Crisis door vulkaanaswolk (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is het debat over:
mondelinge vraag van Marian-Jean Marinescu en Mathieu Grosch, namens de PPE-Fractie, aan de Commissie: Crisis door vulkaanaswolk (B7-0015/2011);
mondelinge vraag van Saïd El Khadraoui, namens de S&D-Fractie, aan de Commissie: Crisis door vulkaanaswolk (B7-0204/2011);
mondelinge vraag van Gesine Meissner, namens de ALDE-Fractie, aan de Commissie: Crisis door vulkaanaswolk (B7-0202/2011); en
mondelinge vraag van Roberts Zīle, namens de ECR-Fractie, aan de Commissie: Crisis door vulkaanaswolk (B7-0203/2011).
Marian-Jean Marinescu
auteur. - (RO) Mijnheer de Voorzitter, de vulkaanuitbarsting van afgelopen april heeft geleid tot sluiting van grote delen van het Europese luchtruim. De daaropvolgende crisis heeft meer dan tien miljoen passagiers getroffen en heel wat economische schade veroorzaakt. De aanpak van de crisis door de vulkaanas liet heel wat te wensen over vanwege het gebrek aan coördinatie tussen de instellingen, het gebrek aan specificaties en flexibiliteit, om niet te spreken over het suboptimaal gebruik van de technische hulpmiddelen.
Ik zei het toen en ik zeg het nu nog: Het is van het grootste belang dat de nodige maatregelen worden genomen om te zorgen dat een nieuwe vulkaanuitbarsting niet dezelfde gevolgen heeft. Verantwoordelijkheid voor de veiligheid van vluchten moet bij de operatoren en de bemanning berusten, waaronder verantwoordelijkheid voor het vermijden van gebieden met as. De operatoren moeten worden voorzien van nauwkeurige gegevens, zodat ze de beste oplossing kunnen kiezen. Piloten worden getraind om met uitzonderlijke vluchtomstandigheden te kunnen omgaan en over de nodige ervaring te beschikken om het risico te beoordelen en te besluiten een andere route te nemen.
Om dit proces zo efficiënt mogelijk te maken zijn de volgende elementen nodig: het toezicht en de voorspelling moeten worden verbeterd, en er moet meer worden geïnvesteerd in uitrusting op de grond en in de lucht. De technische structuur moet in staat zijn om nauwkeurige realtimegegevens en continue voorspellingen te leveren, hetgeen met de huidige technologie ook mogelijk is. Het gebruik van verschillende centra voor het verzamelen en leveren van deze informatie zal de risico-evaluatie en de betreffende vluchtplanning verbeteren. De rol van instellingen voor crisisbeheer moet duidelijker worden zodat de operatoren de benodigde informatie ontvangen om beslissingen te kunnen nemen.
De regelgevende instantie moet verantwoordelijk zijn voor het toezicht, en de vulkaanasadviescentra zijn verantwoordelijk voor het inlichten van de verleners van luchtvaartnavigatiediensten over erupties en gebieden met een hoog risico. De dienstverleners moeten de piloten informeren over gebieden met een hoog risico op asproblemen. De betrokken partijen moeten worden getraind in doeltreffend crisisbeheer met behulp van simulaties.
Ik denk dat het absoluut nodig is dat het Agentschap voor de veiligheid van de luchtvaart (EASA) de specificaties opstelt, die nodig zijn om de verantwoordelijkheden op toezichts- en operationeel niveau helder te krijgen. Het gemeenschappelijk Europees luchtruim en het uitvoeren van SESAR zou het besluitvormingsproces enorm vereenvoudigen en de gevolgen bij een crisis sterk verminderen. Naar mijn mening zijn dit de belangrijkste punten die moeten worden opgelost, zodat we zeker zijn dat we een dergelijke situatie in de toekomst kunnen beheersen.
Brian Simpson
auteur. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik ben blij met de gelegenheid die deze mondelinge vraag ons geeft om terug te kijken op de problemen die reizigers en de luchtvaartbranche als geheel hebben ondervonden tijdens de IJslandse vulkaancrisis van vorig jaar.
Wat vorig jaar duidelijk is geworden, is dat de lidstaten en de EU als geheel geen plan hadden voor een dergelijke gebeurtenis, dat de gebruikte gegevens onvolledig waren, dat de meteorologen niet konden of zelfs niet wilden helpen en dat iedereen zijn best deed om iemand anders de schuld te geven en een beleid hanteerde van risicomijden in plaats van risicobeheer.
Om eerlijk te zijn, mijnheer de Voorzitter, zijn de lidstaten vorig jaar laf geweest. Maar, mijnheer de Voorzitter, dat was toen. Hoe gaat het in de toekomst? Hebben we een allesomvattend plan voor de volgende vulkaanuitbarsting? Als die plaatsvindt, zullen de lidstaten dan voortaan hun beleid op EU-niveau coördineren? En de cruciale vraag: zullen ze overleggen met de luchtvaartbranche en in het bijzonder de luchtvaartmaatschappijen voordat ze hun advies afgeven? We moeten niet dezelfde fouten maken als vorig jaar, toen we de onzinnige situatie hadden dat het ene land zijn luchtruim sloot terwijl het in een buurland open bleef, wat leidde tot chaos, verwarring en enorme economische gevolgen.
Tot slot, mijnheer de Voorzitter, heeft de IJslandse vulkaan één belangrijk punt belicht: hij heeft het argument voor een gemeenschappelijk Europees luchtruim beter bekrachtigd dan enig politicus had kunnen doen. Het is nu onze taak om dit snel te ontwikkelen en tot stand te brengen, ook al zijn de lidstaten zoals gebruikelijk weer in hun oude gewoonten vervallen en treuzelen ze met dit zeer nodige project.
Gesine Meissner
auteur. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, onder het vorige agendapunt hebben we het zojuist over natuurrampen gehad. In dit geval hebben natuurkrachten ervoor gezorgd dat het vliegverkeer helemaal stil kwam te liggen. De Eyjafjallajökull - inmiddels kent waarschijnlijk iedereen deze vulkaan - is vorig jaar uitgebarsten en heeft het vliegverkeer voor een groot deel platgelegd. Overigens heb ik bij de vorige toespraak weer gemerkt dat we een uitstekende voorzitter van de Commissie vervoer en toerisme hebben, want ik wilde vrijwel identieke opmerkingen maken. Ik probeer mijn toespraak daarom enigszins te wijzigen.
Inderdaad was het een chaos, zoals Brian Simpson al zei. Als Europeanen bleken we met al onze geavanceerde technologie en al onze ervaring echt hulpeloos te zijn toen het erom ging met deze ramp om te gaan en oplossingen te vinden. We hebben moeten vaststellen dat er te weinig overleg wordt gepleegd. Inmiddels werd een taskforce opgericht. Dat is immers de aanleiding voor deze vraag: beschikt de taskforce al over betrouwbare resultaten die we kunnen bespreken, heeft hij al studies gepubliceerd? Tot nu toe ken ik er tenminste geen. Heeft men werkelijk alle internationale deskundigen benaderd die ervaringen hebben met dergelijke vulkaanuitbarstingen? We hebben er immers afgelopen jaar al in de plenaire vergadering over gesproken dat zich in andere delen van de wereld vaker vulkaanuitbarstingen voordoen, en daar lukt het op de een of andere manier wel om actuele gegevens beschikbaar te maken en het een en ander te coördineren.
Dan heb ik nog iets op het hart. Op 4 mei werd ook in de Raad van ministers van Vervoer gezegd dat we een gecoördineerd Europees verkeerssysteem nodig hebben. Dat kan in dergelijke gevallen natuurlijk uitkomst bieden. Hoe staat het met de voorbereidingen om in het geval van een komende vulkaanuitbarsting - die immers niet te plannen valt, maar op een gegeven moment gewoon gebeurt - beter te kunnen reageren?
Ik heb nog een vraag: is bekend welke technologie nodig is om beter met dergelijke omstandigheden te kunnen omgaan? In Duitsland beschikken inmiddels alle weerstations over apparatuur waarmee gegevens kunnen worden verzameld en waarmee actuele gegevens kunnen worden doorgegeven aan de verantwoordelijken bij de luchtvaartmaatschappijen en de piloten, opdat deze kunnen beslissen of de situatie veilig is of niet, of zij kunnen vliegen of niet.
Een verder punt dat tot dusver niet aan de orde is gesteld, maar dat ik in dit verband belangrijk acht: door de asuitstoot die het vliegverkeer in de problemen heeft gebracht, werden tien miljoen passagiers getroffen, en natuurlijk ook talrijke bedrijven. Er waren veel gestrande passagiers die niet verder konden reizen, wat de vraag doet rijzen hoe het er met de passagiersrechten voor staat. Luchtreiziger genieten passagiersrechten, maar ik heb de indruk dat deze in dit geval niet altijd het beoogde effect hebben gehad. Misschien moesten we deze passagiersrechten ook nog eens aan een herziening onderwerpen.
Dit zijn veel vragen. Ik weet niet of u ze nu allemaal kunt beantwoorden, mijnheer Hahn, omdat vervoer eigenlijk niet onder uw bevoegdheid valt. Maar anders kunnen de vragen die ik naast de schriftelijke vraag heb gesteld, vast en zeker nog op een later tijdstip worden beantwoord. U merkt dat het thema ons erg bezighoudt. Het luchtverkeer is immers van groot belang en we hebben dan ook een gemeenschappelijk Europees luchtruim nodig.
Roberts Zīle
auteur. - (LV) Mijnheer de Voorzitter, ik herhaal niet graag wat andere sprekers al hebben gezegd, maar waarom hebben we deze vraag eigenlijk gesteld? Het is al bijna een jaar geleden dat deze gebeurtenissen zich hebben voorgedaan, en de kans bestaat dat ze gewoonweg worden vergeten. We wilden ervoor zorgen dat de Commissie dit belangrijk blijft vinden en we wachten op de beloofde maatregelen van de Commissie op basis van de lessen die uit de vulkaanuitbarsting van vorig jaar zijn getrokken. Het is gebleken dat de luchtvaartmarkt misschien wel de enige echte binnenlandse markt van de Europese Unie is, veel meer dan de markt voor andere vervoerswijzen. En dat betekent weer dat het nemen van besluiten, evenals de voorbereiding daarvan, mogelijk een ander proces vereisen. Waar het om gaat is dat nauwkeurige gegevens ontbreken en de operatoren niet deelnemen aan het besluitvormingsproces, en ook het feit dat de besluitvorming op het niveau van de lidstaten plaatsvindt. In beginsel is dit natuurlijk wettelijk bepaald. Hoewel ik tot een fractie behoor die het subsidiariteitsbeginsel altijd steunt, denk ik bij dit onderwerp, gezien de situatie van vorig jaar, dat we op basis van dit voorstel zouden moeten overwegen of er niet meer besluiten op Europees vlak zouden moeten worden genomen. Het baart passagiers ook zorgen dat verschillende luchtvaartmaatschappijen verschillend gedrag tegenover hen vertonen, en het verkrijgen van een vergoeding via de rechtbank is niet altijd even eenvoudig. We moeten natuurlijk voorkomen dat verschillende luchtvaartmaatschappijen verschillend uit deze crisis komen, dat de een veel meer kosten heeft dan de ander. Het derde punt waar ik op wil wijzen is de les die uit deze crisis kan worden getrokken, namelijk dat er in de Europese Unie als het ware verschillende 'eilanden' bestaan, die niet door middel van verschillende vervoerswijzen met elkaar verbonden zijn. Dat betekent dat we bij het plannen van de TEN-T-kaart dit jaar en de TEN-T-begroting voor de volgende financiële vooruitzichten, plus de begroting voor het cohesiebeleid, investeringen in andere vervoerswijzen mogelijk moeten maken, zodat we deze eilanden kunnen verbinden met de rest van de Europese Unie. Dank u.
Johannes Hahn
lid van de Commissie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, de uitbarsting van de Eyafjallajökull in IJsland in april 2010 had een enorme invloed die dringend optreden van de EU vereiste. De Commissie heeft daarom onmiddellijk maatregelen voorgesteld om het standpunt van de EU te coördineren en het regelgevingskader te versterken. Dat maakt Europa een sterkere partner op wereldniveau.
De Commissie is actief betrokken bij de praktische werkzaamheden om de bestaande methoden voor het vermijden van vulkaanas in de luchtvaart te verfijnen. De Commissie heeft bijvoorbeeld een specifieke oproep gelanceerd binnen het zevende kaderprogramma getiteld Technology support for crisis coordination for the air transport system following major disrupting events. Parallel hieraan bereidt het Europees Agentschap voor de veiligheid van de luchtvaart (EASA) regels voor op het gebied van luchtwaardigheidseisen en risicobeoordeling voor veilig vliegverkeer in een vulkanisch verontreinigd luchtruim.
Vanuit een operationeel perspectief is in nauwe samenwerking met het EASA een aanpak ontwikkeld. Deze aanpak weerspiegelt de praktijken in andere delen van de wereld. De grondbeginselen zijn als volgt: ten eerste is de luchtvaartmaatschappij verantwoordelijk voor de veiligheid van haar diensten. Voordat zij een dienst uitvoert in een luchtruim dat is verontreinigd met vulkaanas, moet de luchtvaartmaatschappij een risicobeoordeling uitvoeren en deze laten goedkeuren door de toezichtautoriteit. Deze procedure moet worden herhaald als er belangrijke veranderingen plaatsvinden.
Ten tweede moet de luchtvaartmaatschappij aantonen dat de informatiebronnen die zij gebruikt bij haar risicobeoordeling correct zijn. Zij moet ook aantonen dat zij zelf bevoegd en in staat is om dergelijke gegevens correct te interpreteren. Voordat de dienst wordt gestart, moet de luchtvaartmaatschappij van de fabrikanten specifieke informatie krijgen met betrekking tot de gevoeligheid van het vliegtuig voor de effecten van vulkaanas in de lucht en het effect van dergelijke as op zijn luchtwaardigheid. Deze moet worden meegenomen bij de risicobeoordeling.
Bij het omgaan met verstorende gebeurtenissen zoals deze, is een essentieel element samenwerking tussen de lidstaten en de branche op het gebied van besluitvorming. Om allesomvattende en gecoördineerde maatregelen te garanderen, heeft de Commissie, samen met Eurocontrol, een Europees crisiscoördinatiecentrum voor de luchtvaart opgezet na de vergadering van de Raad van ministers van Vervoer van 4 mei 2010. Sinds de oprichting is dit centrum diverse malen bijeengekomen om zijn structuren en procedures te ontwikkelen. Om het tijdig functioneren te testen en controleren, zal dit centrum deel uitmaken van een vulkaanoefening die gepland is voor 13 en 14 april 2011 onder auspiciën van het luchtvaartorgaan van de VN, de ICAO.
De vulkaanascrisis heeft het cruciale belang van een gemeenschappelijk Europees luchtruim duidelijk gemaakt. De Commissie heeft daarom de tenuitvoerlegging daarvan versneld, bijvoorbeeld via de aanneming van de SES-prestatieregeling en de daaraan gekoppelde EU-brede prestatiedoelen, de aanneming van uitvoeringsregels voor netwerkbeheersfuncties, de aanwijzing van een netwerkbeheerder, de aanneming van de uitvoeringsregels en richtsnoeren voor de functionele luchtruimblokken, de voordracht van voormalig EP-lid Georg Jarzembowski als coördinator van de functionele luchtruimblokken en de verwachte afronding in april 2011 van de uitbreiding van de bevoegdheid van het EASA voor veiligheidsregulering op het gebied van luchtverkeersleiding.
Ik wil daarom ter afsluiting zeggen dat de Commissie blijft werken aan deze zeer complexe en technische kwesties. De Commissie werkt samen met het EASA, de ICAO, de lidstaten en de branche om de veiligheid van het Europese luchtruim te garanderen.
Mathieu Grosch
namens de PPE-Fractie. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik beschouw uw antwoord natuurlijk als antwoord van de Commissie en ga er ook niet van uit dat u vandaag zult ingaan op de specifieke vragen van de Commissie vervoer en toerisme.
Eén ding was duidelijk: meer dan 100 000 vluchten werden geschrapt, 300 luchthavens en meer dan tien miljoen passagiers werden getroffen. Uit een dergelijke gebeurtenis moeten lessen worden getrokken. Dat is ook de reden voor de vragen die we hier vandaag stellen. Al snel werd aangedrongen op meer coördinatie, waarvan immers duidelijk geen sprake was. Binnen 24 uur kan echter geen coördinatie worden geïmproviseerd. Op deze vragen willen we vandaag antwoord hebben, niet alleen het Parlement, maar ook de burgers in Europa.
Ten eerste willen we weten of de informatie met betrekking tot zowel de gevolgen als ook de lokalisering van dergelijke fenomenen inmiddels is verbeterd.
Ten tweede: welke rol zullen de EU-organen in de toekomst op dit gebied spelen en welke bevoegdheden zullen zij krijgen? Zullen we ook in de toekomst te maken hebben met 27 afzonderlijke beslissingen of heeft de Commissie inmiddels toch andere voorstellen, en in hoeverre worden de luchtvaartmaatschappijen daarbij betrokken? Deze vraag werd heel vaak gesteld.
Er is voorzien in een bijeenkomst van het crisiscomité - het komt ook bijeen en zal ook tests gaan uitvoeren. Het is uiterst belangrijk dat het Parlement en daarmee ook de Europese burgers over de bevindingen van deze tests worden ingelicht.
Als het om coördinatie gaat, gaat het niet in de laatste plaats ook om coördinatie buiten de Europese Unie. We moeten ook afspraken maken over de organisatie op internationaal niveau, aangezien het luchtruim en ook bepaalde rampen in dit verband geen grenzen kennen.
Een ander punt dat wij belangrijk vinden, betreft de passagiers. Men spreekt van tien miljoen passagiers, maar onder die tien miljoen waren niet alleen toeristen die hun vakantie moesten verlengen of wilden, maar waren ook mensen die naar huis moesten of dringend naar een bepaalde bestemming moesten reizen. In zo'n situatie kan niet eenvoudig naar passagiersrechten worden verwezen, maar moeten ook coördinerende maatregelen worden getroffen en moet voor alternatieven en voor een grotere beschikbaarheid van andere vervoersmiddelen worden gezorgd, bijvoorbeeld in de vorm van een snellere toewijzing van spoortracés indien dit nodig mocht blijken. Ook dat kan niet binnen 24 uur worden geïmproviseerd. Dit zijn vragen die we ook namens de burgers en de passagiers hebben. Het gaat er niet alleen om rechten te verduidelijken!
Last but not least - u heeft het zelf aangestipt - de luchtruimblokken of FAB's, zeven in plaats van 27. Dat kan functioneren. Maar ik durf vandaag de prognose te wagen dat ons dat niet voor 2012 zal lukken, omdat de lidstaten het niet willen. We moeten dus ook naar buiten toe een heel duidelijk signaal afgeven dat de vermindering van het aantal luchtruimblokken dringend noodzakelijk is. En het kan functioneren. Commissaris Hahn, ik nodig u uit om naar Maastricht te komen, dat is voor u niet ver weg. Daar functioneert de samenwerking in de bovenste laag van het luchtruim al tussen drie à vier landen. Daar zijn alle problemen waar de lidstaten mee aankomen, opgelost. Komt u naar Maastricht en neemt u het daar geïmplementeerde systeem als model voor Europa, voor de zeven FAB's, dan kunnen we het een en ander binnen twaalf maanden regelen!
Edit Herczog
namens de S&D-Fractie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, aangezien ik geen lid ben van de Commissie vervoer, vragen sommige leden zich misschien af waarop ik zo graag iets wilde zeggen over dit onderwerp. Maar ik was, net als veel anderen, een slachtoffer van de aswolk. Ik was naar Baku gereisd en kon slechts met grote moeite terugkomen.
Dit gaat alle Europese burgers aan. Het was een kans voor Europa om zijn toegevoegde waarde te laten zien - en we hebben gefaald. Ik denk dat de Europese burgers hebben begrepen dat de EU nog niet klaar was om gezamenlijk actie te ondernemen, maar we moeten ervoor zorgen dat we in de volgende vergelijkbare situatie wel klaar zijn om gezamenlijk actie te ondernemen. Daarom denk ik dat het project van het gemeenschappelijk Europees luchtruim onontbeerlijk is. Daar zijn we het allemaal over eens.
Hoewel ik geen lid ben van de Commissie vervoer, wil ik opmerken dat we niet alleen een gemeenschappelijk Europees luchtruim nodig hebben, maar ook een gemeenschappelijke Europese infrastructuur die daarmee verbonden is. Daarom wil ik hier, in de plenaire vergadering, aandacht vragen voor de noodzaak van Galileo en van GMES - want deze kunnen een geweldige Europese infrastructuur vormen als we ze kunnen bouwen - om die doelstelling te verwezenlijken. Daarom werken we aan begrotingslijnen voor die zaken, maar we moeten beter aan de Europese burgers uitleggen waarom deze projecten nodig zijn.
Daarom wilde ik graag het woord voeren, om erop te wijzen dat, naast Europees beleid, ook Europese infrastructuur op dit gebied nodig is.
Nathalie Griesbeck
namens de ALDE-Fractie. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, commissaris, iets minder dan een jaar geleden zijn driehonderd Europese luchthavens gesloten in 23 van de 27 EU-landen. Dat heeft geleid tot aanzienlijke financiële verliezen en heeft er met name voor gezorgd, zoals eerdere sprekers al hebben gezegd, dat meer dan tien miljoen mensen, die niet allemaal op vakantie waren, hun reizen moesten uitstellen en andere vervoersmiddelen moesten zoeken.
Dit is het resultaat van de chaos die was ontstaan door een volkomen natuurlijk verschijnsel dat ons in een belangrijke context ten opzichte van de natuur heeft geplaatst en dat het luchtverkeer in Europa volkomen heeft stilgelegd, iets wat nog nooit eerder was voorgekomen.
Natuurlijk is het moeilijk om een vulkanische uitbarsting te voorspellen en, erger nog, de vorming van een aswolk. Dat is natuurlijk veel moeilijker dan het voorspellen van een sneeuwperiode. Toch heeft de crisis die door deze aswolk is ontstaan de nadruk gelegd op de tekortkomingen en onvolkomenheden van het luchtverkeer in de Europese Unie, alsook op de zwakte en de afwezigheid van een aantal beheermiddelen.
Op basis van deze drie factoren heb ik drie voorstellen voor herstel: de eerste met betrekking tot noodzakelijke comodaliteit; de tweede met betrekking tot de noodzaak van een gemeenschappelijke methode om dit soort uitdagingen het hoofd te bieden; en de derde, uiteraard onze grootste zorg, met betrekking tot de rechten van passagiers.
Wat betreft het eerste punt heeft de crisis aan het licht gebracht dat het absoluut cruciaal was om de comodaliteit in het Europese transport te versterken, aangezien de aswolk niet alleen de grenzen van de luchtvaartsystemen op Europees niveau heeft aangetoond, maar, meer in het bijzonder, ook die van het reizen per trein, aangezien vele reizigers geen alternatief konden vinden. Zoals naar voren is gekomen in de onderzoeken die het afgelopen jaar zijn uitgevoerd, zouden we ons kunnen voorstellen dat de omvang van deze crisis met meer comodaliteit niet zo enorm zou zijn geweest en dat het luchtverkeer in iets mindere mate tot stilstand zou zijn gekomen.
Wat betreft het tweede punt zijn de intergouvernementele aanpak en een fragmentarisch antwoord van 27 lidstaten, net als in de financiële crisis en de debatten die we voeren over de communautaire methode tegenover de intergouvernementele aanpak, in dit geval, op het gebied van transport, niet de manier om de moeilijkheden op te lossen die we zijn tegengekomen en die zich nog een keer kunnen voordoen; daar is eerder een communautaire benadering voor nodig. Daarvoor moeten de bevoegdheden van Eurocontrol in een communautair systeem worden uitgebreid en moet, natuurlijk, zoals al gezegd is, het gemeenschappelijk Europees luchtruim spoedig tot stand worden gebracht.
Ten derde zijn er de passagiers, die bij ons op de eerste plaats komen...
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken)
Zoals ik in mijn inleiding al zei, zult u wel begrepen hebben dat ik het belangrijkste tot het laatst heb bewaard.
Eva Lichtenberger
namens de Verts/ALE-Fractie. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik de Commissie - en dat doe ik niet vaak - danken, en wel voor het feit dat zij het thema veiligheid consequent op de voorgrond heeft geplaatst, zelfs ondanks protesten van een aantal luchtvaartmaatschappijen, die hebben geprobeerd het probleem te bagatelliseren, omdat het economische gevolgen heeft als zo'n probleem zich voordoet. Veiligheid moet echter ook in de toekomst het hoofdbeginsel blijven. Daartoe is echter een aantal verbeteringen nodig die we op Europees niveau kunnen invoeren.
Wat valt er bijvoorbeeld te denken van een verbetering van de gemeenschappelijke meetsystemen? Zijn er inmiddels strategieën ontwikkeld met betrekking tot de wijze waarop en de bevoegdheden waarmee een dergelijke aswolk kan worden gemeten, zodat sneller betrouwbare voorspellingen kunnen worden gedaan? Ik weet dat dit op grond van meteorologische omstandigheden extreem moeilijk is, maar ik zou graag willen weten of er op het gebied van coördinatie vooruitgang is geboekt en de meting en beoordeling ten minste volgens dezelfde criteria plaatsvinden.
Al met al heeft deze crisis als gevolg van vulkaanas aangetoond hoe kwetsbaar ons geavanceerde luchtvaartsysteem inmiddels is. Ieder van ons valt dat al op het vliegveld op. Ook onder normale omstandigheden leiden twee à drie vertragingen al tot een lawine van gevolgen, zodat de dienstverlening al onder normale omstandigheden steeds moeilijker wordt, om nog helemaal te zwijgen over externe weersverschijnselen of een fenomeen als een vulkaanascrisis - in zo'n geval wordt alles helemaal onoverzichtelijk. Het bestaande systeem is kwetsbaar voor fouten, en op dit gebied zijn ook verbeteringen nodig, want een systeem functioneert alleen goed als het is voorbereid op mogelijke fouten.
Tevens is gebleken dat we de gevolgen ondervinden van een groot manco, namelijk het gebrek aan samenwerking tussen spoor-, weg- en luchtvervoer. Juist omdat hier niet in voldoende mate wordt samengewerkt konden op de grond ook nauwelijks passende compenserende maatregelen worden genomen.
Met betrekking tot Single Sky - waarvan de noodzaak in dit verband werd aangetoond, want coördinerende maatregelen waren in ieder geval beter geweest - zij nog opgemerkt dat we geen stap vooruit zullen komen zolang elke lidstaat ervan overtuigd is dat hij, en hij alleen, in staat is om zijn eigen luchtruim doeltreffend te controleren en dat alle andere lidstaten daartoe niet in staat zijn - en dan heb ik het ook over ons luchtruim in Centraal-Europa. Door dit egoïsme ondermijnen we de Europese samenwerking, maar uiteindelijk ook de Europese idee. Dat moeten we wel beseffen.
Jacqueline Foster
namens de ECR-Fractie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, het is al gezegd in het debat, maar ik herhaal nog eens dat we ons allemaal bewust zijn van de enorme omvang van de verstoring die is veroorzaakt door de vulkanische aswolk. Zoals al is gezegd, zijn er meer dan 100 000 vluchten geannuleerd, konden tientallen miljoenen zaken- en vakantiereizigers niet reizen zoals gepland, werden goederen later of helemaal niet vervoerd, zijn bedrijven getroffen en hebben onze Europese vervoerders en luchthavens rampzalige financiële verliezen geleden. Al met al heeft het de Europese luchtvaartmaatschappijen meer dan 2 miljard euro gekost. Instanties in heel Europa en in de lidstaten die verantwoordelijk waren voor de afhandeling van deze zaken waren volledig verlamd en om eerlijk te zijn zou ik het bijna lachwekkend hebben gevonden als het niet zo ernstig was geweest.
In deze hele chaos was één ding duidelijk. Luchtvervoer is enorm belangrijk voor de Europese economie en als individuen zijn we afhankelijk van een bloeiende en efficiënte luchtvervoersbranche waar de veiligheid van de bemanning en de passagiers voorop staat. Daarom steun ik met plezier deze mondelinge vraag, niet in de laatste plaats omdat ik tijdens ons vorige plenaire debat over deze kwestie de Europese Unie heb opgeroepen te kijken naar de internationale beste werkwijzen voor het omgaan met vulkaanas en heb ik meer in het bijzonder gewezen op Amerika, waar hiervoor altijd een meer gematigde aanpak is gehanteerd. Ik ben zeker blij met het feit dat de Commissie, bij haar beoordeling van de crisis, heeft geaccepteerd dat Europa zijn procedures moet herzien via de Internationale Burgerluchtvaartorganisatie.
Internationale beste praktijken vertellen ons dat de verantwoordelijkheid voor het omgaan met de potentiële gevaren die zijn verbonden aan vulkaanas moet worden overgedragen aan de luchtvaartmaatschappijen als onderdeel van hun veiligheidsbeleidssystemen. De rol van de autoriteiten is het controleren van de veiligheidsbeleidssystemen van de luchtvaartmaatschappijen om er zeker van te zijn dat deze aan de vereiste veiligheidsnormen voldoen. Dit is de procedure die wordt gehanteerd in de VS en andere landen die erin geslaagd zijn met de vulkaanuitbarstingen om te gaan zonder grote verstoringen van het luchtverkeer.
Duidelijk en besluitvaardig gezamenlijk leiderschap is essentieel en het Europees Agentschap voor de veiligheid van de luchtvaart moet ervoor zorgen dat de EU-lidstaten hun huidige procedures aanpassen om te garanderen dat luchtvaartmaatschappijen in de toekomst de verantwoordelijkheid zullen nemen en zullen worden gesteund bij het nemen van dergelijke besluiten.
Tot slot heeft de crisis in april en mei vorig jaar absoluut duidelijk gemaakt dat het aandringen op de volledige tenuitvoerlegging van het gemeenschappelijk Europees luchtruim en SESAR een prioriteit moet zijn. Zowel het Europese bedrijfsleven als de belastingbetaler heeft al enorme bedragen in deze projecten geïnvesteerd en als Europese wetgevers moeten we blijven werken aan evenwichtige, kosteneffectieve en structurele hervormingen. Ik ben blij met de opmerkingen van de commissaris vandaag. Laten we hopen dat we vanaf nu op een positieve manier doorgaan.
Juozas Imbrasas
namens de EFD-Fractie. - (LT) Daar we het vandaag weeral hebben over de door vulkaanas veroorzaakte crisis, blijkt dat dit thema nog altijd heel actueel is en er nog steeds vragen onbeantwoord zijn gebleven. We weten dat vulkanen niet aan wetten gehoorzamen en we kunnen onvoorziene omstandigheden niet uitsluiten. Dit maakt alles deel uit van de luchtvaart die overigens niet alleen hinder ondervindt van vulkanen, maar ook van stormen, sneeuw en gelijkaardige fenomenen. Het is onmogelijk alles te verhinderen, te stoppen of te voorzien wat in de luchtvaartsector kan gebeuren. De veiligheid van de vliegtuigen, het leven en de mobiliteit van mensen moeten onze hoogste prioriteiten zijn.
Het verheugt me dat een vergaand programma voor de tenuitvoerlegging van het Single Sky- initiatief op brede schaal is uitgewerkt om zo het luchtverkeersbeheer te moderniseren. Ik deel de mening van de collega die net voor me het woord heeft gehad, dat de nodige gemeenschappelijke infrastructuur moet worden gecreëerd. Ik zou in deze samenhang ook willen benadrukken dat we vandaag moeten nadenken en spreken over de ontwikkeling van alternatieve transportmiddelen. Op dit vlak hebben we nog veel vooruitgang te boeken. Deze crisis had vooral een impact op de Oost-Europese lidstaten die afgesloten bleven van West-Europa en die, anders dan de andere EU-staten, geen toereikende, alternatieve vervoersmiddelen hadden. Vandaag beseffen we dat we dringend een alternatief, parallel mobiliteitsysteem moeten ontwikkelen, trans-Europese netwerken, spoornetwerken, als een alternatief voor luchtverkeer, net zoals dat wijselijk is gebeurd bij elektriciteits- en telecommunicatienetwerken. Daarom moeten we in het kader van de financiële vooruitzichten ons grote doelen stellen met betrekking tot trans-Europese netwerken. Als luchttransport uitvalt, moet het soepel door transport over land kunnen worden opgevangen en daarbij allereerst door spoorwegverkeer. Het is tijd voor concrete alternatieven die zo snel mogelijk ten uitvoer moeten worden gelegd.
Diane Dodds
(EN) Mijnheer de Voorzitter, net als andere leden hier ben ik geen lid van de Commissie vervoer en toerisme, maar ik kom uit Noord-Ierland, een eiland aan de rand van Europa. U kunt zich daarom goed voorstellen hoe belangrijk goede lucht- en zeeverbindingen zijn, niet alleen voor onze economie, maar ook voor ons personenvervoer.
Ik heb me de afgelopen maanden, zelfs deze week nog, beziggehouden met nog niet afgeronde zaken van individuele kiezers die getroffen zijn door deze crisis. Op het moment van de vulkaanascrisis werden de kosten geschat op meer dan 200 miljoen pond per dag, alleen al voor vluchten uit het Verenigd Koninkrijk. Om dit te voorkomen moeten we dus veel beter samenwerken en veel beter kennis nemen van de beste praktijken, zodat we een plan paraat hebben om toekomstige verstoringen en zulke gigantische effecten op de economie te voorkomen.
Zoals ik al zei, heb ik veel klachten ontvangen van individuele kiezers, die meestal betrekking hadden op de luchtvaartmaatschappijen, de manier waarop zij deze individuen hebben behandeld en het feit dat zij hun zorgplicht niet hebben erkend. Ik wil de Commissie vragen hier ook naar te kijken.
Ville Itälä
(FI) Mijnheer de Voorzitter, we kennen natuurlijk de trieste verhalen over de gevolgen van de aswolk. Veel mensen konden niet naar de begrafenissen van hun naasten, de bruiloften van hun kinderen of soortgelijke gelegenheden gaan. Dat waren zeer persoonlijke en trieste gebeurtenissen, om nog maar te zwijgen van financiële kosten die werden gemaakt door het lijden van tien miljoen mensen. Zoals u merkt, werkte niets naar behoren.
We konden niet antwoorden dat de Europese Unie een oplossing voor deze situaties had en hier zei de voorzitter van de Commissie vervoer en toerisme terecht dat er met dit risico geen rekening kon worden gehouden, dat het niet beheerst kon worden en dat er vooral sprake was van grote chaos.
Nu moet de Commissie de burgers zo snel mogelijk antwoorden geven. Antwoorden op de volgende vragen: hebben we technische oplossingen of hebben de luchtvaartmaatschappijen die? Als er oplossingen zijn, welke zijn dat dan? Wat zijn de rechten van passagiers in de toekomst, wanneer dezelfde situatie zich voordoet waarin mensen niet kunnen vliegen of thuis kunnen komen? Wanneer komt er een efficiënt gemeenschappelijk Europees luchtruim? Op deze vraag wil men natuurlijk het antwoord dat dat er zo snel mogelijk moet komen, dat dit niet te lang meer voort mag duren. Wat is het alternatieve plan? Welke vervoermiddelen worden er gebruikt? Deze keer waren mensen helemaal verloren. Anderen bestelden taxi's van Spanje naar Finland en betaalden duizenden euro's. Deze situatie mag zich in de toekomst niet herhalen. Er moet een plan zijn om mensen beter van dienst te zijn bij alternatieve regelingen.
Ik wil in dit verband een andere kwestie naar voren brengen die hier is genoemd, een andere natuurlijke ontreddering, namelijk sneeuw. Afgelopen december strandden duizenden mensen op luchthavens in Europa toen het sneeuwde. In mijn eigen land, Finland, is voortdurend veel sneeuw en strenge vorst en blijft toch alles functioneren. We moeten er dus voor zorgen dat ook de Europese luchthavens goed functioneren. Dat is niet al te moeilijk en we moeten niet opgeven: zaken moeten zo worden aangepakt dat de rechtszekerheid van de burgers is gewaarborgd.
Silvia-Adriana Ţicău
(RO) Mijnheer de Voorzitter, de vulkaanuitbarsting in IJsland en de vele sneeuw van vorig jaar hebben het Europese vliegverkeer ernstig verstoord, met aanzienlijke economische en sociale gevolgen. Om dergelijke situaties in de toekomst te voorkomen, wil ik de Commissie vragen welke nieuwe verordeningen worden ontwikkeld ter verbetering van het wettelijk kader voor de rechten van vliegtuigpassagiers.
Ondanks de vulkaanasadviescentra in Londen en Toulouse, onderdeel van een internationaal netwerk van negen soortgelijke centra dat door de ICAO is opgezet, en het specialistische centrum in Londen dat aan risicokartering doet van vulkaanas, moeten we ook de Europese infrastructuur verbeteren door de introductie van een systeem voor het realtime-meten van de concentraties vulkaanas.
Verordening (EG) nr. 1070/2009 teneinde de prestaties en de duurzaamheid van het Europese luchtvaartsysteem te verbeteren, verplicht de lidstaten om de nodige maatregelen te nemen voor de uitvoering van de functionele luchtruimblokken voor 4 december 2012.
Ik wil de Commissie vragen of de invoering van het gemeenschappelijk Europees luchtruim verloopt volgens de vastgestelde planning. De Europese Unie moet ook zorgen voor comodaliteit en een systeem voor het boeken en afgeven van tickets voor Europese routes met verschillende vormen van vervoer. De Europese Unie heeft een hogesnelheidsverbinding per spoor nodig die alle (hoofd)steden van Europa met elkaar verbindt.
Liam Aylward
(EN) Mijnheer de Voorzitter, de vulkaanascrisis van vorig jaar heeft geleid tot de annulering van bijna 100 000 vluchten, waardoor er een absolute chaos ontstond voor de passagiers. Ik wil vandaag de aandacht van de Commissie vestigen op het effect dat deze crisis heeft gehad op de passagiers.
Meer dan tien miljoen mensen werden getroffen en de annuleringen leidden tot significante economische kosten voor duizenden passagiers. Luchthavens hebben vaak borden en folders om reizigers te informeren over hun rechten, maar die hebben vaak weinig zin als men te maken krijgt met annuleringen of grote verstoringen van het verkeer zoals die werden veroorzaakt door de aswolk. Op grond van de EU-wetgeving hebben passagiers recht op informatie en hulp van hun luchtvaartmaatschappij.
In werkelijkheid kost het de meerderheid van de passagiers wier reis is verstoord een heleboel tijd en geld om aan informatie te komen en vervangende tickets of schadevergoeding te vragen aan de luchtvaartmaatschappijen. Dit is een kwestie waarmee de Commissie zich effectiever bezig moet houden. De grootste frustratie waarmee passagiers in dergelijke situaties te maken hebben, is proberen informatie te krijgen, proberen in contact te komen met de luchtvaartmaatschappijen. Ze zijn wel op de hoogte van hun rechten, maar daar hebben ze weinig aan als ze gestrand zijn op een vliegveld en proberen een luchtvaartmaatschappij te pakken te krijgen.
Ik begrijp dat de luchtvaartmaatschappijen tijdens de ascrisis onder ongekende druk stonden om duizenden passagiers te woord te staan - en ik moet toegeven dat sommige het bewonderenswaardig hebben gedaan - maar in het algemeen is het heel moeilijk voor mensen om informatie en hulp te krijgen als dat nodig is.
De reischaos die het gevolg was van slecht weer in december 2010 toont dat nogmaals aan. Passagiers hebben actuele informatie nodig, maar ze moeten de luchtvaartmaatschappijen kunnen bereiken om van hun rechten gebruik te kunnen maken. Luchtvaartmaatschappijen, klantenservices van luchthavens en informatie moeten beter toegankelijk zijn voor passagiers wier reis is verstoord. Het is niet voldoende om de burgers van de Europese Unie te informeren over hun passagiersrechten; ze moeten worden geholpen bij het uitoefenen van die rechten op het moment van een reischaos.
Michael Cramer
(DE) Mijnheer de Voorzitter, we hadden te maken met een natuurramp, die voor grote aantallen mensen ernstige gevolgen had. Maar als we dit voorval vergelijken met de overstromingsramp en de gelijktijdige wervelstorm in Australië of met de aardbeving in Christchurch, hebben we allemaal nog geluk gehad. De veiligheid had de hoogste prioriteit, en dat was ook goed. Commissaris Kallas heeft de juiste beslissing genomen, ook in overleg met de ministers van Vervoer van de lidstaten.
De kritiek op de luchtvaartmaatschappijen kan ik niet onderschrijven. Natuurlijk hebben zij verlies geleden, er was sprake van een bedrag van twee miljard euro. Maar het zou niet juist zijn om de beslissing of er al dan niet gevlogen kan worden, aan de luchtvaartmaatschappijen over te laten. Dat moet door de politiek worden beslist. De veiligheid moet op de eerste plaats komen. Stel je voor dat er een vliegtuig als gevolg van de vulkaanas was neergestort. Dan hadden we nu een heel andere discussie, namelijk dat het enorm onverantwoordelijk was om ook maar één vliegtuig te laten opstijgen.
We hebben een plan B nodig. Dat werd hier terecht opgemerkt. En het spoor is een alternatief. De luchtvaartmaatschappijen krijgen door de vrijstelling van de kerosinebelasting ieder 30 miljard euro van de Europese belastingbetaler. Dit geld moet in het spoor worden geïnvesteerd, of in ieder geval een deel van dat bedrag, zodat we in het geval van dergelijke rampen een alternatief hebben.
Safety first - dat moet worden gewaarborgd. Dat was de juiste beslissing, die ook voor de toekomst moet gelden.
Ryszard Czarnecki
(PL) Mijnheer de Voorzitter, deze situatie heeft duidelijk gemaakt dat Europa in feite niet voorbereid was op deze crisis. In tegenstelling tot wat we hier eerder hebben gehoord, zijn deskundigen van mening dat onze reactie overdreven was en dat sommige vluchten zeker hadden kunnen plaatsvinden. Dit toont echter ondubbelzinnig aan in hoeverre deze crisis Europa heeft lamgelegd. De vorige sprekers, die over een alternatief in de vorm van de verdere ontwikkeling van het spoorwegnet hebben gesproken, hebben natuurlijk gelijk. Dat spreekt vanzelf. Wat de luchtvaart betreft, ligt de oplossing van dit probleem zonder twijfel in een betere coördinatie en in de versterking van de rol van het Europees Agentschap voor de veiligheid van de luchtvaart. Verder is het een goede zaak dat het Europees Parlement in november een passende regeling over dit onderwerp heeft aangenomen. Dit was een stap in de goede richting.
Béla Kovács
(HU) Mijnheer de Voorzitter, de vulkaanuitbarsting gebiedt ons om de prioriteiten binnen het vervoer te herzien. De tijd is gekomen om het vervoer per spoor over afstanden tot 1 500 km te steunen, waarvoor zo nodig subsidies, belastingen en andere regulerende mechanismen kunnen worden ingezet. De interne markt vraagt ook om een modernisering van de spoorwegen en om de fabricage van rollend materieel. In beide gevallen zouden er heel wat banen kunnen worden gecreëerd. Als je de hogesnelheidstreinen vergelijkt met tijden voor check-in en de wachttijden op luchthavens, is er geen voordeel in tijd. Daarnaast stoten vliegtuigen dan ook nog eens heel wat kooldioxide uit en zorgen ze voor lawaaihinder. We kunnen vulkaanuitbarstingen niet voorkomen, maar toch kunnen we de technologie om ze te voorspellen wat verbeteren, net als de manier waarop we de situatie evalueren. Er kan enkel een geschikte oplossing worden gevonden als het vervoer wordt hervormd, net als instructies voor energie en industrie. Vulkaanuitbarstingen kunnen immers het treinverkeer niet of enkel plaatselijk verstoren.
Christine De Veyrac
(FR) Mijnheer de Voorzitter, commissaris, dames en heren, zoals velen van ons al gezegd hebben, heeft de uitbarsting van de IJslandse vulkaan in april vorig jaar op pijnlijke wijze duidelijk gemaakt hoe fragmentarisch en weinig efficiënt het Europese luchtruim is. Iedereen die hier nu aanwezig is, had er rechtstreeks mee te maken. Vijf miljoen van onze burgers waren gestrand zonder goed vervoersalternatief voorhanden. Een jaar na die buitengewone gebeurtenis laten nieuwe Europese maatregelen nog steeds op zich wachten.
Commissaris, u zei dat er een eerste crisisoefening met betrekking tot vulkaanas gepland staat voor 13 en 14 april, gecoördineerd door Eurocontrol, de Internationale Burgerluchtvaartorganisatie (ICAO) en de International Air Transport Association (IATA), maar het is essentieel dat het Europees Agentschap voor de veiligheid van de luchtvaart (EASA) goed leiderschap uitoefent om veiligheidsmaatregelen te coördineren op Europees niveau.
Het staat vast dat de door de Visual Approach Charts (VAC) in Londen en Toulouse verstrekte gegevens verfijnd moeten worden door gebruik te maken van modernere technologieën. Zoals we vorig jaar april hebben gezien kunnen de gegevens echter tegenstrijdig zijn en ertoe leiden dat elke lidstaat zijn beslissingen wat betreft het sluiten van het luchtruim eerder neemt op basis van emotie dan op basis van informatie.
In deze context is de rol van het EASA van essentieel belang wat betreft het voorstellen van een geharmoniseerde interpretatie van deze gegevens, en om ervoor te zorgen dat de gegevens gecentraliseerd en goed verspreid worden. Naast de informatie van de VAC, moet het EASA een mechanisme instellen voor het verzamelen van de beschikbare gegevens in nauwe samenwerking met de lidstaten, de luchtvaartmaatschappijen en hun piloten.
Door de gegevens te centraliseren en alle betrokkenen te coördineren zullen de chaos en de inconsistenties die we vorig jaar hebben gezien, worden voorkomen. Daarom verwacht ik dat de Commissie, samen met het EASA, in staat is om zeer binnenkort met concrete voorstellen te komen die volledig in aanmerking zullen worden genomen in de totstandkoming van het gemeenschappelijk Europees luchtruim.
James Nicholson
(EN) Mijnheer de Voorzitter, de crisis door de vulkaanaswolk veroorzaakte afgelopen april en mei een enorme verstoring. Zoals mevrouw Foster al zei, beseften velen van ons toen hoe afhankelijk we zijn van modern luchtverkeer. Zeker als je, zoals ik, ergens vandaan komt waar het onmogelijk is om op je werk te komen zonder het vliegtuig te nemen, word je echt met je neus op de feiten gedrukt. Iedereen die in die tijd heeft gereisd, kan er waarschijnlijk over meepraten en sommige mensen werden zeer zwaar getroffen. Daarnaast waren de economische verliezen die luchtvaartmaatschappijen en andere bedrijven hebben geleden als gevolg van geannuleerde vluchten en gestrande passagiers substantieel.
Men heeft gezegd dat dit opnieuw kan gebeuren. Ik denk dat we hierop voorbereid moeten zijn, want er leek een heleboel besluiteloosheid te zijn. Ik zal heel eerlijk zijn: als iemand die elke week vliegt, wil ik, als ik daar op 12 000 meter hoogte ben, bovenal veilig zijn, dus over veiligheid zou ik nooit twisten. We moeten ervoor zorgen dat de veiligheid van de passagiers boven alles gaat. Ik denk dat dat de algehele situatie is die we moeten steunen.
Artur Zasada
(PL) Mijnheer de Voorzitter, ik herhaal het nog eens: er zijn honderdduizend vluchten geannuleerd en tien miljoen passagiers hebben hun bestemming niet bereikt. De verliezen voor de luchtvaartmaatschappijen lopen op tot twee miljard euro. Ik kan me niet herinneren dat het luchtverkeer in Europa ooit eerder zo ernstig werd verstoord. Onder druk van de publieke opinie en de luchtvaartindustrie heeft de Commissie in april vorig jaar al aangekondigd dat ze snel en doortastend zou optreden. Zodra de vulkaanas is neergedaald, zijn helaas ook de ambities van de Europese Commissie in rook opgegaan. Tot dusver is er nog geen Europees plan voor crisismanagement voor soortgelijke situaties uitgewerkt. Bovendien zijn deskundigen op het gebied van veiligheid, vliegtuigfabrikanten, luchtvaartmaatschappijen en markttoezichthouders het nog niet eens geworden over een gemeenschappelijk standpunt. Met het oog hierop moeten wij ons vandaag de volgende vragen stellen: Wat is er het voorbije jaar op dit vlak bereikt? Zouden we vandaag anders reageren dan een jaar geleden indien zich een vergelijkbare vulkaanuitbarsting zou voordoen? Wanneer krijgen we informatie over specifieke maatregelen?
Wij praten onophoudelijk over het gemeenschappelijke Europese luchtruim, over lichaam- en vloeistofscanners en over procedures voor natuurrampen, zoals een vulkaanuitbarsting of een zeer strenge winter. Ondertussen neemt het luchtverkeer in Europa jaar na jaar toe. We hebben geen tijd om nog meer debatten te voeren. Het Europese luchtruim heeft nu meteen behoefte aan goede oplossingen voor de toekomst. Ik wil de Commissie daarom uitdrukkelijk oproepen om deze werkzaamheden af te ronden. Ik dank u zeer.
Ismail Ertug
(DE) Mijnheer de Voorzitter, geachte commissaris, dames en heren, de aswolk heeft ons vorig jaar op indrukkende wijze laten zien waar onze zwakke punten liggen. Daarom rijst de vraag hoe we in de toekomst met dergelijke situaties omgaan. Het gaat natuurlijk in de eerste plaats om de veiligheid van de mensen die in een vliegtuig stappen. Maar natuurlijk moeten we ons ook afvragen hoe we met de economische schade willen omgaan. Daarom vraag ik de Commissie - en misschien kunt u dat ook aan uw collega Kallas doorgeven, mijnheer Hahn - welke plannen er concreet op stapel staan? Ik zou ervoor willen pleiten dat de EU met name de coördinatie moet overnemen met betrekking tot testvluchten en grenswaarden. Deze zijn van groot belang om te kunnen bepalen welke vliegtuigen onder welke omstandigheden kunnen opstijgen.
Ik heb nog een andere opmerking, mijnheer de commissaris. Het is enorm belangrijk - daar werd reeds meerdere malen op gewezen - dat een gemeenschappelijk Europees luchtruim tot stand wordt gebracht. Welke pressiemiddelen is de Commissie voornemens aan te wenden om ervoor te zorgen dat de lidstaten hun verplichtingen in dezen ook nakomen? Ze hebben tenslotte een desbetreffende overeenkomst ondertekend.
Een ander belangrijk punt, dat vandaag reeds verschillende keren is genoemd, is de vraag wat er met de passagiersrechten in het luchtverkeer gaat gebeuren. In 2004 hebben we Verordening (EG) nr. 2061 aangenomen. Wat is de Commissie voornemens op dit gebied te ondernemen? Het probleem van de economische schade die de verschillende luchtvaartmaatschappijen hebben geleden, is ons bekend. Ik wil er ook nog eens op wijzen dat we alternatieven voor het luchtverkeer nodig hebben, en daarmee bedoel ik het spoor. Ik behoor ook tot degenen die stellen dat we de grote steden, de hoofdsteden van Europa. met elkaar moeten verbinden. Ook hier luidt het antwoord dat we meer Europa nodig hebben, en niet minder.
Het zou mij verheugen als de Commissie werk zou maken van deze punten.
Carlo Fidanza
(IT) Mijnheer de Voorzitter, commissaris, dames en heren, eerst wil ik graag de heer Marinescu bedanken omdat hij zo sterk heeft aangedrongen op dit debat.
Bijna één jaar na het gebeuren zijn we hier samen om dit moeilijke onderwerp te bespreken, dat uitgebreide schade heeft veroorzaakt aan passagiers en bedrijven die werkzaam zijn in zowel de luchtvaartsector als, laten we dat niet vergeten, in andere sectoren.
Ik acht het daarom noodzakelijk om te kiezen voor een tweeledige aanpak. Aan de ene kant het verbeteren van de samenwerking tussen de autoriteiten en de betrokkenen, en eindelijk een begin maken met de hervorming van Eurocontrol, een instantie die natuurlijk niet rechtstreeks verslag doet aan de Europese instellingen, maar die evengoed een cruciale rol heeft gespeeld in het beheer en het gebrek aan doeltreffend beheer van deze crisis.
De ontoereikendheid van puur wiskundige modellen die ertoe hebben geleid dat de autoriteiten van afzonderlijke landen overgingen tot een bijna totale sluiting van het luchtruim, zelfs toen daar geen reden toe was, is aangetoond. Bij gebrek aan een model dat in het veld was getest en aan verder gevorderde technologieën heeft een overdreven mate aan behoedzaamheid geleid tot zeer ernstige schade en zeer veel ongemak.
Bovendien moeten we beslissende vooruitgang boeken om het doel van een gemeenschappelijk Europees luchtruim te bereiken, door op korte termijn alle functionele luchtruimblokken (FAB's) te ontwikkelen om fragmentatie in het luchtruimbeheer te verminderen en te zorgen voor doeltreffender beleid. Aan de andere kant is het noodzakelijk om de rechten van reizigers te garanderen. In dit opzicht hoop ik dat de Commissie haar herziening van de richtlijn betreffende pakketreizen zo spoedig mogelijk kan indienen om duidelijkheid te scheppen over het kader van garanties en aansprakelijkheid in uitzonderlijke situaties, evenals mogelijke wijzigingen van de richtlijn betreffende passagiersrechten wanneer er sprake is van een aanhoudend uitzonderlijke situatie.
Daarnaast is het noodzakelijk, en dit is bevestigd door andere Parlementsleden, om te komen met een noodplan waarmee wordt voorzien in alternatief vervoer en alternatieve vervoersmiddelen indien een dergelijke situatie zich opnieuw voordoet.
Dominique Riquet
(FR) Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag de leden bedanken die eerder hebben gesproken en de nadruk hebben gelegd op alle tekortkomingen van de Europese integratie van de luchtvaart in verband met het gebruik van het luchtruim, structuren op de grond en handelsnetwerken. Meer specifiek wil ik ook de aandacht vestigen op aspecten die niets met het luchtruim te maken hebben en die door de ramp met de vulkaanuitbarsting aan het licht zijn gekomen; dat wil zeggen het gebrek aan alternatieve netwerken voor luchtvervoer, in het bijzonder spoorwegnetten, zoals vanmorgen al gezegd is, en vooral het gebrek aan geïntegreerde informatiesystemen om passagiers in staat te stellen snel informatie te vinden over de beschikbare alternatieve vervoerswijzen.
Dit ongeluk moet ons ertoe aanzetten om toe te werken naar de ontwikkeling van alternatieve, doeltreffende en concurrerende vervoerswijzen. In dat opzicht moeten de herziening van het eerste spoorwegpakket en het weer oppakken van een infrastructuurbeleid door middel van trans-Europese vervoersnetwerken in die richting gaan.
Verder verzoek ik de Commissie om serieus na te denken over de instelling van één enkele interface voor informatievoorziening en reserveringen voor alle onderling verbonden vervoerswijzen.
Bogdan Kazimierz Marcinkiewicz
(PL) Mijnheer de Voorzitter, Europa was in geen geval voorbereid op een dergelijke chaos en de instellingen die instaan voor crisismanagement waren niet opgewassen tegen hun taak. De luchtvaartmaatschappijen hebben door het embargo op het luchtverkeer 400 miljoen dollar per dag verloren. Bij de kosten voor logies, maaltijden en het vervoer van op luchthavens gestrande passagiers zou ook nog het verlies aan inkomsten uit de verkoop van tickets moeten worden geteld.
Seismische en vulkanische activiteit zijn niets nieuws. Het is een feit dat er zich in de toekomst nieuwe vulkaanuitbarstingen kunnen voordoen. Helaas bestaat er geen afdoende remedie tegen dit probleem. In dergelijke situaties zou de Europese Unie er in eerste plaats voor moeten zorgen dat haar burgers een beroep kunnen doen op andere vervoersmiddelen dan het luchtvervoer. Een goede oplossing in het kader van het TEN-T-netwerk dat in de Unie wordt opgezet, is de creatie van een gemeenschappelijk netwerk van spoorverbindingen. We moeten ons eveneens concentreren op het verbeteren van het hogesnelheidsvervoer per spoor. Ik ben ervan overtuigd dat dit op doeltreffende wijze zal bijdragen tot het oplossen van dit soort problemen. Ik dank u.
Karin Kadenbach
(DE) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Hahn, ik ben evenmin een lid van de Commissie vervoer en toerisme, maar mijns inziens is het belangrijk dat wij allemaal lering trekken uit de crisis door de vulkaanaswolk. Zoals vandaag reeds is opgemerkt, moet safety first in de toekomst de leidraad zijn in de zoektocht naar oplossingen. Wij moeten de spoorwegen uitbreiden en wij moeten een Europees spoorwegnet ontwikkelen. Wij hebben echter eveneens een overkoepelende coördinatie nodig voor het personen- en goederenvervoer, ongeacht of dit door de lucht, over het spoor of de weg plaatsvindt, in geval van aardbevingen, aswolken, overstromingen of andere rampen.
Nationale contactpunten, zoals we deze momenteel binnen de gezondheidszorg opzetten voor grensoverschrijdende patiëntenzorg, lijken welhaast een vanzelfsprekende oplossing - nationale contactpunten waartoe mensen van alle generaties zich kunnen wenden. Feit is dat ik op dit moment ook een zekere intergenerationele ongelijkheid zie binnen het luchtvervoer. Het is tegenwoordig nauwelijks nog mogelijk om zonder internet informatie in te winnen. Wij moeten samenwerken om dit vraagstuk eveneens aan te pakken.
Pat the Cope Gallagher
(EN) Mijnheer de Voorzitter, zoals veel collega's al hebben gezegd, heeft de vulkaanascrisis in 2010 significante verstoringen van het luchtverkeer en economische schade veroorzaakt, schade die nog steeds niet precies is vast te stellen. Meer dan tien miljoen passagiers werden rechtstreeks getroffen doordat er 100 000 vluchten werden geannuleerd in Europa. Ik kom uit Ierland en de Ierse vliegtuigpassagiers ondervonden zeer grote moeilijkheden als gevolg van deze aswolk, aangezien Ierland niet over land te bereiken is vanaf het Europese vasteland. Ik moest gebruikmaken van veerdiensten, treinen, taxi's en auto's om hier in Straatsburg te kunnen komen, wat me meer dan 24 uur zonder slaap kostte. Dat is natuurlijk een kleine prijs; we moeten ervoor zorgen dat de veiligheid boven alles gaat.
De situatie heeft echter aan het licht gebracht hoe dringend een gemeenschappelijk beleid nodig is. Ik ben blij met de recente initiatieven van commissaris Kallas voor de tenuitvoerlegging van het gemeenschappelijk Europese luchtruim en het instellen van functionele luchtruimblokken. Ik ben ook blij met de verklaring van commissaris Hahn vandaag en ik steun deze maatregelen volledig, aangezien vulkaanaswolken zich niet aan politieke of geografische grenzen houden.
Ádám Kósa
(HU) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren. Zoals mijn collega, de heer Marinescu, reeds heeft aangehaald, heeft de crisis door de vulkaanaswolk aangetoond dat Europa zowel op strategisch als op technologisch vlak niet was voorbereid op een dergelijke situatie. Ik wil de aandacht van de Commissie vestigen op het feit dat het ook een groot effect heeft gehad op de verspreiding van en de toegang tot informatie. Door de chaotische communicatie waren de negatieve ontwikkelingen van de crisis vooral merkbaar bij groepen die het al moeilijk hebben, zoals gezinnen met kleine kinderen en mindervalide mensen. Zij waren niet in staat om op een goede manier te reageren. Ik vraag de Commissie of vanaf april 2010 iedere reizende burger in dergelijke crisissituaties toegang zal krijgen tot adequate informatie, in het kader van zijn recht op informatie.
Johannes Hahn
lid van de Commissie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik zou de leden van het Parlement willen danken voor hun begrip voor het feit dat ik niet bekend ben met het onderwerp. Geachte leden, ik ben het met u eens dat mijn collega, vicevoorzitter Siim Kallas, uitstekend werk verricht en u zult, indien nodig, schriftelijke antwoorden op uw specifieke vragen ontvangen. Dat gezegd hebbende, zou ik u willen danken voor een interessant debat, te meer omdat ik evenals u persoonlijk op verschillende manieren met de gevolgen van de gebeurtenissen te maken kreeg. Daarom zou ik willen afsluiten met het volgende:
De vulkaanascrisis van vorig jaar benadrukte duidelijk hoe noodzakelijk het is dat we samenwerken en oplossingen vinden om een herhaling van de sluitingen van het luchtruim te voorkomen. Dat gezegd zijnde, mogen acties in dit verband geen afbreuk doen aan de veiligheidsniveaus waar de luchtvaartsector overal ter wereld bekend om staat en dit was ook het geval in april van vorig jaar.
Crisissituaties zijn niet nieuw voor de Europese Unie en het antwoord van de EU op deze crisis was tijdig en efficiënt. Er bleek het belang uit van gecentraliseerde Europese actie binnen een grootschalige crisissituatie. Als we specifiek naar de gebeurtenissen met de vulkaan Eyafjallajökull kijken, wordt opnieuw de aandacht gevestigd op het concept en de doelstellingen van het initiatief inzake het gemeenschappelijk Europees luchtruim. Zoals de Raad ook erkent, moeten we de uitvoering van dit initiatief versnellen om alle voordelen ervan te kunnen benutten.
Vanuit het oogpunt van de Commissie blijft de aandacht gericht op het waarborgen van een geharmoniseerde benadering en toepassing van overeengekomen maatregelen voor toekomstige crisissituaties. Dit zal alle burgers in Europa ten goede komen. Het is ons voornemen om in 2012 de rechten van luchtpassagiers te herzien. Tot slot, maar niet in het minst, is de deelname van de sector van essentieel belang om een gecoördineerd besluitvormingsproces mogelijk te maken.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
Schriftelijke verklaringen (artikel 149)
David Martin
schriftelijk. - (EN) De sluiting van grote delen van het Europese luchtruim in april en mei van vorig jaar vanwege de vulkaanuitbarsting in IJsland veroorzaakte ernstige verkeersverstoringen en economische schade en had rechtstreekse gevolgen voor tien miljoen passagiers. Ik ben van mening dat de primaire verantwoordelijkheid voor de veiligheid bij de luchtvaartmaatschappijen ligt, die daarom van accurate gegevens moeten worden voorzien. Piloten worden opgeleid om met buitengewone vluchtomstandigheden om te gaan, de veiligheidshandleidingen van de commerciële luchtvaartmaatschappijen worden geëvalueerd, gecontroleerd en bekrachtigd door toezichthoudende autoriteiten, en luchtvaartmaatschappijen hebben de nodige ervaring met het vliegen over vulkanische gebieden, zoals blijkt uit hun staat van dienst op het gebied van veiligheid. De luchtvaartmaatschappij (de piloot) zou derhalve verantwoordelijk moeten zijn voor de risicobeoordeling en het waarborgen van de veiligheid van vluchten door bijvoorbeeld routes te kiezen of te besluiten of de route opnieuw bepaald moet worden, waarbij ze rekening moeten houden met alle beschikbare informatie (verstrekking van meer informatie en verbeterde technische uitrusting aan boord van vliegtuigen). Ik hoop dat de Commissie zich met de relevante autoriteiten in verbinding zal stellen om te waarborgen dat ze in de toekomst door mogen gaan met hun werk.
Wojciech Michał Olejniczak
schriftelijk. - (PL) Vandaag is er in het Europees Parlement een debat gehouden over de crisis die is veroorzaakt door de vulkaanaswolk. Vorig jaar heeft de vulkaanuitbarsting in IJsland tot ernstige verstoringen van het luchtverkeer in heel Europa geleid, met enorme economische verliezen tot gevolg. Maar liefst tien miljoen reizigers hebben rechtstreeks hinder ondervonden van deze situatie. Het is geenszins in het belang van de Unie om zich tegen de krachten van de natuur te verzetten, maar een betere voorspelling van de kans op een vergelijkbare crisis in de toekomst zou ons in ieder geval in staat stellen om de economische verliezen te beperken en zou het reizen aangenamer maken voor EU-burgers.
Tijdens het debat is er gesproken over kwesties in verband met de voortgang bij de uitvoering van investeringen in technologische oplossingen en systemen voor de overdracht van gegevens met het oog op het verstrekken van realtimeweersvoorspellingen. Er zijn aan de Europese Commissie vragen gesteld over de transparantie van de gemeenschappelijke besluitvormingsprocedures en over een betere coördinatie van de reacties. Er is tevens aandacht besteed aan de gevolgen van een toename van het luchtverkeer in de toekomst. Verder is er nagedacht over de maatregelen die wij moeten nemen om te bewerkstelligen dat het Europees Agentschap voor de veiligheid van de luchtvaart bevoegd wordt voor het doorvoeren van operationele wijzigingen.
Nuno Teixeira
schriftelijk. - (PT) Het aantal natuurrampen is toegenomen, zowel naar intensiteit als naar frequentie, De vulkaanaswolk, vorig jaar april en mei, had ernstige gevolgen voor het Europese luchtruim, toen 75 procent van de luchthavens niet meer kon functioneren, met enorme economische gevolgen, en tien miljoen passagiers daarvan de dupe werden.
Om nieuwe verstoringen van het luchtverkeer te voorkomen moeten er dringend maatregelen op het gebied van crisismanagement genomen worden. Daarom moet er geïnvesteerd worden in technologie op de grond en in de lucht, om meer exacte informatie in realtime ter beschikking te krijgen. Anderzijds is het van fundamenteel belang te definiëren welke rol de verschillende instanties hebben bij dit crisismanagement, in het belang van een betere coördinatie en om grotere verliezen te voorkomen voor de verschillende betrokken partijen. Deze gebeurtenis laat zien dat de integratie van het Europese luchtruim, door middel van het initiatief voor een gemeenschappelijk Europees luchtruim, van fundamenteel belang is. De constante groei van het luchtverkeer, de fragmentatie van het Europese luchtruim en onvoorziene gebeurtenissen zoals vulkaanaswolken, maken duidelijk dat de EU de procedures voor het luchtvervoer moet coördineren en harmoniseren, om toegevoegde waarde te hebben voor de Europese luchtvaartsector.
(De vergadering wordt om 11:35 uur onderbroken en om 12:00 uur hervat)
