2. Oezbekistan (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is het debat over zes ontwerpresoluties over Oezbekistan.
Katrin Saks
(ET)Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, ik zou graag onder de aandacht willen brengen wat de Franse president, Nicolas Sarkozy, enkele dagen geleden in deze vergadering zei: al wie onze waarden niet respecteerde, maar liever contracten in de wacht sleepte, heeft op het einde van de rit alles verloren. Wat Oezbekistan, en in bredere zin heel Centraal-Azië, betreft, is er het gevaar dat door het jagen op de energiebronnen van de regio, de belangen van individuele staten de bovenhand krijgen op onze gemeenschappelijke waarden. Helaas wordt dit ook zichtbaar in de onmogelijkheid om tot een overeenkomst te komen over een ontwerpresolutie die de PPE en de UEN steunt over het besluit van de Raad om het visaverbod voor Oezbeekse functionarissen voor zes maanden op te heffen zonder een echte verandering in de mensenrechtensituatie.
De ontwerpresolutie verwijst ook naar de zeer kritische mensenrechtensituatie in Oezbekistan. Tot op vandaag echter gaat Oezbekistan ervan uit, en ik heb dit ook zelf gehoord, dat mensenrechten een binnenlandse aangelegenheid zijn voor dat land. Wij kunnen niet akkoord gaan met deze benadering en ik dring erop aan om de eerste, meer kritische versie van de ontwerpresolutie te steunen.
Elisabeth Jeggle  
auteur.- (DE) Mevrouw de Voorzitter, commissaris, dames en heren, als democratische instelling mogen wij het niet toelaten dat mensenrechten met voeten getreden worden, nergens ter wereld.Evenmin kunnen wij het ons laten welgevallen als in ons eigen Huis de diplomatieke betrekkingen en de interparlementaire samenwerking tussen de EU en Oezbekistan lichtvaardig op het spel wordt gezet.Als ik de voorgelegde resoluties van de socialisten, de liberalen en de linkerzijde bekijk, staat dit gelijk met een diplomatieke kaalslag.
In de laatste resolutie van het Parlement van oktober 2006 hebben wij ons voor een constructieve en dialooggeoriënteerde oplossing ingezet.Vandaag wordt echter niet de dialoog gezocht, maar een deur dichtgeslagen. Ik kan dit namens mijn fractie niet verantwoorden. In dit opzicht verzoek ik u de resoluties van de socialisten, liberalen en de linkerzijde te verwerpen.
Wat onze resolutie samen met de UEN-Fractie betreft, zijn er de volgende punten:de politieke situatie in Oezbekistan is geenszins bevredigend.De mensenrechtensituatie is zoals voorheen in vele aspecten zorgwekkend.Er is desondanks vooruitgang.Zo heeft bijvoorbeeld op 8 en 9 mei 2007 in Taschkent een eerste ronde van de mensenrechtendialoog tussen de Europese Unie en Oezbekistan plaatsgevonden.Een resolutie van het Europees Parlement moet de huidige situatie belichten en slechts daarop kan deze resolutie gebaseerd zijn.
Adam Bielan  
Mevrouw de Voorzitter, graag wil ik eerst de coauteurs van de resolutie bedanken. Tezelfdertijd wil ik beklemtonen dat, rekening houdend met de richtsnoeren van de Gemeenschap over de bescherming van de mensenrechten van 2004, de betrekkingen tussen de Europese Unie en Oezbekistan moeten worden verbeterd. Ik wil echter benadrukken dat deze betrekkingen gebaseerd moeten worden op de beginselen van de democratie, de rechtsstaat en het respect voor de mensenrechten, met vooral de nadruk op dat laatste.
Verder, met betrekking tot de beslissing om bepaalde sancties voor Oezbekistan voor een periode van zes maanden op te schorten, steun ik het initiatief om de vooruitgang inzake het respect voor de mensenrechten in dat land op te volgen. De negatieve beslissing van het Oezbeekse Ministerie van Justitie over de erkenning van het bureau dat deze rechten controleert, bewijst dat wij bijkomende inspanningen moeten leveren om druk uit te oefenen op dit gebied.
Als ondervoorzitter van dit Parlement met de verantwoordelijkheid voor het nabuurschapsbeleid in onder andere Oezbekistan, verzoek ik de internationale instellingen en voornamelijk de Oezbeekse autoriteiten om de ontwikkeling van het maatschappelijk middenveld te steunen.
Hélène Flautre  
auteur.-(FR) Mevrouw de Voorzitter, de doelstelling van deze resolutie is eenvoudig:het gaat erom de waarheid te spreken.Dat is wat het Oezbeekse volk en de beschermers van de mensenrechten ons vragen.
De tijd dringt vanwege de moorden op journalisten en dissidenten die de afgelopen maanden zijn gebeurd en vanwege de conclusies van de Raad van 15 oktober 2007 die door president Karimov ten onrechte werden gepresenteerd als een diplomatieke overwinning.Het belangrijkste feit is dat de sancties verlengd zijn met twaalf maanden, omdat er geen enkel onderzoek is gedaan naar de moordpartij van Andijan en dat de bijeenkomsten van ter zake deskundigen niets hebben opgeleverd.
Wat betreft de opschorting van het visaverbod voor zes maanden, gaan wij ermee akkoord dat dit visaverbod automatisch weer wordt ingesteld als in die zes maanden niet is voldaan aan de uitstekende criteria die zijn vastgelegd, voor bijvoorbeeld de bezoeken van de speciale rapporteurs van de Verenigde Naties.
Wij bekritiseren daarentegen de conclusies over de vooruitgang die zogenaamd is waargenomen op het gebied van de mensenrechten.Bijvoorbeeld, de afschaffing van de doodstraf is nog altijd geen feit en de dialoog EU-Oezbekistan over de mensenrechten is opgeschort.
Kortom, in deze resolutie veroordelen wij de moord op verschillende onafhankelijke journalisten en dissidenten, en verzoeken wij dat hiernaar onpartijdig en serieus onderzoek wordt uitgevoerd.
Ik maak mij zorgen over de bedoelingen van de PPE en de UEN.Zij stellen voor verder te gaan dan alle lidstaten door de conclusies van de Raad niet alleen als een opschorting van het visaverbod te interpreteren maar ook ronduit als het intrekken van het visaverbod. In hun paragraaf 3 wordt vermeld dat de ondoelmatigheid van de sancties een aanmoediging is voor het Oezbeekse regime, wat rationeel noch politiek logisch is. In de tekst wordt zelfs geen melding gemaakt van de dertien mensenrechtenactivisten, van wie Voorzitter Pöttering schriftelijk de onmiddellijke vrijlating heeft verzocht.
Kortom - mijn laatste punt - in paragraaf 9 wordt de moeilijke situatie van Human Rights Watch opgeroepen.Dat is goed, maar deze organisatie heeft onomwonden laten weten dat zij niet wenst te worden vermeld in een resolutie die technisch gezien incorrect is en even schadelijk is voor de mensenrechtenactivisten als voor de Oezbeekse bevolking, en die uiteindelijk zou dienen als propagandamiddel voor dictator Karimov.
Bijgevolg verzoek ik de afgevaardigden van de PPE en de UEN om zich aan te sluiten bij het serieuze standpunt dat wij op dit punt en met betrekking tot de Oezbeekse bevolking moeten innemen en om ons voorstel te steunen voor een resolutie die niets meer dan de waarheid over de mensenrechtensituatie in Oezbekistan vermeldt.
Marios Matsakis  
auteur.-(EN) Mevrouw de Voorzitter, het aanhoudende bewind sinds 1989 van het tirannieke regime van Oezbekistan onder president Karimov is als een kankergezwel voor de democratie.Het regime van president Karimov is verantwoordelijk voor een bewind van terreur en corruptie in zijn land, waarbij de slachtoffers natuurlijk voornamelijk de burgers van Oezbekistan zijn.Deze mensen staan bloot aan willekeurige arresties en gevangenneming, aan martelingen en slechte behandelingen en terwijl er talrijke dringende verzoeken zijn geweest om democratische hervorming, zowel van de kant van de internationale gemeenschap als van de EU, gaat president Karimov onverstoord verder.
Dit doet mij denken aan een andere persoon die zijn land op een soortgelijke totalitaire wijze regeert en geen acht slaat op degenen die roepen om democratische hervormingen.Ik bedoel koning Abdullah van Saoedi-Arabië, een land waar vrouwen geen stemrecht hebben en zelfs geen recht om auto te rijden en waar ernstige schendingen van de mensenrechten deel uitmaken van het dagelijks leven.
In dit opzicht zijn sommige EU-regeringen, spijtig genoeg, schuldig aan een dubbele moraal:zij halen fel uit naar president Karimov - en terecht - maar zijn heel voorkomend jegens koning Abdullah.Recentelijk kreeg koning Abdullah zelfs een buitensporig onthaal bij zijn staatsbezoeken aan Groot-Brittannië en Italië.
Het grote verschil tussen Oezbekistan en Saoedi-Arabië is geld - hopen geld - en zolang koning Abdullah zijn miljarden in Groot-Brittannië en Italië besteedt, ziet men zijn betrokkenheid bij grove schendingen van de mensenrechten en democratische wetten in zijn land gemakkelijk over het hoofd.Om die reden is waarschijnlijk mijn voorstel om de situatie in Saoedi-Arabië hier vandaag te bespreken door bijna alle fracties formeel verworpen.Misschien dat er de volgende keer meer gevoeligheid aan de dag gelegd kan worden, naar ik hoop.
Erik Meijer  
auteur.- (NL) Voorzitter, Oezbekistan is toe aan een radicale verandering.De aanzet daartoe is op 13 mei 2005 met grof geweld tegen demonstranten verhinderd, waarbij honderden doden zijn gevallen.Sindsdien is de buitenwereld opvallend lang stil gebleven.Na ons eerdere urgentiedebat op 27 oktober 2005 is aanvankelijk weinig gebeurd.
Toch is na het instorten van de Sovjetunie niet alleen in beter bekende staten zoals Oekraïne, Georgië of Belarus een autoritair regime aan de macht gekomen, maar vooral ook in Turkmenistan en Oezbekistan.Niet de democratie had daar gewonnen, maar een groepje mensen dat ervaring opdeed in het oude staatsapparaat en de veiligheidsdiensten.
Die mensen hadden geen enkele andere doelstelling dan zelf aan de macht te blijven.Zij maakten de staatsbedrijven tot hun privé-eigendom, misvormden verkiezingsresultaten, gaven opposities zo min mogelijk ruimte, hinderden vrije organisaties, beperkten de pers en gebruikten zo nodig geweld tegen hun volk.In Oezbekistan duurt die toestand helaas nog steeds voort.
Tot nu toe werd de houding van Europa ten opzichte van Oezbekistan te veel bepaald door economische en militaire belangen.Het leek erop dat de dictatuur in Oezbekistan mag blijven bestaan, omdat die zich nuttig heeft gemaakt voor de militaire interventie in Afghanistan.Zo'n houding zou de Europese pretenties op het gebied van mensenrechten en democratie volstrekt ongeloofwaardig maken.Europa mag de rechten en vrijheden van de Oezbeken niet ondergeschikt maken aan andere overwegingen.
Karin Scheele
namens de PSE-Fractie. - (DE) Mevrouw de Voorzitter, onder het Duitse voorzitterschap van de Raad werden onder expliciete invloed van de Duitse bondsregering de sancties tegen Oezbekistan versoepeld op voorwaarde dat de regering-Karimov de mensenrechtensituatie in het land zou verbeteren. In Oezbeekse gevangenissen wordt nog steeds gemarteld, de mensenrechtensituatie in Oezbekistan is in geen enkel opzicht verbeterd.Dit vernemen wij van internationale organisaties, die dramatische aanslagen op burgers waarnemen.Niet alleen mensenrechtenorganisaties, maar ook vrouwenorganisaties, informatiecentra en vele andere organisaties worden daardoor getroffen.Mensenrechtenactivisten worden tot jarenlange straffen veroordeeld, talrijke activisten moesten vluchten, ook journalisten.
Wij mogen de sancties niet verzachten, wij mogen de sancties niet opheffen!Wij ervaren eens te meer dat er ook hier in dit Parlement anders over mensenrechten wordt gesproken als er grondstoffen in het spel zijn, dan wanneer dat niet het geval is. Wij moeten een duidelijk signaal afgeven dat wij dat niet accepteren.
Raül Romeva i Rueda
namens de Verts/ALE-Fractie.-(ES) Mevrouw de Voorzitter, ik wil van dit debat gebruikmaken om het Huis attent te maken op een groep mensen die in Oezbekistan voornamelijk wordt vervolgd, en niet alleen in Oezbekistan, maar ook in Turkmenistan, namelijk de homo-, bi- en transseksuelen.
Homo's en lesbiennes worden meestal dubbel vervolgd, omdat ze vaak activisten zijn, maar ook omwille van hun geaardheid. Wie publiekelijk erkent deel van deze groep uit te maken, of daarvan wordt beschuldigd, staat twee tot vijf jaar gevangenisstraf te wachten.
Wanneer wij het over mensenrechten in het algemeen hebben, denken wij uiteraard aan alle mensenrechten, maar zien we deze specifieke groep vaak over het hoofd. Deze groep heeft specifieke noden en heeft geprobeerd deze tijdens de vorige vergadering van de OVSE in Madrid duidelijk te maken, tegenover de onbegrijpelijke oppositie van vele regeringen.
Ik denk dat we dit moeten onthouden en in elk geval opnieuw moeten bespreken tijdens het debat over de betrekkingen tussen de Europese Unie en Centraal-Azië.
Józef Pinior
(EN) Mevrouw de Voorzitter, ik ben allereerst echt bezorgd over de houding van de PPE-DE-Fractie ten aanzien van de mensenrechtensituatie in Oezbekistan.Wij moeten ons niet laten inpakken door de hypocritische pogingen van de Oezbeekse regering om respect te krijgen, met het doel de indruk van democratische vooruitgang te wekken en de betrekkingen met de Europese Unie te verbeteren.
Nee, Oezbekistan heeft de afgelopen twee jaar geen vooruitgang geboekt.De regering heeft nog steeds geen opdracht gegeven voor een onafhankelijk onderzoek naar de moorden in Andijan.Met de mensenrechten wordt nog steeds de spot gedreven en ook martelingen komen nog voor volgens het VN-verslag.Politieke tegenstanders hebben nog niet het recht vrijuit te spreken.De pers staat nog onder toezicht van de regering.Wij keuren dit af en wij ondervragen de regering over twee moorden, die van een theaterdirecteur en een journalist, van wie bekend is dat zij de Oezbeekse regering hebben bekritiseerd.
Wij moeten de schijnvertoning van de zelfverkiezing van president Karimov op 23 december niet steunen.En wij moeten heel behoedzaam en oplettend blijven ten aanzien van de politieke situatie in Oezbekistan, zelfs als sommige nationale belangen in de Europese Unie eronder lijden.Mensenrechten mogen nooit wijken voor economische betrekkingen in de Europese Unie.
Danuta Hübner
lid van de Commissie.-(EN) Mevrouw de Voorzitter, de recentelijk aangenomen nieuwe strategie voor Midden-Azië wijst erop dat de Europese Unie op de lange termijn gecommitteerd is aan een groter engagement en een diepgaander samenwerking ten aanzien van deze regio. De EU en de Centraal-Aziatische landen, waaronder Oezbekistan, zijn overeengekomen om mensenrechten, de rechtsstaat, goed bestuur en democratisering tot hoofdpijlers van hun strategie te maken.
Wij zijn voornemens de steun voor de bescherming van mensenrechten en het instellen en ontwikkelen van een onafhankelijke rechterlijke macht te intensiveren, en aldus een duurzame bijdrage aan de consolidering van de rechtsstaat en het respect voor internationale mensenrechtenmaatstaven in Centraal-Azië te leveren.
De betrekkingen tussen de EU en Oezbekistan moeten in deze context worden gezien, waar aanmoediging om positieve stappen te nemen om de mensenrechten en democratisering te verbeteren, de basis is voor dialoog en samenwerking.Met onze betrekkingen met Oezbekistan is het de laatste paar jaar niet zo goed gegaan, met name sinds de gebeurtenissen in Andijan in mei 2005 en wij blijven ernstig bezorgd over de mensenrechtensituatie.
Wij zijn er vast van overtuigd dat wij door betrokkenheid een betere kans maken om de vooruitgang in de mensenrechtensituatie in Oezbekistan te stimuleren dan door het land te isoleren.Dat heeft niet gewerkt.Wij verwelkomen de geleidelijke nieuwe betrokkenheid die het afgelopen jaar is gegroeid, sinds de Samenwerkingsraad EU-Oezbekistan toestemde in het tot stand brengen van een regelmatige mensenrechtendialoog, waarvan de eerste ronde in mei 2007 plaatsvond.Er hebben ook twee ronden besprekingen op deskundigenniveau over de gebeurtenissen in Andijan plaatsgevonden.Wij zijn tevens een dialoog met het Oezbeekse maatschappelijk middenveld over de vrijheid van de media aan het plannen, die begin volgend jaar in Tashkent moet plaatsvinden.Wij juichen voorts de invoering van habeas corpus in Oezbekistan toe, alsmede de afschaffing van de doodstraf, die in januari 2008 van kracht wordt.
Tijdens de laatste bijeenkomst van de Raad Algemene Zaken, werden de EU-lidstaten het eens over de verlenging van beperkende maatregelen, maar tegelijkertijd over de voorwaardelijke opschorting van het visaverbod.De Raad verzocht Oezbekistan dringend om zijn internationale verplichtingen aangaande de mensenrechten volledig na te komen, en met name om onbelemmerde toegang van relevante internationale organisaties tot de gevangenen toe te staan, om zich effectief met de speciale rapporteurs van de VN bezig te houden, om alle ngo's zonder beperkingen in Oezbekistan te werk te laten gaan en om beschermers van de mensenrechen vrij te laten en niet meer lastig te vallen.
De Raad verkondigde dat het opheffen van de visabeperkingen na zes maanden zou worden herzien, om te beoordelen of Oezbekistan vooruitgang had geboekt bij het voldoen aan de voorwaarden.De Oezbeekse autoriteiten gingen ermee akkoord om de discussie over mensenrechtenkwesties begin 2008 voort te zetten in het licht van het EU-Oezbekistan Samenwerkingscomité.
Oezbekistan heeft getoond dat het ervoor open staat om met de Commissie te praten over verdere uitbreiding van de communautaire hulp ter ondersteuning van de hervorming van de politieke instellingen zoals het parlement en de hervorming van de rechterlijke macht, wat wij allemaal verder zullen bespreken in het Samenwerkingscomité.Het feit dat de beperkende maatregelen van de EU gehandhaafd blijven, geeft duidelijk aan, zowel voor de Oezbeken als voor het grote publiek, dat wij ons zorgen maken over de situatie in Oezbekistan.
Oezbekistan heeft nog een lange weg te gaan op het strijdtoneel van de mensenrechten en wij blijven bij de Oezbeekse regering benadrukken, dat wij - overeenkomstig de conclusies van de Raad - aan de basis concrete vooruitgang in de mensenrechtensituatie willen zien.
Mensenrechten blijven een belangrijke en lastige kwestie in onze betrekkingen met Oezbekistan, maar de Commissie is van mening dat maatschappelijke betrokkenheid de beste manier is om positieve ontwikkelingen te bevorderen.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt na afloop van de debatten plaats.
(Ingekort overeenkomstig artikel 142 van het Reglement)
Véronique Mathieu  
schriftelijk.-(FR) Als Europa zich doet gelden, winnen de vrijheden terrein.
De Europese Unie moet absoluut doorgaan met het in 2005 ingezette beleid, na de blinde en totaal onbestrafte repressie in Andijan, die volgens EUROSTAT en Human Rights Watch tussen 500 en 1 000 doden zou hebben gekost.De talrijke komende uitdagingen (energie, terrorisme, vrijheden) nopen Europa om zich meer dan ooit te richten op de omringende landen.Zijn meest belangrijke taak is om op te komen voor de mensenrechten en om de vooruitgang op het gebied van de fundamentele vrijheden als voorwaarde voor serene betrekkingen met Oezbekistan te stellen.De Unie kan niet voorbijgaan aan de realiteit van een chimerieke rechtsstaat en de afgrijselijke moord in september 2007 op regisseur Mark Weil, die bekend is om zijn oppositie tegen het regime van Tachkent.Onlangs heeft het Oezbeekse parlement enige stappen in de richting van de afschaffing van de doodstraf en de verbetering van het burgerlijk recht gezet.Hoewel deze besluiten nog zeer ontoereikend zijn, is de vastbeslotenheid van de Europese Unie niet tevergeefs geweest en zij heeft ertoe bijgedragen de beginselen van een onaanvaardbare en gevaarlijke realpolitik onderuit te halen.Het is zaak nog verder te gaan om democratie en politieke stabiliteit te bereiken.Maar wij beginnen eindelijk hoop te krijgen.Het is aan dit enorm grote land, dat Oezbekistan is, om deze hoop niet te gronde te richten door met Europa aan een echt partnerschap te werken.
