Toetredingsovereenkomst van de Europese Unie tot het Europees Verdrag inzake de bescherming van de rechten van de mens en van de fundamentele vrijheden (debat) 
De Voorzitter
De vergadering wordt hervat.
Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie over de toetredingsovereenkomst van de Europese Unie tot het Europees Verdrag inzake de bescherming van de rechten van de mens en van de fundamentele vrijheden.
Diego López Garrido
fungerend voorzitter van de Raad. - (ES) Mevrouw de Voorzitter, vandaag hebben drie mensen in Athene het eerste mensenrecht verloren: het recht op leven. Dat is het gevolg van gewelddadigheden die wij volstrekt en categorisch veroordelen. Het Spaanse voorzitterschap van de Raad wil namens de Raad zijn medeleven betuigen aan de nabestaanden en sluit zich derhalve aan bij de verklaring van de Voorzitter van het Europees Parlement.
We hebben het over mensenrechten, over de eerbiediging van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden, waartoe zoals ik al zei het recht op leven en lichamelijke integriteit behoort.
De Europese Unie is gegrondvest op mensenrechten en vrijheden, en gedurende heel haar bestaan is in de aangenomen teksten steeds weer verwezen naar rechten en fundamentele vrijheden. De culminatie hiervan is juist het Verdrag van Lissabon.
Enerzijds is in het Verdrag van Lissabon voor het eerst in de geschiedenis een juridisch bindend Handvest van de grondrechten van de Europese burgers opgenomen en anderzijds wordt de instellingen daarin gezegd dat de Unie partij zal zijn bij het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens.
We zijn daarom getuige van de culminatie van het politieke, culturele en juridische proces dat de Unie heeft doorgemaakt inzake mensenrechten, waaraan de Unie in haar beleid, haar handelingen en haar persoonlijkheid een centrale plaats toekent.
In die zin is het volgens ons van het grootste belang dat de Europese Unie reeds een begin heeft gemaakt met de procedure om te zijner tijd het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden te kunnen ondertekenen. Dat houdt onder meer in dat de jurisdictie van het Hof voor de rechten van de mens in Straatsburg wordt aanvaard en de garanties voor de burgers worden versterkt. Het betekent ook dat de verschillende wetgevingen betreffende mensenrechten en vrijheden die in Europa naast elkaar bestaan, als het ware dichter bijeen zullen worden gebracht: de nationale wetgeving - de garanties die bestaan in elk democratisch Europees land dat de mensenrechten eerbiedigt en beschermt, de communautaire wetgeving en het Europees Verdrag tot bescherming van de mensenrechten, dat nog een vorm van wetgeving is waarbij niet alleen de lidstaten van de Europese Unie maar ook andere Europese landen partij zijn, ook al maken zij geen deel uit van de Unie.
Het gaat hier dus om een convergentie van wetgeving, die haar beslag zal krijgen in de ondertekening van het Verdrag door de Europese Unie.
Op 17 maart presenteerde de Commissie een aanbeveling om te beginnen met onderhandelingen over de ondertekening van het Verdrag door de Unie. Sindsdien heeft de Raad al het mogelijke gedaan om het debat over het mandaat van de onderhandelingen te versnellen. Er is een werkgroep in de Raad die het overleg voert in nauwe samenwerking met de Commissie.
De Raad heeft terdege rekening gehouden met alle mandaten in Protocol nr. 8, dat in dit verband dient als juridisch referentiepunt, bijvoorbeeld de mogelijke deelname van de Unie aan de toetsingsinstanties van het Europees Verdrag en de noodzaak de bevoegdheden van de Unie en die van de instellingen te eerbiedigen. De Raad heeft eveneens gekeken naar de noodzaak te zijner tijd een rechter van de Europese Unie in het Hof te benoemen, naar de deelname van dit Parlement aan de Parlementaire Vergadering van de Raad van Europa en de deelname van de Unie aan het Comité van ministers wanneer het functies vervult met betrekking tot de toepassing van het Europees Verdrag tot bescherming van de mensenrechten.
De Raad heeft daarnaast de debatten en hoorzittingen van het Europees Parlement in maart van dit jaar aandachtig gevolgd en houdt terdege rekening met de adviezen van het Europees Parlement in het ontwerpverslag van de heer Ramón Jáuregui Atondo, mevrouw Kinga Gál en de heer Cristian Dan Preda. De verwachting van het Spaanse voorzitterschap en het standpunt van de Raad is dat het mandaat voor onderhandeling met de Europese Raad, die tijd neemt en technisch en complex van aard is, voor het einde van de eerste helft van 2010 wordt goedgekeurd.
Viviane Reding
Mevrouw de Voorzitter, mijn collega Olli Rehn heeft zijn mening al gegeven en heeft al het medeleven van de Commissie betuigd met betrekking tot de tragedie in Griekenland, dus ik wil alleen even kijken naar de manier waarop we ons werk kunnen voortzetten, omdat dit van het grootste belang zal zijn voor de voltooiing van het systeem van de bescherming van de rechten van de mens binnen de Unie. De toetreding van de EU tot het Europees Verdrag inzake de bescherming van de rechten van de mens, die is vastgelegd in het Verdrag van Lissabon, is geen optie. Het is een doel, zoals het voorzitterschap het zojuist zo treffend heeft verwoord. Deze toetreding is echter slechts een van de vier elementen van een zeer ambitieus en veelomvattend grondrechtenbeleid op het niveau van de Europese Unie.
Allereerst is het EU-Handvest van de grondrechten juridisch verbindend geworden met de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon, en dit juridisch verbindende karakter is de modernste kwalificatie van de grondrechten in de wereld op het punt van politieke inzet voor de grondrechten, van leesbaarheid en rechtszekerheid, en het verankert alle rechten die in het Europees Verdrag inzake de bescherming van de rechten van de mens worden genoemd. De betekenis en de reikwijdte van deze rechten zijn dezelfde als vastgelegd in het Europees Verdrag inzake de bescherming van de rechten van de mens, maar het EU-Handvest gaat verder. Daarin vinden we bijvoorbeeld de zogenoemde grondrechten van de derde generatie: gegevensbescherming, garanties inzake bio-ethiek, inzake goed en transparant bestuur. Het niveau van bescherming dat het Handvest biedt, moet altijd ten minste even hoog zijn als dat van het Europees Verdrag. In veel gevallen ligt het zelfs hoger.
Op de tweede plaats is bevordering van de grondrechten een prioriteit in het programma van Stockholm, waarin de strategische richtsnoeren worden vastgesteld voor de ontwikkeling van een ruimte van vrijheid, veiligheid en recht in Europa.
Op de derde plaats is er een nieuwe portefeuille - justitie, grondrechten en burgerschap - ingesteld, waaruit blijkt hoeveel belang de Commissie hecht aan sterker optreden van de Commissie op dit gebied.
Op de vierde plaats zal de EU toetreden tot het Europees Verdrag. Daarmee zal worden gewaarborgd dat iedereen die beweert slachtoffer te zijn van een schending van het Europees Verdrag door een instelling of een orgaan van de Unie, bij het Hof in Straatsburg een klacht tegen de Unie kan indienen onder dezelfde voorwaarden als die van toepassing zijn op tegen lidstaten ingediende klachten. In politieke termen betekent de toetreding dat de Europese Unie opnieuw de centrale rol bevestigt die het systeem van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens in Europa speelt - in een uitgebreid Europa, niet slechts in de Europese Unie - maar door haar toetreding tot het Europees Verdrag schaart de Europese Unie zich met haar hele gewicht achter het systeem van Straatsburg, en dit is een systeem van externe rechterlijke toetsing op het gebied van de grondrechten, omdat we onze rechtsorde nu volledig en formeel aan die toetsing onderwerpen. Dit zal natuurlijk, zowel intern als extern, de geloofwaardigheid van het zeer sterk Europees engagement voor de grondrechten vergroten.
Medio maart heeft de Commissie de Raad een onderhandelingsmandaat voorgesteld. Protocol 8 van het Verdrag van Lissabon eist dat een overeenkomst betreffende de toetreding voorziet in een aantal inhoudelijke waarborgen, want we moeten de specifieke kenmerken van het recht van de Unie in stand houden, en de aanbeveling van de Commissie aan de Raad houdt volledig rekening met deze eisen. Ik wil er daarvan slechts twee noemen.
Het is duidelijk dat de in de Verdragen vastgelegde bevoegdheden van de Unie niet mogen worden aangetast door de toetreding, en de bepaling in de toetredingsovereenkomst moet dit heel duidelijk maken. Evenmin mag de toetreding van de Europese Unie de positie van de afzonderlijke lidstaten met betrekking tot het Europees Hof voor de Rechten van de Mens, de protocollen daar of de voorbehouden aantasten. De onderhandelingen moeten er daarom voor zorgen dat de toetredingsovereenkomst uitsluitend verplichtingen op grond van de inhoudelijke bepalingen van de Verdragen instelt met betrekking tot rechtshandelingen en maatregelen die zijn vastgesteld door de instellingen of de organen van de Unie.
De Commissie streeft nu naar een soepele invoeging van de Europese Unie in het systeem van het Europees Verdrag. De toetreding moet daarom de inhoudelijke en procedurele kenmerken van dat systeem handhaven. De toetreding moet echter aan twee eisen voldoen. Op de eerste plaats moeten, zoals ik reeds heb gezegd, de specifieke kenmerken van het recht van de Europese Unie in stand worden gehouden; bescherming van het Hof van Justitie en zijn prerogatieven na de toetreding is een belangrijk punt. Er liggen interessante voorstellen op tafel die tot doel hebben het Hof van Justitie te betrekken bij situaties voor het Hof van Straatsburg waarin het gaat over de verenigbaarheid van een rechtshandeling van de Unie, zonder dat een prejudiciële verwijzing heeft plaatsgevonden. Deze voorstellen kunnen waarschijnlijk zo worden opgezet dat geen wijziging van het Verdrag nodig is, en zij verdienen een zorgvuldige analyse en bespreking in de werkgroep van de Raad. Ik weet dat het Spaanse voorzitterschap alles doet om deze debatten te bespoedigen.
Op de tweede plaats is het belangrijk om een oplossing te zoeken voor de specifieke situatie van de Unie als een aparte rechtspersoon, bekleed met autonome bevoegdheden, die een overeenkomstsluitende partij wordt naast de lidstaten in een mechanisme dat oorspronkelijk niet voor dit doel was opgezet - maar was opgezet voor de lidstaten -, en dus is een beperkt aantal technische en procedurele aanpassingen van de Verdragen noodzakelijk met betrekking tot het specifieke karakter van het recht van de Unie. Daartoe behoort onder meer het zogenoemde 'co-respondentmechanisme'.
Het is van bijzonder groot belang dat rekening wordt gehouden met de gedecentraliseerde tenuitvoerlegging van het recht van de Unie door de lidstaten. Volgens dit mechanisme zal de Unie het recht krijgen om als medegedaagde op te treden in zaken die tegen een lidstaat worden aangespannen, wanneer het recht van de Unie in het geding is.
Vanuit institutioneel gezichtspunt gezien wil ik ook het standpunt van de Commissie benadrukken dat vertegenwoordigers van de Europese Unie op gelijke voet in de organen van het Europees Verdrag zouden moeten deelnemen als de vertegenwoordigers van de overige overeenkomstsluitende partijen. Dat betekent bijvoorbeeld dat een van de grondbeginselen van het Europees Verdrag is dat voor elke overeenkomstsluitende partij een rechter wordt gekozen. Dit beginsel waarborgt dat binnen het Hof elk rechtssysteem is vertegenwoordigd. Het is ook een weerspiegeling van het door het Europees Verdrag vastgestelde collectieve waarborgsysteem, waaraan elke overeenkomstsluitende partij verplicht is deel te nemen, en dat betekent dat we een vaste, volwaardige rechter nodig hebben die door de Unie is gekozen en die dezelfde status geniet en dezelfde taken heeft als zijn collega's, en die in theorie in alle zaken kan interveniëren.
Een ad-hocrechter die slechts intervenieert in zaken die tegen de Unie worden aangespannen of waarbij het recht van de Unie betrokken is, zou onvoldoende zijn. Wat betreft de wijze waarop deze rechter moet worden gekozen, moet ook hier de normale procedure worden toegepast waarin het Europees Verdrag voorziet. Dit betekent dat de Parlementaire Vergadering van de Raad van Europa zo'n rechter kiest uit een lijst van drie kandidaten die door de Europese Unie wordt voorgelegd. We denken dat een passend aantal leden van het Europees Parlement moet worden toegestaan deel te nemen aan de zittingen van de Parlementaire Vergadering, wanneer deze de rechters van het Hof van Straatsburg kiest.
Ik bedank de rapporteurs van de Commissie constitutionele zaken en de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken, de heer Jáuregui en mevrouw Gál, voor hun uitstekende medewerking bij dit dossier. De hoorzitting die op 18 maart door de Commissie constitutionele zaken is gehouden, was echt van groot nut. Ik ben ook blij dat het Spaanse voorzitterschap van de Raad dit dossier hoge prioriteit heeft gegeven. Ik reken er daarom op dat we na de zomer zullen kunnen beginnen met de onderhandelingen over de toetreding. Ik zal ervoor zorgen dat de Commissie, als onderhandelaarster van de Unie, het Parlement gedurende het hele onderhandelingsproces volledig op de hoogte houdt.
Mevrouw de Voorzitter, ik geloof niet dat het op deze dag nodig is om nogmaals te onderstrepen hoe belangrijk de grondrechten zijn voor Europa, en hoe belangrijk ze zijn voor alle rechtshandelingen die wij voorstellen. Ik weet zeker dat het voor de Unie niet moeilijk zal zijn om aan de normen van het Europees Verdrag inzake de bescherming van de rechten van de mens te voldoen, maar het zal de bescherming van de grondrechten in Europa, en daarmee bedoel ik de grondrechten van ieder afzonderlijk persoon die in Europa woont, zeker ten goede komen als we ons houden aan het Europees Verdrag.
Marietta Giannakou
Mevrouw de Voorzitter, ik schaar mij volledig achter de verklaringen van minister López Garrido namens het Spaans voorzitterschap en achter die van mevrouw Reding. Ook wil ik de heer Jáuregui Atondo en mevrouw Gál van harte gelukwensen met hun verslagen en met het werk dat zij daarvoor hebben verricht.
Met de toetreding van de Europese Unie tot het Verdrag van de Raad van Europa en de daaraan gehechte protocollen wordt uitvoering gegeven aan het Verdrag van Lissabon en wordt de bescherming van de mensenrechten van de Europese burgers uitgebreid. Aldus wordt een pan-Europees stelsel voor de bescherming van de fundamentele vrijheden en de rechten van de mens tot stand gebracht, een stelsel dat valt onder de jurisprudentie van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg. Ook verkrijgt de Europese Unie daarmee niet alleen externe bescherming maar ook een externe, internationale beschermingsinstantie. Aldus versterkt zij tevens haar geloofwaardigheid tegenover derde landen, waarvan zij vaak, in het kader van bilaterale betrekkingen, eerbiediging van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens eist.
Mevrouw de Voorzitter, het debat over de mensenrechten en de fundamentele vrijheden valt op een moment waarop drie burgers, drie werknemers zijn vermoord door extremistische, aan de rand van de samenleving opererende elementen in mijn land, in Athene, tijdens manifestaties tegen de door de regering genomen maatregelen ter bestrijding van de economische crisis. Ik wil namens mijn collega's van de grootste oppositiepartij in Griekenland uiting geven aan onze diepe droefenis en smart, en erop wijzen dat onze partij vastberaden is om een wezenlijke bijdrage te leveren aan de bescherming van de democratie en de onbelemmerde werking van de instellingen
Dames en heren, wij eerbiedigen het geld dat ons op dit kritieke moment door onze partners en het Internationaal Monetair Fonds wordt gegeven, en wij beloven alles in het werk te zullen stellen om er voor te zorgen dat de noodzakelijke aanpassingen worden doorgevoerd en deze crisis wordt overwonnen. Wij zijn een verantwoordelijke partij en zullen bijdragen aan de inspanningen om de goede werking van de democratie te handhaven en de eenheid van het Griekse volk te bewaren, en wij zullen ervoor zorgen dat de extremistische elementen die onze democratie ondermijnen worden geïsoleerd.
Ramón Jáuregui Atondo
namens de S&D-Fractie. - (ES) Mevrouw de Voorzitter, als ik hetgeen we vandaag bespreken zou moeten terugbrengen tot een enkel idee, dan zou ik de Europese burgers luid en duidelijk willen zeggen dat zij voor het eerst een hof krijgen dat hun mensenrechten en fundamentele vrijheden tegenover de Europese Unie en hun eigen land waarborgt bij de uitvoering van het recht van de Unie.
De kerngedachte is dat er een nieuw hof is, het Hof van Straatsburg, dat de Europese burger verzekert van het communautair recht en dat erop toeziet dat de toepassing in elke lidstaat beantwoordt aan de minimumgaranties die de kern vormen van de Europese gedachte. Die minimumgaranties zijn deel van het ontstaans- en ontwikkelingsproces van Europese integratie, dat is gericht op een beschaving op basis van menselijke waardigheid - de waardigheid van mensen - en invulling vindt in de vorm van democratie, rechtsstaat, verzorgingsstaat en mensenrechten.
Met het Verdrag van Lissabon is de mogelijkheid ontstaan dat de Europese Unie het Handvest formeel zijn beslag doet vinden. Zoals mevrouw Reding terecht opmerkte, is dat het meest complete handvest van de grondrechten dat op dit gebied is vastgesteld en dat veronderstelt dat we deel gaan uitmaken van het Hof van Straatsburg.
Dit is wat we nu gaan aannemen. Ik weet dat er een groot aantal technische problemen is, maar ik wil er alleen op wijzen hoe belangrijk het is geweest dat de Commissie snel en efficiënt werk heeft geleverd door een specifiek mandaat vast te stellen waarmee we voortgang kunnen maken in deze onderhandelingen.
Ik wil mevrouw Reding gelukwensen met haar werk dat - nogmaals - snel en doeltreffend was, en ik wil ook het Spaanse voorzitterschap feliciteren. Ik wil aankondigen dat we het desbetreffend verslag van dit Parlement in de eerstvolgende vergaderperiode zullen aannemen en ik wil u verzoeken om controle, informatie en ondersteuning in onderhandelingen die complex maar heel belangrijk voor Europa zijn.
Cecilia Wikström
namens de ALDE-Fractie. - (SV) Mevrouw de Voorzitter, de toetreding van de Europese Unie tot het Europees Verdrag inzake de bescherming van de rechten van de mens en van de fundamentele vrijheden staat al lang op de agenda. Nu hebben we een rechtsgrondslag om van de toetreding een feit te maken. Daar kunnen we allemaal blij om zijn. De toetreding van de EU tot het Europees Verdrag betekent dat de bescherming van de grondrechten aangevuld en versterkt worden, dat de burgers in onze lidstaten betere bescherming genieten ten aanzien van de werkzaamheden van de EU, en dat jurisprudentie van de twee Europese gerechtshoven - in Den Haag en Straatsburg - beter geharmoniseerd zal worden.
Door de toetreding tot het Europees Verdrag zullen de instellingen van de EU het voorwerp vormen van de rechtspraak van het Europees Hof van Justitie. Dat zal onafhankelijke toetsing van de eerbiediging van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden garanderen.
Het is een zeer belangrijke stap. We laten ons zo gemakkelijk meeslepen in het geloof dat we in Europa niet het soort schendingen van de mensenrechten kennen die in andere delen van de wereld worden begaan. Als lidstaten van de Europese Unie hebben we wetten, voorschriften en diepgewortelde Europese waarden die onze rechten verzekeren. Volgens de tekst aan het begin van het Verdrag van Lissabon zijn vrijheid van meningsuiting, persvrijheid en vrijheid van godsdienst Europese vrijheden die overal in de Unie onvoorwaardelijk moeten worden gerespecteerd. Dat is helaas niet altijd het geval, want er zijn lidstaten in de EU die grondrechten met voeten treden. Helaas gebeurt het ook dat wij in dit Parlement aan de zijlijn blijven staan en dit laten gebeuren.
Door de toetreding van de Europese Unie tot het Europees Verdrag, met het oog op de versterking en aanvulling van de vrijheden en de rechten van de burgers, zal het belangrijk zijn dat wij in het Parlement wetten vaststellen en optreden in overeenstemming met het Verdrag. Het is namelijk een feit dat onze lidstaten nog veel werk voor de boeg hebben om onze eigen achtertuin op orde te krijgen en de mooie woorden die onze gemeenschappelijke waarden vormen, in de realiteit om te zetten.
Heidi Hautala
Mevrouw de Voorzitter, het is zeer belangrijk dat wij inzien dat de mensenrechten een intrinsieke waarde hebben. Zij hebben echter ook een instrumentele waarde, wat ik mij vooral realiseer wanneer ik in mijn hoedanigheid van voorzitter van de Subcommissie mensenrechten spreek met vertegenwoordigers van derde landen.
Vandaag nog sprak ik met enkele Marokkaanse parlementsleden. Het is heel mooi dat ik hun kan vertellen dat de Europese Unie ook in haar eigen activiteiten het belang van de mensenrechten benadrukt en dat zij niet alleen anderen hierover de les wil lezen. Op die manier kunnen wij de vertegenwoordigers van derde landen vertellen dat de toetreding van de Europese Unie tot het Europees Verdrag inzake de bescherming van de rechten van de mens en van de fundamentele vrijheden daadwerkelijk betekent dat wij onze activiteiten onderwerpen aan externe toetsing, zoals hier uiteen is gezet. Ik kan ook zeggen dat wij voor het eerst een commissaris hebben die specifiek verantwoordelijk is voor deze zaken in de context van juridische kwesties.
Ik wil vermelden dat de toetreding van de Europese Unie tot het Europees Verdrag inzake de rechten van de mens natuurlijk niet het probleem oplost dat het Europees Hof voor de Rechten van de Mens totaal overbelast is. Wij moeten overwegen hoe wij dit probleem kunnen oplossen, dat is ontstaan door de achterstand in de behandeling van de zaken.
Ik wil er ook voor pleiten dat de Europese Unie besluit zich te verbinden aan de verscheidene nuttige aanvullende protocollen, die bijvoorbeeld betrekking hebben op verzet tegen marteling, strijd tegen racisme en doeltreffender wetten.
Zbigniew Ziobro
namens de ECR-Fractie. - (PL) Mevrouw de Voorzitter, het lijkt erop dat de gevolgen van de ondertekening van de overeenkomst tot toetreding van de Europese Unie tot het Europees Verdrag inzake de bescherming van de rechten van de mens en van de fundamentele vrijheden beperkt zullen zijn, aangezien dit Verdrag al lange tijd wordt aanvaard als maatstaf voor het niveau van bescherming van de mensenrechten in Europa. Het Verdrag heeft deze status niet alleen in de Europese wetgeving, maar ook in de beleidssectoren in de afzonderlijke lidstaten.
Het is echter ook noodzakelijk om te wijzen op enkele problemen die kunnen voortvloeien uit de concurrentie tussen het Europees Hof van Justitie en het Europees Hof voor de Rechten van de Mens in verband met de rechterlijke beslissingen die mogelijk worden genomen. Deze kwestie dient derhalve zeer grondig te worden geanalyseerd, om te vermijden dat later fouten worden gemaakt die vervolgens moeten worden rechtgezet.
Daarenboven kunnen we ervan uitgaan dat de door het Europees Hof van Justitie genomen beslissingen en de uitlegging van de EU-wetgeving door het Hof zullen worden onderworpen aan de beoordeling van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. Zo zal het Europees Hof voor de Rechten van de Mens in belangrijke mate rechtsbevoegdheid krijgen over de EU-instellingen. Met het oog hierop dienen alle juridische gevolgen van een dergelijk besluit in overweging te worden genomen, aangezien we in geen geval overhaast te werk mogen gaan. Tegelijkertijd dient grondig te worden nagedacht over de hervorming van de werkwijze van deze twee belangrijke Europese rechtbanken.
Krisztina Morvai
(HU) Als juriste op het gebied van mensenrechten begrijp ik gewoon niet wat voor toegevoegde waarde het is voor de bescherming van de mensenrechten van Europese burgers als de Europese Unie toetreedt tot hetzelfde mensenrechtenverdrag als waarbij elke EU-lidstaat al apart was aangesloten. Staat u mij toe enkele samenhangen duidelijk te maken, want ik merk dat de collega's zonder juridische achtergrond hier behoorlijk om de tuin zijn geleid. De situatie is als volgt. Er bestaat een, overigens inderdaad zeer belangrijk, instrument voor de mensenrechten, dat het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens wordt genoemd. Dit verdrag valt niet onder de bevoegdheid van de Europese Unie, maar van onze quasitweelingbroer, de Raad van Europa.
Als een land een recht van een van zijn burgers schendt, zoals in het Verdrag is vastgelegd en gewaarborgd, kan deze persoon zich in Straatsburg tot het Europees Hof voor de Rechten van de Mens wenden voor een rechtsmiddel of de uitvoering van zijn of haar rechten ten opzichte van zijn of haar eigen land. Deze mogelijkheid bestaat, zoals iedereen weet, ook nu al voor alle EU-onderdanen. Ik geloof niet dat er onder ons een Parlementslid is dat niet bekend is met een geval van iemand in zijn of haar lidstaat die dreigde naar Straatsburg te gaan, dat inderdaad deed en de zaak tegen zijn of haar eigen lidstaat won. Wat is hier dan nieuw aan en wat is de toegevoegde waarde, behalve dat er iemand uit het netwerk van de Europese Unie een goed betaalde baan krijgt als rechter in Straatsburg?
Kinga Gál
(HU) Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de minister, mevrouw de commissaris, dames en heren, het debat van vandaag is een van de heugelijke momenten in het bestaan van de Europese Unie. We voeren vandaag een debat over iets wat jaren geleden gold als een onoverkomelijke hindernis: het mandaat van de Commissie voor onderhandelingen over de toetreding van de Europese Unie tot het Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens. Dat Verdrag is dit jaar precies zestig jaar geleden aangenomen, en gedurende deze zestig jaar heeft het verscheidene burgers het vertrouwen gegeven dat ze in het gelijk kunnen worden gesteld, zelfs tegenover hun eigen land. Wat commissaris Reding al noemde, hangt nauw met dit debat samen en moet daarom steeds opnieuw worden benadrukt, namelijk dat het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, een van de meest vooruitstrevende documenten op het gebied van grondrechten, sinds december bindend is geworden.
Het Verdrag versterkt het Handvest en het Handvest vult op zijn beurt het Verdrag aan. Sinds december verplicht het Verdrag van Lissabon de Europese Unie tot toetreding tot het Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens. Daarom moet ons doel zijn de toetreding zo succesvol mogelijk te laten verlopen. Daarbij is de belangrijkste vraag welke meerwaarde de toetreding biedt voor het leven van EU-onderdanen. Met dit in het achterhoofd heb ik mijn verslag over de toetreding opgesteld, dat unaniem is goedgekeurd door de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken. Ik verzoek de Raad en de Commissie dan ook bij de onderhandelingen alles in het werk te stellen om ervoor te zorgen dat de toetreding werkelijk waarde, toegevoegde waarde, biedt aan de EU-onderdanen, zonder te hoge verwachtingen te wekken.
Tegelijkertijd moeten er diverse kwesties worden opgehelderd tijdens de onderhandelingen. Een van deze essentiële kwesties is de onderlinge verhouding van de rechtbanken. Ook geldt als voorwaarde dat interne rechtsmiddelen eerst volledig worden benut. Daarnaast vind ik het van belang om bij de onderhandelingen in aanmerking te nemen dat de hervorming van de werkwijze van het Hof voor de rechten van de mens in Straatsburg samenvalt met de toetreding van de Europese Unie tot het Verdrag. De toetreding van de Europese Unie tot het Verdrag zal een uniek experiment zijn, maar het mag geen gevaar met zich meebrengen voor wat al functioneert op het vlak van de verwezenlijking van onze mensenrechten. De toetreding tot het Verdrag kan alleen succesvol zijn als hierdoor de nu ook al functionerende instellingen echt worden versterkt en toegankelijk worden gemaakt voor de mensen. We moeten ervoor zorgen dat we dit proces niet in gevaar brengen en in ons grote enthousiasme niet het kind met het badwater weggooien, zoals een Hongaars spreekwoord zo treffend zegt. Ik denk dat dit een cruciaal moment is en dat we op de goede weg zijn. Ik verzoek de Commissie en de Raad dit te bekrachtigen en daarvan uitgaande hun mandaat te bepalen en de komende tijd onderhandelingen te voeren.
Mevrouw Gál, u bent de eerste Hongaarse afgevaardigde die ik zie sinds we het nieuws gehoord hebben dat afgevaardigde Pál Schmitt, onze collega en vriend, is verkozen als voorzitter van het Hongaarse parlement. We gaan onze vriend de heer Schmitt zeker missen, maar ik wil u vragen onze felicitaties officieel aan hem over te brengen. Ik ben ervan overtuigd dat hij het parlement van zijn land uitstekend zal leiden.
Monika Flašíková Beňová
(SK) Ondanks het feit dat alle lidstaten van de Europese Unie reeds partijen zijn bij dit Verdrag, vormt de aanstaande toetreding van de Europese Unie niet alleen een nieuwe dimensie in de bescherming van de mensenrechten in de Europese Unie, maar is het tevens - heel belangrijk - een juridisch en politiek signaal voor de versterking van de betrekkingen tussen de Europese Unie en Europa. Tevens zou ik me willen aansluiten bij de gedachte dat er, nog afgezien van de toetreding van de Europese Unie tot het Europees Verdrag inzake de bescherming van de rechten van de mens en van de fundamentele vrijheden, serieus nagedacht zou moeten worden over de totstandbrenging van allesomvattende wetgeving op het gebied van de sociale rechten. Zo zou een herzien Europees Sociaal Handvest op pan-Europees niveau, dus de EU als geheel, buitengewoon welkom zijn.
Met de toetreding van de Europese Unie tot het Europees Verdrag ligt nu ook de kwestie van de politieke vertegenwoordiging van de EU binnen de organen van de Raad van Europa ter tafel. Er gaan tevens stemmen op dat ook het Europees Parlement een actieve rol zou moeten spelen in dit proces. In principe sluit ik me daarbij aan. Ik vrees echter, geachte commissaris, dat dit proces met al zijn uiteenlopende elementen allesbehalve eenvoudig zal zijn. En ook al sluit ik mij op dit moment aan bij uw enthousiasme - en uiteraard tevens onze hartelijke dank aan de Raad voor zijn inzet - toch zullen we er op voorbereid moeten zijn dat dit een uitermate moeizaam proces wordt en dat we hier nog heel wat werk voor de boeg hebben.
Marek Henryk Migalski
(PL) Mijnheer de Voorzitter, de Europese Unie is gegrondvest op de eerbiediging van de mensenrechten. Dit is meteen ook een van de mooiste aspecten van het Europese bouwwerk. Toch heb ik vaak de indruk dat we deze mensenrechten alleen verdedigen als het om onze eigen burgers gaat. Zowel mevrouw Beňová als mevrouw Wikström heeft hier al de aandacht op gevestigd. Ik heb evenwel de indruk dat we het nalaten om de mensenrechten ook buiten de Europese Unie te bevorderen, zoals mevrouw Hautala zei. Naar mijn mening levert de Unie onvoldoende inspanningen op dit gebied.
De toetreding van de Europese Unie tot het Europees Verdrag stemt mij hoopvol, aangezien hierdoor de mogelijkheid ontstaat om een zekere samenhang te creëren in het systeem van rechten en de bescherming van de mensenrechten in de Europese Unie. We moeten in gedachten houden dat het creëren van nieuwe rechten niet mag leiden tot het beknotten van andere vrijheden. Dit is natuurlijk een thema voor filosofen en rechtsgeleerden, maar deze spanning tussen rechten en vrijheden bestaat in ieder geval. Daarom moeten zowel wetgevers als - in een later stadium - de rechters die toezien op de naleving van de wet zich hiervan bewust zijn.
Angelika Werthmann
(DE) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, artikel 6 van het Verdrag van Lissabon bepaalt dat de EU toetreedt tot het Europees Verdrag inzake de bescherming van de rechten van de mens en van de fundamentele vrijheden, en dat betekent dat we het stelsel van de EU voor de grondrechten versterken. Het Europees Verdrag inzake de bescherming van de rechten van de mens is bijzonder belangrijk voor de bescherming van de mensenrechten en van de fundamentele vrijheden in Europa. Wanneer we toetreden tot dit rechtsstelsel zou dit de grondrechten van de burgers van de EU versterken. Ze zouden daardoor namelijk over een bijkomend rechtsinstrument beschikken wanneer ze van mening zijn dat hun grondrechten geschonden zijn.
Ik ben voorstander van de toetreding van de EU tot het Europees Verdrag inzake de bescherming van de rechten van de mens, want dat versterkt in de EU ook het bewustzijn van het belang van de grondrechten. Bovendien mogen we hopen dat dit de geloofwaardigheid van de EU in haar relaties met derde landen vergroot.
Rafał Trzaskowski
(EN) Mijnheer de Voorzitter, ik wil allereerst onze beide rapporteurs bedanken - Kinga Gál en Ramón Jáuregui Atondo - alsook de Commissie en het voorzitterschap.
(ES) Hartelijk dank voor het lastige maar noodzakelijke werk dat u hebt verricht.
(EN) Toen we het hadden over de toetreding van de EU tot het Europees Verdrag inzake de bescherming van de rechten van de mens - en we praten daar in de Europese Unie al tien jaar over, geloof ik - leefden er heel wat zorgen dat er concurrentie zou ontstaan tussen het Europees Hof voor de Rechten van de Mens en het Europees Hof van Justitie, dat we problemen zouden krijgen met betrekking tot jurisdicties, dat er vraagtekens zouden worden geplaatst bij de autonomie van het Europees Hof van Justitie.
Ik denk echter dat we dankzij ons werk nu in een situatie verkeren waarin deze twee gerechtshoven elkaar kunnen aanvullen. We proberen alles te doen om hiërarchisch denken te voorkomen, maar eigenlijk is er sprake van kruisbestuiving tussen deze twee systemen voor de bescherming van de rechten van de mens. Gezien de recente ontwikkelingen, waarbij het Europees Hof van Justitie de jurisprudentie van het Hof van Straatsburg volgt en omgekeerd, denk ik dat de twee systemen vreedzaam naast elkaar bestaan en er in feite geen concurrentie is, en de meeste van deze angsten zijn verdwenen.
In het recente vonnis in de zaak Bosphorus dat we allemaal maar al te goed kennen, heeft het Europees Hof voor de Rechten van de Mens gezegd dat het niet nodig was de zaak opnieuw te onderzoeken, omdat de EU een voldoende hoog niveau van bescherming van de mensrechten biedt. De vraag rijst dan: waarom moeten we toetreden tot het Europees Verdrag? Deze vraag is door onze collega's hier gesteld, en ja, we hebben die toetreding nodig. Waarom hebben we die nodig? Niet alleen vanwege de symbolische betekenis, die belangrijk is, maar ook omdat het hele systeem van de bescherming van de mensenrechten in de Europese Unie dan aan geloofwaardigheid wint in de ogen van de burgers, die bescherming zullen genieten tegen het optreden van de EU, en dus niet alleen tegen dat van de lidstaten, zoals nu het geval is. Wanneer er geen effectieve rechterlijke toetsing is op nationaal of communautair niveau - wanneer verzoekster bijvoorbeeld niet wordt toegestaan haar zaak aanhangig te maken, of het betrokken orgaan van de EU niet kan worden aangeklaagd - dat zijn de situaties waarin we toegevoegde waarde zullen hebben.
We treden toe tot het Europees Verdrag in het belang van grotere samenhang van het systeem voor de bescherming van de rechten van de mens, niet om de geloofwaardigheid van dat systeem te ondermijnen. We hebben loyaliteit nodig, en dat is de reden waarom we eisen dat interstatelijke beroepen wegens vermeende niet-nakoming niet worden ingesteld wanneer de handeling binnen het toepassingsgebied van het recht van de Unie valt. Wij eisen dit en wij zouden onze uiterste best moeten doen om dit wettelijk vast te leggen.
Tot slot wil ik de Commissie hartelijk bedanken voor het opzetten van een DG Mensenrechten. Ik herinner me dat ik als student de artikelen van Joseph Weiler over de bescherming van de rechten van de mens heb gelezen. Hij kwam tot de conclusie dat je kunt doen wat je wilt, op het punt van het aanvragen van toetreding en het daadwerkelijk toetreden tot het Europees Verdrag inzake de bescherming van de rechten van de mens, maar dat dit zinloos is, als er in de Commissie geen tenuitvoerlegging plaatsvindt en geen follow-up is.
Eindelijk hebben we deze nu dus, dankzij u. Hopelijk gaan we nu verder en krijgen we in de Europese Unie een betere bescherming van de rechten van de mens dan we nu hebben.
Csaba Sógor
(HU) Het doet me deugd dat de Europese Unie met de toetreding tot het meest fundamentele document voor Europese mensenrechten een nieuwe stap zet richting de vorming van één Europa en haar geloofwaardigheid versterkt als zij optreedt tegen bestaande mensenrechtenproblemen in derde landen. Maar laten we niet vergeten dat de Raad van Europa wat betreft de bescherming van mensenrechten in veel opzichten voorloopt op de Europese Unie. Juist daarom wil ik de Commissie vragen de mogelijkheden van toetreding tot andere verdragen van de Raad van Europa te onderzoeken en de balans op te maken van de internationale verdragen die in het kader van de Raad van Europa zijn gesloten, waarmee we de kwaliteit van de Europese wetgeving op het gebied van mensenrechten verder kunnen verbeteren, als we ons bij deze verdragen zouden aansluiten.
Ik ben ervan overtuigd dat om Europa echt een ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid te laten worden, ook samenwerking met de Raad van Europa en de overname van zijn verdiensten op het gebied van mensenrechten nodig is. Van deze verdiensten moeten we bijzondere aandacht besteden aan het Europese Handvest voor regionale talen of minderheidstalen en het Kaderverdrag inzake de bescherming van nationale minderheden dat, in het teken van het Europese gedachtegoed, respect voor verscheidenheid en de rechten overeenkomstig het Handvest van de grondrechten, de minimumvereisten vastlegt voor de oplossingen die moeten worden gevonden voor de problemen van de van oudsher bestaande nationale minderheden. De lidstaten van de Europese Unie zijn alle lid van de Raad van Europa, en de meerderheid van hen heeft de genoemde documenten ondertekend en geratificeerd. Het zou vanzelfsprekend zijn als een uitbreiding van de EU-wetgeving op dit gebied zou plaatsvinden door daarin zulke eerder uitgewerkte en door velen aangenomen verdragen op te nemen.
Elena Băsescu
(RO) De inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon heeft de toetreding van de Europese Unie tot het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden verzekerd. In feite zal het Hof in Straatsburg ervoor zorgen dat de grondrechten en fundamentele vrijheden worden beschermd tegen maatregelen van de EU. Dit feit is vooral van belang omdat de lidstaten aanzienlijke bevoegdheden aan de Europese Unie hebben overgedragen. Ik moet benadrukken dat de toetreding geen invloed zal hebben op het autonomiebeginsel van het EU-recht, omdat het Hof van Justitie in Luxemburg de enige hoogste rechterlijke instantie blijft voor alle aangelegenheden inzake het EU-recht.
Roemenië heeft in 1993 het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden ondertekend. Het is belangrijk op te merken dat artikel 20 van de Roemeense grondwet bepaalt dat het internationale recht inzake de fundamentele mensenrechten waarbij Roemenië partij is, voorrang heeft boven nationale wetten.
Csaba Sándor Tabajdi
(HU) Mevrouw de commissaris, het is van cruciaal belang dat de Raad van Europa al tientallen jaren over een goed functionerend mechanisme beschikt dat onder controle staat van het Hof voor de Rechten van de Mens, en dat de Europese Unie hier deelgenoot van wordt. Ik zeg al geruime tijd dat het een zeer groot probleem is bij de bescherming van mensenrechten en de bescherming van minderheden in Europa dat de Raad van Europa een goed werkend systeem heeft voor mensenrechten en de bescherming van minderheden, maar het echte politieke gewicht in Europa bij de Europese Unie ligt. Graag vestig ik de aandacht op het onderwerp van het uitstekende verslag van rapporteur Kinga Gál, het recht met precedentwerking, oftewel case law, dat in diverse gevallen belangrijke handvatten aanreikt bij de bescherming van minderheden waarover de Europese Unie niet beschikt. Daarnaast bevestig ik graag wat de heer Sógor noemde. Dit kan een precedent zijn voor de toetreding van de Europese Unie tot het Kaderverdrag van de Raad van Europa inzake de bescherming van minderheden, aangezien 8,5 procent van de Europese Unie tot een minderheid behoort en de Europese Unie geen enkel systeem kent voor de bescherming van minderheden.
Izaskun Bilbao Barandica
(ES) Mijnheer de Voorzitter, ik wil de heer Jáuregui gelukwensen met het buitengewoon serieuze werk dat hij heeft verricht.
Dit verslag brengt helderheid in de institutionele en operationele implicaties van de ondertekening door de Europese Unie van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden.
Inmiddels drie decennia geleden namen de Commissie en het Europees Parlement elk een resolutie aan waarin werd verzocht om ondertekening van het Verdrag. Nu de Unie met zevenentwintig lidstaten complexer is, twijfelt niemand er meer aan dat dit moet gebeuren. Overeenstemming over deze beginselen is de basis voor de politieke cohesie en de identiteit van de Europese Unie, en als er crisis ontstaat over dit soort zaken, zijn er problemen op politiek en ook op economisch gebied.
Om alle mensenrechten en fundamentele vrijheden onder alle omstandigheden en zonder voorbehoud te beschermen, moet worden gewerkt aan de versterking van de democratie, aan vooruitgang, en moet iedere uiting van geweld, onderdrukking of totalitarisme worden buitengesloten. Dat, laten we dat niet vergeten, was het voornaamste doel van het Europese project. Dat moet onze koers bepalen en ik verzoek Commissie en Raad zich daarvoor in te zetten.
Tot slot zou ik de nabestaanden van de slachtoffers in Griekenland mijn medeleven willen betuigen.
Jacek Olgierd Kurski
(PL) Het Europees Verdrag inzake de bescherming van de rechten van de mens en van de fundamentele vrijheden is een van de belangrijkste bouwstenen van de Europese theorie van waarden die de verdediging van de rechten van het individu en van de mensenrechten hoog in het vaandel heeft. Dit lag aan de basis van de oprichting van de Europese Unie als een gemeenschap van waarden.
Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens, dat opkomt voor de zwakkeren en de vervolgden, heeft zich jarenlang uitstekend van zijn taak gekweten. De laatste tijd heeft het Hof evenwel verschillende uitspraken gedaan die vragen oproepen over de manier waarop het Europees Hof voor de Rechten van de Mens het beginsel van de individuele vrijheid interpreteert. Zo werd heel Europa vorig jaar opgeschrikt door een golf van discussie en protest tegen een vonnis dat het ophangen van kruisbeelden in openbare ruimten verbiedt.
Ik denk dat de Europese Unie, die overeenkomstig de bepalingen van het Verdrag van Lissabon toetreedt tot het Europees Verdrag inzake de bescherming van de rechten van de mens en van de fundamentele vrijheden, tegelijkertijd een discussie en een debat op gang moet brengen om zich grondig op deze kwestie te bezinnen, teneinde te voorkomen dat dit soort gevallen van belemmering van de individuele vrijheid en fout uitgelegde mensenrechten zich in de toekomst opnieuw voordoen.
Jarosław Kalinowski
(PL) Mijnheer de Voorzitter, het Europees Parlement heeft al herhaaldelijk resoluties aangenomen waarin gevallen van schending van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden in verschillende delen van de wereld worden veroordeeld. Er moet echter worden opgemerkt dat wij, als Europese Unie, niet in staat zijn om het hoofd te bieden aan duidelijke gevallen van schending van deze fundamentele rechten in de lidstaten van de Europese Unie.
Ik zou een zeer toepasselijk voorbeeld willen geven. De Litouwse Hoofdcommissie ambtelijke ethiek heeft onlangs een Europees Parlementslid, de heer Tomaševski, de leider van de Poolse minderheid in Litouwen, gestraft omdat hij aan de heer Barroso een vraag had gesteld over de eerbiediging van de rechten van minderheden. Dit is een merkwaardige en ronduit schandalige situatie. Ik zou de volgende vraag willen stellen: zal de toetreding tot de kaderovereenkomst iets veranderen? De Europese Unie zou op dit vlak normen moeten ontwikkelen die veel verder gaan dan de normen die in de kaderovereenkomst zijn vastgelegd. Het is hoog tijd om ervoor te zorgen dat dergelijke gevallen van discriminatie niet meer plaatsvinden in de lidstaten van de Europese Unie.
Georgios Papanikolaou
(EL) Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ook ik uiting geven aan mijn diepe verdriet over het verlies van drie Griekse burgers in Athene, tijdens vreedzame betogingen van Griekse burgers die een betere toekomst willen. Er zijn er die aan de rand van de samenleving en antidemocratisch opereren, en die hebben nu geheel onterecht drie medeburgers van hun leven beroofd.
De tragische ironie is dat wij juist vandaag spreken over de versterking en uitdieping van de bescherming van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden van de Europese burgers via onze toetreding tot het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens.
Echter, hoe efficiënt het Hof van Straatsburg ook werkt, wij mogen één ding niet uit het oog verliezen: als wij de Europese idee, de idee van een Europa van waarden, van een Europa waarin de mens in het middelpunt staat, willen versterken, moeten wij solidariteit hoog in ons vaandel dragen, solidariteit tussen lidstaten en tussen volkeren. Die solidariteit heeft Griekenland in deze tijd broodnodig.
Diego López Garrido
fungerend voorzitter van de Raad. - (ES) Mijnheer de Voorzitter, bijna alle afgevaardigden die het woord hebben gevoerd, hebben hun steun betuigd aan de ondertekening door de Europese Unie van het Europese Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden, en wij sluiten ons daarbij volledig aan.
Ik wilde het hebben over de twee interventies waaruit terughoudendheid of verzet leek te spreken omdat de sprekers veronderstellen dat, in het geval van de heer Ziobro, ondertekening risico's voor de bevoegdheden van de Unie met zich brengt, of dat, in het geval van mevrouw Morvai, ondertekening niet nodig is.
Ik wilde het hebben over beide interventies en op elk een specifieke reactie geven. Wat het argument van de heer Ziobro betreft: dat het Hof van Straatsburg zich kan mengen in de bevoegdheden van de Unie vormt geen enkel probleem. Dat is de opzet van het Hof niet en het is bovendien vastgelegd in Protocol nr. 8 van het Verdrag van Lissabon. Het is duidelijk dat de bevoegdheden en taken van de instellingen van de Unie daardoor niet veranderen. Er is geen enkel probleem.
Bovendien is naast de kwestie van het zogenaamde mechanisme van het medeverweer - dat wil zeggen, de Europese Unie samen met een lidstaat - in het geval van een beroep bij het Hof van Straatsburg tegen een lidstaat, een van de onderwerpen waarover een werkgroep zich in dit verband buigt, dat van de uitputting van rechtsmiddelen alvorens de zaak wordt voorgelegd aan het Europese Hof voor de rechten van de mens.
Dat is een van de onderwerpen waaraan op dit moment in de werkgroep vanuit een technische invalshoek wordt gewerkt, juist om ervoor te zorgen dat er geen enkele twijfel over bestaat dat het Europese Hof voor de rechten van de mens de bevoegdheden van de Unie niet doorkruist; het stelt alleen vast of er wel of niet sprake is geweest van schending van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens.
Het tweede argument is dat van mevrouw Morvai. Zij zei: "Ik kan in beroep gaan tegen een besluit van een instantie in mijn land en ik kan me tot het Europese Hof voor de Rechten van de Mens wenden, dus waarom zou de Europese Unie het Verdrag dan moeten ondertekenen?" Het antwoord ligt mijns inziens voor de hand: de Europese Unie beschikt over bevoegdheden die de lidstaten niet hebben. De Europese Unie beschikt niet alleen over bevoegdheden maar heeft die bovendien uitgebreid.
De Europese Unie is een organisatie geworden die besluiten neemt via richtlijnen, verordeningen en beschikkingen vanuit juridisch oogpunt, die inbreuk kunnen maken op het Europees Verdrag inzake de rechten van de mens. Juist omdat de Europese Unie zich ontwikkelt tot een steeds machtigere organisatie moet de Unie, net als de lidstaten die het Europese Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens ondertekenen en zich onderwerpen aan de jurisdictie van Straatsburg, zich ook onderwerpen aan de jurisdictie van Straatsburg - daarom is dat ook zo opgenomen in het Verdrag van Lissabon.
Bovendien heeft het Europees Hof voor de Rechten van de Mens in de loop van zijn bestaan, evenals de jurisprudentie van dit Hof, een buitengewoon positieve invloed gehad op de mensenrechten in Europa. Het Europees Verdrag tot bescherming van de mensenrechten, waarvan de tekst door het Hof wordt toegepast, is niet bepaald van gisteren maar dateert uit 1950, en is net als het Verdrag van Rome in Rome ondertekend. Daarna is het in de loop van de tijd aangevuld met protocollen. Ondanks dat het oud is, is er een schat aan jurisprudentie ontstaan die is opgenomen in de jurisprudentie van de constitutionele hoven en de hooggerechtshoven. Er is zo een soort gemeenschappelijke doctrine ontstaan die in feite de doctrine is die het Hof van Luxemburg en het Hof van Straatsburg voor de toekomst proberen vast te stellen in de uitleg van de grondrechten.
Wij vinden het dan ook volkomen terecht dat de Europese Unie dit Verdrag ondertekent. Bovendien zijn wij van mening dat het niet alleen aan burgers van de lidstaten bescherming biedt, maar ook aan burgers van buiten de Europese Unie die de status van vreemdeling hebben, want het Europese Verdrag tot bescherming van de mensenrechten beschermt iedereen die onder de jurisdictie van een lidstaat valt en in de toekomst iedereen die onder de jurisdictie valt die wordt beïnvloed door de besluiten van de Europese Unie. Dat betekent dat dit Verdrag, als de Unie het ondertekent, niet alleen onderdanen van lidstaten beschermt maar ook personen die geen onderdaan van een lidstaat zijn.
Het is ons een genoegen vast te stellen dat er consensus is over het belang van de totstandbrenging van het mandaat dat de Commissie heeft gepresenteerd, en dat er in dit verband een vergadering van het Europees Parlement komt, zoals de heer Jáuregui heeft aangekondigd. Ik maak van de gelegenheid gebruik om hem en de overige rapporteurs van dit verslag, mevrouw Gál en de heer Preda, te complimenteren. Tot slot merk ik op dat het de bedoeling van het Spaanse voorzitterschap is dat dit mandaat op basis van de tekst die de Commissie heeft gestuurd - die naar wij begrijpen verantwoordelijk is voor de onderhandeling over de tekst met de Europese Raad -, op 4 juni wordt goedgekeurd door de Raad, door de Raad Justitie en Binnenlandse zaken (JBZ).
Viviane Reding
vicevoorzitter van de Commissie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, laat ik beginnen met te zeggen hoezeer ik het eens ben met hetgeen het Spaanse voorzitterschap zojuist heeft gezegd als antwoord op enkele van de vragen van de afgevaardigden. Ik zal het niet herhalen, omdat ik precies hetzelfde zou hebben gezegd.
Staat u me alleen toe de geachte afgevaardigden te bedanken die op een zeer positieve wijze hebben gesproken over het belang van de grondrechten, die de basis van onze Unie zijn. Versterking van deze grondrechten voor iedere afzonderlijke burger kan alleen maar een verbetering zijn van wat wij beschouwen als de echte waarden van ons Europa.
Ik wil in het bijzonder de twee rapporteurs bedanken, die heel belangrijk werk hebben verricht om instemming van het Parlement met het basismandaat te verkrijgen. Het basismandaat is echter slechts het begin, zoals in dit Parlement ook is gezegd, want we moeten onderhandelen. Deze onderhandelingen zullen zeker lang duren, en wanneer we klaar zijn met de onderhandelingen, volgt nog het ratificatieproces.
Mijnheer de Voorzitter, ik denk dus dat ik heel vaak naar dit Parlement zal moeten terugkomen - met alle plezier natuurlijk - om verslag uit te brengen over de stand van zaken, over de vorderingen die we maken, over de problemen die er zijn en over de oplossingen. Ik heb er alle vertrouwen in dat de geachte afgevaardigden ons zullen helpen om het gemeenschappelijke doel te verwezenlijken, namelijk een Europa van waarden en rechten.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
Schriftelijke verklaringen (artikel 149)
Philip Claeys  
schriftelijk. - We moeten er als Europees Parlement voor waken dat de toetreding van de EU tot het EVRM de huidige tendens niet versterkt dat rechters van het Europees Hof van Justitie en van het Europees Hof voor de Mensenrechten democratisch tot stand gekomen beslissingen van lidstaten overrulen, bijvoorbeeld op het vlak van asiel en immigratie. Daar zijn heel wat recente voorbeelden van aan te halen. Magistraten die niet verkozen zijn en dus aan niemand verantwoording hoeven af te leggen, stellen zich steeds meer in de plaats van de wetgevende en uitvoerende machten van de lidstaten. Dat is een nefaste evolutie, en versterkt het democratisch deficit van de Europese Unie.
Lidia Joanna Geringer de Oedenberg  
schriftelijk. - (PL) De toetreding van de Europese Unie tot het Europees Verdrag inzake de bescherming van de rechten van de mens en van de fundamentele vrijheden is een voorstel dat al lange tijd op de agenda van het Europees Parlement stond. Het Verdrag van Lissabon, dat op dit gebied in een rechtsgrondslag voorziet, stelt ons in staat om onderhandelingen te beginnen. Dit is een zeer belangrijke stap die het mogelijk maakt om de grondrechten van de burgers van de Unie op efficiëntere wijze te handhaven.
We moeten ons er echter van bewust zijn dat er nog veel werk moet worden verzet vooraleer de Unie partij wordt bij het Verdrag. Er zijn veel vragen van juridische aard die in de loop van de onderhandelingen moeten worden beantwoord. Ik geef een aantal voorbeelden. Moet de Unie alleen toetreden tot het Verdrag zelf of zou ze ook partij moeten worden bij de protocollen? Hoe moet het probleem van de vertegenwoordiging van de Unie in de organen van de Raad van Europa worden opgelost? Ik zou willen afronden met de belangrijkste vraag: hoe moeten de betrekkingen tussen de twee rechtbanken - het Hof van Justitie in Luxemburg en het Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg - worden geregeld?
Laat ons niet vergeten dat de exclusieve bevoegdheid van het Europees Hof van Justitie om de EU-wetgeving uit te leggen een van de grondbeginselen van het rechtsstelsel van de Europese Unie is. Ik ben ingenomen met het feit dat de onlangs samengestelde Commissie de kwestie van de toetreding tot het Verdrag als een prioriteit heeft aangemerkt en een aanbeveling heeft voorbereid met het oog op het begin van de onderhandelingen. Het is nu van het allergrootste belang dat de lidstaten overeenstemming bereiken over een aantal essentiële punten, zodat de onderhandelingen vlot kunnen verlopen.
Andreas Mölzer  
schriftelijk. - (DE) Het Europees Verdrag inzake de bescherming van de rechten van de mens en van de fundamentele vrijheden (EVRM) zal de EU heel wat problemen opleveren. Denkt u maar aan de vermeende schending van het Verdrag wanneer Italië Afrikaanse vluchtelingen dwingt om terug te keren. Dan wordt er gezwaaid met de knuppel van de Conventie van Genève betreffende de status van vluchtelingen, hoewel de bescherming van vluchtelingen uitdrukkelijk gebaseerd is op vervolging om onder andere politieke of religieuze redenen. Tegenwoordig komen er hoofdzakelijk economische vluchtelingen. Wil men misschien via een omweg voorschrijven dat die moeten worden opgenomen?
In het algemeen stellen we vast dat het mislukte integratiebeleid van de afgelopen decennia een boemerang is. Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens schrijft de EU misschien al voor dat we minaretten en boerka's moeten toelaten - er zijn al processen op gang gekomen -, maar moet in de scholen het kruis dan juist van de muur verdwijnen? En daarna dan ook van de verbandtrommel, van het zegel, van het wapen en van de vlag van de deelstaten? De vrijheid van godsdienst is eigenlijk ingevoerd als bescherming tegen een staat die het belijden van een godsdienst in het openbaar verbiedt. Het is toch ondenkbaar dat de autochtone bevolking haar wortels in het Avondland moet verloochenen omdat bepaalde individuen in de watten moeten worden gelegd? Bovendien is ook de bewaring van gegevens waarschijnlijk niet compatibel met het EVRM. Het is de vraag of de nu geplande blokkade van websites met kinderpornografie compatibel is met het Verdrag, ook al omdat de amusementsindustrie blokkades op internet als voorwendsel gebruikt om filters in te richten om het auteursrecht te beschermen, omdat de meeste pagina's uit de VS komen, en dus niet vallen onder de wetgeving van de EU. De oorzaak van het misbruik van het internet wordt niet aangepakt.
Cristian Dan Preda  
Als rapporteur van de Commissie buitenlandse zaken voor de toetreding van de EU tot het Europees Verdrag inzake rechten van de mens vroeg ik me evenals andere collega's af, wat er nieuw is aan een dergelijke beslissing. Naar mijn mening luidt het antwoord als volgt: met de komende toetreding komt er een extra externe toets op EU-niveau van de eerbiediging van de rechten. Dit komt ten goede aan de Europese openbare orde die, zoals bekend, gebaseerd is op mensenrechten, democratie en rechtsstaat. Ten slotte brengt toetreding meer geloofwaardigheid op het gebied van de externe betrekkingen van de EU.
Aan de andere kant moeten we beseffen dat er een aantal vragen is waarop antwoord wordt verwacht. Welke gebieden worden door de toetreding bestreken? Alleen het Verdrag zelf of ook de aanvullende protocollen? Op welke wijze zal de Unie worden vertegenwoordigd in de organen van het Verdrag? Welke rol zal het Parlement spelen bij de benoeming van de EU-rechter in het EHRM? Ik ben ervan overtuigd dat al deze antwoorden snel zullen worden beantwoord.
Joanna Senyszyn  
schriftelijk. - (PL) Europa heeft nog steeds geen efficiënt systeem voor de bescherming van de mensenrechten. Het Europees Verdrag inzake de rechten van de mens (EVRM) is het belangrijkste instrument om de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden in Europa te beschermen. Dit Verdrag is van buitengewoon belang voor de burgers van mijn land, dat door toedoen van rechtse regeringen niet in staat is om de grondrechten te beschermen die in het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie zijn verankerd. Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg, dat toeziet op de eerbiediging van het Verdrag, heeft sinds zijn oprichting meer dan honderdduizend zaken behandeld. Het aantal zaken neemt van jaar tot jaar aanzienlijk toe. In 2009 zijn er bijna zestigduizend klachten ingediend bij het Hof, wat neerkomt op een stijging met 20 procent ten opzichte van 2008. De lidstaten maken weinig aanstalten om de uitspraken van het Hof te erkennen. Het ligt voor de hand dat het aantal klanten aanzienlijk zou verminderen wanneer de lidstaten deze uitspraken snel en efficiënt zouden erkennen. De toetreding van de Unie tot het Europees Verdrag inzake de bescherming van de rechten van de mens en van de fundamentele vrijheden zal een extra stimulans zijn om de efficiënte uitvoering van de beslissingen van het Hof te bevorderen. Dit is van wezenlijk belang omdat deze instelling de rechten van de burgers verdedigt en hen de mogelijkheid biedt om naar de rechter te stappen. Het Hof zal er in de toekomst op toezien dat de rechtshandelingen in overeenstemming zijn met de tekst van het Verdrag. Dit betekent dat de beslissingen van het Hof ook tot uitdrukking moeten komen in het EU-beleid. Misschien kan dit ervoor zorgen dat rechtse politici in Polen onder meer inzien dat de staat garant moet staan voor religieuze neutraliteit in openbare onderwijsinstellingen waar aanwezigheid tijdens lessen vereist is, ongeacht iemands geloofsovertuiging (uit de uitspraak van het Hof in de zaak Lautsi versus Italië).
