Piąte Światowe Forum Wody w Stambule w dniach 16-22 marca 2003 r. (debata)
Przewodnicząca
Następnym punktem posiedzenia jest debata dotycząca pytania ustnego skierowanego do Komisji przez pana posła Borrella Fontellesa w imieniu Komisji Rozwoju w sprawie Piątego Światowego Forum Wody w Stambule w dniach 16-22 marca 2009 r. - B6-0015/2009).
Pierre Schapira
Pani przewodnicząca, pani komisarz, panie i panowie! Za kilka dni delegacja reprezentująca tę Izbę uda się do Stambułu, aby wziąć udział w Piątym Światowym Forum Wody - wydarzeniu, które zgromadzi wszystkich światowych aktorów zainteresowanych problemem wody, a więc agencje ONZ, banki rozwoju, państwa, organizacje zawodowe, organizacje pozarządowe i samorządy lokalne.
W czasach, gdy kurczą się zasoby wody, a tempo zmian klimatu każe nam oczekiwać rosnącej liczby konfliktów wokół dostępu do wody, postanowiłem przygotować na posiedzenie Izby i poddać pod głosowanie stanowczy tekst, który stworzyłby mocne podstawy dla działań europejskich w tej dziedzinie.
Jak państwo wiedzą, sytuacja jest poważna. Niedobory wody wykraczają już poza tradycyjnie pustynne obszary. Dostęp do wody, której jakość nieustannie się pogarsza, jest przedmiotem troski nas wszystkich. Dane ONZ mówią same za siebie. Miliard ludzi nie ma dostępu do bezpiecznej pitnej wody; dwa i pół miliarda ludzi nie ma dostępu do sieci kanalizacyjnych; każdego dnia pięć tysięcy dzieci poniżej szóstego roku życia umiera wskutek chorób wywołanych brakiem pitnej wody, sieci kanalizacyjnej lub też niską jakością ich obu.
To skandaliczne, że do pierwszych ofiar należą zawsze ludzie najubożsi. Dostęp do wody, który w nadchodzących latach pozostanie jednym z najpoważniejszych wyzwań, może nadal opóźniać realizację milenijnych celów rozwoju. Kolejne Światowe Forum Wody musi być dla nas okazją dla wspólnego znalezienia rozwiązań w odpowiedzi na to gigantyczne wyzwanie.
Moim nadrzędnym priorytetem było podkreślenie, że woda jest wspólnym dobrem ludzkości, która powinna mieć doń uniwersalne prawo. Tak właśnie brzmi pierwszy akapit proponowanej rezolucji i jest on bardzo ważny, ponieważ od niego zależy polityka, którą realizujemy w różnych obszarach. Przestrzeganie owej fundamentalnej zasady oznacza brak zgody na traktowanie wody jako towaru, gdyż katastrofalne następstwa takiego podejścia są nam niestety aż nadto dobrze znane.
Sprawozdanie z realizacji Programu Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju (UNDP) sporządzone w 2006 roku ujawnia rażącą niesprawiedliwość. Brak systemów dystrybucji częstokroć pozbawia bezpiecznej wody pitnej te osoby, które znajdują się najbardziej niekorzystnej sytuacji. W rezultacie miliony osób zmusza się do korzystania z nieoficjalnych źródeł zaopatrzenia, które z racji udziału pośredników naliczają niekiedy pięcio- do dziesięciokrotnie wyższe ceny.
Walczymy zatem o powszechną dostępność bezpiecznej wody pitnej i sieci kanalizacyjnych. A to oznacza, że woda musi pozostać pod kontrolą organów publicznych, które jako jedyne są w stanie zadbać o wspólny interes. Jest to zasada, którą winniśmy się kierować, realizując naszą politykę, toteż z zadowoleniem przyjmuję fakt, że nawiązano do niej w przedmiotowej rezolucji.
Potrzeba nam publicznej interwencji, zdolnej rozwiązać wspomniany wyżej problem dostępności. Sprawiedliwy i oparty na trwałych zasadach system kształtowania cen, obowiązujący wszystkich konsumentów, byłby dla ludzi biednych mniej kosztowny niż skazywanie ich na korzystanie z usług sektora nieoficjalnego, a przy tym umożliwiałby inwestowanie w potrzebną infrastrukturę.
Ten cel można osiągnąć tylko przy udziale nas wszystkich. Należy w tym celu sięgnąć po pomoc publiczną na rzecz rozwoju, w połączeniu ze środkami udostępnianymi przez samorządy lokalne, pożyczkami bankowymi, kapitałem prywatnym oraz środkami będącymi efektem innowacyjnych partnerstw.
Pragnę w szczególności podkreślić znaczenie finansowania opartego na solidarności, którego udanym przykładem jest francuska ustawa Oudin. Ustawa ta pozwala samorządom lokalnym przeznaczać po jednym eurocencie od każdego metra sześciennego opłaconego przez konsumentów wody na finansowanie wspólnych międzynarodowych działań poświęconych wyłącznie wodzie.
Pani komisarz! Czy Komisja jest gotowa zachęcać do wdrażania i wykorzystywania takiego instrumentu? Takie działania muszą być realizowane zgodnie z pojęciem dobra publicznego, toteż z zadowoleniem przyjmuję fakt, że w tekście przedmiotowej rezolucji wskazano na konieczność precyzyjnego zdefiniowania partnerstwa publiczno-prywatnego i uregulowania go stosownymi przepisami.
Od czasu ostatniego Światowego Forum rola samorządów lokalnych została uznana przez wszystkich zainteresowanych, włączając ministrów i członków tej Izby. Kolejne forum, które odbędzie się w Stambule, zapisze się w historii dwoma istotnymi krokami: podpisaniem przez samorządy lokalne porozumienia w sprawie wody oraz poświęceniem dwóch pełnych dni roli lokalnych organów administracji.
Pani komisarz! Czy jest pani gotowa wykorzystać ogromne rezerwy wiedzy eksperckiej oraz zasoby ludzkie i finansowe samorządów lokalnych, aby zachęcać do zawierania partnerstw północy z południem. Miasta północy chętnie zaangażują swoje doświadczenia i umiejętności techniczne w pomoc swoim miastom bliźniaczym w krajach rozwijających się.
Na koniec dodam, że ONZ opublikowała dziś sprawozdanie w sprawie wody, w którym zawarła zatrważające prognozy na przyszłość. Kryzys zaopatrzenia w wodę, który rozwinął się w obliczu podwójnej presji, jaką stanowi rozwój demograficzny i zmiany klimatu, ulega dodatkowemu zaostrzeniu wskutek nieodpowiednich reakcji politycznych. Mimo że woda jest priorytetem wszystkich działań w ramach polityki na rzecz rozwoju, przeznacza się na nią zaledwie 6 procent międzynarodowej pomocy.
Dlatego chciałbym, aby Europa, nasz Parlament oraz Komisja wysłały do mieszkańców południa zdecydowany sygnał, ponieważ nie wolno nam dłużej przyzwalać na nierówność szans w dostępie do wody.
Przewodnicząca
Proszę mi pozwolić na krótki osobisty komentarz: mam głęboką nadzieję, że woda nie przestanie być naszym wspólnym dobrem i że wszyscy będą mieć do niej prawo.
Androulla Vassiliou
komisarz. - Pani przewodnicząca! Na początek pragnę przekazać od mojego kolegi Louisa Michela wyrazy ubolewania, że nie może on osobiście uczestniczyć w dzisiejszym posiedzeniu z powodu wizyty w Kongu. Niemniej sama z wielką przyjemnością odniosę się do poruszonych punktów, gdyż są one bardzo ważne.
Komisja w pełni podziela pogląd, że problem świadczenia usług wodociągowych i kanalizacyjnych najlepiej rozwiązywać na szczeblu lokalnym, za pośrednictwem samorządów, zarządów miast i gmin. Musimy jednak uwzględnić fakt, że między tymi szczeblami pojawiają się niekiedy słabe ogniwa, najbardziej widoczne w krajach słabszych ekonomicznie, w których zapewnienie podstawowych usług nie jest bezwzględnym priorytetem.
W toku Europejskich Dni Rozwoju, organizowanych w ubiegłym roku właśnie tu w Strasburgu, skupiono się przede wszystkim na roli lokalnych samorządów, które są kluczem dostępu do najbardziej podstawowych usług, oraz na znaczeniu lokalnych organów administracji i uczestnictwie obywateli. Jest to bez wątpienia sprawa zasadniczej wagi dla sektora wodnego, dlatego Komisja, korzystając z przysługujących jej instrumentów, podejmuje działania na rzecz zapewnienia samorządom lokalnym silniejszego wsparcia oraz umocnienia partnerstw między lokalnymi aktorami z północy i południa.
Na szczeblu UE europejska polityka wodna opiera się na zasadzie dobrych rządów, wspierając zaangażowanie i aktywne uczestnictwo obywateli, lokalnych społeczności, organizacji pozarządowych i zainteresowanych stron. Postawa ta znajduje odzwierciedlenie nie tylko w ramowej dyrektywie wodnej, ale także w inicjatywach w rodzaju Inicjatywy wodnej UE, zainaugurowanej na Światowym Szczycie Zrównoważonego Rozwoju w Johannesburgu, której jednym z celów jest umocnienie roli lokalnych aktorów.
Należy zwiększyć ilość inwestycji w Afryce, gdzie do tej pory nie ruszyła realizacja milenijnych celów rozwoju związanych z wodą i kanalizacją, dlatego Komisja zademonstrowała swe polityczne zaangażowanie poprzez opracowanie mechanizmu finansowego.
Fundusz wodny rzędu pół miliarda euro pozwolił uruchomić dwukrotność tej kwoty dzięki mechanizmowi współfinansowania licznych programów zmierzających do poprawy zaopatrzenia w wodę oraz warunków sanitarnych i higienicznych milionów ludzi. Pozwolił także poprawić gospodarkę wodną w krajach AKP. Jedną z wartości dodanych, wynikających z wdrożenia wspomnianego instrumentu, było skupienie uwagi na zaangażowaniu lokalnych aktorów.
Na posiedzeniu ministrów w ramach Światowego Forum Wody Unię Europejską będzie reprezentować obecna prezydencja czeska. W przygotowywanym wystąpieniu wspomina się o konieczności zapewnienia dobrych rządów poprzez rozwijanie potencjału i reformę instytucjonalną na wszystkich szczeblach.
Polityka Komisji, przyjęta w 2002 roku, wspiera zintegrowane gospodarowanie zasobami wody w krajach rozwijających się. Jej ramy przewidują uwzględnienie różnych sposobów korzystania z wody, takich jak wykorzystywanie wody do celów konsumpcyjnych, sanitarnych czy do nawadniania, gdyż tylko tym sposobem można zagwarantować optymalny podział korzyści pomiędzy wszystkich użytkowników.
Ponadto w kontekście inicjatywy "Zielona ściana dla Sahary i Sahelu” wchodzącej w zakres studium wykonalności wspieranego przez Komisję Europejską analizuje się obecnie najlepsze praktyki będące wynikiem doświadczeń związanych z zakładaniem pasów zieleni wokół miast, w szczególności w Afryce. Rozważa się także kontynuowanie wsparcia dla tej inicjatywy w ramach partnerstwa między Afryką a UE w dziedzinie zmian klimatu. Z przyjemnością informuję, że fundusz wodny będzie kontynuowany w ramach 10. Europejskiego Funduszu Rozwoju oraz że zarezerwowano już na ten cel kwotę 200 milionów euro. Liczymy też na udział państw członkowskich w formie wniesienia dodatkowych funduszy.
Podstawę strategii realizowanej przez Komisję stanowią zintegrowane ramy współpracy z partnerskimi rządami, państwami członkowskimi UE oraz wszystkimi zainteresowanymi stronami.
Fundusz wodny stanowi uzupełnienie krajowych programów, stanowiąc źródło finansowania dostępne dla zdecentralizowanych aktorów oraz umożliwiając opracowywanie innowacyjnych rozwiązań. Prace przygotowawcze nad funduszem wodnym planowanym w ramach 10. EFR ukazują potencjał, jaki kryją w sobie publiczni użytkownicy wody, którzy realizują ponad 90% usług wodociągowych i kanalizacyjnych w skali globu.
Dlatego partnerstwa publiczno-prywatne stanowią potencjalnie niezwykle efektywną pod względem kosztów koncepcję, służącą promowaniu zasady "dobrych rządów” w sektorze wodnym AKP i zdolną wywrzeć długofalowy i trwały wpływ na tamtejsze przemiany instytucjonalne i organizacyjne. Tego rodzaju "bliźniacze” partnerstwa, polegające przykładowo na zapewnieniu wsparcia szkoleniowego i technicznego, mogą stanowić skuteczny sposób promowania zasady dobrych rządów w sektorze wodnym w państwach AKP.
Na koniec chcę potwierdzić, że prowadzimy rozmowy z odpowiednimi partnerami na temat skuteczności pomocy i podziału pracy w obrębie mechanizmów przewidywanych w ramach Inicjatywy UE na rzecz Wody. W celu usprawnienia dialogu wykonano mapę pomocy UE na rzecz rozwoju w sektorze wodnym. Ważnym problemem w sektorze wodnym jest istnienie krajów "sierot” pozbawionych donatorów, dlatego Komisja zamierza tę kwestię uwzględnić w nowym funduszu wodnym w ramach 10. EFR.
José Ribeiro e Castro
Pani przewodnicząca, pani komisarz! Chcę przypomnieć słowa wypowiedziane w tej Izbie kilka lat temu, w dniu 13 marca 2006 r., przez panią poseł Eiję-Riittę Korholę. Opisała wówczas sytuację dostępu do czystej wody w następujący sposób: "Dane są alarmujące: każdego dnia 3 900 dzieci umiera z powodu braku czystej wody. Jedna piąta ludności świata tj. około 1,1 miliarda ludzi cierpi na brak czystej wody. Ponad 40% ludzi nie posiada dostępu do usług wodociągowych i kanalizacyjnych”.
Od czasu tej wypowiedzi minęły trzy lata i czy coś się zmieniło? Globalny scenariusz wydarzeń pozostaje zatrważający i musi być źródłem zaniepokojenia. W zakresie podstawowych usług kanalizacyjnych stoimy w obliczu poważnego kryzysu, który dotyczy nas wszystkich.
Pragnę podkreślić, że problem ten najmocniej dotyka najuboższe i najsłabiej rozwinięte regiony świata, a nie tylko samą Afrykę Subsaharyjską. Obszar ten pozostaje regionem najdotkliwiej cierpiącym na brak odpowiedniej jakości wody, szczególnie na terenach wiejskich oraz w slumsach na obrzeżach największych miast. Problem ten obejmuje ogromne obszary globu. Mam tu z sobą broszurę wydaną przez UNICEF w 2001 roku. Większość zawartych w niej stwierdzeń pozostaje nadal aktualna i uderza swoją wymową. Co też nam mówią? Otóż czytamy, że wspomniany miliard ludzi jest rozproszony po całej planecie. Na ów miliard ludzi pozbawionych dostępu do czystej wody składają się: 4% w krajach Środkowego Wschodu i Północnej Afryki, 4% w Europie Środkowej i Wschodniej, 19% w Południowej Azji, 25% w Afryce Subsaharyjskiej oraz 42% w Afryce Wschodniej i w obszarze Pacyfiku. Jeżeli porównamy dane dla poszczególnych obszarów, to zauważymy, że najbardziej alarmujące liczby dotyczą regionów Wschodniej Afryki i państw Pacyfiku, jak również Afryki Subsaharyjskiej, gdzie odpowiednio 24% i 43% tamtejszej ludności u progu pierwszej dekady dwudziestego wieku wciąż nie ma dostępu do czystej wody pitnej.
Nie wolno zapominać o komplikacjach zdrowotnych wynikających z niedoborów wody, z których część kończy się śmiercią, jak również o wpływie, jaki te komplikacje wywierają na rozwój i postęp cywilizacyjny ludności pozbawionej tak fundamentalnego dobra w kategoriach tak ilościowych, jak i jakościowych. Należy też pamiętać o napięciach, jakie rodzi dostęp do wody w regionach przygranicznych, oraz eskalacji tego rodzaju zagrożeń w sytuacjach, kiedy nikt nie stara się im przeciwdziałać.
Unia Europejska jako globalny gracz oraz uczestnik par excellence światowych starań na rzecz rozwiązania przedmiotowego problemu nie może nie zabrać głosu w kluczowych debatach dedykowanych tej kwestii. Toteż z zadowoleniem przyjmuję sprawozdania przygotowane przez panią komisarz na posiedzenie tej Izby. Z zadowoleniem przyjmuję też fakt zorganizowania i uczestnictwo Europy w Piątym Światowym Forum Wody. Będzie to dla wszystkich najważniejszych graczy kolejna okazja do podjęcia obiektywnej dyskusji nad wspomnianymi problemami, która pozwoli uzgodnić jasne i zrozumiałe podejście do problemu. Mogę jedynie poprzeć wspomniane starania, podobnie jak to uczyniła cała Komisja Rozwoju, opowiadając się za zasadą pomocniczości. Ponadto, ponieważ szereg obowiązków przypada w tym względzie na szczebel lokalny, podzielam także pozostałe niepokoje wyrażone w naszej komisji. Panie i panowie! Woda jest dobrem o fundamentalnym znaczeniu dla życia - dla życia każdego z nas i dla życia całej ludzkości.
Inés Ayala Sender
Pani przewodnicząca! Ogólnie z zadowoleniem przyjmuję fakt zorganizowania Piątego Światowego Forum Wody w Stambule i - co najważniejsze - uczestnictwa w nim Unii Europejskiej, którą będą reprezentowały delegacje Komisji i Parlamentu Europejskiego. Rozumiem też i popieram potrzebę wspierania lokalnej administracji publicznej w jej dążeniu do wdrożenia demokratycznych systemów opartych na partycypacji oraz wprowadzania ulepszeń i innowacji w zakresie gospodarowania wodą, jak również potrzebę popierania procesów decentralizacji.
Pierwszym i podstawowym celem wszystkich tych działań jest ochrona fundamentalnego prawa, jakim jest prawo do usług wodociągowych i kanalizacyjnych, lecz z oczywistych względów musi się to odbywać w ramach ścisłego poszanowania zasady zrównoważonego rozwoju, zapisanej w ramowej dyrektywie wodnej jako punkt odniesienia obowiązujący w Unii Europejskiej, oraz z uwzględnieniem milenijnych celów rozwoju stanowiących podstawę rozwoju.
Muszę dodać, że wszystko to, co powiedziałam - i co uwzględnię także w jutrzejszej poprawce, co do której wierzę, że zostanie przyjęta przez Izbę -, było ubiegłej jesieni przedmiotem dyskusji na Międzynarodowej Wystawie Expo 2008 w Saragossie, w której - co warto dodać - Parlament Europejski po raz pierwszy uczestniczył na równych prawach z Komisją. W toku wystawy EXPO ponad 2 tysiące ekspertów w ramach "Water Tribune”, organizacje pozarządowe na forum Agora, jak również delegacje Komisji i Parlamentu podjęły żywą dyskusję, której owocem były liczne wnioski oraz bardzo interesujące, twórcze propozycje dotyczące gospodarki wodnej.
Wyniki dyskusji utrwalono w formie dokumentu pod nazwą "Karta z Saragossy z 2008 r.”, przyjętego w dniu 14 września. Karta zawiera 17 punktów i kilka z tych punktów chciałbym tu przytoczyć. Czytamy tam, co następuje:
"że dostęp do wody pitnej i sieci kanalizacyjnej jest prawem człowieka, które musi być gwarantowane przez wszystkie organy władzy publicznej”;
"że dostęp do wody ma ogromny wpływ na rozwój”;
"że prognozy wskazują, że zmiany klimatu mogą zmienić dostępność wody i zapotrzebowanie w wodę w skali całej planety”;
"że zrównoważona produkcja żywności jest bezpośrednio powiązana z efektywnym wykorzystywaniem wody”.
"że dorzecza stanowią środowiska, które najlepiej nadają się do ujarzmiania wody, zaś właściwe zarządzanie dorzeczami umożliwia rozwiązywanie konfliktów między państwami, regionami i użytkownikami”; i na koniec:
"że władze publiczne muszą podejmować inicjatywy zmierzające do przyjmowania przepisów legislacyjnych i rozwiązań będących niezbędnym warunkiem zapewnienia wszystkim obywatelom dostępu do wody”.
Apeluję do pani komisarz o uwzględnienie wniosków zawartych w Karcie z Saragossy, w której opracowaniu uczestniczyliśmy, jako Komisja i Parlament, wraz z szeregiem ekspertów, organizacji samorządowych i stowarzyszeń, jak również dostrzeżenie faktu, że dokument ten stworzył platformę dla wstępnej dyskusji pod kątem zbliżającego się Piątego Światowego Forum Wody w Stambule.
Uważam, że warto włączyć wnioski zawarte w Karcie i zebrane w ramach Trybuny Wody do materiałów podsumowujących europejskie dyskusje i debaty, które my jako Unia Europejska zamierzamy wyłożyć w pawilonie w ramach tegorocznej międzynarodowej wystawy EXPO.
Roberto Musacchio
w imieniu grupy GUE/NGL. - (IT)
Pani przewodnicząca, panie i panowie! Przed dwoma laty toczyliśmy w tej Izbie debatę, którą zakończyliśmy przyjęciem ambitnej rezolucji w sprawie wody z okazji Czwartego Światowego Forum Wody w Meksyku. Zapisaliśmy w niej wówczas, że wodę należy traktować jako fundamentalne prawo człowieka oraz że należy opracować aktywną politykę, która zagwarantuje realizację tego prawa poprzez tworzenie form publiczno-prywatnej współpracy, skupiając się przede wszystkim na lokalnych społecznościach.
Pani komisarz! Pozwoli pani, że przypomnę, że rezolucja ta nie zyskała poparcia Komisji Europejskiej, również obecnej na Forum w Meksyku, mimo że zebrała pochwały ze strony wielu krajów, w tym zwłaszcza krajów Ameryki Łacińskiej. Zdecydował niestety charakter wspomnianego forum jako struktury z gruntu prywatnej. Obecnie mamy możliwość wysłania do Stambułu delegacji parlamentarnej i byłoby dobrze, gdyby naszą obecność na Forum wsparła równie zdecydowana rezolucja, jak ta z 2006 roku: niemniej jeszcze nie dotarliśmy na miejsce, dlatego pozwalam sobie zgłosić rzeczone poprawki.
W kwestii wody musimy osiągnąć prawdziwy punkt zwrotny. Przerażające statystyki dotyczące niedoborów wody są powszechnie znane, a zmiany klimatu prawdopodobnie jeszcze je pogorszą. Toteż musimy podjąć nowe działania właśnie w obszarze dotyczącym zmian klimatu. Zmiany klimatu sprawiają, że dostęp do wody jest coraz trudniejszy, z kolei ograniczony dostęp do wody eskaluje skutki zmian klimatu. Dlatego, obok problematyki dotyczącej praw i współpracy publiczno-prywatnej musimy ściślej kierować się protokołem z Kioto. Konieczne jest, aby w centralną problematykę wody zaangażować Narody Zjednoczone. Globalne gospodarowanie wodą można by wówczas powierzyć wyznaczonemu organowi ONZ, ratując je zarazem spod wpływów filozofii podmiotów prywatnych, niezmiennie reprezentowanej na obecnym forum. Działanie takie inspirowałoby do ściślejszego kierowania się najważniejszymi konwencjami w sprawie zmian klimatu i pustynnienia, będących elementem ramowej konwencji ONZ.
Oczywiście będą do tego konieczne odpowiednie środki finansowe. Środki te mogą pochodzić z ogólnych podatków i opłat, w tym na przykład za wodę mineralną, którą - na co zwracam uwagę koleżanek i kolegów posłów - szafujemy aż do przesady nawet tu w tej Izbie. Musimy przeciwstawić się prywatyzacji wody, która mogłaby uczynić z prawa człowieka, jakim jest dostęp do zasobu o tak żywotnym znaczeniu, artykuł handlowy. Uważam, że historia Europy uczy nas w całej rozciągłości, że to sfera publiczna zagwarantowała nam prawo do wody w naszych własnych domach, czego nie można powiedzieć o innych kontynentach, coraz bardziej podatnych na infiltrację sektora prywatnego.
Są to kwestie natury praktycznej, ale mają też ogromne znaczenie moralne. To nie przypadek, że za prawem do wody orędowały nie tylko wielkie ruchy i osobistości świeckie, ale także przywódcy kościelni i ruchy religijne. Ostatnio, podobnie jak wielokrotnie w ciągu ubiegłych lat, Izba Parlamentu Europejskiego została udostępniona na potrzeby ważnych zjazdów światowych organizacji działaczy, za co dziękuję przewodniczącym jako za słuszne działanie. Na ostatnim ze zjazdów wysunięto propozycję sporządzenia protokołu w sprawie prawa do wody, któremu w moimi przekonaniu powinniśmy wszyscy udzielić poparcia.
Filip Kaczmarek
(PL) Pani Przewodnicząca! Dla większości z nas swobodny dostęp do wody jest czymś oczywistym. Codziennie zużywamy wielkie ilości wody. Warto jednak pamiętać, że według szacunków Światowej Organizacji Zdrowia jedna szósta mieszkańców Ziemi, tj. ponad miliard ludzi nie ma dostępu do wody spełniającej podstawowe, minimalne normy czystości. Oznacza to, że w cywilizacji XXI wieku miliony ludzi cierpi z powodu pragnienia i umiera na skutek chorób wywołanych spożywaniem zanieczyszczonej wody. Byłem niedawno w największym mieście Afryki, w Lagos, gdzie zaledwie 1% mieszkańców posiada dostęp do bieżącej wody.
Dane tego typu są przerażające, ale mimo to problem wody nie zajmuje miejsca na pierwszy stronach gazet, nie wywołuje powszechnego zainteresowania mediów czy nie jest przedmiotem dyskusji i sporów, jak na przykład kwestie AIDS, walka z malarią czy globalne ocieplenie. Wynika to zapewne z faktu, iż problem ten dotyka tylko w 2% Europejczyków, ale już mieszkańców Afryki w 27%. Szacuje się, że w samej Afryce wskutek chorób wywołanych spożywaniem brudnej wody umiera rocznie więcej osób niż wskutek AIDS i malarii razem wziętych.
Można zatem powiedzieć, że brak dostępu do wody pitnej nie uśmierca w sposób medialny, widowiskowy i nie wywołuje takiego szerokiego zainteresowania jak klęski typu trzęsienia ziemi, tsunami czy powodzie albo konflikty zbrojne. Ale fakty są takie - jak mówił już pan Ribeiro e Castro - średnio każdego dnia umiera 6 tysięcy dzieci z powodu chorób wywołanych brakiem wody. Oznacza to, że co 15 sekund umiera dziecko. Wyobrażają sobie Państwo reakcję świata, oddźwięk, stopień mobilizacji i determinacji, gdyby to się działo w Europie, a nie w Afryce Subsaharyjskiej czy w Azji?
Dlatego problem dostępu do wody nie jest tylko problemem krajów rozwijających się, ale jest również problemem krajów rozwiniętych. Powszechny dostęp do wody pitnej jest niezbędnym warunkiem dla rozwoju krajów i skutecznej walki z ubóstwem. Bez zaspokojenia tej potrzeby nie ma mowy o polepszeniu opieki zdrowotnej czy rozwoju edukacji. Bez zapewnienia wody na potrzeby rolnictwa czy prostego przemysłu całe społeczeństwa są skazane na walkę o codzienną egzystencję, a rezultatem tej walki są konflikty zbrojne, migracja, destabilizacja, czyli blokady rozwoju i zwiększanie różnic rozwojowych.
W Forum, o którym mówimy, będą również brali udział politycy i będą dyskutowali o aktualnych sprawach. Jedną z tych aktualnych spraw jest sytuacja w Darfurze, skąd prezydent Baszir wyrzuca organizacje, które między innymi dbają o to, aby mieszkańcy Darfuru mieli dostęp do wody. Będzie to więc okazja, aby skłonić między innymi prezydenta Baszira, aby pozwolił organizacjom międzynarodowym na dostarczanie wody mieszkańcom Darfuru.
Giulietto Chiesa
(IT) Pani przewodnicząca, panie i panowie! Ja też chcę przypomnieć, podobnie jak uczynił to pan poseł Musacchio, że w lutym tego roku Parlament wraz ze Światowym Forum Politycznym zwołanym przez Michaiła Gorbaczowa gościł konferencję pod znamiennym tytułem "Czyńmy pokój dzięki wodzie”. Konferencja ta ogłosiła memorandum na rzecz światowego protokołu w sprawie wody, które zasługuje na najwyższe zainteresowanie i które - co jeszcze istotniejsze - zyskało poparcie wszystkich liczących się grup politycznych w tej Izbie, a jednak wydaje się, że zostało ono zignorowane przez Komisję Rozwoju, która opracowała przedmiotowy dokument.
Nie sądzę, aby był to przypadek: tekst dokumentu, nad którym dziś debatujmy, wydaje się de facto mglisty i niedopracowany we wszystkich najważniejszych kwestiach, które pojawią się w programie posiedzenia w Stambule. Weźmy za przykład kwestię wody jako fundamentalnego prawa człowieka. Jeżeli woda jest naszym prawem - a absurdem byłoby temu zaprzeczać - to nie może być zarazem towarem. W wolnym społeczeństwie prawa nie można ani kupić, ani sprzedać. Prawo można kupić jedynie w społeczeństwie niewolników. Mamy jednak głęboką świadomość, że potężne prywatne interesy chciałyby to prawo zagarnąć. Co zatem Europa zamierza obwieścić w Stambule? Kto, jak twierdzi przykładowo w punkcie uzasadnienia J, powinien przyznać wodzie wyższy priorytet pod względem finansowym? To doskonały przykład nader mętnego sformułowania. Idąc dalej, czy państwo, czy też własność publiczna, pozostaje jedynym podmiotem polityki wodnej? A może, jak stwierdzono w ustępie 12 przedmiotowej rezolucji, jest ono "głównym podmiotem” tejże polityki? Co to zdanie naprawdę oznacza? Reszta zaprzecza z kolei treści ustępu 2 tego samego dokumentu, gdzie słusznie stwierdzono, że woda jako "dobro publiczne” powinna "podlegać kontroli publicznej”.
Krótko mówiąc, obserwujemy ogólny kryzys modelu rozwoju naszego społeczeństwa, a mimo tego obstajemy przy idei rynku, który sam składa przyrodę w ofierze prywatnym zyskom. Kończąc przytoczę jeszcze jeden bardzo słaby punkt: przedmiotowy dokument nie zawiera jakiejkolwiek propozycji odnośnie do organizacji gospodarowania wodą w skali globu. Natomiast wspomniane wcześniej memorandum nakreśliło propozycję światowej agencji, która pojawia się z jednej z poprawek, na którą zamierzam oddać swój głos.
Czesław Adam Siekierski
(PL) Pani Przewodnicząca! Piąte Światowe Forum Wody to wydarzenie, które powinno stać się okazją do prac nad systemami publicznego gospodarowania wodą, które byłyby skuteczne, przejrzyste, podlegające regulacji i zgodne z celami zrównoważonego rozwoju w celu zaspokojenia potrzeb społeczeństwa. Specjalna rola i zadania spoczywają tu na samorządach lokalnych. Ponadto kryzys żywnościowy ujawnił potrzebę rozwijania nowych technik, takich jak nawadnianie obszarów rolnych. Równolegle w rolnictwie zadbajmy o to, aby stosowane były naturalne nawozy lub takie, które szybko rozłożą się w glebie i nie przenikną do wód podziemnych.
Wreszcie, jak Komisja zamierza zrealizować wolę Parlamentu Europejskiego wyrażoną w jego rezolucji z dnia 15 marca w sprawie czwartego Światowego Forum Wodnego, dotyczącą popierania i sposobów solidarnego finansowania gospodarki wodnej? Problem wody to najważniejsze wyzwanie, przed jakim stoi świat i Europa.
Alessandro Battilocchio
(IT) Pani przewodnicząca, panie i panowie! Koledzy posłowie mają rację, bieżące dane są alarmujące i dają podstawy do głębokiego zastanowienia. Wielu, zbyt wielu ludzi w skali globu jest pozbawionych fundamentalnego prawa, jakim jest dostęp do wody. W ostatnich latach znacząco rozbudowano regulacje prawne w tym obszarze. W Stambule oczekuję jednak zwrócenia uwagi na potrzebę racjonalizacji działań szeregu międzynarodowych organów zaangażowanych w zarządzanie, kierowanie i nadzorowanie światowej dynamiki w dziedzinie wody, gdyż działania i kompetencje tych organów obecnie często się nakładają. Tej reformy nie wolno nam dłużej odkładać.
Mam także nadzieję, że Piąte Światowe Forum Wody zaakceptuje koncepcję wody jako globalnego dobra o charakterze publicznym, i że koncepcja ta spotka się z poparciem, którego konsekwencją będzie przyjęcie stosownych polityk dedykowanych ochronie wody, własności publicznej oraz procedurom dystrybucji i korzystania z wody.
Marie Anne Isler Béguin
(FR) Pani przewodnicząca, pani komisarz, panie i panowie! Mam wrażenie, że my wszyscy w tej Izbie od lat powtarzamy to samo.
Uważam, że o wodzie, o tym wspólnym dobru ludzkości, powiedziano już wszystko, i niestety trzeba to będzie powiedzieć ponownie, ponieważ sytuacja jest daleka od poprawy, a raczej wykazuje tendencję przeciwną. Ostatni raport Organizacji Narodów Zjednoczonych pokazuje, że sytuacja w istocie wydaje się pogarszać. Dlatego uważam, że oprócz przedstawionych propozycji i polityki realizowanej przez Unię Europejską w tych obszarach, które są już pierwszym krokiem naprzód, powinniśmy posunąć się jeszcze dalej, ponieważ gdzie nie ma wody, tam nie ma życia. Musimy mieć świadomość, że liczne grupy ludności, w tym zwłaszcza kraje, z którymi realizujemy wymianę handlową i z którymi prowadzimy rozmowy, zostały pozbawione zaopatrzenia w wodę lub nadal nie mają dostępu do wody pitnej.
Taka sytuacja jest niedopuszczalna i niemożliwa do przyjęcia. Uważam, że musimy zdecydowanie poprzeć status wody jako wspólnego dobra ludzkości, przy czym Unia Europejska musi zagwarantować odpowiednie poparcie na szczeblu europejskim oraz w Stambule. Woda nie jest towarem, którym mogą lub mogłyby handlować nasze wielonarodowościowe koncerny. I właśnie o to musimy zabiegać w Stambule i wierzę, że koleżanki i koledzy posłowie w tej walce nie zawiodą.
John Bowis
Pani przewodnicząca! Z uwagą wysłuchałem kolegów, którzy słusznie wskazali na niedobory wody, brak dostępu do wody i wynikające z tego faktu choroby. Wszystko to są problemy o fundamentalnym znaczeniu dla Forum Wody.
Chciałby jeszcze naświetlić drugą stronę medalu, gdyż ci spośród nas, którzy ostatnio brali udział w regionalnej konferencji państwa AKP w Gujanie, mieli okazję usłyszeć, że są także państwa, które w wyniku zmian klimatu doświadczają nadmiaru wody. Pan poseł Musacchio mówił o wpływie zmian klimatu, prowadzącym do zanieczyszczanie i wysychania wód oraz utraty dostępu do wody. Za to w opisywanym przypadku mamy problem nadmiaru wody, i tu z kolei nie wolno zapominać o ryzyku zanieczyszczenia ujęć wodnych, niszczeniu upraw i wszystkich innych negatywnych konsekwencjach takiego nadmiaru.
Dlatego uważam, że powinniśmy uzupełnić listę, którą przygotowujemy na Forum Wody, o problematykę wyrębu lasów i zalesień, gdyż dopóki nie podejmiemy odpowiednich środków zaradczych, będziemy na przemian doświadczać powodzi i susz.
Androulla Vassiliou
komisarz. - Pani przewodnicząca! Nie sposób nie docenić znaczenia wody, jak również konieczności gospodarowania nią we właściwy sposób. Niemniej, jak już wspomniałam w moich pierwszych słowach, musimy także wspierać uboższe części tego świata w ich staraniach o dostęp do zdrowej wody pitnej. Komisja będzie kontynuować pomoc dla tych krajów.
Fakt, iż woda jest podstawową potrzebą człowieka, został uznany i potwierdzony na Czwartym Światowym Forum Wody w Meksyku w 2006 roku. Jak już wspomniałam, UE będzie reprezentowana na zbliżającym się Forum w Stambule i zajmie zdecydowane stanowisko we wszystkich punktach, które wymieniłam.
Pan poseł Bowis poruszył jeszcze jedną ważną sprawę - i tu podzielam jego zdanie - a mianowicie fakt, że są też takie regiony globu, w których zmiany klimatu prowadzą do powodzi. Musimy i tu podjąć konkretne działania. Pan poseł jasno wskazał, że jednym z możliwych rozwiązań w tym względzie są zalesienia.
Przewodnicząca
Otrzymałam jeden projekt rezolucji złożony zgodnie z art. 108 ust. 5 Regulaminu.
Zamykam debatę.
Głosowanie odbędzie się w czwartek, 12 marca 2009 r.
