3. Oekraïne: de zaken van Yulia Tymoshenko en andere leden van de voormalige regering (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is het debat over vijf ontwerpresoluties over Oekraïne: de zaken van Yulia Tymoshenko en andere leden van de voormalige regering.
Kristian Vigenin
auteur. - (BG) Mijnheer de Voorzitter, namens de Fractie van de Progressieve Alliantie van Socialisten en Democraten in het Europees Parlement wil ik officieel verklaren dat de ontwikkeling van de democratie in Oekraïne een prioriteit voor ons is ten aanzien waarvan we geen compromissen kunnen sluiten. Wat het volk van Oekraïne tot stand heeft gebracht mag niet in twijfel worden getrokken, noch door externe, noch door interne factoren.
De huidige regering probeert door middel van een reeks initiatieven zowel de wettelijke basis als de effectiviteit van de strijd tegen corruptie te verbeteren. Daarom moet zij steun krijgen. Het gevoel van straffeloosheid bij de Oekraïense elite wegnemen kan een kans bieden voor de heilzame hervormingen die het land dichter bij de Europese Unie zullen brengen en zijn burgers toekomstperspectief zullen bieden.
Wij lopen nu echter het gevaar ervan beschuldigd te worden dat wij de prominente figuren uit de vorige regering met een Europees politiek 'scherm' beschermen, onder wie de voormalige minister-president Timosjenko zelf. Als wij in de grond verwachten dat de Oekraïense regering zich niet mengt in het werk van de onafhankelijke rechter en het Openbaar Ministerie, welk recht heeft de Fractie van de Europese Volkspartij (Christendemocraten) dan om het Europees Parlement vandaag te vragen zelf betrokken te worden bij zo'n politieke inmenging? Ik kan niet accepteren dat wij alle besluiten die door de vorige Oekraïense regering zijn genomen door de vingers moeten zien. Dat is precies de strekking van de ingediende tekst, waarin in praktische termen wordt opgeroepen om individuele gevallen van machtsmisbruik achter collectieve schuld te verhullen.
Door een meer evenwichtige benadering hebben we vandaag een gezamenlijke ontwerpresolutie kunnen krijgen die constructief is en gericht op de kansen voor nauwere samenwerking tussen Oekraïne en de Europese Unie, terwijl er in het land gerechtelijke hervormingen worden doorgevoerd en anticorruptiemaatregelen ten uitvoer worden gelegd. Zij is echter op een aanpak van ideologische confrontatie gebaseerd.
Ik vraag om een verwerping van de zogenoemde 'gezamenlijke ontwerpresolutie' en om steun voor het voorstel van de S&D-Fractie.
(Spreker verklaart zich bereid een 'blauwe kaart'-vraag krachtens artikel 149, lid 8, van het Reglement te beantwoorden)
Bernd Posselt
(DE) Mijnheer de Voorzitter, ik zou mijn collega slechts willen vragen wat de waarde is van de voortdurende verklaringen met betrekking tot de rechten van de mens, als deze kwestie in Oekraïne nu plotseling een interne aangelegenheid is. Zeggen dat men zich niet mag mengen in de interne aangelegenheden van een land, is het oude Sovjetargument. Als het om mensenrechten gaat, zullen we altijd tussenbeide komen, met name als het om een zo belangrijke partner als Oekraïne gaat.
Kristian Vigenin
auteur. - (BG) Mijnheer de Voorzitter, ik willen zeggen dat we het niet hebben over inmenging in de interne zaken van Oekraïne, maar over niet-inmenging in het functioneren van de onafhankelijke rechter en het Openbaar Ministerie in Oekraïne. Ik vind dat daar een duidelijk verschil tussen zit. Wij willen geen politieke inmenging, noch van de regering in Oekraïne, noch van het Europees Parlement. Dat is echter precies wat we doen met de teksten die in de zogenoemde 'gezamenlijke ontwerpresolutie' zijn ingediend.
Als we praten over universaliteit - ik weet niet hoeveel minuten ik heb, mijnheer de Voorzitter - maar als we om ons heenkijken, zijn er lidstaten van de Europese Unie waarin het er op min of meer dezelfde wijze aan toegaat. Ik geloof u, mijnheer Posselt, dat u zich aan de beginselen houdt en wilt dat wij overal op de naleving van de mensenrechten toezien, zowel in de Europese Unie als in Oekraïne, als u een dergelijke resolutie ook voor Bulgarije indient, waar onderzoek wordt gedaan naar minister-presidenten en voormalige ministers op basis van absurde beschuldigingen.
Jaromír Kohlíček
Auteur. - (CS) Mijnheer de Voorzitter, er zijn van die momenten waarop ik maar niet bijkom van verbazing. Toen ik de ontwerpresolutie over Oekraïne las, beleefde ik zo'n moment. Ik had er tot op dat moment volstrekt geen weet van dat ministers en premiers van sommige landen levenslange immuniteit genieten.
Het is absoluut opmerkelijk dat het Europees Parlement aan de ene kant een voortvarende bestrijding van de corruptie eist en dat het aan de andere kant op het moment dat een lid van de voormalige regering, de heer Danilisjin, daarvan beschuldigd wordt zowaar politiek asiel krijgt. En dat nog wel in mijn Tsjechische Republiek en zonder enig voorlopig onderzoek naar het geval in kwestie. Trouwens, de heer Danilisjin is nooit en te nimmer lid van een politieke partij geweest en de beschuldigingen tegen hem zijn van puur economische aard.
We moeten ons inzetten voor een consequente vervolging van corrupte praktijken zowel binnen als buiten de Europese Unie. Dat is niet meer dan logisch en terecht. Maar lees de grondwet van het land in kwestie maar eens en laten we proberen de feiten boven water te halen. En als de corruptie in de Europese lidstaten echt is uitgeroeid, laten we dan proberen de keizerlijke orders opnieuw in te voeren. Die kunnen we dan in onze resoluties uitdelen aan uiteenlopende landen.
De GUE/NGL-fractie staat achter de algemene delen van de resolutie, maar heeft ernstige bedenkingen tegen de concreet genoemde punten en zal de resolutie dan ook niet steunen.
Michael Gahler
auteur. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, we hebben helaas reden om de politieke situatie in Oekraïne, en met name de middelen waarmee de grondwettelijke rechten van tot de oppositie behorende politici worden gekortwiekt, zwaar aan de kaak te stellen.
Met politiek gemotiveerde strafzaken en een achterhaald procesrecht worden de mensenrechten van de oppositieleider, mevrouw Tymosjenko, en anderen geschonden en wordt het hun onmogelijk gemaakt om politiek actief te zijn. Wie het grondwettelijke recht van een beschuldigde op toegang tot zijn dossier in het tegendeel verandert, met andere woorden, in de verplichting tot toegang tot het dossier, en wie dit doet door middel van opsluiting, zoals in het geval van de heer Lutsenko, of door iemand 44 keer te dagvaarden, zoals in het geval van mevrouw Tymosjenko, kan niet verbergen wat zijn achtergrond is en dat hij op ouderwetse manier het rechtswezen voor politieke disputen misbruikt.
President Janoekovitsj en zijn autoriteiten moeten een einde maken aan deze vervolging. Hij is persoonlijk verantwoordelijk voor het welzijn van mevrouw Tymosjenko, de heer Lutsenko en hun collega's en aanhangers.
Mijnheer Janoekovitsj, uw gedrag in dezen is de lakmoesproef voor uw geloofwaardigheid en uw vastberadenheid om in Oekraïne Europese waarden te introduceren.
(Spreker verklaart zich bereid een "blauwe kaart"vraag krachtens artikel 149, lid 8 van het Reglement te beantwoorden)
Paweł Robert Kowal
(PL) Mijnheer de Voorzitter, ik ben het in veel zaken met de afgevaardigde eens. Iedereen weet hoe belangrijk de toetreding tot de Europese Unie, en in een eerder stadium het perspectief van toetreding tot de Europese Unie, is geweest voor de consolidering van de democratie en de mensenrechten in de landen van Midden- en Oost-Europa. Ik wil de heer Gahler vragen of hij bereid is te verklaren dat hij positief staat tegenover het bieden van een dergelijk perspectief aan de Oekraïense samenleving en politici van alle partijen en hen te vertellen dat de weg naar de Europese Unie voor hen open ligt, en of hij bereid is om dit soort standpunten in het Europees Parlement te steunen.
Michael Gahler
auteur. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, het huidige gedrag van de Oekraïense regering effent niet bepaald de weg van het land naar de Europese Unie.
Kristiina Ojuland
auteur. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, we zijn hier vandaag niet om ons uit te spreken over de vraag of Joelija Tymosjenko nu wel of niet schuldig is. Dit gaat veel verder: de Oekraïense autoriteiten zijn voorbijgegaan aan de correcte juridische procedures en hebben maatregelen getroffen die een schending van de rechtsstaat inhouden.
We protesteren tegen de uitschakeling van politieke tegenstanders in Oekraïne met behulp van het gerechtelijk systeem. De wettelijke rechten van verdachten moeten gewaarborgd worden en de tegen hen getroffen maatregelen moeten in verhouding staan tot de aard en ernst van de misdrijven waarvan zij worden beschuldigd.
Deze resolutie wil de aandacht van de Oekraïense autoriteiten vestigen op een aantal duidelijke schendingen van de rechtsstaat, die Oekraïne verder van de Europese waarden hebben afgebracht en die, als zij gemeengoed worden, de vooruitzichten van het land op de Europese integratie bepaald geen goed doen.
Raül Romeva i Rueda
auteur. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, de reden waarom wij, de Groenen, deze gezamenlijke resolutie steunen is dat wij de strijd tegen corruptie zien als een fundamentele factor bij de totstandbrenging en consolidatie van de rechtsstaat in Oekraïne, juist met het oog op de versterking van de betrekkingen met de Europese Unie en van de integratie van het land in het EU-beleid.
Wij benadrukken dan ook dat hiervoor eerlijke, onpartijdige en onafhankelijke juridische procedures nodig zijn. Daarom nemen wij met bezorgdheid kennis van de wijdverbreide opvatting dat de recente zaken tegen mevrouw Tymosjenko en een aantal leden van de voormalige regering politiek gemotiveerd zijn, en waarschuwen wij voor het mogelijke gebruik van het strafrecht als instrument voor het bereiken van politieke doelen. Daarom ook verzoeken wij de Oekraïense autoriteiten ervoor te zorgen dat justitiële instrumenten niet selectief worden ingezet en dat een zo groot mogelijke transparantie wordt betracht bij strafrechtelijke onderzoeken, vervolgingen en processen.
Tot slot is dit tevens de reden waarom wij de Oekraïense autoriteiten verzoeken de verdenking te vermijden dat justitiële instrumenten selectief worden ingezet, en erop aandringen dat een zo groot mogelijke transparantie bij strafrechtelijke onderzoeken, vervolgingen en processen wordt gewaarborgd; voorts verzoeken wij de Commissie steun te verlenen aan de hervorming van de rechterlijke macht in Oekraïne door gebruik te maken van de programma's van de EU voor capaciteitsopbouw, en de oprichting te overwegen van een adviesgroep op hoog niveau van de EU voor Oekraïne, om het land bij te staan bij zijn inspanningen om zich aan te passen aan de wetgeving van de EU, ook voor wat betreft de rechterlijke macht.
Elena Băsescu
Mijnheer de Voorzitter, de beperkende maatregelen tegen Joelija Tymosjenko zijn een voortzetting van een serie maatregelen van de huidige regering tegen leden van de vorige regering, om de oppositie te intimideren en te verzwakken. Wij zijn diep bezorgd over het aanwenden van justitie voor politieke doeleinden door selectieve maatregelen tegen leden van de oppositie. Deze brengen de stabiliteit van de rechtsstaat en de democratie in Oekraïne in gevaar.
Wij roepen de autoriteiten in Kiev op om te zorgen dat justitie onpartijdig, onafhankelijk en transparant functioneert door de verdachten een eerlijk proces te geven. Ook roepen we hen op om zich te houden aan de regels van een democratische staat en de mensenrechten te respecteren, verplichtingen die zij op zich hebben genomen als onderdeel van het Oostelijk partnerschap. We moeten benadrukken dat respect voor deze beginselen cruciaal is voor het bevorderen van de samenwerking tussen de EU en Oekraïne, ook met het oog op ondertekening van de associatieovereenkomst.
Lidia Joanna Geringer de Oedenberg
namens de S&D-Fractie. - (PL) Een van de prioriteiten van het komende Poolse voorzitterschap is de versterking van het oostelijk partnerschap. Oekraïne, de naaste buur van Polen, is een van de belangrijkste partners en heeft de gelegenheid om hier het meest van te profiteren. Ik deel het standpunt dat Oekraïne dichter bij de EU moet worden gebracht, maar ben tegelijkertijd van mening dat dit gepaard moet gaan met aanvaarding van de Europese normen op het gebied van de rechtstaat en transparantie in het openbare leven. Met grote bezorgdheid volg ik de corruptieschandalen en de rechtszaken van politici in Oekraïne, waarin de partijen elkaar soms op potsierlijke wijze beschuldigen. De EU is bijzonder voorzichtig in haar commentaar op de gebeurtenissen in Oekraïne. Ook de verklaring van de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid over de zaak van mevrouw Tymosjenko was bijzonder voorzichtig van karakter.
Ik denk echter dat we in het kader van de toekomstige samenwerking van de EU met Oekraïne, instrumenten moeten ontwikkelen die op de lange termijn bijdragen aan de versterking van de rechtstaat in dit land. Ik denk hierbij aan de oprichting van bijvoorbeeld een adviesgroep om het Oekraïense recht dichter bij de Europese normen te brengen, en hulp op verschillende juridische gebieden, waaronder het trainen van rechters. Enerzijds zijn de Europese aspiraties van Oekraïne aan allerlei voorwaarden gebonden, anderzijds vind ik dat de EU zich hulpvaardig moet tonen. Ik hoop dat het Poolse voorzitterschap van de Raad van de Europese Unie deze houding aanneemt.
Leonidas Donskis
namens de ALDE-Fractie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, Oekraïne is een democratie, en daarom brengen we onze bezorgdheid over aan een partner, een bondgenoot, een vriend. Zoals we allemaal weten is niemand volmaakt in deze wereld, maar overeenkomstig de politieke standaarden en normen van Europa, en de logica en waarden van de democratie verwachten we dat de Oekraïense autoriteiten hun macht niet misbruiken door het aanmoedigen en houden van politiek gemotiveerde processen, en dat zij de verdachten een eerlijk proces gunnen in plaats van uit te zijn op politieke vergelding.
Joelija Tymosjenko en andere leden van de voormalige regering van Oekraïne, die lang de rivalen waren van president Janoekovitsj, mogen niet worden geacht collectief, of door vereniging, schuldig te zijn aan en verantwoordelijk te zijn voor iets dat wordt gezien als aansprakelijkheid in de uitoefening van een politiek ambt. Zij zijn vóór alles burgers van een democratische staat. Wij voeren hier op geen enkele manier een verweer voor hen. Wij willen onze vrienden er alleen maar aan herinneren hoe de democratie werkt.
Charles Tannock
namens de ECR-Fractie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, zes jaar na de Oranjerevolutie wordt de Oekraïense politiek nog altijd gekenmerkt door rivaliteit en spanningen. Voormalig premier Tymosjenko en andere leden van haar voormalige regering worden nu in rechte vervolgd wegens strafbare handelingen die zij zouden hebben gepleegd tijdens hun ambtstermijn. Aan deze aanklachten zit voor mij het luchtje dat ze door politieke motieven zijn ingegeven. Ik vrees dat president Janoekovitsj uit is op het uitschakelen van de enige Oekraïense politieke figuren met voldoende gewicht, moed en populariteit om hem en zijn autoriteit uit te dagen. We mogen niet vergeten dat de Oranjerevolutie een rechtstreeks antwoord was op de poging van Janoekovitsj om de presidentsverkiezingen in 2004 door fraude te stelen, een misdrijf waar hij nooit voor is vervolgd.
Mevrouw Tymosjenko geniet aanzienlijke steun onder de bevolking in het westen van Oekraïne en is een baken van hoop voor miljoenen van haar landgenoten. Het mag uiterst curieus heten dat de meest recente aanklachten wegens fraude betreffende het geneesmiddelenbudget niet op eendere wijze zijn ingediend tegen Zinovii Mytnyk, destijds onderminister van Volksgezondheid, die zijn handtekening zette onder de deal, en wel omdat hij inmiddels, even curieus, weer is opgedoken als de nieuwe minister van Volksgezondheid in de regering-Janoekovitsj.
Als Janoekovitsj de politieke invloed van mevrouw Tymosjenko wil terugdringen, moet hij dat doen via een open en democratische ideeënstrijd en niet door de politieke manipulatie van justitie. Tot slot heb ik een vraag voor de heer Vigenin, aangezien de socialistische fractie banden heeft met de Partij van de Regio's van Janoekovitsj: hebt u vertrouwen in de politieke neutraliteit van het openbaar ministerie in Oekraïne? Mijnheer Vigenin, kunt u daar antwoord op geven?
Jaroslav Paška
namens de EFD-Fractie - (SK) De Oekrainse politieke scène wordt gedomineerd door een gouverneursachtige manier van regeren die diepgeworteld is in de voormalige Sovjettijdperk. Ook de leiders van de Oranjerevolutie, president Joesjtsjenko en premier Timosjenko hadden eigenlijk een soortgelijke politieke stijl.
Het is een publiek geheim, niet alleen in de Oekraïne, dat rivaliteiten tussen de familieclans van premier Timosjenko en president Joesjtsjenko over de winsten uit het gastransport de ware oorzaak waren van de gascrisis die ons in 2009 trof. Misbruik van ongefundeerde criminalisering van politieke opponenten ter onderdrukking van de oppositiekrachten is ook voor mij onaanvaardbaar. Maar beweren dat geen enkele vertegenwoordiger van Timosjenko's team geen enkele misstap maakte tijdens hun wilde regeerperiode gaat echter veel te ver.
Timosjenko's groep verloor de verkiezingen namelijk vanwege het feit dat het gewone volk genoeg had van de omvangrijke corruptie en de plundering van gemeenschappelijk eigendom door een aantal staatsleiders.
Willen we Oekraïne daadwerkelijk helpen een democratische samenleving te ontwikkelen, dan moeten we ons concentreren op systemische aanbevelingen en we ze niet gaan vertellen dat de prominenten die een aantal onder ons misschien wat sympathieker toelijken of naderbij staan anders behandeld moeten worden dan de overige van strafbare feiten verdachte personen. Want ook hier in de EU gaan we er per slot van rekening van uit dat iedereen gelijk is, ook voor de wet.
Zuzana Roithová
(CS) Mijnheer de voorzitter, de manier waarop de onderzoeken naar de vermeende schendingen van de wet door mevrouw Timosjenko en andere oppositiepolitici gevoerd worden, maken de Oekraïense rechtspraak, politie en huidige regering absoluut ongeloofwaardig. Dergelijke vervolgingspraktijken kennen we nog van het totalitaire communistische regime van de vorige eeuw. En daar zijn de EU-burgers die toentertijd onder dat regime leefden, buitengewoon gevoelig voor. Wat wij zien, is opnieuw misbruik van de openbare macht om politieke tegenstanders in het diskrediet te brengen. Dat is absoluut onaanvaardbaar in een democratische samenleving. Het wordt ons voor de ogen van de hele wereld volledig onmogelijk gemaakt om nog te geloven in de onafhankelijkheid van de Oekraïense rechtspraak.
Paweł Robert Kowal
(PL) Mijnheer de Voorzitter, wij vragen ons af waar we eigenlijk over praten, de feiten zijn immers algemeen bekend. Wij komen op voor degenen die op dit moment in de problemen zitten en voor degenen die het slachtoffer zijn van machtsmisbruik. Niet alleen wij moeten onze conclusies trekken uit deze situatie, het zijn vooral de Oekraïense autoriteiten die hun eigen conclusies moeten trekken. Het respecteren van de rechten van de oppositie is een voorwaarde om een normaal democratisch systeem op te kunnen bouwen in Oekraïne, dat is de boodschap die we luid en duidelijk moeten laten horen. We moeten onszelf echter nog iets anders duidelijk maken. Het gaat om de ervaring van Tsjechië, Slowakije en ook van Oost-Duitsland. In dit deel van Europa kan er geen sprake zijn van echte modernisering, wanneer we niet in staat zijn om te zeggen dat er in Europa plaats is voor de Oekraïners, niet voor een of andere autoriteit. Misschien nog niet vandaag, misschien nog niet over een aantal jaar, maar het perspectief is er. Als we niet duidelijk over dit perspectief spreken - en ik praat nu tegen alle vrienden uit alle hoeken van Europa - werken wij de facto mee aan de instandhouding van slecht functionerende democratische systemen in het oosten. Daar hoeven we ons geen illusies over te maken, zo simpel is het. Naast dit debat hebben we dus nog iets anders te doen, we moeten duidelijk zeggen: wees maar niet bang, de deur staat open.
Marek Henryk Migalski
(PL) Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag beginnen met de woorden van de heer Donskis, die de Oekraïners onze vrienden en bondgenoten noemde. Hij heeft gelijk, zo moeten we onze vrienden in Kiev behandelen. Ik wil u allen graag een vraag stellen. Ik heb vergelijkbare opmerkingen en deel de dilemma's van de meeste sprekers van vandaag. Ook ik ben niet tevreden over de naleving van de mensenrechten en het functioneren van de democratie in Kiev. Maar wat hebt u gedaan, wat heeft dit huis gedaan, wat hebben al degenen gedaan die vandaag zo principieel de situatie met mevrouw Tymosjenko hebben veroordeeld, wat hebt u gedaan om een duidelijk signaal te laten klinken in Kiev en andere steden in Oekraïne, het signaal dat wij hun vrienden en bondgenoten zijn, dat wij op hen wachten, dat dit huis ooit zal worden uitgebreid met Oekraïense afgevaardigden? Ik vraag dit omdat naleving van de mensenrechten en respect voor de democratie in Oekraïne in hoge mate van ons afhankelijk zijn. Ik zou graag willen dat u zich dit realiseert.
(Spreker verklaart zich bereid een "blauwe kaart"vraag krachtens artikel 149, lid 8 van het Reglement te beantwoorden)
Bernd Posselt
(DE) Mijnheer de Voorzitter, ik zou mijn collega slechts willen vragen of hij niet weet dat we in dit Parlement met een grote meerderheid - waar ikzelf ook deel van uitmaakte - een resolutie hebben aangenomen, waarin we het Europese perspectief van Oekraïne duidelijk onderstreepten. Dat hebben we niet een keer gedaan, maar meermaals.
Marek Henryk Migalski
(PL) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Posselt, ten eerste weet ik dat en ten tweede dank ik u daarvoor. De vraag is alleen of we niet meer zouden moeten doen. Is dit inderdaad de boodschap die dit huis en de EU-instellingen kunnen sturen naar de Oekraïners, die op dit moment dezelfde strijd voeren als de Polen en de Tsjechen in het verleden? Tot slot, hoeveel van dergelijke positieve signalen over het lidmaatschap van de Europese Unie voor de Oekraïners heeft bijvoorbeeld de Duitse regering uitgezonden?
Seán Kelly
(EN) Mijnheer de Voorzitter, de weg naar democratie is vaak lang en bezaaid met hobbels. Sommige landen gaan sneller dan andere, iets wat we ook zien bij de landen van de voormalige Sovjet-Unie, aangezien mensen uit een aantal van die landen nu onze gewaardeerde collega's zijn hier in het Europees Parlement.
Andere landen gaan weer wat trager - misschien is Oekraïne daar een voorbeeld van. Toch is het belangrijk te onderkennen dat ook Oekraïne vooruitgang heeft geboekt, hoewel het nog stappen moet zetten. Om een echte democratie te vestigen moet het land ten eerste het maatschappelijk middenveld naar een hoger plan tillen, ten tweede een eind maken aan de staatscontrole, met name over ngo's, ten derde een echt onafhankelijke rechterlijke macht op poten zetten en ten vierde een vrije en sterke oppositie mogelijk maken.
Ware democratie is niet mogelijk zonder een vrije en krachtige oppositie die haar stem luid en duidelijk laat horen. Wij in de Europese Unie moeten alle middelen aanwenden om Oekraïne aan te sporen het hele traject af te leggen en een ware democratie te vestigen. Het land heeft stappen gezet, maar het moet nog wat verder gaan.
Sari Essayah
(FI) Mijnheer de Voorzitter, de drie aanklachten tegen Julia Timosjenko zijn, zoals ze zelf zei, zuiver politiek van aard. We moeten ook beseffen dat ook enkele andere voormalige leden van haar kabinet zijn aangeklaagd van corruptie worden beschuldigd of verdacht.
Zoals volgens mij mevrouw Ojuland hier al zei, zijn we geen rechtbank. We zijn hier niet om te beslissen of deze personen schuldig of onschuldig zijn. We willen iedereen er wel op wijzen hoe belangrijk het is dat deze hoorzittingen in geen geval selectief mogen zijn en dat de rechtshandelingen open en non-discriminatoir moeten zijn.
Ik wil Lady Ashton bedanken voor het feit dat zij al in mei haar bezorgdheid uitsprak over de aanklachten tegen de Oekraïense oppositieleiders en de mogelijk politieke redenen ervoor. We moeten op deze weg voortgaan en ervoor zorgen dat deze hoorzittingen in Oekraïne niet selectief worden of tegen de oppositie zijn gericht.
Sergio Paolo Francesco Silvestris
(IT) Mijnheer de Voorzitter, Oekraïne is een democratie, een bevriend land, een partner van deze Europese Unie. Oekraïne zal echter ook moeten kiezen voor Europese normen in het bestuur van de rechterlijke macht, die wordt gekenmerkt door gepolitiseerde rechtszaken waarin de aangeklaagden niet alle rechten en instrumenten hebben die nodig zijn om een rechtszaak, die in sommige gevallen puur politiek is, tegemoet te treden. Er is een criminalisering van politieke tegenstanders van de huidige regering, die er alleen op is gericht de oppositie te vernietigen en tot zwijgen te brengen. Julia Timosjenko, de voormalige premier, en haar ministers worden door middel van showprocessen aangevallen in plaats van door middel van een politiek debat dat, alhoewel ook fel, serieus en transparant zou zijn. De Oekraïense regering moet eerbied hebben voor de oppositie, zonder met het wapen van de rechterlijke macht te zwaaien, en de regels van een democratische staat en mensenrechten eerbiedigen, zoals ook ondertekend in de Oostelijk Partnerschap overeenkomsten.
Eija-Riitta Korhola
(FI) Mijnheer de Voorzitter, de voormalige premier van Oekraïne, Julia Timosjenko, heeft zich dit voorjaar moeten verdedigen tegen verscheidene aanklachten wegens corruptie. In februari kon ze wegens een reisverbod niet naar Brussel komen om ons te ontmoeten. Als Timosjenko definitief schuldig wordt bevonden, dan hangt haar een gevangenisstraf van maar liefst tien jaar boven het hoofd.
De achtergrond en context roepen echter lastige vragen op en wekken zorg over de deels politiek gemotiveerde aard van de aanklachten. In onze resolutie brengen we terecht de kwestie van de steeds selectiever lijkende aanklachten tegen de leiders van de politieke oppositie ter sprake en benadrukken we dat de transparantie van de onderzoeken en de rechtszaken moet worden gewaarborgd.
Corruptiebestrijding en het versterken van de rechtsstaat zijn niet alleen voorwaarden voor nauwere betrekkingen tussen de Europese Unie en Oekraïne, maar ook noodzakelijk voor een snellere democratische ontwikkeling van Oekraïne. De nieuwe politieke leiders van Oekraïne moeten ook verantwoordelijkheid tonen en de hervormingen doorvoeren die sinds de Oranjerevolutie zijn blijven liggen.
Iosif Matula
(RO) Mijnheer de Voorzitter, de ontwerpresolutie in verband met de zaak van de leden van de voormalige regering van Oekraïne is nodig om respect te waarborgen voor de grondbeginselen van de Europese Unie, om te beginnen de mensenrechten. Niet de Oekraïense justitie is de grootste zorg, maar de mogelijke inmenging van de politiek in de rechtspraak. De Europese Unie moet, als gemeenschap van recht en waarden, de leden van de voormalige Oekraïense regering steunen om te zorgen dat het principe wordt gerespecteerd van onschuld tot het tegendeel is bewezen en het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden.
Ik wil benadrukken dat het nodig is om de lopende hervormingen in Oekraïne door te zetten en op te voeren, en de wetgeving te laten aansluiten op de bepalingen en verplichtingen van de EU, als kernelementen die het land dichter bij de Europese Unie brengen. Het succes van het Oekraïense hervormingsproces hangt af van de bevordering van en het respect voor democratische beginselen, de rechtsstaat en transparantie. Voor wat betreft de beschuldigingen tegen Joelija Tymosjenko en de leden van de voormalige regering: voor maatregelen tegen een beschuldiging van machtsmisbruik mag geen machtsmisbruik worden gepleegd. Democratie moet vooruitgang boeken in Oekraïne en wij kunnen dat proces ondersteunen.
Günther Oettinger
lid van de Commissie. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, geachte Parlementsleden, net als u in dit Parlement en in de fracties volgt de Commissie van nabij de ontwikkelingen in Oekraïne met betrekking tot de voormalige Oekraïense regeringsleden, mevrouw Tymosjenko, de heer Lutsenko en anderen. Sinds het begin van het jaar hebben wij onze bedenkingen geuit met betrekking tot de mogelijk politieke motieven die aan de basis liggen van deze rechtszaken. De EU is met een delegatie aanwezig in het land en volgt de ontwikkelingen op de voet.
In het voortgangsverslag over Oekraïne dat we enkele dagen geleden publiceerden, schetsen we uitvoerig hoe de situatie er het voorbije jaar in het land uitzag. Uit onze evaluatie van de situatie, die onveranderd is, blijkt dat verregaande hervormingen van het rechtsstelsel en maatregelen ter bestrijding van corruptie noodzakelijk zijn. In het verslag benadrukken we dat de eerbiediging van de rechtsstaat bij strafrechtelijke onderzoeken en bij strafrechtelijke vervolgingen en eerlijke, onpartijdige en onafhankelijke processen verzekerd moeten zijn om te garanderen dat het strafrecht niet voor politieke doeleinden wordt misbruikt.
In rechtszaken waarin voormalige regeringsleden betrokken zijn, moet een duidelijk onderscheid worden gemaakt tussen strafrechtelijke en politieke aansprakelijkheid. Door het als buitensporig ervaren gebruik van hechtenis, voorarrest en reisbeperkingen ontstaat de indruk dat het rechtswezen willekeurig optreedt.
Tezelfdertijd is een groot deel van het maatschappelijke middenveld in Oekraïne, van deskundigen in de hele wereld en van buitenlandse zakenlieden die in Oekraïne actief zijn, er rotsvast van overtuigd dat de rechtbanken in Oekraïne van verschillende kanten sterk onder druk worden gezet. We hopen dat de verklaring van de Commissie van Venetië van de Raad van Europa in aanmerking zal worden genomen bij toekomstige wijzigingen van de wetgeving inzake hervorming van het rechtswezen en dat er zo een einde wordt gemaakt aan onze twijfels.
Ik zou willen benadrukken dat we groot belang hechten aan het verzekeren van de rechtsstaat in Oekraïne, een land waarmee we een nauwere contractuele band willen aanknopen op basis van associatie en economische integratie. Daarvoor is een naar behoren werkend, onafhankelijk en transparant gerechtswezen essentieel.
We willen in geen enkel individueel geval partij kiezen, maar we verwachten van Oekraïne dat het zijn systeem fundamenteel wijzigt om onpartijdige, eerlijke en transparante processen te garanderen. We zijn ervan overtuigd dat de stabiliteit in Oekraïne en het vertrouwen van de burgers in de overheidsorganen afhankelijk zullen zijn van de vooruitgang die op dit gebied wordt geboekt.
De snelheid en omvang van onze toenadering tot Oekraïne, en vice versa, zullen afhangen van het feit of Oekraïne volledig kan garanderen dat het de mensenrechten, de beginselen van democratie en de beginselen van de rechtsstaat eerbiedigt. Die beginselen mogen op geen enkele manier in twijfel worden getrokken. Die vaststelling strookt met de resultaten van de herziening van ons Europees nabuurschapsbeleid.
De vergadering van de samenwerkingsraad EU-Oekraïne, die in de loop van volgende week plaatsvindt, biedt ons de kans om talrijke kwesties te bespreken die belangrijk zijn voor onze betrekkingen, en om Oekraïne duidelijke signalen - die dezelfde zijn als de uwe - te geven met betrekking tot het belang van hervormingen op dit gebied.
We zijn blij met de vastberadenheid van Oekraïne om de onderhandelingen over een associatieovereenkomst nog voor het einde van dit jaar af te ronden. Dat is allemaal goed en wel, maar om de vruchten te kunnen plukken die deze overeenkomst op het gebied van associatie en economische integratie met de EU kan bieden, moet Oekraïne de noodzakelijke verregaande hervormingen doorvoeren, met name van het rechtswezen, het kiesstelsel en de grondwet. Daarnaast moet het land resoluter maatregelen nemen ter bestrijding van de corruptie.
Wat dat betreft, wordt Oekraïne niet aan zijn lot overgelaten, maar het moet bewijzen dat het onvoorwaardelijk de weg wil bewandelen van omvangrijkere en inclusievere hervormingen als het dichter bij de EU wil komen. Wij zullen Oekraïne aanzienlijke steun blijven geven in zijn inspanningen om interne hervormingen tot stand te brengen.
Tot slot zou ik nog willen zeggen dat we een correcte gerechtelijke procedure ten volle en zonder commentaar respecteren. We vertrouwen erop dat we in Kiev en Brussel onze dialoog over interne hervormingen in Oekraïne en over de toenadering van het land tot de EU zowel met de Oekraïense autoriteiten als met de oppositie open en transparant zullen kunnen voortzetten. Hartelijk dank!
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt zo dadelijk plaats.
Schriftelijke verklaringen (artikel 149)
Alexander Mirsky
, schriftelijk. - (EN) Ik werd verrast door de wens van een aantal politieke krachten in het Europees Parlement om morele en politieke steun te geven aan de voormalige leiders van Oekraïne. Het is bekend dat de Europese Volkspartij een samenwerkingsovereenkomst heeft met het blok van Joelija Tymosjenko. Het zou interessant zijn om te weten of in die overeenkomst ook iets staat over rechtsbescherming en dienstverlening als advocaat?
De resolutie van vandaag lijkt meer op een beroepschrift dan op een document van het Europees Parlement. Ik vind het noodzakelijk om te verklaren dat niemand het recht heeft zich te mengen in gerechtelijke procedures en vervolging. Wij staan de rechtsgang in de weg als wij op voorhand, nog voordat het onderzoek is afgerond, al een oordeel uitspreken over het werk van de openbaar aanklager.
Het Europees Parlement is geen advocatenkantoor. In gevallen als deze moeten we wachten totdat het onderzoek is afgerond. We moeten de verdachten adviseren samen te werken met de onderzoeksinstanties. We hebben niet het recht om druk uit te oefenen op het gerechtelijk apparaat van Oekraïne, omdat dit als inmenging in binnenlandse aangelegenheden kan worden aangemerkt.
Ik ben categorisch tegen resolutie P7_TA-PROV(2011)0272, omdat ik vind dat die grove druk uitoefent op de Oekraïense regering.
Bogusław Sonik
schriftelijk. - (PL) De prioriteiten van het Oekraïense voorzitterschap van het Comité van Ministers van de Raad van Europa zijn onder andere het voorkomen van schending van de mensenrechten en de beginselen van de rechtsstaat. Oekraïne neemt het verder op zich om de democratie op lokaal niveau op te bouwen en het lokale bestuur te versterken. Ondertussen waarschuwt het Helsinki Comité dat het land het Europees Verdrag voor de rechten van de mens schendt. De voorlopige arrestaties en het uitreisverbod dat is opgelegd aan de meest prominente oppositieleden en voormalige leden van de regering doen twijfelen aan de objectiviteit van het Oekraïense openbaar ministerie. Volgens het Europees Parlement ontbreekt het aan transparantie in de onderzoeken en zijn de aangenomen procedurele middelen buiten alle proportie. Het Parlement moet daarom een beroep doen op de Oekraïense procureur-generaal om dit verbod op te heffen.
De kern van het probleem is echter dat er nog steeds geen democratische hervormingen plaatsvinden in dit land. Tijdens het Congres van Lokale en Regionale Overheden van de Raad van Europa in maart 2011 hebben de vertegenwoordigers van Oekraïne uitgelegd dat ze meer tijd nodig hebben om zich te ontdoen van het communistische verleden. Ik ben het er mee eens dat het niet eenvoudig is om democratie te bereiken, maar daar is wel de wil om te veranderen en het nemen van dynamische maatregelen voor nodig. Sinds het uiteenvallen van de USSR is voldoende tijd verstreken en andere voormalige socialistische landen hebben al aanzienlijke vooruitgang geboekt. Voor de vorming van een pluralistische rechtsstaat moet Oekraïne beginnen met wijziging van de kieswet en het strafrecht. De EU moet erop staan dat voldaan wordt aan de gestelde eisen, hoofdzakelijk omdat zij zelf veel te bieden heeft in het kader van het oostelijk partnerschap en het nabuurschapsbeleid.
