Udzielanie i cofanie ochrony międzynarodowej (debata) 
Przewodniczący
Kolejnym punktem porządku obrad jest sprawozdanie poseł Guillaume w imieniu Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie minimalnych norm dotyczących procedur udzielania i cofania ochrony międzynarodowej w państwach członkowskich (przekształcenie) - C7-0248/2009 -.
Sylvie Guillaume
Panie Przewodniczący, Panie i Panowie! W tym tygodniu rozpocznie się pierwszy etap przekształcenia dyrektywy w sprawie procedur azylowych. Parlament musi mianowicie wydać w środę werdykt dotyczący zmienionego wniosku Komisji w sprawie wspólnych procedur udzielania i cofania statusu ochrony międzynarodowej.
Ta opinia Parlamentu Europejskiego jest niezbędnym elementem dialogu, który będzie prowadzony z Radą w najbliższych miesiącach w odniesieniu do dokumentu, który jest moim zdaniem kamieniem węgielnym pakietu azylowego, i dyskusje dotyczące którego - mówię to z ubolewaniem - utknęły w Radzie. Dokument ten posłuży za podstawę dla nowej wersji omawianej dyrektywy, co, jak mam nadzieję, pozwoli nam dotrzymać określonego przez nas na 2012 rok terminu wdrożenia wspólnych zasad azylowych.
Głosowanie nad tym sprawozdaniem zbiega się w czasie z publikacją w zeszłym tygodniu badania UNHCR na temat 44 krajów uprzemysłowionych. W badaniu tym wykazano, że wbrew powszechnemu przekonaniu liczba osób ubiegających się o azyl w bogatych krajach spadła ogółem o 40 % w ciągu 10 lat i o 5 % w ciągu roku. Posiadając takie dane, musimy zbadać pierwotne przyczyny tego spadku. Czy wynika on ze zmniejszenia się liczby czynników powodujących migrację, czy też ściślejszej jej kontroli w pewnych krajach?
W raporcie tym wskazano również, że obecnie lwią część odpowiedzialności za przyznawanie azylu przejmują kraje rozwijające się, choć nie zawsze posiadają one wszystkie niezbędne do tego zasoby. Europa musi zatem przyjąć przypadający na nią ciężar, a w tym celu trzeba określić jasne zasady. Wracamy tym samym do dokumentu w sprawie procedur azylowych i najważniejszych wyzwań. Obecna dyrektywa, często określana mianem katalogu najgorszych praktyk krajowych, ma dwie podstawowe wady: nie chroni należycie praw osób ubiegających się o azyl i prowadzi do znaczących różnic w sposobie ich traktowania w państwach członkowskich.
Te poważne różnice między poszczególnymi systemami azylowymi Europy nadal się utrzymują. Wystarczą tu dwa przykłady - w 2009 roku odsetek pozytywnych decyzji w pierwszej instancji w państwach członkowskich wahał się od 65 % do mniej niż 1 %, a termin na złożenie odwołania od decyzji odmownej w pierwszej instancji wynosił od 2 do 30 dni. Tak więc między państwami członkowskimi występują liczne rozbieżności, jeżeli chodzi o zasady stosowania przyśpieszonych procedur, prowadzenie przesłuchań czy dostęp do skutecznych środków odwoławczych.
Te rozbieżności nie dają się pogodzić ze wspólnym systemem azylowym, który powinien oferować równorzędną ochronę na całym terytorium UE. Są też sprzeczne z jedną z podstawowych zasad rozporządzenia Dublin II, które opiera się na założeniu, że systemy azylowe państw członkowskich są porównywalne. Aby nareszcie uzyskać sprawiedliwe, dostępne i skuteczne procedury, niezbędna jest zatem harmonizacja prawodawstwa.
Ponieważ uważam za nieprawdziwe niektóre zarzuty podniesione przez krytyków omawianego dokumentu, których zdaniem dyrektywa ta w istocie prowadzi jedynie do zwiększenia kosztów i nadużyć, odeprę je tu ponownie.
W istocie wprowadzane zmiany proceduralne mogą na krótką metę generować koszty, ale trzeźwe spojrzenie pozwala dostrzec, jak wiele w istocie kosztuje dziś państwa członkowskie niewłaściwe wykorzystywanie procedur nieadekwatnych pod względem jakości i bezpieczeństwa. Na poparcie swoich argumentów przytoczę dwa wskaźniki: wielką liczbę odwołań oraz długotrwałość procedur, do których one prowadzą.
Chciałabym też, abyśmy odeszli od czarno-białego obrazu azylu, zgodnie z którym skutkuje on jedynie nadużyciami. W kontekście, w którym kwestie imigracji są wykorzystywane do celów politycznych, obowiązkiem jest ochrona azylu jako prawa podstawowego. Ponadto, jeżeli najbardziej choćby niechętni posłowie pojęli cokolwiek z sytuacji w świecie arabskim, powinni zrozumieć, że Unia Europejska ma obowiązek przyznać sprawiedliwą ochronę ofiarom prześladowań.
W związku z tym popieram podejście Komisji, którego celem jest poprawa jakości procedur już w pierwszej instancji - na etapie wstępnym - gdyż wysokiej jakości decyzje w pierwszej instancji będą szczególnie korzystne dla ofiar prześladowań, pozwalając właściwym organom wydawać wiarygodne decyzje, poprawiając jakość uzasadnień decyzji odmownych, a tym samym zmniejszając ryzyko ich unieważnienia przez organy odwoławcze, ułatwiając identyfikację wniosków bezzasadnych i fałszywych oraz redukując koszty przyjmowania i procedur ponoszone przez państwa członkowskie, a zarazem wspierając ich wysiłki na rzecz wydalenia osób ubiegających się o azyl, których wnioski w uzasadniony sposób odrzucono.
Wreszcie, pragnę powiedzieć kilka słów o najważniejszych kwestiach, które pozwolą nam - jak mam nadzieję - uzyskać postęp w związku z omawianym sprawozdaniem. Po pierwsze, prawo do bezpłatnej pomocy prawnej w pierwszej instancji jest moim zdaniem niezbędną gwarancją, jeżeli chodzi o poprawę jakości decyzji. Po drugie, zostaną lepiej uwzględnione potrzeby wnioskodawców wymagających szczególnej troski - jest to grupa całkowicie pomijana w obecnej dyrektywie.
Trzecim wyzwaniem jest ustanowienie ambitniejszych terminów rozpatrywania odwołań, aby wzmocnić prawo do skutecznych środków prawnych i zapewnić większe gwarancje w przypadku postępowań prowadzonych w trybie przyśpieszonym - w szczególności ograniczyć podstawy do stosowania takiego trybu lub określić rozsądne terminy. Jeżeli chodzi o koncepcję bezpiecznych krajów, wzywamy do przyjęcia ich wspólnej europejskiej listy zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą, co zalecił w 2008 roku Trybunał Sprawiedliwości.
Podsumowując, ostateczne przyjęcie omawianego sprawozdania powinno być wyraźnym sygnałem ze strony Parlamentu dla Rady i Komisji. Moim zdaniem Parlament określił tu nieprzekraczalne granice i ustanowił poprzeczkę: naszym celem jest harmonizacja standardów ochrony w górę, co powinno być powodem do zadowolenia, Panie i Panowie.
(Oklaski)
Cecilia Malmström
komisarz - Panie Przewodniczący! Głosowanie, które odbędzie się w tym tygodniu nad dyrektywą w sprawie procedur azylowych, jest bardzo ważne. Będzie ono kluczowym krokiem na drodze w kierunku zamknięcia do 2012 roku drugiej fazy budowy wspólnego systemu azylowego zgodnie ze zobowiązaniem UE podjętym w ramach programu sztokholmskiego. Pragnę podziękować sprawozdawczyni, pani poseł Guillaume, za jej wielkie zaangażowanie w tę sprawę i sprawną współpracę z nami. Wykazała Pani wielką wytrwałość oraz głębokie zrozumienie potrzeb osób ubiegających się o azyl i wyzwań, przed jakimi stoją organy administracyjne w poszczególnych krajach.
Nowa dyrektywa w sprawie procedur azylowych stanie się kamieniem węgielnym wspólnego europejskiego systemu azylowego. Jak Pani powiedziała, wnioskodawcom trzeba zaoferować te same procedury niezależnie od tego, gdzie w Unii Europejskiej ubiegają się o azyl. Wiemy, że dziś występuje w tym względzie bardzo wiele różnic, co jest oczywiście bardzo trudno zrozumieć w jednej Unii Europejskiej związanej tymi samymi konwencjami międzynarodowymi i kierującej się tymi samymi wartościami europejskimi.
Bardzo ważne jest, by wspólne procedury były sprawiedliwe i efektywne. Muszą one zapobiegać nadużywaniu systemu azylowego, cechując się zarazem pełnym poszanowaniem praw podstawowych. Jestem przekonana, że cele te można osiągnąć, ale tylko wtedy, gdy wspólne zasady zapewnią tę samą wysoką jakość decyzji organów azylowych w całej Unii. Wniosek Komisji opracowano w tym duchu i z zadowoleniem stwierdzam, że w sprawozdaniu Komisji Wolności Obywatelskich oraz w oczach pani poseł Guillaume zyskał on generalnie poparcie.
Wiele poprawek w projekcie sprawozdania w istocie zwiększa poziom gwarancji dla osób ubiegających się o azyl, zwłaszcza osób małoletnich. Celem niektórych poprawek jest też umożliwienie państwom członkowskim większej elastyczności, gdyż wprowadzają one pewne podstawy do postępowania w trybie przyśpieszonym. Poprawkę dotyczącą bezpiecznych krajów uważam za bardzo ambitną. Doprowadziłaby ona do znaczącej zmiany zestawu zasad i praktyk w państwach członkowskich. Z zainteresowaniem odnotowuję też kompromisowe poprawki dotyczące bezpłatnej pomocy prawnej. Mogą one w istocie pomóc w rozwiązaniu trudnego problemu prawnego, o którym wspomniało kilka państw członkowskich.
Jak Państwo wiedzą, Komisja przygotowuje obecnie zmodyfikowany wniosek w sprawie omawianej dyrektywy, by przyśpieszyć negocjacje, które utknęły w Radzie. Państwa jutrzejsze lub środowe głosowanie będzie strategicznym punktem tych negocjacji. Komisja starannie rozważy wszystkie poprawki Parlamentu, przygotowując zmodyfikowany wniosek. Cieszę się na pracę z Państwem w związku z tym i innymi wnioskami.
Monika Hohlmeier
Panie Przewodniczący, Pani Komisarz, Panie i Panowie! Po pierwsze, pragnę wyrazić szczere podziękowanie za liczne rozmowy, jakie mieliśmy okazję odbyć ze sprawozdawczynią, jak również z panią komisarz i kontrsprawozdawcami. Umożliwiło to wypracowanie w niektórych kwestiach korzystnych kompromisów. Jak wspomniała tu pani komisarz Malmström, jest wśród nich kompromis dotyczący bezpłatnej pomocy prawnej, który ma służyć przede wszystkim szczególnej ochronie małoletnich. Wśród innych osiągnięć należy wymienić fakt, że udało nam się uzgodnić, którzy wnioskodawcy szczególnie zasługują na ochronę, a w rozmowach wypracowaliśmy rozsądne stanowisko pośrednie. Udało się także osiągnąć porozumienie w odniesieniu do bezpiecznych krajów trzecich.
Celem jest fundamentalna poprawa jakości procedur administracyjnych, by dochodziło do mniejszej liczby rozpraw sądowych w drugiej i trzeciej instancji, co powinno umożliwić osobom ubiegającym się o azyl, którym rzeczywiście grozi prześladowanie, dostęp do jak najszybszej i najskuteczniejszej pomocy oraz ochrony. Zdecydowanie opowiadam się za ustanowieniem stosownych standardów minimalnych we wszystkich państwach członkowskich. Niestety jednak zarówno dokument Komisji, jak i część indywidualnych poprawek, które miały go w pewnym stopniu ulepszyć, idą w kierunku dokładnie przeciwnym do tego, o który chodziło kierowanym dobrymi intencjami autorom. Stworzono wiele możliwości opóźniania postępowania lub wręcz drastycznego nadużywania prawa do azylu. Podam tu kilka przykładów.
Na przykład wnioskodawca może złożyć trzy niedopuszczalne wnioski i ma prawo trzykrotnie przejść całą procedurę. Dopiero potem można wdrożyć postępowanie w trybie przyśpieszonym. Tryb przyśpieszony nie ma zastosowania, jeżeli ktoś w oczywisty sposób nie jest uznawany za uchodźcę na podstawie Konwencji genewskiej. Tutaj chciałabym tylko przypomnieć kwestię Tunezji, jak również migracji z przyczyn ekonomicznych.
Kolejnym przykładem jest fakt, że postępowanie w trybie przyśpieszonym będzie również niemożliwe, jeżeli kolejne wnioski będą składane bez uzupełnienia ich o istotne nowe elementy. Za jeszcze poważniejszą uważam jednak kwestię zniknięć wnioskodawców. Jeżeli dana osoba będzie się niezgodnie z prawem ukrywać, jej wniosku nie będzie można już zamknąć, wydając decyzję odmowną. Musi ona podpisać list. W związku z tym, jeżeli osoba ubiegająca się o azyl spodziewa się decyzji odmownej, wystarczyłoby tylko - jeżeli mielibyśmy przyjąć wniosek złożony przez Grupę Zielonych/Wolne Przymierze Europejskie - aby odmówiła przyjęcia listu lub nie była obecna, gdy zostanie on doręczony. Konsekwencją byłaby możliwość przedłużania procedury w nieskończoność.
Claude Moraes
w imieniu grupy S&D - Panie Przewodniczący! W imieniu mojej grupy mogę powiedzieć, że znaleźliśmy się w bardzo trudnej sytuacji praktycznej i politycznej - państwa członkowskie mówią o stworzeniu pakietu azylowego od roku 1999. Najsilniejszy polityczny imperatyw pojawił się właśnie teraz, gdy w Afryce Północnej i regionie Morza Śródziemnego wybuchł kryzys.
Rozmowy o podziale obciążeń powinny teraz doprowadzić do praktycznej i nacechowanej wrażliwością propozycji. W imieniu grupy pragnę powiedzieć, że pani poseł Guillaume opracowała - we współpracy ze wszystkimi kontrsprawozdawcami, jak powiedziała pani poseł Hohlmeier - propozycję zarówno nacechowaną wrażliwością, jak i skuteczną, która w istocie stanowi, jak powiedziała pani komisarz, kamień węgielny pakietu azylowego. Dlatego też głosowanie w środę jest tak ważne. Jeżeli uda nam się uzyskać taką samą większość, jak w komisji, możemy stworzyć pakiet azylowy uwzględniający liczne troski i uwarunkowania, na które zwrócił uwagę Parlament.
Mogę tutaj podać jeden przykład: przez wiele lat zajmowałem się sprawami uchodźców jako specjalista od prawa azylowego i wiem, że wrogiem dobrych procedur azylowych - sprawiedliwych, uczciwych, skutecznych procedur akceptowanych przez większość państw członkowskich - jest brak nacisku na solidne rozpatrywanie spraw azylantów na etapie wstępnym. Niska jakość decyzji wydawanych przez wiele państw członkowskich w całej Unii Europejskiej podwyższa koszty państw członkowskich, nie zaś je obniża. Gdy więc mówi się o konsekwencjach finansowych, państwa członkowskie powinny zrozumieć, że jakość podejmowanych decyzji, podejmowanie trafnych decyzji już za pierwszym razem i zagwarantowanie, aby procedura odwoławcza działała dobrze, pozwalają zaoszczędzić pieniądze oraz zadbać o sprawiedliwość i rzetelność.
Jeżeli któryś z posłów ma wątpliwości co do tego, czy przedmiotowe sprawozdanie zawiera środki skuteczne, sprawiedliwe i rzetelne, powinien uważnie przyjrzeć się omawianym procedurom, a zauważy, że włożono wiele wysiłku, by uporać się z wieloma potencjalnie kontrowersyjnymi aspektami. Ważne jest również podkreślenie, że w tej debacie nie powinno chodzić tylko o koszty: chodzi o harmonizację praktyk w całej UE. Jest oczywiste, że standardy w poszczególnych państwach członkowskich nadmiernie się różnią. Kontynuacja takiej loterii azylowej oznaczałaby, że nie dostrzegamy faktu, iż liczba ubiegających się o azyl rośnie. Jak wiemy, wcześniej od wielu lat spadała, ale teraz sytuacja stała się trudniejsza.
Zasady określone w dyrektywie w sprawie procedur dotyczą być może najbardziej złożonej części całego pakietu azylowego. Sprawiedliwość i skuteczność procedury mogą okazać się kwestią życia lub śmierci dla osób uciekających przed prześladowaniami. Musimy przyjąć na siebie odpowiedzialność za przestrzeganie międzynarodowych zobowiązań dotyczących osób, które szukają ochrony w naszych granicach.
W związku z tym pragnę pogratulować sprawozdawczyni i wszystkim kontrsprawozdawcom wysiłków na rzecz osiągnięcia poparcia w Parlamencie. Powtórzmy wynik głosowania z komisji. Wyślijmy Komisji, ale przede wszystkim państwom członkowskim, wyraźny sygnał, że w Parlamencie myślimy poważnie o dokończeniu tworzenia pakietu azylowego w sposób możliwy do przyjęcia dla wielu posłów z drugiej strony sali.
Nadja Hirsch
Panie Przewodniczący, Pani Komisarz Malmström! Po pierwsze, pragnę szczerze podziękować sprawozdawczyni i kontrsprawozdawcom. Odbyliśmy tu wiele debat. Na koniec wypracowaliśmy kilka bardzo udanych kompromisów, choć wszyscy wiemy oczywiście, że nie zawsze jest to łatwe.
W imieniu Grupy Porozumienia Liberałów i Demokratów na Rzecz Europy pragnę jednak powiedzieć, że w każdym razie nadal stawiamy sobie cel ustanowienia wspólnego systemu azylowego w całej UE do roku 2012. Oznacza to też, że musimy teraz osiągnąć realny postęp i wysłać Radzie jasny sygnał, iż nie utraciliśmy tego celu z pola widzenia oraz jesteśmy wciąż gotowi podjąć negocjacje. To rzecz oczywista. Sądzę jednak również, że musimy wyraźnie powiedzieć, iż przede wszystkim pragniemy wspólnego systemu azylowego. Jak już powiedziano, nie do przyjęcia jest sytuacja, gdy jest on niemal loterią zależnie od tego, gdzie osoba ubiegająca się o azyl składa wniosek.
Nie jest do przyjęcia sytuacja - tutaj cieszę się z sukcesu odniesionego przez nas w ostatniej chwili - gdy każde państwo członkowskie ma własną listę bezpiecznych krajów trzecich. Dany kraj jest bezpieczny lub nie - a nawet wówczas trzeba zbadać w każdym konkretnym przypadku, czy może on posłużyć za bezpieczny kraj trzeci dla konkretnego wnioskodawcy lub też, w danej sytuacji, nie da się po prostu stwierdzić, że tak jest.
Jestem także przekonana, że państwa członkowskie ostatecznie zyskają na nowych rozwiązaniach, podobnie zresztą jak osoby ubiegające się o azyl, które w przyszłości będą miały szansę otrzymania już w pierwszej instancji decyzji wydanej w wyniku uczciwego, a mimo to szybkiego postępowania, jeżeli tylko wszystko zostanie wdrożone zgodnie z naszymi założeniami. Uważam, że tak powinno być; azyl jest prawem, a nie przywilejem. Musimy zająć w tej kwestii całkowicie jasne stanowisko, a następnie ustanowić jasne procedury.
Przede wszystkim cieszy mnie fakt, że udało nam się dodatkowo poszerzyć prawa małoletnich. Popieram to podobnie jak grupa ALDE i będę zadowolona, jeżeli jutro uzyskamy pod tym względem korzystny wynik.
Hélène Flautre
Panie Przewodniczący! Praca podjęta w Parlamencie nad przedmiotowym sprawozdaniem pod kierunkiem pani poseł Guillaume jest bardzo ważna. Jak powiedziała pani komisarz Malmström, stworzy ona kamień węgielny europejskiego systemu azylowego, a prawdą jest, że między obecną sytuacją a systemem europejskim istnieje przepaść. Należałoby tak naprawdę nazwać ją otchłanią - otchłanią, w której giną prawa osób ubiegających się o azyl i wiarygodność naszego europejskiego systemu ochrony.
Jeżeli mamy państwa członkowskie, w których odsetek pozytywnych decyzji z pierwszej instancji waha się od 1 % do 65 %, jeżeli w państwie takim jak Francja 75 % decyzji o ochronie przyznawanej mieszkańcom Kosowa czy Albańczykom wydawanych jest w wyniku odwołania, jeżeli wiemy, że takie odwołania nie powodują zawieszenia postępowania, to daje pewien ogląd sytuacji. Naprawdę uważamy, że Rada powinna podjąć działania i zrozumieć, że droga obrana przez Komisję Europejską, dodatkowo wsparta wysokiej jakości sprawozdaniem opracowanym przez panią poseł Guillaume, a mianowicie droga zmierzająca do poprawy jakości decyzji w pierwszej instancji, jest bezwzględnie konieczna.
Jak widzę, te państwa, które krzyczą najgłośniej, nie są tymi, które płacą czy otrzymują najwięcej wniosków w sprawie azylu. Należy pamiętać, że w proporcji do liczby ludności najwięcej osób ubiegających się o azyl trafia na Cypr, do Szwecji, Luksemburga i Belgii. Słuchajmy również tych państw, gdyż mogą one nam wskazać najlepsze standardy, jeżeli chodzi o międzynarodową ochronę osób ubiegających się o azyl.
Kyriacos Triantaphyllides
w imieniu grupy GUE/NGL - Panie Przewodniczący! Bardzo cieszy mnie fakt, że odbywamy tę debatę dziś, z perspektywą głosowania w środę. Mam nadzieję, że nasza praca wytrąci Radę z bezwładu i uruchomi owocne negocjacje, co pozwoli nam osiągnąć cel budowy wspólnego europejskiego systemu azylowego do 2012 roku, a zatem wykorzystać efekty ciężkiej pracy, którą wszyscy wykonaliśmy w tej sprawie. Pragnę gorąco podziękować pani poseł Guillaume za doskonałą pracę i pojednawcze podejście.
Ogólnie rzecz biorąc, wynikiem jest dobry dokument, znacząco udoskonalający procedury azylowe stosowane obecnie w UE, które ogromnie się różnią między poszczególnymi państwami członkowskimi.
Aby wymienić tu kilka elementów - wprowadzono nowe zasady gwarantujące, że każdy wnioskodawca otrzyma do dyspozycji odpowiednie środki pozwalające mu udokumentować jego twierdzenia w celu wydania decyzji o azylu w ciągu sześciu miesięcy - chodzi tutaj o przesłuchanie oraz bezpłatne porady dotyczące aspektów proceduralnych i prawnych procedur pierwszej instancji, jak też sporządzenie niezbędnych dokumentów związanych z tymi procedurami.
Gerard Batten
w imieniu grupy EFD - Panie Przewodniczący! Obecna dyrektywa z 2005 roku w sprawie ochrony międzynarodowej ma zostać przekształcona w dyrektywę w sprawie przyjmowania azylantów. Nowa dyrektywa jest wynikiem wspólnej polityki imigracyjnej i azylowej UE określonej w traktacie lizbońskim. Jej celem jest ustanowienie nowego systemu określania kryteriów dla osób ubiegających się o azyl: kto może wjechać do państw członkowskich i uzyskać status uchodźcy, a kto nie, i jakie warunki temu towarzyszą. Jej celem jest harmonizacja polityki azylowej państw członkowskich oraz przyznanie szerszych praw i przywilejów osobom ubiegającym się o azyl.
Obecny napływ ludzi z Afryki Północnej jest oczywiście kolejnym wygodnym kryzysem dającym UE sposobność, by rozszerzyć swoją władzę i obszar panowania. Polityka imigracyjna i azylowa powinny należeć do wyłącznych uprawnień niepodległych, suwerennych państw narodowych. Wnioskowana dyrektywa jest dowodem na to, że Traktat z Lizbony prowadzi właśnie do tego, co podnosili jego przeciwnicy. Dlatego właśnie odmówiliście przeprowadzenia europejskiego referendum na jego temat.
Daniël van der Stoep
(NL) Panie Przewodniczący! Moja partia - Holenderska Partia Wolności (PVV) - zawsze stawiała sprawę jasno. Jesteśmy oraz pozostaniemy przeciwnikami europejskiej polityki azylowej i imigracyjnej. Państwa członkowskie doskonale poradzą sobie z samodzielnym podejmowaniem decyzji w takich sprawach. Obecny rząd holenderski jest najlepszym w historii - ma świetny program w dziedzinie polityki azylowej i imigracyjnej. Pod tym względem premier Rutte i minister Leers naprawdę nie potrzebują żadnej ingerencji ze strony Europy.
Moja partia wyraża się jasno. Czego tak naprawdę dotyczy dzisiejsza debata? Ochrony międzynarodowej. Nazywamy ją po prostu "azylem”. Zwłaszcza w momencie, gdy borykamy się z katastrofalną masową imigracją spoza Zachodu, nie czas na owijanie w bawełnę. Panie Przewodniczący! Jeżeli zależałoby to od Europy, szeroko otwarlibyśmy wszystkie granice i nasz kontynent stałby się rajem dla poszukiwaczy fortuny i zysków - jak gdyby zresztą już nim nie był. Proszę spojrzeć na Włochy, na Lampedusę. Jeżeli chodzi o Europę, wszyscy szemrani poszukiwacze szczęścia z Barbarii zostaliby po prostu objęci procedurą azylową, a ostatecznie pozwolono by im też tutaj zostać!
Panie Przewodniczący! Czy pani komisarz mogłaby wyjaśnić, dlaczego to zawsze Europa ma brać ciężar na swoje barki? Dlaczego wszystkie te łodzie zmierzają w naszą stronę? Jedynym i najwłaściwszym rozwiązaniem jest niesienie pomocy tym uchodźcom w ich regionie. Niech Unia Afrykańska, Liga Arabska czy ta straszna Organizacja Konferencji Islamskiej rozwiążą ten problem. To one, nie my, powinny być odpowiedzialne za zapewnienie schronienia w regionie.
Tym bardziej przewrotny jest fakt, że tym sprawozdaniem w istocie ułatwiamy wjazd do Unii Europejskiej. W chwili, gdy hordy azylantów z Barbarii szturmują Unię Europejską, musimy uczynić ubieganie się o azyl trudniejszym, nie zaś łatwiejszym.
Reinhard Bütikofer
(DE) Panie Przewodniczący! Pan poseł mówił przed chwilą o hordach barbarzyńców przybywających do Europy. Na tak cyniczne wypowiedzi nie możemy tu pozwalać. To określenie zniesławiające tych ludzi. Proszę o udzielenie mu nagany.
Daniël van der Stoep
(NL) Dziękuję, Panie Przewodniczący! Skoryguję to. Nie mówiłem o barbarzyńcach, choć być może tak przekazali to tłumacze. Mówię o historycznej nazwie tego regionu, a mianowicie Barbarii. Mogą Państwo nazywać tę część świata inaczej, ale ja używam takiej nazwy. Nie mówię, że mieszkańcy Barbarii przybywają do naszych wybrzeży jak barbarzyńcy. Prosiłbym o skorygowanie tego.
Przewodniczący
Panie Pośle van der Stoep, wszystkie te uwagi znajdą się w stenogramie, więc będzie się Pan mógł z nimi zapoznać. Zostaną tam zamieszczone wszystkie wypowiedzi w oryginalnej postaci, w tym Pańska odpowiedź i druga odpowiedź.
Anna Hedh
(SV) Panie Przewodniczący! Po pierwsze, pragnę podziękować sprawozdawczyni, pani poseł Guillaume, za jej doskonałą i ciężką pracę nad tym sprawozdaniem, które stanowi bardzo ważną część pakietu azylowego. Wszystkie państwa członkowskie muszą dysponować sprawiedliwymi i gwarantującymi pewność prawną procedurami dla osób ubiegających się o azyl. UE nigdy nie zyska prawidłowo funkcjonującego systemu azylowego, jeżeli nie stworzymy wspólnych minimalnych norm dotyczących rozpatrywania wniosków oraz praw przysługujących osobom ubiegającym się o azyl w trakcie postępowania. Przepisy te muszą oczywiście istnieć nie tylko na papierze, ale też być stosowane w praktyce w spójny sposób w całej Europie.
Uważam przy tym za godny pożałowania fakt, iż Komisja ogłosiła zamiar przedłożenia nowego, złagodzonego wniosku, który będzie bliższy zapatrywaniom wielu rządów w Radzie. W obliczu stanowiska Komisji w tej kwestii oraz nastrojów w Radzie głosowanie nad przedmiotowym sprawozdaniem jest jeszcze ważniejsze.
Parlament Europejski musi teraz wysłać wyraźny sygnał, że w każdej sytuacji wspieramy prawo do ubiegania się o azyl i uważamy, że wszyscy azylanci zasługują na sprawiedliwe i wnikliwe rozpatrzenie ich wniosków. Najważniejsza metoda, jaką zaproponowano, a mianowicie zaangażowanie naszych zasobów w rozpatrywanie wniosków w pierwszej instancji, jest bezwzględnie słuszna; ułatwi ona życie zarówno osobom ubiegającym się o azyl, które zostaną szybciej poinformowane o rezultacie, jak i państwom członkowskim, które unikną kosztów dalszych procedur wynikających z niewystarczająco starannego zbadania sprawy na etapie wstępnym. Wniosek zawiera bardzo wiele słusznych poprawek, pragnę jednak w szczególności zwrócić uwagę na poprawkę, która gwarantuje wzięcie pod uwagę potrzeb wnioskodawców wymagających szczególnej troski, zwłaszcza małoletnich bez opieki. Proponowana jasna definicja członków rodziny również poprawi sytuację wielu osób małoletnich.
Tanja Fajon
(SL) Panie Przewodniczący! Pragnę pochwalić doskonałą pracę wykonaną przez sprawozdawczynię - panią poseł Guillaume. Unia Europejska pilnie potrzebuje skoordynowanych, sprawiedliwych i efektywnych procedur azylowych. Ich potrzebę widać w związku z obecnym kryzysem dotyczącym napływu uchodźców z regionu Morza Śródziemnego. Wspólne zasady leżą w interesie zarówno państw członkowskich, jak i osób ubiegających się o azyl.
Panie i Panowie! Prawo do azylu jest jednym z najważniejszych praw człowieka. Uchodźców nie należy karać za przekraczanie granic. Naszym fundamentalnym zadaniem jest pomóc wszystkim osobom ubiegającym się o azyl, chronić ich podstawowe prawa człowieka i zapewnić stosowanie wysokiej jakości europejskich norm przy rozpatrywaniu ich wniosków.
Wydaje się niestety, że coraz mniej krajów europejskich respektuje prawo do azylu, a imigrantów przyjmuje się z coraz większym strachem i nieufnością. Niepokoi to, co dzieje się dziś na włoskiej wyspie Lampedusa. Pojawia się groźne i niepokojące uczucie, że Unia Europejska nie życzy sobie uchodźców. Musimy okazać solidarność ludziom uciekającym z zagrożonych miejsc - zwłaszcza uchodźcom z Libii, którzy potrzebują ochrony międzynarodowej.
W obliczu wydarzeń w krajach arabskich i w Afryce Północnej musimy być przygotowani na możliwość, iż do Unii przybędzie w przyszłości jeszcze więcej uchodźców. Również z tego powodu musimy usprawnić i koordynować nasze procedury. Ułatwi to życie zarówno nam samym, jak i uchodźcom. Zmniejszymy ciężar spoczywający na barkach tych krajów, które obecnie odnoszą się do azylantów w sposób bardziej humanitarny, i sprawiedliwiej rozłożymy obciążenie. Europa nie może stać się twierdzą. Osoby ubiegające się o azyl nie mogą stać się ofiarami naszych systemów. Chciałabym, aby omawiane sprawozdanie zostało przyjęte w środę znaczną większością głosów.
Georgios Papanikolaou
(EL) Panie Przewodniczący! Muszę zgodzić się z tym, co powiedziano - wszyscy chcemy niezawodnych i skutecznych procedur azylowych oraz wszyscy chcemy bronić pewnych zasad.
Przytoczę tutaj jednak przykład z doświadczenia, z Grecji, gdzie kilka miesięcy temu uczestniczyłem w oficjalnej misji Parlamentu dotyczącej azylu. Przybyliśmy na lotnisko i odwiedziliśmy ośrodek dla uchodźców, w którym znajdował się obywatel państwa trzeciego; przyprowadzono go, abyśmy z nim porozmawiali.
Powiedział nam on, że ubiega się o azyl, a po chwili zaczął mówić do nas po grecku. Zapytany, gdzie nauczył się języka, odpowiedział, że mówi po grecku, gdyż pracował przez 10 lat w Grecji; teraz pojechał z powrotem do swojego kraju, wrócił i ubiega się o azyl. Pragnę tu wyjaśnić: oczywiście, musimy skupić się na niezawodności i przejrzystości procedur oraz na ochronie praw osób uprawnionych do azylu; musimy jednak też bronić się przed nadużyciami. Pewne przepisy wymagają przyjrzenia im się z uwagą. Przywołuję tutaj spostrzeżenia poczynione przez panią poseł Hohlmeier i dodaję własne: mówimy, że po sześciu miesiącach ciężar dowodu w przypadku osób prześladowanych w swoich krajach przechodzi na państwo członkowskie i nie spoczywa już na osobie ubiegającej się o azyl; prowadzi to do biurokracji i może być przez niektórych wykorzystywane jako argument o nadużyciach.
Ioan Enciu
(RO) Panie Przewodniczący! Pragnę zacząć od gratulacji dla pani poseł Guillaume za doskonale wykonaną pracę.
Poprawki przedłożone do obecnej dyrektywy w sprawie procedur azylowych stanowią niezwykle ważny krok w kierunku ustanowienia wspólnego systemu azylowego w całej Unii Europejskiej. Najważniejszą wartością dodaną nowej dyrektywy jest jasność jej zasad i procedur. Zawiera ona odpowiednie, przejrzyste uregulowania dotyczące władz właściwych do rozpatrywania wniosków o ochronę międzynarodową, gwarantując zarazem jak najszybsze i najefektywniejsze rozpatrzenie tych wniosków.
Musimy bezwzględnie zapewnić, aby ochrona w całej Unii Europejskiej była zgodna z najwyższymi standardami. Jednocześnie trzeba dalej harmonizować ustawodawstwo krajowe, aby uniknąć rozbieżności między systemami azylowymi funkcjonującymi obecnie w całej Unii Europejskiej, Naszym ostatecznym celem musi pozostać stworzenie sprawnego wspólnego systemu azylu zgodnie z postanowieniami programu sztokholmskiego.
Jörg Leichtfried
(DE) Panie Przewodniczący! Jedna rzecz jest pewna: niektóre państwa członkowskie Unii Europejskiej ponoszą nadmierny ciężar, jeżeli chodzi o azyl, jak też migrację i imigrację, co wyraźnie widać na podstawie doświadczeń ostatnich tygodni, ale również i ostatnich lat.
Dlatego też Unia Europejska musi przyjmować na siebie coraz większe obowiązki w tym zakresie, aby zagwarantować przyszłe funkcjonowanie systemu azylowego w Unii Europejskiej w zgodzie z zasadami, które wszyscy musimy przyjąć za swoje: chodzi o jednolite standardy, rzetelne i sprawiedliwe procedury oraz poszanowanie praw podstawowych. Z drugiej strony musimy jednak zapobiegać nadużywaniu systemu, gdyż jest to oczywiście zawsze kwestia szczegółowo roztrząsana przez społeczeństwa państw członkowskich. Jest to zadanie trudne i mam nadzieję, że uda nam się z nim uporać.
Jaroslav Paška
(SK) Panie Przewodniczący! Projekt przedłożonej dyrektywy w sprawie minimalnych norm dotyczących procedur udzielania i cofania ochrony międzynarodowej w państwach członkowskich opiera się na wcześniejszych doświadczeniach zebranych w związku z postępowaniami azylowymi w poszczególnych państwach członkowskich.
Wysiłki Komisji na rzecz wprowadzenia wspólnych procedur udzielania i cofania azylu lub dodatkowej ochrony przez dalszą harmonizację instrumentów związanych z postępowaniami azylowymi oraz poprawę jakości przesłuchań w celu zmniejszenia liczby zmian decyzji napotykają wszakże na liczne sprzeciwy ze strony Rady Unii Europejskiej oraz niektórych państw członkowskich.
Jestem przekonany, że rozstrzygające powinny być opinie Rady oraz państw członkowskich, które będą ostatecznie wdrażać procedury azylowe. Moim zdaniem, jeżeli nie będziemy uważnie słuchać ich uwag i porad, zmieniając system azylowy, nasza praca nie przyniesie pożądanych skutków. Dlatego też za bardzo ważne uważam przeprowadzenie dodatkowych konsultacji na temat przedstawionych poprawek, zwłaszcza ze stosownymi organami państw członkowskich UE.
Franz Obermayr
(DE) Panie Przewodniczący! Pomimo napływu osób z Afryki Północnej sprawozdawczyni najwyraźniej obawia się, że w UE jest zbyt mało uchodźców, gdyż wzywa do poszerzenia definicji rodziny. Wydaje się nie mieć tu znaczenia, czy członkowie rodziny stali się nimi przed ucieczką z kraju, czy też później. Nowa definicja ma też objąć nowych partnerów i adoptowane dzieci. Specjalna ochrona ma przysługiwać uchodźcom, którzy mają problemy z tożsamością płciową, cokolwiek sprawozdawczyni przez to rozumie. Takie sformułowania otwierają drzwi do nadużyć. Naiwne jest również przekonanie, że osoby ubiegające się o azyl mogą oczekiwać tak samo wysokiego poziomu świadczeń socjalnych w każdym państwie członkowskim. Unia Europejska składa się z państw o bardzo różnych standardach życia.
To samo dotyczy koncepcji bezpiecznego kraju pochodzenia. Jeżeli dany kraj jest państwem demokratycznym i praworządnym, trzeba go również uznać za bezpieczny. Wreszcie, ponieważ Tunezja i Egipt zmierzają we właściwym kierunku, należy je też prawdopodobnie zaliczyć do bezpiecznych krajów trzecich.
Andrew Henry William Brons
Panie Przewodniczący! Ochrona międzynarodowa to zakamuflowane, eufemistyczne określenie azylu. Słowo "azyl” słusznie przestało dobrze się kojarzyć opinii publicznej. Azylanci, którzy podróżują obok krajów bezpiecznych lub przez nie, są migrantami z wyboru, a nie prawdziwymi uchodźcami. Ludzie, którzy przybywają do Europy tylko dlatego, że pochodzą z krajów niebezpiecznych, to często nieszczęśnicy, ale nie można oczekiwać, iż Europa pomieści całą ludność każdego niebezpiecznego kraju na ziemi. Osoby rzeczywiście ubiegające się o azyl powinny szukać schronienia w pierwszym bezpiecznym kraju, z którym mają związki kulturowe i religijne oraz z którym łączą ich wspólni przodkowie.
Europa i Zachód nie powinny pełnić roli ogromnego przytułku dla zasługujących na szczególną troskę ludzi z całego świata. Naszą rolą powinno być zaprzestanie działań destabilizujących, które napędzają te wielkie ruchy ludnościowe: nie wolno więcej wywoływać takich wojen, jak w Iraku czy w Afganistanie; musimy wycofać się z Libii, zanim zostaniemy wciągnięci w wojnę lądową; musimy przestać snuć plany konfliktu z Iranem oraz unikać podsycania niezadowolenia w innych państwach Bliskiego Wschodu.
Cecilia Malmström
komisarz - Panie Przewodniczący! Jak powiedziano już wielokrotnie, negocjujemy tę kwestię od bardzo dawna, i - o czym wspomniał pan poseł Moraes - od 1999 roku stawiamy sobie cel opracowania wspólnej polityki azylowej.
Rada podjęła decyzję o jej ustanowieniu do 2012 roku i zaczyna się przed nami jawić wyjście z pata, w którym tkwimy od wielu lat. Pragnę podziękować Parlamentowi, gdyż moim zdaniem bardzo przyczynił się on do tego. Musimy zaprowadzić sprawiedliwy, efektywny i spójny system, który będzie funkcjonować w równoważny sposób we wszystkich państwach członkowskich.
Z moich rozmów z poszczególnymi sprawozdawcami całego pakietu od początku wynikało, że konieczne będą poprawki. Nie chodzi tu o coś, co Komisja Europejska wymyśliła dopiero przed chwilą. Jesteśmy w impasie, w związku z czym musimy poczynić pewne kompromisy, aby doprowadzić do zgody obydwu prawodawców. Głosowanie odbędzie się jutro lub w środę i wraz z propozycjami Komisji umożliwi nam ono ustalenie, czy jesteśmy w stanie osiągnąć pewne kompromisy. Przez całą wiosnę kontaktowaliśmy się z Radą w celu określenia najważniejszych trudności.
Jeżeli chcemy doprowadzić do porozumienia w sprawie pakietu azylowego do 2012 roku i tym samym upamiętnić 60. rocznicę Konwencji genewskiej - a sądzę, że wszystkim nam na tym zależy - musimy być gotowi do pewnych kompromisów. To bardzo dobry początek i kamień węgielny przyszłego systemu.
Pragnę podziękować sprawozdawczyni, wszystkim kontrsprawozdawcom oraz Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych za wykonaną pracę.
Sylvie Guillaume
Panie Przewodniczący! Pragnę zacząć od podziękowania wszystkim - lub może prawie wszystkim - mówcom za ich wystąpienia. Pani poseł Hohlmeier już wyszła, ale mam nadzieję, że ktoś jej powie, iż nie straciłam jeszcze nadziei na przekonanie jej, że Tunezyjczycy nie ubiegają się o azyl w całej Unii Europejskiej, w związku z czym nie mają powodu składać drugiego wniosku z rzędu.
Na zakończenie pragnę krótko poruszyć dwie kwestie, które uważam za dość kluczowe. Chcę podkreślić, że celem nie jest zniechęcenie państw członkowskich do zasady harmonizacji w górę, a wręcz przeciwnie. Rozumiem, że występuje pewien opór i pewne wątpliwości, ale pragnę też, aby państwa członkowskie zrozumiały, iż inwestycja we właściwe, skuteczne procedury w pierwszej instancji może im się tylko opłacić. Proponowane reformy idą właśnie w tym kierunku.
Drugą podstawową kwestią jest potwierdzenie, że Parlament ma tu ważną rolę do odegrania. Jesteśmy współprawodawcami. Komisja Europejska wskazała kilkakrotnie, że chce, abyśmy odegrali rolę zupełnie kluczową w odniesieniu do działań następczych związanych z tą procedurą. W środę zyskamy sposobność, aby głośno i wyraźnie przedstawić nasze priorytety dotyczące rzeczywistej harmonizacji procedur w tej dziedzinie.
Przewodniczący
Zamykam debatę.
Głosowanie nad sprawozdaniem pani poseł Guillaume odbędzie się w południe w środę 6 kwietnia 2011 r.
