Voorbereiding van de Europese Raad (14 en 15 december 2006) (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie over de voorbereiding van de Europese Raad van 14 en 15 december, dat wil zeggen de Raad die morgen begint.
Paula Lehtomäki
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik wil u bedanken voor de gelegenheid die u mij biedt om hier in het Parlement vooraf te mogen debatteren over de Europese Raad van 14 en 15 december. De hoofdthema's van de Top van morgen zijn de uitbreiding, een doeltreffender besluitvorming op het gebied van justitie en binnenlandse zaken en het immigratiebeleid.
De staatshoofden en regeringsleiders zullen in de Europese Raad een grondig debat voeren over hoe het verder moet met de uitbreiding van de Europese Unie. De Europese Raad van juni gaf het voorzitterschap een duidelijk mandaat om dit debat te organiseren. De uitbreidingsstrategie, die de Commissie op 8 november heeft gepubliceerd, en het grondige debat dat afgelopen maandag in de Raad Algemene Zaken en Buitenlandse Betrekkingen werd gevoerd, vormen een goede basis voor de debatten in de Europese Raad.
Zoals ik hier vanmorgen zei, heeft het debat over de uitbreiding tot doel de toezeggingen te bevestigen die wij hebben gedaan aan Kroatië en Turkije, waarmee wij nu toetredingsonderhandelingen voeren, en de landen van de Westelijke Balkan.
Het is de bedoeling dat het uitbreidingsdebat in de Europese Raad resulteert in een nieuw akkoord tussen de lidstaten over de voortgang van het uitbreidingsproces. Dit akkoord zal gebaseerd zijn op de uitbreidingsstrategie van de Commissie: nakoming van de toezeggingen, voorwaardelijkheid en doeltreffender voorlichting. Tegelijkertijd moet er rekening worden gehouden met het vermogen van de Europese Unie om nieuwe leden op te nemen.
De uitbreiding is niet het enige onderwerp van de morgen beginnende Top dat van grote invloed is op de toekomst van de Europese Unie. Tijdens het diner van de Europese Raad zal premier Vanhanen zijn collega's zijn beoordeling geven van het vertrouwelijke overleg dat tijdens ons voorzitterschap is gevoerd over de toekomst van het Grondwettelijk Verdrag. Hij zal ook de belangrijkste algemene conclusies van dit overleg presenteren.
Het was de bedoeling van het Finse voorzitterschap om het debat over het Grondwettelijk Verdrag in actiever vaarwater te brengen na een jaar van stilte. Er heeft nu overleg plaatsgevonden met alle lidstaten, evenals met Roemenië en Bulgarije, die op 1 januari 2007 tot de Europese Unie toetreden. Het is goed om te zien dat het interne debat in de lidstaten is begonnen en intensiever wordt. Het is nog te vroeg om kant-en-klare oplossingen te zoeken, maar er zijn bepaalde prioriteiten te bespeuren in de standpunten van de lidstaten. Wij zullen het komende Duitse voorzitterschap onze gedetailleerde analyse geven, die als basis zal dienen voor de voortzetting van het werk.
Een conclusie die van wezenlijk belang is voor de toekomst, is dat alle lidstaten van mening zijn dat de Verdragen moeten worden herzien om een goede werking van de Europese Unie te waarborgen. Wij moeten nu samen overwegen hoe wij het beste verder kunnen gaan. Wij moeten een formule bedenken waar iedereen het mee eens is.
Het Finse parlement heeft het Grondwettelijk Verdrag begin deze maand aangenomen en de president van de Republiek Finland besloot het vorige week te ratificeren. Op die manier werd Finland de zestiende lidstaat die het Verdrag ratificeerde. Hiermee willen wij het signaal geven dat het Grondwettelijk Verdrag naar onze mening een evenwichtig geheel is. Het vormt een goede basis voor het vinden van een oplossing die voor alle lidstaten aanvaardbaar is.
De burgers verwachten van de Europese Unie doeltreffende maatregelen in de strijd tegen internationale misdaad, mensenhandel en terrorisme. Het is echter heel duidelijk geworden dat de Europese Unie momenteel niet in staat is de verwachtingen van de burgers op de best mogelijke manier waar te maken.
Wij stuiten keer op keer op het feit dat een kleine minderheid van lidstaten met hun vetorecht besluiten kunnen tegenhouden. Het is helaas maar al te gemakkelijk hier voorbeelden van te geven: de onderhandelingen over het Europees arrestatiebevel duurde meer dan drie jaar; de afgelopen twee jaar hebben wij geen vooruitgang geboekt in de behandeling van een kaderbesluit inzake racismebestrijding; de onderhandelingen over het ontwikkelen van grensoverschrijdend politieonderzoek liepen vast. Helaas werd vorige week ook het kaderbesluit inzake het overbrengen van gevangenen verworpen door het verzet van één lidstaat.
Dergelijke voorbeelden maken duidelijk waarom het Finse voorzitterschap het verbeteren van de besluitvorming, vooral als het gaat om meer veiligheid voor de burgers, tot een van zijn speerpunten had gemaakt. Wij kregen een duidelijk mandaat hiervoor van de Europese Raad van juni.
Samenwerking op politieel en strafrechtelijk gebied is een lastig terrein. De bereidheid van de lidstaten om compromissen te sluiten is bij veel belangrijke zaken helaas zeer gering, omdat zij met hun vetorecht nog op het laatste moment kunnen verhinderen dat er een besluit wordt genomen. De onderhandelingen leveren magere resultaten en weinig vooruitgang op.
Sommige lidstaten hebben gezegd dat de Europese Unie niet moet streven naar doeltreffender besluitvorming, maar naar betere, concrete samenwerking. Actie zou de beste manier zijn om gemeenschappelijke zaken te regelen. Praktische samenwerking moet echter gebaseerd zijn op gemeenschappelijke afspraken en het is voor ons zeer moeilijk om juist deze afspraken te maken. Dit probleem mag niet worden genegeerd.
Gebleken is dat niet alleen de burgers maar ook de lidstaten gefrustreerd zijn over de wijze waarop de Europese Unie functioneert. Dit heeft ertoe geleid dat steeds meer lidstaten de mogelijkheid overwegen om over te stappen op het model van de versterkte samenwerking. Sommige lidstaten hebben besloten hun samenwerking te bevorderen buiten de structuren van de Europese Unie om, waarvan het verdrag van Prüm een goed voorbeeld is.
Om de besluitvorming doeltreffender te maken, heeft Finland voorgesteld om op politieel en strafrechtelijk gebied over te stappen op besluitvorming met gekwalificeerde meerderheid. Die mogelijkheid wordt reeds door de huidige Verdragen geboden, maar tijdens het Finse voorzitterschap is duidelijk geworden dat de lidstaten deze oplossing niet zien zitten. Wij zijn echter nog steeds van mening dat wij bij de samenwerking op politieel en strafrechtelijk gebied een besluitvormingsmodel nodig hebben dat doeltreffender, opener en verantwoordelijker is.
Wij willen daarom tot het eind toe gebruik maken van de mogelijkheden van het mandaat, dat wij afgelopen juni hebben gekregen, om de besluitvorming doeltreffender te maken. Het is de bedoeling dat er in de Europese Raad wordt gesproken over het doeltreffender maken van de besluitvorming op het gebied van justitie en binnenlandse zaken. Wij hopen dat de staatshoofden en regeringsleiders zich zullen verbinden tot het zoeken naar een oplossing van dit probleem, dat al een keer is opgelost in de onderhandelingen over het Grondwettelijk Verdrag.
Het Europees Parlement heeft zijn standpunten hierover heel duidelijk gemaakt. Het voorzitterschap heeft grote waardering voor de toespraak van de heer Borrell op de informele Top van Lahti, toen u, mijnheer de Voorzitter, het standpunt van het Europees Parlement naar voren hebt gebracht en duidelijk hebt gemaakt dat de besluitvorming op het gebied van justitie en binnenlandse zaken doeltreffender moet worden gemaakt.
Tijdens het Finse voorzitterschap is veel werk gedaan voor diverse immigratiekwesties. Er is veel vooruitgang geboekt bij het implementeren van een alomvattende benadering. Het is gebleken dat dit de juiste manier is om dit onderwerp aan te pakken. Immigratie is op dit moment een van de grootste uitdagingen van de Europese Unie, maar zij biedt ook mogelijkheden.
Tijdens het Finse voorzitterschap is speciale aandacht besteed aan de samenwerking met de Afrikaanse landen. Wij hebben twee geslaagde ministeriële conferenties over immigratie en ontwikkeling georganiseerd. Bovendien heeft Frontex, het Europees Agentschap voor de grensveiligheid, succesvolle operaties aan de zuidgrenzen van de Europese Unie gecoördineerd.
De volgende belangrijke stap is de beginselen van een alomvattende benadering toe te passen op andere geografische regio's en de dimensie ervan naar andere politieke sectoren uit te breiden.
Wij hebben consequent benadrukt dat de Europese Unie een alomvattend beleid voor immigratiebeheer moet kunnen ontwikkelen, waarin rekening wordt gehouden met de kwesties van zowel legale als illegale immigratie, maar ook met integratie.
Het is de bedoeling dat in de morgen beginnende Europese Raad de prioriteiten voor volgend jaar worden vastgesteld. De overeengekomen maatregelen zullen gebaseerd zijn op de twee mededelingen van de Commissie van afgelopen week.
Het is belangrijk dat wij afspraken maken over niet alleen langetermijnmaatregelen maar ook maatregelen die de Europese Unie kan nemen om te reageren op plotselinge en onverwachte immigratiestromen.
Aangezien er tijdens het Finse voorzitterschap slechts één officiële bijeenkomst van de Europese Raad plaatsvindt, wordt er veel verwacht van de conclusies van deze bijeenkomst. Wij zijn echter reeds geruime tijd de mening toegedaan dat de staatshoofden en regeringsleiders de conclusies van de Europese Raad moeten zien als een echt eindresultaat van hun debatten. De conclusies mogen niet slechts een opsomming zijn van alle hangende en behandelde zaken. Daarom zijn wij er bij de voorbereiding van de Europese Raad van uitgegaan dat de conclusies alleen de zaken moeten bevatten waar de staatshoofden en regeringsleiders daadwerkelijk over hebben gesproken en waarover politieke richtsnoeren zijn opgesteld voor toekomstig werk.
Aldus zal in de conclusies van de Europese Raad worden verwezen naar niet alleen de genoemde gespreksonderwerpen, maar ook innovatiebeleid, energiebeleid en klimaatverandering, als follow-up van de bijeenkomst van de staatshoofden en regeringsleiders in Lahti. Dit zijn belangrijke thema's voor de toekomst van de Europese Unie en de Europese Raad zal op zijn volgende bijeenkomst in het voorjaar evalueren hoe het werk op al deze gebieden vordert.
Tijdens het diner van de ministers van Buitenlandse Zaken, dat morgenavond in de marge van de Europese Raad zal plaatsvinden, zal voornamelijk worden gesproken over het Midden-Oosten, met inbegrip van Iran, en over Afrika en vooral de situatie in Soedan en Darfoer.
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik hoop en denk dat wij hier een actieve en interessante gedachtewisseling zullen hebben over de onderwerpen die morgen en overmorgen op de Europese Raad zullen worden behandeld.
(Applaus)
De Voorzitter
Hartelijk dank, mevrouw Lehtomäki. Ik wil u aan het slot van uw interventie namens mijzelf en namens alle afgevaardigden bedanken voor uw inzet en uw werk tijdens het Finse voorzitterschap, dat nu afloopt. U bent bij acht vergaderingen aanwezig geweest, u heeft deelgenomen aan dertig debatten over verschillende onderwerpen en u hebt u altijd ter beschikking gesteld van het Parlement. Daarvoor verdient u onze achting en onze dank.
(Applaus)
