Irak
De Voorzitter.
Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie over Irak.
(Enkele afgevaardigden houden spandoeken omhoog met pacifistische leuzen)
Ik verzoek de collega's vriendelijk de spandoeken te verwijderen en te gaan zitten om te luisteren naar de verklaring van de Raad. Geachte collega's, u kent het Reglement heel goed! Ik verzoek u dringend te gaan zitten en de spandoeken te verwijderen!
(De leden geven gehoor aan de oproep van de Voorzitter)
Het woord is nu aan de fungerend voorzitter van de Raad, de minister van Buitenlandse Zaken van Griekenland, de heer Papandreou.

Papandreou
Mijnheer de Voorzitter, overeenkomstig de besluiten van de Europese Raad en de Raad Buitenlandse Zaken van 27 januari jongstleden is, onder meer ook naar aanleiding van de vredesdemonstraties, het Grieks voorzitterschap gevraagd geen middel onbeproefd te laten om een vredelievende en diplomatieke oplossing van het Iraakse probleem dichterbij te brengen.
Er zijn meerdere redenen waarom de kwestie-Irak ons zozeer bezighoudt. Ik zal u eerst zeggen hoe de situatie met betrekking tot Irak momenteel is, en daarbij tegelijkertijd enkele andere vraagstukken behandelen die daarmee op de een of andere manier verband houden. De kwestie-Irak plaatst ons allen voor een grote uitdaging. Betrekkingen en instellingen worden zwaar op de proef gesteld. Dit geldt eerst en vooral voor de eenheid van de Europese Unie, niet alleen van de vijftien lidstaten, maar ook van de vijfentwintig en achtentwintig lidstaten. De transatlantische betrekkingen, de betrekkingen tussen de Verenigde Staten en de Europese Unie, worden op de proef gesteld, evenals de betrekkingen tussen de Europese Unie en de Arabische en islamitische wereld. De landen in de regio rond Irak, die zich uiterst bezorgd maken over de ontwikkelingen, worden op de proef gesteld. De rol van de multilaterale diplomatie en met name de rol, de werking en de toekomst van de VN worden op de proef gesteld. Wij worden in deze tijd geconfronteerd met nieuwe uitdagingen, zoals massavernietigingswapens en terrorisme. Daarbij wordt onze aanpak op de proef gesteld, en wij moeten nagaan hoe wij deze nieuwe bedreigingen het best het hoofd kunnen bieden. In dit alles moet Europa zijn stem laten horen. Wij maken deel uit van een Unie die gegrondvest is op gemeenschappelijke waarden. Met deze waarden voor ogen proberen wij de problemen van deze tijd het hoofd te bieden.
Hierbij zou ik willen vermelden dat de Europese Unie wat haar eenheid betreft - waarvoor het voorzitterschap bijzondere inspanningen heeft ondernomen - twee belangrijke besluiten heeft genomen. U kent ze. Ik zou daarbij alleen willen aantekenen dat wij er tijdens de Europese Raad van 17 februari in geslaagd zijn een verklaring af te leggen over een gemeenschappelijke aanpak. Daarin zeggen wij dat het doel van de Unie de volledige ontwapening van Irak en de volledige eerbiediging van resolutie 1441 van de Veiligheidsraad is. Wij waren - en zijn ook nu nog - van mening dat een oorlog niet onvermijdelijk is. Bagdad kan een einde maken aan deze crisis door de eisen van de Veiligheidsraad in te willigen. De Vijftien geven volledige steun aan de voortzetting van de werkzaamheden van de inspecteurs. De Vijftien willen dat de inspecteurs de tijd en de middelen krijgen die de Veiligheidsraad onontbeerlijk acht. De inspecties kunnen echter niet eindeloos doorgaan. De hoofdverantwoordelijkheid ten aanzien van de vraag hoe de ontwapening van Irak moet worden aangepakt ligt bij de Veiligheidsraad. Natuurlijk hebben wij daar als Europese Unie een mening over, maar de beslissing moet door de VN worden genomen. De eensgezindheid en de vastberadenheid van de internationale gemeenschap, waaraan op unanieme wijze uitdrukking is gegeven met resolutie 1441, en de versterking van de militaire aanwezigheid in de regio hebben er in belangrijke mate toe bijgedragen dat de internationale inspecties zijn hervat.
Tot slot hebben wij in het meer algemene beleid van de Unie voor vrede, veiligheid en samenwerking in het Midden-Oosten duidelijk gemaakt dat de oplossing van het conflict in het Midden-Oosten en het vredesproces aldaar onze hoofdprioriteit zijn. Daarbij hebben wij er vooral op aangedrongen dat de roadmap openbaar wordt gemaakt en ten uitvoer wordt gelegd.
Hierbij wil ik aantekenen dat de recente ontwikkelingen rondom de kwestie-Irak zeer kritiek zijn. Wij hebben aandachtig geluisterd naar de heer Blix en ik kan u verzekeren dat het Grieks voorzitterschap probeert permanent aanwezig te zijn bij alle procedures in de VN en bijeenkomsten belegt met alle partijen die betrokken zijn bij de discussie over de kwestie-Irak. Wij staan in voortdurend contact met Kofi Annan, Hans Blix en Mohammed El Baradei, en natuurlijk met talrijke andere, zo niet alle, leden van de Veiligheidsraad.
Wij hebben recentelijk kunnen luisteren naar het verslag van de heer Blix. Uit het gedetailleerde verslag van UNMOVIC blijkt dat Irak vooral de afgelopen tijd stappen heeft gezet in de richting van samenwerking. Ik doel dan op de vernietiging van de al-Samoud 2-raketten waarmee een begin is gemaakt en op de interviews die nu met Iraakse wetenschappers mogelijk zijn zonder dat derden aanwezig zijn en bandopnamen worden gemaakt. De internationale gemeenschap wil evenwel dat Irak zijn ontwapeningsverplichtingen volledig nakomt zoals deze zijn neergelegd in de resoluties van de Veiligheidsraad en met name in resolutie 1441. Wij roepen Irak derhalve opnieuw met klem op onmiddellijk gevolg te geven aan deze resoluties.
Ik heb zojuist gesproken over bepaalde uitdagingen en daarom wilde ik u nu de initiatieven noemen die het Grieks voorzitterschap in samenwerking met de heer Solana als secretaris-generaal van de Raad en de heer Patten als lid van de Commissie heeft ondernomen om deze voor ons zeer belangrijke uitdagingen het hoofd te bieden. Ten eerste hebben wij wat de betrekkingen met de Arabische wereld betreft enkele belangrijke initiatieven genomen. Wij hebben de laatste weken meerdere bijeenkomsten gehad met de Arabische wereld. De heer Patten heeft verschillende landen in dit gebied bezocht, zoals Iran, Jordanië en Turkije. Hetzelfde heeft het voorzitterschap gedaan. Ik heb recentelijk zelf vier bezoeken aan deze regio gebracht. Ik heb deelgenomen aan de Raad van ministers van Buitenlandse Zaken van de Arabische Liga in Sharm el-Sheik. Ook andere collega's uit de Raad, onder wie de Oostenrijkse en Italiaanse ministers van Buitenlandse Zaken, hebben namens het voorzitterschap de regio bezocht.
Wij willen samenwerken met de Arabische wereld, ten eerste omdat wij een krachtig signaal willen afgeven aan Irak en duidelijk willen maken dat er hoop is op een vreedzame oplossing, mits Irak de VN-resoluties volledig eerbiedigt. Ten tweede willen wij duidelijk maken dat dit geen cultureel of godsdienstig conflict is, maar veeleer een crisis die aantoont dat wij met de Arabische en islamitische wereld moeten samenwerken, en die samenwerking wordt door de Arabische wereld ook op prijs gesteld. Ten derde willen wij de Arabische wereld ertoe aanzetten actie te ondernemen in deze zaak, en ik geloof dat wij daarin geslaagd zijn. Een dezer dagen zal er een missie van de Arabische Liga naar de regio gaan met een duidelijke en concrete boodschap voor Saddam Hoessein.
Een tweede belangrijke kwestie is die van de betrekkingen tussen de Verenigde Staten en de Europese Unie. Mijns inziens zou het verkeerd zijn te doen alsof alles koek en ei is. Door de kwestie-Irak zijn de wederzijdse betrekkingen wel degelijk onder grote druk komen te staan. Er zijn ook andere punten van onenigheid, zoals Kyoto, het Internationaal Strafhof, enzovoort, maar mijns inziens is de grootste spanning ontstaan door Irak. Volgens mij willen wij allen de samenwerking voortzetten die is gebaseerd op het decennialang gemeenschappelijk streven naar veiligheid en deze samenwerking grondvesten op de gemeenschappelijke waarden en de beginselen van vrijheid, democratie en vrede, waar Europa zozeer aan gehecht is en waar natuurlijk ook de Verenigde Staten aan gehecht zijn. Wij willen duidelijk maken dat een substantiële dialoog nodig is over de toekomst van de veiligheid op mondiaal niveau en over de manier waarop dit soort problemen kan worden aangepakt. Wij hebben ontmoetingen gehad met niet alleen de heer Powell, maar ook mevrouw Rice en andere politieke gezagsdragers in de Verenigde Staten. Wij hopen tijdens de Europese Raad van juni in staat te zijn een daadwerkelijk debat te organiseren tussen de Europese Unie en president Bush over al deze vraagstukken. Natuurlijk hebben wij voortdurend contact met de Verenigde Staten en geven wij onze standpunten met betrekking tot de kwestie-Irak.
Wat de andere landen in de regio betreft, kan ik u zeggen dat wij een nauwe samenwerking hebben met Turkije. Turkije heeft een debat aangezwengeld over de problemen die wellicht door de crisis in Irak zullen ontstaan. Ook onderneemt Turkije samen met zijn buurlanden pogingen om een oorlog te voorkomen en Saddam Hoessein aan te zetten tot eerbiediging van de resoluties. Wij zetten deze nauwe samenwerking voort. Turkije is kandidaat-land en natuurlijk zijn wij ongerust over de gevolgen die de ontwikkelingen in deze regio zullen hebben. Ik denk daarbij vooral aan het vraagstuk van de Koerden, de vluchtelingen en de meer algemene economische en sociale gevolgen. Wat de multilaterale diplomatie betreft hebben wij, zoals ik u reeds zei, volledige steun gegeven aan de inspanningen van de VN. De Europese Unie en de Vijftien, of zo u wilt de Achtentwintig, hebben gewezen op het belang van de rol van de VN, en dat zal volgens mij een van de hoofdthema's zijn in de besluiten die de internationale gemeenschap in het vervolg zal nemen.
Als voorzitterschap hebben wij dus elk initiatief van de Veiligheidsraad krachtig ondersteund. Er zijn verschillende voorstellen op tafel gekomen, van Canada, van Mexico, van Groot-Brittannië/Verenigde Staten/Spanje, en van Frankrijk/Duitsland. Aangezien veel leden van de Veiligheidsraad lidstaten zijn van de Europese Unie zullen wij uiteraard alles in het werk stellen om een gemeenschappelijke aanpak af te spreken.
Zoals ik reeds heb gezegd, worden we naar aanleiding van de kwestie-Irak met nieuwe problemen geconfronteerd, of liever gezegd: Irak toont aan wat de vragen van deze tijd zijn. Hoe gaan wij om met landen die massavernietigingswapens hebben? Hoe gaan wij om met de vrees dat massavernietigingswapens worden gebruikt tijdens terreuraanslagen? Mijns inziens is hier een zeer belangrijke rol voor Europa weggelegd. Europa is een waardengemeenschap. Europa heeft ervaring met het integreren van landen met een dictatoriaal en autoritair verleden. Europa heeft aangetoond hoe men landen kan opnemen in een nieuw kader van democratie en vrijheid, en hoe men kan bijdragen aan de vrede op het Europees vasteland. Europa beschikt over een schat aan ervaring. Mijns inziens moeten wij deze ervaring als leidraad en grondslag nemen voor de aanpak van nieuwe problemen elders ter wereld. Deze ervaring is mijns inziens geen bewijs van zwakte, zoals zo vaak de kritiek luidt aan het adres van Europa, maar juist een bewijs van sterkte, en deze sterkte moeten wij gebruiken om onze eensgezinde en krachtige stem in de wereld te laten horen. Het voorzitterschap zal in die richting blijven samenwerken met alle partners, met de Vijftien, maar ook de Vijfentwintig en de Achtentwintig, en natuurlijk met het Europees Parlement.
Met deze korte opmerkingen zou ik u willen bedanken voor uw aandacht en natuurlijk ben ik bereid te antwoorden op uw vragen. Ik zou wensen dat ik meer tijd had gehad voor het debat en mijn aanwezigheid hier. U begrijpt evenwel dat ik zeer zeker in deze tijd, met de problemen in Irak en het voorzitterschap van de Europese Unie, een groot gedeelte van mijn tijd moet doorbrengen in vliegtuigen om van het ene continent naar het andere, van het ene gebied naar het andere te reizen.
Patten
Mijnheer de Voorzitter, ik wil mijn dankbaarheid uitspreken voor het professionalisme en de hoffelijkheid van de Griekse minister van Buitenlandse Zaken, met wie het zeer plezierig samenwerken is. En dat komt uit de mond van iemand die nu met zijn achtste voorzitterschap samenwerkt. De minister heeft gezegd dat hij de afgelopen weken een groot deel van zijn tijd heeft doorgebracht op een hoogte van dertigduizend voet. Ik kan in alle eerlijkheid zeggen dat ikzelf een groot deel van de afgelopen drieënhalf jaar op die hoogte heb vertoefd. Als ik niet op die hoogte rondvloog, was ik meestal in dit Parlement te vinden. Vanwege mijn vele verantwoordelijkheden heb ik hier waarschijnlijk meer tijd doorgebracht - en met plezier overigens - dan welke andere commissaris dan ook. Volgens mij is het Parlement ervan op de hoogte dat ik mijn opmerkingen vaak kort heb gehouden om niet te veel tijd voor het debat verloren te laten gaan. Ik hoop dat het Parlement mij toestaat vandaag iets langer aan het woord te blijven, aangezien ik enkele zaken aan de orde wil stellen waar ik een uitgesproken mening over heb.
Ik hoop dat ik in dit Parlement nooit bewust de verdiensten van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid - of zelfs de potentiële verdiensten daarvan onder het bestaande Verdrag - te veel heb opgehemeld. Ik ben me altijd zeer bewust geweest van de bestaande beperkingen. Ik zal een kort citaat voorlezen uit een speech die ik bijna drie jaar geleden heb gehouden, in juni 2000: 'Bij de belangrijke vooruitgang die in het GBVB het afgelopen decennium is geboekt, hebben de lidstaten niet één keer het initiatiefrecht aan de Commissie gelaten, noch hebben zij, in het algemeen, zich willen neerleggen bij het stemmen bij meerderheid of willen accepteren dat Europa zich een eigen plaats heeft verworven, waardoor de nationale vrijheid om handelend op te treden wordt ingeperkt... Buitenlands beleid blijft in de eerste plaats een zaak voor de democratisch gekozen regeringen van de lidstaten?.
Ondanks de dappere en buitengewoon professionele pogingen van het Griekse voorzitterschap is dat nog nooit zo duidelijk aan het licht gekomen als tijdens de afgelopen ellendige weken. Daarin werd keer op keer onderstreept wat ik toen al, verderop in mijn speech, zei, namelijk dat 'alle lidstaten moeten onderkennen wat degenen die het echte werk uitvoeren voor het GBVB al lang weten - dat intergouvernementalisme op zichzelf slechts leidt tot zwakte en middelmatigheid,

tot een Europees buitenlands beleid van de kleinste gemene deler. Dat zal nog duidelijker worden zodra de Unie nieuwe leden opneemt.?
Het feit dat de Europese Unie de afgelopen weken een modderfiguur heeft geslagen mag de tastbare en opmerkelijke resultaten van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid van het laatste decennium op de Balkan, in Afghanistan en op vele andere plekken ter wereld, niet gaan overschaduwen. Maar deze periode moet ons er tevens aan herinneren hoe lang de weg is die we nog hebben te gaan. Het is uiteraard mogelijk, zoals sommigen ook al hebben geopperd, dat een kleine groep lidstaten optreedt als drijvende kracht achter de nadrukkelijke profilering van een samenhangend Europees buitenlands beleid. Maar zonder instrumenten om de gemeenschappelijke politieke wil beter te mobiliseren is de kans net zo groot dat zij slechts de drijvende kracht zullen worden achter de nadrukkelijke profilering van een onsamenhangend buitenlands beleid. Dit is geen goede periode geweest voor die mensen die geloven dat de weg voorwaarts voor het Europese buitenlands beleid eruit bestaat zaken aan de grote lidstaten over te laten.
Eén les die we nu al uit de huidige ontwikkelingen kunnen trekken is - de minister bracht dat punt naar voren - dat het van groot belang is om de rol en het gezag van de Verenigde Naties te verstevigen. De hele wereld heeft er immers belang bij dat macht wordt ingeperkt door wereldwijd geldende regels en alleen gebruikt wordt met goedkeuring van de internationale gemeenschap. Waaraan kan men, behalve aan de VN, internationale legitimiteit ontlenen voor een militaire interventie? Op welke andere basis is het werkelijk mogelijk het probleem van de massavernietigingswapens aan te pakken? Ik denk hierbij niet aan het concrete geval-Irak, maar aan de kwestie in bredere zin. De weigering van de Amerikanen om haast te maken met het ratificeren van het Verdrag inzake een alomvattend verbod op kernproeven geeft het Internationaal Atoomenergieagentschap en anderen die nucleaire proliferatie in Noord-Korea, Iran en elders willen voorkomen, bepaald niet meer armslag. Verder betreur ik ook de lichtzinnig genomen beslissing van de Amerikanen om het ABM-verdrag op te zeggen. Dergelijke beslissingen - en er zijn vele voorbeelden van - geven immers gevaarlijke signalen af over de waarde die de Verenigde Staten hechten aan internationale afspraken. Dat is absoluut een kritieke slag die we hebben verloren in wat sommigen noemen 'de oorlog tegen het terrorisme?.
Ik zie namelijk niet hoe de terroristische dreiging doeltreffend aangepakt kan worden anders dan door internationale samenwerking en ordehandhaving.
(Applaus)
Er is al indrukwekkend werk verricht binnen de Europese Unie en via de VN-commissie voor de bestrijding van terrorisme. Als landen moeite hebben te voldoen aan hun verplichtingen inzake terrorismebestrijding die voortvloeien uit resolutie 1373 van de VN-Veiligheidsraad, moeten we die landen blijven helpen. Ook moeten we ons in blijven zetten voor een minder ongelijke wereld - bijvoorbeeld in het kader van de WTO-ontwikkelingsagenda van Doha - door de Monterrey-besluiten over de financiering van ontwikkelingshulp door te voeren en door de besluiten van Johannesburg over duurzame ontwikkeling ten uitvoer te leggen. Zouden oorlogen, in het algemeen, niet juist meer terroristen kweken dan potentiële terroristen afschrikken? Het is moeilijk om democratie in te voeren met behulp van wapens, zeker omdat de geschiedenis ons leert dat democratie toch meestal het product is van een lang intern ontwikkelingsproces binnen een samenleving.
Aangezien de VN een unieke rol spelen als bron van legitimiteit, is het van het grootste belang dat, als er in Irak straks oorlog wordt gevoerd, dat gebeurt met toestemming van de VN. Mocht het standpunt van de VN onverhoopt onduidelijk blijven (bijvoorbeeld wanneer een aanval alleen wordt gerechtvaardigd met resolutie 1441, maar de Veiligheidsraad niet expliciet bevestigt dat het niet volledig meewerken door Irak ook een casus belli is) dan blijft het waarschijnlijk wenselijk dat de VN zo snel mogelijk een kader scheppen voor het verlenen van eventueel noodzakelijke humanitaire hulp, dat ze toezicht houden op het ontstaan van een nieuw Iraaks staatsbestel, dat vormgegeven moet worden door het Iraakse volk zelf, en dat ze helpen bij het coördineren van de internationale inspanningen in het kader van de wederopbouw, die zeker noodzakelijk zullen zijn. Maar niemand zal ontkennen dat het beter zou zijn als - en ik zeg nadrukkelijk als - we Saddam Hoessein via inspecties zouden kunnen ontwapenen.
De Europese Unie is een zeer belangrijke donor voor de Balkanlanden en Afghanistan. In Irak zijn we nu zelfs al de grootste humanitaire hulpverlener. Als er oorlog uitbreekt, zullen we die hulp zeker nog moeten intensiveren, niet alleen voor de slachtoffers van het conflict, maar ook voor degenen die zullen proberen de oorlog te ontvluchten. De Commissie heeft intensief contact gehad met VN-organisaties en met de buurlanden van Irak over de wijze waarop we op humanitair terrein het best een bijdrage kunnen leveren. Er is al vijftien miljoen euro voor vrijgemaakt, maar het is goed mogelijk dat we nog veel verder moeten gaan en, indien nodig, de begrote reserves voor noodhulp aan moeten spreken.
Het is essentieel dat de Europese Unie, in samenwerking met andere internationale hulpverleners, onafhankelijk en onpartijdig hulp moet kunnen bieden. Er zal dus een strikte scheiding moeten worden aangebracht tussen militaire actie en steun die wordt geboden om de zogenaamde 'humanitaire ruimte' te beschermen. Die doelstelling is veel eenvoudiger te verwezenlijken als de VN in een vroeg stadium worden erkend als belangrijkste hulpcoördinator.
Directe humanitaire hulp is één ding, maar er zal zeker nog veel meer van ons worden gevergd. Zoals dit Parlement maar al te goed weet, is de begroting voor externe zaken al praktisch volledig toegewezen. Het wordt dus hoe dan ook buitengewoon moeilijk om omvangrijke nieuwe programma's in Irak en omgeving op te starten. Toch zal het nog veel moeilijker worden om volledig en op grote schaal samen te werken - ook op lange termijn tijdens het wederopbouwproces - als zaken zich ontwikkelen op een manier die niet kan rekenen op voldoende steun binnen de VN en als de verdeeldheid tussen de lidstaten blijft bestaan.
Toen ik dit punt in het verleden aan de orde stelde, ben ik er enkele malen van beschuldigd dat ik, als het ware, het dreigement uitte dat de Europese Unie niet zou meewerken als de Verenigde Staten zonder VN-steun ten strijde zouden trekken. Wij zouden dan het principe hanteren dat Tom Friedman, columnist van The New York Times, naar aanleiding van een bordje in een porseleinwinkel noemde: 'Wat je breekt, is van jou'. Maar dat is niet het punt. Ik constateer slechts een feit: als er oorlog uitbreekt, is het veel eenvoudiger om u - de begrotingsautoriteit van de Europese Unie - ervan te overtuigen met gulle hand te geven als de legitimiteit van de militaire actie die heeft plaatsgevonden, de nieuwe politieke orde waar we vervolgens mee te maken krijgen en het leiderschap bij het proces van wederopbouw niet ter discussie staan. Ik probeer hiermee geen quasi-juridisch punt te maken. Ik geef u slechts mijn politieke beoordeling, die niet bepaald baanbrekend of scherpzinnig is. Het lijkt mij allemaal nogal voor de hand liggend.
Ik maak me ernstig zorgen - en ik weet dat velen in dit Parlement mijn zorgen delen - over de mogelijke nevenschade van de recente gebeurtenissen en van een oorlog, mocht het zover komen. Onze gezamenlijke inspanningen moeten erop gericht zijn deze potentiële gevolgen zoveel mogelijk te beperken. Ik denk hierbij niet alleen aan de doden en de verwoesting waarmee een oorlog gepaard gaat of aan de gevolgen van een instabiele situatie in de regio voor de buurlanden van Irak, maar ook aan eventuele schade die bijvoorbeeld het gezag van de Verenigde Naties, de NAVO en de transatlantische betrekkingen zouden oplopen. Die maken immers alledrie- en dan druk ik me nog zwak uit - zeer moeilijke tijden door. In al deze contexten moeten we verder kijken dan alleen maar naar de huidige meningsverschillen en ons rekenschap geven van het belang dat we op de lange termijn hebben bij samenwerking in en versterking van deze, weliswaar vezwakte, maar desalniettemin noodzakelijke internationale bestuursorganen.
Maar er zijn nog drie andere terreinen, ten slotte, waarop we de nevenschade van de recente gebeurtenissen moeten zien te beperken.
Het gaat ten eerste om het terrein van het gezamenlijk buitenlands en veiligheidsbeleid zelf. Dit heeft een flinke deuk opgelopen, doordat lidstaten die tegenover elkaar stonden in het debat ervoor hebben gekozen nadrukkelijk nationale standpunten in te nemen en die te presenteren alsof ze het standpunt van de gehele Europese Unie waren. We moeten ons niet laten ontmoedigen door deze tegenslag. Ook in de Verenigde Staten, en zelfs binnen de Amerikaanse regering, heeft een vergelijkbare verdeeldheid geheerst. Daar is echter geen kloof ontstaan omdat de president uiteindelijk geautoriseerd is om namens de gehele natie te spreken. Aangezien wij een unie van onafhankelijke staten zijn, verkeren wij niet in die luxepositie. Toch is dat juist een reden om onze pogingen om een effectief GBVB van de grond te krijgen te intensiveren en niet om die ambitie dan maar overboord te gooien. Als we er weer mee aan de slag gaan, zullen misschien zelfs de grote lidstaten een toontje lager zingen. Ze kunnen nu immers precies zien hoeveel schade ze hun eigen gezamenlijke onderneming hebben toegebracht en hoezeer ze hun eigen gezamenlijke invloed hebben doen afnemen door hun publiekelijk gekrakeel.
(Applaus)
Het tweede Europese project dat mogelijk averij oploopt door de recente gebeurtenissen, als we ons er niet actief voor gaan inzetten, is de uitbreiding. Het is buitengewoon schadelijk dat de onenigheid over de kwestie-Irak het debat over de uitbreiding heeft kunnen overschaduwen. Het is ongepast om alleen maar op basis van de mening van bepaalde landen over de Irak-crisis vraagtekens te plaatsen bij de geschiktheid van die landen om toe te treden tot Europa.
(Applaus)
We moeten de toetredende landen ervan verzekeren dat we nog steeds reikhalzend uitkijken naar hun op handen zijnde lidmaatschap.
Aan de andere kant moeten we wel erkennen dat de landen die tot de Unie toetreden een wezenlijke keuze maken. Het is absoluut niet zo dat ze zich door hun toetreding vóór Europa en tegen de Verenigde Staten uitspreken. Maar, in de bewoordingen van het Verdrag, zij nemen wel de verantwoordelijkheid zich te 'onthouden (...) van ieder optreden dat afbreuk zou kunnen doen aan de doeltreffendheid [van de Unie] als bundelende kracht in de internationale betrekkingen?. De huidige leden hebben in dat opzicht misschien wel een erg slecht voorbeeld gegeven,
(Applaus)
maar dat doet niets af aan de verantwoordelijkheid van alle lidstaten, inclusief de toetredende landen, zich te houden aan die bepaling uit het Verdrag.
Tot slot wil ik nog iets zeggen over Israël en Palestina. Wat gebeurt er als de oorlog in Irak uitbreekt? Laten we aannemen, laten we bidden, dat het een korte oorlog is. Laten we verder aannemen dat alle zorgen die zijn geuit over de gevolgen van de oorlog voor de stabiliteit van het land ongegrond blijken. Laten we, kortom, al onze zorgen, of in ieder geval het grootste deel daarvan, terzijde schuiven.
Ik wil u twee vragen voorleggen. Ten eerste, zal de vrede die er straks komt leiden tot een historische verzoening tussen de Palestijnen en de Israëli's? De situatie van het Palestijnse volk werd vorige week beschreven door Peter Hansen, commissaris-generaal van de Organisatie van de Verenigde Naties voor hulpverlening aan Palestijnse vluchtelingen in het Nabije Oosten en een van de meest vooraanstaande diplomaten ter wereld. 'Het is een onthutsend feit?, schrijft hij, 'dat bijna een kwart van de Palestijnse kinderen puur door menselijk toedoen lijdt aan acute of chronische ondervoeding. Gaza en de Westelijke Jordaanoever zijn niet getroffen door droogten, de oogsten zijn er niet mislukt en de winkels liggen er vaak vol voedsel. Toch hebben het mislukken van het vredesproces en de verwoesting van de economie, veroorzaakt doordat Israël de Palestijnse gebieden heeft afgesloten, dezelfde uitwerking gehad als een vreselijke natuurramp?.
De tweede vraag is of, tijdens de nasleep van een oorlog, Amerika (als leider van een door de VN gesteunde operatie of van een kleinere coalitie) zich aanzienlijk actiever zal gaan opstellen bij het tot stand brengen van een Israëlisch-Palestijnse vrede. Er is ons verteld dat dit inderdaad het geval zal zijn. Ook de Europese regeringsleiders hebben dat te horen gekregen. Er is ons verder verteld dat de roadmap zal worden gepresenteerd voordat de weg voor ons allemaal doodloopt. Ik hoop het van harte. Ik houd mijn hart vast voor de toekomst als er na een oorlog in Irak nog eens een periode vol geweld van een jaar of langer zou volgen in Palestina en Israël. Dat zou olie op het vuur zijn voor de Arabische publieke opinie. Er wordt beweerd dat het noodzakelijk is Saddam Hoessein te verslaan om het terrorisme uit te roeien. Misschien is dat zo, misschien ook niet - sommigen onder ons zijn op zijn zachtst gezegd agnostisch op dat punt. Maar van één ding ben ik absoluut overtuigd: vindt er een invasie in Irak plaats zonder dat tegelijkertijd voor vrede in het Midden-Oosten wordt gezorgd, dan wordt precies het juiste klimaat geschapen waarin terrorisme waarschijnlijk uitstekend gedijt.
(Applaus van het centrum en van links)
En het is nu eenmaal zo - daar kan niemand omheen - dat geen van ons gevrijwaard zal blijven van de gevolgen daarvan.
(Applaus)

Poettering (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, het verheugt ons dat u hier aanwezig bent, en we hopen dat we u hier onder het Griekse voorzitterschap nog vaker zullen kunnen begroeten. Commissaris Patten, beste collega's, als het om oorlog en vrede gaat, voeren we de discussie niet alleen met ons verstand, maar ook met het hart. Dat kan niet anders. We moeten echter steeds in het achterhoofd houden dat we uiteindelijk een bedreiging onschadelijk maken. Hopelijk stellen we hiermee ook de vrede veilig.
Voor we aan een analyse beginnen moeten we eerst vaststellen hoe de situatie er precies uitziet. We zouden dit debat niet hoeven te voeren als het misdadigersregime van Saddam Hoessein niet de dienst uitmaakte in Bagdad. Ook de VN-Veiligheidsraad zou zich dan niet hoeven te buigen over dezelfde vraag waar wij ons nu mee bezig houden. We moeten steeds duidelijk stellen dat het regime van Saddam steunt op een geheime dienst, en op geweld, moord en terreur. Ik ben het volledig eens met de voorzitter van de Raad wanneer deze zegt dat Irak volledig moet ontwapenen. Beste collega's, we moeten, vóór we onze blik op Amerika richten - en dat zal ik zo doen -, en voordat we kritiek leveren op de Amerikanen, toch steeds blijven bedenken dat het hierom gaat: Saddam Hoessein moet volledig ontwapenen. Dat is uiteindelijk de kern van het probleem.

Dames en heren, laten we dan nu naar Amerika kijken. Ik vind het uiterst zorgwekkend dat Amerika overal - en dus niet alleen in Europa - in het beklaagdenbankje wordt gezet. Ik had graag dat we de discussie met onze Amerikaanse vrienden en partners op een iets redelijker toon zouden kunnen voeren.
Ik herinner me de debatten in Brussel daags na de terreuraanslagen in Washington en New York op 11 september 2001 nog heel goed. Laat ons eens terugdenken aan dat moment op die dag, 11 september 2001, toen we een paar uur lang rekening moesten houden met de mogelijkheid dat ook het centrum van de besluitvorming in de VS - en dus niet alleen het Pentagon, maar ook het Witte Huis en het Capitool - getroffen zou kunnen worden. Dan zouden de Verenigde Staten niet meer in staat zijn geweest te reageren. Dat zou een ramp geweest zijn. Wij zeggen dus: het is goed dat de Verenigde Staten er zijn. Wij zijn vrienden en partners van de Verenigde Staten. Zo denkt onze fractie erover.
(Applaus)
We mogen niet vergeten dat de Verenigde Staten grote historische prestaties hebben verricht. In de twintigste eeuw heeft de VS de strijd aangebonden met het nationaal-socialisme en het communisme. Als we het nu over de Verenigde Staten hebben, moeten we ons er steeds van bewust blijven dat Amerika een democratie is, en dat de Amerikanen moeilijke situaties steeds met democratische middelen hebben opgelost. Dat zal ook nu weer zo zijn.
Het is verder van belang dat we bedenken dat Saddam nu aan het ontwapenen is. Het gaat daarbij om wapens waarvan hij steeds beweerde dat hij ze niet bezat: al-Samoud 2-rakketen en wie weet zenuwgas en miltvuurbacteriën. Als hij nu bereid is deze wapens geleidelijk aan onschadelijk te maken, dan is dat omdat de Amerikanen rond de 260.000 manschappen in de regio gestationeerd hebben. Het zou een geweldige prestatie van president Bush zijn, als hij er door het uitoefenen van deze druk - de aanwezigheid van deze troepenmacht - in zou slagen Irak te ontwapenen. Met vreedzame middelen dus.
(Applaus)
Dit moet heel duidelijk gezegd worden. Ik spreek voor heel mijn fractie - al moet je er altijd rekening mee houden dat over een dergelijk belangrijk onderwerp de meningen wel uiteen moeten lopen. Mijn fractie is de mening toegedaan dat onze morele kracht voortspruit uit het respect voor het recht. Daarom zeggen wij net als commissaris Patten en de fungerend voorzitter van de Raad Papandreou dat elk optreden tegen Irak binnen het kader van het internationaal recht gestalte moet krijgen, met instemming van de internationale gemeenschap. Wij hopen daarom dat de Verenigde Naties zullen bijdragen tot de volledige ontwapening van Irak met vreedzame middelen.
Laten we ook eens naar onszelf, naar Europa, kijken. Wij zijn er immers altijd als de eerste bij om kritiek te leveren op Amerika. Het is echter niet zo dat er te veel Amerika is - er is juist te weinig Europa. Het is een slechte zaak als elke regering in de kwestie-Irak haar eigen weg kiest, zonder eerst met de andere regeringen te hebben overlegd.
(Applaus)
Ik wil geen kritiek uitoefenen op specifieke regeringen, maar ik wil wel graag kwijt dat de grootste zwakheid van Europa erin bestaat dat iedereen meent zijn eigen weg te moeten gaan, zonder met de anderen rekening te hoeven houden. Als we zo doorgaan zullen we in deze wereld nooit iets bereiken, en we zullen op deze wijze zeker geen invloed kunnen uitoefenen op onze Amerikaanse vrienden. We moeten ons daarom de volgende vraag stellen: wat kunnen wij, Europeanen, ondernemen om ervoor te zorgen dat we onze waarden in deze wereld ingang kunnen doen vinden? De fungerend voorzitter van de Raad heeft dat heel correct geformuleerd.
Ik wil daar graag twee opmerkingen aan toevoegen. We moeten alle - vredelievende - middelen die ons ter beschikking staan inzetten om ervoor te zorgen dat deze confrontatie met het gangsterregime in Irak niet ontaardt in een confrontatie met de Arabische wereld. Ik zou het daarom toejuichen, mijnheer de Voorzitter, als het plan om de Algerijnse president Bouteflika of de Egyptische president Moebarak uit te nodigen om hier de plenaire vergadering toe te spreken spoedig verwezenlijkt werd. We zouden daarmee laten zien dat het onze wens is partners en - indien mogelijk - vrienden te zijn met de islamitische en Arabische wereld.
Het verheugt ons dat het bezoek van de Franse president aan Algerije een groot succes is geweest. Hij heeft gezegd dat we aan de mediterrane dialoog meer aandacht moeten schenken. Ik hoop, net als ieder ander, dat het niet bij woorden blijft, maar dat er ook daden zullen volgen. En dan niet alleen daden in de zin van politieke samenwerking. We moeten de mensen in Noord-Afrika ook helpen zichzelf te helpen. Dan hebben ze een toekomst, en zullen ze niet op het slechte pad gebracht worden van welke vorm van geweld dan ook. De volkeren in de Arabische wereld moeten onze vrienden en partners zijn.
Ter afsluiting het volgende: er is nu een nieuwe regering in Israël. Wij dringen er bij minister-president Sharon op aan dat hij zijn sterke positie benut om een stap in de richting van de Palestijnen te doen. Er moet een vreedzame oplossing gevonden worden, met een Israëlische staat met veilige grenzen, en een Palestijnse staat, waarin de Palestijnen een waardig bestaan kunnen leiden.
Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, als we ons voor deze doelstellingen sterker inzetten - en dan niet elk land van de Europese Unie voor zich, maar samen -, dan kunnen we bewerkstelligen dat onze waarden, vrijheid, vrede en democratie, in deze wereld meer respect krijgen.
(Applaus)

Barón Crespo (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, geachte afgevaardigden, namens mijn fractie verzoek ik de fungerend voorzitter van de Raad een boodschap over te brengen aan de voorjaarstop. Die boodschap is gebaseerd op de resolutie die wij in januari in het Parlement hebben aangenomen en die nog niets aan relevantie heeft ingeboet.
Wij hebben toen een drievoudig 'nee? uitgesproken: 'nee? tegen de verspreiding van massavernietigingswapens, 'nee? tegen tirannen en dictators als Saddam Hoessein, en 'nee? tegen het unilateralisme. Wij hebben ook een drievoudig 'ja? uitgesproken: 'ja? tegen de Verenigde Naties en tegen het multilateralisme, 'ja? tegen ontwapening, en 'ja? tegen de democratie. Gelet op deze uitspraken zijn wij van mening dat wij de voorkeur moeten blijven geven aan de politieke en diplomatieke weg boven die van preventief geweld, want die leidt ons slechts naar meer fanatisme en polarisatie.
Afgelopen vrijdag hebben de heren Blix en El Baradei in de Veiligheidsraad verslag gedaan van de reguliere voortgang van de inspecties en van de ontwapeningsinspanningen van Irak. Het verslag bevestigt dat in diverse opzichten vooruitgang is geboekt. Zo is onder andere op het gebied van ballistische wapens bereikt dat de al-Samoud 2-raketten geleidelijk zijn ontmanteld. Het zal hem niet gemakkelijk af gaan, maar toch zal Saddam Hoessein moeten toegeven dat de inspectiewerkzaamheden vruchten afwerpen. Wij zeggen van onze kant dat wij moeten doorgaan met een duidelijk inspectiebeleid en tegelijkertijd druk moeten blijven uitoefenen, want dat is wat er in resolutie 1441 van de Veiligheidsraad staat. Op die basis moeten wij doorgaan, want het is nog steeds mogelijk een oorlog te vermijden en een vreedzame oplossing te vinden.
Jimmy Carter, winnaar van de Nobelprijs voor de vrede, heeft geschreven dat er in het geval van Irak duidelijk alternatieven zijn voor oorlog, en dat een oorlog onrechtvaardig zou zijn. De gezaghebbende stem van deze voormalige president van de Verenigde Staten voegt zich bij die van de talloze anonieme mensen die wereldwijd roepen om een volledige afwijzing van een massale unilaterale aanval op Irak.
Je kunt je met recht afvragen welke voordelen een preventieve oorlog zou bieden, zeker als je kijkt naar de plannen van de VS. De Amerikanen hebben bekendgemaakt dat zij rond de drieduizend bommen en raketten willen afvuren, waaronder 'de moeder aller bommen?. Hoe precies een militaire operatie ook wordt uitgevoerd, altijd zal er enorme collaterale schade worden aangericht. Dat betekent dat het Iraakse volk een dubbele gesel wacht: de huidige dictatuur plus straks een enorm bloedbad onder de burgerbevolking, waarvan de helft nog geen vijftien jaar oud is en waarvan het gemiddelde inkomen ligt op het niveau van dat van Palestina.
Het is van het grootste belang, mijnheer de Voorzitter, dat de Europese Unie voorkomt dat het vredesproces tussen Israël en Palestina op de lange baan wordt geschoven. Dat proces zou juist opnieuw moeten worden opgestart.

Het standpunt van onze fractie is dat wij resolutie 1441 moeten blijven volgen, met inachtneming van de wet en het internationaal recht. Wij zijn van mening dat een preventieve oorlog niet alleen geen garanties biedt voor de veiligheid in de wereld, maar evenmin past binnen het internationale rechtskader. Integendeel, daarmee zijn wij overgeleverd aan degenen die de botsing der beschavingen voorstaan. Een aanval met die overwegingen als rechtvaardiging zou koren op de molen zijn van het internationale terrorisme. Preventieve oorlogsvoering als instrument voor het veiligheidsbeleid valt buiten de gemeenschap van waarden, die is gebaseerd op wederzijds respect tussen landen en volken. Zij druist bovendien in tegen het beginsel van multilateralisme, en is een duidelijke schending van het huidige internationaal recht, dat overeind wordt gehouden door de Verenigde Naties. Laten wij trouwens niet vergeten dat de Verenigde Naties in 1945 in San Francisco tot stand zijn gekomen, met name op instigatie van de Verenigde Staten.
Wij zeggen met de heer Kofi Annan nogmaals dat unilateraal optreden een schending van het Handvest van de Verenigde Naties zou betekenen. De wil van de internationale gemeenschap om de veiligheid in de wereld te waarborgen moet zijn neerslag vinden in preventief beleid en niet in preventieve aanvallen. Wij moeten meer wilskracht en daadkracht tonen om de ongelijkheid, het geweld en de armoede uit de wereld te helpen.
Ik vraag mij samen met mijn fractiegenoten af hoe een snelle militaire overwinning zou aflopen. Hoe luiden de voorstellen om de buitengewoon ingewikkelde problemen in de regio aan te pakken? Moet er snel worden gedemocratiseerd, in een land dat na de Eerste Wereldoorlog met potlood en liniaal tot stand is gekomen, en dat een bevolking kent die is samengesteld uit soennieten en sjiieten, uit Koerden en Turkomanen? Of komt er een landvoogdij in neokoloniale stijl, die alleen met wapens in stand te houden is?
Ik zou de bewoners van het Witte Huis willen aanbevelen de verklaringen van de Britse generaal Maude er op na te slaan. Toen Maude Bagdad binnentrok in 1918, las hij aan de Irakezen een brief voor. Die brief was gericht aan de drie wijzen uit het Oosten, die volgens het evangelie trouwens uit Babylonië kwamen, en bevatte de belofte dat er binnen een half jaar vrede, geluk en democratie zouden heersen. Een half jaar later verkeerde Bagdad in oorlog. Laten wij toch vooral lering trekken uit de geschiedenis.
Geachte afgevaardigden, het uur der waarheid is aangebroken, vooral voor Europa. Namens mijn fractie herhaal ik ons standpunt: wij moeten onze verdeeldheid overwinnen, en ons laten leiden door het beginsel van solidariteit en door de wederzijdse verplichtingen die in de Verdragen zijn opgenomen. Die verplichtingen gelden voor alle lidstaten en voor alle burgers van Europa. Wij willen dan ook dat de voorjaarstop volgende week alles in het werk stelt om Europa met één stem te doen spreken, zoals in de Verdragen is bepaald.
Het kan toch niet zo zijn dat wij na ondertekening van een gezamenlijk communiqué ieder onze weg gaan en de vertoning in de Veiligheidsraad van voren af aan kan beginnen. Meer dan een gewoon schoolbord is niet nodig om uit te leggen dat wij Europeanen met vier plus één stemmen zouden beslissen. Waarom? Omdat - als ik nu even buiten beschouwing laat welke van onze lidstaten vóór oorlog zijn, en welke tegen -, het niet zo kan zijn dat wij vanwege onze verdeeldheid ongekende druk moeten uitoefenen om Latijns-Amerikaanse of Afrikaanse landen zover te krijgen dat zij de hete kolen voor ons uit het vuur halen. Zij hebben ook hun eergevoel. Het is onaanvaardbaar dat er zoveel druk wordt uitgeoefend om de stemming te beïnvloeden. Dat wordt door die landen uitgelegd als je reinste neokolonialisme. Die eenvoudige optelsom moeten wij volgende week maken, en dat zal alle regeringsleiders duidelijk zijn.
(Applaus)
Wat wij nodig hebben, is de som van onze stemmen plus die van Bulgarije. Dan zou de zaak er heel anders voor staan. Bovendien, mijnheer de Voorzitter, en daarmee sluit ik af, zou de Veiligheidsraad er dan werkelijk toe doen, want volgens de Amerikaanse minister van Defensie of Oorlog, de heer Rumsfeld, doet de raad er niet toe. Dat is het geval wanneer wordt gezegd dat er hoe dan ook oorlog komt.
Wij moeten duidelijk maken, en dat is een grote verantwoordelijkheid voor de Europese Unie, dat wij het internationaal recht moeten laten prevaleren boven preventieve, unilaterale actie.
(Applaus)

Watson (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, een vriend van mij, een bijzonder man, een man van aanzien ook, vertelt altijd hoe hij overtuigd raakte van de noodzaak van de omverwerping van het Iraakse regime toen tijdens de Iraakse invasie van Koeweit Iraakse soldaten krijgsgevangen genomen Koeweiti's opsloten in mangaten, de deksels dicht deden, via de luchtgaten benzine naar binnen goten en hen vervolgens in brand staken. De wreedheid van het regime van Saddam Hoessein, zowel ten opzichte van zijn eigen burgers als tegen anderen, kan toch haast niemand ontgaan zijn. Daarom juich ik het initiatief van mijn vriend en collega, de heer Rutelli, toe om te proberen een internationaal tribunaal op te richten voor Irak. Irak wordt al meer dan tien jaar scherp in de gaten gehouden door de internationale gemeenschap en ons geduld met betrekking tot de ontwapening is inmiddels bijna op.
Voor de liberalen in dit Parlement zijn goede betrekkingen tussen Europa en de Verenigde Staten enorm belangrijk. Ons geloof in gemeenschappelijke waarden en onze inzet voor economische en culturele banden, die tot uitdrukking komen in onze militaire alliantie, zijn dingen waar wij veel waarde aan hechten. Wij delen de pijn van Amerika om de aanslagen van 11 september, en niet alleen omdat er zich ook Europeanen bevonden onder degenen die op die dag op brute wijze zijn vermoord. Toch zijn we het niet eens met het standpunt van de Amerikaanse president dat een oorlog tegen Irak op dit moment gerechtvaardigd is.
Wij zien in het rapport dat Hans Blix afgelopen vrijdag aan de VN-Veiligheidsraad heeft gepresenteerd geen aanleiding om direct over te gaan tot militaire actie. Volgens de heer Blix was er juist sprake van substantiële ontwapening en hoewel hij toegaf dat de medewerking allerminst onmiddellijk was verleend, kwalificeerde hij deze wel als actief en zelfs pro-actief. Zijn rapport toont aan dat de wapeninspecties concrete resultaten opleveren voor de wapeninspecteurs, resultaten die in ieder geval voldoende zijn om hun de extra maanden te gunnen die nodig zijn om de ontwapening van Irak te voltooien. Als we Hans Blix nu laten vallen en onze toevlucht nemen tot een oorlog, dan zal dat voor de gematigde publieke opinie overal ter wereld onbegrijpelijk zijn.
Ik zou onze Amerikaanse vrienden willen vragen om even te pauzeren en na te denken, al was het maar voor een paar minuten, over een paar fundamentele vragen. Zal de omverwerping van het regime in Irak het berechten van terroristen van Al-Qaeda daadwerkelijk dichterbij brengen? Zal onrust in een seculiere Arabische staat het vredesproces tussen Israël en de Palestijnen bevorderen? En zouden de kosten van voortdurende waakzaamheid, flexibiliteit en geduld uiteindelijk niet lager uitvallen dan de kosten van een oorlog en de wederopbouw? We moeten de gevolgen van een oorlog niet onderschatten. En dan heb ik het niet alleen over de menselijke slachtoffers, hoewel die talrijk zullen zijn en het vreselijk is zo'n hoge prijs te moeten betalen, maar ook over de diplomatieke schade. Het mislukken van de verzoeningsbesprekingen op Cyprus is daarvan misschien al het eerste voorbeeld.
Nu de crisis zich ontwikkelt stevenen we ook af op een kritiek moment voor de geloofwaardigheid van de Verenigde Naties in de toekomst en van een wereldorde die gebaseerd is op de rechtsstaat. De opmerkelijke eenheid die de internationale gemeenschap vorig jaar november nog aan de dag legde door resolutie 1441 unaniem te steunen staat op het punt uit elkaar te vallen. We zijn getuige van een weinig verheffend schouwspel waarbij de voor- en tegenstanders van een oorlog in de Veiligheidsraad proberen de landen die nog niet besloten hebben over te halen door middel van bedreiging, omkoping en zelfs chantage. De waardigheid en de integriteit van de Verenigde Naties komen hierdoor op het spel te staan.
Nu de Amerikanen ervoor hebben gekozen om Irak te ontwapenen via de VN, een besluit dat destijds met instemming werd ontvangen door mijn fractie, moeten ze deze multilaterale route ook tot het einde toe blijven volgen. Als de VS een beslissing van de VN om af te zien van vroegtijdige militaire actie naast zich neerleggen, dan kan dat voor de Verenigde Naties een fatale klap betekenen. Het maakt verder niet uit of een dergelijk besluit er komt omdat de vereiste negen stemmen niet bij elkaar gesprokkeld kunnen worden of omdat Frankrijk of Rusland een veto uitspreekt. Het is altijd nog onredelijker om je te verzetten tegen een veto dan om een veto uit te spreken. Maar regels zijn regels en het eventueel niet verkrijgen van VN-steun voor een militair optreden kan niet worden afgedaan met de bewering dat een veto 'onredelijk' zou zijn.
Het verdient zeker de voorkeur dat een stemming over een nieuwe resolutie wordt uitgesteld tot er wel consensus over bereikt kan worden. De elementen die nodig zijn om consensus te bereiken zijn al bekend, maar dan moet wel eerst de kunstmatige eis van een van tevoren vastgesteld militair tijdspad van tafel.
Mijnheer de fungerend voorzitter, u heeft ons gezegd dat een oorlog nog steeds niet onvermijdelijk is. De poorten van de tempel van Janus zijn ontgrendeld, al zijn ze dan nog niet geopend. Hans Blix heeft aangegeven welke stappen er nog moeten worden gezet op weg naar ontwapening, en die stappen zouden in een nieuwe resolutie kunnen worden opgenomen als duidelijk gedefinieerde ijkpunten voor de eisen waaraan Irak in de komende maanden moet voldoen. Irak is alleen maar op dit punt aangeland onder dreiging van militair ingrijpen. Waarom wordt dan nu die druk niet gebruikt om het proces te voltooien? Houdt Saddam Hoessein zich niet aan de ijkpunten die worden opgenomen in de resolutie, dan zijn de diplomatieke opties en het ontwapeningstraject echt van de baan en dan heeft de internationale gemeenschap wettelijk en moreel het recht een oorlog te beginnen.
Tot slot: in Londen, Washington en Madrid wordt beweerd dat een oorlog kort, snel en succesvol zou kunnen zijn. Met steun van de VN zou dit inderdaad ongetwijfeld het geval zijn, maar als die steun uitblijft, in een conflict dat de internationale gemeenschap zozeer verdeelt, dan zouden we aan het begin kunnen staan van een nieuwe Honderdjarige Oorlog, waarin veel meer regimes zouden kunnen sneuvelen dan alleen het Iraakse.
Wurtz (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, ook al heeft de Veiligheidsraad op dit moment nog niet gestemd, we weten al dat er hoe dan ook maar één rechtmatige stem mogelijk is, namelijk een stem voor ontwapening van Irak langs de vreedzame weg van de wapeninspecties.
Degenen die het voor hun verantwoording zouden nemen aan dit mandaat voorbij te gaan, om zich eenzijdig in een oorlog te storten, zouden daarmee de gehele internationale gemeenschap tarten. Het zou ze, naar ik hoop, op een verdiende politieke afstraffing van hun eigen bevolking komen te staan. In de ogen van de wereld zouden ze voor lange tijd aan krediet inboeten, want wie te veel zijn spierballen toont, loopt de kans zijn diplomatieke macht te verspelen.
Helaas zou zo'n overduidelijke schending - een material breach - van de regels die de democratieën in de wereld zich na de Tweede Wereldoorlog hebben opgelegd de hele internationale gemeenschap kunnen destabiliseren. Toch is dat nu net wat de president van de Verenigde Staten, zonder blikken of blozen, zegt van plan te zijn. We moeten derhalve in het geweer komen, niet alleen vanwege de oorlog in Irak, maar vanwege de hele unilateralistische, in onze ogen imperialistische politiek waar die oorlog uit voortvloeit. Het ontbreekt ons daarbij niet aan troeven, noch aan bondgenoten. Nog nooit, sinds het einde van de Koude Oorlog, is er op wereldschaal zo'n sterk vredeskamp voor het voetlicht getreden, ijverend voor vrede en multilateralisme. Binnen die beweging moet Europa, nu en in de toekomst, zijn stem laten horen voor wereldwijde solidariteit.
Tot onze bondgenoten kunnen we in de eerste plaats de volkeren van over de hele wereld rekenen, te beginnen met de inwoners van de vijftien of evengoed de vijfentwintig landen van Europa. Dat geeft eigenlijk alleen maar meer grond om, voor de ratificatie van de toetredingsverdragen en de stemming over de toekomstige grondwet, een diepgaande discussie te eisen tussen de lidstaten en met onze partners over de visie op Europa die wij samen willen uitdragen om tegemoet te komen aan de wil van onze medeburgers.
Deze ongekend grote manifestatie van de publieke opinie heeft er waarschijnlijk toe bijgedragen dat een grote meerderheid van de regeringen in de hele wereld stelling heeft genomen tegen de oorlog, te beginnen bij die van de zuidelijke landen en met name de niet-gebonden landen, die gezamenlijk tweederde uitmaken van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties. Dat is onze tweede troef. Wat is het in dat opzicht toch treurig en lomp hoe de heer Powell de meest afhankelijken onder hen heeft proberen te chanteren om hun een stem te ontfutselen zonder enig draagvlak onder de bevolking. Wij weten ons daarentegen gesteund door alle grote morele leiders die de wereld op dit moment kent: van Johannus-Paulus II tot Nelson Mandela, van ex-president Carter tot secretaris-generaal van de VN Kofi Anan in eigen persoon - allen zetten zij zich vol vuur en waardigheid in voor de vrede en de eerbiediging van het Handvest van de Verenigde Naties.
Laten we ook hulde brengen aan alle autoriteiten op het gebied van internationaal recht, die onderwijzen in Oxford, in Cambridge, of aan de London School of Economics, en aan de ongeveer driehonderd eminente Spaanse juristen die allemaal bij voorbaat elk eventueel gebruik van militair geweld tegen Irak als volkomen onrechtmatig bestempelen. Ook de wapeninspecteurs leveren een belangrijke bijdrage. Zij hebben aan de ene kant blijk weten te geven van een grote onverzettelijkheid richting Bagdad en zich aan de andere kant niet voor het karretje van Washington en Londen laten spannen, waarbij ze er zelfs niet voor zijn teruggeschrikt om deze te beschuldigen van het verstrekken van valse informatie.
Niet onvermeld mogen blijven de medewerkers van de agentschappen van de Verenigde Naties die, samen met een paar Europese afgevaardigden, vaak als enigen in de regio in de eerste plaats aan de bevolking denken en aan de ellende die de mensen in Irak, in Palestina en in de Arabische wereld in het algemeen moeten doorstaan. Dank ook aan de heer Patten voor de ferme, ware woorden die hij vanmorgen daarover sprak.
Een ander zwaarwegend punt is dat vandaag de Frans-Duitse as heeft standgehouden, en dat beide landen zich bereid hebben getoond desnoods de prijs te betalen voor hun politieke moed tegenover een partner die machtiger is dan zijzelf. Toch hebben wij ook medestanders gevonden aan de andere kant van de Atlantische Oceaan. Met 'wij? bedoel ik dan de pluriforme afvaardiging van Europese afgevaardigden die afgelopen maand naar Bagdad is gegaan en die recentelijk in het Amerikaans Congres duurzame samenwerkingsverbanden heeft gesloten met afgevaardigden uit Washington, Ohio, Californië en zelfs uit Texas. Er bestaat dus ook een Amerika dat niet op Europa neerkijkt, maar dat juist zijn hoop op Europa vestigt en de Europese afgevaardigden met open armen ontvangt. Wat onze Amerikaanse vrienden ons verteld hebben? Dat ze met 126 parlementariërs tegen de oorlog hebben gestemd, waaronder tweederde van de democratische afgevaardigden; dat 130 Amerikaanse steden, waaronder Washington, Philadelphia en Los Angeles, verklaringen hebben aangenomen tegen militair ingrijpen; dat de grote vakcentrale AFL-CIO zich in soortgelijke bewoordingen heeft uitgelaten, dat de antioorlogsbeweging (United for Peace and Justice, Women for Peace, enzovoorts) nog nooit al voor het begin van een conflict zo sterk is geweest. Ook The New York Times heeft ervoor gekozen om nee te zeggen tegen de oorlog. Het heilige verbond dat sommigen ons voorspiegelden is er dus bij lange na niet. Congreslid en woordvoerder van de vredescoalitie Dennis Kucinich vertolkte deze gevoelens toen hij ons zei: 'George W. Bush heeft gedreigd de Europeanen die zich verzetten tegen zijn aanspraak op suprematie, te isoleren. Dit is dus hét moment om de handen ineen te slaan?. Uiteindelijk, mijnheer de Voorzitter, krijgt iedereen de Amerikaanse vrienden die hij verdient.

Cohn-Bendit (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, er zijn van die dingen die ik maar niet begrijp. Zo staan wij bijvoorbeeld altijd pal voor onze Verdragen. In artikel 19 van het Verdrag betreffende de Europese Unie staat dat alle regeringen die zijn vertegenwoordigd in de Veiligheidsraad, het standpunt van de Europese Unie moeten verdedigen. Spanje, Engeland, Frankrijk en Duitsland moeten dus een gemeenschappelijk standpunt verdedigen. Zo simpel is het.
In het gemeenschappelijk standpunt dat is vastgesteld door de leiders van de Europese Unie, of je daar nu blij mee bent of niet, wordt niet gesproken van een ultimatum en ook niet van oorlog als consequentie; er wordt gesteld dat het werk van de inspecteurs moet doorgaan. Dat is precies de inhoud van het memorandum dat Frankrijk en Duitsland hebben ingediend. Ik zie dus niet in hoe Spanje en Engeland, in naam van het Verdrag, tegen dit standpunt kunnen ingaan. We moeten ons kortom binnen Europa beraden over de status van onze Verdragen.
Mevrouw de Palacio Vallelersundi, die ons in dit Huis voortdurend heeft verveeld met haar uiteenzettingen over de Verdragen, zou eens moeten beseffen dat zij hier pas nog de Verdragen verdedigde die ze nu zelf als minister van Buitenlandse Zaken met voeten treedt.

Ik begrijp echt niet waarom we oorlog moeten voeren als we de oorlog gewonnen hebben. Waarom militair ingrijpen als we hebben gewonnen zonder militair ingrijpen? Het moet gezegd worden: zonder de Amerikanen hadden we nu geen inspecteurs gehad. Dan waren er geen inspecties geweest en was er niet ontwapend. Maar nu die ontwapening en die inspecties er eenmaal zijn, hoeven we helemaal geen oorlog te voeren. Waarom toch zouden we gaan schieten en slachtoffers maken, terwijl we alles voor elkaar kunnen krijgen zonder te schieten en zonder slachtoffers te hoeven maken? Ik begrijp dat maar niet. Als we eerlijk zijn tegenover onszelf dan zeggen we dat de situatie is zoals ze is doordat we een bepaalde vastberadenheid hebben getoond, of we nu wel of niet gelukkig zijn met die vastberadenheid.
Wat ik nog altijd niet begrijp: men zegt ons nu dat we in Irak de democratie gaan brengen. Dat is heel mooi, dat is prachtig. Maar wat doen we dan met Turkije? Turkije heeft een gekozen parlement: heel mooi, dat betekent democratie; of degenen die verkozen zijn ons nu aanstaan of niet, dat is ons probleem niet. Maar vervolgens sluiten we buiten dat parlement om een akkoord met de militairen, om gedaan te krijgen wat langs democratische weg niet lukt en we zeggen tegen het volk: 'Kijk eens hoe goed die democratie werkt die we jullie gaan brengen!? Ik begrijp het maar niet.
We verklaren voortdurend, bijvoorbeeld, dat we de volkeren in Irak gaan bevrijden. We zeggen tegen de Iraakse Koerden: Het Turkse leger gaat jullie bevrijden, is het niet geweldig? De Koerden dromen al honderden jaren van zo'n bevrijding: eindelijk komen ze onder het gezag van het Turkse leger! Die mensen vinden dat vast helemaal geweldig!
Toch ligt er een sleutel tot democratie in die regio en die ligt in Teheran. Het gaat er niet om dat we oorlog moeten gaan voeren in Iran; de inwoners van Iran strijden zelf voor democratie. Het is op dit moment het enige volk dat in opstand komt tegen zijn totalitaire machthebbers en het enige volk dat demonstraties van ongekende omvang houdt en stemt voor de democratie. En wij laten dit volk alleen, we helpen het niet en we beweren vervolgens dat we in andere gebieden de democratie hebben gebracht.
Ik denk dat we precies het omgekeerde moeten doen. Als we het Iraanse volk helpen zich te bevrijden, leren we de mensen in die regio twee lessen. De eerste is dat je bevrijding en democratie niet bereikt door ingrijpen van militairen van weet ik waarvandaan, maar dankzij de wil en de volharding van de mensen zelf. De tweede is dat dat volk, als het zich met onze hulp heeft kunnen vrijmaken, tegen alle fundamentalisten, terroristen en iedereen die zich aangetrokken voelt tot het totalitair fundamentalisme zal kunnen zeggen: 'Wij weten wat fundamentalisme is, we hebben de gevolgen ervan aan den lijve ondervonden en we hebben het bestreden. Nu hebben we onszelf bevrijd?. Dat zou een buitengewone les zijn voor de regio, veel overtuigender dan de bezetting van Irak door een Amerikaanse generaal.
Kortom, laten we onze ogen openen. Jazeker, er moet in Bagdad een ander regime komen, net als in Saoedi-Arabië, in Tunesië en in allerlei Afrikaanse landen, maar dat lukt niet door middel van wat voor militair ingrijpen dan ook. Laten we daarom de verantwoordelijkheid nemen voor een deel van de democratieën in de wereld en niet zeggen dat de vrede zegeviert wanneer er geen militair ingrijpen plaatsvindt in Irak. Het is nu geen vrede, maar militair ingrijpen is niet de goede manier om het Iraakse volk uiteindelijk in vrede te laten leven. Dat volk heeft het recht om in vrede te leven, zonder Amerikaanse generaal, maar ook zonder Saddam Hoessein.
(Applaus van links)

Pasqua (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, waarde collega's, de Verenigde Staten zijn een grote democratie; ze hebben veel voor elkaar gekregen, en als we kijken naar de afgelopen vijftig jaar, dan zal iedereen beamen dat dat land een beslissende rol heeft gespeeld bij het verdedigen van de vrijheid. Om die reden weiger ik, net als mijn fractie, mij voor het blok te laten zetten en te kiezen tussen twee uitersten: we zijn voor of we zijn tegen de Amerikanen. Dat zou hoe dan ook een stompzinnig standpunt zijn.
Wij hebben respect en waardering voor de Verenigde Staten. We hebben dan ook even goed het recht om tegen hen te zeggen dat ze zich vergissen en dat hun huidige opstelling alleen maar kan uitdraaien op zeer ernstige gevolgen voor de toekomst. Het is van tweeën één: ofwel je hebt internationale regels waar iedereen zich aan houdt; ofwel we zien onder ogen dat we een grote stap achteruit hebben gedaan en dat geweld voortaan boven recht gaat: op het moment dat je geweld kunt gebruiken ben je de sterkste en heb je het recht om in te grijpen. Als dat zo is dan verzoek ik u te komen met een voorstel tot wijziging van het Handvest van de Verenigde Naties en ervoor te zorgen dat daarin bij het interventierecht komt te staan dat de sterksten voortaan het recht hebben om in te grijpen wanneer ze dat nodig achten om hun algemene, vitale belangen te verdedigen.
De Verenigde Staten zijn getroffen door een vreselijke daad van agressie. Er zijn duizenden slachtoffers gevallen. Niemand kan dat vergeten. Ze hebben dus het recht om zich te verdedigen. Ze hebben het recht om terug te slaan. Maar wie is er verantwoordelijk voor die aanslagen? De organisatie Al-Qaeda. Is het bewezen dat er banden zijn tussen Al-Qaeda en Irak? Het antwoord is nee; er is geen enkel bewijs. Dientengevolge zouden de Verenigde Staten, voordat ze een met dergelijke militaire operatie beginnen, ons moeten vertellen wat nu echt de onderliggende redenen zijn waarom ze willen ingrijpen. Als het erom gaat in dat deel van de wereld de landkaart opnieuw in te delen, zeg ik direct dat de gevolgen daarvan niet te overzien zijn en dat we dus bezig zijn het pad te effenen voor een nieuwe generatie terroristen en voor een langdurige breuk tussen de moslimwereld en de rest van de wereld. En dat is buitengewoon zorgwekkend.
Daarom zijn wij het er binnen deze fractie over eens dat alles in het werk gesteld moet worden om dit probleem op te lossen door middel van ontwapening. Vanaf dat punt, als we het over dat principe eenmaal eens zijn, worden de beslissingen elders genomen. Onze debatten hebben dan ook iets sympathieks en iets onwerkelijks. Blijft over dat we tenminste het recht hebben te zeggen wat we denken en ik kan zeggen dat de Franse afvaardiging - en ikzelf in het bijzonder, hoewel ik op geen enkele wijze afhankelijk ben van de regering - zich schaart achter het standpunt van de Franse president, die zich met hand en tand verzet tegen het in gang zetten van een militaire operatie.
Belder (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, er doet zich bij dit Irak-debat een bizarre tegenstelling voor. Vanuit Irak bereiken mij berichten over contacten tussen vooraanstaande vertegenwoordigers van het Ba'ath-regime en de Iraakse oppositie. Saddams onmiddellijke entourage bereidt zich kennelijk voor op de val van de "Republiek van de angst". Zij tracht in laatste instantie de eigen huid te redden door alvast een opstand aan te kondigen in het geval van een Amerikaanse militaire interventie.
Wat neem ik echter binnen de Europese Unie waar? Een aantal grote lidstaten ijvert voor de politieke status-quo in Irak. VN-wapeninspecties zonder duidelijke tijdslimiet zouden voldoende zijn om het regime in Bagdad in te tomen. Waarop berust dit grote politieke krediet dat zij de meedogenloze geweldenaar Saddam Hoessein gunnen? Het onbegrip van de lijdende Iraakse bevolking voor deze onverantwoordelijke opstelling van een aantal Europese landen is evident en algemeen.
Even negatief is de voorlopige politieke prijs van de westerse Irak-controverse: ernstige ondermijning van de transatlantische betrekkingen, ernstige verdeeldheid binnen de Europese Unie zelf en groeiende tweespalt binnen de internationale gemeenschap in het kader van de Verenigde Naties. En dat allemaal omwille van een moordzuchtige megalomaan die sinds jaar en dag simpelweg weigert VN-resoluties ten volle na te komen. Zo'n scenario moet soortgelijke dictaturen wel aanmoedigen hun eigen wapengang te gaan.
Valt er in deze splijtende Irak-controverse nog wat te redden door de lidstaten van de Europese Unie? Ik meen van wel. Ten eerste zouden zij zich op zeer korte termijn sterk moeten maken voor een duidelijke tijdslimitering van de VN-inspecties in Irak, een limitering die afdoende rekening houdt met de optie van gewapende interventie. Per slot van rekening noopt alleen de huidige militaire machtsontplooiing in de Golfregio Saddam Hoessein tot enige coöperatie met de VN-inspecteurs. Tegelijkertijd zouden de lidstaten van de Europese Unie eindelijk blijk dienen te geven van zorg om Iraks toekomst, politiek en sociaal-economisch, want er zijn wel degelijk alternatieven voor Saddams "Republiek van de angst". Voor beide genoemde aandachtspunten zie ik uit naar initiatieven van het Griekse voorzitterschap.

Le Pen (NI).
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, het kamp dat zich verzet tegen de ongerechtvaardigde preventieve oorlog die de Engelsen en Amerikanen willen ontketenen in Irak, wint met de dag aan kracht, zowel in de publieke opinie, zoals blijkt uit peilingen en betogingen in verschillende landen, als in de VN-Veiligheidsraad. De diplomatieke vastberadenheid van Frankrijk, Duitsland en Rusland zou de politiek verantwoordelijken in Groot-Brittannië en zelfs in de Verenigde Staten tot nadenken moeten stemmen.
Als het eenmaal oorlog is, is het oorlog, maar aan de vooravond van de oorlog, is het nog geen oorlog. Op de rand van de afgrond waar de wereldvrede in dreigt te tuimelen, zou het geenszins oneervol zijn om, ondanks alle homerische redevoeringen en gemaakte kosten, af te zien van een daad die zo onrechtvaardig, zo strijdig met de mensenrechten, zo gevaarlijk is. Het zou derhalve niet eens onlogisch zijn als het weer tot onderlinge overeenstemming gekomen Europees Parlement - waarom ook niet - aan het comité dat zetelt in het Noorse parlement zou voorstellen om de Nobelprijs voor de vrede toe te kennen aan George W. Bush voor zijn bijdrage aan de verwezenlijking, zonder bloedvergieten en zonder tranen, van de door de VN gestelde doelen inzake Irak en voor de wijze waarop hij, uit naam van zijn volk, deze grote vreedzame overwinning op zichzelf heeft weten te behalen.
Mocht het niet zo gaan en mochten, helaas, de arme inwoners van Irak en vooral de kinderen worden opgeofferd aan de verschrikkingen van de oorlog, dan zouden de gevolgen rampzalig zijn. Het zou zorgen voor een schokgolf door de wereld die overal kwade krachten zou vrijmaken. Overigens, wat is dan de volgende stap in de aangekondigde herinrichting van het Midden-Oosten? Zou Iran het volgende doel zijn van het leger van de supermacht, of Syrië, of nog andere landen? Er zijn vanaf dat moment immers geen grenzen meer aan het recht van de sterkste.

Evans, Jonathan (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, dit is een zeer speciale dag voor mij in het Europees Parlement. Ik heb bijdragen gehoord van de heer Cohn-Bendit en van de heer Le Pen en ik kon er haast geen verschil tussen ontdekken.
(Gemengde reacties)
Sinds de laatste keer dat we hebben gedebatteerd over de Irak-crisis is de inzet verhoogd. Het moge duidelijk zijn dat Saddam nog steeds probeert tijd te rekken. Aan de oproep van de Verenigde Naties om te ontwapenen, die duidelijk is verwoord in resolutie 1441 en unaniem is onderschreven, is tot op de dag van vandaag geen gevolg gegeven. Dat is de situatie waarmee we op dit moment te maken hebben. Wij onderkennen dat deze situatie gevaarlijk en explosief is, maar we willen duidelijk stellen dat deze situatie gevaarlijk en explosief blijft vanwege de voortdurende afleidingsmanoeuvres van het Iraakse regime en helaas ook als gevolg van de tactieken die een aantal Europese regeringen volgt.
Deze regeringen lijken wel uit het oog te hebben verloren waar het in deze kwestie precies om draait, namelijk de zeer reële bedreiging die het regime in Bagdad vormt voor de vrede en veiligheid in het Midden-Oosten en zelfs voor de rest van de wereld. Laten we ook in deze fase niet vergeten dat Saddam weigert uit te leggen wat er is gebeurd met de voorraad chemische en biologische wapens en zenuwgassen, die in 1998 door de VN-wapeninspecteurs werd aangetroffen. Als de democratieën van de wereld niet bereid zijn zich eensgezind uit te spreken voor de noodzaak van onmiddellijke en onvoorwaardelijke ontwapening, dan zal Saddam Hoessein ongetwijfeld tot in lengte van dagen kat-en-muisspelletjes met de Verenigde Naties blijven spelen.
Ik moet zeggen dat de gebeurtenissen van de afgelopen maanden ook twee belangrijke waarheden aan het licht hebben gebracht voor ons hier in het Parlement en voor Europa in het algemeen. Ten eerste ondermijnen we met groot gevaar voor onszelf de eenheid binnen de NAVO. Een aantal anti-Amerikaanse krachten binnen Europa hebben luidkeels hun minachting voor alles wat Amerikaans is verkondigd en dat zal ook misschien in dit debat nog gebeuren. We hebben verder gezien dat er in Europa politici rondlopen die bereid zijn de NAVO en de transatlantische betrekkingen te verzwakken met als doel Europa van een bondgenoot van de VS te veranderen in een soort tegenstrever van of tegenwicht tegen de Verenigde Staten.
Ik wil, namens de Britse conservatieven, voor eens en altijd duidelijk maken dat wij pal staan voor de NAVO als het fundament onder onze veiligheid en onze defensie. Ik zal me niet verontschuldigen voor het feit dat ik in herhaling val als ik zeg dat we geloven in de NAVO en dat we grote waarde hechten aan onze band met de Verenigde Staten. Ik vind de acties van Frankrijk, Duitsland en België, die de verdeeldheid over een cruciale kwestie als de veiligheid van Turkije alleen maar hebben aangewakkerd, uiterst betreurenswaardig. De komende dagen zullen een test zijn voor de bereidheid van de internationale gemeenschap en de geloofwaardigheid van de Verenigde Naties. Laat over één ding echter geen enkele twijfel bestaan: de verantwoordelijkheid voor het voorkomen van een oorlog ligt ten ene male bij Saddam Hoessein en het is zijn verantwoordelijkheid om voor vrede te kiezen.
(Applaus van rechts)

Souladakis (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik geloof niet dat iemand het oneens is met de opmerkingen van de fungerend voorzitter van de Raad, de minister van Buitenlandse Zaken van Griekenland, de heer Papandreou, en van commissaris Patten. Ik wilde daar alleen aan toevoegen dat in dit geval de onrust onder de publieke opinie en de demonstraties van burgers in Europa en elders een politiek feit is waarmee terdege rekening moet worden gehouden.
Op 11 september 2001, na de verschrikkelijke terreuraanslagen, hebben alle Europese volkeren en regeringen unanieme steun toegezegd aan de Verenigde Staten van Amerika. Nu zijn alle Europese volkeren, maar niet alle Europese regeringen, tegen deze uitzichtloze en nutteloze oorlog. Als ik de antieke beschrijving van de crisis in Mesopotamië mag parafraseren, zou ik zeggen dat er een politiek Babel is ontstaan en dat het goed zou zijn een eind te maken aan dat politieke Babel. Het gebrek aan eenheid tussen de Vijftien ten aanzien van de aanpak van de crisis heeft een domino-effect. Tegelijkertijd zien wij dat de kandidaat-landen niet per se een eensgezinde houding aannemen ten aanzien van de mogelijkheid van een gemeenschappelijke aanpak. Nu de Conventie werkt aan de toekomst van Europa en nieuwe voorwaarden verankert in een grondwet, moeten wij oppassen dat wij geen nieuwe interne scheuren veroorzaken die later misschien niet meer gedicht kunnen worden. Wij moeten zorgen dat de Vijfentwintig, de Achtentwintig, of hoeveel het er ook zullen zijn, zich achter een nieuwe strategie scharen voor een Europa van de vrede en de samenwerking, voor een Europa dat streeft naar democratische ontwikkelingen in de hele wereld. Dat is het zogenaamde beleid voor conflictpreventie en -beheer, en het is veel beter een dergelijk beleid te volgen dan na een crisis het hoofd te moeten bieden aan de problemen van de vluchtelingen, de doden enzovoort.
Ik wil er evenwel aan herinneren - en dat blijkt ook uit alle analyses - dat in Amerika twee strategieën met elkaar botsen: een strategie voor de coëxistentie van Amerika met de rest van de wereld en een andere strategie, een strategie met een theocratische inslag, volgens welke Amerika de koers van de ontwikkelingen moet aangeven, uitgaande van een subjectieve inschatting van de internationale belangen.
Velen onder ons hebben gezegd dat de VN min of meer aan het einde van haar Latijn is, dat de VN een weerspiegeling was van het evenwicht na de Tweede Wereldoorlog en dat het nieuwe evenwicht tot uitdrukking moet komen in nieuwe verhoudingen. Wij moeten echter wel beseffen dat het nieuwe evenwicht in de wereld op een redelijke manier tot uitdrukking moet komen, aan de hand van procedures die geen scheuren veroorzaken.
Wij mogen echter ook bepaalde dingen die ons als Europese Unie betreffen, niet uit het oog verliezen. Wij hadden een gemeenschappelijk standpunt ingenomen ten aanzien van de Palestijnse kwestie. Niemand heeft daar gehoor aan gegeven. Wij hadden een gemeenschappelijk standpunt ingenomen ten aanzien van Irak, ten aanzien van het embargo tegen het Iraakse volk. Ook dat heeft niets opgeleverd. Daarom moeten wij wel beseffen dat wij in tijden waarin onze politieke standpunten wel praktische resultaten kunnen opleveren en nieuwe crises kunnen voorkomen, voet bij stuk moeten houden.
Dames en heren, inderdaad bevinden wij ons in een kritieke fase. Elke crisis creëert echter de voorwaarden voor een nieuwe norm. Wij moeten onze Amerikaanse vrienden zeggen dat zij zich met hun opvattingen op een pad vol avonturen begeven, en dat die avonturen ook niet in het belang van Amerika zelf zijn. De opvattingen van iemand als Donald Rumsfeld - die naar ik vanmorgen heb gehoord de Britse premier de mantel heeft uitgeveegd omdat hij had gevraagd om een paar extra dagen voor de inspecteurs - zijn gevaarlijk.
Dames en heren, dit Parlement moet duidelijk maken dat de internationale problemen op vreedzame wijze moeten worden opgelost, aan de hand van procedures die het pad effenen naar democratie in de hele wereld.

Malmström (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, in mijn land van herkomst, Zweden, heeft een predikant gisteren voorgesteld dat men ter vermijding van oorlog Saddam Hoessein laat vermoorden door een sluipmoordenaar. Dat is misschien een wat merkwaardige boodschap van een vertegenwoordiger van de Zweedse staatskerk, maar de gedachte aan een vorstenmoord is feitelijk al heel oud. Het staat wel vast dat sommigen van ons heimelijk dezelfde gedachte gekoesterd hebben, al kan men een dergelijke moord natuurlijk niet plegen. Dat is in strijd met het internationale recht.
Toch zou er misschien een eind kunnen komen aan de oorlog als Saddam Hoessein zou aftreden of in ballingschap zou gaan. De discussies die thans in de Arabische wereld plaatsvinden om Saddam Hoessein zover te krijgen dat hij aftreedt, zijn zeer interessant. Wij hopen natuurlijk dat een internationale rechtbank Saddam Hoessein ter verantwoording kan roepen voor zijn misdaden.
Als men de klok terug zou kunnen zetten, had het conflict rond Irak heel anders kunnen verlopen. De Arabische wereld had veel eerder betrokken moeten worden in de discussie over de toekomst van het hele Midden-Oosten. De Verenigde Staten, de EU en de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties hadden zich veel meer moeten inzetten voor een oplossing van het conflict tussen Israël en Palestina. Het vredesoverleg moet weer op gang worden gebracht, anders zullen wij de strijd tegen het terrorisme nooit winnen.
Nu slaat men luid op de oorlogstrom. De liberale fractie blijft van mening dat de wapeninspecteurs hun werk moeten kunnen voortzetten zolang hun inspanningen zinvol zijn en zolang zij vorderingen maken. Dat er vorderingen zijn gemaakt, komt niet doordat Saddam Hoessein zich bereid heeft getoond om samen te werken, maar doordat er resoluties zijn aangenomen en doordat er gedreigd is met geweld. We moeten steeds voor ogen houden dat het de taak van Saddam Hoessein is om te bewijzen dat hij geen wapens heeft, en niet de taak van de Verenigde Naties om ze te vinden.
Hopelijk kan men een oorlog nog vermijden, en áls er militaire besluiten moeten worden genomen, moeten die naar onze mening worden genomen door de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties. De Verenigde Naties zijn op dit moment echter ernstig verzwakt. De belachelijke koehandel die thans plaatsvindt om landen ervan te overtuigen om ja dan wel nee te stemmen, is schadelijk voor de hele wereld. Als de permanente leden van de Veiligheidsraad ruziën, laten ze de moeilijke besluiten over aan landen als Ghana, Kameroen en Angola. Dat is absurd en angstaanjagend, en het ondermijnt de geloofwaardigheid van de Verenigde Naties. Een echte hervorming is dringend noodzakelijk. Zowel de NAVO als de EU is ernstig verdeeld en de transatlantische betrekkingen hebben schade opgelopen. De enige die zich daarover verheugt is de dictator van Bagdad.

Frahm (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, wat is het doel van deze oorlog? Als we dat niet weten, kunnen we er nooit een einde aan maken. We zien echter dat naarmate de wapeninspecteurs meer succes boeken met hun werk, het doel van de oorlog verandert. Nu hoor ik van mijn goede collega mevrouw Malmström dat het er ook om gaat de dictator van Bagdad te vervangen. Neemt u mij niet kwalijk, maar ik dacht dat het de bedoeling was om Irak te ontwapenen en de massavernietigingswapens van dit land onschadelijk te maken. Naar ik nu begrijp, zullen de Verenigde Naties hun bevoegdheden verre overschrijden en regimes vervangen die ons onwelgevallig zijn.
Een van die regimes is dat van Saddam Hoessein. Wie tegen de oorlog is, geeft daarmee nog niet te kennen dat hij een vriend van Saddam Hoessein is, of voor mijn part een vriend van Le Pen of van Chirac. Ik ben met geen van deze drie bevriend, maar het geeft wel aan hoe breed de antioorlogsbeweging is en hoe gering het aantal voorstanders zo langzamerhand is geworden.
Als we het over het vervangen van regimes hebben, mag ik dan vragen waar de EU is als er vluchtelingen moeten worden opgevangen uit de dictatuur waaraan men een eind wil maken? Waar is de EU wanneer mensen vluchten voor de verschrikkelijke dictator die mijn collega de heer Evans daarnet beschreef? Waarom jagen wij de vluchtelingen terug naar het regime dat wij willen vervangen? Waarom geven wij geen steun aan de democratische bewegingen in Iran, zoals mijn collega Cohn-Bendit zojuist terecht vroeg?
Ik stop hier, want mijn spreektijd is voorbij.

Maes (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de Commissaris, mijnheer de Voorzitter van de Raad. De Verenigde Staten ontwikkelden in de laatste 10 jaar, sedert de Golfoorlog, een "moeder van alle bommen". Europa heeft in die tijd met geduld en diplomatie geprobeerd de Unie uit te breiden. Dat is een symbolisch en duidelijk verschil. Indien het Europees Parlement en de Europese Commissie de eindverantwoordelijkheid zouden dragen, zou de EU met gezag kunnen optreden ten voordele van een mondiale vrede en een internationale rechtsorde. Dat is helaas niet het geval. Niet alleen de waarde van democratie en mensenrechten verenigt de EU, maar ook de wil om via samenwerking de vrede te garanderen en een internationale orde te vestigen.
Is de oorlog tegen Irak al begonnen, of niet? Of is de oorlog tegen Irak sedert de eerste Golfoorlog eigenlijk nooit opgehouden en de strijd om de hegemonie in het Midden-Oosten alleen in een nieuwe fase beland? De geschiedenis zal hierover oordelen. Na de militaire nederlaag van Saddam tegen de internationale coalitie bleef het regime overeind, maar werd het in bedwang gehouden door een genadeloos embargo dat de macht van het regime tegenover de bevolking onaangetast liet, maar de bevolking uithongerde. De wapeninspecteurs van de eerste vier jaar waren niet effectief inzake ontwapening van Irak, maar fungeerden als inlichtingendienst voor die staten die hun experts en spionnen stuurden en betaalden. De Verenigde Staten en Groot-Brittannië konden nadien in Irak met meer succes bombarderen. De nieuwe wapeninspecties onder de leiding van Hans Blix en de Verenigde Naties die gepaard gaan met militaire dreigingen waren wel succesvol. Derhalve moeten wij op die weg voortgaan en moeten wij de Europese landen rond dat standpunt verenigen.

Queiró (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, het laatste dat we in deze moeilijke tijden willen is dat het Iraakse regime zich vrolijk kan maken over de onvoorstelbare verdeeldheid binnen de Verenigde Naties, de bijna onoplosbare problemen binnen de NAVO en het feit dat de Vijftien er niet in slagen met betrekking tot deze crisis overeenstemming te bereiken.
De eenvoudige waarheid is dat het Iraakse regime na tien jaar en zeventien resoluties van de VN de vernietiging van illegale wapens blijft uitstellen. Het zal Saddam Hoessein dit keer echter niet lukken de internationale gemeenschap met haar gerechtvaardigde eisen opnieuw uit te dagen. Laat ons het heel eerlijk stellen: we hopen dat het mogelijk zal blijken in de VN tot een besluit te komen dat Irak ertoe overhaalt uit eigen beweging te ontwapenen. Ik wil echter ook duidelijk stellen dat we in geval van een conflict geen neutrale positie zullen innemen. Wij staan altijd aan de zijde van de democratie en nooit aan die van de tirannie.
We staan ook aan de kant van het internationaal recht: we willen dat aan de 17 resoluties van de VN over de ontwapening van Irak onmiddellijk en onvoorwaardelijk gevolg wordt gegeven. Wij staan aan de zijde van al diegenen die beseffen dat collectieve veiligheid een prijs heeft. We kunnen ons dus niet beperken tot het bekritiseren van de mogendheid die betaalt voor het onderhoud van het enige argument waar Saddam naar luistert - de 200.000 soldaten die in de regio gestationeerd zijn.
Om de hier genoemde redenen kunnen we dus niet neutraal blijven, mijnheer de Voorzitter. Maar ook omdat we vinden dat we ons altijd aan de zijde van onze bondgenoten moeten scharen - in goede en in slechte tijden. Waarom? Dat is heel eenvoudig: om in de toekomst, als wij zelf rechtstreeks bedreigd worden, op hun solidariteit te kunnen rekenen.

Coûteaux (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, als het vooruitzicht op een nieuw drama dat zoveel mensenlevens zal eisen vandaag niet door onze hoofden spookte, dan zouden we kunnen zeggen dat deze crisis prachtig laat zien hoe de wereld erbij staat. Ze brengt immers waarheden aan het licht die de voorstanders van soevereine staten al zo lang propageren - als roependen in de woestijn weliswaar - en die nu ineens steeds vaker als vanzelfsprekend worden beschouwd.
De eerste vanzelfsprekendheid is dat de spelers op het internationale toneel geen machtsblokken zijn of coalities van beschavingen die in allerijl zijn gevormd om te voldoen aan een imperialistisch en vagelijk racistisch wereldbeeld. De echte spelers blijven de natiestaten. Er is geen verenigde internationale gemeenschap meer, noch een verenigd Westen, evenmin trouwens als een verenigd Europa. Het Westen, de zogeheten internationale gemeenschap, en Europa zijn volledig uit elkaar gevallen. Net zoals het oosten trouwens, dat door de arme Samuel Huntington zo dwaas aangeduid wordt als 'de moslimwereld?, maar waaronder zowel naties vallen die voor een oorlog zijn, zoals Koeweit, als tegen, zoals veel Arabische landen, en zelfs landen die zich afzijdig houden, zoals Pakistan. Europa is natuurlijk net zo verdeeld als de rest. Uitgerekend hier immers, in dit deerniswekkende gezelschap dat zogenaamd zo toegewijd is aan een lachwekkend gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid, zitten de meest fervente voorstanders van de Amerikaanse lijn zij aan zij met de meest verbeten tegenstanders. Om kort te gaan, elke natie van Noord tot Zuid neemt haar eigen besluiten en laat zich daarin niet door een schijnsolidariteit tegenhouden. De eenzame Angelsaksische ridder is niet de enige die het aloude multilateralisme, dat in de twintigste eeuw zo in zwang was, een doodsteek heeft toegebracht. Nee, alleen de natiestaten blijven nog over, en we zijn blij dat het bewijs daarvoor zo overduidelijk geleverd is.
En wat heeft Amerika zich ook in de kaart laten kijken! Of moet ik eerder zeggen de VS, want Amerika heeft helemaal het recht niet om uit naam van een heel continent te spreken; dat heeft het dappere Chili zojuist maar weer aangetoond. In werkelijkheid doen de Verenigde Staten niets anders dan hun eigen belangen verdedigen op het meest laag-bij-de-grondse niveau en zelfs dat is niet zo zeker, want wat we nu zien is hoe een kleine kliek gedreven door machtshonger steeds verder afglijdt richting een oorlog. Dat is een wezenlijk kenmerk van een heerschappij en ook dat hebben we altijd al gezegd: heerschappij betekent oorlog. De natiestaat daarentegen is de enig mogelijke weg naar een niet-totalitaire eenwording van de wereld.
Wat Frankrijk betreft: ook haar ware aard komt in deze crisis naar boven. Die zal nooit en te nimmer veranderen. Frankrijk is het enige echte bolwerk van vrijheid der volkeren, hetgeen hetzelfde is als de vrijheid...
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)

Dell'Alba (NI).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, collega's, het lijkt wel alsof er in deze zaal - net als in de Verenigde Naties overigens - maar een alternatief is: oorlog, met of zonder toestemming van de Veiligheidsraad, en het zwakke maar aantrekkelijke standpunt van degenen die meer tijd willen voor de inspecties. Dat standpunt valt of staat echter met de militaire druk van de Amerikanen en Engelsen op het regime van Saddam en maakt van de inspecties een doel op zich. Men weet namelijk heel goed dat Hans Blix en zijn manschappen Saddam niet op eigen houtje kunnen ontwapenen. Ook vanmorgen nog hebben collega's hier het regime van Saddam verfoeid en democratie en vrijheid geëist voor de Irakezen.
Evenals honderden andere persoonlijkheden en parlementsleden uit talrijke landen zijn wij radicalen ervan overtuigd dat er tijd en ruimte is voor een ander scenario: ballingschap voor de dictator van Bagdad. Dat is het enige echte middel om oorlog te voorkomen. Aan dat scenario werken reeds geruime tijd enkele Arabische regeringen uit het betrokken gebied en de Europese Unie zou dit kunnen overnemen met het oog op de komende resolutie van de Veiligheidsraad.
Dan komt de tijd na Saddam, en daar heeft niemand het vandaag over gehad. Wij zijn ervan overtuigd dat dit scenario gepaard moet gaan met een voorlopig bestuur van Irak door de Verenigde Naties gedurende tenminste twee jaar. Slechts een VN-bestuur zal aanvaardbaar zijn en een land dat een van de meest wrede dictaturen van de geschiedenis heeft moeten ondergaan, op het juiste spoor kunnen terugbrengen.
Ik hoop, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, dat Europa in staat zal zijn met één stem te spreken aan de hand van een dergelijk scenario.

Galeote Quecedo (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, er is hier gezegd dat er vooruitgang is geboekt in het ontwapeningsproces. Hoe belangrijk die vooruitgang is, is echter moeilijk te meten in relatieve zin, omdat niet is voldaan aan de eis aan te tonen dat de massavernietigingswapens ontmanteld zijn.
We mogen niet vergeten dat de inspecteurs geen privé-detectives zijn, maar informatieverzamelaars. Desondanks vinden wij dat zij vooruitgang hebben geboekt. Dat hebben zij kunnen doen vanwege de internationale druk, waarbij het gebruik van geweld het laatste redmiddel is. Wij moeten niet vergeten dat de inspecteurs Irak in 1998 niet uit vrije wil hebben verlaten. Zij werden het land uitgezet omdat het regime vond dat er geen gevaar meer was.
Evenmin mogen wij de duizenden slachtoffers vergeten die zijn bedolven onder het puin van de Twin Towers, de vele duizenden mensen die in Irak uit de weg zijn geruimd omdat zij er andere denkbeelden op nahielden of gewoon omdat zij tot een andere minderheid behoorden, en de honderdduizenden die het land moesten verlaten om een gewisse dood te ontvluchten. Ik neem aan dat wij het er allemaal over eens zijn dat wij alles moeten doen wat in ons vermogen ligt om te voorkomen dat internationale terroristische organisaties in het bezit komen van massavernietigingswapens. Ik neem aan, mijnheer de commissaris, dat daarover geen twijfel bestaat.
Ik wilde ook in herinnering brengen dat tot nu toe alle partijen, met uitzondering van Saddam Hoessein, zich bij hun acties strikt hebben gehouden aan het internationale rechtskader. Als de VN-Veiligheidsraad besluiten en stemmingen uitstelt, dan is dat niet voor niets, maar om te proberen een akkoord te bereiken waarmee wij bescherming blijven genieten van het internationale rechtskader, en waarmee concrete voorwaarden en precieze data voor ontwapening kunnen worden opgesteld. Zoals de Europese Raad heeft gezegd, kunnen de inspecties niet oneindig door blijven gaan.
Tot onze spijt moeten wij constateren dat de lidstaten van de Europese Unie nog altijd niet in staat zijn tot een gezamenlijk optreden. Er zit dus niets anders op dan de heer Papandreou en commissaris Patten te vragen door te gaan met het zoeken naar een oplossing in de vorm van een gezamenlijk akkoord, hoe moeilijk dat ook is. Dat akkoord, mijnheer de Voorzitter, zal moeten voortkomen uit de wil van de lidstaten om tot consensus te komen, de eerbiediging van andere denkbeelden, en de bereidheid anderen niet voor een voldongen feit te stellen en geen onwrikbare standpunten in te nemen. De oorlog die een eind zal maken aan alle oorlogen, bestaat niet.

Sakellariou (PSE).
Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, allereerst wilde ik het Grieks voorzitterschap bedanken voor zijn inspanningen en zijn succesvol optreden, waarmee twee doelstellingen werden nagestreefd: oorlog voorkomen en de Europese Unie een gemeenschappelijk standpunt en beleid geven. Ik wil u, mijnheer de voorzitter, oprecht gelukswensen met dit grote succes, met het akkoord dat de Europese Unie op 17 februari in Brussel heeft bereikt over een gemeenschappelijk standpunt. Het is niet de schuld van uw voorzitterschap dat vijf dagen later de Spaanse premier, de heer Aznar - of Anzar, zoals zijn vriend Bush hem noemt - het akkoord onderuit heeft gehaald, uit het gemeenschappelijk standpunt van de Europese Unie is gestapt en aldus op de ranch van de Amerikaanse president de weg effende voor het voorstel voor een resolutie van de Veiligheidsraad over het begin van de oorlog tegen Irak.
U zult hopelijk, mijnheer de voorzitter, begrijpen dat ik doorga in het Duits.

Van den Bos (ELDR).
Voorzitter, het dreigen met een straf moet altijd zo geloofwaardig zijn dat de straf niet behoeft te worden voltrokken. De massale militaire aanwezigheid rond Irak en de retoriek van Bush hebben uiteindelijk hun uitwerking op Saddam niet gemist. Ineens werkt hij mee met de inspecties en vernietigt hij wapens die hij zei niet te hebben. Het is dus naïef om te menen dat Saddam alleen met diplomatieke smeekbedes tot de orde geroepen had kunnen worden.
Behalve Saddam is helaas ook Bush zelf zó in de militaire dreiging gaan geloven dat hij vindt dat hij er niet meer onderuit kan. Terugtrekking van een kwart miljoen militairen uit de Irak-regio terwijl Saddam nog in het zadel zit, is voor de Amerikaanse president een blamage die hij hoe dan ook wil voorkomen. Daartoe tracht hij zelfs leden van de Veiligheidsraad om te kopen om vooral een aanval op korte termijn mogelijk te maken. Bush en Blair zijn nu de gevangenen geworden van hun eigen retoriek en hun diplomatieke onvermogen om voldoende steun te mobiliseren. Zonder groen licht van de Veiligheidsraad rest hun slechts de keuze tussen twee kwaden: niets doen en dus gezichtsverlies lijden, of buiten de VN om militair opereren met alle negatieve gevolgen vandien. Een eenzijdige militaire interventie zal tot ongekende instabiliteit leiden en de reconstructie van Irak ernstig bemoeilijken. Terwijl Saddam in Irak zelf de raketten vernietigde, legde hij een bom onder de VN, de NAVO en de EU, hiertoe in staat gesteld door onverantwoordelijk opererende Westerse leiders.
Sinds de val van de muur streven de EU-lidstaten bovenal hun eigen belangen en prestige na en komt er van een gemeenschappelijk buitenlands beleid zeer weinig terecht. Het Europese beleid moet bestaan uit handhaving van de druk op Saddam en er moet zeker geen overhaaste oorlog worden gestart. Wij moeten in concreto aangeven waar de tiran aan moet voldoen binnen een termijn die de inspecteurs voor redelijk houden. Alleen de VN kunnen ervoor zorgen dat Saddam gehoorzaamt en de straf niet behoeft te worden uitgevoerd.

Naïr (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, de Verenigde Staten dachten dat ze de VN naar hun hand konden zetten om een vernisje van legitimiteit te geven aan hun roofoorlog in Irak, maar de VN heeft geen krimp gegeven. De VN en de wereldwijde publieke opinie willen niets van deze oorlog weten. De rede en de rechtvaardigheid laten zich niet onderwerpen aan het fanatieke fundamentalisme dat in Washington sinds enige tijd de boventoon voert. Het Iraakse volk is onschuldig. Waarom moet het, terwijl het al zo lang onder een zo wreed embargo te lijden heeft, ook nog eens gebombardeerd worden?
Deze oorlog zal ons in een strijd tussen beschavingen storten. Dit keer zijn het niet de moslimfundamentalisten die het conflict aanwakkeren, maar de Amerikaanse regering. De reacties zullen verschrikkelijk zijn. In de Al-Azhar moskee, het Vaticaan van de Islam, werd gisteren al opgeroepen tot de heilige oorlog tegen de Verenigde Staten. In de Veiligheidsraad zal Frankrijk zijn veto gebruiken en Rusland ook. We moeten de vrede steunen.

Lannoye (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil eerst graag commissaris Patten bedanken voor zijn uitstekende betoog, evenals de verschillende collega's die ondubbelzinnig gepleit hebben voor ontwapening van Irak door middel van inspecties en andere vreedzame methoden.
Barbarij mag niet met barbarij worden bestreden en oorlog is, hoe je het ook wendt of keert, een vorm van barbarij. Daarbij is het een archaïsche manier om conflicten op te lossen. Ruim een jaar geleden heeft de president van de Verenigde Staten een aantal landen schurkenstaten genoemd omdat ze ervan verdacht werden te beschikken over massavernietigingswapens - met als doel andere landen te veroveren - en aldus een bedreiging te vormen voor de wereldvrede. Het is zeker wenselijk om deze massavernietigingswapens te ontmantelen. We moeten ons allemaal inzetten om dat doel te bereiken binnen het kader van de Verenigde Naties en vooral binnen het kader van het non-proliferatieverdrag. Maar hoe kunnen we aan de inwoners van landen die aangeduid worden als schurkenstaten uitleggen dat massavernietigingswapens slecht zijn wanneer ze in het bezit zijn van die landen, terwijl ze goed zijn wanneer ze in het bezit zijn van landen die zogezegd 'deugen?. De deugdzame staten liggen met name in Europa, maar daarnaast zijn er de Verenigde Staten, waarvan het leger er niet voor terugdeinst om zulke massavernietigingswapens, dat wil zeggen tactische kernwapens, te gebruiken in de oorlog die ze willen beginnen in Irak. Dit is volkomen tegenstrijdig en, op het vlak van het internationaal recht, opnieuw een punt dat kan worden bijgeschreven onder de passiva van de Amerikaanse regering.
Als reactie op het karikaturale betoog van de heer Bush zou ik kunnen zeggen dat zijn land een super-schurkenstaat is. Maar dat zal ik maar niet doen, want het zou een belediging zijn voor de Amerikaanse bevolking - en ik wens niet in beledigingen te vervallen. Daarbij hebben we vorige week kennis kunnen maken met leden van het Amerikaanse parlement die openlijk tegen het gebruik van geweld zijn en samen met hun landgenoten tegen de oorlog protesteren. Ik heb de indruk dat zij een ruime meerderheid van de publieke opinie vertegenwoordigen.
Camre (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, alle mooie woorden over het ontwapenen van Saddam Hoessein en over het recht op vrijheid van de Iraakse bevolking klinken als holle kreten, nu we weten dat Saddam Hoessein er niet over piekert om tot ontwapening over te gaan en in ballingschap te gaan, laat staan om het onderdrukte Iraakse volk zijn vrijheid terug te geven. De Europese geschiedenis van 1930 tot 1939 laat zien hoe Europa stap voor stap week voor de expansie en de agressie van Hitler. 'There will be peace in our time?, zei Chamberlain toen hij in 1938 terugkwam van zijn bijeenkomst met Hitler. Vandaag zeggen de Chamberlains van onze tijd dat Saddam Hoessein ontwapend kan worden door de wapeninspecteurs. Als dat zo is, waarom hebben we dat dan niet allang gedaan? We vergeten ook dat de wapens die de wereld buiten Irak bedreigen en die wij willen verwijderen, niet de wapens zijn waarmee het Iraakse volk onderdrukt wordt - dat gebeurt gewoon met conventionele handwapens.
De oorlog tegen Saddam Hoessein moet een bevrijdingsoorlog zijn. Het gaat erom dat de Arabische landen gedemocratiseerd worden. Democratie en economische ontwikkeling vormen de enige bescherming tegen terroristen, maar sinds de wapeninspecteurs twaalf jaar geleden hun werk startten, zijn de inspanningen van de EU erop gericht geweest om onze vreedzame coëxistentie met de dictator veilig te stellen. De EU dient zich te bezinnen en zich veel actiever in te zetten voor de vrijheden en de sociale ontwikkeling van het Arabische volk. Zolang we alleen woorden aan te bieden hebben, staan we machteloos.

Sandbæk (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, in 1950 heeft de Algemene Vergadering resolutie 377 aangenomen, die de titel Uniting for Peace draagt. Hierin is vastgelegd dat onder bepaalde omstandigheden - bijvoorbeeld als de Veiligheidsraad verzaakt zijn bevoegdheid uit te oefenen - 'de Algemene Vergadering die kwestie onmiddellijk in overweging moet nemen om gepaste aanbevelingen te doen aan de leden voor het nemen van collectieve maatregelen?. Ik zou er bij het Griekse voorzitterschap op willen aandringen dat alles in het werk gesteld wordt om namens een of meer Europese landen tot een dergelijke spoedzitting van de Algemene Vergadering op te roepen, op grond van artikel 20 van het Handvest, zodat er aanbevelingen kunnen worden gedaan over het bewaren van de internationale vrede en veiligheid. Als de Verenigde Staten kunnen besluiten tot een unilaterale oorlog, dan zien we misschien binnenkort hoe China Taiwan binnenvalt of hoe Rusland probeert een tweede Sovjet-Unie te stichten. Om die redenen vraag ik het Griekse voorzitterschap de Algemene Vergadering in spoedzitting bijeen te roepen.

Souchet (NI).
Mijnheer de Voorzitter, als het over Irak gaat is de wereld verdeeld in twee kampen met elk een eigen opvatting over internationale betrekkingen. Ook Europa is verdeeld in twee kampen. De crisis doet illusies in rook opgaan en plaatst ons oog in oog met de werkelijkheid. Degenen die dat vergeten waren worden eraan herinnerd dat de natiestaten de hoofdrol blijven spelen op het diplomatieke en strategische toneel - hoewel zij natuurlijk, wanneer ze ergens hetzelfde over denken, doeltreffend op intergouvernementele basis kunnen samenwerken - en dat de Europese Unie geen politiek subject is. Als Europa in deze crisis een rol van betekenis speelt, dan is dat niet omdat het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid zo goed werkt, maar dankzij de politieke wil van een aantal Europese staten. De meest overtuigde steun voor de Amerikaanse visie komt uit Europa, maar de meest uitgesproken tegenstanders zijn ook Europees.
Nu we weer met beide benen op de grond staan, moet de Conventie hier lering uit trekken. Niemand zou er nu nog zelfs maar over moeten dénken dat op alle fronten een gemeenschappelijk buitenlands beleid kan worden opgelegd onder de tucht van de meerderheid. Zoiets zou een keus zijn voor het conformisme en niet voor de onafhankelijkheid van Europa. De ambities van het GBVB dienen te worden aangepast aan de realiteit, het moet de nationale diplomatieën helpen om één lijn te trekken, daar waar ze het eens zijn, maar ze onafhankelijk laten opereren wanneer dat niet het geval is. Het mag deze echter nooit meer vervangen door een kunstmatige, onwerkbare pseudo-consensus, want een dergelijke handelwijze zou Europa alleen maar schade berokkenen.

Brok (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, ik geloof dat we nu toch wel moeten erkennen dat Europese staten zich bij het vaststellen van hun belangen in dit soort kwesties niet langer door uitsluitend nationale overwegingen kunnen laten leiden. Bij confrontaties van deze omvang is het nu eenmaal onmogelijk nationale belangen tot gelding te laten komen.
Dat blijkt heel duidelijk uit de tragische positie waarin de Britse premier zich nu bevindt. Hij heeft het Amerikaanse standpunt steeds heel trouw gesteund, en het is mogelijk dat hij nu op de achtergrond geraakt omdat hij zijn beloften niet kan nakomen. Je kunt dat ook met een zekere mate van cynisme bekijken. Eén ding is namelijk overduidelijk: wie zich niet aan artikel 11 van het Verdrag van Nice houdt, en op die wijze de belangen van de Europese Unie schaadt, door te verhinderen dat we tot een gemeenschappelijk standpunt komen, zal ook in dit conflict niet tot de winnaars behoren. Dat geldt dus zowel voor de Britse premier als voor de Duitse bondskanselier: Blair wilde er hoe dan ook bijhoren, Schröder wilde er onder geen beding bijhoren. De grote landen moeten dus begrijpen dat ze de belangen van hun eigen burgers alleen tot gelding kunnen laten komen als we een soort gemiddelde vinden voor de belangen van alle Europese staten en daar bij de afweging rekening mee houden. Dat is wat deze crisis ons leert.
Ik hoop daarom dat deze crisis de ontwikkeling van een Europees buitenlands en defensiebeleid geen schade toebrengt, maar juist als een soort katalysator werkt. Dan kunnen we op dit vlak weer voortgang boeken.
Als de Amerikanen unilateraal tot oorlog overgaan, zal dat bij onze bevolking tot grote legitimiteitsproblemen leiden. Het zal dan heel moeilijk worden de transatlantische dialoog weer op gang te brengen en daarvoor de medewerking van de burgers te krijgen. En dat terwijl deze dialoog heel belangrijk is. Ik geloof namelijk dat het voor alle betrokkenen van groot belang is dat de transatlantische betrekkingen geen duurzame schade ondervinden van deze situatie. We moeten dus de energie zien te vinden om na een eventuele oorlog in Irak ideeën te ontwikkelen over de wijze waarop we de NAVO en het bondgenootschap in het kader van de transatlantische betrekkingen opnieuw vorm kunnen geven. We moeten voor die samenwerking een bestendige vorm vinden die de goedkeuring van de burgers aan beide zijden van de Atlantische Oceaan kan wegdragen.
Het zal toch niet zo zijn dat we in de toekomst een as met Moskou of Peking moeten ontwikkelen, omdat we door ons optreden van de Verenigde Staten - een land dat onze waarden deelt - steeds meer vervreemd raken.

Ik geloof dat dit ook betekent dat we als Europese Unie duidelijk moeten maken - als we erin slagen met één stem te spreken - dat militaire maatregelen in de strijd tegen dictatoren als Saddam Hoessein en bij de bestrijding van het internationale terrorisme heel belangrijk zijn, maar dat deze strijd over de gehele wereld alleen gewonnen kan worden als we preventief denken en aandacht besteden aan de culturele dialoog. We moeten ons daarbij steeds laten leiden door overwegingen van sociale gerechtigheid. Het gaat er dus om brede maatstaven te ontwikkelen om ons in staat te stellen dit onderwerp als een geheel te behandelen. Dat is volgens mij onze taak: inzien dat er in de wereld alleen vrede kan heersen als we bereid zijn behalve militaire middelen ook andere middelen in te zetten.

Berès (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, volgens mij heeft u het applaus dat u met uw speech oogstte vooral verdiend doordat u vanmorgen heeft aangetoond dat een Eurocommissaris de stem van Europa kan vertolken en dat er in deze crisis een Europees geluid bestaat. Dank u wel.

Ons wordt verteld dat met een blitzkrieg eerst de democratie kan worden ingevoerd in Irak en vervolgens de bron van het terrorisme kan worden drooggelegd. Maar wat hebben ze ons dan te zeggen over de toestand in Afghanistan, waar een blitzkrieg heeft plaatsgevonden en waar we, dag in dag uit, in stilte toekijken bij de dramatische situatie van de Afghaanse vrouwen? En wat zeggen ze over deze mobilisatie van de publieke opinie, deze nieuwe supermacht? Begrijpen ze dan niet dat mensen vastbesloten de straat op gaan omdat ze gedreven worden door de overtuiging dat de oorlog niet alleen geen eind aan het terrorisme zal maken, maar dat een eenzijdige preventieve oorlog bovendien een nieuwe golf van terrorisme zal voortbrengen? De basis van ons optreden in de Veiligheidsraad moet liggen in wat deze Europeanen die in actie zijn gekomen ons te zeggen hebben. Nu we ons binnen de Verenigde Naties hebben ingezet voor een mogelijke ontwapening door middel van internationale druk en we hebben vastgesteld dat dat proces - onder gezamenlijk vastgestelde voorwaarden, werkt -, kunnen we niet accepteren dat men halverwege de spelregels wil veranderen om een ultimatum te stellen.
Wij hopen dat een meerderheid in de Veiligheidsraad tegen een ultimatum is. We geloven daarin. Onzes inziens is de oorlog te vermijden. Het hangt in hoge mate af van Europa en dus van u, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, of heer Blix de tijd krijgt die hij zegt nodig te hebben om zijn werk af te kunnen maken. En hij heeft ons gezegd dat dat geen weken zijn, ook geen jaren, maar maanden.
In die geest zou volgens ons het vetorecht van bepaalde permanente leden van de Veiligheidsraad moeten worden gebruikt als het ons niet lukt een meerderheid te verkrijgen. Maar eerst vestigen wij onze hoop op een meerderheid in de Veiligheidsraad. Wij hebben de inspecties en de internationale rechtmatigheid bewust gewild, en daar zijn alle Europeanen het over eens. De inspecteurs hebben hun werk gedaan en we erkennen dat zij vooruitgang hebben geboekt. Zij vragen ons om meer tijd en wij moet hun die geven.
Au fond weten we dat hier de nieuwe wereldorde aan het ontstaan is. Die begon niet op 11 september 2001, maar met de val van de Berlijnse muur, waarna er op de wereld één enkele supermacht overbleef. Wij denken dat geen enkel Europees land zich op eigen kracht langdurig kan verzetten tegen de pax americana. Wij zijn Europeanen en dat betekent dat we veel waarde hechten aan het debat en de kracht van de overtuiging, het betekent dat we geloven dat vernedering zinloos is en dat we iedereen de ruimte moeten geven op het wereldtoneel en dat we, boven alles, geloven in het internationaal recht.

Rutelli (ELDR).
Wat kan Europa doen nu de besluiten over de crisis in Irak worden genomen? Ik zeg 'Europa?, mijnheer de Voorzitter, voordat ik Parlement, Raad of Commissie zeg, want ik denk aan het Europese volk dat massaal tegen een oorlog voor ontwapening van Irak is, en zeer zeker tegen een oorlog voor regimeverandering in Irak.
De Europese Raad van 17 februari heeft een standpunt ingenomen: oorlog mag slechts het allerlaatste redmiddel zijn, en er kan hoe dan ook geen sprake zijn van oorlog zonder een duidelijk mandaat van de Verenigde Naties. Even ter herinnering: het Parlement heeft een resolutie aangenomen waarin het de Veiligheidsraad vroeg iets te ondernemen tegen Saddam Hoessein vanwege zijn afschuwelijke misdaden tegen de menselijkheid. Wij bekrachtigen dat. Die dictatuur heeft een afschrikwekkend spoor van bloed getrokken. Daarom moet Irak worden ontwapend, mits dit via de VN gebeurt. Daarom moet steun worden gegeven aan de democratisering van Irak, mits dit via de VN gebeurt. Een unilaterale oorlog betekent afbraak van de VN, afbraak van het Atlantisch bondgenootschap en crisis in Europa. Wij willen enkele Europese collega's duidelijk maken dat als de Veiligheidsraad een resolutie zou aannemen die tegen het document van Brussel in ging, tegen de wil van dit Parlement en tegen de mening van de Commissie, dit een dolksteek in het hart van Europa zou zijn. Artikel 19 van het Verdrag betreffende de Europese Unie zegt dat de lidstaten, die permanente leden zijn van de Veiligheidsraad, de standpunten en de belangen van de Unie moeten verdedigen. Wat is er gebeurd met het voormalig Joegoslavië? De Veiligheidsraad kon geen besluit nemen over een interventie in Kosovo maar de NAVO is toch tot die interventie overgegaan, met instemming van de Europese Raad.
Hier staan ook het gezag en de geloofwaardigheid van onze Amerikaanse bondgenoot en vriend op het spel, evenals de broederschap onder onze volkeren, die na de 11de september inniger was dan ooit, maar nu, aan de vooravond van een niet noodzakelijke, niet eerlijke en niet legitieme oorlog sterker wordt bedreigd dan ooit. Amerika moet wel weten dat hier afgevaardigden zitten die strijden tegen het antiamerikanisme en daarom Amerika vragen meer respect te tonen voor de ideeën en overtuigingen van Europa.
Mijnheer de Voorzitter, als Irak wordt ontwapend zonder oorlog zal dat een overwinning zijn voor de rede, een overwinning voor de VN, een overwinning voor de militaire druk van Amerika en Groot-Brittannië, en een overwinning voor het verzet tegen unilateralisme van Frankrijk, Duitsland en Europa. Als er oorlog komt, zal dat een ramp zijn. Laten wij ons daarom verenigen en ons verzetten tegen de dictatuur van Saddam Hoessein en ons sterk maken voor de vrijheid van het Iraakse volk. Laten wij de oorlog buiten de jonge?..
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)

Krivine (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, we staan aan de vooravond van een ramp die is aangekondigd en gewild door de Amerikaanse regering. Het is inmiddels overduidelijk dat de waarden die Bush verdedigt niets met democratie te maken hebben, maar alles met waarden met een beursnotering, waarden waar een olielucht aan kleeft. Nog voordat de bombardementen boven Irak losbarstten, berichtte de Wall Street Journal van 10 maart al over een aanbesteding van de Amerikaanse regering van 900 miljoen dollar in het kader van de wederopbouw van het land, waarvoor vijf Amerikaanse concerns worden uitgenodigd zich in te schrijven. Daar komt de aap uit de mouw!
Irak is niet het eerste land dat het slachtoffer wordt van een offensief waarmee het Amerikaanse kapitalisme in staat moet worden gesteld zijn economische en dus militaire hegemonie over de gehele wereld te verspreiden en waarbij mensen tot koopwaar en kanonnenvoer worden gemaakt. Afghanistan, Colombia, de Filippijnen, Venezuela, Palestina, niemand blijft gespaard. Maar op 15 februari heeft er nog een omwenteling plaatsgehad: duizenden mensen zijn de straten van onze hoofdsteden opgegaan om nee te zeggen tegen de oorlog en dat zullen ze op 15 maart wederom doen. Een democratie is het aan zichzelf verplicht hierop te reageren; daar kan geen afgevaardigde en geen regering omheen. Het veto loopt nu op straat. Zowel hier als in de VS, we moeten allemaal kiezen aan welke kant we willen staan.

Kronberger (NI).
Mijnheer de Voorzitter, de argumenten van de voorstanders van een oorlog in het Midden-Oosten worden met de dag zwakker en ongeloofwaardiger. We zien nu dat men in de VN-Veiligheidsraad openlijk probeert arme Afrikaanse landen om te kopen, door ontwikkelingshulp te bieden in ruil voor steun aan de oorlog.
Sinds het laatste debat over de Irak-crisis hebben zich echter ook gunstige ontwikkelingen voorgedaan. Het Turkse parlement geeft voorlopig geen toestemming om een opmars vanuit Turks grondgebied te laten beginnen. In Groot-Brittannië hebben 200 Labour-afgevaardigden zich tegen de oorlog uitgesproken. Zij verdienen ons respect.
Wie zich tegen de geplande oorlog tegen Irak keert, is geen tegenstander van de Verenigde Staten, maar een voorstander van de beschaving.

Morillon (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, moeten we naar de wapens grijpen om Saddam Hoessein te dwingen definitief af te zien van zijn programma's van ontwikkeling, productie en opslag van massavernietigingswapens en te bewijzen dat hij ze daadwerkelijk heeft opgegeven? Ik behoor tot degenen die nog altijd hopen dat dat vermeden kan worden en in navolging van de heer Pasqua wil ik hier graag zeggen dat ik het ermee eens ben dat Frankrijk en de Franse regering zich daarvoor inzetten. Ik deel ook de opvatting dat als we dat laatste redmiddel overwegen, dat alleen kan met een mandaat van de Verenigde Naties, de enige organisatie die aan zo'n actie legitimiteit vermag te verlenen. Een oorlog zou namelijk, mijnheer Barón Crespo, een radicale verandering betekenen in het optreden van de internationale gemeenschap, die tot nog toe unaniem het standpunt huldigde dat het gebruik van gewapend geweld alleen mag worden overwogen in geval van noodweer en dus alleen als antwoord op een daadwerkelijke aanval...
Wij zijn, dames en heren, onze overdenkingen over dit thema begonnen in eerdere debatten. Vanzelfsprekend hebben wij geen definitief antwoord gevonden op dit vraagstuk. Maar ik zou u er op deze plaats aan willen herinneren dat wat betreft de rechtmatigheid of onrechtmatigheid van iedere vorm van preventief of preëmptief militair ingrijpen, onze fractie zich niet heeft willen scharen achter het meerderheidsstandpunt dat in de laatste resolutie van dit Parlement tot uitdrukking is gebracht. Hoe kunnen we immers, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, de nieuwe uitdaging van het internationaal terrorisme het hoofd bieden, als we op dat gebied niet, net als op andere gebieden, het vandaag de dag algemeen aanvaarde voorzorgsbeginsel hanteren? Persoonlijk denk ik dat elk staatshoofd en elke regeringsleider die wordt gewaarschuwd voor een ernstige bedreiging voor het leven van duizenden van zijn landgenoten en die dan niet al het nodige in het werk stelt om ze te beschermen, in de ogen van de mensen schuldig is.
Massavernietigingswapens vormen een reële bedreiging voor het leven en welzijn van volken. Iedere keer als een dergelijke bedreiging aanwezig blijkt te zijn denk ik dat de politiek verantwoordelijken verplicht zijn die bedreiging uit de weg te ruimen, en niet af te wachten tot zij werkelijkheid is geworden. Als alle diplomatieke, economische en politieke preventiemaatregelen niet afdoende zijn, dan zal, als allerlaatste redmiddel, overgegaan moeten worden tot het gebruik van gewapend geweld. We zijn nu met zijn allen bezig de bedreiging in Irak weg te nemen, en straks zullen we waarschijnlijk hetzelfde moeten doen in Noord-Korea. Vanuit die overtuiging wil ik hier nogmaals zeggen dat onze huidige tegenstellingen meer schijn dan werkelijkheid zijn.

Titley (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, de rol van de inspecteurs lijkt mij cruciaal voor dit debat, dus misschien dat ik even op hun bezigheden moet ingaan. Velen hebben gezegd dat de inspecties tot nu toe succesvol verlopen, maar ik moet zeggen dat ik deze mening niet deel. Er zijn natuurlijk resultaten geboekt, maar daarbij gaat het slechts om het topje van de ijsberg. Op 7 maart kwam UNMOVIC met een document naar buiten met als titel: Unresolved disarmament issues: Iraq's proscribed weapons programme. (Onopgehelderde ontwapeningsvraagstukken: het verboden bewapeningsprogramma van Irak). Dat is een document van 173 bladzijden, waarin 29 verschillende onopgehelderde vraagstukken worden opgesomd, waaronder het sterke vermoeden dat de Irakezen nog over tienduizend liter antrax beschikken. We weten verder dat er een sproeivliegtuigje is ontdekt waarmee biologische en chemische wapens verspreid kunnen worden en dat er clusterbommen zijn gevonden. Dat noem ik geen succes. Uit het rapport komt duidelijk naar voren dat Irak resolutie 1441 schendt, dat het geen volledige medewerking verleent aan de inspecteurs en dat het zich niet ontwapent. Zelfs op 7 maart nog herhaalde de vertegenwoordiger van Irak bij de Verenigde Naties, ondanks alle bewijzen, dat Irak niet over massavernietigingswapens beschikt.
Toch vinden velen hier dat ondanks deze bewijzen de inspecties moeten doorgaan. Maar voor hoe lang nog? Op welk punt zeggen we: nu is het genoeg? We moeten bedenken dat twaalf jaar geleden Irak slechts vijftien dagen de tijd kreeg om zich te ontwapenen. We weten dat de inspecteurs alleen zijn toegelaten onder militaire druk, we weten dat Saddam Hoessein concessies doet om het proces te rekken tot de zomer, wanneer het voeren van een oorlog onmogelijk is. We weten dat het onmogelijk is de militaire druk onder die omstandigheden eindeloos te handhaven en we weten dus ook dat zodra die druk afneemt, Saddam Hoessein zijn oude spelletje weer gaat spelen en de wapeninspecteurs zal gaan tegenwerken. Zelfs gisteren al moesten de twee U2-verkenningsvliegtuigen, waarvoor hij eerder nog toestemming had verleend, aan de grond blijven. Als dat geen teken aan de wand is. En toch blijven we maar vragen om eindeloos durende inspecties. Dat is toch alleen maar omdat we geen besluit willen hoeven nemen.
Commissaris Patten heeft op steekhoudende wijze uiteengezet wat de gevaren zijn van unilateraal optreden; ik kan me daar bijna volledig in vinden. Waar hij het echter niet over heeft gehad is de toekomst die de VN heeft als we geen actie ondernemen om Irak te dwingen de diverse resoluties die de afgelopen twaalf jaar zijn aangenomen eindelijk na te leven. Als we geen effectieve actie kunnen ondernemen om Irak te ontwapenen, dan is de rol van de VN als effectief instrument verleden tijd en zullen grote landen in het vervolg unilateraal optreden met zeer schadelijke gevolgen voor de vrede en de veiligheid in de wereld. De toekomst van de wereld staat hier dus op het spel. Oud-presidenten, de paus, wetenschappers, ze hebben allemaal veel van zich laten horen. Ze hebben echter één ding gemeen: ze hebben geen enkele macht. Op dit moment, nu de toekomst van de wereld op het spel staat, hebben we behoefte aan eerlijkheid, moed, onverzettelijkheid en durf om de internationale gemeenschap gezamenlijk op te kunnen laten treden. Die tweede VN-resolutie moet er komen. Er moet immers een duidelijk tijdspad komen om te kunnen zeggen tot wanneer de inspecteurs door kunnen gaan en wanneer hun rol definitief is uitgespeeld. Als het zover komt, moeten we ons opmaken voor een oorlog. Als we dat niet doen, zijn we verloren.
Ik ben er bijzonder trots op dat de leider van mijn partij die moed, die durf en die vooruitziende blik heeft getoond. Ik zou graag zien dat andere partijleiders hetzelfde deden.
Korakas (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, het is inmiddels voor iedereen duidelijk geworden dat de ontwapening - die trouwens vordert - en de omverwerping van het regime van Saddam Hoessein slechts een voorwendsel zijn. Het lijdt geen twijfel dat de VS en zijn bondgenoten maar één echte drijfveer hebben: het verkrijgen van de controle over de aardolievelden en de geostrategische positie van Irak. Het is eveneens een feit dat de oorlog, zelfs indien deze de zegen heeft van de VN, verschrikkelijke gevolgen zal hebben voor niet alleen het Irakees volk maar heel het gebied, voor Europa en heel de wereld. De vraag luidt bijgevolg of het Grieks voorzitterschap, de Europese Unie dus, gehoor zal geven aan het almaar groeiende verzet van onze volkeren en het Amerikaanse volk en deze absurde misdaad zal tegenhouden. Zullen zij gebruik weten te maken van hun vier stemmen in de Veiligheidsraad? Zal de Griekse regering net als andere regeringen ophouden steun te geven aan de oorlogsvoorbereidingen door het bieden van allerlei faciliteiten aan de agressors?
Mijnheer de voorzitter, nu op dit kritieke moment de afwezigheid van de Sovjet-Unie zich zo sterk doet gevoelen, doe ik een laatste beroep op u en uw collega's. Houdt u deze oorlog tegen! Deze zal een precedent scheppen voor nieuwe oorlogen. Laten wij de weg naar de afgrond afsluiten!
Laten wij tegelijkertijd onze solidariteit tot uiting brengen met het Iraakse volk dat strijdt voor de omverwerping van het tirannieke regime.

Sichrovsky (NI).
Mijnheer de Voorzitter, dat we een debat voeren over de wijze waarop de Iraakse dictator ontwapend moet worden is volkomen gerechtvaardigd. Er zijn echter maar heel weinig afgevaardigden geweest - zoals de heer Poettering en de heer Watson - die ons eraan herinnerd hebben wie bij dit conflict onze vrienden zijn, en wie onze vijanden. Ik wil ze daarvoor bedanken. Op alle spandoeken in deze ruimte staan de hoofden van vertegenwoordigers van democratische staten afgebeeld, maar nooit dat van Saddam Hoessein. De haat jegens de VS mag een aantal extreme fracties dan even in elkaars armen drijven - het kan nooit de basis vormen van een gemeenschappelijk Europees buitenlands beleid. Integendeel, die haat staat de ontwikkeling van een dergelijk beleid alleen maar in de weg.
Voor degenen die ons hier advies komen geven over de wijze waarop we met dictaturen moeten omgaan lees ik graag voor wat president Kugame van Rwanda deze week gezegd heeft: 'ik hoop dat de VN en de Veiligheidsraad met betrekking tot Irak gedecideerd optreden, en niet op de wijze waarop men de kwestie-Rwanda tegemoet getreden is. De Veiligheidsraad kan namelijk fouten maken. Dat heeft hij in het geval Rwanda gedaan - en bij ons zijn één miljoen mensen om het leven gekomen?.

Tajani (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, uit de berichten die ons vanmorgen uit New York bereiken, blijkt dat het ultimatum misschien wordt uitgesteld. Dat geeft ons hoop. Misschien zal de crisis in Irak toch zonder wapens kunnen worden opgelost. De bereidheid van de Verenigde Staten en Groot-Brittannië om het ultimatum aan Saddam Hoessein op te schorten, biedt een nieuw sprankje hoop op vrede.
Dit is nog de tijd van de politiek en de diplomatie. Niets mag worden nagelaten om oorlog te voorkomen, en dat is geen onbereikbaar doel. Ik ben het met de heer Poettering eens dat het aan Saddam Hoessein is onverwijld, zonder schijnbewegingen, over te gaan tot de vernietiging van de verboden wapens. Het is aan Saddam Hoessein geen tijd meer te verliezen en met de VN-inspecteurs mee te werken. De Iraakse dictator kan ook zijn land verlaten. Hij kan zijn land bevrijden van het onverdraagzame regime en ervoor zorgen dat de democratie wordt hersteld. Velen afgevaardigden, ook in dit Parlement, kiezen daarvoor.
Ook Europa moet echter een overtuigde stem laten horen, en zijn onderlinge meningsverschillen en onenigheid zien te overbruggen. Het op 17 februari aangenomen document moet het uitgangspunt zijn voor het optreden van de Raad en de Commissie. De belangrijkste plicht van alle politieke krachten in dit Parlement is ervoor te zorgen dat de geloofwaardigheid van de Verenigde Naties niet wordt aangetast en beknot. De Europese politiek en diplomatie moet ervoor zorgen dat dit Parlement, waarin wij ons verenigd voelen, door de internationale crisis niet van zijn rol wordt beroofd. Wij moeten namelijk de internationale rechtsorde beschermen en er eveneens voor zorgen dat de geloofwaardigheid van een andere multilaterale organisatie, het Atlantisch Bondgenootschap, niet wordt aangetast.
Het is dus onze plicht, mijnheer de Voorzitter, te ijveren voor de eenheid van Europa. De meningsverschillen die de laatste weken aan het daglicht zijn gekomen moeten uit de wereld worden geholpen en daartoe moet iedereen grote inspanningen ondernemen. Een zwak en verdeeld Europa kan de zaak van de vrede niet dienen. Wij moeten uit de moeilijkheden een les trekken en ervoor zorgen dat Europa opnieuw een hoofdrol kan spelen op het internationale toneel.
Wij mogen evenwel ook de betrekkingen met de Verenigde Staten van Amerika en de waarden die wij met hen delen niet vergeten. Dat land werd ernstig gewond door de aanslagen van 11 september, die ons allen, alle Europeanen hebben gewond. Wij moeten voorkomen dat Washington alleen wordt gelaten en daarom moet elk internationaal diplomatiek optreden in deze dagen gericht zijn op een oplossing van de crisis in Irak. De Europese Unie en de Verenigde Staten moeten gemeenschappelijke initiatieven ondernemen in het kader van het internationaal recht.

Iivari (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, de geschiedenis leert dat het nagenoeg onmogelijk is met dictators samen te werken, omdat ze zich niets aantrekken van het lijden van hun eigen bevolking. Dat is ook het geval met de Iraakse leider Saddam Hoessein. Het volk van Irak moet een hoge prijs betalen voor de onbuigzaamheid van zijn leider. De Iraakse leiding wilde niet eens het Olie voor voedsel-programma volledig benutten en liet haar burgers liever lijden onder een gebrek aan voedsel en medicijnen.
Voor ons Europeanen, die uitgaan van het respecteren van internationale verdragen en een beleid van samenwerking, is het pijnlijk te constateren dat Saddam Hoessein de wapeninspecteurs pas na militaire druk heeft toegelaten. Daarvoor heeft de Iraakse leiding VN-besluiten getrotseerd en wilde zij geen afstand doen van haar massavernietigingswapens en wapenprogramma's. Hoewel er vooruitgang bij de wapeninspecties is geboekt, bevatten de verslagen van de wapeninspecteurs nog steeds meer dan honderd onbeantwoorde vragen. Die hebben onder andere betrekking op onbemande gevechtsvliegtuigen, het lot van Scud-raketten en miltvuuroplossingen.
Finland, waar ik vandaan kom, benadrukt sterk de rol van de VN bij het oplossen van de Irak-crisis. President Halonen zei gisteren dat Finland de Veiligheidsraad en zijn besluiten steunt en dat militair ingrijpen zonder mandaat van de Veiligheidsraad onaanvaardbaar is. President Halonen zei ook dat Finland voortzetting van het werk van de wapeninspecteurs steunt zolang het werk zinvol en nuttig is. De Veiligheidsraad moet op basis van het verslag van de wapeninspecteurs bepalen hoeveel tijd er nog is.
Het is uitermate belangrijk dat de leden van de Veiligheidsraad er alles aan doen om unanimiteit te bereiken. Het doel moet natuurlijk zijn dat Irak zonder militair ingrijpen wordt ontwapend. Als de ontwapening militair ingrijpen vereist, moet dat ook de goedkeuring van de Veiligheidsraad krijgen. Doelbewuste diplomatie moet voorrang krijgen boven een groots publiek optreden van de lidstaten van de Veiligheidsraad. Er moet voldoende tijd worden gegeven aan het werk van de wapeninspecteurs, maar dat mag niet betekenen dat Saddam Hoessein een eindeloos spel met de internationale gemeenschap kan spelen.
Mensenmassa's in de hele wereld zijn de straat op gegaan om voor een vreedzame oplossing van de Irak-crisis te demonstreren. Vrede moet daadwerkelijk een kans krijgen, maar de voorwaarde voor een vreedzame oplossing is dat de internationale gemeenschap er zeker van moet zijn dat Irak niet over gevaarlijke massavernietigingswapens of programma's voor de ontwikkeling daarvan beschikt.
De rol van de VN en de Veiligheidsraad moet centraal staan bij het oplossen van de Irak-crisis. Als de VN nu niet in staat is actie te ondernemen, lopen wij het gevaar het belangrijkste mondiale instrument voor het bewaren van de wereldvrede te verliezen. De Europese Unie moet nu eensgezind en met alle macht de levensvatbaarheid van de VN ondersteunen.

Alavanos (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, het toeval wilde dat de regering van mijn land de bittere pil te slikken kreeg. De situatie is niet gemakkelijk, maar er zijn mogelijkheden. Wij kunnen voortbouwen op tradities, op de tradities van de vorige Griekse voorzitterschappen, van de regeringen van wijlen premier Papandreou die altijd voor vrede en voor de autonomie van Europa was.
Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, wij kunnen onze bondgenootschappen behouden, ook het bondgenootschap met de VS. Ik wil echter een precedent uit de geschiedenis aanhalen: het waren niet de vrienden van de VS die zeiden dat de VS napalmbommen moest gooien op Vietnam; de vrienden van de VS zeiden dat zij moesten stoppen met de oorlog. Wij kunnen een strijd leveren voor de eenheid van de Europese Unie - die nu onderhand een lachertje is geworden: vertegenwoordigers van het Verenigd Koninkrijk reizen naar Kameroen, Angola en Guinea om deze landen mee te slepen in een oorlog - door ons te baseren op de beginselen van de Verdragen van de Europese Unie. Wij kunnen een strijd leveren voor de vrede, voor het Handvest van de VN en we moeten de heren Blair en Aznar op het matje roepen.
Wij kunnen een groot bondgenootschap tot stand brengen met de Europese volkeren. Geen enkel voorzitterschap heeft het voorrecht gehad dat de Europese volkeren de straat op gingen en een gemeenschappelijk mening uitdroegen. Hun referentiekader moeten niet alleen Schroeder en Chirac zijn maar ook Simitis, het hoofd van het Grieks voorzitterschap. De situatie is niet gemakkelijk, wij zijn een klein land, maar ook België is een klein land. Uw intenties zijn goed maar wij hadden zo graag meer resultaten gehad.

Ferber (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, dames en heren, de mogelijkheid dat het in Irak tot oorlog komt laat niemand onberoerd. Ik ken niemand die niet liever een vreedzame oplossing zou zien - dat is bij democratisch gezinde mensen alleen maar normaal.
Ons verlangen naar vrede op zich is echter niet voldoende. We moeten er iets voor doen. Europa heeft in dit opzicht aan betekenis ingeboet. Het is ons de afgelopen weken en maanden niet gelukt onze rol als partner van de VS invulling te geven en verder uit te werken. Mijn regering - de regering van de Duitse bondsrepubliek - heeft daar in belangrijke mate toe bijgedragen. Om de verkiezingen te winnen heeft bondskanselier Schröder de Duitsers het schrikbeeld van de oorlog voorgehouden en zo in Europa, de NAVO - en wie weet ook de Verenigde Naties - verdeeldheid gezaaid. Hij heeft er niet bepaald toe bijgedragen dat Saddam Hoessein de druk van de zijde van de Verenigde Naties serieus neemt. Daarom moeten we nu duidelijk maken dat we een echte vrede willen. En in een echte vrede is geen plaats voor despoten die het eigen volk onderdrukken, een hele regio destabiliseren en levensgevaarlijke massavernietigingswapens bezitten en vervaardigen. Daar wilde ik graag heel expliciet in zijn.
Europa kan voor haar buitenlands beleid nog steeds niet met één stem spreken - nu nog minder dan voorheen. We zijn verder dan ooit verwijderd van een gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid. Daarom heeft Europa de Verenigde Staten nodig om de vrede en vrijheid in de wereld te garanderen. De volkerenmoord op de Balkan is niet door Europa beëindigd. Zonder de VS zou oorlogsmisdadiger Milosevic niet in Den Haag in het beklaagdenbankje zitten. Europa beschikt al evenmin over de middelen om het conflict tussen India en Pakistan onder controle te houden. Europa is ook niet in staat met betrekking tot Noord-Korea een positie in te nemen en zo onze veiligheid te garanderen. En Europa kan het internationale terrorisme in z'n eentje niet bestrijden.
Het is beslist waar dat de Amerikaanse regering het beleid van de VS niet overtuigend heeft weten te presenteren. Het was onverstandig alle aandacht op de massavernietigingswapens te concentreren. Dat schept problemen met de bewijsvoering, terwijl het initiatief zo bij de inspecteurs en uiteindelijk Saddam Hoessein zelf komt te liggen, waardoor de VS en hun woordvoerders in de verdediging worden gedrongen. Vast staat echter dat Saddam Hoessein een bedreiging voor de wereldvrede vormt. Wij hebben in ons werelddeel wel vaker met despoten te maken gehad, waarbij van tevoren reeds te zien was wat ze precies van plan waren. Met Saddam Hoessein is iets vergelijkbaars aan de hand.
Vast staat dat in Irak willekeur, terreur, marteling en moord alledaagse aangelegenheden zijn. Vast staat ook dat nog vele vragen onbeantwoord zijn. Bezit Irak het pokkenvirus? Wat is er met de mosterdgasgranaten gebeurd? Waar is het dodelijke zenuwgas VX? Waar zijn de grote hoeveelheden antrax? Waar zijn de 6.500 bommen met chemische wapens en waar zijn de mobiele wapenlaboratoria? Het is van groot belang dat er op deze vragen een antwoord wordt gegeven. Daarnaast is het van belang dat we ideeën ontwikkelen over de toekomst van de regio. Hier is voor Europa een belangrijke taak weggelegd.
Ik dring er bij de ministers van Buitenlandse Zaken op aan om samen met de commissaris modellen te ontwikkelen voor de wijze waarop we in de toekomst met dit gebied moeten omgaan.

Andersson (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, het gaat erom hoe Irak zo goed en zo effectief mogelijk kan worden ontwapend. Het gaat niet om het gehate regime. Natuurlijk is dat regime gehaat - er zal wel niemand in dit Parlement zijn die op Saddam Hoessein gesteld is - maar de vraag waar het hier om gaat, is hoe de massavernietigingswapens kunnen worden verwijderd. Kan dat het beste geschieden door middel van militair ingrijpen of door voortzetting van het werk van de wapeninspecteurs?
Ikzelf ben ervan overtuigd dat het onder de huidige omstandigheden het beste is om de wapeninspecteurs verder te laten gaan met hun werk, om de eenvoudige reden dat een gewapend ingrijpen altijd een laatste uitweg is. Als alle andere mogelijkheden uitgeprobeerd zijn, is dat een mogelijkheid. Een dergelijk ingrijpen zou zeer grote gevolgen hebben, niet alleen voor het volk van Irak en alle onschuldigen die gedood zouden worden, maar naar ik vermoed ook voor de toekomstige betrekkingen met de Arabische wereld.
Bovendien werken de wapeninspecties volgens mij goed. Ze zouden misschien nog beter kunnen werken, maar op dit moment worden er duidelijke vorderingen gemaakt. We moeten goed beseffen dat die inspecties zo goed verlopen dankzij de druk op Saddam Hoessein, dankzij de dreiging met een gewapend ingrijpen. Het is dan ook van belang dat die druk wordt gehandhaafd. Deze situatie kan niet eeuwig doorgaan, maar de termijnen die de Verenigde Staten en anderen tot nu toe hebben voorgesteld, waren volstrekt onrealistisch. Daarom moeten de wapeninspecties doorgaan.
Tot een aanval overgaan zonder een besluit van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties zou volstrekt verwerpelijk zijn. Dat zou in strijd zijn met het volkenrecht en in de toekomst grote gevolgen hebben voor de legitimiteit van de Verenigde Naties. Het VN-systeem vertoont gebreken, maar we hebben geen ander wereldomvattend systeem, en daarom moeten wij gezamenlijk bijdragen tot de handhaving ervan.
De rol van de EU in dit conflict is zorgelijk. De trotse verklaringen die worden afgelegd bij plechtige gebeurtenissen rond het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid blijken niets waard te zijn wanneer ze op de proef gesteld worden. Vooral de grote landen laten het afweten en gaan hun eigen weg. Ze letten op hun eigen nationale belangen in plaats van af te wachten en om de tafel te gaan zitten, te discussiëren en een gemeenschappelijke lijn uit te stippelen.
Wil de EU in de toekomst een rol spelen op het gebied van het buitenlands beleid, dan moeten we lering trekken uit het gebeurde. Willen we een rol spelen in Irak, op het Koreaanse schiereiland en elders in de wereld, dan moet het gemeenschappelijke beleid voorrang krijgen op de nationale belangen. Anders zal de EU in de toekomst geen rol van belang kunnen spelen.

Zacharakis (PPE-DE).
Commissaris Patten, hartelijk dank en gefeliciteerd met uw speech.
Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, er zijn nog maar 18 maanden verstreken sedert de tragische gebeurtenissen van de 11de september en president Bush heeft samen met zijn topmedewerkers bereikt wat zelfs de toch al niet handige Amerikaanse diplomatie nooit is gelukt: hij is erin geslaagd de bijna unanieme en onvoorwaardelijke steun van de hele wereld aan de VS in hun strijd tegen het terrorisme te veranderen in een net zo unanieme en eensgezinde coalitie tegen de Amerikaanse regering en tegen haar oorlogszuchtige strategische plannen.
De oorzaak daarvan is niet dat er onenigheid bestaat over de wrede en dictatoriale aard van het Iraaks regime, of over de mogelijke gevaren van het bezit van massavernietigingswapens door Saddam Hoessein. Resolutie 1441 toont trouwens aan dat iedereen het daarover eens is, en deze resolutie moet dan ook geheel worden nageleefd. De oorzaak is veeleer dat de overgrote meerderheid van de volkeren en de regeringen van de wereld zich ervan bewust is geworden dat de huidige crisis veel meer betreft dan alleen Irak en zijn leiding en in feite de toekomstige wereldorde bepaalt. Die wereld moet kiezen tussen enerzijds willekeurige eenzijdigheid en anderzijds een collectief beheer van de internationale problemen aan de hand van het internationaal recht. Met andere woorden, de wereld zal moeten kiezen tussen de beginselen en bepalingen van het VN-Handvest en de verschillende bestanddelen van het nieuwe strategisch dogma van Washington. De wereldbeschouwing die Washington erop na houdt betekent preventieve oorlog, unilateraal en gewelddadig optreden, degradatie van de VN en aanmoediging van opportunistische en zogenaamd vrijwillige bondgenootschappen die geval voor geval bepaald zullen worden door de behoeften van de uit te voeren militaire operaties en niet door de noodzaak van inhoudelijke en procedurele voorzorgsmaatregelen op basis van het tot nu toe geldende internationaal recht.
Dat is het perspectief waartegen de Europese Unie en het Europees Parlement als rechtstreeks gekozen vertegenwoordiging van de Europese volkeren zich moeten verzetten. De Europese volkeren hebben samen met het Amerikaanse volk gestreden voor de totstandkoming van het huidige rechtsbestel, dat de huidige Amerikaanse regering nu helaas op zulke brutale wijze lijkt te gaan schenden.

De Keyser (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, misschien slagen we erin Europa te redden, en dat is dan in ieder geval al iets. Na een jaar van onzekerheid, tegenstrijdigheden en conflicten zijn er inderdaad positieve signalen. De ontwapening van Irak is begonnen. De stem van het volk laat zich op straat horen en, mijnheer Titley, het zijn niet alleen de stemmen van de paus en van wetenschappers, maar van miljoenen mensen. We hebben gezien dat noch sarcasme, noch dreiging, noch portefeuillepolitiek er ondanks de massapropaganda in is geslaagd de tegenstanders een toontje lager te laten zingen.
Bovendien zijn er binnen de VN buitengewone, intensieve diplomatieke inspanningen ondernomen en godzijdank hebben we ook nog de inspanningen van het Griekse voorzitterschap. De paradox is echter dat een oorlog nog nooit zo dichtbij is geweest en dat Irak inderdaad ontwapend zal worden, als dit het doel van deze oorlog is. Indien het echter het doel is om in Irak een democratie te vestigen, bestaan er andere middelen dan een oorlog. We kunnen het bijvoorbeeld hebben over opheffing van het embargo, over het Internationale Strafhof, over de burgermaatschappij - die in Irak wel degelijk bestaat en die aangemoedigd zou moeten worden -, maar laten we zwijgen over oorlog. Indien het probleem van geopolitieke en economische aard is, als het macht versus recht is, dan is het nee, nee en nog eens nee en moeten we hiertegen een vuist maken.
Tzvetan Todorov, die de totalitaire systemen van de 20e eeuw bestudeerde, zei het op een voortreffelijke manier: democratie is niet immuun voor de bekoring van het goede; het kan de democratie in het verderf storten in de vorm van 'humanitaire' bommen. We moeten morgen deze bommen dan ook niet op Irak laten vallen. Dan hebben we het land misschien ontwapend, maar beschermd hebben we het niet.

Cushnahan (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, een militaire interventie moet slechts ingezet worden als laatste redmiddel en het is dan ook voorbarig en ongerechtvaardigd om daar op dit moment in Irak toe over te gaan, zeker ook omdat de gevolgen ervan veel verder reiken dan de directe doelstellingen. Bovendien is het onzinnig om elkaar van beide kanten van de Atlantische Oceaan verwensingen naar het hoofd te slingeren en de zaak nog erger te maken. Het is pijnlijk om als anti-Amerikaans te worden bestempeld alleen omdat je het niet eens bent met het beleid van de huidige Amerikaanse regering. Het is zelfs ronduit schandalig om ervan beschuldigd te worden de Amerikaanse offers in de beide wereldoorlogen te zijn vergeten.
Na 11 september stelde de Europese Unie zich immers juist zo eensgezind en solidair op met de Verenigde Staten juist omdat we de offers die zij hebben gebracht nog steeds waarderen en omdat we veel waarde hechten aan goede transatlantische betrekkingen. Dat betekent echter niet dat we nergens over van mening mogen verschillen, met name als we vinden dat er een verkeerde strategie wordt gevolgd.
De haviken onder de vormgevers van het buitenlands beleid van de Amerikaanse regering doen er goed aan om in het achterhoofd te houden dat de huidige mondiale crises rond Saddam Hoessein en Osama Bin Laden terug te voeren is op dubieuze beleidsbeslissingen die het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken in het verleden heeft genomen. Het waren immers de Verenigde Staten die deze ongure types van middelen en steun voorzagen toen deze nog bondgenoten waren. Nu betaalt de hele wereld - niet alleen Amerika - de prijs voor die inschattingsfouten.
Het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten moeten de tijd nemen om na te denken alvorens over te gaan tot een actie die niet wordt gesteund door de VN. De VN is immers de aangewezen hoeder van het internationaal recht en is bij uitstek toegerust om dit recht te handhaven. Dit betekent dat iedereen die voorstander is van het principe van de VN zich ook moet neerleggen bij de beslissingen die in VN-verband genomen worden, met inbegrip van eventueel uitgesproken veto's. Het is simpelweg niet mogelijk om voor een benadering à la carte te kiezen.
Een militair optreden dat niet wordt gesteund door de VN zal de spanningen tussen het Westen en de islamitische wereld doen toenemen en het Midden-Oosten in vuur en vlam zetten. Verder zal niet alleen de geloofwaardigheid van de VN, maar ook de toekomstige mogelijkheden van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid een verwoestende klap te verduren krijgen.

Tannock (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, volgens velen is de onenigheid over Irak iets tussen Europa en de Verenigde Staten. Toch is de realiteit eerder dat Frankrijk en Duitsland overhoop liggen met 19 andere pro-Amerikaanse regeringen van het nieuwe Europa. Frankrijk en Duitsland hebben Amerika van zich vervreemd, ze hebben de VN en de NAVO ondermijnd en de moeilijkheden bij de totstandkoming van het GBVB blootgelegd. Over Frankrijk en Rusland zal hard geoordeeld worden, als zij een tweede resolutie omwille van cynische, commerciële belangen met hun VN-veto zouden treffen en zo aan Bagdad een volledig verkeerd signaal zouden afgeven.
Er bestaan legitieme meningsverschillen over in hoeverre Irak werkelijk een directe militaire bedreiging vormt, maar zeker is wel dat Saddam Hoessein de geloofwaardigheid van de VN op de proef blijft stellen door voortdurend te proberen in het bezit te komen van massavernietigingswapens. Het is interessant dat Irak en Noord-Korea wereldwijd de enige twee landen zijn die de veiligheidsgaranties die opgenomen zijn in het non-proliferatieverdrag niet eerbiedigen. Ik moet er niet aan denken dat Irak in de positie komt waarin Noord-Korea nu al verkeert, namelijk in het bezit van kernwapens en daardoor praktisch niet aan te vallen.
Persoonlijk ben ik ervan overtuigd dat het noodzakelijk is het regime ten val te brengen - idealiter doordat Saddam in ballingschap gaat of, als dat uitblijft, door militair ingrijpen - omdat dat de enige manier is waarop een ontwapend en vreedzaam Irak tot stand kan worden gebracht. De bondgenoten moeten een democratische regering aanstellen om vluchtelingenstromen en instabiliteit in de regio te voorkomen, zodat 200.000 mensen uit mijn kiesdistrict, Londen, naar huis terug kunnen keren. Verder moeten ze ervoor zorgen dat Iraks olierijkdom ten goede komt aan de bevolking en niet wordt gebruikt om wapens mee te kopen. Het alternatief is om Saddam enige tijd in toom te houden, waarna hij, zodra de wereld haar aandacht verlegt naar andere gebieden, zich opnieuw zal kunnen bewapenen.
De regering-Clinton heeft Noord-Korea jarenlang tevreden gesteld door het regime financieel te steunen. Ondertussen liet dat regime zijn eigen volk omkomen van de honger en werd er in het geheim verder gewerkt aan de ontwikkeling van kernwapens, in strijd met het in 1994 gesloten akkoord.
Misschien kunnen de vredesstichters in dit Parlement eens uitleggen waarom ze destijds wel akkoord zijn gegaan met een oorlog in Kosovo - die ook niet gesteund werd door de VN, waarin massavernietigingswapens geen rol speelden en andere staten geen gevaar liepen - maar nu niet in actie willen komen tegen een kwaadaardige, genocide plegende dictator, die al twee oorlogen heeft ontketend en verantwoordelijk is voor de dood van bijna een miljoen mensen - iemand die nota bene in één dag meer mensen heeft vergast dan er tijdens het hele conflict in Kosovo zijn omgekomen.
Uiteraard moeten de VS, zodra deze haast onafwendbare oorlog voorbij is, serieus op zoek gaan naar een oplossing voor het Israëlisch-Palestijnse conflict in de vorm van een verdeling in twee levensvatbare staten. In de tussentijd mag dat ons er echter niet van weerhouden de strijd aan te gaan met een gevaarlijke bedreiging nu we daartoe de mogelijkheid hebben.

Arvidsson (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, welke richting is het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid van de EU ingeslagen? Toen president Chirac eergisteren het Franse VN-standpunt uiteenzette, leek de samenwerking met Rusland belangrijker dan gesprekken en overleg met bevriende EU-landen als Groot-Brittannië, Duitsland, Spanje en het kandidaat-land Bulgarije.
Een maand geleden wees de Franse president met een dreigend opgeheven vinger naar de kandidaat-landen, van wie hij een verklaring van solidariteit met de EU eiste. Is er niet eerder reden om van de Franse president te eisen dat hij een verklaring van solidariteit met het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid van de EU aflegt? Degenen die eisen dat de wapeninspecteurs meer tijd krijgen om de massavernietigingswapens van Saddam Hoessein te vinden, worden in hun eis niet gesteund door VN-resolutie 1441. Integendeel, het is aan Saddam Hoessein om zijn massavernietigingswapens tevoorschijn te halen en ze onder toezicht van de wapeninspecteurs onschadelijk te maken. Als hij de wapens die hij in zijn bezit had reeds onschadelijk gemaakt heeft, moet hij dat documenteren tegenover de wapeninspecteurs. VN-resolutie 1441 biedt geen gelegenheid om verstoppertje te spelen.
Persoonlijk heb ik geen vertrouwen in de goede wil van Saddam Hoessein. Hij heeft de Verenigde Naties herhaalde malen getrotseerd en zich eigenlijk nooit iets aangetrokken van hun eisen. Het kost niet veel moeite om de diagnose te stellen dat Saddam Hoessein een ernstige persoonlijkheidsstoornis heeft, een zware psychische afwijking. Hij schept erover op dat hij op elfjarige leeftijd zijn eerste moord pleegde. Hij heeft een van zijn ministers van de huidige regeringsploeg vermoord. Hij heeft nauw verwante familieleden vermoord en hij heeft gasgranaten gebruikt om zijn eigen volk te doden. Hij lijdt aan een grootheidswaanzin die te vergelijken is met die van Hitler en Stalin. Het volk van Iran heeft een andere politieke leiding nodig, en ik spreek de hoop uit dat dat mogelijk is zonder dat men zijn toevlucht moet nemen tot een oorlog.

Van Orden (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, de afgelopen weken hebben we kunnen zien hoe er gevaarlijke scheuren zijn ontstaan in de Verenigde Naties en de internationale democratische instellingen. De toekomstige Europese Unie is nu al verdeeld in achttien landen die zich op het ene standpunt stellen en drie of vier andere die precies het tegenovergestelde verkondigen. De effectiviteit van de NAVO zou wel eens met fatale gevolgen ondermijnd kunnen zijn. In plaats van samen met Amerika, Groot-Brittannië, Spanje, Bulgarije en zo veel andere landen solidariteit en vastberadenheid uit te stralen heeft de regering van één EU-lidstaat in het bijzonder er alles aan gedaan om te voorkomen dat het regime van Saddam Hoessein de consequenties van zijn eigen daden zou ondervinden en om de inspanningen van de internationale coalitie tegen Saddam te doen mislukken.
Wat zouden de mogelijke motieven hiervoor kunnen zijn? Er wordt veel onzin beweerd over wie Saddam nu eigenlijk heeft bewapend. Het moet duidelijk gezegd worden dat Rusland en Frankrijk daarvoor verantwoordelijk zijn. Ik heb het niet eens over de 'O-Chirac' kernreactoren die dertig jaar geleden geleverd zijn en aan de basis hebben gestaan van Saddams kernwapenprogramma. Ik merk alleen maar op dat de Iraakse luchtmacht niet beschikt over Amerikaanse F-16's of Britse Tornado's, maar wel een flink aantal MiGs, Sukhois en Mirages F-1 heeft. Verder gebruikt het Iraakse leger het grond-lucht geleide wapensysteem van Roland, pantservoertuigen van Pannard, anti-tank geleide wapensystemen van Milan en Exocetraketten.
Er is ook veel onzin uitgekraamd over de controle van de Iraakse olie. We moeten hierbij bedenken dat Irak het beleid voert gas- en olieconcessies te gunnen aan landen die voorstander zijn van het versoepelen of opheffen van de VN-sancties. Vorig jaar oktober schatte de Duitse Bank dat bedrijven uit met name China, Frankrijk en Rusland voor 38 miljard Amerikaanse dollar aan contracten hadden afgesloten voor nieuwe olievelden in Irak. Ook is het goed om eens af te rekenen met het idee dat twee of drie landen voor Europa spreken, zijn beleid vormgeven en propageren, terwijl de mening van de resterende landen, waaronder een groot aantal dat de transatlantische alliantie van groot belang acht, wordt afgedaan als een soort dissidente opvatting.

Sumberg (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, dit is de tweede keer dat ik ten overstaan van een wetgevende vergadering mijn steun betuig aan een Britse premier die overweegt Britse troepen in te zetten in Irak. Ik heb twaalf jaar geleden precies hetzelfde gedaan toen de toenmalige conservatieve premier van de toenmalige conservatieve regering, waarvan commissaris Patten toen een prominent lid was, Britse troepen inzette om de bezetting van Koeweit door Irak ongedaan te maken. Ik bevind mijzelf vandaag in de bijzondere positie dat ik nu een Labourregering, een Labourpremier en een leider van de Labourpartij in dit Parlement kan steunen door middel van deze woorden en bij eventuele voorstellen van hun kant.
Twaalf jaar geleden stopten we voor de poorten van Bagdad en dat deden we enkel en alleen omdat Saddam Hoessein de verplichting op zich nam zijn massavernietigingswapens te ontmantelen. Twaalf jaar, talloze resoluties, talloze beloften en talloze inspecties later heeft hij aan deze verplichting nog altijd niet voldaan. Daarom zijn de zaken op dit moment zoals ze zijn.
We moeten een simpele afweging maken: of we geloven Saddam Hoessein op zijn woord en gaan er vanuit dat hij alsnog vreedzaam zal ontwapenen of we moeten de zware, moeilijke beslissing nemen de levens van onze jonge mannen en vrouwen op het spel te zetten om op die manier de wil van de internationale gemeenschap aan Irak op te leggen. Misschien moeten we dat wel doen omdat, als we daar namelijk van afzien, we eventuele navolgers van Saddam Hoessein te kennen geven dat dergelijk gedrag onbestraft blijft. Bovendien is de boodschap die we in dat geval aan die grootse natie - de Verenigde Staten - afgeven nog veel erger. We zouden immers in feite zeggen dat ze, ondanks dat ze dit continent in voor- en tegenspoed hebben bijgestaan, er nu alleen voor staan. Zoals Winston Churchill zestig jaar geleden al zei: 'We steunen het Amerikaanse volk, we zijn verbonden met ze, of we zijn het niet?. Dat is vandaag de dag nog net zo waar als toen het voor het eerst werd gezegd.
McMillan-Scott (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik spreek hier als woordvoerder van de Fractie van de Europese Volkspartij voor islamitische zaken en als oudgediende van de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid.
Laten we de politiek eens bekijken. Het falen van het GBVB is onze eigen schuld. De regering-Bush heeft haar plan om Saddam Hoessein, desnoods met geweld, te verwijderen nooit onder stoelen of banken gestoken. Het Congres heeft dit goedgekeurd, terwijl Europa grotendeels de andere kant op keek. Frankrijk en Groot-Brittannië, de twee landen die bij uitstek verantwoordelijk waren voor de chaos in het Midden-Oosten na de Eerste Wereldoorlog, hebben niet geprobeerd om tot overeenstemming te komen en het voortouw te nemen in het debat, maar zijn juist weer met elkaar gaan bekvechten. Mijn interesse in deze kwestie is persoonlijk van aard, aangezien een familielid van mij, T.E. Lawrence, zich al inzette voor Arabische autonomie en die als iets vanzelfsprekends beschouwde. Ondertussen werd in Washington, door een zelfverzekerde president, die immers pas halverwege zijn ambtstermijn is, in de ene speech na de ander expliciet gesproken over machtswisselingen op veel grotere schaal en werd er in de regio een enorme legermacht samengetrokken. Zo is bijvoorbeeld ook de 'wegenkaart' voor vrede tussen Israël en de Palestijnen inmiddels gepubliceerd - deze is te bekijken op de website van de Palestijnse Autoriteit.
We weten allemaal dat in de democratische landen de publieke opinie tegen het conflict is. Maar wie kent de daadwerkelijke publieke opinie in de Arabische landen? Het uitgebreide rapport van het VN-ontwikkelingsprogramma, dat is geschreven door Arabieren, kan ons misschien iets leren. Daarin staat: 'De politieke participatie in de Arabische landen blijft matig, zoals blijkt uit het ontbreken van echte representatieve democratieën en het voortbestaan van beperkingen op de vrijheden. Ondertussen is het verlangen naar meer vrijheid en meer betrokkenheid bij de besluitvorming wel toegenomen, als gevolg van gestegen inkomens, beter onderwijs en betere toegang tot informatie?. Dat wordt dus gezegd door de Verenigde Naties.
Er moet hierbij opgemerkt worden dat er geen oorzakelijk verband bestaat tussen het islamitische geloof en intolerantie en onderdrukking. In voorbije eeuwen had de islam juist een progressieve en beschavende invloed op de cultuur. Onze pogingen om wereldwijd de democratie en de mensenrechten te bevorderen vinden hun oorsprong in het Democratie en Mensenrechtenprogramma. De kernbeginselen van het GBVB - het bevorderen van democratie, mensenrechten, de rechtsstaat en fundamentele vrijheden - zijn in deze hele context van cruciaal belang.

Sacrédeus (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, de crisis rond Irak is geheel en al te wijten aan Saddam Hoessein. Zonder de militaire druk die de Verenigde Staten en hun geallieerden - speciaal Groot-Brittannië - op de dictator van Irak uitoefenen zouden de wapeninspecteurs van de VN het land nooit zijn binnengelaten. Laten we niet vergeten dat Saddam Hoessein de eerdere wapeninspecteurs in 1998 het land uitgegooid heeft. Dat gaf hem vier jaar tijd voor het maken van biologische en chemische massavernietigingswapens en langeafstandsraketten van het type Al-Samoud 2. Het bestaan van deze robots werd lange tijd ontkend door het regime in Irak. Nu worden ze onder toezicht van de wapeninspecteurs onschadelijk gemaakt.
Sinds de nederlaag in de oorlog om Koeweit in 1991 heeft Irak het onderzoek van de VN-wapeninspecteurs naar het voorkomen van massavernietigingswapens in het land systematisch gesaboteerd. Toen de wapeninspecteurs in november 1998 het land uitgezet werden, waarschuwde de toenmalige Amerikaanse minister van Defensie met de woorden: het touwtrekken kan niet eeuwig doorgaan.
Saddam Hoessein is een dictator, een tiran, die bereid is elke mogelijke methode te gebruiken om zijn vijanden te bestrijden, inclusief het vermoorden van zijn schoonzoons. Hij is er niet voor teruggeschrokken om chemische strijdmiddelen in te zetten tegen Iraanse soldaten in de oorlog tussen Irak en Iran in de jaren '80 en hij heeft aan het eind van die oorlog 5000 Koerden vergast in de stad Halabja. Dat gebeurde met het soort massavernietigingswapens waarnaar de VN-wapeninspecteurs niet mogen zoeken.
Twaalf jaar lang heeft Hoessein geprobeerd de wereld voor de gek te houden met een kat- en muisspel met de VN-wapeninspecteurs. Hij moet worden afgezet, om rust en stabiliteit in de regio te brengen, maar vooral om het onderdrukte volk van Irak vrijheid en democratie te brengen.
Het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid van de EU heeft schipbreuk geleden, terwijl het meer dan ooit nodig was. In noodsituaties wordt het onderling vertrouwen op de proef gesteld. Het is duidelijk dat dit vertrouwen op dit moment afwezig is, en daardoor ontbreekt het de Europese Unie aan een stevige basis.
Papandreou
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wilde iedereen bedanken voor de opmerkingen en standpunten. Dit zijn belangrijke boodschappen aan het adres van niet alleen de Raad maar ook de publieke opinie en de internationale politiek. Zoals de Voorzitter al zei, was dit een zeer interessant debat en ik zal proberen te antwoorden op 3 à 4 fundamentele vragen die op de een of andere wijze door u allen aan de orde zijn gesteld.
Ten eerste, is er ondanks de beperkte speelruimte nog een kans op een diplomatieke oplossing van de crisis? Ik wilde wat dit betreft opmerken dat er een gemeenschappelijk standpunt is, waar u allen, zonder enige uitzondering, achter staat, en waar ook de Raad van de Europese Unie en de Veiligheidsraad unaniem mee instemmen: Irak moet ontwapenen en Saddam Hoessein moet onmiddellijk en onbeperkt meewerken met de Veiligheidsraad. Daarom is het mijns inziens zo belangrijk te voorkomen dat onze eventuele meningsverschillen - wij zijn een democratische samenleving, wij zijn hier in het Europees Parlement, in een democratische Europese Unie - verkeerd overkomen bij Saddam Hoessein. Saddam mag niet denken dat er onenigheid bestaat ten aanzien van het uiteindelijke doel. Ons uiteindelijk doel is heel concreet, en daar staan wij allen achter.
Ten tweede heeft de Europese Raad het Grieks voorzitterschap in feite opgedragen initiatieven te nemen. Eerst en vooral moeten wij elke mogelijkheid te baat nemen om een diplomatieke oplossing van de crisis rondom Irak dichterbij te brengen. Natuurlijk is duidelijk gemaakt dat Saddam Hoessein zelf de verantwoordelijkheid draagt voor de gevolgen. Ik wilde u deelgenoot maken van een persoonlijke mening die de vrucht is van mijn persoonlijke ervaring, daar ik de afgelopen weken de werkzaamheden in zowel de Veiligheidsraad als de Raad Algemene Zaken van dichtbij heb gevolgd. Ik ben van mening dat - zoals ook de heer Kofi Annan heeft gezegd - ook wij een grote verantwoordelijkheid hebben. Wij moeten zorgen voor eensgezindheid en een gemeenschappelijk standpunt. Als wij in staat zijn met één stem te spreken, als wij ons prestige en al onze middelen aanwenden om de VN te versterken, zullen wij meer spijkers met koppen kunnen slaan, zeer zeker bij het streven naar een vreedzame oplossing van het probleem.
De Europese Unie heeft tijdens haar Top niet uitgesloten dat militaire middelen worden aangewend maar - zoals de heren Anderson en Cushnahan en velen anderen zeiden -, dat mag alleen in allerlaatste instantie gebeuren. Wij weten welke verschrikkelijke gevolgen de oorlog zal hebben, en daarom heeft de Raad ons de taak gegeven geen middel ongemoeid te laten. Wij hebben daarom ook initiatieven genomen in de richting van de Arabische landen. Wij werken samen en spreken voortdurend met hen. Vandaag gaat de Arabische Liga naar Saddam Hoessein met een duidelijke boodschap. De heren Watson en vooral ook de heer Cohn-Bendit hebben echter een voor de hand liggende vraag gesteld. De heer Cohn-Bendit vroeg: 'Zouden de Verenigde Staten of de internationale gemeenschap vandaag niet kunnen zeggen dat het doel is bereikt??. Inderdaad, wij zijn erin geslaagd de inspecteurs op Iraaks grondgebied te zetten en een begin te maken met de inspecties. Wij zien dat er vorderingen worden gemaakt met de ontwapening, maar talrijke landen van de Europese Unie zijn een andere mening toegedaan. Dat is een van de problemen waarmee wij zijn geconfronteerd: is het glas halfvol of halfleeg? De Arabieren vragen om preciseringen met het oog op de boodschap die zij moeten doorgeven aan Bagdad. Daarom is het debat dat deze dagen in de Veiligheidsraad plaatsvindt over de zogenaamde maatstaven heel belangrijk: zijn er concrete doelstellingen aan de hand waarvan wij kunnen beoordelen of Saddam Hoessein een strategisch besluit heeft genomen tot ontwapening, zoals de Amerikanen en de Britten zeggen? En zo ja, welke termijn moeten wij dan vaststellen voor een dergelijke beoordeling? Zoals ook de heer Titley zei, kan er geen sprake zijn van een onbeperkte termijn. Daar is ook geen sprake van. Wij hebben reeds tijdens de Europese Raad gezegd dat wij niet eindeloos kunnen wachten. Ook in de Veiligheidsraad spreekt geen van beide partijen over een onbeperkte tijd. Zij zijn het weliswaar niet met elkaar eens over de lengte van de termijn, maar kennelijk is er enige marge en zouden beide partijen nader tot elkaar kunnen komen als zij het met elkaar eens kunnen worden over de termijn en de maatstaven aan de hand waarvan de geloofwaardigheid van Saddam Hoessein moet worden beoordeeld.
Ik ben dus van mening dat oorlog geen voldongen feit is. Ik wil hier opnieuw wijzen op het standpunt van het Europees Parlement: oorlog is niet onvermijdelijk. Ik herhaal: zolang de eerste bom niet is gevallen, kan oorlog worden voorkomen. Wij moeten alle diplomatieke inspanningen voortzetten om de crisis met vreedzame middelen op te lossen.
Ik ben verder van mening dat een diplomatieke oplossing niet alleen haalbaar is maar dat, indien uiteindelijk toch geen diplomatieke oplossing wordt gevonden, tenminste eenzijdig optreden kan worden voorkomen, zoals de heer Barón Crespo terecht zei. Daar ligt volgens mij een belangrijke rol weggelegd voor de Europese Unie
Dat brengt mij bij het tweede punt: de Europese stem, de Europese aanwezigheid - zoals de heer Poettering zei -, de Europese eenheid.
Zoals de heer Alavanos terecht zei, moet het voorzitterschap zich bewegen binnen het kader van de unanieme besluiten van de Raad. Wij hebben evenwel een gemeenschappelijk standpunt, wij hebben gemeenschappelijke conclusies. Pas daarna beginnen onze meningsverschillen en die betreffen de aanpak, de vraag wat concreet gedaan moet worden. Wat zijn nu de volgende stappen? Na de ervaringen van de afgelopen weken ben ik persoonlijk van mening dat er in de Raad bereidheid is om te streven naar een gemeenschappelijke aanpak en dat wij deze dynamiek in de komende dagen moeten gebruiken om na te gaan of dat gemeenschappelijk standpunt er ook inderdaad kan komen en of wij overeenstemming kunnen bereiken over concrete stappen. Natuurlijk zal niet de Europese Unie de laatste beslissing nemen over hetgeen in Irak zal gebeuren: dat is een beslissing van de Veiligheidsraad.
Ik onderstreep wat de heer Patten volkomen terecht zei over de eenheid van de Europese Unie. Ik heb het gevoel dat de grote lidstaten niet altijd beseffen dat zij, in de huidige tijd en de huidige wereld, afzonderlijk niet per se de macht hebben om invloed uit te oefenen op het internationale politieke toneel. Wij kunnen een rol spelen op het internationale politieke toneel mits wij als grote en kleine lidstaten samenwerken en één Europese stem laten horen.
Dan kom ik nu bij de vraag over de aanwezigheid van Europa. Mijns inziens heeft de crisis in Irak duidelijk gemaakt welke vraagstukken wij na de crisis het hoofd moeten bieden. Ten eerste zullen wij via de werkzaamheden in de Conventie voor de toekomst van Europa het debat over onze defensie en ons buitenlands beleid op een hoger plan moeten tillen. De Europese instellingen moeten sterker worden, meer prestige verwerven en hun democratische legitimatie versterken, opdat zij met een gemeenschappelijke en gezaghebbende stem kunnen spreken en de spreekbuis kunnen zijn van alle burgers van de Unie.
Ten tweede moeten wij onze defensiecapaciteiten en onze technologische en industriële instrumenten ontwikkelen. Hierbij stelt zich eveneens een andere belangrijk vraag: hoe kan Europa op geloofwaardige wijze eigen voorstellen presenteren voor de aanpak van de grote problemen, zoals massavernietigingswapens, terrorisme, enzovoort? Wij hebben de afgelopen jaren in de Balkan aangetoond dat wij in staat zijn op te treden met ons buitenlands beleid. Wij hebben voor de Balkan een gemeenschappelijk, substantieel en samenhangend beleid, en mijns inziens moeten wij dit tot voorbeeld nemen en nagaan welke volgende stappen wij gaan zetten.
Wat tot slot de Europese stem betreft wil ik kort iets zeggen over de uitbreiding. Natuurlijk moeten vorderingen worden gemaakt bij de uitbreiding. Deze mag niet de dupe worden van de huidige situatie. Wij moeten echter wel lessen trekken uit onze ervaringen. Eerst en vooral zijn wij een waardengemeenschap waarin democratisch tot uiting gebrachte meningsverschillen worden geëerbiedigd, en er zijn meningsverschillen. Wij willen de nieuwe lidstaten opnemen in een democratische samenleving. Dat is, zo u wilt, de betekenis van de uitbreiding: deze landen moeten deel gaan uitmaken van een democratische waardengemeenschap. Tegelijkertijd willen wij hen duidelijk maken dat democratie ook betekent dat op talrijke gebieden gestreefd wordt naar een gemeenschappelijke strategie waarin de meningsverschillen onder een noemer kunnen worden gebracht.
Mijn derde opmerking gaat over een kwestie die velen onder u hebben aangestipt: de crisis in de betrekkingen met de Verenigde Staten. Ik ben het met vele sprekers eens dat de keuze 'voor of tegen Amerika? een vals dilemma is. Wij zouden een grote fout begaan indien wij zouden verzanden in een oorlog van slogans en stereotypen: het oude en het nieuwe Europa, het slechte Amerika en het goede Europa, of het slechte, zwakke Europa en het sterke Amerika. Dan zullen wij datgene waar het in het debat echt om gaat, uit het oog verliezen.

Wij moeten echter hoognodig tot een echt debat komen over hetgeen gedaan moet worden voor de aarde, over de manier waarop wij de echte problemen gaan aanpakken, zoals ook de heren Patten en Pasqua en vele anderen zeiden. Hoe gaan wij het terrorisme aanpakken? Wij beseffen heel goed dat de 11de september grote wonden heeft geslagen, maar - zoals de heer Patten zei in verband met het Palestijnse vraagstuk - wij moeten tegelijkertijd nagaan waar het terrorisme vandaan komt. Is de militaire en politiële bestrijding van terrorisme de enige manier om dit verschijnsel de wereld uit te helpen? Of moeten wij zien door te dringen tot het hart en de hersenen van de mensen in de gebieden waar geweld heerst en conflicten worden uitgevochten en waar het terrorisme een goede voedingsbodem vindt?
Ook hier ligt een belangrijke rol voor Europa. Zoals de heer Patten al zei, investeren wij in humanitaire hulp en ontwikkelingshulp, en openen wij onze markten voor landen in heel de wereld om hen te helpen bij hun economische ontwikkeling. Wij nemen maatregelen voor problemen als honger en milieu, voor het gelijkheidsvraagstuk, voor de bestrijding van etnische crises en het fundamentalisme. Over die problemen moeten wij met de Verenigde Staten een debat beginnen. Wij moeten nagaan welk nieuw beleid wij kunnen opzetten en of wij wat al die problemen betreft een nieuw tijdperk kunnen inluiden. Hier spreekt geen zwak Europa, maar een ervaren Europa, een Europa van de waarden.
Als Europees Parlement kunt u hierbij een belangrijke rol vervullen. Het volstaat niet een ontmoeting te beleggen tussen de minister van Buitenlandse Zaken van het land van het voorzitterschap, de heer Solana of de heer Patten met de heer Powell, of welke Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken dan ook. Wij moeten zorgen voor een actieve deelname van de Amerikaanse samenleving. Wij moeten een dialoog met de Amerikaanse samenleving opzetten en het Europees Parlement kan daarin, via met name het Amerikaanse Congres, een belangrijke rol vervullen. Ik heb met de Voorzitter van het Parlement gesproken over zijn initiatieven en mijns inziens heeft hij hetzelfde voor ogen.
Mijn vierde opmerking gaat over de Arabische wereld. Velen onder u hebben gezegd dat deze crisis geen conflict mag betekenen tussen verschillende culturen of godsdiensten. Dat is de grote vrees die wordt gewekt door deze crisis. Uit mijn besprekingen met de Arabische wereld is gebleken dat het optreden, de rol en de stem van Europa hebben bijgedragen aan niet alleen het behoud van de samenwerking met de Arabische wereld maar zelfs een versterking daarvan. Dit partnerschap is van inhoudelijke aard. Ons is een gemeenschappelijk lot beschoren in dit gebied, wat de veiligheid en talrijke andere vraagstukken betreft, zoals de economie en de politieke samenwerking. Wij hebben dan ook herhaaldelijk verklaard dat wij met alle kracht streven naar een oplossing van het conflict in het Midden-Oosten. Wij willen een nieuwe relatie tussen de Europese Unie en Israël, een relatie die ons in staat stelt bij te dragen aan de veiligheid van het betrokken gebied. Wij zijn evenwel van mening dat er pas echt substantiële garanties voor de veiligheid van Israël zullen ontstaan als het conflict in het Midden-Oosten wordt opgelost, als er een geloofwaardige, goed georganiseerde, democratische Palestijnse staat wordt opgericht en als er natuurlijk een samenwerking tot stand komt tussen Israël en heel het gebied, overeenkomstig de initiatieven van de Arabische Liga, als Israël wordt erkend en geholpen bij zijn veiligheid.
Daarom is ons standpunt zo belangrijk en dat valt ook in goede aarde bij de Arabieren. Zoals de heer Brok echter al zei, is de dialoog tussen de culturen de hoofdprioriteit. De Arabische Liga heeft gevraagd om een dergelijke dialoog en ik heb persoonlijk op de topbijeenkomst van de Arabische landen gesproken over de noodzaak van een discussie over vraagstukken zoals terrorisme, veiligheid, mensenrechten, betrokkenheid van de burgers en democratie, over de rol van de vrouw in de samenleving maar ook over het zeer belangrijke verslag van de UNDP waarin wordt gezegd tot welke hervormingen de Arabische wereld moet overgaan.
De heer Cohn-Bendit sprak over de democratie in de Arabische wereld. Daar ben ik het eigenlijk roerend mee eens, want - zoals ik al eerder heb gezegd -, democratie kan niet van boven af worden opgelegd. Het begrip 'democratie? komt van het woord 'demos? wat volk, burgers betekent. Democratie kan dus enkel van onderaf aan worden opgebouwd. Daarom moeten wij de democratische instellingen koesteren. Daarbij kan de Europese Unie een zeer belangrijke rol vervullen. Zij moet een dialoog tot stand zien te brengen met de Arabische wereld en steun geven aan dit hervormingsproces, met volledige eerbiediging van de Arabische wereld en diens gevoeligheden. Wij hebben reeds besloten de dialoog tussen de culturen op politiek vlak op gang te brengen, en daarbij religieuze en niet-religieuze intellectuelen te betrekken. Wij hebben besloten een Euro-arabische dialoog op te starten en in het kader van de Euro-mediterrane samenwerking een debat op gang te brengen over de rol van de vrouw. Ik zou bij deze graag mevrouw Diamantopoulou willen bedanken, die met een verslag over de rol van de vrouw een bijdrage zal leveren aan deze ontmoeting van de Euro-mediterrane partners en aan het debat dat daar zal worden gevoerd over de rol van de vrouw.
Tot slot kan ook het Europees Parlement een belangrijke rol spelen bij de institutionalisering van het parlementair forum van de Euro-mediterrane samenwerking. Voordat ik afsluit wil ik nog kort ingaan op een ander thema dat hier naar voren is gebracht. Zowel de heer Watson als de heer Cohn-Bendit vroegen zich af of Cyprus misschien het eerste slachtoffer zal zijn, en welk lot de democratische ontwikkelingen in Turkije beschoren zal zijn. Inderdaad zal deze crisis talrijke gevolgen hebben, gevolgen die wij het hoofd moeten bieden, met of zonder oorlog. Wij houden ons inderdaad intensief bezig met Turkije. Turkije is een kandidaat-land en als Europese Unie hebben wij een bijzondere verantwoordelijkheid voor dit kandidaat-land. In 2004 moeten wij immers een belangrijk besluit nemen over de Europese weg van Turkije, over het toetredingsproces van Turkije dat, zoals ik zojuist al zei, toetreding betekent tot een waardengemeenschap. Het zou zeer ernstig zijn indien deze Europese weg, deze weg van veranderingen en hervormingen in Turkije, de dupe zou worden van de crisis. Het Turks parlement verwerft een democratische dynamiek en die moeten wij eerbiedigen en aangrijpen. Ook hier kan het Europees Parlement een belangrijke rol spelen.
Mijns inziens moeten wij allen onze inspanningen voor de democratische veranderingen in Turkije voortzetten. Wij moeten echter wel beseffen dat de crisis in Irak Turkije het ergste doet vrezen voor met name de integriteit van Irak. Als de integriteit van Irak niet gegarandeerd kan worden, zal het vraagstuk van de Koerden een gevaarlijke wending nemen. De Europese Unie hecht groot belang aan de eerbiediging van de democratische rechten en de minderheidsrechten van de Koerden. Misschien zal Irak straks een federatie zijn. De Europese Unie kant zich echter tegen elke gedachte van grensveranderingen en tegen de bedreiging van de territoriale onschendbaarheid van Irak. Dat is mijns inziens een belangrijke boodschap die wij met kracht moeten uitdragen.
(Applaus)
Turkije heeft door de crisis eveneens te kampen met belangrijke economische problemen, problemen die nog groter zullen worden als de oorlog uitbreekt. Ook daar moeten wij als Europese Unie begrip voor op kunnen brengen. De weg van Turkije naar de Europese Unie betekent eveneens dat een oplossing gevonden moet worden voor het probleem van Cyprus. Ik wil namens het voorzitterschap de heer Kofi Annan van harte bedanken voor al zijn inspanningen in die richting. Aan die inspanningen is echter nog geen einde gekomen; dit hoofdstuk is nog niet afgesloten. Ik verzeker u evenwel dat Cyprus niet het slachtoffer is van het probleem in Irak. Mijns inziens is er nog steeds een aanzienlijke dynamiek en deze zal met de toetreding van Cyprus tot de Europese Unie alleen maar groter worden. Wij willen de Turks-Cyprioten bij ons hebben. Wij willen dat ze in deze zaal, in de Raad en alle Europese instellingen hun plaats innemen.
(Applaus)
Dat veronderstelt evenwel een oplossing van de kwestie-Cyprus. Wij willen heel de Turks-Cyprische gemeenschap bij ons hebben en daarom moeten wij ook bereid zijn Turkije te helpen. Wij willen niet dat de Turks-Cyprioten worden uitgesloten van deze grote familie, van deze waardengemeenschap.
Dames en heren, ik heb langer gesproken dan het Reglement mij toestaat. Ik dank u allen en de Voorzitter voor uw geduld. U zult evenwel begrijpen dat dit een debat van enorm groot belang is en daarom zal ik afsluiten met twee korte opmerkingen. Wij maken inderdaad een grote crisis door, maar zoals de Chinezen zeggen: elke crisis is zowel een bedreiging als een kans. De kans betreft in eerste instantie de hervorming van onze eigen instellingen en werkingswijzen. Wij moeten zorgen voor een krachtige stem op het internationaal toneel, voor een door eenheid gekenmerkte stem. Deze eenheid moet echter gegrondvest zijn op de democratische legitimiteit van alle nieuwe organen die wij in het leven roepen. Dat betekent dat wij het democratisch tekort moeten opheffen. Veel burgers willen deze gemeenschappelijke stem en hebben dat ook duidelijk gemaakt met hun manifestaties in de hele Europese Unie.
Ten tweede biedt deze crisis ons de kans om onze betrekkingen met de Arabische wereld op nieuwe leest te schoeien en, zoals ik al zei, een dialoog tussen de culturen tot stand te brengen. Dit is tevens een kans voor een nieuwe relatie met de Verenigde Staten op het gebied van de veiligheid, de democratie en de multilaterale diplomatie. Zoals ook mevrouw Berès en vele anderen al zeiden, is dit ook een kans om de VN te versterken. Alle ontwikkelingen in de wereld houden verband met elkaar, of het nu om de technologie, de economie, de politiek of het milieu gaat en dat betekent dat de belangen onderling met elkaar verband houden. Daarom is een wereldbestuur noodzakelijk. De kwestie van het wereldbestuur doet echter een fundamentele vraag rijzen: op welke beginselen en waarden zullen wij dit wereldbestuur grondvesten? De wereld zal altijd veel problemen hebben maar wij moeten ervoor zorgen dat deze problemen op vreedzame wijze worden opgelost, met gevoel voor rechtvaardigheid en met eerbiediging van de mens en het milieu.
Europa is een voorbeeld van multilaterale samenwerking. Wij zijn, als ik dat zo mag zeggen, de avant-garde in de wereld. Wij beschikken over een didactische kracht en die is beslissend. Wij onderwijzen het primaat van het recht en niet het recht van de primus. Dit morele prestige moeten wij behouden als wij in een wereld van veiligheid en vrijheid willen leven.
Dames en heren, als voorzitterschap zullen wij met al onze kracht ernaar streven dat aan de verlangens van de burgers van de Europese Unie, van het Europees Parlement en de lidstaten wordt beantwoord. Ik wil u vragen samen te werken, ongeacht de afloop van de crisis. Laten wij ervoor zorgen dat wij de kansen van deze crisis aangrijpen om Europa sterker te maken, dat wij gesterkt door onze gemeenschappelijke waarden een krachtige stem kunnen laten horen op het internationaal toneel, ten behoeve van de versterking van de democratie en de veiligheid op ons continent.
(Applaus)

De Voorzitter.
U heeft onomwonden gezegd dat het Parlement een belangrijke taak te vervullen heeft. Ik ben ervan overtuigd dat alle afgevaardigden u en commissaris Patten op dit cruciale punt alle succes toewensen bij de behartiging van de belangen van de volkeren van Europa.

Het debat is gesloten.
SCHRIFTELIJKE VERKLARING (ARTIKEL 120)

Berthu (NI)
In zijn persconferentie van eergisteren benadrukte de Franse president terecht dat het machtsvertoon van de Brits-Amerikaanse troepen aan de Iraakse grenzen er de echte oorzaak van is dat de inspecties zijn hervat en de eerste tastbare resultaten zijn verkregen. Het is geen paradox als we beweren dat we door dit machtsvertoon op vreedzame wijze steeds dichter in de buurt zijn gekomen van ons gezamenlijke doel: de ontwapening van Irak.
In het debat van vandaag hebben we bij sommige sprekers echter duidelijk gemerkt dat ze in een soort anti-Amerikaanse hetze beginnen te vervallen. De voorzitter van de communistische fractie was er bijvoorbeeld verheugd over dat er een wat hij noemde 'vredeskamp? was ontstaan, volgens hem het grootste in de geschiedenis sinds het einde van de Koude Oorlog. Dit doet ons denken aan de aloude dialectiek waarmee we juist tijdens de Koude Oorlog om de oren werden geslagen. Het is aan deze zienswijze te danken dat het doel om Saddam Hussein te ontwapenen, en soms zelfs om hem te veroordelen, door de anti-Amerikaanse jubelstemming langzamerhand ondergesneeuwd is geraakt.
Zelf wil ik graag bij de les blijven en terugkomen op de belangrijkste vraag die steeds meer op de achtergrond raakt: hoe kunnen we Saddam Hussein ontwapenen zonder daar tien jaar op te hoeven wachten?

De Voorzitter.
Wij gaan over tot de stemming.

Lulling (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, hartelijk dank voor deze ontvangst. Deze ontwerpverordening voor een nieuw juridisch kader voor Eurostat is vooral bedoeld om de vergelijkbaarheid, betrouwbaarheid en volledigheid van de nationale BNP-gegevens te verbeteren. Het is een heel aanvaardbaar ontwerp.
Ik wil echter wel graag uw aandacht op twee punten vestigen. Om te beginnen zijn de Raad en de Commissie het nog steeds niet met elkaar eens vóór welke datum Eurostat in Luxemburg de gegevens voor het totale Bruto Nationaal Inkomen - en dus niet langer: Bruto Nationaal Product - moet hebben ingeleverd. Tot nu toe was dat altijd 30 september. De Commissie heeft 15 september als slotdatum voorgesteld. De Raad heeft echter bij meerderheid gekozen voor 22 september. Dat lijkt wel erg op gemarchandeer. Als rapporteur heb ik mij afgevraagd of we aan dat spelletje moesten meedoen. We hebben ervoor gekozen dat niet te doen.
Verder heeft de Commissie met betrekking tot de comitologiekwestie - een onderwerp dat een aantal van onze collega's enorm fascineert - een poging ondernomen de vroegere commissie op een andere leest te schoeien. Aan dat spelletje hebben we ook niet willen meedoen.
Ik wil u verder op een ander gegeven wijzen. In één van de overwegingen wordt gesteld dat de BNI-gegevens volledig moeten zijn. Bedoeld wordt dat niet alleen de gegevens die bij de fiscus of andere autoriteiten beschikbaar zijn opgenomen moeten zijn, maar ook die welke betrekking hebben op activiteiten waarvan geen opgaaf is gedaan. Voor de grap heb ik mij toen afgevraagd hoe de lidstaten de omvang van niet gedeclareerde bronnen van inkomsten - zoals, bijvoorbeeld, prostitutie - zouden moeten vaststellen. Het schijnt dat daarvoor een vuistregel geldt. In een aantal lidstaten zouden we ervan moeten uitgaan dat dit soort activiteiten 1 procent aan het BNI bijdragen, net zoveel als de bijdrage van de landbouw aan het BNI. In de kandidaat-landen zou dat 2 procent zijn. Begrijpt u dat? Bovendien schijnt een aantal landen bij het schatten van de omvang van illegale activiteiten - drugshandel, bijvoorbeeld - heel voorzichtig te zijn als ze deze doorgeven aan Eurostat. Waarom? We weten dat de eigen middelen van de EU steeds meer van het BBP afhankelijk zijn. Een aantal landen wil dat BNI niet te hoog aangeven - dan moeten ze immers meer betalen. Daar staat tegenover dat ze het BNI ook niet te laag mogen stellen, aangezien ze dan problemen zouden krijgen bij het voldoen aan de Maastricht-criteria.
Ik weet dat de fungerend voorzitter van de Raad te lang heeft gesproken. Ik wilde u echter terdege informeren, opdat u weet waarover u aanstonds gaat stemmen.
De Voorzitter.
Dank u. U heeft ons niet teleurgesteld.
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
Verslag (A5-0058/2003) van mevrouw Wallis, namens de Commissie juridische zaken en interne markt, over het Groenboek van de Commissie betreffende alternatieve wijzen van geschillenbeslechting op het gebied van het burgerlijk recht en het handelsrecht (COM(2002) 196 - C5-0284/2002 - 2002/2144(COS)) 
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
Aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0057/2003) van mevrouw Aysuso González, namens de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot bevordering van het gebruik van biotransportbrandstoffen in het vervoer (12695/1/2002 - C5-0585/2002 - 2001/0265(COD)) 
(De Voorzitter verklaart dat het aldus gewijzigde gemeenschappelijk standpunt is goedgekeurd)
Aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0042/2003) van de heer Karas, namens de Economische en Monetaire Commissie, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de werkzaamheden van en het toezicht op instellingen voor bedrijfspensioenvoorziening (11212/4/2002 - C5-0534/2002 - 2000/0260(COD))
Voor de stemming:
Goebbels (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, het verslag-Karas is gisteravond van elf uur tot middernacht behandeld voor een handjevol toehoorders en zonder journalisten. Dit is een schande. Het gaat hier namelijk om een uitermate belangrijk verslag en mijns inziens bewijst ons Parlement zichzelf geen dienst door systematisch wetgevingverslagen naar onchristelijke uren te verbannen. Hoe kan ons wetgevende werk nou gerespecteerd worden als wij het werk van de heer Karas en anderen die zich volledig hebben ingezet voor deze uitermate belangrijke richtlijn al niet eens respecteren?
De Voorzitter.
De fractievoorzitters hebben nota genomen van uw opmerkingen.
(De Voorzitter verklaart dat het aldus gewijzigde gemeenschappelijk standpunt is goedgekeurd)
Gezamenlijke ontwerpresolutie

Van Lancker (PSE).
Voorzitter, te elfder ure heeft de rapporteur, de heer Thomas Mann, nog een aantal inspanningen gedaan om de positie van mijn fractie iets meer tegemoet te komen. Wij appreciëren die inspanning ten zeerste. Niettemin voldoet het resultaat nog niet helemaal aan onze verwachtingen. Er zijn namelijk een aantal passages over het MKB-beleid en over belastingvermindering die wij niet met het volle hart kunnen goedkeuren. Ik zou mijn fractie daarom willen aanbevelen om ons van stemming over dit verslag te onthouden.

Ribeiro e Castro (UEN)
Ik sta achter de meeste argumenten van de rapporteur met betrekking tot de noodzaak om de voorschriften voor openbaarheid aan het informaticatijdperk aan te passen. Deze maatregelen zullen leiden tot meer transparantie en meer snelheid bij de informatieoverdracht, en dat leidt dan weer tot meer zekerheid voor het bedrijfsleven en de handel. Iedereen vaart daar wel bij - de direct betrokkenen, maar uiteindelijk ook de consument.
Het is namelijk zo dat bepaalde documenten en informatie aangaande de werkelijke toestand van een onderneming niet altijd op tijd beschikbaar zijn voor de vennoten en de handelspartners van de betrokken onderneming. Dat kan volstrekt ongerechtvaardigde schade tot gevolg hebben, die uitsluitend voortkomt uit het feit dat men niet op de hoogte is van gegevens die formeel gezien openbaar zouden moeten zijn. Zulke gegevens moeten dus ook daadwerkelijk beschikbaar zijn. Die informatieoverdracht moet dus op een efficiënte wijze geschieden. In een ruimte zonder grenzen kan dat alleen met behulp van de meest recente informatietechnologie. De informatie moet bovendien in andere talen beschikbaar zijn, en dat moet op vrijwillige basis geschieden.
Heel belangrijk is ook het idee dat websites van ondernemingen tenminste de informatie bevatten zoals bedoeld in artikel 4 van Richtlijn 68/151/EEG.
Deze richtlijn is intussen wel aan een update toe, zeker als het gaat om de soorten vennootschappen die erdoor bestreken worden en de voorschriften op boekhoudkundig gebied.
Ik heb daarom voor gestemd.

Ribeiro e Castro (UEN)
Ik heb voor gestemd, omdat ik het enorm belangrijk vind dat er maatregelen worden genomen om ervoor te zorgen dat de geschillenbeslechting in burgerlijke en handelszaken sneller en beter kan verlopen. Sommige kwesties zijn minder ingewikkeld en hoeven niet door de rechter of via arbitrage te worden beslist. Als we willen dat mensen hun geschillen op een andere wijze beslechten moeten we daarvoor natuurlijk wel regels scheppen.
Ik sta daarom achter de aanbeveling van de rapporteur. Ze vindt dat de Commissie 'behoedzaam te werk moet gaan, grondig onderzoek moet verrichten en op ruime schaal advies moet inwinnen voordat zij overweegt wetgevingsinitiatieven in te dienen?. Terecht: de rechtspleging vertegenwoordigt een bijzonder gevoelige materie en het subsidiariteitsbeginsel moet steeds worden aangehouden. De nationale systemen voor rechtsbedeling en de reeds bestaande systemen voor alternatieve geschillenbeslechting moeten dus steeds worden gerespecteerd.
Ik ben het ook met de rapporteur eens als zij zegt dat het aantal formaliteiten tot een minimum moet worden teruggebracht en dat juridisch jargon zo veel mogelijk moet worden vermeden, zolang we daarmee geen schade toebrengen aan de rechtszekerheid en de juridische kwaliteit van het systeem. Belangrijk is ook dat er tegen buitengerechtelijke beslissingen beroep kan worden aangetekend bij de rechter.

Ebner (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik heb voor het verslag-Ayuso González gestemd, en zonder enige reserves. De overgrote meerderheid van dit Parlement denkt er ook zo over - slechts vijf afgevaardigden hebben tegen gestemd. Dat zou toch een signaal moeten zijn voor die elementen in de Raad die zich tot nu toe verzet hebben tegen de bevordering van het gebruik van biobrandstoffen in het vervoer.
Er zijn alleen maar argumenten vóór biobrandstoffen. We worden op deze wijze minder afhankelijk en tegelijkertijd milieuvriendelijker. Bovendien geven we landbouwers zo meer mogelijkheden inkomsten te realiseren. Ik begrijp niet goed waarom sommige elementen in de Raad zo weinig belang hechten aan deze argumenten. Dat blijkt ook het geval te zijn voor energieopwekking uit hernieuwbare bronnen. Ik hoop dat deze overtuigende meerderheid in het Parlement de Raad tot denken aanzet. Ze moeten goed begrijpen dat we zo bijdragen tot meer milieuvriendelijkheid en een betere positie voor de landbouwers. Belangrijker nog is dat we zo voor onze energievoorziening minder afhankelijk worden.

Ducarme (ELDR)
In de eerste lezing had het Parlement een reeks amendementen ingediend om ervoor te zorgen dat onvermengde plantaardige olie (PPO) terecht als biotransportbrandstof zou worden erkend. Deze amendementen zijn niet opgenomen in het gemeenschappelijk standpunt van de Raad. Daarom stem ik voor amendement 7 dat door de bevoegde commissie is ingediend. Onvermengde plantaardige olie dient namelijk als biotransportbrandstof erkend te worden gezien de vele positieve gevolgen voor het milieu, maar ook omdat boerenbedrijven met de gedecentraliseerde olieproductie nieuwe inkomstenbronnen kunnen aanboren.
Het belangrijkste punt van kritiek op het gebruik van onvermengde plantaardige olie is dat dieselmotoren aangepast dienen te worden. Dit nadeel kan echter ook een voordeel zijn, aangezien aldus een hele bedrijfstak zou kunnen ontstaan met alle economische en sociale gevolgen van dien. Daarenboven dienen motoren ook aangepast te worden voor andere alternatieve transportbrandstoffen die vrijgesteld zijn van belasting, zoals waterstof, vloeibaar aardgas en elektriciteit.

Marques (PPE-DE)
Ik wil mevrouw Ayuso González graag gelukwensen met het document waarover we vandaag in de voltallige vergadering hebben gestemd. Ook ik geloof dat we een juridisch kader moeten scheppen voor het bevorderen van het gebruik van alternatieve brandstoffen in het wegverkeer. Op die manier geven we investeerders een garantie, terwijl we bovendien de uitstoot van broeikasgassen terugbrengen. Daarmee komen we de beloften die we in Kyoto hebben gedaan na.
Ik wil er vooral op wijzen dat belastingprikkels een heel belangrijke rol kunnen spelen bij de ontwikkeling van biobrandstoffen. Een goed overdacht belastingregime kan ertoe bijdragen dat de productiekosten van biobrandstoffen dichter in de buurt komen van die van fossiele brandstoffen.

Moreira da Silva (PPE-DE)
Voorspeld wordt dat de uitstoot van broeikasgassen in de sector vervoer in 2010 met 50 procent zal zijn toegenomen. Het is dus heel belangrijk dat we nu een juridisch kader ontwerpen voor het bevorderen van openbaar vervoer en vervoer over zee en via het spoor. Er moeten nieuwe motoren en nieuwe brandstoffen worden ontwikkeld, en er moet belasting worden geheven op energie en de uitstoot van CO2. Het stimuleren van het gebruik van biobrandstoffen hoort ook in dit pakket maatregelen thuis. Biobrandstoffen zijn heel belangrijk: we zijn zo minder afhankelijk van olie, het is goed voor het milieu en we scheppen nieuwe mogelijkheden voor landbouwers. Ik vind het jammer dat de Raad de doelstellingen voor de introductie van biobrandstoffen op de markt niet verplicht heeft willen stellen en de lidstaten de mogelijkheid heeft gegeven doelstellingen aan te houden die lager liggen dan die welke in de richtlijn opgenomen zijn.

Fatuzzo (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, het verslag-Karas behelst een richtlijn voor de reglementering van aanvullende pensioenfondsen. De Partij van de Gepensioneerden is absoluut voor dit verslag en vooral voor Europese reglementeringen ter versterking van de kapitalisatiefondsen, die ongetwijfeld beter zijn dan de pensioenfondsen volgens het omslagstelsel. De regeringen hebben het omslagstelsel immers niet goed weten te beheren. Ik betreur evenwel, mijnheer de Voorzitter, dat de Commissie werkgelegenheid geen goedkeuring heeft gehecht aan een amendement dat daar was besproken en dat van Fatuzzo kwam. Daarin stond namelijk dat in geval van faillissement of insolventie van de pensioenfondsen de lidstaten maatregelen moeten nemen. Ik hoop dat ik in de volgende versie van de richtlijn meer succes zal hebben.

McAvan (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik juich het verslag-Karas toe, evenals de compromisamendementen die we zijn overeengekomen. Het deed mij met name deugd om te zien dat die amendementen geschrapt zijn die tot doel hadden de uitkeringen ineens, die in Groot-Brittannië zeer gebruikelijk zijn, af te schaffen.
Er zijn in onze landen tegenwoordig ongelooflijk veel mensen die zich grote zorgen maken over hun pensioen. Ze hebben het gevoel dat hun pensioenen worden bedreigd en op losse schroeven zijn komen te staan.
Twee mensen uit mijn kiesdistrict onderbraken zelfs hun vakantie om mij vorige week in het Europees Parlement te komen opzoeken. Zo bezorgd waren ze namelijk dat de pensioenvoorzieningen, die zij ruwweg in de afgelopen tien jaar getroffen hebben, in gevaar zouden komen als we akkoord zouden gaan met de voorstellen die er lagen.
De Europese wetgeving moet de onzekerheid die bij mensen leeft omtrent hun pensionering niet vergroten. Aanvullende pensioenproducten moeten de pensioenzekerheid vergroten en zeker niet ondermijnen. Het compromis dat we vandaag bereiken levert daar zeker een bijdrage aan en het zal ervoor zorgen dat iedereen in de lidstaten van een redelijk pensioen verzekerd is.

Berès (PSE)
 Bij de stemming over het verslag-Karas betreffende instellingen voor bedrijfspensioenvoorziening stond de Franse socialistische delegatie achter het voorstel tot verwerping dat door de GUE/NGL-fractie is ingediend. Voor ons dient de financiering van pensioenen gebaseerd te zijn op het beginsel van verdeling. Bovendien kunnen wij de tekst die ons in tweede lezing wordt voorgesteld, niet accepteren. De voorstellen die commissaris Bolkestein naderhand heeft ingediend en de amendementen die de Economische en Monetaire Commissie heeft goedgekeurd, kunnen niet alle rimpels gladstrijken.
Instellingen voor bedrijfspensioenvoorziening kunnen niet worden gezien als eenvoudige financiële instrumenten; ze dienen sociale bescherming in hun vaandel te voeren. Het is hier niet de bedoeling de voorrechten van de lidstaten op het gebied van sociale zekerheid aan te tasten. Het Europees Parlement, een instelling die de burgers vertegenwoordigt, streeft er namelijk naar het sociale belang van de tekst te onderstrepen. Sinds de eerste lezing hebben wij een lans gebroken om de basisbeginselen van biometrische risico's, periodieke informatie aan de deelnemers en controle over deze instellingen in de tekst te laten opnemen.
De rapporteur zorgt er vandaag samen met de commissaris voor dat het dit Parlement, een medewetgever, onmogelijk wordt gemaakt de belangen van de burgers te behartigen, onder het eigenaardige voorwendsel dat hij de bemiddelingsprocedure wil vermijden. Wij keuren deze coup de force af.

Queiró (UEN).
Vooruitlopend op de demografische ontwikkelingen in de landen van de Unie is op de Europese Raad van Lissabon binnen het kader van het actieplan voor financiële diensten besloten een interne Europese markt te scheppen voor de bedrijfspensioenen. Aan dit onderwerp is de hoogste prioriteit gegeven.
De richtlijn gaat uit van het beginsel dat 'met name waar het grootste deel van de pensioenvoorziening via een omslagstelsel beschikbaar komt, het noodzakelijk is dat aanvullende elementen van de pensioenvoorziening door kapitalisatie gestimuleerd worden. Het onderhavige richtlijnvoorstel moet een verdere uitbouw van de bedrijfspensioenvoorziening als tweede pijler van de ouderdomsvoorziening mogelijk maken. Een interne markt voor bedrijfspensioenvoorzieningen op Europese schaal moet hierbij aan meer efficiëntie, doorzichtigheid en zekerheid binnen de tweede pijler bijdragen?.
Dit verslag neigt naar inmenging in het arbeidsrecht en de sociale wetgeving van de lidstaten. Er wordt immers voorgesteld de pensioenfondsen op Europees niveau te reglementeren, en dan niet alleen vanuit het perspectief van de kapitaalmarkten. Ook de systemen voor sociale zekerheid worden in deze ideeën betrokken. Toch heb ik voor gestemd, omdat ik vind dat dit verslag voor de juiste oplossingen kiest. Dit zijn ook de oplossingen die door de Portugese regering zijn aanvaard.

Swoboda (PSE)
Ik heb bij vergissing tegen het door de GUE/NGL ingediende amendement 38 gestemd. Ik wijs het gemeenschappelijk standpunt echter af, aangezien het lang niet ver genoeg gaat.

Alyssandrakis (GUE/NGL)
De in de WTO bekokstoofde verdeling van de markten over de monopolies en de machtigen dezer aarde beperkt zich niet alleen tot industrie- en landbouwproducten maar breidt zich ook uit tot diensten. De besprekingen over de voorwaarden waaronder de verschillende sectoren - vervoer, telecommunicatie, energie, banken, watervoorziening, onderwijs, volksgezondheid en cultuur - worden opengesteld voor buitenlands kapitaal, staan in het teken van totale ondoorzichtigheid. Het beginsel 'alles kun je kopen en verkopen? wordt hoog in het vaandel gedragen. Het doelwit zijn de minst ontwikkelde landen. De multinationals staan te popelen van ongeduld om deze landen nog meer uit te melken. De voorwaarde daarvoor is echter dat het geringe aantal overgebleven overheidssectoren wordt geprivatiseerd en geliberaliseerd.
De Communistische Partij van Griekenland verzet zich met man en macht tegen dit proces. Wij moeten de hebzucht van de monopolies, de plundering van de nationale rijkdommen, de ongebreidelde uitbuiting van de werknemers, de belabberde arbeidsomstandigheden en de aanval op de sociale voorzieningen aan de kaak stellen. Wij moeten eveneens de hypocrisie aan de kaak stellen van degenen die verkondigen dat de liberalisering van de handel, de openstelling van de markten, de afschaffing van de barrières voor het onverzadigbaar grootkapitaal zullen leiden tot ontwikkeling. Wij willen dat de fundamentele economische sectoren onder de overheid blijven vallen en daar strijden wij voor, niet alleen ten behoeve van ons eigen land maar ten behoeve van alle landen van de wereld. Wij strijden voor een kwalitatief openbaar onderwijs- en gezondheidssysteem, voor een onbelemmerde ontwikkeling van de cultuur en de eerbiediging van de specificiteit van elk volk.

Bernié en Mathieu (EDD)
 Is het de doelstelling van de WTO de openbare diensten af te schaffen? Deze indruk wekt de Algemene Overeenkomst inzake de handel in diensten (GATS). Hoewel de rol van de openbare diensten in de sociale en territoriale samenhang van de Unie duidelijk wordt omschreven in artikel 16 van het EG-Verdrag, worden deze diensten verkwanseld. Postdiensten, energie, spoorwegen, alles moet eraan geloven. Wanneer worden cultuur, onderwijs en gezondheidsdiensten aan concurrentie overgeleverd? Ik zou graag zien dat het mandaat dat aan Pascal Lamy, onderhandelaar van de Unie, is gegeven, duidelijk is en uitermate scherp wordt afgebakend. Het gaat hier namelijk om het behartigen van gemeenschappelijke beginselen en waarden - gelijke kansen en gelijke toegang - en niet om een eenvoudige verkooptransactie. Het mandaat dat aan de Commissie is gegeven zou unaniem door de lidstaten en niet door een gekwalificeerde meerderheid goedgekeurd moeten zijn. Het zou ook openbaar moeten zijn. Niemand heeft kennis kunnen nemen van de inhoud ervan, zelfs de nationale parlementen hebben er niet over kunnen debatteren. Toch hebben zij ervoor gezorgd dat er openbare diensten kwamen. Slechts een handjevol parlementsleden kon toegang krijgen tot het document van het mandaat, in een ruimte die speciaal voor dat doel was ingericht, waarbij het formeel verboden was om aantekeningen te maken. Dat is nou een mooi voorbeeld van het democratisch tekort.

Berthu (NI)
Wij hebben gestemd tegen de resolutie van het Parlement waarin de Commissie een mandaat krijgt om te onderhandelen over de liberalisering van de handel in diensten in het kader van "GATS". Dit mandaat is op veel te vage gronden verleend, de Commissie gebruikt het zoals gewoonlijk in brede zin en de bevolking is nog iets machtelozer gemaakt door diegenen die juist beweren hun "meer macht" te geven.
Wij staan hier nu nog huiveriger tegenover aangezien de Conventie die wordt voorgezeten door Valéry Giscard d'Estaing ten doel heeft de handelspolitiek op te laten nemen onder de exclusieve bevoegdheden van de Unie, waarover met gekwalificeerde meerderheid wordt gestemd. Daarnaast is de Conventie voornemens de uitzonderingen (culturele en audiovisuele diensten, onderwijsdiensten, alsmede sociale en gezondheidszorgdiensten) te schrappen waarvoor krachtens lid 6 van artikel 133 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap eenparigheid van stemmen is vereist. Door een dergelijke ontwikkeling zouden we nog meer verstrikt raken in de val van GATS.
Overigens stellen we enigszins geamuseerd vast dat de Franse regering protest heeft aangetekend en heeft verzocht om voor deze "zeer gevoelige" zaken de eenparigheid van stemmen te behouden. Waarom zouden we deze gebieden echter moeten beschouwen als gevoeliger dan andere zoals waterwinning of kernengineering? Als eenparigheid van stemmen daadwerkelijk zo'n goede bescherming biedt, waarom wordt deze dan in alle Europese aangelegenheden in een kwaad daglicht gesteld?

Bordes, Cauquil en Laguiller (GUE/NGL)
De handelsakkoorden gericht op liberalisering van de internationale handel en op deregulering leiden ertoe dat steeds meer sectoren op het gebied van openbare dienstverlening aan de wetten van de vrije markt worden overgeleverd, dat wil zeggen aan de wensen van de particuliere ondernemingen.
Dat is een ontwikkeling die rampzalige gevolgen heeft voor een zeer groot deel van de samenleving - het is een regelrechte aanval op de werkende klasse, een aanval bovendien die uitgevoerd wordt met instemming of zelfs op initiatief van de regeringen, ook als die de indruk wekken afstand te nemen van de WTO en soortgelijke instanties.
Het gaat er niet alleen om de culturele diversiteit in stand te houden, al is het zeker waar dat van cultuur geen handelswaar gemaakt mag worden. Belangrijker nog is dat sectoren die van wezenlijk belang zijn voor het sociale leven, zoals zorg en onderwijs, overgeleverd worden aan de stompzinnige wetten van de vrije markt. Dat is onacceptabel. En dat geldt ook voor de privatisering op het gebied van water en elektriciteit, de postdiensten, de spoorwegen of andere sectoren die van belang zijn voor het sociale leven.
Wij verzetten ons ten principale tegen deze ontwikkeling. Wij zijn gekant tegen elke vorm van liberalisering en commercialisering van de openbare diensten, tegen elke aantasting van de rechten van de mensen die in die sectoren werkzaam zijn en tegen elke poging banen te schrappen.

Caudron (GUE/NGL)
Liberale en conservatieve afgevaardigden van diverse pluimage hebben hun handtekening gezet onder een gezamenlijke resolutie die het einde betekent van alle pogingen om de culturele diversiteit te beschermen en de 'commercialisering' van de cultuur te voorkomen.
Alle amendementen van de Confederale Fractie Europees Unitair Links/Noords Groen Links die in die richting gingen zijn verworpen.
Om die reden heb ik een stem uitgebracht tegen deze resolutie van de Fractie van de Europese Volkspartij, de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten en de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij, net zoals de leden van mijn delegatie van 'La gauche républicaine, radicale et citoyenne?, de leden van mijn fractie en enkele verdwaalde socialistische afgevaardigden.
Het Europa dat uit deze resolutie oprijst is niet het 'Europese' Europa waarvoor ik me al veertig jaar met hart en ziel inzet.

Ferreira (PSE)
Ik betreur het dat het enige middel dat we in handen hebben bij een onderwerp dat zo belangrijk is voor de toekomst van de Europese burgers het indienen van een resolutie is. Een commissaris zou slechts namens de Europese Unie mogen spreken nadat hij over zijn mandaat onderhandeld heeft met de gekozen volksvertegenwoordigers. In de grondwet zou rekening gehouden moeten worden met dit democratisch tekort, zodat Europa daadwerkelijk dichter bij de burgers komt te staan. Aangezien de amendementen die tot doel hadden de politieke strekking van de tekst te wijzigen verworpen zijn, stem ik tegen de resolutie.
De openbare diensten dienen buiten de onderhandelingen te blijven; er zou een moratorium op het sluiten van nieuwe overeenkomsten moeten komen om een echte effectevaluatie mogelijk te maken met betrekking tot de andere handelsdiensten.
Volgens sommigen wordt door de ontwikkelingslanden aangedrongen op die akkoorden. Die hebben geen andere keus dan hun openbare diensten te privatiseren, omdat zo zoveel schulden hebben dat geld lenen om die diensten te ontwikkelen uitgesloten is, met name als het gaat om de watervoorziening. De WTO mag niet langer het paard van Troje zijn van een liberale ideologie waarvan de tekortkomingen inmiddels bekend zijn en die niet geleid heeft tot een verbetering van de levenskwaliteit van de meerderheid van de burgers in de wereld. Handelscontacten op internationaal niveau zijn van groot belang, maar ze moeten plaatsvinden in een kader van dwingende regels op sociaal en milieugebied.

Krivine en Vachetta (GUE/NGL)
Zoals zo vaak het geval is met gezamenlijke resoluties in het Europees Parlement is de gezamenlijke resolutie over de Algemene overeenkomst inzake de handel in diensten (GATS) van de conservatieven (Fractie van de Europese Volkspartij), de liberalen (Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij) en de socialisten (Fractie van de Europese Sociaal-Democraten) een mengeling van slechte en goede voorstellen (openbaarmaking van onderhandelingsvoorstellen, bescherming van de culturele diversiteit, enzovoort), maar over de algehele strekking van de tekst kan geen onduidelijkheid bestaan: het is een oproep om de liberalisering van de diensten voort te zetten en de rol van de WTO in het proces van mondialisering en toenemende sociale ongelijkheid te versterken.
In de gezamenlijke resolutie wordt de stelling verdedigd - een stelling die door de feiten weersproken wordt - dat de openstelling voor mededinging 'voor alle landen voordelen [kan] opleveren? (overweging A) en dat het doel is 'de armste landen ervan te overtuigen dat het welslagen van de WTO van beslissende betekenis is voor de economieën van alle landen, zowel de rijke als de arme? (overweging C). We zouden moeten oproepen tot opschorting van de onderhandelingsronde van Doha en tot instelling van een moratorium inzake de GATS-onderhandelingen - dat zijn beschermende maatregelen bij ontbreken waarvan er van democratie geen sprake kan zijn -, maar in plaats daarvan wordt gepleit voor meer liberalisering in tal van sectoren, waaronder de telecommunicatiesector en het zeevervoer (paragraaf 3 en 8).
De opstellers van de gezamenlijke resolutie zijn zich bewust van de ongerustheid die is ontstaan naar aanleiding van de GATS. De voorzorgsmaatregelen die voor de vorm voorgesteld worden kunnen echter niet verhullen dat met de aanneming van deze resolutie een nieuwe stap gezet wordt in de richting van commercialisering van de diensten. Daarom hebben wij tegen gestemd.

Martinez (NI)
De diensten, en met name de openbare diensten, vormen een cruciaal thema, niet alleen omdat ze tweederde van het Europees BBP uitmaken, maar ook omdat ze samen met de cultuur de kern uitmaken van de identiteit van de volken.
De vraag is dan ook of we openbare sectoren met een mondiale dimensie als gezondheidszorg, alfabetisering, kennis en watervoorziening wel moeten privatiseren en verhandelbaar moeten maken. Voor de WTO is het antwoord 'ja?: in principe kan alles verhandeld worden. Ook de Europese Commissie beantwoordt die vraag bevestigend, zij het in bedekte termen: ideologisch gezien kan Brussel gerangschikt worden onder de aanhangers van de 'ultraliberale? leer, die van mening zijn dat alles verkocht kan worden, zelfs de politie, het leger en humanitaire hulp, via ECHO.
Getracht wordt de indruk te wekken dat men de culturele diversiteit in stand wil houden. Cultuur en media zouden niet 'gecommercialiseerd? mogen worden, maar intussen is sinds de Uruguay-ronde wel de landbouw, het fundament van de samenleving, aan de vrije markt overgeleverd. Ook wordt gezegd dat Europa op het gebied van zorg, onderwijs en media geen enkele commerciële actie heeft geïnitieerd, maar inmiddels heeft een Amerikaanse 'fast food?-keten op onderwijsgebied een universiteit in Madrid gekocht. En van de mediagroepen van Berlusconi, Bouygues en Murdoch kun je toch moeilijk zeggen dat ze niet commercieel zijn.
En dan is er de watervoorziening, waarvan de voormalig algemeen directeur van het IMF Camdessus heeft gezegd dat ze een belangrijke factor voor corruptie is, met name in Frankrijk, met Lyonnaise des Eaux. De beslotenheid van de onderhandelingen, de onzekerheid met betrekking tot de betrokken diensten en de haarkloverij inzake het onderscheid tussen handelscontacten op mondiaal niveau en regelgeving op nationaal niveau maken de GATS tot een overeenkomst waarvoor de volken het gelag zullen moeten betalen.

Meijer (GUE/NGL)
De toelichting die Commissaris Lamy maandag 10 maart aan het begin van het debat over de inzet van de EU bij de GATS-onderhandelingen gaf klonk geruststellend. Het Europese sociaal-economische model moet behouden blijven, overheidsmonopolies blijven mogelijk, het gaat niet om gedwongen privatisering of liberalisering, en alle verplichtingen die de EU aangaat zijn tijdelijk, zodat ze de interne politieke afwegingen niet duurzaam beïnvloeden. De reden om dergelijke zaken te regelen in het verband van de Wereldhandelsorganisatie is dat bilaterale contracten buiten deze organisatie om leiden tot meer willekeur, oncontroleerbaarheid en overmacht. Ondanks deze toelichting wordt vanuit de VS en vanuit de Derde Wereld de vrees uitgesproken dat de positie van de EU een geheel andere is. De EU zou ondernemingen uit de eigen lidstaten toegang willen verschaffen tot activiteiten zoals waterdistributie en mogelijk zelfs waterwinning, die binnen de EU overwegend in handen van overheidsbedrijven blijven. De beschikbaarheid van drinkwater voor de armen zou worden bedreigd. Is er nu sprake van dat de EU voor de buitenwereld veel harder is dan voor haar eigen lidstaten en inwoners? De slotbeantwoording van de heer Lamy klonk minder geruststellend dan zijn begin. Voor mij is dat reden om dezer dagen aanvullende vragen te stellen aan de Europese Commissie. En de verwerping van alle linkse amendementen leidt tot mijn tegenstem.
MacCormick (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, het stemde mij buitengewoon tevreden, en ik weet zeker dat hetzelfde voor u gold, dat de resolutie over de crisis in de witvissector met zo'n overweldigende meerderheid van 508 stemmen voor en 7 tegen bij 27 onthoudingen werd aangenomen. Hiermee spreekt het Europees Parlement ondubbelzinnig zijn steun uit voor het nemen van krachtige maatregelen om een bedrijfstak die in een crisis verkeert te ondersteunen. Nergens is die crisis overigens op dit moment zo ernstig als in Schotland, zoals u allen weet.
Ik heb onlangs een bezoek gebracht aan Eyemouth, in het zuiden van Schotland, en binnenkort ga ik naar Oban en Campbeltown aan de westkust. Deze gemeenschappen zijn zwaar getroffen door deze crisis, hoewel de situatie in het noorden van Schotland zelfs nog erger is.
Als we nu niets ondernemen om deze bedrijfstak effectief te ondersteunen, dan zal deze instorten. Dat zou betekenen dat, zelfs als het kabeljauwbestand weer op peil zou zijn, er geen levensvatbare bedrijfstak meer bestaat om die vissen te vangen. Het gaat hier om een essentieel onderdeel van een duurzaam dieet voor Europeanen in de toekomst. We kunnen niet zonder goede visserij en we moeten deze bedrijfstak daarom ook op de juiste wijze ondersteunen. Maar als we het geld beschikbaar stellen, dan moet de Britse regering dat geld ook aannemen. Er wordt gezegd dat zij niet bij de Commissie hun handje willen komen ophouden. Daar is in dit geval absoluut geen sprake van. Het geld wordt hun vrijwillig aangeboden. Laat ze het dan ook gebruiken.

Ó Neachtain (UEN)
Toen het Parlement in februari 2001 sprak over het nemen van maatregelen voor het herstel van het kabeljauwbestand, stond er onomwonden in het verslag-Nicholson, en ik citeer: 'Tegen deze achtergrond bezien, kan het onderhavige voorstel van de Commissie voor een nieuwe afsluitingsregeling in 2001 slechts met het grootst mogelijke voorbehoud worden geaccepteerd... Mocht 2001 echter een herhaling worden van 2000, dan hoeft men niet verbaasd te zijn indien de vissers zich aansluiten bij de oproepen voor noodhulp waar de landbouwsector en ook de visserijvloten in andere delen van de Gemeenschap al zo lang van hebben geprofiteerd.?
De besluiten en de doelstellingen uit de herstelplannen mogen niet voorbijgaan aan de sociale en economische gevolgen die daaruit voortvloeien. Er moet in de herstelplannen een balans gevonden worden tussen herstel en bescherming van visbestanden en de negatieve gevolgen die dat heeft op de visserij-industrie.
2003 is een herhaling van 2002, zoals dat een herhaling van 2001 was en dat weer een herhaling van 2000. Vissers eisen nu noodhulp ter compensatie van de verliezen die kustplaatsen lijden ten gevolge van de beschermingsmaatregelen voor kabeljauw. Ik sta daar volledig achter.
De noodzaak van sociale, economische en regionale samenhang moet bijzondere aandacht krijgen en het verdedigen van de belangen van gemeenschappen in regio's die in hoge mate afhankelijk zijn van de visserij moet de hoogste prioriteit krijgen.
(Verklaring ingekort overeenkomstig artikel 137, lid 1, van het Reglement)

Souchet (NI)
Opnieuw zijn de vissers het oneens met de Commissie. Die lijkt de kabeljauwsector te gebruiken als proeftuin om te experimenteren met het nieuwe instrument dat ze er in de Raad heeft weten door te drukken in het kader van de plannen voor herstel van de bedreigde vissoorten: de beperking van de visserij-inspanning. Het is natuurlijk heel eenvoudig om dat instrument op veel ruimere schaal toe te passen. Zo wordt in dit verband ook al gesproken over de heek en de tong in de Golf van Gascogne.
Zoals gebruikelijk is het voorstel van de Commissie inzake de kabeljauwvangst gebaseerd op het meest recente advies van de Internationale Raad voor het onderzoek van de zee, waarin veel niet-Europese landen zitting hebben en waarvan de standpunten in het verleden vaak de nodige kritiek hebben uitgelokt.
Het is een feit dat een aantal kabeljauwbestanden in verschillende zones bedreigd wordt. De Commissie zoekt de oorzaak voor deze situatie echter uitsluitend bij de visserij, en het zou wel eens zo kunnen zijn dat de vissers aldus de zwartepiet toegespeeld krijgen terwijl van herstel van de visbestanden geen sprake is.
Dat wij ons onthouden van stemming ten aanzien van de resolutie-Stevenson heeft enkel te maken met het feit dat daarin gepleit wordt voor de medebeslissingsprocedure op het gebied van het GVB. Wij zijn van mening dat het geen goede zaak is op dit gebied een extra factor van onzekerheid en onvoorspelbaarheid in te voeren. Op alle andere punten steunen wij deze resolutie uiteraard.

Fatuzzo (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, dit document gaat over de strategie voor de werkgelegenheid en het sociaal beleid. Ik heb natuurlijk voor gestemd, maar ik wil wel een overpeinzing naar voren brengen. Ik hoor verlichte en belangrijke economen vaak zeggen dat de werkgelegenheidsstrategie niet losgekoppeld kan worden van de strategie voor de pensioenen. Als men de werkgelegenheid in Europa wil verbeteren moet men ook de pensioenen hervormen van degenen die werken. Ik wilde evenwel onderstrepen, mijnheer de Voorzitter, dat men het beestje bij de naam moet noemen en er geen doekjes om mag winden. Als men het heeft over de Europese werkgelegenheidsstrategie, bedoelt men in feite dat er nieuwe banen moeten komen in Europa. Als men het echter over de pensioensfondsen heeft, bedoelt men niet dat de pensioenen omhoog moeten maar dat ze omlaag moeten. Het wordt tijd dat mensen zeggen wat ze precies bedoelen als ze iets zeggen!

Alavanos (GUE/NGL)
Helaas zijn de recente gegevens over de werkgelegenheid in de Europese Unie allesbehalve rooskleurig. In Griekenland en Duitsland loopt de werkgelegenheid zelfs terug. Daarom moeten onmiddellijk concrete maatregelen worden getroffen om de werkgelegenheid te versterken. Ten eerste zal het voorkomen van een oorlog in Irak een kader creëren waardoor investeringen in heel de wereld maar ook de Europese Unie zullen worden aangemoedigd. Dat zal een weerslag hebben op de werkgelegenheid. Ten tweede moet het Stabiliteitspact worden versoepeld. Dan worden overheidsmaatregelen ter bevordering van de groei en de werkgelegenheid mogelijk. Ten derde moeten indicatoren worden opgesteld voor het meten van de werkgelegenheid - net zoals er indicatoren zijn voor de economie - opdat het beleid van de lidstaten ter bestrijding van de werkloosheid kan worden gecontroleerd en versterkt. Ten vierde is het niet voldoende maatregelen te treffen voor belastingcoördinatie ten behoeve van het MKB, en voor de bestrijding van sociale uitsluiting en illegale arbeid, zeer zeker als deze zo beperkt zijn als in de resolutie wordt beschreven. Ik heb hier dan ook tegen gestemd.

Bordes, Cauquil en Laguiller (GUE/NGL)
In de toelichting van dit verslag wordt tevredenheid uitgesproken over de daling van de werkloosheid in Europa. Reden voor tevredenheid geeft het cijfer dat in de tekst genoemd wordt echter bepaald niet. Dat cijfer van 13 miljoen werklozen is stellig aan de optimistische kant, en bovendien zijn daarbij de mensen die zich moeten zien te redden met een onzeker baantje tegen een laag salaris buiten beschouwing gelaten. Verder zien we de laatste maanden het aantal werklozen in alle landen van de Unie weer stijgen.
Maar hoe kan het ook anders, als zelfs de grootste concerns van het continent forse personeelsinkrimpingen aankondigen en de ene na de andere fabriek sluiten?
Tegen die achtergrond is het wel heel cynisch om te spreken over 'voorstellen voor werkgelegenheidsstrategie', zoals het in de titel van het verslag heet, vooral voor de miljoenen werknemers die tot armoede veroordeeld zijn omdat ze de laan uitgestuurd worden, enkel en alleen vanwege het feit dat de werkgevers op de loonkosten willen besparen, zodat ze hun aandeelhouders nog hogere dividenden kunnen uitkeren.
Wij hebben een stem uitgebracht tegen deze tekst, omdat de strekking ervan is dat het de werkgevers vrij staat zelf te bepalen of ze al dan niet overgaan tot het schrappen van banen, terwijl het overduidelijk is dat het aantal werklozen zal blijven toenemen, en daarmee ook de armoede, als dwingende maatregelen uitblijven die de ondernemingen ertoe verplichten een deel van hun in het verleden of recentelijk behaalde winst te reserveren ten behoeve van de instandhouding van de werkgelegenheid en de uitbetaling van salarissen.

Darras (PSE)
In Lissabon is ingezet op een toekomst voor Europa waarin sprake is van een kwantitatieve en kwalitatieve verbetering van de werkgelegenheid en een grotere sociale cohesie. Die doelstelling lijkt ernstig in gevaar te komen met dit verslag, als dat vandaag geamendeerd wordt overeenkomstig de voorstellen van de heer Mann.
Met zijn amendementen, die hij voor de plenaire vergadering opnieuw heeft ingediend, ondergraaft hij trouwens ook volledig de inspanningen die de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken heeft getroost om de tekst van de rapporteur wat evenwichtiger te maken en om te buigen in de richting van een werkgelegenheidsbeleid dat niet enkel is gericht op vergroting van de flexibiliteit en daling van de belastingdruk, maar ook en vooral op de totstandbrenging van hoogwaardige werkgelegenheid voor iedereen. Onderwijs en opleiding moeten dan ook centraal staan in ons beleid, en tweederangsbanen en ongeschoold werk moeten verdwijnen.
In het verslag zoals het nu geamendeerd is zijn de beginselen van solidariteit en sociale cohesie volledig ondergesneeuwd geraakt, terwijl dat toch essentiële beginselen en doelstellingen zijn als je serieus wilt proberen een nieuwe werkgelegenheidsstrategie te ontwikkelen, een sociaal geïnspireerde strategie waarin alle aandacht uitgaat naar de mens.
Ik kan dan ook niet anders dan mijn steun onthouden aan het aldus geamendeerde verslag, waarin de principes van het neoliberalisme omarmd worden, dat wil zeggen: waarin gepleit wordt voor een werkgelegenheidsbeleid waarin de mens vergeten wordt.

Ducarme (ELDR)
In paragraaf 23 van de ontwerpresolutie wordt terecht verwezen naar het Europees sociaal model.
Dat model dient versterkt te worden teneinde een sociale standaard in stand te houden die een voorbeeld kan zijn voor de rest van de wereld. De mogelijkheid voor werknemers deel te nemen in het ondernemingskapitaal is een belangrijke stap, die voor de Commissie aanleiding zou moeten zijn om met nieuwe voorstellen te komen, met name voorstellen die werkelijk effect hebben in de lidstaten en die gericht zijn op gebruikmaking van het stelsel van fiscale vrijstellingen.
Om die reden dient het gebruik van fiscale vrijstellingen in sectoren waarin veel mensen werkzaam zijn (post, telecommunicatie, diensten, horeca, enzovoort) als instrument in het Europees sociaal model opgenomen te worden.

Figueiredo (GUE/NGL)
Dit verslag is verworpen en zo is het ook vergaan met de amendementen die door de Liberalen en de Volkspartij waren ingediend. Wij vinden dat een goede zaak. Onze fractie heeft daartoe bijgedragen: we hebben niet alleen tegen de allerslechtste amendementen gestemd, maar ook de uiteindelijke resolutie verworpen. Zo hebben we verhinderd dat de volgende voorstellen zijn aangenomen. Daarin werd aangedrongen op:
meer flexibiliteit op het gebied van de arbeidswetgeving. Het was de bedoeling om werkzoekenden verschillende soorten contracten voor te stellen, met uiteenlopende geldigheidsduur. Bovendien leverden die voorstellen:
kritiek op het feit dat de bepalingen aangaande de interne markt nog steeds niet allemaal in de wetgeving van alle lidstaten zijn opgenomen, als gevolg waarvan de mededinging niet optimaal zou zijn.
Met deze voorstellen werd beoogd de neoliberale beleidsideeën versneld door te voeren. Het is heel goed dat het Parlement dit verhinderd heeft.

Moraes (PSE)
Ik wil namens de Labourpartij in het Europees Parlement verklaren dat wij hebben gestemd voor die delen van het verslag-Mann die ondernemerschap aanmoedigen. Verder geloven we dat het belangrijk is het werk van het midden- en kleinbedrijf (MKB), waar volgens sommige schattingen tot wel 70 procent van alle werknemers in de gehele EU voor werkt, te ondersteunen.
Wij hebben gestemd met het idee dat het van belang is kleine en middelgrote ondernemingen niet onnodig te laten lijden onder belastingmaatregelen of onzinnige regelgeving.
Ik schaar me volledig achter de conclusie uit het verslag dat de kennis- en informatiemaatschappij een sleutelrol zal spelen bij het vergroten van het concurrentievermogen van de EU en dat er veel meer onderzoek moet worden opgezet dat zich richt op die terreinen.

Patakis (GUE/NGL)
Men probeert het werkloosheidsprobleem op te lossen met de intensivering van de neoliberale, monetaristische beleidsvormen en de handhaving van de begrotingsdiscipline. Daarbij vergeet men kennelijk dat juist deze beleidsvormen verantwoordelijk zijn voor de huidige crisis en de hoge werkloosheid.
Onder de leugenachtige titel van Lissabon 'voor een duurzame ontwikkeling en volledige werkgelegenheid? wordt aangedrongen op de voltooiing van de structurele hervormingen, ondanks het feit dat de ongelijkheden alleen maar groter worden. Dat zal leiden tot verdeling van de markten, algemene toepassing van soepele arbeidsvormen, onzekerheid onder de werknemers en vermindering van de loonkosten, terwijl de groei van de winsten van het grootkapitaal stevig gewaarborgd is. De sterk toegenomen langdurige werkloosheid, waar talloze werknemers nu al jarenlang onder lijden, is tot boven de 10% opgelopen en bovendien neemt ook het aantal tijdelijke banen steeds meer toe.
Men stelt voor de arbeidstijd te verlengen, zogenaamd vanwege de demografische veranderingen en de duurzaamheid van de pensioenfondsen. Dit past ook in de logica van het 'actief ouder worden? en de omverwerping van de socialezekerheids- en pensioenstelsels.
De aanmoediging van investeringen is geen oplossing voor het probleem, daar het bij de investeringen meestal gaat om technologische uitrusting en het aantal banen daardoor eerder wordt verminderd dan verhoogd.
Wij zijn tegen de beleidsvormen van de EU, die op de maat van het Stabiliteitspact en het proces van Lissabon zijn gesneden. Deze druisen namelijk in tegen de behoeften van de werknemers, de boeren en het midden- en kleinbedrijf en hebben enkel tot doel de verworvenheden van de werknemers terug te draaien en aan de behoeften van het grootkapitaal te voldoen.

Ribeiro e Castro (UEN)
Het verslag is helaas niet aangenomen. Misschien is het zo dat dit verslag bij het zoeken naar een evenwicht tussen zoveel tegenstellingen uiteindelijk zelf het evenwicht heeft verloren ?
Ik heb me gedwongen gevoeld me bij de eindstemming van stemming te onthouden. Ik vond namelijk dat het verslag te ver ging op het gebied van het fiscaal beleid. Als je te sterk aandringt op harmonisering ontneem je de lidstaten hun autonomie op dit gebied.
Toch wil ik onze collega Thomas Mann prijzen voor zijn inspanningen. Ik ben voorstander van het ontwikkelen van nieuwe initiatieven in het kader van de strategie voor werkgelegenheid en sociaal beleid zoals die in Lissabon voor de Europese Unie ontwikkeld is. De rapporteur draagt ideeën aan die onze aandacht en steun verdienen. Ik sta zeker achter de nadruk die hij legt op de bescherming van het gezin. Bij het ontwikkelen van richtsnoeren voor werkgelegenheid moet de verenigbaarheid van werk en gezin voorop staan. Er moet dus een beleid worden ontwikkeld dat meer rekening houdt met kinderen en het gezin. Dat kan onder andere door werk voor ouderen aantrekkelijker te maken. Ik wil er ook graag opnieuw op aandringen dat de initiatieven voor beroepsopleidingen, levenslang leren en communautaire steun voor onderzoek meer prioriteit krijgen. In een aantal lidstaten is op deze gebieden veel bereikt en de overige lidstaten moeten meer ondernemen om de vruchten van deze ervaring te plukken.

Roure (PSE)
In het kader van de conclusies van de Top van Lissabon hebben wij altijd aangedrongen op waarborging van het noodzakelijk evenwicht tussen kwantitatieve en kwalitatieve aspecten. Op die manier hebben we ook werkelijk vooruitgang geboekt in de noodzakelijke strijd tegen de plaag van de werkloosheid. We moeten echter op onze hoede zijn als het gaat om sociale plannen, herstructureringen in het bedrijfsleven, verplaatsing van bedrijfsactiviteiten en collectieve ontslagen. We mogen geen genoegen nemen met de baanonzekerheid die steeds meer medeburgers treft. Het Europees Parlement heeft min of meer een plicht ten aanzien van het kritisch volgen van deze ontwikkelingen.
De boodschap die de heer Mann hier uitdraagt, met zijn ode aan een louter neoliberale ideologie, staat hier lijnrecht tegenover en is dan ook onacceptabel. Wat we op dit moment nodig hebben is een ware strijd vóór de werkgelegenheid en tégen de armoede. Wij nemen geen genoegen met tweederangsbanen, en we accepteren niet dat de werknemers een steeds onzekerder bestaan tegemoet gaan. We moeten het accent juist leggen op scholing en op het verwerven van kwalificaties, en we moeten opkomen voor de zwaksten onder ons. We moeten veel aandacht besteden aan werk voor vrouwen, en we moeten voor jongeren mogelijkheden creëren om met vertrouwen de arbeidsmarkt te betreden.
Wij zijn tegen een deregulering en tegen een ongecontroleerde openstelling van de markten op het gebied van de handel in diensten (GATS). Wij zullen niet accepteren dat alle sociale verworvenheden die we met zoveel pijn en moeite afgedwongen hebben opgeofferd worden.
(Verklaring ingekort overeenkomstig artikel 137, lid 1 van het Reglement)

Vairinhos (PSE)
Werkloosheid wordt tegenwoordig vaak veroorzaakt door het verhuizen van bedrijven. Deze laten zich daarbij eerst en vooral door winstoverwegingen leiden, zonder rekening te houden met het feit dat het uitoefenen van een activiteit een belangrijke factor vormt bij de sociale ontwikkeling. Werk is ook van groot belang voor de geestelijke gezondheid van werknemers en hun gezin. Het is daarom heel belangrijk dat het Europees Parlement, de instelling die het Europese volk vertegenwoordigt, in dezen een duidelijk standpunt inneemt en opkomt voor een algemene werkgelegenheidsstrategie en een daarop aansluitend sociaal beleid binnen de Europese Unie.
Wij vinden dat het Europees sociale beleid deel moet uitmaken van elk ontwikkelings- en groeibeleid van de Europese Unie.

Fatuzzo (PPE-DE).
Zelfs in de globale richtsnoeren voor het economisch beleid, waarin vooral wordt aangedrongen op evenwicht in de begrotingen van de landen van de Europese unie, zwijgt men - en alhoewel ik voor heb gestemd, maak ik mij daar bezorgd over - in alle talen over de maatregelen die men wil nemen voor de sanering van de nationale begrotingen die zwaar gebukt gaan of reeds bezweken zijn onder de ondraaglijke last van het aantal gepensioneerden die een pensioen krijgen uit de overheidsbegroting. Daarom vraag ik u, mijnheer de Voorzitter, maar in feite wend ik mij tot de regeringsleiders en de Raad: moeten wij niet eerst vaststellen hoeveel pensioen wij de burgers gaan betalen en pas daarna zien wat overblijft om uitgegeven te worden? Of gaan wij eerst de hele begroting opmaken, en als er nog iets overblijft - ik zeg: als - ook de gepensioneerden nog enkele kruimels geven?

Boudjenah (GUE/NGL)
In het verslag-García-Margallo wordt onderstreept dat het van belang is dat de bepalingen van het Stabiliteits- en groeipact nageleefd worden en dat de hervormingen waartoe in Lissabon besloten is versneld doorgevoerd worden. Daarmee wordt volledig voorbijgegaan aan de kritiek en de diepgaande meningsverschillen die steeds duidelijker tot uitdrukking komen in de publieke opinie. De rapporteur heeft geen oog voor de stijging van de werkloosheid, noch voor de golf van ontslagen en asociale bedrijfssluitingen. Welke misdaad hebben de werknemers van Metaleurope begaan? Over welke 'stabiliteit? hebben we het eigenlijk, als mensenlevens kapot gemaakt worden omdat er sprake moet zijn van 'verenigbaarheid met het monetair beleid?? We krijgen in dit verband altijd en eeuwig hetzelfde te horen: voor de liberalisering van de markten zijn offers nodig!
Ik zou liever zien dat de EU zich ten doel zou stellen een echt groei- en werkgelegenheidspact uit te werken, dat erop gericht is in de behoeften van de bevolkingen te voorzien, de lonen op te waarderen en een beleid in te voeren waarmee daadwerkelijk banen en welvaart geschapen worden.
Ik moet me dan ook wel verzetten tegen het in het verslag ingenomen standpunt dat de te nemen maatregelen 'geen bedreiging mogen vormen voor de macro-economische stabiliteit?; die benadering leidt er immers toe dat de werkgevers steun uit publieke middelen ontvangen en dat ze ondernemingen kunnen sluiten zonder dat ze daarvoor verantwoording hoeven af te leggen. Ik kan geen goedkeuring verlenen aan de oproep tot 'verdere liberalisering van diensten van algemeen belang (?), zoals postdiensten, telecommunicatie, gas en elektriciteit, vervoer per spoor en luchtvaart alsmede de omroep.?

Figueiredo (GUE/NGL)
Het verslag besteedt geen aandacht aan de centrale kwestie: de vraag binnen de EU. Het verslag bevat al evenmin een analyse van de richtsnoeren voor de economie en de werkgelegenheid die ten grondslag liggen aan het beleid waarmee men de huidige economische crisis en de groeiende werkloosheid het hoofd probeert te bieden. Beweerd wordt dat de 'rigiditeit van de Europese economie? de oorzaak van alle problemen is. Dat zou een 'snelle reactie op plotselinge externe ontwikkelingen? onmogelijk maken. 
Het gaat erom over wat voor soort starheid je spreekt. Volgens het verslag is het huidige monetaire beleid kennelijk voldoende flexibel, terwijl dat beleid landen met sterk uiteenlopende behoeften en ongelijke inflatieniveaus precies dezelfde eisen oplegt met betrekking tot de rentevoet en de wisselkoers. Op die wijze kunnen regio's minder goed reageren op asymmetrische economische schokken. En dat wordt nog eens verergerd door het feit dat de communautaire begroting onvoldoende solidair is: de rijkdommen worden niet evenwichtig tussen de lidstaten verdeeld.
Ook het in het stabiliteitspact vervatte begrotingsbeleid is kennelijk voldoende flexibel. En dat terwijl dit beleid voorwaarden stelt aan openbare investeringen en de toepassing van de structuurfondsen. Datzelfde beleid heeft negatieve gevolgen voor onmisbare openbare diensten en blokkeert de ontwikkeling op een aantal gebieden die voor de innovatie van de productie van vitaal belang zijn - er kunnen op dit moment niet genoeg investeringen gedaan worden in onderwijs, gezondheid, onderzoek en ontwikkeling.
Verder wordt aangedrongen op meer flexibiliteit op de arbeidsmarkt, zeker waar het de lonen betreft. Dat leidt tot loonmatiging en onzekerheid. Volgens het verslag moet ook de markt voor producten flexibeler vormgegeven worden, en wel door het voortzetten van de privatisering, liberalisering en deregulering van de markten. Vandaar onze stem tegen dit verslag.

Korakas (GUE/NGL)
Met het onderhavige verslag wordt steun betuigd aan het volksonvriendelijk beleid van de EU en worden de verworven rechten van de werknemers opgeofferd op het altaar van de monopolies.
Daarin wordt ook volledige steun betuigd aan de toepassing van het Stabiliteitspact, de versnelling van de structurele hervormingen van de arbeidsmarkt, loonmatiging, arbeidstijdverlenging, volledige liberalisering van de diensten van algemeen belang - met name postdiensten, telecommunicatie, energie, vervoer en omroep - en vermindering van de belastingdruk voor de ondernemers. In het verslag staat ook onomwonden dat het gebrek aan soepelheid op de arbeidsmarkt, of de niet-toepassing van soepele arbeidsvormen, een van de hoofdoorzaken is van de werkloosheid.
Het begrotingsevenwicht is een alibi voor de gestage vermindering van de sociale uitgaven en de privatisering van de nutsbedrijven, en biedt de mogelijkheid het grootkapitaal te steunen en ertoe te brengen korte metten te maken met de pensioenstelsels en de sociale voorzieningen.
De donkere wolken van de oorlog pakken zich samen, het antagonisme in het imperialistische kamp wordt steeds scherper en het einde van de crisis komt steeds verder in het verschiet te leggen (de Commissie voorspelt bijna nulgroei voor 2003: - 0,1% tot 0,5%). Desalniettemin blijft de versterking van het mededingingsvermogen en de winst van de Europese monopolies boven alles verheven.
Wij zijn tegen een dergelijk volksonvriendelijk beleid en scharen ons aan de zijde van de werknemers, die met hun strijd dit beleid omver kunnen gooien.

Pasqua (UEN)
Dit verslag dient geen enkel doel, behalve dan dat het Europees Parlement hiermee zijn onvoorwaardelijke steun kan betuigen aan de plannen van de Commissie.
Uiteraard bevat dit verslag de gebruikelijke opsomming van goede bedoelingen, die overigens alleen maar toe te juichen zijn - bevordering van een cultuur van ondernemerschap, versterking van de investeringen op het gebied van menselijke middelen en onderzoek en ontwikkeling -, maar verder is deze tekst de zoveelste illustratie van het reflexmatig handelen van deze Vergadering: de Commissie hoeft alleen maar te roepen dat ze streeft naar een Europese integratie op basis van het liberale en federale model, en onmiddellijk praat het Parlement haar naar de mond.
Dat zien we bijvoorbeeld bij de eis om van de Commissie de economische regering van Europa te maken, en we zien het ook bij het streven naar liberalisering van de diensten van algemeen belang en de op netwerken gebaseerde sectoren, waarbij het in de eerste plaats gaat om postdiensten, telecommunicatiediensten, gas en elektriciteit en spoorvervoer.
Uiteraard is een betere afstemming van de economische beleidsmaatregelen van de lidstaten wenselijk, maar wil er ook op de langere termijn sprake zijn van convergentie, dan is het van belang dat de nationale bevoegdheden gerespecteerd worden, en dat betekent dat uitgegaan moet worden van vrije economische concurrentie tussen de lidstaten, en niet van technocratische besluiten waarin voorbijgegaan wordt aan de nationale realiteit in de verschillende landen.

Ribeiro e Castro (UEN)
Dit is een heel belangrijk initiatiefverslag van de Economische en Monetaire Commissie en het komt precies op tijd. De huidige geopolitieke situatie is namelijk erg onduidelijk en we hebben behoefte aan duidelijke doelstellingen. Bovendien is het van belang dat we het debat over een aantal uiterst belangrijke zaken heropenen. Ik denk dan aan het lage niveau van zowel de particuliere als de openbare investeringen, de trage groei van de productiviteit, de teruglopende werkgelegenheid en de vergrijzing van de bevolking.
Ik geloof verder dat het heel belangrijk is dat we allemaal gaan nadenken over de gevolgen van - bijvoorbeeld - de te hoge schuldenlasten van particulieren en bedrijven, onze veel te grote afhankelijkheid op het gebied van energie en het feit dat India en China deel zijn gaan uitmaken van de industriële wereld. Deze aspecten worden in het verslag niet genoemd, maar het zijn kwesties die op de middellange en lange termijn zeker aan de orde moeten komen. De Europese burgers verlangen van de besluitnemers van de EU 'gedurfde maatregelen? om deze ontwikkelingen het hoofd te bieden.
Ik kan mezelf ook niet herkennen in de federalistische en door en door liberale politieke kijk op de EU die aan de analyse van de rapporteur ten grondslag ligt. Ik heb daarom besloten me bij de slotstemming van stemming te onthouden.

Krivine en Vachetta (GUE/NGL)
In het verslag-Trentin wordt met tevredenheid vastgesteld dat het Stabiliteits- en groeipact op uiterst bevredigende wijze ten uitvoer is gelegd, hoewel dat pact door Commissievoorzitter Prodi onlangs nog betiteld is als 'dom'. De rapporteur is van mening dat de neergaande conjunctuur het best bestreden kan worden door structurele hervormingen door te voeren, waarvan we weten dat die juist belemmerend werken voor de endogene groei, waarnaar de rapporteur trouwens ook verwijst.
Net zoals in het verslag-García-Margallo en het verslag-dos Santos, waarover eveneens gestemd is, wordt in het verslag-Trentin gepleit voor een intelligente toepassing van het pact en voor de daarvoor benodigde aanpassingen. Gezond verstand en domheid komen hier echter samen in een onsamenhangend verhaal, waarin getracht wordt zaken met elkaar te verenigen die nu eenmaal niet met elkaar te verenigen zijn. De structurele hervormingen waarover gesproken wordt leiden tot meer baanonzekerheid, tot een grotere greep van de financiële markten op de pensioenen en tot nieuwe privatiseringen. Om de stijgende werkloosheid te bestrijden moeten we echt het Stabiliteits- en groeipact simpelweg overboord zetten en kiezen voor een beleid dat is gericht op het scheppen van banen via een ingrijpende herverdeling van de inkomens. Van een dergelijk perspectief is niets terug te vinden in dit verslag, waarin enkel een aantal inconsistente maatregelen wordt voorgesteld om het pact van een nieuw verflaagje te voorzien. Daarom hebben wij tegengestemd.

Marques (PPE-DE)
Ik wil de heer Trentin graag gelukwensen met zijn uitstekende en ter zake dienende verslag over de jaarlijkse beoordeling van de tenuitvoerlegging van de stabiliteits- en convergentieprogramma's. Ik steun zijn verslag, vooral omdat hij pleit voor een herziening van de criteria voor monetaire en budgettaire rigiditeit zoals die door het Stabiliteits- en groeipact en de stabiliteits- en convergentieprogramma's worden opgelegd. Dat is in de huidige context beslist nodig. Deze criteria zijn namelijk dusdanig onbuigzaam dat de economische groei in de Europese Unie erdoor gehinderd wordt, terwijl we er ook niet in geslaagd zijn een antwoord te formuleren op de hoge werkloosheid en de grote ongelijkheid. We zijn bovendien in gebreke gebleven bij het waarborgen van een duurzame ontwikkeling.
Het is heel belangrijk dat de doelstellingen aangaande het terugdringen van het begrotingstekort en de overheidsschuld nageleefd worden. Ik wil er echter wel op wijzen dat er in het Stabiliteits- en groeipact indicatoren opgenomen moeten worden die rekening houden met het feit dat de toestand van land tot land verschilt. Er moet zeker rekening gehouden worden met de situatie in de cohesielanden.

Pasqua (UEN)
Geheel in lijn met de monetaristische en federalistische dogma's wordt in dit verslag gepleit voor een nog striktere interpretatie van het Stabiliteits- en groeipact, dat zijn naam overigens weinig eer aan doet. Hier wordt niet zozeer getracht lering te trekken uit de feitelijke en waarneembare ontwikkelingen als wel een aanklacht opgesteld tegen de lidstaten die de fout hebben begaan zich niet te houden aan de bepalingen van een tekst die op dit moment een keurslijf vormt dat ieder economisch herstel onmogelijk maakt.
Met name blijkt ook duidelijk dat de verabsolutering van het Stabiliteitspact niet enkel ingegeven is door overwegingen van louter economische aard: het is inmiddels een kwestie geworden met een ware politieke dimensie.
Het is immers evident dat het streven naar begrotingsevenwicht niet alleen beschouwd wordt als een lovenswaardige economische doelstelling - dat is gewoon een kwestie van gezond verstand -, maar ook de status van een dogma gekregen heeft, een dogma waaraan eenieder zich maar heeft te houden, omdat anders het fundament wordt aangetast van een heel bouwwerk (de EMU) dat boven alles om politieke redenen opgetrokken is (invoering van de eerste Europese structuur van zuiver federalistische aard).
Dat verklaart waarom de rapporteur het niet nodig acht de huidige economische ontwikkelingen te analyseren en in plaats daarvan pleit voor een nog striktere naleving van het Stabiliteitspact, met name door voor te stellen de autonomie van de Commissie inzake het toezicht op de lidstaten te versterken. Die benadering is onacceptabel.

Ribeiro e Castro (UEN)
Ik heb voor het verslag-dos Santos gestemd, omdat ik het heel evenwichtig vond. Het Stabiliteits- en groeipact is een belangrijk en doorslaggevend instrument in het kader van de Economische en Monetaire Unie, maar het moet ook bijdragen tot de invulling van de strategie van Lissabon. Het is dus zaak dit instrument flexibeler te maken door verfijnder criteria te ontwikkelen. Ik steun de rapporteur ook wanneer deze zegt dat het van belang is verschillende types investeringen te onderscheiden - zeker als het gaat om openbare investeringen (de rapporteur noemt ze, in navolging van de mededeling van de Europese Commissie 'hoogwaardige openbare investeringen?). Op die manier kunnen we garanderen dat investeringen inderdaad extra dynamiek creëren, om zo een duurzame groei veilig te stellen.
De boekhoudkundige kwesties en berekeningen zijn door de rapporteur heel goed uitgewerkt. Ik wil er wel graag op wijzen dat er in de economie ook nog een psychologische kwestie speelt en dat het economisch beleid daar rekening mee moet houden. Het economisch beleid legt bepaalde verplichtingen op en die moeten worden nagekomen. Er ontstaan dus nieuwe verantwoordelijkheden, en die gelden voor alle economische subjecten, van de staat tot de particuliere ondernemer. Pas als iedereen die verantwoordelijkheden aanvaardt zijn we op weg naar 'de meest dynamische economische ruimte ter wereld, gebaseerd op kennis en in staat een duurzame groei te garanderen met meer ??
(Stemverklaring ingekort overeenkomstig artikel 137, lid 1, van het Reglement)

Ribeiro e Castro (UEN)
'Een reeds twee jaar durende ongunstige conjunctuur heeft ertoe bijgedragen dat preventieve beleidsmaatregelen ter bestrijding van de recessie en de toenemende werkloosheid aan kracht hebben ingeboet?. Met die constatering in het achterhoofd moeten we onderzoeken over welke middelen we beschikken om onze verplichtingen te kunnen nakomen. Ik heb het dan in de eerste plaats over de Strategie van Lissabon. Het is volgens mij ook heel belangrijk dat we van de gelegenheid gebruik maken om bij de criteria en de doelstellingen van het Stabiliteits- en groeipact een aantal indicatoren op te nemen aan de hand waarvan we dit pact wat vrijer kunnen interpreteren. We moeten bij de naleving van het pact rekening kunnen houden met het feit dat de toestand van land tot land verschilt. Aan de doelstellingen voor het terugbrengen van het begrotingstekort en de overheidsschuld mag echter niet getornd worden. Net zoals in het geval van het verslag-dos Santos geldt wat mij betreft ook hier dat het nakomen van deze doelstellingen van enorm belang is. Deze doelstellingen leggen een hele reeks nieuwe verantwoordelijkheden vast en dat is een belangrijk signaal naar de economische subjecten toe.
Ik heb daarom voor dit verslag gestemd.

Sacrédeus (PPE-DE)
Ik heb tegen het verslag gestemd omdat de politieke linkerzijde paragraaf 15 heeft weggestemd (met 266 stemmen voor en 237 stemmen tegen).
In paragraaf 15 wordt geëist dat 'het SGP strikt wordt nageleefd en dat weerstand wordt geboden aan alle pogingen om dit pact uit te hollen en daarmee de stabiliteit van de Europese munt permanent in gevaar te brengen?.
Het schrappen van paragraaf 15 maakt een versoepeling van het SGP mogelijk in plaats van dat er een strikte naleving van objectieve en meetbare criteria wordt geëist. Door het verdwijnen van paragraaf 15 krijgen de Europese ministers van Financiën de gelegenheid om de overheidsuitgaven te verhogen in tijden van laagconjunctuur en in situaties met een begrotingstekort. Dat brengt het gevaar met zich mee dat de inflatie stijgt en het vertrouwen daalt en dat de stabiliteit van de euro wordt aangetast.

Sacrédeus (PPE-DE)
. (SV) Ik heb gestemd tegen het verslag in zijn geheel, dat overigens wel is aangenomen, met 359 stemmen voor en 79 stemmen tegen bij 50 onthoudingen. De reden voor mijn tegenstem is dat dit verslag een versoepeling van het Stabiliteits- en groeipact met zich meebrengt en dat het de Zweedse grondwet ondermijnt.
Ik heb gestemd voor paragraaf 5, inhoudende dat een eventuele invoering van de euro aan een referendum wordt onderworpen. Zweden zal niet worden gedwongen om mee te doen aan de EMU als de meerderheid van de kiezers de Zweedse kroon steunt. Ik wijs erop dat deze paragraaf is aangenomen met 486 stemmen voor en 3 stemmen tegen bij 8 onthoudingen.
Ik heb gestemd voor het schrappen van paragraaf 4, dat wil zeggen tegen het besluit om het Stabiliteits- en groeipact ?op soepeler wijze toe te passen?. In de praktijk betekent deze paragraaf een versoepeling van de objectieve criteria, die dan worden vervangen door vage criteria waarover politiek onderhandeld kan worden. Helaas is deze paragraaf gehandhaafd. Voor de euro zijn heldere en stabiele regels nodig. Het besluit leidt ertoe dat het vertrouwen in de euro als betaalmiddel afneemt.
Ik heb gestemd tegen paragraaf 10, dat inhoudt dat de Zweedse wetgeving ondergeschikt is aan de EG-wetgeving, zelfs voordat de Zweedse wetgeving is gewijzigd. De bedoeling van deze paragraaf is dat de euro als valuta kan worden ingevoerd zonder dat de Zweedse grondwet is gewijzigd, dat wil zeggen vóór de Zweedse parlementsverkiezingen van 2006. De paragraaf houdt in dat het EG-recht de Zweedse regels voor grondwetswijziging kan omzeilen.

Fatuzzo (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, nu gaat het over de financiën van de lidstaten die de euro gebruiken. Ik heb voor gestemd omdat ik voor de euro ben, maar alvorens iedereen smakelijk eten te wensen - de Voorzitter, de tolken en bodes - wil ik wel gezegd hebben dat de regeringen van de lidstaten die de euro gebruiken er goed aan zouden doen op te passen - hetgeen zij tot nu toe niet hebben gedaan - dat slimme, gewetenloze en alleen maar aan zichzelf denkende handelaren niet de prijzen verhogen van de verbruiksgoederen die de burgers, de werknemers en de gepensioneerden, dat wil zeggen de mensen met een vast inkomen, het meeste kopen. Die handelaren profiteren namelijk van het feit dat de nationale munt is ingeruild tegen de Europese munt, de euro, en het zo moeilijk is te wennen aan de waarde van de nieuwe munt. Dat geldt voor Italië maar ik denk ook voor de andere landen van de Europese Unie. Daardoor zijn de prijzen van de producten die het meest gekocht worden door de minst welgestelde burgers, met name gepensioneerden en burgers met een, helaas, klein inkomen, de pan uitgerezen.

Pasqua (UEN)
Eens te meer maakt het Europees Parlement zich tot het doorgeefluik voor de dringende eisen van het Brusselse college.
Het staat een meerderheid van dit Parlement natuurlijk vrij om op te roepen tot een 'intelligente en soepele toepassing van het pact op de door de Commissie voorgestelde wijze?, of om de Commissie te steunen wanneer ze op arbitraire gronden inquisitieprocedures in gang zet tegen lidstaten die weigeren zich te onderwerpen aan een al te strikte interpretatie van de bepalingen van het Stabiliteitspact - maar ik voel er niets voor die weg in te slaan.
De zogenaamde aanpassingen die door de Commissie zijn ingevoerd - aanpassingen waarin erkend wordt dat er met betrekking tot het begrotingstekort onderscheid gemaakt moet worden tussen een structurele component en een component die verband houdt met de economische cyclus - zijn in mijn ogen weliswaar gerechtvaardigd, in die zin dat ze leiden tot versterking van de factor groei zonder dat de factor stabiliteit in gevaar komt, maar ik ben me er terdege van bewust dat deze spectaculaire ommezwaai onderdeel is van een meeromvattende strategie die erop gericht is van de Commissie de economische regering van de Unie te maken. Het spreekt voor zich dat ik dat streven in geen enkel opzicht kan steunen.
De Voorzitter.
Hiermee zijn de stemverklaringen beëindigd.
(De vergadering wordt om 13.35 uur onderbroken en om 15.00 uur hervat)

De Voorzitter.
De notulen van de vergadering van gisteren zijn rondgedeeld.
Geen bezwaren?

Posselt (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, op bladzijde 17 van de notulen is het verloop van het vragenuur van gisteren weergegeven. Dat vragenuur is drie kwartier te laat begonnen en toen pas op het beeldscherm aangekondigd. Ik had een half uur na het begin van het vragenuur al aan de beurt moeten zijn. Ik ben na aankondiging van de aanvang van het vragenuur meteen hierheen gerend, maar toen bleek mijn vraag reeds afgevoerd te zijn, aangezien geen van de vragenstellers van het eerste halfuur aanwezig was geweest.
Ik heb een verzoek ingediend om te bereiken dat mijn vraag alsnog werd toegelaten, aangezien men net pas bij de volgende vraag aangekomen was. De Voorzitter heeft de regels toen wel heel streng geïnterpreteerd. Als men zich streng aan de regels wil houden moet men ook het vragenuur op tijd laten beginnen. Als we het daarentegen met de tijd niet zo serieus nemen, dan moeten we de regels ook wat minder streng interpreteren. Dat om te beginnen. Ik wil u daarom vragen of u ervoor kunt zorgen dat ik niet de standaardbrief ontvang waarin medegedeeld wordt dat ik bij het vragenuur aanwezig had moeten zijn. Anders zal ik mij genoodzaakt zien terug te schrijven, en dan heb ik enige persoonlijke kritiek te leveren.
En dan het tweede punt dat ik hier wilde aanstippen. De heer Puerta heeft gisteren beloofd dat de heer Salafranca - die op dezelfde wijze behandeld is - en ik in afwijking van de gebruikelijke procedure een schriftelijk antwoord zouden krijgen. Ik hoop dat men zich in ieder geval aan die belofte zal houden.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mijnheer Posselt, voor uw opmerking. Wij hebben die genoteerd en zullen het nodige ondernemen.
(De notulen worden goedgekeurd)

De Voorzitter.
Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie over de militaire missie van de Unie naar de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië.
Het woord is aan de fungerend voorzitter van de Raad, de minister van Buitenlandse Zaken van Griekenland, de heer Papandreou.

Papandreou
Dames en heren, als u het goed vindt, begin ik met enkele opmerkingen over een goede vriend: Zoran Djindjic. De premier van Servië, Zoran Djindjic is vermoord. Wij zijn diep geschokt door deze moord. Wij hebben een goede vriend verloren, een vriend van Europa. Wij hebben een strijder voor de democratie en de stabiliteit in Zuidoost-Europa en de Balkan verloren. Ik wil derhalve mijn condoleances overbrengen aan zijn gezin, aan zijn vrouw en kinderen en natuurlijk ook aan het Servische volk. Ik wil hun graag ons diepe medeleven betuigen. Deze moord heeft ons niet alleen geschokt maar ook herinnerd aan de noodzaak dat wij ons als Europese Unie moeten blijven engageren voor de vooruitgang in dit gebied van Europa. Dit gebied heeft de laatste jaren moeilijke momenten doorgemaakt. Het werd geteisterd door grote onrust en etnische conflicten. In alle landen van deze regio heeft de democratie evenwel haar eerste stappen kunnen zetten. Dankzij de medewerking van de Europese Unie, de internationale gemeenschap, de VN, de Verenigde Staten, Rusland, enzovoort, maar vooral ook dankzij de voortrekkersrol van Europa, hebben wij de stabilisatie en de ontwikkeling in deze regio in gang kunnen zetten. Uit hetgeen vandaag is gebeurd blijkt evenwel dat we nog een lange weg voor de boeg hebben. Als fungerend voorzitter van de Raad wil ik erop wijzen dat wij met de onderhavige missie naar de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië blijk geven van onze inzet in dit gebied, van onze bereidheid dit gebied te helpen op zijn Europese weg en te ijveren voor stabiliteit en vrede aldaar.
Deze missie heeft een veelzijdige betekenis. Ten eerste zal ze bijdragen aan de versteviging van de veiligheid en de stabiliteit op lange termijn in de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië, aan het behoud van de soevereiniteit en de territoriale integriteit van dit land en aan de onschendbaarheid van zijn internationaal erkende grenzen. Ten tweede zal de missie bijdragen aan de versterking van de rol en de aanwezigheid van de Europese Unie in dit land. Zij zal, via het stabilisatie- en associatieproces, de toenadering van dit land tot de Europese Unie kunnen versterken en de toepassing van de kaderovereenkomst kunnen vergemakkelijken. Ten derde zal de missie de eerste test zijn in de praktijk van het Europees mechanisme voor militair conflictbeheer en na de politiële missie naar Bosnië de tweede stap zijn die de Europese Unie zet in de richting van een operationele capaciteit. Bijgevolg zal men heel voorzichtig moeten zijn bij de voltooiing van de voorbereidingen en de uitvoering van de operatie. Hier staat, zo u wilt, onze geloofwaardigheid op het spel, de geloofwaardigheid van de Europese Unie. Ten vierde is deze missie de eerste praktische toepassing van de samenwerking tussen de Europese Unie en de NAVO op het gebied van crisisbeheersing en bij de afsluiting van de nog openstaande permanente regelingen, hetgeen naar verwacht heel spoedig zal gebeuren.
De Europese Unie heeft twee fundamentele voorwaarden gesteld aan de uitvoering van deze operatie. Ten eerste moeten eerst de permanente regelingen tussen de Europese Unie en de NAVO worden voltooid en moet de desbetreffende overeenkomst worden gesloten, en ten tweede moet een aanvraag voorhanden zijn van de officiële autoriteiten van het land in kwestie.
Wat het eerste vraagstuk betreft kan ik u zeggen dat de permanente regelingen bijna rond zijn. Wij zitten in het laatste stadium. Er is over bijna alle betrokken ontwerpteksten een akkoord bereikt in de NAVO en deze teksten zijn overgemaakt aan de Europese Unie. Wij zullen daar indien nodig commentaar op leveren of opmerkingen over maken en dan zullen deze teksten naar verwachting binnenkort, in ieder geval voor het eind van deze maand, door beide organisaties in een officiële vorm worden gegoten.
Wat het tweede thema betreft kan ik u zeggen dat er al een officieel verzoek is van de regering van de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië aan de Europese Unie met betrekking tot de uitvoering van deze operatie en alle betrokken partijen zijn verheugd over dit initiatief.
Het Grieks voorzitterschap heeft de uitvoering van deze operatie uitgeroepen tot een van zijn hoofdprioriteiten voor het EVDB. Wij zullen bijgevolg alles in het werk stellen om vorderingen te maken in die richting. Wij moeten er evenwel op wijzen dat deze operatie, en ook eventuele andere operaties in de Balkan, zoals de opvolging van de SForce in Bosnië, niet betekenen dat er een eind wordt gemaakt aan de betrokkenheid en de aanwezigheid van de NAVO, of ook van de Verenigde Staten. Integendeel, de nauwe samenwerking zal worden voortgezet, en dat moeten wij ook eenieder duidelijk maken. Wij moeten erop wijzen dat wij tezamen zullen blijven streven naar stabiliteit en veiligheid in dit gebied. Aangezien dit een opvolging is van de NAVO en geen primaire operatie, zal er een nauwe samenwerking moeten zijn met de Verdragsorganisatie teneinde een soepele overgang en continuïteit te kunnen waarborgen. Natuurlijk zal deze opvolging moeten plaatsvinden binnen de overeengekomen permanente regelingen en met inachtneming van de autonomie van beide organisaties.
Wat de vorderingen bij de zojuist door mij genoemde punten betreft, zal ik kort iets zeggen over de belangrijkste mijlpalen in de voorbereiding van deze missie. De Raad heeft op 23 januari instemming betuigd met het algemene idee van de missie en op 27 januari zijn goedkeuring gehecht aan het desbetreffende gemeenschappelijk optreden. Het institutioneel kader van de missie werd aangevuld met vooral regelingen betreffende de financiering. Het Politiek en Veiligheidscomité heeft op 4 februari jongstleden besloten welke derde landen zullen worden uitgenodigd. Het gaat hier om Tsjechië, Estland, Hongarije, Letland, Litouwen, Polen, Slowakije, Slovenië, Bulgarije, Roemenië, IJsland, Noorwegen, Turkije en Canada. Op 7 februari werd de plaatsvervangend commandant van de geallieerden strijdmachten in Europa tot operationeel commandant benoemd. Ook werd besloten de operationele staf te vestigen in de SHAPE, en verder is de Franse commandant tot commandant van de troepen benoemd, aangezien Frankrijk de rol van kaderstaat (framework nation) op zich zal nemen. Op dezelfde dag is ook het eerste militaire richtsnoer gegeven aan de operationeel commandant. De operationeel commandant heeft het Militair Comité een operatieplan voorgelegd dat ook de commandostructuur, de controle op de rules of engagement en de verklaring inzake de middelenvereisten behelst. Daarna heeft het Politiek en Veiligheidscomité op 18 februari besloten het Comité van contribuanten op te richten. Tot slot heeft op 20 februari de conferentie voor de instelling van de strijdmacht plaatsgevonden en op 25 februari de conferentie voor de benoeming van de stafleden van de strijdmacht.
De vraagstukken die nog opgelost moeten worden om de zaak rond te krijgen betreffen: de sluiting van een officiële overeenkomst over de zojuist genoemde permanente regelingen Europese Unie-NAVO, en van met name een overeenkomst met de NAVO voor het vrijmaken van middelen en vermogens en de terbeschikkingstelling daarvan aan de Europese Unie voor de uitvoering van de operatie; de goedkeuring van de operationele begroting, de sluiting van overeenkomsten met de deelnemende derde landen; de briefwisseling met de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië; de sluiting van uitzonderingsovereenkomsten tussen de aan de operatie deelnemende lidstaten, de briefwisseling met de OVSE over de betrekkingen met de OVSE-waarnemers; het besluit van de NAVO over de beëindiging van de NAVO-operatie 'Allied Harmony?, en het besluit van de Raad over het begin van de missie.
Tegelijkertijd zal ook de precieze datum voor het begin van de missie worden vastgesteld. Men is van mening dat de missie nog deze maand officieel zal beginnen, zodra de nog hangende vraagstukken zijn opgelost.
Staat u mij toe alvorens af te sluiten enkele opmerkingen te maken over het doel, de duur, de omvang van de strijdmacht en het operatiecommando. Ons doel is ervoor te zorgen dat de internationale militaire aanwezigheid wordt voortgezet en een stabiele omgeving van veiligheid kan worden gevestigd die de regering van de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië in staat zal stellen de kaderovereenkomst van Ohrid ten uitvoer te leggen. Men gaat ervan uit dat deze ongeveer zes maanden zal duren. Het einde van de missie zal worden bepaald door het tijdstip waarop het hoofddoel is bereikt. De strijdmacht zal bestaan uit 487 manschappen, met inbegrip van de in totaal 212 stafleden. Belangrijke factoren voor het operatiecommando zijn de structuren en de controle. De vice-commandant van de geallieerde strijdmachten in Europa, admiraal Feist, die de operationeel commandant zal zijn van deze Europese missie, heeft kortgeleden de Commissie buitenlandse zaken geïnformeerd over alle bovengenoemde vraagstukken.
Ik wil u niet lastig vallen met details maar enkel vermelden dat besloten is voor de uitvoering van de missie naar dit land gebruik te maken van de middelen en vermogens van de NAVO, en bijgevolg zal de planning geschieden aan de hand van de regelingen van Nice. De vice-commandant van de geallieerde strijdmachten in Europa is benoemd tot operationeel commandant en de operationele staf van de Europese Unie zal in de SHAPE worden gevestigd.
Zoals ik zojuist al zei, is er reeds een operatieplan opgesteld en aan het Militair Comité van de Europese Unie voorgelegd. Er is bovendien een nauwe samenwerking tussen de SHAPE en de militaire staf van de Europese Unie.
Teneinde een zo goed mogelijke coördinatie te bewerkstelligen tussen de activiteiten van de Europese Unie en de NAVO, en met name tussen de strijdmachten van de Europese Unie die zich in de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië zullen bevinden en de strijdmachten van de NAVO die zich met name in Kosovo zullen bevinden, is een commando-eenheid opgericht in de Europese Unie en gevestigd in het NAVO-hoofdkwartier in Napels, Italië. Zoals ik al zei is Frankrijk gekozen als kaderstaat voor de operatie en dit land zal de leiding hebben over de operatie. De Franse generaal Maral is benoemd tot commandant van de troepen. De NAVO zal hoe dan ook een hoge militaire vertegenwoordiger blijven hebben in de staf van de geallieerden in Skopje, en aldus zal er een nauwe samenwerking zijn tussen beide staven.
Ik wil deze korte informatie afsluiten met een optimistische noot. Ondanks de - hoe dan ook te verwachten - moeilijkheden is het Europees veiligheids- en defensiebeleid zover gerijpt dat het mechanisme voor conflictbeheer dat de laatste jaren is opgebouwd ten uitvoer kan worden gelegd. Mijns inziens is deze eerste missie zeer belangrijk. Wij zijn verheugd over deze inspanning van de Europese Unie. Als voorzitterschap zijn wij er tijdens het vorige semester in geslaagd de hinderpalen die een samenwerking tussen de EVDB en de NAVO nog in weg stonden, te overwinnen.
Wij zien uit naar een positieve tenuitvoerlegging van al deze besluiten en hopen vrede en stabiliteit te kunnen brengen in het gebied van Zuidoost-Europa, zeer zeker als zich daar nog gebeurtenissen zoals die van vandaag kunnen voordoen.
Patten
Mijnheer de Voorzitter, ik wil om te beginnen mij van ganser harte aansluiten bij alles wat de minister van Buitenlandse Zaken zojuist heeft gezegd over de moord op premier Djindjic. Ik wil mijn medeleven en, ik weet zeker, ook dat van het Parlement betuigen aan zijn familie en vrienden en aan alle democraten in Servië. Het staat als een paal boven water dat deze moord de opmerkelijke vooruitgang die Servië heeft geboekt om opnieuw deel uit te gaan maken van de Europese familie niet mag dwarsbomen. Die vooruitgang is immers in hoge mate de verdienste van moedige mannen en vrouwen als de heer Djindjic. Over ongeveer anderhalf uur vlieg ik naar Kroatië. Dat betekent dat ik het einde van het volgende debat zal moeten missen en dat in handen geef van de capabele commissaris Bolkestein. Ik was van plan morgenavond naar Belgrado te vliegen. Uiteraard zal ik dat, als de autoriteiten daar nu geen bezwaren tegen hebben, alsnog doen om de solidariteit van het Parlement, de Commissie en de gehele Unie over te brengen aan de regering en de bevolking van Servië in wat voor hen een buitengewoon verontrustende tijd moet zijn.
Zoals de minister van Buitenlandse Zaken zojuist zei staat de eerste militaire missie van de Europese Unie op de Balkan op het punt te beginnen. Het gaat hier om een mijlpaal in de geschiedenis van het Europese veiligheids- en defensiebeleid. Na de besluiten van Kopenhagen zijn we nu bezig een hele serie afspraken te maken met de NAVO - zoals de minister van Buitenlandse Zaken al beschreef - die ervoor moeten zorgen dat ons strategische partnerschap met hen gepaard kan gaan met de inwerkingtreding van het EVDB.
Het besluit dat de Raad in januari nam om aan een gezamenlijke actie te beginnen is niets minder dan een nieuw hoofdstuk in de geschiedenis van onze integratie en het is niet verwonderlijk dat de eerste regels van dit hoofdstuk geschreven worden op de Balkan. Deze historische dimensie rechtvaardigt ook volledig het feit dat er hier vandaag een debat plaatsvindt, waaraan een ontwerpresolutie van de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid ten grondslag ligt.
Iedereen hier herinnert zich nog de tragische gebeurtenissen die zich in het begin van de jaren negentig in Zuidoost-Europa hebben afgespeeld. Toen we op ons eigen continent te maken kregen met een situatie die niemand meer voor mogelijk had gehouden, moest de Europese Unie nieuwe instrumenten ontwikkelen om het vermogen te vergroten om dergelijke crises te voorkomen en, indien noodzakelijk, te beëindigen. Dit soort crises tasten mogelijk immers onze eigen veiligheid aan en zijn in ieder geval een schending van onze hoogste waarden. Het is daarom ook geen toeval dat wij, als Europese Unie, deze nieuwe stap voorwaarts zetten in de voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië.
Deze missie heeft niet tot doel meer een burgeroorlog te beëindigen en de strijdende partijen uit elkaar te houden. Het gaat eerder om de voortzetting van het tot stand brengen van nauwere betrekkingen tussen de Unie en een land dat toenadering zoekt tot de Europese Unie en dat onze steun nodig heeft om de stabiliteit te bewaren die noodzakelijk is om vooruitgang te blijven boeken tijdens dat toenaderingsproces.
Ik wil het Parlement er bij deze aan herinneren dat de voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië nog maar twee jaar geleden op het randje van een burgeroorlog balanceerde. Gelukkig werd die oorlog toen in de kiem gesmoord doordat er een akkoord kon worden bereikt tussen de strijdende partijen. Tijdens mijn eerste twee jaar als commissaris bezocht ik de VJRM veel vaker dan enig ander land. In een periode van ruim een jaar was ik bijna tien keer te gast in Macedonië. Het vredesproces werd er ondersteund door de aanzienlijke en voortdurende inzet van de Europese Unie, zowel op politiek als financieel terrein. Op die manier boden we het land een Europees perspectief, via de stabilisatie- en associatieovereenkomst en door middel van uitgebreide financiële steun.
Aan de hand van enkele cijfers zal ik laten zien hoe omvangrijk het pakket financiële steunmaatregelen geweest is. In 2001 werd ruim dertig miljoen euro ter beschikking gesteld in het kader van het CARDS-programma en het snellereactiemechanisme, terwijl er voor nog eens bijna zeven miljoen euro aan humanitaire hulp werd verleend. Deze gelden zijn met name gebruikt voor het ruimen van mijnen, het repareren van huizen, het herstellen van de lokale infrastructuur, het nemen van maatregelen om het vertrouwen van voormalige tegenstanders in elkaar te vergroten en het bestuursapparaat te hervormen volgens de bepalingen van het kaderakkoord. Deze inspanningen werden al snel gevolgd door het opzetten van een meerjarenprogramma waarbij, in het kader van CARDS, 130,5 miljoen euro werd bestemd voor democratie, de rechtstaat, justitie en binnenlandse zaken, en economische en sociale ontwikkeling.
Deze inspanningen hebben hun vruchten afgeworpen. De afgelopen paar maanden blijkt duidelijk dat het politieke leven aan het normaliseren is door de tenuitvoerlegging van het kaderakkoord en de stabilisatie- en associatieovereenkomst. Het klopt dat de veiligheidssituatie nog steeds kwetsbaar is. Het incident van vorige week, dat helaas aan twee Poolse NAVO-officieren het leven kostte, illustreert nog eens dat de aanwezigheid van een internationale veiligheidsmacht noodzakelijk is om de vrede en veiligheid gedurende de komende maanden te bewaren en de tenuitvoerlegging van het vredesakkoord van Ohrid kracht bij te zetten. Onze inschatting van de situatie wordt gedeeld door de regering, de president en de belangrijkste politieke partijen en internationale belanghebbenden.
Ik wil nu een aantal zorgen aan de orde stellen die mogelijk zijn ontstaan over de reikwijdte en de doelstellingen van de militaire missie van de Europese Unie.
De missie van de Europese Unie zal inderdaad slechts van beperkte omvang zijn. Toch wil ik duidelijk gezegd hebben dat ik de grootte nooit als bruikbaar criterium heb beschouwd om de waarde van een missie te bepalen. Het gaat hoe dan ook om een zichtbaar teken van onze inspanningen om de stabiliteit in het land te garanderen.
Op de tweede plaats hoeven we geen bedenkingen te hebben. Onze doelstellingen zijn immers duidelijk.
Zoals terecht werd opgemerkt in de ontwerpresolutie, laat de geplande aflossing van de militaire NAVO-missie nog eens zien dat de Europese Unie grote waarde hecht aan de vrede en de stabiliteit in het land en de regio. Het past volledig binnen ons beleid om een bijdrage te leveren aan de veiligheid van de voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië op de lange termijn. Ik wil het Parlement in dat verband de uitgebreide financiële steun in herinnering brengen die de Gemeenschap op veiligheidsgebied heeft geleverd uit de begroting van justitie en binnenlandse zaken. Tussen 2002 en 2004 is voor dit doel 31,2 miljoen euro gereserveerd. Deze steun omvat met name twee cruciale elementen. Het gaat ten eerste om steun aan het land bij het bewaken van de grenzen via een uitgebreid en geïntegreerd grensbewakingsprogramma, waar ook het opzetten van een effectieve grenspolitie onder valt. Het proces dat moet leiden tot grotere veiligheid en betere bewaking van de grenzen is grotendeels afhankelijk van regionale samenwerking. Daarom werkt de Europese Unie op het moment dan ook intensief samen met de NAVO en de OVSE bij het ondersteunen van de pogingen die de landen in de regio zelf op dit terrein al ondernomen hebben.
Het tweede element van de steun aan de voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië is gericht op het ontwikkelen van een brede strategie voor de hervorming van zijn politieapparaat, dat omgevormd moet worden tot een goedopgeleide, multi-etnische openbare dienst die een afspiegeling is van de gehele gemeenschap.
De Commissie huldigt de opvatting dat de missie van de Europese Unie in de voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië zal bijdragen aan het bewaren van een stabiele situatie. Dat is bevorderlijk voor de tenuitvoerlegging van hervormingen die de toekomstige integratie met de Europese Unie moeten vereenvoudigen.
Ik twijfel er in dit verband niet aan dat een beperkte en gerichte militaire interventie door de EU gunstig is voor de vooruitgang die geboekt is bij de totstandkoming van volledige burgerlijke en democratische controle op de in gang gezette hervormingen.
Vanmorgen hebben we redelijk lang stil gestaan bij een terrein van het buitenlands en veiligheidsbeleid waarop we - ik zal het diplomatiek formuleren - niet zoveel vooruitgang hebben geboekt als we hadden gewild. Toch moeten we erkennen dat Europa in sommige delen van de wereld - de Balkan is daarvan het beste voorbeeld - de afgelopen jaren zijn zaken goed op orde heeft gekregen. Je hoeft alleen de vernederingen en de bloedige chaos van begin jaren negentig, toen Europa machteloos moest toekijken bij de vreselijke problemen op haar eigen drempel, maar te vergelijken met de successen die we de afgelopen jaren hebben geboekt bij de vormgeving van het beleid en de ondersteuning die we de landen op de Balkan bieden bij de toenadering tot de Europese familie. We weten dat het geen eenvoudige opgave is en de tragedie van vandaag herinnert ons er nog eens aan hoe lang de weg is die we nog te gaan hebben. Zoals ik eerder al in dit Parlement heb gezegd zou het een vreselijke misrekening zijn om te denken dat de problemen op de Balkan, of in Afghanistan wat dat aangaat, verleden tijd zijn. We moeten ons op deze landen blijven richten en concentreren en we moeten veel van onze tijd, aandacht en ervaring in ze investeren om ze op weg te helpen naar een uiteindelijk lidmaatschap van de Europese Unie. Hoe tragisch sommige tegenslagen ook mogen zijn, ik ben ervan overtuigd dat zij die doelstelling in de komende jaren zullen halen.
Brok (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, ook ik wil graag aangeven dat ik de moord op de heer Djindjic betreur. We kunnen het oneens zijn geweest over een aantal punten, maar ik vind dat de heer Djindjic beslist ons respect verdiend heeft voor de rol die hij heeft gespeeld bij de democratisering van zijn land. In een tijd waarin dat heel gevaarlijk was heeft hij een heel moedige politiek gevoerd. Wij moeten het nu als onze plicht zien een bijdrage te leveren aan de stabiliteit en de democratie in deze regio.
Ik geloof dat het onderwerp van vandaag één van die bijdragen vertegenwoordigt. We hebben vanmorgen duidelijk gemaakt dat de positie van Europa in kwesties van oorlog en vrede heel zwak is. Met betrekking tot de Balkan hebben we uit de fouten van het verleden kunnen leren; de Europese Unie heeft hier steeds meer verantwoordelijkheid aanvaard. Het feit dat we daar voor het eerst in naam van de Europese Unie een militaire taak - hoe klein ook - overnemen, toont aan dat de Unie een nieuwe weg inslaat. Het is een signaal dat we op dit gebied capaciteiten ontwikkelen, ook al zijn ze nog zo beperkt. Ik geloof dat we dat in positieve zin moeten interpreteren. Ik wil de mensen die hiervoor verantwoordelijk zijn graag bedanken.
De Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid wil dit debat graag op de agenda van de voltallige vergadering plaatsen. Wij geloven namelijk dat het niet juist is dat de Europese Unie namens die Unie militairen inzet zonder het Europees Parlement hierover eerst formeel te raadplegen. Het Parlement is immers rechtstreeks door de Europese volkeren gekozen.
Zoals u reeds aangegeven heeft, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, hebben we in de Commissie buitenlandse zaken informatie ontvangen. Dat is omdat we daarom gevraagd hebben, en niet omdat men die informatie hoe dan ook automatisch aan het Parlement doorgegeven had om het aldus in de ontwikkelingen te betrekken.
In Macedonië gaat het om de inzet van een klein contingent manschappen - rond de 300. Het is echter wel de eerste keer in de geschiedenis van de Europese Unie dat de Unie soldaten inzet, en daarom is het een belangrijk precedent. De Europese Unie is nu reeds bezig met plannen voor de inzet van meer militairen. Het gaat dan om de overname van de SFOR-operaties van de NAVO in Bosnië-Herzegovina. We willen de Raad graag vragen om het Parlement in de toekomst te informeren en te raadplegen over het mandaat van Petersberg-missies - en wel voordat deze van start gaan. Dat volgt immers uit artikel 21 van het Verdrag en de in december van het afgelopen jaar uitgebrachte gemeenschappelijke verklaring van de Raad, de Commissie en het Parlement over de financiering van het GBVB.
De inzet van militairen van de Europese Unie, zoals dat nu voor de Balkan gepland wordt, is in één opzicht heel verschillend van de NAVO-operaties. De NAVO is een militair bondgenootschap - de Europese Unie is dat niet. Petersberg-operaties van de Europese Unie zullen altijd samenhangen met de politieke, diplomatieke, economische en financiële verplichtingen die de Europese Unie met betrekking tot de onderhavige crisisregio op zich genomen heeft. Bij de operaties die onder de vlag van de Europese Unie zullen worden uitgevoerd, speelt de samenwerking tussen burgers en militairen steeds een heel belangrijke rol. De Raad vergist zich daarom als hij denkt dat men bij de intergouvernementele inzet van militairen kan volstaan met een formele raadpleging van het Parlement. We willen dus reeds in een vroeg stadium bij de procedure betrokken worden, en voor dat doel dienen we informatie te ontvangen in een sfeer van volledige transparantie.
In paragraaf 6 van onze resolutie hebben wij de vragen opgenomen die men in een dergelijk geval reeds vroeg moet stellen. Wat is bij deze operatie het mandaat? Wat zijn de doelstellingen van deze missie? Als er in de regio zowel EU- als NAVO-troepen ingezet worden - wat zijn dan de betrekkingen tussen deze troepen? Hoe moet er worden samengewerkt met andere organisaties in de regio, zoals de UN of de OESO? Hoe moet de huidige missie in Macedonië en de missie in Bosnië-Herzegovina volgend jaar worden ingepast in het algemeen kader voor het stabilisatie- en associatieproces in de Balkan? Wat is het financiële kader?
Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, u heeft vandaag allebei met betrekking tot de meeste aspecten van deze vragen uitvoerig antwoord gegeven. Ik heb echter al aangegeven dat dit formeel niet de juiste procedure is. Dit had allemaal op een eerder tijdpunt moeten geschieden en op een andere wijze, terwijl het initiatief uit een andere hoek had moeten komen. Ik lever dus geen kritiek op hetgeen u vandaag gezegd heeft; mijn kritiek geldt de gevolgde procedure, het hoe en wanneer.
EU-missies zullen steeds een sterk gemengd burgerlijk en militair karakter hebben. Ze zullen worden uitgevoerd in crisisgebieden met betrekking waartoe de Europese Unie reeds politieke dan wel humanitaire verplichtingen op zich heeft genomen, en verder in regio's waar ze na afloop van een crisis wil meewerken aan de economische wederopbouw en ontwikkeling. Dat is, nu we heel voorzichtig beginnen op militair gebied verantwoordelijkheden te nemen, het bijzondere van de Europese Unie. Ze onderscheidt zich in dat opzicht van een puur militair bondgenootschap.
Met deze eerste operatie in Macedonië begeven we ons op een nieuw terrein. Dat geldt ook voor het Parlement. De Commissie buitenlandse zaken stelt daarom voor dat er de komende maanden een fact finding-delegatie naar het werkgebied wordt gestuurd zodat we ons als parlementariërs zelf een idee kunnen vormen over de wijze waarop deze eerste militaire missie van de Europese Unie functioneert. Ook als de Raad ons niet formeel geraadpleegd heeft kunnen we ons als Europees Parlement niet aan onze verantwoordelijkheid onttrekken. We moeten de soldaten uit onze lidstaten die aan deze Europese missie deelnemen adequate parlementaire steun geven en de missie bijstaan met de middelen die ons ter beschikking staan.
Wiersma (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil me natuurlijk aansluiten bij de opmerkingen van de Raadsvoorzitter en commissaris Patten, maar ook van collega Brok over de tragische gebeurtenissen die vanmorgen in Belgrado hebben plaatsgevonden en ik sluit mij aan bij alle uitingen van leedwezen aan het adres van de familie van premier Djindjic en natuurlijk ook alle Serviërs die ongetwijfeld zeer geschokt zijn door wat daar vanochtend is gebeurd. Ik spreek tevens de hoop uit dat dit niet zal leiden tot een verstoring van de poging om ook in Servië en in het voormalige Joegoslavië grotere stabiliteit te bewerkstelligen.
Dan terug naar de zaak waar we het vandaag over hebben. Terwijl de Irak-kwestie de Europese Unie onder grote druk zet en de verdeeldheid groot lijkt, begint de Europese Unie binnenkort aan haar eerste militaire operatie onder eigen vlag in FYROM. En binnen het wijdere Europa neemt de Unie nu zelf directe verantwoordelijkheid voor een belangrijke vredesoperatie. Dat dit in Macedonië gebeurt is logisch vanwege de grote politieke inspanningen van de Europese Unie de afgelopen tijd, die geleid hebben tot betere relaties binnen het land zelf, met name met de Albanese minderheid, en die daarmee ook geleid hebben tot een grotere politieke stabiliteit.
De militaire missie moet natuurlijk deze positieve ontwikkelingen mede helpen bestendigen. Het heeft even geduurd voordat het mandaat van de missie kon worden afgerond omdat de Europese Unie die missie immers niet kan uitvoeren zonder de steun van en de samenwerking met de NAVO. Het was daarom even zoeken naar de juiste formule met betrekking tot het onafhankelijk karakter van de operatie. Die ervaring leert wel dat we moeten blijven werken aan de verbetering van de eigen capaciteiten van de Europese Unie, zodat op een zekere dag de Europese Unie een dergelijke operatie ook alleen afkan. De stap die nu gezet wordt, is op zichzelf belangrijk voor het betrokken land, maar zoals reeds gezegd, is het ook een eerste oefening voor de Europese Unie en daarvan zal het nodige te leren zijn. Hierbij gaat het met name om de praktische samenwerking met de NAVO, maar ook om een toekomstige grotere operatie, zoals bijvoorbeeld in Bosnië-Herzegovina.
Conflictpreventie is één van de belangrijkste uitgangspunten van het Europees veiligheids- en defensiebeleid. Dat wordt nu voor het eerst "militair" in praktijk gebracht door een operatie volgens de regels. Het is een onderdeel van een breder pakket van politieke en economische maatregelen ter ondersteuning van het stabilisatieproces in de betreffende regio. Het is daarom belangrijk dat de nodige bekendheid wordt gegeven aan de missie. Het is immers een belangrijke stap in de ontwikkeling van een gezamenlijk veiligheidsbeleid waarover de burgers meer geïnformeerd zouden moeten worden, ook via activiteiten van ons Parlement. Ik hoop dat een succesvolle missie ook een stimulans zal zijn om het nodige tempo te houden bij het opzetten van de snelle reactiemacht en bij de invulling van een meer gecoördineerd wapenaanschafbeleid.
De resolutie besteedt terecht veel aandacht aan de kwestie van democratische legitimiteit of beter gezegd, het ontbreken daarvan. Het is inderdaad teleurstellend te ervaren dat in dit unieke geval het Europees Parlement niet echt geraadpleegd is. In de toekomst zou dat beter georganiseerd moeten worden. Het Europees Parlement is toch één van de Europese platforms voor het volgen en beoordelen van dergelijke vredesoperaties.

Ludford (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, de vooruitgang die is geboekt bij het bereiken van een stabiele situatie in Macedonië is er een goed voorbeeld van hoe samenwerking tussen de NAVO, de EU en de VS tot bijzonder positieve resultaten kan leiden. Commissaris Patten heeft groot gelijk wanneer hij zegt dat de Europese Unie tot op vrij grote hoogte haar zaken op orde heeft op de Balkan. Verder wil ik ook de coalitieregering die sinds september aan de macht is feliciteren. Laten we hopen dat Macedonië daadwerkelijk met een schone lei begint en dat de overeenkomst van Ohrid volledig ten uitvoer wordt gelegd. Militaire aanwezigheid blijft echter noodzakelijk om een sfeer van veiligheid te scheppen en de EU-missie kan en moet dan ook taken uitvoeren als het innemen van wapens en het verzorgen van trainingen.
De eerste militaire missie van de EU is een veelbetekenende en historische mijlpaal. De heer Brok heeft echter volledig gelijk dat zo'n stap niet genomen kan worden zonder het Parlement te raadplegen. Het feit dat de afronding van de details wordt opgehouden door getouwtrek over het uitwisselen van inlichtingen tussen de NAVO en de EU is, zo wordt beweerd, slechts een technische kwestie. Het toont aan hoezeer de twee van elkaar afhankelijk zijn en wat er voor ons op het spel staat om deze overeenkomst tot een succes te maken. Het is goed dat de EU de NAVO aflost en het laat ook duidelijk zien dat we ons voornemen om een prominentere rol op het terrein van veiligheid te gaan spelen serieus nemen.
De interne problemen waarmee men in Macedonië te kampen heeft, beperken zich niet tot militaire bedreigingen van de veiligheid. Zo liggen er nog vele uitdagingen op het terrein van de politie, en de kanker van corruptie en criminaliteit, die vaak gewelddadig is, ondermijnt de staat. Er bestaan onduidelijke banden tussen de georganiseerde misdaad en politieke extremisten in een buurland en zoals we net hebben gehoord zou de moord op premier Djindjic een bewijs van dergelijke banden kunnen zijn. Er kan geen economische vooruitgang worden geboekt en niet worden geïnvesteerd zolang de wetteloosheid er wijdverbreid is. Ik citeer de premier van Macedonië, die zich onlangs afvroeg: 'Wie wil er nou investeren, bouwen of nieuwe mensen aannemen in een land waar schietpartijen aan de orde van de dag zijn en waar men in eenderde van het gebied wordt afgeraden in het donker te reizen?? Hij slaat de spijker op de kop: er is een duidelijk verband tussen veiligheid en economische groei.
Ik wil nogmaals terugkomen op het probleem rond de naam. De fungerend voorzitter en de commissaris gebruiken de formulering FYROM, die staat voor: Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië. Ik weiger die over te nemen. Ik hoop dat de onderhandelingen over de naam nog ergens toe leiden. Ze lijken onderhand al een eeuwigheid te duren.
Tot slot zou ik de lidstaten die de stabilisatie- en associatieovereenkomst nog niet hebben geratificeerd dringend willen verzoeken daar haast mee te maken. Dat zou immers een positief signaal zijn aan het adres van Macedonië.

Lagendijk (Verts/ALE).
Voorzitter, in de schaduw van de discussie over een komende oorlog in Irak en in het licht van de toegenomen scepsis over de mogelijkheid van überhaupt een gemeenschappelijk Europees buitenlands beleid, dreigen velen uit het oog te verliezen wat de Europese Unie in Macedonië wél voor elkaar heeft gekregen. Ik noem de traditionele middelen: diplomatie, het voorkomen van conflicten en toen dat gelukt was het investeren in wederopbouw, van zowel infrastructuur als instellingen. Vanaf vandaag of vanaf binnenkort is de Europese Unie, eindelijk zou ik zeggen, in staat om daar een derde middel aan toe te voegen en dat is het sturen van militairen onder EU-vlag.
In de hele discussie over de mogelijkheid en wenselijkheid van een Europees buitenlands beleid wordt de missie in Macedonië vaak afgedaan als onbetekenend, een missie die niets voorstelt en waaraan we niet al te grote conclusies moeten verbinden. Ik ben het met dat standpunt, met dat wegwerpgebaar, niet eens. Ik denk dat het Macedonische model, waarbij de Europese Unie in staat is geweest om al haar diplomatieke, financiële en militaire mogelijkheden in te zetten, een voorbeeld kan zijn dat in vele landen van de wereld navolging verdient.
Natuurlijk ging het om een kleinschalig conflict. Natuurlijk gaat het om een beperkte militaire aanwezigheid, maar het feit dat de EU nu in staat is om het hele palet van mogelijkheden te gebruiken, is een symbolische grote stap voorwaarts die - nogmaals, in de schaduw van de huidige discussies over Irak - ten onrechte verloren dreigt te gaan.
Naast de mooie woorden over wat kan, ook twee waarschuwingen. Het is door de collega's ook al genoemd. Het kan niet zo zijn dat wij als Europese Unie in de toekomst doorgaan met het sturen van militairen terwijl daarop geen enkele parlementaire controle wordt uitgeoefend. Wij allen hier aanwezig weten dat het noch voor nationale parlementen noch voor dit Parlement mogelijk is om het mandaat en het verloop van deze missie - maar ook van toekomstige missies - te beïnvloeden. Dat kan zo niet doorgaan. Laten we eerlijk zijn, dat is en dat zal een enorm lastig punt zijn. Aan de heer Papandreou wil ik dan ook vragen om namens de Raad in ieder geval in te gaan op de breed gedeelde visie hier in het Parlement dat dit weliswaar een mooi begin is, maar alleen een mooi begin zal zijn als het wordt opgevolgd door meer parlementaire controle, bij voorkeur door het Europees Parlement.
Als dat lukt, als daarmee een begin wordt gemaakt en als dat gepaard gaat met een beter financieel beleid en een beter beheer van de middelen voor dergelijke operaties, dan is dat werkelijk een doorbraak, collega's, die zijn weerga niet kent. Dan is de Europese Unie eindelijk in staat om met een breed palet van mogelijkheden in te grijpen, bij voorkeur conflicten te voorkomen en zo nodig crises te managen.
Laat ik afsluiten met een paar woorden over de afschuwelijke moord op premier Djindjic in Servië. Die moord maakt duidelijk dat de problemen daar nog verre van opgelost zijn en maakt tevens duidelijk dat de bemoeienissen van de Europese Unie nog nodig blijven op de moeizame, zeer moeizame weg van Servië naar democratie. Ik hoop dan ook van harte dat de commissaris naar Servië zal kunnen gaan om daar zijn boodschap voor het Servische parlement uit te dragen. Een boodschap van solidariteit met de democratische krachten in Servië. Laten we werkelijk hopen dat in Servië de traditionele middelen, namelijk diplomatie en wederopbouw, zullen volstaan en dat we daar niet hoeven over te gaan tot de inzet van dit nieuwe middel van de EU.

Gollnisch (NI).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, deze operatie in Macedonië is hier zojuist afgeschilderd als een historische fase in het buitenlands beleid van de Europese Unie. Ik denk dat op die hoogdravende voorstelling van zaken wel wat af te dingen valt. In de eerste plaats omdat het kwantitatief gezien om een betrekkelijk kleine operatie gaat. Als ik het goed begrepen heb gaat het hier om een missie van minder dan vijfhonderd man, inclusief de militaire leiding. In de tweede plaats omdat we er niet in geslaagd zijn een akkoord te bereiken over een aantal doelstellingen die zeer nauwkeurig omschreven hadden moeten worden. We zijn niet eens in staat het eens te worden over de naam van dit land, en wat dit betreft ben ik blij dat ik hier spreek in aanwezigheid van de minister van Buitenlandse Zaken van Griekenland. Ik vraag me af waarom dit land niet de naam zou kunnen gebruiken die het had toen het als federale republiek deel uitmaakte van de Joegoslavische federatie; die naam, dat zal toch iedereen moeten erkennen, houdt op zichzelf op geen enkele wijze verband met territoriale aanspraken of eisen inzake aanpassing van de grenzen.
Dag nog een ander punt, het belangrijkste zelfs: de aanwezigheid van onze troepen heeft niet echt een duidelijk doel, en het probleem is met name dat niet gezegd wordt onder welke omstandigheden deze missie beëindigd zou kunnen worden. Aanleidingen voor een conflict zijn er immers nog altijd, en dan doel ik onder andere op de geleidelijke 'albanisering' van het gebied, waarvan de bevolking tot op heden voornamelijk uit Slaven bestond. En dan is het ook nog eens zo dat deze missie niet echt een aflossing is van de missie van de NAVO, zoals de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid beweert. De leiding is in handen van het hoogste commando van de geallieerde troepen in Europa, dat opereert vanuit het algemene hoofdkwartier, SHAPE. De missie maakt ook gebruik van de middelen van de NAVO. Het lijkt er sterk op dat de Verenigde Staten, die hun troepen nodig hebben in het Midden-Oosten, deze operatie, die voor hen inmiddels van secundair belang is, overlaten aan hun Europese vazallen. Dat lijkt me niet iets om echt blij mee te zijn.

von Wogau (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ook ik wil graag aangeven hoezeer ik door de dood van de heer Djindjic getroffen ben. Je kunt je na gebeurtenissen als deze afvragen of het vredesproces in deze regio wel zover gevorderd is als we steeds gehoopt hebben.
Verder, mijnheer Gollnisch, ben ik van mening dat het feit dat we nu de verantwoordelijkheid voor de operatie in Macedonië van de NAVO overnemen inderdaad een historische gebeurtenis is. Ook al gaat het hier om een zeer kleine troepenmacht, er wordt zo toch een precedent geschapen. We scheppen hier structuren en mogelijkheden, waarop we later kunnen voortbouwen. Ik geloof daarom dat dit een belangrijke stap in de richting van een Europees defensiebeleid is.
De Europese Unie neemt nu voor het eerst de verantwoordelijkheid op zich voor de militaire aspecten van de vredeshandhaving in de voormalige Joegoslavische republiek Macedonië. Wat is bij dit soort operaties de taak van het Europees Parlement? Een van de grondbeginselen van de democratie luidt dat militaire ingrepen alleen kunnen plaatsvinden op basis van een mandaat van een rechtstreeks gekozen parlement. Als we het Europees defensiebeleid verder ontwikkelen zal er in de toekomst dus ook een mandaat van het Europees Parlement moeten zijn. Daarom verwachten we van de Raad dat hij alle relevante informatie doorgeeft en daarmee vooruitloopt op deze eis. Daar is reeds om gevraagd. Daarnaast willen we dat de Conventie de parlementaire controle op ondubbelzinnige wijze in de ontwerptekst voor de toekomstige grondwet vastlegt.
De politieke leiding moet ervoor zorgen dat de soldaten ter plaatse niet onnodig aan gevaar worden blootgesteld. Wat is onnodig blootstellen? Daarvan is sprake als de leiding of de structuur van de leiding niet goed of niet goed genoeg functioneert, of als er iets schort aan de uitrusting. Ik wil met betrekking tot dit punt een aantal vragen aan de Raad en de Commissie stellen. Wat verandert er als er in de toekomst geen Amerikaanse troepen meer aan de operaties in Macedonië deelnemen? Is het mogelijk dat bepaalde capaciteiten dan weg zullen vallen, waardoor onze soldaten aan onnodige risico's worden blootgesteld?
Tweede vraag: hoe zit het met de uitvoering van de besluiten? Vertrouwt u erop dat de door de Europese Raad genomen besluiten via de NAVO kunnen worden omgezet? Gelooft u dat het mogelijk is dat besluiten ter plaatse snel genoeg kunnen worden uitgevoerd?
Ten derde noem ik de kosten. Het gaat dan niet alleen om de kosten van de civiele aspecten van de operatie, maar ook om die van de militaire aspecten. Ook ik ben van mening dat de Conventie in de toekomstige grondwet de mogelijkheid moet scheppen om de militaire kosten uit de begroting van de Europese Unie te betalen.
Tot slot wil ik er graag op wijzen hoe ontoereikend het buitenlands en defensiebeleid van de Europese Unie nog is. Dat bleek vanmorgen wel bij het debat over Irak. Ik geloof echter wel dat we nu kunnen laten zien dat we althans in de onmiddellijke nabijheid van de Europese Unie, als het om Europa zelf gaat - en dat is in de Balkan het geval -, als Europese Unie een bijdrage kunnen leveren aan het garanderen van de vrede.
Swoboda (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ook ik ben geschokt door de moord op de Servische minister-president Djindjic. Ik heb een aantal maanden geleden nog een lang gesprek met hem gevoerd in zijn ambtsbureau in Belgrado. Men kon kritiek op hem hebben, zoals men op elke politicus kritiek kan hebben, maar hij was hoe dan ook een symbool voor economische vooruitgang, politieke hervorming en samenwerking met het Haagse Tribunaal. Hij heeft veel gedaan om de westelijke waarden in Servië weer ingang te doen vinden, en dan heb ik het niet alleen over het staatsbestel, maar ook over de maatschappij als geheel. Wat in Servië en Montenegro ook de achtergrond voor deze aanslag mag zijn, deze gebeurtenis toont wel aan hoe precair de toestand daar is.
Ook in Macedonië is de toestand nog steeds precair. Dat is bij de verkiezingen wel duidelijk geworden, ook al is de nieuwe coalitie tot nu toe solide gebleken. De Albanese en Macedonisch-Slavische stromingen - het is als altijd een probleem dat precies goed te zeggen - zijn vooralsnog tot samenwerking bereid geweest. Ook degenen die elkaar voorheen met wapens bestreden - wat ik altijd afgewezen heb - zijn nu op overtuigende wijze bekeerd en bereid tot parlementaire samenwerking. In ieder geval tot nu toe.
In de buurlanden is de toestand ook niet geheel stabiel. Ik denk daarbij aan de reeks aanslagen in het Presevo-dal. De rust is nog niet weergekeerd. De aanslag op de heer Djindjic heeft dat aangetoond.
Ik sta geheel achter de stapsgewijze 'Europeanisering? van het veiligheidsbeleid en de militaire interventie in de Balkan. Als we Amerika verwijten willen maken - soms ten onrechte, vaak terecht -, dan moeten we toch zeker onze verantwoordelijkheid kunnen aanvaarden als het om onze eigen achtertuin gaat. Ik vind de stap die we nu ondernemen dan ook volledig op z'n plaats. Hoe klein hij ook is, het is een beslissende stap. Het is een goede zaak dat dit gebeurt in een land waar op dit moment geen spreke is van een crisissituatie, al zou er hier en daar wel een conflictsituatie kunnen ontstaan. Deze operatie heeft dus alle kans van slagen.
In aansluiting op hetgeen de heer von Wogau gezegd heeft wil ik één aspect benadrukken: het commando ter plaatse moet voldoende flexibel opgezet zijn om te kunnen ingrijpen. Het gaat hier namelijk niet uitsluitend om een militaire taak. Deze eenheid moet de bevolking ook steunen en helpen om met elkaar samen te leven, om conflicten op vreedzame wijze op te lossen en ze niet te laten escaleren - en ze zeker niet te laten ontaarden in wapengeweld.
Tot slot wil ik uw aandacht nog eenmaal op het volgende vestigen. Voor een buitenlands beleid moeten we over goede, efficiënte en adequate middelen beschikken. Dat is ook u bekend, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris. Ik wil u er toch aan herinneren hoe de Europese Unie in dat kleine landje, Macedonië, vertegenwoordigd is: door het voorzitterschap, door een vertegenwoordiger van de Commissie, door een Agentschap voor de wederopbouw, en nu dus ook door een militaire eenheid. Als die allemaal goed met elkaar samenwerken, is dat in orde. Maar ik wil toch dat u zich eens afvraagt of de instrumenten niet wat krachtiger kunnen worden vormgegeven. We willen in een klein land toch niet de indruk wekken dat we zelf niet weten waar we staan. We moeten een buitenlands beleid voeren met gemeenschappelijke Europese middelen en één gemeenschappelijke, Europese stem.

Laschet (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, tot 1999 bestond er in het geheel geen Europees veiligheids- en defensiebeleid. Dat beleid komt voort uit de les die we in de Balkan geleerd hebben. We hebben pas in 1999 met de Kosovo-crisis ontdekt dat we met één stem konden spreken - na tien jaar onenigheid. Maar toch: als de Verenigde Staten gezegd zouden hebben dat dit een Europese aangelegenheid was, en dat we zelf maar moesten ingrijpen, dan zouden we dat niet hebben kunnen doen. We hebben tot 2003 moeten werken aan deze gemeenschappelijke troepenmacht. Die zetten we nu in. Het mag dan een kleine missie zijn, ik geloof toch dat dit een belangrijke stap in het proces van de Europese intergratie is. Bovendien blijkt hieruit dat we de samenwerking met de Amerikanen gestalte moeten geven door samen te werken met de NAVO, en niet door dat bondgenootschap tegen te werken.
In deze fase wordt het steeds belangrijker rekening te houden met de instellingen en de institutionele structuur van de Europese Unie. Het Europees Parlement heeft in het kader van de begrotingsprocedure op 25 november 2002 overeenstemming bereikt met de Raad over een verklaring betreffende de financiering van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid. In die verklaring is vastgelegd dat het Europees Parlement over alle belangrijke kwesties die verband houden met het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid geïnformeerd moet worden, alsmede over de financiële implicaties van de besluiten. Daar heeft de Raad zich in dit geval niet aan gehouden. In de toekomst moet dat wel gebeuren. Er moet over deze materie steeds voor 15 juni een dossier voor het Parlement worden samengesteld.
Het is echter niet voldoende dat dit eenmaal per jaar geschiedt. De Raad moet bij alle besluiten die uitgaven in het kader van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid met zich meebrengen meteen aangeven hoe hoog die uitgaven vermoedelijk zullen uitvallen. Dat is een nieuwe ontwikkeling, waarover we het in november eens zijn geworden. We zijn blij dat het Griekse voorzitterschap na enig dralen toch beloofd heeft alle aanvankelijk achtergehouden informatie aan het Europees Parlement ter beschikking te stellen - dus ook informatie over de uitgaven, en over het in te zetten personeel. Ik denk dat dit een heel belangrijke aanvulling is op het principiële besluit om het Parlement in de zaken te betrekken.
Het is bekend dat er ook nu, nadat de West-Europese Unie is geïntegreerd in de Europese Unie, nog steeds een Parlementaire Vergadering van de West-Europese Unie bestaat. Het argument daarvoor is dat de nationale parlementen elkaar regelmatig moeten ontmoeten - het Europees Parlement heeft immers geen controlerecht. Dit voorbeeld laat echter zien dat we nu wel degelijk betrokken zijn. We moeten proberen die betrokkenheid uit te breiden en ervoor zorgen dat het Europees Parlement bij toekomstige operaties - bijvoorbeeld de overname van het SFOR-mandaat - op tijd bij de zaak betrokken wordt. Ik steun daarom de suggestie van de heer von Wogau om dit recht in de Europese grondwet te verankeren.
Volcic (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, de eerste militaire missie van de Europese Unie vertrekt op een historisch moment - helaas ook een moment waarop opnieuw destabilisatie dreigt in de Balkan. Daaruit blijkt hoe fragiel het weefsel is. De Servische leiders hebben de laatste tijd strenge veiligheidsmaatregelen genomen om zichzelf te beschermen, in de wetenschap dat het grootste gevaar dreigt op het moment waarop de stappen in de richting van normalisering in een stroomversnelling terechtkomen. Helaas mochten deze maatregelen niet baten.
De moord op Zoran Djindjic heeft onder meer ook gevolgen voor de formulering van een aantal amendementen op de ontwerpresolutie die in stemming zal worden gebracht. Mijns inziens is de gevraagde termijn van twee maanden te kort voor een eerste toetsing van de resultaten van de missie die wordt uitgezonden door de Europese Unie.
Vanmorgen heeft commissaris Patten in een andere context, toen gesproken werd over de activiteiten van de Europese Unie, gezegd dat het intergouvernementele systeem op militair en politiek gebied een povere aangelegenheid is en - zoals hij min of meer zei - slechts onsamenhangende initiatieven oplevert. Het lijdt geen twijfel dat hij gelijk heeft, en wij moeten daar rekening mee houden. Nu zijn wij echter vertrokken naar Macedonië en nu moeten wij, of wij dat nu leuk vinden of niet, enkele punten ophelderen en hier in dit Parlement bespreken. Wij hebben het afgelopen uur het een en ander vernomen, en misschien zullen wij later nog meer zaken vernemen die wij niet wisten. Zo wil ik bijvoorbeeld weten hoe de commandostructuren werken, vanaf de basis tot in Brussel, wat de verhouding is tussen de strijdmachten van de NAVO en die van de Europese Unie, hoe de kosten worden verdeeld en natuurlijk in welke mate er sprake zal zijn van samenwerking met de Macedonische regering en het Macedonische leger. De militaire uitgaven vallen onder de bevoegdheid van de nationale parlementen, maar de Europese Unie zou de financiële operaties op een gemeenschappelijke leest moeten schoeien en het Parlement zou daarbij zijn controlefuncties moeten kunnen uitoefenen.

Van Orden (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, toen ik vanmorgen tijdens het debat over Irak het woord voerde, vestigde ik de aandacht op het feit dat de agenda van Frankrijk wordt bepaald door eigenbelang. Overigens koester ik warme gevoelens voor Frankrijk, maar het buitenlands beleid van dit land bevat een aantal zeer gevaarlijke elementen. Een van de belangrijkste doelen ervan is namelijk een einde te maken aan de rol die de Amerikanen spelen bij de veiligheid van Europa.
Het belangrijkste instrument in dit beleid is het EVDB, waarvoor zelfs normaal gesproken verstandige Europese staten zich, misleid door de Fransen, hebben uitgesproken. Er is ze echter een verkeerde voorstelling van zaken gegeven. De ironie is dat ik de heer Blair hiervoor net zo goed verantwoordelijk acht, omdat hij degene is geweest die in 1998 in St Malo het groene licht gaf voor het EU-defensiebeleid, en hij heeft daar een maand geleden in Le Touquet nog een schepje bovenop gedaan.
Het bestaan van dit autonome EVDB heeft ongetwijfeld een rol gespeeld bij het afbrokkelen van de eensgezindheid binnen het NAVO-bondgenootschap en heeft derhalve bijgedragen aan het ontstaan van de buitengewoon schadelijke meningsverschillen van de afgelopen tijd. Nu bereidt de Europese Unie zich voor, overigens zonder daarbij voldoende overleg te plegen met de Verenigde Staten, op de aflossing van de NAVO-missie in de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië en bestaan er kennelijk plannen om ook in Bosnië militaire verantwoordelijkheid te nemen.
Dit alles berust op het bizarre idee dat we de slagkracht van de NAVO zouden vergroten door aparte besluitvormingsstructuren op te zetten voor de EU, de aandacht van de plaatsvervangend bevelhebber van de NAVO af te leiden - doordat hij nu twee politieke meesters moet dienen - en dezelfde troepen in de Balkan andere strepen op de mouw te plakken. Overigens, dit ter informatie van de heer Gollnisch: slechts dertig Amerikaanse soldaten maken deel uit van de vredesmacht in Macedonië en daar zitten geen gevechtstroepen bij.
Om deze poppenkast nog erger te maken, kan deze hele militaire missie alleen maar onder EU-vlag plaatsvinden omdat de NAVO zich bereid heeft verklaard de verantwoording te nemen voor de operationele planning en voor het sturen van versterkingen of het evacueren van troepen, mocht de relatief eenvoudige operatie in Macedonië onverhoopt gevaarlijker worden. De tragische gebeurtenissen van vandaag tonen echter weer eens aan hoe bijzonder explosief de situatie op de Balkan blijft.
Nadat er een onnodig en kunstmatig militair onderscheid was gemaakt, hebben de EU en de NAVO twee jaar lang besteed aan onderhandelingen en het treffen van regelingen die de Europese Unie en de NAVO in staat moeten stellen samen te werken. Feit is echter dat de avontuurlijke aflossing van de NAVO door de EU in FYROM op militair vlak geen enkele toegevoegde waarde heeft. Dit alles zorgt er alleen maar voor dat de kans op het ontstaan van politieke onenigheid tussen de Europese en de Amerikaanse bondgenoten toeneemt, juist op een moment dat zij allen om de tafel zouden moeten zitten.
Hoe veel eenvoudiger zou het niet zijn als Frankrijk zich gewoon weer zou aansluiten bij de geïntegreerde militaire structuur van het bondgenootschap. Dan zou iedereen tevreden zijn. Zowel Noord-Amerikanen als gelijkgestemde Europeanen moeten zich de noodzakelijke politieke en materiële inspanningen getroosten om de NAVO nieuw leven in te blazen als belangrijkste instrument voor het garanderen van de veiligheid van het Westen, in plaats van breuken te laten ontstaan in het bondgenootschap. We moeten de militaire bijdrage van Europa weer onderbrengen bij de NAVO en beginnen met de wederopbouw van een gemeenschappelijke strategische cultuur voor het Westen, voor het te laat is.

Papandreou
Ik dank de collega's voor hun opmerkingen en standpunten. Om te beginnen zou ik willen zeggen dat wat de procedure betreft de Raad zich volledig houdt aan zijn verplichtingen uit hoofde van de Verdragen als het gaat om de betrokkenheid van het Parlement bij en de verstrekking van informatie over de vraagstukken van het GBVB.
Wij geloven in de rol van het Europees Parlement, die een zeer belangrijke rol is, maar ook in de beginselen van transparantie en informatie. Dat is ook de reden waarom ik vandaag, als fungerend voorzitter van de Raad, aanwezig ben, evenals de heer Patten van de Commissie. Wij zijn hiernaartoe gekomen om het Parlement uitvoerig te informeren over de op til zijnde missie naar de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië, en natuurlijk vindt deze informatieverstrekking plaats voordat wij deze taak gaan vervullen.
Ik wil kort ingaan op hetgeen de heer Brok heeft gezegd, waar ik natuurlijk nota van heb genomen. Ik zou hem willen verzekeren dat wij elke mogelijkheid in het kader van het Verdrag zullen onderzoeken om te komen tot een betere en efficiëntere informatievoorziening ten behoeve van het Parlement, en natuurlijk ook, via het Parlement, tot een verantwoord informatiebeleid ten behoeve van de burgers van onze Unie.
Ik ben het met de heer Wiersma eens dat de politieke en militaire operatie die wij op touw zetten, een belangrijke toets is voor de Europese Unie. Daarom nemen wij ook alle noodzakelijke maatregelen. Wij willen er absoluut voor zorgen dat deze operatie niet alleen geloofwaardig maar ook succesvol zal zijn.
Ik ben het ook grotendeels met mevrouw Ludford eens. Zij zei dat de problemen in de Balkan nog niet voorbij zijn. Ik schaar mij echter achter de woorden van de heer Patten. Inderdaad is de Europese Unie erin geslaagd een krachtig gemeenschappelijk beleid uit te werken voor deze regio. Er bestaat wat betreft de strategie en de tenuitvoerlegging daarvan geen enkel meningsverschil, noch tussen de lidstaten, noch tussen de instellingen van de Europese Unie. Daaruit blijkt mijns inziens dat ons gemeenschappelijk buitenlands beleid rijper is geworden, tenminste wat deze regio betreft, en dat is mijns inziens zeer belangrijk, onder meer ook voor de toekomstige ontwikkeling van het gemeenschappelijk buitenlands beleid.
De problemen in de Balkan zijn ingewikkeld: georganiseerde misdaad, zoals mevrouw Ludford zei, de samenwerking met het ICTY, het Internationaal Oorlogstribunaal voor het voormalige Joegoslavië, de rechtsstaat, corruptie, regionale samenwerking en de noodzakelijke netwerken op het gebied van vervoer, energie en informatica. Dat zijn fundamentele factoren voor de stabilisatie en de ontwikkeling van de regio, en voor de Europese weg die deze landen willen bewandelen.
Daarom organiseren de Commissie en het voorzitterschap een topontmoeting in Thessaloniki, met als doel de inspanningen in de richting van opneming van deze landen in de Europese familie voort te zetten en te versterken. Wij willen deze inspanningen een nieuwe dynamiek geven: wij willen, zo u wilt, een nieuw contract sluiten. Daarmee vragen wij hun te zorgen voor een stabiele ontwikkeling en voor naleving van de Europese voorwaarden. Wij vragen dus van hen concrete stappen en concrete hervormingen voor de aanpak van de problemen, met inbegrip van het door mevrouw Ludford genoemde probleem van de georganiseerde criminaliteit. Wij van onze kant zullen dan in staat zijn het perspectief te bevestigen dat wij hun herhaaldelijk tijdens de Europese Raden hebben geboden, en we zullen duidelijk kunnen maken dat ook zij op een gegeven ogenblik lid zullen worden van de Europese Unie.
Ik wil ook spreken als Griekse minister van Buitenlandse Zaken. Ik kan u verzekeren dat niemand blij is met de naam 'Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië?. Deze naam is echter de vrucht van onderhandelingen en een compromis in het kader van de VN. Deze naam is door de VN als officiële naam van dit land overgenomen, en de andere internationale organisaties gebruiken deze formulering als voorlopige naam. Natuurlijk moet zo spoedig mogelijk een definitieve oplossing worden gevonden, en daarover wordt in de VN onderhandeld. Ik ben het daar roerend mee eens en ik verzeker u dat wij altijd bereid zijn de onderhandelingen met de andere partij voort te zetten en te intensiveren, om tot een oplossing te komen waarin rekening gehouden wordt met de gevoeligheden van beide partijen en waarmee beide partijen kunnen instemmen.
Ik wil ook de heer Gollnisch antwoorden. Hij zei iets dat niet helemaal klopt, namelijk dat een naam geen territoriale aanspraak kan inhouden. Helaas wringt juist daar de schoen: deze naam is in de geschiedenis wel degelijk gebruikt om territoriale aanspraken te maken. De idee van een 'Groot Macedonië? was tot voor kort nog springlevend en de naam 'Macedonië? is wel degelijk als rechtvaardiging gebruikt voor eisen inzake grensaanpassingen en overname van grondgebied van buurlanden. Gelukkig ligt dit vraagstuk, althans de historische dimensie daarvan, inmiddels achter ons. De bilaterale betrekkingen tussen Griekenland en de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië zijn de afgelopen jaren spectaculair verbeterd. Wij investeren meer dan wie ook in FYROM en hebben tijdens elk moeilijk moment van dit land - en er waren veel moeilijke momenten in de afgelopen maanden en jaren - onvoorwaardelijk steun gegeven aan de territoriale onschendbaarheid en de ontwikkeling van de welvaart van dit land, en aan de Europese weg die het is ingeslagen.
Ik ben het eveneens eens met de heer Swoboda dat de heer Djindjic moedige besluiten had genomen met betrekking tot het ICTY en de democratische veranderingen, en ook recentelijk nog met betrekking tot Kosovo. Zeer spoedig zouden ook besprekingen tussen de heer Djindjic en de leiders van Kosovo zijn begonnen, niet zozeer over de uiteindelijke status van Kosovo, maar wel over zeer belangrijke praktische regelingen tussen Belgrado en Pristina. Nu hij gestorven is, moeten wij ons ertoe verbinden dat wij met al onze kracht steun zullen blijven geven aan de hervormingsgezinde krachten, aan de democratische krachten in Joegoslavië, in Servië en in Montenegro, en wij moeten alles doen om hen te helpen vorderingen te maken op hun Europese weg.
Ik wil de heer Swoboda tevens zeggen dat wij in de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië gelukkig een voorbeeld van goede samenwerking zien tussen de instellingen van de Europese Unie. Er wordt onderling goed gecoördineerd en ik meen te mogen zeggen - de heer Patten kan dat misschien bevestigen - dat er niet alleen een goede interne coördinatie is tussen onze instellingen, maar ook een goede coördinatie tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten en andere organisaties, zoals de OVSE en de Raad van Europa. Daaruit blijkt dat er behoefte bestaat aan nauwe multilaterale samenwerking bij de aanpak van de crises in de wereld. Met een dergelijke samenwerking, met een dergelijke coördinatie zullen wij in staat zijn meer spijkers met koppen te slaan.
Wat de Parlementaire Vergadering van de West-Europese Unie betreft, waarover de heer Laschet sprak, kan ik zeggen dat ik nota heb genomen van zijn opmerkingen. Ook ik onderhoud contact met de verantwoordelijken van de West-Europese Unie en natuurlijk zullen dergelijke vraagstukken ook aan bod komen tijdens het debat over de toekomst van Europa.
Ik wil tevens reageren op enkele vragen van de heren Laschet, von Wogau en Van Orden over de samenwerking met de Verenigde Staten en de EU/NAVO-besluitvormingsmechanismen, en over de gevaren die verband houden met de operaties. Ten eerste, wat de besluitvormingsmechanismen van de Europese Unie, het mechanisme van het EVDB betreft, en met name wat de militaire operaties betreft, moet ik u zeggen dat dit de eerste test is. Ik ben er echter van overtuigd dat de door ons overeengekomen procedures efficiënt zullen zijn, en het feit dat voor deze eerste operatie gebruik zal worden gemaakt van de NAVO-middelen en -capaciteiten maakt snelle besluitvorming mogelijk. Ook het feit dat één lidstaat - Frankrijk - als kaderstaat is uitgekozen draagt daaraan bij. Op die manier kan namelijk eenheid van de commandostructuur van de operatie worden gegarandeerd.
Wat de militaire missie zelf en de eventuele gevaren daarvan betreft, moet ik zeggen dat elke militaire operatie gevaren met zich mee brengt. Dat is onvermijdelijk. Wat deze operatie betreft herhaal ik wat ik reeds eerder heb gezegd: de samenwerking met de NAVO zal worden voortgezet en in geval van een verslechtering van de situatie kan een beroep worden gedaan op NAVO-reservetroepen. De staf van de NAVO in Skopje zal blijven functioneren, evenals de strijdmacht van KFOR Rear. Voorzover we een en ander thans kunnen inschatten kunnen wij zeggen dat de risico's volgens ons betrekkelijk gering zijn.
Wat tot slot de financiering van de missie betreft zal u bekend zijn dat het hierbij gaat om defensie-uitgaven die niet door de communautaire begroting worden gedekt. Daarom zullen de lidstaten deze missie in de Voormalige Joegoslavische Republiek van Macedonië financieren. Het zou hoe dan ook nuttig zijn indien in de toekomst de missies in het kader van het EVDB zouden worden gefinancierd uit de begroting van de Unie, maar daarvoor zijn natuurlijk institutionele hervormingen nodig.
Dit gezegd zijnde, dank ik nogmaals mijn collega's voor hun aandacht. U kunt ervan op aan dat ik altijd te uwer beschikking sta, binnen de mij beschikbare tijd natuurlijk, en dat ik vast van plan ben u op de hoogte te houden van alle procedures, besluiten en ontwikkelingen ten aanzien van dit vraagstuk.

De Voorzitter.
Collega's, ik deel u mede dat ik wat dit thema betreft, overeenkomstig artikel 37, lid 2 van het Reglement, ontwerpresolutie B5-0157/2003 van de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid heb ontvangen.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is de verklaring van de Commissie over de overdracht van persoonlijke gegevens door luchtvaartmaatschappijen aan de Amerikaanse dienst voor immigratie.

Patten
Mijnheer de Voorzitter, als u het goed vindt, kan deze commissaris - die minder goed ingevoerd is in dit onderwerp dan zijn collega - het debat beginnen, zoals het bord ook aangeeft, waarna mijn collega de heer Bolkestein het van mij zal overnemen. Deze zaken raken immers zowel mijn beleidsterrein als dat van hem. Ik herhaal wat ik heb gezegd aan het begin van het vorige debat en bied het Parlement mijn verontschuldigingen aan voor het feit dat ik eerder weg moet. Mijn geachte collega zal echter wel gewoon tot het einde van het debat aanwezig zijn. Ik heb bij het vorige debat al uitgelegd dat ik later vanmiddag naar Kroatië en Belgrado zal vliegen, en ik weet dat het Parlement daar begrip voor zal hebben, niet in de laatste plaats vanwege de tragische gebeurtenissen van vandaag.
Ik zal me nu richten op het onderwerp dat aan de orde is. De Aviation and Security Act, die het Amerikaanse Congres op 19 november 2001 heeft aangenomen, maakt deel uit van een hele serie wetten die in de Verenigde Staten na 11 september van kracht is geworden en waarmee men slechts één ding hoopt te bereiken: het vergroten van de nationale veiligheid, met name door veiligheidsmaatregelen te nemen op het gebied van vervoer. Het hoofddoel hiervan is terroristische activiteiten te voorkomen door potentiële terroristen al te identificeren voor ze het land binnenkomen.
In dit verband heeft het Congres van de Verenigde Staten geëist dat luchtvaartmaatschappijen persoonlijke gegevens van passagiers ter beschikking stellen van de Amerikaanse dienst voor immigratie, als daar om gevraagd wordt.
De Commissie deelt de zorgen over de veiligheid van de Verenigde Staten. De maatregelen van de Verenigde Staten hebben echter ook geleid tot bezorgdheid over de naleving van de wetgeving van de Gemeenschap en van de lidstaten op het gebied van gegevensbescherming. Luchtvaartmaatschappijen die transatlantische vluchten uitvoeren liepen het risico klem te komen zitten tussen volledig tegenstrijdige wetgevingen en zware verliezen te leiden ten gevolge van de sancties waarmee de Verenigde Staten dreigden, waaronder boetes en zelfs het intrekken van de landingsrechten. Ook de passagiers - tussen de tien en elf miljoen per jaar - zouden last hebben ondervonden van verstoord vliegverkeer en de tijdrovende extra controles die de Verenigde Staten van plan waren in te voeren bij de toegangspunten. Bovendien liepen luchtvaartmaatschappijen die niet aan de eisen zouden voldoen het risico gezien te worden als minder veilig, wat mogelijk had kunnen leiden tot aanzienlijke dalingen van de passagiersaantallen.
Er stond dus enorm veel op het spel en de gevolgen hadden buitengewoon ernstig kunnen zijn als we niet direct actie hadden ondernomen. We moesten ervoor zorgen, voor zover dat binnen onze mogelijkheden lag, dat het aanzienlijke belang dat de burgers van de Europese Unie hechten aan hun recht op privacy werd afgewogen tegen de noodzaak om vele duizenden banen bij onze luchtvaartmaatschappijen en aanverwante bedrijfstakken, zoals reisbureaus, te beschermen. Ik wil dit Parlement ervan verzekeren dat de Europese Commissie, van meet af aan, haar uiterste best heeft gedaan een dialoog met de Verenigde Staten op gang te brengen over de vraag hoe we het best tot een oplossing konden komen die in overeenstemming zou zijn met beide wetgevingspakketten en tevens rechtszekerheid zou bieden aan alle betrokkenen.
De Europese Commissie heeft haar verantwoordelijkheid genomen en is in de afgelopen weken moeilijke discussies aangegaan om de patstelling te doorbreken die ontstaan was doordat de Verenigde Staten aanvankelijk onze bezwaren wegwuifden en niet op onze vragen ingingen.
De Europese Commissie had de kwestie zelfs al diverse malen onder de aandacht van de Verenigde Staten gebracht, het meest nadrukkelijk nadat op 19 juni 2002 de interim-regeling van de Amerikaanse dienst voor immigratie van kracht werd, waarin de concrete methoden voor de tenuitvoerlegging waren vastgelegd. Het resultaat van deze inspanningen van de Commissie was dat de Verenigde Staten in eerste instantie de inwerkingtreding van de nieuwe voorwaarden uitstelden tot 5 februari en vervolgens instemden met het tot 5 maart opschorten van het beboeten van luchtvaartmaatschappijen die niet aan de eisen voldeden.
Na een bijeenkomst op hoog niveau op 17 en 18 februari over de toegang tot persoonlijke gegevens die voorkomen op passagierslijsten, kwamen beide partijen met een gezamenlijke verklaring naar buiten, waarin precies werd beschreven welke stappen er genomen moesten worden om tot een oplossing te komen waar beide partijen zich in kunnen vinden en die bovendien rechtszekerheid biedt.
De besprekingen werden voortgezet op 4 maart en naar aanleiding daarvan zijn de Verenigde Staten over de brug gekomen met extra garanties inzake de verwerking en de bescherming van gevoelige gegevens.
Ik ben me ook bewust van het feit dat er vraagtekens worden geplaatst bij de rechtsgrondslag voor de actie die tot nu toe ondernomen is door de Commissie. Deze twijfel lijkt op een misverstand te berusten, zoals mijn collega, de heer Bolkestein, meer in detail zal uitleggen. Er is tot nu toe geen sprake van een 'akkoord' of een 'besluit'. We zijn vooral in een intensieve dialoog verwikkeld met de Verenigde Staten, die uiteindelijk tot doel heeft om van Amerikaanse zijde de nodige garanties te krijgen dat gegevens op een correcte manier worden verwerkt en gebruikt.
Beide kampen zijn er nu van overtuigd dat de besprekingen moeten worden voortgezet om tot een oplossing te komen die grotere rechtszekerheid biedt. De richtlijn betreffende de bescherming van persoonsgegevens biedt op grond van artikel 25, lid 6 de mogelijkheid voor dergelijke discussies als een eerste en noodzakelijke stap om te constateren of een land waarborgen biedt voor een passend beschermingsniveau. Volgens de procedures van de comitologie moet het ontwerpbesluit van de Commissie vervolgens in dit Parlement worden besproken alvorens er een definitief besluit volgt.
In de tussentijd hebben we van de Verenigde Staten een aantal voorlopige garanties gekregen ten aanzien van de wijze waarop ze de gevraagde persoonlijke gegevens zullen gaan beschermen, en daarbij hebben ze specifiek toegezegd dat ze geen gebruik zullen maken van gevoelige informatie om profielschetsen van reizigers op te stellen.
Voordat ik het debat overdraag aan mijn geachte collega, zodat hij de leden van verdere details kan voorzien over deze kwestie, wil ik het Parlement vragen te erkennen dat de Commissie inderdaad aanzienlijke inspanningen heeft verricht en daarmee tot nu toe positieve resultaten heeft behaald, al is een en ander nog niet definitief. Verder hoop ik dat het Parlement samen met ons zal proberen om van de Verenigde Staten de benodigde garanties te krijgen op het gebied van de gegevensbescherming van Europese burgers, zodat er een permanente oplossing voor dit probleem kan worden gevonden.
Ik wil graag één laatste persoonlijke opmerking maken. Het hele Parlement weet dat de gebeurtenissen van 11 september in de Verenigde Staten een gevoel van kwetsbaarheid hebben veroorzaakt en er een enorme schok teweeg hebben gebracht. Het Parlement dient zich te realiseren dat dit soort maatregelen erg hoog op de agenda staat in de Verenigde Staten. Ze moeten er immers voor zorgen dat terroristische aanslagen in de toekomst minder waarschijnlijk, en niet waarschijnlijker, worden. Zoals diverse afgevaardigden hier kom ook ik uit een land dat actie heeft moeten ondernemen om de dreiging van het terrorisme aan te pakken. Vanuit dat idee hoop ik ook dat we in het vervolg in een veel eerder stadium van het besluitvormingsproces een dialoog op gang kunnen brengen met de Verenigde Staten om dit soort veiligheidskwesties met elkaar te bespreken. Als zo'n dialoog namelijk ontstaat tijdens een eerdere fase in het proces, dan is het eenvoudiger om politieke problemen, zoals we die van tijd tot tijd gehad hebben het afgelopen jaar, te vermijden. We moeten allemaal evenveel belang hechten aan het nemen van veiligheidsmaatregelen die door beide partijen als redelijk worden ervaren. Het wordt zeker eenvoudiger om dergelijke maatregelen te nemen als we op een meer open wijze en in een eerder stadium met elkaar over dit soort maatregelen praten.

De Voorzitter.
Commissaris, ik wil van de gelegenheid gebruikmaken om u ervan te verzekeren dat het niet mijn bedoeling was u niet het woord te geven. Mij was evenwel ter ore gekomen dat u wegens tijdgebrek eerder moest vertrekken.

Alavanos (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, dit is weliswaar een verklaring van de Commissie, maar het gaat hier om een vraagstuk met heel belangrijke politieke aspecten, namelijk om de betrekkingen tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten en om wetgevende maatregelen, zoals commissaris Patten zei. Voor die wetgevende maatregelen is ook de bijdrage van de Raad onontbeerlijk. Vindt u ook niet dat bij de behandeling van dit thema een vertegenwoordiging van de Raad aanwezig zou moeten zijn en een standpunt zou moeten innemen?

De Voorzitter.
Mijnheer Alavanos, ik heb natuurlijk nota genomen van uw opmerking en wij zullen nagaan wat er precies is gebeurd. Het was echter van meet af aan duidelijk dat de Commissie een verklaring zou afleggen over dit vraagstuk.

Bolkestein
Mijnheer de Voorzitter, ik wil het volgende toevoegen aan hetgeen commissaris Patten zojuist heeft gezegd.
De nieuwe Amerikaanse wet die eist dat luchtvaartmaatschappijen bij vluchten naar, uit en via de Verenigde Staten inzage moeten geven in de persoonlijke gegevens van hun passagiers raakt een aantal kwesties op diverse beleidsterreinen: ten eerste, de strijd tegen het terrorisme; ten tweede, het recht op privacy; ten derde, het concurrentievermogen van onze luchtvaartmaatschappijen; ten vierde, de veiligheid en het comfort van gewone luchtvaartpassagiers; en ten vijfde, de betrekkingen tussen Europa en de Verenigde Staten in het algemeen.
Het is noodzakelijk al deze zaken tegen elkaar af te wegen om hierin uiteindelijk de juiste balans te vinden. Het is verder noodzakelijk praktisch te zijn en niet theoretisch. Mijn eerste boodschap is dat we samen moeten werken om te komen tot een zo goed mogelijk resultaat. Dat wil zeggen dat we serieus werk maken van de noodzakelijke bestrijding van het terrorisme, met respect voor gegevensbescherming in de praktijk, en zonder daarbij de commerciële belangen van onze luchtvaartmaatschappijen te schaden en zonder dat gewone passagiers er last van hebben.
De Commissie is verheugd dat zij nu de mogelijkheid heeft het Parlement over deze kwestie te informeren. Aan de technische kwesties liggen namelijk enkele fundamentele vragen ten grondslag met betrekking tot veiligheid en burgerlijke vrijheden, vragen die iedere democratie zichzelf moet stellen. Het is essentieel dat gekozen parlementsleden over dergelijke zaken van gedachten wisselen.
In de ontwerpresolutie die aan het Parlement is voorgelegd wordt de Commissie bekritiseerd omdat zij het Parlement eerder had moeten informeren en raadplegen. De Commissie accepteert deze reprimande. Het was echter niet haar bedoeling informatie achter te houden. De vraag was eerder wanneer we deze zaak onder de aandacht van het Parlement moesten brengen en in welke vorm.
Onze tijd is beperkt. In plaats van een ellenlange feitelijke verklaring af te leggen, wil ik het Parlement attenderen op twee documenten die de Commissie beschikbaar heeft gesteld.
Het eerste document bevat de gezamenlijke verklaring over de resultaten van de besprekingen tussen hoge functionarissen van de Commissie en de Amerikaanse dienst voor immigratie op 17 en 18 februari 2003. Het tweede document is de verklaring van de Amerikaanse dienst voor immigratie van 4 maart, waarin garanties worden gegeven met betrekking tot de verwerking van gevoelige informatie.
Het is van belang een misverstand uit de wereld te helpen. Zoals mijn geachte collega, commissaris Patten, zojuist heeft gezegd, wordt er in veel verslagen verwezen naar een akkoord of een besluit. Ik wil nogmaals benadrukken dat er geen sprake is van een akkoord of een besluit. Dat betekent dat er, op dit moment, geen rechtsgrondslag is. Er zijn besprekingen gevoerd en van Amerikaanse zijde zijn er bepaalde garanties gegeven. Dit is een eerste stap in het proces. Beide partijen zijn vastbesloten om te zijner tijd tot een oplossing te komen die meer rechtszekerheid biedt. Maar daarvoor zijn dit soort besprekingen noodzakelijk.
Waarom zijn ze noodzakelijk? Toen wij informatie ontvingen over de nieuwe Amerikaanse eisen, achtte de Commissie het noodzakelijk om vorig jaar november de luchtvaartmaatschappijen in de Europese Unie en de bijbehorende reserveringssystemen ervan op de hoogte te stellen dat het niet duidelijk was of zij de informatie die de Amerikaanse wet van hen vroeg wel konden overdragen zonder in strijd te handelen met de verplichtingen inzake gegevensbescherming die in de EU-wetgeving zijn opgenomen. Om die vraag te kunnen beantwoorden was het noodzakelijk om aan Amerikaanse zijde informatie in te winnen, met name met betrekking tot het gebruik van de gegevens en de omstandigheden waaronder deze zouden worden verwerkt.
Helaas liet het antwoord van Amerikaanse zijde op ons verzoek om informatie zeer lang op zich wachten en begonnen de Amerikanen onze bezorgdheid pas serieus te nemen in december 2002. Doordat besprekingen met de Verenigde Staten niet op gang kwamen, dreigden de luchtvaartmaatschappijen, zoals commissaris Patten eerder heeft uitgelegd, in een onmogelijke situatie terecht te komen. Ze zouden te maken krijgen met een hele serie strafmaatregelen, om te beginnen met extra inspecties van aankomende passagiers. Daar was zelfs al mee begonnen. Dat betekende dat honderden, zo niet duizenden gewone reizigers bij aankomst te maken kregen met zeer ernstige vertragingen.
Dat is natuurlijk een optie, maar is dat wat we werkelijk willen? De luchtvaartmaatschappijen zaten er in ieder geval niet op te wachten en het had er alle schijn van dat ze hoe dan ook aan de Amerikaanse eisen zouden gaan voldoen.
Ik ben het van harte eens met die leden die maandag in de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken de mening naar buiten brachten dat de manier waarop de Amerikanen unilateraal actie ondernemen en dreigen met sancties onacceptabel is. Als we de dialoog echter niet waren aangegaan, hadden ze alsnog over de gegevens kunnen beschikken, zonder dat de Europese Unie dan nog in staat zou zijn geweest op enigerlei wijze invloed uit te oefenen op de manier waarop ze ermee zouden omspringen. Zowel de Verenigde Staten als de Europese Unie hadden juridische stappen kunnen ondernemen tegen de luchtvaartmaatschappijen en dat terwijl zij helemaal het doelwit niet zijn.
Als we druk willen uitoefenen, dan moeten we dat doen op diegenen die voor een oplossing kunnen zorgen - en dat zijn zeker niet de luchtvaartmaatschappijen. Ons doel is dan ook geweest een dialoog op gang te brengen om zo het beleid van de VS te beïnvloeden en garanties te verkrijgen die ervoor moeten zorgen dat gegevens voldoende worden beschermd.
De Commissie vindt de resultaten van de besprekingen in februari positief voor de bescherming van gegevens om de volgende twee redenen. Ten eerste hebben we overeenstemming bereikt met de VS over de verder te nemen stappen om te komen tot een oplossing waar alle partijen zich in kunnen vinden en die rechtszekerheid kan en zal bieden aan alle betrokkenen. De tweede reden is dat de Verenigde Staten een aantal belangrijke unilaterale garanties hebben gegeven die direct van kracht zijn geworden. Zo hebben ze bijvoorbeeld garanties gegeven over het soort informatie dat ze niet zullen gebruiken en over de wijze waarop ze de informatie die ze wel gebruiken zullen verwerken. Ze hebben nadrukkelijk bevestigd dat het verzamelen van gegevens alleen plaatsvindt bij vluchten naar, uit en via de Verenigde Staten.
We hebben uiteraard meer tijd nodig en extra informatie uit de Verenigde Staten voor we echt kunnen zeggen dat er een oplossing is. We mogen alleen tevreden zijn met een regeling die maximale rechtszekerheid biedt aan alle betrokkenen. Ondertussen worden er al persoonlijke gegevens overgedragen. Is die overdracht legaal? Alleen de rechter kan daar een definitieve uitspraak over doen, maar ik wil er wel twee dingen zeggen.
Ten eerste moeten de luchtvaartmaatschappijen voldoen aan de eisen die aan hen als controleurs van gegevens worden gesteld. Ze moeten de passagiers derhalve volledig informeren, overeenkomstig artikel 10 van de richtlijn, en hun uitdrukkelijke toestemming verkrijgen voor het verwerken van gevoelige informatie, op grond van artikel 8.
Ten tweede moet getoetst worden of er wordt voldaan aan de wettelijke eisen die gelden voor de overdracht van gegevens aan derde landen. Deze overdracht kan echter vallen onder een van de uitzonderingen in artikel 26, lid 1 van de richtlijn. Bijvoorbeeld als 'de doorgifte noodzakelijk is voor de uitvoering van een overeenkomst tussen de betrokkene en de voor de verwerking verantwoordelijke?, met andere woorden de overeenkomst om de passagier naar de Verenigde Staten te vliegen. Maar omdat zo'n uitzondering betwist kan worden, biedt deze oplossing onvoldoende rechtszekerheid. Bovendien kunnen er voor bepaalde gevallen van overdracht wel wettelijke uitzonderingen gelden, toch is dat geen garantie dat de gegevens na de overdracht ook nog beschermd worden.
Artikel 25, lid 6 van de richtlijn biedt de Commissie echter de mogelijkheid om te constateren dat een derde land waarborgen biedt voor een passend beschermingsniveau voor de overdracht van persoonlijke gegevens uit de Europese Unie. Een besluit van de Commissie dat gebaseerd is op artikel 25, lid 6 geniet dus duidelijk de voorkeur boven simpelweg vertrouwen op de uitzonderingen van artikel 26, omdat in het eerste geval de gegevens ook na overdracht beschermd blijven. Het uitzicht op een dergelijk besluit en de rechtszekerheid die zo'n besluit biedt zijn voor de Commissie redenen om met het betreffende derde land besprekingen te voeren over de geboden bescherming en dat land te houden aan het waarborgen van een hoge standaard.
Bovendien bevatten besluiten die voortvloeien uit artikel 25, lid 6 altijd clausules die in werking treden op het moment dat de bescherming in de praktijk niet met de verwachte standaarden overeen blijkt te komen. Ook kunnen dit soort besluiten eenzijdig worden herroepen, mocht dat noodzakelijk zijn.
Ten slotte is een besluit op grond van artikel 25, lid 6 een communautaire procedure, die leidt tot een resultaat dat bindend is voor alle lidstaten. Dat is duidelijk te prefereren boven het scenario dat lidstaten afzonderlijk te werk gaan. Het is in dit verband van belang te vermelden dat één of twee lidstaten maatregelen hebben genomen, of overwegen te nemen, die sterk lijken op de maatregelen die in de Verenigde Staten nu van kracht zijn.
Namens mijzelf en mijn collega, commissaris Patten, vraag ik het Parlement om een positieve beoordeling van de actie die de Commissie op 17 en 18 februari heeft ondernomen. Van Amerikaanse zijde is medewerking toegezegd aan een proces waarin ons legitieme belang bij de praktijken van de VS op het gebied van gegevensbescherming erkend wordt en waarbij zij hun regelingen door ons laten toetsen aan onze standaarden. Dat is volgens mij een grote stap voorwaarts. Uiteraard moeten de Verenigde Staten nog wel de informatie verstrekken die de Commissie nodig heeft om vast te stellen dat gegevens in de VS inderdaad voldoende worden beschermd.
Aangezien een besluit over een adequaat beschermingsniveau op grond van artikel 25, lid 6 een comitologiebesluit is, wordt dit altijd aan het Parlement voorgelegd alvorens het definitief is, zoals de heer Patten ook heeft uitgelegd. Ik kijk er zeer naar uit om dit onderwerp in de toekomst met de leden van het Parlement verder te bespreken.

Hernández Mollar (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil beide commissarissen dankzeggen voor hun respectieve verklaringen. De heer Bolkestein valt de eer te beurt de reprimande te aanvaarden die wij, zoals hij zelf zegt, aan de Commissie hebben gegeven. Feit is dat wij een debat voeren dat lang vóór 5 maart had moeten plaatsvinden. Op die datum werden de maatregelen van kracht die de Verenigde Staten hebben getroffen om luchtvaartmaatschappijen die vanuit Europa op de VS vliegen te verplichten tot naleving van de Amerikaanse wetgeving inzake, zoals gezegd, het doorgeven aan de immigratiedienst van persoonlijke gegevens van de passagiers, en om bij niet-naleving de mogelijkheid te hebben grote geldboetes op te leggen.
Ook wij, mijnheer Patten, delen de bezorgdheid van de Noord-Amerikanen na hetgeen op 11 september 2001 is gebeurd. Wij zijn evenwel gehouden naleving van de Europese wetgeving te eisen, met name richtlijn 95/46/EG, die bescherming biedt bij de doorgifte en het gebruik van persoonsgegevens. In dit geval gaat het op jaarbasis om de gegevens van ongeveer elf miljoen passagiers op transatlantische vluchten. In artikel 25, lid 6, van genoemde richtlijn is bovendien een specifieke procedure opgenomen voor de doorgifte van gegevens aan derde landen, een procedure die naar ons oordeel, geachte commissarissen, in dit geval niet is nageleefd.
Natuurlijk moeten wij ook de belangen van de luchtvaartmaatschappijen behartigen. Gevangen tussen de Amerikaanse wetgeving en de communautaire regelgeving verkeren zij momenteel in staat van onzekerheid.
U moet het mij dan ook maar niet kwalijk nemen, mijnheer de commissaris, als ik u zeg dat het Parlement niet te spreken is over de, vanuit het standpunt van mijn commissie bezien, late reactie op deze kwestie. Daardoor zijn bij ons zelfs twijfels gerezen over de rechtsgeldigheid van de stappen die zijn genoemd in de gezamenlijke verklaring die ambtenaren van de Europese Unie en de Amerikaanse douanedienst op 17 en 18 februari hebben aangenomen.
In die verklaring staat iets, mijnheer de Voorzitter, geachte commissarissen, wat mij bevreemdt. Er wordt namelijk een uitzondering gemaakt op de toepassing van onze regelgeving om tegemoet te komen aan de eisen van de Verenigde Staten. Ik begrijp niet hoe dat mogelijk is.
De nationale instanties die belast zijn met gegevensbescherming in de Unie hebben momenteel geen keus, want bij klachten van passagiers moeten zij de van kracht zijnde Europese richtlijnen wel toepassen en de luchtvaartmaatschappijen sancties opleggen. Het is zaak dat aan die onzekerheid snel een eind komt. Daartoe moeten wij voor de luchtvaartmaatschappijen een duidelijk kader scheppen waarbinnen de legitieme eisen van de Verenigde Staten zijn verenigd met de Europese wetgeving.
Gelet hierop is het noodzakelijk dat de dialoog die tot nu werd gevoerd door de overheidsdiensten zo snel mogelijk gevoerd gaat worden door de politieke vertegenwoordigers van de instellingen - dit ten behoeve van de vereiste transparantie -, en dat op korte termijn formules worden gevonden die het mogelijk maken een duidelijke definitie te geven van de door te geven gegevens en de voorwaarden die worden gesteld aan de behandeling van die gegevens door de instanties in de Verenigde Staten. Tegelijkertijd is het absoluut noodzakelijk de burgers te laten weten dat hun gegevens kunnen worden doorgegeven, en zo nodig hun instemming te verkrijgen, want dat, geachte commissarissen, is volgens de communautaire normgeving verplicht.
Ideaal zou zijn als de autoriteiten van de Verenigde Staten de normen voor gegevensbescherming snel zouden kunnen vaststellen - de Amerikaanse wetgeving voorziet al in de aanneming daarvan - en als de Commissie dientengevolge zou kunnen verklaren dat de benodigde gegevens overeenkomstig de door de communautaire wetgeving gestelde voorwaarden kunnen worden doorgegeven. Diezelfde eis vinden wij terug in artikel 7 van ons Handvest van de grondrechten.
Ik verzoek de betreffende commissarissen daarom de verloren tijd goed te maken en ik vertrouw op de bereidheid van de Commissie - en dat doe ik mede namens de commissie die ik mag voorzitten - om met de benodigde aandacht en urgentie de teksten te bestuderen die ons krachtens richtlijn 95/46/EG worden voorgelegd. Wij zouden ook graag met ingang van vandaag op de hoogte worden gehouden van alle contacten en van het verloop van de besprekingen - en niet pas wanneer het besluit al bijna genomen is - want dan kunnen wij met de Commissie samenwerken, zoals ons hier is verzocht.
Paciotti (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik ben het roerend eens met hetgeen de heer Hernández Mollar zojuist heeft gezegd. Wij beseffen heel goed dat de Verenigde Staten hun veiligheid een belangrijke zaak vinden, maar, heren commissarissen, het gaat hier om het Handvest van de grondrechten, en de Commissie heeft gezegd dat te zullen eerbiedigen. In dat Handvest is het grondrecht van bescherming van de persoonlijke gegevens vervat. In 1995 is bovendien op voorstel van de Commissie een ook door ons goedgekeurde richtlijn uitgevaardigd met voorschriften inzake de bescherming van die gegevens. In die richtlijn staat bijvoorbeeld dat de Commissie volgens een bepaalde, vast te leggen procedure moet nagaan of het derde land de aan dat land overgedragen gegevens over onze burgers voldoende beschermt, en dat ze, als dat niet zo is, onderhandelingen moet beginnen om oplossingen te vinden, die dan ter goedkeuring moeten worden voorgelegd aan het Europees Parlement.
In dit geval gaat het om de overdracht van persoonlijke gegevens van passagiers door in de Verenigde Staten opererende luchtvaartmaatschappijen, waar de Amerikaanse autoriteiten op grond van wetten uit 2001 en 2002 om hebben gevraagd. Bij deze overdracht doet zich echter een aantal ernstige problemen voor in verband met de vraag naar de verenigbaarheid met de Europese wetgeving. Daarbij gaat het vooral om de bepalingen die de Amerikaanse douane rechtstreekse toegang geven tot de boekingssystemen en de registers met de namen van de passagiers van onze luchtvaartmaatschappijen.
Zo moet ik er onder meer op wijzen dat de aldus verkregen informatie ook gegevens van financiële, medische, religieuze of etnische aard kan bevatten en - gezien de rechtstreekse toegang - ook andere mensen kan betreffen dan de passagiers die zich naar het grondgebied van de Verenigde Staten hebben begeven. Bovendien zouden die gegevens dan zonder de instemming en de controle van de betrokkenen kunnen worden doorgegeven aan andere instanties. Daar komt bij dat de Amerikaanse wetgeving alleen Amerikaanse burgers beschermt.
Dat is de situatie en de Commissie heeft nagelaten het Parlement te informeren - dat heeft zij zelf ook erkend -, zoals zij ook heeft nagelaten de Europese burgers te informeren vóór de inwerkingtreding per 5 maart van de verplichtingen voor de luchtvaartmaatschappijen. Zij heeft niet tijdig onderzocht - alhoewel dat wel haar plicht was - of er van een adequate bescherming sprake was. Zij heeft enkel bij monde van ambtenaren en via perscommuniqués beloofd in de toekomst maatregelen te zullen nemen.
Op die manier wordt een grondrecht van de Europese burgers in gevaar gebracht. De luchtvaartmaatschappijen en de nationale autoriteiten die moeten instaan voor de persoonlijke gegevens komen in een situatie van rechtsonzekerheid te verkeren en lopen het risico dat processen tegen hen worden aangespannen wegens overtreding van de nationale wetten, of dat zij aanzienlijke economische schade oplopen. De betreffende commissarissen moeten snel hun verantwoordelijkheid nemen en ervoor zorgen dat de werking van de bestaande wetgeving voor een bepaalde tijd wordt opgeschort. Zij moeten formele en controleerbare garanties vragen, de volgens de richtlijnen noodzakelijke adviezen inwinnen en overeenkomstig artikel 25 van de richtlijn een besluit aan het Europees Parlement voorleggen. Anders zal mijns inziens het Europees Parlement moeten overwegen beroep in te stellen bij het Hof van Justitie, teneinde de Europese burgers te kunnen beschermen.

Ludford (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, commissaris Bolkestein heeft ons verzocht om een positieve beoordeling van de actie die de Commissie heeft ondernomen en die heeft geleid tot de gezamenlijke verklaring van 17 februari. Ik ben ervan overtuigd dat de Commissie heeft gehandeld op basis van de oprechte wens de Europese luchtvaartmaatschappijen ervoor te behoeden tussen wal en schip terecht te komen. Hadden die zich immers aan de Europese wetgeving inzake gegevensbescherming gehouden, dan hadden ze aan de grond moeten blijven en waren ze hun Amerikaanse landingsrechten kwijtgeraakt, maar als ze hadden toegegeven aan de Amerikaanse eisen, dan hadden ze last gekregen met de nationale autoriteiten op het gebied van gegevensbescherming. Toch heeft de Commissie het verkeerd aangepakt, niet in de laatste plaats door niet te overleggen met het Parlement of, eerder nog, met de Groep gegevensbescherming artikel 29.
Het is een beetje flauw om te zeggen dat het niet om een akkoord gaat. Er wordt immers gesproken over een 'gezamenlijke verklaring' en in de tekst wordt verwezen naar een afspraak die beide partijen hebben gemaakt en die ten uitvoer zal worden gelegd. Dat is in normale mensentaal toch zeker een akkoord. Er wordt echter geen rechtszekerheid mee bereikt. De Commissie heeft verklaard dat de Europese autoriteiten op het gebied van gegevensbescherming het niet nodig zullen vinden op te treden tegen luchtvaartmaatschappijen die de richtlijn voor gegevensbescherming overtreden om te kunnen voldoen aan de eisen van de VS. Die verklaring wordt door de voorzitter van de Groep gegevensbescherming artikel 29 ernstig in twijfel getrokken. Dat moet een ongelooflijk koude douche zijn voor de Commissie. Wat de voorzitter zei kwam er in feite op neer dat nationale vertegenwoordigers van de gegevensbeschermingsautoriteiten en de rechterlijke instanties de toepassing van relevante wetten niet zomaar naast zich neer kunnen leggen omdat de Commissie dat nu eenmaal graag wil. Dat kan toch ook niet anders. Het herinnert de Commissie er nog eens aan dat als zij de Europese wetgeving niet handhaaft, andere instellingen dat zullen moeten doen.
Er bestaat een hoge mate van overeenstemming tussen de fracties over deze zaak. Het enige twistpunt is het amendement waarin de Commissie gevraagd wordt zekerheid te verkrijgen over het opschorten van de Amerikaanse eisen totdat er een besluit is genomen over de verenigbaarheid ervan met de richtlijn betreffende gegevensbescherming, oftewel een besluit op grond van artikel 25, lid 6. De Fractie van de Europese Volkspartij kan zich niet vinden in dit amendement en dat is zo, naar ik heb begrepen, omdat zij vinden dat het de luchtvaartmaatschappijen onvoldoende beschermt. De Groep gegevensbescherming artikel 29 heeft echter verklaard dat de maatschappijen sowieso het risico lopen sancties opgelegd te krijgen omdat zij de wetgeving op het gebied van gegevensbescherming overtreden. Eigenlijk is dat dus een academische discussie.
Uit de tekst van de verklaring blijkt direct dat de richtlijn betreffende gegevensbescherming van toepassing is. Er wordt immers melding gemaakt van het feit dat de Amerikaanse dienst voor immigratie toegang wil tot gegevens die in de EU zijn opgeslagen.
Het grootste probleem is dat de VS geen wetgeving op het gebied van gegevensbescherming kent. Dat is een probleem voor de Europol-overeenkomst en de overeenkomst inzake wederzijdse rechtshulp tussen de EU en de VS. Er bestaan grote zorgen dat de balans tussen veiligheid en burgerlijke vrijheden in de Verenigde Staten te veel doorslaat in de richting van veiligheid. Met diverse duidelijke rechterlijke dwalingen in de VS nog vers in het geheugen, maken wij ons grote zorgen over het gebrek aan controle op het gebruik van gegevens door andere wetshandhavingsdiensten. Er moet een besluit komen op grond van artikel 25, lid 6, en daarover moet dit Parlement zich eerst kunnen uitspreken. De Commissie heeft misschien haar best wel gedaan, maar haar aanpak was verkeerd.

Alavanos (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, tien dagen geleden is een professor van de polytechnische hogeschool van Athene, de heer Angelopoulos, naar de Verenigde Staten gereisd via de luchthaven JFK, waar hij plotseling verdween. Hij was vijf uur lang verdwenen omdat hij ondervraagd werd door de FBI. Zij hebben niet gezegd waarom zij hem in de kraag hebben gegrepen en evenmin waarom zij hem weer vrij hebben gelaten. In Griekenland vroeg iedereen zich verbaasd af wat er gebeurd was en waarom, totdat geleidelijk aan duidelijk werd wat er gebeurd was: de Europese Commissie had een overeenkomst gesloten met de Verenigde Staten en deze verborgen gehouden voor de burgers van de Europese Unie, voor de Europese afgevaardigden en misschien zelfs voor de lidstaten. Op grond van die overeenkomst kunnen persoonlijke gegevens van reizigers die naar de Verenigde Staten reizen worden overgedragen. Daar komt nog bij dat de Verenigde Staten het recht hebben toegang te eisen tot de lijsten met passagiersnamen en de boekingssystemen met gegevens over de reserveringsdatum, het reisbureau en het ticket, het nummer en de vervaldatum van de creditcard en de vliegroute; ze hebben toegang tot archiefgegevens van de reiziger over vroegere reizen, tot via de maaltijdkeuze te achterhalen gegevens van religieuze en etnische aard, enzovoort, tot informatie over de groepen waarmee betrokkene heeft gereisd, de plaatsen waar hij of zij verblijf heeft gehouden en de andere personen met wie hij of zij in contact is geweest, tot medische gegevens, enzovoort. Bovendien kunnen zij in de frequent flyer-programma's duiken, waarin nog tientallen andere gegevens voorkomen.
Hoe is dit mogelijk? Wie zijn de Verenigde Staten eigenlijk? De politie van de hele wereld? Wie is de Europese Unie eigenlijk? Waarom heeft zij een eigen wetgeving voor gegevensbescherming? Gaan wij zomaar aanvaarden dat de Verenigde Staten hier boetes komen opleggen aan luchtvaartmaatschappijen omdat zij de wetgeving van de Europese Unie toepassen? Zijn wij zo diep gezonken?
Het Europees Parlement roept in zijn voorstellen de Commissie op - en de commissaris zweeg daar in alle talen over - om deze regeling op te schorten zolang zij niet is aangepast aan de Europese wetgeving. Daar de Commissie niet reageert moeten wij mijns inziens artikel 91 van het Reglement toepassen en beroep instellen bij het Europese Hof van Justitie.

Buitenweg (Verts/ALE).
Voorzitter, het recht op privacy is niet heilig; het is een grondrecht, maar daarop kunnen inbreuken worden gepleegd als er zwaarwegende belangen in het geding zijn, als het effectief is, als het proportioneel is en als er waarborgen zijn tegen misbruik. Nou, ik kan alvast tegen de Commissie zeggen dat chantage door een derde land of lange wachttijden bij het vliegverkeer wat mij betreft niet onder zwaarwegende belangen vallen. Dat zal toch echt anders opgelost moeten worden.
Privacy is geen hinderpaal, maar een essentieel onderdeel van veiligheid. Een onzorgvuldige omgang met de privacy van onze burgers zet het basisvertrouwen van de mensen in hun overheid en in de rechtsstaat op de tocht en dan zijn we een stuk verder van huis. Het is voor mijn fractie logisch dat de Verenigde Staten willen weten wie hun grondgebied betreedt en in verband hiermee kunnen we natuurlijk ook praten over het uitwisselen van gegevens. Maar dan moeten er ook afspraken worden gemaakt over welke gegevens we uitwisselen, welke autoriteiten er toegang toe hebben en hoelang ze bewaard mogen blijven.
De Amerikaanse douane mag de gegevens doorspelen aan andere autoriteiten die zich bezighouden met de bestrijding van terrorisme. Maar Voorzitter, de interesse van Amerikaanse zijde in de persoonlijke gegevens van de vliegtuigpassagiers kan niet los worden gezien van hun inspanningen om tot een Global Computer Surveillance System te komen. De Verenigde Staten willen, zoals mijn collega hiervoor al heeft gezegd, wereldwijd het reispatroon van burgers, hun kredietkaartaankopen, enzovoort in kaart brengen.
Nu is de Commissie helemaal blij omdat de Amerikanen plechtig hebben beloofd om gegevens over religie en gezondheid niet te gebruiken. Wat betekent dat nou? Betekent het dat ze dan wel toegang hebben tot die gegevens, maar dat ze gewoon hebben beloofd dat ze deze niet gaan gebruiken? Commissaris, gelooft u nu werkelijk dat als de Amerikaanse autoriteiten deze gegevens hebben en als zij denken dat het zinnig is voor hun systeem, ze deze dan ook echt niet gaan gebruiken? Ook maaltijdvoorkeuren kunnen iets zeggen over een persoon. Ik eet zelf al sinds jaar en dag vegetarisch, ook in vliegtuigen. Nou, dat wordt nu dus allemaal geregistreerd en geanalyseerd. Voor mensen die dat niet willen, had een woordvoerder van de Europese Commissie nog een goed advies. "The choice is clear", zei hij, "either you do not go to the United States, or you go for the sandwich option". Onderschrijft de commissaris dit advies en vindt u het ook zo enorm geestig?
Op zichzelf past het wel bij uw liberale opmerking van daarstraks, dat passagiers vooral goed geïnformeerd moeten worden over gevoelige informatie die over hen wordt vergaard. Nou zijn kleine lettertjes op een vliegtuigticket één ding, maar hebben passagiers echt een reële andere optie? Ook dat zou ik graag van u willen vernemen.
Voorzitter, ik sluit me voor de rest aan bij veel commentaar van mijn collega's over de precieze technische en juridische problemen hiermee. Ook wij van onze kant zeggen dat het uitwisselen van gegevens per direct moet worden gestopt. Europese regels gelden hier op het Europees continent en als we afspraken gaan maken over het veranderen van die regels, dan moet ook de partner waarmee we die afspraken maken onze regels, onze uitgangsprincipes respecteren. Zo gaat het in een partnerschap tussen goedwillende landen.

Cappato (NI).
Mijnheer de commissaris, ik wil eerst iets zeggen over de procedure. U zegt dat het niet gaat om communautaire wetgeving. Het probleem is dat het volgens ons wel degelijk mogelijk is dat die gemeenschappelijke verklaringen - eerst de verklaring van februari en toen die van maart - juridische effecten hebben gesorteerd en tot bepaalde daden hebben geleid, en dat naar aanleiding van die ontmoetingen en verklaringen men is overgegaan tot gegevens- en informatie-uitwisseling.
Reeds in de verklaring van beide partijen van februari staat dat de meest gevoelige gegevens verwerkt moeten worden - en verwerkt worden - overeenkomstig de wetgeving van de Europese Unie. Deze uitspraak behelst in feite ook een aanwijzing voor de manier waarop de gegevens worden overgebracht. Deze heeft wel degelijk een juridisch effect en legitimeert de reeds bestaande gegevensuitwisseling. Hetzelfde geldt voor paragraaf 4 van de aanbeveling van de Commissie aan het adres van de met de bescherming van de nationale gegevens belaste autoriteiten. Op grond daarvan is het niet noodzakelijk dwangmaatregelen te nemen tegen de luchtvaartmaatschappijen die aan de verzoeken van de Verenigde Staten gevolg geven. Dat is eveneens een aanbeveling met een legislatieve waarde en een legislatief effect. De Commissie zegt: 'handen af? van de luchtvaartmaatschappijen die gegevens overdragen overeenkomstig de Amerikaanse wetgeving.
Bijgevolg is het mijns inziens tenminste mogelijk dat deze verklaring gelijk is aan wetgeving en dan kan het Parlement beroep aantekenen bij het Hof van Justitie. Ik geloof eveneens dat wij met een beroep de Commissie en de Europese Unie zelf zouden kunnen helpen om hun positie te versterken. Het moet immers gaan om een dialoog onder gelijken, op voet van gelijkheid, om een dialoog tussen een markt van 250 miljoen mensen en een markt van 350 miljoen mensen. Wij moeten namelijk serieus rekening houden met het feit dat nu al bij de inzameling van deze gegevens en hun overdracht naar de Verenigde Staten de communautaire wetgeving niet kan worden geëerbiedigd.
In tegenstelling tot hetgeen de Commissie heeft gezegd in de gemeenschappelijke verklaringen is de inzameling van gegevens, als deze gegevens commerciële doeleinden hebben en daarna worden gebruikt voor de veiligheid of door geheime diensten, op zich al een schending van de in de communautaire wetgeving opgenomen noodzakelijkheids- en proportionaliteitsbeginselen. Op die manier wordt feitelijk een zogenaamde situatie van algemeen toezicht gecreëerd, hetgeen niet 'in strijd zou kunnen zijn? of 'getoetst zou moeten worden om na te gaan of deze in strijd is met?, maar in strijd is met de communautaire wetgeving.
Het probleem is dus dat er formele, officiële onderhandelingen moeten worden geopend om na te gaan welk akkoord, welk compromis mogelijk is. Dit kan niet bij voorbaat worden ingecalculeerd, want dan wordt een reeds begonnen overdracht van gegevens gelegitimeerd. Daarom moet het Parlement deze weg bewandelen, juist om de Commissie en de communautaire instellingen een hart onder de riem te steken.

Hatzidakis (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, het lijdt geen twijfel dat dit een heel vervelende situatie is. Gevoelige persoonlijke gegevens van burgers van de Europese Unie kunnen zonder enige garantie worden overgedragen aan de autoriteiten van de Verenigde Staten, hetgeen natuurlijk ongerustheid wekt onder de burgers. Daar komt echter nog bij dat de Verenigde Staten een dreigende houding aannemen. Zij dreigen met maatregelen tegen onze luchtvaartmaatschappijen als deze niet op hun eisen ingaan, en dat is natuurlijk geen houding die vrienden en geallieerden betaamt. Dit gedrag is de zoveelste episode in een hele reeks van gebeurtenissen van de afgelopen jaren, en eigenlijk van met name het afgelopen jaar, waardoor wij soms voor tragikomische situaties komen te staan. Zoals ook het geval van Irak aantoont, lijken talrijke Europese landen inmiddels dichter bij landen zoals China en Rusland te staan dan bij de Verenigde Staten, waarmee wij - dacht ik toch - in principe dezelfde waarden delen. Op een gegeven ogenblik moeten dus beide partijen, de Amerikanen en de Europeanen, hun koppen bij elkaar steken en een serieus gesprek, een gesprek onder gelijken, voeren over de richting die onze betrekkingen uitgaan en over de manier waarop het hoofd kan worden geboden aan de neerwaartse spiraal waarin onze betrekkingen zich bevinden.
In dit concrete geval wordt kritiek geuit op de Commissie, en ik sta grotendeels achter die kritiek. Ik moet hier evenwel bij aantekenen dat mijns inziens de Commissie de Amerikanen niet met voorbedachten rade heeft gesteund. Zij zag zich geconfronteerd met een moeilijk situatie en moest die op een bepaalde manier aanpakken. Voor mij is echter nu het allerbelangrijkste dat zo spoedig mogelijk een oplossing wordt gevonden, ten eerste een juridisch correcte oplossing en ten tweede een juridisch zekere oplossing, opdat de rechten van de burgers van de Europese Unie worden beschermd.
Mijns inziens verdient, mijnheer de Voorzitter, een dergelijk aanpak verreweg de voorkeur boven hetgeen in een door talrijke fracties ingediend amendement wordt gevraagd, namelijk dat de werking van deze interim-overeenkomst tussen de Commissie en de Amerikaanse autoriteiten wordt opgeschort. Als wij deze overeenkomst nu onmiddellijk zouden opschorten zouden wij eerlijk gezegd onszelf en de Europese luchtvaartmaatschappijen benadelen. Die mogen dan namelijk niet meer naar de Verenigde Staten vliegen. Laten wij derhalve proberen dit vraagstuk zo spoedig mogelijk op een juridisch zekere wijze op te lossen. Laat de Commissie - ook al is het dan te elfder ure - zien hoe zij de fouten kan goedmaken en laat daarmee de kous af zijn.

Terrón i Cusí (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte commissarissen, het Parlement is in actie gekomen nadat niemand minder dan de voorzitter van de artikel 29-groep Commissievoorzitter Prodi, Raadsvoorzitter Simitis en de heer Hernández Mollar terecht had gewezen. Volgens hetgeen de Commissie ons vertelt, zou het echter gaan om enkele misverstanden. Ik moet zeggen dat, nu ik de toelichting op die misverstanden heb gehoord, mijn bezorgdheid alleen maar is toegenomen.
Ik kom uit een lidstaat waar men weet dat maatregelen tegen het terrorisme nodig zijn, maar waar men ook weet - heel goed zelfs - dat dat zal moeten gebeuren binnen de strikte marge van het recht, als wij tenminste willen voorkomen dat het uiteindelijk de terroristen zijn die aan het langste eind trekken.
U zegt ons dat de luchtvaartmaatschappijen momenteel onder druk staan van de Amerikaanse overheid, omdat die hen dwingt de Europese wetgeving te overtreden. In dit geval hebben de luchtvaartmaatschappijen recht op bescherming van hun overheid, net als de burgers van de Unie natuurlijk.
De commissaris zegt ons dat er geen sprake is van een akkoord of beslissing, en dat er daarom geen rechtsgrondslag is voor een dergelijke actie. Maar dat is nu precies waarover wij ons beklagen, mijnheer de commissaris. Onze vraag is namelijk hoe bij de Verenigde Staten de indruk is gewekt dat zij van hun kant tot unilaterale actie konden overgaan. Wat hebben wij gedaan om het zo ver te laten komen?
U vraagt ons om hetgeen de Commissie heeft gedaan positief te beoordelen, omdat volgens u gegevensbescherming - een recht dat erkend is in het Handvest van de grondrechten - en de kans op banenverlies of sancties voor de luchtvaartmaatschappijen goed tegen elkaar moeten worden afgewogen.
Eerlijk gezegd vind ik dat wij daarmee toegeven aan chantage. Ik vind deze situatie verbazingwekkend. Is de Europese Unie dan echt niet in staat om de Verenigde Staten van repliek te dienen en hen uit te leggen dat er dingen zijn die niet kunnen en waarop een reactie kan worden verwacht? Het doet denken aan die Spaanse roman waarin een vrouw zich gelukkig prijst met haar lot, omdat zij - overtuigd van het onbetwistbare gezag van de man binnen het huwelijk - van haar echtgenoot alleen maar de 'gebruikelijke? klappen krijgt.
Dat is onaanvaardbaar. Wij zullen ons anders moeten opstellen. Wij moeten doen wat de meeste fracties binnen dit Huis vragen en een einde maken aan de toepassing van de besluiten die zijn genomen door de Unie en de Verenigde Staten - of alleen door de Verenigde Staten. Deze keer moeten wij met de ons ter beschikking staande pressiemiddelen en op grond van onze wetgeving - die moet prevaleren - wél een overeenkomst tot stand zien te brengen die garant staat voor een veilige behandeling van de gegevens van Europese burgers, en deze keer moet het Parlement, en met name de burgers, daarover naar behoren worden geïnformeerd.
Boogerd-Quaak (ELDR).
Voorzitter, de Commissaris heeft gezegd dat er geen akkoord en geen besluit is, maar wel een interimregeling. Dan is mijn vraag, hoe lang kan een dergelijke interimregeling dan geldig zijn en hoe moeten wij dat zien? Bescherming van persoonsgegevens is een fundamenteel recht volgens artikel 7 van het Handvest van de grondrechten van de Unie. Dat gaat waarschijnlijk ook onderdeel uitmaken van onze Europese grondwet. Het gaat hier dus over een heel serieuze zaak. Dit alles is ook nog eens vastgelegd in onze richtlijnen en met name in Richtlijn 95/46/EEG. Daarin worden ook uitzonderingen geformuleerd waaraan wij zouden kunnen voldoen.
Maar voor zover ik die uitzonderingen gelezen heb, moet ik constateren dat de overdracht van gegevens naar de VS systematisch is en dus niet onder de uitzondering van artikel 13 van die richtlijn vallen. Vervolgens is het ook zo dat het om gegevens gaat die zo omvattend zijn dat je niet kunt zeggen dat ze niet ter zake doende en niet bovenmatig zijn en dus niet onder artikel 6 van die richtlijn kunnen vallen. Bovendien stelt Richtlijn 95/46/EEG in haar algemeenheid dat de overdracht van persoongegevens naar een derde land alleen mag plaatsvinden als dat derde land een adequaat niveau van bescherming biedt. Ook hieraan is naar mijn opvatting niet voldaan.
Ik heb goed geluisterd naar de Commissaris, hij heeft gezegd dat hij zijn best heeft gedaan om een evenwicht te vinden tussen het behoud van privacy en de bescherming van de luchtvaartmaatschappijen. Ik kan daar enig begrip voor hebben, maar ik geloof toch dat de foute weg is bewandeld. Er is geen democratische legitimatie en er zijn afspraken tot stand gekomen die niet door de volksvertegenwoordiging konden worden getoetst. Dat is een absolute fout. Op dit moment sta ik op het standpunt dat de maatregelen in hun huidige vorm moeten worden opgeschort.

Krarup (GUE/NGL).
De vertegenwoordiger van de Commissie, ik geloof dat het de heer Bolkestein was, heeft op een gegeven moment gevraagd of het Parlement niet enige waardering zou kunnen opbrengen voor de inspanningen van de Commissie. Ik kan evenmin als mijn collega's blijk geven van enige waardering. Het komt mij eerder voor als een wrange grap. Zelden zie je zo'n enorme knieval voor de onredelijke eisen van de kant van de Amerikaanse autoriteiten. Deze zaak moet gezien worden in een groter perspectief, namelijk het perspectief van de verhouding van de Verenigde Staten tot de buitenwereld.
In onze directe omgeving gaat het niet meteen om het gebruik van militaire moordenaarstechnologie tegenover andere volkeren, maar we dragen daar wel toe bij. De eisen van de Amerikaanse regering zijn duidelijk in strijd met de wettelijke eisen krachtens de geldende wetgeving, speciaal richtlijn 95/46/EG over de beginselen van gegevensbescherming. Zoals blijkt uit verscheidene uiteenzettingen van de artikel 29-groep, gaat het erom dat deze gegevens niet alleen worden gebruikt met het oog op de veiligheid van het luchtverkeer, maar ook met het oog op de zogeheten openbare orde in de Verenigde Staten, als onderdeel van de Amerikaanse strijd tegen het terrorisme. Die strijd wordt gevoerd onder het devies: het doel heiligt de middelen. Er zijn echter rechtsbeginselen vastgelegd die wij niet terzijde kunnen schuiven, en het is erbarmelijk om te zien op wat voor manier de Commissie aan de handhaving van deze rechtsbeginselen bijdraagt.
Wat in het document van de artikel 29-groep staat, is ronduit schrikbarend. De gegevens worden niet alleen verstrekt aan de immigratieautoriteiten, maar ook aan andere federale kantoren. Ze zijn dan niet langer specifiek beschermd, wat volgens de Amerikaanse wetgeving wel zou moeten.
Ik wil hier nog een vraag en een antwoord aan toevoegen. De vraag, die door de commissaris aan de orde gesteld werd, was of deze kwestie geregeld kon worden door middel van een comitologieprocedure. Dat zou absurd zijn. Naar mijn mening gaat het hier om een overeenkomst krachtens artikel 24 juncto artikel 38 van het EU-Verdrag, en dat betekent helaas dat het Parlement uitgeschakeld is, omdat het Parlement geen invloed heeft op de onderhavige besluiten. Des te meer reden is er om de burgers van tevoren te informeren.

Pirker (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, het staat zeker na 11 september buiten kijf dat we strengere maatregelen tegen het terrorisme moeten nemen. We moeten het er echter ook over eens blijven dat al de maatregelen die we uitvaardigen een rechtsgrondslag moeten hebben. In de Verenigde Staten is op 5 maart een wet van kracht geworden die beslist gevolgen zal hebben voor de burgers van de Europese Unie. We hebben het dan over gegevensbescherming en de bepalingen die daarvoor in de Europese Unie gelden. De VS hebben deze wet uitgevaardigd zonder eerst de nodige bi- of multilaterale onderhandelingen af te ronden en zonder daarvoor met de Europese Unie een Verdrag te sluiten.
Zoals u reeds heeft aangegeven, mijnheer de commissaris, is er als gevolg van deze ontwikkelingen een probleem met de luchtvaartmaatschappijen ontstaan. Die komen nu in een soort Catch-22-situatie terecht. Als ze geen gegevens verstrekken kan men ze landingsrechten ontzeggen, en dat heeft gevolgen voor het functioneren van het bedrijf. Als ze de verlangde gegevens wel verschaffen, lopen ze het risico het communautair recht te schenden en daarop in rechte aangesproken te worden. Er is dus een enorm probleem ontstaan, en dat is beslist onaanvaardbaar.
Mijn kritiek geldt echter ook de Commissie. Die was hiervan 15 maanden geleden al op de hoogte, en heeft dus alle tijd gehad om dit probleem te bestuderen, met het Parlement overeenstemming te bereiken en naar een oplossing te zoeken. Van die gelegenheid is geen gebruik gemaakt: wij zijn gisteren pas voor het eerst van deze ontwikkelingen op de hoogte gesteld. We praten nu dus over een wet die reeds van kracht is, als gevolg waarvan gegevens over onze burgers naar de VS worden verstuurd, zonder dat wij precies weten wat er met deze gegevens nu eigenlijk gebeurt.
Wat ik ook afkeur is dat de onderhandelingen niet op politiek niveau gevoerd zijn. Ambtenaren hebben de opdracht gekregen een akkoord te sluiten en dat moet dan als rechtsgrondslag voor de hele kwestie gelden. De burgers van de Unie moeten daar maar genoegen mee nemen. Ook dat is onaanvaardbaar.
Wij willen daarom dat de verantwoordelijken rekenschap komen afleggen. Ik heb het dan over degenen die het mogelijk hebben gemaakt dat er vanuit de Europese Unie zonder enige rechtsgrondslag gegevens kunnen worden afgestaan. Wij van de Europese Volkspartij verlangen verder dat onderzocht wordt wat de mogelijkheden zijn voor een procedure bij het Europese Hof van Justitie. We willen dat wat illegaal van kracht is geworden en nu als recht geldt teruggedraaid wordt. Daarnaast willen we dat er met het oog op de terrorismebestrijding meer aandacht wordt geschonken aan de samenwerking met de Verenigde Naties. We moeten daarbij steeds uitgaan van een degelijke juridische basis.
We zien allemaal in dat de strijd tegen het terrorisme alleen gewonnen kan worden als we over de grenzen heen samenwerken. Daarom willen we graag met de Verenigde Staten samenwerken, maar wel steeds - ik herhaal - op basis van ons rechtsbestel.
Ceyhun (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, het is goed dat er hier mensen zijn die ons horen. Ze bezoeken het Europees Parlement niet voor niets. Al deze burgers die ons hier horen debatteren zijn belastingbetalers. Met hun bijdragen worden de salarissen van de ambtenaren betaald, en sommigen van deze burgers volgen onze debatten dan ook met een enigszins ironische instelling. Zeker als het gaat om het voetvolk van uw Commissie, mijnheer de commissaris. Uw ambtenaren moeten goed beseffen dat ze in Brussel een enorme verantwoordelijkheid hebben: ze moeten zich ook inzetten om de belangen van de burgers te behartigen.
Dat we het terrorisme moeten bestrijden is duidelijk. Ik ben elk jaar rapporteur voor de begroting van de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken, en de heer Vitorino krijgt, als het om terrorismebestrijding gaat, alles wat hij nodig heeft. Als maatregelen zinvol zijn, zegt bij ons niemand nee. We weten sinds 11 september 2001 hoe belangrijk het is alert te zijn en steeds weer de juiste maatregelen te treffen. Als iemand die uit Duitsland komt, kan ik u echter verzekeren dat we met het onderwerp gegevensbescherming niet lichtvaardig mogen omgaan - als we in de Europese Unie tenminste geen Amerikaanse toestanden willen. Dat is de taak waarvoor wij ons als afgevaardigden en volksvertegenwoordigers nu gesteld zien. We moeten de belangen van onze kiezers serieus nemen en ervoor opkomen. Het gaat hier niet om de belangen van de luchtvaartmaatschappijen. Het gaat om de belangen van degenen die zonder het te weten de Amerikaanse inlichtingendiensten allerlei details over hun leven geleverd hebben. Ze hebben daarvoor geen toestemming verleend, en ze weten niet wat er met die gegevens verder gebeurt. Ze zijn er steeds van uitgegaan dat ze in de Europese Unie in een rechtsstaat leefden, en dat hun persoonsgegevens met respect behandeld werden.
Nu vraag ik mij het volgende af: hoe denkt u deze burgers in de toekomst te overtuigen, als blijkt dat de Amerikaanse autoriteiten, die immers geen enkele garantie hebben gegeven, hun persoonlijke gegevens naar eigen goeddunken misbruiken?

Jarzembowski (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik wil de vorige spreker graag terechtwijzen. Hij moet niet overdrijven. Duitse luchtvaartmaatschappijen en maatschappijen uit andere landen leggen de burgers uit hoe de zaken er nu voor staan. Ze vertellen de burgers die naar de VS willen vliegen dat ze ermee akkoord moeten gaan dat hun persoonsgegevens worden doorgegeven. Men houdt dus geen informatie achter - de burgers krijgen precies te horen waar het om gaat. Dat dit niet volstaat is duidelijk, maar u doet nu alsof de burgers door de luchtvaartmaatschappijen vervolgd worden, en dat is gewoon niet waar.
Ik zal proberen het hele verhaal eens een beetje vanuit het perspectief van de luchtvaartmaatschappijen en de reizigers te bekijken. De luchtvaartmaatschappijen in Europa ondervonden vanwege de algemene recessie ook vóór 11 september al moeilijkheden. Door 11 september zijn de Europese - maar ook de Amerikaanse - luchtvaartmaatschappijen in nog grotere moeilijkheden geraakt. U heeft de afgelopen dagen kunnen lezen dat zelfs American Airlines in Chapter 11 terecht dreigt te komen.
We hebben bij de luchtvaartmaatschappijen dus met een heel moeilijke situatie van doen. Dat heeft ook gevolgen voor de luchthavens en de werkgelegenheid. Ik wil er daarom op wijzen dat het geen zin heeft vanwege een geschil over beginselen het luchtverkeer tussen de VS en Europa de volgende weken te onderbreken. We moeten kijken of we voor deze toestand een praktische oplossing kunnen vinden die niet tegen de principes van de rechtsstaat indruist.
Een aantal collega's doen alsof de Amerikaanse autoriteiten de gegevens aangaande Europese burgers en burgers uit derde landen die in hun bezit zijn geraakt naar hartelust zullen misbruiken. Ik wil er graag op wijzen dat ook die voorstelling overdreven is. U moet bedenken dat de Amerikanen reeds voor de Europeanen regels hadden voor de bescherming van persoonsgegevens. De regels voor het al dan niet doorgeven van informatie zijn daar veel strenger dan hier. Het idee dat de Amerikanen onze gegevens zodra ze die in handen krijgen steeds weer voor oneigenlijke doeleinden zullen aanwenden is veel te scherp gesteld.
Waar wij behoefte aan hebben, mijnheer Bolkestein, zijn duidelijke antwoorden van uw kant. Hoe kunt u rechtszekerheid krijgen en ervoor zorgen dat de Amerikaanse autoriteiten alleen die gegevens die voor de terrorismebestrijding van nut zijn in handen krijgen en verder niet? Hoe denkt u ervoor te zorgen dat de Amerikanen, als het om bedrijfsgegevens gaat, alleen die gegevens ontvangen die ze nodig hebben? Het gaat niet aan dat ze die gegevens gebruiken voor het beconcurreren van onze economie, onze luchtvaartmaatschappijen, enzovoorts. Die garanties moet u van de Amerikanen zien te krijgen, door met hen overeenstemming te bereiken.
Mijn volgende twee vragen gaan dan ook over de mate waarin u bereid bent met de Amerikanen te onderhandelen. U heeft twee juridische oplossingen gesuggereerd - welke van de twee denkt u te gebruiken? Hoe lang gaat dit volgens u allemaal duren? Ik ben namelijk van mening dat we het ons in de huidige conjunctuur niet kunnen veroorloven het luchtverkeer tussen de VS en Europa te onderbreken.

Swiebel (PSE).
Voorzitter, terrorismebestrijding is noodzakelijk, maar niet alle middelen zijn geoorloofd. Dat is een heel simpel uitgangspunt. Je kunt geen loopje nemen met de democratische legitimiteit en de geloofwaardigheid van de politiek. Als de Europese Unie onder het mom van terrorismebestrijding teveel inbreuk op de burgerrechten zou toestaan, glijden we af naar een ontwrichting van een rechtsstaat. Als we teveel onze oren laten hangen naar de moeilijkheden van de luchtvaartmaatschappij, zoals de vorige spreker schijnt te willen bepleiten, dan zitten we ook zwaar scheef. In die richting zou het gaan indien het Europees Parlement zich neer zou leggen bij het akkoord tussen de Commissie en de Verenigde Staten.
Dat het nu plotseling volgens Commissaris Bolkestein geen akkoord zou mogen heten, maakt de zaken er niet beter op. Immers de Europese Commissie heeft in dit dossier een scheve schaats gereden en dat valt in het bijzonder tegen van Commissaris Bolkestein, die juist deze week nog zeer blijmoedig zijn kandidatuur heeft aangekondigd voor een tweede termijn als lid van de Europese Commissie - merkwaardig.
De Europese Commissie, zo zei ik, heeft een scheve schaats gereden. In de eerste plaats heeft zij zich niet gehouden aan haar eigen voornemen om het eigen handelen vooraf te toetsen aan artikel 8 van het Handvest van de grondrechten. Bovendien is de Commissie er als hoedster van de Verdragen toe gehouden de bestaande Europese wetgeving, inzake gegevensbescherming in dit geval, te handhaven. Zoals vorige sprekers al uitvoerig hebben toegelicht- ik zal dat niet herhalen- is een en ander in strijd met elkaar. In plaats van haar taken naar behoren uit te voeren, heeft de Commissie zich gedragen als een burgemeester in oorlogstijd. Toegeven aan de Amerikaanse druk, chantage is het ook wel genoemd, zogenaamd om erger te voorkomen. Dit optreden mist iedere rechtsgrond, is volkomen ondoorzichtig en oncontroleerbaar. Als de Commissie meer politieke moed had getoond en tijdig het Parlement had ingeschakeld, had er een fatsoenlijke discussie kunnen plaatsvinden over de speelruimte binnen de terrorismebestrijding en de grenzen van de gegevensoverdracht.
De Commissie dient dan ook op haar schreden terug te keren en de opschorting van de inwerkingtreding van de overeenkomst te bewerkstelligen. Als de afspraken naar behoren worden getoetst aan de Europese regels kan er een behoorlijke overeenkomst worden gesloten en niet dit halfbakken werk dat de rechtszekerheid op de tocht zet. Ik ben dan ook bijzonder blij dat wij in de resolutie die morgen in stemming komt, ook de weg naar het Europese Hof zullen openstellen, want het is niet de eerste keer dat de Commissie probeert het Parlement buitenspel te zetten.

Coelho (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, beste collega's, we zien dat de Verenigde Staten volharden in hun unilaterale handelswijzen. Het is onaanvaardbaar dat ze unilateraal maatregelen uitvaardigen en die dan op straffe van zware sancties aan de luchtvaartmaatschappijen opleggen. Ik ben van mening dat de Commissie en de Raad moeten onderzoeken of dit soort maatregelen verenigbaar zijn met de internationale akkoorden en overeenkomsten op het gebied van het luchtvervoer en -verkeer.
Zoals een aantal sprekers - waaronder ook de heer Hernández Mollar - al heeft aangegeven, staan de luchtvaartmaatschappijen voor een dilemma. Ze moeten de communautaire regels voor gegevensbescherming - om precies te zijn: richtlijn 9546 - naleven, maar ze zijn daarnaast volgens de Amerikaanse wetgeving ook verplicht persoonlijke gegevens door te geven van passagiers die naar, via of vanuit de Verenigde Staten vliegen. Als ze dit niet doen, of als ze de gegevens op een onjuiste of onvolledige wijze doorgeven, worden ze met zware sancties bestraft: van het verlies van landingsrechten tot het betalen van hoge boetes.
Ik ben het eens met de sprekers die erop gewezen hebben dat er tussen de Commissie en het Parlement iets is misgelopen. De Commissie legt dit probleem pas na vijftien maanden aan het Parlement voor. En het is duidelijk dat de gezamenlijke verklaring van ambtenaren van 18 februari de communautaire wetgeving niet opzij vermag te zetten. Deze verklaring vormt dus geen rechtsgrond voor het doorgeven van persoonsgegevens door de luchtvaartmaatschappijen. De kans op gerechtelijke actie na klachten van passagiers wier gegevens aan de Amerikaanse autoriteiten zijn doorgegeven is dus maar al te reëel. De richtlijn inzake gegevensbescherming bepaalt dat persoonsgegevens alleen aan derde landen kunnen worden doorgegeven indien adequate bescherming gegarandeerd is. Geven de Verenigde Staten ons voldoende garantie met betrekking tot de bescherming van deze gegevens? Die garantie moet met de volgende elementen rekening houden: een definitie van de motieven, beperkingen aan het gebruik van de gegevens, voorwaarden en grenzen bij de overdracht en het delen van gegevens, bescherming van gegevens tegen niet geautoriseerde toegang, duur van, en voorwaarden voor opslag, nationale regels voor de bescherming van gegevens, beroepsmogelijkheden voor passagiers met het oog op de herziening of correctie van door de Amerikaanse autoriteiten onderhouden gegevens en - tot slot - de voorwaarden voor reciprociteit.
Ik hoop dat dit onderwerp tijden de volgende top Europese Unie/Verenigde Staten op 25 juni aan de orde zal komen. Ik hoop ook dat de Europese Unie dan een solide standpunt zal innemen. Mijnheer de Voorzitter, wij verwerpen en veroordelen allemaal het terrorisme en de misdaden die terroristen begaan. We zijn solidair met de Amerikanen als het gaat om terrorismebestrijding en -preventie. We veroordelen de gebeurtenissen van 11 september 2001 in de strengst denkbare termen: het is zinloos geweld tegen onschuldige burgers. Dat betekent echter niet dat het doel alle middelen heiligt. Zoals de heer Pirker en mevrouw Terrón i Cusí al hebben aangegeven, dient de misdaadbestrijding steeds binnen het kader van de rechtsstaat te geschieden. De rechten van burgers moeten dus steeds gerespecteerd worden. Ons respect voor de Amerikaanse wetgeving moet kunnen steunen op hun respect voor onze rechtsorde. Het streven naar veiligheid mag niet ten koste van de vrijheid gaan.

Cederschiöld (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ook vrienden van de Verenigde Staten hebben het recht om kritiek te uiten op wetgeving die luchtvaartmaatschappijen dwingt om te kiezen tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten. Het is uiterst ongelukkig dat over deze kwestie niet vanuit politiek oogpunt gediscussieerd is, noch met de Verenigde Staten, noch binnen de Commissie, hoewel men al 15 maanden van dit vraagstuk op de hoogte is. Het is behartenswaardig dat men geprobeerd heeft om wettelijke garanties in te bouwen, maar dat is helaas niet gelukt. Toch is er een technische databescherming tot stand gekomen die naar het zich laat aanzien zeer krachtig en misschien wel maximaal is.
Zoals wij allen weten, moet men in de wetgeving een evenwicht zien te vinden tussen de persoonlijke integriteit en de misdaadbestrijding. Nu dreigt er echter misbruik te worden gemaakt van informatie over creditcardnummers, over het lidmaatschap van een religieuze groepering, over de raciale groep waartoe men behoort, en andere informatie die veel verder gaat dan wat de luchtvaartmaatschappijen mogen doorgeven. De Verenigde Staten hebben ook absurde termijnen voor de opslag van informatie ingevoerd, die gebaseerd lijken op de veronderstelling dat wij allemaal potentiële verdachten zijn. Voor gewone burgers geldt een termijn van tien jaar en voor verdachten vijftig jaar. Als we dit vergelijken met de opslagtijd van één jaar, waarover wij in de Unie discussiëren, zien we wat een geweldige kloof er ligt tussen de standpunten in dezen. Het zou natuurlijk veel redelijker zijn om de gegevens te wissen wanneer ze eenmaal voor hun doel gebruikt zijn. Hierover is duidelijk een wereldwijde discussie nodig, niet alleen met de Verenigde Staten, maar ook met andere landen in de wereld die speciale regels op dit gebied kennen. Het zou verstandig zijn als de Commissie daar ook het Parlement bij zou betrekken. Het Parlement kan namelijk een wezenlijke bijdrage aan deze discussie leveren. Ik geloof dat commissaris Patten dat begrepen heeft, want hij had het erover dat het Parlement en de Commissie hun krachten moeten bundelen.
Ruim een week geleden hebben wij een discussie gevoerd met leden van het Amerikaanse Congres. We merkten toen duidelijk dat zij nu veel meer begrip hebben voor de bescherming van de persoonlijke integriteit en voor gegevensbescherming dan bijvoorbeeld twee jaar geleden. Als we geen serieuze discussies op gang brengen, belanden we in een debat met vooringenomen standpunten. Het zou beter zijn als we het op een andere manier eens kunnen worden.
Waar gaat het nu eigenlijk om? Het doel is het beschermen van de burgers. De burgers hebben er dan ook recht op om te weten welke gegevens aan wie verstrekt worden en hoe ze gebruikt worden. Dat is ook een goed voorbeeld van de discussie in de Conventie, en het geeft tevens duidelijk aan dat de burgers de politiek ter verantwoording moeten kunnen roepen.
Ter afsluiting spreek ik de hoop uit dat de collega's deze resolutie krachtig steunen, zodat wij onze stem aan de Commissie laten horen. We worden misschien al gehoord, maar we moeten ook aan de andere kant van de Atlantische Oceaan worden gehoord, zodat er gemeenschappelijk overleg tot stand komt op het gebied van wetgeving en er wettelijke garanties komen. Dan kunnen wij ook de misdaad bestrijden.
Tot slot nog een boodschap voor de Verenigde Staten en de Commissie: wie een ander respecteert, spreekt op tijd met hem.
Santini (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ondanks alles ben ik een van degenen die proberen te begrijpen waarom de Verenigde Staten deze maatregelen hebben uitgevaardigd. Wij weten waarom: 11 september, de angst, de oorlogsvoorbereidingen, de latente dreiging van aanslagen. Ik ben echter ook een van degenen die geen blad voor de mond nemen en duidelijk verklaren dat zij niet aanvaarden dat een geallieerde regering, om welke redenen dan ook, internationale verdragen schendt, met name wanneer deze - zoals hier het geval is - zijn gegrondvest op de Europese Verdragen.
Er werd al gezegd - maar ik herhaal het nog eens om aan het einde van het debat eenieders geheugen nog eens op te frissen - dat het meest ernstige en omstreden punt datgene is wat in overweging B van de resolutie staat. Daar staat namelijk dat de Verenigde Staten aanvankelijk alleen hadden gevraagd deze gegevens beschikbaar te houden. In Italië is er een spreekwoord dat zegt: vragen is geoorloofd, antwoorden is beleefd. Alleen waren de Verenigde Staten niet zo beleefd om ons antwoord af te wachten. Zij zijn onmiddellijk overgegaan tot de tweede fase van hun actie. Zij hebben deze gegevens onmiddellijk gebruikt en hebben zelfs gedreigd de maatschappijen die de informatie niet aan hen doorgeven, een sanctie van 1000 euro per persoon op te zullen leggen.
En wat voor informatie, mijnheer de commissaris, mijnheer de Voorzitter! Niet alleen naam en voornaam en vluchtgegevens, maar ook alle gegevens over creditcards en informatie over andere reizen van dezelfde passagier, gegevens waaruit de etnische en religieuze achtergrond van de passagier blijkt, medische gegevens, allerlei adressen, beroep, lidmaatschap van bepaalde groeperingen, enzovoort.
De Commissie heeft deze maatregel gerechtvaardigd met de opmerking dat de luchtvaartmaatschappijen niet wilden betalen voor het aanbrengen van filters en onder meer ook uit angst voor de sanctie van 1000 euro rechtstreekse toegang hebben gegeven. De Commissie heeft verder ook nog gezegd dat op die manier lange wachtrijen bij aankomst op de verschillende bestemmingen in de Verenigde Staten konden worden voorkomen. Nou, dat lijkt mij een nogal infantiele verklaring. Dat zijn onaanvaardbare smoesjes, want die zijn - zoals ook reeds werd gezegd - een duidelijke inbreuk op artikel 8 van richtlijn 95/46/EG. Bovendien moet de Commissie eerst en vooral ervoor zorgen dat de richtlijn, dat wil zeggen het communautair recht wordt geëerbiedigd.
Er is nog een ander omstreden punt: de Commissie wist al vijftien maanden lang dat de Verenigde Staten op 5 maart deze reglementering van kracht zouden laten worden. Welnu, de Commissie had de Europese burgers en het Europees Parlement, dat automatisch als klankbord zou hebben gefungeerd, tijdig hiervan op de hoogte moeten brengen.
Ook het Amerikaans Congres lijkt niet veel respect te hebben gehad voor de democratie. Het heeft nooit een debat gehouden over deze maatregelen en heeft - zo werd ons gezegd - de wetgeving enkel in ruime zin geïnterpreteerd en is toen onmiddellijk tot actie overgegaan. Mijns inziens is ook dat een blijk van lichtzinnigheid.
Het enige contactpunt is het beroemde akkoord van 19 februari tussen hoge ambtenaren. Dat is evenwel geen geschreven akkoord, en heeft bijgevolg geen enkele geldigheid. Daarmee kunnen wij zelfs niet naar de rechtbank stappen. Wij vragen de Commissie dan ook wat de rechtsgrondslag van dit akkoord is en welke Europese belangen in dit geval zijn behartigd.
Om duidelijkheid te verkrijgen over deze en andere punten heeft het Europees Parlement een hoorzitting belegd. Misschien zullen wij na deze hoorzitting ten eerste meer weten over hoe dit kon gebeuren en ten tweede meer duidelijkheid hebben over hetgeen nu het beste gedaan kan worden. Laten wij niet emotioneel of schizofreen handelen maar afspraken maken over gemeenschappelijke, coherente en verplichte normen voor de toekomst.

De Voorzitter.
Overeenkomstig artikel 37, lid 2 van het Reglement heb ik één ontwerpresolutie ontvangen.

Bolkestein
Mijnheer de Voorzitter, ik zal mijn best doen de belangrijkste vragen en opmerkingen die men aan mij heeft gericht te beantwoorden. Het is moeilijk om dit in het kort te doen aangezien we het over een ingewikkeld en belangrijk onderwerp hebben.
Tot nu toe hebben we twee dingen bereikt: ten eerste is er overeenstemming met de VS over de verder te nemen stappen om te komen tot een oplossing waar alle partijen zich in kunnen vinden en die rechtszekerheid kan bieden aan alle betrokkenen. Ik wil benadrukken dat zowel de Commissie, het Europees Parlement als de Europese zijde zich in deze oplossing moeten kunnen vinden. Ik zeg dit met name tegen mevrouw Buitenweg, die erop hamerde dat onze normen het uitgangsprincipe moeten zijn voor de aanvaardbaarheid van iedere overeenkomst die in de toekomst bereikt wordt. We moeten een overeenkomst sluiten waar alle partijen zich in kunnen vinden. Daar heeft men zich van Amerikaanse zijde ook bij neergelegd.
Ten tweede heeft men van Amerikaanse zijde een aantal belangrijke unilaterale garanties gegeven die direct in werking zijn getreden. Zo hebben ze bijvoorbeeld garanties gegeven over het soort informatie dat ze niet zullen gebruiken en over hoe ze de informatie die ze wel gebruiken zullen verwerken. Ze hebben nadrukkelijk bevestigd dat het verzamelen van gegevens alleen plaatsvindt bij vluchten naar, uit en via de Verenigde Staten. Dat zijn tot dusver de resultaten van onze besprekingen. Het einde van deze weg is nog niet in zicht, verre van. Er is nog geen akkoord gesloten. De besprekingen met de Verenigde Staten gaan door, ik hoop zo snel mogelijk en met zo veel mogelijk energie. Het is nog te vroeg om nu al te zeggen dat de Commissie gefaald heeft en meer had moeten bereiken dan zij heeft gedaan. Namens commissaris Patten en commissaris De Palacio, die over transport gaat, moet ik deze kritiek tegenspreken. Dat wil overigens niet zeggen dat er niets meer te doen valt.
Er is op gewezen dat, hoewel er nog geen akkoord is, een en ander er desondanks toe heeft geleid dat er nu toegang wordt gegeven tot gegevens die eerst niet toegankelijk waren. Dat klopt. Het is echter ook duidelijk dat de luchtvaartmaatschappijen zonder deze besprekingen de gegevens ook wel zouden hebben verstrekt. Ze weten namelijk dat Amerikaanse luchtvaartmaatschappijen en reserveringssystemen dit ook al doen.
Dat is een zeer belangrijk punt dat in het vuur van het debat misschien enigszins over het hoofd is gezien. De vraag is niet simpelweg of we toestaan of verhinderen dat gegevens worden overgedragen. Veel van die gegevens worden nu al uitgewisseld. Daarom lijkt mij de suggestie die werd gedaan om de luchtvaartmaatschappijen voor het Europese Hof van Justitie te dagen niet erg productief. Het gebeurt allemaal op dit moment al. De luchtvaartmaatschappijen zitten, zoals barones Ludford zei, tussen de wal en het schip. Ze weten dat het van Amerikaanse zijde ernst is met het opleggen van straffen, waaronder enkele die hun transatlantische vluchten in gevaar kunnen brengen. Daartegenover staat de bedreiging dat de Commissie een niet-nakomingsprocedure zou beginnen, met andere woorden dat zij juridische stappen zou ondernemen tegen het overtreden van de wetgeving inzake gegevensbescherming. Ook dat was een grote zorg voor de luchtvaartmaatschappijen, maar een aantal van hen heeft verklaard dat een dergelijke procedure niet levensbedreigend is, terwijl de Amerikaanse bedreigingen dat wel degelijk zijn. Ik vraag de leden begrip op te brengen voor de uiterst moeilijke situatie waarin de luchtvaartmaatschappijen zich bevinden en die gevolgen zal hebben voor tien tot elf miljoen transatlantische passagiers per jaar, zoals commissaris Patten heeft uitgelegd.
Een aantal sprekers heeft de informatievoorziening aan de burgers van de Europese Unie genoemd. De wetgeving inzake gegevensbescherming bepaalt, zoals de leden ongetwijfeld weten, dat de verantwoordelijkheid voor het informeren van de betrokkenen in eerste instantie ligt bij de instantie die de gegevens verwerkt. In dit geval zijn dat dus de luchtvaartmaatschappijen en eventueel de reisbureaus. Op vrijdag 14 maart vindt er een bijeenkomst plaats die ervoor moet zorgen dat zij begrijpen dat het hun taak is de passagiers en het luchtvaartpersoneel op de hoogte te brengen van wat er met hun gegevens gebeurt en waarom. Ook de Amerikaanse regering is verplicht dat soort informatie te verstrekken. De meesten van ons zullen het er toch over eens zijn dat een land als de Verenigde Staten het recht heeft zelf te bepalen onder welke voorwaarden het mensen toegang verschaft tot het land. Daartegenover staat dat de Amerikanen de plicht hebben het publiek te informeren zodat potentiële reizigers op basis van die informatie een keuze kunnen maken.
Barones Ludford maakte een relevant punt over gegevenssystemen die zich in de Europese Unie bevinden en de manier waarop de Verenigde Staten daar toegang toe zouden krijgen. Het gaat hierbij om de directe toepassing van de richtlijn op de Amerikaanse dienst voor immigratie, waardoor deze Europese richtlijn duidelijke gevolgen heeft buiten het eigen rechtsgebied.
De Commissie werkt op het moment aan een grondige juridische analyse van de diverse gevolgen die voortvloeien uit die vraag, bijvoorbeeld met betrekking tot de reikwijdte van de richtlijn en tot het uitoefenen van staatsmacht door de Amerikaanse douane binnen de landsgrenzen van de lidstaten. We wachten op een uitspraak van de Europese gerechtshoven in een zaak die mogelijk meer licht werpt op de exacte reikwijdte van de richtlijn, maar de gerechtshoven hebben daarvoor nog geen datum vastgesteld.
De vraag komt sowieso alleen aan de orde als de Amerikaanse douane over directe toegang beschikt tot de databases van de luchtvaartmaatschappijen. Het probleem doet zich verder niet voor als de luchtvaartmaatschappijen de gegevens rechtstreeks naar de Amerikaanse douane sturen en deze methode van overdracht, de push-methode, is dan ook zeker te verkiezen als dat technisch haalbaar is.
Bovendien werden, met name door mevrouw Buitenweg, maar ook door andere leden van het Parlement, de maaltijden die tijdens vluchten worden genuttigd aan de orde gesteld. Het is belangrijk te beseffen dat het Amerikaanse screeningsproces geen gebruik maakt van gegevens als de bestelde maaltijd, maar doordat dit soort informatie bij de persoonlijke gegevens van passagiers vermeld staat, wordt het wel samen met de rest gedownload. Dat is zeker een voorbeeld van slechte gegevensbescherming. Het feit is echter dat de Verenigde Staten niet van luchtvaartmaatschappijen willen eisen dat zij veranderingen aanbrengen in de manier waarop ze gegevens opslaan of dat ze relevante van irrelevante informatie scheiden. Op deze manier blijven de kosten van de operatie voor de luchtvaartmaatschappijen immers beperkt.
Op het volgende aspect van de kwestie werd gewezen door de heer Santini en de heer Jarzembowski. Zelfs onze eigen richtlijn zegt dat bepaalde inspanningen niet verplicht zijn als ze onevenredig veel moeite kosten in verhouding tot de resultaten die ze opleveren voor gegevensbescherming. We zullen er tijdens onze besprekingen met de luchtvaartmaatschappijen zeker op inzetten dat zij filters installeren die gegevens over Amerikaanse vluchten scheiden van de rest en mogelijk ook filters die gevoelige informatie scheiden van andere gegevens, die de Amerikanen toch niet zeggen nodig te hebben of te gebruiken.
Dit waren enkele van de belangrijkste punten die de leden van het Parlement naar voren hebben gebracht. In aanvulling op deze punten is het, zoals mevrouw Paciotti opperde, uiteraard nog steeds mogelijk om op grond van artikel 25, lid 6 te constateren dat de VS voldoende waarborgen biedt. Als de Commissie tot de conclusie komt dat er sprake is van voldoende waarborgen op dit gebied, dan zal zij en moet zij het Parlement daarvan op de hoogte stellen, zodat er over die constatering door de Commissie een degelijk debat kan plaatsvinden.
Er was ook een vraag over besprekingen die zouden moeten worden gevoerd op politiek niveau. Ik voel wel wat voor dat idee en ik zal het zeker bespreken met commissaris Patten - die om de redenen die hij heeft genoemd niet aanwezig kan zijn - en commissaris De Palacio, aangezien zij, om voor de hand liggende redenen, hierbij nauw betrokken is.
Aan de andere kant wil ik wel zeggen dat politieke inbreng niet noodzakelijkerwijs tot een oplossing leidt. Onze medewerkers - zeker als het gaat om degenen die werken voor de diensten die onder mijn toezicht staan - zijn immers buitengewoon bekwaam. Het staat buiten kijf dat zij net zo veel kunnen bereiken als commissarissen op het politieke niveau, maar alle mogelijkheden moeten open worden gehouden en daarom voel ik ook wel wat voor het idee.
Diverse leden van het Parlement hebben het over het opschorten van de Amerikaanse maatregelen gehad. Het spijt me zeer, maar met het oog op wat ik eerder heb gezegd en op wat de heer Jarzembowski heeft gezegd, kunnen we het ons niet veroorloven, zeker in deze tijd van politieke onzekerheid en economische neergang, om het vliegverkeer naar de Verenigde Staten stil te leggen of ernstig in gevaar te brengen. Het gaat hier immers om iets waar miljoenen passagiers per jaar mee te maken hebben. We kunnen het ons simpelweg niet veroorloven dat op het spel te zetten.
De heer Jarzembowski heeft gezegd dat we in samenwerking met de Verenigde Staten tot een praktische oplossing moeten zien te komen met een degelijke rechtsgrondslag. Ik ben het volledig met hem eens en de Commissie zal er alles aan doen om inderdaad tot zo'n praktische oplossing te komen die gebaseerd is op een stevige wettelijke basis. Ik hoop dat ik verdere ontwikkelingen op dit gebied kan bespreken zodra die aan de orde zijn.

De Voorzitter.
Aan de orde is het vragenuur (B5-0085/2003).
Wij behandelen een reeks vragen aan de Raad.
Mijnheer Ortuondo Larrea, u hebt het woord voor een motie van orde.

Ortuondo Larrea (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil een vraag stellen, en, afhankelijk van het antwoord, mogelijk een klacht indienen. Mijn vraag is wie de volgorde bepaalt waarin wordt geantwoord op de vragen van het vragenuur?

De Voorzitter.
De eindverantwoordelijke is de Voorzitter van het Europees Parlement.

Ortuondo Larrea (Verts/ALE).
Neemt u mij niet kwalijk, mijnheer de Voorzitter, maar ik wilde een officiële klacht indienen. In de vergaderperiode van februari werd besloten het vragenuur te schrappen. Mijn vraag aan de Raad stond als derde op de lijst. Toen ons verteld werd dat het vragenuur zou worden geschrapt, werd daarbij gezegd dat de vragen zouden doorschuiven naar maart. Nu is het maart, en mijn vraag, die eerst nog als derde op de lijst stond, komt nu als tweeëntwintigste aan de beurt. Dat is een geval van discriminatie. Ik wil u, mijnheer de Voorzitter, vragen om uw steun.

De Voorzitter.
De Voorzitter van de vergadering kan in dit soort situaties niet veel uitrichten. U zult een verklarend schrijven van de secretaris-generaal ontvangen.
Ik wil de afgevaardigden verzoeken zich solidair op te stellen met degenen die vandaag staan ingeschreven voor het vragenuur. Anders zullen niet alle vragen beantwoord kunnen worden.
Mijnheer Ortuondo Larrea en mijnheer Nogueira Román, ik wil u in ieder geval verzoeken uw motie van orde kort te houden.

Ortuondo Larrea (Verts/ALE).
Ik heb al een schrijven van de secretaris-generaal gekregen, maar hij geeft daarin geen antwoord op mijn vraag. Ik wil dat hij mijn vraag beantwoordt. Waarom is een vraag die in februari als nummer drie op de lijst stond, in maart als tweeëntwintigste opgenomen?

De Voorzitter.
Ik zal er alles aan doen om ervoor te zorgen dat u antwoord krijgt.

Nogueira Román (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, ik maak deel uit van een groep afgevaardigden die vragen aan de Raad opstelt. Ik zie nu dat een op 30 januari ingediende vraag pas veel later aan de orde komt dan vragen die daarna, in februari, opgesteld zijn. Het gaat hier om een vraag die voor mij persoonlijk heel belangrijk is, en die gaat over het conflict dat de Commissie en de Raad volgens mij met elkaar hebben over de wetgeving voor het zeevervoer.
In de voltallige vergadering willen we natuurlijk antwoord op onze vragen. We begrijpen niet goed welk criterium er aangehouden wordt. Ik geloof dat het van belang is dat we weten welk politiek criterium gehanteerd wordt - dan kunnen we dienovereenkomstig handelen.

De Voorzitter.
Ik verzoek u een brief te sturen naar de diensten die bevoegd zijn voor het vragenuur om hun gedetailleerde vragen te kunnen stellen. Op die manier beperkt u de afgevaardigden nu niet in hun recht antwoord te ontvangen op hun vragen.

De Voorzitter.
De vragen nrs. 1 en 3 worden niet behandeld omdat zij een onderwerp betreffen dat reeds op de agenda van deze vergadering staat.
Mijnheer Posselt, u hebt het woord voor een motie van orde.

Posselt (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, vraag nr. 2 wordt vandaag dus niet behandeld. Kosovo heeft helemaal niets te maken met Macedonië en Irak. Ik zit hier nu al een half uur en heb van 17.30 tot 18.00 gewacht, tot het vragenuur ?
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)

De Voorzitter.
Mijnheer Posselt, ik had het over vraag 1 en 3, niet over vraag 2. U heeft het volste recht deze vraag te stellen. Uw vraag zal derhalve worden beantwoord door de Raad die vandaag wordt vertegenwoordigd door de Griekse minister van Buitenlandse Zaken, de heer Papandreou, die wij van harte welkom heten hier in de zaal. Vraag nr. 2 van Bernd Posselt (H-0070/03):

Betreft: Status van Kosovo
Zonder geleidelijke vaststelling van de toekomstige status van Kosovo valt te vrezen dat het onmogelijk zal zijn de samenleving aldaar te stabiliseren en investeringen te waarborgen. Hoe denkt het voorzitterschap van de Raad hierover?

Papandreou
Ik wil de heer Posselt zeggen dat de Raad herhaaldelijk heeft verklaard dat resolutie 1244 van de VN-Veiligheidsraad de grondslag is voor de toekomstige status van Kosovo. De uiteindelijke status van Kosovo is een vraagstuk dat te zijner tijd moet worden aangepakt, overeenkomstig resolutie 1244 van de Veiligheidsraad en met de deelname van de regering van Belgrado en de gekozen leiders en vertegenwoordigers van de lokale politieke instanties in Pristina.
De Raad heeft eveneens herhaaldelijk zijn volledige steun betuigd aan de speciale afgezant van de secretaris-generaal van de Verenigde Naties en aan het beleid van de VN-missie in Kosovo. Zoals de heer Steiner zelf heeft verklaard is het doel van die missie eerst de noodzakelijke voorwaarden te creëren opdat men zich daarna kan buigen over de status: standards before status. Dat is namelijk de enige manier om Kosovo te veranderen in een stabiele, welvarende maatschappij en dichter in de buurt te brengen van de in de Europese Unie gehuldigde waarden en van de internationaal aanvaarde normen. De details van de opname van Kosovo in het stabilisatie- en associatieproces zullen eveneens moeten worden uitgewerkt met volledige eerbiediging van resolutie 1244 en binnen het kader van de voorwaarden die zullen zijn bereikt voordat over de uiteindelijke status wordt gesproken.
De Europese Unie is vastbesloten om Kosovo te helpen een democratische en welvarende maatschappij te worden, een maatschappij waarin alle gemeenschappen hebben geleerd op vreedzame en veilige wijze samen te leven. Daarom moet de Europese Unie een beroep blijven doen op de voorlopige bestuursinstanties van Kosovo en hen vragen zich met al hun krachten in te zetten voor de tenuitvoerlegging van de concrete criteria van het standards before status-beleid.

Posselt (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik ben u allereerst mijn excuses verschuldigd. De tolk zei: vraag 1 tot 3, en daarom vroeg ik het woord. Het was dus een vertaalfout. Ik hoop dat u mij wilt verontschuldigen. Dan volgt nu mijn vraag aan de minister, die ik voor zijn concreet en goed geformuleerde antwoord graag bedank.
Er zijn twee aanvullende vragen. Allereerst deze vraag: wat vindt u van het idee om een werkgroep op te zetten om de opties voor de toekomst van Kosovo te bestuderen? Dan denken we vooruit, zodat we niet opnieuw pas reageren als het te laat is. Tweede vraag: volgens mijn gegevens is in de preambule van de nieuwe grondwet van Servië-Montenegro de aanspraak van Servië vastgelegd dat Kosovo in de toekomst deel zou moeten uitmaken van de Joegoslavische deelstaat Servië. Ik wil graag van u weten of de EU of de VN daartegen protest hebben aangetekend. Het zou namelijk een prejudicie zijn - een inbreuk op het idee dat de toekomstige status van Kosovo nog geheel openstaat.

Papandreou
Wat uw eerste vraag betreft heb ik reeds gezegd dat de discussies over de uiteindelijke status nog niet zijn begonnen. Natuurlijk kunnen indien gewenst te zijner tijd verschillende groepen worden opgericht, zoals ook u zei. Er zijn wel pogingen ondernomen om discussies op gang te brengen tussen Belgrado en Pristina over vraagstukken van gemeenschappelijk belang, zoals de terugkeer van vluchtelingen, veiligheid, energienetwerken, enzovoort. Daar is gewoon samenwerking nodig en die zal ook bijdragen aan de totstandkoming van meer wederzijds vertrouwen met het oog op de volgende fase: de discussie over de uiteindelijke status. Wat er ook in de grondwet van Joegoslavië of van de nieuwe staat Servië-Montenegro moge staan: er is nog geen discussie op gang gebracht over de uiteindelijke status en deze zal zoals gezegd hoe dan ook gegrondvest zijn op de resolutie van de VN. Deze resolutie is bekend en ik hoef nu niet te zeggen wat daar in staat. Het gaat om resolutie 1244 van de Veiligheidsraad.

Dupuis (NI).
Mijnheer de minister, u zegt ons dat we moeten afwachten. Zojuist hebben we het bericht ontvangen dat premier Djindjic in Belgrado is vermoord. Veel Europese regeringen hebben steeds gezegd dat we geduld moesten hebben met betrekking tot de arrestatie van de oorlogsmisdadigers Mladic en Karadzic. En kijk nu eens wat er gebeurt. De situatie in Kosovo is zeker niet verbeterd; in de relatie tussen de Servische minderheid en de Kosovaars-Albanese meerderheid is geen enkele verbetering opgetreden.
Zouden we niet, zoals bij de kwestie-Cyprus is gebeurd, rustig een aantal scenario's kunnen gaan bekijken zoals die welke de heer Posselt heeft aangegeven? Als ik me goed herinner werkt de Hoge Vertegenwoordiger, de heer Solana, op dit moment aan de scenario's waarover de heer Posselt gesproken heeft. Indien mogelijk zou ik van u graag een bevestiging willen krijgen. Heeft u hierover meer informatie?

Papandreou
Ik wil enkel vermelden dat tijdens het zojuist gevoerde debat over de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië de Commissie, de Raad en ook talrijke leden van het Parlement hun medeleven hebben betuigd in verband met de tragische moord op de heer Djindic. U weet ongetwijfeld dat de heer Djindjic een van degenen was die een belangrijke bijdrage hebben geleverd aan de stabiliteit, de democratie en aan de pogingen om het netelige en belangrijke probleem van Kosovo op te lossen. Zoals ook u al zei, zijn er problemen in de betrekkingen tussen de etnische groeperingen in Kosovo, problemen in verband met de terugkeer van de vluchtelingen, problemen in het dagelijks leven in Kosovo die verband houden met hetgeen wij Europese waarden, Europese normen, noemen. Juist daarom heeft de heer Steiner namens de VN verklaard - en wij geven volledige steun aan zijn standpunt - dat de standards, de voorwaarden, verbeterd moeten worden. Daarom heeft men gezegd: standards before status. Als alle partijen ijveren voor de versterking van deze voorwaarden, van deze standards, zal er ook meer vertrouwen komen tussen de verschillende etnische groeperingen en dan zal op een gegeven ogenblik ook een meer substantiële discussie mogelijk worden over de toekomstige status van Kosovo. Als men omgekeerd te werk gaat, zouden explosieve situaties kunnen ontstaan. Die mogelijkheid is weliswaar besproken, maar naar mijn mening is niet alleen de Europese Unie maar ook de hele internationale gemeenschap van mening dat de gekozen aanpak de beste is om het probleem van Kosovo op te lossen.

De Voorzitter.
Vraag nr. 4 van Sarah Ludford (H-0073/03):

Betreft: Guantanamo Bay
Hoe kan er tussen de Verenigde Staten en de EU voldoende wederzijds vertrouwen bestaan over rechtshandhaving en eerbiediging van grondrechten - op basis waarvan overeenstemming kan worden bereikt over uitwisseling van gegevens, wederzijdse juridische bijstand en uitwijzing - zolang er in strijd met de internationale wetgeving in Camp Delta in Guantanamo Bay zonder tenlastelegging Europese burgers worden vastgehouden?

Papandreou
In antwoord op de vraag van mevrouw Ludford kan ik zeggen dat de Raad zijn voorzitterschap gedetailleerde richtsnoeren heeft gegeven voor de onderhandelingen over een overeenkomst tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten over uitlevering en wederzijdse rechtsbijstand in strafzaken, op grond van artikel 24 van het Verdrag betreffende de Europese Unie. De bepalingen van die overeenkomst zullen een aanvulling moeten zijn op de bepalingen van de bilaterale overeenkomsten tussen de VS en de lidstaten van de Europese Unie.
De onderhandelingen zijn nog niet afgerond. Zodra de Raad een besluit heeft genomen over de ondertekening van de overeenkomst - als er überhaupt een overeenkomst wordt gesloten - zal het voorzitterschap het Europees Parlement op de hoogte stellen van de resultaten van deze onderhandelingen.

Ludford (ELDR).
Ik bedank de fungerend voorzitter van de Raad voor zijn antwoord, maar is het geen feit dat ons vertrouwen in de Amerikaanse garanties op burgerlijke vrijheden ernstig wordt ondermijnd en is het niet tragisch dat in de Verenigde Staten van de regering-Bush standaarden als billijkheid en een behoorlijke rechtsgang worden opgeofferd?
Slechts twee dagen geleden weigerde een federaal hof van beroep uitsluitsel te geven over de juridische situatie van enkele gevangen in Guantanamo Bay, waaronder twee Britten. Het hof verklaarde in een uitspraak die ertoe kan leiden dat de gevangenen voor onbepaalde tijd in een wettelijk schemergebied zullen blijven verkeren, dat buitenlanders geen rechten kunnen ontlenen aan de Amerikaanse grondwet en dat zij geen beroep kunnen doen op de jurisdictie van de Amerikaanse gerechtshoven om de rechtsgrondslag van de hen opgelegde vrijheidsbeperkingen aan te vechten. Deze schokkende situatie, die precies tegenovergesteld is aan de situatie die hier zal ontstaan zodra het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie bindend wordt - dan worden immers de grondrechten van zowel buitenlanders als EU-burgers gegarandeerd - maakt deel uit van een hele serie recente rechterlijke dwalingen. Zo is er bijvoorbeeld de zaak van de Brit die in Texas terechtgesteld is en waarin de rechter weigerde DNA-bewijs te bekijken en de zaak van een andere Brit die dankzij de incompetentie van de FBI drie weken in een Zuid-Afrikaanse gevangenis heeft doorgebracht.
Hoe kunnen we onder deze omstandigheden nog vertrouwen hebben in het Amerikaanse strafrecht- en wetshandhavingssysteem? Zou u niet eerst het Europees Parlement raadplagen voor u dit soort overeenkomsten sluit, zoals de Raad nu van plan is te doen?

Papandreou
Ten eerste wil ik duidelijk maken dat ik uw vraag ook opvat als een standpunt en dat ik daar als vertegenwoordiger van de Raad rekening mee zal houden. Natuurlijk zal ik uw overwegingen overbrengen aan de Raad.
Ten tweede wil ik erop wijzen dat er een dialoog tot stand is gebracht over een reeks vraagstukken in verband met de mensenrechten, zoals de doodstraf. Mijns inziens heeft de Europese Unie alle reden om de waarden te beschermen die voor haar van fundamenteel belang zijn en dat zal zij ook doen ten overstaan van ongeacht welke partner, welk land, en zeer zeker ten overstaan van de Verenigde Staten waarmee wij gemeenschappelijke waarden en gemeenschappelijke doelstellingen hebben. Zoals ik u al zei, hebben wij gedetailleerde richtsnoeren gekregen voor de onderhandelingen over een overeenkomst tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten, en ik ben er dan ook van overtuigd dat al deze vraagstukken in ogenschouw zullen worden genomen tijdens de onderhandelingen. Die onderhandelingen zelf zijn echter nog niet afgesloten en dus is het voorbarig daar nader op in te gaan.

De Voorzitter.
Vraag nr. 5 van Riitta Myller (H-0076/03):

Betreft: Transport op zee
De Commissie heeft de Raad om een mandaat verzocht om namens alle 15 lidstaten te onderhandelen opdat de kandidaat-landen en de buurlanden die het transport van ruwe stookolie op de EU-binnenwateren aanbelangt, dezelfde beginselen voor transport op zee toepassen als worden gehanteerd in de EU.
De Raad wordt bijgevolg gevraagd welke maatregelen hij heeft genomen om ervoor te zorgen dat de Commissie in deze over een voldoende ruim onderhandelingsmandaat beschikt.

Papandreou
In antwoord op de vraag van mevrouw Myller wil ik zeggen dat volgens de Raad het zeevervoer een sector met een bij uitstek mondiaal karakter is en het bijgevolg goed zou zijn indien de regels voor het zeevervoer op een zo breed mogelijke schaal werden toegepast. Ik ben het met de geachte afgevaardigde eens dat het gewenst is ervoor te zorgen dat ook de kandidaat-landen die tot de Unie toetreden en andere buurlanden, waaronder Rusland, in staat zijn soortgelijke beginselen als die van de Europese Unie toe te passen.
De Raad en met name de Raad Vervoer, Telecommunicatie en Energie heeft op 6 december 2002 in zijn conclusies precies die aanpak gevolgd. Hij heeft conclusies aangenomen over de veiligheid van schepen en de preventie van vervuiling na de schipbreuk van de tanker de Prestige voor de kust van Galicië. Aldus heeft de Raad nota genomen van de intentie van de Commissie om, in samenwerking met de lidstaten, de noodzakelijke bewakingsmaatregelen te treffen en ervoor te zorgen dat de kandidaat-landen voor toetreding tot de Unie, en andere buurlanden, waaronder ook Rusland, zware aardolieproducten enkel met dubbelwandige schepen vervoeren. De Raad heeft eveneens steun betuigd aan de inspanningen die de Commissie onderneemt. Zo onderzoekt de Commissie of het mogelijk is programma's voor technische samenwerking op te stellen en aldus de buurlanden - en met name de kandidaat-landen, Rusland en de Euro-mediterrane landen - te ondersteunen bij hun pogingen om de veiligheid van de scheepvaart te verbeteren, vervuiling te voorkomen, en met name de efficiënte toepassing van de havenstaatcontrole te verzekeren.
Tot slot heeft de Commissie tijdens dezelfde vergadering de Raad erop gewezen dat zij volgens haarzelf in staat is het werk tot een goed einde te brengen in het kader van de huidige samenwerking met de bovengenoemde landen.

Myller (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, bedankt voor uw antwoord. Het is zeer belangrijk dat wij er bijvoorbeeld voor zorgen dat bij olietransporten dubbelwandige tankers worden gebruikt, maar dat is niet in alle situaties voldoende. Als we bijvoorbeeld kijken naar de ijsvorming in het Noorden, dan is er meer nodig. Dat is vooral dit jaar gebleken omdat de winter zeer koud was en er een dikke laag ijs lag in de Oostzee en vooral in de Finse Golf, die zeer kwetsbaar is. Zij is gemiddeld 30 meter diep en de omstandigheden zijn er uitermate moeilijk.
Ik wil u, fungerend voorzitter van de Raad, dan ook vragen of u het eens bent met het initiatief van Finland om een zodanige wijziging op de verordening inzake dubbelwandige tankers voor te stellen, dat een lidstaat in de toekomst mag verlangen dat schepen die zijn havens binnenvaren voldoende beschermd zijn tegen de druk van het ijs. Met andere woorden, wat in dergelijke situaties onder voldoende bescherming moet worden verstaan, wordt bepaald door de lidstaat in wiens haven een schip binnenvaart. Zou dit ook niet voor de buurlanden moeten gelden, zoals - we hebben het in dit verband over de Finse Golf - voor schepen die van en naar Rusland varen?

Papandreou
Ik deel de zorgen van mevrouw Myller. Ik heb ook begrip voor de bijzondere omstandigheden in de Oostzee waar zich, zoals zij zei, ijsvorming voordoet. Ik heb al gezegd dat het wenselijk is dit vraagstuk niet alleen binnen de Europese Unie aan te pakken, maar daarbij ook de kandidaat-landen voor toetreding en de buurlanden te betrekken, waaronder Rusland. Al de veranderingen waaraan wij momenteel werken zullen weinig uithalen als zij alleen zullen gelden voor de Europese Unie en niet worden overgenomen door de internationale organisaties, en met name de IMO. De IMO kan er wel degelijk toe bijdragen dat niet alleen de Europese Unie verplicht is dubbelwandige schepen te gebruiken, maar dat dezelfde verplichting ook bestaat voor alle anderen landen. Wij moeten dus twee kanten uit werken. Wij moeten onze eigen wetgeving verbeteren teneinde dergelijke ongelukken te voorkomen en tegelijkertijd de noodzakelijke maatregelen op internationaal vlak bevorderen en met name met onze buurlanden opdat wij daadwerkelijk kunnen spreken over veilige tankers en preventie van dergelijke rampen.

Nogueira Román (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter, zoals bekend is in de Verenigde Staten na de ramp met de Exxon Valdez in 1989 een wet, de Oil Pollution Act, uitgevaardigd om het hoofd te bieden aan dit soort problemen. Bij wijze van voorbeeld noem ik de volgende bepaling: schepen die de territoriale wateren van de Verenigde Staten doorkruisen zijn verplicht een garantie van één miljard dollar af te geven. Als er zich een ramp voordoet wordt er een schadevergoeding van vijf miljard dollar verlangd.
Voor het opruimen van de door de ramp met de Prestige veroorzaakte vervuiling staan ons slechts 180 miljoen euro ter beschikking, en dat bedrag moet worden verdeeld tussen Galicië, het zwaarst getroffen land - mijn land, mijn natie - en andere gemeenschappen in Spanje en Frankrijk. Ik geloof dat we een wet moeten opstellen vergelijkbaar met de Oil Pollution Act. Op basis van een dergelijk Europees initiatief zou de wetgeving van de Internationale Maritieme Organisatie kunnen worden aangepast. Wat denkt het voorzitterschap hiervan? Welke initiatieven denkt u te nemen? Waarom worden er geen regels van dwingend recht opgesteld voor het zeeverkeer, net als voor het vervoer door de lucht en over land?

Papandreou
Ik dank de geachte afgevaardigde voor zijn vragen. Hij sprak over de wetgeving van de Verenigde Staten en over de noodzaak dat iedereen de regels toepast, net als eenieder zich aan de verkeersregels moet houden. Ik heb twee korte opmerkingen.
Ten eerste ben ik er zeker van dat de Raad samen met de Commissie de genoemde wetgeving en ook de wetgeving van andere landen goed bestudeert om uiteindelijk de beste eruit te kunnen kiezen en die dan natuurlijk ook op internationaal vlak te bevorderen.
Wat uw tweede vraag betreft, heb ik zojuist al gezegd dat de Europese Unie dit probleem niet in haar eentje kan oplossen. Wij leven in een tijdperk van interdependentie: milieu en handel kennen geen grenzen en aldus mag de Europese Unie zich niet beperken tot een onderzoek van haar eigen wetgeving maar moet zij ervoor zorgen dat haar wetgeving wordt overgenomen op internationaal vlak. Dan pas kunnen er regels komen voor een goede milieubescherming en een gezonde concurrentie tussen de verschillende gebieden en landen in de wereld.

Kauppi (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, ik steun van ganser harte de pogingen van de Raad om in de Internationale Maritieme Organisatie de veiligheid van het vervoer over zee te vergroten. Het is van belang erop toe te zien dat als gevaarlijke schepen die niet aan de normen voldoen uit de Europese territoriale wateren worden verwijderd, zij dan niet naar de territoriale wateren van een derde land gaan en daar problemen veroorzaken. Het is van belang om via de internationale gemeenschap vooruitgang te boeken.
Mijn eigenlijke vraag is echter of het mogelijk is om de kwestie van brandstoftransporten die vooral op de Oostzee plaatsvinden op de volgende top van de Europese Unie en Rusland ter sprake te brengen. Het is van belang dat dergelijke zaken een zo hoog mogelijk profiel krijgen en naar mijn mening is deze kwestie zo belangrijk dat zij op het hoogste politieke niveau met de Russische leiders moet worden besproken. Is dat mogelijk?

Papandreou
Als ik mij niet vergis wordt dit vraagstuk al besproken tussen de Commissie en Rusland en is het ook al herhaaldelijk aan de orde geweest in de ontmoetingen van de troïka met Rusland. Ik weet dat de Baltische landen zich hier bijzonder voor interesseren en ik ben er zeker van dat wij de kwestie in de toekomst zullen behandelen.

De Voorzitter.
Vraag 6 van Sylviane H. Ainardi (H-0084/03):

Betreft: Schepen onder goedkope vlag
In de resolutie over de schipbreuk van de Prestige en de gevolgen daarvan die het Parlement op 19 december 2002 heeft aangenomen, vraagt het Parlement meer in het bijzonder om een "verbod op het gebruik van goedkopevlagschepen in de territoriale wateren van de Europese Unie". Welke maatregelen is de Commissie voornemens voor te stellen om zo spoedig mogelijk gevolg te geven aan deze aanbeveling van het Europees Parlement?

Papandreou
Dit thema hangt samen met het vorige en ten aanzien hiervan wil ik mevrouw Ainardi erop wijzen dat de Raad, evenals het Europees Parlement, na het ongeluk met de Prestige voor de kust voor Galicië in november 2002 direct is opgetreden.
De Raad houdt rekening met de resoluties van het Parlement en staat achter de meeste beginselen die daarin tot uiting worden gebracht. De Raad is het vooral eens met het doel dat erin bestaat ervoor te zorgen dat de schepen die niet beantwoorden aan de voorschriften de wateren van de Europese Unie niet binnenvaren.
In de op 6 december door de Raad aangenomen conclusies over de veiligheid van schepen en de preventie van vervuiling komen verschillende maatregelen voor. Zo wordt onder meer steun betuigd aan de werkzaamheden in de IMO met betrekking tot de ontwikkeling van een gedragscode voor de vlaggestaat en een verplicht modelsysteem voor controle. Het doel daarvan is ervoor te zorgen dat de vlaggestaten de verplichtingen nakomen die zij uit hoofde van de internationale overeenkomsten op zich hebben genomen. Meer algemeen heeft de Raad erop gewezen dat het noodzakelijk is de bepalingen van het internationaal zeerecht en met name de bepalingen inzake zeevervoer te herzien. Er zijn namelijk voorschriften die bepaalde open classificatiebureaus in staat stellen een gebrek aan verantwoordelijkheid en nalatigheid door de vingers te zien.
De Commissie kan een initiatief nemen en eventueel voorstellen doen voor speciale maatregelen voor schepen die onder een zogenaamde goedkope vlag varen. De Raad is er evenwel van overtuigd dat het nagestreefde doel ook kan worden bereikt met goed gekozen maatregelen tegen schepen die niet aan de voorschriften beantwoorden. Zo kan men de havenstaatcontrole versterken. De huidige wetgeving maakt een dergelijke versterking van de havenstaatcontrole mogelijk. Daarvoor kan men gebruik maken van de criteria voor de vaststelling van schepen die niet beantwoorden aan de voorschriften. Die criteria zijn neergelegd in het memorandum of understanding van Parijs en een van die criteria is de vlag.
Volgens de richtlijn inzake havenstaatcontrole, die uiterlijk op 22 juli 2003 van kracht zal worden en deel uitmaakt van het Erika I-pakket, moeten de lidstaten schepen van verschillende categorieën die de vlag voeren van een land dat op de zwarte lijst staat de toegang tot hun havens weigeren. Die lijst wordt gepubliceerd in het jaarverslag van het memorandum of understanding en is in het verleden reeds ingediend.

Ainardi (GUE/NGL).
Ik dank u, mijnheer de fungerend voorzitter, voor de elementen die u genoemd hebt, maar als u het goed vindt zou ik er toch nog even op door willen gaan, omdat het Europees Parlement ook steun gegeven heeft aan alle initiatieven van de Commissie en de Raad om de tenuitvoerlegging van de pakketten Erika I en Erika II te versnellen. U verwijst naar de nieuwe maatregelen die zijn genomen in het kader van de IMO. De reden waarom het Europees Parlement een verbod op schepen onder goedkope vlag heeft voorgesteld is echter - en dat weten we allemaal hier, sinds het debat dat we gevoerd hebben na de ongevallen op zee - dat het bij schepen onder goedkope vlag juist zo ontzettend moeilijk is te achterhalen wie verantwoordelijk is. Het is simpelweg niet mogelijk in die hele keten van vlag, land, kapitein en verschillende bemanningen te bepalen wie uiteindelijk in strafrechtelijke en financiële zin aansprakelijk gesteld kan worden. Dat is de reden voor het voorstel van het Parlement.
Ik blijf dus aandringen. De Commissie dient weliswaar het initiatief te nemen, maar ik zou graag willen weten hoe u als fungerend voorzitter van de Raad denkt het voorstel van het Parlement te steunen.

Papandreou
We hebben richtlijn 2001/106/EG van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van richtlijn 95/21 van de Raad betreffende de naleving, met betrekking tot de schepen die gebruik maken van havens in de Gemeenschap en varen in de onder de jurisdictie van de lidstaten vallende wateren, van internationale normen op het gebied van de veiligheid van schepen, voorkoming van verontreiniging en leef- en werkomstandigheden aan boord. Om echter antwoord te geven op uw terechte vraag: de Raad zal blijven streven naar de best mogelijke oplossingen voor het probleem van de schepen die niet aan de voorschriften voldoen. Dat zal geschieden door ofwel deelname aan internationale fora of door behandeling van de Commissievoorstellen voor communautaire wetgeving.
Dit is een van de vraagstukken die het Grieks voorzitterschap prioritair heeft verklaard voor de komende maanden. Dit is reeds besproken maar zal ook tijdens volgende Raadsbijeenkomsten aan de orde komen.

Purvis (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, de fungerend voorzitter heeft groot gelijk dat we aan de betrekkingen binnen de Internationale Maritieme Organisatie moeten werken om met andere landen tot een redelijk akkoord te komen. Toch heeft de Raad na het ongeluk met de Prestige eigenlijk vooral van de Commissie geëist dat zij met nieuwe regels komt op EU-niveau, die in feite gebaseerd zijn op de eis dat alle tankers die zware stookolie vervoeren dubbelwandig dienen te zijn. Is de voorzitter zich ervan bewust dat er in de Europese Unie zo'n vierduizend schepen van dit type onder de vijfduizend ton zijn en dat nog geen tweehonderd hiervan dubbelwandig zijn? Hoe stelt hij zich voor dat we die duizenden schepen vervangen, die nodig zijn om Europa te blijven voorzien van zware stookolie?

Papandreou
Ik ben het met uw opmerking eens. Het volstaat niet nieuwe regelingen uit te vaardigen via de IMO. Ook wij moeten het initiatief nemen en de noodzakelijke normen uitvaardigen voor de Europese Unie. Mijns inziens moet het een echter gelijke tred houden met het andere. Wij wachten op voorstellen van de Commissie en zullen steun geven aan de initiatieven van de Commissie. De Raad is bereid alle concrete gevallen te onderzoeken, of het nu om dubbelwandige schepen of om de meer specifieke problemen van vervoer van ruwe aardolie en zware aardolieproducten gaat. Wij zijn nogmaals bereid alles in het werk te stellen om onze eigen regelingen ook op internationaal vlak te bevorderen.

Nogueira Román (Verts/ALE).
Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, ik ben het met u eens als u stelt dat de wetgeving van de Internationale Maritieme Organisatie gewijzigd moet worden. Waar het nu om gaat is dat we voor dat doel een geschikte strategie bedenken. De Verenigde Staten hebben hun Oil Pollution Act, en die gaat in de goede richting. De beste strategie voor het wijzigen van de internationale wetgeving is het uitvaardigen van een specifieke Europese wet. De rest komt dan vanzelf. Waarom proberen we dat niet? Is dat omdat een aantal staten, zoals het Verenigd Koninkrijk, Nederland en Griekenland zich daartegen verzetten? Dat is in de Raad van Kopenhagen gebeurd. We mogen niet vergeten dat er de laatste vijftien jaar in de Verenigde Staten geen ongelukken zijn voorgevallen. In Galicië en Bretagne - in de Europese Unie, dus - is dat wel het geval geweest.

Papandreou
Ik ben het met u eens en dat heb ik trouwens ook zelf zojuist al gezegd. Wij moeten eventuele nieuwe ideeën, innovatieve maatregelen of wetgevingen van andere landen bestuderen en daar munt uit slaan. In Kopenhagen is trouwens een heel belangrijk besluit genomen door de Europese Raad en door de Vervoersraad, waarin dit hele perspectief in ogenschouw wordt genomen. Ik geloof niet dat er een lidstaat is die zich verzet tegen maatregelen ter verbetering van de milieubescherming. De door u genoemde lidstaten hebben redenen te over om hun kusten te beschermen. Het Verenigd Koninkrijk heeft een lange kust, Griekenland heeft een lange kust, en het zou tegenstrijdig zijn indien een land als het Verenigd Koninkrijk zijn kusten niet zou willen beschermen. De Europese Unie, en meer in het bijzonder de Raad is absoluut van plan de noodzakelijke wetgevingen uit te vaardigen en ik denk dat de Commissie precies hetzelfde van plan is. De Commissie moet evenwel het initiatief nemen tot nieuwe regelingen. Wij wachten dus op de voorstellen van de Commissie en zijn bereid als Raad de verantwoordelijkheid op ons te nemen.
Ik wil echter opnieuw herhalen dat wij niet moeten denken dat wij onszelf met eigen wetgeving voldoende kunnen beschermen. Dat zou een gemakkelijke oplossing zijn en wij zouden meteen de noodzakelijke wetten hebben aangenomen als wij daarmee onze landen en kusten zouden kunnen beschermen. Ook onze buurlanden moeten echter hetzelfde doen. Wij hebben het gehad over de nieuwe landen, over Rusland, en over de mediterrane landen. Wij moeten zoals reeds gezegd wereldwijd de noodzakelijke normen uitvaardigen, niet alleen om de Europese landen maar - zoals een collega zei - ook de andere landen, de kusten overal op aarde te beschermen.

De Voorzitter.
Vraag nr. 7 van Marialiese Flemming (H-0078/03):

Betreft: Vergiftiging van zwerfhonden en -katten in Griekenland
Enkele dagen voor de aanvang van het Griekse voorzitterschap van de Raad, voor het laatst op 30 december 2002, werden er in Athene massaal zwerfhonden en -katten vergiftigd. Een soortgelijk voorval deed zich reeds vlak voor de vorige overneming van het voorzitterschap van de Raad door Griekenland voor. Deze systematische vergiftigingen wekken de verdenking dat vlak voor de aanvang van het Griekse voorzitterschap het stadsbeeld van Athene van zwerfdieren moet worden bevrijd.
Op 30 januari 2003 overhandigde de Griekse overkoepelende NGO-organisatie CIDAG (Coalition in Defense of Animals in Greece) aan de Griekse ambassade in Brussel een petitie met 47.000 handtekeningen met het verzoek deze misstand te onderzoeken en daaraan zo spoedig mogelijk een eind te maken.
Is het Griekse voorzitterschap van de Raad voornemens een urgent onderzoek in te stellen om de opdrachtgevers van deze criminele handelingen op te sporen en op korte termijn aan een oplossing van dit probleem te werken?

Papandreou
Dank u, mevrouw Flemming, voor uw vraag. Zoals u weet zijn wij als Raad niet bevoegd om te antwoorden op deze vraag, maar als u het goed vindt wil ik als burger dergelijke gebeurtenissen veroordelen, en ik denk dat ik namens alle burgers van mijn land mag spreken. Eveneens kan ik u zeggen dat mijn regering van plan is dergelijke dingen zeer streng aan te pakken.

Flemming (PPE-DE).
Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, ik heb grote bewondering voor u. De onderwerpen die hier aan de orde komen bestrijken namelijk een heel breed spectrum - van de Irak-crisis tot de zwerfhonden in Athene. Dat is misschien een beetje teveel van het goede, dat geef ik grif toe. U moet begrijpen dat deze kwestie de Raad wel degelijk aangaat. Ik heb deze vraag ook aan de Commissie gesteld, maar die is er gisteren niet aan toegekomen. Het overkoepelend orgaan van de Griekse dierenbeschermingsorganisaties heeft ons natuurlijk verteld dat de Raad erop uit is Athene schoon te vegen, zodat Europa de zwerfhonden niet hoeft te zien. Geloof me, ik houd van Athene - de bakermat van onze cultuur, de wieg van ons denken en voelen. Maar ik slaap er altijd zo slecht, omdat ik het geblaf van deze zwerfhonden niet kan aanhoren.
Ik heb dus een vraag, en of u daarop als burger of als lid van de Griekse regering ingaat is mij - en de honden - om het even. Er zijn dierenbeschermingsorganisaties in Griekenland. Ik weet dat ze honden vangen en dat ze oude en zieke honden die niet geholpen kunnen worden laten inslapen. Voor de gezonde honden zoeken ze ofwel een eigenaar, of ze steriliseren ze en laten ze dan vrij. Ik geloof dat deze organisaties geld en de steun van een burger nodig hebben. En als die burger toevallig minister blijkt te zijn - des te beter!

Papandreou
Ten eerste kan ik u verzekeren dat de Raad absoluut geen besluit heeft genomen met betrekking tot het schoonvegen van de ruimte waar de Europese Raad zal plaatsvinden. Nogmaals, als burger of ook als minister - alhoewel ik hiervoor niet rechtstreeks bevoegd ben - kan ik u verzekeren dat er een heel goede samenwerking is met al de door u genoemde organisaties en dat wij deze zullen voortzetten.

De Voorzitter.
Ik wil de afgevaardigden erop wijzen dat dit vragenuur bedoeld is om vragen te stellen. Ik begrijp wel dat sommigen van u de gelegenheid te baat nemen om een verklaring af te leggen, maar ik wil niet dat er precedenten worden geschapen en verzoek u daarom alleen vragen te stellen. Vraag nr. 8 van Manuel Medina Ortega (H-0086/03):

Betreft: Het ODYSSEUS-programma voor de controle aan de zeegrenzen van de lidstaten
Het ODYSSEUS-programma is opgezet met het oog op de samenwerking tussen de lidstaten bij het controleren van de zeegrenzen van de Unie ter bestrijding van illegale immigratie. Dat programma wordt nu bij wijze van proef in het oostelijk deel van de Middellandse Zee uitgevoerd. Het is de bedoeling dat dit programma binnenkort ook rond de Atlantische eilanden (Azoren, Madeira, de Canarische Eilanden) ten uitvoer zal worden gelegd. Kan de Raad aangeven wanneer dat gaat gebeuren?

Papandreou
Ik wil de heer Medina Ortega eraan herinneren dat er na de conclusies van Sevilla, in het kader van het plan voor het beheer van de buitengrenzen van de lidstaten van de Europese Unie, een begin is gemaakt met gemeenschappelijke operaties, proefprogramma's en samenwerkingscentra. Daarvan zijn er nu in totaal 17. Een van deze operaties draagt de naam Odysseus en heeft tot doel de uitoefening van controle op en de vermindering van het vervoer over zee van illegale immigranten naar de noordelijke kusten van de Middellandse Zee en de Canarische Eilanden. Op 19 december 2002 is aan de Raad een voortgangsverslag voorgelegd over de toepassing van het beheersplan voor de buitengrenzen. In dit verslag stond dat de operatie Odysseus begin 2003 van start zou gaan. De eerste fase heeft van 25 januari tot 10 februari 2003 in de Middellandse Zee plaatsgevonden en is inmiddels dus voltooid. Spanje had de leiding over deze operatie en heeft de Raad medegedeeld dat het tweede deel van de operatie in april 2003 zal plaatsvinden. De Raad heeft momenteel echter geen concrete inlichtingen over de precieze datum en het geografische gebied van de operatie. Deze operationele aspecten worden door de leiding van de operatie en de deelnemende landen geregeld. Het eindverslag over de toepassing van de verschillende programma's, operaties en samenwerkingscentra zal aan de Raad worden voorgelegd tijdens de bijeenkomst van de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken van 5 en 6 juni aanstaande. Het doel is dit verslag voor te leggen aan de Europese Raad van Thessaloniki, waar natuurlijk ook meer algemene vraagstukken inzake immigratie, illegale immigratie, grensbescherming en andere belangrijke thema's zoals de integratie van legale immigranten in onze samenlevingen zullen worden besproken.

Medina Ortega (PSE).
Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, ik dank u voor de informatie die u zojuist heeft gegeven. Inmiddels is het een en ander bekendgemaakt over de doelmatigheid van het programma. Kennelijk heeft het niet kunnen voorkomen dat sinds de inwerkingtreding 300 immigranten de Straat van Gibraltar zijn overgestoken. Enerzijds wil dat zeggen dat het programma niet erg doelmatig is, anderzijds doet zich het probleem voor dat op de Atlantische eilanden een toename van het aantal illegale immigranten is geregistreerd. De situatie die is ontstaan is als een vat waaruit het water door het ene gat harder naar buiten zal stromen als het andere wordt afgedicht.
Mijn vraag is derhalve of het voorzitterschap zich ervan bewust is dat, naarmate het Odysseus-programma doelmatiger blijkt in het tegenhouden van illegale immigratie in het Middellandse-Zeegebied, de stroom via de Atlantische eilanden zal aanzwellen. De vraag die daaruit logischerwijs voortvloeit, is of de Raad zich bewust is van de dringende noodzaak het Odysseus-programma zo snel mogelijk in het Atlantische gebied toe te passen, willen wij enige doelmatigheid bereiken.

Papandreou
Ik dank de geachte afgevaardigde voor zijn opmerkingen. Ik zal deze doorgeven aan de Raad. Ik heb al gezegd dat dit een proefproject is, want het is de eerste keer dat bij een dergelijke operatie een dermate uitgebreide samenwerking plaatsvindt tussen de lidstaten. Het debat draait natuurlijk om de vraag hoe wij onze grenzen zo goed mogelijk kunnen beschermen tegen illegale immigratie. Het probleem van de illegale immigratie is heel ingewikkeld. Daarbij gaat het niet alleen om grensbewaking maar ook om andere zaken, zoals oorlog, armoede, milieu en crises van allerlei aard. Al die factoren oefenen een invloed uit op de toe- en afname van immigrantenstromen, op de keuze van trajecten, en op de omvang van de illegale immigratie. Ik ben het met u eens dat het welslagen van deze operatie niet bij voorbaat verzekerd is. Dit is een proefproject en het zal zeer zeker worden geëvalueerd. Er zijn echter ook talrijke andere maatregelen die wij kunnen nemen, en andere beleidsvormen van de Unie die hier een rol spelen. Ik noem als voorbeeld het gebied van justitie en binnenlandse zaken, maar ook de ontwikkelingssamenwerking en de bilaterale betrekkingen met vele landen. Ook met maatregelen op die gebieden kunnen wij hopelijk goede resultaten boeken.

Rübig (PPE-DE).
Mijnheer de voorzitter van de Raad, dames en heren, ik wil graag weten of de Raad al nagedacht heeft over het idee om het Galileo-programma voor satellietnavigatie in het Odysseus-programma op te nemen, en hoe ver de desbetreffende plannen reeds gevorderd zijn.

Papandreou
Ik weet niet of en in hoeverre het Galileo-programma gebruikt zal worden bij de bestrijding van illegale immigratie, want dat was geloof ik uw vraag. Hoogstwaarschijnlijk wel. Uw vraag - of uw voorstel als het geen vraag was - is hoe dan ook relevant en ik zal er nota van nemen.

Ortuondo Larrea (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, naar aanleiding van de tragedie met de Prestige en de gevolgen daarvan voor mens en milieu is het idee gerezen een communautaire kustwacht op te zetten om te voorkomen dat er schepen rondvaren die niet aan de normen voldoen.
Gelet hierop wil ik de Raad de volgende vraag stellen. Is de kwestie die wij thans bespreken niet juist een reden te meer om een dergelijke Europese kustwacht in het leven te roepen, en dan niet zozeer om, zoals u het heeft genoemd, illegale immigratie te bestrijden, maar meer om het leven te redden van al diegenen die met roeibootjes en andere primitieve vaartuigen proberen de Europese kust te bereiken - en daarbij vaak het leven laten?

Papandreou
Ik weet dat het Parlement in zijn resoluties heel interessante en waardevolle ideeën naar voren heeft gebracht voor de bestrijding van illegale immigratie en voor bijvoorbeeld ook de door u genoemde kustwacht, die waarschijnlijk een vrij ruim takengebied zal krijgen. Persoonlijk ben ik van mening dat dit zeer waardevolle voorstellen zijn. De Raad heeft hier echter nog geen besluiten over genomen. Zoals ik al zei, kijken wij wat dat betreft uit naar de Europese Raad van Thessaloniki. In de tussentijd zullen in de Raad diepgaande discussies plaatsvinden over immigratie en illegale immigratie. De eerste fundamentele besprekingen hierover hebben natuurlijk in Tampere, in Finland, plaatsgevonden. Toen werd voor het eerst de richting aangegeven waarin wij ons moeten begeven. Ook onder Spaans voorzitterschap was het vraagstuk van de bestrijding van illegale immigratie een prioriteit en wij hebben die prioriteit als Grieks voorzitterschap voortgezet. Afgezien daarvan is echter ook de integratie van legale immigranten voor ons een prioriteit. Recentelijk is een richtlijn uitgevaardigd waarmee het vraagstuk van de gezinshereniging op succesvolle wijze kon worden beklonken. Over deze richtlijn werd een akkoord bereikt tijdens de informele bijeenkomst van de vijftien ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken.
Ik wil derhalve mijn waardering uitspreken voor de belangrijke initiatieven van het Europees Parlement.U kunt ervan op aan dat het Grieks voorzitterschap al deze ideeën in ogenschouw zal nemen tijdens de besprekingen van de komende maanden.

De Voorzitter.
Vraag nr. 9 van Olivier Dupuis (H-0087/03):

Betreft: Uitbreiding
Versteviging van de betrekkingen tussen de EU en de nog niet op de lijst van kandidaatlanden voorkomende Europese landen vormt een van de politieke prioriteiten van het Griekse voorzitterschap, zoals blijkt uit het recente bezoek (van 13 t/m 15 januari) van minister Papandreou aan de westelijke Balkanstaten, alwaar hij sprak met de politieke leiders van deze landen. Om evidente redenen van wederzijds belang en voorts vanwege de politieke en historische schuld van de EU jegens deze landen, is het de plicht van de EU om onverwijld over te gaan tot formele erkenning van het legitieme streven van Albanië, Armenië, Azerbeidzjan, Bosnië-Herzegovina, Kroatië, Georgië, Kosovo, Macedonië (FYROM), Moldavië en Servië-Montenegro om deel uit te maken van de Europese familie.
Is het Griekse voorzitterschap van plan de Europese Raad van Thessaloniki van juni a.s. aan te grijpen om deze landen op de lijst van kandidaatlanden te plaatsen, met dien verstande dat het openen van de toetredingsonderhandelingen afhankelijk zal worden gesteld van de politieke, institutionele en economische vorderingen die elk land boekt, afgezet tegen de criteria van Kopenhagen, en van de mate waarin het acquis communautaire zal zijn overgenomen, en dat de toetredingsonderhandelingen pas zullen kunnen worden afgerond als de diverse onderhandelingshoofdstukken op basis van de daadwerkelijk door de landen doorgevoerde hervormingen zullen zijn afgesloten?

Papandreou
In antwoord op de vraag van de heer Dupuis over de landen van de Westelijke Balkan - Albanië, Bosnië-Herzegovina, Kroatië, de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië, Servië en Montenegro - kan ik vermelden dat tijdens de in november 2002 in Zagreb gehouden topbijeenkomst tussen de Europese Unie en deze landen, uitgaande van de conclusies van de Europese Raad van Feira van 19-20 juni 2000, het Europees perspectief van deze landen, het perspectief van kandidaat-land voor toetreding, werd bevestigd. De Europese Raad van Kopenhagen heeft in december 2002 herinnerd aan de criteria voor de kandidatuur van een land - die de Europese Raad in juni 1993 te Kopenhagen had vastgesteld - en heeft het Europees perspectief van de landen van de Westelijke Balkan bevestigd. De Europese Raad heeft eveneens gezegd vastberaden steun te willen geven aan de pogingen van deze landen om nader tot de Europese Unie te komen en heeft dan ook instemming betuigd met het besluit van het Griekse voorzitterschap om dit vraagstuk tot een prioriteit uit te roepen en op 21 juni in Thessaloniki een topontmoeting te beleggen tussen de lidstaten van de Europese Unie en de landen van de Westelijke Balkan. In het werkprogramma van het Griekse voorzitterschap voor de uitbreiding staat uitdrukkelijk dat het voorzitterschap de samenwerking met de landen van het gebied zal voortzetten en intensiveren teneinde een zo volledig mogelijke opname van deze landen in het politieke en economische leven in Europa te bewerkstelligen. Natuurlijk zullen wij ons uiterste best doen om ervoor te zorgen dat dit proces uitmondt in de toekenning van de status van kandidaat voor toetreding tot de Europese Unie.
De Raad wil er tevens aan herinneren dat van deze landen Kroatië reeds op 21 februari 2003 een aanvraag tot toetreding heeft ingediend. Binnenkort zal de Raad deze aanvraag onderzoeken en vervolgens aan de Commissie voorleggen, die dan natuurlijk deze kandidatuur moet doorlichten en haar mening moet geven voordat de Raad een besluit kan nemen over deze kandidatuur.
Uit deze aanvraag blijkt evenwel dat dit gebied grote belangstelling koestert voor een Europese koers en dat de Europese Unie van groot belang is voor dit gebied. De Europese Unie oefent een magnetische aantrekkingskracht op het gebied uit, hetgeen ons de hoop geeft dat deze landen sterk gemotiveerd zullen zijn om de noodzakelijke hervormingen door te voeren. Die hervormingen zullen van groot belang zijn voor de stabiliteit van de Balkan.
Het spreekt vanzelf dat de topontmoeting van Thessaloniki een nieuwe mijlpaal zal zijn in de speciale betrekkingen tussen de Europese Unie en de Westelijke Balkan.
Wat de landen van de Zuidelijke Kaukasus betreft - Armenië, Azerbeidzjan, Georgië en Moldavië - kan ik u zeggen dat er partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomsten zijn gesloten tussen de Europese Unie en deze landen. De Europese Unie heeft beloofd te zullen bijdragen aan de versterking van de rechtsstaat, de economische hervormingen, de vrede, de veiligheid en de stabiliteit in deze landen. Geen enkel land van dit gebied heeft tot nu toe echter een kandidaatsaanvraag ingediend.

Dupuis (NI).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, hartelijk dank voor dit zeer uitgebreide antwoord. Een vraag nog. U zegt zelf dat Kroatië al een aanvraag voor toetreding heeft ingediend, en Macedonië heeft al aangekondigd dat in het najaar ook te zullen doen. Zou het in het licht van die toetredingsaanvragen voor de Europese Unie politiek gezien niet interessanter zijn voor te stellen deze landen op te nemen in de lijst van kandidaat-landen? Dat is in juridisch en politiek opzicht immers niet hetzelfde als het formeel starten van onderhandelingen.
Dan nog een opmerking over de landen in de Kaukasus. Die landen heb ik zeer vaak bezocht, en iedere keer heb ik vastgesteld dat de Griekse ambassadeurs het van zeer groot belang achtten deze landen een duidelijk perspectief te bieden ten aanzien van hun integratie in de Europese Unie. U weet even goed als ik dat de destabiliserende acties van een groot buurland een werkelijk vernietigend effect hebben gehad, dat er sprake is van een vicieuze cirkel, en dat deze landen zonder een reële kans op toetreding niet uit die negatieve spiraal kunnen komen. Mijn vraag is dus: denkt u niet dat de Unie deze landen op korte termijn hetzelfde voorstel zou moeten doen?

Papandreou
Ik dank u voor uw vraag. Ten eerste zei u dat wij moeten voorstellen deze landen op de lijst te zetten. Als u daarmee bedoelt dat officieel moet worden bevestigd dat deze landen kandidaat-landen kunnen worden - dat was misschien wat u bedoelde - moet ik zeggen dat dit besluit al gevallen is, en dat dit besluit mijns inziens een belangrijke boodschap is. Tien landen zullen toetreden met de plechtige ondertekening op 16 april in Athene. Verder zijn er drie kandidaat-landen: Bulgarije, Roemenië en Turkije, en de landen van de Westelijke Balkan die wij het perspectief van kandidaat-land hebben geboden. Dat besluit is dus een belangrijke verbintenis. De voorwaarde is natuurlijk dat de criteria van Kopenhagen worden geëerbiedigd, belangrijke hervormingen worden doorgevoerd en gezorgd wordt voor goed nabuurschap en regionale samenwerking.
Wat de Kaukasus betreft wil ik u danken voor uw vriendelijke woorden met betrekking tot de Griekse ambassadeurs. Zij geven inderdaad blijk van grote gevoeligheid voor deze landen. Ik vertegenwoordig hier natuurlijk de Vijftien en, wat dit thema betreft, wil ik u mededelen dat de Raad herhaaldelijk het vraagstuk van de kandidaat-landen, zoals Turkije, heeft besproken. In Kopenhagen hebben wij een belangrijk besluit genomen en gezegd dat wij dit land in 2004 opnieuw gaan beoordelen en eventueel een nieuw perspectief gaan bieden. Het doel is dan de opening van onderhandelingen mogelijk te maken, mits natuurlijk aan de criteria is voldaan. Er is evenwel nog een groot debat gaande, een debat dat nog niet is afgesloten: het debat over de grenzen van de Europese Unie, over de vraag hoever de Europese Unie zich kan uitstrekken en welke landen echte leden kunnen zijn. Wat dit thema betreft is er geen antwoord van de Raad en dus moet ik u het antwoord schuldig blijven. U hebt hoe dan ook een belangrijk vraagstuk aan de orde gesteld en zowel de Raad als het Europees Parlement zullen zich daar ongetwijfeld nog lange tijd mee bezig moeten houden.

Kauppi (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, het vraagstuk van de grenzen van de Europese Unie is zeer interessant en is ook in de Europese Conventie aan de orde gesteld. Gisteren nam de Commissie een strategie aan voor een beleid inzake goed nabuurschap, waarin ook de landen worden genoemd waarop dit beleid van toepassing is. Moet aan dit strategisch voorstel van de Commissie enige betekenis worden gehecht gezien het feit dat wij spreken over het besluit dat mogelijk op de Top van Thessaloniki wordt genomen om onderhandelingen met nieuwe kandidaat-lidstaten te openen? Met andere woorden: ik vraag dus wat de relatie is tussen de strategie voor een beleid inzake goed nabuurschap en de nieuwe landen die mogelijk kandidaat-lidstaten worden? Is het de bedoeling van het beleid inzake goed nabuurschap om de regio's en landen vast te stellen die nooit tot de Unie kunnen toetreden en is er dus in feite sprake van het vaststellen van de grenzen van de Unie?

Papandreou
Ik dank u voor uw vraag, want mijns inziens moet dit vraagstuk worden opgehelderd. Met de uitbreiding veranderen natuurlijk de grenzen van de Europese Unie. Laat echter duidelijk zijn dat deze grenzen niet als nieuwe muren van Berlijn zullen fungeren, maar als bruggen voor samenwerking. Onze grenzen zullen de brug naar samenwerking zijn, naar een samenwerking die is gebaseerd op onze waarden en op onze doelstellingen voor de democratie, op vrijheid en eerbiediging van de mensenrechten en op economische en culturele betrekkingen. Daarbij zal het gaan om veiligheid, bestrijding van de georganiseerde misdaad, samenwerking met heel het omringend gebied, met onze gemeenschappelijke buurlanden, van Rusland tot de Middellandse Zee. Voor de Commissie ligt hier dus een belangrijke rol weggelegd. Wij hebben de Commissie dan ook herhaaldelijk tijdens Raadsbijeenkomsten gevraagd een voorstel te doen voor deze nieuwe gemeenschappelijk regio en voor de manier waarop de bruggen van samenwerking met onze buurlanden kunnen worden versterkt. Dat alles is echter niet in verband gebracht met het perspectief van kandidaat-land. Zoals ik ook al tegen de vorige spreker zei, is dit een belangrijk vraagstuk en wordt hierover een brede discussie gevoerd in de Conventie, waarnaar ook u dacht ik verwees. Er zijn echter nog geen besluiten genomen. Dus mijn antwoord is: ja, de Commissie heeft een document opgesteld en dat document zal ook onderwerp van gesprek zijn tijdens de Europese Conferentie die de dag na de ondertekening met de tien landen in Athene zal plaatsvinden. Daaraan zullen ongeveer 40 landen deelnemen, maar er zal geen sprake zijn van het perspectief van kandidaat-land. Dat is een ander hoofdstuk.

Rübig (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, dames en heren, het toetredingsverzoek van Kroatië vertegenwoordigt een volgende stap op weg naar de stabilisering van de regio. We hebben zojuist slecht nieuws uit Servië vernomen. Daar geldt, na de moord op premier Djindjic, sinds een paar minuten de noodtoestand. Ik wil nu graag weten of u van plan bent een spoedvergadering van ministers van Buitenlandse Zaken bijeen te roepen. Dit is immers een zorgwekkende ontwikkeling.

Papandreou
Als ik het wel heb, vroeg u of wij vanwege de gebeurtenissen in Servië een buitengewone vergadering van de Raad Buitenlandse Zaken zullen beleggen. Ten eerste hebben wij, zoals ik reeds eerder zei, deze gebeurtenissen veroordeeld en ons medeleven tot uiting gebracht. Wij hebben echter heel veel geïnvesteerd in de ontwikkelingen van dit land. Wij hebben ons jarenlang beziggehouden met de toekomst van Servië en Montenegro en heel het gebied. Voor ons is het zeer belangrijk dat de stabiliteit, de vrede en de democratische instellingen daar behouden blijven. Dat is de boodschap die wij, als voorzitterschap, Servië, het Servische volk en heel het omringend gebied vandaag hebben gestuurd. Daarin hebben wij duidelijk gemaakt dat wij elke maatregel zullen nemen die een bijdrage kan zijn in die richting. Over enkele dagen zal er een ministervergadering plaatsvinden, en dus is er geen enkele reden om een buitengewone Raadsvergadering te beleggen. Dat zou zelfs een verkeerd teken kunnen zijn en bepaalde angsten kunnen veroorzaken. Wij zijn niet van mening dat deze gebeurtenis, hoezeer wij deze ook betreuren en daardoor getroffen zijn, interne onrust zal veroorzaken. Het staat hoe dan ook op onze agenda en wij zullen de komende dagen de noodzakelijke maatregelen moeten nemen als mocht blijken dat bijzondere steun nodig is.

De Voorzitter.
De vragen nrs. 10 en 23 zijn ingetrokken.
Aangezien de voor het vragenuur aan de Raad gereserveerde tijd verstreken is, zullen de vragen nrs. 11 t/m 22 en 24 t/m 49 schriftelijk worden beantwoord.
Het vragenuur is gesloten.
(De vergadering wordt om 19.05 uur onderbroken en om 21.00 uur hervat)

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0060/2003) van mevrouw Gröner, namens de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen, over gendermainstreaming in het Europees Parlement (2002/2025(INI)).

Gröner (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, wij wachten nog steeds vol ongeduld op de commissaris, die heeft toegezegd dit debat te zullen bijwonen. Ik hoop dat zij hier alsnog zal verschijnen. Dit initiatiefverslag van de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen gaat over gendermainstreaming in het Europees Parlement op politiek én bestuurlijk niveau. In het kader daarvan hebben wij in onze commissie van gedachten gewisseld met de betrokken actoren, zijn er gesprekken gevoerd met de Voorzitter en de secretaris-generaal, hebben wij een openbare hoorzitting georganiseerd en hebben wij ook met de vertegenwoordigers van het personeel en het adviescomité gesproken.

De Europese Unie is ertoe verplicht te streven naar gelijkheid van mannen en vrouwen, zoals vastgelegd in de artikelen 2, 3, 13 van het EG-Verdrag en in artikel 23 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie. Doel is dat gendermainstreaming als politieke strategie deze ambitieuze doelstelling helpt verwezenlijken, hetgeen overigens geheel in lijn is met het actieplatform van Beijing. Gendermainstreaming moet de ontwikkeling, organisatie en evaluatie van politieke besluitvormingsprocessen en maatregelen op zodanige wijze bevorderen dat op alle beleidsterreinen en op alle niveaus rekening wordt gehouden met de uitgangsvoorwaarden en de gevolgen voor vrouwen en mannen, zodat de doelstelling van daadwerkelijke gelijkheid tussen vrouwen en mannen een feit wordt.
Het Europees Parlement dient een voortrekkersrol te vervullen, zoals het ook in het verleden voortdurend heeft gedaan. Het moet het genderperspectief op samenhangende en alomvattende wijze integreren in zijn politieke werkzaamheden en in zijn eigen structuren. Daarom wordt in dit verslag een reeks maatregelen voorgesteld om het beginsel van gendermainstreaming op de lange termijn vast te leggen. Ofschoon de versterking van de rol van vrouwen daarbij een prioritaire plaats inneemt, is dat niet ons enige streefdoel. Wij pleiten voor een tweeledige benadering.
In het verslag wordt aangedrongen op de volgende maatregelen. De Europese Unie moet het voortouw nemen en zich actief inzetten. Als blijk hiervan moet er in het Europees Parlement, naar het voorbeeld van de Commissie, een Groep op hoog niveau voor gendergelijkheid worden ingesteld, onder leiding van de Voorzitter van het Parlement, zoals bij de Commissie reeds onder voorzitter Santer is gebeurd. Op dat vlak hebben wij enige achterstand in te halen.
Ook de Conferentie van commissievoorzitters moet bij deze zaak betrokken worden. Zij moet samen met de delegatievoorzitters voorstellen uitwerken en aanbevelingen doen aan de Conferentie van voorzitters over de manier waarop gendermainstreaming op bindende wijze in hun eigen beleidsterreinen kan worden geïntegreerd. Daarom zou in elke commissie en delegatie een lid - bij voorkeur de voorzitter of ondervoorzitter - met gendermainstreaming moeten worden belast. Elke commissie moet in haar werkprogramma aangeven op welke wijze zij gendermainstreaming op haar eigen activiteiten denkt toe te passen en zij moet de effecten van deze maatregelen op de respectieve situaties van vrouwen en mannen stelselmatig onderzoeken.
De planning en uitvoering moeten net zoals de evaluatie beantwoorden aan welomlijnde kwaliteitscriteria zodat de resultaten intern vergeleken kunnen worden. Elke commissie moet aan de hand van vooraf vastgestelde doelstellingen een jaarlijkse beoordeling uitvoeren van haar activiteiten en de behaalde resultaten op het gebied van gendermainstreaming en zij moet het effect van de ten uitvoer gelegde maatregelen onderzoeken. Wij stellen voor dat de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen deze afzonderlijke verslagen samenvat in een jaarverslag over gendermainstreaming en aanbevelingen voor verdere maatregelen formuleert. Er moeten tevens nieuwe regelingen worden uitgewerkt om vrouwen en mannen in staat te stellen hun beroeps- en gezinsleven te combineren. Het gebruik van genderneutraal taalgebruik is bijvoorbeeld een belangrijke doelstelling.
Met het oog op de uitbreiding moeten wij er bovendien voor zorgen dat ook de kandidaat-landen bij dit project betrokken worden. In het kader van de verkiezingen voor het Europees Parlement in 2004 moeten wij streven naar een evenwichtige vertegenwoordiging van mannen en vrouwen. Het Europees Parlement heeft op dit gebied steeds een voortrekkersrol gespeeld: in 1979 bedroeg het aantal vrouwelijke afgevaardigden ongeveer 17,5 procent en nu zitten wij op 31 procent. In de Conventie is er echter sprake van enige achteruitgang. Daarom is het zo belangrijk dat wij een politiek signaal afgeven en er met de vaststelling van het beoogde referentiesysteem en de toepassing van het beginsel van gendermainstreaming mede voor zorgen dat er bij de verkiezingen van 2004 een stap voorwaarts en niet achterwaarts wordt gezet.

De Voorzitter.
Ik hoop niet dat er sprake was van een misverstand. Wij verwachten voor dit debat geen commissaris. Dit is eerder een debat voor het Europees Parlement dan voor de Commissie. Er zal straks een commissaris hier aanwezig zijn als wij onderwerpen behandelen die relevant zijn voor de portefeuilles van de Commissie.

Gargani (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, ik voer het woord als voorzitter van de Commissie juridische zaken en wil duidelijk maken dat, zoals mevrouw Gröner weet, onze Commissie zich ook uit eigen beweging over deze problematiek heeft gebogen. Wij hebben een positief advies uitgebracht, al hebben we een paar kanttekeningen geplaatst. Het doel van de gelijkheid van vrouw en man is verankerd in de Verdragen en het Handvest van de grondrechten en het Parlement doet er goed aan dit belangrijke doel te bespreken.
Gelijkheid nastreven betekent maatregelen treffen op politiek, bestuurlijk en besluitvormingsvlak en beslissingen bevorderen waarin rekening wordt gehouden met de beoogde doelstellingen. De Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen vraagt derhalve het Parlement de voor de verwezenlijking van de beoogde doelstellingen noodzakelijke, reglementaire maatregelen vergezeld te doen gaan van een actieplan.
Dit is, mijnheer de Voorzitter, een proces dat zich ook uitstrekt tot de sociale structuren en de instellingen. Daarmee moet natuurlijk een daadwerkelijke gelijkheid worden nagestreefd, een inhoudelijke gelijkheid van rechten en plichten in een open, geglobaliseerde samenleving waarin alle culturele uitingen aan hun trekken komen. Mijns inziens is gelijkheid, in al haar uitingen, een bij uitstek culturele aangelegenheid
Mijns inziens is het van fundamenteel belang dat er een beleidsgroep op hoog niveau komt die tot taak heeft het evenwicht te herstellen tussen mannen en vrouwen in de leidinggevende instanties van het Parlement, van het gehele Parlement. Daarbij moet ook rekening worden gehouden met de uitbreiding. Ook bij de uitbreiding moeten immers de beoogde doelstellingen worden nagestreefd. Daarom heeft de Commissie juridische zaken met het advies dat ik hier vanavond presenteer, willen verwijzen naar het verslag 2002 van mevrouw Lalumière dat door het Bureau is goedgekeurd. In dat verslag staat niet alleen dat in de komende jaren meer vrouwen in A1- en A3-rangen benoemd moeten worden, maar eveneens dat bij promoties het voorkeursbeginsel stelselmatig moet worden toegepast.
Welnu, volgens de Commissie juridische zaken is dat beginsel enigszins overdreven en schiet het zijn doel voorbij. Het staat namelijk haaks op de - mijns inziens heel redelijke - jurisprudentie van het Hof, waarin gezegd wordt dat indien men te maken heeft met personen van verschillend geslacht en gelijke kwalificaties, een voorkeursbehandeling indruist tegen de nationale voorschriften. Met een dergelijke voorkeur moet vanzelfsprekend in een vroeger stadium, tijdens een vergelijkend onderzoek, rekening worden gehouden, maar niet op het moment waarop het eindresultaat wordt vastgesteld. Met andere woorden, door het ondervertegenwoordigde geslacht bij een besluit over benoeming of promotie een absolute en onvoorwaardelijke voorkeursbehandeling te geven, schiet men volgens de jurisprudentie van het Hof het beoogde doel, namelijk bevordering van gelijke kansen, voorbij. Maar dat niet alleen: dat doel wordt ook nog eens vervangen door het resultaat, te weten gelijke vertegenwoordiging, dat alleen maar kan worden bereikt als het doel zelf is verwezenlijkt. 
Deze filosofie van het Hof en dit - mits op gematigde wijze toegepaste - fundamentele beginsel zullen een substantieel evenwicht in de besluitvorming kunnen brengen en daarom is het mijns inziens dienstig dat het Parlement ze overneemt als zijnde geschikte instrumenten om een rijpere gelijkheid te bewerkstelligen, een gelijkheid die een overwinning zal zijn in het sociale en culturele leven.

Kratsa-Tsagaropoulou (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, het initiatiefverslag van mevrouw Gröner is een belangrijke bijdrage aan gelijke kansen in het Europees Parlement. Het vormt tevens een goede aanleiding om na te gaan of we het beleid dat we voorstaan en dat we de lidstaten aanbevelen ook in eigen huis weten toe te passen.
In het verslag passeren al onze verworvenheden de revue, alles wat we tot nu toe in het Europees Parlement hebben toegepast of aangenomen, zoals het verslag van mevrouw Lalumière. Het verslag verwijst ook naar de goede praktijken die de Commissie hanteert om het evenwicht tussen mannen en vrouwen in haar personeelsbestand te bevorderen. De grootste verdienste van het verslag is echter dat het duidelijk maakt dat er op alle niveaus van de besluitvorming voldoende politieke wil moet zijn, in de administratie, in het Bureau, in de Conferentie van voorzitters en in de fracties. Dat is de voorwaarde om een beter evenwicht tussen de geslachten te bewerkstelligen.
Gelijke kansen moeten inderdaad voor alle organen een prioriteit vormen, want dan alleen krijgt het probleem van de ondervertegenwoordiging van vrouwen en het gebrek aan evenwicht voldoende zichtbaarheid. Het verslag bevat een aantal interessante voorstellen op sociaal vlak, zoals opvang voor de kinderen van parlementsleden en ambtenaren - dat vinden wij essentieel - maar ook andere voorstellen die een duidelijk beeld moeten opleveren van de aanwezigheid en de invloed van vrouwen op alle niveaus en beleidsterreinen in het Europees Parlement.
Dit initiatiefverslag schrijft geen beleid of concrete maatregelen voor. Toch hopen wij dat het een goede reden zal vormen om na te denken over dit vraagstuk en om inspiratie op te doen voor maatregelen, nu het Parlement zich voorbereidt op de uitbreiding en op de komst van mensen uit de nieuwe lidstaten. Het Parlement moet niet alleen een zo goed mogelijk figuur slaan, het moet ook een voorbeeld worden voor de nieuwe landen. Daarbij mogen we uiteraard niet vergeten dat vele huidige lidstaten nog behoefte hebben aan aanmoediging en aan voorstellen om hun parlementaire werking beter te organiseren met het oog op een evenwichtige vertegenwoordiging van de twee geslachten.

Karamanou (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik ben erg blij dat de commissaris deelneemt aan dit debat, want haar aanwezigheid doet uw diep beledigende opmerking van daarnet over de commissie waarvan ik voorzitster mag zijn, teniet. Ik hoop dat u nu inziet dat het onderwerp dat we vandaag behandelen erg belangrijk is en de aanwezigheid van de bevoegde commissaris bij dit debat rechtvaardigt.
Dames en heren, wanneer we het hebben over gendermainstreaming in alle beleidsvormen en alle sectoren, moeten we vanzelfsprekend eerst en vooral kijken naar de situatie in het Parlement zelf. Dat zei mevrouw Kratsa zojuist ook al. De Europese instellingen moeten een toonbeeld vormen, een voorbeeld voor de lidstaten en de hele wereld. Het Europees Parlement is een instelling van onschatbare waarde voor het uitstippelen van een beleid en van aanbevelingen die de gelijkheid tussen man en vrouw in de praktijk moeten brengen. Dat moet gebeuren door het bevorderen van een evenwichtige vertegenwoordiging van mannen en vrouwen, zowel bij de parlementsleden zelf als via het aanstellen van vrouwen op verantwoordelijke posten in het Parlement, met een passende loopbaan- en loonontwikkeling voor vrouwelijke kaderleden op alle niveaus van de administratie in het Europees Parlement.
Zes jaar na de verankering van gendermainstreaming in het Verdrag van Amsterdam stellen we tot onze spijt vast dat deze belangrijke strategie op weg naar gelijkheid in de administratie van het Parlement of in onze politieke werkzaamheden geen onverdeeld succes is. We erkennen de geleverde inspanningen, maar toch zien we dat het Europees Parlement op dit vlak werd ingehaald door de Europese Commissie.
Het belangrijke verslag van mevrouw Gröner gaat hier dieper op in en legt alle pijnpunten bloot. Het stelt een reeks maatregelen en werkwijzen voor om de huidige gebreken aan te pakken. Onze commissie koestert de ambitie om van het Europees Parlement een voorbeeld te maken in de toepassing van gendermainstreaming en wij hopen dat het uitzonderlijke verslag van mevrouw Gröner als standaard en uitgangspunt zal dienen bij het verwezenlijken van die doelstelling. Wij hebben daartoe echter steun en een verbintenis nodig op het hoogst mogelijke niveau en daarnaast hebben we ook middelen nodig om de maatregelen in het verslag consequent te kunnen toepassen.
Gendermainstreaming verdient een prominente plaats in het nieuwe constitutionele Verdrag. Dat is een van de belangrijkste eisen van onze commissie, opdat het toekomstige Europa - en, Voorzitter, naar wij hopen ook de mannelijke leden van het Europees Parlement - meer aandacht zullen opbrengen voor de genderdimensie. Ik vind bijgevolg, mevrouw de commissaris, dat het Griekse voorzitterschap onlangs op de informele Raad een heel belangrijk besluit heeft getroffen. Aldus zal de Europese Commissie in navolging van uw eigen voorstel elk jaar een verslag voorleggen over de toepassing van gendermainstreaming in de Europese Unie.

Dybkjær (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen dank ik mevrouw Gröner voor haar uitstekend werk. Aan dit debat is een lang en grondig proces voorafgegaan, zoals we van mevrouw Gröner gewend zijn.
Mevrouw Gröner verwijst naar de artikelen 2 en 3, lid 2 van het EG-Verdrag alsook naar artikel 23 van het Handvest van de grondrechten. In deze artikelen wordt onderstreept dat de Unie verplicht is de gelijke kansen te bevorderen en ongelijkheden tussen mannen en vrouwen op te heffen. In dit verband verwijs ik ook naar artikel 141, lid 4, waarin staat dat een lidstaat, om volledige gelijkheid van mannen en vrouwen in het beroepsleven in de praktijk te verzekeren, maatregelen mag aannemen waarbij specifieke voordelen worden ingesteld om de uitoefening van een beroepsactiviteit door het ondervertegenwoordigde geslacht te vergemakkelijken of om nadelen in de beroepsloopbaan te voorkomen of te compenseren.
Ik ben mij er duidelijk van bewust dat dit specifiek aan de lidstaten is gericht, maar in feite is het een principe dat ook hier in het Europees Parlement zou moeten gelden. Van gelijke kansen kan alleen sprake zijn als de politieke wil en de juiste instrumenten aanwezig zijn.
Op dit ogenblik horen wij wat algemene waarschuwingssignalen. Vroeger draaide de discussie om de vraag of vrouwen dezelfde mogelijkheden als mannen moesten krijgen. Nu heeft het zwaartepunt van de discussie zich verlegd en worden er op veel plaatsen in Europa andere accenten gelegd. Nu gaat men er steeds meer vanuit dat de gelijke behandeling van mannen en vrouwen in de wetgeving geregeld moet worden en dat vrouwen in hun leven zelf moeten beslissen wat ze willen. Het debat wordt weer binnenskamers gevoerd. Maar daarmee worden de feiten genegeerd. Het is nog steeds zo dat vrouwen minder verdienen en daarom zullen het nog steeds de vrouwen zijn die thuisblijven om voor de kinderen te zorgen. En dus zullen het nog steeds de mannen zijn die de beslissingen nemen - ook hier in het Europees Parlement.
Het Europees Parlement telt 31,5 procent vrouwelijke leden, maar ze zijn zeer ongelijk verspreid. Griekenland heeft 8,7 procent vrouwen in dit Parlement, Zweden 44,3 procent. Het laatste voorbeeld toont aan dat een actieve maatregel voor de deelname van vrouwen nuttig kan zijn en dat een betere verdeling van de vertegenwoordiging met quota's op de kieslijsten of via het systeem van voorkeursstemmen bereikt kan worden.
Als we kijken hoe het in de indirecte systemen en de hiërarchische systemen zit, dan is de situatie helemaal anders. Een indirect systeem is de Europese Conventie, waarin slechts 17 procent vrouwen zetelen en een voorbeeld van een hiërarchisch systeem is de administratie van het Europees Parlement, waar er evenmin sprake is van gelijke vertegenwoordiging. Als wij als belangrijkste democratische instelling geen beter voorbeeld kunnen geven dan we nu doen, hoe moeten wij de burgers in Europa dan overtuigen dat gelijke kansen een conditio sine qua non zijn voor het Europa van de toekomst?

Fraisse (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dames en heren, het verslag van vanavond, waarvoor ik mevrouw Gröner hartelijk wil bedanken, behandelt een buitengewoon belangrijk onderwerp, dat centraal staat in het beleid inzake gelijkheid van mannen en vrouwen. Het is vreselijk moeilijk om duidelijk te maken wat het Europees Parlement met gendermainstreaming wil zeggen. In het Frans zou ik het met transversalité vertalen: integratie van het gelijkheidsbeginsel in alle terreinen en activiteiten. We moeten allereerst onder ogen zien hoe moeilijk het is om speciaal beleid voor vrouwen te maken - daarom is er in dit Parlement ook een Commissie rechten van de vrouw - en er tegelijkertijd voor te zorgen dat dat beleid effect heeft in alle commissies en politieke dossiers. In dit verslag worden voorstellen gedaan in die richting. Europa vervult op dit gebied eens te meer een voortrekkersrol en we moeten ons uitermate bewust zijn van deze dubbele moeilijkheid. We moeten dus een tweesporenbeleid volgen: aan de ene kant voor gelijkheid, middels de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen, en aan de andere kant voor gendermainstreaming, en dat is buitengewoon moeilijk. Wij vrouwen lopen daar elke dag weer tegenaan in de verschillende commissies waar wij zitting in hebben, buiten de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen.
Dit verslag, waarvoor ik mevrouw Gröner nogmaals wil bedanken, bevat voorstellen voor vernieuwingen op twee niveaus: aan de ene kant wordt voorgesteld om de besluitvorming te veranderen en ervoor te zorgen dat gendermainstreaming op alle niveaus binnen het Europees Parlement wordt toegepast, zoals naar ik meen bij de Commissie al veel meer gebeurt. Aan de andere kant ligt het accent dankzij dit verslag niet op gelijkwaardigheid, maar op gelijkheid van mannen en vrouwen op alle gebieden. Overigens doet het mij deugd dat er plenair over dit verslag wordt gestemd, aangezien ik daartoe zelf een amendement heb ingediend. Dat tweede punt lijkt mij net zo goed van fundamenteel belang. Vandaar dat dit verslag zowel belangrijk is vanwege de vooruitstrevende kant ervan als omdat het duidelijk maakt hoe moeilijk een dergelijk beleid is.
Mevrouw de commissaris, tijdens de informele bijeenkomst van de Raad van vorige week waren al enige voorstellen uit dit verslag zo goed als aangenomen en dat doet mij deugd. Ik ben echter een stuk minder gelukkig met wat er bij de uitbreiding gebeurt. Malta heeft namelijk zojuist over de uitbreiding mogen stemmen, ondanks de restrictieve wetgeving van dat land tegen abortus en echtscheiding. Het lijkt erop dat Europa en de vijftien lidstaten die dus gewoon accepteren. Het ziet er ook naar uit dat Polen geen afstand zal doen van zijn privileges op het vlak van zijn reproductieve rechten. Ik heb zo mijn twijfels over de politieke wil van de vijftien lidstaten. Er is gezegd dat het belangrijk was dat wij het goede voorbeeld geven aan de toekomstige lidstaten, maar als we hun niet kunnen vragen om een aantal verworvenheden te respecteren als het gaat om vrouwenrechten, dan baart me dat werkelijk grote zorgen.

Sörensen (Verts/ALE).
Dames en heren, Commissaris, ik vind het teleurstellend dat er in het Europees Parlement nog een verslag moet komen over gendermainstreaming, een beleid dat al jaren geleden is goedgekeurd en al verwezenlijkt zou moeten zijn. Dit laat de inspanningen van Lissy Gröner in dit excellente en zeer volledige verslag onverlet. Wanneer ik mainstreaming en de daaruit voortvloeiende gelijkheid tussen mannen en vrouwen in deze instelling in een droom zou zien, dan zou ik ook de eerste vrouwelijke secretaris-generaal zien en een half om half verdeling tussen mannen en vrouwen in alle graden. De helft van de part-time werkende mensen zouden mannen zijn en in de late middag zouden er kinderen rondlopen die werden afgehaald van een crèche zonder wachtlijsten en waarin door het Europees Parlement is voorzien. Dit Huis zou tevens gerund worden door beide geslachten op een innoverende, progressieve manier die voort zou kunnen komen uit de verschillen in geslacht.
Dit is echter een droom. Ik zie dan ook een gemiste kans in het verslag gendermainstreaming om het acquis communautaire inzake gelijkheid, inclusief de nog niet zo lang geleden door de Raad aangenomen Hautala-richtlijn, volledig in het statuut van de ambtenaren en het personeelsbeleid van het Europees Parlement te integreren. Ik vind het onaanvaardbaar dat de lidstaten gelijkheidswetgeving invoeren terwijl het Europees Parlement achterwege blijft. Gedurende schoolvakanties of een niet voorziene staking op school zien we vele kinderen in dit huis rondlopen. Het zijn kinderen van assistenten, personeelsleden of van de leden zelf. Ze zijn niet altijd op een leeftijd dat ze naar de crèche kunnen, ervan uitgaande dat er, zoals in mijn droom, geen wachtlijst is. Waar is er in dit immense gebouw een kleine speelhoek met speelgoed, verfborstels enz., waar we een kind op een veilige manier voor een paar uren kunnen achterlaten? Dit zou dan ook passen in de politiek die erop gericht is om het maatschappelijke, gezins- en arbeidsleven met elkaar te verzoenen.
Beste collega's, helaas moet ik u mededelen dat mijn bijdrage tot nu toe gebaseerd is op een betoog dat ik op 8 maart 2002 in dit Huis heb uitgesproken ter opluistering van de internationale vrouwendag. Er is nog niets veranderd. Het is onbegrijpelijk. Ik wil afsluiten met te zeggen dat onze Commissie rechten van de vrouw een grote rol zal moeten spelen in de controle op de uitvoering van het verslag van mevrouw Gröner.

Bastos (PPE-DE)
. (PT) Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, waarde collega's, om te beginnen zou ik mevrouw Gröner willen feliciteren met haar verslag waarmee zij zich inzet voor de gelijke kansen. Alhoewel de afgelopen jaren veel is gedaan om de fundamentele rechten van de vrouwen uit te breiden, is gendermainstreaming nog steeds niet op alle niveaus een feit, en dit geldt met name voor de politiek en de administratie.
Een evenwichtige en actieve deelname van vrouwen en mannen aan het politieke leven is een wezenlijk instrument om een samenleving met meer rechtvaardigheid en meer democratie tot stand te brengen. Het Parlement is de instelling die het dichtst bij de burger staat en die door zijn inzet voor de gelijke kansen op tal van gebieden beleid heeft helpen ontwikkelen. Juist daarom dient het het goede voorbeeld te geven en vrouwen een grotere rol toe te kennen in de parlementaire activiteiten en zijn interne structuren.
Teneinde meer evenwicht tot stand te brengen dient voor volledige participatie van vrouwen te worden gezorgd. Met het oog op de uitbreiding en de Europese verkiezingen van 2004, moeten voorlichtingscampagnes op touw worden gezet om vrouwen die dit wensen voor te bereiden op deelname aan de Europese instellingen. Zodoende kan worden voorkomen dat het percentage vrouwelijke afgevaardigden van het Europees Parlement nog verder achteruit gaat. Zonder ons op de borst te willen slaan, zou ik erop willen wijzen dat de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen door haar werkzaamheden en adviezen een essentiële bijdrage heeft geleverd aan de bewustmaking van de overige commissies.
Aangaande de administratie van het Parlement, sta ik volledig achter de maatregelen ter bevordering van de bewustmaking, voorlichting en beroepsopleiding, de invoering van adviesstelsels voor loopbaanontwikkeling en een betere combineerbaarheid van arbeids- en privé-leven, met name door flexibele werktijden en het beschikbaar stellen van kinderopvang. Zolang er nog steeds een gebrek aan evenwicht heerst, lijkt het mij echter geen goede zaak bij kandidaturen voor leidinggevende functies stelselmatig de voorkeur te verlenen aan vrouwen. Derhalve steun ik het amendement van de heer Gargani, die het niet eens is met een te star automatisme, maar de voorkeur geeft aan positieve maatregelen ten behoeve van het ondervertegenwoordigde geslacht waar het gaat om aanwerving, loopbaanontwikkeling en andere beroepsmatige activiteiten.

Zrihen (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dames en heren, een paar dagen geleden hebben wij ons denk ik allemaal ingezet, ieder op haar eigen terrein, voor de internationale dag van de vrouw. Het blijft wat bitter dat we die dag hebben moeten vaststellen dat we nog steeds het slachtoffer zijn van ongelijkheid en we nog steeds worden behandeld als een minderheidsgroep, terwijl we nota bene ruim de helft van de mensheid vertegenwoordigen. Het spijt me bijzonder te moeten constateren dat vanavond wederom alleen de vrouwen belangstelling lijken te hebben voor de vrouwenproblematiek. Ik hoop dat we morgen met velen daartegen in actie zullen komen, net zoals vandaag een paar mannen in actie gekomen zijn door te klagen dat sommige hoogst belangrijke dossiers, met name dat van de pensioenen pas aan het eind van de avond aan bod zouden komen.
Het moet gezegd worden dat op het niveau van de Unie het beginsel van gendergelijkheid nog niet wordt toegepast. In het verslag van mevrouw Lalumière, waarin de toestand in onze eigen instelling wordt bestudeerd, valt duidelijk te lezen hoe het ermee staat en worden concrete voorstellen gedaan. We moeten deze problematiek inderdaad stevig aanpakken en ophouden ons te verbergen achter sociaal-economische en sociaal-culturele beschouwingen. We hebben gezegd dat we een samenleving wilden met meer gelijkheid en rechtvaardigheid.
Dank u, mevrouw Gröner, voor dit voortreffelijke verslag, dat ons voor de komende jaren een instrument zonder weerga in handen geeft om tot een geïntegreerde en transversale benadering te komen van al onze beleidsterreinen, acties en budgetten. Waarom? Eenvoudigweg omdat we van mening zijn dat zo'n geïntegreerde benadering tot een rechtvaardiger en democratischer samenleving zal leiden, en dat we het menselijk kapitaal beter zullen kunnen benutten als we rekening houden met de verschillen tussen mannen en vrouwen. We moeten actief en doelmatig te werk gaan, of het nu om structuren gaat of om informatiebeleid, om het evalueren van onze acties of om het opstellen van statistieken. Mag ik er even aan herinneren dat over nog geen jaar de Commissie rechten van de vrouw twintig jaar bestaat? Twintig jaar is een hele mijlpaal en ik hoop dat we een meer dan positieve balans kunnen opmaken van al het werk dat in die twintig jaar is verzet.

Eriksson (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil u aan deze woorden van Simone de Beauvoir herinneren: "Wij zijn niet als vrouw geboren, wij worden vrouw". Dat is een toespeling op vrouwen als het sociale geslacht. De man is nog steeds de norm, met andere woorden: zoals mannen elkaar behandelen, zo behandelen vrouwen ook de mannen en zoals mannen vrouwen behandelen, zo behandelen vele vrouwen ook elkaar. Daarom is de methode van gendermainstreaming zo belangrijk, als steun in de absoluut noodzakelijke structuurwisseling van de geslachten.
Zweden gaat meestal door voor het meest ideale land ter wereld wat de gelijke behandeling van man en vrouw betreft, maar in Zweden zijn mannen en vrouwen niet gelijk. Wij zijn verre van gelijk. Dat zegt genoeg over de situatie in de rest van de wereld. Sinds de laatste verkiezingen in Zweden in september 2002 telt ons nationaal parlement 47 procent vrouwen, dus zelfs meer dan de 44,3 procent die mevrouw Dybkjær noemde. Dit was te danken aan de beslissingen en maatregelen die de partijen hebben genomen alsook aan het vrijwillige contract met de kiezers, die ook op een actieve manier voor vrouwen hebben gestemd.
In 1998 was ik verantwoordelijk voor gendermainstreaming en heb ik deze methode in dit Parlement verdedigd. In de afgelopen vijf jaar is er naar mijn mening bitter weinig of zelfs niets gebeurd. Een groot aantal mensen kent nu het begrip gendermainstreaming, maar dat wil nog niet zeggen dat er daarom veranderingen op til zijn. Wij moeten leren het begrip toe te passen. Om te beginnen kunnen wij de voorstellen van mevrouw Gröner, die eigenlijk vanzelfsprekend en bescheiden zijn, aannemen en ten uitvoer leggen.

Swiebel (PSE).
Voorzitter, gendermainstreaming is pakweg tien jaar geleden op de agenda van de Europese Unie gezet en via de Europese Unie op die van de VN door een gezamenlijke actie van Zweedse en Nederlandse feministische beleidsmakers. Ik weet dat zo goed omdat ik er zelf bij was. De grondgedachte achter deze aanpak, namelijk dat vrouwenproblemen dwarsdoorsnijdende problemen zijn, is echter al van veel oudere datum en al veel eerder in beleid toegepast. In Nederland spraken we van facetbeleid en beleidsintegratie, in Duitsland zeiden we dat vrouwenbeleid een Querschnittsaufgabe was, mevrouw Gröner, en in Frans heette het simpelweg le mainstreaming.
De ervaringen daarmee zijn een beetje wisselend. Met het succes en ook met de problemen kunnen we inmiddels een aardige boekenplank vullen. Helaas treffen we op die boekenplank ook misverstanden aan en misschien zelfs wel moedwillige verdraaiingen. Sommige dwaallichten proberen namelijk wat eigenlijk specifiek beleid is onder het mom van gendermainstreaming te verkopen en daar schieten we niets mee op. Gelukkig heeft onze rapporteur, mevrouw Gröner, in haar meer dan voortreffelijke verslag een dam opgeworpen tegen dergelijk misbruik bij de toepassing van dit begrip in het Europees Parlement. Het verslag maakt voor eens en voor al duidelijk dat gendermainstreaming niet is: add women and stir. Dus: voeg een snufje vrouwen aan de soep toe, roeren maar en dan heb je het. Nee, zo zit het niet. Met gendermainstreaming wordt beoogd dat zogenaamd algemeen beleid van zijn algemeenheid wordt ontdaan, dat we die mythe doorprikken en dat we kijken hoe het verschillend uitwerkt op mannen en vrouwen. Laten we ons wel realiseren dat we nog een lange weg moeten gaan voor dat dit echt begrepen wordt.
Veel mannen vinden de gedachte dat hun werkelijkheidsbeeld voor vrouwen niet relevant is, immers onverdraaglijk. Achter die werkelijkheidsdefinities gaan machtsposities schuil die, zo weten feministen, nooit zonder strijd zullen worden opgegeven. De politieke vraag die achter dit verslag schuil gaat is dan ook de volgende: zijn de mannen die in dit Parlement de lakens uitdelen werkelijk bereid een stukje opzij te gaan en de macht met ons te delen? Zolang we die vraag niet met een volmondig ja kunnen beantwoorden, moeten wij doorgaan op de weg waarop wij bezig zijn, ondanks alle pessimistische geluiden die ik hoor. Wij moeten steeds de trom blijven roeren.

Figueiredo (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte afgevaardigden, het is uiterst belangrijk dat de toepassing van het beginsel van de gelijke rechten en kansen hier in het Parlement wordt gestimuleerd. Ik wil mevrouw Gröner dan ook feliciteren met de door haar gepresenteerde voorstellen, die, zo zij worden toegepast, een belangrijke bijdrage zullen leveren tot gendermainstreaming en de gelijkheid van mannen en vrouwen door de integratie van dit beginsel in alle terreinen en activiteiten te bevorderen. Er moet in mijn ogen niet alleen worden gezorgd voor een sterkere participatie van vrouwen in de organen van het Parlement, de verschillende commissies en werkgroepen, maar vooral voor integratie van het genderperspectief in alle fasen van de beleidsvorming in de parlementaire commissies en delegaties, met inbegrip van de begrotingsprocedure en alle communautaire beleidsterreinen.
Het lijdt geen twijfel dat financiële en menselijke hulpbronnen vereist zijn, maar het allerbelangrijkste is effectief beleid ter bevordering van gelijke kansen en echte politieke wil, niet alleen binnen de verantwoordelijke organen van het Parlement, maar ook binnen de Commissie en de Raad, zodat op alle beleidsniveaus en bij alle activiteiten gendermainstreaming gewaarborgd is.

Cauquil (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, wij zullen voor dit verslag stemmen, want het bevat een aantal goede voornemens omtrent de gelijkheid van vrouwen en mannen en het doet de aanbeveling aan het Europees Parlement om de hand in eigen boezem te steken. Er zitten namelijk niet alleen de helft minder vrouwen dan mannen in het Parlement, maar ook in de bestuursorganen van het Parlement, het Bureau, de Conferentie van voorzitters enzovoorts, zijn vrouwen schandelijk ondervertegenwoordigd.
Ik wil graag benadrukken dat als we alleen op dat niveau handelen, we slechts het topje van de ijsberg aanpakken. In het bedrijfsleven is er nog altijd een groot verschil tussen wat mannen verdienen en wat vrouwen verdienen. Als de Europese instellingen dwingende richtlijnen kunnen voorstellen om de handel en het bedrijfsleven te stimuleren, waarom doen ze dat dan ook niet om een gelijke salariëring te bewerkstelligen? Waarom verplichten ze niet alle lidstaten, inclusief de verst achtergeblevene, het fundamentele recht van vrouwen om over hun eigen lichaam te beschikken, te eerbiedigen? Daarmee zou er zeker geen eind komen aan de vrouwenhaat en het geweld tegen vrouwen, dat goed gedijt op de armoede en de ghettovorming in de volkswijken, maar het zou er wel voor kunnen zorgen dat de levensomstandigheden van vrouwen niet nog verder afzakken.

De Voorzitter.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0059/2003) van mevrouw Avilés Perea, namens de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen, over de doelstellingen van de structuurfondsen wat betreft gelijke kansen voor vrouwen en mannen (2002/2210(INI)).

Avilés Perea (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, de doelstelling wat betreft gelijke kansen voor vrouwen en mannen is geïntroduceerd in het Verdrag van Amsterdam. Hiermee is de rechtsgrondslag gelegd voor de verplichting van de Gemeenschap om binnen alle programma's van de structuurfondsen aan het realiseren van deze doelstelling te werken. De doelstelling is ook opgenomen in de verordening betreffende de structuurfondsen voor de periode 2000-2006.
Gelijke kansen vormen een doelstelling binnen alle programma's en acties van de structuurfondsen. Ondanks deze duidelijke doelstellingen, die bovendien verplicht zijn, hebben we kunnen vaststellen dat ze, behalve door het Europees Sociaal Fonds, niet worden gerealiseerd, zelfs niet als ze deel uitmaken van een programma dat uitgevoerd moet worden.
Het Europees Sociaal Fonds is, als het om werkgelegenheid, beroepsopleidingen en beroepsbevordering gaat, het enige programma dat aan deze doelstelling voldoet, met specifieke programma's die bedoeld zijn om gelijke kansen te creëren. Op andere belangrijke gebieden, zoals dat van infrastructuur, transport, milieu, lokale en stedelijke ontwikkeling, plattelandsontwikkeling, onderzoek en dergelijke, is de verwezenlijking van gelijke kansen geen doelstelling. Hoewel het Europees Sociaal Fonds gericht is op werkgelegenheidsbevordering, moeten er nog veel belangrijke acties worden ondernomen, zoals het terugdringen van de segregatie op de arbeidsmarkt, de verschillen in beloning bij gelijke arbeid, maar ook het bevorderen van de participatie van vrouwen op het gebied van nieuwe informatie- en communicatietechnologieën, het ondernemerschap, nieuwe werkgelegenheidsmogelijkheden en het besluitvormingsproces.
Wij vragen de Commissie specifiekere en efficiëntere maatregelen te nemen om deze tekorten te compenseren.
Verder hebben wij de indruk dat er sprake is van een manifest gebrek aan politieke wil bij de lidstaten om het doel van gelijke kansen als onderdeel van de structuurfondsen te stimuleren. Het is waar dat er vooruitgang is geboekt op het gebied van de ontwikkeling van statistieken op basis van geslacht; dit stelt ons in staat om meer informatie over de situatie te verkrijgen, maar de indicatoren voor het toezicht op de programma's zijn niet verbeterd ten opzichte van de voorgaande programmering.
De lidstaten zijn verantwoordelijk voor de programmering; wij vragen hen dan ook om zich in te spannen om specifiek beleid en specifieke acties te ondersteunen, die de verwezenlijking van gelijke kansen als doelstelling bevorderen, door projecten te selecteren die aan deze doelstelling tegemoet komen. Er zouden infrastructuren ontwikkeld kunnen worden, zoals kinderopvang en dagcentra voor bejaarden of voor mensen met een handicap; het zijn normaal gesproken immers de vrouwen die deze taken in de gezinssfeer op zich nemen. Met de juiste infrastructuren zouden we een goede integratie van vrouwen op de arbeidsmarkt kunnen bewerkstelligen, evenals een goede afstemming van werk en gezinsleven, een betere organisatie van werktijden, de herintegratie van vrouwen op de arbeidsmarkt na een lange periode van afwezigheid, maar ook een grotere bereidheid tot herverdeling van taken tussen mannen en vrouwen binnen het gezin.
Er moet speciale aandacht worden besteed aan vrouwen die meer problemen ondervinden bij het realiseren van gelijke kansen, zoals vrouwen met een handicap, migranten en vrouwelijke kostwinners. Een betere integratie van vrouwen in besluitvormingsorganen zou deze opgave ongetwijfeld vereenvoudigen. Voorlichting en bewustwording op het gebied van gelijke kansen moeten echter niet slechts gericht zijn op vrouwen, maar op de hele samenleving. Laten we profiteren van de mogelijkheden die het Verdrag en de verordening betreffende de structuurfondsen ons bieden om voort te gaan op de weg naar gelijke kansen, met projecten die aan deze doelstellingen tegemoet komen.
Tijdens de evaluatie die dit jaar halverwege het programma zal worden uitgevoerd, moet worden beoordeeld in hoeverre het doel bereikt is: wat is de aard en de omvang van de kredieten die zijn toegewezen aan concrete acties met betrekking tot gelijke kansen, om de benodigde veranderingen te kunnen realiseren met het oog op de tweede programmeringsperiode. Ook moet rekening worden gehouden met het belang van deze acties in de kandidaat-lidstaten, die over iets meer dan een jaar in de Unie worden opgenomen; dit zal immers problemen met zich meebrengen op het gebied van administratieve en financiële herstructurering, die met name gevolgen zullen hebben voor vrouwen.

Diamantopoulou
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik wil mevrouw Avilés Perea danken, niet als plichtpleging, maar omdat we hier vandaag een zeer belangrijk debat voeren. De structuurfondsen zijn namelijk een concreet voorbeeld van een beleid dat ons in staat stelt te meten of er tastbare resultaten zijn geboekt of niet. Uiteraard geldt ook voor de structuurfondsen de tweeledige aanpak op het vlak van gelijke kansen, enerzijds de horizontale dimensie (mainstreaming) en anderzijds concrete activiteiten en projecten ten behoeve van vrouwen, positieve actie met andere woorden.
Zoals verschillende spreeksters benadrukten, wordt dat doel niet altijd bereikt. De verordening betreffende de structuurfondsen is een belangrijk instrument maar het moet wel correct worden toegepast. Daarbij kunnen we uitgaan van vier fasen: het uittekenen van het project, de projectplanning dus, de uitvoering, de follow-up en de beoordelingsfase. Wanneer de mensen die aan die vier stappen meewerken niet de vereiste aandacht of inzet betonen voor de concrete beleidskeuzes, kunnen we ook geen resultaten verwachten.
Onlangs organiseerde de Zweedse regering een seminar voor alle ministers. De ministerraad volgde aldus een reeks seminars over mainstreaming om tot het inzicht te komen dat dit onderwerp ook op alle andere beleidsterreinen een rol moet spelen. Op het niveau waar de projecten voor de structuurfondsen worden uitgewerkt, op ministerieel niveau of in de regio's, provincies en gemeenten, moet men zich voldoende politiek bewust worden van deze problematiek. Dat zien we niet overal. Ik vind, om hiermee te beginnen, dat de beoordelingen qua politieke gevolgtrekkingen veel te wensen overlaten.
Laten we het nu hebben over de tweede fase, de uitvoering, en ook de derde fase, de follow-up. Hier speelt het bestuurlijke niveau in al zijn geledingen een erg belangrijke rol en dat heeft te maken met wat we daarnet al zeiden. Op een paar uitzonderingen na vinden we in de lidstaten bijna alleen maar mannen op de hoogste bestuursniveaus. Slechts in een paar landen krijgen overheidsambtenaren de nodige voorlichting en scholing. Bijgevolg krijgt dit probleem bij de tenuitvoerlegging en de follow-up niet de nodige aandacht die, althans in deze fase, de doelstellingen sterk zou bevorderen. Dan krijgen we de vierde fase, de beoordeling. Op dit vlak zijn adviesbedrijven en externe consultants actief. Slechts in een klein aantal projecten krijgen zij de opdracht ook de resultaten van het genderbeleid en van initiatieven voor vrouwen te beoordelen.
Ik meen dat de Commissie terecht en op het juiste moment - in december 2002 - haar mededeling heeft voorgesteld over de integratie van de genderdimensie in de structuurfondsen voor de periode 2000-2006. Zo kunnen we tijdens de eerste twee jaren waarin het nieuwe communautaire bestek van toepassing is al toetsen of en hoe de lidstaten bij de programmering rekening hebben gehouden met de genderdimensie. We beschikken nu over een eerste overzicht, maar zonder cijfergegevens, omdat - zoals u weet - de meeste programma's pas de laatste achttien maanden zijn begonnen. Rekening houdend met het subsidiariteitsbeginsel, dat van toepassing is bij de programmering van de structuurfondsen, stellen we behoorlijk veel goede, navolgbare voorbeelden vast. We zien dat er belangrijke indicatoren zijn gebruikt, maar dan wel in slechts een paar lidstaten. Die indicatoren zijn: het aantal vrouwen met een eigen bedrijf, het aantal projecten ten behoeve van vrouwen in vergelijking met het totale aantal projecten, de opleidingsmogelijkheden voor vrouwen in de informatiemaatschappij, plaatselijke werkgelegenheidsmaatregelen die rekening houden met de genderdimensie, het totale aantal vrouwen dat deelneemt aan opleidingsprogramma's en nog een reeks indicatoren, die slechts in een beperkt aantal landen worden gebruikt. Dit is echter niet de algemene regel en ik denk dat het nuttig zou zijn als uw commissie en de andere parlementsleden hun regeringen zouden vragen waarom er geen indicatoren zijn voor alle projecten, terwijl dat wel het geval zou moeten zijn.
In deze fase komt de mededeling op het juiste moment. Want nu kunnen we de structuurfondsen opnieuw bekijken en kunnen we nadenken over een andere verdeling van de kredieten, maar ook over de verdeling van de nieuwe reserve, zodat de projectresultaten kunnen worden getoetst op hun mainstreaming-gehalte. Nu we kunnen vaststellen wat er in de lidstaten reeds is verwezenlijkt, vormt de tussentijdse herziening een mooie gelegenheid om te streven naar een zodanige verdeling van de kredieten dat er meer geld gaat naar vrouwgerichte beleidskeuzes.
Concreet wil dat zeggen dat subsidiabele projecten meer punten kunnen krijgen wanneer ze ook rekening houden met de genderdimensie. Projecten ten behoeve van de gelijkheid tussen man en vrouw verdienen extra stimulansen en dat brengt gewoonlijk een multiplicatoreffect teweeg. Dat sterkt het genderbewustzijn van de projectplanners.
Een derde vereiste is meer scholingsmogelijkheden voor ambtenaren en politici. Scholing is voor politieke partijen, regeringen, plaatselijke overheden maar ook voor de administratie een onmisbare voorwaarde met het oog op een meer doelmatige planning. Uiteraard financiert het Sociaal Fonds zonder enig probleem de opleiding van de projectplanners.
Het vierde punt betreft de voorbereiding in de kandidaat-lidstaten. We proberen er van meet af aan voor te zorgen dat er - tenminste wat mijn eigen fonds betreft - in die landen een in Brussel geschoolde en opgeleide ambtenaar werkt, zodat mainstreaming bij de programmering van het Sociaal Fonds vanaf het begin de nodige aandacht krijgt.

Bastos (PPE-DE)
. (PT) Mijnheer de Voorzitter, ik wil mevrouw Avilés Perea feliciteren met haar kwalitatief hoogstaande en zeer adequate verslag. Alhoewel de verplichtingen inzake gelijke kansen tussen de geslachten zijn verankerd in de verordeningen betreffende de structuurfondsen voor de periode 2000-2006, laat de toepassing hiervan bij de uit hoofde van de fondsen gecofinancierde activiteiten nog veel te wensen over.
De belangrijkste rol met het oog op de verwezenlijking van dit doel is nog steeds weggelegd voor het Europees Sociaal Fonds, aangezien de meeste ESF-programma's gericht zijn op sociale en arbeidsvraagstukken. Er moet nog veel worden gedaan om de ongelijkheden op de arbeidsmarkt en qua salarissen te verminderen. Leemtes zijn er op veel gebieden en in tal van vormen: vrouwen participeren in geringe mate aan de informatie- en communicatietechnologieën, hun ondernemingsgeest is nog niet voldoende ontwikkeld en in de besluitvorming zijn vrouwen ondervertegenwoordigd. Dit zijn slechts weinige voorbeelden die ik alleen maar noem om te benadrukken dat de Commissie deze leemtes dient aan te vullen.
De Commissie dient per se richtsnoeren op te stellen teneinde te waarborgen dat op alle actieterreinen van de structuurfondsen rekening wordt gehouden met gendervraagstukken. Vanzelfsprekend dienen echter ook de lidstaten een steentje bij te dragen. Ondanks het grote belang van deze politieke verplichting die de lidstaten op zich hebben genomen, hebben zij hieraan tot dusverre onvoldoende invulling gegeven.
De lidstaten moeten zich consequenter opstellen bij de ontwikkeling van maatregelen voor systematische gendermainstreaming in alle fasen van de programmering en uitvoering van de interventies en zij dienen de Commissie regelmatig verslag uit te brengen van de geboekte vooruitgang. Voor het toezicht op en de evaluatie van de programma's evenals voor de bewustmaking en opleiding van de kandidaten en de verschillende actoren die bij de processen, van de programmering tot de concrete tenuitvoerlegging, zijn betrokken, is het uitwerken van naar geslacht ingedeelde statistieken van cruciaal belang.
De verantwoordelijke autoriteiten wordt terecht de bevoegdheid verleend om voorstellen te verwerpen of de herziening hiervan voor te stellen en om sancties toe te passen indien de projecten niet voldoen aan de vereisten op het gebied van de gendermainstreaming. Tot besluit zou ik willen benadrukken dat volgend jaar de tussentijdse evaluatie van de structuurfondsen voor de periode 2000-2006 zal plaatsvinden. De Commissie en de lidstaten zouden van deze gelegenheid gebruik moeten maken om de noodzakelijke wijzigingen uit te voeren teneinde de concrete verwezenlijking van gelijke kansen voor mannen en vrouwen gedurende de resterende programmeringsperiode te versterken.

Prets (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, wij zijn ertoe verplicht in de verordening betreffende de structuurfondsen - waaronder het Europees Sociaal Fonds, het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling en het Europees Oriëntatie- en Garantiefonds voor de Landbouw - integratie van gelijke kansen voor mannen en vrouwen op te nemen. Deze verplichting geldt ook voor de communautaire initiatieven Equal, Interreg III, Urban II en Leader Plus. In de praktijk laat de gelijkheid van vrouwen en mannen in deze programma's echter sterk te wensen over, zoals hier overigens ook al door de vorige spreeksters is gesignaleerd.
De Commissie heeft toegezegd eind dit jaar de tussentijdse evaluatie van de structuurfondsen te zullen voorleggen. Het onderhavige initiatiefverslag van collega Avilés Perea vormt daarvoor ongetwijfeld een goede basis. Ik wil nog kort enkele verwachtingen van mijn fractie formuleren en een aantal tekortkomingen noemen en verhelpen.
Wat betreft de toekenning van de financiële middelen dringen wij aan op de volgende verbeteringen: evenwichtige deelneming van vrouwen en mannen aan de organen voor de besluitvorming, selectie en follow-up op lokaal, regionaal en nationaal niveau en verschaffen van informatie aan aanvragers en medewerkers aan het projectbeheer over de manier waarop de dimensie gelijke kansen doelmatig kan worden geïntegreerd in de voorgestelde maatregelen. Het is onder meer van wezenlijk belang dat in de projecten en programma's van de structuurfondsen financieringsprogramma's worden opgenomen met vermelding van de financiële middelen die ter beschikking staan om specifieke maatregelen en acties ter bevordering van de gelijkheid tussen vrouwen en mannen ten uitvoer te leggen.
Op die manier benadrukken en waarborgen wij dat het beginsel van gelijke kansen serieus wordt genomen en ook werkelijk in de programma's wordt toegepast. De combinatie van het beroeps- en gezinsleven, die voortvloeit uit structurele zwakten, vormt nog steeds een probleem. Als het beginsel van gelijke kansen niet stelselmatig in alle programmerings- en uitvoeringsfasen wordt geïntegreerd, zal dit aspect ook in de toekomst volledig veronachtzaamd worden.
Het Sociaal Fonds moet beter benut worden als instrument om de ongelijke behandeling van vrouwen op de arbeidsmarkt tegen te gaan. De aloude eis van gelijk loon voor gelijk werk is helaas nog altijd niet ingewilligd. Verder moet de rol van de vrouw op het gebied van de informatietechnologie en het ondernemerschap worden versterkt en dient er meer aandacht te worden besteed aan het scheppen van nieuwe arbeidsmogelijkheden. Ofschoon de lidstaten zich er officieel toe hebben verbonden het beginsel van gelijke kansen daadwerkelijk toe te passen, laat de praktische uitvoering van deze doelstelling, ondanks de gunstige wetgeving, nog steeds te wensen over. Eens te meer dringt zich dezelfde vraag op: wat hebben wij aan die goede rechtsvoorschriften als zij straffeloos kunnen worden overtreden?
Dybkjær (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, ook ik dank de rapporteur voor haar voortreffelijk verslag. Bij het gelijkekansenbeleid zijn wij helaas veel te laat begonnen aandacht te besteden aan het financiële aspect en hebben wij ons veel te lang tot woorden beperkt. Nu wij de financiële middelen onder de loep nemen, worden de cijfers over de ongelijke behandeling pas echt duidelijk. De Europese structuurfondsen zijn de meest concrete instrumenten voor een herverdeling van de middelen, enerzijds tussen de regio's en anderzijds tussen de bevolkingsgroepen. Zij dienen dan ook beschouwd te worden als sleutelinstrumenten om een van de overkoepelende doelstellingen van de Unie te bereiken: de gelijke behandeling van mannen en vrouwen.
Zoals blijkt uit het verslag-Avilés Perea en uit de analyse van een aantal vrouwenorganisaties wordt met het genderaspect onvoldoende rekening gehouden. Ook commissaris Diamantopoulou heeft dit opgemerkt. Dat dit niet gebeurt is één ding, maar het is nog iets anders dat we nu voor een enorme uitdaging staan, namelijk de uitbreiding, waardoor de uitdagingen op het gebied van gelijke behandeling nog groter worden. In de nieuwe lidstaten heersen andere tradities en hun historische achtergrond is anders dan de onze, waardoor hun opvatting over het begrip gelijke behandeling verschilt van de onze.
De communistische regimes beschouwden de onderdrukking van de vrouw als iets dat alleen in de kapitalistische samenleving kon voorkomen en officieel hadden beide geslachten er dezelfde rechten. De vrouwen waren er actief op de arbeidsmarkt en namen deel aan het politieke leven, terwijl er kinderdagverblijven werden opgericht, ouderschapsverlof werd ingevoerd en abortus in een aantal landen wettelijk toegestaan werd. Dit had effect in die zin dat het aantal vrouwen op de arbeidsmarkt hoger lag dan in de huidige EU-lidstaten. De keerzijde van de medaille was echter dat deze vrouwen hun werk slechts als een plicht beschouwden en niet als een recht. Van gelijk loon en bijgevolg van gelijke behandeling was helemaal geen sprake.
Nu deze landen naar een markteconomie zijn overgeschakeld, zien wij hoe de werkloosheid de vrouwen hard heeft getroffen, iets wat de vrouwen vaak met de toetreding tot de EU zullen associëren. Daarom moet de EU een extra inspanning doen om de vrouwen ervan te overtuigen dat de EU meer is dan pure markteconomie. Op dit vlak spelen de structuurfondsen een doorslaggevende rol. De vertegenwoordigingen van de structuurfondsen in de betreffende lidstaten moeten de mainstreaming in de praktijk brengen en de vrouwen bij de projecten betrekken, want anders zal geen enkel project de vrouwen ten goede komen, juist omdat zij sowieso al negatief staan tegenover de markteconomie en de EU en omdat zij een andere historische achtergrond hebben dan wij, zoals ik reeds zei. Ik hoop dat commissaris Diamantopoulou gevolg zal geven aan wat zij daarstraks al zei, namelijk dat wij alert op dit gebied moeten zijn en dat zij zal ingrijpen als er niet genoeg aan mainstreaming wordt gedaan. Ik ben ervan overtuigd dat iedereen die vanavond in dit Huis aanwezig is, haar daarbij met plezier zal helpen.

Eriksson (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, ik dank mevrouw Avilés Perea voor dit initiatief betreffende het gebruik van de structuurfondsen. Toen ik overwoog wat ik in deze beide opeenvolgende debatten zou zeggen, kwam ik tot de vaststelling dat ik een zekere politieke moeheid voel als het over vrouwenkwesties gaat. We horen vele mannen zeggen dat er vorderingen gemaakt worden, maar daar ben ik het niet mee eens. Ik word er alleen maar moe van.
In de vijfde eeuw besloot een elitaire vergadering van mannen in Europa op een bijeenkomst van de kerk dat de vrouw een ziel had. In 1993 besloot de VN-conferentie van Wenen dat de rechten van de vrouw gelijkstaan met mensenrechten. Tussen deze beide besluiten liggen 1500 jaar.
De vrouwen die ik zo'n beetje overal in de lidstaten ontmoet, zijn ook allemaal behoorlijk murw. Zij zijn het beu aan projecten deel te nemen die toch niets opleveren. Meestal spoor ik hen aan na te gaan welke mogelijkheden de structuurfondsen bieden. Mevrouw Avilés Perea merkt in haar verslag op welke problemen voortvloeien uit het feit dat de lidstaten het genderaspect in de structuurfondsen niet willen inzien.
In het Zweedse parlement eist mijn partij reeds sinds jaar en dag van de Zweedse regering dat er evaluaties plaatsvinden, vooral vanuit een genderperspectief. Wij praten tegen een muur. Ik hoop daarom echt dat de Commissie en het Parlement - en Zweeds Links wat Zweden betreft - dit doel via samenwerking kunnen bereiken.
Hoe kan men het mannelijk traditioneel denken in bijvoorbeeld beleidszaken veranderen? In bestuursraden gaat het vaak om bekwaamheid, maar dat is een begrip dat nooit goed gedefinieerd is en het is niet duidelijk welk soort bekwaamheid men in een moderne samenleving eigenlijk nodig heeft. In dit opzicht steun ik de Zweedse minister van Vrouwenzaken, omdat zij beloofd heeft via de wetgeving quota's op te leggen voor bestuursraden opdat deze meer vrouwen aannemen en er zodoende een andere aanpak komt.
In het vorige debat heb ik gezegd dat wij een andere structuur nodig hebben wat de verdeling van mannen en vrouwen betreft. Daar blijf ik bij. Wij houden slechts zelden debatten over gelijke behandeling hier in de plenaire vergadering. Ik denk in dit verband aan de Conventie, die een christelijke inslag nastreeft, maar geen gelijkheid tussen de geslachten. Dat deed mij aan de vijfde eeuw denken.

Evans, Jillian (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, mijn complimenten aan de rapporteur. Ik ben zeer ingenomen met dit verslag en het verheugt mij dat de commissie het initiatief heeft genomen het vóór de tussentijdse evaluatie op te stellen, zodat in dat stadium amendementen kunnen worden ingediend.
Zoals wij allen weten spelen de structuurfondsen, wanneer zij doeltreffend worden gebruikt, een sleutelrol bij het helpen van de regio's en mensen die daar het meest behoefte aan hebben. Zij dragen bij aan de wederopbloei van achtergestelde gemeenschappen en de bestrijding van sociale uitsluiting. Het spreekt vanzelf dat de positie van vrouwen en de gelijkheid van mannen en vrouwen hierbij een centrale plaats innemen.
Mijn kiesdistrict in Wales omvat enkele van de armste gemeenschappen van Europa. Wales ontvangt structurele gemeenschapsbijstand in het kader van doelstelling 1 en de ervaring in dit gebied komt waarschijnlijk in grote mate overeen met die in andere regio's van Europa. Er is goed werk verricht. De European Equality Partnership in Wales heeft systemen ontwikkeld waarmee de dimensie gelijke kansen en alle aspecten van de man-vrouwproblematiek in de programmering kunnen worden geïntegreerd. Maar de mensen in het veld maken nog altijd melding van frustrerende situaties. Het ontbreekt degenen die programma's ten uitvoer leggen aan inzicht in het economische belang van gelijke kansen en de positieve effecten ervan voor de gehele gemeenschap. Goede praktijken worden soms ondermijnd doordat men onder druk staat de financiële middelen binnen een bepaalde termijn uit te geven. Er is geen technische bijstand voor mensen die trachten maatregelen ter bevordering van de gelijkheid door te voeren. Bij ons in Wales is bijvoorbeeld sprake van de zorgwekkende situatie dat er veel te weinig wordt uitgegeven aan genderspecifieke maatregelen. Dat moet onderzocht worden.
Uit dit alles blijkt hoe belangrijk het is dat er toezichtsystemen komen waardoor wij de praktijk in verschillende landen kunnen vergelijken. Wij hebben nu de tussentijdse evaluatie, die ons de gelegenheid biedt de kwesties aan te pakken die in het verslag van mevrouw Avilés Perea ter sprake worden gebracht en gelijkheid te bevorderen. Het is dan wel nodig dat de opleidings- en ondersteuningsmechanismen functioneren, zodat de tenuitvoerlegging, efficiënt toezicht en sancties voor niet-naleving gewaarborgd zijn. Het is buitengewoon belangrijk vrouwen en organisaties op het gebied van gelijkheid te betrekken bij de evaluatie. Hun inzet, inspanningen en waakzaamheid, waar de lidstaten nog wat van kunnen leren, is van groot belang voor het uiteindelijke resultaat.

Kratsa-Tsagaropoulou (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, het initiatiefverslag van mevrouw Avilés Perea doet ons inzien dat het groots opgezette, ambitieuze en vrijgevige structuurfondsenbeleid nauwelijks invloed heeft gehad op de positie van de vrouw, terwijl gelijke kansen voor mannen en vrouwen toch een wezenlijke doelstelling vormen in de algemene verordening van 1991.
Wij stellen vast dat er niets is terecht gekomen van de belofte van de lidstaten om gendermainstreaming een belangrijke plaats toe te kennen in de communautaire bestekken. Het ontbreekt aan speciale structuren voor de follow-up, aan informatie en aan kwantitatieve en kwalitatieve indicatoren. Mensen op verantwoordelijke posten krijgen te weinig voorbereiding en scholing, zoals mevrouw de commissaris al opmerkte. De vorige rapporteurs hebben al die tekortkomingen belicht en zij wezen ook op de gemiste kansen bij het bevorderen van gendergelijkheid en het oprichten van structuren die een directe en positieve invloed kunnen hebben op het leven van vrouwen.
Ik wil opmerken dat er in de lidstaten geen sprake is van een openbaar debat over dit onderwerp. Er wordt niet gesproken over de verplichtingen die de lidstaten hebben en evenmin over de behoefte aan evaluatie of aan een ander beleid. Het is dus bijzonder belangrijk dat we deze discussie voeren op het moment van de tussentijdse beoordeling. We moeten het debat voortzetten en het ook in de lidstaten gaan voeren. Daarnaast kunnen we het debat over dit vraagstuk ook in de kandidaat-lidstaten mee helpen aanzwengelen. We moeten hen duidelijk maken dat de verschillende fondsen, het nieuwe structuurbeleid, een antwoord biedt op hun uitdagingen. Ook wij moeten met hen samenwerken opdat in het nieuwe structuurbeleid de juiste keuzes kunnen worden gemaakt om de huidige tekortkomingen weg te werken. Op die manier dragen we bij tot het inzicht dat beslissingen in de lidstaten in de praktijk moeten worden omgezet.

Ghilardotti (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil mevrouw Avilés Perea bedanken voor haar uitstekende verslag. Ik heb eerlijk gezegd weinig toe te voegen aan hetgeen zij daarin heeft geschreven en aan hetgeen hier vanavond werd gezegd. Daarom zal ik mijn aandacht toespitsen op de les die wij uit het verslag-Avilés Perea, uit de opmerkingen van de commissaris en ook uit het verslag van mevrouw Gröner moeten trekken.
Ten eerste moet mijns inziens onderstreept worden dat deze beide initiatiefverslagen een instrument willen zijn, een stimulans voor de volgende stappen van de Commissie, het Parlement en de lidstaten. Daarin wordt namelijk de aandacht gevestigd op de voor ons noodzakelijke instrumenten met betrekking tot niet alleen de planning maar ook de evaluatie van de gevolgen die onze beleidsvormen hebben op het concrete, reële leven van onze medeburgers en met name de vrouwen.
Mijns inziens hebben wij daar goede voorbeelden: de in de Europese werkgelegenheidsstrategie vastgestelde indicatoren en de effectbeoordeling die de Commissie momenteel maakt. Deze zijn goede bakens voor soortgelijke maatregelen in andere beleidsvormen. Ik denk bijvoorbeeld aan de evaluatie van de programma's van de structuurfondsen, en tot mijn genoegen heb ik de commissaris vanavond horen zeggen dat bij de tussentijdse herziening rekening zal worden gehouden met dergelijke zaken.
Daarom moeten de beschikbare instrumenten worden verfijnd: de statistieken, de aanwezigheid van vrouwen in de besluitvormingsprocessen en de comités, de indicatoren voor het meten van de effecten. Daaraan zal echter nog een ander instrument kunnen worden toegevoegd, een instrument waaraan wij momenteel in de Commissie rechten van de vrouw bij wijze van oriëntatie werken: de opbouw van de begroting volgens het beginsel van gendermainstreaming. Mijns inziens hebben wij dan een goed pakket waarmee wij allen kunnen werken en in zekere zin een stempel kunnen drukken op de toepassing van deze beleidsvormen op alle niveaus in de lidstaten: op nationaal, regionaal en lokaal niveau.
Wij moeten geloof ik meer informatie verschaffen over de ter beschikking staande instrumenten, en de goede dingen die zijn gedaan evalueren - ook al zijn wij niet geheel tevreden want er moet nog een lange weg worden afgelegd - en vooral niet de moed laten zakken omdat wij zogenaamd geen instrumenten ter beschikking hebben: de instrumenten zijn er; laten wij er alleen voor zorgen dat ze ook worden gebruikt!

Sörensen (Verts/ALE).
Voorzitter, ook ik deel de conclusie van collega Avilés Perea over het structuurbeleid. Van de structuurfondsen blijven tientallen miljarden euro's over waarvan de nationale regeringen de helft zouden hebben moeten bijleggen. Hoewel werd toegezegd dat 15% van de structuurfondsen bestemd zou zijn voor vrouwenprojecten en gelijke kansen, is het uiteindelijke resultaat maar 6%. Laten we echter eerlijk zijn, het gaat hier dus om 6% van het uitgegeven geld en niet 6% van het begrote bedrag. In werkelijkheid is het dus slechts een fractie van het oorspronkelijke bedrag. De Commissie verschuilt zich steeds achter het feit dat ze niet weet welke van de voorgestelde programma's specifiek voor vrouwen zijn en wast haar handen in onschuld.
Gelet op het grote overschot moeten we de rollen dus omkeren. Als de lidstaten geen programma's indienen waarin 15% naar vrouwenprogramma's gaat, zien we ons helaas genoodzaakt de Commissie te vragen deze voorstellen af te wijzen. Dit moet ook gelden ná de uitbreiding, want verwacht kan worden dat de nood aan structuurfondsen in de nieuwe lidstaten zo groot is dat de gender-dimensie daar helemaal stiefmoederlijk behandeld zal worden.

Torres Marques (PSE)
. (PT) Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dames en heren, voor ons hier in het Parlement behoeft gendermainstreaming in alle beleidsterreinen van de Europese Unie niet te worden toegelicht, maar alleen nog maar te worden toegepast. Helaas ziet de werkelijkheid in de lidstaten er echter anders uit. Alhoewel reeds in een verordening uit 1999 is vastgelegd dat de verwezenlijking van gelijke kansen één van de essentiële doelstellingen van de structuurfondsen is, hebben de bestuursorganen van zowel de huidige lidstaten als die van de kandidaat-lidstaten zich dit doel nog niet eigen gemaakt.
Gendermainstreaming is echter een uiterst belangrijk instrument waarover de Commissie beschikt om positieve maatregelen ten behoeve van vrouwen kracht bij te zetten. Zoals de commissaris heeft benadrukt, is het uiterst belangrijk dat het genderperspectief in de programmeringsfase van de projecten die in ieder land uit hoofde van de fondsen gefinancierd worden, bij de beoordeling door de Commissie én in het evaluatieverslag in aanmerking wordt genomen en geëvalueerd. Het is van cruciaal belang dat meer vrouwen deelnemen aan de groepen die zich bezighouden met de uitwerking en beoordeling van de te financieren projecten en dat er indicatoren worden vastgesteld aan de hand waarvan de gevolgen en resultaten op dit gebied kunnen worden gemeten.
Tegen deze achtergrond steun ik het verslag van mevrouw Avilés Perea en hoop ik dat naar aanleiding van de voor 2003 geplande tussentijdse evaluatie van de structuurfondsen de resultaten op het vlak van het beleid inzake gelijke kansen worden toegelicht en de programmering voor 2004-2006 wordt verbeterd teneinde te waarborgen dat de structuurfondsen als krachtig instrument fungeren om de gelijke kansen voor vrouwen in de Europese Unie te verbeteren.

Karlsson (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, het is geen gemakkelijke taak een samenleving tot stand te brengen waar mannen en vrouwen gelijk zijn. Wijzelf vormen de grootste hinderpaal. Onze houding en onze gedragspatronen maken de weg naar een samenleving waar er werkelijk gelijkheid is, nog heel lang. Het is uiteraard niet alleen onze houding die gelijkheid onmogelijk maakt, maar ook de structuren van de samenleving spelen een rol.
Wij hebben het nu over een dergelijke structuur, namelijk het Europees Sociaal Fonds en de structuurfondsen. Het cohesiebeleid, het Europees Sociaal Fonds en de structuurfondsen zijn erg belangrijk voor de ontwikkeling van de Europese samenwerking. Alleen als alle burgers zich erbij betrokken voelen, kan de samenwerking in Europa zich ten volle ontwikkelen. Op een aantal gebieden zal het uiteraard doorslaggevend zijn voor het gelijkekansenbeleid of deze instrumenten een gelijke behandeling kunnen bewerkstelligen of dat ze de bestaande gedragspatronen en structuren bevestigen.
Sinds 1994 is de gelijke behandeling een prioriteit binnen de structuurfondsen. Het is uiteraard opmerkelijk dat er in de voorbije tien jaar niet meer is gebeurd. Er is vooruitgang geboekt, maar onvoldoende. De werkgelegenheid is van groot belang in het gelijkekansenbeleid. Of vrouwen een baan hebben en in hun eigen levensonderhoud kunnen voorzien, bepaalt of het al dan niet mogelijk is een samenleving tot stand te brengen waar gelijkheid heerst. Er is ook een nauwe relatie met het opleidingsniveau. Daarom moet het beleid zodanig ingericht zijn dat vrouwen evenveel als mannen kunnen profiteren van de voordelen die de structuurfondsen bieden. Het genderaspect moet in alle programma's worden geïntegreerd.
Het is uiterst belangrijk dat er op alle maatschappelijke niveaus emancipatieorganen bestaan en dat zij evenveel vrouwen als mannen tellen. Er moet krachtige druk worden uitgeoefend betreffende het gebruik van de communautaire middelen Als het genderaspect onvoldoende wordt belicht of als er niet evenveel vrouwen als mannen zitting hebben in de organen die de middelen beheren, dan moeten de aanvragen geweigerd worden. Als dit de dagelijkse praktijk kan worden in de structuurfondsen, dan ben ik er zeker van dat de situatie er anders zal uitzien wanneer wij het de volgende keer over dit thema hebben.

De Voorzitter.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0036/2003) van de heer Hernández Mollar, namens de Commissie vrijheden en rechten van de burgers, justitie en binnenlandse zaken, over het voorstel voor een verordening van de Raad tot tiende wijziging van Verordening (EG) nr. 881/2002 tot vaststelling van bepaalde specifieke beperkende maatregelen tegen sommige personen en entiteiten die banden hebben met Osama bin Laden, het Al Qaida-netwerk en de Taliban, met betrekking tot uitzonderingen op de bevriezing van tegoeden en economische middelen (COM(2003) 41 - C5-0048/2003 - 2003/0015(CNS)).

Hernández Mollar (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, op 27 mei 2002 heeft de Raad verordening (EG) nr. 881/2002 aangenomen met als doel een aantal resoluties van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties over te nemen. Het ging om precies te zijn om twee resoluties waarmee acties werden vastgelegd - namelijk bevriezing van tegoeden en andere economische middelen - die toepasbaar zijn op personen en eenheden die op de lijst staan die specifiek voor dit doel door de Sanctiecommissie van de Verenigde Naties is opgesteld. Het Europees Parlement heeft zich op 11 april 2002 in een urgentieprocedure hierover uitgesproken en heeft de resolutie met 14 amendementen aangenomen.
Vorig jaar december heeft de VN-Veiligheidsraad een nieuwe resolutie aangenomen, nr. 1454 van 2002, waarin bepaalde uitzonderingen op de verplichting om tegoeden en economische activiteiten te bevriezen worden erkend. Op basis hiervan heeft de Europese Commissie het voorstel gepresenteerd dat wij vandaag in handen hebben, en waarin vrijwel woordelijk de tekst van de Verenigde Naties is overgenomen.
Het gaat dus om het goedkeuren van de vrijstelling van tegoeden die in verband staan met personen die op de lijst voorkomen, om in basale menselijke behoeften te voorzien; het betreft uitgaven voor levensmiddelen, medische behandelingen, honoraria van advocaten, huur, e.d., overeenkomstig hetgeen het Europees Parlement in de eerder genoemde resolutie van 11 april 2002 heeft geëist.
De plenaire vergadering van het Europees Parlement heeft evenwel bij deze gelegenheid ook andere amendementen ingediend, die niet door de Raad in verordening (EG) nr. 881/2002 zijn opgenomen, noch in het huidige voorstel van de Commissie.
Daarom heeft de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken voor een aantal amendementen gestemd die zijn opgenomen in het verslag dat hier vandaag ter tafel ligt; ik stel voor dat we dat in zijn geheel ondersteunen. Het betreft vijf amendementen die erop gericht zijn in de communautaire verordening de procedure op te nemen waarmee mensen van de lijst van terroristen, die momenteel binnen de Verenigde Naties van kracht is, kunnen worden geschrapt. Op deze manier wordt gewaarborgd dat het Europees Parlement volledig betrokken en geïnformeerd wordt. Daarnaast zorgen de amendementen ervoor dat de looptijd van deze verordening overeenkomt met de geldigheidsduur van de resoluties van de Verenigde Naties die met deze verordening worden overgenomen.
Dames en heren, mijnheer de Voorzitter, ik heb kort iets gezegd over het onderwerp dat hier vandaag op de agenda staat; nu zou ik de laatste minuten van mijn spreektijd willen besteden aan een opmerking van meer algemene aard. Ik zou willen uitleggen waarom wij dit soort internationale en Europese wetgeving moeten uitvaardigen. De reden daarvoor is simpelweg het terrorisme.
De bloederige wreedheid van het terrorisme heeft met name de afgelopen anderhalf jaar de hele wereld geschokt. Met het oog op de strijd tegen het terrorisme op het grondgebied van de Europese Unie, wil ik een aspect naar voren brengen dat me hier relevant lijkt. Als we echt allemaal een Europa van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid willen creëren, moeten we er absoluut voor zorgen dat deze drie aspecten zich volledig kunnen ontwikkelen op het hele grondgebied van de Europese Unie. Het heeft echter geen zin om over een Europees grondgebied met dergelijke eigenschappen te praten als in de praktijk blijkt dat niet het hele grondgebied rechtvaardig, veilig en vrij is. De voornaamste oorzaak hiervan is de hardnekkigheid van het terrorisme binnen de Europese Unie. Het is geen verschijnsel van buiten onze grenzen, maar iets dat binnen die grenzen leeft.
De bevoegde Europese autoriteiten zijn in actie gekomen en hebben een heel arsenaal aan wetten aangenomen om de terroristische plaag te bestrijden. Natuurlijk kan er op het optreden op dit gebied wel het een en ander worden aangemerkt en uiteraard moet er een evaluatie komen. Maar ik ben het er absoluut niet mee eens dat sommigen zich kennelijk veel meer zorgen maken over de bescherming van de rechten en de vrijheden van terroristen dan over de pijn, het lijden en de wanhoop waar hun slachtoffers aan ten prooi vallen, om nog maar te zwijgen over de onrechtvaardigheid en de machteloosheid die dergelijke daden met zich meebrengen.
Daarom, dames en heren, mijnheer de Voorzitter, hoop ik in de toekomst een praktische benadering van de rechten en vrijheden van de slachtoffers van het terrorisme en hun gezinnen tegemoet te kunnen zien. In deze context, en ik reken hierbij op de aanwezigheid vandaag van de Commissie - ik zie dat de Raad niet aanwezig is - maak ik gebruik van de gelegenheid om een idee te introduceren dat al in de wandelgangen circuleert en waarvan ik hoop dat er snel een reactie op komt; ik doel hier op het bestuderen van de mogelijkheden om op Europees niveau een solidariteitsmechanisme te creëren dat voorziet in mogelijkheden om Europese burgers die slachtoffer worden van terroristische aanslagen op het grondgebied van de Europese Unie, schadeloos te stellen.
Schreyer
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, de Europese Unie heeft met ingang van 1999 sancties opgelegd aan het Taliban-regime in Afghanistan. Die beperkingen zijn ingevoerd in het kader van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid, in overeenstemming met de desbetreffende resoluties van de VN-Veiligheidsraad.

Na de terreuraanslagen op de Verenigde Staten van 11 september 2001 en de daaropvolgende val van het Taliban-regime zijn deze maatregelen in het voorjaar van 2002 herzien. Dat heeft geleid tot de opheffing van een aantal aan Afghanistan opgelegde sancties, waaronder het vliegverbod. Maatregelen tegen individuele leden van het voormalige Taliban-regime bleven evenwel van kracht. In een groot aantal landen zijn bovendien ook nieuwe maatregelen uitgevaardigd tegen personen, groepen en entiteiten die banden hebben met Osama bin Laden en het Al Qaida-netwerk.
De Europese Unie en de andere leden van de internationale gemeenschap hebben deze maatregelen genomen in overeenstemming met resolutie 1390(2002) van de VN-Veiligheidsraad. De lijst van personen, groepen en entiteiten van wie de tegoeden en economische middelen worden bevroren, is opgesteld door een comité van de VN-Veiligheidsraad krachtens hoofdstuk VII van het VN-handvest over maatregelen in geval van bedreiging van de internationale vrede en veiligheid. Deze maatregelen zijn bindend voor alle VN-leden.
De Raad van de Europese Unie heeft deze lijst krachtens verordening (EG) nr. 881/2002 omgezet in Gemeenschapsrecht en heeft de Commissie gemachtigd de inhoud ervan te wijzigen. Zoals de rapporteur ook al zei, heeft het Europees Parlement in april over de bedoelde verordening advies uitgebracht. De Raad en de Commissie juichen de samenwerking van het Parlement van harte toe, niet alleen wat betreft de bestrijding en financiering van terrorisme, maar ook omdat de stem van de lidstaten als loyale leden van de Verenigde Naties hiermee versterkt wordt.
In april vorig jaar heeft het Europees Parlement in zijn advies terecht onderstreept dat bepaalde rechten, zoals het recht op leven, onder geen beding mogen worden aangetast. De Raad heeft deze en andere eisen uit het advies van het Parlement getoetst aan de plichten die de lidstaten in het kader van het VN-Handvest moeten nakomen. Uit dit onderzoek is gebleken dat de lidstaten van de Europese Unie krachtens de van toepassing zijnde resolutie van de Veiligheidsraad geen unilaterale uitzonderingen mogen vaststellen op de voorgestelde bevriezingsmaatregelen.
Er zat dus niets anders op dan dit punt in de Veiligheidsraad ter sprake te brengen. Er is met de leden van de VN-Veiligheidsraad overleg gepleegd over de uitzonderingen, die voornamelijk door humanitaire overwegingen worden ingegeven. Tijdens de bedoelde gesprekken hebben enkele leden de vrees geuit dat de uitzonderingsmaatregelen de toepassing van de basisregeling in de weg zullen staan. Het is in het licht hiervan dat het voorstel voor eventuele uitzonderingen moet worden herzien. Het voorstel is in overeenstemming met resolutie 1452(2002) van de VN-Veiligheidsraad, op grond waarvan uitzonderingen op verzoek van de lidstaten van de Europese Unie geoorloofd zijn.
De Commissie verwelkomt het verslag van de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken en betuigt haar oprechte dank aan de rapporteur voor zijn onvermoeibare inzet. Uit het verslag blijkt dat de voorgestelde uitzonderingen volstaan om de bezorgdheid over de mogelijke gevolgen van de maatregelen voor het recht op leven van gesanctioneerde natuurlijke personen weg te nemen.
De Commissie is ingenomen met het voorstel van de rapporteur om de procedures vast te stellen die de in de lijst genoemde personen, groepen en entiteiten moeten doorlopen wanneer zij een aanvraag willen indienen om geschrapt te worden van de lijst van personen wier tegoeden en economische middelen bevroren zijn.
Resolutie 1452 en het voorstel waarover het Europees Parlement advies heeft uitgebracht, zijn een belangrijk instrument om de eerbiediging van de grondrechten te bevorderen. De Commissie is zich ervan bewust dat er een evenwicht moet worden gevonden tussen, enerzijds, de bescherming van de grondrechten die eigen zijn aan de democratische samenleving en, anderzijds, de noodzakelijke strijd tegen het terrorisme, die overigens hoog op de politieke agenda van de internationale gemeenschap staat.
Uit het oogpunt van de wereldgemeenschap vormt het terrorisme een bedreiging voor de internationale vrede en veiligheid. Daarom is het van wezenlijk belang dat de VN-Veiligheidsraad kan blijven beschikken over de bevoegdheden die nodig zijn om dergelijke dreigingen af te wenden.

Coelho (PPE-DE)
. (PT) Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, waarde collega's, het terrorisme vormt een bedreiging voor de veiligheid en de stabiliteit, de vrijheid en de democratie. De tragische gebeurtenissen van 11 september 2001 en de terroristische aanslag op Bali op 12 oktober 2002, zijn hiervan recente, shockerende en gewelddadige voorbeelden. Voor ons staat buiten kijf dat dit rampzalige verschijnsel moet worden bestreden om de veiligheid van onze burgers te beschermen.
De Europese Unie heeft bewonderenswaardig snel een doeltreffende globale antiterrorismestrategie ontwikkeld door op 21 september 2001 het Europese actieplan ter bestrijding van het terrorisme goed te keuren, dat vervolgens in Gent, Laken en laatstelijk Sevilla is geactualiseerd. Ik ben ook uiterst ingenomen met de vooruitgang die is geboekt op het vlak van de informatie-uitwisseling, op het niveau van de politiële en justitiële coördinatie bij de terrorismebestrijding en op wetgevingsgebied. Maar welke stappen wij ook nemen om aan dit soort bedreigingen het hoofd te bieden, wij mogen nooit vergeten dat geen enkele maatregel mag tornen aan de volledige eerbiediging, garantie en bevordering van de grond- en mensenrechten die van oudsher ten grondslag liggen aan de Europese eenwording.
Ten aanzien van de problematiek van de melding van persoonsgegevens door de luchtvaartmaatschappijen voor vluchten van en naar de Verenigde Staten, is hier vandaag reeds benadrukt dat de misdaad alleen met de middelen van de rechtstaat mag worden bestreden en dat de rechten van de burgers niet in het nauw mogen komen. Onze strijd voor de veiligheid kan en mag geen afbreuk doen aan de vrijheid.
Wij dienen derhalve voor een evenwicht te zorgen zonder de door onze samenlevingen erkende grondrechten in het gedrang te brengen. Wij mogen niet toestaan dat deze juridische beginselen en burgerrechten het slachtoffer worden van de strijd tegen het terrorisme. Het voorstel waarover wij ons vandaag buigen, toont duidelijk aan dat wanneer in het kader van de terrorismebestrijding een reeks repressieve maatregelen wordt genomen, waaronder het bevriezen van financiële en economische middelen, ook moet worden voorzien in uitzonderingen op deze voorschriften om humanitaire doelstellingen te verwezenlijken en zodoende eventuele schendingen van de grondrechten te voorkomen. Bij deze uitzonderingen kan bijvoorbeeld worden gedacht aan de betaling van huren en hypotheken en levensmiddelen of de kosten van gezondheidszorg.
Tegen deze achtergrond wil ik de heer Hernández Mollar feliciteren met zijn verslag. Dit initiatief legt de nadruk op een feit dat sommigen blijkbaar niet willen begrijpen, namelijk dat een strijd die voorbijgaat aan deze prioriteiten, erop neer zou komen dat wij ten onrechte door de knieën gaan voor de barbarij en dat onze beschaving een stap achteruit zet. Dit is voor ons onaanvaardbaar.

Hedkvist Petersen (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de voorzitter van de commissie die tevens rapporteur is, voor zijn werk. Het is belangrijk dat wij in de antiterrorismewetgeving die wij na 11 september hebben moeten opstellen, een evenwicht vinden tussen een reactie op de terreurdaden enerzijds en de garantie dat de rechtszekerheid tijdens het proces gevrijwaard is. Ook bij terrorismebestrijding moet de rechtszekerheid van het individu gegarandeerd zijn. Toen drie Zweedse burgers in de nasleep van 11 september op de lijst van personen terechtkwamen wier tegoeden bevroren dienden te worden, bleek met welke moeilijkheden iemand geconfronteerd wordt wanneer hij, ten eerste, plotseling voor het voldongen feit staat dat zijn tegoeden bevroren worden, ten tweede, niet weet via welke weg hij daartegen een klacht kan indienen en ten derde, niet weet hoe hij in zijn levensbehoeften moet voorzien als hij geen toegang heeft tot de levensnoodzakelijke dingen.
Het verheugt mij dan ook dat het Europees Parlement een bijdrage levert om de rechtszekerheid te verbeteren en op humanitaire gronden uitzonderingen op de bevriezing van tegoeden toe te staan, zoals de rapporteur heeft uiteengezet. Op deze maatregel hebben een lidstaat als Zweden en het Europees Parlement lang aangedrongen.
Het aanleggen van terroristenlijsten ter voorkoming van terreurdaden is een administratieve aangelegenheid die plaatsvindt als uitvoering van de internationale wetgeving onder de regie van het VN-Handvest. Voor het individu is het belangrijk, zoals altijd bij de uitoefening van gezag, dat hij zowel op nationaal als op internationaal vlak rechtszekerheid heeft. Ook in de VN-resoluties komen langzamerhand verbeteringen. Zo moet bijvoorbeeld het VN-sanctiecomité vanaf dit jaar zijn besluiten motiveren en dat is ten zeerste noodzakelijk.
Ook in de toekomst dient het Europees Parlement bij elke gelegenheid te eisen dat de fundamentele mensenrechten in de internationale samenleving gerespecteerd worden, zelfs in moeilijke tijden zoals na 11 september. Er is nog steeds geen rechtszekerheid en de nieuwe amendementen van de commissie kunnen hierbij een belangrijke rol spelen. Wij stellen voor dat de Unie bepalingen invoert inzake procedures om personen te schrappen van lijsten waarop mensen staan wier tegoeden en economische middelen moeten worden bevroren. Dit doen wij om de rechtszekerheid van het proces te verbeteren.
De amendementen die de commissie heeft ingediend en waarover wij morgen zullen stemmen, zijn goede amendementen omdat zij voorzien in een procedure voor de uitzonderingen. Deze amendementen moeten door de internationale samenleving, de Commissie en de Raad zorgvuldig in overweging worden genomen.

Krarup (GUE/NGL).
Het lijdt geen twijfel dat de voorstellen die in het verslag worden gedaan, als een vooruitgang beschouwd kunnen worden, maar als we de huidige regeling als uitgangspunt nemen, moeten wij vaststellen dat de regels betreffende de zogenaamde terroristenlijsten inzake bevriezing van tegoeden geen enkele vorm van rechtszekerheid bieden.
De wetgeving terzake bestempelt personen en organisaties per definitie als terroristen en het verslag giet een humanitair sausje over deze regels heen.
Vereenvoudigd gezegd is de situatie zo dat de EU-regels op basis van de VN-resoluties zijn opgesteld, maar dat het VN-sanctiecomité handelt volgens de orders van de VS, waarbij het principe gehanteerd wordt dat men liever tien onschuldigen treft dan het risico te lopen dat één schuldige ontsnapt. Dit principe heeft men nu overgenomen. Enerzijds is de rechtspositie in bepaalde opzichten verbeterd, maar er ontbreken enkele fundamentele aspecten: wie verdacht wordt van terrorisme heeft recht op een verdediging en op kennis van de aanklacht. De GUE/NGL-fractie wil deze tekortkomingen met haar amendementen verhelpen. Het absolute rechtsvacuüm willen wij vervangen door een min of meer aanvaardbare rechtszekerheid. Onze amendementen bevatten enkele eisen op het vlak van de rechtszekerheid: de mogelijkheid tot weerlegging, de toegang tot verdediging en de onmogelijkheid bepaalde groepen als terroristen te laten aanmerken zonder dat zij een eerlijk rechtsproces krijgen.

De Voorzitter.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0055/2003) van de heer Bösch, namens de Commissie begrotingscontrole, over de bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschappen en fraudebestrijding - Jaarverslag 2001 (2002/2211(INI)).

Bösch (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, hopelijk voelt u zich op dit uur in intieme kring net zo goed als ik en beseft u waarom wij hier vanavond zo laat aanwezig zijn. De Commissie is er niet in geslaagd het Europees recht na te leven en het verslag over het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF) tijdig in te dienen. Het Europees Parlement heeft op dit verslag gewacht. Het leek ons ongeoorloofd dat de Commissie als hoedster van de Verdragen diezelfde Verdragen met voeten treedt, en met name verordening nr. 1073/99. Daarom zijn wij hier vanavond bijeen. Ik hoop dat deze situatie zich in de toekomst niet meer zal herhalen en ik verwacht dat u ons het verslag zo spoedig mogelijk zult voorleggen. Wij zullen deze kwestie ook bij de kwijting te berde brengen, mevrouw de commissaris. Wij kunnen immers niet dulden dat u als hoedster van de Verdragen de wet schendt.

Nu een paar positieve punten. Ten eerste verheugt het mij - hopelijk wordt er morgen een amendement in die zin aangenomen - dat het comité van toezicht voor OLAF eindelijk weer aan de slag kan. Wij hebben met ontzetting vastgesteld dat een van de lidstaten om wel zeer simplistische redenen de benoeming van de leden van dit comité heeft trachten te verhinderen. Ik feliciteer het Griekse voorzitterschap met dit succes en ik dank ook de commissaris voor haar inzet.
Ten tweede stemt het mij blij dat de Commissie eindelijk voornemens is maatregelen te nemen tegen een voormalig Commissielid. Daarmee geeft zij gevolg aan de nadrukkelijke wens van het Europees Parlement, die overigens geheel in lijn is met artikel 213 van het EG-Verdrag. Als wij de administratieve cultuur in Europa daadwerkelijk willen veranderen, mogen wij deze zaak niet op zijn beloop laten, ongeacht de financiële reikwijdte van de vermoede misstand.
Nu ik het hier over de administratieve cultuur heb, kan ik uiteraard niet voorbijgaan aan het probleem van Eurostat, mevrouw de commissaris. Ik begrijp niet hoe het mogelijk is dat men meer dan drie jaar na het ontslag van de vorige Commissie lijdzaam toeziet hoe een uitermate belangrijke instelling als Eurostat - die toch moet toezien op de blauwe brieven die de ministers van Financiën van de Unie toegestuurd krijgen - haar ondergang tegemoet gaat. De bestaande misstanden zijn overigens niet door het Europees Parlement aan het licht gebracht. De Commissie weet tenminste al sinds 1999 dat er in Eurostat gesjoemeld wordt en u hebt daar jarenlang niets aan gedaan. U hebt slechts één maatregel genomen: u hebt de ambtenaar die deze kwestie, na het falen van OLAF in 1999, opnieuw heeft aangekaart met behoud van haar volledig loon de laan uitgestuurd, terug naar Denemarken.
Wij hebben overigens ook nog een Nederlandse ambtenaar gekend die hetzelfde lot heeft ondergaan. Geen spoor dus van de sancties en de nultolerantie die u aan het begin van uw ambtstermijn hebt beloofd. Ik kan de Commissie hier dan ook alleen maar verzoeken zo spoedig mogelijk een andere houding aan te nemen. U wordt niet zomaar even ergens in Brussel ter verantwoording geroepen. Nee, u moet rekenschap afleggen ten overstaan van maar liefst 370 miljoen Europeanen die vertegenwoordigd worden door dit Parlement, waar u nog steeds geen klare taal spreekt en dingen blijft verhullen.
Laat ik u een voorbeeld geven van hoe het niet moet. Ik heb vandaag een telefoontje gekregen. Mijnheer de Voorzitter, geeft u mij alstublieft nog een paar seconden extra. Het gaat hier om een fundamentele kwestie die ik echt nog even moet vermelden. Zoals u weet, voorziet post A-3035 van de communautaire begroting in subsidies voor het behoud van de voormalige nazi-concentratiekampen. Dat is een van de grondslagen van het verenigd Europa. Ook organisaties die met hun acties de herinnering aan de slachtoffers van de nazi-concentratiekampen levend houden of het verschijnsel van het nazisme vanuit historisch perspectief onderzoeken, komen voor deze subsidies in aanmerking. Voorwaarde is dat het project waarvoor de aanvraag wordt ingediend, tussen 1 juli 2003 en 1 december 2003 op gang wordt gebracht en uiterlijk op 30 juni 2004 wordt afgerond. Mevrouw de commissaris, logischerwijs worden de slachtoffers herdacht op de verjaardag van de bevrijding van de kampen. Zoals uit de feiten is gebleken, vond de bevrijding niet plaats tussen 1 juli en 31 december 1945, maar in de lente van datzelfde jaar, meer bepaald in de maanden maart en april. Het spreekt vanzelf dat de herdenkingsplechtigheden in die periode georganiseerd zullen worden. Hebben uw ambtenaren en uw diensten daar nog niet bij stil gestaan, mevrouw de commissaris?
Op deze manier zal er van de geplande administratieve hervorming maar bitter weinig terecht komen. Daarom roep ik u op dergelijke praktijken onmiddellijk een halt toe te roepen en eindelijk voorschriften uit te vaardigen die in verhouding staan tot het belang en de draagwijdte van dit programma.

Schreyer
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren afgevaardigden, ik neem nota van uw laatste opmerking. Wat mij betreft, kunnen wij die kwestie onmiddellijk na dit debat bespreken. Laat ik alvast even onderstrepen dat het bijzonder moeilijk is om voor de begrotingslijnen van hoofdstuk A-30 een regeling uit te werken die voor iedereen aanvaardbaar is. Ik ben echter bereid dit punt opnieuw te bespreken en te onderzoeken.

Fraudebestrijding is voor de Commissie op alle beleidsterreinen een prioritair aandachtspunt. Alle diensten hebben de plicht zich hieraan te houden. Met de oprichting van OLAF, het Europees Bureau voor fraudebestrijding, hebben wij op communautair niveau een enorme stap voorwaarts gezet in de bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschap.
De Commissie-Prodi heeft in juli 2000 op mijn voorstel een algemene strategische aanpak voor de bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschap en een actieplan voor de periode 2001-2003 goedgekeurd. Op dit moment is al 75 procent van de geplande maatregelen uitgevoerd. Dat lijkt mij een goed resultaat.
Het verslag van de heer Bösch is hoofdzakelijk gebaseerd op het Commissieverslag over fraudebestrijding voor 2001, ofschoon het ook andere documenten, maatregelen en studies van OLAF in aanmerking neemt. Mijnheer Bösch, u staat bekend om uw kritische houding, maar ook om uw nauwkeurigheid. Iedereen weet dat u veel tijd en werk aan uw verslagen besteedt en dat u de maatregelen die u onderschrijft met hand en tand verdedigt. In die zin ben ik de rapporteur bijzonder dankbaar dat hij de Commissie steunt in haar strijd tegen de sigarettensmokkel en dat hij volmondig instemt met ons voorstel om een Europese openbare aanklager in te stellen.
In het verslag van de Commissie wordt aangedrongen op een nauwe samenwerking met de lidstaten. Het bevat een overzicht van de maatregelen die de lidstaten in 2001 hebben genomen om hun financiële belangen beter te beschermen. Daarbij gaat het in de eerste plaats om de follow-up van de communautaire financiering. De subsidies uit de structuurfondsen en de landbouwuitgaven worden immers door de lidstaten beheerd. Andere belangrijke taken zijn het melden van onregelmatigheden en het terugvorderen van subsidies die niet op correcte wijze gebruikt zijn of waarmee fraude gepleegd is.
Het is tevens aan de lidstaten om landbouwsubsidies of steun uit de structuurfondsen terug te eisen van begunstigden die zich schuldig hebben gemaakt aan frauduleuze praktijken. De heer Bösch onderstreept in zijn verslag terecht het belang van dit mechanisme. Teneinde de terugvorderingsprocedure te verbeteren heeft de Commissie de bevoegdheden binnen haar diensten duidelijker afgebakend. In haar mededeling van december 2002 over de terugvordering van communautaire steun worden de taken herverdeeld, worden de procedures nader gedefinieerd, worden er preventieve maatregelen voorgesteld en wordt de verantwoordelijkheid van de ordonnateur versterkt.
Voor de afwikkeling van de betalingsverplichtingen die zich hebben opgestapeld op het gebied van de landbouw is een taskforce in het leven geroepen die reeds aan het werk is. Ik moet u er wel op attenderen dat vele zaken bij het gerecht aanhangig zijn aangezien de begunstigden en ook de lidstaten vaak verweer voeren tegen de eis tot terugbetaling.
Om de samenwerking met de lidstaten te bevorderen is de structuur van OLAF verder uitgebouwd. Momenteel beschikt het Bureau ook over een eenheid Inlichtingenwerk, die belast is met de vaststelling van prioriteiten en strategieën inzake fraudebestrijding, en een eenheid die bestaat uit rechters en officieren van justitie.
Het verslag, of liever gezegd, het voortgangsverslag uit artikel 15 van de OLAF-verordening waaraan u refereert, is zo goed als klaar. Het zal in de loop van de komende vier weken door de Commissie behandeld worden en daarna zal het aan het comité van toezicht worden voorgelegd. Uiteraard verheugt het mij zeer dat er eindelijk een oplossing uit de bus is gekomen. De leden van het comité van toezicht hebben zich alle vijf beschikbaar gesteld voor een tweede ambtstermijn. Ik vind dat een goede zaak. Continuïteit is met het oog op de consolidatie van de werkzaamheden van OLAF immers van fundamenteel belang.
Laat ik dan nu even nader ingaan op het aantal door de lidstaten gemelde onregelmatigheden bij financiering uit de eigen middelen, het EOGFL-Garantie en de structuurfondsen. Uit de beschikbare cijfers blijkt dat het totale aantal onregelmatigheden in 2001 over de hele linie is gedaald ten opzichte van 2000. Het is echter niet geoorloofd op basis van deze jaargegevens algemene conclusies te trekken, temeer daar wij in het verslag geen duidelijk onderscheid hebben kunnen maken tussen fraude, enerzijds, en onregelmatigheden in het algemeen, anderzijds, aangezien de lidstaten deze concepten in hun meldingen nog niet op eenvormige wijze toepassen. 
Daarom werkt de Commissie in het kader van het Raadgevend Comité voor de coördinatie van de fraudebestrijding - afgekort COCOLAF - samen met de lidstaten aan een uniforme meldingsprocedure. In december vorig jaar heeft de Commissie begrotingscontrole over deze kwestie een werkdocument behandeld. Wij hopen dat er dit jaar in verband hiermee aanzienlijke vooruitgang zal worden geboekt.
De rapporteur acht het van essentieel belang dat de samenwerking met de kandidaat-landen bij de fraudebestrijding wordt versterkt. Met het oog op de uitbreiding heeft de Commissie serieuze inspanningen geleverd om ervoor te zorgen dat elk van de betrokken landen over een administratieve structuur beschikt die verantwoordelijk is voor de bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschap en de bestrijding van fraude met communautaire middelen en gemachtigd is om rechtstreeks samen te werken met OLAF. Ik geloof dat deze aanpak geheel in lijn is met het voorstel van de rapporteur om dependances op te zetten.
In Polen zijn de bedoelde structuren in 2001 en 2002 opgezet met de steun van een OLAF-medewerker die ter plekke aanwezig was. De Commissie heeft in dat land 15 miljoen euro uit het PHARE-programma ter beschikking gesteld om de administratieve structuur te ontwikkelen en doeltreffender te maken.
Fraudebestrijding ten behoeve van de bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschap mag echter niet beperkt blijven tot samenwerking tussen de lidstaten en samenwerking met de Commissie. Zij moet zelfs verder reiken dan de kandidaat-landen. Ook de rol van derde landen mag niet over het hoofd worden gezien. Met name de samenwerking met Zwitserland verdient de nodige aandacht. De onderhandelingen met het oog op de ondertekening van een overeenkomst inzake fraudebestrijding zijn nog steeds niet afgerond. Zoals u weet, hangen die samen met de besprekingen in verband met de overeenkomst inzake rentebelasting. Zwitserland heeft onlangs overigens nogmaals beklemtoond dat de overeenkomsten betreffende de tien bilaterale onderhandelingsprocessen die momenteel aan de gang zijn slechts en bloc kunnen worden ondertekend. Wij zullen alles in het werk blijven stellen om de Zwitsers op andere gedachten te brengen, maar zolang zij voet bij stuk houden, kan er maar weinig voortgang worden gemaakt, vooral ook omdat een van de onderdelen van de Schengen-overeenkomst een belangrijke inzet van de onderhandelingen is.
Tenslotte wil ik hier nog een laatste fundamentele kwestie aankaarten. Wat de strafrechtelijke bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschap betreft, bevinden wij ons momenteel in een beslissende fase, namelijk de werkzaamheden van de Conventie. Dit is werkelijk een beslissend moment. De beoogde instelling van een Europese openbare aanklager, een initiatief dat de steun van zowel het Europees Parlement als de Commissie geniet, kan hiermee in een stroomversnelling terechtkomen. Ik roep de Conventie dan ook nadrukkelijk op om dit belangrijke concept actief te steunen. Het is nu of nooit.
Verder zal de Commissie volgende week of uiterlijk de week daarna het follow-upverslag over het Groenboek van de Commissie goedkeuren. Daarin worden de resultaten van de openbare raadplegingen geëvalueerd. Die bewijzen nog maar eens hoe belangrijk de instelling van het ambt van Europese openbare aanklager is voor de fraudebestrijding. Hopelijk zal ook het verslag van mevrouw Theato dat hier door de plenaire vergadering is aangenomen de besprekingen in het kader van de Conventie gunstig beïnvloeden.

Avilés Perea (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, ik wil de heer Bösch gelukwensen met zijn verslag, waarin een volledig overzicht van de gebeurtenissen in 2001 wordt gegeven. De bescherming van de financiële belangen en de fraudebestrijding zijn taken die fundamenteel zijn voor het waarborgen van de rechten van de burgers van de Europese Unie.
De Fractie van de Europese Volkspartij is tevreden met een afname van bijna 40% van het jaarlijkse totaalbedrag aan fraude en onregelmatigheden in de periode 2000-2001. Dit bedrag is teruggebracht van 2.028 miljoen euro in 2000 tot 1.275 miljoen euro in 2001. Het terugdringen van de fraude was algemeen en op alle gebieden, met uitzondering van de structuurfondsen, waarin een stijging heeft plaatsgevonden.
Wij betreuren desalniettemin het lage terugvorderingscijfer; dit is aanzienlijk gedaald. De Commissie begrotingscontrole heeft verschillende malen haar ongenoegen uitgesproken over het slecht functioneren van het systeem van terugvordering en de noodzaak van een beter beheer op dit gebied. Vanuit onze fractie hopen we verder dat de Commissie haar belofte zal nakomen om een zero tolerance-beleid te voeren op het gebied van interne fraude, en dat ze het Parlement naar behoren zal informeren over de voortgang van de verschillende processen en de recent gestarte onderzoeken.
De Fractie van de Europese Volkspartij vindt het van het grootste belang dat in de Toetredingsverdragen rekening wordt gehouden met de controlecapaciteit van de kandidaat-lidstaten en wacht met ongeduld op een reactie van de Rekenkamer inzake de systemen voor financiële controle van de afzonderlijke landen. Maar we moeten in gedachten houden dat het niet voldoende is om de controlecapaciteit van deze landen te kennen. Na de uitbreiding brengen onze nieuwe grenzen met Rusland een reëel gevaar van toename van fraude met zich mee, hetgeen onvermijdelijk gevolgen zal hebben voor de financiële belangen van de Gemeenschap.
We kunnen niet over de fraudebestrijding spreken zonder te verwijzen naar de toekomstige hervorming van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, waarover op dit ogenblik binnen de Conventie wordt gesproken. Deze komt overigens ook terug in de door mijn fractie ingediende amendementen.
Na de publicatie van het Groenboek van de Commissie over de bescherming van de financiële belangen en van de door de Conventie voorgestelde wijziging van artikel 280 van het Verdrag, wordt nu voorgesteld een nieuwe instantie te vormen, belast met de bewaking van de financiële belangen van de Gemeenschap: de Europese openbare aanklager. Zowel voor wat betreft de externe fraude - gepleegd in de verschillende lidstaten - als de interne fraude - de institutionele fraude - wacht het Parlement en in het bijzonder de Commissie begrotingscontrole vol ongeduld op het antwoord van de verschillende lidstaten op het voorstel voor een Europese openbare aanklager. We proberen immers de beste manier te vinden om met deze nieuwe instantie om te gaan, vooral als het gaat om zijn bevoegdheden en de relatie met een instelling voor coördinatie en hulp, zoals Eurojust.
We willen hoe dan ook dat de mogelijke verwijzingen in dit verslag naar het verslag over de Europese openbare aanklager - die op het conto van mevrouw Theato kan worden geschreven - duidelijk zijn, en mijn fractie zal daarom waarschijnlijk morgen voorafgaand aan de stemming een amendement indienen dat erop gericht is verwarring tussen de verslagen van mevrouw Theato en de heer Bösch te voorkomen.

Casaca (PSE)
. (PT) Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte rapporteur (die ik meteen al wil feliciteren met het door hem voorgelegde verslag), om te beginnen zou ik eraan willen herinneren dat ik er twee jaar geleden hier in het Parlement naar aanleiding van het OLAF-verslag 1999 op heb gewezen dat de Commissie zwijgt over en niets doet aan de criminele fraude met tienduizenden tonnen boter, waaraan talloze vooraanstaande Europese ondernemingen zich in de tweede helft van de jaren negentig schuldig hebben gemaakt. Toen werd net als nu geredeneerd dat het onderzoek en de conclusies van OLAF altijd geheim zijn en uiteindelijk bestemd zijn voor de nationale justitiële autoriteiten en dat zij zelfs geheim blijven wanneer deze autoriteiten hiermee niets aanvangen en zelf ook niet op geheimhouding aandringen. De geheimhouding is zo groot, dat noch de Commissie, noch het Parlement, noch de Raad op de hoogte worden gesteld van de onregelmatigheden en de overtreders en dat zij dientengevolge niet weten welke politieke en administratieve middelen vereist zijn om onverwijld stappen tegen de overtreders te kunnen ondernemen. De sluier wordt over het algemeen pas in de pers opgelicht. Dan echter vaak in de vorm van beschuldigingen en zonder dat de beschuldigden hiervan vooraf in kennis worden gesteld of hun het recht wordt toegekend om zich te verdedigen. Het vermoeden van onschuld schijnt in deze gevallen niet te gelden.
Zo heeft de Luxemburgse justitie bijvoorbeeld het onderzoek van OLAF naar de contracten tussen de Commissie en de onderneming Eurogram, dat reeds in 1999 gaande was, gewoon naast zich neergelegd. Dit geldt ook voor de Commissie, wier secretaris-generaal de hele zaak in een lade heeft gestopt en niet eens de bevoegde commissaris van het bestaan van dit proces op de hoogte heeft gesteld, met als gevolg dat de Commissie inmiddels al weer tientallen contracten met dit bedrijf heeft gesloten. Feitelijk komt deze gang van zaken erop neer dat een onderzoek van OLAF rampzalig kan zijn voor iemand die geheel onschuldig is en wiens naam in de pers door het slijk wordt gehaald, hetgeen reeds is voorgekomen, en een zegen voor overtreders, die er zeker van kunnen zijn dat het geheim niet naar buiten komt en hun misdrijf niet wordt bestraft. Hierdoor wordt het recht volledig op zijn kop gezet.
Het Parlement mag zich niet bij deze situatie neerleggen en dient ervoor te zorgen dat het roer onverwijld wordt omgegooid. Het eerste wat moet worden aangepakt, is het vraagstuk van de geheimhouding. Deze mag uitsluitend worden betracht wanneer dit absoluut noodzakelijk is om de goede naam en de reputatie van de verdachte te beschermen of het onderzoek niet in gevaar te brengen. Wanneer de betrokken partijen, dat wil zeggen de verdachten of de justitiële autoriteiten, niet op objectieve wijze en binnen een bepaald tijdsbestek een beroep doen op één van de voornoemde criteria, dient OLAF de relevante informatie onverwijld te doen toekomen aan allen die hierbij belang hebben, met name aan de Commissie begrotingscontrole van het Europees Parlement.
Geheimhouding dient de uitzondering en niet de regel te zijn. In dit verband denk ik dat de tijd ook rijp is om de Luxemburgse autoriteiten naar de stand van zaken te vragen en hen te verzoeken mede te delen welke stappen zij denken te ondernemen met betrekking tot de verschillende klachten die OLAF aan hen heeft voorgelegd. De autoriteiten dienen te worden ingelicht om adequaat te kunnen optreden. Het mag niet zo zijn dat zij alleen maar kunnen uitgaan van geruchten of vage, partijdige of zelfs tegenstrijdige informatie. En het uitlekken van informatie mag ook niet de enige bron van informatie van het publiek zijn. Dat is alles wat wij willen.

Rühle (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dames en heren, ook ik feliciteer de heer Bösch met zijn degelijke verslag, dat het resultaat is van zijn nauwkeurigheid en zijn volharding, twee kwaliteiten die de Commissie begrotingscontrole in het verleden steeds hoog in het vaandel heeft gedragen en die uiteindelijk tot de oprichting van OLAF hebben geleid.
Het Parlement heeft zich in dit verband opgeworpen als een waardige bewaker die de controle door de burgers serieus neemt. Bovendien heeft het de eerste aanzet gegeven tot een bestuurshervorming waarop het trots mag zijn. Ik ontken uiteraard niet dat OLAF - ik neem nota van de kritiek, die van de heer Casaca inbegrepen - af en toe voor wat meer transparantie zou mogen zorgen. Ook de burgers zouden vaak sneller en beter in kennis moeten worden gesteld van de activiteiten van OLAF. Anders gezegd, het is belangrijk dat OLAF meer ruchtbaarheid geeft aan zijn eigen werkzaamheden. Desalniettemin ben ik van oordeel dat wij als afgevaardigden moeten onderstrepen dat OLAF een waar succes is.
Wat zou Eurostat zijn zonder OLAF? Wat zou Eurostat moeten aanvangen zonder de moedige getuigen die naar OLAF stappen om daar hun verklaringen af te leggen? De zaak wordt momenteel voortgezet. Wie het proces van 1999 ter sprake brengt, moet preciseren dat het UCLAF was, de voorganger van OLAF, die de zaak in de doofpot heeft proberen te stoppen, en dat OLAF - hetgeen eens te meer bewijst dat de vervanging van UCLAF door OLAF een wijze beslissing was - de gelegenheid onmiddellijk heeft aangegrepen om deze kwestie weer op tafel te leggen en een oplossing te vinden voor het probleem van Eurostat.
De volgende fase - ik denk dat wij het op dit punt weer allemaal met elkaar eens zijn - zorgt echter voor grote problemen. Het spreekt vanzelf dat de conclusies door de lidstaten zullen worden ingegeven zolang de tweede stap er niet komt. Het is dan ook hoog tijd dat wij die stap zetten en een Europese openbare aanklager instellen. Daarom wil ik de Conventie nog eens nadrukkelijk verzoeken de moed op te brengen deze uitdaging aan te gaan. Ik vrees dat de lidstaten dat niet zullen durven. Zonder de Conventie hebben wij geen kans van slagen, en wij hebben hoe dan ook een Europese openbare aanklager nodig om de administratieve hervorming die wij met OLAF hebben ingezet tot een goed einde te brengen.

Gargani (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik voel mij verplicht enkele opmerkingen te maken over het verslag van de heer Bösch over de bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschap en de bestrijding van fraude. Dit is een coherent en in bepaalde opzichten verdienstelijk verslag dat vanavond in dit debat ook reeds op zijn merites is beoordeeld.
Zoals reeds werd gezegd werpt men met het hoofdstuk 'Versterking van de justitiële dimensie? - de paragrafen 58 tot en met 65 - van deze tekst het probleem van de instelling van een Europese openbare aanklager op. Aanvankelijk had de Commissie juridische zaken - waarvan ik de eer heb voorzitter te zijn - ten aanzien daarvan een negatief advies uitgebracht maar later zijn wij erin geslaagd punten van compromis te vinden met betrekking tot het verslag van mevrouw Theato en die moeten wij nu uitdiepen. Ik denk dat wij op grond daarvan verder kunnen gaan, maar er moet, nogmaals, uiteindelijk een evenwichtige oplossing uit de bus komen.
Welnu, men loopt onnodig op de zaken vooruit. Daardoor ontstaat ook een conflict met de wetstekst die tijdens de minizitting van maart in Brussel zal worden behandeld en wordt mijns inziens ook het wetgevingssysteem niet gestroomlijnd. De hier voorgestelde vereenvoudiging van de wetgeving betekent in feite dat het paard achter de wagen wordt gespannen en daarom waren wij gedwongen amendementen in te dienen. Het voorstel tot de instelling van een Europees openbaar ministerie voor de vervolging van schendingen van de financiële belangen van de Gemeenschap is eerlijk gezegd onaanvaardbaar voor de Commissie juridische zaken, daar in het recht van de Europese Unie geen sprake is van bevoegdheden op het gebied van het strafrecht noch van een magistratuur met alle bevoegdheidsniveaus die het recht op verdediging volledig kan garanderen. Aangezien die context ontbreekt, is de instelling van een Europees openbaar ministerie onlogisch en ongegrond. Ik wilde dat ook in alle duidelijkheid aan het adres van de commissaris zeggen die het probleem een beetje te vlug heeft afgehandeld.
Wij moeten goed nadenken, want de instelling van een dergelijk orgaan is voorbarig. De doelstellingen van de justitiële samenwerking zijn namelijk niet bereikt - die hier prevaleren - en bovendien is het noodzakelijk de voorschriften met betrekking tot strafzaken van de instellingen van de lidstaten te harmoniseren. Men kan de strafrechtelijke bevoegdheid niet zo maar toekennen aan het Hof van Justitie. Het Hof van Justitie en het Gerecht van eerste aanleg zijn voor andere doelen in het leven geroepen en bijgevolg is het niet noodzakelijk een Europees openbaar ministerie in te stellen als versterking van de justitiële samenwerking volstaat. Daarbij moet men zich laten leiden door het subsidiariteitsbeginsel dat de maatstaf is waarmee wij hier moeten meten. Derhalve moeten wij de bevoegdheden van Eurojust verder uitdiepen en haar bevoegdheden op Europees vlak versterken en coördineren. De amendementen die wij hebben ingediend hebben dus tot doel duidelijkheid te scheppen. Voor de rest is het verslag prima. Wij vrezen alleen ten zeerste dat - met Italië als enige uitzondering, waar het gerechtelijk systeem momenteel wordt herzien - in geen enkel Europees land de openbare ministeries de status en de bevoegdheden hebben die wij een Europees openbaar ministerie zouden willen toekennen, en daarom heeft dit verslag, vanwege de juridische coherentie en de Europese rechtsruimte, bij ons de alarmbel doen luiden.
Dit zijn de bezwaren die wij naar voren zullen brengen als de Europese openbare aanklager ter sprake komt. Aangezien deze zaak echter terloops aan de orde wordt gesteld in het onderhavig verslag, moeten wij deze bezwaren nu reeds naar voren brengen en proberen via amendementen de zaak recht te trekken.

De Voorzitter.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.
(De vergadering wordt om 23.10 uur gesloten)

