Aanpassing aan klimaatverandering in Europa - Mogelijkheden voor EU-actie (Groenboek) (debat)
De Voorzitter
Aan de orde is het debat over de mondelinge vraag van Guido Sacconi, namens de Tijdelijke Commissie klimaatverandering, aan de Commissie over het groenboek getiteld "Aanpassing aan klimaatverandering in Europa - Mogelijkheden voor EU-actie” - B6-0014/2008).
Guido Sacconi
auteur. - (IT) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, het lijdt geen twijfel dat het van vitaal belang is dat het Europees Parlement zich over het vraagstuk van de klimaatverandering buigt, aangezien wij de ware dimensie daarvan tot op heden hebben onderschat. Het groenboek van de Commissie geeft ons de waardevolle gelegenheid om dit vraagstuk nader te onderzoeken.
Zoals iedereen inmiddels weet, doen wij ons uiterste best om de opwarming van de aarde te beperken en discussiëren we momenteel over een wetgevingspakket dat ons in staat dient te stellen om daartoe een belangrijke stap te zetten. Niettemin zijn wij ons ervan bewust dat de gevolgen van de klimaatverandering zich in sommige delen van de wereld reeds doen gevoelen, met name in de armste regio's en in grote delen van ons eigen continent en van de Europese Unie. Daarom is het noodzakelijk om te reageren met de ontwikkeling van een adequaat beleid dat in de juiste richting wijst en dat niet in strijd is met de belangrijkste doelstelling van, ik herhaal, de beperking van emissies en de indamming van de aardopwarming.
Ik ben van mening dat in Bali in dit opzicht zeer belangrijke vooruitgang is geboekt, gezien het besluit om middelen ter beschikking te stellen voor het Global Environment Fund en meer specifiek om een deel van het mechanisme voor schone ontwikkeling (CDM) te reserveren voor de financiering van aanpassingsprojecten in de ontwikkelingslanden. Als ik mij niet vergis heb ik ook gelezen dat het werkprogramma dat vorige week in Bangkok - op de eerste belangrijke bijeenkomst sinds Bali - werd opgesteld, voorziet in een vergadering in Bonn in juni van dit jaar tijdens welke specifiek aandacht zal worden besteed aan het aanpassingsvraagstuk.
De reden waarom ik dit aspect van de internationale dimensie eruit heb gepikt, is dat ik bij de opstelling van de in de Commissie CLIM goedgekeurde en nu ter goedkeuring aan de plenaire vergadering voorgelegde ontwerpresolutie tot de conclusie ben gekomen dat de internationale dimensie de hoogste prioriteit heeft. De Europese Unie moet met de meest behoeftige landen en de landen die het minst zijn voorbereid op de soms verwoestende gevolgen van de aardopwarming samenwerken en hen op financieel, technisch en wetenschappelijk gebied ondersteunen. Men denke alleen al aan de eilanden in de Stille Oceaan: wij hebben een hoorzitting georganiseerd waaraan vertegenwoordigers van een aantal van die landen hebben deelgenomen, en waar deze ons hebben uitgelegd hoe precair hun situatie nu reeds is.
Daarnaast moet prioriteit worden gegeven aan het vinden van het juiste evenwicht, zodat indamming van klimaatverandering en aanpassing hand in hand gaan.
Een derde prioriteit is het stimuleren van onderzoek en experimenten. Vanwege de extreme verscheidenheid aan geografische situaties is er nog te weinig knowhow om nauwkeurige voorspellingen te kunnen doen over de gevolgen van de aardopwarming. Daarom is het moeilijk om een langetermijnbeleid uit te stippelen dat is gericht op aanpassing aan en bestrijding van de meest zorgwekkende ontwikkelingen.
De komende jaren zal het er natuurlijk op aankomen dit beleid nauw op andere beleidsmaatregelen aan te laten sluiten, waarvoor politieke vastberadenheid van alle spelers op alle niveaus vereist is. Wij hebben vooral de nadruk gelegd op de mentaliteitsverandering die nodig is teneinde in ons cohesiebeleid rekening te houden met klimaatverandering, een mentaliteitsverandering die moet beginnen met de aanpassing van het landbouwbeleid en, meer algemeen, het beleid inzake ruimtelijke ordening. Op dit punt moeten wij volgens mij het amendement steunen waarin de Raad wordt verzocht eindelijk een gemeenschappelijk standpunt goed te keuren ten aanzien van de richtlijn bodembescherming.
Tot slot - volgens mij heb ik de vijf minuten nog niet overschreden, mijnheer de Voorzitter - ben ik van mening dat het uiterst belangrijk is om als het ware het juiste evenwicht te vinden tussen Europese beleidsmaatregelen en acties op lokaal niveau. Het subsidiariteitsbeginsel moet op dynamische, en niet op bureaucratische wijze worden geïnterpreteerd.
Vanwege de zeer uiteenlopende situaties in Europa is het niet mogelijk om één beleid voor heel Europa uit te stippelen. Zo zijn er de zuidelijke gebieden, maar ook de Alpen, waar de gevolgen telkens zeer verschillend en verstrekkend zijn. De verschillende commissies moeten derhalve nauwe één-op-één-relaties met de regionale autoriteiten ontwikkelen. Ik denk hierbij aan grootschalige regionale organen zoals de Alpenovereenkomst en de Karpatenovereenkomst in het kader waarvan zeer zinvolle initiatieven worden ontwikkeld en die als model voor internationale samenwerking kunnen dienen.
Ik dank u, mijnheer de commissaris. Ik hoop dat u ons gaat vertellen hoe het met de voorbereiding van het witboek staat, nu de raadpleging over het groenboek is afgesloten.
Stavros Dimas
lid van de Commissie. - (EL) Mijnheer de Voorzitter, ik dank u voor de gelegenheid om hier te spreken over de werkzaamheden van de Commissie die erop zijn gericht om ons aan te passen aan de klimaatverandering in Europa en de rest van de wereld. Toch zullen juist de armste landen de hevigste gevolgen daarvan ondervinden, zonder dat zij tot het broeikaseffect hebben bijgedragen.
De heer Sacconi heeft erop gewezen dat de Commissie een witboek aan het voorbereiden is dat in het najaar van 2008 zal worden gepubliceerd als follow-up van het groenboek van juni 2007 over aanpassing aan klimaatverandering. Het witboek heeft in de eerste plaats ten doel de EU te voorzien van een doeltreffende strategie ter beperking van de gevolgen van de onafwendbare klimaatverandering. Deze verandering vindt al plaats en zal zich in de komende jaren voortzetten, ondanks de maatregelen tot beperking van kooldioxide-emissies die we hopelijk in 2009 in Kopenhagen zullen overeenkomen en daarna zullen invoeren.
De EU zal een leidende rol blijven spelen in het kader van internationale initiatieven op het gebied van aanpassing aan klimaatverandering. Deze initiatieven worden ontwikkeld onder de auspiciën van het internationale VN-Verdrag. Intussen heeft de Commissie haar samenwerking voortgezet met de Intergouvernementele Werkgroep inzake klimaatverandering en met andere wetenschappelijke organisaties die onderzoek op aanverwante gebieden verrichten, teneinde de meest geschikte manieren aan te wijzen waarop de internationale gemeenschap de in recente verslagen beschreven uitdagingen het hoofd kan bieden.
De Commissie verwelkomt de resolutie van het Europees Parlement over het groenboek, en ik kan u meedelen dat zij met de meeste punten daarvan akkoord gaat. Ik doel met name op de noodzaak om zoveel mogelijk te profiteren van de harmonisatie van de inspanningen op het gebied van emissiebeperking en aanpassing. Het is nodig om meer onderzoek te verrichten en wetenschappelijke gegevens te vergaren, ecosystemen te beschermen en huidige en toekomstige financieringsstrategieën te analyseren en evalueren. Het is tevens belangrijk om de samenhang tussen het onderzoek en de verschillende beleidsmaatregelen te versterken en de aanpassingsparameters waar nodig te integreren in het extern en intern beleid van de EU. We moeten ervoor zorgen dat alle nationale bestuursorganen en het maatschappelijk middenveld volledig zijn betrokken bij de aanpak van dit probleem.
Bij de uitwerking van het witboek over aanpassing aan klimaatverandering zal de Commissie natuurlijk volledig rekening houden met de in het kader van de dialoog door de betrokken partijen geleverde bijdragen en met de standpunten van het Europees Parlement. Ik dank u voor de steun die u tot dusver aan de inspanningen van de Commissie heeft verleend.
Jerzy Buzek
namens de PPE-DE-Fractie. - (PL) Mijnheer de Voorzitter, ik zou de heer Sacconi, de rapporteur, willen danken voor zijn uitstekende document, dat mijn volledige steun heeft. Ik zou willen opmerken dat het mogelijk is gebleken om in dit document uitsluitend vraagstukken met betrekking tot aanpassing aan klimaatverandering aan de orde te stellen. We hebben ons op aanpassing geconcentreerd en ik wil de rapporteur feliciteren met het feit dat het document zich alleen bezighoudt met vraagstukken op het gebied van aanpassing aan en beperking van de gevolgen van klimaatverandering. Ik zou evenwel vier punten willen benadrukken die ik van groot belang acht.
We mogen niet vergeten dat de gevolgen van de klimaatverandering zich buiten Europa, dat wil zeggen in Azië, Afrika en Oceanië, inderdaad in zeer sterke mate doen gevoelen en niet te vergelijken zijn met de effecten die op ons eigen continent kunnen worden waargenomen. Ten tweede moeten we technologieën en aanpassingsmethoden ontwikkelen waarmee we de impact van de thans plaatsvindende klimaatveranderingen kunnen temperen en die ons in staat stellen ons aan de weersomstandigheden aan te passen. Bovendien stelt een dergelijk optreden ons in staat armere landen en ontwikkelingslanden deelgenoot te maken van onze ervaringen.
Wellicht vraagt u zich af waarom dit allemaal nodig is, dames en heren. De reden daarvoor is dat de opvolger van het Kyoto-protocol een centrale uitdaging voor de Europese Unie is, aangezien het veel goedkoper is om voorzorgsmaatregelen tegen klimaatverandering te nemen en deze te voorkomen dan zich aan te passen aan de gevolgen ervan. Iedereen die naar Aziatische of Afrikaanse landen of naar de eilanden van Oceanië reist, zal zich hiervan spoedig bewust zijn. Daarom moeten we ervoor zorgen dat de hele wereld zich ertoe verbindt klimaatverandering te voorkomen. Dit moet in Poznań en Kopenhagen worden bereikt, en als Europese Unie hebben wij de verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat dit ook gebeurt.
Mijn laatste punt is dat de begroting van de Unie niet in rubrieken voor onze prioriteiten voorziet. Momenteel geven wij prioriteit aan het bestrijden en voorkomen van klimaatverandering. Deze prioriteit houdt verband met het energiebeleid van de Unie. Er zijn echter geen overeenkomstige rubrieken. De begrotingsrubrieken dienen tijdens de tussentijdse herziening worden gewijzigd, want onze begroting moet corresponderen met de beleidsterreinen die de Europese Unie het belangrijkst acht.
Katerina Batzeli
namens de PSE-Fractie. - (EL) Mijnheer de Voorzitter, geachte commissaris, ik zou allereerst de rapporteur, de heer Sacconi, willen danken, wiens ervaring op het gebied van het milieu en klimaatverandering een uitstekend verslag heeft opgeleverd.
Mijnheer de commissaris, nu het echte debat over klimaatverandering begint, komen de problemen duidelijk en in hoog tempo naar voren. Dit geldt met name voor ecologische en economische problemen en problemen op het gebied van energie, de basis van de ontwikkeling en groei van zowel de Europese als de internationale economie. Deze ontwikkeling, in de eerste plaats gericht op kapitaalaccumulatie, is inefficiënt verlopen, met alle verspilling van natuurlijke menselijke hulpbronnen van dien. Blijkens allerlei natuurrampen verkeert het milieu inmiddels echter in een hachelijke toestand, en er is een kredietcrisis uitgebroken. De markt voor energieproducten is turbulent, aangezien het evenwicht zoek is. De ruimtelijke ordening en de voedselmarkt zijn in beroering omdat de landbouw voor de levering van energie wordt gebruikt. Dit alles zal tot grote veranderingen in het productiemodel van de EU leiden. Rivaliserende mogendheden als China en de VS zullen echter ook maatregelen treffen om het productief kapitaal en de productiefactoren te herdistribueren.
Wij hopen dat het beleid ter aanpassing aan de klimaatverandering een voorbereiding vormt op een nieuw Europees ontwikkelingsmodel dat wellicht het milieu en de werkgelegenheid beschermt en een nieuwe impuls geeft aan het sociaal beleid, grensoverschrijdende samenwerkingsmaatregelen en het fiscaal beleid. Daartoe moeten middelen en de Gemeenschapsbegroting worden herverdeeld en versterkt, aangezien zij, voor zover wij kunnen beoordelen, ontoereikend zijn voor de aanpassing aan de klimaatverandering. Mijnheer de commissaris, dit is een essentieel punt, aangezien voor het aanpakken van het probleem van aanpassing een hoge politieke prijs moet worden betaald.
Wij steunen het verslag van de heer Sacconi volledig en zouden drie fundamentele verzoeken willen doen. Ten eerste dient het aanpassingsbeleid te worden geïntegreerd in alle communautaire beleidsmaatregelen. Ten tweede dienen lokale, regionale en centrale overheden onderling samen te werken; alle beleidsterreinen, zoals werkgelegenheid, cohesie en landbouwbeleid, moeten worden gecoördineerd; dit is een belangrijk punt dat de rapporteur heeft aangestipt. Ten derde, en dit is het belangrijkste punt, moet er worden samengewerkt op het gebied van internationale verdragen. We moeten deze beleidsmaatregelen versterken, evenals het fonds dat eerder werd genoemd.
Mijnheer de commissaris, wij zien tevens uit naar de resultaten van het witboek waarover u heeft gesproken. Gezien het belang dat u aan deze kwesties hecht en met het oog op de interinstitutionele samenwerking tussen het Parlement en de Commissie gaan wij ervan uit dat het Europees Parlement een grote rol zal spelen in uw initiatieven.
Vittorio Prodi
namens de ALDE-Fractie. - (IT) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, dit debat is het eerste voortvloeisel uit de werkzaamheden van de Tijdelijke Commissie klimaatverandering, die wij wilden oprichten om een forum te creëren voor de ontwikkeling van een doeltreffend beleid dat een nauwe koppeling van aanpassing en indamming waarborgt.
We hebben het hier specifiek over aanpassing aan de klimaatverandering, maar we mogen niet vergeten dat we ervoor moeten zorgen dat de middelen voor aanpassing ten dele uit het emissiehandelssysteem moeten komen. Aangezien de armste landen de ernstigste gevolgen van de klimaatverandering ondervinden, moeten we ervoor zorgen dat de inkomsten uit het emissiehandelssysteem in de eerste plaats ter beschikking worden gesteld aan de ontwikkelingslanden. Volgens mij is dit mogelijk door een beginsel van algemene billijkheid toe te passen, namelijk door kosteloze emissierechten toe te wijzen die in wezen op een billijkheidsbeginsel berusten: "één emissierecht per persoon”.
Wanneer we aan de anderhalf miljard armen denken en aan de bedragen die in het huidige Protocol van Kyoto worden genoemd - ongeveer 20 euro per ton - zou door de toekenning van een emissierecht van bijvoorbeeld één ton zou voor de arme wereldbevolking per jaar 30 miljard euro beschikbaar komen voor indammingsmaatregelen. Let wel, dit is mogelijk het bedrag dat alleen al Bangladesh nodig zal hebben voor de meest noodzakelijke maatregelen. Bepaalde Afrikaanse landen denken in dezelfde richting, en dit billijkheidsbeginsel laat ook zien dat wij, de landen die de hoofdverantwoordelijkheid voor dit fenomeen dragen, ons er verantwoordelijk voor voelen dat vooruitgang wordt geboekt bij de indamming van de klimaatverandering.
Bovendien betekent klimaatverandering in onze landen meer regen, langere droogteperioden en minder sneeuw. We moeten daarom een ruimtelijk ordeningsbeleid voeren dat gericht is op bodembescherming, en ik zou hier willen benadrukken wat de heer Sacconi heeft gezegd, omdat in het geval van grote watertekorten de regen moet worden vastgehouden in de neerslaggebieden, zodat de lager gelegen gebieden kunnen worden bewaterd. Daarnaast verhogen droogteperioden de kans op bosbranden, die kan worden bestreden door bossen uit te dunnen om de hoeveelheid brandbaar materiaal tot een minimum te beperken. Maar we moeten tegelijkertijd op alle fronten actie ondernemen op samenhangende en vastberaden wijze.
Bogdan Pęk
namens de UEN-Fractie. - (PL) Mijnheer de Voorzitter, klimaatverandering is inderdaad een van de ernstigste problemen waarmee de mensheid zich heden ten dage geconfronteerd ziet. In tegenstelling tot hetgeen sommigen ons willen doen geloven heeft de mensheid geen significante invloed op de klimaatverandering. Deze maakt deel uit van een natuurlijke cyclus die gerelateerd is aan de activiteit van de zon en aan veranderingen van de aardkorst. Er is geen noemenswaardig wetenschappelijk bewijs voor de stelling dat een drastische reductie van de koolstofdioxide-uitstoot een significante bijdrage zal leveren aan het beperken van de klimaatverandering. Ik herhaal het nog eens, mijnheer de commissaris: het is wetenschappelijk niet bewezen. Er heerst alleen een quasi-religieus geloof, waardoor allerlei inspanningen worden gedaan om bewijzen te vinden. In ieder geval is het alleen in Europa mogelijk om de koolstofdioxide-uitstoot te verminderen.
Indien deze beschrijving van de situatie juist is en wij ongelofelijke geldsommen voor de beperking van de kooldioxide-uitstoot uitgeven, terwijl India, China en de Verenigde Staten ons hierin niet terzijde staan, is dit pure geldverspilling. Dit geld zou aan vele andere dingen kunnen worden besteed. Het zou bijvoorbeeld kunnen worden gebruikt om de mensen overal in Europa van schoon drinkwater te voorzien. Het zou kunnen worden gebruikt om milieuvervuiling tegen te gaan en giftige gassen, oxiden, nitriden, sulfieten, fluoriden en andere stoffen uit te bannen. Iedereen zou kunnen genieten van schone lucht en schoon water, en er zou daarnaast nog geld over zijn voor andere doeleinden.
Ik geloof niet dat klimaatverandering nooit zal plaatsvinden en dat het niet nodig is om spaarzaam te zijn. Ik ben echter van mening dat er geen enkel argument is voor de hier voorgestelde benadering, volgens welke de uitstoot van kooldioxide als belangrijkste broeikasgas het grootste probleem vormt en de mens de potentiële klimaatverandering kan wijzigen, beperken of indammen. Dit is gewoon een mythe.
Mijnheer de commissaris, er zijn inmiddels heel belangrijke studies beschikbaar. Er zijn documenten, ondertekend door honderden klimaatwetenschappers, die deze benadering in twijfel trekken. Ik doe een beroep op u, mijnheer de commissaris, en op de wetenschappers met wie u samenwerkt, om deze kwestie zorgvuldig te overwegen voordat u strategische beslissingen neemt, daar deze een zeer nadelig effect zouden kunnen hebben op de toekomstige ontwikkeling van de mensheid.
Rebecca Harms
namens de Verts/ALE-Fractie. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, zoals de vorige spreker heeft aangetoond zijn we in het Europees Parlement nog steeds ver verwijderd van een unaniem standpunt over de opwarming van de aarde. Bovendien geloof ik dat er voorlopig geen toenadering tussen de beide kampen mogelijk is: tussen diegenen die de opwarming van de aarde als groot probleem beschouwen en diegenen die er hardnekkig en principieel aan twijfelen dat er sprake is van een probleem in deze zin.
Ik ben er echter zeker van dat er één argument is dat ook voor diegenen telt, die dit standpunt innemen. De grote uitdaging van de klimaatverandering en de grote uitdaging van een betrouwbare, betaalbare en duurzame energievoorziening in Europa en andere werelddelen kunnen met behulp van dezelfde instrumenten worden aangepakt. Ik ben daarom van mening dat alle maatregelen die tot dusver in Europa zijn genomen als antwoord op klimaatverandering ook door sceptici als zinvol moeten worden beschouwd: het probleem van beperkte hulpbronnen of een moeilijke toegang tot energiebronnen, die zich vaak in crisisregio's bevinden, moeten worden aangepakt via concepten die zijn gebaseerd op hernieuwbare energiebronnen, energie-efficiëntie en energiebesparing. Dit zijn goede instrumenten waarmee op beide gebieden vorderingen kunnen worden gemaakt. Misschien is er toch nog een mogelijkheid om een consensus te bereiken.
Wat betreft het uitgebreide debat over de aanpassing aan de klimaatverandering dat wij in de commissie hebben gevoerd, schijnt er brede overeenstemming te bestaan, wat mij enigszins wantrouwig maakt. Volgens mij moeten we ons afvragen waarom we zo gemakkelijk overeenstemming bereiken over instrumenten voor aanpassing, terwijl het zo moeilijk is om overeenstemming te bereiken over manieren om de opwarming van de aarde te bestrijden.
Ik ben er niet echt van overtuigd dat we in Europa echt veel met aanpassingsmaatregelen op zullen schieten. Volgens mij leiden zij de aandacht deels af van het feit dat men nog steeds vasthoudt aan de verkeerde politieke strategieën en verkeerde ontwikkelings- en industriële strategieën, waardoor de problemen worden verergerd waarmee we als gevolg van de opwarming van de aarde worden geconfronteerd.
Met andere woorden: een geheel ongepast ruimtelijk ordeningsbeleid, een verkeerd landbouwbeleid, een verkeerde aanpak op het gebied van waterbeheer en een ontoereikende bescherming van biosystemen. Door al deze factoren worden de problemen verergerd, terwijl wij hier over aanpassing debatteren. Ik ben van mening dat deze aanpassingsmaatregelen kritisch moeten worden beoordeeld in verhouding tot de instrumenten die wij toepassen om de klimaatverandering te bestrijden.
Ik wil nog één ander punt benadrukken, namelijk de amendementen op het verslag van de heer Sacconi die wij vandaag hebben ingediend. In onze amendementen hebben wij ons voor het grootste deel geconcentreerd op bodembescherming. Ik hoop dat deze amendementen uw steun zullen krijgen, aangezien het hier om een fundamenteel probleem gaat waaraan op Europees niveau nog niet voldoende aandacht wordt besteed.
Umberto Guidoni
namens de GUE/NGL-Fractie. - (IT) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik ben ervan overtuigd dat ook indien we de opwarming van de aarde tot 2 graden kunnen beperken, dit toch nog tot een scenario met extreme klimatologische schommelingen zou leiden, met alle gevolgen van dien voor de lokale economie, het milieu en de bevolking. Dergelijke omwentelingen zouden een verdere toename van de regionale en sociale ongelijkheden en verschillen in Europa met zich meebrengen.
Daarom kunnen we niet voor een benadering kiezen die uitsluitend op een kosten-batenanalyse is gebaseerd, aangezien in Europa, evenals in de rest van de wereld, de armen het zwaarst onder de gevolgen te lijden zullen hebben: zij wonen in de meest bedreigde gebieden, en over het algemeen beschikken zij niet over de informatie en de middelen om op een snel veranderend milieu te kunnen reageren.
We moeten onmiddellijk in actie komen om de gevolgen van de klimaatverandering tegen te gaan, te beginnen met bijvoorbeeld nieuwe gebouwen en nieuwe infrastructuur, en een stedelijke planning die rekening houdt met milieueffectbeoordelingen. Er mogen geen investeringen worden gedaan in infrastructuur die achterhaald is met betrekking tot de vereisten in verband met klimaatverandering. Tegelijkertijd moeten we in beleidsmaatregelen investeren die erop zijn gericht de toegang tot publieke goederen als water, voedsel en gezondheidszorg in de meest bedreigde gebieden te garanderen. Water wordt allengs een steeds schaarsere hulpbron, die derhalve dusdanig moet worden beheerd dat hij voor iedereen beschikbaar en toegankelijk is.
Tot slot zou ik willen opmerken dat het beleid ter aanpassing aan de klimaatverandering niet los kan worden gezien van maatregelen ter waarborging van sociale rechtvaardigheid. Er is behoefte aan een nieuw economisch ontwikkelingsmodel dat milieukosten incalculeert en de bevordering van de werkgelegenheid en nieuwe sociale beleidslijnen op duurzame ontwikkeling baseert.
Johannes Blokland
namens de IND/DEM-Fractie. - (NL) Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats wil ik de Europese Commissie en commissaris Dimas bedanken voor het Groenboek "Aanpassing aan klimaatverandering in Europa - mogelijkheden voor EU-actie”. Ook wil ik collega Guido Sacconi bedanken voor al het verrichte werk om tot een ontwerpresolutie te komen. Ik denk dat in beide documenten veel waardevolle elementen staan.
Aanpassing aan klimaatverandering kan verweven worden in veel bestaande wetgevingskaders op het gebied van bijvoorbeeld water, energie, landbouw en visserij en industrie. Ook is het van belang om ontwikkelingslanden bij te staan in de aanpassing aan het veranderende klimaat, bijvoorbeeld op het terrein van overdracht van milieutechnologie.
De Europese Unie heeft mijns inziens een historische verantwoordelijkheid op dat gebied. Op EU-niveau zal voornamelijk sprake moeten zijn van coördinerend en kennisvergarend strategisch beleid. Daarnaast is het van onmiskenbaar belang dat lidstaten, regio's, gemeenten, het bedrijfsleven, maar ook de individuele burgers hun verantwoordelijkheid nemen als het gaat om aanpassingsstrategieën. Gelukkig ontstaan op dit gebied al goede initiatieven. Ik ben verheugd dat dit element ook naar voren komt in de ontwerpresolutie van rapporteur Sacconi.
Ik verwacht dat de Europese Commissie en de Raad de aanbevelingen van het Europees Parlement serieus in overweging nemen. De EU kan dan met één mond spreken richting de andere partners van het internationale klimaatdebat op de komende klimaatconferenties van Poznan en Kopenhagen.
Roger Helmer
(EN) Mijnheer de Voorzitter, ik heb vier korte vragen over klimaatverandering. Ten eerste: wordt de aarde warmer? Antwoord: nee, de wereld is de afgelopen 10 jaar iets koeler geworden, en het tempo van de afkoeling neemt toe.
Ten tweede: wordt de opwarming van de aarde door de mens veroorzaakt? Antwoord: nee, steeds meer wetenschappelijke bewijzen duiden erop dat de klimaatverandering die wij waarnemen, deel uitmaakt van natuurlijke cycli en weinig of niets te maken heeft met de activiteiten van de mens.
Ten derde: kunnen we de ontwikkeling beïnvloeden? Zelfs diegenen die in mondiale opwarming geloven, geven toe dat het complete Kyoto-proces, indien het volledig zou worden uitgevoerd - wat niet het geval zal zijn - over een periode van 100 jaar een minieme invloed op de mondiale temperatuur zal hebben. Alle inspanningen die wij ondernemen, zullen vrijwel geen enkel effect sorteren.
Ten vierde: wat betekent dit beleid voor onze economie? Het zal enorm slecht uitpakken. Zoals de heer Pęk reeds terecht heeft aangevoerd, steken we een hoop geld in een tot mislukken gedoemd project waarmee we onszelf, de Europese economie en onze kinderen en kleinkinderen enorme schade berokkenen.
Marian-Jean Marinescu
(RO) De oprichting van de Commissie klimaatverandering is een reactie op de directe gevolgen van klimaatveranderingen op onze planeet, die een gevaar vormen voor het voortbestaan van de mensheid in het algemeen.
We debatteren over het EU-Verdrag, we willen de Gemeenschapsinstellingen versterken, we maken plannen voor de toekomst. Maar hiermee moeten we voorzichtig zijn, misschien is dit geheel zinloos. Onze gezondheid, onze economie, de ecosystemen en onze manier van leven, zoals wij die thans kennen, verkeren in groot gevaar.
Wetenschappers hebben hun standpunt kenbaar gemaakt, en een grote meerderheid van ons is het met hen eens. De wetenschappelijke studies laten niets aan duidelijkheid te wensen over, en ook in Brussel kunnen we inmiddels meemaken hoe zich op één dag weerfenomenen voordoen die eigenlijk aan vier seizoenen toebehoren, wat duidelijk niet normaal is.
De taak van de Commissie klimaatverandering is overduidelijk: een analyse van de huidige situatie maken, een lijst van mogelijke maatregelen ter bestrijding van klimaatverandering opstellen, en concrete voorstellen formuleren voor het desbetreffende Europese beleid, op alle besluitvormingsniveaus.
In de resolutie van vandaag wordt aan de commissie een groot aantal voorstellen voor acties gedaan. Opdat deze voorstellen doeltreffend zijn, dienen zij echter zorgvuldig te worden overwogen en eventueel in het eindverslag van de commissie te worden opgenomen, waarbij suggesties dienen te worden gedaan voor de respectievelijke uitvoeringstermijnen.
Bovendien is het absoluut noodzakelijk dat de Europese instellingen zo spoedig mogelijk een duidelijke strategie voorstellen die internationaal tot voorwerp van onderhandelingen dient te worden gemaakt. Het is zinloos om alleen in Europa actie te ondernemen. Wij moeten een voortrekkersrol spelen in de bestrijding van klimaatverandering op mondiaal niveau.
Rechtvaardige concrete maatregelen, die alleen rekening houden met argumenten die gericht zijn op stabiele levensomstandigheden voor de bevolking, zouden de gevolgen van de klimaatverandering kunnen verminderen. Deze maatregelen dienen op zo kort mogelijke termijn te worden uitgevoerd.
Riitta Myller
(FI) Mijnheer de Voorzitter, het ligt voor de hand dat beperking het belangrijkste onderdeel vormt in de strijd tegen de klimaatverandering, maar er is een punt bereikt waarop we ook middelen moeten vinden om ons aan de gevolgen aan te passen.
Het is absoluut juist dat we een pan-Europees kader voor ons aanpassingsbeleid nodig hebben, waarbinnen we zo ambitieus mogelijke gemeenschappelijke doelstellingen, kunnen coördineren en de weg kunnen bereiden voor samenwerking. Toch mogen we niet vergeten dat, zoals hier reeds is opgemerkt, de recepten voor aanpassing ook een zeer lokaal en regionaal karakter hebben, zodat de besluitvormingsbevoegdheid met betrekking tot de toepassing van dergelijke recepten op regionaal niveau moet komen te liggen.
We weten donders goed wat ons te doen staat om ons dusdanig op de toekomst voor te bereiden dat wij onze levensstijl aan veranderde omstandigheden kunnen aanpassen. Zo beschikken wij bijvoorbeeld reeds nu over de nodige bouwtechnologie om gebouwen te construeren die geen energie verbruiken, maar integendeel energie opwekken. Het is ongelofelijk dat op dit terrein geen vorderingen zijn gemaakt, aangezien het om een relatief eenvoudige kwestie gaat.
We weten ook dat de klimaatverandering gevolgen heeft voor de levensomstandigheden van de bevolking. We hebben inmiddels hittegolven meegemaakt, die in verschillende lidstaten vele dodelijke slachtoffers hebben geëist. Daarnaast kunnen zich meer epidemieën voordoen, ook op plaatsen waar deze ziekten tot nu toe onbekend zijn. Op al deze gevaren moet ons gezondheidsstelsel kunnen reageren, waarbij moet zijn gewaarborgd dat iedereen toegang heeft tot gezondheidszorg.
Lena Ek
(SV) Allereerst zou ik de Commissie en commissaris Stavros Dimas willen danken voor het groenboek over aanpassing aan klimaatverandering. Het is een document dat alle besluitvormers in de politiek en het bedrijfsleven, ja, dat alle Europeanen dienen te lezen om te begrijpen welke uitdagingen ons te wachten staan en wat we eraan moeten doen. Zoals vele sprekers reeds hebben benadrukt, zal immers een zeer groot aantal mensen te maken krijgen met de veranderingen van het klimaat die we kunnen zien aankomen. Tot dusver hebben we het Europese debat voornamelijk in economische termen gevoerd, maar de klimaatverandering zal onze hele leefomgeving wijzigen.
Tot nog toe hebben we het nog niet genoeg over het thema gezondheid gehad. De Wereldgezondheidsorganisatie heeft verklaard dat zich vorig jaar 60 000 sterfgevallen hebben voorgedaan die verband hielden met klimaatverandering. De organisatie pleit voor een geheel nieuwe aanpak op het gebied van maatschappelijke planning, voor geheel nieuwe technologie en voor enorme investeringen. Velen schrikken er misschien van, maar deze investeringen zijn nodig om de klimaatverandering het hoofd te kunnen bieden en de technische ontwikkeling mogelijk te maken, om onze concurrentiepositie ten opzichte van andere werelddelen te kunnen handhaven. Net als in elke technologische revolutie zullen er winnaars en verliezers zijn, maar binnen het gehele EU-systeem werken we eraan dat de Europese industrie en de Europese werknemers in deze situatie als winnaars uit de bus komen. Hiertoe zijn aanzienlijke investeringen, toekomstgerichte beslissingen en grensoverschrijdende samenwerking nodig. Beslissingen op het gebied van vervoer zijn niet meer mogelijk zonder rekening te houden met klimaatverandering. Het is niet mogelijk om over volksgezondheid of onderwijs te discussiëren zonder aandacht te besteden aan klimaatverandering.
Eén van de belangrijkste kwesties waarmee wij ons inmiddels bezighouden, is natuurlijk het watervraagstuk, zowel in Europa als op mondiaal niveau. In de commissie hebben we een delegatie ontvangen van de Malediven, een land waar het hoogste punt twee meter boven de huidige zeespiegel is gelegen. De Malediven zullen gedeeltelijk verdwijnen indien we het klimaatprobleem niet oplossen.
De armste landen zullen het sterkst onder de gevolgen te lijden hebben. Daarom zou ik de Commissie op het hart willen drukken dat het Solidariteitsfonds moet worden versterkt en van meer middelen moet worden voorzien en dat bij het verlenen van EU-bijstand ook aandacht moet worden besteed aan klimaatkwesties. Anders kunnen wij de rest van de wereld niet helpen en zullen wij in 2009 ook geen goed onderhandelingsresultaat bereiken in Kopenhagen. Ik dank u.
Leopold Józef Rutowicz
(PL) Mijnheer de Voorzitter, het debat dat de heer Sacconi met zijn vraag heeft geïnitieerd is van groot belang voor de burgers van Europa.
We moeten de bestrijding van klimaatverandering koppelen aan een beperking van veranderingen op de globale markt die voor ons nadelige gevolgen hebben. Ik doel met name op de razendsnelle stijging van de prijs voor olie en gas, waarvan wij de grootste importeur zijn. We moeten ook het scenario onderzoeken met betrekking tot de gevolgen van toenemende CO2-emissies. Het is een feit dat bomen en planten floreerden toen het CO2-gehalte in de atmosfeer veel hoger was.
Tijdens het vorige millennium was het mogelijk om van Polen naar Zweden te reizen via de dichtgevroren Oostzee. Ooit werden in mijn land graan en appels geoogst in april. Momenteel beginnen de appelbomen net te bloeien. Om deze reden moet de traditionele theorie over het schadelijke broeikaseffect als gevolg van toenemende CO2-emissies worden heroverwogen en geconfronteerd met de afwijkende opvattingen van een groot aantal wetenschappers. Het zou wel eens kunnen zijn dat er andere oorzaken zijn aan te wijzen voor deze ongebruikelijke weersomstandigheden en droogten.
Onvolledig inzicht in deze materie kan er natuurlijk toe leiden dat middelen uit onze schatkist onnodig worden uitgegeven. Het is waar dat CO2-emissies vergezeld gaan van stikstof- en zwavelverbindingen en van deeltjes die schadelijk zijn voor het milieu en de menselijke gezondheid, met name in de onstuitbaar groeiende stedelijke gebieden.
Om redenen van milieubescherming en uit economische overwegingen dient het sectorale beleid zich te concentreren op prioriteiten als: maatregelen ter beperking van de vraag naar koolwaterstoffen, de exploitatie van hernieuwbare energiebronnen, biobrandstoffen, de bevordering van kernenergie, de toepassing van kolen in chemische procédés, niet alleen in elektriciteitscentrales, en het gebruik van elektrische voertuigen in verkeer en communicatie.
Deze prioriteiten zullen tot een significante beperking van de uitstoot van CO2 en andere schadelijke stoffen bijdragen en een meerwaarde opleveren voor de burgers van de Unie. Voor elk van deze gebieden dienen middelen te worden gereserveerd in de vorm van preferentiële prioriteiten en subsidies.
Marie Anne Isler Béguin
(FR) Mijnheer de commissaris, ik zou u een vraag willen stellen. Voelt u zich niet een beetje alleen binnen de Commissie?
Wat u ons voorstelt, is revolutionair. Ik heb het niet over aanpassing, ik ben namelijk van mening dat aanpassing op zichzelf misschien niet de beste oplossing is, aangezien we de gevolgen nog helemaal niet hebben gekwantificeerd. Wat zijn de werkelijke gevolgen van de klimaatverandering? Op het moment kunnen we het echt niet zeggen.
Zeker is dat we de gevolgen wel zullen kunnen kwantificeren als we niets ondernemen. We weten ook waarom we dit punt hebben bereikt. Het is domweg het resultaat van het beleid dat we hebben gevoerd: het landbouwbeleid, het economisch beleid, enz. Kennelijk moeten we dus vraagtekens plaatsen bij het beleid dat we nog steeds ten uitvoer leggen, bijvoorbeeld in ons streven naar economische groei. Eigenlijk zouden we ons moeten afvragen voor welke soort groei we vandaag de dag zouden moeten kiezen om de klimaatverandering af te remmen. Wat betekent het onder deze omstandigheden wanneer we al onze lidstaten tot groei aansporen?
Dit zijn fundamentele vragen, mijnheer Dimas, en u roept ons ertoe op deze vragen nu te stellen, aangezien het hier niet slechts om een vraagstuk voor de Commissie of voor de Tijdelijke Commissie klimaatverandering gaat. Het is een vraagstuk dat de hele wereld en ieder van ons afzonderlijk aangaat. Ik ben er geen voorstander van om als het ware onze verantwoordelijkheid te ontlopen of onze medeburgers zelfs te misleiden door hen te doen geloven dat we ons kunnen aanpassen aan de klimaatverandering en dat de situatie uiteindelijk misschien niet zo ernstig is omdat we over aanpassingsmiddelen beschikken. Nee, mijnheer commissaris, daarmee zouden we de burgers zand in de ogen strooien.
Aangezien we met de voorstellen inzake klimaatverandering nog aan het begin staan, zijn wij bezig met de voorbereiding van een energiepakket, en we beseffen dat we veel tegenstand zullen ondervinden als het erom gaat maatregelen vast te stellen op het door ons gewenste niveau, dat evenwel een minimum minimorum is. Zoals u kunt zien, hebben we nog een lange weg te gaan. Ik wil niet zeggen dat uw voorstellen slecht zijn. Uw voorstellen zijn bemoedigend, maar de revolutie die u voorstelt moet worden gekwantificeerd om de andere commissarissen ervan te kunnen overtuigen dat we een andere weg in moeten slaan. U zult de landbouwcommissaris ervan moeten overtuigen dat we een andere weg moeten inslaan. U zult de heer Louis Michel ervan moeten overtuigen dat we het thema klimaatverandering moeten opnemen in de partnerschapsovereenkomsten met de Afrikaanse landen. We moeten ons Afrikaans beleid te herzien, en dit beleid dient te worden geïntegreerd in de synergie die we met de Afrikaanse landen hebben opgebouwd.
Vandaag of morgen zal de heer Sarkozy een Unie van de Middellandse Zee voorstellen. Maar welke voorstellen heeft hij in dit verband gedaan ter bestrijding van de klimaatverandering? De mediterrane landen ondervinden hiervan de directe gevolgen. Ik wens u veel succes, mijnheer de commissaris, want u zult het ongetwijfeld moeilijk krijgen met uw werk.
Roberto Musacchio
(IT) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik zal mij op twee punten concentreren. Vandaag de dag hebben miljarden mensen nog steeds geen toegang tot water, en honderden miljoenen sterven als gevolg hiervan. Door de klimaatverandering zal deze situatie ongetwijfeld nog verslechteren. Vooral werelddelen als Afrika, waar toch al verschrikkelijke omstandigheden heersen, worden hiervan de dupe en worden, hoewel zij het milieu in mindere mate vervuilen, zwaarder getroffen door de klimaatverandering.
Het recht op water moet een absolute prioriteit van het aanpassingsbeleid worden. Ik spreek van het "recht” op water, omdat dit recht nog steeds nergens is verankerd. In internationale documenten wordt verwezen naar de "behoefte aan water”, terwijl heuse militaire en economische oorlogen worden gevoerd met het doel het in bezit te nemen en in een economisch goed te veranderen. Daarom is het noodzakelijk om het recht op water te bekrachtigen en een beleid te voeren dat erop is gericht dat recht ten uitvoer te leggen. In dit opzicht zou het zinvol kunnen zijn om - en hier vraag ik de aandacht van de commissaris - een waterprotocol op te stellen en op te nemen in de tekst van de opvolgers van de overeenkomst van Kyoto.
Even belangrijk als water is de bodem. We hebben een Europese richtlijn die moet worden goedgekeurd. We moeten de woestijnvorming bestrijden en meer bewustzijn creëren voor de rol van de bodem als factor voor een evenwichtig klimaat: dat is de strekking van deze richtlijn. Goede landbouwpraktijken kunnen, in tegenstelling tot de productie van biodiesel, zowel de voedselopbrengst als de koolstofopslag waarborgen. Aanpassing betekent dus niet dat we capituleren voor de klimaatverandering, maar dat we ingrijpen om de klimaatverandering tegen te gaan.
Graham Booth
(EN) Mijnheer de Voorzitter, de EU is er trots op dat zij de aanbevelingen van de Intergouvernementele Werkgroep (IPCC) over maatregelen ter bestrijding van klimaatverandering is gevolgd en de lidstaten ertoe heeft overgehaald grote bedragen uit te trekken voor projecten ter beperking van de koolstofuitstoot. Maar heeft u niet op het verkeerde paard gewed?
Vorige maand heeft een groot aantal vooraanstaande wetenschappers en klimatologen uit de hele wereld in New York vergaderd en na twee dagen durende ernstige discussies de Verklaring van Manhattan afgegeven, waarin categorisch wordt gesteld dat er geen overtuigend bewijs is dat de door moderne industriële activiteiten geproduceerde CO2-emissies in het verleden, thans of in de toekomst de oorzaak zijn van catastrofale klimaatveranderingen, en dat aanpassing, waar nodig, aanzienlijk kosteneffectiever is dan pogingen tot indamming. Zijn doen de aanbeveling dat de wereldleiders de opvattingen van de Intergouvernementele Werkgroep van de VN inzake klimaatverandering dienen te verwerpen, evenals populaire werken die een onjuist beeld geven, zoals An Inconvenient Truth, en dat alle belastingen, voorschriften en andere interventies die een vermindering van de CO2-emissies beogen, onmiddellijk worden ingetrokken.
Ten slotte heeft Lord Lawson, lid van de speciale commissie inzake klimaatverandering van het Hogerhuis, het volgende gezegd: "De gemiddelde temperatuur in Helsinki bedraagt 5°C, die in Singapore meer dan 27°C - dit is een verschil van 22°. Als mensen dat goed kunnen uithouden, is niet in te zien waarom ze zich niet zouden kunnen aanpassen aan een verandering van 3°, als ze daarvoor 100 jaar de tijd krijgen.”
Ik zou u willen aanbevelen de adviezen van de Verklaring van Manhattan op te volgen.
Jana Bobošíková
(CS) Ondanks mijn twijfels dat de temperatuurveranderingen die wij registreren, door de mens zijn veroorzaakt, zou ik mijn steun willen uitspreken voor een aantal centrale punten van het verslag van de heer Sacconi. Evenals de rapporteur ben ik van mening dat het groenboek een analyse van de sociaaleconomische dimensie ontbeert, evenals een onderzoek naar de te verwachten consequenties voor de betrokken bevolkingen en naar het verband tussen individuele sectoren met betrekking tot de aanpassing aan de gevolgen. Ik steun ook de eis dat de Raad de drempels voor de beschikbaarstelling van middelen uit het Solidariteitsfonds van de EU moet verlagen en dat de commissaris een studie moet uitvoeren naar de economische aspecten van de aanpassing en scenario's ontwikkelt voor het opmaken van een balans over de kosten en baten van aanpassing.
Dames en heren, ik ben er vast van overtuigd dat wij, als wij de belangen van de burgers van de EU willen behartigen, moeten investeren in onderzoek, ontwikkeling en onderwijs op het gebied van kernenergie. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat kernenergie geen CO2 produceert en slechts in minimale mate bijdraagt tot klimaatverandering. Bovendien is het de goedkoopste siliciumtechnologie, die tevens betrouwbaar en veilig is. Volgens mij wordt in het groenboek dat wij hier vandaag bediscussiëren ten onrechte slechts marginaal naar kernenergie verwezen.
Agnes Schierhuber
(DE) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, de landbouw en de bosbouw behoren tot de economische sectoren die het zwaarst door de klimaatverandering worden getroffen, zodat zij groot belang hebben bij doeltreffende klimaatbeschermingsmaatregelen, ook op mondiaal niveau. Alle staten - met name de ontwikkelingslanden - dienen te worden betrokken bij de regeling voor de periode na Kyoto. Bindende doelstellingen voor de ontwikkelingslanden zijn van essentieel belang, maar de emissies moeten binnen een redelijke termijn worden gereduceerd.
Door veehouderij en het gebruik van meststoffen draagt de landbouw tot de uitstoot van broeikasgassen bij. Anders dan de emissies van de industrie, het verkeer en verwarming zijn dit natuurlijke emissies. Ik zal u een paar voorbeelden geven: in Oostenrijk is de landbouw verantwoordelijk voor slechts 8,66 procent van de emissies. Sinds 1990 zijn deze emissies met rond veertien procent teruggebracht. Naast het afvalbeheer is de landbouw in Oostenrijk de enige sector die het Oostenrijkse Kyoto-streefdoel van een vermindering met dertien procent heeft verwezenlijkt.
De landbouw biedt mogelijkheden als de opslag van CO2 in de bodem, een optimaal gebruik van humus en de productie van biomassa als energiebron. Mijnheer de Voorzitter, ik zou erop willen wijzen dat ook de industrie in Oostenrijk zich grote inspanningen heeft getroost om de emissies zoveel mogelijk te beperken.
Thans is rond negen procent van de totale uitstoot aan broeikasgassen in de EU afkomstig uit de landbouw, waaruit volgt dat de landbouw het milieu in veel mindere mate vervuilt dan het energiegebruik, dat goed is voor 59 procent, of het verkeer, met 21 procent. Mijnheer de commissaris, indien we de klimaatverandering daadwerkelijk willen beteugelen, moeten we ons ten doel stellen energiegebruik te vermijden en de energie-efficiëntie te vergroten.
Silvia-Adriana Ţicău
(RO) De klimaatveranderingen zijn steeds duidelijker merkbaar, en de mensheid dient zijn gedrag te wijzigen en meer aandacht te besteden aan milieubescherming.
Europa heeft inmiddels al te maken met zeer hoge temperaturen tijdens de zomer, met droogten die door zware regenval en overstromingen worden gevolgd, met zware stormen en de verwoestijning van uitgestrekte gebieden, met name in de zuidelijke en oostelijke regio's.
Ook in Roemenië zijn de gevolgen van de klimaatverandering niet uitgebleven. In de afgelopen jaren hebben zich verwoestende overstromingen, hittegolven, zware stormen, woestijnvorming in het zuiden en het oosten van het land en een daling van de neerslag voorgedaan. Al deze gebeurtenissen hebben mensenlevens geëist, omvangrijke materiële schade veroorzaakt en tot een afname van de landbouwproductie geleid.
Europa moet nu doortastend optreden om de gevolgen van de klimaatverandering te verminderen. Europa moet maatregelen treffen ten behoeve van een beter waterbeheer, de bescherming tegen overstromingen, de zuivering van afvalwater, de bescherming van kustgebieden, de verhoging van de energie-efficiëntie, de vermindering van broeikasgasemissies. milieuvriendelijkere landbouw, milieuvriendelijk vervoer en het stoppen van de ontbossing.
Er dient speciale aandacht te worden geschonken aan de gebieden die door woestijnvorming zijn getroffen. Europa moet de mogelijkheid onderzoeken om te investeren in een irrigatiefaciliteit die erop is gericht lidstaten waar als gevolg van woestijnvorming een daling van de landbouwproductie dreigt, te ondersteunen bij de opbouw of verbetering van hun irrigatiesystemen.
Ik feliciteer de Commissie met haar groenboek inzake een nieuw stedelijk mobiliteitsbeleid. Twintig procent van de Europese automobilisten zou kunnen overstappen op het openbaar vervoer. Ook zou een verlaging van de maximumsnelheid bijdragen tot de bestrijding van het broeikaseffect.
De opname van de luchtvaart in het emissiehandelssysteem is een eerste stap vooruit. De opname van de scheepvaart in dit systeem wordt eveneens overwogen.
Helaas zijn de nodige maatregelen voor de beperking van de klimaatverandering noch in voldoende mate noch op samenhangende wijze geïntegreerd in de huidige begroting van de Unie. De begroting voor klimaatverandering is aan de bescheiden kant.
Anne Laperrouze
(FR) Mijnheer de Voorzitter, commissaris, dames en heren, de gevolgen van de klimaatverandering zijn duidelijk zichtbaar en zullen zich alleen nog maar sterker doen gevoelen. Wij weten dat we dit fenomeen, ondanks de uitvoering van een ambitieus bestrijdingsbeleid, hooguit kunnen stabiliseren, zodat we ons aan de gevolgen moeten aanpassen.
Voor een dergelijke aanpassing aan de klimaatverandering is op vele gebieden een ambitieuze financiering vereist. De belangrijkste gebieden zijn mijns inziens: gezondheidszorg, landbouw, waterbescherming, huisvesting en migratie. Daarom moet ons beleid ter ondersteuning van het Europees onderzoek prioriteit verlenen aan deze gebieden. De bestrijding van broeikasgasemissies en aanpassing aan de klimaatverandering dienen verplichte voorwaarden voor de toekenning van Europese subsidies te worden.
Het gaat om een mondiaal probleem; er zijn dus ook mondiale reacties vereist. De Europese Unie moet er alles aan doen om op mondiaal niveau een beleid inzake de aanpassing aan de klimaatverandering in te voeren. Dit beleid dient bij de uitwerking van plannen op het gebied van volksgezondheid en landbouw rekening te houden met het toenemende aantal natuurrampen. Dit beleid dient vooral te zijn gericht op de meest kwetsbare landen, dat wil zeggen de armste landen. Net zoals wij hopen te kunnen profiteren van de vruchten van het Europees onderzoek moeten wij ervoor zorgen dat de ontwikkelingslanden er eveneens baat bij hebben. We moeten voor de overdracht van onze technologieën naar derde landen zorgen zonder daarvoor per se een vergoeding te verwachten.
Evenwel betekent aanpassing aan de klimaatverandering niet slechts intensiever gebruik van technologie. We moeten ook naar praktijken kijken die door vroegere generaties zijn overgeleverd. Zo zijn bijvoorbeeld de oude boerderijen in mijn regio, het zuiden van Frankrijk, pal naar het zuiden gericht: de bewoners beseften dat het huis hen door deze ligging tegen de oosten- en westenwinden beschermde, en dat het in de winter lichter en warmer was, en koeler in de zomer dankzij de schaduw van de bomen. Het waren bioklimatologische huizen.
Tegenwoordig zijn dergelijke beginselen in onbruik geraakt, hoewel ze zo eenvoudig zijn. We moeten dergelijke eenvoudige, zinvolle praktijken weer in ere herstellen en onderzoek naar betere huisvesting blijven bevorderen. In deze sector moeten we oplossingen vinden die bijvoorbeeld het gebruik van energie voor klimaatregeling in huizen overbodig maken. We moeten het belang van energie-efficiënte huizen benadrukken.
Ten slotte moeten we van de bewustmaking van het publiek overgaan tot voorlichting en opleiding. We moeten geschikte en weldoordachte praktijken doorgeven aan de jongere generaties, en natuurlijk moet ook onze generatie zich ermee vertrouwd maken.
Ik zou willen besluiten met felicitaties aan de heer Sacconi voor zijn uitstekende en tot in de puntjes verzorgde verslag.
Dimitrios Papadimoulis
(EL) Mijnheer de Voorzitter! Mijnheer de commissaris, ik heb met belangstelling naar uw openingstoespraak geluisterd. U heeft vele medestanders in dit Parlement, maar ik vrees dat er binnen de Commissie zelf duidelijk minder mensen zijn die zich in deze doelstellingen van u kunnen vinden.
Om in het voorste gelid te kunnen deelnemen aan de strijd tegen de klimaatverandering moet de EU vooral consequenter zijn waar het om haar eigen aankondigingen gaat. Als u het dus terecht over mainstreaming heeft en zegt dat we de broeikasgasemissies moeten terugdringen, mag de Commissie de afhankelijkheid van de EU van koolstof en benzine niet langer subsidiëren. De Commissie en de Raad moeten het in hun extern beleid niet op een akkoordje gooien met de heer Bush, maar in plaats daarvan druk op hem uitoefenen zodat hij zich aan die overeenkomsten houdt. Het beleid moet de armere landen helpen door middel van technologieoverdracht en een steunpakket, zodat zij kunnen deelnemen aan de mondiale alliantie. U moet ook luisteren naar de kritiek van het Europees Parlement op de obsessie met biobrandstoffen, die het regenwoud in het Amazonegebied vernietigen, het wereldklimaat te gronde richten, de voedselprijzen doen verdubbelen en zodoende druk uitoefenen op de armere delen van de samenleving.
Tot slot zeg ik u, mijnheer de commissaris, dat wij achter u staan, maar dat u meer vechtlust moet tonen om uiteindelijk de Commissie aan uw kant te krijgen.
(Applaus)
Kathy Sinnott
(EN) Mijnheer de Voorzitter, de verandering van het klimaat is een uitdaging voor ons allemaal. We mogen niet vergeten dat we deze wereld niet alleen met anderen van de huidige generatie delen, maar ook met hen die na ons komen. Ten behoeve van een doeltreffend beleid is het evenwel nodig om een onderscheid te maken tussen door de mens veroorzaakte en natuurlijke klimaatverandering. Eerstgenoemde is het gevolg van onze activiteiten; laatstgenoemde is een natuurlijk proces. Ons landschap, onze bodem en onze riviersystemen zijn allemaal het resultaat van natuurlijke, voortdurende klimaatverandering. Door de mens veroorzaakte klimaatverandering kan niet door de beugel. De reactie daarop is verandering - verandering van brandstoffen, verandering van het consumptiegedrag en verandering van mentaliteit.
Deze onderscheiding betekent niet dat natuurlijke klimaatverandering niet ook zorgen baart, maar het antwoord daarop luidt aanpassing. De archeologen vertellen ons dat mensen zich in de prehistorie, toen het klimaat veranderde, moesten aanpassen; wie dat niet kon stierf. Vandaag de dag heeft de mensheid zich diep ingegraven in de aardkorst. Onze gewoonten en behuizingen zijn onflexibel geworden. Een ijstijd of een hittetijdperk komt ons momenteel niet goed uit: "kom over een eon of zo maar eens terug”.
Het antwoord op natuurlijke klimaatverandering moet bestaan in langetermijnplanning, intelligente voorbereiding en gezond verstand. Niet in overstromingsgebieden bouwen. Loofbossen planten. Bedreigde kustlijnen versterken. Onze benadering inzake klimaatverandering moet het evenwicht houden tussen verandering en aanpassing, tussen menselijke en natuurlijke factoren, en we moeten de beschikbare middelen op doeltreffende wijze gebruiken.
Koenraad Dillen
(NL) Voorzitter, collega's, de strijd tegen de opwarming van het klimaat is geen Europese strijd, maar moet een strijd van de hele planeet worden. Zo niet, zijn alle grootse plannen zinloos en zijn het weer alleen de Europeanen, die zeer zware inspanningen moeten leveren voor resultaten die alleen maar een druppel op een gloeiende plaat zullen blijven.
Ook vandaag is de Europese dadendrang niet te stuiten. Alweer liggen grootse en onhaalbare doelen voor ons. De Europese top in maart van dit jaar stelde vast dat de uitstoot van broeikasgassen tegen 2020 met twintig procent moet dalen en hernieuwbare energie moet zorgen voor twintig procent van de behoefte van de Unie. Maar een van de grote vragen blijft natuurlijk: wie gaat dat betalen?
Voor het klimaatplan zou door bedrijven en consumenten zo maar even 60 miljard euro per jaar moeten worden opgehoest, wat voor mijn land, België, zou neerkomen op 2 miljard euro per jaar en globaal op minstens 200 euro per burger. Niet alleen een enorme belastingverhoging dreigt, maar bovendien is dit een factor die bedrijven dreigt aan te zetten tot verhuis naar het buitenland, waar de milieuvoorschriften minder streng zijn.
"Kurieren am Symptom” blijft het dus, zolang niet alle spelers op wereldvlak bereid zijn mee de nodige inspanningen te leveren.
Antonio López-Istúriz White
(ES) Dank u, mijnheer de Voorzitter. Allereerst wil ik de heer Sacconi feliciteren met zijn vraag, die ons in de gelegenheid stelt hier vandaag over klimaatverandering te discussiëren. Mijn collega's zullen het over meer technische aspecten hebben, maar ik wil deze gelegenheid aangrijpen om de commissaris te danken en vooral om mijn steun te betuigen aan alles wat hij in dit verband onderneemt: hij was een van de pioniers en een van de eersten die het thema klimaatverandering hier in Brussel hebben aangekaart.
Waar ik vooral voor pleit is dat er aandacht wordt besteed aan specifieke geografische kenmerken, en met name bepaalde streken, namelijk, wat u niet zal verrassen, de eilandregio's. De prachtige Griekse eilanden - net als de Balearen, die ik hier vertegenwoordig - kunnen in de toekomst gevaar lopen vanwege de klimaatveranderingen. Mijns inziens moet de Commissie niet alleen het specifieke karakter van de ultraperifere regio's erkennen, maar moet zij ook rekening houden met het eilandaspect en natuurlijk ook met berg- en kustgebieden.
De studies van het Spaanse Instituut voor oceanografie en vele andere instellingen wijzen op het feit dat de Middellandse Zee een snel opwarmingsproces doormaakt en dat de zeespiegel stijgt. Dit kan ernstige gevolgen voor de kustlijn hebben, met name voor de stranden, die onder water zouden komen te staan, met alle gevolgen van dien voor het toerisme, onze belangrijkste inkomstenbron.
In het geval van de Balearen, dat hier als voorbeeld dient, zijn de temperaturen in de afgelopen jaren aanmerkelijk gestegen, wat aanleiding geeft tot bezorgdheid.
Het groenboek dient ook een toezegging te bevatten dat regio's worden ondersteund waar grote investeringen nodig zijn om de gevolgen van de klimaatverandering tegen te gaan.
Tot besluit wil ik mijn persoonlijke doelstelling en die van de Europese Volkspartij omlijnen, namelijk dat de Europese Unie een voortrekkersrol heeft op het gebied van koolstofvrije en koolstofarme technologieën. Wij zijn er vast van overtuigd dat een spoedige en moedige overgang naar modernere en efficiëntere technologieën niet alleen het klimaat ten goede komt en de basis vormt voor een mondiale oplossing, maar ook van voordeel zal zijn voor de economie, aangezien wij daardoor minder afhankelijk worden van de invoer van fossiele brandstoffen.
Dorette Corbey
(NL) Voorzitter, commissaris, collega's, aanpassing aan klimaatverandering moet snel veel meer aandacht krijgen, want wat we ook doen om klimaatverandering tegen te gaan, er zijn investeringen nodig om de samenlevingen aan te passen aan de stijgende zeespiegel, meer water in de rivieren, of juist minder water en droogte. Dat alles heeft gevolgen voor de veiligheid, de waterhuishouding, de bodem, de landbouw, maar zeker ook voor de volksgezondheid.
Sommige gebieden moeten zich voorbereiden op ernstige droogte en meer hitte. Irrigatiesystemen, maar ook schone ontziltingsinstallaties zijn dan de oplossingen. Andere gebieden krijgen te maken met wateroverlast en moeten investeren in de ophoging van de dijken. Het is aan de lidstaten zelf om plannen te maken en de gevolgen van klimaatverandering te analyseren en zich erop voor te bereiden.
Maar drie punten zijn van belang. Allereerst is solidariteit écht nodig; sommige landen worden meegetrokken door anderen en sommige landen hebben meer draagkracht dan anderen. Het spreekt voor zich dat er binnen de Europese Unie ook een gezamenlijke verantwoordelijkheid is.
Ten tweede betekent dat dat er ook een gezamenlijke bron van financiering moet zijn. We moeten zoeken naar bronnen van financiering en het ligt voor de hand om te kijken naar de structuurfondsen, maar ook naar de opbrengsten van de ETS-veilingen.
Ten derde moet solidariteit natuurlijk ook gelden voor ontwikkelingslanden. Veel Afrikaanse en Aziatische landen hebben zelf nauwelijks bijgedragen tot de klimaatverandering, maar ondervinden wel de hinder daarvan. Daar moeten goede en solide financieringsbronnen voor gevonden worden en ook hier ligt het voor de hand om te kijken naar de ETS-gelden.
Jens Holm
(SV) In dit verslag verzoeken wij om maatregelen die zijn gericht op de acceptatie door de landbouwsector van zijn verantwoordelijkheid voor het klimaat. Tot de landbouwsector behoort ook de veehouderijsector, die achttien procent van de wereldwijde broeikasgasemissies veroorzaakt. Achttien procent! Dit verklaart de FAO in haar rapport "Livestock's long shadow” van 2006. Wat kunnen we doen om dit aandeel van achttien procent van de emissies terug te brengen? In zijn toespraak voor de Tijdelijke Commissie klimaatverandering heeft Rajendra Pachauri, de voorzitter van de IPCC, opgeroepen tot een vermindering van de vleesconsumptie. Hij heeft helemaal gelijk. Nooit tevoren in de geschiedenis van de mensheid hebben we zoveel vlees gegeten als nu. Sinds de jaren vijftig is de mondiale vleesproductie vervijfvoudigd. Dit is geen houdbare toestand. Ik zou commissaris Dimas willen vragen: bent u het met Rajendra Pachauri eens dat we minder vlees moeten eten? Ik verzoek de Commissie een plan te ontwerpen voor de vermindering van de vleesconsumptie.
Tot slot enkele suggesties: een voorlichtingscampagne over vegetarische voeding, een oproep aan de lidstaten om een vleesbelasting in te voeren, zodat vlees duurder en vegetarische voeding goedkoper wordt, de bevordering van groene voeding in onze eigen EU-instellingen; zo zou bijvoorbeeld een vegetarische week in het Europees Parlement, de Commissie en de Raad een goed, eigentijds en groen startsein zijn voor een duurzamere Unie.
Christine De Veyrac
(FR) Mijnheer de Voorzitter, commissaris, dames en heren, ik stem voor het klimaatpakket omdat Europa aan de vooravond van de internationale onderhandelingen in Kopenhagen een sterk signaal moet geven aan de wereld.
Ik moet u zeggen dat werknemers en werkgevers in mijn kieskring uiterst bezorgd zijn over het voorstel om de kosteloze CO2-emissiequota af te schaffen en de quota voortaan te veilen.
Dit voorstel zou een dubbele verhoging betekenen van de lasten voor Europese ondernemingen, die zouden moeten opdraaien voor CO2-emissies boven de quota, maar ook voor alle CO2-emissies vanaf de eerste ton die wordt geproduceerd. Op die manier zouden de Europese ondernemingen met een ongekende kostenstijging worden geconfronteerd.
Indien deze aanpak wereldwijd zou worden toegepast, zou dat prima zijn: dan zaten we allemaal in hetzelfde schuitje. Maar als deze verplichting alleen voor Europese ondernemingen geldt, worden zij financieel gestraft en dreigen banen naar landen buiten de Unie te worden verplaatst. Moeten we dit idee om vanaf de eerste geproduceerde ton voor alle CO2-emissies te betalen, dan maar weer verwerpen? Ik denk het niet, want de uiteindelijke doelstelling is loffelijk.
Toch moet Europa in dit geval een eerlijk mechanisme hebben dat uit heffingen op de invoer uit derde landen bestaat die zich niet dezelfde milieu-inspanningen getroosten als Europese ondernemingen. Ja, laten we een "koolstofbelasting” invoeren: dit is zeker geen bangig protectionistisch instrument, maar een instrument dat erop is gericht een eerlijke en onverstoorde handel op mondiaal niveau te waarborgen, wat een fundamentele doelstelling van de Europese Unie en de WTO is.
Voor het overige juich ik de verschillende voorstellen van de Commissie toe. Zij moeten worden beschouwd als een positieve stap die waarborgt dat zoveel mogelijk economische sectoren worden opgenomen in de mechanismen ter bestrijding van klimaatverandering, zoals het emissiehandelssysteem, maar ook andere. Ik wijs er met name op dat de vervoerssector, die zo vaak aan de schandpaal wordt genageld, voorbereidingen treft om een eigen bijdrage te leveren, wat ik toejuich.
Tot besluit hoop ik dat we snel een akkoord kunnen bereiken, dat wil zeggen voor het eind van het jaar, en dat dit klimaatpakket dus zo spoedig mogelijk ten uitvoer kan worden gelegd.
Matthias Groote
(DE) Mijnheer de Voorzitter, commissaris, dames en heren, klimaatverandering is een feit, dat is wetenschappelijk bewezen. Het vierde evaluatieverslag van de IPCC stelt in alle duidelijkheid dat geen enkele regio van Europa gevrijwaard zal zijn van de gevolgen.
Het is belangrijk om de stijging van de temperatuur tot maximaal twee graden te beperken. Maar ook een aardopwarming van minder dan twee graden zou voor bepaalde Europese regio's negatieve economische en ecologische gevolgen hebben.
Daarom moet Europa nu in actie komen. We moeten nu aanpassingsmaatregelen invoeren, en wel op vele beleidsgebieden. De klimaatverandering biedt evenwel ook kansen; kansen, omdat we ons middels aanpassingsmaatregelen op de klimaatverandering kunnen voorbereiden.
Wanneer we over aanpassingsmaatregelen nadenken zouden we ook het proces van Lissabon moeten afstemmen op de uitdagingen van de klimaatverandering. Hierdoor krijgen wij de kans een milieubewust industrieel beleid tot stand te brengen: een economisch en industrieel beleid dat economische groei loskoppelt van de uitstoot van CO2 en broeikasgassen. Dat is de sleutel tot succes. Ik zou hier een vraag willen stellen aan de commissaris: in welke mate wordt in de Commissie in de context van klimaatverandering over het proces van Lissabon gediscussieerd?
Mijn tweede punt is het volgende: het is tevens van belang om erop toe te zien dat de lokale en regionale besluitvormers op de hoogte zijn van de gevolgen van de klimaatverandering voor hun gebied. Welke invloed heeft de klimaatverandering op de verschillende regio's? Dit is erg belangrijk voor bijvoorbeeld de ruimtelijke ordening. Daarom steun ik het voorstel in de ontwerpresolutie om een Europese gegevensbank op te richten die toegankelijk is voor regionale besluitvormers en hen wegwijs kan maken met betrekking tot hun ruimtelijkeordeningsbeleid.
Mairead McGuinness
(EN) Mijnheer de Voorzitter, mag ik voorstellen dat we ophouden met ruziën over de klimaatverandering en met verwijten aan specifieke sectoren, alsof de ene sector meer schuld heeft dan de andere? Deze indruk ontstaat vooral met betrekking tot de rol van de landbouw. Europa is machteloos als het op eigen houtje iets moet ondernemen tegen de klimaatverandering, maar het kan een o zo belangrijke leidende rol spelen. Er moeten op mondiaal niveau gecoördineerde maatregelen komen, en dat wordt nu algemeen erkend.
Ik zou specifiek willen ingaan op het debat over de landbouwsector. De landbouw draagt inderdaad bij tot klimaatverandering, maar ondervindt hier ook zelf de gevolgen van; hier werd reeds op gewezen. Men moet evenwel ook bedenken dat via landbouw voedsel wordt geproduceerd, en dat wij zonder voedsel niet kunnen leven. De mondiale vraag naar voedsel zal in de komende twintig jaar naar schatting met vijftig procent toenemen, maar de landbouw kan middels koolstofvastlegging, anaërobe vergisting, het aanplanten van bossen en vooral via windenergie een bijdrage leveren tot dit debat.
Wat betreft de situatie in Ierland zijn we erin geslaagd onze van de landbouw afkomstige emissies sinds 1990 met drie procent te verminderen, maar daar staat tegenover dat de emissies in de vervoerssector met 163 procent zijn gestegen. In de industrie is er een stijging met 23 procent en op het gebied van energie 32 procent. Als nu de landbouw op de korrel wordt genomen, bestaat het gevaar de in Europa de veestapel en de emissies worden gereduceerd, maar dat de productie naar derde landen wordt verplaatst, waar we absoluut niets mee opschieten. We moeten hiermee dus voorzichtig zijn.
Traditionele praktijken, zoals het omspitten van uw tuin in de herfst en deze in de winter braak laten liggen mogen nu volstrekt niet meer. Nou, dan ben ik schuldig, want ik doe het nog steeds. Laten we redelijk blijven in dit debat. Laten we aan onderzoek en ontwikkeling doen zodat we geen stappen terug doen, maar voorwaarts gaan met positieve oplossingen. Neem het voorbeeld India. In India leeft zeventien procent van de wereldbevolking, maar het draagt slechts vier procent bij tot de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen. India moet zich verder ontwikkelen om voor zijn arme bevolking te kunnen zorgen. Het zal ook een bijdrage leveren tot het debat over klimaatverandering, maar het kan dit alleen doen op een wijze die rekening houdt met de bestaande situatie van het land.
Tot slot lijkt het mij dat het Verdrag van Lissabon ons voor het eerst enige hoop geeft op mondiale maatregelen inzake klimaatverandering, waarbij Europa een leidende rol speelt. Op grond hiervan hoop ik dat de Ierse kiezers naar de stembus gaan en met overweldigende meerderheid voor het Verdrag van Lissabon stemmen.
María Sornosa Martínez
(ES) Dank u, mijnheer de Voorzitter, en dank u, mijnheer Sacconi, voor al uw inspanningen.
We hebben een probleem. Daarom zijn publieke en particuliere investeringen in onderzoek en ontwikkeling op het gebied van de bestrijding van klimaatverandering van vitaal belang om te waarborgen dat de aanpassings- en indammingsmaatregelen zo effectief mogelijk zijn met het oog op de beperkingen en de gevolgen van de klimaatverandering.
Er ligt een enorme taak voor ons, mijnheer de commissaris. We moeten maatregelen invoeren op het gebied van energie-efficiëntie, de bevordering van hernieuwbare energiebronnen, efficiënte warmtekrachtkoppeling, het efficiënt gebruik van brandstoffen door motorvoertuigen, energiezuinig openbaar vervoer en energiebesparende verlichting, beter beheer van landbouwgrond en weiden, terugdringing van de ontbossing, en niet te vergeten beter watergebruik, met het oog op de schaarste van deze hulpbron.
Ik wil deze gelegenheid echter benutten om twee vragen te stellen. De eerste vraag is gericht aan de commissaris: ik verzoek u dringend het beleid inzake biobrandstoffen, zowel van de eerste als de tweede generatie, te herzien.
Mijn tweede vraag is gericht tot de Raad: ondanks het feit dat de temperatuurstijging en het veranderende regenpatroon gevolgen hebben voor de bodem, is er nog geen overeenstemming bereikt over een adequaat Europees kader voor bodembescherming.
Hier moet onverwijld iets worden ondernomen.
Lambert van Nistelrooij
(NL) Voorzitter, commissaris, rapporteur, collega's, als coördinator van de EVP voor het regionaal beleid wil ik erop wijzen dat in deze resolutie heel belangrijke dingen worden gezegd. We leggen een relatie tussen het cohesiebeleid en tussen risicomanagement als integraal en expliciet onderdeel van het toekomstig beleid voor de regio's in Europa. Ook de positie van regio's verandert in de Unie door de klimaatverandering. Aan de ene kant kunnen we denken aan droogte, aan de andere kant aan te veel aan water, aan zeespiegelstijging. Als Nederlands vertegenwoordiger spreekt me dat aan. Wij liggen voor de helft onder de zeespiegel. Zeedijken moeten worden opgehoogd, maar er komt veel meer bij kijken qua technologische uitdaging. Dat geldt nog meer voor andere delen van de wereld. Het is ook goed dat we aansluiting zoeken bij de Verenigde Naties-strategie voor het voorkomen van risico's.
Die cohesie - en ik wijs op het Lissabon-verdrag - krijgt een bijzondere nieuwe territoriale dimensie die we moeten uitwerken en die we ook kunnen meenemen in financiële programma's. Dat gebeurt ook dicht bij mensen, in regio's en steden; dáár krijgt Europa ook gezicht.
Voorzitter, de EVP is tegen het eerste deel van paragraaf 13, omdat wij op dit moment niet kiezen voor herverdeling van fondsen, maar voor herprioritering. En dat gebeurt ook. We zien in de structuurfondsen dat bijvoorbeeld voor energie-efficiency, voor biobrandstoffen enz. nu al meer dan 15 miljard wordt uitgetrokken. Langs díe weg willen we gaan, willen we doorgaan; we komen vervolgens ook nog met een herziening van de verordening inzake de structuurfondsen om meer energie-efficiency tot stand te brengen. Dat is de lijn van de EVP en we zullen met lange-termijndebatten over financiën - en dat is deel 2 van paragraaf 13 - meedebatteren, het voortouw nemen, voor mogelijke herallocatie, prioritering, maar niet op dit moment. Dat kan beter door budgetten en sectoren in te binden, dan door te herverdelen op dit moment.
Justas Vincas Paleckis
(LT) Ik prijs de heer Sacconi voor de belangrijke toevoegingen aan het hoognodige groenboek van de Commissie over klimaatverandering.
Sommige landen, met name de Noord-Europese, hebben geheel onafhankelijk van Brussel reeds een langetermijnstrategie ontwikkeld voor de omgang met de klimaatverandering, die in tegenmaatregelen voorziet: maatregelen ter bescherming van kustgebieden, tegen kustoverstromingen en voor het bouwen van speciaal ontworpen huizen.
De EU-landen die aan zeeën of de oceaan grenzen - dat zijn er in totaal 22 - zouden er goed aan doen van de ervaringen te leren die Nederland heeft opgedaan in de strijd tegen de zee. De helft van het Nederlandse grondgebied ligt onder de zeespiegel. Ondanks de constante inspanningen van de Nederlanders tegen de dreiging van de zee en de enorme middelen die zij voor beschermingsmaatregelen uitgeven, zijn zij erin geslaagd een van de sterkste en meest bloeiende staten ter wereld op te bouwen.
Tijdens de recente bijeenkomst van de Europese Raad heeft deze verklaard dat het vraagstuk van de klimaatverandering een uiterst belangrijke rol zou spelen in de voorbereiding van het preventieve en het beschermingsbeleid van de EU. Conflicten en oorlogen om gebieden die nog geschikt zijn om zich te vestigen of waar nog water en voedsel beschikbaar zijn, moeten worden voorkomen voordat het te laat is. Dit geldt vooral voor de armste landen ter wereld, die het minst tot de klimaatverandering hebben bijgedragen. Diegenen die zich ten koste van anderen hebben ontwikkeld, moeten hun schulden onverwijld terugbetalen.
In de toekomst dient de EU ten opzichte van andere continenten en staten een voortrekkersrol blijven spelen en tot voorbeeld dienen als het erom gaat maatregelen ter voorkoming van klimaatverandering te nemen, zich aan nieuwe omstandigheden aan te passen en de gewoonten en praktijken van de burgers te hervormen.
Ari Vatanen
(EN) Mijnheer de Voorzitter! Nu, er wordt verwacht dat wij tijdens een debat rustig blijven, maar dit debat is uit de hand gelopen en letterlijk in rook opgegaan, en daarmee ook de eerlijkheid en de rationaliteit. Er wordt verwacht dat wij eerlijk zijn, maar in de politiek komt het vaak van pas een somber beeld te schetsen, dat levert voordeel op. Maar we moeten de zaken serieus nemen en naar de cijfers kijken en rationeel en eerlijk blijven.
Mensen kunnen in Helsinki leven, waar een gemiddelde jaarlijkse temperatuur van 6 graden heerst, of zij kunnen in Dakar leven, bij 30 graden. Tweeduizend jaar geleden liep Julius Caesar over de Rijn, omdat die bevroren was. Duizend jaar geleden waren de Vikingen op Groenland. Niet de temperatuur is dus een doel op zichzelf, maar het welzijn van de mensen is een doel op zichzelf, en dat iets wat vaak wordt vergeten.
Waarom zijn er emissies? Zij zijn het resultaat van onze welvaart, en tweederde van de mensheid leeft nog steeds in armoede. De menselijke gemeenschap kent een trapsgewijze ordening: wij, de geprivilegieerden, staan bovenaan, en er zijn 4 miljard mensen onder ons die, letterlijk, naar het daglicht verlangen, aangezien twee miljard mensen niet eens over elektriciteit beschikken.
Hoe ziet ons antwoord eruit? Ons antwoord is de verbetering van onze technologie. Daarvoor is geld nodig en moet onze economie groeien. We hebben geen geld als we onze economie kapotmaken door maatregelen in te voeren die contraproductief zijn en heel veel kosten.
In zijn openingstoespraak heeft de commissaris het woord "kernenergie” niet eens genoemd. Als we niet eerlijk zijn in dit debat, dan zijn we geen serieus te nemen leiders. Kortom: we hebben iets weg van een man wiens dak lekt, maar die, in plaats van het dak te repareren, zijn kelder gaat behangen. Dat is niet de manier waarop we aan onze toekomst kunnen bouwen.
Cristina Gutiérrez-Cortines
(ES) Dank u, mijnheer de Voorzitter. Ik vind de rol van aanpassing belangrijk, net als het document daarover. Maar de aanpak van het probleem van de klimaatverandering is work in progress: we leren constant bij en begrijpen pas gaandeweg wat er gebeurt en welke oplossingen er kunnen worden gevonden.
Mijns inziens is het van essentieel belang om ervoor te zorgen dat het beleid als geheel niet een top-downbenadering gaat worden. Als we op dit gebied een leidende rol willen spelen, moeten we ervoor zorgen dat de anderen ons voorbeeld volgen; anders komt de leider alleen te staan. Het risico bestaat dat Europa te snelle passen voorwaarts maakt. Wanneer Europa een crisis in de industrie veroorzaakt of zijn beleid - of beter gezegd: metabeleid - alleen van bovenaf oplegt, zal het niet functioneren. We moeten gebruik maken van alle beschikbare actiemiddelen in het veld, moeten de samenleving enthousiast maken en bij het beleid betrekken en ons aanpassen aan het aanpassingsvermogen van onze samenleving, omdat onze welvaart niet onder dit proces mag lijden.
In dit verband zou ik willen benadrukken dat dit in document erg weinig wordt gezegd over aanpassingen in het veld, en dat is een punt waarover we moeten discussiëren. Vooral waar het om het thema water gaat, dat van cruciaal belang is en waarop de klimaatverandering het meest van invloed zal zijn of misschien al is, is het van belang erop te letten dat we ons concentreren op de vaak heel eenvoudige oplossingen en maatregelen in het veld met betrekking tot de doorlaatbaarheid van de bodem, herbebossing, wateropvang, het gebruik van bestaande reservoirs om wateroverschotten op te slaan, en een behoorlijke verdeling van de overgebleven hulpbronnen in plaats van het naar zee laten afvloeien van het niet gebruikte water. Om dit te kunnen bereiken moeten we af en toe naar het verleden kijken, naar bestaande tradities, en soms moeten we onze vooroordelen tegen bepaalde oplossingen, zoals grondwateraanvulling, overboord gooien.
Ik pleit daarom voor een geïntegreerd beleid, voor een alomvattend beleid dat we kunnen aanpassen aan de samenleving, dat rekening houdt met onze aanbevelingen en deze opvolgt. Indien de samenleving niet achter ons staat en niet enthousiast is, zullen we niets bereiken. Daarom moeten we naar een consensus streven en naar iedereen luisteren.
Zita Pleštinská
(SK) De ontwerpresolutie die werd opgesteld naar aanleiding van de mondelinge vraag van de Tijdelijke Commissie klimaatverandering maakt een consequente indruk, maar besteedt in mijn opinie niet genoeg aandacht aan het water, dat de micro- en macroklimatologische gevolgen van ontwatering kan temperen en zodoende kan bijdragen tot een gezonder klimaat.
De suggesties van het Parlement berusten op een achterhaald paradigma dat gebaseerd is op een doeltreffend beheer van de bestaande watervoorraad .
Volgens het nieuwe waterparadigma is er een vernieuwing van de watervoorraad op het platteland nodig, evenals een verbetering van de watercyclus, teneinde te waarborgen dat er genoeg water is voor iedereen. Doel is een wijziging van de huidige situatie waarin grote gebieden worden ontwaterd als gevolg van ontbossing, landbouw of riolering.
Door ontwatering wordt de verdamping gereduceerde, wordt zonnewarmte omgezet in metabolische warmte en ontstaan enorme energiestromen. Zelfs bij een minimale reductie met 1 mm door verdamping in een gebied van de grootte van Slowakije komt op een zonnige dag een hoeveelheid energie vrij die overeenkomt met de jaarlijkse productie van alle energiecentrales in Slowakije.
Dames en heren, ik dank de heer Sacconi en de heer Dimas voor hun inspanningen. Ik hoop dat ik uw aandacht heb kunnen vestigen op deze nieuwe ideeën.
Avril Doyle
(EN) Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats zou ik erop willen wijzen dat ik samen met enkele collega's een aantal amendementen op dit document heb ingediend, waarin specifieke kwesties worden aangekaart zoals het effect van de klimaatverandering op de biodiversiteit en de verwoestingen die deze reeds aanricht in de ontwikkelingslanden. Dit zijn allebei kwesties die onmiddellijk moeten worden aangepakt.
De geloofwaardigheid van de EU met betrekking tot het klimaatveranderingsbeleid en onze vermeende centrale rol in een internationale overeenkomst inzake emissiehandel voor de periode na 2012 is afhankelijk van onze politieke bereidheid om de daad bij het woord te voegen als het erom gaat de inkomsten uit de veiling van emissievergunningen, die 40 miljard euro zouden kunnen belopen, te reserveren.
Een royale financiering voor technologieoverdracht en voor aanpassings-, indammings- en andere maatregelen zou een teken zijn dat dat wij onze historische verantwoordelijkheid ten aanzien van derde landen erkennen die naar alle waarschijnlijkheid het meest te lijden zullen hebben onder de klimaatverandering, in de vorm van slecht weer, woestijnvorming, de overstroming van kustgebieden, ernstige watertekorten, enzovoort.
Op dit punt moet de wetgeving inzake het Europese emissiehandelssysteem, waarvoor ik rapporteur ben, moet bepaalde politieke instructies bevatten betreffende de inkomsten uit de veilingen, en dit zal een toetssteen zijn voor de inzet, de vastberadenheid en het bewustzijn van de Europese Raad met betrekking tot de doelstelling van een maximale temperatuurstijging van 2 graden, evenals van zijn bewustzijn voor de ernstige mondiale gevolgen van de klimaatverandering, nu wij naar de totstandbrenging van koolstofarme economieën in de hele Unie streven, als bijdrage tot een mondiaal akkoord in Kopenhagen.
Erna Hennicot-Schoepges
(FR) Mijnheer de Voorzitter, vorige week was ik met de Mercosur-delegatie in Argentinië. Daar moest ik vaststellen dat geen van onze politieke vertegenwoordigers zich iets aan de klimaatverandering gelegen laten liggen. Er werd meer gediscussieerd over de uitbreiding van de sojateelt en over ontbossing om landbouwgrond te winnen. Ook onze delegatie besteedde weinig aandacht aan dit onderwerp.
Ik zou derhalve de volgende vraag willen stellen: zijn we in Europa een beleid met twee snelheden aan het ontwikkelen? Zou het niet beter zijn om overal een consequent standpunt in te nemen, in de wetenschap dat het klimaatveranderingsbeleid een beleid is voor de herverdeling van hulpbronnen? Het is een beleid dat op fundamenteel rechtvaardigheid stoelt en op mondiaal niveau moet worden uitgevoerd.
Anni Podimata
(EL) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik wil een vraagstuk aankaarten dat met klimaatverandering te maken heeft. In het debat van vandaag heeft niemand de recente mededeling van de Europese Commissie over versterking van het reactievermogen van de Unie bij rampen genoemd. Aan deze mededeling is een speciale bijlage gehecht, getiteld "Bosbranden”. Deze bijlage gaat over de grote verwoestende bosbranden die vorige zomer in Zuid-Europa, met name in Griekenland, zijn uitgebroken.
Deze bosbranden houden verband met de klimaatverandering. Mijns inziens is het dringend noodzakelijk om in heel Europa preventieve maatregelen te treffen, vooral in het Zuiden, waar volgens de IPCC het bosbrandgevaar groter is en waar zich reeds regelmatig periodes met extreme weersomstandigheden voordoen. Om deze reden, mijnheer de commissaris, is het absoluut noodzakelijk dat de EU zowel maatregelen voor de middellange termijn als onmiddellijke maatregelen treft om ervoor te zorgen dat gebeurtenissen als die van afgelopen jaar zich volgende zomer niet herhalen.
Miloslav Ransdorf
(CS) Ook al lijkt dit tijdperk helemaal nieuw en uniek, het is toch ook zo dat in het verleden grote klimaatveranderingen hebben plaatsgevonden en klimaatcycli te bespeuren waren. Mijns inziens zullen studies op het gebied van historische klimatologie tot de belangrijkste instrumenten behoren om deze uitdaging het hoofd te bieden. We beschikken over werken als A Green History of the World en de geschriften van de Franse historicus Emmanuel le Roy Ladurie. In mijn opinie moeten we beseffen dat mensen in het verleden hebben leren omgaan met veranderingen in de natuurlijke omgeving. Zo is in mijn geboorteland, de Tsjechische Republiek, een van de meest harmonische natuurgebieden in het zuidelijke Boheemse bekken te vinden. Weinigen zijn zich ervan bewust dat dit een kunstmatig landschap is. Dit door mensen aangelegde gebied was vroeger een moeras, tegenwoordig is er een meer en is het gebied een toeristische trekpleister.
Stavros Dimas
lid van de Commissie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik wil alle sprekers danken voor hun zeer belangrijke en interessante bijdragen, en bij de opstelling van het witboek over aanpassing aan de klimaatverandering zullen wij rekening houden met de opmerkingen van vandaag en met de aanbevelingen van de resolutie van het Europees Parlement.
Ik zou willen onderstrepen dat zonder de niet aflatende steun van het Europees Parlement de meeste beleidsmaatregelen die thans van kracht zijn, nooit waren goedgekeurd en dat de wereld zonder de leidende rol van de Europese Unie weinig hoop zou hebben dat in Kopenhagen in 2009 een internationaal akkoord wordt bereikt.
Onze belangrijkste doelstelling is een internationale overeenkomst over de bestrijding van klimaatverandering en de aanpassing aan veranderende klimaatomstandigheden waarbij alle landen van de wereld, en vooral de Verenigde Staten en andere grote emitterende landen, omdat de strijd tegen de klimaatverandering op die manier doeltreffend wordt. Natuurlijk volstaan de inspanningen van de Europese Unie op zichzelf niet, maar we kunnen niet verwachten dat we een internationale overeenkomst kunnen bereiken als we in dezen niet een voortrekkersrol spelen.
Ik heb vandaag weer twijfels over de wetenschap gehoord. Volgens mij is dit vrijwel geen punt van discussie meer. In de wetenschap bestaat er bijna een consensus dat de klimaatverandering van antropogene oorsprong is: door activiteiten van de mens veroorzaakt wordt. Een klein aantal wetenschappers houdt er een andere mening op na. Sommige mensen zijn er nog steeds van overtuigd dat de aarde plat is, maar zelfs in de Verenigde Staten wordt dat niet meer serieus genomen.
In een vorige week door de Wereldgezondheidsorganisatie gepubliceerd rapport wordt het effect van klimaatomstandigheden en klimaatveranderingen op de volksgezondheid onderstreept, en de NASA waarschuwt ons dat de klimaatverandering sneller plaatsvindt dan gedacht. Daarom moeten we, uitgaand van de bevindingen van de wetenschap, handelen.
Wat betreft de kosten: als we pas later handelen, betalen we meer; als we nu handelen, betalen we veel minder en kunnen we ook irreversibele gevolgen van de klimaatverandering voor onze planeet voorkomen. We zijn het aan onszelf en de komende generaties verplicht om de wereld op zijn minst in dezelfde toestand achter te laten als die waarin wij haar hebben overgenomen.
Zoals vele leden hebben benadrukt hebben wij tevens een morele plicht tegenover hen die niet tot de totstandkoming van het broeikaseffect hebben bijgedragen, namelijk de minst ontwikkelde landen ter wereld, die niet alleen een erg laag inkomen per hoofd van de bevolking hebben, maar bovendien slechts een fractie hebben bijgedragen tot de totstandkoming van dit fenomeen.
Aanpassing is daarom, naast inspanningen ter indamming van de klimaatverandering, absoluut noodzakelijk, en daartoe moeten wij de minst ontwikkelde landen helpen en de ook de juiste maatregelen treffen in de Europese Unie.
Ik heb verschillende voorbeelden gehoord voor de huidige ontwikkelingen, bijvoorbeeld wat betreft het belangrijke watervraagstuk. We beschikken in de vorm van de Kaderrichtlijn water over wetgeving inzake deze kostbare en schaarse hulpbron, maar we hebben onlangs ook een mededeling over waterschaarste en droogte goedgekeurd, omdat dit een zeer belangrijk en urgent probleem aan het worden is dat we moeten aanpakken.
Wat betreft de kosten hebben enkele sprekers het ook over de kwestie van veilingen gehad en over de consequenties daarvan voor onze energie-intensieve industrietakken of andere sectoren van de economie. Om deze discussie tot bedaren te brengen zou ik een misverstand uit de weg willen ruimen. De inkomsten uit de veilingen gaan niet naar de Europese Unie, maar naar de ministeries van Financiën van de lidstaten die de vergunningen veilen. Dit moet duidelijk zijn. Het gaat om een jaarlijks bedrag van tussen de 30 en de 50 miljard euro, en wij hebben aanbevolen - en ik hoop dat het Europees Parlement daarmee instemt - om een deel daarvan aan aanpassingsmaatregelen te besteden. We beschikken dus over de nodige middelen indien we de politieke wil opbrengen om het beginsel te aanvaarden dat een bepaald bedrag van deze 30 tot 50 miljard euro per jaar worden gereserveerd voor het aanpassingsbeleid.
Ik zou het hierbij willen laten, omdat dit een erg breed onderwerp is en er reeds vele vragen zijn gesteld, maar ik zou nogmaals willen danken voor uw bijdragen. Wij zullen nauw met u en de Tijdelijke Commissie klimaatverandering blijven samenwerken bij de formulering van ons beleid, en wij zullen er, vooral in dit en het volgende jaar, hard aan werken om in Kopenhagen een internationale overeenkomst te bereiken.
De Voorzitter
Tot besluit van het debat is één ontwerpresolutie ingediend, overeenkomstig artikel 108, lid 5, van het Reglement.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt om 11.00 uur plaats.
Schriftelijke verklaringen (artikel 142)
Bairbre de Brún  
schriftelijk. - (GA) Iedereen moet langzaam beseffen dat we ons moeten voorbereiden op de klimaatverandering. Onze samenleving en economie moeten meeveranderen met het klimaat.
Als supranationale organisatie komt de Europese Unie een speciale rol toe als het erom gaat de relevante voorbereidingen van de lidstaten en de coördinatie daarvan mogelijk te maken. De maatregelen op EU-niveau dienen ambitieus te zijn en te beantwoorden aan de wetenschappelijke realiteit van deze tijd. Vroegtijdige planning kan ons erbij helpen de meest ongunstige gevolgen van de klimaatverandering het hoofd te bieden.
De EU dient in het kader van haar externe betrekkingen een royaal beleid voeren ten opzichte van de ontwikkelingslanden en hen helpen zich aan te passen aan de klimaatverandering, een fenomeen waarvoor zij niet verantwoordelijk zijn, maar waaronder zij meer dan anderen zullen lijden. Willen toekomstige handelsovereenkomsten met de ontwikkelingslanden ook maar enigszins fair zijn, moeten deze hiermee rekening houden.
András Gyürk  
schriftelijk. - (HU) Het feit dat het groenboek van de Europese Commissie een overzicht biedt van alle instrumenten waarover wij beschikken om de ongunstige gevolgen van de klimaatverandering in te dammen, moet worden toegejuicht. Maar al zijn de voorstellen van de Europese Commissie ingegeven door de wens om de klimaatverandering te bestrijden, moeten wij nu al met de gevolgen leven.
Uit de beschikbare gegevens blijkt dat sommige landen in grotere mate dan anderen worden getroffen door de zich steeds sneller ontwikkelende klimaatverandering. Eén van deze landen is Hongarije, waar de veranderingen in de afgelopen decennia duidelijk boven het gemiddelde liggen. De Hongaren zijn zich inmiddels bewust van het feit dat het niet slechts om een abstract fenomeen gaat: de droogteperioden nemen toe, terwijl de neerslaghoeveelheid afneemt, wat grote gevolgen heeft voor de landbouwproductie.
Het spectaculairste voorbeeld voor extreme weersomstandigheden zijn waarschijnlijk de zwaarste ooit gemeten overstromingen die zich in de afgelopen tien jaar in het Karpatische bekken hebben voorgedaan. Wij zijn er vast van overtuigd dat bescherming tegen overstromingen een van de terreinen is waarop een snel en doortastend handelen vereist is. De Europese Unie en de lidstaten moeten meer doen om ervoor te zorgen dat de minder vaak, maar des te heviger vallende regen onze rivieren niet allemaal tegelijk te sterk belasten. Met het oog hierop moet worden gezocht naar mogelijkheden om natuurlijk water op te vangen in vlakke gebieden en moet tegelijkertijd het overstromingsrisico worden beperkt door het aanplanten van bossen in heuvelgebieden.
Laten we hopen dat de besluitvormers actie ondernemen en niet wachten tot we weer verschrikkelijk nieuws horen over overstromingen.
Anneli Jäätteenmäki  
schriftelijk. - (FI) Mijnheer de Voorzitter, de klimaatverandering is een feit. Slechts weinigen trekken de bevindingen van de werkgroep van wetenschappers in twijfel. De discussie betreft eerder de vraag hoe de gevolgen moeten worden beoordeeld en welke conclusies we moeten trekken.
Natuurbeschermers, nationale leiders en talrijke deskundigen, directeurs van ondernemingen en beleggers zijn het met elkaar eens dat kennis op milieugebied en de milieu-industrie een beslissende rol toekomt bij het aanpakken van de milieu-uitdagingen.
In Finland hebben we de neiging om investeringen in hout, pellets, biobrandstoffen en wind- en zonne-energie als luchtkastelen te beschouwen. Als een terugkeer naar primitieve toestanden. In Californië is de winning van zonne-, wind- en bio-energie een serieus te nemen industrie. Als het om energietechnologie gaat investeren alle verstandige beleggers en speculanten daar alleen in hernieuwbare energieën.
De milieu-industrie is een belangrijke internationale groeisector die voor veel werkgelegenheid zorgt. Ondernemingen hebben nooit tevoren zulke goede kansen gehad om geld te verdienen met goede daden.
De mondiale markt voor de milieu-industrie heeft een waarde van 600 miljard euro. Deze markt groeit ieder jaar met tien procent. De snelst groeiende markt is die voor schone technologieën. Zo bedraagt de groei op het gebied van technologie voor zonne- en windenergie dertig procent per jaar.
Bedrijven op het gebied van schone technologie bieden producten en diensten aan die minder schadelijk zijn voor het milieu dan vroegere technologie. Schone technologie zorgt, samen met hernieuwbare energiebronnen, voor een gezonder milieu met minder gezondheidsrisico's.
De kwaliteit van de lucht in Peking is zo slecht dat volgens wetenschappelijke berekeningen de levensverwachting van de bewoners van die stad met zeven jaar afneemt. De slechte luchtkwaliteit in Brussel verkort de levensverwachting met zeven maanden. Een slecht milieu vormt dus een gezondheidsrisico.
Klimaatverandering biedt ook de kans op nieuwe banen - nieuwe, groene Nokia's. De ICT-sector verplaatst arbeidsplaatsen naar Azië; groene technologie kan de Finse bevolking aan werk helpen.
Richard Seeber  
schriftelijk. - (DE) Wij zijn ons allemaal bewust van het feit dat de klimaatverandering een grote uitdaging vormt. Vele delen van de wereld worstelen reeds met de negatieve gevolgen van de wereldwijd stijgende gemiddelde temperatuur, en deze ontwikkeling zal zich de komende jaren voortzetten.
Ook de mensen in Europa zullen de onheilspellende gevolgen van de klimaatverandering voor hun omgeving, hun economie en hun alledaagse leven ondervinden. Daarom is een coherente strategie ter bestrijding van de klimaatverandering wenselijk. We moeten ernaar streven de klimaatverandering aan twee fronten tegelijk aan te pakken; dat is van essentieel belang. Europa moet niet alleen zijn broeikasgasemissies drastisch reduceren, maar zich ook aanpassen aan de opwarming van de aarde. Alleen op deze manier kunnen we de gevolgen van de klimaatverandering in de toekomst inperken. Een efficiënter gebruik van energie en de nu reeds schaarse watervoorraad is een van de maatregelen die moeten worden genomen.
Ik acht het belangrijk dat de lidstaten die tot dusver meer dan anderen voor de bestrijding van de klimaatverandering hebben gedaan, niet achtergesteld worden. Alle staten dienen te worden verplicht om een passende bijdrage te leveren tot de indamming van de klimaatverandering. De prijs voor niet-handelen zou eenvoudigweg te hoog zijn.
