Hervatting van de zitting
De Voorzitter
Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement, die op 9 oktober 1998 werd onderbroken, te zijn hervat.

Mededeling van de Voorzitter
De Voorzitter
Ik ben zeer verheugd dat ik samen met u allen vandaag mijn vreugde kan delen over de toekenning van de Nobelprijs voor de vrede aan John Hume en David Trimble.
Door de jaren heen heeft het Europees Parlement voortdurend achter het vredesproces in Noord-Ierland gestaan. Maar het einddoel is nog niet bereikt. Zoals de toekenning van de Nobelprijs voor de vrede aan John Hume en David Trimble het Noord-Ierse volk moet sterken in zijn streven naar vrede, moet deze toekenning ook onze solidariteit, en die van de gehele internationale gemeenschap, met het vredesproces versterken. Hier in het Europees Parlement zijn wij er trots op onze collega John Hume te huldigen.
(Applaus)
Banotti
Mijnheer de Voorzitter, ik waardeer uw vriendelijke woorden, waarvoor dank. Ik ben ervan overtuigd dat al onze collega's onze grote vreugde en trots delen, wat deze uitzonderlijke eer betreft die John Hume en David Trimble ten deel is gevallen. Na al het leed en alle wanhoop van de afgelopen dertig jaar, is dit een prachtig eerbetoon voor de niet-aflatende overtuiging van John Hume dat de geweldloze weg naar vrede in Noord-Ierland de enige manier was. Ik wil u dankzeggen en namens al onze collega's uiting geven aan onze grote vreugde en steun betuigen aan John Hume en David Trimble voor hun werk in Noord-Ierland.

Oomen-Ruijten
Voorzitter, wellicht zou het verstandig zijn om een minuut te wachten tot de heer Hume zelf aanwezig is omdat we het hem dan mogelijkerwijze ook namens onze fracties ook zelf kunnen vertellen in zijn aanwezigheid.
Voorzitter, ik denk dat we niet alleen de heer Hume zelf maar ook het Ierse volk moeten gelukwensen met het feit dat dankzij het Goede-Vrijdagakkoord er weer mogelijkheden zijn voor vrede. Ik denk dat het goed is, Voorzitter, dat de fractievoorzitter, de heer Martens, morgen niet alleen hem zijn gelukwensen nog eens een keer aanbiedt als we hier in dit Huis zijn, maar dat we dat ook doen via hem en al die mensen die nu de mogelijkheid krijgen om de vrede waar te maken.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mevrouw Oomen-Ruijten. Ik heb ervoor gekozen om dit aan het begin van de vergadering te zeggen, omdat ik niet zeker weet of de heer Hume er binnen een half uur zal zijn en het leek mij het meest gepast om het meteen bij aanvang van de vergadering, nu u hier allen aanwezig bent, te doen. Dit neemt niet weg dat de felicitatie herhaald kan worden zodra de heer Hume er is.

Puerta
Mijnheer de Voorzitter, ook ik zou onze collega, de heer Hume, willen feliciteren namens mijn fractie. Wij zijn er getuige van geweest hoe hard hij al die jaren voor de vrede in Ierland heeft gevochten. Ik wil ook van de gelegenheid gebruik maken om namens het Europees Parlement, dat zoveel resoluties op dit gebied heeft uitgewerkt, uiting te geven aan onze voldoening dat een wrede dictator als Augusto Pinochet voor het gerecht in Londen zal verschijnen en dat we hem ter verantwoording kunnen roepen voor het feit dat hij de mensenrechten heeft geschonden, de Chileense democratie met bloed heeft besmeurd en verantwoordelijk is voor de dood van president Allende. Ik denk dat alle democraten in Europa en in de rest van de wereld erop hopen dat misdrijven niet langer ongestraft kunnen blijven. We hopen dat de gerechtelijke instanties en de regeringen inspelen op de situatie en tegemoet komen aan de hoop dat dergelijke misdrijven niet ongestraft blijven. We hopen dat de dag komt dat de jurisdictie van het Internationaal Tribunaal voor berechting van oorlogsmisdadigers werkelijk toegepast zal kunnen worden op diegenen die de mensheid schade berokkenen en zich schuldig maken aan volkenmoord en het schenden van de mensenrechten.

Gallagher
Mijnheer de Voorzitter, ik dank u voor de gelegenheid om John Hume te feliciteren met de Nobelprijs voor de vrede, die hij afgelopen vrijdag kreeg. Daar ik uit de grensstreek afkomstig ben en een deel van de legendarische provincie Ulster vertegenwoordig, was ik, evenals alle andere Ieren, overdonderd toen John Hume de Nobelprijs voor de vrede werd toegekend - en terecht.
In alle persconferenties en alle interviews van afgelopen vrijdag en zaterdag betoonde John Hume zich grootmoedig. Hij zei dat dit voor de mensen in Ulster was; voor al degenen die hebben geholpen het vredesproces voort te zetten, waardoor het vredesakkoord van Goede Vrijdag kon worden bereikt. Ik hoop oprecht - zoals iedereen in dit Huis - dat dit het vredesproces bevordert, en dat er op een goede dag in Noord-Ierland gerechtvaardigde vrede bestaat. John Hume heeft 30 jaar van zijn leven aan deze zaak gewijd, waarbij zijn echtgenote Pat zijn steun en toeverlaat was - en ook haar wil ik mijn respect betonen. John is altijd een rechtvaardig man geweest, maar hij handelde niet per definitie volgens eigen goeddunken.
Deánaim comhgairdeas ó mo chroí le John Hume as ucth na dúise Nobel a bhuachan. Bí se tuillte go maith aige tar éis 30 bliain ag obair thar ceann na síochána.

Bonde
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil het Nobelcomité in Oslo namens mijn fractie feliciteren voor de voortreffelijke en evenwichtige keuze. Mijn fractie heeft beide kandidaten unaniem voor de Nobelprijs voorgedragen en ik ben blij dat ze alle twee de prijs hebben gekregen, omdat het een bewuste keuze is voor de vrede in plaats van voor de ene of andere partij. Hier in het Parlement kennen wij John Hume als een man die steeds consequent voor de vrede geijverd heeft - in elk geval gedurende de 19 jaar dat ik hem in het Parlement heb gekend. Wanneer hij morgen komt, kunnen wij hem huldigen. Mijn fractie heeft ook David Trimble een aantal keren kunnen ontmoeten en wij hebben niets dan lof voor de houding van de protestanten in het vredesproces. Het heeft veel persoonlijke moed van hem gevergd om zijn voorstel voor de vrede te verdedigen toen hij in zijn fractie in het Brits Parlement slechts de steun van drie leden kreeg, terwijl zes leden tegen hem waren. Ik betwijfel of in dit Parlement veel fractievoorzitters voorstellen zouden doen, wanneer ze slechts zo'n kleine minderheid achter zich hadden. Ik vind dat de heer Trimble zich voortreffelijk heeft ingezet voor deze zaak en dat het Nobelcomité de prijs volledig terecht aan beide partijen toekent.
Mijn fractie heeft als eerste fractie in het Parlement haar studiedagen in Belfast gehouden. Ik zou alle andere fracties willen aanraden hetzelfde te doen om dit mooie gebied te leren kennen en te zien hoe wij het vredesproces in Belfast samen een handje kunnen helpen, want dat hebben ze na deze jarenlange strijd verdiend.

Cox
Mijnheer de Voorzitter, namens de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij, wil ik collega John Hume van harte gelukwensen met de erkenning die hij heeft gekregen voor zijn moed, volharding en de wijze waarop hij het op politiek en persoonlijk vlak zoveel lange moeizame jaren in Noord-Ierland heeft volgehouden. Namens mijn fractie, kan ik mij volledig vinden in de woorden van senator George Mitchell van de Verenigde Staten, die bijna drie jaar lang ook een belangrijke persoonlijke bijdrage aan het streven naar vrede in Noord-Ierland heeft geleverd. Hij stelde dat er zonder John Hume echt geen vredesproces zou zijn geweest. Over David Trimble zei hij, dat er zonder David Trimble geen vredesakkoord zou zijn geweest. Zij hebben beiden op hun eigen manier zeer veel moed aan de dag gelegd. Wij feliciteren hen met de Nobelprijs.

Green
Mijnheer de Voorzitter, ik wil mijn grote teleurstelling uiten over het feit dat wij niet met het eerbetoon hebben gewacht totdat John Hume hier aanwezig is. Wij hebben het Bureau doorgegeven dat wij ervoor zouden zorgen dat de heer Hume hier in ongeveer 20 minuten zou zijn. Het lijkt mij bespottelijk om deze lovende woorden en dit eerbetoon in zijn afwezigheid te uiten. Ik betreur dit ten zeerste. Het is een grote schande en wij zouden het Parlement een dienst hebben bewezen en een onzer leden grote eer hebben bewezen als wij dit alles in zijn gezicht, in zijn aanwezigheid, hadden kunnen zeggen en hem de erkenning en de eer hadden bewezen die hij verdient.
Ik ben niet voornemens de heer Hume in zijn afwezigheid eer te bewijzen. Ik zal dit doen zodra hij arriveert, als ik de gelegenheid hiertoe krijg, of wij doen het in onze fractie. Hij is lid van onze fractie en wij zullen hem persoonlijk, in zijn aanwezigheid, feliciteren omdat wij hem hebben genomineerd voor deze Nobelprijs voor de vrede. Voorzitter, ik hoop dat u hetzelfde zult doen als hij zo dadelijk arriveert.

De Voorzitter
Mevrouw Green, als u een paar minuten eerder was gekomen, had u kunnen horen dat ik heb geprobeerd om erachter te komen of de heer Hume op tijd zou zijn om deze woorden te horen, door uw eigen fractie hiernaar te vragen. Maar een paar minuten geleden, voor we de vergaderzaal binnen zijn gegaan, kon uw fractie mij niet vertellen wanneer de heer Hume zou komen. Vandaar mijn beslissing, die ik net voor u de zaal binnenkwam heb toegelicht.

Aelvoet
Voorzitter, ik zal niet wachten om mij aan te sluiten bij al diegenen die al het woord gevoerd hebben om ook namens mijn fractie te zeggen hoe gelukkig wij zijn dat de heer Hume deze prijs krijgt, die hij ten volle heeft verdiend. Wij sluiten ons daar bij aan. Wij zullen ook ervoor zorgen dat tijdens de vergadering van de socialistische fractie vanavond een brief van onze fractie toekomt, zodanig dat hij die zelf persoonlijk in handen zal krijgen.
Ik wilde mij ook aansluiten bij het tweede punt dat onze collega Puerta heeft aangesneden, namelijk dat wij ook met een bijzonder belangrijk politiek momentum zitten in de Europese Unie, namelijk de beslissing die de Britse regering heeft genomen om generaal-dictator Pinochet aan te houden. Wat dat betreft zitten wij daarmee met een zeer belangrijk politiek thema waaraan dit Parlement jaren in het verleden gewerkt heeft of op teruggekomen is.
Het is natuurlijk bijzonder ongelukkig dat deze week een week is waar wij normaal geen actualiteitendebat hebben waar dit thema ook ter sprake zou kunnen komen. De vraag van mijn fractie is dat wij ervoor zorgen, aangezien hier ook twee Europese landen zeer nauw bij betrokken zijn, namelijk Groot-Brittannië en Spanje, dat hier een uitspraak komt van het Europees Parlement. Onze vraag is dat u in het Bureau ervoor zorgt dat die zaak een goede plaats krijgt. Ook wil ik namens mijn hele fractie de Britse regering feliciteren met de moedige daad, want dat geeft ons eindelijk weer hoop dat het mogelijk is om mensen die zware misdaden op hun geweten hebben, ook als zij de hoogste politieke functies bekleed hebben, toch aan te pakken.
(Applaus)
Medina Ortega
Mijnheer de Voorzitter, ik wil niet alleen de heer Hume feliciteren met het winnen van de Nobelprijs voor de vrede, samen met de heer Trimble, maar er net als enkele andere sprekers voor mij ook op wijzen dat er dit weekend een belangrijke gebeurtenis heeft plaatsgevonden, en dat is dat de Britse regering gehoor heeft gegeven aan een verzoek van aanhouding van generaal Pinochet door de Spaanse gerechtelijke autoriteiten. Deze beslissing van de Britse autoriteiten stemt overeen met het herhaaldelijke verzoek van dit Parlement om de misdrijven die tijdens de Chileense dictatuur zowel in binnen- als buitenland zijn gepleegd te vervolgen, en veronderstellen een verruiming van de Europese jurisdictie. Wat ik wil aangeven is dat er in Chili slechts een misdrijf tegen een Noord-Amerikaanse vrouw is vervolgd, in verband met de aanslag op generaal Letelier, terwijl er tijdens de Chileense dictatuur meer dan veertig Europeanen zijn vermoord en hier is tot nu toe geen enkele gerechtelijke procedure voor in gang gezet. Het lijkt me dan ook logisch dat als de Chileense regering de misdadigers niet straft, de Europese autoriteiten dit doen. Ik wil er bij de Spaanse regering op aandringen onmiddellijk met het uitleveringsverzoek voor generaal Pinochet te komen, zodat deze in Spanje terecht kan staan voor al die zaken die nog tegen hem openstaan.

Bloch von Blottnitz
Mijnheer de Voorzitter, enige tijd geleden heeft onze collega Jarzembowski de Commissie gevraagd of het juist is dat de Amerikaanse geheime dienst gesprekken van het Europees Parlement en de Commissie afluistert, alsmede e-mails leest. De Commissie heeft daar toen bevestigend op geantwoord. Mijn vraag aan u luidt nu als volgt: in hoeverre heeft de Commissie maatregelen getroffen om een einde te maken aan deze praktijken? Ook bevriende naties, waarmee wij op economisch vlak echter concurreren, hebben niet het recht alle gesprekken af te luisteren of e-mails te lezen. Laat staan dat staten waarmee wij geen vriendschappelijke betrekkingen onderhouden dit mogen doen. Welke technische maatregelen zijn er met het oog op deze situatie genomen in de nieuwe gebouwen in Brussel en Straatsburg?

De Voorzitter
Mevrouw Bloch von Blottnitz, ik zou u erop willen wijzen dat deze Vergadering al over dit onderwerp heeft gedebatteerd en dat ze hier geen resolutie over heeft willen aannemen.
(Interrupties van mevrouw Bloch von Blottnitz) Nee, mevrouw Bloch von Blottnitz. Ik herhaal dat deze Vergadering reeds een debat over dit onderwerp heeft gehouden en terzake geen resolutie heeft aangenomen, en resoluties die niet zijn aangenomen kunnen moeilijk toegepast worden. Het spreekt vanzelf dat de apparatuur in het nieuwe gebouw zoveel mogelijk is beschermd tegen onregelmatigheden van welke aard dan ook. Dit is opgenomen in het cahier de charges en voor zover het technisch mogelijk is zal dit natuurlijk in de praktijk worden toegepast.

Goedkeuring van de notulen
Chichester
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil mij graag bij de anderen aansluiten en de heer Hume en de heer Trimble feliciteren met de toekenning van de vredesprijs en de hoop uitspreken dat de prijs niet voorbarig is toegekend.
Ik wil de notulen van de vrijdag van de vorige vergaderperiode aan de orde stellen, waarin wordt vermeld dat ik het woord heb gevoerd over het lidmaatschap van de Britse Conservatieve Partij. Ofschoon ik altijd graag over dat onderwerp spreek, ging mijn betoog van die bewuste vrijdag over een Labourlid van het Parlement die erin was geslaagd bepaalde opmerkingen - dat je Downing Street nr. 10 moet bellen om uit te vissen hoe je moet stemmen - uit het volledig verslag te laten schrappen. Ik heb destijds gevraagd of deze mogelijkheid ook voor andere leden openstaat. Ik wil graag dat dit te boek wordt gesteld in de notulen.

De Voorzitter
We verifiëren de inhoud van uw bijdrage en zullen dit ook in de notulen opnemen.

Rack
Mijnheer de Voorzitter, ik wil alleen in de notulen laten opnemen dat ik op dinsdag, 6 oktober wel degelijk aanwezig was, spreektijd had en ook heb gestemd. Dat is niet in de notulen opgenomen. Ik had graag gezien dat dit alsnog gebeurt.

Carnero González
Mijnheer de Voorzitter, ik sluit mij aan bij de felicitaties van voorzitter Puerta en onze collega Medina voor de aanhouding van Augusto Pinochet Ugarte in Londen, maar ik zou nog twee zaken willen onderstrepen die mijns inziens belangrijk zijn. Ten eerste dat de regeringen van de lidstaten verplicht zijn om zonder enig voorbehoud samen te werken met justitie, en in dit opzicht natuurlijk ook dat we hopen dat wanneer het Spaanse gerecht om uitlevering van deze meneer vraagt, de Spaanse regering hier achter zal staan. Mijnheer de Voorzitter, ik zou mij echter niet willen beperken tot de agenda, waarbij ik verwijs naar het hetgeen collega Aelvoet heeft gezegd. Als u mij toestaat zou ik willen verzoeken dat er in de respectieve organen voor wordt gezorgd dat de voorzitters van onze fracties kunnen beraadslagen over de mogelijkheid een specifiek punt in te lassen zodat dit Parlement zich kan uitspreken over een resolutie betreffende de aanhouding van generaal Pinochet, de aanhouding van dictator Pinochet en de noodzaak dat de lidstaten en hun regeringen samenwerken met justitie. Ik denk dat we iets verder moeten gaan dan nu, ik denk ook dat dat mogelijk is, en dat de voorstellen omgezet kunnen worden in beleidsvormen, wat in dit geval solidariteit betekent. Ik zou dan ook graag zien dat deze mogelijkheid wordt gecreëerd en dat er een specifiek punt hierover op de agenda komt wanneer dit kan.
(De notulen worden goedgekeurd)

Verwelkoming
De Voorzitter
Ik heb het genoegen de heer Langendries, voorzitter van de Belgische Kamer van Volksvertegenwoordigers, die op de officiële tribune heeft plaatsgenomen, te verwelkomen.
De heer Langendries heeft deze morgen een vergadering bijgewoond met de voorzitters Violante, Fabius en Fischer, ter voorbereiding van de vergadering van de voorzitters van de Europese parlementen die begin december in Wenen plaatsvindt en waarbij hij de taak van rapporteur grotendeels voor zijn rekening zal nemen.

Samenstelling fracties
De Voorzitter
De heer Moorhouse heeft mij laten weten dat hij zich heeft aangesloten bij de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij.

Balfe
Mijnheer de Voorzitter, ik wou alleen maar opmerken dat de heer Moorhouse veel te links georiënteerd is om zitting te nemen in de moderne Labourpartij.

Teverson
Mijnheer de Voorzitter, als reactie hierop, wil ik de Labourpartij graag laten weten dat de heer Moorhouse kennelijk de echte derde weg heeft gevonden, te weten de liberale democratie. Wij zullen hem hier morgen welkom heten.

Regeling van de werkzaamheden
De Voorzitter
Aan de orde is de voortzetting van de regeling van de werkzaamheden.
De definitieve versie van de ontwerpagenda die door de Conferentie van voorzitters is opgesteld, overeenkomstig artikel 95 van het Reglement, is rondgedeeld. Er zijn geen wijzigingen voorgesteld.
(Het Parlement neemt de agenda aan)

Aelvoet
Mijnheer de Voorzitter, ik heb u een kwartier geleden gevraagd of er geen voorstel kon komen in verband met de agenda van deze week om de aanhouding van generaal-dictator Pinochet te behandelen. Ik heb daarop geen antwoord gekregen en u zei: er zijn geen vragen in verband met de agenda. Ik heb die vraag wel degelijk gesteld.

De Voorzitter
Mevrouw Aelvoet, u weet heel goed dat ik op dit moment geen gehoor kan geven aan uw verzoek. Ik kan dit pas doen als de voorzitters van de fracties geraadpleegd zijn. Pas na die raadpleging zal ik op uw voorstel terugkomen of niet, afhankelijk van het feit of er een meerderheid voor het voorstel is of niet, en dan pas zal de Vergadering de agenda kunnen wijzigen. Ik kan op dit moment niet ingaan op uw voorstel omdat u hier niet op tijd mee bent gekomen en de voorzitters van de fracties zich hier niet over hebben uitgesproken.
Mevrouw Oomen-Ruijten heeft het woord.

Oomen-Ruijten
Voorzitter, het feit dat een aantal fracties het u niet gevraagd hebben, betekent dat we er ook geen behoefte aan hebben om dat deze week te doen. Voorzitter, het Reglement zegt dat we het punt vandaag een uur voordat de zitting begint bij u moeten indienen; dat is niet gebeurd. Dus we hebben er ook geen behoefte aan.

De Voorzitter
Mevrouw Oomen-Ruijten, daarom ben ik ook van plan om na deze vergadering de voorzitters van de fracties te consulteren om te zien hoe zij hier precies tegenover staan en of er al dan niet een meerderheid is voor het bewuste voorstel.
Mevrouw Green, wilt u het woord?

Green
Mijnheer de Voorzitter, als voorzitter van mijn fractie, kan ik u vertellen dat dit punt ons inziens beter tijdens de volgende vergaderperiode op de juiste wijze behandeld kan worden.

De Voorzitter
De heer Carnero, die zojuist zijn voorstel heeft gedaan, vraagt om het woord. En ik geloof niet dat hij namens zijn fractie spreekt.
Het woord is dan ook aan mevrouw Lulling.

Lulling
Mijnheer de Voorzitter, morgen zal het verslag van de heer Giansily over het verstrijken van het EGKS-Verdrag op de agenda staan. Het secretariaat van de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid en ikzelf hebben de griffie begin vorige week gewezen op het feit dat mijn advies niet juist werd weergegeven in dit document.
Ik heb gevraagd om een herdruk van het document. Welnu, ik constateer dat bij de distributie en overal nog altijd het document met mijn verminkte advies ligt. Ik verzoek u dringend iets aan deze toestand te doen.

De Voorzitter
Mevrouw Lulling, onze diensten hebben mij gezegd dat er opdracht is gegeven tot het maken van een corrigendum. Ik hoop dat dat zo snel mogelijk klaar zal zijn.

Carnero González
Mijnheer de Voorzitter, als ik het goed heb begrepen hebt u gezegd: "aangezien de heer Carnero niet namens zijn fractie lijkt te willen spreken, geef ik hem het woord niet" . Dit lijkt mij niet juist, mijnheer de Voorzitter. Ik denk dat ik als afgevaardigde het recht heb mijn mening te geven en voorstellen te doen wanneer mij dat goeddunkt, en bovendien ben ik er in dit geval van overtuigd dat mijn fractie en een groot gedeelte van deze Vergadering een resolutie verlangt om uiting te geven aan onze voldoening over de aanhouding van Pinochet en om er bovendien bij de regeringen op aan te dringen dat zij hun verplichtingen nakomen.

De Voorzitter
Mijnheer Carnero, we hebben uw mening al kunnen horen, evenals die van andere afgevaardigden. Ik zal op het gepaste moment gebruik maken van mijn bevoegdheden en het voorstel aan de Vergadering presenteren na de gebruikelijke raadpleging. Dit is de procedure die in dergelijke gevallen gevolgd moet worden, en zoals altijd houden wij ons daar aan.
Mijnheer Puerta, wilt u gebruik maken van uw gelegenheid om te spreken of denkt u dat dat niet nodig is?

Puerta
Mijnheer de Voorzitter, ik wil alleen maar even duidelijk stellen dat ik als voorzitter van mijn fractie uiting heb gegeven aan mijn hoop dat de gerechtelijke instanties en de regeringen deze gelegenheid om generaal Pinochet niet langer ongestraft te laten, ten volste benutten en ik denk dat het nodig is dat de verschillende fracties hun standpunten innemen voor er een zinvol debat kan worden gehouden en afgezien van het feit dat ik niet weet wat mijn fractie bij een vergadering van de hele fractie zal zeggen, ben ik het in principe eens met mevrouw Green dat het beter is om tijdens de volgende vergaderperiode een debat te houden, wanneer de omstandigheden beter zijn.

Giansily
Mijnheer de Voorzitter, ik zou mevrouw Lulling gerust willen stellen over het feit dat haar advies van de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid over mijn verslag integraal en met eenparigheid van stemmen is aangenomen, zonder enige wijziging, door de Begrotingscommissie. Het kan derhalve zonder enig probleem worden opgenomen in de eindstemming.

Vervoer van gevaarlijke goederen: veiligheidsadviseurs
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0351/98) van de heer Koch, namens de Commissie vervoer en toerisme, over het voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende de harmonisatie van de exameneisen voor veiligheidsadviseurs voor het vervoer van gevaarlijke goederen over de weg, per spoor of over de binnenwateren (COM(98)0174 - C4-0242/98-98/0106(SYN)).

Koch
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, het door de Commissie voorgestelde voorstel voor een richtlijn betreffende de harmonisatie van de exameneisen in de lidstaten voor veiligheidsadviseurs sluit inhoudelijk aan bij de bepalingen van richtlijn 96/35/EG.
Op grond van deze richtlijn zijn de lidstaten ertoe verplicht de nodige maatregelen te treffen, alsook te zorgen voor scholing en een examen, zodat alle bedrijven die zich bezighouden met het vervoer van gevaarlijke goederen of met de laad- en loswerkzaamheden daarvan over de weg, per spoor of over de binnenwateren uiterlijk op 31 december 1999 veiligheidsadviseurs kunnen benoemen. Op basis van het garanderen van een uniform, hoog opleidingsniveau voor veiligheidsadviseurs en het vermijden van uiteenlopende opleidingskosten zal de communautaire wetgeving enerzijds bijdragen tot het realiseren van één van de prioritaire doelstellingen van het Parlement, te weten een hogere verkeersveiligheid. Anderzijds zal dit leiden tot een vermindering van de mededingingsvervalsing en aldus de harmonisatie van de mededingingskansen tussen de ondernemingen uit de verschillende lidstaten in de hand werken.
Ik ben ingenomen met het feit dat het voorstel voor een richtlijn niet is gericht op het formele verwerven van een bekwaamheidsattest. In het voorstel wordt er daarentegen naar gestreefd dat elke veiligheidsadviseur een hoog niveau van vakkennis, bekwaamheid en uitstekende vaardigheden kan garanderen, die hem in staat moeten stellen het vervoer van gevaarlijke stoffen op een vakkundige manier voor te bereiden, uit te voeren en te evalueren, alsmede adequaat te reageren op plotse moeilijke situaties. Ik acht het daarom noodzakelijk dat de kandidaten niet alleen worden geëxamineerd op basis van een minimumaantal schriftelijke vragen uit verschillende, vastgelegde probleemgebieden en dus vakgebieden, maar dat zij hun bekwaamheid tevens aan de hand van een specifiek geval moeten aantonen.
Op grond van het subsidiariteitsprincipe kunnen de lidstaten het minimumaantal schriftelijke vragen overschrijden, alsmede aanvullende mondelinge vragen voorzien. Tegelijkertijd garanderen de lidstaten de onderlinge erkenning van elk bekwaamheidsattest dat op nationaal niveau, maar overeenkomstig de eisen van de onderhavige richtlijn is verworven. Ik verwacht dat de lidstaten elkaar steunen door voortdurend informatie uit te wisselen om een hoog niveau van de examens te blijven waarborgen. Dit geldt met name voor de vragenlijst, het verloop van het examen, de methode, de duur van het examen en de toegelaten documenten. Om de administratieve rompslomp en het verlies van informatie te minimaliseren is het wenselijke dat de informatiestroom niet tussen de lidstaten verloopt, maar de Commissie de rol van tussenstation toekomt.
Verder dient er voor veiligheidsadviseurs die slechts met bepaalde soorten goederen zoals explosieven, gas of radioactieve stoffen in aanraking komen, een speciaal examen te komen, waarbij zij alleen worden geëxamineerd over de met die bedrijvigheid samenhangende onderwerpen. Dat dient uiteraard duidelijk te worden vermeld op hun scholingscertificaat. Een dergelijk certificaat geldt dan slechts voor bepaalde gebieden en de bezitter moet zich beperken tot zijn "specialisatie" .
Om vanaf het jaar 2000 te beschikken over veiligheidsadviseurs in alle ondernemingen die zich bezighouden met het vervoer en de laad- en loswerkzaamheden van gevaarlijke goederen dient de voorgestelde richtlijn uiterlijk eind 1999 in de nationale wetgevingen te zijn vastgelegd. In het licht daarvan beveel ik aan dat wordt ingestemd met het door de commissie met eenparigheid van stemmen goedgekeurde verslag, met inbegrip van alle amendementen.

Schlechter
Mijnheer de Voorzitter, de ontwerprichtlijn waarover we gaan spreken is een logisch vervolg op richtlijn 96/35 van de Raad over de harmonisatie van de exameneisen voor de opleiding van veiligheidsadviseurs voor het vervoer van gevaarlijke goederen.
We kunnen zelfs zeggen dat de om te zetten richtlijn innoveert in die zin dat het de eerste tekst is, op het gebied van afgeleid communautair recht op het gebied van vervoer is die over veiligheid gaat en tegelijkertijd de drie vormen van vervoer te land behandelt, namelijk vervoer over de weg, per spoor en over de binnenwateren. Qua onderwerp volgt deze richtlijn in het kielzog van maatregelen ter preventie van de risico's die inherent zijn aan het vervoer van gevaarlijke goederen, door in de betrokken bedrijven voor te schrijven dat er veiligheidsadviseurs moeten worden aangewezen die een passende beroepsopleiding hebben genoten en wier taak het is, het voornoemde risico van ongevallen te beperken door alle maatregelen te bevorderen die kunnen bijdragen tot het waarborgen van de naleving van de voorschriften die op het vervoer van gevaarlijke goederen van toepassing zijn en tot het creëren van optimale veiligheidsomstandigheden.
De socialistische fractie kan de hier beoogde doelstelling ondersteunen, ook al blijven er nog enige vragen open. Zo hebben in sommige landen de meeste beroepschauffeurs een examen afgelegd en bijscholingscursussen gevolgd om een speciaal ADR-opleidingscertificaat te halen. En ze profiteren daardoor van een vrij aanzienlijke salarisverhoging. Zullen zij hun kennis laten gelden om toegang te krijgen tot het beroep van veiligheidsadviseur?
De bijlagen omschrijven duidelijk de taken van de veiligheidsadviseur, wiens opleidingscertificaat een geldigheidsduur van vijf jaar heeft. Aangezien het vervoer van gevaarlijke goederen en dus ook het risico van ongevallen zeer aanzienlijk toeneemt, vragen wij ons af of het niet zinvol zou zijn geweest het idee van een jaarlijkse bijscholing op te nemen, om het de veiligheidsadviseurs mogelijk te maken hun kennis op veiligheidsgebied op peil te houden.
Een andere vraag die je kunt stellen houdt verband met de verplichting die goederenvervoersbedrijven wordt opgelegd om een of meerdere veiligheidsadviseurs aan te stellen. Voor de grote bedrijven levert dat geen problemen op. Maar hoe zit het met kleine bedrijven die slechts weinig personeel hebben? Je kunt toestaan dat de veiligheidsadviseur wordt aangewezen onder het bedrijfspersoneel of zijn taak verricht als onafhankelijk deskundige. Maar wanneer de bedrijfsleider zelf het recht krijgt om de functie van veiligheidsadviseur te bekleden zullen we ervoor moeten waken dat we van hem wel de vereiste beroepsopleiding vragen. Hoe dan ook, de bewering van de Commissie dat de richtlijn geen extra last of kosten met zich meebrengt moet behoedzaam worden bekeken.
Ook al kunnen de lidstaten de sanctiebepalingen niet meer binnen de vastgestelde termijn meedelen aan de Commissie, het zou toch interessant geweest zijn te weten wat voor soort sanctie de Commissie van haar kant overweegt. In ieder geval voorziet het groothertogdom Luxemburg voor inbreuken op de richtlijn gevangenisstraffen van 8 dagen tot 5 jaar en boetes van 10.000 tot 1 miljoen frank of slechts één van die beide straffen. Wie oren heeft die hore, en leve de subsidiariteit!

Mendes Bota
Mijnheer de Voorzitter, van tijd tot tijd - maar veel vaker dan wenselijk zou zijn - wordt de wereld opgeschrikt door berichten over ongelukken bij het vervoer en het hanteren van gevaarlijke goederen. Of het nu gaat om explosieven, gassen, radioactief materiaal, minerale oliën of vaste of vloeibare stoffen, ongelukken daarmee op de weg, met het spoor of op de binnenwateren zijn een vast gegeven dat mensenlevens kost en schade aanricht aan het milieu.
De inwerkingtreding van de Europese Economische Ruimte heeft, zoals te verwachten viel, het handelsvolume tussen de verdragsluitende lidstaten verveelvoudigd, waardoor er duizenden en nog eens duizenden vrachtauto's, tankwagens, containers en wagons met gevaarlijke goederen rondrijden. Het is mogelijk deze risico's kleiner te maken door de gespecialiseerde bedrijven in deze sector regels voor controle, veiligheid en technische expertise van hoog niveau op te leggen. Daar uiterlijk 31 december 1999 de bedrijven één of meer veiligheidsadviseurs moeten aanwijzen, zou het geen zin hebben de normen voor en de inhoud van de examens en de curricula voor de opleiding van de adviseurs niet te harmoniseren. Op die manier wordt concurrentievervalsing vermeden en wordt een hoog opleidingsniveau van deze adviseurs bij het omgaan met gevaarlijke situaties en materialen gegarandeerd.
Wij feliciteren onze collega Koch dan ook met zijn verslag en wij steunen de tien ingediende amendementen. Wij betreuren het echter dat de Raad niet op tijd de voorstellen van het Europees Parlement heeft overgenomen. Die bepaalden dat in geval van een ongeluk de adviseur van het betrokken bedrijf altijd verplicht zou zijn binnen een termijn van zes maanden een rapport op te stellen en, bovendien, dat de lidstaten de plicht zouden hebben de Commissie een jaarverslag voor te leggen over de op hun grondgebied gebeurde ongelukken.

Kaklamanis
Mijnheer de Voorzitter, dit verslag gaat over veiligheidsadviseurs voor het vervoer van gevaarlijke stoffen. Hierin wordt aangegeven over welke kennis en bekwaamheden deze mensen moeten beschikken en onder welke voorwaarden hun een beroepsvergunning kan worden verstrekt.
Als fractie zullen wij natuurlijk voor het verslag stemmen, ofschoon wij van mening zijn dat dit niet ver genoeg gaat. Dat is waarschijnlijk niet de schuld van de rapporteur, de heer Koch, maar van de Commissie en de Raad. Er wordt geen gedetailleerde beschrijving gegeven van de wetenschappelijke kennis waarover een veiligheidsadviseur moet beschikken. Ook staat hierin niets over zijn persoonlijkheid, zijn geloofwaardigheid en over zijn eventuele betrekkingen met economische en industriële lobby's. Ik hoef niemand uit te leggen waarover ik spreek en daarom beperk ik mij tot de opmerking dat wij hier alle aandacht aan moeten schenken.
Ik wil van de aanwezigheid van commissaris Kinnock gebruik maken om duidelijk te maken dat in dit verslag ook iets anders had moeten staan. Het feit dat het er niet in staat, is niet te wijten aan de heer Koch, maar aan het verslag van de Commissie dat daar in alle talen over zwijgt. Het gaat namelijk niet enkel om de veiligheidsvoorwaarden tijdens vervoer, mijnheer de commissaris. Het gaat ook om de bestemming van gevaarlijke producten en van met name radioactieve producten: waar worden deze opgeslagen, waar worden zij begraven en onder welke omstandigheden? U zult waarschijnlijk wel hebben gehoord - want dat was een officiële mededeling van de Bulgaarse regering - dat in Bulgarije radioactieve paddestoelen zijn geplukt en men nu probeert uit te vinden waar die radioactiviteit vandaan komt. Is dat een kwestie van slechte begraving van radioactief afval of van lekken in de nog steeds in bedrijf zijnde kerncentrale van Kozlodoej? Moet men ook daar geen gewag van maken in dit verslag? Ik vraag mij dat echt af!

Sindal
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, commissaris Kinnock, ik zal mijn interventie over dit uitstekende verslag en dit voortreffelijke initiatief kort houden. De bevolking heeft steeds al onze initiatieven op het gebied van veiligheid in de Unie begroet. Normen en regels worden steeds op applaus onthaald, om het even of het de auto, het schip, de trein of het vliegtuig betreft. In het dagelijks leven gebeuren er veel te veel ongelukken. Verbeteringen zijn bijgevolg welkom. In paragraaf 9 van het verslag wordt de samenwerking tussen de lidstaten en de Commissie beschreven. Hoewel de lidstaten verantwoordelijk zijn voor de tenuitvoerlegging, ben ik er vast van overtuigd dat er een soort van jaarlijkse rapportering moet zijn, een jaarlijkse discussie over de stand van zaken. Wij moeten erop toezien dat hetgeen wij afspreken ook ten uitvoer wordt gelegd. Er is niets vervelender dan te moeten zien hoe iemands buur of concurrent de regels probeert te omzeilen. Enerzijds is er onderwijs en examen, anderzijds is er de veiligheid in het dagelijks leven. Ik ben er zeker van dat de Commissie de lidstaten op vrijwillige basis voor een dergelijke regeling kan winnen.
Tot de heer Kaklamanis wil ik zeggen dat we al blij mogen zijn als we erin slagen het verslag-Koch te doen aannemen en implementeren. Ik denk dat het geen zin heeft nu al te zeggen wat er nog ontbreekt. Dat moeten we een andere keer doen. Ik denk dat de lidstaten misschien trager zijn dan we denken wat de tenuitvoerlegging van dit soort gemeenschappelijke regels betreft. Ik wens de Commissie veel succes en wij steunen uiteraard haar voorstel.

Stenmarck
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik de rapporteur, de heer Koch, graag dank zeggen voor zijn uitstekende stuk werk. Ik vind het op een aantal punten een verbetering ten opzichte van het oorspronkelijke voorstel.
Iedereen hier die zich bezighoudt met vervoerskwesties heeft natuurlijk al vele malen geconstateerd dat het een van onze belangrijkste taken is het vrije verkeer over alle grenzen van de Unie te vergemakkelijken. Vooral voor het goederentransport is dat van het grootste belang. Juist daarom investeren wij ook zeer veel in TEN-projecten en in de aanleg van nieuwe verbindingstrajecten aan de andere kant van het voormalige IJzeren Gordijn. Daarbij moeten we tegelijkertijd beseffen dat steeds meer gevaarlijke goederen deze grenzen passeren. Het is dan ook van belang dat we er zeker van zijn dat degenen die met deze goederen omgaan daarvoor de nodige kennis en kwalificaties hebben. De desbetreffende wettelijke eisen van de verschillende landen lopen sterk uiteen. Het is belangrijk dat bij de harmonisatie het hoogst mogelijke veiligheidsniveau wordt gehandhaafd, vooral gezien de enorme verscheidenheid en hoeveelheid gevaarlijke goederen die voortdurend alle grenzen passeren. Om die reden is het communautaire recht ook diverse malen uitgebreid, om in alle landen identieke wetgeving te krijgen op het gebied van het vervoer van gevaarlijke goederen over auto-, spoor- en waterwegen.
Het lijkt mij in dit verband van belang te benadrukken dat dit soort regels ook moet gelden aan de buitengrenzen van de Unie. In dit verband wil ik de commissaris graag twee vragen stellen over die buitengrenzen. Ten eerste, zal de regelgeving die gaat gelden voor de EU-lidstaten, ook van kracht worden voor de landen die EER-overeenkomsten met de EU hebben? Ten tweede, welke regels gaan gelden voor vervoer van gevaarlijke goederen uit kandidaat-landen in het voormalige Oost-Europa naar een van de EU-lidstaten? Ik zou graag een duidelijk antwoord op deze vragen hebben.

Sisó Cruellas
Mijnheer de Voorzitter, op de eerste plaats wil ik de heer Koch feliciteren met het uitstekende werk dat hij heeft verricht bij het opstellen van dit verslag over het voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende de harmonisatie van de exameneisen voor veiligheidsadviseurs voor het vervoer van gevaarlijke goederen over de weg, per spoor of over de binnenwateren.
Ik denk dat het van het grootste belang is dat gespecialiseerde en goed voorbereide mensen zorgen voor de planning van het vervoer van gevaarlijke goederen, aangezien het in veel gevallen het gebrek aan ervaring en voorbereiding bij het gereedmaken van gevaarlijke goederen voor transport is geweest dat ongelukken heeft veroorzaakt.
Vaak stellen wij ons al tevreden met het feit dat voertuigen die gevaarlijke goederen transporteren op zekere afstand van de woonkernen blijven, maar ik denk dat er meer bij veiligheid komt kijken dan waar het voertuig precies rijdt, namelijk de technische eigenschappen van dat voertuig en de methode van vervoer.
Jaren geleden heeft er in de buurt van mijn woonplaats in Tarragona in Spanje een dergelijk ongeluk plaatsgevonden, en het was vreselijk. Bij de explosie van het voertuig ontstond er een enorme vuurbol die zich met grote snelheid over een groot gebied verspreidde en alles op zijn weg in de as legde: mensen, dieren, vegetatie, gebouwen, enzovoort. Het is dan ook noodzakelijk om de veiligheid te zoeken in het transportmiddel en de logistiek van de transport, zodat het zeer onwaarschijnlijk, of vrijwel onmogelijk is dat zich een ongeluk voordoet, want als dit gebeurt zijn de gevolgen meestal niet te overzien, zowel voor mensen als wat de ecologische schade betreft.
Ik sta dan ook achter dit voorstel, dat mijns inziens heel belangrijk is en voor een grotere veiligheid in de transport zal zorgen.

Kinnock, Neil
Mijnheer de Voorzitter, ik zou allereerst de Commissie vervoer en toerisme, en met name de rapporteur, de heer Koch, willen bedanken voor de zeer nuttige bijdrage aan de verbetering van het Commissievoorstel voor een richtlijn betreffende de exameneisen voor veiligheidsadviseurs. Zoals het Parlement weet, zorgt de richtlijn van 1996 inzake veiligheidsadviseurs er reeds voor dat elke onderneming waarvan de bedrijvigheid het vervoer van gevaarlijke goederen over de weg, per spoor of over de binnenwateren omvat, verplicht zijn minstens één veiligheidsadviseur aan te wijzen die hiervoor een speciale opleiding heeft gevolgd, waarvoor een examen moet worden afgelegd en een scholingscertificaat wordt verstrekt. Er bestaat echter nog geen overeenstemming over de minimumvoorschriften voor dit examen, en in het onderhavige voorstel wordt dit belangrijke punt aan de orde gesteld. Ik ben blij met de steun voor het Commissievoorstel, die in het debat van vandaag in het algemeen weer verwoord is en natuurlijk in het verslag-Koch vermeld wordt.
Daarom verheugt het mij dan ook mee te delen dat de Commissie amendement 1, beide punten (een en twee), en de amendementen 2, 4, 5, 7, 9 en 10 kan aanvaarden, omdat zij in overeenstemming zijn met de doelstellingen van het voorstel. De overige amendementen moeten verworpen worden, maar alleen om de eenvoudige en ondubbelzinnige reden dat zij overbodig zijn, omdat de inhoud ervan al in de richtlijn van 1996 is opgenomen, zoals in het geval van amendement 1, punt 3, en amendement 6, of omdat zij al elders in het onderhavige voorstel aan bod komen, zoals in het geval van de amendementen 3 en 8.
Ik heb aandachtig geluisterd naar alle sprekers in het debat en ik zou de heer Sindal willen zeggen dat ik het in alle opzichten met hem eens ben, en tegen de heer Kaklamanis niet alleen willen zeggen wat de heer Sindal opmerkte, namelijk dat de voorgestelde wetgeving zeker ten uitvoer moet worden gebracht, maar ook dat veel van de door de geachte afgevaardigde aan de orde gestelde punten beter aan het adres van mijn collega, Ritt Bjerregaard, de commissaris voor milieuzaken, en natuurlijk aan DG XI, gericht kunnen worden. Ik weet zeker dat zij de geachte afgevaardigde graag van dienst zijn en hem een opbouwend antwoord zullen trachten te verstrekken.
Wat de vragen van de heer Stenmarck betreft, heb ik - denk ik - goed nieuws voor hem: de Midden- en Oost-Europese landen, met inbegrip van alle landen die zich hebben aangemeld om lidstaat van de Europese Unie te worden, vallen reeds onder de betrokken ADR-kaderrichtlijn, de richtlijn betreffende het vervoer van gevaarlijke goederen over de weg. Daarnaast zal worden voorgesteld de communautaire wetgeving, inclusief het onderhavige voorstel, in de ADR-kaderrichtlijn op te nemen. Dit is wat je "dubbele veiligheidsmaatregelen" zou kunnen noemen, en ik weet dat het in de lijn ligt van de door de heer Stenmarck geuite wensen.
De hoge mate van overeenstemming tussen het Huis en de Commissie bewijst opnieuw dat de samenwerking tussen de vervoercommissie en mijn collega's van DG VII vruchten afwerpt. Dat doet mij deugd, en ik wil het verslag-Koch dan ook van harte aanbevelen.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Binnenschepen
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0352/98) van de heer Konrad, namens de Commissie vervoer en toerisme, over het voorstel voor een richtlijn van de Raad tot wijziging van richtlijn 82/714/EEG van 4 oktober 1982 tot vaststelling van de technische voorschriften voor binnenschepen (COM(97)0644 - C4-0066/98-97/0335 (SYN)).

Konrad
Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, beste collega" s, bij de verwezenlijking van een gemeenschappelijke markt, vooral nu de uitbreiding naar het Oosten voor de deur staat, is het van wezenlijk belang dat wij ervoor zorgen dat de normen op het gebied van veiligheid, milieu en sociale voorschriften op onze waterwegen, alsmede de vergunningsverlening en documenten die van belang zijn voor de binnenscheepvaart uniform zijn. Dit streven naar harmonisatie is het doel van de thans voorgestelde richtlijn.
Binnenscheepvaart is en blijft een uiterst milieuvriendelijk vervoermiddel met grote toekomstmogelijkheden, dat naar verluidt nog onbenutte capaciteiten in zich heeft, die moeten worden benut. De binnenscheepvaart is niet meer beperkt tot het transport van massagoederen maar is ondertussen tevens geschikt voor het transport van technisch hoogwaardige producten. Zo leent zij zich onder meer voor het transport van nieuwe personenwagens, waarbij honderden wagens tegelijkertijd kunnen worden getransporteerd. U ziet dat dit een belangrijke kwestie is, waarover gepraat moet worden.
Ik ben het ermee eens dat de opening van de markt ook extra capaciteiten voor Oost-Europa met zich mee zal brengen. Precies daarover moeten wij praten. Wij moeten afspraken maken op basis waarvan alle partijen bij de overgang aan de nieuwe voorwaarden kunnen wennen.
In overleg met de Centrale Commissie voor de Rijnvaart en de Economische Commissie voor Europa van de Verenigde Naties kan de voorgestelde richtlijn tot een voor geheel Europa onderling afgestemd technisch niveau van de binnenschepen en aldus alweer een stuk tot de harmonisatie bijdragen. Voor ons in het Europees Parlement was het belangrijk dat één van de eisen die wij al sinds geruime tijd stellen in deze richtlijn is opgenomen. Met name gaat het niet meer alleen om bepalingen voor vrachtschepen maar ook voor passagiersschepen. De richtlijn zal derhalve in het vervolg ook van toepassing zijn op passagiersschepen vanaf 12 personen. Dit is een belangrijke en juiste stap in mijn ogen.
Met het oog op de liberalisatie van de markt willen wij in Europa een moderne, concurrerende vloot op onze binnenwaterwegen, waarbij de veiligheid van zowel de bemanning als van de schepen optimaal wordt gewaarborgd. Bovendien streven wij naar duidelijke, onderlinge voorschriften inzake milieunormen. Ik wil er met klem op wijzen dat het voor de Fractie van de Europese Volkspartij, en tevens voor mij als rapporteur, onontkoombaar is dat de markt wordt geopend. Ook op dit gebied moet de liberalisatie plaatsvinden. Met name de vaste tarieven moeten worden geliberaliseerd om ook in deze sector een meer open markt tot stand te brengen.
Ik onderstreep in deze context dat wij de lat niet te hoog mogen leggen. Wij mogen bij de overeenkomsten geen eisen stellen die met name voor de kandidaat-lidstaten niet haalbaar zijn. Althans niet in de eerstkomende jaren of zelfs decennia. Ik ben vooral dieper op dit thema ingegaan vanwege het feit dat de uitbreiding naar het Oosten en onderhandelingen met de kandidaat-lidstaten al voelbaar waren op de openbare hoorzitting die wij in de Commissie vervoer en toerisme hebben gehouden. Op deze hoorzitting waren ook Oost-Europeanen aanwezig, vooral vanwege de kwestie van het Rijn-Main-Donau-kanaal, en zijn deze onderwerpen ter sprake gekomen. Er werd gevreesd dat de lat te hoog zou worden gelegd waardoor de indruk zou ontstaan dat de huidige lidstaten een soort hek willen bouwen en protectionistische praktijken in zouden voeren. Dat mag niet het geval zijn en is ook niet de bedoeling. Ik geloof echter dat de onderhavige richtlijn en het verslag een andere indruk wekken. Wij staan open voor concurrentie, de markt is open, Oost-Europa is welkom en de binnenscheepvaart zal zijn positie in de concurrentie kunnen behouden.

McMahon
Mijnheer de Voorzitter, de legitieme reden voor mij om over kanalen te spreken is eenvoudigweg het feit dat het Forth and Clyde Canal in mijn kiesdistrict in Bowling, bij Clydebank, begint en rechtdoor naar Grangemouth loopt.
De commissaris komt uit een land met een zeer belangrijk kanaal, het Llangollen Canal, dat heel veel gebruikt wordt door toeristen. Het is zaak dat wij in gedachten houden dat de binnenwateren een zeer levensvatbaar vervoersmethode vormen. Misschien zijn zij in het Verenigd Koninkrijk niet optimaal benut - een situatie waar wij echt verandering in zouden moeten brengen. Wat het Forth en Clyde Canal betreft, gaan wij millenniumfinanciering en geld uit de structuurfondsen aanwenden om het kanaal te moderniseren en nieuw leven in te blazen.
Om op het onderwerp van het verslag-Konrad over te gaan, het is werkelijk een zeer goed verslag. De socialistische fractie wil de heer Konrad feliciteren met zijn verslag, dat unaniem door de Commissie vervoer en toerisme werd goedgekeurd. Het is met name een technisch verslag dat beoogt de technische vereisten voor het vervoer van gevaarlijke goederen over binnenwateren aan de nieuwe stand van de techniek aan te passen. Deze technische details worden zowel in het voorstel als in het commissieverslag behandeld, maar de rapporteur heeft mijns inziens de ingewikkeldheid van de drie verschillende systemen in Europa voor het vervoer van gevaarlijke goederen over de binnenwateren op geslaagde wijze toegelicht.
De rapporteur zet in welsprekende stijl de werking van deze drie verschillende systemen uiteen. Een ervan is de Centrale Commissie voor de Rijnvaart, het eerste transnationale orgaan, en het eerste echt Europese orgaan dat na het Congres van Wenen is opgericht en overeenkomstig het Verdrag van Mannheim in 1836 is bekrachtigd. Omdat ik zelf aan een soortgelijk verslag als dat van de heer Konrad heb gewerkt, ben ik zeer onder de indruk van de wijze waarop de Commissie voor de Rijnvaart te werk is gegaan en erin is geslaagd overeenstemming op een transnationaal gebied te bereiken en zelfs over een eigen politie te beschikken die de naleving van de voorschriften voor de scheep- en de vrachtvaart op de Rijn controleert.
Het zoveel mogelijk op één lijn brengen van technische en veiligheidsvoorschriften is bijzonder moeilijk. De ontwikkelingen in Oost-Europa, met name de aanleg van het Rijn-Main-Donau-kanaal in 1992, hebben geleid tot een tweede orgaan, de Donau-commissie. In verband met de toetreding is het zaak dat er overeenstemming, harmonisatie en standaardisatie van de beste toepassingen en omstandigheden komt. Het is nog belangrijker, zoals in het verslag-Konrad wordt vermeld, dat de binnenwateren in veel opzichten een middel zijn om Oost- en Midden-Europa in de toekomst open te leggen. Dit is iets dat wij zouden moeten overwegen in het licht van de toetreding.
De Rijnvoorschriften zijn zeer efficiënt. Wij hebben daarover in de Commissie vervoer en toerisme een openbare hoorzitting georganiseerd met vertegenwoordigers van de commissies voor de Rijn en de Donau. De duidelijke boodschap was dat wij hier goede praktische voorschriften hebben en willen dat de rest van Europa de beste gang van zaken overneemt.
Momenteel is de Commissie erbij betrokken. Ik weet niet of commissaris Kinnock er persoonlijk bij betrokken is, maar de Commissie is betrokken bij besprekingen in Genève over deze zaak, waarbij wordt uitgestippeld wat aan de harmonisatie moet voorafgaan om tot standaardprocedures voor binnenschepen te komen. Dit is van essentieel belang. Het verslag-Konrad is belangrijk bij deze besprekingen. Als het verslag wordt aangenomen, zal dit bijdragen tot het aanpassen van de technische voorschriften aan de nieuwste stand van de techniek en het bereiken van een uniform systeem.
Het andere punt dat heel wat voeten in de aarde heeft, is het bereiken van wederzijdse erkenning van certificaten, et cetera. Dit wordt in het verslag-Konrad naar voren gebracht. Hierop zullen wij in de toekomst nog terug moeten komen.

Wijsenbeek
Mijnheer de Voorzitter, met de vorige sprekers moet ik allereerst even terugwijzen naar de hoorzitting die wij in de Commissie vervoer en toerisme gehouden hebben, want daarin hebben we het belang van de binnenvaart geconstateerd en hebben we de dwarsverbanden gelegd. De verslagen van zowel de heer Konrad als van de heer McMahon worden door ons gesteund, maar het zijn maar onderdelen van de belangrijke plaats die we aan de binnenvaart toe moeten kennen. Maar commissaris, we kunnen nu wel de technische voorschriften vastleggen, maar daar hoort nog iets bij: transportschepen horen erbij en dat heeft het recente ongeluk op het meer in Catalonië ons onlangs weer geleerd. Overigens, ik ben het eens met de rapporteur.
Maar, mijnheer de commissaris, naast de technische voorschriften behoren wij een behoorlijk beleid te hebben voor het moderniseren van de vloot. Dat betekent een doorgaande premie voor de sloop en in de tweede plaats een betere infrastructuur. Daar, mijnheer de commissaris, ontbreekt het nog volledig aan. De heer McMahon wees er ook al op. Met name voor de verbindingen naar Oost-Europa, en dat is belangrijk, behoren wij betere infrastructuur voor de binnenvaart en in de TEN's is er niet één project en in de hulpacties voor Oost-Europa is er ook niet één project. Dat dient snel veranderd.

Kinnock, Neil
Mijnheer de Voorzitter, zoals de geachte afgevaardigden wellicht weten, wordt met het Commissievoorstel beoogd richtlijn 82/714/EEG aan te passen aan de technische vooruitgang die sinds 1982 geboekt is. Het voorstel is gebaseerd op de laatste technische normen die van toepassing zijn op de Rijn; het is gericht op de totstandbrenging van één reeks voorschriften voor alle binnenschepen die in het waterwegennet van de Gemeenschap varen en het zal zekerheid bieden voor de bedrijven die werkzaam zijn in de binnenwatersector, met inbegrip van de scheepsbouwindustrie, die met een interne en vrije markt te maken heeft.
Zoals het Huis wellicht weet en zoals reeds in het debat naar voren is gebracht, bestaan er thans twee reeksen voorschriften voor binnenschepen in de Europese Unie: voorschriften die van toepassing zijn op de Rijn en voorschriften die van toepassing zijn op de andere binnenwateren. Terwijl het scheepscertificaat voor de Rijn de vaartuigen toegang tot de communautaire waterwegen geeft, geeft het communautaire certificaat geen toegang tot de Rijn. Aangezien het vervoer op de Rijn meer dan de helft van het binnenwatervervoer in Europa vertegenwoordigt en de op de Rijn van toepassing zijnde technische normen tot de strengste van de wereld behoren, is de Commissie van oordeel dat de uniforme reeks voorschriften die nu voor de hele Unie wordt voorgesteld in het belang van de gehele sector is. Deze ontwikkeling betekent dat de normen moeten worden opgevoerd tot het niveau van de Rijn-normen; dat houdt in dat het communautaire certificaat en het scheepscertificaat voor de Rijn voor binnenwateren automatisch wederzijds worden erkend; de daaruit voortvloeiende duidelijkheid en uniformiteit vergemakkelijkt, natuurlijk, eveneens de onderhandelingen met de kandidaat-landen in Midden- en Oost-Europa, die hun technische normen - vanzelfsprekend - moeten aanpassen vóór hun toekomstige toetreding tot de Unie, hetgeen door verschillende leden in de loop van het debat is aangevoerd.
Volgens het voorstel kan de Commissie de bijlagen bij de richtlijn regelmatig bijwerken, met behulp van een comité bestaande uit vertegenwoordigers van de lidstaten. Dit mechanisme zorgt ervoor dat bij de voorschriften die van toepassing zijn in de Unie rekening wordt gehouden met de laatste technische normen, met name de normen die in de context van de Rijn zijn ontwikkeld.
Tegen deze achtergrond juicht de Commissie het verslag van de Commissie vervoer en toerisme toe, dat - zoals wij reeds hebben vernomen - zeer kundig is opgesteld door de heer Konrad. Het door de heer Miller opgestelde advies van de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid wordt eveneens op prijs gesteld. Uit de reactie van deze commissies blijkt hoezeer de leden zich bewust zijn van het potentieel van het vervoer over de binnenwateren in Europa, zoals de heer McMahon zojuist heeft opgemerkt. De documenten geven ook een zeer duidelijk beeld van de noodzaak tot modernisering en harmonisatie van technische normen in het belang van de binnenwaterindustrie.
De ingediende amendementen steunen en versterken het Commissievoorstel. Het doet mij derhalve deugd mee te delen dat zes amendementen aanvaard kunnen worden, met enige kleine redactionele wijzigingen waar nodig. Amendement 4, waarin de Commissie wordt verzocht het Europees Parlement regelmatig op de hoogte te brengen van wezenlijke veranderingen in de bijlagen van de richtlijn, kan echter niet worden overgenomen omdat de huidige voorschriften met betrekking tot comitologie niet voorzien in een regelmatige berichtgeving aan het Parlement over de werkzaamheden van de comités in het kader van de samenwerkingsprocedure. De Commissie is uiteraard bereid het Parlement te allen tijde op de hoogte te stellen, maar zij kan geen officiële toezegging doen met het oog op deze richtlijn - eenvoudig om deze procedurele reden.
Het huidige initiatief zou kunnen bijdragen tot een efficiënte en optimale werking van de binnenwatervervoersmethode, en dat is natuurlijk zeer wenselijk voor het economische concurrentievermogen en de levensvatbaarheid van de sector.
Mijn dank gaat derhalve uit naar de heren Konrad en Miller voor hun werk en naar het Parlement voor zijn niet-aflatende begrip en steun.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Bescherming van water tegen agrarische verontreiniging
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0284/98) van mevrouw McKenna, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming, over het verslag van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement over de uitvoering van richtlijn 91/676/EEG van de Raad inzake de bescherming van water tegen verontreiniging door nitraten uit agrarische bronnen, en het verslag van de Commissie aan de Raad en het EP over de maatregelen die zijn genomen krachtens richtlijn 91/676/EEG van de Raad inzake de bescherming van water tegen verontreiniging door nitraten uit agrarische bronnen (COM(97)0473 - COM(98)0016 - C4-0040/98).

McKenna
Mijnheer de Voorzitter, ondanks de nitraatrichtlijn van 1991, waardoor er minder nitraten uit agrarische bronnen in het water moesten voorkomen, is er eigenlijk heel weinig vooruitgang geboekt. Ondanks het vereiste dat alle lidstaten vóór eind 1995 met actieplannen moesten komen, hebben negen lidstaten, inclusief mijn eigen land, Ierland, dit in feite niet gedaan. Deze onverantwoordelijke houding van de regeringen van de lidstaten ten opzichte van milieubescherming dient niet geduld te worden. De Commissie is veel te soepel jegens regeringen van lidstaten die EU-richtlijnen inzake milieubescherming - in sommige gevallen - helemaal niet in acht nemen. Deze regeringen moeten gedwongen worden de richtlijn van 1991 volledig en zo snel mogelijk ten uitvoer te brengen. Ik begrijp niet waarom er nog geen inbreukprocedure is ingesteld tegen de lidstaten die deze richtlijn niet of onjuist ten uitvoer hebben gebracht.
Nitraten kunnen ernstige gezondheidsproblemen veroorzaken. Nitraat in drinkwater wordt als een probleem voor de volksgezondheid beschouwd, omdat nitraat in het lichaam snel wordt omgezet in nitriet. Dit heeft tot gevolg dat er geen zuurstof naar de weefsels kan worden getransporteerd. Het verminderde vermogen om zuurstof te transporteren komt vooral tot uiting bij jonge baby's tot de leeftijd van zes maanden en veroorzaakt een ziektebeeld dat het "blauwe-babysyndroom" wordt genoemd. Nitriet kan ook ernstige problemen veroorzaken als het reageert met verbindingen in de maag en dan stoffen vormt waarvan bekend is dat zij kankerverwekkend zijn bij vele dieren.
In de EU is de nitraatconcentratie in het drinkwater door twee richtlijnen gereglementeerd: sinds 1975 de EU-richtlijn betreffende "oppervlaktewater dat is bestemd voor de productie van drinkwater" en sinds 1980 de "drinkwaterrichtlijn" . In beide richtlijnen is een maximaal toelaatbare concentratie van 50 mg/l vastgelegd. Ofschoon dit maximumgehalte nu alom is aanvaard voor de volksgezondheid, voert Greenpeace campagne voor de nog strengere grenswaarde van 10 mg/l, in bijzonder in verband met de gezondheidsrisico's voor zuigelingen. Ook de VN-organisaties WGO en FAO bepleiten deze grenswaarde, daar dit het niveau is waarop drinkwater veilig is voor met de fles gevoede baby's.
Afgezien van de gezondheidsproblemen, moeten wij rekening houden met de problemen van eutrofiëring. Dit is een verrijking van het water met stikstof- en fosforhoudende verbindingen die leidt tot een versnelde groei van algen, algenschuim en andere plantaardige levensvormen en een verstoring van het evenwicht tussen de in het oppervlaktewater aanwezige organismen tot gevolg heeft. Dit heeft niet alleen een domino-effect op de biodiversiteit van de zeeën en de wateren maar ook op het toerisme wegens ernstige problemen als giftige algen en vissterfte, et cetera. Zelfs indien de huidige tendens in de richting van intensieve veehouderij wordt gestopt en omgekeerd, zal het nog circa 20 tot 30 jaar duren voordat het oppervlakte- en grondwater in Europa gezond zal zijn. In sommige gebieden kan het zelfs 40 tot 50 jaar duren voordat er sprake zal zijn van herstel van een ecologisch gezonde toestand.
Ondanks het feit dat alle lidstaten uiterlijk 28 december 1995 actieprogramma's hadden moeten indienen, hadden in het voorjaar 1998 pas zes lidstaten, te weten Oostenrijk, Denemarken, Duitsland, Luxemburg, Nederland en Zweden, dit gedaan. In mijn land, Ierland, wordt volgehouden dat er geen problemen zijn met betrekking tot nitraat, maar uit het in december 1997 gepubliceerde meest recente kustwachtonderzoek komen enkele zeer verontrustende feiten naar voren. Het meest verontrustende feit was de hoge frequentie nitraatvergiftiging: 40 % van de 242 geteste riviermondingen vertoonde een gehalte van minstens 25 mg/l, en in 15 gevallen was het gehalte meer dan 100 mg/l. Dit ligt ver boven de EU-grenswaarden. Uit het meest recente Eurostat-rapport blijkt dat in twee landen het nitraatgehalte zelfs gestegen is, ofschoon dit in strijd is met de richtlijnen. De landen waar het om gaat, zijn Ierland en Duitsland.
Wat de tenuitvoerlegging van de nitraatrichtlijn betreft, betonen Nederland en Vlaanderen zich het minst bereid om het probleem aan te pakken - ondanks het feit dat zij het grootste probleem hebben. Zij gaan volledig voorbij aan de problematiek, en het is duidelijk dat de toegepaste landbouwmethoden onder de loep genomen moeten worden en het aantal dieren per hectare teruggedrongen moet worden, wegens het mestprobleem.
Er zij gewezen op het door de socialistische fractie ingediende amendement 13. In dit amendement wordt om geld verzocht voor grote mestverwerkingsinstallaties. Er wordt om een communautaire subsidie van 25 % verzocht. In Nederland is dit tevergeefs geprobeerd. Ik zou graag willen weten hoe de Commissie hier tegenover staat. De landbouwers vragen opnieuw om meer geld om de problemen op te lossen die zij zelf hebben gecreëerd. Dit is onverteerbaar voor de Europese belastingbetaler.

Provan
Om te beginnen zou ik de rapporteur en de milieucommissie willen danken.
Wij in de landbouwcommissie nemen deze zaak zeer serieus. Het gebeurt niet vaak dat communautaire regelgeving door lidstaten volledig wordt genegeerd, maar dit is grotendeels wel degelijk het geval hier, omdat de meeste lidstaten heel weinig hebben ondernomen met betrekking tot deze zaak.
Wij vinden het daarom vreemd dat de Commissie niet heeft getracht te achterhalen waarom de lidstaten de richtlijn niet naar behoren ten uitvoer brengen. De Commissie had moeten proberen de helpende hand te bieden, en wij hopen dat zij in de toekomst minder autoritair zal zijn en wellicht tracht meer medewerking te krijgen van de lidstaten om de landbouwsector ertoe aan te zetten iets aan het mestprobleem te doen.
Landbouwkundigen en de landbouwers zelf willen het probleem niet erkennen. Ik weet heel goed dat velen van mening zijn dat eutrofiëring een probleem is dat niet per se door de landbouwsector wordt veroorzaakt. Ik heb met eigen ogen gezien dat rondom de meren in de heuvels van Schotland slechts wat schapen grazen, zodat er geen sprake is van intensieve landbouw, en toch doet het probleem van eutrofiëring zich voor in de Schotse meren. Het is een lastige kwestie, die niemand echt begrijpt: heel vaak wordt een toename van het aantal uren zonlicht als argument aangevoerd.
De landbouwcommissie is van mening dat de Commissie meer had kunnen doen om de lidstaten te begeleiden, teneinde deze richtlijn in de toekomst doeltreffender te maken. De richtlijn moet doeltreffender worden, en wij erkennen deze tekortkoming. Er moeten wezenlijke verbeteringen in de richtlijn zelf worden aangebracht omdat er te weinig vooruitgang is geboekt, en de landbouwcommissie beseft dat er een beter begrip van de algehele problematiek moet komen, zodat - als de kwestie wordt opgenomen in de hervorming van het landbouwbeleid - de landbouwsector in zijn geheel erop kan reageren.

Jensen, Kirsten
Mijnheer de Voorzitter, het grootste probleem met de nitraatrichtlijn is, zoals mevrouw McKenna heeft gezegd, niet de richtlijn zelf, maar de gebrekkige implementering in de lidstaten. Steeds meer landen laten na hun nationale wetgeving aan te passen om zodoende zuiver grondwater te garanderen. Het kan niet de bedoeling zijn dat de strenge regels die de EU aanneemt, in de lidstaten in de la worden gestopt. Dat bepaalde landen zich van het gemeenschappelijk beleid niets aantrekken komt de loyaliteit tussen de lidstaten niet ten goede.
Ook de landbouwers hebben er problemen mee dat niet alle landbouwers in de andere landen verplicht wordt geld uit te geven om de nitraatconcentratie in de grond te verminderen. Het is niet eerlijk dat landbouwers die op een milieuvriendelijke manier produceren, in een slechtere concurrentiepositie komen. Het is dringend noodzakelijk dat alle lidstaten gedwongen worden de nitraatrichtlijn ten uitvoer te leggen, zodat de lasten gelijk verdeeld worden. Landen die de nitraatrichtlijn niet op tijd hebben omgezet, mogen niet beloond worden met een hogere EU-steun dan landen die de richtlijn reeds in hun wetgeving hebben omgezet. Bovendien is dit voor de EU geldverspilling. Wanneer het milieubeleid niet nageleefd wordt, moet er cross-compliance worden ingevoerd, zoals in Agenda 2000 wordt voorgesteld.
Het laatste waarover ik iets wil zeggen, is de zeer gebrekkige rapportering aan de Commissie. Wij moeten de Commissie helpen meer druk op de lidstaten uit te oefenen. We moeten van de lidstaten eisen dat zij de Commissie correcte cijfers verschaffen, zodat een overzicht kan worden gemaakt van de concrete werking van de nitraatrichtlijn. Daarnaast zullen de voorgelegde cijfers een efficiënt instrument zijn om de implementering van de nitraatrichtlijn in de lidstaten te garanderen. Dit is helaas ook de belangrijkste oorzaak van het gebrek aan cijfermateriaal. De Commissie kan een lidstaat immers moeilijk verwijten dat hij de richtlijn omzeilt als ze niet de minste cijfers heeft om dit verwijt te staven. We moeten druk uitoefenen op de lidstaten, zodat ze de richtlijn in hun wetgeving omzetten en beter rapporteren aan de Commissie. Anders heeft de nitraatrichtlijn helemaal geen zin.

Schnellhardt
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, in het onderhavige verslag worden de verslagen van de Commissie over de uitvoering van de zogenaamde nitraatrichtlijn behandeld. En kijk eens aan, deze richtlijn bestaat al sinds 1991! Noch de problemen die ontstaan in verband met nitraten, noch de pogingen die hier worden voorgesteld om ze op te lossen zijn nieuw. Dit mag echter geen reden zijn om in onze schulp te kruipen. Wij moeten proberen de ingeslagen weg te blijven volgen en het idee uit ons hoofd zetten dat wij de wereld opnieuw moeten scheppen. In principe zijn wij het met elkaar eens. Wij moeten onze aandacht concentreren op het omzetten en toepassen van deze richtlijn in de lidstaten. Het Europees Parlement moet de Commissie ertoe aansporen harder op te treden tegenover lidstaten die tot nog toe hebben verzuimd de verplichtingen die voortvloeien uit deze richtlijn na te komen.
Langzamerhand word ik er moe van. Uit bepaalde hoeken komt steeds weer de eis tot meer subsidiariteit. Anderzijds kunnen of willen de lidstaten hun communautaire bijdrage niet leveren op die gebieden waar communautaire samenwerking absoluut noodzakelijk is, zoals in het milieubeleid.
De door mijn fractie ingediende wijzigingsvoorstellen onderstrepen de eis tot een consequente omzetting en toepassing van de richtlijn. Het heeft weinig zin de resolutie van het Parlement te overladen. Men kan bijvoorbeeld geen bindende regelingen voor goede landbouwpraktijken vastleggen als die op Europees niveau nog niet eens zijn vastgelegd. Ook het probleem van de beperking van het aantal dieren per hectare zal vanzelf worden opgelost als de lidstaten de richtlijn omzetten.
Verder zijn wij er scherp tegen gekant dat in dit verslag reeds criteria van Agenda 2000 worden opgenomen. Momenteel wordt nog over deze agenda gedebatteerd, zoals u weet. Dergelijke eisen zetten het doel van het Parlement in de schaduw en zijn slechts koren op de molen van de voorstanders van het subsidiariteitsprincipe, onder het motto: "Zien jullie, nu willen ze daar in Brussel nog het aantal koeien op de weide voorschrijven ook!" . De nitraatrichtlijn schrijft precies voor wat noodzakelijk is. Wij moeten ons daarop concentreren en strikt toezien op de omzetting!

Kestelijn-Sierens
Voorzitter, mijnheer de commissaris, collega's, de liberale fractie zal het verslag van mevrouw McKenna goedkeuren. De analyse die collega McKenna maakt van de situatie in de lidstaten is vrij kritisch, maar terecht, aangezien niet minder dan elf lidstaten een richtlijn van 1991 geheel of gedeeltelijk aan hun laars lappen. Dit geldt op zijn minst voor Vlaanderen, waar de situatie ernstig is. Ik kan de rapporteur niet tegenspreken als ze het heeft over het ontbreken van politieke wil in Vlaanderen. Het probleem wordt niet opgelost door de Europese norm zomaar naast zich neer te leggen. Dit gebeurde tot nu toe in Vlaanderen, waar het mestactieplan bijvoorbeeld voor het jaar 1998 in normen voorziet voor de bemesting van grasland die het dubbele zijn van de Europese norm.
Hoe moeten wij het probleem aanpakken? De Europese normen moeten strikt worden toegepast. Uitgaande van het principe "de vervuiler betaalt" moeten we eerder dan de mestproductie, veeleer de mestoverschotten aanpakken en belasten. Laat de sector in eerste instantie zelf kiezen hoe hij het probleem oplost. Slaagt de sector er niet in, dan moeten we voor bepaalde regio's misschien denken aan een verplichte afbouw van het aantal dieren. Maar laten we eerst het overige uitproberen.
Collega, uw verslag heeft in Vlaanderen reeds heel wat stof doen opwaaien en heeft de onderhandelingen over een nieuw mestdecreet opnieuw in een stroomversnelling gebracht. Ik ben u alvast dankbaar hiervoor.

Hyland
Mijnheer de Voorzitter, milieubescherming is tegenwoordig voor de meeste lidstaten een prioriteit, en de Europese burgers worden zich steeds meer bewust van de sociale en economische mogelijkheden ervan. Landbouwers die over het algemeen de beheerders en beschermers van het landschap zijn, reageren positief door zich aan te passen aan de veranderende milieurichtlijnen, waarmee in veel gevallen dusdanige kosten zijn gemoeid dat een financiële compensatie op zijn plaats is.
Nergens bestaat zo'n positieve betrokkenheid bij milieubeheer als in mijn land, Ierland. Als landbouwland is Ierland meer afhankelijk van landbouwexport dan de andere lidstaten. Onze kwaliteitsvoedselproducten hangen nauw samen met onze grasrijke natuurlijke omgeving. Ons toerisme, en met name ons ecotoerisme, houdt nauw verband met het platteland. De werkgelegenheid in zowel de voedsel- als de toerismesector is afhankelijk van onze kwaliteitsuitstraling.
Het is onjuist en kwalijk om te suggereren dat de regering en de landbouwers ongeïnteresseerd zijn in milieubescherming. De regering heeft positief gereageerd op de aanmerkingen van de Commissie met betrekking tot nitraten in het grondwater en heeft bovendien vastgesteld dat fosforhoudende stoffen een groter gevaar vormen. In beide gevallen hebben de regering, de landbouworganisaties en de landbouwers de taak op zich genomen elk mogelijk gevaar voor het milieu, en met name voor de kwaliteit van het grondwater, weg te nemen. Alleen al het belang dat Ierland heeft bij het milieubeschermingsproject met betrekking tot het platteland, en het aantal landbouwers dat hieraan deelneemt, toont aan hoe wij in Ierland begaan zijn met een natuurlijke omgeving.
Een laatste opmerking: zonder landbouwers zou er geen landelijke omgeving zijn. Er zouden geen beheerders van het plattelandsmilieu zijn, en ik zou eenieder op het hart willen drukken hiermee rekening te houden.

González Álvarez
Mijnheer de Voorzitter, wij hebben te maken met een probleem ten aanzien van de volksgezondheid, zoals de rapporteur reeds heeft aangegeven, en een probleem ten aanzien van een systematisch verzuim om het communautair recht toe te passen.
Een probleem ten aanzien van de volksgezondheid, omdat de richtlijnen betreffende de kwaliteit van het drinkwater reeds in 1975 bepaalden dat de concentratie nitraten in het drinkwater niet hoger mag zijn dan 50 milligram per liter, en enkele landen zoals België en Nederland overschrijden deze met 100 milligram per liter. Een probleem ten aanzien van de volksgezondheid, omdat de Wereldgezondheidsorganisatie en de Voedsel- en Landbouworganisatie aangeven dat 50 milligram per liter te veel is, omdat we om de gezondheid van zuigelingen veilig te stellen niet boven de tien milligram per liter zouden mogen komen.
Een systematisch verzuim om het communautair recht toe te passen, omdat de richtlijn naast het aanwijzen van kwetsbare zones waar goede landbouwpraktijken moeten worden toegepast, heeft voorzien in twee actieprogramma's, waarvan het ene volgend jaar zou aflopen en het andere in 2003, en in 1998 hebben slechts zes lidstaten iets kunnen presenteren dat enigszins op een actieprogramma lijkt. Er is dus duidelijk sprake van een verzuim ten aanzien van de toepassing van het communautair recht.
Ik begrijp de beweegredenen van de rapporteur van de landbouwcommissie - net als die van enkele collega's van de landbouwcommissie die amendementen hebben voorgesteld - waar hij zegt dat de boeren beter geïnformeerd zouden moeten worden, dat er bijstand zou moeten zijn en dat de Europese Commissie misschien ook minder autoritair op zou moeten treden. Wij zijn echter van mening dat de Europese Commissie er goed aan heeft gedaan een onderzoek in te stellen naar de overtredingen, omdat dit de enige manier is om de regeringen ertoe aan te zetten maatregelen te nemen tegen de te hoge concentraties nitraten in het drinkwater. Wij moeten de volksgezondheid beschermen, zoals ook duidelijk in het Verdrag staat en zoals wij zelf ook vaak zeggen, en de toepassing van het communautair recht is niet alleen een waarborg voor de consument, maar ook voor de toekomst van Europa. Wij vinden dan ook dat het onderzoek naar overtredingen voortgezet moet worden en dat de landbouwers en lidstaten absoluut geholpen moeten worden bij het in praktijk brengen van de andere richtlijnen met betrekking tot de volksgezondheid.

Lagendijk
Voorzitter, collega's, het zal duidelijk zijn dat er in Nederland om verschillende redenen niemand blij is met de conclusies die heel helder en terecht door mijn collega McKenna naar voren zijn gebracht: de milieubeweging niet, de boeren niet en de regering niet. Als er niets gebeurt, als er niet drastisch ingegrepen wordt, zal Nederland in 2002 bijlange na niet voldoen aan de richtlijnen zoals die in de nitraatrichtlijn zijn vastgelegd. De Nederlandse regering heeft dat zelf toegegeven. Zelden was de boodschap uit een verslag zo duidelijk. Nederlandse regering, minister Pronk, doe iets! Als het niet gebeurt, stevent Nederland af op een debacle. Veel te hoge concentratie nitraten in het milieu en tientallen miljoenen gulden die nodig zijn om het drinkwater te zuiveren. Sterker nog de zekerheid dat Nederland rond 2002 per dag een boete van 500.000 gulden tegemoet kan zien. Deze zomer kon de Nederlandse regering zich nog verschuilen achter het feit dat zij demissionair was. Zij kon daardoor voorkomen dat zij door de Europese Commissie voor het gerecht gedaagd werd. Dat zal nu waarschijnlijk eind dit jaar gebeuren.
Voor Nederland een afgang, ik kan het niet anders noemen. Een schrale troost: uiteindelijk zal de vervuiler betalen.

Maes
Mijnheer de Voorzitter, ik kom uit een streek waar momenteel geen enkele waterput nog drinkbaar water levert, uit Vlaanderen. Ik wil, parafraserend wat onze vorige spreker hier zei over de landbouw, stellen dat zonder gezond drinkwater er ook geen veeteelt mogelijk is en evenmin volksgezondheid. Ik ben dus blij met het verslag van mevrouw McKenna en ik hoop dat Vlaanderen niet langer tot de slechtste leerlingen van Europa zal behoren wat de strijd tegen de nitraatvervuiling van ons drinkwater betreft. Momenteel staan wij daar met viermaal meer dan de geoorloofde of beoogde drinkwaternitraatconcentraties. Ik verwijs, en dat spaart tijd, mijnheer de Voorzitter, naar wat mevrouw Kestelijn daarover heeft gezegd. Maar ondanks het feit dat de Commissie Vlaanderen tot tweemaal toe in gebreke stelde, in 1995 en in 1997, ziet de toestand er nog altijd niet beter uit. Als ik dat vergelijk met Denemarken, dat ook een slechte uitgangspositie had, dan ben ik daar beschaamd over. Alleen moet ik u zeggen dat het niet mijn schuld is. Niet de meerderheid van de bevolking wil het zo maar de meerderheid die in Vlaanderen momenteel aan de macht is, is bezweken voor de landbouwlobby en die heeft ertoe genoopt dat er een mestactieplan zou komen in 1995 dat absoluut niet beantwoordt aan de behoeften die in de richtlijn werden uitgedrukt. Niet inzake normen, niet inzake code van goede landbouwpraktijken. Er werden geen kwetsbare zones aangeduid, maar dat begrijp ik, mijnheer de Voorzitter, want heel Vlaanderen is een kwetsbare zone, één grote kwetsbare zone. Het actieprogramma volstaat dus absoluut niet.
Nu vraag ik aan de Commissie, mijnheer de Voorzitter, hoe zit het dan met de opvolging van die brieven en die ingebrekestellingen? Gaat men het inderdaad overlaten aan de goede wil, want ik geloof niet meer in de goede wil van de sector. Ik stel vast dat de sector in crisis is en dat wij moeten vaststellen dat men van die crisis geen gebruik heeft gemaakt om voor de hand liggende maatregelen zoals bijvoorbeeld het beperken van de varkensteelt.
Mijnheer de Voorzitter, alleen beperken zal niet voldoende zijn en ik ben ervan overtuigd dat een minder intensieve en een meer landbouwvriendelijke en diervriendelijke landbouw uiteindelijk voor de mensen het beste is.

Blokland
Mijnheer de Voorzitter, ik wil allereerst mevrouw Maes van harte gelukwensen met haar maiden speech . Het is mij uit het hart gegrepen wat zij heeft gezegd.
Het doel van bemesting is de vruchtbaarheid van bouwgrond bevorderen; dit houdt in dat er niet meer mest op gebracht moet worden dan de gewassen kunnen opnemen. Het voorkomen dat nitraat uitspoelt naar grond- en oppervlaktewater is dus van groot belang. De uitvoering van de richtlijn 91/676/EEG heeft hier ook veel mee te maken. Het is erg droevig gesteld met de uitvoering van die richtlijn. Jaren geleden hebben alle lidstaten met de norm van 50 mg nitraat per liter grondwater ingestemd. Maar daar is in de meeste lidstaten niets van terecht gekomen. In een aantal lidstaten zijn zelfs niet eens plannen gemaakt, zodanig zelfs dat het Europees Hof in moest grijpen. Het is dus zaak dat alle lidstaten ernst maken met de uitvoering van de richtlijn. Ook Nederland, dat hier niet het brave jongetje is dat het zo vaak pretendeert te zijn.
De verantwoordelijkheid voor het huidige probleem ligt echter niet alleen bij de landbouw, maar ook bij de consument die veel vlees consumeert voor een relatief lage prijs. Dit alles is in het verleden vaak gestimuleerd door de overheid. Deze intensieve veehouderij levert natuurlijk wel een aantal problemen op. Trouwens, als we nu zouden stoppen met bemesten, zal er over twintig jaar nog nitraat naar het oppervlaktewater uitspoelen. Kortom, echte oplossingen zijn een kwestie van lange adem waar wij vanaf nu hard aan moeten trekken.

Pinel
Mijnheer de Voorzitter, het probleem van de nitraten in het water is een echt probleem, maar maakt onderdeel uit van een veel groter en globaler probleem dat ik hier wil proberen te schetsen.
Sinds vijftig jaar gaan onze landschappen en natuurlijke hulpbronnen systematisch achteruit door de intensieve en vervuilende landbouwpraktijken. Er zijn vijfduizend jaar voor nodig geweest om onze landschappen te vormen. Er zijn slechts vijftig jaar voor nodig geweest om de mooiste vruchten ervan te bederven. Sinds vijftig jaar wordt het platteland van zijn landbouwers ontdaan, worden heggen gerooid, worden plassen gedempt, worden vergiften over de aarde uitgestrooid, wordt de aarde ingeklonken, wordt het ademhalen ons onmogelijk gemaakt, en wordt tenslotte het regenwater tegengehouden zodat het niet meer doordringt tot het grondwater. In plaats van door te dringen in de grond stroomt het water over de oppervlakte en neemt de humus mee naar de dichtstbijzijnde rivier. In mijn streek, in Normandië, voert de bodemerosie in sommige sectoren tot twintig ton humus per hectare per jaar af.
De gevolgen van die onverantwoorde methoden zijn velerlei, maar we kunnen een aantal van de ernstigste gevolgen opsommen. Het intensieve productivisme heeft het platteland ontdaan van een groot deel van zijn landbouwers en, omgekeerd, sterk bijgedragen tot het volstoppen van de stedelijke gebieden. Het is dus een echt probleem van ruimtelijke ordening. De ziektenverdelgers, onkruidverdelgers, schimmelverdelgers en andere chemische producten zijn ook zaadverdelgers, want sinds het massieve gebruik ervan hebben die vergiften de menselijke vruchtbaarheid in de westerse landen gehalveerd. Het verband tussen oorzaak en gevolg is vandaag medisch gezien onweerlegbaar aangetoond. Het is dus een groot probleem voor de volksgezondheid. Of het nu regent of niet, de grondwaterreserves hebben veel moeite om zichzelf te regenereren, zichzelf weer op te laden. Door het lage niveau ervan dreigen vervuilende stoffen, zoals nitraten, dus nog geconcentreerder te worden. De daling van de waterbestanden en de daling van de drinkbaarheid ervan zijn bijzonder zorgwekkend, terwijl we weten dat dat water in de volgende eeuw een van de belangrijkste strategische problemen zal zijn. Het is dus ook een belangrijk geopolitiek probleem.
Dames en heren, beste collega's, we leven niet meer vijftig jaar geleden, aan het einde van de oorlog, toen de talrijke tekorten een echte inspanning voor de te produceren hoeveelheden konden rechtvaardigen. Dat is vandaag de dag niet langer het geval. We hadden die inspanningen allang anders moeten oriënteren, niet meer op kwantiteit maar op kwaliteit. Maar sinds de jaren "50 zijn we in een vicieuze cirkel terechtgekomen, die zichzelf in stand houdt door de agrochemische multinationals en door de banken. Nee, de landbouwers zijn niet verantwoordelijk voor deze situatie! Een meerderheid van hen is er zelfs als eerste slachtoffer van geworden, tegelijkertijd gewurgd door twee koorden: het koord van de schuld en dat van de wedloop op de subsidies. Degenen die het hardst gevochten hebben voor het milieu zijn eraan kapot gegaan, zowel letterlijk als figuurlijk overigens: u hoeft alleen maar te kijken naar de zelfmoordpercentages onder de groep landbouwers. Welnu, we moeten wel constateren dat de Europese Unie medeverantwoordelijk is voor deze situatie. Ze is in een slechte positie om de lidstaten de les te lezen op het gebied van milieu, aangezien zij zelf jarenlang met behulp van subsidies de intensieve methoden heeft bevoordeeld.
Om af te ronden, alles wat kan leiden tot een grotere bewustwording is altijd welkom en het verslag van mevrouw McKenna verdient onze lof. Maar ik ben er werkelijk van overtuigd dat het antwoord op al deze vragen in feite ligt bij bepaalde industriële en bankkringen, die heel wat meer invloed hebben dan wij, helaas, beste collega's.

Myller
Mijnheer de Voorzitter, het is voor de Europese Unie een groot probleem dat de tenuitvoerlegging van de milieurichtlijnen traag verloopt, en zoals hier in menig betoog te horen is geweest, verloopt ze vooral traag voor wat de nitraatrichtlijn betreft. De huidige landbouw is, zoals ook is geconstateerd, de grootste emissiebron en de oorzaak van de eutrofiëring van water. Eutrofiëring en de problemen die ermee samenhangen worden pas opgemerkt als ze bij de eigen zwemplaatsen en aanlegsteigers komen. Zo is het bijvoorbeeld in de Oostzee gebeurd. Nu eisen de mensen dat de vervuiling en de eutrofiëring van de Oostzee worden aangepakt. Van de eutrofiëring van de Oostzee kunnen we niet alleen, zoals bij ons gebruikelijk is, de Baltische landen en Polen de schuld geven. Als we de statistieken bekijken, dan ligt de schuld bij de lidstaten van de Europese Unie. Hier moet daarom speciale aandacht aan worden besteed en moeten er maatregelen worden genomen.
Ik wil vooral onderstrepen dat ook Finland zijn eigen actieplan niet heeft opgesteld, maar het heeft in ieder geval beloofd de nitraatemissies met 50 % te verminderen. Dit is niet alleen zeer belangrijk voor de aangrenzende zee, maar ook voor onze binnenwateren. Momenteel kan ik op mijn zomerplaats nog water uit het meer drinken.
Het landbouwbeleid in het kader van Agenda 2000 is een belangrijk instrument om de emissies in de landbouw aan te pakken. Directe steun mag alleen worden verleend als men zich aan de bestaande voorschriften houdt. De verschillende milieusubsidies voor het platteland moeten daarheen gaan waar concrete maatregelen worden genomen en de kwaliteit van het milieu wordt verbeterd.

Valverde López
Mijnheer de Voorzitter, wij staan in principe volledig achter het verslag van mevrouw McKenna. Bij een nadere beschouwing echter, moeten we misschien toch vraagtekens plaatsen bij de manier waarop wij onze verslagen maken. Misschien dat het verwijt aan het adres van de Commissie dat er meer transparantie moet zijn, ook van toepassing is op onze verslagen, en in plaats van te spreken over sommige lidstaten die aan de eisen voldoen en andere die er niet aan voldoen, is het misschien beter om concreet aan te geven welke lidstaten er wel of niet aan bepaalde eisen voldoen.
Wat betreft de paragraaf waar we nu over spreken, had het mij beter geleken als de drie lidstaten die aan de eisen ten aanzien van het grondwater voldoen, namelijk Zweden, Oostenrijk en Finland, ook met naam en toenaam werden genoemd. Ook had ik graag gezien dat werd aangegeven dat slechts vier lidstaten, namelijk Denemarken, Spanje, Frankrijk en Luxemburg, de richtlijn in hun wetgeving hebben opgenomen. Ik denk dat het tijdens deze vergaderingen, die tenslotte een controle zijn op de lidstaten, nodig is om duidelijk te zijn.
Ook denk ik dat we onze resoluties niet moeten verpersoonlijken. Om te spreken van een Parlement dat zijn verontwaardiging uit... Mensen kunnen verontwaardigd zijn, maar misschien is het beter om voor instanties voor een ander woordgebruik te kiezen. Wij zouden onze resolutie op deze wijze moeten analyseren, en dit is geen kritiek op een bepaald project, maar meer op onze werkwijze in het algemeen.
Hiermee kom ik bij het punt waarop ik het volledig eens ben met alle collega's die reeds hebben gesproken, namelijk de discretie van de Commissie bij het instellen van de onderzoeken. Dit laat veel te wensen over en dit Parlement moet uiting geven aan zijn bezorgdheid ten aanzien van het feit dat de Commissie niet effectief genoeg is bij het uitvoeren van haar taak om de lidstaten te dwingen aan de communautaire wetgeving te voldoen. Haar discretie is overdreven. Ik denk dat het doen nakomen van de voorschriften inzake goede landbouwpraktijken het voornaamste is.
Wat betreft de laatste paragraaf van het verslag van mevrouw McKenna, waarin wordt gesproken over "bevordering van de opwekking van energie in kleine biogasinstallaties" , zou het misschien effectiever zijn om te spreken van "zorgen voor stimulansen" op dit gebied.

Eisma
Mijnheer de Voorzitter, ik ben het geheel eens met de conclusies van collega McKenna, ondanks het feit dat ik uit een land kom dat zeer slechte prestaties levert. De paar fouten die in het verslag-McKenna staan met betrekking tot de situatie in Nederland doen helemaal niet af aan de zeer terechte verwijten aan het adres van Nederland. Als liberaal ben ik geen voorstander van verboden en geboden, maar in Nederland is gebleken dat het mestprobleem zonder deze instrumenten niet is op te lossen. Nederland heeft van alles geprobeerd om het probleem op te lossen zonder in de veestapel te willen snijden. Heffingen op mestoverschotten is daarbij één van de methoden geweest, maar het bleek in Nederland niet optimaal te werken. Wij blijven nog steeds met 14 miljoen kilo mest zitten die men niet kwijt kan. Ik zou graag willen dat dit een les is voor andere landen die met dezelfde ernstige problemen zitten. Ik erken dat elk land zijn eigen optimale oplossingen moet kunnen zoeken, maar één ding moeten wij onder ogen zien: wij produceren simpelweg te veel in de Europese Unie. Wij hebben een veel te grote veestapel en daarom is een herstructurering van de veeteelt onvermijdelijk. Wij mogen geen tijd meer verliezen.

Rosado Fernandes
Mijnheer de Voorzitter, het is duidelijk dat de richtlijnen van de Commissie zelden gebaseerd zijn op studies die de volledige werkelijkheid van de landbouw en het omringende milieu in heel Europa weergeven. Ik kom uit een gebied in het zuiden van Portugal waar wij echt nauwelijks één stuk vee per hectare halen. Er zijn andere gebieden in Portugal met vaak vijf stuks vee per hectare. Ziet u eens wat een verschil in een klein land als het onze tussen de landbouw in het noorden, met kleine bedrijven, en de landbouw in het zuiden, met grotere bedrijven. Het is klip en klaar dat in een land als het mijne, dat grote klimaatsverschillen kent met periodes van droogte, zoals nu, en periodes met veel regenval in de winter, de zomer eigenlijk de enige periode met een stabiel klimaat is. Om in de zomer te kunnen produceren moet er bevloeid worden, terwijl voor bevloeiing weer bemesting nodig is. Zonder bemesting is er immers geen oogst.
Het probleem ziet er derhalve voor Portugal anders uit dan voor Zweden of Nederland. Het is zelfs totaal verschillend, in die zin dat nitraten juist in de zomer op het land worden gebracht, wanneer er minder kans bestaat op verontreiniging van het grondwater.
Desalniettemin is de goede landbouwpraktijk onvermijdelijk. Maar hoe kan die goede landbouwpraktijk verenigd worden met het voortbestaan van de landbouwers op het platteland? Aan de ene kant is er het Europees landbouwmodel, aan de andere kant is er de bijna op inquisitiemethodes berustende gestrengheid van de Europese fundamentalisten. Hoe kunnen die twee met elkaar worden verenigd? Het is belangrijk voor dit probleem een oplossing te vinden en wel op de eerste plaats door educatie. Dit is van belang, opdat de degenen die het platteland opzoeken het niet vervuilen. Ten tweede zijn er de vervuilende industrieën, zoals pershuizen en intensieve bedrijven. Tot slot zou het erg belangrijk zijn aan biogas te denken, want dat zou een manier zijn om de bezoedeling van onze velden te gebruiken voor het boeren en de verdere ontwikkeling van de landbouw. Tot nu toe heeft men dat niet gedaan.

Sandbæk
Mijnheer de Voorzitter, ik ben blij dat we weer de mogelijkheid krijgen over dit belangrijke thema te debatteren. De omvang van het nitraatprobleem is alarmerend. 22 % van de landbouwgrond in Europa bevat een nitraatconcentratie van meer dan 50 mg per liter, wat algemeen als de gezondheidsgrens wordt aanvaard. Zoals de rapporteur opmerkte, dient dit cijfer volgens de aanbevelingen van de WGO, de FAO en Greenpeace eigenlijk naar beneden tot 10 mg per liter voor drinkwater en oppervlaktewater, zodat drinkwater voor kinderen ongevaarlijk is. Wij mogen niet vergeten dat het nitraatprobleem een ernstig gezondheidsprobleem is en rekening houdend met de ernstige gevolgen van de nitraatverontreiniging voor het milieu en de gezondheid zijn de oplossingen die het verslag voorstelt, te vaag. Het is onverantwoord dat de lidstaten de goedgekeurde wetgeving op dit gebied niet ten uitvoer leggen. Ik steun het verzoek aan de Commissie om de inbreukprocedures te bespoedigen. Dat is echter nog onvoldoende. De Commissie moet ook het EU-landbouwbeleid radicaal wijzigen, zodat het aantrekkelijk wordt voor de landbouwers om de stikstofverontreiniging van water als gevolg van nitraat terug te dringen. Hiervoor dienen ze steun te krijgen en moeten meer financiële middelen uitgetrokken worden voor de omschakeling van conventionele landbouw naar ecologische landbouw. Een grootschalige omschakeling naar ecologische landbouw in de EU zal bovendien ontelbare andere voordelen voor het milieu en de gezondheid opleveren.
Bovendien wil ik erop wijzen dat de nitraatrichtlijn alleen niet voldoende is om zuiver water in de EU te krijgen. Ik wil de Commissie dan ook graag verzoeken initiatieven te nemen om gemeenschappelijke stikstofheffingen in de EU in te voeren, natuurlijk op voorwaarde dat de inkomsten van deze heffingen terug in de begroting van de lidstaten komen. Dergelijke heffingen kunnen de doelstellingen van de nitraatrichtlijn helpen verwezenlijken. Met dit voor ogen hoop ik dat het EU-Parlement het verslag zal steunen, omdat de eisen van het verslag een belangrijke stap in de goede richting zijn.

Trakatellis
Mijnheer de Voorzitter, het lijdt geen twijfel dat nitraatverontreiniging vooral te wijten is aan het overdadig gebruik van meststoffen in de landbouw en de intensieve veeteelt. Planten kunnen dergelijke grote hoeveelheden niet opnemen en zo komen nitraten via de bodem in het grondwater terecht. Dat heeft twee ernstige gevolgen. Ten eerste wordt eutrofie veroorzaakt in de rivieren, de kustwateren en de zeeën, met alle narigheid van dien en ten tweede wordt via het drinkwater de volksgezondheid in gevaar gebracht. Wij weten immers allen dat ons lichaam nitraten omzet tot nitrieten en nitrieten zich verbinden met hemoglobine waardoor moeilijkheden ontstaan bij het vervoer van zuurstof uit de longen naar de weefsels, hetgeen met name voor baby's gevaarlijk is.
Het doel van de richtlijn is nitraatverontreiniging te verminderen en te voorkomen. Dit zijn ongetwijfeld lovenswaardige doelstellingen. Helaas laten de lidstaten het afweten en het spijt mij bijzonder dat ook mijn land zeer nalatig is geweest bij het nemen van de noodzakelijke maatregelen. De Griekse overheid heeft weliswaar vier kwetsbare gebieden vastgesteld, maar nog niet besloten hoe deze gebieden moeten worden beschermd. Evenmin is zij met actieprogramma's op de proppen gekomen. Mijns inziens moet de Europese Commissie nagaan hoe het is gesteld met de uitvoering van de verschillende richtlijnen. Zonder milieubescherming krijgen wij immers nooit levenskwaliteit.

Novo
Mijnheer de Voorzitter, collega's, de strijd tegen de verontreiniging van het grondwater vereist een geïntegreerde strategie, waarbij de verschillende bronnen van vervuiling - de landbouw, de industrie en ook de huishoudens - aangepakt worden. Daarom lijkt ons de verwijzing van de rapporteur naar het doen van onderzoek om het relatieve aandeel van de verschillende bronnen van vervuiling van het grondwater te kunnen beoordelen, adequaat.
Bij de verontreiniging van grondwater door nitraten, is het inderdaad urgent de communautaire wetgeving snel om te zetten in nationaal recht; dit proces had zelfs al afgesloten moeten zijn. Toch hechten wij eraan te zeggen dat, om rekening te kunnen houden met nationale en regionale specifieke situaties, de toepassing in de praktijk in de verschillende landen gebaseerd moet zijn op consensus. Dit hebben wij op een aantal plaatsen in de tekst van het verslag trachten onder te brengen door amendementen in te dienen op de bestaande versie.
Staat u het ons toe om bijvoorbeeld de noodzaak te onderstrepen speciale aandacht te geven aan bepaalde landbouwgebieden waar de situatie ernstig is en waar de verontreinigingswaarden al lang geleden het toelaatbare hebben overschreden. Deze gebieden zijn gemakkelijk te identificeren en te herkennen en naar enkele ervan is hier al verwezen. De vervuiling is daar het resultaat van intensieve landbouwpraktijken, die zeker op den duur de landbouw in die gebieden een sterkere concurrentiepositie geeft, zij het door de op die manier verhoogde productiviteit, zij het door communautaire steun aan de landbouw, waar men daar makkelijker toegang toe heeft.
Hier moet ongetwijfeld onmiddellijk, en met voorrang, aandacht aan worden besteed, juist ook omdat het in sommige gevallen om zeer kwetsbare gebieden gaat. In het algemeen vinden wij ook dat de nodige maatregelen, die adequaat moeten zijn voor zeer uiteenlopende situaties, volledige kennis van zaken vereisen. Dat geldt zowel voor de verschillende gewassen en productiesystemen als voor de concrete omstandigheden in de verschillende lidstaten en regio's. Zo moeten kunstmatige verschillen, indirecte privileges en grotere onrechtvaardigheid voorkomen worden.
Een ander voorbeeld is het aantal stuks vee per hectare. Hieraan moet met name speciale aandacht gegeven worden, daar men bij de besluitvorming rekening moet houden met absolute en relatieve waarden en met de eigendomsverhoudingen van de grond in de verschillende regio's.
Anderzijds zijn wij daarentegen van mening dat - naast het bouwen van biogasinstallaties, waar wij het mee eens zijn - op alle veeteeltbedrijven, met passende steun en prikkels installaties voor de inzameling en verwerking van mest, die aan de nodige controles onderworpen moeten zijn, moeten worden gebouwd. Dit is een zaak die niet expliciet verwoord staat in de tekst van het verslag, maar wij hopen dat het door de goedkeuring van een door ons ingediend amendement erin zal worden opgenomen.

Kinnock, Neil
Mijnheer de Voorzitter, ik wil het eerst even kort over twee vrouwen hebben. Ten eerste, mijn collega Ritt Bjerregaard, die helaas een paar weken terug bij haar thuis een nogal akelig ongeluk heeft gehad en vrij ernstig gewond is. Het goede nieuws is dat zij voorspoedig herstelt en er zeer binnenkort weer bij kan zijn. Haar ziekte verklaart ten dele mijn aanwezigheid hier vanavond bij dit boeiende debat. Ten tweede wil ik mevrouw Maes feliciteren met haar maidenspeech. Dit is haar eerste dag in het Parlement. Zij is erin geslaagd om binnen twee uur nadat zij lid is geworden, het woord te voeren. Terwijl zij slechts over twee minuten spreektijd beschikte, is zij erin geslaagd een betoog van drie minuten te houden, zodat haar kiezers tevreden kunnen zijn, want in plaats van één lid hebben zij anderhalf lid gekregen, en dat belooft vast veel goeds voor de toekomst. Ik wens haar een goede loopbaan in het Parlement toe.
Mijn dank gaat uit naar de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming en, met name, naar de rapporteur, mevrouw McKenna, voor dit zeer welkome initiatiefverslag dat de aandacht vestigt op de bittere noodzaak van de uitvoering van de nitraatrichtlijn van 1991. Men zegt dat Gods molens langzaam malen. Maar in vergelijking met het tempo van de omzettings- en uitvoeringsprocedures in de lidstaten, lijken Gods molens wel door raketten aangedreven.
In het verslag wordt met nadruk gewezen op het trage tempo waarin deze richtlijn ten uitvoer wordt gebracht. Zoals Ritt Bjerregaard al eerder duidelijk heeft gemaakt, is de huidige situatie onverdedigbaar en volslagen onaanvaardbaar voor de Commissie. In de resolutie die bij het Parlement is ingediend, en worden wij verzocht de inbreukprocedures te versnellen. Ik probeer vanavond precies toe te lichten welke vooruitgang er is geboekt sinds het Commissieverslag over de uitvoering van de richtlijn.
Het blijkt dat de lidstaten hun verplichtingen serieus gaan nemen, maar het is nog steeds ondermaats en laattijdig. In drie van de vijf gevallen is het niet-omzetten van de richtlijn rechtgezet; twee van de drie ontbrekende codes van goede landbouwpraktijken zijn nu voorhanden; en alle drie de ontbrekende verslagen zijn aan de Commissie voorgelegd. Maar slechts twee van de zeven lidstaten met geen kwetsbare zones hebben nu wel kwetsbare zones aangewezen, en slechts twee van de tien lidstaten die de verplichting tot indiening van een actieprogramma - een essentieel onderdeel van de uitvoering van de richtlijn - niet hebben vervuld, hebben alsnog een actieprogramma ingediend.
Het is duidelijk dat de geboekte vooruitgang louter het resultaat is van strikt toezicht op de naleving en het is ook duidelijk dat de huidige situatie absoluut niet is wat ze zou moeten zijn. De Commissie zal daarom de druk vergroten. Er zijn 32 zaken aangespannen tegen 13 lidstaten - alle lidstaten behalve Finland en Zweden - waarvan er 9 zijn ingetrokken wegens de vorderingen die zijn gemaakt. In het geval van de actieprogramma's heeft de Commissie het destijds in het verslag over de uitvoering van de richtlijn verstrekte met redenen omklede advies thans aan het Hof van Justitie doen toekomen. Voorts zijn nog eens 7 met redenen omklede adviezen en 3 brieven met een officiële waarschuwing uitgebracht, waarvan er vele dit jaar nog bij het Hof terechtkomen als er geen doeltreffende stappen worden ondernomen. De Commissie zal tevens spoedig met voorstellen voor boetes komen. Ik besef dat zelfs deze inspanningen, hoe streng zij ook zijn, niet alle leden volledig tevreden zullen stemmen. Commissaris Bjerregaard is er zelf immers ook niet volledig tevreden over, zoals de leden die haar kennen, zich goed kunnen voorstellen.
Wij moeten er evenwel naar streven de uitvoering van de richtlijn van de Raad door de lidstaten, die voor de omzetting van de richtlijn in nationaal recht hebben gestemd, te bewerkstelligen. Als zij traag of onwillig zijn, kunnen wij niet meer doen dan in ons vermogen ligt, zoals eenieder in het Huis weet. Een aantal sprekers voerde aan dat, als wij willen dat de richtlijn naar behoren ten uitvoer wordt gelegd, de landbouwers aanvullende financiering moeten krijgen. Eerlijk gezegd, is de Commissie hier niet van overtuigd: dit druist volledig in tegen het beginsel "de vervuiler betaalt" . Ofschoon wij financiering verstrekken voor proefprojecten voor de beperking van nitraatverontreiniging, verstrekken wij geen financiering voor naleving van bindende voorschriften. Milieumaatregelen in de landbouw zijn bijvoorbeeld bedoeld als ondersteuning van een aantal nitraatprojecten, maar alleen ingeval zij naast de door de richtlijn opgelegde verplichtingen een extra milieuvoordeel opleveren.
Onderwijl wordt het in het verslag-McKenna geuite verzoek om een jaarlijks verslag van de Commissie gesteund. Dit is noodzakelijk om de lidstaten die geen vorderingen maken algemeen bekend te maken. Het biedt het Parlement tevens de gelegenheid de ontwikkelingen qua inbreukprocedures te volgen. Wij vinden evenwel dat een mededeling met veelbelovende en effectieve oplossingen voor de nitraatproblemen - de titel had positiever gekund - wellicht nog een voorwendsel voor vertraging in de uitvoering verschaft. Aangezien wij van mening zijn dat alles in het werk moet worden gesteld om ervoor te zorgen dat de richtlijn naar behoren ten uitvoer wordt gelegd, zouden wij niet graag een dergelijke mogelijkheid tot nog een voorwendsel voor uitstel bieden. Ik hoop dat mevrouw McKenna deze redenering begrijpt.
Integratie is een andere fundamentele aangelegenheid, en er is op het juiste moment melding van gemaakt met het oog op de recente toezegging met betrekking tot integratie die door de regeringsleiders tijdens de bijeenkomst van de Europese Raad van Cardiff is gedaan. Er is aanzienlijke vooruitgang geboekt op het gebied van de integratie van milieuzaken in de structuurfondsen, in nauwe samenwerking met commissaris Wulf-Mathies, zoals reeds blijkt uit het voorstel voor de vergroting van het milieu-aandeel in het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling.
Wat het gemeenschappelijk landbouwbeleid betreft, zijn de milieumaatregelen in de landbouw natuurlijk het bewijs van de gemaakte vorderingen. Sinds de huidige Commissie is aangesteld, is alles in het werk gesteld om deze maatregelen, waartoe ook steun voor biologische landbouw behoort, uit te stippelen en door te voeren. Zij geven blijk van het werk van Ritt Bjerregaard en zij worden verder versterkt in Agenda 2000, waarin tevens de loskoppeling van de steun van productie wordt voortgezet en nieuwe instrumenten die mogelijk van belang zijn voor het milieu worden voorgesteld.
Het integratiebeleid heeft uiteraard tevens betrekking op de lidstaten en het Parlement, alsmede op de Commissie. Ik ben ingenomen met het verslag, omdat het een nader bewijs is van de nauwe betrokkenheid van het Parlement bij het veiligstellen van gezond drinkwater. Een van commissaris Bjerregaards prioriteiten is dat de bestaande wetgeving en het eruit voortvloeiende nieuwe waterbeleid naar behoren worden uitgevoerd. Het uitgesproken standpunt dat het Parlement heeft ingenomen en blijft innemen ten aanzien van deze kwestie, zoals het onderhavige verslag opnieuw aantoont, zal hierbij een grote steun in de rug zijn voor de Commissie, en zowel mijn collega's als ik willen onze dank hiervoor betuigen.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Verstoringen van de hormoonhuishouding
De Voorzitter
Aan de orde is het debat over het verslag (A4-0281/98) van mevrouw Jensen, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming, over chemische stoffen die verstoringen van de hormoonhuishouding veroorzaken.

Jensen, Kirsten
Mijnheer de Voorzitter, het is bewezen dat chemicaliën acute vergiftiging, allergie, kanker en hersenletsels kunnen verwekken. De laatste jaren is bovendien gebleken dat chemicaliën onze gezondheid en ons voortplantingsvermogen op een verraderlijke manier kunnen beïnvloeden, waardoor we ons moeten afvragen of grenswaarden en de regulering van chemicaliën per sector de juiste oplossing zijn. Met de biocidenrichtlijn dachten sommigen misschien dat de EU klaar was met de regulering van chemicaliën, maar dat is absoluut niet het geval. Daarom heeft de milieucommissie dit initiatiefverslag opgesteld. Er zijn regels voor chemicaliën in de landbouw en op de werkplek, maar het heeft geen zin ons tot deze vrij gemakkelijk controleerbare gebieden te beperken, nu blijkt dat chemicaliën ook in onze vrije tijd, in kinderdagverblijven of op andere plaatsen waarvoor geen wetgeving bestaat, een schadelijke werking kunnen hebben.
Het uitgebreid gebruik van synthetische chemicaliën is een naoorlogs fenomeen. Ik zal nooit vergeten hoe in het Museum voor hedendaagse geschiedenis in Oost-Berlijn halfweg de jaren "70 de komst van de eerste lichtgroene, confectieblouse van kunststof met een tentoonstelling werd gevierd. Door de jaren heen heb ik mij met de Europese wetgeving inzake chemische stoffen beziggehouden en daarbij heb ik gepoogd de mannelijke bewindslieden te doen luisteren. Ik heb hun gevraagd of ze wisten dat deze stoffen hun voortplantingsvermogen kunnen beïnvloeden. Dit was blijkbaar een argument dat hen deed luisteren. Ik begin mijn verslag dan ook met een opsomming van alle mogelijke gevolgen voor mannen en heb het pas daarna over vrouwen en kinderen. Het voortplantingsvermogen is echter niet het enige wat bedreigd is. Wetenschappers spreken van een verzwakt immuunsysteem. De spermaproductie daalt, terwijl het aantal gevallen van teelbalkanker en borstkanker stijgt. Mensen doen allergieën op die hun validiteit verminderen en kinderen krijgen gedragsstoornissen die misschien te wijten zijn aan synthetische, chemische stoffen in het milieu. Er zijn ernstige gevallen bekend van verkeerd voorgeschreven geneesmiddelen, die de foetus in de baarmoeder beschadigden, maar waarbij de schade in sommige gevallen pas in de adolescentie tot uiting is gekomen. Er duiken ook andere soorten ziekten op en in de dierenwereld treedt een vervrouwelijking op, waarbij bijvoorbeeld een paar vrouwelijke meeuwen zich rond een nest vol steriele eieren verzamelen. Uit dierenproeven is gebleken dat minieme doses op een bepaald ogenblik in de zwangerschap noodlottig kunnen zijn, vanwaar de discussie over welke invloed het gevaarlijkst is: de dosis of het tijdstip waarop ze gegeven wordt.
De laatste tijd heeft de Commissie een aantal vage mededelingen gedaan over ftalaten in bijtringen voor baby's. Hier gaf het preventiebeginsel aanleiding tot een nationaal verbod in verschillende lidstaten, maar tot een EU-verbod kwam het niet. Men heeft het altijd over grenswaarden, ook al heerst er in dit geval twijfel over hun nut. Er zijn echter bitter weinig voorbeelden waarin de Commissie het preventiebeginsel hanteert, zoals nochtans in het Verdrag is voorzien.
De Commissie heeft in de voorbije maand toegegeven dat de risicobeoordeling niet goed werkt en dat kunnen wij alleen maar beamen, omdat slechts een beperkt aantal van de 100.000 chemische stoffen die reeds op de markt zijn, het voorwerp zijn geweest van een gezondheids- of milieubeoordeling. Het systeem werkt niet en daarom wijst de milieucommissie in haar verslag op de noodzaak van een generieke classificatie. Daarnaast vragen wij of het niet logischer zou zijn de bewijslast om te keren, zodat degene die een chemische stof op de markt wil brengen, ook de onschadelijkheid van de stof moet bewijzen. Dit zou de industrie stimuleren om meer informatie te verschaffen over haar eigen producten en deze beter te onderzoeken.
De bepalingen van het Verdrag van Amsterdam in verband met duurzaamheid en de nadruk op het preventiebeginsel bieden de mogelijkheid maatregelen te nemen in het belang van de gezondheid en het milieu, zodat een bepaalde chemische stof of een bepaalde soort slechts goedgekeurd kan worden als aan deze voorwaarden voldaan is. Wij stellen dan ook voor dat de Commissie een lijst opstelt van stoffen die de hormoonhuishouding kunnen verstoren. De Commissie moet de volledige EU-wetgeving doorlichten om te zien of zij voldoende middelen heeft om op te treden tegen de chemische stoffen die verstoringen van de hormoonhuishouding veroorzaken. De Commissie moet haar systeem voor risicobeoordeling eens duchtig door elkaar schudden en consequent generieke classificaties gebruiken. De Commissie moet voorstellen doen in verband met de omgekeerde bewijslast. De Commissie moet het onderzoek op bepaalde prioritaire gebieden steunen, bijvoorbeeld langetermijnstudies betreffende de zaadkwaliteit, onderzoek naar de oorzaak van het toenemend aantal gevallen van borstkanker en teelbalkanker. De EU moet het preventiebeginsel concreet toepassen en stoffen die kanker- en allergieverwekkend zijn en ook de luchtwegen irriteren, afschaffen. Tijdens de behandeling van dit verslag in de milieucommissie gaven de ambtenaren van de Commissie ons enkele zeer onvolledige antwoorden. Ik hoop dat de antwoorden die wij hier vanavond krijgen, duidelijker zullen zijn.

Pompidou
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, stoffen die verstoringen van de hormoonhuishouding veroorzaken zijn stoffen die vooral werken door de werking van natuurlijke hormonen na te bootsen of door hun stofwisseling te beïnvloeden. Het gaat voornamelijk om pesticiden en om bepaalde medicijnen.
Wat mij betreft, ik aarzel om de rapporteur onvoorwaardelijk te steunen, ook al heeft zij zich met een bijzonder moeilijk dossier beziggehouden. Waarom? Omdat de wetenschappelijke gegevens nog tegenstrijdig blijven en een gedegen analyse evenals een gedegen en onafhankelijke experimentele benadering nodig maken.
Als rapporteur voor advies namens de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie wil ik de nadruk leggen op het ontbreken van een direct, wetenschappelijk aangetoond verband tussen de blootstelling aan hormoonontregelaars en gevolgen voor de gezondheid. Vandaar het belang van grondig epidemiologisch onderzoek naar de blootgestelde bevolkingsgroepen, om zo het risico aan te geven op eventuele vormen van kanker, verstoringen van de hormoonhuishouding bij vrouwen, en de invloed op het vruchtbaarheidspercentage bij mannen, dat niet gebaseerd is op het aantal spermatozoïden, zoals alle onderzoeken momenteel aantonen, omdat dat onderhevig is aan individuele of seizoengebonden schommelingen, maar veeleer op de kwaliteit van het sperma. Vandaar ook de noodzaak van experimenteel onderzoek, uitgevoerd in laboratoria, om te zoeken naar synergie-effecten tussen verschillende stoffen, om een verband aan te kunnen tonen tussen dosis en gevolgen, want dat is de enige manier om aan te tonen dat er een rechtstreeks verband bestaat tussen de stoffen die de hormoonhuishouding verstoren en hun gevolgen voor de gezondheid.
Het inroepen van het preventiebeginsel moet in dit geval samengaan met het principe van een terugkeer naar experimenten en leiden tot het opzetten van een bewakingssysteem. In dat opzicht heb ik een aantal amendementen ingediend om te zorgen voor: een betere coördinatie tussen nationale initiatieven op het gebied van onderzoek, het opzetten van een onderzoeksnetwerk in samenwerking met het GCO, een betere vergelijkbaarheid van de resultaten dankzij een classificatiesysteem waardoor het mogelijk wordt in de preventie te voorzien die nodig is voor elke blootstellingsgraad.
Onafhankelijk van de redactionele amendementen in verband met aanbevelingen 7, 29 en 31 van de rapporteur zal ik een mondeling amendement indienen op aanbeveling 28 van de rapporteur, dat beoogt het bestaan van een verband tussen dosis en gevolgen aan te tonen, een onmisbare stap wanneer je je niet wilt beperken tot op vermoedens berustende argumenten en om de nodige maatregelen te nemen op basis van objectieve en onafhankelijke experimentele argumenten.

Kreissl-Dörfler
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling heeft zich in haar advies over dit bijzonder delicate thema bewust beperkt tot de schadelijke stoffen die afkomstig zijn uit de landbouw. Het gaat daarbij om plantenbeschermingsmiddelen die vaak tevens in opspraak zijn gekomen vanwege andere schadelijke effecten voor de gezondheid van de mens en het milieu. In haar verslag vermeldt de commissie een lijst, waarin 25 plantenbeschermingsmiddelen zijn opgenomen die in de Unie zijn toegelaten, maar die schadelijk worden geacht voor de hormoonhuishouding van mens en dier. Van vier andere stoffen, waaronder Atrazin en Diuron, is de hormonale werking reeds ondubbelzinnig vastgesteld. Deze stoffen moeten onverwijld uit de handel worden genomen. De goedkeuringsprocedures voor verdelgingsmiddelen dienen vlug te worden bijgewerkt en er dient een milieueffectevaluatie te komen ten aanzien van de hormonale werking van deze stoffen. Onze commissie heeft verzocht bij de goedkeuringsprocedure niet alleen rekening te houden met de hormonale werking van de verdelgingsmiddelen zelf, maar tevens te kijken naar het effect van de afbraakproducten en additieven. Met name additieven zoals weekmakers en emulgatoren staan in andere takken van de chemische industrie bekend voor hun schadelijke effect op het hormoonsysteem.
Vreemd genoeg stelt de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling hogere eisen inzake het gebruik van verdelgingsmiddelen dan de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming. Ik hoop dat in de plenaire vergadering zal worden ingegaan op de amendementen die wij nogmaals hebben ingediend, opdat de globale verdeling van deze stoffen met schadelijk effect voor het hormoonsysteem wordt beperkt nadat gevolg is gegeven aan de dringende noodzaak van strengere goedkeuringsprocedures. Ik verzoek de Commissie en de lidstaten in geval van twijfel volgens het preventiebeginsel te handelen en verdelgingsmiddelen die schadelijk zijn voor de hormoonhuishouding uit de handel te nemen.
Graag had ik nog kort het woord gericht tot mijn collega Pompidou. Het lijkt wel of we eerst onderzoek moeten doen tot wij erbij neervallen vooraleer tot actie wordt overgegaan. Het is niet te geloven dat wij de put pas dempen als het kalf verdronken is. Uit deze overweging spoor ik het wetenschappelijk onderzoek ertoe aan om het sneller met ons eens te zijn over deze kwestie. Alleen onder die voorwaarde kan ik instemmen met het verslag van mevrouw Jensen.

Bowe
Mijnheer de Voorzitter, namens de socialistische fractie, wil ik allereerst de opmerkingen van de rapporteur onderschrijven. Zij heeft een zeer duidelijke evaluatie gegeven van de risico's van deze nieuwe chemische bedreiging. Ik wil, opnieuw namens de socialistische fractie, stellen dat wij morgen voor dit verslag stemmen en Europese actie verwachten met betrekking tot chemische stoffen die op hormonen lijken en waarvan gebleken is dat zij allerlei vreemde gezondheids- en voortplantingsproblemen bij vissen, vogels en andere in het wild levende dieren veroorzaken.
Deze chemische stoffen die hormoonontregelaars - en niet hormoonregelaars, zoals door sommigen wordt beweerd - worden genoemd, komen voor in veel verschillende plastics en talrijke andere producten, waaronder voedselverpakkingen, verf en pesticiden. Er bestaat een zekere bezorgdheid - waarvan de gegrondheid wordt aangetoond door degelijk wetenschappelijk onderzoek - dat deze chemische stoffen verantwoordelijk zijn voor een daling van de concentratie van spermatozoön bij mannen in veel westerse landen. De langetermijneffecten zouden zelfs nog ernstiger kunnen zijn, zoals hypospadie, niet-ingedaalde teelballen en een reeks voortplantingsproblemen bij zowel mannen als vrouwen, zodat er beslist maatregelen moeten worden genomen.
Veel van de chemische stoffen die aan het probleem ten grondslag kunnen liggen, zijn eerlijk gezegd niet degelijk getest. Wij weten niet zeker hoe groot hun invloed of wat het effect in werkelijkheid is. De eerste effecten tot dusver blijken eerder tijdens de ontwikkeling van de foetus dan bij volwassenen op te treden. De effecten die wij in de natuur hebben waargenomen zijn waarschijnlijk door water overgebracht en treffen vissen, schelpdieren, bepaalde vogels en andere dieren die zich met zeeleven voeden. Maar dat is nog geen reden om het voorzorgsbeginsel niet toe te passen en geen maatregelen te treffen ter bescherming van de mens.
Daarom hoop ik, namens de socialistische fractie, dat de Europese Commissie iets doet met de eisen in het onderhavige verslag, een lijst opstelt van stoffen waarvan bekend is dat zij op hormonen lijken, stappen neemt om dergelijke stoffen geleidelijk af te schaffen of het gebruik ervan te minimaliseren, wetgeving op het gebied van beheersing van verontreiniging en op het gebied van waterkwaliteit in ogenschouw gaat nemen, teneinde ervoor te zorgen dat deze stoffen tot een minimum worden beperkt of volledig verdwijnen uit het milieu, en zich inzet voor een onderzoeksprogramma waarbij wordt uitgezocht wat de werkelijke mechanismen van een verstoring van de hormoonhuishouding zijn.
Tot slot moeten wij erkennen dat niet alles in ons vermogen ligt en dat wij niet over een internationaal erkende bruikbare testmethode beschikken om vast te stellen op welke wijze chemische stoffen verstoringen van de hormoonhuishouding veroorzaken. Dat is de hamvraag waar de Commissie zo snel mogelijk, samen met Amerikaanse en Japanse onderzoekers, een antwoord op moet vinden.
De langetermijneffecten van deze chemische stoffen zijn beslist zeer ernstig, afgaande op het bewijs dat wij hebben gezien. Zij zijn moeilijk te voorspellen, maar uitgaande van de effecten die deze chemische stoffen op dieren met veel kortere levenscycli dan mensen hebben, is het duidelijk dat wij ons ernstig zorgen moeten maken en bereid moeten zijn om in actie te komen. Het Parlement blijft de andere Europese instellingen vragen maatregelen te treffen en op internationaal vlak het onmiskenbare wereldprobleem aan te pakken. De Europese Unie is een ideale uitvalsbasis hiervoor. Wij verzoeken de Commissie stappen te ondernemen.

Valverde López
Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat het belangrijk is om er met het oog op de publieke opinie nogmaals op te wijzen dat het hier gaat om een verslag van dit Parlement, en dat dit Parlement geen wetenschappelijk maar een politiek orgaan is, en hetgeen wij doen is onze bezorgdheid overbrengen aan de Europese Commissie, zodat deze kan nagaan of onze bezorgdheid om het milieu terecht is of niet. Dit is de eerste nodige verduidelijking.
Ten tweede ben ik het eens met de toelichting en opmerkingen van collega Pompidou: we kunnen deze dingen niet kenbaar maken aan de bevolking voor er voldoende wetenschappelijk onderzoek naar is gedaan. Ook kunnen we de schuld in de loop van dit debat niet, zoals we graag zouden willen en vaker hebben geprobeerd, geheel of gedeeltelijk bij de pesticiden leggen. Het is echter wel belangrijk dat we er bij de Commissie op aandringen dat ze al haar wapens in de strijd gooit. Er moet natuurlijk wel actie in dezen worden genomen in het vijfde kaderprogramma.
Ook denk ik dat we niet moeten vergeten erop te wijzen dat er onafhankelijke onderzoeksgroepen binnen de Europese Unie zijn die al enige jaren werkzaam zijn op dit gebied. Ik ben docent aan de Universiteit van Granada en ik heb vastgesteld dat de Faculteit Medicijnen van Granada al meer dan tien jaar over een uitstekende groep onderzoekers beschikt die zich bezighoudt met deze onderwerpen en ook enkele producten die niet in deze resolutie worden vermeld, namelijk producten die steeds meer worden gebruikt bij behandelingen in de orthodontie.
Afgezien daarvan ben ik van mening dat we in een resolutie geen algemene beweringen kunnen doen over de schadelijke gevolgen van chemische stoffen, want het zijn alleen deze standaardbeschuldigingen die blijven hangen. We mogen niet vergeten dat veel chemische stoffen positief zijn. Tegenwoordig worden veel Nobelprijzen op het gebied van medicijnen gegeven voor de ontdekking van de werking van traditionele producten zoals nitroglycerine, dat, en u bent daar goed van op de hoogte, mijnheer de Voorzitter, al jaren wordt gebruikt, en de ontdekking van de manier waarop dergelijke producten op de wanden van de bloedvaten inwerken, is een van de belangrijkste ontdekkingen van de laatste decennia geweest. We mogen dus niet overdrijven en alle chemische stoffen over een kam scheren.
Wat wel heel belangrijk is, is paragraaf 35 van de resolutie van onze rapporteur, waarin de Europese Commissie wordt verzocht de procedure van het op de markt brengen van chemische producten te herzien. Dit is mijns inzien een heel belangrijk punt.

Pompidou
Mijnheer de Voorzitter, ik vraag het woord voor een motie van orde om te voorkomen dat de vertolking door wie dan ook wordt uitgebuit. Mijn collega Valverde López heeft verwezen naar NO, wat in feite stikstofmonoxide is. Welnu, dat werd door de tolken vertaald, maar dat is niet hun fout, als nitroglycerine, en dat is een gevaarlijk explosief. We moeten het dus heel duidelijk zeggen, het is wel degelijk stikstofmonoxide dat ten grondslag ligt aan de Nobelprijs, en niet nitroglycerine.

De Voorzitter
Mijnheer Pompidou, het Parlement is geen wetenschappelijk instituut, maar een politieke instelling.

Watson
Mijnheer de Voorzitter, er zijn meer dan 100.000 synthetische chemische stoffen in gebruik en bij slechts een fractie ervan is onderzocht of zij verstoringen van de hormoonhuishouding veroorzaken. Een aantal chemische stoffen dat wel is onderzocht, is verboden in het Westen maar wordt nog steeds in ontwikkelingslanden gebruikt.
Waarom vormen zij een reden tot bezorgdheid? Zij verwoesten cellen die natuurlijke hormonen produceren. Zij zijn schadelijk voor de voortplanting. Zij beïnvloeden het lichaamsgewicht en de lichaamstemperatuur. Het allerbelangrijkste is dat wij weten dat de negatieve gevolgen van moeder op kind overgaan.
Deze stoffen worden aangetroffen in industrieafval, pesticiden, wasmiddelen, plastics, conserven en verzorgingsproducten. Wij weten welke effecten zij op dieren kunnen hebben. Bij de Grote Meren zijn gevallen van hormonale schade vastgesteld bij 16 verschillende diersoorten. In het Verenigd Koninkrijk, zoals de heer Bowe heeft aangegeven, is hormonale schade vastgesteld bij vissen en slakken. In de Verenigde Staten hebben alligators hormonale schade opgelopen. De mens wordt ook via bepaalde wegen aan deze chemische stoffen blootgesteld: via de baarmoeder, via borstvoeding, via het drinken van besmet water, door opname via de huid van shampoos en dergelijke en door inademing en opname van pesticiden. Wij hebben nog geen concreet bewijs dat zij negatieve gevolgen hebben voor mensen, maar er zijn wel veel aanwijzingen, zoals de daling van de concentratie van spermatozoön en de toename van het aantal testikel- en borstkankergevallen.
In december 1996 beweerde de Commissie dat er geen reden voor paniek was. Ik betwijfel het. De liberaal-democraten in dit Huis steunen dit verslag, en met name het verzoek om een voorzichtige benadering, het verzoek om meer onderzoek en de gevolgen voor de kredieten voor het vijfde kaderprogramma, alsmede de noodzaak van internationale samenwerking. Wij feliciteren mevrouw Jensen met dit initiatief. Wij zijn van mening dat het onze plicht is ten opzichte van de volgende generaties nu stappen te ondernemen, teneinde ervoor te zorgen dat deze chemische stoffen niet nog meer worden verspreid.

Breyer
Mijnheer de Voorzitter, beste collega´s, ook wij feliciteren mevrouw Jensen met haar verslag. Het is zeer belangrijk dat het Parlement het initiatief eindelijk in eigen handen heeft genomen. De Commissie wekt namelijk de indruk haar kop in het zand te steken en heeft een passieve houding tegenover de problemen aangenomen. Er moet dringend op Europees niveau worden gehandeld, vooral in het licht van de uiterst alarmerende feiten. Wij worden steeds weer verrast door nieuwe schokkende meldingen. Zo weten wij ondertussen dat weekmakers ook in de voedselketen terecht kunnen komen, aangezien zij kunnen worden opgenomen door vethoudende levensmiddelen. Bovendien zijn wij op de hoogte van het verontrustende feit dat deze endocriene stoffen kankerverwekkend zijn. Wij zijn er ons van bewust dat het gebruik van PVC eindelijk op Europees niveau moet worden afgeschaft.
De manier waarop de Commissie de gegevens over ftalaten in kinderspeelgoed behandelt, is ronduit gezegd schandalig. Al sinds februari is bekend dat men hier te maken heeft met tenminste 3 zeer toxische stoffen. Desondanks heeft de Commissie nog niets ondernomen. De onderzoeksresultaten worden integendeel gemanipuleerd. Sterker nog, de onderzoeksmethoden worden aangepast zodat de Commissie niets doet. Deze situatie is onaanvaardbaar. Niet alleen is dit in tegenstelling met het preventiebeginsel, maar de gezondheid van kinderen wordt ook nog eens op onverantwoorde manier op het spel gezet. In het licht daarvan hebben wij aan het verslag van mevrouw Jensen de eis toegevoegd dat deze uiterst toxische ftalaten onverwijld uit de handel worden genomen. Wij zijn niet eens aangewezen op deze ftalaten aangezien er alternatieven bestaan. Bij deze gelegenheid wil ik de collega's er alvast op wijzen dat wij een hoofdelijke stemming zullen aanvragen. Het is namelijk van prioritair belang dat wij de Commissie nu sterker onder druk zetten. Bovendien zullen wij eisen dat deze stoffen worden geëtiketteerd tot PVC volledig uit de handel is genomen. Wij zien daarin een belangrijke stap. De consument zal zich zo tenminste kunnen informeren over de gevaren, waardoor de druk op de industrie, om ook daadwerkelijk naar alternatieven te streven, nog wordt verhoogd.

Graenitz
Mijnheer de Voorzitter, toen ik kind was werd Oostenrijk bezet door vier machten. Om van één sector naar een andere te gaan was men ertoe verplicht een identiteitskaart te tonen. Bovendien werd men, wanneer men zoals ik in de Amerikaanse sector leefde, bij de terugkeer met DDT behandeld. Dat gebeurde meermaals per dag en een groot aantal mensen moest dit lot ondergaan. Men heeft toen alleen het kortstondige effect van het middel gezien, namelijk dat DDT de vlooien, luizen en ander ongedierte waarmee Europa na de oorlog werd geteisterd doodde. Wat men toen niet zag en waaraan ook vandaag niet altijd genoeg aandacht wordt besteed, is het feit dat chemicaliën ook uitwerkingen op de lange termijn hebben. In het licht daarvan wil ik mevrouw Jensen hartelijk danken voor haar verslag. Zij heeft het Parlement, het publiek en hopelijk ook de Commissie duidelijk gemaakt dat het toelaten van chemicaliën een denkproces op lange termijn vereist. Het effect van chemicaliën op de natuur, de dierenwereld en, niet te vergeten, op de mens kan vaak pas na een paar jaar of zelfs decennia worden vastgesteld.
Tegenwoordig heerst een verbod op een deel van de chemicaliën die 30 tot 40 jaar geleden werden gebruikt. Veel andere worden echter nog steeds gebruikt. Wij beschikken niet over de nodige middelen om deze chemicaliën te testen, noch over passende etikettering. Bovendien zijn er geen internationale overeenkomsten over het afzien van het gebruik van chemicaliën. Dat is uitermate belangrijk aangezien veel schadelijke stoffen via de lucht of het water worden overgedragen. Er wordt momenteel op internationaal niveau onderhandeld over moeilijk afbreekbare chemicaliën, met als doel een lijst op te stellen van chemicaliën waarvan het gebruik zo snel mogelijk moet worden afgeschaft. Mag ik de Commissie verzoeken deze lijst voorlopig open te houden, om de chemicaliën die momenteel worden onderzocht en waarvan een schadelijk effect op het endocriene systeem van dier, en vermoedelijk ook mens, vast te stellen is nog op te kunnen nemen?
In de Europese Unie wordt het preventiebeginsel hoog in het vaandel gedragen, zoals mondeling telkens weer wordt bevestigd. De tijd is echter gekomen om dit preventiebeginsel daadwerkelijk te verankeren in de wetgeving betreffende veiligheid op het werk, veiligheid van de consument en milieuveiligheid. Met name moet er meer onderzoek komen om de schadelijke gevolgen voor de gezondheid, die nu al merkbaar zijn, in overeenstemming met het preventiebeginsel in te perken.

Poggiolini
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, verschillende publicaties hebben aangetoond dat de emissie in het milieu van bepaalde chemische stoffen, onder de honderden die bekend zijn, zeer ernstige gevolgen voor mens en dier kan hebben, daar zij interfereren met de hormoonhuishouding. Deze stoffen, waaronder bestrijdingsmiddelen, DDT en hun derivaten - industriële producten, medicijnen - en verontreinigde stoffen in het algemeen, die door de OSPAR-Conventie - Conventie tot bescherming van het mariene milieu in het noordoostelijk deel van de Atlantische Oceaan - of door de werkgroep van de OESO als schadelijk worden aangemerkt of waarvan vermoedens daaromtrent bestaan, hebben een gelijksoortige werking als natuurlijke hormonen waardoor ze het natuurlijke evenwicht van het organisme verstoren. Volgens de huidige stand van de wetenschap hebben er zich zorgwekkende verschijnselen voorgedaan: vissen die in de loop van hun leven van geslacht veranderen, aanzienlijke toename van steriliteit bij de man veroorzaakt door een sterke vermindering van het aantal èn van de kwaliteit van de spermatozoa, een enorme verspreiding in grote lagen van de bevolking van verstoringen van de schildklier en van andere hormonale organen, alsook het optreden van kanker bij de man. Met name is een toename van zaadbal- en prostaatkanker geconstateerd die niet op andere wijze verklaarbaar is. Niet alle deskundigen zijn het er echter over eens dat er een rechtstreeks verband bestaat tussen blootstelling aan deze stoffen en genoemde verschijnselen. Daarom dient er, uiteraard rekening houdend met de internationale publicaties die reeds op dit gebied zijn verschenen, een onderzoeksstrategie op Europees niveau te worden opgesteld die gericht is op het verdiepen van de kennis van zowel de spermakwaliteit als van het zenuwstelsel, de cellulaire veranderingen en de invloed van dergelijke stoffen op de endocriene klieren bij de mens en op de daaruit voortvloeiende verstoringen met betrekking tot de kwaliteit en kwantiteit van de geproduceerde hormonen.
De Commissie moet dan ook garanderen dat elk chemisch product van een etiket wordt voorzien waarop in eenvoudige en begrijpelijke taal vermeld staat welke milieuvreemde stoffen het bevat en tot welke risicocategorie deze behoren.
Ik sluit af met een compliment aan de rapporteur, mevrouw Jensen, voor het uitstekende werk dat zij heeft verricht en ik spreek de hoop uit dat de resolutie met ruime meerderheid van stemmen wordt aangenomen.

Tannert
Mijnheer de Voorzitter, beste dames en heren, onze collega Jensen moet worden aangerekend dat zij de aandacht op een belangrijke kwestie heeft gevestigd, en goede voorstellen heeft gedaan die het debat aanwakkeren. Wij mogen echter niet uit het oog verliezen dat de empirische gegevens waarop wij ons hier baseren vaag zijn en tegenstrijdigheden bevatten. Ik druk mij iets sterker uit dan collega Breyer, die van een shockerende empirische basis sprak. Daaruit kan worden afgeleid dat gecoördineerd onderzoek dringend noodzakelijk is. Ik ben het eens met collega Valverde López dat het voor de EU nu vooral zaak is in het vijfde kaderprogramma voor onderzoek desbetreffende onderzoeksprioriteiten op te nemen. Als rapporteur voor dit programma zal ik mij hiervoor inzetten. De Raad heeft de verschillende programma's naar verluidt reeds goedgekeurd, ondanks het feit dat het kaderprogramma helemaal nog geen rechtskracht heeft. Ik hoop dat dit slechts een gerucht is.
Het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek zou als coördinerend hoofdbureau voor dit onderzoek kunnen dienen en toe kunnen zien op het opzetten van een Europees onderzoeksnetwerk. Bovendien is het van wezenlijk belang dat de Commissie, zo mogelijk in overeenstemming met de OESO, zorgt voor een voorlopige definitie van de factoren die het endocriene systeem verstoren, zodat de vergelijkbaarheid van de empirische gegevens beslissend wordt verbeterd. De Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie heeft daarom uiterst nauwkeurig advies uitgebracht, waaraan de ten principale bevoegde commissie jammer genoeg slechts aarzelend gevolg heeft gegeven. Ik wil collega Pompidou uitdrukkelijk danken voor het feit dat hij een aantal goede voorstellen die wij hadden gedaan weer te berde heeft gebracht.
Hieruit blijkt de klemmende noodzaak tot gecoördineerd onderzoek. Overdreven activiteit op dit gebied is zowel met betrekking tot de economie als tot het milieu contraproductief. Daar moeten wij voor oppassen, zonder echter uit het oog te verliezen dat wij tot actie over moeten gaan.

Heinisch
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, chemische stoffen die in het milieu terechtkomen kunnen een oorzaak zijn van storingen in de hormoonhuishouding. Het is daarom van prioritair belang onderzoek in te stellen naar hun effect op het endocriene systeem. Wanneer onderzoek schadelijke effecten uitwijst, dienen de betreffende stoffen onvoorwaardelijk te worden verboden of te worden vervangen. Dergelijke voorzorgs- en tegenmaatregelen dienen echter te zijn gebaseerd op een wetenschappelijke risicobeoordeling. Momenteel bestaat er echter nog geen ondubbelzinnig wetenschappelijk bewijs van de schadelijke invloed van chemische stoffen op het hormoonsysteem. Ik heb amendementen ingediend bij de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie, alsmede de Commissie rechten van de vrouw, waarmee ik heb geprobeerd de nadruk op deze kwestie te leggen. Derhalve moet de Commissie naar mijn mening een globaal onderzoeksbeleid uitstippelen om de onzekerheid rond de kwestie van de ontregeling van de hormoonhuishouding weg te nemen.
Maatregelen die slechts zijn gefundeerd op vermoedelijke causale verbanden zijn noodgedrongen van twijfelachtige natuur. Laat ons daarom ondanks alle bezorgdheid het hoofd koel houden. Overdreven bedrijvigheid moet worden vermeden. Veeleer dienen wij onze energie te concentreren op het uitbreiden van onze huidige wetenschappelijke kennis, op basis waarvan wij vervolgens gerichte maatregelen kunnen treffen ter bescherming van de gezondheid. De mondige burger in de EU heeft recht op een dergelijke aanpak. Het ligt namelijk niet in onze bedoeling deze burger bang te maken. Wij willen daarentegen informatie verstrekken en de bescherming van zijn gezondheid prioriteit toekennen.

Kinnock, Neil
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik de waardering van de Commissie uitspreken voor het initiatief van het Parlement tot behandeling van de kwestie van de ontregeling van de hormoonhuishouding en voor het werk van de rapporteur, mevrouw Jensen. Ik wil het Huis er tevens van verzekeren dat de hier - tijdens het gehele debat - geuite bezorgdheid, en natuurlijk in het verslag-Jensen, wordt gedeeld door de Commissie.
De vermoedens betreffende de nadelige gevolgen voor de gezondheid van mens en dier van blootstelling aan specifieke chemische stoffen dient door wetenschappers te worden onderzocht, teneinde de aanvullende benodigde informatie te verkrijgen. Zij dienen tevens beoordeeld te worden door beleidsmensen die zich inzetten voor het voorzorgsbeginsel. De Commissie zal derhalve een beleid inzake hormoonontregelaars voorstellen, en zij kan in dit stadium de onderhavige ontwerp-resolutie in grote lijnen overnemen, waarin wordt verzocht om verbetering van het onderzoeksbeleid, verbetering van het juridische kader, verstrekking van informatie aan het publiek en deelname aan gezamenlijke inzet op internationaal vlak om de problematiek aan te pakken.
Zoals duidelijk wordt gemaakt in het verslag-Jensen, is onderzoek uiteraard van vitaal belang als wij beter inzicht in de kwestie van de ontregeling van de hormoonhuishouding willen krijgen. De Commissie werkt al nauw samen met de lidstaten en de OESO om tot een geharmoniseerde aanpak te komen van het aan een streng onderzoek en aan tests onderwerpen van chemische stoffen die verstoringen van de hormoonhuishouding veroorzaken.
Daarnaast worden er al projecten gefinancierd in het kader van het vierde kaderprogramma O&O, zoals reeds tijdens het debat naar voren is gebracht, en het thema zal aan bod komen in de prioriteiten van het verwachte vijfde kaderprogramma. De Commissie speelt tevens een belangrijke rol bij het samenbrengen van onderzoekers van verschillende projecten, teneinde informatie uit te wisselen en werkzaamheden te coördineren.
Met het oog op de regelgeving is het natuurlijk noodzakelijk te overwegen het beleid op degelijk wetenschappelijk advies te baseren en middelen te verschaffen om snel en doeltreffend op bepaalde aangelegenheden te reageren als er op korte termijn bewijs aan het licht komt. De Commissie kan derhalve haar steun betuigen aan de verzoeken in de ontwerpresolutie om de adequaatheid van de bestaande wetgeving te onderzoeken en, zo nodig, te overwegen de wetgeving - waar nodig - aan te passen, teneinde de ontregeling van de hormoonhuishouding aan te pakken. Evenzo verwachten wij - op basis van het voorzorgsbeginsel - dat het nodig zal zijn de wetenschappelijke comités van de Commissie te raadplegen voor een onafhankelijk wetenschappelijk advies ingeval van directe of indirecte blootstelling van de consument aan chemische stoffen die mogelijk verstoringen van de hormoonhuishouding veroorzaken. De wetenschappelijke comités hebben natuurlijk de taak om onafhankelijk wetenschappelijk advies te geven en niet om regelgevende activiteiten in de lidstaten te coördineren.
Voortbordurend op het punt van de verbetering van het juridisch kader, zijn er een aantal ideeën, zoals voorstellen voor etiketteringsvoorschriften en risico-analyse, die daadwerkelijk worden overwogen binnen het algehele beleid inzake chemische stoffen. Er moet tevens aan herinnerd worden dat overeengekomen testmethoden een eerste vereiste zijn voor juridische stappen, zoals het voorgestelde amendement op richtlijn 91/414/EEG betreffende gewasbeschermingsmiddelen, en de opstelling van een definitieve lijst van stoffen die verstoringen van de hormoonhuishouding veroorzaken.
In internationale context bestaat er duidelijk behoefte aan coördinatie, teneinde middelen te bundelen, dubbelwerk te voorkomen en de harmonisatie van regelgevende stappen te vergemakkelijken, waarbij terdege rekening gehouden moet worden met de omstandigheden in de internationale handel. Hiertoe heeft de Europese Gemeenschap in juni 1998 een protocol met betrekking tot moeilijk afbreekbare organische stoffen (POP's) ondertekend overeenkomstig de in 1979 gesloten ECE-overeenkomst inzake grensoverschrijdende luchtverontreiniging over lange afstand. De Gemeenschap neemt momenteel deel aan internationale onderhandelingen voor een mondiaal instrument met betrekking tot POP's.
De Commissie speelt ook een actieve rol bij verscheidene met onderzoek verband houdende internationale initiatieven, samen met organisaties als de Wereldgezondheidsorganisatie, het milieuprogramma van de VN, de OESO en met vertegenwoordigers van de Verenigde Staten en Japan onder auspiciën van het intergouvernementele forum inzake chemische veiligheid.
Voorts is de kwestie van de ontregeling van de hormoonhuishouding - volgens de onlangs door de Europese Unie en de Verenigde Staten ondertekende overeenkomst inzake de coördinatie van wetenschap en technologie - vastgesteld als een van de vier prioritaire projecten.
Zoals het Huis wel zal verwachten, steunt de Commissie het verzoek in het verslag-Jensen om effectieve informatie voor het publiek. Het spreekt vanzelf dat het beeld dat het publiek heeft van de risico's soms verschilt van dat van de wetenschappers, en in het geval van de hormoonontregelaars kan de bezorgdheid van het publiek tot op zekere hoogte veroorzaakt worden door een gebrek aan duidelijke en begrijpelijke informatie over de kwestie alsook over de stappen die worden ondernomen om deze aan te pakken. Het is derhalve zaak betrouwbare informatie voor het publiek via passende kanalen efficiënter en doeltreffender beschikbaar te maken, zoals ook in het verslag wordt aanbevolen.
Tot slot wil ik het Parlement verzekeren dat de Commissie aanbevelingen voor korte-, middellange- en langetermijnacties in ogenschouw zal nemen die gericht zijn op de in de ontwerpresolutie naar voren gebrachte kernpunten. Ik wil nogmaals dank betuigen aan het Huis, en aan mevrouw Jensen voor haar uitstekend verslag en de door haar geboden gelegenheid om een steeds belangrijker wordende kwestie te bespreken, en niet alleen in het Huis, maar - naar ik hoop - ook daarbuiten, bij het grote publiek, dat vanzelfsprekend zeer geïnteresseerd is in deze kwestie.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Biodiversiteit
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0347/98) van de heer Sjöstedt, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming, over de mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement betreffende de strategie van de Europese Gemeenschap inzake biodiversiteit (COM(98)0042 - C4-0140/98 - SEC(98)0348 - C4-0155/98).

Sjöstedt
Mijnheer de Voorzitter, de verarming van de biodiversiteit is een van de grootste milieuproblemen waar wij een oplossing voor moeten vinden. Er zijn op dit moment helaas geen aanwijzingen dat de bedreiging en de directe uitroeiing van onze gewas- en diersoorten afneemt. Integendeel, de situatie op dit gebied is vandaag de dag zeer ernstig. Om deze problemen aan te pakken heeft men binnen de VN het Verdrag inzake biologische diversiteit opgesteld. Dat is ondertekend door zowel de vijftien lidstaten van de EU als door de Unie zelf. Op dit moment bereiden alle lidstaten van de Unie speciale actieplannen voor om te voldoen aan de omvangrijke verplichtingen die het verdrag met zich meebrengt. De actieplannen verschillen enigszins van land tot land, maar alle landen zijn ermee bezig.
Wat nu voor ons ligt, zijn de voorstellen van de Commissie voor de beleidsstrategie van de EU om te voldoen aan de verdragsverplichtingen. Mijn verslag is een reactie op desbetreffende mededeling. Uiteraard en terecht concentreert deze zich op EU-beleidsgebieden. Er bestaat immers een soort gedeelde competentie tussen de lidstaten en de Europese Unie. Een rode draad, een basisgedachte van deze mededeling is de opvatting dat het streven naar handhaving van de biodiversiteit een geïntegreerd deel van het overig beleid moet zijn. Ik wil graag het belang hiervan benadrukken, omdat bescherming op slechts enkele beleidsterreinen - zelfs als wij voldoen aan de habitat-richtlijn en andere zeer belangrijke zaken - volstrekt onvoldoende is om te voldoen aan de eisen uit het verdrag.
In de mededeling wordt voorgesteld dat er speciale actieplannen komen op vijf terreinen. Het gaat daarbij om natuurlijke hulpbronnen, inclusief de habitat- en vogelrichtlijnen, landbouw, visserij, regionaal beleid en ruimtelijke ordening, en ontwikkeling en economische samenwerking. Over het geheel genomen vind ik de mededeling van de Commissie een goed werkstuk. Het is van goede kwaliteit, er worden goede maatregelen voorgesteld, het uitgangspunt is goed, maar het is tegelijkertijd erg algemeen gehouden. Eerlijk gezegd komt het moeilijke nu pas, nu een en ander moet worden verwezenlijkt. Men kan stellen dat er in de politiek twee manieren zijn om iets niet te doen. De ene manier is er niet toe te besluiten, de andere is er wel toe te besluiten maar het alsnog niet uit te voeren. En als men andere delen van het werk van de Commissie nader bekijkt, dan dreigt het heel wat moeilijker te worden als het erom gaat woorden in daden om te zetten, de consequenties te aanvaarden van wat hier staat. Daarom denk ik dat de eigenlijke aanpak, de manier waarop men straks te werk gaat, van cruciaal belang is, evenals een goede follow-up. Dat betekent dat de actieplannen die nu worden opgesteld zeer concreet moeten zijn, dat er tijdschema's in moeten worden opgenomen, dat ze bijvoorbeeld ook bij voorkeur gekoppeld moeten worden aan extra bedreigde soorten. Het is ook nodig dat er volledig dekkende actieprogramma's komen. Wij missen op zijn minst twee gebieden in de mededeling van de Commissie. Er staat namelijk dat men het niet nodig vindt actieplannen op te stellen op het gebied van vervoer en energie. Daarbij wordt verwezen naar strategieën inzake klimaat- en verzuringsvraagstukken, maar dat is onvoldoende. Als rapporteur deel ik u mee dat onze unanieme parlementaire commissie graag ook op deze twee gebieden actieplannen wil zien.
Wij willen verder dat de Commissie verslag uitbrengt aan ons in het Parlement, zodat wij niet alleen controle maar ook invloed hebben op de verdere werkzaamheden, die dan ook periodiek moeten worden geëvalueerd. Wij zouden ook graag zien dat er een open proces komt, waarin milieugroeperingen en nationale deskundigen invloed hebben op de ontwikkeling van actieplannen. In dit verband heb ik twee directe vragen aan de commissaris. De eerste vraag betreft de verslaggeving. Welke invloed krijgt het Parlement op de actieplannen; worden die aan ons voorgelegd, zodat wij er in de toekomst invloed op kunnen uitoefenen? De andere vraag betreft het vervoers- en energieterrein. Bent u bereid ook op die gebieden actieplannen te maken?
Als ik dan nog even op de politieke inhoud inga, is het grootste probleem met het EU-beleid op dit gebied dat grote delen van het beleid van de Unie op centrale gebieden zoals landbouw, vervoersnetwerken en visserij, vandaag de dag direct schadelijk zijn voor de biodiversiteit. Veel van wat wij doen is regelrecht destructief in verhouding tot onze verplichtingen krachtens het Verdrag. De belangrijkste taak is dan natuurlijk ook dit beleid te wijzigen.
Een speciale verantwoordelijkheid hebben we in verband met de uitbreiding van de EU. We weten dat veel gebieden in Oost-Europa op dit moment een enorm rijke biodiversiteit kennen. De grootste rijkdom in Europa is vandaag de dag te vinden in veel van de landen die het lidmaatschap van de Unie hebben aangevraagd. Er zijn ook grote risico's aan de integratie verbonden. Dat deze landen zo'n rijke biodiversiteit kennen, hangt deels samen met een lager ontwikkelingsniveau, bijvoorbeeld op landbouwgebied. Een van de grootste gevaren is dat wanneer deze landen nu hun landbouwbeleid moeten omgooien, wat voor veel van deze landen een gigantische en drastische omschakeling betekent, grote delen van de biologische diversiteit rechtstreeks worden bedreigd. Men moet dus zeer voorzichtig zijn, wil dit niet gebeuren. Wij vinden verder dat men ook voorzichtiger moet zijn wat de investeringen in de infrastructuur betreft, bijvoorbeeld de manier waarop de EIB geld uitleent aan de lidstaten. Wij willen dat er ook rekening wordt gehouden met verschillende delen van het verslag op een aantal gebieden die ik hier nu niet verder kan behandelen.

Trakatellis
Mijnheer de Voorzitter, de natuur wordt gekenmerkt door een ongelooflijke verscheidenheid. Zij uit zich in duizenden levensvormen. Biodiversiteit is het resultaat van het dynamisch evenwicht tussen deze verschillende levensvormen en tussen de verschillende ecosystemen. Biodiversiteit is onderdeel van het natuurlijk erfgoed van de mens en tevens een belangrijke economische hulpbron. Zij is uitermate belangrijk voor de levenskwaliteit van de mens en voor met name zijn recreatie.
Helaas is het dynamisch evenwicht tussen de verschillende levensvormen op onze planeet door menselijke activiteiten verstoord. Door deze activiteiten wordt de biodiversiteit in de afgelopen jaren steeds sterker aangetast. Wij hebben echter wel degelijk mogelijkheden om hier iets aan te doen. Men moet in eerste instantie gaan kijken wat de oorzaken van de verstoring van de ecosystemen zijn en daarna moet men proberen deze te verhelpen. Daarvoor moeten echter stimulansen worden geboden.
Als wij een harmonische relatie willen garanderen tussen economische ontwikkeling en biodiversiteit moet er zowel op communautair als op mondiaal vlak een strategie worden uitgewerkt voor het beheer van de biodiversiteit. Een dergelijke strategie is niet alleen een uitermate belangrijke factor in het door de Gemeenschap voorgestane model van duurzame ontwikkeling, maar wordt ook uitdrukkelijk vermeld in de internationale overeenkomst inzake biodiversiteit. Daarom moet de Gemeenschap in het kader van Agenda 2000 ervoor zorgen dat een dergelijke strategie onderdeel wordt van haar beleidsvormen.
Ons beleid zal zich moeten toespitsen op met name vier hoofdthema's:
Ten eerste instandhouding en duurzaam gebruik van de biodiversiteit. De instandhouding van de ecosystemen en van alle daarin voorkomende levensvormen is een absolute voorwaarde voor de bescherming van de biodiversiteit. Natuurlijk moet men de onbeschermde gebieden helpen met specifieke maatregelen zowel in situ als ex situ .
Ten tweede moet men zorgen voor een juiste verdeling van de voordelen die voortvloeien uit het gebruik van genetische hulpbronnen. Men zal een rechtskader in het leven moeten roepen voor het gebruik van genetische hulpbronnen. Dit zal ook voor de verdeling van de daarmee verband houdende voordelen een belangrijke stimulans zijn. Tegelijkertijd zal men moeten onderzoeken welke positieve of ontmoedigende financiële maatregelen kunnen worden getroffen.
Tot slot wil ik slechts nog het derde en vierde thema noemen: onderzoek, toezicht en uitwisseling van informatie enerzijds en opleiding, scholing en voorlichtingscampagnes anderzijds. Kortom wij moeten proberen duidelijk te maken hoe belangrijk biodiversiteit voor de toekomst van de mensheid is. Biodiversiteit is een bron van economische en ecologische rijkdom voor de mens en een uiterst belangrijke factor voor het leven op onze planeet.

Langenhagen
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, de onderhavige mededeling van de Commissie over een actieplan voor het behoud van de biodiversiteit is te beknopt met betrekking tot de visserij. De Commissie visserij heeft bij de ten principale bevoegde Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming derhalve de volgende conclusies voor opneming in haar resolutie ingediend.
Met name verzoekt de Commissie visserij de Commissie een wetenschappelijke werkgroep in te stellen die een actieplan uit moet stippelen voor onderzoek naar de wisselwerking tussen de visserij en de maritieme ecosystemen. Daarmee onderstrepen wij de noodzaak van een plan voor biodiversiteit in de visserij, zulks om sectoriële belangen te vermijden en om een vollediger integratie van de milieuaspecten in de visserijsector zeker te stellen.
Voorts doen wij een beroep op de Commissie bij haar beheer van de visbestanden gebruik te maken van het preventiebeginsel, zoals omschreven in de VN-Overeenkomst betreffende sterk migrerende vissoorten en grensoverschrijdende visbestanden. Wij dringen erop aan dat alle regionale instanties voor visserijbeheer in de EU dezelfde aanpak hanteren. Wij verwachten dat de overeenkomsten op het gebied van de visserij, die de Gemeenschap heeft ondertekend, duurzaam strengere maatregelen betreffende de instandhouding van de visbestanden bevatten. Wij verzoeken de Commissie uiteen te zetten hoe de doelstellingen zoals omschreven in de biodiversiteitsstrategie kunnen worden gerealiseerd, en verwachten dat wij bij het overleg worden betrokken.
Met het oog op handhaving van onze visbestanden en het waardevolle levensmiddel vis dient er onverwijld een duurzame milieuvriendelijke strategie te worden uitgestippeld en uitgevoerd, die de verantwoordelijkheid van de mensen die werkzaam zijn in de visserij onderstreept, De huidige onderzoeksresultaten op dit gebied zijn in ieder geval ontoereikend.

Kreissl-Dörfler
Mijnheer de Voorzitter, onze aarde telt naar schatting 20 tot 30 miljoen verschillende levensvormen. Daarvan zijn er pas 1, 4 miljoen daadwerkelijk ontdekt en wetenschappelijk beschreven en men schat dat 1, 5 miljoen levensvormen in de komende 25 jaar zullen zijn uitgeroeid. Zoals u ziet is de situatie uiterst kritisch. Er moet eindelijk iets worden ondernomen. In het licht daarvan begrijpen wij in de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling dan ook hoegenaamd niet dat de Raad de door het Parlement en de Commissie aangenomen verordening betreffende het in de handel brengen van plantensoorten nog steeds niet heeft ondertekend. Ook het feit dat de Commissie de samenwerking tussen de nationale programma's van de lidstaten, de genenbanken en de activiteiten van de informele sector slechts halfslachtig, ingewikkeld en ondoelmatig heeft gesteund lijkt ons onbegrijpelijk. Zelfs binnen DG VI wordt overwogen het enige geïntegreerde programma voor de instandhouding, de karakterisering, de verzameling en het gebruik van genetische hulpbronnen in de landbouw na 1999 te laten aflopen!
Voor het behoud van de diversiteit van de agrarische ecosystemen is echter bevordering van extensieve landbouwmethoden en van de biologische landbouw vereist. In tegenstelling tot de huidige situatie waarbij aan de projecten steeds minder financiële middelen en personeel worden toegewezen, dienen bovendien communautaire initiatieven te worden uitgevoerd en dient doelmatige steun aan projecten te worden verleend, met name in het kader van Agenda 2000. De kandidaat-lidstaten beschikken nog over een zeer grote biodiversiteit. Het is onze plicht ook deze zo snel mogelijk te bevorderen en te steunen door de programma's uit te breiden naar deze staten.
Mijn collega Graefe zu Baringdorf heeft de twee laatste adviezen van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling opgesteld, en aan mij is de eer en het genoegen toegekomen als plaatsvervanger mijn standpunt hierover mede te delen.

Tamino
Mijnheer de Voorzitter, zoals de voorgaande sprekers reeds hebben opgemerkt, wil ik nogmaals benadrukken dat uit de meest recente inventarisaties aangaande de verspreiding van verschillende soorten in hun natuurlijke leefmilieus is gebleken dat er, met name in Europa, een constante daling van de biodiversiteit plaatsvindt. De oorzaken van deze daling zijn heel goed bekend en moeten gezocht worden in bepaalde vormen van landbouw en het uiterst intensieve bodemgebruik, de versnippering van de natuurlijke habitats door infrastructuurwerken, met name vervoersinfrastructuur en urbanisatie, het massatoerisme en de vervuiling van water, lucht en grond.
Het is dan ook heel belangrijk dat, dankzij deze mededeling, het thema van de biodiversiteit, ter uitvoering van de overeenkomst terzake, in de communautaire beleidsvormen wordt geïntegreerd. Maar ondanks het feit dat het beleid inzake vervoer en toerisme rechtstreeks effect sorteert op het behoud van ecosystemen, wordt er in genoemde tekst gesteld dat er geen enkele noodzaak bestaat tot het verwezenlijken van speciale actieprogramma's op het gebied van vervoer en toerisme, "aangezien de ontwikkeling en uitvoering van de communautaire strategieën inzake klimaatverandering en verzuring... in combinatie met de toepassing van adequate milieu-effectbeoordelingsprocedures moeten volstaan om de biodiversiteitsdoelstellingen op deze gebieden te realiseren" . Een dergelijke keuze verhindert enerzijds de verwezenlijking in genoemde sectoren van adequate controleprocedures van de zijde van Europese organismen en beperkt anderzijds de mogelijkheid tot bevordering en ontwikkeling van de betreffende beleidslijnen van de zijde van de Gemeenschap.
Daarom, mijnheer de Voorzitter, verzoekt de Commissie vervoer en toerisme om specifieke actieprogramma's ook op dit gebied - vervoer en toerisme - welk verzoek trouwens door de commissie milieubeheer is overgenomen. De Commissie vervoer en toerisme wil met name de volgende punten onder de aandacht brengen: de ongebreidelde groei van vervoer en toerisme; het probleem van de vervoersstromen, momenteel gekanaliseerd in gebieden waar de biodiversiteit heel hoog is; de noodzaak over te gaan op vervoer per spoor als zijnde minder milieuvervuilend, ook gezien de Internationale Overeenkomst inzake de bescherming van de Alpen; de noodzaak, zoals de Commissie stelt, tot het doorberekenen van de externe kosten; het feit dat er in het Verdrag van Kyoto duidelijke doelstellingen worden aangegeven waarvoor beleidslijnen inzake vervoer vereist zijn; de effecten van de vervoersinfrastructuur op de biodiversiteit; de noodzaak van een nauwkeurige beoordeling van de effecten op het milieu en de beoordeling van de milieustrategie met betrekking tot de transeuropese vervoersnetwerken. De Commissie vervoer en toerisme is tegen het aanleggen van een nieuwe infrastructuur die gevolgen heeft voor de door het ecologisch netwerk Natura 2000 beschermde gebieden en meent dat het toerisme duurzaam moet zijn en geen zodanige gevolgen mag hebben dat het de biodiversiteit in gevaar brengt, reden waarom het noodzakelijk is na te gaan waar de bovengrenzen van de draagkracht voor kwetsbare gebieden liggen.
Mijnheer de Voorzitter om genoemde redenen vragen wij om een ecolabel voor duurzaam toerisme en zou ik bovendien de noodzaak willen benadrukken om naast de aanbevelingen van de Commissie vervoer en toerisme ook de indicaties van de commissie onderzoek en de commissie milieubeheer inzake genetisch gewijzigde organismen te willen eerbiedigen.

Virgin
Mijnheer de Voorzitter, door ons wordt nu een heel belangrijk verslag besproken dat onder andere gaat over de erfenis die onze generatie de komende generaties op het gebied van de biologische diversiteit nalaat. De rapporteur heeft een belangwekkend verslag opgesteld, aangevuld met vele goede suggesties en ideeën van andere parlementaire commissies en parlementsleden. Ik denk dat er op dit gebied een grote eensgezindheid binnen het Parlement bestaat. Ik wil mij dan ook beperken tot een paar kanttekeningen.
De biologische diversiteit, waarvan wij allen zo afhankelijk zijn, is sterk verbonden met andere milieuterreinen. Bijvoorbeeld heeft de zure neerslag uit de atmosfeer, zwaveloxiden en stikstofoxiden, de biologische diversiteit in vele Noord-Europese meren geëlimineerd, onder andere in Zweden. Het besluit van het Parlement van afgelopen voorjaar er met alle macht naar te streven de uitstoot tot een voor de natuur aanvaardbaar niveau terug te brengen, zal op de duur positieve gevolgen hebben voor de biologische diversiteit.
Gisteren brachten vele Zweedse kranten een reportage over de bedreiging van de koraalriffen door de ongewoon grote opwarming van de zee. Dat dit een ernstige bedreiging van de biologische diversiteit is, spreekt voor zich. Er kan zeer goed een verband bestaan tussen het broeikaseffect, dat zoals bekend heel vaak in het Parlement aan de orde komt, en de grote stijging van de watertemperatuur. Maatregelen om de risico's op deze gebieden te verminderen kunnen waarschijnlijk worden versterkt door de eisen van de biologische diversiteit.
Ik wil het ook hebben over particuliere eigendom en de incidentele betekenis hiervan voor de biologische diversiteit. Heel vaak is door persoonlijke belangstelling voor de bescherming van de natuur een rijke biologische variatie tot stand gekomen. In sommige situaties kan de bescherming van unieke biotopen echter zo belastend worden voor de eigenaar dat het redelijk is als de staat bijspringt en de mogelijke verliezen compenseert. Maar respect voor het particuliere eigendom zal op de lange termijn de biologische diversiteit bevorderen. Wij kunnen ook vaststellen dat economische stuurmiddelen hierbij goede resultaten boeken.
De Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie heeft in haar advies biotechnologie genoemd als ondersteunend middel om de biologische diversiteit in stand te houden en zelfs weer terug te krijgen. Dat zijn naar mijn mening zeer interessante standpunten die het verdienen om nader bekeken te worden ondanks het feit dat deze voorstellen dit maal in de commissie zijn weggestemd.

Eisma
Voorzitter, ik sta hier in mijn overhemd omdat het zo ontzettend warm is in deze zaal. Het is ook niet zo goed voor de biodiversiteit wanneer het klimaat in deze zaal zo slecht wordt geregeld. Misschien kunt u daar wat aan doen.
Desondanks vind ik de mededeling van de Commissie over biodiversiteit van enorm belang, omdat het de kern raakt van het Europees natuurbeleid. Ik ben tevreden met deze mededeling, maar alleen als een eerste stap. Wij weten dat de Commissie actieplannen gaat opstellen ter behoud van natuurlijke hulpbronnen, landbouw, visserij, regionaal beleid en economische samenwerking. Deze lijst - en daar wees rapporteur Sjöstedt ook heel terecht op - is niet compleet. Vervoer en energie staan er niet bij. Dat vind ik zeer spijtig, omdat juist deze sectoren een belangrijke invloed hebben op die biodiversiteit.
Ik ben ook van mening dat deze actieplannen voor vervoer en energie alsnog gemaakt moeten worden. Ik ben erg geïnteresseerd in de reactie van commissaris Kinnock op onze vragen op dit onderdeel. Als wij kijken hoe de situatie nu is, dan is integratie van natuurbescherming in de andere beleidssectoren nog absoluut onvoldoende. Een recent voorbeeld: de Unie geeft subsidie voor schapen op Kreta, dat leidt tot overbegrazing en erosie, met verwoestende gevolgen voor de biodiversiteit. Ik ben dan ook van mening dat steun aan dergelijke projecten met rechtstreekse negatieve gevolgen voor de biodiversiteit moet worden stopgezet.
Als rapporteur voor de begroting voor milieu heb ik mij ingezet voor een betere integratie van milieu- en natuurbescherming in andere beleidssectoren. Zo heb ik voorgesteld dat de structuurfondsen ook gebruikt moeten kunnen worden voor Natura 2000 en de uitvoering van de habitat- en vogelrichtlijn. Ik hoop dat de plenaire vergadering aanstaande donderdag bij de begrotingsstemming dit idee van de milieucommissie zal volgen. Dit zal een enorme stap vooruit zijn voor de Europese natuurbescherming en een goede toepassing van integratie van biodiversiteit in het structuurbeleid.

González Álvarez
Mijnheer de Voorzitter, ik deel de bezorgdheid van de rapporteur over de gevolgen die de intensieve landbouw, de trans-Europese vervoersnetwerken, het terugbrengen van de visbestanden en zoveel andere activiteiten met betrekking tot de Europese economie, kunnen hebben op de natuurlijke hulpbronnen en de biodiversiteit. Ik wil dan ook wijzen op de noodzaak dat het Parlement erkent dat er snel actieplannen moeten komen die onmiddellijk effectief zijn, waarbij de overeenkomst die we met de lidstaten hebben ondertekend natuurlijk dient te worden gerespecteerd. Er is geen betere manier om aan te tonen hoe zeer de biodiversiteit in gevaar is, dan door een voorbeeld te geven: dit weekend heb ik in Spanje, in de provincie León, een bos bezocht waarvan vijfduizend hectare is aangetast ten gevolge van militaire oefeningen. Uit dit bos zijn planten- en diersoorten verdwenen en het zal waarschijnlijk een jaar of vijftig duren voor deze terugkomen. Als we niet snel voor actieplannen zorgen, zal het heel moeilijk zijn om de biodiversiteit en het leven in stand te houden op de wijze die wij graag zouden willen.

Gahrton
Mijnheer de Voorzitter, de biologische diversiteit wordt van vele kanten bedreigd. In het laatste nummer van het in Maleisië uitgegeven tijdschrift Third World Resurgence wordt beschreven hoe een paar grote ondernemingen uit het Westen bezig zijn de biologische diversiteit binnen de landbouw te vernietigen door misbruik van genetische technologie en octrooien. Op dit probleem werd ook gewezen tijdens de vierde vergadering van de partijen bij het Verdrag inzake biologische diversiteit, eerder dit jaar in Bratislava. Vele delegaties spraken daar hun ongerustheid uit over de zogenaamde terminatortechnologie, dat wil zeggen geoctrooieerde genetische manipulatie van zaaigoed, zodat dit in de volgende generatie steriel wordt. De bedoeling hiervan is, zei men, om het biologisch onmogelijk te maken dat de boeren met hun eigen oogst verder produceren doordat de grote ondernemingen dit met octrooien en genetische technologie hebben geblokkeerd.
Hierom wil ik graag van het verslag vooral paragraaf 43 van de rapporteur steunen, waarin vastgesteld wordt dat alle staten soevereine rechten moeten hebben op hun eigen genetische hulpbronnen en dat dat een overkoepelend beginsel moet zijn bij door de EU te sluiten overeenkomsten, vooral op het gebied van octrooien.

Weber
Mijnheer de Voorzitter, vandaag geneer ik mij, als Europees milieubeschermer. Het bevalt mij niet dat veel lidstaten hun huiswerk nog niet hebben gedaan. Niet elke lidstaat heeft een nationaal actieprogramma opgesteld om aan onze verplichtingen uit hoofde van het verdrag inzake biologische diversiteit te voldoen. Wij Europeanen bekritiseren graag landen elders in de wereld die hun natuurlijke bossen blijven vernietigen of er plantages van maken. Wij deden dit daarentegen al eeuwen geleden - sommige bossen verdwenen helemaal en er zijn slechts zeer weinig natuurbosecosystemen bewaard gebleven in de EU. Helaas zijn wij niet erg enthousiast over plannen om bossen in hun oorspronkelijke staat te herstellen. De uitvoering van de habitat- en vogelrichtlijn is ook al tegengehouden.
Van het opzetten van het netwerk Natura 2000 is nog niet veel terecht gekomen. Zeven landen hebben nog geen plannen voor natuurbescherming opgesteld, waaronder Frankrijk, Duitsland en Luxemburg. Dit is inderdaad gênant. Ik hoop dat het bosbeleid, waaraan de Commissie nu zo hard werkt, ons de gelegenheid biedt beschermde gebieden vast te stellen, teneinde te voldoen aan onze verplichtingen uit hoofde van het Verdrag inzake biologische diversiteit. En er is geld voor nodig om natuurgebieden als beschermde gebieden aan te wijzen. Laten wij niet dezelfde fout maken als met de bekendmaking van Natura 2000. Er heeft nog niemand een serieus financieringsplan voor Natura 2000 voorgesteld. Laten wij daar verandering in brengen.

Blokland
Voorzitter, de Commissie heeft in haar mededeling over biodiversiteit aangegeven dat een communautaire strategie bedoeld is om het tij in Europa te keren. De tot nu toe genomen maatregelen zijn ontoereikend om de achteruitgang van de biodiversiteit in Europa tegen te gaan. De aandacht van de Commissie voor de natuur in Europa verheugt me. Dit grensoverschrijdende probleem rechtvaardigt een gezamenlijk optreden van de lidstaten.
Echter, het beleid van de Commissie inzake biodiversiteit dient wel coherent te zijn. Nog steeds worden er door de Commissie activiteiten gefinancierd die een negatieve invloed hebben op de biodiversiteit. Voor zover het noodzakelijke activiteiten betreft in het kader van het GLB of de TEN's of het regionaal beleid dient de schade mijns inziens gecompenseerd te worden, bijvoorbeeld door het inrichten van extra natuurgebieden. Het is natuurlijk erg onbevredigend als de Commissie haar maatregelen om de biodiversiteit op peil te houden zelf ondermijnt. Ik verzoek daarom de Commissie de opmerkingen hierover in de resolutie ter harte te nemen.
Tenslotte kan ik niet nalaten op te merken dat in de onderhavige resolutie een aantal zaken tweemaal aan de orde komen. Een combinatie van een aantal paragrafen over visserij, over de TEN's en over de in te stellen periodieke evaluatie had de resolutie wel overzichtelijker gemaakt.

Valverde López
Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat wij allemaal achter deze mededeling van de Commissie staan, waaruit blijkt dat de communautaire instellingen zich in willen spannen om te voldoen aan de internationale overeenkomsten en ook aan een andere verplichting, namelijk prioriteit geven aan het milieubeleid. Ook hebben wij een boodschap over te brengen aan de nationale, regionale en lokale regeringen, aangezien de beleidsvormen op dit niveau moeten samenvallen en overeenstemmen met die van de Europese Unie. Hier liggen veel mogelijkheden en we moeten de aandacht vragen van alle burgers, omdat het niet alleen de verantwoordelijkheid is van de autoriteiten, maar van ons allemaal, want als consument kunnen wij een positieve invloed hebben op dit gebied, en ook als uitvoerders van de plaatselijke democratie, door de groeperingen die zich werkelijk inzetten voor de bescherming van de biodiversiteit te steunen. Maar het voornaamste punt in deze mededeling is de oproep tot algemene bewustwording, zodat geen enkele verantwoordelijke politicus zich hier boven kan voelen staan. Tot slot wil ik mijn uitdrukkelijke steun betuigen aan de conclusies van de rapporteur.

Kinnock, Neil
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag mijn felicitaties aanbieden aan de rapporteur, de heer Sjöstedt, en aan de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming, de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie visserij, de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling en de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie voor hun adviezen en voor het uitgebreide verslag dat vanavond in het Huis behandeld is. Het Parlement is duidelijk actief betrokken bij het bevorderen van de integratie van milieuaangelegenheden in alle beleidsgebieden, en de Commissie is ingenomen met de steun die aan de mededeling inzake biodiversiteit wordt gegeven door de adviezen van de commissie en, natuurlijk, door het onderhavige verslag.
Met de presentatie van deze mededeling is de Commissie betrokken bij de integratie van biodiversiteitskwesties in communautaire beleidslijnen en instrumenten. Wij beginnen nu actieplannen en andere maatregelen uit te stippelen, teneinde de strategie inzake biodiversiteit ten uitvoer te brengen. Het verslag-Sjöstedt zal hierbij natuurlijk van pas komen. Ik zou er alleen aan willen toevoegen dat actieplannen, ofschoon zij erg nuttig en welkom zijn, geen noodzakelijke voorwaarden zijn voor een effectief milieubeleid en -strategie, zoals de leden ongetwijfeld begrijpen. Op het gebied van vervoer, bijvoorbeeld, ijveren wij voor duurzaamheid. Het gaat derhalve, zoals sommige deelnemers aan het debat suggereerden, om breed opgezette actieplannen, of het nu gaat om de bevordering van het gebruik van passagiers- of vrachtvervoer per spoor; of de bemachtiging van een effectieve overeenkomst met Zwitserland; of de invoering van een eerlijk en efficiënt prijsbeleid voor het gebruik van vervoerinfrastructuur; of de beperking van emissies; of een aantal andere strategieën, waarvan geen van de genoemde voorbeelden precies onder de definitie van actieplannen voor de bescherming en bevordering van biodiversiteit valt, maar die toch stuk voor stuk bijzonder waardevol zijn voor een duurzame ontwikkeling op het gebied van milieubeheer door verbeterde vervoersbeleidslijnen. Dit begrijpen de leden vast en zeker.
Afgezien van de over het algemeen inschikkelijke teneur en de doeltreffendheid van de analyse, omvat het onderhavige verslag enkele verzoeken waaraan de Commissie niet kan voldoen. Als ik nader inga op onze gedachtegang, hoop ik dat het Huis begrijpt waarom wij niet elk afzonderlijk onderdeel van het verslag kunnen overnemen.
Ten eerste wordt in paragraaf 14 verzocht actieplannen op te nemen in een overkoepelend plan dat door het Europees Parlement en de Raad moet worden aangenomen. Wij zijn echter van mening dat een dergelijke procedure de uitvoering van de strategie onnodig zou vertragen. Wij hadden ons voorgesteld dat de actieplannen door de Commissie zouden worden aangenomen in de vorm van mededelingen aan het Parlement en de Raad maar niet per se dat zij ook door de laatstgenoemden moeten worden aangenomen. Wetgevingsvoorstellen die in deze actieplannen kunnen zijn opgenomen, moeten vanzelfsprekend in overeenstemming met de wetgevingsprocedures worden aangenomen.
Ten tweede wordt de Commissie in paragraaf 16 verzocht met plannen voor maatregelen voor de sectoren vervoer en energie te komen, waarvan ik reeds melding heb gemaakt. Ons inziens komen veel van de biodiversiteitsaspecten op deze gebieden reeds aan bod in de strategieën inzake verzuring en klimaatveranderingen die de relevante emissies die een effect op de biodiversiteit kunnen hebben aanpakken, alsmede in de bestaande of overwogen voorstellen met betrekking tot milieueffectrapportage. De Commissie is van oordeel dat daarnaast geen wezenlijk nieuwe actieplannen uitgestippeld hoeven te worden om biodiversiteit in de relevante instrumenten op deze gebieden op te nemen.
Ten derde wordt in paragraaf 43 verzocht dat bepaalde in het Verdrag inzake biologische diversiteit vastgelegde beginselen het primaat moeten hebben boven andere principes in de internationale overeenkomsten die de Gemeenschap aangaat, bijvoorbeeld in het kader van het beleid van de Wereldhandelsorganisatie. De Commissie staat op het standpunt dat milieuovereenkomsten op één lijn staan met handelsovereenkomsten en dat zij qua uitvoering met elkaar verenigbaar moeten zijn. Maar er is geen sprake van een a priori hiërarchie gebaseerd op normen. Ten vierde wordt in overweging J vermeld dat de Europese Unie de schade als gevolg van de TEN's, het gemeenschappelijk landbouwbeleid en het regionaal beleid dient te compenseren, welke compensatie gefinancierd dient te worden uit de Gemeenschapsbegroting. De Commissie is van oordeel dat de communautaire strategie inzake biodiversiteit ervoor moet zorgen dat het netwerkbeleid, het landbouwbeleid en het regionaal beleid geen schade toebrengen aan de biodiversiteit en dat nieuwe compensatiemechanismen derhalve niet nodig moeten zijn. De Commissie zou het uiteraard op prijs stellen als het Huis deze aspecten in overweging zou kunnen nemen.
Ten aanzien van de specifieke vragen van de rapporteur, die vroeg op welke wijze wij het Parlement van de uitvoering van de strategie op de hoogte hebben gesteld, kan ik antwoorden dat de Commissie zowel het Parlement als de Raad regelmatig op de hoogte zal stellen van de uitvoering van de strategie. In juni verzocht de Raad van ministers van Milieu het eerste rapport vóór juni 2000 beschikbaar te stellen. Het spreekt vanzelf dat wij dit verslag ook aan het Parlement doen toekomen. Voorts stelde de heer Sjöstedt een vraag over overleg, niet alleen met deskundigen uit lidstaten maar ook met NGO's en andere betrokken partijen, over zogenaamde nationale actieplannen - zoals hij ze noemde. Wij spreken niet van nationale actieplannen; het zijn communautaire actieplannen en zij hebben bijgevolg een toegevoegde waarde. Het antwoord op zijn vraag is dat het overleg zal plaatsvinden met dezelfde ruimdenkendheid en degelijkheid waar bij het uitstippelen van de strategie sprake van was. Een ieder moet erkennen dat dit een uitgebreide onderneming was, waarbij de netwerken nu stevig verankerd zijn, en deze zullen volledig worden benut, opdat het overleg over de actieplannen systematisch en eerlijk kan plaatsvinden. Ik hoop dat dit voldoet aan de eisen van de heer Sjöstedt en diens collega's.
Zoals verscheidene leden tijdens dit debat en vele andere debatten al hebben opgemerkt, is het duidelijk dat biodiversiteit noodzakelijk is voor het leven op aarde. Het is tevens duidelijk dat ze momenteel sneller achteruitgaat dan ooit tevoren in de geschiedenis van de planeet. De Gemeenschap heeft een wettelijke, morele en uit eigenbelang ingegeven plicht de verantwoordelijkheid op zich te nemen en met derde landen samen te werken om hier verandering in te brengen. Samenwerking met lidstaten en met een groter publiek is hierbij vanzelfsprekend van essentieel belang, teneinde ervoor zorg te dragen dat de uitvoering van een communautaire strategie inzake biodiversiteit, gecombineerd met nationale inspanningen, helpt deze negatieve - en zelfs desastreuze - tendens te keren, omdat de biodiversiteit immers niet alleen in de Gemeenschap maar ook daarbuiten en zelfs in de hele wereld achteruitgegaan is.
Ik weet dat het Huis de overtuiging deelt dat deze achteruitgang van de biodiversiteit een halt toegeroepen moet worden. Ik wil de waardering van de Commissie uiten voor de wijze waarop herhaaldelijk van deze overtuiging blijk wordt gegeven in het Parlement door middel van nuttige initiatieven als het verslag-Sjöstedt.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.
(De vergadering wordt om 20.30 gesloten)

