Dostawy gazu na Ukrainę i do UE przez Rosję (debata)
Przewodniczący
Kolejnym punktem posiedzenia są wystąpienia Rady i Komisji w sprawie dostaw gazu przez Rosję na Ukrainę i do UE.
Alexandr Vondra
urzędujący przewodniczący Rady. - Panie przewodniczący! Rada chciałaby podziękować Parlamentowi Europejskiemu za umieszczenie tego punktu w porządku obrad swojej pierwszej tegorocznej sesji. Pan przewodniczący prawdopodobnie się ze mną zgodzi, że prezydencja czeska wykazała niezwykłą zdolność przewidywania, czyniąc bezpieczeństwo dostaw energii jednym z kamieni węgielnych, czy też priorytetów naszej prezydencji w tym roku.
Unia Europejska bez wątpienia stoi wobec poważnego zaburzenia dostaw gazu, będącego skutkiem sporu pomiędzy Rosją a Ukrainą, a także pomiędzy firmami Gazprom i Naftogaz. Skala tego odcięcia dostaw obejmuje obecnie 30% całości wspólnotowego importu gazu. Jest to zatem sytuacja, na którą nie wystawiła nas nawet zimna wojna - całkowite odcięcie dostaw, z którym mamy dziś do czynienia.
Rada i Komisja zdawały sobie sprawę z tego potencjalnego problemu. Jak państwo wiecie, z podobną sytuacją mieliśmy do czynienie przed trzema laty w 2006 roku i jest to problem powtarzający się mniej więcej co roku, ponieważ Rosja każdego roku podnosi do poziomów rynkowych ceny gazu eksportowanego do krajów ościennych. Byliśmy zatem niezwykle czujni, mając na względzie wysoki stopień zależności od rosyjskiego gazu. W niektórych państwach członkowskich zależność od dostaw gazu pochodzącego z Rosji wynosi około 100%.
Chciałbym w szczególności podkreślić trudną sytuację krajów takich jak Bułgaria czy Słowacja. Wyjaśnia ona również, dlaczego, na przykład, w krajach Europy Środkowo-Wschodniej jest to problem numer jeden - ludzie marzną, a problem trafia na pierwsze strony gazet. Wiem, że w kilku innych krajach, które nie doznały tego problemu w takim nasileniu, sytuacja jest prawdopodobnie inna, przynajmniej pod względem PR.
Tym razem już 18 grudnia 2008 r. otrzymaliśmy poprzez system wczesnego ostrzegania UE-Rosja formalne ostrzeżenie ze strony rosyjskiej, że może wystąpić problem, jeśli toczące się negocjacje pomiędzy Ukrainą i Rosją nie zakończą się porozumieniem co do cen, stawek tranzytowych i spłaty długów. Nie byliśmy więc bardzo zaskoczeni tym, co się stało, ale zaskoczyła nas wielkość i skala odcięcia.
Podjęto zatem przed 1 stycznia 2009 r. kontakty na najwyższym szczeblu, których celem było przeciwdziałanie zakłóceniu dostaw. Prezydencja czeska dobrze monitorowała sytuację już przed początkiem roku. Osobiście spotkałem się z dwoma rosyjskimi przedstawicielami w Pradze dwa dni przez wigilią Bożego Narodzenia.
Komisja podjęła odpowiednie środki ostrożności mające na celu śledzenie rozwoju sytuacji w okresie świątecznym i przekazała uzyskane informacje Grupie ds. Koordynacji Gazu na początku stycznia. Zarówno przed, jak i po 1 stycznia 2009, prezydencja i Komisja - współpracując ściśle z panem Andrisem Piebalgsem - uzyskały zapewnienie od obydwu stron, że nie będzie zakłóceń dostaw gazu do UE.
Jak państwo wiecie, prezydencja czeska wraz z Komisją i korzystając z pomocy niektórych państw członkowskich pozostawała w kontakcie zarówno z Ukrainą, jak i z rosyjskimi koncernami gazowymi, a jej przedstawiciele odbyli kilka podróży w celu spotkań z obydwiema stronami.
W kontaktach tych nie staraliśmy się obwiniać żadnej ze stron, ani też stawać po którejś z nich, czy nawet pełnić roli mediatora, ponieważ jest to spór o charakterze handlowym. Staraliśmy się natomiast przedstawić obydwu stronom wagę sytuacji, kładąc nacisk na to, że zarówno wiarygodność i pewność Rosji jako dostawcy, jak i Ukrainy jako kraju tranzytowego są wyraźnie narażone na szwank. Ponieważ sytuacja stała się coraz bardziej poważna, działaliśmy także jako "pomocnik”, gdy chodziło o dostawy gazu do Wspólnoty - ta rola była bardzo doceniana przez obie strony, ponieważ w ogóle ze sobą nie rozmawiały.
Przedstawię teraz krótkie streszczenie wydarzeń, które działy się od wczesnych godzin rannych 1 stycznia 2009 r. - czyli od dnia Nowego Roku. 1 stycznia 2009 r. Rosja ogłosiła wstrzymanie dostaw gazu na Ukrainę, podczas gdy dostawy do UE zostały utrzymane na pełnym poziomie. W tym samym dniu prezydencja czeska i Komisja wydały oświadczenie wzywające obie strony do poszukiwań szybkiego rozwiązania sytuacji i wywiązania się ze swoich zobowiązań umownych wobec odbiorców z UE.
2 stycznia 2009, gdy stało się jasne, że dostawy do UE zaczynają doznawać uszczerbku, prezydencja czeska wydała oświadczenie w imieniu UE, a rankiem tego samego dnia przyjęliśmy w Pradze delegację ukraińską pod przewodnictwem ministra energetyki, pana Jurija Prodana. W skład delegacji weszli przedstawiciele całego ukraińskiego spektrum politycznego, wśród nich doradca prezydenta Juszczenki, przedstawiciele Naftogazu i przedstawiciel MSZ.
3 stycznia 2009 roku spotkaliśmy się w Pradze na obiedzie z dyrektorem Gazexportu Aleksandrem Miedwiediewem. W obu tych spotkaniach osobiście brałem udział. Obydwa spotkania wykazały rażący brak przejrzystości w kontaktach pomiędzy Gazpromem a Naftogazem, a szczególnie brak zaufania, który hamuje postępy na drodze do osiągnięcia porozumienia. Wersje przedstawiane przez obydwie strony były w pewnych kwestiach całkowicie różne, więc zdecydowaliśmy się wówczas nalegać w kwestii monitoringu.
W ramach starań na rzecz rozwiązania kwestii różnicy poglądów wyłoniła się idea wspólnej misji prezydencji i Komisji w celu ustalenia faktów, pod przewodnictwem czeskiego ministra przemysłu i handlu, pana Martina Římana oraz pana Matthiasa Ruete, dyrektora generalnego DG TRAN, która to misja uzyskała mandat do działania na nadzwyczajnym posiedzeniu COREPER I, zwołanym przez nas 5 stycznia 2009 r., czyli w pierwszy dzień roboczy po okresie świątecznym.
Misja udała się do Kijowa. Uczestnicy misji odwiedzili również centrum ekspedycyjne, a następnie w kolejnym dniu odbyli podróż do Berlina na spotkanie z przedstawicielem Gazpromu 6 stycznia 2009 r. Także 6 stycznia 2009 r., w związku z tym, że dostawy gazu do kilku krajów członkowskich UE zostały poważnie ograniczone, co doprowadziło do poważnego zakłócenia przepływu, zostało wydane wyjątkowo mocne oświadczenie prezydencji i Komisji wzywające obie strony do natychmiastowego i bezwarunkowego wznowienia dostaw gazu do UE. Następnie prezydencja i Komisja usiłowały przyspieszyć zawarcie szybkiego porozumienia politycznego pomiędzy Federacją Rosyjską a Ukrainą, aby dostawy gazu mogły zostać wznowione bez dalszej zwłoki. Dostawy gazu były również tematem numer jeden spotkania Komisji Europejskiej z rządem czeskim na tradycyjnym strategicznym posiedzeniu, które odbyło się 7 stycznia 2009 r. w Pradze, zdominowały także pierwsze nieformalne posiedzenie Rady, które zorganizowaliśmy w Republice Czeskiej - spotkanie nieformalne Rady ds. Ogólnych, które odbyło się w Pradze w ubiegły czwartek. Planowaliśmy wcześniej omawiać kwestię bezpieczeństwa energetycznego, ale musieliśmy, rzecz jasna, szybko reagować i dlatego wydaliśmy zdecydowane oświadczenie prezydencji w imieniu UE, które zostało przez wszystkich zaakceptowane.
Po całkowitym zamrożeniu dostaw gazu dostarczanego tranzytem przez Ukrainę 7 stycznia 2009 r., co miało poważne konsekwencje dla tych państw członkowskich, które mają niewielkie możliwości złagodzenia skutków odcięcia dopływu gazu, zwiększyliśmy naciski i po długich i trudnych negocjacjach nakłoniliśmy obie strony, aby zgodziły się na wysłanie grupy monitorującej składającej się z niezależnych ekspertów UE, której towarzyszyć mieli obserwatorzy z ramienia obu stron. Grupa ta otrzymała zadanie zapewnienia niezależnego monitoringu przepływów gazu przesyłanego przez Ukrainę do UE i została rozmieszczona w obydwu krajach. Rosja określiła monitoring jako warunek wstępny wznowienia dostaw gazu.
Rozmieszczenie tej misji nie było łatwe do osiągnięcia, jak prawdopodobnie państwo zauważyliście. Po pierwsze trzeba było przezwyciężyć opór Ukrainy przed udziałem eksperta rosyjskiego w misji monitorującej, a następnie jednostronnie dodany przez Ukrainę aneks do umowy z trudem uzgodnionej przy pośrednictwie naszej prezydencji został odrzucony przez Rosję.
Po kilku podróżach premiera Topolánka do Kijowa i Moskwy oraz trudnych negocjacjach z prezydentem Juszczenką i premier Tymoszenko, a także w Moskwie z premierem Putinem, porozumienie zostało wreszcie zawarte 12 stycznia, co stworzyło podstawę prawną do rozmieszczenia misji monitorującej i wezwania do wznowienia dostaw rosyjskiego gazu do UE. Rosja ogłosiła wtedy, że dostawy gazu zostaną wznowione 13 stycznia o 8.00 rano, ale wówczas - nie wiem czy to było na pewno 13 stycznia - nie nastąpił oczekiwany postęp.
12 stycznia, jako prezydencja czeska zwołaliśmy specjalne posiedzenie rady ministrów ds. energii, aby wywrzeć presję w kierunku większej przejrzystości kwestii tranzytowych, określić krótkookresowe środki łagodzące, które mają być podjęte przed pełnym wznowieniem dostaw oraz środki średnio- i długookresowe niezbędne dla zapobieżenia konsekwencjom tego rodzaju poważnych zaburzeń w przyszłości.
Rada przyjęła także konkluzje, zawarte w dokumencie 5165, w którym wzywa się obie strony do natychmiastowego wznowienia dostaw do UE i opracowania rozwiązań zapobiegających powtórzeniu się problemu. Ponadto w przedmiotowych konkluzjach Rada zgodziła się na pilne opracowanie średnio- i długookresowych środków dotyczących między innymi przejrzystości fizycznych przepływów gazu, wysokości popytu i możliwości magazynowania, regionalnych lub dwustronnych rozwiązań solidarnościowych, zgodziła się także zająć się kwestią brakujących węzłów infrastruktury energetycznej, (co jest poważnym problemem), kontynuowanie, dywersyfikacji źródeł i szlaków transportowych oraz aspektem finansowym, także poprzez przyspieszenie przeglądu dyrektywy dotyczącej bezpieczeństwa dostaw gazu.
Prawdopodobne wydaje się teraz zwołanie kolejnego spotkania Grupy Koordynacyjnej ds. Gazu w poniedziałek 19 stycznia 2009 r.
Rada ds. Transportu, Telekomunikacji i Energii, TTE, ponownie zajmie się tą kwestią na swoim posiedzeniu zaplanowanym na 19 lutego, co nastąpi poprzez przyjęcie konkluzji dotyczących komunikatu Komisji w sprawie drugiego strategicznego przeglądu sytuacji energetycznej.
Konkluzje te oraz przedmiotowy komunikat Komisji będą dyskutowane w marcu na posiedzeniu Rady Europejskiej, na którym bez wątpienia zostanie poświęcona należyta uwaga wydarzeniom ostatnich dwóch tygodni.
Niech będzie mi wolno poczynić także w tym wystąpieniu wprowadzającym kilka uwag końcowych. Po pierwsze, podstawowym celem prezydencji w ostatnim sporze było natychmiastowe wznowienie przepływu gazu w zakontraktowanych ilościach. Spór ten nie jest jeszcze zakończony, jak wszyscy dobrze wiemy. Jest zatem sprawą o zasadniczym znaczeniu, aby UE nie uwikłała się w dwustronne spory pomiędzy Gazpromem a Naftogazem.
Po drugie, zarówno prezydencja, jak i Komisja, zachęcają stale obie strony do dialogu zmierzającego do kompromisu, w ramach którego możliwe będzie wznowienie dostaw gazu do UE. Niedotrzymanie umowy z 12 stycznia czy to przez Rosję czy przez Ukrainę, byłoby w opinii prezydencji i Komisji nie do zaakceptowania. Przewidziane w umowie warunki wznowienia dostaw zostały spełnione i nie ma w związku z tym powodu, aby nie dokonać pełnego wznowienia dostaw.
Prezydencja ma pełną świadomość licznych problemów, które pozostają nadal do rozwiązania. Należy się nimi zająć, gdyż w przeciwnym razie zagrożenie związane z dostarczaniem rosyjskiego gazu przez Ukrainę będzie się nadal utrzymywać.
Po pierwsze, pojawia się kwestia gazu technicznego, którego Ukraina potrzebuje do funkcjonowania swojego systemu tranzytowego. Jest niezbędne, aby obie strony osiągnęły przejrzyste porozumienie określające, kto jest odpowiedzialny za dostawę gazu technicznego i kto za niego płaci.
Po drugie kluczowe jest, aby w rosyjsko-ukraińskich kontraktach dotyczących cen gazu i stawek tranzytowych ustanowiono jasne i prawnie wiążące warunki, które zapobiegną powtarzaniu się takich zakłóceń. Prezydencja wraz z Komisją wielokrotnie wzywała obie strony do zawarcia takiego kontraktu. Jednak ani my, ani Komisja, nie mamy zamiaru interweniować w negocjowanie warunków umownych pomiędzy dwoma podmiotami komercyjnymi.
Prezydencja jest również świadoma szeroko podzielanego konsensusu pomiędzy państwami członkowskimi, że należy niezwłocznie przyjąć krótko-, średnio- i długookresowe rozwiązania, aby zapobiec powtarzaniu się podobnych sytuacji w przyszłości. Bezpieczeństwo energetyczne jest jednym z najwyższych priorytetów prezydencji. Prezydencja objęła przewodnią rolę w prowadzeniu dyskusji nad możliwymi sposobami wyjścia z pułapki zależności energetycznej, czy to, jak już wspomniałem, na nieformalnych posiedzeniach Rady, czy to na posiedzeniach TTE-Energia. Spośród kwestii wymienionych w konkluzjach Rady ds. Energii, chciałbym poruszyć następujące:
Po pierwsze, państwa członkowskie zgadzają się, że stworzenie funkcjonalnego i wydajnego mechanizmu solidarnościowego jest jednym z fundamentów przyszłego bezpieczeństwa energetycznego UE.
Po drugie, solidarność unijna zakłada stworzenie połączeń międzystystemowych z europejską siecią energetyczną, a także poprawy infrastruktury energetycznej.
Po trzecie, zwiększenie możliwości magazynowania gazu jest kluczowe dla operacyjności mechanizmu solidarnościowego.
Po czwarte, w świetle obecnego kryzysu prezydencja wzywa również do porozumienia w zakresie przeglądu dyrektywy dotyczącej środków zapewnienia bezpieczeństwa dostaw gazu ziemnego do końca 2009 roku.
Ponadto UE musi zdywersyfikować swoje źródła gazu i transy przesyłu energii. W tym celu prezydencja zorganizuje w maju 2009 .r. szczyt korytarza południowego, spodziewając się wymiernych rezultatów w obszarze dywersyfikacji źródeł i tras przesyłu oraz w zakresie ściślejszej współpracy z krajami południowego Kaukazu i Azji Centralnej.
Bezpieczeństwo energetyczne UE nie będzie osiągalne, o ile wewnętrzny rynek bezpieczeństwa energetycznego nie będzie kompletny i funkcjonujący. Dlatego też prezydencja oczekuje ścisłej współpracy z Parlamentem Europejskim w celu wypracowania kompromisu dotyczącego trzeciego pakietu energetycznego w drugim czytaniu.
Prezydencja jest również gotowa kontynuować dyskusję na temat drugiego przeglądu strategicznego w celu odzwierciedlenia jego wyników w konkluzjach wiosennego posiedzenia Rady.
I wreszcie, aby podnieść bezpieczeństwo energetyczne UE powinna wzmocnić mechanizm przejrzystości itd.
Sadzę, że Wspólnota jest przygotowana na tę sytuację zarówno politycznie, jak i pod względem technicznym. Politycznie prezydencja wraz z Komisją i innymi państwami członkowskimi poczyniła i będzie nadal czynić znaczne wysiłki w celu rozwiązania sytuacji. Technicznie. w ciągu ostatnich tygodni działaliśmy zgodnie z dyrektywą dotycząca środków zapewnienia bezpieczeństwa dostaw gazu ziemnego..
Zgodnie z przedmiotową dyrektywą ustanowiono Grupę Koordynacyjną ds. Gazownictwa, która wykazuje obecnie swoją wartość. Dyrektywa wymaga od państw członkowskich, aby przygotowały krajowe środki bezpieczeństwa na wypadek tego rodzaju sytuacji, wyznacza minimalne standardy w celu zabezpieczenia dostaw gazu konsumentom w gospodarstwach domowych i zaleca, aby Grupa Koordynacyjna ds. Gazownictwa zapewniła koordynację wspólnotową.
Mechanizm ten znacząco wpłynął na złagodzenie efektów kryzysu. Aby to zobrazować powiem, że wykorzystano zmagazynowany gaz i sprzedawano go sąsiednim krajom, nawet członkom Wspólnoty Energetycznej; do produkcji energii elektrycznej wykorzystywano paliwa alternatywne, zwiększono produkcję gazu - także ze źródeł algierskich, norweskich i innych źródeł rosyjskich, dostarczano dodatkowe dostawy gazu do państw sąsiedzkich.
Na tym zakończę. Zapewniam, że czynione jest wszystko, zarówno na poziomie politycznym jak i technicznym, aby nakłonić ukraińskich i rosyjskich negocjatorów do pełnego wznowienia przewidzianych umowami dostaw gazu do Europy i zminimalizować negatywne konsekwencje dla naszych obywateli i gospodarek zanim to wznowienie nastąpi. Jak państwo wiecie, w Parlamencie przez cały dzień funkcjonuje gorąca linia, ponieważ czas upływa, a my musimy mieć rezultaty. Jeśli nie uzyskamy rezultatów, będzie to miało nieuchronne konsekwencje polityczne w naszych relacjach z obydwoma państwami.
Andris Piebalgs
komisarz. - Panie przewodniczący! Przeżywamy obecnie jeden z najpoważniejszych kryzysów energetycznych w historii Europy, porównywalny z kryzysami naftowymi, które miały miejsce w latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych ubiegłego wieku.. Różnica polega na tym, że te kryzysy naftowe były globalne, podczas gdy teraz jest to najwyraźniej kryzys w UE.
W którym miejscu znajdujemy się dziś? Pomimo poczynionych obietnic i protokołu podpisanego w poniedziałek 12 stycznia 2008 r. pomiędzy ministrami z Rosji i Ukrainy przy udziale moim i dwóch zaangażowanych koncernów, gaz rosyjski jeszcze nie płynie przez Ukrainę do odbiorców z UE.
Komisja wywiązała się ze swojej części umowy: zapewniła europejską grupę monitorującą, która ma być rozmieszczona w kluczowych miejscach Rosji i Ukrainy w celu obserwowania działań i sprawozdawania na temat ich prawidłowości. Udało się nam w ciągu doby zorganizować grupę składającą się z urzędników Komisji i ekspertów branżowych. Już w zeszłą sobotę byli oni w Rosji i na Ukrainie, aby umożliwić wznowienie przepływu gazu, natychmiast gdy zostanie podpisany protokół.
Wczoraj Rosja wznowiła dostawy gazu na Ukrainę w stosunkowo niewielkich ilościach stanowiących mniej niż jedną trzecią normalnego przepływu gazu, lecz wybrała punkt wejścia, który według koncernu ukraińskiego jest trudny w obsłudze, co doprowadziło do wstrzymania przesyłu przez Ukrainę. Sprowadzanie naszej grupy monitorującej potwierdza, że zapewnienie transportu w tych warunkach było technicznie trudne (choć nie niemożliwe).
Niestety dzisiaj wystąpiła taka sama sytuacja i jedynym rozwiązaniem dla obydwu stron jest zapewnienie pełnej koordynacji ich działań technicznych, żeby przesyłane ilości gazu i punkty wejścia spełniały wymagania systemu przesyłu gazu.
Jeśli nie nastąpi dalsza koordynacja działań, nie będzie dostaw gazu, więc grupa monitorująca UE oraz Komisja starają się na miejscu nakłonić obie strony do osiągnięcia odpowiedniej zgodności technicznej.
Chcę jednocześnie powiedzieć, że nie staję po żadnej ze stron. Nie chcę obwiniać ani jednej, ani drugiej strony. Jasne jest jednak, że obydwie strony utraciły swoją reputację jako wiarygodni partnerzy Unii Europejskiej w dziedzinie energii.
(Oklaski)
Powracając do historii wydarzeń ostatniego miesiąca, chcę powiedzieć, że UE zareagowała szybko, wyraziła swoje obawy, a obie strony były nieustannie ponaglane przez przywódców politycznych najwyższej rangi do natychmiastowego wznowienia dostaw i wypełnienia swoich zobowiązań.
W naszych normalnych kontaktach z obiema stronami w latach ubiegłych, wiedząc dzięki poprzednim doświadczeniom, że zazwyczaj dobijano targu w nocy z 31 grudnia na 1 stycznia, cały czas przypominaliśmy obu stronom: "Znajdźcie proszę rozwiązanie waszych dwustronnych kwestii gazowych, ponieważ wpływają one na nasze dostawy”.
Niestety tym razem stało się inaczej. Wiemy w jakim punkcie znajdujemy się dzisiaj pomimo wszystkich tych wysiłków i mocno wierzę, że rozwiązanie leży w rękach obydwu stron. Ale czy strony te dążą do jakiegoś rozwiązania? Prezydencja i Komisja wzywały i nadal wzywają Rosję i Ukrainę do natychmiastowego wznowienia dostaw gazu. Wykonaliśmy nasze zadanie. Jesteśmy rzeczywiście w stanie dać pełną odpowiedź na pytanie dokąd płynie gaz -- ani jeden metr sześcienny gazu nie popłynie w innym kierunku tak, abyśmy tego nie spostrzegli. Uważam, że środki, które przedsięwzięliśmy są wystarczające.
Ale jeśli obie strony twierdzą, że konieczne są jeszcze jakieś inne środki, jesteśmy gotowi to rozważyć, ponieważ zauważam również brak koordynacji i kontaktów pomiędzy stronami.
Jest to palący kryzys. Ale co dalej? Wiem, że jakiekolwiek rozwiązanie teraz znajdziemy, będzie ono jedynie tymczasowe, więc aby przywrócić wiarygodność tego trasy przesyłowej będziemy musieli znaleźć rozwiązanie długookresowe. Tak więc kontakty pomiędzy tymi stronami będą niewątpliwie kontynuowane podczas prezydencji czeskiej, ale będą także niestety musiały być nadal kontynuowane w trakcie prezydencji szwedzkiej.
Wierzę jednak, że znaleźliśmy odpowiedź na kwestie bezpieczeństwa dostaw w drugim strategicznym przeglądzie sytuacji energetycznej oraz poprzez pracę, jaką Parlament i Rada wykonały w związku z pakietem w sprawie energii i zmian klimatycznych. Oto są przedstawione rozwiązania i nie możemy polegać na dostawcach zewnętrznych, którzy niestety nie respektują swoich zobowiązań umownych i nie biorą pod uwagę interesów konsumentów.
Chciałbym jednak podkreślić szczególnie dwie kwestie, którymi należy się natychmiast zająć:
Jedną z nich jest brak połączeń międzysystemowych. Owszem, mamy solidarność, ale w wielu przypadkach staje jej na przeszkodzie brak wystarczającej infrastruktury pozwalającej na dostarczanie gazu z istniejących magazynów do miejsc, w których występuje paląca potrzeba dostawy. Wierzę, że debata w sprawie planu naprawczego, w którym mówi się także o infrastrukturze, jest naprawdę dobrym środkiem podjętym z myślą o tych miejscach, ponieważ nie zawsze występuje dostatecznie silny interes komercyjny, żeby rzeczywiście zapewnić tego rodzaju interwencję.
Po drugie, definitywnie straciliśmy okazję w roku 2004, kiedy dyskutowaliśmy nad dyrektywą dotyczącą bezpieczeństwa dostaw gazu. Opracowany instrument był słaby i nie odpowiadał obecnym potrzebom. Przygotowaliśmy i wkrótce przedstawimy nowy projekt dyrektywy dotyczącej bezpieczeństwa dostaw gazu; opracowywana jest właśnie analiza skutków i w nadchodzących tygodniach znajdzie się tu w Parlamencie.
Uważam, że powinniśmy reagować natychmiast i rzeczywiście znaleźć skoordynowane mechanizmy wspólnotowe reagowania na ten rodzaj kryzysu.
Prezydencja wykonała naprawdę ciężką pracę i chciałbym pogratulować jej, że zawsze przyjmowała przewodnią rolę przy pełnym poparciu ze strony Komisji. Sądzę, że w tych trudnych czasach Unia Europejska wykazała, że potrafi mówić jednym głosem. Unia Europejska jest prowadzona przez prezydencję i wspierana przez Komisję.
Bardzo cieszą mnie także wszelkie działania prowadzone przez Parlament Europejski, ponieważ to Parlament tworzy podstawy porozumienia. Jeśli dwie strony nie rozmawiają na szczeblu rządowym, jeśli koncerny próbują grać w jakieś gry, to która ze stron mogłaby zapewnić polityczną stabilność? To właśnie szeroka baza polityczna na Ukrainie i w Rosji przemawia wspólnym głosem. Chciałbym podziękować panu posłowi Saryuszowi-Wolskiemu za jego działania na rzecz umożliwienia tej wymiany poglądów, a także panu przewodniczącemu Pötteringowi, który odegrał ważną rolę w godzeniu obu stron. Rozwiązanie jest bardzo proste, gdy tylko strony chcą ze sobą rozmawiać.
Uważam zatem, że były to bardzo ważne działania i mam ogromną nadzieję, że po dzisiejszym spotkaniu w Parlamencie, które jest obserwowane przez obydwie strony, pojawi się dodatkowa zachęta do rozwiązania tej kwestii. Strona, która najbardziej na tym ucierpiała, to strona nieponosząca winy za kryzys, strona, która musiała wkroczyć, aby ułatwić sytuację kosztem pieniędzy europejskich podatników i konsumentów.
Uważam wiec, że jest już najwyższy czas na to, aby gaz popłynął ponownie do Unii Europejskiej w stabilnych warunkach.
Jacek Saryusz-Wolski
w imieniu grupy PPE-DE. Panie przewodniczący! Takie poważne zaburzenie dostaw jest dramatyczne dla europejskich obywateli, europejskiego przemysłu i europejskich miejsc pracy nakładając się na obecny kryzys gospodarczy. My, parlamentarzyści tej Izby, w naszych nadchodzących wyborach europejskich będziemy musieli wszyscy odpowiadać na pytania o to, co zrobiliśmy, aby ochronić nasze przemysł, nasze miejsca pracy i naszych obywateli.
W przeciwieństwie do niektórych początkowych opinii, problem dotyczy podmiotów politycznych i wielostronnych i nie jest natury dwustronnej ani handlowej. Trzy lata temu, gdy byliśmy świadkami pierwszego kryzysu gazowego, który nastąpił po odcięciu przez Rosje dostaw energii, Europa uświadomiła sobie swoją wrażliwość i swoje ograniczenia. Już wtedy stało się oczywiste, że potrzebujemy wspólnej polityki zagranicznej UE w dziedzinie energii.
Nasza grupa PPE-DE, popierała tę ideę od samego początku. To właśnie nasza grupa objęła przewodnictwo poprzez domaganie się sprawozdanie z własnej inicjatywy ukierunkowanego na wspólną europejską politykę zagraniczną w dziedzinie energii, które miałem zaszczyt przedstawić tej Izbie we wrześniu 2007 roku, zostało ono jednomyślnie poparte przez wszystkie grupy polityczne i przyjęte niemal jednogłośnie.
Zawierało wezwanie do kompleksowej strategii z określeniem precyzyjnej mapy drogowej w stronę wspólnej zewnętrznej polityki UE w dziedzinie energii i zalecało podjęcie szeregu działań: w krótkim okresie mechanizmów solidarnościowych, jedności w obronie naszych interesów, bardziej skutecznej dyplomacji w zakresie energetyki, a w średnim okresie dywersyfikacji obejmującej Nabucco, magazynowanie, inwestycje i łączniki.
Do niektórych naszych zaleceń odniesiono się - aczkolwiek poniewczasie - w drugim strategicznym przeglądzie sytuacji energetycznej, opracowanym przez Komisję. Przyjmujemy to z zadowoleniem, jak również wysiłki czeskiej prezydencji zmierzające do rozwiązania obecnego kryzysu oraz mediacji pomiędzy obydwiema stronami.
Nie wystarcza to jednak, jeżeli mamy uniknąć podobnych sytuacji w przyszłości, co będzie możliwe tylko wówczas, gdy wyposażymy się w prawdziwie wspólną politykę bezpieczeństwa energetycznego UE i solidarność unijną, która zaoferuje trwałe, zrównoważone i systemowe rozwiązania. Oznaczają one połączoną siłę państw członkowskich, reprezentowanych przez Komisję Europejską w negocjacjach, a także jednobrzmiący głos UE wobec naszych partnerów, czy to będących producentami, czy też krajami tranzytowymi. Tymczasem, radzilibyśmy zakup gazu bezpośrednio od Rosji na granicy rosyjsko-ukraińskiej.
Mam dwa pytania do urzędującego przewodniczącego oraz Komisji. Panie Komisarzu Pielbalgs oraz Panie Wicepremierze Vondra, czy moglibyście panowie wypowiedzieć się na temat scenariusza dla interweniującej UE i przejmującej, wraz z Ukrainą odpowiedzialność za tranzyt? Po drugie, jakie instrumenty nacisku posiada UE? Jakie działania moglibyśmy podjąć w odpowiedzi? Nasza grupa oczekiwałaby od prezydencji i Komisji przedsięwzięcia szybkich i radykalnych działań i środków wobec naszych partnerów energetycznych - Rosji i Ukrainy, służących wznowieniu dostaw. Nasza grupa będzie prosić Parlament o ścisłe i trwałe zaangażowanie, nawet w trakcie kampanii i do momentu wyborów. Chciałbym poinformować, że ustanowiliśmy grupę do kontaktów pomiędzy Parlamentem Europejskim, Parlamentem Rosyjskim i Parlamentem Ukraińskim.
Hannes Swoboda
Panie przewodniczący! Moja grupa domaga się, aby została powołana tymczasowa komisja na podstawie art. 175 Regulaminu w celu udzielenia odpowiedzi na wiele pytań, które postawił poseł Saryusz-Wolski; innymi słowy, abyśmy, rzecz jasna wspólnie z Komisją i Radą, wyciągnęli odpowiednie wnioski z sytuacji, czego, mam nadzieję, wspólnie dokonamy do sesji majowej
Rozmowy, które prowadziliśmy z przedstawicielami Gazpromu i Naftogazu, innymi słowy z Rosją i Ukrainą, potwierdziły nasze wrażenie, że obie strony zachowują się nieodpowiedzialnie. Mogę stanowczo potwierdzić to, co powiedział pan komisarz Piebalgs: obecnie żadna ze stron nie działa odpowiedzialnie, ani też jako odpowiedzialny partner Unii Europejskiej. Musi to pociągnąć za sobą odpowiednie konsekwencje.
Mimo całego mojego poparcia dla podjętych inicjatyw, muszę powiedzieć, że od pewnego czasu wiemy o tym, iż Ukraina odmawia obiecanej budowy stacji monitorujących, pieniądze przekazane przez Unię Europejską pozostają niewykorzystane, a my na to nie zareagowaliśmy Wiemy również od co najmniej dwóch miesięcy, że nie zostało osiągnięte porozumienie w wyznaczonym na początku października terminie 1 listopada. W moim odczuciu 18 grudnia być może było trochę zbyt późno. Komisja powinna była zrobić coś więcej, aby przygotować się na najgorszy scenariusz i powinna była także poinformować państwa członkowskie, jakie są możliwe scenariusze. Należy przyznać, że wykazano przy tym wiele solidarności, ale należało oczekiwać, że Komisja przewidzi możliwość tak złego rozwoju sytuacji
Ale ważne jest teraz nie to, żebyśmy komuś coś wytykali - nie jest to moim zamiarem, - ale byśmy wyciągnęli odpowiednie wnioski, byśmy byli lepiej przygotowani następnym razem; a raczej, co jest oczywiście znacznie ważniejsze, żebyśmy mogli zapobiec powtórzeniu się takiej sytuacji.
Muszę dodać, panie komisarzu, że być może spędziliśmy zbyt wiele czasu na dyskusjach nad liberalizacją i rynkami - zwłaszcza dotyczących sektora gazu, jak jest pan doskonale zorientowany. Nie przyniosło to nam nic dobrego i w rzeczy samej nie przynosi nam nic dobrego obecnie. Jak zawsze, zwracaliśmy uwagę, że sektor gazowy jest nietypowy, że jest skażony - mógłby ktoś nawet powiedzieć, że zdeterminowany - przez politykę i nie ma sensu wynosić liberalizacji sektora gazowego do rangi najwyższego pryncypium, gdy Ukraina i Rosja nadal rozgrywają tę sprawę politycznie. Potrzebujemy w tym względzie wyraźnej wspólnej linii komunikacji, która musi być równie mocno zademonstrowana.
Zgadzam się w dużej części z tym, co zostało tu dziś powiedziane. Potrzebujemy więcej rurociągów, zgadzamy się, że rurociąg Nabucco jest bardzo ważnym projektem. Pan komisarz osobiście wymienił gazociąg transsaharyjski, nad którym musimy się nieco zastanowić. Te rzeczy nie staną się z dnia na dzień, ale sygnały muszą być wysyłane. Potrzebujemy znacznie więcej połączeń i powiązań międzysystemowych. Ale one również nie pojawią się ot, tak sobie. Nie należy myśleć, że rynek załatwi tę sprawę, bo tak nie będzie, gdyż rynki nie są tym zainteresowane. Poza tym są to inwestycje, które nie przynoszą natychmiastowego zysku, ale są realizowane po to, aby istniały rezerwy. To samo jest oczywiście prawdą w odniesieniu do rezerw gazowych. Jest absolutnie nie do przyjęcia, aby wiele państw miało niewielkie rezerwy gazu lub nie miało ich wcale, a nawet odmawiało informowania Komisji o takich rezerwach. Musimy sprawić, aby to była dla nas wspólna sprawa.
Mimo całego mojego krytycyzmu wobec kwestii szczegółowych, uważam, że ta Izba i Komisja muszą naprawdę przywołać kilka państw członkowskich do porządku i wymóc na nich trwałe dostosowanie się do wspólnej europejskiej polityki energetycznej. Zgadzam się w tym punkcie z panem posłem Saryuszem-Wolskim: wezwaliśmy do tego wspólnie i otrzymaliśmy o wiele za małe poparcie ze strony Rady - czy raczej państw członkowskich. Jeśli nam zależy na tej sprawie, to zwracam się z usilną prośbą, abyśmy do maja, do naszego ostatniego posiedzenia, opracowali wspólną strategię w omawianej kwestii. A zresztą jest nie do przyjęcia, aby ten Parlament udał się na przerwę wakacyjną lub na wybory bez wyciągnięcia przez nas odpowiednich wniosków z tych tragicznych wydarzeń - mam nadzieję, że wspólnych wniosków.
István Szent-Iványi
w imieniu grupy ALDE. - (HU) Mamy obecnie umowę i wiele obietnic, ale ciągle nie mamy gazu. Dosyć tego! Nie możemy pozwolić na to, aby Europa stała się niewinną ofiarą cynicznej gry sił. Jeśli dostawa gazu nie zostanie wznowiona natychmiast, musi to pociągnąć za sobą wyraźne i zdecydowane konsekwencje. Nie możemy tolerować sytuacji, w której miliony Europejczyków pozostają bez ogrzewania, ani tolerować zagrożenia dla kilkuset tysięcy miejsc pracy.
Jak dotąd, Europa unikała konfliktów z państwami, o których mowa, wykonując polityczne ustępstwa i gesty. Ta polityka poniosła fiasko. My, liberałowie, od dawna domagaliśmy się znacznego zmniejszenia naszej zależności, to jest naszej energetycznej zależności od Rosji.
Jasną nauka wypływająca z tego kryzysu jest to, że rurociąg Nabucco musi stać się realną alternatywą i musi z tego względu otrzymać wsparcie finansowe. Musimy stworzyć wspólną politykę energetyczną z mocniejszą solidarnością pomiędzy państwami członkowskimi, z lepszą koordynacją i w drodze połączenia sieci. Musimy przyspieszyć rozwój odnawialnych i alternatywnych źródeł energii i poprawić wydajność energetyczną.
To jednak rozwiąże nasze problemy dopiero w średnim i długim okresie, dlatego musimy stanowczo przypomnieć Kijowowi i Moskwie, że winny wypełniać swoje zobowiązania międzynarodowe i musimy ogłosić, że jeśli nie będą one wykonywane, pociągnie to za sobą skutki dotyczące wszystkich aspektów naszych stosunków dwustronnych.
Rosja musi wykazać, że działa w dobrej wierze i robi wszystko, co w jej mocy, aby dostawy gazu zostały wznowione bez zwłoki. Ukraina również musi być świadoma, że choć w tym momencie płaci za gaz cenę ustaloną na szczeblu politycznym, która jest niższa niż cena rynkowa, cena ta jednak kosztuje ją w istocie więcej niż cena rynkowa, ponieważ zwiększa wrażliwość Ukrainy i jej podatność na szantaż.
Obecnie Unia Europejska jest również poddawana próbie przez jej obywateli. Czy jest zdolna do skutecznej obrony swoich interesów? Jeśli poniesie w tej próbie porażkę, wówczas Europa nie będzie miała realnej przyszłości, ale jeśli odniesie sukces, to może w przyszłość spoglądać z optymizmem.
Hanna Foltyn-Kubicka
w imieniu grupy UEN. - Panie przewodniczący! Kryzys gazowy w Europie jest permanentny i dużo głębszy niż przedstawiają to europejskie elity polityczne. Trzeba w tym miejscu z całą mocą podkreślić, że nie ma on wyłącznie charakteru ekonomicznego. Jest to przede wszystkim kryzys polityczny, którego fundamentem jest niemoc Europy w stosunku do agresywnej polityki Putina.
Nie ulegajmy złudzeniom - Rosji nie chodzi tylko o parę dolarów. Tłem wydarzeń ostatnich dni są agresywne działania Kremla, który dąży do poszerzenia swojej dominacji w rejonie Europy Środkowo-Wschodniej. Ukraina ma dla Rosjan znaczenie strategiczne nie tylko dlatego, że przez jej terytorium biegnie gazociąg do Europy, ale również dlatego, że w Sewastopolu stacjonuje rosyjska Flota Czarnomorska. Dzierżawa tej bazy kończy się w 2017 r., ale mało kto sądzi, że po tej dacie Rosjanie dobrowolnie opuszczą Krym. Za żądaniami Gazpromu stoi więc cała machina polityczno-wojskowa Kremla, której celem jest dyskredytacja i osłabienie ukraińskiego rządu po to, aby powalić Ukrainę na kolana. Niestety z powodu biernej postawie Europy Putin jest coraz bliżej tego celu.
Rebecca Harms
w imieniu grupy Verts/ALE. - (DE) Panie przewodniczący! Ja również chcę rozpocząć od stwierdzenia, że Republika Czeska miała bardzo trudny początek swojej prezydencji Rady, oraz że w związku z tym nowym kryzysem gazowym nie mogła uczynić w ostatnich tygodniach nic więcej, aby usunąć brak jasności polityki europejskiej w sprawie zewnętrznych źródeł energii, jaki występował w latach ubiegłych.
Wszyscy widzimy obecnie demonstrację tego, że częste powtarzanie frazesu "zewnętrzna polityka energetyczna” zastępuje wspólną strategię, która w Europie nie istnieje. Abstrahując od debaty na temat rosyjskiego gazu, Europejczycy muszą zbiorowo odpowiedzieć na pytanie, jakie chcą mieć naprawdę przyszłe stosunki z Rosją. Gaz jest jedną kwestią, handel surowcami to też tylko jedna kwestia, ale mówimy teraz o fundamentalnej relacji Unii Europejskiej ze swoim największym sąsiadem po wschodniej stronie naszego kontynentu, która naprawdę musi zostać jasno określona.
Jednocześnie należy wyjaśnić, jak Unia Europejska ma zamiar w przyszłości postępować z krajami, które nadal wahają się pomiędzy Rosją a UE. Moim zdaniem mogliśmy naprawdę przewidzieć to, co się obecnie stało na Ukrainie. Nie jest zaskoczeniem dla nikogo, kto zna Ukrainę, że nie tylko Gazprom i państwo rosyjskie, ale również Ukraina miesza interesy polityczne z gospodarczymi. Najgorszym w tej chwili zagrożeniem dla Ukrainy jest to, że interes niektórych graczy politycznych może obecnie spowodować utratę bliższych stosunków z Unią Europejską i reputacji w jej oczach, co było osiągnięciem tego kraju. Krytyka, jaka podniosła się wobec osób sprawujących władzę w Rosji w trakcie obecnego sporu gazowego należy się w nie mniejszym stopniu Naftogazowi, RosUkrEnergo, osobom odpowiedzialnym i rządowi ukraińskiemu.
Jest to znacznie więcej niż tylko spór handlowy i myślę, że prezydencja czeska dobrze przeprowadziła nas przez tę sytuację w ciągu ostatnich kilku dni. Mam nadzieję, że plany przedstawione przez pana komisarza zaowocują. Chciałabym pogratulować Komisji jej jasnego stanowiska na temat niesłusznej próby ponownego podłączenia niebezpiecznego reaktora Bohunice do sieci energetycznej. W niczym by to nie pomogło, a raczej stanowiłoby dalsze naruszenie prawa wspólnotowego, tym razem pochodzącego z wewnątrz Unii Europejskiej.
Esko Seppänen
w imieniu grupy GUE/NGL. - (FI) Panie przewodniczący, panowie i panie komisarze, panie urzędujący przewodniczący Rady! Komisja przyjęła na siebie rolę mediatora w sporze dotyczącym gazu pomiędzy Rosją a Ukrainą i dołożyła wszelkich starań aby dostawy zostały wznowione.
Chwalenie Komisji nie jest moim zwyczajem, ale w imieniu mojej grupy chciałbym jej teraz podziękować. Działała ona nie jak sędzia, ale jak lekarz, nie jak chirurg jednak, ale bardziej jak psychiatra. Potrzeba obecnie takich ludzi i jest dla nich zajęcie.
W innych częściach Europy ludzie marzli, podczas gdy na Ukrainie prezydent i premier zaangażowali się w walkę o władzę. W takich okolicznościach, wczorajsza propozycja pana posła Saryusza-Wolskiego, przewodniczącego Komisji Spraw Zagranicznych, aby UE wprowadziła sankcje w celu zabezpieczenia przepływu gazu, jest nieodpowiedzialna. Czy powinniśmy się godzić na to, aby UE zaczęła bojkotować rosyjski gaz? Oczywiście Polska powinna być w tej kwestii przykładem dla innych i odmawiać przyjęcia rosyjskiego gazu.
Nasza grupa ma nadzieję, że Komisja będzie kontynuować aktywną mediację w celu doprowadzenia do harmonijnej współpracy.
Gerard Batten
w imieniu grupy IND/DEM. - Panie przewodniczący! Zacytuję fragment wystąpienia wygłoszonego na ten temat przez mojego kolegę Godfreya Blooma 25 października 2006 r.: "Myśl, idea, czy koncepcja, że dostawy energii do Wielkiej Brytanii mogłyby być kontrolowane przez jakieś układy z gangsterem takim jak Putin jest całkowicie niedorzeczna. Jest absolutnym szaleństwem oczekiwać czegokolwiek na podstawie kawałka papieru podpisanego przez Putina. Ten człowiek to gangster”.
Pan prezydent Putin robi obecnie to, co zrobiłby każdy prawdziwy gangster - wycofuje dostawy i wymusza wzrost cen. Europa stanie wobec dwóch możliwości: albo przygotować się na zapłacenie dużo, dużo więcej za niepewne dostawy gazu z Rosji, albo znaleźć alternatywnych dostawców, jeśli to jest możliwe. Wielka Brytania zaś musi zapewnić, aby zmniejszone dostawy gazu pozostały w rezerwie krajowej i nie może pozwolić, aby stały się wspólnym zasobem UE. Musimy również rozpocząć program budowy nowych elektrowni jądrowych.
Jana Bobošíková
- (CS) Panie i panowie! Pomimo wszelkich obecnych wysiłków Rady Europejskiej i Komisji niektóre państwa członkowskie pozostają nadal bez dostaw rosyjskiego gazu, ich gospodarki są zagrożone, a ludzie boją się zimna. Jest to wysoka cena, jaką przyszło zapłacić za krótkowzroczna politykę zagraniczną i energetyczną Unii Europejskiej. Niestety płacą ją najsłabsi.
Panie i panowie! Puste rurociągi, zmniejszenie produkcji i zimne szkoły są ceną niepotrzebnej rusofobii podtrzymywanej przez tych członków Unii, którzy byli przeciwko wznowieniu strategicznych negocjacji partnerskich z Rosją. Jest to cena naszego bezkrytycznego poparcia dla pomarańczowego segmentu ukraińskiego spektrum politycznego i prób zarządzania z Brukseli polityką dotyczącą Europy Wschodniej. Jest to cena fanatycznego odrzucania energii jądrowej. Jest to także cena długotrwałych usiłowań interweniowania w krajową politykę energetyczną poszczególnych państw członkowskich. Jaką radę dalibyście państwo słowackiemu premierowi Fico, który stoi obecnie wobec "Wyboru Zofii”? Gdy temperatury spadły 20 stopni poniżej zera, a gaz przestał płynąć ze wschodu, Komisja w Brukseli straszy, że nałoży karę na Słowację, jeżeli wznowi ona pracę elektrowni jądrowej w Jaslovskich Bohunicach. Czy naprawdę chodzi o to, by stać z boku, podczas gdy fabryki upadają, a ludzie marzną przez 20 dni na rezerwie, która pozostała Słowacji?
Panie i panowie! Widzimy obecnie wagę samowystarczalności energetycznej w każdym państwie Unii Europejskiej. Jak miło jest mieć utkaną w domu koszulę zamiast wytartego płaszcza UE! Powinniśmy wyciągnąć z tego naukę i unikać przekazywania Brukseli uprawnień w kwestii energii, do czego zmierzał traktat lizboński.
Giles Chichester
Panie przewodniczący! To dość niesamowite, jak powtarza się historia z przerwami dostaw gazu przez Ukrainę o tej porze roku. Ale nie powinniśmy być tym zaskoczeni, bo w jaki sposób można lepiej przykuć uwagę ludzi, zwłaszcza podczas fali mrozów?
Nie jest trudno odnaleźć w tym wszystkim plan Rosji, ale szczególnie poruszył mnie przewijający się w prasie pomysł, że Gazprom chce pilnie zawrzeć umowę w oparciu o wyższe ceny gazu, wiążąc to z wysokimi cenami ropy zanim spadną ceny gazu w następstwie spadku cen ropy.
.
Nawet jeśli tak może być, to skutki pozostają te same co trzy lata temu. Państwa członkowskie UE stoją przed ryzykiem zbytniej zależności od importu gazu od jednego dominującego dostawcy. Nie wystarcza już powiedzieć, że potrzebujemy rosyjskiego gazu, a Rosjanie potrzebują naszej twardej waluty, więc handel jest bezpieczny. Musimy podjąć działania chroniące bezpieczeństwo dostaw.
Państwa członkowskie muszą stawić czoło tej nieprzyjemnej sytuacji i być przygotowane na zapłacenie za odpowiednie magazyny i zapasy. Dobrym początkiem byłoby ustalenie, na ile dni ma wystarczyć poziom dostaw stanowiący rozsądną rezerwę. Kolejnym oczywistym krokiem, który należy podjąć, jest dywersyfikacja dostaw, a dobrym przykładem w tym względzie jest budowa terminali skroplonego gazu ziemnego w całej Europie. Logiczne wydaje się spojrzenie na projekty Gazociągu Północnego i Nabucco w bardziej przychylnym świetle. Musimy podwoić wysiłki na rzecz poprawy efektywności i zwiększyć oszczędność energii pod względem zużycia energii elektrycznej, zarówno w zastosowaniach przemysłowych jak i domowych. Można w wyniku tych działań uzyskać wielkie oszczędności.
Przede wszystkim musimy przywrócić równowagę naszego koszyka energetycznego, czyniąc to w dwojakim celu - bezpieczeństwa dostaw i polityki w zakresie zmian klimatycznych. Poprzez zwiększenie udziału energii pochodzącej ze źródeł odnawialnych, energii jądrowej i technologii czystego węgla możemy osiągnąć obydwa te cele, ale realizacja każdej z tych opcji wymaga czasu, a tymczasem musimy szybko i z wyobraźnią działać w celu poprawy efektywności energetycznej.
Jan Marinus Wiersma
(NL) Panie przewodniczący! Popieram poglądy wielu kolegów posłów i posłanek. Rozwój sytuacji w ostatnich tygodniach przyniósł wielkie zaskoczenie. Nie dalej jak wczoraj byłem bardzo zirytowany słuchając tu przedstawicieli strony rosyjskiej i ukraińskiej, którzy oświadczali, że z pewnością to nie oni są winni. Ciągle otrzymujemy sprzeczne informacje na temat tego, co dokładnie się dzieje. Słyszymy jedną wersję, potem inną, i bardzo trudno jest posłom ustalić dokładne fakty. Mamy nadzieję, że ten zamęt rozwieje się w ciągu następnych kilku dni i że gaz, tak jak obiecano, popłynie znowu.
A jeżeli gaz znowu popłynie, czy oznacza to, że przejdziemy nad tym do porządku dziennego? Nie sądzę, aby tak miało być. W 2006 roku zdarzyła się taka sama sytuacja, ale wówczas skutki dla Unii Europejskiej były znacznie mniej poważne. Przyczyną konfliktu pomiędzy Moskwą i Kijowem była wtedy cena gazu, co doprowadziło do przerwania dostaw gazu do Europy. Ostrzegaliśmy wówczas, że istnieje ryzyko powtórzenia się tego scenariusza i teraz właśnie to się stało. Wiemy, że dostawy gazu są renegocjowane corocznie, ponieważ Ukraina i Rosja posługują się rocznymi kontraktami. Jednak Unia Europejska przystąpiła do działań dopiero w ostatnim miesiącu, gdy kryzys znowu się rozpętał. Wiele spraw omawialiśmy już w 2006 roku, ale nie przyniosło to żadnych rezultatów. Już wówczas wiedzieliśmy, że jesteśmy zbyt zależni od jednego rurociągu dostarczającego niemal 80% gazu przez terytorium jednego kraju. Już wówczas w dyskusji pojawiały się głosy, że powinniśmy pilnie opracować alternatywne trasy przesyłu. Nawet wówczas było jasne, że nie jesteśmy całkowicie pewni, czy możemy pomóc sobie jako państwa UE w razie problemów w pewnych krajach, czego obecnie doświadcza Bułgaria, Słowacja i kilka innych państw. Niewiele zrobiono w tym zakresie w ostatnich latach. W ubiegłych tygodniach stało się jasne, jak trudno jest wdrożyć mechanizm, w ramach którego moglibyśmy sobie wzajemnie pomagać.
Rosja i Ukraina zadały sobie nawzajem poważne ciosy,, a ich reputacja została bardzo nadszarpnięta. Moim zdaniem nie do nas w pierwszym rzędzie należy obwinianie jednego lub drugiego kraju. Oczywiste jest, że oba te państwa wykazują niewielką świadomość w kwestii przyjaznego podejścia do klienta. W istocie wywołują obecnie poważne zakłócenia u swojego najważniejszego klienta. Jesteśmy jednym z dobrych klientów Rosji, płacimy za rurociąg przez Ukrainę, płacimy nasze należności w terminie, płacimy też światowe ceny za gaz. Sądzę, że należy jak najusilniej starać się uzmysłowić ten fakt obu stronom.
W związku z tą sytuacją powstaje oczywiście wiele pytań. Co, na przykład, z konfliktem interesów w sektorze gazowym w Rosji i z wpływem Kremla na Gazprom? Tak się składa, że wiem nieco więcej na temat Ukrainy i wiem, że biznes gazowy w tym kraju jest bardzo podejrzany. Uważam, że powinniśmy bardziej szczegółowo przyjrzeć się kilku kwestiom. Podobnie jak pan poseł Swoboda, uważam, że Parlament powinien zbadać, jak doszło do tej sytuacji i czego UE nie zrobiła, a co powinna była zrobić w ostatnich latach, a także zbadać, jak dokładnie zorganizowane są sektory gazowe na Ukrainie i w Rosji, abyśmy mogli zapobiec podobnej sytuacji w przyszłości, czy też lepiej zrozumieć, co się dzieje się w tej chwili.
Janusz Onyszkiewicz
Panie przewodniczący! Panie premierze! Panie komisarzu! W podpisanym w październiku ubiegłego roku porozumieniu premierzy Julia Tymoszenko i Władimir Putin potwierdzili gotowość d przejścia w ciągu trzech lat w transakcjach gazowych i opłatach za przesyłanie i składowanie gazu na ceny światowe. To porozumienie zostało poparte formalną umową między Gazpromem i ukraińskim Naftohazem.
Ostatnio jednak Gazprom wysunął żądanie gwałtownego skoku ceny na nierealistycznie wysoki poziom. Tego rodzaju szantaż cenowy jest możliwy ze względu na to, że Gazprom ma monopolistyczną pozycję na Ukrainie. W podobnej sytuacji znajduje się także wiele krajów Unii Europejskiej. To sprawia, że w odróżnieniu od ropy naftowej nie ma dziś wolnego rynku w Europie, jeśli chodzi o gaz.
W Stanach Zjednoczonych ostatnio cena gazu spadła do żąda od Ukrainy 450 dol. Tę sytuację trzeba zmienić, nie tylko zwiększając dywersyfikację dostawców gazu, ale także rozbudowując sieć przesyłową w ramach Unii Europejskiej i wśród krajów sąsiednich, aby doprowadzić do tego, że - jak w przypadku ropy naftowej - będzie działać rzeczywisty paneuropejski rynek gazowy, który ukróci możliwości monopolistycznego szantażu cenowego.
Marcin Libicki
Panie przewodniczący! Ten kryzys gazowy uświadamia nam jak bardzo Unia Europejska powinna mówić jednym głosem w sprawach dostaw gazu, szczególnie dostaw gazu z Rosji, która nie jest wiarygodnym dostawcą i partnerem.
W lipcu zeszłego roku w Parlament Europejski przyjął sprawozdanie Komisji Petycji, mojego autorstwa, w którym wyraźnie podkreślaliśmy, że sprawa dostaw energii i gazu do Europy nie jest sprawą bilateralnych stosunków. Chodziło w tym wypadku o Gazociąg Północny Rosja-Niemcy. W tej chwili apeluję do Komisji, również do prezydencji, aby doprowadziła do tego, żeby Unia Europejska mówiła jednym głosem i żeby było to przedmiotem stosunków Unia Europejska-Rosja, a nie stosunków bilateralnych. Apeluję o to, aby wykonać wszystkie te postulaty, które zostały zawarte w sprawozdaniu z 8 lipca zeszłego roku, w którym właśnie domagano się tego, aby Unia Europejska była zintegrowana w realny, prawdziwy sposób.
Bernard Wojciechowski
Panie przewodniczący! Niektórzy politycy opowiadają się w sporze dotyczącym gazu po jednej lub po drugiej stronie konfliktu. Tymczasem nie znamy szczegółów sytuacji. Obserwatorzy unijni są bezradni. Wiemy jedynie, że mamy do czynienia z podmiotami niepoważnymi.
Sytuacja obecna jest także dowodem na wadliwą politykę energetyczną Unii Europejskiej. Nie popiera się idei alternatywnych, np. budowy elektrowni jądrowych. Pod pozorem ekologii walczy się z węglem. Doprowadzono do sytuacji, że jedyną alternatywą było uzależnienie Europy Środkowej od Wschodu, czego przykładem było położenie biednej Słowacji.
Irena Belohorská
- (SK) W związku z konfliktem ukraińsko-rosyjskim dotyczącym dostaw gazu chciałabym, jako poseł do PE reprezentujący obywateli Republiki Słowackiej, zwrócić uwagę Unii Europejskiej na fakt, że ten konflikt dotyczy nie tylko dwóch stron, które obwiniają się wzajemnie za powstały zamęt, ale również trzeciej strony, której obywatele stali się ofiarami, bo nadal nie ma perspektyw na dostawę rosyjskiego gazu przez Ukrainę.
Słowacja pozostaje bez gazu od ośmiu dni, a przy obecnych restrykcjach nałożonych na przemysł i firmy funkcjonujące w trybie kryzysowym możemy utrzymać dostawy tylko przez jedenaście dni. Słowacki gaz znowu utknął gdzieś pomiędzy dwoma walczącymi stronami. W skrócie - dwie strony, dwie prawdy, a gazu nie ma.
Chcę państwa poinformować, że dzisiaj o godzinie 11.45 pani premier Ukrainy Tymoszenko odrzuciła prośbę Słowacji o wznowienie dostaw gazu ziemnego, wyjaśniając, że "Ukraina nie posiada dostatecznie dużo gazu, my sami nie mamy rezerw i wy też nie będziecie mieli!” Chciałabym także podkreślić, że w wyniku naszej zależności od rosyjskiego gazu i niemożności oponowanego uruchomienia elektrowni jądrowej V1 w Jaslovskich Bohunicach, bezpieczeństwo energetyczne Republiki Słowackiej jest poważnie zagrożone.
Panie komisarzu! Dziękuję za pana propozycje i wysiłki na rzecz znalezienia rozwiązań. Wiem, że może pan podjąć jeden środek - zawiesić dotacje dla Ukrainy jako jednego z nieodpowiedzialnych stron.
Herbert Reul
(DE) Panie przewodniczący, panie i panowie, jak wiemy ta sytuacja jest dramatyczna. Działania Rosji i Ukrainy są nieodpowiedzialne. Musi być także powiedziane, że Komisja ponosi winę za to, że byliśmy dość powolni w podejmowaniu działań, choć jest także prawdą, że Komisarz Piebalgs znakomicie zajął się tym problemem w ostatnich kilku dniach. Grupa ekspertów była wyśmienitym pomysłem i myślę, że z racji wydarzeń ostatnich dni zasługuje on na podziękowanie.
Jest to jednakże również czas na zapytanie, dlaczego nasze reakcje na te wydarzenia są zawsze tak krótkoterminowe. Jak wiele razy Rosji zdarzało się przyciągać uwagę w tym względzie? Z pewnością nie jest to pierwszy raz. Mogliśmy od kilku lat obserwować okresowe wyłączenia dostaw gazu i musimy zadać sobie pytanie, czy jako Parlament Europejski i instytucje europejskie rzeczywiście uczyniliśmy wystarczająco dużo w kwestii bezpieczeństwa dostaw, czy może przyznaliśmy priorytet innym kwestiom. Myślę że poseł Swoboda słusznie zadał to pytanie.
Dokonaliśmy wielkiego wysiłku, aby ustalić, czy, komu i na jakich warunkach będziemy sprzedawać i prywatyzować sieci. Spędziliśmy tygodnie, a nawet miesiące, rozważając, jak należy reagować w kwestii klimatu, a nie pomyśleliśmy wystarczająco o tym, że jest również trzeci bardzo istotny projekt polityczny, dotyczący bezpieczeństwa dostaw. Co zrobiliśmy, aby zapewnić bardziej zróżnicowany koszyk energetyczny w Europie i zmniejszyć naszą zależność? Co zrobiliśmy, aby zapewnić, by elektrownie węglowe także znalazły się w tym koszyku? Naszą polityką dotyczącą klimatu w rzeczywistości zdyskredytowaliśmy elektrownie węglowe i w ten sposób zwiększyliśmy naszą zależność od gazu. Co zrobiliśmy, aby zwiększyć nasze poparcie dla korzystania z energii jądrowej? Odpowiedź brzmi: o wiele za mało, zdecydowanie zbyt nieśmiało. Co zrobiliśmy aby wybrać inne dopuszczalne rurociągi? Co zrobiliśmy w kwestii skroplonego gazu ziemnego? Co zostało zrobione w obszarze zewnętrznej polityki energetycznej? Wydarzenie ostatnich dni oznaczają, że najwyższa pora abyśmy zajęli się bezpieczeństwem dostaw poprzez politykę energetyczną. Jest to naprawdę kwestia o zasadniczym znaczeniu.
Reino Paasilinna,
(FI) Panie przewodniczący, panie komisarzu! Parlament będzie wkrótce głosował nad trzema pakietami dotyczącymi energii elektrycznej i rynków gazu. Zatwierdziliśmy właśnie pakiet w sprawie energii i zmian klimatycznych, ale obecnie mamy kryzys i powinniśmy także zorganizować spotkanie na większą skalę, włączając naszych partnerów. Mamy odpowiednią zdolność polityczną i mamy potrzebę współpracy.
Jestem również zwolennikiem pomysłu powołania grupy roboczej, ustanowionej zgodnie z art. 175, która mogłaby przedstawić Parlamentowi sprawozdanie, na przykład w maju. Delegacje rosyjska i ukraińska powinny także być wówczas obecne.
Jak już powiedziano, sytuacja jest poważna. Miliony ludzi marzną i zamyka się fabryki. Przez wstrzymanie dostarczania gazu do UE, Ukraina wmieszała nas w swój problem. Rosja uczyniła to samo, gdy wyłączyła odcinek, przez który gaz przesyłany jest do UE.
Gaz płynie jednakże przez inne kraje tranzytowe. Dzięki szybkim działaniom ze strony Unii, za które dziękuję panu komisarzowi, mamy odczyty z liczników. Rosyjski gaz ewidentnie zaczął przepływać do sieci ukraińskiej, ale nadal nie dociera do Unii. Doszło do bardzo dziwnej sytuacji. Zarówno UE jak i Rosja starają się budować rurociągi energetyczne na nowych obszarach: UE poza Rosją, a Rosja poza swoimi byłymi republikami sowieckimi. Jest to zadanie dla branży rurociągowej.
Nie skłaniałbym się jednak zbytnio ku nakładaniu sankcji na strony sporu i nie uważam, aby sankcje były mądrym posunięciem. Sceptycznie zapatruję się na rozwiązania siłowe, ponieważ mogą one bardziej zaszkodzić nam niż im. Z drugiej strony, uważam za bardzo ważne powiązanie Traktatu w sprawie karty energetycznej z przyszłą umową o partnerstwie i współpracy. Pewną możliwością byłoby także ustanowienie syndykatu, który administrowałby przepływem gazu przez Ukrainę: byłby to środek możliwy do szybkiego i pilnego wdrożenia. Powinna również wziąć w tym udział strona neutralna.
Przewodniczący
-. Bardzo dziękuję za ten końcowy punkt.
Henrik Lax
(SV) Panie przewodniczący! UE jest największym na świecie mocarstwem gospodarczym. Niemniej jednak wiele osób marznie w swoich domach. Dlaczego UE nie jest w stanie zagwarantować ogrzewania? Obecnie, jak nigdy wcześniej, jasno widać, że UE musi zmniejszyć swoją zależność od rosyjskiego gazu. UE musi zbudować wspólny rynek gazu i energii elektrycznej, aby chronić dostęp swojej ludności do energii. Wymaga to solidarności wewnątrz Unii. Francja i Niemcy zajmują kluczową pozycję. Nikt, nawet Niemcy, nie mogą liczyć na więcej gazu z Gazpromu przez wiele następnych lat. Gazociąg Północny nie jest rozwiązaniem. Mediacja w wojnie gazowej pomiędzy Rosją i Ukrainą da UE sposobność, aby zażądać od obydwu stron przestrzegania zasad zgodnych za wspólnym rynkiem energii wewnątrz Unii. Musimy wykorzystać tę możliwość.
Inese Vaidere
(LV) Panie i panowie! Chciałabym spojrzeć na ten problem w szerszym politycznym kontekście. W rzeczywistości tak zwana rosyjsko-ukraińska wojna gazowa jest jednym z etapów walki o wpływy w Europie. Zarówno Ukraina, jak i Gruzja to państwa, które z chęcią mielibyśmy po naszej stronie, ale Rosja chce odzyskać swoje dawne wpływy nad nimi. Podobnie jak środek lata, właśnie gdy rozpoczynały się igrzyska olimpijskie i w samym środku sezonu wakacyjnego został wybrany na inwazję Gruzji, tak zima, świąteczny okres noworoczny, został wybrany na wojnę gazową. Ponadto żadnemu z obu wymienionych państw nie przedstawiono oczekiwanej drogi do NATO i Unii Europejskiej. Kiedy nie potrafiliśmy odpowiednio przeciwstawić się Rosji w jej agresji na Gruzję, było już do przewidzenia, że kolejnym celem będzie Ukraina. Technologia polityczna Rosji należy do najsilniejszych w świecie i kraj ten pokazał, że jest w stanie poświęcić ogromne zasoby, aby osiągnąć swoje polityczne cele. W tym przypadku polegało to na odwlekaniu zawarcia umowy po to, by zdyskredytować Ukrainę. Tego rodzaju technologia polityczna korzysta również z zasobów wystarczających, aby wpływać na procesy w państwach, w których stosujący tę technologię ma swój interes i w przeciwieństwie do nas planuje i prognozuje wydarzenia. Kompromis musi zostać osiągnięty, dostawy gazu muszą być wznowione, jeśli Rosja ma wystarczające rezerwy do ich dostarczenia. Dziękuję.
Dimitar Stoyanov
(BG) Dziękuję panu, panie przewodniczący. Zgodnie z powszechną opinią, Bułgaria stała się krajem najbardziej dotkniętym przez kryzys gazowy. Rozumie się samo przez się, że wina nadal rozkłada się zarówno na winnych odcięcia gazu, jak i na winnych tego, że Bułgaria została z rezerwami, które nie wystarczają, aby mogła przetrzymać kryzys gazowy. Spójrzmy jednak na to, co możemy zrobić w przyszłości. Jedną opcją są czysto wewnętrzne działania polityczne, obejmujące znalezienie alternatywnych źródeł, które Bułgaria będzie mogła wykorzystać w celu zaspokojenia swoich potrzeb w innych podobnych sytuacjach. Ale inna opcja, jaką mamy w tym momencie zależy bezpośrednio od woli Komisji.
Mamy, a raczej Bułgaria ma, ogromny źródło energii, które zostało swego czasu zamknięte z powodów politycznych. Tym źródłem jest elektrownia jądrowa Kozloduy. W tym momencie w Bułgarii działają elektrownie zasilane węglem, które zanieczyszczają środowisko znacznie bardziej niż czyni to elektrownia jądrowa. Jestem pewien, że zgodzą się z tym koledzy posłowie Zieloni. Zamknięcie pierwszych czterech bloków w elektrowni jądrowej Kozloduy, które przeszły setki testów wykazujących, że są całkowicie bezpieczne, było ogromnym błędem. Wyrządziło to ogromną szkodę społeczeństwu bułgarskiemu, które nadal cierpi, i to jeszcze bardziej, ponieważ nie ma skąd uzyskać energii.
Dlatego też zwracam się do Komisji z następującym apelem: najwyższy czas, aby zarówno Bułgaria jak i Słowacja uruchomiły swoje całkowicie bezpieczne elektrownie jądrowe, zapewniając sobie ochronę przez brakiem energii!
Charles Tannock
Panie przewodniczący! Stosowanie przez Rosję przerw w dopływie gazu jako oręża dyplomatycznego jeszcze raz wykazało, dlaczego potrzebujemy wspólnej polityki zewnętrznej w dziedzinie bezpieczeństwa energetycznego, realizowanej w ramach współpracy międzyrządowej. Taka polityka przynosi oczywistą korzyść w postaci zminimalizowania naszego narażenia na rosyjską taktykę silnej ręki poprzez popieranie źródeł alternatywnych, takich jak skroplony gaz ziemny, oraz nowych rurociągów, jak Nabucco i szlak transsaharyjski, a także poprzez budowę zintegrowanej sieci elektrycznej UE.
Będzie to jednak również pozytywny bodziec dla zielonej agendy dzięki wspieraniu stosowaniu energii odnawialnej oraz renesansowi energetyki jądrowej. Popieram związane z kryzysowa sytuacją żądanie Słowacji wobec Komisji, aby uruchomiony został zamknięty reaktor Bohunice, co pomoże również w rozwiązaniu kwestii zmian klimatycznych.
Nie mam żadnych wątpliwości, że Rosja zastrasza Ukrainę i próbuje zdestabilizować jej rząd, wciągając nawet w tę sytuację Stany Zjednoczone przed wyborami prezydenckimi, które odbędą się w przyszłym roku na Ukrainie, i z zagrożeniem dla euroatlantyckich aspiracji Ukrainy.
Jednakże UE została wciągnięta w ten spór w roli pobocznej ofiary kremlowskiej dyplomacji gazowej. Nie mogę oprzeć się poczuciu, że działania rosyjskie były celowo zsynchronizowane czasowo z początkiem prezydencji czeskiej, choć premier i urzędujący przewodniczący Rady Topolánek wykazał wielkie umiejętności radząc sobie z tym niebezpieczeństwem.
Ukraina być może ponosi winę za spuszczenie pewnej ilości rosyjskiego gazu, ale jest to chyba zrozumiałe w kontekście nadal nierozwiązanych relacji dwustronnych pomiędzy tymi dwoma państwami.
Ukraina zobowiązana jest obecnie do zapłaty firmie pośredniczącej dodatkowych 500 milionów dolarów rocznie. Wziąwszy pod uwagę, że dług Ukrainy wobec Rosji z tytułu zakupu gaz wynosi 2,4 miliarda, dług ten mógłby zostać spłacony w ciągu mniej więcej pięciu lat przy odstąpieniu od tej płatności, która, jak twierdzi ukraiński wicepremier, trafia do kieszeni skorumpowanych polityków.
Musimy oprzeć się wszelkim próbom wbijania klina pomiędzy Ukrainę i jej przyszłość związaną z Zachodem, a w szczególności jej przyszłość związaną z pełnym członkostwem w Unii Europejskiej. Najlepszym sposobem zapewnienia, by Rosja nie mogła dłużej zastraszać Ukrainy, ani stosować nacisków na nią, czy nawet prowokować, UE do wymuszenia na Ukrainie uregulowania jej zobowiązań, jest opowiedzenie się za wspólną zewnętrzną polityką bezpieczeństwa energetycznego, która wykaże solidarność pomiędzy państwami członkowskimi w okresach kryzysu i niedoboru energii.
Adrian Severin
Panie przewodniczący! Problem, z którym mamy do czynienia, nie jest po prostu sporem rosyjsko-ukraińskim. Jest to również spór między Europą a Rosją, którego przedmiotem jest status geopolityczny Ukrainy, spór między Unią Europejską a Ukrainą, którego przedmiotem są europejskie perspektywy Ukrainy, spór między Unią Europejską a Rosją, którego przedmiotem jest rosyjski monopol na dostawy gazu i spór między Unią Europejska a Ukrainą dotyczący ukraińskiego monopolu na tranzyt gazu.
Wszystkie te spory razem wzięte sytuują nas w centrum wojny energetycznej dotyczącej podziału władzy. W wojnie tej nie jesteśmy zakładnikami, ale żołnierzami. Nie jesteśmy mediatorami, ale jedną ze stron mającą prawowity interes. Wojna ta przeciąga swoje konsekwencje z jednego kryzysu na drugi. Czy moglibyśmy przerwać walki i zorganizować konferencję pokojową?
Potrzebujemy uregulowań wolnego rynku energii z udziałem naszych partnerów ukraińskich i rosyjskich. Potrzebujemy gwarancji i mechanizmów wzmacniających te uregulowania oraz systemu arbitrażu przy rozstrzyganiu sporów, a także instytucji, która mogłaby uruchomić te mechanizmy. Potrzebujemy wspólnej europejskiej polityki energetycznej, obsługiwanej przez odpowiednie instrumenty polityczne i prawne i wzmocnionej wpisanym w nią porozumieniem z państwami dostarczającymi i tranzytowymi, odpowiednio z Rosją i Ukrainą. Sankcje nie mogą przynieść efektów. Konfrontacja również nie jest wyjściem. Bądźmy zjednoczeni i negocjujmy strategicznie i wszechstronnie. W tym celu musimy zorganizować międzyparlamentarną grupę doraźną, złożoną z przedstawicieli Parlamentu Europejskiego, rosyjskiej Dumy i ukraińskiej Rady, która będzie w stale śledzić proces osiągania konsensusu i budowania strategii, tak długo, jak będzie to konieczne.
Toine Manders
(NL) Panie przewodniczący, panie i panowie! Nasze społeczeństwo nie może funkcjonować bez energii, co właśnie teraz Stablo się oczywiste. Gaz musi płynąć nadal i w krótkim okresie jest, moim zdaniem, szczególnie ważne, aby przeprowadzone zostały negocjacje z wykorzystaniem wszystkich ścieżek dyplomatycznych. Komisja i Rada czynią to obecnie w bardzo chwalebny sposób, by zapewnić jak najszybsze wznowienie dostaw gazu. Grożenie sankcjami prawnymi jest oczywiście niezbyt skutecznym sposobem działania.
Sądzę, że w średniej perspektywie czasowej bardzo ważne jest ustanowienie europejskiego rynku energii, zakładając, że zostaną podjęte środki, których dotychczas podjąć nam się nie udało. Jest to czas na działanie. Widzę w tym ważną rolę do odegrania przez państwa członkowskie, na przykład poprzez przyspieszenie budowy rurociągu Nabucco oraz Gazociągu Północnego. Musimy przede wszystkim zapewnić stworzenie jednej europejskiej sieci zarówno gazu jak i elektryczności, co zmniejszy naszą zależność i pozwoli nam stworzyć prawidłowo funkcjonujący rynek i wykazać większą solidarność oraz lepiej przewidywać niedobory. Będziemy jednak musieli zakasać rękawy i zastanawiam się czemu państwom członkowskim nie udało się dotąd podjąć żadnych środków.
Dariusz Maciej Grabowski
Panie Przewodniczący! Unia osiągnęła sukces w walce z ociepleniem klimatu. Dla natychmiastowego sukcesu wystarczyło przyjęcie uchwały. Udało się obniżyć temperaturę w Europie i wywołać zimę, która objęła cały kontynent. Jest to dowód siły i sprawności Unii, w myśl zasady "chcieć to móc”. Sukces zamienia się w klęskę, bo trzeba intensywniej ogrzewać mieszkania i miejsca pracy. Tego urzędnicy nie przewidzieli.
Unia Europejska w polityce energetycznej zaczyna przypominać lekarza z powieści Haška "Przygody dobrego wojaka Szwejka”. Na każdą chorobę miał on jedną terapię, a mianowicie lewatywę. Zaś Unia Europejska ogranicza się do deklaracji słownych, konferencji, a przede wszystkim wdzięczenia się do Rosji, co spowodowało, że Rosja ośmieliła się używać surowców energetycznych jako oręża nacisku politycznego. Mało tego, zyskała sojusznika w postaci Niemiec, z którym buduje gazociąg przez Bałtyk.
Wniosek jest jeden i oczywisty: należy bezzwłocznie doprowadzić do uniezależnienia od dostaw gazu z Rosji i uczynić to w myśl zasady "najpierw najsłabsze ogniwa”, czyli ratować państwa graniczące i całkowicie zależne od dostaw gazu ze wschodu, tak jak Polska i kraje bałtyckie, chyba że Unia Europejska za ważniejsze ma interesy prywatne i korzyści tych, którzy reprezentują Rosję.
Nickolay Mladenov
(BG) Dziękuję Panie przewodniczący! Obecnie obywatele 18 państw członkowskich stali się zakładnikami w politycznym sporze pomiędzy Ukrainą i Rosją. Używam określenia "spór polityczny” ponieważ wszyscy jesteśmy świadkami tego, jak Gazprom i dostawy energii z Rosji wykorzystywane są jako oręż polityczny użyty w celu wywarcia nacisku na suwerenne państwo. Obywatele europejscy są trzymani jako zakładnicy. Gaz dostarczany jest z Rosji. Zawór został zakręcony w Rosji. Owszem, Ukraina ponosi pewną winę, i dlatego wzywam zarówno Radę, jak i Komisję Europejską do tego, aby powiedziały naszym przyjaciołom na Ukrainie w jasny sposób, że jeśli tak rząd, jak i opozycja, nie przyjmą jednolitego stanowiska w kluczowych kwestiach dotyczących ich rozwoju, nie będą w stanie sprostać presji, która jest wywierana na nie, a także na nas. Podobnie jak my osiągnęliśmy w naszych krajach konsensus co do kluczowych spraw, one także muszą w kluczowych sprawach wypracować taki konsensus.
Po drugie, Gazprom musi zapłacić kary naszym państwom, ponieważ w tej chwili Bułgaria, która jest najsilniej dotkniętym istniejącą sytuacją krajem w Europie i jest całkowicie uzależniona od dostaw gazu z Rosji, musi dochodzić swoich praw i to musi dochodzić ich wobec dostawcy, którym w tym przypadku jest Rosja.
Po trzecie, jeśli chodzi o kwestię energii w Europie, należy przekazać jeden wyraźny komunikat. Musimy powiedzieć jasne "tak” dla energii jądrowej w Europie, "tak” dla alternatywnych źródeł energii, "tak” dla różnych rurociągów, które zmniejszają naszą zależność od pojedynczego dostawcy, "tak” dla większych magazynów i "tak” dla silniejszych powiązań pomiędzy państwami członkowskimi, abyśmy mogli uniknąć podobnego rodzaju kryzysów.
Na zakończenie chciałbym powiedzieć, że rząd bułgarski również zasługuje na surową krytykę. Podczas tych wszystkich lat, kiedy był u władzy, rząd ukrywał umowy na dostawę z Rosją i nie zrobił niczego w kierunku dywersyfikacji źródeł dostaw do naszego kraju.
Atanas Paparizov
(BG) Panie przewodniczący, panie ministrze, panie komisarzu! Jako przedstawiciel najbardziej poszkodowanego kraju apeluję do pana i instytucji, które pan reprezentuje o podjęcie natychmiastowych kroków zmierzających do wznowienia dostaw przy pomocy wszelkich środków politycznych i korzystając ze wszelkich podstaw wynikających z prawa międzynarodowego. Mam nadzieję, że na gruncie zasady solidarności Rada i Komisja zaakceptują bułgarską propozycję wykorzystania części niewykorzystanych 5 miliardów euro na projekty tworzące transgraniczne połączenia pomiędzy Bułgarią i Rumunią oraz Bułgarią i Grecją oraz na rozszerzenie magazynów w Chiren, aby pokryć najpilniejsze zapotrzebowanie, jak również na zwiększanie możliwości wspólnego korzystania z terminali płynnego gazu
Jako sprawozdawca jednego z dokumentów w trzecim pakiecie energetycznym, sądzę, że kwestia zapewnienia ponad wszystko przejrzystości oraz przestrzegania zasad jest znacznie ważniejsza niż wszystkie inne kwestie związane z klauzulą państwa trzeciego. Mam również nadzieję, że Komisja jak najszybciej odpowie na prośbę, którą wystosowaliśmy z panią poseł Podimata, dotyczącą długoterminowych środków, które zostaną przyjęte, abyśmy naprawdę mieli przed wiosennym posiedzeniem Rady Europejskiej wspólną politykę i skuteczne środki w celu rozwiązania problemów podobne do tych, które właśnie wystąpiły i które pan przewodniczący Barroso określił jako bezprecedensowe, nieuzasadnione i niezrozumiałe.
Metin Kazak
(BG) Pomimo umowy między Rosją a Ukrainą w sprawie wznowienia dostaw rosyjskiego gazu do Europy nasze nadzieje na otrzymanie gazu zostały jednak znowu zawiedzione. Niezależnie od tego, czy wynika to z powodów technicznych, finansowych czy politycznych, wprowadzone bezprecedensowe embargo gazowe nie znajduje usprawiedliwienia. Podczas zimy, przy rekordowo niskich temperaturach, okrutne i nieludzkie jest skazywanie milionów obywateli Europy na marznięcie. Dla Bułgarii, państwa UE, które najbardziej na ucierpiało w wyniku tej sytuacji, jest szczególnie ważne, aby dochowano zasady Pacta sunt servanda i aby dostawy gazu zostały natychmiast wznowione. Należy domagać się sprawiedliwego odszkodowania za szkody i cierpienia wyrządzone ludziom oraz złamanie umów.
Chciałbym złożyć gratulacje prezydencji czeskiej za jej aktywną rolę mediatora zaangażowanego w rozwiązywanie kryzysu. Dziś bardziej niż kiedykolwiek Unia Europejska potrzebuje praktycznej realizacji motta głoszonego przez muszkieterów "Jeden za wszystkich, wszyscy za jednego” i zapewnienia dla krajów, które ucierpiały, takich jak Bułgaria, pomocy finansowej przeznaczonej na żywotnie istotne projekty, które zapewnią tym krajom bezpieczeństwo energetyczne. Najwyższy czas, aby zademonstrować siłę i jedność naszej Unii poprzez przyjęcie długookresowej strategii energetycznej.
Eugenijus Maldeikis
(LT) Panie przewodniczący! Jasne jest, że obecny kryzys dostaw gazu jest problemem politycznym, a nie sporem handlowym. Zarówno Gazprom, jak i Naftogaz starają się realizować w tym konflikcie podstawowe zadanie - udowodnić nam wszystkim i opinii publicznej, że tranzyt jest niemożliwy w technicznym, technologicznym i ekonomicznym sensie. Powtarzane jest to ciągle. Dzieje tak tym bardziej dlatego, że ci nasi partnerzy, będąc partnerami Unii Europejskiej, nie przestrzegają ani elementarnych zasad praktyki biznesu, ani karty energetycznej. Wydaje się, że dla naszych partnerów te sprawy nie istnieją. Niestety nie widzę ani ze strony Moskwy, ani ze strony Kijowa żadnej chęci dojścia do porozumienia. Wydaje mi się, że w tych negocjacjach strony grają na czas i uważam, że jedynie środki polityczne pomogą rozwiązać polityczny problem dopóki nie zostaną rozwiązane kwestie techniczne związane z tranzytem. Sądzę, że musimy walczyć o porozumienie polityczne i gwarancje polityczne pomiędzy Unią Europejską, Rosją i Ukrainą zanim nie zostaną osiągnięte nasze cele średnio- i długookresowe. I jeszcze jedno na temat solidarności energetycznej. Premier Bułgarii i premier Słowacji udają się do Moskwy i Kijowa na negocjacje. Ten tydzień solidarności energetycznej nie powinien skończyć się negocjacjami, które jeszcze raz przybiorą dwustronny charakter. Uważam, że dla Bułgarii i Słowacji solidarnością energetyczną byłoby wznowienie w tej sytuacji działania elektrowni jądrowych. Byłaby to prawdziwa solidarność energetyczna.
John Purvis
Panie przewodniczący! Wyciągam trzy dość oczywiste wnioski z impasu z udziałem Rosji i Ukrainy.
Po pierwsze musimy zmniejszyć zależność od gazu, którego coraz większa ilość będzie musiała pochodzić z importu. Oznacza to zwiększenie naszego zaangażowania w wykorzystanie własnych źródeł energii, w tym zwłaszcza energii ze źródeł odnawialnych i energii jądrowej
Po drugie musimy zwiększyć solidarność UE poprzez wzajemne wspieranie się państw członkowskich w kwestii dostaw energii elektrycznej, ropy i gazu. Oznacza to znaczną poprawę i rozbudowę sieci i rurociągów. Dlaczego Bułgaria miałaby nie mieć gazu, podczas gdy Rumunia po drugiej stronie Dunaju ma gaz? Dlaczego Słowacja nie ma gazu, podczas gdy jej sąsiedzi, Austria, Polska i Republika Czeska mają? Te luki w sieci gazowniczej muszą zostać pilnie zamknięte. Jaki czas jest na to przewidziany, panie komisarzu Piebalgs?
Po trzecie musimy zdywersyfikować nasze źródła dostaw i nasze magazyny gazu i ropy. Dla czego nie wykorzystujemy pełniej wyeksploatowanych pól gazowych na Morzu Północnym do składowania?
Musimy bardzo rozszerzyć naszą infrastrukturę płynnego gazu i rozbudować systemy gazociągów z alternatywnych źródeł i poprzez alternatywne trasy. Potrzebujemy lepszych i liczniejszych połączeń z Norwegią, z Afryką Północną i Afryką Zachodnia, z Morzem Kaspijskim i Kaukazem, z krajami Lewantu i Zatoki Perskiej na Bliskim Wschodzie.
Podsumowując, chciałbym zapytać Komisję i Radę, czy wystarczająco promują odnawialną i jądrową energię jako pilne rozwiązanie, czy wystarczająco inwestują w budowę rurociągów i terminali skroplonego gazu ziemnego i czy rozwijają stosunki polityczne, które pozwolą zapewnić ciągłość i dywersyfikację dostaw.
Wyraźnie widać, że nie możemy być uzależnieni od Rosji czy Ukrainy w dotychczasowym zakresie. Musimy postawić na pierwszym miejscu nasze europejskie interesy, i to niezwłocznie.
Dariusz Rosati
Panie przewodniczący! Panie premierze! Panie komisarzu! Wstrzymanie przez Rosję dostaw gazu dla odbiorców z Unii Europejskiej jest zachowaniem niedopuszczalnym z punktu widzenia podpisanych przez Rosję zobowiązań kontraktowych. Europejscy odbiorcy płacą za dostawy gazu z Rosji w ustalonych terminach i mają prawo oczekiwać terminowych dostaw bez względu na spory pomiędzy Rosją i Ukrainą. Decyzja premiera Putina o wstrzymaniu dostaw, podjęta przed kamerami telewizji, jest nie tylko naruszeniem podpisanych umów, ale też potwierdza, że Gazprom nie jest przedsiębiorstwem działającym na zasadach rynkowych, ale firmą, która realizuje polityczne cele Kremla. Nasza dyskusja tutaj, Panie Przewodniczący, powinna wysłać jasny sygnał zarówno do Rosji, jak i do Ukrainy, że dostawy gazu muszą zostać natychmiast wznowione.
Chcę również powiedzieć, że rozczarowanie budzi zachowanie strony ukraińskiej. Brak porozumienia z Rosją, niejasne reguły rozliczania gazu przez pośredników i walka polityczna na najwyższych szczeblach władzy kompromitują Ukrainę w oczach opinii publicznej i utrudniają realizację europejskich aspiracji tego państwa. Głęboko nad tym ubolewam, bo Ukraina to nasz ważny sąsiad i strategiczny partner.
Obecny kryzys gazowy ostatecznie potwierdza, że Europa sama musi zadbać o swoje bezpieczeństwo energetyczne. Nie możemy dalej tolerować braku działań. Wzywam, Panie Komisarzu, Komisję Europejską do niezwłocznego zaprezentowania inicjatyw legislacyjnych, które pozwolą na niezbędną dywersyfikację źródeł zaopatrzenia w energię, zapewnią solidarność energetyczną - prawdziwą, a nie udawaną - i doprowadzą do połączenia narodowych systemów przesyłu gazu poszczególnych państw członkowskich.
Bilyana Ilieva Raeva
(BG) Panie i panowie! W obliczu gwałtownego kryzysu gospodarczego i poważnych konsekwencji konfliktu gazowego widoczna jest potrzeba synergii pomiędzy wszystkimi krajowymi i europejskimi instytucjami. Ze względu na skalę problemu niezbędne jest, abyśmy skoncentrowali nasze wysiłki i budowali sprzymierzenia na szczeblu UE, ponad podziałami partyjnymi, w imieniu obywateli Europy oraz na rzecz ich praw i interesów.
Alternatywne źródła energii i nowe technologie zmniejszą naszą zależność od importu surowców i energii. Do problemów gospodarczo-społecznych wynikających z kryzysu gazowego dołączyły także problemy ekologiczne. Przejście całych przemysłów z gazu na olej opałowy, jak stało się w Bułgarii, utrudnia realizację planów Unii Europejskiej zmierzających do zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych. Doceniamy szybką interwencję instytucji europejskich, ale dla poprawy naszej niezależności energetycznej potrzebujemy uprzywilejowanego partnerstwa. Dlatego właśnie europejski plan uzdrowienia gospodarczego musi uwzględnić, poprzez wsparcie finansowe, obecne potrzeby tworzenia alternatywnej infrastruktury energetycznej, zwłaszcza dla najbardziej zależnych państw, takich jak Bułgaria.
Wzywamy Parlament Europejski do przyjęcia wyraźnego stanowiska popierającego skoordynowane działania podejmowane przez wszystkie instytucje, służące rozwiązaniu kryzysu gazowego i zapobiegające jego powtórzeniu się w przyszłości.
Romana Jordan Cizelj
(SL) Tranzyt rosyjskiego gazu przez Ukrainę nie jest po prostu kwestią dwustronną, czy sporem handlowym. Jest to problem zawierający wyraźny element wielostronny, ponieważ sprzedaż i tranzyt gazu może stanowić działalność handlową tylko wówczas, gdy spełnione są niezbędne warunki. Minimalne warunki w tym względzie to według mnie przejrzystość, jasno określone reguły, konkurencyjność, wiarygodność i kontrola.
Pytanie, które mnie trapi, jest następujące: kto udzieli odszkodowania firmom, które musiały już zawiesić swoje działania? Kto udzieli odszkodowania pojedynczym obywatelom, którzy ucierpieli? Rozumiem przez to, że Europa musi zażądać od kogoś wyjaśnień.
Co możemy teraz zrobić? Zintensyfikujmy nasze działania dyplomatyczne. Musimy być szybsi i skuteczniejsi w tworzeniu wspólnej polityki energetycznej. Trzecim obszarem, na który chciałabym zwrócić uwagę, jest dywersyfikacja pod względem źródeł, tras przesyłu oraz państw, z których importujemy produkty energetyczne.
Jeśli chodzi o gaz, chciałabym wymienić w szczególności dwa obszary priorytetowe: wykorzystanie skroplonego gazu oraz projekt rurociągu Nabucco. Zarówno jedno jak i drugie przyniesie dywersyfikację pod względem tras przesyłu i krajów eksportujących. Projektowi Nabucco musi być przyznane pierwszeństwo przez projektami Gazociągu Północnego i Gazociągu Południowego, nie tylko na szczeblu europejskim, lecz także na szczeblu każdego państwa członkowskiego.
Z tego powodu chciałabym poprosić Komisję, żeby przedstawiła nam przynajmniej podstawowe informacja na temat postępu projektu Nabucco. Chciałabym także spytać, jakie dodatkowe działania podjęła Komisja, aby zapobiec powtórzeniu podobnych trudności w roku 2010 oraz żeby wskazała kiedy prawdopodobne jest wznowienie przepływu gazu do Unii.
Szabolcs Fazakas
(HU) Pani przewodnicząca! Obecnie, gdy oczekujemy wznowienia dostaw gazu na skutek początkowo chwiejnej, ale potem skoordynowanej, zdecydowanej interwencji podjętej przez Unię Europejską pomimo różnych problemów technicznych, a także przypuszczalnie innych, możemy odetchnąć z ulgą, ale nie możemy spocząć na laurach.
Z jednego powodu: przyczyna sporu pomiędzy Rosją i Ukrainą nie została ujawniona i rozwiązana, a spór ten może w związku z tym w każdej chwili rozgorzeć na nowo. Ponadto kryzys gazowy ponownie wykazał naszą zależność i wrażliwość. Uznanie tego faktu może spowodować nadrobienie opóźnienia w opracowaniu wspólnej Europejskiej polityki energetycznej będącej pierwszym krokiem, który musi podjąć Europa, aby podjąć wspólną odpowiedzialność za bezpieczeństwo dostaw.
Aby to uczynić, musimy znaleźć nowe źródła i trasy przesyłu, podobnie jak połączenia pomiędzy sieciami państw członkowskich. Nie możemy jednak oczekiwać, że dokona się to na płaszczyźnie rynkowej, natomiast źródła europejskie muszą zostać udostępnione w oparciu o nasze wspólne europejskie interesy.
Rurociąg Nabucco stanowi rozwiązanie długookresowe, podczas gdy rozbudowa sieci podłączających nowe państwa członkowskie mogłaby zacząć się już dzisiaj z wykorzystaniem 5 miliardów euro przeznaczonych na ten cel w programie ożywienia gospodarczego. Oznaczałoby to upieczenie dwóch pieczeni na jednym ogniu, ponieważ ta infrastruktura mogłaby pobudzić gospodarkę, a jednocześnie złagodzić efekt podobnych kryzysów.
Ivo Belet
(NL) Pani przewodnicząca, panie komisarzu! Nie jest to problem nowy; był on tematem sporów od lat, tutaj, na posiedzeniach plenarnych, a także w Komisji ds. Przemysłu, Badań Naukowych i Energii. Moskwa nigdy pokazała w bardziej oczywisty sposób, jak bardzo staliśmy się bezbronni i jak łatwo jest nas przekupić. Teraz nadszedł czas na działanie.
Panie komisarzu! Pańska diagnoza na temat braku połączeń międzysystemowych jest jak najbardziej trafna. Musimy nad tym pracować, bo rzeczywiście możemy coś w tej sprawie zrobić. Musimy wzajemnie połączyć sieci gazowe w ramach UE. Jedną z głównych przyczyn tego, że nie zostało to jeszcze zrobione, jest fakt, że licencje są krajowe. Powinniśmy je bardziej skutecznie zharmonizować, ponieważ są one różne w różnych państwach członkowskich. Musimy znaleźć rozwiązania pozwalające na usprawnienie procedur krajowych. Mam świadomość faktu, że Komisja ma w tym zakresie niewielką władzę, ale powinniśmy nadal starać się doprowadzić do przełomu. Rozwiązaniem, które może zadziałać, a które jest również wymienione w propozycji Komisji, jest ustanowienie dla każdego projektu transgranicznego koordynatora, który mógłby pośredniczyć w kwestii połączeń międzysystemowych i rozpocząć rzeczywiste działania. Tego typu koordynacja może mieć zasadnicze znaczenie, a jest tak z pewnością gdy chodzi o energię wiatrową. Z przyjemnością zauważyłem, że w drugim przeglądzie wyraźnie przewidziano uwzględnienie koordynacji w planowanym rozwoju sieci morskich turbin wiatrowych, zwłaszcza co się tyczy połączeń z sieciami lądowymi.
Po drugie musimy zwrócić większą uwagę na gaz skroplony (LNG), dostrzegając, że jest to znacznie bardziej elastyczne źródło, a korzystanie z niego czyni nas znacznie mniej wrażliwymi. I po trzecie, sieci powinny zostać dostosowane do korzystania ze zrównoważonej energii, która, jak wiemy, będzie generowana lokalnie i musimy zapewnić, aby przyznano priorytetowy dostęp do sieci tej energii.
Panie i panowie, panie i panowie komisarze! Jasne jest, co musimy zrobić. Zakładam, że wola polityczna polega obecnie na tym, abyśmy przeszli do działań, a konkretne decyzje zapadną na zbliżającym się szczycie wiosennym.
Zbigniew Zaleski
Pani przewodnicząca! Jeżeli zgodnie z umową odbiorca płaci, zatem spełnia zobowiązania. Za kryzys odpowiedzialna jest Rosja i tu powinny być sankcje, pani komisarz. Po drodze jest oczywiście Ukraina. Jeżeli Rosja nie akceptuje europejskiego kierunku Ukrainy, to sama musi się z tym uporać, tak jak z utratą politycznego wpływu na kraje bloku ZSRR. Świat się zmienia i trzeba to po prostu przyjąć.
Na scenie teatru odgazowania Europy Rosja gra tak, jak gdyby jej nie zależało na sprzedawaniu nam tego produktu. Tak przynajmniej się ujawnia. Uważam, że dla dobra swojej gospodarki i swojego narodu Rosja powinna dbać o ten właśnie rynek oraz o swój image jako rzetelny partner. Podkreślam, że współzależność obu stron jest bodaj najistotniejszą cechą tego kontraktu i współpracy.
Na koniec, pani przewodnicząca, myślę, że Rosjanie odkryją tę prawdę, a Europa nauczy się Rosji i będzie dobrym mediatorem.
Zita Pleštinská
- (SK) Gazprom i Naftogaz kładą na szalę gry hazardowej zaufanie Europejskich konsumentów. Setki firm na Słowacji zostały zmuszone do zawieszenia produkcji, a ludzie marzną w swoich domach w Bułgarii. Europejscy obywatele nie powinni płacić za gry handlowe i polityczne.
Ciężko jest ocenić, którą stronę można winić bardziej, ale jedna rzecz jest jasna - Słowacja i Bułgaria pilnie potrzebują pomocy. Potrzebują natychmiastowego rozwiązania, potrzebują natychmiastowego wznowienia dostaw gazu i muszą wiedzieć, co się stanie z ich elektrowniami jądrowymi.
Myślę, że pomimo wszystkiego, co się stało, nie odwrócimy się plecami do państw byłego bloku sowieckiego,, które chcą wyzwolić się ze wpływów Rosji, w tym od Ukrainy. Obywatele Ukrainy nie powinni cierpieć z tego powodu, że ich politycy zawiedli.
Evgeni Kirilov
Pani przewodnicząca! Ogólnie rzecz biorąc zgadzam się z tymi kolegami i koleżankami posłami, którzy pochwalili aktywną rolę prezydencji czeskiej.
Nie mogę jednak zgodzić się z tonem politycznym wypowiedzi pana wicepremiera Vondry w jego uwagach wstępnych. Jego ton polityczny jest zbyt spokojny. Owszem, mówiliśmy i mówimy jednym głosem, ale ten głos nie jest dostatecznie silny, ponieważ gdy rozważymy trudne położenie milionów obywateli europejskich, którzy cierpią tej surowej zimy, nie możemy pozostawać spokojni. Zastanawiam się, dlaczego tak jest. Musimy działać i zgadzam się z większością kolegów posłów, którzy domagali się zbadania sytuacji, ponieważ musimy ustalić, która ze stron jest bardziej nieodpowiedzialna. Obydwie są odpowiedzialne za tę sytuację! Być może przyczyną tego spokojnego politycznego wystąpienia jest fakt, że obecnie dotyczy ono nie tylko Rosji, ale również Ukrainy, a to nie jest właściwe.
Myślę że nie tylko Parlament, ale również prezydencja powinna podnieść głos w imieniu cierpiących obywateli.
Fiona Hall
Pani przewodnicząca! Obecny kryzys naświetla wagę większej niezależności energetycznej Europy, ale dyskutując o dostawach energii nie możemy zapomnieć o zasadniczym znaczeniu, jakie ma również kontrolowanie popytu na energię.
Mamy cel w postaci wzrostu o 20% efektywności energetycznej UE i wiele aktów legislacyjnych dotyczących oszczędzaniu energii. Działania dotyczące wydajności energetycznej nie tylko pomogą w walce ze zmianami klimatu i ubóstwem paliwowym - przyczynią się również bardzo znacząco do polepszenia bezpieczeństwa energetycznego Europy/
.
Istnieje oczywiście dobre uzasadnienie tego, dlaczego plan działań Komisji w zakresie efektywności energetycznej zawiera w sobie pewien element międzynarodowy i obejmuje uznanie wagi wspierania usprawnień w kwestii wydajności energetycznej w krajach leżących poza Europą, w tym w państwach przesyłu i tranzytu energii do Europy. Faktem jest, że jeśli w tych państwach nastąpi mniejsze zużycie, my prawdopodobnie dostaniemy więcej. Jest to ważna sprawa, abstrahując od politycznej strony obecnego kryzysu.
András Gyürk
(HU) Pani przewodnicząca! Sugeruję, abyśmy wyrażali się jasno. Unia Europejska nie nauczyła się niczego z doświadczeń kryzysu gazowego pomiędzy Rosją a Ukrainą w roku 2006 i poniosła fatalną porażkę w obecnym kryzysie. Decydenci zareagowali na zakręcenie kurków z gazem, tak jakby było to całkowicie niespodziewane. Obecny kryzys energetyczny, jak dotąd najpoważniejszy, to może ostatni dzwonek dla państw członkowskich, musimy więc podjąć kroki w kierunku zmniejszenia naszej zależności energetycznej.
Sądzę, że teraz już dla wszystkich jasne jest, że konflikt jaki rozgorzał pomiędzy Rosją i Ukrainą nie jest po prostu prywatnym dwustronnym sporem prawnym, choćby dlatego, że dotyczy setek milionów obywateli Unii Europejskiej. Obecny kryzys jest nie tylko sprawdzianem naszej wspólnej polityki energetycznej, lecz także solidarności UE.
Gra toczy się obecnie o to, czy państwa członkowskie mogą wykroczyć poza polityki oparte dotychczas na odrębnych porozumieniach. Gra toczy się również o to, czy Unia Europejska jest zdolna do mówienia i działania w jedności w tak istotnej sprawie.
Eluned Morgan
Pani przewodnicząca! Miło mi znowu widzieć pana posła Vondrę. Dziękuję mu za wyjaśnienie powagi sytuacji, ale chcę zapytać kiedy Rada nauczy się, że dopóki Unia nie będzie mówiła jednym głosem w sprawach dotyczących energii, zwłaszcza w relacjach z Rosją, dopóty nasza pozycja będzie słaba.
Podam przykład, czego Rada nie robi. Wkrótce rozpoczniemy negocjacje nad drugim czytaniem pakietu dotyczącego liberalizacji sektora energii. Komisja wystąpiła z bardzo starannie przygotowanym stanowiskiem na temat krajów trzecich inwestujących w UE, proponując, aby w tych kwestiach głos w imieniu UE zabierała Komisja. A co zrobiliście państwo w ramach Rady? Wróciliście do stanowisk krajowych i powiedzieliście: nie - my, państwa członkowskie, chcemy mieć ostatnie słowo, a nie Komisja.
To jest właśnie zasada "rządź i dziel” - mechanizm stary jak świat, w którego tryby wpadł pan i pana koledzy. Dopóki nie zrozumiecie, że właściwą drogą jest połączenie sił dla uzyskania większych wpływów na płaszczyźnie międzynarodowej, zawsze będziemy na straconej pozycji. Musicie odpowiedzieć obywatelom europejskim dlaczego obecnie marzną. Musicie zmienić wasze stanowisko w tym względzie. Czy to zrobicie?
Alexandr Vondra
urzędujący przewodniczący Rady - Pani przewodnicząca! Po pierwsze proszę przyjąć moje przeprosiny. Jestem tu po raz pierwszy i być może poświęciłem tak dużo czasu na wprowadzenie, że przyczyniłem się do opóźnienia. Myślę jednak, że to podsumowanie naszych działań od wczesnego ranka 1 stycznia było warte przedstawienia.
Przemawianie jednym głosem jest dokładnie tym, co chcemy osiągnąć w tej sytuacji. Myślę, że na razie czynimy to z dość dużym powodzeniem.
Mówił pan poseł o wewnętrznym pakiecie energetycznym. Nie jest to temat obecnej debaty; teraz dyskutujemy o sytuacji kryzysowej. Mogę jednak pana zapewnić, że z tego co wiem na temat dyskusji toczonej w Radzie mogę wnosić, iż rozmaite obawy przed całkowitym rozdziałem elementów działalności były motywowane po prostu przez strategiczne obawy w niektórych państwach. Jest to debata na temat klauzuli państwa trzeciego itd. Jednakże, jak już powiedziałem w moim wystąpieniu, prezydencja czeska przyjmuje tę kwestię jako jeden ze swoich priorytetów i zrobimy wszystko, co w naszej mocy. aby dojść do rozwiązania i kompromisu pomiędzy Radą i Parlamentem.
Nie oczekuję jednak, że przyniesie to nam cudowne rozwiązanie, tak jak w grach gazowych w Europie Środkowej i Wschodniej. To nie jest jakaś wyspa, gdzie można dostarczać energię do dowolnego portu, w przeciwieństwie do miejsca zlokalizowanego gdzieś na Słowacji lub w Bułgarii. Owszem, ma pan rację, że istnieją kraje lepiej wyposażone na wypadek tego rodzaju sytuacji kryzysowej, nawet w tym konkretnym regionie. Myślę jednak, że powinniśmy również być świadomi faktu, że nie można budować magazynów gazu gdziekolwiek się chce. Potrzebne jest to tego odpowiednie środowisko geograficzne.
Na przykład w moim państwie mamy to szczęście, że magazyny zlokalizowane są we wschodniej części kraju. Możemy przepompowywać zmagazynowane zasoby i dystrybuować gaz nawet wtedy, gdy prawie nie ma dostaw zewnętrznych. Możemy przetrwać kilka tygodni lub miesięcy, ale nie dłużej. Z drugiej strony Słowacja ma niestety określone warunki geologiczne w zachodniej części kraju i odwrócenie kierunku przepływu nie jest łatwą operacją. Rurociągi muszą być wyposażone w kompresory, a jeśli nie są, to powstaje problem.
Tym, którzy twierdzą, że mamy do czynienia z problemem politycznym mogę powiedzieć na podstawie całego mojego doświadczenia, że oczywiście jest to problem polityczny. Problem jest polityczny, ponieważ ludzie marzną, więc jest to sytuacja politycznie trudna. Oczywiście zgadzam się tymi, którzy, jak Jacek Saryusz-Wolski czy István Szent-Iványi, twierdzą, że jest to rodzaj cynicznej gry, a w istocie w tej walce chodzi o to, kto będzie kontrolował infrastrukturę danego kraju. Inni, jak Hannes Swoboda i Jan Marinus Wiersma, podkreślają, że nie powinniśmy przyjmować czarno-białego podejścia do tej kwestii i że Ukraina zasługuje na pewną uwagę-- również macie państwo rację - oczywiście Ukraina nie ułatwia sytuacji. Takie jest w każdym razie moje zdanie. Ale musimy w związku z tym być świadomi, że Bułgaria i Słowacja są w strasznej sytuacji, ponieważ nagle pojawia się kraj, który chce wykorzystać tę trudną sytuację i skonfliktować te kraje w z Ukrainą. To właśnie można zobaczyć w obecnej chwili, obserwując na przykład obecny rozwój sytuacji. Sytuacja jest więc trudna, co zatem możemy zrobić?
Są jeszcze tacy, którzy boją się w ogóle wejść do gry, ponieważ postrzegają ją jak grę karcianą w "czarnego Piotrusia” w której ten, kto zostanie z czarną kartą w ręce płaci rachunek. Nie uważam, aby ktoś, kto boi się grać, był odważny. Myślę że osoba odważna to ktoś, kto jest skłonny podjąć ryzyko.
A może kupić gaz na granicy ukraińsko-rosyjskiej? Doskonały przykład! Dyskutowaliśmy na ten temat, ale kto jest podmiotem kontraktującym po stronie UE? Są to firmy prywatne, które boją się, ponieważ nie mają kontroli nad napływającym gazem. Powinno oczywiście być rozwiązanie, ale wymagałoby ono od Ukrainy rezygnacji z udziału w rurociągu. Jak wiemy, tamtejszy parlament tego zakazuje i Ukraina nie jest gotowa, aby tak zrobić. Firmy europejskie powinny odegrać pewną rolę w tej sprawie, ale nic nie można zrobić w tej kwestii w ciągu najbliższych tygodni, czy nawet miesięcy. Musimy zatem zwiększyć naciski. Ale dziś na przykład powiedzieliśmy, że muszą zostać podjęte kroki prawne. Myślę że jest to istotne dla obydwu stron.
Nie chcę się znowu powtarzać i znowu zajmować więcej czasu niż powinienem. Chciałbym przede wszystkim podziękować państwu za zainteresowanie i aktywność, począwszy od posła Jacka Saryusza-Wolskiego z grupy PDE, a kończąc na wszystkich tu obecnych. Potrzebujemy państwa pomocy i uwagi. Potrzebujemy państwa pomocy, aby zwrócić uwagę na omawianą kwestię osobom w tych krajach Europy, w których nie jest to problem z pierwszych stron gazet. Jest tak przeważnie w tej części Europy, w której nie ma sytuacji kryzysowej. Pomogłoby to nam bardziej zdecydowanie przemawiać jednym głosem.
I wreszcie, zgadzam się z większością tych spośród państwa, którzy opowiadali się za przyjęciem bardziej strategicznego podejścia, za poszukiwaniem rozwiązań średnio- i długoterminowych - dokładnie to planuje zrobić prezydencja czeska. Mamy sześć miesięcy i być może cztery miesiące na pracę razem z państwem nad tą sprawą, ale całkowicie zgadzam się z Komisją i państwami członkowskimi, że należy przyspieszyć działania i uczynić tę kwestię głównym punktem marcowego posiedzenia Rady Europejskiej, a także oczywiście zorganizować w maju szczyt dotyczący korytarza południowego w celu promowania dywersyfikacji dostaw poprzez projekt Nabucco i inne rozwiązania.
Benita Ferrero-Waldner
komisarz. - Pani przewodnicząca! Postaram się, aby moje wystąpienie było jak najkrótsze. Z punktu widzenia polityki zagranicznej jest wiele konsekwencji i zaczęliśmy analizować te możliwe konsekwencje w 2006 roku, kiedy mieliśmy już pierwszy dzwonek alarmowy. Najważniejsze jest, co możemy w przyszłości zrobić wspólnie. Mamy jeden problem i jest nim oczywiście Traktat. Traktat nie przewiduje wspólnej zewnętrznej polityki bezpieczeństwa. W traktacie lizbońskim będziemy mieć klauzulę solidarności, którą będzie można wykorzystać w celu lepszej koordynacji, o której wszędzie się mówi. Po drugie, przez dwa lata mieliśmy dyplomację energetyczną. Podpisano dość dużo memorandów. Pracowaliśmy nad tym, ale wiele z naszej pracy nadal pozostaje w sferze teorii lub znajduje się w fazie przygotowawczej. Bardzo trudno jest za jednym razem zjednoczyć wszystkie podmioty. Możemy normalnie sporządzić jedynie ramy, na przykład dla gazociągu Nabucco. Próbowaliśmy zatem uzyskać ilość gazu potrzebną do zaopatrzenia i zbudowania gazociągu Nabucco. Sadzę, że niezbędne jest do tego partnerstwo publiczno-prywatne. To jest mój drugi punkt. Trzecim jest to, że, jak wszyscy wiemy i jak było to nader często mówione, obecny konflikt gazowy jest konfliktem handlowym, ale ma także ogromne konotacje polityczne.
Zauważamy także, w jak bardzo kiepskim stanie są stosunki rosyjsko-ukraińskie, a naszym celem jest możliwie największe ustabilizowanie sytuacji. Jedną z możliwości stabilizacyjnych jest nasza idea Partnerstwa Wschodniego, w ramach której będziemy chcieli, aby nasi wschodni partnerzy współpracowali. Jeśli chodzi o Ukrainę, to pod koniec marca zorganizujemy wspólną międzynarodową konferencję w sprawie inwestycyjni, dotycząca odnowy i modernizacji ukraińskiego systemu przesyłowego . Sądzę, że to wydarzenie odbędzie się we właściwym czasie. Jeśli chodzi o stosunki dwustronne UE-Rosja i UE-Ukraina, moim zdaniem jasne jest, że dostawy energii i aspekty dotyczące tranzytu w nowych, negocjowanych obecnie umowach nabrały nowego znaczenia i zostaną w tym kontekście uwzględnione.
Mój ostatni punkt dotyczy tego, że spoglądamy nie tylko na wschód, ale także w kierunku południa. Współpracujemy już z wieloma krajami arabskimi nad inicjatywami dotyczącymi pozyskania gazu przez Turcję do, miejmy nadzieję, rurociągu Nabucco. Oznacza to, że drogą na przyszłość jest dywersyfikacja rurociągów, źródeł i oczywiście rodzajów energii, jak już było tu wspomniane. W ty celu potrzebujemy również odpowiednich podstaw prawnych, a to stanowi trudność.
Andris Piebalgs
komisarz. - Pani przewodnicząca, szanowni posłowie! Powiem tylko kilka rzeczy. Po pierwsze naszym zadaniem jest natychmiastowe wznowienie dostaw, ponieważ ludzie cierpią, cierpi przemysł, ludzie tracą pracę; więc główne zadanie to nie tworzyć dodatkowych przeszkód.
Potem jednak powinna być przeprowadzona analiza, powinny również zostać podjęte pewne środki. Powinniśmy poddać rewizji niektóre z naszych stereotypów, ponieważ jeśli rok 2006 można nazwać rokiem, w którym zadźwięczał dzwonek alarmowy, to teraz mamy prawdziwy szok.
W rzeczywistości nie doceniamy wagi tego, co naprawdę się stało. Jeśli rządy dwóch państw oskarżają się nawzajem o zakręcenie kurków na rurociągu gazowym, wówczas jedynym wnioskiem jaki mogę z tego wyciągnąć - ponieważ ufam krajom i rządom - jest to, że ktoś majstrował przy rurociągach, w co jest bardzo trudno uwierzyć.
A więc stało się naprawdę coś niebywałego i uważam, że powinno to mieć ogromny wpływ na politykę energetyczną, którą staramy się tworzyć. Dlatego właśnie sądzę, że żadna kwestia nie powinna już stanowić tabu. Powinniśmy naprawdę przedyskutować w jaki sposób można zagwarantować bezpieczeństwo dostaw we wszystkich możliwych warunkach.
Uczciwie mówiąc, nigdy nie spodziewałem się całkowitego przerwania dostaw. Nie pojawiało się to nigdy w moich przewidywaniach - dla mnie też był to szok. Możecie państwo winić mnie jako komisarza ds. energii i powiedzieć "powinien był pan to przewidzieć” Ale takiej sytuacji nigdy nie można było się spodziewać. Jest to coś nowego, coś, co nie wydarzyło się wcześniej i w przyszłości powinniśmy być przygotowani na taką skalę problemu.
Przewodniczący
. Debata została zamknięta.
Głosowanie odbędzie się jutro (Czwartek 15 stycznia 2009 r.)
Oświadczenia pisemne (art. 142 Regulaminu)
Cristian Silviu Buşoi  
Unia Europejska ponownie doświadcza kryzysu dotyczącego dostaw gazu ziemnego. Nie jest jasne kto ponosi winę - Rosja, Ukraina, czy też obydwa te kraje? Wzywam Komisję Europejską do publicznego wskazania powodów, które wywołały tę sytuację. Unia Europejska musi wziąć na siebie odpowiedzialność za stwierdzenie kto rzeczywiście ponosi winę.
Kryzys pokazał niestety, że wiele państw Unii Europejskiej jest podatnych na szantaż energetyczny i może ucierpieć wskutek nieporozumień natury bardziej politycznej niż gospodarczej pomiędzy krajami byłego Związku Radzieckiego. Oczywiste jest, że musimy przyspieszyć proces tworzenia wspólnej europejskiej polityki energetycznej obejmującej wspólne podejście zewnętrzne. Musimy przyspieszyć proces dywersyfikacji źródeł dostaw i tras przesyłu gazu ziemnego. W istocie kluczową sprawą jest przyspieszenie projektu Nabuvcco.
Sądzę, że komisarz ds. energii musi przedłożyć raport przedstawiający działania, które zostały, a ściślej mówiąc, NIE zostały podjęte w ubiegłym roku przez Komisję w celu poparcia projektu Nabucco.
Sylwester Chruszcz  
na piśmie. - Dużo było powiedziane w dzisiejszej debacie o problemach z dostawą gazu, powiązaniach, połączeniach i uzależnieniach europejskich gospodarek. Musimy z obecnego kryzysu wyciągnąć wnioski.
Warto rozważyć jako racjonalny i leżący w naszym interesie projekt Jamał II. Jest nie tylko lepszy od rury przez Bałtyk do Niemiec z ominięciem Polski, ale umacnia nasze bezpieczeństwo energetyczne. Jeżeli nitka Jamał II byłaby zrealizowana, to będzie oznaczać znacznie większy tranzyt gazu przez Polskę do Europy i to jest rozwiązanie dużo tańsze i korzystniejsze od Gazociągu Północnego, a w dodatku może powstać znacznie szybciej.
Uważam, że w tym kierunku powinny zmierzać prace ku zapewnieniu wszystkim państwom członkowskim UE bezpieczeństwa energetycznego.
Corina Creţu  
Kryzys gazowy rzuca światło na dwa ważne problemy, przed którymi stoi Unia Europejska.
Na froncie energetycznym nadal nie mamy wspólnej strategii z powodu braku niezbędnej w tym celu spójności. Obecnie 11 z 27 państw UE poniosło skutki odcięcia dostaw. Jednakże zależność od gazu rosyjskiego jest wspólnym problemem bezpieczeństwa, biorąc pod uwagę fakt, że broń energetyczna może być w każdej chwili użyta, zwłaszcza wobec byłych państw satelickich Rosji. W tej sytuacji obowiązkiem UE jest znalezienie rozwiązania pozwalającego na stworzenie bezpiecznej strefy energetycznej dla nowych państw członkowskich. Realnym problemem Europy jest dywersyfikacja źródeł gazu, a nie trasy przesyłowe pomiędzy Rosją a UE.
Po drugie, kryzys gazowy pokazuje słabość polityczną podzielonej, chwiejnej Unii Europejskiej. Jedno z jaskrawych uchybień powstało za sprawą prezydencji UE. Potrzebujemy, zwłaszcza w czasie kryzysu, głosu przedstawicielskiego, który przemawiałby w imieniu UE. Chór kilku głosów naraża na pośmiewisko ideę zjednoczonej Europy, nie mówiąc już o jej wizerunku międzynarodowym i wpływach. Dlatego właśnie niezbędne jest ustanowienia dłuższego okresu prezydencji, niezależnego również od struktur politycznych państw członkowskich.
Daniel Dăianu  
na piśmie. - Jeszcze jeden dzwonek alarmowy.
Obecny kryzys gazowy pokazuje raz jeszcze jak słaba i nieskuteczna jest nasza polityka energetyczna. W warunkach silnej presji narodowe rządy państw UE opierają się zasadniczo na własnych zasobach i źródłach. Nie jest to zaskoczeniem w panujących okolicznościach, ale pokazuje kolejny aspekt braku unijnej solidarności. Obecny kryzys uwidacznia także co jest konieczne, żeby poczynić dalsze kroki na drodze ku polityce energetycznej UE, jeśli rzeczywiście chcemy takową posiadać. Podobnie jak w przypadku zapasów ropy, musimy dokonać rozbudowy magazynów gazu. Musimy zdywersyfikować dostawy gazu, trasy przesyłu i mechanizmy przesyłu (podobnie jak w przypadku skroplonego gazu ziemnego). Należy przyspieszyć budowę projektu Nabucco, a fundusze na ten projekt powinny zostać wzmocnione przez udział EBI w finansowaniu tego projektu. Argument, że gdyby stworzono nowe trasy przesyłu nie byłaby dostępna wystarczająca ilość gazu nie wytrzymuje krytyki. Musimy w szybszym tempie rozwijać odnawialne zasoby energii i oszczędzać energię. Wreszcie, musimy rozwinąć transgraniczne połączenia międzysystemowe przesyłu energii, tak aby państwa członkowskie mogły sobie nawzajem pomagać, jeśli pojawi się taka potrzeba.
Dragoş Florin David  
Pani przewodnicząca, panie komisarzu, panie i panowie!
Sektor energetyczny stanowi istotny czynnik gospodarczy i geopolityczny. Obecnie niemal połowa energii UE zależy od importu, przy prognozach wskazujących na to, że do 2030 roku import stanowić będzie 70% dostaw gazu ziemnego i 100% dostaw ropy. Musi to być dla nas podstawową motywacja do pilnego opracowania wspólnej polityki energetycznej. Wymaga to od nas, żebyśmy oparli wdrożenie wspólnej polityki energetycznej na trzech filarach: całkowitym połączeniu wzajemnym sieci krajowych na terytorium UE, dywersyfikacji naszych źródeł dostaw i przyjęciu aktywnych środków ukierunkowanych na oszczędność energii.
Wszystkie te środki muszą również skutkować tym, że uda się uniknąć kryzysów energetycznych, takich jak obecny kryzys dotyczący gazu dostarczanego z Rosji przez Ukrainę, który stwarza poważne problemy dla ludności UE i zaburza jej gospodarkę. Czy naprawdę można ukraść gaz z sieci, jak portfel z kieszeni? Czy to naprawdę możliwe, że odcięto dostawy, ot, tak sobie, w kilka minut, nie informując wcześniej odbiorcy? Sądzę, że przed zbadaniem naruszenia traktatów i umów międzynarodowych oraz faktu, że dostawca uzyskujący największą część swoich przychodów z eksportu gazu, traktuje Europejczyków, którzy rzetelnie płacą za gaz z obojętnością i lekceważeniem musimy poszukać rozwiązań służący bezpieczeństwu energetycznemu UE.
András Gyürk
, na piśmie. - (HU) Unia Europejska nie nauczyła się niczego ze swoich doświadczeń kryzysu gazowego pomiędzy Rosją a Ukrainą w 2006 roku. Decydenci zareagowali na zakręcenie kurków z gazem, jakby było to kompletnie niespodziewane. Obecny kryzys w dostawach energii, dotychczas najpoważniejszy, może być ostatnim dzwonkiem alarmowym dla państw członkowskich. Musimy podjąć kroki w kierunku zmniejszenia naszej zależności energetycznej. Konflikt, który rozgorzał pomiędzy Rosją i Ukrainą, nie jest po prostu dwustronnym prywatnym sporem prawnym, jeśli uwzględnić fakt, że dotyczy setek milionów obywateli UE.
Obecny kryzys jest nie tylko testem naszej wspólnej polityki energetycznej, ale także testem dla solidarności UE. Gra toczy się obecnie o to, czy państwa członkowskie mogą wykroczyć poza politykę opartą dotychczas na odrębnych porozumieniach, a także o to, czy Unia Europejska jest zdolna do mówienia i jedności w działaniu w tak istotnej sprawie.
Brak działań w ostatnich dniach jest szczególnie bolesny, wziąwszy pod uwagę, że Komisja wykonała dobrą robotę określając kroki, które mogą zmniejszyć zależność energetyczną Europy. Pozostaje nam tylko zgodzić się z tym, co jest zawarte w planie działań dotyczącym bezpieczeństwa energetycznego i solidarności energetycznej. Należy jak najszybciej zrealizować inwestycje w rozwój alternatywnych tras przesyłu dostaw i połączenie istniejących sieci. Należy zwiększyć wsparcie dla efektywnej infrastruktury energetycznej i musimy wzmocnić wymiar energetyczny w kształtującej się obecnie polityce zagranicznej UE.
Uważam, że obecny kryzys nie miałby tak dramatycznych skutków, gdyby państwa członkowskie opamiętały się wcześniej niż w ostatniej chwili i zobowiązały się do wspólnej europejskiej polityki energetycznej nie tylko werbalnie.
Filip Kaczmarek  
na piśmie. - Wydaje się, że obecny kryzys w dostawach gazu na Ukrainę i do Unii Europejskiej ma znacznie większe znaczenie niż poprzednie kryzysy, związane z tym samym problemem monopolistycznej pozycji Rosji na rynku dostaw gazu do Unii. Kryzys ten pozwala nam bowiem zrozumieć rzeczywisty sens pojęć i terminów, których często używamy, ale nie zawsze rozumiemy. Chodzi mi o bezpieczeństwo energetyczne, solidarność unijną, wspólną politykę energetyczną czy zróżnicowanie źródeł i sposobów dostaw gazu i innych nośników energetycznych. Dzisiaj, aby wyciągnąć wnioski, nie musimy nawet zrozumieć prawdziwych motywów postępowania Rosji. Oczywiście wiedza o motywach jest ważna dla moralnej i politycznej oceny działań poszczególnych państw i firm. Niezmiennie jednak i niezależnie od motywacji uczestników sporu, w skutek zaistniałej sytuacji, część mieszkańców Unii Europejskiej została narażona na bolesne skutki braku gazu. Prawda jest ważna, ale przecież nie zastąpi gazu. Wykorzystajmy to, aby poważnie odpowiedzieć na kilka pytań. Czy potrafimy wyciągnąć właściwe wnioski z aktualnej sytuacji? Czy potrafimy wznieść się ponad krótkowzroczną perspektywę, stosowaną na przykład przez partie polityczne, będące obecnie w opozycji i cynicznie wykorzystujące sytuację do nieuzasadnionych ataków na swe własne, narodowe rządy? Czy powstanie rurociąg Nabucco? Czy zwiększymy wielkość obowiązkowych rezerw paliw? Czy ideologiczni przeciwnicy energii atomowej przemyślą swą postawę? Oby tak.
Janusz Lewandowski  
na piśmie. - Panie Przewodniczący! Lekcja obecnego kryzysu gazowego jest dobitna. Unia Europejska musi wyciągnąć z niej wnioski. Jest to kolejne przesilenie, i powinno być ostatnie, demaskujące bezradność 27 krajów! Takie są oczekiwania mieszkańców Europy. Nawet w tych krajach, które nie zostały bezpośrednio dotknięte blokadą dostaw gazu i nie są w dużym stopniu zależne od dostaw Gazpromu.
Mechanizm solidarności, słabo zarysowany w dyrektywie z roku 2004, zupełnie nie przystaje do dzisiejszych wyzwań. Uzgodnienie praktycznej, wspólnotowej polityki solidarności, bezpieczeństwa i dywersyfikacji w energetyce jest koniecznością. Nie chodzi o slogany. Potrzebne są inwestycje w infrastrukturę. Antykryzysowe zabezpieczenie w postaci zdolności magazynowania gazu musi być powiększone. Solidarność energetyczna wymaga oprzyrządowania w postaci ponadgranicznych łączników zespalających sieci przesyłowe poszczególnych krajów. Jest to bardzo dobrze widoczne w Polsce jako kraju, który jest zasilany głównie przez gazociągi idące z Rosji, z pominięciem Ukrainy, zatem mniej narażony w czasie obecnego kryzysu, ale jest zarazem odcięty od systemu przesyłowego i magazynowego Zachodniej Europy.
Martwi nas, że skutkiem obecnego kryzysu jest mniejsza wiarygodność Ukrainy, a nie tylko Rosji. Jest to nie mniej istotny efekt wojny gazowej, niż przejściowe problemy odbiorców w okresie mroźnej zimy!
Marusya Ivanova Lyubcheva  
Bardzo trudno jest nam dyskutować na temat kryzysu gazowego, przy tym jak Rada, PE oraz Komisja Europejska pod koniec tego kryzysu nadal mają związane ręce. Ale debata jest bardzo istotna, aczkolwiek niewystarczająca. Chcę podziękować wszystkim kolegom posłom z różnych grup i państw członkowskich za wyrażenie poparcia dla Bułgarii i innych krajów, które ucierpiały na skutek kryzysu.
Jednocześnie nie spowoduje to pojawienia się gazu i stworzenia normalnych europejskich warunków życia dla naszych rodaków. W rezultacie obecnego kryzysu Bułgaria zmieniła się z centrum energetycznego Bałkanów w stolicę kryzysu gazowego.
Dlatego właśnie potrzebujemy pilnych działań. Konsekwencje kryzysu mają wymiar humanitarny i gospodarczy. Destabilizuje to nasz kraj, nakładając się na kryzys gospodarczy i finansowy. PE musi przyjąć rezolucję, w której określi swoje stanowisko i środki, które pomogą nam w przezwyciężeniu kryzysu - tu i teraz. Środki te muszą obejmować wykorzystanie energii jądrowej i poszukiwanie nowych źródeł gazu ziemnego. Potrzebujemy nowego mechanizmu działania i nowego zestawu narzędzi.
Jeśli PE dziś nie będzie uczestniczyć w rozwiązywaniu tego problemu, sam stanie się częścią rzeczywistego problemu. Przyniesie to negatywny skutek polityczny dla UE.
Marian-Jean Marinescu  
Obecny kryzys pokazał raz jeszcze, że głównym problemem jest zależność od źródeł energii znajdujących się na terytorium Federacji Rosyjskiej i wykorzystanie tej sytuacji przez Federację Rosyjską w sposób, wykraczający poza standardy procedur międzynarodowych.
Poczynione przez przewodniczącego Komisji Europejskiej i przewodniczącego Rady w czasie kryzysu w Gruzji deklaracje odnoszące się do zmiany stosunków z Rosją muszą zostać przełożone na praktyczne działania.
Traktat lizboński musi zostać ratyfikowany, abyśmy mogli stworzyć wspólną europejską politykę energetyczną.
Musimy niezwłocznie rozpocząć budowę gazociągu Nabucco.
Bezwzględnie konieczne jest wspieranie projektów energetycznych, które podnoszą rangę regionu Morza Czarnego, oraz wykorzystanie energii pochodzącej z regionu Morza Kaspijskiego.
Rozszerzenie Europejskiej Wspólnoty Energetycznej na wschód i traktowane priorytetowo włączenie energii jako tematu nowych ram tworzonych poprzez Partnerstwo Wschodnie może przyczynić się do rozwiązania obecnej sytuacji.
Katrin Saks  
na piśmie. - (ET) Szanowna pani przewodnicząca!
Niedobrze się stało, że prezydencja czeska nie zaczęła się tak, jak pierwotnie planowano, ale w warunkach przymusowego rozwiązywania konfliktu rosyjsko-ukraińskiego, podobnie jak poprzednia prezydencja rozpoczęła się od usiłowań zakończenia wojny rosyjsko-gruzińskiej.
Wszystko jednak ma swoje dobre strony. Dzięki tej wojnie o dostawy gazu wysunęły się na czoło kwestie energetyczne, a zwłaszcza realizacja idei wspólnej polityki energetycznej.
Owa wspólna polityka energetyczna nie może jednak być kształtowana w Brukseli, skoro działaniami państw członkowskich nie kieruje wspólny interes, a zamiast tego zawierane są umowy dwustronne korzystne tylko tych państw. W tym sensie wspólna polityka musi kształtować się w stolicach państw członkowskich, a nie na korytarzach władzy w Brukseli, jak można by się spodziewać.
Mam nadzieję, że to wystąpienie przyczyniło się do lepszego zrozumienia tego faktu.
Toomas Savi  
na piśmie. - Rosja zablokowała dostawy gazu w czasie wyjątkowo niekorzystnym dla konsumentów europejskich, konieczne jest więc, aby dostawy gazu zostały wznowione bez dalszej zwłoki. Ale po rozwiązaniu kryzysu będziemy musieli uważniej przyjrzeć się naszej zależności gazowej od Rosji, przy czym rozważenia wymagają dwa aspekty.
Po pierwsze Rosja musi zagwarantować, że będzie zdolna do wywiązywania się ze swoich zobowiązań wobec UE. Awarie wynikające ze stosowanie przestarzałej technologii i infrastruktury mogą zagrozić stabilnemu przepływowi gazu do UE. Należy także zauważyć, że pomimo ambitnych planów zbudowania nitki Gazociągu Północnego nie jest pewne, czy wydobycie gazu ziemnego ze złóż rosyjskich jest wystarczające do wywiązania się ze zobowiązań.
Po drugie, Kreml juz uprzednio wykorzystywał instrumenty ekonomiczne jako narzędzia polityczny. Unia Europejska nie powinna nigdy stawać się ofiarą tego rodzaju politycznych zachowań. Zachęcam UE do dywersyfikacji unijnego pakietu energetycznego, aby uniknąć uzależnienia od jednego dostawcy gazu ziemnego.
Daniel Strož  
Według mnie z problemem dostaw gazu z Rosji na Ukrainę, a następnie do UE, wiążą się dwa kwestie. Pierwsza to wściekłość wielu osób, które wykrzykują "Jak Rosja śmie to robić!” Ja zaś pytam: a dlaczego nie? Skoro Unia sama w sobie jest zasadniczo neoliberalnym projektem, w którym zakłada się, że rynek załatwia wszystko, to dlaczego nie pozwolić Rosji na zachowania komercyjne i na jej żądanie, aby dłużnik zapłacił należne pieniądze. Kryzys gazowy nie został wszczęty przez Rosję, ale przez Ukrainę i nie jest to problem polityczny, ale gospodarczy. Należy to w sposób jasny powiedzieć! Druga kwestia to koncentrowanie się (co już kilkakrotnie wcześniej krytykowałem) instytucji i organów UE, przy czym Parlament nie jest tu wyjątkiem, na problemach, które są mało znaczące, a jedynie odwracają uwagę od naprawdę pilnych spraw. Potwierdziło się to ponownie przez reakcję na uprawnioną decyzję Rosji o zawieszeniu dostaw gazu. Zamiast w żenujący sposób rozpieszczać administrację ukraińską jako swego rodzaju "filtr ochronny” pomiędzy Rosją a państwami UE, czy zamiast zajmować się wymarzonym kształtem doskonałego ogórka, UE powinna była przygotować się na kryzys tego rodzaju dużo wcześniej. W jaki sposób, na przykład, UE pomogła Słowakom i Bułgarom, w których najmocniej uderzył kryzys gazowy? Czy była w stanie im w ogóle pomóc? Jeśli nie, to coś jest nie tak z integracją.
Kristian Vigenin  
W wojnie gazowej pomiędzy Rosją i Ukrainą najbardziej ucierpieli najbardziej niewinni. Obecna sytuacja jasno pokazuje, jak zależna jest Europa nie tylko od źródeł zasobów energetycznych, ale także od krajów tranzytowych. Widać także, jak niesłuszne było krytykowanie alternatywnych gazociągów, takich jak nitki Gazociągu Północnego i Gazociągu Południowego. Niestety widać również, jak bezradna jest Unia Europejska w kwestii pomocy najbardziej poszkodowanym państwom członkowskim i w kwestii zagwarantowania bezpieczeństwa obywatelom.
Naszym głównym zadaniem jest obecnie wznowienie dostaw gazu. UE musi także wykorzystać całe swoje możliwości polityczne, żeby nakłonić Rosję i Ukrainę do uwolnienia 18 państw członkowskich, które są zakładnikami tej sytuacji.
Drugim środkiem musi być wsparcia dla krajów, które najbardziej ucierpiały. W atmosferze kryzysu gospodarczego i kurczących się rynków, cios w postaci niedoborów gazu może okazać się śmiertelny dla wielu firm w moim kraju, a tysiące ludzi pozostaną bez pracy. Kto będzie za to odpowiedzialny?
Trzecim, najistotniejszym elementem długofalowego planu jest budowa alternatywnych gazociągów, zwłaszcza Nabucco, inwestowanie w połączenie sieci dostaw gazu państw członkowskich oraz budowa magazynów, aby zapewnić istnienie większych rezerw.
Jedyny wniosek, jaki się nasuwa jest taki, że potrzebujemy jednej polityki europejskiej, tylko szkoda że uświadamiamy to sobie po głębokim kryzysie.
Andrzej Tomasz Zapałowski  
na piśmie. - Panie przewodniczący! Kwestię kryzysu związanego z dostarczaniem gazu do UE, na Ukrainę i Bałkany należy rozpatrywać głównie jako element rozgrywki o wpływy polityczne i gospodarcze w obszarze byłych republik sowieckich.
Obecnie państwem, o które toczy się walka jest Ukraina. Rosja włączyła się w rozpoczętą kampanię wyborczą w tym kraju. Chciała w ten sposób pokazać społeczeństwu ukraińskiemu, iż trzymając z Rosją Ukraina będzie miała tani gaz i ropę.
Obecny konflikt pokazuje także, iż dla Rosji jej wpływy geopolityczne są ważniejsze niż dobre stosunki z UE. Rosja wkalkulowała w te działania także koszty ekonomiczne zamknięcia dostaw gazu. Dlatego nie ma się co łudzić - jest to dopiero początek gry o wpływy na Ukrainie.
Unia Europejska w swoim fundamentalnym zaślepieniu ciągle jednak chce się opierać w energetyce na imporcie gazu i ropy. Tym samym posiadane zasoby np. węgla kamiennego i brunatnego (m.in. w Polsce) mają pozostać dalej niewykorzystane. Nie wiem, czy to jest głupota polityczna, czy też kwestia utrzymania wpływu energetycznego na określone kraje Wspólnoty.
Marian Zlotea  
Problem Ukrainy i Unii Europejskiej, którym Rosja dostarcza gaz, musi być rozwiązany jak najszybciej. Unia Europejska potrzebuje polityki bezpieczeństwa energetycznego, podobnie jak dywersyfikacji swoich źródeł oraz solidarności w sektorze energetycznym, aby zapobiec tego rodzaju kryzysom, które dotykają jej obywateli.
Ponad połowa państw członkowskich UE jest dotkniętych wstrzymaniem przez Rosję dostaw gazu. W Bułgarii dostawy gazu dla przemysłu zostały zredukowane lub przerwane, gdyż państwo to jest w 90% uzależnione od rosyjskiego gazu.
Popieram stanowisko zarówno prezydencji, jak i Komisji, które nakłaniają obie strony do zaangażowania się w dialog zmierzający do osiągnięcia kompromisu. Bez koordynacji technicznej pomiędzy obydwiema stronami gaz nie może być dostarczany. W przyszłości musimy podtrzymywać otwarty dialog z udziałem obydwu stron, aby uniknąć podobnych sytuacji.
W omawianym obecnie pakiecie energetycznym Rada i Parlament proponują szereg środków obejmujących korzystanie z większej liczby dostawców energii dla dobra konsumenta. Mamy nadzieję, że przedmiotowy pakiet zostanie przyjęty w drugim czytaniu.
Obecny kryzys musi być jak najszybciej rozwiązany, ponieważ dotyczy zarówno obywateli Europy, jak i europejskiego przemysłu. Potrzebujemy wspólnej polityki zewnętrznej w sektorze energetycznym.
