeloosstelling van degenen die niet meer in hun levensonderhoud konden voorzien, mochten de onderhandelingen over de overeenkomst van Marokko niet tot een goed einde zijn gebracht. Aangezien deze middelen niet meer nodig zijn voor compensatie, zullen ze beschikbaar worden gesteld voor hulp aan de slachtoffers van de tragedie met de Prestige. Ik zou er bij het Parlement op willen aandringen hiervoor steun te verlenen en solidariteit te tonen met de zwaar op de proef gestelde vissers en hun gezinnen in Galicië.
Wynn (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, normaliter zou deze door de Commissie voorgestelde procedure volledig onaanvaardbaar zijn. De schipbreuk van de Prestige vond plaats op 19 november. Zes dagen later nam een delegatie van het Parlement deel aan een bemiddelingsvergadering, waar besloten werd het flexibiliteitsinstrument in te zetten voor de resterende 27 miljoen euro voor de herstructurering van de Spaanse en Portugese vissersvloten. Dit alles had op een andere wijze en in een ander tijdsbestek kunnen worden afgehandeld.
Het huidige voorstel druist in tegen een aantal beginselen. Ten eerste is het in strijd met de transparantie van de procedure. Ten tweede maakt het inbreuk op de in het Financieel Reglement vastgelegde beginselen van specificiteit van de begroting. Het druist in tegen het vorig jaar genomen besluit om het flexibiliteitsinstrument te gebruiken voor de omschakeling van de Spaanse en Portugese vissersvloten. Voorts wordt het beginsel van behoorlijk bestuur geschonden, aangezien geen ruimte wordt gelaten in rubriek 2, hetgeen betekent dat.bedragen eerst moeten worden vrijgemaakt en vervolgens opnieuw vastgelegd om de benodigde middelen beschikbaar te kunnen stellen.
Nu dat duidelijk is, kunnen we kijken naar de politieke en pragmatische kant van de zaak. Wij, de leden van de Begrotingscommissie, hebben een politieke en pragmatische inslag, wij zijn niet alleen begrotingsmensen zoals men doorgaans lijkt te denken!

Zoals de heer Gerhard Schmid kort geleden tegen mij zei: niet iedereen gelooft in God, maar ze geloven allemaal in de Begrotingscommissie!
(Gelach)
Het Commissievoorstel biedt ons ten minste de gelegenheid om gebruik te maken van de begroting van dit jaar, dus die van 2002. Voor belastingbetalers zou het een betere oplossing zijn geld van dit jaar te gebruiken in plaats van aanvullende eigen middelen voor volgend jaar in te zetten. Hoewel ik deze procedure afkeur en ruimschoots duidelijk heb gemaakt dat deze agenda van de Commissie in geen enkel geval een precedent mag vormen, kan ik namens de coördinator van de Begrotingscommissie goedkeuring van dit spoedgeval aanbevelen.
(Applaus)

De Voorzitter.
Mijnheer Wynn, ik denk dat het applaus aangeeft dat het Parlement uw uitzonderlijke uitbarsting van pragmatisme bij deze gelegenheid ten zeerste waardeert.

(Het Parlement keurt het voorstel voor een verordening goed)

Aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0419/2002) van Doris Pack, namens de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van een besluit van het Europees Parlement en de Raad tot instelling van het Europees Jaar van opvoeding door sport 2004 (9605/2/2002 - C5-0498/2002 - 2001/0244(COD)) 
(De Voorzitter verklaart dat het gemeenschappelijk standpunt is goedgekeurd)

Verslag (A5-0381/2002) van Graham R. Watson, namens de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken, over het voorstel voor een besluit van de Raad betreffende de ondertekening van de overeenkomst tussen de Europese Gemeenschap en de regering van de Speciale Administratieve Regio Hongkong van de Volksrepubliek China inzake de overname van personen die zonder vergunning op het grondgebied verblijven ( SEC(2002) 412 - C5-0263/2002 - 2002/0092 CNS))
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)

Gezamenlijke ontwerpresolutie 4

Schnellhardt (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijn stemmachine doet het niet. Ik wilde tegen stemmen!

De Voorzitter.
Wij nemen nota van uw intentie, maar de uitslag blijft staan.
(Het Parlement neemt de gezamenlijke resolutie aan)

De Voorzitter. Hiermee is de stemming beëindigd.
Voordat u gaat, heb ik nog een punt van orde. Mijnheer Howitt, ik hoop dat u zich niet onheus door mij bejegend voelt in deze dagen voor Kerstmis.
Ik wens u allen een heel gelukkig Kerstfeest. Ik hoop dat u de ontspanning en de rust krijgt die wij allemaal verdienen. Ik zie ernaar uit in het nieuwe jaar weer met frisse moed verder te gaan.
Gelukkig Kerstfeest!
STEMVERKLARINGEN
Figueiredo (GUE/NGL)
Wij hebben vóór gestemd, omdat we er op deze manier voor zorgen dat 27 miljoen euro vrijgemaakt wordt voor de omschakeling van dat deel van de Spaanse en Portugese vloot dat in Marokko opereert. We wijzen ook nog op het feit dat het voorstel dat ik als rapporteur van de Commissie Visserij voor de begroting voor het jaar 2003 heb ingediend althans ten dele aanvaard is. Dat voorstel was erop gericht het flexibiliteitsinstrument in te zetten om de vorig jaar door de Begrotingsautoriteit gedane belofte om bij de begroting van 2003 27 miljoen euro opzij te zetten na te kunnen komen.
Ik betreur het echter wel dat er een ernstig precedent geschapen is door nu reeds vast te leggen dat er gebruik zal worden gemaakt van een overdracht van structuurfondsen die in 2002 niet zijn gebruikt. Het gaat hier om bedrag van bijna 15 miljoen euro. Die worden nu voor een ander doel aangewend, terwijl toch bekend is dat deze materie bij alle lidstaten heel gevoelig ligt.

Montfort (NI)
De ontwerpbegroting 2003 zit op zich goed in elkaar. Voor het eerst heeft het Europees Parlement een echt rigoureus ontwerp opgesteld waarin rekening wordt gehouden met de economische situatie en de druk op de lidstaten. De Europese financiën worden hierin behandeld met een strengheid die alleen maar valt toe te juichen.
Niettemin bevat het ontwerp een aantal discutabele bepalingen. De meest onaanvaardbare daarvan betreft de gezondheidsprogramma's en reproductieve gezondheidszorg waarvoor een verhoging van tweehonderd procent wordt voorgesteld, hetgeen door de Raad reeds verworpen was.
Als we deze begrotingslijn naast de doelstellingen van het verslag-Sandbæk leggen, die hiermee gefinancierd worden, zien wij nergens de garantie dat abortus (zowel de praktijk als de promotie ervan) van deze financiering wordt uitgesloten. Ons Parlement staat dergelijke praktijken niet toe en heeft bij de stemming over het verslag betreffende 'biowetenschappen en biotechnologie? 'met ernst? gewezen 'op het feit dat het leven en de waardigheid van elke mens geëerbiedigd moeten worden, ongeacht zijn ontwikkelingsstadium en gezondheidstoestand?.
In het licht van een dergelijke onzekerheid en bij gebrek aan opheldering door commissaris Nielson kunnen wij niet instemmen met deze begrotingslijn.

Meijer (GUE/NGL)
De behandeling van de EU-begroting laat jaarlijks hetzelfde vaste ritueel zien. Het parlement wil meer geld uitgeven dan de Europese Commissie voorstelt, maar de Raad bewaakt de portemonnee van de lidstaten door minder te willen uitgeven. Het resultaat is een steeds grotere afstand tussen het in 1998 overeengekomen plafond in de uitgaven en de werkelijke bestedingen. Als afgevaardigde van de Socialistische Partij in Nederland sta ik daarbij elke keer voor een dubbele keuze. Mijn partij verdedigt het handhaven of verhogen van overheidsuitgaven die bedoeld zijn voor betere publieke voorzieningen, een beter leefmilieu en meer solidariteit met de volkeren in het arme deel van de wereld. Dat daarbij een hoger belastingniveau hoort dan de regerende neo-liberale politici willen, is vanzelfsprekend. Die belasting moet worden gehaald bij de hoogstbetaalden en de bedrijven. Maar die aanvaarding van hogere uitgaven en hogere belastingen betekent niet dat we graag veel meer geld uitgeven aan een onnodig centralistische EU. Een deel van de EU-uitgaven zien we als verspilling die alleen maar steun betekent voor bureaucratie en grootheidswaanzin. Zelfs de structuurfondsen en het gemeenschappelijk landbouwbeleid, die voordelen kunnen opleveren voor arme regio's en kleine boeren, bevatten verkeerde uitgaven. De verhoging van de begroting die de GUE/NGL-fractie nu voorstelt kan ik alleen ondersteunen op de punten sociaal fonds, vredesfonds Noord-Ierland en cohesiefonds.

Figueiredo (GUE/NGL)
Wij staan achter het idee om 2004 uit te roepen tot het Europees Jaar van opvoeding door sport. Daarmee wordt tegemoet gekomen aan de noodzaak de positieve rol van sport in de maatschappij, vooral binnen het kader van de opvoeding, naar waarde te schatten. Wij wijzen erop dat het Europees Kampioenschap Voetbal, dat in 2004 in Portugal gehouden zal worden, ook een bijdrage is aan het jaar van de sport.
Het is heel belangrijk dat er een link wordt gelegd tussen het onderwijssysteem en de sportbeoefening, dat wil zeggen tussen school en club (de vereniging, de gemeenschappelijke onderneming). Plaatselijke overheden moeten daarbij een rol spelen. Op die wijze zetten we de bestaande verenigingsverbanden op een positieve wijze in voor een type sportbeoefening waar alle bevolkingslagen aan kunnen deelnemen. Er moet dan wel meer informatie worden verstrekt, terwijl er bij het vaststellen van maatregelen en de voorbereiding van de te financieren plannen meer transparantie moet worden betracht.
De toegewezen bedragen zijn echter aan de lage kant en sluiten niet aan op de behoeften. Wij betreuren dat. Als wij voor dit voorstel hebben gestemd, dan is dat mede in de hoop dat er over de financiering nog eens wordt nagedacht.

Marques (PPE-DE)
Ik wil mevrouw Pack graag gelukwensen met haar uitstekende verslag, dat mijn onvoorwaardelijke steun krijgt. Het is de bedoeling dat wij het gemeenschappelijk standpunt van de Raad goedkeuren, en op die manier de laatste hand leggen aan een project dat volgens mij een groot belang vertegenwoordigt - het Europees Jaar van opvoeding door sport.
Algemeen wordt erkend dat sport in Europa een belangrijk sociaal verschijnsel is, en dat sport bij de opvoeding een belangrijke rol kan spelen. Net als de rapporteur geloof ook ik dat de Olympische idealen voor de opvoeding van grote betekenis kunnen zijn, en dat wij dit moeten benadrukken. Sport draagt vooral bij tot betere sociale vaardigheden bij jongeren, zoals teamgeest, solidariteit en trouw.
Ik ben dus heel blij met het besluit om 2004 uit te roepen tot het Europees Jaar van opvoeding door sport. Tot nu toe bleef communautaire actie op het gebied van de sport beperkt tot proefprojecten en voorbereidende maatregelen, en wij keren die benadering nu om.
Ik ben het ook eens met de rapporteur als zij zegt dat we het gemeenschappelijk standpunt van de Raad ongewijzigd moeten overnemen. De door het Europees Parlement voorgestelde wijzigingen zijn immers voor het grootste deel overgenomen.

Queiró (UEN)
De Commissie heeft voorgesteld het jaar 2004 uit te roepen tot het Europees Jaar van opvoeding door sport. Men zij erop gewezen dat het Europees Kampioenschap Voetbal in dat jaar in Portugal georganiseerd zal worden, en dat in datzelfde jaar in Athene de Olympische Spelen en de Paralympics zullen worden gehouden.
De door mevrouw Pack in haar verslag gevolgde benadering komt overeen met die van de Commissie. Het is de bedoeling de opvoedkundige aspecten van de sport te gebruiken om de schoolprogramma's te verbeteren. Het gaat dan eerst en vooral om een soort parallel onderwijs. Voor dat doel zullen er partnerschappen moeten worden opgezet tussen onderwijsinstellingen en sportverenigingen.
Dit voorstel verdient beslist onze steun. Het zijn heel zinvolle doelstellingen en de activiteiten die voor de verwezenlijking van die doelstellingen genoemd zullen daartoe inderdaad bijdragen. Ook de financiële aspecten van dit voorstel kunnen mijn goedkeuring wegdragen: de beschikbare middelen moeten vooral worden ingezet voor concrete initiatieven die sport en onderwijs nauwer met elkaar verbinden. Ik stem dus voor.

Ribeiro e Castro (UEN)
Ik heb dit verslag gesteund en ik ben het geheel eens met de aanbeveling van de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport om het voorstel van de Commissie te wijzigen. De begrotingslijnen voor enquêtes en onderzoeken moeten worden geschrapt. Het geld dat we op die wijze besparen (420.000 euro) moet worden opgeteld bij de middelen die we beschikbaar stellen voor lokale, nationale en transnationale acties en voor initiatieven van sportieve en onderwijsinstellingen die verantwoordelijk zijn voor het verspreiden van informatie over dit Europees Jaar. Zoals bekend heb ik deze initiatieven steeds gesteund, en wel vanaf het moment dat 2004 werd uitgeroepen tot Europees Jaar van opvoeding door sport. Ik heb dat bij de eerste debatten over dit onderwerp reeds duidelijk gemaakt. Ik herhaal dat we via dit initiatief de educatieve aspecten van de sport kunnen inzetten om schoolprogramma's te verbeteren. Het gaat dan eerst en vooral om een soort parallel onderwijs. Voor dat doel zullen er partnerschappen moeten worden opgezet tussen onderwijsinstellingen en sportverenigingen. Ik geloof dat het geen kwaad kan steeds te wijzen op het verband tussen opvoeding en sport en zo de aandacht te vestigen op het Europees Jaar van opvoeding door sport, door bijvoorbeeld in elk deelnemend land atletiekwedstrijden op scholen te organiseren en te financieren. In schoolverband bedreven sportbeoefening moet prioriteit hebben - niet alleen binnen de context van het sportbeleid, maar ook op scholen en binnen het kader van het onderwijsbeleid.

Berthu (NI)
Ik heb tegen het verslag-Watson gestemd, waarin steun wordt gegeven aan de overeenkomst tussen de Europese Gemeenschap en Hongkong inzake de overname van personen die zonder vergunning op het grondgebied verblijven. Dit verslag bevat namelijk een zeer gevaarlijke, parallelle bepaling: visumvrije toegang voor de burgers van Hongkong.
De Commissie heeft getracht mij tijdens het debat een toelichting te geven die echter niet overtuigend was:
Ten eerste beweert zij dat deze twee beslissingen niet met elkaar in verband staan aangezien ze niet tegelijkertijd plaatsvonden. Er is inderdaad één jaar verschil tussen beide, maar wat hun inhoud betreft hangen ze volkomen met elkaar samen. Bovendien worden ze als zodanig gepresenteerd aan het begin van de toelichting van de overeenkomst.
Ten tweede verklaart de Commissie dat het aantal illegale immigranten uit Hongkong slechts zeer klein zou zijn. Zelfs als dit waar zou zijn (hetgeen ik niet geloof), zou deze beslissing toch onverantwoord zijn, gezien de bijzondere situatie van Hongkong, dat tegenwoordig een speciale administratieve regio van de Volksrepubliek China is.
Als klap op de vuurpijl vernemen we dat de uiteindelijke goedkeuring al begin december is gegeven op een vergadering van de Raad Landbouw.
Dat is wat er van ons terechtkomt indien we onze nationale bevoegdheden voor onderhandelingen en ratificaties blijven afstaan ten gunste van een systeem dat oncontroleerbaar is en ver van de bevolking af staat.

Bordes en Cauquil (GUE/NGL)
Deze overeenkomst volgt op andere, even schandalige overeenkomsten die de Europese Gemeenschap met diverse arme landen overal ter wereld heeft gesloten en die rechtstreeks aansluiten op het repressieve beleid dat is vastgesteld door regeringen en autoriteiten van de Europese Unie ten nadele van diegenen die ellende of onderdrukking proberen te ontvluchten in de hoop hier een baan en een toekomst te vinden.
Wat deze overeenkomst voor hen in petto heeft is aanhouding, gevangenhouding en tot slot uitzetting. Tenminste, dit zal het lot zijn van diegenen die niet al omgekomen zijn in hun poging de nieuwe obstakels te overwinnen welke zijn opgeworpen door onze leiders die Europa willen omvormen tot een met prikkeldraad omgeven vesting.
Deze overeenkomst, die buitengewoon hard is voor de armen die als ongewenst worden bestempeld, maar die de formaliteiten voor zakenmensen verlicht, laat het ware gezicht zien - als dat nog nodig was - achter het hypocriete masker van de officiële debatten over de rechten van de mens waarvoor deze Europese Unie in Hongkong of elders beweert op te komen.

Meijer (GUE/NGL)
. Omdat Hongkong ooit van China is gestolen, en voor een ander deel daarna is gehuurd, had China recht op teruggave. Dat levert wel een probleem op voor de vele mensen die inmiddels daar wonen. Zij hebben een hogere levensstandaard dan hun omgeving en stellen hogere eisen aan hun bestuur. Terwijl zij kritisch willen kunnen meepraten en meedenken over het overheidsbeleid, zijn ze domweg overgedragen van de ene koloniale heerser naar de andere. De afspraak over één staat met twee systemen garandeert wel het voortbestaan van het kapitalisme, maar niet de invoering en ontwikkeling van democratie. Daarom is het voorspelbaar dat veel mensen zich er onveilig voelen en wegtrekken. Zij willen naar Europa, Amerika of Japan, die meer passen bij het soort samenleving waaraan ze gewend zijn geraakt. Daarentegen wil de Chinese regering Hongkong sterker laten lijken op de rest van het land. Het mag wel een rijke etalage worden, maar geen in China verboden bewegingen toestaan of normale democratische verkiezingen houden waarin een oppositie de macht kan overnemen. Daarom vind ik het twijfelachtig of een overeenkomst over het terugnemen van vluchtelingen echt zal gaan werken. Nog veel meer omstreden is de bedoeling dat deze overeenkomst een voorbeeld moet worden voor andere staten waar kritische mensen zich onveilig voelen. Vandaar mijn tegenstem.

Oostlander (PPE-DE).
Aangezien het amendment betreffende het speciale partnerschap met Turkije verworpen is, hoef ik geen bijzondere uitleg meer te geven. Voor een deel van onze fractie was dit een pragmatische stap, voor een ander deel betekende dat in feite een stapje verder in de richting van het lidmaatschap van Turkije waarover dat deel nog tamelijk pessimistisch is. Maar aangezien de tekst is verworpen heeft het geen zin om hier dieper op in te gaan.

Dehousse (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, net als enkele collega's heb ik mij om meerdere redenen van stemming onthouden. Allereerst vanwege de ontoereikende bedragen die voor de uitbreiding van de Unie zijn voorzien, waarop de heer Goebbels meermalen heeft gewezen. Ten tweede omdat wij er namelijk van overtuigd blijven dat de begrotingsmarges van een uitgebreide Unie nog steeds in potdichte mist gehuld zijn en wij constateren dat dezelfde mist zich nu uitbreidt over het tijdschema van de rechtshandelingen die noodzakelijk zijn om de uitbreiding tot een goed einde te brengen. Tot slot, mijnheer de Voorzitter, zou ik de hoop willen uitspreken dat u zich inspant, met name wanneer u aan topconferenties deelneemt, om op te komen voor de voorrechten en verzoeken van ons Parlement.

Berthu (NI)
Wij hebben tegen de resolutie gestemd over de resultaten van de Europese Raad te Kopenhagen. Het feit dat de meeste leden klaarblijkelijk achter de toetreding van tien kandidaat-lidstaten uit Oost-Europa staan, wordt in deze resolutie namelijk gebruikt om onopvallend een aantal paragrafen in te lassen waarin tevens het toetredingsproces van Turkije wordt goedgekeurd.
In deze paragrafen wordt met name de loftrompet gestoken over de verdubbeling van de financiële steun aan dit land, in het kader van een strategie die volgens de conclusies van Kopenhagen zelfs al geen "pre-toetredingsstrategie" meer heet, maar "toetredingsstrategie". Ook wordt toegejuicht dat "met betrekking tot het verzoek tot toetreding van Turkije in Kopenhagen de normale EU-procedure is gevolgd." In feite is artikel 49 van het Verdrag van de Europese Unie hier niet van toepassing, aangezien het hier de toetredingsprocedure voor "Europese" staten betreft. Andere landen worden hierin niet genoemd. Naar onze mening hadden wij eerst een gezamenlijke discussie op gang moeten brengen over de doeleinden en de grenzen van de Europese Unie, bijvoorbeeld binnen de Conventie.
Tot slot verklaart men ingenomen te zijn met 'het met de NAVO bereikte alomvattende akkoord?, waarbij men vergeet te vermelden dat de Europese Unie zich er tegelijkertijd toe heeft verplicht Turkije zoveel mogelijk te betrekken in het Europese veiligheids- en defensiebeleid.

Bordes en Cauquil (GUE/NGL)
U klopt zich op de borst over de resultaten van de Europese Raad van Kopenhagen en in het bijzonder over de integratie van tien nieuwe lidstaten in de Europese Unie. Wij niet.
Wij zijn voor de uitbreiding van de Europese Unie, zelfs met veel meer landen dan de tien die u zojuist toegelaten heeft. De uitbreiding in de vorm waarin u deze verwezenlijkt zal het overwicht van het grote kapitaal van West-Europa op de armste en minst ontwikkelde landen echter slechts versterken. De uitbreiding versterkt en dicteert zelfs de aanvallen op de werkende klassen van deze landen, door het sluiten van ondernemingen, de groei van de werkloosheid, de eliminatie van een groot deel van de agrarische familiebedrijven, met ander woorden, door boeren tot werklozen te maken.
De inwoners van de landen die net zijn toegetreden worden bovendien beschouwd als burgers van een tweederangs gebied die gedurende een lange overgangsperiode niet dezelfde rechten zullen hebben als burgers van andere lidstaten, in het bijzonder het recht te werken of zich vestigen waar men wil.
Om deze redenen hebben wij tegen uw borstklopperij gestemd.

Ducarme (ELDR)
Gezien vanuit een historisch perspectief raakt de verwezenlijking van de uitbreiding aan het hart van de Europese Unie: het delen van gemeenschappelijke waarden op het gebied van een liberale democratie, eerbiediging van de mensenrechten, sociale bescherming van de allerzwaksten, bescherming van minderheden, een markteconomie en een vreedzame coëxistentie binnen een rechtsstaat. Door de uitbreiding kunnen we de identiteit van Europa op geografisch, politiek en cultureel vlak weer verder ontwikkelen.
Het vooruitzicht van een Unie met 25 leden is nu werkelijkheid geworden. Deze ongeëvenaarde uitbreiding is in overeenstemming met onze historische plicht ons continent te herenigen. Zij dwingt ons tevens grondig na te denken over het Europese project en de manier waarop een uitgebreide Unie functioneert.
Zij biedt ons tevens een kans. De uitbreiding van de Unie met meer dan honderd miljoen nieuwe burgers zal namelijk vanaf de eerste fase, die in Kopenhagen officieel is bekrachtigd, uitwisselingen en economische activiteit bevorderen en een nieuwe impuls geven aan de ontwikkeling en integratie van de Europese economie in haar geheel. Met de toetreding van nieuwe lidstaten zal het belang en de invloed van de Unie op het internationale toneel toenemen.

Figueiredo (GUE/NGL)
De conclusies van de Top van Kopenhagen tonen aan dat de Europese Raad ervoor gekozen heeft de oplossing van ernstige problemen voor zich uit te schuiven. De Raad vlucht voor deze problemen uit door de Unie met meer dan tien landen uit te breiden. Daarbij is discriminerend opgetreden - niet alleen ten aanzien van de kandidaatlanden zelf, maar ook tegenover de lidstaten met de zwakste economieën en ernstigste sociale problemen, zoals Portugal. De Raad heeft zich ook schuldig gemaakt aan discriminatie jegens Cyprus; het is volstrekt onduidelijk wat er met betrekking tot dit land gaat gebeuren.
In de conclusies van de Top wordt weliswaar een toespeling gemaakt naar de specifieke situatie van de Portugese landbouw, maar in zulke vage bewoordingen dat het tot niets verplicht. Na het politieke besluit tot toetreding moet nog steeds over een aantal zaken onderhandeld worden, en als bij die onderhandelingen geen rekening wordt gehouden met de Portugese belangen kan dat uiterst negatieve gevolgen hebben. Het is ook onaanvaardbaar dat - in de gezamenlijke resolutie bijvoorbeeld, die wij verworpen hebben - niet gepleit wordt voor een grondige herziening van het gemeenschappelijk landbouwbeleid en de financiële perspectieven. We lopen nu het risico dat de bestaande ongelijkheid nog sterker toeneemt, waardoor het einddoel - economische en sociale cohesie - steeds verder achter de einder verdwijnt.
De banden tussen de Europese Unie en de NAVO zijn via het onlangs ondertekende akkoord sterker aangehaald - ook dat wijzen wij af.

Goebbels (PSE)
Hoewel ik verheugd ben over de politieke eenwording van Europa waartoe in beginsel is besloten te Kopenhagen, betreur ik het dat daarvoor veel te weinig financiële middelen worden uitgetrokken. De Europese Raad heeft het kredietvolume dat in Berlijn is vastgesteld voor de periode 2003-2006 niet eens volledig benut. Indertijd was dit bedoeld om de toetreding van zes nieuwe lidstaten te kunnen financieren. Met minder geld moeten we nu tegemoetkomen aan de behoeften van tien nieuwe lidstaten. Van de nog geen 41 miljard euro die gespreid over drie jaar is voorzien, is bijna 14 miljard eigenlijk afkomstig van bijdragen van de nieuwe lidstaten zelf, wat de "gezamenlijke" inspanning van de 15 lidstaten terugbrengt tot zo'n 27 miljard euro gespreid over drie jaar. Dit betekent dat de toetredende landen jaarlijks minder dan 0,1 procent van het huidige BBP in de Unie ontvangen. Dat is schandalig weinig, want iedereen is op de hoogte van de structurele problemen van bijna al deze landen. (In het kader van het Marshall-plan hebben de Verenigde Staten na de Tweede Wereldoorlog vijf jaar lang 1 procent van hun toenmalige BBP aan Europa gedoneerd. De voormalige Bondsrepubliek Duitsland doneert al meer dan tien jaar 3 tot 4 procent van het Duitse BBP aan de nieuwe "Länder", wat neerkomt op zo'n 75 miljard euro per jaar).
Aangezien vastleggingskredieten geen betalingen zijn, moeten we vrezen dat een deel van de voorziene middelen het land van bestemming niet bereikt. Zoals de Rekenkamer zojuist heeft opgemerkt hebben de kandidaat-lidstaten daadwerkelijk slechts 1 miljoen ontvangen van de 520 miljoen euro die in 2001 in het kader van het SAPARD-programma was voorzien.
(Verklaring ingekort overeenkomstig artikel 137, lid 1, van het Reglement)

Korakas (GUE/NGL)
De Raad van Kopenhagen heeft met zijn besluit tot uitbreiding van de EU een bijzonder belangrijke imperialistisch-expansionistische stap gezet. De slachtoffers van deze uitbreiding - een uitbreiding die alleen maar nog meer uitbuiting zal betekenen - zijn niet alleen de werknemers en de kleine boeren van de uitgebreide EU, maar vooral ook de werknemers en de boeren van de nieuwe lidstaten die onder nog ongunstigere voorwaarden worden geïntegreerd.
De minimale middelen die beschikbaar worden gesteld hebben voornamelijk tot doel de macht van het kapitaal te versterken en de sociale verworvenheden, voor zover deze overgebleven zijn van de socialistische opbouw, met wortel en tak uit te roeien.
Kenmerkend voor de zogenaamde democratische gevoeligheid van de leiders van de EU is het feit dat in bepaalde landen, landen die verondersteld worden te voldoen aan de democratische criteria, een verbod is uitgevaardigd op de communistische partij, op de verkondiging van communistische ideeën en het gebruik van communistische symbolen, en communistische leiders en veteranen van de strijd tegen het fascisme in de gevangenis zitten.
Het is eveneens onaanvaardbaar dat Cyprus, haast met het pistool op de slaap, gedwongen wordt het plan-Annan - dat in feite tweedeling betekent - te accepteren. Daarmee wordt korte metten gemaakt met de resoluties van de VN inzake een billijke en levensvatbare oplossing.
De kwestie van de oorlog tegen Irak - en later tegen andere landen - werd op provocerende wijze genegeerd door de Raad. Wel werden de militarisering van de EU en de versterking van de nieuwe 'antiterroristische? NAVO bevorderd. Ook werd definitief besloten tot optreden van het Europees leger in de FYROM en werden tegelijkertijd voorbereidingen getroffen voor soortgelijk optreden in Bosnië-Herzegovina.

MacCormick (Verts/ALE)
. (EN) In de resolutie van vandaag over de Top van Kopenhagen wordt de Deense regering gecomplimenteerd met het uitstekende voorzitterschap van de Raad, en met het mogelijk maken van de grootste uitbreiding in de geschiedenis van de Unie. Er komen tien nieuwe staten bij, de meeste betrekkelijk klein, waaronder zes staten die onlangs via democratische weg onafhankelijk zijn geworden.
Wij Schotten krijgen vaak te horen dat we als klein land niet veel aanzien in Europa zouden hebben als we eveneens onafhankelijkheid zouden verwerven in Europa door op democratische wijze uit te treden uit een grotere unie. Anderzijds werden wij er tijdens de lopende visserijonderhandelingen voor gewaarschuwd niet te veel te verwachten omdat het Verenigd Koninkrijk in Europa geen sterke bondgenoten heeft.
Er zijn vijf miljoen Denen en vijf miljoen Schotten. Ik betuig mijn eer aan een van de oude kleine naties van Europa voor de enorme prestatie die zij heeft geleverd. Ik kijk uit naar de dag dat mijn eigen oude natie een vergelijkbare rol kan vervullen.
Het idee dat kleine staten niet meetellen en alleen grote het voor het zeggen hebben, kan inmiddels naar de prullenmand worden verwezen.
Mijn stem is door deze gedachten ingegeven, evenals door mijn grote tevredenheid over de veilige uitbreiding van de Unie.

Meijer (GUE/NGL)
Het lijkt erop dat de uitbreiding van de EU voor sommige lidstaten erop neer komt dat ze tegen zo weinig mogelijk kosten een zo groot mogelijke markt voor hun binnenlandse ondernemingen willen kopen. Dit leidt ertoe dat de al eerder vastgestelde bijdragen voor de structuurfondsen tot 2006 over een groter aantal nieuwe lidstaten moeten worden verdeeld dan aanvankelijk was gepland. Voor de boeren in de nieuwe lidstaten komt veel minder geld beschikbaar dan beschikbaar is voor hun collega's in de huidige lidstaten. Het had nog wat erger kunnen uitpakken, maar dankzij het door Denemarken voorgestelde compromis en het taai doorvechten van Polen heeft de top in Kopenhagen de kloof tussen rijk en arm enigszins beperkt. Met name de berekenende inzet van Nederland heeft gefaald. Dat zal waarschijnlijk niet verhinderen dat Midden-Europa voor lange tijd het arme achtererf van het westen zal blijven. Als de kiezers straks, hopelijk uit vrije wil en niet door een propaganda-bombardement, in meerderheid kiezen voor aansluiting bij de EU gaat de uitbreiding in 2004 door, met waarschijnlijk het halve eiland Cyprus. De EU moet ervoor zorgen om niet betrokken te raken bij een oorlog om dat eiland, of afhankelijk te worden van druk om Turkije zonder toepassing van maatstaven voor democratie en mensenrechten snel als lid toe te laten.

Queiró (UEN)
Ik heb vóór de gezamenlijke resolutie over de Europese Raad van Kopenhagen gestemd, al ben ik het met een aantal onderdelen van die resolutie niet geheel eens. Het gaat erom dat deze Europese Raad een historische stap heeft gezet door voor uitbreiding te kiezen. Daarmee kiest de Raad voor vrede, democratie en de ontwikkeling van de Europese naties. Bovendien geven we zo blijk van onze erkentelijkheid voor de inspanningen die de kandidaatlanden zich getroost hebben om de communautaire verworvenheden in hun bestel te integreren en te voldoen aan de politieke en economische criteria van Kopenhagen.
Met betrekking tot de geschilpunten wil ik graag duidelijk maken dat ik het niet eens ben met het tweede deel van paragraaf 5 van de resolutie. Daarin wordt gesteld dat het gemeenschappelijk landbouwbeleid vóór 2006 herzien moet worden, en wel op basis van de voorstellen van de Commissie.
Dat staat haaks op het besluit van de vijftien om het gemeenschappelijk landbouwbeleid pas na 2006 te herzien. Bovendien geven we zo aan dat we het in principe eens zijn met de opties die in de Commissievoorstellen genoemd worden, terwijl het parlementaire debat over deze zaken nog gevoerd moet worden.
Bij dat debat zal met betrekking tot Portugal toch rekening moeten worden gehouden met het feit dat de Portugese landbouw een bijzondere positie inneemt en dat Portugese landbouwers een abnormaal laag inkomen hebben. Dat komt omdat we pas in 1986 tot de Gemeenschap zijn toegetreden. De overige lidstaten ontvingen reeds vanaf 1962 gemeenschapssteun.

Sacrédeus (PPE-DE)
Ik heb vóór de resolutie gestemd.
Wij Zweedse christen-democraten zijn oprecht blij dat er nu een einde komt aan de tweedeling van Europa. Hiermee wordt de Tweede Wereldoorlog definitief afgesloten. De Europese Unie is nu niet meer alleen een West-Europees, maar een vrijwel pan-Europees samenwerkingsverband.
Het eventueel vaststellen van een datum voor toetredingsonderhandelingen met Turkije vormt echter een ernstige bedreiging voor de Europese Unie als vredesproject zolang het land 37 procent van de Republiek Cyprus, dat wil zeggen een toekomstige lidstaat, blijft bezetten, iets wat al sinds 1974 gaande is. Daarom betreur ik het zeer dat amendement 13, waarin dit wordt aangestipt, niet is aangenomen.
Amendement 10 van de christen-democratische PPE-DE-Fractie geeft ruimte aan een gewijzigde steunstrategie voor Turkije op basis van een speciaal partnerschap. Het is geen verstandige zet geweest om dit alternatief en deze aanvulling op de toetredingswens van Turkije te verwerpen met 201 stemmen voor, 238 stemmen tegen en 16 onthoudingen.

Souchet (NI)
De Top van Kopenhagen zal in de annalen van de geschiedenis opgenomen worden als top der inconsistentie. Op deze Top is de basis voor een herenigd Europa gelegd, maar direct daarop is reeds begonnen met voorbereiding van de toetreding van een aan de rand van Europa gelegen Aziatisch land. Daarmee wordt verraad jegens Europa gepleegd.
In Kopenhagen is geen rekening gehouden met de geografische en historische realiteit. Men heeft de vergissing van Helsinki niet gecorrigeerd, maar juist bevestigd door aan de koerswijziging van 1999 vast te houden. Dat zal er uiteindelijk toe leiden dat Ankara de belangrijkste factor in de Europese Unie zal worden.
We hadden Turkije binnen een strikt omschreven Euro-mediterraan partnerschap de plaats moeten geven die dit land toekomt. Dan hadden we recht kunnen doen aan de bijzondere karakteristieken van alle partners, rekening houdend met de geopolitieke realiteit. De Raad heeft echter de voorkeur gegeven aan een ideologie die geen onderscheid wil maken, maar wel een zekere antichristelijke teneur heeft.
De dag na de Top van Kopenhagen verscheen in een groot Parijs' dagblad de volgende kop: 'Bush opent de deur van Europa voor Turkije?. De Europese Raad heeft inderdaad toegegeven aan druk van Amerikaanse zijde. De brief die de EU en de NAVO gezamenlijk uitbrachten na de Top is daar het bewijs van. Daarin werd aangegeven dat Turkije van nu af aan zou moeten participeren in het buitenlands en defensiebeleid van de Unie. Kopenhagen heeft er dus voor gezorgd dat er nooit een werkelijk Europees Europa zal ontstaan.

Vachetta (GUE/NGL)
De Top van Kopenhagen heeft voor ons allemaal een bittere nasmaak. Het Europa dat de staatshoofden en regeringsleiders creëren is een symbool van onmacht en verachting. Om te beginnen onmacht: we moeten immers vaststellen dat de Europese Unie onmachtig is gebleken een duurzame en rechtvaardige vrede in het Midden-Oosten te bewerkstellingen. Zij is er zelfs niet in geslaagd de terugtrekking van de Russische troepen uit Tsjetsjenië en die van de Franse troepen uit Ivoorkust te eisen. De onmacht van de Unie blijkt verder uit het feit dat ze niet heeft kunnen verhinderen dat de olietanker Prestige - een 25 jaar oud, onder een gelegenheidsvlag varend schip - voor de kust van Galicië verging, terwijl we die ramp hadden kunnen zien aankomen.
De Unie symboliseert ook verachting, omdat de in het kader van de Conventie bijeengekomen technocraten een grondwet opstellen voor 450 miljoen burgers, zonder deze mensen te raadplegen en in de procedure te betrekken. Verachting is ook wat de tien nieuwe lidstaten ten deel valt - die hebben zich maar te schikken in een nieuwe liberaliserings- en privatiseringsgolf. Verachting treft ook de bevolking van Turkije. Volgens Giscard d'Estaing delen deze mensen niet in de 'christelijke waarden van de Europese beschaving?. De fraaie woorden van de Europese leiders over het historisch karakter van deze Top hebben niet kunnen verhullen dat duizenden in Kopenhagen de straat op zijn gegaan om hun waarden uit te dragen en te pleiten voor democratie, vrede en sociale gerechtigheid. Net als zij verwerp ik, daar en hier opnieuw, de resultaten van deze Top.

Nogueira Román (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil eigenlijk een opmerking maken over de begroting, in de zin dat ik de herbestemming van middelen om de gevolgen van de ramp met de Prestige te bestrijden heb gesteund. Ik ben dan ook blij met de binnen dit Parlement bereikte eensgezindheid.
Ik wil wel benadrukken dat herbestemming niet het aangewezen middel is, en dat de Raad het compensatiefonds voor de Erika-pakketten nog niet heeft goedgekeurd, dat de Raad van Ministers, de Europese Raad, het nog niet heeft goedgekeurd. In feite is er sprake van een verdeeldheid tussen de Europese instellingen die ten koste gaat van de bestrijding van het internationale zeevervoer van gevaarlijke goederen over onze wateren.
Ik wil ook opmerken dat de Europese Raad voor de Prestige slechts vijf miljoen euro heeft gegeven, een bedrag dat ik gisteren miserabel heb genoemd, en dat is niet meer dan terecht, als we bedenken dat de Verenigde Staten met de Oil Pollution Act specifieke regelgeving hebben ingevoerd en van Exxon Mobil vier miljard euro claimen en ook zullen krijgen in verband met de ramp met de Exxon Valdés.
Ik meen er goed aan te doen op deze zaken te wijzen, want de Europese Unie moet immers een politieke en solidaire unie zijn, vooral nu zich een ramp heeft afgespeeld als die voor de kust van Galicië, wat in feite een Europees probleem is. Galicië lijdt eronder, omdat het meeste verkeer daar langs komt, maar het is een authentiek Europees probleem.

Ribeiro e Castro (UEN)
Het is heel positief dat het opnieuw mogelijk is gebleken met betrekking tot de belangrijkste onderwerpen op Europees niveau een compromis te vinden waarin de consensus van de politieke fracties uitdrukking vindt. Ik kan mij in deze ontwerptekst geheel vinden. Deze door ons voorgestelde tekst volgt de algemene teneur van debatten in dit Parlement, en dan bedoel ik zowel het huidige als het op 21 november gevoerde debat. Bovendien is in deze tekst de vorige resolutie over dit onderwerp verwerkt. Ik zal de twee belangrijkste benaderingen herhalen. Om te beginnen moeten de Commissie en de Raad rechtstreekse gevolgen verbinden aan deze verschrikkelijke ramp. Ze moeten niet alleen maatregelen treffen voor de toekomst, maar ook andere, reeds goedgekeurde maatregelen eerder van toepassing verklaren dan aanvankelijk gepland. Het gehele technische en juridische kader moet aan een diepgaand onderzoek worden onderworpen. Ten tweede moet de Commissie een gedetailleerd verslag opstellen van de crisis rond de Prestige en dat aan ons voorleggen. Ze moet daarbij ook aangeven hoe de crisisbeheersing precies is verlopen. Als we van deze verschrikkelijke les iets leren worden we daar allemaal beter van.
Daarom moet die les technisch gezien goed in elkaar zitten, wetenschappelijk exact zijn en politiek neutraal. De spontane consensus die we op 21 november bereikt is tenietgedaan door Links, dat getracht heeft het Europees Parlement te misleiden vanwege een politiek ruzietje in het Spaanse parlement. Het heeft geprobeerd met dit cruciale onderzoek nationale partijpolitiek te bedrijven, hetgeen de objectiviteit alleen maar nadelig kan beïnvloeden. Alle partijen ondervinden daar schade van. Bovendien stellen we op die wijze onze gemeenschappelijke toekomst aan nieuwe risico's bloot. We verliezen immers het belangrijkste uit het oog: onze kusten en de inwoners van de rivierdelta's. Het gaat er hier om de belangen van de Europese burgers zo goed mogelijk te behartigen, preventieve maatregelen te nemen en uit te vinden hoe we in de toekomst op dit soort rampen moeten reageren. Het gaat om de zee, niet om Aznars PP!

Souchet (NI)
De voorzitter van de Franse associatie van reders stelt dat twintig procent van de schepen op deze wereld eigenlijk niet zou mogen varen, omdat ze niet goed onderhouden zijn en daar geen toezicht op wordt gehouden. Deze roestbakken kunnen toch varen omdat bepaalde reders en vlagstaten - inzonderheid Turkije - dat toelaten. Dat land staat bovenaan de zwarte lijst.
Ik heb gisteren betoogd dat de reders verantwoordelijk moeten worden gehouden voor hun schepen, zodat zij zich een inspanning zullen getroosten om aan de normen te voldoen.
Al deze olierampen maken verder duidelijk dat de vlagstaten hun rol niet serieus nemen. Zij zien er niet op toe dat de onder hun vlag varende schepen zich aan het zeerecht houden.
De staten die de gevolgen van deze rampen ondervinden zouden de verantwoordelijk lidstaten systematisch aansprakelijk moeten stellen bij het Internationale Zeerechttribunaal. Spanje moet daarom de Bahama's voor dit tribunaal in Hamburg dagen. Frankrijk zal vermoedelijk ook spoedig door deze ramp getroffen worden - het zal zich alsdan in die zaak moeten voegen.
Het wederom aansprakelijk stellen van reders en vlagstaten is beslist één van de beste manieren om het maritiem milieu te beschermen. De in dit opzicht meest kwetsbare staten moeten het gebruik van dit instrument zoveel mogelijk aanbevelen en het gezamenlijk inzetten.

Lulling (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik heb uiteraard voor deze resolutie gestemd. Dat wil nog niet zeggen dat ik het eens bent met de wijze waarop u de heer Schnellhardt behandeld hebt, toen deze aangaf dat zijn stemmachine niet goed werkte. Hij zou tegen gestemd hebben. We hebben nu een meerderheid van één stem: 224 voor en 223 tegen. Als de stemmachine van de heer Schnellhardt gewerkt zou hebben - en hij heeft u meteen gezegd dat zulks niet het geval was - zou het amendement verworpen zijn. Ik geloof dat u rekening moet houden met dit soort storingen - zeker als de betrokken afgevaardigde u daarvan direct op de hoogte stelt. Dat is zeker van belang als de goedkeuring of verwerping van een amendement van één enkele stem afhangt. Ik wil u daarom zeggen, mijnheer de Voorzitter, dat ik het niet eens ben met de wijze waarop u met dit geval bent omgegaan.

De Voorzitter.
Mevrouw Lulling, als afgevaardigde die reeds lang - zelfs nog langer dan ikzelf - lid is van het Parlement, weet u heel goed dat wat u zojuist gezegd heeft absoluut niet gebruikelijk is in dit Huis. U geeft een volstrekt onjuiste interpretatie van het Reglement, dat op dit punt volkomen duidelijk is: wanneer wij een hoofdelijke stemming hebben en wij de uitslag bekendmaken, blijft de uitslag staan. Dat is onder al mijn voorgangers steeds de praktijk geweest en het is in overeenstemming met het Reglement.
Ik betreur het dat de stemmen van afgevaardigden soms door technische problemen niet goed geregistreerd worden. Ik heb mij echter tot op de letter gehouden aan een precedent en mij daarbij geen enkele vrijheid veroorloofd. Het kan voorkomen dat de stem van collega's tot hun ergernis niet geregistreerd wordt, maar het is nu eenmaal de gewoonte van dit Parlement dat alleen die stemmen die geregistreerd en naar behoren bekendgemaakt zijn, bijdragen aan de uitslag. Het scheelde inderdaad slechts een haartje, maar c'est la vie, Madame!

Lulling (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, een motie van orde: als dat de bepalingen zijn in het Reglement, dan zijn deze onzinnig en dienen zij te worden gewijzigd.

De Voorzitter.
Mevrouw Lulling, mijn zegen hebt u. Ik wens u veel succes bij het herschrijven van het Reglement in de kerstvakantie.
Ik wens de heer Fatuzzo gelukkig Kerstfeest. Hij heeft vandaag niet namens de gepensioneerden gesproken, maar hij wil ongetwijfeld laten vastleggen dat hij dat wél gedaan zou hebben als hij het woord gevoerd had.

Fatuzzo (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, dit is mijn gebruikelijke kerstcadeau aan het Voorzitterschap, aan het personeel dat de Voorzitter assisteert en de tolken, aan al degenen die werken en het hele jaar door zoveel tijd besteden aan het luisteren naar de stemverklaringen van de heer Fatuzzo. Het is een goede gewoonte geworden dat tijdens de laatste stemming voor Kerstmis geen stemverklaringen worden afgelegd door de heer Fatuzzo, bij wijze van kerstcadeau.

De Voorzitter.
Hiermee zijn de stemverklaringen beëindigd.
(De vergadering wordt om 12.30 uur onderbroken en om 15.05 hervat)

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0403/2002) van mevrouw Kratsa-Tsagaropoulou, namens de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen, over het zesde jaarverslag van de Commissie over gelijke kansen voor vrouwen en mannen in de Europese Unie (2001) (COM(2002) 258 - C5-0336/2002 - 2002/2180(COS)) (A5-0403/2002).

Kratsa-Tsagaropoulou (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen zou ik, als u het goed vindt, mijn voldoening tot uiting willen brengen over het feit dat onze werkzaamheden worden bijgewoond door een aantal jonge bezoekers, door de nieuwe generatie van Europa. Het thema dat wij nu gaan bespreken is van rechtstreeks belang voor hun toekomst.
Het zal niemand verbazen dat wij tijdens de behandeling van dit verslag van de Europese Commissie voor de zoveelste keer hebben moeten vaststellen dat de situatie wat gelijke kansen betreft allesbehalve tevredenstellend is. Helaas is het verslag van de Europese Commissie evenmin tevredenstellend. Dit jaarverslag is ook nu weer niet meer dan een beschrijving. Het verslag 2001 bevat weliswaar meer gegevens en inlichtingen dan de vorige verslagen maar het is en blijft een routineverslag. Er blijkt niet duidelijk genoeg uit in hoeverre de doelstellingen zijn bereikt en de beloften zijn nagekomen, en welke moeilijkheden zich hebben voorgedaan bij de toepassing van onze beleidsvormen op Europees en nationaal niveau. Ofschoon gewag wordt gemaakt van de toekomstige ontwikkelingen is er geen sprake van concrete verplichtingen en tijdschema's.
Wat de meer specifieke vraagstukken betreft hebben wij vastgesteld dat de toepassing van gelijke kansen voor vrouwen en mannen in de Europese Commissie nog op heel wat moeilijkheden stuit en veel te wensen overlaat. Er zijn directoraten-generaal die wat dat betreft geen enkele verplichting op zich nemen. Ook hebben de activiteiten die tot doel hadden meer vrouwen ertoe aan te zetten een aanvraag in te dienen tot deelname aan de verschillende programma's weinig succes gehad. In onze ontwerpresolutie vragen wij de Europese Commissie nieuwe methodes uit te werken voor de verspreiding van informatie en de bureaucratische en andere voorwaarden te vereenvoudigen, opdat vrouwen en vrouwenorganisaties in staat worden gesteld geïnformeerd te worden over en deel te nemen aan de Europese programma's. Hetzelfde moet in de lidstaten gebeuren. Het gelijkekansenvraagstuk stuit op grote begrips- en toepassingsmoeilijkheden. Wij stellen vast dat daar waar centrale en regionale politieke ondersteuningsmechanismen ontbreken er geen acties op het gebied van gelijke kansen worden uitgevoerd. De lidstaten hebben gewoonlijk geen kwantitatieve doelstellingen voor hun programma's, verzuimen de gevolgen van het gelijkekansenbeleid op hun economisch beleid te evalueren en beschikken niet over indicatoren en naar geslacht opgesplitste statistische gegevens, noch voor programma's, noch voor de evaluatie van de nationale beleidsvormen. Daarom zou het nuttig zijn indien wij, om een beeld te krijgen van de situatie en een toekomstig beleid op te stellen, zouden kunnen beschikken over een serieuze studie van de Europese Commissie met indicatoren en vergelijkbare gegevens over de situatie in elke lidstaat, met name wat de toepassing van de communautaire wetgeving betreft. Dan zullen wij kunnen vaststellen waar de problemen zitten en wat tot nu toe is bereikt, en dan kunnen wij goede praktijken uitwisselen.
Het jaar 2003 is op til. Dit is een jaar waarin wij met durf en vastberadenheid moeten optreden in de Europese instellingen en de lidstaten. Tijdens de tussentijdse herziening van de structuurfondsen moeten de lidstaten ervoor zorgen dat optimaal gebruik wordt gemaakt van de mogelijkheden tot bevordering van gelijke kansen. Wij moeten immers vermijden dat kredieten die zijn uitgetrokken voor acties ten behoeve van vrouwen worden overgeheveld naar andere doelstellingen, hetgeen zoals wij weten in 2003 zal gebeuren. Wij zullen ons in dat jaar eveneens moeten voorbereiden op de Europese verkiezingen, waaraan voor het eerst ook de kandidaatlanden zullen deelnemen, en op nationale verkiezingen in bepaalde lidstaten. De aanbevelingen van de Raad met betrekking tot een evenwichtige deelname van mannen en vrouwen hebben niet het gewenste resultaat opgeleverd. Bovendien ontbreekt er in de Raad een instantie die kan helpen bij een betere coördinatie van de gelijkekansenvraagstukken. Wij wachten eveneens met spanning op de indiening door de Europese Commissie van een ontwerprichtlijn inzake gelijke kansen voor vrouwen en mannen overeenkomstig artikel 13. Wij hopen dat dit ontwerp er zo spoedig mogelijk zal komen want dan kunnen wij gevolg geven aan het in Peking afgesproken programma en de doelstellingen nastreven die wij in alle sectoren van het economisch en openbaar leven hebben vastgesteld voor het gelijkekansenvraagstuk. U zult zeggen dat wij dat al zo vaak hebben gezegd, en dat klopt.
In zowel het Parlement als de samenleving krijgen wij vaak het commentaar dat men ons - vrouwen en mannen, want er zijn ook mannen die zich hiermee bezighouden - beu begint te worden omdat wij alsmaar op dezelfde dingen blijven hameren. Wij moeten ons echter afvragen waarom zulk commentaar wordt geleverd. Waarom raakt dit vraagstuk onze samenleving niet, of raakt het onze samenleving niet in de mate waarin wij dat zouden willen, overeenkomstig de betekenis die wij geven aan zowel de humane als economische factor? Waarom worden onze beleidsvormen en beginselen niet rechtstreeks en onvoldoende toegepast? Meer dan ooit ben ik ervan overtuigd dat wij een brede en inhoudelijke dialoog op gang moeten brengen met de samenleving en de instanties die bevoegd zijn voor de uitvoering van het Europees beleid.
Wij verwachten, mevrouw de commissaris, dat de Europese Commissie met goede ideeën komt en met doeltreffende methodes voor de toepassing daarvan. Misschien heeft de Commissie niet de middelen om de lidstaten onder druk te zetten maar zij kan wel de lidstaten helpen inzien dat het gelijkekansenbeleid geen extra lasten en problemen oplevert maar alleen winst. De lidstaten moeten inzien hoe belangrijk het is het gelijkekansenbeleid te gebruiken om de strategische doelstellingen van de Europese Unie te bereiken. Ik heb het hier enerzijds over de doelstellingen van Lissabon, die met de uitbreiding nog moeilijker zullen worden, en anderzijds over de doelstellingen in verband met de bescherming van de mensenrechten in heel de wereld, over de bijdrage aan de economische en sociale vooruitgang van heel de mensheid en met name onze buurlanden in de Balkan en het Middellandse-Zeegebied.

Schreyer
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, om te beginnen wil ik de leden van de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen en met name de rapporteur danken en gelukwensen met het uiterst zorgvuldige en waardevolle werk en de uitstekende voorstellen en kritische opmerkingen.
Er zijn zeer progressieve en motiverende overwegingen gedaan die de Commissie bemoedigen haar inspanningen in deze richting voort te zetten. Wij voeren een dubbele strategie die erin bestaat dat de gender mainstreaming bij alle werkterreinen van de Commissie wordt betrokken en dat specifieke positieve maatregelen ten gunste van vrouwen worden doorgevoerd, en ieder jaar kunnen wij vaststellen dat deze strategie doeltreffend, effectief en innovatief is. Net als bij het vorige jaarverslag hebben wij ook bij het verslag 2001 geprobeerd rekening te houden met uw opmerkingen en voorstellen. Ook bij de voorbereiding en de uitwerking van het verslag 2002, waarmee reeds een begin gemaakt is, zullen wij uiteraard rekening houden met uw voorstellen, initiatieven en wensen.
Ik wil in het bijzonder ingaan op de kwestie van de evaluatie. Ik kan u nu reeds mededelen dat de evaluatie in 2003 op basis van twee verschillende, elkaar aanvullende methoden zal worden uitgevoerd. Er zal, zoals ieder jaar, een zogenaamd gender scoreboard worden opgesteld en er zal een tweede evaluatie door externe deskundigen worden uitgevoerd. Bij beide activiteiten gaat het om de beoordeling van de kaderstrategie 2001-2005 en het financiële plan. Voor deze activiteiten is voor het einde van 2003 een voorlopig verslag gepland.
Wat betreft de wetgeving wil ik het volgende zeggen. In het kader van onze steun aan de voor 2003 geplande wijziging van de richtlijn inzake de gelijke behandeling van mannen en vrouwen moet een verslag ter evaluatie van nationale uitvoeringsmaatregelen worden opgesteld. Dat is precies wat u zojuist heeft aangekaart en het zal ons gemeenschappelijk streven zijn een evaluatie uit te voeren. De wijziging van de richtlijnen betreffende gelijke behandeling heeft ten doel deze te vereenvoudigen, hun onderlinge samenhang te versterken en hen in overeenstemming te brengen met het acquis communautaire.
Een andere reden waarom het volgend jaar van belang zal zijn, is dat dan de nadruk wordt gelegd op een evenwichtige deelname van mannen en vrouwen aan de besluitvorming. Wij doen ons best ook wat dit betreft tastbare resultaten op alle gebieden te bereiken: een betere vertegenwoordiging van vrouwen in alle sectoren, ook bij de sociale partners. Uw verslag is wat dat betreft een belangrijke bijdrage voor ons.
In 2004 zullen wij de nadruk leggen op de bestrijding van negatieve clichés over vrouwen. Vrouwonvriendelijke clichés kunnen en moeten worden bestreden, omdat zij mede een belangrijke belemmering vormen voor de gelijke behandeling van mannen en vrouwen. Dit zal een uitgebreide actie worden waarin alle actoren worden aangesproken teneinde verouderde denkwijzen af te zwakken en - wie weet? - misschien op de middellange termijn volledig uit te roeien. Vrouwonvriendelijke clichés moeten in ieder geval spoedig een belachelijk overblijfsel uit het verleden worden.
Het Europees Parlement dringt erop aan dat de middelen optimaal worden gebruikt. Ik wil u in dit verband herinneren aan de beoordeling van externe deskundigen en u bovendien wijzen op een mededeling die de Commissie binnenkort zal doen over het feit dat het vraagstuk van de gelijke behandeling van mannen en vrouwen bij de structuurfondsen wordt betrokken. Deze mededeling zal een waardevol instrument zijn voor een beoordeling van het programma op de middellange termijn.
De kandidaat-lidstaten hebben zich weliswaar duidelijk ingespannen wat betreft de omzetting van het acquis communautaire inzake de gelijke behandeling, maar er moet nog zeer veel gebeuren. De Commissie zal derhalve zo veel mogelijk aandacht aan dit onderwerp blijven besteden. De juiste toepassing van de communautaire voorschriften is een wezenlijke voorwaarde voor het succes van de uitbreiding. Het actieprogramma waaraan vanaf dit jaar acht kandidaat-lidstaten gaan deelnemen zorgt voor een waardevolle impuls.
Tot slot wil ik het onderwerp geweld tegen vrouwen aansnijden. De Commissie is in dit verband zeer verheugd over het kaderbesluit van de Raad van 19 juli 2002 inzake de bestrijding van mensenhandel. Dit besluit is van grote betekenis voor de strafrechtelijke gevolgen van mensenhandel. De Commissie zal de omzetting van dit besluit in de nationale wetgevingen op de voet volgen en ook bij deze strenge controle nauw met de commissie samenwerken.

Avilés Perea (PPE-DE).
Mevrouw de commissaris, voor ons ligt het jaarverslag over 2001 met daarin de geboekte vooruitgang en ondervonden moeilijkheden bij het streven naar gelijke kansen. Er wordt wel inzicht geboden in de genomen beleidsmaatregelen, maar zonder dat de implicaties ervan worden beoordeeld.
Het doel van de raamstrategie is ervoor te zorgen dat er op alle beleidsterreinen van de Commissie aandacht aan het gendervraagstuk wordt besteed en er inzicht wordt verkregen in de impact die de activiteiten op vrouwen en mannen hebben.
Wij moeten blijven hameren op de noodzaak in de periode tot 2010 meer en betere arbeidsplaatsen te scheppen, overeenkomstig de tijdens de Top van Lissabon aangegeven doelen. Wij moeten hameren op de noodzaak de gelijkheid van mannen en vrouwen te garanderen op alle beleidsterreinen, zoals is bepaald in artikel 3, lid 2, van het Verdrag.
Wij moeten opnieuw de eis stellen dat er indicatoren worden ontwikkeld voor de beschikbaarheid van opvang voor kinderen en andere afhankelijke personen, over de gezinsuitkeringssystemen en over de loonverschillen tussen mannen en vrouwen.
De Europese Raad van Barcelona heeft de lidstaten verzocht de hindernissen voor de volwaardige deelneming van vrouwen aan de arbeidsmarkt uit de weg te ruimen, met name door te zorgen voor voldoende kinderopvang.
De eerbiediging en de stimulering van de gelijkheid van vrouwen en mannen maken deel uit van het acquis communautaire en zijn daarom een noodzakelijke voorwaarde voor de nieuwe lidstaten. De Commissie heeft weliswaar moeite gedaan om de gelijkheid van mannen en vrouwen te stimuleren, maar tot nu toe met onvoldoende resultaten.
Er is geconstateerd dat programma's die worden gefinancierd met middelen uit structuurfondsen, en ook de verordening waaronder zij vallen, niet voldoen aan de doelstelling van gelijkheid. Sommige programma's noemen dat doel wel maar zonder de resultaten te analyseren, en het is ons bekend dat het doel van gelijkheid in feite niet wordt bereikt.
De ondervertegenwoordiging van vrouwen in besluitvormingsprocessen is aanzienlijk, met name bij de sociale gesprekspartners en andere organen. Er is een extra inspanning nodig om te bewerkstelligen dat vrouwen deelnemen aan de besluitvorming. Het stemt tot tevredenheid dat dit onderwerp is opgenomen als prioriteitsthema voor 2003 en wij hopen op een positief resultaat.
Het is van groot belang dat de Commissie het beginsel van de gelijkheid van mannen en vrouwen heeft opgenomen in de externe betrekkingen; dat beginsel mag in geen enkele overeenkomst met derde landen ontbreken.

Gröner (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte afgevaardigden, vandaag zijn verschillende mannelijke collega's aanwezig zodat wij een nagenoeg evenwichtige verhouding tussen mannen en vrouwen hebben tijdens dit vrouwendebat. Namens de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten wil ik de Commissie en mevrouw Kratsa-Tsagaropoulou danken voor de onderhavige verslagen.
De Commissie is er bijzonder goed in geslaagd een duidelijke koers uit te zetten door middel van de kaderstrategie inzake gender mainstreaming en het daarbij behorende vijfde actieprogramma inzake gelijke kansen voor mannen en vrouwen. Op sommige gebieden gaat het wat sneller. Vorig jaar hebben wij de richtlijn over de gelijke behandeling van mannen en vrouwen ten aanzien van de toegang tot het arbeidsproces aangenomen. Dat was een mijlpaal en wij kijken dan ook vol spanning uit naar het eerste evaluatieverslag.
Op andere gebieden duurt het allemaal wat langer. Desalniettemin is er ten aanzien van de structuurfondsen een duidelijke richting aangegeven en dat geldt ook voor de bestrijding van geweld. Ik wil u erop wijzen dat wat u vanmorgen heeft besloten reeds meermalen is voorgesteld door de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen, namelijk om 2004 uit te roepen tot het Jaar van opvoeding door sport. Het Parlement en ik dringen er al vele jaren op aan een Europees Jaar tegen geweld uit te roepen. Ik wil u verzoeken dit voorstel nogmaals in overweging te nemen.
Vol ongeduld wachten wij op het voorstel voor een richtlijn met betrekking tot artikel 13 inzake het verbod op discriminatie. Dit voorstel loopt eveneens vertraging op en daar moet krachtdadig aan gewerkt worden. Wij dringen er ook op aan dat de politiek zich er onverminderd voor blijft inzetten dat vrouwen bij alle besluitvormingniveaus worden betrokken, zowel juridisch gesproken als in de praktijk. De Conventie heeft wat dat betreft zeer teleurstellende resultaten opgeleverd. Nu moeten wij dan ook tot actie overgaan.
Ook binnen het Europees Parlement valt er nog veel te doen en mijn kritiek is dus ook aan onszelf geadresseerd. Het Parlement - dat moet duidelijk worden gezegd - loopt enigszins achter vergeleken bij de Commissie wat betreft de interne omzetting van gender mainstreaming. Zowel op het gebied van de politieke besluitvorming als op het gebied van bestuur moet er vooruitgang worden geboekt. Alleen als de politieke wil werkelijk aanwezig is, kan een evenwichtige deelname van vrouwen en mannen tot stand worden gebracht, en het initiatief daartoe moet van bovenaf komen. Wij verwachten met name van de fractievoorzitters, van de Voorzitter van het Parlement en van de voorzitters van de parlementaire commissies een duidelijk teken.
Binnen de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen wordt op dit moment gewerkt aan een initiatief om gender mainstreaming in het Europees Parlement te realiseren, een soort fitnessprogramma op het gebied van gelijke behandeling, zo u wilt. Dit initiatief zal op de Internationale Vrouwendag in 2003 worden gepresenteerd. Mijns inziens kunnen wij hiermee duidelijk laten zien dat het Europees Parlement ook bij de uitbreiding streeft naar 'gelijke rechten voor mannen en vrouwen?.
Met de verkiezingen in zicht wordt het thema 'gelijke kansen? in de partijprogramma's opgenomen, maar dat is niet voldoende. Deze gelijke kansen moeten ook realiteit worden. Het Europees Parlement bestaat nu voor dertig procent uit vrouwen en doet het daarmee beter dan gemiddeld. Wij verwachten dat wij er na de verkiezingen nog beter voor staan en dat wij het doel van een evenwichtige vertegenwoordiging van mannen en vrouwen in het Europees Parlement aanzienlijk dichter genaderd zijn.
Er staan in beide verslagen nog vele andere punten waarop ik zou kunnen ingaan. Voor de daadwerkelijke verbetering van de positie van vrouwen is uiteindelijk de politieke wil, mijns inziens, van doorslaggevend belang.

Pérez Álvarez (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, geen enkel weldenkend mens zou de gelijkheid van vrouwen en mannen - mensen, met andere woorden - durven betwisten.
Die gelijkheid komt in deze dagen in het land waar ik vandaan kom, Galicië, heel duidelijk tot uiting in gevoelens van solidariteit en ook van verdriet. Gisteren waren op de televisie beelden te zien, menselijke, hartverscheurende beelden, van de minuten van solidaire stilte die, ter veroordeling en afwijzing van de meest recente terroristische aanslag, in acht werden genomen door degenen, vrouwen en mannen, die zich inzetten voor het milieu in Galicië, het milieu op zee, in de strijd tegen de gevolgen van de ramp met de Prestige.
Eveneens gisteren werd in de media gewag gemaakt van een onderzoek naar huiselijk geweld tegen vrouwen gepleegd door hun man, vriend of ex-vriend. Eén van hen wees er bovendien op dat verreweg de meeste slachtoffers hun situatie niet erkennen. Dat lijkt mij nu juist de eerste, bijzonder ernstige aantasting van gendergelijkheid. Anderzijds is het geruststellend te constateren dat dit onderzoek betere resultaten laat zien dan de peiling van 1999. Het is echter onrustbarend dat deze situatie nog altijd voortduurt, vijftien jaar nadat in een grondwettelijke tekst in het prachtige artikel 14 werd afgekondigd dat alle Spanjaarden - want daar gaat het in dit geval om - voor de wet gelijk zijn, ongeacht ras, geslacht, enzovoorts.
In artikel 20 van ons Handvest van de grondrechten staat te lezen dat alle personen - er wordt niet expliciet gesproken over vrouwen en mannen, dat is niet nodig - gelijk zijn voor de wet. In artikel 21 staat dat elke vorm van discriminatie verboden is, met name die op grond van geslacht, ras, enzovoorts.
Dinsdag jongstleden heeft het plenaire Congres van Afgevaardigden van Spanje het voorstel goedgekeurd alle door de regering afgekondigde bepalingen vergezeld te laten gaan van een analyse van de gevolgen voor gendergelijkheid. Het verslag van mevrouw Kratsa-Tsagaropoulou is voortreffelijk, gelet op de evenwichtige manier waarop zij een onderwerp heeft weten te benaderen dat zich maar al te makkelijk leent voor een demagogische of oppervlakkige behandeling. Mijns inziens is het nu tijd om praktische conclusies te trekken, de theorie achter ons te laten en de realiteit onder ogen te zien. Het is zaak dat wij gelijkheid nastreven door beleidsvormen ter bevordering van gelijkheid te horizontaliseren, opdat de beginselen werkelijkheid worden en de werkelijkheid een afspiegeling is van de beginselen die door de overgrote meerderheid van ons worden beleden en die wij in de praktijk toegepast willen zien in het Europa waaraan wij werken.

Karamanou (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte collega's, ik wil allereerst mijn collega, mevrouw Kratsa, van harte gelukwensen met haar uitstekende verslag. Daarin wordt een helder overzicht gegeven van al hetgeen werd bereikt en van hetgeen de toekomst voor ons in petto heeft.
Het lijdt geen twijfel dat er vorderingen zijn gemaakt op het gebied van de gelijke kansen voor vrouwen en mannen, ook al zetten wij twee stappen vooruit en één achteruit. Het feit dat langzaam aan ook mannelijke collega's hun stem laten horen en steun geven aan gelijke kansen voor vrouwen en mannen, toont aan dat er ook in het Europees Parlement vooruitgang is gemaakt. Ik wil echter - evenals mevrouw Gröner zojuist heeft gedaan - mijn grote ongerustheid tot uiting brengen over het feit dat het volgens de Conventie - die de toekomst van Europa bespreekt en ontwerpt zonder de vrouwen te horen - eigenlijk overbodig is serieuze discussies te voeren over de opneming in het nieuwe verdrag van gelijke kansen voor vrouwen en mannen en over met name de toepassing daarvan in de praktijk. Helaas stellen wij zelfs bij met communautaire wetgeving geregelde vraagstukken vaak vast dat er sprake is van overtredingen en schendingen. Ik denk daarbij bijvoorbeeld aan de wetgeving inzake gelijke beloning voor gelijk werk. Het is een feit dat de weerstand die tot uiting komt via de mentaliteit en de structuren van het eeuwenoude patriarchaat vaak veel sterker is dan de politieke wil en zelfs de wetgeving.
Wij stellen tevens vast, mevrouw de commissaris, dat er vertraging is opgetreden bij de nieuwe richtlijn overeenkomstig artikel 13, de richtlijn inzake de bestrijding van discriminatie. Wij wachten daar al zo lang op en zijn zeer ongerust over het feit dat de Europese Commissie haar besluit steeds weer uitstelt. Waar is die vertraging aan te wijten? Kan de Commissie daarop antwoorden? Waarom laat dat besluit zo lang op zich wachten?
Een ander thema betreft de bestrijding van geweld tegen vrouwen. Wij weten dat geweld, in al zijn verschillende vormen, een explosieve omvang heeft gekregen in de Europese Unie, en dat duizenden vrouwen letterlijk zijn overgeleverd aan mensenhandelaren. U hebt, mevrouw de commissaris, weliswaar gewag gemaakt van de besluiten die de Commissie heeft genomen voor de bestrijding van mensenhandel, maar wij weten absoluut niet zeker of deze besluiten en de door u aangegeven oriëntaties snel hun beslag zullen vinden in de wetgeving van de lidstaten. Wij weten ook dat zonder justitiële en politiële samenwerking, dat wil zeggen zonder een samenwerking op Europese schaal, het niet mogelijk zal zijn die bendes op te rollen.
Tot slot wilde ik mijn voldoening tot uiting brengen, mevrouw de commissaris, over het feit dat u in het programma voor 2003 prioriteit geeft aan de deelname van vrouwen aan de besluitvormingscentra. Deze prioriteit is zeer belangrijk daar wij streven naar een evenwichtige vertegenwoordiging van vrouwen en mannen in het nieuw Europees Parlement dat na de verkiezingen in 2004 het daglicht zal aanschouwen.

Klaß (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dames en heren, er zijn in totaal negen richtlijnen inzake de gelijke behandeling van mannen en vrouwen, maar er zijn geen maatregelen genomen om de toepassing ervan te verbeteren. Daarom hebben we gegevens en statistieken nodig om een vergelijkende evaluatie te kunnen opstellen op basis waarvan oplossingen gezocht kunnen worden. Het is nu eenmaal niet voldoende om alleen maar te zeggen dat mannen en vrouwen voor de wet gelijk zijn. Het belangrijkste thema van de Commissie in 2001 was de gelijke beloning. In het verslag staat nu evenwel opnieuw dat vrouwen gemiddeld slechts 76 procent van het loon van mannen ontvangen voor hetzelfde werk. De lidstaten hebben volgens het verslag over de werkgelegenheid van 2001 slechts in beperkte mate maatregelen genomen teneinde dit loonverschil te verkleinen. De Commissie moet nu dus ook met het oog op de uitbreiding gaan optreden. De onderwerpen voor 2002 en 2003 - het combineren van gezins- en beroepsleven en de deelname van vrouwen aan besluitvormingsprocessen - zijn centrale punten waarmee wij ons binnen de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen intensief bezighouden. De huidige bepalingen moeten beter aan de eisen van deze tijd worden aangepast. Als vrouwen en ook mannen kiezen voor hun gezin, mag dat geen belemmering vormen voor hun deelname aan het arbeidsproces. Vrouwen moeten op alle niveaus bij de besluitvormingsprocessen worden betrokken. Alleen als mannen en vrouwen op een gelijkwaardige manier met elkaar samenwerken, kan er een geloofwaardig beleid voor beide seksen op gang worden gebracht.
Mevrouw de commissaris, er zijn goede projecten opgezet door vrouwenorganisaties. Deze organisaties moeten evenwel meer informatie krijgen over de toegang tot het financierings- en subsidiestelsel van de Commissie. Er moeten immers zo veel mogelijk actoren deel kunnen nemen aan de programma's. Tenslotte worden er jaarlijks steunmiddelen speciaal voor vrouwen ter beschikking gesteld zoals in de structuurfondsen en het actieprogramma 2000/2006. De procedures moeten echter gerationaliseerd en vereenvoudigd worden omdat ze op gemeenschappelijk en nationaal niveau te complex in elkaar zitten. Tot slot wil ik mevrouw Kratsa-Tsagaropoulou zeer hartelijk danken voor haar evenwichtige verslag. Helaas kan er binnen de korte spreektijd slechts een zeer beperkt aantal punten naar voren worden gebracht.

Valenciano Martínez-Orozco (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik mevrouw Kratsa-Tsagaropoulou feliciteren met haar werk, de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen van dit Parlement, met het voortreffelijke werk dat zij verricht, en de Europese Commissie, met het beleid van gelijke kansen.
Het is erg belangrijk dat wij gelijkheid serieus nemen, niet alleen met verklaringen maar ook met voornemens, beleid en actie. Daartoe moeten we het beleid van gelijke kansen de pols nemen, meten en evalueren. Daarom eisen wij kwantitatieve doelen voor het beleid inzake werkgelegenheid, de toegang van vrouwen tot informatie, scholing en de politiek.
Wij moeten het met zijn allen, mannen en vrouwen, mogelijk maken dat zowel de regering van de huidige lidstaten als die van de kandidaatlanden gelijkheid serieus nemen, dat zij de richtlijnen te zijner tijd overnemen en zich richten naar de communautaire wetgeving. Een nieuwe fase dient zich aan waarin wij extra waakzaam moeten zijn.
Gelijkheid - daarvan zijn vele aanwezigen hier zich bewust - moet elke dag opnieuw worden afgedwongen, en iedere stap die niet vooruit wordt gezet is in feite een achteruitgang. Veel vrouwen hebben hun hoop gevestigd op de Europese instellingen. Velen van hen wonen ver van ons welvarend Europa. Voor hen is de vooruitgang die wij hier tot stand brengen van het allergrootste belang. Mogelijk is het voor velen onder hen de enige hoop dat de Europese instellingen gelijkheid serieus nemen, zowel die van de vrouwen binnen de Unie als die van al die vrouwen die, omdat zij zich erbuiten bevinden, veel minder kansen hebben om de kwaliteit van hun leven te vergroten.
Wij zeggen vaak dat er geen erger discriminatie bestaat dan gediscrimineerd worden omdat je toevallig vrouw bent. Vrouw zijn is niet iets wat je kiest. Vanaf het moment dat je als vrouw geboren wordt, krijg je te maken met een hele reeks belemmeringen die er niet zouden zijn als je man was. Aangezien de vrouwen de helft uitmaken van de totale bevolking van de Europese Unie, is het van vitaal belang dat aandacht wordt besteed aan hun behoeften en verwachtingen, want dat zijn de behoeften en verwachtingen van de meerderheid van Europa. Het gaat tegelijkertijd om de verwachtingen, de rechten en de bescherming van de gelijkheid van de meeste vrouwen wereldwijd.
De Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen van dit Parlement is zeer intensief bezig met al deze kwesties. Door het werk van die commissie is - mijns inziens - al veel bereikt, maar nog niet voldoende. Wij zijn zeer benieuwd naar het werk dat ook door de Europese Commissie wordt verricht, en ik geloof dat dit verslag een uitstekende weergave is van zowel de evaluatie van onze commissie als haar verlangens voor de korte termijn.
De voortreffelijke samenwerking in onze commissie heeft vrucht afgeworpen. Nu het moment gekomen is om het werk van het achterliggende jaar te evalueren, is voor iedereen een felicitatie op zijn plaats.

Schreyer
Mijnheer de Voorzitter, verschillende afgevaardigden hebben gevraagd wanneer de Commissie een voorstel voor een richtlijn over discriminatie op grond van het geslacht zal presenteren dat op artikel 13 is gebaseerd. De Commissie zal aan het begin van het jaar een voorstel daartoe indienen.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mevrouw de commissaris, voor deze toelichting.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt om 17.30 uur plaats.
SCHRIFTELIJKE STEMVERKLARINGEN (ART. 120)

Fraisse (GUE/NGL)
Het verslag van mevrouw Kratsa-Tsagarapoulou geeft duidelijk aan wat de zwakke punten zijn: het voortduren van loonverschillen en een explosieve toename van mensensmokkel en prostitutie. Ik vind dat de rapporteur zich heel energiek heeft betoond. Toch wil ik graag twee opmerkingen maken.
Om te beginnen wil ik de aandacht vestigen op de armoede onder vrouwen. In de EU leven zestig miljoen mensen onder de armoedegrens - de meeste daarvan zijn vrouw.
We moeten dus in de gaten houden of Europa wel steeds bereid is zich werkelijk in te zetten voor gelijke behandeling van mannen en vrouwen.
Het eerste ontwerp voor een constitutioneel verdrag zoals de Conventie dat in oktober 2002 heeft voorgelegd roept bij mij dan ook vragen op. Er wordt immers geen verwijzing gemaakt naar de gelijke behandeling van mannen en vrouwen in Europa: niet als onderliggend principe, en al evenmin als doelstelling (terwijl gelijke behandeling in de Verdragen wel als doelstelling is opgenomen).
Volgens de werkagenda van de Conventie komen nu sociale aangelegenheden aan bod, en dat is een gelegenheid om de zaken recht te zetten. Wij kunnen ons niet voorstellen dat hiermee geen rekening wordt gehouden.

Zrihen (PSE)
Gelijke kansen worden in artikel 23 van het Handvest genoemd als een grondrecht dat deel uitmaakt van onze waarden. De eerste richtlijn op het gebied van gelijk loon en gelijke behandeling dateert van 1975. Er is sindsdien veel gebeurd, maar er moet ook nog veel gedaan worden.
Er moeten daarom statistieken beschikbaar komen, waarbij de gegevens gerangschikt zijn op basis van geslacht. Essentieel is ook dat het streven naar gelijke kansen in elk type beleid geïntegreerd wordt. Er moet concrete actie worden ondernomen om er voor te zorgen dat ouders - mannen en vrouwen - gebruik kunnen maken van voorzieningen (bijvoorbeeld crèches) die ze in staat stellen gezin en werk met elkaar te combineren. Dat zou een belangrijke stap voorwaarts zijn.
Onze actie moet erop gericht zijn de mentaliteit van de bevolking te veranderen, opdat meer vrouwen toegang krijgen tot belangrijke posten en het type loopbaan dat uitsluitend aan mannen voorbehouden schijnt te moeten zijn. De sociale partners moeten zich er dus voor inzetten dat dit basisprincipe bij elke onderneming en bij alle CAO-onderhandelingen toepassing vindt.
Gelijk loon is maar een eerste stap. We moeten ook aandacht blijven besteden aan geweld in huis, seksuele uitbuiting, enzovoorts. Europa moet het goede voorbeeld geven. Ik bedank mevrouw Kratsa voor het feit dat zij deze aanpak gekozen heeft.

De Voorzitter.
Aan de orde is de verklaring van de Commissie over de duurzame ontwikkeling van de berggebieden.

Schreyer
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, het Europees Parlement zet zich terecht in voor de berggebieden. Zoals u weet besteedt de Commissie eveneens veel aandacht aan dit onderwerp. Dat blijkt onder andere uit de conferentie over het thema 'Het EU-beleid en de bergen? die in oktober op initiatief van de heer Barnier en commissaris Fischler is georganiseerd. Mevrouw Wallström en de heer Barnier - hij neemt deel aan de vergadering van het Bureau in Brussel en kan derhalve niet hier aanwezig zijn - hebben mij gevraagd u te informeren over een aantal lopende zaken en hangende kwesties die te maken hebben met de activiteiten van de Commissie met betrekking tot de berggebieden binnen de Europese Unie.
In het EG-Verdrag wordt de term berggebieden als zodanig niet gebruikt. In verband met het beleid voor de economische en sociale samenhang staat in artikel 158, dat hier de wettelijke basis vormt, dat de Gemeenschap met name tot doel heeft de verschillen tussen de ontwikkelingsniveaus van de onderscheiden regio's en de achterstand van de minst begunstigde regio's of eilanden, met inbegrip van de plattelandsgebieden, te verkleinen. Men zou kunnen opmerken dat beter rekening kan worden gehouden met de wensen van de betrokkenen in deze gebieden als de term 'berggebieden? expliciet wordt genoemd in het Verdrag. 95 procent van de berggebieden valt namelijk onder doelstelling 1 of doelstelling 2 van het Europees structuurbeleid. De compensatiebetalingen voor minder begunstigde gebieden die in het kader van het landbouwbeleid worden gedaan komen in veel gevallen eveneens ten goede aan de berggebieden.
De Commissie heeft een onderzoek laten uitvoeren om de zwakke en sterke punten van de berggebieden beter te kunnen beoordelen. Met dit onderzoek worden drie doelen beoogd: het definiëren van de berggebieden in de uitgebreide Unie, het opzetten van een databank over deze gebieden en een objectieve analyse van de situatie van de berggebieden, het huidige gemeenschappelijke en nationale beleid en een evaluatie van dit beleid.
In overeenstemming met het eerste doel moet er voor de 27 lidstaten en kandidaat-lidstaten die in het onderzoek worden betrokken een definitie van de term berggebieden worden opgesteld. Deze definitie moet gebaseerd zijn op topografische en in sommige gevallen ook klimatologische criteria. Begin december 2002 heeft de uitvoerder van het onderzoek de Commissie zestien mogelijke definities voorgelegd die op dit moment nauwkeurig worden onderzocht. Eind december zal de Commissie besluiten welke definitie kan worden gebruikt.
Op basis van deze afbakening kan vervolgens een begin worden gemaakt met het verzamelen van statistische gegevens. Het is de bedoeling dat in september 2003 alle gegevens zijn verzameld, dat er analyses zijn opgesteld en dat er een eindverslag wordt gepresenteerd.
In de toekomst moet rekening worden gehouden met de berggebieden in het kader van het regionaal beleid en het gemeenschappelijk landbouwbeleid. Daarover heb ik reeds opgemerkt dat in deze beide beleidsterreinen reeds rekening wordt gehouden met de berggebieden. Bij het regionaal beleid gebeurt dit door middel van de regionale programma's in het kader van doelstelling-1- en doelstelling-2-gebieden en middels het gemeenschappelijk initiatief INTERREG. Binnen dit initiatief wordt met name in het programma voor het Alpengebied rekening gehouden met de berggebieden. Binnen het landbouwbeleid worden de berggebieden hoofdzakelijk gesteund door compensatiebetalingen voor minder begunstigde gebieden.
Op dit moment wordt nagedacht over de vraag hoe dit beleid in de toekomst gevoerd moet worden. De voorstellen van de Commissie over het toekomstig regionaal beleid zullen eind 2003 in het kader van het derde cohesieverslag worden gepresenteerd. Het zou derhalve te vroeg zijn nu al vast te leggen op welke wijze rekening moet worden gehouden met de berggebieden in de komende programmaperiode 2007-2013 voor regionaal beleid.
Bij de lopende tussentijdse evaluatie van het gemeenschappelijk landbouwbeleid wordt in het Commissievoorstel de nadruk gelegd op een versterking van de agromilieumaatregelen die veelal gunstig zijn voor de berggebieden.
Wat betreft de maatregelen die in het kader van andere gemeenschappelijke beleidsvormen ten gunste van de berggebieden worden genomen, wil ik nader ingaan op het concurrentiebeleid en de diensten van algemeen belang. Met betrekking tot de overheidssteun is het beleid van de Europese Unie zoals u weet gebaseerd op artikel 87, lid 1 van het Verdrag, waarin staat dat overheidssteun fundamenteel onverenigbaar is met de gemeenschappelijke markt. Tegelijkertijd worden in dit artikel evenwel ook gevallen genoemd waarin het is toegestaan overheidssteun te verlenen. Tot deze uitzonderingen behoort de steun waarmee een regionale doelstelling wordt beoogd. Het gaat hierbij om 'steunmaatregelen ter bevordering van de economische ontwikkeling van streken waarin de levensstandaard abnormaal laag is of waar een ernstig gebrek aan werkgelegenheid heerst?. Met andere woorden, gebieden waarin het bruto nationaal product per hoofd lager is dan 75 procent van het gemiddelde binnen de Gemeenschap. Bepaalde andere gebieden komen eveneens voor deze vrijstelling in aanmerking.
De Commissie hecht bovendien veel waarde aan de diensten van algemeen belang, zoals blijkt uit haar mededeling van januari 2001. Zoals u echter weet, vallen het behoud en de verdere ontwikkeling van de diensten van algemeen belang uitsluitend onder de bevoegdheden van de afzonderlijke lidstaten. De Commissie kan op dit gebied slechts impulsen geven. In haar mededeling verklaart de Commissie dat diensten van algemeen belang ten doel hebben basisvoorzieningen, dat wil zeggen, de toegang tot de fundamentele diensten, te verschaffen, ook in de afgelegen of ontoegankelijke gebieden. Overigens zal in het nieuwe artikel 16 van het Verdrag de belangrijke rol van de diensten van algemeen economisch belang bij de bevordering van de economische, sociale en territoriale coherentie nadrukkelijk naar voren komen. De staatshoofden en regeringsleiders hebben het belang van deze bepalingen ook onderstreept op de Top van Lissabon in maart 2000.
Het laatste punt waarop ik wil ingaan is de Alpenconventie. Hoewel slechts vier lidstaten direct betrokken zijn bij de Alpenconventie, heeft de Commissie ook bijgedragen aan de totstandkoming van dit initiatief. Pas aan het eind van de zomer in 2002 hadden voldoende verdragspartners van de conventie de verschillende protocollen geratificeerd zodat de conventie in werking kon treden. De Commissie onderzoekt welke mogelijkheden zij in het kader van de Conventie heeft om actiever te kunnen meewerken. Zij heeft de Raad reeds haar voorstel voor ondertekening van het vervoersprotocol overlegd. Ik moet u er evenwel op wijzen dat dit voorstel tot nu toe niet ver is gekomen binnen de Raad. Ik wil u er bovendien nadrukkelijk aan herinneren dat deze protocollen ook door de lidstaten op het niveau van de Raad moeten worden ondersteund. De Raad is immers verantwoordelijk voor ondertekening en ratificering namens de Gemeenschap. Zoals u weet hebben verscheidene lidstaten die deelnemen aan de Alpenconventie de protocollen niet geratificeerd. Wij hopen echter dat er de komende maanden een positieve ontwikkeling zal plaatsvinden en dat de Alpenconventie weer nieuw leven wordt ingeblazen. Verschillende lidstaten hebben aan het einde van de afgelopen zomer grote inspanningen daartoe geleverd.
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, de Commissie zal de kwesties met betrekking tot de berggebieden zeer aandachtig blijven volgen. De huidige en toekomstige werkzaamheden, met name het onderzoek van het directoraat-generaal Regionaal Beleid, de resultaten van de tussentijdse evaluatie van de lopende programma's en de conclusie van het derde verslag over de economische en sociale coherentie zullen een duidelijker beeld van de situatie geven. En op basis daarvan kunnen wij bekijken wat de mogelijkheden zijn voor verdere maatregelen.

Grossetête (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, ik dank u voor deze verklaring, die erop wijst dat de bergstreken wellicht niet langer het ondergeschoven kindje van het Europees beleid zullen zijn. Tot op heden zijn bergstreken echter zelden het onderwerp van debat geweest - ze spelen in onze aanbevelingen nauwelijks een rol. Toch verdienen ze bijzondere aandacht, aangezien bergstreken over veel mogelijkheden beschikken. Voor deze gebieden gelden specifieke, vaak moeilijke omstandigheden, zowel in geografische als klimatologische zin, en dat betekent dat er een speciaal beleid voor de duurzame ontwikkeling van bergstreken moet worden ontwikkeld. De landbouw speelt er een belangrijke rol, maar niet om het even welke landbouw. De berglandbouw moet extensief zijn, gericht op het behoud van de waterrijkdom, de bossen, de flora en de fauna, en al die habitats die de Europese Unie als beschermd gebied bestempelt.
Die landbouw moet echter door mensen bedreven worden. We moeten de bergen voor woestijnvorming behoeden en er daarom alles aan doen om ervoor te zorgen dat mensen er willen wonen en werken. De speciaal voor jonge landbouwers bedoelde bepalingen moeten dus worden uitgebreid en up-to-date gebracht worden. De Commissie heeft reeds een aantal programma's opgesteld: LEADER, INTERREG, enzovoorts. We kennen ze allemaal - u heeft ze zelf genoemd, mevrouw de commissaris. Het is echter absoluut noodzakelijk dat we de voorwaarden voor steun vereenvoudigen en flexibeler maken - het gaat hier immers om heel speciale gebieden. De steunmaatregelen moeten daarom beter aangepast worden aan de gebieden waarop ze betrekking hebben. Ze moeten rekening houden met de bijzondere eigenschappen van deze gebieden en de noodzaak het milieu te beschermen. Er bestaan talloze methoden voor het beheer van deze regio's, zoals bijvoorbeeld het hoeden van kuddes door herders. Die herderseconomie moet behouden blijven.
Hetzelfde geldt voor het toerisme. We moeten duurzaam toerisme stimuleren, en daarbij de rijkdom van onze bergen inzetten. We mogen deze streken echter niet veranderen in betonnen vrijetijdsterreinen - daarvan hebben we helaas maar al te veel voorbeelden gezien, onder andere in de Alpen. We moeten daarom het particulier initiatief stimuleren en plaatselijke kleine en middelgrote ondernemingen steunen. Zij zijn immers gehandicapt vanwege hun ligging en moeilijke bereikbaarheid. Van groot belang is ook dat de diensten kunnen blijven functioneren.
Mevrouw de commissaris, u heeft heel verstandige dingen gezegd over dit onderwerp, en dat waardeer ik. U heeft erop gewezen dat het heel belangrijk is dat mensen overal een beroep op diensten moeten kunnen doen, zelfs in de meest geïsoleerde gebieden. We moeten daarom prioriteit verlenen aan projecten voor milieuvriendelijk vervoer. De spoorwegen moeten daarbij een belangrijker rol krijgen. Dat is in bergachtige gebieden erg moeilijk, maar in de Alpen weten we heel goed wat de problemen zijn. We moeten bovendien zoveel mogelijk gebruik maken van hernieuwbare energiebronnen, zoals waterkracht en hout, en meer onderzoek verrichten naar het voorkómen van natuurrampen en het in de hand houden van materiële risico's.
Zoals u zelf al aangeeft, moeten we proberen te omschrijven wat nu precies bergen zijn. We mogen daarbij het middelgebergte niet vergeten, aangezien deze gebieden een soort bufferzone vormen tussen het hooggebergte en de vlakten. Als we het over bergen hebben, moeten we wel bedenken dat er ook andere bergmassieven dan de Alpen zijn. Deze gebergten hebben hun eigen karakteristieken, en daar moet rekening mee worden gehouden.
Tot slot wil ik erop wijzen dat berggebieden alleen duurzaam ontwikkeld kunnen worden als alle belanghebbenden bij die ontwikkeling betrokken worden.

Guy-Quint (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, het verheugt mij dat ik na mijn collega, mevrouw Grossetête, het woord mag voeren. Ik ben er namelijk van overtuigd dat alle afgevaardigden uit berggebieden met dezelfde problemen geconfronteerd worden, en ik geloof ook dat ze met betrekking tot hun eigen regio tot dezelfde conclusies zijn gekomen. Ik dank u hartelijk voor uw inleiding, mevrouw Schreyer. Daaruit blijkt heel duidelijk dat de Commissie zich nu voor de problematiek van onze regio's is gaan interesseren - dat is voor ons heel belangrijk. U kunt erop rekenen dat wij heel nauw met u zullen samenwerken om ervoor te zorgen dat onze regio's, die met heel specifieke problemen te kampen hebben, beschermd kunnen worden. Ik wil daarom even stilstaan bij een aantal punten die beschouwd kunnen worden als een aanvulling op hetgeen reeds gezegd is.
Als we onze regio's economisch willen laten groeien en het toerisme verder willen ontwikkelen, met behoud van het landschap en de specifieke berglandbouw, dan zal de Commissie iets meer aandacht moeten schenken aan twee of drie punten van fundamenteel belang.
Ik wijs er opnieuw op dat het mededingingsbeleid zoals dat thans overal in de Europese Unie op uniforme wijze geldt nooit tegemoet kan komen aan de behoeften van bergstreken - ze beschikken immers niet over dezelfde mogelijkheden als andere regio's.
Het is van groot belang - of liever: absoluut noodzakelijk - dat de communautaire wetgeving op het gebied van de mededinging aangepast wordt aan de bijzondere eigenschappen van onze regio's, om zo althans enigszins te compenseren voor de economische en structurele handicaps van deze gebieden. Daarnaast moet er economische en financiële steun worden gegeven. Er moeten ook speciale belastingvoorzieningen komen, en deze moeten van structurele en duurzame aard zijn. Al deze maatregelen zijn absoluut noodzakelijk, als we woestijnvorming en vergrijzing willen tegengaan - want dat is de richting waarin we ons nu bewegen.
Ik wil ook graag wijzen op het belang van het milieubeleid van de Europese Unie. Misschien is dit onderwerp taboe, maar ik zou toch graag willen dat men bij het vaststellen van een beleid op dit gebied eens zou nadenken of normen die voor een stedelijke milieu bedacht zijn ook in de bergen toegepast kunnen worden. De problemen van in een vlakke omgeving gelegen steden zijn immers niet goed vergelijkbaar met de bergproblematiek. Toepassing van zulke stedelijke normen in de bergen leidt er vaak toe dat regio's die toch al met een handicap te maken hebben nu geheel ontredderd geraken. Ik zou zelfs durven zeggen dat ze stiefmoederlijk worden behandeld.
Wij hopen dus dat we gezamenlijk een consistente visie kunnen ontwikkelen en dat we daarmee aan de slag kunnen - met de uitbreiding hebben berggebieden extra belang gekregen. Ik geloof overigens dat de Conventie voor onze problematiek een speciale plaats moet inruimen. Het gaat hier immers om de territoriale samenhang in de Europese Unie.

Caveri (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen moet ik opmerken dat het door de Verenigde Naties uitgeroepen Internationaal Jaar van de bergen bijna afgelopen is. Het lijkt me een goede zaak dat er in het Parlement nu juist aan het einde van dat jaar een discussie wordt gevoerd over de rol die Europa ten aanzien van dit onderwerp kan spelen.
Met de aanwezige commissaris en haar afwezige collega's juich ik het toe dat we nu een verschuiving van het perspectief waarnemen. Jaar in jaar uit hebben mijn collega's en ik ons in dit Parlement beklaagd over het feit dat de Europese Unie zo weinig belangstelling toonde voor de problemen van de bergregio's. U heeft laten zien dat het anders kan. In oktober heeft de Commissie daar al blijk van gegeven, door het initiatief te nemen een ontmoeting te organiseren over 'Het EU-beleid voor de bergen?. Aan die ontmoeting zou ook de heer Prodi deelnemen.
Ik ben heel blij met uw interventie, mevrouw de commissaris. U bent erin geslaagd een bondig overzicht te geven van de kwesties die hier van belang zijn. Ik zal op een aantal van die kwesties iets verder ingaan.
Zoals mevrouw Guy-Quint aan het einde van haar betoog reeds aangaf is het van fundamenteel belang dat de berggebieden in de Verdragen een eigen plaats krijgen. Dat is een absolute voorwaarde. We mogen niet vergeten dat de Conventie daarbij een belangrijke rol kan spelen. We moeten ook een beroep doen op de twee nu volgende voorzitters - Griekenland en Spanje. Die twee landen zijn goed bekend met de problematiek van bergregio's. Als we voor de berggebieden een speciale plaats in de Verdragen inruimen scheppen we de rechtsgrond voor een richtlijn over de bergen. Binnen het kader van die richtlijn kunnen we dan een oplossing vinden voor het probleem van de mededinging. Ik geloof dat we het zo moeten aanpakken.
We moeten de problematiek echter ook bekijken vanuit het perspectief van het regionaal beleid voor de periode van 2007 tot 2013. Waarom zouden we geen speciaal structuurfonds voor de bergen instellen? Of, beter nog: een speciaal structuurfonds voor alle regio's met een geografische of natuurlijke handicap. Voor het behoud van de bergregio's blijft de landbouw onontbeerlijk. Datzelfde geldt voor het toerisme - mevrouw Grossetête heeft het daar reeds meer uitvoerig over gehad.
Dan wil ik graag nog iets zeggen over de Conventie over de Alpen. Ik ben bang dat de Commissie het werk van deze conventie niet van voldoende nabij heeft gevolgd. Het gaat erom dat het protocol aangaande vervoer gesteund wordt - op die wijze verschaffen we ons een juridische basis om specifieke maatregelen te nemen voor het reglementeren van de stroom zware voertuigen door de bergen. Verder is het duidelijk dat er opnieuw gekeken moet worden naar de financiering voor de belangrijke spoorwegverbindingen, zoals de as Turijn-Lyon en de spoorwegen door de Pyreneeën en de Brennerpas. Die verbindingen vormen volgens mij één van de sleutels tot een duurzaam beheer van de berggebieden.

McKenna (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, dit is het Internationaal Jaar van de bergen, en ik ben blij dat mevrouw Frassoni, de medevoorzitter van onze fractie, erin is geslaagd dit op de agenda te krijgen. Het is immers een belangrijk thema. Berggebieden herbergen een aantal van de weinige wildreservaten die nog in Europa bestaan. Zij verdienen een speciale status als kwetsbare gebieden. In het Verdrag is een bepaling inzake ultraperifere gebieden opgenomen die voorziet in flexibiliteit bij de goedkeuring van EU-beleid in speciale gevallen. De Commissie zou zich daarop moeten beroepen. Zij zou bergen als kwetsbare gebieden moeten bestempelen en dienovereenkomstig wetgeving moeten opstellen.
Het is teleurstellend dat de Commissie dit jaar geen initiatieven heeft ontplooid met betrekking tot bergen, zelfs geen mededeling of een witboek. Iets dergelijks zou zeker op zijn plaats zijn geweest. De Commissie stelt bij haar inspanningen voor de Internationale overeenkomst inzake de bescherming van de Alpen dat de protocollen zijn geratificeerd, maar niet iedereen heeft het vervoersprotocol geratificeerd. Gezien de bedreiging die snelwegen en de trans-Europese netwerken voor berggebieden vormen, is het van cruciaal belang dat deze protocollen correct worden uitgevoerd, niet alleen in de Alpen maar evenzeer in andere gebieden die bedreigd worden, zoals de Pyreneeën. Ook voor die gebieden is bescherming geboden in de vorm van overeenkomsten.
Wat prioriteiten betreft zijn belangen van de trans-Europese netwerken in strijd met de behoeften en zorgen van mensen. Het is overduidelijk dat degenen die zich verzet hebben tegen trans-Europese netwerken, oprecht en met reden bezorgd waren. Aan hun zorgen is voorbijgegaan, terwijl voorrang is verleend aan de trans-Europese netwerken. Daardoor is een conflictsituatie ontstaan.
Tot slot begrijp ik niet waarom de commissaris geen druk op de lidstaten uitoefent om ervoor te zorgen dat zij in de Alpen de bepalingen omtrent NATURA 2000 naleven, en waarom er geen officieel goedgekeurde lijsten bestaan van gebieden van communautair belang. Dat is een schande. Ik dring er dan ook bij de commissaris op aan druk op de lidstaten uit te oefenen.

Mathieu (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, de berggebieden eisen hun plaats op in het economische, sociale en culturele leven, en willen graag dat hun claim erkend wordt. Dat begint met de erkenning dat bergstreken met specifieke handicaps te maken hebben. De indeling van bergen in verschillende categorieën mag niet alleen op basis van de hoogte gebeuren. Je moet ook kijken naar de bereikbaarheid, het klimaat en de hellingshoek - om maar eens een aantal factoren te noemen.
Bergstreken willen ook graag erkenning voor de kwaliteit van hun producten. Zij hebben een goede naam wat kwaliteit betreft, maar de consument kan daar pas iets mee doen als hij precies weet om welke producten het gaat. Daar wordt aan gewerkt, en wij moeten deze acties steunen.
Bij het dynamiseren van de bergeconomie moeten we rekening houden met het feit dat deze economie zich binnen een kwetsbare omgeving moet ontwikkelen. We moeten dat milieu beschermen maar er ook het beste uit zien te halen. Het is dus niet eenvoudig een evenwicht te vinden, en er zal voor dat doel consistente wetgeving moeten worden uitgevaardigd. Zulke wetgeving hebben we op dit moment niet. Ik denk dan in de eerste plaats aan de voor de veeteelt geldende regels, of de normen voor herdershutten - die kunnen in bepaalde bergstreken eenvoudigweg niet ten uitvoer worden gelegd.
Ook natuurbeschermingsprogramma's als LIFE en NATURA 2000 kunnen negatieve gevolgen hebben voor de economische ontwikkeling. Berggebieden kunnen alleen overleven als we de mensen die er willen wonen een toekomst bieden, en dat geldt vooral voor jongeren.
Er moet dus een beleid voor de bergen worden ontwikkeld, en dat beleid moet voor elk bergmassief verschillend zijn. Dat beleid moet bovendien gebaseerd zijn op het samenspel tussen de gekozen volksvertegenwoordigers, de openbare dienstverleners en het ondernemingswezen. We moeten op deze manier ook de hogere productiekosten in de bergen compenseren. We moeten verder steun geven voor de ontsluiting van gebieden, voor de diversificatie van de activiteiten, voor het onderhouden van openbare diensten, voor het opzetten van gespecialiseerde beroepsopleidingen en voor het toegankelijk maken van de nieuwe technologieën.
Landbouw, door herders bedreven veeteelt, en bosbouw spelen in de bergen een uiterst belangrijke rol. Deze sectoren brengen niet alleen kwaliteitsproducten voort, ze vormen de enige manier om de berggebieden te onderhouden en het voortbestaan van deze regio's te verzekeren.
In sommige regio's worden de kuddes van herders aan risico's blootgesteld door de herinvoering van bepaalde roofdiersoorten. De ontwikkeling van deze roofdierpopulaties moet in de hand gehouden worden, en dat gebeurt niet.
Een afwisselend landschap, kwaliteitsproducten, 'groene longen', zeldzame soorten - alle bergen zijn verschillend en dat moet zo blijven. We moeten van berggebieden geen onaantastbare heiligdommen, maar ook geen woestijnen maken.

Ebner (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte collega's, de berggebieden vormen dertig procent van de Europese Unie van vijftien lidstaten. tien procent van de bevolking woont in berggebieden. Tot dusver heeft de Europese Unie het bergbeleid beschouwd als landbouwbeleid. Mijns inziens moet deze problematiek als een geheel en niet per sector worden bekeken. Lidstaten als Oostenrijk, Italië, Spanje en Griekenland bestaan voor meer dan vijftig procent uit bergen. Het is derhalve absoluut noodzakelijk dat niet alleen wordt gekeken naar de definitie maar ook naar de gevolgen voor de verschillende levensgebieden en dat de bergen als een leefgebied worden beschouwd en niet alleen als een economisch gebied voor bepaalde economische sectoren.
Het verheugt mij zeer dat de commissaris ons heeft kunnen mededelen dat er voor het probleem van de definitie een positieve oplossing aankomt. Het eindverslag dat in september 2003 zal worden gepresenteerd zal ons eindelijk een basis verschaffen waarop wij verder kunnen bouwen.
Mevrouw de commissaris, u heeft aangegeven dat het te vroeg is om specifieke uitspraken te doen over financiële kwesties. Hieraan ligt misschien een onvermijdelijke voorzichtigheid ten grondslag, maar echt tevredenstellend is het niet. Ik kom uit een berggebied dat er dankzij autonome bevoegdheden tamelijk goed voorstaat. De afgelopen jaren zijn er procentueel minder mensen uit weggetrokken. In gebieden als Piemonte, Lombardije en Veneto is de bevolking helemaal weggetrokken uit delen van de berggebieden, die uiteindelijk verworden zijn tot achterplaats van de welstandsgebieden - hiervan zijn voorbeelden te over in andere Europese lidstaten. Dit gegeven maakt duidelijk dat het absoluut noodzakelijk is degenen die zijn gebleven een positief signaal te zenden en duidelijk te maken dat ze niet nog eens bijna tien jaar hoeven te wachten. Een maatregel zou kunnen zijn dat er op het gebied van het concurrentiebeleid op korte termijn wijzigingen worden doorgevoerd. Als de berggebieden in de verdragen worden opgenomen als kwetsbare gebieden zou dat eveneens een zeer duidelijk signaal zijn.
Het bergbeleid is in het Europees Parlement en door de Commissie - naar mijn mening - stiefmoederlijk behandeld. Tot dusver zijn er over dit onderwerp slechts drie debatten gevoerd in het Europees Parlement. Dat vind ik jammer, ook omdat de Europese Commissie het Jaar van de bergen heeft afgesloten met de reeds door u genoemde conferentie teneinde zich een beeld van de situatie te vormen en alle actoren die zich in dat Jaar hebben ingezet uit te nodigen en te horen. Deze bijeenkomst vond overigens in oktober in Brussel plaats dankzij de inspanningen van de commissarissen Fischler en Barnier. Het zou echter ook zeker nuttig en een positief teken zijn als u zich er in de Commissie sterk voor zou maken dat zij rekening houdt met het verslag over dit onderwerp dat het Europees Parlement op 9 september vorig jaar heeft aangenomen en dat zij dienovereenkomstig maatregelen treft.
Tot slot een korte opmerking over de Alpenconventie. De Commissie onderneemt op dit gebied absoluut niets. Het beeld dat u heeft gegeven komt niet helemaal overeen met de werkelijkheid. Het zijn niet zozeer de verdragsstaten van de Alpenconventie die hun huiswerk niet hebben gedaan, maar het is de Europese Commissie die slechts drie protocollen heeft ondertekend en uit kostenoverwegingen niet eens meer op de vergaderingen verschijnt. Hier moet naar mijn mening dringend actie ondernomen worden.
Santini (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, ons hart zwelt nu wij over de bergen spreken, ook al is er zoals gebruikelijk weinig animo in de zaal. Het is al heel wat dat wij dit debat voeren. In dit Internationaal Jaar van de bergen wilde ook het Europees Parlement zich van zijn beste kant laten zien. Net als de Commissie wil ook ik herinneren aan het gedenkwaardige seminar van 17 en 18 oktober. Wij hebben hier al eerder over gesproken tijdens de tussentijdse herziening van het gemeenschappelijk landbouwbeleid, van Agenda 2000, en dat doen wij ook nu vandaag weer met dit debat. Het is alleen jammer dat dit een debat onder ingewijden is, maar dat is nu eenmaal het lot van de bergen in de communautaire geschiedenis.
Als u, Voorzitter, zin hebt om op internet en in onze databanken te gaan zoeken en het woord 'bergen? invult, krijgt u onder meer drie historische referenties, drie resoluties: een eerste resolutie van een zekere mijnheer Colleselli uit 1983, een tweede uit 1998 van mijn hand, en een derde uit 2001 van de heer Ebner, die zojuist het woord heeft gevoerd. Als u deze namen toevoegt aan de namen van de mensen die vandaag hier aanwezig zijn hebt u het bergvolk bij elkaar, de bergpatriotten, als ik dat enigszins hoogdravend mag zeggen. Welnu, zoals wij weten bestaat het communautair grondgebied voor dertig procent uit bergen. In bepaalde landen, zoals in mijn land, Italië, Griekenland, Portugal en Spanje bestaat zelfs meer dan vijftig procent van het grondgebied uit bergen. Waarom is er dan door de geschiedenis heen zo weinig aandacht aan de bergen geschonken? Wel, er wonen maar zo weinig mensen. Slechts gemiddeld vijf à zeven procent van de Europese burgers woont in de bergen. Dat is niet veel. Zij zijn daarom ook geen sterke lobby, noch qua aantal inwoners, noch qua economische macht. En toch is dat jammer, want de berggebieden zijn misschien op een historisch keerpunt aangekomen wat hun perspectieven en toekomst betreft. Ten eerste moeten zij ervoor zorgen dat hun diversiteit wordt veranderd van een handicap in een troef. Zij moeten hun specifieke mogelijkheden promoten. Europa is geen achtergebleven gebied maar een ingewikkeld systeem, een in economisch en sociaal opzicht allesomvattend gebied. Ik zou bij wijze van paradox willen zeggen dat Europa geen behoefte heeft aan economische hulp maar veeleer aan geloofwaardigheid en specifieke regelgevingen, opdat uitgaande daarvan initiatieven voor de toekomst kunnen worden ontplooid. Daarom zult u, mevrouw de Voorzitter, als u in de gegevensbank een richtlijn zoekt, vaststellen dat de laatste richtlijn van 1975 dateert, van zevenentwintig, bijna dertig jaar geleden. In die tijd zijn de bergen radicaal veranderd maar wij zijn stil blijven staan bij die stokoude richtlijn.
Goed, welke voorstellen moeten wij nu doen? Enkele zijn al genoemd door de collega's en ook ik wil mijn stem laten horen in het koor van de eisen. Wij moeten inhaken op hetgeen in artikel 158 staat, waar ook de commissaris zojuist al naar verwees. In dat artikel wordt de Europese Unie uitgenodigd de ontwikkelingsverschillen tussen de regio's van Europa te verminderen en te vermijden. In hetzelfde artikel is sprake van de specificiteit van de eilanden van de Gemeenschap. Wij eisen geen nieuw artikel, geen andere rechtsgrondslag, maar vragen alleen dat naast de specificiteit van de eilanden ook de specificiteit van de bergen wordt erkend. Mijns inziens zal niemand kunnen ontkennen dat de berggebieden anders zijn dan de rest van het grondgebied, qua milieu, landschap, flora en fauna en sociale levensomstandigheden.
Ik wilde hier trouwens herinneren aan een suggestie die ik van de heer Mantovani kreeg, die niet hier kan zijn omdat hij een vliegtuig moest halen. Hij wees mij erop dat de bergen niet alleen met allerlei milieuproblemen en economische moeilijkheden te kampen hebben, maar ook behept zijn met gebrekkige medische zorg. Als in de bergen een ziekenhuis wordt gesloten ontstaat er onmiddellijk een reuzeprobleem. Als het netwerk van medische zorg uiteenvalt ontstaan er grote ongemakken. Daarom zijn er voor de bergen allesomvattende maatregelen nodig. Wij hoeven alleen maar een steuntje in de rug te geven. De bergen vragen niet om omvangrijke hulp; zij willen slechts wat aandacht en, zoals ik zojuist al zei, de erkenning van hun specificiteit.

Posselt (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, tijdens dit uiterst interessante debat over de berggebieden wilde ik van de gelegenheid gebruik maken om de heren Ebner en Radwan geluk te wensen. Zij hebben ons deze week op zeer indrukwekkende en sympathieke wijze nader tot het onderwerp van de berggebieden gebracht door deze grootse tentoonstelling en dit geweldige feest te organiseren. Het was allemaal een groot succes en ik wil hen ervoor danken dat zij de schitterende berggebieden in Zuid-Tirol en Oberbayern op deze prachtige wijze hebben gepresenteerd!

De Voorzitter.
Staat u mij toe op te merken dat onlangs ook over de Zweedse berggebieden is gesproken in het Parlement.
Het debat is gesloten.

De Voorzitter.
 Aan de orde is het debat over gevallen van schending van de mensenrechten, de democratie en de rechtsstaat (artikel 50 van het Reglement).

De Voorzitter.
Aan de orde is de gecombineerde behandeling van zeven ontwerpresoluties over Hongkong:
B5-0643/2002 van de leden Andreasen, Plooij-Van Gorsel, Van den Bos en Watson, namens de ELDR-Fractie: Hongkong,
B5-0645/2002 van de leden Sjöstedt, Eriksson, Frahm en Di Lello Finuoli, namens de GUE/NGL-Fractie: Basiswet Hongkong,
B5-0649/2002 van de leden Gahrton en Wuori, namens de Verts/ALE-Fractie: Artikel 23 van de basiswet van Hongkong,
B5-0650/2002 van de heer Van den Berg, namens de PSE-Fractie: Artikel 23 van de basiswet van Hongkong,
B5-0653/2002 van de heer Belder, namens de EDD-Fractie: Artikel 23 van de basiswet van Hongkong,
B5-0655/2002 van de leden Cushnahan, Posselt en Sacrédeus, namens de PPE-DE-Fractie: Artikel 23 van de basiswet van Hongkong,
B5-0657/2002 van de leden Muscardini, Ribeiro e Castro en Queiró, namens de UEN-Fractie: Artikel 23 van de basiswet van Hongkong.

Malmström (ELDR).
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij maakt zich grote zorgen over de op handen zijnde wijziging van artikel 23 van de grondwet van Hongkong. Uit gesprekken met journalisten, politici, verschillende religieuze groeperingen, vertegenwoordigers van mensenrechtenorganisaties en organisaties zoals Falun Gong komt naar voren dat er grote bezorgdheid bestaat over deze geplande wijziging. De kracht van Hongkong is juist dat men erin geslaagd is het beginsel "één land, twee systemen" te handhaven. Ik, en velen met mij, vrees dat deze wijziging dit beginsel ernstig zal ondermijnen. Dat is natuurlijk volledig onaanvaardbaar.
Het feit dat China op deze wijziging aandringt, is niet bepaald geruststellend. Zoals bekend oefent China vaak druk uit op Hongkong om wetten aan te nemen die in China van kracht zijn. Ik vrees dat de interpretatie van artikel 23 kan leiden tot het verdwijnen van fundamentele vrijheden zoals academische vrijheid, vrijheid van meningsuiting, vrijheid van organisatie, vrijheid van godsdienst enzovoort. Als een beweging zoals de Falun Gong, die in China verboden is, ook in Hongkong verboden wordt, zou dat een ernstige schending betekenen van het beginsel "één land, twee systemen".
Ik ben niet de enige die zich zorgen maakt. De grote demonstratie afgelopen weekend, waarbij duizenden Hongkongers tegen de wijziging hebben gedemonstreerd, laat zien dat de overheid van Hongkong er niet in geslaagd is haar eigen burgers gerust te stellen, en ons daardoor evenmin. Als het slechts om een technische wijziging zou gaan, zoals men van de kant van Hongkong beweert, moet dat goed duidelijk gemaakt worden. Ik vrees dat dat niet het geval is. Ik hoop dat de Commissie deze kwestie nauwlettend in de gaten houdt. Ook wil ik de overheid van Hongkong dringend verzoeken de duur van het verzoek om preadvies te verlengen en zeer waakzaam te zijn wat betreft deze wijzigingen.

Maes (Verts/ALE).
Wij hopen dat men in Hongkong niet zal overgaan tot het Chinese systeem van algemene bepalingen die volkomen willekeurige vervolgingen van politieke tegenstrevers mogelijk maken. Inzonderheid vrezen wij, zoals mevrouw Malmström, voor de Falun Gong-aanhangers wier vreedzaam protest geen enkele vervolging rechtvaardigt. Hongkong moet kunnen blijven wat het is, in afwachting dat ook China de weg van democratie en mensenrechten inslaat. Op die basis slechts kunnen wij de dialoog en de samenwerking in stand houden. Bij een bezoek dat ik met enkele leden van onze groene en EVA-fractie mocht brengen aan China is het mij opgevallen hoezeer het economisch model van Hongkong de grote steden van het Chinese vasteland tot voorbeeld strekt. Doch op gebied van mensenrechten, democratie en vrije meningsuiting geldt nog steeds: "één land, twee stelsels". In dat opzicht blijft Hongkong tot op dit ogenblik een unicum in de Chinese invloedsfeer.
Velen in China zeiden ons dat op termijn evoluties in de zin van meer democratisering en mensenrechten mogen worden verwacht. Het is dan ook met de grootste ongerustheid dat wij de wet ter bestrijding van ondermijnende activiteiten in Hongkong tot stand zien komen. Want wij vrezen dat dit ten koste zal gaan van de vrije meningsuiting, de objectieve rechtsspraak, de uitingen van godsdienstige en artistieke vrijheid, van wetenschappelijk werk enzovoort. En dat zou wel precies het omgekeerde zijn van wat wij altijd hebben gehoopt, namelijk dat één grote ruimte van democratie en mensenrechten tot stand moge komen.

Gebhardt (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, de regering van de speciale administratieve regio Hongkong heeft besloten een overlegdocument te publiceren waarin haar voorstellen voor een antisubversiewetgeving overeenkomstig artikel 22 van de basiswet zijn opgenomen. Dit besluit heeft niet alleen in Hongkong maar ook in het Europees Parlement tot grote beroering en bezorgdheid geleid.
Wij horen zeer duidelijk wat onder andere religieuze kringen, maar ook bijvoorbeeld de bedrijven, de kranten en journalisten in Hongkong tegen ons zeggen. Wij moeten deze angst zeer serieus nemen. Men vreest namelijk dat de oppositie monddood wordt gemaakt, dat het publicatierecht en het vergaderrecht worden ingeperkt en dat het recht en de vrijheid om vakbonden op te richten niet meer gegarandeerd zal zijn. Deze angsten leven onder de bevolking en wij moeten ze serieus nemen, want het gaat hier om burgerrechten die naar onze mening tot de fundamentele waarden behoren en deze waarden willen wij ook in China verdedigen.
Daarom verlangen wij van de Volksrepubliek China dat zij de autonomie erkent die Hongkong heeft binnen het beleid van 'één land, twee systemen?, dat de vorige spreeksters ook al genoemd hebben. Dat beleid moet worden gerespecteerd. Ik dring er bij China op aan dit voor ogen te houden en ervoor te zorgen dat Hongkong zijn eigen rechten kan uitoefenen en dat er geen druk wordt uitgeoefend om deze bestaande rechten en vrijheden te beperken.

Belder (EDD).
Voorzitter, één land, twee systemen. Het klinkt bijna te mooi om waar te zijn voor Hongkong. Een potentiële tijdbom eronder vormt in elk geval artikel 23 van de Basic Law. Dit artikel vraagt immers dat wetten worden uitgewerkt voor de bestrijding van een heel scala ernstige delicten jegens de regering van de Chinese volksrepubliek. Op een hoogst ongelukkig tijdstip hebben de autoriteiten van Hongkong een ondoorzichtige implementatie van dit zo controversiële artikel ter hand genomen. Begin deze week kwamen dan ook de inwoners van Hongkong massaal naar buiten. Moet Peking momenteel werkelijk vrezen voor verraad, afscheiding, oproer, ondermijnende activiteiten, diefstal van staatsgeheimen of gevaarlijke buitenlandse politieke activiteiten respectievelijk connecties met betrekking tot Hongkong? Neen! Toch dringen de Chinese autoriteiten sterk aan op uitvoering van artikel 23. Let wel, een artikel dat pas zijn huidige vorm kreeg na het bloedbad op het Tian An Menplein in Peking. Artikel 23 reflecteert derhalve de Chinese communistische paranoia van toen en nu. Idem de vrees van Hongkong's burgers toen en nu. Terwijl Hongkong, mevrouw de Voorzitter, een moeilijke economische periode doormaakt voegt Peking daaraan fnuikende politieke onzekerheid aan toe. De negatieve reactie van zelfs de zakensector in Hongkong spreekt hier boekdelen. Zij weerspiegelt een breed burgerlijk ongenoegen over een diffuus consultatieproces over de wettelijke uitvoering van artikel 23. Wat ontbreekt is openbaarmaking van de precieze wetsvoorstellen. Daar dienen Raad en Commissie het bevoegde gezag in Hongkong en Peking snel aan te spreken want de Europese Unie wenst wel degelijk vast te houden aan het principe van "één land, twee systemen" voor Hongkong.

Cushnahan (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, sinds juli 1997 heeft het Europees Parlement zich sterk ingezet voor de autonomie van Hongkong volgens het beleid van "één land, twee systemen". In navolging van dit beleid hebben we constructief samengewerkt met de regering van Hongkong, wat werd weerspiegeld in de aanwezigheid van voormalig eerste minister Anson Chan en haar opvolger, Donald Tsang, tijdens vergaderingen van de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid. Het is dan ook zaak dat wij ontwikkelingen die de autonomie van Hongkong enigerwijs kunnen ondermijnen en een gevaar voor fundamentele vrijheden vormen, op de voet blijven volgen. De opstelling van wetgeving krachtens artikel 23 is in dit opzicht zorgwekkend.
Weliswaar stel ik de persoonlijke garantie van eerste minister Donald Tsang op prijs dat hij niet zal toestaan dat de door burgers van Hongkong genoten vrijheden worden ondergraven, maar dit moet in de voorgestelde wetgeving ook tot uiting komen. Vorig weekeinde bleek uit een grote demonstratie in Hongkong dat men daadwerkelijk verontrust is dat wetten krachtens artikel 23 de huidige mensenrechten en burgerlijke en godsdienstige vrijheden kunnen ondermijnen. Ik deel deze zorgen en dring er bij de regering van de speciale administratieve regio Hongkong op aan, deze in de uiteindelijke voorstellen mee te nemen. De nieuwe wetten mogen vooral niet indruisen tegen de bepalingen van het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten. Evenmin mogen zij afbreuk doen aan de onafhankelijkheid van de tribunalen van Hongkong en aan hun recht op het uitoefenen van de rechtsbevoegdheid in laatste aanleg. De herinterpretatie van de basiswet door het Permanent Comité van het Nationale Volkscongres in de verblijfsrechtkwestie ligt velen nog vers in het geheugen. Dit mag niet opnieuw gebeuren waar het gaat om kwesties uit artikel 23.
Ik zou de autoriteiten van Hongkong willen vragen kennis te nemen van dit debat, kennis te nemen van deze resolutie, en met name van ons verzoek een wetsontwerp te publiceren waarover nader dient te worden overlegd.

Balfe (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, om te beginnen wijs ik u op mijn betrokkenheid bij dit onderwerp als co-voorzitter van de Hong Kong Friendship Group. Dat voorzitterschap deel ik met mijn goede vriend en collega, de heer De Clercq van de ELDR-fractie.
Het eerste punt dat ik zou willen aanhalen - en dit heeft mijn vriend en collega, de heer Cushnahan, reeds aangestipt - is dat Hongkong geen wetgeving in de grondwet mag opnemen die strijdig is met internationale normen inzake mensenrechten. Mijn tweede punt is dat alle landen wetgeving op het gebied van veiligheid nodig hebben. Ik zou willen stellen dat het voorstel zelfs milder is dan de onlangs in de Verenigde Staten aangenomen Homeland Security Act, waartegen in dit Parlement slechts weinig protest is aangetekend.
Wij hebben de autoriteiten van Hongkong gevraagd ervoor te zorgen dat het voorstel inzake artikel 23 niet wordt gebruikt om oppositiegroepen de mond te snoeren. Ik zal u enkele citaten geven. Een aantal dagen geleden, op 27 november, was de heer Antony Leung, de minister van Financiën, aanwezig in het Europees Parlement. Ik citeer uit de notulen van de door hem bijgewoonde vergadering: "Hij verzekerde de aanwezigen er persoonlijk van dat de regering er veel aan gelegen is de rechtsstaat te handhaven, evenals de garanties van mensenrechten en vrijheden zoals uiteengezet in de basiswet en verankerd in het rechtsstelsel van Hongkong." Dat was zeer recent ten overstaan van onze leden. Enkele dagen geleden, op 10 december, stelde de voormalige minister van Financiën, waarnemend Chief Executive Donald Tsang, tijdens een toespraak in Hongkong: "Het recht op vrije informatie en de vrijheid om te zeggen en doen wat we willen zijn de pijlers van de Hongkongse samenleving."
Ik kan u zeggen dat er bezorgdheid is. Ik kijk ook uit naar duidelijke en gedetailleerde bepalingen en zou graag een wetsontwerp willen zien waarover wij ons kunnen buigen. Maar laten we ons concentreren op goed opgestelde wetgeving en niet ten prooi vallen aan degenen die bij volmacht campagne willen voeren tegen de Volksrepubliek China.

Sacrédeus (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, de overheid van Hongkong heeft in september een voorstel ingediend voor een nieuwe wet die een bedreiging vormt voor de vrijheid van meningsuiting, de persvrijheid en de vrijheid van godsdienst. Deze wet, het zogeheten artikel 23, heeft tot doel Hongkong te beschermen tegen dreigingen van buitenaf en binnenuit, maar heeft tegelijkertijd tot gevolg dat de wetgeving van Hongkong geharmoniseerd wordt met die van China. Hiermee kunnen organisaties en bewegingen die in het communistische China verboden zijn, ook verboden worden in Hongkong. Evenals christelijke kerken die door de Chinese overheid zijn verboden, zou de Falun Gong-beweging in Hongkong dezelfde onwettige status krijgen als zij sinds 1999 in China heeft.
De wet zou de macht van de overheid om te controleren vergroten en dus om alles wat in de krant staat, andere media en andere publicaties te censureren. Materiaal dat schadelijk wordt geacht voor de regio en heel China zou op die manier gecensureerd kunnen worden en het bezit ervan zou strafbaar zijn. De stemming hierover vindt de dag voor Kerstmis in Hongkong plaats. Wat een kerstgedachte om artikel 23 te schrappen.

Schreyer
Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, de Commissie heeft met grote aandacht het publieke debat gevolgd over het voorstel voor omzetting van artikel 23 van de basiswet van Hongkong, dat op 24 september door de administratieve regering van Hongkong is aangenomen. De Commissie is zich ervan bewust dat dit initiatief wat betreft de algehele ontwikkeling in Hongkong en China van grote betekenis is en politiek gevoelig ligt. Daar de administratieve regering het voorstel zeer algemeen heeft gehouden zullen wij het wetsontwerp pas nauwkeurig kunnen beoordelen als het aan de wetgevende raad van Hongkong is voorgelegd. Zoals het er nu naar uitziet, zal dat pas in februari 2003 gebeuren.
De Commissie gaat ervan uit dat nu een uitgebreide raadplegingsprocedure zal plaatsvinden, die later ook tot de gedetailleerde wetsvoorschriften zal worden uitgebreid zodra deze aan de wetgevende raad worden voorgelegd. Volgens de Commissie is het van groot belang dat bij de toekomstige wetsvoorschriften in grote mate rekening wordt gehouden met de ideeën die de verschillende groeperingen in de loop van de raadplegingsprocedure naar voren hebben gebracht. Voorts mogen de voorgestelde wetsvoorschriften en de toepassing ervan de rechtsstaat en de eerbiediging van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden in Hongkong niet ondermijnen, in overeenstemming met het beginsel 'één land, twee systemen?. En volgens de basiswet van Hongkong, ten slotte, moeten de voorgestelde wetsvoorschriften verenigbaar zijn met de VN-overeenkomsten inzake burgerrechten, politieke, economische, sociale en culturele rechten.
De Europese Unie volgt de ontwikkelingen op dit gebied op de voet door middel van haar ambassadeurs. Op basis van hun aanbevelingen wil zij aan de administratieve regering van Hongkong zo spoedig mogelijk en in ieder geval vóór de afronding van de raadplegingsprocedure op 24 december op zo hoog mogelijk niveau een verklaring afleggen waarin zij onderstreept dat de Europese Unie bovengenoemde beginselen verdedigt.
De Voorzitter.
Hartelijk dank, commissaris Schreyer.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt vandaag om 17.30 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is de gecombineerde behandeling van vier ontwerpresoluties over der verwoesting van het cultureel erfgoed in Hebron:
B5-0644/2002 van de leden Morgantini, Boudjenah, Hermann Schmid, Seppänen, Cossuta en Miranda da Silva, namens de GUE/NGL-Fractie: Verwoesting van het cultureel erfgoed in Hebron,
B5-0647/2002 van de leden Lagendijk, Boumediene-Thiery, Dhaene, Gahrton en Marianne Isler Béguin, namens de Verts/ALE-Fractie: Verwoesting van het cultureel erfgoed in Hebron,
B5-0652/2002 van de leden Swoboda, Trentin en Van den Berg, namens de PSE-Fractie: Verwoesting van het cultureel erfgoed in Hebron,
B5-0654/2002 van de leden Perry en Morillon, namens de PPE-DE-Fractie: Verwoesting van het cultureel erfgoed in Hebron.

Morgantini (GUE/NGL).
Mevrouw de Voorzitter, de vernietiging van hun cultureel erfgoed is voor de Palestijnen een open wond: tussen 1948 en 1952 heeft de Israëlische regering 420, door Israëlische historici gedocumenteerde Palestijnse dorpen verwoest; Arabische wijken van Jaffa zijn vernietigd; na de bezetting van Oost-Jeruzalem in 1967 is de Marokkaanse wijk van de oude stad afgebroken en in plaats daarvan een groot plein aangelegd voor de klaagmuur. In al deze jaren van militaire bezetting is nooit een vergunning afgegeven voor de restauratie van de oude wijken in de verschillende steden.
Na het akkoord van Oslo en de oprichting van de Palestijnse Autoriteit is met groot enthousiasme een begin gemaakt met de restauratie van de oude centra van Nablus, Betlehem en Hebron. In de afgelopen twee jaar en na de herbezetting van de autonome gebieden zijn echter enorme verwoestingen aangericht door het bruut geweld van tanks en Israëlische bombardementen. In het historisch centrum van Nablus zijn zesenzestig gebouwen uit de tijd van de dertiende tot de achttiende eeuw verwoest, waaronder het karavaanserail, de Turkse baden en de oude zeepfabriek. Nu is het de beurt van de wijk Jaber in Hebron waar de huizen naast het Graf van de Patriarchen zijn gebouwd: mammelukkenhuizen, ottomaanse huizen en huizen uit de tijd van het Brits mandaat. Het gaat echter niet alleen om het bewaren van oude structuren. In de historische centra wonen mensen - vrouwen, mannen en kinderen - mensen zoals degenen die in de vluchtelingenkampen van Jenin en Rafah zitten omdat zij dakloos zijn. De afgelopen twee jaar is hun aantal opgelopen tot vijftienduizend.
In de officiële motivering van het militair decreet op grond waarvan de huizen in Hebron worden vernietigd, spreken de Israëlische autoriteiten over veiligheid en over militaire redenen. Niets is minder waar: Sharon heeft duidelijk gezegd dat er een verbinding moet worden aangelegd tussen de kolonie van Qiriat Arba en het Graf van de Patriarchen. Dit is annexatie van grondgebied omdat de nederzettingen van Qiriat Arba illegaal zijn. Inderdaad is tot de verwoesting van de wijk Jaber, waar onze ontwerpresolutie van vandaag over gaat, besloten nadat een Palestijnse groep een gewapende actie had uitgevoerd waarbij negen mensen, soldaten van het leger en gewapende bewakers van de kolonies, zijn omgekomen. Inderdaad behoren enkele van de op de Westelijke Jordaanoever verwoeste huizen toe aan gezinnen waarvan de zoon, broer of neef de verschrikkelijke, tragische keuze had gemaakt om met een zelfmoordaanslag zichzelf en Israëlische burgers te vermoorden, maar er zijn in de afgelopen twee jaar meer dan tweeduizend huizen verwoest. Niemand heeft het recht het internationaal recht en het Verdrag van Genève te overtreden, waarin een duidelijk verbod staat op collectieve straffen, op vernietiging van eigendom en moord op burgers. In de afgelopen twee jaar zijn meer dan tweeduizend huizen verwoest en twintigduizend mensen gewond. Helaas zijn er ook talrijke doden - meer dan zeshonderd - onder de Israëli's gevallen. Israël is de bezetter die zich niet houdt aan zijn plicht overeenkomstig het vierde Verdrag van Genève en zijn eigen bevolking overbrengt naar het bezette gebied - er zijn nu meer dan vierhonderdduizend kolonies - in plaats van het welzijn van de Palestijnse bevolking te garanderen en aan haar behoeften te voldoen. Nu zit meer dan 72% zonder werk, opgesloten in de dorpen.
De eerste illegale daad is de nu al sedert 1967 voortdurende militaire bezetting van Westelijke Jordaanoever en de Gazastrook. Men mag niet langer toestaan dat het internationale recht wordt overtreden, dat leed en pijn worden berokkend aan niet alleen de Palestijnen maar ook het eigen volk. Wij moeten een signaal geven aan de Palestijnen opdat zij hoop krijgen op justitie en de groei van het extremisme kunnen tegengaan. Wij moeten een signaal geven aan de Israëlische regering, zodat zij beseft dat zij niet eindeloos kan doorgaan met het overtreden van de wet onder het voorwendsel van antisemitisme en terrorisme. Wij willen maar één ding: dat niet met twee maten wordt gemeten. De mensenrechten en het recht op leven zijn dezelfde voor iedereen.
De ontwerpresolutie van vandaag geeft een grens aan: er moet een eind komen aan de verwoestingen. Wij scharen ons aan de zijde van de Israëliërs die samen met de Palestijnen beroep hebben aangetekend tegen de verwoesting van de huizen in Hebron en die morgen in Hebron zullen demonstreren. Het cultureel erfgoed van Hebron en Palestina is het cultureel erfgoed van heel de mensheid. Dit moet bewaard worden en niet verwoest.

Boumediene-Thiery (Verts/ALE).
Beste collega's, het Midden-Oosten herbergt een uniek cultureel erfgoed, met een rijke geschiedenis vol symbolen. Dit erfgoed heeft echter ernstig te lijden onder het koloniale conflict dat in Palestina woedt, en het dreigt als gevolg daarvan te verdwijnen. Een hele reeks duizenden jaren oude historische centra is reeds verwoest en door de Israëlische bezettingstroepen in puin gelegd. In Hebron heeft dit leger een honderdtal huizen langs de bedegang verwoest. Het is een heuse corridor geworden, met overal uitkijktorens, alleen toegankelijk voor de kolonisten. Deze corridor zal gebruikt worden om de nederzetting met het Graf van de Patriarchen te verbinden - het symbool voor de drie godsdiensten dat Israël zich wil toe-eigenen.
Hebron is een tekenend voorbeeld van apartheid. De stad is in tweeën gescheiden door een grote weg die alleen door Israëliërs gebruikt wordt - sommige straten zijn voor Palestijnen verboden terrein. Het is het symbool van een situatie die uit de hand loopt en die wel tot gewelddadige radicalisering moet leiden. Het Palestijnse erfgoed is in de loop van dit conflict inzet van een politiek spel geworden. De fundamenten van deze cultuurplaatsen bezwijken onder de aanvallen van de pantserwagens en helikopters van het Israëlische leger. Deze doen ook aanvallen op openbare gebouwen, bedrijven, scholen, woonhuizen en vluchtelingenkampen, en maken daarbij duizenden burgerslachtoffers. Is dat geen terrorisme - militair terrorisme, staatsterrorisme? Op deze wijze toont Israël dat er in zijn plannen voor de uitbreiding van de nederzettingen geen ruimte is voor de Palestijnse identiteit. Door de geschiedenis van en de herinnering aan het Palestijnse volk weg te vagen probeert Israël zijn bestaan als staat te legitimeren.
Ik wil overigens de moed van alle internationale en burgermissies prijzen. Zij kunnen zich niet tussen de partijen stellen, maar ze hebben wel het recht te observeren en van hun waarnemingen verslag te doen, en op die wijze spelen ze een beschermende en verzoenende rol. Zij voeren daar een ware burgerdiplomatie, telkens wanneer onze internationale diplomatie onmachtig blijkt om te interveniëren. Het is hoog tijd dat we de misdaden tegen het gemeenschappelijk cultureel erfgoed van de mensheid veroordelen en eisen dat men respect toont voor de conventies van Den Haag en Genève betreffende de bescherming van personen en goederen. We moeten de Commissie oproepen er bij de VN-Veiligheidsraad op aan te dringen dat deze een interventiemacht stuurt om het Palestijnse volk, het Palestijnse culturele en historische erfgoed en het milieu te beschermen.
We wijzen er opnieuw op dat een rechtvaardige en duurzame vrede voor deze twee volkeren hoe dan ook gebaseerd zal moeten zijn op eerbiediging van het internationaal recht, het terugtrekken van de bezettingstroepen en het oprichten van een Palestijnse staat binnen de grenzen van 1967.

Souladakis (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, waarde collega's, over enkele dagen is het Kerstmis, en wij zeggen hier in onze ontwerpresolutie dat de pelgrims met Kerstmis naar de Geboortekerk moeten kunnen gaan. Daaruit blijkt al in welke extreme situaties wij verzeild zijn geraakt, door onverschilligheid, nalatigheid of fanatisme. Enkele maanden geleden hebben wij resoluties aangenomen om de infrastructuur van de Palestijnen te beschermen, omdat deze infrastructuur met het geld van de Europese Unie was aangelegd. Nu nemen wij resoluties aan om het cultureel erfgoed te beschermen, maar nergens ter wereld is het cultureel erfgoed het bezit van mensen als Sharon of Arafat. Het cultureel erfgoed maakt deel uit van de geschiedenis en is het bezit van de volkeren.
Daarom moeten wij wel beseffen dat al die resoluties eigenlijk nauwelijks nog effect sorteren. De Europese Unie heeft enkele dagen geleden in Kopenhagen aangetoond dat zij indien nodig vastberaden kan optreden. Het heeft dan ook nauwelijks nog enige zin de gebeurtenissen in het Midden-Oosten te volgen, de conflicten, de verwoestingen en het verlies aan mensenlevens aan alle kanten waar te nemen. Het is hoog tijd dat er een ander beleid komt, een beleid dat een andere vastberadenheid tot uiting brengt, dat een eindeloze en uitzichtloze crisis een halt toeroept. Het beleid van de nederzettingen en het beleid van de terreur - alhoewel terreur geen beleid kan zijn - kunnen nooit en te nimmer uitzicht bieden op een oplossing.
Geachte collega's, toen wij enkele maanden geleden, of liever gezegd twee jaar geleden, op de televisie zagen hoe de Talibaan de boeddhabeelden kapot maakten, vroegen wij ons af wat voor een mensen dat waren die de ontwikkeling van de mensheid wilden vernietigen. Vandaag gebeurt hetzelfde naast onze deur. En wij zien toe. Wij mogen echter niet toezien; wij mogen niet enkel aan de kaak stellen: wij moeten optreden. Wij moeten de nederzettingen stoppen, want die leiden nergens toe! Wij moeten de verwoestingen tegenhouden, want die leiden nergens toe! Wij moeten de terreurdaden tegenhouden, want die leiden nergens toe! Het beleid waartoe jaren geleden werd besloten door Arafat en de toenmalige premier van Israël, de vermoorde Rabin, moet worden voortgezet. Dat is de uitweg; daar ligt de oplossing! Elk ander beleid is zinloos.
Als wij als Europese Unie met vijfentwintig leden een politieke rol willen spelen en slagvaardig willen zijn op het internationaal toneel, moeten wij het over een andere boeg gooien wat dit vraagstuk betreft. Wij moeten geen toeschouwer maar hoofdrolspeler zijn. Nu heeft de Unie de kans de rol te spelen die zij eigenlijk jaren geleden al had moeten spelen.
Ik dank u voor uw aandacht en wens u allen een prettig Kerstfeest!

Morillon (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, ik zal het in dit Parlement wederom over dit pijnlijke onderwerp - het Midden-Oosten - hebben en daarbij uiterste voorzichtigheid betrachten. Het kan lachwekkend - of, op het eerste gezicht, bedroevend - overkomen dat dit Parlement alweer een resolutie over het Midden-Oosten opstelt, en dan nog wel over de bescherming van stenen. Hoe belangrijk die stenen historisch gezien ook mogen zijn, het neemt allemaal niet weg dat er elke dag weer mensen omkomen in deze duivelse spiraal van geweld, angst, bloed en wraak die deze regio, waar zo velen van ons aan verknocht zijn, in haar greep houdt.
De Fractie van de Europese Volkspartij neemt aan dit debat deel omdat zij ervan overtuigd is dat de door de Israëlische regering aangekondigde actie ter beveiliging van de toegangsweg tot de nederzetting Qiriat Arba noodlottige gevolgen zal hebben voor de ontwikkeling van dit nimmer aflatende conflict, zonder de bewoners van genoemde nederzetting werkelijke veiligheidsgaranties te bieden. De ervaring met andere conflicten, zowel in Algerije, nu alweer bijna vijftig jaar gelden, als - meer recentelijk - in de Balkan, heeft mij geleerd dat geen enkele muur een onoverkomelijke hindernis vormt, zelfs als hij door mijnen wordt omgeven en met de technisch meest verfijnde apparatuur in de gaten wordt gehouden. Ik ben echter net zo min als de heer Souladakis vergeten hoe in een nog recenter verleden de vernietiging van de boeddha-beelden in Bamyan geleid heeft tot reacties van afschuw in de gehele wereld - en dat heeft de unanieme veroordeling van het Talibaan-regime beslist versneld.
Ik wil niet als rechter, en zeker niet als aanklager, optreden in een situatie waarin de Europese Unie er nauwelijks in slaagt een rol te spelen, zoals de heer Souladakis terecht opmerkte. Gezien de ervaring waarover ik het zojuist had moeten we de Israëlische autoriteiten er echter op wijzen dat besluiten die leiden tot de vernietiging van de oude stad Hebron - zelfs als zij maar gedeeltelijk is - verstrekkende gevolgen zal hebben.

Cauquil (GUE/NGL).
Mevrouw de Voorzitter, de vernietiging van het cultureel erfgoed in Hebron is symbolisch. De onderdrukking die eraan is voorafgegaan, vernietigt echter veel meer dan huizen en stenen - die onderdrukking doodt mensen en maakt hun bestaan kapot. De Israëlische staat onderdrukt het Palestijnse volk, met de al dan niet openlijke medeplichtigheid van alle grote mogendheden.
Waarom zouden de extreem rechtse machthebbers in Israël zich iets gelegen laten liggen aan de broederlijke vermaningen die deze grote mogendheden bij tijd en wijle aan hun adres uiten als het Israëlische leger weer eens op onaanvaardbare wijze optreedt? Sharon weet heel goed dat wat hij in Israël aan het doen is niet wezenlijk verschilt van hetgeen de Amerikaanse leiders in Afghanistan hebben gedaan en nu van plan zijn in Irak te herhalen. Waarom zou hij zich zorgen maken over de machteloze protesten van landen die doen alsof ze afstand van zijn beleid nemen, zoals Frankrijk, als datzelfde Frankrijk zelf in een smerige oorlog verwikkeld is?
Het Franse leger beschermt de bevolking niet tegen het etnisch geweld en xenofobe slachtpartijen. Het leger beschermt nu juist het klein groepje machthebbers dat daarvoor verantwoordelijk is. De rebellen zijn geen haar beter, toegegeven, maar het is niet aan het Franse leger om daar als scheidsrechter of politieagent op te treden. Door de zittende regering te beschermen, beschermt het leger de Franse ondernemingen die daar grote belangen hebben.
Het Israëlische leger moet zich dus uit Palestina terugtrekken, en het Franse leger moet verdwijnen uit Ivoorkust en Afrika.

Sandbæk (EDD).
Mevrouw de Voorzitter, het is helaas niet de eerste keer dat Israël religieuze en culturele monumenten vernielt en het handvest van Venetië en alle conventies van de UNESCO en de ICOMOS overtreedt zonder dat de wereld daartegen protesteert. Deze keer moet de wereld net zo luid protesteren als bij de barbaarse vernieling van de boeddhabeelden in Afghanistan. Er is sprake van een onvervangbaar erfgoed met gebouwen van religieuze en culturele waarde uit de tijd van de Mammelukken in de vijftiende eeuw tot aan de Ottomaanse tijd in de negentiende eeuw. Culturele schatten die niet alleen de Palestijnen toebehoren, maar de gehele wereld. Het vernielen van deze culturele schatten heeft niets te maken met veiligheid en zelfverdediging. Het is puur wraak, een wraak die de geweldsspiraal zal stimuleren, waarin Israëlische soldaten en kolonisten, zonder dat iemand er erg in heeft, Palestijnse burgers met tanks en geweren doden, terwijl jonge Palestijnen zichzelf onder grote media-aandacht opblazen. Meer dan driehonderd huizen staan op de nominatie platgegooid te worden. De historische stad Hebron en zijn unieke architectuur en religieuze betekenis zullen nooit meer dezelfde zijn. Dat is een schandaal en de EU moet de internationale gemeenschap oproepen zijn verantwoordelijk te nemen hieraan een einde te maken.

Schreyer
Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, de Commissie maakt zich ernstige zorgen over de geplande vernietiging van de huizen van Palestijnse gezinnen in de binnenstad van Hebron. Deze gebouwen zijn niet alleen van culturele en historische betekenis, maar bovendien zal door deze actie het leed onder de Palestijnse burgers nog meer worden vergroot.
De Europese Unie heeft haar veroordeling uitgesproken over de aanval van militante Palestijnen op 15 november waarbij twaalf Israëlische soldaten om het leven kwamen. De Commissie ziet evenwel niet in hoe de voorgenomen maatregelen de veiligheid in Hebron zouden kunnen vergroten. Door deze maatregelen zou de toch al uiterst gespannen situatie in Hebron nog meer worden aangescherpt. De Commissie wil er tevens op wijzen dat met de vernietiging van historische Palestijnse huizen het Protocol van Hebron wordt geschonden dat Israël en de Palestijnse Autoriteit in 1997 hebben gesloten. Dit protocol verplicht beide partijen ertoe het historische karakter van de stad te bewaren en te beschermen zodat geen enkel deel van de stad wordt beschadigd of veranderd.
De Commissie wil het Parlement eveneens op de meest recente conclusies van de Europese Raad van Kopenhagen wijzen. Daarin heeft de Europese Raad uitdrukking gegeven aan zijn ernstige bezorgdheid over de uitbreiding van de nederzettingen en de bouwwerkzaamheden die daarmee gepaard gaan. De Raad heeft Israël dringend verzocht zijn nederzettingenbeleid ingrijpend te wijzigen, de bouw van nederzettingen stop te zetten en geen land meer in bezit te nemen.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, commissaris Schreyer.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt vandaag om 17.30 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is de gecombineerde behandeling van zes ontwerpresoluties over Tibet:
B5-0642/2002 van de leden Andreasen, Plooij-Van Gorsel en Van den Bos, namens de ELDR-Fractie: Tibet,
B5-0646/2002 van de leden Sjöstedt, Eriksson, Frahm en Di Lello Finuoli, namens de GUE/NGL-Fractie: Mensenrechtensituatie in Tibet,
B5-0648/2002 van de leden Messner, Gahrton, Maes en Wuori, namens de Verts/ALE-Fractie: Mensenrechtensituatie in Tibet,
B5-0651/2002 van de heer Van den Berg, namens de PSE-Fractie: Mensenrechtensituatie van de Tibetanen in de provincie Sichuan,
B5-0656/2002 van de leden Thomas Mann en Posselt, namens de PPE-DE-Fractie: Mensenrechtensituatie in Tibet,
B5-0658/2002 van mevrouw Angelilli, namens de UEN-Fractie: Mensenrechtensituatie in Tibet.

Malmström (ELDR).
Mevrouw de Voorzitter, commissaris, de kwestie Tibet is al veelvuldig aan de orde geweest in dit Parlement en dit zal zeker niet de laatste keer zijn. De solidariteit in het Europees Parlement met de Tibetaanse bevolking is erg groot. De bevolking van Tibet wordt al jarenlang op een afschuwelijke manier door Peking behandeld. En dit blijft maar doorgaan. Maar misschien betekent de voorzichtige dialoog die Peking en representanten van de Dalai Lama zijn begonnen toch een heel klein lichtpuntje. Ook heel positief is het feit dat Ngawang Sangdrol en Jigme Sangpo, twee bekende politieke gevangenen die al diverse malen in het Parlement zijn genoemd, na een langdurige gevangenschap zijn vrijgelaten. Dat neemt echter niet weg dat er nog steeds heel veel politieke gevangenen zijn.
Ik denk niet dat deze ontwikkeling op een fundamentele beleidsverandering van de kant van China duidt. Was het maar waar. Desondanks is dit een stap in de goede richting. Daarom is het zo zorgwekkend dat de twee boeddhistische Tibetanen Tenzin Delek en Lobsang Dhondup nu ter dood veroordeeld zijn. Ze waren op het verkeerde moment op de verkeerde plaats en worden nu aangemerkt als terrorist. Zij hebben geen eerlijk proces gehad; er was geen bewijs. Zij zijn acht maanden lang volledig geïsoleerd geweest van de buitenwereld en nu worden ze geëxecuteerd. De Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij eist dat zij een eerlijk en rechtvaardig proces krijgen en dat zij worden behandeld in overeenstemming met de internationale verdragen. Zoals altijd veroordelen wij overal ter wereld de doodstraf. De bijdrage van China aan de internationale strijd tegen het terrorisme lijkt tot zich tot dusver helaas beperkt te hebben tot het bestempelen van andersdenkende tegenstanders en allerlei minderheden als terrorist, wat Peking een excuus verschaft om deze mensen te onderdrukken. Dit mogen wij niet toelaten. De strijd tegen het terrorisme moet altijd samengaan met rechtszekerheid. Wij blijven strijden voor de rechten van Tibet, wij blijven alle schendingen van de mensenrechten in China veroordelen en wij hopen dat de Commissie de mensenrechtendialoog met China intensifieert.

Maes (Verts/ALE).
Tibet is een gebied met een eigen cultuur, eigen godsdienstige en politieke tradities. Het is ook in China een zogenaamd autonoom gebied, hoe weinig die autonomie in de praktijk ook mag betekenen. Ieder streven naar echte autonomie wordt daar immers als een misdrijf beschouwd en vervolgd en politieke misdrijven bestaan niet in China. Politieke tegenstrevers worden eenvoudig als misdadigers van gemeen recht behandeld. De strijd tegen het terrorisme levert daarbij dan nog een extra alibi.
De doodstraffen tegen Tenzin Delek, een invloedrijke boedhistische Lama, en zijn assistent, Lopsang Dhondrup, uitgesproken op 3 december, vormen daarvan een trieste illustratie. De beschuldigingen achten wij niet bewezen, maar de wijze waarop de twee mensen in geïsoleerde gevangenschap werden gehouden en uiteindelijk na maandenlange hechtenis en na een schertsproces ter dood werden veroordeeld, verbijstert ons. Deze doodstraffen mogen niet uitgevoerd worden, de vonnissen moeten op basis van een eerlijk proces worden herzien. De dialoog tussen China en de vertegenwoordigers van de Dalai Lama, die hier in dit halfrond zoveel hoop wekt, moet hervat worden, maar wij mogen in onze relaties met dat grote land niet naïef zijn. Zij hebben heel veel belangstelling voor wat wij over hen denken maar wij moeten ons niet laten verblinden door schijnbewegingen. Wij moeten zien wat er in feite gebeurt en een verandering bewerkstelligen in rechte en in feite.

Gebhardt (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte afgevaardigden, als lid van de Delegatie voor de betrekkingen met de Volksrepubliek China heb ik de afgelopen tijd zeer vele interessante gesprekken kunnen voeren met mijn Chinese collega's. Ik had de indruk gekregen dat er daadwerkelijk een opening voor een dialoog, een echte dialoog over onder andere de mensenrechten gevonden zou worden. Daarom was ik ook zeer blij met de vrijlating van Ngawang Sangdrol en Jigme Sangpo. Dat was voor ons een teken dat de gedane toezeggingen geen loze beloften waren, maar werkelijk werden nagekomen.
Wij hebben het zeer toegejuicht dat Li Peng zijn belofte om eindelijk met de Dalai Lama in contact te treden is nagekomen en dat er daadwerkelijk eerste gesprekken met de vertegenwoordigers van de Dalai Lama zijn gevoerd. Dat zijn twee zeer positieve signalen.
Daarom zijn wij nu volledig verbijsterd over het feit dat er tegelijkertijd twee mensen, Tenzin Delek en Lobsang Dhondup - een lama en zijn volgeling - zijn opgepakt en vervolgens zes, zelfs acht maanden in eenzame opsluiting zijn vastgehouden hoewel tot op de dag van vandaag niet onomstotelijk bewezen is dat zij de daad waarvan zij worden beschuldigd ook echt hebben begaan. Dat is in strijd met iedere vorm van recht binnen een rechtsstaat zoals wij die als vanzelfsprekend van een volk of een regering verlangen en verwachten.
Wij begrijpen heel goed dat de bestrijding van terrorisme zeer belangrijk is, maar het moeten dan wel terroristen zijn waartegen gestreden wordt, geen dissidenten. De bestrijding van terrorisme moet uiteraard ook in overeenstemming zijn met de criteria binnen een rechtsstaat, omdat zij anders niet gerechtvaardigd is.
Ik hoop alleen maar dat dit slechts een blunder was die door de Chinese regering snel weer wordt rechtgezet en dat deze beide mensen weer op vrije voeten komen of in ieder geval een eerlijk proces krijgen. Ik hoop bovendien dat China ervoor zal zorgen dat de deur die op een kiertje is opengezet naar mensenrechten niet weer wordt dichtgeslagen maar juist verder wordt geopend. Dan kan ook China een echte rechtsstaat worden.
Mann, Thomas (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, het begon allemaal zo hoopvol: in september bracht een officiële delegatie van de Dalai Lama een bezoek aan de Chinese regering. In oktober werd de non Ngawang Sangdrol na tientallen jaren uit de gevangenis vrijgelaten - na hevige internationale protesten, onder andere van het Europees Parlement. Een groot aantal afgevaardigden heeft haar vaak voor de Sacharovprijs genomineerd.
Waren deze positieve stappen van China slechts een schijnbeweging in de aanloop naar het bezoek van de president aan de VS? Zal de weg van een constructieve dialoog nu - na de communistische partijdag waarop ingrijpende veranderingen hebben plaatsgevonden in de partijtop - weer worden verlaten? Krijgen de hardliners de overhand?
De berichten van de afgelopen dagen zijn alarmerend. Begin december werden, zoals verschillende afgevaardigden al hebben opgemerkt, twee Tibetanen door het volkstribunaal in Kardze in een kort geding dat juridisch zeer twijfelachtig was ter dood veroordeeld. Zij worden beschuldigd van illegaal wapenbezit, separatisme en de deelname aan een bomaanslag in april in Chengdu.
Het gaat hier onder andere om de Tibetaan Tulku Tenzin Delek, die een doodstraf boven het hoofd hangt, met twee jaar uitstel. Tientallen jaren zette hij zich in voor het behoud van de Tibetaanse cultuur, taal en religie. Hij stichtte nieuwe kloosters en maakte zich sterk voor het sociale welzijn van de bevolking. Zijn medewerker Lobsang Dhondup is eveneens ter dood veroordeeld maar dit vonnis dreigt zonder uitstel te worden voltrokken.
Het is duidelijk dat beide veroordeelden geen eerlijk proces hebben gekregen. Er zijn internationale normen geschonden. Tenzin Delek werd bijvoorbeeld acht maanden lang in eenzame opsluiting vastgehouden zonder contact te mogen hebben met familieleden of advocaten - dat is een duidelijke schending van de VN-minimumnormen inzake de behandeling van gevangenen. De autoriteiten verlangden een borg van omgerekend honderdtwintigduizend euro voordat een proces kon beginnen. Leerlingen van Tulku die probeerden geld in te zamelen werden opgepakt.
Dit is een eclatante schending van de internationale mensenrechten. De autoriteiten in China zijn verplicht zich te houden aan de rechtsnormen. De strijd tegen terrorisme is noodzakelijk en wordt door ons allemaal gesteund, maar deze mag niet zonder enige vorm van recht en wet worden gevoerd. Het is volstrekt onaanvaardbaar de vreedzame strijd voor de beoefening van de Tibetaanse religie en cultuur te beschouwen als een vorm van terrorisme.
Namens de Fractie van de Europese Volkspartij dring ik er bij de Commissie op aan deze verkeerde vonnissen onmiddellijk aan de orde te stellen in het kader van de mensenrechtendialoog met China. Wij moeten verhinderen dat onrechtmatige vonnissen worden voltrokken. Daarnaast moet financiële hulp afhankelijk worden gesteld van verbetering van de mensenrechtensituatie.
Geachte collega's, ik wil u dringend verzoeken de ambassades van uw lidstaten in Peking onmiddellijk te mobiliseren om ervoor te zorgen dat de aangeklaagden een eerlijk proces krijgen. In de allereerste plaats moet het doodvonnis worden omgezet.
Tot slot wil ik als voorzitter van de Tibet-Intergroup van het Europees Parlement de hoop uitspreken dat verstandige krachten in China de overhand krijgen en dat onze wereldwijde inzet voor de rechtsstaat en de mensenrechten succesvol zal zijn. 
Posselt (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, zoals anderen al hebben gezegd, hebben de onderhavige terdoodveroordelingen absoluut niets te maken met de bestrijding van terrorisme. Dit maakt echter ook duidelijk dat wij de verantwoordelijkheid hebben die strijd te voeren. De Verenigde Staten delen deze verantwoordelijkheid met ons binnen het kader van de internationale instellingen, de Verenigde Naties en op basis van het internationale volkenrecht.
Als terrorisme alleen wordt bestreden op basis van een coalitie van de machtige partijen, dan bestaat het gevaar - en dit gevaar bestaat helaas ook in Washington - dat deze machtige partijen de strijd tegen het terrorisme voor hun eigen doelen misbruiken. Dan wordt het Moskou tegen Tsjetsjenië en Peking tegen Tibet. Men moet tot het inzicht komen dat met een repressiepolitiek zoals die in Tibet of Tsjetsjenië gevoerd wordt het terrorisme niet wordt bestreden, maar juist aangewakkerd.
Wij hebben eerder al over de berggebieden gesproken. Enkele tientallen jaren geleden werden er zelfs binnen onze Gemeenschap bomaanslagen gepleegd, zoals in Zuid-Tirol dat nu een vreedzame Europese regio is die als voorbeeld kan dienen en waarop wij trots kunnen zijn. Zelfs binnen onze Europese democratieën deden zich extremistische ontwikkelingen voor. Vandaag de dag lijkt dat onwaarschijnlijk, maar dat komt doordat er een soort autonomie is gecreëerd waardoor niemand meer separatistische of terroristische acties onderneemt. De mensen daar voelen zich thuis in de grotere Gemeenschap van Europeanen en beschouwen zichzelf als een Europese kernregio.
Tegen China zou ik willen zeggen dat het Tibet autonomie, democratie en mensenrechten moet geven! Dat is de manier om terrorisme en separatisme te bestrijden. Dat is een succesvolle aanpak die geen terrorisme aanwakkert, maar tot daadwerkelijke vrede leidt. Op die manier kan in dit belangrijkste berggebied ter wereld, dat een zeer grote historische waarde heeft, vrede worden bereikt. En deze vrede kan een voorbeeld zijn voor de hele wereld.
De onderhavige ontwerpresolutie bevat vele goede punten, maar bevat een ongelukkige formulering. Er staat namelijk de 'Tibetaanse minderheid in China?. Natuurlijk zijn wij in vergelijking met de Chinese bevolking allemaal minderheden. Het gaat in dit geval echter om het grote Tibetaanse volk dat een oeroude wereldcultuur heeft die een waardevol erfgoed van de mensheid is. Wij doen een beroep op China dit volk met zijn cultuur als een volwaardig partner te respecteren, net zoals wij Tibetanen en Chinezen als gelijkwaardig beschouwen.
Dupuis (NI).
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dames en heren, de heer Posselt heeft gelijk - het gaat over de Tibetaanse meerderheid in Tibet. De twee doodvonnissen waar we het nu over hebben, mevrouw Maes, tonen aan dat de Chinezen de grenzen gewijzigd hebben. De autonome regio Tibet beslaat één derde van Tibet. En dan hebben we de provincie Sichuan - een groot deel daarvan ligt in het historische Tibet.
De sprekers die mij zijn voorgegaan hebben hierop gewezen. Drie maanden geleden zijn twee gezanten van de Dalai Lama - Kelsang Gyaltsen en Lodi Gyari - teruggekeerd van het eerste officiële bezoek aan Peking in lange tijd. Sommigen hebben dat geïnterpreteerd als een hoopvolle ontwikkeling. In de tussentijd heeft zich in de Chinese Volksrepubliek echter een verandering voorgedaan. Hu Jintao is nu de nieuwe secretaris-generaal van de Chinese communistische partij geworden. Het resultaat van de zogenaamde dialoog die op gang is gebracht zijn deze twee doodvonnissen - die van Tenzin Delek en Lobsang Dhondup.
Inderdaad, mevrouw Gebhardt, die dialoog had hoopvoller resultaten kunnen opleveren. Ik geloof dat we ons als afgevaardigden van het Europees Parlement en als Europeanen eigenlijk eens zouden moeten afvragen op welke wijze wij het volk van Tibet steunen. We zouden daar eens serieus over moeten gaan nadenken. Er is altijd een risico dat we ons schuldig maken aan exotisme. Het is eveneens mogelijk dat de pacifistische inspanningen van onze Tibetaanse vrienden niet tot de bevrijding van Tibet zullen leiden. En dat is niet alleen voor de Tibetanen het doel, maar ook voor alle vrije mannen en vrouwen in deze wereld.
In juni 2000, bijna drie jaar geleden dus, heeft het Parlement een resolutie aangenomen, waarin de regeringen van de lidstaten worden opgeroepen de Tibetaanse regering in ballingschap van de Dalai Lama te erkennen. Ik geloof dat dit de manier is om onze Tibetaanse vrienden gezag te geven en de Chinezen te laten zien dat de rechtsstaat gebaseerd moet zijn op een werkelijke dialoog - en dus niet op de schijndialoog waarmee ze de Tibetanen en Europa al veertig jaar proberen zoet te houden. China doet alsof het bereid is een dialoog te voeren, terwijl het in werkelijkheid elke dialoog en elke politieke oplossing afwijst.
De voorzitter van de Tibetaanse regering in ballingschap, professor Samdhong Rinpoche, heeft gevraagd of we ons tot juni willen beheersen. Dat zullen we doen - maar ik geloof dat we daarna onze ondersteuning van de strijd voor de bevrijding van Tibet zullen moeten herzien.

Schreyer
Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, de Commissie juicht het initiatief van het Parlement toe om een ontwerpresolutie inzake de mensenrechtensituatie in Tibet te presenteren. Wij maken ons ernstige zorgen over de terdoodveroordeling op 2 december van Lobsang Dhondup en Tenzin Delek. De heer Delek stond op de lijst van afzonderlijke gevallen die de Chinese autoriteiten in het kader van de mensenrechtendialoog tussen de EU en China is overhandigd. De Commissie is bovendien bezorgd, omdat deze beide doodstraffen de eerste sinds jaren zijn waartoe Tibetanen zijn veroordeeld wegens vermeende politieke misdaden.
De Commissie maakt van de gelegenheid gebruik om het Europees Parlement mede te delen dat de EU-trojka op 13 december een demarche heeft ondernomen bij de Chinese autoriteiten heeft ondernomen. Daarbij heeft de EU om informatie verzocht over beide gevallen en met name over het gebruikte bewijsmateriaal en erop aangedrongen het proces te heropenen overeenkomstig de internationale normen voor een eerlijke rechtsgang. Bovendien heeft de trojka onder verwijzing naar de lopende campagne van de zogenaamde harde aanpak opnieuw benadrukt dat de EU de doodstraf en de tenuitvoerlegging ervan in China in het algemeen verwerpt. De terechtstellingen zijn dankzij de onvermoeibare inspanningen van de Europese Unie en de druk van de VS en Australië tot dusver nog niet voltrokken en de veroordeelden hebben beroep aangetekend. Dientengevolge kan de doodstraf niet ten uitvoer worden gebracht totdat het volkstribunaal de zaak opnieuw heeft onderzocht. Ook als de Commissie er zeker van is dat het onmiddellijke gevaar van een terechtstelling voorlopig is geweken, zal zij deze zaak zeer aandachtig blijven volgen en er daarbij met name op letten dat er betrouwbare bewijzen en voldoende garanties voor een eerlijk proces zijn.
De Europese Unie zal druk blijven uitoefenen op China teneinde de culturele en religieuze identiteit evenals de taal van het Tibetaanse volk te beschermen. De EU heeft er ook herhaaldelijk op aangedrongen dat er een rechtstreekse dialoog tussen Peking en de Dalai Lama wordt geopend. Dit is immers de enige weg om tot een vreedzame en duurzame oplossing van de kwestie-Tibet te komen.
In dit verband voelt de Commissie zich gesterkt door de positieve boodschap die de beide afgevaardigden van de Dalai Lama naar aanleiding van hun bezoek aan China in september 2002 hebben overgebracht. Wij hopen dat dit de eerste stap was op weg naar een regelmatige dialoog tussen Peking en de Dalai Lama. De Commissie wil in Tibet uitsluitend samenwerkingsmaatregelen blijven nemen die de Tibetaanse bevolking rechtstreeks ten goede komen.
De Voorzitter.
Hartelijk dank, commissaris Schreyer.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt direct na het debat plaats.

De Voorzitter.
Wij gaan nu over tot de stemming.
Vóór de stemming over Tibet:

Mann, Thomas (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, gezien de wijze waarop het debat verlopen is, stellen wij voor de titel te wijzigen in: 'Sitation des droits de l'homme des Tibétains', ofwel 'Mensenrechtensituatie van de Tibetanen'. Ik ben ervan overtuigd dat veel sprekers zich hierin kunnen vinden.

Posselt (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, ik wil slechts opmerken dat paragraaf 7 bijgevolg dezelfde formulering moet bevatten. Ik wil dus verzoeken deze wijziging zowel in de titel als in paragraaf 7 van de ontwerpresolutie door te voeren.

Dupuis (NI).
Mevrouw de Voorzitter, ik geloof dat we ook vergeten zijn om in punt 8 te vragen of deze resolutie ook naar de Dalai Lama en de regering van Tibet in ballingschap kan worden gestuurd. We hebben dat in al onze andere resoluties wel steeds gedaan.

De Voorzitter.
Dat is een goed punt. Wij zullen ervoor zorgen dat dat gebeurt.
(De Voorzitter stelt vast dat geen bezwaar wordt gemaakt tegen de voorgestelde mondelinge amendementen, die derhalve in aanmerking worden genomen.)1

Maes (Verts/ALE).
Mevrouw de Voorzitter, ik vraag mij af of u daarnet een hoofdelijke stemming hebt gehouden. Mijn stemkaart zat nog op een andere plaats en daardoor heb ik te laat gestemd. Wilt u noteren dat ik vóór heb gestemd?

De Voorzitter.
Wij hebben hiervan nota genomen.
Hiermee is de stemming beëindigd.
STEMVERKLARINGEN
over het verslag (A5-0403/2002) van mevrouw Kratsa-Tsagaropoulou

Arvidsson, Cederschiöld, Grönfeldt Bergman, Stenmarck en Wachtmeister (PPE-DE)
De delegatie van de Zweedse conservatieve partij in het Europees Parlement heeft tegen het verslag-Kratsa-Tsagaropoulou gestemd over het zesde jaarverslag van de Commissie over gelijke kansen voor vrouwen en mannen in de Europese Unie in 2001.
Voor ons betekent gelijkheid dat alle mensen gelijkwaardig zijn en dat ieder mens gerespecteerd moet worden om wie hij of zij is en de keuzes die hij of zij maakt ten aanzien van gezins-, privé- en beroepsaangelegenheden. Het is niet meer dan rechtvaardig dat mensen niet gediscrimineerd worden op grond van hun sekse of andere redenen. Alle vormen van onderdrukking, discriminatie en generalisatie moeten bestreden worden en de mogelijkheid van mensen om vrij te kiezen moet gestimuleerd worden.
Daarom vinden wij dat het voorstel in het verslag niet de koers is die wij moeten volgen. Wij zijn tegen die onderdelen van het verslag die quota en zogeheten positieve discriminatie bepleiten. Het is niet de taak van de politiek om particuliere werkgevers te vertellen wie zij wel of niet aan moeten nemen. Een cijfermatige herverdeling van werk betekent niet per se een rechtvaardige verdeling en leidt niet tot echte gelijkheid.
Bij de selectieprocedures voor het werven van personeel en het toelaten van studenten tot het hoger onderwijs moet sekseneutraliteit juist zoveel mogelijk gewaarborgd worden. Verder vinden wij dat het aanhoudende emancipatiewerk in eerste instantie plaats moet vinden in de vorm van een mentaliteitsverandering op de lange termijn en wij willen het belang van de rol van de school in dit proces benadrukken.
Wij vinden dat de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken zich zou moeten bezighouden met de kwesties die nu door de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen zijn behandeld.

Cauquil (GUE/NGL)
Alweer een verslag over 'gelijke kansen voor vrouwen en mannen in de Europese Unie?. Het lijdt geen twijfel dat ook dit verslag even weinig effect zal sorteren als voorgaande verslagen.
Wij hebben voor dit verslag gestemd, vanwege al hetgeen erin betoogd wordt - ook al weten we heel goed dat er in werkelijkheid niets zal veranderen. Je kunt je laten wijsmaken dat de vertragingen het gevolg zijn van de inertie van de sociale realiteit zelf en dat het Europees Parlement, door op deze beginselen te hameren, op de maatschappelijke ontwikkelingen vooruitloopt. Maar dat is niet waar.
Ik laat het bij één voorbeeld. In een aantal lidstaten en kandidaatlanden van de Europese Unie is abortus provocatus praktisch gezien verboden of anders slechts in een zeer beperkt aantal gevallen toegestaan.
De Europese instellingen zouden ingrijpende politieke maatregelen kunnen nemen door toetreding tot de Unie afhankelijk te maken van het erkennen van de rechten van vrouwen. Deze Unie is heel goed in staat om de obstakels voor het verkeer van goederen en kapitaal weg te nemen, maar ze blijkt onmachtig te zijn als het erom gaat het grondrecht van vrouwen om over hun eigen lichaam te beschikken te garanderen.

Posselt (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, onze Voorzitter heeft ons vanmiddag al een zalig Kerstfeest gewenst en dat verklaart wellicht waarom velen onbedoeld nu al zijn vertrokken. Ik wil graag van de gelegenheid gebruik maken om u als onze Voorzitter op de donderdagavond mijn complimenten aan te bieden en u te bedanken voor de uitstekende wijze waarop u de vergadering heeft geleid. Wij wensen u, en uiteraard alle medewerkers die het hier met ons samen tot vanavond hebben volgehouden, een zalig Kerstfeest.

De Voorzitter.
Ik wil u allen hartelijk danken en wens u een vrolijk Kerstfeest en een gelukkig Nieuwjaar.7

De Voorzitter.
Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement te zijn onderbroken.
(De vergadering wordt om 17.25 uur gesloten)

