2. Zakaz udziału w wyborach do tybetańskiego rządu na uchodźstwie w Nepalu
Przewodniczący
Kolejnym punktem porządku obrad jest debata nad sześcioma projektami rezolucji dotyczącymi zakazu udziału w wyborach do tybetańskiego rządu na uchodźstwie w Nepalu.
Jaroslav Paška
Panie Przewodniczący! Wydaje mi się, że wszyscy z podziwem i aprobatą śledzimy wysiłki Tybetańczyków, których celem jest ustanowienie własnego kraju i uzyskanie możliwości rządzenia nim. Liczne próby znalezienia dobrego rozwiązania na drodze negocjacji z chińskimi władzami, podejmowane przez rząd na wygnaniu bądź Dalajlamę, duchowego przywódcę Tybetańczyków, zawsze kończyły się niepomyślnie. Chińczycy nie uważają Tybetańczyków za partnerów we wspólnym państwie, a za przeszkodę, która stoi na drodze przejęciu całości okupowanego terytorium.
W związku z tym sytuacja, w jakiej znajduje się rząd Nepalu, jest skomplikowana. Z jednej strony musi on spełniać międzynarodowe zobowiązania i zagwarantować tybetańskiej społeczności poszanowanie powszechnych praw, ale z drugiej nie może zignorować zdania swojego wielkiego sąsiada. Stanowisko rządu Nepalu w sprawie wyborów do tybetańskiego rządu na uchodźstwie wyraźnie pokazuje, kogo w regionie można uważać za gracza światowego formatu. Według rządu Nepalu, są nim Chiny.
Jako Europejczycy możemy wykonywać symboliczne gesty i deklarować dystans w stosunku do decyzji słabego rządu Nepalu. Jeśli jednak naprawdę chcemy zmienić położenie Tybetańczyków, to partnerem naszych rozmów powinien być rząd Chin, bo to one są politycznym przywódcą regionu i wpływają na zasady prowadzenia w nim polityki. Możemy oczywiście przekazać nasze oświadczenie rządowi Nepalu, ale to nie rozwiąże tego problemu.
Charles Tannock
autor - Panie Przewodniczący! Od czasu zniesienia monarchii w Nepalu i wyboru w Katmandu maoistowskiego rządu, Nepal i Chiny zbliżały się do siebie coraz bardziej. Wobec tego nie jest zaskoczeniem, że władze Nepalu uniemożliwiły tybetańskim uchodźcom mieszkającym w Nepalu uczestniczenie w wyborach premiera i parlamentu na wygnaniu.
W październiku zeszłego roku nepalska policja zakłóciła zresztą przebieg podobnych wyborów, co bez wątpienia było wynikiem nacisków Pekinu. Chiny próbowały przeszkodzić w nieoficjalnych wyborach odbywających się w sąsiednim suwerennym państwie, co już dowodzi pogardy, z jaką przywódcy Chin odnoszą się do demokracji, a także unaocznia ich obsesję na punkcie Tybetu.
Chiny nie zważają na to, że Dalajlama, duchowy przywódca Tybetu, wielokrotnie podkreślał, że pragnie możliwie największej autonomii dla Tybetu, a nie niepodległości. Mam nadzieję, że nieobecna dzisiaj wysoka przedstawiciel poruszy tę kwestię w rozmowach z Chinami, ale również z Nepalem, którego młoda demokracja funkcjonuje częściowo dzięki finansowej pomocy pochodzącej z pieniędzy podatników w UE.
Chcę również skorzystać z tej okazji, by oddać hołd odwadze, wytrwałości i duchowi pokojowego sprzeciwu Tybetańczyków, których przykład jest dla nas wszystkich inspiracją. Nepal rzeczywiście znajduje się w trudnej sytuacji geopolitycznej i geograficznej, ale powinien on brać przykład ze swojego południowego, demokratycznego sąsiada - Indii, a nie ze znajdującej się na północy represyjnej dyktatury, czyli ChRL. Mam nadzieję, że pewnego dnia demokracja stanie się normą w całej Azji.
Przewodniczący
Panie Pośle! Wykorzystał Pan tylko półtorej minuty. Następnym razem przydzielę Panu dodatkowe trzydzieści sekund!
Eva Lichtenberger
Panie Przewodniczący, Panie i Panowie! Najwyraźniej nie wystarcza, że prześladowanie tybetańskiej kultury w Chinach nasila się coraz bardziej od Igrzysk Olimpijskich w 2008 roku. Od tego czasu sytuacja w istocie się tylko pogorszyła. Nie uczyniono postępu w żadnej dziedzinie. Teraz na inne kraje wywiera się naciski, których celem jest utrudnienie bądź uniemożliwienie Tybetańczykom korzystania z prawa do wyboru parlamentu na uchodźstwie. W ciągu ostatnich kilku lat byliśmy już świadkami bardzo silnych nacisków wywieranych na Nepal - nieważne czy w kwestii przyjmowania uchodźców, czy prawa głosu dla Tybetańczyków. Powinniśmy się jednak cieszyć z tego, że ta kolej rzeczy jest pewna. Unia Europejska powinna wyciągnąć z niej wnioski.
Chcąc sprowokować reakcję przeciw Tybetańczykom, władze Chin wywierają nacisk na siostrzaną partię a nawet na cały Nepal, który w pewnym momencie ustępuje. Musimy skoncentrować nasze działania na zapobieganiu takim sytuacjom, co łączy się z wycofaniem wszelkiej pomocy dla Nepalu.
Kristiina Ojuland
autorka - Panie Przewodniczący! Chcę poruszyć trzy kwestie związane z poprawkami do przedmiotowej rezolucji zgłoszonymi przez grupę ALDE.
Po pierwsze, uzasadnieniem poprawek są zależności przyczynowo-skutkowe pomiędzy okupacją Tybetu przez Chińską Republikę Ludową a udaremnieniem tybetańskich wyborów w Nepalu. Choć rezolucja jest poświęcona kwestii zakazu odbycia wyborów do tybetańskiego rządu w Nepalu, to nie może być ona rozpatrywana w oderwaniu od kontekstu, czyli statusu Tybetu.
Po drugie, jeśli nie wspomni się w niej o chińskiej okupacji Tybetu, która jest powodem nacisków wywieranych przez Pekin na rząd Nepalu, to będzie to tak, jakby mówić o pierwszej wojnie światowej nie wspominając o zamachu na arcyksięcia Ferdynanda.
Podsumowując, wezwanie do zagwarantowania Tybetowi autentycznej autonomii jest jedynym konstruktywnym postulatem, jaki Parlament Europejski może wysunąć, jeśli chce zapobiec kolejnemu zakazowi organizowania wyborów przez Tybetańczyków w Nepalu. Wzywam Państwa do poparcia tego postulatu.
Lidia Joanna Geringer de Oedenberg
Panie Przewodniczący! Kraj, z którego pochodzę, ma bogate doświadczenie, jeśli chodzi o władzę na uchodźstwie. Między 1939 a 1990 rokiem na politycznej emigracji rządziło w sumie 15 polskich premierów i 6 prezydentów. Polacy nie ustawali w dążeniu do demokracji i w końcu czerwień solidarności mogła połączyć się z bielą karty do głosowania, aby w 1989 roku dać początek nowemu, demokratycznemu państwu.
Dziś także Federalna Demokratyczna Republika Nepalu ma szansę na nowy początek dzięki konstytucji, która wejdzie w życie 28 maja. Byłoby szkoda, gdyby Nepal zepsuł to święto, i w dalszym ciągu ograniczał prawa mniejszości tybetańskiej, by w rezultacie dostać od społeczności międzynarodowej czerwoną kartkę. Uniemożliwienie Tybetańczykom z Nepalu udziału w niedawnych wyborach premiera na uchodźstwie uważam za niedopuszczalne łamanie podstawowych praw obywatelskich. Unia Europejska powinna użyć wszystkich dyplomatycznych i finansowych środków w celu neutralizacji presji wywieranej na Nepal przez Chiny i w dłuższej perspektywie zapewnienia Tybetańczykom prawa do głosowania, zrzeszania się i demonstrowania poglądów.
Tak jak w Polsce nie udało się podważyć działalności 21 przedstawicieli władzy na uchodźstwie, tak i następcy Dalajlamy - jestem przekonana - nie ustaną w swojej aktywności. Nepal i Chiny powinny o tym pamiętać.
Thomas Mann
Panie Przewodniczący! Na całym świecie około 80 tysięcy Tybetańczyków uczestniczyło 20 marca w bezpośrednich wyborach nowego premiera i członków rządu. Posłowie do Parlamentu Europejskiego, w tym członkowie zespołu międzypartyjnego Parlamentu Europejskiego ds. Tybetu, uczestniczyli w tych wyborach jako obserwatorzy. Moje doświadczenia ze Szwajcarii przypominały doświadczenia moich kolegów przebywających w innych krajach: wybory były uczciwe, tajne i stuprocentowo zgodne z zasadami demokracji. Jedynym wyjątkiem był Nepal, gdzie działające pod wpływem nacisków ze strony rządu Chin służby bezpieczeństwa przeszkodziły tysiącom Tybetańczyków w oddaniu głosu w wyborach. To postępowanie było kontynuacją celowych działań podjętych w zeszłym roku, kiedy to skonfiskowano urny i zamknięto lokale wyborcze. A Nepal nie jest przecież wasalem Chin.
Rząd w Katmandu musi udowodnić, że jest w stanie oprzeć się wpływom Chin. Prawa podstawowe obejmują wolność wypowiedzi, wolność zgromadzeń i - równie istotne - prawa wyborcze. Panie Komisarzu! Europejska Służba Działań Zewnętrznych musi usilnie nalegać na przestrzeganie tych właśnie praw człowieka.
Elena Băsescu
Panie Przewodniczący! Nałożony przez władze Nepalu zakaz organizowania wyborów do tybetańskiego rządu każe nam się zastanowić nad stanem praw człowieka w tym kraju. Zwróćmy uwagę na to, że tybetańska społeczność zorganizowała te wybory po to, by nadać własnym instytucjom demokratyczny charakter. Takie inicjatywy powinno się wspierać niezależnie od tego, gdzie się pojawiają. Nadszedł czas, aby Nepal pokazał, że jego demokracja funkcjonuje zarówno wewnątrz kraju, jak i na forum międzynarodowym, tak by oddane głosy mogły zostać do 15 kwietnia przekazane centralnej komisji wyborczej i zliczone.
Apeluję do rządu Nepalu, aby wykorzystał tę okazję do polepszenia stanu podstawowych praw człowieka w swoim kraju. Ta kwestia jest jedną z ważniejszych, gdy w grę wchodzi opracowanie skutecznej polityki w regionie.
Kriton Arsenis
Panie Przewodniczący, Panie Komisarzu! Musimy walczyć o przestrzeganie demokratycznych praw wszędzie, nie tylko w naszej okolicy i nie tylko w Afryce Północnej. Musimy wypracować plan standardowego postępowania wobec niedemokratycznych rządów i wobec władz, które nie respektują demokratycznych praw.
Pan poseł Verhofstadt powiedział, że w pewnym sensie jesteśmy hipokrytami. To prawda - często stawiamy handel wyżej niż wszelkie zasady. Typowym tego przykładem jest umowa z państwami Mercosur, w której poświęciliśmy 11 % lasu Amazońskiego i dobro milionów europejskich rolników, by zdobyć dla handlu nowe rynki.
Panie Komisarzu! Winę za to wszystko ponosi Komisja. Komisarz ds. handlu często podchodzi z obojętnością do innych obszarów europejskiej polityki. Jeśli jednak nadal będziemy tak postępować, dalej będziemy hipokrytami. Nepal musi uszanować demokratyczne prawa uchodźców z Tybetu, a Unia Europejska musi zrobić wszystko, co leży w jej mocy, by poruszyć tę kwestię w ramach wielu inicjatyw, a nie tylko w związku z prawami człowieka. To nie jest tylko problem baronessy Ashton; to także kwestia dotycząca komisarza De Guchta i całej Komisji.
Nathalie Griesbeck
Panie Przewodniczący, Panie i Panowie! Nepal przez wiele lat był zastraszany przez Chiny i dziś to on pozbawił Tybetańczyków jednego z podstawowych praw politycznych: prawa głosu. Jeśli możemy być pewni czegokolwiek, to faktu, że Pekin znalazł nowego sprzymierzeńca do pomocy w prześladowaniu Tybetańczyków - jest nim Nepal. W rzeczywistości kwestia ta nie ogranicza się jedynie do wyborów; od wielu lat rząd Nepalu, ulegając naciskom Chin, nakładał coraz to nowe ograniczenia wolności wypowiedzi na Tybetańczyków, którzy mieszkają w tym państwie jako uchodźcy.
W czerwcu zeszłego roku rząd w Katmandu wydał władzom Chin uchodźców z Tybetu. W stosunku do Tybetańczyków żyjących w Nepalu powszechnie stosuje się areszty prewencyjne, a także zakaz demonstracji, zgromadzeń i podróżowania.
Nasz Parlament powinien więc skończyć z hipokryzją i nie tylko okazywać swoje oburzenie, ale również ostro potępiać ucisk, jakiego dopuszcza się Nepal i ogólniej zająć się licznymi, a nawet zbyt licznymi naruszeniami praw człowieka i Międzynarodowego paktu praw obywatelskich i politycznych. Ponadto wzywamy Nepal do zaprzestania prześladowania i złego traktowania uchodźców politycznych oraz poszanowania ich praw. Jeśli weźmiemy pod uwagę to, że w przeszłości Nepal był państwem przyjmującym uchodźców i do niedawna zawsze gościł Tybetańczyków, to niezmiernym smutkiem przepełnia nas sposób traktowania uchodźców politycznych przez rząd.
Raül Romeva i Rueda
w imieniu grupy Verts/ALE - Panie Przewodniczący! Fakt, że ze względu na naciski Chin Tybetańczykom z Katmandu nie pozwolono na uczestniczenie w wyborach uważam za zwyczajnie oburzający. Jako przedstawiciele Unii Europejskiej powinniśmy potępić naciski wywierane przez Chiny na Nepal, w związku z którymi uchodźcy nie mogą korzystać z podstawowych praw zagwarantowanych im przez prawo międzynarodowe. Powinniśmy także wyrazić zaniepokojenie faktem, że Chińczycy powstrzymali kolejne państwo przed udzieleniem pomocy humanitarnej potrzebującym.
Niezmiernie ważne jest, by wysoka przedstawiciel uważnie monitorowała rozwój sytuacji z pomocą delegacji UE w Katmandu. Już od pewnego czasu o to prosimy. Ze względu na obecny stan rzeczy nie możemy czekać ani chwili dłużej. Musimy zrobić wszystko co w naszej mocy, by przeciwstawić się płynącym ze strony Chin naciskom, ponieważ jeśli nie zrobimy tego teraz, gdy próbujemy rozpocząć dialog z Chinami, to obawiam się, że nie zrobimy tego nigdy.
Rui Tavares
Panie Przewodniczący! Uważam, że Tybetańczycy - którzy nie mogą decydować o sobie w kraju, z którego pochodzą - zanadto już cierpią z tego powodu, by być jeszcze przedmiotem nacisków zmierzających do odebrania im podstawowych demokratycznych praw w kraju zamieszkania, który ze smutnej konieczności wybrali na miejsce wygnania, bądź do którego byli zmuszeni się przenieść. Jednym z argumentów osób przeciwnych ruchowi oporu w Tybecie było to, że ruch ten skupiał się wokół Dalajlamy i miał wiele niedemokratycznych cech. Obecnie tybetański ruch oporu przechodzi proces demokratyzacji i dlatego niezmiernie smuci nas, że Nepal, państwo w którym mieszka wielu Tybetańczyków, nie dopuściło do spokojnego przebiegu demokratycznych wyborów. Chcę jednak, abyście docenili jedną rzecz: rządy naszych państw bardzo często jako pierwsze ulegają naciskom ze strony Chin i godzą się na wizję świata, która odpowiada marzeniom i życzeniom chińskich przywódców. Musimy zrozumieć, że w Nepalu rząd prawdopodobnie chciał tego samego. Co za tym idzie, jeśli chcemy wywierać nacisk na rząd Nepalu i skłonić go do innego postępowania, to powinniśmy zacząć od wywierania nacisku na naszych polityków, tak by w rozmowach z Chińczykami mogli pokazać, że mamy własne zasady.
Monica Luisa Macovei
(RO) Panie Przewodniczący! Pod wpływem nacisków ze strony rządu Chin władze Nepalu przeszkodziły około 20 tysiącom Tybetańczyków zamieszkałym w Nepalu w oddaniu głosu w wyborach na premiera tybetańskiego rządu na uchodźstwie. Prawo głosu, podobnie jak prawo do wolnych wyborów i pokojowych demonstracji, jest jednym z fundamentalnych praw każdej jednostki i wszystkich społeczności. Im więcej przeszkód stanie na drodze tym, którzy chcą korzystać ze swoich praw, tym bardziej będą zdeterminowani, by je realizować. Jestem przekonany, że teraz Tybetańczycy w Nepalu silniej pragną zorganizowania wyborów premiera rządu na uchodźstwie. Wydaje się, że polityka Nepalu i Chin zmierzająca do ich zastraszenia przyniosła wręcz odwrotne efekty.
Wzywam wysoką przedstawiciel Unii Europejskiej do przedstawienia tych postulatów i środków zaradczych zaproponowanych przez Parlament Europejski w trakcie rozmów z władzami Chin i Nepalu.
Sari Essayah
(FI) Panie Przewodniczący! Chiny coraz bardziej prześladują tybetański rząd na uchodźstwie. Ponad 10 tysiącom Tybetańczyków w Nepalu nie pozwolono głosować w wyborach, które miały wyłonić premiera i posłów do parlamentu w rządzie na uchodźstwie. Ze względu na naciski Chin, najważniejsze partie polityczne w Nepalu popierają tzw. politykę jednych Chin i uważają Tybet za nieodłączną część Chin. Z tego powodu uchodźcy z Nepalu znajdują się pod stałą i ścisłą kontrolą.
Choć tematem tej rezolucji jest uniemożliwienie głosowania, to jej tłem jest okupacja Tybetu przez Chiny. Siła Chin i znaczenie nacisków przez nie wywieranych rośnie wraz z ekonomicznymi wpływami tego kraju.
Ta rezolucja, podobnie jak poprzednia dotycząca Ai Weiwei, jest dowodem na to, jak ponura jest polityka Komunistycznej Partii Chin. Jak powiedział pan komisarz, nasza polityka wobec Chin musi być jednomyślna.
Seán Kelly
Panie Przewodniczący! Nie miałem się wypowiadać na ten temat, ale postanowiłem jednak to zrobić, ponieważ Dalajlama ma w przyszły czwartek odwiedzić mój kraj, gdzie będzie przemawiał na uniwersytecie w Limerick, w moim okręgu wyborczym i z pewnością będzie miał wiele do powiedzenia na ten i inne tematy. Oczywiście godne potępienia są działania ministerstwa spraw wewnętrznych Nepalu, polegające na konfiskowaniu urn wyborczych. Co zaś się tyczy wydarzeń z Katmandu - miasta zachwalanego przez pisarzy i artystów, co czyni tę wiadomość jeszcze smutniejszą - to wiemy, że nie dopuszczono do policzenia około 10 tysięcy głosów.
Możemy tylko liczyć na to, że dając wyraz naszej jednomyślności, Unia Europejska wywrze jakiś wpływ nie tylko na Nepal, ale również na ich władców, Chińczyków, którzy dzięki temu wykażą się większym zrozumieniem, przede wszystkim w związku z Tybetem i Dalajlamą.
Na koniec chcę dodać, że w Irlandii przyjmiemy Dalajlamę równie ciepło, jak królową Anglii czy prezydenta Obamę, którzy również będą gościć na spotkaniu.
Mitro Repo
(FI) Panie Przewodniczący! Prawo do wzięcia udziału w demokratycznych wyborach jest jednym z powszechnych i podstawowych praw. Rozpoczęte wybory są bardzo ważne dla zachowania tybetańskiej tożsamości i kultury. Tybetańczycy wybierają nowego przywódcę duchowego w związku z tym, że Dalajlama zrezygnował z tej pozycji.
W 2009 roku zgodziliśmy się, że UE na forum międzynarodowym będzie opowiadać się za demokracją i rządami uczestniczącymi. Musimy być konsekwentni i poprzeć założenia tej polityki.
To oczywiste, że Nepal opowiada się po stronie Chin pod presją. Jego przedstawicielom należy przypomnieć o zobowiązaniach związanych z ochroną praw człowieka i demokratycznych swobód Tybetańczyków, a także o tym, że nie powinni zakłócać przebiegu wolnych wyborów.
Maroš Šefčovič
wiceprzewodniczący Komisji - Panie Przewodniczący! Jak Pan wie, w Nepalu żyje około 20 tysięcy Tybetańczyków i większość z nich mieszka tam od dawna. Korzystali oni z wolności gospodarczej, prawa do osiedlenia się w Nepalu i, do niedawna, również z tamtejszej przestrzeni politycznej, w ramach której mogli omawiać między sobą przyszłość Tybetu.
Ostatnie wybory, które odbyły się 20 marca, były ważnym wydarzeniem dla społeczności mieszkających poza Tybetem i stanowiły również ważny krok na drodze do reform zaplanowanych przez Dalajlamę.
W tym kontekście z niepokojem zauważamy, że władze Nepalu zaczynają surowo traktować działalność polityczną Tybetańczyków w Nepalu. Władze skutecznie przeszkodziły ponad 10 tysiącom z nich głosować 20 marca. Zdarzyło się to nie pierwszy raz. W zeszłym roku, 3 października, w czasie wcześniejszej tury głosowania władze Nepalu zakłóciły przebieg wyborów, skonfiskowały urny i zamknęły lokale wyborcze Tybetańczyków.
Unia Europejska za pośrednictwem delegacji w Katmandu i ambasad państw członkowskich UE może kontrolować rozwój sytuacji, współpracując blisko z tybetańską społecznością i rządem. UE uważa, że uchodźcy z Tybetu powinni mieć możliwość korzystania z wolności do zrzeszania się, którą zapewniają im międzynarodowe standardy praw człowieka. Powinno to zostać zrobione w sposób umożliwiający bezproblemowe wdrożenie tych praw.
Dostęp do terytorium Nepalu powinien zostać utrzymany, a niepisana umowa pomiędzy rządem Nepalu a Wysokim Komisarzem Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców powinna być nadal przestrzegana. Nowo przybyli uchodźcy z Tybetu, których władze Nepalu przechwytują na drodze do Katmandu, powinni bezzwłocznie znaleźć się pod opieką Biura UNHCR. Uznani za uchodźców Tybetańczycy przebywający w Nepalu dłużej niż od 1990 roku powinni otrzymać stosowne nepalskie dokumenty.
Ręczę przed tym Parlamentem, że UE nadal będzie podnosić tę kwestię w rozmowach z władzami, a także że nie przestanie przyglądać się rozwojowi sytuacji i go relacjonować.
Przewodniczący
Zamykam debatę.
Głosowanie odbędzie się za chwilę.
Oświadczenia pisemne (art. 149 Regulaminu)
Eija-Riitta Korhola
na piśmie - (FI) Tybetański Dalaj Lama postanowił wycofać się z polityki i działać dalej jako duchowy przywódca swojego narodu. Jest on oczywiście jednym z najbardziej znanych światowych przywódców i ludzie ze wszystkich stron świata czerpią siłę i pociechę z jego nauk o dobroci, zrozumieniu i pacyfizmie.
Dalej będzie spełniał rolę duchowego przywódcy, ale jego polityczne obowiązki zostaną przekazane premierowi tybetańskiego rządu na wygnaniu. Nie obejdzie się jednak bez trudności. Z powodu narastających nacisków władz Chin 20 tysięcy Tybetańczyków zamieszkałych w Nepalu nie mogło głosować. Władze Nepalu stwierdziły, że tybetańskie demonstracje sprzeciwiają się idei jednych Chin i zaznaczyły, że nie zezwolą na "antychińskie działania” na terenie państwa. Z tego względu grupy Tybetańczyków nie mogły wziąć udziały w głosowaniu.
Nie jest to niespodzianką, ponieważ władze Nepalu już wielokrotnie naruszały wolność wypowiedzi i prawa Tybetańczyków na wygnaniu. Dzieje się tak, mimo że Nepal podpisał stworzone przez ONZ międzynarodowe umowy dotyczące praw obywatelskich i politycznych.
Przedstawiciele Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych pracujący w placówce w Katmandu powinni uważnie przyglądać się sytuacji politycznej w Nepalu, a zwłaszcza sposobowi, w jaki traktowani są uchodźcy z Tybetu, by w ten sposób upewnić się, że ich prawa są szanowane. Przestrzeganie zasad demokracji jest niezmiernie ważne, jeśli chcemy ocalić i wzmocnić tożsamość narodową Tybetańczyków zarówno w Tybecie, jak i poza jego granicami.
Tadeusz Zwiefka
Cały świat doskonale zdaje sobie sprawę, jak skomplikowana jest sytuacja narodu tybetańskiego, który od dekad domaga się już nie tyle niepodległości, co przynajmniej respektowania przez rząd chiński podstawowych praw autonomii. Naród o tak bogatej i unikalnej kulturze żyje w ciągłym zagrożeniu ze strony potężnego sąsiada. Teraz, gdy Dalajlama zrezygnował z politycznego przywództwa na rzecz nowej generacji demokratycznych liderów, Tybetańczycy stanęli przed szansą, by wzmocnić demokratyczne tradycje, pomimo tego, że rząd tybetański wciąż zmuszony jest do działania na uchodźstwie. Jednakże tysiące Tybetańczyków przebywających w Nepalu zostało tego prawa pozbawionych. Naciski ze strony Chin wydają się być bardzo skuteczne, a to, co do tej pory było pokojowymi demonstracjami w obronie wolności słowa i podstawowych praw, może przerodzić się w trudną do opanowania sytuację, która z pewnością będzie miała międzynarodowy oddźwięk. Możemy sobie przecież wyobrazić, jak skutecznie chiński rząd będzie chciał się rozprawić z tymi, którzy "zakłócą spokój” w Tybecie. Ostatnie wydarzenia powinny przypomnieć światu, że prawa narodu tybetańskiego są nieustannie gwałcone, a sprawa Tybetu nie jest zamkniętym rozdziałem, bo Tybetańczycy z pewnością wciąż będą domagać się poszanowania swej niezależności i będą to robić coraz głośniej.
