- Otwarcie międzynarodowych negocjacji w celu przyjęcia traktatu międzynarodowego w sprawie ochrony Arktyki (debata) 
Przewodniczący
Następnym punktem posiedzenia są oświadczenia Rady i Komisji dotyczące otwarcia międzynarodowych negocjacji w celu przyjęcia traktatu międzynarodowego w sprawie ochrony Arktyki.
Alexandr Vondra
urzędujący przewodniczący Rady. - Pani przewodnicząca! Jak powszechnie wiadomo i można o tym przeczytać każdego dnia, Arktyka zyskuje na znaczeniu i zasługuje na większa uwagę również ze strony Unii Europejskiej.
Przedstawiono tę sprawę w rezolucji przyjętej przez Parlament w październiku. Cieszy mnie, że dzisiejszego popołudnia nadarza się sposobność poruszenia tej kwestii, do której, jak mi wiadomo, przywiązują państwo szczególną wagę.
Zaledwie trzy państwa członkowskie UE posiadają terytoria w regonie Arktyki. Niemniej jednak skutki zmian klimatu i działalności człowieka w rejonie Arktyki wykraczają daleko poza jej obszar. To, co dzieje się w obszarze Arktyki, wywiera istotny wpływ na całą Unię Europejską. Jak dotąd kwestie dotyczące Arktyki Unia poruszała zazwyczaj w kontekście polityk sektorowych, m.in. polityki morskiej lub przeciwdziałania zmianom klimatu. I choć współpraca w ramach nowego wymiaru północnego obejmuje europejskie obszary Arktyki, to Unia nie wypracowała kompleksowej polityki w sprawie Arktyki, skupiającej wszystkie poszczególne obszary polityki istotne w tym kontekście.
Obecnie to się zmienia. W marcu minionego roku wysoki przedstawiciel Solana i komisarz Ferrero-Waldner przedstawili Radzie Europejskiej wspólne sprawozdanie w sprawie zmian klimatu i bezpieczeństwa międzynarodowego. W treści sprawozdania zaakcentowano istnienie nowych interesów strategicznych w regionie Arktyki. Zwrócono uwagę na daleko idące następstwa zmian środowiskowych dla Arktyki oraz uznano, że mogą one wpłynąć na stabilizację międzynarodową oraz na europejskie interesy bezpieczeństwa.
Autorzy sprawozdania wezwali do opracowania specjalnej polityki UE w sprawie Arktyki, która ma uwzględniać rosnące znaczenie strategicznym regionu oraz takie kwestie, jak dostęp do zasobów naturalnych i możliwość otwarcia nowych szlaków handlowych.
Następnie w listopadzie minionego roku Komisja przedstawiła komunikat zatytułowany "Unia Europejska a region arktyczny”. Rozpatrywano w nim różne wyzwania strategiczne dotyczące tego regionu oraz proponowano konkretne działania w trzech najważniejszych dziedzinach: ochrona i zachowanie środowiska Arktyki w zgodzie z jej mieszkańcami; zrównoważone korzystanie z zasobów oraz przyczynienie się do lepszego, wielostronnego zarządzania Arktyką. Ten ostatni punkt został przedstawiony w rezolucji z października minionego roku.
W treści komunikatu Komisja zaproponowała jako jeden z celów polityki, by UE pracowała na rzecz dalszego rozwoju systemu zarządzania Arktyką opartego na współpracy; w systemie tym przyjęto by za podstawę Konwencję Narodów Zjednoczonych o prawie morza (UNCLOS). Komisja opowiedziała się również za pełnym wprowadzeniem w życie istniejących już zobowiązań zamiast proponowania nowych instrumentów prawnych. Są to jedne z kluczowych elementów komunikatu.
W swojej grudniowej konkluzji Rada wyraziła zadowolenie z komunikatu i uznała, że stanowi on pierwszy element przyszłej polityki UE wobec regionu Arktyki.
Rada zgodziła się z Komisją, że UE powinna dążyć do zachowania środowiska Arktyki w zgodzie z jej mieszkańcami oraz podjąć wyzwania związane z Arktyką w sposób skoordynowany i systematyczny. Rada uznała, że cele UE można osiągnąć wyłącznie w ścisłej współpracy ze wszystkimi arktycznymi państwami, terytoriami i wspólnotami partnerskimi, oraz zwróciła także uwagę na współpracę międzyrządową w regionie.
Przyjęła również z zadowoleniem zamiar wystąpienia przez Komisję o przyznanie statusu stałego obserwatora celem reprezentowania Unii Europejskiej w Radzie Arktycznej. Rada podkreśliła znaczenie wielostronnej współpracy w zgodzie z odpowiednimi konwencjami międzynarodowymi, ze szczególnym uwzględnieniem konwencji UNCLOS.
Zgodnie z kierunkiem przyjętym w komunikacie Komisji, Rada nie wyraziła poparcia dla pomysłu zawarcia traktatu międzynarodowego.
Na podstawie tego stanowiska Rada podejmuje obecnie prace nad szczegółowymi propozycjami działań określonych w komunikacie Komisji. Mam nadzieje, że z mojej dzisiejszej wypowiedzi jasno wynika, że Rada traktuje tę kwestię bardzo poważnie.
W pełni dostrzegamy rosnące znaczenie strategiczne regionu Arktyki. Zgadzamy się, że Unia Europejska powinna posiadać kompleksową i spójną politykę. Rada z całą pewnością będzie dokładnie informować Parlament o dalszym rozwoju sytuacji i jest wdzięczna za nieustające zainteresowanie Izby tą sprawą.
Benita Ferrero-Waldner
komisarz. - Pani przewodnicząca! Pragnę podziękować Parlamentowi za jego zainteresowanie Arktyką oraz wyrazić głębokie uznanie za rezolucję w sprawie zarządzania regionem arktycznym z października zeszłego roku. Dała ona impuls polityczny do pracy Komisji nad przyjętym w listopadzie minionego roku wspomnianym komunikatem "Unia Europejska a region arktyczny”.
Dlaczego jest to tak ważna sprawa? Podzielamy państwa obawy, że region arktyczny zasługuje obecnie bardziej niż kiedykolwiek na uwagę międzynarodową. Dowody naukowe pokazują, że zmiany klimatu zachodzą w regionie Arktyki o wiele szybciej niż w pozostałej części świata. Tylko w ciągu ostatnich sześciu lat pokrywa lodowa w okolicy bieguna północnego straciła do połowy swej grubości i mógł już zostać przekroczony punkt krytyczny. To wyraźny sygnał alarmowy, którego nie możemy bezrozumnie ignorować. Radykalna przemiana zachodząca w Arktyce oddziałuje na jej mieszkańców, krajobraz i dziką faunę i florę - na lądzie i na morzu.
Dlatego czas działać. Oto powód przyjęcia komunikatu, który stanowi pierwszy krok ku opracowaniu polityki UE wobec regionu arktycznego, kładąc podwaliny pod bardziej kompleksowe podejście. Treść komunikatu skupia się na trzech szeroko zakrojonych celach: ochronie i zachowaniu środowiska Arktyki w zgodzie z jej mieszkańcami; działaniu na rzecz zrównoważonego wykorzystania zasobów; oraz przyczynianiu się do lepszego wielostronnego zarządzania Arktyką.
Propozycje zawarte w komunikacie są wynikiem bardzo dogłębnej analizy przeprowadzonej przez Komisję. W ramach tej analizy odbyły się konsultacje ze wszystkimi głównymi zainteresowanymi stronami z regionu arktycznego, w tym z państwami arktycznymi zarówno należącymi do UE, jak i spoza UE. Było to bezwzględnie konieczne, jako że wiele działań UE i kluczowych zjawisk o wymiarze globalnym, takich jak zintegrowana polityka morska lub zmiany klimatu, oddziałuje na region arktyczny.
Na podstawie tych dyskusji oraz w świetle poddanego dziś pod debatę projektu rezolucji chcę podkreślić, że Arktyka różni się od Antarktyki pod wieloma istotnymi względami. Inaczej niż Antarktyka, która jest rozległym, niezamieszkanym kontynentem wraz z otaczającym go oceanem, Arktyka to obszar morski otoczony niezamieszkanym lądem należącym do suwerennych państw.
Zatem pomysł ustanowienia porządku prawnego opracowanego specjalnie dla Arktyki jest niestety trudny do zrealizowania, gdyż żadne z pięciu państw nadbrzeżnych Oceanu Arktycznego - Dania, Norwegia, Kanada, Rosja, czy Stany Zjednoczone - nie opowiada się za przyjęciem takiego porządku. Obawiam się więc, że taka propozycja okaże się na tym etapie nie tylko nieskuteczna, ale być może i szkodliwa dla roli i wiarygodności UE w całym procesie współpracy arktycznej. Zamiast mnożenia wysiłków w tym kierunku, interesom i celom UE lepiej przysłuży się utworzenie lepszej wielostronnej współpracy oraz lepsze wykorzystanie istniejących instrumentów prawnych.
Dzięki konwencji Narodów Zjednoczonych o prawie morza (UNCLOS) oraz innym bardziej ogólnym konwencjom, istnieją już obszerne ramy prawne. Konwencja UNCLOS stanowi również podstawę do rozstrzygania sporów, w tym wytyczania granic na morzu. Chcemy pełnego wdrożenia postanowień tych konwencji oraz, co niezwykle ważne, dostosowania ich do specyfiki regionu arktycznego. Przykładowo proponujemy ramy regulacyjne zrównoważonego zarządzania rybołówstwem tam, gdzie obszary i gatunki nie zostały dotąd objęte innymi instrumentami.
Po drugie, będziemy ściśle współpracować z Międzynarodową Organizacją Morską, opracowując i wdrażając solidne międzynarodowe standardy bezpiecznej żeglugi w regionie arktycznym, poszanowania bezpieczeństwa ludzi oraz zrównoważonego środowiska. Wiąże się to z rozszerzeniem istniejącego prawodawstwa lub przyjęciem nowego.
Po trzecie, będziemy również bronić międzynarodowo uznawanych zasad swobody żeglugi oraz prawa nieszkodliwego przepływu. Państwa nadbrzeżne powinny powstrzymywać się od dyskryminacyjnych kroków dotyczących zasad żeglugi. Wszelkie środki należy stosować w pełnej zgodności z międzynarodowym prawem morza.
Po czwarte, proponowanie międzynarodowego moratorium na wydobycie zasobów w obszarze arktycznym jest pozbawione realizmu. Większość szacowanych zasobów złóż minerałów, ropy naftowej i gazu znajduje się bądź na suwerennych terytoriach państw arktycznych bądź w ich wyłącznych strefach ekonomicznych, a niektóre z tych państw mają dalekosiężne plany działalności wydobywczej. Nalegamy jednak, aby wydobycie i eksploatacja zasobów Arktyki zawsze przebiegały według najwyższych możliwych standardów ochrony środowiska i zrównoważonego rozwoju.
Podzielamy troskę Parlamentu o pilność działań w tym regionie; nasz komunikat zawiera zbiór spójnych i konkretnych propozycji. Liczymy na kontynuację współpracy z Parlamentem w tworzeniu polityki UE wobec Arktyki w oparciu o te propozycje.
Nie traćmy nigdy z oczu wspólnego celu, współpracujmy z państwami arktycznymi oraz ze wspólnotą międzynarodową w poszukiwaniu najlepszego i najskuteczniejszego sposobu na zachowanie i ochronę Arktyki na przyszłych pokoleń.
Anders Wijkman
w imieniu grupy PPE-DE. - Pani przewodnicząca! Uczestniczyłem w wielu spotkaniach w regionie arktycznym, dotyczących przede wszystkim zmian klimatu.
Zwykle pierwszy dzień takiego spotkania jest poświęcony poważnym skutkom dla regionu, jego dzikiej fauny i flory, warunków bytowych mieszkańców itp., wywołanych globalnym ociepleniem klimatu. Drugiego dnia często omawia się możliwości eksploatacji zasobów geologicznych. To pewna sprzeczność. Pozwalam sobie stwierdzić, że agresywna eksploatacja zasobów geologicznych niesie ze sobą, rzecz jasna, bardzo poważne zagrożenia.
Zgadzam się, że nie można nakreślić dokładnej paraleli między Arktyką a Antarktyką - w tym względzie zgadzam się panią komisarz. Jednocześnie, skoro nie dysponujemy gruntownie opracowanymi, zrównoważonymi ramami środowiskowymi działalności prowadzonej przez różne kraje w tym regionie, wydaje mi się, że ta rezolucja wysyła czytelny sygnał: zachowajcie ostrożność! Znamienne jest, że opowiadają się za tym wszystkie grupy polityczne.
Wymieniamy trzy alternatywne sposoby dalszego postępowania: jednym z nich jest zawarcie traktatu międzynarodowego zawierający, rzecz jasna, szczególne unormowania dla tego regionu odmienne niż dla Antarktyki, drugim jest moratorium w oczekiwaniu na najnowsze badania naukowe i lepsze zrozumienie specyfiki regionu, jego podatności i wrażliwości, a także w oczekiwaniu na rezultaty wielu rozwijających się ostatnio alternatyw energetycznych. Być może w przyszłości nie będziemy wcale potrzebować zasobów paliw kopalnych.
Uważam zatem, że choć koledzy posłowie w tym Parlamencie mogą mieć odmienne zdanie na temat wyboru najodpowiedniejszego sposobu postępowania, to znamienne jest, że wszyscy opowiadamy się za przyjęciem przedmiotowej rezolucji. Pragnę podkreślić, że pragniemy wyjść poza samą ulepszoną współpracę wielostronną i dialog; chcemy zapewnić ochronę środowiska i warunków bytowych ludności.
Véronique De Keyser
Panie przewodniczący! Chciałabym pokrótce przypomnieć, co się dzieje się regionie Arktyki, żeby każdy zrozumiał, jaki jest przedmiot tej debaty. Globalne ocieplenie na biegunie północnym zaostrza apetyty na kontrolę bogactw naturalnych regionu. Jak już wspomniano, topnienie pokrywy lodowej znacznie ułatwi eksploatację rozległych złóż ropy i gazu oraz otwarcie szlaku żeglugowego między wschodem a zachodem, pozwalając transportowcom zaoszczędzić tysiące kilometrów drogi, lecz niestety okazuje się zgubne dla środowiska.
Roszczenia o rozciągnięcie suwerenności nad regionem wysuwane przez pięć państw nadbrzeżnych - Kanadę, Danię, Rosję, Stany Zjednoczone i Norwegię - prowadzą do oczywistych napięć. Kanadyjski minister spraw zagranicznych ogłosił w tym tygodniu, że suwerenność Kanady nad lądami i wodami Arktyki jest trwała, dobrze ugruntowana i uzasadniona historycznie. Powiedział też, że rząd Kanady przewiduje wzmożony monitoring polityczny i obecność liczniejszych wojsk na kanadyjskich wodach Arktyki.
Słowa te były echem zapowiedzi Kremla dotyczących rozmieszczenia sił wojskowych w regionie Arktyki w celu ochrony interesów Rosji. Dotąd sytuację w tym strategicznym obszarze regulowała konwencja Narodów Zjednoczonych o prawie morza, podpisana przez 150 państw w dniu 10 grudnia 1982 r. Stanowi ona, że państwa nadbrzeżne sprawują kontrolę na obszarze 200 mil morskich od ich wybrzeży oraz posiadają prawa ekonomiczne do zasobów dna morskiego, lecz obszar ten można rozszerzyć, jeśli dane państwo wykaże, że szelf kontynentalny rozciąga się poza 200 mil morskich. Do końca maja 2009 roku (a ten termin nadejdzie lada chwila) państwa te mogą składać takie wnioski do ONZ.
Rosja podjęła taką inicjatywę w 2001 roku, stąd obecny niepokój. Zdaniem mojej grupy oraz pana posła Rocarda, który zainicjował debatę w Grupie Socjalistycznej w Parlamencie Europejskim, a ostatnio został powołany na ambasadora dla Arktyki, zważywszy na następstwa w dziedzinie energii, środowiska i bezpieczeństwa militarnego, konwencja Narodów Zjednoczonych o prawie morza nie jest właściwym instrumentem prawnym dla Arktyki. Biegun północny jest dobrem globalnym, które powinno podlegać ochronie na mocy wiążącej karty, w czym wiodącą rolę powinna odegrać Unia Europejska. Chcemy, aby biegun północny był czysty, a przede wszystkim wolny od obecności wojsk.
Diana Wallis
w imieniu grupy ALDE. - Panie przewodniczący! Dzisiejsza debata jest wyraźną kontynuacją naszej rezolucji w sprawie zarządzania regionem arktycznym z listopada zeszłego roku. Nasza grupa chętnie poprze dążenia do zawarcia traktatu arktycznego, ale raczej w kontekście poszukiwań nowego modelu zarządzania. Traktat ma przypuszczalnie wymowę bardziej symboliczną, ale przede wszystkim wzywamy do współpracy z narodami, a ściślej ludami Arktyki, i do ich poszanowania. To ludność, jak już powiedziano, stanowi o różnicy między Arktyką a Antarktyką.
Istnieją już międzynarodowe struktury - regulacje Międzynarodowej Organizacji Morskiej, międzynarodowe prawo morza - lecz potrzeba instrumentów bardziej dostosowanych do potrzeb i bardziej szczegółowych. Powinniśmy bazować na pracach Rady Arktycznej. Pani komisarz! Powinna pani bezzwłocznie dołączyć do jej składu i pomóc tworzyć jej potencjał polityczny. Za wszelka cenę musimy wystrzegać się nawrotu roszczeń w starym stylu o rozciąganie suwerenności i władztwo terytorialne oraz podejścia międzyrządowego. Potrzebny jest nowy styl zarządzania w tym wrażliwym obszarze naszej planety, o którym wszyscy mieszkańcy ziemi uważają, że mają w nim swój interes lub udział.
Musimy także uwiarygodnić naszą pozycję do zaangażowania w sprawy Arktyki, a Europejczycy zapisali się fatalnie w historii tego obszaru. Nasi żeglarze i kupcy dewastowali środowisko Arktyki w XVII i XVIII wieku, podczas tzw. grabieży Spitsbergenu. To nasze emisje przemysłowe bezpośrednio wpłynęły na gwałtowną zmianę klimatu w regionie, a teraz, w tej delikatnej sytuacji grozimy ludności Arktyki narzuceniem naszych wartości i tradycji. Musimy słuchać tych ludzi i współpracować z nimi, gdyż szczerze mówiąc ich zasługi w ochronie własnego środowiska prezentują się okazalej niż nasze. Dlatego nasza grupa nie poprze pięćdziesięcioletniego moratorium.
Godfrey Bloom
w imieniu grupy IND/DEM. - Panie przewodniczący! Mieszkam na wspaniałej, pięknej wyspie, która od 15 lat jest systematycznie niszczona przez Unię Europejską. Zapoznałem się z dyrektywą Unii Europejskiej w sprawie składowisk odpadów, która zezwala na zrzut na ziemię odpadów przemysłowych - zwanych ironicznie "kompostem”. Widziałem setki tysięcy ryb zrzucanych do Morza Północnego. Nieopodal mojej wsi widziałem, jak dawniej piękne pola pszenicy, jęczmienia i tereny wypasu bydła, zamieniły się w połacie miskantu i wszelkiego rodzaju biopaliw, niszcząc nasze środowisko i windując ceny żywności.
Unia Europejska chce, żebyśmy osiągnęli cele związane z energią odnawialną. Trzydzieści pięć tysięcy turbin wiatrowych o wielkości jumbo-jetów to najgorsze zeszpecenie pięknego krajobrazu mojej wyspy od czasów rewolucji przemysłowej. A teraz zabiegacie o mandat do działań w jednym z ostatnich obszarów siedlisk dzikiej przyrody - Arktyce. Otóż, panie przewodniczący, drodzy koledzy posłowie, zgadzam się z panią poseł Wallis. Zapisaliście potworną kartę i odpowiedź może być tylko jedna - na litość boską, trzymajcie się z dala od tego obszaru!
Avril Doyle
Panie przewodniczący! Pani komisarz ma rację. Arktyka różni się od Antarktyki pod wieloma względami. Zaledwie kilka miesięcy temu, 8 października 2008 r. przemawiałam w tej Izbie właśnie na ten temat.
Arktyka odgrywa zatem coraz większą rolę geostrategiczną na świecie, a w ciągu ostatniego dziesięciolecia pojawiło się w tym regionie kilka krytycznych kwestii. Obecnie otwierają się zamknięte dotąd szlaki morskie, co jest bezpośrednim skutkiem zmian klimatu. Nikogo to nie dziwi, gdyż ocieplenie w regionie arktycznym postępuje o wiele szybciej. Przez ostatnie sto lat temperatura wzrosła tam o 2 stopnie, podczas gdy w pozostałych częściach świata średnio o 0,6 stopnia.
Ten bardzo wrażliwy ekosystem jest poddawany rosnącej presji żądnych zasobów krajów, które chcą eksploatować jego potencjał nie bacząc na jego fundamentalne znaczenie dla stabilności klimatu na świecie.
Zgadzam się z panią poseł Wallis, że wzywanie do pięćdziesięcioletniego memorandum na wydobycie jest niepraktyczne i nierozsądne, uważam jednak, że wszystkie cywilizowane narody mogą przystać na ograniczone memorandum na nowe rodzaje eksploatacji zasobów do czasu poznania wyników najnowszych badań naukowych.
Poza tym wśród państw członkowskich UE znajdują się co najmniej trzy państwa arktyczne, co wraz z dwoma sąsiadami z EOG daje ponad połowę liczebności składu Rady Arktycznej. To wystarczający powód, by rościć sobie prawo, w najlepszym tego słowa znaczeniu, do występowania na globalnej scenie w tej kwestii.
Region Arktyki ma krytyczne znaczenie dla klimatu na ziemi i choćby tylko z tego względu musimy uczestniczyć w tworzeniu nowego zarządzania tym pięknym terytorium, i jak zauważył mój przedmówca, jednym z ostatnich obszarów dzikiej przyrody na świecie.
Martí Grau i Segú
(ES) Region arktyczny jest jednym z najwrażliwszych regionów na świecie. Konsekwencje nieograniczonej eksploatacji jego naturalnych zasobów mogą być katastrofalne nie tylko dla otoczenia i rdzennej ludności, ale i dla całego świata.
Topnienie ogromnych obszarów lodu sprawia, że zagrożenia te stają się realne. Powstaje potrzeba nowej, globalnej regulacji w celu ochrony Arktyki, podobna do istniejącej w sprawie Antarktyki, choć z uwzględnieniem różnic, które już zostały zaznaczone podczas debaty.
Potrzebujemy traktatu międzynarodowego zawartego przez wszystkie zaangażowane strony, do których bez wątpienia zalicza się Unia Europejska, co pozwoli chronić unikalne środowisko Arktyki, zapewnić pełne zrównoważenie wszystkich działań człowieka oraz wprowadzić wielostronne regulacje dotyczące żeglugi na nowo dostępnych szlakach morskich.
Przez wszystkie lata od swojego powstania Rada Arktyczna stanowiła model współpracy w dziedzinie rozwiązywania wspólnych problemów. W trudnych i niepewnych czasach, które nastały, powinniśmy wznieść tego ducha i porozumienie na wyższy poziom, zapobiegając sporom geostrategicznym między sąsiednimi państwami lub innymi podmiotami międzynarodowymi oraz nie zapominając o wspólnym celu zachowania wielkiego dziedzictwa.
Laima Andrikien
Panie przewodniczący! Dyskutujemy dziś nad ochroną Arktyki - sprawą palącą nie tylko dla Unii Europejskiej.
Po pierwsze dlatego, że region arktyczny postrzega się jako niezwykle bogaty w zasoby energetyczne - ma on zawierać nawet do 20% nieodkrytych dotąd, a możliwych technicznie do pozyskania złóż - pokusa eksploatacji tych zasobów jest nieodparta. Po drugie środowisko Arktyki jest wyjątkowo wrażliwe. Skutki już zachodzących zmian mogą dotknąć całą wspólnotę międzynarodową. Po trzecie, region arktyczny jest targany sporami terytorialnymi. Ryzykujemy wybuch poważnych konfliktów między państwami gotowymi bronić - również w znaczeniu militarnym - tego, co uznają za narodowe interesy w regionie.
Czas, aby Unia Europejska zajęła wyraźne stanowisko, jakie dotąd prawie nie pojawiło się w tej debacie, z wyjątkiem rezolucji przyjętej w październiku zeszłego roku, wzywającej do ustanowienia traktatu w celu ochrony obszaru arktycznego. Należy wspomnieć, że przedstawiciele państw członkowskich i państw stowarzyszonych EOG stanowią ponad 50% członków w Radzie Arktyki. Arktyka powinna stać się priorytetem strategicznym Unii Europejskiej, tak jak jest dla Stanach Zjednoczonych.
W pełni popieram projekt propozycji, żeby Komisja i Rada przystąpiły do prac w kierunku wprowadzenia moratorium na wydobycie zasobów geologicznych w regionie arktycznym na okres 50 lat, do czasu poznania wyników najnowszych badań naukowych. Parlament Europejski powinien wezwać Komisję do rozpoczęcia negocjacji w władzami rosyjskimi w ważnych sprawach wymienionych w treści naszego projektu rezolucji. Czas włączyć problematykę Arktyki do porządku rozmów na zbliżającym się szczycie UE-Rosja.
Christian Rovsing
(DA) Panie przewodniczący! Grenlandia należy do królestwa Danii, cieszy się jednak sporą autonomią na mocy Prawa o zasadach wewnętrznych. Arktyka nie jest obszarem niezamieszkanym. Nie jest nieuregulowanym lądolodem jak Antarktyka. Z drugiej strony arktyczne lądy należą do państw arktycznych i zamieszkują je cztery miliony ludzi, z czego jedną trzecią stanowi ludność rdzenna. Ci ludzie i ich kraje mają prawowity przywilej eksploatowania zasobów oraz wykorzystywania możliwości napotykanych w tym obszarze. W środku omawianego obszaru znajduje się morze o statusie międzynarodowym, którego podstawę prawną stanowi konwencja Narodów Zjednoczonych o międzynarodowym prawie morza (UNCLOS). Takie podejście potwierdziły arktyczne państwa nadbrzeżne w deklaracji z Ilulissat z 2008 roku. Obok konwencji UNCLOS funkcjonuje szereg innych odpowiednich instrumentów międzynarodowych i regionalnych. Nie bardzo widać potrzebę dalszej regulacji. Co najwyżej należy dostosować już przyjęte instrumenty. Dania przedłożyła Radzie Arktycznej propozycję przeglądu istniejących porozumień w celu ich uaktualnienia. Powinno to nastąpić we współpracy z państwami arktycznymi i ludnością tego regionu.
Charles Tannock
Panie przewodniczący! Traktat antarktyczny stanowi w skali światowej wzór rozwiązania, zgodnie z którym roszczenia terytorialne państw nadbrzeżnych można odłożyć na bok w interesie pokojowej współpracy i badań naukowych. Świat stoi wobec problemu globalnego ocieplenia, które wpływa na topnienie obu pokryw lodowych i powoduje podnoszenie poziomu mórz, a dotąd zamarznięte arktyczne szlaki otwierają się dla żeglugi. Ważne jest zatem, aby znaleźć analogiczne porozumienie dla zamarzniętego, a raczej topniejącego, obszaru północnej Arktyki. Przepychanka wywołana roszczeniami o rozciągnięcie suwerenności oraz o zasoby mineralne Arktyki, co unaocznia melodramatyczny gest umieszczenia flagi rosyjskiej na dnie morskim, musi się zakończyć.
UE musi próbować przekonać pięć arktycznych państw nadbrzeżnych - Stany Zjednoczone, Kanadę, Rosję, Norwegię i Danię - o mądrości tkwiącej w takim podejściu.
Johannes Lebech
(DA) Panie przewodniczący! Jako Duńczyk uczestniczący w przedłożeniu tego projektu rezolucji wraz z panią poseł Wallis w ramach Grupy Porozumienia Liberałów i Demokratów na rzecz Europy, nie zaskarbię sobie popularności. Uważam jednak, że podstawowe podejście przyjęte w rezolucji jest słuszne. To dobrze, że UE kieruje zainteresowanie na region Arktyki. To również dobrze dla małych narodów, jak Dania i Norwegia, że UE zaangażuje się w tę sprawę, nie zostaniemy zatem sami w obliczu dużych graczy na tym terenie, jak USA czy Rosja.
Muszę jednak przyznać, że nie potrafię zagłosować za przyjęciem moratorium włączonym w treść rezolucji. Po pierwsze, to dość nierealne. Rosja i USA nie zaakceptują go pod żadnym pozorem. Poza tym ja również uważam, że musimy, jak powiedział pan poseł Rovsing, wziąć pod uwagę ludność zamieszkującą region, a ludność Grenlandii naturalnie oczekuje możliwości korzystania z zasobów naturalnych na swoim terytorium i oczywiście ma prawo to takiego korzystania, tak samo jak każdy inny naród na własnym terytorium.
Marie Anne Isler Béguin
(FR) Panie przewodniczący, pani komisarz! Pragnę przypomnieć, że to niedźwiedzie polarne żyjące na krach lodowych unaoczniły nam, jak wielki jest wpływ zanieczyszczenia chemicznego na cały świat. W ich tłuszczu stwierdzono związek DDT, a jak dobrze wiemy, nie jest to substancja używana na krach lodowych.
W każdym razie dziękuję Komisji za wniosek przygotowany w następstwie dyskusji, którą odbyliśmy w Parlamencie, gdyż zważywszy na zmiany klimatu, ochrona jedynego obszaru osłoniętego przed drapieżnością człowieka to sprawa nie cierpiąca zwłoki. Musimy o tym pamiętać
Istnieje oczywiście - podejmuję tu wątek z wypowiedzi pani poseł De Keyser - pilna potrzeba polityczna, gdyż jesteśmy zmuszeni, by coś zrobić dla Arktyki. Faktycznie, niektórzy włodarze tej części kontynentu mają swoje plany z nią związane. Jak doskonale wiemy, Rosja, o której niedawno dyskutowaliśmy, chce wytyczyć granice poza swoim obszarem morskim i rozciągnąć je poza szelf kontynentalny. Jest to zatem sprawa dla nas pilna, ponieważ Rosja zamierza również wetknąć tam swoje flagi i rozmieścić jednostki wojskowe, jak czyni to Kanada.
W waszym wniosku brakuje jednak tego, o co ostatnio wnosiliśmy, czyli wezwania do zawarcia traktatu międzynarodowego służącego ochronie Arktyki, który pozwoli zapewnić jej bezpieczeństwo raz a dobrze.
Alojz Peterle
(SL) Jesteśmy świadkami kryzysu środowiska naturalnego i kryzysu ludzkich wartości w obszarze arktycznym. Należy ukierunkować nasze wysiłki na zapewnienie, by nie nastąpił po nich kryzys polityczny, czy o jakimś innym charakterze. Wezwanie do odpowiedzialnego podejścia wobec Arktyki to kwestia paląca, kwestia zarządzania globalnego. Z zadowoleniem przyjmuję każdy wysiłek, który zakłada poszanowanie ludności tego regionu.
Paul Rübig
(DE) Panie przewodniczący, pani komisarz, panie i panowie! Przede wszystkim pragnę podziękować pani komisarz Ferrero-Waldner, która ściśle współpracowała z Parlamentem Europejskim i z pewnością jest najbardziej pracowitym komisarzem na tym polu: Szczerze to doceniam. Była również obecna na naszym spotkaniu z Europejskim Obszarem Gospodarczym w minionym tygodniu: wymiar nordycki ma tu przecież niebagatelne znaczenie. Pani poseł Diana Wallis również niejednokrotnie podkreślała, że na Europie ciąży szczególna odpowiedzialność w tym względzie.
Uważam, że szczególnie w dobie kryzysu finansowego i gospodarczego spoczywa na nas obowiązek wykazania jeszcze większego zainteresowania w tej dziedzinie oraz reagowania na oczekiwania i potrzeby społeczeństwa w tym zakresie, gdyż ostatecznie człowiek i natura nie przeciwstawiają się sobie, ale powinni się dopełniać. Z mojego punktu widzenia uważam, że należy dążyć do zadowalających sukcesów, zwłaszcza w polityce energetycznej i być może uda nam się zacieśnić współpracę na tym polu.
Alexandr Vondra
urzędujący przewodniczący Rady. - Panie przewodniczący! Cieszę się z tej przeprowadzonej w porę debaty. Na skutek poszukiwania zasobów i zmian klimatu region Arktyki znalazł się o krok od zupełnej przemiany. Dotknięty nią zostanie nie tylko sam region, ale jak wielu posłów dziś zdało sobie z tego sprawę, również cała Unia Europejska. Na tle tych przemian ważne jest, by podejście UE wobec Arktyki było kompleksowe i strategiczne, obejmowało całą gamę zagadnień, m.in. środowisko, transport, różnorodność biologiczną, zmiany klimatu, sprawy morskie, energię i badania naukowe, jak również ochronę warunków bytowych rdzennej ludności.
Uważam, że obecnie Rada traktuje tę sprawę bardzo poważnie. Szeroko popiera sugestie zawarte w komunikacie Komisji. Powinien on posłużyć za podstawę dla polityki wobec Arktyki, którą należy opracować w sposób kompleksowy. Odnosząc się do wypowiedzi dotyczących nowego traktatu, obecnie nie na stanowiska Rady w tej sprawie, gdyż Rada zajmuje się teraz badaniem wniosków Komisji. Pragnę jedynie przypomnieć grudniowe konkluzje Rady. W konkluzji stwierdzamy, że cele UE mogą zostać osiągnięte wyłącznie w ścisłej współpracy z państwami arktycznymi, a uczestnictwo UE będzie przebiegać zgodnie z obowiązującymi konwencjami międzynarodowymi.
Jak już wspomniałem, wnioski Komisji są obecnie szczegółowo badane. Wierzę, że przybliżą one porozumienie w sprawie odpowiedzi spinającej wiele różnych wyzwań, z którymi mierzymy się w regionie arktycznym. Cieszy mnie zainteresowanie Parlamentu i jestem gotów powrócić tu, by przedstawić doniesienia po wypracowaniu stanowiska przez Radę.
Benita Ferrero-Waldner
komisarz. - Panie przewodniczący! Jak podkreślałam na początku tej ważnej debaty, Unia Europejska ma do odegrania coraz większą rolę w ochronie środowiska Arktyki, w działaniach na rzecz zrównoważonego wykorzystania zasobów oraz lepszego wielostronnego zarządzania Arktyką. Zaangażowaliśmy się w kwestię zachowania środowiska Arktyki, a jednocześnie naszym celem jest przyczynienie się do wypracowania systemu współpracy, który będzie gwarantował zrównoważone podejście, jak również swobodny i równoprawny dostęp. Aby powiodły się te istotne dążenia, musimy, jak już wspominałam, ściśle współpracować z państwami i zainteresowanymi stronami regionu Arktyki.
W tym względzie Komisja opowiada się za pełnym wprowadzeniem w życie i dopracowaniem istniejących już zobowiązań zamiast proponowania nowych instrumentów prawnych w celu zwiększenia bezpieczeństwa i stabilności w regionie. Propaguje rygorystyczne zarządzanie środowiskiem i zrównoważone korzystanie z zasobów, jak również otwarty i równoprawny dostęp do nich. UE zwracała już także uwagę, że dla obszarów znajdujących się poza jurysdykcją poszczególnych państw, postanowienia konwencji dotyczące ochrony środowiska mają raczej ogólny charakter, a wespół z ONZ będziemy kontynuować prace polegające na dalszym rozwijaniu niektórych ram prawnych oraz dostosowywaniu ich do nowych warunków i specyfiki Arktyki. Przykładowo nowa umowa wykonawcza do konwencji UNCLOS w sprawie różnorodności biologicznej obszarów morskich może obejmować Arktykę; przedłożyliśmy również nasz wniosek norweskiemu przewodnictwu w Radzie Arktycznej. Przyjęcie wniosku Komisji wymaga jednomyślnej decyzji wszystkich członków Rady Arktycznej. Na decyzję w tej sprawie, która ma zapaść 29 kwietnia - czyli lada dzień - mogłaby negatywnie wpłynąć inicjatywa zawarcia traktatu arktycznego, zatem powinniśmy zachować w tej kwestii ostrożność.
Wreszcie, nadbrzeżne państwa arktyczne wyraźnie preferują konwencję UNCLOS jako podstawę prawną. Unia Europejska powinna mieć to na uwadze, skoro myślimy o zawiązaniu ściślejszej współpracy na rzecz Arktyki, jej mieszkańców i dzikiej fauny i flory. W związku z tym powinniśmy powstrzymać się od osłabiania znaczenia istniejących ram współpracy, gdyż nie będzie to służyć naszym celom ani interesom. Nie będzie to również zgodne z duchem projektu rezolucji Parlamentu.
Podsumowując uważam, że jeszcze nie nastały właściwe warunki do zawarcia traktatu w sprawie Arktyki i powinniśmy raczej skupić wysiłki na zapewnianiu skutecznego stosowania istniejących ram prawnych, usuwając ewentualne luki i dostosowując unormowania do specyfiki regionu arktycznego. Wydaje się to znacznie łatwiejsze do zrobienia.
Przewodniczący
Otrzymałem sześć projektów rezolucji złożonych w trybie artykułu 103 ust. 2 regulaminu.
Zamykam debatę.
Głosowanie odbędzie się w czwartek 2 kwietnia 2009 r.
