Mogelijkheid om gas uit alternatieve bronnen in Europa te gebruiken (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is de verklaring van de Commissie over de mogelijkheid om gas uit alternatieve bronnen in Europa te gebruiken.
Günther Oettinger
lid van de Commissie. - (DE) Mevrouw de Voorzitter, geachte Parlementsleden, met dit punt op de agenda komt een onderwerp ter sprake waar we ons in de komende maanden zeker nog mee bezig zullen houden. Hoe ziet de markt voor gas er in de komende decennia uit? Het probleem luidt dus: welke rol speelt gas in de komende decennia bij de productie van warmte, bij de omzetting in stroom, voor de industrie, als aandrijving voor het vervoer - en daardoor ook in ons stappenplan voor koolstofarme energie in 2050, waarin gas een vooraanstaande plaats zal innemen.
We moeten er ook over nadenken hoe de transportwegen moeten worden ontwikkeld, dus de pijpleidingen, de infrastructuur en de terminals. Verder gaat het over de investeringskosten en welke prognoses we kunnen afgeven voor de prijs van gas in de energiemix. Het is duidelijk dat de Europese gasmarkt een omvang van 520 miljard kubieke meter per jaar heeft. Een deel ervan zijn eigen voorraden, namelijk in het Verenigd Koninkrijk en in Nederland, maar de gastoevoer voor onze markt komt voor meer dan zestig procent en binnenkort voor meer dan tachtig procent uit derde landen. Daarom kunnen eigen nieuwe vindplaatsen, zoals gas in gesteente, een nuttige aanvulling zijn op onze eigen vindplaatsen en onze afhankelijkheid van importen verminderen.
De vraag naar tight gas en schaliegas uit de VS neemt inmiddels toe. Tien jaar geleden zou niemand hebben geloofd hoe snel en sterk de eigen productie van gas uit gesteente, dat door middel van waterdruk en chemische middelen wordt gewonnen, de markt zal veranderen. De VS waren een paar jaar geleden nog gasimporteur en zijn nu met toenemende eigen behoefte gasexporteur geworden. Hiermee wordt de gasmarkt, die tot nu toe een continentale markt was, voor het eerst een globale markt, waarbij gas uit de VS in terminals voor vloeibaar aardgas naar Europa wordt geleverd.
Ik bekijk deze ontwikkeling op het ogenblik zonder dat ik enige conclusies wil trekken. Er valt veel voor te zeggen op grond van de noodzaak om een nog sterkere afhankelijkheid te vermijden, en op grond van de open markt en de wereldhandel, en eveneens op grond van de belangen van een aantal lidstaten. Aan de andere kant moet echter duidelijk zijn dat er milieuvoorschriften voor stromend en grondwater zijn, dat er milieuvoorschriften voor het winnen van grondstoffen uit de grond zijn en dat er rechtsvoorschriften inzake "koolwaterstoffenvoorraden” zijn die een niet-discriminerende toegang en de milieubescherming ten doel hebben. En we moeten de gezondheid van onze EU-burgers en de veiligheid op het werk waarborgen. We moeten en zullen aan al deze verplichtingen voldoen.
Op het moment zien we allereerst in Polen en daarna in het Verenigd Koninkrijk en in Duitsland mogelijkheden voor exploratie en eventueel ook voor productie. Maar - hier denk ik aan Duitsland - het gaat om de nodige acceptatie. Men kan deze gaswinning niet realiseren zonder dat zij door de burgers in de regio en ter plaatse wordt aanvaard.
De Commissie volgt dit proces, en is ook bereid om rapporten van deskundigen in opdracht te geven. Ik geloof dat het nog drie tot vijf jaar zal duren voordat we werkelijk zullen weten hoe hoog het aandeel aan eigen gas uit gesteente zal zijn op de Europese gasmarkt. We moeten deze ontwikkeling zonder vooroordelen begeleiden. Wel moet men beseffen dat deze vindplaatsen hooguit een aanvullende rol zullen spelen. Dat betekent dat de import van conventioneel gas uit derde landen als Noorwegen, Rusland, Algerije of over zee uit Katar en andere landen de komende decennia met zekerheid de hoofdrol zal spelen bij de dekking van de vraag op de Europese gasmarkt. Daarom zal de infrastructuur, zoals pijpleidingen en verder terminals voor vloeibaar gas, ook verder belangrijk blijven. Ik zie hier absoluut een mogelijkheid tot eigen gaswinning als aanvulling op de gasinvoer, maar hierdoor zullen importen ongetwijfeld niet overbodig worden.
Bogdan Kazimierz Marcinkiewicz
namens de PPE-Fractie. - (PL) Mevrouw de Voorzitter, commissaris, ik ben blij dat het gelukt is om in het Europees Parlement een debat te initiëren over de mogelijkheden van exploitatie van onconventionele energiebronnen, zoals schaliegas, tight gas of methaan uit steenkool.
Gelet op de recente conclusies van de Europese Energieraad over energie en de breed gevoerde maatschappelijke discussie, denk ik dat schaliegas op de lange termijn een van de mogelijkheden is om energiebronnen te diversifiëren. De Europese Unie hoeft het wiel niet opnieuw uit te vinden. Het volstaat om te zien hoe bijvoorbeeld de winning van schaliegas de energiemarkt in de Verenigde Staten al revolutionair heeft veranderd. Ik ga ervan uit dat dit in de toekomst nog grotere consequenties gaat hebben voor de wereldmarkt. De winning van schaliegas moet dan ook een prioriteit zijn voor Europa, niet in de laatste plaats omdat volgens de tweede strategische toetsing van het energiebeleid de voorraden schaliegas viermaal groter zijn dan de conventionele gasvoorraad in de Europese Unie.
Commissaris, de Europese Unie moet voorlopige analyses over de winning van schaliegas in Europa uitvoeren. Onder andere in Duitsland, Frankrijk¸ Roemenië, Bulgarije¸ Nederland, Zweden, Polen en Groot-Brittannië is al perspectief voor schaliegas geconstateerd. Ook moet indien mogelijk financiële steun worden verleend aan onderzoeksprogramma's voor de ontwikkeling van veilige en economisch haalbare technologieën om gas uit onconventionele energiebronnen te winnen.
Ik neem de vrijheid om twee vragen te stellen. Ten eerste: neemt de Commissie maatregelen om een voorlopige analyse uit te voeren van de mogelijkheden om in Europa gas uit alternatieve bronnen te exploiteren en gaat zij een technisch en economisch haalbaarheidsonderzoek doen voor deze gaswinning in het kader van de vaststelling van de prioriteiten voor de energie-infrastructuur tussen nu en 2020? Ten tweede: voorziet de Commissie in het geplande meerjarige financiële kader 2014-2020 steun voor geologisch onderzoek dat is gericht op het inschatten van het potentieel van bestaande voorraden en de mogelijkheid van winning van schaliegas in Europa, zodat de technologische ontwikkeling op het gebied van de exploitatie wordt versneld?
Zigmantas Balčytis
namens de S&D-Fractie. - (LT) Mevrouw de Voorzitter, wanneer de economieën en industrieën van de lidstaten zich herstellen, zal de vraag naar gas almaar groter worden. Intussen kan het snelle opraken van onze eigen aardgasbronnen de Unie nog afhankelijker maken van leveranciers uit derde landen en de concurrentiekracht van onze industrie verzwakken. Gas uit alternatieve bronnen kan een effectieve uitweg zijn, en daarmee wordt in wezen een nieuwe gasvoorzieningskaart van Europa getekend en het economisch gewin opnieuw verdeeld. We moeten echter onmiddellijk actie ondernemen en we zouden kunnen profiteren van de ervaringen die andere landen reeds hebben opgedaan. De laatste tijd wordt er veel gesproken over het potentieel van schaliegas en vandaag heeft u, commissaris, ook aangegeven dat dit is opgemerkt in de conclusies van de Europese Raad van 4 februari. Ik meen dat de Europese Unie echt dringend concrete plannen moet vaststellen en onderzoek moet gaan doen naar mogelijke lagen van dergelijke gassen en de toepassing ervan. Uiteraard moet en kan schaliegas niet, zoals u hebt opgemerkt, de enige manier zijn om onze energieafhankelijkheid te verminderen. Maar als de voorspellingen van geologen uit de Europese Unie worden bevestigd, dan kunnen er niet alleen in Polen en Duitsland gasvoorraden worden gevonden, maar mogelijk ook in andere landen. Dat zou in de toekomst leiden tot een vermindering van de invloed van derde landen op de economie van de Europese Unie en haar concurrentiekracht. Helaas lopen we op dit gebied minstens een decennium achter op de Verenigde Staten, waar de steeds groter wordende hoeveelheden schaliegas die worden gewonnen de gasmarkt volledig en ingrijpend hebben veranderd. Ik ben van mening dat de inspanningen op dit gebied moeten worden geïntensiveerd en dat er concrete maatregelen aangenomen moeten worden om deze hulpbronnen in de economie te gebruiken.
Corinne Lepage
Mevrouw de Voorzitter, commissaris, dames en heren, ik begrijp het enthousiasme over de aanwezigheid van schaliegas in de Europese bodem volledig en de wens voor onafhankelijkheid op het gebied van energie is zeer prijzenswaardig.
Toch denk ik dat dit optimisme aanzienlijk genuanceerd moet worden, in de eerste plaats in de Verenigde Staten waar schaliegas al op grote schaal wordt gebruikt. Meerdere staten neigen naar een moratorium en het panel van onafhankelijke deskundigen (IPE) is verzocht om een effectbeoordeling uit te voeren, die meer dan twee jaar zal duren, om de gevolgen van de exploitatie voor het milieu te onderzoeken.
In de tweede plaats, nu we juist proberen om onze emissies van broeikasgas aanzienlijk te verminderen, lijkt het volstrekt niet consistent met het Europees beleid dat er geen effectbeoordeling plaatsvindt naar de gevolgen voor het klimaat in termen van broeikasgassen als gevolg van de ontginning van deze gasvindplaatsen, voordat er met diepgaand onderzoek wordt begonnen.
In de derde plaats, commissaris, heeft u gezegd dat we de milieunormen in acht moeten nemen. Daar nemen we notitie van en daar zijn we verheugd over. Niettemin constateren we momenteel in landen waar vergunningen voor exploratie worden verleend, en ik denk met name aan mijn eigen land, dat het milieurecht volkomen is vergeten. Het wordt niet toegepast en we schenden de wet. De conventie van Aarhus wordt niet toegepast, de bevolking wordt niet ingelicht, er zijn geen raadplegingen van het publiek, er zijn geen effectbeoordelingen en er wordt gezwegen over het gebruik van gevaarlijke chemische stoffen.
Daarom is het volkomen onaanvaardbaar om op deze weg voort te gaan en de echte vraag, commissaris, is of de exploitatie van schaliegas in een zo dichtbevolkt gebied als Europa, dat heel anders is dan het Amerikaanse grondgebied, wel te verenigen is met onze wetten voor de bescherming van het milieu en de toegang tot informatie van de burgers.
Ik ben benieuwd naar uw antwoorden.
Michèle Rivasi
Mevrouw de Voorzitter, commissaris, ik steun de interventie van mijn collega mevrouw Lepage volledig, omdat ik me de volgende vraag stel: is het een kans of een voorspelbare milieuramp?
We hebben in ieder geval tien jaar achterstand ten opzichte van de Verenigde Staten voor wat de exploitatie betreft. Wat zien we? We zien vervuiling van het grondwater door chemische stoffen die zijn doorgedrongen in de hydrofracturering en ook vervuiling van de lucht. We zien nu dat er vluchtige organische stoffen en zelfs ozon voorkomen als gevolg van alle stoffen die in de lucht terechtkomen en dat de gevolgen de gezondheid omwonenden en vee raken, en natuurlijk de gebruikers van de ondergrondse waterbekkens, omdat ze dat water niet meer kunnen drinken. De New York Times onthulde vorige week dat de besmetting niet alleen het grondwater vervuilt met koolwaterstoffen en biociden, maar ook radioactieve deeltjes uitstraalt.
Zoals mevrouw Lepage heeft aangegeven zijn er in Frankrijk acht vergunningen verleend zonder enige discussie, zonder enig overleg en zonder enige effectbeoordeling. En u heeft het over sociale aanvaardbaarheid? Er is sprake van echte opstand. Bij de meest recente betogingen in het departement Ardèche waren meer dan 20 000 mensen aanwezig, juist omdat zij om hun land geven. En u zegt: "het is een economische kans", maar wie profiteert van dat gas? Hebben we het over "voor wie is misdaad lonend"? Moeten we kiezen voor gas voor de behoeften van de industrie ten nadele van de watervoorraden in de ondergrondse bekkens? Het moratorium van New York is een duidelijke illustratie van het probleem.
Daarom eisen wij zonder meer dat de vergunningen worden ingetrokken. Er kan geen sprake zijn van exploratie zolang we geen waarborgen hebben dat de kaderrichtlijnen betreffende de bescherming van het grondwater en de luchtkwaliteit, en de conventie van Aarhus worden nageleefd. We wachten daarom uw antwoorden af en we weigeren de exploitatie van niet-conventioneel gas in Europa, in Frankrijk en in verschillende landen toe te staan zonder dergelijke waarborgen.
Konrad Szymański
namens de ECR-Fractie. - (PL) Mevrouw de Voorzitter, de succesvolle manier waarop van onconventioneel gas een commercieel product is gemaakt heeft van de Verenigde Staten een exporteur van deze brandstof gemaakt, met een potentieel dat dat van Rusland overtreft. Ook de situatie op de markten is veranderd. Vaste langetermijncontracten en prijsmechanismen die op de olieprijzen zijn gebaseerd zijn door veel flexibelere overeenkomsten vervangen en de spotmarkt gaat nu een steeds belangrijkere rol spelen. Zowel de individuele consument als de industrie profiteert hiervan, omdat we allemaal een lagere rekening betalen. Europa kan het zich niet veroorloven om dit potentieel en zo'n kans te verknoeien, in het bijzonder aangezien de nadruk van de EU op het zoeken van alternatieven voor kolen betekent dat gas nu belangrijker wordt in de Europese economieën. Deze kans om gasbronnen te diversifiëren en het aandeel eigen hulpbronnen te laten toenemen, en ons daarmee minder afhankelijk te maken van de invoer, heeft zich nu voorgedaan in landen als Polen, Frankrijk en Duitsland. Het werk om gas uit onconventionele lagen te halen bevindt zich in al deze landen in een vergevorderd stadium. Laten we niet vergeten dat deze sector niet van ons verwacht dat wij met geld klaarstaan of speciale gunstige exploitatievoorwaarden geven. Het is een sector die momenteel reeds honderden miljoenen euro's in Europa investeert en die slechts één ding nodig heeft: dat er geen hindernissen worden opgeworpen en dat men op gelijke wijze wordt behandeld. De Europese conservatieven en hervormers in dit Huis verwachten dat ook van de Europese Commissie. Laten we hopen dat wij, Europa, deze kans niet verknoeien.
Jaroslav Paška
Mevrouw de Voorzitter, in verhouding tot de traditionele gasbronnen vertegenwoordigt de winning uit niet-traditionele bronnen op dit moment niet meer dan ongeveer 5 procent van de totale gasproductie wereldwijd.
In de niet-traditionele bronnen is de concentratie grondstoffen lager dan in de traditionele voorraden. Naast methaan in steenkool of gas dat is opgesloten in minder doorlatend gesteente of gashydraten, blijkt schaliegas als bron de meeste perspectieven te bieden. De beste ervaring met de winning van dit gas is opgedaan in Noord-Amerika, waar in 2007 uit niet-traditionele bronnen 42 procent van de totale productie werd gewonnen.
Volgens de schatting van het Internationaal Energie Agentschap beschikt Europa mogelijk over 991 miljard kubieke meter aan niet-traditionele gasreserves. Die bevinden zich waarschijnlijk overwegend in Polen, Duitsland, Hongarije, Roemenië, Zweden en Groot-Brittannië. In 2007-2010 heeft Polen bijna zestig vergunningen afgegeven voor het opsporen en winnen van schaliegas. Onder de houders van die vergunningen bevinden zich grote, wereldwijd opererende energiebedrijven.
Het moge daarom duidelijk zijn uit wat hier naar voren is gebracht, dat deze niet-traditionele gasbronnen zich ook aftekenen als een interessant alternatief voor de exploitatie van nieuwe technieken voor horizontale winning.
Paul Rübig
(DE) Mevrouw de Voorzitter, geachte commissaris, wanneer we naar de prijsschommelingen van de afgelopen weken op de energiemarkt kijken, zijn het niet alleen politieke gevaren in veel landen op de wereld, maar ook de financiële wereld en vele andere factoren die ervoor zorgen dat een werkelijk zekere strategie voor de toekomst niet mogelijk is. Dat is de reden waarom we de totale 'energietaart' in zo veel mogelijk stukken verdelen, waarbij het gebruik van gas in de toekomst een essentiële rol zal spelen. Het efficiënt gebruik van gas moet hierbij natuurlijk centraal staan. Er is niet alleen meer efficiëntie nodig bij de productie van gas, maar ook bij het gasverbruik. We dienen erop te letten dat de heffingen die verband houden met de uitstoot van CO2 uiteindelijk door de consument moeten worden betaald, en niet door de producerende industrie, omdat er anders sprake zou zijn van internationale concurrentievervalsing. Het moet voor ons om het even zijn of het CO2 dat door het gebruik van gas vrijkomt, nu binnen of buiten Europa ontstaat. Europa is de regio met de wereldwijd grootste koopkracht. Wanneer we producten met een hoog aandeel aan CO2 importeren of binnen Europa versturen, mag dit niet van invloed zijn op het concurrentievermogen.
We moeten er ook over nadenken hoe belangrijk pijpleidingen voor de toekomst zijn. Een pijpleiding is als een bruiloft. Beide partners moeten zich voor lange tijd binden om een win-winsituatie te doen ontstaan.
Reinhard Bütikofer
(DE) Mevrouw de Voorzitter, mijnheer Oettinger, ik ben verheugd dat u niet meedoet aan de overal heersende euforie inzake schaliegas, maar dat u voor een zakelijke omgang met deze kwestie heeft gepleit. Natuurlijk is de winning van dit gas veelbelovend, omdat de afhankelijkheid van gasimporten zou kunnen worden verminderd. Op het moment profiteren we hier ook al van. U heeft erop gewezen dat de prijzen dalen, omdat de VS gebruik maken van een groot aanbod aan onconventioneel gas. Maar men moet ook voor vertrouwen zorgen, als men, zoals u heeft gezegd, wil dat dit onderwerp zonder vooroordelen wordt onderzocht.
De Commissie heeft een onderzoek naar het regelkader in het vooruitzicht gesteld. Uw woordvoerster heeft onlangs verbluffend genoeg al laten weten, dat er bij dit onderzoek zeker hiaten in de wetgeving zullen worden gevonden. De Commissie heeft echter in tegenstelling tot de VS andere zaken niet ondernomen. Het milieubeschermingsagentschap van de Verenigde Staten (EPA) is bezig met een groot onderzoek. Ik vraag me af waarom we niet ook zoiets in opdracht geven, of tenminste voordat we de volgende stappen nemen, afwachten met welke resultaten het onderzoek van het EPA komt. Op het moment moeten we voor een moratorium op de activiteiten inzake schaliegas zijn, totdat er oplossingen zijn gevonden voor de vragen die vele burgers zich ondertussen stellen, omdat ze tot het inzicht zijn gekomen dat men in de VS veel te snel aan de slag is gegaan. Omdat men daar op het moment met problemen kampt die groter zijn dan men aanvankelijk dacht en de VS momenteel problemen hebben die we onszelf zeker graag zouden willen besparen.
Daarom pleit ik ervoor dat u als verantwoordelijk commissaris in de Commissie niet blijft vasthouden aan uw oorspronkelijke voornemen, maar net als de Amerikanen ambitieuze studies in opdracht geeft om het vertrouwen van de mensen te winnen.
Zbigniew Ziobro
(PL) Mevrouw de Voorzitter, door lagen alternatief gas, in het bijzonder schaliegas, zijn de Verenigde Staten de afgelopen tien jaar volledig onafhankelijk kunnen worden op gasgebied. Dankzij deze lagen zijn de Verenigde Staten van een gasimporteur een gasexporteur geworden en het gebruik van deze lagen heeft ook geleid tot tastbare milieuvoordelen, doordat bijvoorbeeld de hoeveelheid kolen die wordt gedolven en de eruit voortvloeiende kolenschade wordt beperkt.
Wetenschappers voorspellen nu dat er in de Europese Unie een vergelijkbaar scenario mogelijk is. De exploitatie van lagen onconventioneel gas in Europa is het beste alternatief, gezien de hoge verwachtingen van het Parlement ten aanzien van de terugdringing van de CO2-uitstoot en daarmee de terugdringing van de kolenwinning. Daar komt nog bij dat we de laatste tijd een flinke stijging van de prijs van gas uit conventionele bronnen zien. De situatie in het Midden-Oosten speelt ook zeker mee. Door de mogelijke exploitatie van gaslagen zal een echte verlaging van de kosten van het opwekken van energie mogelijk zijn, doordat het een alternatief is voor de steeds duurder wordende invoer.
Door de winning van onconventioneel gas kunnen we ook de werkloosheid terugdringen, zoals we in de Verenigde Staten zien, waar de ervaring heeft geleerd dat dit soort winning zich uitbetaalt. Alleen al in de Amerikaanse staat Pennsylvania hebben rond de tweehonderdduizend mensen werk gevonden in de winning en verwerking van onconventioneel gas, en de economie daar verdient jaarlijks meer dan acht miljard dollar aan belastingen, orders die door gaswinningsbedrijven worden geplaatst en concessiegelden. Laten we daarom niet achterblijven en concrete maatregelen nemen om deze enorme kans en dit potentieel te benutten.
Andrzej Grzyb
(PL) Mevrouw de Voorzitter, het is toe te juichen dat we erin zijn geslaagd een discussie uit te lokken over een onderwerp dat de Europese Unie enigszins heeft laten liggen, namelijk het winnen van gas uit alternatieve lagen. Zoals de commissaris al heeft gezegd, zijn de geologische voorwaarden voor het voorkomen van dergelijk gas in vele landen in potentie aanwezig. De hoeveelheid in Polen wordt geschat op duizend à drieduizend miljard kubieke meter, met een jaarlijkse exploitatie van rond de veertien miljard kubieke meter. Europa kan zich niet veroorloven om deze kwestie te laten liggen, al was het alleen maar in het licht van wat er op de Amerikaanse markt is gebeurd. Gas als brandstof zal immers ook in de toekomst lange tijd nog een zeer belangrijke energiebron blijven, zoals bijvoorbeeld uit de Tweede strategische toetsing van het energiebeleid naar voren komt. Tegelijkertijd blijkt uit dit verslag dat Europa afhankelijk is van leveranties uit derde landen. Gezien bijvoorbeeld de huidige conflicten in Noord-Afrika, die hun weerslag op de brandstoffenmarkt hebben, moeten we daarom de vraag stellen of dergelijke alternatieve bronnen in Europa zelf kunnen worden gevonden.
Het behoeft geen betoog dat de vraag zal opkomen welke gevolgen voor het milieu dergelijke ondernemingen zullen hebben. Ik denk dat we een grote som geld moeten bestemmen voor onderzoek naar milieuvriendelijke methoden om gas uit alternatieve bronnen, zoals schalievelden, te winnen. Het lijkt erop dat Europa ook op dit terrein een belangrijke positie zou kunnen innemen. Als we onze milieudoelen willen bereiken, moeten we enerzijds nieuwe gasbronnen verwerven en anderzijds de technologie en exploitatiemethode zo precies omschrijven dat verreikende milieuschade wordt voorkomen. Dank u zeer.
Elena Băsescu
(RO) Mevrouw de Voorzitter, het is reeds alom bekend dat de mondiale koolwaterstofvoorraden bijna zijn uitgeput. Dit zal zich vertalen in hogere winningskosten, en dus buitensporige prijzen.
Voor gas uit alternatieve bronnen kan een belangrijke rol weggelegd zijn op de Europese energiemarkt. Europa zou dit gas kunnen gebruiken om zijn energiebronnen te diversifiëren en zo minder afhankelijk te worden van derde landen. Een van de beschikbare mogelijkheden is de onconventionele exploitatie van de Europese gasvoorraden. Drie oliebedrijven hebben hiervoor al een vergunning in Roemenië. Gashydraten, ook wel 'brandbaar ijs' genoemd, zijn in overvloed aanwezig in de Zwarte Zee. Als zij lokaal worden geëxploiteerd zal de EU zich minder hoeven verlaten op de Russische pijpleidingen.
De biogasmarkt is tevens een van de best ontwikkelde markten in Europa. Landen als Roemenië hebben de potentie om biogas te produceren, maar daarvoor moet eerst meer worden geïnvesteerd in technologie.
Arturs Krišjānis Kariņš
(LV) Mevrouw de Voorzitter, stelt u zich eens de hoeveelheden geld voor die de Europese Unie dagelijks verlaten voor geïmporteerd gas. Als we het konden zien, als dit geld in vrachtwagens werd vervoerd, dan zouden er files aan de Russische grens en richting Noord-Afrika en Noorwegen staan. Er heeft een stille revolutie plaatsgevonden in de wereld, naast de luide revolutie die we nu in Noord-Afrika zien, een die de winning van schaliegas betreft. Zoals veel sprekers reeds hebben gezegd, zijn de Verenigde Staten door deze nieuwe technologieën die de winning van schaliegas gemakkelijker maken de afgelopen tien jaar van een netto-importeur een gasexporterend land geworden.
Dames en heren, als wij in Europa de kans hebben om deze nieuwe technologieën te benutten en het aardgas dat in Europa wordt gevonden te gebruiken om toegang tot dit schaliegas te verkrijgen, dan zouden wij onze gemeenschappelijke economie kunnen verbeteren door onze afhankelijkheid van de invoer te verminderen.
Dank u voor uw aandacht.
Silvia-Adriana Ţicău
(RO) Mevrouw de Voorzitter, de Europese Raad heeft de lidstaten op 4 februari geadviseerd Europa's potentieel inzake schaliegas en olieschalie in kaart te brengen. Aan de exploitatie van onconventionele gasbronnen zijn aanzienlijke ecologische en maatschappelijke risico's verbonden. Er mag geen exploitatie van schaliegas plaatsvinden zonder een effectbeoordeling die een beeld geeft van de risico's en de maatregelen die moeten worden getroffen om de omwonende bevolking en eigenaren te beschermen, gezien de milieurisico's.
Commissaris, het energiezekerheidsbeleid van de Unie is gestoeld op de diversifiëring van voorzieningsbronnen en aanvoerroutes. Onze afhankelijkheid van Russisch gas kan ook worden teruggedrongen door het uitvoeren van projecten als de Nabucco-pijpleiding, een belangrijke prioriteit voor de Europese Unie, samen met andere, kleinere projecten, zoals de trans-Adriatische pijpleiding, de interconnector Turkije-Griekenland-Italië of de interconnector Azerbeidzjan-Georgië-Roemenië, waaruit het bijzondere belang van de Zwarte Zee voor de energiezekerheid van onze Unie spreekt.
Bogusław Sonik
(PL) Mevrouw de Voorzitter, ik zou commissaris Oettinger willen bedanken voor zijn verklaring aan de Poolse pers, waarin hij heeft gezegd dat schaliegas een kans betekent voor de Europese Unie, en dat het gebruik van schaliegas in het belang van de Europese Unie is, omdat we niet afhankelijk willen zijn van de invoer.
Wanneer ik vandaag echter naar de commissaris luister, dan zou ik hem willen aansporen om wat meer enthousiasme te tonen wanneer hij het over schaliegas heeft, wat een verborgen schat zou kunnen blijken te zijn. Ik begrijp al zijn aarzelingen met betrekking tot de bescherming van het milieu, die duidelijk op ervaringen uit het verleden zijn gebaseerd. Ik zou de Commissie echter willen aanmoedigen om actiever te zijn in het steunen van deze bodemexploratie, en om de tijd die u heeft genoemd - u zei dat de eerste resultaten over vijf jaar beschikbaar kunnen zijn - te gebruiken om al degenen die naar schaliegas zoeken te helpen verzekeren dat de gebruikte methoden niet schadelijk zijn voor de natuurlijke omgeving. Dit zou primair de taak van de Commissie moeten zijn. Ik zou de commissaris willen aansporen beter zijn best te doen, ten behoeve van het schaliegas dat in Europa te vinden is.
João Ferreira
(PT) Mevrouw de Voorzitter, fossiele brandstoffen verschaffen vandaag de dag het overgrote deel van de primaire energiebehoeften in de wereld. Het gaat om 80 procent van alle behoeften waarvan olie 34 procent beslaat, steenkool 26 procent en aardgas 21 procent. Zoals bekend worden deze voorraden vele malen sneller geëxploiteerd dan dat ze weer aangevuld kunnen worden, wat betekent dat de uitputting van de voorraden onverbiddelijk naderbij komt.
De aardgassituatie is te vergelijken met die van olie, behalve dat het minder wijd is verbreid en dat het moeilijker is om te transporteren en op te slaan. We moeten onze energiebronnen daarom dringend diversifiëren. Er bestaan geen wonderbare oplossingen en het is noodzaak dat de nog aanwezige reserves aan fossiele brandstoffen zorgvuldig, verstandig en spaarzaam beheerd worden. Welke alternatieven er echter ook mogen worden gevonden voor energievoorziening, het is vrijwel zeker dat het wereldwijde energieverbruik zal moeten afnemen vergeleken met het huidige niveau, wat niet per se iets zeer kwalijks hoeft te zijn. Op dit scenario moeten we ons vanaf nu gaan voorbereiden.
Alejo Vidal-Quadras
- (EN) Mevrouw de Voorzitter, op het gebied van energie is de Unie erg afhankelijk van invoer. Er is veel gedaan om de constante risico's die met onze kwetsbaarheid gepaard gaan, te verminderen. Het meest recente en duidelijke voorbeeld daarvan is de goedkeuring van de verordening over de veiligstelling van de aardgasvoorziening.
Geen enkele optie op onze agenda om onze afhankelijkheid van invoer van energie te beperken, mag aan onze aandacht ontsnappen. Daarom heb ik samen met andere collega's schriftelijke verklaring nr. 67 over de mogelijkheid gas uit alternatieve bronnen in Europa te winnen, ingediend. Graag wil ik met u drie feiten op een rijtje zetten.
Ten eerste vormen hernieuwbare bronnen een groeiend bestanddeel van onze energiemix, waarbij gas als de belangrijkste reservebrandstof geldt. Ten tweede hebben de VS laten zien dat er op het gebied van deze onconventionele bronnen technologische kennis bestaat en dat de exploitatie ervan economisch haalbaar is, en ten derde beschikt de Unie over een groot potentieel aan onconventionele gasbronnen. Om onze afhankelijkheid op het vlak van energie te verkleinen, mogen we geen enkele kans onbenut laten.
Edit Herczog
- (EN) Mevrouw de Voorzitter, het was goed de commissaris bij de opening van ACER in Ljubljana te zien. Ik denk dat dat goed nieuws voor onze collega's is.
Schaliegas is mogelijk een deel van de oplossing. Voordat we het kunnen exploiteren, moeten wij politici er daarom alles aan doen het draagvlak onder de burgers te verstevigen en niet te ondermijnen.
Er is één duidelijk verschil met de Verenigde Staten. Europa heeft een veel grotere bevolkingsdichtheid dan de VS. Daarom lijkt het mij verstandig de Commissie te vragen een effectbeoordeling te verrichten. Ons idee is onder de vlag van de Commissie industrie, onderzoek en energie een proefproject uit te voeren en wat geld opzij te zetten om dit project te financieren en de effectbeoordeling uit EU-fondsen te betalen. Als we deze technologie, die een deel van de oplossing zou kunnen zijn, willen uitbouwen, is draagvlak onder de burgers vereist.
Seán Kelly
- (EN) Mevrouw de Voorzitter, allereerst kan ik zeggen dat ik op dezelfde lijn zit als de commissaris en ik complimenteer hem met zijn evenwichtige presentatie. De veiligstelling van de energievoorziening moet absolute prioriteit hebben in het Europese energiebeleid. Uiteraard zouden we daarvoor idealiter uit hernieuwbare bronnen putten en we hebben beleid dat daarop is afgestemd, maar we moeten ook naar andere bronnen kijken. We kunnen niet afhankelijk blijven van Rusland - u hebt gezien wat dat land enkele jaren geleden in Georgië heeft gedaan - en momenteel evenmin van Khadafi, gezien het effect dat dit op de prijzen heeft.
We moeten onszelf helpen en als er alternatieven zijn - en die zijn er, in de vorm van schaliegas - moeten we die volledig benutten. Sommigen maken zich zorgen om het milieu, maar de Europese Unie heeft op dat gebied een ongeëvenaarde reputatie. Vraag maar een willekeurige landbouwer in Europa en hij zal vertellen hoe bezorgd we zijn om het milieu en welke maatregelen we treffen om onze leefomgeving te beschermen. Wat dit betreft kunnen we net zo zorgvuldig zijn. Hoe dan ook, we moeten elke mogelijkheid om gas van alternatieve leveranciers te krijgen, serieus bestuderen en - als ik dat met enige humor mag zeggen - dat kan ons geweldig gas opleveren.
Günther Oettinger
lid van de Commissie. - (DE) Mevrouw de Voorzitter, laten we een prognose doen over waar de gasmarkt heengaat? We hebben vandaag de mededeling van de Commissie inzake het Energie-efficiëntieplan 2011 gepresenteerd, dat betekent ten eerste dat de volgende kwesties centraal worden gesteld: energie besparen en efficiënter gebruiken en verkwisting van energie bestrijden.
Ten tweede stijgt de eigen behoefte in de Europese Unie. Als voorbeeld noem ik de mobiliteit. Er zijn in Duitsland op 1 000 inwoners 520 op diesel rijdende voertuigen, in de nieuwe lidstaten minder dan 200. Deze cijfers zullen naar elkaar toe groeien, niet in richting van de Poolse cijfers, maar eerder in bovenwaartse richting.
Ten derde slinken de eigen gasvoorraden, en wel in dit decennium zeer sterk in het Verenigd Koninkrijk en in het komende decennium in Nederland, wat voor een stijgende afhankelijkheid zorgt. Bovendien is gas natuurlijk iets waarop we onze hoop hebben gevestigd. Waarom? Het is weliswaar een fossiele brandstof, maar wel een die wat CO2-uitstoot betreft veel milieuvriendelijker is dan kolen of olie en flexibeler inzetbaar dan kernenergie en kolen. Daarom is gas onontbeerlijk om te waarborgen dat er in steeds sterkere mate stroom uit duurzame energiebronnen kan worden geproduceerd. De basisbelasting bedraagt ongeveer 8 000 uur per jaar, terwijl het bij windkracht afhankelijk van de ligging om tussen de 2 000 en 5 000 uur en bij zonne-energie om slechts tussen de 600 en 2 000 uur gaat. Dus is duidelijk dat we gas nodig hebben. Wie hernieuwbare energie wil, moet gas als logische partner hiervoor beschouwen, hoe moeilijk sommige mensen dit ook vinden.
Ik ga dus eerder van een jaarlijkse behoefte in Europa van 600 miljard kubieke meter uit dan van 300 miljard. Hiermee komen we op een afhankelijkheid van tachtig procent. Daarom moeten we allereerst de routes diversifiëren en moderniseren, zodat ze voldoen aan de jongste technische vereisten, op zichzelf staande oplossingen opheffen, de opslagmogelijkheden vergroten en ook de landen van oorsprong diversifiëren. Dat betekent dat we naast gas uit Rusland, Noorwegen, Algerije, Katar en Libië, ook gas uit het gebied rond de Kaspische Zee moeten invoeren, dus via de ITGI, de TAP en Nabucco moet gas uit deze regio in de Europese gasmarkt worden geïntegreerd. En bij dit diversificatieproces hoort voor mij natuurlijk ook het in de lidstaten aanwezige gas uit gesteente. Bij dit proces staan we pas aan het begin.
De vraag is echter of Europa hier regelgevend moet ingrijpen. Waarom? Wanneer men in Polen op lichtvaardige wijze vergunningen zou verlenen, dan zou het grondwater of de grond in Polen gevaar lopen, maar zou dit waarschijnlijk geen effecten hebben buiten de grenzen. We kunnen ons wel met de volgende vraag bezighouden, als we onze rol hier niet overdrijven. Zijn we van mening dat de regering in Warschau niet in staat is om voor de gezondheid van haar burgers, voor schoon water en een schone grond te zorgen en het eigendomsrecht te beschermen? Ik ben van mening dat iedere Europese, democratisch gekozen regering, die door een parlement en de openbaarheid wordt gecontroleerd hiertoe in staat is. Als we subsidiariteit serieus willen nemen, moeten we de vraag stellen waarom een boorput in Polen vanuit Brussel en niet vanuit Warschau moet worden gecontroleerd, goedgekeurd of geweigerd. Ik heb een basisvertrouwen in de nationale regeringen en geen basiswantrouwen. Desondanks ben ik bereid om over gezamenlijke voorschriften te praten.
Het moet duidelijk zijn dat we op het moment onderzoeken of het Europees regelgevingskader allesomvattend is en de milieuwetgeving, de wetgeving inzake de bescherming van de bodem, de bescherming van het grondwater, de wettelijke maatregelen ter bescherming van de werknemers en de omwonenden en het eigendomsrecht volstaan. Hierbij heb ik het vermoeden - ik weet het niet zeker - dat mijn woordvoerster het bij het juiste eind had: het Europees regelgevingskader kan worden verbeterd. Dat is echter overal van toepassing. Dat geldt voor het vrouwenquotum en ook in het onderhavige geval. Daarom moeten we een goed onderzoek doen naar verbeteringen. En het verzoek aan de lidstaten richten om een gemeenschappelijke, gecoördineerde lijst voorwaarden voor goedkeuring tot stand te brengen. Tot nu toe gebeurt dit alles zonder dat er hierover door ons iets is besloten. De VS zijn aan de ene kant wel en aan de andere kant ook weer niet vergelijkbaar met Europa, omdat er sprake is van een totaal andere bevolkingsdichtheid en de kwesties inzake wettelijke vereisten betreffende de gezondheid, de werknemers en het grondwater een andere rol spelen dan in het dichtbevolkte Midden-Europa, zoals in Polen, Duitsland of Frankrijk.
We zullen een onderzoek door deskundigen in opdracht geven om op grond van typische aanvragen voor proefboringen binnen de EU te onderzoeken welke gevaren er bestaan, of het wettelijk kader van de Europese Unie hiervoor sterk genoeg is, of de wetgeving van de lidstaten voldoende is en of er, en zo ja waar, iets moet worden verbeterd op het niveau van de EU. Verder pleit ik ervoor om met dit onderwerp zakelijk om te gaan. Wanneer een afgevaardigde uit Frankrijk zegt dat de beschermingsverplichtingen daar niet in acht worden genomen, dan moet ik zeggen: wat Frankrijk betreft is mijn aandacht sterker gericht op maximale veiligheid voor kerncentrales dan op het onderwerp proefboringen inzake schaliegas - in ieder geval op het moment.
Tot slot zou ik u buiten het protocol om willen danken dat u op dit late tijdstip gekomen en gebleven bent. Ik vind het jammer dat een aantal Parlementsleden - ik ben lang lid van een parlement geweest, zodat ik weet waarover ik spreek - na hun interventie de zaal heeft verlaten. Ik geloof niet dat er parallel nog ergens een belangrijke vergadering plaatsvindt. Ik vind het niet juist ten opzichte van u en mij om een standpunt naar voren te brengen en daarna weg te gaan. Dit gedrag is niet bevorderlijk voor het aanzien van het Parlement.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
Schriftelijke verklaringen (artikel 149)
András Gyürk
schriftelijk. - (HU) Gas dat niet met conventionele technologieën wordt gewonnen, kan in de toekomst een vooraanstaande rol vervullen op de energiemarkt van de EU. De benutting van alternatieve gasbronnen in de EU zou namelijk de toenemende gasimport van Europa en de afhankelijkheid van de Midden- en Oost-Europese landen op het vlak van gasvoorziening aanzienlijk verminderen. Verder is het een niet te verwaarlozen aspect dat de verspreiding van nieuwe gasbronnen binnen de Europese Unie op kostenefficiënte wijze zou kunnen bijdragen aan de vermindering van broeikasgasemissies. In de Verenigde Staten heeft de nieuwe technologie de afgelopen jaren al een revolutie op de gasmarkt ontketend. Als gevolg van alternatieve gasbronnen die meer dan de helft van de huidige Amerikaanse gaswinning vormen, zijn de gasprijzen drastisch gedaald en hoeft het land ook niet langer afhankelijk te zijn van importbronnen. In Europa, de grootste gasmarkt van de wereld, staat de benutting van alternatieve gasbronnen voorlopig nog in de kinderschoenen. Ondanks de Amerikaanse successen hebben de resultaten van de Europese testinvesteringen de verwachtingen nog niet ingelost. Afgezien van de afwijkende geologische omstandigheden worden investeerders in Europa geconfronteerd met grotere risico's op het gebied van wetgeving en milieubescherming. Om de Amerikaanse successen om te zetten naar de Europese Unie is het van belang dat Europa beschikt over een juiste strategie voor alternatieve gasbronnen. Er is een omvattend onderzoek op Europees niveau nodig om de mogelijkheden van alternatieve gasbronnen en de risico's die daaraan verbonden zijn op een rijtje te zetten. Europa kan zich namelijk de luxe niet permitteren om afstand te doen van alternatieve gasproductie binnen de Europese Unie, uitgerekend in een tijd waarin de traditionele gasbronnen in de Noordzee langzaam opdrogen.
Marian-Jean Marinescu
In de toekomst zal de zekerstelling van de aardgasvoorziening niet alleen afhangen van de betrekkingen van de EU met gasproducerende derde landen, maar ook van de totstandbrenging van gasproductie in de EU zelf. Door te investeren in technologieën die het mogelijk maken om natuurgas te winnen uit alternatieve bronnen, kunnen we in de toekomst een essentiële bijdrage leveren aan de vermindering van onze afhankelijkheid van ingevoerd gas.
De mogelijke aanwezigheid en winning van schaliegas in Europa mogen niet worden genegeerd en ik verwacht dan ook van de Commissie dat zij een technische en economische studie laat uitvoeren om te bepalen in hoeverre dit schaliegas kan worden gewonnen. Er zijn in Europa diverse financieringsbronnen beschikbaar die de lidstaten kunnen ondersteunen bij hun noodzakelijke investeringen in infrastructuur en productie, en in maatregelen gericht op de realisatie van energie-efficiëntie op regionaal en lokaal niveau. Ik denk hierbij in het bijzonder aan leningen en garanties van de Europese Investeringsbank of middelen die beschikbaar zijn via regionale fondsen, de structuurfondsen en het Cohesiefonds. Op basis van deze financieringsinstrumenten en binnen de begrotingsvooruitzichten voor 2014-2020 moet de Commissie ook komen met een financieringsoplossing voor de exploitatie van gas uit alternatieve bronnen, die een verreikend effect op de Europese gas- en energiemarkt zou kunnen hebben.
