MEDA en financiële steun voor Palestina - evaluatie, implementatie en controle (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag van Rodi Kratsa-Tsagaropoulou, namens de Commissie begrotingscontrole, over MEDA en financiële steun voor Palestina - evaluatie, implementatie en controle.
Rodi Kratsa-Tsagaropoulou 
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dames en heren, er zijn in deze tijd allerlei redenen waarom het onderhavig verslag zo belangrijk en actueel is.
Door enerzijds de povere resultaten van het Euro-mediterraan proces en anderzijds de grote uitdagingen waarmee wij in dit gebied zijn geconfronteerd, zijn wij gedwongen om een serieuze balans op te maken en serieuze politieke en economische verbintenissen aan te gaan.
De tragische situatie op de Palestijnse grondgebieden wordt steeds erger. De ontwikkelingen zijn alarmerend en wijzen erop dat de situatie verder achteruit zal gaan. Daarom moeten wij een balans op maken van ons optreden en ons bewust worden van de enorme verantwoordelijkheden die wij hebben voor de toekomst
Wij moeten tevens op overtuigende wijze antwoorden op de zorgen van de Europese burgers over het financieel beheer in een gebied waar de democratische instellingen en de beheers- en evaluatiemechanismen te wensen overlaten.
Ik wil dit Huis eraan herinneren dat het MEDA-programma ons fundamenteel financieringsinstrument is voor de toepassing van de flankerende steunmaatregelen van het Euro-mediterraan partnerschap voor het politieke en economische aspect - waarvan het doel is een vrijhandelszone tot stand te brengen -, evenals voor het culturele en sociale aspect, dat de derde pijler vormt.
Het MEDA II-programma is het laatste MEDA-programma dat wij hebben toegepast en volgens de programmering moest hiermee 5,3 miljard euro worden toegekend in de periode 2000-2006. De MEDA-verordening is in 2006 verstreken, en nu hebben wij een nieuw instrument, het Europees Instrument voor nabuurschap en partnerschap, dat in 2007 in werking is getreden. Wij geloven dat de met MEDA opgedane ervaringen heel nuttig zullen zijn voor dit nieuwe mechanisme.
Ik wil het Huis eraan herinneren dat de jaarlijkse vastleggingen in het kader van het MEDA II-programma - het merendeel van het verslag gaat over het opmaken van deze balans - varieerden van 569 miljoen euro in 2000 tot 697 miljoen euro in 2004. Er was dus een gestage verhoging. Daarbij mag evenwel niet uit het oog verloren worden dat bij de overgang van MEDA I naar MEDA II onze vastleggingen zijn verhoogd voor Palestina, Syrië, Algerije en Marokko en verminderd voor Egypte, Jordanië, Libanon en Tunesië. Die verhogingen varieerden ook van sector tot sector. De belangrijkste verhoging betrof de financiering van maatregelen op onderwijs- en opleidingsgebied en financiële institutionele steun, terwijl er voor andere sectoren, zoals landbouw, lokale ontwikkeling en hervorming van de particuliere sector, met MEDA II minder middelen beschikbaar werden gemaakt dan met MEDA I.
Op grond van onze ervaring in het Europees Parlement en van onze informatie - maar ook op grond van het verslag van de Rekenkamer - menen wij te mogen oordelen dat het beheer van het MEDA-programma door de Commissie duidelijk is verbeterd ten opzichte van de voorgaande jaren. Wij kunnen nu, uitgaande van onder meer ook de politieke omstandigheden in het gebied - die een belangrijke rol spelen - zeggen dat de balans tevredenstellend is en men geleidelijk aan, na grote inspanningen, erin is geslaagd de middelen zonder strubbelingen te verdelen, de voorbereidingsperiode te verkorten en het geld sneller te besteden.
Met het oog op toekomstige activiteiten zouden wij de Commissie willen vragen rekening te houden met het volgende. Het aantal projecten en programma's neemt gestaag toe en het deel begrotingssteun in het totale programma neemt ook toe. Verder werden de rol van onze delegaties en de verdeling van de verantwoordelijkheden op lokaal vlak als tevredenstellend en belangrijk bevonden, en deze decentralisering moet dan ook versterkt worden voortgezet. Belangrijk was verder ook de samenwerking met de lokale autoriteiten. Wij moeten deze relatie voortzetten, maar tevens moeten wij op elke mogelijke manier de samenwerking versterken tussen de mediterrane landen onderling (de Zuid-Zuid-partners), om het vurig gewenste doel van regionale samenwerking en integratie te kunnen bereiken.
Wat de gefinancierde sectoren betreft zijn wij van mening dat het economische aspect van het partnerschap afgestemd moet zijn op sociale samenhang en duurzame economische ontwikkeling. Daarbij mogen wij echter niet uit het oog verliezen dat wij, om onze doelstellingen te kunnen bereiken, in alle sectoren moeten zorgen voor een alomvattend toezicht en meer activiteiten moeten ontplooien. Wij mogen niet de ene sector voorrang geven boven de andere.
Het vraagstuk van de financiële steun aan Palestina nam een belangrijke plaats in bij de opstelling van ons verslag, en kreeg ook extra aandacht van onze collega's. Van 1994 tot 2006 heeft de Commissie ongeveer 2 300 miljoen euro ter beschikking gesteld van de Palestijnse bevolking. De betalingen aan de Palestijnse gebieden zijn redelijk stabiel en varieerden in de periode 2002-2005 van 232 tot 260 miljoen euro. In 2006 werd alleen al 700 miljoen euro uitgetrokken, wat een recordbedrag is. Zoals wij weten werd met het besluit van het Kwartet van 9 mei 2006 het Tijdelijk Internationaal Mechanisme ingesteld. De Europese Commissie heeft via dit mechanisme een bedrag van 107,5 miljoen euro in de drie luiken ter beschikking gesteld. Het eerste luik betreft noodhulp, het tweede infrastructuur en het derde betaling van sociale uitkeringen aan de armste en meest kwetsbare bevolkingsgroepen. Onze commissie heeft nagedacht over onze betrekkingen met de Palestijnse Autoriteit en over de manier waarop het beste aan de behoeften kan worden voldaan, wat betreft zowel de politieke en economische steun aan de Palestijnse Autoriteit als dusdanig, als de kanalisering van de humanitaire steun. Daarom wil ik met het oog op de actualisering van het verslag twee mondelinge amendementen voorstellen. Het eerste amendement betreft paragraaf 38, die "achterhaald” is en dus geschrapt kan worden of ingrijpend veranderd moet worden, en het tweede wil een nieuwe paragraaf toevoegen om te verwijzen naar de besluiten van de Raad, met betrekking tot zowel de steun aan de nieuwe regering, als de verbintenis om via het Tijdelijk Internationaal Mechanisme de noodzakelijke maatregelen te nemen voor humanitaire hulp in de Gazastrook. Ik kan namens mijn fractie zeggen dat wij daar steun aan geven, en ik meen te mogen rekenen op de steun van de andere collega's voor deze nieuwe paragraaf.
(Applaus)
Günter Gloser
fungerend voorzitter van de Raad. (DE) Mijnheer de Voorzitter, geachte mevrouw Ferrero-Waldner, geachte dames en heren, ik wil de rapporteur hartelijk danken. We hebben de aanbevelingen geanalyseerd en zijn het in grote lijnen eens met de beoordeling van het MEDA-programma door het Parlement en natuurlijk eveneens met diens conclusies.
Het verslag komt tot de conclusie dat de door het MEDA-programma verleende steun doelmatig is en een belangrijke bijdrage heeft geleverd aan het bereiken van de doelstellingen van MEDA. Voorts erkent het verslag dat de steun in overeenstemming was met de ontwikkelingsplannen en met de behoeften van de ontvangende landen. Dat wil ik hier nadrukkelijk onderstrepen, want ik herinner me nog zekere discussies hieromtrent.
De Raad waardeert de inspanningen van de Commissie, die hebben geleid tot merkbare verbeteringen in de snelheid en doeltreffendheid van de planning in het kader van MEDA II.
Inmiddels is het MEDA-programma afgerond en sinds 1 januari 2007 is de overgang naar het Europees nabuurschaps- en partnerschapsinstrument voltrokken. Het ENPI is een op maat gemaakt instrument voor de tenuitvoerlegging van het Europees nabuurschapsbeleid.
Het Europees Parlement heeft opgeroepen tot uitbreiding van de samenwerking tussen de Europese partnerlanden in het Middellandse Zeegebied, en dit gebeurt via het regionale programma voor het Zuiden van het ENPI, waaraan voor de periode tot 2010 343,3 miljoen euro is toegewezen.
Wij delen uw mening dat de voortzetting van het Barcelonaproces van vitaal belang is voor de gehele regio. Dat het ons ondanks alle spanningen in de regio is gelukt om zakelijke onderwerpen met elkaar te bespreken en samen verdere vooruitgang te boeken, toont aan dat het Barcelonaproces, onze Euro-mediterrane dialoog, nog steeds het juiste kader vormt voor het realiseren van veranderingen in het Middellandse Zeegebied.
De Euro-mediterrane Parlementaire Vergadering levert een belangrijke bijdrage aan nauwere Noord-Zuidbetrekkingen door haar interparlementaire dialoog. Maatschappelijk middenveld, regering of parlement, wij stellen ons allen ondanks onze verschillende structuren en taken ten doel ons partnerschap met het Middellandse Zeegebied te versterken, en daaraan willen wij gezamenlijk bijdragen.
Nu kom ik bij het gedeelte van het verslag over de financiële steun aan de Palestijnen. Alvorens in te gaan op het verslag wil ik echter zeggen dat wij de laatste ontwikkelingen in de Palestijnse gebieden, vooral in de Gazastrook, met bezorgdheid hebben gadegeslagen. De gewelddadige confrontaties tussen Fatah en de radicaal-islamitische beweging Hamas heeft de afgelopen week meer dan honderd doden en vele zwaargewonden geëist.
De Hamas-milities hebben de feitelijke heerschappij over het gebied verworven, waarbij zij bruut geweld gebruikten tegen de wettige nationale veiligheidstroepen, burgers en hulpverleners. President Abbas zag zich gedwongen de regering van nationale eenheid van haar taken te ontheffen, de noodtoestand uit te roepen en een noodregering te benoemen. Daarmee is de verzoeningsovereenkomst tenietgedaan die in februari met Saoedische hulp was bereikt en is er een einde gekomen aan de regeringsdeelname van Hamas.
Ook de toch al moeilijke humanitaire situatie in de Gazastrook is verder verslechterd. De ziekenhuizen zijn volledig overbelast en hebben een tekort aan medicamenten. De grote meerderheid van de bevolking van Gaza is afhankelijk van voedselhulp. Hulporganisaties zagen zich gedwongen een deel van hun activiteiten op te schorten omdat zij vreesden voor de veiligheid van hun personeel - helaas terecht, zoals blijkt uit het feit dat er bij vuurgevechten twee medewerkers van de UNRWA zijn gedood.
De ministers van Buitenlandse Zaken van de Europese Unie hebben tijdens de vergadering van maandag van de Raad Algemene Zaken opgeroepen tot onmiddellijke beëindiging van het geweld en zij hebben president Abbas verzekerd van hun volledige steun voor diens beslissingen. Zij besloten tot onmiddellijke hervatting van de normale betrekkingen met de nieuwe regering onder premier Salam Fayad en maakten bekend de voorwaarden te willen scheppen waaronder ook de rechtstreekse financiële en praktische verlening van steun kan worden hervat. De ministers van Buitenlandse Zaken herbevestigden eveneens dat zij de bevolking van de Gazastrook in hun humanitaire noodsituatie niet aan hun lot willen overlaten. Welke verdere consequenties in detail moeten worden getrokken uit de gewijzigde situatie, wordt op dit moment besproken.
De invoering door de Europese Unie van het Tijdelijk Internationaal Mechanisme (TIM) in juni 2006 heeft er in sterke mate toe bijgedragen dat wordt voorzien in de dringendste behoeften van de noodlijdende Palestijnse bevolking. De structuur van TIM is transparant en het mechanisme is een flexibel en doeltreffend instrument gebleken.
De Europese Commissie en de lidstaten hebben afgelopen jaar reeds meer dan 300 miljoen euro aan rechtstreekse steun aan de Palestijnse bevolking verstrekt via TIM en zij zetten hun betaling onder de huidige omstandigheden voort, nu deze financiële steun zelfs nog belangrijker is. Dit moet keer op keer worden onderstreept en benadrukt omdat er zo nu en dan ook in de media een ander beeld wordt geschetst. Daarom verwelkomen wij ook het besluit van het Midden-Oostenkwartet om het TIM-mandaat met nog eens drie maanden te verlengen tot eind september.
Terecht roept u Israël in uw verslag op om de achtergehouden douane- en belastinginkomsten aan de Palestijnen af te dragen. De Europese Unie heeft Israël daartoe al verscheidene malen opgeroepen, voor het laatst in de verklaring van de Raad Algemene Zaken van 18 juni. De Israëlische regering heeft aangekondigd - zoals u weet hebben wij besprekingen gevoerd met de Israëlische minister van Buitenlandse Zaken, mevrouw Livni, - nu bereid te zijn deze middelen vrij te geven.
Wij hopen ten zeerste dat dit zal leiden tot een dringend noodzakelijke impuls voor de Palestijnse economie. Indien er ook op dit terrein geen merkbare verbetering plaatsvindt, zal een politieke oplossing niet kunnen slagen.
De Europese Unie is reeds actief op een ander terrein waarnaar u verwees, namelijk de noodzakelijke hervorming van de openbare financiën, inclusief de financiële controle en auditing. De Commissie ondersteunt het Palestijnse ministerie van Financiën bij de verdere ontwikkeling van transparante structuren voor de Palestijnse begroting.
De doelstelling van de Europese Unie is en blijft dat de twee staten - Israël en Palestina - in vrede naast en met elkaar leven, en ook met hun buren in de regio. We willen bijdragen aan langdurig betere levensomstandigheden voor de Palestijnen in plaats van ons bezig te houden met crisismanagement. De afgelopen weken hebben glashelder aangetoond waarom dit dringend noodzakelijk is.
Benita Ferrero-Waldner
lid van de Commissie. (EN) Mijnheer de Voorzitter, mijn dank aan mevrouw Kratsa-Tsagaropoulou voor haar uitmuntende verslag. De timing is perfect, aangezien het de samenwerking met het zuidelijk Middellandse Zeegebied beslaat, en tegelijkertijd ook het nabuurschapsbeleid wordt geïmplementeerd. Ik zal eerst iets zeggen over de belangrijkste conclusies voordat ik overga tot de huidige situatie in de Palestijnse gebieden en ons antwoord daarop.
Ten eerste de prestaties van MEDA in de afgelopen tien jaar: het verheugt mij dat het Parlement de bijdrage van dit programma aan het realiseren van de doelstellingen van de verklaring van Barcelona op waarde weet te schatten. Er kan en moet nog meer vooruitgang worden geboekt, maar ik deel de mening van het Parlement dat het proces van Barcelona het meest geschikte kader voor het Middellandse Zeebeleid blijft. Dit proces wordt nu ondersteund door het nabuurschapsbeleid dat de bilaterale betrekkingen moet helpen ontwikkelen en de vele ambities die in Barcelona zijn geformuleerd, moet helpen waarmaken.
De bevindingen van het Parlement en van de Europese Rekenkamer steunen de Commissie in haar pogingen de effectiviteit en grondigheid van het proces te vergroten. Uiteraard zullen we hierbij ook rekening houden met de verschillende punten die de twee instellingen naar voren hebben gebracht. Ik zal de inspanningen van de Commissie op dit vlak voortzetten, en we hebben inmiddels een eindevaluatie van de MEDA-verordening in gang gezet. De resultaten worden begin 2008 verwacht.
Al onze inspanningen moeten worden gezien in het licht van de voortdurende en progressieve verbeteringen van het beheer die de Commissie sinds 2001 heeft doorgevoerd. Ik sta dan ook volledig achter de zienswijze van het Parlement met betrekking tot het stimuleren van een grotere sociale samenhang en een duurzame economische ontwikkeling. Ook ben ik net als u van mening dat we de doelstellingen van het proces van Barcelona, die in het verslag worden opgesomd, moeten nastreven. We hebben in dit verband een groot aantal initiatieven voor thematische steun genomen, bijvoorbeeld op het gebied van goed bestuur, democratie en gendervraagstukken. Tot slot heb ik mij persoonlijk met name sterk gemaakt voor zichtbaarheid, een onderwerp waarop we vooruitgang boeken.
Uw verslag, mevrouw Kratsa-Tsagaropoulou, geeft een duidelijk beeld van de sterke en zwakke kanten van het MEDA-programma. Het erkent de vooruitgang die is geboekt, maar geeft ook aan op welke vlakken nog het een en ander moet gebeuren. De nieuwe ENPI-verordening die sinds het begin van het jaar van kracht is, biedt een heel scala aan nieuwe mogelijkheden. Daarom zien we uit naar voortzetting van de dialoog en naar uw constructieve steun.
De huidige situatie in de Palestijnse gebieden bevindt zich nu meer dan ooit in een kritiek stadium. We volgen de situatie van dag tot dag, zelfs van uur tot uur; op dit moment pakken we de dringendste problemen aan, en dat zal naar verwachting nog wel een tijd zo blijven. Zoals de voorzitter van de Raad tijdens de Raad Algemene Zaken en Externe Betrekkingen maandag zei, hebben we lang en uitvoerig over het Midden-Oosten gedebatteerd. Er heerste grote overeenstemming over de noodzaak president Abbas en zijn nieuwe regering onder leiding van premier Fayad onze steun te betuigen. Dit is ook de visie van het Kwartet.
Eerder werd al gezegd dat de EU normale betrekkingen met deze regering met onmiddellijke ingang zal hervatten. Daarnaast kunnen we de humanitaire behoeften van de bevolking in Gaza niet negeren, en we zullen het Palestijnse volk nooit de rug toekeren.
Er bestond een sterke wens om de voorwaarden te scheppen voor urgente, praktische en financiële steun, waaronder verlenging van de noodhulp onder het Tijdelijk Internationaal Mechanisme met een periode van drie maanden - ditmaal geheel in samenwerking met Salam Fayad -, voortzetting van de humanitaire hulp, ook aan Gaza, onderzoeken wat de opties voor directe financiële hulp zijn, met inbegrip van de oprichting van instellingen, steun aan de Palestijnse civiele politie door voortzetting van EUPOL COPPS, en hopelijk hervatting van EU BAM Rafah, de missie van de Europese Unie voor bijstandsverlening inzake grensbeheer.
Ik heb de Raad en premier Fayad duidelijk gemaakt dat aan een aantal technische voorwaarden voldaan moet zijn, dat wil zeggen controlerende voorwaarden zoals auditcontrole en verificatie, voordat de directe hulp aan de Palestijnse Autoriteit kan worden hervat. We hebben al contact gehad met premier Fayad en zijn staf om te bekijken hoe een en ander kan worden bereikt. Gisteren nog is er overleg gevoerd tussen het hoofd van mijn delegatie en de minister-president.
Om te beginnen willen we 22 miljoen euro uit een reserve direct besteden aan het wegwerken van achterstallige betalingen van de Palestijnse Autoriteit, met name aan de particuliere sector, zodat mensen zien dat er enige vooruitgang wordt geboekt.
Het Tijdelijk Internationaal Mechanisme zal vooralsnog op een verantwoordelijke en transparante manier de middelen blijven verstrekken die voor de Palestijnen van levensbelang zijn. Vanaf nu zal het TIM de regering-Fayad steunen. In dit kader wil ik u bedanken; ik ben zeer verheugd over de politieke overeenstemming die we hebben bereikt over de 90 miljoen euro extra voor het TIM. Daarnaast hoop ik dat de procedures voor goedkeuring kunnen worden versneld.
Zoals de fungerend voorzitter van de Raad al heeft gezegd, is het nu bovenal zaak dat de regering van Mahmoud Abbas eindelijk de beschikking krijgt over de bevroren Palestijnse tegoeden, nadat we al zo vaak bij de Israëli's hebben aangedrongen deze tegoeden vrij te geven.
Tot slot wil ik de gelegenheid te baat nemen om het Parlement nogmaals te bedanken voor zijn steun, die van essentieel belang was èn is. Onder het Europese initiatief TIM hebben we met onze uitgebreide hulp meer dan één miljoen Palestijnen kunnen bereiken - medicijnen, ziekenhuisbenodigdheden, brandstof voor essentiële overheidsdiensten, subsidies voor zowel de armen als de overheidssector. Dit alles was niet mogelijk geweest zonder uw steun, en die steun hebben we ook in de toekomst nodig voor alle punten die ik net noemde.
Véronique de Keyser 
Mijnheer de Voorzitter, het uitstekende verslag van mevrouw Kratsa, die ik bedank voor haar werk, bevat twee belangrijke constateringen.
Ten eerste is de steun die sinds 2003 wordt gegeven aan Palestina naar behoren en zonder fraude beheerd. Dit cruciale aspect zal de aanhoudende en ongegronde geruchten over corruptie door de politieke leiding doen verstommen.
Daarnaast heeft het tijdelijke steunmechanisme, waartoe besloten werd na de sancties van 2006 tegen de Hamas-regering, ondanks de geïnvesteerde bedragen, niet kunnen voorkomen dat zich een humanitaire tragedie voltrekt met een toename van de kindersterfte, het uitbreken van nieuwe ziekten en extreme armoede in de bezette gebieden.
Sinds het aantreden van de noodregering en het ontbinden van de regering van nationale eenheid, lijkt de steun echter op miraculeuze wijze hervat, en zelfs de door Israël ingehouden belastingen worden mogelijk terugbetaald aan de nieuwe regering. Dat doet me deugd. Maar terwijl dit land, dat ten prooi is gevallen aan een burgeroorlog, in tweeën wordt gesplitst, vereist deze spectaculaire ommezwaai ook een omslag in het denken. De Europese Unie is sinds januari 2006 verantwoordelijk voor haar beleid in het Midden-Oosten. Dit beleid is erop gericht Hamas te isoleren en haar verkiezingsoverwinning te annuleren. Europa is voorbijgegaan aan de verbeteringen in het politieke bestel, waarop de regering van nationale eenheid gestoeld was; Europa heeft Israël niet willen veroordelen voor de ontvoering en gevangenzetting van 45 Palestijnse parlementsleden. Nu hebben de extremisten vrij spel en is in het gebied een no-go-area ontstaan: Palestijnen hebben al hun geloof in een democratische rechtsstaat verloren en de goede naam van de Europese Unie is langdurig bezoedeld.
Nee, natuurlijk steunen wij de activiteiten van Hamas niet. Wij veroordelen ze. Maar als chaos zijn intrede doet, wanneer een burgeroorlog uitbreekt, is het bloedvergieten en wat de klok slaat en ik durf te stellen dat wij hebben bijgedragen aan het ontstaan van deze chaos. Maanden geleden gaf het Europees Parlement al noodsignalen af dat de ngo's om hulp vroegen. Zelfs de VN zwijgen niet langer. Lees het do Santos-rapport maar. Wij hebben in de ogen van de internationale gemeenschap mede schuld aan deze ramp, en als de Verenigde Staten de moed hebben gehad een commissie Baker-Hamilton in te stellen om hun beleid in Irak tegen het licht te houden, pleit ik vandaag voor de oprichting van een parlementaire commissie om ons Europese beleid in het Midden-Oosten en de consequenties ervan te evalueren.
Ingeborg Gräßle
namens de PPE-DE-Fractie. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, geachte commissaris, geachte fungerend voorzitter van de Raad, geachte dames en heren, onze hartelijke dank gaat uit naar de rapporteur. Het is bijna jammer voor uw verslag dat het nu volledig wordt overschaduwd door die ene vraag, namelijk of het al dan niet verdedigbaar is om geld te blijven steken in deze moeilijke regio omdat het nu alleen nog maar om Palestina gaat. Ik wil de rapporteur bedanken voor haar gedegen werk omdat wij denken dat wij nog veel meer moeten opsteken van onze ervaringen voor de toekomstige programma's. Mevrouw de commissaris, ik wil u, onder andere, verzoeken om voortaan te vermijden dat er grote breuken ontstaan in onze programma's. De EU is er heel goed in om na zeven jaar opnieuw het wiel uit te vinden. Ik denk dat de begrotingscontroleurs op den duur veel meer vooruitgang kunnen boeken als onze programma's meer continuïteit vertonen.
Vandaag zien we dat onze rapporteur al op een aantal punten is ingehaald door de actuele gebeurtenissen. Zij heeft veel werk verzet voor dit moeilijke onderwerp, met name wat betreft Palestina, met bezoeken ter plekke, een verhelderend OLAF-verslag en urenlange discussies over deze zonder meer lastigste regio ter wereld. Voor de derde keer zien wij ons voor de vraag gesteld of het verdedigbaar is om in deze regio gelden van de Europese Unie te verstrekken. Als Commissie begrotingscontrole hebben wij, ondanks bezwaren van veel collega's, op deze vraag een positief antwoord gegeven, vooral om humanitaire redenen, omdat wij weten dat er met dat geld ter plaatse ook veel positiefs wordt bereikt en dat deze middelen bijzonder gemist zouden worden als ze niet meer voorhanden waren. Ook de Raad heeft eergisteren nogmaals antwoord gegeven op deze vraag. Wij willen erop wijzen dat het Europees Parlement als begrotingswetgever en kwijtingsautoriteit in hetzelfde schuitje zit.
Wij willen de rechtmatige regering van Palestina ondersteunen en sluiten uiteraard niet onze ogen voor de humanitaire crisis in Gaza. Maar juist omdat daar een burgeroorlog woedt, is de Europese Commissie ons in bijzondere mate verantwoording schuldig en dient zij zich erop in te stellen dat zij deze rekenschap ook daadwerkelijk moet afleggen, temeer daar begrotingssteun tot de meest riskante steunmaatregelen behoort.
Ik was blij met de aankondigingen van commissaris Ferrero-Waldner dat de verstrekking van EU-middelen ook in dat deel van de wereld steeds meer worden gekoppeld aan een succesvol hervormingsbeleid. Want voor één ding hebben wij geen enkel begrip, namelijk dat onze steun steeds weer stelselmatig ongedaan wordt gemaakt. Of dit nu om humanitaire, politieke of economische redenen is, dat is voor ons niet te verkroppen.
Paulo Casaca
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, mevrouw Kratsa-Tsagaropoulou, mevrouw De Keijser, dames en heren, we zijn hier vandaag bijeen om een debat te voeren over het verslag van mevrouw Kratsa- Tsagaropoulou over de beoordeling die de Rekenkamer heeft uitgevoerd met betrekking tot het MEDA-programma, een Europees programma voor een aantal landen in het zuiden van het Middellandse Zeegebied. Het onderhavige verslag gaat vooral over de communautaire steun aan Palestina.
Het onderzoek van de Rekenkamer heeft zich niet met de steun aan Palestina bezig gehouden. De enige Europese instelling die een diepgaand onderzoek van dit financiële instrument heeft uitgevoerd - OLAF - heeft geweigerd het door haar uitgewerkte verslag vrij te geven, ook niet onder de voorwaarde dat uitsluitend de leden van de Commissie begrotingscontrole er vertrouwelijk kennis van zouden nemen.
We kunnen dus niets met zekerheid zeggen over het al dan niet geëigende gebruik van communautaire fondsen in Palestina. We worden intussen wel geconfronteerd met een uiterst belangrijk politiek dilemma. We moeten aan de ene kant ontwikkelingssamenwerking en humanitaire steun leveren aan mensen die het slachtoffer zijn van leiders die zich niet of nauwelijks druk maken over het welzijn van hun onderdanen, maar we moeten er daarbij wel op letten dat communautaire fondsen niet worden aangewend voor de aankoop van krijgsmaterieel, terrorisme, propaganda- en indoctrinatiecampagnes - vooral als het om kinderen gaat - , racisme, xenofobie, haat en zelfmoordcommando's. We hebben begrepen dat aan Libanon toegekende fondsen voor deze doeleinden gebruikt zijn.
Dit is een heel belangrijk onderwerp en we moeten op dit probleem een antwoord formuleren in de vorm van een ferm en rigoureus beleid gebaseerd op de humanitaire overtuiging dat ieder mens recht op leven heeft, waarbij het niet uitmaakt wat iemands religie is - of die van de voorouders - en tot welke bevolkingsgroep men behoort. Kortom: een beleid dat wars is van demagogie en niet met twee maten meet.
Daarom ben ik heel blij met het gebaar dat de Israëlische autoriteiten deze morgen hebben gemaakt. Ze hebben de honderden Palestijnse vluchtelingen die op de vlucht voor de terreur in Gaza al enige dagen in de Eretz-tunnels vastzaten een vrijgeleide naar de Westelijke Jordaanoever gegeven. Ik wil een oprechte en broederlijke oproep aan de Israëlische en Egyptische autoriteiten richten en ze vragen om van nu af aan zo goed als mogelijk met de internationale troepen en de door president Mahmoud Abbas aangewezen nieuwe Palestijnse regering samen te werken en hulp te bieden aan al die Palestijnen die op de vlucht zijn geslagen voor de vervolgingen in Gaza die al aan velen het leven hebben gekost.
Ik hoop dat we net als in het verleden al zo vaak is gebeurd ook nu weer kunnen rekenen op de samenwerking van ECHO om hulp te bieden bij het drama dat zich in Gaza afspeelt. Het is natuurlijk niet de bedoeling dat dit ten koste gaat van even dringende acties die dit agentschap onderneemt ten behoeve van de Irakese vluchtelingen in Syrië, Jordanië, Egypte, Libanon en een aantal Golfstaten.
Palestina is op dit moment het slachtoffer van een fanatieke ideologie die de naam van een religie misbruikt om haar machtshonger te verhullen. Deze ideologie richt ook verwoestingen aan in Libanon en Irak. Wie die werkelijkheid weigert onder ogen te zien zal zeker opnieuw geconfronteerd worden met omstandigheden die hij niet heeft zien aankomen.
Jorgo Chatzimarkakis
namens de ALDE-Fractie. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Gloser, geachte commissaris, allereerst wil ik de rapporteur, Rodi Kratsa-Tsagaropoulou, hartelijk danken voor haar verslag. Vooral de passage over MEDA is buitengewoon goed geformuleerd en laat de stappen zien die moeten worden ondernomen. Echt een gedegen werkstuk, waarvoor onze gelukwensen.
Naar aanleiding van de actualiteit wil ik mezelf beperken tot het Tijdelijk Internationaal Mechanisme ofwel TIM, het hulpfonds voor de Palestijnen. Het ontwerpverslag maakt duidelijk dat de commissaris werkelijk een meesterlijke zet heeft gedaan. Mijn gelukwensen daarvoor, mevrouw de commissaris, want de EU was gedwongen om de steunbetalingen aan de Palestijnse Autoriteit volledig stop te zetten. Wij hadden geen andere keus. Wij kunnen geen terroristen steunen. Dat hebben wij in het verleden niet gedaan, en dat mogen wij ook in de toekomst niet doen. Individueel leed dient echter altijd ter plekke te worden bestreden. De Europese Unie heeft met TIM een oplossing gevonden die recht doet aan de hoge morele eisen die Europa stelt aan de uitbetaling van steungelden.
Onder deze omstandigheden moet naar mijn mening de kritiek op betrekkelijk geringe fouten in de afrekening en op onnauwkeurigheden zeker ter kennisgeving worden aangenomen, maar mag dit niet centraal komen te staan in dit debat. Het gaat per slot van rekening om een project dat een tikje haastig in elkaar is gedraaid. We weten allemaal dat we daarbij onder een zekere druk stonden. Ik ben het niet eens met de impliciete kritiek op de Israëlische strategie om de vrijgave van belastinggelden in eerste instantie tegen te houden. Wij kunnen de Israëliërs niet verwijten dat zij de terroristen het geld niet achterna zijn komen brengen, en daarom moeten wij deze zaak laten rusten. Bovendien hebben de actuele ontwikkelingen aangetoond dat het juist was om het geld als onderpand achter te houden, want nu profiteren president Abbas en de gematigde krachten er dubbel van. In dit verband wil ik ook Israëls besluit prijzen om de grensovergang Eretz om humanitaire redenen te openen om zo Palestijnen te helpen die voor de Hamas op de vlucht waren.
Tot slot wil ik de hulpverleners ter plaatse bedanken, want hulp moet ter plaatse worden verleend. Het Europees Parlement is dankbaar voor de humanitaire steun die zij leveren. Dat is geen gemakkelijke opgave en onze hartelijke dank gaat dan ook naar hen uit.
Adamos Adamou
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de rapporteur, Rodi Kratsa-Tsagaropoulou, van harte gelukwensen met haar noeste arbeid, ofschoon ik het ten aanzien van bepaalde vraagstukken niet met haar eens ben.
Ik kan niet instemmen met hetgeen de heer Chatzimarkakis zei. Ik ben het geheel met hem oneens, en ik wilde u, mevrouw de commissaris, als vertegenwoordiger van de Europese Commissie, wijzen op de verantwoordelijkheid die u hebt voor de chaotische situatie in Palestina. U hebt een verantwoordelijkheid omdat u uw goedkeuring onthield aan een procedure om financiële steun te verstrekken aan de regering, een regering van nationale eenheid. U draagt bovendien de volle verantwoordelijkheid voor de huidige situatie omdat u op ongegronde, selectieve wijze de institutionele kanalen blijft omzeilen en geen rechtstreekse economische steun wilt geven aan een regering van nationale eenheid die de overeenkomsten van de PLO heeft aanvaard en dus heeft voldaan aan de voorwaarden van het Kwartet. En dan tot slot nog dit: wij moeten in het vervolg glashelder zijn en duidelijk maken dat het herstel van rechtstreekse economische betrekkingen in geen geval afhankelijk gemaakt mag worden van voorwaarden die verdeeldheid zaaien onder de Palestijnen en het expansionistisch beleid van Israël dienen.
Ik wilde u, mevrouw de commissaris, vragen om te erkennen dat u een verantwoordelijkheid hebt, en dat u deze ook neemt.
Simon Busuttil
(MT) Dank u wel, mijnheer de Voorzitter. Net als mijn collega's wil ik vicevoorzitter Kratsa feliciteren met haar uiterst interessante verslag. Dit verslag is juist op dit moment zo belangrijk en nuttig aangezien we nu te maken hebben met de vraag hoe we een boodschap van hoop kunnen uitzenden in een situatie die volkomen hopeloos lijkt. Dit is de uitdaging die voor ons ligt en ons antwoord daarop zou ondanks alles moeten luiden dat we blijven volharden in onze pogingen en hier vertrouwen uit moeten putten. Ik ben ervan overtuigd, commissaris, dat dit precies is wat u in uw enthousiasme ook doet; u bent onze hoop in bange dagen.
Om die reden steunen we de initiatieven die u heeft aangenomen, zoals het TIM-mechanisme waarvan we inmiddels weten dat het herzien gaat worden. U geniet onze volledige steun omdat we het idee hebben dat dit mechanisme voorziet in de basisbehoeften. Daarnaast steunen wij u als het gaat om de mogelijkheid om directe steun te verlenen aan de Palestijnse autoriteiten, zij het natuurlijk onder de voorwaarde dat financiële transparantie wordt gegarandeerd, want het is de plicht van het Parlement om te zorgen dat het geld op transparante wijze wordt besteed.
Jammer genoeg hebben we geen tijd om te praten over de andere aspecten van het Middellandse Zeegebied omdat we weten dat de MEDA-fondsen in andere landen zijn besteed en wel op een prijzenswaardige manier. De snelheid waarmee het geld werd besteed in bijvoorbeeld Marokko, Jordanië en Tunesië is in de loop der tijd aanzienlijk beter geworden.
Proinsias De Rossa
(EN) Mijnheer de Voorzitter, ik wil mevrouw Kratsa-Tsagaropoulou van harte bedanken voor haar belangrijke verslag, waarin het uitstekende werk wordt weergegeven dat de Europese Unie via het MEDA-programma doet. Ik wil echter een kanttekening maken bij overweging N, waarin de reële politieke situatie, na de totstandkoming van de regering van nationale eenheid, niet wordt weergegeven. Mijns inziens moet de daarin voorkomende verwijzing worden geamendeerd en de realiteit nauwkeurig worden weergegeven.
De Europese Unie en het Kwartet hebben in mijn ogen niet snel of pragmatisch genoeg gereageerd op de formatie van een eenheidsregering door de democratisch gekozen vertegenwoordigers van de Palestijnen. Mijns inziens was ons falen de druppel die de emmer deed overlopen. Wij hebben nu een coup d'état in Gaza, waardoor de vreedzame toekomst waar het Palestijnse volk zo reikhalzend naar uit ziet, op de helling wordt gezet. Inderdaad, het wordt veroordeeld, maar zelfs een nieuwbakken politicus had deze ontwikkeling kunnen voorspellen. Inderdaad hebben velen van de meer doorgewinterde politici onder ons dat ook in dit Parlement gedaan.
Na veertig jaar brutale bezetting en constante vernedering door de Israëlische autoriteiten, en na de weigering van de wereld om te handelen overeenkomstig de eigen democratische normen en om de democratische keuze van de Palestijnen te erkennen, hoeft de crisis die Palestina nu teistert, niemand te verbazen. Zelfs in dit late stadium moet Europa echter proberen een partnerschap te smeden met de gekozen vertegenwoordigers van het Palestijnse volk, om het vertrouwen in de politiek, in onderhandelingen en verkiezingen te herstellen.
Wij moeten al het mogelijke doen om wet en orde te herstellen. Dat is nu voor het Palestijnse volk net zo belangrijk als humanitaire steun.
Salvador Garriga Polledo
(ES) Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, de Europese Unie heeft veel tijd, veel werk en veel begrotingssteun besteed aan de samenwerking tussen de mediterrane landen. Met de twee MEDA-programma's is meer dan 7 miljard euro aan toezeggingen en jaarlijks meer dan 600 miljoen euro gemoeid.
De in het kader van MEDA uitgevoerde acties vormen naar onze mening een van de grootste successen van de Europese Unie en hebben niet alleen bijgedragen aan de economische ontwikkeling, maar ook aan de versterking van de democratie en het opkomen voor de mensenrechten in het hele Middellandse Zeegebied.
Ik denk dat een groot deel van het netwerk van maatschappelijke organisaties in de mediterrane landen zijn bestaan heeft te danken aan het MEDA-programma. Daarom zijn wij er trots op dat de uitvoering van dit programma in al zijn aspecten heel goed is.
Palestina is uit begrotingsoogpunt altijd controversieel geweest; Palestina is het onderdeel van het MEDA-programma dat de meeste conflicten creëert. De directe steun aan Palestina is heel moeilijk te controleren, zoals een collega heeft gezegd, en dat geldt voor zowel de bestemming als de toepassing van het geld. Ik wil eraan herinneren dat we tijdens de vorige zittingsperiode een commissie hadden die onderzoek deed naar directe begrotingssteun, waarvan ik deel uitmaakte. Uit de conclusies van die commissie is een aantal lessen getrokken en zijn maatregelen voortgekomen die het mogelijk hebben gemaakt om dit tijdelijke interventiemechanisme in het leven te roepen.
Natuurlijk bevinden we ons nu in een situatie waarin de humanitaire en politieke realiteit een streep haalt door alle voorzorgsmaatregelen die we vanuit het oogpunt van begrotingscontrole kunnen nemen.
Daarom sluit ik me aan bij de praktisch unanieme opvatting van dit Huis dat we het volledig eens zijn met dit blijk van vertrouwen in de Palestijnse regering. We weten dat controle op directe begrotingssteun een heel moeilijke zaak is, maar we stemmen allemaal voor deze resolutie in het vertrouwen dat we die steun met ieders hulp kunnen voortzetten.
Jamila Madeira
(PT) Mijnheer de Voorzitter, het MEDA-programma is weliswaar een recent in het leven geroepen instrument, maar het heeft op de plaatsen waarvoor het bestemd is - de overzijde van de Middellandse Zeegebied - toch reeds positieve resultaten teweeg gebracht. Er moet echter nog het een en andere gedaan worden voordat dit instrument werkelijk doeltreffend kan functioneren en als zodanig wordt ervaren door de mensen die er direct of indirect van profiteren.
Ik heb ter plaatse met eigen ogen kunnen vaststellen wat voor actie MEDA in de Gazastrook en op de Westelijke Jordaanoever onderneemt en sluit me daarom aan bij een groot aantal van de suggesties die mevrouw Kratsa-Tsagaropoulou in haar verslag heeft gedaan. Ik wil haar met dit verslag graag gelukwensen. Ik ben het met haar eens dat we onze steun en actie moeten concentreren op specifieke gebieden, maar ik geloof ook dat we bijstand moeten bieden op andere terreinen als dat op korte termijn vruchten kan opleveren zonder dat we daarvoor grote investeringen behoeven te doen. Ik denk dan bijvoorbeeld aan microkredieten.
De zaken in Palestina nemen nu een keer. Dat zal aanleiding geven tot de spoedige hervatting van de internationale financiële steun. Mogelijk zal Israël de illegaal achtergehouden douanerechten nu vrijgeven. Die behoren immers toe aan een volk en een regering die zich letterlijk in een wurggreep bevinden - zonder voedsel, zonder inkomsten en zonder een toekomst om voor te strijden.
Uit alles blijkt dat Salam Fayad competent is en over de nodige politieke verantwoordelijkheid beschikt. Nu moeten wij als Europeanen hem de middelen ter beschikking stellen, hetzij via de financiële hulp die we naar dat land sturen, hetzij door het verwijderen van de obstakels die het verkeer van personen, goederen en diensten in de gebieden op de Westelijke Jordaanoever in de weg staan, aangezien die obstakels elk multiplier effect van onze hulp teniet doen. Het is dus van belang dat de Europese Unie proactief handelt en niet achter de zaken aanloopt.
Günter Gloser
fungerend voorzitter van de Raad. (DE) Mijnheer de Voorzitter, geachte commissaris, geachte dames en heren, ik wil de rapporteur nogmaals zeer hartelijk danken, en ik wil ook u bedanken voor het debat en uw bijdragen. Daaruit kwam duidelijk naar voren hoe belangrijk het is geweest dat wij ruim tien jaar geleden het Barcelonaproces in gang hebben gezet en hiertoe een beleid hebben ontwikkeld. Dat was tevens een poging om nieuwe instrumenten te vinden.
Enkelen van u wezen erop dat dit programma er ook toe heeft gediend om bij te dragen aan de verbetering op politiek en infrastructureel terrein in deze landen. Als we bepaalde landen aan de zuidrand van het Middellandse Zeegebied bekijken, moeten we helaas vaststellen dat sommige doelstellingen nog niet zijn bereikt. Enkelen van u wezen erop dat op dat terrein meer doeltreffendheid vereist is. De voortzetting van het Europees nabuurschapsinstrument vormt echter een belangrijke bijdrage aan de waarborging van deze Euro-mediterrane dialoog.
Ik wil nogmaals ingaan op de bijzondere situatie van de Palestijnen. Er is al een aantal keren op gewezen dat de commissaris een oplossing voor deze moeilijke situatie heeft gevonden, waarmee zij terecht werd gecomplimenteerd. Het is ook van belang om te zeggen dat wij moeten helpen. Maar als wij helpen - soms zou dat op pragmatische gronden zijn - dan mag er na drie maanden niet ineens kritiek op de procedure losbarsten. Maar ik geloof, mevrouw de commissaris, dat er een oplossing is gevonden waardoor er in de huidige situatie daadwerkelijk hulp kan worden verleend.
Gisteren zei ik al in de Commissie buitenlandse zaken dat we oorzaak en gevolg wel een beetje uit elkaar dienen te houden. De Europese Unie heeft keer op keer gezegd dat zij het proces in het Nabije- en Midden-Oosten wil ondersteunen. Maar zij heeft ook met betrekking tot de erkenning van zojuist gekozen regeringen gezegd dat aan bepaalde criteria dient te worden voldaan, namelijk afzien van geweld, eerbiediging van de routekaart en ook aanvaarding van de staat Israël; allemaal vereisten die dus allang zijn vastgesteld. Dat moeten we ons goed voor ogen houden. Wij hebben ook het een en ander bereikt. Ik zou niet altijd alle schuld schuiven op de ontoereikende erkenning van regeringen of op ontoereikende financiële middelen.
De Raad heeft zich voor het laatst in de Raad van ministers van Buitenlandse Zaken ervoor ingezet en ook bereikt dat Israël nu een belangrijke toezegging heeft gedaan, namelijk om de achtergehouden belastinginkomsten vrij te geven. Daartoe waren zonder meer ook onderhandelingen met de Palestijnen nodig. Zoals de commissaris in het debat met de ministers van Buitenlandse Zaken van afgelopen maandag heeft onderstreept, zal men op dit punt zeer snel tot resultaten komen, omdat het van belang is om de steun zowel op de Westelijke Jordaanoever als in de Gazastrook te verstrekken.
Benita Ferrero-Waldner
Mijnheer de Voorzitter, het is uitermate belangrijk te erkennen dat er een sterke band is tussen MEDA en het nieuw nabuurschapsbeleid. Inderdaad hebben wij heel wat bereikt. De mediterrane landen werken nu voor het eerst met ons samen, niet alleen multilateraal maar ook bilateraal, dat wil zeggen niet alleen via de mediterrane programma's en het Barcelonaproces maar ook bilateraal in het kader van het nabuurschapsprogramma.
Het Europees Instrument voor nabuurschap en partnerschap is een speciaal instrument dat wat de programmering en implementatie betreft voortbouwt op MEDA. Wij hebben evenwel geprobeerd de focus van dit instrument te versterken om het efficiënter te maken.
Wat ECHO betreft heeft de heer Michel, die verantwoordelijk is voor ECHO, al het mogelijke gedaan. 60 miljoen euro ECHO-middelen zijn dit jaar reeds aan de Palestijnen toegekend via VN-organisaties en ngo's.
Staat u mij toe kort iets te zeggen over OLAF. Zoals u weet heeft de directeur-generaal gezegd dat hij de diverse OLAF-regels en -verordeningen moet naleven. Tezelfdertijd heeft hij echter in een speciaal verslag aan de Commissie begrotingscontrole een ongeveer tien bladzijden lange samenvatting gegeven van de belangrijkste conclusies. Hij heeft eveneens aangeboden naar de commissie te komen om in een besloten vergadering vragen te beantwoorden. Ik moet evenwel duidelijk maken dat het daarbij alleen gaat om geld voor de jaren 2001-2003 en niet voor de afgelopen periode.
Staat u mij toe terug te komen op de moeilijke kwestie van Palestina en onze financiering daar. Eerst en vooral weer u dat dit een beleid is van de Europese Unie, en niet alleen van de Commissie, en dat dus de lidstaten unaniem tot dit beleid hebben besloten. Daarna hebben wij geprobeerd om hier zoveel mogelijk steun aan te geven. Wij hadden dan ook niet veel tijd meer nodig, toen de regering van nationale eenheid eenmaal was gevormd. Ik heb de week daarna mijn eerste vergadering gehad met Salam Fayad. Ik had hem trouwens ook daarvoor al ontmoet, voordat hij deel ging uitmaken van de regering, en wij hebben toen samen proberen te ontdekken wat gedaan kon worden. Hij was degene die zei dat wij onszelf wat tijd moesten geven: "u hebt het Tijdelijk Internationaal Mechanisme, dus gebruikt u dat voorlopig ook. Ik ben echter verplicht om een opdracht te geven aan het ministerie van Financiën, aan de single treasury account.” Hij heeft toen ook een speciale PLO-rekening geopend, maar die rekening hebben wij nooit gebruikt. Die was bedoeld voor geld vanuit in bijzonder Arabische landen en misschien ook voor Israëlisch geld, waar uiteindelijk echter niets van terecht kwam.
Daarom moet duidelijk zijn dat dit een EU-beleid was. Nu is er een nieuwe situatie ontstaan waarop wij - evenals het Kwartet - onmiddellijk hebben gereageerd. Ik heb zojuist geschetst wat gedaan kan worden met het oog op dit beleid.
Ik wil de geachte afgevaardigde die over microkredieten sprak, antwoorden dat wij de economie een vliegende start willen helpen maken, en daarom betalen wij achterstallige bedragen aan ondernemers uit de 22 miljoen euro van wat een reserveprogramma was. Daar was heel lang niets mee gedaan, en wij hebben dit nu opnieuw vlot getrokken, en daarom zullen wij daar ook goede financiële controle op hebben.
Over het geheel genomen hebben wij gedaan wat wij konden doen. Wij hebben ook altijd rekening gehouden met het feit dat de Palestijnen niet mogen lijden. Wij proberen hen in ieder geval bij te staan.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt donderdag 21 juni 2007 plaats.
