Układ WE/Serbia o stabilizacji i stowarzyszeniu - Układ o stabilizacji i stowarzyszeniu między WE i Serbią (ciąg dalszy debat) 
Przewodnicząca
Kolejnym punktem porządku dziennego jest dalsza wspólna debata nad układem WE/Serbia.
Maria Eleni Koppa
Pani Przewodnicząca! Ja również pragnę pogratulować panu posłowi Kacinowi wyważonego i szczegółowego tekstu, który przedstawił. Grupa Postępowego Sojuszu Socjalistów i Demokratów w Parlamencie Europejskim w pełni popiera perspektywę akcesji Serbii - kraju, który poczynił w ostatnich latach ogromne postępy i jest podstawą konsolidacji pokoju oraz stabilności na Bałkanach Zachodnich. Dlatego też dzisiejsze przyjęcie przez Parlament układu o stabilizacji i stowarzyszeniu jest momentem historycznym i wyrażamy radość z jego powodu. W rezolucji Parlamentu Europejskiego z zadowoleniem przyjmujemy także wniosek Serbii o członkostwo, podkreślając jednak, iż nadal konieczne jest podjęcie innych kroków.
Trzeba jasno powiedzieć, że rozwój współpracy regionalnej pozostaje najważniejszym priorytetem Unii na Bałkanach Zachodnich, mimo to jednak współpraca między Serbią a Międzynarodowym Trybunałem Karnym jest bezwzględnym obowiązkiem międzynarodowym i musi być kontynuowana - nie dlatego, że chce tego Europa, ale dlatego, że wymierzenie sprawiedliwości wymaga pogodzenia się z przeszłością i pozwala poprawić relacje między wszystkimi narodami byłej Jugosławii.
Musimy jednak pamiętać, że Serbowie byli ofiarami tej wojny. Serbia jest obecnie krajem o najwyższej w Europie liczbie uchodźców i wewnętrznych przesiedleńców - ludzi, którzy potrzebują opieki i dachu nad głową oraz muszą zostać włączeni w rynek pracy. Unia musi zapewnić praktyczne wsparcie dla wszystkich wysiłków w tym kierunku, zwłaszcza w świetle kryzysu kredytowego. Dlatego też z zadowoleniem przyjmujemy niedawne zobowiązanie prezydentów Serbii i Chorwacji do znalezienia wspólnych rozwiązań problemu uchodźców.
Szczególnie ważna z punktu widzenia stabilności w regionie jest decyzja o nawiązaniu dialogu z władzami w Kosowie. Popieramy ten dialog, który musi rozpocząć się jak najszybciej dla dobra wszystkich mieszkańców Kosowa; mamy też nadzieję, że otworzy on wspólną europejską przyszłość dla narodów regionu. Na koniec pragnę pogratulować wicepremierowi rządu serbskiego panu Đeliciowi jego wczorajszego oświadczenia przed Komisją Spraw Zagranicznych Parlamentu Europejskiego, że Serbia dąży do historycznego kompromisu w sprawie Kosowa. To naprawdę konieczny kompromis i musimy wszyscy pomóc w jego wypracowaniu.
Norica Nicolai
Pani Przewodnicząca! Jako orędowniczka liberalizmu muszę podkreślić, że Grupa Porozumienia Liberałów i Demokratów na Rzecz Europy zawsze popierała proces rozszerzenia, ponieważ wierzymy w Europę złożoną ze wszystkich krajów - silną i zjednoczoną Europę. Jako Rumunka z radością przyjmuję europejską drogę, jaką obrała Serbia - pragnę też podkreślić, że Serbia jest krajem europejskim, ale jej droga do Europy wiąże się z trudnościami wynikającymi z burzliwej przeszłości. Serbia musi jednak patrzeć w przyszłość i starać się zapomnieć o przeszłości, ponieważ pojednanie z przeszłością nie może stanąć na drodze wspólnego przeznaczenia europejskiego.
Pragnę położyć nacisk na konieczność prawidłowego, solidnego i skrupulatnego spełnienia kryteriów kopenhaskich w całym regionie, co oznacza również Serbię, gdyż jedynie one gwarantują poszanowanie dla wartości europejskich, praworządność oraz trwałość demokracji. Uważam, że ostatnie dwa lata od podjęcia historycznej decyzji o obraniu drogi europejskiej pokazują determinację ze strony zarówno rządu w Belgradzie, jak i narodu serbskiego. Pokładają oni pełną wiarę w projekt europejski, gdyż cóż mogłoby być ważniejsze od europejskich decyzji podejmowanych przez rząd, na którym nie wymuszają ich wymogi prawne ani potrzeby dyktowane regułami gry politycznej?
Bardzo ważne jest również, aby Serbia ustabilizowała swoją gospodarkę. W istocie, symptomy, jakie dostrzegamy dziś w gospodarce serbskiej, są bardzo obiecujące. Konieczne jest ustabilizowanie demokracji. Musimy jednak skupić uwagę na kwestii wielokulturowości Bałkanów, która była i pozostaje sprawą drażliwą. Nie wolno dopuścić, aby problem mniejszości w regionie doprowadził do konfliktu. Moim zdaniem niezbędny jest model promujący pomoc i wsparcie dla mniejszości oraz pojednanie kulturowe.
Marije Cornelissen
Pani Przewodnicząca! Grupa Zielonych/Wolne Przymierze Europejskie zdecydowanie opowiada się za akcesją Serbii do UE. W związku z tym cieszy nas jednoznacznie proeuropejski kurs obecnego rządu. Moim zdaniem żadna ze stron tego procesu akcesyjnego nie prezentuje się jednak w najlepszym świetle. UE po prostu pozwala stroić z siebie żarty.
Aby wesprzeć proeuropejską politykę Serbii, znieśliśmy wizy, zanim jeszcze do końca spełniła ona kryteria. Serbia uzyskała opinię w październiku w zamian za zajęcie umiarkowanego stanowiska w sprawie Kosowa. UE wysyła komunikat, że o przebiegu procesu akcesyjnego decydować będą gry polityczne, nie zaś stosowanie się do kryteriów. Nie powinniśmy być zmuszeni nagradzać Serbii za zachowania przystojące dojrzałej europejskiej demokracji. W istocie powinniśmy móc oczekiwać, że Serbia przyjmie z czasem odpowiedzialną rolę regionalnego lidera w odniesieniu do Kosowa i Bośni - bez nagradzania jej w sposób przypominający dawanie małemu dziecku cukierków za to, że jest grzeczne.
Powinniśmy przynajmniej zrobić jedną rzecz - przestać ustępować za każdym razem, jeżeli chodzi o poszukiwania Mladicia i Hadžicia. Mówimy tu o sprawcach straszliwych zbrodni wojennych i ludobójstwa. Morderstwa nie mogą im ujść na sucho. Serbia może i musi uczynić znacznie więcej, by ich aresztować. Nie możemy dopuścić do tego, aby pełna współpraca z MTKJ stała się drobiazgiem, który można pominąć w interesie dyplomacji. Werdykt w tej sprawie muszą wydać ci, którzy mogą ocenić, czy Serbia w pełni współpracuje, a więc prokurator Brammertz. Dlatego też proszę, aby zagłosowali Państwo za naszą poprawką.
Charles Tannock
w imieniu grupy ECR - Pani Przewodnicząca! Postępy Serbii na drodze do członkostwa w UE nabierają rozpędu - i słusznie, jak dowodzi doskonałe sprawozdanie pana posła Kacina.
Gdy odwiedziłem ten kraj w październiku zeszłego roku, byłem pod wrażeniem zaangażowania i wysiłków podejmowanych przez dynamiczny, spoglądający na Zachód demokratyczny rząd serbski. Przed Serbią z pewnością pozostaje jeszcze wiele pracy związanej z reformą sądownictwa i walką z przestępczością zorganizowaną. Członkowie frakcji ECR również żywią nadzieję, że Ratko Mladić zostanie schwytany i wysłany do Hagi, choć nie jest wcale pewne, czy przebywa on na terytorium Serbii. Niezbędne jest jednak, aby postępy Serbii dostrzegano i nagradzano w UE oraz jej państwach członkowskich - teraz na przykład ratyfikując układ o stabilizacji i stowarzyszeniu - choćby dlatego, że część jej sąsiadów, jak na przykład Chorwacja, posunęła się znacznie dalej na drodze do członkostwa w UE.
Stosunki Serbii z Kosowem stwarzają problem, ale nie jest on niemożliwy do rozwiązania. Osobiście uważam, że najlepszym wyjściem byłoby sprawiedliwe, pełne i ostateczne rozwiązanie oparte na podziale oraz znanej z Bliskiego Wschodu zasadzie "ziemia za pokój”. Moim zdaniem UE powinna wnikliwie przyjrzeć się tej możliwości podczas zbliżającego się dialogu, w którym będzie pośredniczyć pani wysoka przedstawiciel. Odrzucanie jej z góry byłoby objawem niebezpiecznego krótkowidztwa, przedłużając jedynie trwanie Kosowa w zawieszeniu, jeżeli chodzi o jego międzynarodowe uznanie na forum UE, NATO i ONZ.
Miloslav Ransdorf
Pani Przewodnicząca! Święty Sawa, który był największą postacią w dziejach Serbii, powiedział, że Serbowie są narodem zarówno Wschodu, jak i Zachodu. Wiąże się z tym następujący problem: nie wierzą oni narodom Zachodu, gdyż uważają się sami za naród Wschodu, ale nie ufają też narodom Wschodu, uznając się za naród Zachodu. Serbia jest w istocie mostem między wschodem a zachodem Europy, krajem kluczowym z punktu widzenia jedności europejskiej. Nawet w powieści wielkiego serbskiego pisarza Dobricy Ćosicia "Czas umierania” widać, że decyduje ona o jedności Europy lub jej rozpadzie.
Uważam, że należy sobie wreszcie zdać sprawę z fundamentalnego znaczenia Serbii dla europejskiej jedności. To najważniejsza gospodarka na Bałkanach, a bez Bałkanów Europa nie stanie się jedną całością. Pragnę podkreślić, że istnieją wspólne zadania, którymi można się zająć stosunkowo szybko, jak zagadnienie uchodźców w Serbii (na jej terytorium przebywa ich około 750 tysięcy), problemy ekologiczne (część z nich datuje się jeszcze z lat dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku) oraz kwestia szlaków żeglugowych na Dunaju (w Parlamencie Europejskim funkcjonuje intergrupa robocza zajmująca się Dunajem); należy też dopomóc Serbii w śmiałych reformach sądownictwa i walce z przestępczością zorganizowaną.
Nikolaos Salavrakos
Pani Przewodnicząca! Sprawozdanie pana posła Kacina jest moim zdaniem doskonale wyważone, czego pragnę mu pogratulować. Postępy Serbii i niezbędne reformy przedstawiono w nim w realistyczny sposób. Jeszcze wczoraj wicepremier Serbii w zadowalający sposób omówił nowe wydarzenia przed Komisją Spraw Zagranicznych.
Ważnym nierozwiązanym problemem pozostaje niemniej współpraca z Międzynarodowym Trybunałem Karnym, w tym przekazanie Hadze pozostałych zbiegów - jest to fundamentalny warunek wstępny dalszych postępów Serbii w stronę akcesji.
Jednym z najważniejszych problemów, z jakim musi uporać się rząd serbski, jest wolność prasy. Niezależności serbskich dziennikarzy nie powinny ograniczać naciski polityczne ani inne wpływy.
Kolejnym problemem trapiącym Serbię jest znaczna liczba uchodźców i wewnętrznych przesiedleńców, którzy doświadczają problemów mieszkaniowych i ubóstwa, podczas gdy bezrobocie sięga niemal 19%. Moim zdaniem powinniśmy pomóc Serbii i nie wolno nam zapominać, że kraj ten niedawno wyszedł z zawieruchy wojennej.
Barry Madlener
(NL) Pani Przewodnicząca! Trzeba skupić się nie tylko na aresztowaniu i osądzeniu zbrodniarza wojennego Mladicia. Serbia ma ogromne problemy z przestępczością zorganizowaną. Wspomniało już o tym kilku mówców i nie wolno tego lekceważyć. Z pewnością dokonał się postęp, ale jest jeszcze daleko od osiągnięcia możliwych do przyjęcia standardów.
Kolejny problem polega oczywiście na tym, że Serbia jest krajem ubogim, podobnie jak wszystkie kraje kandydujące. To kraje biedne i ich akcesja będzie bardzo kosztowna dla obywateli europejskich. Serbia jest jeszcze bardziej skorumpowana od Rumunii i Bułgarii. Tym dwóm krajom nie należało nigdy pozwolić na przystąpienie do Unii. Doprowadzi to do licznych problemów z korupcją, a w Serbii jest pod tym względem jeszcze gorzej. Uważam to za problem szczególnie uporczywy i niedający się prosto rozwiązać. Wzywam zatem, by go nie lekceważyć.
Ponadto potencjalna akcesja Serbii, podobnie jak zniesienie wiz, dodatkowo powiększy emigrację do Europy Zachodniej, która nie przyniesie nam korzyści.
Adrian Severin
Pani Przewodnicząca! Układ o stabilizacji i stowarzyszeniu oraz integracja europejska Serbii są ważne zarówno dla tego kraju, jak i dla Unii Europejskiej.
Pragnę przedstawić dwa spostrzeżenia. Po pierwsze, aby we właściwy sposób wynegocjować porozumienie i zarządzać procesem integracji, Unia Europejska powinna już na samym początku określić i wskazać swoje interesy. Europa stoi przed nierozwiązanym problemem albańskim, brakiem spójności geopolitycznej na południowych rubieżach oraz czarną dziurą przestępczości zorganizowanej i korupcji w regionie Bałkanów. Oznacza to, że w samym centrum Unii istnieje potrzeba powiększenia funkcjonalnego i sprzyjającego spójności rynku, jak też usprawnienia korytarzy transportowych na tym obszarze. Żadnego z tych problemów nie da się rozwiązać bez udziału Serbii.
Po drugie, nie wolno nam traktować Serbii jako drugorzędnego kraju europejskiego i pouczać jej przy każdej okazji. Serbia istotnie popełniła wiele grzechów, ale euroatlantycki wkład w te uczynki również był istotny. Rok 2011 jest w istocie okresem wyzwań oraz sposobności zarówno dla Serbii, jak i Unii Europejskiej. Nie uda nam się skorzystać z tych możliwości, jeżeli nie odrzucimy wszelkiego narcyzmu i nie spojrzymy na Serbię jak na równorzędny kraj.
Aby być wiarygodnym partnerem w historycznym pojednaniu na Bałkanach i historycznym ponownym zjednoczeniu w obrębie Unii Europejskiej, Serbia potrzebuje godności. Sprawozdanie pana posła Kacina stanowi godny uwagi krok w tym kierunku.
Sarah Ludford
Pani Przewodnicząca! Przyłączam się do tych, którzy chwalą sprawozdanie mojego kolegi pana posła Kacina, i w pełni zgadzam się z jego uwagami, że przyszłość Serbii to jej członkostwo w Unii Europejskiej, i kraj ten odegra ważną rolę w zagwarantowaniu bezpieczeństwa i stabilności w regionie Bałkanów Zachodnich.
Przez całe ostatnie dziesięciolecie wspieram przyznanie członkostwa UE krajom Bałkanów Zachodnich - czyniłam to również jako wiceprzewodnicząca delegacji do spraw stosunków z krajami bałkańskimi. Ściśle współpracowałam z naszym sprawozdawcą, orędując za zniesieniem wiz, i byłam bardzo zadowolona, gdy udało się to osiągnąć, między innymi w odniesieniu do Serbii, rok temu. Uważam, że to naprawdę bardzo ważny wkład w kontakty międzyludzkie i poszerzanie horyzontów, a docelowo też w zagwarantowanie bezpieczeństwa w szerszym tego słowa znaczeniu.
Wspomniano już o niektórych wyzwaniach, jakie stoją przed Serbią. Pragnę poruszyć tu kwestię reformy sądownictwa. W ogłoszonym jesienią zeszłego roku sprawozdaniu Komisji z postępów pojawiły się pewne obawy na temat nieprzejrzystości procedur ponownego powoływania, co zagraża zasadzie niezawisłości sądownictwa i skutkuje poważnym ryzykiem nacisków politycznych. To z pewnością kluczowa kwestia z punktu widzenia praworządności.
Jeżeli chodzi o współpracę z Międzynarodowym Trybunałem Karnym dla Byłej Jugosławii w Hadze, pan poseł Kacin powiedział wczoraj wieczorem Komisji Spraw Zagranicznych, że Serbia robi wszystko, co w jej mocy, by odnaleźć i zatrzymać pozostałe dwie oskarżone osoby oraz przekazać je Hadze, lecz w swoim przemówieniu przed Radą Bezpieczeństwa ONZ we wrześniu prokurator naczelny Serge Brammertz stwierdził, iż Serbia musi zlikwidować rozdźwięk między deklarowanym zaangażowaniem w ich aresztowanie a skutecznością realnie prowadzonych działań. Nie widzimy rezultatów. Serbia musi aktywniej podejść do kwestii aresztowania zbiegów - ja również obawiam się, że istnieje przepaść między retoryką a rzeczywistością, i trzeba ją bezwzględnie zasypać.
Franziska Katharina Brantner
(DE) Pani Przewodnicząca! My również opowiadamy się za akcesją Bałkanów Zachodnich, w tym oczywiście też Serbii, do Unii Europejskiej. Każde państwo stanowi oczywiście osobny przypadek, ale region działa jak naczynia połączone i działania każdego z krajów mają decydujący wpływ na powodzenie całego procesu.
W tym kontekście pragnę ponownie wskazać, że z naszego punktu widzenia proces akcesyjny Serbii nie może postępować dalej bez zielonego światła ze strony Międzynarodowego Trybunału Karnego oraz, jak powiedziała to przed chwilą pani poseł, aktywniejszej, a przede wszystkim skuteczniejszej współpracy z Trybunałem w terenie.
Odnotowaliśmy również zjawiska pozytywne. Jednym z nich było przyjęcie ustawy o równości płci, co przyjmujemy z wielkim zadowoleniem. Teraz pragnęlibyśmy jak najszybciej doczekać się jej wdrożenia i wzywamy Komisję, by udostępniła środki finansowe w celu wsparcia tego procesu. Jeżeli ten region ma się ponownie zrosnąć, należy przywrócić w nim na większą skalę transport publiczny pomiędzy poszczególnymi krajami. Tutaj również wzywam Komisję, by udostępniła w tym względzie dodatkowe wsparcie i środki za pośrednictwem Instrumentu Pomocy Przedakcesyjnej (IPA), gdyż jesteśmy przekonani, że potrzebny jest kontakt między ludźmi, a nie tylko między przywódcami. Takiemu kontaktowi wydatnie sprzyja zaś ułatwienie mobilności mieszkańcom regionu.
Kwestia, którą pragnę pokrótce poruszyć na samym końcu, także wiąże się z mobilnością, a mianowicie z tablicami rejestracyjnymi pojazdów, które Belgrad nadal wydaje dla siedmiu okręgów na północy Kosowa. Wzywamy Belgrad, by nareszcie przestał wydawać takie tablice dla Kosowa.
Ryszard Czarnecki
(PL) Pani Przewodnicząca! Serbia to europejski kraj. Serbia to część europejskiej historii. Serbia to część europejskiej kultury. Serbia to nie tylko część geografii Europy. Serbia więc musi być częścią politycznej Europy i naprawdę nie szukajmy pretekstów, aby wydłużyć drogę Serbii do Unii Europejskiej. Mam wrażenie, że Unia traktowała nieraz po macoszemu ten kraj i była swoista asymetria między traktowaniem niektórych krajów tego regionu Bałkanów a właśnie Serbii. Z tą asymetrią musimy raz na zawsze skończyć. Nie szukajmy pretekstów, aby - podkreślam to jeszcze raz - wydłużyć drogę Serbii do Unii Europejskiej. Naród serbski zasłużył na to, żeby być wśród narodów europejskich jak najszybciej.
Bastiaan Belder
(NL) Pani Przewodnicząca! Kryzys gospodarczy w Serbii i na Bałkanach Zachodnich zbliża się właśnie do stanu wrzenia. Ta niepewna sytuacja wiąże się z zagrożeniem ponownego wzrostu nastrojów populistycznych i nacjonalistycznych. Panie Komisarzu Füle, czy nie nadszedł najwyższy czas, by ustanowić fundusz rozwojowy dla Bałkanów Zachodnich na wzór powojennego planu Marshalla?
Panie Komisarzu, mam do Pana jeszcze jedno pytanie. Wczoraj dowiedziałem się od dobrze poinformowanego źródła o potencjalnym nowym ognisku konfliktów w Serbii. Chodzi tu o działania radykalnych islamistów w Sandżaku. Mówi się w tym kontekście o muftim z tego regionu nazwiskiem Zukorlić. Jaki konkretne informacje posiada na ten temat Komisja Europejska i jakie rozważa metody przeciwdziałania?
Dimitar Stoyanov
(BG) Pani Przewodnicząca! Na wschodzie Serbii, w okolicach Bosilegradu i Caribrodu żyją dziesiątki tysięcy Bułgarów. Są oni mniejszością etniczną, która pozostała w Serbii po zakończeniu I wojny światowej.
Można bez wielkiej przesady powiedzieć, że są oni wśród najuboższych grup ludności w Europie. Rząd serbski nie tylko nie robi w tej kwestii niczego - nie inwestuje na przykład, co nieco pobudziłoby gospodarkę regionu - lecz zatrzymał wręcz w listopadzie zeszłego roku, bez wyjaśnienia i z pogwałceniem swoich międzynarodowych zobowiązań, grupę obywateli bułgarskich niosących pomoc dzieciom z tamtego regionu, które udawały się na naukę do Bułgarii.
Pragnę przypomnieć przedstawicielom rządu serbskiego, że swobodny przepływ ludzi i otwarte granice stanowią podstawową wartość Unii Europejskiej. Dopóki nie nauczycie się tego i nie zaczniecie do tego stosować, nie ma tu dla was miejsca.
Elmar Brok
(DE) Pani Przewodnicząca, Pani Minister Stanu Győri, Panie Komisarzu, Panie i Panowie! Chciałbym podziękować panu posłowi Kacinowi za dokument, który nam przedstawił. W swoim sprawozdaniu jednoznacznie wykazał potrzebę głosowania na "tak”.
Sądzę, że w obliczu wszystkich kwestii, w związku z którymi nadal krytykujemy Serbię, w obliczu wszystkich niezbędnych reform wewnętrznych i konieczności współpracy z Międzynarodowym Trybunałem Karnym dla Byłej Jugosławii (MTKJ), w obliczu zagadnień związanych ze zwalczaniem korupcji, która jest szczególnie rozpowszechniona w Serbii, gdzie mafia wywiera wpływ na życie gospodarcze, zmagania mające na celu przezwyciężenie tych trudności muszą trwać przez wiele lat i jest to warunek niezbędny, aby Serbia pozostała na pozytywnym proeuropejskim kursie prowadzącym do członkostwa w Unii Europejskiej, co Serbom jasno obiecano w Salonikach i obietnicy tej musimy dotrzymać.
Pragnę jednak też powiedzieć, że niezbędna jest współpraca z Serbią. Wystarczy spojrzeć na historię regionu, by zorientować się, że trwały pokojowy rozwój może nastąpić tylko przy udziale Serbii, a zatem musimy postrzegać ten kraj nie tylko jako kandydata do przyszłego członkostwa w Unii Europejskiej, ale też jako niezbędnego partnera strategicznego w sensownym rozwoju całego regionu; z tego powodu musimy Serbię zachęcać i nie należy jej traktować gorzej od krajów, które są już państwami członkowskimi Unii Europejskiej lub poczyniły już znaczne postępy na drodze do akcesji, z jakichkolwiek powodów historycznych - krótko- czy długoterminowych. Ze względu na odwagę, z jaką prezydent Tadić walczył, by obrać europejski kurs, oraz zajadłe ataki na niego w Serbii, musimy wesprzeć te siły polityczne i dodawać im otuchy, by mogły wykazać swojemu społeczeństwu, że również dla niego właściwą drogą jest ta europejska, a nie nacjonalistyczna.
Z tego powodu pragnę wezwać wszystkich, a zwłaszcza państwa członkowskie, do szybkiego kontynuowania procesu ratyfikacji, co pozwoli zasygnalizować, że proeuropejskie kroki Serbii trzeba wspierać w imię długoterminowego bezpieczeństwa w regionie.
Hannes Swoboda
(DE) Pani Przewodnicząca! Kilka dni temu byłem w Chorwacji i nigdy nie mówiło się tam tak wiele o Serbii, jak w ostatnim okresie, a mówiono rzeczy bardzo pozytywne właśnie ze względów, o których mówił pan poseł Brok - z racji odważnych posunięć dokonanych przez prezydenta Tadicia wraz z prezydentem Josipoviciem, które składają się na znaczące kroki w stronę Europy - i jestem też świadomy głębokiego zaangażowania wicepremiera Đelicia w tę kwestię. To elementy współpracy regionalnej, ale współpracy regionalnej o wielkim znaczeniu politycznym i humanitarnym. Bardzo ważne jest zatem - i pod tym względem w pełni popieram wypowiedzi pana posła Broka i innych mówców - aby zachęcać Serbię do kolejnych takich kroków.
Dotyczy to oczywiście również stosunków z Bośnią i Hercegowiną. Wszyscy wiemy, jak istotne jest pozytywne zaangażowanie ze strony Serbii - tak samo zresztą, jak i Chorwacji - aby kraj ten pozostał jedną całością i dokonał potrzebnych reform. Pod tym względem Serbia wykazuje naprawdę wiele odwagi i jest to bezdyskusyjnie niezbędne z punktu widzenia współpracy regionalnej.
Pragnę jednak podnieść jedną kwestię zasługującą na krytykę i jest nią współpraca z Międzynarodowym Trybunałem Karnym dla Byłej Jugosławii (MTKJ). Zaprosiłem oczywiście pana prokuratora Brammertza na posiedzenie grupy roboczej Komisji Spraw Zagranicznych, której przewodniczę. Nie do końca satysfakcjonują nas wyniki w tej dziedzinie - można zrobić więcej. Nie posłuchano naszych wezwań w tym zakresie, w związku z czym musimy wszyscy wywrzeć odpowiednią presję.
Jak powiedziała już pani poseł Koppa, to nie tylko sprawa Europy. Serbia musi zająć się tymi kwestiami również w imię samej Serbii. Podobnie jak w przypadku przeprosin w Vukovarze, które bez wątpienia przejdą do historii kraju, walka z tymi, którzy dopuścili się poważnych zbrodni, musi również trwać.
Anna Ibrisagic
(SV) Pani Przewodnicząca! Nie można przeoczyć ogromnych postępów, jakich dokonała ostatnio Serbia. Pragnę podać tu kilka przykładów: udane zakończenie procesu liberalizacji systemu wizowego, współpraca regionalna w dziedzinie wymiany handlowej i energetyki, wola polityczna udziału w procesie pojednania w regionie oraz nowe przywództwo polityczne, którego najwyraźniejszym przejawem była wizyta prezydenta Tadicia w Srebrenicy i Vukovarze.
Wszystko to dowodzi nie tylko kompetencji konkretnych przywódców i wielkiego pragnienia Serbii, żeby zbliżyć się do członkostwa w UE, lecz także decyzji Serbów, by wybrać właśnie takich przywódców.
Dlatego cieszy nas fakt zawarcia układu o stabilizacji i stowarzyszeniu między UE a Serbią oraz to, że wysyłamy Serbii wyraźny sygnał, iż widzimy wyniki jej wysiłków, a miejsce tego kraju jest w rodzinie UE.
Pozostało oczywiście wiele wyzwań: walka z przestępczością zorganizowaną, dalsze reformy prawne oraz znalezienie rozwiązania kwestii związanych z mniejszościami. Większość tych problemów dotyczy jednak nie tylko Serbii, ale również i innych krajów bałkańskich.
Zagadnieniem szczególnym, o którym trzeba wspomnieć w tym kontekście, jest jednak współpraca z haskim Międzynarodowym Trybunałem Karnym dla Byłej Jugosławii. Rząd serbski wykazuje wolę polityczną. Jest też świadomość konieczności współpracy z Trybunałem. Miejmy nadzieję, że Ratko Mladić wkrótce znajdzie się w Hadze.
María Muñiz De Urquiza
(ES) Pani Przewodnicząca! Mam minutę, by podkreślić, jak ważne jest, abyśmy dopełnili budowy Unii Europejskiej, przyjmując do niej Serbię, której aspiracje członkowskie, jak mam nadzieję, uda się potwierdzić jeszcze w tym roku dzięki dokonanym przez nią znacznym postępom. Postępy te uznała Rada w swojej decyzji o kontynuowaniu procesu akcesyjnego oraz Parlament w sprawozdaniu pana posła Kacina, któremu gratuluję.
W ciągu przysługującej mi minuty pragnę również wskazać, że różne stanowiska w sprawie Kosowa wewnątrz Unii Europejskiej skłoniły Serbię do jasnego opowiedzenia się po stronie Europy, co jest niezbędne z punktu widzenia konsolidacji pokoju i demokracji na Bałkanach oraz wypracowania konstruktywnego podejścia do integracji regionalnej zaprezentowanego podczas spotkania wysokiego szczebla w Sarajewie, do którego doszło 2 czerwca za kadencji prezydencji hiszpańskiej.
Mam nadzieję, że Serbia zyska pełne poparcie UE dla podjęcia niezbędnych reform w dziedzinie wymiaru sprawiedliwości, walki z korupcją oraz dialogu wewnątrzregionalnego.
Eduard Kukan
Pani Przewodnicząca! Cieszę się z faktu, że Serbia wykazała dużą determinację i osiągnęła znaczne postępy w procesie integracji. Zawarcie układu o stabilizacji i stowarzyszeniu oraz wdrożenie go są kolejnymi ważnymi krokami na tej drodze.
Rząd serbski należy pochwalić za działania, które podjął do tej pory. Jestem przekonany, że układ o stabilizacji i stowarzyszeniu przyniesie konkretne korzyści gospodarcze i handlowe dla kraju w obszarach takich jak środowisko, energetyka, transport i wiele innych. Jak do tej pory ratyfikowało go trzynaście krajów. Mam nadzieję, że jego ratyfikacja przez Parlament Europejski skłoni resztę do szybkiego dokończenia tego procesu.
Przed Serbią i UE stoją jednak nadal wyzwania. Serbia musi zaangażować się w pełni we współpracę z Międzynarodowym Trybunałem Karnym dla Byłej Jugosławii, aby postawić pozostałych zbrodniarzy wojennych przed wymiarem sprawiedliwości. Istnieje również pilna potrzeba osiągnięcia postępów w walce z korupcją i przestępczością zorganizowaną oraz wdrożenia dalszych reform w dziedzinie wymiaru sprawiedliwości i administracji publicznej. Parlament serbski musi też porzucić praktykę pustych mandatów i dowolnego przydziału miejsc w parlamencie.
Wreszcie, mam nadzieję, że dialog między Serbią a Kosowem wejdzie na właściwe tory i zagwarantuje zwykłym ludziom lepsze perspektywy na przyszłość. Parlament Europejski zawsze zdecydowanie popierał integrację na Bałkanach Zachodnich. Serbia jest kluczowym jej elementem ze swoim zobowiązaniem...
(Przewodnicząca wyłączyła mikrofon)
Emine Bozkurt
(NL) Pani Przewodnicząca! To ważny moment z punktu widzenia stabilności na Bałkanach. Serbia jednoznacznie wykazała, że wybiera działania na rzecz przyszłości w Europie, ale będzie się to wiązać z ciężką pracą. Na drodze do potencjalnego członkostwa w UE jest kilka przeszkód. Ponadto nie aresztowano jeszcze dwóch ostatnich podejrzanych poszukiwanych przez MTKJ: Gorana Hadžicia i Ratko Mladicia. Jak niestety wynika ze sprawozdania prokuratora naczelnego Brammertza, Serbia nie przekonała społeczności międzynarodowej, że dokłada wszystkich wysiłków, aby odnaleźć tych zbrodniarzy.
W opinii Brammertza rząd serbski nie uczynił wszystkiego, co mógł, by aresztować podejrzanych, ograniczając się wręcz do wymaganego odeń minimum. Potrzebne jest jasne i jednolite przesłanie ze strony rządu serbskiego. Ważne jest też, aby Komisja Europejska była przygotowana na wywarcie znacznie większej presji. Ważnym priorytetem Serbii powinny też pozostać prawa kobiet i homoseksualistów. Oczekuję, iż Serbia dołoży wszelkich wysiłków, by zapewnić otwartość całej procedury.
Kinga Gál   -
(HU) Pani Przewodnicząca, Pani Minister Stanu Győri, Panie Komisarzu! Po pierwsze, pragnę pogratulować zarówno sprawozdawcy, jak i kontrsprawozdawcy wypracowania w tym dokumencie właściwego kompromisu i stworzenia dobrego sprawozdania. W zeszłym roku Serbia dokonała w wielu dziedzinach znaczących kroków na rzecz integracji, które również omówiono w sprawozdaniu, dlatego pragnę poruszyć tylko parę kwestii.
Jedną z nich jest zagadnienie ruchu bezwizowego, które władze serbskie powinny potraktować bardzo poważnie, a w przyszłości powinny czynić wszystko, by przekonać obywateli do powstrzymania się od nadużywania tej możliwości, gdyż w przeciwnym razie dostęp młodych ludzi do perspektyw europejskich zostanie w przyszłości ograniczony, a ten system bezwizowy, który zawsze popieraliśmy, ma właśnie na celu umożliwienie młodym pokoleniom dołączenia do Europy i zamknięcia istniejącej luki; nie warto ryzykować jego utraty. Jednocześnie Serbia musi dokonać niezwłocznie postępów we współpracy z międzynarodowym trybunałem i osiągnąć wyniki w negocjacjach z Kosowem.
Pragnę jednak podkreślić wymienioną wśród kryteriów kopenhaskich kwestię praw mniejszości. Jestem zadowolona, że w sprawozdaniu poświęcono uwagę tym kwestiom - to właściwy czas, gdyż Serbia musi dalej działać w tym obszarze: przepisy dotyczące statusu Wojwodiny i rad narodowych trzeba wdrożyć w sposób, który umożliwi zastosowanie ich w rzeczywistości. Unia Europejska musi jednak wyciągnąć z akcesji w 2004 i 2007 roku wniosek, że...
(Przewodnicząca wyłączyła mikrofon)
Elena Băsescu
(RO) Pani Przewodnicząca! Podjęta przez Radę decyzja o zapoczątkowaniu procedury ratyfikacji układu o stabilizacji i stowarzyszeniu zachęci Serbię do kontynuowania reform w celu spełnienia kryteriów kopenhaskich. Wejście tego układu w życie otworzy handel między UE i Serbią, oferując zarazem realne perspektywy akcesji.
Do tej pory osiągnięto znaczące postępy w dziedzinie reformy systemu sądownictwa i walki z korupcją, zwłaszcza we współpracy z EULEX. Jednocześnie jestem zdania, że odmowa uznania niepodległości Kosowa nie może zaprzepaścić euroatlantyckich aspiracji Serbii. Rząd serbski wykazał przede wszystkim gotowość do nawiązania nowego dialogu z Kosowem pod egidą UE.
Pragnę również wspomnieć o kluczowej roli, jaką odgrywa Serbia z punktu widzenia zapewnienia pokoju na Bałkanach. Pod tym względem uważam, że niezwykle ważne jest utrzymywanie polityki otwartych drzwi w odniesieniu do wszystkich krajów Bałkanów Zachodnich. Rumunia bez zastrzeżeń poparła przystąpienie tego regionu do UE i NATO, ze szczególnym uwzględnieniem Serbii.
Na zakończenie podkreślę, że państwa europejskie muszą docenić wysiłki i aspiracje tego kraju oraz zachęcać go do podejmowania dalszych działań. Naszym obowiązkiem jest wspierać bałkańskich partnerów w podążaniu obraną przez nich euroatlantycką ścieżką.
Andrey Kovatchev
(BG) Pani Przewodnicząca, Pani Minister Stanu Győri, Panie Komisarzu! Chciałbym najpierw podziękować panu posłowi Kacinowi za doskonałą pracę nad sprawozdaniem. Przyszłość Serbii i Bałkanów Zachodnich leży w Unii Europejskiej. Jestem przekonany, że historyczne błędy i niesprawiedliwość, jakie dotknęły Bałkany na przestrzeni ostatniego wieku, można przezwyciężyć jedynie dzięki integracji europejskiej.
Naszym wspólnym celem jest przekształcić obecne granice z linii dzielących w łączące. Nie powinno mieć znaczenia, po której stronie granicy żyją obywatele, ani to, jakiego pochodzenia etnicznego są: czy to w Niszu czy w Kalotinie, Caribrodzie, Sofii, Prisztinie czy Leskovacu, integracja europejska jest jedyną drogą do stabilności, bezpieczeństwa oraz dobrobytu z punktu widzenia zarówno obywateli serbskich, jak i ich sąsiadów.
W sprawozdaniu pana posła Kacina opisano zarówno to, co udało się osiągnąć w Serbii, jak i to, co zostało do zrobienia. Serbia ma nasze poparcie na swojej drodze do integracji i tak już pozostanie. My, obywatele Europy Wschodniej, możemy jednak udzielić serbskim przyjaciołom przydatnych porad, które ustrzegą ich od powtórzenia naszych błędów.
Jedną radą jest otwarcie akt represyjnego ustroju komunistycznego, który rządził Jugosławią. W Bułgarii przekonaliśmy się na własnej skórze, co oznaczają opóźnienia w otwarciu akt. Dawne tajne służby mają ścisłe związki z korupcją i przestępczością zorganizowaną w regionie. Gratuluję Serbii wysiłków na rzecz ograniczenia wpływu komunistycznych struktur na jej rząd. Przyszłość demokratycznego kraju nie powinna być pod kontrolą jego totalitarnej przeszłości.
W Europie Wschodniej doskonale zdajemy sobie sprawę, do jakich manipulacji uciekają się byli komuniści, którzy ze wszelkich sił starają się przedstawić swoje działania jako obronę interesu narodowego. Nie dajcie się zwieść. Im chodzi wyłącznie o własne interesy.
Ten, kto kontroluje przeszłość, kontroluje również przyszłość. Otwarcie akt komunistycznych tajnych służb będzie wyraźnym sygnałem dla UE, że Serbia pragnie zerwać z reżimem, który na całe dekady odciął ją od Europy. Obywatele byłej Jugosławii mają prawo poznać swoją historię najnowszą.
Życzę Serbii sukcesu na drodze do integracji europejskiej, na której ma nasze poparcie. Oczekujemy jej w naszej europejskiej demokratycznej rodzinie.
Georgios Koumoutsakos
(EL) Pani Przewodnicząca! Ja również pragnę zacząć od podziękowania sprawozdawcy za doskonałą pracę i przedstawiony przez niego dokument na temat Serbii. Podpisanie układu o stabilizacji i stowarzyszeniu między UE a Serbią jest niezwykle ważnym wydarzeniem zarówno z punktu widzenia Serbii, jak i Unii Europejskiej. Kolejnym etapem - kolejnym ważnym krokiem - jest uzyskanie statusu kraju kandydującego. Moim zdaniem powinniśmy o tym zadecydować w grudniu. Należy pamiętać, że rok 2011 jest w Serbii okresem przedwyborczym, gdyż w marcu 2012 roku mają się odbyć wybory parlamentarne i lokalne.
Ci z nas, którzy mieli sposobność wysłuchać wczorajszego wystąpienia wicepremiera Đelicia przed Komisją Spraw Zagranicznych, przekonali się o zaangażowaniu Serbii i jej determinacji, aby dołożyć wszelkich wysiłków na rzecz spełnienia europejskich kryteriów oraz warunków wstępnych. Byliśmy też świadkami pozytywnego i konstruktywnego stanowiska Serbii oraz rządu serbskiego w sprawie fundamentalnego dialogu z Prisztiną. Musimy dodać Serbii otuchy.
RadvilMorkūnaitė-Mikulėnien
(LT) Pani Przewodnicząca! Biorąc pod uwagę konkluzje Rady co do postępów poczynionych przez Serbię w dziedzinie reform, powinniśmy gratulować temu krajowi, niektóre kwestie rodzą jednak niestety obawy. Zmierzając do przyjęcia do Unii Europejskiej, Serbia musi poczynić ogromne wysiłki w pewnych dziedzinach, a zwłaszcza poprawy otoczenia biznesowego. Doświadczenia litewskich inwestorów budzą uzasadnione obawy co do otoczenia biznesowego i ochrony inwestycji w Serbii. Rząd serbski oskarżył firmy litewskie, które zainwestowały 34 miliony euro, o niewywiązanie się ze zobowiązań, i zerwał kontrakt prywatyzacyjny wbrew umowie o wzajemnym popieraniu i ochronie inwestycji między Serbią a Litwą. Serbia musi znaleźć sposób zapewnienia przejrzystości i przewidywalnego otoczenia biznesowego oraz uporać się z ograniczeniami biurokratycznymi, niepewnością prawną i podobnymi kwestiami. Popieramy oczywiście cele Serbii związane z integracją z Unią Europejską i mamy nadzieję, że poradzi ona sobie z problemami.
Csaba Sándor Tabajdi   -
(HU) Pani Przewodnicząca, Pani Minister Stanu Győri, Panie Komisarzu Füle! Nie tylko kończymy teraz pewien proces, ale mam nadzieję, że będziemy też w stanie w tym roku rozpocząć negocjacje akcesyjne, biorąc pod uwagę wielkie osiągnięcia Serbii w ostatnim czasie. Pragnę wspomnieć o fakcie, że sam prokurator naczelny Brammertz uznaje współpracę z międzynarodowym trybunałem w Hadze za nienaganną. Była ona przez długi czas kwestią drażliwą. To samo dotyczy partnerstwa z NATO. Za szczególnie ważny w kontekście Bałkanów Zachodnich uznaję fakt, że Serbia prowadzi godną uznania politykę wobec mniejszości, która mogłaby być wzorem dla wielu państw członkowskich UE - chodzi tu o szeroką autonomię kulturową, która przejawia się w rzeczywistym działaniu rad poszczególnych mniejszości narodowych, i gwarantuje ich przetrwanie. Ponadto postęp w kwestii Kosowa, które stanowi bardzo złożoną emocjonalnie i trudną kwestię, jest niezwykle ważny, ale Serbia obrała bardzo dobrą drogę...
(Przewodnicząca wyłączyła mikrofon)
Ivo Vajgl
(SL) Pani Przewodnicząca! Sprawozdanie mojego kolegi pana posła Kacina jest zarazem realistyczne i optymistyczne.
Pełna integracja Serbii z Unią Europejską leży w interesie europejskiej stabilności i bezpieczeństwa. Integracja ta będzie również oznaczać eliminację lub uczynienie ważnego kroku w stronę eliminacji szarej strefy w Europie Południowo-Wschodniej.
Popieram Serbię i jej cele strategiczne, o których poinformował nas pan wicepremier Đelić.
Klucze leżą w rękach serbskich i Serbia musi spełnić pewne warunki. Może to również być sposobność, by uświadomić społeczeństwu Serbii, że generał Mladić powinien być powodem do wstydu, a nie dumy dla narodu serbskiego.
Pragnę podkreślić, że z radością przyjmuję wszystkie kroki rządu i społeczeństwa serbskiego zmierzające do ustanowienia dobrych relacji sąsiedzkich. Jednocześnie muszę wskazać, że jednym z najważniejszych zagadnień w stosunkach sąsiedzkich są kwestie graniczne.
Ulrike Lunacek
(DE) Pani Przewodnicząca! Ja również pragnę wyrazić swoje poparcie dla akcesji Serbii do Unii Europejskiej oraz dla koncepcji, że przyszłość narodu serbskiego leży we wspólnej Europie, podobnie jak przyszłość całych Bałkanów Zachodnich. Osobiście dam też zielone światło układowi o stabilizacji i stowarzyszeniu, chociaż muszę jednocześnie wskazać, że współpraca Serbii z Międzynarodowym Trybunałem Karnym dla Byłej Jugosławii (MTKJ) nadal pozostawia wiele do życzenia. Również mam nadzieję, że większość posłów i posłanek poprze naszą poprawkę, a słowa prokuratora naczelnego Brammertza pozostaną aktualne w przyszłości.
Pragnę podziękować panu posłowi Kacinowi za jego sprawozdanie oraz bardzo pozytywny miejscami opis postępów dokonanych przez Serbię, a zarazem wskazanie obszarów, gdzie nadal występują problemy.
Przejdę teraz do stosunków z Republiką Kosowa. Jako sprawozdawczyni Parlamentu ds. Kosowa kieruję apel do władz serbskich. Bardzo uważnie śledziłam wczorajsze wystąpienie wicepremiera Đelicia, w którym powiedział on, że istnieje wola zawarcia tego historycznego porozumienia, trzeba jednak również jasno stwierdzić, że dialog między Republiką Serbii a Republiką Kosowa...
(Przewodnicząca wyłączyła mikrofon)
Jaroslav Paška
(SK) Pani Przewodnicząca! Po pierwsze, pragnę wyrazić swoje poparcie dla zawarcia układu o stowarzyszeniu z Serbią.
Serbia jest i pozostaje wpływowym krajem bałkańskim. Obywatele tego kraju od wielu lat płacą jednak za błędy swoich przywódców politycznych, którzy postawili kraj w trudnej sytuacji, podejmując ryzykowne decyzje. Jeżeli pragniemy długoterminowo ustabilizować sytuację polityczną na Bałkanach, musimy jednak utrzymywać otwarte i poprawne stosunki ze wszystkimi krajami w regionie.
Serbia musi zatem być dla nas równie poważnym partnerem, jak inne stabilne kraje regionu, abyśmy poprzez otwarty dialog i dobrą współpracę mogli pomóc mieszkańcom tego kraju w jak najszybszej i jak najlepszej integracji ze wspólnotą wolnych, demokratycznych krajów europejskich.
Krisztina Morvai   -
(HU) Pani Przewodnicząca! Jestem Węgierką, a zatem prezydencja węgierska jest dla mnie źródłem wielkiej radości i życzę Radzie samych sukcesów. Wystąpienie dotyczące akcesji Serbii do UE wywołało jednak we mnie pewien smutek i uczucie niedosytu. Wynikało to z faktu, iż nie wspomniano o wyjątkowo brutalnym pogwałceniu praw człowieka, jakiego dopuszczono się wobec naszych węgierskich rodaków w Wojwodinie; pragnę zapytać, czy prezydencja węgierska lub Komisja znają doniesienia organizacji broniących praw człowieka oraz raporty obserwatorów, przede wszystkim w sprawie młodych ludzi z Temerina. Jest to przykład rażącego pogwałcenia praw człowieka popełnionego przez wydanie nadmiernie surowego wyroku - łącznie 61 lat pozbawienia wolności - dla pięciu młodych ludzi zamieszanych w bójkę w barze. Wyrok odsiadują w trzecioświatowych warunkach, są torturowani i traktowani w nieludzki, okrutny sposób. Sytuację pogarsza fakt, że nie prowadzi się dochodzeń w sprawie najbrutalniejszych przestępstw popełnianych przeciwko Węgrom. Czy wiedzą Państwo...
(Przewodnicząca wyłączyła mikrofon)
Andreas Mölzer
(DE) Pani Przewodnicząca! Wbrew temu, co głoszą patrzący na świat przez różowe okulary orędownicy UE, sama akcesja do Unii nie wystarcza, by rozwiązać wszystkie konflikty. UE posługuje się podwójnymi standardami zwłaszcza w odniesieniu do aspirującej do członkostwa Turcji. Serbia jest ostatecznie gotowa podjąć rozmowy z Kosowem, chociaż stanowisko UE jest wyraźnie niekonsekwentne: w Bośni wiele grup etnicznych zmusza się do życia w wielokulturowym państwie, natomiast w Kosowie uznaje się, że jedna grupa etniczna ma prawo odłączyć się od państwa.
Serbia nie tylko wyraziła gotowość do rozmów z Kosowem, ale również przeprosiła za ludobójstwo w Srebrenicy. Pomimo tego jednak Belgrad nadal oskarża się o niewystarczającą współpracę z Międzynarodowym Trybunałem Karnym dla Byłej Jugosławii w Hadze. Naruszenia praw człowieka w Turcji, gdzie wystarczy wspomnieć o ludobójstwie Ormian, by narazić się na karę, można wszakże najwyraźniej pominąć milczeniem.
Oskarżenia o handel organami wobec kosowskiego premiera Thaçiego również dowodzą, że zbrodni wojennych nie można postrzegać w sposób jednostronny. Te oskarżenia trzeba dogłębnie zbadać. Z punktu widzenia akcesji do UE bardzo ważne jest, aby Serbia i Kosowo rozwiązały najpierw swoje spory.
Victor Boştinaru
Pani Przewodnicząca! Układ o stabilizacji i stowarzyszeniu z Serbią stanowi kolejny ważny krok w podjętym przez Serbię procesie integracji z UE. Mówimy o kraju, którego postępy w ostatnich latach są godne uznania, a moim zdaniem dalsza integracja polityczna i gospodarcza na bazie układu da Serbii ostatni impuls niezbędny na jej drodze do UE.
W obliczu ważnej roli odgrywanej przez Serbię na Bałkanach Zachodnich układ o stabilizacji i stowarzyszeniu wywrze pozytywny wpływ nie tylko na UE i Serbię, ale również na cały region, poprawiając jego bezpieczeństwo i stabilność oraz przyśpieszając rozwój, jak też ustanawiając solidne podstawy dla procesu rozszerzenia na Bałkanach Zachodnich.
Mam nadzieję, że po uzyskaniu zgody Parlamentu Europejskiego układ ten uda się jak najszybciej zawrzeć. Wzywam zatem państwa członkowskie do zapewnienia, aby proces ratyfikacji odbył się w jak najsprawniejszy i najszybszy sposób.
Jarosław Kalinowski
(PL) Pani Przewodnicząca! Współpraca z naszymi europejskimi sąsiadami to istotny element polityki Wspólnoty. Serbia, podobnie jak wszystkie kraje na Półwyspie Bałkańskim, to przypadek bardzo szczególny. W związku z rozpadem Jugosławii w latach dziewięćdziesiątych oraz prowadzonymi tam działaniami wojennymi, kraje te do tej pory borykają się z problemami gospodarczymi i politycznymi. Rolą Unii Europejskiej jest wspierać te kraje i pomagać im. Historia nauczyła nas, że sytuacja polityczna w tym regionie ma wpływ na cały kontynent i jego konsekwencje długo wszyscy odczuwamy. Europa ponosi w jakimś sensie częściową winę za wydarzenia, które wówczas miały miejsce, dlatego mamy podwójny obowiązek moralny wobec tych krajów i takie umowy, o których dziś mówimy - współpraca na wszystkich płaszczyznach, ułatwienia dla obywateli tych państw - to konieczność. Także, aby nigdy więcej taka historia się nie powtórzyła.
Zoran Thaler
(SL) Pani Przewodnicząca! Dzisiaj ponownie okazuje się, że demokratyczna i europejska Serbia ma wielu sojuszników w Unii Europejskiej.
Faktem jest, że tylko demokratyczna i proeuropejska Serbia ma szansę nadrobić dwudziestoletnie opóźnienie w rozwoju demokracji i gospodarki oraz jakości życia obywateli.
Demokratyczny rząd Serbii i prezydent Tadić zasługują na nasze poparcie. Serbia to klucz do stabilności Bałkanów. Na nowoczesnej, europejskiej Serbii spoczywa tu wielka odpowiedzialność.
Jest ona przede wszystkim odpowiedzialna za zagwarantowanie stabilnej, europejskiej, pokojowej i lepszej przyszłości dla swojego sąsiada Bośni i Hercegowiny, a po drugie za zawarcie historycznego kompromisu z sąsiednim narodem albańskim.
Obecny rząd serbski postawił sobie obydwa te cele, współpracujmy zatem z nim i wspierajmy go w ich osiągnięciu.
Andrzej Grzyb
(PL) Pani Przewodnicząca! Pan komisarz Füle powiedział, że wszystko w rękach Serbii czy będzie dokonywać właściwych wyborów. Niewątpliwie tak jest, ale jednocześnie musimy sobie zdawać sprawę, i my to wiemy jako nowe kraje członkowskie, że trzeba wzmacniać ten proces. Serbia dokonała właściwego wyboru przez podpisanie układu o stabilizacji i stowarzyszeniu. Zobowiązała się do podjęcia szeregu niewątpliwie trudnych reform. Jako Parlament Europejski musimy te reformy wzmocnić, bo to nie tylko rząd, ale przede wszystkim społeczeństwo musi dokonać tego właściwego wyboru europejskiego. Kiedy byłem na obserwacji referendum konstytucyjnego, to powiedziałem do Serbów, powiedziałem do moich kolegów europejskich "popatrzcie, ten Belgrad i ci ludzie, Serbowie, to są Europejczycy, im trzeba pomóc w tej drodze”. Sądzę, że wszystko to, co się dzieje w procesie ratyfikacji układu o stowarzyszeniu, a także ta rezolucja Parlamentu Europejskiego mogą bardzo mocno Serbii w tej drodze pomóc.
Štefan Füle
komisarz - Pani Przewodnicząca! Pragnę podziękować panom posłom i paniom posłankom za tę owocną debatę, która dowiodła konstruktywnego poparcia Parlamentu dla procesu integracji Serbii z Unią Europejską. Poparcie Parlamentu dla procesu ratyfikacji układu o stabilizacji i stowarzyszeniu stanowi dla Serbii ważny sygnał i przyczyni się do wzmożenia jej wysiłków na drodze ku Unii Europejskiej.
Pragnę krótko odnieść się do kilku pytań zadanych podczas debaty. Najpierw pan poseł Belder i sprawa Sandżaku. Wolałbym tu mówić o upolitycznieniu kwestii reprezentacji muzułmanów niż o wzroście radykalnego islamizmu. W tym kontekście oczekujemy kolejnych wyborów do Bośniackiej Rady Narodowej w kwietniu bieżącego roku, które powinny być pokojowe, sprzyjać integracji i dialogowi oraz pozwolić uniknąć radykalizacji.
Jeżeli chodzi o kwestię funduszu rozwoju, nawiązaliśmy ścisły dialog z Serbią i innymi krajami regionu Bałkanów Zachodnich dotyczący najlepszego sposobu wykorzystania IPA i uczynienia go jeszcze skuteczniejszym. Trwają refleksje dotyczące wsparcia dla rozwoju technicznego.
Jeżeli chodzi o pytanie pani poseł Morvai, pragnę powiedzieć, że zwracamy szczególną uwagę na prawa człowieka oraz ochronę praw mniejszości. Napiszę do niej list dotyczący konkretnej sprawy, którą poruszyła w swoim wystąpieniu.
Osobiście bardzo cieszy mnie poważne i konstruktywne podejście Serbii do obecnego etapu procesu rozszerzenia. Tam, gdzie wczoraj rozmawialiśmy o obawach, dziś mówimy o właściwym kierunku na przykład w odniesieniu do ważnej kwestii reformy sądownictwa. To dobra podstawa do tego, by Serbia w pełni wykorzystała potencjał integracji oferowany przez rok 2011.
Enikő Győri
Pani Przewodnicząca, Panie Premierze Đelić, Panie Komisarzu, Panie i Panowie! Bardzo dziękuję za doskonałą debatę. Przedstawiono bardzo ciekawe spostrzeżenia na temat bardzo dobrego sprawozdania, a fakt, że większość poruszonych kwestii zawarto w sprawozdaniu, dowodzi jego bardzo wysokiej jakości - stanowiło ono moim zdaniem wzorcową podstawę do dyskusji.
Wszyscy Państwo potwierdzili, że nie chodzi tutaj o zakończony proces, a o jego rozpoczęcie. Po tym rozpoczęciu, jak sądzę, zostaną omówione wszystkie kwestie, które Państwo poruszyli podczas debaty. Osiągnięto znaczące postępy, co pozwoliło nam dojść do obecnego punktu, a pozostaje jeszcze wiele do zrobienia. Poruszyli Państwo bardzo wiele spraw, jak umocnienie demokracji, problem uchodźców, rozwój środowiska biznesowego, zagadnienia związane z ruchem bezwizowym czy sytuacja mniejszości.
Dowiedzieliśmy się, że Serbia poczyniła znaczące postępy w zakresie polityki wobec mniejszości, jak wskazał również pan poseł Tabajdi; jednocześnie obowiązują wszakże kryteria kopenhaskie, na co zwróciła uwagę Komisja. To dla nas ważne wskazanie i będziemy o nim pamiętać we wszystkich naszych posunięciach oraz ocenach.
Powiedziano również, że sytuacja jest niestabilna. W pełni się z tym zgadzam i dlatego właśnie szczególnie ważne jest, abyśmy zachęcali Serbię do podążania dalej obraną drogą. Wskazali to również pan poseł Brok i pan poseł Swoboda. Uważam, że najważniejszą kwestią, o czym wspomniała też pani poseł Nicolai, jest fakt, iż decyzję tę Serbia podjęła z własnej woli; Serbia jest zdecydowana przystąpić do Unii Europejskiej, a my dołożymy wszelkich wysiłków, by jej w tym pomóc. Uważam fakt, że Serbowie wybrali tę drogę z własnej woli, za gwarancję, iż Serbia podejmie wszystkie niezbędne środki. Pani Przewodnicząca! Jestem przekonana, że po tej udanej debacie Parlament wyrazi zgodę na układ o stabilizacji i stowarzyszeniu.
Jelko Kacin
Pani Przewodnicząca! Dzisiejsza owocna debata jest najlepszą ilustracją żywego zainteresowania, jakie w Parlamencie Europejskim i innych instytucjach Europy budzi Serbia, oraz poparcia wyrażanego dla niej.
Spośród wszystkich wyzwań, jakie odziedziczyła po wojnach lat dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku, Serbia zmaga się teraz przede wszystkim z problemem ustanowienia fundamentów praworządności.
Reforma sądownictwa, która rozpoczęła się w 2009 roku, pozostaje pod wieloma względami niepełna, co wymaga jednak systemowej korekty.
Praworządność jest jednym z kryteriów kopenhaskich. Serbia musi zapewnić niezależność, kompetencję i efektywność swoich organów sądowniczych, by zagwarantować pewność prawną oraz rozwój gospodarczy.
Z zadowoleniem przyjmujemy niedawne wysiłki Belgradu na rzecz uporania się z tymi wyzwaniami. Jednym z elementów jest restytucja, czyli zwrot skonfiskowanego mienia i ochrona własności prywatnej.
Oczekuję na przybycie przewodniczącego serbskiego Zgromadzenia Narodowego, który odwiedzi Parlament Europejski jeszcze w tym miesiącu. Musimy zwiększyć rolę i zakres odpowiedzialności parlamentu serbskiego oraz wszystkich jego posłów.
Powinniśmy też w większym stopniu przyciągnąć opozycję serbską, która musi przyjąć większą odpowiedzialność za powodzenie serbskiego procesu integracji.
Przedłożenie odpowiedzi rządu serbskiego na kwestionariusz Komisji Europejskiej, które pan premier Cvetković przekaże w tym miesiącu panu komisarzowi Fülemu, będzie historycznym krokiem dla państwa serbskiego i wszystkich jego obywateli.
Uważam, że będzie to krok bardzo znaczący i zakończony pomyślnie, dlatego też życzę prezydencji węgierskiej samych sukcesów we wspieraniu sił proeuropejskich w Serbii.
Wiem, że Urząd Integracji Europejskiej rządu serbskiego, którym kieruje Milica Delević, doskonale wykonuje swoje zadania, a więc współpraca z nim nie będzie trudna.
Ponadto dzisiejsza obecność tutaj wicepremiera Serbii i ministra nauki pana Božo Đelicia jest dowodem żywego zainteresowania rządu serbskiego naszą pracą oraz przyszłością Serbii w Unii Europejskiej.
Na koniec chciałbym wygłosić jedną refleksję.
Niecałe trzy lata temu Serbia stała na krawędzi izolacji i był to jej wybór. Dziś zagrożenie minęło i kraj ten kroczy pewnie drogą ku Unii Europejskiej. To, w jakim tempie będzie nią podążać, zależy wyłącznie od samej Serbii.
Uchwalając tę rezolucję, dodajemy Serbii otuchy na jej historycznej drodze oraz wysyłamy Serbom jednoznaczny komunikat, że doceniamy ich sukcesy i rozumiemy wyzwania, z jakimi się zmagają.
Przewodnicząca
Zamykam wspólną debatę.
Na zakończenie tej debaty Komisja Spraw Zagranicznych przedłożyła projekt rezolucji. Głosowanie nad nim odbędzie się jutro o godzinie 12.30.
Oświadczenia pisemne (art. 149 Regulaminu)
Jiří Maštálka
Z zadowoleniem przyjmuję i popieram wszystkie kroki prowadzące do szybkiej integracji Serbii z UE, gdyż pragnie jej większość Serbów. Jednocześnie pragnę jednak nadmienić, że większość niedociągnięć, za które krytykuje się Serbów w projekcie rezolucji Parlamentu Europejskiego, wynika z destrukcyjnego zaangażowania niektórych państw członkowskich UE na Bałkanach we wcześniejszych latach oraz z bezpośredniej agresji NATO przeciwko Serbii. Powinniśmy ułatwić Serbii przystąpienie do UE, gdyż członkostwo nie jest dla tego kraju nagrodą, ale szansą dla Unii, by przyczynić się do rozwiązania wielu problemów, które sama w istocie w bezpośredni lub pośredni sposób spowodowała. Pragnę zwrócić uwagę na pilną potrzebę przyjęcia bardzo ostrożnego i wyważonego podejścia do zagadnienia mniejszości narodowych w Serbii. W projekcie rezolucji Parlamentu Europejskiego mówi się o "aspiracjach mniejszości albańskiej” w Serbii oraz o przestrzeganiu "prawa do autonomii prowincji”. Jeżeli problemy mniejszości mają być "rozwiązywane” poprzez tworzenie ustawodawstwa dającego im zbiorowo specjalne prawa, będzie to "rozwiązanie” niosące katastrofalne skutki dla danego państwa, i nie chodzi tu tylko o Serbię. Jedynym sposobem zapewnienia praw mniejszości jest konsekwentne krzewienie i obrona indywidualnych praw człowieka.
Csanád Szegedi
na piśmie - (HU) Węgry ratyfikowały układ o stabilizacji i stowarzyszeniu między UE a Serbią 16 listopada 2010 r. Przygotowując się do objęcia prezydencji UE, Węgry nie wyciągnęły wniosków ze swojego historycznego błędu - wcześniej można było uzależnić akcesję Rumunii od przyznania autonomii regionalnej rdzennym mniejszościom węgierskim zamieszkującym Siedmiogród. Konsekwencje tej utraconej sposobności odczuwamy po dziś dzień: cmentarze węgierskie są profanowane, a w Siedmiogrodzie ma miejsce ciche ludobójstwo popełniane na Węgrach. Za pośrednictwem układu o stabilizacji i stowarzyszeniu między UE a Serbią Unia Europejska i węgierskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych muszą zapewnić ochronę mniejszości. Unia Europejska znajduje się pod ogromną presją, by dowieść krajom kandydującym - zawierając i przyśpieszając zawieranie układów o stowarzyszeniu - że akcesja do UE jest celem leżącym w ich zasięgu. Podczas gdy Jobbik popiera na przykład akcesję Chorwacji jako kraju spełniającego kryteria, stanowczo sprzeciwia się dalszym pośpiesznym krokom w odniesieniu do Serbii. Jako warunek kontynuowania procesu akcesyjnego trzeba postawić znacznie większą autonomię dla rdzennej mniejszości węgierskiej zamieszkującej Serbię, w tym pełną autonomię regionalną i kulturową. Nie można również odrzucać koncepcji pozwalającej mieszkańcom Wojwodiny wyrazić w referendum swoją wolę w odniesieniu do statusu regionalnego, co uczyniłoby nieco mniej bolesnymi nieodwracalne szkody, jakie wyrządzono Węgrom w Trianon.
(Posiedzenie zostało zawieszone o godz. 10.25 i wznowione o godz. 10.30)
