Przyszłość strategicznego partnerstwa Afryka/UE w przeddzień trzeciego szczytu Afryka/UE (debata) 
Przewodnicząca
Kolejnym punktem porządku dziennego są oświadczenia Rady i Komisji w sprawie przyszłości partnerstwa strategicznego Afryka/UE w przeddzień trzeciego szczytu Afryka/UE.
Olivier Chastel
Pani Przewodnicząca, Panie i Panowie! Przede wszystkim jestem niezmiernie wdzięczny państwu za zaproszenie mnie do omówienia spraw związanych z następnym szczytem Unia Europejska-Afryka, który, jak wiem, jest przedmiotem zainteresowania dla bardzo wielu z państwa.
Skoro pierwszy szczyt, który odbył się w Kairze w 2000 roku, stał się początkiem procesu współpracy kontynentalnej, to w trakcie drugiego, który miał miejsce w Lizbonie w 2007 roku, określono nowy program stosunków Unia Europejska-Afryka. Trzeci szczyt, w Trypolisie, powinien umocnić nasze partnerstwo strategiczne i w końcu przynieść konkretne rezultaty.
W takich właśnie sprawach jak pokój i bezpieczeństwo największe znaczenie ma wiodąca rola Unii Afrykańskiej. W Sudanie Unia Afrykańska uruchomiła misję pokojową jako pierwsza. W Darfurze, dzięki panelowi pod przewodnictwem prezydenta Mbekiego, Unia Afrykańska przejmuje wiodącą rolę polityczną w wymiarze globalnym. Postęp, jaki niedawno dokonał się w negocjacjach nad umową ramową między północą a południem, to istotny krok w kierunku pokojowych przemian. Ponadto zaangażowanie Unii w trakcie wyborów w postaci misji obserwacyjnej wyraźnie podkreśla, że jesteśmy zdecydowani wnieść swój wkład w utrzymanie pokojowego charakteru przemian w Sudanie. AMISOM, Misja Unii Afrykańskiej w Somalii, jest jedyną instytucją obecną na miejscu, w Mogadiszu.
Jeśli chodzi o zamachy stanu, stosowana przez Unię Afrykańską rygorystyczna zasada zerowej tolerancji zapewnia ochronę i odgrywa decydującą rolę w przywracaniu ładu konstytucyjnego. Unia Afrykańska stała się organizacją, która ustala normy - nie tylko w tej sferze, ale też w dziedzinie zarządzania politycznego - na kontynencie afrykańskim oraz w procesie integracji gospodarczej. Stwarza ona ramy polityczne, które umożliwiają jej państwom członkowskim i regionalnym wspólnotom gospodarczym rozwijanie wymiany między krajami Afryki i budowę ponadnarodowej infrastruktury. Wszystkie zasoby w ramach Nowego Partnerstwa na rzecz Rozwoju Afryki, łącznie z programem rozwoju społeczno-gospodarczego, są obecnie w pełni zintegrowane z Unią Afrykańską.
Ten wewnętrzny proces przebiega w ścisłym powiązaniu z przeprowadzanymi w międzynarodowych strukturach sprawowania rządów reformami w kontekście reprezentacji Afryki. Jeśli o to chodzi, to Unia Afrykańska posiada odpowiednie kompetencje, by koordynować stanowiska Afryki na arenie międzynarodowej. Dla przykładu, mandat Unii Afrykańskiej do wypowiadania się na scenie międzynarodowej w imieniu Afryki w sprawach związanych ze zmianą klimatu otrzymał premier Etiopii.
Unia Afrykańska okazała się dla Unii Europejskiej niezastąpiona w całym szeregu przypadków, w których potrzebujemy rozwiązań i udziału ze strony Afryki: czy to w sprawie utrzymywania pokoju, migracji, handlu narkotykami, zmiany klimatu czy Międzynarodowego Trybunału Karnego. Z Afryką wiążą się również możliwości, które Unia powinna wykorzystywać; chodzi tu na przykład o współpracę w obszarze stosunków energetycznych, traktat o handlu bronią i perspektywy, jakie stwarza sektor prywatny - aby wymienić choćby kilka aspektów. W kontekście współpracy Unii Europejskiej z Unią Afrykańską szczególne wyzwania odnoszą się do Międzynarodowego Trybunału Karnego. Nasi afrykańscy partnerzy przyczynili się do jego powstania, a ich współpraca nadal ma zasadnicze znaczenie dla tego politycznego celu, który dla Unii Europejskiej jest pierwszorzędnej wagi. Odnieśli się oni jednak krytycznie do sposobu, w jaki potraktowano sprawę prezydenta Sudanu, al-Bashira, oraz do faktu, że Rada Bezpieczeństwa nie odwołała się do procedury zawieszenia, co sprawiło, że Unia Afrykańska zdystansowała się od stanowiska Trybunału. Jeśli chodzi o Unię, to oczywiście nadal zdecydowanie opowiadamy się za niezawisłością Trybunału, a co się tyczy ewentualnej procedury zawieszenia, to możemy pozostawić tą sprawę Radzie Bezpieczeństwa. W trakcie następnego szczytu powinniśmy jasno wyrazić nasze opinie, równocześnie doskonale wiedząc, że ten szczyt bez cienia wątpliwości nie doprowadzi do zmian w stanowisku Unii Afrykańskiej, również bardzo jasno sformułowanym.
Europa wciąż jest najważniejszym partnerem Afryki. Prowadzimy szerszą współpracę polityczną, gospodarczą, instytucjonalną oraz na rzecz rozwoju niż jakakolwiek inna grupa regionalna czy też jakikolwiek rząd kraju. Unia nie powinna jednak nie doceniać raptownego wzrostu udziału ze strony partnerów wschodzących. Unia powinna cieszyć się z tego nowego kontekstu, ale ponieważ ma on wpływ na stosunki na linii Unia Europejska-Afryka, domagamy się również ponownego skupienia uwagi na znanych elementach, które stanowią nasz atut i wnoszą wartość dodaną, zapewnienie lepszej koordynacji i nadanie priorytetu tym sytuacjom, które są korzystne dla wszystkich.
Z perspektywy Unii znajdujemy się w takim układzie instytucjonalnym, który nie ma sobie równych na całym świecie: dwie unie stawiają sobie za cel integrację regionalną i pragną wnieść swój wkład w utworzenie wielostronnego systemu globalnego zarządzania. Unia Afrykańska z zainteresowaniem przygląda się powstawaniu nowych instytucji, ustanowionych na mocy traktatu lizbońskiego. Afryka, która cieszy się spokojem, o której względy zabiegają liczni partnerzy, którzy po raz pierwszy, a już na pewno po raz pierwszy od dłuższego czasu oferują jej obiecujące perspektywy rozwoju, z całą pewnością będzie chciała być traktowana jak równorzędny partner.
Dlatego też trwają przygotowania do tego szczytu. Użyteczne były rozmowy z naszymi libijskimi gospodarzami i naszymi odpowiednikami w Unii Afrykańskiej. Wielu przywódców, zarówno z Europy, jak i z Afryki, potwierdziło udział w nim na najwyższym szczeblu. Najważniejsze dyskusje w trakcie tego szczytu dotyczyć będą jego głównego tematu: inwestycji, wzrostu gospodarczego i tworzenia miejsc pracy, jak również kilku powiązanych z nimi drugorzędnych tematów. Mamy nadzieję, że te rozmowy przyniosą konkretne wyniki.
Uczestnicy politycznego dialogu na szczeblu ministerialnym, który miał miejsce w Malawi, byli w stanie ostatecznie uzgodnić przesłanie tego szczytu, deklarację z Trypolisu, oraz wspólny plan działań na lata 2011-2013. Ten drugi dokument stanowi solidną podstawę dla naszych przyszłych wspólnych wysiłków, ponieważ zapewnia odpowiednią równowagę pomiędzy tradycyjnymi priorytetami rozwojowymi, takimi jak infrastruktura, milenijne cele rozwoju; tematami politycznymi - pokojem i bezpieczeństwem, rządami demokratycznymi i prawami człowieka, migracją, mobilnością i miejscami pracy; oraz nowymi, obiecującymi sferami współpracy, takimi jak energia ze źródeł odnawialnych, zmiana klimatu, technologie informatyczne i przestrzeń kosmiczna - by wymienić choć kilka.
Na koniec chciałbym powiedzieć państwu w imieniu prezydenta Van Rompuya, że z ogromnym zadowoleniem przyjmuję pozytywny udział Parlamentu Europejskiego w rozmowach dotyczących przyszłości stosunków pomiędzy Afryką a Unią Europejską i cieszę się, że spotkanie Parlamentu Europejskiego z Parlamentem Panafrykańskim odbędzie się w Trypolisie 27 listopada, na krótko przed tym szczytem. To spotkanie będzie doskonałą okazją do przygotowania podstawowych zaleceń na potrzeby debaty plenarnej, która odbędzie się w czasie tego szczytu. W równym stopniu cieszę się z wydźwięku tej dzisiejszej debaty i z zainteresowaniem oczekuję na państwa opinie.
Andris Piebalgs
komisarz - Pani Przewodnicząca! To prawda, że realizacja milenijnych celów rozwoju i przezwyciężenie ubóstwa pozostają kluczowymi elementami partnerstwa Europy z Afryką. Jednocześnie nasze stosunki wykraczają daleko poza ten zakres. Możliwości dotyczące współpracy pomiędzy tymi dwoma kontynentami są przeogromne.
Na początku bieżącego miesiąca Komisja przedstawiła propozycje dotyczące sposobów na konsolidację naszych stosunków poprzez ich wzmocnienie i skupienie się na zrównoważonym, długoterminowym wzroście sprzyjającym włączeniu społecznemu. Szczyt w Trypolisie będzie doskonałą okazją, aby omówić sposoby na usprawnienie naszej współpracy w tym kontekście.
Komisja jest zdania, że istnieje potrzeba wzmocnienia dialogu politycznego i dotyczącego polityki w sposób wykraczający poza ramy nakreślone przez tradycyjne scenariusze rozwojowe. UE i Afryka muszą współpracować dwustronnie, a także wspólnie pracować na scenie międzynarodowej nad promowaniem naszych wspólnych interesów: zaradzeniem zmianie klimatu, postępem w kierunku realizacji MCR oraz propagowaniem pokoju i bezpieczeństwa, demokratycznych rządów i praw człowieka.
Cel ten polega na zapewnieniu, że obie strony będą mogły wspólnie zajmować się tymi globalnymi wyzwaniami, które będą głównymi punktami programu szczytu, oraz przygotowywać grunt pod skuteczniejszą i korzystną dla obu stron współpracę.
Z uwagi na fakt, że głównym przedmiotem uwagi w trakcie szczytu będą inwestycje, wzrost i tworzenie miejsc pracy, musimy też uzgodnić sposób, w jaki mamy pracować razem nad przezwyciężeniem następstw kryzysu gospodarczego i finansowego. Będzie to w szczególności wymagało promowania takiego środowiska, które byłoby bardziej przyjazne biznesowi i inwestycjom. Będzie to okazja, aby zwrócić uwagę na takie obiecujące obszary, jak energia ze źródeł odnawialnych, technologie informatyczne i komunikacyjne, nauka i inne. Oto obszary, w których potrzeby Afryki są ogromne, a w których Europa ma jednocześnie wiele do zaoferowania. Możemy również opierać się na osiągniętych dotychczas wspólnie sukcesach: pokoju i bezpieczeństwie, a także integracji regionalnej.
Ten ambitny plan wymaga działań w oparciu o powodzenie szczytu lizbońskiego z 2007 roku oraz o wyniki, jakie uzyskano od tego czasu przy realizacji wspólnej strategii UE-Afryka i pierwszego planu działań w jej ramach. W oparciu o zdobyte doświadczenia, w komunikacie zawarto również wezwanie, aby obie strony zwiększyły wysiłki na rzecz przezwyciężenia obecnego rozdrobnienia ram politycznych i instrumentów finansowych. Należy wypracować lepiej działającą synergię pomiędzy polityką UE w różnych dziedzinach, w szczególności dotyczącą Afryki subsaharyjskiej oraz regionu śródziemnomorskiego, co pozwoli na zapewnienie prawdziwej spójności, jak też większej skuteczności i popularności. Potrzebna jest także lepsza koordynacja wewnętrzna z państwami członkowskimi i aktywny udział wszystkich zainteresowanych stron: Parlamentu, społeczeństwa obywatelskiego i sektora prywatnego.
Dla uzyskania lepszych rezultatów, w planie działań na lata 2011-2013 należy przyznać pierwszeństwo działaniom wnoszącym wyraźną wartość dodaną o wymiarze regionalnym, kontynentalnym bądź globalnym. Szczyt ten będzie stanowić doskonałą sposobność, aby nakreślić drogę naprzód. Będzie to także wymagało zmian po stronie europejskiej, a od nas - ulepszenia sposobu, w jaki UE steruje swoimi stosunkami z Afryką.
Uważam, że obecną debatę będziemy musieli kontynuować po zakończeniu szczytu, lecz bardzo cieszę się na dzisiejszą debatę, która pozwoli nam dobrze przygotować się do tego szczytu.
Filip Kaczmarek
w imieniu grupy PPE - (PL) Pani Przewodnicząca! Wspólne wyzwania, które stoją przed Afryką i Unią Europejską, są jednoznaczne i czytelne. Mówił o tym i pan minister Chastel, i pan komisarz Piebalgs. Bez wątpliwości możemy do nich zaliczyć eliminację ubóstwa, pokój i bezpieczeństwo, demokrację i prawa człowieka, globalne zarządzanie i zmiany klimatyczne. Mamy też konkretne cele wyznaczone na poziomie międzynarodowym - są to milenijne cele rozwoju. Zgadzam się z panem komisarzem Piebalgsem, że właśnie kluczowe dla współpracy rozwojowej i dla przyszłości Afryki będzie osiągnięcie milenijnych celów rozwoju.
Sformułowaliśmy też pewne dodatkowe cele, które są bardzo ważne dla wzajemnych relacji między Unią Europejską i Afryką. Są to: umacnianie dobrej jakości zarządzania politycznego oraz efektywne, uczciwe i zrównoważone zarządzanie zasobami naturalnymi i ekonomicznymi. Liczymy na to, że partnerstwo Unii Europejskiej i Afryki oraz wspólne strategie i działania doprowadzą do określonych efektów. Mamy na przykład nadzieję, że obserwowany w wielu afrykańskich krajach wzrost gospodarczy będzie sprzyjał włączaniu społecznemu, że zmniejszy to poziom ubóstwa i nierówności społecznych. Dlatego właśnie chcemy tworzyć warunki do inwestycji, do handlu, a co za tym idzie do tworzenia nowych miejsc pracy. Liczymy też, że ten rozwój będzie zrównoważony, to znaczy, że będzie prowadzić do budowy skutecznej, ekologicznej i konkurencyjnej gospodarki.
Aspekt, który będzie też zapewne mocno podkreślany podczas szczytu, to ogromny, niewykorzystany do tej pory potencjał Afryki w zakresie energii odnawialnej, obejmujący energię wodną, słoneczną, wiatrową, geotermalną i biomasę. To jest to, co stanowi o pewnym potencjale, który do tej pory nie był w pełni wykorzystany i podobnie jak inne potencjały Afryki nie zawsze służy dobru mieszkańców. Skoncentrowanie się na dobrym zarządzaniu i na wykorzystaniu tego potencjału doprowadzi, czy może doprowadzić, do jakościowej zmiany.
Monika Flašíková Beňová
Pani Przewodnicząca! Jedynym partnerstwem międzykontynentalnym, jakie udało się zbudować Unii Europejskiej, jest partnerstwo strategiczne z Afryką.
Po przeczytaniu tekstu opublikowanego przez Komisję przed zbliżającym się szczytem nie mogłam oprzeć się wrażeniu, że brzmi on niemal za dobrze. Jakby napisał go ktoś, kto nosi różowe okulary.
Rzeczywistość jest jednak dalece mniej różowa. Jeśli chcemy przezwyciężyć trudności, musimy mówić o nich z pełną otwartością. Po stronie afrykańskiej wciąż widoczne jest rozdrobnienie. Mandat polityczny Unii Afrykańskiej jest słaby, a sam kontynent afrykański jest nadal podzielony, także pod względem gospodarczym.
Umowy w sprawie partnerstwa gospodarczego pomiędzy UE i krajami Afryki nie działają, a afrykańskie regionalne wspólnoty gospodarcze jeszcze bardziej komplikują sytuację.
Krótko mówiąc, trudno jest odnosić się do Afryki jak do jakiejś całości. Z drugiej strony Unia i jej państwa członkowskie nie dysponują spójną polityką wobec Afryki, a ich podejście do partnerstwa jest często praktyczne lub paternalistyczne. Byłoby więc dobrze, gdyby Komisja uwzględniła w swoim komunikacie również te aspekty.
Charles Goerens
Pani Przewodnicząca! W dzisiejszych, naznaczonych kryzysem czasach, należy pozostawić niewiele miejsca na wypróbowane i sprawdzone metody i na to, o czym już od dawna wiadomo. Jeśli szczyt UE-Afryka ma nie pójść na marne, to w jego trakcie powinniśmy skutecznie stawić czoła prawdziwym problemom. Co więcej - a jest to jak dotychczas najważniejszy aspekt - powinien on przyczynić się do otwarcia się perspektyw przed znacznym potencjałem, jakim dysponuje kontynent afrykański.
Od Afryki oczekujemy wyraźnego przesłania, które dotyczyłoby poprawy w zakresie sprawowania rządów, zdolności do urzeczywistnienia wartości dodanej oraz determinacji dla powstrzymania grabieży jej zasobów. Oczekujemy również, że Afryka wskaże te przeszkody, których wciąż nie jest w stanie usunąć przy pomocy swoich własnych środków.
Od Europy oczekujemy, że rozwinie swoją zdolność do słuchania, zwiększy swój udział w postępie Afryki oraz wykaże troskę o uwolnienie Czarnego Lądu z politycznej, gospodarczej i handlowej niewoli. Odpowiedzialność Europy w tych obszarach jest przytłaczająca.
Jeśli szczyt Unia Europejska-Afryka przyczyni się do otwarcia drogi szerszej reprezentacji Afryki w Radzie Bezpieczeństwa i grupie G-20 oraz da jej większe szanse wyeliminowania ubóstwa, to nie odbędzie się na próżno.
Judith Sargentini
Pani Przewodnicząca! Stosunki między Europą a Afryką są narażone na liczne obciążenia. Moim zdaniem nie wynika to jedynie z kryzysu gospodarczego, ale też z naszego krótkowzrocznego, a nie dalekowzrocznego myślenia. Czy chcemy w krótkiej perspektywie ustanowić wolny handel w całej Afryce i w ten sposób wymusić na tych wszystkich krajach zawarcie umów o partnerstwie gospodarczym (EPA), czy też chcemy, aby afrykańska gospodarka rosła stabilnie w długiej perspektywie, dzięki czemu będziemy mogli prowadzić z nimi interesy w bardziej przyzwoity sposób? Czy chcemy, aby Afryka zatrzymywała emigrantów u siebie, czy też dostrzegamy, że nasze własne populacje w przyszłości zestarzeją się i że wówczas będziemy potrzebowali pracowników? Czy chcemy teraz uniknąć płacenia za globalne ocieplenie i za trudności, jakie powoduje ono w Afryce, a później mieć do czynienia z destabilizacją jakiegoś kraju czy kontynentu i wielką liczbą uciekinierów? Czy chcemy teraz niechcący zaangażować się w konflikt z Chinami, chcąc możliwie szybko pozyskać surowce, czy też chcemy móc korzystać z zamożności Afryki także i później? A więc w pierwszym rzędzie: w jaki sposób zapewnimy, aby Afryka mogła także na dłuższą metę korzystać ze swoich surowców? Jak zapewnimy, aby afrykańscy obywatele mogli pociągnąć do odpowiedzialności afrykańskich przywódców? Przecież szczyt UE-Afryka w Trypolisie pokazuje również, że mamy do czynienia z przywódcami, którzy zdecydowanie za długo pozostają u władzy: Buteflika, dos Santos, Mugabe... mogą państwo się zastanawiać, czy którykolwiek z tych panów ma w stosunku do swoich obywateli najlepsze zamiary. Musimy znaleźć odpowiedź na te pytania.
Nirj Deva
w imieniu grupy ECR - Pani Przewodnicząca! Afryka jest najbogatszym kontynentem świata, a jej mieszkańcy są najbiedniejsi, jeśli chodzi o dochód per capita. Jak to możliwe? Myślę, że komisarz Piebalgs uderzył we właściwą strunę mówiąc, że potrzebujemy konkretnych działań na regionalnym, kontynentalnym szczeblu.
Aby to osiągnąć, nie potrzebujemy już więcej rozdawnictwa, które tylko utrzymuje ludzi w ubóstwie, przy minimum wystarczającym do przeżycia; musimy pracować nad tym, żeby wygenerować wzrost gospodarczy. Wzrost gospodarczy może być wyłącznie pochodną przedsiębiorczości i kształcenia, lecz nauka i przedsiębiorczość pojawiają się tylko wtedy, gdy istnieją instrumenty pozwalające wytworzyć wzrost gospodarczy. Dla przykładu, w znacznej części Afryki nie ma elektryczności, przez co w Afryce nie ma nauki na odpowiednim poziomie, odpowiedniej jakości komputerów czy też odpowiedniej infrastruktury dla wzrostu gospodarczego. Potrzebujemy teraz więcej elektryczności w Afryce, potrzebujemy czystej wody i potrzebujemy bezpieczeństwa żywnościowego. Cieszę się niezmiernie, że Unia Afrykańska realizuje obecnie politykę zerowej tolerancji dla zamachów stanu. Hurra! - jak to powiedziała Rada.
Teraz powinniśmy spojrzeć na Afrykę jak na nowoczesnego, wschodzącego tygrysa i dać jej szansę szybkiego zdobycia środków, które umożliwią jej bogacenie się.
(Mówca zgodził się odpowiedzieć na pytanie zadane za pomocą niebieskiej kartki zgodnie z art. 149 ust. 8 Regulaminu)
Richard Howitt
- Pani Przewodnicząca! Dziękuję posłowi Devie za jego wystąpienie, lecz czy mogę spytać go, gdy mówi o końcu rozdawnictwa euro, czy nie zgadza się, że wszystkie państwa członkowskie, w tym Zjednoczone Królestwo, powinny terminowo osiągnąć milenijny cel rozwoju ONZ w postaci przeznaczenia do 2013 roku na potrzeby pomocy rozwojowej 0,7 % PNB?
Jeśli nie, to w jaki sposób można zrealizować jego ambicje dotyczące czystej wody, bezpieczeństwa żywnościowego i likwidacji ubóstwa bez dotrzymania przez społeczność międzynarodową obietnic dotyczących poziomów pomocy?
Nirj Deva
Pani Przewodnicząca! Jestem bardzo wdzięczny panu posłowi za to pytanie. Powiedziałem Parlamentowi, że rozdawnictwo zasiłków nie doprowadzi po prostu do zmniejszenia ubóstwa.
Jestem oczywiście zwolennikiem milenijnych celów rozwoju i pochwalam konserwatywny rząd, który stojąc przed koniecznością zmniejszenia budżetu naszego państwa o prawie 30%, w tym także budżetu na szkoły, wyodrębnił i zwiększył nasz budżet na pomoc rozwojową o 27%.
Jestem bardzo wdzięczny panu posłowi Howittowi za to, że dał mi sposobność nagłośnienia tego niecodziennego aktu konsekwencji i hojności ze strony koalicyjnego rządu w Londynie.
Lecz nawet gdybyśmy zwiększyli budżet o 27% i zrealizowali milenijne cele rozwoju, nie zlikwidujemy biedy w Afryce, jeśli nie pomożemy Afrykanom bogacić się.
Europa nie stała się tym, czym jest dzisiaj, tylko dzięki zwalczeniu ubóstwa i życiu na poziomie pozwalającym tylko na przeżycie. Stała się zamożna dzięki temu, że stworzyła bogactwo. Dopóki w Afryce nie stworzymy takiego bogactwa, które będzie mogło tam pozostać, a nie zostanie zabrane z powrotem, nie odniesiemy sukcesu.
Elie Hoarau
Pani Przewodnicząca! Unia Europejska często przedstawia umowy o partnerstwie gospodarczym jako szansę dla krajów Afryki. Rozpaczliwie zabiega też o błyskawiczne podpisywanie tych umów.
Nas nurtuje jednak pytanie, dlaczego te kraje nie zabijają się o to, by podpisywać te umowy, które mają być dla nich tak korzystne. To całkiem jasne: zdania na temat jakości tych umów są podzielone, a jak długo te różnice w ocenach istnieją, kraje należące do grupy państw Afryki, Karaibów i Pacyfiku (AKP) będą wzbraniać się przed ich podpisaniem.
Czy nie byłoby wskazane głębsze zaangażowanie się w dialog z grupą państw AKP oraz wysłuchanie i zrozumienie jej trosk i oczekiwań? Państwa te chcą mówić o strategii rozwoju, podczas gdy odpowiedź Europy często dotyczy tylko otwierania rynków.
Jest to taki sposób słuchania, który wymusza Wspólne Zgromadzenie Parlamentarne AKP-Unia Europejska. Uważam, że instytucje europejskie powinny postępować w taki sam sposób, jeżeli pragniemy zbudować prawdziwe partnerstwo strategiczne pomiędzy Afryką a Unią Europejską.
Giancarlo Scottà
Pani Przewodnicząca, Panie i Panowie! Trzeci szczyt Unii Europejskiej i Afryki to niezwykle ważna szansa na utrwalenie stosunków pomiędzy jego stronami.
W trakcie tego wydarzenia będziemy rozmawiać o wzroście gospodarczym, zrównoważonym rozwoju i zarządzaniu politycznym, w zakresie kilku obszarów tematycznych, w tym weryfikacji sektora rolnictwa i kwestii bezpieczeństwa żywności w kontekście milenijnych celów rozwoju.
Dla zagwarantowania powszechnego dostępu do żywności, zwalczania ubóstwa na obszarach wiejskich i podwyższania jakości produkcji rolnej niezbędny jest udział organizacji producentów i związków sektorowych, co pozwoli na uzyskanie ich świadomego zaangażowania oraz poprawę sposobów podziału i zarządzania zasobami naturalnymi.
Unia Europejska musi pracować, aby jak najlepiej wykorzystać te możliwości wzmocnienia dialogu i współpracy w zakresie wspierania integracji regionalnej w Afryce. W szczególności należy walczyć z nierównościami i korupcją, jakie pojawiają się w trakcie realizacji inicjatyw na rzecz współpracy. Kompetencje rządów nie mogą górować nad kompetencjami społeczeństwa obywatelskiego, toteż należy zagwarantować udział wszystkich partnerów zaangażowanych w realizację strategii zrównoważonego rozwoju.
Franz Obermayr
- (DE) Pani Przewodnicząca! W trakcie szczytu UE-Afryka omawiane będą szczegółowe inicjatywy dotyczące wzrostu i zatrudnienia - to dobrze. Nie jest jednak wskazane, aby tak niedorzeczny projekt, jak transafrykańska superautostrada, był realizowany ze wsparciem UE, ponieważ zaplanowany na 2012 rok liczący 500 km odcinek tej drogi będzie przebiegać dokładnie przez Tanzanię i Kenię i przez największy na świecie rezerwat dzikiej zwierzyny, Serengeti; jest więc to projekt, który należy odrzucić. Co roku miliony dzikich zwierząt przemierza Serengeti w drodze do wodopojów na północy. Naukowcy ostrzegają, że nad Serengeti zawisło widmo katastrofy ekologicznej: jeżeli zwierzęta nie będą mieć dostępu do wody, to załamie się ekosystem, zniszczeniu ulegnie różnorodność biologiczna, a to zaszkodzi lokalnemu ruchowi turystycznemu, który przynosi Tanzanii 23 % całkowitego dochodu. Dlatego też apeluję, aby Rada i Komisja powiedziały zdecydowanie "nie” temu projektowi, który jest szaleństwem z punktu widzenia ochrony środowiska i gospodarki. Chrońmy ostatnie zasoby Afryki, ratujmy Serengeti po raz drugi. Chciałbym również prosić Państwa, aby podpisali Państwo przedłożone przeze mnie pisemne oświadczenie przeciw temu projektowi, przeciw autostradzie Serengeti.
Cristian Dan Preda
(RO) Pani Przewodnicząca! Szczyt Unia Europejska - Afryka, który odbędzie się w przyszłym tygodniu w Trypolisie, jest dla nas szansą, abyśmy pomyśleli o kierunku, w którym pragniemy poprowadzić to partnerstwo, które łączy nas z Afryką.
Moim zdaniem komunikat Komisji Europejskiej z 11 listopada to dokument potrzebny. Chciałbym w szczególności wyrazić zadowolenie z nacisku, jaki położono w nim na potrzebą uzupełnienia współpracy na rzecz rozwoju szczegółowymi środkami, które mogą być pomocne w uruchomieniu w tym regionie zrównoważonego wzrostu sprzyjającego włączeniu społecznemu.
W istocie, jeśli chcemy, aby kraje Afryki stały się autentycznymi partnerami Unii i wzięły swój los we własne ręce, to nie ma innego sposobu na realizację tego zamierzenia niż wzrost gospodarczy. Chciałbym podkreślić tu trzy kwestie, które uważam za szczególnie ważne w naszych przyszłych stosunkach z Afryką.
po pierwsze, jeśli chcemy, aby w Afryce dał się słyszeć głos Unii, to musimy upewnić się, że będziemy mieć do czynienia z partnerem otwartym na nasze przesłanie. Mając to na uwadze, należy nadać priorytet wzmocnieniu Unii Afrykańskiej w wymiarze instytucjonalnym i operacyjnym;
po drugie w oparciu o analizy zarówno Komisji, jak i specjalistów, uważam, że obecnie najlepiej funkcjonującym obszarem współpracy z Afryką jest partnerstwo na rzecz pokoju i bezpieczeństwa. Sądzę jednak, że możemy zrobić więcej. Moim zdaniem potrzebujemy wzmocnienia aspektu dotyczącego zapobiegania konfliktom oraz mechanizmów służących do konsolidacji polityki, ponieważ zarówno konflikty, jak i słabość niektórych krajów w tym regionie w oczywisty sposób wpływają na zdolność do realizacji milenijnych celów rozwoju.
na koniec chciałbym podkreślić, jak bardzo ważne jest ustanowienie demokracji i poszanowanie praw człowieka. Unia Europejska i Afryka często mają w tym względzie odmienne opinie. Dlatego też należy wzmocnić dialog polityczny, a ustanowienie demokracji w tym regionie musi być zagadnieniem priorytetowym, które będzie systematycznie poruszane w stosunkach z Afryką.
Joanna Senyszyn   -
(PL) Pani Przewodnicząca! Realizacja milenijnych celów rozwoju zajmuje strategiczne miejsce w nowym planie wdrażania wspólnej strategii Unia-Afryka. Podstawowy problem to zmniejszenie nędzy, która pogłębiła się w wyniku kryzysu. W skrajnym ubóstwie, czyli mając mniej niż 1,25 dolara dziennie, żyje prawie trzydzieści procent ludności świata. Ponad sto milionów nie ma dostępu do bezpiecznej wody. Z głodu w każdej minucie umiera prawie osiemdziesiąt osób, w tym sześćdziesięcioro dzieci. To rocznie czterdzieści milionów, duży europejski kraj. W Afryce, zwłaszcza subsaharyjskiej, sytuacja jest najtrudniejsza.
To wymaga, obok działań strategicznych, także zwiększenia natychmiastowej pomocy. Umierający nie mogą czekać. Unia jest największym ofiarodawcą pomocy na rzecz rozwoju. Od nas pochodzi ponad połowa oficjalnych środków. Powinniśmy być z tego dumni. Musimy zintensyfikować i uczynić efektywniejszą pomoc dla Afryki. Dlatego popieram Komisję w planach pogłębienia współpracy rozwojowej, bazującej na zrównoważonym wzroście i przeciwdziałaniu wykluczeniu społecznemu.
Louis Michel
- (FR) Pani Przewodnicząca, Panie Ministrze Chastel! My, Afrykanie i Europejczycy, byliśmy bardzo ambitni. Nasza wspólna strategia powstała w oparciu o plan działania obejmujący osiem bardzo konkretnych partnerstw strategicznych.
W trakcie szczytu w Trypolisie przyjęty zostanie drugi plan działania. Ze swej strony chciałbym zwrócić uwagę na cztery wymogi, które należy spełnić, aby ten plan strategiczny odniósł prawdziwy sukces. W pierwszej kolejności nalegałbym na szerszy udział parlamentów krajowych, Parlamentu Europejskiego i Panafrykańskiego w realizacji tej wspólnej strategii.
Po drugie, muszą istnieć lepsze powiązania pomiędzy tą wspólną strategią a umową z Kotonu.
Po trzecie, jeżeli szczyt trypolitański, który jest poświęcony inwestycjom, wzrostowi gospodarczemu i tworzeniu miejsc pracy, ma przynieść powodzenie, to w jego trakcie koniecznie należy poruszyć kwestię poprawy klimatu dla przedsiębiorczości. Słyszałem, że była o tym mowa w kilku wystąpieniach, lecz ta sprawa ma podstawowe znaczenie. Nienaruszalność prawna i sądowa inwestycji prywatnych to jeden z kluczy do rozwoju gospodarczego i społecznego Afryki. Nie będzie żadnej innej strategii rozwoju, Panie Pośle Hoarau, niż otwarcie rynków. Wszystko inne to działalność charytatywna, która dotychczas niestety nie jest skuteczna, a przynajmniej nie jest wystarczająco skuteczna.
Na zakończenie, ostatni element: Panie Komisarzu! Chciałbym poprosić pana, aby przekonał się pan, czy nie byłoby użyteczne, aby szybko omówić tę sprawę na szczeblu Komisji i przygotować jakieś projekty, które zagwarantują, że te spośród naszych firm, które prowadzą działalność w krajach rozwijających się, a zwłaszcza w sektorze zasobów naturalnych tych krajów, spełniają warunki lub działają zgodnie z przyjętą przez Kongres Stanów Zjednoczonych ustawą Dodda, ponieważ oznaczałoby to ogromny postęp w walce z rabunkową eksploatacją zasobów naturalnych i korupcją.
(Mówca zgodził się odpowiedzieć na pytanie zadane za pomocą niebieskiej kartki zgodnie z art. 149 ust. 8 Regulaminu)
Nirj Deva
- Pani Przewodnicząca! Chciałbym spytać pana posła Michela - z uwagi na jego wybitną karierę na stanowisku komisarza do spraw rozwoju oraz jego ogromne doświadczenie w sprawach dotyczących Afryki - czy potrafił on doprowadzić do upełnomocnienia i wzmocnienia afrykańskich parlamentów - a zwłaszcza ich komisji nadzoru publicznego nad finansami i budżetami - oraz zapewnienia im większego wsparcia z naszej strony tak, by były one naprawdę w stanie zadawać pytania o to, co robią ich ministrowie i prezydenci, jeśli chodzi o wprowadzanie w życie, przejrzystość i wiarygodność procesu legislacyjnego i wydatkowania publicznych pieniędzy. Czy pan poseł Michel zgadza się, że może to być coś bardzo ważnego - coś, co możemy zrealizować w praktyce?
Louis Michel
- (FR) Pani Przewodnicząca! To z pewnością byłoby możliwe. Muszę ponadto powiedzieć, że Komisja już od wielu lat finansuje działania i kompetencje krajowych parlamentów w krajach rozwijających się właśnie po to, by dać im środki do sprawowania takiej kontroli. Powinni państwo wiedzieć również, że w innym parlamencie i innym czasie nasza koleżanka, pani poseł Glenys Kinnock, propagowała projekt, zgodnie z którym dokumenty strategiczne dotyczące poszczególnych krajów i dokumenty regionalne koniecznie powinny - powiedziałbym nawet, że niemal jako środek ostrożności - być konstruktywnie omawiane w krajowych parlamentach.
Powinni państwo też wiedzieć, na przykład, że warunkiem otrzymania czegoś, co określa się mianem pomocy budżetowej - jednym z warunków otrzymania pomocy budżetowej, której udzielenie stanowi akt zaufania wobec instytucji kraju rozwijającego się - jest spełnienie wymogu, zgodnie z którym budżet krajowy, a więc cele, na które przeznaczane są fundusze rozwojowe, muszą być omawiane w parlamencie krajowym. Wierzę, że tak dalece, jak dotyczy to Komisji, w każdym takim przypadku już teraz stosuje się cały szereg warunków i cały szereg metod.
Charles Tannock
Pani Przewodnicząca! W niektórych sytuacjach Unia Afrykańska rozczarowuje, gdy przychodzi jej zmierzyć się z licznymi wyzwaniami, jakie dotyczą Afryki. UA zbyt często milczy, gdy ma do czynienia z autokracją, korupcją, oszustwami wyborczymi i bezprawnymi zamachami stanu.
Jeśli UE i Afryka chcą w przyszłości pogłębić i zintensyfikować współpracę strategiczną, to nie możemy cofać się przed wyrażeniem naszych oczekiwań wobec Afryki w sposób zdecydowany i otwarty. W rzeczywistości oznacza to, że Unia Afrykańska musi stać się organizacją bardziej odpowiedzialną i sprawniejszą, którą będzie cechować prawdziwy autorytet moralny i polityczny.
Oczywiście powinniśmy nadal dostarczać niezbędnych zasobów finansowych i ludzkich, gdy Afryka będzie potrzebowała pomocy w przezwyciężeniu jakiegoś kryzysu humanitarnego. W szczególności UE musi zagwarantować, aby jej zaangażowanie w realizację milenijnych celów rozwoju pozostało równie niezłomne, jak dotychczas. UE powinna również zastanowić się nad szkodami, jakie w afrykańskich gospodarkach poczyniły jej polityki handlowe i jej - niekiedy nieco absurdalne - systemy dotowania gospodarstw rolnych.
Lecz w ostatecznym rozrachunku tylko Afrykańczycy mogą rozwiązać problemy Afryki. Musimy dobrze zrozumieć tą rzeczywistości i uczynić z niej główny element naszego podejścia do tego strategicznego kontynentu i naszych stosunków z nim.
Mariya Nedelcheva
(FR) Pani Przewodnicząca! Nie trzeba wspominać, że wspólna strategia to taka strategia, która wyznacza wspólne priorytety i zamierzenia. Dysponujemy już tą strategią. Tym, czego dziś potrzebujemy, jest przyjęcie szczególnych środków, dzięki którym osiągniemy te cele.
W tym celu potrzebna jest nam wyraźna linia polityczna, spójna polityka gospodarcza i stabilne kryteria społeczne. Na poziomie politycznym naszym wątkiem przewodnim nadal jest poszanowanie wartości demokratycznych i praw człowieka. W tym kontekście chciałbym zaprosić naszych partnerów, aby możliwie jak najszybciej ratyfikowali Afrykańską Kartę Demokracji i przestrzegali jej, co pozwoli na dotrzymanie podjętych przez obie strony zobowiązań.
W wymiarze gospodarczym dodatkowymi gwarancjami powodzenia naszych wspólnych działań jest zapewnienie odpowiedniego i przejrzystego finansowania tej strategii oraz walka z korupcją na wszystkich szczeblach. Niezmiernie ważne są też nasze dalsze działania na rzecz utworzenia rynków regionalnych, na których uznane miejsce zajmować będzie rolnictwo.
W wymiarze społecznym priorytet należy przyznać dialogowi z miejscowymi organizacjami pozarządowymi oraz wszystkimi podmiotami społeczeństwa obywatelskiego. Musimy cały czas kierować politykę społeczną na wyższy szczebel. W tym kontekście uważam, że musimy zachować specjalne miejsce dla edukacji, szkolenia i mobilności młodzieży, co pozwoli na przywrócenie nowej, globalnej dynamiki. Obydwa nasze parlamenty, Panafrykański i Europejski, z pomocą ekspertów z obu stron, muszą czynić wysiłki na rzecz ustanowienia regularnych działań, które będą prowadzone jako następstwo sprawozdań i rocznych planów działań. Mamy więc do czynienia z kilkoma wyzwaniami. Aby im sprostać, musimy wznieść się ponad różnice na naszych kontynentach i pomiędzy nimi. Szczyt UE-Afryka to okazja do przedstawienia propozycji skutecznych wspólnych rozwiązań; od nas tylko zależy, czy wykorzystamy tę szansę.
Norbert Neuser
(DE) Pani Przewodnicząca, Panie i Panowie! Wygląda na to, że szczyt UE-Afryka zapowiada się obiecująco. Centralnym punktem wszystkich obrad szczytu będzie partnerstwo na równych zasadach na rzecz lepszej wspólnej przyszłości. W dwa miesiące po nowojorskim szczycie poświęconym milenijnym celom rozwoju mamy wyjątkową sposobność, by podjąć dalsze, szczególne i wiążące kroki w walce z biedą w Afryce.
Oczywiście z wielką troską śledzimy wszystkie szeroko zakrojone działania Chin na kontynencie afrykańskim, mające na celu zabezpieczenie zaplecza surowcowego. W ogromnym stopniu przypominają one zachowanie państw kolonialnych. Dlatego też Unia Europejska musi naciskać na stworzenie takich regulacji, które będą promować postęp społeczny w krajach afrykańskich i ich wspólne dobro. Rezultatem będzie praca - taka, która będzie zrównoważona. Dlatego też z ogromnym zadowoleniem przyjmuję projekt Komisji dotyczący zastosowania skutecznych mechanizmów kontroli w kontekście zarządzania surowcami. Wspólnie z naszymi afrykańskimi partnerami musimy wspierać taką politykę strukturalną, która opierać się będzie na promowaniu wzrostu i ochrony klimatu. To umożliwi mieszkańcom Afryki ucieczkę z pułapki ubóstwa. Popieramy projekty Komisji dotyczące spójności społecznej, ponieważ będą one pomocne w tworzeniu miejsc pracy. Musimy stworzyć mieszkańcom Afryki warunki pozwalające im osiągnąć cel, jakim jest możliwość otrzymywania za własną pracę wynagrodzenia wystarczającego na utrzymanie.
Na koniec chciałbym przedstawić streszczenie następujących priorytetów. Po pierwsze, musimy wzmocnić Unię Afrykańską i jej reprezentację we wszystkich instytucjach międzynarodowych: Radzie Bezpieczeństwa, G20 i Parlamencie Panafrykańskim. dzięki kolejnym inicjatywom w Afryce do 2015 roku trzeba osiągnąć milenijne cele rozwoju. Musimy zagwarantować, aby we wszystkich umowach gospodarczych i handlowych zawieranych pomiędzy UE a Afryką uwzględniano standardy socjalne określone przez Międzynarodową Organizację Pracy (ILO) i aby były one wiążące.
Geoffrey Van Orden
Pani Przewodnicząca! Plan działań dla partnerstwa strategicznego między Afryką a UE zawiera rozdział poświęcony rządom demokratycznym i prawom człowieka, które są uznawane za "klucz do zrównoważonego rozwoju”. Jednak wdrażanie takich celów poszło nam bardzo słabo.
Pierwszorzędnym przykładem było niepowodzenie prób wprowadzenia rzeczywistych zmian w Zimbabwe. W 2007 roku, przed pierwszym szczytem UE-Afryka, głęboko ubolewaliśmy nad hipokryzją UE: z jednej strony nałożeniem zakazu przekraczania granicy i zamrożeniem aktywów prezydenta Mugabego i jemu podobnych, a z drugiej - równoczesnym zaproszeniem go do udziału w szczycie odbywającym się w europejskiej stolicy, Lizbonie. Teraz dowiadujemy się, że Mugabe raz jeszcze został zaproszony na szczyt UE-Afryka, który wprawdzie odbędzie się w Libii, i bez słowa protestu przechodzimy nad tym do porządku dziennego, jakby nic się nie stało. Kontakty tego rodzaju z Mugabem to policzek dla naszych zasad; stoi to w jaskrawej sprzeczności ze stanowiskiem deklarowanym przez samą UE. To, że którykolwiek afrykański rząd ciągle w jakikolwiek sposób liczy się z Mugabem, stanowi klęskę naszej dyplomacji w Afryce.
Pani przewodnicząca! Czy mogę zadać Komisji i Radzie dwa pytania? Czy przedstawiciele UE będą w Libii wyrażać dezaprobatę dla obecności Roberta Mugabego? I drugie: co robi UE, aby aktywnie promować ideę dobrych rządów? Bez tego nadzieje na bogatą, demokratyczną przyszłość dla Afryki są niewielkie.
Enrique Guerrero Salom
(ES) Pani Przewodnicząca, Panie Komisarzu! W ciągu zaledwie kilku tygodni Unia Europejska odgrywała wiodącą rolę w trakcie wielu spotkań na szczycie, najpierw z Chinami, potem z Azją, Stanami Zjednoczonymi i G20. Wkrótce pojedziemy do Cancún, a w kolejnym tygodniu - na szczyt UE-Afryka.
Możemy postrzegać to jako zwykły element naszego harmonogramu, jako rutynowy ciąg spotkań na szczycie, z jakim mamy do czynienia co roku lub w podobnych odstępach czasu. Możemy jednak postrzegać to jako serię spotkań na szczycie, w czasie których musimy czynić postępy w sprawach wymagających wprowadzenia niezbędnych reform, które pozwolą nam zmierzyć się z wyzwaniami świata zmieniającego się w zakresie problemów, reakcji i uczestników.
Właśnie w ten sposób powinniśmy postrzegać zbliżający się szczyt UE-Afryka. Spotkają się tam przedstawiciele 80 krajów, co stanowi jedną trzecią krajów należących do Organizacji Narodów Zjednoczonych, zamieszkiwanych przez 1,5 miliarda ludzi, czyli jedną czwartą mieszkańców świata. Niestety nie możemy powiedzieć, że mamy taki sam proporcjonalny produkt krajowy brutto, jako że do 53 krajów Afryki należy kilka spośród najbiedniejszych krajów świata.
Co musimy zrobić, aby usprawnić podejmowane przez nas działania? Po pierwsze, musimy zogniskować nasze priorytety wokół rozwoju infrastruktury, większego bezpieczeństwa żywnościowego i silniejszego wsparcia dla zdolności do sprawowania rządów.
Po drugie, musimy skoncentrować nasze instrumenty pomocowe, wspierać społeczeństwo obywatelskie, inicjatywę prywatną oraz wzmacniać Parlament Europejski i Parlament Panafrykański. Wreszcie musimy zjednoczyć się z Afryką poprzez cały szereg stosunków strategicznych, dotyczących na przykład międzynarodowych instytucji finansowych.
W ramach reformy Banku Światowego kraje wschodzące otrzymały większe uprawnienia; odebrano natomiast uprawnienia Afryce. W kwietniu prezes Banku Światowego powiedział, że obecnie pojęcie "trzeciego świata” odeszło już do podręczników historii. Niestety tak się nie stało, ale możemy zrobić coś, by zagwarantować, że dojdzie do tego w bliskiej przyszłości.
Salvatore Iacolino
(IT) Pani Przewodnicząca, Panie i Panowie! Przede wszystkim musimy pamiętać, że Afryka jest dziesiątą potęgą świata, nawet w roku stojącym pod znakiem istotnej kwestii - ubóstwa, które oczywiście ma wpływ na Afrykę, podobnie jak na wiele innych kontynentów.
Musimy wzmocnić układy o stowarzyszeniu i podjąć działania na rzecz stabilności gospodarczej, opierając ją w szczególności o infrastrukturę, edukację, zdrowie i zasoby wodne, decydując przy tym o prawdziwej kontroli nad zasadnością posunięć finansowych dotyczących krajów afrykańskich i pamiętając, że regiony Afryki są ogromnie zróżnicowane. Są tam regiony o szczególnych potrzebach, co często staje się przyczyną na przykład przepływu nielegalnych imigrantów. Zamiast tego musimy dostosować przepływy migracyjne do faktycznych potrzeb rynku pracy. Konstruktywny dialog może naturalnie służyć ochronie podstawowych praw i wsparciu dla ładu administracyjno-regulacyjnego na tym niezmiernie ważnym kontynencie.
Ana Gomes
Pani Przewodnicząca! Na zbliżającym się szczycie UE-Afryka w Libii unijni przywódcy spotkają się z Melesem Zenawim, premierem Etiopii. Etiopia jest nie tylko drugim pod względem liczby ludności krajem w Afryce i siedzibą Unii Afrykańskiej, ale jest też tym partnerem, który - jeśli przywołamy postanowienia umowy z Kotonu - nie dopuścił do przedstawienia przez UE sprawozdania dotyczącego wyborów w 2005 roku w Addis Abebie oraz ostatnio w 2010 roku, aby uniknąć ujawnienia nieprawidłowości oraz faktu manipulowania wyborami.
Cóż dobrego może wyniknąć z rozmów o demokracji, prawach człowieka i dobrych rządach, które UE zamierza przeprowadzić ze swoimi afrykańskimi rozmówcami, jeśli interlokutorem przemawiającym w imieniu Afryki jest Meles Zenawi, dyktator z Etiopii?
Jaroslav Paška
(SK) Pani Przewodnicząca! Wszyscy wiemy, że ludność wielu krajów Afryki jest obecnie zależna od pomocy humanitarnej państw uprzemysłowionych. Jednak w przyszłości nasza pomoc powinna być ukierunkowana na stymulowanie rozwoju gospodarczego obszarów gęsto zaludnionych tak, by obywatele krajów afrykańskich mogli poprzez własne wysiłki stopniowo zmieniać rzeczywistość w swoich krajach.
Zasoby mineralne i ludzkie dają krajom Afryki możliwość ucieczki z zacofania i biedy, przy pewnej dobrze przemyślanej pomocy państw uprzemysłowionych. Jeżeli kraje afrykańskie mają przyciągać miejsca pracy, know-how i wielkie inwestycje, to wyraźnie potrzeba większej stabilności politycznej, normalnego otoczenia prawnego i takich reguł, które byłyby do przyjęcia dla przedsiębiorców, którzy byliby później skłonni do uczciwego rozwijania działalności w krajach afrykańskich.
Potężną przeszkodą dla powstania takiego środowiska są barbarzyńskie autorytarne reżimy, których zachowanie odstrasza wszystkich przyzwoitych ludzi przed nawiązywaniem współpracy w jakiejkolwiek postaci. Moim zdaniem jest to problem, który najbardziej szkodzi perspektywom rozwoju kontynentu afrykańskiego. To problem, który musi zostać rozwiązany.
Andreas Mölzer
(DE) Pani Przewodnicząca! Wszyscy znają afrykańskie przysłowie, które głosi: "bieda jest jak lew; jeśli nie walczysz, zostajesz zjedzony”. Gdy weźmiemy pod uwagę obecną pomoc rozwojową i współpracę pomiędzy Afryką a Unią Europejską, to nie będziemy mogli oprzeć się wrażeniu, że obecnie wyrzuca się miliardy raczej na pokarm dla tego lwa, niż przekazuje na rzeczywistą pomoc dla ludzi.
Afrykański kontynent ma oczywiście całe mnóstwo problemów. Jednym z nich są trwające tam liczne konflikty zbrojne, których naprawdę nie udaje się nam doprowadzić do pokojowego zakończenia. Pieniądze, które są kierowane na objęte nimi obszary w ramach pomocy, często trafiają w niewłaściwe ręce, nieustannie służąc podsycaniu tych konfliktów.. Po drugie, problemem jest fakt, że współczynniki wzrostu gospodarczego raczej nie idą w parze z sukcesami w zwalczaniu ubóstwa. W tym kontekście musimy traktować poważnie krytyczne opinie, że UE naciska na otwarcie rynków przez kraje afrykańskie, co może dodatkowo pogłębić ubóstwo i głód. Tę sprawę należy poruszyć w trakcie rozmów dotyczących umów o wolnym handlu prowadzonych w ramach szczytu EU-Afryka, wraz z krytyczną opinią, że eksport taniej żywności zagraża źródłom utrzymania całych grup ludności.
Elena Băsescu
(RO) Pani Przewodnicząca! Zbliżający się szczyt UE-Afryka to dobra szansa wypracowania realistycznej strategii współpracy.
Myślę, że dzięki wzmocnieniu stosunków pomiędzy obydwoma kontynentami złożone przez Komisję Europejską projekty ułatwią przyjęcie w trakcie tego szczytu szczegółowego planu działań. Decyzje podjęte przez szefów państw lub rządów, którzy spotkają się z tej okazji, będą mieć wpływ na 1,5 miliarda ludzi z 80 krajów.
Likwidacja ubóstwa, prawa człowieka i zarządzanie gospodarką to wspólne wyzwania, które wymagają wspólnego podejścia. Dlatego też jest ważne, aby partnerstwo UE-Afryka nie pozostawało w układzie ofiarodawca-beneficjent, lecz stało się partnerstwem pomiędzy równymi.
Podobnie, jak to czyniłam w trakcie rozmów dotyczących zwalczania ubóstwa, chciałabym podkreślić istotne znaczenie osiągnięcia milenijnych celów rozwoju. W szczególności uważam, że potrzebna jest lepsza koordynacja pomiędzy czterema priorytetowymi obszarami działań: finansowaniem, bezpieczeństwem żywnościowym, zdrowiem i edukacją.
Alf Svensson
(SV) Pani Przewodnicząca! Być może należy także podkreślić, że Afryka w istocie samodzielnie poczyniła niedawno pewne postępy. Wiemy jednak, że wciąż jest wiele do zrobienia.
Kryzys gospodarczy zdestabilizował i wciąż destabilizuje Europę. Zajmujemy się analizą życia codziennego, lecz poświęcamy bardzo niewiele uwagi temu, co przydarzyło się krajom rozwijającym się na skutek światowego kryzysu gospodarczego. Myślę, że przeprowadzenie takiej analizy może być ważne. Jaki wpływ kryzys gospodarczy miał na kraje rozwijające się?
Chciałbym również podkreślić, jak bardzo ważne jest, abyśmy ułatwili, a raczej polepszyli, warunki dla inwestycji w krajach rozwijających się, w tym dla europejskich inwestycji w krajach rozwijających się. Pomysłów i inwestycji prowadzonych przez same kraje rozwijające się nie brakuje, lecz potrzebna jest stabilność. Byłoby niezmiernie korzystne, gdyby pomoc - albo też jak tam chcemy ją dziś nazywać - mogła wspierać tworzenie stabilnego otoczenia dla pomysłów, projektów i inwestycji o charakterze krajowym, które naprawdę mogłyby zostać przeprowadzone w krajach rozwijających się.
Andris Piebalgs
komisarz - Pani Przewodnicząca! To była niezwykle bogata debata, a ja w odpowiedzi na niektóre pytania chciałbym tylko podkreślić kilka punktów.
Myślę, że błędem byłoby niedostrzeżenie, że Afryka zasadniczo się zmieniła. Afryka ma więcej pewności siebie i dobre powody ku temu. Odnotowuje się tam wzrost gospodarczy i w pewien sposób Afryka poradziła sobie z kryzysem gospodarczym i finansowym lepiej, niż zrobiła to Europa.
Afryka jest lepiej zorganizowana i znacznie silniejsza - nawet bardziej, niż Komisja Europejska - i ma więcej władzy w postaci Unii Afrykańskiej. Równocześnie błędem byłoby porównywanie Unii Afrykańskiej z Unią Europejską, ponieważ są one różnymi rodzajami unii; nie powinniśmy więc porównywać ich ze sobą. To jednak całkowicie jasne, że istnieje Unia Afrykańska.
Jest też ważne, że Afryka rozumie swoją siłę na arenie międzynarodowej. Kraje Afryki starają się o reprezentację odpowiadającą obranemu przez siebie kierunkowi politycznemu. Oznacza to, że ten szczyt będzie szczytem bardzo szczególnym. Z pewnością nie będzie to spotkanie na szczycie pomiędzy donatorem a beneficjentem. Ten szczyt może zapewne nie mieć nawet zbyt wysokiego statusu, lecz musimy się starać, by relacje rozkwitały.
Uważam, że musimy zająć się dwiema kwestiami o krytycznym znaczeniu. Jedna z nich jest prostsza: realizacja milenijnych celów rozwoju (MCR) powinna odbywać się w sposób zrównoważony, poprzez pełen wzrost sprzyjający włączeniu społecznemu. Oto, dlaczego zajmujemy się sprawą energetyki. Oto, dlaczego bardzo wiele uwagi poświęca się zrównoważonemu rolnictwu, ponieważ bez niego nasze sukcesy w realizacji MCR, zwalczaniu ubóstwa i zapewnianiu większej stabilności byłyby zagrożone.
Druga kwestia to bardzo poważna dyskusja polityczna. Tak, w programie widnieją dobre rządy i prawa człowieka. Ale nie jest już tak, że jedna strona słucha, a druga przedstawia swoje racje. To jest ulica dwukierunkowa. Z jednej strony jest to wyzwanie, a z drugiej - szansa. Dla nas dobre rządy i prawa człowieka są kręgosłupem stabilności naszych społeczeństw. Nie jest tak, że chcemy prawić nauki. Wierzymy jednak, że bez zajęcia się tymi kwestiami nie będą państwo w stanie zrealizować MCR i zlikwidować ubóstwa.
To oznacza, że dobre rządy są kluczem we wszystkich programach, którymi się zajmujemy. W ramach procedury ex-ante nie nawiązujemy współpracy z tymi władzami, które nie rokują żadnych nadziei na sprawowanie dobrych rządów. Wtedy nawiązujemy współpracę z organizacjami pozarządowymi; próbujemy wspierać ludność za pomocą innych środków. Jednak w ramach każdego projektu w coraz większej mierze podkreślamy rolę dobrych rządów i praw człowieka.
Inną pierwszoplanową cechą naszej polityki jest zrównoważone działanie. Dla przykładu nie finansujemy projektów w parku Serengeti. Żadne unijne pieniądze nie są przeznaczane na jakiekolwiek projekty, które szkodziłyby środowisku. Każdy projekt jest oceniany w oparciu o analizę oddziaływania na środowisko. Nasze podejście do projektów jest bardzo zrównoważone. Jednocześnie to nader oczywiste, że nie możemy oczekiwać, że kontynent, którego populacja w bardzo krótkiej perspektywie podwoi się, nie wywrze wpływu na środowisko.
I znów, w istniejącej sytuacji nasza rola naprawdę polega na staraniach o nadanie wzrostowi zrównoważonego charakteru, przy czym kluczem do takiego wzrostu jest wytwarzanie energii ze źródeł odnawialnych.
Uważam, że ten szczyt będzie szczytem bardzo szczególnym. Jest to szczyt, w trakcie którego liczyć się będą nie tyle polityczne slogany, ale już istniejące zaufanie. A jest ono raczej kruche. Możemy bardzo skorzystać na tych stosunkach, ale też może powstać wiele szkód.
Wierzę, że ten szczyt będzie mieć długotrwały wpływ, ponieważ uważam, że nacisk położono na właściwe obszary. Na polityczną rolę Afryki patrzymy z punktu widzenia Afryki. To, by Afryka znalazła się w tym punkcie, w którym znajduje się dzisiaj, wymagało znaczącego wsparcia z naszej strony; jesteśmy gotowi wspomagać Afrykę w jej postępach, udzielając wsparcia i z pewnością zachęcając Afrykę, by to ona była odpowiedzialna za procesy przebiegające na jej terytorium.
Olivier Chastel
Pani Przewodnicząca, Panie i Panowie! Po części jako uzupełnienie do tego, co właśnie powiedziała nam Komisja, a po części tytułem podsumowania, chciałbym powiedzieć państwu, że trzeci szczyt Unia Europejska-Afryka musi być znaczącym sygnałem politycznym, ukierunkowanym na pogłębienie naszej współpracy z Afryką w nadchodzących latach.
Obrady dotyczyć będą lepszej współpracy w kontekście wyzwań stojących przed naszymi kontynentami, lepszego wykorzystania możliwości, jakie daje połączenie ich gigantycznego potencjału, i lepszej koordynacji naszych stanowisk na arenie międzynarodowej. Afrykańscy i europejscy przywódcy nie przeoczą wskazówek pokazujących drogę, którą należy podążać. W trakcie dzisiejszej debaty usłyszeliśmy cały szereg szczegółowych wskazówek, których oczywiście nie omieszkamy przekazać dalej. Wszystkie wystąpienia, a zwłaszcza wystąpienia parlamentarzystów, są mile widziane.
W szczególności chciałbym odpowiedzieć też na jedno pytanie. Część z państwa wspominała właśnie o umowach w sprawie partnerstwa gospodarczego, które - i to jest prawda - są kwestią delikatną i które stanowiły poważną przyczynę nieporozumień już w trakcie szczytu w Lizbonie, w 2007 roku. Ze względu na silną niechęć ze strony Afryki do zawierania umów w sprawie partnerstwa gospodarczego, niektórzy uczestnicy istotnie domagali się wysłania sygnału politycznego, że bierzemy pod uwagę stanowisko Afryki; inni opowiadają się za dużo bardziej otwartym i pozytywnym podejściem odnośnie do charakteru naszych propozycji.
Nasze prawdziwe odczucia odnośnie do tej kwestii są takie, że trakcie szczytu najlepiej byłoby w każdym przypadku starać się osiągnąć porozumienie dotyczące ponownego otwarcia tych negocjacji.
Przewodnicząca
Zamykam debatę.
Głosowanie odbędzie się w trakcie następnej sesji miesięcznej w grudniu.
Oświadczenia pisemne (art. 149 Regulaminu)
Nuno Teixeira
Ustanowione na szczycie w Lizbonie w 2007 roku. partnerstwo strategiczne Afryka-UE pozwoliło obu naszym kontynentom określić wspólne interesy i cele strategiczne, wykraczające poza ramy tradycyjnej unijnej polityki rozwojowej. Nakreślone tam cele zostały wdrożone w praktyce wraz z przyjęciem wspólnej strategii UE-Afryka oraz planu działań na lata 2008-2010, w którym wymienionych zostało osiem priorytetowych obszarów: pokój i bezpieczeństwo; demokratyczne rządy i prawa człowieka; handel, integracja regionalna i infrastruktura; milenijne cele rozwoju; energetyka; zmiana klimatu; migracja, mobilność i zatrudnienie; nauka, społeczeństwo informacyjne i przestrzeń kosmiczna. Temat trzeciego szczytu Afryka-UE, który odbędzie się w Trypolisie, stolicy Libii, będzie brzmieć "Inwestycje, wzrost gospodarczy i tworzenie miejsc pracy”, a jego celem będzie nakreślenie wspólnych długoterminowych wytycznych w tych obszarach, przy równoczesnym utrzymaniu priorytetów wymienionych w strategii UE 2020. Wierzę, że jest to dla portugalskich handlowców okazja, by zbudować na afrykańskim rynku ściślejsze powiązania w ramach ich sieci biznesowych. Mimo to reakcji wymagają takie sprawy, jak brak bezpieczeństwa oraz wysoka przestępczość wśród społeczności portugalskiej, a zwłaszcza pochodzącej z Madery społeczności zamieszkującej Republikę Południowej Afryki. Dlatego też wzmocnienie i rozwój konkretnej i wspólnie uzgodnionej współpracy oraz równoczesne dostosowanie jej do nowych wyzwań w dziedzinie stosunków międzynarodowych ma podstawowe znaczenie.
