W sprawie problemów i perspektyw obywatelstwa europejskiego (krótka prezentacja) 
Przewodniczący
Następnym punktem posiedzenia jest krótka prezentacja sprawozdania sporządzonego przez panią poseł Gacek, w imieniu Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych, w sprawie problemów i perspektyw obywatelstwa europejskiego.
Urszula Gacek
spawozdawczyni. - Panie przewodniczący! Mam przyjemność przedstawić sprawozdanie w sprawie problemów i perspektyw obywatelstwa europejskiego, które w ubiegłym miesiącu zostało jednogłośnie przyjęte przez Komisję Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych (LIBE).
Obywatelstwo europejskie nie zastępuje obywatelstwa krajowego. Jest ono jego uzupełnieniem, przyznaje dodatkowe, unikalne prawa obywatelom UE, a mianowicie prawo do swobodnego przemieszczania się, prawo do ochrony konsularnej i prawo do składania petycji do Parlamentu Europejskiego i Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich. W sprawozdaniu Parlamentu Europejskiego zostało uwzględnione piąte sprawozdanie Komisji w sprawie obywatelstwa europejskiego, obejmujące okres od 1 maja 2004 r. do 30 czerwca 2007 r. Jest to okres wyjątkowy. Pięć lat temu, w dniu 1 maja 2004 r., do Unii Europejskiej przystąpiło 10 nowych państw członkowskich. W wyniku tego przystąpienia, w szczególności państw Europy Środkowej i Wschodniej, miała miejsce migracja z tych państw do Unii na niespotykaną dotychczas skalę. Nowi obywatele Unii Europejskiej przyjęli przyznane im prawa, zwłaszcza prawo do swobodnego przemieszczania się. Korzystali z możliwości kształcenia się za granicą i w państwach, które otworzyły swoje rynki pracy, podjęli legalną pracę.
Z migracją na taką skalę wiążą się jednak liczne wyzwania dla państw przyjmujących. Są to wyzwania, z którymi muszą się zmierzyć zarówno władze centralne, jak i lokalne. Władze lokalne w szczególności, odpowiedzialne zwłaszcza za takie usługi jak na przykład mieszkaniowe, w zakresie opieki zdrowotnej i szkolnictwa podstawowego i średniego, często stają w obliczu codziennych problemów związanych z przybyciem nowych imigrantów.
Wiele zostało już zrobione na rzecz wspomagania integracji i udzielania wsparcia nowo przybyłym w celu umożliwienia im korzystania z takich samych praw, jakie mają obywatele państwa przyjmującego. Niemniej jednak w dalszym ciągu zdarzają się przypadki dyskryminacji. Czasem są one konsekwencją zawiłości prawnych, a czasem wynikiem niewiedzy i braku informacji na temat sposobu stosowania przepisów prawa.
Komisja LIBE przyjęła w swojej pracy bardzo konstruktywne i praktyczne podejście. Zostało osiągnięte porozumienie między poszczególnymi partiami, a naszym priorytetem jest zidentyfikowanie obszarów występowania problemów i podjęcie kroków mających na celu ich rozwiązanie poprzez zapewnienie rządom centralnym i lokalnym państw członkowskich niezbędnych zasobów i wsparcia. Najważniejszą kwestią dla nas było to, że obywatel nie powinien napotykać na żadne utrudnienia w korzystaniu ze swoich praw.
Drugie prawo, o którym wspomniałam, a mianowicie prawo do ochrony konsularnej, jest niestety w dalszym ciągu stosowane w niewielkim zakresie. Wyraźnie uświadomiliśmy sobie ten fakt, gdy nasi koledzy znaleźli się w dramatycznej sytuacji podczas ataku terrorystycznego w Mumbai. Skoro posłowie do PE mieli problemy związane z korzystaniem z należnego im prawa do opieki konsularnej w tak skrajnej sytuacji, jakie szanse ma przeciętny obywatel w bardziej prozaicznych okolicznościach?
Coraz większa świadomość obywateli w zakresie posiadanych praw jest najważniejszym zagadnieniem przewijającym się w całym sprawozdaniu. Zawiera ono też wiele propozycji działań mających na celu zwiększanie tej świadomości. Skoro zaledwie 31% obywateli uważa, że otrzymuje odpowiednie informacje na temat ich praw, my mamy jeszcze wiele do zrobienia.
Jestem przekonana, że Komisja weźmie pod uwagę zalecenia Parlamentu i w swoim szóstym sprawozdaniu poda informacje na temat konkretnych postępów, które udało się osiągnąć. Na zakończenie chciałabym podziękować sprawozdawcom pomocniczym, personelowi grup politycznych i sekretariatowi komisji LIBE za ogromny wkład pracy. Szczególne wyrazy podziękowania chcę przekazać tym osobom, które uczestniczyły w wysłuchaniach publicznych dotyczących tego sprawozdania, zwłaszcza przedstawicielom organizacji pozarządowych. Na szczególne uznanie zasługuje to, że w sprawozdaniu na temat obywatelstwa, na etapie sporządzania jego ostatecznej wersji, został uwzględniony głos obywateli wyrażony za pośrednictwem organizacji pozarządowych
Günter Verheugen
wiceprzewodniczący Komisji. - (DE) Panie przewodniczący, pani poseł Gacek! Jak się zdaje, zostaliśmy w tej Izbie zupełnie sami. W imieniu Komisji chciałbym podziękować pani poseł za bardzo ważne i godne uwagi sprawozdanie i przekazać nasze gratulacje.
Dotyczy ono bardzo ważnego zagadnienia: obywatelstwa europejskiego. Wiele osób zapewne myśli, że "obywatelstwo europejskie” jest tylko nic nieznaczącym frazesem, ale pani sprawozdanie najlepiej świadczy o tym, że wcale nim nie jest. Europejskie obywatelstwo stało się rzeczywistością dzięki prawom, wyraźnie zdefiniowanym w Traktacie, a mianowicie prawu do swobodnego przemieszczania się i przebywania na terytorium państw członkowskich, prawu do głosowania i kandydowania w wyborach lokalnych i europejskich, prawu do ochrony konsularnej i do składania petycji do Parlamentu Europejskiego, prawu do wnoszenia skarg do Europejskiego Rzecznika Obywatelskiego i prawu do zwracania się na piśmie do instytucji europejskich.
Komisja uważa, że jest już najwyższy czas, żeby opracować specjalny program dotyczący obywatelstwa europejskiego. Dlatego też zamierza przeprowadzić kompleksowe konsultacje w celu zebrania szczegółowych informacji o problemach związanych z obywatelstwem europejskim. Mogłyby one zostać wykorzystane do opracowania nowych wniosków, które z kolei stanowiłyby podstawę szóstego sprawozdania Komisji na temat obywatelstwa Unii, zaplanowanego na 2010 rok.
Oprócz tego Komisja pracuje również i w dalszym ciągu będzie na co dzień pracować, by zapewnić obywatelom warunki do rzeczywistego korzystania na co dzień z przysługujących im praw obywatelskich. W wielu dziedzinach, w odniesieniu do których w swoim sprawozdaniu pani poseł Gacek wzywa Komisję do działań, Komisja już je podejmuje i stara się zapewnić, by te prawa były wzmacniane i rozszerzane. Chciałbym tu, jako przykład, podać plan działania Komisji w sprawie ochrony konsularnej, i dodać, że w pełni zgadam się z panią poseł, że jest to dziedzina, w której trzeba coś zrobić. Poza wszystkim, zaledwie kilka tygodni temu odbyliśmy w tej Izbie niezwykle konstruktywną debatę na ten temat; najlepiej świadczy ona o rozmiarach przepaści między aspiracjami a rzeczywistością w przypadku prawa do ochrony konsularnej.
Komisja podjęła przedsięwzięcia mające na celu informowanie obywateli o ich prawach w drodze kampanii informacyjnych i dokłada starań, by zagwarantować im możliwości rzeczywistego korzystania z tych praw - przede wszystkim poprzez przyjęcie sprawozdania dotyczącego stosowania przez państwa członkowskie dyrektywy w sprawie swobody przemieszczania.
Zbliżające się wybory europejskie są jednym z priorytetów w dziedzinie kształtowania stosunków publicznie działających instytucji z otoczeniem. Komisja wspiera kampanię Parlamentu i podejmuje związane z nią działania uzupełniające, związane z wykorzystywaniem środków informacyjnych służących zwiększaniu świadomości w zakresie tych wyborów i zachęcania obywateli do korzystania z ich praw wyborczych.
Bardzo dobrze, że podejmujemy takie działania. Chciałbym w tym miejscu również podkreślić, że nie tylko Komisja podejmuje działania na rzecz urzeczywistniania europejskiego obywatelstwa w życiu codziennym. Również inne instytucje, na przykład ten Parlament, a także wszystkie 27 państw członkowskich, władze regionalne, parlamenty krajowe, władze lokalne i każdy organ samorządu lokalnego w Unii Europejskiej odgrywa bardzo ważną rolę w skutecznym rozwoju obywatelstwa europejskiego.
Jestem zadowolony, że sprawozdanie pani poseł Gacek, opublikowane w dobrym momencie przed wyborami europejskimi w 2009 roku, angażuje niektóre z tych liczących się instytucji i podmiotów, które powinny utożsamiać się z obywatelstwem europejskim, by Europa stała się prawdziwym domem dla milionów swoich obywateli. Jestem przekonany, że zapewnienie, by obywatelstwo europejskie było postrzegane nie tylko jako symbol, lecz szczególne prawo, któremu sens można i trzeba nadawać w codziennym życiu, traktujemy jako nasz wspólny obowiązek.
Przewodniczący
Zamykam ten punkt posiedzenia.
Głosowanie odbędzie się jutro.
Oświadczenia pisemne (art. 142 regulaminu)
Slavi Binev  
na piśmie. - (BG) Przejrzystość i relacje demokratyczne między obywatelami a instytucjami są podstawowymi zasadami w Europie i podstawowymi prawami obywateli europejskich. Są to te same zasady, według których muszą się odbywać wybory europejskie. Niemniej jednak problem kupowania głosów w Bułgarii świadczy o tym, że jest zupełnie przeciwne.
Po wielokrotnie powtarzających się przypadkach jawnego naruszania uczciwości w poprzednich wyborach lokalnych w formie kupowania głosów przez partie: Obywatele na rzecz Europejskiego Rozwoju Bułgarii (GERB), Ruch na rzecz Praw i Wolności (DPS) i Bułgarska Partia Socjalistyczna (BSP), zwykli obywatele mają wrażenie, że zostali pozbawieni prawa wyboru. W konsekwencji wykazują coraz mniej chęci do ponownego głosowania.
Niezależnie od obowiązującego kodeksu karnego i licznych przejawów łamania prawa, ani jedna osoba w sprawozdaniu Komisji ani słowem nie wspomniała, że ktokolwiek został skazany za tego rodzaju przestępstwa, ponieważ odpowiednie organy odpowiedzialne za egzekwowanie prawa nie są najwyraźniej zainteresowane powstrzymaniem procederu kupowania głosów. W Bułgarii przedstawiciele wymiaru sprawiedliwości w dalszym ciągu wykazują brak determinacji i dobrze znane osoby, winne dotychczasowych naruszeń, znów organizują kampanie przedwyborcze, a ci, którzy sprzedawali swoje głosy szukają nowych nabywców oferujących najlepszą cenę.
Chciałbym podkreślić, że tak długo jak te wykroczenia będą w Bułgarii tolerowane i tak długo jak państwo nie będzie podejmować żadnych działań w związku z tym problemem, uczciwi wyborcy będą w rzeczywistości pozbawieni ich podstawowego prawa należnego każdemu człowiekowi - prawa wyboru! Taka sytuacja jest nie do zaakceptowania dla obywateli europejskich. Nalegam, żeby posłowie do Parlamentu nie pozostawali bezczynni.
Magda Kósáné Kovács  
W Traktacie o Unii Europejskiej stwierdza się, że każdy obywatel Unii ma równe prawa. Niestety ta zasada nie zawsze sprawdza się w rzeczywistości. Powodem różnic jest szeroko rozpowszechnione krańcowe ubóstwo, społeczne wykluczenie lub celowe wykluczenie, regiony upośledzone są z różnych powodów pozostawiane poza społeczeństwem informacyjnym, i żyją obywatele, od których nie można nawet oczekiwać świadomości europejskiej. Jestem bardzo zadowolona, że w sprawozdaniu została poruszona sprawa Romów. Ta mniejszość, licząca 10-12 milionów osób, doświadcza segregacji i znajduje się w szczególnie niekorzystnych warunkach pod względem dostępu do edukacji i w beznadziejnej sytuacji pod względem zatrudnienia, co przyczynia się do obniżenia statusu jej członków jako obywateli.
Widoczne są już przesłanki, że to załamanie społeczeństwa będzie miało negatywny wpływ również na europejskie wybory parlamentarne. Zmniejsza się wola do głosowania większości tych, którzy znajdują się w trudnej sytuacji społecznej, ponieważ nie mają oni dostępu do informacji, a jeśli ktoś żyje na marginesie społeczeństwa, ma mniejszą świadomość tego, że spośród wszystkich instytucji europejskich, tylko na skład Parlamentu Europejskiego można mieć bezpośredni wpływ. Bardzo niedobrze, że ta obojętność szczególnie silnie zaznacza się w państwach Europy Środkowej i Wschodniej, a powodów takiego stanu rzeczy znów można szukać w niewystarczającej informacji. Inną przyczyną jest nadrabianie strat związanych ze spowolnieniem tempa po dużej fali rozszerzenia; z tym wiąże się wiele rozczarowań.
Mamy nadzieję, że swoboda przemieszczania się obywateli, pracowników i usługodawców przyczyni się do przełamania barier w ludzkich umysłach i w sposobie rozumowania. Jeśli przemieszczanie się w granicach większego domu stanie się zjawiskiem naturalnym i będzie przejawem urzeczywistnienia większej wolności, wówczas wielowarstwowa i wielobarwna Unia Europejska będzie miejscem dla wielu różnorodnych, lecz solidarnych i tolerancyjnych obywateli europejskich.
