Gelijke behandeling van zelfstandig werkzame mannen en vrouwen - Verbetering van de veiligheid en gezondheid op het werk van de werkneemsters tijdens de zwangerschap, na de bevalling en tijdens de lactatie (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is de gecombineerde behandeling van:
Verslag van Astrid Lulling, namens de Commissie rechten van de vrouw en gendergelijkheid, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de toepassing van het beginsel van gelijke behandeling van zelfstandig werkzame mannen en vrouwen en tot intrekking van Richtlijn 86/613/EEG - C6-0341/2008 -, en
Verslag van Edite Estrela, namens de Commissie rechten van de vrouw en gendergelijkheid, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 92/85/EEG van de Raad inzake de tenuitvoerlegging van maatregelen ter bevordering van de verbetering van de veiligheid en de gezondheid op het werk van werkneemsters tijdens de zwangerschap, na de bevalling en tijdens de lactatie - C6-0340/2008 -.
Astrid Lulling
rapporteur. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, 22 jaar na de stemming over een tekst die toen al het garanderen van gelijke behandeling van zelfstandig werkzame mannen en vrouwen, met inbegrip van hun meewerkende echtgenoten, ten doel had, heeft de Commissie eindelijk een nieuw voorstel gepresenteerd dat de ondoeltreffende en afgezwakte tekst uit 1986 moet vervangen, maar zij is daarbij wel van een meer solide rechtsgrondslag uitgegaan.
Om te beginnen wil ik een belangrijke verbetering noemen, namelijk het feit dat oprichting van een vennootschap tussen echtgenoten of erkende levenspartners in geen enkele lidstaat meer verboden mag zijn. Dit is een effectieve manier om de situatie van meewerkende echtgenoten te verbeteren: deze miljoenen onzichtbare werknemers in de landbouw, de ambachtelijke sector, de handel, het midden- en kleinbedrijf en de vrije beroepen. Het Europees Parlement houdt zich al sinds de jaren negentig met hun lot bezig.
Helaas is het voorstel van de Commissie op één essentieel punt nog steeds te zwak: de sociale zekerheid van meewerkende echtgenoten en erkende levenspartners. De ervaring laat zien dat wanneer meewerkende echtgenoten zelf het initiatief moeten nemen en een aanvraag moeten indienen om tot een stelsel van sociale zekerheid toe te treden, zij dat voor de overgrote meerderheid niet doen. Al deze mensen geven zich er geen rekenschap van dat zij, met name bij echtscheiding, vaak na meer dan twintig jaar huwelijk en werken in het familiebedrijf, geen enkele sociale bescherming genieten, vooral wat betreft pensioenrechten.
Wij zijn ook vóór handhaving van de oude bepaling betreffende de erkenning van het werk van meewerkende echtgenoten, met als doel een compensatieregeling te kunnen treffen in geval van echtscheiding, waarbij de meewerkende echtgenoot in een bijzonder kwetsbare situatie terecht zou kunnen komen, na jarenlang actief bij het familiebedrijf betrokken te zijn geweest.
Tot slot, met betrekking tot de bescherming van het moederschap hebben wij een formule gevonden die beter aansluit op de specifieke omstandigheden van vrouwen die een zelfstandige activiteit uitoefenen en van meewerkende echtgenoten. Zij moeten het recht hebben om gedurende een periode van hun keuze zwangerschapsverlof te nemen, op voorwaarde dat deze periode niet langer is dan de periode die in de richtlijn betreffende vrouwelijke werknemers is bepaald.
Dit zijn de amendementen die naar ons gevoel het belangrijkst zijn om te voorkomen dat er weer een afgezwakte richtlijn wordt gepubliceerd, waardoor wij de gelijke behandeling van mannen en vrouwen op dit gebied niet zouden kunnen waarborgen.
Wij hebben kennis genomen van een twaalftal amendementen die zijn ingediend door de heer Cocilovo, namens de ALDE-Fractie, en die betrekking hebben op de definitie van meewerkende echtgenoten en levenspartners. Ik ben hier enigszins verbaasd over, aangezien wij - dat wil zeggen alle fracties - in de Commissie rechten van de vrouw en gendergelijkheid zijn overeengekomen dat wij ons zouden houden aan de definities uit het voorstel van de Commissie, dat juridisch gezien stevig in elkaar zit en voor iedereen aanvaardbaar is, namelijk dat onder meewerkende echtgenoten tevens moet worden verstaan: overeenkomstig de nationale wetgeving erkende levenspartners van zelfstandigen.
Deze definitie is duidelijk en nauwkeurig. Waarom zou je dan amendementen indienen die vaag en, juridisch gezien, niet zo solide zijn? Ik verzoek de ALDE-Fractie deze amendementen in te trekken. Ik denk dat er sprake was van een misverstand tussen de schaduwrapporteur van deze fractie en de heer Cocilovo. Ik ben momenteel met dit punt bezig.
De Commissie rechten van de vrouw en gendergelijkheid heeft helaas een ander verslag goedgekeurd dat 74 amendementen bevat, waarvan de meeste geen direct verband hebben met de oorspronkelijke doelstelling uit het voorstel van de Commissie. Deze doelstelling hield in dat de bescherming van het moederschap aan de basis versterkt moest worden door het verbeteren van de veiligheid en de gezondheid op het werk van werkneemsters tijdens de zwangerschap, na de bevalling en tijdens de lactatie.
Ik zou willen preciseren dat deze ontwerprichtlijn niet gericht is op vrouwelijke zelfstandigen, meewerkende echtgenoten of de partners van zelfstandigen. Hun specifieke situatie zal worden onderzocht in het kader van een nieuwe richtlijn betreffende de toepassing van het beginsel van gelijke behandeling van zelfstandig werkzame mannen en vrouwen, waarover een verslag zal worden opgesteld.
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken)
Edite Estrela
rapporteur. - (PT) Voorzitter, commissaris, geachte collega's, allereerst wil ik mijn dank uitspreken aan de schaduwrapporteurs, de rapporteurs voor advies van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken en van de Commissie juridische zaken, de secretariaten van de Commissie voor de rechten van de vrouw en gendergelijkheid en van de PSE-Fractie, de sociale partners, de ngo's , de experts die hebben deelgenomen aan de openbare hoorzittingen in Brussel en Lissabon, de vertegenwoordigers van de Commissie en de Raad en mijn assistenten. Ik dank iedereen voor hun steun en suggesties.
De voorstellen in mijn verslag zijn dan ook het resultaat van een proces waaraan velen hebben bijgedragen en van veel werkvergaderingen met iedereen die er belang aan hecht dat de Europese Unie een richtlijn inzake zwangerschapsverlof krijgt, die past bij deze tijd. De belangrijkste doelstellingen van mijn amendementen zijn: ten eerste de rechten van werkneemsters tijdens de zwangerschap, na de bevalling en tijdens de lactatie verbeteren; ten tweede een betere combinatie van werk en privé mogelijk maken; ten derde ertoe bijdragen dat Europese burgers het aantal kinderen kunnen krijgen dat ze willen, waardoor het geboortecijfer kan stijgen.
Daarom stel ik voor de ontslagbescherming te verlengen tot twaalf maanden, vrouwen die dat wensen vrij te stellen van nachtwerk en overwerk, en de werkdag te verkorten met twee uur, voor het geven van borstvoeding, zonder verlies van rechten. Maar het meest innovatieve voorstel ten opzichte van het voorstel van de Europese Unie is dat met betrekking tot vaderschapsverlof. In de wetgeving van de Unie moet het beginsel worden opgenomen van gedeeld verlof, om een evenwichtigere taakverdeling mogelijk te maken tussen mannen en vrouwen en op die manier de levenskwaliteit en het welzijn van kinderen te verbeteren. Vaders moeten, vanaf de geboorte of adoptie van een kind, gezinstaken op zich kunnen nemen. Ook moeten de economische, sociale en culturele vooroordelen ten aanzien van het recht op vaderschapsverlof worden bestreden en moet er een mentaliteitsverandering plaatsvinden.
Terwijl bijvoorbeeld in Zweden een man die geen gebruik maakt van ouderschapsverlof door de samenleving als een slechte vader wordt beschouwd, is in de Zuid-Europese landen het omgekeerde het geval: vaders worden door werkgevers en collega's onder druk gezet om geen gebruik te maken van het verlof waar ze wettelijk recht op hebben. Ik stel daarom voor dat twee weken vaderschapsverlof verplicht worden gesteld, niet-overdraagbaar en voor honderd procent betaald, zonder verlies van enig arbeidsrecht. Het is aangetoond dat de verdeling van de gezinstaken tussen mannen en vrouwen de eerste stap is naar een beter evenwicht tussen werk en privé. Vrouwen hebben dezelfde rechten als mannen, als het om hun beroepscarrière gaat, en ze kunnen derhalve niet buitenshuis evenveel werken als mannen én thuis driemaal zoveel werk verzetten als mannen.
Het gezinsleven is een van de redenen dat meer vrouwen dan mannen werkloos zijn. Tegelijkertijd komt het vaak voor dat vrouwelijke kandidaten tijdens een sollicitatiegesprek gevraagd wordt of ze plannen hebben om te trouwen of kinderen te krijgen. Het privéleven van vrouwen wordt onder de loep genomen en als ze de natuurlijke wens uiten om moeder te willen worden werkt dat in hun nadeel. Moederschap mag niet gezien worden als een probleem voor werkgevers of voor de economie. Integendeel, het is een dienst aan de samenleving, omdat het bijdraagt aan de bestrijding van de lage geboortecijfers en de vergrijzing en tegelijkertijd de duurzaamheid van het socialezekerheidsstelsel garandeert.
Het is dan ook onacceptabel dat vrouwen gestraft worden voor het feit dat ze moeder zijn. Maar in werkelijkheid kunnen ze vaak geen carrière maken, krijgen ze niet de gebruikelijke bonussen of winstdeling en moeten ze vaak genoegen nemen met simpeler en minder interessant werk. In deze situatie moet verandering komen.
Vladimír Špidla
Geachte Voorzitter, geachte dames en heren. Ik zou graag om te beginnen mevrouw Estrela en mevrouw Lulling willen bedanken voor hun verslag. Ik heb waardering voor hun inspanningen en ben ingenomen met de steun van het Europees Parlement voor de voorstellen van de Commissie in het kader van het pakket maatregelen op het gebied van de afstemming van beroeps- en gezinsleven dat vorig jaar herfst is goedgekeurd.
Zoals u weet is een goede afstemming van beroeps- en gezinsleven een van de speerpunten van het Commissieplan voor gendergelijkheid. Versterking van het beleid met betrekking tot deze vraagstukken is van buitengewoon belang voor de verhoging van de deelname van vrouwen aan de arbeidsmarkt, voor het in goede banen leiden van problemen in verband met de veranderende gezinsvormen en de vergrijzing, alsook voor de gelijke behandeling van mannen en vrouwen. Wat dit betreft denk ik dat het hard nodig is de wettelijke voorschriften op het gebied van moederschaps- en ouderschapsverlof te verbeteren. Bovendien is het van groot belang dat de positie van zelfstandig werkzame vrouwen verbeterd wordt.
De vooruitgang met betrekking tot beide wetsvoorstellen van de Commissie doet mij grote deugd. Ook ben ik blij met de succesvolle afronding van de onderhandelingen tussen de sociale partners over het ouderschapsverlof. Ik hoop dat ik nog voor de zomervakantie een formeel voorstel indienen kan op basis waarvan hun akkoord bindend wordt. Ik zou graag nog kort een schets willen geven van de doelstellingen van het Commissievoorstel ter wijziging van de richtlijn over moederschapsverlof: een hoog veiligheids- en beschermingsniveau van de gezondheid van moeders, stimulering van vrouwen om zoveel kinderen te krijgen als zij wensen en tegelijkertijd een volwaardige deelname van vrouwen aan de arbeidsmarkt. Wat dit betreft pleit het Commissievoorstel met name voor een verlenging van het moederschapsverlof van 14 tot 18 weken, alsook voor verhoging van de moederschapsuitkering tijdens die periode, zodat vrouwen hun loopbaan kunnen onderbreken en voor de kinderen zorgen en zich tegelijkertijd financieel geborgen weten. Tevens wordt in het voorstel gepleit voor een grotere flexibiliteit voor vrouwen om hun moederschapsverlof naar eigen inzicht in te richten en te bepalen hoe hun arbeidsomstandigheden na terugkeer op hun werk eruitzien. Ik ben mij ervan bewust dat het niet altijd even makkelijk zal zijn om het nodige evenwicht te vinden tussen verbetering van het beschermingsniveau en de financiële draagbaarheid ervan voor werkgevers en lidstaten.
Geachte Voorzitter, dames en heren, de Commissie is ingenomen met een groot aantal van de door het Europees Parlement ingediende amendementen, omdat deze bijdragen tot versterking of verduidelijking van het voorstel. Zo is daar bijvoorbeeld amendement 11 inzake demografische trends, amendement 25 waarin wordt gepleit voor een beter evenwicht tussen carrière en gezinsleven, amendement 50 met betrekking tot steun aan de lidstaten bij de stimulering van deeltijdwerk, amendement 35 met betrekking tot vrijwillig moederschapsverlof voorafgaand aan de geboorte, amendement 53 waarin verduidelijkt wordt dat het loon van vrouwen op moederschapsverlof in aanmerking kan komen voor verhoging en tot slot amendement 56 inzake de pensioenrechten van werkenden. Er is bovendien nog een groot aantal andere amendementen die de Commissie bereid is over te nemen, ofwel in essentie ofwel integraal.
Verder ben ik nog ingenomen met het amendement waarmee onder specifieke omstandigheden ouderschapsverlof aangemerkt mag worden als moederschapsverlof. Hiermee wordt het mogelijk rekening te houden met de verschillen tussen de lidstaten en kunnen de lidstaten met een uitgebreid systeem voor verloven in verband met kind en gezin, zoals bijvoorbeeld de Scandinavische landen, tegemoet worden gekomen. Ik wil echter voorkomen dat de herziening van Richtlijn 92/85/EEG wordt aangegrepen voor het ten tonele voeren van thema's die in een andere context zouden kunnen worden behandeld. Anders verwateren de doelstellingen van het Commissievoorstel mijns inziens namelijk al te zeer. Waar het hier in de allereerste plaats om gaat, is betere bescherming van moeders en in de tweede plaats bevordering van de deelname van vrouwen aan de arbeidsmarkt.
En daarom - ook al ben ik een warm voorstander van uw voorstel tot invoering van regels voor vaderschapsverlof - denk ik niet dat de huidige richtlijn, bedoeld voor de bescherming van moeders, hiertoe een geschikt instrument is. De Commissie zal amendementen inzake vaderschapsverlof in dit verband dan ook van de hand wijzen. Dat neemt niet weg dat de Commissie het zeer nuttig zou vinden om later specifiek op dit onderwerp terug te komen, zeker gezien het finale akkoord tussen de Europese sociale partners in verband met ouderschapsverlof.
Verder heb ik nog met groot genoegen kennis genomen van het verzoek van het Parlement tot invoering van de mogelijkheid verlof op te nemen ingeval van adoptie van een kind (amendement 44). De achterliggende gedachte is volledig terecht, maar ook hier ben ik van mening dat de herziening van Richtlijn 92/85/EEG niet het juiste middel is daartoe. We moeten onder ogen zien dat de positie van moeders die een kind adopteren sterk uiteenloopt. Desalniettemin is de Commissie van mening dat het net als bij het vaderschapsverlof zeer nuttig zou zijn om op een later tijdstip op deze kwestie terug te komen, vooral in samenhang met het ouderschapsverlof.
Geachte Voorzitter, dames en heren. De Commissie staat achter uw voorstel voor twintig weken moederschapsverlof. Dat is volledig in lijn met de logica van het Commissievoorstel, dat het in bepaalde situaties mogelijk maakt om meer dan 18 weken verlof op te nemen. We moeten echter kijken naar de gevolgen van deze verlenging voor de overige onderdelen van het Commissievoorstel. Bijvoorbeeld wat betreft de borstvoeding heeft een vrouw met 18 weken moederschapsverlof genoeg tijd om haar kind borstvoeding te geven zonder haar arbeidstijden daaraan te moeten aanpassen. Ik ben gezien dit feit geen warm voorstander van invoering van regelgeving met betrekking tot de indeling van de arbeidstijd van vrouwen die borstvoeding geven. In plaats daarvan zou ik de lidstaten graag willen oproepen om te kijken of er niet nog andere maatregelen nodig zijn die het vrouwen mogelijk maken om ook na 18 weken moederschapsverlof door te gaan met het geven van borstvoeding. Net zoals bij de moederschapsuitkering wordt met het Commissievoorstel het principe van volledige loonbetaling ingevoerd. In de praktijk echter wordt dit principe in een groot aantal lidstaten reeds toegepast. Tevens biedt het Commissievoorstel lidstaten de mogelijkheid bepaalde maxima aan deze uitkering stellen. De Commissie is niet zo'n voorstander van het Parlementsvoorstel om gedurende bepaalde tijd een volledig loon uit te betalen of om een maximum vast te stellen voor de rest van het moederschapsverlof. Het zou moeders er namelijk van weerhouden om gebruik te maken van de volledige beschikbare duur van het moederschapsverlof. De Commissie raadt de desbetreffende amendementen dan ook niet aan.
De Commissie is verder nog van mening dat een aantal amendementen ofwel de werking van het voorstel afzwakt, ofwel te veel kleine details invoert, ofwel de werking van deze richtlijn te boven gaat. Dat geldt bijvoorbeeld voor amendement 30 inzake het recht om nachtwerk te weigeren. Ik ben van mening dat zwangere vrouwen of vrouwen die borstvoeding geven niet zomaar nachtwerk weigeren mogen zonder daartoe redenen aan te voeren. Hetzelfde geldt voor mogelijke sancties. Wat dit betreft is de Commissie van mening dat compensaties niet onderhevig mogen zijn aan door op nationaal niveau door lidstaten vastgestelde maxima. Dit belangrijke beginsel is vastgelegd door het Europese Hof van Justitie. Om die reden kan de Commissie amendement 68 niet overnemen.
Geachte Voorzitter, dames en heren. Ik zou nu graag enige aandacht willen wijden aan het verslag van mevrouw Lulling. Daarbij zou ik allereerst graag willen zeggen dat de Commissie groot belang hecht aan dit voorstel. De situatie met betrekking tot de gelijkberechtiging van mannen en vrouwen die een zelfstandig beroep uitoefenen dient te worden verbeterd gezien de lage vertegenwoordiging van vrouwen op dit vlak: slechts één op de drie ondernemers in de EU is een vrouw. Tevens dient de positie van helpende echtgenoten en echtgenotes te worden verbeterd. Het valt op geen enkele manier goed te praten dat mensen die op regelmatige tot zeer regelmatige basis bijdragen aan de activiteiten van het familiebedrijf geen sociale bescherming genieten.
Het doet mij deugd dat de standpunten van het Europees Parlement en de Commissie in grote mate met elkaar overeenkomen. De Commissie kan dan ook instemmen met het overgrote deel van de door de rapporteur ingediende amendementen, ofwel geheel of in essentie. Daarbij gaat het met name om amendement 15 over moederschapsverlof voor zelfstandig ondernemende vrouwen. Hetzelfde geldt voor amendement 18 waarmee beoogd wordt artikel 7 van Richtlijn 86/613/EEG inzake de erkenning van de werkzaamheden van helpende echtgenoten en echtgenotes opnieuw in te voeren. Naast de genoemde amendementen is er nog een groot aantal andere waar de Commissie ofwel volledig ofwel in essentie mee instemmen kan. Deze amendementen vormen voor het leeuwendeel een nadere opheldering van het Commissievoorstel en beogen dus grotere rechtszekerheid tot stand te brengen.
Dat neemt echter niet weg dat de Commissie bijvoorbeeld niet instemmen kan met amendement 14 inzake de sociale bescherming voor helpende echtgenoten en echtgenotes. Ik ben me welbewust van het feit dat het Europees Parlement dit een belangrijk aspect vindt, maar kan niet anders dan constateren dat dit amendement tot een aantal problemen leidt. Allereerst is de met het Commissievoorstel ingevoerde vrijwilligheid al een grote verbetering ten opzichte van de huidige stand van zaken. Het Commissievoorstel bepaalt namelijk - en dat is een bij wet aan de lidstaten opgelegde verplichting - dat aan de helpende echtgenoten en echtgenotes op verzoek een gelijk beschermingsniveau geboden dient te worden als zelfstandige ondernemers. Een verplichte opname van helpende echtgenoten of echtgenotes in het socialezekerheidsstelsel zou bovendien grote financiële gevolgen hebben. We dienen er in deze tijden van economische crisis voor te zorgen dat bedrijven, en dan met name kleine familiebedrijven, niet tegen hun wil met allerlei extra kosten worden opgezadeld. Daarom ben ik van mening dat helpende echtgenoten en echtgenotes de keuze dient te worden geboden. Ook zou dit amendement trouwens een groot obstakel vormen voor een akkoord met de Raad.
Tot slot zou ik willen mededelen dat de Commissie haar standpunten met betrekking tot alle individuele amendementen voor beide wetsvoorstellen in schriftelijke vorm heeft doen toekomen aan het Parlement en dat deze tevens zullen worden toegevoegd aan de notulen van deze zitting.
Joel Hasse Ferreira
plaatsvervangend rapporteur voor advies van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken. - (PT) Het doel van mevrouw Madeira was, werkelijke gelijkheid te bewerkstelligen voor zwangere werkende vrouwen en alle vrouwen in de vruchtbare leeftijd, als het gaat om hun toegang tot en plaats op de arbeidsmarkt. Beste collega's, vrouwen worden vaak gedwongen te kiezen tussen hun carrière en hun gezin, vooral in verband met het moederschap, en dat belemmert hen in hun ontwikkeling als compleet mens en gaat ten koste van hun lichamelijke en psychische gezondheid. We moeten daarom een aanpak kiezen die niet ten koste gaat van de rechten en de bescherming van vrouwen, in overeenstemming met het Europees sociaal model, en we willen ook het vaderschapsverlof in dit kader opnemen, hetgeen zoals we hebben gezien niet de keuze van de Commissie was.
Commissaris, mensen die achttien weken uit het arbeidsproces zijn geweest, hebben specifieke training nodig om het werk te kunnen hervatten, zodat de continuïteit in hun carrière gegarandeerd wordt - wat een legitieme eis is - en ze niet dubbel gestraft worden in hun beroepsleven. We moeten daarom het volgende garanderen: een ontslagbescherming van twaalf maanden. Dit is absoluut noodzakelijk om mensen in de gelegenheid te stellen hun gezinsleven te regelen voordat ze weer aan het werk gaan, trainingen gaan volgen en zich op het nieuwe ritme instellen. De verlenging van zes naar twaalf maanden is daarom slechts een kwestie van gezond verstand. Het is van essentieel belang dat alle lidstaten wetgeving invoeren met betrekking tot de rechten van vrouwelijke zelfstandigen en dit is derhalve een helder politiek signaal, waar we graag een reactie op zien van de Commissie.
Voorzitter, beste collega's, commissaris, deze aanpassing van de arbeidstijd na de bevalling dient niet het exclusieve recht van de vrouw te zijn; ook de echtgenoot, partner of ouder dient het recht te hebben de werkgever hierom te verzoeken. Dit is een zeer belangrijk instrument, dat door de instanties van de lidstaten bewaakt moet worden. Beste collega's, ter afsluiting nog dit: we zijn ervan overtuigd dat deze lijn meer in overeenstemming is met het Europees sociaal model waar we naar streven en dat dit niet alleen vrouwen aangaat, maar de hele samenleving.
Luigi Cocilovo
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, om tijd te besparen wil ik meteen zeggen dat ik het inhoudelijk eens ben met de uiteenzetting van mevrouw Lulling, die voor dit verslag de rapporteur voor de Commissie ten principale was.
Het gaat over "gelijke behandeling van zelfstandig werkzame mannen en vrouwen”. Er zijn enkele amendementen die zijn aangenomen in de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken en die ik, namens de fractie, opnieuw heb ingediend. Sommige kunnen volgens mij worden ingetrokken omdat ze overeenkomen met tekstvoorstellen die al in de Commissie ten principale zijn aangenomen.
Ook wij blijven bij amendement 14 betreffende artikel 6, omdat we vinden dat het facultatief maken voor de meewerkende echtgenoot of partner van iets dat voor de zelfstandige zelf verplicht is, de bescherming vermindert en omstandigheden creëert die de doelstellingen van de Commissie zelf ondermijnen.
Verder denk ik dat we ook met mevrouw Lulling een akkoord kunnen bereiken omdat wij ernaar hebben gestreefd om in elke passage van de tekst van de Commissie ook te verwijzen naar "meewerkende partners”, naast de echtgenoot, in plaats van dit aan interpretatie over te laten. Dat is eerlijk gezegd echter slechts een secundair probleem, nu iedereen zich zo uitermate bereidwillig heeft betoond..
Lidia Joanna Geringer de Oedenberg
Mijnheer de Voorzitter, het doel van Richtlijn 86/613/EEG was het beginsel van gelijke behandeling van zelfstandig werkzame mannen en vrouwen toe te passen, meewerkende echtgenoten een duidelijk omschreven beroepsstatus te geven en hun minimumrechten en -garanties vast te stellen. Het huidige voorstel van de Commissie is niet ambitieus genoeg en biedt geen maatregelen die echt bindend zijn.
Het voorstel dat ervoor moet zorgen dat zelfstandig werkzame vrouwen de mogelijkheid hebben om maximaal 14 weken zwangerschapsverlof te nemen, waarvan twee weken verplicht, moet worden gesteund, evenals het voorstel om hen te kunnen laten profiteren van dezelfde sociale bescherming die meewerkende echtgenoten en zelfstandigen genieten.
Aan de andere kant, het voorstel om zelfstandigen, en met name meewerkende echtgenoten, te ontslaan van de verplichting deel te nemen aan een socialezekerheidsstelsel, is verwarrend. Deze oplossing leidt niet tot de gelijke behandeling van vrouwen en mannen. Het is daarom raadzaam het bevoegde orgaan, dat zich bezighoudt met richtlijnen die betrekking hebben gelijke rechten, te laten toezien op de correcte tenuitvoerlegging van deze richtlijn.
Tot slot wil ik beide rapporteurs gelukwensen met een document dat tot in de puntjes is voorbereid.
Maria Petre
In de eerste plaats wil ik graag de rapporteur, mevrouw Estrela, bedanken voor haar verslag en de inspanningen die zij heeft verricht.
Ik denk dat het verbeteren van Richtlijn 92/85 een oplossing biedt voor een duidelijk en ernstig probleem waar Europa mee te maken heeft. Ik heb het hier over zowel de vergrijzing als de bevolkingsafname waar we het al zo lang over hebben. Vanuit onze optiek als PPE-DE-Fractie geeft het feit dat wij het gezin als fundamentele waarde beschouwen ons het recht een politieke maatregel op te stellen die gericht is op deze kwestie. Dat is waarom wij verheugd zijn over wat er gebeurt met de richtlijn inzake moederschap en de gezondheid van moeders.
Ik was blij in dit Huis te horen dat commissaris Špidla zijn steun uitsprak voor de uitbreiding van de zwangerschapsverlofperiode, zoals goedgekeurd door onze Commissie rechten van de vrouw en gendergelijkheid. Ik denk niet dat dit gerelateerd is aan gelijke toegang tot de arbeidsmarkt voor vrouwen. We weten allemaal dat de Wereldgezondheidsorganisatie en UNICEF het ermee eens zijn dat vrouwen die zijn bevallen 24 weken nodig hebben voordat hun arbeidscapaciteit weer volledig op peil is, en dit hebben bevestigd met wetenschappelijke argumenten.
Ik denk niet dat we jonge vrouwen moeten laten kiezen tussen een leven thuis en een carrière. Sterker nog, ons debat van vandaag over het aanpassen van de richtlijn zal juist een basis bieden voor het bereiken van een evenwicht tussen zorg en werk. Ik ben dan ook verheugd over de invoering van het vaderschapsverlof, ook al is het niet noodzakelijk op dit moment, omdat wij hiermee een boodschap kunnen geven aan jonge gezinnen die iets dergelijks van ons, het Europees Parlement, verwachten.
Ik vind het van essentieel belang dat beide ouders gedurende de eerste weken na de bevalling thuis zijn. Ik vind ook dat moederschap en vaderschap bij het leven horen, daarom ben ik het ermee eens dat deze kwestie op de juiste manier moet worden behandeld, niet als een probleem of een ongemak. Als Roemeens lid van dit Parlement en moeder van twee kinderen, kan ik u verzekeren dat ik, vanwege het voormalige communistische regime in mijn land, aanvullende redenen heb om de voorgestelde maatregelen te steunen.
Lissy Gröner
namens de PSE-Fractie. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, de Commissie rechten van de vrouw en gendergelijkheid heeft hier goed werk geleverd voor een sociaal Europa, en daarvoor wil ik beide rapporteurs, mevrouw Estrela en mevrouw Lulling, van harte bedanken.
Voor ons van de PSE-Fractie zijn twee aspecten, waarop ik nu even kort wil ingaan, van groot belang. In de eerste plaats is het noodzakelijk vaders te betrekken bij de kaderstrategie om beroepsleven en gezinsleven beter met elkaar te kunnen combineren. Anders dan de Commissie willen wij geen zwangerschapsverlof van achttien weken, want dat is behalve in Duitsland en Malta al in alle Europese landen een feit. Wij willen meer, om te beginnen een vaderschapsverlof van twee weken.
Voor ons is het tevens van belang dat beide richtlijnen gelijke rechten bieden voor paren van hetzelfde geslacht. Dat is vooral van belang bij de Richtlijn betreffende de meewerkende echtgenoten en partners. Verder wil ik ook onderstrepen dat deze garanties verplicht dienen te zijn, omdat ze anders het slachtoffer worden van willekeur.
Ik wil ook nog eens ingaan op het argument van werkgevers, die stellen dat deze richtlijn voor een uitbreiding van het zwangerschapsverlof in deze crisistijd schadelijk zou zijn voor ondernemingen. Dat is flauwekul! We hebben in Duitsland een systeem waarin de kosten - volledig! - worden vergoed op basis van een omslagstelsel. Daarom verzoek ik de conservatieve fractie inzicht te tonen en ons te volgen om het zwangerschapsverlof te verbeteren.
Wij willen nog vóór de Europese verkiezingen een duidelijk signaal uitzenden aan de mensen, dus de vaders en moeders, dat het sociale Europa in crisistijden niet wordt verwaarloosd, maar dat wij ons hier duidelijk uitspreken voor investeringen in de mensen, in de toekomstige generaties, in de demografische ontwikkeling. Ik doe ook een beroep op commissaris Špidla nog eens na te denken over het erbij betrekken van de vaders en samen met ons in de Raad te strijden voor een verbetering van het zwangerschapsverlof en voor een betere combineerbaarheid van gezins- en beroepsleven.
Claire Gibault
namens de ALDE-Fractie. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, ik wil mevrouw Estrela graag feliciteren met en bedanken voor haar kwalitatief hoogstaande verslag.
Het is hoog tijd dat de Commissie en het Parlement zich met deze kwestie bezighouden. Er zijn dringend maatregelen nodig om vrouwen tijdens de zwangerschap, na de bevalling en tijdens de lactatie te beschermen, en het is van essentieel belang om ervoor te zorgen dat hun rechten geëerbiedigd worden. Vanuit dit oogpunt is het verslag bijzonder evenwichtig: het bevat voorschriften op het gebied van nachtarbeid, bescherming tegen ontslag, rechten in verband met sociale bescherming en arbeidsovereenkomsten en de verdediging van deze rechten, in het bijzonder de rechten betreffende de bezoldiging van het zwangerschapsverlof.
Ik ben het echter niet eens met het voorstel van mevrouw Estrela over de duur van het zwangerschapsverlof en het verplichte vaderschapsverlof. Wij kunnen niet ontkennen dat het moederschap nog steeds een belemmering vormt voor de carrière van jonge vrouwen. Daarom moeten wij niet voorbijgaan aan het uiterst belangrijke aspect dat moeders weer aan het werk gaan.
Zwangerschapsverlof moet geen straf worden voor vrouwen. Een te lang zwangerschapsverlof zal er onvermijdelijk toe leiden dat vrouwen minder kansen hebben om onder goede voorwaarden op de arbeidsmarkt terug te keren. Daarom is het voorstel van de Commissie om dit zwangerschapsverlof op achttien weken te stellen, in combinatie met realistische maatregelen, een uitstekend voorstel, omdat hierbij rekening wordt gehouden met zowel de positie van de werknemers als die van de werkgevers.
Als wij discriminatie willen bestrijden en de rechten van vrouwen willen verdedigen, dan moeten wij ervoor zorgen dat vrouwen er niet in hoeven te berusten dat er een einde komt aan hun carrière, dat dit afbreken van hun carrière een bewuste levenskeuze blijft. Wij moeten de hypocrisie van de "vrije keuze” aan de kaak stellen, een keuze die vaak een direct gevolg is van de ongelijke beloning van mannen en vrouwen, en van onvoldoende kinderopvangvoorzieningen.
Ik vind niet dat het vaderschapsverlof in deze ontwerprichtlijn thuishoort, maar als het er toch deel van moet blijven uitmaken, dan moet het flexibeler zijn. Het feit dat tijdens de stemming in de commissie het compromis is goedgekeurd om het vaderschapsverlof van vier weken terug te brengen naar twee weken, is al een vooruitgang, maar waarom zou je het vaderschapsverlof verplicht willen stellen?
Ik ben het ermee eens dat er een rol is weggelegd voor de vaders, maar wij moeten hun geen gifbeker voorhouden, en als wij willen dat de baby en de ouders profijt trekken van de aanwezigheid van zowel de vader als de moeder, dan moeten wij het begrip "keuze” in stand houden. De combinatie van beroeps- en gezinsleven neemt bij het Europese sociale project een centrale plaats in. En alvorens een culturele verandering goed te keuren die zo ingrijpend is, zou men er vrijwillig mee moeten instemmen.
Ewa Tomaszewska
Mijnheer de Voorzitter, dit voorstel, dat als doel heeft de minimale lengte van het zwangerschapsverlof te verruimen en dat andere maatregelen bevat die het gemakkelijker maken om beroep- en gezinsleven te combineren, is een stap in de goede richting. Wij steunen dit voorstel maar we zijn van mening dat het niet ver genoeg gaat.
In een periode waarin gesproken wordt van een grote "demografische instorting” in Europa, is elke vorm van steun voor het gezinsleven waardevol. Het contact dat een klein kind, en met name een baby, met de moeder heeft, zorgt voor een gezonde emotionele ontwikkeling van het kind. Het geven van borstvoeding is van groot belang voor het immuunsysteem en de fysieke gezondheid. De voorgestelde wijziging is echter nog te mager. In overeenstemming met het subsidiariteitsbeginsel zouden de individuele lidstaten altijd naar betere oplossingen moeten zoeken.
Tevens wil ik aandacht vragen voor twee problemen. Bij de pensioenberekening voor vrouwen worden de perioden waarin zij voor hun kinderen zorgen meestal niet of onvolledig meegerekend. Vrouwen en moeders die een gezin met veel kinderen hebben, zijn het slachtoffer van discriminatie op de arbeidsmarkt en in het pensioenstelsel. We moeten streven naar het instellen van een beloning voor het verzorgen van kinderen.
Raül Romeva i Rueda
namens de Verts/ALE-Fractie. - (ES) Mijnheer de Voorzitter, ik constateer met tevredenheid dat kwesties betreffende de gelijkheid van mannen en vrouwen en vooral de non-discriminatie tussen mannen en vrouwen, beetje bij beetje aan belangstelling winnen in samenleving en politiek. De debatten die hier de afgelopen weken in het kader van de hervorming van deze twee richtlijnen zijn gevoerd, laten echter zien dat er nog veel te bepraten is en ook nog veel overredingskracht is gevraagd.
Ik behoor tot de degenen die van mening zijn dat werkelijke gelijkheid alleen kan worden bereikt wanneer we geschikte kaders creëren die niet alleen voorkomen dat vrouwen noch in de publieke sfeer noch op de arbeidsmarkt worden gediscrimineerd, maar die er ook voor zorgen dat mannen in staat en zelfs verplicht zijn hun verantwoordelijkheden op particulier en huishoudelijk terrein op zich te nemen.
In dit verband dring ik aan op een Europees zwangerschapsverlof van ten minste 24 weken, zoals de WHO en de Europese Vrouwenlobby feitelijk ook eisen, en wijs ik met klem op de noodzaak om snel stappen te zetten richting een gezamenlijke en gelijke verantwoordelijkheid voor partners, zodat ze zowel de last van als de verantwoordelijkheid voor de zorg voor de kinderen gezamenlijk dragen.
Věra Flasarová
namens de GUE/NGL-Gractie. - (CS) Dames en heren, mevrouw Lulling heeft zich van een moeilijke, doch noodzakelijke taak gekweten. In het merendeel van de lidstaten van de Unie hebben helpende personen en dan met name helpende echtgenotes en echtgenoten geen enkel wettelijk statuut en geniet hun werk geen enkele wettelijke erkenning, ondanks het feit dat hun werkzaamheden goed is voor meer dan 11 procent van alle onder het instituut van zelfstandige uitgevoerde werkzaamheden. Een gevolg daarvan is dat deze personen niet sociaal verzekerd zijn. Want wanneer mensen vrijwillig de keuze wordt gelaten, vrij mogen kiezen, dan kiezen velen ervoor om onverzekerd te blijven, anders zijn ze te veel geld kwijt. Dit heeft echter vaak tot gevolg dat deze helpende mensen na scheiding of overlijden van hun partner opeens met lege handen staan, zonder enige financiële middelen en zonder enig recht op een sociale uitkering of een pensioen. Daarom sluit ik mij aan bij het voorstel de sociale verzekering van deze personen verplicht te stellen. Ik wil er echter op wijzen dat een dergelijke sociale verzekering aantrekkelijk moet zijn voor de mensen in kwestie, met andere woorden: financieel toegankelijk.
Irena Belohorská
- (SK) Ik feliciteer de dames Lulling en Estrela met de verslagen die zij hebben ingediend en ik ben ervan overtuigd dat deze verslagen vele gezinnen zullen helpen, door discriminatie uit de handel en op het gebied van steun aan zwangere vrouwen uit te bannen. Veel vrouwen helpen hun echtgenoten in het bedrijf en de huidige regelingen voor sociale zekerheid bieden hun geen enkele bescherming. Ik steun een regeling waarbij vrouwen of echtgenoten die werken in het familiebedrijf dezelfde bescherming krijgen als werknemers in loondienst.
Uiteraard moet het geen fictief werk betreffen, maar werk dat deel uitmaakt van de normale werkzaamheden binnen een bedrijf. De beloning voor dit werk moet ook in overeenstemming zijn met de uitgevoerde werkzaamheden. Ik ben het eens met de rapporteur dat wij, in tegenstelling tot de Commissie, geen registratie op vrijwillige basis hebben gesteund, maar juist willen dat een echtgenoot die meehelpt in het bedrijf het recht heeft zich bij hetzelfde socialezekerheidsstelsel te registeren als werknemers in loondienst, zodat hij of zij gedekt is voor ziekte, ouderdom en invaliditeit.
De voorgestelde richtlijn is zeer belangrijk voor het opheffen van discriminatie tegen vrouwen die hun mannen helpen hun bedrijf te runnen en die geen vergoeding krijgen voor zwangerschap en geen pensioen opbouwen, waardoor ze afhankelijk worden van zeer kwetsbare mensen. Dergelijke situaties doen zich vaak voor in de nieuwe lidstaten, waar de zakelijke activiteiten van zelfstandigen vaak een goede planning ontberen.
Edit Bauer
(HU) Het gezin is de hoeksteen van de Europese Volkspartij. We zijn ons er natuurlijk allemaal terdege van bewust dat er een demografische crisis aan de gang is. Hier wordt tegenwoordig weliswaar minder over gesproken, maar de gevolgen zijn minstens even ernstig als die van de economische crisis. In het licht hiervan verdienen de voorschriften voor veiligheid op het werk met betrekking tot moeders onze bijzondere aandacht. Desondanks is de Europese publieke opinie net zo verdeeld over de voorgestelde richtlijn als het Parlement.
Het is niet verstandig om de voorschriften voor veiligheid op het werk die uitsluitend van toepassing zijn op zwangere vrouwen en moeders die borstvoeding geven, uit te breiden naar vaders, aangezien hun veiligheid op het werk geen veranderingen vereist vanwege het feit dat ze vader zijn geworden. Als we aanvaarden dat de rechtsgrond van de richtlijn wordt uitgebreid naar artikel 137 van het EG-Verdrag en het toepassingsgebied van de richtlijn wordt uitgebreid naar ouderschapsverlof, zouden tegelijkertijd twee voorschriften van kracht zijn met betrekking tot het ouderschapsverlof, inclusief het vaderschapsverlof. Als we de sociale partners hebben gevraagd overeenstemming te bereiken over Richtlijn 96/34/EG inzake ouderschapsverlof, zoals commissaris Špidla al noemde, waarom proberen we dan nu al vooruit te lopen op wat voor overeenkomst er zal worden gesloten?
In bepaalde lidstaten wijkt de wetgeving zo veel af van de praktijk dat de wijziging van de richtlijn inderdaad bijzonder veel aandacht verdient. Het zou niet correct zijn als het Parlement zich als een olifant in de porseleinkast in dit onderwerp zou mengen. Een slecht geformuleerde beschermingsrichtlijn zou zich in bepaalde omstandigheden tegen de aanstelling van jonge vrouwen kunnen keren, aangezien het in dat geval duurder zou worden hen aan te nemen dan hun mannelijke collega's.
Anne Van Lancker
Voorzitter, ik zou collega Edite Estrela van harte willen feliciteren met haar schitterend werk. Het voorstel van het Parlement om het zwangerschapsverlof uit te breiden tot twintig weken, waarvan zes weken na de zwangerschap met volledig salaris, is helemaal niet uit de lucht gegrepen. Veel landen voorzien nu al meer dan achttien weken voor moeders, tegen 80 tot 100 procent van het loon. Ik begrijp dan ook niet waarom collega's van de PPE-DE-Fractie onze Europese ambities willen terugschroeven tot een povere zestien weken.
Aan degenen voor wie het kostenplaatje te hoog is, zou ik willen zeggen dat we de vrouwen toch niet kunnen straffen voor het feit dat ze moeder worden. Nu is het vaak zo dat vrouwen een beroep moeten doen op andere vormen van ouderschapsverlof, maar die zijn niet altijd een recht voor alle vrouwen. Bovendien ligt de beloning daar veel lager, hetgeen betekent dat dit voor minder gegoede vrouwen niet haalbaar is.
Voor ons, collega's, is het ook belangrijk dat het vaderschapsverlof en het comoederschap hier geregeld worden, want deze richtlijn gaat ook over gelijke behandeling van mannen en vrouwen. Een goede verdeling van de zorg voor de kinderen betekent dat ook vaders verlof moeten krijgen bij de geboorte van hun kind. Twee weken, collega's, eerlijk gezegd, is een erg bescheiden begin, maar wel belangrijk voor die landen waar vaders nog geen enkele plaats krijgen in een jong gezin.
Collega's, het is de sociale partners niet gelukt om een akkoord te sluiten over vaderschapsverlof, ook niet over adoptieverlof, en dus vinden wij, vanuit de Socialistische Fractie, dat het onze plicht is om hier in deze richtlijn voor vaders én voor adoptie een regeling te vinden. Ik ben er zeker van dat de meerderheid in dit Parlement ons daarin zal steunen.
Siiri Oviir
(ET) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, betere afstemming van werk op het gezins- en privéleven is een van de zes prioritaire activiteiten die in de richtsnoeren betreffende gelijke behandeling van mannen en vrouwen worden genoemd. Wij weten immers maar al te goed dat de Europese Unie met demografische problemen wordt geconfronteerd, zoals een laag geboortecijfer en een toenemend hoog percentage ouderen. De beste oplossing voor deze problemen is zeker niet de invoering van financiële tegemoetkomingen voor werkgevers die hun vrouwelijke werknemers aansporen kinderen te krijgen.
Ik kan amendement 22, vooral het tweede deel ervan, niet steunen. Moederschap en vaderschap zijn fundamentele rechten die zeer belangrijk zijn om evenwicht in de samenleving te waarborgen. Het is ook van groot belang dat beide ouders meteen vanaf de eerste maanden deel uitmaken van het leven van een kind. Ik kan het echter niet eens zijn met de wens om verplicht vaderschapsverlof in te voeren. Daarmee zouden wij het gezin van het pasgeboren kind een slechte dienst bewijzen, want gewoonlijk verdienen vaders meer. De regeling van vaderschapsverlof moet flexibel zijn, want dat is de enige manier waarop wij een positief resultaat kunnen bereiken. Tot slot wil ik mevrouw Estrela bedanken voor het werk dat zij met zoveel enthousiasme heeft gedaan.
Marie Panayotopoulos-Cassiotou
(EL) Mijnheer de Voorzitter, het verslag van mevrouw Lulling over zelfstandig werkzame mannen en vrouwen is volledig. Zij heeft zich zo intensief met dit verslag beziggehouden dat wij daar niet verder op in hoeven te gaan. Wij moeten echter wel de aandacht van de collega's vestigen op het verslag van mevrouw Estrela, dat natuurlijk vol goede bedoelingen is en tot doel heeft vrouwen te beschermen, maar misschien niet erg realistisch is. Wij in het Parlement denken soms dat wij kleine goden zijn en dat wij met onze besluiten onze dromen kunnen waar maken. Het probleem is niet te doen wat wij willen maar te doen wat haalbaar is, te doen wat echt in het belang van vrouwen is.
Wij hebben een richtlijn die alleen van toepassing is op vrouwen. Alleen vrouwen worden namelijk zwanger, krijgen kinderen en geven borstvoeding. Nu willen wij echter in deze richtlijn ook rechten voor mannen opnemen, ofschoon er een andere richtlijn is, een richtlijn van de sociale partners betreffende ouderschapsverlof, waarvoor ook mannen in aanmerking kunnen komen op een door de sociale partners vast te stellen wijze. Wij mogen derhalve de rechten van vrouwen niet "verkopen” tijdens een voor hen cruciale levensfase door anderen het recht te geven de vruchten te plukken van wat vrouwen met hun lichaam moeten ondergaan, en wij mogen vrouwen niet straffen door ze met een buitensporig lang verlof buiten de arbeidsmarkt te houden. Geen enkele werkgever heeft daar namelijk zin in en dus zal hij wachten tot een vrouw veertig jaar oud is geworden alvorens haar aan te nemen.
Gabriela Creţu
(RO) Sommige thema's zijn belangrijk voor de instellingen van de Europese Unie, andere zijn minder belangrijk. De belangrijke vraagstukken worden besproken op gelegenheden met zoveel mogelijk deelname en publiciteit en daarbij worden oplossingen gezocht en antwoorden geboden. Helaas moeten we vaststellen dat vrouwenrechten niet één van deze thema's is.
Het idee dat het oplossen van gendervraagstukken minder belangrijk is, wordt gedeeld door de conservatieven in het Parlement, de Commissie en de lidstaten, maar niet in gelijke mate. Aangezien dit het laatste debat is van deze zittingsperiode over dit thema, moeten we erkennen dat het Parlement het Europese orgaan is dat de rechten en de sociaaleconomische positie van vrouwen, waaronder zwangere en zelfstandig werkende vrouwen, het meest serieus heeft genomen.
We hebben via wetgeving en initiatiefverslagen enkele van de in de Verdragen vastgelegde beginselen in de praktijk proberen te brengen, teneinde "onzichtbare” groepen op de publieke agenda te zetten. Ik moet toegeven dat dit meestal in de kleine uurtjes heeft plaatsgevonden, of wanneer we net uit een luchthaven kwamen. Er is echter een gebrek aan politieke wil. Dit is heel duidelijk wanneer het aankomt op de tenuitvoerlegging en de naleving van de benodigde en langverwachte wetgeving die wij opstellen. Vertragingen en ontoereikende naleving zijn gewoon in de lidstaten.
We verzoeken de Europese Commissie en de lidstaten de crisis niet te gebruiken als een excuus om andere essentiële zaken te negeren, kwesties die verband houden met de tenuitvoerlegging van Europese wetgeving op dit gebied, of dit nu actuele of oudere wetgeving is. Het opofferen van vrouwen en hun rechten op het altaar van bepaalde vermeende economische belangen leidt tot sociaal verval. Ik weet niet of vrouwen de toekomst vormen van mannen, maar wat zeker is, is dat de toekomst van onze samenleving afhankelijk is van vrouwen en hun gezondheid.
Ria Oomen-Ruijten
Voorzitter, onderzoek van de Wereldgezondheidsorganisatie toont aan dat zestien weken zwangerschaps- en bevallingsverlof te kort zijn. Daar zegt men zelfs vierentwintig weken. De Commissie heeft nu, net zoals de ILO, een voorstel voor achttien weken gedaan. Het Parlement komt op twintig weken, waarbij er dan nog een verschil is tussen de Socialistische Fractie en mijn fractie: wij zijn voorstander van zestien weken plus vier en de Socialistische Fractie van twintig weken. Voorzitter, ik kan uiteindelijk met die twintig weken meegaan.
Het tweede punt: vaderschaps-, ouderschaps- en adoptieverlof. Ik ben er ongelooflijk vóór dat ook vaders betrokken zijn bij de eerste weken na de geboorte van een kind. Maar we weten hier met zijn allen, en ik dank u meneer Špidla voor uw duidelijke toelichting, dat dit niet in deze richtlijn kan worden geregeld. Deze richtlijn gaat namelijk over veiligheid en gezondheid en niet over ouderschapsverlof. Dat zijn andere regelingen, die met de sociale partners moeten worden uitgewerkt.
Het derde punt is zwangerschaps- en bevallingsverlof voor zelfstandigen en meewerkende partners. Ik vind dat mevrouw Lulling daar een excellent stukje werk heeft geleverd.
Marusya Ivanova Lyubcheva
(BG) Het is heel verstandig om de amendementen bij de richtlijn over moederschap op dit specifieke moment te onderzoeken, aangezien het ons niet alleen helpt om verantwoordelijkheid te tonen bij het oplossen van bepaalde maatschappelijke problemen, maar ook om deze verantwoordelijkheid te richten op de toekomst van Europa. Met het verslag van mevrouw Estrela krijgt de zorg die we aan moeders, zwangere vrouwen, oppasmoeders en ouders in het algemeen verlenen, een nieuwe dimensie. Het is in het bijzonder van belang dat vaders bij de opvoeding van kinderen worden betrokken. Dit zal de rol van het gezin versterken. Laten we dit gebruiken om het evenwicht te herstellen dat ook belangrijk is voor het beginstadium van de opvoeding van kinderen. Dit is een aanvulling op al onze andere besluiten met betrekking tot het anti-discriminatiebeleid van de Europese Unie.
Het is van wezenlijk belang dat we zwangere vrouwen zekerheid en veiligheid bieden, zowel in het gezin als op het werk. We moeten ze ook gelijke toegang tot de arbeidsmarkt geven, zorgen voor flexibele werktijden en specifieke gezondheidszorgdiensten, alsook voor de volledige uitvoering van de wetgeving. Het is onaanvaardbaar om een zwangere vrouw die met zwangerschapsverlof gaat een baan te ontzeggen. We moeten ervoor zorgen dat vrouwen die met zwangerschapsverlof zijn automatisch op de hoogte worden gebracht van elke verandering die tijdens hun verlof wordt doorgevoerd.
Mijn land, Bulgarije, kent zeer gunstige regelingen op het gebied van moederschap, met een lange periode van betaald zwangerschapsverlof en andere mogelijkheden waar vrouwen uit kunnen kiezen. De dubbele combinatie van keuzerecht en keuzevrijheid, alsook de verplichtingen naar het gezin toe en een carrière, zijn een goede gewoonte die ik alle lidstaten zou aanbevelen. Sterker nog, dit is onderdeel van het geïntegreerde beleid met betrekking tot de gelijke behandeling van mannen en vrouwen.
Christa Klaß
(DE) Mijnheer de Voorzitter, de regelgevende bevoegdheid op gezondheidsgebied berust bij de lidstaten. Europa stelt minimumnormen voor het zwangerschapsverlof vast. De lidstaten hebben uiteenlopende regelingen, die onderling niet vergelijkbaar zijn. In sommige landen wordt zwangerschapsverlof gefinancierd met belastinggelden, in andere - zoals bij ons in Duitsland - wordt hij betaald door de zorgverzekeraars en dragen de ondernemingen een groot deel van de kosten. Ook de duur en de financiële compensatie van het zwangerschapsverlof lopen uiteen. In elk geval is de bescherming van de moeder in geval van ziekte ook gewaarborgd als de termijnen zijn verstreken.
U haalt hier een paar dingen door elkaar: zwangerschapsverlof en ouderschapsverlof zijn twee verschillende zaken - commissaris Špidla, daar heeft u op gewezen. Mijn vraag: voldoet bijvoorbeeld Duitsland, als we zwangerschapsverlof en ouderschapsverlof bij elkaar optellen, aan de eisen van de nieuwe richtlijn? De verlenging van het zwangerschapsverlof, die gericht is op de gezondheid van de moeder, heeft immers niet alleen voordelen voor vrouwen, want ondernemingen zullen minder vrouwen in dienst nemen, aangezien mannen dit verlet niet hebben.
Voor het zoeken van werk heeft een aanscherping van de bescherming tegen ontslag geen enkel nut. We moeten er voor zorgen dat vrouwen op de arbeidsmarkt worden geaccepteerd en op voet van gelijkheid kunnen meewerken. Daarom is het de beurt aan de ondernemingen om ervoor te zorgen dat het werkklimaat gezinsvriendelijker wordt.
Ljudmila Novak
(SL) Waar ik vandaan kom hebben we een gezegde dat zegt dat kinderen onze grootste schat zijn, omdat zij onze toekomst zijn. Helaas lijkt het erop dat wij Europeanen geen interesse tonen in die schat. Dat is een bedreiging voor de Europese cultuur en identiteit.
Ik ben verheugd over het verslag van mevrouw Estrela, omdat het probeert te zorgen voor de best mogelijke gezondheidszorg voor zwangere vrouwen en moeders. Dit betekent tegelijkertijd een betere gezondheid voor kinderen en minder problemen wanneer zij opgroeien. In sommige van de minder rijke landen van de Europese Unie hebben vrouwen veel langer zwangerschapsverlof dan in de rijkere, Westerse landen. Ik ben van mening dat het Europees Parlement zijn steun moet geven aan de best mogelijke oplossingen voor zowel moeders als kinderen. Besparingen ten koste van kinderen zijn de slechtste investering in de toekomst.
Wij vrouwen willen moeders zijn, maar tegelijkertijd moeten we zorgen voor onze eigen sociale zekerheid in een onzekere wereld en in een tijd waarin we niet kunnen vertrouwen op de zekerheid van het huwelijk. Het combineren van werk en privéleven moet onze belangrijkste prioriteit zijn bij het oplossen van de demografische problemen van Europa.
Ilda Figueiredo
(PT) Voorzitter, ik wil iets zeggen over het verslag van collega Estrela over de verbetering van de veiligheid en de gezondheid op het werk van zwangere werkneemsters, dat een kleine stap vooruit is voor de bescherming van het moederschap en het vaderschap, fundamentele waarden en rechten in onze samenleving.
Namens mijn fractie, de Confederale Fractie Europees Unitair Links/Noords Groen Links, heb ik gepleit voor grotere vooruitgang op het gebied van het moederschap en het vaderschap. Met name heb ik gepleit voor een zwangerschapsverlof van 22 maanden, met volledig behoud van salaris. In het verslag is sprake van slechts 20 maanden en daarbij is het behoud van salaris niet voor die hele periode gegarandeerd. Ik begrijp daarom niets van het standpunt van de PPE-DE, die zelfs dat niet wil accepteren.
Deze kleine stap, waarover dit verslag gaat, moet hier worden goedgekeurd , in het belang van de rechten van vrouwen, kinderen en gezinnen. Zeggen dat we deze rechten willen beschermen is niet genoeg. We moeten elke kleine stap goedkeuren die op deze weg genomen kan worden.
Zita Pleštinská
- (SK) Moederschap is het grootste wonder dat God aan vrouwen heeft gegeven. Het mag geen reden zijn om vrouwen te discrimineren. Integendeel, het dient door de maatschappij te worden gewaardeerd, zowel tijdens het actieve leven van een vrouw als tijdens haar pensioen.
We moeten echter wel realistisch zijn, aangezien goedbedoelde voorstellen soms tot problemen kunnen leiden. De EU-lidstaten hebben verschillende sociale stelsels. De Scandinavische landen zijn al ver gevorderd op dit gebied, maar de 12 nieuwe lidstaten hebben nog wat in te halen. Het zou dan waarschijnlijk ook heel lastig zijn om geharmoniseerde regels op te stellen die in de hele EU kunnen worden ingevoerd.
Ondanks het feit dat het verslag van mevrouw Estrela enkele zeer positieve wijzigingen aanbrengt op de ontwerprichtlijn, zijn er ook enkele controversiële punten die volgens mij niet in dit verslag horen en verwijderd moeten worden, zoals commissaris Špidla ook al heeft aangegeven.
De door mijn fractie, de PPE-DE-Fractie, voorgestelde amendementen hebben betrekking op enkele van deze punten, zoals de duur en de hoogte van de zwangerschapstoelage en verlengingen in het geval van premature geboortes, de geboorte van meerlingen of borstvoeding, tijd om borstvoeding te geven en de arbeidsrechten van vrouwen die na hun zwangerschapsverlof weer aan het werk gaan. Ik hoop dat de voorgestelde amendementen worden goedgekeurd.
Siiri Oviir
(ET) Het is duidelijk dat wij de noodzaak moeten inzien van een doeltreffender tenuitvoerlegging van het beginsel van gelijke behandeling van zelfstandig werkzame mannen en vrouwen en de echtgenoten die hen bijstaan.
Helaas vormen assisterende echtgenoten geen grote en homogene doelgroep, is hun status in geen enkele lidstaat geregeld en wordt hun werk niet erkend. Zij genieten geen sociale zekerheid, het risico op armoede onder hen is hoog en in het geval van een scheiding worden zij volledig buiten de wet gesteld wat sociale bescherming betreft.
Ik ben daarom van mening dat het verplicht moet zijn voor assisterende echtgenoten om deel te nemen aan het systeem van sociale zekerheid en dat er een kader van minimumgaranties moet worden opgesteld.
Vladimír Špidla
lid van de Commissie. - (CS) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren. Hartelijk dank voor dit debat over het voorstel met een grote verscheidenheid aan invalshoeken. Ik denk dat het niet nodig is stil te staan bij elk amendement apart. Zoals ik reeds min of meer gezegd heb in mijn inleidende woorden, was de argumentatie in de meeste gevallen volkomen duidelijk. Er waren echter in hoofdlijnen twee voorstellen die telkens weer in allerlei gedaanten naar voren kwam en uit velerlei invalshoeken bediscussieerd werden. Allereerst de kwestie met betrekking tot het vaderschapsverlof. Om duidelijk te zijn: ik ben voorstander van vaderschapsverlof. Deze richtlijn is echter bedoeld voor de bescherming van de gezondheid van moeders en daarom mijns inziens geen goed instrument voor invoering van dit principe. In mijn inleidende woorden heb ik reeds geconstateerd dat de sociale partners tot een akkoord zijn gekomen met betrekking tot het ouderschapsverlof en dat er daarin logischerwijze ook plaats is voor het vaderschapsverlof. Er zijn dus naar mijn mening geschiktere middelen tot dit doeleinde dan deze richtlijn. Het tweede punt dat genoemd werd, betreft amendement 14, oftewel verplichte invoering van verzekering. Ik begrijp de logica hiervan prima, maar ben desalniettemin van mening dat het niet verstandig is een dergelijke radicale stap te zetten. Enerzijds omdat dit de kans op een compromis ernstig in het geding zou brengen en anderzijds omdat het door ons ingediende verslag reeds een grote stap vooruit betekent. In een aantal lidstaten bestaat namelijk momenteel überhaupt niet de mogelijkheid een verzoek in te dienen tot deelname aan een dergelijk stelsel en wordt er met dit voorstel dus hoe dan ook een nieuwe verplichting ingevoerd. Wat mij betreft is dit een typisch voorbeeld van harmonisatie in de goede richting.
Astrid Lulling
rapporteur. - (FR) Mevrouw de Voorzitter, het spijt mij dat de commissaris het niet eens is met het belangrijkste amendement van mijn verslag, dat door alle fracties wordt gesteund en waarin wordt opgeroepen meewerkende echtgenoten en erkende levenspartners recht te geven op dezelfde sociale bescherming als zelfstandigen, op basis van verplichting en niet alleen op hun verzoek. De ervaring laat zien dat als zij niet verplicht zijn tot een stelsel van sociale zekerheid toe te treden, zij dat niet doen, en wel om dezelfde ongelukkige reden die u genoemd hebt, mijnheer de commissaris, namelijk de kosten.
Natuurlijk zijn er kosten verbonden aan sociale bescherming, zowel voor zelfstandigen als voor werknemers. Het is een enorme vergissing om te willen besparen op sociale premies en dat moeten wij voorkomen.
Als er in een bepaalde lidstaat geen sprake is van sociale bescherming voor de zelfstandigen zelf, dan kunnen wij uiteraard niet verlangen dat dit verplicht gesteld wordt voor hun partners. Maar partners zouden hier op hun verzoek aanspraak op moeten kunnen maken. Ik zal hierover een mondeling amendement indienen, in samenspraak met de heer Cocilovo.
Staat u mij toe dat ik nog een opmerking maak over de bescherming van het moederschap, omdat ons standpunt verkeerd begrepen is. Als wij het moederschap beter willen beschermen door het zwangerschapsverlof te verlengen, dan moeten wij niet vergeten dat een uitbreiding van dit verlof tot achttien weken, waarvan slechts een derde zou samenvallen met de verplichte zes weken na de bevalling, in strijd is met de doelstelling van een betere bescherming van de gezondheid van moeder en kind.
Daarom zou de beste oplossing in onze ogen zijn: zes verplichte weken, en uitbreiding tot twintig weken in het geval van meerlingen en borstvoeding. Laten wij niet vergeten welke problemen vrouwen in de vruchtbare leeftijd nu al ondervinden op het gebied van aanstelling en promotie.
Wat leeftijd betreft, is het absurd om te verlangen dat vaders hetzelfde verlof nemen als zwangere vrouwen. Natuurlijk, mevrouw de Voorzitter, is de toenemende onvruchtbaarheid van mannen in Europa zorgwekkend, maar - naar mijn mening - niet zo zorgwekkend als de nog steeds ongelijke verdeling van de gezinstaken tussen mannen en vrouwen, want deze ongelijkheid is er de reden van dat veel vrouwen ervan afzien om kinderen te krijgen. Bovendien kunnen wij het bevolkingsprobleem van Europa niet oplossen door overbescherming, omdat dit er alleen maar toe leidt dat vrouwen moeilijk inzetbaar worden op de arbeidsmarkt.
Edite Estrela
rapporteur. - (PT) Voorzitter, commissaris, ik ben geschokt door het standpunt van de Europese Commissie ten aanzien van mijn voorstel inzake vaderschapsverlof. Het is een conservatief standpunt, dat elke realiteitszin ontbeert en onacceptabel is.
Commissaris, ik heb het niet over ouderschapsverlof, maar over vaderschapsverlof. Dit zijn twee totaal verschillende dingen.
Als vaderschapsverlof niet past binnen het kader van deze richtlijn, waarom heeft de Commissie dan voorgesteld de rechtsgrond ervan te verbreden en heeft ze niet gewoon volstaan met artikel 137, inzake bescherming van de gezondheid? Waarom heeft de Commissie artikel 141 van het Verdrag erbij gehaald, inzake gelijke kansen en gelijke behandeling van mannen en vrouwen?
Commissaris, collega's van de PPE-DE-Fractie, moederschap en vaderschap zijn belangrijke sociale waarden die gerespecteerd moeten worden en die met elkaar moeten samenhangen. Die samenhang moet hier aangebracht worden, de samenhang tussen vaderschapsverlof en moederschapsverlof moet in deze richtlijn tot stand worden gebracht. En we moeten aan de kinderen denken, commissaris. We moeten denken aan het belang van de kinderen, want als deze vanaf jonge leeftijd zowel op hun vader als op hun moeder kunnen rekenen, is dat in het belang van hun psychische en lichamelijke gezondheid.
Ook moet u niet vergeten, commissaris, dat er in veel lidstaten al een wettelijk vaderschapsverlof bestaat. Wil de Commissaris deze realiteit, zoals deze al bestaat in de lidstaten, negeren?
Ik ben zeer verbaasd over deze standpunten, commissaris. Deze kloof tussen de Europese instellingen en de realiteit is de reden dat burgers zich steeds minder betrokken voelen. Daarom gaan er zo weinig burgers stemmen.
We moeten burgers goede redenen geven om te gaan stemmen en we hebben het hier over wetgeving die in het belang van de burgers is, commissaris. Als burgers zien dat de besluiten die in het Europees Parlement genomen worden belangrijk zijn voor hun leven, zullen ze zeker meer gemotiveerd zijn om in juni te gaan stemmen.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt woensdag 6 mei om 12.00 uur plaats.
Schriftelijke verklaringen (artikel 142)
Zita Gurmai  
schriftelijk. - (EN) Ook tijdens een crisis moet gelijke behandeling hoog op de politieke agenda blijven staan. Op de lange termijn zullen juist vrouwen te lijden hebben van de huidige crisis; juist zij zullen het ergst getroffen worden tijdens de tweede golf van gedwongen ontslagen. Zij zullen moeten zien om te gaan met de instabiele sociale en economische situatie en de toenemende druk om een evenwicht te vinden tussen inkomsten en de zorg voor hun kinderen. In dergelijke omstandigheden mogen wij niet toestaan dat hun vrouwenrechten hen worden ontnomen.
Zelfstandig werk is voor vrouwen van groot belang, omdat dit in grote mate kan bijdragen aan het vermijden van werkloosheid en aan een betere balans tussen beroeps- en privéleven. Zelfstandig werk vormt voor vrouwen een efficiënt middel om bij te dragen aan de ontwikkeling van de economie. Vrouwen zouden gelijke kansen moeten hebben om zelfstandig werk te ontplooien of ondernemingen te starten. Stelsels voor zwangerschapverlof zouden moeten zorgen dat zelfstandige vrouwen op dezelfde wijze hiervan kunnen profiteren als vrouwen in loondienst. Parallel hieraan zijn ook de veiligheid en gezondheid voor werkende vrouwen die zwanger zijn, recentelijk zijn bevallen of borstvoeding geven, van cruciaal belang.
Op deze manier behoudt Europa niet alleen zijn vrouwelijk talent, maar wordt ook een bijdrage geleverd aan een oplossing voor de huidige demografische problemen en wordt een gezonde ontwikkeling van kinderen op fysiek, emotioneel en geestelijk vlak gewaarborgd.
Rovana Plumb  
Als sociaaldemocraat en als moeder steun ik deze richtlijn, aangezien deze betrekking heeft op de volgende kwesties: de gezondheid en veiligheid van werkneemsters tijdens de zwangerschap, na de bevalling en tijdens de lactatie, thema's op het gebied van gelijke rechten, evenals het recht om terug te keren naar dezelfde of een soortgelijke baan, het recht op een carrière, regelgeving over verlof en arbeidscontractrechten of het verlenen van meer financiële steun tijdens het zwangerschapsverlof.
Momenteel varieert de duur van het zwangerschapsverlof van 14 weken in bepaalde lidstaten tot 28 weken in andere lidstaten. In sommige gevallen kan het verlof zelfs oplopen tot 52 weken, maar met slechts gedeeltelijke doorbetaling van het salaris. Ik denk dan ook dat het verlengen van het zwangerschapsverlof en het verhogen van het deel salaris dat wordt doorbetaald een goede manier is om de gezondheid en veiligheid van vrouwen te verbeteren en hen de mogelijkheid biedt hun werk- en zorgtaken in balans te brengen. Tevens dienen gelijke kansen voor mannen en vrouwen op de arbeidsmarkt te worden bevorderd.
Stress op het werk kan gevolgen hebben voor de gemoedstoestand van een zwangere vrouw of een vrouw die net is bevallen. Daarom moeten wij kiezen voor een preventieve aanpak, waarbij wordt gegarandeerd dat een passende risicobeoordeling wordt uitgevoerd op het werk.
