Gezamenlijke planning van onderzoek naar neurodegeneratieve aandoeningen, vooral de ziekte van Alzheimer (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is de mondelinge vraag van Herbert Reul, namens de Commissie ITRE, aan de Raad: Gezamenlijke planning van onderzoek naar neurodegeneratieve aandoeningen, vooral de ziekte van Alzheimer (B7-0218/2009).
De auteur, de heer Reul, heeft laten weten dat hij vertraagd is. Als hij nog komt kan hij als laatste nog het woord voeren.
Françoise Grossetête
ter vervanging van de auteur. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, in afwezigheid van de heer Reul zal ik de vraag die we aan de Commissie stellen, herhalen. Gezien het feit dat de rechtsgrondslag van de aanbeveling van de Raad over maatregelen tegen neurodegeneratieve aandoeningen artikel 165 van het Verdrag is, dient het Parlement in deze geconsulteerd te worden.
Wij willen weten of de Raad kan bevestigen dat hij het voornemen heeft om op zijn vergadering van 3 december aanstaande, over concurrentieaangelegenheden, conclusies over dit onderwerp aan te nemen? En of de Raad bereid is - gezien het feit dat het Europees Parlement over het voorstel van de Europese Commissie geraadpleegd wordt - om in zijn conclusies rekening te houden met het standpunt van het Parlement in deze?
Kan de Raad verder bevestigen, in het vooruitzicht van eventuele gezamenlijke planning van onderzoeksinitiatieven in de toekomst, dat hij van mening is dat de initiatieven in principe allemaal op dezelfde juridische grondslag aan te nemen zijn?
Ik wil erop wijzen dat we een resolutie hebben opgesteld. Deze resolutie heeft de steun van alle fracties en het is een belangrijke resolutie, omdat hierin de vraagstukken aan de orde worden gesteld die te maken hebben met de vergrijzing van de bevolking, waardoor we vandaag de dag in Europa meer dan zeven miljoen mensen hebben die aan de ziekte van Alzheimer lijden, een aantal dat volgens schattingen in de komende twintig jaar nog zal verdubbelen.
Het is daarom van cruciaal belang dat er planning, investeringen en samenwerking tot stand komen op dit gebied, om de sociale kosten van deze ziekten te beheersen en mensen die aan deze ziekte lijden, en hun familie, hoop, waardigheid en een gezonder leven te kunnen bieden. Deze problemen op het gebied van gezondheid en op sociaal gebied, die heel Europa aangaan, vragen om gecoördineerde actie, gericht op effectieve preventie, diagnoses, behandeling van en zorg voor de betrokkenen.
Speciale aandacht is vereist voor ondersteuning van de onderzoeks- en innovatieactiviteiten van partijen in de publieke en de private sector, gericht op het vinden van nieuwe geneesmiddelen en op preventie van deze aandoeningen. Het onderzoek op het gebied van gezondheid is op Europees niveau nog veel te gefragmenteerd en we moeten zorgen dat er meer publiek-private partnerschappen ontstaan. Het voorbeeld van het Initiatief inzake innovatieve geneesmiddelen, dat in februari 2008 gelanceerd werd, mag geen eenmalig experiment blijven.
Ik sluit af met de opmerking dat dit echt een race tegen de klok is, want we moeten deze aandoeningen zoveel mogelijk voorkómen. Het huidige onderzoek laat zien dat er mogelijkheden zijn voor vroegtijdige diagnose. Onze medeburgers verwachten signalen inzake dit soort concrete vraagstukken van het Europa van de gezondheid, dat garanties moet geven en moet anticiperen op de ontwikkeling van leeftijdsgerelateerde ziekten.
Cecilia Malmström
fungerend voorzitter van de Raad. - (SV) Mijnheer de Voorzitter, het voorstel voor een aanbeveling van de Raad over maatregelen ter bestrijding van neurodegeneratieve ziekten, vooral de ziekte van Alzheimer, dat op 22 juli door de Commissie is aangenomen, is gebaseerd op artikel 165 van het Verdrag. Dat artikel gaat over coördinatie tussen de Gemeenschap en de lidstaten van activiteiten op het gebied van onderzoek en technologische ontwikkeling, teneinde de wederzijdse samenhang van het beleid van de lidstaten en het beleid van de Gemeenschap te verzekeren.
Artikel 165 stemt overeen met de doelen van initiatieven betreffende gemeenschappelijke planning van programma's. Die doelen vertrekken vanuit het idee dat we gemeenschappelijk de uitdagingen vaststellen waarmee onze samenlevingen collectief worden geconfronteerd en dat we het door een sterker politiek engagement van de kant van de lidstaten eens kunnen worden over gezamenlijke of gecoördineerde antwoorden op die uitdagingen. Het doel is vanzelfsprekend het verbeteren van de effectiviteit van de publieke financiering van onderzoek in Europa.
Ik denk echter dat het probleem en de kern van uw vraag is dat artikel 165 de Raad niet het recht geeft op te treden. Het artikel vormt een rechtsgrond voor de Commissie om eventueel initiatieven te nemen ter bevordering van de coördinatie tussen de lidstaten en het beleid van de Gemeenschap. Het Verdrag bevat onder de titel onderzoek geen andere rechtsgrond die de Commissie zou kunnen gebruiken om maatregelen voor te stellen met betrekking tot de gezamenlijke planning.
In de Raad bestaat natuurlijk een erg sterk politiek engagement om zo snel mogelijk proefprojecten te starten voor gezamenlijke planning van programma's die met name gericht zijn op de strijd tegen de ziekte van Alzheimer. Tegen die achtergrond heeft het voorzitterschap de bedoeling om de Raad conclusies betreffende dat gezamenlijke planningsinitiatief aan te laten nemen op basis van de door de Commissie voorgelegde tekst.
Ik weet dat het Europees Parlement de strijd tegen de ziekte van Alzheimer een hoge prioriteit toekent. In een verklaring van februari riep het Parlement de Commissie en de lidstaten op om die strijd als een prioriteit voor de Europese volksgezondheid aan te wijzen. U kent natuurlijk het voorstel van de Commissie. Het voorzitterschap zal proberen om te verzekeren dat de zienswijze van het Europees Parlement in de mate van het mogelijke in aanmerking zal worden genomen in de conclusies die de Raad Concurrentievermogen tijdens zijn vergadering van 3 december aanstaande zal aannemen.
Wat mogelijke toekomstige initiatieven met betrekking tot gezamenlijke planning betreft, deelt de Raad het standpunt van het Parlementslid dat we een gezamenlijke handelswijze zouden moeten kiezen voor het aannemen van die initiatieven onder de titel onderzoek. Momenteel is er helaas slechts één manier beschikbaar, namelijk dat de Raad voor elk individueel initiatief conclusies aanneemt. Dat komt doordat het Verdrag geen geschikte rechtsgrondslag bevat om andere maatregelen te nemen.
Elena Oana Antonescu
Het Zweedse voorzitterschap wil in december de conclusies met betrekking tot de maatregelen tegen neurodegeneratieve aandoeningen aannemen, zonder zelfs maar te wachten op het standpunt van het Parlement over dit onderwerp.
Ik was de rapporteur namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid voor dit dossier, en gezien de omstandigheden steun ik het aannemen van een resolutie ter expressie van het standpunt van het Parlement betreffende de maatregelen ter bestrijding van neurodegeneratieve aandoeningen, met name de ziekte van Alzheimer, door middel van een gezamenlijke programmering van onderzoeksactiviteiten.
Neurodegeneratieve aandoeningen vormen een groot gezondheidsprobleem in Europa. Vooruitgang in de medische wetenschap en de levensstandaard in de ontwikkelde landen hebben omstandigheden gecreëerd die hebben geleid tot een toename van de levensverwachting, maar het aantal mensen dat getroffen wordt door neurodegeneratieve aandoeningen is eveneens gestegen.
Dit is een probleem met een aantal verschillende aspecten. Sommige hiervan hebben te maken met de kwaliteit van leven van hen die door deze aandoeningen worden getroffen, het effect dat de aandoening heeft op de naaste familie of verzorgenden. Het is ook een probleem dat de capaciteit van de gezondheidszorg beïnvloedt. Die zal een groter aantal patiënten moeten behandelen terwijl als gevolg van de vergrijzing het aantal niet-werkenden relatief stijgt.
Het voorstel van de Commissie richt zich op de onderzoeksgerelateerde aspecten. De resolutie die wij voorstellen legt eveneens de nadruk op de resultaten die zullen worden verkregen door het coördineren van onderzoeksactiviteiten en de mate waarin deze zullen bijdragen aan een verbetering van de huidige situatie. Daarom dring ik erop aan dat onze inspanningen worden geconcentreerd op twee gebieden: het verrichten van wetenschappelijk onderzoek en het bewerkstelligen dat de geleverde inspanningen hun weerspiegeling krijgen in de bereikte resultaten, in termen van zorgkwaliteit waar patiënten van kunnen profiteren.
Gezien het belang dat het Parlement in de loop der tijd aan dit thema heeft gehecht en het belang van dit dossier, een proefproject voor het gezamenlijk organiseren van onderzoeksactiviteiten, is het cruciaal dat rekening wordt gehouden met het standpunt van het Parlement bij het opstellen van de conclusies van de Raad.
Het Parlement moet betrokken worden bij alle initiatieven die verband houden met de toekomstige gezamenlijke programmering op onderzoeksgebied. Artikel 182 van het Verdrag van Lissabon zorgt ook voor een passende wettelijke basis voor toekomstige ontwikkelingen op dit gebied.
Patrizia Toia
namens de S&D-Fractie. - (IT) Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, het initiatief dat wij op het punt staan te lanceren is om twee redenen van groot belang. De eerste is het onderwerp van het onderzoek, dat betrekking heeft op de bestrijding van neurodegeneratieve ziektes, en de tweede zijn de gemeenschappelijke programmeringsmethodes voor het onderzoek.
We hadden uiteraard liever gehad dat het Parlement directer betrokken was bij het proefproject, dat hebben we al eerder gezegd en het was tevens het onderwerp van onze vraag. Hoewel we nu moeten doorgaan en de zaak niet tot stilstand moeten brengen, vragen wij echter wel om de garantie dat met onze visie rekening wordt gehouden bij het overleg van de Raad Mededinging en dat voor de toekomst een zekerder rechtsgrondslag wordt vastgesteld, zodat het Parlement er volledig bij kan worden betrokken en meer het gevoel krijgt een eigen inbreng te hebben op dit onderzoeksgebied.
We moeten nu passende maatregelen nemen om wijdverbreide plagen als Alzheimer, Parkinson en andere ziektes die vaker zullen voorkomen als gevolg van de vergrijzing van de bevolking, te voorkomen en uit te roeien. De inspanningen moeten gericht zijn op uitgebreide en grootschalige studies die zowel naar de diagnose kijken als naar mogelijke behandelingen. Met name onderzoek naar biomarkers, methodes van vroege opsporing op basis van een multidisciplinaire aanpak, het opzetten van uitgebreide databases en onderzoek naar geneesmiddelen en naar passende behandel- en dienstenmethoden lijken van cruciaal belang te zijn.
Ik wil graag één verzoek doen aan dit Huis: laten we noch de individuele omstandigheden van de patiënten negeren, zoals bij dit soort ziektes te vaak gebeurt, noch de betrokkenheid van organisaties van patiënten en familieleden. Vanuit methodologisch oogpunt vinden wij de gezamenlijke onderzoeksprojecten zeer belangrijk, omdat zij beantwoorden aan een fundamentele behoefte, namelijk het bundelen van inspanningen en middelen en het voorkomen van fragmentatie en duplicatie. Op die manier kan voldoende kritische massa worden gecreëerd om tot bevredigende resultaten te komen uit dit soort onderzoek.
Als we bedenken dat er in andere delen van de wereld tientallen miljoenen euro's worden geïnvesteerd in gezamenlijke publieke en private projecten, wordt duidelijk hoever wij nog hebben te gaan en hoeveel we nog moeten doen, door onze inspanningen te richten op gezamenlijke projecten, strategische maatregelen en gemeenschappelijke programma's tussen de lidstaten en Europa en op gemeenschappelijke programma's tussen publieke en private instanties, zonder daarbij het internationale kader uit het oog te verliezen dat ons in contact brengt met belangrijke wetenschappelijke ontwikkelingen op internationaal niveau.
Jorgo Chatzimarkakis
namens de ALDE-Fractie. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, vandaag behandelen wij een ontwerpresolutie over neurodegeneratieve aandoeningen. Het is feitelijk de bedoeling dat dit uiteindelijk een richtlijn wordt, dus de volgende keer zouden we eveneens over een richtlijn over dit onderwerp moeten debatteren. De aandoeningen waarover wij vandaag spreken - Alzheimer, maar er wordt in het document ook verwezen naar Parkinson - zijn hersenaandoeningen die een enorme uitdaging voor Europa vormen. De kosten zullen op de lange termijn de pan uit rijzen en er zijn nog vele aspecten die onderzocht moeten worden. Helaas wordt er in Europa veel dubbel onderzoek gedaan en is er een hoop bureaucratie. Met deze ontwerpresolutie willen wij daarom dit dubbel onderzoek, deze bureaucratie en deze versnippering uitbannen.
De Confederale Fractie Europees Unitair Links/Noords Groen Links heeft een amendement ingediend om de onderzoeksresultaten voor het publiek beschikbaar te maken. Dat is mijns inziens een goed amendement. Het is helaas verkeerd geformuleerd en ik wil derhalve verzoeken om dit amendement te herformuleren, zodat dit beter kan worden opgenomen. In wezen is er een probleem ten aanzien van Europese octrooien. Het zou goed zijn als de Commissie en de Raad het onderwerp Europese octrooien op het gebied van geneesmiddelen en bio-onderzoek zouden oppakken en duidelijk zouden maken dat wij dit nodig hebben. Hoe het ook zij, de Confederale Fractie Europees Unitair Links/Noords Groen Links steunt deze ontwerpresolutie.
Philippe Lamberts
Mijnheer de Voorzitter, ik zou de rapporteur over dit dossier hebben moeten zijn, dus ik ben wat teleurgesteld. Maar ik ben blij dat we een stap verder komen. Het is geen tijd voor een interinstitutionele discussie. Ik ben blij dat de Raad bereid is een stap te zetten.
Ik wil een aantal opmerkingen maken. We hopen hier in het Parlement dat de Raad de ideeën in de resoluties waarover we morgen stemmen, zal overnemen.
Ik wil de nadruk leggen op de noodzaak van de juiste balans tussen bestrijding en aanpassing, net als bij klimaatsverandering. Ik spreek hier over preventie van deze aandoening en over inzicht in het ontstaan ervan, wat de factoren zijn, zodat we deze aandoening echt effectief kunnen voorkomen, omdat dat altijd de effectiefste en minst kostbare manier van ziektebestrijding is.
Is het initiatief voor een gezamenlijk programma voldoende? Niet in die zin dat dit de norm moet worden, dat in dit soort belangrijke ondernemingen de samenwerking de norm moet zijn, niet uitsluitend een kwestie van vrijwilligheid, maar iets wat alle lidstaten werkelijk verplicht tot effectieve samenwerking.
Wat ten tweede de financiële prioriteiten betreft, luidt de belangrijkste vraag: besteden we genoeg geld aan dit soort aandoeningen? Wij vinden dat dit niet het geval is en wij willen sterk bevorderen dat binnen de op stapel staande kaderprogramma's een hoeveelheid geld wordt gehaald uit grote programma's als ITER, dat volgens de beste wetenschappers misschien over zestig jaar resultaat oplevert, en dat een hoeveelheid geld daarvan in onderzoek naar Alzheimer en andere soortgelijke aandoeningen wordt gestoken. Ik vind dat dit echt nodig is.
Marisa Matias
Laat ik beginnen met te zeggen dat ik de vraag van de heer Reul ten volle onderschrijf. Ik wil hier echter bovenal onderstrepen dat de hoofdzaak - de politieke hoofdzaak van deze kwestie - de gezamenlijke planning van onderzoek betreft.
Wat er gebeurd is met de gezamenlijke planning van onderzoek naar neurodegeneratieve aandoeningen en met name de ziekte van Alzheimer is dat de spelregels halverwege het proces veranderd zijn. We zijn van een verslag op een resolutie overgestapt, met als gevolg dat we onze medebeslissingsbevoegdheid op dit terrein hebben opgegeven. We treden niet langer op als EP-leden, maar als raadgevers. Daarom zou ik graag vernemen of er ten minste rekening zal worden gehouden met onze aanbevelingen.
Planning van onderzoek op om het even welk terrein is geen technische maar een politieke keuze. Daarom moet de rol van het Parlement op dit vlak erkend en versterkt worden. Mijns inziens moet bij de vaststelling van politieke prioriteiten gewaarborgd worden dat deze prioriteiten weloverwogen, transparant en democratisch zijn. Wat er gebeurd is met de gezamenlijke besluitvorming en de gezamenlijke planning van onderzoek naar Alzheimer is een proces dat zich niet mag herhalen. Mocht het toch opnieuw gebeuren, laat het ons dan alstublieft tijdig weten! Ik hoop alleen maar dat de beslissingen en aanbevelingen die het Parlement over dit vraagstuk heeft ingediend niet buiten beschouwing worden gelaten. Dat ontbrak er nog maar aan!
Diane Dodds
(EN) Mevrouw de Voorzitter, in mijn kiesdistrict in Noord-Ierland lijden 16 000 mensen aan dementie. Zij, hun familie en verzorgers zullen ingenomen zijn met een proactieve bestrijding van deze aandoening die voor patiënten en hun familie zo enorm ingrijpend kan zijn.
Juist op dit soort gebieden is volgens mij samenwerking tussen Europese landen een goede zaak. Ik denk dat een gecoördineerde ziektebestrijding nieuwe aanwijzingen en nieuwe medische doorbraken kan opleveren en op termijn hopelijk de behandeling en genezing zal verbeteren.
In het Verenigd Koninkrijk lijden momenteel meer dan 400 000 mensen aan de ziekte van Alzheimer. Tegen 2025 komt dit cijfer voor het Verenigd Koninkrijk waarschijnlijk in de buurt van 750 000 mensen. Daarom is het noodzakelijk dat er iets wordt gedaan ter verbetering van onze diagnose, behandeling en preventie en sociaal onderzoek naar het welzijn van patiënten en hun familie, in het bijzonder familieleden die verzorging geven. Een gecoördineerde aanpak en het delen van onderzoeksresultaten zijn van cruciaal belang zolang dat onderzoek de onschendbaarheid van het menselijk leven in al zijn vormen eerbiedigt.
Maria Da Graça Carvalho
(PT) Ik verwelkom de initiatieven en de acties die op Europees niveau ten uitvoer worden gelegd om neurodegeneratieve aandoeningen en met name de ziekte van Alzheimer te bestrijden. De lidstaten hebben op dit terrein onderzoeksinspanningen ontwikkeld. Het is belangrijk dat de samenwerking tussen de lidstaten wordt gestimuleerd teneinde de coördinatie op het gebied van wetenschappelijk onderzoek en technologische ontwikkeling te versterken en fragmentatie te voorkomen.
Gezamenlijke planning van onderzoek is een waardevol instrument om fragmentatie tegen te gaan, aangezien bij dit soort programmering op Europees niveau de lidstaten, de overheidssector en de particuliere sector betrokken zijn. Dit gezamenlijke planningsinstrument zal van vitaal belang zijn voor de toekomst van de Europese onderzoeksruimte. De totstandbrenging van de Europese onderzoeksruimte vormt de kern van het onderzoeksbeleid van het Verdrag van Lissabon.
Ik maak mij echter zorgen over de tenuitvoerlegging van dit gezamenlijke planningsinstrument. Ik vrees dat het zal leiden tot bureaucratische rompslomp en vertragingen in de administratieve procedures. Daarom zou ik graag vernemen wat de plannen zijn om gebruik te maken van een proces dat gebaseerd is op schaalvoordelen en een combinatie van doeltreffendheid, vereenvoudiging en bespoediging van de administratieve procedures teneinde de excellentie te versterken en op Europees niveau de samenwerking tot stand te brengen die deze belangrijke aangelegenheid vereist.
Nessa Childers
(EN) Mevrouw de Voorzitter, ik heb meer dan dertig jaar in de gezondheidszorg gewerkt en ik vond het verontrustend te horen dat het Parlement niet zou worden geraadpleegd over de nieuwe voorstellen van de Commissie over de ziekte van Alzheimer. We moeten echter vooruitkijken.
Naarmate de Europese bevolking ouder wordt, zal de impact van de ziekte van Alzheimer ook groter worden. Volgens de voorspelling groeit het aantal gevallen van de ziekte van Alzheimer wereldwijd van 35 miljoen vandaag naar 107 miljoen in 2050.
Een van de aangrijpendste aspecten van de ziekte van Alzheimer is dat het naast de patiënt ook veel andere mensen treft. In Ierland staan 50 000 zorgverleners geregistreerd die belast zijn met de verzorging van 44 000 patiënten. Deze aandoening wordt vaak een ziekte van de familie genoemd vanwege de chronische stress bij het zien van de langzame aftakeling van een geliefde.
Over de verdere rol van het Europees Parlement bij de bestrijding van de ziekte van Alzheimer mag niet licht worden gedacht. Bij elke nieuwe richting moet de EU rekening houden met de unieke stem van het Parlement in deze kwestie en ernaartoe werken dat niet alleen de patiënten met de ziekte van Alzheimer steun krijgen, maar ook de vele verzorgers die zich inzetten voor een betere kwaliteit van hun leven.
Mairead McGuinness
(EN) Mevrouw de Voorzitter, de coördinatie van onderzoek op dit gebied is duidelijk heel belangrijk, en het gaat niet uitsluitend over de ziekte van Alzheimer, want de term "neurodegeneratief” omvat een groot aantal aandoeningen.
Het Parlement moet feitelijk een zeer belangrijke rol vervullen bij de manier waarop onderzoek zal worden gedaan. Ik wijs op de lopende discussies tussen Parlement en de Raad over de kwestie van het welzijn van dieren die bij wetenschappelijke experimenten worden gebruikt. Ik ben bezorgd - en hoopvol gestemd vanwege onze rapporteur en de richting van de gesprekken - dat we noodzakelijk onderzoek met behulp van gebruik van dieren blijven toestaan op een diervriendelijker wijze dan nu misschien het geval is. De reden is dat we onderzoek op dit gebied nodig hebben om de dingen te doen die we hebben besproken over preventie, en over behandeling van patiënten - en tot die patiënten behoren wij misschien over enige tijd ook zelf - die helaas misschien door deze aandoeningen zijn getroffen.
Ik hoop dat we het snel eens worden in tweede lezing over deze heel belangrijke richtlijn. Al hadden we misschien niet zo'n grote inbreng bij dit belangrijke vraagstuk, we zullen die wel hebben bij het lopend onderzoek.
Bogusław Sonik
(PL) Mevrouw de Voorzitter, de kwestie van de strijd tegen deze ziekte is tijdens het Franse voorzitterschap aan de orde gesteld. Dat verdient erkenning. Er is toen gezegd dat de Europese Unie op dit gebied actie zou moeten ondernemen. Het zou goed zijn als het volgende voorzitterschap zich opnieuw over de kwestie zou buigen en er evenveel belang aan zouden hechten. Er is hier al gezegd dat dit probleem miljoenen mensen treft en dat niet alleen zijzelf, maar ook hun familieleden hieronder lijden.
Tijdens ontmoetingen met onze kiezers worden vaak de volgende vragen gesteld: Wat doet de Europese Unie eigenlijk voor de Europese burgers? Waarom zijn jullie daar? Waar zijn jullie verantwoordelijk voor? Wat doen jullie precies? Het zijn juist dit soort vragen die aan de basis zouden moeten liggen van de inspanningen om het beeld van een ernstige en belangrijke Europese Unie tot stand te brengen. Daar hebben onze burgers behoefte aan. Gezamenlijke inspanningen om dergelijke aandoeningen te bestrijden, zouden voor de Europese instellingen een prioriteit moeten zijn.
Nikolaos Chountis
(EL) Mevrouw de Voorzitter, ik neem het probleem van de strijd tegen neurodegeneratieve ziekten - en dan vooral Alzheimer - uiterst serieus.
Het is daarom absoluut zinvol om maatregelen van de lidstaten van de Europese Unie die de oorzaken moeten helpen bestrijden en die het probleem van preventie en behandeling en de gevolgen van dergelijke ziekten voor patiënten, de maatschappij als geheel en de gezondheid van de burgers van de Europese Unie aanpakken, te (gaan) coördineren.
Mijns inziens moet preventie en niet medicatie speerpunt van onze aanpak zijn. Daarnaast moeten lidstaten worden aangemoedigd controlecentra voor patiënten en verzorgers op te zetten en moet ervoor worden gezorgd dat alle lidstaten gelijkelijk hun wetenschappelijke bijdrage leveren aan de onderzoeksactiviteiten van de Europese Unie.
Tot slot moet de in overeenstemming met de Raad en de lidstaten gecreëerde database onder overheids- en staatseigendom vallen binnen het kader van nationale stelsels, en de conclusies moeten op een openbaar wereldwijd forum worden gepubliceerd. Ten slotte is het onze taak toezicht te houden op de betreffende begroting.
Vilija Blinkevičiūt
(LT) Ik ben het er zeker mee eens dat het op dit moment van groot belang is om aandacht te besteden aan wetenschappelijk onderzoek dat hulp kan bieden aan mensen die lijden aan de ziekte van Alzheimer, aangezien onze Europese Unie 27 lidstaten in zich verenigt en niet alle lidstaten even goed in staat zijn alzheimerpatiënten te helpen. Er zijn verschillende gezondheidszorgstelsels, verschillende stelsels voor maatschappelijke dienstverlening, verschillende soorten steun aan families van patiënten. Daarom is dit wetenschappelijk onderzoek van groot belang en moeten we ons in eerste instantie concentreren op financiering, gecoördineerd werk en gecoördineerde activiteiten. Verder is het erg belangrijk dat er financiële middelen zijn om dat onderzoek uit te voeren en echte steun te bieden aan mensen die aan deze ziekte lijden en aan hun familie.
Herbert Reul
(DE) Mevrouw de Voorzitter, ik wil het eveneens kort houden. Diverse sprekers hebben reeds gewezen op het belang hiervan. Het is een aandoening die vele mensen hebben en die steeds meer mensen treft. Het is nog meer van wezenlijk belang dat de lidstaten samenwerken en hun krachten bundelen teneinde effect te bereiken. In die zin is het juist en ook verstandig om deze weg te volgen.
Het is jammer dat het als het op procedures aankomt moeilijk is om het Parlement hierin te betrekken. Het is spijtig dat dit op het laatste moment met een resolutie moet gebeuren. Als dit uiteindelijk een positief resultaat oplevert, dan is dat wat telt.
Cecilia Malmström
fungerend voorzitter van de Raad. - (SV) Mevrouw de Voorzitter, Alzheimer en andere met dementie verband houdende ziekten zijn verschrikkelijk. Ik denk dat velen van ons die een verwante door Alzheimer getroffen hebben zien worden, weten hoe de ziekte een voorheen gezond persoon geestelijk doet instorten en wat voor een kwelling dat is voor gezinsleden en verwanten, en ik wil absoluut dat we meer middelen investeren in onderzoek naar die vreselijke ziekte.
Het is duidelijk dat we het anders moeten aanpakken om onze kennis en ons onderzoek in Europa beter te coördineren en het proefinitiatief van de Commissie heeft ten doel om de beste onderzoekers die we hebben te mobiliseren om zowel de ziekte van Alzheimer als andere met dementie verband houdende ziekten te begrijpen, genezen en voorkomen.
Binnen het kader van de huidige trojka tussen Frankrijk, Tsjechië en nu Zweden, hebben we al vroeg het belang besproken van het opnemen van Alzheimer als gezamenlijke prioriteit in het kader van onze activiteiten op het gebied van volksgezondheid. Het Franse voorzitterschap heeft een zeer belangrijke conferentie gehouden, waar een van de geachte Parlementsleden naar verwees, en in september heeft het Zweedse voorzitterschap een conferentie gehouden over waardig ouder worden, waarbij Alzheimer een van de onderwerpen op de agenda was.
Zoals gezegd, is het de bedoeling van de Raad om op 3 december conclusies ter zake aan te nemen, en we zullen natuurlijk de uitstekende resolutie die u hebt opgesteld en waarover u morgen zult stemmen, in aanmerking nemen. Ik ben ervan overtuigd dat de kwestie Alzheimer in de erg nabije toekomst zal terugkomen in het kader van het onderzoeksprogramma en vergelijkbare initiatieven. Ik wil u daarom bedanken voor het aan de orde stellen van deze erg belangrijke kwestie.
De Voorzitter
Tot besluit van het debat is er een ontwerpresolutie ingediend, overeenkomstig artikel 115, lid 5, van het Reglement.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen plaats.
Schriftelijke verklaringen (artikel 149)
Cristian Silviu Buşoi  
Ik verwelkom het voorstel voor een aanbeveling van de Commissie betreffende gezamenlijke programmering van onderzoek naar neurodegeneratieve aandoeningen. De geestelijke volksgezondheid is een cruciaal thema bij het zekerstellen van een voldoende kwaliteit van leven. Een steeds groeiend aantal mensen in de EU lijdt aan dit type ziekten. Daarom zijn er inspanningen nodig om de achterliggende factoren van deze ziekten te bestrijden. Echter, om deze factoren te kunnen bestrijden moeten deze door middel van onderzoek worden geïdentificeerd. Ik denk dat het proefproject voor gezamenlijk programmeren van onderzoeksactiviteiten een duidelijk voordeel biedt als het gaat om het bundelen van krachten voor het financieren van onderzoek. Dat zal leiden tot een efficiënter gebruik van de voor onderzoek op dit terrein geoormerkte fondsen. Bovendien is samenwerking op basis van netwerken gecreëerd door nationale onderzoekscentra en het gezamenlijke gebruik van de benodigde infrastructuur zelfs nog profijtelijker als men bedenkt, dat niet alle lidstaten de benodigde middelen hebben om op eigen kosten onderzoeksactiviteiten uit te voeren, hoewel ze te maken hebben met een groot aantal gevallen van neurodegeneratieve ziekten. Het is van het grootste belang dat de onderzoeksresultaten worden gebruikt om de bevolking te informeren over de wijze waarop geestelijke gezondheid bevorderd kan worden, waardoor het aantal patiënten wordt gereduceerd en de nationale zorgstelsels levensvatbaar blijven.
António Fernando Correia De Campos  
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, de mededeling van de Commissie aan het Parlement biedt een optimistische analyse van de verwachte voordelen van de onderzoekssamenwerking tussen de lidstaten en de coördinatie door de Commissie, in de context van het zevende kaderprogramma, op het gebied van neurodegeneratieve aandoeningen en met name de ziekte van Alzheimer. De maatregelen die in de mededeling worden voorgesteld, blijven beperkt tot het beginsel van een beter gebruik van de reeds bestaande middelen en programma's: het programma "Volksgezondheid”, het zevende kaderprogramma, het Europees actieplan voor personen met een handicap, de open coördinatiemethode en het statistisch programma. Zal een optimaal gebruik van deze middelen volstaan om de verwachte resultaten te behalen? Welke coördinatiemechanismen draagt de Commissie aan die niet vóór de mededeling tot stand konden worden gebracht? Wat is de toegevoegde waarde van de mededeling? Welke nieuwe, praktische maatregelen denkt de Commissie te nemen om de onderzoekssamenwerking te bevorderen in een situatie waarin de middelen en de teams reeds aanwezig zijn, maar de bestaande fragmentatie moet worden weggewerkt? Zal het probleem kunnen worden opgelost door alleen maar de zichtbaarheid ervan te vergroten en de bestaande instrumenten te gebruiken?
Proinsias De Rossa  
Ik steun deze resolutie, die waardering uitspreekt voor het voorgestelde pilotproject betreffende de gezamenlijke planning van onderzoek naar neurodegeneratieve aandoeningen. Door neurodegeneratieve aandoeningen zoals de ziekten van Alzheimer en van Parkinson zijn meer dan zeven miljoen burgers van de Europese Unie getroffen. Op dit moment is er geen genezing mogelijk voor neurodegeneratieve aandoeningen, en de kennis over preventie, behandeling en bepaling van risicofactoren is zeer beperkt. Het grootste deel van de onderzoeksinspanningen op het gebied van neurodegeneratieve aandoeningen wordt uitgevoerd door lidstaten met betrekkelijk weinig grensoverschrijdende coördinatie, hetgeen leidt tot fragmentatie en het in beperkte mate delen van kennis en beproefde methoden tussen lidstaten onderling. Gezamenlijke planning zou hoogst nuttig kunnen zijn bij het verminderen van versplintering van onderzoeksinspanningen, aangezien zij zou kunnen leiden tot bundeling van een kritische massa van vaardigheden, kennis en financiële middelen. Artikel 182, lid 5, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, zoals ingevoegd in het Verdrag van Lissabon, stelt maatregelen vast die nodig zijn voor de implementatie van het Europees onderzoeksgebied en zou een passender rechtsgrond kunnen bieden voor toekomstige gezamenlijke programmeringsinitiatieven op het terrein van onderzoek. De Commissie zou in overweging kunnen nemen om artikel 182, lid 5, als een rechtsgrond te gebruiken bij alle toekomstige voorstellen voor gezamenlijke programmering van onderzoek.
Eija-Riitta Korhola  
Mevrouw de Voorzitter, de ziekte van Alzheimer is een verwarrende aandoening, die de wereld van de zieke verandert in een onbekende en gevaarlijke plaats. Het leven wordt een bestaan in een levensgevaarlijk "nu”, waarin herinneringen en opgedane kennis geen veilige brug meer vormen naar het heden. Deze noodlottige menselijke tragedie wordt nog eens verergerd door het feit dat er tot nu toe geen genezing van deze aandoening mogelijk is. Bij deze ziekte lijden de naaste familieleden ook. Ze wordt soms een gezinsziekte genoemd, waarbij de naasten vaak aan chronische stress leiden. De sociale impact is groot en vergt veel. Naarmate de bevolking in Europa vergrijst, zullen neurodegeneratieve aandoeningen als Alzheimer en Parkinson steeds meer een kwestie van de volksgezondheid worden: er zijn nu al meer dan 7 miljoen patiënten en men verwacht dat dit aantal het komende decennium zal verdubbelen. De medische wetenschap kent nog steeds niet eens volledig de oorzaken van deze ziekten. Er zijn enkele veelbelovende onderzoeksresultaten, maar om een doorbraak te bereiken is coördinatie nodig. Om de onderzoeksgegevens en innovaties van particuliere en publieke organisaties en de verschillende lidstaten bijeen te brengen en te coördineren is communautaire programmering nodig. Pas dan is er hoop dat er in de praktische zorg zo snel mogelijk sprake is van doeltreffender preventie, diagnose en behandeling van deze ziekten. Ik ben ervan overtuigd dat mensen die met neurodegeneratieve aandoeningen te maken hebben - patiënten, verwanten en verzorgers - grote voorstanders zijn van pogingen om door middel van samenwerking nieuwe manieren te vinden om deze ziekten het hoofd te kunnen bieden. Het zijn precies dergelijke projecten die onze burgers vertellen waarom wij hier vandaag überhaupt zijn: zij rechtvaardigen het hele bestaan van de Europese Unie. Ik ben het met mijn collega, de heer Reul, eens dat procedures en bevoegdheden op de tweede plaats komen wanneer er op zich vooruitgang wordt geboekt.
Sirpa Pietikäinen  
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, afgelopen zomer heeft de Commissie de aanbeveling van de Raad aangenomen om de lidstaten van de Europese Unie aan te sporen tot een gemeenschappelijke programmering te komen voor onderzoek naar neurodegeneratieve aandoeningen. Dat is belangrijk om de beperkte middelen voor onderzoek steeds beter te kunnen gebruiken. Wij moeten echter beseffen dat Europa naast onderzoek ook een omvangrijker actieplan voor dementie nodig heeft. Het Europees Parlement heeft begin dit jaar een schriftelijke verklaring aangenomen waarin het de Commissie oproept een actieplan voor de ziekte van Alzheimer op te stellen. In de verklaring van het Parlement worden vier doelen benadrukt: ontwikkeling van onderzoek, vroegtijdiger diagnose, verbetering van de levenskwaliteit van patiënten en hun verzorgers en verbetering van de positie van Alzheimerorganisaties. Ik wil erop wijzen dat het programma urgent is en dat de Commissie de door het Parlement verlangde actie moet ondernemen.
Richard Seeber  
schriftelijk. - (DE) In onze steeds ouder wordende maatschappij zal het aantal neurodegeneratieve aandoeningen als Alzheimer of seniele dementie verder toenemen. Teneinde ons hier zo goed mogelijk op voor te bereiden, moeten we betere onderzoeksstructuren creëren en de bestaande voorzieningen beter benutten. Het geplande pilotproject op dit gebied is een ideaal uitgangspunt om de huidige inspanningen op het gebied van onderzoek beter aan elkaar te koppelen. Preventie is naast een optimale zorg aan degenen die hierdoor worden getroffen echter eveneens belangrijk. De lidstaten moeten daarom hun informatiecampagnes over een actieve levensstijl opvoeren.
