Hervatting van de zitting
De Voorzitter
Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement, die op donderdag 20 september werd onderbroken, te zijn hervat.

Verklaring van de Voorzitter
De Voorzitter
Waarde collega' s, zoals u weet, of zoals u zich kunt voorstellen, heb ik de pijnlijke taak om bij de opening van deze vergadering stil te staan bij een aantal rampen, die talloze slachtoffers hebben gemaakt. Met uw welnemen zou ik, na deze rampen te hebben behandeld, een minuut stilte in acht willen nemen ter nagedachtenis van de slachtoffers.
Op 21 september laatstleden is de stad Toulouse getroffen door een nooit eerder geziene ramp, waarbij 29 doden en 2.500 gewonden zijn gevallen. Het verdriet van de families van de slachtoffers en gewonden, de ontreddering onder de bevolking, hebben ons allen bedroefd en in diepe smart gedompeld. Na de ontploffing in de AZF-fabriek heb ik namens mijzelf en het Parlement de burgemeester van Toulouse, de heer Douste-Blazy, en zijn medeburgers onze solidariteit en onze innige deelneming betuigd. Op dit moment is de precieze oorzaak van de ramp nog niet bekend. Een ding lijkt echter zeker: Frankrijk, maar ook alle landen van de Europese Unie, moeten zich resoluut inspannen om ervoor te zorgen dat dit de laatste keer was dat een dergelijk drama zich heeft voorgedaan. Het zal de stille getuige blijven van de abslute ontoelaatbaarheid van deze risico' s, zelfs al zijn deze slechts latent aanwezig. Het mag nooit meer gebeuren dat de veiligheid van mensen in gevaar wordt gebracht door nalatigheid, onachtzaamheid of winstbejag.
Voor de zoveelste keer, ditmaal in Noord-Ierland, is in de Europese Unie een journalist, Martin O' Hagan, vermoord door terroristen die slechts één doel hebben: terreur zaaien, en wel door zich in de eerste plaats te richten tegen personen die beroepshalve informatie verstrekken. Deze laaghartige daden vormen een aanslag op de fundamentele waarden waarop onze Europese Unie berust, namelijk het recht op leven, de rechtsstaat en de vrijheid van meningsuiting. Dergelijke terreurdaden mogen er in geen geval toe leiden dat de inspanningen van al degenen die, ondanks de moeilijkheden die ze ondervinden, onophoudelijk blijven streven naar een goede afloop van het vredesproces, op de helling komen te staan.
Op 27 september jongstleden heeft een psychisch gestoorde man in Zwitserland een verschrikkelijk bloedbad aangericht in de gebouwen van het kantonnale parlement van Zug, waarbij veertien leden van het lokale parlement en de lokale regering op jammerlijke wijze om het leven zijn gekomen. Er zijn verder nog een tiental gewonden gevallen. Onmiddellijk nadat ik kennis had genomen van deze waanzinnige moordpartij heb ik namens ons allen mijn innigste deelneming betuigd aan de autoriteiten en een blijk van solidariteit overgebracht aan de families van de overledenen en gewonden.
Wij hebben in het begin van de namiddag vernomen dat een zelfmoordaanslag is gepleegd op het parlement van de staat Kashmir in Indië. Deze afschuwelijke daad heeft tot nu toe al 22 doden en een dertigtal gewonden geëist. De ontploffing heeft ook voor aanzienlijke schade gezorgd in de buurt van het parlementsgebouw. Wij zijn allen ontsteld en diep bedroefd over deze aanslag.
Ik stel voor, geachte collega's, dat wij een emotioneel eerbetoon brengen aan al deze slachtoffers en dat wij nu een minuut stilte in acht nemen.
(Het Parlement neemt staand een minuut stilte in acht)

 
Moties van orde:

Onesta (Verts/ALE). (FR) Mevrouw de Voorzitter, waarde collega's, ik kom zelf uit Toulouse, en daarom zou ik u willen bedanken voor uw woorden van medeleven en solidariteit. Die vrijdagmorgen, zo'n tien dagen geleden, was ik thuis, op minder dan twee kilometer van de plaats van de ontploffing, en ik kan u zeggen dat ik nu weet wat een ramp is. Wij hebben hier allemaal de beelden gezien op televisie. Ik denk, of beter, ik ben ervan overtuigd, dat alle collega's uit mijn regio, mevrouw Ainardi, mevrouw de Veyrac, mijnheer Rod, zich mij bij aansluiten om alle collega's te bedanken die hun medeleven en solidariteit hebben betuigd.
Ik zou u overigens een metalen balkje willen tonen dat ik heb opgeraapt op het fabrieksterrein, op meer dan een kilometer van de plaats van de ontploffing. Het is volkomen beschadigd en uitgegloeid. U kunt zich voorstellen in welke toestand de lichamen verkeerden die men heeft teruggevonden in het zuiden van Toulouse!
Waarde collega' s, na het moment van stilte dat wij aan het begin van dit debat hebben gehouden, moeten wij nu onze stem laten horen om het vertrouwen te herstellen van de bevolking in onze respectieve landen, die bang zijn voor deze bommen, die bijna overal verspreid zijn. En zoals u heeft gezegd, mevrouw de Voorzitter, moeten wij deze week door onze stemmingen, door moedige resoluties aan te nemen, ervoor zorgen dat de ramp in Toulouse werkelijk de laatste is van een veel te lange reeks.

De Voorzitter
Waarde collega' s, als u het goedvindt, stel ik voor dat ik, bij wijze van uitzondering en rekening houdend met de omvang van de rampen - en ik zeg duidelijk "bij wijze van uitzondering" - het woord geef aan de collega's die daarom hebben verzocht.

Barón Crespo
Mevrouw de Voorzitter, uit uw toespraak blijkt wel dat wij momenteel uiterst voorzichtig moeten zijn wanneer wij in het openbaar uitspraken doen. Wat opvalt, is dat u vier rampen noemde waarvan twee zich in of rondom een parlement afspeelden - in Zwitserland en Kasjmir.
Ik zeg dit omdat ik mijzelf en mijn fractie solidair wil verklaren met de uitspraken van de heer Prodi, voorzitter van de Europese Commissie; de heer Patten, ondervoorzitter van de Europese Commissie; de heer Michel, voorzitter van de Raad; en de heer Chirac, president van de Franse Republiek. Ik betreur het dat u uw stem - die altijd gerespecteerd, moedig en gepast is - niet heeft laten horen met betrekking tot de recente, ongelukkige uitlatingen van de heer Berlusconi, premier van de Italiaanse Republiek, waarin hij de westerse beschaving superieur verklaart aan andere beschavingen.
Zeker op dit moment lijkt het mij van belang dat het Europees Parlement nogmaals nadrukkelijk stelt dat het hier geen botsing van culturen betreft maar de verdediging van universele waarden. Daarom is het zo belangrijk dat wij als Europees Parlement een duidelijke lijn aangeven, die niet alleen door mijn fractie wordt onderschreven. Ik zou ook tegen mijn collega de heer Poettering willen zeggen dat ik de eerste was om te applaudisseren toen hij, tijdens de buitengewone plenaire vergadering na de aanslagen van 11 september, expliciet verwees naar de toespraak die Anwar al-Sadat in dit Parlement heeft gehouden.
Uitspraken als die van de heer Berlusconi moeten door ons allen bestreden worden Het was niet de eerste maar hopelijk wel de laatste keer dat hij op deze manier van zich laat horen, want dit soort uitlatingen doen de Europese zaak bepaald geen goed.
(Applaus van links)

Wurtz
Mevrouw de Voorzitter, over hetzelfde onderwerp zou ik willen zeggen, dat wij hier reeds de eerste dag na 11 september een heel brede consensus hebben bereikt over de noodzaak om iedere misleidende associatie die bijdraagt aan de onaanvaardbare en gevaarlijke these van een botsing van beschavingen, te veroordelen.
Aan de andere kant herinneren wij ons ook de uitspraken van de heer Solana, die heeft aanbevolen - ik citeer - dat wij geen kloof moeten creëren, omdat dat een ernstige fout zou zijn. In dit opzicht moeten wij ook heel duidelijk stelling nemen tegen de schandelijke en uiterst verwerpelijke uitlatingen van de heer Berlusconi. Ten eerste, door het oude fabeltje van de zogenaamde superioriteit van de westerse en christelijke beschaving scherp te veroordelen. Vervolgens, door een initiatief te ontwikkelen in de geest van artikel 7 van het Verdrag van Nice, op grond waarvan de Raad kan vaststellen dat er sprake is van een duidelijk risico van een ernstige schending door een lidstaat van de grondbeginselen van de Unie, en op grond waarvan de Raad aanbevelingen tot deze lidstaat kan richten.
Ik stel dus voor, mevrouw de Voorzitter, dat de Conferentie van voorzitters onderzoekt welke relevante politieke actie in dezen moet worden ondernomen.
(Applaus van de GUE/NGL-Fractie)

Poettering
Mevrouw de Voorzitter, namens mijn fractie wil ik herhalen wat ik op 12 september gezegd heb - en dat gebeurde geloof ik met de toestemming van allen hier in het Parlement -, namelijk dat wij de door mensen gepleegde terreur niet mogen verwarren met het vredelievende islamitische geloof!
Ik wil u herinneren aan de geweldige toespraak van Anwar al-Sadat op 10 februari 1981 in het Europees Parlement - toen in Luxemburg - waarin hij zei: "De islam is een religie van liefde en niet van haat" . Ik wil namens mijn fractie nogmaals zeggen dat wij iedere vorm van retoriek van de clash of civilisations verwerpen en dat wij samenwerking en vriendschappelijke betrekkingen met alle vredelievende Arabische en islamitische landen willen. Daarom hebben wij ook voorgesteld om een Middellandse-Zeeforum te organiseren. Als ik het goed begrepen heb, mevrouw de Voorzitter, gaat u ons daarover donderdag een voorstel presenteren.
Omdat ik persoonlijk ben aangesproken, wil ik een aantal misverstanden uit de wereld helpen die veroorzaakt zijn door een lid van de Commissie. Wij zijn in de Conferentie van voorzitters overeengekomen - de heer Barón Crespo kon er afgelopen donderdag niet bij zijn - dat wij dit geen onderwerp van debat willen maken in het Parlement, maar dat wij er op donderdag in de Conferentie van voorzitters met het lid van de Commissie over willen overleggen welke uitspraken er gedaan zijn. Ik herhaal hier namens mijn fractie: wij reiken iedere vredelievende moslim de hand, waar ter wereld deze ook woont, of dat nu buiten de Europese Unie is, in de Arabische en islamitische landen of in een lidstaat van de Europese Unie. Wij willen vrede, samenwerking en vriendschappelijke betrekkingen met alle moslims van goede wil!

Banotti
Mevrouw de Voorzitter, ik wil u gelukwensen met de toespraak die u heeft gehouden op de avond waarop de regeringshoofden elkaar in Brussel ontmoetten. Het Parlement was bij die bijeenkomst vertegenwoordigd, ook ik was erbij en denk dat u met uw woorden wat het Parlement betreft precies de juiste toon heeft aangeslagen.

Katiforis
Mevrouw de Voorzitter, mijns inziens hebben wij een grote verantwoordelijkheid met betrekking tot de recente gebeurtenissen, en onze reacties moeten dan ook in het teken staan van de noodzakelijke ernst. Dat geldt echter niet alleen voor ons, maar ook voor de leiders van kandidaat-landen voor toetreding tot de Europese Unie. Daarom moet ik hier tot mijn betreuren de verklaringen van de heer Ecevit aan de kaak stellen. Deze probeert op goedkope wijze munt te slaan uit de terreuraanslagen en beschuldigt de Republiek Cyprus van betrokkenheid bij terreur. Hijzelf houdt echter Noord-Cyprus illegaal bezet, zoals u volkomen terecht heeft opgemerkt tijdens uw bezoek aan Athene.

De Rossa
Mevrouw de Voorzitter, ik wil een aantal woorden wijden aan Martin O' Hagan, de journalist die een aantal dagen terug in Noord-Ierland werd vermoord. Deze journalist - die werkelijk nergens bang voor was - heeft door de jaren heen met zijn werk een licht geworpen op de schemerzone waarin gangsters en politiek terrorisme en extremisme elkaar ontmoeten. Zijn moed heeft hem het leven gekost.
Helaas sterven vandaag de dag in feite jaarlijks vele honderden journalisten bij het uitvoeren van hun taak: het dienen en informeren van de bevolking. Dat geldt over het algemeen in mindere mate voor democratische landen, vandaar dat het ook zo zorgwekkend is dat journalisten in Ierland wel dat risico lopen. Mijn korte reactie op de dood van Martin O' Hagan kan op geen enkele wijze uitdrukking geven aan de afschuw en de verbijstering waarmee vanuit de verschillende politieke en religieuze hoeken van de Ierse samenleving op deze gruweldaad is gereageerd.
Ik wil deze kwestie graag in verband brengen met andere zaken die tijdens voorgaande vergaderperioden zijn besproken en waarvan ik weet dat zij deze week opnieuw ter sprake zullen komen. Daarbij wil ik u wijzen op de taal die wij hanteren om de terroristen te beschrijven. Wij moeten hen niet langer protestanten, katholieken of moslims noemen: het gaat hier om politieke extremisten. Het is belangrijk dat wij dat onderscheid maken.
Of de personen in kwestie nu aanhangers zijn van een bepaalde religie of niet, zij hebben allen bepaalde politieke doelstellingen. Wat zij verder gemeen hebben, is hun minachting voor de democratie en de menselijkheid.
(Applaus)

Swoboda
Mevrouw de Voorzitter, als lid van het Parlement voel ik mij met name vertegenwoordigd door de Voorzitter van het Parlement en daarom wil ik u een zeer concrete vraag stellen met betrekking tot de woorden van de heer Barón Crespo. Velen hebben de uitleg van de Italiaanse premier bekritiseerd, onder anderen - en dat kan voor sommigen een verrassing zijn - de heer Haider. Zelfs die vond dat te veel vreemdelingenhaat.
Mevrouw de Voorzitter, u bent altijd een voorstander van de dialoog met de islam geweest en u heeft ook concrete stappen ondernomen. Uw politiek is het tegenovergestelde van wat de heer Berlusconi gezegd heeft. Aangezien u in andere gevallen altijd zeer duidelijke taal gebruikt heeft - dat kon ik in mijn land niet altijd verdedigen, maar ik deed het toch, omdat ik uw duidelijke taal altijd op prijs gesteld heb - vind ik het belangrijk dat u, mevrouw de Voorzitter, in verband hiermee even duidelijke taal spreekt. Dat is mijn verzoek aan u.
Het is mogelijk dat uw verklaringen in dezen mij ontgaan zijn, dat ik ze niet gelezen of gehoord heb. Ik vraag u echter om het standpunt van het Parlement over deze uitspraken zeer duidelijk te vertegenwoordigen. Dit Parlement is altijd een voorstander geweest van de dialoog en heeft de dialoog ook altijd gevoerd. Ons hele bestaan als Parlement heeft te maken met de dialoog van de religies en met de dialoog van de culturen. U, als Voorzitter van het Parlement moet dat naar mijn mening ook bij deze gelegenheid zeer duidelijk zeggen.
(Applaus van de PSE-fractie)

De Voorzitter
Mijnheer Swoboda, ik moet zeggen dat ik verbaasd ben over uw opmerkingen, want ik heb mij sinds 11 september heel vaak uitgesproken over deze zaak, zowel in mededelingen als naar aanleiding van de toespraak van mevrouw Banotti of de verklaringen van de heer Berlusconi. Als u de reizen, de officiële bezoeken van uw Voorzitter goed zou volgen, zou u daar allemaal van op de hoogte zijn. Ik zal u een kort persoverzicht doen toekomen dat buitengewoon informatief is, en ik denk dat dat u tevreden zal stellen. En nu wij het er toch over hebben: volgens mij was ik zelfs een van de eersten die heeft gewezen op het gevaar van misleidende associaties. Dat was ook mijn normale taak als Voorzitter en ik wist dat ik de mening van het Parlement vertolkte toen ik mij in die zin uitsprak, wat ik reeds in mijn eerste verklaring heel duidelijk heb gedaan. Misschien kunt u het zich nog herinneren: bij de opening van de buitengewone vergadering op woensdag, alsook de dag daarop. Hoe dan ook, ik zal u alle genoemde informatie doen toekomen.

Santini
Mevrouw de Voorzitter, ik ben verrast en bedroefd dat de voorzitter van een grote fractie als die van de Partij van de Europese Sociaal-Democraten in de val is gelopen van een valse polemiek. Deze partijdige polemiek is ontstaan in het binnenlandse Italiaanse politieke debat en het is een absurde gedachte om die polemiek naar hier over te brengen. Het onderwerp is immers al in Italië breedvoerig behandeld en het is helemaal geen Europees probleem, maar gewoon een misverstand of, erger nog, een partijdige interpretatie van een zin die op een andere manier uitgelegd had kunnen worden.
Aan de andere kant heeft de Italiaanse premier Berlusconi ruimschoots de draagwijdte en betekenis toegelicht die hij aan zijn verklaring wilde meegeven. Hij had met zijn verklaring een zeer positieve bedoeling. Het verschil tussen de twee beschavingen is overduidelijk, en hij wilde slechts het grote verschil in echte vrijheid benadrukken tussen het westen en het oosten, waar geen echte vrijheid bestaat. Hetzelfde geldt voor de gelijkheid tussen man en vrouw, die in het westen bestaat en in het oosten geweigerd wordt. Hij wilde kortom op al die onmiskenbare verschillen in beschaving wijzen. Dat was de betekenis die premier Berlusconi aan zijn zin wilde meegeven, maar eenieder heeft die zin ongetwijfeld op zijn eigen manier geïnterpreteerd.
Op dit moment speculeren met Berlusconi's verklaring, mevrouw de Voorzitter, zou zelfs gevaarlijk kunnen zijn voor het Parlement. Op dit zeer delicate ogenblik zijn duidelijkheid, transparantie en een positieve instelling nodig, en niet een door venijn bepaald debat. Maar er bestaat vooral behoefte aan een vermogen dat ik bij de tegenpartij niet constateer, namelijk het vermogen om de hand te reiken en de positieve betekenis van de woorden te vatten, en er niet per se de meest negatieve uitleg aan te geven.
Daarom verwerpen wij elk initiatief dat erop gericht is om in het Parlement snelrecht toe te passen, zoals hier van bepaalde zijde is voorgesteld.

De Voorzitter
Waarde collega' s, ik heb u gezegd dat ik slechts bij wijze van uitzondering ben ingegaan op het verzoek om de moties van orde uit te stellen, omdat ik dacht dat u zich wilde uitspreken over de verschrikkelijke rampen die ik jammer genoeg ter sprake moest brengen. Wanneer dat echter niet het geval is, zullen wij de gebruikelijke gang van zaken volgen, dat wil zeggen dat ik al deze moties van orde zorgvuldig bewaar en wij ze onmiddellijk na de vaststelling van de agenda zullen behandelen. Een aantal collega's heeft mij zopas daarom verzocht en ik denk dat dit verzoek volkomen gerechtvaardigd is.

Regeling van de werkzaamheden
De Voorzitter
Aan de orde is de definitieve ontwerpagenda zoals deze overeenkomstig artikel 110 van het Reglement door de Conferentie van voorzitters is opgesteld.
Dinsdag en woensdag:
De Fractie van de Europese Sociaal-Democraten verzoekt om de verklaringen van de Raad en de Commissie over de politieke en humanitaire situatie in Afghanistan in te schrijven na het verslag van de heer Titley over wapenuitvoer. Met het oog hierop stelt de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten voor om het verslag van mevrouw Berger over een internemarktstrategie voor de dienstensector uit te stellen tot woensdag 3 oktober en het op de agenda te plaatsen na het verslag van de heer Huhne over e-handel en financiële diensten.

Barón Crespo
Mevrouw de Voorzitter, ik geloof dat dit Parlement flink aan de weg timmert wat het behandelen van onderwerpen betreft die de publieke opinie bezig houden en waarvoor de Europese Unie een politiek handvat moet bieden. De aanpassing van de agenda vanwege de ramp in Toulouse is mijns inziens dan ook zeer correct.
Afghanistan is om twee redenen uiterst actueel. Ten eerste hebben wij hier te maken met een humanitaire tragedie voor het Afghaanse volk, dat als geen ander lijdt onder het bewind van de Taliban. Dagelijks ontvangen wij nieuwe berichten over de hopeloze situatie waarin miljoenen mensen verkeren - bijna een vijfde van de bevolking, meer dan vijf miljoen Afghanen, heeft praktisch niets te eten. De Europese Unie levert een bijdrage aan de humanitaire steun, maar daarnaast moeten wij ons over dit onderwerp uitspreken.
Ten tweede is daar de politieke kant van de zaak. U heeft zelf de toon gezet door in zekere zin bepaalde aspecten van het protocol, het internationaal recht en de diplomatieke betrekkingen aan uw laars te lappen en commandant Massud hierheen te halen.
Ook wij zetten ons momenteel in voor een politieke oplossing die de stabiliteit in Afghanistan kan waarborgen. Het is een teken aan de wand dat toen de enige mogelijke bemiddelaar in het conflict, de naar Rome verbannen ex-koning van Afghanistan, een vergadering van de Loya Jirga, de Nationale Raad, belegde waarbij vele stammen aanwezig waren, hij wel onze Amerikaanse collega' s uit het Congres uitnodigde maar ons negeerde. Dit terwijl de communautaire trojka vrijwel de hele regio heeft bezocht.
Het lijkt mij verstandig als het Parlement met de hier aanwezige voorzitter van de Raad en de vice-voorzitter van de Commissie, de heren Michel en Patten, een debat voert over dit heikele onderwerp. Dit is niet zomaar een urgentie; het is een absolute halszaak met als inzet niet alleen de strijd tegen het terrorisme, maar ook de stabilisering van Midden-Azië en het voorkomen van een humanitaire ramp.
Vandaar dat mijn fractie deze agendawijziging voorstelt.

Oostlander
Mevrouw de Voorzitter, ik heb alle respect voor het voorstel en de bekommernis van de heer Barón Crespo. Wij hebben echter deze week een goed voorbereid debat over het terrorisme, waarvan wij de oorsprong onder andere in Afghanistan zoeken vanwege de naam Osama bin Laden. Ik zou verbaasd zijn als het Parlement nu een veel minder goed voorbereid debat zou houden over de kwestie van Afghanistan, ook omdat de twee debatten met elkaar zouden worden verward. Ik voel er veel voor om over het terrorisme een duidelijk debat te voeren. Voor de resolutie tot besluit daarvan hebben wij ook van onze zijde teksten opgesteld waarin wij oog hebben voor de humanitaire problemen die aan de Afghaans-Pakistaanse grens op dit ogenblik zijn gerezen, en wij maken ook opmerkingen over de budgettaire effecten van onze hulp. Ik hoop dat die tekst brede steun zal krijgen. Ik denk dat het veel beter is om de kwestie-Afghanistan later aan de orde te stellen als dat nodig is en dan met een voorbereiding die daar ook bij past, want hier is werkelijk een buitengewoon belangrijk en ingewikkeld probleem aan de orde. Dus, mevrouw de Voorzitter, ik pleit ervoor om ons deze week tot het terrorismedebat te beperken, met nevenopmerkingen over humanitaire problemen waarop de heer Barón Crespo heeft gewezen en dan op een ander moment, niet deze week, apart in te gaan op de politiek ten aanzien van Afghanistan.

De Voorzitter
Ik breng het verzoek van de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten in stemming.
(Het Parlement willigt het verzoek in)

Poettering
Mevrouw de Voorzitter, daar wil ik graag nog iets aan toevoegen. Het is normaal dat wij niet altijd onze zin kunnen krijgen. Voor een kwestie die zo belangrijk is, hebben wij echter een goede voorbereiding nodig. Mijnheer Barón Crespo, vorige week donderdag - u was er toen niet, maar dat verwijt ik u niet, want dat kan iedereen wel eens overkomen - zou de gelegenheid zijn geweest om daar naar aanleiding van de Conferentie van voorzitters in alle rust over te praten. Het is goed om in dergelijke belangrijke kwesties allemaal te stemmen. Ik verzoek u het in de toekomst zo te regelen dat wij daar eerst in de Conferentie van voorzitters over kunnen praten.
(Applaus van de PPE-DE-fractie)

Barón Crespo
Mevrouw de Voorzitter, dit is de tweede keer dat de heer Poettering, die zelf meer verstek heeft laten gaan bij de Conferentie van voorzitters dan ikzelf, me voor de voeten werpt dat ik donderdag niet aanwezig was. Ik was inderdaad in Boedapest, maar de heer Poettering was de enige fractievoorzitter die wel acte de présence gaf. Alle anderen stuurden plaatsvervangers. En de Socialistische Fractie was afdoend en op hoog niveau vertegenwoordigd. Dit soort verwijten snijdt dus geen hout.
In de tweede plaats bestaat deze mogelijkheid omdat het Parlement soeverein is in het vaststellen van de eigen agenda. Ik heb zojuist verwezen naar gebeurtenissen die na donderdag hebben plaatsgevonden, en aangezien ik - blijkbaar in tegenstelling tot de heer Poettering - niet helderziend ben, kon ik donderdag nog niet weten wat er zondag zou gaan gebeuren. Het lijkt me dan ook niet meer dan redelijk als het Parlement daar op het geëigende moment over discussieert en stemt.

McMillan-Scott
Mevrouw de Voorzitter, naar aanleiding van de opmerking van de heer Barón Crespo wil ik iets zeggen over de agenda van woensdag: afgelopen dinsdag hadden ik en twee andere parlementsleden de eer om Mohammed Zahir Shah, de voormalig vorst van Afghanistan, te mogen ontmoeten. Bij die ontmoeting hebben wij gesproken over de vraag of voor hem in Afghanistan misschien een bemiddelende rol is weggelegd bij het herstel van de door hem in 1961 gestichte democratie. Andere onderwerpen van gesprek waren een vrije pers, vrije verkiezingen en de betrokkenheid van vrouwen bij de politiek, een beeld dat een schril contrast vormt met de huidige situatie in Afghanistan.
Mevrouw de Voorzitter, Mohammed Zahir heeft ons tevens verzocht u en het gehele Parlement namens hem te begroeten en sprak de hoop uit dat hij - als de tijd daarvoor rijp is - een bezoek kan brengen aan het Europees Parlement. Gisteren heb ik daarover met de heer Patten gesproken en ik hoop dat er op dit terrein sprake zal zijn van een ontwikkeling waarbij niet alleen het Parlement maar de gehele Europese Unie betrokken zal zijn.
Wat betreft de agenda voor woensdag: ondanks de uitzonderlijke internationale situatie waarvan momenteel sprake is - iets wat natuurlijk ook naar voren kwam bij onze plechtige vergadering de dag na de gebeurtenissen in de Verenigde Staten van 11 september en de daaropvolgende week - heeft de Raad een aantal wetgevingsvoorstellen ingediend naar aanleiding van de terroristische aanslagen die door velen onder ons als een oorlogsverklaring zijn geïnterpreteerd. De Raad heeft dat gedaan zonder dat daar in het Parlement uitvoerig over is gedebatteerd. Ik vind die gang van zaken nogal droevig. Het Europees Parlement zal ongetwijfeld betrokken zijn bij de gebruikelijke procedures. Het zou echter beter zijn als wij woensdag een langer debat zouden voeren en de Raad van Gent en het terrorismevraagstuk afzonderlijk zouden behandelen. En zou u voorts bij benadering kunnen aangeven wanneer het Parlement op de hoogte wordt gebracht van de procedures die door de parlementaire commissies moeten worden gehanteerd bij een grondig onderzoek naar de thans door de Raad ingediende voorstellen?

De Voorzitter
Mijnheer McMillan-Scott, wij zullen trachten dit beter te organiseren. Wat de gewezen koning van Afghanistan betreft, moet ik u nog het volgende meedelen. Ik heb hem op dinsdag 11 september ontmoet in Rome, waar ik was om deel te nemen aan een bijeenkomst van 500 jongeren. Ik had een afspraak gemaakt, en ik heb dus namens het Parlement de vroegere koning van Afghanistan ontmoet. Ik denk dat dit allemaal de richting uitgaat die wij wensen. Wij zullen dus proberen om dit op de gepaste en door u gewenste wijze te organiseren.
Donderdag:
Met betrekking tot de actuele, dringende en bijzonder belangrijke kwesties en het agendapunt "Mensenrechten" , heb ik drie verzoeken ontvangen om nieuwe rubrieken toe te voegen.

Haarder
Mevrouw de Voorzitter, afgelopen week waren wij het er in de liberale fractie over eens dat er maar één spoedzaak is die in deze vergadering van het Parlement behandeld moet worden, en dat is het internationale terrorisme en de behoefte om een internationale coalitie tegen dat terrorisme te vormen. Het is ons helaas niet gelukt om dat erdoorheen te krijgen in de Conferentie van commissievoorzitters van vorige week. Wij willen uiteraard meedoen aan deze stemming. Ik heb alleen het woord gevraagd om te onderstrepen dat de liberale fractie van mening is dat wij al onze krachten moeten inzetten voor die ene spoedzaak die ons allen bezighoudt, en die nog vele jaren haar schaduw vooruit zal werpen.
(Applaus van de ELDR-Fractie)

De Voorzitter
Ik heb zoals gezegd drie verzoeken ontvangen. Zoals u weet, kan het agendapunt "Mensenrechten" slechts vijf rubrieken bevatten. Er zijn momenteel drie rubrieken en wij kunnen er dus nog hoogstens twee aan toevoegen.
Ik heb ten eerste een verzoek van de Fractie van de Europese Volkspartij en de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten om toevoeging van een nieuwe rubriek "Oost-Timor" .
Ik heb ten tweede een verzoek van de Technische Fractie van Onafhankelijke Leden. Deze gemengde fractie verzoekt om toevoeging van een nieuwe rubriek "Egypte" . En tenslotte heb ik een verzoek van de Fractie De Groenen/Vrije Europese Alliantie om toevoeging van een nieuwe rubriek "Colombia" .
Ik breng eerst het verzoek van de Fractie van de Europese Volkspartij en de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten om toevoeging van de rubriek "Oost-Timor" in stemming.
(Het Parlement willigt het verzoek in)
Wij kunnen dus nog één rubriek opnemen, aangezien wij er nu vier hebben. Ik breng dus het verzoek van de Technische Fractie van Onafhankelijke Leden om toevoeging van een rubriek "Egypte" in stemming.
(Het Parlement verwerpt het verzoek) Ik breng nu het verzoek van de Verts/ALE-Fractie om toevoeging van een nieuwe rubriek "Colombia" in stemming.
(Het Parlement willigt het verzoek in)
Wat de actuele, dringende en bijzonder belangrijke kwesties betreft, heb ik een verzoek van de Fractie van de Europese Volkspartij om toevoeging van een vijfde rubriek "Aanvraag van octrooi voor menselijke genen" ontvangen. Ik onderstreep dat wij nog ruimte hebben om dat te doen.
(Het Parlement willigt het verzoek in)
De agenda wordt aldus vastgesteld.
Moties van orde (vervolg):

Fiori
Mevrouw de Voorzitter, ik wil de kostbare tijd van het Parlement niet in beslag nemen voor een onderwerp dat collega Santini al behandeld heeft en dat in Italië allang is opgelost.
Ik wijs er slechts op dat, zoals altijd wanneer het gaat om premier Berlusconi, men alle middelen aanwendt voor eigen politieke doeleinden. Tegenover een staatshoofd is dat onwaardig en niet correct.

Ceyhun
Mevrouw de Voorzitter, ik behoor tot de afgevaardigden hier in het Parlement die niet direct uit het christelijke milieu komen. Onlangs heeft een staatshoofd, dat ook als een staatshoofd zou moeten praten, een verklaring afgelegd, waarin hij echter een opmerking over moslims en christenen maakte die naar mijn mening helemaal fout was. Ik betreur het ten zeerste dat wij ddarop geen gezamenlijk reactie konden geven, maar dat wij er eerst over moesten discussiëren. Ik vind dit zeer jammer, omdat wij een escalatie juist moeten voorkomen. Daarom is juist een dialoog tussen moslims en christenen dringend noodzakelijk. De toespraak van de Italiaanse premier heeft daar geen bijdrage aan geleverd, maar was eerder van negatieve invloed. Ik vind ik het dan ook zeer jammer dat wij geen gezamenlijk antwoord van het Parlement konden geven.

Ghilardotti
Mevrouw de Voorzitter, ik zou willen terugkomen op de uitlatingen van de heer Berlusconi, mede omdat gezien de reacties op zijn woorden van alle staatshoofden en regeringsleiders die kwestie niet alleen Italië aangaat. Ik moet u zeggen, Voorzitter, dat wij Italianen - of tenminste de meerderheid van de Italiaanse leden van dit Parlement - een gevoel van onbehagen hadden na de uitlatingen van premier Berlusconi. Die uitlatingen zijn immers in aperte tegenspraak met de conclusies van de Europese Raad van Brussel, die overigens mede door de heer Berlusconi onderschreven zijn. Bovendien weerspiegelen zijn woorden de stemming onder een gedeelte van de meerderheid die de Italiaanse regering steunt, hoewel ik hoop dat die stemming nog niet de overhand heeft. Dit zijn zaken die vandaag helaas bepalend kunnen zijn voor vrede of oorlog en daarom is het ontoelaatbaar dergelijke onderwerpen politiek ten eigen bate te gebruiken. Maar evenmin toelaatbaar zijn oppervlakkige uitingen, waarachter helaas gevoelens van onverdraagzaamheid verborgen schijnen te gaan die bestreden dienen te worden.
Wij weten maat te houden, maar wij kunnen niet verzwijgen dat een belangrijke partij van de regeringscoalitie na 11 september betogingen gehouden heeft met protestborden waarop "immigranten = terroristen" stond. Ook kunnen wij niet verzwijgen dat in twee steden in het noorden burgemeesters van diezelfde partij de ruimtes hebben laten sluiten die in gebruik waren als moskee. Daarom, mevrouw de Voorzitter, zouden wij ons - met name na het betoog van de heer Santini - meer op ons gemak voelen, indien ook u als Voorzitter van het Parlement de duidelijke bereidheid tot het voeren van een dialoog zou bevestigen die het Parlement reeds als boodschap naar de Arabische landen en de Mohammedaanse volkeren heeft doen uitgaan. Wij willen samen met die landen en volkeren het terrorisme resoluut bestrijden.

Frassoni
Mevrouw de Voorzitter, premier Berlusconi heeft er beslist verkeerd aan gedaan te spreken van superioriteit en botsing tussen beschavingen in bewoordingen die niet bevorderlijk zijn voor de dialoog. Nu er echter op dit moment aan grote coalities wordt gewerkt, zou ik vanaf deze plaats een krachtige boodschap van solidariteit en steun willen doen uitgaan naar Afghaanse, Saoedische, Iraanse, Koeweitse, Tsjetsjeense vrouwen, kortom alle vrouwen die op dit moment strijden en dat ook de komende jaren zullen doen. Ik hoop dat deze grote coalitie tegen het terrorisme niet betekent dat het probleem van de rechten van de vrouw weer eens naar de achtergrond verdwijnt.

Berès
Mevrouw de Voorzitter, het was denk ik gerechtvaardigd dat wij in het kader van de moties van orde konden terugkomen op de absoluut schandalige uitlatingen van de toekomstige voorzitter van de Unie, de heer Berlusconi. En mijn collega en fractievoorzitter, de heer Barón Crespo, en mijn collega Hannes Swoboda, hebben u wel degelijk verzocht om een uitdrukkelijke veroordeling van deze uitlatingen. Zoals wij allemaal weten, is in dit Parlement een zeer brede consensus bereikt over de noodzaak om alle misleidende associaties te verwerpen en te protesteren tegen alles wat de indruk wekt dat het hier gaat om een oorlog tussen beschavingen. Wat echter de uitlatingen van de heer Berlusconi betreft, verwachten wij van uw kant een uitdrukkelijke veroordeling. Dat is de betekenis van mijn motie van orde.

Schulz
Mevrouw de Voorzitter, de uitspraken van de heer Poettering, die zeer geloofwaardig zijn, hebben aangetoond dat hij slechts een deel van zijn fractie vertegenwoordigt. De heer Poettering was namelijk nog niet uitgesproken of de heer Santini beweerde al het tegendeel van wat hij als standpunt van de Fractie van de Europese Volkspartij (Christendemocraten) en Europese Democraten verkondigd had.
Het zou daarom beter zijn als de heer Poettering de vertegenwoordigers van Forza Italia binnen zijn fractie zou oproepen om zich toch bij de mening van de fractie aan te sluiten. Uit de daarop volgende woorden van de heer Fiori blijkt namelijk ook dat de heer Poettering niet het standpunt van de fractie heeft weergegeven, maar slechts van een gedeelte van de fractie.
Mevrouw de Voorzitter, zelf heb ik u niet gehoord, maar er zijn meerdere collega' s die uw standpunt op de radio en op tv wel gehoord hebben. Zij zeiden dat u namens het Europees Parlement een geweldig standpunt heeft ingenomen over de uitspraken van de heer Berlusconi en dat uw standpunt precies overeenkwam met dat van het Europees Parlement. Daarmee wil ik u allereerst hartelijk feliciteren. Ik wil u echter tegelijkertijd verzoeken het volgende te doen: aangezien u met uw standpunt duidelijk de meerderheid van het Parlement vertegenwoordigt, zou u dit standpunt nogmaals uitdrukkelijk aan de heer Berlusconi moeten overbrengen en hem tegelijkertijd moeten verzoeken - zodat er geen enkele twijfel meer over bestaat - een reactie te geven op dit standpunt. Als zijn cultuurrelativisme daadwerkelijk een misverstand was, dan zouden uw brief en een passende reactie daarop van de heer Berlusconi uitermate belangrijk zijn.

De Voorzitter
Mijnheer Schulz, ik zal met veel genoegen mijn mededeling van 11 september doen toekomen aan de heer Berlusconi, alsook de verklaring die ik op 19 september heb afgelegd na de receptie die ik toen heb gegeven. De ambassadeurs van de Arabische Liga hadden de wens geuit mij persoonlijk te ontmoeten om mij kennis te geven van hun ongerustheid en ik heb na afloop van deze cruciale ontmoeting, die zeer kort maar ook zeer vruchtbaar was, een verklaring afgelegd die niets aan duidelijkheid te wensen overlaat.
Ik zal ook mijn verklaring van 22 september toevoegen. In deze verklaring, die ik heb afgelegd naar aanleiding van het vastberaden engagement van de Europese Raad om het terrorisme te bestrijden, bevestig ik op zeer plechtige wijze de verknochtheid van de EU aan de bescherming van democratische en multiculturele samenlevingen.
Tenslotte zal ik mijn ondubbelzinnige toespraak toevoegen, die mevrouw Banotti heeft aangekaart bij de staatshoofden tijdens de buitengewone bijeenkomst van staatshoofden en regeringsleiders.
Ik zou ook mijn verklaringen voor de Griekse televisie kunnen toevoegen, omdat ik op dat moment in Griekenland was voor een officieel bezoek.

Tajani
Mevrouw de Voorzitter, ik denk dat een aantal mensen de woorden van de Italiaanse premier verkeerd hebben begrepen en dat anderen zijn woorden hebben misbruikt voor binnenlandse politieke doeleinden en, met het Europees Parlement als schouwtoneel, ook voor Europese doeleinden.
De meer dan 200 EP-leden van de Europese Volkspartij die hebben deelgenomen aan de vier studiedagen in Rome kunnen dit bevestigen, daar zij tijdens de ontmoeting met de Italiaanse premier Berlusconi uit diens mond een toelichting hebben gekregen op zijn persoonlijke standpunt en op dat van de regering over het terrorisme en de crisis in het Midden-Oosten.
Ook parlementsleden van de Europese Volkspartij die in Italië geen deel uitmaken van onze regeringscoalitie kunnen getuigen wat de ideeën zijn van de Italiaanse premier. Die ideeën komen niet overeen met wat bepaalde kranten hebben geschreven en evenmin met wat links er in deze zaal van gemaakt heeft.
(Interruptie van het lid Schulz) Geachte heer Schulz, ik heb u niet onderbroken. Ik verzoek u beleefd te zijn, maar beleefdheid maakt blijkbaar geen deel uit van uw cultuur. Ik verzoek u interrupties achterwege te laten en vooral te leren beleefd te zijn. Waarom maakt u zich zo nerveus? Mevrouw de Voorzitter, in plaats van zich bezig te houden met de interne aangelegenheden van de Europese Volkspartij, zou de heer Schulz er goed aan doen zich bezig te houden met de aangelegenheden van zijn fractie, die in dit Parlement in de minderheid is en in Italië de verkiezingen verloren heeft. Bepaalde uitingen van nervositeit zijn blijkbaar een bewijs van het moeilijke moment dat uw fractie doormaakt.
Mevrouw de Voorzitter, de Italiaanse minister-president heeft een zeer concreet voorstel gedaan en ik zou wensen dat het Europees Parlement zich daarover uitsprak. Het zeer grote aantal EP-leden van de Europese Volkspartij dat in Rome aanwezig was, is van dat voorstel getuige geweest. Volgens dat idee moet de Europese Unie het Palestijnse volk grootschalige economische steun verlenen, zodat de economische groei van het Palestijnse volk een bijdrage levert aan het verminderen van de huidige politieke spanning.
Het is een onderwerp voor overleg, een concreet voorstel van de Italiaanse premier, dat erop gericht is het in moeilijke omstandigheden verkerende Palestijnse volk te beschermen en te verdedigen. Dit in het besef dat de mondiale crisis opgelost wordt door de angel van de crisis in het Midden-Oosten uit het voorstel te halen. Premier Berlusconi heeft trouwens zowel de Israëli' s als de Palestijnen ontmoet.
Ik zou wensen dat de socialisten in deze Vergadering het debat aangingen over dit onderwerp in plaats van verkiezingspropaganda te bedrijven. De Democratische Partij van Links (PDS) verkeert in moeilijkheden.
Mevrouw de Voorzitter, ik zie dat de linkse collega's erg nerveus zijn. Zoals ik al zei, zou ik willen dat zij een debat voerden over concrete zaken en het Europees Parlement niet gebruikten voor politieke en verkiezingspropaganda. De Italianen hebben een keus gemaakt: centrum-rechts heeft de verkiezingen gewonnen, Silvio Berlusconi is premier en links heeft verloren.

Schulz
Mevrouw de Voorzitter, ik wil niet reageren op de woorden van de heer Tajani, maar slechts twee dingen vaststellen. Ik heb hem niet onderbroken, maar aandachtig geluisterd naar wat hij zei en bij wijze van uitzondering moest ik lachen om een aantal slimme uitspraken van hem. Als dat hier in het Parlement al niet meer mag! Misschien is het in Italië zo dat je niet meer om de regering mag lachen.... Ik heb hem dus niet onderbroken en ik wil eraan toevoegen dat het ook niet de moeite waard zou zijn geweest om hem te onderbreken tijdens zijn betoog!



Banotti
Mevrouw de Voorzitter, ik wil een motie van orde indienen. Het is onvermijdelijk dat de tragedie van New York en Washington ons leven in vele opzichten voorgoed heeft veranderd. Ik wil de Commissie vragen om een verklaring uit te vaardigen over steunmaatregelen van de overheid aan luchtvaartmaatschappijen. In een klein, perifeer land als Ierland is het voortbestaan van een nationale luchtvaartmaatschappij van cruciaal belang voor de economie. De Ierse luchtvaartmaatschappij Aer Lingus dreigt nu al 700 banen te schrappen. Ik verzoek de Commissie dan ook om haar verbod op steunmaatregelen van overheidswege aan nationale en met name kleine luchtvaartmaatschappijen op te heffen.

De Voorzitter
Zeker, mevrouw Banotti. Ik dank u voor uw interventie en wij zullen uw verzoek overbrengen aan de Commissie.

Provan
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw Banotti heeft al even gesproken over de gevolgen van de terreurdaden voor de luchtvaartmaatschappijen. Hierbij staat echter veel meer op het spel: ook het toerisme in Europa, een van onze belangrijkste bedrijfstakken, is getroffen. Volgens een schatting van de World Travel and Tourism Council kunnen in Europa momenteel twee miljoen banen verloren gaan. Dat is een buitengewoon ernstige zaak. Ik hoop dat de Commissie en de Raad zich over dit vraagstuk kunnen buigen en voorstellen zullen indienen waarmee de situatie enigszins het hoofd kan worden geboden. Anders kan de toestand immers escaleren.
Ik ben zojuist teruggekeerd uit de Verenigde Staten, waar thans slechts 20% van de capaciteit van de hotelaccommodatie gebruikt wordt en het luchtverkeer slechts 25 tot 33% van zijn capaciteit benut. Het effect van de ramp is dus werkelijk enorm en ik hoop dat de Raad en met name de Commissie iets kunnen doen om te helpen voordat de situatie in Europa werkelijk uit de hand loopt.

De Rossa
Mevrouw de Voorzitter, ik wil een motie van orde indienen inzake de Europese luchtvaart. Daarbij heb ik met name de Ierse nationale luchtvaartmaatschappij op het oog. Als de Commissie haar richtlijnen voor overheidssteun niet versoepelt, zal die luchtvaartmaatschappij binnen een aantal weken failliet gaan. Tevens is in Ierland een voormalig overheidsbedrijf - dat nu geprivatiseerd is -, dat zich bezighoudt met de reparatie en het onderhoud van vliegtuigen, in grote moeilijkheden geraakt. Zoals de heer Provan al heeft opgemerkt, heeft de toerismesector na de crisis als gevolg van de uitbraak van mond- en klauwzeer ook al met enorme problemen te kampen gehad.
Mevrouw de Voorzitter, ik verzoek u om uw uitstekende diensten de opdracht te geven aan de Commissie duidelijk te maken dat dit Parlement zich ernstig zorgen maakt over de enorme gevolgen van de gruweldaden van 11 september voor Europa. Er staan duizenden, zo niet miljoenen banen op het spel. Als dit Parlement werkelijk wil laten zien dat het een belangrijke rol speelt in het leven van de Europese burger, moeten wij als parlementsleden onze invloed aanwenden om die banen te behouden en te voorkomen dat de Commissie in deze situatie gebruik maakt van starre en op ideologie berustende richtsnoeren.

De Voorzitter
Mijnheer De Rossa, dit is inderdaad buitengewoon belangrijk en ik zal deze boodschap met veel plezier overbrengen aan de Commissie. Mevrouw de commissaris wil hier misschien iets over zeggen.

Wallström
Mevrouw de Voorzitter, natuurlijk is dit onderwerp tijdens een bijeenkomst van de Commissie al ter sprake gekomen. De Commissie heeft contact gehad met Europese en andere luchtvaartmaatschappijen en tevens er zijn gesprekken gevoerd over overheidssteun en verzekeringen en over de manier waarop deze middelen dienen te worden gekanaliseerd.
Voor meer informatie verwijs ik u naar mijn collega, commissaris de Palacio, die beschikt over alle details en u dus meer kan vertellen. Ik kan u echter verzekeren dat deze problematiek zeer zeker bij ons ter sprake is geweest en dat wij daarvoor ook een oplossing willen vinden.
Ik zal dit vraagstuk aan mijn collega' s in de Commissie voorleggen en hoop dat wij u zo spoedig mogelijk een volledig antwoord kunnen geven op de vraag welke mogelijkheden er bestaan voor luchtvaartmaatschappijen om van de overheid of via andere kanalen steun te verkrijgen.

De Voorzitter
Dank u, mevrouw de commissaris. Ik merk overigens op dat de mededeling betrekking heeft op de richtsnoeren inzake de trans-Europese vervoersnetwerken en dat deze kwestie dus ook morgen kan worden behandeld wanneer de Commissie met haar mededeling komt.

Andrews
Mevrouw de Voorzitter, ik ben zeer blij dat de heer De Rossa dit onderwerp heeft aangekaart. Wij beiden vertegenwoordigen hetzelfde kiesdistrict. De onderhavige situatie zou kunnen uitlopen op een ramp voor de werknemers, ja zelfs voor geheel Ierland. Ik wil de Commissie eraan herinneren dat Ierland een eiland is binnen de Gemeenschap. Als een nationale luchtvaartmaatschappij zoals Aer Lingus is uitgeschakeld, ontstaan er grote problemen. De Verenigde Staten hebben zeer snel het besluit genomen om hun nationale luchtvaartmaatschappijen te ondersteunen. Ik vind dat de Commissie vroegtijdig een beslissing dient te nemen over het verlenen van steun aan luchtvaartmaatschappijen als Aer Lingus en Sabena. Ierland dient immers te beschikken over een gegarandeerde vorm van luchttransport naar andere delen van de wereld.


Ik doe een dringende oproep aan de Commissaris om spoedig een besluit te nemen over deze kwestie. Er moet iets worden ondernomen, want teveel banen dreigen verloren te gaan en het inkomen van teveel gezinnen staat op het spel. Ik besef dat het niet geheel binnen uw taakomschrijving valt om dit onderwerp nu al te behandelen, maar hoop dat wij in ieder geval nog deze week een positieve verklaring van de Commissie tegemoet kunnen zien.



McKenna
Mevrouw de Voorzitter, hoewel de meeste mensen helaas al vertrokken zijn, wil ik uw aandacht vragen voor de moord die afgelopen vrijdag gepleegd is op de journalist Martin O' Hagan door een groep loyalistische paramilitairen. Dit is opnieuw een voorbeeld van de ernstige situatie op het gebied van de mensenrechten in Noord-Ierland. In het verleden zijn ook advocaten die opkwamen voor de mensenrechten door loyalistische paramilitairen vermoord. Het is nog maar enkele jaren geleden dat Rosemarie Nelson, de moeder van een jong gezin, door loyalistische paramilitairen werd vermoord omdat ze als advocate opkwam voor de mensenrechten.
Dit is een ernstige zaak. In het Parlement debatteren wij vaak over ontwerpresoluties in verband met mensenrechtenadvocaten en journalisten die bij het uitvoeren van hun taak in andere delen van de wereld zijn omgebracht. Wij hebben het dus over een situatie binnen de Europese Unie waarvan al lange tijd sprake is. De situatie is buitengewoon ernstig. Journalisten hebben het recht misdaden aan de kaak te stellen en mensenrechtenadvocaten hebben krachtens het internationaal recht de bevoegdheid om bij een rechtbank personen te vertegenwoordigen. Zij worden daarbij echter tegengewerkt en in feite moeten degenen die de moed hebben om hun taak toch op zich te nemen dit met hun leven betalen. Dat is werkelijk buitengewoon tragisch.

De Voorzitter
Dank u, mevrouw McKenna, dat u de verklaring die ik bij de opening van deze vergadering heb afgelegd, heeft overgenomen.

Ongeval in de AZF-fabriek te Toulouse en hervorming van het milieubeleid van de Unie
De Voorzitter
Aan de orde is de verklaring van de Commissie over het ongeval in de AZF-fabriek te Toulouse en de hervorming van het milieubeleid van de Unie.
Ik geef direct het woord aan mevrouw de commissaris.

Wallström
Mevrouw de Voorzitter, het ongeval in Toulouse vond op 21 september kort na 10 uur plaats in een fabriek van Grande Paroisse. Deze kunstmestfabriek is eigendom van Atofina, de chemische tak van TotalFinaElf. Naast andere gevaarlijke stoffen bevonden zich in deze fabriek aanzienlijke hoeveelheden vloeibare ammoniak en chloor, brandbare stoffen, vast ammoniumnitraat en vaste kunstmest, en methanol.
Tot ver in de omtrek van de fabriek waren de gevolgen merkbaar van wat blijkbaar een enorme explosie van ammoniumnitraat is geweest. Volgens de meest recente berichten bedraagt het aantal slachtoffers 29, verkeren de 30 mensen die in het ziekenhuis zijn opgenomen nog steeds in kritieke toestand, en zijn in totaal 2400 mensen gewond geraakt. Het ongeval heeft ook tot schade geleid bij twee andere chemische fabrieken in de omgeving. Een groot aantal huizen is onbewoonbaar geworden en daarnaast heeft het ongeval problemen veroorzaakt bij de distributie van elektriciteit. Bovendien zijn er ook belangrijke psychologische gevolgen voor de burgers die eerst dachten dat het om een terroristische aanslag ging.
Dit is waarschijnlijk het ergste ongeval in Europa sinds 1921, toen bij een explosie bij het bedrijf BASF in Duitsland 561 burgers om het leven kwamen.
Afgelopen week is er een ontmoeting geweest tussen TotalFinaElf en de verantwoordelijke diensten van mijn directoraat-generaal, waarbij over het ongeval gedetailleerde informatie is verstrekt. Bovendien heeft het Franse Ministerie van Milieu aan de Commissie informatie verschaft. Wat betreft de precieze oorzaken van het ongeluk tast men echter nog in het duister, en het kan nog lang duren voordat de drie onderzoeken die momenteel worden uitgevoerd door Atofina, het Ministerie van Milieu en het Openbaar Ministerie resultaten opleveren.
De AZF-fabriek viel volledig onder de Seveso-II-richtlijn, die gericht is op het voorkomen van ernstige bedrijfsongevallen en het beperken van de gevolgen daarvan voor mens en milieu. Deze richtlijn is vanouds van toepassing op chemische fabrieken en opslagfaciliteiten. Krachtens deze richtlijn is de exploitant van die faciliteiten verplicht een strategie voor ongevallenpreventie, een veiligheidsbeleidssysteem en interne rampenplannen op te stellen. De exploitant dient een veiligheidsrapport te schrijven en naar de openbare toezichthouders te sturen. Deze autoriteiten dienen het terrein regelmatig te inspecteren en moeten waarborgen dat er externe noodmaatregelen voorhanden zijn die periodiek worden getest. De burgers die in de omgeving van de fabriek wonen, moeten bovendien worden geïnformeerd over de gevaren in verband met de faciliteit en over de bij een ramp te volgen procedure.
De richtlijn is in 1999 in werking getreden en vervangt de oorspronkelijke Seveso-richtlijn uit 1982, die naar aanleiding van een aantal ernstige bedrijfsongevallen in de jaren zeventig was aangenomen. Dit is de eerste communautaire wetgeving op het gebied van het beheer van bedrijfsrisico' s. Het is geen geheim dat de lidstaten laat waren met de omzetting van de Seveso-II-richtlijn in nationale wetgeving.
Geen enkele lidstaat heeft de omzettingswetgeving tijdig aangenomen of de Commissie hiervan tijdig op de hoogte gesteld. De Commissie heeft derhalve niet-nakomingsprocedures tegen alle 15 lidstaten ingesteld vanwege het niet of onvolledig bekendmaken van de omzettingsmaatregelen. Dientengevolge heeft de Commissie in de tussentijd vijf lidstaten voor het Europese Hof van Justitie gedaagd, namelijk België, Oostenrijk, Duitsland, Ierland en Portugal. Wat betreft Frankrijk heeft de Commissie op 18 juli 2001 besloten de zaak bij het Hof aanhangig te maken. Ik wil vandaag echter heel duidelijk maken dat de redenen voor het beroep tegen Frankrijk op geen enkele wijze direct in verband kunnen worden gebracht met het ongeval in Toulouse in termen van een mogelijk niet-nakomen van de onder de Seveso-II-richtlijn gemaakte afspraken.
In tegenstelling tot wat in de media wordt beweerd beschikt de Commissie niet over aanwijzingen dat de exploitant in gebreke is gebleven bij het beheer van de fabriek of het naleven van de Seveso-II-richtlijn, of dat de Franse controlerende autoriteiten die verantwoordelijk zijn voor inspectie van het terrein iets te verwijten valt.
Uit de informatie van de Franse minister van Milieu is gebleken dat de exploitant van het terrein een risicoanalyse had uitgevoerd, waarin ook rekening was gehouden met mogelijke ongevallenscenario' s. Daarin was echter geen massa-explosie van ammoniumnitraat opgenomen. De laatste wijzigingen werden in 2000 en 2001 aangebracht. Er was een veiligheidsbeleidssysteem opgezet en het terrein werd ongeveer tweemaal per jaar geïnspecteerd. De laatste inspectie vond plaats in mei 2001. Ook had men interne en externe rampenplannen opgesteld. De prefect had een ruimtelijke ordeningsbeleid opgesteld waarin beperkingen werden opgelegd aan alle nieuwe constructiewerkzaamheden in de omgeving van de fabriek.
Dan nu over de follow-up. Het is nog maar een week geleden dat het ongeval plaatsvond en dus is het nog te vroeg om nu al conclusies te trekken. Het regelgevend comité dat in het kader van de Seveso-II-richtlijn is opgericht, waarvan het voorzitterschap wordt bekleedt door de Commissie en dat bestaat uit vertegenwoordigers van alle lidstaten, zal van 10 tot en met 12 oktober bijeenkomen om onder andere het ongeval en de daaruit voortvloeiende maatregelen te bespreken.
Wat zijn de repercussies van het ongeval in Toulouse op de verwachte herziening van de Seveso-II-richtlijn? Misschien kunt u zich herinneren dat ik na het ongeval in Baia Mare in Roemenië in januari 2000, waarbij een enorme hoeveelheid cyanide vrijkwam, een werkgroep in het leven heb geroepen, die vorig jaar december haar uiteindelijke rapport heeft ingediend. Evenzo hebben mijn diensten na de rampzalige vuurwerkexplosie in mei 2000 in Enschede in Nederland twee Europese studiebijeenkomsten voor deskundigen over pyrotechnische en explosieve stoffen georganiseerd. De aanwezige kennis en uiteindelijke aanbevelingen zijn opgenomen in een ontwerpvoorstel voor een wijziging van de Seveso-II-richtlijn, zodat de reikwijdte van de richtlijn wordt verbreed en zij van toepassing is op vestigingen die in het verleden buiten haar werkingssfeer vielen.
Het ontwerpvoorstel is onderwerp geweest van een proces van openbare raadpleging, waarbij alle belanghebbenden betrokken waren. De Commissie was voornemens dit document in september goed te keuren. Wij moeten voortmaken met die wijziging. Dat houdt overigens niet in dat wij geen lering moeten trekken uit het ongeval in Toulouse. Er is één uitermate belangrijk aspect dat de gevolgen van de ongevallen in Toulouse en Enschede nog eens heeft verergerd, en dat is dat de vestigingen zich in beide gevallen nabij bewoonde gebieden bevonden.
Met het nieuwe artikel 12 inzake ruimtelijke ordening in de Seveso-II-richtlijn streeft men ernaar op de lange termijn gevaarlijke industriële bedrijven en bewoonde gebieden of andere locaties die vaak door burgers worden bezocht, van elkaar te scheiden. Hoewel het een grote stap vooruit is dat voor het eerst een dergelijke bepaling in de communautaire wetgeving wordt opgenomen, moeten de Commissie en de lidstaten nog ervaring opdoen met de tenuitvoerlegging ervan. Bovendien is deze bepaling van toepassing op het plannen van nieuwe industriegebieden en nieuwe woongebieden, en kunnen door middel van die bepaling bestaande situaties niet worden teruggedraaid. Een voorbeeld daarvan is Toulouse, waar een toenemende bevolkingsdichtheid ervoor heeft gezorgd dat woongebieden steeds dichter zijn komen te liggen bij een industriegebied dat al sinds de jaren 20 bestaat.
Om de lidstaten bij de tenuitvoerlegging van deze bepaling te helpen, werd in 1999 een gids voor ruimtelijke ordening gepubliceerd. Al vóór het ongeval in Toulouse was men bezig met het plannen van een Europese studiebijeenkomst over ruimtelijke ordening die in Frankrijk zou worden gehouden. In de nabije toekomst zullen mijn diensten nauwer gaan samenwerken met de lidstaten om naar aanleiding van de ongevallen passende wetgevende of niet-wetgevende maatregelen te ontwikkelen op het gebied van de ruimtelijke ordening, de harmonisering van algemene risicobeoordelingsmethoden en risicobepaling.

De Veyrac
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, waarde collega's, op 21 september jongstleden is de stad Toulouse getroffen door een verschrikkelijke ramp die, zoals mevrouw de commissaris in herinnering heeft gebracht, talloze slachtoffers heeft gemaakt - 29 doden, meer dan 2000 gewonden - en enorme vernielingen heeft aangericht aan woningen, scholen, ziekenhuizen, universiteiten. Staat u mij toe vanavond opnieuw hulde te brengen aan de slachtoffers en ons medeleven en onze steun te betuigen aan de gewonden, hun families en al degenen die getroffen zijn door de ramp.
De eerste hulp die bij een dergelijke ramp vereist is, is de uiting van solidariteit door de anderen. De inwoners van Toulouse zijn diep ontroerd over de vele en spontane steunbetuigingen die ze hebben ontvangen uit Frankrijk en de Europese Unie, zowel van het Parlement als van de Commissie. Als loco-burgemeester van de stad Toulouse bedank ik uit de grond van mijn hart al degenen die ons deze blijken van steun hebben gegeven.
Deze ramp verplicht ons echter ook om over een aantal dingen na te denken. Allereerst zijn dat de maatregelen van de Europese Unie met betrekking tot de steden en regio's die door een dergelijke ramp worden getroffen. De begroting van de Europese Unie bevatte een begrotingslijn voor noodhulp bij dergelijke rampen, maar die is opgeheven. Ik zou u vandaag willen vragen om dit instrument, dat een bijdrage leverde aan de wederopbouw van getroffen gebieden, opnieuw in te voeren.
In Toulouse, dat met zijn vliegtuigbouw en ruimtevaartindustrie een Europese stad bij uitstek is, heb ik de laatste dagen, naar aanleiding van de hulp die van alle kanten werd toegezegd, vaak gehoord: "En wat doet Europa om ons te helpen?" Wij zeggen voortdurend dat wij Europa dichter bij de burgers moeten brengen. Welnu, een van de meest overtuigende manieren om dat te doen, is hulp te bieden aan Europeanen in nood.
Situaties als in Toulouse vereisen de mobilisatie van personele middelen, brandweerlieden, EHBO' ers, ziekenhuispersoneel en vrijwilligers. Zonder zover te willen gaan als het utopische ideaal van een Europees korps voor civiele bescherming, denk ik dat op het niveau van de Europese Unie alles in het werk moet worden gesteld om de coördinatie van burgerbeschermingoperaties te versterken, zoals ons Parlement onlangs heeft gevraagd. Het systeem moet operationeler worden gemaakt. Ik had bijvoorbeeld in Toulouse graag brandweerlieden en EHBO' ers uit andere lidstaten gezien om het voortreffelijke werk van de lokale brandweerlieden te ondersteunen. Dat zou hulp onder droevige omstandigheden zijn geweest, dat is waar, maar het zou de Europese zaak beslist hebben geholpen.
Er wordt vaak gesproken van een "nulrisico" . De recente gebeurtenissen, die Toulouse en New York in diepe rouw hebben gedompeld, tonen aan dat dit een onbereikbaar ideaal is. Wat wel binnen ons bereik ligt, is de risicograad te verlagen door waakzaam optreden. Wij moeten dat doen op lokaal niveau, op nationaal niveau, maar ook op Europees niveau.
Tevens verzoek ik de Europese Commissie om bij de herziening van de Seveso-II-richtlijn lessen te trekken uit de ramp in Toulouse.
Bijna dagelijks vinden in Toulouse tal van demonstraties plaats waarbij duizenden mensen roepen: "Dat nooit meer!" Ik zou willen dat wij hun hier, vandaag, antwoorden: "Dat nooit meer in Europa!"

Berès
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, waarde collega' s, alvorens in te gaan op de grond van de zaak, wil ik het natuurlijk hebben over de solidariteit met de slachtoffers en hun families. Ik denk dat ons Parlement zojuist deze solidariteit getoond heeft. Dat lijkt me ook essentieel. Vervolgens gaan mijn gedachten natuurlijk uit naar onze collega' s, die directer betrokken zijn, wegens hun lokale verantwoordelijkheden.
Laten wij ook niet hulde vergeten om te brengen aan het efficiënte optreden van al degenen die onmiddellijk ter plaatse zijn gekomen om hulp te bieden: brandweerlieden, ambulancediensten, al degenen die erin geslaagd zijn dit vangnet, dit netwerk rond de slachtoffers en hun families op te bouwen.
Laten wij ook dankbaar zijn voor de omvang van de solidariteitsmaatregelen die de eerste minister, toen hij zich vrijdag jongstleden naar de plaats van de ramp had begeven, heeft aangekondigd om het leven onmiddellijk zijn normale gang te laten hernemen, voor zover dat natuurlijk mogelijk is. Het gaat met name om de herhuisvesting van de getroffenen en de zo snel mogelijke hervatting van het onderwijs voor kinderen.
Vervolgens is er nog het lopende onderzoek naar de oorzaken van de ontploffing. Wij moeten erop vertrouwen dat de Franse autoriteiten dit op een nauwgezette en transparante manier zullen doen, met de wil om tot resultaten te komen.
Maar afgezien van dit alles: wat kunnen wij hier doen, op Europees niveau?
Ik denk dat ieder zijn verantwoordelijkheid moet nemen, op zijn niveau. U heeft daarop gewezen, mevrouw de commissaris, en ik ben u dankbaar voor hetgeen u heeft gezegd over de verantwoordelijkheid van mijn land met betrekking tot de toepassingsvoorwaarden van de Seveso-richtlijn. U heeft hier een belangrijk punt aangeroerd.
U heeft ook herinnerd aan het debat dat tussen ons op gang is gekomen over de wijze waarop stadsontwikkeling, milieurisico's en werkgelegenheid beter met elkaar verzoend kunnen worden. In de werkzaamheden die u heeft aangevat met het oog op de herziening van de Seveso-richtlijn moet een juist evenwicht tussen al deze factoren worden gevonden. Andere sprekers in dit debat zullen ingaan op de aanvullende maatregelen die overwogen kunnen worden, met name op het gebied van controle, inclusief controle op Europees niveau.
Op één punt wil ik echter terugkomen: de kwestie van de noodhulp. Wij kennen allen de problemen rond dit debat, dat op gang is gekomen bij de hervatting van de onderhandelingen over Agenda 2000. Kan men echter aanvaarden dat de rampen elkaar blijven opvolgen in mijn land - de Erika, de storm van december 1999 en vandaag Toulouse - zonder dat de Europese solidariteit tot uiting kan komen? Wij moeten een middel vinden: als de begrotingslijn voor noodhulp niet kan worden gebruikt, kunnen wij misschien in het kader van FEDER een marge creëren waardoor er, naast de strenge afbakening die wij hebben ingevoerd, ook een klein budget voor solidariteitsacties kan bestaan, zodat Europa ook zichtbaar wordt op dit soort moeilijke momenten.
Naast hetgeen op Europees niveau gebeurt, mevrouw de commissaris, hoop ik dat u erop zult toezien dat iedereen op zijn verantwoordelijkheden wordt gewezen, zodat in het beleid op het gebied van de ruimtelijke ordening, inclusief de fiscale aspecten daarvan, rekening wordt gehouden met het moeilijke evenwicht waarin wij ons moeten bewegen, en zodat de fabrikanten hun verantwoordelijkheden erkennen met betrekking tot de schadeloosstelling van de slachtoffers en het herstel van de schade.

Ries
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, waarde collega's, namens de liberale fractie zou ik mij willen aansluiten bij alle collega' s die vóór mij hebben gesproken, om op mijn beurt onze solidariteit te betuigen met de families, de naasten van de slachtoffers en de hele bevolking van Toulouse. Wie kan, in het licht van de gerechtelijke informatie waarover wij momenteel beschikken en in afwachting van de afloop van het lopende onderzoek, de oorzaken van de ramp aanwijzen, welke lessen kunnen wij nu reeds trekken uit deze dodelijke explosie, mijnheer de Voorzitter?
Allereerst een pijnlijke vaststelling, een heel pijnlijke vaststelling: de geschiedenis herhaalt zich. Drieëndertig jaar na de ramp in Seveso - om ons daartoe te beperken - zijn twee Europese richtlijnen die de lidstaten moesten voorzien van een geharmoniseerd beleid inzake de beheersing van grote industriële risico' s, niet voldoende gebleken om een nieuw menselijk drama te voorkomen. Dat is de harde realiteit, die de beperkingen van een wet blootlegt, zelfs al heeft deze wet een bindend en transnationaal karakter. Wij moeten vermijden dat wij op deze industriële ramp reageren met een Seveso-III-richtlijn. Voor de liberalen is het allereerst noodzakelijk, en mevrouw de commissaris heeft daar nog eens op gewezen, dat alle lidstaten nauwgezet de bepalingen van de bestaande wetgeving toepassen, in het bijzonder de Seveso-II-richtlijn, die dateert van december 1996. En zover zijn wij nog lang niet, zoals blijkt uit de inbreukprocedures die tegen zes lidstaten, waaronder Frankrijk, zijn ingesteld. U heeft er bovendien aan herinnerd, mevrouw Wallström, dat geen enkele lidstaat de richtlijn op tijd in nationale wetgeving had omgezet. Zo kan men zich afvragen of de eigenaar van het terrein in de laatste vijf jaar de risicoanalyse heeft geactualiseerd. Want tijdens een seminar dat in 1999 werd gehouden op Frans grondgebied, heeft het netwerk van de Europese Unie voor de eerbiediging van milieurechten een onderzoek gedaan naar de oorzaken van een aanzienlijke ammoniakuitstoot uit de fabriek van Grande Paroisse, die valt onder de Seveso-II-richtlijn, en bepaalde gebreken in het ontwerp en het materiaal als mogelijke oorzaken aangewezen. Wij moeten dus constateren dat het voorzorgsbeginsel hier niet in acht is genomen. Moeten wij eraan herinneren dat deze risicoanalyse de onontbeerlijke pijler vormt voor iedere preventieve strategie en voor de bestrijding van alle soorten ongelukken? En dan kom ik op het centrale punt van dit debat: de beheersing van de verstedelijking rond fabrieksterreinen - mevrouw Berès heeft het daar zojuist over gehad. In dit geval is de hele bevolking - de werknemers natuurlijk, maar ook de omwonenden - het slachtoffer geworden van de massale ontploffing van chemische producten. De AZF-fabriek was niets anders dan een tijdbom, gesitueerd op minder dan vijf kilometer van het centrum van Toulouse, dat 400.000 inwoners telt. Toulouse is beslist niet het enige voorbeeld van de voortrazende verstedelijking in Europa. Als wij twee assen zouden trekken, de een van Londen naar Milaan, de ander van Kopenhagen naar Barcelona, en corridors van 200 km aan beide kanten van deze assen, zouden wij een gebied hebben waarbinnen 65% van onze bevolking en 80% van de industrieterreinen van de Unie zich bevinden, inclusief de gevaarlijke. In Frankrijk is een nationaal debat op gang gekomen over de risico's in stedelijke gebieden. Afgezien van het nooit eerder geziene drama in Toulouse, verwachten de 360 miljoen Europese burgers een echt beleid op het gebied van ruimtelijke ordening, dat is afgestemd op de huidige situatie.

Onesta
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, waarde collega's, ik wil iedereen bedanken die gesproken heeft in dit debat, want ik heb de indruk dat we, ondanks de tegenstellingen tussen onze partijen, beseffen dat wij één blok moeten vormen tegenover dit drama. Mevrouw de commissaris, de titel van de verklaring waarom wij u vandaag hebben verzocht, had uiteraard betrekking op het ongeval in deze fabriek, maar ook op een hervorming van het milieubeleid van de Unie, want daar ligt denk ik de ware uitdaging.
Er was de ramp in Seveso en, daaruit voortvloeiend, de Seveso-I-richtlijn. Deze richtlijn was echter niet voldoende. Na Bhopal is er de Seveso-II-richtlijn gekomen. Ik zou niet willen dat men zich nu zou tevredenstellen met een Seveso-III-richtlijn, zoals mijn collega, mevrouw Ries, heel goed heeft gezegd. Ik denk dat wij onze aanpak moeten herzien: de richtlijn ramp na ramp oplappen is duidelijk ontoereikend gebleken. Ik ben het er natuurlijk over eens dat het altijd noodzakelijk is om de bestaande wetgeving te versterken, maar men moet ten gepaste tijde ook voor een kentering kunnen zorgen. Vandaag weten we, en de actualiteit heeft dat op dramatische wijze aangetoond, dat het "nulrisico" onbereikbaar is, maar het is tevens onmogelijk om een bevolking te laten leven met een chemische bom in haar midden. Wij moeten dus van risicobeheersing overgaan tot verwijdering van het risico.
Laten wij echter niet aan demagogie doen: deze risicoverwijdering zal niet van een leien dakje gaan. Wij zullen niet alles in één keer kunnen doen. Er moeten verschillende dingen worden gedaan. Allereerst moeten er middelen worden vrijgemaakt. Er moeten omvangrijke middelen van Europa en de lidstaten komen, die uiteraard als aanvulling zullen dienen op de middelen die de bedrijven zelf moeten vrijmaken. De grote multinationals maken namelijk winsten doordat hun industrieterreinen zich in de nabijheid van stadscentra bevinden en daardoor een reële grondwaarde hebben, en doordat ze door te verhuizen herstructureringen kunnen doorvoeren die gepaard gaan met aanzienlijke besparingen op de bedrijfskosten. Er zijn dus extra middelen nodig, maar wij moeten ook een sociale ramp vermijden. De werknemers van de AZF-fabriek begraven sinds enkele dagen hun collega's. Ik zou niet willen dat wij hun ellende vergroten door ze werkloos te maken: laten wij aan de milieuramp en het menselijke drama niet nog een sociale crisis, een sociale ramp toevoegen.
Wij moeten dus alle middelen mobiliseren om deze mensen te helpen zich enkele tientallen kilometers te verplaatsen wanneer de fabriek wordt ondergebracht in een beschermde zone, of ze te helpen bij een herstructurering wanneer de werkgelegenheid ter plaatse blijft.
Wij moeten ook voorzichtig zijn wat verplaatsing betreft. De Europese Unie is altijd zeer gevoelig geweest voor het vraagstuk van de solidariteit en ik denk dat de grote concerns weliswaar volkomen bereid zijn om zich te verplaatsen, maar daarbij al vlug de Derde Wereld in gedachten hebben, want daar is geen enkele milieubescherming of sociale bescherming. Dus ook op dat punt moet de Europese Unie heel haar gewicht in de schaal leggen om dit soort verplaatsingen te vermijden. Laten wij onze bommen en gevaren niet naar elders versturen.
Tenslotte zou het misschien geen kwaad kunnen als wij in het kader van deze verplaatsingen ons ook eens afvroegen wat het nut is van de producten die in de betrokken bedrijven worden gefabriceerd. De fabriek waar de ontploffing heeft plaatsgevonden, produceert kunstmest. Hebben wij vandaag nog behoefte aan extra nitraten in het grondwater van de Europese Unie? Misschien is het ook tijd dat wij dit soort vragen stellen over bepaalde productiewijzen die misschien wel verouderd zijn.
Ik richt mij tot u, mevrouw de commissaris, en via u tot de hele Commissie, want het woord is aan Europa. Het is duidelijk een Europese bevoegdheid om het algemene kader in dezen vast te stellen. Ik denk dat gezien de omvang van de ongelukken en het terugkerende karakter ervan, er een vertrouwensbreuk heeft plaatsgevonden tussen de Europese bevolking en het regelgevend kader dat wij geacht worden tot stand te brengen. Volgens mij moeten wij dat vertrouwen dringend herstellen. Ik denk dat wij nu concrete en krachtige voorstellen van de Commissie verwachten. Wij nemen geen genoegen met een doekje voor het bloeden. Wij willen politieke maatregelen.

Ainardi
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, waarde collega' s, net als andere collega' s uit de regio was ik in Toulouse op het moment van de ontploffing. Sindsdien heb ik heel wat werknemers, inwoners en vrienden ontmoet die getroffen zijn door de ramp. Ik zou hier willen zeggen dat wanneer wij spreken over lijden, trauma's, mensen in shock, wij het hebben over mannen en vrouwen wier leven zwaar is getekend en wier woede evenredig is met de shock. Ik wil hulde brengen aan de nagedachtenis van de slachtoffers. Ik wens ook hulde te brengen aan het gemeentelijk personeel, alle hulpdiensten en medische diensten, alle werknemers van Electricité de France en al degenen die met hun kennis van zaken, hun goede wil, zich hebben ingezet voor het algemeen belang. Ook op deze momenten herontdekt men het belang van de openbare diensten en van hun personeel als instrument ten behoeve van het algemeen belang.
Vele politiek verantwoordelijken hebben erop gewezen dat het absurd is om dit soort chemische fabrieken te vestigen in de nabijheid van grote stedelijke agglomeraties. Moeten wij eraan herinneren dat, waar dit soort industrieën ook gelegen is, er mannen en vrouwen in deze fabrieken werken? Of de fabriek ontploft in een afgelegen woestijn of in het centrum van Brussel: er komen tientallen werknemers om het leven. De eerste vraag die wij moeten stellen is hoe deze industrieën maximaal beveiligd kunnen worden. Zeker, het debat over de meest geschikte ligging van de fabrieken is een open debat. Wij kunnen dit debat echter niet aangaan zonder een maximale versterking van de controle- en veiligheidsvoorwaarden. Niets mag blijven zoals het was. Ik ben voor een herziening van de Seveso-richtlijnen. Laten wij de nodige lessen trekken uit deze ramp, en de veiligheids- en milieunormen versterken. Wij moeten nieuwe regels creëren die veel strenger zijn ten aanzien van het functioneren van deze installaties en, vooral, van de middelen die ter beschikking staan van de controleorganismen. Een angstwekkend detail: het controleorganisme voor de regio Zuid-Frankrijk en Pyreneeën beschikt over slechts 17 personeelsleden om meer dan 2000 bedrijven te controleren.
Zeker, het onderzoek is nog niet afgesloten, maar veel van de eerste bevindingen wijzen erop dat ook in dit geval de bedrijfsdirectie nogal onverantwoordelijk is omgesprongen met het beheer van de risico' s. En daaruit moeten wij de juiste conclusies trekken. Na de ramp in Toulouse ontdekken wij dat in een heleboel departementen de veiligheid in de chemische industrie zeer te wensen overlaat. Het hervormingsproces moet gepaard gaan met een onderzoeksopdracht, waarmee men transparantie op Europees niveau nastreeft en waarmee men een balans opmaakt van de veiligheidssituatie in Europa. De controlerende instanties moeten rekenschap afleggen. Het onderzoek in Toulouse moet transparant zijn en de werknemers en de bevolking moeten erbij betrokken worden.
Ik verzoek het Parlement dus om zich uit te spreken voor een buitengewoon proces ter evaluatie van de risico' s in Europa en de herziening van de richtlijnen. Toulouse is vandaag een gehavende stad, zowel op het gebied van de woontoestand betreft als wat betreft de psychologische gevolgen en de directe en indirecte gevolgen voor de werkgelegenheid en de bedrijven in de omgeving van de fabriek. Toulouse heeft behoefte aan financiële en logistieke steun. De Unie moet tonen dat zij in momenten van crisis solidair kan zijn. Moet zij dat doen met uitzonderlijke noodfondsen? Ik weet het niet. De Europese Commissie zou bijvoorbeeld contact kunnen opnemen met de stad, het departement of de regio om te informeren naar de logistieke behoeften. In deze omstandigheden zou de mobilisatie van ingenieurs, van Europese hulpteams, een duidelijk blijk kunnen zijn van de betrokkenheid van de Europese Unie, zowel symbolisch als vanuit een oogpunt van doelmatigheid.
"Dat nooit meer! Dat nooit meer!" Dat is wat tienduizenden inwoners van Toulouse nu schreeuwen en eisen. "Dat nooit meer!" was ook de leuze van de bevolking die getroffen werd door een olievlek na de schipbreuk van de Erika. Eens te meer leidt de logica van financiële rentabiliteit, banenvermindering en investeringen tot onveiligheid, milieurampen en menselijke drama" s. Om dat te verhinderen moet de overheid met meer regels komen, met meer controlevoorschriften en met meer geld. Wij weten dat de woede van de bevolking zich in de eerste plaats richt tegen de verantwoordelijke ondernemers, maar vervolgens richt deze woede zich ook tegen ons, de politieke verantwoordelijken. De bevolking heeft gelijk, want het is onze taak om voorschriften uit te vaardigen ten behoeve van de gemeenschap, en niet te zwichten voor de dominantie van particuliere belangen.

Thomas-Mauro
Mijnheer de Voorzitter, mijn collega De Veyrac, loco-burgemeester van Toulouse, heeft ons herinnerd aan de droevige gebeurtenis op 21 september 2001, waarbij het ammoniumnitraatdepot van de chemische fabriek AZF is ontploft. Daarbij zijn 29 doden en 2.500 gewonden gevallen. Bij een dergelijke ramp zijn de bevoegde autoriteiten verplicht om de precieze oorzaken van de ontploffing bekend te maken, uit respect voor de slachtoffers, hun families en alle inwoners in de buurt van deze lokatie, die valt onder de werkingssfeer van de Seveso-richtlijn.
Gaat het om een ongeluk, om misdadige opzet of om een terroristische aanslag? Laten we, alvorens de chemische industrie ervan te beschuldigen het voorzorgsbeginsel niet te hebben nageleefd, vasthouden aan de analyse van de chemici en de specialisten op het gebied van ammoniumnitraat, die de these bestrijden dat de langzame ontbinding van het product de oorzaak is van de ontploffing. Zoals de onderzoekers opmerken, is ammoniumnitraat een stabiel product, zodat de ontploffing van een dergelijk product niet kan plaatsvinden zonder de inbreng van een zeer krachtige warmtebron, zoals ernstige precedenten in Silezië (1921), Texas (1947) en de Franse stad Brest (1947) aantonen. Bovendien wordt de beschrijving van de AZF-fabriek als een chemische vuilnisbelt fel bestreden door de personeelsvertegenwoordigers van AZF.
Wat de oorzaak ook zij, de voorzichtigheid gebiedt dat er een inventaris wordt opgemaakt van de gevaarlijkste terreinen, en dat de desbetreffende vestigingen worden verplaatst naar een terrein op verre afstand van woningen. Aan de andere kant is het natuurlijk ondenkbaar dat een wettelijk verbod wordt uitgevaardigd op de vestiging van risicodragende chemische industrieën. Die zouden dan verplicht zijn om zich te vestigen in het buitenland, met alle economische en morele gevolgen van dien. De Europese wetgeving, die dateert van 1982 en 1996 en niet retroactief is, zal beslist moeten worden aangepast, de controlediensten en -administraties zullen nauwlettender moeten toezien op industriële locaties die vallen onder de Seveso-richtlijn, en de toegang tot gevaarlijke locaties zal wellicht strenger beveiligd moeten worden. Onze houding zal moeten afhangen van de resultaten van het onderzoek, dat naar wij hopen niet zal uitmonden in een verdraaiing van de feiten.

Gutiérrez-Cortines
Mijnheer de Voorzitter, samen met mijn collega' s wil ik mijn medeleven betuigen aan de gezinnen die door deze ramp zijn getroffen. Ik ben het ook gedeeltelijk eens met de sprekers die mij zijn voorgegaan.
Maar ik wil één punt benadrukken: een op verbodsbepalingen gebaseerd systeem als het Sevesosysteem volstaat niet. De recente tragedies hebben aangetoond dat het hier rampen betreft die alleen door een geïntegreerde aanpak zoniet uitgesloten dan toch beperkt kunnen worden. De ruimtelijke ordening staat nu ter discussie. Europa hanteert verouderde principes uit de tijd dat alle dorpen de bedrijvigheid "binnensdorps" wilden houden en de kwaliteit van het bestaan leek samen te vallen met kleinschaligheid; veel winkels en industrie en dat alles op een klein oppervlak.
De schaal, de risico' s en de omvang van onze hedendaagse bedrijven duiden echter op de ernstige tekortkomingen van dit model. Wij kunnen niet meer toestaan dat de ruimtelijke ordening, in absolute zin, subsidiair is. Wij moeten er een aantal basiselementen uit halen, waarmee een Europese ruimte van veiligheid gecreëerd kan worden, zoals ook gebeurt voor de voedselveiligheid. De noodzaak van een Europese ruimte van veiligheid op het gebied van ruimtelijke ordening moet algemeen worden erkend en door de diverse landen worden geaccepteerd. Zoals in plannen voor ruimtelijke ordening rekening wordt gehouden met beschermde natuurgebieden, moeten ook deze overwegingen een plaats krijgen.
Ik betreur het dan ook dat in de aan ons verstrekte versie van het zesde milieu-actieprogramma van de Raad onze voorstellen voor het stedelijk milieu en voor woongebieden niet integraal zijn overgenomen. Enkele voor mijn fractie belangrijke aspecten zijn geschrapt.
Het is de hoogste tijd om milieustrategieën te bepalen, risicoanalyses - ook voor bedrijfsterreinen - uit te werken, verafgelegen industrieterreinen te plannen, en aannemers en gemeentes te straffen die bouwbedrijven carte blanche geven. Ook moeten er uiteraard risico-indicatoren worden gedefinieerd, op basis waarvan een Europees beleid tot stand kan komen.

Savary
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, in de eerste plaats zou ik, via onze collega' s uit Toulouse die hier aanwezig zijn, en in de eerste plaats de Voorzitter van deze vergadering, onze deelneming en solidariteit willen betuigen aan alle slachtoffers van de ramp in Toulouse. Tevens zou ik, net als andere collega' s voor mij hebben gedaan, een bijzonder eerbetoon willen brengen aan de indrukwekkende hulpketen die, zowel professioneel als vrijwillig, tot stand werd gebracht in Toulouse, en vooral ook aan de zeer grote waardigheid die de bevolking van Toulouse heeft getoond in deze buitengewoon moeilijke omstandigheden.
Wat daar is gebeurd, gaat onze verbeelding te boven. Zeker, de balans is verschrikkelijk, maar gezien de enorme kracht van de explosie en de aanzienlijke schade die binnen een zeer grote omtrek werd veroorzaakt, is het aantal slachtoffers nog gering. Ik denk, evenals Gérard Onesta, dat het nulrisico niet bestaat, vooral als het gaat om industriële risico's, en daarom moeten wij daar vandaag de consequenties uit trekken en van aanpak veranderen. Met andere woorden, wij moeten het voorzorgsbeginsel introduceren in de ruimtelijke ordening, dat wil zeggen, wij moeten altijd wanneer dat mogelijk is, en dat zal jammer genoeg slechts zeer zelden het geval zijn, risicodragende bedrijven verplaatsen, maar tezelfdertijd ook zorgen - en ik denk dat reeds andere sprekers deze zorg hebben uitgesproken - voor de bescherming van de werkgelegenheid. Het zou bijzonder onrechtvaardig zijn om arbeiders die werkzaam zijn in de industrie een dubbel risico te laten lopen, dit wil zeggen naast een industrieel ook een sociaal risico, namelijk het risico van banenverlies. Wij moeten echter ook, en misschien vooral, de verstedelijking binnen de perken houden, want, en daar moeten wij geen doekjes om winden, in vele gevallen hebben de woonwijken de bedrijven ingehaald. Vlakbij het terrein in Toulouse lag er een grote handelsruimte. In mijn gemeente, die een soortgelijke fabriek als in Toulouse heeft, zijn bouwvergunningen verstrekt voor groepswoningen op minder dan 800 meter van de locatie. Ik denk, mevrouw de commissaris, dat met name dit probleem van de verstedelijking in aanmerking moet worden genomen in het wijzigingsontwerp van de Seveso-II-richtlijn, met name door niet alleen de verantwoordelijkheden van bedrijven uit te breiden, maar ook die van de overheidsdiensten die bouwvergunningen verstrekken.
Tenslotte zou ook ik uiting willen geven aan het gevoel van machteloosheid dat ik als lid van het Europees Parlement telkens ervaar als wij met dit soort problemen te maken hebben. Naar mijn opvatting kwijt de Europese Unie zich niet van haar taak wanneer zij wordt geconfronteerd met dit soort grootschalige rampen. Elke keer dat wij hier beloven om Europa dichter bij de burgers te brengen, mogen wij niet vergeten dat wij nooit aanwezig zijn op het moment dat onze burgers in wanhoop of in uiterste nood verkeren. Ik had deze vraag reeds de dag na de stormen van 1999 aan commissaris Barnier gesteld, en nu komt ze op een allerpijnlijkste manier weer op. Ik weet dat de begrotingslijn is opgeheven, maar juist omdat zij is opgeheven, zouden wij de utopie, zoals mevrouw De Veyrac het noemde, van een Europees korps voor civiele bescherming moeten nastreven. Wat gedaan wordt voor het leger, namelijk de oprichting van een snelle interventiemacht, is beslist ook mogelijk op het gebied van civiele bescherming.

Rod
Al jaren waarschuwen wij voor de risico's van ongevallen, al jaren zijn wij bang voor een ramp, al jaren demonstreren wij tegen de vestiging van dit soort fabrieken in de agglomeratie van Toulouse. En dan: de ontploffing; de harde schok die wij op meer dan 20 kilometer afstand voelen; de tegenstrijdige informatie; de gifwolk; een prefect die vraagt of hij thuis mag blijven terwijl alle ruiten verbrijzeld zijn; de eerste reflex - de kinderen ophalen van school; de angst als je de tegemoetkomende auto' s ziet, met gebarsten voorruiten en bloedende chauffeurs die maskers dragen; de vreugde bij het terugzien van je dochters, die doodsbang zijn en zich schuilhouden in de enige klassen waarvan de ruiten niet gebroken zijn, en die opgelucht reageren wanneer ze ons zien. Dan kom je thuis, zonder te kunnen telefoneren, zonder contact met de buitenwereld. Tenslotte hoor je van je vrienden, in shocktoestand, gewond of opgenomen in een ziekenhuis.
Dan, na de angst, na de schrik, na het verdriet, de woede. Wij waren dinsdag met meer dan 5.000 in de straten van Toulouse, en zaterdag met meer dan 30.000, om te roepen: "Dat nooit meer" .
Want de ramp in Toulouse is buitengewoon onthullend. Allereerst onthult ze de beperkingen van de lokale democratie, met name op het gebied van het ruimtelijkeordeningsbeleid. De gemeenteraden hebben geen gebruik gemaakt van hun structuur- en bestemmingsplan om woon- en handelszones uit de buurt van gevarenzones te houden. Er is geen enkel veiligheidsplan opgesteld en geen enkel overleg gevoerd met de lokale organisaties en de bewoners, ondanks de dreigingen. De lokale vertegenwoordigers zijn dus eveneens verantwoordelijk.
Deze ramp onthult echter ook veel over het beleid van industriëlen, die uit winstbejag niet alleen hun werknemers maar ook de omwonende bevolking aan risico's blootstellen.
Tenslotte is de ramp onthullend met betrekking tot de leemten in de Seveso-richtlijn en het beleid van de Europese Unie. Ze laat immers zien wat de gebreken zijn van het beleid inzake risicobeheer. Een hervorming van de Europese wetgeving is onontbeerlijk. Het bestaan van zulke onmetelijke risico's kan niet langer getolereerd worden. Wij hebben behoefte aan een beleid dat gericht is op de verwijdering van risico's. De Europese wetgeving moet absoluut worden aangepast. De juridische verantwoordelijkheid van industriëlen in geval van ongelukken moet versterkt en beter gedefinieerd worden. De lidstaten moeten de richtlijnen van de Europese Unie omzetten in nationale wetgeving, maar ook de bestaande richtlijnen op het gebied van milieubescherming toepassen. De verantwoordelijkheid van politieke besluitvormers moet eveneens worden vastgelegd. De controles moeten worden verscherpt en ook de verantwoordelijkheid van de controleurs, die op Europees niveau geschoold dienen te worden, moet worden vastgelegd. Men heeft chemische, maar ook nucleaire bommen neergezet in de buurt van de meeste Europese steden, zonder dat de risico's zijn geëvalueerd.
Ik wil niet de onheilsprofeet uithangen, maar wat wij hebben meegemaakt op vrijdag 21 september in Toulouse, wens ik echt niemand toe.

Laguiller
Mijn gedachten gaan uit naar de slachtoffers van de ontploffing, naar degenen die gestorven zijn toen ze aan het werk waren in de AZF-fabriek en die zich scharen in de rijen van al degenen die dagelijks omkomen door een arbeidsongeval doordat hun bedrijven winst belangrijker vinden dan veiligheid. Mijn gedachten gaan ook uit naar degenen die zijn gestorven op straat of in hun huis, doordat de staat en het gemeentebestuur niet de noodzakelijke maatregelen wilden treffen om te voorkomen dat deze fabriek zich zou ontpoppen tot een ware bom, tot een bedreiging voor zowel de werknemers als de omwonenden.
Wat ook de eerste oorzaak van de ontploffing zij, het is onaanvaardbaar dat deze kon uitgroeien tot een ramp, en dat allemaal doordat de passende voorzorgsmaatregelen niet zijn getroffen. Om de kosten te verlagen heeft men de onderhouds- en opslagkosten verlaagd, banen geschrapt ten koste van de veiligheid en werkzaamheden toevertrouwd aan onderaannemers die met minder geschoolde uitzendkrachten werkten.
Het concern TotalFinaElf, dat reeds schuld trof voor de ramp met de Erika, is volledig verantwoordelijk. Wanneer men de logica van het winstbejag stelt boven de eisen van de veiligheid, begaat men een misdaad, een moord, en de autoriteiten die dit hebben laten gebeuren zijn medeplichtig. TotalFinaElf, dat vorig jaar de grootste winstcijfers kon voorleggen die ooit door een Franse onderneming behaald zijn, is zo cynisch om de slachtoffers een fooi van 20 miljoen Franse frank toe te werpen voor de geleden schade, die op ten minste 8 miljard frank wordt geschat. En dan hebben wij het niet eens over het verdriet van de families van de slachtoffers, die niet in cijfers is uit te drukken. De materiële schade moet volledig worden betaald door Elf. Maar het belangrijkste is dat dit nooit meer mag gebeuren, in Toulouse noch elders in Frankrijk of Europa, en dat vereist een draconische controle op dit soort bedrijven, een controle waaraan de werknemers deelneme en dat onder hun toezicht plaatsvindt.

Isler Béguin
Mijnheer de Voorzitter, ik hoop niet dat ik aan "Erika" , "stormen" en "Toulouse" ooit "Carling" zal moeten toevoegen, een chemisch platform dat hemelsbreed 50 kilometer hiervandaan en vlak bij mij in Lotharingen ligt. Mevrouw de commissaris, hoeveel dodelijke signalen moeten er nog worden afgegeven voordat men bereid is een debat aan te gaan over de toekomst van onze samenleving, een samenleving die op drift is, zoals een losgeslagen schip waarvan het roer is toevertrouwd aan een automatische besturing die niet werkt? Zullen wij nog lang, als een soort noodlot, blijven aanvaarden dat bevolkingsgroepen in naam van de werkgelegenheid en de almachtige economie moeten leven in een risicovolle situatie zoals in Toulouse en elders? Heeft men de bevolking geïnformeerd over de risico's die zij liep? Blijkbaar niet. Integendeel, de groepen die dit risico kenden, de milieubeschermers voorop, eisen al sinds jaren drastische maatregelen, de beveiliging van fabrieken en uiteraard de sluiting van locaties die de grootste bedreiging vormen.
In Toulouse is helaas het ergste gebeurd. Het is duidelijk, vooral na de afschuwelijke terreuraanslag in de Verenigde Staten op 11 september, dat geen enkele chemische fabriek, geen enkele kerncentrale ooit nog veilig is, omdat verwerpelijke daden altijd mogelijk zijn. Dat mag onze landen, en de Europese Unie voorop, er in geen geval van weerhouden om een voortrekkersrol te spelen op het gebied van de maatregelen die genomen moeten worden om de bevolking van onze respectieve lidstaten een maximale veiligheid te garanderen, zowel op hun werkplek als in het leven van alledag. De Seveso-I-richtlijn was een geweldige stap voorwaarts. Seveso II is een verbetering, maar moet haar waarde nog bewijzen, want zij is nog niet echt toegepast. Het onderzoek zal uitwijzen of in Toulouse de bepalingen van Seveso II zijn toegepast, al kan men daaraan twijfelen. Vonden de verantwoordelijken een dergelijke ramp misschien onwaarschijnlijk? Europa heeft vandaag veel meer nodig dan een Seveso-III-richtlijn.
Ten eerste zou ik echter willen dat wij niet aan demagogie doen door de burgers wijs te maken dat men deze risicodragende bedrijven als bij toverslag zou kunnen verplaatsen naar een andere, veilige, verafgelegen plaats. Geen enkele verplaatsing van fabrieken met een hoge risicograad mag gebeuren naar ontwikkelingslanden, net zoals het een illusie is dat men deze fabrieken kan verplaatsen naar het platteland.
Ten tweede moet men specifieke industrieterreinen afbakenen, terwijl wij ook niet mogen vergeten, mevrouw de commissaris, dat aanzienlijke bedragen en Europese kredieten zijn geïnvesteerd om braakliggende industrieterreinen te saneren en in sommige gevallen om te vormen tot pretparken. Het zou nuttig zijn geweest indien men bij het vestigen van fabrieken op deze terreinen veel striktere normen had toegepast.
Ten derde is het dringend noodzakelijk dat de Commissie zo snel mogelijk haar ontwerprichtlijn inzake milieuaansprakelijkheid indient, want dat is de enige oplossing om nalatige of onwillige ondernemers te dwingen de bindende normen toe te passen.
Tenslotte moeten wij ons afvragen wat voor samenleving wij willen. Zo gaan wij bijvoorbeeld de productie toelaten van chemische moleculen waarvan wij niet precies weten welke gevolgen ze hebben voor de gezondheid of welke risico' s ze met zich meebrengen, in termen van vervoer of de productie ervan.
Ons hele maatschappijmodel moet op de helling, om de komende generaties een toekomst te bieden die niet vervuld is van rampen en gevaren.

Krivine
Mijnheer de Voorzitter, de groep TotalFinaElf, die zich reeds schuldig had gemaakt aan een milieumisdrijf met de schipbreuk van de Erika, is op tragische wijze in herhaling gevallen met de ontploffing van de AZF-fabriek in Toulouse: 29 doden, meer dan 2500 gewonden, een hele bevolking getekend. Evenals mijn collega' s deel ik in het verdriet van de burgers van Toulouse, en in het bijzonder van de families van de slachtoffers. Het is echter onze taak om ervoor te zorgen dat alles in het werk wordt gesteld om de verantwoordelijkheden vast te stellen. In de eerste plaats die van TotalFinaElf, waar opgeslagen meststoffen zijn veranderd in een chemische bom doordat men heeft bespaard op de productie-, controle- en veiligheidskosten. TotalFinaElf moet de schade aan de slachtoffers vergoeden en de werknemers een volledig salaris garanderen. TotalFinaElf heeft echter het lef om de bevolking een totale steun te beloven van één salaris, te weten het jaarsalaris van zijn directeur-generaal. Vervolgens ligt er een verantwoordelijkheid bij de overheid: bij het gemeentebestuur, dat omwille van de bedrijfsbelasting een chemische fabriek heeft laten staan temidden van volksbuurten; en bij de regering zelf, die heeft gewacht tot 1999 om de reeds in 1996 aangenomen Seveso-II-richtlijn toe te passen, een richtlijn die overigens duidelijk ontoereikend is. De wetgeving moet worden versterkt en op de tenuitvoerleging ervan moet worden toegezien door onafhankelijke controleurs in openbare dienst.
De veiligheid van personen en het milieu is een te ernstige zaak om te worden overgelaten aan aandeelhouders en speculanten. Het is aan de bevolking, de werknemers, de vakbonden en organisaties om via een openbaar en democratisch debat te bepalen welke productie sociaal nuttig is en welke als te gevaarlijk moet worden beschouwd. Een dergelijke keuze mag niet worden overgelaten aan de willekeur van degenen die onbekwaam zijn gebleken om de veiligheid van personen te garanderen. Dit is een taak voor de overheid, onder de controle van de bevolking en de werknemers. Wij mogen niet langer tolereren dat in de naam van de winst er vervuild en vermoord wordt. Inderdaad: dat nooit meer!

Wallström
Mijnheer de Voorzitter, ik wil u er allereerst aan herinneren dat wij nog niet exact weten wat de oorzaken zijn van het ongeval en hoe de gebeurtenissen precies zijn verlopen. Naar verwachting kan het nog wel een jaar duren voordat wij precies weten hoe de vork in de steel zit. Wat wij niet mogen vergeten is dat wij eerst moeten vaststellen wat er precies is gebeurd en wat de oorzaak is van de vreselijke ramp in Toulouse. Verder wil ik het hebben over de kwestie van aansprakelijkheid: degenen die op de allereerste plaats verantwoordelijk zijn, dat zijn de exploitanten van faciliteiten voor gevaarlijke stoffen. De wetgeving kan op dit terrein niet alle oplossingen aandragen. Het moet helder zijn wie hier verantwoordelijk is, en dat zijn de exploitanten van de fabriek.
Een van de fundamentele problemen waarmee wij te maken hebben is het oprukken van de steden en de daarmee verband houdende problematiek van de ruimtelijke ordening. De fabriek waar het hier om gaat, is opgericht in de jaren twintig. Zoals u weet, heeft de Seveso-II-richtlijn onder andere betrekking op nieuwe faciliteiten, alsmede op de regelgeving inzake het informeren van de bevolking. Ook weet u dat deze kwestie bij de lidstaten bijzonder gevoelig ligt en dat ruimtelijke ordening tot op heden een zaak is die op nationaal, regionaal en plaatselijk niveau wordt behandeld. Kortom, het betreft hier een buitengewoon gevoelige kwestie en wij hebben thans nog niet de bevoegdheid om over alle relevante aspecten in dezen een beslissing te nemen.
Wat kunnen en moeten wij in een dergelijke situatie dan precies doen? Wij moeten ervoor zorgen dat onze wetgeving voortdurend wordt bijgesteld en moeten ruimte creëren voor en anticiperen op de verbeteringen die in de wetgeving moeten worden aangebracht om te voorkomen dat dergelijke ongevallen opnieuw kunnen plaatsvinden. Daarbij beseffen wij natuurlijk wel dat wij nooit helemaal kunnen voorkomen dat iets dergelijks plaatsvindt. Helaas, wij ook in de toekomst zullen wij opnieuw met ongevallen worden geconfronteerd, maar wij moeten alles doen wat wij kunnen doen om dat te voorkomen. Zodra wij de oorzaken van dit ongeval hebben vastgesteld, zullen wij dan ook beginnen aan een open en transparant proces van raadpleging en besprekingen met de lidstaten en alle betrokken belanghebbenden, om vast te stellen welke stappen wij kunnen ondernemen om onze bestaande richtlijnen te verbeteren en er effectievere instrumenten van te maken om dit type ongevallen te voorkomen. Wij moeten ook verder aan de slag gaan met hetgeen al op tafel ligt naar aanleiding van eerdere ongevallen, dat wil zeggen met de gewijzigde Seveso-II-richtlijn. Wij moeten daarmee niet te lang wachten, maar ook zeer zeker actie ondernemen naar aanleiding van dit ongeval zodat wij er zeker van kunnen zijn dat wij binnen onze huidige wetgeving alles hebben gedaan om te voorkomen dat zo' n ramp in de toekomst nog eens gebeurt. Het idee van de heer Savary om bij de ruimtelijke ordening gebruik te maken van het voorzorgsbeginsel is werkelijk een uitstekend uitgangspunt en wij zullen dan ook zeker gevolg geven aan dat voorstel.
Ook wil u graag op de hoogte brengen van wat er gebeurt indien een dergelijk ongeval plaatsvindt in één van de lidstaten. Zoals u weet beschikken wij over een korps voor civiele bescherming, die onmiddellijk in staat van paraatheid wordt gebracht om de lidstaat in kwestie de hulp en assistentie te bieden aan de hand van een netwerk van verschillende experts uit alle lidstaten. Frankrijk heeft niet gevraagd om een dergelijke assistentie van onze eenheid civiele bescherming. Wij hebben geprobeerd onze activiteiten op het gebied van civiele bescherming te bevorderen door bijvoorbeeld een gezamenlijke training op te zetten en een veel effectiever netwerk van allerlei experts te creëren. Zo was ik in Bretagne na de olieramp met de Erika, toen Frankrijk hulp nodig had bij het schoonmaken van vogels. Het is mogelijk om binnen een specifiek gebied in Europa door middel van samenwerking een eenheid in het leven te roepen die onmiddellijk in staat van paraatheid kan worden gebracht. Bij een ongeval als dit kon Frankrijk rekenen op alle mogelijke expertise van de andere lidstaten.
Als wij optimaal gebruik maken van een versterkt korps voor civiele bescherming, kan dit de rol aannemen van de zogenaamde "groene helmen" en optreden als een eenheid die onmiddellijk kan worden ingezet om assistentie te verlenen en op te treden wanneer dergelijke ongevallen plaatsvinden.
Wij zullen dus zeer zeker in samenwerking met de lidstaten op zorgvuldige en gecoördineerde wijze rekening houden met deze ramp bij het vaststellen wat op het gebied van preventie verder vereist is. Zoals u allen al heeft gezegd, gaan onze gedachten uit naar de slachtoffers, reddingswerkers, familieleden en mensen in het gebied rond Toulouse. Wij zullen hun hulp en assistentie blijven verlenen.

De Voorzitter
Bijzonder hartelijk bedankt, mevrouw de commissaris.
Het debat is gesloten.

Evaluatie en beheersing van omgevingslawaai
De Voorzitter
Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0296/2001), namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad inzake de evaluatie en beheersing van omgevingslawaai (6660/1/2001 - C5-0245/2001 - 2000/0194(COD)) (Rapporteur: de heer De Roo).

De Roo
Voorzitter, commissaris, collega's, onze burgers ondervinden steeds meer hinder van lawaai. Tien jaar geleden schatte de Europese Commissie dat een kwart van onze burgers last heeft van lawaai. Vandaag de dag stelt het Europees Milieuagentschap vast dat dertig procent van de Europeanen onder lawaai te lijden heeft. Een toename van twintig procent in tien jaar. In mijn land Nederland gaat zelfs drieënveertig procent onder lawaai gebukt. Meer dan tien miljoen burgers in Europa hebben slaapstoornissen. Alle burgers in Europa hebben het recht op dezelfde bescherming tegen ziekmakend lawaai.
Helaas hebben onze milieuministers een andere opvatting. Helaas heeft de Raad zich niet aangesloten bij het voorstel van de overgrote meerderheid van het Europees Parlement in zijn eerste lezing om tot vier dochterrichtlijnen te komen. Dochterrichtlijnen voor snelwegen, vliegverkeer, spoorlijnen en fabrieken.
Daarom stelt de Milieucommissie opnieuw vier dochterrichtlijnen voor. Het gaat het Europees Parlement om een gecombineerde aanpak! Het geluid van vliegtuigen Europees verminderen en dezelfde geluidsnormen rond drukke vliegvelden om onze burgers te beschermen. Het geluid van vrachtauto's en auto's Europees terugdringen en dezelfde geluidsnormen langs drukke wegen. Het geluid van treinen Europees reduceren en dezelfde geluidsnormen langs drukke spoorlijnen. Het geluid in fabrieken terugdringen en zorgen dat dit geluid nog slechts beperkt naar buiten dringt.
De Raad is de opvatting van de Nederlandse minister van Milieu, Jan Pronk, gevolgd, namelijk dat geluid slechts een lokaal probleem is. Onze milieuministers leveren onze burgers uit aan steeds meer lawaai. Op het punt van het geluid van wegverkeer, vliegtuigen en treinen hebben de milieuministers slechts een krachteloze verklaring voorgesteld maar geen bindende wetgeving.
Er bestaan nu slechts een paar Europese geluidsnormen zoals voor huishoudelijke apparaten, grasmaaiers en hogesnelheidslijnen. Hard nodig zijn Europese geluidsnormen voor vliegtuigen. De wereldorganisatie ICAO stelt slechts een bescheiden reductie van het geluid voor nieuwe vliegtuigen voor. Technisch is veel meer mogelijk en Europa moet dat verplicht stellen. Europese normen voor vrachtauto's en auto's zijn er niet of zijn veel te slap. De bandenrichtlijn is daar een goed voorbeeld van. Geluidsarme banden zijn er wel op de Europese markt maar worden nog niet dwingend voorgeschreven. Met fluisterasfalt is een enorme reductie van lawaai van tien tot dertien decibel te bereiken. Deze technische mogelijkheden moeten in het Europees beleid ingang vinden. Naast Europese normen voor hogesnelheidstreinen zijn ook normen nodig voor gewone passagierstreinen en voor goederentreinen.
De Raad heeft wel ingestemd met het harmoniseren van het meten en berekenen van lawaai. Daar zijn in Europa nu éénenvijftig verschillende methoden voor. Die worden met dezelfde richtlijn terug gebracht tot twee: Lden en Lnight. Helaas heeft de Raad hier een paar steken laten vallen. De Milieucommissie stelt voor om die te corrigeren. Ook de meerderheid van de Milieucommissie heeft een paar kleine steken laten vallen.
Daarom dient de Groene Fractie samen met de Socialistische Fractie een viertal extra amendementen in. Iets minder hoge geluidsniveaus zouden eveneens gemeten moeten worden. Ook de Europese Commissie is die mening toegedaan en ik nodig de commissaris uit om dit publiekelijk te bevestigen. In het gemeenschappelijk standpunt staat dat het doel van de actieplannen is om geluid te mitigeren. In gewoon Nederlands betekent dat geluidsschermen en dubbel glas. Maar dat is niet genoeg. De actieplannen dienen ook gericht te zijn op het reduceren van het lawaai.
De meerderheid van de Milieucommissie is de Raad gevolgd in de opstelling dat een lidstaat de mogelijkheid moet hebben om de geluidsindicator Lden afwijkend vast te stellen. Dat betekent dat er niet langer geharmoniseerd gemeten wordt maar dat de extra bescherming van de nacht met een factor tien ingeperkt kan worden, namelijk van acht uur tot zes uur. Dat is toegeven aan de lobby' s en heeft niets te maken met de culturele verschillen tussen onze volkeren. Juist die achturige slaapperiode is essentieel voor iedereen. Daarom hebben wij hier ook een gezamenlijk amendement ingediend.
Ik roep al mijn collega' s op om hier nog eens goed over na te denken en zich woensdag niet voor de kar van de lobby' s te laten spannen maar aan de gezondheidsbescherming van onze burgers voorrang te geven.

Oomen-Ruijten
Mijnheer de Voorzitter, omgevingslawaai is een heel oud milieuprobleem, dat overigens heel lang niet serieus genomen is. Maar het is wel een probleem waar vele Europese burgers dagelijks mee te maken hebben. De economische schade is bovendien enorm: tientallen miljarden euro per jaar. Ik verwelkom de voorgestelde richtlijn dan ook van harte en zeker ook de suggesties van de rapporteur om er een kaderrichtlijn van te maken.
Er is in dit Huis veel gediscussieerd over de richtlijn en daarbij heb ik mij de laatste tijd helaas wel eens moeten afvragen of alle deelnemers aan het debat het voorstel eigenlijk wel goed gelezen hebben. Immers, en ik herhaal dat nog maar eens, het gaat er hier niet om om overal in Europa dezelfde geluidsnormen vast te leggen. Europa, en dat is waar, kent een grote culturele diversiteit, hetgeen met zich brengt dat wat in het ene land als hinderlijk wordt ervaren in een andere lidstaat niet als lastig wordt gezien. Ik wil aan die diversiteit niet tornen, want daar gaat het vandaag niet over.
Waar gaat het dan wel om? Het gaat om het meten van lawaai. Dat meten van lawaai zou overal in de Europese Unie op dezelfde manier moeten gebeuren. Daartoe zal een formule vastgelegd moeten worden, en met die formule kunnen dan kaarten gemaakt worden. De bevolking moet dan geïnformeerd worden over wat lawaai-overlast zou zijn. Op basis van die informatie, die overal in Europa op dezelfde manier gemeten is volgens dezelfde formules, kunnen dan op lokaal niveau actieplannen worden ontwikkeld. Dus nogmaals, Voorzitter, en ik citeer daarbij de Europese Commissie in haar toelichting, het is niet de bedoeling om grenswaarden vast te stellen die voor de hele Europese Unie gaan gelden.
Wèl zullen situaties, zoals die er nu zijn, bijvoorbeeld als ik kijk naar mijn eigen woonomgeving, voorkomen moeten worden. Want het kan toch niet zijn dat in het ene stukje van Europa, mijn regio Maastricht, een luchthaven niet meer mag uitbreiden, terwijl amper dertig kilometer verder, in België, op grond van soepele eisen ongehinderd een nieuwe luchthaven wordt opgestart. De bevolking heeft daar wel terdege mee te maken. Ik denk dat het "shoppen" een verstoring van de markt is en de Europese luchtvaartmaatschappijen zou dat niet meer mogelijk gemaakt moeten worden.
De harmonisering van meetmethoden gebeurt aan de hand van een formule, welke rekening houdt, en dat moet ik ook de collega's nog eens uitleggen, met de verschillen tussen "dag" en "nacht" , met de bevolkingsdichtheid, maar ook met de culturele diversiteit, wat betekent dat in Portugal of in Spanje er andere "dag" - en "nacht" -uren vastgesteld kunnen worden. Men maakt zich in het zuiden zorgen over de verstoring van het levensritme. Dat is echter geen gegeven.
Ik zou op één punt nog een persoonlijke mening willen ventileren. Ik heb voor de rest namens de fractie gesproken. Er is heel veel gesproken over het al dan niet onder de richtlijn laten vallen van militaire luchthavens. Hoewel dat punt inmiddels uit de richtlijn is verdwenen, is het toch weer door de rapporteur aan de orde gesteld. Wat mij van het hart moet - en ik kan het anders niet uitleggen - dat is dat ik vind dat ook militaire luchthavens gemeten moeten worden. Zeker in deze tijd vindt iedereen dat vrij baan moet worden gegeven aan de militaire luchtvaart. Ook ik ben daar voorstander van, maar dat betekent niet dat zij niet gemeten zouden moeten worden. Dat heeft niks te maken met het geven van slots.
De meeste voorstellen zijn heropnemingen van het oorspronkelijk Commissievoorstel. Ik denk dat dat op dat punt niet al te grote problemen zijn.

Scheele
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, mijn fractie ondersteunt de rapporteur in zijn standpunt in het verslag, net zoals wij dat in eerste lezing en tijdens de debatten en stemmingen in de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid hebben gedaan. De meest omstreden punten, namelijk het omgevingslawaai bij luchthavens en ook bij militaire luchthavens zijn in deze lezing van tafel. Het gemeenschappelijk standpunt blijft achter bij de concrete formuleringen in het voorstel van de Commissie, maar de eisen die het Parlement stelt met betrekking tot het EU-beleid wat betreft geluidsemissie zien wij er helemaal niet in terug. Het gemeenschappelijk standpunt heeft bijvoorbeeld alle vaststaande data geschrapt die te maken hadden met de vraag wanneer geluidsbelastingkaarten uitgewerkt en goedgekeurd moeten zijn. Datzelfde geldt ook voor actieplannen. Mijn fractie is daarom van mening dat het zeer dringend is om de amendementen goed te keuren waardoor deze concrete data weer vastgesteld worden.
Een andere kwestie is de informatie. Amendement 22 zegt dat de geluidsbelastingkaarten en de actieplannen hooguit twee maanden na goedkeuring op het Internet gepubliceerd moeten worden. Dat vinden wij zeer belangrijk. Wij kunnen naar mijn mening wel algemene debatten voeren over de manier waarop wij Europa dichter bij de burgers willen brengen, maar wij moeten er dan bij zeer concrete politieke voorstellen niet voor terugschrikken om het informatiebeleid ook daadwerkelijk in praktijk te brengen.
De centrale vraag is mijns inziens - en dat hebben de twee sprekers voor mij ook al gezegd - of het ons zal lukken onze eis inzake dochterrichtlijnen ingewilligd te krijgen. Ik vind het al een vooruitgang dat wij nu beschikken over geharmoniseerde methoden voor de meting van geluid en gemeenschappelijke geluidsbelastingsindicatoren. Dit is echter pas het begin. Wat moeten wij de burgers namelijk zeggen als wij wel het probleem definiëren, maar vervolgens geen concrete stappen ondernemen om dit probleem ook op te lossen? Het lijkt mij dat wij voor onszelf een termijn moeten stellen. Wij kunnen niet eeuwig wachten tot de volgende stappen op dit gebied gezet zijn. Daarom heeft mijn fractie samen met de Groenen het verzoek ingediend dat deze dochterrichtlijnen binnen drie jaar aan het Parlement worden voorgelegd.

Davies
Mijnheer de Voorzitter, wellicht was honderd jaar geleden in onze straten het geratel van ijzeren wielen en de hoefslag van paarden op de keistenen te horen. Ik stel me zo voor dat dat een enorm kabaal was. Toch denkt men dat onze samenleving vanwege onze apparatuur, geluidsinstallaties en stereo' s, vliegtuigen, treinen en vooral snelwegen een stuk lawaaieriger is geworden. Ikzelf ben een vurig voorstander van het terugdringen van lawaai en van het idee om het leven plezieriger, vrediger en rustiger te maken.
Ik onderschrijf de voorstellen van de Commissie voor gemeenschappelijke maatregelen zodat wij allemaal weten waar wij het over hebben en wat in de verschillende delen van de Europese Unie hierover wordt gezegd. Ik ben voor het invoeren van geluidsbelastingkaarten en van wetgeving in het kader van de regelgeving voor de interne markt, waarbij geluidsnormen worden ingevoerd voor nieuw materieel dat op de markt wordt gebracht en dat in de gehele Europese Unie wordt verkocht. Ik ben echter tegen het vaststellen van EU-geluidsnormen voor installaties in iedere afzonderlijke lidstaat. Zoals ik ook in de commissie heb bepleit, is mijn opvatting gebaseerd op het subsidiariteitsbeginsel. Besluiten moeten op een zo laag mogelijk niveau worden genomen.
In de Commissie milieubeheer hebben wij te maken met zaken waarvan het terecht is dat zij op EU-niveau moeten worden behandeld. Het gaat daarbij immers om kwesties die gevolgen hebben voor meer dan één lidstaat: grensoverschrijdende zaken dus. Toen ik vandaag echter aankwam in het Parlementsgebouw en ik mijn raam in het kantoor in het torengebouw opendeed, kon ik het vliegveld van Straatsburg niet horen. Ik hoorde nog niet eens een trein voorbijkomen. Het enige geluid dat mij ter ore kwam, was het geschreeuw van iemand beneden op het plein. De geluidsoverlast van vliegvelden is mijns inziens geen grensoverschrijdend vraagstuk. Ik ben dan ook verheugd dat de parlementaire commissie een aantal ingediende amendementen heeft verworpen. Ik zal mijn fractie tevens met klem verzoeken amendement 34 te verwerpen omdat daarin nog steeds wordt verondersteld dat geluidsnormen moeten worden geïntroduceerd.
De heer De Roo heeft naar aanleiding van amendement 36 opgemerkt dat de norm van acht uur slaap voor iedereen van essentieel belang is. Inderdaad, dat kan kloppen. Iedereen kan ook behoefte hebben aan een beker warme chocolademelk en een verhaaltje voor het slapengaan, maar dat is niet iets wat op EU-niveau moet worden geregeld. Voor dergelijke zaken moeten wij geen normen gaan vaststellen. Wat werkelijk zeer intrigerend is, dat is dat hier met de beste bedoelingen, namelijk de bevordering van de gezondheid en het milieu, maatregelen aan ons worden voorgelegd die een zekere sluipende centralisatie inhouden en waarmee bij veel te veel van onze kiezers uiteindelijk de indruk wordt gewekt van een bazige en bemoeizuchtige Europese Unie. Wij moeten van deze, ja zelfs van iedere mogelijkheid gebruikmaken om blijk te geven van onze overtuiging dat het subsidiariteitsbeginsel zo strikt mogelijk moet worden toegepast. Wanneer wij dan toch op EU-niveau maatregelen nemen op milieugebied, moeten deze wel daadwerkelijk bijdragen aan het welzijn van het individu en mogen zij niet op het niveau van de afzonderlijke lidstaten kunnen worden uitgevoerd.

Blokland
Voorzitter, Europees beleid voor de aanpak van milieuproblemen is gerechtvaardigd, aangezien lucht- en watervervuiling zich niet veel aantrekken van onze landsgrenzen. Gelukkig is dit bij geluidsoverlast heel anders. Ik ben blij dat ik in Nederland geen last heb van het lawaai dat in Milaan of Athene geproduceerd wordt. Met andere woorden, geluidsoverlast is een lokaal of regionaal probleem.
De interne markt rechtvaardigt milieubeleid op Europees niveau, ter bevordering van de eerlijke concurrentie. Dit houdt dus in dat er Europese eisen gesteld kunnen worden aan de veiligheid en milieuvriendelijkheid van producten en processen. Duidelijke voorbeelden in het kader van producten zijn de emissie-eisen voor auto' s, vrachtwagens, machines. Voorbeelden in het kader van processen zijn afvalverbranding en energie-opwekking.
In verband met eerlijke concurrentie kunnen ook Europese geluidsnormen vastgesteld worden voor producten, zoals auto' s, motorfietsen, vrachtwagens, machines, treinen en vliegtuigen. Voor processen is dit niet aan de orde, aangezien geen sprake is van grensoverschrijdende effecten. Met andere woorden: ik ben voor Europese normen voor geluidsarme banden, maar ben ertegen dat de keien vanwege Europees beleid uit de Brusselse straten verwijderd moeten worden.
De Raad gaat al erg ver met de richtlijn omgevingslawaai. De amendementen van het Parlement gaan nog verder en de meeste kan ik derhalve niet steunen. Ook zie ik de meerwaarde van een Europese geluidsbelastingkaart niet. De lidstaten kunnen zelf de geluidsoverlast in kaart brengen als zij dit willen. Bovendien, al zouden wij zo' n kaart hebben, dan wil ik nog steeds geen Europees beleid inzake omgevingslawaai.
Een apart probleem is het vliegtuiglawaai. Vorige week heb ik namens het Europees Parlement de ICAO-conferentie in Montreal bezocht. Helaas bleek dat er buiten Europa weinig steun is voor strengere geluidsnormen voor vliegtuigen. Ook strengere geluidsnormen voor vliegvelden zijn omstreden. Toch blijf ik van mening dat vliegveldautoriteiten een eigen krachtig beleid moeten kunnen voeren door grote lawaaimakers te weigeren. Geluidsoverlast door vliegtuigen is vooral een probleem voor mensen die dicht bij vliegvelden wonen. In principe zou dit probleem dan ook lokaal, dat wil zeggen door het bevoegd gezag van de vliegvelden, opgelost dienen te worden. Bij verschillende vliegvelden wordt hier al aan gewerkt door het uitvaardigen van vliegverboden voor de meest lawaaierige vliegtuigen of voor bepaalde nachtvluchten. Het nadeel hierbij is dat het probleem verplaatst zou kunnen worden. Tevens kunnen vliegvelden in grensstreken extra problemen veroorzaken. Dit laatste dienen de betreffende lidstaten onderling op te lossen. In dezen moet ik ook opmerken dat wij het probleem niet moeten overdrijven. Als ik naar Straatsburg zou willen vliegen, rijd ik niet eerst naar Rome omdat door concurrentievoordelen deze vlucht goedkoper is dan vanuit Amsterdam.
Wat de vliegtuigen zelf betreft, is het probleem technisch gezien niet zo groot. Door middel van de huidige moderne technieken is het mogelijk om vliegtuigen te produceren die zes maal minder lawaai produceren dan vliegtuigen van dertig jaar geleden. Aangezien de levensduur van vliegtuigen ongeveer dertig jaar is, laat het effect van deze technische verbeteringen echter lang op zich wachten. De vraag is of dit lange wachten wel wenselijk is. Ik denk van niet. Willen wij daadwerkelijk iets doen aan het vliegtuiglawaai, dan dienen de technische verbeteringen sneller doorgevoerd te worden. De extra kosten hiervan zijn uiteraard voor de reiziger. Deze dient volledig te beseffen wat de werkelijke kosten van het vliegen zijn.

Florenz
Mijnheer de Voorzitter, het geluidsbeleid is een compleet nieuw beleid in een geïndustrialiseerde maatschappij die nu eenmaal veel van de techniek afhankelijk is en die veel lawaai veroorzaakt. De vraag of het geluidsbeleid een kwestie is van subsidiariteit kun je op twee manieren beantwoorden. Mijnheer Davies en mijnheer Blokland, als ik uit een van uw landen zou komen, zou ik ook zeggen dat het een kwestie van subsidiariteit is. Mijnheer Blokland, er zijn echter al twee luchthavens in Nederland waarvan de aanvliegcorridors zich in mijn kiesdistrict bevinden. Alles hangt dus met elkaar samen en daarom vind ik dat wij samen een nieuwe corridor moeten vinden, op grond waarvan wij basiscriteria kunnen opstellen - en het lijkt mij dat wij daarover niet zo veel van mening verschillen als het om geluidsbelastingkaarten gaat. Ik ben er in principe voorstander van dat wij binnen de Europese Unie vergelijkbare regels voor geluidsmetingen hebben en dat wij op grond van de resultaten daarvan overgaan op actieplannen. Uiteraard moeten de lidstaten zelf deze plannen opstellen, uitvoeren en controleren.
Ik vind het een interessant vraag vanaf wanneer een dergelijk pakket maatregelen in werking treedt. Daarin is de Milieucommissie volgens mij zeker te ver door geschoten. Als je de tekst van de Milieucommissie leest, kun je de indruk krijgen dat voor werkelijk iedere veldweg in de toekomst een geluidsbelastingkaart moet worden gemaakt. Dat is zonder meer veel te vaag en wat de Raad voorstelt is gewoonweg traag. Als u pas vanaf zes miljoen auto' s per jaar een dergelijke geluidsbelastingkaart wilt maken, stel ik voor dat u van deze hele operatie afziet. Het lijkt mij daarom een goede oplossing een gulden middenweg te kiezen.
Het zou mooi geweest zijn als wij voor het meten van lawaai door spoorwegen een andere parameter hadden gekregen. Lawaai van spoorwegen wordt namelijk anders ervaren dan lawaai van wegverkeer en luchthavens. Dat is in de commissie helaas aan de aandacht ontspnapt en dat vind ik zeer jammer.
In tegenstelling tot mijn overigens zeer gewaardeerde collega, mevrouw Oomen, vind ik het tamelijk overmoedig om ervan uit te gaan dat de milieupolitici met een milieurichtlijn kunnen beslissen of militaire vliegtuigen wel of niet mogen vliegen. Even afgezien van de actuele situatie heeft het Parlement helemaal niet het recht om Frankrijk of Groot-Brittannië voor te schrijven wanneer zij hun oefenvluchten mogen maken. De militaire luchtvaart hoort naar mijn mening helemaal niet thuis in deze richtlijn en daar zal ze dan ook geen deel van gaan uitmaken. Verder was dit debat naar mijn idee op zich wel noodzakelijk. Mijnheer De Roo, ik hoop dat deze tekst het bemiddelingscomité haalt, want dan kunnen wij uw tamelijk overdreven eisen omzetten in realistische eisen. Dan zouden wij uiteindelijk een stap verder komen.

Lange
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden en mijnheer Florenz, naar mijn mening moeten wij er bij onze richtlijnen in principe wel over nadenken of wij vele overheidsinstellingen verder apart willen bekijken. Het laat de individuele burger immers koud of het lawaai nu door verkeersvliegtuigen of door militaire vliegtuigen wordt veroorzaakt.
Daarom moeten wij ook niet bepalen over welke militair-tactische maatregelen wij moeten discussiëren. Wij moeten er alleen voor zorgen dat de vluchten in het kader van een geluidsindex en van een actieplan zo geregeld zijn, dat de totale geluidsoverlast voor de individuele burger de geldende maatstaf niet overschrijdt. Wij moeten er naar mijn mening samen achter zien te komen wat de burgers acceptabel vinden en wat niet, zodat wij op basis daarvan maatregelen kunnen nemen. Daar moeten wij dus nog enig onderzoek naar verrichten. Het is bijvoorbeeld nog helemaal niet duidelijk of een gemiddelde belasting voor iemand zeer gevaarlijk is of dat dat juist geldt voor individuele, zeer hoge belastingen. Daarom moeten wij nog meer te weten komen over de oorzaken, gevolgen en verbanden. Daarom hebben wij ook de eis gesteld dat wij niet direct bepaalde geluidsbelastingsindicatoren en bepaalde grenswaarden aan de richtlijn verbinden. Wij moeten eerst wachten tot wij beschikken over de kadasters en dan over drie jaar relevante dochterrichtlijnen met kwaliteitsstandaards voor het lawaaibeleid goedkeuren.
Verder - en dat vind ik minstens zo belangrijk - moeten wij de afzonderlijke lawaaibronnen nog eens goed bekijken. Daardoor kunnen wij vaststellen hoe wij op Europees niveau - misschien sneller en effectiever dan met plaatselijke actieplannen - het lawaai door vliegtuigen en vrachtwagens kunnen verminderen, bijvoorbeeld door het gebruik van andere banden. Dat betekent dat wij het lawaai ook bij de bron moeten verminderen.

García-Orcoyen Tormo
Meneer de Voorzitter, geluidsoverlast is in de Europese Unie een dagelijks verschijnsel, dat steeds omvangrijker wordt. Lawaaihinder belast niet alleen het gehoor maar tast het gehele zenuwstelsel aan. Slaapstoornissen, prikkelbaarheid en oorpijn zijn hiervan het gevolg.
Ik kom uit een zuidelijk land en ik kan u zeggen dat ik heel vaak denk: "Wie krijgt de grasmaaier van de buren stil? Wie kan ervoor zorgen dat het verkeer in deze straat minder lawaai maakt? Hoe kan ik voorkomen dat de muziek uit de discotheek op de hoek mijn huis binnendringt?" En elke keer dat een burger zich die vragen stelt, is het ofwel de gemeente, ofwel de buurtvereniging, ofwel de regionale overheid die steken heeft laten vallen. Regelgeving voor omgevingslawaai is vooral een lokale en geen nationale aangelegenheid.
Vele sprekers voor mij hebben het al gezegd, maar ook ik denk dat er nauwelijks gevallen van geluidsoverlast - zoals de meeste burgers die kennen - zijn die een grensoverschrijdende aanpak behoeven.
Er is gesproken over de geluidshinder van vliegvelden waarmee 1,7% van de bevolking wordt geconfronteerd. Veel en veel meer mensen hebben last van het geluid van het wegverkeer. Het lijkt me ietwat absurd indien wij ten strijde trekken tegen de luchthavens, terwijl het door het wegverkeer veroorzaakte omgevingslawaai op lokaal niveau de dans ontspringt.
Maar ik ga hier niet dieper op in. Ik wilde vooral nogmaals wijzen op de verschillende opvattingen over geluid in de landen van de Europese Unie. De landen aan de Middellandse Zee zijn nu eenmaal lawaaieriger. Door ons klimaat leven wij meer buitenshuis en om 8 uur ' s avonds speelt het sociale en beroepsmatige leven zich bij ons op straat af.
Wij kunnen onmogelijk instemmen met een richtlijn die op deze manier culturen discrimineert.

Corbey
Voorzitter, commissaris, collega's, allereerst wil ik Alexander de Roo complimenteren met zijn vasthoudendheid in de strijd tegen geluidsoverlast. Geluidsoverlast is bijzonder hinderlijk en kan een bedreiging voor de gezondheid zijn. Gezondheid hangt samen met milieu en met de wijze waarop wij de omgeving belasten. Terecht is daar veel aandacht voor in het zesde milieuactieprogramma. Die aandacht moet leiden tot concrete maatregelen.
Uitgangspunt is de reductie van lawaai tot een niveau waarop de volksgezondheid niet wordt bedreigd. In dit verband moeten de richtlijnen en adviezen van de Wereldgezondheidsorganisatie in beschouwing genomen worden. Geluidsoverlast is lokaal en zeker niet grensoverschrijdend. Oplossingen moeten komen van lokale, regionale en nationale bestuurders. Wij moeten niet te veel hier willen regelen. Overmatige Brusselse regelzucht wordt in de meeste landen terecht niet op prijs gesteld, maar in een beperkt aantal gevallen is Europese aandacht zeker gerechtvaardigd.
Ten eerste, wanneer de geluidsbron grenzen overschrijdt, bijvoorbeeld in de vorm van producten. Zo bestaan er al Europese regels tegen geluidshinder, bijvoorbeeld inzake de geluidsnormen voor grasmaaimachines. Geluidsemissienormen voor bepaalde producten, zoals auto' s, plezierboten, vrachtwagens, treinen, vliegtuigen en industriële apparatuur, zijn hard nodig.
Een tweede reden voor Europees ingrijpen is het beschikbaar maken van betrouwbare en vergelijkbare gegevens. Het Europees Parlement heeft al veel eerder gewezen op het gebrek aan gegevens over diverse bronnen van lawaai en er moet een gemeenschappelijke methode voor het meten en beoordelen van lawaai komen. En dat is ook de kern van het voorstel van de Commissie.
Ten derde zijn er algemene principes te formuleren, bijvoorbeeld de vervuiler of de lawaaimaker betaalt. Dit soort principes moeten wij doorvoeren in onze wetgeving. Burgers moeten, en dat vind ik eigenlijk het belangrijkste punt, duidelijke rechten hebben. In geval van serieuze klachten over geluidsoverlast moet het recht bestaan op nader onderzoek en moet er zo nodig tot actie worden overgegaan.

Grossetête
Mijnheer de Voorzitter, wij zijn het er helemaal over eens dat omgevingslawaai het dagelijks leven van onze medeburgers verstoort. Toch ben ik een beetje verbaasd. Men vraagt simpelweg aan Europa om de fouten van de ruimtelijke ordening in elk van onze lidstaten goed te maken.
Waarom doet men een beroep op Europa als iedere lidstaat zelf kan beslissen wat het moet doen op zijn eigen grondgebied?
Wij hebben reeds actie ondernomen op het gebied van banden en vliegmotoren, en wij kunnen dat ook doen op het gebied van het wegdek. Onze taak is enorm. Waarom is het echter zo belangrijk dat wij normen invoeren die in de praktijk niet alleen de lidstaten aangaan, maar die ook rekening houden met territoriale verschillen en die vooral de lokale overheden aansporen om noodzakelijke maatregelen te treffen die afgestemd zijn op de plaatselijke omstandigheden, in plaats van maatregelen waartoe op Europees niveau is beslist? Dat is het subsidiariteitsbeginsel, waar ik in dezen veel belang aan hecht. Ik denk dat het de taak is van lokale afgevaardigden om te beslissen wat ze moeten doen in iedere gemeente, in iedere agglomeratie, in ieder departement, in iedere regio. Het is aan lokale afgevaardigden om hierover te beslissen. Ik ben er zelf een, en ik weet heel goed hoe men een strategische geluidsbelastingkaart moet opstellen.
Er wordt in dit verband gesproken over luchthavens. Er bestaan internationale en nationale luchthavens; de verschillen tussen luchthavens zijn enorm. Het effect van het geluid is bijgevolg ook verschillend. Waarom zou men dan normen opleggen die niet geldig zijn voor alle luchthavens? Men mag niet vergeten dat luchthavens van essentieel belang zijn voor gebieden die erover beschikken. Luchtvaartinfrastructuren zijn essentieel voor industrieën, die vaak een vestigingsplaats kiezen op basis van de aanwezigheid van communicatiemiddelen en luchthavens. Is het noodzakelijk te onderstrepen dat een uitzondering voor militaire vliegvelden absoluut gehandhaafd moet worden? Ik ben het op dit punt eens met de heer Florenz. De huidige omstandigheden laten duidelijk het belang van deze bepaling zien.
Tenslotte wil ik eraan herinneren dat deze richtlijn is getiteld "Evaluatie en beheersing van omgevingslawaai". De beheersing wordt dus voorafgegaan door een evaluatie. Hoe wil men limieten vaststellen bij gebrek aan een nauwkeurige, transversale studie op basis van gemeenschappelijk vastgestelde evaluatiecriteria? Men moet dus beschikken over precieze geluidsbelastingkaarten en vervolgens iedere lidstaat verzoeken om doeltreffende actieplannen op te stellen. Voorts denk ik dat het van essentieel belang is om onze medeburgers te betrekken bij deze maatregelen, maar dat is slechts mogelijk met inachtneming van de situatie in elk gebied en in overleg met elke lokale afgevaardigde afzonderlijk.

Malliori
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, wij kunnen zonder enige overdrijving zeggen dat een groot percentage van de Europese burgers gedwongen is te leven in een dermate lawaaierige omgeving dat hun gezondheid serieus gevaar loopt. Daarom moet mijns inziens de Unie een geïntegreerde strategie voor lawaaibestrijding ten uitvoer leggen.
Dit is nu de tweede lezing en daarin moeten wij de aandacht toespitsen op de belangrijkste vraagstukken, die reeds door de rapporteur werden genoemd. De Unie moet zo snel mogelijk concrete voorstellen doen voor de vaststelling van geluidsnormen, een vraagstuk dat de lidstaten en het bedrijfsleven aangaat. Daarin moet sprake zijn van algemene oriëntatie, maatregelen voor technische bijstand bij onderzoek, informatie-uitwisseling, voorlichting van de belanghebbende partijen en toepassing van en toezicht op de tenuitvoerlegging van deze maatregelen.
Wat de geluidsindicatoren betreft, ben ik het eens met het standpunt van de Raad. Op grond daarvan kunnen de lidstaten de avondtijd twee uur later laten ingaan. U weet immers, mijnheer de Voorzitter, dat de zuidelijke landen een heel ander klimaat hebben dan de noordelijke landen. Deze regeling is volgens mij dan ook noodzakelijk.
Wat het voorgestelde tijdschema betreft, is mijns inziens het aanvankelijke voorstel van de Commissie haalbaar. De lidstaten moeten zo spoedig mogelijk een begin maken met de administratieve procedures voor de toepassing van de onderhavige richtlijn.
Tot slot wil ik de rapporteur nog gelukwensen met zijn inhoudelijk uitstekende werk.

Moreira Da Silva
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, steeds meer Europese burgers hebben last van omgevingslawaai, maar desalniettemin is de Europese Unie traag geweest bij het ten uitvoer leggen van een gemeenschappelijk beleid tegen lawaai. Daarom ben ik het ook eens met de ambitieuze keuzes van de rapporteur, Alexander de Roo, die ik feliciteer met zijn werk. Ik heb zijn verslag in de Milieucommissie gesteund en ook nu steun ik het weer.
Staat u het mij toe een aantal aspecten te belichten. Ten eerste ben ik het eens met de wijziging van deze richtlijn in een bindende kaderrichtlijn, die later kan leiden tot specifieke richtlijnen inzake lawaai van auto's, motorfietsen, treinen en vliegtuigen.
Ten tweede ben ik het ook eens met het voorschrijven van gemeenschappelijke grenswaarden voor lawaai rond alle civiele vliegvelden in de Europese Unie. Lawaai van nachtvluchten is de belangrijkste oorzaak van slaapstoornissen van de burgers, maar dat is niet de enige reden. Door het achterwege blijven van gemeenschappelijke normen in de Europese Unie, constateren wij gevallen van aperte concurrentievervalsing tussen vliegvelden, en situaties van ongelijkheid tussen de burgers van de verschillende lidstaten.
Ten derde lijken mij de wijzigingen in het gemeenschappelijk standpunt over de geluidsbelastingindicatoren positief. Daardoor kunnen de lidstaten in totaal twee uur van de avond naar de dag of de nacht verschuiven. Zo komen wij met lawaaiwetgeving die niet indruist tegen de gewoontes en tradities van de lidstaten, met name die in het zuiden van Europa.
Deze nieuwe wetgeving moet zo snel mogelijk worden toegepast. Met het oog op de naleving ervan moeten de lidstaten snel gaan investeren in technische middelen en mankracht voor de monitoring en controle. Zo niet, dan zullen wij weer een prachtige wet hebben die niemand toepast.

Arvidsson
Mijnheer de Voorzitter, in mijn beroep kom ik mensen tegen met gezondheidsproblemen als gevolg van lawaai. Schadelijke gevolgen van en nare ervaringen met lawaai zijn echter zeer persoonlijk, en dat maakt het lawaaivraagstuk ingewikkeld. Als je bijvoorbeeld naast een schietbaan woont, kun je het soort lawaai dat daar wordt geproduceerd als zeer vervelend ervaren, zelfs als de baan zelden wordt gebruikt. Sommige mensen vinden lawaai van een lage frequentie en de bijbehorende trillingen zeer vervelend. Ik ben ervan overtuigd dat wij meer onderzoek en kennis omtrent het probleem van lawaai nodig hebben.
Ons gemeenschappelijke Europa is fascinerend, en niet in de laatste plaats door de vele verschillen die er in ons deel van de wereld zijn. Afwisseling in het Europese landschapsmilieu en in de natuur zijn voorbeelden daarvan. Provinciale bebouwing varieert van dichtbevolkte gebieden in Midden-Europa, bijvoorbeeld in Nederland, tot de dunbevolkte gebieden van Noord-Europa, zoals in Zweden en Finland. Daar moeten wij bij stilstaan als wij maatregelen tegen het lawaaiprobleem aannemen. Vliegtuigen, auto' s en treinen verplaatsen zich tussen verschillende landen en verschillende milieus. Daarom is het redelijk dat ze aan gemeenschappelijke lawaaibepalingen moeten voldoen. Industriegebieden en luchthavens zijn daarentegen vaste installaties, en hun omgevingsmilieu varieert sterk. Daarom is het belangrijk dat wij ons niet vastbijten in een toekomstige lawaaiwetgeving die de maatregelen gelijkschakelt vanuit een Midden-Europees bevolkingsperspectief. Lawaaibepalingen moeten flexibel zijn. Lokale en nationale overheden hebben meer mogelijkheden om rekening te houden met omgevingsfactoren bij vaste bronnen van geluidsemissie.
Wij moeten het subsidiariteitsbeginsel naleven en bepalingen opstellen voor het bestrijden van lawaai die in het hele gebied van de Europese Unie van toepassing kunnen zijn, zonder onredelijke gevolgen voor lokaal niveau.

Gutiérrez-Cortines
Meneer de Voorzitter, volgens mij kan de manier waarop je de wereld ervaart soms zo veranderen dat een en dezelfde werkelijkheid plots belachelijk, ernstig of betekenisloos wordt. Dat gebeurt met lawaai. Niets is bijvoorbeeld verschrikkelijker dan het oorverdovende lawaai van een drilboor waarmee de straat wordt opengebroken en dat het normale leven onmogelijk maakt. Lawaai en lawaaierige activiteiten zijn subsidiair: ze vallen onder de bevoegdheid van de lokale autoriteiten. Zo is het bijvoorbeeld heel moeilijk om een akkoord te bereiken tussen steden onderling over de sluitingstijden van cafés aangezien elk stadsbestuur deze op eigen houtje wil bepalen.
Dat neemt echter niet weg dat deze richtlijn ons allen wil gelijkschakelen en zelfs indruist tegen de culturele diversiteit.
Ik zeg vaak dat het etmaal in het Middellandse-Zeegebied 30 uur telt tegen 24 uur in de noordelijke landen. In onze tijdsbeleving bestaat een etmaal uit 30 uur omdat de tijd rekbaar is: de grootmoeder gaat om 10 uur ' s avonds naar bed en het kleinkind om 5 uur ' s ochtends en de volgende dag loopt alles op rolletjes omdat de tijd miraculeus is, rekbaar, zo rekbaar als de samenleving wil. Om dit alles te willen inperken tot een mathematische tijd is praktisch ondoenbaar. Ik denk zelfs dat het gezag van de Europese Unie wordt ondermijnd als de mensen de indruk krijgen dat hun bewegingsvrijheid wordt onderworpen aan deze richtlijnen.
Anderzijds wil ik er opnieuw op wijzen dat wij hier stuiten op het grote probleem van de ruimtelijke ordening. Zachte heelmeesters maken stinkende wonden. Wij moeten het ware probleem bij de horens vatten en dat probleem is de ruimtelijke ordening.
Bovendien ben ik het niet met alle amendementen eens, zoals het amendement over de mededinging. Wat is het verband tussen de mededinging en het lawaai van vliegvelden? Beconcurreren wij elkaar als wij op grote afstand zitten, in een ander klimaat, met andere omstandigheden? Dan kan je net zo goed bepalen dat iedereen recht heeft op evenveel uren zon; ook dat recht geldt niet.
Ik stel dus voor, geachte collega' s, dat wij ons tactvol en beschaafd opstellen. Wij moeten begrip opbrengen voor de diversiteit en voor het feit dat mensen onder andere naar het Zuiden trekken omdat het leven er aangenamer is en je er tot in de kleine uurtjes op een terrasje naar muziek kunt luisteren.

Doyle
Mijnheer de Voorzitter, dit is de eerste richtlijn inzake omgevingslawaai, wat iets anders is dan geluidsoverlast veroorzaakt door een bepaalde gemeenschappelijke bron. Deze richtlijn is zeker welkom. Ook ben ik blij dat de Commissie milieubeheer onlangs het besluit heeft genomen om nogmaals te verklaren dat deze ontwerprichtlijn dient te worden versterkt tot een kaderrichtlijn waaruit een afgeleide, meer gedetailleerde en specifieke wetgeving, dus met andere woorden een aantal dochterrichtlijnen, kan voortvloeien. Omdat wij hier te maken hebben met verschillende transportsectoren, om niet te spreken van variabele omstandigheden in de lidstaten, levert een eenvormig beleid op het terrein van omgevingslawaai niet de gewenste resultaten op.
Ik wil nog een ander punt noemen. Ik ben het niet eens met de opvattingen van mijn collega de heer De Roo zoals verwoord in de door hem ingediende amendementen op deze wetgeving, betreffende geluidsoverlast op vliegvelden en in de omgeving van vliegvelden. Wat mij betreft, komen deze een andere keer ter sprake. Gezien het standpunt van de advocaat-generaal van 20 september jongstleden inzake de prejudiciële uitspraak over de nietigheidsverklaring van de artikelen 2 en 3 van verordening (EG) nr. 925/99 over de beperking van het gebruik van luchtvaartuigen vanwege de geluidsbescherming, zou ik daarop graag een reactie van de Commissie willen. Die verordening was vreemd genoeg niet gebaseerd op prestatie- maar op ontwerpcriteria. Ik heb het over de wetgeving inzake geluiddempingssystemen, een goed voorbeeld van een slechte aanpak. Ik zou het waarderen als de Commissie hierop een reactie gaf.
Ik wil de Commissie verzoeken om aan te geven of zij voornemens is deze verordening in te trekken of te herzien, want het gaat hier om een buitengewoon belangrijke kwestie. Wij kunnen niet slechts ontwerpcriteria hanteren en geen prestatiecriteria, waarbij de ene vliegtuigfabrikant beter uit de bus komt dan de andere. Door die aanpak zijn wij op dit terrein in de problemen geraakt. Ik zou het waarderen als inzake de behandeling van de amendementen van de heer de Roo enige volharding wordt betracht. Gezien wat er is gebeurd met de wetgeving inzake geluiddempingssystemen zou ik graag een antwoord willen van de Commissie.

Callanan
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag een aantal algemene en een aantal specifieke opmerkingen over dit verslag maken. Allereerst een algemene opmerking: ik onderschrijf het gemeenschappelijk standpunt, want het is een nuttig compromis, maar verder dan dat ga ik niet. Het document is bruikbaar als kaderrichtlijn, maar ik zou niet willen dat hieruit veel andere richtlijnen voortvloeien. Wij moeten het subsidiariteitsbeginsel zeer zorgvuldig toepassen - een opvatting die binnen dit gehele Parlement door een brede kring wordt gehuldigd.
Ik denk niet dat wij als Parlement of Europese Unie bij de burgers geloofwaardig overkomen als wij hun beginnen voor te schrijven wanneer zij wel en niet mogen slapen. Dat is iets wat op lokaal niveau voor hen moet worden bepaald. De toegestane geluidsnormen voor een vliegveld midden in een stad zijn bijvoorbeeld totaal anders dan die voor een vliegveld dat gelegen is op een schiereiland in een rustig landelijk gebied. Waarom zou een gemeenschap geen vliegveld mogen bouwen, bijvoorbeeld als overslagcentrum, waarbij een grotere geluidsoverlast wordt veroorzaakt dan in een grote stad het geval is? Dat is een zaak voor de plaatselijke autoriteiten en nationale regeringen en niet voor dit Parlement en Europa.
Aan degenen die hebben voorgesteld om ook militaire luchtvaartuigen en vliegvelden in deze richtlijn op te nemen zou ik het volgende willen vragen: wilt u gezien de oorlogssituatie waarin Europa momenteel verkeert werkelijk zeggen dat onze luchtmacht ' s nachts geen gebruik mag maken van vliegtuigen die teveel lawaai produceren en dat men onze vrijheid niet mag beschermen tegen terroristische aanslagen door gebruik te maken van vliegtuigen die te lawaaierig zijn? Als dat werkelijk een serieus voorstel is, zou dat volgens mij in heel Europa worden weggehoond.
Ik ben voorstander van een wetgeving waarin geluidsnormen voor specifieke projecten zijn vastgelegd, maar de amendementen die in deze ontwerprichtlijn worden voorgesteld gaan op vele punten gewoonweg te ver.

Wallström
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik even duidelijk maken dat wij geenszins proberen te zeggen dat iedereen in Europa op een bepaalde tijd naar bed moet gaan of dat het alleen op bepaalde plekken is toegestaan om te lachen. Ook is het geenszins onze bedoeling de verschillende gebruiken en culturele tradities in Europa te harmoniseren.
De voorgestelde ontwerprichtlijn die vandaag voor ons ligt - en die voortvloeit uit ons Groenboek van 1996 - is erop gericht een nieuwe strategie te ontwikkelen ter bestrijding van geluidsoverlast, en niet alleen van lawaai afkomstig uit afzonderlijke emissiebronnen. Die doelstelling willen wij realiseren door geharmoniseerde geluidsbelastingkaarten op te stellen waarmee door de gehele Gemeenschap de mate van blootstelling aan omgevingslawaai kan worden vastgesteld; door de bevolking te informeren over de blootstelling aan omgevingslawaai en de gevolgen daarvan; door de autoriteiten in de lidstaten te verplichten actieplannen op te stellen waarmee de vereiste geluidsnormen worden gerealiseerd; en door informatie over omgevingslawaai te verschaffen aan de Europese instellingen, zodat de situatie kan worden beoordeeld en verdere actie kan worden ondernomen. Er zijn 51 verschillende manieren waarop de geluidsoverlast kan worden gemeten, maar is het binnen de Gemeenschap niet mogelijk om één bepaalde methode overeen te komen? Het opstellen van geluidsbelastingkaarten is daarbij de eerste stap.
Wat dat laatste onderwerp betreft, begrijp ik de bezorgdheid van de parlementsleden die amendementen hebben ingediend met een pleidooi voor het opstellen van dochterrichtlijnen voor de wijze waarop nieuwe geluidsnormen voor emissiebronnen en omgevingslawaai moeten worden vastgesteld. Het succes van het vernieuwende geluidsbeleid dat wij willen ontwikkelen is echter in grote mate afhankelijk van de kwaliteit van de door ons verzamelde gegevens.
Dat die informatie momenteel nog ontbreekt, zal duidelijk zijn. Dat is voornamelijk te wijten aan het feit dat de mate van blootstelling aan lawaai in Europa nog niet op uniforme wijze wordt vastgesteld. De Commissie is van mening dat het in dit stadium nog te voorbarig is om voorstellen in te dienen waarmee nieuwe geluidsnormen worden bepaald.
Momenteel beschikken wij bijvoorbeeld al over een grote hoeveelheid wetgeving over toegang tot de markt, waarin geluidsnormen zijn opgenomen voor verschillende voertuigen. Het is eenvoudiger en kost minder tijd om de geluidsnormen in de huidige wetgeving te verscherpen dan om nieuwe dochterrichtlijnen te introduceren. Hoe die normen eruit zullen gaan zien, zullen wij bepalen als wij beschikken over de resultaten van de geluidsbelastingkaarten. Natuurlijk zullen wij daarvan vervolgens verslag uitbrengen aan de Raad en het Parlement. Wij kunnen de amendementen waarmee de invoering van dochterrichtlijnen en geluidsnormen wordt gerealiseerd derhalve niet aanvaarden. Wel zijn wij bereid om zo snel mogelijk verdere maatregelen voor te stellen en wij stemmen daarom van harte in met de amendementen waarin een strakker tijdschema wordt voorgesteld.
De ontwerprichtlijn heeft geen betrekking op specifieke emissiebronnen zoals vliegtuigmotoren en geluiddempingssystemen. De Commissie heeft nog geen tijd gehad om zich te buigen over het besluit van de ICAO van vorige week, maar natuurlijk komen wij hierop terug zodra wij daarvoor tijd hebben.
Dan nu over de 36 amendementen die door de Commissie milieubeheer van het Parlement zijn aangenomen: wij kunnen 28 amendementen daarvan geheel, in beginsel en/of gedeeltelijk aanvaarden. Wij kunnen amendement 1 aanvaarden, waarin wordt voorgesteld de titel te veranderen zodat het voorstel een communautair kader wordt voor de beoordeling en het beheer van omgevingslawaai. Zoals gezegd is de Commissie van mening dat het voorbarig zou zijn om nu al nieuwe geluidsnormen te bepalen, en daarom kunnen wij amendement 2, 3, 6 en 33 niet steunen. Wat betreft het tijdschema voor de tenuitvoerlegging van de voorgestelde ontwerprichtlijn: de Commissie aanvaardt de amendementen 10, 13, 17, 18, 19, 21, 23 en 25, waarin wordt voorgesteld de data van het oorspronkelijke Commissievoorstel aan te houden. Overeenkomstig die amendementen kunnen wij tevens amendement 15 en 16 in beginsel aanvaarden, waarin de herinvoering van strakkere tijdslimieten wordt bepleit. Wij hebben echter wel onze bedenkingen bij het schrappen van de tweefasebenadering voor autowegen en spoorwegen. Wij kunnen amendement 20 derhalve niet aanvaarden.
Een aantal amendementen verheldert ook de tekst. Bovendien kan de Commissie amendement 4, 7, 8, 14, 27, 28 en 29 aanvaarden. Amendement 5 kunnen wij in beginsel aanvaarden. Daarin worden vier belangrijke beginselen geïntroduceerd, waarbij de andere beginselen echter niet mogen worden genegeerd. Wat betreft amendement 9, waarin de definitie van volksgezondheid in ere wordt hersteld: wij steunen het eerste deel van dit amendement, maar achten de verwijzing naar de Wereldgezondheidsorganisatie in dit stadium overbodig.
Wat betreft de harmonisering van de gemeenschappelijke geluidsbelastingsindicatoren Lden en Lnight: in amendement 11 wordt het verplicht gebruik van deze indicatoren bij akoestische planning en geluidszonering bepleit. In amendement 34 wordt de definitie van een actieplan als "opgesteld om het omgevingslawaai te verminderen daar waar een geluidsnorm uitgedrukt in Lden en Lnight wordt overschreden" geherintroduceerd.
Binnen de Raad is een overeenkomst bereikt om de gemeenschappelijke geluidsbelastingsindicatoren alleen te gebruiken voor strategische geluidsbelastingskaarten. De verdere harmonisering van geluidsbelastingsindicatoren is uitgesteld tot de in artikel 11 voorgestelde herziening. Ik vrees dan ook dat wij amendement 11 en 34 niet kunnen steunen. Daar de ontwerprichtlijn zich in haar huidige vorm beperkt tot strategische geluidsbelastingskaarten is het echter logisch om het beginsel van amendement 12 te steunen. Daarnaast is de Commissie ook verheugd over amendement 36, waarin de flexibiliteit en de definitie van de geluidsbelastingsindicator Lden wordt ingeperkt, waardoor een vergelijking van de resultaten meer oplevert.
Wat het verschaffen van informatie aan de bevolking betreft, worden de lidstaten in amendement 22 verplicht deze informatie binnen twee maanden te publiceren op het Internet. Wij stemmen in met het beginsel waarop dit amendement berust, maar de verspreiding van informatie onder het publiek dient niet alleen te geschieden via het Internet. Wat betreft de herzieningsclausule in artikel 11 van het voorstel wordt in amendement 24 de verwijzing naar "klimaat- en cultuurverschillen" geschrapt. Daar een aantal lidstaten ten overstaan van de Raad blijk hebben gegeven van een grote bezorgdheid hieromtrent kunnen wij amendement 24 niet steunen.
Dan de Bijlagen: wij kunnen amendement 26, waarin het verschaffen van financiële informatie over actieplannen verplicht wordt gesteld, ondersteunen. Van de drie soorten financiële informatie waarover gesproken wordt, is de Commissie voorstander van het verplicht stellen van het verschaffen van informatie over begrotingen. De andere informatie is moeilijker te verkrijgen.
Tenslotte onderschrijft de Commissie amendement 30, 31, 32 en 35 tot en met Bijlage VI, waarin de oorspronkelijke bepalingen van de Commissie voor de technische specificatie van de strategische geluidsbelastingkaarten gedeeltelijk in ere wordt hersteld.
Ik wil het Europees Parlement en de rapporteur de heer De Roo bedanken voor hun zorgvuldige behandeling van dit voorstel en voor de bruikbare amendementen die zijn ingediend. Dit heeft ongetwijfeld geleid tot een krachtiger voorstel van een grotere kwaliteit.

De Roo
Voorzitter, ik wou alleen een misverstand uit de weg ruimen. Een amendement om militair lawaai te meten is niet opnieuw ingediend. Sommige collega's hebben zich daar ten onrechte op gebaseerd. Dus dat staat helemaal niet meer ter discussie.

De Voorzitter
Daar nemen wij akte van.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt woensdag om 12.00 uur plaats.

Uitstoot van verontreinigende gassen en deeltjes door inwendige verbrandingsmotoren die worden gemonteerd in niet voor de weg bestemde mobiele machines
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0287/2001) van de heer Lange, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 97/68/EG betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgevingen van de lidstaten inzake maatregelen tegen de uitstoot van verontreinigende gassen en deeltjes door inwendige verbrandingsmotoren die worden gemonteerd in niet voor de weg bestemde mobiele machines [COM(2000) 840 - C5-0742/2000 - 2000/0336(COD)].

Lange
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte afgevaardigden, deze zeer lange titel omvat in wezen alle machines zoals wij ze kennen: grasmaaiers, kettingzagen, heggenscharen, boormachines - allemaal mobiele machines waaraan wij de afgelopen jaren in de milieuwetgeving misschien te weinig aandacht gegeven hebben. Wij weten nu bijvoorbeeld dat een grasmaaier met een viertaktmotor ongeveer net zo veel per uur uitstoot als een Euro 4-auto die 140 km/u rijdt. Wij weten nu ook dat op een aantal dagen in juni van dit jaar 40% van de CO2-uitstoot door deze mobiele machines is geproduceerd, dus 40% van de stoffen die leiden tot ozonvorming. Daarom moeten wij hier iets ondernemen!
Wat dat betreft is het voorstel voor een richtlijn ook in orde. Wij hebben in de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid echter een aantal kritische kanttekeningen geplaatst. Op de eerste plaats wilden wij het tijdschema een beetje naar voren schuiven in overeenstemming met de wettelijke veranderingen in de Verenigde Staten. Wij wilden ook weten of het model van "middelen en sparen" voor Europa misschien toch niet zo geschikt was, omdat het een tamelijk bureaucratisch monster is. Het is in Europa namelijk slecht te controleren, waardoor niet echt duidelijk wordt of de doelstellingen voor de vermindering van uitstoot die wij willen bereiken ook echt werkelijkheid worden. De Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid is wat deze problematiek betreft zeer voortvarend te werk gegaan. Aangezien de beslissing reeds in juni genomen is en dus al een tijdje geleden is, waren wij in de gelegenheid om met de Raad over deze wetgeving te onderhandelen.
Ik kan nu een compromispakket voorleggen dat de Raad met grote meerderheid, zo niet eensgezind, wil goedkeuren. Mijns inziens moeten wij in dit geval voor deze oplossing kiezen en de hele wetgeving in één lezing voltooien. In de eerste plaats hebben wij daardoor minder bureaucratische rompslomp in het Europees Parlement en de Raad. In de tweede plaats komt het natuurlijk ook het milieu ten goede, als de wetgeving eerder van kracht wordt.
Waar gaat het bij dit compromis nu om? Ten eerste willen wij voor bepaalde categorieën de begindatum naar voren halen. Deze datum ligt ongeveer halverwege de door de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid en de door de Commissie voorgestelde data.
Ten tweede willen wij afzien van het systeem van middelen en sparen, vanwege de bureaucratische moeilijkheden die daaraan verbonden zijn. Wij willen echter - om geen concurrentievervalsing te veroorzaken vanwege de milieuwetgeving die wij niet op grond van het milieubeleid kunnen verantwoorden - kleine producenten met 25.000 eenheden per jaar uitzonderingsmogelijkheden geven. Bovendien willen wij voor bepaalde producten, voor de SH:2- en SH:3-apparaten, vijf jaar extra overgangsregels opstellen. Die regels gelden dan bijvoorbeeld voor kettingzagen die worden gebruikt om hoog boven in bomen te snoeien, of voor bepaalde tweetaktmotoren in boren. Amendement 30 bevat het voorstel om voor deze machines een langere overgangsperiode te laten gelden - wat overigens in overeenstemming is met de voorstellen van de industrie. Daarom ben ik het er niet mee eens bepaalde apparaten helemaal uit de richtlijn te schrappen. Wij moeten naar mijn mening meer tijd inlassen voor deze apparaten als dat om technische redenen noodzakelijk is.
Ik wil u herinneren aan de wetgeving inzake automobielen met Euro 3- of Euro 4-motoren, waarin wij ook zeer voortvarend te werk zijn gegaan. Uiteindelijk hebben wij in het bemiddelingscomité met de Raad een verstandig compromis bereikt, dat de industrie in eerste instantie natuurlijk niet bepaald toegejuicht heeft. Nu is iedereen er echter toch tevreden over, omdat de kwaliteit van de lucht in Europa erdoor verbeterd wordt. Het lijkt mij dat er met het compromispakket dat ik u kan presenteren hetzelfde gaat gebeuren - dit pakket is er echter al zonder dat er een bemiddelingsprocedure aan te pas is gekomen. Daarom is dit pakket dat wij nu op tafel hebben liggen ook geen "kettingzaagbloedbad" , zoals in een krant stond, maar een degelijk compromis ter verbetering van de kwaliteit van de lucht in Europa.

Goodwill
Mijnheer de Voorzitter, een retorische vraag die maar al te vaak wordt gesteld, is: wat was er eerst, de kip of het ei? In het geval van nieuwe schone luchttechnologie geldt vaak dat de overheid via de wetgeving eerst het ei legt, en als dat is uitgebroed komt vervolgens de technologie voor schonere auto' s of vrachtwagens te voorschijn.
Voor dit verslag geldt echter het omgekeerde: over het algemeen is de technologie om de kleinere motoren schoon te maken al beschikbaar. Zoals de heer Lange al heeft gezegd, kunnen die motoren binnen één uur meer luchtverontreiniging produceren dan een auto bij een snelheid van 150 km per uur. In veel gevallen is het kostenaspect de enige reden waarom wij nog geen schonere motoren hebben. Honda kan in feite nu al viertaktmotoren met kopkleppen produceren die heel eenvoudig aan deze eisen kunnen voldoen.
Er is echter een aantal belangrijke uitzonderingen op die algemene regel. Ik ben blij dat de heer Lange zijn voorstel heeft ingetrokken om de uitzonderingsregeling voor kleine fabrikanten op 10.000 eenheden per jaar te stellen, en heeft ingestemd met het Commissievoorstel van 25.000 eenheden. Aan het eerstgenoemde aantal zou geen enkele Europese fabrikant voldoen; aan het tweede voldoen er zeven.
Aan dit stuk wetgeving kleven echter een aantal specifieke problemen, met name wat betreft apparatuur zoals kettingzagen. Deze machines moeten licht zijn omdat ze door mensen worden gedragen. Ook mogen zij niet heet worden, omdat anders de gebruiker brandwonden kan oplopen; en ze moeten in verschillende posities kunnen worden gehouden, dat wil zeggen, de gebruiker moet met het apparaat ondersteboven kunnen werken. Voor dergelijk gebruik is de tweetakttechnologie de enige optie. Wij hebben de Trabant en de Wartburg door Oost-Berlijn zien rijden; tweetaktmotoren van dit type zijn minder schoon, maar in het geval van kettingzagen is er geen andere mogelijkheid.
De oplossing die de Commissie aandraagt, is het toepassen van een systeem van middelen en sparen, waarbij minder schone motoren kunnen worden afgezet tegen schone motoren, en de schone technologie voor het volgende jaar kan worden gespaard en kan worden gebruikt om voor dat jaar een aantal minder schone motoren te produceren. Ik ben niet blij met dat systeem. Het is in vele opzichten oneerlijk, omdat consumenten denken dat zij motoren hebben gekocht die in overeenstemming zijn met de voorschriften, maar in feite minder schoon zijn. Alleen de grote fabrikanten die een grote serie motoren produceren, kunnen hiervan profijt trekken. Dit systeem moeten wij niet steunen.
Voor de genoemde toepassingen is echter bescherming nodig en daarom heb ik amendement 29 ingediend. Daarin is een gedetailleerde lijst van uitzonderingen opgenomen: grastrimmers, kettingzagen, maaimachines, apparatuur om gaten in ijs te boren, enzovoorts. Ik ben zeer teleurgesteld dat de heer Lange mijn amendement niet heeft willen steunen omdat zonder deze lange lijst met uitzonderingen het amendement van de heer Lange - amendement 30 - niet ver genoeg gaat. Door dit amendement is men afhankelijk van een of andere technische commissie en van een beoordeling door de Commissie van de alternatieven. De heer Lange moet nog eens heel zorgvuldig over mijn amendement nadenken. Misschien dat wij dan een overeenstemming zouden kunnen bereiken waarin beide zijden van dit Parlement zich zouden kunnen vinden.

Davies
Mijnheer de Voorzitter, deze wetgeving is door menigeen aangeduid als de grasmaaierrichtlijn. Dat leden van het Europees Parlement zich bezighouden met grasmaaiers is voor veel inwoners van onze kiesdistricten ongetwijfeld nog eens een bevestiging van het idee dat wij hier niet veel zinnigs doen. Wie zo denkt, heeft het toch echt bij het verkeerde eind. Neem de blauwe rook uit generatoren, grasmaaiers, pompen: die dampen zeggen op zich genoeg. Alles bij elkaar draagt die uitstoot in aanzienlijke mate bij aan de luchtverontreiniging. Dus, in tegenstelling tot het vorige debat waarbij ik ten zeerste bepleitte dat het subsidiariteitsbeginsel de nadruk moet krijgen, vind ik dat wij hier duidelijk te maken hebben met een grensoverschrijdende problematiek, die zowel vanwege het milieu als de interne markt door dit Parlement dient te worden behandeld.
In de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid vinden wij het inmiddels allemaal al gewoon als vertegenwoordigers van het bedrijfsleven naar ons toekomen en zeggen: "dat moet u niet doen, er is te weinig tijd, wij beschikken niet over de benodigde technologie" . Het is dus plezierig dat terwijl deze ontwerprichtlijn door het Parlement werd geloodst er werd gelobbyd door het bedrijf Honda. Bij dit bedrijf, waarnaar de heer Goodwill ook al heeft verwezen, is men van mening dat de Commissievoorstellen niet ver genoeg gaan. Ik besef dat Honda voor die opvatting zijn eigen redenen heeft. Het bedrijf heeft investeringen gedaan. De onderneming voldoet aan de normen en wil een concurrentievoordeel behalen op bedrijven die dat niet doen. Komt dat echter niet overeen met wat wij globaal willen? Is het niet positief als tussen fabrikanten een concurrentiestrijd ontstaat die is gebaseerd op de vraag wie de hoogst mogelijke milieunormen hanteert?
Ik vind het spijtig dat de commissie een aantal van de amendementen die ik in een eerder stadium had ingediend, niet heeft aanvaard. Ook betreur ik dat veel ondernemingen in het Verenigd Koninkrijk niet naar de toekomst hebben gekeken en dat zij wil doorgaan met de productie van apparatuur die milieuvervuilende stoffen produceert in plaats van in de toekomst te investeren, de hoogste normen te hanteren en zo wereldwijd doelmatig te concurreren.
Hier in Europa zouden wij moeten streven naar het vaststellen van hogere normen, afhankelijk van de beschikbare technologie. Ik ben het eens met wat de heer Goodwill heeft gezegd over kettingzagen en dat het moeilijk is om - wat deze apparatuur betreft - aan die normen te voldoen. Net zoals de heer Lange wil ik echter ook de voorstellen van de Commissie voor middelen en sparen weerleggen. Mijns inziens kunnen fabrikanten daardoor motoren blijven produceren die niet voldoen aan de hoogste normen voor de luchtkwaliteit en kunnen zij misschien zelfs nieuwe vervuilende motoren op de markt brengen. Wij beweren immers niet dat de veranderingen nu al gerealiseerd moeten worden. In ons voorstel is sprake van een overgangsperiode, zodat er tijd is voor de aanschaf van nieuwe apparatuur. In amendement 18 wordt daarnaast voorgesteld om financiële steun en stimuleringsmaatregelen voor fabrikanten te creëren.
Ik zie ernaar uit om mijn buurvrouw het gras te horen maaien - en hopelijk natuurlijk ook mijn gras - in de wetenschap dat daarbij de lucht niet wordt vervuild en dat de vogels in de bomen rond mijn huis niet langzaam worden vergast.

Farage
Mijnheer de Voorzitter, ik ben niet blij met het amendement van de Milieucommissie - het tweede amendement van de lijst - waarin het mijns inziens verstandige alternatief van middelen en sparen wordt geschrapt. Ik weet dat de commissie denkt dat zij de uitstoot aanpakt van milieuverontreinigende stoffen uit machines die in het kader van de vrijetijdsbesteding worden gebruikt. Zij beweert dat die machines vooral op zaterdagmiddagen tijdens de zomermaanden in aanzienlijke mate bijdragen tot de productie van stoffen die leiden tot ozonvorming.
Wat ik me afvraag, is of de commissie wel beseft dat het hier ook om een hele reeks apparatuur voor professioneel gebruik gaat. Er is al iets gezegd over kettingzagen, maar natuurlijk zijn er nog vele andere voorbeelden. Kettingzagen zijn uitermate belangrijk voor het beheer van bosgronden. De fabrikanten zeggen dat als dit amendement wordt aangenomen, zij deze goederen niet langer kunnen produceren. Volgens milieudeskundigen heeft dat nadelige gevolgen voor het milieu. Ik verzoek het Parlement dan ook met klem om dit amendement te verwerpen.
Daar ik echter weet dat dit Parlement maar al te graag alle of iedere wetgeving aanneemt, het maakt niet uit hoe onzinnig of beperkend ook, ben ik misschien niet eens teleurgesteld als het amendement daadwerkelijk wordt aangenomen. Aangezien het enorm veel schade zal aanrichten, komt de ware aard van het Parlement en de Europese Unie - dus van een op hol geslagen wettenmachine - te voorschijn. De gewone burgers lopen al jaren rond met dat beeld. Misschien kunt u deze keer bewijzen dat zij gelijk hebben.

Wallström
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik de heer Lange en de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid bedanken voor hun uitvoerige en brede verslag. Ik wil ook mijn dank uitspreken voor de voorgedragen amendementen. Daarmee hebben wij een basis voor een snelle en doeltreffende regeling.
Uitstoot van verontreinigende gassen door normale motorrijtuigen is meer dan drie decennia lang het doel geweest van de regelingen binnen de Europese Unie. Het resultaat is dat de uitstootniveaus nu minder dan tien procent bedragen van de niveaus uit de tijd voordat wij deze beperkingen invoerden. Dientengevolge is de relatieve betekenis van andere soorten uitstoot toegenomen. Tegelijk zien we, zoals wij ook constateren bij het Auto-Oil-programma van de Commissie, dat het probleem van de kwaliteit van de lucht in de gemeenschap nadere maatregelen vergt.
Het voorstel dat wij vandaag bespreken gaat over de uitstoot van motoren die worden gebruikt in grasmaaiers, motorzagen, bladblazers, pompen, generatoren en dergelijke machines. Wereldwijd worden er zo' n 25 miljoen van dit soort machines per jaar vervaardigd. Al is de statistiek wat gebrekkig, het lijkt erop dat deze machines binnen de gemeenschap verantwoordelijk zijn voor ongeveer tien tot vijftien procent van de totale uitstoot van koolwaterstoffen. Wij hebben al gehoord hoe dat op een andere manier werd uitgedrukt, namelijk dat er bij één uur werken met een motorzaag even veel koolwaterstoffen vrijkomen als bij ruim tweeduizend kilometer rijden met een moderne personenauto. Deze uitstoot draagt bij aan de vorming van ozon, dat een van onze tot dusver onopgeloste luchtverontreinigingsproblemen vormt. Het is duidelijk dat wij iets moeten doen aan de uitstoot van dit soort apparaten.
Het soort producten dat in het voorstel wordt besproken, wordt voor het allergrootste deel op de wereldmarkt verkocht. Ze worden voor meer dan negentig procent vervaardigd door grote ondernemingen die zich op deze markt bewegen. Harmonisatie van de wetgeving is altijd een belangrijk instrument voor de Commissie geweest, om een snelle invoering van wetgeving te vergemakkelijken, uiteraard mits daarbij de hoge milieudoelen kunnen worden bereikt. De Verenigde Staten hebben als enige land wetgeving op dit gebied. Die wetgeving voldoet naar ons oordeel aan de milieueisen, en heeft de formulering van ons voorstel dan ook in sterke mate beïnvloed.
Daarbij moet ik wel opmerken dat het niet alleen om de grote ondernemingen op de wereldmarkt gaat, maar ook om kleine ondernemingen die zich niet op die markt begeven. Deze ondernemingen zijn slechts voor een beperkt deel van de productie verantwoordelijk, maar hun producten zijn vaak speciaal ontwikkeld voor bepaalde toepassingsgebieden. De ondernemingen zijn vaak klein en hebben daardoor beperkte middelen om de technologie te ontwikkelen die nodig is om binnen de uitstootgrenzen te blijven. Daarom hebben wij voor deze producten en ondernemingen bepaalde uitzonderingen voorgesteld, hetzelfde soort uitzonderingen als de Amerikaanse wetgeving kent.
Naar mijn mening is het voorstel van de Commissie een uitstekend voorbeeld van een win-winsituatie, doordat wij tegemoet komen aan de wensen van de industrie en tegelijk milieuwinsten hebben geboekt die anders niet mogelijk zouden zijn, doordat de industrie haar middelen niet over verschillende wetgevingen hoeft te verdelen.
De Commissie gaat akkoord met de amendementen die het de lidstaten mogelijk maken om producten aan te wijzen die aan eisen van fase II voldoen en om economische instrumenten in te zetten ter stimulering van de productie en verkoop van dergelijke producten, voordat de grenswaarden verplicht gesteld worden. In principe kan de Commissie ook akkoord gaan met een eerdere inwerkingtreding van fase II, maar zij is tegen een eerdere inwerkingtreding van fase I, omdat dat een onredelijk hoge druk zou leggen op kleine fabrikanten die hun producten niet op de wereldmarkt verkopen. De Commissie is ook tegen een wijziging van de definitie van kleine fabrikanten.
Wat betreft het zogeheten averaging and banking-systeem oftewel het systeem van middelen en sparen, kunnen wij een zeker begrip opbrengen voor de vraagtekens die gezet zijn bij de manier waarop dit in de praktijk is toe te passen. Maar wij vinden het een belangrijk onderdeel in de poging om een harmonisatie binnen het gebied tot stand te brengen. Als dat onderdeel vervalt, zal de Europese wetgeving afwijken van de Amerikaanse.
De reden om een dergelijk systeem in te voeren is dat sommige producten om technische redenen moeilijk kunnen voldoen aan de waarden van fase II. Welke producten dat dan zijn, varieert per fabrikant. Om het noodzakelijke milieueffect te bereiken is het belangrijk dat er geen uitzondering komt voor producten die in de praktijk best aan de eisen kunnen voldoen.
Met het systeem van middelen en sparen hebben wij een flexibel systeem ingevoerd, dat de administratieve belasting bij de fabrikanten legt die er gebruik van willen maken; een systeem met een positieve invloed op het milieu. Als je echter gebruikmaakt van de mogelijkheid om bepaalde producten uit te zonderen, loop je het risico dat het effect op het milieu drastisch verminderd wordt, omdat deze uitzonderingen niet gecompenseerd worden, wat wel het geval is bij het systeem van middelen en sparen. Wij moeten ook duidelijk voor ogen houden dat de uitgezonderde apparaten waar wij het over hebben uitsluitend machines met tweetaktmotoren zijn, de meest verontreinigende motoren. De Commissie wil er daarom nog eens op wijzen dat het van belang is om dit instrument in de wetgeving te behouden en is tegen de betreffende amendementen. Tegelijk wil ik benadrukken dat het belangrijkste op zich niet het systeem van middelen en sparen als zodanig is, maar het realiseren van de flexibiliteit, de harmonisatie en de milieutechnische winstpunten die dit systeem biedt.
Uitzonderingen voor bepaalde typen apparaten moeten daarom pas geaccepteerd worden na een nauwgezette analyse van de gevolgen voor het milieu en andere gevolgen. Om die reden is de Commissie ertegen om nu al uitzonderingen in te voeren, maar zij kan accepteren dat de mogelijkheid er ligt door in de toekomst één comitéprocedure aan te houden. Wij zijn ook tegen amendementen die het gebruik van tweetaktmotoren voor generatoren en sneeuwploegen uitsluiten.
De Commissie is bereid te kijken naar de behoefte aan nadere wetgeving op dit gebied, met name als het gaat om de uitstoot van deeltjes van tweetaktmotoren, en zal die afstemmen op vergelijkbare verzoeken betreffende uitstoot van deeltjes van brommers en motorfietsen.
De Commissie gaat akkoord, of gaat in beginsel akkoord, met de amendementen 1, 10, 11, 13, 14, 18 tot en met 28, en 30. De Commissie kan de amendementen 2, 3, 6, 7, 8, 12, 15 en 17 niet aanvaarden, maar is bereid oplossingen te bestuderen die kunnen leiden tot flexibiliteit, harmonisatie en milieuwinst. De Commissie kan niet akkoord gaan met de amendementen 4, 5, 9, 16 en 29.

De Voorzitter
Hartelijk bedankt, mevrouw de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.30 uur plaats.

Beëindiging EGKS-Verdrag
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende verslagen:
A5-0303/2001 van de heer Turchi, namens de Begrotingscommissie,
1. over het gewijzigd voorstel voor een besluit van de Raad tot vaststelling van de bepalingen die nodig zijn voor de uitvoering van het aan het Verdrag van Nice gehechte protocol betreffende de financiële gevolgen van de beëindiging van het EGKS-Verdrag en betreffende het Fonds voor onderzoek inzake kolen en staal (COM(2000) 519 + COM(2001) 121 - C5-0165/2001 - 2001/0061(CNS)),
2. over het gewijzigde voorstel voor een besluit van de Raad tot vaststelling van de financiële meerjarenrichtsnoeren voor het beheer van de activa van de "EGKS in liquidatie" en, wanneer de liquidatie is afgesloten, van de "activa van het Fonds voor onderzoek inzake kolen en staal" (COM(2000) 520 + COM(2001) 121 - C5-0166/2001 - 2001/0363(CNS)), en
3. over de mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Raadgevend Comité EGKS, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de regio's over het verstrijken van het EGKS-verdrag - financiële activiteiten na 2002 (COM(2000) 518 - C5-0204/2001 - 2001/2095(COS));
en
A5-0297/2001 van de heer Linkohr, namens de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, over het gewijzigd voorstel voor een besluit van de Raad tot vaststelling van de technische meerjarenrichtsnoeren betreffende het onderzoekprogramma van het Fonds voor onderzoek inzake kolen en staal (COM(2001)121 - COM(2000)521 - C5­0167/2001 - 2000/0364(CNS)).

Turchi
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega' s, het kadervoorstel waarover wij hier beraadslagen regelt de opvolging van de EGKS door de Europese Gemeenschap. Krachtens het voorstel zullen de netto-inkomsten uit de beleggingen van het vermogen van het Fonds voor onderzoek inzake kolen en staal ontvangsten voor de begroting van de Europese Unie zijn. Die ontvangsten zullen een speciale bestemming hebben, namelijk het financieren van onderzoeksprojecten in de aan de kolensector en staalindustrie gerelateerde sectoren. De Commissie zal het fonds beheren en de verdeelsleutel van de onderzoeksgelden is 27,2% voor de kolen- en 72,8% voor de staalsector. Alleen een met eenparigheid van stemmen genomen besluit van de Raad kan die verdeelsleutel wijzigen. Tot slot bepaalt het voorstel dat de administratieve uitgaven in verband met de liquidatie, de investeringen en het beheer van het fonds ten laste komen van de algemene begroting.
Geachte collega' s, bij deze korte samenvatting heb ik onze rol niet vergeten. In de toekomst van wat het eerste Europese verdrag was, de eerste steen voor het verenigd Europa, is er geen enkele ruimte voor onze instelling. Ik verzet mij met kracht tegen de aanpak van de Commissie, die in haar kadervoorstel slechts raadpleging van het Parlement voorziet inzake de financiële en technische richtsnoeren van het fonds. Voor ons is er zo'n passieve rol weggelegd dat deze in tegenspraak is met de huidige vereisten van transparantie en democratie. De bevoegdheden van het Parlement zijn hier zelfs geringer dan bij de begrotingsprocedure.
In mijn verslag richt ik verschillende verzoeken tot de Raad. Allereerst verzoek ik om toepassing van de medebeslissingsprocedure. Mijn tweede verzoek betreft het volledig opnemen in de begroting van de jaarlijkse renteopbrengst van het fonds als ontvangsten met een speciale bestemming. Dat kan door het creëren van een specifieke lijn aan de ontvangsten- en uitgavenzijde op basis van de specialiteits- en neutraliteitsbeginselen van de begroting, in overeenstemming met de bepalingen van het Interinstitutioneel Akkoord en het Financieel Reglement. Ten slotte verzoek ik om met diezelfde begrotingslijn de bijbehorende administratieve uitgaven te betalen, die geraamd worden op 8,4 miljoen euro. Is dit niet mogelijk, dan moet de algemene begroting deze uitgaven dekken.
Bovendien bevat mijn verslag de mogelijkheid de verdeling van de gelden tussen onderzoek in de kolen- en de staalsector te wijzigen bij een verhoging van de productie ten gevolge van de uitbreiding. Ik heb vastgesteld dat er in de resolutie voor de plenaire vergadering een verwijzing naar de ECB is blijven staan. Ik verzoek u hier geen rekening mee te houden, want het is een verwijzing naar een amendement dat ik heb ingetrokken en bij vergissing zijn die woorden in de resolutie blijven staan.
Wat betreft het verzoek de medebeslissingsprocedure te gebruiken, stel ik er prijs op te benadrukken dat het wetgevingsvoorstel van de Commissie gebaseerd is op de Verdragen en het protocol van Nice. Daarin staat dat de Raad op voorstel van de Commissie met eenparigheid van stemmen alle nodige maatregelen neemt ter uitvoering van het protocol. Het komt er eigenlijk op neer dat het Parlement elke bevoegdheid ontnomen wordt, niettegenstaande het feit dat de algemene begroting de administratieve uitgaven van het Fonds voor onderzoek inzake kolen en staal zal moeten dekken.
Dat betekent dat het Parlement aanvullende uitgaven zal moeten goedkeuren en het fonds kwijting zal moeten verlenen zonder de activiteiten van het fonds op enigerlei wijze te kunnen beïnvloeden. Mijn verzoek de medebeslissingsprocedure te gebruiken houdt geen wijziging van de rechtsgrond in, maar alleen de toepassing van een ander artikel. Het document van de Commissie verwijst namelijk naar het oprichtingsverdrag van de Europese Gemeenschap - zonder een specifiek artikel te noemen - en naar artikel 2 van het aan het Verdrag van Nice gehechte protocol. Dat artikel spreekt slechts over raadpleging van het Parlement. Het Verdrag van Nice is echter nog niet in werking getreden en zeer waarschijnlijk zal dat ook voor eind juli 2002 niet het geval zijn.
Wij bevinden ons derhalve in een situatie die volop in beweging is en die wij nooit eerder hebben meegemaakt. Bovendien zal deze situatie zich nooit kunnen herhalen, daar het EGKS-Verdrag immers - en dit onderstreep ik - het enige verdrag is met een einddatum. Mocht het protocol van Nice in werking treden, dan staat daar alleen maar een verwijzing in naar de procedure voor de goedkeuring van het globale pakket, terwijl de jaarlijks te nemen besluiten niet worden genoemd. Daarom verzoek ik om toepassing van de medebeslissingsprocedure krachtens artikel 251 van het oprichtingsverdrag van de Europese Gemeenschap. Ik hoop en verwacht op de steun van de plenaire vergadering te kunnen rekenen, net zoals ik gesteund ben in de Begrotingscommissie.
Wat betreft het volledig in de begroting opnemen van de renteopbrengst en het betalen van de administratieve uitgaven met de desbetreffende begrotingslijn, zou het Parlement er in 1998 mee ingestemd hebben dat alle rente-inkomsten van het fonds voor onderzoek zouden worden gebruikt.
Geachte collega's, zoals ik al eerder heb aangestipt verkeren wij in zeer bijzondere situatie die zeer zeker niet voor herhaling vatbaar is: dit is het enige verdrag met een einddatum. De juridische opvolging van het EGKS-Verdrag hangt in grote mate af van een verdrag dat nog niet geratificeerd is en dat bovendien waarschijnlijk ook niet op tijd geratificeerd zal zijn.
Ik ben samen met de coördinatoren van de fracties in de Begrotingscommissie van mening dat als de Vergadering mijn aanpak in de wetgevingsamendementen goedkeurt wij alvorens het Europees Parlement zijn advies geeft, moeten onderhandelen met de Raad en de Commissie om de rol van onze instelling te vergroten. Daarom vraag ik de Voorzitter, na de stemming over de wetgevingsamendementen, de stemming over de wetgevingsresolutie uit te stellen om de mogelijkheden te verkennen van een akkoord met de Commissie en de Raad over een grotere rol van het Parlement. Ik hoop dat u met deze aanpak akkoord gaat.

Linkohr
Mijnheer de Voorzitter, wij zijn het uiteraard met de heer Turchi eens. Het is inderdaad een sterk staaltje wat de Raad gedaan heeft. In het Verdrag van Nice worden de fundamentele democratische waarden bekrachtigd en tegelijkertijd wordt het EGKS-Verdrag beëindigd en wordt er een Fonds voor onderzoek opgericht zonder dat het Parlement ook maar de mogelijkheid heeft iets in te brengen. Ik moet zeggen dat dat werkelijk een sterk staaltje is!
Over de kwestie zelf kan ik het volgende zeggen. Eigenlijk houden wij nu begrafenistoespraken, want wij begraven een Verdrag dat de Europese Unie bijna vijftig jaar geleden ondertekend heeft. Het is echter een merkwaardige dood gestorven, want uit dit Verdrag zijn andere Verdragen voortgekomen en de Europese Unie berust ten slotte op de geest ervan.
Ik wil u daarom ook herinneren aan de woorden van de heer Schuman tijdens de Conferentie in Parijs op 9 mei 1950 - 9 mei is immers ook onze Europese feestdag - die zei dat dit de eerste stap was in de richting van de Europese federatie. Hij sprak niet van een vereniging van lidstaten, maar van een Europese federatie. Daaruit blijkt wel dat hij een veel ruimere visie had dan de meeste staatshoofden of sommige collega' s die het woord federatie nog steeds niet over hun lippen krijgen. Ik kan u vertellen dat dit ook zo in de geschiedenisboeken vermeld staat - dat neem ik tenminste aan.
Mijn tweede punt is het volgende. Uit dit Verdrag moet een Fonds voor onderzoek voortkomen. De heer Turchi heeft aangegeven, en dat lijkt mij ook verstandig, het geld niet zonder meer aan de lidstaten terug te geven, maar in een fonds onder te brengen waarmee in de toekomst onderzoek inzake kolen en staal gefinancierd zal worden. Dat geeft echter problemen. Ten eerste wordt niet door het Parlement gecontroleerd. Dat is de tegenstrijdigheid waar ik het zojuist al over had. Ten tweede ontstaan daardoor problemen met het kaderprogramma voor onderzoek. Waar ligt de grens tussen het kaderprogramma voor onderzoek, waarover wij democratisch beslissen, en het Fonds voor onderzoek?
Het derde punt dat ik aan de orde wil stellen, is de vraag wat er met de kandidaat-lidstaten gebeurt. Iedere kandidaat-lidstaat moet eigenlijk eerst bijdragen aan de activa van het Fonds voor onderzoek, als het er daarna van wil profiteren. Dat zorgt ook voor meer categorieën van onderzoek binnen de Europese Unie. Ik stel voor - en dat heeft het Onderzoekscomité ook zo overgenomen - dat wij dit conflict positief oplossen door van dit Fonds voor onderzoek een stichting voor onderzoek te maken, die naast het kaderprogramma voor onderzoek ontstaat. De lidstaten, maar ook particulieren - en ik denk met name particulieren - moeten bijdragen aan de activa van deze stichting voor onderzoek, zodat er niet alleen onderzoek inzake kolen en staal kan worden gedaan, maar ook naar andere zaken.
Gelukkig zijn er in Europa inmiddels vele vermogende burgers die niet weten wat ze met hun geld moeten doen als ze een bepaalde leeftijd bereikt hebben en die daarom ook geld doneren. Daardoor ontstaan allerlei stichtingen die met donaties het vermogen van de stichting voor onderzoek kunnen uitbreiden. Daardoor kan de stichting weer onderwerpen behandelen die veel verder gaan dan het onderzoek inzake kolen en staal. Ik hoop dat het Parlement dit advies goedkeurt. Dan zou de Commissie er namelijk ook eens over nadenken en ons een verslag presenteren waarin suggesties staan over de omzetting hiervan.
In Duitsland hebben wij daar al goede ervaringen mee. Naast de steun die de overheid verstrekt voor onderzoek hebben wij namelijk een stichting voor onderzoek die al sinds de jaren twintig goed functioneert en die de onderzoekssector met weinig bureaucratie een flinke impuls geeft. Het zou geen slecht idee zijn om zo' n constructie ook op Europees niveau in te voeren.
Tot slot wil ik opmerken dat de voorstellen 1 tot en met 5 op een vergissing berusten. Mijn advies is daar niet over te stemmen. Ze staan namelijk toch al in het verslag-Turchi en in de amendementen en komen dus volledig aan bod. Ik adviseer u dus er niet over te stemmen. Overigens heeft de commissie daar ook niet over gestemd. Het gaat hier werkelijk om een fout. Verder hoop ik dat dit Fonds voor onderzoek in de komende vijf of tien jaar een tweede steunpilaar voor het onderzoek van de Europese Unie wordt. Daardoor zouden wij immers deze ondemocratische fout kunnen corrigeren die in de huidige tijd werkelijk onaanvaardbaar is.

Garriga Polledo
Meneer de Voorzitter, geachte collega' s, de Fractie van de Europese Volkspartij zal stemmen voor het verslag Turchi over het gewijzigd voorstel voor een besluit van de Raad en de mededeling van de Commissie betreffende de financiële gevolgen van de beëindiging van het EGKS-Verdrag en betreffende het Fonds voor onderzoek inzake kolen en staal. Net als alle andere coördinatoren van de politieke fracties hebben wij reeds in de Begrotingscommissie de strategie die de rapporteur voorstaat, onderschreven.
Wat de begroting betreft, bevat het voorstel enkele nieuwigheden die na de discussie in de parlementaire commissie door alle aanwezige politieke fracties werden aanvaard.
De rapporteur heeft met name ingestemd met een uitbreiding van de lijst te raadplegen instanties. De Europese Centrale Bank, de Europese Investeringsbank en andere belangrijke, op dit vlak bevoegde Europese instanties werden toegevoegd. Anderzijds zijn de voorwaarden waaraan het financiële programma ter toelichting van de activiteiten van het Fonds voor onderzoek moest voldoen, wat versoepeld. Het oorspronkelijke idee van een jaarlijks financieel plan bleek te restrictief.
Het verslag Turchi pleit toch echter vooral voor parlementaire controle op het Fonds voor onderzoek inzake kolen en staal, een verzoek dat logisch samenhangt met de bestaansgrond van dit Parlement.
Wij zouden als Parlement de Europese burgers tekort doen indien wij ons buitenspel lieten zetten bij de controle op onderzoeksfondsen. Als Begrotingscommissie mengen wij ons niet in de discussie over de vraag wat er moet gebeuren met de EGKS-reserves en over de vraag of de onderhavige bedrijven wel of geen voorkeursbehandeling behouden met betrekking tot andere strategische sectoren. Wij vragen als Begrotingscommissie eenvoudigweg om de medebeslissingsprocedure, een verzoek dat de Raad herhaaldelijk heeft verworpen.
Als wij - zoals de heer Linkohr zei - ook na de beëindiging van het EGKS-Verdrag een Europees beleid voor kolen en staal willen, en als dat beleid grotendeels vorm gaat krijgen via dit Fonds voor onderzoek, dan is het niet meer dan logisch dat het Europees Parlement hierop toezicht houdt en betrokken wordt bij het beheer van dit fonds.
Vandaar ons verzoek om de inkomsten van dit fonds op te nemen in de algemene begroting van de Unie. Meer begrotingscontrole, meer parlementaire controle betekent meer openheid en meer verantwoording. Wij kunnen niet toelaten dat onze instelling op een zo belangrijk punt naar de zijlijn wordt gemanoeuvreerd. Daarom zullen wij voor het verslag Turchi en de bijbehorende strategie stemmen.

De Rossa
Mijnheer de Voorzitter, ik onderschrijf de voorstellen uit het verslag-Linkohr. Momenteel geven de Commissie en de Raad het Parlement geen medebeslissingsrecht op het gebied van dit Fonds en de daaruit voortvloeiende technische richtsnoeren. Dat is onaanvaardbaar en er dient op dit terrein dan ook een mentaliteitsverandering plaats te vinden.
Het is enorm spijtig dat de sociale beleidscomponenten van deze Fondsen zijn weggevallen. Daarmee werd voorheen aan ondernemingen en met name de werknemers van bedrijven die werden geherstructureerd enig soelaas geboden. ISPAT in het Ierse Cork - voorheen een staatsbedrijf - werd een aantal jaar geleden door een particuliere onderneming opgekocht en wordt thans geliquideerd. De 400 werknemers van het bedrijf ontvangen hun ontslagpremie - een paar duizend pond na letterlijk een mensenleven bij het bedrijf te hebben gewerkt - maar toen de overheid en de vakbonden krachtens de sociale beleidscomponenten van dit Fonds om steun vroegen, werd hun die geweigerd. Deze situatie is buitengewoon opmerkelijk. Temeer daar ISPAT een fabriek was waar afgedankt staal werd gerecycled. De doelstelling van het nieuwe Fonds voor onderzoek is immers de milieunormen te verbeteren en de gevolgen van de staalindustrie voor het milieu te verminderen, en hier was een onderneming die aan die doelstelling voldeed.
Wat uitermate sterk moet worden benadrukt is dat het Fonds voor onderzoek - voor zover het enig effect heeft - de veiligheid op de werkplek moet vergroten. Afgelopen januari is een man omgekomen bij een tragisch ongeval in een staalfabriek. De onderneming had niet geïnvesteerd in een training voor brandbestrijding en had niet gezorgd voor ontsnappingsluiken. De man verloor dus zijn leven als gevolg van de nalatigheid van de onderneming. Wij moeten ervoor zorgen dat aan de naleving van de gezondheids- en veiligheidsrichtlijnen strikt de hand wordt gehouden.

Ahern
Mijnheer de Voorzitter, ik ben verheugd over het verslag van de heer Linkohr, dat ik geheel onderschrijf, met name zijn opmerkingen over de betrokkenheid van het Parlement en de evolutie van de democratische structuren van de Europese Unie. Het onderhavige Verdrag viel evenals het Euratom-Verdrag buiten de Verdragen tot oprichting van de Europese Unie en daarmee buiten democratisch toezicht en democratische controle. Dat is totaal onaanvaardbaar, met name in een tijd waarin energie-installaties, zowel nucleaire als niet-nucleaire, het doelwit van terroristische aanvallen zouden kunnen zijn. Gezondheid en veiligheid dienen dan ook onze allergrootste prioriteiten te zijn.
Zoals andere collega' s al hebben opgemerkt, zijn door het ontbreken van een parlementaire behandeling de voorstellen van de Commissie onaanvaardbaar geworden. De Groenen kunnen derhalve niet instemmen met het Commissievoorstel inzake de uitgaven voor het Fonds voor onderzoek. Immers, hoe kan de Commissie begrotingscontrole aan het Parlement kwijting verlenen voor de begroting, zonder haar taak van het onderzoeken van het financieel beheer en de toewijzing van gelden uit te voeren?
Ten slotte herinnert het verstrijken het EGKS-Verdrag ons er na 50 jaar aan dat het Euratom-Verdrag, dat ook buiten het democratisch toezicht en de democratische controle van dit Parlement viel, afwijkt van hetgeen gebruikelijk is. Steeds meer lidstaten maken immers gebruik van nieuwe energiebronnen in plaats van nucleaire energie. Ook herinnert het ons eraan dat die tegenstrijdigheid - die gelukkig werd opgeheven door de oprichting van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal - nog steeds in het Euratom-Verdrag aanwezig is.

Seppänen
Mijnheer de Voorzitter, de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal heeft in het afgelopen decennium geld op de markt geleend en dat weer uitgeleend aan onderzoeksactiviteiten in de kolen- en staalsector. Bij beëindiging van haar werkzaamheden heeft de EGKS volgens het boedelbeheer een overschot van 1,1 miljard euro. Momenteel worden er spelregels opgesteld voor de manier waarop dat overschot moet worden gebruikt voor onderzoek in de kolen- en staalsector. Ik vind het oprichten van een fonds voor onderzoek een goede zaak, terwijl het schrappen van middelen voor de bestrijding van sociale misstanden slecht is. Overeenkomstig het voorstel van de Commissie wordt het geld geïnvesteerd en worden de onderzoeksprojecten voorbereid door een ambtenarenleger van ongeveer dertig personen, dat met drie en een half miljoen euro wordt gefinancierd. Zo ontstaat de indruk van overmatige bureaucratie en daarom moet het Parlement op deze zaak terugkomen bij de behandeling van kwijtingskwesties.
Overeenkomstig een amendement in het verslag van de heer Linkohr moet er een speciale Europese onderzoeksstichting worden opgericht, moeten de activiteiten van het Fonds voor onderzoek inzake kolen en staal naar andere sectoren worden uitgebreid en moet er geld uit de privésector worden aangenomen. Mijnheer Linkohr, dat is een bedenkelijk voorstel. Wij hebben al een communautair onderzoekscentrum en een kaderprogramma voor wetenschap en onderzoek. Ik heb er begrip voor dat de heer Linkohr positief tegenover onderzoek staat, maar er moet geen nieuwe bureaucratie worden gecreëerd. Het Fonds voor onderzoek inzake kolen en staal moet worden opgericht, omdat de EGKS haar werkzaamheden beëindigt. Het is gerechtvaardigd haar financiële middelen terug te geven aan de sectoren waar ze vandaan komen, maar het idee van een onderzoeksstichting die met geld van de Europese belastingbetaler en bedrijven wordt gefinancierd, vergroot de inefficiënte bureaucratie. Het Parlement kan beter het medebeslissingsrecht inzake de sectoren wetenschap en onderzoek eisen en alle uitvoering van programma's aan de Commissie overlaten. De goede wil van de heer Linkohr ten opzichte van wetenschap en onderzoek trekken wij niet in twijfel.

Mombaur
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, een Verdrag loopt af, maar het fundament ervan blijft bestaan. Dit fundament, het EGKS-Verdrag, is namelijk al lang onderdeel geworden van de Europese Unie. Wij zullen ook 9 mei 1950 niet vergeten, de dag waarop Robert Schuman het geniale plan van de Fransman Jean Monnet presenteerde. Daarmee legde hij de basis van wat wij tegenwoordig het Europese vredeswerk noemen. Het EGKS-verdrag heeft twee opvolgers, namelijk de opvolger waar wij het vandaag over hebben en, met betrekking tot de toekomstige steun voor de kolensector, steunregelingen die wij later zullen behandelen.
Ik wil kort vier opmerkingen maken over de twee verslagen. Ten eerste heeft de hier voorgestelde procedure een predemocratisch karakter. In 1952 was het nog te rechtvaardigen dat de Raad alleen de beslissingen nam, maar nu niet meer. De burgers van de Europese Unie hebben immers al vijf maal een democratisch parlement, ons dus, gekozen. Laat dat duidelijk zijn.
Ten tweede is het een goed idee om het onderzoek inzake kolen en staal met de jaarlijkse 45 miljoen euro inkomsten te financieren. Je zou kunnen zeggen dat dat een vroeg vooruitgelopen vorm van versterkte samenwerking tussen een aantal landen is. Het is natuurlijk net zo belangrijk erover na te denken welk voorstel de parlementaire commissie doet op basis van het verslag van heer Linkohr om van dit fonds langzamerhand een stichting te maken. Dan zou namelijk het probleem van de nieuwe lidstaten makkelijker opgelost kunnen worden dan wanneer zij gebruik moeten maken van de gelden van de oude inleggers.
Ten derde heeft de Commissie er op juiste wijze voor gezorgd dat het Fonds voor onderzoek voldoet aan de grondrechten. Het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie omvat immers al het geldende recht. Dat betekent dat alles wat op Europees niveau moet gebeuren aan de grondrechten gebonden is. Ik vind het een sterk staaltje dat de Raad deze drie Commissievoorstellen in zijn beraadslaging heeft geschrapt en de verwijzing naar het Handvest van de grondrechten uit de tekst wil halen. Dat is werkelijk een ongelooflijk juridisch schandaal, dat wij aan de kaak moeten stellen. Daarom vermeld ik het ook.
Ten slotte, mevrouw de commissaris, ben ik zeer benieuwd wat uw antwoord zal zijn op de volgende vraag. Oorspronkelijk had u als Commissie een andere rechtsgrondslag. Nu verwijst u naar het protocol bij het Verdrag van Nice en dat is tamelijk riskant, want het Verdrag van Nice zal naar verwachting niet voor 23 juli 2002 in werking treden. Op die datum loopt echter wel het EGKS-Verdrag af, en wij mogen niet toestaan dat er een rechtsvacuüm ontstaat. Daarom wil ik van u graag weten wat u hiertegen wilt gaan doen. Wat is uw voorstel om te voorkomen dat op 23 juli 2002 om 12 uur ' s nachts een rechtsvacuüm ontstaat waardoor de pijnlijke vraag rijst aan wie het geld eigenlijk toebehoort dat wettelijk geen eigenaar meer heeft?

Rovsing
Mijnheer de Voorzitter, ik ben het eens met de vele sprekers die kritiek hebben op het gebrek aan democratie bij het permanente beheer van de middelen. Zoals vermeld loopt het Verdrag 23 juli volgend jaar af. Dit Verdrag heeft de basis gelegd voor de Europese Unie die wij vandaag de dag kennen. Het Verdrag lanceerde het begrip 'gemeenschappelijke markt' en met de invoering van de Hoge Autoriteit, een gemeenschappelijke vergadering, een aparte ministerraad en een gerechtshof werden de instellingen in het leven geroepen die nu als Commissie, Europees Parlement, Raad en Hof van Justitie fungeren. Dat vind ik de moeite van het vermelden waard.
Wat de politieke doelstellingen betreft: die zijn op veel gebieden bereikt. Bij de bespreking van het toekomstige gebruik van de te beheren middelen zou het wenselijk zijn geweest dat er een groter deel van de begroting naar het onderzoek naar schone kolen ging, en ik ben er zeker van dat de Commissie daarop zal letten als wij het hebben over de toekomstige regeling voor het Fonds voor onderzoek inzake kolen en staal.
Ik vind dat er reden genoeg is om vandaag uitdrukking te geven aan de erkenning van het werk dat is uitgevoerd in de instellingen, organen en ondernemingen die vijftig jaar lang verantwoordelijk zijn geweest voor de activiteiten van de EGKS, waaronder met name de bijdragen van de Commissie en het Raadgevend Comité. Zoals gezegd zal er meer onderzoek plaatsvinden, en dat onderzoek komt ten goede aan milieu, industrie en onze kiezers in de Europese Unie.

Wallström
Allereerst wil ik de betrokken commissies uit het Parlement en hun rapporteurs bedanken.
Deze voorstellen zijn het uiteindelijke product van een lang onderhandelingsproces, waarvoor de Commissie tien jaar geleden het startsein heeft gegeven. De Commissie heeft voorgesteld dat na het verstrijken van het EGKS-Verdrag de overige gemeenschappen als rechtsopvolgers worden aangewezen. De inkomsten uit de EGKS-activa dienen enkel en alleen te worden besteed aan onderzoeksplannen in de met de kolen- en staalindustrie verbonden sectoren. Dat voorstel is besproken met het bedrijfsleven, de sociale partners, het Europees Parlement en de lidstaten. Uiteindelijk hebben alle belanghebbenden ermee ingestemd.
De lidstaten zijn heel nauw betrokken geweest bij deze discussie, wat ook volkomen terecht is, want zij zijn immers eigenaar van de EGKS-activa. Als de lidstaten het niet eens waren geworden, zouden zij in overeenstemming met de beginselen van het internationaal recht simpelweg de rechtsopvolgers zijn van die activa.
De Europese Raad heeft ons gedetailleerde informatie gegeven over het onderwerp, eerst tijdens de Europese Top die in 1997 in Amsterdam werd gehouden en onlangs tijdens de intergouvernementele conferentie in Nice van het afgelopen jaar. Bij die gelegenheid namen de lidstaten een protocol aan dat was gehecht aan het Verdrag van Nice en waarin de afspraken over het verstrijken van dit Verdrag in detail staan omschreven. De Commissie is verplicht om de in Nice genomen besluiten te eerbiedigen. Het is in die context dat zij moet reageren op uw amendementen.
U heeft ons verzocht om alle drie de besluiten goed te keuren door middel van de medebeslissingsprocedure. Helaas kan de Commissie niet instemmen met uw verzoek. Wat betreft het kaderbesluit is de beslissingsprocedure al overeengekomen tijdens de intergouvernementele conferentie in Nice. De Commissie heeft voor de twee besluiten inzake respectievelijk de financiële en onderzoeksrichtsnoeren dezelfde gedragslijn gevolgd als bij vergelijkbare voorstellen op het terrein van het onderzoeksbeleid en het Financieel Reglement. De specifieke programma' s van het kaderprogramma voor onderzoek en ontwikkeling van de Europese Unie worden bijvoorbeeld aan het Parlement voorgelegd voor advies, hetgeen ook het geval is bij het Financieel Reglement. Als de Commissie van deze gedragslijn zou afwijken, is dat niet consistent. Anderzijds wil ik benadrukken dat het Parlement in de voorgestelde afspraken een veel grotere rol krijgt toebedeeld dan onder het EGKS-Verdrag het geval was.
Wat betreft het in de begroting opnemen van de fondsen na het verstrijken van het Verdrag: de Commissie gaat akkoord met het opnemen van de middelen en uitgaven in de algemene begroting van de Europese Gemeenschappen. Deze gelden zullen echter bestaan uit gereserveerde middelen die krachtens het interinstitutioneel akkoord niet in de financiële vooruitzichten zijn opgenomen. Derhalve kon de Commissie niet instemmen met het voorstel om de middelen en uitgaven gewoonweg in hoofdstuk 3, het interne beleid van de begroting, op te nemen en iedere verwijzing naar gereserveerde middelen te schrappen.
U heeft tevens voorgesteld dat de Commissie binnen twee jaar - vóór 24 juli 2004 - voorstellen moet hebben ingediend waarmee het uit de EGKS voortkomende onderzoeksfonds kan worden uitgebreid tot een Europese stichting voor onderzoek die zich bezighoudt met met name de aan kolen en staal verbonden onderzoekssectoren. Ik weet dat verschillende malen aan ons is voorgesteld om een dergelijke stichting op te richten. Ik heb echter gemerkt dat in het bijbehorende amendement alleen wordt verwezen naar het ontwerpbesluit inzake de onderzoeksrichtsnoeren. Vanuit juridisch standpunt bezien zijn de technische voorwaarden voor de uitvoering van de onderzoeksactiviteiten vastgelegd in de onderzoeksrichtsnoeren. De onderzoeksrichtsnoeren zijn echter niet toereikend voor een institutionele kwestie als deze.
Meer in het algemeen: het voorstel om een stichting voor onderzoek op te richten is verschillende malen bij de Commissie ingediend, met name gedurende de discussie in de Raad, maar het voorstel is verworpen. De eerste reden daarvoor is dat het beheer van het EGKS-vermogen na 23 juli 2002 drie elementen behelst: ten eerste het beheer van de verbintenissen van de EGKS van die dag tot aan de dag waarop zij verstrijken - en in sommige gevallen blijven zij twintig jaar of langer van kracht; ten tweede het financieel beheer van de EGKS-activa; en ten derde het beheer van het onderzoeksfonds, dat wordt gefinancierd met behulp van de uit dit financieel beheer verkregen inkomsten. Deze drie componenten zijn derhalve intrinsiek met elkaar verbonden en het is niet mogelijk om hen afzonderlijk te behandelen. Bovendien is duidelijk dat het merendeel van de lidstaten niet wil dat het onderzoeksfonds de vorm van een stichting krijgt. Tenslotte gaat het bij het voorgestelde onderzoeksfonds om een zeer kleine geldsom, hetgeen de oprichting van een stichting niet rechtvaardigt. Daarom is de meest verstandige oplossing dat de Commissie, die tot nu toe alle EGKS-activiteiten heeft beheerd, ze ook in de toekomst blijft beheren.
Ten slotte heb ik met name notitie genomen van uw verzoek om bij de activiteiten van het Fonds voor onderzoek inzake kolen en staal prioriteit te geven aan milieuoverwegingen. Ik ben blij u te kunnen meedelen dat bij de huidige onderzoeksprojecten die door middel van het EGKS-Verdrag worden gefinancierd al veel nadruk wordt gelegd op schonere technologie, energiebesparing en milieubescherming in zowel de kolen- als staalsector. Ik kan u ervan verzekeren dat wij in onze huidige onderzoeksrichtsnoeren groot belang zullen blijven hechten aan die overwegingen en aan het vraagstuk van veiligheid op het werk.
Ik wil eindigen met antwoord te geven op de vraag van de heer Mombaur over de rechtsgrondslag van de driejaarlijkse Commissievoorstellen. Zoals u weet, zijn deze gebaseerd op een protocol dat is gehecht aan het Verdrag van Nice. Wij dienen ons thans te buigen over de vraag hoe wij moeten omgaan met de onzekerheid met betrekking tot de inwerkintreding van het Verdrag. De Commissiediensten onderzoeken momenteel dit vraagstuk en overwegen alternatieve scenario' s. Het antwoord luidt dus dat wij naar die specifieke kwestie moeten blijven kijken. Ik wil u nogmaals bedanken voor uw zorgvuldige analyse van de Commissievoorstellen, uw bijdragen aan dit debat en voor uw aandacht.

De Voorzitter
Hartelijk bedankt, mevrouw de commissaris.
Het gecombineerd debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.30 uur plaats.
(De vergadering wordt om 20.55 uur gesloten)

