
Alavanos
Mijnheer de Voorzitter, ik wilde iets vermelden dat volgens mij erg belangrijk is. Ik ben gisteren naar Straatsburg gekomen met vlucht 165 Athene - Frankfurt van de Olympic Airways. Toen het vliegtuig in Frankfurt landde, werd het omsingeld door Duitse politieagenten. Niemand sprak iets anders dan Duits en wij konden het vliegtuig niet verlaten als wij de Duitse politieagenten niet onze paspoorten toonden. Ik herinner u eraan dat zowel Griekenland als ook Duitsland en Frankrijk deel uitmaken van de Schengen-landen.
Het beroerde is dat dit geen uitzondering is. Naar men mij heeft gezegd, komt dit wel vaker voor op de luchthaven van Frankfurt met vliegtuigen uit Griekenland. Het feit dat de wetgeving inzake het vrij verkeer van personen in de praktijk stelselmatig door de Duitse autoriteiten wordt overtreden, is voor mij als lid van het Europees Parlement, waar zo vaak over Schengen is gestemd, beledigend en denigrerend. Aangezien dit probleem ook een weerslag heeft op de reizen van de leden van het Europees Parlement, zou ik het Bureau van het Parlement willen vragen iet te ondernemen om ervoor te zorgen dat wij als burgers uit de landen van de Europese Unie en de Schengen-landen hier naar Straatsburg kunnen komen.

De Voorzitter
Mijnheer Alavanos, ik denk dat de Voorzitter op zijn minst uw opmerkingen aan de Duitse autoriteiten en de luchthavenautoriteiten van Frankfurt moet doorgeven. Ik weet niet waarom die praktijk wordt gevolgd, maar wij moeten toch op zijn minst inlichtingen daarover krijgen, of een soort uitleg. Anders moet men deze gang van zaken staken, want ik ben het roerend met uw eens: dit strookt allesbehalve met de Schengen-regels.

Hannan
Mijnheer de Voorzitter, de delegatieleider van de Britse socialisten, de heer Murphy, heeft afgelopen maandag in mijn afwezigheid en zonder voorafgaande kennisgeving, een vraag gesteld over mijn steun aan de Deense anti-euro-campagne. Zijn formulering was weliswaar zodanig behoedzaam dat hij mij nergens rechtstreeks van heeft beschuldigd, maar hij heeft wel de indruk gewekt dat ik niet helemaal correct gehandeld zou hebben. Ik zou in de notulen graag vastgelegd willen zien dat mijn betrokkenheid bij het Deense referendum volledig losstaat van mijn werk in dit Parlement. Ik heb ook nooit inbreuk gepleegd op de parlementaire voorschriften. In tegenstelling tot de Deense "ja-campagne" wordt de "nee-campagne" niet ondersteund met geld van belastingbetalers of met subsidies van de Europese Unie.
Het is schandalig dat de heer Murphy geprobeerd heeft de indruk te wekken dat er een onderzoek naar mijn handelen is ingesteld, terwijl hij daarvoor geen enkel bewijs heeft aangevoerd en zelfs geen enkele beschuldiging tegen mij heeft geuit. Het kan niet de bedoeling zijn dat afgevaardigden worden blootgesteld aan dergelijke insinuaties. Ik zou u dan ook willen vragen erop aan te dringen dat de heer Murphy openlijk zegt waar hij mij van beschuldigt. Anders moet hij zijn excuses aanbieden.

De Voorzitter
Mijnheer Hannan, de heer Murphy is vrij zelf te beslissen of hij zal antwoorden, en hoe.

Dupuis
Mijnheer de Voorzitter, wij doen zo vaak ons beklag over de houding van de Raad jegens ons. Ik zou een voorval willen noemen dat gisteren plaatsvond tijdens het debat over de politieke prioriteiten van het buitenlands beleid. Daarin was de situatie precies omgekeerd.
Wij hebben een toespraak gehad van de fungerend voorzitter van de Raad en van de commissaris. Toen volgde er een debat. Aan het einde van het debat konden door de volkomen onflexibele houding van het Voorzitterschap van het Parlement de fungerend voorzitter van de Raad en commissaris Patten niet meer antwoorden op de talrijke vragen die tijdens het intensieve debat waren gesteld. Ik begrijp dit Parlement niet meer dat zich beklaagt over de houding van de Raad. De fungerend voorzitter van de Raad is gisteren van ' s morgens negen tot ' s avonds zeven uur aanwezig geweest - terwijl de leden niet bepaald schitterden door aanwezigheid - en uiteindelijk hebben wij de Raad en de Commissie de mogelijkheid ontnomen om te antwoorden op de zeer belangrijke vragen van de collega' s. Mijns inziens is dit geen correcte gang van zaken. Integendeel, dit is bijna een bewijs van gebrek aan opvoeding.

De Voorzitter
Mijnheer Dupuis, mijns inziens was er geen sprake van een onflexibele houding van het Voorzitterschap. Waarschijnlijk was het een qui pro quo, een misverstand in de betrekkingen tussen degene die het Voorzitterschap waarnam en de vertegenwoordiger van de Raad en de Commissie.

Blak
Mijnheer de Voorzitter, de woorden van onze Engelse collega, de heer Hannan, verrassen mij, omdat hij zich in de Deense media heeft voorgesteld als lid van het Europees Parlement. Indien hij uit eigen naam sprak, had hij dat in de Deense campagne duidelijk moeten laten blijken. Ik vind dat de heer Hannan beter thuis kan blijven in Engeland om zich daar met zijn eigen problemen te bemoeien. Wij regelen onze zaakjes in Denemarken zelf wel. Wij zitten in Denemarken niet te wachten op iemand die de gek komt uithangen.

Murphy
Mijnheer de Voorzitter, ik wil het Parlement niet te lang ophouden, maar ik vind dat de heer Hannan te veel protesteert. Ik heb op maandag een eenvoudig verzoek ingediend bij de Voorzitter. De Voorzitter was het daarmee eens en heeft de kwestie vervolgens doorverwezen naar de quaestoren. Nu de heer Hannan vanochtend echter toch in dit Parlement aanwezig is, kan hij ons misschien de garantie geven dat hij een nieuwe post zal opnemen in de opgave van zijn financiële belangen, zodat duidelijk wordt waar het geld vandaan komt. De Deense bevolking heeft er recht op om vóór het referendum op 28 september te weten waar de middelen voor de "nee-campagne" vandaan komen.

De Voorzitter
Welnu, wij kunnen dit debat niet voortzetten en wij kunnen van dit Parlement ook geen verlengstuk maken van het aan het Deens referendum voorafgaand debat. Wij hebben goed begrepen waar het om gaat, en een ieder doet wat hem goeddunkt.

Recht op gezinshereniging
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0201/2000) van de heer Watson, namens de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken, over het voorstel voor een richtlijn van de Raad inzake het recht op gezinshereniging (COM(1999) 638 - C5-0077/2000 - 1999/0258(CNS)).

Watson
Mijnheer de Voorzitter, ik wil beginnen met een woord van dank aan het adres van mevrouw Klamt. Zij was de rapporteur die oorspronkelijk door de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken was aangewezen om dit vraagstuk te behandelen. Overigens heb ik de eer voorzitter van die commissie te mogen zijn. Mevrouw Klamt heeft een berg werk verzet met betrekking tot het voorstel voor een richtlijn van de Raad inzake het recht op gezinshereniging, en zij verdient alle lof daarvoor. Ik wil haar daarmee dan ook feliciteren.
Als commissievoorzitter heb ik dit verslag van mevrouw Klamt overgenomen, omdat zij aan het eind van de stemming in de commissie van mening was niet langer steun te kunnen geven aan de tekst zoals die toen op tafel lag. Dat is de reden waarom ik vandaag dit verslag aan het Parlement voorleg.
Ik zou de Europese Commissie graag willen gelukwensen met haar zeer doordacht en goed gepresenteerd verslag. Als wij rekening houden met het betrekkelijk tekort aan middelen in de betrokken Commissiediensten en met de vorig jaar tijdens de Europese Raad in Tampere gestelde eisen, moeten wij vaststellen dat dit verslag in recordtijd is opgesteld. De Commissie heeft een uitstekende ontwerprichtlijn opgesteld op grond waarvan onderdanen uit derde landen die legaal in een lidstaat van de Unie verblijven, de mogelijkheid hebben om ook in een andere lidstaat te verblijven. Een dergelijke mogelijkheid moet er ook zijn als wij willen spreken van een waarachtige ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid.
De Commissie heeft naar mijn idee terecht opgemerkt dat de doelstelling van een "nul-immigratie"beleid, waarvan in eerdere communautaire discussies sprake was, nooit een realistische doelstelling is geweest. In plaats daarvan heeft de Commissie geprobeerd om voor de bescherming van de rechten van onderdanen uit derde landen realistische voorstellen te doen die in overeenstemming zijn met de talrijke door lidstaten ondertekende internationale verdragen, zoals de Universele Verklaring van de rechten van de mens en de internationale overeenkomsten van 1966 inzake burgerrechten en politieke rechten en inzake economische, sociale en culturele rechten.
Het is overduidelijk dat men inmiddels niet alleen het belang van wettige immigratie erkent, maar ook dat van het gezin als eenheid. De basis van deze voorstellen wordt dan ook gevormd door het belang dat wordt gehecht aan een succesvolle integratie van onderdanen uit derde landen die legaal in lidstaten van de EU verblijven.
In mijn commissie hebben we een aantal controversiële onderwerpen besproken, niet in de laatste plaats de kwestie van het recht op toegang van bloedverwanten in opgaande lijn. In het voorstel van de Commissie wordt een duidelijk onderscheid gemaakt tussen de wettelijke behandeling van bloedverwanten in neergaande en opgaande lijn. Het spreekt vanzelf dat er in een kaderwetgeving ook aandacht besteed moet worden aan de VN-Overeenkomst inzake de rechten van het kind. Krachtens deze overeenkomst moeten de landen ervoor zorgen dat kinderen niet van hun ouders gescheiden worden. Er bestaat geen soortgelijke overeenkomst met betrekking tot bloedverwanten in opgaande lijn, maar het moge duidelijk zijn dat wij, als wij onze humanitaire idealen in de praktijk willen brengen, ook onderdanen van derde landen de gelegenheid moeten bieden om afhankelijke bloedverwanten in opgaande lijn in hun gezinssituatie op te nemen. Binnen de commissie is behoorlijk wat discussie geweest over deze kwestie. Ik ben blij dat een aantal amendementen op het eindverslag is ingediend; ik ben met name blij met de amendementen 18 tot en met 23, die een compromis voorstellen voor deze kwestie.
Sta mij toe een korte toelichting te geven op enkele amendementen die in het verslag van de Commissie vrijheden en rechten van de burger zijn opgenomen. Amendement 3 heeft betrekking op de benodigde gegevens die beschikbaar moeten zijn en erkent dat de Commissie voor een effectieve beoordeling van de situatie in de lidstaten meer informatie nodig heeft van die lidstaten. Amendement 5 heeft betrekking op bloedverwanten in opgaande lijn. Dit amendement is nu echter in zekere zin achterhaald door de compromisamendementen 18 tot en met 23. Amendement 6 richt zich op het zeer reële probleem van de te grote werklast voor overheidsinstanties in de lidstaten op dit moment, als gevolg van de eisen die de gezinshereniging aan deze instanties stelt.
Op basis van amendement 9 mag elke lidstaat gunstigere bepalingen hanteren dan de bepalingen die in de richtlijn zijn opgenomen. Dit amendement benadrukt tevens dat deze nieuwe regels geen verlaging van het huidige beschermingsniveau tot gevolg mogen hebben. Amendement 11 heeft betrekking op de redenen waarom een lidstaat een of meer gezinsleden toegang kan weigeren. Het gaat hierbij om openbare orde, binnenlandse veiligheid en volksgezondheid. Ons amendement is erop gericht ervoor te zorgen dat een lidstaat die besluit iemand op basis van bovengenoemde redenen toegang te weigeren, dat besluit ook duidelijk motiveert.
Ik ben niet van plan om alle 66 amendementen te bespreken die op mijn verslag zijn ingediend, maar ik wil wel opmerken dat het een zeer ingewikkeld onderwerp is. Het Parlement had relatief weinig tijd om het verslag te bestuderen en het was dan ook onmogelijk in de Commissie vrijheden en rechten van de burger alle compromissen te vinden die voor een beter resultaat nodig waren geweest. Ik verzoek alle afgevaardigden dan ook dringend de in de plenaire vergadering ingediende amendementen zorgvuldig te bekijken en ons in staat te stellen de compromissen te sluiten die nodig zijn om ook op dit terrein daadwerkelijke en humanitair verantwoorde vooruitgang te boeken.

Berger
, rapporteur voor advies van de Commissie juridische zaken en interne markt. (DE) Mijnheer de Voorzitter, als rapporteur van de Juridische Commissie had ik het in vergelijking met de collega's van de commissie ten principale relatief gemakkelijk. Ik wil hen allemaal met dit resultaat feliciteren, ook al moeten we nu in de plenaire vergadering toch nog een paar compromisvoorstellen behandelen.
De Commissie juridische zaken en interne markt had het vrij gemakkelijk omdat de onderhavige ontwerprichtlijn juridisch gezien nauwelijks problemen opwerpt en politiek gezien weinig speelruimte toelaat. Ik wil tevens nadrukkelijk de logistieke kwaliteit van deze ontwerprichtlijn prijzen, wat niet van alle ontwerprichtlijnen van de Commissie kan worden gezegd. Met het nieuwe artikel 63 van het EG-Verdrag is de reglementering van de gezinshereniging een taak van de Gemeenschap geworden. De Gemeenschap moet daarvoor maatregelen nemen die stroken met het geldende volkenrecht, en in het bijzonder met het Europees Verdrag voor de rechten van de mens en de andere volkenrechtelijke instrumenten die reeds door de voorzitter van onze commissie werden genoemd.
Het recht op eerbiediging van het gezinsleven is een universeel mensenrecht. Het is een ondeelbaar recht en kan niet alleen aan burgers van de Unie worden voorbehouden. Dat zou met name in een tijd waarin wij een Europees Handvest van de grondrechten opstellen, een dubieuze benadering zijn.
Nu het terrein van de gezinshereniging communautair dient te worden geregeld, moeten ook enkele onbegrijpelijke, en ten dele absurde lacunes in de bestaande regelgeving worden gedicht. Dat geldt met name voor het recht van EU-burgers om in hun eigen land met familieleden uit een derde land samen te leven. Het moet niet zo zijn dat zij pas een familie kunnen vormen als zij van het vrij verkeer van personen gebruik maken en zich in een andere lidstaat van de Europese Unie vestigen.
Juridisch gezien kunnen wij deze richtlijn dan ook niet anders dan welkom heten. Laten wij hopen dat het oorspronkelijk ontwerp van de Commissie door het Parlement en vooral ook door de Raad niet substantieel zal worden gewijzigd.

Klamt
Mijnheer de Voorzitter, in principe is iedereen het erover eens dat wij door de open binnengrenzen gedwongen zijn een geharmoniseerd immigratie- en asielbeleid te voeren. De Commissie heeft het eerste voorstel voor wetgeving op dit gebied ingediend en dit voorstel heeft betrekking op gezinshereniging. Helaas heeft de Commissie echter verzuimd deze ontwerprichtlijn in een algemeen concept in te bedden. Wat heeft het voor nut te weten welke familieleden het recht hebben de EU binnen te komen en er te verblijven, als niet bekend is voor welke groepen van immigranten een regeling noodzakelijk is, wat de immigratiegronden zijn en hoe deze moeten worden geregeld?
Bovendien worden wij hier geacht te stemmen over een wetgevingsvoorstel dat nergens op berust. Wij beschikken niet eens over een gemeenschappelijke evaluatie van de demografische ontwikkeling, en weten ook niet welke gevolgen dit voorstel zal hebben voor elke lidstaat apart. Helaas is het gebrek aan een overkoepelende strategie en een statistische basis niet het enige punt van kritiek. De Commissie gooit immigratie uit economische motieven op een hoop met asiel. Ik ben van mening dat gezinshereniging voor asielzoekers en vluchtelingen anders moet worden geregeld dan voor immigranten. Voor iemand die uit zijn eigen land is verdreven moeten andere regels gelden dan voor iemand die om economische redenen emigreert.
Er dient een duidelijk onderscheid te worden gemaakt tussen asielzoekers en vluchtelingen enerzijds, en immigratie - economic migration dus - anderzijds. Pas dan kunnen regelingen worden uitgevaardigd die de mensen en hun situatie recht doen. Een groot deel van mijn amendementen is dan ook op dat onderscheid afgestemd.
Een ander probleem met deze ontwerprichtlijn is de uitbreiding van het begrip "gezin". Ook grootouders, meerderjarige kinderen en ongetrouwde stellen zouden nu aanspraak moeten krijgen op gezinshereniging. Daarmee wordt het dilemma duidelijk: er is geen allesomvattend concept voor de immigratievraagstukken. Dientengevolge is gezinshereniging momenteel de enige legale mogelijkheid om te immigreren. De ruime regelingen voor gezinshereniging die hier nu worden vastgesteld, kunnen tot uit de hand lopend misbruik leiden.
U hoeft zich alleen maar af te vragen door wie, en aan de hand van welke criteria wordt beslist dat een relatie een voorwendsel is om te kunnen immigreren. Daarom eis ik in enkele amendementen dat voorrang wordt gegeven aan het kerngezin. Een andere kardinale fout is dat de Commissie in haar voorstel in het geheel geen integratiemaatregelen heeft opgenomen. Je kunt mensen niet naar een vreemd land halen zonder de voorwaarden te scheppen waaronder buitenlanders en de eigen bewoners van het land op vreedzame en vriendschappelijke wijze kunnen samenleven..
Tenslotte wil ik vaststellen dat wij met een dergelijke richtlijn de weg naar een zakelijke en efficiënte discussie over heel het gebied van de immigratie versperren. Als burgers het gevoel krijgen dat zij door een immigratiegolf worden overspoeld, gaan zij daar afwijzend op reageren.
Met transparante, controleerbare regelingen zal men eerder bereid zijn vreemdelingen op te nemen. Met gematigde en doordachte oplossingen kunnen wij zowel problemen als vreemdelingenhaat, alsook problemen in verband met de vergrijzing in de Europese Unie de baas worden. Deze ontwerprichtlijn is daartoe echter een uitermate slechte aanzet! Ik dank u.

Terrón i Cusí
Mijnheer de Voorzitter, ik betreur de uitspraken van mevrouw Klamt. Om te beginnen wil ik de Commissie en commissaris Vitorino met dit voorstel feliciteren. Ik vind het een zeer volledig en goed uitgewerkt voorstel dat, bijna een jaar na de Top van Tampere, op het goede moment komt. Vandaag dienen wij in dit Parlement duidelijk te maken wat wij willen. Willen wij dat de immigranten en vluchtelingen die legaal in ons midden verblijven, met hun gezinnen kunnen samenleven, met uitzicht op een normaal leven en volledige integratie in onze samenleving, of willen wij de mythe blijven voeden dat sommigen van onze medeburgers slechts tijdelijke medeburgers zijn en voorbestemd om uiteindelijk naar huis terug te keren, of althans naar de plaats waar ze vandaan kwamen?
Ik denk dat dit onderwerp belangrijk genoeg is om een consensus na te streven. Binnen de commissie waren alle fracties behalve de EVP het met elkaar eens. Ik zou graag willen dat wij de buitenlanders die in ons midden leven vandaag laten weten dat wij hun recht op een gezinsleven erkennen. Mijn fractie heeft die bedoeling, mijnheer de Voorzitter. Namens mijn fractie wil ik de Commissie echter ook vragen een van de punten uit de huidige richtlijn nog eens goed te overwegen. Wij hebben de regels die wij vandaag behandelen tot dusverre ook toegepast op personen die subsidiaire bescherming genieten. Helaas bestaan er in de Europese Unie geen uniforme criteria dienaangaande; er is geen geharmoniseerd asielbeleid. In veel landen doen zich daardoor sterk uiteenlopende situaties voor, en op dat ondergeschikte punt ben ik het wel met mevrouw Klamt eens.
Dat betekent niet dat die mensen moeten worden afgewezen, want ze hebben recht op een gezinsleven. Veeleer moet de Commissie daar nog eens over nadenken. Dit moet in de toekomst worden geregeld in een richtlijn waar ook mensen onder vallen die tijdelijke of subsidiaire bescherming genieten; dit in afwachting van de toekomstige harmonisatie van het asielbeleid binnen de Unie. Voor het overige wens ik de Commissie geluk en hoop ik dat zij door deze vergadering krachtig zal worden gesteund.

Ludford
Mijnheer de Voorzitter, de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij steunt dit verslag omdat het een van de essentiële bouwstenen is voor het creëren van een ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid. Bovendien sluit dit verslag aan bij de Top van Tampere, waar terecht besloten is om prioriteit te geven aan de invoering van het recht op vrije verkeer voor legaal in de Unie verblijvende onderdanen uit derde landen.. Het werd tijd dat aan de bestaande onrechtvaardigheid een einde werd gemaakt.
Net als mevrouw Terrón i Cusí ben ik verbaasd over de houding van de Fractie van de Europese Volkspartij die doorgaans de gezinswaarden hoog in het vaandel schrijft, maar vandaag juist de eenheid van dat gezin ondermijnt door tegen hereniging te zijn. Juist door die hereniging kan de maatschappelijke integratie van deze legaal verblijvende migranten gestimuleerd worden. Volgens ons klopt daar iets niet helemaal.
Ik zal nu nader ingaan op een aantal specifieke punten uit het verslag, te beginnen met de kwestie van de mensen die subsidiaire bescherming krijgen. Wij zullen afwachten wat de heer Vitorino hierover te zeggen heeft, maar het gerucht gaat dat de Commissie amendementen zal overnemen waardoor de richtlijn niet van toepassing zal zijn op mensen met subsidiaire bescherming. De Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij zou dit betreuren omdat deze richtlijn, net als voor vluchtelingen, ook zou moeten gelden voor mensen met subsidiaire bescherming. Het betreft namelijk bescherming van langdurig ingezetenen, wat niet hetzelfde is als tijdelijke bescherming. Wij zullen aandachtig naar het debat luisteren omdat wij heel graag willen dat dit voorstel in grote lijnen aangenomen wordt.
Wat bloedverwanten in opgaande lijn betreft, vinden wij amendement 20 overbodig omdat er in artikel 9 van het voorstel sprake is van een algemeen recht op een non-discriminatoire bestaansmiddelentoets voor alle aanvragers. Wij zijn echter bereid om dit nogmaals in overweging te nemen, als dat kan helpen om het verslag aangenomen te krijgen.
Het is belangrijk dat er absolute duidelijkheid bestaat over ongehuwde partners. Het voorstel legt lidstaten geen verplichting op om ongehuwde partnerschappen wettelijk te erkennen. Als lidstaten dat echter wel doen, moeten zij ongehuwde partners ook gelijk behandelen als echtgenoten. Hierover is veel onjuiste informatie in omloop geweest, niet in het minst door toedoen van de conservatieven in het Verenigd Koninkrijk - daar stonden grote koppen in de roddelbladen over de schandalige intriges binnen de EU om het VK te dwingen de homoseksuele partners van vluchtelingen toe te laten. Hierdoor worden homofobe vooroordelen aangewakkerd en dat betreur ik.

Ceyhun
Mijnheer de Voorzitter, wij stemmen vandaag over een verslag dat in enige EU-lidstaten voor politieke opschudding heeft gezorgd. Toch hebben de Commissie en commissaris Vitorino uitstekend werk geleverd waarvoor ik hen vanaf deze plaats namens mijn fractie wil bedanken.
De Europese Raad bepaalde op zijn buitengewone bijeenkomst in Tampere dat de Europese Unie onderdanen van derde landen een rechtvaardige behandeling moet garanderen. De Commissie heeft dat besluit hard gemaakt. Deze richtlijn is een op zich sluitend geheel en zou zo snel mogelijk moeten worden omgezet. Helaas bestonden, en bestaan er voorbehouden ten aanzien van de opname in deze richtlijn van vluchtelingen die tijdelijke bescherming genieten, en ten aanzien van de erkenning van partnerschappen tussen personen van hetzelfde geslacht als basis voor gezinshereniging.
Deze discussie laat weer eens zien dat het integratie- en migratiebeleid helaas nog altijd een heet hangijzer is in de Europese Unie. Toch staat er veel op het spel. Het moet in elk geval mogelijk worden gezinsleden van onderdanen uit derde landen bijeen te brengen die van elkaar gescheiden leven. Dat is een streven dat in principe door iedereen dient te worden gesteund, vooral als het om kinderen gaat. Juist deze kinderen - en het maakt niet uit of dat nu kinderen van vluchtelingen of van migranten zijn - horen in de Europese Unie toekomstmogelijkheden te hebben.
In de politieke discussie wordt echter stemming gemaakt tegen deze richtlijn. Het valt te hopen dat de meerderheid van ons Parlement de richtlijn in de door de Commissie voorgestelde vorm zal ondersteunen. Ik weet dat mijn socialistische collega's op een verklaring van de heer Vitorino wachten, in de hoop dat men - onder druk van menig minister van Buitenlandse Zaken uit de lidstaten - de vluchtelingen bij deze richtlijn zal opofferen. Ik betreur die beslissing, evenals het feit dat ministers van Binnenlandse Zaken in dit Parlement kennelijk meer te vertellen hebben dan de afgevaardigden, die naar hun eigen geweten zouden moeten handelen.
Daarom doe ik nogmaals een oproep op een ieder. Laten wij deze richtlijn van de Commissie steunen en eindelijk een signaal geven voor een modern, humaan en bijtijds integratiebeleid. Ik hoop dat de socialisten deze deal met de conservatieven niet zullen sluiten!

Sylla
Mijnheer de Voorzitter, één maal is geen maal! Ik blijf bij mijn felicitaties voor het serieuze en evenwichtige werk dat door de Commissie is verricht. Als we te maken hebben met immigratievraagstukken beletten passie, overdrijving en politieke bijbedoelingen ons immers maar al te vaak om objectief na te denken en vooruitgang te boeken.
Als wij het vraagstuk van het recht op gezinshereniging, grondig willen behandelen en de precieze voorwaarden voor de toepassing hiervan willen vaststellen, vinden wij in het verslag een uitstekend uitgangspunt. Hierin wordt niet, zoals zo vaak gebeurt, bij voorbaat een wantrouwige houding aangenomen jegens hen die met hun echtgenoot of echtgenote en hun kinderen willen samenwonen, maar wordt daarentegen duidelijk gemaakt dat het hierbij gaat om een legitiem recht, zelfs als dit vandaag de dag betekent dat dit recht met name ook geldt voor homoseksuelen, en dit recht geen enkele categorie uitsluit, zoals mijn collega zei, met name ook asielzoekers niet.
Het verslag constateert ook dat er tegenwoordig meerdere typen gezinnen bestaan in onze samenleving, met name bepaalde vormen van samenwonen, en dat er dus geen reden is voor discriminatie van immigranten die op een zelfde manier leven. Zo krijgt het woord 'integratie' ook een werkelijke betekenis. Dit voorstel voor een richtlijn ter harmonisatie van de nationale wetgevingen in de Europese lidstaten heeft het voordeel dat het immigranten bescherming en juridische stabiliteit biedt en met name ervoor zorgt dat zij geen prooi worden van plotselinge veranderingen in de nationale politiek.
Ik hoop dan ook dat de Commissie en het Parlement zich bij hun toekomstige werkzaamheden door dit voorbeeld laten inspireren. Wellicht kunnen we het dan meer hebben over gelijke rechten en de vaak belangrijke bijdrage die de immigratie levert aan de behandeling van een aantal essentiële vraagstukken met betrekking tot integratie en werkloosheidsbestrijding, onzekere arbeidsplaatsen, geweld en discriminatie, waarvan immigranten het slachtoffer kunnen worden.
Immigratie is geen probleem. We zouden daarentegen moeten gaan praten over de werkelijke problemen, het gebrek aan evenwicht tussen Noord en Zuid, waardoor mannen en vrouwen vaak worden gedwongen hun ellende te ontvluchten. Men moet ook erkennen dat de stroom immigranten voor de lidstaten van de Unie gedurende de afgelopen twee decennia nagenoeg constant is gebleven. Met andere woorden, de lidstaten hebben enerzijds restrictieve wetten aangenomen maar anderzijds het totaal aantal immigranten niet verminderd. Zij hebben dus eenvoudig het aantal legale immigranten verminderd en het een aantal nieuwe, illegale immigranten verhoogd, waardoor het totaal aantal illegale immigranten is gestegen.
Een door deze waarden geïnspireerde ontwerprichtlijn zal dus gunstige gevolgen hebben voor de immigranten en hun gezinnen. Bovendien zal hier een ware symbolische kracht van uitgaan voor de opvang en de integratie. Ik zou dan ook graag zien dat we voor de komende werkzaamheden dezelfde gedragslijn aanhielden.

Gollnisch
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega' s, het aan ons voorgelegde verslag en trouwens het gehele immigratiebeleid dat door de Europese instellingen wordt gevoerd, tonen op onrustbarende wijze aan dat het hek van de dam is.
Nu kan men natuurlijk wel steen en been klagen over een bepaalde vorm van kapitalisme waardoor arbeiders werden "ingevoerd" , arbeiders die van hun oorspronkelijke gezinnen werden afgesneden en ontworteld raakten, maar dat stadium hebben wij allang achter de rug.
Wat eerst slechts tijdelijke arbeidsovereenkomsten waren - en in de meeste gevallen nog steeds zijn - lijkt over te gaan in permanente vestiging. Wat permanent was voor één persoon, lijkt nu permanent te worden voor alle mensen om hem heen, eerst voor zijn gezin en dan voor zijn hele familie die, zoals wij weten, groot kan zijn, gezien de sociale structuren in de landen van herkomst, waar bovendien meestal slechts in zeer beperkte mate sprake is van een burgerstaat. Vervolgens gaan we over van de familie met broers, neven, ouders en grootouders naar de polygame familie, van de polygame familie - want waarom zou je alleen de familiebanden bevoordelen - naar mensen die samenwonen en weldra - zoals de vorige spreker, de heer Sylla, voorstelde - naar de eenvoudige homoseksuele relatie. Dat zijn de ontsporingen waartoe dit beleid kan leiden.
Uiteindelijk komen wij dan uit bij hetgeen wij voor onze eigen ogen zien gebeuren: een heel volk van immigranten stroomt bij ons binnen, georganiseerd door de lidstaten en de Europese instellingen. Dat is Europa' s zelfmoord! De enige oplossing die de naam "oplossing" waars is, is de invoering van een regeling voor gezinshereniging, maar dan wel in het land van herkomst en met steun van het samenwerkingsbeleid.

Hager
Mijnheer de Voorzitter, ik ben nog altijd verbijsterd over het feit dat de 14 andere lidstaten Oostenrijk op voorhand hebben veroordeeld en zich hierin vastbijten. Ook betreur ik de wijze waarop dit verslag in de commissie ten principale is behandeld. Die aanpak heeft er namelijk toe geleid dat de rapporteur - en dat is toch tamelijk ongebruikelijk - zich uiteindelijk niet in het resultaat heeft kunnen vinden en haar naam niet langer met dit verslag wilde verbinden. De rapporteur heeft zinvolle en goed beargumenteerde amendementen ingediend die zij ook vandaag weer uit de doeken heeft gedaan en gemotiveerd, zodat ik hier graag naar verwijs. Haar amendementen, maar ook amendementen van andere leden van de commissie, zijn echter - volgens mij om politiek-ideologische redenen - gewoon van tafel geveegd en niet objectief behandeld.
Wat Oostenrijk betreft, is er mijns inziens een gebrek aan objectiviteit. Mijn oordeel baseer ik onder andere op het feit dat alle nieuwe premiers van de Oostenrijkse deelstaten op 17 mei 2000 het voorstel voor een richtlijn in de huidige vorm unaniem en ongeacht hun politiek kleur hebben verworpen. Ik betreur de gang van zaken in de commissie met name omdat ik geloof dat juist op een dergelijk gevoelig gebied een geforceerde benadering de zaak meer kwaad dan goed doet.

Pirker
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, het document dat voor ons ligt is, net als het verslag, voorzien van een vlag die de lading niet dekt. De werkelijke inhoud van deze documenten komt niet overeen met wat op de buitenkant staat. Wij zouden maar al te graag onze instemming betuigen met gezinshereniging omdat dit een uiterst humane maatregel en een van de kernpunten van integratie is, maar hier gaat het om iets heel anders. Hier wordt een maatschappelijke discussie geopend over de vraag tot hoe ver buiten het gezin de kring van personen die het recht hebben zich bij hun familie te voegen, moet worden uitgebreid.
U stelt voor om ongetrouwde partners, hun ouders en kinderen naderhand over te laten komen, en volgens het voorstel neemt u al genoegen met getuigenverklaringen uit het land van herkomst om te bewijzen dat er een partnerrelatie bestaat, hoe die er verder ook moge uitzien. Dat betekent dat nakomende kinderen en ouders dezelfde rechten krijgen als burgers van de Unie op het gebied van onderwijs en arbeid en op sociaal gebied. Mensensmokkelaars en vervalsers van documenten zullen u voor het steunen van dit voorstel dankbaar zijn, maar de bevolking - daar kunt u van op aan - zal er verontwaardigd op reageren.
Verder doet u een voorstel met betrekking tot het polygame huwelijk, dat inhoudt dat de eerste vrouw met haar kinderen en verwanten in opgaande lijn wordt toegelaten. U zegt in dit document echter ook dat het uiteraard mogelijk is nog een andere echtgenote en haar aanhang mee te brengen als het welzijn van de kinderen dat vereist. Dat doet de vraag rijzen hoe ver de deur voor oncontroleerbare immigratie moet worden opengezet?
Het voorstel dat hier wordt behandeld, is voor ons niet aanvaardbaar. Er is geen totaalconcept, de statistische basis ontbreekt, en er wordt geen onderscheid gemaakt. Bovendien gaat u verder dan het Verdrag van Amsterdam, waarin staat dat rekening moet worden gehouden met de integratiemogelijkheden van de lidstaten. Wij zullen alleen met dit document instemmen als onze amendementen worden aangenomen en onze politieke lijn wordt gevolgd.
(Applaus van rechts)

Hazan
Mijnheer de Voorzitter, na de recente ontwikkelingen in Dover, waar 29 illegale Chinezen door verstikking om het leven zijn gekomen, is het drama van de illegale immigratie, en de middelen om deze aan te pakken, een halszaak geworden voor de Europese Unie waar persé iets aan moet worden gedaan.
Door deze problematiek zijn wij gedwongen ons met name te buigen over een zeer gevoelig onderwerp: de vaststelling en harmonisatie van een Europees immigratiebeleid. Dit zal een van de belangrijkste kwesties van de 21e eeuw worden. Daarom komt de onderhavige ontwerprichtlijn van de Europese Commissie betreffende het vaststellen van het recht op gezinshereniging goed van pas en ik wil dan ook mijn dank en felicitaties uitspreken aan het adres van de Commissie die onder het beschermheerschap van commissaris Vitorino dit verslag heeft opgesteld.
Het recht op gezinshereniging is van wezenlijk belang als men een normaal gezinsleven wil leiden. Dit komt onder meer ook duidelijk tot uiting in artikel 8 van het Europees Verdrag van de Rechten van de mens, waarin staat dat iedere persoon recht heeft op eerbiediging van zijn gezinsleven. Dit is echter tevens een uiterst gevoelige kwestie, gezien de verschillen tussen de bestaande wetgevingen in de verschillende lidstaten. Men kan hier namelijk in aanraking komen met de grondbeginselen van de soevereiniteit. Juist in het overbruggen van deze verschillen ligt echter de uitdaging voor het Europese Parlement.
Mijns inziens is deze ontwerprichtlijn, waarover wij vandaag ons advies moeten geven, een zeer belangrijk stuk wetgeving waaraan het Europees Parlement zijn krachtige en definitieve steun dient te geven. Hiermee worden echte perspectieven geboden voor legale immigratie die, zoals u weet, voor het grootste gedeelte bestaat uit immigratie van gezinsleden. Men heeft het al gezegd: deze richtlijn is het eerste voorbeeld van een concept volgens de in het Verdrag van Amsterdam en de Europese Raad van Tampere uitgezette lijn. Vandaar het belang daarvan.
Ik wil u er ook aan herinneren dat de huidige moderne wereld veel voordelen biedt, maar ook een aanzienlijk risico met zich meebrengt op uitsluiting van bepaalde bevolkingsgroepen, waaronder buitenlanders. Als Europese democraten is het dan ook onze plicht daar extra aandacht aan te schenken.
De door de Commissie voorgestelde richtlijn maakt het mogelijk om onder zeer bevredigende voorwaarden maar met de noodzakelijke waarborgen - en dan ook alle noodzakelijke waarborgen - een grote stap vooruit te zetten. Er is nooit sprake geweest van, zoals ik zojuist hoorde, het toelaten van polygame gezinsherenigingen. Dat is volkomen onjuist. Laten wij niet vergeten dat dit het eerste stuk wetgeving is in de communautarisering van de pijler "recht en binnenlandse zaken" overeenkomstig het Verdrag van Amsterdam en de Raad van Tampere van afgelopen november. Laten wij evenmin vergeten dat het hier slechts om de vaststelling van het recht op gezinshereniging gaat, niets meer en niets minder, waarmee een eind wordt gemaakt aan dat andere concept van gezinshereniging dat in feite niet meer dan een privilege was.
Kortom, onze uitdaging wordt gevormd door de opbouw van een Europa van burgers. Wij beloven plechtig aan Europa verder te werken. Het is aan ons, geachte collega' s deze mogelijkheid te grijpen en er een succes van te maken.

Krivine
- (FR) Mijnheer de Voorzitter, ik ben inderdaad van mening dat dit voorstel voor een richtlijn een stap vooruit betekent. Desalniettemin is de procedure voor gezinshereniging nog steeds onderworpen aan restrictieve voorwaarden. Mijns inziens moet men erop blijven hameren dat werkloosheid en onzekere arbeidsplaatsen verboden zijn, niet het recht op immigratie of het recht van een immigrant om temidden van zijn gezin te leven als hij niet kan aantonen over voldoende bestaansmiddelen of passende woonruimte te beschikken.
Terwijl voor eigen onderdanen de maatschappij zich blijft ontwikkelen, zij het dan langzaam - kijkt u maar naar de stemming van PACS in Frankrijk - blijft voor immigranten het woord 'gezin' een beperkt begrip. Volgens de van kracht zijnde wetgevingen komt het verblijfsrecht te vervallen wanneer een eind komt aan het samenwonen. Daardoor wordt in feite echtscheiding verboden en worden, zoals zojuist al is gezegd, homoseksuele stellen niet altijd erkend. Onder het voorwendsel van de bestrijding van polygamie veroordeelt men de tweede echtgenoten of concubines en hun kinderen tot de illegaliteit en tot een grotere afhankelijkheid.
Men moet de kwestie van de gezinshereniging dus bevrijden uit de huidige ouderwetse opvattingen die een fanatieke controle op de immigratie tot gevolg hebben. Tot slot kan ik zeggen dat het verslag van mijnheer Watson gelukkig een echte stap vooruit betekent na het werk dat in de Commissie is verricht voor het aanvankelijke verslag van mevrouw Klamt. Ik moet zeggen dat ik echt zin krijg voor dit verslag te stemmen als ik de racistische, reactionaire en onaanvaardbare voorstellen van mijnheer Gollnisch hoor. Dit is niet meer dan een kwestie van waardigheid.

Nassauer
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, in tegenstelling tot een wijdverbreide opvatting en in tegenstelling tot hetgeen ook hier vanmorgen in het debat is gezegd, gaat het er bij deze richtlijn niet om een algemeen bindende definitie van het begrip "gezin" voor de hele Europese Unie vast te stellen. Het gaat er veeleer om nauwkeurig vast te leggen wie, in het geval van immigratie, het recht hebben zich op grond van bloedverwantschap bij hun familie te voegen.
Niemand bestrijdt het recht van gezinnen om samen te wonen. Het komt er echter op aan waar de grens wordt getrokken.. Ik heb bijvoorbeeld een vrouw en twee kinderen, die op hun beurt ook weer kinderen hebben, en ik heb ooms en tantes. Als je al de mensen bij elkaar optelt met wie ik een nauwe familieband heb, zijn dat er 25. Wanneer ik nu bijvoorbeeld in Portugal asiel aanvraag, mijnheer Vitorino, krijg ik vast en zeker niet het recht mij daar met vijfentwintig familieleden te vestigen. Er moet dus een verstandige grens worden getrokken. Dat is het voornaamste probleem met deze richtlijn. Er moet ook onderscheid worden gemaakt tussen mensen die tijdelijk en mensen die langdurig in de Europese Unie verblijven. Ik moet hier duidelijk stellen dat dit voorstel voor een richtlijn de mogelijkheden tot gezinshereniging verruimt ten opzichte van wat in de lidstaten van de Europese Unie gebruikelijk is. Dat is een signaal waardoor immigratie wordt aangemoedigd wat natuurlijk aanzienlijke gevolgen zal hebben.
Daarnaast zijn de gevolgen voor landen waar veel immigranten aankloppen, zoals Oostenrijk, Duitsland en de Beneluxlanden, heel anders dan voor landen als Portugal, Finland en andere landen die niet zoveel met immigratie te maken hebben. Wij kunnen zo niet met deze richtlijn akkoord gaan, omdat die gepaard gaat met een dramatische uitbreiding van gezinshereniging, die een van de belangrijkste redenen is waarom buitenlanders zich later bij iemand voegen die al eerder was geïmmigreerd. Daarom, mijnheer de commissaris, koester ik, met alle respect voor uw werk, tevens de hoop dat uw voorstel in de Raad niet de vereiste unanieme goedkeuring zal krijgen.

Karamanou
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik de Europese Commissie en met name commissaris Vitorino van harte gelukwensen met dit uitstekend voorstel voor de reglementering van het vraagstuk van de gezinshereniging. Nadat tientallen jaren lang van een Europees immigratiebeleid totaal geen sprake was, en nadat vooral ook de Europeanen jarenlang geweigerd hadden de legaal in de Europese Unie verblijvende burgers uit derde landen de fundamentele mensenrechten toe te kennen, komt er in Europa eindelijk iets op gang.
De erkenning van het recht op gezinsleven is een van de fundamentele voorwaarden voor de opneming van vluchtelingen en immigranten in het maatschappelijk leven van het land van verblijf. Helaas zien wij in dit Parlement dat juist degenen die het gezin als waarde het hoogst in het vaandel schrijven, dit tegelijkertijd het meest ondermijnen. Dit komt ook tot uiting in deze ontwerprichtlijn inzake gezinshereniging voor vluchtelingen en immigranten. Farizeïsme en hypocrisie zijn de eigenschappen bij uitstek van die vleugel van het Parlement en daar hebben wij herhaaldelijk staaltjes van gehad.
Ik moet echter toegeven dat ik wel begrip heb voor de bezwaren van veel regeringen - met inbegrip van mijn eigen regering - tegen deze richtlijn. Landen zoals Duitsland waar miljoenen vluchtelingen en immigranten hun heil hebben gezocht, krijgen een enorme last te verduren. Ik wilde echter tegelijkertijd wijzen op de enorme bijdrage die de immigranten met hun werk en hun belastingen aan de economische ontwikkeling van onze landen leveren. De sociale lasten waar de critici van deze richtlijn naar verwijzen, kunnen worden verminderd als men de vluchtelingen en hun gezinsleden het recht geeft op arbeid, zoals ook in het voorstel van de Commissie vermeld staat.
Tot slot wil ik, mijnheer de Voorzitter, nog verduidelijken dat in deze richtlijn minimumvoorwaarden worden vastgesteld. De regeringen behouden het recht om eventueel betere voorwaarden voor gezinshereniging vast te stellen.

von Boetticher
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, vandaag verkeer ik voor de eerste keer sinds ik lid ben van dit Parlement in de gelukkige zekerheid dat de Raad een onzinnig en gevaarlijk standpunt van het Europees Parlement de aandacht zal geven die het verdient, namelijk geen enkele.
Commissaris Vitorino, persoonlijk heb ik veel waardering voor u, en daar heb ik in dit Parlement ook altijd blijk van gegeven. Desondanks moet ik zeggen dat het voorstel van de Commissie wordt gekenmerkt door een aan nalatigheid grenzende onwetendheid, juist met betrekking tot de situatie van de lidstaten die de afgelopen jaren aan talrijke vluchtelingen en asielzoekers ruimhartig gastvrijheid en bescherming hebben geboden. U vraagt te veel van onze samenleving, en loopt daarmee het gevaar een voedingsbodem te creëren voor iets dat wij in dit Parlement altijd hebben bestreden. De liberale en sociaal-democratische afgevaardigden uit de grote lidstaten - want tot dusverre heb ik alleen hun fractiegenoten uit de kleine lidstaten gehoord - moeten zich eens afvragen of zij nog enige voeling met de kiezers hebben, of zij zich van de gevolgen bewust zijn, en of zij hebben begrepen dat meer macht voor het Parlement op dit gebied ook een grotere verantwoordelijkheid met zich meebrengt.
De tijden waarin wereldverbeteraars hier zonder verdere consequenties hardop konden dromen, zijn voorbij. Ik zou wel eens willen zien hoe u het besluit van vandaag tegenover uw burgers wilt rechtvaardigen! Velen van u gaan vandaag alleen maar met dit voorstel akkoord omdat u nu al weet dat de Raad er in deze vorm nooit mee zal instemmen. Dat vind ik onwaardig. Dat druist in tegen onze opdracht, tegen het mandaat dat wij van de kiezers hebben gekregen.
Ik wil nog even kort ingaan op wat er over het polygame huwelijk is gezegd, waarbij u met uw hoofd zat te schudden. Leest u artikel 3, lid 2, maar eens. Daar staat toch duidelijk: daarom is gezinshereniging met meerdere echtgenotes en hun kinderen niet toegestaan, maar wel de hereniging met één echtgenote en haar kinderen. Dat betekent dat ik hier in een van de lidstaten met iemand kan zijn getrouwd, en in bepaalde gevallen toch tenminste een andere vrouw kan laten overkomen. Die mogelijkheid wordt opengelaten. Zo is het toch! Zo kun je...

... nee, als u het juridisch bekijkt, kan dat precies zo worden geïnterpreteerd! De tekst staat allerlei interpretaties toe. Daarom zit er maar een ding op: dit voorstel moet worden afgewezen.

Vitorino
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, het is de eerst maal sinds de inwerkingtreding van het Verdrag van Amsterdam dat het Europees Parlement wordt geraadpleegd over een voorstel voor een richtlijn van de Commissie aan de Raad inzake legale immigratie van uit derde landen afkomstige personen.
Dat is een duidelijk teken van de diepgaande institutionele wijzigingen die het Verdrag heeft teweeggebracht. Op de Europese Raad van Tampere hebben de staatshoofden en regeringsleiders overigens besloten deze wijzigingen hoog op de Europese politieke agenda te plaatsen. De Commissie was van oordeel dat dit traject, deze enorme inspanning om een gemeenschappelijk Europees immigratiebeleid uit te stippelen, het best kon worden ingeluid met een voorstel voor gezinshereniging. Ik zou eerst en vooral willen verklaren waarom wij dit thema hebben uitgekozen. Zo geef ik overigens meteen een antwoord op een kritische opmerking van mevrouw Klamt die ik, ongeacht onze meningsverschillen, feliciteer met het werk dat zij als eerste rapporteur heeft verricht.
Mijns inziens is gezinshereniging een concept dat perfect aansluit bij de verplichtingen die de lidstaten reeds tientallen jaren geleden op het vlak van het internationaal recht zijn aangegaan. Deze gaan van de verwijzing naar de Universele Verklaring van de rechten van de mens tot de in 1996 in het kader van de Verenigde Naties gemaakte internationale afspraken en het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens. In al deze instrumenten die onder het internationaal recht ressorteren, wordt de bescherming van het gezin opgeworpen als een essentieel element voor de instandhouding van de sociale vrede. Ik geloof dat niemand kan ontkennen dat gezinshereniging ook een belangrijk instrument is voor de integratie van uit derde landen afkomstige immigranten in de gastmaatschappij. Dit is meermaals door de instellingen van de Europese Unie erkend, temeer daar het probleem van de gezinshereniging sinds 1993 voortdurend onder de aandacht van de Raad geweest. Wij mogen trouwens niet vergeten dat de kwestie van de gezinshereniging ook vanuit kwantitatief oogpunt relevant is. Zij vormt momenteel immers een van de belangrijkste oorzaken van immigratie in de Europese landen.
Het is niet de richtlijn die deze migratiestroom op gang brengt; de richtlijn heeft juist tot doel de bestaande werkelijkheid te reguleren. Wie niet wil inzien dat de onderhavige richtlijn bedoeld is om rechtsregels vast te stellen die een reeds bestaande situatie moeten corrigeren en wie de Commissie ervan beschuldigt een nieuwe migratiegolf in de hand te werken, gaat uit van een foutieve interpretatie van de werkelijkheid die wij willen normaliseren.
Daarom besloot de Commissie dat gezinshereniging voorrang moest krijgen op andere vormen van legale immigratie. Het gaat er niet om een beslissing te vellen over toegang en verblijf om economische redenen, over immigratie van werknemers, of immigratie van studenten. Ons inziens gaat het erom een ander soort toelating te reguleren. Ik heb het dan over een vorm van immigratie die bepaalde waarden eerbiedigt - met name de bescherming van het gezin - en een strategische politieke doelstelling nastreeft, namelijk de bevordering van de integratie van legaal in de Unie verblijvende onderdanen uit derde landen in de gastmaatschappij. Wij vertrekken van een betwistbaar principe, maar ik geloof dat het perfect geldig is zolang het tegendeel niet wordt bewezen. Wij gaan ervan uit dat gezinshereniging een factor is die de persoonlijke stabiliteit van de immigrant verhoogt, temeer daar het gezinsleven in het kader van de bevordering van de integratie in de gastlanden steeds een belangrijk instrument is gebleken.
De staatshoofden en regeringsleiders zijn overigens in Tampere unaniem overeengekomen dat de onderdanen van derde landen die legaal in een lidstaat van de Unie verblijven een rechtvaardige behandeling moeten krijgen. Zij hebben tevens onderstreept dat parallel hiermee een dynamischer integratiebeleid moet worden ontwikkeld dat ervoor moet zorgen dat de rechten en plichten van onderdanen van derde landen vergelijkbaar zijn met die van de burgers van de Unie. Geachte afgevaardigden, dit zijn de waarden en politieke verbintenissen die aan het Commissievoorstel ten grondslag liggen. Ik zou willen benadrukken dat de Commissie een initiatief heeft gepresenteerd waarin gezinshereniging beschouwd wordt als een recht. Het gaat echter niet om een absoluut recht waarop de uit derde landen afkomstige burgers die in een land van de Unie verblijven en daar legaal verblijven, onvoorwaardelijk aanspraak kunnen maken. Integendeel, het is een recht dat onderworpen is aan bepaalde voorwaarden van procedurele en materiële aard, al naargelang de definitie die in het land van bestemming aan het begrip gezinsleden wordt gegeven en de rechten die hun toekomen.
Ik ben bereid dit voorstel in al zijn aspecten te bespreken. Het Franse voorzitterschap heeft overigens besloten dit thema tijdens het halfjaar dat onder zijn verantwoordelijkheid valt tot een van de prioritaire aandachtspunten uit te roepen. Wij zijn van onze kant bereid zo spoedig mogelijk een gewijzigd voorstel in te dienen om nog tijdens het Franse voorzitterschap een goed resultaat te bereiken.
Ik dank alle afgevaardigden die aan het debat hebben deelgenomen. Net zoals in de Commissie is het er ook hier levendig en bij wijlen zelfs heftig aan toegegaan. Het gaat niet voor niets om een delicate zaak waarbij de nationale realiteiten sterk op de voorgrond treden. Het is moeilijk om een gemeenschappelijk punt op Europees niveau te vinden. Bovenal wordt dit debat echter gekenmerkt door een fundamentele kwestie: het gaat niet meer om intentieverklaringen, het gaat om normen, om bindende rechtsregels die zullen moeten worden toegepast. Het is dan ook niet meer dan logisch dat er een levendig en zelfs heftig debat ontstaat waarin de meningen uit elkaar lopen.
De Commissie zal uw advies ter harte nemen. Mijn oprechte dank aan de heer Watson die zich de moeite heeft getroost een verslag te presenteren in de moeilijke omstandigheden waarin dit debat is verlopen.
Nu zal ik aan de geachte afgevaardigden het standpunt van de Commissie betreffende de moeilijkste politieke kwesties van deze richtlijn uiteenzetten.
Laat ik beginnen met het toepassingsgebied van het voorstel. De Commissie is van oordeel dat ook vluchtelingen hiervan deel moeten uitmaken. Het zou immers vanuit politiek oogpunt onbegrijpelijk zijn dat zij die om economische redenen emigreren wel recht hebben op gezinshereniging, terwijl dit recht ontzegd wordt aan wie overeenkomstig het Verdrag van Genève een vluchtelingenstatuut geniet. Ik geef anderzijds toe dat immigranten die tijdelijke of subsidiaire bescherming genieten niet voor de toepassing van deze richtlijn in aanmerking komen. Het gaat hier niet om een wijziging van het basisprincipe. Ik ben ervan overtuigd dat bepaalde immigranten die tijdelijke of subsidiaire bescherming genieten ook recht op gezinshereniging zouden moeten hebben. Anderzijds besef ik maar al te goed dat het gebrek aan harmonisatie van dit concept op Europees niveau voor moeilijkheden zorgt. Bovendien is de Commissie voornemens volgend jaar aan het Parlement en aan de Raad een richtlijn inzake tijdelijke en subsidiaire bescherming voor te leggen. Dat zal ons in de gelegenheid stellen het recht op gezinshereniging spoedig vanuit het genoemde perspectief te behandelen. Daarom zijn wij bereid het voorstel te wijzigen en de immigranten die tijdelijke of subsidiaire bescherming genieten uit te sluiten.
Het tweede punt betreft de definitie van gezin. Ik wil hier duidelijk stellen dat de Commissie zich daarover in haar voorstel niet uitspreekt. Wij eerbiedigen op ieder moment de bevoegdheid van elke lidstaat om dit concept zelf te definiëren. De situatie van niet-gehuwde paren is hiervan een goed voorbeeld. Het onderhavige voorstel luidt niet dat alle lidstaten verplicht zijn samenwoning te erkennen en deze situatie in alle omstandigheden toe te laten. Wij zeggen slechts het volgende: in de landen waar samenwoning en huwelijk in het nationaal recht en ten aanzien van de eigen burgers gelijkgesteld zijn, moet samenwoning ook worden erkend met het oog op de gezinshereniging van onderdanen van derde landen. Ik wil hier dan ook duidelijk onderstrepen dat niets erop wijst dat dit voorstel de gezinshereniging van polygame families bevordert. Het spijt me, maar de tekst is overduidelijk! Het is onmogelijk een tweede vrouw te laten overkomen! Er bestaat op deze regel maar één uitzondering: kinderen uit een tweede huwelijk hebben recht op gezinshereniging indien deze maatregel in het belang van de kinderen is. Hoe kunnen wij in hemelsnaam accepteren dat kinderen uit een tweede polygaam huwelijk anders worden behandeld dan kinderen uit een eerste huwelijk of kinderen van samenwonende partners? Ik wil hier geen morele waarden omverwerpen, maar ik vind dat wij bovenal de belangen van het kind moeten behartigen.
Tot slot, mijnheer de Voorzitter, is de Commissie tevens bereid een reeks andere aanpassingen en wijzigingen te aanvaarden die betrekking hebben op de rechten van de gezinsleden, de voorwaarden en de toelichting van de voorwaarden voor gezinshereniging, de situatie waarin de aanvrager van gezinshereniging een zelfstandige status kan krijgen en de procedureregels. Vóór de stemming zullen al deze punten worden opgesomd.
Tot besluit zou ik nog willen zeggen dat dit thema aanleiding geeft tot discussie. Het debat met de Raad zal verre van gemakkelijk zijn, net zomin als het debat met het Europees Parlement. Ik respecteer het standpunt van alle afgevaardigden. Ik zou willen dat het advies van het Europees Parlement een zo ruim mogelijke steun geniet. Het is niet meer dan logisch dat onze meningen uiteenlopen. Dat is nuttig en onontbeerlijk voor de democratie. Ik hoop echter dat wij er desondanks na de vaststelling van deze richtlijn in zullen slagen onze krachten te bundelen om de fundamentele kwestie die wij voor ons hebben liggen tot een goed einde te brengen. Wij moeten namelijk een duidelijk en transparant juridisch kader voor integratie van legale immigranten in het gastland tot stand brengen. Integratie is immers de sleutel tot succes voor een gemeenschappelijk immigratiebeleid op Europees niveau.

De Voorzitter
Ik dank u, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt om 12.00 uur plaats.

Voor burgers van de Unie geldende bijzondere maatregelen ten aanzien van verplaatsing en verblijf
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0207/2000) van mevrouw Boumediene-Thiery, namens de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken, over het verslag van de Commissie over de toepassing van de richtlijnen 90/364, 90/365 en 93/96 (verblijfsrecht) en over de mededeling van de Commissie over de voor burgers van de Unie geldende bijzondere maatregelen ten aanzien van verplaatsing en verblijf die gerechtvaardigd zijn uit hoofde van de openbare orde, de openbare veiligheid en de volksgezondheid (COM(1999)127, COM(1999) 372 - C5-0177/1999, C5-0178/1999 - 1999/2175(COS)).

Boumediene-Thiery
. (FR) Mijnheer de Voorzitter, geachte collega' s, allereerst wil ik allen bedanken die met op- en aanmerkingen hebben bijgedragen aan de inhoud van dit debat. Voordat ik overga tot de bespreking van mijn verslag, wil ik eerst een vraag stellen die me blijft achtervolgen. Naar mijn mening geeft die vraag de kern van de problematiek van mijn verslag weer en bepaalt het de richting van onze stemming. De vraag is als volgt: wat betekent het Europees burgerschap nu eigenlijk? Gaat het alleen maar om een uitdrukking waarmee wij Europa aan de man kunnen brengen, of willen we dat dit woord echt iets betekent?
Tegenwoordig blijft het Europees burgerschap voor de meeste inwoners van Europa een inhoudsloos begrip. Als we van Europa meer willen maken dan een uitgebreide vrijhandelszone, moeten we ons daarvoor inzetten. Dan moeten wij verder zien te komen dan de conceptuele fase en dit nieuwe Europa verankeren in het dagelijks leven van de inwoners van Europa. In dit perspectief wil ik ons debat dan ook plaatsen. De behandelde richtlijnen betreffen de staatsburgers van de Gemeenschap, maar er zijn ook nieuwe regels nodig voor staatsburgers uit derde landen.
Met dit verslag wordt nagegaan in hoeverre het recht op vrij verkeer en verblijf van personen in de Unie realiteit is geworden. Ik plaats mij daarbij, wat de Verdragen betreft, in het dubbele kader van artikel 14 inzake het vrij verkeer van personen en artikel 17 en 18 inzake het Europees burgerschap. Welnu, hoewel de lidstaten enorme vooruitgang hebben geboekt bij het vrij verkeer van goederen, diensten en kapitaal, is er van vooruitgang bij het vrij verkeer voor personen nauwelijks sprake.
Ik zal u een kort historisch overzicht geven en zeggen wat de inhoud van de richtlijnen is. Oorspronkelijk was het vrij verkeer voorbehouden aan personen met een economische activiteit. In juni 1990 heeft de Raad drie ontwerprichtlijnen aangenomen om dit recht uit te breiden tot alle staatsburgers van de lidstaten, zelfs als zij geen economische activiteiten uitvoerden. Ik geef hier alleen de hoofdlijnen van deze richtlijnen weer. Wat gepensioneerden en andere niet-actieve burgers betreft werd het verblijfsrecht opengesteld voor hen die over een ziektekostenverzekering en voldoende bestaansmiddelen beschikten. Voor studenten waren de voorwaarden inschrijving bij een erkende instelling en het bezit van een ziektekostenverzekering. In deze twee gevallen mochten de echtgenoot en de kinderen die ten laste van de gerechtigde kwamen, deze vergezellen en mochten ze eventueel ook werken.
De omzetting van deze richtlijnen is dubbel moeilijk gebleken. Enerzijds hebben de lidstaten de richtlijnen met veel vertraging omgezet en anderzijds hebben vrijwel alle lidstaten ze slecht omgezet. Overigens heeft de Commissie 14 inbreukprocedures moeten openen. De Commissie geeft aan dat: "burgers van de Unie als gevolg van een onjuiste omzetting van de richtlijnen verstoken zijn gebleven van bepaalde rechten of geconfronteerd zijn met ongerechtvaardigde administratieve problemen."
Laten we de situatie eens concreet evalueren. Dit in het Verdrag van Maastricht bevestigde recht op vrij verkeer en verblijf wordt geschonden op grond van economische overwegingen. Het begrip voldoende bestaansmiddelen wordt door de regeringen op een onjuiste manier geïnterpreteerd. Welke inkomsten worden in aanmerking genomen om te bepalen of de bestaansmiddelen voldoende zijn? Welke bewijsstukken zijn nodig? Hoe kan men rekening houden met de ontwikkelingen in de financiële situatie die soms afhankelijk is van de bijdragen van de echtgenoot? Vanwege de lange en moeizame erkenningsprocedures is het vaak noodzakelijk in het gastland een tweede ziektekostenverzekering te sluiten. Als men niet onder de voorschriften inzake betaalde arbeid valt, is het moeilijk een verblijfsvergunning te bemachtigen, en wordt de instabiele werksituatie nog verergert door de onzekerheid over het verblijfsrecht.
Bij de speciale maatregelen uit hoofde van de openbare orde kan de Commissie talrijke situaties vermelden waarin de lidstaten ten onrechte de openbare orde inroepen, zoals strafrechtelijke veroordeling die systematische uitzetting en verwijdering zou rechtvaardigen. Tenslotte duren de administratieve procedures te lang - meer dan zes maanden - en blijven ze kostbaar wanneer herhaaldelijk verlenging moet worden aangevraagd. Vaak wordt een geldigheidsduur gegeven van twee jaar in plaats van de gebruikelijke vijf jaar.
Ik zal u nu de voornaamste maatregelen presenteren die wij aanbevelen ter ondervanging van deze problemen. Ten eerste vragen wij de Commissie om een kaderrichtlijn op te stellen waarin men uitgaat van het grondrecht van vrij verkeer en verblijf, en niet van een aanpak per categorie waarbij een ruime mate van ambiguïteit blijft bestaan. Hierna zal het altijd mogelijk zijn om een hele reeks specifieke maatregelen te treffen voor gerichte hulp aan de burgers, afhankelijk van hun eigen situatie. Deze herziening van de bestaande richtlijnen moet het grondrecht van vrij verkeer en verblijf loskoppelen van elke economische overweging. De uivoering van deze maatregelen moeten gelijke tred houden met een daadwerkelijke vereenvoudiging van de administratieve procedure en de verstrekking van gratis documenten. Bij wijze van overgangsmaatregel, in afwachting van de instelling van deze voorzieningen kan men alle aanvragers een verblijfskaart voor één jaar geven. De harmonisatie van de socialezekerheids- en pensioenstelsels is onontbeerlijk. Tenslotte gaat het hier om speciale maatregelen uit hoofde van de openbare orde. We moeten ons dus wel tot de lidstaten wenden en bij hen erop aandringen dat zij geen onrechtmatig gebruik maken van deze begrippen, een einde maken aan de dubbele bestraffing en bepaalde categorieën mensen die voor uitzetting in aanmerking komen, beschermen.
Tot slot wil ik nog het een en ander preciseren. De rechten moeten persoonsgebonden zijn, en ook met de persoon meegaan als die verhuist. Burgers uit derde landen die legaal in een lidstaat verblijven en werken, moeten dezelfde rechten genieten als de Europese burgers. Het is overigens jammer dat de Raad geen enkel gevolg heeft gegeven aan het voorstel voor burgerschap en verblijf.
Kortom, ik hoop dat ik u heb kunnen overtuigen om vastberaden steun te verlenen aan een burgergerichte aanpak voor vrij verkeer en verblijf, wat een belangrijk punt zal zijn voor het vormen van een Europees geweten. Op het moment dat de toekomst van Europa onderwerp van heftige discussie is, en we een toekomstig Handvest van de grondrechten behandelen, moeten we steun geven aan elk project ter bevordering van vrijheid, recht en gelijkheid. Alle ingezetenen en burgers die bijdragen aan de bouw van Europa moeten daarbij dezelfde rechten hebben. Tenslotte bestaat er tegenwoordig in de Unie een vrij verkeer van goederen, kapitaal en diensten. Wellicht wordt het tijd dat de mensen dezelfde rechten krijgen als de producten die ze consumeren.

Wallis
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de rapporteur graag feliciteren. Wij hebben hier te maken met een herziening van een aantal richtlijnen inzake de rechten van niet economisch actieve ingezetenen, een herziening die overigens al veel eerder had moeten plaatsvinden. Mijn uitgangspunt, en dat van de rapporteur, is dat wij het burgerschap van de Europese Unie inhoud moeten geven. In het Verdrag staat dat alle Europese burgers recht hebben op vrij verkeer en verblijf op het grondgebied van de lidstaten. De werkelijkheid geeft echter een heel ander beeld te zien.
Ik baseer mij op de ervaringen van een aantal taalstudenten uit andere lidstaten in mijn eigen kiesdistrict. Zij kregen een standaardbrief van de plaatselijke sociale dienst waarin zij uitgenodigd werden voor een gesprek van twee uur. Zij moesten zoveel mogelijk documentatie meenemen, zoals een paspoort, bankafschriften en huishoudrekeningen - in de brief stond een niet-uitputtende opsomming van ongeveer twintig documenten - zodat hun "identiteit vastgesteld kon worden". Toen ik hierover navraag deed, kreeg ik te horen dat dit geen EU-kwestie was omdat ingezetenen van het VK dezelfde brief zouden krijgen. Ik kan me niet voorstellen in welke situatie dat dan zou moeten gebeuren. De tijdsduur van het gesprek van twee uur - en dat maakt het alleen nog maar belachelijker - zou bedoeld zijn om te voorkomen dat de studenten een parkeerbekeuring zouden krijgen in de plaatselijke parkeergarage!
Ik zou niet graag willen dat andere burgers op dezelfde manier behandeld werden als deze studenten. De geschiedenis van de richtlijnen betreffende de rechten van niet economisch actieve ingezetenen, stemt ons niet bepaald vrolijk: geen omzetting, inbreukprocedures, en een lappendeken van verschillende en ingewikkelde vereisten. Het is gemakkelijker om een zak aardappelen binnen Europa te verplaatsen dan een Europese burger. Als wij onze burgers enthousiast willen maken en het grondrecht van vrij verkeer daadwerkelijk inhoud willen geven, hadden we al veel eerder voor een eenvoudige, snelle codificatie van dit onderdeel van het Gemeenschapsrecht moeten zorgen. Pas als dat gebeurt, en niet eerder, zal de verklaring in het Verdrag over het burgerschap van de Europese Unie, dat nu niet meer is dan een stel loze woorden, realiteitswaarde krijgen.

Schmid, Herman
Mijnheer de Voorzitter, we hebben het uitgebreid over de mensenrechten in de EU, maar in de praktijk komt het er vaak op neer dat burgerrechten synoniem zijn aan geld. Werkende mensen die zichzelf kunnen onderhouden, worden beschermd door de wetgeving, maar er zijn grote groepen die geen werk hebben en daardoor rechteloos zijn.
Dat zijn bijvoorbeeld studenten die moeten aantonen dat ze een studieplek hebben of gepensioneerden die moeten aantonen dat ze een pensioen of eigen vermogen meenemen als ze verhuizen. Het zijn burgers van derde landen en met name familieleden uit derde landen die niet mee mogen wanneer de kostwinner van het gezin werk in een ander land krijgt.
Dit betekent dat de economisch zwakken nog steeds worden achtergesteld. In het verslag worden voorstellen gedaan om de situatie aanzienlijk te verbeteren voor deze groepen, die in werkelijkheid groter zijn dan men denkt. Ze moeten meer mogelijkheden krijgen om te verhuizen en hun recht op vestiging in een ander land moet uitgebreid worden.
In deze context wil ik er nogmaals op wijzen dat het recht op vrij verkeer op de arbeidsmarkt niet hetzelfde is als het verblijfsrecht. Er zijn tegenwoordig veel werknemers die tijdelijk in een andere lidstaat werken zonder dat ze verblijfsrecht hebben. Degenen die geen vast inkomen of een andere bron van inkomsten hebben, hebben zo goed als geen verblijfsrecht.
Het vrij verkeer van werknemers wordt beschermd door de wetgeving van de interne markt. Voor de meeste mensen is het echter belangrijker dat hun verblijfsrecht, waaronder het recht om ergens te mogen blijven wonen, wordt beschermd. Je mag niet gedwongen worden om te verhuizen, ook al kun je jezelf niet onderhouden. Deze situatie moet radicaal veranderen. Het is van belang om het probleem nu aan te pakken, nu de economie van de lidstaten een stuk beter is dan vroeger.

Mayer, Hans-Peter
Mijnheer de Voorzitter, het verslag van mevrouw Boumediene-Thiery gaat in op de problemen die de Commissie aansnijdt in haar verslag over de stand van zaken bij de toepassing van de voorschriften inzake het verblijfsrecht. Toch wenst mevrouw Boumediene-Thiery de werkingssfeer van het verblijfsrecht in dit verband tot staatsburgers van derde landen uit te breiden.
De Commissie verzoekschriften is gevraagd advies uit te brengen omdat zij een bijzondere commissie is die zich direct met de problemen van onze burgers bezighoudt. Het komt helaas nog altijd veel te vaak voor - en daar ben ik volmondig mee eens - dat de uitoefening van de aan het burgerschap van de Unie verbonden rechten wordt belemmerd. In de eerste plaats worden de communautaire regels aangaande het verblijfsrecht schoorvoetend omgezet. Vooral de lagere overheden in de lidstaten kennen de betreffende regels meestal niet. In de tweede plaats leiden problemen bij de erkenning van diploma's tot reusachtige beperkingen. Wat heb ik aan het verblijfsrecht als ik in het gastland niet het recht heb het beroep uit te oefenen waarvoor ik heb geleerd? In de derde plaats ontstaan er problemen doordat de regels met betrekking tot het vrij verkeer en de sociale verzekeringen niet aan de veranderende arbeidsmarkt zijn aangepast. Het kan toch niet door de beugel dat mijn buitenlandse doktersrekening niet wordt vergoed, alleen omdat ik niet het juiste formulier heb!
Mijnheer de Voorzitter, wij hebben weliswaar regels inzake het verblijfsrecht van burgers van de Unie in andere lidstaten, maar die worden nog niet volledig toegepast. Er doen zich telkens weer gevallen voor waarin burgers van de Unie het verblijf in een andere lidstaat onmogelijk wordt gemaakt. Laten wij daarom de lidstaten van de Europese Unie oproepen de bestaande communautaire regelgeving zonder dralen toe te passen, voordat wij overwegen zulke rechten ook tot derde landen uit te breiden!

Hernández Mollar
Mijnheer de Voorzitter, als de amendementen die wij op het verslag van mevrouw Boumediene hebben ingediend niet worden aanvaard, zal mijn fractie om principiële redenen tegenstemmen.
De richtlijnen die wij vandaag behandelen, hebben betrekking op het vrij verkeer en het verblijf van studenten, gepensioneerden, arbeidsongeschikten of mensen met een ander soort uitkering, allen burgers van de Gemeenschap. Daarnaast gaat het om de uitzonderingen die in een andere richtlijn over uitwijzing zijn opgenomen omwille van de openbare orde, de veiligheid of de volksgezondheid.
Het probleem is dat mevrouw Boumediene de werkingssfeer van deze richtlijnen tot burgers van derde landen wil uitbreiden. In paragraaf 20 van de resolutie wordt gezinshereniging bijvoorbeeld uitgebreid tot familieleden in opgaande of neergaande lijn van buiten de Europese Unie, die niet ten laste van de hier verblijvende persoon komen. Daardoor zou onbeperkte toelating mogelijk worden. De gelijkstelling van niet-gehuwde paren aan echtparen, hetgeen in het geval van communautaire burgers niet veel problemen zou opleveren gezien de uiteenlopende wetgevingen, zou daarentegen bij burgers van derde landen wel voor problemen zorgen. Het is immers erg moeilijk aan te tonen dat zij duurzaam samenwonen. Dat zou tot schijnhuwelijken en de bijbehorende fraude kunnen leiden.
Ik ben overigens van mening dat de hele casuïstiek in verband met buitenlandse werknemers buiten het bestek van dit debat valt, niet zozeer omdat er geen inhoudelijk verband is maar omdat de behandeling van deze richtlijnen daarvoor niet de juiste gelegenheid is.
Zoals de Commissie zegt, moeten de Europese burgers beter worden geïnformeerd zodat zij glashelder voor ogen hebben welke rechten zij hebben om zich vrijelijk op de interne markt te bewegen. Daarvoor moeten duidelijke, beknopte en concrete normen gelden, waaraan door middel van de moderne technologie zoals internet, televisie of lokale en regionale media, bekendheid moet worden gegeven. Ik denk dat de suggestie om burgers op de hoogte te stellen van de antwoorden op parlementaire vragen via mededelingen op gezette tijden, niet de juiste weg is. Dat lijkt me geen praktische aanpak, onder andere omdat zelfs parlementsleden die antwoorden soms niet lezen.
Er moet ook een einde komen aan de belachelijke papierwinkel om te bewijzen dat men een pensioen ontvangt, en hoeveel dat bedraagt. Ik vind dat deze lastige bewijsvoering moet worden vervangen door een identiteitskaart voor gepensioneerden of door een computersysteem. Hetzelfde geldt voor studenten. Om hun mobiliteit te bevorderen, moet worden vermeden dat ze onnodige kosten maken en moet hun verblijf worden aangepast aan de duur van hun studie of stage.
Tenslotte wil ik benadrukken dat het geen zin heeft de openbare orde aan de Schengen-ruimte te koppelen, zoals in paragraaf 6 van de resolutie wordt gedaan. Dit voorstel heeft immers betrekking op de burgers van de Europese Unie, voor wie niet het acquis van Schengen geldt maar de richtlijnen van de Gemeenschap, in het bijzonder de richtlijnen die betrekking hebben op de openbare orde.
Ik denk dat deze wetgeving moet worden geactualiseerd door de bestaande teksten in een nieuwe verordening onder te brengen, en dat de zaken waardoor het vrije verkeer en het verblijf van Gemeenschapsburgers worden gehinderd, moeten worden vereenvoudigd.

Van Lancker
Voorzitter, collega's, sta mij toe dat ik begin met de Europese Commissie te bedanken voor haar volgehouden inspanning om het verblijfsrecht in het kader van het vrij personenverkeer in Europa hoog op de agenda te houden, nu ook weer met deze twee mededelingen over verblijfsrecht. Ten tweede zou ik de rapporteur willen feliciteren met haar verslag. Zij heeft gekozen voor een bredere benadering, collega Hernandez Mollar, van verblijfsrecht van alle burgers, ook van de werkenden, ook van de derdelanders, waar trouwens ook al voorstellen voor op tafel liggen. Mijn fractie steunt die approach want ondanks alle initiatieven van de Commissie, ondanks het verslag-Veil, ondanks het actieprogramma, ondanks de wetgevingsinitiatieven, blijven de voorstellen op de tafel van de Raad liggen zonder veel vooruitgang.
Ik zou in het kader van dit debat op vier specifieke punten willen ingaan. Ten eerste, de Europese arbeidsmarkt heeft de laatste tijd meer en meer nood aan mobiliteit, er zijn meer en meer bedrijven die hun vacatures niet ingevuld krijgen. Het is dan toch wel onbegrijpelijk dat er nog zoveel belemmeringen bestaan ten opzichte van het vrij personenverkeer en het verblijfsrecht, vooral daar waar het gaat om tijdelijke contracten, mensen in deeltijdwerk en werklozen die werk zoeken in een ander land. Ten tweede, ook mijn fractie verdedigt een open visie op het Europees burgerschap en voor ons betekent dat dat ook niet-werkenden, gepensioneerden, studenten, een recht op verblijf moeten kunnen laten gelden, uiteraard onder bepaalde voorwaarden. De belemmeringen die sommige lidstaten op dit moment opwerpen, collega's, doen ons toch wel concluderen dat sommige lidstaten het Europees burgerschap helemaal niet willen. Ten derde, een burgerschap dat niet discrimineert naar gezinsvorm. Samenlevenden, ongehuwden, ook homo's en lesbiennes, in die landen waar die samenlevingsvormen erkend zijn, collega's, moeten ook een verblijfsrecht kunnen uitoefenen, zoniet ontzeggen wij duizenden mensen het recht om in een familie te leven. En tenslotte, een visie op een burgerschap dat openstaat ook voor derdelanders, inwoners van de Europese Unie, legaal gevestigden en duurzaam gevestigden, zonder discriminatie. Wij steunen dus zonder voorbehoud dit verslag van collega Boumediene. Wij hopen dat de Commissie de inbreuken en de lamentabele omzetting in de lidstaten zal blijven met de vinger wijzen maar ik hoop vooral, collega's, uit de grond van mijn hart, dat de Raad eindelijk de moed heeft om de discussie ten gronde over het vrij personenverkeer aan te gaan.

Ludford
Mijnheer de Voorzitter, gelukkig hebben we de afgelopen dertig jaar een verandering in het Europese Gemeenschapsrecht kunnen constateren. Aanvankelijk werd het vrij verkeer van personen als een puur economische kwestie gezien - functionele mobiliteit - terwijl het nu beschouwd wordt als een persoonlijk recht. Dit heeft weliswaar veel retoriek opgeleverd over een Europa van en voor de burgers, maar het heeft niet geleid, zoals mevrouw Wallis ook al aangaf, tot een drastische verandering in de houding van de regeringen van de lidstaten.
Deze opmerking betekent overigens niet dat ik de economische voordelen van het vrij verkeer over het hoofd zie. In het verslag van mevrouw Boumediene-Thiery - ik feliciteer haar bij deze met de kwaliteit daarvan - wordt erop gewezen dat door aanmoediging van de mobiliteit het dynamisme en het concurrentievermogen van de economie versterkt wordt. Waarom wordt dit dan door de rechtse partijen genegeerd? Voor de liberalen is de kernvraag of de lidstaten in het principe van Europees burgerschap geloven, en dat ook zullen respecteren. Daarbij gaat het niet alleen om het recht van de burgers van een lidstaat en hun gezinsleden om te gaan en te staan waar zij willen, maar ook om het verlenen van zo veel mogelijk van dergelijke rechten aan onderdanen van derde landen en hun gezinnen die legaal in de EU wonen. Helaas is in het verslag van de Commissie geen aandacht besteed aan deze groep.
Het is een kwalijke zaak dat de Raad en de afzonderlijke regeringen zich enerzijds beklagen over de lage opkomst bij de Europese verkiezingen, campagnes met ballonnen en plastic zakken lanceren voor een Europa van en voor de burgers en trachten om stemmen van de burgers te winnen via referendumcampagnes, maar anderzijds een zeer restrictieve, bureaucratische aanpak blijven hanteren wanneer die burgers het lef hebben om op te komen voor hun legitiem Europees recht op vrij verkeer.
Die regels zijn sowieso veel te ingewikkeld. Wij hebben een complete herziening nodig om die regels te stroomlijnen en dusdanig helder te formuleren dat uitoefening van het recht op vrij verkeer niets meer in de weg staat. Dat is toch niet te veel gevraagd? Zoals mevrouw Wallis al zei, zou het voor mensen net zo makkelijk moeten zijn om grenzen te overschrijden als voor apparaatjes en aardappelen.

Krivine
Mijnheer de Voorzitter, wij ondersteunen het verslag van mevrouw Boumediene-Thiery. Het wordt inderdaad tijd dat we de gelijkheid van rechten respecteren en een eind maken aan het vanzelfsprekend wantrouwen jegens immigratie. De lidstaten weigeren soms zelfs buitenlandse studenten die zijn ingeschreven bij een erkende instelling een verblijfsvergunning te geven als zij vinden dat die studenten niet snel genoeg vorderen of een andere richting zijn ingeslagen, hetgeen toch tot de verantwoordelijkheid van de universiteiten zou moeten horen.
Dit vanzelfsprekend wantrouwen maakt dat men bij het minste of geringste de openbare orde inroept en de schandalige praktijk van de dubbele straf toepast. Als een buitenlander een misdrijf begaat krijgt hij daarvoor niet alleen gevangenschap, maar wordt hem ook nog toegang tot het grondgebied ontzegd. Deze verbanning schendt het beginsel van gelijkheid voor de wet dat is neergelegd in artikel 7 van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens. Men moet voor de immigrant de toekenning en verlenging van een duurzame verblijfstitel vergemakkelijken, omdat een onzeker verblijf leidt tot onzekere werkgelegenheid, tot discriminatie en uitbuiting.
Het is nu tijd om de aanzet te geven tot een op verblijf gefundeerd Europees burgerschap. Als we xenofobie en racisme in Europa willen terugdringen, moet het stemrecht worden uitgebreid tot niet-communautaire burgers.

Angelilli
Mijnheer de Voorzitter, zoals de vorige sprekers reeds zeiden, wordt het recht op vrij verkeer weliswaar beschouwd als een van de belangrijkste onderdelen van het grondrecht betreffende het Europees burgerschap, maar heel vaak gaat dit recht gepaard met talrijke beperkingen, hetgeen ook blijkt uit het groot aantal verzoekschriften dat hierover bij het Europees Parlement wordt ingediend.
Ik wil allereerst ingaan op een aspect waarop in het verslag nadrukkelijk wordt gewezen. Daarin staat namelijk dat het noodzakelijk is onrechtmatige en al te restrictieve interpretaties van het begrip openbare orde door bepaalde lidstaten te bestrijden. Als iemand bijvoorbeeld al sedert zijn kinderjaren, of in ieder geval al jarenlang, in een bepaald land woont en daar dus culturele, sociale en familiebanden heeft, mag die persoon niet het land uit worden gezet, tenzij hij of zij een zeer ernstig overtreding heeft begaan van het strafrecht van het woonland. Vaak gebeurt echter het tegendeel.
Er is een ander punt waar ik kort op wil ingaan. Dit betreft de leden van enkele koningshuizen, zoals het Italiaans koningshuis. Ofschoon zij absoluut geen gevaar voor de nationale veiligheid opleveren, kunnen zij toch hun legitiem recht op vrij verkeer niet uitoefenen. Mijns inziens is het moment gekomen om deze problemen op serieuze wijze bij de hoorns te vatten en de hinderpalen voor het vrije verkeer echt uit de weg te ruimen, juist omdat, zoals reeds werd gezegd, in Europa de goederen en aardappelen waarschijnlijk minder hinder ondervinden in hun vrij verkeer dan de burgers.

Tannock
Mijnheer de Voorzitter, vrij verkeer en verblijf is een recht dat verankerd is in de Europese Verdragen en voor alle burgers geldt. Dat recht mag iemand uitsluitend ontzegd worden als er sprake is van een reële bedreiging van de openbare veiligheid. Het is daarom des te merkwaardiger dat er op dit moment, vijftig jaar na de ondertekening van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden - dat ironisch genoeg in Rome ondertekend is - en één jaar na het Verdrag van Amsterdam waarin dergelijke rechten bevestigd werden, er nog steeds een Europese familie is die al meer dan duizend jaar een rol speelt in de geschiedenis van dit continent, maar aan wie de fundamentele rechten ontzegd worden waaraan mijn collega refereerde.
In het verslag-Watson is sprake van het recht op gezinshereniging en in het verslag-Boumediene-Thiery van het recht op vrij verkeer en verblijf, zelfs voor onderdanen van derde landen en voor veroordeelde criminelen. Die ene familie die ik noemde, is natuurlijk het voormalige koningshuis van Italië. Overigens worden door de desbetreffende regeringen ook minder ernstige schendingen begaan tegen de koningshuizen van Oostenrijk en Griekenland.
Het dertiende overgangsartikel van de Italiaanse grondwet - dat absurd genoeg de benaming overgangsartikel draagt maar al 53 jaar van kracht is - vormt niet alleen een schending van de Europese Verdragen, maar discrimineert tevens op grond van geslacht omdat het alleen van toepassing is op de mannelijke nakomelingen, hoe ver verwijderd ook, van de constitutionele monarch, koning Victor Emmanuele, die schuldig werd geacht onaanvaardbare fascistische wetten te hebben ondertekend.
Merkwaardig genoeg mogen afstammelingen van Mussolini niet alleen in Italië wonen, maar zit er een zelfs in het Italiaanse Parlement. Het betreffende grondwetsartikel is schandalig en overbodig. Alle afgevaardigden, ook degenen met anti-monarchistische gevoelens, zouden mijn oproep aan de Italiaanse regering moeten steunen om een onschuldige Europese familie terug te laten keren naar hun land van herkomst waar zij geen enkele voorstelbare bedreiging vormen voor de openbare veiligheid of de stabiliteit van de Italiaanse republiek.
Wij kunnen alleen dan om meer rechten voor Europese burgers vragen indien al hun rechten worden gewaarborgd, ongeacht hun afkomst en zonder discriminatie. Deze kwestie is niet alleen van belang voor individuele gezinnen, maar is een kernvraagstuk voor de eerbiediging door de Unie van haar eigen wetten en verdragen. Of wij hebben een Europese Unie die gebaseerd is op wetgeving, of we hebben die niet. Ik verzoek dit Parlement dan ook om mijn amendement 14 aan te nemen.

Ford
Mijnheer de Voorzitter, staat u mij toe om mevrouw Boumediene-Thiery te feliciteren met haar verslag over de speciale maatregelen die uit hoofde van openbare orde, veiligheid en volksgezondheid genomen kunnen worden met betrekking tot het recht op vrij verkeer en verblijf van burgers. Het is een erg goed verslag, maar helaas kan ik in mijn twee minuten slechts aandacht besteden aan een paar tekortkomingen ervan. In de eerste plaats heeft de Commissie geen oplossing gevonden voor de kwestie van de 12 à 14 miljoen onderdanen uit derde landen die legaal in de Unie wonen. Zij worden op dit moment gediscrimineerd en ofschoon zij in feite overal, met uitzondering van de lidstaten van de Unie die een eiland zijn, vrij verkeer hebben, hebben zij dit recht juridisch niet. Hierdoor ontstaan situaties waarin zij uitgebuit en op illegale wijze gebruikt worden.
Met alle respect voor de rapporteur moet ik echter ook constateren dat er problemen bestaan op een aantal gebieden waaraan zij geen aandacht heeft besteed, zoals bijvoorbeeld het voetbalvandalisme. Over het algemeen ben ik een voorstander van vrij verkeer, maar ik vind wel dat er grenzen aan moeten zijn. Doorgaans ben ook ik van mening dat mensen die niet voor misdaden veroordeeld zijn, niet gehinderd mogen worden in hun vrij verkeer. Wij worden nu echter geconfronteerd met een Europees probleem dat op Europees niveau wordt genegeerd. Europol zou gebruikt moeten worden om te voorkomen dat mensen die veroordeeld zijn vanwege misdaden in verband met voetbal zich zonder meer naar elders kunnen begeven om daar dezelfde problemen te veroorzaken als tijdens de afgelopen Wereld- en Europese kampioenschappen. Met het oog op de openbare veiligheid vind ik ook dat de speciale bepalingen moet kunnen worden ingeroepen om het vrij verkeer te verhinderen van Duitse neonazi's. Die produceren in Denemarken materiaal waarin de holocaust ontkend wordt en nemen dat vervolgens mee terug naar Duitsland waar dat materiaal illegaal is. Ik hoop dat de Deense overheid de speciale bepalingen ook in deze situatie zal toepassen.
Tegelijkertijd moeten we er ook voor zorgen dat het systeem niet misbruikt wordt. Ik hoop uiteraard dat het vrij verkeer van mensen die helaas HIV-positief zijn, op geen enkele manier beperkt wordt met maatregelen op grond van de volksgezondheid.
In beginsel ben ik het met de heer Tannock eens. Uiteraard moeten de koninklijke families van Europa hun recht op vrij verkeer kunnen uitoefenen. Ik ben het echter oneens met zijn prioriteiten. Vergeleken met het niet-toekennen van deze rechten aan 12 à 14 miljoen legale ingezetenen, vallen de rechten van twee families in het niet.

Coelho
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen sluit ik mij aan bij al degenen die hebben onderstreept dat het hier door ons behandelde thema tot de essentie van het Europees burgerschap behoort. Wij zouden kunnen zeggen dat dit recht bijdraagt aan de praktische en concrete invulling van het concept van Europees burgerschap. Op dit moment staan wij voor de uitdaging om dit wettelijk erkende recht om te zetten in een praktische realiteit die in het dagelijkse leven van de burger tot uiting komt.
Ik ben het tevens eens met al degenen die hebben onderstreept dat de omzetting van deze richtlijnen bijzonder moeizaam verlopen is en in sommige gevallen zelfs op onjuiste wijze is geschied. Anderzijds dienen wij ook een oplossing te zoeken voor de moeilijkheden bij de toepassing van de richtlijn betreffende de bijzondere maatregelen ten aanzien van vrij verkeer en verblijf die gerechtvaardigd zijn uit hoofde van de openbare orde, de openbare veiligheid en de volksgezondheid. Daartoe moeten richtsnoeren worden vastgesteld, niet enkel voor de lidstaten, die tot dusver een vrij uiteenlopende interpretatie aan de bepalingen van de richtlijn hebben gegeven, maar ook voor de burgers die op de hoogte moeten worden gebracht van hun rechten.
De lidstaten beschikken over de mogelijkheid het recht op vrij verkeer van communautaire burgers aan banden te leggen zodra de openbare orde, de openbare veiligheid of de volksgezondheid dit vereist. De beperkingen hebben betrekking op de toegang tot en verwijdering van het grondgebied en op de afgifte of hernieuwing van verblijfsvergunningen. In een Europese Unie die gebaseerd is op de rechtsstaat, de eerbiediging van de mensenrechten, en met name op het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens, en binnenkort ook op een Handvest van de grondrechten, mag echter van deze mogelijkheid geen misbruik worden gemaakt. Daarom hebben wij deze bijzondere maatregelen, die een uitzondering op het vrije verkeer vormen, een restrictieve interpretatie gegeven.
Tot slot, mijnheer de Voorzitter, sluit ik mij aan bij de woorden van mijn collega Hernández Mollar. Ook ik spreek mijn steun uit aan het voorstel van de Commissie juridische zaken en interne markt om de verschillende teksten samen te smelten tot één enkele, onmiddellijk toepasbare verordening. Dan hebben wij een eerste document betreffende het Europees burgerschap dat alle nodige informatie in zich verenigt, niet alleen voor de burgers met betrekking tot hun burgerrechten, maar ook voor de respectieve overheden van de lidstaten die met de toepassing van de bestaande wetgeving zijn belast.

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik ben het met de heer Hernández Mollar eens - die ik overigens van harte bedank voor zijn enthousiaste instemming met het door mij persoonlijk ingediende amendement - dat dit document moet worden verworpen als de door de Europese Volkspartij ingediende amendementen niet worden aangenomen.
Ik ga akkoord met amendement 14 van de heer Tannock waarin steun wordt uitgesproken aan het vrij verkeer van de erfgenamen van de Italiaanse en Griekse koningshuizen en een lans wordt gebroken voor de monarchie.
Bij mijn instemming met amendement 15 denk ik met name aan de gepensioneerden. Met deze regeling wordt namelijk enerzijds het vrij verkeer van burgers uit derde landen wel vergemakkelijkt, maar wordt anderzijds niets gedaan om de moeilijkheden op te lossen die de eigen burgers en met name de gehandicapten nog in hun vrij verkeer ondervinden.
Toen ik vanaf luchthaven Orio al Serio van Bergamo vertrok om naar Straatsburg te reizen, heb ik een heel oude man, van tachtig, getroffen. Hij zei me dat hij zo graag naar Parijs zou gaan om bij zijn dochter in te trekken. Als hij dat echter zou doen, zou hij zijn Italiaanse ouderdomspensioen, zijn enige bron van inkomsten, verliezen. Er was nog iemand, een volledig gehandicapte, die zei dat hij graag naar Londen zou gaan, maar dat niet kon omdat hij dan zijn pensioen zou verliezen. Een derde gehandicapte, die zelfs in een rolstoel zat, zei dat hij graag naar zijn broer zou gaan, maar dat hij, als hij dat zou doen, zijn uitkering zou verliezen.
Daarom moeten wij streven naar vrij verkeer in Europa van gehandicapte burgers en gepensioneerden.

De Voorzitter
Mijnheer Fatuzzo, ik moet u zeggen dat ik na uw woorden toch nog eens serieus zal nadenken over waar ik als bejaarde naartoe zal reizen.
Ik geef het woord aan commissaris Vitorino.

Vitorino
Mijnheer de Voorzitter, namens de Commissie wil ik allereerst mevrouw Boumediene-Thiery en alle anderen die aan dit debat hebben deelgenomen, feliciteren. Ik denk inderdaad dat met de instelling van het Europees burgerschap een nieuw juridisch en politiek klimaat voor de Commissie is ontstaan, en ik kan u verzekeren dat wij van plan zijn daar alle praktische gevolgen uit te trekken, zowel op het gebied van de wetgeving als op dat van de dagelijkse administratieve praktijk. De Commissie hoopt te zijner tijd op de steun van het Europees Parlement te mogen rekenen.
Ik wil twee of drie punten uit uw ontwerpresolutie aansnijden die rechtstreeks tot de Commissie zijn gericht. U weet ongetwijfeld dat dankzij de drie richtlijnen voor het verblijfsrecht van economisch niet-actieve personen, duizenden burgers van de Unie konden profiteren van dit recht zonder daarbij noemenswaardige problemen te ondervinden. Toch doen er zich nog steeds gevallen voor waarin de richtlijnen slecht worden toegepast. Welnu, ik kan u verzekeren dat de Commissie daar altijd op reageert - en in alle gevallen in alle striktheid daarop reageert - zelfs indien haar optreden niet altijd zichtbaar is. Als dan desondanks geen akkoord mogelijk blijkt te zijn, aarzelt de Commissie niet om een met redenen omkleed advies naar de betrokken lidstaat te sturen. Aldus hebben wij op honderden klachten van burgers via buitengerechtelijke procedures een tevredenstellend administratief antwoord kunnen geven.
De Commissie aarzelt echter evenmin om op te treden als het om de wetgeving van de lidstaten gaat. Men kan meerdere gevallen noemen waarin een dergelijke optreden heeft geleid tot wijziging van de nationale wetgeving, en zelfs soms tot onderzoek door het Hof van Justitie. Er zijn ook voorbeelden te noemen van een ongegrond inroepen door de lidstaten van het begrip openbare orde, waarbij het vooral ging om verwijdering van hun grondgebied van onderdanen uit andere lidstaten. Ik kan u echter verzekeren dat het aantal van deze gevallen nu zeer beperkt is en de Commissie altijd de maatregelen neemt die zij overeenkomstig het Gemeenschapsrecht moet nemen.
Nu moet u echter niet denken dat de strikte toepassing van het Gemeenschapsrecht volstaat om de obstakels voor het vrij verkeer van de burgers van de Unie uit de weg te ruimen. Er is nog talrijke obstakels over die het gevolg zijn van leemtes in het Gemeenschapsrecht. Hiervan werd al gewag gemaakt in het tweede verslag van de Commissie over het Europees burgerschap en in het verslag van de door mevrouw Veil voorgezeten groep op hoog niveau over het vrij verkeer van personen, dat in 1997 aan de Commissie werd voorgelegd.
Ik wil u er overigens op attenderen dat wij vanmorgen de richtlijn betreffende gezinshereniging hebben behandeld en de conclusies van Tampere de Commissie verplichten een voorstel te doen voor niet alleen de erkenning van de voorwaarden inzake binnenkomst, toelating en verblijf, maar ook de juridische status van legaal in de Unie verblijvende onderdanen uit derde landen. Wij zijn daar op dit moment mee bezig.
Om al deze redenen deelt de Commissie de mening van een aantal leden van het Parlement volgens welke het noodzakelijk is de bestaande wetgevingsteksten te herzien en op te nemen in één enkel juridisch instrument dat ongehinderde uitoefening van het vrije verkeer en verblijf mogelijk maakt en waarborgt. Deze herziening maakt overigens al deel uit van het werkprogramma van de Commissie voor 2000, en wordt momenteel voorbereid. De herziening gaat uit van de overweging dat de uitoefening van het recht op vrij verkeer en verblijf moet worden losgekoppeld van de vroeger geldende verwijzing naar de economische situatie van de begunstigden. Dan zal dat recht deel kunnen uitmaken van een algemeen concept, van een statuut dat rechtstreeks voortvloeit uit het Europees burgerschap.
Aangezien er één enkel burgerschap van de Unie is, moet er ook één enkel algemeen stelsel zijn van vrij verkeer en verblijf. De invoering van een dergelijk stelsel zal een antwoord zijn op de vraag naar een inhoudelijk rijk burgerschap van de Unie, een burgerschap dat de politieke aspiraties van de Unie recht doet.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt om 12.00 uur plaats.

Beoordeling van de gevolgen voor het milieu van bepaalde plannen en programma's
De Voorzitter
Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0196/2000) van mevrouw Schörling, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de beoordeling van de gevolgen voor het milieu van bepaalde plannen en programma's (C5-0180/2000 - 1996/0304(COD)).

Schörling
Mijnheer de Voorzitter, ik ben zeer blij met het vertrouwen dat u in mij hebt gesteld als rapporteur voor de tweede lezing van de SME-richtlijn, die naar mijn mening een belangrijke stap in de richting is van een nieuwe gedragslijn binnen het milieubeleid. Ik wil alle collega's in de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, de Commissie en in het bijzonder het Portugese voorzitterschap bedanken voor de uitstekende samenwerking.
Dit voorstel voor een richtlijn gaat over strategische milieueffectbeoordeling, oftewel SME, wat kort gezegd een systematisch proces is om de invloed en de mogelijke effecten van plannen en programma's op het milieu vast te stellen, te analyseren en te beoordelen. Dit dient in een zo'n vroeg mogelijk stadium van de planning te gebeuren, onder meer om de mogelijkheid te hebben alternatieve oplossingen te vinden, voordat men verdergaat met het besluitvormingsproces. Er moet een milieurapport worden geschreven dat toegankelijk moet worden gemaakt voor de milieuautoriteiten, het publiek en de milieuorganisaties, die genoeg tijd moeten krijgen om op het rapport te reageren.
Dit is een zeer belangrijke richtlijn voor het gehele milieubeleid van de Unie. Met dit instrument kan gemakkelijker voldaan worden aan de verplichtingen in het Verdrag en aan de overeenkomsten inzake duurzame ontwikkeling. Ook kan hiermee het voorzorgsbeginsel in acht worden genomen. Het doel van een modern milieubeleid moet zijn milieuschade zoveel mogelijk te voorkomen en de milieueffecten zo gering mogelijk te houden. Tegenwoordig gebeurt het vaak dat men reeds bestaande schade eerst vaststelt en dan probeert te herstellen. Daarom moeten wij al bij de planning leren hoe wij met behulp van beleid, plannen en programma's de schadelijke gevolgen en de schadelijke invloed op het milieu kunnen voorkomen en verminderen. De SME-richtlijn vormt een zeer belangrijke stap in de richting van een dergelijke benadering.
Helaas komen er geen beleidsmaatregelen voor in deze ontwerprichtlijn, alhoewel dit wel het geval was men het oorspronkelijke verslag van de Commissie uit 1991 en alhoewel alle onderzoekers op dit gebied het vanzelfsprekend vinden dat er in een SME, in een strategische milieu-effectbeoordeling, ook beleidsmaatregelen voorkomen. Het is niet mogelijk geweest om dit in de Raad erdoor te krijgen. De Milieucommissie is echter van mening dat bij de herziening over vijf jaar ook een beleid moet worden uitgestippeld. Deze kwestie wordt behandeld in de amendementen 2 en 21.
Milieueffectbeoordeling op projectniveau komt te laat in het besluitvormingsproces en dit was dan ook voor de Commissie een beslissend argument toen zij dit voorstel uiteindelijk in 1996 indiende. Dit is nu in feite een van de hoofdpunten van de richtlijn: men moet vroeg in het besluitvormingsproces ingrijpen.
Tijdens de eerste lezing had het Europees Parlement een rijk geschakeerd standpunt ingenomen. Men vond het voorstel een stap in de goede richting, maar op veel gebieden niet toereikend. Het Parlement diende 29 amendementen in, waarvan 15 min of meer terug te vinden zijn in het gemeenschappelijk standpunt.
Voor een daadwerkelijk bruikbare SME moet het toepassingsgebied van de richtlijn ruim genoeg zijn en moeten het milieurapport en de evaluaties vanzelfsprekend van zeer hoge kwaliteit zijn. De Raad heeft in het gemeenschappelijk standpunt de tekst op een aantal gebieden verslechterd, onder andere wat betreft het toepassingsgebied van de richtlijn en de definitie van wat de richtlijn moet behelzen. Ook de Commissie stond buitengewoon kritisch tegenover het gemeenschappelijk standpunt, omdat het veel te ver was ingeperkt in verhouding tot de oorspronkelijke tekst.
De Milieucommissie heeft getracht het evenwicht enigszins te herstellen, onder andere met behulp van de amendementen 6 en 7 waarmee het toepassingsgebied wordt uitgebreid. Wij beperken ons niet slechts tot plannen en programma's die verbonden zijn aan het EIA-project. Er mogen geen uitzonderingen gemaakt worden voor hele categorieën van plannen en programma's. We kunnen evenmin accepteren dat er uitzonderingen worden gemaakt voor financiële plannen en de hele defensiesector als het gaat om de SME-beoordelingen. Dit wordt behandeld in amendement 10, waarin ook staat dat de structuurfondsen bij de volgende ronde natuurlijk ook onder de SME moeten vallen. Andere amendementen voor het verbeteren van de richtlijn gaan over meer transparantie en toezicht en over samenwerking en overleg met landen buiten de Unie.
Persoonlijk ben ik zeer verbaasd over amendement 26 van de heer Nassauer en amendement 29 van andere afgevaardigden die het gemeenschappelijk standpunt willen verwerpen. Bij de behandeling in de Milieucommissie werd deze mogelijkheid überhaupt niet in overweging genomen. Natuurlijk hebben ze het volste recht om dit voor te stellen, maar zijn ze nu echt van mening dat het milieubeleid van de EU weinig inhoud heeft en nergens toe verplicht? Moet het Europees Parlement de tekst van het Verdrag, het Verdrag van Cardiff, het vijfde milieuprogramma enzovoort negeren? Ik kan dit voorstel eerlijk gezegd niet serieus nemen.
De amendementen 11 en 31 baren me ook enigszins zorgen. Met name in amendement 11 wordt gezegd dat de lidstaten moeten definiëren op welk niveau de SME uitgevoerd dient te worden als plannen en programma's deel uitmaken van een hiërarchie. Daarmee wordt eigenlijk het hele idee tenietgedaan van een SME. Daarom hoop ik dat deze amendementen niet aangenomen worden.

Bowis
Mijnheer de Voorzitter, dit is een kleine, maar belangrijke maatregel die leidt tot een uitbreiding van de verplichtingen van de lidstaten om strategische milieueffectbeoordelingen niet alleen uit te voeren binnen het kader van de ruimtelijke ordening, maar ook met betrekking tot de feitelijke tenuitvoerlegging van plannen die een aanzienlijk effect op het milieu zouden hebben of zouden kunnen hebben. Alle lidstaten hebben vóór het gemeenschappelijke standpunt gestemd, maar een aantal lidstaten heeft tevens al te kennen gegeven dat zij niet veel verdergaande maatregelen zullen nemen. Het is onze taak om dit standpunt op een verantwoorde manier te verduidelijken en aan te passen. Namens de Fractie van de Europese Volkspartij feliciteer ik de rapporteur, mevrouw Schörling, met het werk dat zij verzet heeft en het overleg dat zij met ons heeft gevoerd. Wij kunnen een aantal amendementen van haar echter niet steunen, met name de amendementen die erop gericht zijn om het systeem tevens toe te passen op alle financiële plannen, op defensie en civiele bescherming, op raadplegingen die de grenzen van wat redelijk is overschrijden en op de algemene beleidsterreinen die zij zojuist noemde, waarbij inmiddels overigens meer sprake is van een verlanglijstje dan van concrete voorstellen.
Wij zijn het er echter mee eens dat er geen reden is om projecten die geheel of gedeeltelijk door de Europese Unie worden gefinancierd, met name door middel van de structuurfondsen, van de richtlijn uit te sluiten. Wij zijn het er zeker mee eens dat het zinvol is om met buurlanden buiten de Europese Unie overleg te voeren. Wij zijn het er verder ook mee eens dat er een adequate vervolgrapportage plaats dient te vinden, niet alleen met betrekking tot de risico's op milieugebied die tijdens de beoordeling zijn geconstateerd, maar ook met betrekking tot de voorgestelde acties om die risico's te beperken of te elimineren. Namens enkele Duitse collega's moeten wij uiteraard amendement 26 in overweging nemen, waarin het gemeenschappelijk standpunt wordt verworpen. Ik begrijp de problemen die Duitse collega's en collega's uit bepaalde delen van Italië hiermee hebben. Die problemen zijn een gevolg van de manier waarop sommige regeringen en regionale overheidsinstanties de milieueffectbeoordelingen ten uitvoer willen leggen. Door deze vrijwillige, maar eigenzinnige en buitensporige invulling drukken zij een negatief stempel op de milieubeoordeling en op Europa. Het is dan ook dringend noodzakelijk dat zij hun binnenlands beleid eens goed onder de loep nemen.
Het gaat hier echter om een subsidiariteitsmaatregel, waarbij de invulling van de details aan de lidstaten wordt overgelaten. Het is niet de bedoeling dat het over alles wakende oog van Europa toezicht gaat houden op lokale planologische aangelegenheden. De richtlijn is echter wel bedoeld om ervoor te zorgen dat er bij afspraken over kaderprogramma's, met name in onze respectieve grensgebieden, rekening wordt gehouden met de kwaliteit van het milieu binnen en buiten onze grenzen. Dat vinden wij een positief aspect en daarom zal de Fractie van de Europese Volkspartij in plaats van steun te geven aan amendement 26 vóór het gemeenschappelijke standpunt stemmen. Wij zullen wel vóór de amendementen stemmen die wij in de Milieucommissie hebben gesteund en ook voor een verhelderend amendement dat sindsdien nog is ingediend. Wij zullen echter de amendementen niet steunen die volgens ons qua wenselijkheid, praktische uitvoerbaarheid en aanvaardbaarheid een stap te ver gaan.

Sacconi
Mijnheer de Voorzitter, deze richtlijn waar wij nu over gaan stemmen, is een belangrijke stap vooruit. De plicht om reeds in een heel vroege fase van de planning voor ruimtelijke ordening een milieueffectbeoordeling op te stellen, stelt ons in staat van meet af aan bij de opstelling van de programma' s volledig rekening te houden met de milieuproblematiek. De Unie heeft eindelijk begrepen dat men niet meer moet proberen om de door kortzichtige planning aangerichte schade achteraf goed te maken, maar deze schade juist moet zien te voorkomen in een zo vroeg mogelijk stadium van de planning.
Met de in de Milieucommissie goedgekeurde amendementen is het gemeenschappelijk standpunt van de Raad aanzienlijk verbeterd.
Ten eerste wordt hierin gezegd dat het toepassingsgebied van de richtlijn zo ruim mogelijk moet zijn om echt invloed te kunnen uitoefenen op de nationale gebruiken en gewoonten. Daarom moeten volgens mij de met de structuurfondsen gefinancierde plannen en projecten absoluut onder het toepassingsgebied van de richtlijn komen te vallen. In met name de achtergebleven gebieden zijn dit immers bijna de enige projecten die ten uitvoer worden gelegd.
Ten tweede hebben wij het beginsel in ere hersteld volgens welke de publieke opinie en de betrokken organisaties tijdens heel het evaluatieproces moeten worden geraadpleegd en geïnformeerd, hetgeen ook strookt met de Overeenkomst van Aarhus.
Over het geheel genomen is dit dus voor mij een goede tekst. Ik heb echter wel begrip voor de collega' s uit landen met een federaal staatsbestel. Zij vrezen dat de lokale autoriteiten zullen worden overstelpt met werk. De wijzigingen die echter aan het gemeenschappelijk standpunt zijn aangebracht door middel van met name de amendementen 19, 29 en 31, zijn mijns inziens voldoende om te vermijden dat de twee richtlijnen dubbel werk veroorzaken, terwijl zij anderzijds eerbiediging van het milieu mogelijk maken.

Olsson
Mijnheer de Voorzitter, iedere dag worden we eraan herinnerd dat het milieu verandert. Afgelopen zondag hoorde ik in een Zweeds radioprogramma dat Midden-Zweden de komende jaren moet rekenen op 50 % meer neerslag. Op de een of andere manier komen milieukwesties tegenwoordig steeds vaker onder de aandacht van de publieke opinie. Daarom moeten ze beter geïntegreerd worden in de politieke werkzaamheden. Ik wil mevrouw Schörling dan ook feliciteren met haar uitstekende verslag, waarin zij duidelijk maakt dat de milieuaspecten vroegtijdig in acht moeten worden genomen. Milieukwesties moeten in beginsel in alle activiteiten terugkomen, met name in de economische activiteiten.
Wat betreft plannen, bouwplannen enzovoort is het natuurlijk van belang, zoals ook in dit verslag wordt voorgesteld, dat men in een zo'n vroeg mogelijk stadium rekening houdt met de milieuaspecten, zodat men fouten en hogere kosten kan voorkomen en zo snel mogelijk op de goede weg zit.
Ik vind het heel belangrijk en goed dat, zoals mevrouw Schörling zegt, het toepassingsgebied van de richtlijn uitgebreid wordt. De economische activiteiten moeten worden onderworpen aan milieutoetsing. Omdat de EU een groot deel van haar begroting uitgeeft aan landbouw, regionaal beleid en structuurfondsen, spreekt het voor zich dat deze gebieden onderzocht worden op gevolgen voor het milieu. Dit is misschien niet onmiddellijk uitvoerbaar, maar wij moeten er wel voor zorgen dat nieuwe plannen zo snel mogelijk hieraan worden onderworpen. Het is onlogisch om, zoals tegenwoordig gebeurt, met EU-middelen activiteiten in deze sectoren te steunen, als men daarna in een andere context de gevolgen voor het milieu moet bestrijden.
We moeten proberen een systeem te creëren waarbij we van meet af aan rekening kunnen houden met het milieu, ook wanneer het om economische vraagstukken gaat. Dit is van groot belang. Ik ben me ervan bewust dat een groot deel van het Parlement het niet met me eens is, maar ik en mijn fractie staan in dit geval volledig achter mevrouw Schörling.

González Álvarez
Mijnheer de Voorzitter, ik wil kort ingaan op vier punten waarover in de Milieucommissie flink is gediscussieerd. In principe zijn wij voor het voorstel van de Milieucommissie en de rapporteur.
Er zijn verscheidene sectoren in de richtlijn opgenomen waarvan wij vinden dat zij niet mogen worden verwaarloosd, met name de mijnbouwindustrie en de defensie-industrie, maar hierbij is natuurlijk wel enige voorzichtigheid geboden.
Ik wil ook benadrukken dat het waterbeheer in het voorstel is opgenomen. In Spanje staat de regering op het punt om een ambitieus plan te presenteren, het Nationale Waterstaatsplan, dat een onmiskenbare uitwerking zal hebben op de plaatsen waar het wordt toegepast. Wij vinden dan ook dat de betreffende milieueffectrapportage absoluut moeten worden uitgevoerd.
Wij hechten ook veel belang aan de rol van het publiek, aan transparantie. Er is een richtlijn over het recht op informatie, richtlijn 313, die herhaaldelijk zowel door de lidstaten als de lokale en regionale overheden is overtreden.
Tenslotte moet in het voorstel ook aandacht worden besteed aan de kwaliteit van de rapportage en de gezondheid van de werknemers in de voornaamste betrokken sectoren. Een goede gezondheid is nauw verbonden met een gezond milieu.

Hyland
Mijnheer de Voorzitter, ik ben blij dat mij de gelegenheid wordt geboden een korte bijdrage aan dit debat te leveren zodat ik de aandacht kan vestigen op de opbouwende rol die het Parlement heeft gespeeld bij het opstellen van de hoogst mogelijke normen voor milieubescherming. Uiteraard is er aan milieubeheer een kostenaspect verbonden. Tegelijkertijd levert milieubeheer echter ook een economisch rendement op dat weliswaar niet gemakkelijk te kwantificeren is, maar er wel is.
De voorgestelde richtlijn stelt dat men een milieueffectbeoordeling moet verrichten voordat men op regionaal of nationaal niveau een besluit kan nemen over een plan voor ruimtelijke ordening.. Vanuit milieutechnisch en economisch perspectief is dat een verstandig voorstel. In het verleden hebben we te vaak meegemaakt dat dure ontwikkelingsprogramma's stopgezet moesten worden omdat er in de voorbereidende planningsfase geen rekening was gehouden met milieuoverwegingen.
Tot slot zou ik degenen die zich beroepsmatig met ruimtelijke ordening bezighouden, willen vragen om hun gezond verstand te gebruiken en rekening te houden met de opvattingen van volksvertegenwoordigers en maatschappelijke belangengroepen. Te vaak hebben we moeten constateren dat een benadering volgens het boekje niet altijd voldoet aan de eisen die burgers op dit belangrijke terrein stellen. Planologie moet niet uitsluitend voorbehouden zijn aan mensen met een wetenschappelijke achtergrond. Bij het opstellen van een beleid voor ontwikkelingsprogramma's die uiteindelijk van invloed zullen zijn op de burgers van de Unie, moeten ook gekozen afgevaardigden met meer zorgvuldigheid en betrokkenheid te werk gaan.

Blokland
Mijnheer de Voorzitter, strategische milieu-effectbeoordeling is een instrument voor overheden om te beoordelen of beleidsvoornemens, plannen en programma's passen in het concept van duurzame ontwikkeling. Hiermee bereiken we dat milieu beter geïntegreerd gaat worden in de economie, aangezien ook de macro-economische beslissingen gepaard moeten gaan met een strategische milieu-effectbeoordeling vooraf. Het is daarom belangrijk dat openbare besturen terdege beseffen wat het nut ervan is om zodoende milieuschade zoveel mogelijk te voorkomen.
Belangrijk is tevens dat we duidelijk vastleggen voor welke plannen wel en voor welke plannen geen milieu-effectbeoordeling nodig is. De Raad heeft zich hiermee intensief beziggehouden. Het voorleggen van beleidsvoornemens, inclusief een milieu-effectbeoordeling, aan openbare besturen is een goede zaak. Een beslissing van een openbaar bestuur kan in dat geval ook zijn dat een plan, programma of beleidsvoornemen niet doorgaat maar tijdig wordt afgeblazen of wordt vervangen door een milieuvriendelijker alternatief.
Anderzijds is er een groot gevaar dat er voor te veel plannen en programma's een milieu-effectbeoordeling gemaakt moet worden. Als er uitgebreide onderzoeken worden verricht naar plannen en programma's die nauwelijks milieu-effecten hebben is dat verspilde energie. Wat erger is, is dat daardoor het instrument als zodanig wordt ontkracht. Het toevoegen van alle financiële plannen, zoals voorgesteld door de milieucommissie, gaat in dit opzicht dus te ver.

Myller
Mijnheer de Voorzitter, de beste manier om milieuzaken te verwerken in de verschillende beleidsvormen is ervoor te zorgen dat de milieuaspecten in een zo vroeg mogelijk stadium van de voorbereiding aan bod komen. Op die manier kunnen wij de problemen voorkomen die wij momenteel kennen bij het coördineren van landgebruik, economische activiteiten en verwachtingen van de burgers. De strategische milieueffectbeoordeling heeft echter niet alleen betrekking op de planning, maar ook op verschillende programma' s op het gebied van onder andere de landbouw, het vervoer, het toerisme en de energie. Om al deze belangrijke zaken te kunnen coördineren en zowel uit milieu- als uit sociaal oogpunt op duurzame wijze te laten functioneren, zijn er plannen nodig die langademig genoeg zijn. In dit verband verdient de rapporteur onze gelukwensen voor met haar goede werk.
Het is niet meer dan logisch dat de programma's, plannen en maatregelen van de structuurfondsen onder deze maatregelen komen te vallen. Het is ook belangrijk dat er op de verschillende niveaus juist wordt gehandeld. Men mag niet te ingewikkeld en bureaucratisch worden en moet rekening houden met de voortdurend nieuwe informatie die beschikbaar is. In dat opzicht is er misschien een te grote angst ontstaan voor overlapping van activiteiten, maar ik hoop dat ook wat dat betreft na de behandeling een zo goed mogelijk verslag uit de bus komt.

Lange
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, dit is een nieuw instrument uit hoofde van artikel 6 van het Verdrag van Amsterdam, dat betrekking heeft op de integratie van het milieubeleid in de andere beleidsterreinen. Het is een instrument dat nog in de kinderschoenen staat, en wij willen allemaal dat het een succes wordt. Ik wil ook dat het bij mijn achterban, de burgers thuis, succes heeft. Daarom stel ik mezelf soms de vragen die zij zich ook stellen. Als ik naar het voorstel van de Raad kijk, ga ik ervan uit dat de burger zich zal afvragen hoe het mogelijk is dat, als er iets moet worden gecontroleerd, de Europese Unie daar eerst de door haar zelf gefinancierde plannen en projecten van uitzondert? Dat kan toch niet waar zijn! Ik zie dat net zo. De werkingssfeer moet worden uitgebreid tot gebieden die door de Europese Unie worden gefinancierd.
In de tweede plaats zal de burger zich juist in de Bondsrepubliek Duitsland misschien afvragen waarom er moet worden gerapporteerd op nationaal niveau, op het niveau van de deelstaat, op districtsniveau en op gemeentelijk niveau, waardoor ellenlange procedures ontstaan. Ik denk dat dit niet valt uit te leggen. Het gaat om de inhoud van de zaak en niet om het feit dat dezelfde rapportage op een ander niveau nog eens dunnetjes wordt overgedaan. Daarom moeten we duidelijk stellen dat dubbel werk moet worden vermeden. Wat dat betreft steun ik amendement 31 van Guido Sacconi volkomen.
De burger zal zich misschien nog een derde vraag stellen: waarom gebeurt er niets nadat er een milieueffectrapportage is uitgevoerd en wellicht bepaalde gevolgen zijn aangetoond? Wij moeten daarom duidelijk maken dat de regeling bindend is. Het mag niet voorkomen dat een rapportage wordt uitgevoerd en de uitkomst in een map verdwijnt en wordt opgeborgen! Het moet verplicht worden ook gevolg te geven aan de uitkomst van een rapportage. Ik steun daarom nadrukkelijk de amendementen 17 en 18, zodat we het treffen van milieubeschermingsmaatregelen na een milieueffectbeoordeling in sterkere mate verplicht kunnen stellen. Ik hoop dat het verslag van mevrouw Schörling in die zin succes zal hebben.

De Palacio
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats wil ik de rapporteur bedanken voor haar constructieve houding. Zij stond open voor een dialoog met alle betrokken partijen, de diensten van de Commissie inbegrepen, en ik hoop dat die dialoog ons zal helpen bij het boeken van goede resultaten met deze richtlijn. Verder wil ik de kwaliteit van het verslag benadrukken dat wij vandaag behandelen. Ik wil nu ingaan op wat in mijn ogen de belangrijkste problemen zijn. Deze problemen komen overigens ook tot uiting in verschillende amendementen en zijn ook vandaag weer door verschillende leden genoemd, die ik allen oprecht wil bedanken voor hun uitleg en hun standpunten.
Wat de kernpunten betreft, zou ik in de eerste plaats de amendementen willen noemen die tot doel hebben het toepassingsgebied van de toekomstige richtlijn uit te breiden. In het gemeenschappelijk standpunt wordt een duidelijk onderscheid gemaakt tussen plannen waarvoor milieueffectrapportage verplicht is, en plannen waarvoor een keuze, een selectie moet worden gemaakt. De Commissie voelt wel voor die aanpak, mits het gemeenschappelijk standpunt wordt verbeterd. Anders zou het voor ons ontoereikend zijn.
In de eerste plaats moet er een evenwicht bestaan tussen plannen waarvoor milieueffectrapportage verplicht is en plannen waarbij een keuze moet worden gemaakt.
In de tweede plaats moet de werkingssfeer van de richtlijn ruim genoeg zijn en systematisch alle plannen omvatten die aanzienlijke milieueffecten hebben.
Vandaar dat de Commissie enthousiast enkele amendementen van het Parlement steunt waarmee de werkingssfeer van de richtlijn op een evenwichtige manier wordt uitgebreid. Dat gebeurt bijvoorbeeld met het tweede en vijfde deel van amendement 5 waarin wordt voorgesteld ook de mijnbouwindustrie op te nemen. Niet alleen de rapporteur, maar ook verscheidene sprekers, zoals mevrouw Álvarez, hebben daarnaar verwezen. Om dezelfde redenen steunen wij amendement 6.
Wij vinden echter dat sommige amendementen te ver gaan door milieueffectrapportage te eisen voor plannen die zeer waarschijnlijk geen aanzienlijk milieueffect zullen hebben. Het vierde deel van amendement 5 stelt bijvoorbeeld milieubeoordeling verplicht voor plannen in alle sectoren die in de richtlijn worden genoemd. Amendement 10, deel 3 zou een onnodige last voor de lidstaten opleveren.
Sommige amendementen beperken daarentegen de werkingssfeer van de richtlijn en druisen in tegen wat ik zojuist heb opgemerkt. Amendement 3 bijvoorbeeld beperkt de werkingssfeer tot plannen die door de EU worden gefinancierd, terwijl de amendementen 11 en 31 de lidstaten toestaan het niveau, of de niveaus te bepalen waarop de milieubeoordeling van de plannen moet plaatsvinden. Daardoor zou een groot aantal plannen met milieueffecten worden uitgesloten. Als het Parlement zijn goedkeuring zou hechten aan deze amendementen en tegelijkertijd aan de amendementen waarmee plannen zonder aanzienlijke milieueffecten onder de richtlijn worden gebracht, zal dit mijns inziens uiteindelijk een innerlijk tegenstrijdige tekst opleveren.
Deze amendementen lijken te zijn ingegeven door de vrees dat een en dezelfde milieubeoordeling tweemaal wordt uitgevoerd. Naar mijn mening is die vrees niet voldoende gerechtvaardigd. Planning vindt gewoonlijk op verschillende niveaus plaats, en ieder niveau heeft zijn eigen specifieke benadering. Het uitvoeren van een milieubeoordeling op de verschillende bij de planning betrokken niveaus betekent niet dat de beoordeling wordt gekopieerd, vooral niet als wij de waarborgen hebben die reeds in de artikelen 4, 5 en 10 van het gemeenschappelijk standpunt zijn opgenomen. Die artikelen zijn juist bedoeld om de doublures te vermijden waar bijvoorbeeld de heer Lange naar verwees.
In de derde plaats wil ik de amendementen noemen waarin de selectieprocedures - de specificatie van de soorten plannen en programma's - en de definitie van de reikwijdte van de rapportage worden vastgelegd. Dat zijn de amendementen 7, 8 en 13. Daarin wordt geëist dat de selectie door middel van een onderzoek per geval plaatsvindt, en het publiek daar in alle gevallen bij wordt betrokken. Ik denk dat de selectie en de omschrijving van de reikwijdte van de rapportage bedoeld zijn om snel en doeltreffend te bepalen wat voor plannen en milieuproblemen het meest relevant zijn. Om te bepalen wat de geschiktste manier is om deze zaken te behandelen, is praktijkervaring vereist. Wij denken daarom dat het voorbarig nu al te bepalen dat een selectie en een grote reikwijdte in alle omstandigheden gerechtvaardigd zijn. Wij menen dan ook dat de lidstaten verder mogen gaan dan de in de richtlijn gestelde eisen wanneer zij de bepalingen inzake de selectie en de omschrijving van de reikwijdte in hun wetgeving opnemen. Daarom aanvaarden wij deze amendementen niet.
Ook amendement 26 kunnen wij niet aanvaarden, omdat dit neerkomt op een verwerping van het gemeenschappelijk standpunt en tegen andere beleidsvoornemens indruist. Ik denk dat ik er nauwelijks op hoef te wijzen dat deze richtlijn over de milieueffectrapportage een van de belangrijkste instrumenten is om de integratie van het milieubeleid in andere beleidsgebieden te verwezenlijken en een duurzame ontwikkeling in de Europese Unie te bevorderen. De verwerping van het gemeenschappelijk standpunt zou ernstig afbreuk doen aan deze beginselen, die tot de kern van de Verdragen behoren en waardoor al ons beleid hoort te zijn geïnspireerd.
Ik begrijp dat sommigen onder u dit misschien niet voldoende vinden, maar u moet wel bedenken dat als men het onderste uit de kan wil, men soms het lid op de neus krijgt. Ik denk dat we een aanvaardbare oplossing moeten zoeken die een stap vooruit betekent, en een patstelling moeten vermijden. Mijnheer de Voorzitter, nadat wij alle amendementen nauwkeurig hebben bekeken kan ik u zeggen dat de Commissie de amendementen 1, 5 (tweede en vijfde deel), 6, 12, 28 (eerste deel) en 29 kan aanvaarden. De amendementen 9 (het deel betreffende de eis volgens welke moet worden toegelicht waarom een milieueffectrapportage niet nodig is), 10 (eerste en tweede deel) 15, 17, 18, 20, 23, 24 en 25 zijn in principe aanvaardbaar als de formulering enigszins wordt aangepast. De amendementen die de Commissie echter onder geen beding kan aanvaarden, zijn de amendementen 2, 3, 4, 5 (eerste, derde en vierde deel), 7, 8, 9 (het deel over de eis dat de noodzaak van een milieueffectrapportage moet worden toegelicht), 10 (derde deel), 11, 13, 14, 16, 19, 21, 22, 26, 27, 28 (tweede deel), 30 en 31.

De Voorzitter
Dank u wel, mevrouw de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt om 12.00 uur plaats.

Havenontvangstvoorzieningen voor scheepsafval en ladingresiduen
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0213/2000) van de heer Bouwman, namens de delegatie van het Parlement in het bemiddelingscomité, over de door het bemiddelingscomité goedgekeurde gemeenschappelijke ontwerptekst van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende havenontvangstvoorzieningen voor scheepsafval en ladingresiduen (C5-0348/2000 - 1998/ 0249(COD)).

Bouwman
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte aanwezigen, wij behandelen hier een richtlijn die bedoeld is, en daar komen er dit jaar nog meer van, om de zeevervuiling te bestrijden. Ik verwijs natuurlijk naar de Erika-richtlijnen die later komen. Het zou misschien een heel mooi begin zijn van dit seizoen, van het Franse voorzitterschap om te beginnen deze richtlijn vandaag door het Parlement aangenomen te krijgen, en met name het bemiddelingsresultaat tussen de Raad en het Parlement. Daarom wil ik ook een woord van dank uitspreken aan de vertegenwoordigers van de Raad, ook het Portugese voorzitterschap dat een rol gespeeld heeft, maar ook in het laatste stadium het Franse voorzitterschap, de Commissie, en de medewerkers en mijn collega's in de bemiddelingscommissie.
De kern van het voorstel is natuurlijk dat, en daar hebben wij al eerder over gesproken, schepen de plicht hebben om zich aan te melden en afval af te geven. Havens hebben de plicht om een afvalverwerkingsplan op te stellen en te zorgen dat er afvalverwerkingsinstallaties zijn of organisaties die dat uitvoeren. Dat alles om te voorkomen dat het probleem, de vevuiling van de zee steeds erger wordt en het is al erg. Een recent onderzoek van de KIMO Coast Watch geeft nog steeds aan dat er sprake is van een groeiende berg afval op stranden, dat de zee nog steeds vervuild wordt, dat er verfijnde technologieën zijn om sludge het zeewater in te werken enzovoort.
Als wij kijken naar de afvalverwerkingsinstallaties in een aantal havens die al bestaan dan is er zelfs sprake van afnemende afgiftes in plaats van toenemende. Officieel zal volgens Marpol-conventies en andere conventies afval afgegeven moeten worden, in de praktijk blijkt dat niet te gebeuren. Dat is de reden geweest dat de Commissie terecht met een richtlijn is gekomen waar wij dan recent de bemiddeling over gehad hebben.
Misschien is het goed om in dit verband duidelijk te maken wat de onderhandelingsresultaten zijn, want wij hebben per slot van rekening een bepaalde inzet gehad en die inzet moeten wij beoordelen met elkaar om vervolgens in dit Parlement te kunnen besluiten of wij er wel of niet mee akkoord gaan. Het belangrijkste onderdeel was uiteindelijk de bekostiging en die bekostiging is niet onbelangrijk. Die is belangrijk omdat wij hopen dat middels een bekostigingssysteem, even afgezien van de plichten die er zijn, schepen ook gestimuleerd worden om af te geven. Daarom hebben wij met de Raad ook lang gedebatteerd, en de Commissie heeft daarbij goed geholpen, om te zorgen dat de financiële prikkels op de een of andere manier daarin verwerkt worden.
Het Parlement had ingezet op 90% die wij op de een of andere manier via havengelden willen innen. In de bespreking in de commissie hebben wij daar wat genuanceerder over gedebatteerd maar uiteindelijk besloten de onderhandelingen daarmee in te gaan. De Raad heeft lang besloten om noch het woord "significant" op te nemen in deze zin noch daarin een percentage te noemen. Maar uiteindelijk is het, zeker met het oog op de herzieningsclausule die al in een eerder stadium besproken was, belangrijk om daar op in te gaan.
Waarom is dat percentage belangrijk? Om de doodeenvoudige reden dat als wij het principe de vervuiler betaalt normaal voorstaan, zouden hanteren, elk schip dan kan betalen in de haven, maar ook kan besluiten om het gewoon in zee te storten. Dat principe werkt met andere woorden in dit geval niet goed. Daarom hebben wij er van afgezien en vinden wij dat een inning op de manier zoals nu omschreven moet plaatsvinden. Het percentage waar nu overeenstemming over is bereikt, althans de interpretatie vastgelegd in de verklaring van de Commissie, zijnde 30%, kan onze goedkeuring wegdragen, zeker gezien de herzieningsclausule die ook aangenomen is en waarbij afgesproken is dat drie jaar na de inwerkingtreding van de richtlijn nog eens een keer geëvalueerd wordt en gekeken wordt of er nu sprake is van toename van het afgeven van afval of dat er een situatie is ontstaan die aanleiding zou moeten geven tot een eventuele verhoging van het percentage of een herziening van het systeem. Wij kunnen daarmee akkoord gaan.
Het is misschien goed om aan te geven dat wij in staat zijn geweest om overeenstemming te bereiken over de 25% inspecties die wij nastreven alsook over een voorziening voor vertragingen die kunnen ontstaan bij de afgifte van afval, waarbij met name de nationale wetgeving prevaleert in dit verband.
Voor kleine schepen zijn wat uitzonderingen gemaakt, niet zozeer op basis van de lengte maar op basis van het aantal passagiers: twaalf. Dat betekent dat zij in ieder geval geen meldplicht hebben, maar uiteraard wel degelijk afval moeten afgeven. Kleine havens zullen in de komende periode een behoorlijke poging moeten doen om aan deze richtlijn te voldoen.
Tot slot kan gezegd worden dat wij ten aanzien van traditionele zeilschepen, waar wij in eerste instantie de inzet hebben gehad om te zorgen dat deze ontzien zouden worden via het opstellen van een specifieke lijst, hebben besloten om akkoord te gaan met het toevoegen van de Marpol-conventie met betrekking tot sewage.
Nogmaals mijn dank aan iedereen en vooral mijn collega's.

Jarzembowski
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de vice-voorzitter van de Commissie, waarde collega's, de EVP-Fractie gaat met plezier - maar ook met een voorbehoud - akkoord met dit resultaat. De nieuwe richtlijn zorgt uiteindelijk voor een betere bescherming van de zee en voor eerlijke functioneringsvoorwaarden voor de havens in de Unie. De betekenis van de richtlijn is eerst en vooral gelegen in het feit dat alle lidstaten verplicht worden nu eindelijk te garanderen dat alle havens waar dat noodzakelijk is, binnen twee jaar over havenontvangstinstallaties beschikken. Verder worden kapiteins verplicht deze installaties ook te gebruiken. Wij hopen dat daarmee de illegale lozingen van scheepsafval op zee worden verminderd, zodat de bescherming van het zeemilieu, maar ook de mededingingsvoorwaarden voor de havens worden verbeterd.
Ik denk dat de bemiddelingsprocedure uiteindelijk succesvol was. Wij hebben weten te bereiken dat schepen een aanzienlijke bijdrage in de kosten leveren, of zij nu wel of niet van deze installaties gebruik maken. Als Parlement zouden wij graag hebben gezien dat "aanzienlijk" tenminste 90% was geworden, want dat was onze eis. Er zou dan geen enkele financiële prikkel meer hebben bestaan om scheepsafval in zee te blijven dumpen. Als je de kosten hoe dan ook moet betalen, kun je immers net zo goed de afvalinstallaties gebruiken. De Raad heeft die consequente no special fee-regeling echter - na innerlijke strijd - niet aanvaard, en dat verklaart ons voorbehoud tegen de regeling. Wij hopen dat de Commissie bij de herziening over drie jaar een wijziging zal voorstellen, als de lozingen op zee door blijken te gaan.
Toch zijn wij u dankbaar, mevrouw de commissaris, dat u met uw verklaring - en dat is tenslotte van wezenlijk belang - in ieder geval een minimum van 30%, als gedeelde opvatting van Raad en Parlement, hebt vastgelegd. Wij vertrouwen erop dat de Raad ook in overeenstemming met uw verklaring zal handelen.
In de tweede plaats hebben wij, zoals mijn collega al zei, nog twee successen behaald voor de bescherming van de zee en de burgers van de Europese Unie. Ten eerste hebben wij namelijk bepaald dat 25% van alle koopvaardijschepen ook werkelijk moet worden gecontroleerd op de reguliere afgifte van afval. Marpol is mooi, maar niet wanneer het alleen maar in de boekenkast staat! De zee wordt alleen beschermd als werkelijk wordt gecontroleerd of de afgifte van afval heeft plaatsgevonden.
Ten tweede hebben wij ook de lidstaten onder druk gezet om ervoor te zorgen dat zij hun verplichting nakomen en de havenontvangstinstallaties daadwerkelijk bedrijfsklaar maken. Wij hebben bereikt dat de lidstaten in schadevergoedingsregelingen moeten voorzien voor het geval schepen onnodig in de haven moeten blijven liggen, alleen omdat er geen of ontoereikende afvalinstallaties zijn. Schepen moeten dus wel betalen, maar ze worden ook beschermd.
Mijnheer de Voorzitter, tenslotte wil ik namens mijn fractie de voorzitter van de commissie, de heer Hatzidakis, en de rapporteur, de heer Bouwman, bedanken voor de geëngageerde en succesvolle wijze waarop zij de onderhandelingen hebben geleid.

De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer Jarzembowski. Het zou me hebben verbaasd als de heer Piecyk nu niet voor drie minuten om het woord had gevraagd!

Piecyk
En het zou mij hebben verbaasd, mijnheer de Voorzitter, als u deze vergadering niet wederom had geleid! Het is namelijk een goede dag voor de zee in Europa, en ook voor u persoonlijk, mijnheer de Voorzitter, omdat ik weet dat u een enthousiast duiker bent. Als u in Europa in nog schoner water kunt duiken, verheugen wij ons daar allemaal over. Maar het gaat in de eerste plaats om de zeeën.
Ik denk dat wij elkaar vandaag mogen feliciteren. Wij mogen de rapporteur, de heer Theo Bouwman, feliciteren, en wij mogen ook de delegatie feliciteren, want het is ons gelukt een richtlijn, c.q. een gemeenschappelijk standpunt van de Raad op wezenlijke punten te verbeteren. Dat standpunt was verwaterd, en ik denk dat het Parlement voor iedereen voor duidelijke regelingen heeft gezorgd.
In de eerste plaats is afgesproken dat alle havens installaties voor de ontvangst van afval en ladingresiduen moeten hebben. Dat is een belangrijke stap. In de tweede plaats moeten alle schepen betalen, los van hun werkelijke gebruik van de installaties. Dat is eigenlijk het nieuwe beginsel dat hiermee wordt ingevoerd. Het gaat daarbij om niet geringe bedragen; het gaat zelfs om aanzienlijke bijdragen. Het is waar dat wij met 30% niet voor 100% tevreden kunnen zijn. Dat is volkomen duidelijk. Desondanks is het principe van "geen-speciale-bijdragen" met deze 30% ingevoerd en vastgelegd. Uiteraard is er ruimte voor verbetering. Maar niemand kan bij dit beginsel achterblijven.
In de derde plaats moet iedereen tenminste 25% van de schepen controleren. Ik denk dat we de lidstaten bovendien moeten aansporen om het niet bij 25% te laten. Wij moeten ze uitnodigen elkaar de loef af te steken door meer te controleren. Wij hebben namelijk heel vaak bij schepen die in de haven liggen - bijvoorbeeld bij de Erika en andere schepen - moeten vaststellen dat controle een punt van doorslaggevend belang is. Als er niet wordt gecontroleerd, zijn alle andere regelingen nutteloos.
Het resultaat van deze richtlijn is dat criminele afvallozingen op volle zee niet meer zo lonend zullen zijn als vroeger. Ik vind ook dat zeevervuiling niet langer als een onschuldig vergrijp mag worden behandeld. De Europese zeeën worden schoner; de fauna, de flora en - niet in de laatste plaats - de visserij profiteren daarvan. Tenslotte is deze richtlijn ook bijzonder gunstig voor het toerisme, omdat toerisme zonder schone stranden nauwelijks vol te houden is. Daarom is het een goede dag voor de zee in Europa en ook voor u, mijnheer de Voorzitter!

Van Dam
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, collega's, sinds de inwerkingtreding van het Verdrag van Amsterdam heeft het Europees Parlement voor onder meer de transportonderwerpen de medebeslissingsbevoegdheid. Verschillen van inzicht tussen Raad en Parlement, en die zijn er regelmatig, hoeven zo niet meer eenzijdig te worden opgelost. Dat dit niet slechts theorie is, is in deze procedure gebleken.
De voorwaarden voor het lossen van afval door schepen in communautaire havens zijn aan veel discussie onderhevig geweest. Het Parlement heeft op eerdere momenten benadrukt dat een aantal elementen niet mocht ontbreken. Gelukkig heeft de Raad veelal, soms na enig aandringen, ook de zin van deze punten ingezien.
Er is tot het laatst echter één belangrijk geschilpunt gebleven: de eigen bijdragen van de schepen aan de kosten van inzameling van afval. Het Europees Parlement stond op het standpunt dat de gebruiker het grootste gedeelte van de kosten die hij veroorzaakte moest betalen. Daarbij moest de mogelijkheid bestaan om gedifferentieërde tarieven toe te passen en illegale lozingen niet juist te stimuleren. De conclusie was een percentage eigen bijdrage dat ver boven de 50% lag.
Wanneer ik het onderhandelingsresultaat bekijk komt het overeengekomen percentage daar niet bij in de buurt. Dat betreur ik. Maar ik ben wel van mening dat met het überhaupt noemen van een percentage een stap in de goede richting is gezet.
Daarom zal ik ook, alhoewel niet uitbundig, instemmen met dit verslag. Met daarbij mijn dank voor de grote hoeveelheid energie die de rapporteur in dit traject heeft gestoken.

Hatzidakis
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de vice-voorzitter van de Commissie, dit is misschien de eerste keer dat ik tijdens een redevoering in het Europees Parlement geen ongerustheid of twijfels tot uitdrukking hoef te brengen over het onderwerp van gesprek. Ik ben het namelijk roerend eens met het resultaat van de bemiddeling, en ik zou de heer Bouwman en de andere collega' s van het bemiddelingscomité dan ook van harte willen gelukwensen. Ik wil eveneens mevrouw Palacio en haar diensten bedanken voor de uitstekende samenwerking. Samen hebben wij dit voor de burgers van Europa goede resultaat kunnen behalen. Mijns inziens zal dit resultaat uiteindelijk de kwaliteit van onze zeeën, het toerisme en de levenskwaliteit van de Europese burgers ten goede komen. Dit is dus een stap vooruit. Het milieu wordt volgens mij nu beter beschermd dan voorheen, alhoewel ook ik niet wil ontkennen dat het misschien nog beter had gekund. Maar wij zijn nog niet weg; als wij zien dat het nieuwe stelsel niet zo efficiënt werkt als wij ons hadden voorgesteld, kunnen wij het alsnog herzien.
Nu wij met een bemiddeling te maken hebben wil ik van de gelegenheid gebruik maken om als voorzitter van de commissie erop aan te dringen dat bemiddelingsprocedures zoveel mogelijk worden vermeden. Daarvoor hebben wij echter de samenwerking van de Raad nodig. De Raad moet met zijn traditionele geheimzinnigdoenerij ophouden en opener spreken. Hij zal beter met het Parlement moeten samenwerken opdat de taken van de Commissie en onze taken sneller kunnen vorderen. Dit geldt vooral voor onze commissie waar talrijke problemen aan de orde zijn die onze burgers rechtstreeks aangaan. Ik hoop dat met het Frans voorzitterschap verandering zal komen in deze traditie van de Raad. Wij van onze kant zijn bereid ons in te zetten voor een betere samenwerking en een snellere vordering van ons aller werkzaamheden, van zowel die van de Raad en als die van het Parlement.

Mastorakis
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega' s, het was voor mij als nieuw afgevaardigde de eerste keer dat ik zitting had in een bemiddelingscomité en ik moet u zeggen dat ik zeer voldaan ben over de gang van zaken. Ik heb kunnen vaststellen dat de vertegenwoordigers van de instellingen van de Europese Unie er gezamenlijk in geslaagd zijn de gulden middenweg te vinden en het haalbare met het wenselijke te combineren, waarbij zij rekening hebben gehouden met de werkelijke omstandigheden en mogelijkheden, die natuurlijk niet voor alle Europese havens dezelfde zijn.
Het belangrijkste vraagstuk is dat van de havengelden. Met heeft afgesproken dat, op enkele logische uitzonderingen na, de schepen een bepaald percentage van de kosten voor het afvallozen moeten betalen, of zij de haveninstallaties gebruiken of niet. Aldus kan men voorkomen dat veel havens en schepen in een moeilijk parket verzeild raken. Het is duidelijk dat men daarmee niet alleen het lozen in zee aanzienlijk minder aantrekkelijk maakt, maar de havens tegelijkertijd de kans geeft een tarievenbeleid te voeren. Laten wij niet vergeten dat de Europese Middellandse-Zeehavens geconfronteerd zijn met concurrerende havens in Noord-Afrika, een probleem dat zich niet stelt voor de havens in de Oostzee of de Noordzee. Ook bestaat nu de mogelijkheid om het bekostigingsstelsel te wijzigen als dit tijdens de toepassing nodig mocht blijken te zijn.
Het belangrijkste is nu dat met de aanneming van het onderhavig gemeenschappelijk standpunt de richtlijn in werking kan treden. Daarmee kunnen wij onze zeeën en kusten beschermen tegen verontreiniging door schepen. Ook kunnen wij daarmee het imago van de Europese Unie als model voor milieubescherming verbeteren. De Unie kan een voorbeeld zijn voor de rest van de wereld, mits wij gematigd blijven.

Stenmarck
Mijnheer de Voorzitter, na een jarenlange strijd nemen we nu een besluit over havenontvangstvoorzieningen die het mogelijk moeten maken om onder meer olieresiduen in de haven af te geven in plaats van in zee te storten. Dit is vanzelfsprekend een buitengewoon belangrijke stap in de goede richting.
Tegelijkertijd is het zorgelijk dat er mensen waren die tot op het laatste moment deze vanzelfsprekende maatregel hebben tegengewerkt. Dit wordt geïllustreerd door het feit dat er een derde lezing nodig was en er een geschillencommissie moest komen, maar vooral ook door de grotendeels onverschillige houding van de Raad. Hieruit blijkt ook dat wat we vandaag bereiken, een compromis is.
In het oorspronkelijke voorstel werden vrijwel alle kosten gedekt door de havengelden, in overeenstemming met een systeem dat lange tijd in de Oostzee heeft bestaan. Dit betekende dat vaartuigen een financiële prikkel hadden om hun olieresiduen in de havens af te geven en niet in zee te storten. Nu wordt slechts een deel van de kosten op deze manier gedekt en is een zeer groot deel van de kosten voor rekening van de scheepseigenaren.
Het is mijns inziens nog niet duidelijk in hoeverre dit effect zal sorteren. Wij moeten dan ook absoluut bereid zijn een oogje in het zeil te houden en extra besluiten te nemen als dat noodzakelijk mocht blijken. Daarom is het een goede zaak dat in het voorstel van de geschillencommissie sprake is van evaluatie en controle op de vaartuigen.

Watts
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats wil ik de rapporteur, de heer Bouwman, bedanken voor de enorme inspanningen die hij gedurende de lange onderhandelingsperiode heeft moeten ondernemen om dit zeer bevredigende voorstel te bewerkstelligen. Zoals alle vorige sprekers al hebben verklaard, zal met dit voorstel de hoeveelheid afval die illegaal in de Europese zeeën wordt gedumpt, aanzienlijk worden verminderd. Ik wil graag even stilstaan bij de omvang van dit probleem.
De heer Bouwman verwees terecht naar de Erika. Dat was inderdaad een tragedie van enorme afmetingen met aanzienlijke en misschien wel blijvende gevolgen. Bij de hoeveelheid opzettelijke lozingen van olietankers langs onze kusten valt de hoeveelheid olie van de Erika echter in het niet. Dat is ook precies het probleem dat wij met het onderhavige voorstel willen aanpakken. Ik ben blij dat het voorstel daar ook in zal slagen. Op grond hiervan moeten de lidstaten immers voor adequate voorzieningen in al hun havens zorgen en moeten hun schepen en kapiteins die voorzieningen ook gebruiken. Bovendien is het bijdragesysteem redelijk en evenwichtig en zal men vooral met de inspectie op 25% van de schepen kunnen garanderen dat aan deze voorwaarden wordt voldaan.
Ik ben met name ook blij met de evaluatie na drie jaar, omdat mijn enige zorg is dat lidstaten de wetgeving die ze nu ondertekend hebben, in de praktijk niet ten uitvoer zullen leggen. Zoals de heer Jarzembowski maar al te goed weet, controleren bepaalde lidstaten nog steeds niet de vereiste 25% van hun schepen in het kader van de havenstaatcontrole. Als zij op dat gebied de inspecties niet uitvoeren, is het nog maar de vraag of zij dat met betrekking tot deze richtlijn wel zullen doen. De uitdaging waar wij de lidstaten voor plaatsen is dat zij dit belangrijke voorstel, dat wij hopelijk deze week zullen aannemen, nu ook daadwerkelijk moeten naleven.

Savary
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik onze collega, Theo Bouwman, feliciteren met de uitkomst van deze bemiddeling waar lange tijd ongewisheid over bestond. Ik denk dat dit vooral een belangrijke dag is voor de zeevaart. Enkele collega' s onder ons zeiden het al: dit is een aanloop tot het maritieme Erika-pakket. Met dit voorstel wordt een probleem geregeld dat echter nog veel ernstiger is. Het gaat hierbij om de activiteiten van milieupiraterij die men 'schoonspoelen' noemt, waardoor koolwaterstof en talloze afvalstoffen op onze kusten worden geloosd. Het is ook een overwinning van het Parlement op de terughoudendheid van de Raad - en dit mag best gezegd worden - die niet veel voelde voor een door gezond verstand ingegeven bekostigingsysteem. Het principe 'de vervuiler betaalt' werkt hier niet, omdat de vervuiler niet kan worden aangewezen.
Als men deze kwestie dus wil regelen, moet men in de richting van een verplichte, algemene bijdrage gaan, losgekoppeld van de behandeling van de afvalstoffen. Ik ben een van de Franse parlementariërs die zich hebben ingespannen voor het resultaat van dit verslag, en zich daarbij zelfs hebben verzet tegen de opvatting en het voorbehoud van hun eigen regering. Ik ben een van degenen die zich gelukkig prijzen met dit compromis. Dit compromis mag echter geen uitvlucht worden, maar moet wel degelijk worden uitgevoerd, en op de uitvoering daarvan moet door de lidstaten strikte controle worden uitgeoefend.
Ik wil dan ook het standpunt van een Fransman tot uitdrukking brengen die zich ondanks de terughoudendheid van zijn regering hiervoor heeft ingespannen. Het is duidelijk dat het verslag op dit moment de grote havens bevoordeelt en de kleine havens benadeelt, die hier niet voor zijn uitgerust. Daarom wil ik de Commissie uitnodigen om, eventueel in het kader van de structuurfondsen of via ander steunmaatregelen, de lidstaten te helpen bij het uitrusten van de kleine havens. Ook de kleine havens zijn immers een belangrijk element in de ruimtelijke ordening en de regionale en lokale economie. Bovendien denk ik dat steunverlening aan de uitrusting van kleine havens met apparatuur en installaties voor de behandeling van afvalstoffen het succes van deze richtlijn waarborgt.

Thors
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik de rapporteur feliciteren met het goede resultaat. Doorgaans doe ik dat niet, maar als er reden voor is, bedank ik graag de rapporteur en anderen die aan een verslag hebben gewerkt.
Zoals collega Stenmarck al zei, kennen we dit systeem al van de samenwerking rond de Oostzee. Sinds maart 1998 vereist de Oostzee-aanbeveling een dergelijk systeem. Ik wil echter zeggen dat het akkoord voor de Oostzee deels teleurstellend is. Ik wil ook verwijzen naar de wet die in Finland is aangenomen, waarin staat dat de bijdrage niet afhankelijk mag zijn van de hoeveelheid scheepsafval die in de haven wordt afgegeven. In Finland bestaat sinds 1 juni een dergelijk systeem voor oliebijdragen. In dat opzicht is het akkoord teleurstellend.
De afgelopen dagen hebben we te horen gekregen dat ook wat grijs water en eutrofiëring betreft opzettelijke en onopzettelijke lozingen uit vaartuigen de grootste bron van verontreiniging in de Oostzee is. We vinden het normaal dat het beginsel "de vervuiler betaalt" bij olievervuiling niet opgaat, maar er doen zich ook problemen voor bij overige eutrofiëring.
We weten dat de Europese havenorganisatie druk gelobbyd heeft en zich heeft verzet tegen dit voorstel. Het geboekte resultaat is daarom relatief goed. De follow-up is echter zeer belangrijk. De commissaris is oprecht geïnteresseerd in de zee en het milieu. Een goede follow-up is belangrijk, zodat indien nodig aanvullende maatregelen genomen kunnen worden. Dit is de eerste stap, maar het is belangrijk dat er strengere bepalingen komen voor de Oostzee, de wellicht kwetsbaarste binnenzee van Europa.

Gollnisch
Mijnheer de Voorzitter, het verslag van onze collega Bouwman is het resultaat van een lange procedure. Dit is in Frankrijk nog actueler geworden door het plotselinge vergaan van de olietanker Érika, waarvoor de verantwoordelijke minister van Milieu het niet eens nodig vond zijn vakantie te onderbreken.
Dit verslag vormt een goede bijdrage aan het voorkomen van zeevervuiling omdat hiermee het schoonspoelen wordt aangepakt. Dit schoonspoelen komt minder vaak in het nieuws dan rampen met olietankers, maar toch is dit fenomeen de grootste vervuilingsbron.
Men moet echter erkennen dat een communautaire wetgeving niet nodig zou zijn als de lidstaten van de Unie, die allen partij zijn bij het Internationaal Verdrag ter voorkoming van verontreiniging door schepen, Marpol, de noodzakelijke maatregelen hadden genomen. Het is niet voldoende om gewetenloze reders en kapiteins te beschuldigen; die zijn er, zeker, maar men mag ook niet vergeten dat het lozen in havens vaak onmogelijk is omdat de noodzakelijke installaties ontbreken. Ook het opslagprobleem is uiterst moeilijk op te lossen, en dat probleem leidt dan weer tot het probleem van de afvalbehandeling.
Aan de andere kant is het nauwelijks voorstelbaar dat in een tijd waarin zelfs landbouwinstallaties door een satelliet worden bewaakt, het zo moeilijk is om een schip te betrappen op het schoonspoelen van haar ruimen in open zee.
Toch stemmen wij voor dit verslag, omdat dit lijkt te leiden tot een betere voorkoming van verontreiniging en omdat dit verslag, naar algemene wens, de lidstaten een zekere speelruimte laat in de keuze van de toepassingsmiddelen.

De Palacio
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren afgevaardigden, het is mij een genoegen vandaag aan het debat over de aanneming van de richtlijn betreffende havenontvangstvoorzieningen voor scheepsafval en ladingresiduen te kunnen deelnemen.
In de eerste plaats wil ik, net als de vorige sprekers, de rapporteur, de heer Bouwman, met zijn voortreffelijke werk complimenteren. Hij is er de afgelopen tijd in geslaagd standvastigheid te combineren met een flexibele en intelligente aanpak, waarmee hij een resultaat heeft bereikt dat voor alle instellingen aanvaardbaar is en waardoor onze zeeën beter schoon kunnen worden gehouden.
Ik kan u bijvoorbeeld vertellen dat deze zomer in Spanje - het land dat ik het beste ken - nog in het nieuws melding werd gemaakt van de vervuiling van de zuidkust die was veroorzaakt doordat enkele olietankers in internationale wateren hun laadruimen hadden schoongemaakt. Dit is slechts een van de 100.000 gevallen die zich per jaar voor de Europese kusten voordoen. Wij moeten nagaan hoe we de schadelijke gevolgen daarvan voor onze zeeën zo veel mogelijk, naar ons beste vermogen, kunnen opvangen of beperken. Aks wij hier helemaal een einde willen maken, moeten wij denk ik het zeerecht aan de orde stellen. Dat recht is gebaseerd op de maritieme situatie in de 17e en 18e eeuw, die ver van de huidige toestand afstaat.
Ik denk dat we nu een belangrijke stap vooruit hebben gezet, waardoor het zeemilieu aanzienlijk zal worden verbeterd ten opzichte van de huidige situatie waarin een aantal schepen - want niet alle schepen maken zich aan dergelijke praktijken schuldig - onze kusten bewust vervuilt.
De laatste versie van deze richtlijn wordt door iedereen gesteund. De reders staan er achter omdat zij hun residuen nu bij ontvangstinstallaties kwijt kunnen. In sommige Europese havens bestaan die al, maar helaas nog niet overal. Dat geldt met name voor kleine havens, waarin de lidstaten nog flink zullen moeten investeren. De havens steunen dit voorstel ook, omdat nu wordt voorkomen dat hun investeringen in dit soort installaties een concurrentienadeel opleveren. Jammer genoeg is dat soms het geval geweest, omdat er havens waren die hier hard aan werkten terwijl anderen dat niet deden. Tenslotte wordt het voorstel ook gesteund door groeperingen die zich bewust met het afvalstoffenprobleem bezighouden en die zich inzetten voor duurzame ontwikkeling. Ik geloof dat wij daar allemaal toe behoren: heel het Parlement dat hier bijeen is, en de vertegenwoordigers van de Raad en de Commissie. Ik bedoel dus niet alleen de milieuactivisten, maar iedereen die zich over dergelijke problemen zorgen maakt.
Wij denken dat zaken zoals planning van afvalbeheer, verplichte afgifte van scheepsafval, voorafgaande aanmelding, controles - op 25% van alle schepen - en een bekostigingsstructuur waarmee het gebruik van haveninstallaties voor het reinigen van scheepsruimen wordt aangemoedigd, absoluut tot een vermindering van de zeevervuiling bijdragen. Bovendien wordt dit voorstel gesteund door de drie instellingen - Commissie, Raad en Parlement - omdat wij weten dat onze burgers hiermee gediend zijn.
Het zou betreurenswaardig geweest zijn als wij dit akkoord, dat iedereen wenste en waarop iedereen wachtte, niet zouden hebben weten te bereiken. Ik wil de Raad voor zijn soepelheid en zijn constructieve houding bedanken. Ik dank ook het Parlement, en de rapporteur in het bijzonder, voor het werk dat zij de afgelopen tijd hebben gedaan, ook tijdens de bemiddeling. De Commissie heeft enkele compromissen weten te bewerkstelligen waardoor dit akkoord in het verschiet kwam te liggen. Daarin wordt verduidelijkt dat "aanzienlijk" betekent dat tenminste 30% van de scheepsreinigingskosten in de haven altijd moet worden vergoed, of men wel of niet gebruik maakt van de haveninstallaties. Als wij gedurende de komende drie jaar zien dat in de lidstaten onvoldoende actie wordt ondernomen en niet de gewenste resultaten worden geboekt, sluit de Commissie niet uit dat zij een nieuwe richtlijn zal presenteren waarin duidelijk het minimumpercentage wordt vastgelegd dat in Europese havens in de vorm van een forfaitaire of verplichte participatie aan de reinigingskosten zal moeten worden voldaan. Het behoort ook tot de verantwoordelijkheid van de Commissie om na te gaan of werkelijk 25% van de schepen door de lidstaten wordt gecontroleerd, want dat is een van de kernpunten van deze richtlijn.
Ik wil het Parlement nogmaals nadrukkelijk bedanken omdat het voet bij stuk heeft gehouden met betrekking tot de noodzakelijke versterking van de procedure ter herziening van de bijdragen. Daardoor zullen wij ongetwijfeld vooruitgang kunnen boeken en een gedetailleerd onderzoek kunnen uitvoeren naar de werking van het systeem dat wij nu gaan toepassen, en de uitwerking daarvan op het milieu.
Mijnheer de Voorzitter, er is al opgemerkt dat wij tijdens de debatten geconfronteerd werden met de tragedie met de Erika. De illegale reiniging van scheepsruimen komt echter neer op meer dan een Erika per jaar voor de Europese kusten. Daarom zetten wij vandaag een grote stap vooruit. Dat neemt niet weg dat wij ons ook bezig moeten blijven houden met kwesties in verband met olietankers en de veiligheid bij het vervoer van vervuilende stoffen, zoals aardolie en derivaten daarvan. Wij hopen niet alleen dat wij daarmee in dit Parlement en in de Raad vorderingen kunnen maken, maar ook dat de betreffende regelingen zullen worden vervolledigd door de aanvullende initiatiefvoorstellen die de Commissie, zoals zij heeft aangekondigd, binnenkort zal presenteren.

De Voorzitter
Dank u, mevrouw de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt om 12.00 uur plaats.
(De vergadering wordt om 11.55 uur onderbroken en om 12.00 uur hervat)

Provan
Mevrouw de Voorzitter, mag ik kort een beroep doen op uw welwillendheid en die van het Parlement om een delegatie uit Kazachstan die op de officiële tribune heeft plaatsgenomen, welkom te heten? Zij zijn vandaag en morgen aanwezig in het Parlement om onze aandacht te vestigen op het kernproevenprogramma van de voormalige Sovjet-Unie, dat een verschrikkelijke, welhaast rampzalige invloed heeft gehad op hun land. Tussen 1949 en 1990 hebben er in de atmosfeer 607 nucleaire explosies plaatsgevonden. Als gevolg daarvan is een deel van hun land compleet verwoest. Ik hoop dat zij tijdens het seminar dat zij hier vanmiddag houden op een welwillend oor van het Parlement kunnen rekenen. Het kost hen erg veel moeite om de wereld bewust te maken van dit voormalige sovjetprobleem. Wij zullen vanmiddag ook aandacht besteden aan de gezonken onderzeeër die eveneens deel uitmaakt van de nucleaire erfenis die achtergelaten is door de Sovjet-Unie.

De Voorzitter
Bedankt, mijnheer Provan, ik heet deze delegatie van harte welkom.

STEMMING
Voorstel voor een besluit van de Raad betreffende de sluiting van een overeenkomst tussen de Gemeenschap en Malta tot vaststelling van de voorwaarden voor de deelname van Malta aan de programma's van de Gemeenschap op het gebied van beroepsopleiding, onderwijs en jeugd (COM(2000)  416 - C5-0372/2000 - 2000/0176(CNS)) (Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport)

(Het Parlement keurt het besluit goed)
Verslag (A5-0213/2000) van de heer Bouwman, namens de delegatie van het Parlement in het bemiddelingscomité over de door het bemiddelingscomité goedgekeurde gemeenschappelijke ontwerptekst van de richtlijn van de Raad betreffende havenontvangstvoorzieningen voor scheepsafval en ladingresiduen (C5-0348/2000 - 1998/0249(COD))
(Het Parlement keurt de gemeenschappelijke ontwerptekst goed)
Aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0206/2000) namens de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende maatregelen ter bevordering van de economische en sociale ontwikkeling van Turkije (7492/1/2000 rev. 1- C5-0325/2000 - 1998/0300 (COD)) (Rapporteur: de heer Morillon)
De Palacio, Commissie. (ES) Mevrouw de Voorzitter, de Commissie kan de drie amendementen die het Parlement in tweede lezing heeft ingediend op het verslag van de heer Morillon aanvaarden.
(De Voorzitter verklaart dat het aldus gewijzigde gemeenschappelijke standpunt is goedgekeurd)
Aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0196/2000), namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, betreffende het gemeenschappelijke standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de beoordeling van de gevolgen voor het milieu van bepaalde plannen en programma's (5683/1/2000 - C5-0180/2000 - 1996/0304(COD)) (Rapporteur: mevrouw Schörling)

De Palacio
Mevrouw de Voorzitter, wat dit verslag betreft, kunnen wij de amendementen 1, 5 (tweede en vijfde deel), 6, 12, 28 (eerste deel) en 29 aanvaarden.
Als er enkele wijzigingen in de tekst worden aangebracht, kunnen wij de amendementen 9 (het deel betreffende de eis dat moet worden toegelicht waarom een milieueffectrapportage niet nodig is), 10 (eerste en tweede deel) 15, 17, 18, 20, 23, 24 en 25 in principe aanvaarden.
De amendementen die de Commissie echter onder geen beding kan aanvaarden, en dus verwerpt, zijn de amendementen 2, 3, 4, 5 (eerste, derde en vierde deel), 7, 8, 9 (het deel over de eis dat de noodzaak van een milieueffectrapportage moet worden toegelicht), 10 (derde deel), 11, 13, 14, 16, 19, 21, 22, 26, 27, 28 (tweede deel), 30 en 31.
(De Voorzitter verklaart dat het aldus gewijzigde gemeenschappelijke standpunt is goedgekeurd)
Verslag (A5-0204/2000) van de heer M. Valdivielso de Cué, namens de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, over het voorstel voor een verordening van de Raad tot wijziging van Verordening (EG) nr. 1488/96 inzake financiële en technische maatregelen ter ondersteuning van de hervorming van de economische en maatschappelijke structuren in het kader van het Europees-mediterrane partnerschap (MEDA) (COM(1999) 494 - C5-0023/2000 - 1999/0214(CNS))
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)
Verslag (A5-0194/2000) van de heer M. Varela Suanzes-Carpegna, namens de Commissie visserij over het voorstel voor een verordening van de Raad betreffende de sluiting van het Protocol tot vaststelling van de visserijrechten en de financiële compensatie bedoeld in de Overeenkomst tussen de Europese Economische Gemeenschap en de Regering van de Republiek Guinee inzake de visserij voor de kust van Guinee, voor de periode van 1 januari 2000 tot en met 31 december 2001 (COM(2000) 304 - C5-0315/2000 - 2000/0154(CNS))
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)
Verslag (A5-0188/2000) van de heer M. Varela Suanzes-Carpegna, namens de Commissie visserij over het voorstel voor een verordening van de Raad betreffende de sluiting van het Protocol tot vaststelling, voor de periode van 3 december 1999 tot en met 2 december 2002, van de visserijrechten en de financiële bijdrage waarin is voorzien in de Overeenkomst tussen de Europese Gemeenschap en de regering van Mauritius inzake de visserij in de wateren van Mauritius (COM(2000) 229 - C5-0253/2000 - 2000/0094(CNS))
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)
Verslag (A5-0201/2000) van de heer Watson, namens de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken, over het voorstel voor een richtlijn van de Raad inzake het recht op gezinshereniging (COM(1999) 638 - C5-0077/2000 - 1999/0258(CNS))
Vóór de stemming

Gollnisch
Mevrouw de Voorzitter, geachte collega' s, ik heb de eer u een verzoek in te dienen tot terugverwijzing van dit verslag naar de commissie op grond van artikel 144 van het Reglement.
Ik wil niet terugkomen op de inhoud van het debat maar enkel duidelijk maken dat de commissie zich volgens mij opnieuw over dit rapport moet buigen. Het is voor niemand een geheim dat dit verslag heel moeizaam tot stand is gekomen, dat de aanvankelijk aangewezen rapporteur, mevrouw Eva Klamt, zich uiteindelijk heeft teruggetrokken, en zelfs haar naam niet meer met het verslag wilde verbinden, en dit verslag ons daardoor werd gepresenteerd door de heer Watson.
Drie onzekerheden rechtvaardigen volgens mij deze terugverwijzing. De eerste onzekerheid betreft het begrip hereniging: geldt dit ook voor permanent ingezetenen, vluchtelingen, tijdelijk ingezetenen?
De tweede onzekerheid betreft het begrip gezin: gaat het hier om een kerngezin, een uitgebreid gezin, een polygaam gezin, een gezin met concubines ...
(Tekenen van onrust) Maar, beste collega' s, deze opsomming komt uit uw eigen interventies voort!. Men heeft zelfs gevraagd om de opneming van 'homoseksuele' gezinnen, en ik begrijp dan ook echt niet waarom u zo protesteert.
De derde onzekerheid betreft tot slot het begrip controle, zoals geformuleerd in het advies van de Commissie juridische zaken: moet deze controle alleen worden uitgevoerd bij een vermoeden, bij een gegrond vermoeden? Moet de controle gericht zijn? Al deze begrippen moeten nader worden uitgewerkt, en daarom heb ik, mevrouw de Voorzitter, de eer dit verzoek tot terugverwijzing naar de commissie in te dienen.

De Voorzitter
Is er een spreker tegen?

Terrón i Cusí
Mevrouw de Voorzitter, ik begrijp niet wat de EVP wil. Ik begrijp dat sommige leden tegen de richtlijn zijn waarover we zo dadelijk gaan stemmen, maar in de Commissie rechten en vrijheden van de burger heeft een duidelijke meerderheid voor de richtlijn gestemd. Vanmorgen hebben we een heel vruchtbaar debat met de commissaris gevoerd. De Commissie heeft ons het eerste voorstel voor een richtlijn inzake samenwerking op het gebied van justitie en binnenlandse zaken met betrekking tot immigratie voorgelegd. Ik denk dat het bijna een jaar na de Top van Tampere moeilijk valt uit te leggen waarom wij dat voorstel niet goedkeuren. Daar is trouwens geen enkele reden voor.
Ik begrijp wel dat er leden zijn die het recht van immigranten om met hun gezin te leven volledig van de hand wijzen, maar een meerderheid van dit Parlement denkt daar anders over, zoals ook in de Commissie rechten en vrijheden is gebleken. Ik verzoek daarom deze stemming over het voorstel van de Commissie door te laten gaan.

De Voorzitter
Dank u, mevrouw Terrón i Cusí.
Ik stel voor het woord te laten voeren door onze rapporteur, als hij dat wenst.

Watson
Mevrouw de Voorzitter, ik ben tegen terugverwijzing van het verslag naar de commissie. Ik wil in dit verband graag opmerken dat niemand uit de fractie van de heer Gollnisch in de commissie ooit vragen heeft gesteld over de definitie van hereniging, gezin of controle. Deze kwestie is uitputtend in de commissie besproken en ook vanochtend nog aan de orde geweest tijdens het debat in dit Parlement. Ik zie geen enkele reden om de stemming op te schorten.
Overigens ben ik u nog een excuus verschuldigd, mevrouw de Voorzitter, omdat u vermoedelijk niet beschikt over het standpunt van de rapporteur met betrekking tot de amendementen. Indien dat het geval is, wil ik het Parlement met alle plezier voor de stemming duidelijk maken wat mijn standpunt is ten aanzien van de in de commissie ingediende amendementen. Alle voor behandeling in de plenaire vergadering ingediende amendementen, laat ik echter ter beoordeling over aan het Parlement zelf, omdat deze amendementen pas op het laatste moment aan de orde zijn geweest tijdens dit debat.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer Watson. Dat was duidelijk.
(Het Parlement verwerpt het verzoek tot terugverwijzing naar de commissie)
Voor de stemming over het Commissievoorstel

Gebhardt
Mevrouw de Voorzitter, neemt u mij niet kwalijk dat ik nu onderbreek. Ik wilde de heer Vitorino nog een vraag stellen voordat we tot de eindstemming overgaan. U heeft vanmorgen gezegd dat u amendement 19 zou aanvaarden als dit zou worden aangenomen. Ik wilde u alleen vragen of u kunt bevestigen dat u amendement 19 werkelijk zult overnemen.

Watson
Mevrouw de Voorzitter, ik zou de commissaris graag willen vragen welke van de vanochtend aangenomen amendementen hij zal overnemen vóór de eindstemming over de ontwerpwetgevingsresolutie.

Vitorino
Mevrouw de Voorzitter, ik moet zeggen dat de stemming zo snel verlopen is, dat ik mijn best heb moeten doen om het tempo van uw besluitvorming bij te benen. Wat de aangenomen amendementen betreft heeft de Commissie twijfels over amendement 9. Misschien moeten wij ons standpunt daarover herzien. Ik beloof u erover na te zullen denken.
Wat het aangenomen amendement 19 betreft, waarin wordt gevraagd om vluchtelingen in de ontwerprichtlijn inzake gezinshereniging te handhaven, maar personen die een tijdelijke of aanvullende bescherming genieten daarvan uit te sluiten, handhaaf ik het standpunt dat ik al eerder in het debat uiteen heb gezet. Wij zijn van mening dat we ons in deze richtlijn uitsluitend moeten richten op vluchtelingen die erkend zijn volgens het Verdrag van Genève. De vragen betreffende de gezinshereniging van personen die tijdelijke en aanvullende bescherming genieten, moeten in een zelfstandig juridisch instrument besproken worden. De Commissie is overigens al bezig met de voorbereidingen voor een dergelijk instrument en hoopt dit volgend jaar aan het Parlement en aan de Raad voor te kunnen leggen.
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)
Ontwerpresolutie (B5-0658/2000) van de heer M. Luís Queiró, namens de UEN-Fractie over de prioriteiten van de Unie op het gebied van externe acties
Vóór de stemming

Barón Crespo
Mevrouw de Voorzitter, voor de stemming wil ik opmerken dat de compromistekst mede is ondertekend door een fractie die niet aan de onderhandelingen heeft deelgenomen. Ik wil u daarom vragen de bevoegde diensten passende aanwijzingen te geven om ervoor te zorgen dat deze vorm van misbruik niet meer voorkomt. Alle fracties hebben het onbetwistbare recht om in de plenaire vergadering hun mening te uiten, maar in principe is de tekst van de fracties die daarover hebben onderhandeld. Als een andere fractie die tekst mede wil ondertekenen, is daarvoor de instemming van alle fracties vereist die de compromistekst hebben opgesteld.

Dupuis
Mevrouw de Voorzitter, de compromisprocedure is een ad-hoc procedure die geen deel uitmaakt van de regels van ons Parlement. Zodra een tekst is ingediend, mag elke parlementariër die overnemen. Het bezwaar dat voorzitter Barón Crespo naar voren heeft gebracht is mijns inziens niet steekhoudend..

Barón Crespo
Mevrouw de Voorzitter, de leden en de fracties kunnen zich in de plenaire vergadering uitspreken, maar het voorstel is van degenen die het hebben opgesteld. Anderen mogen zich dat voorstel niet wederrechtelijk toe-eigenen. Dat zou namelijk tot verwarring kunnen leiden over een zo belangrijk onderwerp als dit, en over mogelijke ongewenste allianties met extreem-rechts.

De Voorzitter
Mijnheer Barón Crespo, zoals u weet is er geen artikel in het Reglement dat dit detail regelt. Het is echter gebruikelijk dat degenen die de tekst hebben opgesteld ondertekening daarvan aanvaarden. Zo is dat altijd in ons Parlement geweest.
(Het Parlement verwerpt de ontwerpresolutie)
Gezamenlijke ontwerpresolutie over de prioriteiten van de Unie op het gebied van externe acties
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
Gezamenlijke ontwerpresolutie over de oprichting van een Waarnemingscentrum voor industriële verandering
Vóór de stemming

Goebbels
Mevrouw de Voorzitter, ik zou mijn collega' s van de EVP-fractie en de liberale fractie willen vragen of zij van plan zijn hun ontwerpresolutie te handhaven. Deze bevat namelijk flagrante onwaarheden en loopt mijlenver achter. De discussie van gisteravond heeft aangetoond dat zowel de Commissie als de Raad de oprichting van een Waarnemingscentrum voor industriële verandering ondersteunen. Overigens was u het, mevrouw de Voorzitter, die namens ons daarop heeft aangedrongen bij de Europese Raad van Lissabon. Men kan niet voor een resolutie stemmen waarin fracties beweren dat noch de Raad, noch de Commissie voorstander is van de oprichting van een Europees Waarnemingscentrum voor industriële verandering. Dat is een flagrante onwaarheid en ik vind het dan ook niet meer dan logisch dat de twee fracties hun ontwerpresolutie intrekken.

De Voorzitter
Ik zie geen enkel teken in die richting. Ja gaat u gang, mevrouw Plooij-van Gorsel..

Plooij-van Gorsel
Mevrouw de Voorzitter, er is geen enkele reden om deze resolutie in te trekken en dat zullen wij ook niet doen.
(Het Parlement verwerpt de gezamenlijke ontwerpresolutie)
Ontwerpresolutie (B5-0653/2000) van de heer Chichester, namens de PPE-DE-Fractie, over de oprichting van een Europees Waarnemingscentrum voor industriële verandering
(Het Parlement verwerpt de ontwerpresolutie)

Ontwerpresolutie (B5-0656/2000) van mevrouw Plooij-van Gorsel en de heer Clegg, namens de ELDR-Fractie, over de oprichting van een Europees Waarnemingscentrum voor industriële verandering
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
Verslag (A5-0209/2000) van de heer Veltroni, namens de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport, over de mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees parlement, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de regio' s: Beginselen en richtsnoeren voor het audiovisuele beleid van de Gemeenschap in het digitale tijdperk (COM(1999) 657 - C5-0144/2000 - 2000/2087(COS))
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
Verslag (A5-0199/2000) van de heer Heaton-Harris, namens de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport, over het verslag van de Commissie: "Enquête naar de sociaal-economische situatie van Erasmus-studenten" (COM(2000) 4 - C5-0146/2000 - 2000/2089(COS))
(Het Parlement neemt de resolutie aan)  
Verslag (A5-0207/2000) van mevrouw Boumediene-Thiery, namens de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken, over het verslag van de Commissie over de toepassing van de richtlijnen 90/364, 90/365 en 93/96 (verblijfsrecht) en over de mededeling van de Commissie over de voor burgers van de Unie geldende bijzondere maatregelen ten aanzien van verplaatsing en verblijf die gerechtvaardigd zijn uit hoofde van de openbare orde, de openbare veiligheid en de volksgezondheid (COM(1999) 127, COM(1999) 372 - C5-0177/1999, C5-0178/1999 - 1999/2157(COS))
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
STEMVERKLARINGEN- Verslag-Bouwman (A5-0213/2000)

Meijer
Voorzitter, de gang van zaken met het verslag-Bouwman laat goed zien hoe onoverzichtelijk de Europese besluitvorming verloopt en tot welke ingewikkelde compromissen die leidt. Het Parlement was verdeeld tussen voorstanders van twee verschillende oplossingen. Uiteindelijk was er een meerderheid voor één van die oplossingen, een meerderheid waartoe ook de fractie van Europees Verenigd Links behoorde. In normale bestuurlijke verhoudingen zou die uitspraak van het Parlement de eindconclusie zijn, zoniet, in de Europese Unie. Hier moet een bemiddeling plaatsvinden.
De bemiddelingsprocedure tussen Raad en Parlement heeft een compromis opgeleverd dat nogal nietszeggend is zolang je daarbij niet ook nog eens een verklaring van de Commissie betrekt. In die verklaring staat hoe de Commissie het woord "substantieel" in artikel 8, lid 1, uitlegt. Substantieel blijkt hier 30% te betekenen, maar dat mag niet in de tekst zelf worden opgenomen. Vanaf het begin ging de strijd tussen 90% van de meerderheid en 0% van de minderheid. Dat levert nu een percentage op dat dichter bij 0 ligt dan bij 30 en dat bovendien niet openlijk genoemd mag worden. Iedereen is het er nu over eens dat afval en ladingresten van schepen niet meer in zee terecht mogen komen maar over de wijze waarop die inzameling van scheepsafval moet plaatsvinden en vooral over hoe dat moet worden betaald bestaan grote meningsverschillen. Rond de Oostzee en de Noordzee ging de voorkeur uit naar de financiering uit een algemene heffing voor ieder schip die moet verhinderen dat iemand financieel voordeel heeft van het niet inleveren van afval op de officieel daartoe aangewezen plekken. Rond de Middellandse Zee bestond daarentegen de voorkeur voor betaling per hoeveelheid ingezameld afval. In plaats van beide systemen eerst los van elkaar, gescheiden verder te ontwikkelen en de milieugevolgen met elkaar te vergelijken, wordt nu geforceerd geprobeerd om tot een eenheidsoplossing te komen. Dit beschadigt het noordelijke model. Het zou beter per zee dan per Unie geregeld kunnen worden. Zonder de Europese Unie was het gemakkelijker te regelen geweest tussen groepen afzonderlijke landen per zee. Het bestaan van de Europese Unie is in dit geval niet productief voor het vinden van een gemeenschappelijke oplossing die grensoverschrijdend werkt. Desondanks heeft mijn fractie hier voor gestemd omdat deze regeling beter is dan niets doen. Ik hoop dat binnen enkele jaren er toch een herziening zal plaatsvinden om de oorspronkelijke bedoelingen van het verslag-Bouwman tot gelding te brengen.

Fatuzzo
Mevrouw de Voorzitter, de gepensioneerden en de bejaarden houden van een schone zee en daarom heb ik als vertegenwoordiger van de gepensioneerden voor de richtlijn gestemd waarmee men de zee, en vooral de zee dichtbij havens, schoner wil maken.
Ik herinner mij nog levendig hoe de situatie was toen ik als jongen in Genua, mijn geboortestad, in zee ging zwemmen. Toen kwam je soms pikzwart van het teer uit de zee, zo zwart als Calimero uit de stripverhalen die altijd zwart en is en zich daar terecht over beklaagt.
Met deze richtlijn wordt eindelijk de afvalinzameling geregeld van schepen die havens aandoen, en dat is een goede zaak. Ik heb hier dus voor gestemd, alhoewel ik liever had gezien dat ook de gang van zaken in Middellandse-Zeehavens van andere landen werd gereglementeerd. Wij geven met onder andere het MEDA-programma zoveel steun aan de landen die aan de Middellandse Zee grenzen dat men hen ook kan vragen te zorgen voor inzameling van het scheepsafval in hun havens.

Caudron
 - (FR) Ik heb tijdens de plenaire vergaderingen in maart reeds de gelegenheid gehad om mijn mening te geven over dit onderwerp dat in die tijd een heet hangijzer vormde vanwege de felle debatten over de veiligheid op zee na de ramp met de Erika. Hoewel de discussies nu op een wat discretere toon plaatsvinden, zijn ze nog steeds van groot belang.
De Europese burgers zijn namelijk zeer bezorgd over de vervuiling van de zee en de kusten van de lidstaten. Hun gegronde zorgen hebben in het Europees Parlement gehoor gevonden. Wij hebben de door de Europese Commissie ingediende richtlijn inzake beheer van scheepsafval gewijzigd door de lidstaten verantwoordelijk te stellen. Als alternatief voor het principe dat de vervuiler betaalt - een principe dat trouwens niet doeltreffend blijkt te zijn - heeft het Parlement een systeem voorgesteld op grond waarvan alle schepen die een haven aandoen bijdragen zouden moeten betalen, ongeacht of zij de havenvoorzieningen voor afvalopslag gebruiken of niet. Met deze bijdragen zouden dergelijke voorzieningen voor 90% gefinancierd kunnen worden. Met dit systeem zouden schepen gestimuleerd worden hun ladingresiduen of ander afval in havens te lozen, in plaats van op volle zee. Het was echter duidelijk dat een dergelijk voorstel nooit door de Raad zou worden aangenomen en daarom werden de discussies voortgezet in het bemiddelingscomité.
In het akkoord dat bereikt is door de onderhandelaars van het Europees Parlement en de Raad, wordt bepaald dat alle schepen die een haven in een lidstaat aandoen, aanzienlijk (volgens de aan de tekst gehechte verklaring van de Commissie betekent dit ten minste 30%) moeten bijdragen in de kosten, ongeacht het feitelijke gebruik van de voorzieningen. Het gedeelte van de kosten dat eventueel na deze bijdragen nog overblijft zal worden gedekt op grond van het soort en de hoeveelheid afval dat feitelijk door het schip wordt afgegeven.
Daarnaast zal de Commissie binnen drie jaar na de tenuitvoerlegging van de richtlijn een evaluatieverslag voorleggen over de gevolgen van de verschillende bekostigingssystemen voor het mariene milieu. Indien nodig zal zij uitgaande van deze evaluatie voorstellen deze richtlijn te wijzigen en daarin een systeem op te nemen volgens welke alle schepen die een haven van een lidstaat aandoen een passend percentage moeten betalen - in ieder geval tenminste eenderde - van de kosten van de havenontvangstvoorzieningen, ongeacht het feitelijke gebruik hiervan.
Ik ben tevreden met het compromis dat wij vandaag hebben bereikt. Deze richtlijn is een belangrijke stap op de weg naar een doeltreffender beleid voor de bescherming van de zee.

Darras
 - (FR) Dit voorstel voor een richtlijn kan vandaag eindelijk van stapel lopen. Hoewel ik niet helemaal tevreden ben over de uitkomst van de bemiddeling, geef ik toch mijn goedkeuring aan dit compromis. We moeten toegeven dat dit compromis geheel tot eer strekt van het Europees Parlement. Het Europees Parlement heeft blijk gegeven van kennis van zaken en een rijpe houding in het wetgevingsproces van de Europese Unie.
De Europese Commissie stelt voor om haar werkzaamheden te concentreren op voorzieningen in de havens van de lidstaten. Zij is zich namelijk bewust van de illegale lozingen op zee, maar ook van het ontoelaatbare gedrag van bepaalde schepen die profiteren van een ramp om hun overtollige afval te lozen, waardoor de zee nog meer vervuild wordt. Alle havens moeten uitgerust worden met voorzieningen waarin het scheepsafval verwerkt kan worden. Tegelijkertijd moeten alle schepen die een van deze havens aandoen de kosten van afvalontvangst en -verwerking betalen (volgens het Parlement 90%, maar ten gevolge van het compromis met de Raad uiteindelijk ten minste 30%), ongeacht of zij afval lozen of niet.
Dit is een eerste stap in de richting van erkenning van het beginsel dat de vervuiler betaalt. Dit beginsel is weliswaar hoogst noodzakelijk, maar tot op heden nauwelijks in praktijk gebracht. Laten wij ons gezicht niet afwenden. Als we de oceanen daadwerkelijk willen schoonmaken en het natuurlijke evenwicht voor toekomstige generaties veilig willen stellen, moeten we veel radicalere maatregelen nemen. Ik denk daarbij met name aan de financiering van deze voorzieningen en aan de noodzaak concurrentievervalsing tussen havens te voorkomen. Kortom, wij zouden openbare voorzieningen voor afvalverwerking moeten overwegen.
Op dit moment kan ik ons Parlement slechts aanbevelen instemming te betuigen met de uitkomst van deze bemiddeling.

Piétrasanta
. (FR) De Verts/ALE-Fractie is voldaan over het feit dat op voorstel van onze rapporteur, en lid van onze fractie, dwingendere bepalingen worden uitgevaardigd voor havenvoorzieningen voor ontvangst en verwerking van scheepsafval. Het is met name belangrijk dat elk vervoermiddel verplicht wordt een heffing te betalen waarmee tenminste 30% van de kosten gedekt kan worden. Het is natuurlijk niet de bedoeling dat de wetgeving inzake bestrijding van milieuvervuiling omzeild wordt door de verwezenlijking van zogenaamde ecologische schepen die in staat zijn al hun afval op zee te behandelen, met name door verbranding. Zij lozen dan verbrande koolwaterstoffen, en zelfs huisafval, zonder dat zij ook maar op enige wijze kunnen worden gecontroleerd.. Er vindt daarbij geen scheiding van afval plaats en men draagt bovendien bij aan het broeikaseffect.
De onderhavige voorstellen sluiten aan bij de voorstellen voor de volgende richtlijn inzake bestrijding van zeevervuiling, waarvan ik namens de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie rapporteur voor advies ben.
Met deze voorstellen kunnen alle schepen in de Europese zeeruimte gelijk behandeld worden. Daarnaast wordt hiermee bijgedragen aan de noodzakelijke voorzieningen in de havens en aan de financiering hiervan.
Deze bepalingen moeten hand in hand gaan met een strikt controlesysteem. Daarnaast moet het gedrag van schepen gevolgd worden, met name met behulp van de systemen Equasis en Galileo die het Franse voorzitterschap zo snel mogelijk wil invoeren.
Aanbeveling-Morillon (A5-0206/2000)

Fatuzzo
Mevrouw de Voorzitter, ik heb hier voor gestemd. Ik ben deze zomer als toerist naar Turkije gegaan en heb daar de door Schliemann ontdekte stad, het mytische Troje uit de Ilias, bezocht. Ik werd toen benaderd door een bejaarde Turk die mij herkende en mij tijdens de begeleiding naar de ruïnes van Troje het volgende vroeg: "Hoe is mogelijk dat tijdens de discussie over de aanbeveling-Morillon de amendementen niet zijn goedgekeurd waarin Turkije werd gevraagd geen kerncentrales te bouwen, of in ieder geval verontreiniging door kerncentrales te voorkomen, het probleem van de Koerden op te lossen en de doodstraf af te schaffen? Waarom heeft men dit niet in alle duidelijkheid in het document willen vermelden?"
Dit is ten dele tenminste ook mijn verwijt aan het document.

Speroni
Mevrouw de Voorzitter, ik heb hier niet voor gestemd omdat mijns inziens de steun niet is gekoppeld aan passende voorwaarden voor een daadwerkelijke hernieuwing van de Turkse staat, een daadwerkelijke eerbiediging van de mensenrechten en een daadwerkelijke bescherming van de minderheden. Natuurlijk moeten wij de landen helpen die steun nodig hebben, maar anderzijds is het ook goed hen van tevoren te vragen dat te respecteren wat ik zojuist heb genoemd.

Alavanos
Het Europees Parlement moet aandringen op drie amendementen:
geen productie van kernenergie in het aardbevingsgebied van Turkije;
bescherming van de culturele identiteit en afschaffing van de doodstraf;
pogingen in de richting van een oplossing voor de kwestie van de Koerden.
Ik heb dan ook voor deze drie amendementen gestemd.
Mijns inziens had echter het Europees Parlement moeten aandringen op zijn standpunt ten aanzien van de in de eerste lezing ingediende amendementen. Het ging hierbij om artikel 5 (criteria voor de toetreding van Turkije), artikel 15 (opschorting van de samenwerking met Turkije indien er strubbelingen zijn op het gebied van democratie, rechtsstaat, mensenrechten, bescherming van minderheden) en artikel 35 (jaarverslag over de bescherming van de democratische beginselen, de rechtsstaat, de mensenrechten en de grondvrijheden, en de toepassing van het volkenrecht). Helaas is de Commissie buitenlandse zaken door de knie gegaan voor de Raad en heeft zij gekozen voor een principeloze realpolitik jegens het Turks regime. Daardoor blijven echter ook de Turkse burgers verstoken van een impuls in de richting van meer democratie, een impuls die wel degelijk van de EU kan uitgaan.

Bordes, Cauquil en Laguiller
 - (FR) Het groot Europees kapitaal, waarvan de Europese instellingen met inbegrip van het Parlement de spreekbuis zijn, is natuurlijk bovenmatig geïnteresseerd in toetreding van Turkije tot de Europese Unie. Het Europees Parlement zou op zijn minst kunnen profiteren van de wens van de Turkse regering om toe te treden tot de Europese Unie, door zeer elementaire maatregelen af te dwingen, zoals afschaffing van de doodstraf, waarborging van democratische vrijheden en beëindiging van de onderdrukking van het Koerdische volk.
Zelfs op deze gebieden worden echter in het verslag formuleringen gebruikt die dermate verzachtend zijn dat zij van elke betekenis zijn ontbloot. Uit alle macht wordt benadrukt dat "gevoeligheden uit de weg gegaan moeten worden". De gevoeligheden die wij vooral uit de weg moeten gaan, hebben betrekking op de Turkse leider die zich schuldig maakt aan bombardementen, razzia's en martelingen in streken waar Koerden wonen.
De rapporteur van het Parlement wringt zich in alle bochten om een manier te vinden waarop de mensenrechten ter sprake kunnen worden gebracht zonder de militairen voor het hoofd te stoten die deze rechten met voeten treden. Tegelijkertijd hebben we echter zojuist uit de pers kunnen vernemen dat een Frans-Duits-Belgisch consortium zich opmaakt om Turkije een munitiefabriek te leveren.
Dit alles spreekt boekdelen wat de ware aard van de betrekkingen tussen het groot Europees kapitaal en de Turkse dictatuur betreft. Al die zoetsappige formuleringen waarover wij ons moeten uitspreken, vallen daarbij in het niet.

Lang
In deze vergaderperiode loopt de schijnheiligheid in het Europees Parlement ten top. Binnen 24 uur keurt u eerst kredieten goed voor Turkije voor een bedrag van tientallen miljoenen euro en daarna veroordeelt u dit land wegens de bombardementen op de Koerden in Noord-Irak, hetgeen nota bene een schending is van het luchtruim van een ander land! Als ik zeg "veroordeelt" , overdrijf ik natuurlijk sterk, niet alleen wat de strekking van de tekst betreft, maar ook uw intenties.
Ik vraag me af waar de eerbiediging van de mensenrechten gebleven is, die u er altijd en overal bij haalt, en die een voorwaarde moet vormen voor elke vorm van hulp van of samenwerking met de Europese Unie. In dit geval lijkt het erop dat dit in het vergeetboek is geraakt en u telkens een andere pet opzet als u dat uitkomt.
Het wordt tijd dat u nu eens de daad bij het woord voegt. Dat zou een verandering zijn en dat zou de Europese politiek ook consequenter maken en meer gezag verlenen.
Verslag-Schörling (A5-0196/2000)

Fatuzzo
Mevrouw de Voorzitter, ik heb voor dit verslag gestemd waarin sprake is van strategische milieueffectbeoordeling. Dit betekent dat men bij de bouw van grote werken bijzondere aandacht moet schenken aan milieuproblemen. Ik ben het eens met al hetgeen de richting uitgaat van behoud van natuurschoon, landschappen, enzovoort. Dit is ook voor de gepensioneerden belangrijk. Helaas is ook hier niet alles rozengeur en maneschijn. Als een land besluit grote werken te laten uitvoeren, moet men het aan het land zelf overlaten te beslissen of die grote werken al dan niet de natuur respecteren. Men mag daarvoor niet al te veel regels opleggen. De grote werken moeten namelijk snel worden uitgevoerd en bejaarden hebben niet zoveel tijd meer om nog lang te wachten.

Kuntz
 - (FR) Al bijna vijf jaar lang is deze tekst verstrikt in een labyrint van procedures.
Wij hebben geen steun gegeven aan het amendement waarin verwerping van de richtlijn werd voorgesteld. Natuurlijk wilden wij daarmee niet degenen belonen die bij de Commissie, de Raad en het Parlement jaren aan deze tekst gewerkt hebben. Wij zitten hier niet om de vaak grillige ideeën te legitimeren van de technocraten in Brussel die over van alles en nog wat regels opstellen. Wij hebben dit amendement verworpen omdat ondernemingen een duidelijk kader nodig hebben om te kunnen functioneren.
Het belangrijkste punt van het amendement is dus het toepassingsgebied, dat wil zeggen de definitie van de "plannen en programma's" zelf.
Het verplichte gedeelte van het toepassingsgebied heeft betrekking op plannen en programma' s in het kader waarvan toestemming wordt gegeven voor projecten op het gebied van landbouw, bosbouw, visserij, energie, industrie, vervoer, afvalstoffenbeheer, waterbeheer, telecommunicatie, toerisme, ruimtelijke ordening en stedenbeleid. Dit verplichte criterium gaat hand in hand met een selectiesysteem, dat wil zeggen met een vooronderzoek ("screening") waar de lidstaten het initiatief voor moeten nemen (het facultatieve gedeelte).
Ik ben het er roerend mee eens dat milieubescherming een noodzaak en zelfs een plicht is. Wij moeten hiervoor de verantwoordelijkheid dragen. Gezien het subsidiariteitsbeginsel zijn onze lidstaten hier echter eerder geschikt voor. Wij steunen geen amendementen die het toepassingsgebied willen uitbreiden. Dit moet namelijk beperkt worden tot de plannen en programma's die aanzienlijke gevolgen kunnen hebben.
Wij zijn het onderhand beu telkens weer te moeten constateren dat van alle kanten geprobeerd wordt de Unie langs slinkse omwegen meer bevoegdheden te geven, ten nadele van de lidstaten. Onder het voorwendsel van milieuzorgen wil de rapporteur zich mengen in alle beleidsvormen van de lidstaten. Niemand kan betwisten dat bij de evaluatie van beleidsmaatregelen rekening dient te worden gehouden met het belang van het milieu, maar het is gewoon onvoorstelbaar dat daar een enkele procedure op van toepassing moet zijn, een procedure nota bene die door de Europese Unie wordt opgelegd..
Wij hebben vertrouwen in onze lidstaten en staan achter het gemeenschappelijk standpunt. Het "milieu"alibi is slechts het instrument van de Unie om overal, op elk gebied invloed uit te oefenen. Deze invloed wordt hier "beleid" genoemd. We weten heel goed wat de bevoegdheden van de Unie op dit gebied zijn en we zijn op de hoogte van haar arsenaal aan middelen. Het milieu wordt gewoon gebruikt om overal een voet tussen de deur te krijgen, van het waterbeleid tot het nationaal beleid. Daar zeggen wij nee tegen. De Franse delegatie heeft, net als vele andere delegaties, duidelijk aangegeven dat het van uitbreiding van het toepassingsgebied tot het nationaal beleid niets wil weten.
Verslag-Valdivielso de Cué (A5-0204/2000)

Fatuzzo
Mevrouw de Voorzitter, ik heb voor het verslag van de heer Valdivielso de Cué over de nieuwe verordening voor het MEDA-programma gestemd. Ik ben vierkant voor alle initiatieven die de mediterrane landen dichter bij elkaar brengen, en ik zeg dit niet alleen als vertegenwoordiger van Italië. Ik zou zelfs graag zien dat het kredietvolume van het MEDA-programma werd verhoogd. Ik heb - in alle bescheidenheid - een bond opgericht van partijen van gepensioneerden uit de Middellandse-Zeelanden. Daarmee heb ik duidelijk willen maken hoe belangrijk de Middellandse Zee is voor Europa en voor de aan Europa grenzende landen. Ook de mediterrane landen van Afrika en het Nabije Oosten zijn immers aan Europa grenzende landen. Daarom heb ik hier voor gestemd.

Alyssandrakis
Het beleid van de EU jegens de Middellandse-Zeelanden beoogt niet zozeer de ontwikkeling van deze landen, als wel de versterking van de invloed van het Europees kapitaal. Dat is het doel van het MEDA-programma.
Met de verwezenlijking van een Euro-mediterrane vrijhandelszone wil men enkel de Europese industrieproducten helpen de markten van deze landen te veroveren en tegelijkertijd de hand te leggen op de rijkdommen van deze landen.
Men dringt weliswaar aan op stabilisering van de democratie en eerbiediging van de rechtsstaat en de mensenrechten, maar dit is niet meer dan het gebruikelijke voorwendsel van de EU om zich te kunnen mengen in interne aangelegenheden van andere landen.
De structurele aanpassing waaraan met MEDA steun wordt gegeven, heeft met name tot doel deze landen de zogenaamde wet van de markt op te leggen en de degenen die economisch het sterkst zijn een overheersende positie te verschaffen. Uiteindelijk zullen deze landen dus nog verder achterop raken in hun ontwikkeling en ten gevolge van de ongelijke partnerschapsovereenkomsten als satellieten van de EU gaan functioneren.
De Communistische Partij van Griekenland is voor samenwerking tussen de volkeren, en wel onder gelijke voorwaarden en zonder inmenging van de een in de interne aangelegenheden van de ander. Ik wil met name wijzen op de verantwoordelijkheid die de ontwikkelde kapitalistische landen hebben voor de huidige situatie van de onderontwikkelde landen. Deze situatie is het gevolg van het feit dat hun rijkdommen zijn leeggeplunderd. Daarom vooral hebben de ontwikkelde landen de plicht de onderontwikkelde landen te helpen bij de versterking van hun productiegrondslag en de verbetering van de levensstandaard van hun inwoners.
Aangezien zowel het vorige MEDA-programma als de ingediende amendementen ver verwijderd zijn van de hierboven genoemde doelstellingen, stemmen de afgevaardigden van de Communistische Partij van Griekenland tegen het verslag van de heer Valdivielso de Cué.

Martinez
Europa gaat zich naar het oosten uitbreiden: dat zegt Agenda 2000. Europa heeft echter "natte" grenzen in het zuiden: dat zegt zijn geografie.
In Zuid-Italië en Zuid-Spanje landen vaak veel te zwaar beladen boten en vlotten vol met Albanezen, Turken, moslims, mannen, vrouwen en kinderen uit alle landen rond de Middellandse Zee die op die manier Europa binnenkomen. Het is een vloedgolf die gedoemd is elk jaar aan te zwellen. Europa zal verzwolgen worden, in weerwil van het schaarse verzet van de eigen bewoners, de mensen van de grond tegen de vloedgolf van nomaden, zoals in 1999 in El Elejido en op enkele andere plekken is gebeurd..
Omdat de Europese leiders geen roll back willen en niet in containment slagen, proberen zij logischerwijs de nomaden daar te houden waar zij zijn, voordat zij besluiten hun tenten elders op te slaan. Dit is dan ook het enige dat goed is aan MEDA.
Dit mediterrane beleid van Europa werd in juni 1995 tijdens de Europese Top van Cannes in hoofdlijnen geschetst. Tijdens de conferentie van Barcelona van november 1995 werd dit onder de naam Europees-mediterraan partnerschap ingeluid en met de MEDA-verordening van 23 juli 1996 ten uitvoer gelegd. Het beleid berust op een paar regionale en nationale investeringsprojecten. Veel geld is hier niet mee gemoeid: 3,3 miljard euro van 1995 tot 1999, van Marokko tot de Gazastrook en de westelijke Jordaanoever, ofschoon wij, daarbij de 3,6 miljard aan leningen van de Europese Investeringsbank rekenend, altijd nog uitkomen op een bedrag dat hoger is dan de 4,4 miljard euro van de Wereldbank.
Dit is niet veel, niet alleen omdat deze 3,6 miljard aan vastleggingskredieten in werkelijkheid kan worden teruggebracht tot een collectieve betalingsverplichting van slechts 648 miljoen euro, maar ook omdat wij hiermee niet opgewassen zijn tegen de omvang van het probleem.
Het lijdt geen twijfel dat het goed is van bilaterale hulp over te stappen op een globale, multilaterale benadering. Het lijdt evenmin twijfel dat met MEDA II de kredieten voor de periode 2000 tot en met 2006, met maar liefst 47,1 % worden verhoogd, zodat men uitkomt op een kredietvolume van 8,5 miljard euro. De Europese boeren zouden de koning te rijk zijn met een verhoging van twee of drie keer minder.
Dat is echter geen mediterraan beleid. Het gaat niet alleen om programma's en meer ambtenaren in Brussel om deze te beheren. Voor een mediterraan beleid dat opgewassen is tegen de uitdagingen op het gebied van de demografie, het milieu, het klimaat, de islam en de cultuur, is een brede strategische visie nodig, waarin de mediterrane landen kunnen worden verenigd, geïntegreerd, gestabiliseerd en georganiseerd rond reeds bestaande en intergouvernementele instellingen. Dan kunnen grote sectoren gemeenschappelijk aangepakt worden, zoals bijvoorbeeld waterbeheer, milieu, migratie en ontbossing.
Pas als wij aan deze voorwaarden voldoen, als wij zorgen voor een echte methode en geïntegreerde instellingen, zoals een Hoog Secretariaat voor de Middellandse Zee, kunnen we van een begroting spreken. Dan werken wij namelijk met strategische projecten, en niet met de tactiek van een kleddertje hier en een kleddertje daar. Wij moeten echter wel snel, heel snel handelen want anders is het te laat en dan zal van het gekoloniseerde Europa niet meer over zijn dan een geheel van, in beschavingsopzicht, ontredderde volkeren.

Schröder, Ilka
Het partnerschap tussen de EU en de zuidelijke Middellandse-Zeelanden bevat een aantal goede elementen. Dit partnerschap moet verder worden ontwikkeld en uitgediept. Het verslag over de hervorming van het MEDA-programma gaat echter herhaaldelijk de verkeerde kant op.
De Europese Unie is gefixeerd op het afsluiten van vrijhandelsakkoorden met de landen ten zuiden van de Middellandse Zee, overeenkomsten die de liberalisering paradoxaal genoeg tot één kant beperken. Dat zulke akkoorden een bijzonder negatief effect hebben op minder draagkrachtige landen, is bewezen door reeds bestaande vrijhandelsakkoorden. In het verslag wordt toegegeven dat dit gevaar in verband met vrijhandelsakkoorden bestaat. Waarom worden anders "steunmaatregelen" beschreven en geëist, die de ongunstige gevolgen van de vrijhandel dienen te verzachten?
Men ziet dus de gevaren van de vrijhandelsstrategie wel maar houdt desalniettemin vast aan die strategie. Dat betekent dat de sociale, ecologische en culturele elementen van het programma slechts dienen om de schade te herstellen en te beperken, ofschoon zij juist de essentie van zulke akkoorden zouden moeten zijn.
Om voor financiële steun in aanmerking te komen, moeten de MEDA-landen bovendien de instellingen van Bretton-Woods tevredenstellen (het IMF bijvoorbeeld), terwijl juist de programma's van deze organisaties om hun asociale en puur op liberalisering ingestelde strategieën bekend staan.
In het partnerschap tussen de EU en de Middellandse-Zeelanden moet het erom gaan de onevenwichtigheden tussen de regio's ten noorden en ten zuiden van de Middellandse Zee te verkleinen, de levenskwaliteit van de mensen te verbeteren en hun onderlinge verstandhouding te verbeteren. Als vrijhandel echter de toon aangeeft, verworden deze doelstellingen tot een façade, en trekt een kleine groep rijken eens te meer aan het langste eind.
Verder protesteer ik tegen het feit dat het partnerschap tussen de EU en de Middellandse-Zeelanden wordt misbruikt als een instrument om migratie uit deze landen naar de EU te verhinderen. Sinds enige tijd neemt de Europese Unie niet alleen in overeenkomsten met de Middellandse-Zeelanden, maar in iedere overeenkomst met een of meer derde landen de "strijd tegen illegale migratie" en de "repatriëring" van "illegale" vluchtelingen als doelstelling op. Zo wordt de muur rond het fort Europa met iedere overeenkomst een stukje verhoogd. Ook dit verslag is een voorbeeld van het Europese afschermingsbeleid tegenover migranten en vluchtelingen. De landen aan de zuidrand van de Middellandse Zee worden zo tot een voorhof van het fort Europa gemaakt. Zij moeten ervoor zorgen dat "ongewenste personen" de EU niet binnen kunnen komen. Ik vraag me af hoe de EU tegenover de partnerlanden in het Middellandse-Zeegebied over de eerbiediging van de mensenrechten en de vrijheid van het individu kan pochen als zij zelf de rechten van migranten niet respecteert, als zij van deze mensen illegalen maakt en ze tot elke prijs - zelfs indien dit tot hun dood leidt - verre van Europa wil houden. Dit verslag stelt eens te meer het vrije verkeer van goederen, diensten en kapitaal veilig. De vrijheid van mensen wordt in dit verslag echter met voeten getreden. Daarom stem ik, ondanks de enkele goede elementen, tegen dit verslag.

Vlasto
Ik heb voor het verslag van de heer Valdivielso de Cué gestemd. Het Europees-mediterrane partnerschap moet gegrondvest zijn op een operationeel en efficiënt MEDA-programma. Als parlementslid uit een stad aan de Middellandse Zee zou ik graag zien dat aan het Europees-mediterrane partnerschap voor de periode 2000-2006 kredieten werden toegekend die qua omvang vergelijkbaar zijn met de kredieten voor de landen van Midden- en Oost-Europa.
Wat de tenuitvoerlegging van het MEDA-programma betreft kunnen wij instemmen met de door de Commissie voorgestelde vereenvoudigingsmaatregelen, die ook in het verslag goedkeuring vinden. Bij de besteding van de kredieten van het eerste MEDA-programma zien wij dat slechts een kwart van de kredieten daadwerkelijk is besteed, en dit over een gemiddelde duur van vier jaar. Hoe kunnen wij iets dergelijks rechtvaardigen? Dergelijke problemen schaden onze internationale geloofwaardigheid en geven de Europese belastingbetaler een betreurenswaardig beeld van de wijze waarop het overheidsgeld door de Europese instellingen wordt besteed. Wij zijn allesbehalve voldaan over zo'n eindresultaat.
Daarom kunnen wij niet anders dan steun verlenen aan de wijzigingsvoorstellen van de Europese Commissie. De hulp aan de mediterrane landen dient doeltreffend en snel te zijn, en te beantwoorden aan de beleidsprioriteiten van de Europese Unie. Het verslag van de heer Valdivielso de Cué draagt bij aan een verbetering van het MEDA-programma. Hierin wordt namelijk voorgesteld het bestuur en beheer van projecten te decentraliseren en het MED-beheerscomité te heroriënteren. Eveneens wordt in het verslag aangedrongen op versterking van de samenwerking tussen de Unie en haar lidstaten.
Ook de versterking van de deelname van het Europees Parlement aan het MEDA-besluitvormingsproces is voor mij een punt van fundamenteel belang. Ik betreur het trouwens dat het Parlement zich alleen op basis van de overlegprocedure kan uitspreken over wijziging van de MEDA-verordening, ofschoon dit een zeer belangrijke kwestie is.
Met de door ons in dit verslag voorgestelde wijzigingen beschikt het MEDA-programma over vereenvoudigde, gedecentraliseerde en transparante uitvoeringsprocedures. Ik wil wel graag dat de financiële middelen die via de communautaire begroting voor dit programma ter beschikking worden gesteld, stroken met onze politieke ambities in het Middellandse-Zeegebied. De Europese Commissie heeft toegezegd het aantal met MEDA belaste medewerkers te verhogen, zodat hiervoor evenveel personeel beschikbaar zal zijn als voor andere grote programma's, zoals PHARE en TACIS. Het Europees Parlement zal er tijdens de behandeling van de begroting 2001 zorg voor moeten dragen dat deze toezegging ook wordt hard gemaakt.
Wat de kredieten voor het MEDA-programma betreft hoop ik dat de politieke wil van zowel de Raad als het Parlement om het Europees-mediterrane partnerschap prioriteit te geven in het extern beleid, in het toegekende kredietvolume tot uiting zal komen.
De wijziging van de MEDA-verordening beoogt dus een versterking van het besluitvormingsproces en een vereenvoudiging van de uitvoeringsprocedure voor de projecten. Daarmee leggen wij een belangrijke etappe af in het Europees-mediterrane partnerschap. Ik zal erop toezien dat de aanneming van de MEDA-begroting een volgende etappe wordt die het belang van het Europees-mediterrane partnerschap kan versterken.
Verslagen-Varela Suanzes-Carpegna (A5-0194 en A5-0188/2000)

Fatuzzo
Mevrouw de Voorzitter, ik heb voor het verslag-Varela over de visserijovereenkomst met Guinee gestemd, ofschoon de garnalen en de tonijnen niet zo ingenomen zullen zijn met dit verslag waarmee hun vangst wordt geregeld. Ik heb hetzelfde ook tegen de heer Fernández Martin gezegd toen het om de Kanarische eilanden ging. Toen antwoordde hij mij terecht: "Ja maar garnalen stemmen niet, en bovendien ben ik visser" .
Mevrouw de Voorzitter, er zitten gaten in dit verslag. Hiermee wordt namelijk enerzijds geld gegeven aan de republiek Guinee om de visbestanden te herstellen en de vangsthoeveelheden te beperken, en anderzijds stuurt men de vloot van de Europese Unie naar de wateren van Guinee om daar garnalen en tonijnen te vissen. Mijns inziens is dit een vorm van kolonialisme, en daar moet definitief een einde aan worden gemaakt.
Er is nog een tweede verslag-Varela over de visserijovereenkomst met Mauritius. Ook hier heb ik weliswaar voor gestemd, mevrouw de Voorzitter, maar ik moet u eerlijk bekennen dat het niet van harte ging. Weet u waarom? Wel, de Commissie ontwikkelingssamenwerking had een amendement ingediend waarin werd aangedrongen op controle op de lonen van de vissers.....en op de pensioenen, zou ik willen zeggen. Helaas is dit amendement niet overgenomen en nu gaan wij met dit verslag een handelsovereenkomst sluiten en geld van de Unie geven, zonder controle uit te oefenen op de contracten van de vissers. Dat is volgens mij een slechte zaak!
Verslag-Watson (A5-0201/2000)

Ludford
Mevrouw de Voorzitter, ik zou graag een stemverklaring willen afleggen namens de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij. Onze voornaamste doelstelling was dat het verslag werd aangenomen, niet alleen omdat dit het eerste verslag is op basis waarvan de immigratiewetten van de Europese Gemeenschap een communautair karakter krijgen, maar ook omdat de rechtvaardigheid jegens de onderdanen uit derde landen ons daartoe verplicht. Wij hebben ons dan ook solidair getoond met gelijkgestemde fracties en afgevaardigden. Wij hebben steun gegeven aan de amendementen van de socialistische fractie om de subsidiaire bescherming te schrappen, gezien de belofte van de commissaris om met een nieuw voorstel te komen voor zowel deze groep als ook voor de mensen met tijdelijke bescherming.
Wij zouden uit principe de subsidiaire bescherming graag hebben willen handhaven, omdat hier sprake is van langdurig legale ingezeten, maar wij hebben toch besloten om de voorkeur te geven aan het steunen van het onderhavige verslag. Daarom hebben wij ons ook van stemming onthouden over aanpassingen met betrekking tot bloedverwanten in opgaande lijn. Wij willen namelijk alle bezwaren tegen het verslag waar mogelijk wegnemen, zodat het met een duidelijke meerderheid wordt aangenomen. Naar onze mening zou het opnemen van dergelijke bloedverwanten voor sommige afgevaardigden bepaalde problemen hebben opgeleverd. Een aantal leden van mijn fractie zou echter graag gezien hebben dat wij op dit gebied een milder standpunt hadden ingenomen. In dit verband hebben met name mevrouw Malmström en mevrouw Van der Laan mij met nadruk gevraagd om hun naam te noemen.
Mijn fractie heeft er doelbewust vóór gestemd om ook ongehuwde partners in de richtlijn op te nemen, mits een lidstaat dergelijke partnerschappen wettelijk erkent. Ik geloof dat er op dit moment drie lidstaten zijn waar dat gebeurt. Wij vinden het niet meer dan correct om besluiten over de wettelijke erkenning van dergelijke partnerschappen volledig aan de lidstaten zelf over te laten.

Fatuzzo
Mevrouw de Voorzitter, ik heb evenals heel de Europese Volkspartij tegen het verslag-Watson gestemd, niet alleen omdat de amendementen van de fractie, waarvan ik de eer heb lid te zijn, niet zijn aangenomen, maar ook omdat de gepensioneerden er genoeg van hebben Europa steeds voller te zien met burgers uit derde landen die nauwelijks middelen van bestaan hebben. In dit document staat dat gezinsleden van immigranten die in een land van de Europese Unie wonen en een aan het minimum pensioen gelijk inkomen hebben, het recht hebben op binnenkomst en hereniging met hun gezinnen, hetgeen op zich natuurlijk een goede zaak is en waar ik het ook mee eens ben. Het minimumpensioen is echter al een hongerpensioen voor één persoon! Hoe kan een immigrant met zulk een laag inkomen de mond vullen van al zijn gezinsleden?

Berthu
 - (FR) Zojuist is het verslag-Watson over het voorstel voor een richtlijn inzake gezinshereniging met grote meerderheid, 323 stemmen voor en 212 tegen, door het Europees Parlement aangenomen, alhoewel dit veel te permissief is. Uit de stemming blijkt duidelijk hoezeer de parlementsleden, evenals de Commissie als indienster van het oorspronkelijke voorstel, tekortschieten in hun belangrijkste taak. In plaats van de hele wereld te behagen, moeten zij de Europese volkeren beschermen.
Deze stemming bevestigt ook hetgeen wij altijd al gezegd hebben over de communautarisering van het immigratiebeleid door het Verdrag van Amsterdam dat hier, via artikel 63.3 van het Verdrag betreffende de Europese Unie, wordt toegepast op het specifieke geval van de gezinshereniging. De overdracht van beslissingsbevoegdheden van nationaal niveau naar Europees niveau wordt namelijk niet gebruikt om de invloed van de naties te versterken, zoals sommigen hebben beweerd om de kiezer zand in de ogen te strooien, maar juist om deze te verzwakken.
In de met het verslag-Watson goedgekeurde ontwerprichtlijn inzake gezinshereniging wordt op Europees niveau een lans gebroken voor het recht op gezinshereniging. Juridisch gezien bestaat dit recht echter nog niet op dat niveau en mag daar ons inziens ook niet bestaan. De lidstaat van ontvangst verplicht de immigrant immers niet te komen. Dit is een beslissing die de immigrant zelf neemt. Als hij wordt ontvangen, mag hij niet het recht opeisen andere personen over te laten komen.
Het is trouwens prijzenswaardig dat in de toelichting op de ontwerprichtlijn wordt verwezen naar de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens en naar de internationale verdragen van 1966 die "erkennen dat het gezin de hoeksteen is van de samenleving en bijgevolg recht heeft op bescherming en ondersteuning door de maatschappij en de staat". Maar tegelijkertijd weigert de zogenaamde Conventie die een Handvest van de grondrechten van de Europese Unie aan het opstellen is, halsstarrig om ditzelfde principe op te nemen. Hieruit blijkt dat het principe van de erkenning van het gezin als hoeksteen van de samenleving alleen toegepast wordt om gezinshereniging te rechtvaardigen, maar niet om Europese gezinnen te steunen.
De met het verslag-Watson goedgekeurde ontwerprichtlijn neemt geen genoegen met enkel de verkondiging van dit niet bestaand recht. De kwalificatie "hereniger" wordt niet alleen toegekend aan legale immigranten, maar ook aan personen met een vluchtelingenstatus. Personen die gebruik maken van gezinshereniging zijn trouwens niet alleen de echtgenoot of echtgenote en minderjarige kinderen van de gezinshereniger, maar ook de "niet-getrouwde partner die een duurzame relatie met de hereniger heeft". Onder deze laatste categorie vallen ook homoseksuele stellen, aangezien de wetgeving van bepaalde lidstaten hen gelijkstelt met gehuwde stellen. De richtlijn voegt hieraan ook de meerjarige kinderen toe die "om objectieve redenen niet in staat zijn in hun eigen levensbehoeften te voorzien", alsmede bloedverwanten van de gezinshereniger, van de echtgenoot of echtgenote of zelfs van de niet-getrouwde partner.
Het hek is dus volledig van de dam; het doel is massale immigratie te bevorderen waardoor de aard van de Europese samenleving zal veranderen.
Nationale politici zouden zo'n tekst waarschijnlijk nooit goed hebben kunnen keuren, want zij worden scherper in de gaten gehouden door hun bevolking. Zij hebben hun bevoegdheden dan ook overgedragen aan Brussel waar mensen zitten die, zonder dat er een haan naar kraait, hun vuile werk opknappen. Dat is tegenwoordig de ware functie van Europa.

Blak, Lund en Thorning-Schmidt
De Deense sociaal-democraten in het Europees Parlement begroeten het initiatief betreffende gemeenschappelijke regels voor gezinshereniging, maar wij stemmen toch tegen enkele punten, waaronder de eenjarige periode. Als gevolg hiervan en op grond van het Deens juridisch voorbehoud hebben de Deense sociaal-democraten zich van stemming voor het definitieve verslag onthouden.

Busk, Haarder, Jensen en Riis-Jørgensen
 De Deense liberalen betreuren dat de Deense regering op grond van het Deens voorbehoud geen invloed heeft kunnen uitoefenen op de richtlijn en als enige land niet over een vetorecht beschikt. Wij betreuren eveneens dat de regering de immigranten in Denemarken die gezinshereniging wensen, geen hogere eisen wil opleggen op het gebied van zelfverzorging, huisvesting enzovoort. De ontwerprichtlijn betreffende het recht op gezinshereniging na één jaar zou geen probleem opleveren, indien Denemarken evenals de andere landen de uitdrukkelijk in het voorstel genoemde eisen zou overnemen. Dan zou het niet langer de taak van de gemeenten zijn te zorgen voor huisvesting en in te staan voor het onderhoud van de personen in kwestie. In de huidige situatie kan de eenjaarsregel in Denemarken niet zonder problemen worden toegepast. Wij onthouden ons daarom van stemming over het verslag, wat wij jammer vinden, omdat wij voorstander zijn van een gemeenschappelijk asielbeleid.

Caudron
 - (FR) Het vandaag behandelde verslag inzake gezinshereniging lijkt mij van het allergrootste belang, niet alleen omdat tijdens de Europese Raad van Tampere van oktober 1999 werd besloten een Europese ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid tot stand te brengen, maar ook omdat momenteel het Handvest van de grondrechten wordt opgesteld.
Nu wordt dit recht alleen erkend door middel van internationale rechtsinstrumenten, met name het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden van 1950. Op nationaal niveau lopen de situaties zeer uiteen. Door gezinshereniging kan het gezin beschermd worden en wordt de integratie van onderdanen van derde landen in de lidstaten vergemakkelijkt. Het was dus noodzakelijk het recht op gezinshereniging zijn beslag te doen vinden in de communautaire wetgeving.
Met haar voorstel wil de Europese Commissie onderdanen van derde landen die legaal in een lidstaat verblijven het recht geven op gezinshereniging, en wel onder bepaalde, materiële en procedurele voorwaarden.
Ik ben blij met het werk van mijn collega's van de Commissie openbare vrijheden, die zich tot het uiterste hebben verzet tegen de uitermate restrictieve en conservatieve visie van de eerste rapporteur. Zij zijn tot een tekst gekomen die dichtbij het basisvoorstel van de Europese Commissie ligt, dat naar mijn mening door de bank genomen voldoening bood.
Personen die onder een van de volgende categorieën vallen, hebben het recht op gezinshereniging:
onderdanen van een derde land die legaal op het grondgebied van een lidstaat verblijven en in het bezit zijn van een verblijfsvergunning met een geldigheidsduur van tenminste één jaar;
vluchtelingen, onafhankelijk van de geldigheidsduur van de verblijfsvergunning, of burgers van de Unie die hun recht op vrij verkeer van personen niet uitoefenen.
Personen die aanspraak kunnen maken op gezinshereniging zijn:
de echtgenoot/echtgenote of de niet-getrouwde partner van de gezinshereniger (met inbegrip van de partner van dezelfde sekse). Opgemerkt dient te worden dat de bepaling inzake de niet-getrouwde partner alleen van toepassing is in lidstaten waar de situatie van niet-getrouwde stellen gelijkgesteld is aan die van getrouwde stellen.
de kinderen van het al dan niet getrouwde stel, geboren binnen of buiten het huwelijk of uit een eerder huwelijk.
ook de kinderen van een van de echtelieden of partners kunnen in aanmerking komen voor gezinshereniging, op voorwaarde dat de persoon in kwestie daadwerkelijk de voogdij heeft en in hun levensonderhoud voorziet;
bloedverwanten, als deze door de gezinshereniger onderhouden worden, evenals afhankelijke meerderjarige kinderen.

Evans, Robert J
Ik spreek namens mijzelf en mijn 28 collega's van de Britse Labourpartij. Wij hebben graag onze stem en onze steun aan dit verslag gegeven, hoewel de regering van het Verenigd Koninkrijk om uiteenlopende redenen gebruik heeft gemaakt van haar recht om buiten dit initiatief te blijven.
Zoals de afgevaardigden zullen weten, was de regering van het VK partij bij de conclusies van de Europese Raad in Tampere. Zodra de soevereiniteit echter in het geding komt, gaan enkele praktische punten en kwesties een rol spelen die door het VK zeer serieus worden genomen. Dat betekent dat het op dit moment voor het Verenigd Koninkrijk niet gepast of mogelijk is om aan dit initiatief deel te nemen. Dit doet echter geen afbreuk aan het feit dat onze regering het eens is met de beginselen van dit verslag en de waarden en normen die daaraan ten grondslag liggen. De regering heeft zelfs de intentie uitgesproken dat het VK op dit belangrijke onderdeel van het immigratiebeleid niet te veel uit de pas mag lopen met onze Europese partners.
Daarom hebben de labourafgevaardigden in het Europees parlement vóór dit verslag gestemd en blijven zij voorstander van het beginsel van gezinshereniging.

Lulling
In de Europese Unie is Luxemburg het land met het hoogste percentage buitenlanders onder zijn bevolking: 37%. De meerderheid daarvan - 87% - komt uit EU-landen. Sinds enige tijd neemt echter het aandeel van immigranten uit derde landen sneller toe dan het aandeel van EU-burgers uit de andere 14 lidstaten.
Voor onze arbeidsmarkt zijn wij op immigranten aangewezen, hoewel de grootste tekorten door grensarbeiders uit Frankrijk, België en Duitsland worden aangevuld. Bijna een derde van de werknemers, ruim 80.000 mensen, bestaat uit grensarbeiders. Meer dan de helft van de actieve bevolking heeft niet de Luxemburgse nationaliteit. Deze cijfers zijn illustratief voor het belang dat mijn land bij een verstandig immigratiebeleid heeft, en vanzelfsprekend ook bij een belangrijke aspect daarvan: de gezinshereniging. Met name na de inwerkingtreding van het Verdrag van Amsterdam behoort het ongetwijfeld tot de taken van de Commissie maatregelen in het kader van de Europese Gemeenschap voor te stellen betreffende de binnenkomst en het verblijf van burgers van derde landen. Dit geldt vooral voor maatregelen die bedoeld zijn om de nationale wet- en regelgeving inzake de toelating en het verblijf van onderdanen van derde landen te harmoniseren, wat beslist een loffelijk streven is.
In haar voorstel voor een richtlijn betreffende het recht op gezinshereniging merkt de Commissie terecht op dat de aanwezigheid van gezinsleden het mogelijk maakt een normaal gezinsleven te leiden, wat de stabiliteit en de verbondenheid van mensen met hun gastland kan bevorderen. Wij weten en waarderen tevens dat het gezin in de Universele Verklaring van de rechten van de mens en andere internationale verdragen als de natuurlijke basiseenheid van de samenleving wordt erkend, die moet worden beschermd en bijgestaan.
Tegen deze achtergrond, en ook al is in verscheidene internationale verdragen geen recht op gezinshereniging opgenomen, verwelkom ik in principe toch het voorstel van de Commissie voor een gemeenschappelijke juridische regeling inzake gezinshereniging. Wij wensen evenwel geen volslagen chaos, noch nieuwe mogelijkheden voor mensensmokkelaars te creëren. Wij moeten vooral garanderen dat de desbetreffende regelingen rekening houden met de opnamecapaciteit van de verschillende lidstaten. Dat zou zeker niet het geval zijn als wij het verslag van de Commissie rechten en vrijheden van de burgers, justitie en binnenlandse zaken in zijn huidige vorm aannamen. De rapporteur heeft er goed aan gedaan haar naam niet langer aan dit verslag, dat in de commissie met 25 tegen 13 stemmen is goedgekeurd, te willen verbinden. Een richtlijn in deze vorm, zoals die nu door de commissie ten principale wordt voorgesteld, is eenvoudigweg onuitvoerbaar, gevaarlijk, en contraproductief. Alleen de amendementen van mijn fractie en van de oorspronkelijke rapporteur, mevrouw Klamt, zouden mij ertoe hebben kunnen bewegen voor dit verslag te stemmen.
Gezinshereniging ja, maar hoe wordt het gezin gedefinieerd? Met hoeveel echtgenotes binnen een polygaam huwelijk, hoeveel kinderen, levensgezellen, familieleden in de ruimste zin des woords en schijnhuwelijkspartners zou een hier legaal verblijvende onderdaan van een derde land zich moeten kunnen herenigen? 10, 20, 100, afhankelijk van zijn traditie en religie?
Humanitaire overwegingen moeten hier zeker een rol spelen. Het geheel moet echter wel overzienbaar en controleerbaar blijven. Het komt er vooral op aan dat de afzonderlijke lidstaten niet uit hoofde van een Europese richtlijn met een situatie worden opgescheept die zij niet meer de baas kunnen.
Lidstaten die ruimhartiger regelingen hebben, moeten die vanzelfsprekend kunnen behouden.
Het was mij er bij deze verklaring om te doen voor overdreven maatregelen met onoverzienbare gevolgen te waarschuwen, zonder daarmee het beginsel in twijfel te trekken dat het gezin een eenheid is. Verre van dat!

Sacrédeus en Wijkman
In het verslag worden met name twee verschillende groepen behandeld: burgers van derde landen en vluchtelingen en hun recht op gezinshereniging in de EU-landen. Wij, Zweedse christen-democraten, zijn van mening dat deze groepen apart behandeld moeten worden. Het recht van vluchtelingen op gezinshereniging moet op een soortgelijke manier, maar in een aparte richtlijn, behandeld worden.
Het gezin is de hoeksteen van de samenleving en daarom moeten we het recht op gezinsleven beschermen. In de eerste plaats moet het recht van kinderen op hereniging met hun ouders beschermd worden. Het recht op gezinshereniging moet echter in bepaalde gevallen (bijvoorbeeld vanwege gezondheidsredenen) ook gelden voor familieleden in rechte lijn en meerderjarige kinderen. Het is ook redelijk dat familieleden na bijvoorbeeld een echtscheiding of een sterfgeval een eigen verblijfsvergunning in het gastland krijgen en dat familieleden het recht krijgen om te werken en te studeren in het land.
Met deze restricties en toelichtingen in aanmerking genomen steunen we het verslag.

Schröder, Ilka
Ik stem voor dit verslag, ook al beperkt het zich tot vluchtelingen in de zin van het Vluchtelingenverdrag van Genève. Voor verreweg de meeste homoseksuelen en vluchtelingen die tijdelijke of subsidiaire bescherming ontvangen, levert het voorstel van de Commissie geen verbetering op.
Vanuit een Duits standpunt bezien, is het voorstel echter wel een verbetering in de situatie van de vluchtelingen die door hun familiebanden andere mensen in staat kunnen stellen legaal te migreren. Ik stem tevens voor dit verslag omdat in Duitsland intussen vrijwel dagelijks tegen het rechts-extremisme wordt geprotesteerd, maar het juist de Duitse minister van Binnenlandse Zaken Schilly is die zich tegen deze migratievriendelijke regeling uitspreekt. Hij vreest dat migranten "in aantallen van zes cijfers" naar Duitsland zullen komen als de richtlijn in werking treedt. Daarmee speelt hij de rol van verbale deuropener voor degenen die deze "aantallen van zes cijfers" met geweld uit de BRD willen verdrijven: dood of levend. Daarmee verandert de inzet tegen het rechts-extremisme niet alleen in een schijnheilig masker, maar dient deze zelfs een tegengesteld belang.

 Lulling
Mevrouw de Voorzitter, kunnen wij niet zoals altijd te werk gaan en eerst alle mensen noemen die een schriftelijke stemverklaring willen afleggen? Dan kunnen wij daarna opstappen. Dit is een onmogelijke situatie. We moeten hier na de stemming een half uur duimen zitten draaien voordat wij kunnen zeggen dat we onze stemverklaringen schriftelijk zullen indienen. Wij hadden voorheen een ander systeem en dat werkte prima.

De Voorzitter
Wordt u alstublieft niet boos, mevrouw Lulling. U weet dat het erg moeilijk om hier in deze zaal boven het tumult uit de namen van de collega's te noemen die een schriftelijke stemverklaring willen geven. De diensten controleren of de collega's aanwezig zijn en noteren alle schriftelijke verzoeken. Die hoeven niet perse te worden aangekondigd. Wij gaan na of de bewuste collega aan het begin van de stemverklaringen in de zaal is en daarna noem ik alleen de mondelinge verklaringen op. U bent bijgevolg vrij om te vertrekken.

De Rossa
Ik heb hier nu bijna een half uur zitten wachten tot mijn naam afgeroepen werd. De diensten hebben mij namelijk meegedeeld dat ik zelf aanwezig moest zijn om een schriftelijke stemverklaring in te dienen. Ik begrijp het probleem niet. Waarom kunnen de diensten ons geen simpele en duidelijke informatie verstrekken? Ik heb aangegeven dat ik mijn stemverklaring schriftelijk wilde geven en men heeft mij verteld dat ik dan in eerste instantie hier aanwezig moest zijn voor de stemming en dan moest wachten tot ik werd afgeroepen, zodat ik kon aangeven dat ik een schriftelijke stemverklaring wilde indienen. Waarom heb ik hier een half uur voor niets zitten wachten?

De Voorzitter
Nee, er is mij verteld dat dit op een misverstand berust. Er is u verteld dat u aanwezig moet zijn tijdens de stemming. Zo is het mijns inziens altijd geweest, maar u hoeft niet alle stemverklaringen af te wachten.

De Rossa
Mevrouw de Voorzitter, men heeft mij heel expliciet verteld dat ik aanwezig moest zijn om kenbaar te maken dat ik een schriftelijke stemverklaring wilde indienen. Toen ik bij een vorige gelegenheid niet aanwezig was, werd ik daarover op de vingers getikt.

De Voorzitter
We kunnen hier nu niet verder op ingaan, maar ik beloof u dat we dit gaan uitzoeken in het Bureau en ervoor zullen zorgen dat de voorzitters die de stemmingen leiden allen dezelfde regels voor de stemverklaringen zullen toepassen. Persoonlijk ben ik van mening dat het correcter is om te controleren of de collega's tijdens de stemming aanwezig zijn. Dan zijn zij niet verplicht te blijven als zij hun verklaring schriftelijk willen afleggen. De schriftelijke stemverklaringen van de collega's die niet aan de stemming hebben deelgenomen, worden geweigerd. Ik denk dat dit de juiste gang van zaken is, maar ik wil dit eerst met de andere ondervoorzitters bespreken die, net als ik, stemmingen leiden. Ik dank u voor uw begrip.
Oprichting van een Europees Waarnemingscentrum voor industriële verandering

Caudron
 - (FR) Ik wil mijn steun betuigen aan de instelling van een nieuwe taak voor een van de bureaus van de Europese Unie: het bestuderen van en het anticiperen op de industriële verandering. Daarvan zal een sterk politiek signaal kunnen uitgaan. Daarmee kunnen wij laten zien dat wij bereid zijn te reageren op deze veranderingen die met name het gevolg zijn van omwentelingen op economisch en financieel gebied, van de ontwikkeling van nieuwe technologieën, de internationale concurrentie en de mondialisering van de handel.
Tijdens de top van Luxemburg van november 1997 is men gaan inzien hoe belangrijk het is deze zaken goed te bestuderen. Dat is de enige manier om niet altijd achter de feiten te moeten aanhollen en de kwalijke gevolgen ervan een halt toe te roepen. Dit besef heeft geleid tot de bijeenkomst van een groep experts, beter bekend onder de naam Gyllenhammar-groep, die tot taak had de economische en sociale gevolgen van industriële verandering te onderzoeken.
Op grond van de conclusies van deze groep heeft de Europese Raad van Cardiff in december 1998 aanbevolen een Europees Waarnemingscentrum voor industriële verandering op te richten. Vandaag bespreken wij dan eindelijk een voorstel daarvoor. Ik hoop dat dit centrum er nu op korte termijn zal komen.
De laatste jaren stonden inderdaad in het teken van een enorme toename van bedrijfsverplaatsingen, reorganisaties en fusies, die het gezicht van de industrie in Europa aanzienlijk gewijzigd hebben en ingrijpende gevolgen hebben gehad voor de werkgelegenheid en de economische en sociale samenhang.
De lidstaten die slecht voorbereid waren op deze veranderingen hebben maar al te vaak de gevolgen daarvan moeten ondervinden. Zij hebben daarbij zo goed en zo kwaad als het ging geprobeerd de schade binnen de perken te houden, soms onder de afkeurende blik van de Europese Commissie die meer dan één land veroordeeld heeft voor het delict staatssteun!
De eerste slachtoffers van deze veranderingen zijn natuurlijk de werknemers die ondanks de versterkte groei en de verbetering van de algemene economische situatie nog steeds in onzekerheid leven.
Onlangs hebben we inderdaad geconstateerd dat ondernemingen zelfs werknemers ontslaan wanneer zij winst maken. Zij moeten namelijk reorganiseren en fuseren. Daarbij houden zij helemaal geen rekening met het feit dat zij plichten hebben op het gebied van de informatie en de raadpleging van de werknemers. Ik maak hier van de gelegenheid gebruik om een beroep te doen op de Raad die de richtlijn inzake informatie en raadpleging van werknemers nog steeds dwarsboomt!
Kortom, dit waarnemingscentrum zal gebruikt moeten worden als een instrument om te anticiperen op industriële verandering. Zo kunnen maatregelen genomen worden die noodzakelijk zijn om werknemers beter voor te bereiden, met name door hen opleidingen te bieden waarmee ze zich kunnen omscholen voor functies in bedrijfstakken met meer toekomstperspectieven! Ik steun het voorstel in de resolutie om het recht op levenslange scholing op te nemen in het Handvest van de grondrechten! De analyses van het Centrum moeten natuurlijk wijdverspreid worden.

De Rossa
Ik betreur de beslissing van de Fractie van de Europese Volkspartij, de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij en de Fractie Unie voor een Europa van Nationale Staten om tegen de ontwerpresolutie van de Fractie van de Europese Sociaal-democraten te stemmen over de oprichting van een Europees Waarnemingscentrum voor industriële verandering. Zo'n centrum zou een bijdrage kunnen leveren aan een meer proactieve aanpak van industriële verandering op middellange en lange termijn. Van een dergelijke aanpak zouden alle betrokkenen kunnen profiteren: de Commissie, het Europees Parlement, de sociale partners, de regeringsinstanties en de lokale instanties.
Een dergelijk centrum zou, door middel van uitbreiding van de huidige bevoegdheden, onderdeel uit kunnen gaan maken van een bestaand orgaan of van een bestaande instelling, zoals ook is voorgesteld in de ontwerpresolutie van de Fractie van de Europese Sociaal-democraten.
Gezien het feit dat de Europese Stichting tot verbetering van de levens- en arbeidsomstandigheden in Dublin in aanmerking zou komen voor een dergelijke taak, is het onbegrijpelijk dat een aantal Ierse afgevaardigden tegen deze ontwerpresolutie heeft gestemd.

Figueiredo
. (PT) De enorme veranderingen die de industrie de voorbije jaren heeft ondergaan ten gevolge van de toenemende mondialisering, de nieuwe technologieën en de maatschappelijke veranderingen hebben niet enkel de economische groei en het ontstaan van nieuwe productiesectoren bevorderd, maar zijn tevens verantwoordelijk voor het verhoogde aantal concentraties, sluitingen en verplaatsingen van ondernemingen. Dit fenomeen heeft geleid tot verlies van lokale markten, werkloosheid, afbouw van de systemen voor sociale zekerheid en arbeidsbescherming, sterkere maatschappelijke uitsluiting en immens menselijk leed.
Het is dan ook van het grootste belang dat een Europees Waarnemingscentrum voor industriële verandering wordt opgericht. Wij moeten immers samen met de sociale partners een actievere en meer verantwoordelijke follow-up van de industriële ontwikkeling garanderen om te vermijden dat de industriële veranderingen nefaste gevolgen hebben.
Anderzijds dient de Commissie dringend de herziening van richtlijn 94/95/EEG betreffende de oprichting van een Europese ondernemingsraad en van verordening (EEG) nr. 4064/89 te bespoedigen. Het is immers noodzakelijk dat de rol van de werknemersorganisaties bij beslissingen inzake concentratie en verplaatsing van bedrijven wordt versterkt en de rechten van de werknemers naar behoren worden beschermd en verdedigd.
Prioriteiten van de Unie op het gebied van externe acties

Korakas
Wij stemmen tegen de gezamenlijke resolutie over de prioriteiten van het buitenlands beleid van de EU. Ons inziens wordt daarmee - met een voorstel dus van het EP - de lidstaten elke mogelijkheid tot het voeren van een onafhankelijk buitenlands beleid en defensiebeleid ontnomen. Men wil dat alle lidstaten worden opgenomen in het gemeenschappelijk buitenlands en defensiebeleid dat momenteel op poten wordt gezet. Uit de politieke en militaire inmenging in interne aangelegenheden van derde landen is reeds gebleken welke kant dit gemeenschappelijk beleid op gaat: het doel is de imperialistische belangen van de EU te dienen, ofschoon dit volkomen indruist tegen het volkenrecht en de belangen schaadt van de volkeren van zowel de EU als de derde landen. Dat heeft men kortgeleden ook in Kosovo en meer in het algemeen in Joegoslavië kunnen vaststellen.
Militarisering van de EU, wapenwedloop, harmonisatie van de oorlogsuitrustingen en de wapenindustrie, toepassing van de wet van de sterkste in de jungle van de mondialisering en de vrije markt: dit alles is in strijd met de toekomstidealen en de strijd van de volkeren voor vrede, politieke en vreedzame beslechting van conflicten en eerbiediging van het volkenrecht.
Het is duidelijk dat dit beleid nauw aansluit bij de recente besluiten van de Raad waarmee de toegang tot documenten over het defensie- en veiligheidsbeleid wordt verboden.
De algemene richtsnoer is dat de volkeren van de EU-lidstaten op grote afstand moeten worden gehouden van de besluitvormingscentra en geen gelegenheid mogen krijgen tot ingrijpen in de ontwikkelingen. Men wil met andere woorden paal en perk stellen aan de mogelijkheden tot democratische controle door de volksbeweging, de nationale parlementen en het Europees Parlement.
Wij zijn bijzonder verontrust over het feit dat de EU probeert haar intern antagonisme op indirecte wijze te omzeilen en daarbij niet aarzelt zelfs haar eigen Verdragen te overtreden. Zij wil dat de belangen van het groot Europees kapitaal nog sneller worden behartigd, nog meer markten worden veroverd en de euro ook militair wordt gesteund. Met de nieuwe orde worden de volkeren en de minst ontwikkelde landen steeds zwaardere eisen opgelegd: men wil heer en meester worden.
In feite is dit een beleid waarmee men het groot kapitaal getrouw dient, de zijde van de VS kiest en zich aan de wensen van de VS onderwerpt. Men bevordert hiermee de nieuwe orde ofschoon daarmee de belangen van de volkeren met voeten worden getreden. Daarom is het ook begrijpelijk dat de EU niet warm of koud wordt van de barbaarse invasie op Cyprus, van de bezetting van 38% van het Cyprisch grondgebied en van de Turkse bombardementen van Irak.
Volgens ons gaat het er niet zozeer om of de gemeenschappelijke optredens al dan niet met de communautaire begroting moeten worden gefinancierd. Waar het om gaat is dat er een eind moet komen aan dit voor de volkeren en de vrede rampzalige beleid.
Het gaat er niet zozeer om of de heer Solana elk jaar een verslag moet komen uitbrengen aan het Europees Parlement. Waar het om gaat is dat de Europese volkeren het lot in eigen hand nemen en daadwerkelijke mogelijkheden krijgen om vrede, verbroedering en internationale samenwerking op grond van de wederzijdse belangen op te leggen.
De gezamenlijke resolutie beperkt zich tot de twee bovengenoemde tweederangs vraagstukken en trekt ten slotte de volkomen willekeurige en tegelijkertijd gevaarlijke conclusie dat het intergouvernementele systeem, dat ten grondslag ligt aan het gemeenschappelijk buitenlands beleid van de EU, de oorzaak is van de mislukking, en succes alleen gegarandeerd kan worden met communautarisering. Op die manier worden de volkeren van de wijs gebracht en ten prooi gegeven aan de ongebreidelde activiteiten van het groot kapitaal.
Om al deze redenen zijn wij van mening dat uit de onderhavige "gezamenlijke" resolutie op dramatische wijze blijkt hoe urgent het is dat de volkeren hun verzet tegen dit crimineel beleid gemeenschappelijk organiseren en in het tegenoffensief gaan. Zij moeten het voortouw nemen in de ontwikkelingen.
Verslag-Veltroni (A5-209/2000)

Fatuzzo
Mevrouw de Voorzitter, ik heb voor het verslag-Veltroni gestemd, vooral omdat ik als vertegenwoordiger van de Partij van de gepensioneerden in het Europees Parlement weet dat de gepensioneerden en de bejaarden elke dag urenlang voor de televisie zitten. Ik had echter graag gezien dat er in dit verslag ook eindelijk iets werd gezegd over de verwezenlijking van een Europees televisieprogramma. De Europese burgers hebben het recht te zien dat Europa bestaat en men kan gemakkelijk laten zien dat Europa bestaat als men Europese televisieprogramma' s uitzendt. Bovendien zou het goed zijn de televisies van de landen van de Europese Unie te reglementeren opdat alle vormen van politieke participatie die in de verschillende landen bestaan, tot uitdrukking kunnen komen, hetgeen vandaag de dag helaas nog niet altijd het geval is.

Speroni
Mevrouw de Voorzitter, ik heb tegen dit beleid gestemd omdat hierin nog te zeer de klemtoon ligt op overheidsbemoeienis en subsidiëring. Men stelt zich niet echt open voor concurrentie en men blijft geld stoppen in een industrie, de filmindustrie, waarvan men niet eens weet of het ook wat zal opleveren. Mijn blijft dus geld geven aan regisseurs die de meest walgelijke films produceren, films waar nooit iemand naar toe gaat, maar die wel betaald worden door degenen die zelfs de reclame daarvan niet willen zien.

Alavanos
Het verslag-Veltroni van de Cultuurcommissie vormt ongetwijfeld een verbetering van de mededeling van de Europese Commissie: "Beginselen en richtsnoeren voor het audiovisueel beleid van de Gemeenschap in het digitale tijdperk" . Ik zal de belangrijkste punten noemen waarop het Europees Parlement heeft aangedrongen.
1) De mededinging op wereldschaal van de Europese industrie, vooral in relatie tot de VS, moet worden gecombineerd met waarborging van pluralisme en culturele verscheidenheid.
2) De efficiëntie van de maatregelen in richtlijn 89/552/EG "televisie zonder grenzen" inzake de bevordering van Europese werken moet worden verbeterd.
3) De culturele verscheidenheid moet worden bevorderd.
4) Minderjarigen moet worden beschermd met nieuwe vormen van controle op programma' s.
5) Er moet een Europees forum komen voor samenwerking op het gebied van transparantie en strategieontwikkeling, teneinde concentraties op de markt het hoofd te kunnen bieden.
6) De openbare audiovisuele sector moet worden gesteund en mogelijkheden krijgen tot uitzendingen op wereldschaal
7) Men moet een interne markt voor de film bevorderen; daarvoor moet een nieuwe richtlijn worden uitgevaardigd.
Ik stem voor het verslag-Veltroni omdat dit een belangrijke verbetering is van de mededeling van de Commissie. Ik heb echter wel enkele voorbehouden die ten eerste verband houden met de opvattingen over concurrentie. Deze opvattingen kunnen, onder het voorwendsel dat wij sterker moeten worden dan de Amerikanen, leiden tot grote concentraties en groepen op audiovisueel gebied: met andere woorden, wij krijgen dan nog meer verschijnselen als Berlusconi. Ten tweede houden deze voorbehouden verband met een gebrek aan de noodzakelijke uitvoerings- en controlemechanismen die ons in staat zouden stellen te voorkomen dat de politieke doelstellingen van het Europees Parlement weer eens vrome wensen blijven, zoals zo vaak het geval is geweest met de verschillende wijzigingen van de richtlijn "televisie zonder grenzen" .

Caudron
 - (FR) Ik juich dit verslag over de mededeling van de Commissie toe. Het doel daarvan is de beginselen en richtsnoeren voor het audiovisuele beleid van de Gemeenschap te definiëren en dit beleid aan te passen aan het digitale tijdperk. Een dergelijke aanpassing is namelijk onontbeerlijk gezien de recente ontwikkeling van de digitale technologie.
Dit kan slechts plaatsvinden op voorwaarde dat de beginselen op dit gebied gerespecteerd worden. Deze zijn:
de bescherming van het pluralisme:
Wat dit betreft moet ik er opnieuw op aandringen dat de openbare omroep, zoals in het Protocol bij het Verdrag van Amsterdam reeds is vastgesteld, een centrale rol blijft spelen in de bescherming van het pluralisme en de verscheidenheid van cultuur en taal.
de mogelijkheid gericht in te grijpen teneinde strategische steun te kunnen verlenen aan diensten van algemeen belang:
De toegang van de burger tot audiovisuele diensten moet verzekerd worden op basis van criteria als universaliteit, betaalbaarheid en niet-discriminatie.
de maximale bescherming van een ieder die audiovisuele werken produceert en daarvan uitgaand de mogelijkheid om het recht inzake intellectuele eigendom, het auteursrecht en aanverwante rechten beter te waarborgen:
De bescherming van het auteursrecht staat in de digitale omgeving op de tocht. De eerbiediging van de intellectuele eigendom is echter van fundamenteel belang voor de vitaliteit van de audiovisuele sector en de filmsector. Het is daarom van uitermate groot belang dat de ontwerprichtlijn inzake auteursrecht en aanverwante rechten in de informatiemaatschappij snel wordt aangenomen, zowel om de scheppende kunstenaars te beschermen als om de toegang tot en de verbreiding van werken zeker te stellen.
meer bescherming voor de gebruikers: deze moeten verschillende garanties genieten al naargelang de diensten waarvan zij gebruikmaken:
Ik ben het eens met de gedachte meer te experimenteren met systemen voor filtering van programma's en andere methoden van ouderlijk toezicht ter bescherming van minderjarigen.
Tot slot wil ik nog benadrukken dat de richtlijn televisie zonder grenzen (richtlijn 89/552/EEG) beslist gewijzigd moeten worden. De bepalingen over de verbreiding van Europese werken en onafhankelijke producties moeten worden versterkt en efficiënter worden gemaakt. Eveneens moet in deze wetgeving de bepaling worden opgenomen dat particuliere en openbare televisiezenders een deel van hun netto jaarinkomsten besteden aan de productie en aankoop van Europese audiovisuele programma's, met inbegrip van films, producties voor minderjarigen en werken van onafhankelijke producenten.
Verslag-Heaton-Harris (A5-0199/2000)

Fatuzzo
Mevrouw de Voorzitter, ik heb voor het verslag-Heaton-Harris gestemd over het verkeer van universiteitsstudenten in de Europese Unie. Men heeft een onderzoek ingesteld en mijns inziens heeft dat een slecht resultaat opgeleverd: precies de helft van de universiteitsstudenten die in aanmerking komen voor het Erasmus-programma, maakt er geen gebruik van. Het staat dus als een paal boven water dat er iets niet goed functioneert.
Ik heb met mijn instemming echter ook een wens tot uitdrukking willen brengen. Ik hoop namelijk dat er in Europa niet alleen een programma zal zijn voor het verkeer van jonge studenten op universiteiten, maar ook een programma voor het verkeer van bejaarden die zich ingeschreven hebben op universiteiten voor mensen van de derde leeftijd. Ook zij zouden dolgraag uitwisselingen hebben met leeftijdgenoten uit andere landen van de Europese Unie, met leeftijdgenoten dus van zestig, zeventig, tachtig jaar en ouder.

Caudron
 - (FR) Ik ben blij dat ik mij vandaag mag uitspreken over dit verslag dat is opgesteld naar aanleiding van een verzoek dat het Europees Parlement deed in het kader van de onderhandelingen over de herziening van de begroting voor de eerste fase van het Socrates-programma in 1998. De uitkomst van de sociaal-economische enquête die in de laatste maanden van 1998 werd gehouden, is gebaseerd op de antwoorden van ongeveer 10.000 studenten die in 1997-1998 aan mobiliteitsmaatregelen deelnamen.
Het Erasmus-programma werd in 1987 opgezet als onderdeel van het Socrates-programma en neemt 40% van de totale Socrates-begroting voor zijn rekening. Erasmus moedigt de mobiliteit van studenten aan door de Europese dimensie van het onderwijs te ontwikkelen en jongeren in staat te stellen een deel van hun studie in een andere lidstaat door te brengen. Met het besluit van 24 januari 2000 is het Socrates-programma zijn tweede fase ingegaan. Het is trouwens jammer dat dit verslag pas heel laat na de formele invoering van het programma voor Socrates II gepubliceerd is, waardoor de conclusies niet meer overgenomen konden worden.
Iedereen is blij met dit initiatief waarvan jaarlijks 90.000 studenten gebruik maken om in het buitenland te kunnen studeren. Meer dan 9 van de 10 studenten waren zeer tevreden over hun verblijf in het buitenland, zowel vanuit onderwijskundig als vanuit sociaal-cultureel oogpunt.
Toch is de participatiegraad laag, als wij in aanmerking nemen dat er wel achttien lidstaten aan dit programma deelnemen. Uit het onderzoek van de Commissie blijkt dat in 1998 slechts 1% van de studenten heeft deelgenomen aan mobiliteitsmaatregelen in het kader van Erasmus. Er moet dus nog veel werk verzet worden om de in het programma beoogde 10% te halen.
We moeten dus trachten te achterhalen waarom veel studenten niet warm lopen voor deelname aan dit programma. In de enquête kunnen we al wat antwoorden vinden.
Zo blijkt dat meer dan 57% van de Erasmus-studenten met financiële problemen kampt. Toch zijn het vaak jongeren uit bemiddelde milieus die naar het buitenland gaan. Dergelijke discriminatie kunnen wij niet toestaan en moeten wij bestrijden door in het bijzonder sociaal-economisch zwakke groeperingen te steunen. Er zijn nog steeds vele problemen op het gebied van de erkenning van diploma's. Als parlementslid uit een grensstreek kom ik regelmatig in contact met studenten die ten einde raad zijn omdat de vakken die zij in een andere lidstaat gevolgd hebben, niet erkend worden.
Tot besluit verzoek ik daarom het Franse voorzitterschap al deze elementen mee te nemen in zijn besluitvorming via de omweg van de Vision-groep over transnationale mobiliteit op het gebied van onderwijs. Dit zou moeten leiden tot de presentatie van een actieplan op de Top van Nice om de factoren die deze mobiliteit belemmeren, uit de weg te ruimen.

Figueiredo
. (PT) Het verheugt ons dat dit verslag is aangenomen. Wij hebben immers met onze voorstellen een belangrijke bijdrage aan de tekst geleverd. Nu hopen wij dat de Commissie en de lidstaten de nodige maatregelen zullen treffen om de toegang tot het Erasmus-programma van studenten uit minder bemiddelde economische groepen te bevorderen. Daartoe dient met name de coördinatie tussen de nationale subsidies voor hoger onderwijs en de Erasmuw-beurzen te worden verbeterd zodat de sociale rechtvaardigheid bij de toegang tot het programma wordt bevorderd en een zo breed mogelijk gebruik van het programma wordt gegarandeerd.
Wij kunnen niet langer aanvaarden dat de totale participatiegraad van het programma nauwelijks meer dan 50% bedraagt en dat desondanks ongeveer 57% van de Erasmus-studenten met ernstige financiële moeilijkheden te kampen heeft.
Zoals ook in het verslag wordt aangeklaagd, is het betreurenswaardig dat het Erasmus-programma voornamelijk wordt benut door studenten uit bepaalde sociale milieus. Kenmerkend is dat hun ouders doorgaans een hogere opleiding hebben genoten en economisch goed gesitueerd zijn en/of dat zij afkomstig zijn uit een land waar de overheidssteun aan studenten het hoogst is. Wij hebben dan ook dringend behoefte aan maatregelen die de oorspronkelijke doelstelling verwezenlijken en er daadwerkelijk voor zorgen dat 10% van alle communautaire studenten een deel van hun hogere studie in een andere lidstaat kunnen volbrengen, niet slechts 1% zoals blijkt uit de cijfers van 1997-1998. Daartoe dient het programma toegankelijk te worden gemaakt voor economisch minder begunstigde groepen.
Verslag-Boumediene-Thiery (A5-0207/2000)

Fatuzzo
Mevrouw de Voorzitter, "in cauda venenum" zeiden de Latijnen, met andere woorden, het venijn zit in de staart. Bij de behandeling van dit verslag, waar ik met goede redenen tegen heb gestemd, is een amendement verworpen dat ik had ingediend. Daarin vroeg ik dat gehandicapten, mensen die niet zien, niet horen, of door ernstige ziekten geteisterd worden en ook heel oude mensen, die van de overheid een pensioen krijgen, niet aan de huidige verordening van de Europese Unie worden onderworpen. Als zij nu namelijk naar een andere lidstaat van de Unie gaan, verliezen zij hun pensioen. In de praktijk kan een gehandicapte zich niet verplaatsen binnen de Europese Unie. Hij kan niet van Italië naar Groot-Brittannië, van Frankrijk naar Duitsland, enzovoort gaan, want als hij dat doet en van woonplaats verandert, verliest hij het pensioen waarvan hij juist moet leven. Wanneer zullen wij een eind maken aan deze onrechtvaardigheid?

Bordes, Cauquil en Laguiller
 - (FR) Wij zijn van mening dat alle immigranten die wonen en werken in een lidstaat, welke lidstaat dan ook, dezelfde rechten en dezelfde vrijheden moeten hebben als de onderdanen van de Europese unie, met name het recht op vrij verkeer.
Hierover is het verslag echter beperkt. Bovendien zijn wij het niet met alle formuleringen eens. Desondanks hebben wij voor het verslag gestemd. De maatregelen die erin voorgesteld worden zijn namelijk een stap vooruit ten opzichte van de huidige, betreurenswaardige situatie van immigranten en migranten uit de Europese Unie.
Extreemrechts is fel tegen dit verslag gekant, hetgeen ons in onze mening heeft gesterkt.

Caudron
 - (FR) Sinds 1957 zijn in het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap bepalingen opgenomen om het vrij verkeer van werknemers op het grondgebied van de Gemeenschap te garanderen. Met behulp van verschillende communautaire instrumenten is dit recht in de praktijk uitgevoerd.
In 1990 werd met twee richtlijnen (90/364/EEG en 90/365/EEG) het verblijfsrecht uitgebreid door definiëring van de algemene beginselen en regels voor gepensioneerden. Een derde, in 1993 aangenomen richtlijn (93/96/EEG) bevat specifieke bepalingen voor studenten. Sinds 1993 en sinds het Verdrag van Maastricht kan elke onderdaan van een lidstaat vrij reizen en verblijven op het grondgebied van de Europese Unie (artikel 14 van het Verdrag van de Europese Gemeenschap). Dit recht is verbonden met het Europees burgerschap (artikel 18).
Het onderhavige verslag gaat in eerste instantie over de toepassing van de richtlijnen inzake verblijfsrecht van studenten, gepensioneerden en andere niet-actieve personen. Daarnaast worden hierin bijzondere maatregelen bestudeerd voor verplaatsing en verblijf van burgers van de Unie die gerechtvaardigd zijn uit hoofde van de openbare orde, de openbare veiligheid en de volksgezondheid (richtlijn 64/221/EEG).
Wat de eerste groep van vraagstukken betreft moet men toegeven dat de betrokken richtlijnen weliswaar - soms met veel hangen en wurgen - zijn omgezet in de nationale wetgeving, maar nog talrijke hindernissen uit de weg moeten worden geruimd. Daarvoor is een heel arsenaal aan doelgerichte maatregelen nodig. Om het probleem van de studenten, dat ik door en door ken, aan te pakken, lijkt het mij noodzakelijk de studenten beter te informeren over wat hun rechten zijn als zij een deel van hun studie in een andere lidstaat willen doorbrengen. Eveneens zou het probleem van de erkenning van diploma's, dat voor bepaalde beroepen in het bijzonder geldt, opgelost moeten worden.
Wat de tweede groep van vraagstukken betreft bestaan er nog talrijke problemen bij de toepassing van richtlijn 64/221/EEG. Op grond van het EG-Verdrag mogen de lidstaten het vrij verkeer van personen beperken wanneer dit gerechtvaardigd is uit hoofde van de openbare orde, de openbare veiligheid en de volksgezondheid. De Commissie constateert dat de lidstaten deze begrippen op totaal verschillende wijze en vaak breder interpreteren. Zij wijst er met nadruk op dat deze begrippen toegepast moeten worden uitgaande van het proportionaliteitsbeginsel en dat deze gemotiveerd moeten worden door een reële en voldoende ernstige bedreiging voor een fundamenteel deel van de maatschappij. In ieder geval moeten deze begrippen conform zijn aan het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden.
Om deze problemen het hoofd te kunnen bieden is een kaderrichtlijn nodig waarin het grondrecht om vrij te reizen en te verblijven geregeld en verzekerd wordt. Dit is mogelijk door een algehele herziening van de bestaande teksten, wat als voordeel heeft dat een einde kan worden gemaakt aan de huidige ongelijkheden in de verschillende lidstaten.
Alleen onder deze voorwaarde kunnen de onderdanen van de lidstaten zich bewust worden van en gestalte geven aan het concept van het Europees burgerschap, dat voor velen nog een lege huls blijft.

Figueiredo
. (PT) Het is een goede zaak dat het door de rapporteur aan het Parlement gepresenteerde verslag is aangenomen. Dit kan echter niet worden gezegd van de in de plenaire vergadering geformuleerde amendementen. De praktische toepassing van het beginsel van vrij verkeer van personen, dat vijftig jaar geleden in het Verdrag van Rome is opgenomen, stuit nog steeds op vele moeilijkheden. Zoals uit het verslag blijkt, vertoont de toepassing van de richtlijnen betreffende het verblijfsrecht van studenten en gepensioneerden (90/364, 90/365, 93/96) nog steeds lacunes. Hetzelfde geldt voor de migrerende werknemers.
Werknemers met atypische banen, deeltijdbanen, contracten van korte duur, enzovoort, ondervinden in het gastland vaak ernstige problemen in verband met hun verblijf. Anderzijds merkt de rapporteur terecht op dat momenteel miljoenen legaal in de Europese Unie verblijvende onderdanen van derde landen in vele gevallen van het recht op vrij verkeer en vestiging zijn uitgesloten. Het is dan ook van wezenlijk belang dat de lidstaten en de Commissie de nodige maatregelen treffen om de eerbiediging van de rechten van de migrerende werknemers te waarborgen en hun situatie te verbeteren.
Ook de administratieve procedures die betrekking hebben op studenten en gepensioneerden moeten dringend vereenvoudigd worden zodat het recht op vrij verkeer, verplaatsing en verblijf van deze burgers van de Europese Unie in onverschillig welke lidstaat wordt gegarandeerd.

Lulling
Ik heb er niets op tegen dat wij ons inspannen om de nog bestaande problemen met betrekking tot het verblijf van EU-burgers op te lossen, die zich immers op het gehele grondgebied van de Europese Unie vrijelijk moeten kunnen verplaatsen en vestigen. Met name gaat dit ook voor gepensioneerden en studenten op.
Ik kan echter uit principe niet voor dit verslag stemmen. Dit wordt misbruikt om te eisen dat alle onderdanen van derde landen die legaal in een van de lidstaten verblijven, het recht op vrij verkeer en vestiging in de hele Unie krijgen.
Er zijn miljoenen van zulke onderdanen van derde landen, en het is gewoonweg onaanvaardbaar van andere lidstaten te vergen dat zij de gevolgen van het vrije verkeer van miljoenen mensen dragen, zonder met hun opnamecapaciteit rekening te houden.
Menigeen koestert bedenkingen tegen de opneming van Malta in de Europese Unie. Wat in het verslag-Boumediene wordt geëist voor het vrij verkeer van personen voor onderdanen van derde landen, zou een veel grotere belasting betekenen dan wanneer wij de burgers van de toetredingskandidaten uit Midden- en Oost-Europa meteen, zonder overgangsperiode, het recht op vrij verkeer en vestiging zouden toekennen. Dat komt echter in geen zinnig mens op.
Als wij in de Gemeenschap werkelijk vreemdelingenhaat willen aanwakkeren, dan is het beste middel daartoe de overdreven en onverstandige voorstellen te volgen die in het verslag-Boumediene worden gedaan; een verslag dat in de commissie godzijdank maar met 23 stemmen voor en 15 tegen werd goedgekeurd.
Het is toch al bijzonder onredelijk tegenover de andere lidstaten dat de Duitse regering een paar miljoen derdelanders die op haar grondgebied wonen de Duitse nationaliteit toekent, naast hun eigen nationaliteit. De Duitse regering maakt er zo met een pennenstreek een paar miljoen nieuwe EU-burgers bij met recht op vrij verkeer, vrije vestiging, en zelfs met stemrecht bij gemeentelijke en Europese verkiezingen. Tegelijkertijd eist hun kameraad commissaris Verheugen echter een referendum over de uitbreiding naar het Oosten. Waar blijft dan ons recht om met een referendum te protesteren tegen het feit dat de Bondsrepubliek, zonder enig voorafgaand overleg met de andere lidstaten, ons met haar solistische besluit een paar miljoen EU-burgers extra bezorgt?
Wij kunnen niet leven met de gevolgen van een dergelijke gulheid, die misschien goedbedoeld is, maar vooral ook door mensensmokkelaars zal worden misbruikt.
Wij zeggen ja tegen een verstandig migratiebeleid waarvan wij de gevolgen kunnen verwerken, maar nee tegen de chaos die het verslag-Boumediene onvermijdelijk ten gevolge zal hebben!

Theonas
De Europese burgers die zich binnen de Europese Unie verplaatsen of in een andere lidstaat wonen dan de lidstaat waarvan zij onderdaan zijn, ondervinden - evenals overigens de legaal in de Europese Unie verblijvende burgers uit derde landen - zoveel problemen en hinderpalen bij hun beroemde recht op "vrij verkeer" dat de uitoefening daarvan ofwel geheel onmogelijk is, ofwel een gevecht tegen windmolens wordt.
Studenten, gepensioneerden, werknemers van bepaalde categorieën en met name werknemers met atypisch werk of deeltijdwerk worden in het land van ontvangst met allerlei verblijfsproblemen en verblijfsmoeilijkheden geconfronteerd. Daar moeten zij zich door een berg formaliteiten heen werken voordat zij een verblijfsvergunning krijgen of kunnen laten verlengen. Een andere moeilijkheid is dat zij moeten kunnen bewijzen over voldoende inkomen te beschikken.
De beruchte "Europese ruimte van vrijheid" is enkel een kreet. Deze is zo nauw verbonden met economische criteria dat het verblijfsrecht alleen aan economisch zelfstandigen wordt gegeven, ofschoon dit als een van de onvervreemdbare rechten wordt erkend. Men verdraait hier dus niet alleen bepaalde begrippen, maar men houdt in feite ook honderdduizenden Europese burgers voor de gek.
Als wij dan ook nog rekening houden met de onaanvaardbare verschijnselen die het gevolg zijn van onrechtmatige interpretaties van het begrip "openbare orde en veiligheid" , zien wij dat het recht op vrij verkeer en vrije vestiging in veel gevallen niet alleen wordt ondermijnd of overtreden, maar zelfs het uitgangspunt vormt voor schending van de democratische en individuele grondrechten, zoals het recht op bescherming van persoonlijke gegevens. Onder het voorwendsel de openbare orde te moeten beschermen worden door het Schengen-informatiesysteem gegevens van burgers opgeslagen, doorgegeven en verwerkt, ofschoon dit een schending is van de communautaire Verdragen en het volkenrecht. Ook doen zich talrijke gevallen voor waarin burgers om economische redenen of in het kader van algemene voorzorgsmaatregelen het land uit worden gezet, zelfs indien er in de verste verte geen sprake is van overtredingen of serieuze beschuldigingen op grond waarvan gewelddadige verwijdering gerechtvaardigd zou zijn.
Omdat wij de grondrechten en de waardigheid van de Europese burgers en de legaal in de EU verblijvende burgers uit derde landen toch minimale bescherming moeten garanderen, moeten de verblijfs- en vestigingsprocedures onmiddellijk worden vereenvoudigd, opdat dit recht onbelemmerd kan worden uitgeoefend en een einde kan worden gemaakt aan de ongelijkheden en de schendingen van de democratische grondbeginselen.
De lidstaten moeten de te volgen procedures en formaliteiten voor studenten en gepensioneerden zo eenvoudig en zo coulant mogelijk maken, wanneer zij bij verstrekking en verlenging van een verblijfsvergunning moeten kunnen aantonen over voldoende middelen van bestaan te beschikken. Men moet de afgifte en de verlenging van verblijfstitels van mobiele werknemers vergemakkelijken en de socialezekerheidsstelsels en medische zorg verbeteren om een einde te kunnen maken aan de discriminatie waarvan deze werknemers het slachtoffer zijn. Ook moet men gezinshereniging vergemakkelijken door de vestigingsvoorwaarden van gezinsleden te vereenvoudigen. Meer in het algemeen moet men het stelsel voor verstrekking van verblijfsvergunningen vereenvoudigen en de duur daarvan optrekken tot tenminste vijf jaar, mits de aanvrager natuurlijk aan de noodzakelijke voorwaarden voldoet. Tot slot moet men voorkomen dat op onrechtmatige wijze beroep wordt gedaan op openbare orde. Het gevolg daarvan is namelijk dat om redenen die niets met de openbare veiligheid hebben uit te staan, de Europese burgers worden aangezien voor de "gebruikelijke verdachten" . Dit is een flagrante schending van de rechtsstaat, de Verklaring van de Rechten van de Mens en het Handvest van de grondrechten.
(De vergadering wordt om 13.50 onderbroken en om 15.00 uur hervat)

Goedkeuring van de notulen van de vorige vergadering
De Voorzitter
De notulen van de vergadering van gisteren zijn rondgedeeld.
Geen bezwaren?

Gorostiaga Atxalandabaso
Mijnheer de Voorzitter, in de notulen staat dat ik gezegd zou hebben dat ik met opzet verkeerd geciteerd ben. Dat heb ik niet gezegd. Het zou mogelijk het geval geweest kunnen zijn, maar het is niet zeker. Dat is een belangrijk verschil. Ik zou sowieso niet beweren dat de notulering met opzet slecht is gedaan; het was alleen maar een mogelijkheid. In de notulen lijkt het nu net alsof ik een beschuldiging uit. Dat zou ik niet durven, want daarvoor heb ik geen enkel bewijs. Het behoort alleen tot de mogelijkheden. Is dat duidelijk?

De Voorzitter
Uw opmerking is genoteerd. Zoals u natuurlijk weet, wordt hetgeen hier is gezegd letterlijk in het volledig verslag van de handelingen opgetekend. Daaruit zal dus blijken wat u precies heeft gezegd.

Gorostiaga Atxalandabaso
Mijnheer de Voorzitter, ik heb geprobeerd volledig verslag te laten wijzigingen. In de notulen staat namelijk alleen maar dat ik het woord heb gevoerd en verder niets. In het volledig verslag staat een uitdrukking die ik niet heb gebruikt. Dat is het probleem en daar wilde ik de aandacht op vestigen.

De Voorzitter
U kunt naar de diensten schrijven zodat uw woorden gecorrigeerd worden. Blijkbaar hebben de diensten uw woorden anders opgevat. U heeft er echter recht op om dat te laten corrigeren.

Gorostiaga Atxalandabaso
Mijnheer de Voorzitter, een aantal collega's was aan het schreeuwen en daarom was het erg moeilijk om te verstaan wat ik zei. Op dit moment is er geen probleem, maar toen was er een aantal Spaanse collega's aan het schreeuwen zodat het erg moeilijk was om iets te verstaan. Daarom kan ik niet zeggen ...

De Voorzitter
Mijnheer Gorostiaga Atxalandabaso, de vergadering keurt niet het volledig verslag van de beraadslagingen goed maar de notulen. Als u dus ergens een probleem mee heeft ...
(De Voorzitter wordt onderbroken)
Ik verzoek u het voorzitterschap te respecteren. Wij hebben kennis genomen van uw opmerkingen over de notulen. U kunt naar de diensten schrijven zodat uw woorden gecorrigeerd worden. Dat is alles.
(De notulen worden goedgekeurd)

Fusies in de telecommunicatiesector
De Voorzitter
Aan de orde is de verklaring van de Commissie over fusies in de telecommunicatiesector.

Monti
Mijnheer de Voorzitter, waarde afgevaardigden, ik dank u voor de gelegenheid die u mij biedt om samen met u dit interessante en belangrijke vraagstuk te behandelen, niet alleen hier, in de voltallige vergadering, maar ook tijdens de bijeenkomsten van de Economisch en Monetaire Commissie.
De liberalisatie van de communautaire telecommunicatiemarkt heeft in 1998 een hoogtepunt bereikt met de volledige vrijmaking van de dienstverlening en de infrastructuur in de meeste landen van de Europese Unie. Daarmee hebben wij vaart kunnen zetten achter de groei van onze staatshuishoudingen, de prijzen sterk kunnen verminderen - tot zelfs 35% - nieuwe bedrijven toegang kunnen geven tot de markt en kunnen zorgen voor continue aanbieding van nieuwe diensten. Dat heeft natuurlijk enorme voordelen opgeleverd voor niet alleen de consumenten maar ook de werknemers.
De uitbreiding van de telecommunicatiesectoren en van internet schept talrijke nieuwe arbeidsplaatsen, zowel in deze sectoren zelf als ook in andere sectoren, waar men munt kan slaan uit de toegenomen efficiëntie. Alleen al in de sector van de mobiele telefonie zijn in de afgelopen vijf jaar meer dan 500.000 nieuwe arbeidsplaatsen ontstaan.
In juli 2000 heeft de Commissie een nieuw pakket maatregelen ingediend voor de elektronische communicatie. Daarin wordt bijzondere aandacht geschonken aan de noodzaak de toegang tot internet heel snel te bevorderen - met beteugeling van kosten - en een wetgevingskader uit te werken dat met niet al te grote kosten voor het bedrijfsleven in deze sector gepaard gaat. Het is echter ook de taak van de Commissie ervoor te zorgen dat de uit de concurrentie voortvloeiende voordelen worden gehandhaafd en in de toekomst innovatie niet wordt belemmerd.
De mogelijkheden tot optreden van de Commissie in het kader van het mededingingbeleid zijn duidelijk vastgesteld met enerzijds de artikelen 81 en 82 van het Verdrag en anderzijds de verordening inzake concentraties.
Ik wil dan ook meteen nader ingaan op de in de vraag aan de orde gestelde concentraties. In de afgelopen jaren hebben wij het aantal concentraties in de telecommunicatiesector sterk zien toenemen en naar het schijnt zal deze tendens zich voortzetten. Wij zien dat momenteel op de Europese markt het accent zich verplaatst van activiteiten ter bevordering van de consolidatie naar activiteiten ter bevordering van de convergentie, hetgeen ook blijkt uit de recent door de Commissie onderzochte allianties, zoals tussen Vodaphone en Vivendi, of uit de nog in onderzoek zijnde allianties, zoals tussen America on Line en Time Warner.
De snelle technologische ontwikkelingen hebben ook een impuls gegeven aan de samenwerking tussen de verschillende sectoren en aan de convergentie. De mondialisering heeft talrijke bedrijven aangezet tot uitbreiding, zonder welke zij niet opgewassen zouden zijn tegen de concurrentie op de wereldmarkten. Ik noem hier onder andere Vodaphone, het concern op het gebied van de mobiele telefonie, de recente overname van Global One en Orange door France Telecom, de combinatie in het bedrijf Concert van de internationale activiteiten van AT&T en BT, en het voorstel tot overname door Deutsche Telekom van Voice Stream in de Verenigde Staten. Dit zijn vanuit het standpunt van de concurrentie bekeken welkome veranderingen. Daaruit blijkt dat de markt zich openstelt, de bedrijfsefficiëntie toeneemt en een echte interne markt in Europa ontstaat.
De Commissie moet er echter ook voor zorgen dat de activiteiten in de telecommunicatiesector geen afbreuk doen aan de met de liberalisatie behaalde voordelen en geen beperkingen opleggen aan de innovatie via bijvoorbeeld de verovering van de controle over een nieuwe markt. Ik wil, mijnheer de Voorzitter, wat dit betreft een korte schets geven van deze twee risico' s en van hetgeen de Commissie wil ondernemen om deze te bezweren.
Ik neem hier het voorbeeld van de liberalisatie van de nationale markten. De huidige Commissie heeft afgelopen herfst met een van haar eerste besluiten inzake concentraties voorwaardelijke toestemming gegeven voor de concentratie tussen het Zweeds bedrijf Thelia en het Noorse bedrijf Telenord. De betrokkenen hebben achteraf weliswaar afgezien van deze concentratie, maar uit de door de Commissie opgelegde voorwaarden is wel gebleken dat wij van plan zijn de liberalisatie van de nationale markten te beschermen tegen concentraties van overheersende carriers. Ik heb geen tijd om de door de Commissie gestelde voorwaarden, die hoe dan ook openbaar zijn gemaakt, uit de doeken te doen.
Ik wil nu ingaan op een ander belangrijk risico dat wij moeten bestrijden. Wij moeten namelijk voorkomen dat men via een concentratie de controle krijgt over innovatie en nieuwe markten. Ik zal u de twee belangrijkste voorbeelden geven. Het eerste betreft Worldcom en Sprint. Op 28 juni van dit jaar heeft de Commissie een verbod uitgesproken op de concentratie tussen deze twee bedrijven, tussen Worldcom en Sprint uit de Verenigde Staten. De combinatie van de uitgebreide internetnetwerken en het enorme klantenbestand van Worldcom en Sprint zou hebben geleid tot een dusdanig groot bedrijf, in vergelijking met de concurrenten, dat deze nieuwe onderneming in staat zou zijn geweest de toegangsvoorwaarden op te leggen aan haar internetnetwerken en haar klanten. Dat zou niet alleen schade hebben berokkend aan de consumenten maar ook de innovatie hebben belemmerd. Aangezien ik mij aan de spreektijd moet houden kan ik tot mijn spijt niet nader ingaan op de details.
Ik kan nog een ander voorbeeld noemen waaruit blijkt hoe wij het risico in verband met het veroveren van de controle over de innovatie denken te kunnen bezweren: de besluiten inzake Vodaphone/Mannesmann en daarna Vodaphone/Vivendi/Canal Plus. De Commissie heeft een aantal gevolgen van de concentraties op de opkomende markten moeten onderzoeken en in de eerste fase toestemming gegeven voor beide gevallen, nadat de betrokken partijen hadden voorgesteld een beperkt aantal verbintenissen aan te gaan. Deze verbintenissen hebben tot doel niet alleen een oplossing te vinden voor de klassieke situaties die ontstaan door combinaties van marktaandelen, maar ook de concurrentie op de opkomende markten te handhaven.
De concentratie Vodaphone/Mannesmann veroorzaakte problemen op de opkomende markt van de voor multinationals bestemd zijnde pan-Europese mobiele telefoniediensten. Om deze concurrentieproblemen uit de wereld te helpen heeft Vodaphone voorgesteld niet discriminatoire toegang te verlenen tot zijn geïntegreerd netwerk en de concurrenten in staat te stellen gelijkaardige diensten aan te bieden tijdens de periode waarin zij eigen netwerken ontwikkelen.
Om hoe dan ook te voorkomen dat de concurrentie uiteindelijk zou steunen op het uit de concentratie voortkomend bedrijf en dus zou afzien van het zelfstandig ontwikkelen van eigen diensten, heeft de Commissie de duur van de verbintenis beperkt tot een periode van drie jaar.
Kort daarna moest de Commissie zich buigen over het geval Vis-à-vis, het door Vodaphone en Attach, Vivendi en Canal Plus gevormd gemeenschappelijk bedrijf voor de verwezenlijking van een toegangspoort tot internet. Vis-à-vis zal een veelvoudige toegangspoort tot internet verwezenlijken voor heel Europa. De klanten van de deelhebbende bedrijven kunnen dan kiezen uit een hele reeks webdiensten die toegankelijk zijn via personal computers, mobiele telefoons en set top box-televisietoestellen.
Uit het onderzoek van de Commissie is gebleken dat het gemeenschappelijk bedrijf problemen zou hebben veroorzaakt op de nationale opkomende markten van toegangspoorten tot internet via TV en op de nationale opkomende markten van toegangspoorten tot internet via mobiele telefoons.
Om deze problemen de wereld uit te helpen hebben de betrokken partijen beloofd de klanten van de aan het gemeenschappelijk bedrijf deelhebbende ondernemingen de mogelijkheid te bieden andere poorten te kiezen en hen niet te dwingen toegang te nemen tot internet via een van de poorten van die ondernemingen. Deze verbintenis was een aanvulling op die van het zojuist door mij genoemde geval Vodaphone/Mannesmann. Mijnheer de Voorzitter, zoals uit de voorbeelden van de zojuist door mij uiteengezette gevallen blijkt speelt de communautaire wetgeving op het gebied van de concurrentie een fundamentele rol. Daarmee kunnen wij verzekeren dat de voordelen van de liberalisatie en de innovatie ook echt worden doorgegeven aan de Europese burgers.
Het is de taak van de communautaire wetgeving inzake controle op concentraties ervoor te zorgen dat er geen overheersende posities worden gecreëerd of versterkt, waardoor de technologische en economische vooruitgang zou worden vertraagd. Ook moet zij ervoor zorgen dat de consumenten van de Europese Unie voordeel hebben bij deze vooruitgang.
Zoals wij uit de ervaringen kunnen opmaken die wij in deze eerste jaren van liberalisatie en waakzaam toezien op de concurrentie hebben opgedaan, hebben ook de werknemers hier voordeel bij. Dit blijkt trouwens ook uit het zojuist door mij genoemde cijfer.

Harbour
Mijnheer de Voorzitter, namens mijn fractie en al mijn collega's wil ik de heer Monti graag van harte in dit Parlement welkom heten voor dit zeer actuele debat over de reglementering van de telecommunicatiesector. Het is goed daarbij in gedachten te houden dat wij ons nu gaan bezighouden met het zeer belangrijke onderzoek van het telecommunicatiepakket.
Ik wil graag even kort ingaan op een aantal van de opmerkingen die de commissaris maakte. Het is voor iedereen duidelijk dat de wereld van de elektronische communicatie ons voor een enorme uitdaging plaats wat de regelgeving betreft. Gezien het tempo waarin de technologie zich ontwikkelt, plaatst de sector echter met name u, mijnheer de commissaris, en de mededingingsautoriteit voor ongekende uitdagingen. Ook veel meningen over de betekenis die wij aan het concept marktaandeel moeten hechten, veranderen in een hoog tempo. In de telecommunicatiesector kan een bepaald marktaandeel veel sneller in andere handen terechtkomen dan in sommige andere grote sectoren die in het verleden zijn gereglementeerd.
Tot mijn vreugde streeft u ernaar in uw aanpak te voorkomen dat de innovatie in de sector wordt lamgelegd door te strenge controlemaatregelen. Dat is zeer belangrijk. Ik zou van u ook graag een bevestiging willen dat u de beschikking heeft over voldoende deskundige ondersteuning bij de ongetwijfeld steeds groter wordende werklast met betrekking tot de beoordeling van toekomstige fusies.
Uit het verslag van de "Peer Group" begrijpen wij dat u er 92 extra posten bij krijgt. Ik ben benieuwd naar uw visie over de wijze waarop uw dienst zich in die richting zal ontwikkelen.
Het tweede punt dat bij de behandeling van het telecommunicatiepakket naar voren zal komen, is dat de branche en de investeerders ongerust zijn over de huidige ontwikkelingen in een sector die zo snel verandert. Zij zijn namelijk bang dat het vasthouden aan buitensporig onbuigzame drempelwaarden voor marktaandelen die een mededingingsonderzoek rechtvaardigen - en die drempelwaarden kunnen in veel gevallen te hoog of te laag zijn - een belemmering zouden kunnen vormen om bepaalde gebieden waarop sprake is van een reële mededingingskwestie eveneens aan een onderzoek te onderwerpen. Zou u aan deze punten misschien aandacht kunnen besteden als u later op ons debat reageert?

Read
Mijnheer de Voorzitter, staat mij toe commissaris Monti en zijn ambtenaren te feliciteren met de zorgvuldige en deskundige manier waarop zij te werk zijn gegaan bij de voorgestelde fusie tussen MCI Worldcom en Sprint. Ik wil hem en zijn ambtenaren met name bedanken voor hun pogingen om niet alleen met vakbonden in heel Europa, maar ook met vakbondsmensen in de Verenigde Staten contact op te nemen, om ook naar hun standpunten te luisteren..
Een van de gevolgen van fusies en overnames is het effect op de werkgelegenheid. Ik weet dat de commissaris daar, binnen de grenzen van het Verdrag, ook gevoelig voor is. Daarnaast moet ook benadrukt worden dat er speciale technologische redenen zijn waarom een concentratie van bedrijven - en dus het mogelijke misbruik van een economische machtspositie - zo'n ernstige zaak is. In veel andere sectoren zou zo'n concentratie of potentieel misbruik van tijdelijke aard kunnen zijn, maar als een bedrijf in de telecommunicatiesector zo'n sterke positie weet op te bouwen dan is dat vrijwel zeker voor een hele lange periode en misschien zelfs wel voorgoed.
Uw wees in uw betoog, mijnheer de commissaris, op het gevaar dat één bedrijf op een gegeven moment deze markten controleert. Dit vormt voor het Parlement en voor de Commissie een echt dilemma. Wij accepteren dat fusies en overnames bijna niet te vermijden en in veel gevallen zelfs wenselijk zijn, maar wij zijn ons ook bewust van de potentiële en reële gevaren. Het Parlement blijft vasthouden aan de opvatting dat wij geen mededinging en innovatie beperkende belemmeringen op mogen werpen. Wij zijn blij met het standpunt dat u over dit aspect heeft ingenomen.
Tot slot nog één kleine opmerking: de mededinging speelt zich grotendeels af tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten van Amerika. Ik weet dat u er zich zeer goed bewust bent dat de leidende rol van Europa op twee belangrijke terreinen van cruciaal belang is. Ik doel hiermee op de derde generatie mobiele telecommunicatie en op de digitale televisie. Ik hoop dat u zich blijft inspannen dat Europa die toonaangevende positie, die zo belangrijk is voor de werkgelegenheid en welvaart in de Europese Unie, ook in de toekomst zal behouden.

Clegg
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag even voortborduren op het onderwerp dat zojuist door de vorige spreker werd aangeroerd, namelijk de transatlantische aspecten van de liberalisering van de telecommunicatie. Ik doel daarbij met name op de punten zes en zeven van de ontwerpresolutie waarin wordt verwezen naar het ongelukkige initiatief van senator Hollings om de overdracht van vergunningen te beperken voor telecommunicatiebedrijven die voor meer dan 25% in handen zijn van de overheid.
Dit lijkt een merkwaardige ommezwaai in de richting van een protectionistische houding op een moment dat wij in Europa en in dit Parlement een discussie aangaan over het nieuwe pakket maatregelen waardoor, naar mijn mening althans, de telecommunicatiemarkt in de Europese Unie de meest geliberaliseerde en open markt ter wereld zal worden; een markt die veel verder gaat dan de meeste, zo niet alle afspraken die in de GATT en de WTO zijn gemaakt.
Dit is in politiek, misschien zelfs in technisch opzicht een onevenwichtige situatie die de aandacht van dit Parlement verdient. Hoewel ik enig begrip kan opbrengen voor de filosofie van senator Hollings en zijn collega' s, volgens welke staatsbedrijven over een aantal verborgen en soms ook expliciete voordelen beschikken in vergelijking met hun concurrenten in de particuliere sector, vind ik de manier waarop het Congres in de Verenigde Staten deze kwestie aanpakt in strijd met zowel de letter als de geest van de multilaterale verplichtingen van de VS. Ik zou mijn mede-afgevaardigden willen verzoeken tijdens de besluitvorming de komende weken over het nieuwe telecommunicatiepakket rekening te houden met die ontwikkeling in de VS en deze niet zo maar door de vingers te zien..

Ortuondo Larrea
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, medio vorig jaar werd de fusie tussen de Amerikaanse bedrijven Time Warner en America Online aangekondigd. Ik herinner mij dat sommigen deze fusie toen als een vervroegd begin van het derde millennium op cultureel en technologisch gebied bestempelden. Er werden ook bepaalde vergelijkingen getrokken. In de Verenigde Staten had 40% van de huishoudens toegang tot het netwerk van netwerken, internet, terwijl men in de Europese Unie ternauwernood de 20% haalde. Slechts enkele technologisch meer ontwikkelde lidstaten van de Unie zaten daarboven.
Ik denk dat we juist op dat punt moeten werken aan vooruitgang en verdieping: er mogen geen twee soorten samenlevingen bestaan, geen eerste- en tweederangs burgers, burgers die op technisch gebied vooroplopen en anderen die achterlopen. We moeten zien te bereiken dat alle burgers deel kunnen hebben aan deze nieuwe informatiemaatschappij. Terwijl wij bedrijven verder laten fuseren en de Europese markt ontwikkelen, moeten wij echter voor ogen houden dat de onveiligheid van telecommunicatie bepaalde risico's met zich meebrengt. Ik denk nu aan de kwestie Echelon die veel met dit soort zaken te maken heeft. Wij moeten in Europa, in de Europese Unie, zorgdragen voor veiligheid, omdat die deel uitmaakt van de mensenrechten.

Markov
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, het verheugt ons dat de Commissie en het US-Department of Justice de geplande fusie tussen MCI Worldcom en Sprint hebben verboden, en dat de Amerikaanse autoriteiten ook de deal tussen AOL en Time Warner niet willen toestaan. Internet moet een communicatiemiddel voor iedereen blijven. Daarom moet worden verhinderd dat telecommunicatie- en mediagiganten een dominante positie kunnen verwerven. Het mededingingsrecht is daartoe een doeltreffend instrument.
Fusies hebben echter ook gevolgen voor de werkgelegenheid en de sociale cohesie. De telecommunicatiesector en de media worden niet door crises geplaagd, ze expanderen juist. Dat maakt het om objectieve redenen eenvoudiger ook de sociale aspecten en werkgelegenheidsaspecten bij fusiebesluiten mee te laten wegen.
In de VS heeft de Federal Communication Commission sinds halverwege de jaren '90 in de onderhandelingen over verscheidene fusiebesluiten bereikt dat bedrijven zichzelf verplichtten meer mensen in dienst te nemen, hun service te verbeteren en het algemeen belang beter te dienen. Wij begrijpen daarom niet waarom men zich juist in Europa, dat gekenmerkt wordt door zijn sociale voorzieningen, tot het toepassen van het mededingingsrecht beperkt. Wij eisen dat de EU bindende sociale bepalingen voor de goedkeuring van fusies invoert.
Naast een toetsing aan het mededingingsrecht, moeten we bij een fusiebeslissing ook andere criteria toepassen. In de eerste plaats moeten ondernemingen zich ertoe verplichten het bestaande werkgelegenheidspeil te handhaven of te verhogen. In de tweede plaats moeten zij de kwaliteit van hun service aan grote groepen consumenten verbeteren. In de derde plaats moeten ze de mechanismen van de Europese sociale dialoog en de bepalingen uit de richtlijn inzake informatie en raadpleging van werknemers ook in de overgangsfase naar het nieuwe gefuseerde bedrijf strikt toepassen. In de vierde plaats dient de fusie een toegevoegde waarde op te leveren voor de behartiging van het algemeen belang. Het gaat dan om punten als het garanderen van een complete en moderne universele dienst en om de eisen die aan de gegevens- en consumentenbescherming moeten worden gesteld. Alleen zo kunnen wij garanderen dat het mededingingsbeleid ook in de new economy het Europese sociale model versterkt.

Gallagher
Mijnheer de Voorzitter, ik zou willen beginnen met de opmerking dat ik blij ben met de publicatie op 12 juli van de nieuwe telecommunicatierichtlijnen en verordeningen van de Commissie. Deze publicatie maakt deel uit van het lopend kaderprogramma voor de verbetering van de kwaliteit van de telecommunicatiediensten in Europa. Het Parlement en de Commissie hebben gelijk dat ze blijven vasthouden aan een verbetering van het telecommunicatienetwerk van de Unie. Mijns inziens is het reëel te zeggen dat de Verenigde Staten op internetgebied een voorsprong hebben van misschien wel drie jaar ten opzichte van de Unie. Met de invoering van de nieuwe richtlijnen voor de telecommunicatiesector zal de Europese Unie de Verenigde Staten echter eerder vroeg dan laat inhalen.
Dit is ook in overeenstemming met de conclusies van de laatste Europese Raad in Portugal. De leiders van de Europese Unie hebben toen op de noodzaak gewezen om onze telecommunicatiediensten in hun geheel te verbeteren. Ik steun de aanbeveling dat alle scholen in Europa toegang tot internet moeten hebben. Vanuit Iers perspectief ben ik met name erg blij dat het programma in een zeer snel tempo wordt uitgevoerd.
In de nationale en internationale media is veel aandacht besteed aan de veiling van vergunningen voor de derde generatie mobiele telecommunicatie in Europa. Natuurlijk heeft de veiling van deze vergunningen in Duitsland en Engeland veel geld opgeleverd voor de nationale schatkist, maar wie betaalt er nu uiteindelijk voor deze telefoons? Ik ben er vast van overtuigd dat de consumenten wederom voor de hoge kosten van deze vergunningen zullen moeten opdraaien.

Della Vedova
Mijnheer de commissaris, ik benijd u over het algemeen niet om uw taken, zeer zeker niet wanneer het gaat om een sector als telecommunicatie. Telecommunicatie is een nieuwe sector die een dynamiek vertoont met onvoorspelbare gevolgen. Daarom zijn daar de besluiten over mededinging en concentraties ook zo moeilijk. Aan traditionele criteria gemeten stroken deze besluiten niet altijd met de belangen van de ondernemingen. Dit geldt bijvoorbeeld voor de telecommunicatiesector die zich moet ontwikkelen als men de concurrentiekracht van de bedrijven wil verbeteren. Deze besluiten druisen soms zelfs in tegen de belangen van de consumenten. Ik noem hier het geval-Microsoft. Toen de overheersende positie van deze onderneming op het toppunt was, en het Amerikaans ministerie van Justitie zelfs geen vin verroerde, vond men dat een andere software zoals Linux de monopoliepositie van Microsoft ondermijnde.
Ik had willen spreken over het geval Vodaphone/Mannesmann, met al zijn problematische consequenties voor het geval France Telecom Orange. Ik was bang dat de communautaire autoriteiten, en zeer zeker het Europees Parlement, de neiging zouden hebben of een poging zouden doen om overbodige wetgeving in deze sector botweg op te leggen.
Vandaag heeft het Parlement - en ik verzoek de commissaris daar nota van te nemen - met zeer weinig stemmen tegen, waaronder ook onze stem - een document aangenomen waarin de Commissie wordt uitgenodigd een instantie in het leven te roepen voor de bestrijding van voor pluralisme gevaarlijke marktconcentraties. Dit was een resolutie over multimedia. Telecommunicatie en multimedia zijn echter een enkele markt en mijns inziens moet men heel voorzichtig zijn voordat men ingrijpt in de gang van zaken bij concentraties en herstructureringen van deze sector. In het belang van.....
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)

Paasilinna
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, mijn dank aan de Commissie voor het feit dat de fusie tussen WorldCom en Sprint resoluut is tegengegaan. Dat was juist. Dergelijke fusies zijn de laatste tijd enorm toegenomen. Het aantal fusies is in 10 jaar vervijfvoudigd en er zijn ongeveer 300 fusies per jaar. De heer Harbour bracht het telecommunicatiepakket ter sprake. Dat toont aan dat deze sector in een enorm tempo groeit en van ons veel kennis vereist.
De telecommunicatie- en informatietechnologie is een bijzondere sector. Het gaat hierbij niet om het maken van wagenwielen of iets dergelijks, maar om een zeer speciale sector. Informatie is momenteel het belangrijkste productiemiddel. Bovendien houdt dit, zoals wij goed weten van de zaak-Echelon en dergelijke, verband met de mogelijkheid van controle, met de mogelijkheid dus van controle door mensen, hetgeen een zeer belangrijke bedrijfsactiviteit is geworden. Een ander aspect hierbij is het wereldomspannend karakter dat de grenzen van staten en culturen overschrijdt. Die aspecten onttrekken zich in een bepaald opzicht aan elke mogelijkheid van beheersing en controle. Bedrijven kunnen daarentegen hierdoor afhankelijkheid creëren, want een gedeelte van de bedrijfsactiviteit vindt plaats in de hoofden van de mensen. Dat is de verovering van een belangrijke nieuwe gebied en daarom wil ik de Commissie verzoeken bij deze fusies zeer precies te werk te gaan. Terwijl wij hier streven naar deregulatie, mijnheer de commissaris, zijn bedrijven geneigd opnieuw te reguleren. Zij maken nieuwe marktafspraken zonder zich ook maar iets aan te trekken van de democratische controle- en beheerssystemen. Zoals de heer Clegg al zei, zijn er natuurlijk ook problemen tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten, zoals de beperkingen inzake de fusie waarbij Deutsche Telekom betrokken is en daarin moet natuurlijk worden ingegrepen.

Gasòliba i Böhm
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, mijn collega Clegg heeft namens de liberale fractie reeds gezegd dat wij de voorstellen van de Commissie in grote lijnen steunen, maar ook dat wij ons zorgen maken over enkele specifieke punten in verband met de Verenigde Staten, die zojuist aan de orde zijn gesteld.
Wij zijn met name bezorgd over een punt dat in de eerste paragraaf van de oorspronkelijke ontwerpresolutie van de liberale fractie wordt genoemd. Daar staat dat iedere politieke bemoeienis met het mededingingsbeleid van de Commissie moet worden afgekeurd. Als we dat principe op de telecommunicatiesector toepassen, waarover wij het nu hebben, dan blijkt die bezorgdheid gegrond te zijn. Ik verwijs naar wat er enkele maanden geleden in Spanje is gebeurd bij de fusie tussen Telefónica en een Nederlands bedrijf, en naar gevallen in Portugal en - in andere sectoren - in Frankrijk. Het baart ons zorgen dat regeringen zich nog altijd bemoeien met het doen en laten van de bedrijven, die slechts een zodanige omvang willen bereiken dat zij Europees niveau kunnen concurreren. Wij steunen daarom de voorstellen van de Commissie, onder verwijzing naar dit aspect.

Ainardi
Mijnheer de Voorzitter, de bedrijfsconcentraties in de telecommunicatiesector hebben, met de megafusies in Europa en aan gene zijde van de Atlantische Oceaan, alle records gebroken. Het gaat hierbij om transacties van miljarden dollar waar ook de consumenten profijt van hebben. De werknemers die met bedrijfssluitingen, bedrijfsverplaatsingen en banenverlies worden geconfronteerd zijn echter ook consumenten. De telecommunicatiesector is één van de symbolen van de kapitalistische mondialisering geworden en moet nu voor de kosten van deze reuzengroei opdraaien.
Op de Top van Lissabon is veelvuldig gerefereerd aan de informatiemaatschappij die inderdaad tot grote vooruitgang kan leiden. Ja, er is zeker sprake van een uitdaging! De huidige veranderingen gaan in het algemeen gepaard met de ontmanteling van de sociale rechten, de opmars van deeltijdwerk en de flexibilisering van de arbeidsmarkt. Wij kunnen evenmin onze ogen sluiten voor de gevolgen van deze veranderingen voor de vrije toegang tot informatie, voor de culturele diversiteit en de openbare diensten. De Commissie heeft de fusie tussen MC Worldcom en Sprint alleen maar verboden omdat deze een gevaar kan betekenen voor de vrije mededinging.
Nu de Europese Unie echter nogmaals heeft bevestigd dat haar prioriteit bij de werkgelegenheid ligt, zou er bij de beoordeling van fusies ook gekeken moeten worden naar de gevolgen voor de werkgelegenheid en de ruimtelijke ordening. De werknemers en de vakbonden zouden binnen de Europese ondernemingsraden bovendien over meer rechten en grotere bevoegdheden moeten beschikken. Ze zouden zelfs de beschikking moeten krijgen over een vetorecht in geval van herstructureringen en fusies. Tenslotte dienen er noodzakelijkerwijze meer gemeenschappelijke regels te worden opgesteld, zodat iedere burger kan profiteren van de informatiemaatschappij. Deze moet immers voor alle burgers in gelijke mate toegankelijk zijn en gebaseerd zijn op vrijheid van informatie en culturele diversiteit.

Villiers
Mijnheer de Voorzitter, staat u mij toe om namens ons allen de commissaris vandaag in het Parlement hartelijk welkom te heten. Mijnheer de commissaris, wij zijn ons allemaal bewust van het belang van uw taak in het directoraat-generaal mededinging van de Commissie. Het instandhouden van vrije mededinging en marktwerking in de Europese Unie is misschien wel de belangrijkste taak van de Commissie.
Wat de telecommunicatiesector betreft is het van cruciaal belang dat de consumenten kunnen profiteren van alle voordelen die de vrije markt hen te bieden heeft, met name wanneer het gaat om goedkope toegang tot internet. Goedkope toegang tot internet is van essentieel belang als men een Europese e-commerce wil creëren voor de Europese burgers. Daarvoor is liberalisering en vrije mededinging nodig. In het verleden placht men de telecommunicatiesector te reglementeren met nationale toezichthoudende instanties, maar dat zal in de toekomst steeds minder gebeuren. Wij zijn immers op weg naar één enkele, mondiale regulator: de markt.
De markt is de meest effectieve toezichthoudende instantie. Hij biedt de consumenten de beste bescherming en meer macht dan alle raadgevende comités van de Commissie bij elkaar. In de toekomst willen we het directoraat-generaal mededinging met meer werk opzadelen, omdat de markt een nog grotere rol moet gaan spelen in de telecommunicatie dan tot nu toe het geval is geweest. Wij willen dat er een einde komt aan de voordelen waarvan sommige voormalige monopolistische staatsbedrijven nog steeds profiteren.
Ik hoop dat u het mededingingrecht en de fusiewetgeving strikt zult toepassen, maar dat u er tegelijkertijd ook voor zult zorgen dat elke fusie op haar eigen waarde wordt beoordeeld. Het feit dat er door fusie een grotere marktdeelnemer of een groot bedrijf ontstaat, hoeft op zich niet tot kwalijke gevolgen voor de markt of voor de mededinging te leiden. Wij moeten wel beseffen dat Europa waarschijnlijk niet zonder een aantal grote bedrijven kan als het de vruchten van de internetrevolutie wil kunnen plukken.

Rapkay
Mijnheer de Voorzitter, ik wil op het betoog van Mary Read inhaken, en met name op hetgeen zij zei over de gevolgen voor de arbeidsplaatsen en de werkgelegenheid. De werknemers in onze regio's en kieskringen zitten immers niet altijd met smart te wachten op liberalisering van sectoren die vroeger beschermd werden. Vaak is het tegendeel waar.
Wij zullen in de komende weken en maanden een hoop vragen van werknemers moeten beantwoorden over het openbare korteafstandsvervoer. Wij als volksvertegenwoordigers moeten die vragen beantwoorden, en niet de Commissie die hooguit met de vakbondsleiders spreekt. Het is immers niet zo dat alleen grenzeloze liberalisering en het openstellen van markten zaligmakend zijn. De liberalisering van de telecommunicatiemarkt laat echter zien dat het openstellen van de markt voordelen voor consumenten met zich mee kan brengen in de vorm van dalende prijzen en toegang tot nieuwe diensten. Daardoor is een razendsnelle technologische ontwikkeling op gang gekomen die uiteindelijk ook tot een groei van het aantal arbeidsplaatsen heeft geleid. Op veel gebieden zijn dat zelfs hoogwaardige arbeidsplaatsen.
Tegelijkertijd heeft de mondialisering van onze economieën een belangrijke impuls gegeven aan de liberalisering van de telecommunicatiemarkten in Europa, die op haar beurt weer een gunstig effect op de internationale ontwikkelingen heeft. Dat een onderneming een bepaalde omvang moet hebben om als global player te kunnen optreden, ligt voor de hand, maar dat mag er natuurlijk niet toe leiden dat er op een markt of op deelmarkten nieuwe monopolies ontstaan.
Wij hebben een consequent mededingingsbeleid voor ondernemingen nodig om te voorkomen dat op het nieuwe, gecombineerde gebied van multimedia en telecommunicatie enkele partijen de markt in handen krijgen. Daarom moet de beslissing van de Commissie betreffende WorldCom en Sprint worden gesteund. Wij hopen dat de Commissie nu net zo consequent zal zijn ten aanzien van Time Warner en AOL. Het is echter vooral van belang dat dit voor de Commissie een aanleiding is om in haar streven naar modernisering van het mededingingsrecht, op met name het gebied van de verordening inzake fusiecontrole, ook consequent te zorgen voor hervormingen.. Wij hopen dat dit geen afbreuk zal doen aan het mededingingsbeleid.

Kauppi
Mijnheer de Voorzitter, commissaris Monti, waarde toehoorders, het is een normale marktactiviteit als ondernemingen in de telecommunicatiesector - waarin juist nu van de marktdeelnemers investeringen en grote projecten voor basisinfrastructuur ter waarde van miljarden worden geëist - op de vrije markt partners proberen te vinden, met eerbiediging van de spelregels daarvan. Het is in het algemeen belang van de maatschappij dat er in Europa een werkomgeving wordt gecreëerd waarin de particuliere sector, de ondernemingen in staat zijn zelf te zorgen voor de in deze informatiemaatschappij noodzakelijke infrastructuurprojecten. Als dezelfde ondernemingen ook nog meer werknemers in dienst nemen - zoals wij vandaag in het voorstel van u, mijnheer Monti, hebben gehoord - en zo de economische groei in Europa bevorderen, dan begrijp ik echt niet de angst aan overkant van de zaal dat fusies die volledig in overeenstemming zijn met het algemeen belang van de maatschappij, kwalijke gevolgen zouden hebben voor de werkgelegenheid in Europa.
Politici en trust-busters, zoals de heer Monti, mogen zich alleen bemoeien met de huidige marktontwikkelingen, in gevallen waarin de Commissie voldoende reden heeft te geloven dat juist een bepaalde fusie de concurrentie kan vervalsen en zo de belangen van de consument kan schaden. Mijnheer Rapkay, u kunt er zeker van zijn dat niemand in deze zaal monopolies op de markt en ook geen oligopolies wil. Dat moet echt worden beperkt tot bepaalde gevallen en hierbij moet men dus consequent zijn. Anderzijds moet de Commissie actief controleren of de vrije toegang tot de markt in alle sectoren wordt verwezenlijkt, zoals in paragraaf 3 van de gezamenlijke ontwerpresolutie staat. Het toezicht moet zich richten op de mondiale concurrentie. Daarbij zijn de laatste tijd problemen ontstaan, in ieder geval bij de verkoop van Voice Stream door Deutsche Telekom. Ik verwacht dan ook van u, mijnheer Monti, commentaar op het plan van het Amerikaanse congres om, volledig in strijd met de regels van de WTO, licentieverplaatsingen bij firma's die in handen van buitenlandse ondernemingen zijn, te verbieden.

Monti
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de geachte afgevaardigden bedanken voor hun opmerkingen, hun aandacht voor deze vraagstukken en hun waardering en steun voor de activiteiten van de Commissie. Neemt u mij niet kwalijk als ik in mijn antwoord heel kort en bondig moet zijn.
Mijnheer Harbour, u wees op een cruciaal punt. U zei namelijk dat een remmende werking van marktoverwegingen op innovatie voorkomen moet worden. Dat is ook een van onze belangrijkste aandachtspunten. U noemde ook de bevindingen uit het verslag van de "Peer Group" van de Commissie. Ik ben blij dat de "Peer Group" zo goed heeft begrepen waaraan het mededingingsbeleid moet voldoen. Wij zijn ook beginnen na te denken over de manier waarop we de extra middelen binnen het directoraat-generaal mededinging kunnen inzetten, maar wij moeten ons eerst verzekeren van de steun van de begrotingsautoriteit.
Mevrouw Read is een van degenen die steun heeft gegeven aan ons besluit van eind juni met betrekking tot MCI Wellcome-Sprint. Dat besluit was gebaseerd op talloze overwegingen, met inbegrip van enkele argumenten van de vakbonden, hoewel wij daardoor op geen enkel moment van de bestaande regelgeving zijn afgeweken.
Evenals andere afgevaardigden noemde mevrouw Read een aantal sectoren waarin Europa een toonaangevende rol speelt, zoals derde generatie mobiele telecommunicatie en digitale televisie. Een bijzonder doeltreffende manier om deze leidende rol te behouden, is ervoor te zorgen dat de markt goed functioneert. Gezien de marktsituatie in Europa houden wij daarom ook zo nadrukkelijk vast aan een strenge naleving van het mededingingsbeleid, ongeacht de nationaliteit van de bedrijven. Wanneer bedrijven een economische machtspositie creëren of consolideren, zonder dat zij de noodzakelijke voorstellen doen voor de wijze waarop zij de ongunstige effecten daarvan denken op te vangen, hebben wij geen andere keuze dan de fusie te blokkeren. Een dergelijk besluit hebben wij onlangs genomen met betrekking tot twee Europese bedrijven, Volvo en Scania, die beide hun hoofdvestiging in dezelfde lidstaat hebben. Wij stonden op het punt hetzelfde te doen in een ander geval, waarbij een Europees bedrijf (Pechiney) en een Noord-Amerikaans/Canadees bedrijf (Alcan) betrokken waren, toen die fusie voortijdig werd afgeblazen. Bovendien hebben wij op een soortgelijke manier gehandeld in de recente zaak van MCI Wellcome-Sprint waarbij het twee Amerikaanse bedrijven betrof. Wij hebben daarbij een uitstekende samenwerking opgebouwd met onze collega's van het Amerikaanse ministerie van Justitie en van de Federal Trade Commission.
Wat de VS betreft, heeft een aantal afgevaardigden gewezen op de risico's van het wetsontwerp van senator Hollings. Het gaat nu slechts nog om een voorstel en ik hoop zelf ook dat het niet tot wet verheven zal worden, maar dat is afhankelijk van uw Amerikaanse collega's. Mocht het voorstel toch aangenomen worden, zou ik dat als een verontrustend protectionistisch signaal beschouwen. De liberalisering in de VS, in Europa en ook elders is in de afgelopen jaren met grote stappen vooruitgegaan. Het zou jammer zijn als men in de VS nu deze ontwikkeling zou beginnen terug te draaien. Naar ons idee is het wetsontwerp bovendien in strijd met de WTO-verplichtingen van de VS en met andere fundamentele telecommunicatieverdragen. Mijn collega Pascal Lamy heeft dat de Amerikaanse gesprekspartners ook onomwonden duidelijk gemaakt. De Commissie is ook een resoluut tegenstander van soortgelijke wetgeving in onze lidstaten. Ik kan de bezorgdheid van de heer Gasòliba i Böhm overigens wegnemen omdat de Commissie als enige bevoegd is om te beslissen over fusies op communautair niveau. Indien een lidstaat desondanks ten onterechte intervenieert, zal de Commissie dat aanvechten, zoals zij dat ook vorig jaar een keer heeft gedaan met een besluit aan het adres van de Portugese regering.
De heren Ortuondo Larrea, Markov en Rapkay refereerden aan de erg belangrijke kwestie van AOL-Time Warner. U zult begrijpen dat ik daarover op dit moment niet veel kan zeggen. 24 Oktober is de uiterlijke termijn voor de Commissie. De hoorzitting over deze fusie vindt vandaag en morgen in Brussel plaats. Wij hebben op 22 augustus onze bezorgdheid over deze kwestie laten blijken in ons bezwarengeschrift dat beide partijen hebben ontvangen. In dit stadium kan ik hier verder niets aan toevoegen.
De heer Gallagher en een andere afgevaardigde verwezen naar het systeem voor toekenning van vergunningen voor derde generatie mobiele telecommunicatie. Door de veilingen zal het aantal exploitanten van mobiele telecommunicatie in de Unie toenemen. Meer marktdeelnemers betekent meer concurrentie, dus vanuit een mededingingsstandpunt kunnen we het resultaat van de veilingen alleen maar toejuichen.
Wij zullen er uiteraard voor zorgen dat de tot stand gekomen consortia niet tot onderling op elkaar afgestemde, feitelijke gedragingen van de betrokken parijen zullen leiden omdat de deelnemers aan zo'n consortium per land verschillen. Er is opgemerkt dat de bedragen die aan de regeringen van de EU zijn betaald om in het bezit te komen van die vergunningen, te hoog zijn, zodat exploitanten hogere prijzen aan consumenten in rekening gaan brengen om hun oorspronkelijke investering terug te verdienen. Dit zou een beperkende invloed kunnen hebben op de ontwikkeling van nieuwe geavanceerde mobiele telecommunicatiediensten. Op zich is dit geen zaak voor het Europese mededingingsrecht. Indien er echter concurrentiebeperkende afspraken worden gemaakt om die kosten gemakkelijker terug te verdienen, zal dat wel leiden tot mededingingsrechtelijke sanctiemaatregelen.
Ongeacht het gehanteerde systeem - veilingen, "schoonheidswedstrijden" en dergelijke - kan het noodzakelijk zijn de regels voor zo'n "schoonheidswedstrijd" of veiling aan een grondige evaluatie te onderwerpen, om te voorkomen dat bijvoorbeeld reeds gevestigde bedrijven worden bevoordeeld worden en om eerlijkheid, transparantie en proportionaliteit te garanderen. Hoewel lidstaten dus de vrijheid hebben om zelf te kiezen voor een "schoonheidswedstrijd", een veiling of een combinatie van beide, zijn ze niet alleen gedwongen altijd het mededingingsrecht en de sectorspecifieke telecommunicatiewetgeving in acht te nemen, maar moeten zij ook de regelgeving op het gebied van overheidssteun te respecteren.
In dit verband kan ik nog opmerken dat het directoraat-generaal mededinging samen met het directoraat-generaal informatiemaatschappij op dit moment een klacht tegen Nederland onderzoekt. Beide DG's onderzoeken ook een klacht tegen Frankrijk, België, Nederland en Duitsland, en tot slot zijn we bezig met het toetsen van een UMTS-veiling aan de hand van de regelgeving op het gebied van overheidssteun. Wij doen dus ons best om de waakzaamheid waar u allen op aandringt ook in de praktijk te realiseren.
De heer Della Vedova vreest dat men de neiging zal hebben de ontwikkeling van deze zo veelbelovende sector voor de Europese economie teveel met wetgeving te belasten. Ik kan hem verzekeren dat de Commissie probeert de wetgeving tot een minimum te beperken en juist daarom is het voor haar belangrijk dat het mededingingsbeleid hier volledig tot zijn recht kan komen.
De heer Della Vedova verwees naar pluralisme. Ik wil hem in herinnering brengen dat overeenkomstig het huidig bestel in Europa de lidstaten maatregelen kunnen nemen ter bescherming van het pluralisme. Dit wordt in de verordening inzake concentraties ook erkend als één van de legitieme redenen voor optreden van de lidstaten, mits dit optreden natuurlijk de bescherming van het pluralisme beoogt.
(EN) Mevrouw Villiers dringt bij ons op een strenge toepassing van het mededingingsrecht. Ik hoop dat wij in de toekomst aan uw verwachtingen kunnen voldoen zonder daarbij vooroordelen te hanteren die enkel en alleen gebaseerd zijn op de bedrijfsomvang. Wij moeten elke situatie apart onderzoeken. De omvang van een bedrijf kan soms voor problemen zorgen, maar ook kleinere exploitanten kunnen mededingingsproblemen veroorzaken, en dan zullen we eveneens in moeten grijpen.
Tot slot heeft een aantal afgevaardigden - mevrouw Read, de heer Markov, mevrouw Ainardi en de heer Rapkay - nadrukkelijk gewezen op de positieve invloed die de ontwikkeling in deze sector heeft op de werkgelegenheid. Zij hebben echter ook enige bezorgdheid uitgesproken over de sociale gevolgen van fusies. Ik moet in dit stadium erg kort zijn, maar twee kwesties zijn in dit verband belangrijk. Wat het algemene gevolg voor de werkgelegenheid betreft, ben ik er vast van overtuigd dat de werkgelegenheid zal profiteren van de instandhouding van de mededinging. Dit is duidelijk het geval geweest in de telecommunicatiesector. Hoewel er wellicht sprake is van enig verlies aan werkgelegenheid in de gevestigde bedrijven heeft de liberalisering voor een groot aantal nieuwkomers op de markt gezorgd die veel nieuwe werkgelegenheid scheppen.
De Commissie besteedt veel aandacht aan de bescherming van de rechten van de werknemers. Het algemene gebruik van beleidsinstrumenten door de Commissie en het oordeel over bedrijfsconcentraties zijn echter beperkt tot de mogelijkheden van het mededingingsrecht. De Commissie is daarom erg blij met het feit dat de vertegenwoordigers van de werknemers bij het fusieproces betrokken worden. Die vertegenwoordigers hebben er recht op om tijdens alle fases van de procedure hun mening te laten horen. Ik weet uit ervaring dat hun bijdragen voor mijn diensten erg waardevol zijn geweest.
Ik raak er steeds meer van overtuigd dat keiharde mededinging een sleutelelement vormt van de sociale markteconomie. Dat geldt niet alleen voor de traditionele en nieuwe sectoren, maar ook voor - en ik leg de nadruk op beide adjectieven - sociale en markteconomieën.

De Voorzitter
Ik dank u voor uw gedetailleerde antwoord, mijnheer Monti.
Ik heb overeenkomstig artikel 37, lid 2, van het Reglement vier ontwerpresoluties ontvangen ter afsluiting van het debat over deze verklaring.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen plaats.

Klonen van mensen
De Voorzitter
Aan de orde is de verklaring van de Commissie over het klonen van mensen.

Busquin
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, de recente wetenschappelijke ontwikkelingen op het gebied van de biowetenschappen bieden mooie toepassingsperspectieven, maar brengen ook ethische vraagstukken met zich mee die op het merendeel van onze medeburgers betrekking hebben. Het wordt steeds belangrijker om op deze ethische vraagstukken te anticiperen en ze te bespreken in een brede dialoog tussen de wereld van de wetenschap enerzijds en de samenleving anderzijds.
In haar mededeling van januari 2000 benadrukt de Commissie het feit dat een daadwerkelijke Europese onderzoeksruimte alleen kan worden gerealiseerd als we ook werken aan de verwezenlijking van een Europese ruimte van gedeelde Europese ethische waarden. De Commissie is voornemens hiertoe initiatieven te ontwikkelen. Zo wil zij de banden versterken tussen de Europese comité' s voor ethiek en de uitwisseling van goede praktijken in verband met de evaluatie van de ethische aspecten van onderzoeksprojecten.
Het klonen voor therapeutische doeleinden, of beter gezegd het gebruik van via kloontechnieken verkregen embryonale stamcellen voor therapeutische doeleinden, is één van de ethische vraagstukken die zich aandienen als gevolg van de snelle wetenschappelijke vorderingen die op het gebied van de biowetenschappen worden geboekt. Deze kloontechniek ligt om evidente culturele, religieuze en ethische redenen bijzonder gevoelig.
In haar op 16 augustus gepubliceerd verslag verklaart de Britse groep van deskundigen dat het onderzoek naar menselijke embryonale stamcellen en hun therapeutische toepassing van bijzonder groot belang is. In het verslag wordt dan ook aanbevolen om dit onderzoek toe te staan, met name wat betreft het gebruik van embryo's die gekloond worden volgens de alternatieve kernvermeerderingstechniek. Voorts beveelt ze aan een duidelijk juridisch en ethisch kader te ontwikkelen. Na de publicatie van dit verslag werden overal in Europa standpunten ingenomen, waardoor op communautair niveau een debat kon worden aangezwengeld dat zich niet alleen beperkte tot de wetenschappelijke kringen die zich met dit vraagstuk bezighielden. De heer Prodi heeft onlangs in een persbericht laten weten dat de Commissie dit vraagstuk geenszins onbesproken wil laten, maar juist in nauwe samenwerking met het Europees Parlement een verhelderend debat wil voeren.
Uit eerbied voor de nationale identiteit van de lidstaten heeft men in het Verdrag van de Europese Unie laten opnemen dat de lidstaten op ethisch gebied het recht behouden om hun eigen wetten op te stellen. Daarom bestaat er een zeer grote diversiteit aan wetgeving, terwijl er tegelijkertijd sprake is van wettelijke lacunes op dit gebied. Dit alles toont aan hoezeer de gevoeligheden over dit vraagstuk van lidstaat tot lidstaat verschillen. De communautaire maatregelen die op biotechnologisch gebied genomen worden zijn echter gebaseerd op de meest stringente ethische basisbeginselen, waarbij rekening wordt gehouden met die nationale gevoeligheden. Dit geldt bijvoorbeeld voor de communautaire regelgeving inzake het octrooirecht op biotechnologische uitvindingen. Deze regelgeving is zeer bewust gebaseerd op de naleving van de basisbeginselen inzake het waarborgen van de waardigheid en integriteit van de mens. Ook wordt in deze regelgeving nogmaals bevestigd dat het menselijk lichaam in geen enkele fase van zijn vorming of ontwikkeling octrooieerbaar is. Dit geldt voor de kiemcellen, maar ook voor ontdekkingen van elementen of producten hiervan. Denkt u hierbij bijvoorbeeld aan de partiële sequentie van een menselijk gen.
Voorts staat in deze wetgeving dat ook op het klonen van mensen voor reproductieve doeleinden geen patent kan worden aangevraagd. Hetzelfde geldt voor het in de handel brengen van embryo's of elementen van het menselijk lichaam. In de in de richtlijn opgenomen regels staat onder welke omstandigheden een op biologisch materiaal gebaseerde uitvinding kan worden geoctrooieerd, maar die regels zeggen niets over de omstandigheden waarin het onderzoek zelf mag worden uitgevoerd.
Wat het onderzoek betreft steunt de Europese Commissie al jarenlang de biomedische branche. In het vijfde kaderprogramma, dat volgens de medebeslissingprocedure is aangenomen, worden de ethische basisbeginselen gerespecteerd. Het kaderprogramma is gebaseerd op het advies dat de Europese groep voor de ethiek al voor de aanneming van dit programma had uitgebracht. Het onderzoek naar kloontechnieken voor reproductieve of therapeutische doeleinden wordt zeer expliciet uitgesloten. Voorts staat beschreven dat het klonen van dieren alleen is toegestaan als het ethisch kan worden verantwoord en de handelingen geen onnodig lijden van deze dieren veroorzaken.
Het kaderprogramma, dat tevens een anticiperende functie heeft, biedt momenteel ook steun aan bio-ethisch onderzoek naar de mogelijke voor- en nadelen van de kloontechnologieën. Bovendien wordt er gewerkt aan het ontwikkelen van aanvullende benaderingen op het therapeutisch klonen. Het gaat hierbij om het ontwikkelen van nieuwe technologieën op het gebied van de celtherapie, met name via het zeer belangrijke onderzoek naar volwassen stamcellen. De ethische basiswaarden en de toepasselijke nationale regelgeving worden bij dit onderzoek nageleefd.
Ik wil hier benadrukken dat de ethische aspecten stelselmatig in overweging worden genomen tijdens de evaluatie van de voorstellen, en dat voorstellen die betrekking hebben op de meer gevoelige ethische vraagstukken zorgvuldig worden bestudeerd. De Commissie wacht met veel belangstelling het advies af over het gebruik van menselijke stamcellen dat de Europese groep voor ethiek in november dit jaar zal uitbrengen. Deze groep heeft niet alleen aangetoond onafhankelijk te zijn, maar is ook buitengewoon competent als het gaat om zeer gevoelige en zeer technische vraagstukken. Dit advies zal net als de andere adviezen uiteraard van zeer groot belang zijn voor het vaststellen van de contouren van het communautaire onderzoeksbeleid.
Meer algemeen zal de groep van deskundigen op hoog niveau voor de biowetenschappen, die onlangs op mijn initiatief geïnstalleerd is, ons moeten helpen met het op gang brengen van een daadwerkelijke dialoog over de biowetenschappen tussen enerzijds de onderzoekswereld en anderzijds de samenleving. Deze groep zal op 6 en 7 november aanstaande in Brussel een symposium organiseren. Uiteraard wil ik alle geïnteresseerde leden van uw Parlement uitnodigen daaraan deel te nemen. Het is immers van groot belang dat aan deze dialoog gestalte kan worden gegeven. Hoewel de Commissie op ethisch gebied geen regels wil opstellen of harmonisatie wil bewerkstelligen, wil ze graag een bijdrage leveren aan het debat, tijdens welke de diversiteit van de bestaande culturen en gevoeligheden in Europa moet worden gerespecteerd. Dat is ook één van de doelstellingen van de Europese ruimte van onderzoek; een ruimte die langzaam maar zeker gestalte begint te krijgen.

Lannoye
Mevrouw de Voorzitter, ik heb een vraag over de organisatie van de werkzaamheden.
De heer Busquin heeft zojuist een verklaring over het klonen afgelegd. Wanneer vindt het debat plaats?

De Voorzitter
Om 17.00 uur, dat wil zeggen onmiddellijk na het debat over de uitbreiding.

Voorstellen van de heer Verheugen met betrekking tot de uitbreiding
De Voorzitter
Aan de orde is de mededeling over de verklaring van de heer Verheugen over de uitbreiding.
Het doet mij genoegen dat voorzitter Romano Prodi gearriveerd is en ik bedank hem voor zijn aanwezigheid.
Ik wil u erop attent maken dat voorzitter Prodi ons om 16.35 uur zal moeten verlaten. Hij zal dan naar New York afreizen om de Millenniumbijeenkomst bij te wonen. Hij stond er evenwel op dit debat bij te wonen, waarvoor onze dank. Ik geef hem nu onmiddellijk het woord.

Prodi
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, ik heb besloten een persoonlijke verklaring af te komen leggen in dit Parlement om samen met commissaris Verheugen een toelichting te kunnen geven op de politieke betekenis van zijn interview aan de Süddeutsche Zeitung van 2 september jongstleden, en op de politieke betekenis van een aantal daarop volgende persverklaringen. Zo meteen zal commissaris Verheugen u precies uitleggen wat de letter en de geest was van hetgeen hij heeft gezegd.
Van mijn kant wil ik ten overstaan van u, leden van het Parlement, nogmaals op plechtige wijze bevestigen dat mijn Commissie zich onvoorwaardelijk inzet voor de enorme taak die uitbreiding heet. Ik heb herhaaldelijk tot uiting gebracht dat de uitbreiding de voornaamste opgave is van deze Commissie en wij van plan zijn deze op het juiste spoor te zetten.
Wij moeten deze nieuwe bladzijde in de geschiedenis van de Unie zo spoedig mogelijk schrijven, overeenkomstig de doelstellingen die door de Europese Raad en de Commissie zelf zijn vastgesteld en die herhaaldelijk in dit Parlement uit de doeken zijn gedaan. U weet dat het hierbij om een politiek zeer ingewikkelde onderneming gaat. Gesterkt door uw krachtige en niet nalatende steun zet de Commissie zich in voor transparante en objectieve onderhandelingen, waarbij zij zich strikt houdt aan de regels van haar mandaat.
In de landen die tot de Unie zullen toetreden, worden momenteel enorme pogingen ondernomen voor de democratie, pogingen die wij voortdurend neigen te onderschatten. Wij van onze kant moeten op deze pogingen antwoorden met grote politieke generositeit en deze generositeit moet op velerlei manieren tot uitdrukking komen. De eerste blijk van generositeit - en ik moet dit hier absoluut nog eens herhalen - moet zijn dat de Unie ervoor zorgt vanaf 1 januari 2003 klaar te zijn om haar deuren te openen voor nieuwe leden. Omdat de Unie orde op zaken in eigen huis moet stellen, moet zij eerst en vooral aan het eind van dit jaar te Nice overeenstemming bereiken over een kwalitatief hoogstaande institutionele hervorming. Deze hervorming is noodzakelijk om te vermijden dat ons systeem verwatert.
Politieke generositeit betekent echter nog iets anders en ook daar moeten wij ons voor inzetten: wij moeten allen ons best doen om een zo groot mogelijke consensus over de uitbreiding teweeg te brengen onder de burgers. Ik vrees namelijk dat de publieke opinie nog niet in voldoende mate hiervan overtuigd is.
Wij proberen politieke steun te krijgen voor deze onderneming van historische draagwijdte. Onze pogingen mogen echter absoluut niet geïnterpreteerd worden als een wil om het uitbreidingsproces te vertragen. Integendeel, zij tonen aan dat wij dit proces juist willen versterken. Over de manier en de instrumenten waarmee deze steun in de lidstaten of in de kandidaat-landen kan worden bewerkstelligd moeten de landen natuurlijk zelf beslissen. Zo zijn de nationale ratificatieprocedures voor de uitbreiding vraagstukken van zuiver nationale aard. Noch de Commissie, noch commissaris Verheugen is van plan in te grijpen in een dergelijk debat.
Toch moet een ieder - en dit is natuurlijk heel wat anders - bijdragen aan de voorlichting van onze medeburgers over hetgeen hier op het spel staat. Ik heb altijd kunnen vaststellen dat men dit in het Parlement juist ook wil: men wil uitleggen, uitleggen en nogmaals uitleggen. Wij moeten onze burgers duidelijk maken dat de uitbreiding geen bedreiging voor hen is, maar een in elk opzicht historische kans, met name voor de vrede op ons continent.
Alle commissarissen doen hun uiterste best om het beleid van het college ten uitvoer te leggen. Dit is juist kenmerkend voor mijn voorzitterschap, en dit Parlement weet dat de geijkte instrumenten mij niet ontbreken om indien nodig het respect van dit beleid te garanderen.
Ik ben wat dit specifieke geval betreft er volledig van overtuigd dat Günther Verheugen volledig achter het beleid van de Commissie staat. Dit beleid heeft het Parlement ook herhaaldelijk goedgekeurd. Ik heb dus volledig vertrouwen in zijn bekwaamheid om de onderhandelingen over de uitbreiding snel tot een goed einde te brengen.

Verheugen
Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik ben bijzonder blij met dit debat, omdat het mij in de gelegenheid stelt een toelichting te geven op het interview dat deze storm heeft ontketend, en daarmee - wat mij betreft - een einde aan deze zaak te maken.
Ik heb in dit interview, op persoonlijke titel en in een zuiver Duitse context, erop gewezen dat referenda nuttig kunnen zijn om de burgers meer te betrekken bij grote Europese projecten die het constitutionele karakter van hun land veranderen. Als voorbeeld heb ik het Verdrag van Maastricht genoemd, en niet de uitbreiding. Tenslotte heb ik ook gezegd dat deze mogelijkheid niet in de Duitse grondwet is voorzien. Niemand betreurt meer dan ik dat deze uitspraak zo is geïnterpreteerd als zou ik voor een referendum over de uitbreiding hebben gepleit. Ik verklaar hierbij dat ik een dergelijke eis niet heb gesteld; noch voor Duitsland, noch voor enig ander land.

Als je de tekst onbevooroordeeld leest en niet op berichten uit de tweede hand afgaat, kun je ook niet tot een andere slotsom komen.
Maar wat was de boodschap dan wel? De boodschap was: wij willen dat de uitbreiding er komt, en dat die zo snel mogelijk en met de nodige gedegenheid plaatsvindt. Talrijke leden van dit Parlement weten dat ik mij sinds een jaar met hart en ziel inspan om, in direct contact met de burgers in de kandidaat-landen en in de lidstaten, duidelijk te maken dat wij deze nieuwe lidstaten werkelijk willen.
Wat ik probeer te doen, is een proces dat gemakkelijk naar een puur technisch niveau kan afglijden een ziel te geven. Wij willen vrede en stabiliteit in heel Europa garanderen. Wij willen jonge democratieën de kans geven met gelijke rechten aan de politieke en economische ontwikkeling van Europa deel te nemen. Wij willen de rol van Europa in de internationale concurrentiestrijd verder versterken. Daarvoor bestaan geen alternatieven. De balans van de uitbreidingsonderhandelingen na het aantreden van de Commissie-Prodi is positief. Uit het voortgangsrapport dat de Commissie in het najaar zal presenteren, blijkt dat de kandidaten aanzienlijke vooruitgang hebben geboekt en vrijwel klaar zijn voor toetreding.
De Commissie heeft de bedoeling in de herfst nieuwe elementen voor de onderhandelingsstrategie voor te stellen, die het mogelijk moeten maken de onderhandelingen nog vlotter te doen verlopen en de substantiële kernthema's van het onderhandelingsgebeuren aan te pakken.
Ik wil vaststellen dat deze vooruitgang slechts in nauwe samenwerking met de lidstaten en het Europees Parlement kan worden verwezenlijkt. Ik bedank het Europees Parlement nadrukkelijk voor de uitstekende samenwerking en voor de volledig steun die het mij tot dusverre altijd heeft verleend. Ik erken ook uitdrukkelijk de opbouwende rol die het Europees Parlement en zijn leden spelen bij het streven de mensen in Europa over dit historische project te informeren. Ik heb altijd mijn best gedaan om een zo breed mogelijke steun van de bevolking te winnen en in een brede maatschappelijke discussie de grote voordelen van de toetreding van nieuwe lidstaten uit te leggen.
Want daarvan moeten wij de mensen overtuigen: dat de uitbreiding van meet af aan voor beide zijden politieke en economische voordelen met zich mee zal brengen. Wij hebben een breed democratisch debat nodig over dit historisch project. Dat was de grondgedachte waar het mij in het interview om ging.
(Applaus)
De Commissie heeft absoluut niet de bedoeling - en ik zou beslist de allerlaatste zijn om dat te willen - enigerlei nieuwe politieke voorwaarden in het onderhandelingsproces of het besluitvormingsproces te stellen. De strategie is door de Europese Raad bepaald, en wordt door de Commissie nauwgezet gevolgd.
Zoals voorzitter Prodi al heeft gezegd, is het geheel vanzelfsprekend dat de toetredingsverdragen in de verschillende lidstaten overeenkomstig hun eigen rechtsorde worden geratificeerd. Ik trek hier drie conclusies uit. In de eerste plaats moeten wij in de lidstaten en in de kandidaat-landen een breed opgezette publiciteitscampagne voeren. De Commissie heeft daarvoor al de nodige voorbereidingen getroffen. In de tweede plaats moeten wij eventuele zorgen en bevreesdheid niet wegwuiven, maar open met de burgers bespreken; wij moeten ze helpen ...
(Applaus)
... de nieuwe kansen te grijpen en de nieuwe uitdagingen het hoofd te bieden. Ik denk hierbij in het bijzonder aan de grensregio's. Ook dienaangaande werkt de Commissie aan een concept.
In de derde plaats moeten wij bij onderwerpen die met angst en emoties zijn beladen - en die zijn er in het uitbreidingsproces, immigratie bijvoorbeeld - met de grootst mogelijke zorgvuldigheid en tact te werk gaan. Er bestaan echter wegen en mogelijkheden om deze problemen op te lossen. Daarover moet en zal telkens als zich een probleem voordoet een concrete beslissing worden genomen.
(Applaus)

Poettering
Mevrouw de Voorzitter, waarde collega's, ik zou willen dat wij dit debat vandaag niet hoefden te voeren. Aan dit debat ligt echter een ernstig voorval ten grondslag, een ernstige politieke fout. Na hetgeen wij zojuist van commissievoorzitter Prodi en commissaris Verheugen hebben gehoord, hoop ik dat de situatie na dit debat weer duidelijk zal zijn.
Wij hadden niet om een verklaring van de voorzitter, maar om een verklaring van de Commissie gevraagd. Desondanks ben ik er de heer Prodi uiterst erkentelijk voor dat hij dit voorval belangrijk genoeg vond om vandaag zelf stelling te nemen. Commissaris Verheugen, ik heb uw interview verscheidene keren doorgelezen. Voordat ik tot de kern van de zaak kom, wil ik op de volgende zin wijzen waardoor ik werkelijk sprakeloos en geschokt was. Ik kan dit rustig en zakelijk zeggen omdat ik volledig achter ieder woord sta dat ik hier uitspreek, en omdat dit mijn overtuiging weerspiegelt.
De heer Verheugen zegt in het interview: "Het behoort tot de bijna tragische ontwikkelingen van de laatste jaren dat het Parlement eigenlijk maar op een punt eensgezind is, namelijk in zijn oppositie tegen de Commissie." Mijnheer Verheugen, hoeveel begrijpt u van dit Europees Parlement? U zou uw huidige positie niet bekleden als u onze toestemming niet had gekregen.
Ik verzeker u dat wij ons binnen onze fractie - en commissievoorzitter Prodi weet dat - in principe als bondgenoten van de Europese Commissie beschouwen wanneer het om de handhaving van de Verdragen gaat, wanneer het erom gaat dat de heer Patten bij het buitenlands beleid wordt betrokken, of dat we geen secretariaten krijgen. Wij staan aan de kant van de Commissie en verzoeken u daarom dit van ons aan te nemen en niet te veronderstellen dat wij principieel oppositie voeren tegen de Commissie en het in dit Parlement alleen daarover eens zijn. Ik wijs dat eenvoudigweg van de hand.
(Applaus)
Ik wijs dat van de hand omdat ik graag wil dat ons werk ook als ondersteuning van de Commissie wordt gezien. Wij hebben een gemeenschappelijke taak te vervullen, voor Europa!
Nu wat de feitelijke toedracht betreft. U heeft gezegd dat onbevooroordeelde lezing van uw tekst maar één conclusie toelaat. Ik geloof - en dat is tenslotte de discussie die in heel Europa gevoerd wordt - dat je ook wanneer je deze tekst op een faire manier leest, wel de conclusies moet trekken die wij in de het openbare debat hebben geponeerd. Mijnheer Verheugen, ik waardeer het bijzonder dat u heeft willen zeggen dat er geen nieuwe voorwaarden moeten worden gesteld, en ik dank u daarvoor. Daarmee is voor eens en altijd duidelijk wat de voorzitter van de Commissie ook heeft gezegd, namelijk dat u er niet langer voor pleit dat een referendum in het land waar u vandaan komt de basis voor een uitbreiding van de Europese Unie zou moeten zijn. Velen vragen zich namelijk af of achter deze opmerkingen van commissaris Verheugen een strategie zit. Er zijn immers nog andere vooraanstaande personen - ik wil dat niet partijpolitiek benaderen in dit debat - bijvoorbeeld een belangrijke persoon uit de Duitse Bondsrepubliek die politiek nauw met u verwant is, die juist nu een referendum eisen. Maar ik ben blij dat dit vandaag is rechtgezet.
(Rumoer)
Windt u zich niet op! Ik ben blij dat wij eensgezind van mening waren dat wij over deze kwestie moesten praten, want deze uitbreiding van de Europese Unie is een kwestie die de toekomst van het Europese continent in de 21ste eeuw bepaalt. Het is van belang voor die toekomst dat de Commissie en het Parlement dezelfde kant op gaan.
(Applaus)
Wij moeten er nu gezamenlijk bij onze regeringen op aandringen dat Nice een succes wordt. Dat moeten we samen doen, en we moeten daarbij wederzijds van onze goede wil uitgaan. Het belangrijkste is - en in zoverre heb ik begrip voor een deel van uw uitlatingen, waarmee wij het volledig eens zijn - dat wij de mensen in onze landen voor de uitbreiding van de Europese Unie winnen, zodat zij daarin meegaan. Als leden van het Europees Parlement zijn wij voortdurend bij deze kwestie betrokken. Het waren immers de mensen in Midden-Europa die de verandering en de neergang van het communisme mogelijk hebben gemaakt. De Duitse eenheid was zonder Solidarnosc in Polen niet mogelijk geweest.
(Applaus)
Laten we nu - en daartoe roep ik de Commissie en ons allemaal op - gezamenlijk de weg naar dat Europa volgen! Dit Parlement is het erover eens dat wij deze weg samen moeten afleggen. Mijnheer Verheugen, ik wil u verzoeken dat ook te erkennen. Wij staan in principe aan de kant van de Commissie wanneer het om de toekomstige ontwikkeling van Europa, de eenheid van ons continent en de uitbreiding gaat, want de volkeren van Midden-Europa willen deel uitmaken van de waardengemeenschap die wij als Europese Unie vormen. Wij zijn politiek en moreel verplicht alles in het werk te stellen om deze uitbreiding zo snel mogelijk te verwezenlijken. Dat is in het belang van de veiligheid, de vrede en de vrijheid van ons continent, Europa.
(Levendig applaus)

Hänsch
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Commissie; mijnheer Verheugen, u heeft zo-even gezegd dat uw interview alleen voor Duitsland bedoeld was: maar het betreft nu juist geen binnenlands probleem van Duitsland. Ook al heeft de heer Poettering zojuist het woord gevoerd en doe ik dat nu, mag u daar niet uit concluderen dat dit een Duits-Duits debat is.
Uw uitspraken, mijnheer Verheugen, hebben in de socialistische fractie verbazing, irritatie en ook ergernis gewekt.

Het gaat hier niet om de waarde of de waardeloosheid van het referendum voor de democratie en de deelname van burgers aan de beslissingen van de Europese Unie. Als woordvoerder van mijn fractie zeg ik ook niets over het binnenlandse debat in Duitsland aangaande zulke referenda of iets dergelijks. Uiteraard beslist elke lidstaat over de toetreding van nieuwe landen aan de hand van zijn eigen grondwet, dus ook Duitsland. Maar juist omdat de Duitse grondwet niet in een dergelijk referendum voorziet, zijn uw uitlatingen opgevat als een roep om de invoering van een referendum, en daarmee als een poging de uitbreiding van de Europese Unie naar het Oosten uit te stellen. Ik weet dat dit heus niet uw bedoeling was, mijnheer de commissaris. Maar die indruk is wel ontstaan, en dient te worden weggenomen.
(Applaus) De socialistische fractie wil dat het Europees Parlement de verplichting nakomt die het jegens Oost-Europa is aangegaan. Wij willen dat de onderhandelingen vlot en zorgvuldig worden afgerond. Wij wijzen het opwerpen van nieuwe obstakels voor toetreding af. Dat geldt echter ook voor bepaalde uitspraken uit uw fractie, mijnheer Poettering, bijvoorbeeld wat de houding van de EVP ten aanzien van de toetreding tot de Economische en Monetaire Unie aangaat.
(Applaus)
Mijn fractie, de socialistische fractie, verwelkomt het dat commissievoorzitter Prodi en commissaris Verheugen hier het nodige hebben verduidelijkt. Wij zijn u daarvoor erkentelijk, en deze uitleg is voor ons voldoende.
Nu zouden we natuurlijk kunnen zeggen "Romano" locuto, causa finita.
(Gelach)
Maar zo eenvoudig liggen de zaken natuurlijk niet. Het fundamentele probleem dat u aan de orde heeft gesteld, commissaris Verheugen, is voor ons allemaal een fundamenteel probleem: voor de Commissie, de leden van het Europees Parlement, de regeringen en de partijen in onze lidstaten. Dat fundamentele probleem is hoe wij de mensen in de lidstaten informeren over de toetreding van Oost-Europese landen, hoe wij ze kunnen overtuigen en ze voor deze toetreding kunnen winnen. Wat dat betreft moeten wij een beslissende prestatie leveren, maar schieten wij daarin nog allemaal tekort. Dat kan alleen worden goedgemaakt door mensen telkens weer duidelijk te maken dat de grootte van de taak samenhangt met de grootte van de kans die ons allen wordt geboden in Europa. Dat moeten we duidelijk maken! Om dat te bereiken, moet u, heren van de Commissie, en moeten wij allemaal onze bureaucratische details en bezwaren opzijzetten. Laten wij de taak waar wij mee bezig zijn werkelijk naar het historische niveau tillen waarop het thuishoort!
De generatie politici van de vijftiger jaren - Adenauer, Monnet, Schuman en anderen - had de moed en het inzicht om de eeuwenoude tegenstelling tussen Duitsland en Frankrijk in een Europese Gemeenschap op te heffen en vanuit het Westen een begin te maken met de vereniging van de volkeren van Europa.
Onze generatie politici, dames en heren, uw generatie en de mijne, heeft voor het eerst in duizend jaar de kans alle volken van Europa op basis van vrijwilligheid, vrede en democratie tot een gemeenschap samen te brengen. Wij mogen niet toestaan dat die kans wordt verbruid, en wij mogen die kans niet missen.
(Applaus)

Cox
Mevrouw de Voorzitter, wij krijgen vandaag een grote kans om een aantal dingen recht te zetten en daardoor wezenlijke vooruitgang te boeken in deze discussie. Ik ben erg blij dat de voorzitter van de Commissie hier aanwezig is en ik hoop dat de heer Prodi, in zijn hoedanigheid als Commissievoorzitter, zijn leidende rol op die manier vaker zal onderstrepen bij zulke belangrijke strategische kwesties als de uitbreiding. Ik ben dan ook bijzonder ingenomen met zijn verklaring van vandaag.
Ik accepteer de uitleg van commissaris Verheugen dat het interview plaatsvond in een Duitse context en op persoonlijke titel. Als voor de uitbreiding verantwoordelijke commissaris kan hij zich echter niet de luxe permitteren om op persoonlijke titel te spreken. Het fundamentele probleem bij het overbrengen van onduidelijke boodschappen of het gebrekkig of ondoordacht formuleren ervan is dat we het risico lopen daardoor de verkeerde boodschap over te brengen. Gezien de manier waarop dit interview is ontvangen en de reacties die het heeft uitgelokt, is dit precies wat er in dit geval is gebeurd.
Met betrekking tot het referendum accepteer ik zijn uitleg. De onderliggende stelling is echter juist. Wij hebben voor de uitbreiding de steun van de burgers nodig en als hij dat bedoelde, heeft hij gelijk.
Met betrekking tot de opmerking dat de lidstaten de Commissie het vuile werk laten opknappen, hoop ik dat daarmee niet de werkzaamheden in het kader van de uitbreiding bedoeld zijn. Ik ben er zeker van dat dat niet de strekking van zijn opmerking was.

Als u echter bedoelde te zeggen, mijnheer de commissaris, dat sommige regeringsvertegenwoordigers graag een rondreis maken door Midden-Europa om daar te verkondigen dat de uitbreiding eraan komt en dat zij dan vervolgens de concrete invulling aan de Commissie overlaten, dient u dat ook ronduit te zeggen. U kunt dan op onze steun rekenen als u de Raad met die uitspraak confronteert.
(Applaus)
Ik zou de commissaris in alle redelijkheid willen vragen om zijn opmerking te herroepen dat het Europees Parlement het maar over één ding unaniem eens is, namelijk in zijn oppositie tegen de Commissie. Die opmerking kan niet hard worden gemaakt. De verhouding tussen de commissaris en ons Parlement en de parlementaire commissies is altijd goed en opbouwend geweest en dat moet ook zo blijven. Een dergelijke smet op onze interinstitutionele relatie mag niet te lang op ons blazoen blijven zitten.
(Applaus)

Hautala
Mevrouw de Voorzitter, ik dank de voorzitter van de Commissie en commissaris Verheugen voor het feit dat zij akkoord zijn gegaan met dit debat met ons. Dit is voor ons een uitstekende gelegenheid om een serieuze en eerlijke discussie over de uitbreiding te beginnen. Nu kunnen wij ook gezamenlijk overwegen hoe wij de burgers bij het debat kunnen betrekken. Niets is belangrijker.
Ik kan begrijpen dat men in de Commissie enigszins geïrriteerd is over de manier waarop de Raad af en toe op de uitbreiding reageert. De Raad heeft geen concreet plan voor de uitbreiding kunnen geven en daarvoor moet men echt eens de koppen bij elkaar steken. Het is ook niet goed dat de staatshoofden en regeringsleiders de kandidaat-landen bezoeken en ze loze beloften doen over wanneer ze precies lid kunnen worden. Dat is geen serieuze voorbereiding op de uitbreiding. Het is duidelijk dat wij het vertrouwen van de burgers terug kunnen winnen, maar dat vereist allereerst dat de hele onderhandelingsprocedure opener wordt. Ook de parlementen moeten bij de gesprekken worden betrokken en nu hebben wij hier een goede gelegenheid te zeggen dat wij dit debat ook in de Europese parlementen zullen aangaan.
Wat moeten wij verder denken van de gedachte dat er referenda gehouden kunnen worden over de resultaten van de uitbreidingsonderhandelingen? Het is waarschijnlijk niet helemaal de juiste tijd dat te overwegen, omdat wij natuurlijk de moed moeten hebben de mensen te vertellen dat er al acht jaar zijn verstreken sinds de huidige kandidaat-landen zijn gevraagd lid te worden van de Europese Unie. Dat is al acht jaar geleden, maar hopelijk durven wij de burgers te vertellen dat dit proces al ver gevorderd en onomkeerbaar is. Een referendum is op zich een uitstekende manier om de burgers bij de besluitvorming te betrekken. Ik wil commissaris Verheugen bedanken voor het feit dat hij het heeft aangedurfd dit ter sprake te brengen. Zelfs in Duitsland moet men naar mijn mening gaan overwegen de historisch gegroeide angst los te laten dat referenda in het algemeen gevaarlijk kunnen zijn.
Laten wij ook eens kijken naar het werk voor het Handvest van de grondrechten. Momenteel wordt er een Handvest van de grondrechten opgesteld, maar bevat het ook enig echt deelnamerecht voor de burgers? Waarom zijn wij geen debat begonnen over Trans-Europese referenda of over het recht op burgerinitiatief, dat bijvoorbeeld de burgers in Zwitserland automatisch hebben? Ik kan begrijpen dat de Zwitsers niet tot de Europese Unie willen toetreden, voordat ook aan hen als toekomstige EU-burgers dergelijke grondrechten worden toegekend. Dat is een taak waar wij samen aan kunnen beginnen, zodat wij werkelijk een Europa van de burgers tot stand kunnen brengen. Dat is ook de beste manier onnodige angsten weg te nemen, omdat de mensen dan zichzelf moeten informeren, moeten discussiëren, informatie moeten inwinnen. Dus in het algemeen zijn directe rechten voor de burgers noodzakelijk, maar in dit geval kan men zeker niet over de uitbreiding gaan stemmen.

Brie
Mevrouw de Voorzitter, in mijn fractie bestaan uiteenlopende opvattingen over de geplande uitbreiding. Ikzelf beschouw die als een historische noodzaak en een kans die niet in gevaar mag worden gebracht; noch door ondoordachte acties, ondemocratisch optreden en bureaucratische of nationale kleingeestigheid, noch doordat de politiek geen acht slaat op de sociale aspecten.
Mijnheer de commissaris, ik twijfel niet in het minst aan uw persoonlijke inzet voor de uitbreiding. Maar als u vandaag tegen ons zegt dat wij het interview met zijn allen gewoon verkeerd hebben gelezen, en ik ontdek vervolgens dat u in "Die Zeit" van morgen zelf zegt dat dit "uw jaarlijkse flop" was, dan vraag ik me natuurlijk wel af wat hier nu eigenlijk aan de hand is.

Ik wil u dus vragen dat nog eens aan ons uit te leggen. In juli was u in de bevoegde commissie bijzonder somber gestemd over de moeilijkheden die er waren. Ook toen daarover werd doorgevraagd, was u destijds niet bereid dat te concretiseren. U zegt geheel terecht dat de bevolking bij de besluitvorming moet worden betrokken. Dat impliceert natuurlijk dat democratisch gekozen volksvertegenwoordigers die mogelijkheid ook moeten hebben. Ik vind dat het afgelopen moet zijn met de uitwassen van de geheime diplomatie die de Raad en de Commissie tegenover het Parlement bedrijven.
Er is nog een tweede probleem. Ik steun u beslist in uw opvatting dat wezenlijke beslissingen de burgers niet mogen worden opgelegd door regeringen, zoals dat - dat ben ik met u eens - met de euro is gebeurd. Maar het mag nooit zo zijn dat een Duits referendum over het wel en wee van de uitbreiding beslist. Dat vind ik tactloos en onaanvaardbaar. Voor het overige zullen wij u altijd consequent steunen als u deze democratische participatie ernstig neemt. Ik herinner me echter ook dat u een referendum over het Verdrag van Maastricht destijds in Duitsland principieel heeft afgewezen.
In de derde plaats, en dat is het voornaamste, moeten de zorgen en de hoopvolle verwachtingen van de mensen serieus worden genomen om de bevolking voor de uitbreiding of voor toetreding te winnen. Ik denk dat je dat niet primair met een publiciteitscampagne van 150 miljoen euro moet doen, maar door gericht aandacht te besteden aan de democratische, sociale en werkgelegenheidsaspecten van de uitbreiding. Daar is tot nog toe weinig van te merken; noch in de discussie over een Handvest van de grondrechten, noch bij de hervorming van de Unie, en ook niet in de toetredingsonderhandelingen.
Mijnheer de commissaris, uw grote bekwaamheid wordt algemeen erkend. Wat wij vooral van u vragen, is dat u er met die bekwaamheid toe bijdraagt dat de uitbreiding naar het Oosten een project wordt dat draait om gemeenschappelijke veiligheid en om maatschappelijke solidariteit, een project waarover burgers samen beslissen en waaraan zij mede vorm kunnen geven. Dan staan wij allemaal aan uw kant.

Muscardini
Mevrouw de Voorzitter, voorzitter Prodi zei: "De publieke opinie is niet voldoende overtuigd" , een zin die ook door andere collega' s werd geciteerd. Misschien wringt daar ook de schoen: de publieke opinie is misschien niet voldoende overtuigd omdat Europa zich veel te veel bezighoudt met detailproblemen die de nationale landen betreffen en niet voldoende met de grote problemen, zoals werkloosheid, immigratie, mensenrechten, heronderhandelingen over de mondiale financiële regels, de financiële zeepbellen, de betrekkingen met de Verenigde Staten en het vermogen van Europa om een eigen sterke economie op te bouwen en gewicht in de schaal te leggen.
De Europese burgers zijn bang. Laten wij dat wel beseffen! Als men dus wil dat de uitbreiding uiteindelijk ook voordelen oplevert voor de burgers van de huidige lidstaten, moeten wij de burgers gaan betrekken bij de politieke en institutionele processen, zij het dan niet op onvoorwaardelijke wijze, zoals u in uw toespraak zei. Er is namelijk wel degelijk een voorwaarde: de uitbreiding moet echte voordelen opleveren voor zowel de burgers die nu lid zijn van de Unie als voor degenen die zo spoedig mogelijk lid willen worden van onze Europese Unie.

Dell' Alba
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, u hoeft zeker van de Italiaanse radicalen geen kritiek te verwachten op het voorstel voor een referendum over een dermate belangrijk vraagstuk. Het lijdt echter geen twijfel dat ook dit een miskleun was waardoor de Commissie en wij allen als Europese Unie in moeilijkheden zijn gebracht. Wij zijn in moeilijkheden gebracht omdat de volkeren van Oost-Europa na vijftig jaar communistische dictatuur, waarbij wij niet vrij uit gingen, legitieme verwachtingen koesteren en volgens mij het recht hebben om deel uit te maken van de Europese Unie.
Ik richt mij dan ook tot de collega' s en vraag hen eens bij zichzelf te rade te gaan. Ik wil de Commissie en ook het Parlement vragen hoe wij ons gaan presenteren op de toppen van Biarritz en Nice waar zulke belangrijke problemen op de agenda staan. Daarvoor gebeurt werkelijk niets. Er gebeurt niets voor de institutionele hervormingen, en met name niets voor de verplichting die wij jaren geleden op ons hebben genomen toen wij de uitbreiding met de landen van Zuid-Europa wilden doen welslagen. Ik denk hierbij aan de pakketten Delors I en Delors II. Wij willen gaan uitbreiden zonder ook maar een cent meer uit te geven dan op de begroting staat, die zelfs voor de Vijftien al niet volstaat. Dit zijn reusachtige problemen en uw interview, mijnheer de commissaris, heeft voor opschudding gezorgd. Ik hoop dat wij ons na deze verklaringen weer op weg zullen begeven. De echte problemen liggen immers nog op tafel: welke hervormingen gaan wij doorvoeren, en welke financiële middelen zijn nodig om de uitbreiding naar Oost-Europa daadwerkelijk te doen welslagen?

Van Orden
Mevrouw de Voorzitter, ik had begrepen dat de heer Verheugen vandaag volledige tekst en uitleg zou geven over het interview dat hij aan de Süddeutsche Zeitung heeft gegeven. Een belangrijke opmerking van hem was dat er zijns inziens een referendum in Duitsland had moeten plaatsvinden over de invoering van de euro. Daar is het nog niet te laat voor. Vindt hij nog steeds dat de komst van de euro getoetst moet worden aan de publieke opinie in Duitsland? En zo ja, wat zou dan volgens hem de uitkomst zijn?

Verheugen
Mevrouw de Voorzitter, ik wil eerst enkele concrete vragen beantwoorden die men mij heeft gesteld. Ik wend me eerst tot de heer Poettering en de heer Cox die ik voor hun eerlijke opmerkingen bedank. Ik verneem graag van u dat u een andere analyse maakt van het rollenspel tussen het Parlement en de Commissie dan de analyse die ik onlangs - heel in het kort - heb gemaakt. Ik moet bekennen dat die, als ik vanuit mijn eigen ervaring spreek, ook geheel correct is. Men heeft mij verzocht die inschatting terug te nemen. Ik doe dat graag, ...

... omdat uit deze discussie is gebleken dat ik mij op dit punt kennelijk heb vergist, en het valt mij in het geheel niet zwaar dat toe te geven.
Ik richt mij nog even tot de heer Cox. U bent over een bepaald Duits woord gevallen dat ik heb gebruikt, en dat in het Engels wordt vertaald als dirty work. Ik wilde ter verduidelijking slechts zeggen dat in het deel van Duitsland waar ik vandaan kom, dit woord niets anders betekent dan painful and hard work. Ik heb daar niets anders mee bedoeld, ...
(Rumoer in de zaal)
.. en uw interpretatie daarvan komt in ieder geval bijzonder dicht in de buurt van wat ik in gedachten heb.
Wij hoeven niet opnieuw over het beslissingsproces inzake de invoering van de euro in Duitsland te discussiëren. Ik was destijds voorzitter van de speciale commissie van de Duitse bondsdag die de ratificatie van de euro in Duitsland heeft voorbereid. Dat proces was eind 1993 al afgerond. Daarover valt niets meer te beslissen, die zaak is afgehandeld. Er werd toen een discussie gevoerd omdat men vond dat de bevolking niet genoeg bij de zaak werd betrokken. Iedere Duitse collega kan dat bevestigen, en ik heb daar in het interview ook nog eens aan herinnerd.
Voor het overige, en bij wijze van samenvatting, wil ik vaststellen dat het debat naar mijn gevoel heeft aangetoond dat er in de eerste plaats een zeer duidelijke en brede overeenstemming bestaat tussen de Commissie en het Parlement met betrekking tot de noodzaak, het belang, en de onomkeerbaarheid van de uitbreiding. In de tweede plaats zijn wij het er evenzeer over eens dat wij er samen naar willen streven de burgers van Europa bij dit baanbrekende project te betrekken.
(Applaus)

De Voorzitter
Hartelijk dank, commissaris Verheugen. Als er verder geen andere opmerkingen meer zijn, verklaar ik dit debat te zijn gesloten. Wij hervatten nu het debat over het klonen van mensen. Ik wil commissaris Verheugen van harte bedanken en ik verwelkom de teruggekeerde commissaris Busquin.

Klonen van mensen (voortzetting)
Fiori
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, mijns inziens heeft elke door geloof in de mens gedreven persoon vanaf het eerste moment van zijn bestaan recht op onvoorwaardelijke eerbied, op de eerbied die wij de mens, de mens in zijn geheel, moreel verschuldigd zijn.
Daarom moet men onomwonden "nee" zeggen tegen experimenten die vernietiging van menselijke embryo' s met zich mee brengen. Het embryo is een mens, een mens met een heel eigen identiteit. Elke ingreep die niet het embryo zelf ten goede komt, schaadt zijn recht op leven. Daarom moet dit Parlement nogmaals herhalen wat het al zo vaak tijdens de afgelopen jaren - onder andere in de afgelopen maand mei nog - heeft gezegd. Het is immoreel menselijke embryo' s te gebruiken voor onderzoeksdoeleinden, voor doeleinden waarvoor de president van de Verenigde Staten, Bill Clinton, zelfs overheidsmiddelen heeft uitgetrokken en waaraan ook de Britse regering van Tony Blair toestemming heeft gegeven.
Helaas schijnen handelsbelangen het onderzoek een oriëntatie te geven waarmee, via allerlei sluipwegen, elke overweging in verband met de bescherming van het menselijk leven - en menselijk leven is voor ons het leven dat begint op het moment van conceptie - over boord kan worden gegooid. Het menselijk lichaam kan men echter niet "hebben" , het menselijk lichaam "is" , het menselijk lichaam leeft, en daarom mag en kan men het menselijk lichaam niet zien als een machine met onderdelen en raderwerken, als een uit weefsels en functies bestaand geheel.
Wat men wil bereiken lijkt een plundertocht op het leven. Dit druist echter lijnrecht in tegen de ethiek van de liefde voor de mens, van de liefde voor zijn lichaam, ook wanneer dit lichaam zich bevindt in het eerste stadium van het leven, in het eerste stadium van het zijn in de wereld, in de menselijke wereld. Degenen die het menselijk embryo nemen en leeghalen door het te ontdoen van zijn interne celmassa en zijn leven, zeggen in feite dat daarbinnen niemand woont, want als daar iemand woont, is men die persoon liefde of, in een wereld zonder liefde, tenminste eerbiediging van zijn menselijke waardigheid verschuldigd. Anders zou de wereld een en al geweld, brutaliteit en cynisme zijn.
Waarde collega' s, het verzet tegen onderzoek waarmee embryo' s worden vernietigd wordt niet alleen ingegeven door respect voor een principe van de godsdienst. Dit is ook een uiting van respect voor een principe van onze beschaving: het is immers absoluut verboden zich meester te maken van een andere mens. Dit principe zou diep geworteld moeten zijn in onze beschaving: het is immers ontoelaatbaar dat de ene mens een dergelijke macht zou kunnen uitoefenen over een andere mens.
Dit is echter niet de reden waarom wij tegen dit onderzoek zijn. Integendeel, er is alternatief onderzoek mogelijk, onderzoek op bijvoorbeeld in de volwassen mens aanwezige stamcellen of op cellen uit de navelstreng, onmiddellijk na de geboorte. Het onderzoek met cellen van volwassenen vindt reeds plaats en is veelbelovend. Heel veel onderzoekers houden zich bezig met alternatieven voor klonen en staan op het punt belangrijke onderzoekgroepen op nationaal niveau op te richten waarin men zich specifiek met dit gebied bezighoudt.
Tot slot is een voorstel gedaan voor de instelling van een tijdelijke commissie waarin deze vraagstukken aan bod komen. Wij willen dat de nieuwe problemen die door de levenswetenschappen worden opgeworpen, diepgaand worden onderzocht, mits daarbij de door het Parlement ingenomen standpunten niet op de helling worden gezet. Dat moet het uitgangspunt van de Commissie zijn als zij ons wil helpen bij het verstrekken van gefundeerde indicaties.

Goebbels
Mijnheer de Voorzitter, in het ontwerphandvest van de grondrechten lezen we in artikel 1 dat de waardigheid van het individu gerespecteerd en beschermd moet worden. In artikel 3 staat dat in het geval van de geneeskunst en de biologie de volgende beginselen dienen te worden nageleefd: "verbod op eugenetische praktijken, in het bijzonder praktijken die de selectie van individuen beogen; verbod op commerciële exploitatie van het menselijk lichaam of onderdelen daarvan, en verbod op het klonen van het menselijk lichaam voor reproductieve doeleinden" .
Dergelijke plechtige verklaringen zijn niet noodzakelijkerwijze toereikend. In de wetenschap gaan de ontwikkelingen verbijsterend snel. De vorderingen in het wetenschappelijk onderzoek zijn voor de meeste gewone stervelingen, maar ook voor de politieke machthebbers, nauwelijks bij te benen. Deze snelle ontwikkeling van de technowetenschappen, van het "huwelijk" tussen wetenschap en technologie, brengt ethische vraagstukken met zich mee waarvan de gevolgen niet te overzien zijn. Dit geldt in het bijzonder voor de nieuwe technieken waarmee men kan ingrijpen in de levensmechanismen. Het voorstel van de Britse regering om het parlement van Westminster te verzoeken om een wetgeving waarmee sommige vormen van wetenschappelijk onderzoek naar het klonen voor therapeutische doeleinden mogelijk zouden worden, waaronder onderzoek naar het menselijke embryo, heeft dan ook veel reacties losgemaakt en commentaren opgeleverd, zowel in positieve als in negatieve zin.
Sommige fracties in dit Parlement willen dat er gestemd wordt over een zogenaamde "urgente" resolutie. De socialisten zijn van mening dat dergelijke vraagstukken van het grootste belang zijn voor de toekomst van de geneeskunde, de biologie en de samenleving. Gezien dit belang dient ons Parlement geen genoegen te nemen met een snel in elkaar geflanste resolutie, maar dient het dit vraagstuk diepgaander te bestuderen. Wij bevinden ons hier niet in OK Coral; het gaat er niet om wie hier als eerste zijn pistool trekt.
Tijdens het debat van vanochtend over het Waarnemingscentrum voor industriële verandering is gebleken dat dit Parlement in staat is om iets aan te nemen en binnen enkele minuten het tegendeel daarvan aan te nemen. De socialisten betreuren deze gang van zaken, die meer op Russisch roulette lijkt dan op gedegen parlementair werk. Wij willen een helder debat over een cruciaal vraagstuk, dat wil zeggen een debat over de mogelijkheden die het genetisch onderzoek ons biedt en over de grenzen die op dit gebied niet mogen worden overschreden.
Al deze vraagstukken hebben betrekking op meerdere permanente commissies van ons Parlement. Het gaat hier om een probleem met een duidelijk horizontaal karakter. Het zou een goede zaak zijn als een speciale tijdelijke commissie zich hierover zou buigen. Deze commissie zou deskundigen moeten uitnodigen, en hearings inclusief debat moeten organiseren om een heldere en objectieve discussie aan te zwengelen die niet bij voorbaat wordt overschaduwd door hardnekkige vooroordelen.
Tot slot, mijnheer de Voorzitter, wil ik u en alle andere aanwezigen verzoeken om grondig te werk te gaan. Wij zijn bereid onze resolutie in te trekken als de andere fracties dat ook doen. Graag willen we proberen om samen iets waardevols tot stand te brengen.

Wallis
Ik ben blij met de verklaring van de commissaris en met name met het weloverwogen en doordachte karakter ervan.
In de ontwerpresolutie van de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij komt hetzelfde standpunt naar voren. Wij hebben geen behoefte aan een snelle, ondoordachte reactie op de gebeurtenissen die in mijn land hebben plaatsgevonden en op de aankondiging van de Britse regering. Het gaat zonder twijfel over serieuze kwesties waarover onze burgers zich grote zorgen maken, maar we moeten ook begrip hebben voor de totale context waarbinnen de aankondiging van het Verenigd Koninkrijk heeft plaatsgevonden. Daarbij moet ook rekening worden gehouden met het subsidiariteitsbeginsel waar de commissaris naar verwees.
Het betreft overigens nog slechts een voorstel - geen besluit - dat aansluit bij het zorgvuldige en doordachte verslag over het klonen van mensen dat de deskundigenwerkgroep van het hoofd volksgezondheid heeft opgesteld. Deze kwestie wordt al twee jaar lang onderzocht. Volgens sommige critici is dat te lang met het oog op de situatie van mensen die lijden aan kanker, aan de ziekte van Parkinson of aan niet-functionerende organen, omdat juist zij baat zouden kunnen hebben bij snelle resultaten. De deskundigenwerkgroep stelt overigens slechts een uitbreiding voor van reeds bestaande regels in het VK, waardoor het gebruik van onderzoek met embryo's in bepaalde situaties wordt toegestaan.
Ik zeg met nadruk, gezien de grote gevoeligheid van dit onderwerp, dat het hier een uitbreiding van al bestaande regels en controlemaatregelen betreft. Wij moeten de oprechte en grote bezorgdheid respecteren die bij zowel voor- als tegenstanders in de publieke opinie naar voren komt. In onze ontwerpresolutie wordt daartoe een poging gedaan. De Britse regering is dezelfde mening toegedaan, want zij wil haar voorstel, mogelijk al later dit jaar, onderwerpen aan een vrije stemming. Hoewel mijn partij geen deel uitmaakt van de regering, ben ik van mening dat de Britse regering op een weloverwogen en doordachte manier heeft gehandeld. Ik vraag dit Parlement om deze belangrijke kwestie eveneens op een weloverwogen en doordachte manier te behandelen.

Lannoye
Mijnheer de Voorzitter, de ontwikkelingen in de biotechnologie voor menselijke toepassingen dwingen ons ertoe opnieuw een fundamenteel ethisch debat te voeren. Twee opvattingen staan hier tegenover elkaar. Volgens de eerste mag het menselijk wezen, in het bijzonder het embryo, niet als instrument worden gebruikt. Als bepaalde technieken, zoals bijvoorbeeld het klonen, gemeengoed worden, kunnen ze schadelijke gevolgen hebben voor de samenleving. Volgens de tweede opvatting gaat het recht van individuen met een ernstige en tot op heden ongeneeslijke ziekte om te profiteren van de mogelijkheden die het medisch onderzoek biedt, boven iedere andere overweging.
De Britse regering heeft zonder enig voorafgaand internationaal overleg, ik wil dit graag benadrukken, voor de tweede opvatting gekozen en zich voorstander getoond van het klonen voor therapeutische doeleinden. Dit besluit is gebaseerd op de stelling dat het klonen voor therapeutische doeleinden talloze mogelijkheden zou kunnen bieden. Het gaat hierbij om het klonen van ongedifferentieerde cellen uit menselijke embryo's die voor de wetenschap en de productie ter beschikking zijn gesteld. Zelfs al is deze stelling gegrond, feit is dat door dit besluit van de Britten het menselijk embryo gereduceerd wordt tot een opslagplaats van cellen die voor medische doelstellingen kunnen worden aangewend. Er zullen embryo's worden geproduceerd voor wetenschappelijke doeleinden en later ongetwijfeld ook voor productie- of andere doeleinden.
Mijns inziens is het van belang dat in dit stadium twee opmerkingen worden gemaakt. Allereerst wil ik het in april 1997 in Oviedo aangenomen verdrag van de Raad van Europa over de rechten van de mens en de medische biologie in herinnering brengen. Ongetwijfeld is het verdrag op een aantal punten niet duidelijk genoeg, maar artikel 18 is dat in ieder geval wel. Hierin staat dat de vorming van menselijke embryo's voor wetenschappelijke doeleinden verboden is. Over dit punt bestond in Europa tot voor kort consensus. Het standpunt van de regering van het Verenigd Koninkrijk heeft aan deze consensus een einde gemaakt.
Tweede opmerking: volgens veel specialisten bestaan er andere mogelijkheden om aan de legitieme verwachtingen van patiënten met een ernstige ziekte van genetische oorsprong te voldoen. De heer Busquin, voor onderzoek bevoegd commissaris, heeft dit punt zojuist aan de orde gesteld. Het gaat hierbij om mogelijkheden die niet zozeer op de productie van embryo's via kloontechnieken zijn gebaseerd, maar op het gebruik van volwassen cellen. Gezien het bestaan van deze mogelijkheid moeten we ons afvragen of we onze toevlucht dienen te nemen tot een methode die zowel ethisch als sociaal verwerpelijk is.
Tot slot denk ik, waarde collega's, dat de kennis die op het gebied van gentherapie is opgedaan weliswaar veelbelovende gevolgen kan hebben voor de mensheid, maar ook ernstige risico's en gevaren met zich meebrengt. We hebben dus behoefte aan een strikt wettelijk kader en duidelijke juridische bakens. Het is hierbij van groot belang dat we het verbod op het klonen van mensen handhaven. Aangezien een dergelijk verbod reeds bestaat, hoeft het niet meer opnieuw te worden ingesteld. Ons Parlement heeft de plicht het bestaan van dit verbod te bevestigen. Het hoeft dus niet overhaast te werk gaan, maar moet eenvoudigweg vast blijven houden aan de eerder ingenomen standpunten.

Thomas-Mauro
Mijnheer de Voorzitter, tweehonderd jaar geleden stelde een filosoof uit het tijdperk van de Verlichting, doctor Cabanis, voor dat we de moed zouden moeten opbrengen het werk van de natuur te herzien en te corrigeren. Nadat we ons eerst, vreemd genoeg, hadden beziggehouden met het verbeteren en mooier maken van de beste rassen onder de dieren, zou het immers gênant zijn als we het menselijk ras geheel buiten beschouwing zouden laten. Het zou toch vreemd zijn als we meer belang zouden hechten aan het creëren van grotere en sterkere runderen dan aan het bewerkstelligen van sterke en gezonde mensen. De heer Cabanis vroeg zich af of het juist was om het creëren van welriekende vissen boven dat van wijze en goede burgers te plaatsen.
De droom van de heer Cabanis zou nu dan wel eens werkelijkheid kunnen worden. Die droom kan worden aangeduid met de naam eugenetica. Deze droom is een nachtmerrie met vele gezichten, die alle even weerzinwekkend zijn. Neem bijvoorbeeld de prenatale diagnostieken die gebruikt worden als legitimatie voor de verwijdering van embryo's die getroffen zijn door het syndroom van Down. Met verwijdert liever de embryo's dan dat men de ziekte uitroeit. Een ander voorbeeld is dat van de overtallige embryo's die de diepvriezers uitpuilen, of het klonen van menselijke wezens.
Embryo's zijn menselijke wezens wier leven heilig is. Het zijn mensen. Wij hebben de plicht hun waardigheid te respecteren. Wat hebben we aan al onze indrukwekkende verklaringen over de mensenrechten als we de waardigheid van de mens stiekem in onze laboratoria schenden? Laten we ons niet voor de gek houden. Het klonen van menselijke wezens is een nieuwe vorm van slavernij waarin de reageerbuizen de plaats innemen van de ketens en de laboratoria die van de slavenschepen.
Uiteraard wordt ons verweten dat we de wetenschappers niet de middelen in handen geven om vooruitgang te boeken of, nog erger, om zieken te genezen. Deze vorm van intellectueel terrorisme kan ik niet accepteren. Ik heb overigens de neiging te geloven dat de voorstanders van het klonen van mensen het belang van de wetenschap slechts als voorwendsel gebruiken om allerlei duivelse experimenten te kunnen uitvoeren. Als vrouw van een arts hecht ik er bijzonder veel waarde aan dat de wetenschap zich kan ontwikkelen.
In dit opzicht doen we er ongetwijfeld beter aan de wetenschappers te verzoeken hun onderzoek voort te zetten naar de mogelijkheden om differentieerbare stamcellen uit met name volwassen organen te verkrijgen voor therapeutische doeleinden. Wij willen iedereen die het mysterie van het leven bloot wil leggen laten weten dat wij het recht hebben de waardigheid van ieder menselijk leven te verdedigen door het klonen van mensen ondubbelzinnig te verbieden.

Bonino
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega' s, mijns inziens heeft de heer Fiori in zijn eerste redevoering duidelijk uitgelegd waar het op staat. Hij heeft immers gezegd dat de religieuze principes - de principes van zijn religie - gelijk zijn aan de beschavingsprincipes.
Volgens mij moeten de instellingen daarentegen het principe bevestigen van de lekenmoraal. Men moet duidelijk maken dat de uitvoerbaarheid van hetgeen in de ogen van sommigen misschien moreel onaanvaardbaar lijkt te zijn, niet perse ook juridisch als onmogelijk moet worden beschouwd. Men moet met andere woorden duidelijk maken dat er een verschil is tussen wetsvoorschriften en religieuze principes. Als dit onderscheid niet wordt gerespecteerd, wordt mijns inziens de doos van Pandora geopend.
Mijnheer de Voorzitter, collega' s, terugkomend op het onderhavig thema beseffen wij heel goed dat in de confrontatie met iets nieuws - ook indien dit nieuws veelbelovend is voor bijvoorbeeld de genezing van miljoenen en miljoenen mensen - onmiddellijk de normale, traditionele reactie de kop op steekt. Het is altijd en eeuwig dezelfde reactie, de reactie van het verbod, van de kruistocht, van de kreet "bestorm de barbaren" ! Daarbij vraagt men zich niet eens af of dit verbod wel functioneert of kan functioneren, of men wel in staat is eerbiediging van dit verbod af te dwingen en daarop toezicht uit te oefenen.
Men neemt nu al geruime tijd ook dezelfde houding aan in de confrontatie met normale sociale verschijnselen, zoals bijvoorbeeld abortus, immigratie of zelfs drugs. Men verbiedt en daarna wast men zijn handen in onschuld.
Ik ben daarentegen van mening dat de politiek de verantwoordelijkheid heeft - en daar komt natuurlijk wel het een en ander bij kijken - bepaalde verschijnselen te beheren, limieten vast te stellen, en een Far West te vermijden. Dat is de taak waarvan de instellingen zich moeten kwijten, los van het religieus geweten, als dat al voorhanden is. Juist daarom kunnen wij als radicalen van de Lista Bonino, zij het dan met enige moeite, steun geven aan het compromis van de liberale fractie. Wij willen geen radicale echtscheiding tussen wetenschap en politiek, tussen cultuur en politiek. Wij willen dat men het nieuwe beheert los van religieuze principes, dat men pragmatisch te werk gaat zoals dat bij experimenten altijd het geval is, dat men stap voor stap zet en zich niet, zoals gewoonlijk, hals over kop stort in verbodscampagnes. Wij weten trouwens sowieso dat die niets uithalen.
Evenals in het geval van illegale abortus, blaast men ook nu weer het medisch toerisme van miljoenen mensen die zich elders laten verzorgen, nieuw leven in. Dit is een uiterst zwaarwegende opmerking. Deze vervult mij met bezorgdheid. Past u echter wel op: de weg van het verbod heeft vanuit wetenschappelijk standpunt en vanuit het standpunt van de sociale verschijnselen, nooit gefunctioneerd.
Het is mijns inziens onze verantwoordelijkheid te beslissen of wij restricties gaan opleggen of stapsgewijze ontwikkelingen gaan toestaan. Het is aan ons te beslissen of wij eventueel bereid zijn de daarmee verband houdende risico' s te aanvaarden, zonder te proberen onze eigen ethische principes op te leggen - voor zover deze er zijn - en deze door te laten gaan voor beschavingsprincipes. De echte beschaving van de instellingen is de beschaving die in het teken staat van niet-religieuze principes, een beschaving die experimenten en confrontatie niet schuwt.

Wurtz
Mijnheer de Voorzitter, ik wil mij verontschuldigen voor mijn afwezigheid van zojuist. Ik had het Parlement overigens op de hoogte gesteld van mijn tijdelijk oponthoud.
Mijnheer de Voorzitter, mijn fractie keurt het besluit van de Britse regering inzake het klonen van menselijke cellen af. Wij zijn van mening dat de Britse regering bij het nemen van haar besluit geen rekening heeft gehouden met enerzijds de Europese regelgeving op dit gebied en anderzijds het advies over de gevolgen van het onderzoek naar het klonen, dat momenteel door de ethische commissie van de Europese Unie wordt opgesteld. Wij zijn voorstander van een verbod op onderzoek naar het klonen van mensen en verzetten ons tegen iedere vorm van commerciële exploitatie van biotechnologische uitvindingen op dit gebied.
Aangezien dit standpunt algemeen geaccepteerd is, zal het debat betrekking moeten hebben op de houding die jegens het biotechnologisch onderzoek moet worden aangenomen. Het gaat hierbij om het geheel aan ethische implicaties die dit onderzoek met zich meebrengt. Het mag echter niet zo zijn dat het onderzoek naar de verbetering van de gezondheid door dit debat wordt vertraagd.
Gezien de bijzonder grote gevoeligheid van deze beschavingsvraagstukken, wenst mijn fractie geen resoluties die na overhaaste onderhandelingen tot stand zijn gekomen. Wij hebben ons daarentegen volmondig uitgesproken voor de oprichting van een tijdelijke commissie voor vraagstukken op het gebied van het klonen en het biotechnologisch onderzoek, zodat de hoorzittingen van start kunnen gaan die benodigd zijn om te zijner tijd met kennis van zaken een standpunt te kunnen innemen.
Om die reden heeft mijn fractie geen van de compromisresoluties die ons vandaag zijn voorgelegd ondertekend. In dit stadium zal ieder van ons zich naar eer en geweten uitspreken over de beginselen die ik zojuist in herinnering heb gebracht.

Blokland
Mijnheer de Voorzitter, in januari 1998 hielden we een debat over het Protocol van de Raad van Europa, waarin een verbod was opgenomen op het klonen van mensen. Ik heb toen de vrees geuit dat landen als het Verenigd Koninkrijk en Nederland, die toen weigerden om het protocol te ondertekenen, het verbod wellicht niet zo absoluut wilden stellen.
Dat was amper twee jaar geleden. Inmiddels wil de Britse regering het therapeutisch klonen van embryo' s voor onderzoek toestaan. Ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat men telkens een stapje verder gaat. Eerst mocht het niet, nu mag er gekloond worden op therapeutische basis maar niet voor reproductief gebruik. Alsof dat alles verklaart en rechtvaardigt. Wat is dan het grote verschil tussen therapeutisch en reproductief klonen van menselijke embryo' s? En wat te doen als straks druk ontstaat om de bevindingen uit het onderzoek farmaceutisch te gaan toepassen? Of om reproductief te gaan klonen?
Ik zie ieder nieuw menselijk leven als een geschenk van God. Elke vorm van menselijk leven hoort met respect behandeld te worden. Dat is ook de enige wijze om de menselijke waardigheid te beschermen. De behandeling van het menselijk embryo als een gebruiksartikel, zogenaamd gerechtvaardigd door het argument dat het om onderzoek gaat, stuit mij dan ook tegen de borst. Vooral omdat er ook andere mogelijkheden zijn om stamcellen te klonen. Waarom wordt dan toch deze keuze gemaakt, ondanks alle ethische bedenkingen die wereldwijd bestaan?
Ik roep de Britse regering dringend op om haar verstrekkende beslissing te heroverwegen en vraag het Britse parlement om dit voorstel niet te steunen.

Paisley
Mijnheer de Voorzitter, een hoogmoedig mens wil voor God spelen. Hij weigert te erkennen dat hij slechts een schepping is. Hij wil zelf de schepper zijn. Het gaat vandaag om de strijd tussen de schepping versus de menselijke uitvindingen. Er zijn tegenwoordig wetenschappers die zo arrogant zijn dat ze nu al octrooi aanvragen op deze uitvindingen, alsof ze het geheim van hun eigen schepping hebben ontrafeld. Dr William Hesseltine, algemeen directeur van Human Gene Sciences Inc., is al in het bezit van octrooien op honderd menselijke genen en zijn bedrijf heeft aanvragen ingediend voor nog eens 8000 genen. Zij beweren dat het klonen van mensen gaat om het bevorderen van de gezondheid. Ik beweer hier vandaag dat het klonen van mensen draait om de rijkdom van bepaalde wetenschappers en hun bedrijven. Sommige wetenschappers hebben de waanzin van het fascisme van Hitler van het slagveld verplaatst naar het laboratorium, om die waanzin alsnog te valideren. Het Parlement dient hier geen steun aan te geven. Als lid van het Britse parlement zal ik in mijn eigen parlement dan ook tegen het voorstel stemmen.

Liese
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, de EVP-Fractie is verbijsterd over de plannen van de Britse regering voor het klonen van menselijke embryo's. Tot dusverre waren alle mensen die hiervoor binnen de Europese Unie verantwoordelijkheid dragen het erover eens dat het klonen van mensen in geen geval mag worden geaccepteerd.
De Raad heeft, met inbegrip van de Britse regering, bij het vijfde kaderprogramma voor onderzoek eenstemmig een formulering goedgekeurd die klonen niet toestaat, ook het zogenaamde therapeutische klonen niet. Bij de richtlijn over het octrooi op biotechnologische uitvindingen hebben het Parlement en de Raad een tekst goedgekeurd die het klonen van menselijke wezens compleet uitsluit, omdat deze techniek inbreuk maakt op de goede zeden en de openbare orde.
Mijnheer de commissaris, in enige perspublicaties van de afgelopen dagen en in uw toespraak zijn wat dingen onduidelijk gebleven in verband met het vijfde kaderprogramma voor onderzoek, en vooral met betrekking tot de octrooirichtlijn. De indruk werd gewekt dat alleen het reproductieve klonen niet is toegestaan. Dat is onjuist! Ik heb aan beide teksten zorgvuldig meegewerkt, en beide richtlijnen sluiten zowel het therapeutische als het reproductieve klonen uit.
Bekijkt u die documenten heel nauwkeurig en zet u dit recht, mijnheer de commissaris, anders krijgt u problemen met het Europees Parlement, en ik denk niet dat u dat wilt. De algemene overeenstemming tussen de lidstaten van de Europese Unie en de instellingen wordt nu door de regering van één lidstaat doorbroken.
Als Parlement moeten wij ons tegen het doorbreken van dit taboe verzetten. Het is echter tevens van belang dat wij niet alleen onze mening uiten, maar ook ervoor zorgen dat daar consequenties aan worden verbonden. Daarom hebben wij als EVP-Fractie een verzoek ingediend om in het Handvest van de grondrechten een streng verbod op het klonen van mensen in alle stadia van hun ontwikkeling op te nemen.
Tenslotte roep ik de Commissie dringend op, de in het vijfde kaderprogramma voor onderzoek gestelde eis dat geen enkele vorm van het klonen van mensen mag worden gesteund, strikt te handhaven. Dat houdt ook in dat kruissubsidies binnen onderzoeksinstellingen in Groot-Brittannië moeten worden vermeden. De veiligste weg om dat te bereiken is ervoor te zorgen dat instellingen die mensen klonen helemaal geen financiële steun van de Europese Unie meer ontvangen.

Gebhardt
Mijnheer de Voorzitter, men moet beter naar de commissaris luisteren! Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, het staat buiten kijf dat biotechnologie en gentechnologie vandaag de dag een belangrijke rol spelen. Op onderzoeksgebied en vanwege al de toepassingen ervan, zal deze technologie verder aan betekenis winnen. Ook dat wordt door niemand betwist. Maar is ook de behandeling van dit moeilijke gebied, een vat vol hoop en vrees, boven iedere twijfel verheven? Ik ben bang van niet.
Het beste bewijs daarvoor wordt door dit debat geleverd. Wij reageren met een parlementair spervuur op een in een lidstaat van de Europese Unie gedaan wetsvoorstel dat een paar dagen geleden voor consternatie heeft gezorgd. En wat houdt onze reactie in? Eén blik op de voorliggende ontwerpresoluties maakt duidelijk dat het Europees Parlement inderhaast niet veel meer kan doen dan zijn reeds herhaaldelijk geuite standpunt inzake cruciale onderzoeksgebieden en toepassingen van de bio- en gentechnologie nogmaals te herhalen. Dat is weliswaar terecht, maar niet voldoende.
Biotechnologie en gentechnologie, maar vooral ook de bio-ethiek, moeten tot de centrale thema's van het Europees Parlement gaan behoren. Ik ben niet de enige die dat vindt. Mijn fractie staat achter mij. De bevolking verwacht op dit gebied meer betrokkenheid van ons, gepaard aan een vooruitziende blik. Wij mogen niet langer achter de feiten aanhollen. Wij mogen niet langer met onze tong op onze schoenen commentaar leveren op ontwikkelingen die alweer zijn achterhaald. Het Europees Parlement moet de weg wijzen, zodat de bio- en gentechnologie zich tot een zegen voor de mensheid ontwikkelt, en zich niet tegen de mensheid keert doordat er ethische grenzen worden overschreden.
Daarom zouden wij met grote meerderheid de voorgestelde commissie in het leven moeten roepen, die het fundament voor een toekomstgerichte wetgeving legt. Wij moeten ons ervan bewust zijn dat de biotechnologie verbonden is met wat vermoedelijk de grootste medische en technische revolutie aller tijden is. Die revolutie mag niet door onzorgvuldige wetgeving worden begeleid. Wij moeten de beste deskundigen raadplegen en voor coherente wetgeving in de lidstaten van de Europese Unie zorgen. Vooral de ethische kwesties en de bescherming van de menselijke waardigheid zijn zo belangrijk, dat wij ze niet aan de versplinterde, en mogelijkerwijs zelfs tegenstrijdige wetgeving van afzonderlijke lidstaten mogen overlaten.
Het is dringend noodzakelijk dat wij alle ethische vraagstukken op het gebied van de geneeskunde, techniek en wetenschap systematisch behandelen. Daarom moet de daarvoor vereiste commissie van het Europees Parlement zo snel mogelijk aan het werk gaan. Door erover te stemmen, zullen wij hiervoor het startschot geven.

Plooij-Van Gorsel
Voorzitter, collega's, biotechnologie is op dit moment één van de meest veelbelovende technologieën die voor doorbraak kunnen zorgen in de medische wereld. Het stopzetten van kloneringtechnieken in Europa heeft dan ook slechts tot gevolg dat het onderzoek elders wordt voortgezet, bijvoorbeeld in de Verenigde Staten of in het slechtste geval in landen met minder ethische standaarden dan in de Europese Unie. Kenners, onderzoeksactiviteiten en werkgelegenheid vloeien daarmee weg naar het buitenland. Bovendien komen de producten toch wel in de Europese Unie op de markt.
Waar gaat het nu eigenlijk om, collega's? Wie zijn wij om mensen het recht op genezing te ontzeggen? Is het niet erg gemakkelijk om een erg veel belovende potentiële technologie te verbieden op ethische gronden? Heeft niet ieder mens recht op gezondheid en welzijn. Wie durft daar een mandaat ethiek op te plakken? Ik kan u zeggen dat ik met de liberale fractie deze resolutie van harte steun.

Breyer
Mijnheer de Voorzitter, wij verkeren in de vreselijke situatie dat in een lidstaat van de Unie het therapeutisch klonen wordt toegestaan, iets waar wij altijd kritiek op hadden. De burgers van de Europese Unie verwachten dat het Europees Parlement daarover een standpunt inneemt. Ik vind het onverantwoordelijk om dat verstoppen, en de bevolking alleen maar een kalmeringstablet te geven door een club voor eindeloze discussies in de vorm van een ad hoc commissie op te richten. Wij moeten hier en nu al stelling nemen ten aanzien van deze beslissing, die in de komende maanden - of zelfs weken - zal worden genomen, en natuurlijk ook ten aanzien van de zaken die we later nog moeten behandelen. Laten wij dit alsjeblieft niet onder het tapijt vegen door geen standpunt in te nemen of door te proberen de kwestie in commissies te verstoppen en daarmee de bevolking te sussen.
Ik denk dat hetgeen nu gebeurt uiterst belangrijk is. Wie therapeutisch klonen aanvaardt, opent de doos van Pandora. Daardoor komt ook de nachtmerrie van de gekloonde mens, van de mens op maat, met rasse schreden dichterbij. Het willekeurige onderscheid tussen reproductief en niet-reproductief klonen is een semantische truc. De benaming "therapeutisch klonen" is al net zo problematisch, want van een therapie is geen sprake. Klonen, ook therapeutisch klonen, maakt het mogelijk de mens alleen nog als biologisch materiaal te zien.
Het is onverantwoordelijk om opzettelijk - ik zeg dat met nadruk: opzettelijk - leven te kweken om het als onderzoeksmateriaal te gebruiken. Dat druist in tegen de mensenrechten. Het is ook een inbreuk op de menselijke waardigheid om doelbewust embryo's te kweken om die als een verzameling reserveonderdelen te gebruiken. Het Parlement moet daarom optreden.
Mijnheer de commissaris, ik verwacht vandaag ook van u een ondubbelzinnige uitspraak. Hoe denkt u op te treden als een lidstaat de besluiten van het Parlement en de Raad in de wind slaat? Wij hebben behoefte aan een duidelijk signaal, en ik denk dat het een politiek brevet van onvermogen zou zijn als wij alle ethische bezwaren over boord zouden zetten om Blair trouw te blijven.

Grossetête
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, het spreekt voor zich dat het klonen van mensen om gelijksoortige wezens voort te brengen met als doel deze te verbeteren, ondubbelzinnig verboden moet worden. Ons Parlement heeft altijd al aan dit standpunt vastgehouden ik denk dat het goed is dat hier te herhalen. Vandaag gaat het echter om het gebruik van kloontechnieken voor therapeutische doeleinden met alle implicaties van dien.
Allereerst zijn er de medische implicaties. We dienen absoluut onderscheid te maken tussen enerzijds het klonen voor therapeutische doeleinden en anderzijds het klonen voor reproductieve doeleinden. Celtherapie biedt voor vele patiënten met een genetische of degeneratieve ziekte zoals Alzheimer, Parkinson of kanker bijzonder hoopgevende mogelijkheden.
Verder zijn er de ethische en filosofische implicaties. Welke status geniet het embryo? Om deze vraag te kunnen beantwoorden dienen we terug te blikken op de vele debatten die we over abortus en reageerbuisbevruchting hebben gevoerd. Wat is de status van de grote aantallen via reageerbuisbevruchting geproduceerde embryo's die vernietigd moeten worden? Kunnen deze embryo's soms geen levens redden?
Tenslotte zijn er de economische en sociale implicaties. Dit debat heeft betrekking op de samenleving. Hoe kijken de Amerikanen en de Japanners tegen deze vraagstukken aan? Europa dient bij de vorming van zijn standpunt rekening te houden met enerzijds de internationale realiteit en anderzijds de wetenschappelijke mogelijkheden die het klonen voor therapeutische doeleinden kan bieden.
Er dient een inhoudelijk debat plaats te vinden. U hebt aangegeven hier voorstander van te zijn en wij zijn het met u eens. Misschien dient in eerste instantie te worden omschreven wat op dit gebied verboden en wat acceptabel is. Duidelijke regels zijn onontbeerlijk. In sommige landen is men meer beducht voor deze vraagstukken dan in andere landen, al naar gelang de culturele gewoonten.
Om die reden dient de Europese Unie zich op dit gebied alleen te laten leiden door een aantal belangrijke basisbeginselen. Die bestaan al, namelijk de eerbied voor het individu en het leven, het principe van vrijheid en de vooruitgang waar wij allen baat bij hebben.

Muscardini
Mijnheer de Voorzitter, klonen en brevettering van klonen moeten, voor zover het de mens betreft, bij wet verboden zijn. Er is geen enkel verschil tussen klonen voor therapeutische doeleinden en klonen voor reproductieve doeleinden. Het doel mag de middelen niet heiligen wanneer de waardigheid van de mens in het geding is. Deze moet voor alles worden beschermd.
Het gebruik van menselijke embryo' s voor het vervaardigen van organen is derhalve op geen enkele wijze te rechtvaardigen. Als men menselijke embryo' s gebruikt, vernietigt men een potentiële mens. Daarmee spreekt men op flagrante wijze de waarde tegen die men juist met het beoogde doel, te weten de redding van andere menselijke wezens, hoog wil houden. De kwestie zou heel anders zijn indien het om het gebruik van enkele zaadcellen en niet van embryo' s ging.
Het is voor ons ethisch onaanvaardbaar dat men de aard van de fundamentele regels die aan de oorsprong van het leven ten grondslag liggen wil veranderen. Laten wij eerst eens goed nadenken over de mogelijke gevolgen die de ontwrichting van het natuursysteem kan hebben. Men moet ook in het geval van therapeutisch klonen het voorzorgsbeginsel inroepen en toepassen. Het is geen toeval dat in het vijfde kaderprogramma voor onderzoek en technologische ontwikkeling 1998-2002 de financiering van projecten is uitgesloten waarin sprake is van klonen van embryo' s voor reproductiedoeleinden en niet wordt voorzien in financiering van onderzoek naar therapeutisch klonen.
Wij eerbiedigen de meningsverschillen terzake, maar zijn wel van mening dat er op biotechnologisch gebied op de menselijke waardigheid gebaseerde, ethische normen moeten worden vastgesteld.
Wij vragen de Europese groep voor de ethische vraagstukken in de wetenschap en de nieuwe technologieën rekening te houden met de risico' s die ontstaan als men bepaalde drempels overschrijdt, waarboven alle wettig lijkt te zijn als men de menselijke waardigheid niet eerbiedigt. Evenals voorzitter Prodi zijn wij van mening dat het wenselijk zou zijn de Europeanen te verenigen op grond van gemeenschappelijke waarden.
Daarom moet de Commissie bijdragen aan een open debat en proberen een juist evenwicht te vinden tussen enerzijds ethische striktheid, die gebaseerd is op de weigering het menselijk lichaam uit te buiten voor commerciële doeleinden en anderzijds de plicht tegemoet te komen aan therapeutische behoeften.
Wij vragen de Raad het initiatief te nemen tot een internationale overeenkomst over het gebruik van levend materiaal, om te vermijden dat menselijke embryo' s in de handel worden gebracht en worden gebruikt voor oneigenlijke doeleinden. Men mag, mijnheer de Voorzitter, waarde collega' s, geen nieuw menselijk soort creëren, zoals schijnt te gebeuren ten gevolge van natuur- en milieurampen.

Linkohr
Mijnheer de Voorzitter, het is jammer dat geen enkele van de Britse collega's die de houding van hun regering steunen het woord heeft gevoerd. Het zou interessant geweest zijn ook hun argumenten te horen, want ik stel me voor dat zij daar ook zo hun gedachten over hebben. In Groot-Brittannië is het immers al sinds 1990 toegestaan onderzoek op embryo's tot 14 dagen uit te voeren. Ik denk dat het een logisch gevolg is dat men nu deze volgende stap zet.
Waarom gedraagt Groot-Brittannië zich anders dan het vasteland? Dat is toch een interessante vraag. Dit verschil bestaat kennelijk onafhankelijk van de verschillende regeringen. Voorheen was er een conservatieve regering en nu is er een labourregering, maar er is niets veranderd. Waarom is de publieke opinie in Groot-Brittannië anders dan aan de andere kant van het Kanaal? Dat zou bijvoorbeeld een heel passende vraag zijn om in dit debat te bespreken, want wij hebben het voorrecht hier met volksvertegenwoordigers uit de hele Europese Unie te zijn. Dat was mijn eerste opmerking.
Mijn tweede opmerking is, dat de woorden van mevrouw Bonino mij erg zijn bevallen. Dat gaat mij werkelijk aan het hart. Ik wil ook bepleiten dat wij ons door niet-godsdienstige principes laten leiden. De staat is niet religieus. De staat moet religie respecteren. Ook ik respecteer het dat iemand katholiek, protestant, joods, of wat dan ook is. Maar ik verwacht ook dat mijn mening wordt gerespecteerd. Dat kan echter alleen in een niet-religieus kader. Aanspraken op onfeilbaarheid hebben Europa al ontzettend veel schade berokkend. Wij moeten proberen daarvan af te komen. Niemand heeft het alleenrecht op ethiek. Ook degenen die een andere mening hebben, hebben hun ethiek.
Wij hebben overigens telkens weer meegemaakt dat verboden in de praktijk werden afgezwakt. Iedereen kan daar wel voorbeelden van geven. Ik ben er daarom vast van overtuigd - wat we hier ook besluiten - dat in een internationaal ingestelde maatschappij, waarin vanuit verschillende gezichtspunten onderzoek wordt gedaan, kennis zijn eigen weg zal vinden. Wij zullen er uiteindelijk niet omheen kunnen, verantwoordelijk met deze kennis om te gaan. En dat betekent dat we proberen er grenzen aan te stellen. Je kunt wel een verbod op alle onderzoek eisen, zeg ik tegen Francis Wurtz, maar het is buitengewoon naïef te menen dat men zich aan dat verbod zal houden. Uiteindelijk zullen we er niet omheen kunnen grenzen te trekken.
In dit geval vergaat het mij net als vele anderen. Ook bij mij gaan de haren recht overeind staan bij de gedachte dat er met embryo's wordt geknoeid of dat er zomaar onderzoek mee wordt gedaan. Er zijn zeker grenzen. Uit de praktijk blijkt echter dat wij tenslotte misschien niet veel meer kunnen doen dat dit alles gewoon in te perken. Op dit ogenblik hoeven we nog geen actie te ondernemen. Wij hebben de tijd. Wij moeten heel zorgvuldig overdenken hoe wij deze kwestie benaderen. Daar hebben we commissies voor, en soms is het ook nuttig een goed boek te lezen.

Ahern
Wij beweren allemaal, zowel gelovigen als niet-gelovigen, dat er één belangrijke gemeenschappelijke Europese norm is, namelijk dat alle experimenten met mensen ook uitsluitend en rechtstreeks aan de mens ten goede moeten komen. Als wij van dat principe afstappen, en dat gebeurt zonder twijfel met betrekking tot dit onderwerp, zijn de gevolgen helemaal voor eigen risico. Wij mogen in geen enkel stadium van hun ontwikkeling met mensen experimenteren; de massaproductie van embryo's voor experimenteerdoeleinden mogen wij al helemaal niet accepteren. De volgende stap zou namelijk commerciële exploitatie zijn, waarvoor overigens al ruimte is gecreëerd in onze eigen richtlijn betreffende de rechtsbescherming van biotechnologische uitvindingen.
Ondanks de ethische twijfels die aan het klonen van mensen kleven, beweren de overheidsinstanties in het VK dat klonen noodzakelijk is omdat het de enige manier is waarop wij patiënten met bepaalde ziekten kunnen helpen. Veel wetenschappers zijn het hier echter niet mee eens. Zij pleiten voor meer onderzoek met volwassen stamcellen om eenzelfde resultaat te bereiken bij de genezing van die ziekten. Kunnen wij niet samen rond de tafel gaan zitten en een manier vinden om onderzoek met stamcellen uit te voeren zonder dat daarbij direct met mensen geëxperimenteerd hoeft te worden? Ik hoop dat dit Parlement het ermee eens is dat dit een van de principes is die aan de basis heeft gestaan van de Europese eenwording.

Purvis
Dit is een gevoelig onderwerp, niet in het minst vanwege de titel "Klonen van mensen". "Onderzoek naar stamcellen" zou een minder tendentieuze titel zijn geweest, maar het gaat mij vooral om een rustige benadering van dit onderwerp met aandacht voor de feiten en voor de gevolgen voor ons menselijk ras, voor onze gezondheid en ons welzijn, voor de toekomst van de wetenschap en de gezondheidsindustrie in Europa en, zeker niet in de laatste plaats, voor ons geestelijke welzijn.
Laten we daarom enkele feiten op een rijtje zetten. Feit: het klonen van mensen voor reproductieve doeleinden is verboden in het VK. Het is ook niet de bedoeling om hierin verandering te brengen. Bovendien is ook de gezondheidssector in het VK niet van plan om nu of in de toekomst mensen te klonen voor reproductieve doeleinden. Het gebruik van stamcellen van embryo's voor onderzoeksdoeleinden is een gevolg van de wetenschappelijke noodzaak om op korte termijn manieren te ontdekken om volwassen cellen te herprogrammeren.
Feit: het onderzoek naar stamcellen is door het parlement aan een zeer streng toezicht onderworpen door middel van de zeer gerespecteerde en strenge Human Fertilization and Embryology Authority. Het zou misschien een goed idee zijn als andere lidstaten eveneens over een soortgelijke instantie zouden beschikken.
Feit: onlangs is er interessante vooruitgang geboekt bij het onderzoek met volwassen stamcellen, maar er bestaan nog steeds significante nadelen in vergelijking met de unieke mogelijkheden die er zijn met stamcellen van embryo's. Het onderzoek naar stamcellen van embryo's is er uiteindelijk op gericht om straks onderzoek te kunnen doen met volwassen stamcellen zonder de nadelen die daar nu nog aan verbonden zijn.
Dat brengt ons bij de kern van het dilemma: is een embryo van minder dan veertien dagen een levend wezen met alle daarbij behorende rechten, of is er sprake van een foetus? Krachtens de wet- en regelgeving in het VK en de VS is dit type onderzoek, al dan niet terecht, al meer dan tien jaar toegestaan en dat heeft veel goede resultaten opgeleverd. Na vele maanden van wereldwijd overleg wordt in het Donaldson-rapport de aanbeveling gedaan om dergelijk onderzoek uit te breiden naar therapeutische doeleinden.
De keuze is aan u, geachte collega's. U moet uw geweten en uw overtuiging trouw blijven, maar tegelijkertijd rekening houden met het toekomstige welzijn van uw buren. De zorg voor uw buurman of buurvrouw is ook een christelijke gebod; hij of zij lijdt misschien wel aan Alzheimer, Parkinson of diabetes.

Hermange
Mijnheer de Voorzitter, het gaat hier om een ernstig en moeilijk vraagstuk dat naar aanleiding van het besluit van de Britse regering ter tafel is gebracht. Er moet overigens vermeld worden dat de nationale wetgeving over dit onderwerp van lidstaat tot lidstaat sterk verschilt, waardoor de situatie uit de hand dreigt te lopen. Françoise Grossetête merkte zojuist - trouwens terecht - op dat we ons ondanks deze situatie kunnen afvragen welke waarde sommige landen hechten aan het beginsel van eerbied voor het menselijk leven vanaf het embryonale stadium. Dit beginsel wordt in artikel 18 van het Europese Verdrag van de mensenrechten in herinnering gebracht. In dit artikel staat dat het vervaardigen van embryo's voor menselijk gebruik verboden is.
Uit de grote verscheidenheid aan regelgeving blijkt dat het hier om een zeer complex debat gaat over onder meer een aantal controversiële vraagstukken. Wat moeten we verstaan onder de eerbied voor het leven? Wat is het verschil tussen het pre-embryo en het embryo? Moeten we het onderzoek naar embryo's om therapeutische doeleinden toestaan? Waar halen we de stamcellen vandaan? Moeten embryo's gekloond worden? Is het mogelijk stamcellen niet alleen uit volwassen weefsel, maar ook uit het weefsel van foetussen te halen? Is het toelaatbaar dat embryo's ook om andere redenen dan het scheppen van nieuw leven worden gecreëerd? Mogen we met het oog op de ernstige ziekten die we momenteel nog niet kunnen genezen het naar verluidt hoopgevende onderzoek laten stopzetten?
De mogelijke gevolgen van deze vraagstukken zijn groot, temeer daar het leven hier in het geding is. Om die reden moeten we de dialoog aangaan. Deze dialoog dient in eerste instantie binnen onze Europese instellingen gevoerd te worden. Ik betreur het, mijnheer de commissaris, dat voorzitter Prodi zijn plannen reeds maandag aan de pers kenbaar heeft gemaakt en pas later ons Europees Parlement ervan op de hoogte heeft gesteld. Ik wil verder opmerken dat hij zich zeer voorzichtig over dit vraagstuk uitliet, en zijn woorden zorgvuldig heeft afgewogen.
In de tweede plaats denk ik dat ons Parlement een parlementaire ad hoc commissie in het leven moet roepen teneinde dit debat mogelijk te maken. Deze commissie dient in eerste instantie op zeer korte termijn het initiatief te nemen om een aantal deskundigen uit diverse Europese en Amerikaanse organisaties te horen. Er dient evenwel ook een debat binnen de publieke opinie te worden aangezwengeld. Ik stel dan ook voor de basisbeginselen voor de bio-ethiek op Europees niveau vast te leggen, zodat de praktijk op dit gebied aan regels kan worden onderworpen nu er op dit moment geheel onnodig een aantal waarnemingscentra in het leven wordt geroepen. Ik stel voor om een Europees agentschap op te richten voor medische vraagstukken op het gebied van de voortplanting en de biotechnologie.

Busquin
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag een specifieke vraag beantwoorden die de heer Liese in dit debat gesteld heeft met betrekking tot het vijfde kaderprogramma. De heer Liese weet ongetwijfeld dat in het kader van de medebeslissingsprocedure duidelijk is aangegeven dat onderzoek naar kloontechnieken voor reproductieve en therapeutische doeleinden nadrukkelijk niet in het vijfde kaderprogramma is opgenomen.
In het kaderprogramma staat dus duidelijk aangegeven dat van deze kloontechnieken voorlopig zeer zeker geen sprake kan zijn. Ik wil dit punt nogmaals verhelderen, mijnheer Liese, omdat u hierover een vraag stelde.
Ik heb in mijn betoog evenwel aangegeven dat de Commissie samen met het Parlement een debat wil aangaan over deze vraagstukken die, zoals we zojuist geconstateerd hebben, zeer complex en zeer interessant zijn.

De Voorzitter
Ik heb acht ontwerpresoluties ontvangen overeenkomstig artikel 37, lid 2, van het Reglement.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.30 uur plaats.

Vragenuur (Commissie)
De Voorzitter
Aan de orde is het vragenuur voor vragen aan de Commissie (B5-0535/2000).
Eerste deel

De Voorzitter


Ilka Schröder
Vraag nr. 41 van (H-0613/00):
Betreft: Samenwerking met netwerken consultatiebureaus drugsverslaving Al sinds 1998 geeft de samenwerking tussen de Commissie en de door haar gesteunde netwerken een duidelijke verslechtering te zien: contracten tussen de netwerken en de Commissie worden vaak pas beklonken wanneer de gesteunde projecten al maanden draaien. Desalniettemin staat de Commissie erop dat er ook dan al een begin met de projecten wordt gemaakt wanneer zij alleen een voorlopige schriftelijke mededeling heeft gestuurd. De Commissie verricht termijnbetalingen soms met jaren vertraging. Alle netwerken hebben te lijden onder de steeds grotere bureaucratische rompslomp en vooral onder de ontbrekende terugbetalingen door de Commissie en worden daardoor in hun activiteiten ernstig gehinderd. Een aantal verenigingen moest zelfs worden opgeheven vanwege de betalingsachterstand van de zijde van de Commissie.
Waarom is de Commissie er de afgelopen jaren niet in geslaagd de gesteunde netwerken de contracten en de termijnbetalingen snel en op zodanige wijze dat de projecten er echt door worden begeleid, te doen toekomen?

Byrne
De Commissie deelt de bezorgdheid van de geachte afgevaardigde over de problemen met contracten en betalingen in de netwerken voor drugsverslaving die door het communautaire actieprogramma inzake preventie van drugsverslaving worden gesubsidieerd.
Deze problemen hebben diverse oorzaken. In de eerste plaats is het duidelijk dat er sprake is geweest van een personeelsprobleem bij het directoraat Volksgezondheid in Luxemburg dat zich met deze taak bezighoudt. Er is, kort samengevat, te weinig personeel bij gekomen om de ingewikkelde procedures uit te voeren en ondersteuning te geven aan de vaak onervaren subsidieontvangers die te veel voorstellen doen voor kleine projecten. Deze situatie is afgelopen zomer nog verslechterd door het besluit om naar aanleiding van het verslag van het Comité van onafhankelijke deskundigen het contract te beëindigen met het bureau voor technische bijstand dat assisteerde bij de tenuitvoerlegging van dit programma.
In de tweede plaats worden er heel veel kleine projecten uitgevoerd in het kader van het anti-drugsprogramma. Deze kleine projecten creëren een extra werklast voor het toch al beperkte personeelsbestand dat wij tot onze beschikking hebben. In de afgelopen vijf jaar bedroeg de gemiddelde omvang van projecten in het kader van cofinanciering door de Commissie 180.000 euro.
In de derde plaats blijkt uit onze ervaringen dat deelnemers aan het netwerk weinig inzicht hebben in de contract- en betalingsprocedures van de Commissie. Daardoor heeft de Commissie bij de netwerken voor drugsverslaving heel vaak om ontbrekende documentatie moeten verzoeken die nodig was om de contracten te sluiten of de betalingen te verrichten.
In de vierde plaats zijn er naar aanleiding van de ervaring met subsidies uit de communautaire begroting en de kritiek van de Rekenkamer strengere regels van kracht geworden voor de documentatie met betrekking tot de contractkosten. Dit heeft een soort sneeuwbaleffect gehad op het tijdschema van de betalingen.
Ik probeer deze problemen op te lossen door een aantal maatregelen te nemen. Het voorstel van de Commissie over een nieuw kader en een nieuwe strategie voor de volksgezondheid onderstreept de noodzaak voor duidelijkere doelstellingen en een efficiënter beheer. Dat heeft tot gevolg dat er meer aandacht aan de belangrijkste prioriteiten gegeven zal worden. In de toekomst zullen er daarom minder, maar wel grotere projecten worden gecofinancierd waardoor er efficiënter gebruik gemaakt kan worden van de benodigde mankracht voor het beheer van het programma. De begrotingsautoriteit heeft herhaaldelijk benadrukt dat we in de toekomst de beschikbare middelen en prioriteiten beter op elkaar moeten afstemmen.
Zoals u weet, is er naar aanleiding van de recente evaluatie van de personeelsbehoefte van de Commissie een verzoek ingediend bij de begrotingsautoriteit voor extra posten, met inbegrip van een groot aantal extra posten voor het directoraat-generaal Volksgezondheid- en consumentenbescherming. Indien de begrotingsautoriteit hiermee akkoord gaat, zou een deel van dat extra personeel gebruikt kunnen worden om de vandaag aan de orde zijnde problemen aan te pakken.
Zoals gezegd, hebben de contractanten weinig ervaring met het vereiste financiële beheer. Dat betekent dat onze beperkte personele bezetting veel tijd moet steken in advieswerkzaamheden en andere ondersteunende activiteiten. Het directoraat volksgezondheid is daarom van plan om een voorlichtingscampagne te organiseren om contractanten meer inzicht te geven in de procedures en voorwaarden van de Commissie.
Wat de bureaucratie betreft, zijn de betrokken departementen op dit moment bezig met een evaluatie van de eisen die zij op het gebied van de documentatie stellen. De bedoeling is om de betalingsprocedures te vereenvoudigen en te versnellen zonder dat dit ten koste gaat van de noodzakelijke financiële controlemaatregelen. Als gevolg van de maatregelen die inmiddels zijn genomen, is er een verbetering in de situatie opgetreden. Ik verwacht dat die verbetering zich doorzet zodat contracten sneller gesloten kunnen worden en betalingen in overeenstemming met de zestig-dagenregel van de Commissie verricht zullen worden.
Indien u nog specifieke opmerkingen heeft, zou ik u willen verzoeken om mij de relevante informatie schriftelijk te doen toekomen. Ik verzeker u dat ik deze kwesties dan onder de aandacht van mijn diensten zal brengen.

Schröder, Ilka
Mijnheer de commissaris, ik ben blij te horen dat er bepaalde maatregelen zullen worden genomen. Ik zet echter vraagtekens bij het feit dat de Commissie, wanneer zij problemen ondervindt met partners die aan bepaalde projecten deelnemen, die problemen voor minstens 50% bij deze partners zoekt. Ik beschik over informatie waaruit blijkt dat ook kleinere partners in projecten zeer bekwaam zijn en precies weten hoe het met de contracten zit, en wat voor documenten zij precies moeten inleveren. Mij is een geval bekend waarin driemaal dezelfde stukken werden ingediend, terwijl de Commissie bleef beweren dat zij die stukken nooit had ontvangen. Daarom wil ik nogmaals voor heel duidelijke en van tevoren vastgelegde richtsnoeren voor de aanvraagprocedure pleiten. Ik weet dat dit probleem niet alleen op drugsgebied voorkomt, maar ook bij veel andere partners die met de Commissie samenwerken en cofinanciering nastreven. Het drugsgebied is niet het enige gebied waarop de procedures heel lang en erg ingewikkeld zijn. Ik denk niet dat dit alleen een kwestie is van incompetente kleine partners, maar wel degelijk ook een kwestie van niet duidelijk gestelde voorwaarden van de Commissie.
Ik wilde nog vragen of het werkelijk verstandig is op de kleine organisaties in de Europese Unie te korten wanneer het erom gaat drugsprojecten ook op regionaal niveau vanuit heel verschillende benaderingen te ondersteunen. Dat geldt met name op dit gebied, maar ook in het algemeen. Ik denk dat het toch niet de bedoeling kan zijn dat alleen grote organisaties de kans krijgen iets te ondernemen. Dat lijkt me een totaal verkeerde aanpak. Het moet toch ons doel blijven verschillende organisatiestructuren te steunen.

Byrne
Wat uw eerste punt betreft, heb ik niet beweerd dat het probleem volledig te wijten is aan incompetente projectpartners, zoals u ze noemt. Ik wilde alleen maar zeggen dat zij de oorzaak zijn van een aantal problemen die zich hebben voorgedaan. Daar moeten wij iets aan doen en dat probeer ik op te lossen door ervoor te zorgen dat er duidelijke richtsnoeren worden opgesteld. Aangezien u ook een dergelijke oplossing voorstelt, zijn we het op dit punt volledig met elkaar eens.
Dan iets over de omvang van de projecten. Sinds 1996 zijn er 149 projecten geselecteerd waarmee in totaal een bedrag gemoeid was van meer dan 25 miljoen euro. Het gemiddelde bedrag per project bedroeg 180.000 euro. Als gevolg van de nieuwe strategie voor de volksgezondheid zullen wij het aantal projecten verminderen en de financiële bijdrage en effectiviteit per project vergroten. Tegelijkertijd zullen wij daardoor onze beperkte personele middelen efficiënter kunnen inzetten. Het is niet zonder meer waar dat kleine projecten beter zijn dan grote projecten, maar als de personele middelen efficiënter ingezet kunnen worden zal dat de betrokken projecten zeker ten goede komen.

De Voorzitter


John Bowis
Vraag nr. 42 van (H-0629/00):
Betreft: Wetenschappelijk advies over ftalaten Is de Commissie thans bereid de verklaring te publiceren waarover het WCTEM (Wetenschappelijk Comité voor Toxiciteit, Ecotoxiciteit en het Milieu) op 25 november 1999 overeenstemming heeft bereikt; het ging daarin om het standpunt van dit comité over de verkeerde interpretatie door de Commissie van het wetenschappelijk advies over ftalaten. Van deze verklaring wordt al in de notulen van het wetenschappelijk stuurcomité van 10 december 1999 melding gemaakt. Kan de Commissie meedelen wie verzuimd heeft de gebruikelijke praktijk na te leven om notulen, verslagen en verklaringen te publiceren waarover wetenschappelijke comités het eens zijn geworden, en wie verantwoordelijk is voor de vertraging van de publicatie van de belangrijkste notulen van de vergadering van het WCTEM d.d. 25 november 1999 tot april 2000?

Byrne
Ik dank u voor de gelegenheid die u mij biedt om duidelijkheid te verschaffen over de kwestie die u in uw vraag aan de orde stelt. In de notulen van de plenaire vergadering van het wetenschappelijke comité van 10 december 1999 staat dat de voorzitter van het Wetenschappelijk Comité voor Toxiciteit, Ecotoxiciteit en Milieu (WCTEM) het comité tijdens de plenaire vergadering van 25 november 1999 heeft geïnformeerd over het voornemen om een verklaring bij de notulen van de vergadering te voegen met een toelichting over de interpretatie van het standpunt van het WCTEM betreffende ftalaten in speelgoed.
De notulen van de betrokken vergadering zouden normaal gesproken tijdens de daaropvolgende plenaire vergadering van de WCTEM goedgekeurd moeten zijn. Die vergadering heeft plaatsgevonden op 4 februari 2000. Tijdens die vergadering was een aantal leden van het Comité van mening dat de notulen over het algemeen te lang waren. Zij hebben het secretariaat verzocht om daarvoor de notulenopmaak van andere wetenschappelijke comités te gebruiken. Als gevolg van dat verzoek heeft het Comité besloten om de goedkeuring van de notulen uit te stellen tot de volgende plenaire vergadering omdat dan een beknoptere ontwerpversie beschikbaar zou zijn. Daardoor was het onvermijdelijk dat de goedkeuring pas kon plaatsvinden op de daaropvolgende plenaire vergadering van 11 april 2000.
Na die goedkeuring is de inhoud zo snel mogelijk via internet openbaar gemaakt - in feite zelfs al in diezelfde week en dat is ook de gebruikelijke Commissieprocedure. Dat betekent dat er geen fouten zijn gemaakt bij het publiceren van de notulen.

Bowis
Ik dank de commissaris voor zijn antwoord, hoewel ik moet zeggen dat vijf maanden wachten op de publicatie van notulen wel erg lang is. Wat ik nu ga zeggen is absoluut niet gericht tegen de commissaris zelf, maar ik hoop dat hij het met me eens zal zijn dat de wetenschap ons moet waarschuwen voor de risico's die aan onze besluiten verbonden zijn en informatie moet verstrekken over de beheersing van die risico's. In dit geval heeft de wetenschap ons in de steek gelaten. Er is bijvoorbeeld geen sprake geweest van een collegiale toetsing. Toen de kwestie in het wetenschappelijke comité aan de orde kwam, was het veelzeggend dat het advies van de voorzitter - in zijn eigen woorden - geen verbod rechtvaardigde. Dat er vervolgens wel een verbod is gekomen op andere ftalaten had absoluut niets te maken met kinderspeelgoed of bijtringen. Het voorzorgsbeginsel is door deze handelwijze enigszins in opspraak gebracht. Dat beginsel functioneert alleen maar als de besluiten op een onberispelijk wetenschappelijk advies zijn gebaseerd. Het was geen prettige ervaring. Ik hoop dat Commissie het ermee eens is dat zowel de Commissie als het Parlement heel veel van deze ervaring moeten leren.

Byrne
Ik ben het volledig met de opmerking van de geachte afgevaardigde eens dat de wetenschap ons moet adviseren bij onze besluitvorming. Dat is ook precies wat er in dit geval gebeurd is. Het betreffende comité heeft een verslag opgesteld met betrekking tot het gebied dat onder zijn verantwoordelijkheid valt en dat is uiteraard de risico-evaluatie. Die informatie is vervolgens doorgegeven aan de Commissie omdat zij een van de EU-instellingen is die verantwoordelijk is voor risicobeheersing. Op basis van het in de documenten van het betreffende comité opgenomen advies was de Commissie van mening dat ftalaten in speelgoed dat ontworpen is om in de mond gestoken te worden, een onmiddellijk en ernstig gevaar oplevert voor baby' s beneden drie jaar.
De Commissie is tot een duidelijk oordeel over deze kwestie gekomen. Op basis van mijn bevoegdheid krachtens de richtlijn inzake de algemene productveiligheid heb ik voorstellen voor tijdelijke maatregelen bij de Commissie ingediend.. Mijn collega's waren het ermee eens dat dit de juiste wijze was om actie te ondernemen in deze situatie.
Mijn collega, commissaris Liikanen, hanteert een benadering die meer op de lange termijn is gericht met betrekking tot de hele kwestie rondom ftalaten, plastificeermiddelen en dergelijke. Ik wil nogmaals herhalen dat de wetenschap ons moet adviseren bij onze besluitvorming en naar mijn mening is dat in dit geval ook gebeurd.

De Voorzitter
Daar de vraagsteller afwezig is, vervalt vraag nr. 43.

Ioannis Souladakis
Vraag nr. 44 van (H-0688/00):
Betreft: Waterbehoefte in het Nabije Oosten De steeds toenemende behoefte aan water in het Nabije Oosten is een centraal element in het perspectief voor samenwerking en onderling begrip tussen de landen in de regio. Het Steering Committee van de Multilaterale Werkgroep voor watervraagstukken (MWGMR) voor deze regio heeft na een onderbreking van drie jaar zijn werkzaamheden in 1999 hervat en concrete, door de EU gesubsidieerde programma' s opgesteld voor een zuinig gebruik en de exploitatie van de watervoorraden in het Nabije Oosten. Onlangs is ook op de bijeenkomst van de Associatieraad EU-Israël de kwestie van het water in het Nabij Oosten besproken en is door Israël verdere subsidiëring van dergelijke programma' s aangekaart.
Welk beleid denkt de Commissie met het oog op de bevordering van de samenwerking tussen de volkeren in de regio ten aanzien van dit vraagstuk te volgen om conflicten naar aanleiding van de waterbehoeften te voorkomen?

Byrne
In de komende decennia zal water een cruciale rol spelen in het Midden-Oosten. Per hoofd van de bevolking beschikt deze regio over de laagste hoeveelheid water in de hele wereld en die hoeveelheid neemt zelfs nog geleidelijk af. Water is inderdaad een van de hoofdvraagstukken in het vredesproces in het Midden-Oosten. Dit geld niet alleen voor de onderhandelingen tussen Israël en de Palestijnen, maar ook voor die tussen Israël en Syrië. Het beleid van de Commissie concentreert zich op de verschillende aspecten van het waterprobleem in het Midden-Oosten. Daaronder vallen ook de veiligheid en de economische, sociale en milieuaspecten.
Voor een duurzame vrede in het Midden-Oosten zijn rechtvaardige en uitgebreide waterverdragen tussen Israël en haar buurlanden onontbeerlijk. Deze verdragen moeten wel geschraagd worden door een effectieve, regionale samenwerking. De Commissie is een actieve deelnemer in en een belangrijke donor van de multilaterale waterwerkgroep van het vredesproces in het Midden-Oosten. Als concrete bijdrage hebben we in 1999 nog eens vier miljoen euro toegezegd voor de voltooiing van de regionale databanken voor water. Wij stimuleren ook het concept van een regionale samenwerkingsstructuur. De speciale task force van de Raad voor water in het Midden-Oosten heeft gesproken met de regeringsvertegenwoordigers voor waterbeheer van Israël, Jordanië en Palestina. Deze task force coördineert het waterbeleid van de EU op een actieve manier.
Het beleid van de Commissie is er niet alleen op gericht om de regio te steunen op weg naar een duurzaam beheer van de schaarse waterhoeveelheid, maar ook op het geven van steun bij het zoeken naar nieuwe mogelijkheden voor de watervoorziening. Ondersteuning van het huidige waterbeheer en de waterconsumptie in het Midden-Oosten leidt overigens niet tot een duurzame oplossing. Uit schattingen kan worden afgeleid dat de landbouw in de gehele mediterrane regio verantwoordelijk is voor meer dan twee derde van de totale nationale waterconsumptie, terwijl die sector slechts voor een derde bijdraagt aan het BNP en de werkgelegenheid. In het Midden-Oosten is die discrepantie zelfs nog groter. Dat betekent dat een hervorming van het binnenlandse waterbeleid in de landen in het Midden-Oosten prioriteit heeft. De Euro-mediterrane conferentie van ministers van Buitenlandse Zaken heeft in 1999 in Stuttgart al besloten om water als prioriteit aan te wijzen binnen het partnerschap. Het eerste resultaat hiervan is een actieplan van 40 miljoen euro dat in Turijn in oktober 1999 is goedgekeurd door de ministeriële Euro-mediterrane conferentie inzake lokaal waterbeheer. Op basis van dit actieplan zouden nieuwe mogelijkheden voor samenwerking in deze sector kunnen ontstaan. Een oproep om in dat verband voorstellen in te dienen zal binnenkort worden gepubliceerd.

Souladakis
Ik dank de commissaris voor zijn antwoord. Ik wilde in mijn vraag echter niet alleen wijzen op de ernst van het probleem en de weerslag daarvan op het vredesproces in het Midden-Oosten. Ik wilde ook duidelijk maken dat het watergebrek een ernstig politiek probleem is. Iedereen spreekt over de op til zijnde watercrises. Daar moet iets aan worden gedaan. Ik wil graag van de commissaris weten welke initiatieven zullen worden ontplooid met het oog op de opneming in het volkenrecht van voorschriften voor waterbeheer. Alleen met dergelijke voorschriften kan men plaatselijk of regionaal politiek antagonisme voorkomen, dat kan uitmonden in crises en een bijzonder soort imperialisme. Het antwoord zelf al, waarin wordt verwezen naar het vraagstuk Israël - Syrië, gaat verder en doelt op de Tigris en Eufraat, op Turkije, Syrië en andere gebieden. Mijns inziens moeten in het volkenrecht bepalingen worden opgenomen voor het beheer van de waterbronnen, met duidelijke voorwaarden voor alle betrokken landen: voor de landen met rivieren die meer dan een land doorlopen, en ook voor de landen met meren die aan meer dan een land grenzen.

Byrne
De Commissie steunt op dit moment via MEDA essentiële waterprojecten in het gebied van de Palestijnse Autoriteit en in Jordanië. Het meest recente voorbeeld is een communautaire steun van vijf miljoen euro in de vorm van subsidies voor het projectmanagement van het verbeteringsprogramma voor de watersector van Groot Amman. Daarnaast heeft de Europese Investeringsbank nog een aanzienlijke lening verstrekt.
Naast de steun die wij aan de multilaterale werkgroep geven, is er bijvoorbeeld ook nog het Euro-mediterrane actieprogramma met betrekking tot een waterinformatiesysteem. Dit programma heeft een looptijd van drie jaar en de Europese Unie heeft 1,2 miljoen euro bijgedragen aan de tenuitvoerlegging ervan. De Euro-mediterrane conferentie inzake waterbeheer die op 25 en 26 november 1996 te Marseille werd georganiseerd was een door de gemeente Marseille gesteund initiatief van de Europese Commissie en de Franse regering. Het secretariaat was in handen van het Internationale Waterbureau. De Commissie is dus constant betrokken bij dit project. Dat is al enige tijd het geval en dat zal ook in de toekomst zo blijven.

De Voorzitter


Mikko Pesälä
Vraag nr. 45 van (H-0689/00):
Betreft: Veetransporten In de loop van dit jaar zijn er in enkele lidstaten weer een aantal tv-documentaires uitgezonden waaruit blijkt dat er binnen de EU levend vee wordt vervoerd in strijd met alle ethische principes en met de bepalingen in de vervoersrichtlijn.
Op welke wijze wil de Commissie waarborgen dat de autoriteiten van de lidstaten de transporten in het oog houden en de geplande routes naar andere lidstaten nauwgezet controleren?
Wanneer gaat de Commissie nieuwe voorstellen indienen voor richtlijnen inzake het vervoer van levende dieren?
Op welke wijze gaat de Commissie aandacht besteden aan het feit dat landen die zorgen voor correcte transporten met hogere kosten te maken krijgen dan landen die de regels voortdurend aan hun laars lappen, terwijl de levensmiddelenmarkten toch gemeenschappelijk zijn?
Welke maatregelen gaat de Commissie nemen om een einde te maken aan lange veetransporten en ze te vervangen door het vervoer van diepvries- of verwerkte producten?
Tweede deel
Byrne
Inderdaad is het een probleem is dat er in bepaalde gebieden niet voldoende controle is op de naleving van de regels met betrekking tot veetransporten. Hoewel de lidstaten verantwoordelijk zijn voor de toepassing van de communautaire wetgeving, voert het voedsel- en veterinair bureau van mijn directoraat-generaal specifieke controles en inspecties uit om na te gaan of de lidstaten de communautaire wetgeving op een effectieve en uniforme manier naleven. Bij deze controles zijn bij sommige lidstaten bepaalde tekortkomingen aan het licht gekomen. Als gevolg daarvan zijn er krachtens artikel 226 van het Verdrag tegen bepaalde lidstaten inbreukprocedures geopend terwijl er met betrekking tot andere lidstaten op dit moment nog mogelijke procedures worden overwogen.
Ik zal binnenkort een verslag aan de Raad en het Europees Parlement presenteren over de mate waarin de communautaire wetgeving betreffende de bescherming van dieren tijdens het laatste kwartaal van dit jaar ten uitvoer is gelegd. Uit dit verslag zal blijken dat lidstaten op dit moment problemen hebben met de volledige tenuitvoerlegging van de communautaire wetgeving. Ik ben van plan om als conclusie bij dat verslag enkele voorstellen te presenteren om het veetransport te verbeteren, om de problemen waar ik naar verwees op te lossen, om controles door het voedsel- en veterinair bureau te garanderen en om waar nodig inbreukprocedures te openen.
Verschillende fundamentele kwesties van de richtlijn zouden zo snel mogelijk op wetenschappelijke basis geëvalueerd dienen te worden. Ik denk daarbij met name aan gegevens met betrekking tot de transporttijden, de stress als gevolg van het in- en uitladen en de laaddichtheid. Binnen dit kader dienen ook methodes onderzocht te worden die het slachten van vee stimuleren op locaties die zich dichter in de buurt bevinden van de plaats waar het vee is gefokt.
Tot slot kan ik u verzekeren dat het welzijn van dieren hoog op de agenda van de Commissie staat. Ik verheug me op de voortzetting van de discussie over enkele weken tijdens de presentatie van het verslag over transport.

Pesälä
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, mijn dank voor uw antwoord. Ik wil echter nog even zeggen dat nu de Europese Unie zich in snel tempo naar het oosten uitbreidt en er onder andere uit de Baltische landen paarden naar de Europese Unie zijn vervoerd - deze transporten hebben wel honderd uur geduurd - het naar mijn mening nogal vreemd is, dat wij tegelijkertijd van de kandidaat-landen eisen, dat zij de voorschriften en regels zeer nauwkeurig opvolgen. In onze eigen regio staan wij namelijk overtredingen toe die - zoals men in de publiciteit heeft gezien - zeer inhumaan zijn, zeker als men bedenkt dat wij in het beschaafde West-Europa wonen. Ik wil dat onderstrepen en vragen welk tijdschema wij nu echt gaan gebruiken, rekening houdend met het feit dat onze eigen zaken in orde moeten zijn voordat nieuwe lidstaten toetreden?

Byrne
Hoewel ik u geen specifiek tijdschema kan geven, kan ik u wel verzekeren dat er al inbreukprocedures zijn geopend en andere procedures in overweging zijn. De situatie wordt voortdurend in de gaten gehouden. Ik heb tevens een aantal besprekingen gevoerd met de directeur-generaal van mijn DG die een deskundige is op het gebied van transport. Ik vertrouw dan ook op zijn deskundigheid.
U vestigt ook de aandacht op onze relatie met de kandidaat-landen. Volgens de Commissie is het opbouwen van een internationale consensus de meest effectieve manier om op uitgebreide schaal de normen voor het welzijn van dieren te verbeteren. Het paardentransport over grote afstanden is al besproken met de hoofden van de veterinaire diensten in die landen in Midden- en Oost-Europa waarmee op dit moment onderhandeld wordt over de toetreding tot de Unie.
In april is overeenstemming bereikt over een actieprotocol om de bescherming van paarden en ezels die over grote afstanden worden vervoerd, te verbeteren. De eerste resultaten van de tenuitvoerlegging van het protocol zullen eind september van dit jaar worden besproken tijdens een speciale vergadering met alle bevoegde instanties van de kandidaat-landen. Ik kan u dus de verzekering geven dat de kwestie een hoge prioriteit heeft in mijn DG. Wij zullen deze kwestie nauwlettend in de gaten blijven houden en waar nodig handelend optreden.

Rübig
Mijnheer de Voorzitter, het zou interessant zijn om te horen of de Commissie van plan is op dit gebied onderzoek te verrichten, en wel aan de hand van het best practice-model. Bent u voornemens om diertransporten te stimuleren die zo worden georganiseerd dat zij voor het dier ook werkelijk te verdragen zijn?

Byrne
Uit het advies van mijn dienst en de andere mij verstrekte informatie heb ik tot mijn voldoening kunnen opmaken dat alle noodzakelijke maatregelen ook daadwerkelijk worden genomen. Tegen die achtergrond zal er een herziening van de richtlijn plaatsvinden om de bescherming van dieren tijdens hun transport te verbeteren. Daarmee doel ik met name op aanvullende maatregelen ter bescherming van paarden door een verplichte uitlaadperiode en vaste rusttijden in te stellen voor commercieel consignatietransport van paarden die een inspectiepost aan een van de grenzen van de Unie passeren.

Tannock
Ik wil graag een vraag stellen die hiermee verband houdt. Het betreft het verbod op de Staffordshire-terriërs in Duitsland krachtens de Duitse wet inzake gevaarlijke honden. Veel van mijn kiezers in Groot-Brittannië hebben hier schriftelijk tegen geprotesteerd omdat die wet bepaalde hondenrassen verbiedt die geen gevaar lijken op te leveren voor de openbare veiligheid. Gezien het paspoortenproject voor huisdieren op Europees niveau en het daaruit voortvloeiende recht voor huisdieren om vrij binnen Europa verplaatst te kunnen worden, vraag ik mij af of de Commissie een wettelijke bevoegdheid heeft om in te grijpen teneinde het welzijn van dieren te beschermen. Ik doel daarbij met name op het welzijn van de betreffende huisdieren in Duitsland, die mogelijk ten onrechte worden afgemaakt. Bovendien wordt een prachtig Brits hondenras mogelijk met uitsterving bedreigd.

De Voorzitter
Mijnheer de commissaris, dit is geen aanvullende vraag overeenkomstig het Reglement. Wij kunnen de heer Tannock verzoeken deze vraag voor de volgende vergadering te bewaren, maar u kunt de vraag ook beantwoorden als u dat wenst.

Byrne
Uit beleefdheid tegenover de geachte afgevaardigde zou ik willen zeggen dat ik hem een veel uitgebreider antwoord had kunnen geven als hij mij van tevoren van de vraag op de hoogte had gesteld. Ik ben de commissaris die verantwoordelijk is voor het welzijn van dieren. Ik ben bevoegd om kwesties op dat gebied af te handelen. Als ik op dergelijke kwesties attent word gemaakt en als de betreffende richtlijn daarop van toepassing is, kan ik actie ondernemen. De enige praktische suggestie die ik op dit moment kan doen, is dat u mij de details van deze specifieke kwestie schriftelijk doet toekomen zodat mijn diensten een onderzoek kunnen instellen op basis waarvan de zaak verder behandeld kan worden.

De Voorzitter
Mijnheer Tannock, u kunt uw vraag op bilaterale wijze afhandelen door deze schriftelijk te stellen aan de commissaris of u kunt ook overeenkomstig het Reglement een vraag stellen voor het vragenuur. Dan zal de commissaris u antwoorden.
Mijnheer Byrne, ik dank u voor uw medewerking vanmiddag.
Vragen aan de heer Vitorino

De Voorzitter


Mary Elizabeth Banotti
Vraag nr. 46 van (H-0600/00):
Betreft: Mededeling over de rechten van het kind Naar aanleiding van de tiende verjaardag van de Conventie voor de rechten van het kind in november 1999, deelde de Commissie het Parlement mee voornemens te zijn een mededeling te doen verschijnen over de rechten van het kind. Kan de Commissie het Parlement hiervoor nu een definitief tijdpad voorleggen? De Algemene Vergadering van de Verenigde Naties zal een speciale vergadering wijden aan kinderen die zal plaatsvinden in september 2000. Welk plan heeft de Commissie voor een coördinatie van de bijdragen aan deze bijzondere vergadering van de Unie en de lidstaten? Erkent de Commissie dat met het oog op de bijzondere vergadering een mededeling over de rechten van het kind van het grootste belang is?

Vitorino
Ik attendeer de geachte afgevaardigde graag op de brief van 20 juni die zij en een aantal collega's over dit onderwerp van voorzitter Prodi hebben ontvangen. In deze brief heeft de Commissievoorzitter heel duidelijk laten blijken dat de Commissie haar uiterste best zal doen om alle maatregelen te treffen waarmee de rechten van het kind gewaarborgd kunnen worden. Hij noemde ook een aantal interne én externe gebieden waarop de Commissie actief is met betrekking tot deze belangrijke kwesties.
De Voorzitter heeft echter ook geprobeerd om de acties van de Commissie op dit gebied, en ook op andere gebieden, in de context van de herziening van het Verdrag te plaatsen. Hij gaf bijvoorbeeld aan dat de bevoegdheid voor acties ten behoeve van kinderen voornamelijk aan de lidstaten is voorbehouden. Dit komt doordat het Verdrag de Gemeenschap geen duidelijke rechtsgrondslag biedt om verdergaande maatregelen ter waarborging van de rechten van kinderen te nemen dan binnen het bestaande kader mogelijk is.
Binnen dat huidige kader heeft de Europese Commissie al een behoorlijk aantal initiatieven ontplooid om de rechten van kinderen te beschermen. Ik denk daarbij aan het Daphne- en het Stop-programma die onder mijn bevoegdheid vallen. De Commissie onderzoekt momenteel ook de mogelijkheden om actie te ondernemen op sociaal en onderwijsgebied om de situatie van kinderen te verbeteren.
Het belang dat wij aan dit onderwerp hechten, blijkt ook uit het feit dat de Commissie het initiatief heeft genomen om een speciaal artikel over de rechten van het kind in het Handvest van de grondrechten op te nemen. Het ontwerpartikel betreffende de rechten van het kind bevat de basisbeginselen van het Verdrag van New York, zoals het recht op een zodanige bescherming en zorg als nodig is voor het welzijn en de opvoeding van het kind.
Wij zullen erop blijven aandringen dat in het Handvest een verbod op kinderarbeid wordt opgenomen. In zijn brief heeft de Commissievoorzitter ook duidelijk gemaakt dat het zinvol zou zijn na te gaan of alle lidstaten het VN-Verdrag inzake de rechten van het kind uitvoeren. Hoewel alle lidstaten dat Verdrag hebben geratificeerd, bestaan er grote verschillen in de tenuitvoerlegging ervan. Bovendien lopen de meningen van de lidstaten behoorlijk uiteen over de manier waarop de rechten van het kind op de beste manier beschermd kunnen worden.
Naar mijn idee zou een dergelijke evaluatie een nuttige bijdrage kunnen vormen in het kader van de deelname van de Unie aan de speciale bijeenkomst van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in september 2001. De Commissie is van mening dat haar geëngageerdheid bij dit belangrijke onderwerp niet alleen blijkt uit de lopende acties in het belang van het kind en het pleidooi voor een adequate integratie van de rechten van het kind in het Handvest van de grondrechten, maar ook uit haar steun aan het voorstel tot uitvoering van de eerder genoemde evaluatie.

Banotti
Zoals u weet, heb ik grote bewondering voor u. Ik ben er zeker van dat u zich vandaag bij de herhaling van uw antwoord net zo ongemakkelijk voelde als ik mijzelf voelde bij het aanhoren ervan. Ik ben op de hoogte van uw persoonlijke geëngageerdheid, maar u heeft mij vandaag geen enkele duidelijke aanwijzing gegeven wat de Commissie feitelijk van plan is te gaan doen tijdens de VN-Conferentie die over een paar weken plaatsvindt. Ik heb eerder vandaag geluisterd naar de uitgebreide plannen die de Commissie heeft op het gebied van het welzijn van dieren. Ik zou heel graag net zo veel plannen zien met betrekking tot het welzijn van kinderen.
Ik accepteer dat u aan bepaalde wettelijke beperkingen gebonden bent, maar zou u kunnen aangeven of er bijvoorbeeld daadwerkelijk een Commissielid aanwezig zal zijn op die VN-Conferentie in september? Zo ja, in welke context zal dat dan gebeuren en welke bijdrage zal tijdens de conferentie kunnen worden geleverd?

Vitorino
Ik wil deze vraag graag beantwoorden. In feite hebben wij het over hetzelfde, namelijk de speciale bijeenkomst van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties inzake de rechten van het kind in september 2001, dus volgend jaar. Omdat we het over volgend jaar hebben, het ik voorgesteld in de lidstaten een evaluatie te maken van de tenuitvoerlegging van het VN-Verdrag inzake de rechten van het kind. Dit onderzoek zou op tijd klaar moeten zijn om volgend jaar als basis te dienen voor de deelname van de Unie aan die speciale bijeenkomst van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties.
Ik ben er zeker van dat we in de eerste zes maanden van het volgend jaar hiervoor de steun krijgen van het komende Zweeds voorzitterschap. Het Zweeds voorzitterschap heeft nu al duidelijk te kennen gegeven dat de rechten van het kind een hoge prioriteit zullen krijgen. Naar mijn mening heb ik dus wel degelijk uitgelegd welke actie wij willen ondernemen en wanneer we dat willen doen.

Bowis
Mijnheer de Voorzitter, is de commissaris het met mij eens dat er een nieuw en toenemend misbruik van kinderen lijkt te ontstaan en dat maatregelen daartegen onder de bevoegdheid van de Europese Unie vallen? Moeders uit Oost- en Midden-Europa gebruiken kinderen bij het bedelen in de straten van onze steden. Zij komen de EU meestal als vluchtelingen binnen. Deze mensen moeten ofwel aan de zorg van een instantie worden toevertrouwd, ofwel moeten zij een sociale uitkering van de staat krijgen zodat zij niet hoeven te bedelen. Misschien dienen wij deze ontwikkeling toe te voegen aan de lijst van kindermisbruik dat wij als Gemeenschap niet nauwlettend genoeg in de gaten kunnen houden.

Vitorino
Ik deel de bezorgdheid van de geachte afgevaardigde als hij tenminste bedoelt dat bedelen een activiteit is waarbij kinderen soms zelfs door hun eigen familie worden gedwongen om in strijd met hun waardigheid te handelen. Zoals u weet, valt de verantwoordelijkheid voor de bescherming van de waardigheid van het kind met name onder de bevoegdheden van de lidstaten. Desalniettemin beginnen wij nu een debat over een wetgevingsinitiatief tijdens welke een lijst zal worden opgesteld van misdaden tegen kinderen. Ik zal uw suggesties met een onbevooroordeelde blik in overweging nemen.

De Voorzitter


Lennart Sacrédeus
Vraag nr. 47 van (H-0606/00):
Betreft: Pasvrijheid in de Schengenzone Kan de Commissie mededelen hoe de vrijstelling van de verplichting een paspoort te dragen naar haar mening tijdens het Europees voetbalkampioenschap heeft gewerkt tegen de achtergrond van de massa-arrestaties in Brussel en Charleroi?

Vitorino
Ik denk dat we in de eerste plaats moeten constateren dat een groot aantal personen dat bij de incidenten in Brussel en Charleroi betrokken was, uit één van de lidstaten van de Unie afkomstig was, namelijk uit het Verenigd Koninkrijk dat geen deel uitmaakt van het Schengengebied. Tijdens de reis die deze mensen aflegden om de voetbalwedstrijden in het kader van Euro 2000 te kunnen bijwonen, werden ze onderworpen aan de controles die normaliter aan de buitengrenzen van het Schengengebied plaatsvinden.
Ik wil verder in herinnering brengen dat zowel de Belgische als de Nederlandse regering gedurende Euro 2000 een beroep hebben gedaan op een vrijwaringsclausule op grond van artikel 2, lid 2 van het Akkoord van Schengen. In dit artikel staat dat wanneer de openbare orde of de nationale veiligheid wordt bedreigd - en ik ben van mening dat de angst als gevolg van acties van hooligans zeker aan dit criterium voldoet - een lidstaat kan besluiten om gedurende een beperkte periode controles uit te voeren aan de nationale grenzen, zelfs al bevinden deze grenzen zich binnen het Schengengebied. Deze controles dienen overigens wel in verhouding te staan tot de situatie.
De Belgische en Nederlandse regering hebben, overeenkomstig het Akkoord van Schengen, voorafgaand aan deze maatregelen de raadplegingsprocedure gevolgd. De hier genoemde controles aan de binnengrenzen zijn tijdelijk ingevoerd. Het ging daarbij niet om stelselmatige, maar om doelgerichte controles die in het kader van de politiële samenwerking met name op basis van de door de lidstaten verstrekte informatie werden uitgevoerd, en die betrekking hadden op supporters die een bedreiging zouden kunnen vormen voor de openbare orde.
Het instellen van controles aan de buitengrenzen, en tijdelijk ook aan de binnengrenzen van het Schengengebied wil niet zeggen dat er grenzen gesloten worden of dat mensen die een voetbalwedstrijd willen bijwonen stelselmatig de toegang tot een gebied wordt ontzegd. Overeenkomstig het Verdrag van de Europese Gemeenschap beschikken de burgers van de Unie over het fundamentele recht om zich vrij te verplaatsen op het grondgebied van de lidstaten. Omwille van de openbare orde kunnen echter beperkingen worden opgelegd. Dit geldt overigens alleen voor individuele gevallen, namelijk wanneer de betrokken persoon een daadwerkelijke bedreiging vormt die zo ernstig is dat een fundamenteel belang van de samenleving erdoor geschaad kan worden.
Om die reden voorziet het communautaire recht niet in beperking van reismogelijkheden voor groepen. Iemand die een voetbalwedstrijd wil bijwonen kan niet aan de grens worden teruggestuurd louter en alleen omdat hij de nationaliteit van een specifieke lidstaat bezit. Op dit moment worden de maatregelen geëvalueerd die de betrokken lidstaten in het kader van hun samenwerking hebben getroffen, teneinde de benodigde lessen uit Euro 2000 te kunnen trekken en te onderzoeken op welke wijze de wettelijke en politiële samenwerking in de strijd tegen het voetbalvandalisme kan worden verbeterd.

Sacrédeus
Ik wil commissaris Vitorino bedanken voor zijn antwoord. Ik ben zo lang mogelijk voor Portugal geweest toen ze in het Koning Boudewijn Stadion in Brussel speelden, maar uiteindelijk bleek Frankrijk gewoonweg de sterkste te zijn. Maar ik ben zo lang mogelijk voor Portugal geweest.
Nogmaals bedankt voor het antwoord. Ik heb echter toch nog een vraag. Het stuit veel mensen tegen de borst dat er in Europa ongeregeldheden, hooliganisme, agressief taalgebruik en geweld bij sportevenementen voorkomen, wat bijvoorbeeld in de VS onbekend is. Ik weet dat Groot-Brittannië niet deelneemt aan het Schengenakkoord, maar dat zal in toekomst wellicht veranderen. Vindt u dat de maatregelen die we nu nemen voldoende zijn en welke conclusies kunnen we trekken voor de toekomst? Misschien zit Portugal de volgende keer wel in de finale.

Vitorino
Ik geloof niet dat er een direct of indirect verband bestaat tussen de nederlaag van Portugal enerzijds en het voetbalvandalisme anderzijds. Het spel is op eerlijke wijze gespeeld, maar soms zit het geluk niet mee. Hoe dan ook, Portugal zal inderdaad de organisator van Euro 2004 zijn. Om die reden heeft de Commissie in het kader van Euro 2000 een aantal concrete initiatieven genomen voor politiële samenwerking teneinde nieuwe samenwerkingsmethoden uit te proberen en hieruit onze lessen te trekken.
Op dit moment evalueren wij deze maatregelen. Zodra het verslag beschikbaar is, zal hierover een debat plaatsvinden en zullen er op Europees niveau wettelijke maatregelen genomen worden ter ondersteuning van deze politiële samenwerking op basis waarvan we het voetbalvandalisme moeten terugdringen. Dat is immers ons uiteindelijke doel. Ik wacht momenteel tot het verslag beschikbaar komt. Zodra het gereed is, zal het ongetwijfeld openbaar worden gemaakt en kan het debat over de initiatieven die genomen moeten worden, van start gaan.

Sjöstedt
Ik heb ook nog een vraag met betrekking tot het Schengenakkoord en de paspoortvrijheid. Zoals de commissaris ongetwijfeld weet, zullen de Noordse landen zich in maart volgend jaar aansluiten bij de Schengenlanden.
Het is gebleken dat de Zweedse burgers die in het Schengengebied reizen in de toekomst nog steeds een Zweeds paspoort bij zich moeten hebben. Op het Zweedse identiteitsbewijs wordt namelijk geen nationaliteit vermeld, wat volgens het Schengenakkoord verplicht is. Dat wat een Unie zonder paspoortplicht beloofde te worden, blijft een Unie met paspoortplicht voor de Zweedse burgers.
Kan de commissaris bevestigen of de regelgeving van het Schengenakkoord in de toekomst vereist dat de Zweden, na toetreding tot het akkoord, hun paspoort in het Schengengebied bij zich moeten hebben? Wat is uw mening daarover?

Vitorino
Mijnheer de afgevaardigde, mijns inziens dient deze kwestie vanuit een ander perspectief te worden benaderd. Uiteindelijk is het de bedoeling gemeenschappelijke modellen voor reisdocumenten te creëren, ongeacht of het om paspoorten of identiteitskaarten gaat. Het Verdrag voorziet in het bestaan van dit soort gemeenschappelijke modellen en de Commissie legt momenteel de laatste hand aan een voorstel ter aanneming van gemeenschappelijke modellen voor de betrokken instrumenten. Ik kan u in dit verband helaas geen vast tijdschema verstrekken. Ik kan u met andere woorden niet garanderen dat deze documenten zullen worden aangenomen vóór het tijdstip waarop de noordelijke paspoorten in het vrije verkeer van Schengen zal worden opgenomen. U kunt ervan op aan dat wij intensief werken aan de formulering van standaardmodellen voor documenten opdat een oplossing kan worden gevonden voor de bestaande problemen, en onder andere ook voor het probleem dat de geachte afgevaardigde hier heeft aangehaald.

De Voorzitter
Vraag nr. 48 zal schriftelijk worden beantwoord.

Bernd Posselt
Vraag nr. 49 van (H-0692/00):
Betreft: Europese politie-academie Kan de Commissie mededelen hoe de huidige stand van zaken is bij de planning van een Europese politie-academie ten aanzien van de verwezenlijking van een virtueel netwerk van bestaande instellingen, en de stichting van een concrete academie op een concrete plaats?

Vitorino
Tijdens de Europese Raad van Tampere in oktober 1999 is besloten om een Europese politie-academie op te richten voor de opleiding van met wetshandhaving belaste hogere ambtenaren. De aanzet voor die academie zou gegeven moeten worden door een netwerk van bestaande nationale opleidingsinstituten. Sinds oktober 1999 is er aanzienlijke vooruitgang geboekt. Eind juni 2000 heeft het Portugese voorzitterschap een ontwerpverordening van de Raad ingediend. Het Frans voorzitterschap probeert bovendien nog voor het einde van dit jaar een Raadsbesluit hieromtrent rond te krijgen. Het is dus nog steeds mogelijk dat de Europese politie-academie in 2001 operationeel wordt. Dat is ook de oorspronkelijke termijn die genoemd wordt in het scorebord van de Commissie betreffende justitie en binnenlandse zaken.
Een aantal lidstaten is er voor dat de Europese politie-academie een permanent netwerk van nationale opleidingsinstituten blijft. Andere lidstaten zien het netwerk uit het voorstel van het huidige voorzitterschap slechts als een tijdelijke overgangsfase op weg naar een Europees instituut op een vaste locatie. De conclusie van de Raad van Tampere was dat de academie aanvankelijk als een netwerk van bestaande nationale opleidingsinstituten zou beginnen, maar dat het einddoel een Europese politie-academie op één vaste locatie zou moeten zijn. In overeenstemming met die conclusie heeft de Commissie vanaf het begin vastgehouden aan die permanente locatie. Dit heeft geleid tot de ontwerpverordening en daarin wordt de volgende aanpak voorgesteld.
Vanaf januari 2001 wordt de Europese politie-academie opgezet als een virtuele academie, dat wil zeggen als een netwerk van nationale opleidingsinstituten. In deze vorm zal de academie drie jaar functioneren. Na die periode zal een besluit worden genomen over de vorm waarin de Europese politie-academie voortgezet zal worden. De Commissie blijft echter vasthouden aan het standpunt dat de ontwerpverordening de duidelijke verplichting moet bevatten dat de Europese politie-academie, na die netwerkperiode van een paar jaar, een permanente instelling op een vaste locatie zal worden.

Posselt
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de commissaris voor zijn precies antwoord en voor zijn grote inzet op dit gebied. Ik ben intussen tot rapporteur voor dit thema benoemd en wij zullen beslist nauw samenwerken om vaart te zetten achter deze aangelegenheid.
Mijn vraag luidt echter als volgt: is de Commissie nog steeds van plan een studie te maken van de concrete uitvoerbaarheid van een academie? Zoals u weet, eist het Parlement immers een concrete en geen virtuele academie. Bent u van plan een haalbaarheidstudie op te zetten? U krijgt daarvoor onze volle steun.

Vitorino
Er bestaat al een eerste haalbaarheidstudie van het secretariaat-generaal van de Raad. Dat onderzoek was ook de basis voor de huidige ontwerpresolutie van de Raad. Wij zijn echter van plan om meer eigen initiatieven op dat gebied te stimuleren zodat we er zeker van zijn dat we over alle noodzakelijke informatie beschikken om zo snel mogelijk de volgende stap te kunnen zetten. Het is dringend noodzakelijk om die tweede stap te zetten om van de Europese politie-academie een permanente instelling te kunnen maken. De Commissie zal dat idee ook niet laten varen.

De Voorzitter
Hartelijk dank voor uw antwoorden van vanmiddag, mijnheer Vitorino.
Vraag nr. 50 zal schriftelijk worden beantwoord.
Vragen aan mevrouw Diamantopoulou

De Voorzitter


Michl Ebner
Vraag nr. 51 van (H-0647/00):
Betreft: Sociale zekerheid in een sterkere Europese economie In de 21ste eeuw zal een van de belangrijkste taken van de Europese Unie er ongetwijfeld in bestaan de sociale dimensie eenzelfde rang toe te kennen als de economische en politieke dimensie. Er moeten gezamenlijke doelstellingen op sociaal gebied worden omlijnd en verwezenlijkt ten einde bij de Europese burgers een draagvlak te creëren voor de toenemende integratie en de komende uitbreiding. De Commissie wordt derhalve verzocht mede te delen of zij stappen denkt te ondernemen in de richting van een sterkere harmonisatie van de nog steeds zeer uiteenlopende sociale zekerheidsstelsels en van de beroepskwalificaties in alle sectoren.
Kan ervan worden uitgegaan dat de tot dusverre uiterst povere bevoegdheden van de EU op sociaal gebied en op het vlak van de werkgelegenheid in de toekomst zullen worden uitgebreid?

Diamantopoulou
Mijnheer de Voorzitter, er zijn hoofdzakelijk twee vragen gesteld: gaat men ten eerste het sociaal beleid harmoniseren en ten tweede de bevoegdheid van de Commissie voor sociale vraagstukken uitbreiden?
Ik begin met het besluit van de Europese Raad van Lissabon, waarin duidelijk gewag wordt gemaakt van de noodzaak het mededingingsbeleid en het beleid voor sociale samenhang te combineren met modernisering van het sociaal model, investering in de mens en bestrijding van sociale uitsluiting. De Commissie heeft weliswaar op grond van het Verdrag niet de mogelijkheid voorstellen te doen voor vraagstukken van sociaal beleid, maar in Lissabon werd wel afgesproken - en dit was een eenparig besluit - samen te werken op het gebied van het sociaal beleid en de methode van de open samenwerking uit te breiden tot vraagstukken als sociale uitsluiting of sociale bescherming.
In de in juli voorgestelde agenda - waarvoor een nauwe samenwerking had plaatsgevonden met het Parlement en de rapporteur van de Commissie sociale zaken, mevrouw Van Lancker -is een nauwkeurige beschrijving gegeven van de maatregelen en acties van sociaal beleid die overeenkomstig de Verdragen mogelijk zijn. Tegelijkertijd wordt echter uitdrukkelijk onderstreept dat niet zal worden gestreefd naar harmonisatie van de sociale beleidsvormen. Dat houdt men voor onmogelijk. Wij hebben voor de verwezenlijking van onze voornemens echter andere middelen, zoals de sociale dialoog, de structuurfondsen en met name het Europees Sociaal Fonds - dat van een ruime begroting is voorzien - mainstreaming, beleidsanalyse, onderzoek en tot slot wetgeving.
In juli 1999 heeft de Commissie een nieuwe mededeling gedaan met de titel: "Gecoördineerde strategie voor de modernisering van de sociale bescherming" . Daarin komen twee fundamentele oriëntaties voor: ten eerste de bestrijding van de sociale uitsluiting en ten tweede de toekomstige samenwerking op het gebied van sociale bescherming en pensioenstelsels. Voor beide doestellingen heeft de Commissie prioriteiten. Daaronder vallen: de vaststelling en toepassing van sociale indices - die onontbeerlijk zijn voor de evaluatie van de beleidsvormen - de vaststelling van concrete doelstellingen voor armoedebestrijding en cultuur - hetgeen tijdens het Frans voorzitterschap zal worden besproken - en een besluit over de hoofdlijnen in verband met de levensvatbaarheid van pensioenen.

Ebner
Mevrouw de commissaris, dank u voor deze toelichting. Graag wil ik een aanvullende vraag stellen over iets dat mij na aan het hart ligt. In hoeverre zal de Commissie in de toekomst proberen te streven naar een harmonisatie van de socialezekerheidsstelsels, en van beroepsbekwaamheid en sociaal beleid in het algemeen? De voorstelling van de huidige stand van zaken was zeer interessant en ook de toekomstige ontwikkeling ziet er gunstiger uit dan in het verleden het geval was.
Ik denk echter dat wij de bevolking in de Europese Unie ervan moeten overtuigen dat het recht op vrije vestiging geen holle frase is die alleen voor toeristen geldt, maar dat het recht op vrije vestiging voor mensen die werken en gewerkt hebben - en dan gaat het in eerste instantie om het socialezekerheidsstelsel en in tweede instantie om het pensioenstelsel - een realiteit is en geen holle frase. Ik denk dat wij daarom met vereende krachten moeten proberen de Raad ervan te overtuigen op dit vlak een opener, progressiever en meer toekomstgericht beleid uit te stippelen.

Diamantopoulou
Mijnheer de Voorzitter, ik ben het niet oneens met de algemene benadering van de geachte afgevaardigde, maar ik moet wel op het volgende wijzen. Ten eerste bestaat voor deze beleidsvormen op Europees vlak weinig bewegingsruimte. Dit zijn namelijk nationale beleidsvormen. Ten tweede blijkt uit onze studies dat er zulke grote verschillen bestaan tussen de structuren en organisaties van de pensioenstelsels en de socialezekerheidsstelsels dat wij onmogelijk kunnen spreken over harmonisatie. Ten derde bestaan er al twee verordeningen over de rechten van werknemers die zich van het ene land naar het andere begeven. De Raad van ministers van Arbeid heeft in juli een diepgaand debat gevoerd over de wijziging van de verordening voor de werknemers die in het ene land wonen en in het andere land werken. Ik moet echter onderstrepen dat door de grote verschillen tussen de stelsels de problemen die de door u voorgestelde harmonisatie in de weg staan bijna onoverkomelijk zijn.

Kauppi
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, harmonisatie van socialezekerheidsstelsels vereist harmonisatie van de financiering van de sociale zekerheid, ofwel in de praktijk van de belastingheffing, niet alleen in technische opzicht, maar ook van de belastingtarieven. Wij weten allemaal dat hierover in de politiek nog geen overeenstemming is bereikt en dat men die waarschijnlijk ook niet snel zal bereiken. Ik ben daarom van mening dat een beleid van kleine stapjes ook in dit geval volledig op zijn plaats is en ik wil dan ook vragen hoe het staat met een bepaald onderdeel van dit beleid van kleine stapjes, ofwel de richtlijn inzake de interne markt voor aanvullende pensioenen. Die richtlijn moest al in juli door de Commissie ter behandeling zijn voorgelegd aan het Europees Parlement en nu hebben wij gehoord dat dit waarschijnlijk in september zal gebeuren. Het kan ook zijn dat de richtlijn gedurende het Franse voorzitterschap helemaal niet wordt behandeld. Kunt u een verklaring geven over de laatste stand van zaken bij de richtlijn inzake de interne markt voor aanvullende pensioenen?

Diamantopoulou
Mijnheer de Voorzitter, ik kan hierop antwoorden dat deze richtlijn momenteel wordt opgesteld. Daarvoor wordt samengewerkt met andere directoraten en andere commissarissen, interne markt en mededinging bijvoorbeeld. Tijdens een komende vergadering zal ik vollediger kunnen zijn wat de tekst betreft. Momenteel bevinden wij ons nog midden in het debat.

De Voorzitter


Glenys Kinnock
Vraag nr. 52 van (H-0649/00):
Betreft: Sociale zekerheid in een sterkere Europese economie In de 21ste eeuw zal een van de belangrijkste taken van de Europese Unie er ongetwijfeld in bestaan de sociale dimensie eenzelfde rang toe te kennen als de economische en politieke dimensie. Er moeten gezamenlijke doelstellingen op sociaal gebied worden omlijnd en verwezenlijkt ten einde bij de Europese burgers een draagvlak te creëren voor de toenemende integratie en de komende uitbreiding. De Commissie wordt derhalve verzocht mede te delen of zij stappen denkt te ondernemen in de richting van een sterkere harmonisatie van de nog steeds zeer uiteenlopende sociale zekerheidsstelsels en van de beroepskwalificaties in alle sectoren.
Kan ervan worden uitgegaan dat de tot dusverre uiterst povere bevoegdheden van de EU op sociaal gebied en op het vlak van de werkgelegenheid in de toekomst zullen worden uitgebreid?

Diamantopoulou
Bij de voorbereiding van het Witboek over de nieuwe bestuursvorm van Europa, met de titel: "Uitbreiding van de democratie in Europa" , is de rol van de burgersamenleving in de nieuwe functioneringsvormen van de democratie in Europa en in alle lidstaten ongetwijfeld een van de hoofdthema' s.
Het niveau van samenwerking en de vormen van samenwerking van de Commissie met de niet-gouvernementele organisaties zijn vraagstukken die zich stellen voor alle portefeuilles die belangrijke sociale programma' s ten uitvoer leggen met behulp van niet-gouvernementele organisaties.
Zoals u weet, vindt er momenteel een dialoog plaats op grond van het door de Commissie ingediende werkdocument met de titel: "De Commissie en de niet-gouvernementele organisaties - opbouw van een sterker partnerschap" . Deze dialoog moet ons helpen bij de uitwerking van nieuwe voorstellen voor belangrijke politieke, maar ook procedurele vraagstukken. Een politiek vraagstuk is bijvoorbeeld de representativiteit van de organisaties en een procedureel vraagstuk de financiering en de werking van deze organisaties. Ik heb in het kader van deze dialoog op 30 maart jongstleden een ontmoeting gehad met de leden van het platform van de Europese niet-gouvernementele organisaties. Toen is een dialoog gevoerd over twee groepen vraagstukken. De eerste groep werd gevormd door hun voorstellen - die heel kostbaar waren voor de sociale agenda - en de tweede groep door de representativiteit en de organisatie van de Europese niet-gouvernementele organisaties op sociaal gebied, hun financiële problemen, de procedurele moeilijkheden die zij ondervinden bij de financiering, de kwaliteit en de normen van de door hen verleende diensten. Ik hoef u niet te zeggen hoe belangrijk de bijdrage van de niet-gouvernementele organisaties aan deze dialoog is.
Kortgeleden, in juni, heeft een vergadering plaatsgevonden van de dienstoverschrijdende werkgroep van het secretariaat-generaal met de platforms van de Europese niet-gouvernementele organisaties op sociaal en ontwikkelingsgebied. Ons inziens zal deze dialoog binnenkort kunnen worden afgerond en dan zal de Commissie, na evaluatie van de samenwerking tot nu toe, in staat zijn een oordeel te vellen over het institutioneel kader waarbinnen de niet-gouvernementele organisaties functioneren. Dan zal zij ook een allesomvattend voorstel doen waarin hun institutionele rol en hun werkingswijze beslag zullen vinden.

Kinnock
Ik dank u, commissaris, en ik ben het inhoudelijk absoluut met u eens, met name met het eerste deel van uw antwoord. Ik ben blij dat de NGO's gefinancierd worden met middelen uit de actieprogramma' s voor bestrijding van discriminatie en sociale uitsluiting. Ik heb echter ook een specifieke vraag: Waarom worden slechts acht of negen NGO's, als mijn informatie tenminste correct is, gefinancierd met deze twee lijnen?
In de tweede plaats hebben NGO's het gevoel dat zij ten onrechte niet in aanmerking komen voor kernfinanciering. Ik heb begrepen dat zij in de richting van projectfinanciering worden gedrongen en dat bijvoorbeeld achttien NGO's op milieugebied van de Commissie financiële middelen ontvangen om hun exploitatiekosten te dekken. Ik vind dat het twee jaar na de bevriezing van de begroting in 1998 nu tijd wordt dat de Commissie reageert op de erg reële behoefte van de Europese sociale NGO's om hun exploitatiekosten uit kernfinanciering te kunnen dekken.

Diamantopoulou
Zoals u weet, worden er met name met betrekking tot sociale kwesties en NGO's een aantal criteria zoals grootte, representativiteit en resultaten van de NGO's. Het is bekend dat er op sociaal vlak een groot aantal NGO's is. Het is dan ook erg moeilijk voor DG werkgelegenheid en sociale zaken om te beslissen welke NGO's voor samenwerking in aanmerking komen. Soms is er ook sprake van onduidelijkheid op nationaal niveau. Daarom hebben wij criteria opgesteld waar ook de NGO's zich in kunnen vinden, zodat wij op basis van die criteria de mogelijkheid hebben om NGO's te selecteren waarmee kan worden samengewerkt. Daarom moeten we ook niet alleen het probleem oplossen met betrekking tot de representativiteit, maar tevens aandacht besteden aan de kwestie van het netwerk dat op Europees niveau gecreëerd moet worden.

De Voorzitter


Mihail Papayannakis
Vraag nr. 53 van (H-0675/00):
Betreft: Werkgelegenheid in Griekenland Op de vraag H-0778/99 over het Grieks actieplan voor de werkgelegenheid heeft de Commissie het volgende antwoord gegeven: "De Griekse regering erkent dat er een probleem bestaat bij de werkloosheidsregistratie. Het is kennelijk niet mogelijk precies het aantal mensen te registreren dat de arbeidsmarkt betreedt en verlaat. Daarom heeft zij zich ertoe verbonden om ten eerste de openbare werkgelegenheidsdiensten te reorganiseren, ten tweede efficiënte instanties ter bevordering van de werkgelegenheid in het leven te roepen en ten derde een computersysteem met werkgelegenheidskaarten in te voeren. Ook heeft zij beloofd de geijkte elektronische middelen in te zetten om de tenuitvoerlegging van al deze beleidsvormen op de voet te kunnen volgen."
Hoe evolueert de werkloosheidsgraad momenteel in Griekenland? In welke mate zijn de bovenstaande toezeggingen van de Griekse regering reeds verwezenlijkt? Kan de Commissie ook al concrete cijfers meedelen (d.w.z. hoeveel werklozen hebben een baan gevonden) over de uitgevoerde werkgelegenheidsprogramma' s?

Diamantopoulou
Volgens de gegevens van Eurostat was in 1998 het werkloosheidspercentage in Griekenland 10,7%, en het gemiddelde percentage in Europa 9,9%. Momenteel heeft Eurostat nog geen gegevens over Griekenland voor 1999. De ramingen bedroegen voor 1999 10,4%. Het lijdt dus geen twijfel dat er een gebrek is aan juiste statistische gegevens over de schommelingen in de werkloosheidscijfers. Daarom is het ook zo moeilijk de toegepaste beleidsvormen en maatregelen te evalueren.
De Griekse regering heeft in het kader van het nieuwe actieplan voor de werkgelegenheid maatregelen aangekondigd die de juiste kant uitgaan. Daarmee neemt Griekenland belangrijke verbintenissen op zich die betrekking hebben op ten eerste de organisatie van de Griekse statistische diensten en werkzaamheden, en de aanpassing daarvan aan de statistische diensten van de andere Europese landen en van Eurostat - zonder een statistische grondslag kunnen wij immers moeilijk speciale beleidsvormen uitwerken - en ten tweede een versnelde herstructurering van de overheidsdiensten, de werkgelegenheidsdiensten en de statistische diensten, die voor eind 2001 moet zijn afgesloten.
De Commissie heeft geen gegevens over de werklozen die werk hebben gevonden via de verschillende Griekse werkgelegenheidsprogramma' s en daarom heeft de Griekse regering zich ertoe verbonden om samen met de Commissie de situatie van de scholingsprogramma' s op de voet te volgen, opdat precies kan worden nagegaan hoeveel werklozen van scholingacties gebruik maken.
Uw vraag valt samen met de mededeling waarin de aanbevelingen aan de landen zijn opgenomen. De belangrijkste aanbevelingen voor Griekenland zijn: hervorming van de statistieken, indexen, studies en werkgelegenheidsdiensten, een gedetailleerd onderzoek van de fiscale belemmeringen en de met de communautaire subsidies voor toegang tot de arbeidsmarkt verband houdende belemmeringen, bevordering van levenslang leren en deelname van de sociale partners aan dit proces, versterking van het ondernemerschap, vereenvoudiging van de procedures voor de oprichting van nieuwe bedrijven, stimulering van de samenwerking tussen de sociale partners met het oog op de modernisering van de organisatie van de arbeidsrelaties, met gelijktijdige waarborging van de flexibiliteit en de veiligheid.

Papayannakis
Ik dank u, mevrouw de commissaris. Ik heb ongeveer dezelfde statistische gegevens als u en zelfs de laatste Eurostat-gegevens van 5 september 2000. Daaruit blijkt dat die cijfers inderdaad kloppen.
Ik wilde echter op het volgende wijzen. Ik probeer al ettelijke jaren lang, veel langer dan dat u commissaris bent, te weten te komen hoeveel werklozen ongeveer - ik hoef maar een grove raming - werk hebben gevonden met de werkgelegenheidsacties, en het is mij nog steeds niet gelukt. Bestaat er een kans dat wij dat ooit te weten zullen komen? Geeft u ons desnoods cijfers voor één actie, of een heel algemeen beeld.
U zei ten tweede dat wij tegen eind 2001 resultaten zullen hebben. Ik vind het echter onaanvaardbaar dat er nu een discussie plaatsvindt aan de hand van deze gegevens. Voor alle landen hebben wij alle cijfers, per maand en per categorie en alleen voor Griekenland is de kolom leeg. Ik vraag mij af wat hier besproken kan worden. Neemt u mij niet kwalijk dat ik dit zeg, maar mijn geduld raakt onderhand op.

Diamantopoulou
Griekenland bevindt zich in een overgangsperiode die vergeleken kan worden met de periode ter voorbereiding van de toetreding tot de Economische en Monetaire Unie.
Het lijdt geen twijfel dat Griekenland in de genoemde sectoren achter is bij de andere landen. Ik ben het met u eens dat statistische gegevens zeer belangrijk zijn, niet alleen voor de evaluatie maar ook voor de toepassing van het beleid. Er komt dan ook een duidelijke verbintenis voor in het actieplan voor de werkgelegenheid. De aanbevelingen die wij doen hebben juist hierop betrekking en in de richtsnoeren voor de werkgelegenheid voor het jaar 2000 is dit een prioriteit, een van de thema' s ten aanzien waarvan de Griekse regering verbintenissen is aangegaan. Ik hoop dat wij volgend jaar om deze tijd in een beter parket verkeren.

Hatzidakis
Mevrouw de commissaris, ik voel persoonlijk veel sympathie voor u, maar ik moet u zeggen dat ik veel minder sympathie voel voor de Griekse regering, vooral wanneer het om de werkgelegenheid gaat. De resultaten bevestigen trouwens mijn gevoelens. Ook hetgeen u vandaag zei is mijns inziens daar een bevestiging van. Hoe kan iemand een werkgelegenheidsbeleid voeren als hij niet weet welke werkgelegenheid er is, als hij niet weet hoeveel mensen werk hebben gevonden met de scholingsprogramma' s?
Ik wil hier nader op ingaan en u, om het kort te houden, een concrete vraag stellen. Wat zal er volgens u in de periode 2000-2006 op scholingsgebied veranderen in vergelijking met de vorige periode, en wat stelt de Griekse regering voor? Ik geef toe dat de cijfers weliswaar niet exact zijn, maar wij hebben toch allen de indruk dat het in de vorige periode niet zo goed is gegaan. Uit de bestaande gegevens blijkt zelfs dat het van kwaad erger wordt. Wat zal er dan in de tijd van 2000 tot 2006 kunnen veranderen?

Diamantopoulou
Alvorens te beginnen moet ik erop wijzen dat elk land om historische en politieke redenen een andere uitgangspositie heeft. In de komende periode van vijf jaar krijgen alle landen, in het kader van het derde communautaire bestek, een grote kans en kunnen zij de strategieën en middelen ten volle benutten.
Wat nu meer concreet de door u genoemde scholing betreft, wil ik vermelden dat, zoals u weet, in Griekenland de EKEPIS functioneert. Ook daarover was met de Commissie een afspraak gemaakt. De EKEPIS is een certificatiebureau - met uitstekende resultaten en goede evaluaties - dat in de komende periode de certificatieprocedures zal afronden. Dan zal dit bureau met andere woorden opleiders en programma' s kunnen certificeren, hetgeen tot nu toe nooit eerder is gebeurd.
Ten tweede moet de inhoud van de scholing in overeenstemming worden gebracht met de keuzes die elk land maakt voor zijn dienstensector en zijn informatiemaatschappij. Met andere woorden, de scholingsvakken moeten stroken met de besluiten van ieder land op dit vlak.
Ten derde moet men de oprichting van bureaus voor werkgelegenheidspromotie voltooien. Tot nu toe zijn er 24 opgericht en dit moeten er, overeenkomstig de planning op nationaal niveau, minstens 100 worden. Deze bureaus mogen echter niet functioneren als instanties waar werklozen de klassieke diensten worden aangeboden, maar moeten het voorbeeld volgen van de modellen die ook elders in de Europese Unie bestaan waar werklozen geïndividualiseerde dienstverlening krijgen. Verder moet natuurlijk ook het plan inzake de elektronische werkgelegenheidskaart worden uitgevoerd, opdat men de situatie op de voet kan volgen. In het actieplan voor de werkgelegenheid voor het jaar 2000 komen deze verbintenissen voor. Het geld voor de toepassing van deze programma' s is er, en ik ben dan ook van mening dat men in de periode 2000-2006 zich wat de scholing betreft moet houden aan de zojuist door mij genoemde concrete punten.

De Voorzitter
Daar de vraagsteller afwezig is, vervalt vraag nr. 54.
De vragen nrs. 55, 56 en 57 zullen schriftelijk worden beantwoord.
Vragen aan de heer Fischler

De Voorzitter


Guido Sacconi
Vraag nr. 58 van (H-0602/00):
Betreft: Vertraging in de "specificiteitscertificering van levensmiddelen" In 1994 is er na lang onderzoeks- en formuleringswerk en veel discussie in de belanghebbende Italiaanse kringen een dossier over zuivere natuurhoning in de zin van verordening 2082/1992/EG opgemaakt. Het dossier dat voorzien was van een aanvraag tot "specificiteitscertificering voor levensmiddelen" is opgesteld door de vereniging voor zuivere natuurhoning en door bemiddeling van de Italiaanse minister van Milieuzaken op 8 september 1995 bij de Europese Commissie ingediend. Om het gunstig advies van de Commissie te krijgen - dat er overigens pas gekomen is na een aantal tussenkomsten van de Italiaanse regering, meer bepaald minister De Castro - hebben we tot augustus van vorig jaar moeten wachten. Sindsdien heeft de aanvragende vereniging er niets meer van vernomen. Kan de Commissie laten weten, aangezien er nu 11 maanden verlopen zijn sinds het gunstig advies, en de betreffende verordening toch duidelijk vastgestelde termijnen voor de afgifte van de certificering voorschrijft, welke problemen de officiële afgifte van het certificaat in de weg staan, en wat zij denkt te ondernemen om die problemen uit de weg te ruimen?

Fischler
Mijnheer de Voorzitter, beste afgevaardigden, de aanvraag voor zuivere natuurhoning waarover het hier gaat, voldoet helaas niet aan de vereisten van de toepasselijke rechtsvoorschriften in de Unie. Vooral het gebruik van deze benaming is strijdig met de bestaande richtlijn 409 uit het jaar 1974. Daarom kon tot nog toe niet op het Italiaanse verzoek inzake bescherming door specifiteitscertificering voor levensmiddelen in de zin van verordening 2082 worden ingegaan.

Sacconi
Ik dank u voor uw antwoord, mijnheer de commissaris, maar ik moet zeggen dat ik niet tevreden ben.
Zoals uit mijn vraag ook blijkt heeft de Commissie elf maanden geleden een gunstig oordeel uitgesproken. Ik besef heel goed dat inmiddels het gemeenschappelijk standpunt over de richtlijn is herzien en het Parlement dit binnenkort zal behandelen. Mijns inziens hoeft de verwijzing naar verordening 2082/92 echter niet in verband te worden gebracht met de richtlijn. Mijns inziens kunnen richtlijn en verordening als twee afzonderlijke kanalen worden beschouwd.
Kunt u dit nog een preciseren, want anders heb ik de Italiaanse bijentelers niet veel goeds te melden.

Fischler
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigde, daar is een eenvoudige verklaring voor. Wij kunnen geen oorsprongsbescherming voor een product invoeren wanneer deze bescherming strijdig is met het gemeenschapsrecht. Daarom is het noodzakelijk dat de gewijzigde communautaire rechtsbepalingen eerst van kracht worden, zodat de tegenstrijdigheid opgeheven wordt. Dan is er ook geen probleem meer om de door de Italiaanse regering of het betreffende gebied gewenste certificering toe te kennen.

De Voorzitter


Patricia McKenna
Vraag nr. 59 van (H-0609/00):
Betreft: EU-steun voor Coillte Volgens een arrest van het Europese Hof van Justitie van augustus 1999 heeft Coillte van 1993 tot 1999 onterecht uit hoofde van Verordening 2080/92 tot instelling van een communautaire steunregeling voor bosbouwmaatregelen in de landbouw een bedrag van £ 6,5 miljoen aan steun van de EU ontvangen ter compensatie van inkomensverliezen. Het Europese Hof was van oordeel dat Coillte als Iers semi-overheidsbedrijf voor de ontwikkeling van de bosbouw een "publiek lichaam" is dat geen recht heeft op dergelijke steun.
Is de Commissie, gezien dit arrest, van oordeel dat Coillte geen recht heeft op de vervolgbetaling van £ 30,5 miljoen in de volgende steunronde uit hoofde van verordening 2080/92?

Fischler
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de vraag van mevrouw de afgevaardigde komt op het volgende neer: heeft de onderneming Coillte recht op steun uit het Garantiefonds, meer bepaald op gecofinancierde steunmaatregelen in de bosbouw ter compensatie van inkomensverliezen in de zin van verordening 2080 uit het jaar 1992?
Laat ik duidelijk zijn: het Hof heeft zich daarover niet uitgesproken. Het is wel zo dat de Europese Commissie het bedrijf Coillte als overheidsonderneming beschouwt, omdat het eigendom is van de Ierse staat. In die zin heeft de onderneming geen recht op steun ter compensatie van inkomensverliezen. Deze steunmaatregelen zijn volgens artikel 2, lid 2, sub b) van de bosbouwmaatregelen voorbehouden aan landbouwers en andere natuurlijke of rechtspersonen volgens het privaatrecht. Daarom is de Commissie van plan de cofinanciering van de betaalde steun retroactief tot 1 augustus 1996 te weigeren.
Voor de jaren 1997 en 1998 gaat het om een totaal bedrag van ongeveer 4,8 miljoen euro. Deze financiële correctie werd door de Ierse autoriteiten in de zogenaamde verzoeningsprocedure aangevochten. Het bemiddelingsorgaan onderzoekt de zaak momenteel nog en heeft nog geen besluit genomen. De Commissie is in dit verband van oordeel dat de Ierse autoriteiten tot nog toe geen bewijs hebben geleverd dat Coillte als privé-onderneming dient te worden beschouwd.
De Commissie kan noch het door mevrouw de afgevaardigde genoemde bedrag van 6,5 miljoen pond, noch het bedrag van 30,5 miljoen dat blijkbaar op toekomstige betalingen betrekking heeft, bevestigen. De Commissie zal echter ook bij alle volgende verzoeken hetzelfde standpunt innemen als tot nu toe.

McKenna
Ik ben erg blij met het antwoord van de Commissie, omdat de steun die Coillte krijgt door de Ierse overheid is verstrekt; die overheid heeft Coillte ook opgericht. Het gaat hier om een semi-overheidsbedrijf dat verantwoordelijk is voor bosbouwontwikkeling. Dit bedrijf heeft de rentebetalingen daadwerkelijk gebruikt om land aan te kopen. Interessant is ook dat de voorzitter, Ray MacSharry, vroeger Europees landbouwcommissaris is geweest en weigert te erkennen dat Coillte in feite een overheidsbedrijf is dat geen recht heeft op dergelijke rentebetalingen. Tijdens een recente bijeenkomst met Coillte kreeg ik te horen dat de regering het besluit aan zal vechten. Ik vind het een verkwisting van belastinggeld als de regering dat zou doen, omdat het voor iedereen met een greintje gezond verstand overduidelijk is dat Coillte geen recht heeft op dat geld. Helemaal belachelijk is echter dat dat bedrijf feitelijk heeft verhinderd dat het geld terecht is gekomen bij de mensen voor wie het wel bestemd was. Dat zijn namelijk de mensen die er door de bevolkingsafname op het platteland in inkomen op achteruit zijn gegaan. Ik zou graag willen dat de Commissie er niet alleen voor zorg draagt dat Coillte geen geld meer krijgt omdat zij er sowieso geen recht op heeft, maar dat het bedrijf dat geld ook terugbetaalt. Coillte is nu van mening dat de regering het geld moet terugbetalen, maar ook dat is niet acceptabel.

Fischler
Mijnheer de Voorzitter, ik kan daar eigenlijk niets aan toevoegen. Mevrouw de afgevaardigde heeft het standpunt van de Commissie hier duidelijk voorgesteld en uitgelegd. Het is uitgesloten dat een staat als staat, en zoals in dit geval, als eigenaar voor 100% van een onderneming niet de begunstigde van de inkomsten uit deze onderneming zou zijn en daardoor ook geen verliezen kan aantonen. Daarom is het duidelijk dat deze middelen moeten worden terugbetaald en dat elke steun aan deze onderneming in de toekomst uitgesloten is.
Wat de verzoeningsprocedure aangaat kan ik u bovendien meedelen dat deze procedure geen arbitrage inhoudt en slechts de mening weergeeft van een orgaan dat door de Gemeenschap opgericht werd. De besluiten zijn voor de Commissie echter niet bindend, zoals wij hier reeds meermaals gezegd hebben. Anderzijds is elke partij natuurlijk vrij naar het Europees Hof voor Justitie te stappen, maar wij zijn niet bevoegd daarover te beslissen.

De Voorzitter
Daar de vraagsteller afwezig is, vervalt vraag nr. 60.

María Izquierdo Rojo
Vraag nr. 61 van (H-0618/00):
Betreft: Kosten van de uitbreiding en mediterrane landbouw Kan de Commissie, gezien de prognoses en de jongste wetgevingsvoorstellen inzake de mediterrane landbouw en de gevolgen daarvan voor, onder meer, producten zoals katoen, rijst, fruit en groenten, tomaten, schaalvruchten en olijfolie, alsmede de hiervan te verwachten uiterst negatieve weerslag op de werkgelegenheid en de sociale vooruitgang in deze arme gebieden van Europa, en gezien ook de begrotingsuitgaven die voor de uitbreiding van de EU zijn geraamd, mededelen hoe kan worden voorkomen dat het uiteindelijk de landbouw van het Middellandse-Zeegebied is die de kosten van de komende uitbreiding moet financieren?

Fischler
Mijnheer de Voorzitter, ik vind deze vraag belangrijk, omdat ze de gelegenheid biedt duidelijkheid te scheppen. Hier wordt een verband gelegd tussen de manier waarop de landen in Zuid-Europa en de Zuid-Europese producten behandeld worden, en de uitbreiding. Mevrouw de afgevaardigde, ik kan u echt verzekeren dat de geplande hervormingen in de door u genoemde sectoren, totaal niets met de uitbreiding te maken hebben. Het vastgestelde tijdschema is gebaseerd op de verplichtingen die de Commissie is aangegaan nadat de Raad de verordeningen had aangenomen. Zij vloeien ook voort uit de noodzaak de instrumenten van het gemeenschappelijk landbouwbeleid met inachtneming van de marktontwikkeling in al hun aspecten doeltreffend te maken.
De hervormingsvoorstellen van de Commissie zijn tenslotte ook bedoeld om het Europese landbouwmodel in deze sector te verwezenlijken. Het gaat erom duurzaamheid met haar drie facetten te garanderen. Wij willen de economische, sociale en milieudoelstellingen op deze gebieden met elkaar verzoenen. Vooral de werkgelegenheid en de sociale vooruitgang in landelijke mediterrane gebieden zijn daarbij heel belangrijk.
Aangezien het gemeenschappelijk landbouwbeleid volgens Agenda 2000 op twee pijlers rust en de tenuitvoerlegging van de nieuwe ontwikkelingsplannen voor het platteland, vooral de doelstelling I-gebieden een aanzienlijke rol spelen in de verwezenlijking van deze doelstellingen, zijn de conclusies naar mijn mening ook duidelijk.
In de financiële vooruitzichten, waartoe de Europese Raad vorig jaar in Berlijn heeft besloten, zijn de betalingsverplichtingen voor de vijftien lidstaten en de aanvullende middelen voor de kandidaat-landen strikt gescheiden. Op dit ogenblik bestaat de mogelijkheid dus niet eens om middelen die voor de vijftien lidstaten bestemd zijn, als uitgaven voor de kandidaat-landen aan te wenden. De bezorgdheid die u hier heeft geuit, is mijn inziens dan ook ongegrond.

Izquierdo Rojo
Mijnheer de commissaris, misschien kunt u een duidelijker antwoord geven op de volgende vraag, die van groot belang is voor de uitbreiding.
Vallen, naar uw mening, de subsidies en de financiële steun uit hoofde van het GLB in principe onder de communautaire wetgeving die op de kandidaat-lidstaten van toepassing is vanaf het moment van toetreding en die zij dan als het zogenaamde acquis communautaire overnemen?

Fischler
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de afgevaardigde, wanneer u het over steunmaatregelen heeft, neem ik aan dat u in eerste instantie aan rechtstreekse steun denkt, zoals bedoeld in de marktverordeningen en waarover in het uitbreidingsdebat felle discussie bestaat.
In principe heeft u gelijk. Op termijn geldt voor alle lidstaten hetzelfde acquis communautaire. Er kan daarom maar een soort gemeenschappelijk landbouwbeleid zijn en geen twee verschillende. U weet echter zelf zeer goed - met de toetreding van Spanje, Portugal en andere landen was dat effectief zo - dat er volgens de toetredingsverdragen, die primaire rechtsbronnen zijn, overgangsregelingen bestaan, waarin ook uitzonderingen op het acquis communautaire zijn opgenomen. Dat is immers de bedoeling van overgangsregelingen. De vraag vanaf welk tijdstip de nieuwe lidstaten effectief rechtstreekse steun uit hoofde van de marktordeningen zullen ontvangen, kan slechts worden beantwoord als de toetredingsonderhandelingen afgerond. Deze vraag is precies het onderwerp van de onderhandelingen.

De Voorzitter


Marjo Matikainen-Kallström
Vraag nr. 62 van (H-0633/00):
Betreft: Steun voor de tabaksteelt De tabaksteelt wordt in de Europese Unie met miljoenen euro's per jaar gesteund, terwijl meer dan een half miljoen EU-burgers jaarlijks sterft aan ziekten die door tabak zijn veroorzaakt. De steun voor de tabaksteelt moet zo worden geheroriënteerd dat de huidige telers ertoe worden aangezet over te schakelen naar gewassen die gezonder zijn dan tabak.
Wat is de Commissie van plan in de toekomst aan de verdeelsleutel voor de steunmaatregelen in het kader van het structuurbeleid te veranderen, opdat de grootschalige tabaksteelt in de Europese Unie wordt afgebouwd? Volgens welk tijdschema kunnen de vereiste veranderingen volgens de Commissie worden uitgevoerd?

Fischler
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de vraag van mevrouw de afgevaardigde is naar mijn mening niet echt nieuw. Ik herinner het Parlement aan het verslag over de gemeenschappelijke marktordening voor tabak, dat de Commissie reeds in 1996 aan het Parlement en de Raad heeft voorgelegd. In dit verslag hebben wij er ook op gewezen dat deze sector van groot belang is voor het economisch voortbestaan van een aantal zeer benadeelde gebieden in de Gemeenschap, waar zo goed als geen alternatieven bestaan.
Toen is een analyse gemaakt van de sociale en economische gevolgen van een eventuele afschaffing van de gemeenschappelijke steunmaatregelen. Er werd beslist de steun te behouden, niet alleen op grond van deze analyse maar ook omdat bewezen was dat de productiesteun praktisch geen gevolgen heeft voor de tabaksconsumptie en de gezondheid in de Gemeenschap.
Daarna werd de tabakssector in het jaar 1998 grondig hervormd. De kernpunten van de hervorming zijn de volgende. Ten eerste een verbetering van de kwaliteit, meer in het bijzonder de omschakeling naar teer- en nicotinearme soorten. Ten tweede meer onderzoek, gefinancierd met middelen uit het gemeenschappelijk tabaksfonds. Deze middelen werden verdubbeld. Een van de belangrijkste zaken die onderzocht dienen te worden, zijn de omschakelingsmogelijkheden van tabaksteelt naar andere activiteiten. Ten derde is met betrekking tot de omschakeling naar andere teelten in de hervorming ook een mechanisme voorzien om de quota's terug te kopen van de landbouwers die bereid zijn de productie stop te zetten. Deze landbouwers krijgen dus geld om de omschakeling naar andere teelten te vergemakkelijken.
Deze bepalingen van de marktordening voor tabak kunnen in het kader van de steunmaatregelen voor de plattelandsontwikkeling ook nog worden aangevuld.
Ten slotte wil ik nog zeggen dat de Commissie de maatregelen die in het kader van de hervorming zijn genomen, uiteraard zal evalueren. Uiterlijk op 1 april 2002 zullen wij het Parlement een verslag over de werking van de nieuwe marktordening voorleggen.

Matikainen-Kallström
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, mijn dank voor deze antwoorden. Het gaat om het overhevelen van steun naar andere producten. Ik heb deze opmerkingen al verscheidene malen gemaakt, want het gaat immers om een product dat de mensheid in grote mate beïnvloedt, namelijk tabak die velen doden veroorzaakt. Wat betreft de analyses waar u naar verwees, zou ik willen weten op welke objectieve maatstaven ze zijn gebaseerd. Ik ben namelijk bezorgd over de gezondheid van ons allemaal en ook over het levensonderhoud van tabakstelers. Hun middel van bestaan moet veranderd kunnen worden en op een zodanig niveau worden gehouden dat ze veilige producten voor ons allemaal kunnen produceren.

Fischler
Mijnheer de Voorzitter, geachte mevrouw de afgevaardigde, het spijt mij dat het begin van mijn interventie door de tolken niet vertaald werd. Kortom, ik stuur u de analyse van 1996 natuurlijk graag toe. Ook de sociale effecten en de gevolgen voor het inkomen werden daarin behandeld. Ik stel de door u gevraagde documenten graag te uwer beschikking.

Purvis
Is de commissaris op de hoogte van het onderzoek van het Schotse Crop Research Institute in Invergowrie, in de buurt van Dundee, waaruit blijkt dat tabaksplanten zodanig genetisch gemanipuleerd kunnen worden dat zij implantaten voor de vermeerdering van potentiële anti-kanker vaccins niet afstoten? Dat is nogal opmerkelijk. Zou het niet wenselijk zijn om de Europese industrie voor tabaksteelt die goedaardige kant op te sturen en dit soort onderzoek meer te stimuleren?

Fischler
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigde, ik moet u eerlijk bekennen dat ik niet op de hoogte ben van deze onderzoeksresultaten. Misschien komt dat doordat ze in eerste instantie te maken hebben met gezondheid en daarom onder de bevoegdheid van de commissaris voor gezondheidsbeleid vallen. Ik zal echter precieze informatie hierover inwinnen. Ongeacht het positieve of minder positieve resultaat van deze onderzoeken, moeten wij de rokers er naar mijn mening van overtuigen dat zij dan ook de sigaretten die aan deze vereisten voldoen, moeten kopen.
Dit is niet het probleem van de tabakstelers, want zij zullen altijd het soort tabak produceren dat op de markt gevraagd wordt. Misschien is het in alle opzichten het beste te doen zoals ik nu al vijftien jaar doe en niet meer te roken. Dat herleidt het probleem tot een minimum.

Schierhuber
­- (DE) Mijnheer de Voorzitter, een preventief gezondheidsbeleid is voor ons allen in het Parlement tegenwoordig prioritair. Wij weten dat de tabaksteelt in de lidstaten niet overal dezelfde prioriteit heeft. Hoewel ik zelf niet rook, wil ik van de Commissie graag weten of zij denkt dat bij totale afschaffing van de tabaksproductie in de Unie - wat door velen geëist wordt - het roken gewoon doorgaat, doordat sigaretten van buiten de EU zouden worden ingevoerd?

Fischler
Mevrouw de afgevaardigde, wanneer u de handelsbalans in de tabakssector bekijkt kunt u nu al vaststellen dat een zeer groot deel van de tabak die in de sigarettenindustrie gebruikt wordt, van buiten de EU afkomstig is. Het enige verschil is dat wij met de gemeenschappelijke marktordening enigszins proberen een deel van de consumptie uit eigen productie te halen om niet alles te moeten importeren. Op die manier geven wij een aantal gezinnen de mogelijkheid van de tabaksteelt te leven.
Ik ben er ten zeerste van overtuigd dat het door roken veroorzaakte gezondheidsprobleem alleen kan worden aangepakt door de consumenten erop te wijzen welke gevolgen roken voor de gezondheid inhoudt. Alleen wanneer wij erin slagen de rokers daarvan te overtuigen, zal ook het verbruik van tabak teruglopen. Het is een illusie te geloven dat het aanbod iets aan dit probleem zou kunnen veranderen. Economisch gezien kan dit alleen door de vraag worden beïnvloed.

De Voorzitter
Dank u wel voor uw antwoorden, mijnheer Fischler.
De vragen 63 t/m 109 zullen schriftelijk worden beantwoord.
Het vragenuur voor vragen aan de Commissie is gesloten.
(De vergadering wordt om 19.25 uur onderbroken en om 21.00 uur hervat)

Waterbeleid
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0214/2000) van mevrouw Lienemann over de door het bemiddelingscomité goedkeurde gemeenschappelijke ontwerptekst van de richtlijn van de Raad tot vaststelling van een kader voor communautaire maatregelen betreffende het waterbeleid (C5-347/2000 - 1997/0067 (COS)).

Lienemann
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dames en heren, beste collega's, ik denk dat wij met het uitvaardigen van deze kaderrichtlijn over het waterbeleid samen nuttig werk verricht hebben.
Wij zijn er namelijk gezamenlijk in geslaagd een compromis te bereiken, dat evenwel aan strenge eisen voldoet. Daarmee wordt naar mijn mening een kwalitatieve en kwantitatieve sprong voorwaarts in het waterbeheer mogelijk. Onze Europese medeburgers moeten op termijn overal over water van goede kwaliteit kunnen beschikken, of het nu om oppervlakte- of grondwater gaat.
Dit compromis was mogelijk dankzij de inzet, de krachtsverhouding die het Europees Parlement tot stand heeft weten brengen, de actieve medewerking van alle fracties, met name de fictieve rapporteurs die mij hebben geholpen en de moeite die de heer Provan, voorzitter van onze delegatie, zich tijdens deze moeilijke bemiddelingsprocedure heeft getroost.
Ik zou ook nog de andere actoren willen danken, met name de Commissie, die een rol van bemiddelaar, van technische vernieuwer heeft moeten spelen. Zij heeft daarvoor blijk gegeven van een duidelijke lijn en een doeltreffend optreden. Verder zou ik mevrouw de commissaris en ook alle diensten van de Commissie willen bedanken. Mijn erkentelijkheid gaat ook uit naar de Raad, met name het Portugese voorzitterschap en de Portugese staatssecretaris Perreira, die dit akkoord mogelijk hebben gemaakt. Ik zeg dat zo uitdrukkelijk omdat de Zuid-Europese landen het veel moeilijker hebben de in deze richtlijn gevraagde inspanningen te leveren dan andere landen van de Unie, met een veel gunstigere uitgangspositie wat toegang tot water betreft.
Op welke punten zijn belangrijke stappen voorwaarts gezet? Eerste punt: de richtlijn is een stuk uitermate bindende wetgeving. Tweede punt: de uitvoering van het beleid dat wij in het Europees Parlement essentieel vinden, namelijk verwijdering van gevaarlijke prioriteitsstoffen en volledige stopzetting van alle lozingen ervan. Zoals u weet, wilde ons Parlement dat de richtlijn verenigbaar is met verbintenissen aangegaan in het kader van internationale overeenkomsten, zoals OSPAR; in de richtlijn is daaraan gememoreerd. Een mechanisme is ingevoerd waarmee gaandeweg, eens in de vier jaar, een lijst van prioriteitsstoffen wordt vastgesteld, namelijk de prioriteitsstoffen waarvan de hoeveelheid moet worden teruggedrongen, en de gevaarlijke prioriteitsstoffen die gewoonweg moeten worden verwijderd.
Het derde punt gaat over een gevoelig en belangrijk onderwerp: het grondwater. Wij werden geconfronteerd met de moeilijkheid het begrip "goede grondwatertoestand" af te bakenen. Teneinde die goede toestand vast te stellen, is overwogen een "dochter" -richtlijn uit te vaardigen waarmee de kaderrichtlijn verder uitgewerkt zal worden. Het Parlement vreesde enigszins dat die nieuwe richtlijn aangegrepen wordt om de eisen inzake bestrijding van verontreiniging en kortetermijnmaatregelen ter voorkoming van grondwatervervuiling later in te voeren.
Daarom hebben wij erop aangedrongen en verkregen dat een bepaling is opgenomen die stelt dat, ingeval de richtlijn niet door het Europees Parlement wordt aangenomen, de lidstaten regels uitvaardigen waardoor de goede grondwatertoestand wordt gegarandeerd. Verder is als een stok achter de deur bepaald dat indien de lidstaten nalaten zulks te doen, zij verplicht zijn de tendens inzake verontreiniging om te buigen. Als startpunt daarvoor geldt een maximum van 75 % van het peil van de voor een goede grondwatertoestand vastgelegde normen. Over het algemeen is in de richtlijn ingespeeld op de wens van het Parlement de lidstaten de mogelijkheid te geven een stijgende trend bij de verontreiniging van grondwater te keren.
Dus, zoals u zelf kunt constateren, beste collega's, hebben wij instrumenten in het leven geroepen die grote voortgang mogelijk maken niet alleen op het stuk van belangrijke principes, maar ook ter wille van een uiterst efficiënte uitvoering van de besluiten.
Toch zullen wij samen waakzaam moeten zijn. In de eerste plaats bij de opmaak van de dochterrichtlijnen die de kaderrichtlijn verder zullen moeten uitwerken. Via de medebeslissingsprocedure zullen wij meewerken aan de lijst van prioriteitsstoffen en gevaarlijke prioriteitsstoffen. Een eerste verslag is reeds in commissievergadering behandeld en een rapporteur is benoemd. In de tweede plaats zullen wij ons moeten buigen over de inhoud van de kaderrichtlijn betreffende grondwater.
Kortom, ik denk dat wij beslissende stappen hebben gezet. Wij zullen samen verder gaan op de ingeslagen weg. Toch heb ik het gevoel dat Europa aan het begin van de 21ste eeuw met deze kaderrichtlijn een nieuw tijdperk inluidt, waarin de bescherming van deze vitale hulpbron, water, één van de prioriteiten van het optreden van de overheid en van alle actoren, landbouwers, bedrijfsleven en gebruikers wordt. Dat is in elk geval het doel van onze richtlijn, en ik ben ervan overtuigd dat Commissie en lidstaten voor de uitvoering ervan zullen zorgen.

Schleicher
Mijnheer de Voorzitter, met het resultaat van de bemiddeling over de waterkaderrichtlijn ronden wij een periode af van tien jaar van intensief en succesvol werk in het Parlement. Maar hiermee staan wij tegelijkertijd aan het begin van nieuwe, minstens zo belangrijke taken. Want de Commissie is sinds het einde van de jaren '80 met een reeks voorstellen gekomen om de bestaande richtlijnen te herzien. Deze herziening was noodzakelijk geworden door de wetenschappelijke en technische ontwikkelingen. Bij de eerste behandeling in de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid stelden wij echter vast dat de inhoud en de begrippen niet op elkaar aansloten.
Op aandringen van onze fractie heeft de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid van het Europees Parlement in juni 1995 een deskundigenhoorzitting georganiseerd over het waterbeschermingsbeleid. De verklaringen van de deskundigen bevestigden onze bezorgdheid. De Raad en de Commissie gaven gehoor aan onze eis van een geïntegreerde Europese wetgeving inzake de waterbescherming en toen is het idee van de huidige waterkaderrichtlijn geboren. In februari 1996 presenteerde de Europese Commissie haar voorstellen in de vorm van een mededeling. Collega Florenz van onze fractie heeft in een omvangrijk verslag de doelstellingen van het Europees Parlement en de huidige tekortkomingen op een rij gezet. Het onder grote tijdsdruk door de Commissie uitgewerkte voorstel van december 1996 werd vervolgens op basis van gedachtewisselingen tussen de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid en de Europese Commissie tweemaal aangevuld. Tenslotte was in februari 1998 het definitieve voorstel van de Commissie beschikbaar.
Door de nauwe samenwerking zijn het Parlement en de Europese Commissie elkaar stukje bij beetje tegemoetgekomen. Deze lijn is voortgezet bij de intensieve beraadslagingen tijdens de eerste en tweede lezing in het Europees Parlement en tijdens de bemiddelingsprocedure. Ik zou de bevoegde commissarissen Bjerregaard en Wallström en met name ook de betrokken ambtenaren van de Commissie van harte willen bedanken voor hun constructieve samenwerking.
Voor het Parlement betekent het huidige resultaat een groot succes dat twee jaar geleden nog ondenkbaar was. Ik kan een hele reeks positieve punten noemen: het feit dat er een einde komt aan de totnogtoe versnipperde Europese wetgeving inzake de waterbescherming, de onderlinge samenhang van de waterrichtlijnen op EU-niveau, het feit dat de maatregelen van artikel 4 juridisch bindend zijn, het verkorten van de termijn voor het bereiken van de doelstellingen van de richtlijn, de ook voor Ierland bevredigende regeling van de kosten, de invoering van een gecombineerde aanpak met de vastlegging van emissiegrenswaarden en kwaliteitsnormen voor de verwijdering van schadelijke stoffen, een wezenlijke aanscherping van de vereisten inzake de waterbescherming ten opzichte van het gemeenschappelijk standpunt en tenslotte de opneming van de doelstelling en de definitie van de OSPAR-conventie zonder tijdschema.
Ik wil hier nogmaals uitdrukkelijk benadrukken dat wij weliswaar groot belang hechten aan de inhoudelijke overeenstemming tussen internationale conventies en het Gemeenschapsrecht, maar dat de inhoud van internationale conventies niet automatisch en als juridisch bindende bepalingen mag worden overgenomen in het Gemeenschapsrecht. Tenslotte wil ik nog wijzen op het feit dat bij toekomstige procedures de medebeslissingsprocedure zal worden gevolgd. Maar, hoe tevredenstellend het behaalde resultaat ook mag zijn, wij mogen niet op onze lauweren rusten, want nu moet de waterkaderrichtlijn nog worden omgezet.
Tot slot wil ik het Portugees voorzitterschap bedanken en met name ook de rapporteur, mevrouw Lienemann. Ons gemeenschappelijk succes is mogelijk geworden doordat zij met grote inzet heeft gewerkt en tijd noch moeite heeft gespaard. Het was uiterst plezierig samenwerken met u. Ik wil u, mevrouw Lienemann, en onze medewerkers in het Parlement nogmaals van harte bedanken.

Myller
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil rapporteur Lienemann enorm bedanken. Wij hebben namelijk allemaal gezien hoezeer zij bij haar werk betrokken is geweest. Bovendien heeft het Parlement zijn eigen standpunten er vrij goed door gekregen, vooral het belangrijke punt dat wij eindelijk een situatie in het vooruitzicht hebben waarin geen gevaarlijke stoffen meer in het grondwater geloosd kunnen worden. Naar mijn mening moet het zeer duidelijk zijn dat als wij van een bepaalde stof weten dat die gevaarlijk is, die in geen geval in het grondwater mag worden geloosd, omdat water onder andere een zeer belangrijke bron voor de gezondheid van de mens is. Het valt natuurlijk alleen te betreuren dat de termijnen om dat te realiseren buitensporig lang zijn.
Al met al moet worden gezegd dat wij op bepaalde terreinen in de Europese Unie vooruitgang hebben geboekt. Op veel terreinen hebben bijvoorbeeld de lokale autoriteiten en de industrie hun eigen aandeel relatief goed verzorgd. De land- en bosbouw zijn met hun versnipperde vervuiling nog steeds probleemgevallen. Daarvoor is meer daadkracht nodig. Voor de consument is het natuurlijk van belang hoe de consumptie wordt geregeld en daarbij zijn tarieven en heffingen het belangrijkst. Ik kan moeilijk begrijpen dat men überhaupt kan bedenken dat water een product is dat met gemeenschappelijk belastinggeld kan worden betaald, omdat alleen met prijsbeleid de consumptie in de juiste richting kan worden geleid.

De Roo
Voorzitter, commissaris, collega's, bijna tien jaar geleden op de Top van Edinburgh zeiden Kohl en Major tegen elkaar: wij hebben geen Europees waterbeleid nodig. Als de Spanjaarden hun water willen vervuilen dan moeten zij dat maar doen. Maar het getij van de deregulering is gekeerd. In 1996 stelde de Commissie de ecologische waterrichtlijn voor. Maar dat was slechts vijf pagina's. Nu hebben wij een kloek wetgevingsdocument: 60 pagina's en 90 pagina's bijlage, dankzij de samenwerking over de partijgrenzen heen, met name van de verschillende fracties in het Europees Parlement en ik wil uitdrukkelijk mevrouw Lienemann dankzeggen, maar ook Chris Davies van de liberale fractie en mevrouw Schleicher van de christen-democraten.
Voor de Groenen is dit document voor 80% geslaagd. Niet geslaagd is het waterprijsbeleid. Wel geslaagd is dat wij een nieuw principe hebben voor chemische stoffen. Niet langer worden chemische stoffen verboden omdat zij gevaarlijk zijn ook voor de menselijke gezondheid, maar volgens een nieuw principe dat gevaarlijke stoffen niet in het water thuis horen. Ik denk dat wij er trots op kunnen zijn.

Sjöstedt
Mijnheer de Voorzitter, de bemiddelingsprocedure is zeer moeizaam verlopen. Dat was te wijten aan de omvang en het zeer technische karakter van het onderwerp. Bovendien stonden Parlement en Raad ver uit elkaar op het ogenblik dat de bemiddelingsprocedure werd ingeleid.
Dat toch zulke positieve resultaten bereikt konden worden, is voor een groot deel te danken aan de onvermoeibare en niet-aflatende inzet van rapporteur Lienemann, waarvoor onze dank.
Natuurlijk had de richtlijn nog krachtiger en beter kunnen zijn, bijvoorbeeld op het stuk van de termijnen. Dat zou een goede zaak geweest zijn. Tegelijkertijd is duidelijk dat het Europees Parlement het meest in de wacht gesleept heeft en de Raad het vaakst heeft moeten toegeven tijdens de voorbije onderhandelingen. Het duidelijkste bewijs is dat de regels een bindend karakter hebben, een eis van het Parlement.
Tot op zekere hoogte vormt de richtlijn een raamwerk dat nog verder ingevuld moet worden. Dat geldt zeker voor het verbod op gevaarlijke stoffen. Die kwestie zal in de dochterrichtlijnen verder uitgespit moeten worden. Beslissend voor de manier waarop de richtlijn zal functioneren, is hoe die wordt uitgevoerd en gehandhaafd. Kortom, de basis is gelegd voor een samenhangend waterbeleid en voor langetermijnmaatregelen ter verbetering van de waterkwaliteit. Daarom zullen wij vóór het voorstel stemmen.

Ojeda Sanz
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, in de eerste plaats wil ik u mededelen dat ik deze interventie uitspreek namens mijn collega Cristina García Orcoyen die vandaag verhinderd is.
Als morgen deze kaderrichtlijn wordt goedgekeurd, betekent dat een enorme sprong voorwaarts in het streven naar een samenhangend en geharmoniseerd Europees waterbeleid. Tijdens de bemiddelingsprocedure, de laatste fase van het lange, parlementaire traject dat deze richtlijn heeft afgelegd, is het Europees Parlement erin geslaagd de eigen standpunten met gesloten gelederen te verdedigen ten overstaan van de Raad. Dankzij de voorbeeldige inzet van de rapporteur en de compromisbereidheid van alle politieke fracties is er een sterk verbeterde tekst uit de bus gekomen. De juridische bepalingen inzake de beleidsdoelstellingen, één van de grondslagen van deze kaderrichtlijn, worden in de definitieve versie duidelijker uitgewerkt zonder dat daarmee de specifieke problemen van de lidstaten naar de kantlijn verschuiven.
Ook de Raad en de Commissie verdienen lof. De Raad is flexibel omgesprongen met de door het Parlement geventileerde kritiek terwijl de Commissie als bemiddelaar doeltreffend heeft opgetreden. Morgen breekt een nieuwe, niet minder belangrijke fase aan. Vanaf morgen dient het Europees Parlement zeer actief te controleren of de beleidsdoelstellingen en de bijbehorende termijnen worden nageleefd. Bovendien moet het Parlement verslagen en wetteksten opstellen die in het verlengde van de kaderrichtlijn liggen. Om dit soort onderwerpen die een zeer specifieke kennis veronderstellen op de voet te kunnen volgen, is het absoluut noodzakelijk over meer en betere technische hulpmiddelen te beschikken. Een simpel rekenfoutje kan in de praktijk leiden tot grote sociale en economische kosten. Bij de totstandkoming van deze richtlijn bleken die hulpmiddelen een zeer zwakke schakel.
Tot slot wil ik wijzen op het evenwicht dat in deze richtlijn wordt gevonden tussen het belang van water als hoogwaardig economisch goed en als essentieel element bij het behoud van de Europese ecosystemen. Dat maakt deze richtlijn tot een waar instrument bij het streven naar duurzame ontwikkeling. Economie en milieu, een zo vaak beschimpt begrippenpaar, kunnen hand in hand gaan bij de toepassing van deze richtlijn.

Breyer
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's. De waterkaderrichtlijn bevat veel positieve aanknopingspunten voor een geïntegreerde en alomvattende waterbescherming, maar de doelstellingen blijven zwak en onduidelijk en worden naar een verre toekomst verschoven. Wij kunnen niet dertig jaar wachten tot het Europees Hof van Justitie beoordeelt of de milieudoelstellingen nu juridisch bindend zijn of niet. De lidstaten moeten ertoe worden aangezet om de kwaliteit van het oppervlaktewater snel te verbeteren en de doelstellingen in vijftien jaar te halen.
Ten aanzien van de grondwaterbescherming is het Parlement helaas door de knieën gegaan voor de belangen van de industriële landbouw en heeft deze een onbeperkt recht tot vervuilen toegekend. Nu is het aan de lidstaten om ervoor te zorgen dat de bestaande normen niet worden afgezwakt. Daaraan zal het succes van de waterkaderrichtlijn gemeten moeten worden. Een nieuwe knieval voor de industriële landbouw zou op lange termijn leiden tot de definitieve vernietiging van onze belangrijkste drinkwaterbronnen. Maar wij zijn blij dat het de groene fractie is gelukt een doorbraak te forceren op het gebied van de emissies van schadelijke stoffen, die nu in een prioriteitenlijst van gevaarlijke stoffen moeten worden opgenomen. Op dit vlak moeten wij alles in het werk stellen om aan de OSPAR-bepalingen te voldoen en een onberekenbaar hoog risico voor het milieu en voor de gezondheid te vermijden.

Fiebiger
Mijnheer de Voorzitter, terecht gaat de aanstaande waterkaderrichtlijn uit van het beginsel dat de burgers van de Europese Gemeenschap recht hebben op dagelijks gebruik van drinkwater. Dat recht moet door middel van wetgeving worden veiliggesteld. Wij begroeten een samenhangend en eenvoudig Gemeenschapsrecht inzake de bescherming van het oppervlaktewater en grondwater. Belangrijke richtlijnen, zoals die inzake de bescherming van de menselijke voeding, de gemeentelijke afvalwaterverwerking, plantenbescherming en nitraten, worden herzien en opnieuw vastgesteld volgens ecologische en oorsprongscriteria. Het gaat derhalve om een breed takenpakket.
Als boerin wil ik ervoor pleiten dat de belangenbehartigers van de beroepsgroepen nauwer bij de beleidsvorming worden betrokken en dat er serieus naar hun kritische opmerkingen wordt geluisterd. De land- en bosbouw, de visserij en met name de tuinbouw moeten bij het besluitvormingsproces worden betrokken. Alleen zo kan de noodzakelijke combinatie van vrijwillige zelfverplichting en regelgeving door de overheid tot stand komen. Met wetgeving alleen kunnen nulgrenswaarden niet worden bereikt. Tot slot is de omzetting van de richtlijn een heuse uitdaging voor de lidstaten van de Europese Unie. Ik ben het eens met de rapporteur: alleen samen redden wij het!

Flemming
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, het was een woelige nachtzitting waarin het Parlement, de Raad en de Commissie het eens werden over een gemeenschappelijk waterbeleid voor alle lidstaten. De grote triomf van het Parlement is erin gelegen dat de richtlijn bindend wordt.
U weet het toch nog: tot op het laatste ogenblik bleef een aantal lidstaten zich heftig verzetten tegen de verplichting om in de toekomst zuiniger en milieubewuster met het eigen water om te springen. Maar over een ding waren de leden van het Europees Parlement het eens, over de partijgrenzen heen: geen gemeenschappelijk standpunt dat niet juridisch bindend is.
De leden van het Parlement behaalden nog een belangrijke overwinning op het gebied van de bescherming van het grondwater. Twintig jaar na publicatie van de richtlijn moeten gevaarlijke stoffen volledig uit het grondwater zijn verdwenen. Of dat zal lukken? Van de gevaarlijke stoffen waar het over gaat, moet nog een lijst worden opgesteld in de bijlage en dat zal ongetwijfeld nog tot hevige discussies leiden. Maar het grote doel, namelijk het grondwater in Europa te beschermen en voor onze nakomelingen te behouden, is, geloof ik, onomstreden. Een proces van herbezinning is begonnen. Dat is een grote triomf voor de politiek en een nog grotere triomf voor onze kinderen!

Piétrasanta
Ik ben zeer verheugd over de goede afloop van de bemiddelingsprocedure bij dit belangrijke verslag waarin tal van technische kwesties inzake waterbeleid aan bod komen. Dit positieve resultaat hebben wij te danken aan het vastberaden, deskundige en dynamische optreden van onze rapporteur, mevrouw Lienemann.
In de komende vijfentwintig jaar zullen wij ons veel meer bezighouden met bescherming, adequaat beheer en vernieuwing van bestaande hulpbronnen dan met het opsporen en aanboren van nieuwe bronnen. Ik zou het belang van een integraal beheer van water op twee punten willen onderstrepen.
Ten eerste, ik wens dat verder onderzoek gedaan wordt naar de invoering, in de lidstaten afzonderlijk en op het niveau van de Unie, van een integraal beheer "water en milieu" .
Ten tweede, er dient te worden gezorgd voor toepassing van de in de richtlijn gedane voorstellen en deze dienen te worden aangemoedigd, niet alleen op het niveau van de Europese Unie, maar ook bij de steunverlening in het kader van waterprojecten aan derde landen, zoals landen wier hydrografisch ecosysteem invloed uitoefent op de landen van de Unie, maar bijvoorbeeld ook landen die deelnemen aan MEDA-overeenkomsten en waarmee rekening moet worden gehouden in MAP-projecten, of verder nog projecten in de bovenloop van de Nijl of Zwitserland.

Figueiredo
Mijnheer de Voorzitter, over het geheel genomen geniet het compromis over de tekst van de nieuwe kaderrichtlijn inzake waterbeleid onze steun. Desalniettemin bevat de tekst zoals die nu is aangenomen nog een aantal specifieke, polemische en cruciale aspecten die echter kunnen worden genuanceerd in het kader van de geplande studies, actieplannen en ontwerpvoorschriften.
Het is een goede zaak dat alle vereisten voor het beheer van de watertoestand in één enkel systeem, het stroomgebiedbeheer, worden opgenomen. Dit systeem werkt voornamelijk op basis van geografische en hydrologische gebieden waardoor de administratieve en nationale grenzen naar de achtergrond verdwijnen. Dat is voor Portugal een belangrijk punt aangezien het zijn grootste rivieren deelt met het naburige Spanje.
Ook de uitspraak dat water niet zomaar een handelsproduct is, stemt ons tot voldoening. Deze verklaring vergt uiteraard bijzondere maatregelen die een adequate bescherming van dit openbaar goed garanderen. Men moet er evenwel voor zorgen dat de belangen van de bevolking niet worden geschaad. Daarom is het onontbeerlijk dat er voldoende water ter beschikking wordt gesteld van huishoudens en landbouwactiviteiten van kleine ondernemingen en familiebedrijven. In de slottekst wordt de lidstaten de mogelijkheid geboden rekening te houden met de maatschappelijke en economische gevolgen en met de geografische en klimatologische omstandigheden van de betrokken regio. Zodoende kan het waterbeleid worden aangepast aan de situatie van de verschillende lidstaten. Wij vrezen echter dat de geplande uitzonderingen ontoereikend zijn om aan de behoeften van de landbouwsectoren uit het zuiden, met name van Portugal, tegemoet te komen. Wij zullen de praktische toepassing van de maatregelen in de komende jaren dan ook op de voet volgen.

Doyle
Mijnheer de Voorzitter, dit is een overkoepelende richtlijn met ambitieuze doelstellingen voor het waarborgen en het verbeteren van de waterkwaliteit, waarbij wordt uitgegaan van het principe "de vervuiler betaalt". Wij zullen ons pas een totaalbeeld kunnen vormen als ook de dochterrichtlijnen in de komende jaren zijn geïmplementeerd.
Het prijsbeleid voor water zal in het jaar 2010 gepaste prikkels voor afnemers moeten bevatten om ervoor te zorgen dat die doelmatig omgaan met het beschikbare water. Het nieuwe lid 4 van artikel 9 voorziet in de voortzetting van de huidige praktijk in Ierland waarbij geen waterheffingen worden opgelegd aan de binnenlandse watersector. Regeren is alleen mogelijk met instemming van de bevolking en tegen 2010 zijn lokale waterheffingen mogelijk wel acceptabel voor het Ierse electoraat. Momenteel is het echter een politiek zeer beladen onderwerp.
Ik dank mijn collega's voor hun begrip, en in het bijzonder mevrouw Schleicher, die ons pleit in alle stadia met zeer veel begrip heeft overgebracht, in het bijzonder bij het zoeken naar een compromis. Aan het subsidiariteitsbeginsel wordt in Ierland met betrekking tot het prijsbeleid ten aanzien van water met klem vastgehouden, maar tegen 2010 zal de publieke opinie vermoedelijk zijn omgeslagen. Als we tegen die tijd geen huishoudelijke of binnenlandse waterheffingen hebben doorgevoerd, zullen we onze houding tegenover de Commissie moeten verklaren.
Ook in Ierland groeit het besef dat schoon drinkwater schaars begint te worden en dat voor alle diensten, in het bijzonder de kosten om alle huishoudens van schoon drinkwater te voorzien, betaald moet worden. Momenteel worden deze kosten gedekt door de staatskas, oftewel door de belastingbetaler, maar lang niet iedereen profiteert ervan. Er zijn in Ierland heel veel mensen die in de buidel moeten tasten om zelf een pomp te laten plaatsen en de elektriciteitskosten daarvan te betalen. Veel mensen participeren in groepsgewijze watervoorzieningen die geen onderdeel uitmaken van de publieke watervoorziening en moeten elk jaar flink betalen voor het privilege om water van dubieuze kwaliteit aangeleverd te krijgen. Het gaat dus in feite om rechtvaardigheid en het veranderen van de publieke opinie, en we waarderen het zeer dat het aan de Ierse overheid wordt overgelaten om in deze kwestie besluiten te nemen en de publieke opinie te beïnvloeden.

De Palacio
Mijnheer de Voorzitter, dit is een belangrijk moment. Eindelijk komen wij aan het eind van een lange weg die geplaveid was met strijd en discussies maar uitmondde in positieve afspraken en constructieve bijdragen van de drie instellingen, de Raad, het Parlement en de Commissie, met dit akkoord als resultaat. Natuurlijk gaat dit akkoord sommigen te ver en anderen niet ver genoeg maar de verschillende belangen en standpunten van de onderhandelaars zijn toch gecondenseerd tot een voor ieder aanvaardbaar gemiddelde.
Bovendien heeft men prima werk verricht ten aanzien van zeer complexe materie. Ik wil namens mijn collega, mevrouw Wallström, mevrouw Lienemann bedanken voor haar vriendelijke woorden. Zij heeft als rapporteur een hoofdrol gespeeld bij alle werkzaamheden. De wijze waarop zij integriteit wist te koppelen aan een gezonde dosis pragmatisme heeft de weg geopend naar dit akkoord.
Zoals de rapporteur zelf al aangaf - en dit is bepaald niet onbelangrijk - blijkt uit het waterbeleid hoe divers Europa is, met enorme verschillen tussen de lidstaten onderling. Sommige landen bezitten zeer uitgestrekte, semi-droge gebieden met een neerslag van minder dan 400 millimeter per jaar terwijl andere regio's een jaargemiddelde hebben dat de 2500 en 3000 millimeter ruimschoots overschrijdt. Het is lange tijd gebruikelijk geweest een onderscheid te maken tussen oppervlaktewater en grondwater. Door in deze richtlijn het water als entiteit, als totale stroom op te vatten, wordt die fout rechtgezet. Deze nieuwe invalshoek betekent een belangrijke stap voorwaarts. Om een evenwichtige en duurzame ontwikkeling te kunnen garanderen in een Europa dat ook voor de toekomstige generaties bewoonbaar blijft, is het absoluut noodzakelijk dat wij streven naar een zo schoon mogelijk waterbestand in de Europese Unie.
Wat dat betreft wil ik even terugkomen op een opmerking van één van de heren afgevaardigden over een gesprek tussen twee Europese leiders. Wellicht is het zo dat op sommige plaatsen nieuwe vervuilers actief worden maar elders wordt al jarenlang vervuild, bijvoorbeeld door enorme varkenshouderijen. Ik maak hier verder geen woorden aan vuil behalve dan dat het soms verstandig is het eigen tuintje in de gaten te houden alvorens kritiek te uiten op dat van anderen.
Mijnheer de Voorzitter, alles staat of valt met het vervolg dat we aan deze richtlijn geven. Gelet op het pragmatisme en de flexibiliteit die uit alle artikelen spreken, moeten wij via de uitbouw van deze richtlijn schoon water kunnen garanderen. Dit is van het allergrootste belang want uiteindelijk is zonder schoon water geen leven mogelijk.

Schleicher
Mijnheer de Voorzitter, ik zou graag van de Commissie willen weten, wat er nu gebeurt met de richtlijn inzake de ecologische kwaliteit van oppervlaktewater van 1991, want die is tot op de dag van vandaag niet officieel door de Europese Commissie ingetrokken. Verder nog een verzoek aan de Voorzitter van het Parlement en aan de Raad en de Commissie. Terminologisch schort er nog het een en ander aan de teksten in een aantal taalversies. Ik zou willen vragen dat dit nog eens wordt nagekeken, want er bestaat in elk land een heel specifieke terminologie. De vertalers hebben dit probleem niet kunnen oplossen omdat het zo'n technisch document is. Het zou toch erg zijn als in wetteksten niet de juiste terminologie zou worden gebruikt. Ik wil u verzoeken dit nogmaals na te kijken. Ik heb alleen al in de Duitse versie twintig fouten gevonden. Ik stuur u die met alle plezier toe.

De Palacio
Mijnheer de Voorzitter, de richtlijn over de milieukwaliteit van water waar de geachte afgevaardigde waarschijnlijk naar verwijst is, voor zover ik weet, ingetrokken aangezien de huidige kaderrichtlijn deze inhoudelijk overbodig maakt. Mocht dit echter niet het geval zijn, dan zal dat alsnog en wel zo snel mogelijk gebeuren.
De geachte afgevaardigde wijst zeer terecht op het probleem van de verschillende taalversies. Het betreft hier een zeer technisch onderwerp en de vertalingen moeten uiteraard eensluidend zijn. Ik zal deze opmerkingen doorgeven aan de bevoegde diensten, met name de vertaaldiensten zodat de termen en definities uit de richtlijn eventueel opnieuw naast elkaar kunnen worden gelegd.

De Voorzitter
Dank u wel, mevrouw de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Afgedankte voertuigen
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0212/2000) van de heer Florenz over de door het bemiddelingscomité goedgekeurde gemeenschappelijke ontwerptekst van de richtlijn van de Raad betreffende afgedankte voertuigen (C5-258/2000 - 1997/0194(COD)).

Florenz
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen zou ik graag van de gelegenheid gebruik maken om mijn collega's te bedanken voor hun moedige en intensieve samenwerking! Het was niet altijd gemakkelijk, dat is het met mij nooit, maar ik ben u zeer dankbaar dat wij erdoor zijn gekomen.
De Europese instellingen hebben enkele jaren geleden terecht het besluit genomen om zich over het particuliere vervoer te buigen. Wij zijn begonnen met auto's en olie en nu zijn wij aangeland bij de vraag, wat wij met de 9 miljoen auto's moeten doen die jaarlijks worden afgedankt. Vannacht zullen wij het nog over banden hebben en ongetwijfeld zullen wij op een dag moeten bekijken, hoe de weg van de toekomst eruitziet, want de huidige wegen produceren te veel lawaai.
Tegen de achtergrond van 9 miljoen auto's die jaarlijks uit het verkeer worden genomen en ongeveer 45 miljoen liter afgewerkte olie, moet er mijns inziens iets gebeuren. De Commissie heeft een nogal dirigistisch voorstel voorgelegd met een mijns inziens verouderde milieuaanpak, maar dat is in de loop van drie lezingen gelukkig verbeterd en nu ligt er een voorstel op tafel dat de juiste richting aangeeft.
Maar wij mogen niet vergeten dat 80% van de door de mobiliteit veroorzaakte milieubelasting ontstaat door het rijden, 19% door de bouw van een auto en slechts 1% door de verwijdering ervan. Dat betekent dat wij de juiste prioriteiten moeten stellen. Daarom is het, denk ik, terecht dat wij zijn begonnen met emissiegrenswaarden en kwaliteitsnormen voor brandstof. Nu zijn wij dan aangeland bij de vraag, hoe wij greep kunnen krijgen op het vraagstuk van de afgedankte voertuigen. Wij hebben strikte quota ingevoerd - zonder quota kunnen wij nu eenmaal niets bereiken. Maar dit Parlement had eigenlijk de moed moeten opbrengen voor een besluit ten gunste van een echt nieuw voertuig, een voertuig van de toekomst dat niet 1500 kg maar wellicht nog maar 1000 kg zal wegen. Als u dat vermenigvuldigt met een levensduur van 300.000 km, dan ziet u waar de echte potentiële winst voor het milieu ligt.
Helaas heeft het voorstel van de Commissie ons ertoe gebracht, oude quota in te voeren die voertuigen van blik begunstigen en niet het veel lichtere moderne voertuig van kunststof. Een dergelijk voertuig van plastic of glasvezel of van wat dan ook kan niet worden gerecycleerd. Wat zou u bijvoorbeeld van een airbag willen recycleren? Een airbag dient om mensen te redden, niet om te worden gerecycleerd. Daarom hadden wij de moed moeten opbrengen en een speciaal quotum voor zeer lichte auto' s moeten invoeren. Maar deze kans hebben wij laten schieten en ik betreur dat ten zeerste.
Een algemeen punt waarover in dit Huis onenigheid bestond, was de kwestie van de kosten. De Commissie heeft heel snel gezegd dat de producent in de toekomst alle kosten moet dragen. Dat lijkt op het eerste gezicht een goed idee, maar uiteindelijk draait de consument ervoor op, want het vrije spel van de mededinging wordt uitgeschakeld. En dit algemene punt is meteen mijn punt van kritiek op deze richtlijn. Het is duidelijk dat wij de kosten aan de producent hebben toegeschoven, maar die heeft geen concurrentie meer en zal in de toekomst zelf bepalen wat het recycleren van een voertuig kost en dat staat haaks op de belangen van de consument. Hier moeten wij méér marktwerking introduceren, niet minder. Dit is een verkeerde beslissing die ik betreur, want de gevolgen zullen niet uitblijven. Wij zien dat nu al bij de richtlijn over computers, die op tafel ligt. Morgen zijn misschien de grasmaaiers aan de beurt, vervolgens brommers, dan meubels en ik vraag mij af aan wie wij op een dag onze oude wegen gaan teruggeven als die te veel lawaai produceren en wie gaat dat betalen? Zo eenvoudig is dat met de toewijzing van de kosten niet. Ik had het graag anders gezien, maar ik leg mij neer bij het besluit van de meerderheid.
Het verbod op zware metalen is terecht, omdat wij in het verlengde van de wetenschappelijke resultaten op den duur tot een verbod moeten komen. Wij hebben uitzonderingen gemaakt, die door de Commissie worden onderzocht. Over drie jaar moet de Commissie dan met het technisch comité een besluit ter zake nemen. En ik geloof dat zij dat zal doen.
Al met al geloof ik dat deze richtlijn, afgezien van de kwestie van de kosten, een belangrijk succes en een stap vooruit is. Graag wil ik de Commissie, de Raad en mijn collega's nogmaals bedanken. Het was een groot plezier met u samen te werken!

Lange
Mijnheer de Voorzitter, ik wil op mijn beurt de heer Karl-Heinz Florenz bedanken. Ook ik ben van mening dat de Parlementsdelegatie er na de nodige onenigheid toch is uitgekomen en een uitstekend resultaat op tafel heeft gelegd. Voor mij zijn twee aspecten van groot belang: in de eerste plaats dat afgedankte voertuigen vanaf eind volgend jaar in de gehele Europese Unie volgens de voorschriften moeten worden verwijderd. Dat betekent dat voertuigen niet meer illegaal worden verwijderd en ergens in het bos worden achtergelaten of op de een of andere manier naar Oost-Europa uitgevoerd. In plaats daarvan moeten zij ter plekke, volgens de voorschriften en in bedrijven die daarvoor een vergunning hebben, worden verwijderd. Dat is voor mij een belangrijk succes van deze richtlijn.
Een tweede belangrijk punt - niet de kwestie van de kosten en de mededinging, daar is onenigheid over geweest, maar wij hebben de problemen uiteindelijk verstandig kunnen oplossen en zijn tot een voor alle partijen aanvaardbaar compromis gekomen - is voor mij dat de richtlijn voorschrijft dat van nieuwe auto's bij de typekeuring moet worden aangetoond dat zij recyclagevriendelijk zijn. Wij roepen de Commissie in deze richtlijn op om de richtlijn inzake de toelating van nieuwe modellen te wijzigen, zodat nieuwe auto's in de toekomst recyclagevriendelijk moeten worden gebouwd. Want dat is waar het op aankomt! Daarmee nemen wij afscheid van de end-of-pipe-technologie, waarbij wij ons altijd moeten afvragen wat wij moeten aanvangen met de rest die overblijft. Wij moeten er van tevoren, bij de ontwikkeling, aan denken dat auto's en andere producten gerecycleerd en verwijderd moeten worden. Dat is de weg die wij moeten bewandelen en ik ben blij dat wij de richtlijn deze oriëntatie hebben kunnen meegeven.

Breyer
Mijnheer de Voorzitter, het bereikte compromis is een groot succes voor het milieu en voor de consumentenbescherming. Het is voor het eerst dat er een debat wordt gevoerd over de producentenaansprakelijkheid voor afval en wij zijn blij dat dit idee zo snel ingang gevonden heeft. Ook het bereikte compromis bij de zware metalen is een reuzenstap in de richting van een ecologisch materialenbeleid. Ik geloof dat dit ook vanuit groene gezichtspunten uitstekende resultaat bijdraagt tot een innovatiesprong in de automobielsector en zal leiden tot meer recyclagevriendelijke auto's.
Tegelijkertijd is het compromis een oorvijg aan het adres van de Bondskanselier en van de Duitse auto-industrie, Volkswagen voorop, die helaas heeft geprobeerd de totstandkoming van deze voertuigenrichtlijn te verhinderen. Ik hoop dat ook de rapporteur Florenz lessen zal trekken uit dit debat en bij de richtlijn inzake elektronica-afval, waarbij het wederom gaat om de producentenaansprakelijkheid, ook werkelijk probeert op de bres te springen voor de consumenten en dat wij ons niet door de belangen van de industrie onder druk laten zetten.

Sjöstedt
Mijnheer de Voorzitter, in onze fractie zijn wij zeer te spreken over het resultaat van de bemiddeling, ook al kan men altijd nog iets verder gaan.
Ons doel was de hele tijd zo spoedig mogelijk te komen tot een alomvattend systeem voor het terugnemen van afgedankte voertuigen, gekoppeld aan hoge eisen inzake recycling en een verbod op gevaarlijke stoffen. Wij hebben ook geopteerd voor een volledige producentenaansprakelijkheid, waardoor de producenten in de toekomst financieel verantwoordelijk worden voor het terugnemen van afgedankte voertuigen.
Nu dat besluit is genomen, zullen wij over enkele jaren zeer dicht bij het gestelde doel komen. Opmerkelijk in het bemiddelingsproces was dat het Parlement deze ontwikkeling in de richting van producentenaansprakelijkheid jammer genoeg heeft afgeremd in plaats van die te bespoedigen. Het is zeer onrustbarend wanneer het Parlement van rol verandert en niet langer de motor achter die ontwikkeling zou zijn, maar integendeel die rol aan de tegenpartij zou overlaten.

Sacconi
Mijnheer de voorzitter, zoals reeds is gezegd door de rapporteur en de heer Lange, is deze positieve afronding van het wetgevingsproces niet alleen nuttig voor hetgeen in de richtlijn wordt bepaald, maar ook omdat een proces in gang wordt gezet waarmee een geleidelijke aanpassing van het gehele productieproces in een zo belangrijke sector als de auto-industrie in zicht komt, alsmede aanpassing van het ontwerp van nieuwe wagens met de keuze voor nieuwe materialen en componenten om effectief hergebruik mogelijk te maken.
Niet alleen weet men het belang van de productie te verenigen met het beschermen van het milieu, maar er tekent zich ook - ik herhaal, in een zo belangrijke sector - een weg af, die op termijn zal leiden tot de ecologische omschakeling van de economie. Natuurlijk kon dit resultaat alleen bereikt worden middels ingewikkelde onderhandelingen met de autoproducenten, die er uiteindelijk in hebben toegestemd om vanaf 2007 de financiële verantwoordelijkheid voor de omschakeling op zich te nemen.
Tot slot zou ik ook nog graag de aandacht willen vestigen op een ander aspect, van meer politiek-institutionele aard. Laten we wel wezen: we zijn ons er allen van bewust dat we de medebeslissingsprocedure zijn begonnen vanuit zeer ver uit elkaar liggende standpunten - zelfs met een zekere mate van interinstitutionele spanning tussen het Parlement en de Raad - terwijl er ook sprake was van grote nationale verschillen, zowel in termen van ervaring als van belangen. En desalniettemin zijn we er, dankzij de inzet en het verantwoordelijkheidsgevoel van alle betrokkenen, in geslaagd een consensus te bereiken op een zeer gevoelig en belangrijk terrein, waarmee we weer een steentje hebben bijgedragen aan het Europese bouwwerk: dat is in deze tijden, gezien het overkoepelende debat dat momenteel gevoerd wordt, geen geringe prestatie.

De Roo
Voorzitter, commissaris, wat betreft de autowrakken hebben wij een goed compromisresultaat bereikt. Voor het eerst is de producentenverantwoordelijkheid duidelijk vastgelegd in de Europese wetgeving. In 1994 werd bij de verpakkingsrichtlijn gedeelde verantwoordelijkheid tussen de overheid en de producenten besloten. De praktijk heeft uitgewezen dat dit niet werkt. Maar nu producentenverantwoordelijkheid bij autowrakken. Dat is goed, want dan krijgen de fabrikanten er belang bij om hun auto's zo te produceren dat zij beter te recyclen zijn. Jammer genoeg staat in de tekst dat de producent volledig of voor een aanzienlijk deel verantwoordelijk zal zijn. Dat betekent dat er nationaal afwijkende systemen zullen ontstaan en dat is slecht want dat betekent geen interne markt.
Bij de richtlijn voor elektronische en elektrische afval moet dat beter geregeld worden. Wij moeten op weg naar individuele producentenverantwoordelijkheid. Mijn eigen land, Nederland, heeft ook nog heel wat te leren.

De Palacio
Mijnheer de Voorzitter, zoals ik reeds zei, heeft deze wetgevende procedure ontegenzeggelijk een langdurig en moeizaam verloop gekend. Denkt u alleen al aan het feit dat het oorspronkelijke Commissievoorstel in juli 1997 werd ingediend. Ondanks de complexe materie is men in de loop van dit tijdrovende proces erin geslaagd een hele reeks problemen uit de wereld te helpen. Dit is te danken aan de medewetgevers en, opnieuw, de compromisbereidheid van de drie instellingen. Vandaar dat ik het akkoord over een gemeenschappelijke tekst, bereikt op 23 mei jongstleden door het bemiddelingscomité, van harte toejuich.
Ik wil vooral de rapporteur, de heer Florenz, en de leden van bovenvermeld comité bedanken voor hun inzet. Ik ben ervan overtuigd dat de gemeenschappelijke tekst een goed evenwicht biedt tussen de noodzaak het milieu afdoend te beschermen en de legitieme belangen van de marktdeelnemers.
Ik wil echter wel benadrukken dat de Commissie drie verklaringen zal afleggen op het moment dat de richtlijn wordt goedgekeurd. Het betreft hier een drietal toelichtingen die vanuit het oogpunt van de Commissie noodzakelijk zijn.
In de eerste plaats is het niet zo dat artikel 5, lid 1, de lidstaten verplicht tot het instellen van gescheiden vuilverwerkingsystemen met eigen financiële voorwaarden. De lidstaten kunnen de bestaande systemen blijven benutten.
In de tweede plaats bepaalt artikel 5, lid 3, dat de lidstaten beslissingsbevoegd zijn inzake de vraag welke producenten, concessiehouders of inzamelaars krachtens de kaderrichtlijn inzake afval of in een speciaal hiertoe te openen register moeten worden geregistreerd.
In de derde plaats wil ik heel duidelijk stellen dat artikel 7, lid 1, geen extra eisen, voorwaarden of criteria behelst met betrekking tot de technische inspecties van voertuigen.
De huidige tekst is in algemene zin een belangrijke stap in de richting van duurzame productie en consumptie. Het gaat hier om een model voor toekomstige communautaire initiatieven op het vlak van specifieke afvalstromen zoals bijvoorbeeld de richtlijn betreffende elektrisch en elektronisch afval waarnaar werd verwezen.
Hartelijk dank, mijnheer de Voorzitter, en nogmaals mijn gelukwensen aan het adres van alle sprekers en vooral de rapporteur, mijnheer Florenz, voor de door hem geleverde inspanning.

De Voorzitter
Dank u wel, mevrouw de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Luchtvervoer en milieu
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0187/2000) van mevrouw Lucas, namens de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme, over de mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de regio's - Luchtvervoer en milieu (COM(1999) 640 - C5-0086/2000 - 2000/2054 (COS)).

Lucas
Mijnheer de Voorzitter, ik wil om te beginnen graag de Commissie feliciteren met haar goed getimede en verreikende mededeling waarin expliciet de snel toenemende gevolgen van het luchtverkeer voor het milieu worden erkend en waarin duidelijk wordt gesteld dat een dergelijke groei niet houdbaar is. Alvorens ik overga op de voorstellen in mijn verslag, zou het nuttig zijn om ons nog even voor de geest te halen wat de cruciale elementen zijn in dit debat. In feite kan het probleem heel eenvoudig uiteen worden gezet: de luchtvaart groeit in een tempo dat niet houdbaar is. Het vormt daarmee een ernstige bedreiging voor het milieu, en dat is niet het enige probleem, want we zijn ook nog eens bezig om die sector te subsidiëren, hetgeen de situatie nog veel erger maakt.
Als het gaat om de groei van de luchtvaart, voorspelt men nu al dat het luchtverkeer in de komende 15 jaar praktisch zal verdubbelen. Als we bedenken wat dat betekent in termen van congestie en het milieu, dan is dat niet minder dan een nachtmerrie. Om een voorbeeld aan te halen uit het Verenigd Koninkrijk waarin ik goed ben ingevoerd: in de eigen ramingen van de overheid met betrekking tot het luchtverkeer, die in juni van dit jaar werden gepubliceerd, wordt ervan uitgegaan dat het totale aantal passagiers dat de luchthavens van het Verenigd Koninkrijk te verwerken krijgen zullen stijgen van 160 miljoen in 1998 tot 400 miljoen over ruwweg twintig jaar. Die toename van 240 miljoen komt overeen met vier nieuwe luchthavens in de orde van grootte van Londen Heathrow of acht nieuwe luchthavens zo groot als Londen Gatwick. Het spreekt voor zich dat de gevolgen voor het milieu van een dergelijke expansie volstrekt onaanvaardbaar zijn en dat deze ramingen er alleen toe dienen om aan te tonen hoe onzinnig het is om ervan uit te gaan dat voortdurende exponentiële groei mogelijk is.
Wat zijn de gevolgen van deze groei voor het milieu? Wat de geluidsoverlast betreft, weten we dat met betrekking tot de gewone mensen op de grond die veranderingen die zijn ingevoerd om afzonderlijke vliegtuigen stiller te maken het gevaar lopen om overvleugeld te worden door de toenemende frequentie van de incidenten die geluidsoverlast veroorzaken. Wat de uitstoot betreft: de luchtvaart is de snelst groeiende bron ter wereld van broeikasgassen die leiden tot klimaatveranderingen. Dat moge vandaag de dag nog maar gaan om 3% van de totale uitstoot, maar men schat dat het in 2050 al om zo' n 15% of meer van de wereldwijde uitstoot zal gaan. Men zou denken dat de waslijst aan milieuproblemen, gekoppeld aan een voorspelde groei die overduidelijk onhoudbaar is, al tot maatregelen zou hebben geleid om de exponentiële groei van deze sector af te remmen, maar daar blijkt niets van. Integendeel, wereldwijd is het luchtvaartbeleid er juist op gericht om de ongebreidelde groei van deze sector te stimuleren.
De luchtvaart wordt enorm gesubsidieerd. In tegenstelling tot auto's of treinen hoeven luchtvaartmaatschappijen geen belasting te betalen over hun brandstof. Er is bovendien berekend dat de Europese luchtvaartsector jaarlijks zo'n 30 miljard euro aan subsidies ontvangt.
Ik wil hier kort de belangrijkste bevindingen uit mijn verslag aanstippen. Met betrekking tot geluid: de huidige geluidsniveaus voor nieuwe vliegtuigen dateren uit 1977 en er is derhalve dringend behoefte aan strengere maatstaven. Ik zou willen aanbevelen dat de EU de richtlijnen van de Wereldgezondheidsorganisatie inzake geluidsoverlast in de Gemeenschap overneemt om voor 2003 nieuwe richtlijnen te ontwikkelen voor de geluidsnormen voor overdag en 's nachts. Met betrekking tot de uitstoot: het zou voor de ontwikkelde landen een volstrekt haalbare doelstelling zijn om de uitstoot van broeikasgassen door de luchtvaart in 2012 met 5% te verminderen ten opzichte van het niveau van 1992. Dit is de eerste begrotingstermijn volgens de overeenkomst van Kyoto. Dit zou een eerste stap zijn om iets te doen aan het feit dat de internationale luchtvaart momenteel is vrijgesteld van elke verantwoordelijkheid.
Inzake subsidies blijkt duidelijk uit het verslag dat we in principe de belasting op vliegtuigbrandstof op internationaal niveau steunen, maar we erkennen tegelijkertijd dat dit politiek moeilijk ligt vanwege de noodzaak om op ICAO-niveau tot internationale overeenkomsten te komen. Gezien deze politieke problemen stellen wij daarom in plaats daarvan een milieuheffing voor, gebaseerd op het principe 'de vervuiler betaalt' . Een dergelijke heffing zou in feite een veel subtieler instrument zijn omdat het zo te berekenen is dat zowel de hoeveelheid verbruikte brandstof erin wordt verdisconteerd als, door de efficiëntie van de motor van het betreffende vliegtuig in de vergelijking op te nemen, de hoeveelheid vervuilende stoffen die wordt uitgestoten. Daarmee zouden ook de politieke gevoeligheden van de introductie van een dergelijke maatregel zijn verholpen, omdat de EU te allen tijde gerechtigd is een heffing door te voeren op alle vluchten met als vertrekpunt een luchthaven in de EU.
En dan nog een laatste, maar zeer belangrijk punt, u zult de luchtvaartmaatschappijen horen zeggen dat dit allemaal leuk en aardig is, maar dat dit door de ICAO, het internationale orgaan, geregeld zou moeten worden. Het feit dat het hier gaat om een internationaal orgaan betekent dat het bijzonder traag opereert en wat men met de mededeling van de Commissie wil bereiken - en wat ik in mijn verslag onderschrijf - is het principe dat een aantal van de meer geïndustrialiseerde gebieden, zoals de EU, in staat zouden moeten zijn om sneller strengere maatstaven te implementeren dan andere gebieden, zoals de ontwikkelingslanden. Dat betekent niet het einde van de ICAO. Het betekent dat de ICAO wat flexibeler moet worden, hetgeen geheel en al in overeenstemming is met andere internationale organisaties. Anderen doen precies hetzelfde.
De luchtvaartmaatschappijen reageren met de vraag waarom wij het zo op hen gemunt hebben. Maar in feite is er duidelijk sprake van het tegenovergestelde. De luchtvaartmaatschappijen slagen er al meer dan 50 jaar in niet het volle pond te betalen. Intussen haasten andere leden van dit Parlement zich te verklaren dat de maatregelen die ik voorstel een vernietigend effect zullen hebben op de Europese luchtvaartsector. Dat is onzin. Een milieuheffing volgens de lijnen die ik beschrijf zou geen negatief effect hebben op de concurrentie omdat zij wordt opgelegd aan alle luchtvaartmaatschappijen die gebruikmaken van Europese luchthavens, ongeacht hun herkomst.
Zij stellen dat dit een verwoestend effect zal hebben op de Europese economie en ook dat is onzin. De luchtvaartsector voorziet weliswaar in een bepaalde hoeveelheid banen, maar we mogen niet vergeten dat als we de luchtvaart dwingen om qua belastingen het volle pond te gaan betalen, dat duizenden banen zal opleveren in andere sectoren. Daarmee wil ik dit verslag aan u toevertrouwen.

Foster
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag beginnen met te zeggen dat alle leden van dit Huis zeer begaan zijn met het milieu, ondanks het feit dat de rapporteur en de Groenen u het tegendeel willen doen geloven.
Echter, de zorg om het milieu moet worden afgewogen tegen de noden van de luchtvaartindustrie om het succes van de sector ook in de toekomst veilig te stellen. Ik was teleurgesteld over het verslag van de Commissie, niet in de laatste plaats omdat het zo negatief was ten aanzien van de luchtvaart. Helaas werd dit nog versterkt door de rapporteur. Ik zou mijn geachte collega's graag de volgende informatie mee willen geven: het luchtverkeer genereert rechtstreeks 25 miljoen banen over de hele wereld. Alleen al in het Verenigd Koninkrijk draagt de luchtvaart bij aan het in stand houden van bijna 500.000 banen. Het Verenigd Koninkrijk vervoert exporten ter waarde van 35 miljoen Britse pond, hetgeen een ongeëvenaarde toegang tot de wereldmarkt behelst en jaarlijks circa 3 miljoen Britse pond oplevert voor de schatkist. Als we dit vermenigvuldigen met het aantal landen in de Europese Unie, dan kan men duidelijk zien en begrijpen hoe belangrijk deze sector is voor onze economieën.
In termen van de invloed op het milieu, legt de luchtvaart beslag op minder dan 8% van het land dat nodig is voor spoorwegverbindingen en minder dan 1% van het land dat nodig is voor het weggebruik. In praktische termen is de luchtvaart, afgezien van vervoer over zee, tegenwoordig de enige vorm van internationaal transport die wereldwijd meer dan een derde van alle goederen vervoert.
In de laatste 15 jaar is de CO2-uitstoot met 70%, en de uitstoot van onverbrande koolwaterstofverbindingen met 85% afgenomen. De luchtvaart is verantwoordelijk voor slechts 2,5% van de CO2-uitstoot. Kortetermijnmaatregelen zijn mogelijk, zoals het aanpakken van de 44% vertragingen in de luchtverkeersstroom en de 30 knelpunten die zich overal boven Frankrijk, Italië, Spanje en delen van Duitsland bevinden. Nationale overheden moeten nu actie ondernemen. Ze zullen ook maatregelen moeten nemen ten aanzien van bestemmingsplannen rond bestaande luchthavens en verantwoordelijkheid moeten nemen voor beslissingen die in het verleden zijn genomen.
De suggestie dat ofwel een belasting op kerosine, waarop internationaal geen belasting wordt geheven ten behoeve van de luchtvaartindustrie, of BTW op tickets of de aankoop van vliegtuigen de oplossing is, is onjuist. De sector betaalt nu al alle heffingen op infrastructuur, waarvan een deel ten goede komt aan maatregelen ten bate van het milieu. De sector wordt niet gesubsidieerd.
Tot slot, als de voorstellen van mevrouw Lucas zouden worden overgenomen, dan zou dat de luchtvaartsector - luchtvaart, toerisme, bedrijven en de ruimtevaartindustrie - decimeren. Degenen die deze voorstellen steunen, zouden dolgraag zien dat goedkope vluchten worden afgeschaft. Kort gezegd, zij willen ervoor zorgen dat Europa haar concurrentiepositie kwijtraakt en de Amerikanen en andere overzeese luchtvaartmaatschappijen een oneerlijk voordeel verschaffen. Ik mag hopen dat de voorstellen van de Commissie in de toekomst wat meer doordacht zullen zijn. Anders zouden de leden daarvan wel eens tot de ontdekking kunnen komen dat vliegen van en naar Brussel of Straatsburg, of een vakantievlucht boeken bij een Europese luchtvaartmaatschappij niet meer tot de mogelijkheden behoort.

Wiersma
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag beginnen met mijn complimenten uit te brengen aan de rapporteur, mevrouw Lucas. Mijn fractie heeft voor deze plenaire discussie geen nadere amendementen ingediend. Daaruit blijkt dat wij ons behoorlijk kunnen vinden in de lijn die nu in het verslag is terug te vinden en ik wil ook een beetje afstand nemen van de opmerkingen van mevrouw Foster alsof de voorstellen van de Commissie of de voorstellen die in het verslag gedaan zijn een ramp zouden betekenen voor de luchtvaart. Het lijkt me niet dat je met dat soort dreigementen een goed milieubeleid moet proberen tegen te houden.
De mededeling van de Commissie over luchtvaart en milieu is een eerste stap op weg naar betere Europese regelgeving. Die is nodig gezien de groei van de luchtvaart en daarmee ook de groei van de milieubelasting die het vliegen veroorzaakt. Wij steunen dan ook de hoofdlijnen van de voorstellen van de Commissie. De PSE-Fractie onderschrijft van ganser harte de noodzaak om de luchtvaartindustrie Europese regels op te leggen en mee te laten betalen voor de milieuverontreiniging die ook de luchtvaart veroorzaakt. Wij wensen, en mevrouw Lucas heeft dat ook gezegd, geen uitzonderingspositie voor de luchtvaart. Maar vandaag zijn wij nog bezig met het schetsen van de kaders. Aan welke voorwaarden moet die Europese regelgeving voldoen? Daarna wachten wij met spanning de verdere voorstellen af omtrent regelgeving en wetgeving. Daarin zullen ook de details en de precieze normen aan de orde komen.
Wat zijn nu de uitgangspunten van de PSE-Fractie? Wij zijn in ieder geval van mening dat de snelle groei van het luchtverkeer dwingt tot het scheppen van meer en betere treinalternatieven, om een voorbeeld te noemen voor de korte afstand. Ik denk dat de shift van de ene vervoersnorm naar een andere die milieuvriendelijker is van groot belang is. Wat ons betreft is de capaciteitsgroei in de luchtvaart niet onbegrensd.
Ten tweede, wij willen Europese geluidsnormen. In het belang van de burgers maar ook om concurrentie tussen bepaalde luchthavens tegen te gaan. Nachtlawaai moet wat ons betreft extra aandacht krijgen en net zoals mevrouw Lucas vinden wij ook dat bij de uitwerking van de normen en van de meer gedetailleerde regels de normen van de Wereldgezondheidsorganisatie voorop moeten staan. Wij verwachten dan ook van de Europese Commissie ambitieuze voorstellen.
Het derde punt heeft natuurlijk betrekking op emissies, de uitstoot van verontreiniging. Wat ons betreft moet dat ook worden aangepakt. Daarom zijn wij ook in principe voor een kerosinebelasting. Er zijn evenwel vragen over de uitvoerbaarheid van die ideeën en voorstellen. Wij willen net zoals in het verslag staat internationaal overleg en nader onderzoek. Omdat de uitkomst van dat onderzoek onzeker is, zijn wij voorstander van de terugvalpositie zoals geformuleerd in paragraaf 20 van het verslag in de vorm van een Europese milieuheffing.
Uiteindelijk gaat het erom dat wij de Kyoto-afspraken uitvoeren en de luchtvaart moet daar ook substantieel aan bijdragen. Wij geven de voorkeur aan goede mondiale afspraken over geluid en emissies, maar mochten die er niet komen dan willen wij Europees beleid zeker niet uitsluiten. Ik denk dat dat ook een belangrijk element is in het verslag. Wij vinden dat dat ook goed verwoord is. Wij hopen dat internationaal overleg iets oplevert. Als dat niet mocht lukken dan vinden wij dat wij over een aantal jaren ook moeten durven praten over Europese regels.

Sterckx
Voorzitter, ik zou de rapporteur willen bedanken voor haar verslag. Luchtvaart groeit inderdaad snel. Ik ben het met mevrouw Foster eens dat de luchtvaart een belangrijke economische sector is, een sector die diensten verleent die op een bepaald punt onvervangbaar zijn. Maar het is ook zeer duidelijk dat een dergelijke sector een aantal negatieve milieueffecten heeft: lawaai, luchtvervuiling en dat wij de sector moeten aanzetten om daar zo actief mogelijk en zo snel mogelijk iets aan te doen, meer dan nu het geval is. Zowel de mededeling van de Commissie als het verslag van mevrouw Lucas geven een richting aan waarin dat kan en moet gebeuren.
Er zijn een paar punten die ik er uit zou willen halen. Het is duidelijk, en de heer Wiersma heeft het ook al gezegd, dat de verschillende manieren van transport, weg, trein, enzovoort en ook luchtvaart, zoveel mogelijk op dezelfde manier moeten worden behandeld. Dat is nu niet het geval. Er zijn specifieke redenen voor, maar wij moeten daar iets aan doen.
Het is wel duidelijk, vind ik, dat bij het aanpakken van die problemen: kerosinetaks, lawaai, standaarden enzovoort, onze voorkeur op dit moment zeker moet uitgaan naar een globale aanpak. Een regionale aanpak is op dit ogenblik voorbarig en ik ben blij dat de rapporteur op een aantal punten haar oorspronkelijke tekst in die richting ook heeft bijgesteld. Ik denk dat wij als Europese Unie geen unilaterale maatregelen, als ik het zo mag zeggen, op dit moment moeten nemen. Op het ogenblik zijn er belangrijke onderhandelingen bezig waarvan wij nu nog altijd kunnen hopen, mevrouw de commissaris, dat zij een goed resultaat zullen hebben. Dat vind ik een belangrijk punt.
Een volgende belangrijk punt is dat lawaai moet worden bestreden met een pakket maatregelen. Vandaar mijn amendement om die maatregelen ook te specificeren. Ik heb ook een amendement ingediend om een gemeenschappelijke meetmethode te ontwikkelen, zodanig dat wij de concurrentie tussen de verschillende luchthavens, waar de heer Wiersma over sprak, kunnen beperken. Belangrijk is natuurlijk dat de concurrentie tussen luchthavens niet in het nadeel is van de mensen die in de buurt wonen en van het milieu. Ik denk dat dat een belangrijk punt is en dat wij daarom Europese regels nodig hebben om concurrentie tussen de verschillende luchthavens te kunnen voorkomen.

MacCormick
Mijnheer de Voorzitter, momenteel gelden er in het Verenigd Koninkrijk belastingtarieven op brandstof die opvallend hoger zijn dan in andere delen van de Europese Unie. Dit heeft onder meer een vernietigende invloed op de meer afgelegen delen van het land. Het heeft een disproportioneel verstorend effect op de concurrentiepositie, wat met name lokale bedrijven in de randgebieden die moeten concurreren met grote multinationals in het Verenigd Koninkrijk raakt. Dat is een belangrijke kanttekening om in overweging te nemen als het gaat om manieren waarop brandstofheffingen lokale economieën kunnen ontwrichten.
Ik denk niet dat er een goede milieureden is aan te voeren om te proberen het grootste deel van de bevolking van het Verenigd Koninkrijk samen te drijven in de onderste zuidwesthoek. Ik ben niet de politiek in gegaan om opnieuw de hooglanden te ontvolken. Dit gezegd zijnde, is het daarnaast ook ronduit idioot om de luchtvaart vrij te stellen van de verplichting om de uitstoot van broeikasgassen en de aantasting van de ozonlaag aan te pakken en is het ook een goede zaak om de mogelijkheden voor een eenduidige belastingheffing in de hele Europese Unie te verkennen, zoals mevrouw Lucas heeft gedaan, in plaats van het handhaven van sterk verstorende verschillen tussen de verschillende regio' s.
Ik heb zo mijn bedenkingen over hoe dit in de praktijk zal uitpakken, maar toch moeten we het principe, zoals mevrouw Lucas dat naar voren heeft gebracht, omarmen.

Esclopé
Mijnheer de Voorzitter, de aanpak van geluidshinder en gasuitstoot is een zaak die wij de moeite waard vinden om voor te vechten. Daarmee wordt niet alleen het welzijn van de bevolking, maar ook de kwaliteit van het milieu verbeterd. Toch mag het niet zo zijn dat met de reductie van lawaai- en gasemissies andere doelstellingen worden nagestreefd dan het vinden van technische oplossingen waarmee iedereen gediend is. Deze reductie mag niet worden aangegrepen als voorwendsel om fiscale doeleinden te realiseren of de bevoegdheden van de Commissie uit te breiden. De Commissie moet er zich veeleer toe beperken haar taken - en dat zijn er al heel wat - degelijk uit te voeren.
Wij kunnen dan ook niet akkoord gaan met de invoering van deze milieubelasting. Deze eerste stap naar een Europese belasting zal alleen maar de gebruikers voor de zoveelste maal treffen zonder enigerlei doelstelling van dit verslag te realiseren. Onze bevolkingen gaan al voldoende gebukt onder fiscale druk en nu de staten trachten de belastingdruk te verlichten, zou een Europese belasting onze ondernemingen wel eens in een moeilijke positie kunnen brengen ten opzichte van hun Amerikaanse of andere concurrenten, met alle gevolgen van dien voor de werkgelegenheid. Dat kunnen wij niet accepteren.
Bovendien eisen wij dat het subsidiariteitsbeginsel op fiscaal gebied in het voordeel van de staten wordt toegepast. In plaats van de EU-begroting kunstmatig met deze belasting te laten uitdijen, zou de EU er beter aan doen haar financiële middelen adequater te gebruiken, waarbij de vrijheid van iedereen wordt gerespecteerd. De politieke afhankelijkheid van staten hangt onder meer samen met hun vrijheid op fiscaal gebied. Milieubelasting lost niets op. Het is zuiver een ideologische maatregel, zonder rechtstreekse invloed op het milieu. Wij hadden liever gezien dat een verstandige maatregel werd genomen die iedereen ten goede komt en waarbij economische ontwikkeling hand in hand gaat met meer respect voor het milieu.

Jarzembowski
Mijnheer de Voorzitter, de EVP-Fractie steunt het initiatief van de Europese Commissie en de bevoegde commissaris, mevrouw de Palacio, om ook op het gebied van het luchtvervoer het belang van mobiliteit van de burgers en de ondernemingen in evenwicht te brengen met een zo gering mogelijke belasting van het milieu. Het advies van onze commissie ligt dan ook in deze lijn, al gebiedt de eerlijkheid te zeggen dat wij het verslag van mevrouw Lucas volledig hebben moeten herschrijven omdat het gebaseerd was op volslagen onrealistische ideeën. Maar uiteindelijk is een meerderheid het toch eens geworden.
Deze zomer hebben wij weer kunnen vaststellen hoe belangrijk het luchtvervoer voor de burgers is voor het bereiken van hun vakantiebestemming. Vooral voor gezinnen met kinderen is het vliegtuig het snelste en minst enerverende vervoersmiddel om zonnige eilanden op te zoeken. Dat vormt tegelijkertijd de basis voor ondernemingen en arbeidsplaatsen in sommige delen van de Europese Unie. Ook het zakelijke vliegvervoer en het vrachtvervoer door de lucht zijn onmisbaar voor de handel en de economie.
Anderzijds heeft het luchtvervoer natuurlijk negatieve effecten op het milieu door de emissie van verbrandingsgassen en geluidsoverlast. Wij moeten deze belasting van het milieu verlichten, maar daarbij moeten wij wel een onderscheid maken tussen gezondheidsschade rond luchthavens en schade aan het welzijn. Als wij de normen van de Wereldgezondheidsorganisatie zouden naleven, vrees ik dat wij hier vanavond niet meer zouden mogen werken, want na tien uur in dit gebouw is dat toch niet meer in overeenstemming met de bepalingen van de WHO. Laten wij dus alstublieft realistisch blijven!
De EVP-Fractie pleit er verder voor, dat de normen voor geluidsoverlast, die vanwege het mondiale karakter van de luchtvaart in het kader van de ICAO zouden moeten worden vastgesteld, aanzienlijk worden verlaagd en dat lawaaiige vliegtuigen na korte overgangsperioden van Europese luchthavens worden geweerd. Wij hopen en wij zetten ons ervoor in dat de lidstaten de Commissie een duidelijk onderhandelingsmandaat verlenen. Mijnheer de Voorzitter, mochten wij in ICAO-verband geen resultaten boeken, dan moeten wij zelf handelen, want Europa is dichtbevolkt en wij kunnen ons niet beroepen op afstanden zoals in Amerika of Afrika. En wij moeten onze burgers beschermen tegen onnodig lawaai.

Myller
Mijnheer de Voorzitter, wij weten dat de uitstoot in het verkeer een van de grootste milieuproblemen en bovendien een van de moeilijkst op te lossen problemen is. Dat komt omdat het verkeer zelfs sneller groeit dan de economie. In dit verband zijn de problemen in het luchtverkeer nog groter, omdat daarbij wereldwijde oplossingen gevonden moeten worden. Anderzijds hebben wij gehoord dat de uitstoot in het luchtverkeer niet in het Verdrag van Kyoto staat. Ook in de onderhavige richtlijn inzake de maximumuitstoot worden de problemen in het luchtverkeer niet behandeld. In deze situatie moeten wij de werkzaamheden van de ICAO en het Comité voor milieubescherming dat internationale milieunormen opstelt, in grote mate steunen. Dat gaat weliswaar tergend langzaam, maar wij moeten doelstellingen en onderhandelingsbevoegdheden kunnen creëren die ambitieus genoeg zijn om vooruitgang te kunnen boeken.
Naar mijn mening is het helemaal geen gek idee dat de ontwikkelde, geïndustrialiseerde landen waaronder die van de Europese Unie op dit terrein het goede voorbeeld geven. Van belang is de ontwikkeling van de motortechnologie, omdat het er niet naar uit ziet dat het aantal vluchten gaat verminderen. Men moet gebruik maken van verschillende regels, milieuheffingen, tarieven en ook administratieve middelen zoals het regelen van de vertrek- en aankomsttijden, en er rekening mee houden dat in de gebieden waar lange afstanden geen belemmering vormen er naast het luchtverkeer ook treinverkeer bestaat dat ontwikkeld moet worden.

Pohjamo
Mevrouw de Voorzitter, ik wil de in het verslag naar voren gebrachte doelstelling om gebruik te gaan maken van efficiënte, alternatieve vervoermiddelen in plaats van korte vluchten nog eens onderstrepen. Bijvoorbeeld hogesnelheidstreinen en in bepaalde gevallen ook korte transporten over zee bieden een milieuvriendelijk alternatief voor korte vluchten. Dat is zowel vanwege de overvolle luchthavens als uit milieuoverwegingen noodzakelijk.
Het vervangen van korte vluchten door alternatieve vormen van vervoer geeft ruimte aan lange vluchten waarvoor geen alternatief voorhanden is. In het Parlement werden voor het zomerreces verscheidene verslagen behandeld die er op gericht waren de concurrentiepositie van de spoorwegen en het vervoer over zee te verbeteren. Naast het verbeteren van de concurrentiepositie van de spoorwegen en het zeevervoer zijn ook andere maatregelen nodig. Een mogelijkheid is de voor het luchtverkeer geplande milieuheffing. Die moet zo worden toegepast dat ze de noodzakelijke lange vluchten minder belast dan de korte vluchten waarvoor immers een milieuvriendelijker alternatief bestaat.

Van Dam
Voorzitter, mevrouw de commissaris, collega's, dit verslag is het derde in de serie over de situatie in de luchtvaart. Hadden de vorige twee meer betrekking op de vrijheid en de groeimogelijkheden voor de luchtvaart, dit verslag belicht de schaduwzijde. Terecht, naar mijn mening. Zoals ik bij de behandeling van het verslag Atkins al heb aangegeven, zijn de maatregelen die op dit moment voor de luchtvaart worden voorbereid slechts tijdelijke oplossingen. Een permanente oplossing voor de problemen van congestie en overlast, onder andere voor het milieu, is hiervan niet te verwachten.
Dit verslag kijkt verder dan de nabije toekomst. Daarvoor mijn complimenten aan collega Lucas. Het aangeven van de randvoorwaarden waarbinnen het luchtverkeer moet functioneren, in zowel ruimtelijke als milieutechnische zin, is geen overbodige luxe. Dat vereist echter wel voldoende kennis en alternatieven. Op dit moment is op beide punten nog aanzienlijke vooruitgang te boeken. Dat hoeft ons echter niet ervan te weerhouden nu al lijnen voor de toekomst uit te zetten en daar ook in internationaal verband op aan te dringen. Dit verslag geeft daartoe een goede aanzet, met name in de richting van de Commissie.
Ondanks onze positieve houding ten opzichte van dit verslag, zijn er een aantal elementen die mijns inziens niet in een verslag als dit thuishoren. Ik doel dan op de amendementen die door de Fractie van de Groenen en regionalisten zijn ingediend. Zij ogen zeer sympathiek maar die zaken kunnen beter door de lidstaten worden uitgevoerd.

Peijs
Voorzitter, dit Parlement kan niet meer werken als er geen luchtvaart zou zijn. Sommigen zouden dat niet erg vinden. Maar wij hebben al onze aandacht nodig om de effecten van de snelle groei van die sector op het milieu te compenseren. Een aantal zaken wil ik nog eens onderstrepen.
Naar mijn mening moet de Europese Unie het ICAO-proces steunen. Uitsluitend in dat internationale gremium kun je praten over aangescherpte regels voor het geluid dat vliegtuigen produceren. Voorzichtigheid is echter geboden. Het voorstellen van nieuwe normen heeft namelijk grote gevolgen voor de hele Europese luchtvaartindustrie. Concreet zou een aanzienlijk strengere norm dan de huidige betekenen dat van de huidige Europese vloot van 3300 vliegtuigen, 1067 vliegtuigen vervangen zouden moeten worden. Zo'n snelle geforceerde uitfasering maakt vervanging door nieuwe vliegtuigen praktisch onmogelijk, onder andere door de geringe productiecapaciteit voor nieuwe vliegtuigen. Wij hebben maar twee fabrikanten.
De gevolgen voor het Europese luchtvervoer zijn niet moeilijk te bedenken. Het Europese luchtvervoer zou een deel van de markt aan de concurrentie over moeten laten en het is zeer de vraag of onze veiligheid daarmee gediend is. Bovendien treedt er een aanzienlijke vermindering van werkgelegenheid op met alle problemen vandien. De vliegprijzen zullen stijgen. Ik besef heel goed dat dat sommigen goed uit zou komen, maar bedenk wel dat voor de luchtreiziger op de korte afstand, in tegenstelling tot iets wat één van mijn collega's net zei, die wij allen liever in de trein zouden zien, niet die collega, maar die luchtreiziger op de korte afstand, er nog geen echt alternatief is.
De lidstaten en met name mijn eigen land, Nederland, zijn buitengewoon traag waar het gaat om het aanleggen van TGV's die een daadwerkelijk alternatief zouden kunnen vormen op die korte afstand.
Er moet aanzienlijke druk worden uitgeoefend op vliegtuigbouwers om de machines schoner te maken en geluidsarmer. De nieuwe normen kunnen daarom niet voor eeuwig uitgesteld worden. Wij zullen dat in internationaal verband proberen maar ons geduld is niet oneindig.
Tot slot het ontwikkelen van geluidsgevoelige luchthavens. Ik vind dat de metingen werkelijk objectief gedaan moeten worden en dat niet uitsluitend uitgegaan moet worden van de klachten van de omwonenden. Er moet een internationale standaard komen, maar sommige luchthavens die totaal geen overlast veroorzaken voor de mensen eromheen, die moeten ontzien worden om ze niet in hun ontwikkeling te stremmen.

Ojeda Sanz
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, ik denk dat wij er allen van overtuigd zijn dat wij de taak en de plicht hebben om het milieu te beschermen en een bijdrage te leveren aan de duurzame ontwikkeling met een milieubeleid dat na het Verdrag van Amsterdam aan gewicht gewonnen heeft.
Ik steun de Commissie in de uitwerking van aangescherpte geluidsnormen en de opstelling van overgangsmaatregelen voor die regio's die te kampen hebben met geluidsvervuiling. Wij vinden het ook van het allergrootste belang dat de Unie tijdens de 33ste vergadering van het ICAO in de herfst van 2001 met één enkele stem spreekt. Eendracht maakt inderdaad macht en dat is geen overbodige luxe bij een zo belangrijk onderwerp als de aanscherping van geluidsnormen. Bovendien zou het een goede zaak zijn indien de Commissie komt met voorstellen voor economische stimuli ter vermindering van milieuschade.
Waar wij echter niet mee instemmen is een unilaterale heffing op kerosine. Zonder steun van de ICAO heeft een dergelijke eenzijdige maatregel nauwelijks uitwerking op het milieu en geeft bovendien aanleiding tot juridische problemen. Daarnaast is een dergelijk unilateraal optreden schadelijk voor de concurrentiepositie van de Europese luchtvaartmaatschappijen en dus ook voor de luchtreiziger die geconfronteerd zal worden met hogere tarieven. Voor er fiscale heffingen van wat voor aard dan ook worden opgelegd aan de luchtvaartindustrie dient er sowieso een kosten-batenanalyse plaats te vinden van de gevolgen van dergelijke maatregelen.
Tot besluit zou ik willen wijzen op het belang van een doeltreffend beheer van de luchtvaartindustrie voor het terugdringen van de vervuiling. Ik denk in de eerste plaats aan een verbeterd beheer van de luchthavens. Ik spreek mij dan ook luid en duidelijk uit voor het scheppen van één Europees luchtruim waardoor de belasting van het milieu ongetwijfeld al zal afnemen.

Vatanen
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, ik ben mevrouw Lucas erkentelijk voor haar verslag. Ik bedoel dan haar oorspronkelijke versie. Ze onderstreept terecht dat als het luchtverkeer zo snel blijft groeien, het noodzakelijk wordt maatregelen te nemen om de randverschijnselen ervan in de hand te houden. Er is sprake van duurzame ontwikkeling als wij de emissies en het lawaai terugdringen. Het verslag heeft in onze commissie dan ook alle steun gekregen. De amendementen op het verslag gooien echter het kind met het badwater weg.
Het oorspronkelijke verslag was een logisch vervolg op de eerdere Europese regelgeving, maar als de amendementen worden aangenomen, betekent dat grote financiële verliezen voor de Europese bedrijven die investeringsbeslissingen hebben genomen op basis van de Europese regelgeving. Zo zijn bijvoorbeeld investeringen om het geluid te verminderen heel tijdrovend. Tussen de besluiten en de verwezenlijking ervan zit een periode van zelfs twee jaar. Nu moeten volgens hoofdstuk 3 echter de net vernieuwde uitstekende machines over vier jaar weer worden vernietigd.
De burgers en bedrijven in de Gemeenschap moeten op de regelgeving kunnen vertrouwen, omdat het continu wijzigen van de doelstellingen de plannen voor de lange termijn uithollen. De kosten die daardoor ontstaan verzwakken de concurrentiepositie van de Europese luchtvaartmaatschappijen in vergelijking met die van buiten de Europese Unie en bemoeilijken tegelijkertijd het in gebruik nemen van milieuvriendelijke technologie door de Europese luchtvaartmaatschappijen. Waar blijft het economisch realisme als uit naam van de milieubescherming wordt geëist dat een nieuwe technologie machines moet vervangen die nog goed bruikbaar zijn en in goede staat verkeren? Dat belast integendeel het milieu, omdat de productie van materialen en de bouw van vliegtuigen moet plaatsvinden nog voordat de bestaande vliegtuigen zijn afgeschreven. Bovendien vergroot de sloop van bruikbare vliegtuigen ook de belasting van het milieu. Het opstellen van grondige nieuwe bepalingen inzake lawaai in het luchtverkeer moet op wereldwijde schaal en onder leiding van de ICAO plaatsvinden en op die manier nemen ruimtelijke ordening en planning een sleutelpositie in.
Tenslotte wil ik er nog op wijzen dat het verhogen van de brandstofheffing in het luchtverkeer een extra belasting betekent voor de bewoners van dunbevolkte landen. Ver weg betekent namelijk een lange reis.

De Palacio
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik wil in de eerste plaats mevrouw Lucas feliciteren met het verslag dat vandaag aan de basis ligt van onze discussie. Zoals bekend staan de milieuaspecten van het luchtvaartvervoer de laatste tijd enorm in de belangstelling.
Op lokaal niveau centreren de discussies over de uitbreiding van luchthavens zich steeds meer op milieuoverwegingen met als zwaartepunt het terugdringen van de geluidshinder en de verbetering van de luchtkwaliteit in de directe omgeving van de vliegvelden. Veel omwonenden menen dat er veel meer gedaan zou kunnen worden aan de verbetering van hun woonsituatie en eisen dat ook. Bovendien maakt men zich overal ter wereld zorgen over de klimatologische veranderingen die op de lange termijn het gevolg zijn van de uitstoot van gassen in algemene zin en die door vliegtuigen in het bijzonder.
Dat maakt het noodzakelijk het probleem van het luchtvervoer te benaderen vanuit een milieuoptiek en wel op zo'n manier dat een samenhangend totaalbeeld ontstaat waarin ook rekening wordt gehouden met alle aspecten die betrekking hebben op het luchtvervoer als economische sector.
Er dienen belangen op elkaar afgestemd te worden die niet altijd gemakkelijk te verenigen zijn aangezien er in het luchtvervoer economische belangen spelen die gekenmerkt worden door hoge investeringskosten die een lange afschrijvingsperiode behoeven. Een vliegtuig moet bijvoorbeeld voor een adequate afschrijving veel langer economisch renderen dan wat voor investering ook. Dat betekent dat er een stabiel operationeel kader nodig is zonder plotse wijzigingen van de spelregels die desastreuze economische gevolgen kunnen hebben voor de bedrijven die in deze sector actief zijn.
Een op peperdure technologieën gebaseerde, snel groeiende sector heeft een rechtstreekse impact op de werkgelegenheid van aanverwante sectoren als onderzoek, industrie en ook toerisme. Het redden van het milieu door eenvoudigweg de groei in de luchtvaartindustrie en -sector af te remmen is naar mijn mening dan ook geen serieuze optie. Maar het staat buiten kijf dat de burgers van ons mogen eisen dat wij actie ondernemen om te komen tot een vorm van groei die past binnen het Europese model. Dat is niet alleen een legitieme eis van de omwonenden, van diegenen die op rechtstreekse wijze hinder ondervinden van geluidsoverlast en luchtvervuiling, het is een streven van alle burgers, die levenskwaliteit wensen en een duurzame ontwikkeling in de tijd.
In haar mededeling over luchtvervoer en milieu stelt de Commissie dat de luchtvaartindustrie de inspanningen moet verdubbelen om milieuvriendelijkere vliegtuigen te bouwen. Als het huidige groeiritme zich voortzet, zal de milieuschade die het gevolg is van de groei in het luchtverkeer niet gecompenseerd worden door verbeteringen in de constructie. Ik weet dat ik me met deze uitspraak in vele branches van deze sector bepaald niet geliefd maak maar wij zullen op middellange of lange termijn absoluut naar alternatieven moeten zoeken willen wij voorkomen dat het luchtvervoer slachtoffer wordt van het eigen succes.
Maar de Commissie weet ook dat de luchtvervoerders het grootste gelijk van de wereld hebben wanneer zij zeggen dat eerst een diepgaand onderzoek moet plaatsvinden naar de economische en sociale gevolgen van milieumaatregelen alvorens deze in de praktijk worden gebracht. Ik heb de indruk dat vandaag de dag zelfs de meest bevlogen milieuactivist schoorvoetend en geleidelijk aan erkent dat bij de ontwikkeling van een milieubeleid gezocht moet worden naar een evenwicht tussen de kosten en de doelmatigheid van de voorgestelde maatregelen.
In het verslag dat voor ons ligt, komen deze essentiële punten aan bod en wordt tevens gesteld dat het milieubeleid meer moet zijn dan een routineuze handeling als het opstellen van een rendementsanalyse. En ik wil mevrouw Lucas bedanken voor haar flexibele opstelling. Uit haar amendementen blijkt dat dit niet precies het verslag is geworden dat haar voor ogen stond maar ze zoekt duidelijk naar een compromis dat aanneming door het Parlement mogelijk maakt. Wat zij bijvoorbeeld zegt over kerosine lijkt mij redelijk. De oplossing van dit probleem moet inderdaad niet op Europees maar op mondiaal niveau gezocht worden en binnen het kader van de ICAO.
Want dat, geachte afgevaardigden, is waar deze kwesties opgelost dienen te worden: in de luchtvaartsector, een industrie die meer dan welke andere wereldwijd is. Ik wil de rapporteur bedanken voor de in het verslag opgenomen steunbetuiging aan het adres van de Commissie en ik kan u zeggen dat wij ons momenteel bij de ICAO in een moeilijke fase bevinden met betrekking tot de nieuwe geluidsnormen en de regelgeving die geleidelijk aan moet leiden tot het uit de markt halen van de meest lawaaierige vliegtuigen.
Wij hebben ons bij talrijke gelegenheden uitgesproken voor een internationale oplossing voor deze problematiek en de Commissie heeft met voldoening vastgesteld dat er sprake is van een positieve ontwikkeling in de attitude van de Verenigde Staten met betrekking tot het normaliseringsproces dat momenteel plaatsvindt bij de ICAO. De toentertijd door het Parlement, de Raad en de Commissie goedgekeurde regelgeving voor de zogenaamde "hushkits" , betreffende de meest lawaaierige vliegtuigen, vond nu juist zijn bestaansgrond in het feit dat de Verenigde Staten unilateraal, buiten de ICAO om, maatregelen hadden afgekondigd. Het staat als een paal boven water dat de ICAO het aangewezen forum is om dit soort zaken te regelen.
Wij gaan de acties van de lidstaten coördineren op het niveau van de PEAC aangezien het lidmaatschap van de ICAO de lidstaten toevalt. En ik hoop dat het Parlement zijn fiat zal geven aan initiatieven als het Europese luchtruim, waar de heer Ojeda al naar verwees. Als dat luchtruim er komt, zal dat op zich al leiden tot een vermindering van het kerosinegebruik en een verbetering van de toekennings- en beheerssystemen van de "slots" .
Mijnheer de Voorzitter, ik dank nogmaals al diegenen die zich hebben ingespannen om een realistische en flexibele tekst te produceren waarmee alle partijen uit de voeten kunnen. Het wachten is nu op het resultaat van de stemming in het Parlement waar de Commissie uiteraard terdege rekening mee zal houden.

De Voorzitter
Dank u wel, mevrouw de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Banden voor motorvoertuigen en aanhangwagens daarvan
De Voorzitter
Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0218/2000), namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, betreffende het gemeenschappelijke standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad houdende wijziging van richtlijn 92/23/EEG van de Raad betreffende banden voor motorvoertuigen en aanhangwagens daarvan alsmede de montage ervan (C5-0220/2000 - 1997/0348(COD)) (Rapporteur: de heer De Roo).

De Roo
Voorzitter, commissaris, collega's, geluid van autobanden. Geluid is een onderschat milieu- en gezondheidsprobleem. Eén derde van de burgers in Europa heeft er last van en klaagt erover. Tien jaar geleden was het nog een kwart van de burgers. Het geluidsprobleem neemt dus toe, met name het geluid van weg- en vliegverkeer. In de eerste lezing heeft het Europees Parlement ten onrechte niet gereageerd op de slappe voorstellen van de Europese Commissie. Bijvoorbeeld stond er in het voorstel van de Europese Commissie geen herzieningsclausule. In alle milieuvoorstellen van de Europese Commissie staat een herzieningsclausule. Niet in dit voorstel. Dit is ook niet verwonderlijk want het is door het DG Industrie gemaakt. In de Raad is dit milieuthema ten onrechte behandeld door de ministers van Economie en Interne markt. Dat had in de milieuministerraad moeten gebeuren. De milieucommissie heeft met 32 tegen 10 stemmen 4 amendementen voorgesteld. Voor gewone personenauto's stellen we voor dat de limiet 2 decibel lager wordt. Het Duitse onafhankelijke keuringsinstituut TÜV heeft talloze bestaande autobanden getest. Ze voldeden allemaal aan de slappe geluidslimieten die de Raad voorstelt. 2 Decibel eraf is technisch mogelijk, zonder de veiligheid in gevaar te brengen. Experts van het Zweeds instituut voor weg en verkeer bevestigen dit. Voor bestelauto's en vrachtauto's stelt de milieucommissie voor om ook 2 decibel eraf te halen. Bestelauto's en vrachtauto's maken meer lawaai dan gewone auto's. Daarom is het belangrijk ook op dit punt vooruitgang te boeken en ik hoop dat ook een aantal collega's van de christen-democratische fractie het kunnen opbrengen om hier voor te stemmen. De bandenindustrie krijgt tot oktober 2005 de tijd om aan de strengere geluidslimieten te voldoen. Dat lijkt mij ruim voldoende tijd. Natuurlijk is er meer nodig om het lawaai van het wegverkeer terug te brengen. Fluisterasfalt, zoals onze Vlaamse vrienden dat noemen, of ZOAB, zeer open asfaltbeton, zoals we in Nederland zeggen, is wel 20 decibel stiller dan een weg met kinderkopjes. Kinderkopjes zijn er niet meer op onze snelwegen maar een reductie van 3 tot 5 decibel is mogelijk door overal fluisterasfalt in te voeren. Bij de richtlijn geluid zullen we op deze geluidsproblemen terugkomen. Fluisterasfalt en een reductie van de banden zou 6 decibel reductie kunnen betekenen. Dat lijkt niet veel, maar het is goed om te bedenken dat decibel een logaritmische tabel is. Dat betekent ruim een halvering van het lawaai is mogelijk zonder dat er minder gereden wordt. Auto's kennen een groot aantal milieuproblemen. Het Europees Parlement heeft ruim 10 jaar geleden de eerste generatie katalysatoren doorgezet en 2 jaar geleden de tweede generatie katalysatoren in het Langen/Hautala-verslag over het auto-olieprogramma. De luchtvervuiling van auto's en vrachtauto's gaat daarmee in 2005 en 2007 met 70 tot 90% omlaag. De recycling van oude auto's hebben we met het verslag-Florenz ook goed geregeld. Blijven nog twee grote milieuproblemen over die we op Europees niveau moeten aanpakken. Het eerste is geluid, daar heb ik al voldoende over gezegd, en het tweede is het CO2-probleem, het broeikasprobleem. Wat betreft CO2 stelt de milieucommissie voor dat de Europese Commissie een wetsvoorstel indient om de rolweerstand van banden met 5% te verminderen. Dat betekent ook dat er dan 5% minder brandstof verbruikt zal worden en dat de CO2-uitstoot ook met 5% omlaag gaat. Graag een positieve reactie van de Europese Commissie.

Florenz
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, het kan mij persoonlijk niet zoveel schelen welk directoraat-generaal deze richtlijn behandelt. Ik ben geen jurist, ik kan dit soort zaken niet beoordelen, maar het is een feit dat met milieubelangen totnogtoe onvoldoende rekening wordt gehouden. De automobielindustrie en de bandenindustrie hebben de afgelopen drie dagen in dit Huis te kennen gegeven dat zij wel degelijk in staat zijn met name op het gebied van autobanden iets te bereiken.
Het komt er voor mijn fractie vandaag niet zozeer op aan of het nou 3, 4 of 1 decibel wordt, maar wij willen een positieve druk op de bandenindustrie uitoefenen en duidelijk maken dat zij meer moet doen. De motorolie-industrie, de automobielindustrie en de recyclage-industrie hebben op het gebied van het particuliere vervoer veel bewerkstelligd. De bandenindustrie heeft zich grotendeels aan deze ontwikkeling onttrokken en dat willen wij nu goedmaken. Ongetwijfeld zullen wij op een dag ook over andere vormen van wegdek in Europa moeten spreken.
Ik geloof dat een positieve dwang tot handelen hier van belang is. En laat ik meteen een aantal collega's vóór zijn die hier stampei lopen te maken en zeggen dat die Florenz misschien 2 decibel minder wil, maar daarvoor in de plaats een 10 meter langere remweg aanvaardt. Het spreekt voor zich dat wij de normen willen handhaven! Wij verwachten innovatie. Wij verwachten dat de bandenindustrie jonge ingenieurs in dienst neemt en eindelijk tegemoetkomt aan de gerechtvaardigde eis van de burgers om in woongebieden aan minder lawaai blootgesteld te zijn. Dat is de taak die wij ons hebben gesteld en ik hoop dat de Commissie bereid is tot samenwerking. Technisch is het allemaal mogelijk en over een of twee jaar zullen wij zien dat de industrie onze normen tegen 2005 kan halen. En mocht dat niet lukken, dan ben ik de eerste om toe te geven dat wij de termijn moeten verlengen. Maar dwang tot handelen moet er zijn en daarvoor moeten wij ons inzetten.

Lange
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, het is bekend dat u niet sceptisch staat tegenover de auto en zelf graag autorijdt. Zou het dan niet prachtig zijn als uw eigen auto 40% minder lawaai zou produceren, 5% minder brandstof zou verbruiken en daarmee tegelijkertijd minder CO2 zou uitstoten, en dat alleen door nieuwe banden. Dit is de weg die wij moeten bewandelen.
Er bestaan reeds banden waarvan zowel het rolgeluid als de rolweerstand, die voor het verbruik en de CO2-uitstoot verantwoordelijk is, ver onder de waarden van het gemeenschappelijk standpunt liggen. Er bestaan zelfs banden die in de Bondsrepubliek Duitsland een "Blaue Engel" , een milieukeurmerk, krijgen omdat zij zo geruisarm en zuinig in het verbruik zijn. En deze banden zijn niet buitengewoon onveilig, integendeel! Banden van Michelin en Dunlop hebben zelfs een kortere remweg, zijn geruisarm en zuinig in het verbruik. Dan vraag ik mij toch af waarom dit Parlement niet de moed heeft om te zeggen dat wij vanaf 2005 voor alle banden eisen wat nu reeds de stand van de techniek is, om te beginnen voor wat betreft personenauto's.
Daarom wil ik u met nadruk verzoeken om amendement 1, waarin wij naast een grenswaarde voor rolgeluid ook een grenswaarde voor rolweerstand eisen, en vooral amendement 2 - geruisarmere banden - aan te nemen. Ik geef u ter overweging, beste collega's, dat wij nog niet aan het einde van de onderhandelingen zijn gekomen. Wij gaan in een bemiddelingscomité onderhandelen met de Raad en dan zullen wij zien wat het resultaat uiteindelijk wordt. Maar wij moeten toch ook nog speelruimte hebben.

Helmer
Meneer de Voorzitter, voor ik me zal wijden aan het onderwerp geluid van autobanden, zou ik graag een meer algemeen punt onder de aandacht van de Commissie willen brengen. Zij komt met veel te veel wetgeving, en met wetgeving is het meestal zo dat de kwaliteit omgekeerd evenredig is met de kwantiteit. We hebben het erover dat we minder moeten doen en dat beter moeten doen. Maar in feite doen we meer en doen we dat slechter.
En dan nu de autobanden. Ik had, toen ik zitting nam in dit orgaan, nooit kunnen vermoeden dat ik nog eens de positie van de Commissie zou verdedigen - maar de Commissie heeft dit keer haar huiswerk gedaan. Zij is in overleg getreden met de bedrijfstak. En zij heeft een voorstel geponeerd dat weliswaar verstrekkende, maar toch haalbare doelstellingen bevat die het milieu beschermen, maar die tegelijkertijd rekening houden met de belangen van weggebruikers en bandenfabrikanten.
Een aantal van onze collega's proberen nu deze zorgvuldige arbeid te saboteren door willekeurige en ondoordachte decibelreducties te eisen. In sommige gevallen zijn hun streefcijfers haalbaar, in andere niet. Maar ze zijn vergeten dat veranderingen in de productiespecificaties van banden niet alleen van invloed zijn op geluid, maar ook op wegligging, veiligheid, brandstofverbruik, kosten en duurzaamheid. Straks hebben ze dan misschien stillere, maar dure banden, die bijzonder snel slijten, waardoor automobilisten sneller van de weg raken en tegen bomen botsen.
Ik zal duidelijk zijn. Er zullen meer weggebruikers omkomen als de amendementen van de heer De Roo worden aangenomen. De kiezers die ik vertegenwoordig zullen ons dat niet in dank afnemen. We proberen veel te veel vast te leggen. Het is onze taak om in het publieke belang een breed wetgevend kader vast te stellen. In plaats daarvan proberen we nu op microniveau een bijzonder technisch en ingewikkeld industrieel ontwikkelingsproces te dicteren, een taak waarvoor het ons zowel aan tijd als aan het noodzakelijke inzicht ontbreekt. Ik roep mijn collega's op de amendementen te verwerpen en het voorstel van de Commissie te steunen.

Bowe
Mijnheer de Voorzitter, ik ben blij met dit voorstel. Het had er al veel eerder moeten liggen. De amendementen die hierop door mijn collega's De Roo en Lange zijn ingediend, vormen bepaald een stap in de juiste richting. Sinds de eerste publicatie van deze richtlijn in 1997 hebben de producenten zich ingespannen om aan de normen van de Commissie te voldoen. Ik heb begrip voor het verlangen van mijn collega De Roo om die normen nu aan te scherpen. Ik wil echter ook een waarschuwend geluid laten horen.
Ten eerste vormen bandennormen niet het enige probleem. De aard van het wegdek is minstens even belangrijk en in bepaalde omstandigheden, zoals bij concentraties van geluidsoverlast in stedelijke gebieden, wellicht nog belangrijker dan inspanningen om de bandennormen aan te scherpen. In veel gevallen zou het een veel betere oplossing zijn om het wegdek aan te passen en niet de bandennormen.
Op de tweede plaats - en dat is naar mijn mening nog veel belangrijker - is er de noodzaak om een evenwicht te vinden tussen het probleem van geluidsoverlast veroorzaakt door autobanden en de veiligheid van die banden. Terwijl we er hier vanavond naar streven om nieuwe maatstaven in te stellen om lawaai van autobanden terug te dringen, boeken we geen enkele vooruitgang ten aanzien van normen voor het verstevigen van de grip of adhesie van autobanden op het wegdek. Ondanks het feit dat er enige tijd geleden al door het Verenigd Koninkrijk goede en serieuze voorstellen ter tafel zijn gebracht, is daarover nog geen besluit genomen en heeft men zich er zelfs nog niet serieus over gebogen.
Dat wij er niet in slagen om overeenstemming te bereiken inzake veiligheidsnormen voor autobanden, zorgt voor een onaanvaardbaar niveau van onzekerheid met betrekking tot deze belangrijke kwestie. Om die reden maak ik mij ernstige zorgen over de mogelijke effecten van amendementen 3 en 4 en de invloed daarvan op de veiligheid van autobanden, in het bijzonder voor voertuigen als bussen en vrachtwagens. In de huidige omstandigheden voel ik mij verplicht om aan te geven dat ik persoonlijk de amendementen 3 en 4 van de heer De Roo niet kan steunen. In mijn ogen is hij overhaast te werk gegaan en ik zou de Commissie dan ook willen vragen ze af te wijzen.

Vatanen
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, mijn dank aan de heer De Roo voor zijn werk. Het terugdringen van allerlei lawaai is zowel voor de gezondheid van de mens als voor zijn welzijn een belangrijke zaak. Ik sta daarom zeer positief tegenover het gemeenschappelijk standpunt van de Raad inzake het geluid van autobanden. Ik zit hier beslist niet als woordvoerder van de bandenindustrie, maar als iemand die de betrokken sector van zeer nabij heeft gevolgd, wil ik toch mijn zorg uitspreken over de gevolgen van de amendementen.
De bandenindustrie is een sector waarin wereldwijd zeer hard wordt geconcurreerd en waarin men zeer veel aan ontwikkeling doet. En vanwege de aard van de bandentechnologie wordt er langzaam maar zeker vooruitgang geboekt. De situatie wordt echter onhoudbaar als er naar te snelle veranderingen wordt gestreefd, zoals deze keer lijkt te gebeuren. Als er te snel vooruitgang wordt geboekt, betekent dat voor de industrie grote technische problemen en onnodige extra kosten die men in de prijzen van de producten terug zal zien. De consument betaalt uiteindelijk altijd. Een ruime overgangsperiode garandeert dat er met nieuwe eisen rekening kan worden gehouden op het moment dat de banden worden ontwikkeld. Een andere werkwijze zou verspilling van geld zijn, omdat de ontwikkeling van een nieuw bandenmodel gemiddeld 3 à 4 jaar duurt.
Deze kwestie is vooral problematisch, omdat een band een zeer gevoelig geheel is wat betreft de balans van zijn eigenschappen. Een band is echt niet alleen zwart en rond, zoals een leek denkt. Als één eigenschap van een band wordt verbeterd, heeft dat een negatieve invloed op de andere eigenschappen, waardoor het ontwerpen van een band feitelijk het optimaliseren van compromissen is. Bijvoorbeeld een brede band houdt het goed op asfalt, maar slipt snel op een nat wegdek. In sneeuw is een zeer dunne band weer geschikt. Als de geluidseigenschappen van een band wezenlijk worden verbeterd, verslechtert dat vooral de grip van de band op een nat wegdek.
Ik wil dat mijn naasten vooral op veilige banden rijden. Ik hoop dat de bandenindustrie en de Europese wetgevers elkaar vinden en een realistisch tijdschema opstellen voor de in het verslag voorgestelde goede doelstellingen.

Liikanen
Mijnheer de Voorzitter, dit voorstel voor een richtlijn heeft tot doel het rijgeluid van luchtbanden op het wegdek te verminderen zonder afbreuk te doen aan de grip op de weg en dus de veiligheid inzake wegligging en remvermogen.
Tijdens de voorbereiding van het voorstel heeft de Commissie tal van onafhankelijke, los van de producenten staande instellingen geraadpleegd die lang hebben samengewerkt met de deskundigen van de lidstaten om te komen tot het adequate strengheidsniveau, uitgedrukt in decibel, voor de verschillende klassen van banden voor personenwagens, bestelauto's en vrachtauto's.
Dankzij deze ruime voorafgaande raadpleging van deskundigen konden de lidstaten in het gemeenschappelijk standpunt het strengheidsniveau van het voorstel eenparig goedkeuren. Het Europees Parlement kon zich vinden in het strengheidsniveau van het voorstel en had geen amendementen ingediend.
Vooraf dient opgemerkt te worden dat de kwaliteit van het wegdek in zeer ruime mate, tot 6 decibel, verantwoordelijk is voor het geluid dat door het contact met banden veroorzaakt wordt. Tevens dient vermeld te worden dat de Commissie haar twee jaar geleden gelanceerde maatregelenpakket ter bestrijding van uiteenlopende geluidsbronnen voortzet, dwars door alle beleidsgebieden van de Unie heen.
In tweede lezing zijn vier amendementen ingediend. In de amendementen 2, 3 en 4 is voorgesteld de grenswaarden met 2 decibel te verlagen. Indien vandaag een dergelijke verlaging met 2 decibel zou worden toegepast, zouden meer dan 70 % van de banden op de markt de proef niet doorstaan. De producenten zouden dan verplicht zijn inderhaast de structuur van de band en de hardheid van het rubber te veranderen, wat ten koste gaat van de grip op de weg. Zolang geen eisen inzake grip op de weg gesteld worden, zijn deze drie amendementen dus onaanvaardbaar.
Die correlaties tussen geluid en rolweerstand, grip van de banden en brandstofverbruik staan precies centraal in amendement 1. Over dat punt wordt momenteel ook naar een consensus gestreefd in een werkgroep van de Economische Commissie voor Europa van de Verenigde Naties, werkgroep die door de diensten van de Europese Commissie gevolgd wordt. Dit onderwerp komt ook aan bod in de Transatlantic Business Dialogue voor het bevorderen van de invoering van een internationale norm Global Type Standard GTS 2000.
De Europese Commissie volgt deze werkzaamheden met de bedoeling de resultaten om te zetten in richtlijn 92/23/EEG teneinde het juiste evenwicht tussen veiligheid, geluid en rolweerstand te vinden. Jammer genoeg is de voorgestelde timing te strak. Men moet goed beseffen dat het hier gaat om een zeer ingewikkeld probleem en om een groot assortiment van producten.
Om al die redenen is in artikel 3, zoals geformuleerd in het gemeenschappelijk standpunt, bepaald dat de eisen met betrekking tot de grip en de rolweerstand zullen worden opgenomen in de eisen inzake geluid binnen een termijn van respectievelijk 24 en 36 maanden na de inwerkingtreding van deze richtlijn.
Amendement 1, waarin is voorgesteld opnieuw en zelfs tweemaal binnen een termijn van één jaar na inwerkingtreding van voorliggende richtlijn wetgeving uit te vaardigen, is onaanvaardbaar.
Gelet op de ingewikkelde meetmethodes voor de grip op droog en vochtig wegdek en voor de rolweerstand en gezien het ruime gamma producten, mogen de resultaten van de werkzaamheden van de deskundigen niet voor 2002 verwacht worden. De Commissie zal dan voorliggende richtlijn kunnen herzien teneinde de grip op droog en vochtig wegdek en de rolweerstand voor alle klassen van banden erin op te nemen.

De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Gevaarlijke stoffen en preparaten (azokleurstoffen)
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0168/2000) van de heer Bakopoulos, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot negentiende wijziging van richtlijn 76/769/EEG van de Raad inzake de beperking van het op de markt brengen en van het gebruik van bepaalde gevaarlijke stoffen en preparaten (azokleurstoffen) (COM(1999) 620 - C5-0312/1999 - 1999/0269(COD)).

Bakopoulos
Mijnheer de Voorzitter, de vanavond aan de orde zijnde ontwerprichtlijn voorziet in beperkingen met betrekking tot de aankoop en het gebruik van kleurstoffen voor het verven van textiel- en lederproducten. Men wil deze beperkingen invoeren omdat de verdenking bestaat dat deze stoffen kankerverwekkend zijn. In de bijlage van de richtlijn staat een lijst met textiel- en leerproducten waarvoor de verdachte stoffen niet mogen worden gebruikt. Talrijke lidstaten hebben reeds desbetreffende verboden in hun wetgeving opgenomen en de meeste bedrijven in de Europese Unie vallen onder deze categorie. Deze richtlijn is echter noodzakelijk om de interne markt te harmoniseren en eenzijdige regelingen te voorkomen. Vanzelfsprekend behelst de richtlijn ook een analysemethode voor het opsporen van de azokleurstoffen waarvan het gebruik wordt verboden. De Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming heeft haar instemming betuigd met het beginsel waarop de richtlijn is gebaseerd. Met de eenparig goedgekeurde amendementen willen wij de richtlijn dan ook enkel verbeteren. Ik zal er twee noemen.
De Milieucommissie is van mening dat de in de bijlage van de richtlijn opgenomen lijst met producten waarvoor het gebruik van azokleurstoffen is verboden, geen indicatieve lijst mag zijn. Dit moet een gesloten lijst zijn waarop de namen van alle verboden stoffen worden vermeld. Op die manier kan men voorkomen dat de richtlijn op willekeurige wijze wordt geïnterpreteerd en dus op heel uiteenlopende wijze wordt toegepast. Dat zou immers indruisen tegen het beginsel van de interne markt dat juist met de onderhavige richtlijn moet worden beschermd. Dit is de inhoud van amendement 3.
Ik wil ten tweede nog wijzen op amendement 2 waarmee wordt voorgesteld een overweging 7 bis op te nemen met betrekking tot de uitsluiting van de onderhavige richtlijn van handgeknoopte oosterse tapijten. De uitzondering gaat uit van de overweging dat, omdat deze tapijten handgeknoopt zijn, controle via steekproeven uitgesloten is. Controle op elk tapijt is daarentegen niet mogelijk zonder aanzienlijke schade aan te richten. Dit geldt met name voor de gevallen - en dat zijn er niet weinige - waarin wij te maken hebben met daadwerkelijke kunstwerken. Wel wordt aanbevolen de importeurs een kwaliteitslabel te laten ontwikkelen.
De dames Roth-Behrendt en Müller hebben binnen de gestelde termijn een amendement 6 ingediend waarin zij een nieuwe formulering voorstellen voor de bovengenoemde overweging 7 bis. Daarin stellen zij voor, de uitzondering voor de oosterse tapijten te laten verstrijken met de inwerkingtreding van deze richtlijn, waarvoor de datum van 1 januari 2006 wordt voorgesteld. Mijns inziens is dit een juist voorstel en ik beveel dan ook aanneming hiervan aan.
Tot slot heeft ook mevrouw Ferrer binnen de gestelde termijn een amendement 7 ingediend waarmee zij aan de in de bijlage opgenomen lijst van 21 azokleurstoffen nog een stof wil toevoegen, los van de twee kleurstoffen die reeds in amendement 4 zijn genoemd. De door mevrouw Ferrer voorgestelde kleurstof komt echter reeds in de bijlage voor. Mijns inziens is hier een vergissing in het spel en daarom kan ik geen aanneming hiervan aanbevelen.

Gutiérrez Cortines
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, het betreft hier een wijziging van de richtlijn, een klein, bescheiden verslag dat volgens mij echter een significant voorbeeld is van de wijze waarop het bewustwordingsbeleid en het politieke discours in Europa vrucht afwerpen. Vaak komt de norm nadat de samenleving zelf orde op zaken heeft gesteld.
Het feit dat de producten die nu verboden worden door praktisch alle fabrikanten in de Europese Unie reeds uit productie genomen zijn, duidt op een wijdvertakt rijpingsproces dat idealiter zou leiden tot een situatie waarin regelgeving sowieso overbodig is. Vandaar dat ik wil benadrukken - en ik zie dat graag terug in de notulen - dat wij moeten vasthouden aan deze formule die de juiste is voor een samenleving waarin ook het bedrijfsleven de eigen verantwoordelijkheden onderkent.
De uitzondering voor Oosterse tapijten vind ik voorbeeldig. Het is prachtig dat het wetgevend apparaat, dat zo vaak voorbijgaat aan finesses en details, deze flexibiliteit weet in te bouwen ten gunste van de schoonheid en de kunst.
Bovendien ken ik persoonlijk geen mensen die tapijten eten dus dat risico is ook ondervangen. Het lijkt mij, nogmaals, een goede zaak dat wij ons inzetten voor de vooruitgang terwijl de samenleving ons vóór gaat en wij dus slechts ratificeren wat reeds gemeengoed is geworden.

Müller, Rosemarie
Mijnheer de Voorzitter, als antwoord op de interventie van de rapporteur wil ik graag een kleine correctie aanbrengen. De amendementen bij dit verslag zijn door mij ingediend. Ik wil dat even rechtzetten omdat mevrouw Roth-Behrendt zojuist werd genoemd.
Azokleurstoffen zij kleurstoffen die bij contact met de menselijke huid of in de mondholte kankerverwekkende aromatische aminen laten vrijkomen. Om deze reden hebben meerdere lidstaten voorlopige maatregelen genomen ter bescherming van de consument en is de Commissie gekomen met het initiatief dat wij vanavond bespreken, om de azokleurstoffen nu in de gehele EU en bij de invoer uit derde landen te verbieden.
Het ontwerp van de Commissie omvat evenwel nog veiligheidslacunes die mijns inziens moeten worden gedicht. Dat is dan ook de strekking van mijn amendementen, die in onze commissie met grote meerderheid zijn goedgekeurd. In de eerste plaats moeten nog twee aminen aan de lijst van verboden stoffen worden toegevoegd omdat intussen werd vastgesteld dat deze kankerverwekkend zijn. Voorts is de algemene beschrijving van het toepassingsgebied onvoldoende bindend. Wij pleiten voor een helder gedefinieerde, exhaustieve lijst, want dat draagt bij tot de rechtszekerheid en de duidelijkheid. Verder zijn wij er met het vrijwillige keurmerk en de overgangstermijn tot 1 januari 2006 in geslaagd om aan de specifieke problemen van de oosterse-tapijtenbranche tegemoet te komen en handgeknoopte oosterse tapijten op middellange termijn toch onder de richtlijn te laten vallen. Tenslotte hebben wij een optie voorzien dat, totdat de betrouwbaarheid van nieuwe analysemethoden wordt aangetoond, twee methoden kunnen worden toegepast die rekening houden met de verschillende eigenschappen van de materialen. Al met al worden, als de amendementen worden aangenomen, alle onduidelijkheden en elke vrijblijvendheid uit de richtlijn geschrapt. De richtlijn voldoet daarmee aan de eisen die er, gezien het reële gezondheidsrisico, aan gesteld dienen te worden.

Liikanen
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de leden graag bedanken voor hun belangstelling voor dit onderwerp en in het bijzonder de heer Bakopoulos, de rapporteur, voor zijn constructieve bijdrage.
Bepaalde azokleurstoffen die voor textiel en leder worden gebruikt, brengen zoals gezegd voor consumenten en arbeiders het risico op kanker met zich mee. Naar aanleiding van een verklaring van de wetenschappelijke commissie voor toxiciteit, ecotoxiciteit en het milieu, waarin wordt bevestigd dat deze risico's zich voordoen, deed de Commissie in december vorig jaar het voorstel voor een richtlijn om de verkoop en het gebruik aan banden te leggen van bepaalde azokleurstoffen die mogelijk kankerverwekkend zijn bij rechtstreeks contact met de huid.
Het voorstel van de Commissie voor een richtlijn zou een verbod introduceren op het gebruik van bepaalde azokleurstoffen in textiel- en lederproducten die rechtstreeks in contact komen met de huid. De bedoelde kleurstoffen zijn xylidinen waaruit een of meer van de 21 kankerverwekkende aminen zouden kunnen vrijkomen die in de voorgestelde richtlijn worden genoemd. Bovendien mogen textiel- of lederproducten die met diezelfde xylidinen zijn geverfd niet op de markt worden gebracht. De testmethoden die gebruikt moeten worden wil men aan de bepalingen voldoen, zijn in de voorgestelde richtlijn opgenomen.
Het voorstel voorziet niet alleen in de bescherming van de gezondheid van consumenten en werknemers. Het biedt ook een oplossing voor een probleem op het gebied van de interne markt. Momenteel is de interne markt gefragmenteerd, omdat sommige lidstaten al een nationaal verbod hebben ingesteld. Het voorstel voor een richtlijn zou de regelgeving in de lidstaten harmoniseren.
Ik wil graag benadrukken dat het voorstel is gebaseerd op de uitkomsten van onafhankelijk onderzoek naar de risico's van azokleurstoffen en naar de kosten, voordelen en gevolgen voor de handel van de voorgestelde beperkingen. Ook de visie van het ter zake bevoegde wetenschappelijk comité voor risicobepaling is meegenomen. Ik ben van mening dat het een evenwichtige maatregel is.
De Commissie kan die amendementen van het Parlement die dit verbod willen uitbreiden door de voorgestelde lijst van voorbeelden van productcategorieën te vervangen door een exhaustieve lijst waarop ook andere producten dan die van textiel en leer zijn opgenomen en door ook andere aminen op te nemen, niet aanvaarden. Hierbij doel ik op de amendementen 3, 4 en 7 van de Milieucommissie.
De Commissie is van mening dat dit niet te rechtvaardigen zou zijn op basis van de huidige kennis over de risico's. En de Commissie is ook niet in staat amendementen te aanvaarden die gericht zijn op het introduceren van een tweede testmethode waarmee men aan de bepalingen kan voldoen. Dit betreft amendement nr. 5 van de Milieucommissie. Die zouden het voor toeleveranciers, in het bijzonder in de derde wereld, veel moeilijker maken om aan te tonen dat zij zich aan de regels houden omdat de methode zoals voorgesteld door de Commissie de methode is die het breedst wordt geaccepteerd en gebruikt. Maar de Commissie kan er wel mee akkoord gaan dat er een meer betrouwbare gestandaardiseerde manier van testen kan worden ingevoerd wanneer die beschikbaar komt.
De Commissie kan er in principe mee akkoord gaan dat handgemaakte oosterse tapijten niet opgenomen worden in de voorbeeldlijst van productcategorieën die onder de voorgestelde richtlijn vallen, aangezien het risico bij dergelijke tapijten waarschijnlijk laag zal zijn. Maar de Commissie kan er niet mee akkoord gaan dat die uitzondering slechts van tijdelijke aard zou zijn.
Ons standpunt laat zich als volgt samenvatten: wij kunnen akkoord gaan met amendement nr. 1 van de Milieucommissie. We moeten zes amendementen afwijzen, te weten de nummers 2, 3, 4, 5, 6 en 7 van de Milieucommissie. Echter, de Commissie kan in principe delen van amendement nr. 3 onderschrijven. We willen graag de dialoog met het Parlement voortzetten. Ik ben ervan overtuigd dat we tot een constructieve oplossing kunnen komen.

De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Zwartwerk
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0220/2000) van mevrouw Glase, namens de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, over de mededeling van de Commissie betreffende zwartwerk (COM(1998) 219 - C4-0566/1998 - 1998/2082(COD)).

Glase
Mijnheer de Voorzitter, het verslag dat wij nu gaan bespreken is een advies van het Parlement over de mededeling van de Commissie betreffende zwartwerk. De reden dat dit probleem op Europees niveau wordt behandeld is dat het niet een enkel land, maar alle lidstaten betreft.
Waarom gaat het nu in het kort? Welnu, niet-aanmelding van werk veroorzaakt in de lidstaten omvangrijke economische en maatschappelijke schade. Miljarden gaan jaarlijks verloren voor de ziekenfondsen, de pensioenfondsen en de fiscus. Werknemers zijn niet verzekerd en hebben geen sociale zekerheid. Het beeld dringt zich op van een moderne vorm van slavenhandel met fatale gevolgen voor de betrokkenen. Anderzijds kunnen degenen die een dienst in het zwart laten verrichten geen aanspraak maken op garantie of andere gebruikelijke zakelijke rechten.
De betrokkenen menen zichzelf een voordeeltje te verschaffen, maar berokkenen zichzelf en de gemeenschap schade. Nu is zwartwerk natuurlijk per definitie moeilijk in alle landen in kaart te brengen. Op basis van langdurig onderzoek en schattingen mag worden uitgegaan van een totaal van 28 miljoen zwartwerkers. Het volume van zwartwerk bedraagt 15% van het BNP van de EU. De sector als geheel groeit driemaal zo snel als de officiële economie.
Het valt de Commissie zwaar om in haar mededeling een analyse te geven en de noodzakelijke stappen ter bestrijding van zwartwerk voor te stellen. Het Parlement heeft lang en intensief aan deze problematiek gewerkt en een lijst opgesteld van de verschillende oorzaken. In bijna alle onderzoeken werd de hoge belasting- en premiedruk als reden aangevoerd, maar onze commissie heeft een reeks andere oorzaken opgesomd, zoals armoede, niet-serieuze aanbestedingsprocedures, dumpingprijzen in combinatie met onderaanneming, inflexibele arbeidsrechtelijke bepalingen en slechte bestuurlijke praktijken, alsmede een duidelijk afgenomen bewustzijn van het feit dat zwartwerk illegaal en onwettig is.
In onze commissie bleken er bij de vaststelling van de conclusies evenwel verschillende standpunten te bestaan die zijn te herleiden tot een zeer uiteenlopende inschatting van het belang van de verschillende oorzaken. Maar ik geloof dat wij het eens zijn over het doel, al bestaat er onenigheid over de te volgen weg. De conclusies die bij onze laatste commissievergadering zijn goedgekeurd, pleiten ervoor dat - in de mate van het mogelijke - nauwkeurig de stand van zaken wordt opgenomen in de betrokken sectoren en de belangrijkste personengroepen, dat de sociale partners worden betrokken bij actieve maatregelen tegen zwartwerk, dat in de nationale werkgelegenheidsprogramma's rekening wordt gehouden met dit onderwerp en dat controles worden uitgevoerd en sancties worden opgelegd wanneer zwartwerk aan het licht komt.
Een meerderheid in onze commissie is evenwel van mening dat als preventieve maatregel de verlichting van de belasting- en premiedruk van doorslaggevend belang is, evenals een verlaging van de BTW op arbeidsintensieve diensten, zoals door het besluit van de Raad van 28 februari van dit jaar reeds mogelijk is en al wordt toegepast in negen landen. Daarnaast is het van belang dat er een oplossing wordt gevonden voor vooralsnog onbevredigend geregelde zaken, zoals de uitzendwerkrichtlijn en thuiswerk, dat vooral vrouwen betreft.
In de vijf minuten spreektijd die ik heb gekregen kan ik maar op een paar belangrijke punten van het verslag ingaan. Het betreft een veelzijdig probleem dat een veelzijdige oplossing vergt. Daarom pleit de commissie ervoor dat de Europese Commissie en de lidstaten naargelang hun bevoegdheden en vooral met vastberadenheid de voorstellen van het Parlement oppakken en een actief beleid voeren. Ik hoop dat wij u kunnen laten zien dat er in dit Parlement brede steun bestaat voor dit verslag en dat er grote vastberadenheid heerst. Ik wil alle collega's bedanken voor hun medewerking en eerst en vooral de schaduwrapporteur Karin Jöns voor haar bereidheid tot overleg.
Tot slot, mijnheer de Voorzitter, wil ik nog wijzen op een drukfout: in punt 25 van de conclusies heeft de commissie het recht geformuleerd van de sociale partners om gerechtelijke stappen te ondernemen. Dat moet in de laatste versie van de tekst worden herzien. Derhalve moet "Anrufung der Gerichte" worden geschrapt en vervangen worden door "eine Verbandsklage" . Dan komt het overeen met de uitslag van de stemming in de commissie. Dank u wel voor uw aandacht!

Bushill-Matthews
Mijnheer de Voorzitter, dit is een uitermate bruikbaar verslag aangaande een zeer belangrijke kwestie. Er zijn een aantal passages die me niet bevallen, zoals bijvoorbeeld punt 13, waarin belastingcoördinatie wordt voorgestaan. Ik ben van plan daarover een amendement in te dienen, want, zoals de rapporteur weet, dit is een onderwerp dat de Conservatieven in het Verenigd Koninkrijk na aan het hart ligt. Maar de algemene strekking van het verslag is uitstekend.
Er is vandaag nog een ander verslag verschenen, te weten een jaarverslag van de Commissie, waaraan in de Financial Times van vandaag gerefereerd werd onder de prachtige kop "Brussel eist arbeidshervorming". Ik citeer kort uit dit artikel. "Bij haar landenbeoordeling zal de Commissie Frankrijk vertellen dat het, net als Duitsland, de "fiscale druk" op arbeid en de "administratieve belasting van bedrijven" moet verminderen." Vanzelfsprekend zal alles dat de arbeidsflexibiliteit bevordert, ondernemingen meer vrijheid geeft en de lasten verlicht voor het bedrijfsleven goed zijn voor de economie en de werkgelegenheid in die landen. Maar het komt ook tegemoet aan het probleem van zwartwerk. Hoe hoger de belastingen en hoe groter de bureaucratische rompslomp, hoe groter de prikkel om arbeid niet aan te melden.
Ik wil graag nog een laatste suggestie doen. Het is goed mogelijk dat landen met het hoogste percentage zwartwerk ook de hoogste officiële werkloosheidscijfers kennen en daarmee ter compensatie ook de hoogste regionale subsidies toegekend krijgen. Dat druist tegen de bedoeling daarvan in en het is in ons aller belang om iets aan dit probleem te doen. Het verminderen van de belastingdruk en de bureaucratische rompslomp zou een uitstekend begin zijn. Ik wil er dan ook bij de lidstaten op aandringen om het advies van de Commissie op te volgen en ook kennis te nemen van het verslag-Glase.

Jöns
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's. Het is duidelijk dat er in alle lidstaten moet worden opgetreden tegen zwartwerk, want totnogtoe had de bestrijding ervan weinig resultaat.
Daarom begroet ik de mededeling van de Commissie betreffende zwartwerk, want deze brengt de discussie op Europees niveau op gang. Daarmee kom ik meteen bij de belangrijkste eis van dit werkelijk uitstekende verslag van mevrouw Glase. De bestrijding van zwartwerk moet een integraal onderdeel worden van de Europese werkgelegenheidsstrategie. Bij een zo ingewikkeld probleem als dit moeten wij informatie uitwisselen, van elkaar leren en altijd naar de beste praktijken zoeken, zoals het motto van onze werkgelegenheidsstrategie luidt.
Wij moeten ons intensief bezighouden met zwartwerk om de uiteenlopende oorzaken doelmatig te kunnen bestrijden. Ik wil waarschuwen voor simplificaties, waarvan ik er drie, in naam van de socialistische fractie, wil doorprikken. Het eerste punt betreft de telkens weer geuite bewering dat zwartwerk in de eerste plaats het gevolg zou zijn van een hoge belasting- en premiedruk. Beste collega's van het conservatieve kamp, zo eenvoudig liggen de zaken niet. Neem bijvoorbeeld Oostenrijk en Italië. In Oostenrijk zijn de belastingen duidelijk hoger dan in Italië, maar dat neemt niet weg dat zwartwerk in Italië veel meer voorkomt. Hoge belastingen en sociale premies zijn derhalve niet meer dan een oorzaak onder vele. Of kijkt u eens naar Scandinavië. Daar zijn de belastingen en de sociale premies aanzienlijk hoger, maar zwartwerk komt relatief weinig voor. Dat betekent dat het voorkomen van zwartwerk toch ook te maken heeft met maatschappelijke aanvaarding, dat wil zeggen met de sociale samenhang van de maatschappij. Zwartwerk mag niet langer als een herendelict worden beschouwd.
Ten tweede wil ik het argument afwijzen dat flexibilisering van de arbeidsmarkt zwartwerk zou doen afnemen. Dit zogenaamde wondermiddel werkt niet. Dat hebben wij kunnen zien tijdens het tijdperk-Thatcher in het Verenigd Koninkrijk. Zwartwerk is toen toegenomen, hoewel de arbeidsmarkt werd geflexibiliseerd en de sociale premies werden verlaagd. Flexibilisering werkt derhalve alleen als de sociale normen niet worden aangetast.
Ten derde is zwartwerk niet in de eerste plaats het resultaat van illegale immigratie uit derde landen. Integendeel, het zijn vooral onze eigen burgers die zwartwerken. Wat wij nodig hebben, het verslag van collega Glase toont dat aan, is een verstandige beleidscocktail op nationaal en op Europees niveau. Hiertoe behoort de solidaire aansprakelijkheid van de overheid in de gehele EU: er mogen geen opdrachten meer worden gegund aan ondernemingen wier prijsaanbod overduidelijk is gebaseerd op zwartwerk. Bovendien moeten ondernemingen solidair aansprakelijk zijn voor onderaannemers.
Beste collega's, ook wij zijn voorstander van het recht van de sociale partners om gerechtelijke stappen te ondernemen, want dat kan vooral de vakbonden helpen om ondernemingen aan te klagen die ervan verdacht worden dat zij hun werknemers niet of slechts gedeeltelijk aanmelden.

Sbarbati
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag van de gelegenheid gebruikmaken om mevrouw Glase te bedanken voor haar verslag, dat inhoudelijk buitengewoon doeltreffend is. Het gaat om een uitzonderlijk ingewikkeld verslag, dat ik in de commissie in bepaalde opzichten voorzichtig heb genoemd: voorzichtig uit noodzaak, als men in overweging neemt dat het beleid ten aanzien van werkgelegenheid een zaak is van de lidstaten en dus niet tot de effectieve en objectieve bevoegdheid van het Parlement behoort, en dus niet tot die van Europa. Wij zien ons dus gesteld voor een objectief bezwaar van niet geringe omvang dat we moeten overwinnen.
Zoals mijn collega van de PSE daarnet al heeft aangegeven, gaat het er nu om een nieuwe strategie te ontwikkelen in de ingewikkelde materie van het probleem van werk en werkgelegenheid als geheel; een strategie die er bovenal toe moet leiden dat de lidstaten hun situatie met betrekking tot werk en zwartwerk inzichtelijk maken.
Tot nu toe beschikken we niet over gedetailleerde gegevens betreffende de lidstaten: daarom weten we niet precies wat de omvang van het probleem is in alle lidstaten, en niet eens bij benadering wat de ernst van de situatie is in die staten die willen toetreden tot de Europese Unie.
Het is een complex probleem: we hebben te maken met een effect dat procentueel ieder jaar omhooggaat en ook toeneemt in relatie tot het bruto nationaal product, we hebben als veelzeggend gemiddelde in de landen van de Europese Unie te maken met een percentage van 15% en dat feit zou ons te denken moeten geven.
Hoe je het ook wendt of keert, we weten allemaal dat zwartwerk, clandestiene arbeid, ten koste gaat van diegenen die om werk verlegen zitten, mede vanuit de optiek van de belastinginning, die immers de solidariteit moet garanderen. Daarmee gaat het dus om een misdrijf tegen de samenleving, iets waar wij als wetgevers toch tegen op moeten treden, voor zover dat rechtstreeks onder onze verantwoordelijkheid in deze kwestie valt.
Ik ben van mening dat het verslag zeer zeker bruikbare aanbevelingen bevat, zoals bijvoorbeeld bruikbare procedures die aangewend kunnen worden om de plaag van zwartwerk en clandestiene arbeid te bestrijden.
Ik heb een aantal amendementen ingediend, die reeds door de rapporteur zijn ontvangen, en daar zal ik dan ook niets over zeggen. Maar ik wil in de tijd die mij rest nog wel een paar woorden wijden aan een amendement dat mij zeer ter harte gaat en waarvan ik denk dat het niet altijd even objectief op waarde zal zijn geschat: ik doel hier op het amendement inzake zwartwerk door minderjarigen, dat ik hier kort zal samenvatten.
Men beweert dat in Europa kinderarbeid niet bestaat, dat het hooguit misschien voorkomt - zoals werd gezegd - in Italië en de landen in het zuiden. Maar zo is het niet! Kinderarbeid komt werkelijk overal voor: onder immigranten of mensen van buiten de Gemeenschap, onder die groep jongeren die de school verlaten voordat ze meerderjarig zijn, en die worden uitgebuit, onderbetaald en geen opleiding krijgen, en daarmee een ernstig probleem vormen met betrekking tot uitbuiting en zwartwerk, omdat ze over geen enkele kwalificatie beschikken die ze te nutte zouden kunnen maken en waarvoor ze adequaat zouden worden beloond. Zwartwerk betreft tenslotte ook minderjarige kinderen van onder de vijftien jaar!
We moeten dus niet net doen alsof dat probleem in Europa niet bestaat, want het bestaat wel degelijk en ik ben van mening dat het Parlement ook daarover een ferme uitspraak zou moeten doen, om zo te laten zien dat deze vergadering in sociaal, democratisch en politiek opzicht tot wasdom is gekomen.

Flautre
Mijnheer de Voorzittter, wanneer wij spreken over zwartwerk, mogen wij ook niet de bouwvakkers vergeten, die het meest blootstaan aan weer en wind, en het vaakst slachtoffer worden van arbeidsongevallen, en de paria's in naaiateliers zonder enig sociaal statuut, vaak zelfs zonder verblijfsrecht.
Daarbij komen nog de laaggeschoolde werkers van de nieuwe economie, waarvan de arbeidstijd, vrije tijd en lonen alsmaar onzekerder worden. Zij hebben te maken met extreme vormen van flexibilisering. Kortom, het betreft een vorm van uitbuiting van werknemers, die ook ten koste gaat van de overheidsfinanciën omdat belastinginkomsten en premies niet in de staatskas terechtkomen, maar wij mogen nooit de uitsluiting vergeten - volgens de cijfers van de Commissie - van 10 tot 28 miljoen burgers van de Unie. In plaats van de schuld bij de slachtoffers te leggen, moeten wij onze aandacht richten op een specifieke vorm van delinquentie van werkgevers.
Het op gelijke voet plaatsen van degenen die deze vorm van arbeid voorstellen en degenen die ze aanvaarden, is ongepast en zelfs schokkend. Het voorliggende verslag, zowel als de mededeling van de Commissie, maken zich daar schuldig aan. Hoe moet dit worden aangepakt? Door het zwartwerk een plaats in de arbeidsmarkt te geven of door die laatste aan deze superflexibele arbeidsvormen aan te passen?
Ik vrees dat de voorstellen om belastingen en premies te verlagen en de arbeidsmarkt flexibeler te maken, de arbeidsmarkt alleen maar verder dereguleren, op het gevaar af deze voorlopers van de superflexibele arbeidsvormen uiteindelijk te legitimeren. Zoals in het verslag vermeld staat, is armoede een oorzaak van zwartwerk, omdat armoede werknemers en zelfstandigen wel verplicht om zwartwerk te aanvaarden.
Zwartwerk moet in alle sectoren minder aantrekkelijk gemaakt worden. Dat kan door zich vastberaden in te zetten voor hoogwaardige activiteiten en banen, door aandacht te schenken aan arbeidsomstandigheden en door werkonzekerheid te verminderen.
Tevens zijn maatregelen nodig om te voorkomen dat toelevering en de gunning van overheidsopdrachten aanleiding zijn voor zelfstandigen of kleine ondernemingen om in de illegaliteit winstmarges te zoeken die opdrachtgevers hun onthouden.
In plaats van minder te reglementeren is het zaak de arbeidsinspectie meer middelen in handen te geven. In sommige staten bepaalt het arbeidsrecht dat elk illegaal contract wordt omgezet in een voltijds contract voor onbepaalde duur. Dat zou ongetwijfeld een zeer actief beleid zijn, een sterke aanmoediging voor de betrokken werkgevers om de situatie te regulariseren.

Schmid, Herman
Mijnheer de Voorzitter, er bestaan verschillende soorten zwartwerk. Vaak is het moeilijk de lijn te trekken tussen zwartwerk en wit werk. Soms ligt de schuld bij individuele personen die zwartwerken om belasting te ontduiken.
Georganiseerd zwartwerk kan ernstige vormen aannemen. Daarbij zijn meestal grote aantallen werknemers betrokken en de oorzaak ervan is te vinden bij werkgevers die zwartwerk organiseren, instandhouden en verdelen om loonkosten en fiscale lasten voor zichzelf te drukken. Daar draait alles om.
In vele gevallen is het georganiseerde zwartwerk wel degelijk bekend, zowel bij de lokale bevolking als bij de overheden. Als niets tegen zwartwerk wordt ondernomen, dan kan dat zijn omdat er veel werkloosheid heerst en armen niet anders kunnen dan zich laten uitbuiten door zwarte werkgevers.
Er is zelfs een fiscaal argument dat volgens Glase een belangrijke rol speelt. Dat is al tijdens de discussies aan bod gekomen. Jöns heeft terecht geconstateerd dat in regio's en landen waar de belastingdruk zeer of bijzonder hoog is, waar de arbeidsmarkt degelijk georganiseerd is en waar sterke vakbonden bestaan, zwartwerk bijna niet voorkomt, althans niet als georganiseerd zwartwerk.
Wanneer Glase en haar fractie de belasting willen verlagen om het zwartwerk minder aantrekkelijk te maken, betekent dat bijna dat zij de economische calculaties van het zwartwerk willen legaliseren en deze tot algemene regel willen verheffen. Dat is ongeveer hetzelfde als het optrekken van de snelheidsgrens teneinde het aantal snelheidsduivels te verminderen, of drugshandel te legaliseren om de illegale verkoop van verdovende middelen aan banden te leggen.
Ik was zeer geschokt toen ik het oorspronkelijke advies van de rapporteur las, waarin zij voorstelde alle werknemers op Europese werkplekken te dwingen elektronische pasjes te dragen zodat zij continu van overheidswege gecontroleerd kunnen worden. Ik meen dat het de werkgevers zijn die de productie organiseren en die werknemers in dienst nemen. Als al iemand tot het dragen van een elektronisch pasje verplicht moet worden, dan zijn het wel die werkgevers die verantwoordelijk zijn voor de arbeidsvoorwaarden.
Samen met mijn fractie ben ik van mening dat de strijd tegen werkloosheid en armoede de beste en eigenlijk de enige manier is om zwartwerk met wortel en tak uit te roeien, althans wanneer het gaat om georganiseerd zwartwerk. Hogere lonen is een veel beter middel tegen zwartwerk dan belastingverlaging of andere toegevingen aan onverantwoordelijke werkgevers.

Pérez Álvarez
Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat wij niet alleen de kwaliteit van het verslag van mevrouw Glase moeten toejuichen maar ook het feit dat dit onderwerp door het Parlement behandeld wordt. Europa staat steeds dichter bij de burger en dat betekent dat wij aandacht moeten blijven besteden aan de werkgelegenheid. Want naast gezondheid is het hebben van een baan iets dat de Europese burger blijft bezighouden en dat geldt dubbel zo hard voor diegenen die werkeloos zijn geworden of misschien nooit gewerkt hebben.
Vandaar de vraag: Hebben clandestiene werkers, of zwartwerkers zoals men ze pleegt aan te duiden, kortom, diegenen die actief zijn op de zwarte markt, een volwaardige baan? Dit lijkt me niet het geschikte moment om de nadelen voor de gehele samenleving - minder inkomsten voor de staat, onzekerheid voor de zwartwerkers en ook voor de eventueel concurrerende witwerkers - op te sommen. Zwartwerk ontstaat doordat werknemers op deze manier meer verdienen en het betrokken bedrijf bespaart op fiscale en sociale heffingen waardoor de groei hoger uitvalt dan in de witte economie.
Ik wil even kort ingaan op de sectoren en groepen die het meest ontvankelijk zijn voor zwartwerk. Ten eerste zijn er diegenen die naast een gewone baan het inkomen aanvullen met inkomsten verkregen uit zwartwerk. Daarnaast zijn er mensen zonder baan die qua tijd flexibel inzetbaar zijn en werkelozen die zwart bijverdienen en daarvoor, wellicht, een reguliere baan afwijzen. Voorts dient gedacht te worden aan illegale immigranten die elders niet terechtkunnen.
Dit zijn de meest in het oog springende situaties. Verdenkingen kunnen ook bestaan met betrekking tot bedrijven die een sterk gedecentraliseerde productie hebben, die een deel van de productie uitplaatsen of met onderaannemers werken. In dit geval is de clandestiene arbeid minder direct en minder zichtbaar. Een nieuwe mogelijkheid voor zwartwerkers dient zich aan via Internet, telewerk en deeltijdwerk. Ook daar moet wat aan gedaan worden.
Europa, mijnheer de Voorzitter, moet staan voor kwalitatief hoogstaand werk dat stabiliteit en zekerheid biedt. Clandestiene arbeid biedt noch stabiliteit noch zekerheid en is ook niet solidair. Vandaar dat er tegen moet worden opgetreden..

Koukiadis
Mijnheer de Voorzitter, wij zijn verheugd over het feit dat de Commissie heeft besloten het vraagstuk van de niet-aangemelde sector te behandelen. Ook ik moet de rapporteur gelukwensen. Zij is erin geslaagd een aantal aspecten van dit uiterst ingewikkelde vraagstuk te verduidelijken. Juist omdat dit een vraagstuk van cruciaal belang is wil ik twee opmerkingen maken.
Dit is, nogmaals, geen detailvraagstuk maar een vraagstuk van cruciaal belang dat verband houdt met de efficiëntie van de specifieke beleidsvormen op het gebied van de belastingen, de sociale verzekeringen en de arbeidsrelaties. Met de pijlsnelle uitbreiding van de niet-aangemelde sector in de industrielanden is dit geen verschijnsel meer dat kenmerkend is voor de landen van de derde wereld, waarvoor de Internationale Arbeidsorganisatie enkele decennia geleden de term "niet-aangemelde sector" heeft uitgevonden. Dit is niet hetzelfde als zwartwerk; dat is een verkeerde term en ik verzoek de Commissie dan ook daar rekening mee te houden. Wij zijn dus getuige van de totstandkoming van twee productiestelsels en twee sociale modellen. In het ene stelsel handelen de producenten uitgaande van de verantwoordelijkheden en de kosten die het stelsel met zich meebrengt, en in het tweede stelsel handelen de producenten op een manier waarop zij het eerste stelsel en de samenleving schade berokkenen. Men moet wel begrijpen dat als men in de toekomst succes wil boeken met de Europese initiatieven op het gebied van belastingen, sociale verzekeringen en arbeidsrelaties, men onder een oplossing voor dit vraagstuk niet uitkomt. Dit vraagstuk stelt zich dus zowel voor werkgevers als werknemers en voor heel de samenleving.
Een zwak punt in de behandeling van het probleem is volgens mij de algemene verwijzing naar de niet-aangemelde sector of naar bepaalde, algemene categorieën. Wij weten toch dat men de niet-aangemelde sector nooit het hoofd kan bieden als men dit als een geheel blijft zien. Hiervoor is een gedifferentieerd beleid noodzakelijk, een beleid per sector of subsector, een beleid dat is afgestemd op de personen die er actief zijn en op de specifieke problemen. De verschillende categorieën personen die deze sector voeden, zoals immigranten, minderheden, kinderen, vrouwen en mensen met een tweede baan, kan men niet op dezelfde manier tegemoet treden. Er is ook een welvarende niet-aangemelde sector en er zijn gevallen waarin slechts gedeeltelijk sprake is van niet-aangemelde sector. Verder hebben wij ook nog het vraagstuk van de fictieve zelfstandige arbeid en bepaalde nieuwe werkgelegenheidsvormen. Daarvoor zijn innovatieve oplossingen nodig. Verboden volstaan niet.

Mann, Thomas
Mijnheer de Voorzitter, eerst het goede nieuws: in Europa wordt niet minder gewerkt. Maar nu het slechte nieuws: in Europa wordt gewerkt, zij het dat steeds vaker wordt zwartgewerkt. Zwartwerk is geen herendelict. De zelfbenoemde helden die aan hun stamtafel pochen dat zij de staat oplichten, moeten worden gebrandmerkt. Per tienduizend arbeidplaatsen die bijvoorbeeld in Duitsland door zwartwerk verloren gaan, loopt de staat 240 miljoen DM mis aan belastingen en sociale premies.
Volgens de berekeningen in het uitstekende en evenwichtige verslag van Anne Glase bedraagt het volume van zwartwerk 10 tot 20% van het BNP in de EU. Zwartwerkers zijn niet alleen werklozen of illegale migranten die het slachtoffer worden van degenen die profiteren van de werkloosheid. Het zijn ook deeltijdwerkers, die 's avonds en 's nachts achter de computer gaan zitten en zelfstandigen die in het zwart nevenactiviteiten uitvoeren. De kleine en middelgrote ondernemingen die zich, in tegenstelling tot de illegaal werkende concurrentie, aan de wet houden, zijn daar het slachtoffer van. Dat betekent dat arbeidsplaatsen verloren gaan en dat er geen nieuwe ontstaan.
Wat te doen? Ten eerste moet misbruik worden gestraft met boetes voor wie zwartwerkt en voor de opdrachtgever. Wie werknemers zonder werkvergunning inzet, moet worden uitgesloten van overheidsopdrachten. Bovendien moet hij kunnen rekenen op een gevangenisstraf.
Ten tweede moeten de autoriteiten intensief controleren, ook grensoverschrijdend. De Afdeling Burgerzaken moet samenwerken met de arbeidsinspectie, de belastingdiensten met de migratiediensten, liefst in task-force-groups.
Ten derde moeten de prikkels die tot misbruik leiden worden verkleind. Belastingen en premies moeten voor de ondernemingen duidelijk omlaag. De BTW op arbeidsintensieve diensten moet worden verlaagd.
Ten vierde zijn voorlichtingscampagnes van groot belang, om alle relevante doelgroepen ervan te overtuigen dat zwartwerk moet worden bestreden. Zwartwerk richt grote economische en maatschappelijke schade aan. Illegaal is asociaal.

Liikanen
Ik wil mevrouw Glase graag bedanken voor haar uitstekende verslag. De Commissie heeft met haar mededeling over zwartwerk in de lente van 1998 de aanzet gegeven tot dit debat. We stellen met genoegen vast dat onze mededeling deze discussie heeft losgemaakt zowel binnen de Europese instellingen als binnen de lidstaten. Nu is de tijd daar om te bekijken wat dit debat heeft opgeleverd. Daarom ben ik ook bijzonder blij met het initiatief van het Parlement om deze kwestie nu weer op de agenda te zetten.
De mededeling van de Commissie was met name gericht op een beleidsstrategie om dit belangrijke probleem aan te pakken. Daaruit kwam duidelijk de behoefte aan een geïntegreerde aanpak bij het bestrijden van zwartwerk naar voren, waarbij zowel aandacht is voor preventieve maatregelen als sancties. Daarmee wordt recht gedaan aan de twee dimensies van zwartwerk: het kan worden gezien als een zaak van individuen die misbruik maken van het systeem en daarmee ook de solidariteit ondermijnen of als het resultaat van grotere flexibiliteit van de arbeidsmarkt en de bestaande wetgeving die zich daar maar langzaam aan aanpast. Ik ben blij dat ik kan constateren dat het Parlement het eens is met de analyse van de Commissie.
Het Parlement lijkt ook de visie te delen dat actie vooral zal moeten worden ondernomen op het niveau van de lidstaten. Want het is het samenspel van de situatie op de arbeidsmarkt, het belasting- en sociale-zekerheidspakket, alsmede de sociale acceptatie, die het niveau van zwartwerk bepalen. Om die reden kan de actie die op het niveau van de Gemeenschap kan worden ondernomen niet meer dan minimaal zijn en moet zij zich duidelijk richten op die deelterreinen waarop de Gemeenschap ook daadwerkelijk enige invloed kan uitoefenen.
De Commissie is er ook van overtuigd dat er tegen zwartwerk moet worden opgetreden binnen het kader van het Luxemburg-proces. Wij zijn van mening dat er in de nationale actieplannen voor werkgelegenheid actief rekening moet worden gehouden met zwartwerk. We werken met de lidstaten samen om ervoor te zorgen dat dit ook het geval is. We zijn erg blij met de steun van het Parlement in dezen.
Echter, de Commissie kan wel iets doen aan het ontwikkelen van een standaardmethodologie om de omvang van zwartwerk te beschrijven en vast te leggen en om de invloed daarvan op de economie en de sociale solidariteit te bepalen. Dat hebben we gedaan met onze mededeling uit 1998 en dat zullen we blijven doen. De Commissie laat momenteel ook onderzoek doen naar de verschillende maatregelen die in een aantal lidstaten worden gebruikt om zwartwerk tegen te gaan om zo te bepalen wat een goede beleidsmix is. Aan het eind van het jaar zal een conferentie worden georganiseerd waarop de resultaten van dit onderzoek bekend worden gemaakt.
Echter, om dit probleem nu jaarlijks te laten onderzoeken en er verslag over uit te laten brengen zou procedureel een zware belasting zijn en feitelijk weinig nieuws toevoegen. We moeten niet vergeten dat zwartwerk een diepgeworteld fenomeen is. Veranderingen kosten tijd. Om deze kwestie op de agenda te houden en ervoor te zorgen dat vooruitgang op dit terrein wordt vastgelegd, willen wij een driejaarlijkse verslaglegging voorstellen.
De Commissie onderschrijft de analyse van het Parlement dat vrouwen, hoewel die niet de meerderheid van de zwartwerkers vormen, vaak te maken hebben met meer onzekerheid en uitbuiting. Voor zover dat binnen haar mogelijkheden ligt, zal de Commissie in deze situatie de vinger aan de pols blijven houden en daarover verslag blijven doen binnen het kader van bestaande verslagen over het principe van gelijke behandeling. Dat is van cruciaal belang voor de noodzaak om vooruitgang te blijven boeken bij het introduceren en versterken van gelijke kansen voor vrouwen en mannen.

De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.
(De vergadering wordt om 23.45 uur gesloten)

