Verdrag ter bestrijding van woestijnvorming (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is het debat over
de mondelinge vraag aan de Raad over de doelstellingen voor de Conferentie van partijen bij het Verdrag ter bestrijding van woestijnvorming, te houden van 3 tot en met 14 september 2007 in Madrid door Miroslav Ouzký namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid - B6-0140/2007), en
de mondelinge vraag aan de Commissie over de doelstellingen voor de Conferentie van partijen bij het Verdrag ter bestrijding van woestijnvorming te houden van 3 tot en met 14 september 2007 in Madrid door Miroslav Ouzký namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid - B6-0312/2007).
Miroslav Ouzký  
auteur. - (CS) Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil mij verontschuldigen tegenover de tolken, aangezien ik niets schriftelijk heb voorbereid en ik daarom niet in staat was hen tevoren een geschreven tekst van mijn bijdrage te geven. Ik doe echter mijn best om langzaam en beknopt te spreken aangezien de kwestie waar ik het over ga hebben op zichzelf duidelijk is.
Als voorzitter van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid wil ik graag het Portugese voorzitterschap prijzen voor het feit dat het de kwestie van woestijnvorming en watertekort tot een van de hoofddoelen van haar programma heeft gemaakt. Vooral daarom ben ik ook blij met de komende conferentie, zoals ik eerder meldde.
U beseft terdege dat dit Parlement en de EU als geheel klimaatverandering heeft opgepakt als een van de belangrijke uitdagingen voor de komende periode en het is alom bekend dat watertekort en toenemende woestijnvorming onmiskenbare gevolgen van klimaatverandering zijn.
Ik behoor tot degenen die ervan overtuigd zijn dat we ons moeten voorbereiden op de gevolgen van klimaatverandering in plaats van wanhopig te proberen deze tot stilstand te brengen, omdat onze pogingen in die richting waarschijnlijk zullen falen. Vandaag weten we in elk geval zeker dat Europa, vooral de zuidelijke regio's, het hoofd zullen moeten bieden aan watertekorten en bodemaantasting.
Klimatologische debatten leren ons dat het verlies van atmosferisch water leidt tot verdere woestijnvorming, die op haar beurt verantwoordelijk is verder opwarming van het klimaat. Het doorbreken van deze vicieuze cirkel zal lastig blijken te zijn. Mijn vraag aan de Commissie en de Raad namens mijn commissie luidt als volgt: welke praktische stappen zijn de Commissie en Raad voornemens te zetten? Is het vandaag duidelijk wat er op het niveau van de lidstaten en wat er op Europees niveau kan worden gedaan?
Manuel Lobo Antunes
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, mijnheer Ouzký, ik wil eerst bedanken voor uw verwijzing naar het programma van het Portugese voorzitterschap over het milieu, in het bijzonder over vraagstukken die verband houden met droogte en woestijnvorming. Dat is feitelijk een van de prioriteiten van het Portugese voorzitterschap en ik wil nu graag wijzen naar de resultaten die op dat gebied zijn bereikt op de informele Raad van milieuministers die onlangs in Portugal is gehouden.
Ik zal niet alle punten over deze materie uit de conclusies van het voorzitterschap voorlezen. Maar ik beschouw ze wel als zeer interessant en belangrijk en vraag daarom uw aandacht voor deze conclusies, in het bijzonder voor wat betreft de bestrijding van droogte en het verband tussen droogte en milieu, en de maatregelen die we kunnen en moeten nemen om dit groeiend probleem aan te pakken.
Ik noem ook meer in detail de Conferentie van partijen bij de het VN-Verdrag ter bestrijding van woestijnvorming, die ook een belangrijk aspect is van deze zitting; die Conferentie wordt nu, zoals u weet, gehouden van 3 tot en met 14 september in Madrid.
De Raad gaf op 23 april zijn goedkeuring aan de conclusies die de prioriteiten van de Europese Unie aangeven, welke de EU moet inbrengen op die Conferentie van partijen, de achtste conferentie sinds het Verdrag van kracht is. U zult weten dat Raad de goedkeuring steunt van het tienjarig strategisch plan en kader voor uitbreiding van de tenuitvoerlegging van het VN-Verdrag opgesteld door de Intersessionele intergouvernementele werkgroep, en we wensen vurig dat dit wordt uitgevoerd.
We zijn ons ervan bewust dat maatschappelijke organisaties in deze context een belangrijke rol vervullen, vooral op lokaal niveau, en daar zijn we voorstander van; we moeten daarom een grotere participatie van al dit soort maatschappelijke middenveldorganisaties stimuleren bij de tenuitvoerlegging of bij het proces van de VN-Verdrag ter bestrijding van woestijnvorming.
U weet ook dat de Conferentie van partijen de nadruk gaat leggen op het verband tussen armoede en woestijnvorming om nauwkeurig vast te stellen op welke wijze het Verdrag kan bijdragen aan de armoedebestrijding in nauwe samenwerking met andere relevante mondiale en regionale participanten. De Raad is van oordeel dat het belangrijk is om te komen tot een consensus over een verbeterd systeem voor het monitoren van het Verdrag dat gebaseerd is op instandhouding, beheer en duurzaam gebruik van droge gebieden. Een dergelijk systeem maakt het mogelijk vorderingen uit het verleden en heden te meten.
De commissie voor wetenschap en technologie kan een belangrijke rol vervullen bij het verbeteren van de kennisbasis van de Conventie waardoor het mogelijk wordt maatregelen en besluiten op een solider grondslag te nemen. De Raad van de Europese Unie is van oordeel dat de uitdagingen van woestijnvorming, klimaatverandering en biodiversiteit complementair zij aan elkaar en op en gecoördineerde wijze moeten worden aangepakt met geschikte beleidslijnen om synergieën te ontwikkelen en te komen tot een grotere effectiviteit. De Raad meent ook dat er ook andere vitale factoren van belang zijn zoals de beschikbaarheid van adequate financiële middelen, efficiënt management en de financiering van initiatieven voor de bestrijding van woestijnvorming evenals een actief en efficiënt werkend Verdragssecretariaat.
Droogte is net als woestijnvorming een ernstige reden tot zorg. De Raad heeft de vaste overtuiging dat deze dreigingen - droogte en woestijnvorming - alleen effectief kunnen worden aangepakt door nauwe internationale samenwerking. De Europese Unie tracht daarom haar doelstellingen op dit terrein in samenwerking met derde landen te bereiken. Ik herinner u in dit verband eraan dat de ACS-EG-Raad van Ministers op zijn jaarlijkse bijeenkomst, die dit jaar werd gehouden op 25 mei, een gezamenlijke verklaring over de bestrijding van droogte en woestijnvorming heeft aangenomen.
Die gezamenlijke verklaring van de ACS-landen en de Europese Unie erkent het belang van het VN-Verdrag ter bestrijding van woestijnvorming voor het terugdringen van armoede en voor het bereiken van de millennium ontwikkelingsdoelstellingen die zijn vastgesteld door de Verenigde Naties.
De verklaring steunt ook het aannemen van het tienjarig strategisch plan door de Conferentie van partijen en dringt er bij alle partijen op aan samen te werken om het VN-Verdrag effectiever te doen zijn. We vinden het daarom zeer belangrijk om een beperkt aantal prioriteiten te stellen met betrekking tot de gekozen tenuitvoerlegging op basis van wetenschappelijke gegevens en om indicatoren te gebruiken om de vorderingen te meten.
Een grotere participatie van maatschappelijke organisaties aan de andere kant en verbeterde communicatie en bredere dialoog met alle participanten zal naar onze mening ook en zelfs aanzienlijk bijdragen aan de effectiviteit van het VN-Verdrag ter bestrijding van woestijnvorming.
Joaquín Almunia
lid van de Commissie. - (ES) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de Europese Gemeenschap hecht veel belang aan de rol van het VN-Verdrag ter bestrijding van woestijnvorming bij het terugdringen van armoede, sinds deze in 1994 werd ondertekend. Het Verdrag werd ontwikkeld als belangrijk instrument om de doelstelling van het duurzaam gebruik van de bodem te halen teneinde honger en armoede te bestrijden.
De Commissie is nog steeds van oordeel dat dit Verdrag een sleutelrol kan spelen in de strijd tegen armoede en woestijnvorming; het Verdrag is nog steeds een uniek forum met de noodzakelijke bevoegdheden en ervaring om lessen te trekken en nieuwe benaderingen te ontwikkelen voor de aanpak van bodemaantasting. Zij heeft veel bereikt maar, en daar zijn we ons allemaal van bewust, er is nog veel te doen.
Het huidige werk van het Verdrag is gericht op belangrijke kwesties als de tenuitvoerlegging van maatregelen zoals integratie en coherentie binnen strategische kaders voor samenwerking. De getroffen landen moeten evenals de donorlanden ervoor zorgen dat de ontplooiing van het Verdrag nauw gerelateerd wordt aan andere belangrijke ontwikkelingsinitiatieven, en meer in het bijzonder moeten zij ervoor zorgen dat het betrokken land zelf verantwoordelijk is voor het verloop van het proces en dit zelf stuurt,
Wat betreft de doelstellingen van de Europese Unie voor de conferentie die in Madrid wordt gehouden, is de Commissie vooral verheugd dat vier leden van het Europees Parlement deel uitmaken van de gemeenschapsdelegatie naar de conferentie. Het Verdrag gaat zijn tweede decennium in en moet zich aanpassen om aan de nieuwe uitdagingen te beantwoorden en zijn voordeel te doen met nieuwe kansen. Dit betekent herziening van maatregelen die door het Verdrag zijn getroffen om de effectiviteit en de efficiëntie van ons werk in de strijd tegen bodemaantasting en armoede te maximaliseren.
Met dit in gedachten is de belangrijke doelstelling van de EU voor de conferentie van Madrid de goedkeuring van het strategisch tienjarenplan ter verbetering van de toepassing van het Verdrag, dat door een werkgroep werd opgesteld in overeenstemming met de conclusies van de laatste conferentie van partijen, die in 2005 werd gehouden. Dit plan dat krachtig wordt gesteund door de Europese Unie, vertegenwoordigt de gezamenlijke, vernieuwde visie van partijen op de strategische richting die de volgende tien jaar wordt ingeslagen. Als deze gezamenlijke visie naar wij hopen, wordt aangenomen, zullen we een effectief kader moeten scheppen voor de toepassing ervan om de effectiviteit van de werkzaamheden van het secretariaat van het Verdrag en haar andere instellingen te maximaliseren.
Tot slot, dit pakket van hervormingen zal worden vergezeld van een realistische begroting die voor alle partijen aanvaardbaar is en waarbij bestedingsvoorwaarden worden vastgesteld die overeenkomen met de geplande activiteiten om zo aan zeer strenge normen van transparantie en helderheid te voldoen. Zoals de fungerend voorzitter van de Raad zei, keurde de Raad algemene zaken en externe betrekkingen in juli de aanpak als geheel, waarover ik heb gesproken, goed.
Cristina Gutiérrez-Cortines
Mijnheer de Voorzitter, ik ben er trots op dat we in het Parlement in staat zijn geweest een resolutie op te stellen die aan de volgende conventie wordt voorgelegd, die al in Madrid wordt gehouden en die door de VN is georganiseerd door de VN. Ik ben er ook trots op dat - zoals ik zojuist heb gehoord - het Spaanse parlement ons zijn toestemming heeft gegeven, wat heel uitzonderlijk is, en ik bedank hiervoor de heer Marin, de voorzitter van het Spaanse congres; we hebben een stem en we gaan die ook laten horen in de plenaire zitting van het Spaanse parlement.
Ik ben echter heel sceptisch over het onderwerp woestijnvorming. De eigen documenten van de Europese Commissie laten zien dat de hulp die in de afgelopen jaren is gegeven en het beleid dat is gevoerd niet de vereiste resultaten opleverden. Waarom? Omdat het beleid met betrekking tot woestijnvorming vereist dat er geïntegreerde systemen zijn en dat alle standpunten bijeen worden gebracht. Helaas werken de autoriteiten apart van elkaar: landbouw werkt niet samen met milieu, waterbeleid werkt afzonderlijk, terwijl de problemen met woestijnvorming feitelijk uitzonderlijk zijn. Neem bijvoorbeeld het geval van het Middellandse Zeegebied, waar zonder enige activiteit een groot gebied wordt prijsgegeven.
Hetzelfde Europese landbouwbeleid veroorzaakt het prijsgeven van land in het zuiden en in heel Europa, en het GLB gaat een belangrijke effect krijgen op woestijnvorming. Om maar niet spreken van bijvoorbeeld klimaatverandering, een gebied waarop niets wordt gedaan aan het probleem van watertekort en het smelten van de gletsjers, dat al plaatsvindt en een absoluut effect gaat krijgen op de situatie van de bodem.
In plaats van opmerkingen te maken, wil ik daarom liever onder de aandacht van de landen brengen dat zij specifiek beleid moeten ontwikkelen en programma's moeten uitvoeren, omdat het werkelijk een kwestie is van geïntegreerde projecten waarbij staten geïntegreerd en actief beleid moeten voeren. Ik ben van mening dat alles over woestijnvorming bekend is, maar dat er zeer weinig maatregelen worden getroffen.
Dit is de boodschap die we gaan uitdragen: Europa helpen bij dit gemeenschappelijk beleid.
María Sornosa Martínez
namens de PSE-Fractie. - (ES) Mijnheer de Voorzitter, commissaris, dames en heren, volgens het milieuprogramma van de Verenigde Naties bedreigt woestijnvorming een kwart van het aardoppervlak evenals 240 miljoen mensen en het levensonderhoud van meer dan 1 miljard inwoners in 100 landen vanwege de afgenomen productiviteit in landbouw en veeteelt.
Armoede, politieke instabiliteit, ontbossing, excessieve begrazing en slechte praktijken zijn factoren die de opbrengst van land verminderen. Ik hoop daarom dat in Madrid, meer dan dertien jaar nadat het VN-Verdrag ter bestrijding van woestijnvorming in werking trad, de internationale gemeenschap over de hervorming van het Verdrag zelf zal debatteren teneinde maatregelen te treffen voor een effectievere strijd tegen dit fenomeen, zoals het concept strategisch tienjarenplan waarover wordt gesproken.
Bodemerosie, ongecontroleerde stedelijke ontwikkeling, verlies van vruchtbaar land, ontbossing en de uitputting van waterbronnen zijn sommige oorzaken die de verarming van een groot deel van de aride, semi-aride of droge bodem verklaren. Deze oorzaken voeren ons onverbiddelijk naar een groeiende woestijnvorming van de planeet, die we met alle mogelijke middelen moeten proberen te stoppen.
We moeten ook eraan denken, zoals vorige sprekers al hebben gezegd, dat woestijnvorming bijdraagt aan klimaatverandering, zoals het bodemaantasting veroorzaakt en verlies van vegetatie, hetgeen met een toegenomen uitstoot in verband wordt gebracht. Daarom zou het erg nuttig zijn om het herbebossingsbeleid te steunen teneinde de omstandigheden in aride gebieden te herstellen en te veranderen.
Wat betreft de Europese Unie zelf, meen ik dat het belangrijk is dat met spoed een Europese observatiepost voor droogte wordt opgericht, iets zoals we al verscheidene keren in dit Huis hebben overwogen, als een kenniscentrum voor het volgen en voor het mitigeren van deze verschrikkelijk effecten, vooral in Zuid-Europa. In Zuidoost-Spanje zijn we ons helaas zeer bewust van dit probleem en ik stel daarom voor dat de observatiepost wordt gevestigd bij het thematisch centrum voor landgebruik van het Europees Milieuagentschap in Barcelona, zoals door de minister van milieu, Cristina Narbona, is voorgesteld, of bij het Centro de Estudios Medioambientales del Mediterranéo of het Centro de Investigación de la Desertificación, allebei in Valencia, die hun aandacht richten op multidisciplinaire werkzaamheden op gebieden die met woestijnvorming te maken hebben en die over een brede internationale ervaring beschikken.
Ik meen dat er een dringende behoefte is aan een grotere betrokkenheid van de instellingen van de gemeenschap bij het onderwerp woestijnvorming, dus de Europese Unie kan op dit gebied het voortouw nemen op dezelfde manier zoals zij dat doet bij de bestrijding van klimaatverandering.
Ik wil graag afronden met te zeggen dat het bestrijden van dit probleem een belangrijke uitdaging is, niet alleen uit het oogpunt van het milieu, maar ook vanuit het oogpunt van de mensen en mensenrechten: veel mensen ontvluchten hun land vanwege honger en armoede, die grotendeels worden veroorzaakt door woestijnvorming.
Satu Hassi
namens de Verts/ALE-Fractie. - (FI) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, mijn dank gaat uit naar de heer Ouzký en de anderen voor een uitstekende ontwerpresolutie.
Volgens de Verenigde Naties treft woestijnvorming nu rechtstreeks honderd tot tweehonderd miljoen mensen. Het is een potentiële dreiging voor meer dan een miljard mensen, mogelijk zelfs twee miljard mensen. Het is niet alleen een kwestie van de Sahara die zich aan het uitbreiden is en soortgelijke fenomenen. Woestijnvorming, het verdwijnen van vruchtbare bodemlagen en vegetatie, vindt over de hele wereld plaats, van de kusten van Spanje tot de vlakten van China. Bijna eenderde van het land op de aarde loopt het risico van woestijnvorming. Zo ongeveer veertig procent van het bouwland verkeert nu in zeer slechte staat. De situatie is het ergst in Centraal-Azië, waar driekwart van de bodem onvruchtbaar is.
Klimaatverandering werkt woestijnvorming in de hand, hoewel tot op heden vaak het vaak de lokale activiteiten zijn die eraan hebben bijgedragen, zoals houtkap en ongeschikte landbouw-, irrigatie- en veeteelmethoden. Terwijl klimaatverandering bijdraagt aan meer woestijnvorming, verergert woestijnvorming klimaatverandering, omdat minder binding van koolstof met de bodem uiteindelijk resulteert in koolstof die in de atmosfeer wordt geloosd. Tenzij we oordeelkundig, consistent en alert handelen, creëren we mogelijk een vicieuze cirkel.
Bestrijding van woestijnvorming brengt het voorkómen van honger met zich en daarmee het voorkómen van conflicten. Nog in juni waarschuwde de VN dat in de komende tien jaar woestijnvorming vijftig miljoen mensen uit hun huizen zou kunnen verdrijven, hoofdzakelijk in Sub-Sahara Afrika en Centraal-Azië. Dit betekent ook dat meer mensen proberen Europa illegaal binnen te komen.
De crisis in Darfur is bestempeld als het eerste conflict als gevolg van klimaatverandering. Het watertekort is slechts een aspect van de crisis. Meer algemeen wordt erkend dat het aanhoudende watertekort en de verminderde productiviteit in het land voeding gaven aan het conflict.
Zoals de resolutie verklaart, moet er worden geïnvesteerd in duurzaam gebruik van land. Maatregelen om woestijnvorming te voorkomen zullen goedkoper zijn dan de gevolgen ervan. Een waarschuwend voorbeeld op kleine schaal vormen de Paaseilanden. Daar was eens een bloeiende cultuur, maar toen de bossen werden gekapt, verarmde de bodem en werden de eilanden tot droge graslanden, en dat leidde in korte tijd tot de ondergang van een welvarende cultuur. Als we verstandig, consistent en vastberaden handelen, kunnen we verhinderen dat de hele mensheid hetzelfde lot zal treffen.
Roberto Musacchio
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, deze achtste conferentie over woestijnvorming is een uiterst belangrijke gelegenheid, in een geschikt forum zoals de VN, maar zij vereist ook specifieke antwoorden op een dramatische situatie.
Klimaatverandering doet processen versnellen die al reeds zeer kwetsbare gebieden zoals als Afrika aantasten, maar die ook ons continent niet ontzien. Honger en ziekte, migratie met bijbelse omvang en branden zijn onze toekomst , maar ook ons heden.
We moeten daarom krachtige, duidelijke keuzen maken. De eerste is natuurlijk Kyoto ten uitvoer leggen en ten langen leste de post-Kyoto-overeenkomst tekenen, een multilaterale overeenkomst die het referentiekader voor een andere toekomst biedt. Er zijn ook verdere keuzes nodig zodat we ons kunnen aanpassen om levens te beschermen. Er is een werkelijke tragedie: genaamd water. Het recht van toegang tot water wordt al ontzegd en wordt waarschijnlijk steeds meer ontzegd aan miljoenen mensen.
Om deze reden moeten we ons verzetten tegen processen om deze bron, die van levensbelang is, te privatiseren. Toegang tot water moet worden gegarandeerd en moet een werkelijk gemeenschappelijk bezit worden dat toebehoort aan de mensheid, vastgelegd in een plechtige verklaring van de VN die het vervolgens mogelijk maakt dat overheidsbeleid een dergelijk recht waarborgt.
Voor de strijd tegen woestijnvorming is het ook noodzakelijk te sturen op financieel beleid inzake het klimaat. Alle goede praktijken die CO2-opslag met behulp van landbouw en bosbouw toestaan, behoren te worden gestimuleerd en aangemoedigd. Dit moet ook leiden tot een herziening van keuzen zoals die in het gemeenschappelijk landbouwbeleid, die een ontkoppeling van productieactiviteiten hebben aangemoedigd die het risico van woestijnvorming en branden meebrachten. Keuzen zoals een intensieve productie van biomassa voor energie moeten ook worden heroverwogen.
Ook in Europa is het noodzakelijk een specifiek, krachtig beleid met betrekking tot bodem, water en lucht te voeren. Om deze reden moeten we geen obstakels opwerpen zoals in dit Parlement is gebeurd door een sectie van de Europese Volkspartij, maar in plaats daarvan de kaderrichtlijn inzake bodembescherming die de Commissie wil uitvaardigen, verwelkomen. Deze voorziet erin dat de bodem een integraal deel uitmaakt van klimaatbeleid. Woestijnvorming wordt ook veroorzaakt door een gebrek aan beleid. We moeten dit bestrijden met goed beleid.
Johannes Blokland
namens de IND/DEM-Fractie. - (NL) Voorzitter, binnen de Europese Unie zijn er gebieden die jaarlijks of eens in de zoveel jaar bloot staan aan grote droogteperioden en de verwoestende effecten daarvan. Daarom is het goed dat er bij de beleidsvorming aandacht aan wordt besteed. In feite kent verwoestijning twee oorzaken: een natuurlijke en een menselijke oorzaak. Droogte als natuurlijke oorzaak kan leiden tot slechte bodemomstandigheden, zeker in combinatie met menselijke oorzaken als slecht management van agrarisch terrein, slecht bosmanagement en slecht watermanagement. Het risico op woestijnvorming neemt dan hand over hand toe vooral in de mediterrane gebieden van Europa. Nu veel klimatologen een warmer wordend klimaat voorspellen met een groter risico op extreme droogtes, is het goed om preventieve maatregelen te nemen om de gevolgen van droogte, zoals woestijnvorming, te beperken.
Beleid moet in mijn visie gericht zijn op zowel de natuurlijke als op de menselijke oorzaken van woestijnvorming. Wat betreft de natuurlijke oorzaken is het van belang om het water dat er is, zo effectief mogelijk te gebruiken. Water moet waar mogelijk worden vastgehouden en bodemuitdroging moet worden voorkomen. Dat laatste kan onder meer door zorg te dragen voor bijvoorbeeld goed bosbeheer. Verder is een goed watermanagement van belang.
De bestaande regelgeving op het gebied van water kan hierbij ook benut worden. In mijn eigen land, Nederland, is er een landelijk coördinatiecentrum, dat in actie komt zodra er droogte dreigt en waarbij op regionaal niveau uitvoering wordt gegeven aan maatregelen. Op Europees niveau of het niveau van de Verenigde Naties kunnen kaders vastgesteld worden maar uitvoering zal voornamelijk toch nationaal en regionaal moeten plaatsvinden.
Een effectieve mogelijkheid lijkt me ook het aangaan van vrijwillige samenwerkingsverbanden tussen de probleemgebieden met als doel te leren omgaan met de problematiek. Dat kan in de vorm van een kennisplatform met zowel politieke als wetenschappelijke input. Bij de implementatie van de hoogwaterrichtlijn is eveneens sprake van dergelijke initiatieven en die lijken een positieve invloed te hebben.
Roberta Alma Anastase
(RO) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, opwarming van de aarde is een dreiging met lange termijneffecten die verwoestend zijn. Deze zomer waren we getuigen van de gevolgen van de hittegolf in Griekenland en andere Europese landen, overstromingen in Groot-Brittannië en extreme droogte in Roemenië.
Effecten van de opwarming van de aarde worden in Roemenië steeds meer zichtbaar in Dobrogea, het zuidelijk gebied of de westelijke zandvlakte. Als gevolg van de opwarming van de aarde zal Roemenië samen met Spanje, Griekenland en Italië tot de landen behoren die omstreeks 2015 het meest met klimaatverandering worden geconfronteerd. Bijna een kwart van het Roemeens grondgebied wordt aride in de komende twintig jaar en veel plantensoorten zullen verdwijnen.
De gevolgen van woestijnvorming zijn al zichtbaar. De situatie in Roemenië is niet uniek in de Europese Unie en daarom moeten we gezamenlijk handelen op basis van het solidariteitsbeginsel waarop het Europese project is gestoeld.
Analyses van tien jaar na de inwerkingtreding van het VN-Verdrag ter bestrijding van woestijnvorming tonen een toename van trends tot woestijnvorming aan, terwijl de reactie van staten achterwege blijft. Als er geen maatregelen worden genomen om de negatieve factoren te elimineren, zal woestijnvorming voorgoed aanwezig blijven of zullen de kosten voor herstel van het milieu onevenredig zijn.
Beste collega's, het voorkomen van woestijnvorming is gemakkelijker dan het terugdringen ervan. Efficiënt oogstbeheer, meer aandacht voor irrigatiesystemen en het opstellen van strategieën voor het behoud van werkgelegenheid op niet-landbouwgebieden voor de inwoners van droge gebieden kunnen oplossingen ter voorkoming van woestijnvorming inhouden.
Om voor meer efficiency te zorgen bij de inspanningen ter bestrijding van woestijnvorming hebben we geïntegreerde ontwikkelingssystemen nodig op nationaal, regionaal en internationaal niveau. Intussen moet de tenuitvoerlegging van de Conventie nauw worden gekoppeld aan de inspanningen ter beperking van klimaatverandering.
Gelet op de bovengenoemde punten wil ik een vraag aan de Commissie stellen: gaat de Commissie op de conferentie in Madrid een verandering of een bijstelling van de strategie aankondigen en nieuwe verplichtingen namens de EU met betrekking tot het Verdrag op zich nemen, gezien de jongste toelating van landen?
Edite Estrela
(PT) Het groenboek over klimaatverandering vestigt de aandacht op de natuurlijke verschijnselen die door klimaatverandering worden verergerd.
Klimaatverandering zal naar verwachting leiden tot vermindering van regenval, tot hogere temperaturen en het vaker optreden van hittegolven en droogteperioden, hetgeen leidt tot meer woestijnvorming. Anders dan andere natuurrampen tasten de gevolgen van droogte niet de infrastructuur aan, maar de productie en het milieu, evenals het leven van de lokale bevolking.
Een van de ernstige gevolgen van droogte is het probleem van de levering van drinkwater aan de bevolking. Onderzoeken wijzen uit dat droogte en overstromingen meer mensen doden dan enige andere natuurramp. Daarnaast sterven elk jaar acht miljoen mensen aan ziekten die verband houden met de consumptie van onveilig water, zoals dysenterie, cholera en tyfus.
Tekort aan drinkwater veroorzaakt tachtig procent van gevallen van ziekten en overlijden in ontwikkelingslanden. Meer dan 4 500 kinderen sterven iedere dag aan ziekten veroorzaakt door gebrek aan water. Het was niet toevallig dat de informele bijeenkomst van milieuministers, die enkele dagen geleden in Lissabon werd gehouden, was gewijd aan de problemen van watertekort en droogte, die bovendien de belangrijke aangelegenheden en prioriteiten zijn van het programma voor het milieu van het Portugese voorzitterschap, zoals de minister al meldde. De hoop is dat de Conferentie van partijen de juiste besluiten zal nemen voor de bestrijding van droogte en woestijnvorming en dat ook de Europese instellingen hun bijdragen zullen leveren.
Tot slot wil ik een korte samenvatting geven van de voorstellen die ik in het verslag over natuurrampen heb gedaan, in het bijzonder die welke door het Europees Parlement zijn aangenomen: de vestiging van een Europese observatiepost voor droogte en woestijnvorming om informatie te verzamelen en te zorgen voor een effectievere respons; dat preventieve maatregelen worden ten uitvoer gelegd op het gebied van risicomanagement bij droogte, waaronder strategieën om de gevolgen te minimaliseren, en geïncorporeerd in strategieën inzake stroomgebiedmanagement.
Kyriacos Triantaphyllidis
(EL) Mijnheer de Voorzitter, het is een van de kleine ironieën in het leven dat deze discussie moet plaatsvinden na de tragische gebeurtenissen in de zomer in Zuid-Europa. Deze rampen zullen helaas een belangrijke rol spelen in de verandering van het landschap en het scheppen van toekomstige milieuproblemen.
Woestijnvorming is geen modern probleem; we hebben het al tientallen jaren. In het verleden was de geleidelijke achteruitgang van vruchtbare grond een complex proces. Het kent velerlei oorzaken en het schrijdt met verschillende snelheid voort, overeenkomstig de klimaatverschillen.
Woestijnvorming kan bijvoorbeeld een bestaande algemene klimaattendens doen versterken in de richting van grotere droogte of het kan aanvankelijk ontstaan uit een verandering van het lokale klimaat. Het is belangrijk te benadrukken dat de aanwezigheid van een nabijgelegen woestijn geen verband houdt met woestijnvorming. Helaas komt een gebied dat woestijnvorming vertoont slechts in de publieke aandacht op het moment dat het proces in volle gang is.
Er is vaak weinig informatie beschikbaar om de vorige toestand van ecosysteem aan te duiden of de aantastingsgraad. Daarom dienen we bijzonder zorgvuldig te zijn over wat er moet worden gedaan met het verbrande land in Zuid-Europa: in de nabije toekomst bestaat er een gevaar van klimaatverandering die heel wel kan leiden tot woestijnvorming in de getroffen gebieden.
Wetenschappers onderzoeken toevallig ook of woestijnvorming een permanente factor is in het proces van mondiale verandering, en hoe en wanneer woestijnvorming kan worden tegengehouden of teruggedrongen. Dit zal een van de onderwerpen voor discussie zijn op de internationale conferentie van de Verenigde Naties.
Meer efficiënt gebruik van bestaande waterbronnen en controle van de verzilting zijn effectieve instrumenten voor gebieden met een droge bodem. Er zijn ook manieren om oppervlaktewaterbronnen zoals regenwater te gebruiken.
Naast wetenschap kan de politiek worden beschouwd als een zinvol instrument voor de bestrijding van woestijnvorming. Als we de aantasting van droge en semi-onvruchtbare grond een halt willen toeroepen en terugdringen, moeten we begrijpen hoe en waarom de mate van klimaatverandering, bevolkingsgroei en voedselproductie deze omgevingen beïnvloeden.
Ter afronding van deze discussie wordt een resolutie over de doelen van de Europese Unie voorgelegd aan de conferentie van de Verenigde Naties.
Laat ik twee punten benadrukken die als zeer belangrijk beschouw. Ten eerste, het is eindelijk tijd dat de EU de handen ineen slaat als het zichzelf de "Europese Unie” wenst te noemen; zij moet een wettelijke basis leggen onder maatregelen ter bestrijding van woestijnvorming. Ten tweede, de EU moet het ene gat met het andere vullen: zij kan zichzelf niet presenteren als de beschermer van het milieu die gefaald heeft bij de bevordering van verplichte algemene regels inzake het importverbod in de EU van illegaal hout dat niet-duurzaam is gekapt.
Sterker nog, woestijnvorming betreft niet alleen de Europese Unie, maar de hele planeet. Als de EU wil dat haar aanwezigheid tastbaar moet zijn, dient zij de geëigende stappen nemen en niet louter als waarnemer naar Madrid gaan.
Manuel Lobo Antunes
Het is net alsof ik in dit debat een zekere bedroefdheid bespeur, een zekere ontsteltenis en misschien een wat kritische houding van de zijde van sommige Leden over wat we vanaf nu kunnen doen ter bestrijding van droogte en woestijnvorming, gelet op datgene wat we tot nu toe op dit gebied hebben gedaan.
Ik denk echter dat de bepalende factoren en de context sinds 1994 significant zijn veranderd, vooral in de laatste jaren. Ik denk dat het groeiend bewustzijn bij regeringen, politici in het algemeen, maatschappelijke organisaties en publieke opinie over vraagstukken betreffende klimaatverandering, de milieukwesties waarmee we worden geconfronteerd en vooral de strijd tegen woestijnvorming, klimaatverandering en watertekorten ons helpen door te gaan met vertrouwen, optimisme en een vernieuwd elan bij de bestrijding van de ernstige milieuproblemen waarmee we steeds meer worden geconfronteerd.
We hebben ook reden tot enig vertrouwen en optimisme als we zien dat de Raad van de Europese Unie belangrijke verplichtingen aangaat, ik zou zelfs zeggen uiterst belangrijke verplichtingen, en dat de Raad internationaal het voortouw neemt bij de aankondiging van maatregelen ter bestrijding van klimaatverandering en voorstelt dat deze normen worden, doelen die door de hele internationale gemeenschap moeten worden bereikt.
Portugal, dat nu het voorzitterschap van de Europese Unie bekleedt, zal natuurlijk hier ook een belangrijk rol spelen, aangezien we de Europese Unie voorzitten op de conferentie op Bali die zoals u weet de besluitvorming voorbereidt die we op dat gebied nodig zullen hebben post-Kyoto 2012.
Wij geloven dat de Madrileense Conferentie van partijen inzake het Verdrag ter bestrijding van woestijnvorming feitelijk een gelegenheid kan zijn voor het herzien en actualiseren van de verplichtingen die in 1994 zijn aangegaan. Dat hopen wij. We hebben drie of vier prioriteiten waarvan we menen dat het zinvol is die te realiseren.
Ten eerste is het onze mening dat partijen bij het Verdrag hun interne coördinatie met betrekking tot bestrijding van woestijnvorming moeten verbeteren door een meer geïntegreerde aanpak van dit vraagstuk in zijn geheel. Zoals de geachte afgevaardigde al aangaf, nemen ministers voor de verschillende sectoren binnenlandse maatregelen zonder het tevoren eens te zijn over de bereiken doelstellingen, zodat de besluitvorming nogal ad hoc en willekeurig is. Daarom moet op nationaal niveau de coördinatie tussen de verschillende departementen die op dit gebied verantwoordelijkheden hebben, effectiever en efficiënter worden.
Het werd genoemd in dit Huis, en ik heb het ook in mijn eerste toespraak gezegd, dat het zeer belangrijk is voor maatschappelijke organisaties om zich meer betrokken te voelen bij de tenuitvoerlegging van de maatregelen die nodig zijn voor de bestrijding van woestijnvorming. Veel problemen zijn specifiek en lokaal van aard, en hebben een groot effect op de lokale bevolking. Het is belangrijk in deze strijd dat er een besef van eigen verantwoordelijkheid zou zijn of de acceptatie van beleidslijnen die noodzakelijk zijn ter bestrijding van woestijnvorming.
We moeten ook de institutionele methoden voor de tenuitvoerlegging van het Verdrag versterken. We vinden het eveneens belangrijk op regionaal en internationaal niveau de samenwerking te vergroten, evenals de samenwerking bij de bestrijding van woestijnvorming. De partijen bij het Verdrag hebben vaak de neiging hun eigen problemen vanuit een exclusief nationaal standpunt te bekijken. Vanwege de aard van de betrokken problemen lijkt dit gebied ons bijzonder geschikt voor regionale en internationale samenwerking.
Ter afronding, de kwestie van de begroting is hier genoemd: budgettaire toewijzingen. Dit is een belangrijk punt; natuurlijk moeten we voldoende financiële middelen toewijzen om deze methoden naar behoefte aan te passen.
De vestiging van een Europese observatiepost voor droogte werd genoemd. Dat was feitelijk een van de punten die besproken werden op de informele bijeenkomst van de milieuministers in Portugal. Men zou uit dat debat kunnen concluderen dat zij de vestiging van een Europese observatiepost voor droogte als een belangrijke maatregel beschouwen om de aandacht te vestigen op aan droogte gerelateerde problemen, maar ook om het model te bouwen dat vereist is voor de maatregelen die moeten of kunnen worden ten uitvoer gelegd om droogte te bestrijden. Daarom is dit, zoals ik heb gezegd een maatregel die de milieuministers met belangstelling en enthousiasme begroeten.
Laten we voorts hopen dat de conferentie van Madrid resultaten zal opleveren die aan onze verwachtingen voldoen.
De Voorzitter
Dames en heren, het was een zeer interessant debat waarbij ik er graag op wijs dat vijf vrouwen en drie mannen hebben gesproken. Ik vind dat dit heel belangrijk is en het toont aan dat onze vrouwelijke afgevaardigden bijzonder ontvankelijk zijn voor een dergelijk fundamenteel vraagstuk.
Ter afronding van dit debat, ik heb zeven ontwerpresoluties overeenkomstig artikel 108, lid 5 van het Reglement.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.
(In afwachting van het vragenuur wordt de vergadering om 17.15 uur onderbroken en om 17:30 uur hervat.
