Goedkeuring van de notulen
De Voorzitter
De notulen van de vergadering van gisteren zijn rondgedeeld.
Geen bezwaren?

Stockmann
Mijnheer de Voorzitter, ik heb een klacht: sinds enige tijd krijgen de avondvergaderingen, zoals die van dinsdagavond bijvoorbeeld, geen aandacht meer in de persberichten. Ik vind nochtans dat men bepaalde beleidsterreinen niet mag discrimineren. Zou u zo vriendelijk willen zijn te onderzoeken waar dit aan ligt.

De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer Stockmann. Wij zullen dit nagaan, zoals u verzocht heeft.

Plooij-van Gorsel
Voorzitter, ik heb een punt dat ik ook al in de vorige Straatsburg-vergaderperiode aan de orde heb gesteld. Ik heb namelijk op 7 april een schriftelijke vraag aan de Voorzitter van dit Parlement, dus aan u gesteld over de aanbesteding van meubilair voor onze bars en restaurants in het Leopold-gebouw. Die vraag heb ik dus op 7 april gesteld. Nou, dat is nu bijna een half jaar geleden en, Voorzitter, ik heb nog steeds geen antwoord gekregen. De vraag is dus aan u gesteld. Ik vraag mij af wat de reden is dat ik hier geen antwoord op krijg. Ik heb dit ook in de vorige vergaderperiode al aan de orde gesteld.

De Voorzitter
Dank u wel, mevrouw Plooij-van Gorsel. Wij zijn bezig met het antwoord, en ik hoop dat u dat spoedig zult krijgen. Ik zal er persoonlijk bij het Bureau op aandringen, dat u het zo snel mogelijk zult ontvangen.
(De notulen worden goedgekeurd)

Vijfde kaderprogramma
De Voorzitter
Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A4-0324/98) van de heer Marset Campos, namens de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie, betreffende het gemeenschappelijke standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van het besluit betreffende de regels inzake de deelneming van ondernemingen, onderzoekcentra en universiteiten en inzake de verspreiding van onderzoeksresultaten ter uitvoering van het vijfde kaderprogramma van de Europese Gemeenschap (1998-2002) (C4-0419/98-97/0309(SYN)).

Marset Campos
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, in deze tweede lezing zou ik mijn dank willen betuigen aan de Commissie en de Raad voor de inspanningen die zij hebben geleverd bij het goedkeuren van een groot aantal van de door onze Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie geformuleerde suggesties. In verband hiermee zou ik willen opmerken dat de twee binnen de commissie gevoerde debatten hebben plaatsgevonden in een sfeer van eensgezindheid en instemming met het feit dat nog meer moeite moet worden gedaan om de door de Commissie geformuleerde voostellen te garanderen.
Ik zou kort de hoofdkwesties willen uiteenzetten waarvan de commissie vindt dat zij in deze tweede lezing behouden moeten blijven opdat zij door de Commissie en de Raad in aanmerking worden genomen. Een eerste punt heeft betrekking op de aard van de innovatie die eigen is aan het wetenschappelijk onderzoek als zodanig. Onze collega Van Velzen heeft met recht gewezen op het feit dat men bij sommige innoverende projecten het vereiste dat een voor steun in aanmerking komend bedrijf minstens een jaar daadwerkelijk operationeel moet zijn, kan omzeilen, en dat de componenten de nodige wetenschappelijke solventie waarborgen om als groep een aanvraag in te dienen.
Wij hebben nog een andere suggestie die in dezelfde lijn ligt en die betrekking heeft op de prefinancieringstermijn. In dit verband zijn wij van mening dat de desbetreffende termijn ten hoogste zes maanden mag bedragen voor projecten die gekenmerkt worden door sterk geavanceerde technologische innovaties om de reden die ik zonet heb aangehaald.
Tenslotte zou ik, gezien het belang van de wetenschappelijke innovatie, nog een laatste aspect terzake willen aanstippen. Wij stellen voor dat, gelet op het feit dat de markt voortdurend onderhevig is aan innovatie, de mogelijkheid wordt ingelast om een door geavanceerde technologische innovatie gekenmerkte project te wijzigen naargelang van de omstandigheden. Wij geloven dat dit van wezenlijk belang is om het concurrentievermogen van bepaalde onderzoekssectoren veilig te stellen.
Anderzijds doen wij ook een voorstel dat erop is gericht het eigendomsrecht van de Europese Unie inzake de kennis die uit de verrichte werkzaamheden voortkomt te garanderen op voorwaarde dat het aandeel van de Unie in het project meer dan 50 % bedraagt. Ligt het aandeel van de Unie lager, dan is dit recht niet van toepassing.
Wij streven eveneens naar een betere toegang tot de verspreiding en de beoordeling van de resultaten en besteden daarbij speciale aandacht aan de elektronische communicatie met behulp van de middelen die wij vandaag de dag tot onze beschikking hebben, waaronder het Internet. Dit is een steeds beschikbare, doelmatige, handige en snelle manier van communiceren. Anderzijds willen wij ook eens te meer verwijzen naar het herhaaldelijk ingediende verzoek om alle talen van de Europese Unie te gebruiken.
En tot slot dient in deze tweede lezing nog een laatste fundamentele kwestie te worden behandeld die te maken heeft met de stijgende vraag binnen onze Gemeenschap naar het oprichten van een fraudecommissie. Ik geloof dat deze interesse die in de Europese Unie leeft logisch is. Het is bijzonder belangrijk dat deze suggesties, die ervoor zorgen dat fraude wordt uitgesloten, worden ingelast. Wij hebben dit laatst nog kunnen ervaren naar aanleiding van een aantal door deze Vergadering aangenomen besluiten betreffende bepaalde zeer gevoelige kwesties, waaronder de humanitaire programma's. Sinds geruime tijd komen er in onze commissie klachten binnen aan het adres van universiteitsdepartementen en bedrijven wegens mogelijke discriminatie of niet-naleving van het beginsel van gelijke kansen. Ik wil daarmee zeggen dat op de tenuitvoerlegging van het vijfde kaderprogramma amendementen kunnen worden ingediend die het bestaan van eventuele onregelmatigheden natrekken en dat in dit verband de nodige maatregelen moeten worden getroffen.
Het antwoord van de Commissie op deze suggestie verrast ons daar zij beweert dat het juridische kader voor dit soort besluiten ontbreekt. Het feit dat dit voorstel onze goedkeuring wegdraagt is echter juist gebaseerd op een arrest van het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen dat deze mogelijkheid openlaat. Ik ben er ten stelligste van overtuigd dat wanneer het erop aan komt de schatkist veilig te stellen en de belangen van de Unie te verdedigen, verordening (EG) nr. 2988/95 in dit opzicht geen beperkingen stelt. Wij hebben het dan ook moeilijk met de weigering van de Commissie, des te meer daar wij allen ons ervan bewust zijn dat deze zaken meer aandacht verdienen.
Mijnheer de Voorzitter, dat zijn de redenen waarom wij dit maatregelenpakket voorstellen. Wij hopen dat de Commissie en de Raad ermee instemmen en dat onze voorstellen de goedkeuring van deze Vergadering wegdragen.

Izquierdo Collado
Mijnheer de Voorzitter, aangezien de rapporteur de in de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie goedgekeurde amendementen duidelijk heeft toegelicht, hoef ik daar niet verder op in te gaan.
Ik zou nochtans willen benadrukken dat het, aangezien dit toch een tweede lezing betreft, misschien geen slecht idee is de betekenis van de uitdrukking "verspreiding van de resultaten" even in herinnering te brengen. Wij hebben reeds verschillende malen besproken hoe het wetenschappelijk onderzoek in verband kan worden gebracht met de economische en sociale samenhang. Dit is een fundamenteel vereiste wil men vermijden dat de onderzoeksresultaten tot de vaste markten beperkt blijven, tot de gebieden waar het onderzoek is verricht. Het is immers bijzonder belangrijk dat alle lagen van de industrie in het bijzonder en van de onderzoekswereld in het algemeen voordeel kunnen halen uit de verspreiding van de resultaten.
In vele gevallen zijn wij ertoe geneigd geweest onderzoeksprojecten te herhalen en het wiel is al veel te vaak opnieuw uitgevonden. Ik geloof dan ook dat de verspreiding van de resultaten er wezenlijk toe bijdraagt dat een groot deel van de onderzoeks- en bedrijfswereld deelgenoot wordt gemaakt van de investeringen van de Europese Unie, niet alleen daar waar het onderzoek is verricht maar in de Europese economische sector in het algemeen.
Met betrekking tot het vijfde kaderprogramma zou ik willen zeggen dat juist de aspecten die de verspreiding van de resultaten aanbelangen slechts in beperkte mate vertegenwoordigd zijn en vanuit budgettair standpunt te weinig aandacht krijgen.

van Velzen, W.G.
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, op de eerste plaats dank aan de rapporteur voor de bijzonder constructieve en plezierige wijze van samenwerking.
Wij zijn nu in de tweede lezing aangekomen en als u kijkt naar het stuk, dan ziet u eigenlijk de amendementen terugkomen die wij ook in eerste lezing hebben ingediend. Daar zit een beetje mijn chagrijn, want ik heb toch het gevoel dat het gesprek dat er geweest is tussen het Parlement en de commissaris een gesprek geweest is tussen wat ik zou willen noemen doofstommen. Het Parlement heeft naar mijn overtuiging uitstekende amendementen op tafel gelegd, maar uiteindelijk heeft de commissaris er überhaupt niet naar geluisterd, haar briefje was al klaar toen wij in Brussel erover spraken en zij heeft het gewoon weggehoond. Ik hoop dus eerlijk gezegd dat wij nu in de tweede lezing wat meer support krijgen van de commissaris. In dit geval zou ik aan commissaris Papoutsis willen vragen of hij misschien een ander bericht kan melden dan mevrouw Cresson in eerste lezing heeft gedaan.
Waar het om draait, zijn natuurlijk de artikelen 4, 8, 10 en 12. Ik zou gewoon willen vaststellen dat de contracten voor onderzoek in het kader van het vijfde kaderprogramma en de verspreiding van de onderzoeksresultaten minstens zo belangrijk zijn als de inhoud van het vijfde kaderprogramma zelve. Als die contracten niet goed in elkaar zitten dan kunnen wij heel veel discussiëren over centen, maar uiteindelijk gaat het daarom. Essentieel is dat je rekening houdt met het gegeven dat je bij snelle innovaties, en dat willen wij heel graag bevorderen want daar zit de werkgelegenheid, dat je dan niet bureaucratisch kan werken en dat je dus van tevoren rekening moet houden met het karakter van innovaties. Dat betekent ook dat je flexibel moet zijn in regelingen. Daar gaan een aantal van onze amendementen over.
Het tweede punt dat aan de orde is, is het volgende. Wij hebben geconstateerd, met name naar aanleiding van onderzoek dat vanuit dit Huis is gedaan met betrekking tot ESPRIT en de Telecommunication and Application Programs , dat nog veel verbeterd kan worden op het gebied van evaluatie. Een van de kernpunten is dat in het contract niet is opgenomen aan welke evaluatie-outputcriteria een project moet voldoen. Als je dat niet van tevoren opneemt, is het moeilijk om later te kunnen vaststellen welk resultaat zo'n project heeft. Bovendien wordt niet opgenomen welke eisen worden gesteld aan een project met betrekking tot de verspreiding van de resultaten.
Er moet op dat punt ook veel meer gebruik worden gemaakt van elektronische communicatie. Ik denk dat als wij een aantal van dat soort voorstellen opnemen in de contracten voor het vijfde kaderprogramma, deze een veel grotere mate van effectiviteit en efficiency zullen hebben. Daarom hoop ik ook dat het Huis deze voorstellen wederom zal aanvaarden en dat de commissaris deze voorstellen eindelijk zal overnemen.

Plooij-van Gorsel
Voorzitter, collega's, mijnheer de commissaris, de liberale fractie ondersteunt het initiatief van de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie om alle amendementen van het Parlement die door de Raad niet zijn overgenomen in tweede lezing opnieuw in te dienen. Want de amendementen in dit verslag van de heer Marset Campos zijn uitstekend, zo ook het verslag. Ik betreur dan ook de arrogante houding van mevrouw Cresson in dezen.
Daarbij wil mijn fractie graag twee zaken benadrukken. In de eerste plaats amendement 5 dat bepaalt dat in onderzoekscontracten moet worden vastgelegd op welke wijze de verspreiding en toepassing van verkregen onderzoeksresultaten gaan plaatsvinden. Bovendien moeten outputcriteria voor het project worden opgenomen in het contract. Mijn fractie ondersteunt dit amendement van harte en ik zal daar ook zelf in mijn verslag over innovatie in het MKB binnenkort nog op terugkomen. Ook op de zaken die de heer Van Velzen zostraks noemde.
Collega's, onderzoek alleen mag in het kaderprogramma nooit een doel op zich zijn. Onderzoek zonder gebruikmaking van resultaten en dus zonder follow-up in de toepassing is zinloos. De bepalingen van amendement 5 kunnen dit probleem oplossen. Onderzoek dient te leiden tot innovatie, productinnovatie wel te verstaan. Want dan versterkt Europees onderzoek het concurrentievermogen van onze industrie en dat schept werkgelegenheid.
Mijn tweede punt, collega's, betreft een adequaat financieel beheer. Dat wil zeggen, controle en fraudebestrijding bij de onderzoeksprojecten is nodig. Wij zijn dat verplicht aan de Europese belastingbetalers. Dat geldt voor de contracten, maar dat geldt ook voor de Commissie. Keer op keer blijkt dat de Commissie bij onderzoeksprojecten een wanbetaler is. Met name kleine bedrijven lijden hieronder. Mijn fractie hoopt dan ook dat de vorige maand goedgekeurde richtlijn die de achterstallige betaling in de Unie gaat aanpakken ook de Commissie zal aanzetten tot snellere afhandeling van betalingen.

Ojala
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik rapporteur Marset Campos en de hele commissie complimenteren met het zeer goede besluit. Naar mijn mening heeft de rapporteur het juiste besluit genomen om de al bij de eerste lezing voorgestelde standpunten te herhalen. De standpunten van de commissie waren immers meteen al zeer gerechtvaardigd. Geen van de doelstellingen is uit de lucht gegrepen, ze zijn zeer gegrond, concreet en belangrijk. Naar mijn mening is het zeer merkwaardig dat de Raad ze niet heeft goedgekeurd. Zoals de rapporteur voorstelt, moeten bijvoorbeeld de contractprocedures van zeer innoverende projecten heel flexibel zijn. De onderzoeksmarkten veranderen immers zeer snel en men moet dan ook snel van de onderzoeksresultaten kunnen profiteren. Dit vereist op zijn beurt flexibiliteit in de contractprocedure.
Naar mijn mening is ook het standpunt van de fraudebestrijding zeer belangrijk. Dat moet als preventief gezichtspunt deel uitmaken van alle financiële steun die de Europese Unie verleent en natuurlijk ook van onderzoek. De zorg voor het voorkómen van fraude moet algemeen en gelijk zijn bij alle werkzaamheden van de Unie en het moet op algemeen niveau duidelijk en strak genoeg geregeld worden. Hoewel ik ervan uitga dat op het gebied van onderzoek fraude zeldzamer is dan elders, is er ook op dit gebied reden tot waakzaamheid. Het gaat echter om het vertrouwen van de burgers. Het vertrouwen in hoe de Europese Unie functioneert en hoe de middelen in de Europese Unie worden gebruikt.

Cellai
Mijnheer de Voorzitter, voor wat betreft het onderzoek en de technologische ontwikkeling blijft Europa nogal duidelijke gebreken vertonen: een ernstige verstrooiing van de inspanningen op dit gebied, onvoldoende verbinding tussen onderzoek en de toepassingen ervan, moeizame coördinatie tussen de verschillende betrokken partijen, zwakke regelgeving inzake de verspreiding van onderzoeksresultaten, en een te geringe investering.
Het is heel duidelijk dat in dit tijdperk van globalisering waarin wij leven, onze achterstand op zijn minst zorgwekkend is. Wij zien het dan ook als dringende noodzaak de innovatie te bevorderen en de verwezenlijking van de diverse specifieke programma's te coördineren door ondernemingen, onderzoekcentra en universiteiten er meer bij te betrekken, om zodoende te zorgen voor coherentie en continuïteit van methodes en samenwerking ten gunste van de innovatie. De behoefte aan een grotere transparantie en het belang van duidelijke regelgeving worden gevoeld. Er moet een eenvoudig, horizontaal kader ter bevordering van de wetenschappelijke vooruitgang geschapen worden dat, gezien de verantwoordelijkheden die de specifieke programma's voor hun uitvoering met zich meebrengen, geschikte maatregelen dient te omvatten om de innovatie te bevorderen en de technologieoverdracht te garanderen. Daarbij dient bovendien een doelmatige afstemming te bestaan met de voorziene activiteiten van de specifieke programma's en moet deelneming eraan door het midden- en kleinbedrijf gemakkelijker gemaakt worden.
Er moet gezorgd worden voor een positieve uitwisseling van ervaringen, verspreiding van de resultaten en technologieoverdracht door verbetering van de bestaande wetten, in het bijzonder door een intensere benutting van de contact- en innovatiecentra en rationalisatie van de databanksystemen. Er moet een belangrijkere rol worden toegekend aan de ontwikkeling van het menselijk potentieel wat betreft de innovatie, door opleiding, mobiliteit en uitwisseling van onderzoekers en wetenschappers aan te moedigen, vooral voor het midden- en kleinbedrijf, alsook door versterking van de contacten tussen de academische, wetenschappelijke en industriële wereld.
Tenslotte een bezorgde opmerking over de toekomst van het kaderprogramma voor het onderzoek vanwege de korting op de kredieten die steeds meer vorm krijgt, en de daaruit voortvloeiende benadeling van het basisonderzoek. Het gevaar bestaat dat steeds meer Europese onderzoekers wegtrekken, en dat dient beslist te worden afgewend.

Quisthoudt-Rowohl
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen zou ik de rapporteur willen bedanken voor de goede samenwerking en de goede tijdregeling, die ervoor gezorgd heeft dat dit verslag een rol kon spelen in de beraadslagingen over het vijfde kaderprogramma, met name waar het gaat om het midden- en kleinbedrijf. Juist de kleine en middelgrote ondernemingen zijn vaak bijzonder innovatief en creëren de arbeidsplaatsen die we nodig hebben om het hoofd te bieden aan de huidige problemen in Europa. Omdat ze zeer innovatief zijn, maar tegelijk ook relatief klein, hebben ze meer problemen dan grote ondernemingen om toegang te krijgen tot de Europese programma's.
Daarom roep ik de Commissie nogmaals op de maatregelen die zij reeds genomen heeft om de toegang tot programma's te vergemakkelijken voort te zetten en dus administratieve procedures te vereenvoudigen, termijnen te verkorten en vooral een verklaring te verschaffen in geval van weigering, wat gewoon een kwestie van beleefdheid is. Voorts is het met het oog op een correcte besteding van belastinggeld nodig dat controle wordt uitgeoefend, iets waarop in een van de amendementen heel goed geattendeerd wordt, maar niet zo dat men iedere kandidaat van meet af aan als een potentiële crimineel behandelt, zoals nu soms het geval is of wat de indruk is die soms gewekt wordt.
Tenslotte pleit ik voor een soepele definitie van het begrip MKB, ook in het kaderprogramma. Men moet het natuurlijk eens worden over bepaalde richtcijfers, maar boven en onder deze richtcijfers moeten er beslist marges zijn voor flexibiliteit die gemakkelijk kunnen worden toegepast, zonder dat daar eeuwig en uitgebreid over moet worden geredekaveld.

Matikainen-Kallström
Mijnheer de Voorzitter, de aanvraagprocedure voor onderzoeksprojecten is ingewikkeld en moet daarom vergemakkelijkt worden, zodat ook de mogelijkheden van de kleine en middelgrote bedrijven om deel te nemen zullen verbeteren. Nu is er een geheel nieuwe vakvereniging ontstaan, die zich alleen concentreert op het indienen van de aanvraag. Bovendien moet men ook negatieve besluiten en verantwoording voor de besluiten schriftelijk mededelen.
Het benutten van informatietechnologie bij de communicatie tussen de partijen van de projecten kan niet genoeg worden benadrukt. Ik hoop dat de Raad rekening houdt met dit verzoek van het Parlement, want met behulp van informatietechnologie kan ook de bureaucratie en de starheid van het bestuur worden verminderd. Zo blijven er voor de onderzoeker meer financiële middelen over voor het onderzoek zelf.
Wat de fraudebestrijding betreft, moeten er duidelijke regels opgesteld worden, zodat er bij misstanden snel en effectief ingegrepen kan worden. De onderzoekers moeten over alle mogelijkheden beschikken om bij misstanden in te grijpen. Het mag niet meer gebeuren dat, zoals uit de hier recentelijk gepubliceerde informatie blijkt, niet alle mogelijke documenten verkrijgbaar zijn. Er moet dus meer openheid komen, maar niet ten koste van de bescherming van persoonlijke gegevens. Tot slot wil ik de rapporteur bedanken, omdat dit een zeer belangrijk onderdeel vormt van het hele vijfde kaderprogramma, dat we hopelijk volgens tijdschema in gang kunnen zetten.

Vaz da Silva
Mijnheer de Voorzitter, voor landen als Portugal nemen de aspecten van de tenuitvoerlegging van de communautaire beleidslijnen inzake wetenschap en onderzoek die betrekking hebben op deelname en verspreiding een centrale plaats in.
Tijdens de eerste lezing van het verslag-Marset Campos heb ik de gelegenheid gehad mijn mening uitvoerig te kennen te geven. Deze keer wil ik slechts een punt aanhalen: het midden- en kleinbedrijf. Net zoals de meerderheid van het Parlement heeft Portugal in de Raad het standpunt verdedigd dat kleine en middelgrote ondernemingen bedrijven met maximaal 500 werknemers zijn. Voor de kleine landen is dit de enige manier om de deelname van de meest innoverende en dynamische bedrijven aan de onderzoeksprojecten te garanderen. De Raad dacht daar anders over en in zijn gemeenschappelijk standpunt van juni jongstleden hield hij zich letterlijk aan de definitie van kleine en middelgrote onderneming die in de aanbeveling van 1996 wordt gebezigd en die de limiet op 250 werknemers stelt.
Aangezien we die slag verloren hebben, moeten we ervoor zorgen dat we de oorlog winnen. De inzet is het midden- en kleinbedrijf. In wezen is het niet meer dan een politieke kwestie. Het komt erop aan het midden- en kleinbedrijf in de loop van de tenuitvoerlegging van het kaderprogramma en de aanverwante specifieke programma's een leidinggevende rol te laten spelen. Met onze overwinning in deze oorlog staat of valt de versteviging van het Europees wetenschappelijk netwerk en van het Europese innovatie- en aanpassingsvermogen.
" Small" is "beautiful" ; daar valt in dit geval niet aan te tornen.

Papoutsis
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik wil allereerst het Europees Parlement en met name de rapporteur, de heer Marset Campos, van harte bedanken voor hun werk tijdens de behandeling in tweede lezing van het gemeenschappelijk standpunt van de Raad waarin het standpunt van het Parlement uit eerste lezing gedeeltelijk werd overgenomen. Daardoor kwam meer duidelijkheid in de regels inzake deelneming en verspreiding en werd het begrip daarvan vergemakkelijkt. In de huidige tekst wordt aldus rekening gehouden met de bij de vorige kaderprogramma's opgedane ervaringen en met de doelstellingen van het vijfde kaderprogramma.
De Commissie heeft het volste begrip voor de zorgen die in de amendementen van het Europees Parlement voor de tweede lezing tot uiting komen. Om de reeds tijdens de eerste lezing genoemde redenen kan de Commissie deze echter niet overnemen. Met de amendementen 7 en 10 wil men beheersvoorschriften opnemen in teksten met principes die het kader moeten vormen voor heel het onderzoeksbeleid. Andere amendementen, zoals de amendementen 1, 2 en 11 worden ons inziens reeds door de huidige bepalingen gedekt.
Wat enkele andere amendementen en met name de amendementen 3, 4, 5, 8 en 9 betreft, is de Commissie van mening dat de regels inzake deelneming en verspreiding niet het juiste juridische instrument vormen voor hetgeen daarin wordt voorgesteld. Daarom kunnen wij deze amendementen niet overnemen. Wat echter meer specifiek de fraudebestrijding betreft, is de Commissie van plan binnenkort, overeenkomstig de verordening van de Raad betreffende de bescherming van de economische belangen van de Gemeenschap, een begin te maken met enkele werkzaamheden die uiteindelijk moeten uitmonden in een sectorale regelgeving voor het onderzoek.
De Commissie is kortom van mening dat onderzoeksresultaten waarvan de Commissie alle kosten voor haar rekening neemt, haar eigendom moeten zijn. Dit vraagstuk wordt onder meer in amendement 6 aangestipt. De regels inzake deelname en verspreiding vormen een onontbeerlijk stadium met het oog op het komende kaderprogramma.
De Commissie wil nu het vijfde kaderprogramma snel opstarten. Ook willen wij ervoor zorgen dat de onderzoeksactiviteiten van de Gemeenschap kunnen worden voortgezet. Ik ben het roerend met u eens dat de toegang van het midden- en kleinbedrijf tot de programma's voor onderzoek en technologie moet worden vergemakkelijkt. Voor deze bedrijven komt echter in het vijfde kaderprogramma een duidelijke oriëntatie voor.
Voor de definitie van klein- en middenbedrijf bestaat er inderdaad een gemeenschappelijk standpunt van de Raad. De Commissie heeft echter besloten dit vraagstuk verder uit te diepen. Wij willen de beste oplossing en de beste definitie om te zorgen voor een optimale deelname van het klein- en middenbedrijf aan de programma's voor onderzoek en technologische ontwikkeling.
Wij rekenen op uw steun bij de verwezenlijking van dit doel. Wij willen graag dat heel het kaderprogramma wordt aangenomen. Dit programma heeft de middelen om zich van zijn taken te kwijten en de uitdagingen bij de horens te vatten.
Geachte afgevaardigden, namens de Europese Commissie en vooral namens mijn collega, mevrouw Cresson, wil ik u hartelijk danken voor uw aandacht en uw medewerking tot nu toe.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt om 12.00 uur plaats.

Energiesector - ETAP-programma - SURE-programma - Vaste brandstoffen - SYNERGY-programma
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende verslagen:
A4-0340/98, verslag van de heer W.G. van Velzen namens de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie, over het voorstel voor een beschikking van de Raad tot vaststelling van een meerjarig kaderprogramma voor acties in de energiesector (1998-2002) en daarmee samenhangende maatregelen (COM(97)0550 - C4-0070/98-97/0302(CNS)); -A4-0335/98, verslag van de heer W.G. van Velzen namens de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie, over het voorstel voor een beschikking van de Raad tot vaststelling van een meerjarenprogramma voor studies, analyses, prognoses en andere daarmee samenhangende activiteiten in de energiesector (1998-2002) (ETAP-programma) (COM(98)0423 - C4-0487/98-98/0233(CNS)); -A4-0323/98, verslag van de heer W.G. van Velzen namens de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie, over het voorstel voor een beschikking van de Raad tot vaststelling van een meerjarenprogramma (1998-2002) voor activiteiten in de nucleaire sector met betrekking tot de veiligheid van het vervoer van radioactieve stoffen en de veiligheidscontrole en industriële samenwerking teneinde bepaalde veiligheidsaspecten van de kerninstallaties in de landen die nu deelnemen aan het TACIS-programma te bevorderen (SURE-programma) (COM(98)0423 - C4-0488/98-98/0234(CNS)); -A4-0339/98, verslag van de heer Adam namens de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie, over het voorstel voor een beschikking van de Raad tot vaststelling van een meerjarenprogramma van technologische acties ter stimulering van een schoon en efficiënt gebruik van vaste brandstoffen (1998-2002) (COM(97)0550 - C4-0074/98-97/0372(CNS)); -A4-0322/98, verslag van de heer Soulier namens de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie, over het voorstel voor een verordening van de Raad betreffende de vaststelling van een meerjarenprogramma ter bevordering van de internationale samenwerking in de energiesector (SYNERGY-programma) (1998-2002) (COM(97)0550 - C4-0073/98-97/0369(CNS)).
van Velzen, W.G.
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, op de eerste plaats zou ik de commissaris willen feliciteren met het uitbrengen van dit kaderprogramma. Het is een buitengewoon belangrijk initiatief omdat we op deze manier in staat zijn om te komen tot de bundeling van alle energieprogramma's in één kader. Ik denk dat het ook nodig is om aan de ene kant te vermijden dat er overlapping ontstaat en anderzijds de doorzichtigheid, de transparantie van een energiekaderprogramma gewoon te versterken. Als je op alle mogelijke deelterreinen kleinere programma's hebt, dan is het natuurlijk heel moeilijk om te kunnen overzien wat in de verschillende programma's staat en wat het verschil is tussen SAVE, ALTENER, SYNERGY en dergelijke. Ik denk dat met het energiekaderprogramma een belangrijke wens in vervulling is gegaan van zowel de Raad als het Europees Parlement.
Mijnheer de Voorzitter, een energiekaderprogramma heeft natuurlijk wel gevolgen. Je kunt dat niet zomaar maken. Het betekent op de eerste plaats dat de horizontale coördinatie binnen DG XVII moet worden versterkt om ervoor te zorgen dat samenhangende programma's worden gemaakt, maar op de tweede plaats - en dat vinden we eigenlijk nog veel belangrijker - dat er ook horizontale coördinatie gaat ontstaan tussen de DG's.
Ik zal u met twee voorbeelden aangeven waarom dat van groot belang is. Voorzitter, we weten allemaal dat na Kyoto met name besparingen zullen worden gevonden in de energiesector. Het energiebeleid neemt op dat punt een cruciale rol in. Het kan niet zo zijn dat het energiebeleid een onderdeel wordt gemaakt van het milieubeleid want dan ga je namelijk de twee andere doelstellingen van het energiebeleid, namelijk de security of supply , dus de zekerheid van de voorzieningen, en de prijsconcurrentie ondergeschikt maken aan de milieudoelstelling en dat willen we uiteraard niet. Maar het is natuurlijk helder dat er op dat terrein heel veel moet gaan gebeuren. Ik denk dus dat we ervoor moeten zorgen dat het energiebeleid een prominentere rol gaat spelen en dat vervolgens zo ook een bijdrage kan worden geleverd aan de doelstellingen van Kyoto.
Het tweede voorbeeld is natuurlijk datgene wat er op het ogenblik gebeurt in Midden- en Oost-Europa. De uitbreiding komt eraan. Er bestaat geen acquis communautaire , noch op het gebied van energie, noch op het gebied van nucleaire zaken. Dat betekent ook dat de energiesector op dat punt een belangrijke rol moet gaan spelen. Derhalve is dus van belang dat commissaris Papoutsis ten opzichte van zijn collega Hans van den Broek in DG I A nu een instrument in handen heeft om ook de horizontale coördinatie af te dwingen. Ik vind dat een toe te juichen zaak en ik hoop dus ook dat de commissaris van het nieuwe instrumentarium gebruik gaat maken en ik ben ook tevreden over het feit dat er nu reeds sprake is van coördinatie-overleg tussen de DG's onder leiding van directeur-generaal Benavides. Ik heb de indruk dat dat de goede weg is.
Mijnheer de Voorzitter, de juridische grondslagen waren natuurlijk ook nodig voor de twee andere kleinere programma's: ETAP en SURE. ETAP is natuurlijk in die zin van groot belang omdat het namelijk gegevens oplevert die je nodig hebt om een langetermijnenergiebeleid te kunnen voeren.
Met betrekking tot het algemene energiekaderprogramma hebben wij de ambities een beetje opgevoerd. Met name meer aandacht gevraagd voor een paar zaken. In de eerste plaats meer aandacht voor warmtekrachtkoppeling. In de tweede plaats voor de implementatie van de gas- en elektriciteitsrichtlijn, met name dat er op dat punt een vinger aan de pols wordt gehouden. Amendement 9, punt 1 g, is van groot belang. We hopen dan ook dat de commissaris ons regelmatig op dat punt wil rapporteren over de uitvoering van de gas- en elektriciteitsrichtlijn, want we vinden dat van essentieel belang.
Dan is het vierde lid van amendement 9 ook van groot belang omdat daarmee de horizontale coördinatie nog verder kan worden uitgestrekt, niet alleen naar de Europese Unie maar ook naar de andere instellingen, zoals bijvoorbeeld de Europese Investeringsbank die heel veel projecten zou kunnen doen en een zekere vorm van aansturing vanuit de Europese Unie is op dat punt buitengewoon nuttig.
Mijnheer de Voorzitter, kernenergie houdt ons altijd bezig. In het SURE-programma hebben wij een maximale inspanning met elkaar gedaan om te zorgen dat de veiligheidsnormen zo hoog mogelijk worden. Maar ik hoop wel dat de coalitie tussen SPD en Groenen die nu in Duitsland aan het ontstaan is er niet toe zal leiden dat het standpunt dat eerder door de socialistische fractie is ingenomen met betrekking tot kernenergie zal worden verlaten. Ik denk dat we dan bezig zijn met nationale coalitiepolitiek en daar zouden we het Europees Parlement niet voor moeten gebruiken.

Adam
Mijnheer de Voorzitter, vaste brandstoffen, het onderwerp van mijn verslag, hebben niet bepaald een goede reputatie. Toch werd 15 % van onze primaire energie in de Europese Unie vorig jaar nog uit vaste brandstoffen gewonnen en bedraagt het aandeel van vaste brandstoffen in de wereld nog altijd 25 %. Wereldwijd gebruiken wij nu meer vaste brandstoffen dan in 1990. De wereldhandel in steenkool neemt toe. Het is duidelijk dat steenkool en andere vaste brandstoffen in de energievoorziening van de wereld nog lang een sleutelrol zullen spelen, in het bijzonder in China en India.
In het vooruitzicht van de uitbreiding is dat ook een belangrijke vaststelling met betrekking tot Polen en onze samenwerkingsovereenkomsten met andere landen van Oost-Europa, in het bijzonder Rusland en Oekraïne. De sleutelwoorden in mijn verslag zijn "zuinig" en "schoon" . Ik bedoel daarmee een efficiënt gebruik van vaste brandstoffen en een schone verbranding, zodat de emissies in de atmosfeer niet schadelijk zijn voor de gezondheid. Dat zijn onze doelstellingen voor het gebruik van vaste brandstoffen in de toekomst.
Er bestaan al schone technologieën en er worden er nieuwe ontwikkeld. Vorige week nog had ik de eer en het genoegen de heer Papoutsis te mogen vergezellen toen hij de start gaf voor een geavanceerd project voor een ultra-superkritische stoomcentrale die een rendement van 55 % zal halen. De centrale zal op poederkool draaien en stoom van 700- C gebruiken. Veertig ondernemingen in de Europese Unie zijn bij dit uiterst innovatieve project betrokken.
Ik herinner er ook aan dat de wereldmarkt voor uitrusting voor stroomopwekking een waarde van 3 miljard ecu per jaar vertegenwoordigt en dat die tegen 2005 naar verwachting tot 6 miljard ecu zal oplopen. De Europese industrie krijgt hier een enorme kans om niet alleen veel geld te verdienen, maar ook om het milieuvriendelijke gebruik van steenkool elders in de wereld te bevorderen.
Het programma dat ik in mijn verslag aan het Parlement voorstel, zal voor de onontbeerlijke stimulans zorgen om informatie over de bestaande technologieën te verspreiden en om, in het kader van de EU-programma's inzake onderzoek en ontwikkeling en met gebruikmaking van de beschikbare financiële middelen, meer onderzoeks- en demonstratieprojecten op te zetten.
Uit financieel oogpunt is dit voor de Gemeenschap misschien maar een onbeduidend en goedkoop programma. Het biedt echter reusachtige mogelijkheden voor de Europese industrie en voor de bevordering van de milieuvriendelijke verbranding van vaste brandstoffen.

Soulier
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, ik voer het woord naar aanleiding van de raadplegingsprocedure inzake het meerjarenprogramma SYNERGY ter bevordering van de internationale samenwerking in de energiesector.
De drie hoofddoelstellingen zijn: derde landen helpen bij het voorbereiden, uitwerken en uitvoeren van een energiebeleid, de industriële samenwerking inzake energie te bevorderen tussen onze Unie en derde landen en de externe acties van de Europese Unie op het gebied van energie te coördineren.
Dit programma loopt reeds. De Commissie levert in dat verband trouwens uitstekend werk, mijnheer de commissaris. Er is voor het ogenblik al heel wat aan de gang: voorlichting en opleiding op het gebied van energie, prognoseanalyse, dialoog, informatie-uitwisseling, opleiding en verbetering van het samenwerkingskader.
Laten wij echter duidelijk zijn: SYNERGY is geen programma waarmee bijvoorbeeld een elektriciteitscentrale kan worden opgezet of een volledige gassector kan worden hervormd. SYNERGY is een klein programma: 36, 4 miljoen ecu voor vijf jaar, een bedrag waarmee weinig kan worden aangevat, zou het om concrete realisaties gaan. De bedoeling is bij te dragen tot het algemene denkwerk en tot de prognostische analyse en bepaalde projecten te kunnen opstarten vooraleer ze door de grote programma's PHARE, TACIS of MEDA worden overgenomen. Wij hebben trouwens de wens geuit dat die complementariteit duidelijker wordt omschreven. Het specifieke aan dit programma, waar wij sterk aan gehecht zijn, is dat het een forum creëert waar informatie, ervaringen en knowhow kunnen worden uitgewisseld en dat derde landen moet helpen hun energieproductie en -verbruik te beheersen.
Ik wil gewoon twee à drie punten onderstrepen. Wij weten dat het energieverbruik in de wereld voortdurend toeneemt. Ik hoorde op de televisie dat het gat in de ozonlaag almaar groter wordt. Energie moet onze voortdurende bezorgdheid zijn. Het energieverbruik zal blijven stijgen, weliswaar langzamer in de OESO-landen, maar sterker in Azië en Latijns Amerika en in mindere mate in het Middellandse-Zeegebied.
Ten tweede moeten wij met de anderen overleggen. De energiebronnen zijn immers niet onuitputtelijk en Europa is afhankelijk van derde landen voor zijn energiebevoorrading, wat een invloed heeft op de veiligheid. Als wij Zuid-Amerika en Azië helpen bij het uitstippelen van een rationeler en milieuvriendelijker energiebeleid, dan kan de hele planeet daar alleen maar wel bij varen en dan draagt dat rechtstreeks bij tot onze veiligheid.
Een laatste punt, SYNERGY is geen volledig nieuw programma. De rechtsgrondslag bestaat al sinds 1995. De kredieten voor dit programma vertonen echter een licht dalende trend. Nochtans is SYNERGY essentieel voor de internationale samenwerking en voor de dialoog met de anderen, en ik gebruik bewust niet het woord "vreemdelingen" . Daarom vroeg ik in een amendement dat de middelen voor SYNERGY worden vastgesteld op 18 % van het totale budget van het kaderprogramma voor energie. Anders bestaat de kans dat dit budget nog wordt teruggeschroefd.
Tot besluit wil ik zeggen dat het hier weliswaar om een klein programma gaat, dat echter zijn deugdelijkheid heeft bewezen. Met weinig middelen konden interessante en concrete zaken worden verwezenlijkt. In vergelijking met de grote programma's SAVE en ALTENER, de twee andere belangrijke onderdelen van het kaderprogramma voor energie, kan het bijkomstig lijken. Wij mogen echter niet vergeten dat alleen dat programma zorgt voor de externe aspecten van het energiebeleid. Een dergelijk instrument van internationale samenwerking links laten liggen zou dus ongegrond en onbedachtzaam zijn.

Seppänen
Mijnheer de Voorzitter, als we over energie spreken, spreken we over leefwijze en veiligheidsbeleid. Zoals hier al is gezegd, groeit het energieverbruik, maar niet-hernieuwbare energiebronnen gaan verloren. Dit kan een schok teweegbrengen in de leefwijze van de mensen in de geïndustrialiseerde landen.
Ook in de Europese Unie is te zien dat de afhankelijkheid van de import groter wordt. Energie wordt steeds meer uit andere landen buiten de Europese Unie geïmporteerd. Dit komt doordat traditionele energiebronnen goedkoop zijn. Fossiele brandstoffen zijn goedkoop. Ik kan beter zeggen te goedkoop, omdat het geen stimulans is om de criteria voor de energieproductie te veranderen. In het jaar 2020 zal de Europese Unie voor 90 % afhankelijk zijn van geïmporteerde olie, voor 80 % van geïmporteerde steenkool en voor 70 % van geïmporteerd gas. Nu moet men zich afvragen of dit een gewenste situatie is. Streven we hiernaar? Als we een dergelijke importafhankelijkheid niet willen, moeten we snel maatregelen treffen om in de Europese Unie energie te gaan produceren. De gebieden vanwaar energie wordt geïmporteerd zijn namelijk vaak instabiel. Olie komt hoofdzakelijk uit het Midden-Oosten en gas uit Rusland. Als er niets wordt gedaan, zal er geen alternatief zijn voor de productie in deze gebieden.
Nu heeft de Commissie een gemeenschappelijk kaderprogramma voor de verschillende energieprogramma's opgesteld. Het is een goede rechtsgrondslag voor het gebruik van financiële middelen in de Europese Unie. We moeten er echter van uitgaan, dat de Europese Unie steeds meer middelen moet gebruiken voor deze specifieke programma's, want als er niets wordt gedaan, zijn we strategisch afhankelijk van de import uit instabiele landen.
We hebben ook andere beperkingen met betrekking tot het gebruik van energie, waarmee rekening gehouden dient te worden en waaraan de EU-lidstaten zich verbonden hebben. We hebben het Verdrag van Kyoto, waarmee wordt getracht een klimaatsverandering tegen te houden. Als er niets wordt gedaan, zal de Europese Unie niet kunnen voldoen aan de doelstellingen van het Verdrag van Kyoto. De lidstaten zijn namelijk nog niet begonnen met maatregelen om de CO2 -uitstoot tegen te gaan. In het kaderprogramma worden de maatregelen met betrekking tot energiebesparing onvoldoende uiteengezet en wordt vooral te weinig aandacht besteed aan het feit dat er door middel van besparing getracht moet worden invloed uit te oefenen op de leefwijze van de mensen. Deze kwestie komt beter naar voren in de mededeling van de Commissie, die naar aanleiding van Kyoto is gepubliceerd en waarin radicale eisen staan voor een verandering van leefwijze die ook in de andere energieprogramma's van de Unie in acht genomen dienen te worden.
Bovendien is in het kaderprogramma het belastingbeleid onvoldoende behandeld. Belastingbeleid is een indirecte manier om besparingen te beïnvloeden en het is misschien de meest effectieve manier om te besparen, omdat andere technologische besparingen wel door de markt in acht genomen worden. Voor de consumenten is de prijs echter de belangrijkste factor en de prijs kan worden beïnvloed door middel van besparingen.
Wat de afzonderlijke programma's betreft, is het CARNOT-programma voor een efficiënter gebruik van energie zeer bescheiden en voornamelijk gebaseerd op de uitwisseling van informatie. Er moet worden overwogen of het de moeite loont zulke kleine programma's die zo weinig middelen krijgen überhaupt in gebruik te nemen. Ik stel voor om op het moment dat de Commissie voor de eerste keer verslag uitbrengt van de tenuitvoerlegging van dit programma, ook de betekenis van het hele programma te overwegen. De alternatieven staan ook in het kaderprogramma. Het belangrijkste is ALTENER, waar we in de toekomst op terugkomen, maar persoonlijk denk ik dat het zeer moeilijk is om een aandeel van 12 % van hernieuwbare energiebronnen in de energieproductie te halen, als er niets wordt gedaan.
Het energiegebruik en de importafhankelijkheid nemen toe. Op deze manier worden de doelstellingen van het Verdrag van Kyoto en de doelstelling in ALTENER om tot een aandeel van 12 % van hernieuwbare energiebronnen te komen niet bereikt. Wat dit betreft hoop ik, verwijzend naar ons debat van dinsdag, dat commissaris Papoutsis zijn retoriek verandert, volgens welke hij hoop en geloof schept in deze doelstellingen. Het zou beter zijn als de Commissie ervan uit zou gaan dat men deze niet zal bereiken. De feiten moeten worden erkend en ook moet worden erkend dat de lidstaten niet echt aan deze doelstellingen zijn gebonden.

Linkohr
Mijnheer de Voorzitter, ik kan mij bijna onvoorwaardelijk aansluiten bij wat de heer Seppänen gezegd heeft. Dit heeft me bijzonder verheugd, vooral ook omdat hij gewezen heeft op de gevaren van de toenemende afhankelijkheid van import. De Commissie heeft daar trouwens ook al meermaals op gewezen. Naar aanleiding hiervan wil ik opmerken dat als de euro eenmaal is ingevoerd en er zou een plotse stijging van de energieprijzen plaatsvinden, dit dan niet alleen een risico zou inhouden voor het energiebeleid, maar ook voor het monetaire beleid. We hebben nu niet de tijd om hierover te debatteren, maar ik denk dat dit duidelijk is.
Ik zou de rapporteurs, de leden Van Velzen, Adam en Soulier, heel hartelijk willen bedanken voor deze drie verslagen. Ze zitten goed in elkaar. Ik zou ook de Commissie uitdrukkelijk willen feliciteren met het voorstel van dit goed doordachte meerjarenprogramma voor acties in de energiesector dat, zoals reeds gezegd is, voor meer transparantie zorgt en verscheidene programma's samenbundelt. Ik ben ook heel tevreden dat de kwestie van de safeguards , namelijk het toezicht op nucleair materiaal in de vroegere Sovjet-Unie, uitdrukkelijk in een van de programma's is opgenomen. Zelfs al wordt er weinig geld aan uitgegeven, is het toch een programma dat onze veiligheid aanmerkelijk kan verhogen.
Waar ik wel kritiek op heb is dat we hier geconfronteerd worden met een wirwar van verschillende wetsartikelen die voor de leek eigenlijk niet meer te begrijpen zijn - dat is echter niet de schuld van de Commissie, maar van onze rechtsgrondslagen. Het ene programma is gebaseerd op artikel 35, het andere op artikel 130 S, het derde op een artikel van het Euratom-Verdrag. Het is nu eenmaal zo. Ik herhaal dat dit geen verwijt is aan de Commissie, maar een verwijt aan de Europese Unie, die er tot nu toe niet in geslaagd is de verschillende aspecten van het energiebeleid onder één hoofdstuk te brengen, zoals bijvoorbeeld bij de trans-Europese netwerken, en het volledige medebeslissingsrecht te geven aan het Parlement.
Laten we eerlijk zijn, we zitten hier alleen maar om onze mening te geven. We worden geraadpleegd, maar niemand hoeft zich iets aan te trekken van wat we hier zeggen. De raadplegingsprocedure betekent dat men zijn mening mag zeggen, die dan in elf talen wordt vertaald en vervolgens in de vuilnisbak belandt. Ik weet dat de Commissie onze verklaringen heel serieus opneemt, maar zij hoeft dat niet te doen. Dit is onbevredigend, en ik zou hier nogmaals willen benadrukken dat het voor ons buitengewoon belangrijk is dat een eigen rechtsgrondslag wordt gecreëerd voor het energiebeleid op grond waarvan het Parlement volledige medebeslissingsbevoegdheid krijgt.
Over de omvang van het programma is reeds gezegd dat die vrij beperkt is. Ik heb dit eens uitgerekend. Laten we veronderstellen dat in de Europese Unie jaarlijks zo'n 150 miljard ecu wordt uitgegeven aan investeringen op het gebied van energie. Als deze schatting klopt, beloopt dit programma 0, 03 % van de totale investeringen voor energie. Het is geen overbodige investering, maar we moeten ons wel realiseren wat we met dit bedrag kunnen doen.
Daarom zou ik hier nogmaals willen voorstellen dat we ons niet enkel bezighouden met financiële programma's, maar ook met financial engineering . Ik kan nu geen beter woord bedenken, zo noemt men het in het Engels. Het is een methode waarbij banken als partners worden ingezet in het energiebeleid om projecten die economisch gezien nauwelijks levensvatbaar zijn door banken te laten financieren, terwijl de overheid de meest risicovolle factoren dekt. Ik roep de Commissie en de Begrotingscommissie van het Parlement op meer gewicht te hechten aan dit thema. Misschien kunnen we methodes ontwikkelen, die immers al gedeeltelijk voorhanden zijn, om de investeringen op het gebied van energie in de Europese Unie te bevorderen.
Ik wens nogmaals de Commissie te bedanken voor de bundeling van alle energieprogramma's en zou ook nog eens de rapporteurs willen bedanken, en ik hoop dat we ook in de toekomst zullen blijven werken aan deze thema's.

Estevan Bolea
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ook ik wil de drie rapporteurs bedanken voor hun bijdrage aan een programma dat, hoewel er een klein budget voor wordt uitgetrokken, bijzonder belangrijk is. Om redenen die ons allen bekend zijn is in het Verdrag geen energiebeleid opgenomen. Mijnheer de commissaris, het hangt van u af, van uw Directoraat-generaal XVII; u hebt het laatste woord over het belangrijkste onderdeel van de economie. Zonder energie is er geen sprake van levenskwaliteit; zonder energie is er geen productie mogelijk.
We kunnen er niet onderuit. Van alle handelsactiviteiten neemt de handel in aardolie op wereldschaal de eerste plaats in. Meer dan de helft van de eerste tien bedrijven van de wereld zijn energiebedrijven. Het werd tijd dat DG XVII een aantal studies maakte die weliswaar een begin, een eerste stap vormen, maar waaraan nog heel wat moet worden gesleuteld. In dit verband, mijnheer de commissaris, zou ik u erop attent willen maken dat vooruitgang boeken meer een kwestie van wilskracht is dan van capaciteiten, en uw DG heeft nog heel wat werk voor de boeg.
Alle milieuproblemen hebben op de een of andere manier met energie te maken of toch 80 % van de belangrijke problemen. Ik ben van mening dat men in DG XI kortzichtig te werk gaat. U moet de oplossingen bestuderen en daarom lijkt mij het ETAP-programma van wezenlijk belang. Het is een feit dat wij de markten voor elektriciteit en gas hebben geliberaliseerd, maar nu is het aan u om te onderzoeken welke richting wij uitgaan. In zekere zin staat de zekerheid van de energievoorziening op het spel, ook al beschikken wij op dit moment over voldoende en goedkope energiebronnen; de energie-efficiëntie staat op het spel - zoals reeds is aangehaald - aangezien het energieverbruik in Europa bijzonder groot is. Wij moeten tijdens de productie minder energie gebruiken en u bent ertoe verplicht voor iedereen studies te verrichten. En vanuit deze Vergadering zullen wij met behulp van de Commissie begrotingscontrole alles in het werk stellen opdat voor dit punt meer middelen worden vrijgemaakt.
Nu wil ik het over de steenkool hebben. Wij mogen de steenkool absoluut niet uit het oog verliezen. Europa beschikt over zeer schaarse energievoorraden. Als we het Verenigd Koninkrijk buiten beschouwing laten, blijft Nederland over, dat een kleine hoeveelheid gas bezit, en natuurlijk Noorwegen. De overige landen hebben zo goed als geen eigen energie. Spanje is voor 70 % van het buitenland afhankelijk en de weinige energie die we hebben - goed of slecht, dat doet er niet toe - moeten we gebruiken. Ik zou dan ook het belang van het CARNOT-programma willen onderstrepen. Bij de uitbreiding zullen er landen toetreden die veel meer steenkool gebruiken. Vergeet de steenkool niet, mijnheer de commissaris. Voorlopig is het einde van het steenkooltijdperk nog niet in zicht. 50 % van de elektriciteit in de wereld wordt met steenkool opgewekt: in de Verenigde Staten meer dan 50 %, in China zal het gebruik van steenkool sterk toenemen, evenals in India. Wij hebben behoefte aan een schone maar vooral efficiënte verbranding.
Het is wenselijk dat de milieukwesties, die onlosmakelijk met het energieprobleem zijn verbonden, officieuze verklaringen inhouden en tezamen met het technologiebeleid worden aangepakt. Daartoe zullen niet alleen het vijfde kaderprogramma - ikzelf ben de rapporteur voor het specifieke programma "Energie en milieu" - maar ook de energieprogramma's en de middelen waarover u ongetwijfeld in de toekomst zult beschikken toe bijdragen. Mijn opmerkingen ten spijt wil ik de rapporteurs en de Commissie, meer bepaald het Directoraat-generaal XVII, feliciteren met het geleverde werk.

Plooij-van Gorsel
Voorzitter, mijnheer de commissaris, collega's, in de eerste plaats wil ik mijn vreugde uitspreken over het voorstel van commissaris Papoutsis om alle energieprogramma's onder te brengen in één kaderprogramma. Mijn fractie heeft meerdere malen benadrukt dat dat nodig was en wij juichen het initiatief toe, al is het dan ook op een wat laat tijdstip. Natuurlijk wil ik graag ook alle rapporteurs van deze morgen feliciteren met hun uitstekende verslagen.
Collega's, één kaderprogramma voor energiemaatregelen biedt het voordeel een duidelijke strategie te kunnen ontwikkelen voor acties op het gebied van energie. Daarmee wordt overlapping tussen programma's voorkomen. Ook kunnen de schaarse budgetten beter worden ingezet. Mijn fractie betreurt het dat de Raad stelselmatig onvoldoende financiële middelen toekent aan programma's die gericht zijn op energie-efficiëntie en bevordering van duurzame energie. Dit staat haaks op de verplichtingen die de Unie in Kyoto is aangegaan. Zonder nieuwe middelen voor onderzoek naar nieuwe energietechnologieën kunnen de Kyoto-doelstellingen niet gehaald worden.
Overigens worden in Agenda 2000 de programma's SAVE en ALTENER aangeduid als prioritair. Maar wat bedoelt de Commissie daar dan mee? Want voor deze programma's werd het budget door de Raad drastisch gekort. Wat zijn de prioriteiten? Het is dan ook te hopen dat de naderende uitbreiding van de Unie de Raad tot inkeer zal brengen. Want juist in investeringen in Centraal- en Oost-Europese landen brengen onze euro's het dubbele op.
Collega's, de toekomstige energiesituatie in Europa en in de wereld wordt vooral bepaald door de milieuproblematiek. De liberale fractie pleit dan ook al jaren voor een geïntegreerde aanpak van energie en milieu. Één kaderprogramma voor energie- en milieubeleid onder de gemeenschappelijke noemer "duurzame ontwikkeling' is volgens mijn fractie dan ook de volgende stap die de Commissie dient te maken.

Bloch von Blottnitz
Mijnheer de Voorzitter, het onderhavige energiekaderprogramma laat eens te meer overduidelijk zien hoe lastig het is dat we geen apart energiehoofdstuk hebben voor energiebeleid. Dit energiekaderprogramma is absoluut niet coherent; het is gebaseerd op verschillende rechtsgrondslagen - de heer Linkohr heeft hier al op gewezen. De toegewezen middelen zijn armzalig, lachwekkend, daar hoeven we niet eens over te debatteren. Zo kunnen we onmogelijk onze taken en verplichtingen van Kyoto nakomen, noch zullen de nodige innovaties bevorderd worden en onze afhankelijkheid van de invoer van energiebronnen zal er absoluut niet door afnemen.
Nog verbazingwekkender is de volkomen onbeholpen poging om kernenergie door middel van het SURE-programma als het ware in de sector van normale energiebronnen te loodsen. Bovendien gaat het om Euratom - dan hebben we helemaal niets meer in te brengen. Het gaat daarbij alleen om safeguard en het vervoer van radioactieve stoffen. Het valt niet te ontkennen dat safeguard heel belangrijk is, maar dat heeft hier niets mee te maken.
Wat het vervoer van radioactieve stoffen aangaat, mis ik in het voorstel van de Commissie op de eerste plaats een uniform meldingssysteem en een meldplicht. Die zijn er helemaal niet, zoals met name de schandalen in het voorjaar in Duitsland hebben aangetoond, al hebben deze ervoor gezorgd dat tot nu toe alle nucleaire transporten verboden zijn.
Er zou toch een eenvormige visie moeten bestaan over de veiligheidseisen waaraan containers voor vervoer van radioactieve stoffen moeten voldoen. Het kan toch niet dat alleen computersimulaties worden toegepast, wat tegenwoordig in de mode is. In Amerika is dit overigens verboden. Op dit punt moet ik de heer Van Velzen, die dacht dat wij opeens te vinden zouden zijn voor dierproeven, meedelen dat dit natuurlijk onzin is! Maar er bestaat een crash-test, een vuurtest, en wat dies meer zij. Thans worden in de EU totaal verschillende containers voor nucleaire transporten gebruikt die voor een groot deel niet meer beantwoorden aan de veiligheidseisen en daarom juist verboden zijn.
Hieruit blijkt toch dat we enerzijds een energiekaderprogramma zouden moeten hebben met aanzienlijk meer financiële middelen en gekoppeld aan uniforme rechtsgrondslagen, in plaats van hier en daar wat aan te rommelen, en dat we ons anderzijds natuurlijk met de sector van de kernenergie moeten bezighouden. We moeten ons eindelijk gaan bezighouden met het afvalprobleem, wat betekent dat we een hoop geld zullen moeten uitgeven. Wat doen we met het bestaande nucleaire afval? Dat wordt alleen maar van het ene land naar het andere verplaatst en niemand weet waarheen. Er bestaan ideeën voor methodes in verband met transmutatie of verglazing. Op dit gebied zouden we onze taken moeten vervullen en meer moeten investeren, en we kunnen dat niet zomaar eventjes in het kader van het vervoer- en energiebeleid afhandelen.
Dat zouden pas toekomstgerichte doelstellingen zijn en daar vind ik in deze voorstellen niets van terug. Dat betreur ik ten zeerste. Ik zie wel dat de Commissie goede bedoelingen heeft, maar deze gaan helemaal niet de goede kant uit.

Ewing
Mijnheer de Voorzitter, als wij een energiebeleid proberen op te zetten, ben ik het er met mevrouw Bloch von Blottnitz volkomen over eens dat wij daarvoor een gecoördineerde rechtsgrondslag nodig hebben. Ik stel ook voor dat slechts een enkel lid van de Commissie zich met het energiebeleid bezighoudt. Dat zou nuttig zijn.
Wij horen dat de liberalisering uiteindelijk tot goedkopere brandstoffen moet leiden. Ik vrees echter dat daarvan in mijn land onder de huidige regering niet veel van terecht zal komen. Onze afhankelijkheid van invoer is onvoorstelbaar groot en zal tegen 2020 nog veel groter worden. Een van de vorige sprekers zei dat wij voor onze totale energievoorziening voor 70 % afhankelijk zijn van anderen: voor olie, steenkool en gas is dat respectievelijk 90 %, 80 % en 40 %. Een andere spreker merkte op dat wij zullen moeten rekenen op invoer uit zeer onstabiele landen. Daarover moeten wij ons zorgen maken.
De hernieuwbare energiebronnen bieden vele mogelijkheden, maar er is weinig geld beschikbaar en er gebeurt op dat terrein ook weinig. In het Verenigd Koninkrijk is de nucleaire lobby erin geslaagd een voortreffelijk programma op het gebied van hydro-elektriciteit te doen stopzetten. De Britse Raad voor hydro-elektriciteit was eigenaar van grote stukken land om nog andere programma's op te zetten, maar die plannen werden afgebroken. De nucleaire lobby was te sterk. Ook professor Salter van de universiteit van Edinburgh had een schitterend project. Hij is de uitvinder van de zogenaamde Eend van Salter, een goedkope manier om uit golfslag energie te produceren. De streek waar ik woon is daarvoor uitstekend geschikt. Ze is ook uitstekend geschikt om energie uit wind te produceren. Ook op dat gebied heeft men nog niet veel gedaan. Wat het gebruik van windenergie betreft, kunnen wij veel van Denemarken leren. De Eend van Salter werd door de kernindustrie de nek omgedraaid onder het voorwendsel dat het systeem niet zou werken.
Het voorbije jaar waren Britse nucleaire inspecteurs in mijn kiesdistrict, meer bepaald in Dounreay, 136 dagen aan het werk. Een kleine berekening leert dat elke inspecteur daarvoor 5.000 pond per dag kreeg. De inspecteurs formuleerden op 23 punten zware kritiek op Dounreay. Zend dus geen afval naar Dounreay in de veronderstelling dat het daar veilig zal worden verwerkt!
In het Lagerhuis werd onlangs meegedeeld dat Dounreay in het belang van de veiligheid van Europa afval uit Georgië had aanvaard. Toen het afval was aangekomen, bleek dat de nucleaire inspecteurs de vergunning om het op te werken hadden ingetrokken nadat zij gedurende 136 dagen klachten hadden geformuleerd over lozingen in zee, in een schacht en op stortplaatsen. De Lagerhuiscommissie voor handel en industrie leverde kritiek op de geheimdoenerij.
Wat de Eend van Salter betreft, gaf Tony Benn, die toen minister van Energie was, toe dat hij het Lagerhuis had misleid door te verklaren dat kernenergie veilig en goedkoop is en dat het materiaal niet voor militaire doeleinden bestemd is. In juni van dit jaar werd echter toegegeven dat de regering 73 kilogram voor de aanmaak van wapens geschikt nucleair materiaal voor militaire doeleinden naar Aldermaston had gezonden. Die geheimdoenerij moet ophouden. Sta niet toe dat uw landen afval naar Dounreay zenden! Wij mogen het niet opwerken!

Sandbæk
Mijnheer de Voorzitter, het EU-energiebeleid dient een radicale koerswijziging te ondergaan om zo snel mogelijk te kunnen overschakelen naar duurzaamheid, waarbij hernieuwbare energiebronnen de belangrijkste doelstelling zijn en de energieprijzen een weerspiegeling moeten zijn van de reële kosten voor het milieu. Zonder deze doelstelling heeft het kaderprogramma niet veel zin. Naast het feit dat duurzame energiebronnen geen CO2 uitstoten, garanderen zij een energievoorziening op lange termijn en nemen zij de dreiging van het geopolitieke aspect weg.
De Deense ervaringen zijn duidelijk. Er zijn goede resultaten geboekt, omdat particuliere initiatieven in een veilig economisch kader voor de consumenten zonder inmenging van de overheid stabiele groeimogelijkheden hebben gekregen. Richtlijnen, centraal bestuur en liberalisering vormen een potentiële dreiging voor een stabiele groei in de sector van duurzame energiebronnen. De inspanningen moeten daarentegen een zo groot mogelijk spectrum omvatten, waarbij lokale initiatieven de aanzet zijn voor de energievormen van morgen. Deze initiatieven dienen te komen van stabiele consumentenverenigingen en kleinere instellingen en ondernemingen. De huidige, strenge administratieve normen en de aanzienlijke autofinanciering van de energieprogramma's hebben echter geleid tot een concentratie bij de gevestigde instellingen en grote kapitaalkrachtige ondernemingen, die geen subsidies nodig hebben. Een kaderprogramma dat aan deze richtsnoeren beantwoordt, zou ik begroeten en ik wil iedereen aanbevelen de groene amendementen tegen kernenergie, in het bijzonder amendement 17, te steunen.

Lataillade
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, onze collega Alain Pompidou, coördinator van de Fractie Unie voor Europa het onderwerp dat wij behandelen, is opgehouden en laat zich verontschuldigen.
Het is mijn taak u het standpunt van onze fractie uiteen te zetten in dit gecombineerde energiedebat. Allereerst wil ik de drie krachtlijnen onderstrepen die ten grondslag liggen aan het energiekaderprogramma voor de periode 1998-2002. De bedoeling ervan is te zorgen voor transparantie, samenhang en coördinatie van de acties van de Europese Unie en aldus bij te dragen tot de continuïteit van de voorziening, tot eerlijke concurrentie en tot milieubescherming.
Het kaderprogramma stoelt op drie essentiële doelstellingen: zorgen voor een stabiele rechtsgrondslag voor de acties van de Unie; versterken van de coördinatie van de acties die vallen onder het Directoraat-generaal van de Commissie belast met energie; invoeren van een nieuw kader om de acties op energiegebied beter te coördineren met communautaire acties op andere gebieden, met name structuurfondsen, programma's voor externe steun of onderzoeksprogramma's. Onze fractie zal de voorstellen van de rapporteur steunen. Ze beogen in de eerste plaats een betere follow-up van de tenuitvoerlegging van de elektriciteitsrichtlijn van 1996 en van de gasrichtlijn van 1998, opdat de interne energiemarkt een echt succes wordt zowel in het belang van de Europese bedrijven als van de gezinnen.
Wij zullen ook de voorstellen steunen waarin de nadruk gelegd wordt op de belangrijke rol van het energiekaderprogramma in het uitbreidingsproces. Tenslotte staan wij ook achter de voorstellen die een grotere transparantie van de follow-up beogen en wijzen wij erop dat het budget voor het energiekaderprogramma het mogelijk moet maken de uitdagingen van het komende decennium aan te gaan.
Onze collega Van Velzen slaagde erin het ETAP-programma te verbeteren dankzij amendementen om de prognostische analyses en het marktonderzoek te verbeteren met het oog op de geleidelijke liberalisering van de elektriciteits- en gasmarkt en op een grotere continuïteit van de energievoorziening. Het SURE-programma moet ervoor zorgen dat radioactief materiaal veilig wordt vervoerd, met name in het licht van de toetreding van de landen die reeds aan het TACIS-programma deelnemen. Wij steunen het. Het verslag van André Soulier heeft de grote verdienste dat het voor de periode 1998-2002 zorgt voor internationale samenwerking inzake energiebeleid dankzij de handhaving van het SYNERGY-programma, dat wij onvoorwaardelijk steunen.

Pinel
Mijnheer de Voorzitter, het is uiteraard goed dat wij een heel hoog veiligheidsniveau halen op nucleair gebied en ook op andere gebieden. Ik denk dat de Franse nucleaire sector, die heel veilig is, terzake als referentie moet dienen. Toch vraag ik dat men wat dieper nadenkt over het energieprobleem. Ik behoor tot diegenen die vinden dat, ongeacht het veiligheidsniveau, kernenergie echt een zwaard van Damocles is boven onze hoofden.
De risico's zijn velerlei. Sommige komen frequent ter sprake, andere worden eigenaardig genoeg nooit vernoemd: in de eerste plaats het menselijke risico, waarbij een verkeerde handeling tot een ramp als die in Tsjernobyl kan leiden; het technologische risico inherent aan de veroudering van de materialen. Wie zegt ons dat de toekomstige beleidsmakers over 20 of 40 jaar zo verstandig zullen zijn om de nucleaire installaties te vernieuwen? Inzonderheid in geval van ernstige en chronische economische crisis. Het terroristisch risico, dat zeker niet mag worden genegeerd en het oorlogsrisico waarover nooit wordt gepraat.
Geachte collega's, wat zullen volgens u, in geval van conflict, de eerste doelwitten zijn bij een eventuele raketaanval? De installaties voor energieproductie natuurlijk en dus de kerncentrales. Men is het er trouwens al lang over eens dat een nul-risico uitgesloten is.
De conclusie lijkt mij dan ook duidelijk: wij moeten ons geleidelijk aan uit de nucleaire sector terugtrekken.

McNally
Mijnheer de Voorzitter, ik feliciteer de rapporteurs en commissaris Papoutsis, die hier geen gemakkelijke taak heeft. Zijn taak is nooit gemakkelijk omdat energie implicaties heeft die verschillende parlementaire commissies aangaan.
Ik vind het interessant dat hier zo veel eensgezindheid heerst. Nu ik in elf verschillende talen ongeveer hetzelfde heb gehoord, zij het met licht verschillende accenten en, wat kernenergie betreft, verschillende opvattingen, voel ik mij wel zeer Europees.
Wij vinden het goed dat hier een kader wordt gecreëerd dat voor een soort rechtsgrondslag zorgt. Na de moeilijkheden die de laatste twee jaar met betrekking tot de kredieten voor de energieprogramma's zijn gerezen, weet ik dat op dat terrein iets moet gebeuren. Dit kader creëert nu een rechtsgrondslag voor een bepaalde periode, maar wat het ontbreken van een uniforme rechtsgrondslag betreft, heb ik dezelfde bedenkingen als de heer Linkohr. De begroting is niet aangepast.
Zoals andere sprekers voor mij, betreur ook ik dat de lidstaten er tijdens de onderhandelingen in Amsterdam niet in geslaagd zijn een energiehoofdstuk in het Verdrag in te voegen. Energie vertoont veel meer dan alleen milieuaspecten. De heer Adam wees terecht op de mogelijkheden voor de export van steenkooltechnologie. Ik houd van zijn uitspraak "zuinig en schoon" . Misschien klinken die woorden niet in alle talen even goed, maar in het Engels passen ze voortreffelijk bij elkaar.
In dit kader zijn niet alle aspecten van het energievraagstuk opgenomen. Een aantal aspecten van Euratom ontbreken, alsook onderzoek, structuurfondsen, MEDA en belangrijke onderdelen van PHARE en TACIS. Energie heeft ook implicaties voor ontwikkelingshulp, landbouw, vervoer en belastingen. Als wij de parlementaire commissies hervormen, mogen wij niet denken dat een commissie milieubeheer zich met alle aspecten van energie kan bezighouden. Als wij de commissies hervormen, wat misschien een interessant idee is, moeten wij het uitvoerig over energie hebben.
Ik heb al gezegd dat het Euratom-Verdrag een doeltreffend middel was om het gebruik van kernenergie, waarover wij verschillende opvattingen hebben, te bevorderen. Er moet een intergouvernementele overeenkomst komen die ons voor duurzame energie en energie-efficiëntie een soortgelijke oplossing biedt. Ik heb u mijn voorstel voorgelegd. Misschien is "handvest" een beter woord dan "verdrag" . In elk geval is een handvest gemakkelijker te realiseren. Ik hoop dat de commissaris daarvan werk zal maken. Wij zullen hem weldra een instrument ter hand stellen om hem daartoe aan te zetten.
Ik vind het goed dat een deel van de werkzaamheden van Euratom in een algemeen kader wordt opgenomen, zodat voortaan een enkel beheerscomité zich met de werkzaamheden van SURE zal bezighouden. Wij moeten in die richting voortwerken. Het is nogal ongerijmd dat wij voor een uiterst belangrijke en complexe aangelegenheid zoals energie twee aparte verdragen hebben.

Matikainen-Kallström
Mijnheer de Voorzitter, we staan voor veeleisende problemen. Terwijl we de uitbreiding naar het oosten voorbereiden, neemt de afhankelijkheid van geïmporteerde energie toe. Er moet naar gestreefd worden de levering van energie zeker te stellen. Het belangrijkste vind ik het ontwikkelen van even hoge veiligheidsstandaarden voor alle kerncentrales en het vervoer van radioactieve materialen. Deze eisen moeten ook bij de toetredingsonderhandelingen worden betrokken. De doelstellingen van het Energiehandvest ten aanzien van de samenwerking tussen Oost-Europa en de Europese Unie op het gebied van veiligheid, milieu en energie moeten worden geïmplementeerd.
Meer gebruik maken van warmtekrachtkoppeling is een effectieve manier om dichter bij de doelstellingen van Kyoto te komen en het gemeenschappelijk milieubeleid positief te beïnvloeden. Daarmee wordt een efficiënt gebruik van energie in de EU-lidstaten op de korte en middellange termijn bevorderd. Het gebruik van warmtekrachtkoppeling is sterk verbonden aan de nationale doelstellingen van de lidstaten, maar desondanks hebben we ook inzet op communautair niveau nodig. De Unie moet ernaar streven dat warmtekrachtkoppeling als geheel wordt bevorderd en dat we de markt het besluit laten nemen wat de meest concurrerende brandstof is. Als de doelstelling het verminderen van de uitstoot van broeikasgassen is, dan zijn alleen kernenergie en hernieuwbare energiebronnen geschikt als fundamentele oplossing van het energievraagstuk.

Lindqvist
Mijnheer de Voorzitter, naar mijn mening staan wij voor twee grote maatschappelijke opgaven op energieterrein. De eerste is het stimuleren van duurzame milieuvriendelijke energiebronnen, vooral voor zover afkomstig uit het biorijk, zoals hout, pellets, briketten en biogas. Dat is de manier om duurzame energiebronnen te krijgen. De tweede opgave is het geleidelijk afschaffen van kernenergie, olie en kolen, die tenslotte niet duurzaam zijn.
Het is van belang dat dit zich allemaal in fasen voltrekt, zodat wij als gekozen volksvertegenwoordigers de afbouw van kernenergie en de fossiele brandstoffen olie en kolen kunnen stimuleren, en daarmee de markten de stimulans geven die nodig is voor het streven naar duurzame energiebronnen. Als dit met kracht en op de juiste manier wordt doorgezet, zullen wij daarmee op termijn een duurzame energiemarkt kunnen stimuleren, met milieuvriendelijke brandstoffen voor toekomstige generaties.

Holm
Mijnheer de Voorzitter, wij horen de sprekers hier zeggen dat wij ons moeten richten op het milieu, duurzaamheid en een veilig en onuitputtelijk energiestelsel. Dat moet dan toch betekenen dat de meeste mensen hier vandaag ook zullen stemmen voor de amendementen van de Fractie De Groenen. Die gaan namelijk nu net over die zaken als milieu, duurzaamheid, veiligheid en langetermijnbeleid.
In Zweden zijn wij nu begonnen de kernenergie geleidelijk af te schaffen. Met de komst van de nieuwe regeringscoalitie in Duitsland zal nu ook daar de kernenergie worden afgebouwd. Dan moet ook de EU zich aan de realiteit aanpassen en enig vertrouwen in de toekomst krijgen. De EU kan niet de kernenergie zo lang mogelijk gewoon maar blijven omarmen, maar moet zich uit de omarming losrukken en zich richten op de toekomstige ontwikkeling en de duurzame energiebronnen. Daar horen noch kernenergie toe, noch olie, of kolen.
Ik hoop dan ook dat de meesten onder ons collega Bloch von Blottnitz zullen steunen, die uit naam van de V-Fractie de amendementen over de geleidelijke afschaffing van kernenergie heeft ingediend.

Blokland
Voorzitter, de energiesector is volop in beweging. De gas- en elektriciteitsmarkt zijn verder geliberaliseerd. In de toekomst zullen we steeds meer afhankelijk worden van energiebronnen buiten de Unie. Wij zijn daarom een sterk voorstander van energiebesparing en het verder stimuleren van alternatieve energiebronnen. Alles moet in het werk worden gesteld om het relatieve aandeel van duurzame energiebronnen sterk te vergroten. Om een aandeel van twaalf procent of zelfs vijftien procent in 2020 te halen, is er aanvullend belasting- en landbouwbeleid nodig. Ook moet het onderzoek naar verbetering en verdere ontwikkeling van zonne-energie gestimuleerd worden.
Coördinatie en integratie door middel van een kaderprogramma is gewenst teneinde de verschillende energieprogramma's op elkaar af te stemmen. Het is een goede zaak dat met het voorgestelde kaderprogramma zoveel mogelijk de ontwikkelingen, inclusief analyses en prognoses, actief worden gevolgd. Wat betreft de activiteiten in de nucleaire sector, daarin kunnen we niet terughoudend genoeg zijn. Zolang er goede perspectieven zijn voor alternatieve energiebronnen, die ook nog eens veiliger zijn en waarvan het geproduceerde afval minder problemen oplevert, heeft dat onze voorkeur. Wij zijn het met de rapporteur eens om ook de kandidaat-lidstaten te betrekken bij de verbetering van de nucleaire veiligheid.

Kronberger
Mijnheer de Voorzitter, de beslissing over de toekomstige energiehuishouding is veruit een van de belangrijkste uitdagingen voor de Europese Unie. Ik heb het gevoel dat de Commissie het belang van het energievraagstuk nog niet helemaal inziet. Er vallen weliswaar enkele lofwaardige initiatieven te constateren, zoals bijvoorbeeld de aankondiging dat het Witboek voor hernieuwbare energiebronnen er zal komen. Maar het ALTENER II-programma, waar nauwelijks financiële middelen voor zijn uitgetrokken, zal niet zorgen voor een kentering in het energiebeleid.
Deze kentering is om vijf redenen noodzakelijk. De milieureden ligt voor de hand. De andere redenen zijn werkgelegenheid, matiging van het grondstoffenverbruik, de potentiële exportmarkt, die we niet mogen overlaten aan Japan en de Verenigde Staten. De belangrijkste reden is de volgende: er worden thans oorlogen gevoerd om energiebronnen, en naarmate deze energiebronnen schaarser worden, zullen deze oorlogen nog toenemen. Kernenergie is beslist niet de oplossing.
We hebben net de laatste weken gehoord over de reactorproblemen in Frankrijk, de atoomstaat bij uitstek, waar zelfs de continuïteit van de energievoorziening niet gegarandeerd was. Gisteren hebben we uit Tsjernobyl het griezelige bericht gekregen dat mogelijk een grotere ramp dan in 1986 te gebeuren staat. De amendementen van mevrouw Bloch von Blottnitz zijn daarom een noodzakelijke correctie op dit programma.

Graenitz
Mijnheer de Voorzitter, ik zou om te beginnen de rapporteur willen bedanken voor het werk dat zij gedaan heeft en mij op twee punten willen concentreren.
Ten eerste, de rechtsgrondslag. Zoals sommige sprekers al vermeld hebben, is het heel goed dat we met dit meerjarenprogramma voor acties in de energiesector op zijn minst een rechtsgrondslag hebben gecreëerd voor een periode van vijf jaar. Maar volgens mij is het niet meer dan een lapmiddel waar we enige tijd mee voort kunnen. Wat we werkelijk nodig hebben, is een energiehoofdstuk in het Verdrag dat toepasselijk is op alle soorten energie, zodat alle energiebronnen dezelfde kansen krijgen en niet, zoals nu het geval is, de nucleaire sector aanzienlijk meer steun krijgt en bevoordeeld wordt boven andere energiebronnen.
Ik ben van mening dat we met een dergelijk energiehoofdstuk ook veel gemakkelijker een oplossing kunnen vinden voor wat de heer Van Velzen aan de orde heeft gesteld, namelijk de totstandbrenging van een acquis communautaire in deze sector, met uniforme normen, voorschriften, zoals hoe elektrische centrales - en ik heb het niet alleen over kerncentrales - moeten worden geconstrueerd, welke veiligheidsmaatregelen moeten gelden. Daardoor zouden we ook een duidelijker beeld kunnen krijgen van de kosten in de gemeenschappelijke elektriciteitsmarkt. Een elektrische centrale die hernieuwbare energiebronnen omzet in elektriciteit moet in geval van nood kunnen rekenen op de plaatselijke brandweer. In een kerncentrale moeten heel wat veiligheidsmaatregelen genomen worden en het kan gebeuren dat een hele landstreek onbewoonbaar wordt door een ongeluk.
Ten tweede zou ik het willen hebben over de noodzaak van een duurzaam energiebeleid voor het bereiken van de Kyoto-doelstelling. We kunnen in deze sector geen vrede nemen met holle woorden. Anders zullen we de Kyoto-doelstelling niet halen, en verzuimen we bovendien onze Europese economie te ordenen volgens moderne principes gericht op milieubehoud, klimaatbeheersing en spaarzaam grondstoffenverbruik. Terwijl de Amerikanen veel te kortzichtig zijn en nog niet beseffen dat de omschakeling van de economie op energiebesparende maatregelen en op het gebruik van alternatieve energiebronnen veel meer opbrengt dan wat ze in eerste instantie kost, kunnen we als Europeanen niet alleen het voortouw nemen door te zeggen dat we het milieu willen beschermen, maar ook door onze eigen industrie op die manier te laten innoveren. Bij een tekort aan grondstoffen is de dwang tot innovaties altijd groter geweest dan in tijden van overvloed, als men zich niet hoeft te bekommeren over het gebruik van energiebronnen en van andere grondstoffen.
Laat ik eindigen met wat ik reeds gezegd heb bij de aanneming van het auto-olieprogramma. Modern industriebeleid is milieubeleid, en met het oog op een betere ontwikkeling van de Unie moeten we het energiebeleid een rol laten spelen in het milieubeleid.

Vaz da Silva
Mijnheer de Voorzitter, het lijdt geen twijfel dat de integratie in een kaderprogramma van de her en der verspreide acties op het gebied van de studies en analyses betreffende de internationale samenwerking, hernieuwbare energiebronnen, energie-efficiëntie, doelmatig gebruik van de vaste brandstoffen en nucleaire veiligheid een geschikte strategie is om de ontwikkeling van deze sector te garanderen.
Aangezien de verslagen van onze collega's Van Velzen, Soulier en Adam alle desbetreffende programma's uitvoerig en uitstekend behandelen, zou ik enkel nog willen zeggen dat ik hoop dat met al deze programma's snel een aanvang wordt gemaakt en ik denk daarbij ook aan ALTENER en SAVE, twee programma's die een onderdeel vormen van het eerste energiekaderprogramma, ook al weet ik maar al te goed dat in de Raad niet iedereen daarmee akkoord gaat.
In elk geval zullen deze programma's, ongeacht of ze al dan niet in een kaderprogramma worden opgenomen, moeten worden voortgezet en zal daar een groter budget voor moeten worden uitgetrokken, aangezien de convergentie op dit gebied nog ver te zoeken is. De samenhang in Europa mag immers niet beperkt worden tot zijn economische en sociale dimensie, maar moet ook op de energiesector worden toegepast.
Anderzijds dient het energiebeleid van de Unie de nodige duidelijkheid en vastberadenheid aan de dag te leggen om de invloed van de nucleaire lobbygroepen aan banden te leggen. Tot slot zou ik nog willen opmerken dat de opname van artikel 130 betreffende het milieu in de medebeslissingsprocedure het voordeel heeft dat het programma over een dubbele rechtsgrondslag beschikt: artikel 235 en artikel 130. Zowel de aandacht voor het milieu als de volwaardige deelname van het Parlement aan de besluitvorming kan de kwaliteit van het kaderprogramma alleen maar ten goede komen.

Lange
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, hartelijk dank voor uw poging om verscheidene onderdelen van het Europees energiebeleid te bundelen. Ik weet hoe moeilijk dit is, want energiebeleid is inderdaad een mijnenveld. Over twee dingen zou ik nog iets willen zeggen. Ten eerste, wat het gebruik van kernenergie betreft: de meeste landen van de Europese Unie zien af van kernenergie, en sommige landen die vroeger kernenergie gebruikt hebben, bereiden zich nu voor op de stopzetting van hun kernenergieprogramma. Ook een van de grote lidstaten is hier volop mee bezig.
Het gaat toch niet aan dat in het kader van een programma waar iedereen aan meebetaalt alleen geïnvesteerd wordt in onderzoek en werkzaamheden op het gebied van nucleaire veiligheid. Volgens mij moeten we dit bijstellen zodat de inspanningen van landen die geen kernenergie meer gebruiken en er vanaf willen volop gesteund worden. Het kan niet zo zijn dat alle lidstaten het kernenergieprogramma van enkele lidstaten steunen. We moeten ook duidelijke, aanvullende accenten leggen voor de landen die willen afstappen van kernenergie.
Ten tweede, de financiële middelen zijn slechts een pleister op de wonde voor het Europees energiebeleid. Daarmee kan men geen kentering in het energiebeleid tot stand brengen. In aanvulling op dit programma hebben we wetsvoorstellen nodig; enerzijds op het gebied van energiebelasting, anderzijds met het oog op de bevordering van hernieuwbare energiebronnen door een richtlijn inzake elektriciteitsvoorziening die van toepassing is in heel Europa. Daarom zou ik u nogmaals nadrukkelijk willen verzoeken, mijnheer de commissaris, ervoor te zorgen - ook met het oog op de nieuwe regering in Duitsland - dat er opnieuw werk wordt gemaakt van het voorstel voor een energiebelasting in Europa, zodat de Commissie zo vlug mogelijk een voorstel voor de elektriciteitsvoorziening in heel Europa op tafel kan leggen.

García Arias
Mijnheer de Voorzitter, wegens tijdgebrek zie ik mij genoodzaakt me tot het CARNOT-programma te beperken. Hoewel de heer Adam hier niet aanwezig is, zou ik hem mijn gelukwensen willen overbrengen. In de eerste plaats zou ik echter de Europese Commissie willen feliciteren. Aan haar hebben wij immers dit kaderprogramma te danken dat voor meerdere jaren beleidslijnen uitstippelt op het gebied van de energiesector en dat een duidelijke inspanning levert om de verschillende sectoren op coherente wijze te coördineren en te benaderen.
Wat het CARNOT-programma betreft, geloof ik dat wij werkelijk behoefte hadden aan een programma dat de uitvoer van milieuvriendelijke technologieën op het gebied van de steenkoolverbranding bevordert en dat de verspreiding van de onderzoeksresultaten en de samenwerking binnen de Europese Unie en op internationaal vlak in de hand werkt. Ik denk dan in het bijzonder aan andere Europese landen waar de steenkool een centrale plaats inneemt en die de desbetreffende sector grotendeels moeten renoveren en aanpassen aan de milieuvereisten waarvan wij allen wensen dat zij worden gerespecteerd.
Mijnheer de Voorzitter, ik zou de tijd die mij rest willen gebruiken om een algemene beschouwing te formuleren in verband met de situatie van het onderzoek inzake steenkool. Ik ben namelijk van mening dat de toestand zorgwekkend is. Net zoals in vele andere industriesectoren moet men in deze tak van de technologie op middellange en lange termijn denken en op dit moment ziet de toekomst er onzeker uit. De Raad heeft besloten dat de niet-aangewende middelen van het budget van het EGKS-Verdrag betreffende de sector kolen en staal - het onderwerp van dit debat - in de Europese Unie moeten worden opgenomen en geïntegreerd.
De door de Commissie verstrekte gegevens over de onderzoeksprojecten inzake steenkool wijzen er echter op dat wij in dit opzicht nergens staan. En nu bespreken wij het vijfde kaderprogramma. De Commissie heeft voorgesteld dit soort onderzoek opnieuw in dit toekomstgerichte programma op te nemen. Met uitzondering van Duitsland, mevrouw Estevan Bolea, ik herhaal, met uitzondering van Duitsland, stemt geen enkel land ermee in het onderzoek inzake steenkool in het vijfde kaderprogramma op te nemen, ook Spanje niet. Mijnheer de commissaris, het zou toch jammer zijn dat deze wetenschappelijke verworvenheden, die juist bijdragen tot een schone en efficiënte steenkoolverbranding, niet worden benut. Des te meer daar ik ervan overtuigd ben dat het niveau van de Europese technologie meer dan behoorlijk is en absoluut niet hoeft onder te doen voor het aanbod van de internationale markt en in sommige gevallen zelfs ronduit hoger ligt. De verschillende landen kunnen het onderzoek natuurlijk individueel voortzetten, maar tot nog toe was de rijkdom van het onderzoek juist te danken aan de Europese samenwerking. Ik wens dan ook van harte - en ik ben niet de enige - dat dit zo zal blijven.

Papoutsis
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik wil graag allereerst de drie rapporteurs, de heren Van Velzen, Soulier en Adam, van harte bedanken voor hun uitstekende verslagen. Het voorstel van de Commissie voor het kaderprogramma voor acties in de energiesector is van doorslaggevend belang voor de verwezenlijking van een communautair energiebeleid. Met dit programma worden drie strategische doeleinden beoogd.
Ten eerste moet er voor de acties in de energiesector een stabiele rechtsgrondslag komen die meerdere jaren van kracht blijft.
Ten tweede moet er een samenhangend, allesomvattend en soepel kader komen voor alle acties in het kader van het energiebeleid.
Ten derde moet een optimale coördinatie worden gegarandeerd met de acties in het kader van andere beleidsvormen. Zoals u weet zijn wij geconfronteerd met enkele grote uitdagingen in de energiesector. Onze allereerste prioriteit is de verzekering van de bevoorrading. Dat betekent dat de endogene energiebronnen optimaal moeten worden gebruiken en tegelijkertijd een internationale samenwerking tot stand moet worden gebracht. Zoals de heer Van Velzen reeds zei, is een dergelijke samenwerking zeker met het oog op de komende uitbreiding van groot belang. De toetredingskandidaten moeten zich immers aanpassen aan de communautaire verworvenheden op energiegebied. Ook moeten snel maatregelen worden getroffen voor de verbetering van het mededingingsvermogen van de Europese bedrijven. De verwezenlijking van een goed werkende interne energiemarkt zal ongetwijfeld een stap in de goede richting zijn.
Wij willen verder dat ons energiebeleid de milieudoelstellingen van de Gemeenschap eerbiedigt. Dit is zeer belangrijk en daarom moeten doeltreffende maatregelen worden getroffen voor niet alleen de energieproductie maar ook het energiegebruik. Wij zijn in de energiesector geconfronteerd met grote uitdagingen die ons dwingen het communautair energiebeleid af te stemmen op concrete doelstellingen. Dit moet een allesomvattend beleid zijn waarmee tevens zorg gedragen wordt voor een goede coördinatie met andere communautaire beleidsvormen. Dit liet immers tot nu toe enigszins te wensen over. Daarnaast moet het energiebeleid van de Gemeenschap een duidelijke internationale oriëntatie hebben. Energie is immers een belangrijk element in de internationale samenwerking. De heer Soulier wijst in zijn verslag met nadruk op de politieke betekenis van deze samenwerking. Ook in zijn inleiding van vandaag maakte hij daar gewag van. Daarvoor is niet alleen een allesomvattende aanpak nodig, maar moeten de betrokken partijen ook betere middelen krijgen voor hun onderlinge coördinatie en samenwerking. Dan wil ik nu ingaan op het hoofddoel van het kaderprogramma voor acties in de energiesector. Wij willen hiermee samenhang, doorzichtigheid en doeltreffendheid garanderen en een gecoördineerd optreden in het energiebeleid mogelijk maken. Het verheugt mij bijzonder dat het Europees Parlement akkoord gaat met de aanpak van de Commissie. Zoals het zich laat aanzien, zal ook de Raad zich achter deze aanpak scharen.
Veel sprekers noemden de financiering van het programma. Ik heb geluisterd naar de opmerkingen van de heer Linkohr, mevrouw McNally en de heer Van Velzen. Ons voorstel gaat gepaard met een financieel memorandum waarin voor het kaderprogramma voor acties in de energiesector een indicatief bedrag van 213 miljoen ecu is opgenomen. Ik wil hier echter bij aantekenen dat dit bedrag voor mij absoluut een minimum is. De begroting wordt echter, zoals u weet, een keer per jaar vastgesteld door de voor de begroting bevoegde autoriteit. Daarom zal het in belangrijke mate van het Europees Parlement afhangen of er voldoende middelen beschikbaar worden gesteld voor dit kaderprogramma.
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de Europese Commissie kan met een groot aantal van de door u ingediende amendementen akkoord gaan. Voor de duidelijkheid zal ik elk verslag apart noemen. Wat ten eerste het verslag van de heer Van Velzen betreft, kan ik u zeggen dat de meeste amendementen een verduidelijking betekenen van het Commissievoorstel.
Ik ben het roerend met u eens dat energie een zeer belangrijke rol zal spelen in het uitbreidingsproces. Daarom neemt de Commissie amendement 5 over. Ook ben ik het ermee eens dat bij de liberalisatie van de energiemarkt de klemtoon moet worden gelegd op de tenuitvoerlegging van de richtlijnen en het toezicht daarop. Daarom aanvaard ik de amendementen 1, 2 en 4. Ik kan echter niet akkoord gaan met het voorstel tot invoering van een apart programma voor het toezicht op de interne markt. De Commissie heeft reeds alle initiatieven genomen die onderwerp zouden kunnen zijn van een dergelijk subprogramma. Daartoe is zij verplicht uit hoofde van het Verdrag en de richtlijnen voor de interne markt. Wij zullen binnenkort een begin maken met het daarvoor noodzakelijke mechanisme. Bovendien zal het toezicht op de interne markt deel uitmaken van het ETAP-programma. Daarom kan ik niet instemmen met alinea 1 g) van amendement 9. Alinea 1 d) is verder een hinderpaal voor een soepele tenuitvoerlegging van het CARNOT-programma en daarom kunnen wij ook daarmee niet instemmen. De rest van amendement 9 is echter wel aanvaardbaar. Aanvaardbaar zijn tevens de amendementen 3, 6 en 11 waarmee een verbetering van de coördinatie en de doorzichtigheid wordt beoogd. Wij kunnen echter met het oog op de beschikbare financiële middelen niet instemmen met de laatste zin van amendement 8. Daarmee loopt men vooruit op de toekomstige financiële perspectieven. Wij kunnen echter wel onze goedkeuring hechten aan het eerste gedeelte van amendement 8 en amendement 7, mits hierin een kleine redactionele wijziging wordt aangebracht. Wij moeten verder amendement 14 van de hand wijzen, daar dit het algemene evenwicht van ons voorstel zou aantasten. Ik ben het in principe niet oneens met de inhoud van de amendementen 12, 13, 15 en 16. Mijns inziens worden deze amendementen echter reeds gedekt door het huidige programma en daarom geven wij de voorkeur aan de huidige formulering. Evenmin kunnen wij de amendementen 17, 19 en 21 overnemen. Deze stroken niet met het standpunt van de Commissie ten aanzien van kernenergie. Bovendien druisen de amendementen 18, 20 en 22 in tegen de institutionele bepalingen van de Verdragen. Wij moeten tot slot ook amendement 23 verwerpen daar dit reeds is gedekt door het aanvankelijke voorstel.
Staat u mij nu toe kort commentaar te leveren op het vraagstuk van de kernenergie. Deze vorm van energie bestaat en zolang deze bestaat, zijn wij als Europese Unie, op grond van het EURATOM-verdrag, verplicht te zorgen voor een zo groot mogelijke mate aan doorzichtigheid. Zoals u weet, staat het elk land vrij voor deze vorm van energie te kiezen. Als Europese Commissie proberen wij nieuwe energievormen te bevorderen en de energiebalans voor de toekomst te veranderen.
Dan ga ik nu over naar het ETAP-programma. De Commissie kan de meeste amendementen en met name de amendementen 1, 2, 3 en 5 overnemen. Ook aanvaarden wij amendement 2 alhoewel volgens ons ook consumentenorganisaties moeten worden opgenomen op de lijst van mogelijke deelnemers aan het programma.
Amendement 4 gaat over de analyse van het marktaandeel van hernieuwbare energiebronnen. Dit zeer belangrijke doel wordt echter reeds gedekt door de acties in het kader van het ALTENER-programma. Er is echter wel coördinatie nodig tussen ETAP en ALTENER en de Commissie belooft daarop te zullen toezien.
De Commissie kan instemmen met de amendementen 1, 2, 3, 4, 5 en 7 op het SURE-programma. Daarmee worden de doelstellingen van het programma verduidelijkt en de klemtoon gelegd op de noodzaak van meer doorzichtigheid. In amendement 3 is sprake van gemeenschappelijke veiligheidsnormen. De Commissie kan de inhoud van dit amendement aanvaarden - en ik denk dat ik op die manier een daadwerkelijk antwoord geef op de opmerkingen van mevrouw Bloch von Blottnitz - alhoewel deze zaak duidelijk in eerste instantie een bevoegdheid is van de lidstaten. De Commissie is hoe dan ook van mening dat met het SURE-programma de samenwerking tussen de lidstaten versterkt kan worden.
Tevens stemt de Commissie in met amendement 6, mits hierin enkele kleine redactionele wijzigingen worden aangebracht. In dit amendement is sprake van de industriële samenwerking met de GOS-landen en Rusland, met landen dus die deelnemen aan het TACIS-programma. Ons inziens dient wel duidelijk gemaakt te worden dat deze samenwerking moet uitmonden in de toepassing van gelijkwaardige veiligheidsnormen op hoog niveau. De Commissie kan de amendementen 8 en 11 niet overnemen daar deze niet stroken met haar standpunt inzake kernenergie. Evenmin kunnen wij de amendementen 9 en 10 en de daaruit voortvloeiende conclusies voor het vervoer van kernmateriaal aanvaarden. Wij kunnen in principe wel akkoord gaan met amendement 12, alhoewel de inhoud hiervan ons inziens reeds gedekt is in amendement 7.
Dan ga ik nu over naar het SYNERGY-programma. Wij kunnen, met uitzondering van amendement 1, akkoord gaan met alle door de commissie energie ingediende amendementen. Dit zijn de amendementen 2, 3 en 4. Wij kunnen niet instemmen met amendement 1 omdat ons inziens de financiële soepelheid daardoor wordt beperkt. Deze soepelheid is echter noodzakelijk gezien de razendsnelle ontwikkelingen in de wereld.
Het verheugt mij dat het Europees Parlement instemt met de noodzaak van een programma voor gebruik van schone koolsteen. Dit is het CARNOT-programma. De Commissie kan de amendementen 1, 2 en 4 wel, maar amendement 3 niet overnemen. In amendement 3 is sprake van de looptijd en de begroting van het programma. Als wij dit zouden overnemen, zou een soepele toepassing van het programma in gevaar worden gebracht. Bovendien is het mijns inziens bijzonder belangrijk dat alle programma's die deel uitmaken van het kaderprogramma dezelfde looptijd hebben. Afgezien daarvan ben ik het echter wel met de heer Adam eens dat wij moeten zorgen voor verspreiding van de onderzoeksresultaten in deze sector. Amendement 5 is evenmin aanvaardbaar en wel om formele redenen. Hierin worden immers de voormalige republieken van de Sovjet-Unie op voet van gelijkheid geplaatst met de Oost-Europese landen waarmee wij algemene samenwerkingsovereenkomsten hebben gesloten. De samenwerking op het gebied van vaste brandstoffen met de onder het TACIS-programma vallende landen is ongetwijfeld zeer belangrijk, maar wij moeten ons houden aan het officiële kader van deze samenwerking.
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik wil nogmaals de rapporteurs, de heren Van Velzen, Soulier en Adam, van harte bedanken voor hun uitstekende verslagen. Zoals u zojuist hebt gehoord, kan de Commissie instemmen met de meeste amendementen uit deze verslagen. Voordat ik afsluit, wilde ik nog uw aandacht vestigen op de twee resterende programma's van het kaderprogramma voor energie, op het SAVE- en het ALTENER-programma. Ik ben ervan overtuigd dat onze samenwerking met de rapporteurs voor deze twee programma's, mevrouw Bloch von Blottnitz en de heer Robles Piquer, evenzo opbouwend zal zijn als met de rapporteurs van vandaag. Dankzij de inspanningen van het Europees Parlement zal de Energieraad op 13 november in staat zijn vorderingen te boeken bij het kaderprogramma voor acties in de energiesector en de politieke aspecten daarvan in overweging kunnen nemen. Ik hoop dat tijdens deze Raad definitieve besluiten kunnen worden genomen over het kaderprogramma en de ETAP, SURE, SYNERGY en CARNOT-programma's. Ook hoop ik dat dan de politieke steun aan de SAVE- en ALTENER-programma's wordt bekrachtigd.

Elchlepp
Mijnheer de Voorzitter, staat u mij nog een korte vraag toe. ik vind de tegenspraak tussen uw aankondiging dat u hernieuwbare energiebronnen meer wilt steunen - en ik neem u op uw woord - en de volkomen belachelijke begrotingsbedragen die hier worden voorgesteld - volgens uw voorstel zou het gaan om 11 miljoen, terwijl in de ontwerpbegroting sprake was van 22 miljoen - bijzonder pijnlijk en betreurenswaardig, en we hopen dat dit bedrag enigszins kan verhoogd worden.
Als reden wordt aangevoerd dat een bedrag van meer dan 11 miljoen niet te beheren zou zijn. Dat vind ik volkomen onbegrijpelijk, gezien de grote achterstand bij de marktintroductie van energiebronnen op het gebied van biomassa's en fotovoltaïek, alsook de enorme perspectieven voor de exportbevordering in deze sector, met name voor het midden- en kleinbedrijf. Zou u misschien opnieuw een standpunt willen innemen, want dit argument houdt volgens mij geen steek!

Papoutsis
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag antwoorden op de vraag van de geachte afgevaardigde. Ik ben het met u eens dat sterker de klemtoon moet komen te liggen op de bevordering van het gebruik van hernieuwbare energiebronnen en op de verspreiding van nieuwe technologieën in deze sector.
De Europese Commissie heeft zich in haar begrotingsvoorstel en in haar financieel memorandum beperkt tot het bedrag dat volgens haar op grond van de huidige prognoses en vereisten noodzakelijk is en rationeel gebruikt zou kunnen worden. Wij hebben dit bedrag voor de financiering weliswaar voorgesteld, maar dit betekent absoluut niet dat wij ons hierop voor de toekomst vastpinnen. Als een bepaald beleid om politieke redenen wordt bevorderd, ligt het voor de hand dat de financieringsbehoeften daarvan in de toekomstige jaren zullen toenemen.
Zoals u echter weet, was de begrotingsautoriteit, te weten het Parlement en de Raad, een andere mening toegedaan. Zij hebben dit programma opgenomen in het algemene kader voor de financiële perspectieven. Het is dus uw taak, de taak van het Europees Parlement en van de Raad om te besluiten over het niveau van de financiële middelen en over de politieke rangorde van het vraagstuk betreffende hernieuwbare energiebronnen.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt om 12.00 uur plaats.
(De vergadering wordt tot 12.00 uur onderbroken)

Verwelkoming
De Voorzitter
Geachte collega's, wij hebben vandaag een delegatie uit Moldavië te gast, die ik van harte welkom heet. Deze delegatie wordt geleid door de heer Valeriu Matei, ondervoorzitter van het Moldavische parlement en door de heer Nikolae Tabacaru, minister van Buitenlandse Zaken van Moldavië.

Stemming
Bonde, Krarup en Sandbæk
Een communautair actieprogramma voor met de milieuverontreiniging samenhangende ziekten bevalt ons niet. Wij vinden het overbodig en nutteloos de Commissie op dit gebied bevoegdheden te geven. Het zou veel beter zijn de inspanningen hiervoor onder regie van de WGO op intergouvernementele basis te coördineren, omdat ziekten die met de milieuverontreiniging samenhangen, zich niet tot het EU-territorium beperken. Als er toch specifieke situaties zijn die een Europese samenwerking vereisen, kan dit gebeuren binnen de Europese groep van de Wereldgezondheidsorganisatie, die haar zetel heeft in Kopenhagen.
Deze tweede lezing van het verslag-Cabrol biedt ons echter alleen de mogelijkheid om over de amendementen een standpunt in te nemen. Wij opteren daarom voor een pragmatische benadering en stemmen voor een verhoging van de begrotingsmiddelen alsook voor de amendementen betreffende de extra evaluatieverslagen van de Commissie. Het verzoek aan de Commissie om bijkomende acties te nemen, kunnen wij daarentegen niet steunen.

Caudron
Sinds vele maanden reeds moeten wij ons uitspreken over voorstellen in verband met de volksgezondheid. Ik herhaal wat ik gezegd heb over de deskundigheid van de heer Cabrol op dat gebied.
Ik bevestig ook mijn steun aan de pertinente voorstellen van onze collega. Ik heb reeds mijn stemgedrag verklaard en gewezen op het belang van een krachtdadig beleid inzake strijd tegen met milieuverontreiniging samenhangende ziekten en dus tegen de milieuverontreiniging zelf.
Deze zomer werden in vele steden van de Europese Unie opnieuw pieken inzake vervuiling genoteerd. Het lijkt er niet op dat de situatie zal verbeteren. Als wij de vele problemen in verband met de waterkwaliteit in ogenschouw nemen, moet het duidelijk zijn dat dringend moet worden opgetreden. In Frankrijk waren er de jongste weken verschillende gevallen van watervervuiling. Die zijn volgens mij niet typisch voor Frankrijk. Het gaat hier niet om een zuiver Frans probleem maar om een Europees en zelfs mondiaal probleem.
Ik kan de houding van de Raad in verband met de beschikbare budgettaire ruimte niet begrijpen. Ik vind het niet verstandig de bepalingen die wij onlangs voorstonden in het kader van het actieprogramma inzake met milieuverontreiniging samenhangende ziekten zomaar te schrappen.
In afwachting van de eerste resultaten van een algemeen milieubeleid is het de taak van Europa de risico's verbonden aan de milieuverontreiniging en de gevolgen ervan voor de gezondheid te beheren.
Aanbeveling voor de tweede lezing-Viceconte (A4-0336/98)
Bonde, Krarup en Sandbæk
Het is belangrijk dat patiënten met zeldzame ziekten niet vergeten, maar geholpen worden. Dit moet in principe op intergouvernementeel niveau onder regie van de WGO gebeuren. Patiënten met zeldzame ziekten wonen niet alleen in de EU en bovendien wensen wij de Commissie op dit vlak geen bevoegdheid te geven. Wij stemmen tegen de amendementen die betrekking hebben op een gemeenschappelijke databank, de comitologie en opleidingsprogramma's. Wij stemmen echter voor de amendementen die de tekst verduidelijken. Ondanks onze principiële bezwaren kiezen wij voor een pragmatische houding en stemmen voor een verhoging van de financiële middelen.

Caudron
Ik constateer dat de Commissie een vijfjarenfinanciering aanvaardt voor zeldzame ziekten. Toch staat het belangrijkste nog te doen. Wij moeten nu immers in de middelen voorzien om deze beleidslijn uit te voeren.
Ik juich ook het initiatief van onze collega Guido Viceconte toe om het probleem van de zeldzame ziekten een communautaire dimensie te geven. Dit is een beslissing van het gezond verstand - en dat heeft in dit geval niets pejoratiefs - die ingegeven is door het feit dat dergelijke aandoeningen, waarvan sommige bijzonder ernstig zijn, maar een gering aantal personen treffen.
Het pakket maatregelen dat de rapporteur voorstelt lijkt mij in staat tegemoet te komen aan de behoeften inzake research voor dit heel specifieke domein, waar de nationale regeringen vaak niet direct aandacht voor hebben. Ik wil hun hiermee geen steen werpen, maar wij moeten toegeven dat research in dit vlak investeringsmiddelen vergt die de lidstaten afzonderlijk niet kunnen opbrengen. Europa moet dan ook tussenbeide komen.
Ik vind het tenslotte een goede zaak dat men alle personen die met deze zeldzame ziekten te maken hebben, in het programma wil opnemen. Zo kan men de families en de vrijwilligers helpen, die in het dagelijkse leven vaak aan hun lot worden overgelaten.
Laten wij tenslotte hopen dat de stellingname van het Europees Parlement de publieke opinie van het probleem bewust zal maken. Dat is absoluut noodzakelijk.

Jensen, Kirsten
De Deense sociaal-democraten stemmen voor het onderhavig verslag. Wij wijzen er echter op dat het probleem van de comitologie niet opgelost is. Wij verwijzen naar de verklaring van de Commissie in dit verband, waarin zij de wetgevende autoriteit voorstelt de comitologiebepalingen in alle bestaande wetgevende documenten te wijzigen en zodoende in overeenstemming te brengen met de nieuwe overeenkomst inzake comitologie.

Pradier
Ik feliciteer de heer Viceconte met zijn uitstekend verslag over zeldzame ziekten. Ik steun het onvoorwaardelijk. Ik ben het volledig met hem eens dat het een belangrijk dossier is en dat er dringend een echt communautair programma op dat gebied moet worden opgezet.
Inderdaad, het dossier van de zeldzame ziekten, en ook dit van de weesgeneesmiddelen (dat weldra in de parlementaire commissie wordt besproken en hopelijk vóór het einde van de zittingsperiode in plenaire vergadering zal worden behandeld) zijn echt onderwerpen waarmee de overheid zich moet bemoeien. De research in dat vlak en de nodige therapieën zijn geen winstbron voor de farmaceutische laboratoria. Ze aarzelen dan ook om geld te steken in het onderzoek terzake.
Toch zijn die zogenaamde "zeldzame" aandoeningen slechts zeldzaam voor diegenen de er niet door getroffen zijn. Zeldzaamheid kan nooit een reden zijn om geen behandeling te zoeken voor die patiënten, zogezegd omdat dit niet rendabel is. De patiënten zelf zijn echter voor 100 % getroffen! Het is dus de plicht van de overheid om de farmaceutische laboratoria op een of andere manier te dwingen op grond van een verplichting tot openbare dienstverlening op gezondheidsgebied. Die verplichting, die verantwoordelijkheid, moet uiteraard samengaan met steun om het onderzoek terzake te stimuleren.
Wij moeten dan ook een toereikend budget vrijmaken. Dit programma - evenals dat voor de weesgeneesmiddelen dat weldra wordt behandeld - moet dan ook voldoende financiële middelen krijgen, zodat volwaardige initiatieven mogelijk worden. De middelen mogen niet, zoals gewoonlijk, worden versnipperd. Zo moeten wij er ook ooit aan denken om de communautaire gezondheidsprogramma's te richten op rechtstreekse steun voor onderzoek en niet enkel op mooie bewustmakingscampagnes.
Wij moeten tenslotte de onvermijdelijke versnippering van de communautaire programma's tegengaan. Daarom moeten wij het vraagstuk van de comitologie aansnijden. Ik wil hier niet ingaan op de geheimen van deze occulte wetenschap. Het is vooral belangrijk beheersmethoden te vinden om de projecten te financieren op basis van hun kwaliteit en niet van de nationaliteit van de deelnemers. Parlementaire controle en een grotere transparantie lijken mij dan ook noodzakelijk.
Aanbeveling voor de tweede lezing-Anastassopoulos (A4-0325/98)
Ullmann
De Fractie De Groenen stemt in met het verslag-Anastassopoulos, omdat dankzij de hardnekkige, maar ook omzichtige onderhandelingen van de rapporteur een compromis uit de bus is gekomen dat laat hopen dat aan de wensen van het Parlement, die door de afwijzing van Raad en Commissie in de huidige tekst van de richtlijn nog niet in aanmerking waren genomen, op zijn minst formeel gevolg zal worden gegeven door de Commissie en dat deze zal laten onderzoeken hoe de door het Parlement beoogde regeling in de toekomst tot stand zou kunnen komen.
Het komt erop aan de rechtsbescherming van voorwaardelijke-toegangsdiensten zodanig uit te breiden dat niet alleen een passende vergoeding wordt gewaarborgd, maar ook de economische waarde ervan kan worden veiliggesteld tegen ongeoorloofde elektronische ingrepen.
We stemmen in met de beslissing van de rapporteur, nadat de bevoegde commissaris verklaard heeft gevolg te willen geven aan de doelstellingen van het Parlement inzake rechtsbescherming, om de totstandkoming van de richtlijn niet in gevaar te brengen door halsstarrig vast te houden aan de amendementen van het Parlement.
Aanbeveling voor de tweede lezing-Gebhardt (A4-0319/98)
Bébéar
Ik onderstreep hier regelmatig de geboekte vooruitgang op het vlak van de Europese harmonisering: eenheidsmunt, vrij verkeer, uniformering van de sociale bescherming, streven naar kwalitatief hoogstaande volksgezondheid...
Toch is er een domein waar we voor het ogenblik geen gelijke behandeling kunnen garanderen voor alle onderdanen. Diploma's, certificaten en andere beroepstitels genieten een verschillende erkenning naargelang men zijn beroep in het land van oorsprong of in een ander EU-land uitoefent.
Sinds de richtlijn van 8 februari 1996 werd aanzienlijke vooruitgang geboekt, met name in de juridische en de medische sector. Toch moet het ingevoerde systeem nog worden aangevuld, in het bijzonder wat de sectoren in de industriële sfeer betreft.
Tot op heden was de duur van de opleiding altijd belangrijker dan de verworven bekwaamheden. Er moet dan ook dringend een einde komen aan deze discriminatie die jaarlijks heel wat jongeren belet hun recht op vrij verkeer uit te oefenen.
De strijd tegen de werkloosheid en voor het scheppen van stabiele banen is een voortdurende zorg in de beslissingen die het Europees Parlement samen met de Commissie dient te nemen. Op dat vlak en op talrijke andere vlakken biedt het liberalisme antwoorden en oplossingen.
Een grotere liberalisering inzake erkenning van diploma's leidt niet naar dienstverlening of productie van mindere kwaliteit. Integendeel, ze maakt het mogelijk bekwaamheden, die thans in het land van oorsprong te vaak worden verwaarloosd, beter over de vijftien lidstaten te verdelen.
Laten wij de toegang tot werk niet ontzeggen aan jongeren die bereid zijn hun land te verlaten op voorwaarde dat men de in het land van oorsprong gevolgde opleidingen wil erkennen zonder al te veel administratieve of bureaucratische rompslomp.
Om die reden hecht ik mijn goedkeuring aan het verslag-Gebhardt.

Caudron
Deze nieuwe lezing van het verslag van mevrouw Gebhardt stemt mij vrij tevreden, aangezien de Raad de amendementen van ons Parlement heeft aanvaard. Dit bewijst duidelijk dat wij in staat zijn bepaalde beslissingen en maatregelen om te buigen.
Wij moeten er nu op toezien dat deze richtlijn op nationaal niveau wordt toegepast. Het baat immers niet op communautair niveau regelgevingen uit te vaardigen als die niet concreet worden gemaakt op het terrein.
Hoe dan ook, de erkenning van diploma's is een systeem dat gelukkig vrij goed werkt. Zoals onze collega vind ook ik dat men de kandidaat de keuze moeten laten tussen de proeve van bekwaamheid en de aanpassingsstage.
Het klopt dat op dit gebied aanzienlijke vooruitgang is geboekt. Toch vraag ik mij af onder welke voorwaarden personen die deze gelijkwaardigheid hebben gekregen, hun beroep zullen kunnen uitoefenen. Er zijn nog heel wat problemen inzake belasting, vrijheid van verblijf in een andere lidstaat en er lijkt geen verbetering merkbaar, althans niet in bepaalde landen van de Europese Unie.

Titley
Ik steun dit verslag ter bevordering van de erkenning van de diploma's die mensen in de gehele EU met veel inspanningen hebben behaald. Al te veel mensen, ook uit mijn kiesdistrict, werden al gediscrimineerd omdat ze hun diploma toevallig hadden behaald in een ander EU-land dan dat waarin ze wilden gaan werken.
De interne markt, die op het gebied van het verkeer van kapitaal, goederen en diensten jammer genoeg nog altijd niet volledig is voltooid, moet ook gelden voor personen die in een ander EU-land dan het hunne willen gaan werken.
In de praktijk worden voor die personen evenwel hoge bureaucratische barrières opgeworpen. Van hen wordt dan verwacht dat ze die hindernissen nemen, eventueel door een nieuwe opleiding te volgen in het land waar zij zich zijn gaan vestigen, om een beroep te mogen uitoefenen waarvoor ze al een opleiding hebben gekregen.
Als de machthebbers in de Europese Unie vinden dat wij kunnen onderhandelen over de erkenning van normen voor goederen die tussen Europa en andere delen van de wereld worden verhandeld, kunnen de regeringen en de Commissie het ongetwijfeld ook eens worden over de wederzijdse erkenning van diploma's door onze eigen EU-landen.

Verwaerde
Ik wil allereerst de rapporteur gelukwensen. Het verheugt ons dat de Raad de door ons Parlement in eerste lezing aangenomen amendementen bijna integraal heeft overgenomen in zijn gemeenschappelijk standpunt.
Die amendementen betreffen essentiële punten, waaronder de omschrijving van het begrip "bedrijfsleider" en het feit dat de Commissie na vijf jaar verslag moet uitbrengen over de toepassing van de richtlijn.
Deze tekst heft de liberaliserings- en overgangsrichtlijnen op en zorgt dus voor vereenvoudiging en inzichtelijkheid van de communautaire wetgeving inzake de uitoefening van de betrokken beroepen.
Hij maakt het ook mogelijk om, overeenkomstig het arrest van 1990 van het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen in de zaak Vlassopoulou, diploma's te erkennen die niet onder het algemene stelsel vallen.
Dit is een essentiële doelstelling omdat ze er concreet toe bijdraagt het beginsel van vrij verkeer van personen op het communautaire grondgebied te verwezenlijken.
Aanbeveling voor de tweede lezing-Marset Campos (A4-0324/98)
Malerba
Mevrouw de Voorzitter, ik zou willen dat mijn tegenstem wordt opgenomen in de notulen voor wat betreft amendement 6 op het zojuist aangenomen verslag-Marset Campos over de deelneming van het midden- en kleinbedrijf aan het onderzoeksprogramma.
Het gaat hierin niet om een detail. Ik heb niet de gelegenheid gehad er eerder over te spreken, dus ik zou dat nu willen doen. Dit amendement is erop gericht de voorschriften te veranderen die de openbaarmaking van de resultaten van gedeeltelijk door de Europese Unie gefinancierd onderzoek regelen, en de resultaten van het onderzoek gemakkelijker toegankelijk te maken voor het publiek. Als dat zou gebeuren, zou de motivatie van het midden- en kleinbedrijf om deel te nemen aan het kaderprogramma voor onderzoek eerder af- dan toenemen. Het is belangrijk dat de intellectuele eigendom goed wordt beschermd, zodat de kleine en middelgrote bedrijven die beperkte mogelijkheden hebben voor hun "productontwikkeling" hier daadwerkelijk gebruik van kunnen maken, en ik ben blij dat ook de Commissie negatief gereageerd heeft op dit amendement nummer 6, dat ik niet positief acht.

Ahern
Het is vreemd dat de Raad het niet met Parlement eens is kunnen worden over transparantie in de strijd tegen fraude. Wij hebben duidelijke en transparante regels nodig om alle betrokkenen in staat te stellen doeltreffend werk te verrichten. De Raad en de Commissie hebben met de voorstellen van het Parlement geknoeid. Wij kunnen dat niet dulden.

Caudron
Het verslag van onze collega Campos komt tegemoet aan twee eisen van ons Parlement en daarom volg ik ook zijn advies.
Meer nog dan op het verspreiden van de onderzoeksresultaten moeten de inspanningen gericht zijn op de inhoud van de onderzoeken. Het valt bijvoorbeeld te betreuren dat zo weinig rekening wordt gehouden met zeer geavanceerde innoverende projecten, hoewel er de komende jaren terzake heel wat op het spel staat.
Ik moet er eens te meer op wijzen dat woord en daad niet samenvallen. In een zo specifiek en wisselvallig domein moet men in staat zijn op de toekomst te mikken. Als de administraties, maar ook de investeerders zich zo lauw blijven opstellen, hoeft Europa niet te hopen dat het een belangrijke rol kan spelen in de sector van de nieuwe technologieën.
Ik treed dan ook de rapporteur bij wanneer hij pleit voor algehele transparantie inzake fraudebestrijding. Zonder te willen polemiseren, kan men zich toch vragen stellen. Die opmerking geldt trouwens niet alleen voor de onderzoekssector maar voor alle actieprogramma's van de Europese Unie. Ons voltallige Parlement heeft er reeds herhaaldelijk voor gepleit de strijd op te drijven tegen allerlei vormen van criminaliteit, in het bijzonder de financiële criminaliteit. Het zou absurd zijn die lijn niet door te trekken en de besteding van de communautaire fondsen, onder meer die voor onderzoek, niet te controleren.
Ik ben het tenslotte met de heer Marset Campos eens dat er eenvoudiger mechanismen moeten komen om de aan de projecten deelnemende teams te versterken en beter te coördineren.
De bijsturingen die wij vragen zijn zinvol. Ze lijken mij tegemoet te komen aan de verwachtingen van de meeste partners die bij het vijfde kaderprogramma voor onderzoek en ontwikkeling betrokken zijn. Ik hoop dat de Raad en de Commissie rekening zullen houden met deze opmerkingen die enkel een verbetering van het bestaande systeem beogen.

Theorin en Wibe
Uit onze contacten met de onderzoekswereld is duidelijk naar voren gekomen dat de onderzoeksprogramma's van de EU veel te veel bureaucratie voor de onderzoekers met zich meebrengen. Als men werkelijk iets voor het onderzoek wil doen, zouden deze gelden het beste naar de nationale raden voor wetenschappelijk onderzoek kunnen worden teruggestuurd. De onderzoeksprogramma's van de EU zijn opgezet met de beste bedoelingen, maar ze zijn ondoelmatig en bureaucratisch. Daarmee wordt het onderzoek niet geholpen, en ze moeten dan ook worden afgeschaft.
Verslag-Whitehead (A4-0334/98)
Díez de Rivera Icaza
Ik blijf bij mijn standpunt en ik herhaal vandaag hetgeen ik reeds eerder in deze Vergadering heb gezegd: de goede werking van de interne markt is volledig afhankelijk van het vertrouwen dat de gebruiker stelt in de producten en diensten. Dat is trouwens ook de conclusie die de Raad van Luxemburg verwoordt in de Verklaring over voedselveiligheid naar aanleiding van het BSE-schandaal. Deze harmonieuze benadering, die erop is gericht de consumenten en hun recht op schadeloosstelling en rechtspraak te beschermen en doelmatige internationale controle- en inspectiemethoden uit te bouwen, vereist dat de communautaire begroting meer middelen ter beschikking stelt. Dat is trouwens wat het Verdrag van Amsterdam en het daarin vervatte artikel 153, dat binnenkort van kracht wordt, vooropstelt. In het tegengestelde geval zal de werking van zowel de wetenschappelijke comités als de kwaliteitscontroles te wensen overlaten, hetgeen voor de consument rampzalige gevolgen zou hebben.
Aangezien het Europa van de burgers in vele opzichten samenvalt met het Europa van de consumenten, steun ik met mijn stem de tenuitvoerlegging van een duurzaam voedselbeleid ten behoeve van de consument.

Krarup
Het verslag over de instelling van een algemeen kader voor de communautaire activiteiten ten behoeve van de consumenten bevat een aantal initiatieven, die de consumentenbescherming ten goede kunnen komen. Ik sta dan ook positief tegenover de inhoud van het verslag. Ik zal mij evenwel van stemming onthouden, omdat consumentenbescherming en volksgezondheid principieel nationale aangelegenheden zijn en behoren tot een gebied waarover de EU niets te zeggen heeft.
In de overwegingen van het verslag staat dat de consumentenverenigingen betere mogelijkheden moeten krijgen om actief betrokken te worden bij de vaststelling van het consumentenbeleid. Ook wordt gespecificeerd dat het algemeen kader de vereiste financiële middelen ter beschikking moet stellen om een goede kwaliteit en efficiënte controle- en inspectiemethodes te kunnen garanderen ter bescherming van de consumenten en hun gezondheid. De nadruk op de rol van de consumentenverenigingen en de consumentenbescherming in het algemeen vind ik een belangrijk principe, dat kan bijdragen tot een grotere veiligheid en kwaliteit op het gebied van levensmiddelen, maar het verandert niets aan mijn opvatting dat zowel het consumentenbeleid als het gezondheids- en sociaal beleid een nationale aangelegenheid moet blijven. Dat de totstandbrenging van de interne markt een nationaal consumentenbeleid zo goed als onmogelijk heeft gemaakt, is juist een argument om toe te staan dat nationale regels die verder gaan dan de EU-regels, gehandhaafd blijven en goedgekeurd worden. De door de EU opgelegde totale harmonisatie is verkeerd.
In een hele reeks gevallen is immers gebleken dat het belang van de interne markt de overhand krijgt boven de consumentenbelangen. De drie additievenrichtlijnen betreffende kleurstoffen en andere stoffen in levensmiddelen tonen duidelijk aan dat de EU-normen op het gebied van consumentenbescherming aanzienlijk lager liggen dan de nationale normen. Bij de opstelling van de EU-lijst inzake positieve stoffen was Denemarken verplicht haar grenswaarden voor een hele reeks levensmiddelenadditieven op te trekken, hoewel er een gegrond vermoeden bestaat dat sommige van deze stoffen allergische reacties bij kinderen kunnen uitlokken. Dit illustreert duidelijk dat consumentenbescherming en volksgezondheid nationale prerogatieven moeten blijven en geen EU-aangelegenheden zijn.

Lindqvist
Op alle niveaus van maatschappelijke activiteit, ook op Europees niveau, moet veel meer gewicht worden toegekend aan het consumentenbeleid en vraagstukken over productenveiligheid en gezondheid. De EU-regelgeving voor consumentenbescherming moet minimumbepalingen inhouden, dat wil zeggen dat ieder afzonderlijk land het recht heeft zijn regelgeving verder aan te scherpen.
Verslag-David Martin (A4-0290/98)
Andersson en Hulthén
Wij willen de rapporteur graag bedanken voor zijn inzet voor dit belangrijke verslag. Wij vinden dat de moeilijkheden ten gevolge van de werklast bij het Gerecht van eerste aanleg moeten worden opgelost, zodat dit gerecht zijn werk op een doelmatige en geloofwaardige wijze kan verrichten. Het onderhavige voorstel om in bepaalde gevallen gebruik te maken van een behandeling door één rechter is dan ook onder de huidige omstandigheden aanvaardbaar. De behandeling door een alleenzittende rechter moet echter in beginsel slechts beperkt worden toegepast, en onder zeer zorgvuldige controle, zodat de rechtszekerheid en de rechtslegitimiteit in de zaakbehandeling gehandhaafd blijven. De invoering van unusrechtspraak is een maatregel die alleen gemotiveerd kan worden door de specifieke werkbelasting in het Gerecht van eerste aanleg. Deze maatregel moet dus niet als algemeen beginsel ook in andere verbanden worden nagestreefd.

Ewing
Het Gerecht van eerste aanleg wordt op dit ogenblik met een grote hoeveelheid zaken geconfronteerd. Als de klachten tegen beslissingen inzake het Gemeenschapsmerk beginnen binnen te komen, zal dat aantal naar verwachting nog toenemen. De situatie is duidelijk onhoudbaar. Het voorstel voor een besluit om een enkelvoudige kamer over een beperkt aantal zaken te laten beslissen is echter geen oplossing.
In het voorstel staat dat enkelvoudige kamers op duidelijk afgebakende terreinen uitspraak moeten kunnen doen, maar toch biedt het geen zekerheid en is de werkingssfeer onduidelijk. Het toepassingsgebied van het voorgestelde besluit kan zonder verdere raadpleging van het Europees Parlement of de Raad worden uitgebreid. Het is van het allergrootste belang dat het multinationale en collegiale karakter van het Gerecht wordt beschermd.
Een verhoging van de efficiëntie met 10 % kan de grote problemen niet oplossen waarmee het Gerecht en het rechtsstelsel van de Gemeenschap worden geconfronteerd. Dit is zelfs geen voorlopige oplossing. Het is beslist nog te vroeg om het besluit in zijn huidige vorm goed te keuren. Wij moeten de kwestie onverwijld op een radicalere wijze aanpakken door onder meer het aantal rechters te verhogen en gespecialiseerde kamers in te stellen.
Daarom heb ik tegen het voorstel gestemd.

Lindqvist (ELDR), Seppänen, Sjöstedt en Svensson (GUE/NGL), Gahrton, Holm en Lindholm (V), Bonde, Krarup en Sandbæk (I-EDN)
Wij hebben tegen het verslag gestemd, enerzijds om redenen van rechtszekerheid, anderzijds op grond van onze principieel antifederalistische opvattingen.
Het verslag-Martin houdt een goedkeuring in van het voorstel van de Raad - dat in zijn geheel is opgesteld door het Hof - inhoudende dat het Gerecht van eerste aanleg zal kunnen rechtdoen via unusrechtspraak. Het spreekt vanzelf dat het gevaar van vergissingen en daarmee van rechterlijke dwaling groter wordt als het aantal rechters in de zaken waarover het Gerecht in eerste aanleg oordeelt, tot één wordt teruggebracht. Dit gerecht houdt zich vandaag de dag voornamelijk bezig met mededingingsvraagstukken, landbouwbepalingen, overheidssubsidies, protectiemaatregelen, structuurfondsgeschillen, antidumpingbepalingen, het recht van intellectuele en industriële eigendom, en geschillen tussen de instellingen en hun werknemers. De voorgestelde omschrijvingen in de rechtsgangbepalingen van de zaken die via unusrechtspraak kunnen worden behandeld, zijn volgens ons onvoldoende exact om de rechtszekerheid te kunnen garanderen.
De oplossing is echter niet gelegen in een uitbreiding van het aantal rechters of een vermindering van de rechtszekerheid, maar eerder in meer restrictief beleid bij het overbrengen van de beslissingsbevoegdheid van de lidstaten naar de communautaire wetgeving. Het is buitengewoon belangrijk dat de meerderheid van het Europees Parlement hier eens over nadenkt, omdat deze meerderheid meestal vaak supranationale oplossingen voor bijna alle problemen voorstelt. De oplossing is echter ook voor een deel gelegen in het overbrengen van de beslissingsbevoegdheid van de EU naar de nationale parlementen. Dat zou de werklast van het Hof van Justitie enorm verminderen.

Theorin
Het voorstel van het Hof van Justitie om de werkwijze in het Gerecht van eerste aanleg te wijzigen, juichen wij toe. Het Gerecht van eerste aanleg is overbelast, wat ten gevolge heeft dat de behandeltijden onaanvaardbaar lang zijn geworden. Wij staan positief tegenover concrete voorstellen om de behandeltijden bij het Hof van Justitie aanvaardbaar te maken. Een doelmatiger opzet van het werk mag echter geen gevolgen hebben voor de rechtszekerheid. Als het Hof van Justitie zaken laat behandelen door slechts één rechter, mag dat alleen maar wanneer er sprake is van zaken die uit juridisch oogpunt volstrekt niet controversieel zijn.

Wibe
Ik kan niet voor dit verslag stemmen, omdat het terugbrengen van het aantal rechters in het Gerecht van eerste aanleg volgens mij een aanzienlijk gevaar vormt voor de rechtszekerheid. Ik vind echter wel dat de bedoeling van het verslag op zichzelf goed is, dat wil zeggen dat de voorgestelde verandering in veel gevallen de doelmatigheid vergroot.
Verslag-W.G. van Velzen(A4-0340/98)
Bonde en Sandbæk
Wij stemmen tegen het verslag-Van Velzen over een kaderprogramma voor acties in de energiesector. Wij zijn immers van mening dat het communautair energiebeleid een drastische koerswijziging dient te ondergaan. Het is zonneklaar dat we zo snel mogelijk moeten overgaan naar duurzaamheid, met andere woorden dat we zoveel mogelijk de ontwikkeling van duurzame energie bevorderen en oplossingen kiezen die het milieu ten goede komen.
Wij vinden het schandalig dat artikel 130 S niet als rechtsgrondslag voor het voorstel werd gekozen. Als de milieubelangen voor dit politiek belangrijke en delicate gebied niet in de rechtsgrondslag worden geïntegreerd, is het nutteloos op dit gebied communautaire wetgeving te willen maken. Als artikel 130 S geen deel uitmaakt van de rechtsgrondslag voor de wetgeving in de energiesector, geven we naar onze mening een verkeerde indruk over de prioriteiten van de Gemeenschap.
De bedoeling van het voorstel is een gelijkschakeling en stroomlijning van het energiebeleid in de EU. Het verslag van de energiecommissie steunt deze bedoeling en pleit voor een centralisatie van het energiebeleid en een grotere rol voor de EU-autoriteit op dit vlak. Wij zijn tegen deze ontwikkeling. Het Deense systeem van energievoorziening is uniek, omdat het door de consumenten gecontroleerd wordt. Het gevaar bestaat dat dit systeem op de helling komt te staan, wanneer de energievoorziening moet worden aangepast aan een EU-model, waarin de producenten het voor het zeggen hebben. Wij steunen daarom de amendementen die de Groenen hebben ingediend. Wij kunnen instemmen met de invoering van milieuheffingen op voorwaarde dat de inkomsten ervan terug naar de lidstaten gaan.

Krarup
Ondergetekende stemt tegen het verslag-Van Velzen. Een belangrijk argument voor deze keuze is dat het verslag de EU-richtlijnen inzake de liberalisering van elektriciteit en gas kritiekloos aanvaardt. Nu al hebben we de negatieve gevolgen van de elektriciteitsrichtlijn kunnen vaststellen, niet alleen voor het milieu maar ook voor de democratie. De eigenaars van de Zweedse kerncentrale Barsebäck beroepen zich op de elektriciteitsrichtlijn om een wet van het Zweedse parlement die de ontmanteling van kerncentrales in Zweden oplegt, te omzeilen. De EU heeft het dus onmogelijk gemaakt een nationaal energiebeleid te voeren, en laat de vrije marktwetten spelen op een gebied dat in het belang van het milieu en van de energievoorziening onderworpen moet zijn aan democratische controle. Deze democratische controle kan naar mijn mening alleen door de nationale parlementen en autoriteiten efficiënt worden uitgeoefend.
De elektriciteits- en gasrichtlijn waarin energie slechts als een product beschouwd wordt dat vrij verhandeld moet kunnen worden, ontneemt de lidstaten in aanzienlijke mate de mogelijkheid een eigen energiebeleid te handhaven en verder te ontwikkelen en verhindert bijvoorbeeld dat ze de kern- en steenkoolenergie afschaffen ten gunste van duurzame energiebronnen.
Verslag-W.G. van Velzen (A4-0335/98)
Bonde, Krarup en Sandbæk
Wij stemmen tegen het verslag-Van Velzen. Volgens de toelichting van het verslag is de belangrijkste doelstelling van het ETAP-programma ervoor te zorgen dat de nationale en communautaire beslissingen op het gebied van energie op een gemeenschappelijke, analytische basis genomen kunnen worden, met andere woorden op basis van gemeenschappelijke economische onderzoeken, gemeenschappelijke energieprognoses en volgens de dynamica van de energiesystemen. Dit klinkt zeer betrouwbaar. Een groot gemeenschappelijk systeem leidt echter gemakkelijk tot een keurslijf voor ideeën en analytisch orthodox denken. Een dergelijk analyseprogramma wordt maar al te graag gebruikt om industriële belangen te dienen. Ik herinner u eraan dat niet de kernenergie-industrie noch de centrales die op steenkool of stookolie werken, hebben gewezen op de noodzaak om duurzame energie te ontwikkelen.
Uit de toelichting van de amendementen, die de energiecommissie heeft ingediend, blijkt duidelijk dat ze bedoeld zijn om het EU-energiebeleid verder te centraliseren. Daarom moeten wij tegen deze amendementen stemmen. Wij vinden ook dat we ons moeten afvragen of een programma als ETAP wel tot de bevoegdheid van de EU behoort. Het energiebeleid moet zoveel mogelijk gedecentraliseerd worden en het ETAP-programma heeft slechts zin als het energiebeleid op EU-niveau gecentraliseerd is, wat de rol van de huidige hoofdrolspelers versterkt. Indien de EU geld wil besteden aan analytische werkzaamheden, moet ze de diversiteit stimuleren en onafhankelijke analyse-instellingen en alternatieve bewegingen steunen.
Verslag-W.G. van Velzen (A4-0323/98)
Bonde, Krarup en Sandbæk
Wij stemmen tegen het verslag-Van Velzen, omdat het SURE-programma de ontwikkeling in plaats van de afschaffing van kernenergie steunt. Naar onze mening dient de productie van kernenergie te worden afgebouwd en dienen programma's die dit doel niet nastreven, verworpen te worden. Het spreekt voor zich dat elk transport van nucleair materiaal op een veilige manier moet gebeuren, maar wij vinden dat er helemaal geen transport van nucleair materiaal afkomstig van kerncentrales zou mogen zijn. Wij vinden het beter nucleair afval te bewerken en eventueel op te slaan op de plaats waar het geproduceerd wordt. Nucleair transport moet vermeden worden.
Verslag-Adam (A4-0339/98)
Bonde, Krarup en Sandbæk
Het CARNOT-programma steunt het gebruik van vaste brandstoffen, in het bijzonder steenkool, maar deze steun moet erop gericht zijn de uitstoot van kooldioxide en andere verontreinigende stoffen zo laag mogelijk te houden. Het is de bedoeling de technologische initiatieven voor een schoner en efficiënter gebruik van vaste brandstoffen te bevorderen. Dit is een voortreffelijke doelstelling, maar is ze op lange termijn voldoende? Wij wensen de energievoorziening op basis van verbranding van vaste brandstoffen op lange termijn immers af te schaffen. Op korte termijn moeten we ons echter verzoenen met de verbranding van steenkool, gas en olie om een erger kwaad - met name de kernenergie - te vermijden. Wij onthouden ons van stemming over het verslag, omdat we de uiteindelijke perspectieven en doelstellingen van het voorstel niet kennen. Gaan we ongehinderd door met de verbranding van steenkool? Wat is hier belangrijk: het milieu of het industriebeleid?

Theorin en Wibe
Wij stellen vast dat de rapporteur voorstelt de begroting voor dit energieprogramma te verhogen van 4, 1 tot 7, 4 miljoen ecu. Helaas is het een kwalijke gewoonte in dit Parlement dat iedere rapporteur in zijn verslag een verhoging vraagt voor het gebied waarmee hij of zij zich bezighoudt. Gelijktijdig met deze verzoeken om budgetverhogingen bezuinigen de overheidsinstanties in heel Europa op hun activiteiten en ontslaan zij personeel op grond van hun sobere begrotingen.
Wij vinden dat de werkwijze van het Parlement op dit gebied soberder moet worden en dat er een einde moet komen aan deze automatische verzoeken om verhoging van de ene of de andere begrotingspost.
Verslag-Soulier (A4-0322/98)
Bonde, Krarup en Sandbæk
De doelstelling van het SYNERGY-programma is a) het energiebeleid in derde landen te bepalen, te ontwikkelen en ten uitvoer te leggen, b) een industriële samenwerking tussen de Gemeenschap en derde landen in de energiesector te bevorderen, c) de coördinatie van de communautaire energiemaatregelen ten opzichte van derde landen te verbeteren. Het lijkt zeer zinvol derde landen te willen helpen met de ontwikkeling van een energiebeleid. Het is echter moeilijker te begrijpen waarom de EU hulpmiddelen op andere gebieden zou aanbieden. De energiesector in de EU heeft geen overheidssteun nodig, noch "een betere coördinatie" , wat men daar ook mee mag bedoelen. Bovendien is het onduidelijk waar de grenzen van het programma liggen ten opzichte van andere EU-programma's. Alles bij elkaar lijkt dit programma bijna overbodig en zouden de middelen waarschijnlijk op een betere manier gebruikt kunnen worden voor de ontwikkeling van duurzame energie en van programma's die energiebesparingen bevorderen. Wij stemmen daarom tegen het verslag.

Rübig, Flemming, Rack, Schierhuber, Habsburg-Lothringen, Stenzel, Pirker
Naar aanleiding van de vandaag gehouden stemming over het meerjarenprogramma in de energiesector begroeten we de strekking van dit programma en ondersteunen we alle maatregelen die bijdragen tot de ontwikkeling van het onderzoek in deze sector.
Net als andere EU-lidstaten heeft Oostenrijk zich op grond van het acquis communautaire uitgesproken tegen de inbedrijfstelling van kerncentrales. Op Europees niveau moeten de centrale Euratom-doelstellingen inzake gezondheidsbescherming en toezicht op veiligheid gegarandeerd worden en verder ontwikkeld. Om die reden is de wetenschappelijke vooruitgang ter verbetering van alle veiligheidsaspecten van kernenergie in onze ogen van prioritair belang. Daartoe behoort ook de totstandbrenging van gemeenschappelijke veiligheidsnormen in de nucleaire sector. Er moet ook meer gedaan worden om innovaties op het gebied van energievoorziening, met name hernieuwbare energiebronnen als waterkracht, zonne- en windenergie, maar ook biomassa te bevorderen als reële alternatieven voor kernenergie. Gevaarlijke kerncentrales moeten onmiddellijk buiten werking worden gesteld.
Op grond van deze uitgangspunten moet ons stemgedrag met betrekking tot de respectieve parlementaire verslagen begrepen worden.
Gezamenlijke resolutie over Kosovo
Posselt
Mevrouw de Voorzitter, het resultaat van de vandaag gehouden stemming over Kosovo is verheugend en in tegenstelling tot de vorige vergadering verdienen de verschillende fracties van het Parlement onze gelukwensen. Ik zou vooral de Fractie De Groenen in het Europees Parlement willen bedanken, omdat deze een voorstel heeft ingediend dat we met zeer grote meerderheid konden afwijzen. In dit voorstel werd een beslissing van de VN-Veiligheidsraad geëist als voorwaarde voor een humanitaire en militaire interventie die allang had moeten plaatsvinden. Dit werd met een zo grote meerderheid afgewezen dat we kunnen zeggen dat dit Parlement zich nu werkelijk ondubbelzinnig heeft uitgesproken voor een militaire interventie in Kosovo op grond van de huidige rechtstoestand.
Ik zou u willen zeggen dat zonder deze militaire interventie inderdaad een massale hoeveelheid mensen binnen afzienbare tijd zal sterven. Daarom hopen we ons al bij de volgende plenaire vergadering te kunnen bezighouden met de voorbereidende maatregelen voor een succesvolle militaire interventie. Ik ben van mening dat deze voorbereidende maatregelen erin moeten bestaan de volledige uitvoerende en rechterlijke macht in Kosovo in handen van de verkozen volksvertegenwoordigers te leggen.

Bianco
Ik stem voor de gezamenlijke ontwerpresolutie over Kosovo die door de verschillende fracties van het Parlement is ingediend, maar ik ben van mening dat deze aangevuld dient te worden met een uitdrukkelijk verzoek om de VN en de NAVO in dit gebied tot handelen te laten overgaan na het onverantwoordelijke "nee" aan de Amerikaanse onderhandelaar.
Nogmaals is bevestigd dat het Servische staatshoofd slechts vatbaar is voor dwang. Er moet onmiddellijk tot actie worden overgegaan, om niet morgen een nog hogere prijs te moeten betalen.
Wij zullen de Italiaanse regering vragen om nauw samen te werken met de overige Europese landen en de Verenigde Staten, en om het eigen grondgebied ter beschikking te stellen voor eventuele, onvermijdelijke militaire interventies die tot doel hebben de partijen tot onderhandelen en dus tot redelijke vredesafspraken te doen overgaan.

Caudron
De situatie in Kosovo en de Europese inertie tonen, als dat nog nodig mocht zijn, eens te meer aan dat er dringend een Europees beleid moet komen. Het is belangrijk een grote economische mogendheid te zijn en een eenheidsmunt te hebben, maar dat is nog geen garantie voor vrede en veiligheid en zelfs niet voor democratie.
Daarvoor is immers een gemeenschappelijke Europese diplomatie nodig, een gemeenschappelijke militaire macht en dus een Europees politiek gezag om te beslissen wat Europa wil. Wij zijn daar heel ver van af! Elke lidstaat probeert een rol te spelen en zijn eigen troeven uit te spelen, zonder zich echt om de anderen te bekommeren... en de Servische president... triomfeert.
Wij hadden gehoopt dat het trieste precedent in Bosnië een les zou zijn... Daar is niets van aan... Het is tegelijk tragisch en lachwekkend. Door burgers te laten afslachten en tirannen te dienen, maakt Europa zich te schande.

Kirsten Jensen, Sindal en Iversen
De Deense sociaal-democraten stemmen voor de resolutie betreffende de situatie in Kosovo. Dit is niet de eerste resolutie die het Parlement hierover aanneemt. De Servische handelwijze is reeds in ontelbare resoluties van de democratische vergaderingen van de VN, NAVO, WEU, OESO en EU in scherpe bewoordingen veroordeeld. Nu moet het Westen reageren. Het is wenselijk dat de VN-Veiligheidsraad zijn verantwoordelijkheid op zich neemt en een resolutie aanneemt die de eeuwige bedreigingen in de kiem smoort. Indien dit niet mogelijk is door een mis verstane loyaliteit tegenover Rusland, dan moeten andere politici, liefst Europese, de verantwoordelijkheid overnemen. Niet alleen onze geloofwaardigheid staat op het spel. Het gaat om mensenlevens.

Raschhofer
De FPÖ is van mening dat de bestaande VN-resoluties volstaan voor een interventie van de NAVO. Het belangrijkste is dat gezorgd wordt voor een snelle oplossing van het conflict om verder bloedvergieten te voorkomen. Om die reden staat de FPÖ achter de ontwerpresolutie in haar geheel, maar verklaart ze het oneens te zijn met paragraaf 8, omdat de daarin vermelde humanitaire hulp en financiële steun vooral zou moeten gaan naar de aan het crisisgebied grenzende landen, die deze steun het hardst nodig hebben met het oog op een zo groot mogelijke opnamecapaciteit van de vluchtelingen. Zo moeten we verhinderen dat Oostenrijk het grootste deel van de vluchtelingenstroom te verwerken krijgt.
Gezamenlijke resolutie over migranten
Berthu
Mevrouw de Voorzitter, gisteren heb ik in mijn interventie over het probleem van de illegale immigratie uit het zuiden uiteengezet waarom de Fractie van onafhankelijken voor het Europa van de Nationale Staten vindt dat de in het Verdrag van Amsterdam geplande hervorming de problemen nog kan verergeren in plaats van oplossen.
Ik zal u nu zeggen welk voorstel wij voorstonden. Wij vinden het helaas niet terug in de resolutie die het Europees Parlement heeft aangenomen. In een eengemaakte Europese ruimte zonder controle van personen aan de binnengrenzen, zoals voorgesteld in het Verdrag van Amsterdam, wordt het algemene veiligheidsniveau bepaald door de zwakste schakel. Door evenwel nationale controles te behouden kunnen wij de risico's beperken en de afzonderlijke lidstaten verantwoordelijk maken. Ze weten dan immers dat, als ze illegalen toelaten uit zwakte, ze die naderhand niet bij de buren kunnen onderbrengen.
Maar dat is niet voldoende. Er zijn reeds tal van illegalen op ons grondgebied en dat brengt zware problemen mee. Als hun aantal nog toeneemt kan dit onze maatschappijen ontwrichten. Europa kan hier een belangrijke rol spelen. Wij moeten programma's voorbereiden om de illegalen naar hun land terug te sturen, waaraan de Europese landen op vrijwillige basis kunnen deelnemen. Ik denk dat de meeste dit zouden doen, omdat ze er belang bij hebben.
De illegalen moeten ook uit vrije wil terugkeren. Daarom moeten de voorwaarden voor de terugkeer en de plaatselijke wederinschakeling aantrekkelijk zijn. Dat betekent helaas dat dit relatief veel geld zal kosten. Maar wij moeten die prijs aanvaarden. Het zal nog altijd goedkoper zijn dan die mensen, die niet geïntegreerd zijn, hier te houden.
Ook zouden, op een vrijwillige basis van gedifferentieerde samenwerking, buurlanden elkaar moeten helpen bij het bewaken van de grenzen wanneer er gemeenschappelijke belangen in het spel zijn. Hierbij blijft elkeen natuurlijk verantwoordelijk voor zijn eigen binnen- en buitengrenzen. Zouden Frankrijk, Oostenrijk, maar bijvoorbeeld ook Zwitserland, geen gemeenschappelijk programma moeten opzetten om Italië financieel te helpen bij het bewaken van zijn buitengrenzen? Een dergelijk initiatief lijkt mij zinvol.

Posselt
Mevrouw de Voorzitter, ik heb ingestemd met de tekst, maar ik ben van mening dat we nog belangrijke verbeteringen moeten aanbrengen, vooral wat betreft de quota's die we op het vlak van de personeelslasten moeten vaststellen.
Het probleem is volgens mij dat we veel over deze kwesties spreken, maar de echte hamvraag over het hoofd zien. Daarom begroet ik het met kritiek overladen Oostenrijkse strategisch document, omdat dit heel nieuwe elementen heeft aangebracht in het debat en omdat het eerlijk is en duidelijk maakt dat we ons zowel met het tegengaan van de oorzaken van het vluchtelingenprobleem moeten bezighouden als met een vermindering van de lasten en een billijke lastenverdeling, want in het huidige Europa grenzen als het ware ook Beieren en Oostenrijk aan de Middellandse Zee en grenst Spanje aan de landen van het Oosten. Op dit punt helpt alleen maar echte solidariteit en niet de bede aan Sint-Florens dat de bliksem toch maar moge inslaan in het huis van onze dierbare buurman.

Bonde, Krarup en Sandbæk
Wij hebben ons van stemming over de gezamenlijke ontwerpresolutie onthouden, omdat wij niet kunnen instemmen met een gemeenschappelijk immigratie- en vluchtelingenbeleid in de Unie op basis van hoofdstuk IV van het Verdrag. Wij zijn ook tegen Schengen en Europol, die tevens in de resolutie ter sprake komen. Wij zijn van oordeel dat immigranten goed behandeld moeten worden en steunen daarom een humaan, nationaal vluchtelingenbeleid.

Kirsten Jensen, Sindal en Iversen
De Deense sociaal-democraten stemmen voor de resolutie betreffende immigranten. Wij moeten immers samenwerken om de illegale immigratie en de criminaliteit die daaruit voortvloeit, te bestrijden. Daarnaast moeten wij ervoor zorgen dat de immigranten en vluchtelingen die in de Unie verblijven, beschermd worden. Wij kunnen dit doen door samen minimumrechten voor immigranten en vluchtelingen vast te leggen. Wij wijzen er evenwel op dat Denemarken een uitzondering heeft bedongen op de supranationale samenwerking inzake immigratie en asiel. Deze uitzondering kan alleen door een referendum in Denemarken worden geschrapt.

Elliott
Ik heb voor de resolutie gestemd omdat ze vele positieve voorstellen bevat om het probleem van de illegale immigratie aan te pakken door de veiligheid aan de buitengrenzen van de Europese Unie te versterken en de strijd aan te binden met de criminele organisaties die mensen aanzetten en helpen om illegaal naar de Europese Unie te komen. Ik sta ook achter de voorstellen om de humanitaire bijstand voor illegale immigranten, die vaak het slachtoffer zijn van criminelen die hun ellende exploiteren, te verbeteren.
Andere Britse Labourleden en ikzelf kunnen echter onmogelijk instemmen met overweging F, waarin ten onrechte wordt betreurd dat een termijn van vijf jaar wordt vastgesteld voor de volledige integratie van het asiel- en immigratiebeleid, waarover de regeringen van alle lidstaten het in het Verdrag van Amsterdam nochtans eens zijn geworden. Wij kunnen ook niet instemmen met paragraaf 2, waarin een gemeenschappelijk immigratie- en asielbeleid van de EU wordt gevraagd.

Theorin en Wibe
Zoals wij al eerder hebben verklaard, vinden wij dat de EU geen gemeenschappelijk vluchtelingen- en immigratiebeleid moet ontwikkelen.

De Voorzitter
Daarmee zijn we aan het eind gekomen van de stemverklaringen.
(De vergadering wordt om 13.00 uur onderbroken en om 15.00 uur hervat)

Actualiteitendebat
De Voorzitter
Aan de orde is het debat over actuele, dringende en bijzonder belangrijke kwesties.

De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende ontwerpresoluties:
B4-0897/98 van de heer Goerens, namens de ELDR-Fractie, over het tragische overlijden van Semira Adamu en het asielbeleid; -B4-0909/98 van mevrouw Van Lancker, namens de PSE-Fractie, over het overlijden van Semira Adamu, naar aanleiding van haar uitwijzing; -B4-0915/98 van de heer Collins en anderen, namens de UPE-Fractie, over het tragische overlijden van Semira Adamu; -B4-0921/98 van de leden Pradier en Vandemeulebroucke, namens de ARE-Fractie, over de moord op Semira Adamu en de verharding van het immigratie- en asielbeleid in Europa; -B4-0927/98 van de heer Chanterie en anderen, namens de PPE-Fractie, over de uitwijzingsprocedure na het tragische overlijden van Semira Adamu; -B4-0935/98 van mevrouw Aelvoet en anderen, namens de V-Fractie, over het overlijden van Semira Adamu en de noodzaak van een menselijker vluchtelingenbeleid; -B4-0937/98 van de heer Vinci en anderen, namens de GUE/NGL-Fractie, over de gedwongen uitwijzing en het overlijden van Semira Adamu.
Goerens
Mevrouw de Voorzitter, wij zijn diep geroerd door de tragische dood van Semira Adamu. Dit tragische voorval is bovenal tekenend voor de diepe malaise in onze maatschappijen ten aanzien van de talloze onderdanen van derde landen die vaak geen legale weg vinden om ellende, vervolging of geweldpleging te ontvluchten. Tot nog toe zijn maar weinig maatregelen ingevoerd om een aanvaardbare oplossing te vinden voor het probleem dat in deze resolutie aan de orde is en het zoeken naar menselijke oplossingen verloopt langzaam. Dat alles wijst alleen maar op de verwarring die in onze samenleving heerst ten aanzien van de slachtoffers van de ongelijke verdeling van de rijkdom en van diegenen die rechten noch vrijheden hebben.
Deze resolutie is niet zozeer bedoeld om de lidstaat te brandmerken waar het fatale drama van mevrouw Semira Adamu zich heeft afgespeeld - en waar uiteraard het passende gerechtelijk onderzoek moet worden gevoerd en tot een goed einde worden gebracht - als wel om erop te wijzen dat de toekomstige maatregelen volkomen in overeenstemming moeten zijn met de bepalingen van de Conventie van Genève inzake vluchtelingen.

Van Lancker
Voorzitter, collega's, twee weken geleden is Semira Adamu, een jonge Nigeriaanse, op een gewelddadige manier gestorven naar aanleiding van haar gedwongen uitwijzing uit België. Ik denk dat het terecht is dat ook wij in het Europees Parlement zeggen dat we geschokt zijn over dit drama en terecht ook veroordelen wat er gebeurd is. Het is dan ook uitermate belangrijk, zoals collega Goerens zei dat de Belgische justitie volledige klaarheid schept over de omstandigheden en de verantwoordelijkheden van Semira's dood. Het is ook belangrijk, denk ik, dat de Belgische regering eindelijk de scherpe kanten van haar asielbeleid heeft afgeschaafd. Maar de dood van Semira plaatst ook de Europese Unie voor haar verantwoordelijkheid. Semira is immers niet het eerste slachtoffer van een restrictief vluchtelingenbeleid van de lidstaten van de Unie en ook van de Unie zelf. Bij hardhandige uitwijzingen zijn ook vroeger in andere landen al doden en zwaargewonden gevallen. Het is trouwens niet de eerste keer dat het Europees Parlement samen met vele mensenrechtenorganisaties aan de alarmbel trekt vanwege de tendens om het asiel- en vluchtelingenbeleid op Europees vlak steeds harder te maken. Ik denk dat het weinig zin heeft in dit kader over alle standpunten van het Europees Parlement ter verdediging van een menselijker asiel- en vluchtelingenbeleid opnieuw integraal te gaan debatteren. Ik vind wel dat de dood van Semira ons onmiddellijk twee zeer belangrijke problemen op de Europese agenda van de Raad moet doen zetten.
Ten eerste, Semira was op de vlucht voor een gedwongen huwelijk in Nigeria. Ik weet dat sommige mensen aan haar verhaal twijfelen maar ik vind het niet onze opdracht om daarover te oordelen. Het is wel onze taak om opnieuw erop aan te dringen dat alle Europese lidstaten de Conventie van Genève op een genereuze manier toepassen en dus ook aan vrouwen die slachtoffer zijn van een gedwongen huwelijk, verkrachting of seksuele verminking, bescherming te geven. Europa hoeft daarom niet te wachten op een herziening van de Conventie van Genève op wereldvlak. De Raad kan zelf het voortouw nemen en ik ben zeer blij dat commissaris Gradin in de loop van deze week ons daarin gesteund heeft.
Ten tweede, ook moeilijke beslissingen om mensen terug te sturen, kunnen op een menselijke manier aangepakt worden. Terugkeer van uitgeprocedeerde vluchtelingen mag geen gedwongen deportatie zijn waarbij mensen met geweld het land uitgezet worden. Een menselijk terugkeerbeleid kan via een intensieve begeleiding van hieruit, waarbij mensen de tijd, de middelen en de hulp krijgen om hun terugkeer voor te bereiden. Het kan ook met opvang in de herkomstlanden en het bieden van garanties voor hun veiligheid. Internationale samenwerking, collega's, is meer dan alleen standaardterugnameclausules of doorvoeringscontracten. Het is dus noodzakelijk dat alle landen van de Unie hun uitwijzingsbeleid drastisch bijsturen. Ook dat moet een dringende opdracht zijn voor de Raad. De lidstaten van de Unie en de Unie zelf hebben inderdaad het recht en de plicht om te beslissen over verblijfsrecht van vluchtelingen. Voor ons moet dat gebeuren op Europees vlak. Maar volgens mij bestaat er wel degelijk een veel menselijker alternatief dan fort Europa dat nu op de Europese tekentafel ligt.

Gutiérrez Díaz
Mevrouw de Voorzitter, met uw welnemen zou ik willen overgaan tot een voorstel van orde. De Portugese en Europese schrijver José Saramago heeft zonet de Nobelprijs voor literatuur gekregen. Aangezien het een Europese burger betreft, zou ik het op prijs stellen als deze Vergadering de Voorzitter verzoekt deze auteur onze gelukwensen over te maken en te bedanken voor zijn werk.

Pradier
Mevrouw de Voorzitter, ze was twintig jaar oud. Ze aanvaardde niet het land te worden uitgezet. Politiemannen hebben haar in een Sabena-vliegtuig om het leven gebracht. Zo simpel is het.
Er waren natuurlijk protestacties, manifestaties, een ontslag - dat de betrokken minister trouwens siert - en asielzoekers die de zogenaamde formaliteiten voor het vertrek met hun leven bekopen. Er zijn precedenten geweest, in Frankrijk en elders; over sommige slachtoffers heeft men gesproken en over andere niet.
Een vreemdeling die moet worden uitgezet, wordt in een gesloten centrum ondergebracht. Ik denk dat er maar weinigen van onze collega's zijn die ter plaatse zijn gaan kijken hoe zo'n centrum er uitziet. De lokalen zijn niet noodzakelijk onherbergzame krochten met vochtig stro op de grond. Absoluut niet! Achter de luchthaven Charles De Gaulle is er een gesloten centrum met kamers, een leeszaal, een vergaderruimte, TV. Het probleem is echter dat men er tussen twee rijkswachters manu militari naartoe wordt gebracht en dat men er wordt overgelaten aan een administratie, zonder enig contact, zonder verweer, zonder advocaat, zonder vat op de dingen, alleen maar wachten op de uitzetting die uiteraard niet lang uitblijft. Het gaat van enkele uren tot enkele dagen.
De Staat - met hoofdletter S - treft regelingen waarover hij tegenover niemand verantwoording aflegt. Men kan geen rechten laten gelden, zelfs niet de mensenrechten. Geen rechtbank, geen vonnis, geen beroep, geen verdediging. De machine draait, de pletwals komt op gang en verplettert al wat op zijn weg ligt. Bij het geringste protest tegen de genomen beslissing wordt men aan handen en voeten geboeid, in een celwagen gestopt en zonder veel omhaal naar het vliegtuig gebracht door ambtenaren die bij hun bazen prima staan aangeschreven. Zo gaat men in Europa te werk. Een uit het land te zetten vreemdeling is in de eerste plaats een kwestie van veiligheid en openbare orde.
Mevrouw de Voorzitter, geachte collega's, dit moet veranderen. De ministers van Binnenlandse Zaken van de EU-lidstaten moeten verantwoording afleggen ten aanzien van ons en van onze kiezers. Het is uit onze naam dat dit machtsmisbruik, die schanddaden worden gepleegd. Wij hebben de Raad gevraagd ons zo snel mogelijk te komen uitleggen welk beleid wordt gevoerd, welke maatregelen zijn genomen en welke straffen de moordenaars van Semira Adamu hebben gekregen. Dit is niet zomaar een verzoek, het is een eis.

Chanterie
Mevrouw de Voorzitter, namens de EVP-Fractie wil ook ik zeggen dat wij diep geschokt zijn door de tragische dood van Semira Adamu. Wij vertrouwen erop dat het gerechtelijk onderzoek klaarheid zal brengen over de omstandigheden van dit drama en de respectievelijke verantwoordelijkheden zal vaststellen.
De tragische dood van Semira Adamu toont de noodzaak aan om een verantwoord asielbeleid te voeren. Daarbij moet rekening gehouden worden enerzijds met het politiek asielrecht zoals de Conventie van Genève van 1948 dat heeft voorzien, maar ook met de verbintenissen die bestaan in het kader van de Europese Unie en de Schengen-zone. Dat het beleid efficiënt moet zijn en dat het gevoerd moet worden met respect voor de menselijke waardigheid en de fundamentele rechten van elk persoon, dat willen we daarbij onderstrepen.
Ik geloof dat er twee elementen zijn, twee krachtlijnen, die wij naar voren moeten halen: het asiel- en immigratiebeleid moet gestoeld zijn op een zo goed mogelijke organisatie van de toegelaten immigratie en het verlenen van bescherming aan degenen die gevaar lopen of bescherming nodig hebben. Anderzijds moet asiel- en immigratiebeleid eveneens gericht zijn op het voorkomen en de bestrijding van de illegale immigratie. Hierbij moet vooral strijd geleverd worden tegen de organisatoren van mensenhandel en mensensmokkel en degenen die van de situatie van deze arme migranten misbruik maken.
Maar een persoon die illegaal in een van de lidstaten verblijft, die zal ook uit het land verwijderd moeten worden. Daar kunnen wij niet omheen. Dat men daarbij de mensenrechten moet eerbiedigen, is van essentieel belang bij de organisatie van het asiel-en immigratiebeleid in al zijn aspecten. Die eerbiediging moet er zijn zowel bij de asielprocedure als bij de verwijdering van illegaal in een land verblijvende personen.
Belangrijk is ook dat degenen die asiel zoeken snel rechtszekerheid hebben. Maar wij kunnen niet voorbijgaan aan het feit dat de Belgische regering haar verantwoordelijkheid heeft genomen na de dood van Semira Adamu en dat wij ook de Belgische regering ervoor moeten feliciteren dat zij haar beleid heeft willen humaniseren en aanpassen.

Voggenhuber
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, soms hoort men hier stemmen opgaan die zeggen: "Europa moet zijn ziel behouden" . Europa heeft een ziel, en die drukt zich uit in het universele denken. Van oudsher is dit gepaard gegaan met liefde voor de vreemdeling, openheid en respect, ja, belangstelling voor de vreemdeling. In het afschuwelijke overlijden van mevrouw Adamu zien we hoe de ziel van Europa wordt doodgedrukt. Ons continent is besmet door vreemdelingenhaat.
Gevallen als het overlijden van deze vrouw kunnen dagelijks plaatsvinden. In een Unie waar het asielrecht jaarlijks wordt uitgehold, hoeft dit niemand te verwonderen. Het hoeft niemand te verbazen als zelfs de Conventie van Genève onder vuur komt te staan, als uitwijzingspraktijken worden ingevoerd die een verachting inhouden van de mensenrechten. Laten we dit toe, dan zullen we ons niet alleen moeten verantwoorden voor nog meer doden, maar dan zal ook de ziel van Europa sterven, de ziel waar helemaal niet naar gezocht hoeft te worden!

Mohamed Alí
Mevrouw de Voorzitter, eens te meer zien wij ons ertoe genoodzaakt het gebruik van geweld door de veiligheidsdiensten van bepaalde lidstaten van de Europese Unie bij de gedwongen uitwijzing van immigranten aan te klagen en te veroordelen.
Het is trouwens niet de eerste keer dat de kussentechniek, die gebezigd wordt om het geschreeuw van de uitgewezenen te onderdrukken, wordt aangeklaagd. U herinnert zich ongetwijfeld dat Amnesty International in dit verband meermaals klachten heeft ingediend en dat jammer genoeg geen rekening werd gehouden met deze realiteit. Deze methode, die in België schering en inslag is en waarvan de politieautoriteiten handig gebruik maken om de jammerkreten van de uitgewezen vluchtelingen te smoren, heeft voor altijd een einde gemaakt aan het leven van Samira Adamu. Het betreft een onmiskenbare aanslag op de menselijke waardigheid en de eerbiediging van de mensenrechten. Dit dient onomwonden en klaar en duidelijk te worden gezegd, zonder de gebruikelijke eufemismen.
Wij betreuren het gebruik van deze praktijken ten zeerste en veroordelen dit soort geweldpleging met klem. Tegelijkertijd eisen wij dat de verantwoordelijken naar behoren worden gestraft.
Anderzijds stellen wij vast dat dit droevige voorval weer eens een uiting is van de repressieve aspecten van het immigratie- en asielbeleid dat in de Europese Unie ten uitvoer wordt gelegd.
Tezelfdertijd wil ik in verband hiermee benadrukken dat het bijzonder belangrijk is dat seksuele mishandeling wordt beschouwd als een factor die recht geeft op politiek asiel. Hiermee is zelfs in het geval van dit meisje, dat ertoe werd gedwongen te huwen met een polygame man van 65 jaar, geen rekening gehouden.
Meer in het algemeen maak ik mij zorgen over het feit dat het huidige beleid van de Europese Unie erop is gericht paal en perk te stellen aan de immigrantenstroom en beantwoordt aan het principe van de onneembare burcht waar wij het gisteren reeds in een soortgelijk debat over hebben gehad en dat ten grondslag ligt aan de maatregelen die terzake worden getroffen. Het onlangs verschenen document van het Oostenrijks voorzitterschap waarin een ernstige bedreiging van het reeds sterk afgeslankte asielrecht tot uiting komt, baart mij eveneens zorgen. In dit opzicht zijn wij ervan overtuigd dat het door de Europese Unie ten uitvoer gelegde asielbeleid onlosmakelijk met de Conventie van Genève moet zijn verbonden .
Tot slot zou ik voor deze Vergadering nog maar eens willen benadrukken en herhalen dat het immigratie- en asielbeleid op solidaire politieke maatregelen en niet op economische maatregelen moet zijn gebaseerd. De eerste stap naar een oplossing voor het immigratieprobleem bestaat erin binnen de Europese Unie een grootmoedig en solidair samenwerkingsbeleid uit te bouwen dat helpt...
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)

De Voorzitter
Waarde collega, het spijt me, maar u bent al een minuut over tijd.

André-Léonard
Mevrouw de Voorzitter, op 22 september vond een Nigeriaans meisje de dood in België, verstikt door de onverschilligheid, verstikt door het geweld, verstikt door het egoïsme. Zij was twintig jaar en had haar land ontvlucht omdat haar een huwelijk werd opgedrongen. Zij hoopte in een land van de Europese Unie toevlucht, steun en hoop te vinden. Zij geloofde dat bij ons universele waarden als vrede, vrijheid, gelijkheid gerespecteerd werden. Arme Semira! Wat zij niet wist is dat onze landen al te vaak blind zijn voor leed, voor individuele of collectieve tragedies.
Alle hebben de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens goedgekeurd en de Conventie van Genève inzake vluchtelingen ondertekend. Ze hebben natuurlijk alle hun eigen wetgeving inzake asiel, uitzetting en immigratie. De Belgische wet, de wet-Van De Lanotte, was het mikpunt van alle kritiek en protest. Die wet staat toe mannen, vrouwen en kinderen die niet voldoen aan de door Vreemdelingenzaken vastgestelde criteria vaak voor lange periodes in gesloten centra op te sluiten.
Het drama van Semira heeft onze samenleving geschokt. België heeft zijn vreemdelingenwet, waarvan de krachtlijnen werden gehandhaafd, op sommige punten aangepast om de menselijke persoon beter te eerbiedigen en het gebruik van het kussen te verbieden. Het is de plicht van de Europese Unie zo snel mogelijk een echt Europees gemeenschappelijk beleid inzake asiel en immigratie uit te werken.

Vanhecke
Voorzitter, er zijn in de zaak van het inderdaad zeer betreurenswaardige overlijden van mevrouw Adamu reeds zoveel leugens en zoveel onwaarheden verteld ook vandaag, dat ik toch eerst aan twee feiten herinner.
Feit één: mevrouw Adamu was, met alle respect gezegd, een asielbedriegster die zich zelfs vrolijk maakte over het feit dat men in België haar verhaal over een gedwongen huwelijk slikte. Dat blijkt onder meer uit het schokkende getuigenis van de eerwaarde heer Herman Boon, de aalmoezenier van de luchthaven van Zaventem. Overigens mag er ook herinnerd worden aan de feiten dat mevrouw Adamu eerst enige tijd volkomen ongestoord bij een vriend in Lagos verbleef, daarna even ongehinderd naar de Togolese hoofdstad Lomé trok, om daar, zonder problemen van welke aard ook op het vliegtuig naar Europa te stappen. Ze was dus zeker geen bona fide vluchtelinge, integendeel.
Tweede feit: indien mevrouw Adamu, opgejut door een extreem-links Collectief tegen Uitwijzingen, niet minder dan vijf keer na elkaar een volkomen gerechtvaardigde uitwijzing kon beletten door te krijsen en te vechten en nog wat meer, dan betekent dat alleen maar dat het asielbeleid veel te laks is, en uiteraard niet het omgekeerde. Dat wordt door de cijfers bewezen. In mijn land wordt het grootste deel van de afgewezen asielzoekers, dat zijn de asielbedriegers, excuseer het woord, niet gerepatrieerd, maar verdwijnen ze in de illegaliteit. Van 1990 tot nu gaat het om zowat 100.000 mensen, dat is geen klein probleem dus.
Tenslotte moet ik nog zeggen dat ik zwaar geschokt ben door de laster waarvan de rijkswachters die de uitgeprocedeerde asielzoekers moeten begeleiden, nu het slachtoffer zijn, omdat zij als moordenaars worden behandeld en voor moordenaars worden uitgescholden, ook in deze zaal. Deze mensen moeten in uiterst moeilijke omstandigheden hun werk doen en verdienen alle steun. Dat zij trouwens ook worden belasterd door de ex-minister van Binnenlandse Zaken, de socialist Tobback, beschouw ik zonder meer als een schandaal, want het was niet de Rijkswacht, en het was zelfs niet het Vlaams Blok, maar wel die socialist Tobback, de grote baas van de socialisten hier aanwezig, die de vluchtelingen omschreef als ik citeer uit zijn boek "Zwart op wit" , "meeuwen die hier op een stort komen zitten omdat dat gemakkelijker is dan thuis te vissen of de grond te verbouwen" . Ik zou dat niet durven zeggen. Dat zijn woorden van Tobback.
Ik herinner eraan dat er in België geen enkele minister ontslag nam toen in de zomer van 1996 de vier kinderlijkjes van de zaak Dutroux gevonden werden, dat er niemand ontslag nam toen in Rwanda tien para's op gruwelijke wijze werden afgeslacht, en dat er niemand ontslag neemt wanneer in mijn land met de regelmaat van de klok autochtonen slachtoffer worden van verkrachting, roof of moord vanwege bijvoorbeeld illegalen of asielzoekers.
Ik eindig met de vraag: zijn er dan misschien eersterangsslachtoffers en tweederangsslachtoffers van een falend beleid?

Monfils
Mevrouw de Voorzitter, de resolutie mag niet verdoezelen dat wij zelf tekortschieten in het harmoniseren van ons asiel- en migrantenbeleid. Wat hebben wij sinds jaren gedaan? Veel verklaringen, maar weinig concreets. Wij hebben ons geweten gesust in het Verdrag van Amsterdam door te bepalen dat er, binnen vijf jaar na de goedkeuring, terzake minimumregels moeten worden uitgevaardigd.
Mijn vraag is dan ook de volgende: zal Europa vijf jaar wachten om te handelen? Is het thans niet het moment om de vijftien lidstaten een pakket maatregelen voor te leggen waardoor op het hele Europese grondgebied eenvormige voorwaarden gelden met betrekking tot het asiel en het vluchtelingenstatuut. Zo zou Europa tonen dat het niet uitsluitend een economische machine is, maar dat het ook in staat is eensgezind een oplossing te vinden voor het probleem van al die mensen die om politieke redenen, wegens armoede of schending van de fundamentele rechten hun land ontvluchten en bij ons hun toevlucht zoeken.
Als Europa zijn plicht niet doet, als de Raad geen vooruitgang boekt in dit dossier, zal het geval-Semira Adamu helaas niet het laatste zijn.

Ephremidis
Mevrouw de Voorzitter, het gaat hierbij om moord, om een afschuwelijke moord op een twintigjarig meisje! En wat daar zojuist werd gezegd door die jonge collega daar, is absoluut onaanvaardbaar. Hij werpt zich op als advocaat van misdadigers, niet eens van de duivel! Niet alleen die agenten die de moord hebben begaan, zijn misdadigers! Crimineel is ook de uitvoerende macht in België, de regering, de Belgische wetgeving en meer in het algemeen de asiel- en immigratiewetgeving, de wetgeving voor buitenlanders in de Europese Unie. Crimineel is ook de Raad van de Europese Unie. De Raad bepaalt immers het kader waarbinnen dergelijke wetgevingen zich moeten bewegen. Daar moet iets aan worden gedaan! Daarover moeten wij in woede ontsteken! Maar laten wij tegelijkertijd op onze qui vive zijn! Vanaf vandaag zal er elke dag controle moeten worden uitgeoefend. Wij moeten precies in de gaten houden wat er gebeurt, wat er wordt gewijzigd. Wij moeten nagaan hoe deze criminele wetgeving menselijker kan worden gemaakt.
"Het Barbaarse Oosten en het beschaafde Westen" : dit komt uit de mond van de nieuwe Griekse aartsbisschop. Deze uitspraak van enkele dagen geleden was blijkbaar van profetische waarde. Nu is immers gebleken waar de barbaren zitten. Die zitten in het hart van het beschaafde Westen en daar moet iets veranderen! Ik zeg niet dat dit hart met wortel en al uitgeroeid moet worden, maar het moet wel veranderen. Het moet een echt beschaafd hart worden dat niet om de haverklap een beroep meent te moeten doen op humanisme, mensenrechten en dergelijke sprookjes.

Chanterie
Mevrouw de Voorzitter, ik wil niet ongestraft de woorden van de heer is laten voorbijgaan die zegt dat er in België alleen maar moorden gebeuren met illegalen en dat de wetgeving in België niet in overeenstemming zou zijn met de Conventie van de rechten van de mens of met de Europese wetgeving. Dit kan niet zomaar gezegd worden, ook niet in het Europees Parlement.

Pinheiro
Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, aangezien mijn collega Anita Gradin afgelopen dinsdag het standpunt van de Commissie duidelijk en uitvoerig aan dit Parlement heeft uiteengezet, ben ik zo vrij, mevrouw de Voorzitter, de woorden van mijn collega niet te herhalen, hetgeen mij echter niet belet uiting te geven aan mijn persoonlijke droefheid.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt vandaag om 17.30 uur plaats.

De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende ontwerpresoluties:
B4-0898/98 van de leden Frischenschlager en Thors, namens de ELDR-Fractie, over de politieke situatie in Slowakije; -B4-0913/98 van de leden Wiersma en Bösch, namens de PSE-Fractie, over de situatie in Slowakije; -B4-0928/98 van mevrouw Stenzel en anderen, namens de PPE-Fractie, over de verkiezingen in Slowakije; -B4-0936/98 van de leden Voggenhuber en Stenzel, namens de V-Fractie, over de politieke situatie in Slowakije; -B4-0938/98 van de heer Carnero González en anderen, namens de GUE/NGL-Fractie, over de situatie in Slowakije.
Neyts-Uyttebroeck
Mevrouw de Voorzitter, collega's, tijdens de eerste week van september was ik heel de tijd in Slowakije als lid van een internationaal team dat de pre-electorale situatie aldaar heeft geëvalueerd. Ik was er getuige van zowel de twijfels betreffende de eerlijkheid van de nakende verkiezingen als van de fantastische inzet van de democratische partijen en van de NGO's om te zorgen voor open, eerlijke en correcte verkiezingen. Door massaal deel te nemen aan de verkiezingen en door te stemmen zoals ze het deden hebben de Slowaken hun gehechtheid aan de democratie, de rechtsstaat, de vrijheid en de rechtvaardigheid overduidelijk gedemonstreerd. Ook het verloop zelf van de tweedaagse verkiezingen en van de tellingen stemmen zeer hoopvol. Een smetteloze machtsoverdracht, een spoedige regeringsvorming en een energieke aanpak van de noodzakelijke hervormingen om aan te sluiten bij ons acquis moeten het Slowakije mogelijk maken erkend te worden als kandidaat-lidstaat. De Slowaken, mevrouw de Voorzitter, verdienen dat Commissie en Raad ten volle de gewijzigde politieke omstandigheden erkennen.

Wiersma
Voorzitter, ik ben blij dat we nu een keer een debat kunnen hebben over Slowakije met een zeer positieve ondertoon. Ik hoop dat het voorlopig het laatste urgentiedebat over Slowakije is en dat we vanaf nu normaal over dat land kunnen spreken. Dat is inderdaad het gevolg van de verkiezingen van 25 en 26 september die goed verlopen zijn. Er was daar ook een kleine waarnemersdelegatie van het Europees Parlement en we hebben zelf kunnen vaststellen dat de verkiezingen ordelijk, goed georganiseerd en zelfs, zoals we zeggen, fair verlopen zijn.
Daardoor wordt nu ook de ruimte geschapen voor een nieuwe evaluatie van Slowakije en een nieuwe discussie over de vraag of dat land in de eerste groep van toetredingskandidaten zou moeten worden opgenomen. Wij gaan ervan uit dat in de situatie die nu ontstaan is de komende regering en het nieuwe parlement een programma van politieke hervormingen zullen aankondigen. Politieke hervormingen gericht op versterking van de democratische structuur van het land, op bescherming van de rechten van de minderheden en ook op het beter reguleren van de onafhankelijke en vrije media in het land. Als ze daarin slagen, dan zijn eigenlijk de voornaamste obstakels voor toetredingsonderhandelingen wat betreft Slowakije weggenomen. We hopen dat de komende regering maar ook de partijen die daar nu over onderhandelen zich goed in de oren knopen dat dat politieke hervormingsprogramma ook heel erg belangrijk is voor de Europese Unie want wij hebben het afgelopen jaar als Europees Parlement, als Commissie en als Raad aangedrongen op een aantal van die hervormingen. Als die hervormingen worden doorgevoerd, moeten wij ook serieus omgaan met de toezeggingen die wij formeel en informeel aan Slowakije gedaan hebben. We zitten daar met een zeker tijdsprobleem en daarvoor vraag ik aandacht. Daar werd ook in de resolutie die voorligt aandacht aan besteed. Formeel gezien worden op 6 november de screenings rapporten van de Commissie uitgebracht. Het is duidelijk dat de Commissie onvoldoende tijd zal hebben om daarin nog aandacht te kunnen besteden aan de nieuwe politieke situatie in Slowakije. Het is ook onwaarschijnlijk dat er dan al een nieuwe regering is met een concreet programma voor politieke hervormingen en nog veel onwaarschijnlijker is dat er dan al een aantal zaken zullen zijn uitgevoerd. Waarschijnlijk komt de overgang in Slowakije te vroeg voor de Weense top en zal de Weense top geen besluit kunnen nemen over de vraag of Slowakije in de eerste groep van toetredende landen zal mogen worden opgenomen.
Wij doen namelijk een beroep op onszelf maar vooral ook op de Commissie en de Raad om daarbij enige flexibiliteit toe te passen en te kijken of het mogelijk is, als Wenen niet haalbaar blijkt te zijn, als in Wenen nog geen goed oordeel kan worden gevormd over die politieke hervormingen, om eventueel in het voorjaar een soort extra tussenevaluatie te doen voor Slowakije op die punten die wij als voorwaarde hebben gesteld, dat wil zeggen minderheden en democratische stabiliteit. Vervolgens zou dan tijdens het Duitse voorzitterschap alsnog door de Raad kunnen worden besloten om Slowakije in de eerste groep op te nemen. Het zou een zeer slecht teken zijn van dit Parlement, van de Europese Unie, na alles wat wij gevraagd hebben aan Slowakije, om het land nu te laten wachten tot volgend jaar december.

Stenzel
Mevrouw de Voorzitter, de verkiezingen in Slowakije van 25 en 26 september hebben gezorgd voor een ommekeer van de politieke toestand. De Slowaakse bevolking heeft blijk gegeven van politieke rijpheid door minister-president Meciar weg te stemmen en de democratische coalitie aan een meerderheid te helpen. Dit betekent het einde van postcommunistische tirannie en willekeur en ook een bijzonder succes voor onze christen-democratische zusterpartij, die de grootste fractie in de nieuwe regeringsmeerderheid vormt. Het is dus terecht dat het Europees Parlement de Slowaakse bevolking feliciteert met deze verkiezingsuitslag.
Het valt te hopen dat nu snel een solide en stabiele regering gevormd wordt. De zegevierende oppositiecoalitie SDK heeft elkaar gevonden in het streven naar de val van het Meciar-regime. Ze verenigt uiteenlopende politieke groeperingen als christen-democraten, liberalen, de vroegere hervormingsgezinde communisten en de partij van de Hongaarse coalitie. Het is een heterogene groep die haar samenhang moet bewaren. Maar de kans is groot dat een regering uit de bus komt die beantwoordt aan de toetredingscriteria van Kopenhagen, waarvan met name het bereiken van institutionele stabiliteit de garantie moet vormen dat een democratische en op de principes van de rechtsstaat gefundeerde orde tot stand komt, de mensenrechten in acht worden genomen en minderheden worden beschermd en gerespecteerd.
De Europese Unie heeft nu de plicht Slowakije te steunen zodat het deze politieke toetredingsvoorwaarde kan vervullen. De politieke omwenteling in dit land begunstigt de integratie van Slowakije in de Europese Unie en is een welkome factor met het oog op de stabiliteit in Midden-Europa.

Voggenhuber
Mevrouw de Voorzitter, het Europees Parlement heeft meermaals zijn ontevredenheid geuit over de democratische ontwikkeling in Slowakije en dit was tenslotte ook de reden waarom dit land niet in de eerste groep toetredingslanden is opgenomen.
Toch geloof ik dat iedere kritiek en iedere ontevredenheid ook een keerzijde moet hebben, namelijk de bereidheid positieve veranderingen en ontwikkelingen op te merken en naar waarde te schatten. De verkiezingen in Slowakije zijn, zoals ik zelf heb kunnen constateren, eerlijk en correct verlopen. Nu is het aan de Unie om snel en krachtdadig te reageren en de juiste conclusies te trekken.
Naar mijn mening is deze resolutie te vaag, te afwachtend, te voorzichtig. De Fractie de Groenen in het Europees Parlement gelooft dat Slowakije sneller kan worden opgenomen in de eerste groep toetredingslanden, vooral in de huidige toestand waarin nieuwe democratische krachten alle hulp kunnen gebruiken op de weg naar democratie, maar ook op de weg naar Europa.

Carnero González
Mevrouw de Voorzitter, net zoals de collega's die voor mij het woord hebben genomen, verheugt het mij dat de algemene verkiezingen die tijdens de afgelopen maand september in Slowakije hebben plaatsgevonden in aanvaardbare omstandigheden zijn verlopen. Zij vormen ongetwijfeld een belangrijke stap in de richting van een democratisch systeem en een rechtsstaat die naam waardig. Indien deze vermoedens worden bevestigd, lijdt het geen twijfel dat Slowakije sterk in de buurt komt van de eerste groep landen waarmee nu reeds onderhandelingen over de toetreding tot de Europese Unie aan de gang zijn.
En vanuit dit Parlement moeten wij niet enkel blij zijn met de vaststelling van deze realiteit, maar ook met het idee dat de door deze Vergadering - en ook door de Europese Commissie en de Raad - verleende adviezen bij het bepalen van de landengroepen en de in de onderhandeling over de toetreding gebezigde processen misschien op een of andere manier gehoor hebben gevonden bij de Slowaakse gemeenschap en publieke opinie, die uiteindelijk heeft gekozen voor de weg van de democratie en de eerbiediging van de rechtsstaat.

Bösch
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, ik ben eigenlijk niet zo'n voorstander van beraadslagingen met geassocieerde landen op donderdagnamiddagen als deze, maar ik geloof dat vandaag echt kan worden gesproken van een gelukkige uitzondering, na de geweldige en richtinggevende beslissing van de Slowaakse kiezers.
Ik geloof dat mevrouw Stenzel er geen overdreven belang aan hecht dat christen-democratische of andere partijen een groter deel van de stemmen hebben gekregen. Wat volgens mij de doorslag geeft, is dat dit een heel duidelijk signaal is voor meer Europa. In dit opzicht zou ik als medevoorzitter van de Delegatie in de Gemengde Parlementaire Commissie EU-Republiek Slowakije mijn collega's van de OVSE, de Europese Raad en het Parlement hartelijk willen bedanken, omdat zij door hun inzet als waarnemers bij de verkiezingen er in belangrijke mate toe hebben bijgedragen dat deze verkiezingen over het geheel genomen vlekkeloos verlopen zijn.
Ik denk dat we er bij deze gelegenheid ook aan mogen herinneren dat het Europees Parlement de juiste beslissing heeft genomen door toch de deur open te houden voor Slowakije in weerwil van de aanbevelingen van de Commissie, en de Slowaakse kiezers hebben ons tenslotte gelijk gegeven. Maar we zullen ook de komende regering en de komende meerderheden in Slowakije moeten beoordelen op wat in de toekomst echt gedaan wordt. We rekenen erop dat de parlementaire controle op de veiligheidsdiensten naar behoren geregeld wordt. We verwachten zoals afgesproken een wet over de minderheidstalen en er zal ook een andere politieke cultuur in Slowakije moeten komen. Ons inziens zijn de tekenen vooralsnog veelbelovend en in de Gemengde Parlementaire Commissie EU-Republiek Slowakije en het Europees Parlement zullen we onze bijdrage moeten leveren om de gewijzigde politieke toestand ook te honoreren door middel van een sterkere samenwerking.

Rübig
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, een opkomst van 84 % spreekt voor zich. Ik was zelf drie dagen in Slowakije als waarnemer bij de verkiezingen en men kon zelfs het enthousiasme bespeuren bij de mensen die naar de stembus gingen. Wat ik ook heel positief vond, was dat de verkiezingsfunctionarissen in de stemlokalen duidelijk goed voorbereid waren. De stoomcursussen duurden vaak tot vijf uur lang en met behulp van videomateriaal werden de verkiezingen optimaal voorbereid. Men kon duidelijk zien dat de jeugd enthousiast heeft deelgenomen aan deze verkiezingen en dat de officiële functionarissen, die elkaar heel nauwlettend in het oog hebben gehouden, tot het einde toe daadwerkelijk gecontroleerd hebben.
Daarom geloof ik dat deze verkiezingen voor Slowakije een enorme stap voorwaarts zijn. We kunnen nu met gerust geweten stellen dat de verkiezingen correct en objectief verlopen zijn, dat nieuwe meerderheden kunnen worden gevormd en dat Slowakije echt de kans krijgt consequent de weg te plaveien naar Europa. We hebben gemerkt dat de Slowaakse bevolking heel pro-Europees is ingesteld. Als men ziet dat gelijktijdig met de verkiezing een andere stemming heeft plaatsgevonden waar maar heel weinig mensen naartoe zijn gegaan, terwijl 84 % heeft deelgenomen aan de verkiezing van de 17 partijen die tezamen zijn opgekomen, dan is het duidelijk dat het Slowaakse volk zowel zakelijk als gevoelsmatig de juiste beslissing heeft genomen. Ik roep de Commissie op de juiste gevolgen te trekken uit het feit dat Slowakije democratische verkiezingen heeft gehouden.

Thors
Mevrouw de Voorzitter, hoewel dit al eerder is gezegd, is er alle reden om nogmaals te vermelden dat het Slowaakse volk tot het besef is gekomen dat men in een democratie zijn toekomst kan bepalen. De bevolking heeft getoond dat zij bij de Europese gemeenschap van volkeren wil horen en heeft begrepen dat het belangrijk is een goed functionerende democratie te hebben.
Wij stellen dit met vreugde vast. Ik ben het echter met collega Bösch eens dat het belangrijk is wanneer ook de regering hierbij resultaten boekt terzake van een goed functionerend bestuur, een stabiele democratie en vooral met betrekking tot de oplossing van de minderheidsvraagstukken. Ik ben na het vernemen van de eerste rapporten uit Slowakije op dit punt niet helemaal gerust. Op dit punt moeten wij maar afwachten, maar ons signaal en ons debat van vandaag is een duidelijk gebaar naar het Slowaakse volk: onze dank voor het door u bereikte resultaat.
Tenslotte wil ik er nog even op wijzen dat het ons zeer verwondert dat Finland niet betrokken is bij de organisatie van de waarneming bij de verkiezingen.

Blokland
Mevrouw de Voorzitter, in maart van dit jaar heeft dit Parlement zijn zorgen uitgesproken over de politieke situatie in Slowakije. Het aftreden van president Kovac, maar daarnaast ook het optreden van premier Meciar leidden tot een steeds zorgwekkender situatie. Het ondemocratisch gedrag van Meciar en zijn partij tegen de oppositie en de Hongaarse minderheid zorgde voor veel kritiek vanuit het buitenland.
Nog niet zo lang geleden stond Slowakije kandidaat om toe te treden tot de NAVO en tot de Europese Unie. Helaas heeft Slowakije zich onder Meciar politiek, juridisch en economisch juist afgewend van onze Europese normen, waardoor het land op grond van zijn politieke situatie uit de eerste groep van potentiële EU-lidstaten is verwijderd.
Gelukkig lijken de tijden te veranderen. Bij de belangrijke verkiezingen voor de Nationale Raad eind september heeft de partij van premier Meciar een forse nederlaag geleden, waardoor de Slowaakse oppositie eindelijk de unieke kans heeft om veel recht te zetten wat onder Meciar is scheefgegroeid. De hoge opkomst bij de verkiezingen toont aan dat ook de bevolking overtuigd is van de noodzaak tot verandering. Meciar verloor het vertrouwen van zijn volk, maar zijn partij bleef nog altijd de grootste.
Met deze overwinning van de anti-Meciar partijen bij de verkiezingen is het werk echter niet gedaan. De oppositie staat een moeilijke taak te wachten. De deur van de Europese Unie staat nog steeds open voor Slowakije, mits er een democratisch regime aan de macht is. De situatie is zorgelijk, omdat de oppositie voor en bij de verkiezingen vooral één ding gemeen had, namelijk een anti-Meciar houding. Overeenstemming over een politiek program ontbrak. In Slowakije zijn de politieke en economische macht nauw verbonden. Hoewel de oppositie door haar overwinning bij de verkiezingen de politieke macht in handen heeft gekregen, is de economische macht nog grotendeels in handen van de Meciar-vriendenclub. Daarom moet de oppositie tal van politieke benoemingen ongedaan maken, de rechtmatigheid van privatiseringen bekijken en het vertrouwen van het buitenland zien te herwinnen. Zij zal moeten aantonen dat zij voor stabiliteit kan zorgen. Om te komen tot herstel in Slowakije is het nodig dat deze oppositiepartijen een politiek program opstellen waarin zij concreet de genoemde punten invulling geven. Op die manier komen zij tot een echte coalitie. Daarnaast moeten zij het wel vier jaar eens blijven met elkaar.
De politieke, maar ook financiële hulp en steun van het Europees Parlement hebben zij daarbij absoluut nodig. Samen kan constructief worden gewerkt om te bereiken dat Slowakije net als bijvoorbeeld haar voormalige partner Tsjechië kan toetreden tot de Europese Unie.

von Habsburg
Mevrouw de Voorzitter, we hebben de laatste tijd niet zoveel goed nieuws gekregen uit Europa. Eindelijk is er een echt lichtpuntje uit Slowakije gekomen, want net voor de verkiezingen - ik was er ook bij - geloofden de mensen eigenlijk niet dat ze konden winnen. Het is voor ons buitengewoon hartverwarmend dat deze mensen tegen zo'n gewelddadige macht hun zin hebben kunnen doordrijven. Want Meciar was inderdaad een potentiële dictator.
Ik heb herhaaldelijk met hem gesproken. Ik kan u alleen maar zeggen dat hij op mij de indruk heeft nagelaten van iemand die eerder vanuit medisch dan politiek oogpunt een gevaar is. Daarom is hij een gevaar voor iedereen. We moeten nu alles doen om dit goede volk dat een harde geschiedenis achter de rug heeft zo snel mogelijk te laten toetreden tot de Europese Unie. We moeten de regeringen van de lidstaten verzoeken in ieder geval te proberen in Wenen - dat ligt bovendien maar op enkele minuten afstand van Slowakije - al een besluit in die richting te nemen.

Pinheiro
Mevrouw de Voorzitter, het Slowaakse volk heeft door zijn hoge opkomst en beschaafde en vreedzame houding bij de recente parlementsverkiezingen bewezen dat het democratie wil en dat het die democratische gelegenheid wilde aangrijpen om in het politieke leven van de Republiek Slowakije verandering te brengen. De Commissie spoort Slowakije ertoe aan van deze aldus gecreëerde mogelijkheid gebruik te maken om de problemen aan te pakken die de Commissie in haar advies van juli 1997 heeft aangestipt en die het verloop van het toetredingsproces van Slowakije hebben gehinderd.
Wij hopen dat de aftredende regering de formatie van een nieuwe regering zal bevorderen en dat die formatie, in het belang van Slowakije, snel zal worden afgerond om onnodig uitstel te voorkomen. Wij hopen dat het politieke klimaat snel zal verbeteren en dat Slowakije op het gebied van de democratie daardoor dichter bij de Europese Unie zal komen.
De Europese Commissie heeft het vaste voornemen de integratie van Slowakije in de Unie te vergemakkelijken. Ze spoort de toekomstige regering ertoe aan de voorbereiding van de toetreding te bespoedigen door zich voor de verwijdering van de in het advies vermelde obstakels in te spannen en door werk te maken van de prioriteiten van het toetredingspartnerschap. De Commissie spoort de nieuwe regering ertoe aan de politieke hervormingen te consolideren en te bespoedigen, ook op het gebied van de bescherming van de minderheden, en het vertrouwen in en de stabiliteit van de grote staatsinstellingen, met inbegrip van het presidentschap, te verbeteren.
Er moet snel een nieuw macro-economisch evenwicht tot stand worden gebracht en vervolgens worden geconsolideerd. Slowakije moet ook onverwijld werk maken van economische hervormingen, in het bijzonder in de financiële sector, van transparantie in de economische besluitvorming en van een beter vennootschapsbestuur.
Zoals u weet, werkt de Commissie op dit ogenblik aan het eerste voortgangsverslag. Wij zullen zo lang mogelijk wachten om de veranderingen in Slowakije in aanmerking te nemen. De regering is nog niet gevormd en dus is het nog te vroeg om een definitief oordeel te vellen.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer Pinheiro.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt om 17.30 uur plaats.

De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende ontwerpresoluties:
Taslima Nasreen -B4-0906/98 van de leden Collins en Van Bladel, namens de UPE-Fractie, over Taslima Nasreen; -B4-0920/98 van de heer Telkämper en anderen, namens de V-Fractie, over Taslima Nasreen; -B4-0934/98 van mevrouw Lenz en anderen, namens de PPE-Fractie, over Taslima Nasreen; -B4-0939/98 van de heer González Álvarez en anderen, namens de GUE/NGL-Fractie, over de doodsbedreigingen tegen Taslima Nasreen; Maleisië
B4-0899/98 van de heer Bertens, namens de ELDR-Fractie, over de mensenrechtensituatie in Maleisië; -B4-0908/98 van de leden Collins en Van Bladel, namens de UPE-Fractie, over Anwar Ibrahim; -B4-0914/98 van de heer Titley, namens de PSE-Fractie, over de mensenrechtensituatie in Maleisië; -B4-0933/98 van de leden Habsburg-Lothringen en Oomen-Ruijten, namens de PPE-Fractie, over de mensenrechten in Maleisië; -B4-0944/98 van de leden Telkämper en McKenna, namens de V-Fractie, over de jongste politieke arrestaties in het kader van de Internal Security Act (binnenlandse-veiligheidswet) in Maleisië;
Doodstraf in Iran -B4-0900/98 van de heer Bertens, namens de ELDR-Fractie, over de mensenrechtensituatie in Iran; -B4-0919/98 van de leden Roth en Aglietta, namens de V-Fractie, over de doodstraf in Iran; -B4-0926/98 van mevrouw Sandbæk, namens de I-EDN-Fractie, over de mensenrechtensituatie in Iran - september 1998; -B4-0930/98 van mevrouw Maij-Weggen en anderen, namens de PPE-Fractie, over de doodstraf in Iran; -B4-0941/98 van de heer Manisco en anderen, namens de GUE/NGL-Fractie, over de mensenrechten in Iran; 
Doodstraf in de Verenigde Staten -B4-0911/98 van de leden Barzanti en Bontempi, namens de PSE-Fractie, over de terdoodveroordeling van een man van Italiaanse afkomst; -B4-0917/98 van mevrouw Aglietta, namens de V-Fractie, over de terdoodveroordeling van Rocco Derek Barnabei in de Verenigde Staten; -B4-0925/98 van de heer Dupuis en anderen, namens de ARE-Fractie, over de doodstraf in de Verenigde Staten; -B4-0940/98 van de heer Manisco en anderen, namens de GUE/NGL-Fractie, over de doodstraf in de Verenigde Staten; 
Leyla Zana -B4-0945/98 van de heer Wurtz en anderen, namens de GUE/NGL-Fractie, over de vrijlating van Leyla Zana; Georgië
B4-0931/98 van de heer von Habsburg, namens de PPE-Fractie, over de mensenrechten in Georgië.
Taslima Nasreen
Telkämper
Mevrouw de Voorzitter, we maken ons zorgen over een van de meest vooraanstaande vrouwen die dit Parlement heeft mogen begroeten. Taslima Nasreen is hier geëerd met de Sacharov-prijs voor haar werk, haar politiek engagement en haar inzet voor de mensenrechten. Zij heeft de Sacharov-prijs gekregen, vier jaar in ballingschap geleefd, is nu naar Bangladesh teruggekeerd en wordt daar vervolgd. We zijn onthutst over het feit dat fundamentalistische partijen als de Jamal-e-Islami in Bangladesh sinds 14 september dagelijks demonstreren tegen mevrouw Nasreen en haar terechtstelling eisen.
We zijn verontrust over de klopjacht die de politie in Bangladesh op haar wil inzetten nadat een rechtbank in Dhaka een nieuw arrestatiebevel tegen haar heeft uitgevaardigd dat ook de beslaglegging op haar vermogen inhoudt, waardoor de aanklacht wegens godslastering van 1994 vernieuwd wordt, en zijn geschokt dat opnieuw een beloning van 33.000 FRF op haar hoofd is gezet.
Waarom wordt ze vervolgd? Ze heeft zich de woede van de fundamentalisten in Bangladesh op de hals gehaald, hoofdzakelijk omdat ze opkwam voor de rechten van vrouwen in de context van bepaalde tradities van de islam. We ontvangen steeds meer berichten uit Bangladesh over gewelddadig en eigenmachtig optreden van de politie en over de onbekwaamheid van staatsinstellingen om slachtoffers van geweld recht te laten wedervaren. We zijn ontsteld over al deze feiten en zijn ook bezorgd dat mevrouw Nasreen moet onderduiken, vervolgd wordt en misschien in levensgevaar is.
Daarom verzoek ik Commissie en Raad op te komen voor deze vooraanstaande, door het Parlement geëerde vrouw die, zoals ik reeds zei, bekroond is met de Sacharov-prijs. Maar dit verzoek richt ik ook tot het Parlement, mevrouw de Voorzitter. Over twee weken vertrekt een delegatie van het Parlement naar Bangladesh naar aanleiding van de verwoestende overstromingsrampen. Dat is een ander probleem, maar deze delegatie heeft de plicht om de toestand van de mensenrechten aan te kaarten tijdens de gesprekken met de regering en zich in te spannen opdat mevrouw Nasreen zich vrij kan bewegen.

Mann, Thomas
Mevrouw de Voorzitter, in 1994 reikte het Europees Parlement de Sacharov-prijs uit aan Taslima Nasreen. In haar boek Lajja, wat zoveel betekent als schaamtegevoel, beschrijft ze het leven van een hindoegezin en schetst ze het moslimextremisme, de intolerantie tegenover de hindoeïstische minderheid en de dagelijkse discriminatie van vrouwen in een door mannen gedomineerde wereld. In haar thuisland werd het boek verboden. Op de vermeende krenking van religieuze gevoelens staan gevangenisstraffen van maximum twee jaar. Na vier jaar heeft mevrouw Nasreen de beëindiging van haar ballingschap bekendgemaakt en is ze naar Bangladesh teruggekeerd. Heeft zij dit uit lichtzinnigheid gedaan?
Op haar Internetpagina's motiveert ze haar thuiskomst. Enerzijds is er de heimwee naar en de verbondenheid met haar land, dat haar veel te dierbaar is om in handen te laten vallen van de extremisten. Anderzijds wilde zij terug naar haar moeder, die aan kanker lijdt en ernstig ziek is. Zij wil haar bijstaan in wat vermoedelijk de laatste weken van haar leven zijn. Nauwelijks was mevrouw Nasreen onder valse naam Bangladesh binnengekomen of de straat begon zich te roeren door betogingen. We weten uit zekere bron dat ernstige gewelddadigheden hebben plaatsgevonden. Er werd een prijs op haar hoofd gezet - de heer Telkämper heeft hier al op gewezen - en hier en daar begint men, op aansporing van fanatieke moslimleiders, alweer haar hoofd te eisen.
Het leven van Taslima Nasreen is dus opnieuw in gevaar. Het is nog niet duidelijk hoe lang de als liberaal te boek staande regering zich kan handhaven tegen de fundamentalisten. Wij roepen de eerste minister, mevrouw Hasina, op de in de grondwet vastgelegde mensenrechten in praktijk te brengen en te zorgen dat het leven van mevrouw Nasreen beschermd wordt. De eis dat zij zich vrijwillig moet aangeven bij de gerechtelijke instanties is een tweesnijdend zwaard, met het oog op een mogelijke gevangenisstraf en alle oncontroleerbare gevaren die daarmee gepaard gaan en het gevaar van gewelddaden door nauwelijks in toom te houden extremisten.
Namens de Fractie van de Europese Volkspartij hoop ik dat de Sacharov-prijs voldoende internationaal gewicht heeft en deze dappere strijdster zal helpen zodat ze eindelijk niet meer hoeft te vrezen voor haar leven.

González Álvarez
Mevrouw de Voorzitter, er is reeds op gewezen door mijn collega's: na vier jaar afwezigheid is Taslima Nasrin om persoonlijke redenen, zij het wegens de verergering van de toestand van haar zieke moeder of gewoon uit heimwee, naar haar land teruggekeerd. En weer wordt zij met de dood bedreigd. Men moet zich dan ook de vraag stellen waartoe het heeft gediend dat zij en haar collega over wie wij het straks zullen hebben - Layla Zana die nog steeds gevangen zit in een Turkse cel en bovendien twee jaar extra gevangenisstraf heeft gekregen wegens het schrijven van een artikel - de Sacharov-prijs hebben gewonnen.
Derhalve ben ik van mening dat het van het grootste belang is dat de Europese instellingen met alle mogelijke middelen druk uitoefenen op de regering van Bangladesh om te beletten dat deze vrouw, die is opgekomen voor de mensenrechten in het algemeen en de rechten van de vrouw in het bijzonder, door fanatici wordt omgebracht. Dit Parlement hecht grote waarde aan de eerbiediging van de mensenrechten in het algemeen en van de rechten van de vrouw in het bijzonder, en dan vooral in landen als Bangladesh. De Commissie of, in voorkomend geval, de Raad zou op dit land alle mogelijke druk moeten uitoefenen om te vermijden dat deze situatie slecht afloopt.
Maleisië

Neyts-Uyttebroeck
Voorzitter, de recente gebeurtenissen in Maleisië en meer bepaald de droeve lotgevallen van voormalig vice-premier Anwar Ibrahim zijn een bewijs te meer voor de stelling dat autoritaire en ondemocratische regimes uiteindelijk steeds hun eigen kinderen verslinden. Dat heeft niets te maken met al dan niet vermeende verschillen in cultuur of volksaard. Dat heeft alles te maken met het accepteren van willekeur als bestuursprincipe.
De eerste minister van Maleisië en zijn regering kunnen niet hopen dat hun staat aanvaard wordt als een volwaardig politiek partner indien zij elementaire mensenrechten overtreden. De Internal Security Act , die langdurige opsluiting zonder vorm van proces mogelijk maakt, is strijdig met de allerelementairste beginselen van de mensenrechten. Evenzo de strafrechtelijke discriminatie van homoseksuelen, bedreigingen, achtervolgingen, arrestaties van critici, mishandeling van arrestanten, weigering van rechtsbijstand en dies meer.
Mijn fractie sluit zich aan bij de oproep tot de Maleisische regering om te stoppen met deze gedragingen en roept de Raad en de Commissie op om de mensenrechten als toetssteen te hanteren voor haar relaties met Maleisië.

Habsburg-Lothringen
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, de laatste tijd vernamen we telkens weer uit de media de gruwelijke en gemene mishandelingen van vice-premier Anwar Ibrahim en de volkomen belachelijke aanklachten tegen hem. Een vertegenwoordiger van de Adenauer-stichting kon hem enkele dagen geleden bezoeken en heeft de ergste vermoedens alleen maar kunnen bevestigen.
Ik geloof dat het toch nodig is de recente geschiedenis van Maleisië even in herinnering te brengen en te wijzen op wat de grondlegger van de Maleisische onafhankelijkheid en een van de grootste persoonlijkheden van heel Azië, Tunku Abdul Rahman, bijna 15 jaar geleden over Mahathir Mohamad gezegd heeft. Hij heeft heel erg voor hem gewaarschuwd en erop gewezen dat het om een groot demagoog gaat die enorm onheil over Maleisië zou kunnen brengen. Ik geloof dat in het geval van Mahathir Mohamad de kwaadste vermoedens zijn bewaarheid. Hij is een van de ergste demagogen en misschien wel de absolute meester als het erom gaat lastige rivalen of andere personen die aan de macht kunnen komen uit te schakelen.
Het laatste obstakel voor een totale machtsovername in Maleisië was ongetwijfeld vice-premier Anwar, een van de meest deskundige economen van heel Azië. Hij werd door sommige dagbladen als een van de meest beloftevolle leiders voor de toekomst van Maleisië naar voren geschoven en is misschien ook iemand die in de huidige economische crisis in Azië iets aan de situatie had kunnen doen.
Natuurlijk geeft de zaak-Anwar aan dat er iets scheelt aan de rechtsgrondslagen in Maleisië. Er is al op gewezen dat op grond van de Internal Security Act iemand zonder arrestatiebevel in voorarrest kan worden genomen voor een periode van ongeveer 60 dagen, als hij ervan verdacht wordt - dit is niet mis te verstaan - een bedreiging te vormen voor de nationale veiligheid of de economie van Maleisië. Voorts kan de minister van Binnenlandse Zaken zonder noemenswaardige reden een gevangenisstraf van twee jaar opleggen. We moeten daartegen protesteren en voor deze man opkomen!

Telkämper
Mijnheer de Voorzitter, de afgelopen jaren stond Maleisië in het middelpunt van een economische boom en over de schending van de mensenrechten werd niet gepraat, net zomin als over de Internal Security Act , een koloniale wet die we sinds we in het Parlement zijn telkens weer bekritiseerd hebben en waaruit blijkt dat Maleisië geen democratische rechtsstaat is. Nu zijn we ontzet over de arrestatie van de heer Anwar Ibrahim, de voormalige vice-premier, en van nog elf personen die op grond van de Internal Security Act gearresteerd zijn, zoals de heer Nallakarupan, een zakenman. We vrezen dat ze tijdens hun voorarrest blootstaan aan mishandelingen. Waarom? Omdat de Internal Security Act een willekeurige wet is. Op grond van een eenvoudige verdenking kunnen mensen gearresteerd worden. Ze kunnen in voorarrest worden gehouden en daarna gedurende twee jaar worden opgesloten. Deze hechtenis kan voor onbepaalde duur verlengd worden. Op dit ogenblik schijnen 200 personen vast te zitten. We eisen dat deze mensen onmiddellijk worden vrijgelaten.
Evenzeer veroordelen we het Maleisische strafwetboek, waarin vrijwillige homoseksuele handelingen tussen volwassenen bestraft worden met een maximumstraf van 20 jaar gevangenis en stokslagen. Verscheidene mensen zijn al op grond van deze wet opgepakt. We eisen dat Maleisië handelt volgens de principes van de rechtsstaat en deze mensen onmiddellijk vrijlaat!

McKenna
Mijnheer de Voorzitter, de meeste mensen denken dat de situatie in Iran de jongste tijd enigszins is verbeterd, maar in werkelijkheid is ze nog altijd dezelfde. In het eerste ambtsjaar van de nieuwe president werden 260 mensen in het openbaar opgeknoopt, werden honderden politieke gevangenen in het geheim terechtgesteld en werden zeven mensen in het openbaar en vele anderen in het geheim door steniging ter dood gebracht. Zeer onlangs heeft de regering nieuwe wetten uitgevaardigd waardoor er nu aparte ziekenhuizen voor mannen en vrouwen komen. Vrouwen en mannen zullen er respectievelijk uitsluitend door vrouwelijke en mannelijke artsen worden behandeld.
Zoals wij weten, zijn de meeste patiënten in ziekenhuizen vrouwen. Daar zijn verschillende redenen voor, waaronder een van de belangrijkste is dat vrouwen kinderen krijgen. Er zullen te veel vrouwelijke patiënten en te weinig vrouwelijke artsen zijn. De meeste artsen zijn immers mannen. Wij moeten die kwestie aanpakken. Aparte ziekenhuizen voor mannen en vrouwen zijn onmogelijk.
In werkelijkheid is in Iran de jongste tijd zeer weinig veranderd. Iran pakt alleen zijn public relations aan. Het doodvonnis tegen Salman Rushdie is niet echt opgeheven. Wij moeten waakzaam blijven.

Maij-Weggen
Voorzitter, aanleiding voor deze resolutie over Iran is het feit dat opnieuw twee doodvonnissen zijn uitgesproken over Bahaï's in het betreffende land. Als wij ons dan realiseren dat sinds 1979, dus sinds het begin van het islamitische bewind in Iran, 200 mensen uit deze kring zijn omgebracht en dat dit sinds 1992 niet meer gebeurde door internationale protesten, maar sinds deze zomer wel weer. Want in juli was er weer een executie van een van deze mensen. U begrijpt dat wij dus bijzonder bang zijn dat deze twee betrokkenen ook zullen worden omgebracht. Een allereerste appel in deze resolutie is een appel aan het adres van Iran om die weg niet weer op te gaan en om toch enige godsdienstvrijheid toe te laten en zeker niet mensen om redenen van religie om te brengen. Het is tegen alle internationale conventies in de Westerse wereld en ik denk in veel meer landen. Ook in Azië hebben ze daar echt geen begrip voor. Dus dat is het allereerste en het allerbelangrijkste doel van deze resolutie.
Maar ik zou toch van de gelegenheid gebruik willen maken om mijn grote zorg uit te spreken over datgene wat in Iran aan de hand is. Want Iran laat op het ogenblik twee gezichten zien. Eén gezicht dat duidt op een beetje tolerantie, een licht toenemende verbeterende situatie, de bekende show van de heer Cook en de minister van Buitenlandse Zaken van Iran in New York, en aan de andere kant een repressie die, maar dan wat meer achter gesloten deuren, helemaal niet afneemt. Daar zijn tal van signalen en tekenen voor, maar deze zijn nu verborgener, bijvoorbeeld doodvonnissen die in het algemeen nog steeds worden uitgesproken maar die voorheen in openbare plaatsen met camera's ten uitvoer werden gebracht, worden tegenwoordig uitgevoerd op de binnenplaatsen. Iemand zei me zelfs dat het nu gebeurt met kleinere stenen, niet meer met grote stenen. Nu weet ik eerlijk gezegd niet wat erger is. Of je met stenen dood gegooid wordt op een binnenplaats met kleine stenen of op een buitenplaats met grote stenen.
Dan de repressie tegen vrouwen die net werd genoemd. Daar is sinds kort een hele ernstige vorm van bijgekomen nu vrouwen niet meer door mannelijke artsen mogen worden behandeld, waardoor vrouwen in regio's waar gewoon geen vrouwelijke artsen zijn omkomen.
De kern is dat het mooier lijkt dan het is, dat wij ons niet om de tuin moeten laten leiden en dat wij de waarheid over Iran moeten weten en dat wij dus ons protest moeten volhouden totdat niet alleen vóór de gordijnen maar ook achter de gordijnen de zaak in orde is. Het is in Iran met betrekking tot de mensenrechten nog steeds niet in orde.

García Arias
Mijnheer de Voorzitter, gelet op het betoog van mijn collega's, lijkt de situatie in Iran mij bijzonder zorgwekkend te zijn, aangezien wij over de nodige informatie beschikken om ons in te beelden wat er op politiek gebied aan de hand is. Wij weten maar al te goed dat een gewelddadig politiek regime geweld en verzet meebrengt en onze aandacht kan zich weliswaar beperken tot wat er met de vrouwen gebeurt of met de vakbondsleden en met de andere religieuze gemeenschappen, maar in feite moeten wij ons concentreren op het fundamentele recht op vereniging en politieke meningsuiting.
Wij moeten ons afvragen welke stappen wij vanuit de Europese Unie in dit opzicht kunnen ondernemen. Ik geloof dat de kritische dialoog op een mislukking is uitgelopen en wij betwijfelen ten zeerste dat er zich daadwerkelijk veranderingen hebben voorgedaan en dat de mensen hun politieke mening kunnen uiten zonder onderdrukt te worden.
Ik zou dan ook een oproep willen doen om al onze aandacht te vestigen op de boordnodige politieke evolutie.

von Habsburg
Mijnheer de Voorzitter, het gaat hier om eenzelfde probleem als wat voordien reeds aan bod is gekomen, namelijk de eeuwige vervolging van de Bahaï. De Iraniërs zeggen telkens weer dat de Bahaï de staat vijandig gezind zijn omdat het centrum van de Bahaï-godsdienst zich eigenlijk in Israël bevindt. Dit is het excuus dat altijd gebruikt wordt. Toch moeten we er alles aan doen om de Bahaï de vrijheid van godsdienst te geven die ze hadden voor de machtsovername van Khomeini en die ze opnieuw moeten krijgen.
Op een bepaald moment zag het er goed uit, maar jammer genoeg is dit ogenblik vlug voorbijgegaan. Ik zou u willen verzoeken hier opnieuw werk van te maken, want toen hebben onze protesten geholpen. Ik geloof dat we moeten blijven protesteren, dan zal ons protest ook deze keer helpen.

Cars
Mijnheer de Voorzitter, een van de dingen die mij trots maakt op Europa en op de Europese Unie, is de ondubbelzinnige stellingname tegen de doodstraf, waar wij in ons deel van de wereld constant aan vasthouden.
Wat er in Iran gebeurt, is afschuwelijk. Dat geldt natuurlijk niet alleen voor de vervolgde kring rond de Bahaï, maar ook voor de zeer vele andere mensen die door de Iraanse overheid gedood worden. Wij moeten dat in zijn totaliteit bekritiseren. Dat zal onder andere tot gevolg hebben dat er ook een schaduw wordt geworpen over de godsdienst waarvan de machthebbers in Iran beweren dat zij de belangrijkste vertolkers zijn. Ik weiger te geloven dat moslims handelen, en dat ook willens en wetens doen, als de machthebbers in Iran doen. Ik vind dat wij de maatregelen van deze machthebbers heel duidelijk moeten veroordelen, als zijnde in strijd met niet alleen de menselijkheid maar ook met alle fatsoenlijke godsdienstige beginselen.
Doodstraf in de Verenigde Staten

Barzanti
Mijnheer de Voorzitter, wij wensen dat de terdoodveroordeling van Rocco Derek Barnabei, wiens executie is vastgesteld op 28 oktober in de Amerikaanse staat Virginia, geannuleerd wordt of op zijn minst wordt uitgesteld.
Rocco, een jonge man van 31 jaar, kleinzoon van een Italiaanse emigrant, wordt ervan beschuldigd in 1993 zijn verloofde te hebben vermoord. Als gevolg van zijn financiële situatie was een adequate verdediging voor hem onmogelijk. Er zijn nieuwe bewijzen naar voren gekomen die er naar verluidt voor kunnen zorgen dat de schuldigverklaring wordt omgezet. Laat de veroordeelde dus het recht gegeven worden zijn eventuele onschuld te bewijzen. De doodstraf is hoe dan ook ontoelaatbaar.
De resolutie van 3 april 1998 van de 54ste VN-commissie vraagt overigens een moratorium van de executies in afwachting van de volledige afschaffing van de doodstraf. Deze resolutie moet niet nogmaals genegeerd worden, net zomin als het besluit van de Raad Algemene Zaken van 29 juni 1998, waarin constante en daadkrachtige actie van de Europese Unie op internationaal niveau tegen de doodstraf nodig wordt geacht, dient te worden beschouwd als een nutteloze principe-uitspraak. Het leven van Rocco Derek Barnabei dient te worden gered! Geen enkele rechtbank, rechter, of macht heeft het recht te beschikken over een mensenleven. Je kunt niet stellen dat de fundamentele rechten volledig worden geëerbiedigd op plaatsen waar deze afschuwelijke en barbaarsheid nog voort bestaat.

McKenna
Mijnheer de Voorzitter, zoals vorig jaar heeft de VN-Commissie voor de rechten van de mens ook dit jaar een resolutie goedgekeurd waarin ze de landen waar de doodstraf nog bestaat, verzoekt executies op te schorten in afwachting van de volledige afschaffing.
De Verenigde Staten zijn een van de landen die de Verenigde Naties het meest geld schuldig zijn. Als zogenaamd beschaafd land negeren de Verenigde Staten de internationale opinie op dit punt volledig. Het is volkomen onaanvaardbaar dat de Verenigde Staten zich schuldig maken aan dezelfde barbaarse daden als landen zoals Iran, tot de categorie waarvan ze eigenlijk behoren. Hoewel de Verenigde Staten zichzelf de morele politiemacht van de wereld noemen, vermoorden ze elk jaar mensen en menen ze bovendien dat dit nog goed is ook. Wij moeten de Verenigde Staten een krachtige boodschap toesturen en ze ertoe dwingen in deze aangelegenheid in de pas te lopen.
In dit bijzondere geval is het schandelijk dat, hoewel nieuwe gegevens aan het licht zijn gekomen, een nieuw proces is geweigerd. Het gaat hier om een mens wiens leven zal worden afgebroken, maar die geen nieuwe bewijzen mag voorleggen en geen eerlijk proces krijgt. Het is van het allergrootste belang dat de Verenigde Staten de fundamentele mensenrechten eerbiedigen. Ik zou graag hebben dat Mary Robinson, VN-commissaris voor de rechten van de mens, op de Verenigde Staten pressie uitoefent om de doodstraf af te schaffen. Dat zogenaamd beschaafde land had die barbaarse straf al lang moeten afschaffen.

Colombo Svevo
Mijnheer de Voorzitter, in soortgelijke situaties wordt in onze landen een strijd aangegaan, ook al worden ze nog niet gewonnen - en deze strijd veroorzaakt altijd onrust. Aan de ene kant hebben we de zekerheid dat we iets juists doen, want elke strijd tegen de doodstraf versterkt de menselijke waardigheid, aan de andere kant beleven we ook een wrang gevoel voor alle anderen die eveneens tot de doodstraf veroordeeld zijn, maar geen gehoor vinden bij onze Vergadering.
Hier staan wij tegenover een bijzonder, acuut geval: we hebben het over nieuwe bewijzen, en over een verdediging die niet adequaat geweest is maar die nu echter preciezer kan zijn. Ik ben van mening dat we het besluit van de Raad Algemene Zaken, dat tot doel heeft het internationale optreden van de Europese Unie tegen de doodstraf te versterken, als uitgangspunt moeten nemen, zodat we op basis van deze specifieke gevallen steeds meer een doortastend beleid jegens de Verenigde Staten en de Verenigde Naties kunnen voeren en uiteindelijk een moratorium op de executies bereiken; een moratorium dat natuurlijk in de afschaffing van de doodstraf moet uitmonden.

Fassa
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, er valt niet veel toe te voegen aan de woorden van degenen die vóór mij dit onderwerp hebben behandeld. Wat echter nog wel onderstreept dient te worden is dat de kwestie Rocco Derek Barnabei twee aspecten heeft: het ene is de algemene, duidelijke en eendrachtige veroordeling die de Europese Unie, en al eerder dan vandaag, heeft uitgesproken over deze barbaarse straf; het andere betreft dit specifieke geval, ook in de betwiste vooronderstelling dat men de doodstraf geoorloofd zou achten. In dit specifieke geval zijn juist die rechten van de verdediging niet erkend, die volledige bewijslast eisen en die juist aan de basis liggen van een rechtsstelsel zoals het Amerikaanse rechtsstelsel, dat vaak zijn zekerheden en waarborgen verheerlijkt en de voorkeur geeft aan het vrijlaten van schuldigen, om te voorkomen dat onschuldigen worden veroordeeld. Dit is dan ook het argument dat wij dienen aan te dragen om afschaffing of dan toch tenminste uitstel van deze straf te vragen.
Leyla Zana

Querbes
Mijnheer de Voorzitter, door de Sacharov-prijs aan Leyla Zana toe te kennen, heeft ons Parlement duidelijk stelling genomen tegen de schending van de mensenrechten in Turkije en voor een onderhandelde en politieke regeling van het Koerdenvraagstuk. Wij doen dat op grond van universele waarden, maar ook op basis van de lessen die wij trekken uit conflictsituaties in Europa, bijvoorbeeld Noord-Ierland, en in de wereld en uit de oplossing ervan. De machthebbers in Ankara zijn duidelijk niet bereid te luisteren naar deze boodschap van de democratische en progressieve krachten van de Unie. Erger zelfs, Leyla Zana werd opnieuw veroordeeld en talrijke kopstukken van HADEP worden met veroordelingen bedreigd. Dat bewijst dat de machthebbers gekozen hebben voor een repressieve en militaire strategie zonder uitweg.
In dit geval moet ons Parlement niet enkel zijn menselijke, broederlijke solidariteit betuigen ten aanzien van Leyla Zana en alle slachtoffers van repressie, het moet ook zijn onvoorwaardelijke steun betuigen aan alle krachten die in Turkije ijveren voor de democratisering van hun land. Dat is de zin van de resolutie die wij hebben ingediend, waarin onder meer de onmiddellijke vrijlating van Leyla Zana en van alle politieke gevangen wordt geëist alsook een politieke en vreedzame oplossing van het Koerdenvraagstuk via rechtstreekse onderhandelingen met de vertegenwoordigers van dat volk.

Stenzel
Mijnheer de Voorzitter, de zaak-Leyla Zana is jammer genoeg symptomatisch voor het hele Koerdenvraagstuk in Turkije. Iedere keer als men naar het gebied gaat, hoort men van de kant van de PKK dat dit de laatste slag is. Van Turkse zijde zal men met dezelfde argumenten antwoorden dat dit de laatste aanval op de PKK is.
Er zijn verscheidene redenen waarom er tot nu toe geen oplossing gevonden is. Aan de ene kant zijn de Koerden verdeeld, aan de andere kant hebben ze toevluchtsoorden en steun van buitenaf. Daarom steun ik de eis in de resolutie dat men een politieke oplossing moet vinden voor het Koerdenvraagstuk, want militaire oplossingen zijn tot nu toe niet geslaagd. Hoe gevaarlijk het is een politieke oplossing op de lange baan te schuiven, blijkt uit de huidige toestand, nu er grote spanningen ontstaan tussen Turkije en Syrië.
Ik heb mevrouw Leyla Zana zelf een keer in de gevangenis bezocht. Ze werd als een modelgevangene ten tonele gevoerd. Ik vind het onaanvaardbaar dat een land dat daarenboven wenst toe te treden tot de EU mensen opsluit omwille van hun politieke overtuiging.

Eisma
Voorzitter, ik ben blij dat het hele Parlement zo eensgezind is als we het over Leyla Zana hebben. Maar als ik in die ene minuut spreektijd alleen maar kan constateren dat we dit onderwerp de afgelopen twee jaar minstens vijf keer op de agenda van dit Parlement gehad hebben, dan is het wel betreurenswaardig dat helemaal niets is gebeurd ter verbetering van haar situatie. Ze is immers winnaar van de door ons ingestelde Sacharov-prijs. Ze heeft twee jaar extra gevangenisstraf gekregen en het gaat natuurlijk niet alleen om haar, om Leyla Zana, maar het gaat ook om die andere Koerden en leden van de zogenaamde verboden politieke partijen die opgepakt worden en voor lange tijd in de gevangenis worden gezet. Het is een schending van de mensenrechten in Turkije waar wij steeds maar weer op moeten tamboereren. Het enige dat wij kunnen doen, is de Turkse regering blijven bombarderen met onze ideeën over de schending van mensenrechten. Wanneer ik volgende week met een milieugroep bij de heer Demirel in Ankara op bezoek ben, zal ik ook zeker deze resolutie aan hem voorleggen en hem persoonlijk commentaar vragen op deze uitspraak van ons Parlement.

Tamino
Mijnheer de Voorzitter, ten eerste wens ik namens de Fractie De Groenen onze steun toe te zeggen aan deze ontwerpresolutie die ingediend is door de GUE/NGL-Fractie. Met deze steun herinneren wij ook aan de verplichting die wij als groenen op ons genomen hebben om, via Leyla Zana, als Parlement een tastbaar teken van steun te geven aan het Koerdische volk. Het is heden werkelijk ongelofelijk dat, nadat het Europees Parlement via Leyla Zana heeft willen wijzen op het gebrek aan eerbiediging van de rechten van de mens in Turkije, zij toch veroordeeld is tot nog twee jaar extra gevangenisstraf vanwege het schrijven van een artikel, dat andere Koerdische gedeputeerden op soortgelijke wijze worden behandeld en nog weer anderen gevangen gezet zijn uitsluitend vanwege hun ideeën.
Het is duidelijk dat het een uiterst zwak gebaar van het Parlement zou zijn als de aan Leyla Zana toegekende Sacharov-prijs niet ook door deze stemming in betekenis zou toenemen. Ik hoop dus dat dit Parlement de betekenis van de door de collega's van de GUE-fractie gepresenteerde ontwerpresolutie weet te waarderen en dat op deze basis de voorwaarden geschapen kunnen worden om de Turkse regering voldoende te betrekken bij deze thema's.
Wij mogen niet toestaan dat, terwijl deze gebeurtenissen plaatsvinden, er in de tussentijd pogingen tot een dialoog gedaan worden, waarin de betekenis van de rechten van de mens in Turkije niet duidelijk wordt gesteld. Tegenover een verslechtering van de toestand - en zeker geen verbetering - is het minste dat we als Europese Unie en als Europees Parlement kunnen doen de verplichting na te komen, die wij zijn aangegaan in andere resoluties en met de toekenning van de Sacharov-prijs aan Leyla Zana. Wij moeten nadrukkelijk herhalen dat er in Europa en in andere delen van de wereld geen landen mogen bestaan waarin de menselijke waardigheid en meningen van anderen niet worden geëerbiedigd, of waarin gevangenisstraf gebruikt wordt als instrument voor politieke strijd.
Georgië

von Habsburg
Mijnheer de Voorzitter, verschillende problemen in verband met mensenrechtenschendingen zijn al aan bod gekomen. Bij Georgië gaat het om een heel bijzonder geval. In april dit jaar heeft de mensenrechtencommissie van de VN grondig de lotgevallen van enkele gevangenen bestudeerd, duidelijk met de bedoeling ze tot voorbeeld van anderen te stellen. Want de algemene behandeling van mensen in de gevangenissen van Georgië is gewoonweg schandelijk. Ik heb de eer al geruime tijd geleden in de Helsinki-groep voor Georgië gecoöpteerd te zijn en daardoor krijg ik alle informatie uit eerste hand. Het is beangstigend wat men dan te weten komt.
Daarom is het goed dat de VN zich met deze zaak heeft beziggehouden. De VN heeft een verslag geschreven en aangenomen met de duidelijke eis van de VN aan de Georgische regering dat deze schandelijke toestand, met name voor de drie personen die ik in de resolutie genoemd heb, eindelijk wordt rechtgetrokken. Sindsdien is er niets gebeurd. De VN heeft herhaaldelijk navraag gedaan, maar uit Georgië kwam er geen antwoord. De regering behoudt het stilzwijgen.
Ik geloof dat het langzamerhand tijd wordt dat we als Europeanen ook een woordje meespreken. Want we mogen niet vergeten dat ons woord bij de Georgische regering zwaar weegt. Daarom zou het goed zijn en zelfs een gunst betekenen voor Georgië als we deze zaak aanpakken en de Georgische regering oproepen, zoals in de resolutie, eindelijk te doen wat de VN na lang en ernstig onderzoek op grond van een heleboel gegevens heeft voorgesteld. Ik hoop alleen maar dat de resolutie in de huidige vorm wordt aangenomen, want hiermee kunnen we echt iets bereiken.

Schroedter
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, de heer von Habsburg heeft reeds gezegd dat het om een fundamenteel probleem gaat. Het is namelijk gebleken dat de ondertekening van partnerschaps-, samenwerkings- en interim-overeenkomsten er niet automatisch toe leidt dat de mensenrechtensituatie in de partnerlanden zo verbetert als de Europese Commissie voor de mensenrechten wenst. Hoewel door de Commissie altijd beweerd wordt dat deze overeenkomsten noodzakelijk zijn om te zorgen voor een verbetering van de mensenrechtensituatie, is dit niet het geval. Er wordt niets aan gedaan.
De interim-overeenkomst met Georgië is lang geleden ondertekend en er is niets gebeurd. Bij de opbouw van een democratische samenleving is het volgens mij juist bijzonder belangrijk dat de rechtsbedeling democratisch is en de omstandigheden in de gevangenissen menswaardig zijn. Oekraïne en Rusland hebben hiervoor een actieplan in het kader van TACIS. Georgië niet. Daarom is het belangrijk dat ook Georgië in samenwerking met de Europese Raad een actieprogramma voor democratie aanneemt in het kader van TACIS. Ik ben verheugd dat de heer von Habsburg onze amendementen in zoverre steunt dat het eerste amendement als aanvulling wordt opgenomen. Bij het tweede amendement zullen we dan een mondelinge wijziging voorstellen.

Pinheiro
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie heeft de zaak van Taslima Nasreen van zeer nabij gevolgd sedert zij in 1994 haar land heeft moeten verlaten om aan vervolging en doodsbedreigingen te ontkomen.
In artikel 1 van de nieuwe samenwerkingsovereenkomst die wij met Bangladesh willen sluiten, wordt uitdrukkelijk verwezen naar de eerbiediging van de mensenrechten en democratische beginselen zoals die in de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens zijn opgenomen. Daartoe behoort uiteraard ook de vrijheid van meningsuiting, waarop u in uw resoluties aandringt. Ik kan u verzekeren dat de Commissie er nauwlettend op zal toezien dat de overeenkomst, zodra die is gesloten, volledig wordt uitgevoerd en dat ze daarbij bijzondere aandacht zal hebben voor de situatie van de mensenrechten.
Inmiddels werkt de Commissie aan een mensenrechtenprogramma voor Bangladesh ten bedrage van zowat 1, 5 miljoen ecu. Dat zal tegen het einde van dit jaar klaar zijn. Wij willen vooral acties op het gebied van de rechten van vrouwen en kinderen en op het vlak van de bewustmaking van de kiezers financieren. Dat programma zal door verschillende, op het gebied van de mensenrechten gespecialiseerde NGO's worden uitgevoerd.
Wat de resoluties over Maleisië betreft, betreurt de Commissie de recente gebeurtenissen in dat land, in het bijzonder de arrestatie van vice-premier Anwar Ibrahim op basis van de Internal Security Act, waardoor mensen zonder proces voor onbepaalde tijd kunnen worden vastgehouden. Wij betreuren ook dat de heer Anwar Ibrahim tijdens zijn gevangenschap is mishandeld en dat een groot aantal van zijn medestanders eveneens op basis van de Internal Security Act zijn gearresteerd. De Commissie sluit zich dan ook volledig aan bij de verklaring waarin het voorzitterschap uiting geeft van de ongerustheid van de Unie over de gebeurtenissen en de Maleisische overheid met klem verzoekt de wet te doen naleven en de mensenrechten van Anwar Ibrahim en andere gedetineerden te eerbiedigen. De vrijlating van een aantal van de gevangenen en het feit dat een onafhankelijke arts de heer Anwar Ibrahim heeft mogen onderzoeken, zijn positieve stappen.
De Commissie maakt zich echter grote zorgen over de wijze waarop de Maleisische overheid de vrijheid van vergadering, meningsuiting en communicatie beperkt. De Commissie heeft haar delegatie voor Maleisië opgedragen de ontwikkelingen in dat land van dichtbij te volgen.
Wat de doodstraf betreft, weet de Commissie zeer goed dat het opleggen van die straf een netelige kwestie is. De Commissie meent dat de in het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten en andere internationale instrumenten opgenomen garanties moeten worden gerespecteerd. Wij hebben al vaak gezegd - en ik hoef dat dus niet te herhalen - dat wij in alle omstandigheden overtuigde tegenstanders van de doodstraf zijn.
Wat Iran betreft, maakt de Commissie zich zorgen over de aanhoudende zware schendingen van de mensenrechten van de Bahaï. De Commissie roept de Iraanse overheid ertoe op geen doodvonnissen op grond van religie of afvalligheid meer uit te spreken. Bovendien betreurt de Commissie ten zeerste de executie van de heer Ruhu'llah Rawhani op 21 juli 1998. De EU-trojka heeft daarover op 5 augustus 1998 een demarche bij de Iraanse regering in Teheran gedaan.
Wij waren wel tevreden over de verduidelijkingen die de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken op 24 september laatstleden in New York over het doodvonnis (fatwa) tegen Salman Rushdie heeft gegeven. De garanties die hij heeft gegeven, zijn een uiterst positieve stap naar de opruiming van een van de hinderpalen voor betere betrekkingen met Iran, waarnaar wij in het kader van de nieuwe dialoog tussen de Europese Unie en Iran streven.
Wat de Verenigde Staten betreft, meent de Commissie dat het rechtssysteem in dat land de nodige waarborgen voor een normale en objectieve rechtspleging biedt, in het bijzonder wat het recht op een passende verdediging en het bestaan van beroepsprocedures betreft.
Wat in het bijzonder de situatie van Rocco Barnabei betreft, kan de Commissie de volgende verduidelijking geven, zoals ze die van officiële VS-bronnen heeft gekregen. In de eerste plaats is, in tegenstelling tot wat in deze ontwerpresolutie staat, voor de executie nog geen datum vastgesteld en zal het wellicht nog een hele tijd duren voor die plaatsvindt.
In de tweede plaats is ons gezegd dat de heer Barnabei een Amerikaans en geen Italiaans burger is, zoals het in de resolutie staat. In de derde plaats zijn de recente krantenberichten dat het Opperste Gerechtshof van de Verenigde Staten het beroep heeft verworpen, blijkbaar niet juist. De heer Barnabei heeft pas voor het eerst beroep ingesteld en van een hoorzitting voor het Amerikaanse Opperste Gerechtshof is dus nog lang geen sprake. Ik heb vernomen dat het Hof nog niets over de zaak heeft gehoord omdat het daarvoor nog te vroeg is.
Uit al die informatie blijkt dat in de gehele zaak niets onregelmatigs gebeurt en dat de beroepsprocedure aan de gang is. Toch zullen wij de zaak blijven volgen en tegenover de Verenigde Staten herhalen dat wij, zoals wij al zo vaak hebben gezegd, overtuigde tegenstanders van de doodstraf zijn.
De Commissie deelt de bezorgdheid van het Europees Parlement over het lot van mevrouw Leyla Zana en heeft de Turkse autoriteiten al herhaaldelijk met klem verzocht in deze zaak een significant gebaar te stellen.
De nieuwe veroordeling van mevrouw Zana door het Staatsveiligheidshof in Ankara op 17 september is bijzonder onrustbarend omdat ze onvermijdelijk ook gevolgen voor de vrije meningsuiting in Turkije heeft.
Zoals u weet, volgt de Commissie de situatie van de mensenrechten in Turkije op de voet. De Commissie is het volkomen eens met de conclusies van de Europese Raad van Luxemburg van december 1997, die eraan heeft herinnerd dat de verbetering van de betrekkingen tussen Turkije en de Europese Unie ook afhangt van de voortzetting van de politieke en economische hervormingen door Turkije, met inbegrip van de afstemming van zijn praktijken inzake mensenrechten op die van de Europese Unie.
Ondanks het besluit van Ankara om elke politieke dialoog met de Europese Unie te schorsen, zal de Commissie in al haar contacten met de Turkse autoriteiten haar bezorgdheid over die aangelegenheden blijven uiten.
Wat de situatie in Georgië betreft, werden de drie in de ontwerpresolutie genoemde gevangenen in 1995 wegens moord en terroristische daden veroordeeld. De omstandigheden waarin zij werden berecht en de staat van de Georgische gevangenissen werden onlangs zowel in als buiten Georgië uitgebreid gehekeld. Een belangrijke vooruitgang was het besluit van het Georgische parlement van november vorig jaar om de doodstraf af te schaffen. Als gevolg daarvan werden de doodvonnissen tegen de heer Gelbakhiani en de heer Dokvadze omgezet. Zij zitten nu een gevangenisstraf van twintig jaar uit. Ik weet dat de staat van de Georgische gevangenissen in alle openheid werd besproken toen de delegatie van het Europees Parlement met Trans-Kaukasië in juni een ontmoeting had met president Sjevarnadze. Het Georgische parlement en de ombudsman volgen de zaak op de voet. Dat is een goed teken voor de toekomst.
De Commissie meent dat Georgië grote vooruitgang heeft geboekt in de versterking van zijn democratische instellingen, in het bijzonder zijn parlement, maar dat het zich moet blijven inspannen om de wet te doen naleven. De partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst, waarvan wij verwachten dat ze volgend jaar in werking zal treden, zal ons een platform bieden om deze problemen door middel van politieke dialoog en tijdens bijeenkomsten van het Parlementair Samenwerkingscomité rechtstreeks aan te pakken.

Maij-Weggen
Voorzitter, de commissaris is niet ingegaan op de hier door drie collega's aangekaarte verslechtering van de situatie van vrouwen in Iran, met name het feit dat vrouwen niet meer behandeld mogen worden door mannelijke artsen terwijl er eigenlijk helemaal niet zoveel vrouwelijke artsen in Iran zijn. Maar intussen ook een doorgevoerde apartheid in bussen en dergelijke. Mogen wij de aandacht van de commissaris hiervoor vragen en wil de commissaris voorzichtig zijn met het wekken van de indruk dat de situatie verbetert als juist ten aanzien van vrouwen de situatie in Iran aan het verslechteren is. Ik vind dat dat wel degelijk in de beoordeling moet worden meegenomen.

Pinheiro
Mevrouw Maij-Weggen, ik heb gesproken over wat in de ontwerpresolutie staat, niet over wat de sprekers hier hebben gezegd. Als u mij naar het standpunt van de Commissie vraagt, kan ik u, zonder mijn collega's te raadplegen, verzekeren dat dit volstrekt onaanvaardbaar is.
Zoals u weet, verbiedt het Verdrag van Amsterdam - dat geldt ook voor andere punten die hier vandaag worden besproken - elke vorm van discriminatie en zal dat verbod ook in alle toekomstige verdragen worden opgenomen. Het spreekt dus vanzelf dat wij ons daarvoor in alle omstandigheden moeten inspannen, in het bijzonder als wij met duidelijke discriminaties worden geconfronteerd. Over het standpunt van de Commissie bestaat geen enkele twijfel.

De Voorzitter
Ik dank u, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt om 17.30 uur plaats.

De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende ontwerpresoluties:
B4-0902/98 van de heer Collins namens de UPE-Fractie, over de sluiting van de fabrieken Levi Strauss in België en Frankrijk; -B4-0903/98 van de heer Vandemeulebroucke namens de ARE-Fractie, over de herstructureringsplannen van Levi Strauss in Europa; -B4-0910/98 van de leden De Coene, Caudron en Van Lancker namens de PSE-Fractie, over de aangekondigde sluiting van de Levi-Strauss vestigingen in Gits, Wervik, Deurne (België) en La Bassée (Frankrijk); -B4-0916/98 van de leden Aelvoet, Lannoye en Wolf namens de V-Fractie, over de stopzetting van de productie bij Levi Strauss in Gits, Wervik, Deurne en La Bassée; -B4-0929/98 van de heer Chanterie namens de PPE-Fractie, over het herstructureringsplan van Levi Strauss; -B4-0942/98 van mevrouw Elmalan en anderen namens de GUE/NGL-Fractie, over de herstructurering van de textielgroep Levi Strauss.
Donnay
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, de zaak-Levi Strauss leert ons eens te meer tot welke menselijke, sociale en economische drama's een op hol geslagen mondialisering kan leiden.
Levi's roept natuurlijk een aantal officiële redenen in, maar in feite gaat het eens te meer om het probleem van bedrijfsverplaatsingen en sociale dumping. Levi's plant in haar herstructureringsplan de sluiting van vier van zijn twaalf vestigingen in Europa: drie in België en een in Frankrijk, in La Bassée, een gemeente van de regio Nord-Pas-de Calais, waar de werkloosheid reeds heel hoog is. Met die sluitingen gaan bijna 1.500 ontslagen gepaard, waarvan 530 in Frankrijk.
In dergelijke gevallen mogen wij niet lijdzaam blijven toezien. Wij kunnen ons bovendien met reden afvragen of die sluitingen wel terecht zijn, nu wij vernemen dat sommige van de betrokken fabrieken winstgevend zijn. Misschien kregen ze zelfs steun van de Europese Unie of van de lidstaten. Wij mogen niet vergeten dat, naast de bijzonder pijnlijke menselijke drama's die deze sluitingen zullen meebrengen, ook de hele plaatselijke economie wordt ontwricht. Weet men dat Levi's reeds 30 jaar in La Bassée gevestigd is? Men zegt ons wel dat de betrokken ondernemingsraden zullen worden geraadpleegd, maar die raadpleging wordt gewoon opgelegd door een richtlijn die multinationale ondernemingen verplicht de vakbondsafgevaardigden te raadplegen vooraleer te herstructureren.
Daarom moeten wij terzake uiterst waakzaam blijven, zonder daarbij de beheersvrijheid van de ondernemingen in het gedrang te brengen. Alles moet in het werk worden gesteld om alternatieven te vinden voor de ontslagprocedures.
Sta mij toe in dat verband te twijfelen aan de efficiëntie van het Franse voorstel om de 35-urenweek in te voeren. Ik denk eerder in de richting van een verlaging van de loonkosten met de nodige flankerende maatregelen om concurrentievervalsing tegen te gaan.
Levi Strauss roept overproductie in om zijn beslissing te verantwoorden. Terzelfdertijd vernemen wij echter dat dit bedrijf een contract heeft gesloten met een Turkse onderaannemer bij wie de productiekosten veel lager zouden zijn. De facto gaat het dus om een bedrijfsverplaatsing. Maar aangezien wij met alle scenario's rekening moeten houden, dringen wij aan op krachtige maatregelen, mochten de sluitingen spijtig genoeg bevestigd worden.
Ik wijs er nogmaals op dat La Bassée, en algemeen gezien de hele regio Nord-Pas-de-Calais, reeds ernstige economische en sociale moeilijkheden kent. Men mag dus verwachten dat de omschakeling er efficiënt wordt begeleid.

Vandemeulebroucke
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, multinationals zoals Levi Strauss leven eigenlijk reeds geruime tijd niet meer in onze samenleving maar gewoonweg erbuiten. Ze hebben een geïsoleerde codex, een eigen spitstechnologie en zelfs een eigen democratie, namelijk de zogenaamde democratie van hun aandeelhouders, noch min noch meer. Humane of sociale overwegingen passen niet in dit patroon want er is slechts één ideaal: dat van de winst. Natuurlijk wordt hier gewezen op het feit dat de loonkosten erg hoog zijn. Dat is juist maar dat is absoluut onvoldoende. Laten wij vergelijken: in het Verenigd Koninkrijk is de loonkost elf dollar per uur, in Hongarije drie dollar per uur, in China 0, 56 dollar per uur. Er moet dus veel meer gebeuren dan alleen maar te wijzen op deze hoge loonkost. Reeds op 14 juli heeft het Europees Parlement gesteld dat het plan van de Commissie in verband met deze sector onvoldoende was, het moest praktischer zijn en het moest vooral concreter zijn. Ik wil verwijzen naar de compromisresolutie, maar vooral punt 7. Daar eisen wij een volledig en duidelijk overzicht over eventuele Europese steun die zou verleend zijn aan Levi Strauss. Kwam er ja dan neen steun in het kader van textiel- en kledingindustrieën Retex, steun in het kader van programma's TACIS, PHARE, ESPRIT, steun in het kader van structuurfondsen. De Commissie weet reeds geruime tijd van deze vraag en ik zou nu een duidelijk antwoord willen hebben.

De Voorzitter
Ik wijs er onze collega's op dat de heer Vandemeulebroucke, die na 18 jaar het Parlement verlaat, hier voor het laatst het woord heeft gevoerd. Ik had het genoegen enkele jaren geleden met hem als fractievoorzitter samen te werken. Wij wensen hem veel succes toe.

De Coene
Voorzitter, mijnheer de commissaris, collega's, Levi Strauss, de jeansfabrikant wil nog voor het einde van het jaar zijn vestigingen sluiten, drie in België, een in het noorden van Frankrijk, met als resultaat dat 1461 mensen bij het einde van dit jaar eveneens hun job verliezen. Die daad van Levis kan niet anders geïnterpreteerd worden dan als een perverse daad. Want eerst organiseert men buiten de Europese Unie overproductie om dan precies deze overproductie in te roepen als majeur element om over te gaan tot de sluiting. Levis is zo eerlijk om toe te geven dat het bedrijf met een marketingprobleem zit en blijkbaar, althans volgens de verslagen van de ondernemingsraad, is er aan dat marketingprobleem de laatste tien jaar niets, maar dan ook niets gedaan. Dus moeten de mensen op het lager niveau, de gewone werknemers, eigenlijk de prijs betalen van het niet nemen van noodwendige initiatieven. Mogen wij er even op wijzen dat Levis in 1997 in de Belgische vestigingen alleen meer dan 430 miljoen nettowinst heeft geboekt. Dat datzelfde Levis in die Belgische vestigingen 380 miljoen financiële reserve voor herstructurering aan de kant heeft kunnen zetten, dat datzelfde Levis in België een nog groter bedrag aan de kant heeft kunnen zetten om de werknemers zogezegd in 2002 een dubbele wedde te betalen. Dit zijn dus geen armoezaaiers, dit zijn geen arme mensen. Dat is een bedrijf dat perfect in staat is om zijn vestigingen in het noorden van Frankrijk en in België open te houden. Bovendien hebben de werknemers in België en in het noorden van Frankrijk zelf de nodige inspanningen gedaan om hun tewerkstelling te garanderen. Ze hebben arbeidsduurverkorting toegestaan met looninlevering. Ze hebben extra flexibiliteit toegestaan en het heeft niet mogen baten. Daarom vragen wij, als socialistische fractie, dat als morgen de vakbonden hun alternatieve plannen voorleggen, dat Levis die werkelijk bespreekt, werkelijk overweegt, zodanig dat er nog een kans geopend wordt om het bedrijf toekomst te bieden, ook in onze contreien.
Ik heb met de collega's Gérard Caudron en Anne Van Lancker een ontwerpresolutie ingediend omdat er Europees werk aan de winkel is. We kunnen dus werkelijk iets doen en de liberale collega's zeggen dat dit hier een non-evenement is. Welnee, we moeten de richtlijn inzake het collectieve ontslag aanscherpen. We moeten de richtlijn inzake de Europese ondernemingsraden aanscherpen.
Bovendien staat er nog iets anders op onze politieke agenda. De Europese Unie kan de lidstaten een handje helpen om de sociale loonkosten te verlagen. Daarvoor is het noodzakelijk dat we ons belastingbeleid inzake vennootschappen en kapitaalopbrengsten coördineren. Zo alleen kunnen wij de moordende concurrentie op het fiscaal vlak een halt toeroepen. Wij vragen dan ook dat de inspanningen van de Europese Commissie en in het bijzonder van commissaris Monti nu door de lidstaten gevolgd worden en dat men tot een akkoord daartoe komt.

Telkämper
Mijnheer de Voorzitter, de firma Levi Strauss is van plan verscheidene bedrijven in België en Frankrijk te sluiten en in totaal 1.461 werknemers te ontslaan. De onderneming heeft hier geenszins verliezen geleden. Integendeel, afgelopen jaar werden ettelijke honderden miljoenen Belgische frank winst geboekt. Deze maatregel kadert in een ondernemingsbeleid gericht op bedrijfsverplaatsingen. Een nieuwe productie-eenheid werd geopend in Turkije en in de Hongaarse vestiging werd de productie zelfs verdubbeld.
Wij keuren de strategie van de ondernemingsdirectie af, die een herstructurering aankondigt onder het mom van overproductie terwijl ze de productie in lagelonenlanden verhoogt. Er wordt ook gesproken van overleg met de werknemers. Dit overleg of deze belofte daartoe is een aanfluiting, want als de herstructurering al feitelijk is voorbereid en dan een hoorzitting wordt aangekondigd, is dit alleen maar een schijnvertoning.
De werknemers kunnen rekenen op onze solidariteit en we eisen in de eerste plaats dat deze plannen gestaakt worden. Ten tweede roepen we de Commissie op de subsidies van de laatste vijf jaar terug te vorderen van bedrijven die uit de begroting van de Europese Unie of de begroting van de lidstaten subsidies hebben ontvangen, als deze bedrijven willen overgaan tot massaontslagen terwijl ze in feite winstgevend zijn.
Ten derde roepen we de Belgische regering op eindelijk werk te maken van de uitvoeringsbepalingen op het gebied van massaontslagen, om bij niet correct afgehandelde bedrijfssluitingen en ontslagen financiële sancties op te kunnen leggen. Deze maatregelen zijn volgens mij noodzakelijk in het belang van de werknemers en om de werkloosheid in Europa tegen te gaan.

Chanterie
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, dinsdag 29 september 1998 zal bij de werknemers van Levi Strauss als zwarte dinsdag gebrandmerkt worden, want op één ochtend werden 1.500 mensen ontslagen, alhoewel de directie meermaals dit jaar heeft bevestigd dat er geen ontslagen zouden vallen.
Sluiting en ontslag moeten rekening houden met wettelijke verplichtingen die in België en de Europese Unie gelden. Maar deze verplichtingen mogen niet opgevat worden als een formaliteit. Het is een vals gebaar aan de werknemers om een voorstel tot afdanking voor te leggen als dat voorstel in feite al een bedrijfsbeslissing is en nog slechts uitgevoerd dient te worden.
Namens de EVP zeg ik, als er sprake is van een informatie, dan moeten de werknemers alle en juiste informatie krijgen. In het geval van Levi Strauss bestaat er twijfel. Als er sprake is van consultatie of raadpleging, dan moeten de werknemers de kans krijgen om hun suggesties en alternatieven op tafel te leggen en dan moet er op een ernstige wijze over gedebatteerd worden. Er is dus twijfel of de directie van Levi Strauss bereid is om een en ander nog opnieuw in overweging te nemen. De doelstelling van de ganse dialoog en onderhandelingsronde moet zijn behoud van maximale werkgelegenheid.
Ten tweede moeten wij nadenken over de situatie van de betrokken vestigingen en over de evolutie van de hele groep. Er is geen begrip voor dat een winstgevend bedrijf wordt gesloten, bedrijven die tot de meest productieve van de ganse groep behoren. Het gaat zeker niet aan om op één plaats oude vestigingen te sluiten, zogezegd om redenen van overproductie als men tegelijk op andere plaatsen nieuwe vestigingen opricht.
Ten derde, er moeten inderdaad scherpere Europese regels komen in verband met bedrijfssluiting en collectieve afdanking. Ik wil tot slot zeggen: men bouwt geen sociaal paradijs op een economisch kerkhof, maar men bouwt ook geen economisch paradijs op een sociaal kerkhof. Bedrijven hebben ook een maatschappelijke verantwoordelijkheid en dat heeft Levi Strauss hier compleet vergeten.

Querbes
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, enkele uren voor de aankondiging van de sluiting van vier van de twaalf vestigingen in Europa, waarvan drie in België en een in Frankrijk, pakte de directie van Levi Strauss ermee uit dat de winst in vier jaar tijd verviervoudigd was en in 1996 zelfs meer dan 5 miljard bedroeg. Het bedrijf zit dan ook helemaal niet in met de gevolgen van de meer dan 1.500 ontslagen voor de betrokken werknemers en hun gezinnen, maar ook voor de economie van de regio, die reeds met hoge werkloosheid te kampen heeft!
Meer nog, Levi Strauss kondigt ook ontslagen in andere vestigingen aan, maar verhoogt tegelijk zijn productiecapaciteit in de lagelonenlanden. Na Renault in Vilvoorde, kiest nu ook Levi Strauss voor ontmanteling. Die beslissing kan des te moeilijker worden aanvaard daar de werknemers aanzienlijke inspanningen hebben geleverd om de productiviteit te verbeteren. Na Vilvoorde toont de houding van Levi Strauss ons eens te meer de resultaten van een Europees beleid dat, in het kader van het Verdrag van Maastricht, voorrang geeft aan concurrentie en liberalisering van de kapitaalmarkt. De gevolgen daarvan zijn herstructureringen en bedrijfsverplaatsingen. Het is kiezen voor profijt in plaats van voor werkgelegenheid en sociale vooruitgang. Het is de financiële crisis die de economie ontwricht.
Daarom juichen wij de reactie van de werknemers van alle Europese vestigingen van de groep toe. Door hun betoging van 5 oktober hebben ze de poging van de directie om verdeeldheid te zaaien verijdeld en konden reeds een aantal resultaten worden geboekt.
Onze fractie veroordeelt de beslissing van Levi Strauss en juicht de vastberadenheid van de werknemers en hun vakorganisaties toe. Wij vragen de directie terug te komen op haar beslissing en met de vakbonden te onderhandelen om alternatieven te zoeken voor de sluitingen, bijvoorbeeld werktijdverkorting waardoor banen kunnen worden behouden. Tegelijk stellen wij voor dat de werknemers nieuwe rechten krijgen en dat de Europese ondernemingsraden worden versterkt om te kampen tegen bedrijfsverplaatsingen die de volkeren tot concurrenten maken door in te spelen op sociale en loonverschillen.
Maar bovenal tonen de beslissing van de directie van Levi Strauss en de reactie van de werknemers opnieuw aan dat de Europese eenwording op een progressistische manier kan en moet worden bijgestuurd. De Europese eenwording moet van de dominantie van de financiële markten worden bevrijd en worden gedemocratiseerd. Daarbij moet de voornaamste doelstelling zijn tegemoet te komen aan de behoeften en de verwachtingen van de burgers.

Pinheiro
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats zou ik willen zeggen dat de Commissie de voorgestelde sluiting van vier vestigingen van Levi Strauss in België en Frankrijk en het verlies van meer dan 1.400 banen betreurt.
Ik zou ook wat meer willen zeggen over bepaalde aspecten van wat Levi Strauss heeft aangekondigd, in het bijzonder over de wijze waarop de zaken werden aangepakt.
De leiding van Levi Strauss is vorige week gesprekken begonnen met de vertegenwoordigers van de werknemers op nationaal en Europees niveau. De vertegenwoordigers van de werknemers werken nu aan voorstellen om een alternatief voor de sluiting van vestigingen of het ontslag van werknemers te vinden.
Het is goed dat de betrokken partijen eindelijk rond de tafel zijn gaan zitten om de situatie te bespreken. Wij hopen dat die gesprekken vruchten afwerpen en kunnen helpen om tenminste de sociale gevolgen van de sluitingen te verlichten.
De desbetreffende EU-wetgeving werd kennelijk nageleefd. De richtlijnen betreffende het collectief ontslag en betreffende de Europese ondernemingsraad zijn eens te meer nuttige instrumenten gebleken: zo worden beslissingen met ernstige gevolgen voor de belangen van de werknemers binnen een geschikt sociaal kader genomen en uitgevoerd.
De Commissie weet dat kritiek wordt geleverd op het feit dat de regels voor het lidmaatschap van de Europese ondernemingsraad een onevenwichtige numerieke vertegenwoordiging van de werknemers kunnen veroorzaken. De Commissie zal volgend jaar het functioneren van de richtlijn betreffende de Europese ondernemingsraad beoordelen. Daarbij zal ze uiteraard ook de manier beoordelen waarop problemen zoals dit worden aangepakt.
Hoewel deze twee richtlijnen in dit geval blijkbaar zijn nageleefd, rijst de algemene vraag hoe grote crisissen in ondernemingen het best worden aangepakt en hoe sluitingen het best worden voorkomen.
Uiterst belangrijk is dat de ondernemingen op veranderingen op de markt en op de gevolgen daarvan anticiperen. Dat vergt veel meer permanente, op de werkgelegenheid en de toekomst gerichte informatie- en overlegprocedures. Vele van de desbetreffende regels hebben op dit ogenblik een al te formeel karakter.
Dat is de achtergrond van het initiatief van de Commissie over voorlichting en raadpleging van werknemers in de Europese Gemeenschap. Wij wachten op de definitieve beslissing die UNICE volgende week zal nemen over de vraag of de organisatie al dan niet met de ETUC over deze aangelegenheid wil onderhandelen. De Commissie meent dat de beste oplossing erin bestaat dat de sociale partners op Europees niveau deze opdracht, die in de eerste plaats hen aangaat, zelf op zich nemen.
Als ze niet tot een akkoord kunnen komen, zal de Commissie evenwel de nodige wetgeving voorstellen.
Anticipatie is ook een centraal element van de Europese werkgelegenheidsstrategie. Op 14 oktober zal de Commissie voorstellen voor de werkgelegenheidsrichtsnoeren voor 1999 goedkeuren en beoordelen hoe de lidstaten de overeengekomen werkgelegenheidsstrategie uitvoeren. Daarnaast zal de Commissie zich buigen over een verslag waarin de terreinen worden opgesomd waarop Europa de werkgelegenheid nog sterk kan uitbreiden.
Een sluiting zoals die welke Levi Strauss vorige week aankondigde, is altijd een betreurenswaardige gebeurtenis. Laten wij hopen dat de lopende gesprekken voor de betrokkenen aanvaardbare oplossingen opleveren.
Sluitingen als deze bewijzen nog maar eens dat wij de Europese werkgelegenheidsstrategie volledig ten uitvoer moeten leggen om langdurige werkloosheid te voorkomen en het creëren van nieuwe werkgelegenheid te bevorderen.
Wat het verzoek van de heer Vandemeulebroucke om informatie over eventuele steun voor Levi Strauss betreft, moet ik jammer genoeg zeggen dat ik die nu niet kan geven. Wij zullen echter proberen de in de ontwerpresolutie gestelde termijn van een maand te respecteren, hoewel die tijd wel zeer kort is. Wij zullen ons uiterste best doen omdat het voor het Parlement en voor ons allen om politieke redenen belangrijk is te weten of Levi Strauss Europees geld heeft gekregen.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt om 17.30 uur plaats.

De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende zeven ontwerpresoluties:
B4-0901/98 van de heer Bertens namens de ELDR-Fractie, over de betalingen aan de Verenigde Naties; -B4-0907/98 van de leden Collins en Van Bladel namens de UPE-Fractie, over de financiële crisis van de Verenigde Naties; -B4-0912/98 van de leden Ford en Oddy namens de PSE-Fractie, over de bijdragen aan de Verenigde Naties; -B4-0918/98 van de leden Aelvoet en anderen namens de V-Fractie, over de financiële bijdragen aan de Verenigde Naties; -B4-0922/98 van de heer Castagnède namens de ARE-Fractie, over de betaling van de bijdragen aan de Verenigde Naties; -B4-0932/98 van de leden Provan en Oomen-Ruijten namens de PPE-Fractie, over de bijdragen aan de VN; -B4-0943/98 van de leden González Álvarez en Ojala namens de GUE/NGL-Fractie, over de bijdragen aan de Verenigde Naties.
Fassa
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, het blijkt dat de Verenigde Staten bij de Verenigde Naties met betrekking tot de algemene begroting en de begroting voor vredeshandhaving een betalingsachterstand hebben van 1, 6 miljard dollar. Wat voor oordeel moeten wij hierover geven? Een oordeel dat ik geopolitiek zou willen noemen. Na de val van het sovjetrijk vereisen de internationale politietaken een veel grotere voorzichtigheid. Om te vermijden dat deze taken alleen door de Verenigde Staten worden uitgeoefend, is de enige oplossing dat zij uitgeoefend worden onder toezicht van de Verenigde Naties.
Het niet-betalen van de aan de Verenigde Naties verschuldigde sommen door de Verenigde Staten is dus nogal onrustbarend, omdat het lijkt te wijzen op een opzettelijke ontwaarding van de functie van deze uiterst belangrijke internationale organisatie, misschien met het doel deze organisatie te vervangen door de Verenigde Staten zelf, om zo de hele internationale politiek naar hun pijpen te laten dansen.

Oddy
Mijnheer de Voorzitter, op 27 juni van dit jaar woonden Glyn Ford en ikzelf voor de VS-ambassade in Londen een wake bij om te protesteren tegen het feit dat de VS-regering haar bijdrage aan de Verenigde Naties niet betaalde. De VS is de Verenigde Naties nog 1, 55 miljard dollar schuldig, zowat twee derde van de totale VN-begroting.
In het Verenigd Koninkrijk is een grote campagne aan de gang: 110 parlementsleden, 58 peers en 27 leden van het Europees Parlement hebben een steunbetuiging voor de wake ondertekend. Ook de regeringen van Frankrijk en de Republiek Ierland doen sedertdien aan de campagne mee.
Dat verschillende fracties deze ontwerpresolutie steunen, bewijst de grote bezorgdheid van het Europees Parlement over de onbillijke weigering van de Verenigde Staten om hun bijdrage te betalen. De Verenigde Naties zijn een uiterst belangrijke wereldwijde organisatie. Nu de Verenigde Naties ook overal vredesopdrachten uitvoeren, is de verantwoordelijkheid van de organisatie sterk uitgebreid. Ik heb uit Sri Lanka duizenden documenten over vermiste personen meegebracht en weet dus uit ervaring dat de Verenigde Naties meer geld nodig hebben. Toen Alex Smith en ikzelf de documenten over in Sri Lanka verdwenen personen gingen afgeven, hielden zich bij de Verenigde Naties slechts vier personen met het probleem van de verdwijningen in de gehele wereld bezig.
De begroting van de Verenigde Naties moet worden verhoogd en niet op deze onbillijke wijze door de Verenigde Staten worden verlaagd. De Verenigde Staten zouden het goede voorbeeld moeten geven.

Spencer
Mijnheer de Voorzitter, ik kijk tegen deze kwestie meer dan anders met gemengde gevoelens aan. Ik geef toe dat de houding van het Amerikaanse Congres verwerpelijk is, maar heb meer belangstelling voor de concrete problemen die de hervorming van de Verenigde Naties en de leiding daarvan op wereldniveau doen rijzen. Hier in het Parlement zouden wij ons moeten bezighouden met de vraag hoe wij nieuwe financieringsbronnen voor de Verenigde Naties kunnen aanboren om het probleem te omzeilen van het Amerikaanse veto en de tegenzin waarmee andere nationale regeringen hun bijdrage betalen. Ik zou graag hebben dat de parlementsleden hun zegje hebben in de beschikbaarstelling van die middelen, zodat wij, parlementsleden, ons in zekere zin eigenaars van de Verenigde Naties kunnen voelen. Ik sta achter de doelstellingen die wij hier proberen te bereiken, maar betwijfel ten zeerste dat een debat van elf minuten volgens de urgentieprocedure in het Europees Parlement de goede manier is om het probleem aan te pakken.
Bij de Commissie buitenlandse zaken, veiligheids- en defensiebeleid ligt op dit ogenblik een verslag voor waarin het hele probleem van de hervorming en leiding van de Verenigde Naties wordt behandeld. Ik twijfel eraan dat dit ook maar een enkel lid van het Amerikaanse Congres anders zal doen stemmen, ook al staat een vooraanstaand iemand als mevrouw Oddy over de Atlantische Oceaan naar de Congresleden te roepen. Ik heb sympathie voor wat het Parlement probeert te doen maar, nogmaals, de manier die wij daarvoor hebben gekozen, dreigt onze geloofwaardigheid in deze aangelegenheid zwaar aan te tasten en beperkt onze mogelijkheden om iets te bereiken.
Ik beveel de ontwerpresolutie bij het Parlement aan, maar hoop dat de afgevaardigden de kwestie in deze zittingsperiode op een oordeelkundiger en beter doordachte wijze en misschien ook met nieuwe ideeën opnieuw in behandeling zullen nemen.

González Álvarez
Mijnheer de Voorzitter, ik ben het volkomen eens met de heer Spencer. Het is inderdaad goed mogelijk dat wij op een intelligentere wijze te werk moeten gaan. Misschien is een resolutie niet voldoende voor een probleem van deze omvang.
Ook wij hebben op een ander moment kritiek geuit op de huidige structuur van de Verenigde Naties. Wij zijn van mening dat zij onafhankelijker en doorzichtiger moet zijn en dat alles in het werk moet worden gesteld om een einde te maken aan het vetorecht. Met andere woorden, wij vinden dat de Verenigde Naties democratischer moeten zijn. Het ligt echter helemaal niet in onze bedoeling de lidstaten van de Europese Unie - die pure donorlanden zijn - te vragen hun steun in te trekken omdat wij ons ervan bewust zijn dat het streven naar vrede en de humanitaire acties fundamenteel zijn. Daarom sluit ik me aan bij de heer Spencer, die van mening is dat er naar betere oplossingen dient te worden gezocht.
Hoe het ook zij - en met uw welnemen zou ik met een humoristische noot willen eindigen ook al is de commissaris hier niet aanwezig - enkelen onder ons zouden er genoegen in scheppen mochten wij aan de Verenigde Staten kunnen zeggen: luister, artikel 19 van het Handvest van de Verenigde Naties bepaalt dat wie niet betaalt, zijn stemrecht verliest. En voor een keer zouden wij ons moeten gedragen zoals zij zich gewoonlijk gedragen en hen vertellen dat zij hun stemrecht kwijt zijn. Maar, maakt u zich geen zorgen, in dit Parlement overheersen het gezond verstand en de zin voor democratie en wij zullen de Verenigde Staten dus niet van hun stemrecht beroven. Wij zullen het Congres van de Verenigde Staten echter wel vragen ten minste het verzoek van Clinton in te willigen om een deel van de aan de Verenigde Naties verschuldigde middelen vrij te maken, terwijl wij zelf blijven zoeken naar een creatievere oplossing.

Holm
Mijnheer de Voorzitter, de VS voeren op dit gebied een gevaarlijk beleid. Het gaat hier immers om beleid, aangezien de VS door de weigering hun schuld van 1, 6 miljard dollar te betalen, druk op het beleid van de VN proberen uit te oefenen en de noodzakelijke hervormingen van de VN proberen te voorkomen. Ik denk dat wij in de Vergadering het hier toch allemaal over eens zijn.
Het werk van de VN is belangrijk en moet verder worden ontwikkeld. Daarvoor zijn hervormingen nodig, maar zolang de VS niet betalen is het heel moeilijk grotere veranderingen doorgevoerd te krijgen. Andere landen hebben zoals bekend wel aan de VN betaald. Hoewel een heleboel landen zeer grote economische problemen hebben, hebben ze toch betaald, en dat horen de VS natuurlijk ook te doen. In een "groene" wereldorde heeft de VN namelijk een van de sleutelrollen. Het mag niet zo zijn dat een land de agenda kan bepalen en het beleid op wereldniveau kan sturen. Dit dient via de VN te geschieden, zodat de doelstellingen niet door individuele landen kunnen worden veranderd en niet in een bepaalde richting kunnen worden gestuurd.

Mendes Bota
Mijnheer de Voorzitter, al schrijft Bill Clinton alle problemen van de wereld toe aan Japan, het Amerikaans Congres of de crisis van de wereldeconomie, het bedrag ter waarde van 1, 5 miljard dollar of meer dat de Verenigde Staten aan de Verenigde Naties verschuldigd is, berust op politieke oorzaken. Zoals in deze Vergadering reeds terecht is opgemerkt, is deze situatie in de eerste plaats toe te schrijven aan de onderwaardering van de rol van de VN en de overwaardering van de politierol van de Verenigde Staten op het wereldtoneel.
Het is een feit dat Japan, ondanks zijn interne problemen en de economische recessie waarmee het heeft te kampen, een land is dat zijn internationale verplichtingen nakomt en de VN niets verschuldigd is. Het is een feit dat de in het genre van de politieke pornografie thuishorende roman tussen president Clinton en het Congres pas onlangs in een stroomversnelling is terechtgekomen. En het is een feit dat vier maanden geleden de beurseuforie en de groeiperspectieven van de wereldeconomie nog steil de hoogte ingingen, dankzij de blakende gezondheid van de Amerikaanse economie.
Anderzijds dient ook te worden opgemerkt dat de schuld van de Verenigde Staten tegenover de VN geen nieuw gegeven is. De achterstallige betalingen hebben zich in de loop der jaren bewust opgestapeld. De Amerikanen betaalden niet, omdat ze niet wilden betalen, net zoals zij weigeren het kapitaal van het IMF te vermeerderen met de 18 miljard dollar die zij overeenkomstig hun inbreng moeten betalen. Het betreft een bijzonder ernstig antecedent en een onnoemelijk slecht voorbeeld van een macht die beweert de wereld te regeren. Bovendien brengt deze houding alle humanitaire en vredesacties in het gedrang, waardoor de toekomst van de VN op het spel komt te staan. Ongelukkig genoeg biedt de op dit moment bijzonder delicate situatie van het Amerikaanse presidentschap, die de geloofwaardigheid van dit land met betrekking tot de andere naties aantast, geen uitzicht op een positieve en snelle oplossing voor dit probleem. Het is derhalve van belang dat de internationale gemeenschap, aangevoerd door de Europese Unie, druk blijft uitoefenen op de Verenigde Staten.

Amadeo
Mijnheer de Voorzitter, dat sommige landen - de Verenigde Staten voorop - niet alle bijdragen waarvoor zij verantwoordelijk zijn aan de VN betalen, dient te worden gezien als een symptoom van de ongezonde toestand waarin deze wereldorganisatie zich bevindt. De landen die geld verschuldigd zijn, zijn zonder meer te bekritiseren want doordat zij in gebreke blijven worden de globale financiële middelen van de VN, en dus ook de mogelijkheid om in te grijpen in crisissectoren teruggebracht, waardoor de mogelijkheden voor het handhaven van de vrede worden beperkt. Deze kritiek is des te sterker omdat hun voorbeeld - en wat voor voorbeeld, als we bedenken dat we het ook over wereldmacht nummer één hebben! - een gevaarlijk precedent schept en door anderen gevolgd zou kunnen worden, met als consequentie een onvoorstelbare, traumatische stagnatie van alle activiteiten van de VN zelf, en het bovendien landen die daarentegen de aanwijzingen van de VN-resoluties volledig in acht nemen en, zoals Italië, hebben deelgenomen aan vredesmissies, voorzichtiger, om niet te zeggen onwilliger maakt.
De afvaardiging van Alleanza Nazionale verzoekt de Vergadering dus zich niet alleen uit te spreken over landen met een betalingsachterstand, maar roept haar ook op na te gaan wat de werkelijke redenen zijn van de crisis waarin deze organisatie zich bevindt. Het zijn, naar onze mening, redenen van ethische, structurele en politieke aard: van ethische aard, omdat diverse episodes van verspilling en soms corruptie, nepotisme en cliëntelisme bekend zijn die plaatsgevonden hebben in het gebouw dat in die zin steeds minder van glas is; van structurele aard omdat het organisatorische en personeelsapparaat kenmerken is beginnen te vertonen van elefantiasis en bureaucratisering, waardoor snelle en efficiënte besluitvorming wordt verhinderd; van politieke aard tenslotte, omdat het merendeel van de VN-resoluties slechts geschreven taal blijft, en dat zal blijven zolang er geen eenduidige, uitvoerende macht of alternatieve, exemplarische sancties gevonden worden om deze resoluties af te dwingen.

Pinheiro
Mijnheer de Voorzitter, zoals u weet, speelt de Gemeenschap een fundamentele rol bij het financieren van de projecten die ten uitvoering worden gelegd met behulp van de middelen, de programma's en de bureaus van de Verenigde Naties.
In haar hoedanigheid van waarneemster draagt zij echter niet bij aan de algemene begroting van de Verenigde Naties. Dit neemt niet weg dat de lidstaten van de Europese Unie tezamen ongeveer 36 % van de werkingskredieten van deze organisatie voor hun rekening nemen en ongeveer 39 % van het budget dat voor vredesacties is bestemd. Deze bijdragen liggen heel wat hoger dan het BNP van de Europese Unie op wereldvlak, aangezien dit slechts 30, 8 % bedraagt.
Bovendien betalen de lidstaten van de Europese Unie op het afgesproken tijdstip en zonder voorwaarden te stellen de verschuldigde bedragen. De Europese Unie eist dan ook dat de overige leden van de Verenigde Naties hun internationale verplichtingen op dezelfde wijze nakomen.
De huidige betalingscrisis heeft een negatieve invloed op de doelmatigheid van de Verenigde Naties, brengt de huidige hervormingsinspanningen van de VN in gevaar en creëert een volkomen onrechtvaardig situatie ten opzichte van de overige financieringsinstellingen. Sinds 31 augustus 1998 zijn de Verenigde Staten de Verenigde Naties 1, 613 miljard dollar verschuldigd. Deze som is goed voor 60 % van de achterstallige betalingen van de Verenigde Naties.
Het Amerikaanse Congres heeft een wet aangenomen die in de betaling van 926 miljoen dollar voorziet. De president zal zich er echter toe genoodzaakt zien zijn veto uit te spreken aangezien de desbetreffende wet ook een bepaling bevat die verbiedt steun te verlenen aan organisaties die voorstander van abortus zijn. Ondanks alles zouden deze maatregelen zelfs indien ze ten uitvoer worden gelegd slechts 57 % van de door de Verenigde Staten aan de Verenigde Naties verschuldigde bedragen dekken.
De Europese Unie heeft meermaals te kennen gegeven dat deze Amerikaanse wetgeving, die te weinig middelen en onaanvaardbare omstandigheden vooropstelt, haar verontrust. De Europese Unie heeft in verband met deze kwestie stappen ondernomen en het voorzitterschap van de Unie, de lidstaten en de Commissie zullen aan dit probleem tezamen met de Amerikaanse regering en de leden van het Congres aandacht blijven besteden indien hun daartoe de gelegenheid wordt geboden.

De Voorzitter
Geachte collega's, het debat over de bijdragen aan de Verenigde Naties is gesloten.
De stemming vindt om 17.30 uur plaats.
Wij onderbreken nu de vergadering gedurende ongeveer een kwartier, zodat onze collega's hun plaats kunnen innemen om te stemmen.
(De vergadering wordt om 17.15 uur onderbroken en om 17.30 uur hervat)

De Voorzitter
Wij gaan nu over tot de stemming.
Na de stemming over Slowakije
Spencer
Mijnheer de Voorzitter, in mijn haast om te komen stemmen heb ik op het stemknopje van mevrouw Reding in plaats van op het mijne gedrukt. Ik zou graag hebben dat in het verslag wordt vermeld dat ik slechts een enkele keer, maar dan wel vanaf de verkeerde plaats heb gestemd.

Barton
Mijnheer de Voorzitter, ik kan alleen maar veronderstellen dat de heer Cassidy ons dat, in zijn haast om zich bij de sociaal-democraten te voegen, vergeet te vertellen.

De Voorzitter
Conservatieven schijnen zich bij elke fractie in dit Parlement aan te sluiten, waarom dan niet bij de sociaal-democraten?

Hallam
Mijnheer Cassidy, komt u bij de Labourpartij? Ik kom binnen in de zaal en hier is hij!

De Voorzitter
Ik weet niet zeker of Labour zo ver naar links kan uitzwenken.

Cassidy
Mijnheer de Voorzitter, ik vind het fijn dat zoveel collega's aandacht hebben voor de plaats waar ik in deze zaal zit. Jammer genoeg heeft de Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-Democraten nog niet het geluk op mij te mogen rekenen.

Oomen-Ruijten
Mijnheer de Voorzitter, de vraag is of er een verschil is tussen het oude en het nieuwe Labour en tussen het nieuwe Labour en de christen-democraten.

Cox
Mijnheer de Voorzitter, ik wil erop wijzen dat de heer James Moorhouse, lid van het Europees Parlement, zich vanmiddag bij de liberale democraten heeft aangesloten. Ik zal hem volgende week met genoegen als lid van onze fractie verwelkomen.

Rübig
Mijnheer de Voorzitter, op de publieke tribune heeft een delegatie plaatsgenomen, namelijk de deskundigencommissie voor Europese zaken van het Opper-Oostenrijkse parlement, die ik van harte zou willen verwelkomen.

(De vergadering wordt om 17.45 uur onderbroken en om 18.00 uur hervat)

JET
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0311/98) van mevrouw Ahern, namens de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie, over het voorstel voor een besluit van de Raad houdende goedkeuring van de wijzigingen van de statuten van de Gemeenschappelijke Onderneming "Joint European Torus (JET), Joint Undertaking" (COM(98)0013 - C4-0137/98-98/0063(CNS)).

Ahern
Mijnheer de Voorzitter, in het kader van het EU-fusieproject is zopas een periode van zes jaar activiteiten in verband met een engineeringontwerp voor een bedrag van bijna 1 miljard ecu afgesloten. Het Amerikaanse Congres zal wellicht weldra een einde maken aan de deelname van de Verenigde Staten aan de internationale experimentele thermonucleaire reactor, een kernfusieproject van 6 miljard.
In juli van dit jaar konden de Verenigde Staten de voorgestelde uitbreiding tot de ITER-EDA niet ondertekenen omdat het Amerikaanse Congres geen geld voor verdere deelname van de VS meer wilde uittrekken. Teams van EU-ontwerpers werken in San Diego, het Japanse Naka en het Duitse Garching. Welke rechtsgrondslag bestaat op dit ogenblik om hen daar nog langer te houden of om hun salaris te betalen? Dit is een uiterst belangrijke vraag omdat het Europees Hof van Justitie in december 1996 in een arrest heeft gezegd dat de verschillende behandeling van werknemers bij het Europese fusieproject JET onwettig was. Het voorstel van de Commissie strekt ertoe het arrest van het Hof na te komen door de statuten van JET te wijzigen en de discriminerende bepalingen te schrappen.
Volgens het besluit van de Raad van 1978 inzake de oprichting van JET moest het project in 1990 voltooid zijn. Sedertdien is het project een aantal keren verlengd, de laatste keer tot december 1999.
In de JET-statuten staat dat het personeel dat door de ontvangende organisatie, de United Kingdom Atomic Energy Authority, ter beschikking wordt gesteld, in dienst van deze organisatie blijft. Het door de andere leden van JET ter beschikking gestelde personeel wordt tijdelijk door de nationale laboratoria gedetacheerd en krijgt een tijdelijk Euratom-contract. Het personeel beschouwde die verschillende behandeling als een vorm van ongerechtvaardigde discriminatie op grond van nationaliteit en spande bij het Europees Hof van Justitie een reeks zaken aan. In 1987 bepaalde het Hof dat er inderdaad discriminatie was, maar dat die door het tijdelijke karakter van de Gemeenschappelijke Onderneming gerechtvaardigd was.
De wijzigingen in de bepalingen betreffende het personeel zijn van groot belang, hoewel ze enkel zullen gelden voor tot 1999 in dienst te nemen personeel, dat er naar verwachting niet zal komen. De nieuwe bepalingen vormen het model voor een mogelijke regeling voor JET-personeel na 1999, binnen een nieuwe wettelijke structuur.
Om een eind te maken aan de huidige onwettige regeling wordt een nieuwe uniforme regeling voor detachering van personeel van de leden van de Gemeenschappelijke Onderneming voorgesteld. In de toekomst zal al het personeel dat eventueel na wijziging van de statuten in dienst wordt genomen, in dienst blijven van de aangesloten organisaties. De nieuwe formulering bepaalt dat er slechts een enkele categorie nieuw personeel in dienst wordt genomen, namelijk door de nationale laboratoria gedetacheerd personeel. Het Commissievoorstel zegt echter niets over de precieze wijze waarop deze wijzigingen worden uitgevoerd en, wat nog opmerkelijker is, de nieuwe arbeidsvoorwaarden die voor nieuw JET-personeel gelden: deze worden overgelaten aan het oordeel van de JET-Raad, vermoedelijk in de veronderstelling dat dit slechts uitvoerende maatregelen zijn.
Dit kan echt niet. Het is thans duidelijk gebleken dat het gebrek aan transparantie en democratische verantwoording van het kernfusieproject rampzalige gevolgen heeft gehad en waarschijnlijk het project zelf heeft geschaad. Het idee dat het salaris en de arbeidsvoorwaarden van personeel van een project dat grotendeels uit de begroting van Euratom wordt gefinancierd, wordt overgelaten aan het goeddunken van een instantie die absoluut geen verantwoording verschuldigd is aan een helft van de begrotingsautoriteit, namelijk het Europees Parlement, is eenvoudig onaanvaardbaar.
Dan is er nog een probleem. De eerste helft van het nieuwe artikel 8.4 bepaalt: "het door de organisaties van herkomst ter beschikking gestelde personeel wordt bij de Gemeenschappelijke Onderneming gedetacheerd en... blijft tijdens de detachering in dienst van zijn organisatie van herkomst volgens de bij deze organisaties geldende aanstellingsvoorwaarden" . Het nieuwe artikel 8.7 bepaalt: "Alle personeelskosten, met inbegrip van de vergoeding van de kosten van gedetacheerd personeel, ... komen voor rekening van de Gemeenschappelijke Onderneming" .
Waarom wordt deze merkwaardige regeling voorgesteld? Gewoon omdat, als de organisaties van herkomst het nationale gedeelte van het salaris zouden moeten betalen (net als voor leraren van de Europese scholen en alle andere gedetacheerde nationale deskundigen die bij de communautaire instellingen werkzaam zijn), de lidstaten in feite zouden worden verzocht om een netto verhoging van het reeds besloten budget voor kernversmelting, wat voor hen geen aantrekkelijk vooruitzicht is.
Wij zijn het erover eens dat de JET-statuten in overeenstemming met het arrest van het Europees Hof van Justitie moeten worden gewijzigd, maar het Parlement moet worden geraadpleegd over elk voorstel op basis van het Euratom-verdrag om JET na 1999 voort te zetten. Het zou volstrekt onaanvaardbaar zijn die verlenging, met grote gevolgen voor de EU-begroting, te beschouwen als een uitvoeringsmaatregel binnen het kader van het programma en op basis van vertrouwelijke contractuele afspraken met de nationale organisaties.
Wat de vergoeding van de nationale salarissen van gedetacheerde nationale deskundigen uit de Euratom-begroting betreft, dient te worden opgemerkt dat zoiets bij de Commissie normaal gesproken onwettig en in strijd met het Financieel Reglement is omdat daardoor de delen A en B van de begroting door elkaar worden gehaald. Het JET-plan kan dat probleem omzeilen door gebruik te maken van een reeks contracten met nationale organisaties voor het verlenen van diensten. Dit is een opmerkelijk precedent voor de renationalisatie van de Europese ambtenaren.
De Begrotingscommissie heeft haar advies bij dit verslag gevoegd, maar is minder scherp dan wij van haar gewoon zijn. Ik vraag mij af of dat komt doordat sommige leden van de Begrotingscommissie politieke spelletjes spelen. Ik denk in het bijzonder aan de heer Elles, in wiens kiesdistrict JET is gevestigd. Ik zou hem willen vragen voor JET in zijn kiesdistrict even streng te zijn als hij voor de begroting van de Europese Unie gewoonlijk is.

Adam
Mijnheer de Voorzitter, tijdens de uiteenzetting van mevrouw Ahern heb ik mij vaak afgevraagd of zij het wel over haar eigen verslag had.
Ik vestig uw aandacht op paragraaf 1 van de ontwerpwetgevingsresolutie, waarin staat dat het Europees Parlement zijn goedkeuring aan het Commissievoorstel hecht. Dat staat in de ontwerpwetgevingsresolutie in het verslag.
De Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-Democraten staat achter het Commissievoorstel tot wijziging van de statuten van JET. Laten wij de kwestie met meer redelijkheid bekijken. De huidige situatie van het personeel bestaat al sedert vele jaren. Misschien waren de indienstnemingsvoorwaarden voor de verschillende personeelsleden toen redelijk. In elk geval werden ze toen door alle personeelsleden aanvaard. Dat is echter twintig jaar of nog langer geleden. De omstandigheden veranderen. Het is dan ook niet abnormaal dat inmiddels situaties zijn ontstaan waarmee het Britse personeel geen vrede kon hebben en heeft het de zaak daarom voor het Europees Hof van Justitie gebracht. Dat de zaak al zo lang aansleept, siert de Commissie, de JET-Raad noch wie dan ook. Wij hebben deze kwestie niet tijdens deze, maar al tijdens de vorige zittingsperiode van het Parlement in behandeling genomen.
Wij hebben nu tenminste iets bereikt. Wij hebben niet voor alle personeelsleden een regeling kunnen vinden om de eenvoudige reden dat er nog altijd zaken aanhangig zijn. Daarom geldt de nieuwe regeling alleen voor nieuw personeel. Ik vind de regelingen die - eventueel - na december 1999 zullen gelden, vrij redelijk. Ik hoop dat ze ook voor het personeel aanvaardbaar zullen zijn. Als ze dat niet zijn, zijn er hoe dan ook procedures om ze opnieuw te wijzigen. Ik hoop dat dit dan niet meer zo lang zal duren als nu.
In het verslag staan tal van opmerkingen over het fusieprogramma, maar die zijn voor deze aangelegenheid niet relevant. Nu in het verslag daarover toch opmerkingen staan, moet ik er misschien op wijzen dat sommigen van ons menen dat het fusieprogramma moet worden voortgezet. Wij weten niet met zekerheid wat het zal opleveren, maar dat geldt voor al onze onderzoeksprogramma's. In elk geval is al grote vooruitgang geboekt.
Als de afgevaardigden nog meer informatie wensen, hoeven zij slechts naar de mensen van JET te bellen en de directeur meer uitleg te vragen. Ik heb nooit moeilijkheden ondervonden toen ik over het project informatie wenste. Als afgevaardigden meer informatie willen, hoeven zij slechts te telefoneren. Moeilijk is dat niet.
Ik moet zeggen dat het recente verslag over het advies van de wetenschappelijke JET-Raad nogal moeilijk te begrijpen is. Ik zal daarom de directeur opbellen en vragen of dat verslag niet in een voor de leden van dit Parlement beter verstaanbare taal kan worden opgesteld. Zo willen wij te werk gaan. Wij willen geen uitvoerige toespraken over duistere punten die dit debat niet vooruithelpen.
Dat is de visie van de Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-Democraten. Wij staan achter het Commissievoorstel. Wij hopen dat de onenigheid onder het personeel weldra van de baan zal zijn. Wij menen dat het personeel hard heeft gewerkt en successen heeft geboekt. Wij, leden van de Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-Democraten, wensen het personeel het allerbeste toe.

Chichester
Mijnheer de Voorzitter, ik feliciteer mevrouw Ahern met de beknoptheid van haar verslag. Ik betreur evenwel haar verdachtmakingen aan het adres van de heer Elles, temeer daar hij hier niet aanwezig is en dus niet kan reageren. Ik hoop dat mevrouw Ahern terugkomt op wat ze heeft gezegd.
Toen JET van start ging, was de regeling kennelijk een pragmatische poging om een gelijke behandeling te garanderen van de Britse personeelsleden tegenover hun collega's bij de UKAEA, en van de personeelsleden uit andere lidstaten, om iedereen werkzekerheid te bieden. Vrij spoedig echter kwamen de verschillen in bezoldiging en arbeidsvoorwaarden tussen het personeel van JET en dat van de AEA aan de oppervlakte. Natuurlijk wenste dat laatste een betere behandeling. Ik ben het er met de heer Adams over eens dat het jammer is dat het probleem zo lang heeft aangesleept. Ik meen evenwel dat dit Commissievoorstel in feite een schoonmaakoperatie is om de statuten te wijzigen en de situatie voor nieuwe personeelsleden te verbeteren.
Dit is een typisch Europese, vrij elegante oplossing: ze geldt alleen voor de toekomst en heeft dus op dit ogenblik geen budgettaire gevolgen. Dat is bijzonder merkwaardig, daar de toekomst van het fusieonderzoek na de huidige fase van JET, die eind volgend jaar afloopt, zeer onzeker is. Alleen zeker is dat voortdurend wordt gezegd dat fusie over vijftig jaar een belangrijke bron van duurzame energie zal zijn. Twintig jaar geleden werd ook al gezegd dat kernfusie vijftig jaar later een bruikbare methode zou zijn. Het Europees Hof van Justitie concludeerde dan ook terecht dat dit geen kortetermijnproject is, hoewel de jury misschien nog altijd het woord tijdelijk verkiest.
De situatie bewijst dat risico's ontstaan als banen verschillend worden bezoldigd naargelang ze op Europees of nationaal niveau worden uitgeoefend. Zo dreigen ook de voorstellen voor een eenvormig statuut van de leden een aantal afgevaardigden in dit Parlement bloot te stellen aan de kritiek van de leden van hun nationale parlementen als zij aanzienlijk meer zouden verdienen. Ik sta met andere woorden achter het principe dat iemand die wordt gedetacheerd - uiteindelijk zijn wij hier telkens maar voor vijf jaar - moet worden betaald zoals zijn collega's op nationaal niveau, maar dat de kostenvergoeding voor iedereen dezelfde moet zijn. Dat lijkt mij eerlijk en billijk.
De andere belangrijke opmerking over deze voorstellen van de Commissie staat zowel in de toelichting in het verslag als in het advies van de Begrotingscommissie. Die opmerking luidt dat de Europese begrotingsautoriteit het grootste deel van de kosten draagt, maar niet het meest te zeggen heeft. Ik dring er dan ook op aan dat die aangelegenheid opnieuw wordt bekeken als het project in zijn volgende fase komt.

Holm
Mijnheer de Voorzitter, zoals bekend gaat het hier om noodzakelijke, juiste en gewenste statutenwijzigingen. Gedeeltelijk betreft het de door de Rekenkamer aanbevolen wijzigingen, gedeeltelijk zijn het wijzigingen die voortvloeien uit het vonnis van het Gerecht van eerste aanleg om ervoor te zorgen dat de onrechtmatige discriminatiebepalingen worden geschrapt.
Als men de nieuwe formuleringen leest blijkt dat er maar één categorie nieuw personeel aangenomen kan worden, namelijk personeel dat gedetacheerd wordt door de nationale laboratoria. Er ontbreekt derhalve een passage, namelijk betreffende de manier waarop die formuleringen op het nieuwe personeel moeten worden toegepast. De nieuwe arbeidsbepalingen staan helemaal niet in het voorstel van de Commissie, wat toch een gemis is. Dat wordt nu overgelaten aan het goeddunken van de JET-Raad, waarschijnlijk omdat men ervan uitgaat dat het hier alleen maar om invoeringsmaatregelen gaat. Dat klopt niet echt. De gebrekkige openheid en democratische verantwoordelijkheid van het fusieprogramma hebben zware kritiek gekregen en moeten worden verbeterd.
Ik vind dat men er geen genoegen mee moet nemen dat wij als parlementsleden naar JET kunnen bellen en inlichtingen kunnen krijgen, maar dat een en ander wat beter vastgelegd moet worden. Het gaat immers om het parlementaire onderzoek naar en de controle van JET, die in de huidige situatie ontzettend slecht is. Wij moeten betere controle kunnen uitoefenen op het fusieprogramma van de EU, omdat het, zoals collega Adam al zei, vreselijk ingewikkeld is. Het is technisch zeer gecompliceerd. Weliswaar zijn wij hier in het Parlement wijzer geworden door de door ons opgestelde verslagen, onder andere door het verslag-Plooij-van Gorsel, en zijn wij er daardoor meer van te weten gekomen, maar hoe zit het met de kennis van bijvoorbeeld de Raad, waar de besluitvorming plaatsvindt? Dat is moeilijk te zeggen.
De V-Fractie heeft zoals bekend een aantal amendementen ingediend bij de parlementaire commissie, speciaal om ervoor te zorgen dat het Europees Parlement meer betrokken zou worden en beter zou worden geïnformeerd over wat er gebeurt. Ik vind het jammer dat deze amendementen in de commissie weggestemd zijn; ik denk namelijk dat deze noodzakelijk zijn en dat het heel goed was geweest als ze waren aanvaard. Wellicht kunnen wij echter later op deze kwestie terugkomen.

Pinheiro
Mijnheer de Voorzitter, ik dank het Parlement en mevrouw Ahern voor het werk dat zij met betrekking tot dit Commissievoorstel hebben verricht.
Zoals u weet, stellen wij voor in te stemmen met een aantal wijzigingen die de JET-Raad in de statuten van de Gemeenschappelijke Onderneming wil aanbrengen. Sommige daarvan zijn technische aanpassingen. Een ingrijpende wijziging is de invoering van een nieuwe regeling voor de beschikbaarstelling van personeel voor het project. Die wijziging is een antwoord op de vaststelling van het Gerecht van eerste aanleg dat bepaalde aspecten van de huidige regeling onwettig zijn.
Zoals u weet, verstrijkt de Gemeenschappelijke Onderneming eind 1999, wat betekent dat de voorgestelde wijzigingen in principe slechts voor een beperkte tijd zullen gelden. Uw Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie en de Begrotingscommissie hebben het voorstel ongewijzigd goedgekeurd. Ik ben ervan overtuigd dat u hun aanbeveling zult volgen en zult instemmen met ons voorstel om de wijzigingen in de statuten van de Gemeenschappelijke Onderneming JET goed te keuren.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 9.00 uur plaats.

EEG/San Marino: protocol bij de overeenkomst
De Voorzitter
Aan de orde is de aanbeveling (A4-0238/98) van de heer Habsburg-Lothringen, namens de Commissie externe economische betrekkingen, betreffende het protocol bij de overeenkomst tot instelling van een douane-unie en samenwerking tussen de Europese Economische Gemeenschap en de Republiek San Marino naar aanleiding van de toetreding van de Republiek Oostenrijk, de Republiek Finland en het Koninkrijk Zweden tot de Europese Unie (6788/97 - C4-0262/98-97/0022(AVC)).

Habsburg-Lothringen
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, de onderhavige aanbeveling heeft betrekking op de douane-unie en de samenwerking tussen de Europese Economische Gemeenschap en San Marino. Het is misschien nuttig een klein historisch overzicht te geven van hoe deze overeenkomst tot stand is gekomen. Deze overeenkomst werd op 16 december 1991 ondertekend en had tot doel de reeds nauwe betrekkingen tussen de Europese Economische Gemeenschap en de Republiek San Marino nog te versterken en te verdiepen. De overeenkomst bepaalt de instelling van een douane-unie tussen de verdragspartijen en moet de basis vormen van een zo groot mogelijke samenwerking in de meest uiteenlopende sectoren - industrie, dienstverlening, milieubescherming, toerisme, communicatie, informatie, cultuur en sociaal beleid.
Het beheer wordt waargenomen door een samenwerkingscommissie waarvan de werkzaamheden geënt zijn op het voorbeeld van talrijke vergelijkbare overeenkomsten die door de Europese Gemeenschap gesloten zijn en die in principe geen grote problemen zou mogen opleveren. Dat was de situatie in 1991. Op 27 november 1992 werd vervolgens in Brussel een interim-overeenkomst over handel en een douane-unie ondertekend die op 1 december 1992 in werking trad. De ratificatieprocedure door de twaalf lidstaten heeft evenwel meer dan vijf jaar in beslag genomen. Het ging om een akkoord waarbij voor de lidstaten eigenlijk geen belangrijke nationale belangen op het spel stonden, misschien met uitzondering van Italië. Er waren dus geen noemenswaardige bezwaren tegen, maar hoewel er geen problemen waren, werd een zogezegd "klein verdrag" gedurende heel lange tijd gewoonweg veronachtzaamd en verwaarloosd, en dat is eigenlijk niet zoals het hoort.
Misschien is de gewone burger in de Europese Unie die niet in de onmiddellijke omgeving van San Marino woont niet erg geïnteresseerd in wat daar gaande is. We mogen echter niet uit het oog verliezen dat de burgers van San Marino wel bijzonder veel belang hechten aan wat hier gebeurt, wat de ontwikkelingen zijn binnen de Europese Unie. Dat ze vijf jaar hebben moeten wachten vooraleer deze overeenkomst daadwerkelijk geratificeerd was door de verschillende lidstaten is eigenlijk een schande!
Dit heeft dus lang geduurd, en inmiddels waren nog meer lidstaten toegetreden tot de Europese Unie of hadden hun aanvraag tot toetreding ingediend, zoals Oostenrijk, Finland en Zweden. Hierdoor ontstond alweer een nieuwe situatie omdat er een aanvulling op het protocol moest komen. Men mag niet vergeten dat dit opnieuw relatief lang geduurd heeft. Ik werd zelf in februari 1997 tot rapporteur benoemd. Het verslag was in juni 1997 klaar, maar heeft ook weer tot 3 juni - dus een jaar lang - in de lade gelegen, zonder dat iemand zich er werkelijk mee bezig heeft gehouden, met uitzondering van het Parlement, daar moet ik de nadruk op leggen. Eindelijk wordt deze zaak vandaag behandeld in de plenaire vergadering en hopelijk wordt het verslag bij de stemming morgenochtend aangenomen.
We moeten misschien nog iets zeggen over San Marino: het is een wondermooi, weliswaar heel klein, maar bijzonder interessant land dat zoals bijna geen enkele kleine staat in Europa zijn onafhankelijkheid bewaard heeft door de eeuwen heen. Misschien kan ik daar nog een of twee historische feiten aan toevoegen: toen Napoleon San Marino aanbood zich ten koste van zijn buren uit te breiden heeft het dit door middel van een referendum afgewezen en de oude grenzen behouden. Om die reden kon San Marino vervolgens als verdragspartij deelnemen aan het Congres van Wenen en daar werkelijk een rol spelen en een actieve bijdrage leveren, en toen reeds heeft het blijk gegeven van zijn bijzondere zelfstandigheid, zijn bijzondere positie.
Men mag ook niet vergeten dat het op een later tijdstip - namelijk tijdens de Tweede Wereldoorlog, toen San Marino omringd was door een fascistisch bewind - kosten noch moeite gespaard heeft om zoveel mogelijk vluchtelingen en mensen in nood een schuilplaats te bieden en ze behoorlijk te beschermen. Dit wijst erop dat de inwoners van San Marino altijd blijk hebben gegeven van een bijzonder grote zelfstandigheid en een bijzondere eigenheid, die ze tot op vandaag bewaard hebben. Een ander aspect dat we hier moeten vermelden en ook goedkeuren is het feit dat San Marino een van de weinige kleine staten in Europa is die altijd geweigerd heeft een belastingparadijs te worden en daarom ook altijd een zeer goede verstandhouding heeft gehad met zijn grotere buur Italië.
Dienaangaande moet er denk ik ook op gewezen worden dat we niet mogen vergeten hoe dichtbij San Marino eigenlijk is. Enkele maanden geleden hebben we een beslissing genomen over welke landen mogen deelnemen aan de euro, welke landen deelnemen aan de monetaire unie. We hadden het steeds over 11 landen, maar in werkelijkheid waren het er minstens een of twee meer. Per slot van rekening gebruikt San Marino de lire als munteenheid. Er wordt ook Italiaans gesproken. In feite is San Marino het twaalfde land dat tot het ruimere eurogebied behoort. Dit zouden we in gedachte moeten houden en onze belangstelling voor San Marino moet hierop afgestemd worden.
Samenvattend kan men zeggen dat het eigenlijk jammer is dat de lidstaten van de Gemeenschap van de 12 er zo lang over gedaan hebben om een verdrag te ratificeren waartegen van meet af aan geen bijzondere kritiek of bezwaren bestonden. Reeds op 9 juni 1992 heeft het Europees Parlement een positief advies gegeven over de overeenkomst tot instelling van een douane-unie en samenwerking. Aangezien het aanvullend protocol slechts formele aspecten inhoudt, vind ik het absoluut aangewezen en hoop ik ten zeerste dat het Europees Parlement morgen ten gunste van dit land stemt, zodat een einde wordt gemaakt aan deze lange en niet zo mooie geschiedenis en onze betrekkingen met San Marino beter worden. Er is nog werk aan de winkel! Ik zou u nog willen meedelen - en het doet mij bijzonder genoegen - dat ook de vertegenwoordigster van San Marino, Laura Bologna, vandaag aanwezig was in het Parlement om zich nauwkeurig op de hoogte te stellen van het verloop van de behandeling van dit verslag.

Pinheiro
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de rapporteur voor zijn verslag en voor de toelichting die hij hier zojuist heeft gegeven. Een positief advies van het Europees Parlement is een belangrijke stap naar de afronding van een langdurig goedkeuringsproces en de daadwerkelijke uitvoering van de overeenkomst.
Deze in december 1991 ondertekende overeenkomst moet de hoeksteen worden van het proces van verdieping en verbreding van onze betrekkingen met San Marino. De overeenkomst bevat niet alleen bepalingen over douane en handel, maar maakt het ook mogelijk op een aantal terreinen, ook op het gebied van het sociaal beleid, hechter te gaan samenwerken. De Commissie vindt het jammer dat de overeenkomst nog niet in werking is getreden. Ik hoop dat de vaak ingewikkelde goedkeuringsprocedures bij de nationale parlementen weldra zullen worden afgerond en dat deze overeenkomst met dat mooie land weldra in werking kan treden.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 9.00 uur plaats.

Communautair statistisch programma 1998-2002
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0321/98) van mevrouw Lulling, namens de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid, over het voorstel voor een beschikking van de Raad over het communautair statistisch programma 1998-2002 (COM(97)0735 - C4-0197/98-98/0012(CNS)).

Lulling
Mijnheer de Voorzitter, ik behoor tot de leden van de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid die de zogenaamde grote verslagen aan hun neus zien voorbijgaan onder het motto: de kleine verslagen voor de kleine landen. Dat ook het Bureau weinig belang hecht aan dit verslag over het vijfjarig statistisch kaderprogramma blijkt uit het feit dat we het vandaag in de avondvergadering bespreken en er morgen, vrijdag, over stemmen, als niet eens meer de helft van de leden van het Parlement aanwezig is.
Ik ben er mij natuurlijk van bewust dat statistieken en verslagen over statistieken de publieke opinie niet kunnen boeien, en zoals de Duitsers zeggen, zal geen hond er zijn plekje bij de warme kachel voor in de steek laten. Het is veeleer zo dat degenen die informatie moeten leveren voor de statistieken niet erg enthousiast zijn over het werk waarmee ze worden opgezadeld door de talrijke vragenlijsten. Dit geldt met name voor kleine en middelgrote bedrijven, die vragenlijsten voor statistische informatie als een lastige plicht ervaren. Dit heb ik ondervonden als rapporteur voor het SLIM-programma, dat een vereenvoudiging van de statistieken voor grensoverschrijdende handel in de interne markt nastreefde.
Het is echter ook niet zo dat het bedrijfsleven volledig gekant is tegen statistieken, want het heeft nood aan goede statistieken voor een efficiënt handelsbeleid, bijvoorbeeld over intracommunautaire goederenstromen. Ik heb als rapporteur ervaren dat Europese organisaties als COOP of het Comité Vins mij hebben gesmeekt te zorgen voor statistische gegevens waaruit kan worden opgemaakt hoeveel witte of rode wijn uit Rioja naar Beieren wordt geëxporteerd.
Ik moet er evenwel op wijzen dat indien het Verdrag van Amsterdam van kracht was, de medebeslissingsprocedure van toepassing zou zijn, waardoor de belangstelling van onze collega's natuurlijk flink zou stijgen en onze standpunten veel meer gehoor zouden vinden bij Commissie en Raad. Maar hoe het ook zij, we mogen niet vergeten dat tijdens de looptijd van dit programma tussen 1998 tot 2002 uiterst belangrijke politieke beslissingen op de agenda staan, met name de hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid, de uitbreiding van de EU, de werking van de monetaire unie, waarvoor de beste geharmoniseerde statistieken nodig zijn over de convergentiecriteria voor het eurogebied en de naleving van het stabiliteitspact.
De ontwikkeling en controle van de arbeidsmarkt na de Werkgelegenheidstop van Luxemburg alsook de voorbereidingen op het definitieve BTW-stelsel zijn eveneens uitdagingen waarvoor de best mogelijke informatie ter beschikking moet staan van alle besluitvormers. Ik zal niet ophouden te herhalen dat slecht geïnformeerde burgers en vooral slecht geïnformeerde politici slecht oordelen en slechte beslissingen nemen. Daarom hebben we de best mogelijke vergelijkbare en objectieve gegevens nodig voor alle bovengenoemde beslissingen, en we hebben ze bijtijds nodig. Dit is alleen maar mogelijk als we Eurostat de vereiste middelen geven.
Men kan immers niet aan de ene kant altijd weer betere en snel beschikbare gegevens en onderzoeken verlangen en anderzijds willen besparen op de middelen voor Eurostat. Zulke besparingen kosten de Gemeenschap, de lidstaten en onze burgers op de lange duur veel meer geld dan tijdige, betrouwbare statistieken. Het zou ook waanzin zijn indien we bijvoorbeeld de inflatie zouden meten met een onvoldoende geharmoniseerd consumptie-indexcijfer, indien we begrotingstekorten en langetermijnschulden in procenten van binnenlandse productie zouden uitdrukken die naargelang de lidstaten zo verschillend berekend worden dat sommige lidstaten hun zwarte economie, prostitutie inbegrepen, en andere de onbetaalde arbeid van huisvrouwen als toegevoegde waarde meerekenen. Dit kan sympathiek overkomen. Maar zolang deze berekeningswijzen niet geharmoniseerd zijn, voldoen de lidstaten die hun bruto nationaal product op die manier opkrikken natuurlijk eerder aan de Maastricht-normen dan de lidstaten die dit niet doen. Wie in zijn werkloosheidsstatistiek slechts uitkeringsgerechtigde werklozen en geen werkzoekenden opneemt, komt natuurlijk op een lager werkloosheidscijfer uit dan de lidstaat die dit niet doet.
Dit zijn slechts enkele voorbeelden die het belang van dit vijfjarenprogramma aantonen. Ik moet de Commissie een compliment maken voor de overzichtelijke presentatie, wat ook de reden is waarom we het verzoek van de Begrotingscommissie om slechts de klare doestellingen uit de bijlage te behouden hebben verworpen. Dit zou namelijk neerkomen op een regelrechte castratie van de heldere, overzichtelijke tekst. De goed doordachte voorstellen van alle overige commissies - er was een vol dozijn medeadviserende commissies bij betrokken - hebben we opgenomen in het verslag. De commissaris zal ons nu vast en zeker meedelen dat ze allemaal bij hem genade zullen vinden.
Ik zou de medeadviserende commissies willen bedanken voor hun goede suggesties. Naast de met eenparigheid van stemmen goedgekeurde amendementen in de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid hebben we nog een extra amendement van de heer Blokland. Ik sta er niet achter. Want de heer Blokland wil in de tekst waarin staat dat het statistische programma de voornaamste prioriteiten van het communautair beleid moet omvatten, met name groei, concurrentievermogen en werkgelegenheid, het woord "groei" vervangen door "duurzame en milieuvriendelijke ontwikkeling" . In het Verdrag en in de conclusies van het Verdrag van Amsterdam wordt deze terminologie nergens gebruikt in de plaats van groei. Daarom moeten we dit amendement volgens mij afwijzen.

De Voorzitter
Volgens mijn berekening hebt u uw spreektijd met 20 % overschreden. U bent echter zo onderhoudend dat wij dat niet erg vinden.

Holm
Mijnheer de Voorzitter, statistiek kan dan wel verschrikkelijk saai zijn, het is daarnaast heel belangrijk. Eurostat verzamelt heel geregeld statistische gegevens die de basis vormen van de door ons genomen besluiten. Wij politici bedienen ons heel geregeld op de een of andere manier van statistische gegevens. Daarom is het van groot belang dat de statistische gegevens op de juiste manier verzameld worden, dat ze vergeleken kunnen worden. Het wordt steeds moeilijker voor Eurostat om wat zijn statistische taken betreft tegemoet te komen aan de steeds maar grotere politieke eisen die de EU stelt.
Door het Verdrag van Amsterdam krijgt de EU nog meer macht, wat betekent dat wij nog meer politieke besluiten zullen moeten nemen, wat op zijn beurt weer betekent dat er een betere basis voor onze besluitvorming nodig is, waar Eurostat voor moet zorgen. Het gaat hier om zowel oude als nieuwe gebieden. Men moet in gedachten houden dat de relatie tussen Eurostat en de nationale overheden gebaseerd is op het subsidiariteitsbeginsel. In het stuk van de Commissie staat het zo: "Het huidige middelenniveau kan niet in alle behoeften voorzien." Het is een beetje treurig dat men prioriteiten zal moeten stellen bij de politieke besluiten waar de EU verantwoordelijk voor is.
In de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie hebben wij ons enerzijds gericht op dat wat met onderzoek en technologische ontwikkeling te maken heeft en anderzijds op het energievraagstuk. Een belangrijk punt dat door ons naar voren is gebracht is dat Eurostat toegankelijk moet zijn waar het gaat om de verspreiding van informatie binnen de onderzoekswereld, over de resultaten die men heeft verkregen en over de manier waarop die gegevens in verschillende verbanden als een indicatie voor innovaties kunnen dienen. Datzelfde gaat op voor de energie: om een behoorlijk energie-en milieubeleid te hebben, is het nodig dat iedereen over dezelfde statistische gegevens beschikt en vergelijkingen kan trekken om zo tot de juiste besluitvorming te komen, besluitvorming die vereist is voor een duurzame ontwikkeling, waarbij onder andere rekening wordt gehouden met de strategie die bij de Kyoto-conferentie over klimaatveranderingen is vastgesteld. In dit verband zijn statistische gegevens heel erg nuttig, bruikbaar en noodzakelijk. Eurostat heeft dus gelden nodig om dit voor elkaar te krijgen, een punt van belang als men bedenkt dat een groot deel van de besluitvorming van de lidstaten naar EU-niveau overgebracht wordt.

Andersson
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik graag mevrouw Lulling bedanken dat zij zoveel rekening heeft gehouden met onder andere onze conclusies in de Commissie sociale zaken en werkgelegenheid.
Er komt een steeds grotere behoefte aan statistische gegevens op dit gebied, vooral na de Top van Luxemburg. Sindsdien moeten wij de daar aangenomen richtsnoeren in acht nemen, die nu resulteren in nationale actieprogramma's. Er doen zich nog steeds gebreken voor, vooral op het gebied van de vergelijkbaarheid. Er doen zich echter ook andere gebreken voor, bijvoorbeeld dat het allemaal te lang duurt; er zijn kortere tijdsintervallen nodig om vergelijkingen te kunnen trekken.
In de commissie hebben wij binnen de terreinen waar wij verantwoordelijk voor zijn een groot aantal prioriteiten gesteld, dat wil zeggen op werkgelegenheidsgebied, maar ook op sociaal en opleidingsgebied. Dat geldt natuurlijk voor de vier pijlers van Luxemburg. Dat geldt voor statistische gegevens ten behoeve van actieve en passieve maatregelen op het gebied van het arbeidsmarktbeleid. Dat geldt voor het aantal gewerkte uren per jaar en per week; in dit verband is het belangrijk om naar geslacht gespecificeerde gegevens te hebben om bijvoorbeeld te zien hoeveel arbeid onbetaald wordt verricht en wie die onbetaalde arbeid verricht. Dat waren enige prioriteiten.
Op sociaal gebied zouden huishoudbudgetonderzoeken vaker uitgevoerd moeten worden. Er zijn ook statistische gegevens nodig over de vraag en het aanbod op het gebied van de kinderopvang en over ouderschapsverlof.
Op onderwijsgebied is het van belang te zien hoe de overgang van de beroepsopleiding naar de arbeidsmarkt verloopt, en het aantal zogenaamde drop-outs, de voortijdige schoolverlaters, in de verschillende lidstaten te vergelijken, en te bekijken hoe de overgang van een baan binnen de sociale werkvoorziening naar de arbeidsmarkt verloopt.
Dat zijn derhalve een paar voorbeelden van de door ons in de Commissie sociale zaken en werkgelegenheid gestelde prioriteiten. Wij kijken uit naar de verbeterde gegevens van het Bureau voor de Statistiek op deze terreinen, vooral omdat wij na de Top in Luxemburg weer nieuwe taken hebben.

Blokland
Mijnheer de Voorzitter, namens de commissie milieubeheer wil ik mevrouw Lulling geluk wensen met haar verslag. Op een paar kardinale punten heeft zij het programma van de Europese Commissie van commentaar voorzien en amendementen voorgesteld. Ik ben het met haar eens dat het Europees Parlement moet waken over de onafhankelijkheid van Eurostat. In een democratie behoren statistieken objectief en betrouwbaar te zijn. Daarvoor zijn voldoende financiële middelen noodzakelijk. Ik geef de commissaris in overweging om Eurostat te verzelfstandigen ten opzichte van de Europese Commissie. Want alleen dan kan Eurostat écht vrij zijn van politieke beïnvloeding. Ik ben benieuwd naar zijn reactie.
Een tweede punt waar de milieucommissie de vinger bij legt, betreft het ontbreken van een prioriteitsstelling per beleidsterrein. Er zijn nu eenmaal beperkte financiële middelen. Waarom stelt de Commissie dan geen prioriteiten? En hoe denkt de Commissie een zinvolle evaluatie uit te kunnen voeren, zonder van te voren duidelijk te maken wat de belangrijkste hoofdpunten van beleid zijn voor de komende vier jaar?
Namens de milieucommissie dring ik erop aan dat op het beleidsterrein van milieubeheer prioriteit wordt gegeven aan het inzichtelijk maken van de milieudruk in díe sectoren van de economie waar de grootste milieuproblemen zich voordoen. Ik hoop dat de commissaris het daarmee eens is en vanavond een concrete toezegging doet.
In de derde plaats wijs ik op amendement 15 dat betrekking heeft op artikel 2 van de ontwerpbeschikking van de Raad. De doelstelling "groei" zoals die in het voorstel van de Commissie staat geformuleerd, is in tegenstelling tot wat mevrouw Lulling zei, in strijd met het Verdrag van Maastricht, met name artikel 130, lid 2. Het strookt evenmin met het vijfde milieuactieprogramma, zoals vastgesteld door dit Parlement en de Raad. Waarom toch steeds weer dat ongenuanceerde streven naar economische groei? Daar is de samenleving niet mee gediend. Bij herhaling heb ik beklemtoond dat het in het belang van de burgers én de bedrijven is dat economische groei ecologisch inpasbaar moet zijn. Ik hoop dat Parlement, Commissie en Raad nu eens op serieuze wijze handen en voeten geven aan dit voornemen en het Verdrag op dit punt niet langer als een papieren tijger behandelen. Laten we dus voortaan altijd over duurzame ontwikkeling spreken, als we in meer geïnteresseerd zijn dan in stijging of daling van het bruto nationaal product.
Het verzamelen van statistische gegevens is erop gericht om bruikbare informatie te verschaffen ten behoeve van besluitvorming in de brede zin van het woord. Ik pleit er daarom voor dat Eurostat zo te werk gaat dat inzicht wordt gegeven in de verbanden tussen ontwikkelingen op terreinen van economie, milieu en werkgelegenheid. Het heeft geen zin om daarvoor afzonderlijke statistieken te maken. Het is nodig om deze te koppelen aan de onderscheiden economische sectoren in de nationale rekeningen. Hoe wil je anders in beleidsmatig opzicht kunnen bijsturen, als je niet weet welke ontwikkelingen er gaande zijn en hoe de verbanden daartussen zijn? Ik twijfel er niet aan dat Eurostat deze opvatting deelt.
In november 1995 heeft het Parlement hier ook al duidelijke uitspraken over gedaan (verslag van collega Díez de Rivera Icaza). Van belang is dat de milieudruk van economische activiteiten per thema zichtbaar kan worden gemaakt. Daartoe dient amendement 13.
Een belangrijke uitdaging is de toetreding van landen uit Midden- en Oost-Europa. Een solide milieubeleid is een hoofdpunt bij de aanpassing aan het acquis communautaire . Eurostat dient zorg te dragen voor een complete gegevensverzameling op dit beleidsterrein en op andere hoofdterreinen. In het voorliggend programma staat dit punt echter niet genoemd. Welke verklaring heeft de commissaris daarvoor?
Tenslotte het definitieve BTW-stelsel. Ik zeg dat vooral als opvatting van mijzelf. Ik vraag me af of het oorsprongsprincipe wel zo soepel werkt. Om de BTW op intracommunautaire leveringen te kunnen verrekenen is een nieuw statistisch systeem nodig. In Canada heeft men daar 90 miljoen Canadese dollar voor uitgetrokken. De Unie staat een soortgelijke inspanning te wachten. Bovendien zullen bedrijven, die inmiddels gewend zijn aan het overgangsstelsel, weer met extra administratieve lasten opgezadeld worden. Het lijkt me om deze redenen vooralsnog beter om in te stemmen met het standpunt van de Raad die het overgangsstelsel voorlopig wil handhaven.

Porto
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, alle doelstellingen van het communautaire programma 1998-2002 die de verbetering en de uitbreiding van de statistieken op het oog hebben, verdienen onze steun, daar wij, zoals onze collega Astrid Lulling heeft benadrukt, een afdoend antwoord moeten vinden op de belangrijke uitdagingen die ons te wachten staan: de uitbreiding, de werking van de eenheidsmunt in het kader van het stabiliteits- en groeipact, de hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid, de voorbereiding van een definitief BTW-stelsel en bijvoorbeeld ook de ontwikkeling en begeleiding van de arbeidsmarkt.
In mijn hoedanigheid van rapporteur van advies van de Commissie externe economische betrekkingen zou ik vooral het belang willen benadrukken van het feit dat ook in andere landen, en met name in de meest nabijgelegen landen, statistische informatie van dezelfde kwaliteit moet worden verzameld. Aangezien de EVA-landen al in het systeem zijn opgenomen, lijdt het geen twijfel dat onze aandacht in de eerste plaats moet uitgaan naar de toetredingskandidaten, de landen van Centraal- en Oost-Europa, zoals terecht is opgemerkt. Dat is de enige manier om de toetreding naar behoren voor te bereiden. Er zijn motieven genoeg die deze steun rechtvaardigen. Maar in een globale economie, waar de rol van de multinationale ondernemingen steeds belangrijker wordt, kunnen wij ons niet tot Europa beperken. Daar komt nog bij dat wij ons niet uitsluitend mogen toespitsen op het verkeer van goederen in een wereld waar het aandeel van andere soorten economisch verkeer voortdurend groeit. Ik denk daarbij aan de dienstverlening en het kapitaalverkeer ten gevolge van de buitenlandse investeringen.
In elk geval is het belangrijk een evenwicht te vinden tussen de noodzaak over een zo groot mogelijke informatie te beschikken enerzijds en de noodzaak de ondernemingen, met name het midden- en kleinbedrijf, en de burgers niet te overladen anderzijds. De ervaring leert immers dat wanneer men teveel vraagt, men minder of minder goede resultaten krijgt.
Tot slot zou ik nog willen onderstrepen dat de statistieken, die het algemeen welzijn dienen, voor iedereen toegankelijk moeten worden gemaakt, met inbegrip van kleine ondernemers of studenten. De toenemende gewoonte om statistische gegevens te verkopen is derhalve niet goed te keuren, daar hun gebruik op deze manier wordt beperkt tot bepaalde meer gegoede bevolkingslagen. Ongeacht de algemene economische interesse staan ook de waarden van een democratische samenleving, die berust op de bewuste deelname van goed geïnformeerde burgers, op het spel. Ik geloof dat ik ook aan dit punt aandacht moest besteden.

Rübig
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, het voorstel voor het vijfjarig statistisch kaderprogramma bevat een reeks interessante plannen. Als deze in praktijk worden gebracht kan dit heel waardevolle informatie opleveren. In de loop van het voorgaande programma is de vraag naar geharmoniseerde statistieken sterk gestegen, vooral met betrekking tot de convergentiecriteria. Dit is mijns inziens een uiterst belangrijke overweging bij onze beslissing.
Om die reden is het begrijpelijk en terecht dat de Commissie aandringt op kwalitatief hoogstaande en goed vergelijkbare statistieken, en het Parlement moet dit steunen. Maar, en verscheidene sprekers hebben hier reeds op gewezen, dit betekent ook een enorme bureaucratische last voor vele kleine en middelgrote bedrijven. Het ligt voor de hand welke conclusies daaruit getrokken moeten worden. We lijken dringend toe aan een fase van consolidatie, een adempauze. Daar moet het accent op gelegd worden in het nieuwe vijfjarenprogramma.
De benoeming van een eigen ombudsman voor kwesties in verband met extra lasten in verband met statistieken zou eveneens nuttig zijn. Amper twee dagen geleden hebben we in het Europees Parlement besloten dat de lasten voor ondernemingen met betrekking tot de meldingsplicht aan de Europese Centrale Bank zoveel mogelijk beperkt moeten worden.
De ombudsman zou als controle-instantie met de nodige bevoegdheden kunnen waken over de inachtneming van deze principes. Hij zou kunnen fungeren als een klachtencentrum voor gedupeerden in geval van overdreven gedetailleerde vragen of naar aanleiding van kwaliteitsnormen.
Laten we ons niet verkijken op wat we uiteindelijk met statistieken kunnen bereiken en de lasten die daarmee gepaard gaan. Met het oog op de toekomst en het onderhavige vijfjarenprogramma hebben we meer dan ooit behoefte aan correctieve regels. We moeten voorkomen dat het hele statistieke systeem door onnodige lasten in het gedrang komt, want zonder de medewerking van de betrokkenen en de bedrijven kunnen we niet zorgen voor statistieken van optimale kwaliteit. Daarom moeten we allemaal trachten het vertouwen te winnen van de bedrijven. Ze moeten er staat op kunnen maken dat we niet meer verlangen dan het absoluut noodzakelijke. We moeten inzien dat de informatieverstrekking op vrijwillige basis moet gebeuren en er misschien stimuleringsmaatregelen aan te pas komen, in plaats van straffen en dreigementen.
Voorts moeten we overleggen hoe we vaart kunnen zetten achter de automatisering en dubbele enquêtes kunnen voorkomen. Steekproeven, markt- en opinieonderzoek - ik denk dat het loont dat we ons afvragen hoe we sneller en efficiënter aan onze statistieken kunnen komen.

Thors
Mijnheer de Voorzitter, de aansporing aan het adres van Eurostat om naar geslacht uitgesplitste statistische gegevens te verzamelen, is heel belangrijk, misschien wel het belangrijkste onderdeel van het verslag. Ik wil mijn geachte naamgenoot hier dan ook mee gelukwensen. Het woord voor naamgenoot bestaat niet in het Zweeds, maar ik heb dit woord voor deze gelegenheid gemaakt, aangezien wij dezelfde voornaam hebben.
Ik feliciteer haar met de geslachtsgebonden statistische gegevens. Ik mis daarentegen een aanduiding dat statistische gegevens in de toekomst zo dienen te worden verzameld dat ze aan geografische informatie aangepast kunnen worden, en zo dat Eurostat mee kan doen aan de pan-Europese samenwerking op dit gebied. Wij zouden echter de informatie die er over statistieken in onze landen bestaat, algemeen bekend kunnen worden gemaakt. Dan zouden ze onderling beter vergelijkbaar zijn. Ik hoop dat we hier snel een mededeling over krijgen zodat er gemeenschappelijke maatstaven komen en deze makkelijker algemeen bekend kunnen maken. Commissaris Bangemann heeft ons zo&#x02BC;n mededeling beloofd, en in de ontwerpmededeling wordt Eurostat uitdrukkelijk als samenwerkingspartner genoemd.
De Commissie sociale zaken en werkgelegenheid heeft dringend verzocht om betere werkloosheidstatistieken en arbeidsmarktstatistieken. Dat is eeuwig een probleem, maar ik denk eigenlijk dat de oplossing er al is. Volgens mijn inlichtingen passen wij nu enerzijds vaker statistieken toe - elke maand moet men inlichtingen verschaffen aan Eurostat - anderzijds kunnen wij meer uniforme statistieken krijgen door de IAO-conventie toe te passen. Ik vraag me af wat er verbeterd moet worden. Wat wellicht verbeterd kan worden, is dat we ook statistische gegevens op regionaal niveau verzamelen, maar van de andere kant kunnen wij hiervoor nu net de geografische informatie gebruiken.
Verder hebben wij in ander verband tijdens deze vergaderperiode gevraagd om betere informatie van het Europese netwerk inzake druggebruik. Het zou fijn zijn als Eurostat en dit netwerk in de toekomst zouden kunnen samenwerken, zodat er gemeenschappelijke definities kunnen worden opgesteld en wij de autoriteiten zover krijgen dat zij ook werkelijk de noodzakelijke informatie verschaffen.
Tenslotte wil ik nog zeggen dat niets zo kan liegen als slechte statistieken. In ons land hebben wij de gevolgen daarvan ervaren toen wij aan Eurostat de aantallen geweldsmisdrijven opgaven, zowel doodslag als pogingen tot doodslag. Hierna kwamen er verhalen in de Britse pers dat Helsinki een zeer gewelddadige stad was, terwijl anderen in de statistieken alleen het aantal gevallen van doodslag hadden opgegeven dat werkelijk de dood tot gevolg had gehad. Wij kennen een oud gezegde: "Er zijn leugens, verdomde leugens en statistieken" . Zo mag het in de toekomst niet meer zijn!

Féret
De rapporteur, mevrouw Lulling, heeft gepleit voor voldoende middelen voor het communautair statistisch programma 1998-2002 en haar argumenten hiervoor waren zeer overtuigend. Eurostat moet in staat zijn het gebrek aan efficiëntie van de nationale bureaus voor de statistiek op te vangen. Deze hebben de middelen niet om hun opdracht naar behoren te vervullen en ze staan bovendien al te vaak onder invloed van de regering. Die verkiest de cijfers te negeren of, erger nog, ze te manipuleren om de burger te laten geloven dat er eigenlijk geen vuiltje aan de lucht is.
Weet men bijvoorbeeld dat in België, waar ik vandaan kom, het ministerie van Tewerkstelling en Arbeid zegt dat er in heel het land ongeveer 500.000 werklozen zijn. Dat is grove desinformatie, omdat de minister enkel rekening houdt met de volledig uitkeringsgerechtigde werkzoekenden.
De intellectuele eerlijkheid gebiedt dat men ook rekening houdt met uitkeringsgerechtigde werklozen die geen werk zoeken, met de werklozen die vrijgesteld zijn van stempelcontrole, met de conventionele bruggepensioneerden, met de minimumloontrekkers, mensen dus die ten laste vallen van de OCMW's, met diegenen die geen vaste verblijfplaats hebben, met de gehandicapte personen die steun trekken van de ziekte- en invaliditeitsverzekering en met diegenen die uitkeringen wegens arbeidsongeval genieten, die door de verzekeringsmaatschappijen worden betaald. Als wij die groep in aanmerking nemen, groeit het cijfer van 500.000 werklozen tot 1.000.000 aan.
Weet men dat het in België niet mogelijk is te weten te komen hoeveel migranten illegaal in ons land verblijven of wat het migrantenbeleid aan de belastingbetaler kost? Weet men dat men in België wel zicht heeft op het volume van het handelsverkeer met het buitenland, maar niet op wat de Walen in Vlaanderen kopen? Zo weigert men ook in Brussel en in de Brusselse rand een telling uit te voeren van het aantal Franstaligen en Nederlandstaligen.
Geachte collega's, als men meer transparantie wil en echte democratie, dan moet Eurostat volgens mij voldoende eigen middelen krijgen.

Pinheiro
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats zou ik de rapporteur, mevrouw Lulling, willen bedanken voor haar uitmuntende verslag. Behalve de Commissie externe economische betrekkingen hebben er nog twaalf commissies meegewerkt aan uw advies over het door de Commissie gepresenteerde voorstel voor een communautair statistisch programma.
Dit feit is een duidelijk teken van het belang dat uw instelling toekent aan de tenuitvoerlegging van een coherent, doorzichtig en betrouwbaar communautair statistisch programma. De Commissie verheugt zich over deze interesse. Net zoals de overige instellingen van de Europese Unie, bent u ervan overtuigd dat de goede democratische werking van onze instellingen staat of valt met de ontwikkeling van goede statistieken.
Alvorens het standpunt van de Commissie betreffende het verslag van mevrouw Lulling uiteen te zetten, zou ik met uw welnemen enkele opmerkingen willen maken in verband met de communautaire statistieken. De afgelopen tien jaar is het belang van deze statistieken aanzienlijk toegenomen. Talrijke belangrijke politieke besluiten vereisen een hoge mate van vergelijkbaarheid. In dit opzicht is het dan ook onontbeerlijk dat de communautaire statistieken een hoge graad van harmonisering vertonen. Dit is natuurlijk vooral van toepassing op de tenuitvoerlegging van de Economische en Monetaire Unie, maar bijvoorbeeld ook op het gemeenschappelijk landbouwbeleid, de economische en sociale samenhang en het begrotingsbeleid. Als dit alles was, zou het volstaan het in de afgelopen vergadering van de Commissie goedgekeurde verslag over de eventuele wijziging van het stelsel van eigen middelen te analyseren opdat wij ons allen bewust zouden zijn van de wezenlijke rol van betrouwbare en vergelijkbare statistieken.
Bij het vorige vijfjarig statistisch programma werd begrijpelijkerwijze prioriteit verleend aan de statistieken die betrekking hebben op de convergentiecriteria. Daar deze tijdig op punt werden gesteld en aan de kwaliteitseisen voldeden konden zij de basis vormen voor het besluit van 2 en 3 mei jongstleden. Een andere belangrijke uitdaging voor Eurostat bestond erin de statistische gegevens voor de in november 1997 gehouden Werkgelegenheidstop voor te bereiden, alsmede de indicatoren te bepalen die de tijdens deze Top aangenomen richtlijnen moesten begeleiden.
De Commissie verkoos de verantwoordelijkheid voor het verzamelen van statistische gegevens aan de lidstaten over te dragen, overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel. Op deze manier werd een structuur tot stand gebracht die was gebaseerd op een netwerk van statistische systemen van de verschillende lidstaten. Dit netwerk bepaalt op informele wijze de toe te passen harmoniseringsmethoden en kan daarvoor rekenen op de deskundige medewerking van ongeveer 70.000 experts in statistiek.
In het kader van de noodzaak het doelmatig beheer van de beschikbare middelen te garanderen, heeft Eurostat in samenspraak met haar nationale partners een aantal maatregelen getroffen die erop gericht zijn de productiviteit te verhogen, de door de ondernemingen gepresenteerde gegevens te beperken - met name de informatie afkomstig van het midden- en kleinbedrijf -, werkwijzen aan te nemen die een betere kosten-efficiëntierelatie garanderen, de algemene kwaliteit van de producten te verhogen en, ten laatste, te verzekeren dat de producten resultaat opleveren.
Met betrekking tot het verslag van mevrouw Lulling onderschrijft de Commissie de voorgestelde verbeteringen, met name op het gebied van de werkgelegenheid, het milieu, de gelijkheid van kansen tussen mannen en vrouwen en ook op het vlak van de statistieken die betrekking hebben op het toekomstige BTW-stelsel. De Commissie stemt echter niet in met de amendementen 5, 7 en 8 en een deel van amendement 9, om de volgende redenen.
Gelet op amendement 4 is amendement 5 overbodig. In verband hiermee dient te worden opgemerkt dat de wetenschappelijke onafhankelijkheid van de statistici een van de fundamentele principes is die zijn vervat in verordening (EG) nr. 322/97 van de Raad betreffende de communautaire statistieken. Dit principe wordt trouwens eveneens erkend door het nieuwe artikel 285 van het Verdrag van Amsterdam.
De Commissie kan niet akkoord gaan met amendement 7 op grond van haar intentie zelf de verantwoordelijkheid voor de evaluatie van dit programma te dragen. Dit neemt natuurlijk niet weg dat zij een beroep kan doen op een of meerdere onafhankelijke deskundigen om haar bij te staan in deze taak, zoals blijkt uit de mededeling van de Commissie SEM 2000.
De Commissie is eveneens voornemens het Europees Raadgevend Comité voor statistische informatie op economisch en sociaal gebied (CEIES) te raadplegen waarin de vertegenwoordigers van de consumenten zetelen.
Amendement 8 lijkt overbodig aangezien de zogenaamde "andere gebieden" tot hun recht komen in de overeenkomstige specifieke programma's.
Tot slot kan de Commissie het eerste deel van amendement 9 niet onderschrijven, daar Eurostat niet bevoegd is voor het opstellen van prognoses.
Bij wijze van conclusie zou ik u willen wijzen op het belang van dit nieuwe communautaire statistisch programma 1998-2002. De Commissie is bijzonder tevreden met de excellente samenwerking tussen onze twee instellingen, die een uitstekende basis biedt voor de tenuitvoerlegging van artikel 285 van het Verdrag van Amsterdam waarmee binnenkort een aanvang zal worden gemaakt en dat voorziet in de toepassing van de medebeslissingsprocedure op statistische aangelegenheden.
In verband met het probleem van de onafhankelijkheid van Eurostat, zou ik nog willen toevoegen dat het voor de Commissie een erezaak is deze instelling in geen enkel opzicht politiek te beïnvloeden, hetgeen trouwens duidelijk werd toen Eurostat haar statistieken betreffende de Economische en Monetaire Unie moest publiceren en daarbij uitging van een expliciet besluit van de Commissie, niet enkel met betrekking tot de desbetreffende kwestie maar als zaak van eer eigen aan haar optreden in het algemeen.

Lulling
Mijnheer de Voorzitter, ik vind dat ik als rapporteur moet reageren op wat de commissaris over bepaalde amendementen gezegd heeft. Ik ben het ermee eens dat de amendementen 4 en 5 elkaar overlappen. Als u niet wil dat men zegt dat arbeid niet mag afhangen van politieke druk, dan wil ik best amendement 5 intrekken omdat het in zekere zin hetzelfde zegt als het vorige. Dat belet niet dat men het kan aannemen en aan de Raad de keuze tussen de twee kan laten.
Wat amendement 7 betreft, verbaast het mij enigszins dat u uw werk zelf wilde evalueren. Het gaat hier immers om een werk dat een onafhankelijke evaluatie vereist en u wil het overlaten aan het Economisch en Sociaal Comité. Persoonlijk ken ik dit Comité heel goed. Ik was er immers gedurende een bepaalde tijd de "intellectuele" slippendrager van de vakbondmensen. Ik moet u zeggen dat ik dat Comité geen evaluatie van uw statistieken zie maken. Het kan wellicht een beoordeling geven van een verslag dat u eventueel opstelt maar zeker geen evaluatieverslag maken.
Wat het budget betreft, weet ik dat er bijkomende middelen nodig kunnen zijn. Is dit niet zo, des te beter, maar is het wel zo, dan is het beter te zeggen dat de mogelijkheden daartoe moeten bestaan.
Wat amendement 9 betreft, is er volgens mij een misverstand, mijnheer de Voorzitter. Wij vragen immers niet dat Eurostat prognoses maakt inzake de evolutie van de landbouwuitgaven. Wij vragen statistieken die de beleidsmakers in staat stellen terzake prognoses uit te voeren. Eurostat zal die prognoses niet opstellen, maar wij hebben statistieken nodig om het opstellen van prognoses inzake de evolutie van de landbouwuitgaven in de verschillende domeinen mogelijk te maken. Volgens mij heerst hier dus een misverstand. Ik hoop evenwel dat het Parlement mij morgen zal volgen en deze volgens ons noodzakelijke en belangrijke amendementen zal goedkeuren.

Pinheiro
Mijnheer de Voorzitter, wij zullen pogen wat duidelijker te zijn. Wat amendement 7 betreft, wil ik zeggen dat de presentatie van een evaluatieverslag onder de uitsluitende verantwoordelijkheid van de Commissie valt. Natuurlijk kan men bij de voorbereiding van die verslagen een beroep doen op onafhankelijke experts. Hun eventuele adviezen zullen in de verslagen worden opgenomen. Bovendien worden ze, vóór de presentatie ervan, voorgelegd, niet aan het Economisch en Sociaal Comité, maar wel aan de Europese adviesraad voor statistische informatie op economisch en sociaal gebied. Dat is niet hetzelfde. Die instantie bestaat voor de helft uit vertegenwoordigers van gebruikers van statistieken die niet tot de Europese instellingen behoren. Die adviezen zullen tenslotte aan het Parlement worden meegedeeld samen met het verslag.
Mevrouw Lulling, dat wilde ik zeggen om duidelijk te maken waarom de Commissie dit amendement niet aanvaardt.

Rübig
Mijnheer de Voorzitter, ik doe een beroep op het Reglement. Ik heb er reeds op aangedrongen dat de resultaten na de stemmingen iets langer getoond worden, zodat men ze kan opschrijven. Misschien zou het mogelijk zijn de stemmingen, die per computer worden vastgelegd, nadien ook op de een of andere manier schriftelijk vast te leggen, zodat men de resultaten precies kan nagaan.

De Voorzitter
Voor zover ik weet kunnen de diensten u na de stemmingen altijd een overzicht van de stemuitslagen op papier bezorgen.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 9.00 uur plaats.
(De vergadering wordt om 19.05 uur gesloten)

