Hervatting van de zitting
De Voorzitter
Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement, die op donderdag 29 januari 1998 werd onderbroken, te zijn hervat.

De Voorzitter
Geachte afgevaardigden, sinds onze laatste plenaire vergadering werden drie lidstaten van de Europese Unie opnieuw door terroristische aanslagen geteisterd. Op 6 februari jongstleden werd Claude Erignac, prefect van Corsica en vertegenwoordiger van de Staat in de regio, in Ajaccio vermoord; op 30 januari vermoordde de terreurbeweging ETA in Sevilla andermaal een gemeenteraadslid van de Spaanse Partido Popular, Alberto Jiménez Becerril, waarbij ook zijn vrouw, Ascensión García, om het leven kwam; ook het vredesproces in Noord-Ierland is door herhaalde aanslagen op Noord-Ierse burgers opnieuw in gevaar.
Ook al loop ik het risico in herhaling te vallen, toch geloof ik ten stelligste dat het onze plicht is dit soort terreurdaden eens te meer te veroordelen. Het is van het grootste belang dat wij, vertegenwoordigers van de Europese burgers, al deze aanslagen uitdrukkelijk en met klem afwijzen en een vernieuwde interesse tonen voor de uitbreiding van de samenwerking binnen de Unie tegen het terrorisme.
Het terrorisme, ongeacht de beoogde politieke doeleinden, is uiteindelijk niets anders dan een ernstige schending van het recht op het leven, het eerste en belangrijkste van de mensenrechten.
Ik heb de betrokken regeringen een telegram met condoléances en blijken van medeleven gezonden en aldus het algemene gevoelen van deze Vergadering vertolkt.
Ik vraag u dan ook samen met mij een minuut stilte ter nagedachtenis aan de slachtoffers in acht te nemen.
(Het Parlement neemt een minuut stilte in acht)

Toerisme
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende verslagen:
A4-0040/98 van de heer De Luca, namens de Commissie begrotingscontrole, over het speciaal verslag nr. 3/96 van de Europese Rekenkamer over het beleid inzake het toerisme en de bevordering ervan; -A4-0049/98 van mevrouw Wemheuer, namens de Commissie begrotingscontrole, over de houding van de Commissie ten aanzien van aantijgingen van fraude en onregelmatigheden in de sector toerisme.
De Luca
. (IT) Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, het nadere onderzoek naar de beleidsmethoden inzake het toerisme heeft geresulteerd in een bevestiging van wat wij eigenlijk reeds lang vreesden of wisten. Al te vaak heeft de Europese Unie, eufemistisch gezegd, een wat al te vrij gebruik gemaakt van de haar toevertrouwde financiële middelen: administratieve wanorde, wanbeheer, corruptie en zelfs fraude zijn helaas regel geweest in de beleidssector toerisme. Reeds geruime tijd heeft het Parlement met toenemende bezorgdheid zijn aandacht geconcentreerd op deze sector en daarbij bovendien herhaalde malen aan de alarmbel getrokken.
Het speciaal verslag nr. 3/96 van de Europese Rekenkamer heeft tekortkomingen, vormen van slecht beleid en gevallen van echte malversatie, met name met betrekking tot het Europees Jaar van het toerisme, aan het licht gebracht.
Bij de uitvoering van de mij door de Commissie begrotingscontrole opgedragen taak heb ik met verbazing en ontzetting een zodanig slechte organisatie en zulke tekortkomingen in het bestuur van het voor deze sector bevoegde Directoraat-generaal XXIII geconstateerd dat het niet verwonderlijk is dat er sprake heeft kunnen zijn van geldverspilling en fraude, met name betreffende het aandeel van de fondsen voor acties ter bevordering van het toerisme.
Mijnheer de Voorzitter, dit alles kan bijzonder negatieve gevolgen hebben voor de indruk die de burgers krijgen van de bureaucratische structuren van de Europese Unie, maar is ronduit ruïneus voor het beleid inzake toerisme dat als prioritair beschouwd zou moeten worden en dientengevolge veel hogere kredieten dan de huidige ter beschikking zou moeten krijgen.
In de eerste plaats moet hier worden gezegd dat de Commissie er verkeerd aan heeft gedaan te proberen de ernst van de disfuncties en de medeplichtigheid, alsook de omvang van de vastgestelde corruptie in de sector verborgen te houden, waardoor er zelfs momenten van wrijving met het Parlement zijn ontstaan.
Met haar onaanvaardbaar stilzwijgen heeft de Commissie de verantwoordelijkheid van haar ambtenaren, en met name die van de directeur-generaal, geheel afgezien van de strafrechtelijke of administratieve aard van deze verantwoordelijkheden, willen afzwakken. Het niet in gang zetten van de tuchtrechtelijke procedure waarin het Statuut van de ambtenaren voorziet, is daar overigens een expliciete bevestiging van.
Tegelijkertijd blijkt ook het optreden van UCLAF, dat in bepaalde opzichten waardering verdient, niet erg efficiënt, omdat UCLAF functioneel ondergeschikt is aan de Commissie, waardoor de nodige garantie voor onafhankelijkheid ontbreekt.
Dames en heren, dit verslag heeft niet de pretentie de aan het licht gekomen problemen radicaal op te lossen, maar is een eerste concrete poging om te voorkomen dat zich in de toekomst nog dergelijke situaties kunnen voordoen en vooral dat disfuncties en fraude zo lang voor de Rekenkamer, het Parlement en de gerechtelijke autoriteiten verborgen kunnen blijven.
In de sector toerisme hebben zich ernstige onregelmatigheden voorgedaan. Die variëren van misbruik van rechtstreekse subsidies tot de keuze van onduidelijke procedures voor de selectie van projecten bij aanbestedingen. Daarbij is ook het opleidingsniveau van het personeel zowel op het gebied van beheer als op dat van financiële controle te laag gebleken. De herhaalde oproepen van de Rekenkamer en het Parlement hebben slechts tot een late reorganisatie ten behoeve van de administratieve sanering van Directoraat-generaal XXIII geleid, maar er bestaat geen zekerheid dat de basisproblemen, die in het speciaal verslag van de Rekenkamer en in het tezamen met de Commissie begrotingscontrole uitgevoerde grondige onderzoek zijn aangegeven, ook zijn opgelost.
Er blijft het Parlement dan ook niets anders over dan de kwijting voor 1996 af te laten hangen van een volledig en vooral overtuigend bewijs dat de Commissie nieuwe en doeltreffende administratieve maatregelen heeft genomen en doortastend gaat optreden bij het terugvorderen van de ten onrechte betaalde bedragen.
De kwestie toerisme stelt opnieuw het thema van de immuniteit van de ambtenaren aan de orde en van de manier waarop de Commissie met haar bevoegdheid tot opheffing, die aan een echt privilege doet denken, is omgegaan.
Tegelijkertijd is duidelijk gebleken dat de informatie die aan de verantwoordelijke gerechtelijke autoriteiten, waaronder het Parlement, is verleend, laat en onvolledig was. Dat bevestigt de noodzaak in de toekomst de Commissie te verplichten alle informatie te verstrekken waarover zij beschikt om de controlemogelijkheden van het Parlement te vergroten. Wij mogen dus niet wachten op de uitslag van de strafrechtelijke procedures, die hun beloop moeten hebben in samenwerking met de gerechtelijke autoriteiten, maar moeten de tuchtrechtelijke procedures aanscherpen ter bestraffing van lichtvaardig gedrag of onbekwaamheid die corruptie en/of verkwisting in de hand kunnen werken, ook afgezien van eventuele strafrechtelijke implicaties.
Wij zijn dan ook overtuigd van de noodzaak van een enquêtecommissie, niet zozeer om de corruptie in de sector toerisme te verifiëren, maar vooral omdat wij bezorgd zijn dat een dergelijke situatie zich ook zou kunnen voordoen bij de veel uitgebreidere 20 % van de financieringen die de Commissie zonder enige vorm van reële, geïnstitutionaliseerde controle rechtstreeks beheert.
Daarom zijn wij, ook met het oog op de toekomst, voor de oplossing die de sociaal-democraten in een amendement hebben voorgesteld en waarin aan de Commissie begrotingscontrole vaste controle- en informatiebevoegdheden worden toegekend, analoog aan die van de enquêtecommissies.
Mijnheer de Voorzitter, tot besluit dank ik de collega's die aan dit werk hun bijdrage hebben verleend en verzoek ik allen dit verslag goed te keuren met het oog op een versterking van de controlebevoegdheden van het Parlement.

Wemheuer
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, dames en heren commissarissen, ik wil allereerst nog eens proberen wat ik in de loop van het debat al veelvuldig heb geprobeerd, namelijk een onderscheid te maken dat blijkbaar heel moeilijk te vatten is. De heer De Luca heeft zich met de onregelmatigheden in de sector toerisme beziggehouden, omdat ook de Rekenkamer daar een speciaal verslag aan heeft gewijd. Daarom is zijn bijdrage in zekere zin ook een bijdrage tot het toerismebeleid van de Commissie.
Mijn verslag gaat over de houding van de Commissie, over de manier waarop de Commissie te werk is gegaan, over de aantijgingen, over de vraag of het Parlement voldoende op de hoogte is gehouden en over de vraag of de samenwerking met de gerechtelijke instanties van de lidstaten volgens ons goed is verlopen. Niets wijst erop dat het toerismebeleid als zodanig de opstelling van de Commissie heeft beïnvloed. Daarom gaat mijn bijdrage ook niet over het toerismebeleid van de Commissie. Ik stel dit nogmaals met nadruk; misschien slaag ik er vandaag in duidelijk te maken waar dat onderscheid ligt. Ik geloof dat de Commissie zich helemaal niet anders had opgesteld als er in een willekeurige andere sector binnen de eigen organisatie vergelijkbare dingen waren gebeurd. In zoverre zijn mijn opmerkingen van algemene aard.
Ik zou de nadruk op twee punten willen leggen. Ten eerste is belangrijk hoe de Commissie zich tegenover het Parlement heeft opgesteld. Als we de lijst van de verslagen over dit probleem bekijken en zien hoeveel onderzoek er is verricht, dan zouden we kunnen denken dat er in de geschiedenis van de Commissie nog nooit een geval is geweest dat zo volledig en nauwkeurig is onderzocht en dat het Parlement dus ook heel nauw bij deze zaak betrokken moet zijn geweest. Dat is niet het geval. Bijna alles wat er gebeurd is, is na veel aandringen en op wens van het Parlement gebeurd. De resultaten van het onderzoek zijn ook zeker niet per kerende post op de plaats aangekomen waar ze thuishoren, we hebben vaak moeten aandringen, en soms zijn ze helemaal niet aangekomen. Tenslotte kan men alleen maar vragen naar dingen waarvan men weet dat ze bestaan. Ik weet niet of we al het onderzoek kennen dat is verricht; zoals gezegd kunnen we alleen maar beoordelen wat we te zien krijgen. We hebben de resultaten zo laat gekregen dat we er geen rekening mee hebben kunnen houden bij de besluiten hierover, met name bij het besluit over de kwijting. Daardoor is een belangrijk, een essentieel recht van het Parlement in het gedrang geraakt.
U mag niet denken dat u ons een plezier doet door ons informatie te verstrekken. We hebben recht op deze informatie, dat staat zelfs in het Verdrag. Daar mag u niet lichtvaardig over doen. U mag niet zeggen: daar hebben we er weer zo een die voor de zoveelste keer hetzelfde vraagt, dat moet nu eens afgelopen zijn, die weten toch alles al. Nee, we hebben het recht net zo lang vragen te stellen tot we kunnen aanvaarden dat het antwoord definitief is.
De aanpak van de Commissie was misschien wel grondig maar niet bepaald fijngevoelig. Als de speciale commissie, die u in het leven heeft geroepen om alle dossiers uit de sector toerisme nog eens te controleren, onder een onafhankelijke onderneming zou ressorteren, dan zou het resultaat misschien hetzelfde zijn, maar aanzienlijk geloofwaardiger. Maar u ziet dat niet zo, u ziet alles intern en dat maakt de zaak zo moeilijk.
Tenslotte nog iets over de samenwerking met de gerechtelijke instanties van de lidstaten. Ik wil geen oordeel vellen, maar één ding moet duidelijk gezegd worden tegen de Commissie, tegen de burgers, tegen het personeel van de Commissie, tegen de afgevaardigden in dit Parlement en tegen iedereen die hiermee iets te maken zou kunnen hebben: voor de Commissie en haar ambtenaren geldt hetzelfde recht, ik zou bijna zeggen dezelfde "aardse" gerechtigheid als voor iedereen. Al genieten ze bescherming door hun immuniteit, de wet blijft geldig. Dat moet duidelijk blijken uit uw manier van omgaan met de wetten.
De Commissie is niet de zestiende lidstaat van de Europese Unie met eigen wetten. Ze is ook geen staat in de staat zoals het Vaticaan, dat kan bepalen wanneer, hoe en wie het gerechtigheid laat wedervaren. Vergeet u dit alstublieft niet, en wel in ieders belang!

Cunningham
Mijnheer de Voorzitter, dit speciale geval van fraude in de sector toerisme heeft niet alleen een zeer donkere schaduw geworpen op de sector zelf, maar ook op de Europese Unie als geheel. Er mag geen enkele twijfel over bestaan dat wij dit en alle andere gevallen van fraude moeten veroordelen.
Fraude is niet alleen schadelijk voor de sector toerisme, maar tast het gehele fundament van tal van onze instellingen aan. Daarom vind ik dat wij deze praktijken absoluut moeten veroordelen. Maar tegelijkertijd zou ik graag mijn waardering willen uitspreken voor het goede werk dat de laatste jaren onder leiding van de nieuwe commissaris, Christos Papoutsis, in de sector toerisme is verricht. Tal van verbeteringen zijn te danken aan hem en de mensen die in deze sector werkzaam zijn.
Daarom moet er naast onze veroordeling ook waardering zijn voor het feit dat er vooruitgang is geboekt, en dienen wij ons op de toekomst te richten. Laten wij niet vergeten dat het toerisme een van de belangrijkste sectoren in de hele Europese Unie is en in tal van lidstaten miljoenen banen schept.
Wij moeten dus veroordelen wat in het verleden is gebeurd, maar tegelijk de blik op de toekomst richten. Wij moeten met de Commissie samenwerken om het toerisme te stimuleren. Deze sector wordt in de Europese Unie al veel te lang stiefmoederlijk behandeld. Het toerisme moet worden gestimuleerd, omdat het bijdraagt tot werkgelegenheid, stabiliteit en groei in onze nationale economieën. In het belang van al onze burgers moeten wij vooruitgang boeken. Als de sector toerisme groeit, levert dat immers nieuwe werkgelegenheid op.

Lambraki
Mijnheer de Voorzitter, ik wil mijn collega, mevrouw Wemheuer, van harte gelukwensen met haar verslag. Zij heeft zich daar werkelijk met hart en ziel voor ingezet. Dit verslag is uitgebreid onderwerp van gesprek geweest in de socialistische fractie. Tijdens ons debat hebben wij vastgesteld dat, zoals de rapporteur trouwens zelf ook al zei, de Commissie naar aanleiding van deze fraudezaken in het toerisme diepgaande veranderingen heeft aangebracht in de werkwijze van haar diensten en op eigen initiatief, op initiatief dus van de heer Papoutsis, een aantal zaken aanhangig heeft gemaakt bij de justitie. Nu is het dus wachten op uitspraken.
Wij vonden het onze plicht deze verklaring af te leggen, aangezien het hier niet alleen gaat om het toerisme, zoals de titel van het verslag suggereert. Het gaat hierbij om transparantie in het algemeen, om de goede werking van de Commissiediensten. Wij zijn het dan ook roerend eens met hetgeen daarover en over een goede samenwerking tussen de Commissie en het Parlement werd gezegd. U kunt ervan op aan dat ook wij daartoe een steentje zullen bijdragen.

Kellett-Bowman
Mijnheer de Voorzitter, deze kwestie sleept al heel lang aan en had al veel eerder bij ons aan de orde moeten komen. Zonder het werk van mevrouw Wemheuer zouden wij waarschijnlijk nog altijd niet weten waar wij aan toe zijn.
In 1989 heeft de heer McMillan-Scott een boekje opengedaan over wat zich toen afspeelde, maar de verslagen die hij in de daaropvolgende vijf jaar heeft opgesteld, zijn tot op zekere hoogte genegeerd en onopgemerkt gebleven. Het vroegere verslag van de Commissie begrotingscontrole heeft DG XXIII weliswaar niet vrijgepleit, maar haalde de verantwoordelijken wel uit de narigheid. Wij hoeven niet te herinneren aan wat toen is misgegaan, want de Commissie zelf geeft dit nu allemaal toe: hoewel de meeste handelingen hebben plaatsgegrepen of al begonnen waren toen de huidige Commissie aantrad, aanvaardt zij als instelling toch haar verantwoordelijkheid voor deze handelingen op het punt van informatie aan het Parlement en maatregelen om de opgespoorde tekortkomingen te corrigeren. De Commissie erkent dat bepaalde aspecten van het programma voor toerisme anders behandeld hadden kunnen en anders behandeld hadden moeten worden. Zij betreurt het feit dat op bepaalde waarschuwingssignalen niet zo alert is gereageerd als achteraf gezien eigenlijk had gemoeten. Hier zijn de nodige lessen uit getrokken.
Ik vind dat wij het verleden nu moeten laten rusten. Natuurlijk blijft er het probleem van de terugvordering, want nog altijd is niet alle geld naar de Commissie teruggevloeid. Deze kwestie wordt door de politieautoriteiten van ten minste twee landen onderzocht. Ik zou de Commissie erop willen wijzen dat onze moeilijkheden met haar te wijten zijn aan een verkeerd begrepen loyaliteit jegens hun voorgangers. Volgens mij was deze loyaliteit misplaatst en oorzaak van een groot deel van de opgelopen vertraging.
De heer De Luca heeft volkomen gelijk als hij stelt dat de Europese Commissie en de Commissie begrotingscontrole van het Parlement als gevolg van dit onderzoek bij de aanpak van de diverse problemen dichter bij elkaar zijn gekomen. DG XXIII is onderworpen aan een grondige controle en het door de heer Liikanen geïntroduceerde goede en efficiënte beheer zal volgens mij verhinderen dat zich bij andere directoraten-generaal hetzelfde voordoet. Wij gaan dus de goede kant op. Zoals twee sprekers al hebben opgemerkt, heeft het beleid inzake toerisme schade opgelopen en dient het de kans te krijgen zich verder te ontwikkelen.
Kortom, mevrouw Wemheuer en de heer De Luca hebben met hun verslagen twee personen in het gelijk gesteld. De eerste is de heer McMillan-Scott zelf, dankzij wiens niet aflatende volharding de onderzoeken konden worden voortgezet, terwijl ze anders misschien waren stilgelegd. De tweede is de onderzoeksjournalist, die een zeer constructieve bijdrage aan ons werk heeft geleverd.

Giansily
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, ten opzichte van het enorme probleem van de fraude, die buitengewoon zorgwekkend wordt op het grondgebied van de Unie, wordt er op aandrang van het Europees Parlement stukje bij beetje een nieuwe strategie ontwikkeld.
Al sinds meerdere jaren spaart het Parlement geen enkele inspanning om extra middelen te krijgen van de Commissie en de Raad. Om deze plaag te bestrijden en om het de Gemeenschap mogelijk te maken haar financiële belangen beter te verdedigen mogen die beleidsvormen niet worden afgewend van het doel waarvoor zij dienen en moeten de burgers van Europa ervan verzekerd worden dat de openbare middelen wel degelijk voor het algemeen belang worden gebruikt.
Het uitstekende verslag van de heer De Luca levert een belangrijke bijdrage aan het begrip van de factoren die de fraude in de sector toerisme hebben veroorzaakt en van hun samenhang. Betreuren en veroordelen is onvoldoende. Zeker, de Commissie bleek tekort te schieten bij het beheer van een van haar belangrijkste interne beleidsterreinen, maar het belangrijkste moet toch de exacte analyse zijn van de tekortkomingen die een dergelijke stroom van onregelmatigheden hebben laten ontstaan in de operaties die met het toeristisch beleid verband houden, en de tenuitvoerlegging van constructieve voorstellen om daar iets aan te doen.
Dat werk heeft de heer De Luca verricht. Moeten wij verbaasd of geschokt zijn wanneer wij horen dat het toeristische beleid, zoals dat beheerd werd, het toeliet subsidies over te maken aan organisaties die daarop geen recht hadden, dat handtekeningen van personen die niet bevoegd waren voor contracten zijn binnengekomen en aanvaard, dat er geen duidelijke aanduiding was van in aanmerking komende uitgaven, dat degene die werkelijk profijt had van een subsidie of financiering niet per se diegene was die als zodanig in de contracten werd aangegeven?
Dergelijk slecht functioneren, dergelijke tekortkomingen zijn onaanvaardbaar. Om vooruitgang te boeken zullen we moeten proberen de manier te ontdekken waarop ze het normale functioneren van dit beleid in het gedrang hebben gebracht, de manier waarop de afwijkingen en de onregelmatigheden bedacht konden worden en zich hebben kunnen ontwikkelen om uiteindelijk zo aan te zwellen dat zelfs de media er zich over hebben opgewonden.
Wie beseft dat hij verkeerd heeft gedaan begint de waarheid te zien. Belangrijk is nu dat de Commissie zichzelf de middelen geeft om haar ambities te verwerkelijken en de oplossingen toepast die in het verslag-De Luca en door het Parlement worden voorgesteld. Het is niet voldoende het eens te worden over de woorden: ze moeten ook in daden worden omgezet. Wij verwachten veelzeggende daden die de vastberadenheid van de leiders van de Unie aantonen.

Thors
Mijnheer de Voorzitter, het is juist wat mevrouw Wemheuer zegt: het Parlement zal over deze zaak vragen blijven stellen totdat wij antwoord krijgen. Ik vind dat een volstrekt juist uitgangspunt. Op deze manier moeten wij onze controlebevoegdheid uitoefenen. SEM 2000 is als antwoord onvoldoende, hoewel er een goed stuk werk gedaan wordt, maar wij moeten deze vraag voor eens en altijd uit de wereld helpen. Volgens mij is het belangrijk dat wij proberen om ons eigenlijk meer te concentreren op het onderzoek naar de hele procedure voor het verlenen van kwijting dan in zo grote mate als tot nu toe te proberen individuele schuldigen aan te wijzen.
Geachte collega's, er staan zeker zorgwekkende zaken in het verslag, namelijk dat wij wellicht niet voldoende duidelijk in het oog hebben gehouden wat onze verantwoordelijkheid is, namelijk constant meer controlebevoegdheid eisen, en meer personeel of een opener en transparanter bestuur in het algemeen. Openheid in het algemeen vormt de beste controle van de communautaire middelen. Ik hoop dat het Parlement deze weg zal inslaan.
Ik moet trouwens zeggen dat wij geen verkeerde conclusies mogen trekken en naar meer centralisatie van de procedures moeten streven. Dan zouden wij op de verkeerde weg zijn. Volgens mij moeten wij er ook heel goed op letten welke rol wij UCLAF willen toedelen. Er zijn namelijk tekenen die erop wijzen dat deze instelling een "staatje in de staat" aan het worden is, en dat ze wellicht niet zo doelmatig werkt als wij zouden wensen.
Ik hoop dat wij in dit verband ook de gelegenheid aangrijpen om in het algemeen uniforme regels binnen de Unie te stellen voor accountantscontrole, meer uniformiteit op het gebied van de comptabiliteitsregels en de bewijsstukken die voor de toekomst moeten worden bewaard. Ook hebben wij er in ander verband al op gewezen dat de regels voor invordering en terugvordering te onduidelijk zijn. Tenslotte hoop ik dat ook bij de herziening van de dienstvoorschriften voor al het personeel van de Unie blijkt dat wij uit deze procedure lering hebben getrokken.

Seppänen
Mijnheer de Voorzitter, er worden nu zaken behandeld die hebben plaatsgevonden voordat Finland lid werd van de Europese Unie en die dus geen betrekking hebben op ons, maar op de landen die zuidelijker in de Europese Unie liggen. Hiermee bedoel ik geen enkel land in het bijzonder, omdat alle landen zuidelijker liggen dan Finland.
Onderzoeken tonen aan dat de Europese Unie een reusachtig controleprobleem heeft. Er is gebleken dat bestuurlijke chaos kenmerkend is voor de Europese Unie. Deze bestuurlijke chaos heeft niet alleen betrekking op de afdeling toerisme, maar blijkens onze ervaringen vooral op het landbouwbeheer en bijvoorbeeld ook op het energiebeleid.
De onderzoeken hebben uitgewezen dat de Commissie zich schuldig heeft gemaakt aan ernstige nalatigheden. Het lijkt erop dat de Commissie heeft gefunctioneerd zoals de Belgische politie. Het is een zeer ernstige zaak dat de Commissie ervan beschuldigd wordt dat zij negatief staat tegenover onderzoeken, dat zij informatie achterhoudt voor het Parlement en dat er onwettigheden hebben plaatsgevonden die men niet probeert op te helderen. Als de Commissie de door het Parlement gevraagde documenten niet vrijgeeft, is dat een reden om voor 1996 geen kwijting te verlenen. Het is verbazingwekkend dat er in diensten van de Commissie zoveel onbekwaam personeel is. Ik ben van mening dat er met het salaris dat de Commissie betaalt ook bekwame mensen in dienst kunnen worden genomen.
De rapporteurs hebben uitstekend werk verricht, maar hebben naar mijn mening te weinig aandacht besteed aan de nalatigheden van de nationale controle-organen. De nalatigheden hebben zowel aan de kant van de geldverdelers als aan de kant van de geldontvangers plaatsgevonden. Als we eenmaal op rovers gaan jagen, moeten naar mijn mening de rovers aan beide kanten worden gepakt. Wat dit betreft, hoop ik dat ook de nationale overheden zich van hun verantwoordelijkheid bewust zijn. Het Parlement zal, wat deze zaak betreft, ook de nationale overheden duidelijk maken dat de controle geïntensiveerd moet worden.

Holm
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw Wemheuer schrijft in haar verslag: " sinds ... 1989 ... heeft de Europese Commissie het Parlement en ... de Rekenkamer relevante informatie onthouden, informatie met ongerechtvaardigde vertraging verstrekt en soms misleidende informatie gegeven" . Is het werkelijk zo slecht gesteld met de Commissie? Wat probeert de Commissie eigenlijk te verbergen? Er moet toch iets te verbergen zijn, anders had zij toch niet gehandeld op deze wijze, zich zo afgesloten, de eigen ambtenaren proberen te beschermen en de transparantie tegengewerkt. Met de transparantie in de EU blijkt het wel erg slecht gesteld te zijn. Kennelijk durft de Commissie haar burgers niet recht in de ogen te zien en te verklaren "dit is fout gelopen, dit hebben wij verkeerd gedaan, maar dit hebben wij op deze manier proberen te bereiken" . Het is buitengewoon moeilijk om de Commissie zoiets te laten erkennen.
De hier aanwezige leden van de Commissie wil ik vragen of werkelijke transparantie in de Commissie niet beter was geweest. Mevrouw Thors heeft gelijk: het beste controlemiddel dat wij hebben is transparantie en openheid, en die moeten er in ruime mate zijn. Deze zaak duurt nu al bijna tien jaar. Het zou het beste geweest zijn als men met open kaart had gespeeld, zodat wij deze kwestie niet steeds hoeven te herkauwen. Wij van het Parlement zullen de door ons gestelde vragen namelijk niet vergeten. Het Europees Parlement voldoet enkel aan zijn verplichting het controleorgaan van de Unie te zijn.
De Fractie De Groenen in het Europees Parlement zal het verslag van mevrouw Wemheuer tot op de laatste komma steunen. Wij van de Begrotingscommissie laten het echter niet bij controleren en fouten opsporen, maar doen ook vele opbouwende voorstellen over de manier waarop men het in de toekomst beter kan doen. Ik hoop werkelijk dat de Commissie ons verslag leest en deze fouten in het vervolg vermijdt.

Ewing
Mijnheer de Voorzitter, ik zou om te beginnen onze twee dappere rapporteurs willen danken voor het feit dat zij al deze tamelijk onverkwikkelijke zaken zo helder uit de doeken hebben gedaan zonder om de hete brei heen te draaien. Ik zou ook graag een woord van erkentelijkheid willen richten tot de heer McMillan-Scott, omdat ik me nog goed kan herinneren hoe hij in 1989, toen dit allemaal begon, vrijwel de enige was - hoewel ik hem altijd heb gesteund - die de waarheid boven water wilde halen in dit nogal duistere zaakje, waarbij allerlei zakken werden gevuld en de zakkenvullers zelf, voor zover mij bekend, nog altijd niets hebben terugbetaald en hun ook niet officieel is verzocht dat te doen.
Wij weten allemaal dat we verder moeten en dat de functionarissen die op dit moment verantwoordelijkheid dragen, niet dezelfde zijn als degenen die hebben gestolen.
Wij beseffen allen het belang van toerisme. Het toerisme is nog altijd in menig opzicht een sector met een enorm onbenut potentieel in de lidstaten. Het is bekend dat hier extra banen kunnen worden geschapen; er is een aantal van 100 miljoen genoemd, maar wij weten dat dit er nog meer kunnen zijn als de landen onderling meer gaan samenwerken, als er meer aan marktanalyse wordt gedaan en als het toeristenseizoen in een aantal landen wordt verlengd. Ik spreek hier met een zekere persoonlijke betrokkenheid, omdat ik de mensen niet altijd het mooiste weer kan bieden in dat deel van de Gemeenschap waar ik vandaan kom, al moet ik zeggen dat het voor bepaalde soorten vakanties toch heel geschikt is. Wij willen deze sector met zijn enorme onbenutte potentieel niet om zeep brengen. Maar dit staat los van wat wij nu moeten doen, en wel: proberen iets te doen aan wat er in het verleden is misgegaan en ervoor zorgen dat het zich nooit meer kan herhalen. Zo denken de meesten van ons erover.
Wij hebben het gevoel dat er nog steeds een hoop zaken opgehelderd moeten worden en dat er antwoord moet komen op bepaalde vragen. Waarom is informatie achtergehouden respectievelijk misleidende informatie verspreid? Waarom is toegelaten dat de verwerpelijke praktijken jarenlang hebben voortgeduurd? Komt dit misschien, zoals de heer Kellett-Bowman zegt, door een al te grote loyaliteit? Wanneer er sprake is van criminele of frauduleuze handelingen zal geen enkel verkozen parlementslid daarmee ooit akkoord kunnen gaan. Zullen er pogingen worden ondernomen om het geld terug te vorderen en de schade te herstellen? Zijn de gerechtelijke onderzoeken in de twee lidstaten aan een tijdslimiet gebonden of niet? Ik heb gehoord dat dit mogelijk het geval is, zodat ook dit middel het probleem misschien niet uit de wereld zal kunnen helpen. Ik heb niets gehoord van schorsingen, ontslagen of boetes.
Het al dan niet verlenen van kwijting is een heel sterk wapen in handen van het Parlement. Het is erg moeilijk om deze te verlenen zolang de Commissie begrotingscontrole en het Parlement niet over de nodige informatie beschikken. Wij moeten er absoluut zeker van zijn dat we de informatie krijgen, voordat we kwijting voor 1996 kunnen verlenen. Dit kan alleen op voorwaarde dat we antwoord krijgen op alle vragen die hier naar voren komen.
In hoeverre gaat de Commissie akkoord met te nemen maatregelen? In paragraaf 9 dringt de heer De Luca er bij de Commissie op aan binnen drie maanden een verslag voor te leggen over de terugvordering van ten onrechte uitbetaalde gelden. Is de Commissie het hiermee eens? Is de Commissie het ermee eens dat van nu af aan absolute transparantie is geboden en dat herhaling van genoemde praktijken voorkomen moet worden, ook al komt de loyaliteit daardoor in het geding? Dit zijn de vragen die ik de Commissie zou willen voorleggen. Hopelijk krijgen wij hierop antwoord.

Buffetaut
Mijnheer de Voorzitter, de kwestie van de fraude en veronderstelde onregelmatigheden in de sector toerisme is een van de zorgwekkendste die de Commissie begrotingscontrole ooit heeft moeten onderzoeken. Aan de basis ervan ligt immers het feit dat de Commissie haar verantwoordelijkheid heeft willen ontvluchten en de werkelijkheid en de ernst van het slecht functioneren van DG XXIII voor het Parlement - dat nochtans de volkeren van de Europese Unie vertegenwoordigt - heeft willen verbergen.
Moet ik eraan herinneren dat de eerste verdenkingen van fraude al in 1989 werden geuit? Sinds die tijd zijn er allerlei verslagen, interne accountantsonderzoeken en bijzondere verslagen geweest waarin ernstige administratieve lacunes en flagrante onregelmatigheden werden vastgesteld.
Welnu, de Commissie heeft overduidelijk een obstructiebeleid gevoerd om te voorkomen dat het schandaal uit zou lekken en dat het Parlement volledig op de hoogte zou worden gebracht. Hoe kan men anders verklaren dat het hoofd van de eenheid "Toerisme" zich pas vijf jaar nadat de hoogste verantwoordelijken van de Commissie waren gewaarschuwd voor zijn daden heeft moeten verantwoorden?
Uit andere dossiers waarvan de Commissie begrotingscontrole kennis heeft, blijkt jammer genoeg dat deze feiten allerminst op zichzelf staan. Dat is een verontrustend teken dat de Commissie al te vaak tekortschiet en door fraude, onregelmatigheden en zelfs corruptie wordt geteisterd.
De Commissie mag zich niet langer gedragen als een staat binnen de staat of - zoals daarstraks is gezegd - als een extra staat binnen de Europese Unie, die aan elke interne politieke controle of controle door ons Parlement ontsnapt.
In de verslagen van de heer De Luca en mevrouw Wemheuer wordt een moedig standpunt ingenomen. De kwijting voor 1996 hangt nu af van de wijze waarop de Commissie op deze twee verslagen zal reageren.
Ons Parlement moet de Commissie eraan herinneren dat vluchten voor de waarheid niet alleen het imago van de Unie ernstig schaadt, maar ook de reputatie van ons Parlement, dat dan inefficiënt en overbodig lijkt.

Lukas
 Mijnheer de Voorzitter, het beruchte toerismedossier is een toetssteen voor de Commissie geworden. Nu moeten de Europese instellingen en vooral het Europees Parlement hun uiterste best doen om ervoor te zorgen dat het Europees toerismebeleid niet over dit schandaal struikelt. Daarom moeten we de voorstellen van de rapporteur om de zaak op te helderen en recht te zetten zo snel mogelijk in praktijk brengen. Daarom is het zeer aan te bevelen een parlementaire enquêtecommissie in te stellen.
Aan de ene kant moeten we de methodes en de stijl van de Commissie als geheel verbeteren, en niet alleen in de sector toerisme. Aan de andere kant moeten we het toerisme ook bevrijden van een slecht image, ik mag wel zeggen van kwalijke associaties. Het toerisme wordt door de Europese Unie toch al stiefmoederlijk behandeld, het heeft als sector geen eigen rechtsgrondslag in het Verdrag. Een intelligent Europees toerismebeleid biedt meer potentieel dan de meeste andere bedrijfstakken om nieuwe werkgelegenheid te creëren. Wij mogen niet vergeten dat Europa op het gebied van het toerisme weliswaar nog steeds een leidende rol in de wereld speelt, maar dat ons aandeel op de wereldmarkt al sedert jaren krimpt.
Daarom moeten we met harde hand de misstanden rechtzetten. Wij moeten de Commissie echter ook met voldoende middelen en personeel in staat stellen goed werk voor het toerisme te verrichten.

Bösch
 Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, mocht iemand ooit hebben geloofd dat het bij de Europese instellingen beter is de dingen te verbergen dan ze aan het licht te brengen, dan is hij door de twee verslagen die we vandaag bespreken wel uit de droom geholpen.
We kunnen niet precies zeggen hoe groot de daadwerkelijke materiële schade is die in het toerisme in de Europese Unie is aangericht door deze nalatigheden, om het maar eens voorzichtig te zeggen. We mogen echter ook niet vergeten dat wij als afgevaardigden in de twee verslagen een verregaande verplichting op ons hebben genomen. We hebben als voorwaarde voor de kwijting voor 1996 geëist dat de Commissie orde op zaken stelt. Bovendien zeggen we met zoveel woorden dat we de mogelijkheid van een onderzoekscommissie niet uitsluiten. Belangrijker nog is dat we ons naar aanleiding van deze gebeurtenissen hebben voorgenomen de rol van onze Commissie begrotingscontrole te herzien.
Dat is van het grootste belang omdat de twee verslagen die vandaag behandeld worden in verbinding met andere verslagen, bijvoorbeeld dat van de heer Fabra Vallés over MED of dat van mevrouw Kjer Hansen over PHARE, duidelijk hebben gemaakt dat we op basis van de tot nu toe blijkbaar gebrekkige informatiestroom niet in staat zijn onze taak te vervullen. Het is onze taak de politieke belangen van de Europese belastingbetalers volledig te behartigen. Dat zal in de toekomst zeker niet door een zogenaamde neutrale commissie kunnen worden gedaan. We zullen ons als Parlement - en niet als Commissie begrotingscontrole - bij de besluiten over deze verslagen binnenkort ook af moeten vragen waar we bijvoorbeeld ons secretariaat moeten vestigen. Dat zijn allemaal praktische problemen waarover we op basis van dit verslag na moeten denken.
Aangezien wij voor de begrotingscontrole verantwoordelijk zijn, hebben we de Europese Rekenkamer de nodige middelen ter beschikking gesteld, zodat hij in de toekomst zijn werk beter kan verrichten. Daarom is het ook onze taak dat werk op de voet te volgen. We zijn nu bezig onze taak als controleur van de Europese bureaucratie opnieuw te definiëren. We moeten ons ervan bewust zijn dat de belangen van de Commissie en van de commissarissen niet per se identiek met de onze zijn. Daarom geloof ik dat we de twee verslagen van harte kunnen steunen.

Theato
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, als het niet zo bloedserieus was zou het bijna grotesk zijn. We houden ons met incidenten bezig die zich jaren geleden hebben voorgedaan en die financieel niet veel om het lijf hebben. Al in 1989 is het eerste onderzoek naar de sector toerisme verricht en er zijn er nog talloze gevolgd, door de Rekenkamer maar ook door het Europees Parlement, de rechtbanken en door de Commissie zelf, die hier de volledige verantwoordelijkheid draagt. Hebben we dan niets beters te doen dan oude koeien uit de sloot te halen? Ik geloof niet dat de zaken zo liggen.
Het toerismedossier is namelijk symptomatisch voor de usances die binnen de Commissie en waarschijnlijk ook elders bestaan. Het is de taak van het Parlement als controleur eventuele misstanden op te sporen. Als er gevallen van wanbeheer, onregelmatigheden of zelfs bedrog aan het licht komen, moeten we daar de aandacht op vestigen, de zaken goed volgen en ervoor zorgen dat ze worden rechtgezet. Daarvoor heeft het Parlement op tijd volledige informatie nodig, allereerst van de Commissie, ook als haar eigen ambtenaren misschien nalatig zijn geweest of overtredingen hebben begaan. Ze hebben natuurlijk recht op verdediging, maar dat ze door hun immuniteit worden beschermd zou dat wel eens kunnen verhinderen.
In dit geval heeft het Parlement de nodige informatie vooral in het verleden slechts druppelsgewijs en stukje bij beetje gekregen. De Rekenkamer heeft niet minder dan twee speciale verslagen geschreven, de rapporteur van het Parlement nu zelfs drie. Dat is verdienstelijk, daardoor hebben we wat licht op de sector toerisme geworpen, en dat was wel nodig. De Commissie kan met deze verslagen natuurlijk niet blij zijn. Mevrouw Wemheuer heeft met engelengeduld alle gebeurtenissen chronologisch op een rijtje gezet. Ze heeft op eigen initiatief documenten doorgekamd en bronnenmateriaal gevonden dat we tot nu toe niet kenden. Helaas heeft ze aan dit materiaal niet altijd hetzelfde gewicht gegeven voor haar evaluatie. Dat zou tot ongerechtvaardigde beschuldigingen kunnen leiden.
Alhoewel het Jaar van het Toerisme het eigenlijke thema van de verslagen is, wijst vooral de heer De Luca ook op andere ernstige misstanden in verschillende directoraten-generaal. Hij wijst echter ook op initiatieven van de Commissie om ze recht te zetten. Die initiatieven zijn echter onvoldoende. Dat blijkt uit de verschillende schriftelijke en mondelinge verklaringen van de drie commissarissen Gradin, Liikanen en Papoutsis, maar ook van de secretarisgeneraal van de Commissie begrotingscontrole.
Onze eisen zijn glashelder: meer openheid, volledige informatie, vooral als ambtenaren van de EU bij de zaak betrokken schijnen te zijn, de bevoegdheid voor UCLAF onafhankelijk onderzoek te verrichten, een onderzoek naar de kwestie van de immuniteit en een strenge financiële controle, om er maar een paar te noemen. We menen het met beide resoluties bloedserieus, dat is in het begin al gezegd. Met de instelling van een enquêtecommissie van het Europees Parlement alleen maar dreigen lijkt me niet erg zinvol als we niet willen dat dit mes te snel stomp wordt. We moeten in eigen huis, en dus in de Commissie begrotingscontrole, de bevoegdheden uitbreiden en voor genoeg personeel zorgen. Mijnheer de Voorzitter, dames en heren commissarissen, we hopen dat we in de toekomst samen een basis voor een betere samenwerking kunnen vinden.

Rosado Fernandes
Mijnheer de Voorzitter, geachte leden van de Commissie, de heer De Luca en mevrouw Wemheuer hebben het probleem van de fraude vanuit een nieuwe invalshoek bekeken. Het is trouwens een onderwerp dat mij als lid van dit Parlement altijd al heeft geïnteresseerd.
Deze keer gaat het niet om het bedrijfsleven in de lidstaten of om de lidstaten zelf, maar om wat een niet erg geliefd ambtenaar van de Commissie "the rotten heart of Europe " noemde. Er is inderdaad sprake van verschijnselen die wij niet mogen bagatelliseren, van disfuncties die wij niet mogen negeren, van nog niet geregelde wettelijke aspecten en ook van wat men transparantie noemt - en wat ik eerlijkheid zou willen noemen - die niet nageleefd wordt. Wij moeten de ondeugd, namelijk de fraude, immers bestrijden zonder zelf in de fout te gaan. Wanneer dat wel gebeurt, moet er gestraft worden en daarom moet het strafrecht in de lidstaten geharmoniseerd worden teneinde middelen in handen te hebben waarmee fraudeurs streng kunnen worden gestraft.
De aanpak van de heer De Luca lijkt me uiterst positief en laat ons zien wat bij het Directoraat-generaal XXIII met deze zeer belangrijke bron van rijkdom, het toerisme in Europa, is gebeurd. Er moet derhalve wettelijk worden opgetreden voor de fraude gepleegd wordt. Naast preventief handelen is ook repressief handelen geboden en moeten er wegen gevonden worden om degenen te kunnen straffen die de regels van "goed gedrag" overtreden.
Ik denk inderdaad dat er op dat vlak strijd geleverd moet worden en dat de Commissie begrotingscontrole op de goede weg zit. Het is voor mij dan ook een grote eer hier vandaag het woord te mogen voeren: ik ken immers de leden van de betrokken commissie en het uitstekende werk dat zij tot nu toe hebben verricht.

Van Dam
Mijnheer de Voorzitter, de bevindingen van de Rekenkamer over het financiële beheer in de sector toerisme gedurende de periode 1990-1995 zijn onthutsend. In aanbestedingen ontbrak een duidelijke definitie van doelstellingen en aanvaardbare budgetten, evenals een waarborg voor de onpartijdigheid van het selectiecomité. De kwalificatie van ambtenaren schoot tekort. Goedkeuring van projecten vond plaats zonder visum van de financieel controleur, subsidies werden uitbetaald zonder bewijsstukken. Kortom, er was sprake van een omgeving waarin voor onregelmatigheden en frauduleuze praktijken alle ruimte was.
We stellen met instemming vast dat de huidige Commissie in het kader van SEM-2000 werkt aan de verbetering van het financiële beheer. Ook de door de Commissie opgerichte task force voor onderzoek naar vermeende fraude in de sector toerisme verdient waardering. Toch kan het Parlement het dossier over de fraude zeker nog niet sluiten. Een groot deel van de ten onrechte uitbetaalde gelden zijn immers nog steeds niet teruggevorderd. De onpartijdigheid van het selectiecomité is nog steeds niet gegarandeerd en tegen de verantwoordelijke hogere ambtenaren zijn nog immer geen disciplinaire maatregelen genomen.
De instelling van een enquêtecommissie is een zwaar politiek middel. Maar als de Commissie onvoldoende gehoor geeft aan de verzoeken in het verslag-De Luca, zal het Parlement dit instrument wel moeten hanteren.
Ik wil er bij de Commissie ook op aandringen nog eens grondig te kijken naar het nut van de communautaire toerismeprogramma's. Het is een ernstige fout dat tot nog toe de projecten geen effectieve evaluatie hebben doorlopen. Als de Commissie hier niet voortvarend aan gaat werken, zal het Parlement daar bij de vaststelling van de begroting voor 1999 de consequenties uit moeten trekken. We kunnen niet eindeloos doorgaan met het uittrekken van kredieten voor projecten waarvan de doelmatigheid niet kan worden aangetoond.
Men zal niet alleen de doelmatigheid moeten evalueren, maar ook moeten nagaan of de Europese programma's feitelijk wel een meerwaarde hebben ten opzichte van nationaal optreden. Volgens collega De Luca zou het belang van het toerisme in het kader van de communautaire beleidstakken onomstreden zijn. Nu is iets pas onomstreden als iedereen het erover eens is. Ik kan hem verzekeren dat dit in deze sector niet zo is. Mij heeft in ieder geval nog nooit iemand kunnen overtuigen van de noodzaak en het nut van een Europees toerismebeleid. En ik sta daarin niet alleen.

Blak
Mijnheer de Voorzitter, het debat van vandaag gaat over een oude zaak, die ik al lang volg, maar waarvan het verloop mij altijd weer schokt. Een zaak als deze voedt de vele mythes en onwaarheden die zich over de instellingen van de Unie verspreiden. Steeds meer mensen in Europa denken dat de Commissie een gesloten orgaan is, dat weigert zich naar de buitenwereld en de eisen van de burgers te schikken, en dat het een reusachtig bureaucratisch apparaat is, waar de ene helft van de ambtenaren bedrog en fraude plegen, terwijl de andere helft moet proberen de onwettigheden te verbergen. De mensen worden wantrouwig en afstandelijk tegenover de Europese samenwerking. Als lid van de Commissie begrotingscontrole weet ik dat deze mythes niet kloppen. Ik weet dat de Commissie een betere faam verdient. Het is onze taak de burgers attent te maken op de vele goede kanten van de Europese samenwerking, maar de problemen die er zijn, moeten we wel ernstig nemen. We moeten meer oog hebben voor de problemen en sneller reageren wanneer er zich voordoen. Helaas zijn er mensen in de Commissie die in dit geval hun werk niet behoorlijk hebben gedaan. Ik denk hierbij niet alleen aan hen die fraude hebben gepleegd, maar ook aan hen die de zaak nadien hebben onderzocht en die het Parlement op de hoogte hadden moeten brengen. Zij die hun werk niet behoorlijk hebben gedaan, dragen een grote verantwoordelijkheid. Zij dragen ertoe bij dat de scepsis en afstandelijkheid ten opzichte van de EU in vele lidstaten gevoed wordt.
Er zijn echter ook dingen waarover we ons kunnen verheugen. Vooral het werk van mevrouw Wemheuer is voorbeeldig. Ik ben ook heel tevreden over onze commissaris voor begroting, de heer Liikanen. Ik heb het gevoel dat wij dezelfde taal spreken wat administratie en openheid in de EU-instellingen betreft. Ik geloof dat de Commissie lering heeft getrokken uit deze bedroevende zaak met het toerisme, maar dat zal pas blijken bij het volgende geval van fraude. Hopelijk wordt niet nog eens dezelfde fout gemaakt.

Sarlis
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, de ontwerpresolutie van mevrouw Wemheuer, zoals ze werd gewijzigd, is geen aanklacht tegen personen. Veeleer worden hierin weinig waterdichte en zelfs verdachte procedures aan de kaak gesteld die tientallen jaren lang smeergeldpraktijken in de hand hebben gewerkt. Deze procedures zijn er ook de oorzaak van dat steeds weer vertraging optreedt in de genomen strafrechtelijke en disciplinaire maatregelen en uiteindelijk verjaring optreedt. Daar worden hele productiesectoren van de Europese economie, in dit geval het toerisme, het slachtoffer van. Men weigert namelijk deze sectoren met communautaire middelen te steunen, omdat door een aantal financiële praktijken uit het verleden achterdocht is ontstaan. Het PHILOXENIA-programma is hier een klassiek voorbeeld van. Pas op het laatste nippertje, in december van het vorig jaar, kon hier geld voor worden gevonden. Niemand wilde aanvankelijk namelijk steun geven aan dit uitstekende programma ter bevordering van het toerisme.
Ik heb echter nog een tweede opmerking. De Commissie begrotingscontrole moet de Commissie kwijting geven voor de uitvoering van de begroting. Zij is echter niet in staat haar werkzaamheden naar behoren te vervullen, omdat de Commissie het Parlement simpelweg geen gegevens verschaft. Hoe kunnen wij nu een voorstel doen aan het Parlement voor het al of niet verlenen van kwijting, indien wij geen gegevens van de Commissie krijgen? Daarom vragen wij in een amendement de Commissie begrotingscontrole de status te geven van een enquêtecommissie. Dan kunnen wij van de Commissie tenminste de gegevens eisen die wij nodig hebben.
Er is nog een ander belangrijk punt en daar kunt u, mijnheer de Voorzitter, een zeer belangrijke bijdrage aan leveren. De structuur van de Commissie begrotingscontrole moet worden herzien. Deze commissie is niet in staat met de huidige middelen en structuur naar behoren te functioneren. Ook andere collega's stipten dit punt reeds aan. Mijns inziens moet dit een van de prioriteiten zijn van het Bureau en van u persoonlijk, mijnheer de Voorzitter.
Tot slot wilde ik nog vragen de vertaling van de ontwerpresolutie van mevrouw Wemheuer in bepaalde talen te herzien. Ik heb het dan met name over de Griekse vertaling van punt 4 van de ontwerpresolutie.

Fitzsimons
Mijnheer de Voorzitter, ik feliciteer de twee rapporteurs en sluit me aan bij wat hier vanavond al is gezegd.
Ik zou enkel nog wat willen zeggen met betrekking tot het verslag-De Luca inzake het toeristisch beleid in de Unie. Het operationele programma voor het toerisme in mijn eigen land, Ierland, is goed voor 369 miljoen Ierse pond, ruim 8 % van het totale structuurfondsenbudget. Volgens de tussentijdse evaluatie van de aanwending van de structuurfondsen in Ierland - uitgevoerd door het Economisch en Sociaal Onderzoeksinstituut - zullen tussen 1994 en 1999 in Ierland in de sector toerisme meer dan 30.000 banen worden geschapen.
Een van de grootste uitdagingen voor de toeristische sector in Ierland is de invoering van een gemeenschappelijke munt in de Europese Unie. Hier zijn diverse aspecten aan verbonden. Ten eerste zal de invoering van een gemeenschappelijke Europese munt de rente doen dalen, hetgeen op zijn beurt zal leiden tot meer consumptieve bestedingen, zodat ook meer geld zal worden besteed aan wat Ierland op het gebied van toerisme biedt. Ten tweede brengt een gemeenschappelijke munt vrij verkeer van kapitaal met zich mee, in een gebied zonder nationale grenzen waar wisselkantoren niet langer nodig zijn.
Tenslotte is het feit dat transacties geen extra kosten meer met zich mee zullen brengen, goed nieuws voor de toeristische sector in Ierland, omdat reizen en vakanties daardoor veel goedkoper zullen worden.
De toekomst ziet er zonnig uit. De gemeenschappelijke Europese munt zal het aantal toeristen doen toenemen, waardoor er in de toeristische sector in Ierland banen zullen bijkomen en de sector dus gezond en wel de volgende eeuw zal kunnen ingaan.

Tomlinson
Mijnheer de Voorzitter, uit de twee voortreffelijke verslagen van de heer De Luca en mevrouw Wemheuer is één ding heel duidelijk naar voren gekomen: hoewel het probleem in eerste instantie bij het toerisme heeft gelegen, is een en ander tevens symptomatisch voor een veel groter probleem. Beide problemen dienen aangepakt te worden: het probleem dat "Europees Jaar van het toerisme" heette, en het probleem dat de systemen in de Commissie totaal niet deugen, getuige de gebrekkige manier waarop met het verslag van de Rekenkamer is omgesprongen. Deze geschiedenis dateert al van bijna tien jaar terug, lang voordat de Commissie in haar huidige samenstelling is aangetreden. Als instelling heeft de Commissie echter toch te lang gewacht om haar institutionele verantwoordelijkheid onder ogen te zien. Als de Commissie een behoorlijke controle van de boeken in het kader van een strafrechtelijk onderzoek had laten uitvoeren, dan had men die geschiedenis met het Europees Jaar van het Toerisme binnen enkele weken of zelfs dagen uit de wereld kunnen helpen. Nu sleept deze geschiedenis geen dagen, weken of maanden, maar jaren aan. Hieruit dienen, zoals ook uit het jaar van het Toerisme zelf, institutionele lessen te worden getrokken.
In dit verband moet ik tegen de Commissie als instelling zeggen - en hier richt ik me tot de vorige Commissie - dat ze op het punt van informatieverschaffing aan het Parlement en de Rekenkamer zwaar in gebreke is gebleven. In een andere omgeving, niet in dit keurige gezelschap, zou ik zeggen dat zij doelbewust de zaken heeft verdraaid, dat zij - om klare taal te gebruiken - heeft gelogen, en dat er een proces van doelbewuste misleiding van de diverse instellingen heeft plaatsgevonden, waardoor het Parlement tot het verslag-Holzfuss is gebracht. De nieuwe Commissie heeft dat pas na lange tijd erkend, maar berouwvolle zondaars worden in de hemel warm ontvangen, hoe laat hun berouw ook moge komen. Daarom hebben wij waardering voor de wijze waarop de heer Liikanen namens de Commissie het boetekleed heeft aangetrokken, al zijn wij het er allen over eens dat hij voor dit alles niet direct verantwoordelijk is.
Deze hele geschiedenis blijft een aaneenschakeling van misslagen. Een lange opsomming van falend beleid, niet toezien op contracten, tekortschietende financiële controle, onvermogen om fouten aan het licht te brengen, om tekortkomingen te verhelpen, om schuld te bekennen, en vooral om in een zo vroeg mogelijk stadium schoon schip te maken. In dit proces hebben twee dingen ernstige schade opgelopen: het toeristische beleid zelf en de reputatie van de Europese Unie in het algemeen en die van de Commissie in het bijzonder. Als wij ons zo druk maken over de openbaarmaking van de resultaten van een onderzoek naar iets wat, op de keper beschouwd, slechts een vrij onbeduidende zaak is waarmee slechts een relatief klein bedrag gemoeid is, hoe kan de publieke opinie er dan op vertrouwen dat dezelfde instelling op een veel complexer beleidsterrein, met veel complexere wetten en regels met veel grotere geldbedragen om kan gaan? Ik kan me voorstellen dat het grote publiek ons vergelijkt met de privésector: als de privé-ondernemingen hun belangen en die van hun aandeelhouders op dezelfde luchthartige en inadequate manier zouden behartigen als de Commissie de belastingbetaler heeft beschermd, dan zou het aantal faillissementen pijlsnel stijgen.
Daarom dienen wij na te gaan welke lessen hieruit getrokken kunnen worden. Het is duidelijk wat er moet gebeuren: de systemen moeten worden onderzocht, geëvalueerd en verbeterd. Als een enquêtecommissie nuttig kan zijn, dan is het wel om te onderzoeken hoe de Commissie omgaat met beschuldigingen van tekortkomingen, gebreken en onregelmatigheden tegen haarzelf en haar personeel.
De Commissie begrotingscontrole moet worden hervormd. Die hervormingen mogen zich niet beperken tot de medewerkers, de plaats waar zij werken en hun bevoegdheden, hoe belangrijk deze zaken op zich ook zijn. Ook hier moeten wij weer dieper kijken, naar structuren en werkwijzen, zodat deze commissie haar aureool van gezellig interinstitutioneel clubje verliest en meer een orgaan wordt dat scherpe vragen durft te stellen. De Commissie begrotingscontrole moet misschien minder werk op zich nemen, maar moet dat wel beter doen.
Als die lessen uit het verslag-Wemheuer en het verslag-De Luca worden getrokken, dan hebben deze verslagen het Parlement en de Europese belastingbetaler een goede dienst bewezen.

Fabra Vallés
Mijnheer de Voorzitter, het betreft hier een van die typische aangelegenheden die, al was het maar omdat ze geregeld in het Parlement worden aangesneden, aantonen dat er iets schort, en dat ondanks het feit dat het Parlement zich van zijn controlefunctie kwijt, de Rekenkamer haar verslagen heeft opgesteld en de UCLAF zijn onderzoek heeft uitgevoerd. Leden van de Commissie, ik zou daar nog aan willen toevoegen dat ik er niet aan twijfel dat de Commissie grote inspanningen doet om haar controles op dit terrein te verscherpen. Dit alles zal nochtans weinig resultaat opleveren als de onontbeerlijke coördinatie tussen de Commissie en de bevoegde nationale instanties achterwege blijft.
Bovendien heeft de Commissie ons nog steeds niet gegarandeerd dat zij zich, ingeval van gefundeerde beschuldigingen van fraude, corruptie of onverschillig welk ander strafbaar feit waarin ambtenaren verwikkeld zijn, automatisch tot de bevoegde nationale rechterlijke instanties zal richten. Zolang deze procedure niet de normale gang van zaken wordt, zullen Commissie noch Parlement met de situatie genoegen kunnen nemen.

McMillan-Scott
Mijnheer de Voorzitter, het is misschien goed dat ik in dit debat als laatste het woord voer, voordat de Commissie aan het woord komt. Ik herinner u eraan dat ik gedurende de eerste zes jaar dat ik lid was van het Parlement, altijd geprobeerd heb het toerisme hoger op de agenda te doen plaatsen. In 1990 hebben we het Europees Jaar van het toerisme gehad. De Commissie heeft bij de organisatie daarvan volledig gefaald. Toen wij onregelmatigheden ontdekten, was ze ook niet in staat de zaak te verdoezelen. Daarom debatteren wij nu, acht jaar later, in het Europees Parlement over twee verslagen over onregelmatigheden en fraude.
Ik trek daaruit de volgende conclusies: a) de ambtenaren van de Commissie mogen geen immuniteit genieten; b) UCLAF moet volledig van de Commissie worden losgemaakt en tot een onafhankelijk orgaan worden omgevormd; c) de Rekenkamer moet zich schamen over de twee verslagen die zij over dit onderwerp heeft opgesteld.
Ik vind ook dat de Commissie begrotingscontrole moet worden versterkt. Ze moet, zoals de controlecommissies in het Amerikaanse Congres, de bevoegdheid hebben om zelf een onderzoek in te stellen en zo nodig de Rekenkamer of UCLAF in te schakelen. Tenslotte ben ik ontevreden over het tempo waarin in de twee betrokken lidstaten, Frankrijk en België, gerechtelijke stappen worden ondernomen. De beschuldigingen dateren al van twee jaar geleden. De Belgische magistraat met wie ik gisteren heb gesproken zegt dat de gerechtelijke procedure in België opschiet. In Frankrijk gaat het proces op 13 maart van start. Dat is twee jaar nadat de eerste beschuldigingen zijn uitgebracht. Dit heeft echt veel te lang geduurd. Over deze zaak heeft het Parlement het laatste woord nog niet gezegd.
In 1994 werd de deur opengelaten in verband met een amendement dat ik had ingediend. Ik verzoek het Parlement dat ook morgen bij de stemming te doen.

Gradin
Mijnheer de Voorzitter, bestrijding van onregelmatigheden, fraude en corruptie is een hoge politieke prioriteit van deze Commissie. Dat willen wij heel duidelijk zeggen tegen iedereen die er om redenen van persoonlijk gewin op uit is met het geld van de belastingbetaler te knoeien. Wat deze algemene doelstelling betreft, ben ik het volkomen eens met de twee rapporteurs, mevrouw Wemheuer en de heer De Luca. Een efficiënt systeem om met dit soort problemen om te gaan is ook van vitaal belang voor de Commissie als instelling en voor de Europese ambtenaren.
Allereerst wil ik weerleggen dat de Commissie misleidende informatie over deze zaak heeft verstrekt. Deze Commissie heeft er juist alles aan gedaan om in deze complexe kwestie licht te brengen. Zij heeft gestreefd naar uiterste transparantie en getracht een betrouwbaar beeld te schetsen van de gebeurtenissen die zich de afgelopen paar jaar hebben voorgedaan. Mijn diensten hebben de opdracht gekregen op een open en constructieve wijze samen te werken met het Parlement, zowel op het gebied van het toerisme als op alle andere gebieden. Ik heb altijd duidelijk gezegd dat bij elk vermoeden van crimineel gedrag de waarheid energiek opgespoord dient te worden.
In deze toerisme-zaak zijn mijn diensten van het begin af aan betrokken geweest bij het onderzoek. De resultaten van die inspanningen liggen aan de basis van de maatregelen die tegen individuele ambtenaren zijn genomen. UCLAF heeft in juli 1994 rechtstreekse informele contacten gelegd met de justitiële autoriteiten en in december van dat jaar formeel om een gerechtelijk onderzoek verzocht. Het Parlement is regelmatig op de hoogte gehouden van de gang van zaken.
Uiteraard kan er niet onbeperkt publiciteit worden gegeven aan een zaak die nog strafrechtelijk wordt onderzocht. Voor de Commissie gelden beperkingen als een nog lopende zaak onder de door een nationale justitie voorgeschreven vertrouwelijkheid valt. Met dit in het achterhoofd kan ik niet anders dan naar beste weten concluderen dat het Parlement terzake doende en correcte informatie is verschaft.
Ik kom nu tot wat de Commissie al gedaan heeft en wat zij nog van plan is te doen om beter opgewassen te zijn tegen fraude en corruptie. Toen ik in 1995 aantrad, was de fraudebestrijding versnipperd over een aantal verschillende diensten binnen de Commissie. Mijn eerste stap was ervoor te zorgen dat alle anti-fraudeteams geconcentreerd werden binnen een enkele eenheid, UCLAF, die zich daarop tot een uitgebreide operationele dienst heeft ontwikkeld. De afgelopen vijf jaar heeft UCLAF op het gebied van directe uitgaven meer dan 150 zaken onderzocht. Deze onderzoekingen hadden in een aantal gevallen betrekking op onregelmatigheden binnen de Commissie.
Sinds 1995 heeft Financiële controle meer dan 500 controles bij begunstigden en 20 controles van het financiële systeem binnen de Commissie uitgevoerd. De verslagen kunnen uitmonden in financiële correcties of voorstellen voor administratieve verbeteringen. Een aantal nieuwe maatregelen op het gebied van goed en efficiënt beheer worden op dit moment in het kader SEM 2000 uitgevoerd. Het gaat om een versterking van de preventie en meer nadruk op de controle en de financiële follow-up van de resultaten. Ik stel met genoegen vast dat een aantal voorstellen in het verslag-De Luca in dezelfde richting gaan.
De Commissie heeft u in november 1997 een document doen toekomen met een gedetailleerde beschrijving van regels, praktijken en procedures. In datzelfde document worden ook een aantal uit te voeren maatregelen vermeld. Hierbij zou ik graag willen uitleggen welke stappen ikzelf heb ondernomen op het terrein waarvoor ik bevoegd ben. Ten eerste bereid ik op dit moment een besluit van de Commissie voor waarin duidelijke en uitvoerige regels voor interne onderzoeken door UCLAF beschreven staan. Hierdoor zal UCLAF sneller en met minder tegenwerking kunnen optreden. Ten tweede zal de operationele onafhankelijkheid van UCLAF worden versterkt. Hiertoe zal het hoofd van UCLAF een status krijgen die vergelijkbaar is met die van de onafhankelijke financieel controleur. Dit betekent onder andere dat het hoofd van UCLAF mij in mijn hoedanigheid van verantwoordelijke commissaris zal kunnen verzoeken een bepaalde zaak bij het college van de leden van de Commissie aanhangig te maken.
Ten derde zal de organisatorische onafhankelijkheid van UCLAF worden versterkt. Ik zal het bestaande directoraat omvormen tot een task force binnen het Secretariaat-generaal. Bovendien zal ik voorstellen de samenwerking met de gerechtelijke autoriteiten te versterken door middel van een verbindingseenheid, bestaande uit strafrechtspecialisten uit de lidstaten. Dit is een van de voorstellen uit het verslag-Tomlinson over het transitvervoer. Die eenheid kan er natuurlijk alleen maar komen als de begrotingsautoriteiten daarmee instemmen.
Ten vierde zal ik de banden tussen UCLAF en de lidstaten versterken. Concreet betekent dit dat UCLAF de belangrijkste spreekbuis van de Commissie zal zijn bij het onderzoek naar criminele zaken op het gebied van fraude en corruptie. Een aantal van deze kwesties zullen ook volgende maand, in samenhang met het verslag-Bösch, ter sprake komen. In het verslag-Wemheuer wordt de Commissie verzocht regelmatig informatie te verschaffen over de onderzoeken van UCLAF en de speciale audits door Financiële controle. Wat het onderzoek door UCLAF betreft, ben ik van plan te bekijken hoe de informatiestroom systematisch kan worden verbeterd. Daarbij zal ik tegelijkertijd de rechten van het individu respecteren en rekening houden met de eisen van vertrouwelijkheid, zoals dat bij dergelijke onderzoeken en gerechtelijke acties gebruikelijk is.
Wat de verslagen over de speciale audits door Financiële controle betreft, zal ik zorgen dat het Parlement daar regelmatig een lijst van krijgt. Ik ga ervan uit dat deze maatregelen ons zullen helpen om in het vervolg beter met fraude en onregelmatigheden om te gaan. Niettemin ben ik vast voornemens de dialoog met het Parlement over de wijze waarop wij onze strijd tegen de misdaad nog verder kunnen verbeteren, voort te zetten.

Papoutsis
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik wilde graag allereerst de leden van de Commissie begrotingscontrole en met name de twee rapporteurs, mevrouw Wemheuer en de heer De Luca, van harte bedanken voor hun diepgaand onderzoek naar het vraagstuk van de uitbreiding van de acties op het gebied van het toerisme.
Ik hoop dat u waardering hebt voor onze inspanningen om, in samenwerking met het Parlement, deze moeilijke aangelegenheid tot een goed einde te brengen. Ik kan u in ieder geval wel verzekeren dat wij hier veel van geleerd hebben. Dit was een zeer nuttige ervaring voor ons.
Ik zal eerst kort iets zeggen over het onderzoek naar de dossiers uit het verleden. U weet dat wij hadden besloten alle acties uit de periode 1989-1995 die rechtstreeks het toerisme betroffen, aan een nieuw onderzoek te onderwerpen, ofschoon de Rekenkamer alleen om een nieuw onderzoek naar de acties tijdens het Europees Jaar van het toerisme had verzocht. Dit uiterst moeilijke onderzoek naar niet minder dan 800 acties zal voor het eind van deze maand zijn beslag vinden.
Tot op heden hebben wij kunnen vaststellen dat betalingen zijn verricht voor een bedrag van 31, 4 miljoen ecu, waarvan 4, 7 miljoen ecu ten onrechte is uitbetaald. Wij hebben al opdracht gegeven voor de terugvordering van 2 miljoen ecu en zullen binnenkort nog eens 2, 3 miljoen ecu terugvorderen. Wij hebben al 0, 5 miljoen ecu teruggekregen. Helaas is dit geen gemakkelijke procedure. De lange tijd die sedert de genoemde periode is verstreken, de aard van de doelstellingen en de ingewikkelde evaluatie van de geboekte resultaten maken de procedure extra moeilijk. Bovendien worden wij in een groot aantal gevallen geconfronteerd met rechtszaken. Van hen van wie wij geld terugvorderen, vecht 40 % dat aan. Toch zijn wij vastbesloten ons werk voort te zetten en zo spoedig mogelijk een volledig verslag uit te brengen over onze bevindingen.
Dit waren mijn boekhoudkundige opmerkingen. Er is echter ook een aantal politieke aspecten waar ik kort op wil ingaan. Ook vandaag nog hebben veel leden van het Parlement ons gevraagd wat wij van deze zaak hebben geleerd, welke maatregelen wij hebben getroffen en wat de weerslag hiervan is op het toerisme. Daarom zal ik u zeggen tot welke conclusies wij zijn gekomen.
Ten eerste hebben wij bij het onderzoek van de acties ten behoeve van het toerisme niet alleen slechte, maar ook goede dingen geleerd. Zo hebben wij kunnen vaststellen dat het toerisme de grootste Europese bedrijfstak is en dat de komende decennia ook zal blijven. Het toerisme is bovendien een van de meest veelbelovende sectoren voor het creëren van nieuwe werkgelegenheid.
Ten tweede hebben wij vastgesteld dat voor de verbetering van de kwaliteit en het mededingingsvermogen van het Europese toerisme concrete, goed gecoördineerde activiteiten nodig zijn. Daarvoor is samenwerking met de lidstaten en de sector zelf noodzakelijk. Deze activiteiten moeten realistische doelstellingen beogen en aan een constante, zowel ex ante- als ex post-evaluatie worden onderworpen.
Ten derde moeten alle communautaire activiteiten die het toerisme beïnvloeden op stelselmatige wijze worden gecoördineerd. Daarvoor is een werkgroep opgericht onder voorzitterschap van de directeur-generaal van Directoraatgeneraal XXIII, waarbij alle directoraten betrokken zijn die activiteiten ten behoeve van het toerisme ontplooien.
Ten vierde hebben wij voor doeltreffende acties ten behoeve van het toerisme een juridisch kader nodig. Daarin moet worden bepaald dat bij de uitwerking en ook bij de uitvoering van andere beleidsvormen rekening dient te worden gehouden met de toeristische dimensie.
Een aantal van deze conclusies hebben reeds hun beslag gevonden in de goedkeuringsprocedure en ook in de inhoud van het voorstel van de Commissie voor het eerste meerjarenprogramma voor het Europese toerisme, het PHILOXENIA-programma. Dit programma is zeer goed onthaald door het Europees Parlement, het Economisch en Sociaal Comité, het Comité van de regio's, de bedrijven in de sector van het toerisme en in dertien lidstaten. Helaas worden wij hier echter geconfronteerd met iets tegenstrijdigs. Enerzijds verklaren de Europese instellingen namelijk te willen ijveren voor openheid en doorzichtigheid, voor een doeltreffende besteding van de middelen, voor samenwerking met de lidstaten en voor institutionele controle door de Raad en het Parlement, maar anderzijds wachten bepaalde lidstaten nog steeds met goedkeuring van dit programma, alhoewel daarmee juist de doelstellingen worden beoogd die zij zelf willen bereiken. Sommigen noemen dit schijnheiligheid. Voor mij is het een politieke tegenstrijdigheid die vroeg of laat uit de wereld moet worden geholpen.
Ten tweede hebben wij Directoraat-generaal XXIII volledig gereorganiseerd. De leden van de Commissie begrotingscontrole hebben reeds een gedetailleerde nota gekregen over alle veranderingen. Hiermee zijn wij precies achttien maanden geleden begonnen in nauwe samenwerking met de heer Liikanen. Wij hebben bijvoorbeeld twee nieuwe eenheden opgericht: een voor de financiële middelen en de controle en een voor de contracten.
Wij passen zeer strenge procedures toe, niet alleen bij de selectie van de acties, maar ook bij het toezicht en de evaluatie. Met deze procedures komen wij reeds in ruime mate tegemoet aan hetgeen de heer De Luca in zijn verslag aanbeveelt. Het resultaat daarvan is dat Directoraat-generaal XXIII tot de topscorers behoort bij de toepassing van het SEM 2000-programma. De rapporteurs geven toe dat het toerisme een zeer belangrijke sector is voor de werkgelegenheid en de economische ontwikkeling en daarom betreur ik, mijnheer de Voorzitter, de onvermijdelijke gevolgen van deze zaak voor de toepassing van een doeltreffend beleid ter bevordering van het toerisme.
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik wilde met deze opmerkingen mijn betoog afsluiten. Ik ben mijns inziens ingegaan op de belangrijkste aspecten van de verslagen, voor zover deze onder mijn bevoegdheden vallen. Ik ben echter volkomen bereid het Parlement op de hoogte te houden van de vorderingen van onze werkzaamheden.

Liikanen
Ik zou graag kort iets willen toevoegen aan wat mijn collega's al hebben gezegd.
In de eerste plaats zijn er volgens u in deze zaak geen disciplinaire maatregelen genomen. Dat klopt niet. In 1995 en 1996 zijn tegen functionarissen van de Commissie wel degelijk disciplinaire maatregelen getroffen.
Ten tweede is het van belang dat de Commissie vorig jaar een mededeling over financiële en administratieve maatregelen heeft opgesteld. Dit document was bedoeld voor de Commissie begrotingscontrole. Het gaat hier om een vastomlijnd systeem waarbij elke verdenking zal worden onderzocht. De uitkomst hiervan kan zijn dat er geen basis voor verdere acties te vinden is, of dat er juist wel disciplinaire procedures worden gestart. Een dergelijke opzet heeft niet altijd naar behoren gefunctioneerd, maar daar zullen onze nieuwe werkwijzen verandering in brengen.
Ten derde mogen we niet vergeten dat we ons, zelfs in dit soort gevallen, aan de wet dienen te houden. Iemand is onschuldig tot het tegendeel is bewezen, en heeft het recht zich te verdedigen. Dit moet mij hier van het hart, omdat er op het ogenblik heel wat ambtenaren van de Commissie rondlopen die zich door de gang van zaken bedreigd voelen. Wij moeten de problematiek elke keer heel duidelijk afbakenen om geen onzekerheid te creëren bij ambtenaren die in alle opzichten plichtsgetrouw hun werk doen.
Ten vierde is de belangrijkste les die hieruit kan worden getrokken, dat wij in eigen huis orde op zaken moeten stellen. Als we besluiten nemen over het opstellen van programma's, dan moeten we van te voren goed gaan plannen: er mag maar een beperkt aantal doelstellingen zijn, de administratieve procedures mogen niet te ingewikkeld zijn, er moeten duidelijke criteria voor subsidiëring worden opgesteld en, heel belangrijk, de procedures dienen in alle stadia transparant en open te zijn. Ik ben het eens met degenen die zeggen dat openheid de goedkoopste vorm van controle is, omdat dan degenen die geen geld krijgen, controle uitoefenen op degenen die dat wel krijgen. Een dergelijk simpel, zuiver en open instrument is het beste wapen dat we maar kunnen wensen.
Natuurlijk dienen wij met al onze controleurs goed samen te werken. Een daarvan is de Rekenkamer. De samenwerking verloopt niet altijd even soepel, maar het is de moeite waard om te proberen daar verandering in te brengen. Verder is er de Commissie begrotingscontrole van het Parlement, die de mening van de Europese burgers en hun gekozen vertegenwoordigers vertolkt. Wij zijn bereid om ook in de toekomst met u te blijven samenwerken. Ik hoop dat wij ons op deze hervormingsprogramma's kunnen concentreren. Ik heb ontwerpverslagen over de SEM 2000-programma's gezien. Er zijn tal van nieuwe uitdagingen waarmee wij vanaf 2000 worden geconfronteerd: hoe gaat de Gemeenschap haar geld besteden? Daar moeten wij ons op concentreren, rekening houdend met de lessen uit het verleden. De Commissie is klaar voor deze samenwerking.

McMillan-Scott
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw Gradin zegt dat de Commissie de politie heeft ingeschakeld in de zaak van DG XXIII. De Belgische politie bevestigt echter dat niet de Commissie, maar ik dat heb gedaan. Dit is een uiterst belangrijk punt. De brieven liggen ter inzage als het Parlement daarin geïnteresseerd mocht zijn. Mag ik de Commissie nogmaals dezelfde vraag stellen als op 23 november: hoe vaak in de loop van haar 41jarige bestaan heeft zij eigenlijk de politie ingeschakeld in verband met een geval van interne fraude? Het wordt zo zoetjes aan tijd dat we daar een antwoord op krijgen.

De Luca
Mijnheer de Voorzitter, ik vraag de aandacht voor een belangrijke kwestie. De heer Liikanen heeft ons enkele ogenblikken geleden medegedeeld dat er tuchtrechtelijke maatregelen tegen enkele ambtenaren zijn genomen; deze verklaring is echter in strijd met wat de Commissie hier reeds meermaals in de Commissie begrotingscontrole heeft gezegd. Ik verzoek de heer Liikanen dan ook duidelijker te zijn en te zeggen aan welke ambtenaren, wanneer en om welke redenen sancties zijn opgelegd. Anders blijft de absurde situatie voortbestaan dat iemand aan het Parlement bepaalde informatie verstrekt en dat leden van de Commissie vervolgens het tegenovergestelde komen verklaren. Ik zou niet willen dat het slechts om een lapsus van de heer Liikanen gaat.

Gradin
Mijnheer de Voorzitter, voor zover mij bekend heeft de Commissie al in september 1994 contact opgenomen met de Belgische politie, terwijl uw contact van februari 1995 dateert.

Liikanen
Mijnheer de Voorzitter, de tekst is in het Frans. Ik lees hem u voor: " het tot benoemen bevoegde gezag heeft, bij besluit van 22 juni 1995, in werking tredend op 1 augustus 1995, een ambtenaar de sanctie van ontslag zonder verlies van pensioenrechten opgelegd. Vervolgens heeft de AIPN (Autorité investie du pouvoir de nomination - het tot benoemen bevoegde gezag) bij besluit van 28 juli 1995 een ambtenaar de sanctie van opzegging van het contract van tijdelijk medewerker opgelegd met ingang van 1 augustus 1995."
Ik kan de heer De Luca de volledige tekst bezorgen.

Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Macrofinanciële bijstand aan Oekraïne
Voorzitter
Aan de orde is het verslag van mevrouw Erika Mann (A4-0025/98), namens de Commissie externe economische betrekkingen, over het voorstel voor een besluit van de Raad tot toekenning van aanvullende macrofinanciële bijstand aan Oekraïne (COM(97)0588 - C4-0614/97-97/0312(CNS)).

Mann, Erika
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, dit is weer eens een relatief technisch verslag, maar we hebben zoiets al vaker tot een goed einde gebracht en we krijgen het ook deze keer wel door het Parlement. We moeten ons er echter wel van bewust zijn dat ook de macro-economische steunmaatregelen, die we ten gunste van Oekraïne nemen, ingebed zijn in een totale strategie waarmee we het moeizame overgangsproces van Oekraïne constructief willen begeleiden. Daarbij horen de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst en de interimovereenkomst, maar ook, en dat is op het ogenblik nog veel belangrijker, het actieplan dat nu voorligt en dat de heer Titley binnenkort aan het Parlement zal voorstellen. Hij zal ingaan op de aanzienlijke synergie-effecten van de verschillende programma's die de Europese Unie voor de Oekraïense partners heeft ontwikkeld.
Ik kom nu tot het macrofinanciële programma. De Commissie stelt voor dat de Gemeenschap Oekraïne een derde lening ter beschikking stelt om de betalingsbalans in evenwicht te brengen. Het gaat deze keer om 150 miljoen ecu met een looptijd van 10 jaar. De Commissie heeft dat al in december 1996 aangekondigd en de Raad Economische Zaken en Financiën heeft daarmee al in januari 1997 in principe ingestemd. Door deze lening van 150 miljoen ecu neemt de Europese Unie bijna een kwart voor haar rekening van het totale financieringstekort van naar schatting 765 miljoen ecu dat voor 1997 en 1998 wordt verwacht. Het aandeel van de Europese Unie blijft daarmee binnen het gebruikelijke kader. De middelen die de Commissie op de kapitaalmarkt op moet nemen worden tegen dezelfde voorwaarden aan Oekraïne doorgegeven. De toekenning van de lening wordt gekoppeld aan de eerder genoemde eisen inzake economisch beleid, stabilisering van de economie en voortzetting van het programma voor de structurele aanpassing. De mate waarin aan deze voorwaarden wordt voldaan wordt trouwens, in nauwe samenwerking met het Internationaal Monetair Fonds en de Wereldbank, regelmatig getoetst.
De terugbetaling van de lening wordt gegarandeerd door een waarborg uit de EU-begroting. Overeenkomstig het besluit tot instelling van een garantiefonds zijn de lidstaten verplicht 15 % van het bedrag van de lening, dat is 22, 5 miljoen ecu, in het Garantiefonds te storten. De Commissie brengt de Raad en het Parlement tenminste eenmaal per jaar verslag uit over de voortzetting van deze leningsoperatie. Het is bovendien nog interessant te weten dat de uitbetaling deze keer in twee tranches wordt verricht - dat is niet altijd zo - en dat er toetsingscriteria zijn, die door het Internationaal Monetair Fonds en door de Wereldbank worden vastgelegd. De Europese Unie neemt deze criteria altijd vrijwel volledig over.
Het eerste criterium is dat er bij de macro-economische programma's tevredenstellende vooruitgang moet worden geboekt. Dit macro-economische programma is met het Internationaal Monetair Fonds in het kader van de "stand-by" overeenkomst uitgewerkt. Het tweede criterium is dat er bij de structuurhervormingen vooruitgang is geboekt. We weten dat dit een kritiek punt is en dat wij als vertegenwoordigers van de Europese Unie en met name van het Europees Parlement telkens weer hebben onderstreept dat Oekraïne de structuuraanpassingen sneller dan in het verleden moet uitvoeren. Er is al gezegd dat dit de derde betalingsbalanslening is die de Gemeenschap aan Oekraïne toekent om de neveneffecten van de ingrijpende aanpassings- en hervormingsprocessen op te vangen. De Oekraïense autoriteiten hebben in 1996 in overleg met het IMF een programma opgesteld voor economische en structurele aanpassingen in de periode 1997-1999. Mag ik eraan herinneren dat het de bedoeling was dit door een extended fund facility te ondersteunen? Het Parlement heeft dit voorstel van de regering echter niet aangenomen, en dus konden de partijen het niet eens worden over de hoofdpunten van het programma. Daarom heeft de regering toen aan het Internationaal Monetair Fonds een nieuw voorstel voorgelegd, dat nu ook op tafel ligt, waarin slechts voor een korte periode een aanvullende financiering nodig is, namelijk voor de periode 1997-1998.
De stabilisering en de macro-economische hervormingen verlopen nu duidelijk langzamer, dat is een feit. Ik wil graag even op twee amendementen ingaan, die de Begrotingscommissie heeft ingediend. Ik stel voor het ene aan te nemen en het andere te verwerpen. Ze gaan allebei over het opnemen van een bijkomend criterium voor de controle voorafgaande aan de betalingen, zowel bij de tranche als bij het volledige programma, namelijk de sluiting van Tsjernobyl. Ik heb al gezegd dat ik daar zonder meer voorstander van ben. De Commissie heeft dat trouwens ook al duidelijk gemaakt. De Begrotingscommissie is nog een stapje verder gegaan. Daar ben ik eigenlijk ook wel voor, maar ik vind dat we bij de toetsing voor beide tranches niet nog eens de modaliteiten moeten inlassen voor de controle of Tsjernobyl in 2000 wel gesloten is.

Habsburg-Lothringen
Mijnheer de Voorzitter, mag ik allereerst mevrouw Mann van harte danken voor haar verslag, maar ook voor het fantastische werk dat ze in de delegatie en elders voor Oekraïne heeft verricht. Ze heeft er in het begin van haar inleiding op gewezen dat dit een technisch verslag is. Dat zien we ook al aan het aantal leden in de zaal, zo gaat dat altijd als er een werkelijk technisch verslag op de agenda staat. Daarnaast staan er bij dit verslag ongetwijfeld ook enorme menselijke belangen op het spel, die heel vaak te weinig aandacht krijgen.
We mogen niet vergeten hoezeer de stabiliteit in Oekraïne ervan afhangt dat het land ook in de toekomst bijstand van de Europese Unie krijgt. Oekraïne is ongetwijfeld een van de landen in het Europese deel van de vroegere Sovjet-Unie die ondanks alle economische problemen de grootste vooruitgang hebben geboekt. Het land heeft een relatief stabiele eigen weg uit de enorme vroegere Sovjet-Unie gevonden. Daarom is het zo belangrijk dat wij als Europese Unie dit proces ondersteunen en bijstand bieden, alhoewel we heel goed weten dat er problemen zijn. Mevrouw Mann en anderen hebben erop gewezen dat Oekraïne tegenover de Wereldbank en andere instellingen, die bereid zijn financiële bijstand te bieden, bepaalde verplichtingen op zich heeft genomen.
Het lijkt me van het grootste belang ook het probleem Tsjernobyl en de inspectie van de centrale in dit algemene kader te behandelen. Mevrouw Mann heeft dat ook in zekere zin gesteund. Vroeger was de tendens: we steunen Oekraïne bij het bouwen van de reactoren Rovno II en Chmelnitsky IV, als het in ruil daarvoor Tsjernobyl stillegt. Ik spreek ook als Oostenrijker als ik zeg dat men dat nu niet meer als de juiste strategie beschouwt. We moeten Oekraïne ondersteunen en het land in staat stellen een zodanige infrastructuur op te bouwen dat het mogelijk wordt helemaal af te stappen van die Russische kerncentrales, die een gevaar voor de samenleving vormen. Het is essentieel dat we Oekraïne helpen een eigen weg te vinden.

Kaklamanis
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik de rapporteur, mevrouw Mann, van harte gelukwensen met haar verslag. Alhoewel dit een bij uitstek technisch verslag is, zijn er wel degelijk ook politieke aspecten mee verbonden, zowel inhoudelijk als formeel.
Namens mijn fractie wil ik steun geven aan dit verslag. Wij zullen het voorstel voor de toekenning van een nieuwe lening aan Oekraïne goedkeuren. Deze nieuwe lening heeft twee doelstellingen: de economische ontwikkeling en de politieke stabiliteit in dit land. Vooral dit laatste is onontbeerlijk. Beide doelstellingen moeten echter verwezenlijkt worden, indien men de levenskwaliteit van de daar wonende mensen wil verbeteren.
Zoals ik al zei, zullen wij voor dit verslag stemmen, ondanks het feit dat ik het niet eens ben met de voorwaarden die de Begrotingscommissie hieraan heeft verbonden. Ik heb het dan met name over de kerncentrale van Tsjernobyl. Zoals ik reeds in de Begrotingscommissie heb gezegd - en dat wil ik ook u, mevrouw Mann, mededelen - heb ik de Commissie drie keer gevraagd of het toegekende geld inderdaad werd uitgegeven voor het doel waarvoor het bestemd was: de sluiting van de kerncentrale van Tsjernobyl en de versterking van de betonnen sarcofaag. De bevoegde commissaris, de heer Van den Broek, heeft mij op zeer diplomatische, maar op niet mis te verstane wijze geantwoord dat er verdenkingen bestonden dat het geld niet voor dat doel was gebruikt. Daarom was de Begrotingscommissie zo streng bij de voorwaarden voor de toekenning van het tweede deel van de nieuwe lening.
Wij weten echter hoe groot de behoeften in dit land zijn en daarom hebben wij besloten onze goedkeuring aan deze lening te hechten. Het zal echter wel de laatste keer zijn dat wij een dergelijke lening goedkeuren zonder dat wij concrete antwoorden hebben gekregen, niet alleen op onze terechte vragen, maar ook met betrekking tot de kerncentrale van Tsjernobyl.

Plooij-Van Gorsel
Voorzitter, mevrouw de commissaris, in de eerste plaats wil ik ook mevrouw Mann gelukwensen met haar uitstekend verslag. Sinds de onafhankelijkheid bekleedt de Oekraïne een strategische positie als brug tussen Oost en West. Het is daarom van groot belang dat de Europese Unie Oekraïne, waar mogelijk, ondersteunt op haar weg naar vrije handel en democratie. Helaas komen de noodzakelijke, economische en politieke hervormingen slechts moeizaam tot stand.
Voor de ontwikkeling van een stabiele situatie is de economische groei van groot belang. Een betrouwbare energiesector is daarvoor noodzakelijk. Ondanks een substantiële afname van de vraag naar energie kampt deze sector in Oekraïne met grote problemen. Daarom geeft de Unie ook flinke steun in het kader van TACIS.
Veel van deze Europese subsidies kunnen effectiever worden besteed. Dat betreft in de eerste plaats de keuze van de projecten. Met name op energiegebied wordt vaak gekozen voor verspreiding van reeds bestaande oudere technologieën zoals kerntechnologie, terwijl juist hier de Europese Unie een initiërende en sturende rol kan spelen door energie-efficiency te bevorderen en het vinden van milieuvriendelijke oplossingen te stimuleren.
Ten tweede dient bij de toekenning van leningen bekeken te worden of het project waar het geld heen gaat economisch gezien de meest rendabele oplossing biedt. Mijn fractie is er nog steeds niet van overtuigd dat de bouw van twee nieuwe kerncentrales in Oekraïne, ter vervanging van het verlies aan capaciteit door de sluiting van Tsjernobyl, economisch gezien de least cost option is. Investering in energie-efficiency en schone energiebronnen zijn te verkiezen boven het tot elke prijs instandhouden van kerncentrales.

Schroedter
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, financiële bijstand, dat klinkt goed. Helaas wordt hier van ons verwacht dat we een procedure goedkeuren waardoor de internationale financiële carrousel kan blijven draaien. Dit geld is niet voor programma's voor het land bedoeld. Ik ben het met u eens dat Oekraïne dringend royale financiële steunprogramma's nodig heeft om de weg naar de democratie verder te kunnen bewandelen. Deze financiële bijstand betekent echter dat geld van de Europese belastingbetaler wordt gebruikt om de schulden terug te betalen die het IMF en de Wereldbank in Oekraïne hebben weten te regelen.
Hun zogenaamde stabiliteitsprogramma's houden in geen enkel opzicht rekening met de concrete sociale en economische problemen waarmee dit aanpassingsproces gepaard gaat. Integendeel, ze drijven Oekraïne naar het faillissement. De zogenaamde macrofinanciële bijstand van de EU is dus eigenlijk een transfer van geld via de begroting van Oekraïne naar het IMF en de Wereldbank.
Wij vinden het voorstel van de Begrotingscommissie interessant en ondersteunen het, maar gezien de internationale financiële spelletjes die hier worden gespeeld kan het niets opleveren.

Cresson
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, het onderhavige voorstel om Oekraïne voor maximaal 150 miljoen ecu aanvullende macrofinanciële bijstand te verlenen volgt op een principeakkoord dat ministers van economische Zaken en Financiën in januari 1997 heeft gesloten.
De indiening van het voorstel van de Commissie is om de volgende redenen vertraagd. Allereerst is er de aanzienlijke vertraging in de uitbetaling van de tweede tranche van de vorige macrofinanciële lening van de Gemeenschap aan Oekraïne wegens juridische problemen aan Oekraïense zijde. Vervolgens zijn er problemen met de uitvoering van het economische programma 1997-1998, ondersteund door een bevestigingsakkoord van het IMF ten bedrage van 549 miljoen dollar. De tenuitvoerlegging van dit programma is onlangs opnieuw bekeken en wordt momenteel als bevredigend beschouwd.
De Oekraïense economie heeft momenteel met bijzonder moeilijke interne en externe uitdagingen te kampen. Vertragingen in de tenuitvoerlegging van vitale structurele hervormingen dreigen de resultaten van de afgelopen jaren inzake de macro-economische stabilisering teniet te doen, met name de drastische reductie van de inflatie en de invoering, onder bevredigende omstandigheden, van een nieuwe, stabiele munt. Bovendien heeft de monetaire crisis in Zuidoost-Azië de kansen van Oekraïne op externe financiering verkleind.
De Commissie is van mening dat het besluit om extra macrofinanciële bijstand te verlenen voor Oekraïne in de huidige omstandigheden het duidelijke signaal kan zijn dat de Gemeenschap bereid is veel meer bijstand te leveren als de Oekraïense autoriteiten de moed hebben om de onontbeerlijke maatregelen op het gebied van economisch beleid te nemen om het hervormingsproces in het land op gang te houden. De bijstand dient om de positie van Oekraïne inzake valutareserves te versterken en om de sociale kosten van de tenuitvoerlegging van de noodzakelijke structurele hervormingen te verlichten. Een aanvullende financiële bijstand wordt ook verwacht van andere bilaterale donorlanden, meer bepaald de Verenigde Staten en Japan.
Zoals het Parlement hecht ook de Commissie veel belang aan de inspanningen van de Oekraïense autoriteiten om het sluitingsplan voor de kerncentrale van Tsjernobyl volgens de modaliteiten van de G-7 en de Europese Unie uit te voeren. In de preambule van het voorstel voor aanvullende macro-economische bijstand wordt terecht naar die sluiting verwezen. In dat opzicht kan de Commissie het amendement van het Europees Parlement aanvaarden.
Tot besluit zou ik erop willen wijzen dat de Commissie de intentie van de Oekraïense autoriteiten toejuicht om het huidige economische programma als een tussentijds programma te beschouwen, evenals hun duidelijke wil, op het hoogste politieke niveau, om een gedetailleerd en volledig programma van de economische en structurele hervormingen op middellange termijn voor te bereiden om het land op weg naar een stabiele groei te zetten.

Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Onderzoek en technologische ontwikkeling (Jaarverslag 1997)
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag van mevrouw Bloch von Blottnitz (A4-0031/98), namens de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie, over de activiteiten van de Europese Unie op het gebied van onderzoek en technologische ontwikkeling (Jaarverslag 1997) (COM(97)0373 - C4-0435/97).

Bloch von Blottnitz
Mijnheer de Voorzitter, nu we het jaarverslag 1997 over de activiteiten van de Europese Unie op het gebied van onderzoek en ontwikkeling bespreken, moeten we toch ook een aantal principiële vragen stellen. Hebben we wel behoefte aan een jaarverslag als met de eisen van het Parlement naar aanleiding van het vorige jaarverslag toch geen rekening is gehouden? De Commissie is blijkbaar Oost-Indisch doof.
Het verdient onze lof dat de Commissie op een aantal punten haar best heeft gedaan. Ze heeft een statistische evaluatie van de ondersteunde projecten gemaakt en het vierde kaderprogramma overzichtelijk voorgesteld. Er ontbreken echter nog steeds een aantal belangrijke punten, zoals de interactie met andere programma's en de werkzaamheden van onze GCO's. We wachten nog steeds op een schema voor de evaluatie van de resultaten van de ondersteuning en de activiteiten op het gebied van O&TO. Dat zou de basis voor toekomstige jaarverslagen moeten zijn. Ik vind ook geen apart hoofdstuk over de evaluatie van de steun aan programma's ten behoeve van grote industriële ondernemingen en vooral over de eventuele neveneffecten daarvan. Ik zou ook wat nauwkeuriger en per categorie willen weten wat het betoog van de Commissie over de personeelskosten en de administratieve kosten betekent. Anders zou de verdenking kunnen ontstaan dat deze kosten gemeten aan de bereikte resultaten te hoog zijn.
Ik vat het samen: het jaarverslag 1997 is in veel opzichten niet meer dan een opsomming van feiten. Het bevat bijna geen onderbouwde analyse en een aantal vreemde beoordelingen, zoals bijvoorbeeld bij de beschrijving van de wetenschappelijk-technische resultaten binnen het vierde kaderprogramma. De Commissie heeft het hier over echte doorbraken en belangrijke resultaten, over de satellietbewaking van bosbranden, nieuwe kennis over de gevolgen van de vulkaanuitbarsting op IJsland en de ontwikkeling van een onderzeerobot die nog op een diepte van 6000 meter kan werken.
Dat zijn nu toch echt geen projecten die bij uitstek kunnen bijdragen tot het bereiken van gemeenschappelijke doelstellingen zoals de verbetering van de levenskwaliteit van de bevolking en van de economische ontwikkeling. Onderzoek naar de klimaatverandering en naar informatie- en communicatietechnologieën of de verdere ontwikkeling van schone energietechnologieën zijn toch geschikter om tot de verbetering van de levenskwaliteit bij te dragen.
We moeten ons trouwens bij alle onderzoeksactiviteiten altijd afvragen of het de burgers wel ten goede komt, of het ethisch wel door de beugel kan. Dat is een essentieel punt, dat vaak vergeten wordt. Dan wordt het onderzoek een doel op zich waarvan alleen een paar specialisten profiteren. Bovendien bestaat het gevaar dat de democratie onder de wielen komt en de vervreemding erdoor toeneemt. Sneller, hoger en verder maakt de mensheid slechts heel zelden ook gelukkiger!
Tenslotte wil ik nog even op het MKB ingaan, ons zorgenkind. Het is nog steeds het hoogste gebod een vereenvoudigde procedure voor deze bedrijven te zoeken. De procedures voor het indienen van verzoeken en voorstellen zijn te ingewikkeld en nemen te veel tijd in beslag. Daarom kan de doelgroep slechts bij hoge uitzondering voor ondersteuning in aanmerking komen. Volgens mij biedt het veel meer perspectief als we binnen de Commissie direct een afdeling creëren die uitsluitend de kleine bedrijven helpt bij het indienen van verzoeken. Dat zou werkelijk tot innovatie en werkgelegenheid leiden en neveneffecten verhinderen. De middelgrote bedrijven met soms wel 500 medewerkers hebben die hulp niet nodig en de industrie heeft daar eigen afdelingen voor.

Lange
 Mijnheer de Voorzitter, mevrouw Cresson, als een buitenstaander dit verslag leest, zou hij de vraag kunnen stellen waar dit verslag eigenlijk voor nodig is? Het voor de hand liggende antwoord is: het staat nu eenmaal in het Verdrag! Voor mij is dat echter geen voldoende reden. Ik zou toch wel even na willen denken of in het verslag slechts een beschrijving gegeven wordt of ook een evaluatie. Als het verslag slechts een beschrijving geeft, kan er maar een resultaat uit de bus rollen. Wat leert een eerstejaarsstudent organisatiesociologie? Als je aan een organisatie vraagt hoe het gaat, dan is het antwoord: florissant!
Neen, het kan niet de zin van dit verslag zijn dat het slechts een beschrijving bevat. Ik verwacht een evaluatie, een analyse van het onderzoeksbeleid van de Europese Unie. Ik wil een kompas, een kaart van de Bermudadriehoek van het Europese onderzoeksbeleid. Als ik dit verslag met het vorige vergelijk zie ik een zekere ontwikkeling. Er zijn heel veel nieuwe tabellen opgesteld en er wordt per regio en per ontvanger aangegeven waar het geld naartoe is gegaan.
Desondanks zit ik nog steeds met drie kernvragen. Ten eerste: als men met degenen praat die een verzoek om Europese steun voor het onderzoek indienen is het motto vaak: meer lasten dan lusten, omdat het in de toekenningsprocedures vaak aan openheid ontbreekt en afwijzingen niet worden gemotiveerd. We stellen niet vast dat er aan het Europese onderzoeksbeleid voorrang wordt gegeven. Ik verwacht een analyse van de oorzaken daarvan. Ik verwacht meer dan de verzekering dat de procedures vereenvoudigd worden en dat er meer openheid komt.
Ten tweede: het EU-onderzoeksbeleid is een kleurige kerstboomverlichting met twintig specifieke programma's. Ik zou willen weten welk programma het meeste licht geeft en de mooiste toeters en bellen heeft, en ook waar nog wel wat te verbeteren valt. Ik verwacht meer dan een beschrijving in de trant van: ja, we hebben dit en dat, we geven daarvoor zoveel geld uit. Nee, we moeten de te verwachten resultaten van de individuele programma's evalueren, en wel volgens een vast schema, zodat een echte vergelijking mogelijk is.
Ten derde wil ik het over de opgerichte task forces hebben. Die hebben veel geld gekost, de Commissie heeft er veel personeel voor ter beschikking gesteld, maar er is ook veel ruchtbaarheid aan gegeven: dit was het nieuwe element van het EU-onderzoeksbeleid. Als ik echter naar dit jaarverslag over het onderzoek kijk, dan lees ik in twee regels dat die task forces hebben bestaan. Dat is voor die task forces volgens mij geen begrafenis eerste klasse maar een begrafenis derde klasse.
Juist die aanpak, die het Parlement steunt, moeten we analyseren. Het is toch geen schande als verschillende directoraten-generaal en afdelingen binnen de Commissie met elkaar spreken. We willen juist dialoog en samenwerking. We kunnen best kritiek op de task forces hebben, maar het initiatief verdient een analyse, zodat we aanknopingspunten kunnen vinden.
Nogmaals, waarom schrijven we dit verslag? Waarom offeren we er onschuldige bomen voor op? Volgens mij mogen we geen Titanic-mentaliteit aan de dag leggen: alles naar wens, de schotten zijn dicht, de klinknagels zitten muurvast en we zijn blij dat alles zo goed draait. Nee, ik wil juist horen wat de problemen en de risico's zijn, zodat we een analyse kunnen maken van wat we beter kunnen doen en wat er nog ontbreekt. Het is namelijk een feit: niets is zo goed dat het niet nog te verbeteren valt.

Estevan Bolea
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw Cresson, net zoals de twee afgevaardigden die zojuist het woord hebben gevoerd, zijn wij van mening dat het verslag vanuit een heel andere optiek dient te worden opgevat, wil het de Commissie, de lidstaten, de onderzoekscentra, het Parlement en wie dan ook tot nut strekken.
Over het geheel genomen steunen wij het verslag van mevrouw Bloch von Blottnitz, met uitzondering van overweging A, daar dit aspect niet met de realiteit overeenstemt - het zijn waardeoordelen -, en paragraaf 16, die niet realistisch is. Het is trouwens zeer onwaarschijnlijk dat u het verslag op 31 maart kunt inleiden, aangezien een groot deel van de rekeningen nog niet is afgesloten.
Het lijkt ons nuttig dat u in het verslag een benchmarking opneemt en dus een vergelijking maakt tussen de door ons behaalde resultaten en die van Japan of de Verenigde Staten. Ik wil ook even ingaan op paragraaf 10 van het verslag van mevrouw Bloch von Blottnitz: in hoeverre overlappen de programma's van de afzonderlijke landen en het programma van de Unie elkaar en op welke manier kunnen wij doelmatiger te werk gaan? Er bestaan honderden of zelfs duizenden projecten, honderden en duizenden administratieve dossiers, met alle financiële gevolgen van dien. Wij begrijpen dat het, gezien de enorme hoeveelheid projecten, niet anders kan, maar toch moeten we proberen daar paal en perk aan te stellen.
Wij vertrouwen erop dat de binnen het vijfde kaderprogramma opgezette projecten belangrijker zijn, op grotere schaal worden uitgevoerd en versnippering tegengaan. Wij zijn niet erg tevreden - niemand trouwens - met de voor dit programma uitgetrokken financiële middelen. Morgen en op latere tijdstippen zullen we dan ook de financiering van het vijfde kaderprogramma aansnijden. Anderzijds verplicht dit ons allen ertoe een grotere efficiëntie aan de dag te leggen en veel behoedzamer met de beschikbare middelen om te springen.
Mevrouw Cresson, ook de richtlijnen betreffende het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek met zijn zeven centra moeten worden herzien. In de eerste plaats zou ik willen beamen dat men de onderzoekers voldoende vrijheid moet geven; dat wil echter niet zeggen dat men eenieder zomaar zijn eigen gang mag laten gaan. Bovendien ben ik de mening toegedaan dat er een indicatief programma moet komen, dat het Instituut voor Prospectief Onderzoek van Sevilla misschien kan opstellen.
Het vijfde kaderprogramma biedt ons een waaier van mogelijkheden. Ik hoop dat wij die alle zullen benutten. Wij zullen dit verslag in elk geval goedkeuren.

Chichester
Mijnheer de Voorzitter, ik zou graag mijn waardering willen uitspreken voor het verslag van mevrouw Bloch von Blottnitz en daarover enkele opmerkingen willen maken. In overweging G heeft zij het enerzijds over winsten en anderzijds over concurrentievermogen, maar ik voel hier een tegenspraak. Ik betreur het dat de rapporteur blijkbaar niet graag wil dat particuliere ondernemingen winst maken, terwijl zij er wel op aandringt dat zij hun concurrentievermogen verbeteren. Het dunkt mij dat winst de beste maatstaf voor het concurrentievermogen is.
Ik juich het toe dat zij in overweging I de KMO's de belangrijkste bron van technologische innovaties noemt, maar wij moeten wel voor ogen houden dat het voor KMO's moeilijker is om hier een rol van betekenis te spelen en mogen er dan ook niet teveel van verwachten. Ik ben het eens met wat de rapporteur in paragraaf 6 zegt, namelijk dat er geen evaluatie heeft plaatsgevonden van de beruchte task forces waar wij als parlementaire commissie al zoveel tijd aan gespendeerd hebben. Misschien zou mevrouw Cresson zo goed willen zijn om hier binnenkort haar licht eens over te laten schijnen.
In paragraaf 12 komt de rapporteur met een lange lijst extra administratieve taken, die de Commissie bij het opstellen van jaarverslagen moet uitvoeren. Wij moeten ons er echter voor hoeden het ene moment kritiek uit te oefenen op ingewikkelde en bureaucratische procedures en dan het volgende moment zelf om nog meer van hetzelfde te gaan vragen.
Tenslotte nog een punt uit de toelichting. Persoonlijk heb ik er niets op tegen als O&TO aan economische groei wordt gekoppeld, want op die manier kunnen wij onze burgers een beter bestaan bieden.

Vaz da Silva
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw Cresson, het concurrentievermogen op het vlak van onderzoek en wetenschap is voor Europa van fundamenteel belang. De Unie moet haar plaats behouden in de sectoren waar zij vooroploopt en tevens terrein zien terug te winnen op die gebieden waar zij ten opzichte van de andere partners in de wereld steeds sneller terrein verliest. Maar het weer concurrerend maken van onderzoek en technologische ontwikkeling mag drie andere doelen, die juist het fundament vormen van het beleid van de Unie, niet doen vergeten. Het gaat hier om het versnellen van de sociale en economische cohesie op dit vlak tussen de lidstaten en de Europese regio's, het richten van onderzoek en prioritaire acties op de verbetering van de kwaliteit van het bestaan en het zich openstellen voor samenwerking met de opkomende economieën, waarbij de strategieën aan de daar bestaande omstandigheden worden aangepast.
In het verslag van de Commissie wordt met optimisme gewezen op de stijgende participatie aan Europese projecten, in procenten uitgedrukt, van lidstaten die onder doelstelling 1 vallen. Er wordt echter niets gezegd over de kwaliteit van deze deelname en over de evaluatie van de resultaten. Tot hoeveel concrete resultaten voor de zwakste leden van de Unie hebben de 25.000 onderzoekspartners en de 3000 publicaties en octrooien die het communautaire onderzoek heeft opgeleverd in 1996 nu eigenlijk geleid?
Het midden- en kleinbedrijf kampt met de grote moeilijkheid hoe de onderzoeksresultaten met succes te vertalen in toegepaste innovatie. In de minder ontwikkelde landen neemt dit probleem nog grotere vormen aan. Het werk van de zes task forces, die sporen met de grote projecten van bedrijven en organisaties in de technologisch gezien sterke lidstaten, zal voor de Unie alleen de verwachte resultaten opleveren als tegelijkertijd de zwakke schakels van de Unie sterker worden gemaakt. Aan de andere kant acht ik het wenselijk dat de Commissie in haar volgende jaarverslag een echte State of the Union over alle beleidsvormen op het gebied van onderzoek en technologische ontwikkeling presenteert in plaats van zich, zoals tot nu toe het geval was, te beperken tot de projecten die met Gemeenschapsgeld worden gesteund. Wij hebben dringend een beeld van het wetenschappelijke en technologische vermogen van Europa nodig als basis voor de toekomstige planning.
Tot slot wil ik de rapporteur gelukwensen met haar verslag en een tweetal strategische prioriteiten voor de toekomst noemen: de herziening van het structuurbeleid, waardoor het onderzoek van het MKB een prioritaire plaats krijgt, en de inspanningen voor steun aan de lidstaten bij de verbetering van de doelmatigheid van het beheer van het onderzoeksbeleid.

Cresson
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik zou allereerst mevrouw Bloch von Blottnitz willen danken voor de grote aandacht die zij aan het jaarverslag 1997 over onderzoek en technologische ontwikkeling in de Unie heeft besteed en voor de ernst waarmee zij dat document heeft onderzocht.
Haar verslag bevat suggesties die in de toekomst heel nuttig zullen blijken te zijn. Voor ik verder op dat verslag inga, zou ik u echter op de hoogte willen brengen van een aantal recente ontwikkelingen in verband met het vijfde kaderprogramma, dat momenteel in het Europees Parlement en de Raad wordt besproken en waarover de gevoelens op zijn minst verdeeld zijn.
Het positieve aspect is dat de Raad tijdens de Raad "Onderzoek" van donderdag 12 februari een politiek akkoord heeft bereikt over een gemeenschappelijk standpunt over het vijfde kaderprogramma. Dat lag volstrekt niet voor de hand. Het risico dat de continuïteit van de inspanningen van de EU op onderzoeksgebied wordt onderbroken lijkt, al bestaat het nog steeds, te zijn afgewend, als wij er tenminste in slagen het huidige elan te laten voortduren. Helaas - en dat is het zorgwekkende punt - wijkt het gemeenschappelijk standpunt in kwestie aanzienlijk af van hetgeen was voorgesteld door het Europees Parlement en door de Commissie. Eens te meer, en ik hoop voor de laatste keer, heeft de regel van de eenparigheid zijn negatieve effecten laten zien, omdat vooral twee lidstaten de anderen ertoe hebben gedwongen het budget terug te schroeven. Het besluit maakt het voor de Commissie moeilijk een formeel standpunt te bepalen. De Commissie heeft zich moeten distantiëren van de standpunten die de Raad heeft ingenomen en moeten zeggen dat ze het op verschillende punten met de Raad oneens is en zich zorgen maakt. Het eerste punt betreft het totale bedrag. De Raad is het eens geworden over een bedrag van 14 miljard ecu, veel lager dan de 16, 3 miljard ecu die de Commissie voorstelde, en, a fortiori, dan de 16, 7 miljard ecu waarvoor het Parlement zich in zijn advies in eerste lezing heeft uitgesproken. Dat bedrag ligt nog 500 miljoen ecu lager dan wanneer men het vierde kaderprogramma (in reële cijfers) gewoon zou voortzetten. Als dit wordt goedgekeurd zouden de inspanningen van de EU op onderzoeksgebied er voor het eerst op achteruitgaan.
Op het moment waarop de president van de Verenigde Staten in zijn toespraak over de staat van de Unie een ongekende verhoging van de inspanningen van de overheid op het gebied van onderzoek aankondigt, zouden de Europese burgers moeilijk begrijpen dat onze Unie aarzelt om een van haar beste troeven, namelijk haar intellectuele en menselijke potentieel, resoluut uit te spelen om haar concurrentievermogen te verbeteren en banen te scheppen. Als middelen voor onderzoek worden teruggeschroefd, zou dat voor alle activiteiten gevolgen hebben, maar vooral voor het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek. Dat zou beroofd worden van de nodige middelen om zijn taak uit te voeren ten behoeve van het beleid van de Unie waarover we nochtans een consensus hadden bereikt. De Commissie zou in dat geval serieus moet overwegen bepaalde activiteiten, die nochtans als essentieel worden gezien, te staken.
Het gemeenschappelijk standpunt van de Raad bevat verder een aantal onnodig dwingende bepalingen op het gebied van de comitologie; zojuist hebben meerderen onder u op de complexiteit van de procedures gewezen. Als men aanvaardt wat nu uit de Raad komt, zal die complexiteit nog groter worden. Door voor energie en milieu, en voor sociaal-economisch onderzoek aparte comités te creëren, maakt men voor die gebieden de facto ook aparte programma's.
Tenslotte legt de Raad een voorwaardelijk verband tussen, enerzijds, de goedkeuring van het vijfde kaderprogramma en de specifieke programma's daarvan en, anderzijds, de toekomstige financiële vooruitzichten van de Unie. Dat zet het principe van het meerjarige karakter en de voorspelbaarheid van de kredieten op de helling, terwijl dat toch de essentie en de zin van een kaderprogramma is. Eens te meer staan Parlement en Commissie aan dezelfde kant: wij willen het communautaire onderzoek uitbouwen en van de noodzakelijke middelen voorzien. De Commissie weet dat het Parlement zich zal inspannen om tijdig een kaderprogramma op te zetten dat aan de behoeften van de Unie beantwoordt. Zij rekent op de steun van het Parlement om de situatie weer recht te trekken en uiteindelijke een vijfde kaderprogramma te doen aannemen dat beter overeenkomt met wat onze beide instellingen hadden voorgesteld.
Ik kom nu terug tot wat ons vandaag bezighoudt, het ontwerpverslag en de ontwerpresolutie over het jaarverslag 1997 over de onderzoeksactiviteiten van de Unie. Uw rapporteur benadrukt dat het jaarverslag over vele punten heel wat informatie verstrekt. Zij zegt wat in vergelijking met eerdere jaarverslagen is verbeterd en beklemtoont dat met een aantal aanbevelingen van het Europees Parlement rekening is gehouden. De Commissie stelt met voldoening vast dat haar inspanningen om van dit document een nuttig instrument te maken en om het voortdurend te verbeteren op prijs worden gesteld.
Toch staan er in de ontwerpresolutie een aantal punten van kritiek en aanbevelingen die getuigen van een misverstand aangaande de aard zelf van het jaarverslag. Dit kan en mag niet als een evaluatieverslag worden opgevat. Het gaat hier principieel om een informatiedocument. Het doel ervan is om met behulp van zoveel en zo exact mogelijke feitelijke elementen een overzicht te bieden van de activiteit van de Unie op het gebied van onderzoek en technologische ontwikkeling gedurende de behandelde periode: gestarte projecten, behaalde resultaten, voorbereide ontwikkelingen.
Het verslag van 1997 geeft zodoende, dunkt mij, een vrij gedetailleerd en volledig beeld van wat het onderzoeksbeleid in 1996 is geweest. Ik denk aan de tenuitvoerlegging van de specifieke programma's van het vierde kaderprogramma et de eerste etappes van de voorbereiding van het vijfde. Wat u in uw achterhoofd moet houden is het volgende: dit verslag maakt deel uit van een reeks documenten die ook de follow-upverslagen voor elk specifiek programma en voor het kaderprogramma in zijn geheel, en de evaluatieverslagen na vijf jaar omvat. Zo zijn er twee series followupverslagen voor 1996 en 1997 voorbereid en gepubliceerd. We zijn al begonnen met de voorbereiding van de verslagen over het jaar 1997. In het kader van de voorbereiding van het vijfde kaderprogramma zijn ook de vijfjaarlijkse evaluatieverslagen over alle specifieke programma's en het kaderprogramma opgesteld. Het laatste is opgesteld door een panel onder leiding van een uitstekend kenner van het communautaire onderzoek, voormalig commissaris Etienne Davignon. Ik deel het gevoel van de rapporteur dat een strikte evaluatie nodig is van de inhoud van de programma's en van de manier waarop ze hebben bijgedragen tot het bereiken van de grote politieke doelstellingen van de Unie. Die beoordeling zult u dus in de evaluatieverslagen vinden.
Ondertussen neemt de Commissie goede nota van de talrijke suggesties die in de ontwerpresolutie worden verwoord. Zij kan daarmee rekening houden bij de tenuitvoerlegging van het gehele systeem. Dat kan ongetwijfeld nog verbeterd worden. Het complementaire karakter van de drie onderdelen, namelijk jaarverslag, follow-upverslag en evaluatieverslag, moet worden versterkt. De informatie die in al die documenten vervat is en de conclusies uit wat er is gebeurd moeten trouwens verspreid worden op zodanige wijze dat de potentiële gebruikers, te beginnen bij het Europees Parlement, er op tijd en onder de gunstigste omstandigheden kennis van kunnen nemen.
De Commissie is wel degelijk van plan zich in te spannen om het systeem in deze zin te verbeteren en verwelkomt elke suggestie die haar daarbij kan helpen. Het doel is hetzelfde doel dat wij nastreven met het vijfde kaderprogramma. Per definitie staat het onderzoeksbeleid van de Unie ten dienste van de Europese burgers. Het moet hun belang dienen en met de nodige transparantie voor henzelf en voor de instelling die hen vertegenwoordigt, namelijk het Europees Parlement, worden gevoerd. Aangezien zij vaak dezelfde standpunten delen, moeten de Commissie en het Parlement zich samen inspannen om het onderzoeksbeleid de middelen te verschaffen om zijn doelstellingen te kunnen bereiken. Ik ben er zeker van dat ik daarvoor op u kan rekenen en dank u voor uw inspanningen.
U hebt terecht onze aandacht gevestigd op een aantal punten, bijvoorbeeld op de logheid van de procedure. Het vijfde kaderprogramma is opgezet om de acties te concentreren. Die concentratie is van wezenlijk belang om het beheer te verbeteren. Wij zijn van 22 programma's naar 4 programma's gegaan, die vier grote programma's worden vervolgens uitgesplitst in kernactiviteiten. Maar er is een duidelijke poging tot concentratie, die in de richting gaat van wat u verlangt.
De ethische problemen, die u terecht benadrukt hebt, zijn werkelijk zorgwekkend. Er is actie ondernomen om de nationale ethische comités - zoals u weet bestaan die niet in alle lidstaten - te doen eisen dat de fundamentele ethische principes in acht worden genomen. In de voorstellen van de Commissie voor de tenuitvoerlegging van het vijfde kaderprogramma wordt die eis eveneens gesteld.
Meerderen onder u hebben het belang onderstreept van de kleine en middelgrote ondernemingen, en dat is een probleem waarvoor ik erg gevoelig ben. U weet dat de deelname van kleine en middelgrote ondernemingen aan de onderzoeksprogramma's van de Unie, die aanvankelijk heel zwak was, voortdurend is toegenomen. Een fundamentele etappe was de opname in het vierde kaderprogramma van wat we technologische stimuleringsmaatregelen noemen, die specifiek bedoeld zijn voor de kleine en middelgrote ondernemingen. Die acties zullen natuurlijk worden voortgezet en aanzienlijk worden versterkt in het kader van het programma inzake innovatie en participatie door het midden- en kleinbedrijf, dat met name voorziet in een systeem van hulpverlening op het gebied van intellectuele eigendom en het financieren van innovaties, mechanismen ter stimulering van het creëren en ontwikkelen van innoverende ondernemingen, nieuwe benaderingen van de transfer van technologieën en, tenslotte, informatienetwerken en -diensten.
Met het oog op het vergemakkelijken van de deelname van de KMO's aan het kaderprogramma, het vergroten van de efficiëntie van de hen betreffende acties en het verkorten van de wachttijden zouden goedgekeurde, maar nietexclusieve netwerken van informatie en hulpverlening worden ontwikkeld door de bestaande structuren te versterken en te rationaliseren. U ziet dus dat we al vooruitgang hebben geboekt op het specifieke punt van de KMO's. Die vooruitgang is natuurlijk nog onvoldoende. Binnen het vijfde kaderprogramma zullen structurele en administratieve maatregelen genomen worden om beter aan de verwachtingen van de kleine en middelgrote ondernemingen te kunnen voldoen.

Lange
Mevrouw Cresson, mag ik nog een enkele aanvullende vraag stellen? De heer Chichester en ikzelf hebben het over de task forces gehad, waarover in het verslag slechts twee regeltjes staan. In haar toelichting heeft de Commissie ook met geen woord over de evaluatie van het werk van de task forces gerept. In haar antwoord op ons advies over het vorige jaarverslag over het onderzoek zegt de Commissie dat het jaarverslag bedoeld is om de aspecten die waarschijnlijk het belangrijkst zijn aan het Parlement voor te leggen. Moet ik daaruit afleiden dat de task forces niet tot de belangrijkste aspecten behoren?

Cresson
In die task forces was binnen het vierde kaderprogramma niet voorzien. Het vierde kaderprogramma was al aangenomen toen ik lid van de Commissie werd. Ik heb de task forces opgezet met sommige van mijn collega's van de Commissie, te weten Martin Bangemann en Neil Kinnock.
Die task forces hebben zich gebogen over een aantal problemen die ons van wezenlijk belang schenen, met name voor het concurrentievermogen van de Europese bedrijven, in sectoren waar Europa bijzonder concurrerend is maar tegelijkertijd ook sterk onder concurrentie te lijden heeft, en wij hebben een aantal thema's vastgelegd. Rondom die thema's hebben wij de onderzoekers, de industrie en de gebruikers bij elkaar willen brengen, om zo een totaalbeeld te krijgen. Dat heeft ons overigens gebracht tot de multidisciplinaire benadering van het vijfde kaderprogramma, dat aan een wat andere filosofie beantwoordt dan het vierde.
Het werk dat is verzet binnen die task forces is dus niet tevergeefs geweest. In tegendeel, het is buitengewoon nuttig geweest en heeft het partners van verschillende achtergronden, uit alle lidstaten, mogelijk gemaakt om samen te komen en over verschillende aspecten van een thema te discussiëren. Dat heeft ons geholpen bij het vierde kaderprogramma.
Voor het vijfde hebben we geen task forces meer maar kernactiviteiten. Die kernactiviteiten gaan op dezelfde manier functioneren, volgens eenzelfde multidisciplinaire benadering. Ik neem het voorbeeld van een kernactiviteit die "de stad van morgen" heet in het vijfde kaderprogramma. In "de stad van morgen" vinden we vervoersproblemen terug, vervuiling, huisvesting, telewerken, maar ook stedenbouw, met andere woorden sociaal-economische problemen, met name die van de stadscentra of de voorsteden. Wij hebben dus een benadering rond die thema's gekozen die verschillende disciplines bij elkaar zal laten komen. In andere woorden, de task forces worden kernactiviteiten en de benadering is multidisciplinair. Die benadering is gebaseerd op de ervaring met de task forces en zal binnen het vijfde kaderprogramma worden ontwikkeld.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Risico's van chemische agentia
De Voorzitter
Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A4-0051/98) van de heer Blak, namens de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de richtlijn van de Raad betreffende de bescherming van de gezondheid en de veiligheid van de werknemers tegen risico's van chemische agentia op het werk (14de bijzondere richtlijn in de zin van artikel 16, lid 1 van richtlijn 89/391/EEG) (C4-0531/97-00/0459(SYN)).

Blak
Mijnheer de Voorzitter, ik ben blij en trots dat ik hier vandaag kan optreden als rapporteur bij de tweede lezing van het voorstel voor een richtlijn inzake chemische agentia. Ik ben blij dat we de driejarige blokkade van de Raad hebben kunnen doorbreken, waardoor we nu verder kunnen werken om de werknemers in Europa een grotere veiligheid en betere arbeidsvoorwaarden te bieden. Ik ben trots dat we het in de sociale commissie eens geworden zijn over een aantal amendementen, die het voorstel van de Raad op enkele belangrijke gebieden nog zullen verbeteren. Er zijn bijna vier jaar voorbijgegaan sinds we de laatste keer over dit voorstel hebben gedebatteerd. Het is zorgwekkend dat het zolang geduurd heeft, want de richtlijn inzake chemische agentia is een belangrijk element in een groot geheel van wetten. Het is een deel van het proces dat in 1989 met de kaderrichtlijn inzake de verbetering van de veiligheid en gezondheid op de werkplek op gang werd gebracht. De puzzel van richtlijnen waarover ik het hier heb, maakt van Europa een betere plaats om te wonen, vooral voor de werknemers. Ten eerste wordt het werken in de lidstaten van de Unie veiliger en gezonder en kunnen zowel de ondernemingen als de werknemers zich verheugen over doorzichtige en uniforme regels op het gebied van arbeidsmilieu in heel de EU. Daarenboven zorgen gemeenschappelijke regels voor een niet onaardig bijkomend voordeel. Ze zijn immers een efficiënte manier om sociale dumping tegen te gaan. Dit gebeurt namelijk wanneer ondernemingen geen behoorlijke werkomstandigheden voor de werknemers willen creëren en daarom naar een ander land verhuizen. Vooral met het oog op de toekomstige uitbreiding is het belangrijk dat we het probleem van sociale dumping ernstig opvatten.
Het voorstel voor een richtlijn bestaat volgens mij uit twee belangrijke onderdelen. Enerzijds bevat het een duidelijke omschrijving van de plichten van de werkgever met betrekking tot chemische stoffen die gevaarlijk kunnen zijn voor de veiligheid en gezondheid van de werknemers. Anderzijds stelt het voorstel voor een richtlijn procedures vast voor communautaire initiatieven met de bedoeling chemische stoffen in het arbeidsmilieu te beperken. Een van de belangrijkste instrumenten op dit gebied is de mogelijkheid grenswaarden vast te stellen. Laat mij eerlijk zijn en u zeggen, dat grenswaarden mij een zorg zullen zijn. In principe moet men ernaar streven het arbeidsmilieu zo schoon te houden dat grenswaarden overbodig zijn. Helaas ziet de werkelijkheid er anders uit. Het is vaak moeilijk precies te bepalen hoe gevaarlijk een stof is en soms kan het nodig zijn druk uit te oefenen op mensen die weigeren de twijfel in het voordeel van de werknemers te laten spelen. In sommige gevallen kunnen gresnwaarden dus wel nuttig zijn.
Het grootste tekort in het gemeenschappelijk standpunt van de Raad is volgens mij de gebrekkige controle op de toepassing van indicatieve grenswaarden. Er ontbreekt een mechanisme voor evaluatie van de toepassing en voor mogelijke voorstellen voor bindende grenswaarden. Met ons amendement 4 willen wij dit tekort verhelpen. Het zou een grote vooruitgang betekenen dat het hier morgen wordt aangenomen en later door de Raad aanvaard wordt.
Ik zal niet alle amendementen in mijn aanbeveling in detail bespreken. Dat gebeurt immers in de toelichting van de aanbeveling. Wij hebben ze ook in de commissie grondig besproken. Er zijn echter twee zaken waarover ik het graag wil hebben, namelijk twee amendementen in mijn aanbeveling, die ik hier in het debat moet wijzigen. Ten eerste amendement 10 dat een betere opleiding beoogt als instrument om de risico's op de werkplek tot een minimum te beperken. Het amendement is een compromis, waarin we verkeerdelijk een zin hebben geschrapt, hoewel deze de eis betreffende opleiding en voorlichting kracht bijzette. Daarom verzoek ik iedereen voor het amendement van de PESfractie te stemmen waarmee deze zin weer in de tekst komt.
Ten tweede zijn er problemen met amendement 11. In de Engelse vertaling staat dat gezondheidscontrole met de workforce moet worden afgesproken. Dit wil dus zeggen dat de werknemers op een bepaalde werkplek toestemming moeten geven voor medische onderzoeken. Dat is uiteraard onze bedoeling niet en daarom dienen wij een mondeling amendement in, teneinde het woord workforce te vervangen door workers' concern.
Tenslotte wil ik van de gelegenheid gebruik maken om het Brits voorzitterschap te danken voor zijn inzet op dit vlak. Het was zeer verheugend vast te stellen hoe actief en constructief het Brits voorzitterschap gewerkt heeft om deze richtlijn erdoor te drukken. Het lijkt alsof de Britten nu een sociale en internationale verantwoordelijkheid op zich durven te nemen. Ik weet het niet, maar het is een gok. Indien de richtlijn inzake de chemische agentia op de volgende bijeenkomst van de Raad wordt goedgekeurd, zal dit niet alleen een overwinning zijn voor het Brits voorzitterschap, maar een overwinning waarover iedereen zich kan verheugen. Op lange termijn zijn er geen verliezers, wanneer het erop aankomt een menselijker en socialer Europa te scheppen. Dan zijn er alleen maar winnaars.

Hughes
Mijnheer de Voorzitter, ik zou de heer Blak graag heel hartelijk willen danken voor het geweldige werk dat hij verricht heeft met dit verslag voor de Commissie sociale zaken en werkgelegenheid. Hij heeft zich gerealiseerd hoe broos het zo moeizaam tot stand gekomen gemeenschappelijk standpunt van de Raad is, en daarom niet zomaar alles geamendeerd wat hem onder ogen kwam, maar zich geconcentreerd op een beperkt aantal kernpunten.
Een van de belangrijkste amendementen is naar mijn mening amendement 4. Ik begrijp wel dat de Commissie indicatieve grenswaarden wil vaststellen, waar de lidstaten dan informatie over moeten verspreiden en rekening mee moeten houden als zij hun eigen desbetreffende nationale grenswaarden voor beroepsmatige blootstelling opstellen. Maar dat betekent nog niet dat de lidstaten verplicht moeten worden om de op communautair niveau vastgestelde indicatieve grenswaarden te benaderen, of zelfs maar die richting op te gaan. Daarom vreesde ik dat dit ertoe zou leiden dat de verschillen tussen de lidstaten voort zouden duren en ben ik blij dat hier iets aan kan worden gedaan door middel van dit amendement. Het voorziet in een regelmatige evaluatie, die gebaseerd is op de informatie die de lidstaten op grond van artikel 15 ter beschikking stellen en die eventueel gevolgd kan worden door adequate, op een sterkere harmonisatie gerichte actie van de Commissie. Ik heb begrepen dat de Commissie akkoord gaat met dit amendement of een ander amendement van gelijke strekking.
Een ander belangrijk punt, gezien enkele recente gevallen met trichloorethyleen waar ik mee te maken heb gehad, en de gedachtewisseling die wij onlangs in onze commissie hebben gehad met vertegenwoordigers van de Commissie, is amendement 5 over vervanging. Het lijdt voor mij geen twijfel dat een aantal van de moeilijkheden die wij ondervinden te wijten zijn aan het feit dat er geen adequate uitvoering plaatsvindt op het punt van risico-evaluatie en hierop aansluitende bepalingen uit de kaderrichtlijn. Dit leidt bijvoorbeeld tot de situatie dat in sommige lidstaten trichloorethyleen, een gevaarlijk oplosmiddel, verboden is, terwijl het in andere lidstaten gebonden is aan grenswaarden die veel hoger liggen dan elders. Wij moeten blijven streven naar een volledige en adequate uitvoering van de kaderrichtlijn, maar zolang dat nog niet het geval is, dienen wij in deze richtlijn het belang van vervanging te onderstrepen, wat de heer Blak dan ook volkomen terecht heeft gedaan in amendement 7.
Het is werkelijk zeer verheugend te constateren dat deze richtlijn na al die tijd weer uit de kast is gehaald. Ik vraag me echter af wat er gaat gebeuren met een aantal andere richtlijnen die nog altijd worden tegengehouden door de Raad, zoals de richtlijn over verschillende vervoerswijzen en de richtlijn over fysische agentia met regels voor lawaai, trillingen, optische straling, velden en golven.
Ik ben in het bijzonder bezorgd over het lawaaiprobleem. In de oorspronkelijke richtlijn over de bescherming van werknemers tegen risico's in verband met blootstelling aan lawaai op het werk, worden niveaus van blootstelling en maatregelen genoemd die hopeloos verouderd zijn. De toenmalige Britse regering was heel trots dat zij er een grens van 90 decibel door had weten te krijgen waarboven het gebruik van oorbeschermers op het werk verplicht was. Zij presenteerde dit als een kostenbesparende maatregel. Maar voor vele duizenden arbeiders zijn de kosten zo hoog opgelopen dat zij er een slechter gehoor of beroepsdoofheid aan over hebben gehouden.
De richtlijn uit 1986 zou nog voor januari 1994 op basis van een Commissievoorstel opnieuw worden besproken in de Raad. Het is nu februari 1998 en als het niet lukt om die richtlijn over fysische agentia uit de kast te halen, dan moeten we in ieder geval deze oudere richtlijn over lawaai maar eens opnieuw gaan bekijken. Ik hoop dat de Commissie ons op dit punt een toezegging kan doen. Het zou niet fair zijn van mevrouw Cresson te verlangen dat zij reageert, maar hopelijk kunnen we het er met de heer Flynn over hebben.
Ik verheug me erop dat de Europese Commissie aanwezig zal zijn op een hoorzitting van de Commissie sociale zaken en werkgelegenheid, die over enkele weken zal worden gehouden en waar gesproken zal worden over nieuwe gezondheidsrisico's die zich aandienen. Wij zijn er hier in geslaagd een aantal van de ergste risico's - die van vroeger - uit de wereld te helpen, maar er zijn er enkele nieuwe bijgekomen die we gezamenlijk moeten aanpakken.

Mendonça
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, dit debat over het verslag over het gemeenschappelijk standpunt van de Raad met het oog op de aanneming van een richtlijn betreffende de bescherming van de gezondheid en de veiligheid van werknemers is van buitengewoon belang en zeer nuttig voor de werknemers die in onverschillig welke lidstaat aan chemische agentia kunnen worden blootgesteld. Deze richtlijn mag niet verder uitgesteld worden. Het doel van de richtlijn rechtvaardigt een behandeling met de grootst mogelijke spoed en aandacht door alle betrokkenen: lidstaten, sociale partners en instellingen van de Europese Unie.
De tekst van het gemeenschappelijk standpunt dat wij nu behandelen is duidelijker, explicieter, en geeft minder aanleiding tot dubbelzinnigheden en het afschuiven van verantwoordelijkheid. De structuur van het document spoort nu meer met een betere definitie en indeling van de doelstellingen en met het toepassingsgebied van de richtlijn.
De opgenomen definitie van gevaarlijk chemisch agens en het mechanisme voor het vaststellen van grenswaarden - zowel de grenswaarde voor beroepsmatige blootstelling als de biologische grenswaarde - zijn zaken die nu beter uit de verf komen en tevens voorbeelden van verbeterde definities. De plichten van de werkgever zijn beter gedefinieerd en hetzelfde geldt voor de noodzakelijke controle van de werknemers en voor het raadplegen, het informeren en de inspraak van de werknemers.
Er is de nadruk gelegd op de plicht die de lidstaten hebben om de richtlijn door middel van wetten, regelgeving en bestuursrechtelijke maatregelen om te zetten. In het verslag wordt gewezen op een aantal zorgen die het gemeenschappelijke standpunt nog steeds baart en waarschijnlijk ook in de toekomst zal blijven baren. Maar de amendementen die nu door het Parlement zijn ingediend verbeteren, verduidelijken en vullen het document dat wij nu behandelen aan. Vele amendementen die door het Parlement werden ingediend tijdens de eerste lezing zijn nu opgenomen in de tekst waarover wij beraadslagen, waardoor deze duidelijk verbeterd is.
Ik heb slechts een tweetal opmerkingen over de ingediende amendementen. Amendement 1 benadrukt de grotere zorg waar zwangere vrouwen en jongeren recht op hebben. In dit geval, maar ook in andere gevallen, is het van fundamenteel belang de werknemers nu te beschermen, zonder daarbij echter de toekomst uit het oog te verliezen. Amendement 10 gaat over het belang dat naast voorlichting altijd moet worden toegekend aan scholing van werknemers. Vanwege deze en andere redenen, waarvoor de tijd ontbreekt om ze te noemen, is het hier behandelde verslag echt goed en verdient het dan ook onze instemming.

Boogerd-Quaak
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, collega's, het heeft inderdaad lang geduurd voordat het gemeenschappelijk standpunt van de Raad verscheen. Maar op dit moment is het beter dan het Commissievoorstel. Ik ben ook buitengewoon tevreden over de samenwerking die kon plaatsvinden met de rapporteur, de heer Blak. Het was voor mij dan ook niet nodig om nog amendementen in te dienen, alhoewel ik wel voornemens ben om amendement 16 van de christen-democraten te steunen.
Wat is nu het belang van deze richtlijn? Verschillende normen zijn schadelijk voor de regelgeving in de lidstaten. Immers, altijd zullen concurrentie-argumenten dan de hoofdrol spelen. Dat is slecht voor de werknemers en dat is slecht voor de slachtoffers. En die slachtoffers zijn er vaak heel ernstig aan toe. Een enkel Europees beleid met bindende normen is derhalve het beste en als Commissie en als Parlement roepen wij in amendement 4 daartoe op.
Feitelijk zouden wij ook bereid moeten zijn om sommige oplosmiddelen in de ban te doen zoals xyleen, tolueen, trichloorethyleen. Wat dat betreft, geeft amendement 7 de richting aan die wij uit moeten. Het is toch immers zo dat de industrie gestimuleerd zal worden om vervanging te zoeken en vervanging kan bijvoorbeeld gevonden worden door gebruik te maken van reactieve oplosmiddelen. Ik wil hier in dit verband het voorbeeld noemen van oplosmiddelen die gevonden kunnen worden in de goudsbloem. Daarmee is een experiment uitgevoerd, dat zelfs door de Europese Commissie gefinancierd is, met buitengewoon goede kansen.
Daarom, mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, zou ik willen voorstellen dat wij als Parlement een periodieke rapportage ontvangen over de voortgang. Want ik ben niet helemaal gerust over de implementatie.
Tenslotte wil ik nog een woord zeggen over scholing, training en bewustmaking van de mensen op de werkplek. Ook op dit punt hebben wij een amendement ingediend. Het gaat dus niet alleen om het verbieden van de stoffen, het gaat ook om het omgaan met de stoffen. Als wij daar een goed pakket voorstellen voor hebben, dan denk ik dat wij met deze richtlijn een stap voorwaarts kunnen doen om het grote probleem wat hier achter zit, onder andere voor bijvoorbeeld schilders en andere werknemers, te bestrijden.

Ojala
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik de heer Blak danken voor het werk dat hij heeft verricht in het kader van deze zeer belangrijke, maar zeer moeilijke en ingewikkelde zaak. Met kwesties inzake de veiligheid op de werkplek komt de wetgeving van de Europese Unie heel dicht bij het dagelijkse leven van de mensen. Bij de veiligheid op de werkplek gaat het om het leven, de gezondheid en het arbeidsvermogen van de mensen. Belangrijker zaken zijn er bijna niet.
De Europese Unie moet in staat zijn om voor de veiligheid op de werkplek een scherp minimumniveau vast te stellen, zodat slechte veiligheid op de werkplek niet als concurrentiemiddel gebruikt kan worden. Veiligheid op de werkplek is niet alleen van belang voor de werknemers, maar ook voor de werkgevers en de gehele maatschappij. Daarom is het dan ook uitermate afkeurenswaardig dat kwesties inzake de veiligheid op de werkplek langdurig in de Raad zijn tegengehouden, zoals ook hier vele sprekers hebben geconstateerd. Deze richtlijn is vier jaar geleden al in eerste lezing door het Parlement behandeld. Hopelijk betekent het verkrijgen van een gemeenschappelijk standpunt van de Raad dat de kwestie van de veiligheid op de werkplek daar eindelijk is gedeblokkeerd en dat daarvan misschien nog tijdens het Britse voorzitterschap werk kan worden gemaakt.
De heer Blak heeft op het gemeenschappelijk standpunt van de Raad amendementen ingediend. Met verscheidene hiervan ben ik het volledig eens. Ik stoor mij echter aan het negatieve standpunt in het verslag ten opzichte van het vaststellen van biologische grenswaarden. In het verslag wordt immers vastgesteld dat biologische grenswaarden alleen in uitzonderlijke omstandigheden bepaald kunnen worden als andere middelen onvoldoende zijn. Bij ons in Finland staat men echter niet zo voorwaardelijk tegenover de biologische monitoring van chemische stoffen. Bij ons vindt men integendeel dat dit in veel gevallen een effectieve manier is om de blootstelling van de werknemers te kunnen volgen en zo hun gezondheid te kunnen beschermen. Het is natuurlijk logisch dat het beginsel van biologische monitoring altijd bij voorbaat met de vertegenwoordigers van de werknemers overeengekomen moet worden.

Wolf
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte collega's, ik wil dit argument van de heer Hughes nog wat scherper formuleren. Er wordt vaak over de kosten van de bescherming van de gezondheid en de veiligheid van werknemers en over de mogelijke besparingen gesproken. Er wordt echter niet gesproken over de kosten voor de slachtoffers en voor de samenleving die zouden kunnen worden bespaard als we voor een werkelijke bescherming zouden zorgen. Dat betekent eigenlijk dat dit weer zo een permanent schandaal is. De bescherming van de gezondheid en de veiligheid van werknemers kan in de Unie geen gelijke tred houden met de ontwikkeling van de interne markt en de technologische vooruitgang.
De heer Hughes heeft al op twee richtlijnen gewezen die nog moeten komen. Bij deze richtlijn moeten we het hebben over de voor- en nadelen van de strategie die de Commissie voor dit probleem gekozen heeft: zij formuleert fraaie principes en doet alles voor de vooruitgang, zonder echter naar links of rechts te kijken. We kunnen de verschillende richtlijnen behandelen en bij een ervan ook vooruitgang boeken, maar we betalen daarvoor een hoge prijs. Het probleem is namelijk wat er in de kaderrichtlijn staat. We moeten oppassen dat we in de afzonderlijke richtlijnen niet minder ver gaan dan in de kaderrichtlijn. Bovendien hebben we het probleem dat we voor coördinatie tussen de verschillende kaderrichtlijnen moeten zorgen. Dat is een netelig probleem dat de zaken bemoeilijkt en telkens opnieuw verhindert dat wij vooruitgang boeken.
Mag ik er nogmaals op wijzen dat collega Blak uitstekend werk heeft verricht? Ik kan niet begrijpen waarom amendement 16 beter is dan amendement 3, en bij amendement 18 wil ik aan de heer Blak vragen waarom de risicoevaluatie bepalend moet zijn voor de manier waarop de voorlichting plaatsvindt. Dat strookt toch niet helemaal met wat hij in zijn amendement 6 heeft gezegd?

Skinner
Mijnheer de Voorzitter, ik zou graag mijn waardering willen uitspreken voor het werk dat de heer Blak heeft verricht bij het samenstellen van dit verslag. Hij heeft er veel moeite voor moeten doen en zijn inspanningen zijn binnen de commissie over de gehele linie zeer op prijs gesteld. Hoewel het verslag een zeer technisch karakter heeft, is het tegelijk toch zeer levensecht. Maar liefst tien miljoen mensen overal in de Europese Unie worden getroffen door een ongeval of ziekte op het werk. Dit is algemeen bekend. Achtduizend van hen komen elk jaar binnen de Europese Unie op tragische wijze om het leven. Tal van andere, niet-gerapporteerde ongevallen, ziekten en sterfgevallen zijn uiteraard niet terug te vinden in de statistieken.
Veel van deze sterfgevallen en ziekten zijn te wijten aan onwetendheid en het nemen van onverantwoorde risico's. Zolang deze risico's niet duidelijk omschreven zijn, is het juist dat de Commissie met wetgeving komt die deze risico's heel exact aangeven.
Waarom nemen mensen onnodige risico's? Dat doen we allemaal wel eens. We steken allemaal wel eens een straat over zonder goed uit te kijken, en we zijn zorgeloos. Dit gedrag valt te betreuren - in het leven, en zeker op het werk. Maar dit soort gedrag kan op een progressieve en positieve wijze aangepast en veranderd worden, opdat er een eind komt aan het soort problemen waar wij op de werkplek mee geconfronteerd worden.
Daarom is dit verslag, waartoe het sein is gegeven door een initiatief van het Britse voorzitterschap, zoals de heer Blak heeft opgemerkt, erop gericht een einde te maken aan onverantwoord gedrag bij het gebruik van schadelijke chemische agentia. Het gaat hier om enkele van de gevaarlijkste chemische agentia die mensen op het werk gebruiken. Vastgesteld moet worden welke gevaren het gebruik van dergelijke agentia inhoudt voor de gezondheid van de werknemers, waarbij niet alleen gekeken moet worden naar de onmiddellijke effecten, maar ook naar die op de lange termijn. Oefeningen kunnen hier, evenals de opleiding zelf, een belangrijke rol spelen. Daarom wordt er in dit verslag zo'n nadruk gelegd op opleiding, wat misschien zelfs zou kunnen leiden tot een ruimere interpretatie van het begrip opleiding in de kaderrichtlijn, hetgeen alleen maar toe te juichen zou zijn. In kleine ondernemingen bijvoorbeeld lopen werknemers 50 % meer kans een ongeval op de werkplek te krijgen. Dat komt doordat de opleiding en de instructies in grotere ondernemingen meestal beter zijn dan in kleine ondernemingen. In grotere ondernemingen worden risico's ook ernstig opgevat doordat gezondheid en veiligheid er beschouwd worden als productieve en winstgevende factoren die belangrijk zijn voor de toekomst van het bedrijf. Daarom zou het project Safe Action for Europe, in verband waarmee het probleem van de rechtsgrondslag jammer genoeg niet opgelost raakt, zeer geschikt geweest zijn voor kleine ondernemingen.
De heer Blak heeft het ook gehad over nieuwe vestigingsplaatsen voor chemische productiecentra en ondernemingen. Ik herinner me de ramp in het Indiase Bhopal. Als reden om die vestigingsplaats te kiezen werden de lage sociale kosten opgegeven. Het gevolg is dat Bhopal nog altijd in de herinnering voortleeft als een enorme ramp en als een voorbeeld van de totale exploitatie van de arbeiders in dat land. Als deze richtlijn de rechten van de Europese werknemer uitbreidde, dan zouden wij dit model misschien ook naar andere delen van de wereld kunnen transporteren. Wij moeten er beslist voor waken dat kapitaal wegvloeit doordat de gevaren en rampen naar elders worden geëxporteerd, naar een continent dat op dit gebied toch al een kruitvat is. Het model is zo progressief dat wij er een belangrijke waarborg voor de bescherming van de werknemers in zien, en tegelijk zo realistisch dat het ook resultaat kan opleveren.

Schiedermeier
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, de heer Mendonça heeft dit thema namens mijn fractie inhoudelijk al voortreffelijk behandeld. Daarom wil ik graag op een aantal algemene aspecten ingaan. De Raad heeft drie jaar en zes maanden de tijd genomen om het Parlement na de eerste lezing een gemeenschappelijk standpunt voor te leggen. Daar zien we wie op het Europese niveau de wetgeving vertraagt.
De rapporteur heeft geprobeerd ervoor te zorgen dat het resultaat van de behandeling in het Parlement niet al te ver van het gemeenschappelijk standpunt afwijkt, om de goedkeuring van de richtlijn over de bescherming van de gezondheid en de veiligheid van werknemers tegen risico's van chemische agentia op het werk niet nog meer te vertragen of zelfs in gevaar te brengen. De heer Blak treft geen enkele schuld en heeft goed werk geleverd. Ik verwacht echter wel dat hij het amendement, dat ik nogmaals heb ingediend, alsnog steunt.
Ik zou graag nog een belangrijk feit willen noemen. Zulke technische richtlijnen zijn voor de werknemers en voor hun gezondheid werkelijk van het grootste belang, maar er ontbreekt nog een hele reeks richtlijnen die veel belangrijker zijn, bijvoorbeeld over telewerken of deeltijdwerk. Wanneer wil de Commissie hier eindelijk iets aan doen? Is zij soms van plan de aandacht van de werkelijk belangrijke onderwerpen af te leiden door zich achter technische vraagstukken te verschuilen? Wil de Raad nog lang op de door de heer Hughes genoemde richtlijnen broeden? Door al deze vertragingen worden de werknemers in Europa het kind van de rekening. Als hun vertegenwoordigers in het Europees Parlement kunnen wij dat niet meer op ons laten zitten. Wij verwachten dat er eindelijk vooruitgang in deze zaak wordt geboekt en dat de Commissie en de Raad ook werkelijk de daarvoor nodige stappen zetten.

Lindqvist
Mijnheer de Voorzitter, het streven moet zijn dat niemands gezondheid tijdens het werk wordt aangetast. De kwestie die onderwerp is van deze aanbeveling voor de tweede lezing werd voor het eerst vier jaar geleden behandeld. Minimumbepalingen zijn een vereiste om enigszins gelijke voorwaarden op dit terrein binnen de EU te scheppen.
Ik wil vooral het voorzorgsbeginsel onder de aandacht brengen. Dat houdt in dat er een ruime marge moet bestaan tot het punt waarop de werknemers aan risico's worden blootgesteld. Het is beter te voorkomen dan achteraf risico's te ontdekken. Er ligt een duidelijke politieke visie ten grondslag aan dit verslag; dat was te merken bij de eerste lezing en dat is nu weer te zien. De parlementaire commissie is unaniem over de vijftien amendementen. Onze voorstellen verbeteren het standpunt van de Raad. De drie belangrijkste amendementen betreffen de evaluatie van de uitvoering in de lidstaten, informatie aan de werknemers over de risico's en gevaarlijkheid van de stoffen, en scholing op het gebied van beschermingsmaatregelen. Bovendien moet men ervoor zorgen dat deze maatregelen gecoördineerd worden.
De liberale fractie steunt deze aanbeveling voor de tweede lezing van de Commissie sociale zaken en werkgelegenheid.

Papakyriazis
Mijnheer de Voorzitter, er is een oud Grieks gezegde volgens welk eerst de definitie komt en daarna de praktische inhoud. Mijns inziens is het onderhavige verslag een voorbeeld daarvan. Hierin wordt een zeer belangrijk onderwerp behandeld en ik geloof dat wij voldaan kunnen zijn over de bereikte resultaten, alhoewel het eindpunt van de reis nog niet in zicht is.
Tussen de eerste en deze tweede lezing zijn ettelijke jaren verstreken. Sommigen spraken over sabotage, maar laten wij zeggen dat er een flinke vertraging is opgetreden. De eerste lezing geschiedde namelijk in het vorige Parlement en dit Parlement doet nu de tweede.
Deze vertraging is echter niet geheel ongerechtvaardigd. Uit de ontwikkelingen is namelijk gebleken dat heel de richtlijn grondig herschreven moest worden. De richtlijn zelf, de overwegingen en de toelichting zijn zo belangrijk dat ik dit een historisch document durf te noemen. Natuurlijk moeten wij nu nagaan hoe wij met de voorschriften onze intenties hard kunnen maken. Tijdens de behandeling van het gemeenschappelijk standpunt heeft men voortdurend geprobeerd de verschillende visies met elkaar in overeenstemming te brengen en daarom geloof ik dat wij goede vooruitzichten hebben voor een succesvolle toepassing van de richtlijn.
Ik deel het gematigde optimisme van de rapporteur, de heer Blak. Ook ik geloof dat wij met de opnieuw ingediende amendementen, waar het Europees Parlement onder geen beding van heeft willen afzien, en met de goede vooruitzichten op overneming daarvan, een belangrijke stap hebben gedaan in de goede richting. Mijns inziens mogen wij zelfs spreken over tastbare vooruitgang, daar de situaties en de opvattingen die vier jaar geleden nog bestonden, een aanzienlijke verbetering zullen ondergaan.
Ik sta achter de oproep aan het Britse voorzitterschap om het gemeenschappelijk standpunt zo snel mogelijk af te ronden en aan te nemen. Er moet zo spoedig een besluit worden genomen. Dan kunnen wij de strijd met de klok aanbinden. Hier werd gezegd dat de gegeven definities wijze definities zijn. Ondanks het feit namelijk dat zij bindend zijn, maken zij een zekere soepelheid mogelijk. Ook ik ben van mening dat wij nog niet in staat zijn alle gevaarlijke stoffen te noemen. Er zullen altijd nieuwe, onbekende stoffen opduiken of er zullen stoffen zijn waarvan wij pas later het gevaar ontdekken. In de richtlijn wordt enige armslag in de tijd gegeven. Dit mag er echter niet toe leiden dat men aan de richtlijn gaat sleutelen. Juist deze armslag is mijns inziens een van de sterke punten van de richtlijn. Dit is een kader, een invulling van de grote richtlijn 391. Omdat het echter een kader is, zullen er nieuwe stappen nodig zijn en daarom geloof ik dat dit in feite het vertrekpunt is voor verdere ontwikkelingen.

Cresson
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik zou allereerst de heer Blak willen danken voor het voortreffelijke werk dat hij voor dit voorstel verzet heeft, evenals de gehele Commissie sociale zaken en werkgelegenheid voor haar voortdurende inspanningen om de gezondheid en de veiligheid van werknemers te verbeteren. De Commissie waardeert uw constructieve benadering van het gemeenschappelijk standpunt ten zeerste.
Allereerst zou ik het grote politieke belang van het gemeenschappelijk standpunt van de Raad willen benadrukken. De Commissie is ervan overtuigd dat de principes van de bescherming van veiligheid en gezondheid op communautair niveau verder moeten worden uitgediept. De Raad heeft dat in dit gemeenschappelijk standpunt erkend. Ook al is de tekst ongetwijfeld niet volmaakt, toch vormt hij een aanzienlijke vooruitgang op het gebied van veiligheid en gezondheid. De meeste amendementen van het Europees Parlement op de tekst van het gemeenschappelijk standpunt vormen daadwerkelijke verbeteringen en kunnen dus door de Commissie worden aanvaard. Ik doel dan op de amendementen 1, 2, 3, 4, het eerste gedeelte van 5, 6, 9, 11, 12, 13 en 18.
Ik zou nu commentaar willen leveren op de enkele amendementen die voor de Commissie wat moeilijker liggen en die derhalve niet kunnen worden aanvaard. Het tweede gedeelte van amendement 5 verplicht de werkgevers ertoe de risico-evaluatie naar behoren te registreren, rekening houdend met de nationale wetgeving en praktijk. Die bepaling zou zonder twijfel het gemeenschappelijk standpunt verzwakken. Daarin staat immers dat de risico-evaluatie naar behoren gedocumenteerd moet zijn overeenkomstig de nationale wetgeving en praktijk. Ik ben ervan overtuigd dat het niet in de bedoeling van het Europees Parlement ligt een willekeurige beoordeling van de naleving van de wetgeving mogelijk te maken. Dit gedeelte van het amendement kan dus niet worden overgenomen.
Amendement 7 legt de nadruk op het substitutieprincipe om het risico weg te nemen. De Commissie kan zeker akkoord gaan met het principe dat chemische agentia moeten worden vervangen door andere chemische stoffen die ongevaarlijk of in elk geval minder gevaarlijk zijn voor de werknemers. Maar om de werkgevers tot een optimale preventie aan te sporen, moet de concretere verplichting om het risico tot een minimum te beperken worden gehandhaafd wanneer de volledige uitschakeling van ieder risico onmogelijk is.
Amendement 8 ligt politiek gevoelig. De lidstaten en de Commissie zijn pas na moeizame onderhandelingen tot een akkoord over deze tekst gekomen. Omdat de voorgestelde toevoeging verder gaat dan het compromis, en hoewel de Commissie het standpunt van het Europees Parlement begrijpt, geeft ze er de voorkeur aan de bestaande tekst te handhaven, omdat zij meent dat het altijd nog mogelijk is om op basis van amendement 4, dat aanvaardbaar is, bij de evaluatie na vijf jaar op dat punt terug te komen.
In het geval van amendement 10 is de Commissie van mening dat het schrappen van de alinea over de aard van de voorlichting de taak van de werkgever op dit heel belangrijke punt niet zou vergemakkelijken.
Een laatste opmerking betreft amendement 14. De Commissie kan het schrappen van de woorden "en nieuwe inzichten" niet aanvaarden bij de gevallen die een aanpassing van de bijlagen aan de technische vooruitgang vereisen. Nieuwe inzichten vormen namelijk een van de voornaamste redenen voor technische aanpassingen. Dat principe is trouwens door de Raad in zijn gemeenschappelijk standpunt en bij talrijke andere gelegenheden aanvaard. Ik hoop dat het Europees Parlement op deze manier niet probeert het initiatiefrecht van de Commissie te beperken. In tegenstelling tot wat de rapporteur lijkt te denken, wenst de Commissie de aanpassingen aan de technische vooruitgang niet te misbruiken om het Parlement te omzeilen.
De amendementen 16 en 17 kan de Commissie niet aanvaarden. Ze is van mening dat amendement 3, dat ze wel aanvaardt, beter is dan amendement 16 en dat amendement 17 niets toevoegt aan artikel 8 van het gemeenschappelijk standpunt.

Blak
Mijnheer de Voorzitter, ik hoorde dat mevrouw Cresson amendement 11 niet overneemt. Ik heb echter in overleg met de Commissie een mondeling amendement ingediend en hoop dat de Commissie op het laatste ogenblik niet afhaakt. Deze wijziging kwam vrij laat en ik hoop dus dat het slechts om een onachtzaamheid gaat. Ik ben het met u eens - en dat is eigenlijk ook een kleine hint aan mijn collega's - dat er geen reden is om over amendement 16 te stemmen als de Commissie en de Raad amendement 3 aanvaarden. Wij moeten opletten dat we niet te hoog willen vliegen waardoor we het contact met de werkelijkheid verliezen. Ik ben in feite blij met uw commentaar, mevrouw Cresson. Ik hoop echter dat u deze punten vannacht in uw dromen toch nog eens wilt bekijken, zodat de richtlijn, die vier jaar in de lade heeft gelegen, er uiteindelijk toch komt. Ik heb mij zeer soepel opgesteld, de Raad heeft hetzelfde gedaan en ik denk dat de Commissie ons een beetje tegemoet kan komen. Ik ben ervan overtuigd dat dit vannacht uw droom zal zijn en dat we morgen een goed resultaat zullen boeken.

Cresson
Mijnheer Blak, ik zal het kort houden. Amendement 11 wordt door de Commissie aanvaard. Er is - ik dacht overigens dat ik dat straks gezegd had - misschien gewoon een vertaalprobleempje.

De Voorzitter
Mevrouw Cresson, ik dank u.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

