Partnerstwo wschodnie (debata) 
Przewodniczący
Panie i panowie! Pierwszym punktem dzisiejszego posiedzenia jest oświadczenie Komisji w sprawie partnerstwa wschodniego.
Benita Ferrero-Waldner
komisarz. - Panie przewodniczący! Cieszę się z okazji do debaty na temat partnerstwa wschodniego. Jest to jeden ze sztandarowych projektów unijnej polityki zagranicznej, któremu przyświeca jasny strategiczny cel: zapewnienie wzrostu bezpieczeństwa, stabilności i dobrobytu u naszych wschodnich sąsiadów.
Konflikt w Gruzji oraz kryzys gazowy na Ukrainie to tylko dwa przykłady problemów będących co pewien czas udziałem tego regionu. Te mają zaś bezpośredni wpływ na Unię i jej obywateli. Poza dwoma wspomnianymi przykładami mamy obecnie do czynienia również z kryzysem finansowym, który szczególnie mocno uderzył w naszych wschodnich sąsiadów. Każdy kryzys wymaga doraźnych rozwiązań, lecz musimy także działać średnio- i długoterminowo, aby zapobiegać powstawaniu nowych problemów; ponadto, poza tymi doraźnymi kwestiami, wszyscy nasi wschodni sąsiedzi pragną, choć w różnym stopniu, silniejszych związków z Unią Europejską. Potrzebują także większej pomocy w zakresie wzmacniania instytucji demokratycznych, państwowości i praworządności.
Unia Europejska może i musi stawić czoła tym wyzwaniom; partnerstwo wschodnie stanowi w tym względzie naszą, by tak rzec, odpowiedź polityczną. Zwiększenie naszego wsparcia na rzecz reform i dostosowania do unijnego dorobku prawnego przyczyni się do stabilizacji u naszych wschodnich sąsiadów.
3 grudnia 2008 r. Komisja przedstawiła z mojej inicjatywy ambitny komunikat w sprawie partnerstwa wschodniego. W jego opracowaniu wykorzystano zarówno pomysły naszych czeskich, polskich i szwedzkich przyjaciół, jak i wiele sugestii Parlamentu Europejskiego, w tym w zakresie pogłębionych umów o wolnym handlu, większej mobilności ludzi i zwiększenia finansowania. W ramach partnerstwa wschodniego zaproponowaliśmy również rozszerzenie naszych stosunków politycznych poprzez zawarcie układów o stowarzyszeniu z każdym z partnerów - pod warunkiem uprzedniego spełnienia odpowiednich kryteriów z zakresu reform politycznych.
Zaproponowaliśmy działania na rzecz wzmożenia współpracy w zakresie bezpieczeństwa energetycznego i, co ważne, zwiększenia wsparcia rozwoju gospodarczego oraz społecznego w celu wyeliminowania dysproporcji wewnątrzkrajowych, które tak często są czynnikiem destabilizacji. Zarekomendowaliśmy również ustanowienie wielostronnych ram partnerstwa wschodniego opartego na czterech tematycznych platformach współpracy: po pierwsze - demokracji, dobrego zarządzania i stabilności, po drugie - integracji gospodarczej i konwergencji z polityką UE, po trzecie - bezpieczeństwa energetycznego i, po czwarte - kontaktów międzyludzkich.
Zasugerowaliśmy uczynienie inicjatywy Parlamentu Europejskiego pod nazwą Euronest integralną częścią partnerstwa wschodniego oraz utworzenie parlamentarnej trójki obejmującej Parlament Europejski, OBWE i Radę Europy.
W celu wprowadzenia w życie tych propozycji i zwiększenia wsparcia dla reform wewnętrznych Komisja zwróciła się o przyznanie dodatkowych środków w wysokości 350 milionów euro w ciągu czterech lat. Jest to zaledwie 3,1% ogólnego budżetu Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa i Partnerstwa, znacznie mniej niż na przykład dodatkowe środki przeznaczone na okupowane terytoria palestyńskie tylko w latach 2007-2009. Krótko mówiąc, nie jest to nadmierna suma i stanowi konieczną inwestycję w nasze bezpieczeństwo w dłuższym horyzoncie czasowym.
Wiem, że niektórzy z państwa chcieliby zrobić jeszcze więcej dla naszych wschodnich partnerów. Twierdziliście państwo, że propozycje Komisji idą niewystarczająco daleko lub są opieszałe, choć pojawiały się także głosy przeciwne. Musimy zatem znaleźć właściwą równowagę pomiędzy ambicjami i realizmem, musimy też działać szybko.
Cieszę się, że wszyscy popieramy cel, jakim jest stopniowe przybliżanie naszych partnerów wschodnich do Unii, a także stawienie czoła zagrożeniom dla ich stabilności. Partnerstwo wschodnie jest kluczem do osiągnięcia tego celu.
Mam nadzieję, że dzisiejsza debata będzie stanowić zdecydowany sygnał dla 27 państw członkowskich przed przyszłotygodniową Radą Europejską i zaplanowanym na 7 maja 2009 r. szczytem partnerstwa wschodniego.
Partnerstwo wschodnie trafia w sedno wyzwań, przed którymi dziś stoimy. Projekt ten leży bezpośrednio w strategicznym interesie UE: kolejny kryzys bezpieczeństwa za naszymi wschodnimi granicami miałby konsekwencje nie tylko dla naszych sąsiadów, ale i dla całej Unii oraz jej obywateli. Jestem zatem wdzięczna za wsparcie ze strony Parlamentu i liczę na współpracę w zakresie państwa propozycji oraz ich wdrożenia.
Charles Tannock
w imieniu grupy PPE-DE. - Panie przewodniczący! Jako sprawozdawca do spraw wymiaru wschodniego europejskiej polityki sąsiedztwa z zadowoleniem witam zaangażowanie Komisji w pogłębianie stosunków z sześcioma krajami wschodnimi w ramach nowego partnerstwa wschodniego. Należy podkreślić, że partnerstwo wschodnie nie powinno samo w sobie wykluczać możliwości pełnego członkostwa UE dla niektórych z tych państw w przyszłości. Na przykład, jak dobrze państwo wiecie, od dawna jestem orędownikiem przystąpienia Ukrainy do UE i niezmiennie uważam, że przyjęcie tego kraju leży zdecydowanie w interesie strategicznym Unii.
Z zadowoleniem witam także powstanie nowego organu parlamentarnego, Euronestu, jako forum służącego wzmacnianiu mandatu demokratycznego posłów do PE i parlamentarzystów krajowych poprzez dialog, co przykładowo obejmuje doprowadzenie do rozmów pomiędzy Armenią i Azerbejdżanem w sprawie sporu o Górski Karabach czy też negocjacje umów o wolnym handlu oraz ułatwień wizowych w ramach nowych układów o stowarzyszeniu. Żywię niemniej nadzieję, że partnerstwo wschodnie nie doprowadzi do powstania nowych linii podziału pomiędzy członkami partnerstwa a krajami leżącymi dalej na wschód i nim nieobjętymi. Musimy mieć na uwadze, że kraje środkowoazjatyckie, takie jak Turkmenistan, Kazachstan czy Uzbekistan, spoglądają na zachód, licząc na pomoc i zaangażowanie ze strony UE. Musimy zatem uważać, aby nie stracić z oczu naszych zobowiązań w Azji Środkowej tylko dlatego, że chcemy zacieśnić stosunki z krajami leżącymi bezpośrednio na wschód od UE.
Jeśli chodzi o Białoruś, to w przeszłości byłem zagorzałym krytykiem dyktatury Łukaszenki. Z zadowoleniem witam jednak niedawną odwilż we wzajemnych stosunkach. Od dawna postuluję politykę "kija i marchewki”, w myśl której wysiłki prezydenta Łukaszenki w zakresie reform demokratycznych i otwarcia powinny być doceniane oraz nagradzane ściślejszymi więzami z Unią Europejską.
Jeśli chodzi zaś o wydanie zgody na udział prezydenta Łukaszenki w majowym szczycie w Pradze inaugurującym nowe partnerstwo wschodnie, to taki krok wydaje mi się przedwczesny, jako że białoruski prezydent musi wciąż dowieść swojego trwałego przywiązania do wspólnych wartości UE i demokracji.
Hannes Swoboda
Panie przewodniczący, pani komisarz! Dziękuję za pani opinię i zaangażowanie w tej sprawie.
Pragnę podkreślić to, co pani powiedziała, a mianowicie że stoimy w obliczu ogromnych wyzwań w naszych stosunkach sąsiedzkich dotyczących stabilności, zmian demokratycznych, a obecnie oczywiście również kwestii rozwoju gospodarczego. Mamy zatem dobrą okazję, aby dać wyraz zaangażowaniu i gotowości ścisłej współpracy z naszymi wschodnimi sąsiadami.
Jest rzeczą oczywistą - i musimy o tym mówić otwarcie - że wpływ, jaki my, Unia Europejska, wywieramy na naszych wschodnich sąsiadów, leży w naszym interesie. Wpływ ten pragniemy rozszerzyć jednak nie siłą, groźbami czy przymusem, lecz oferując wsparcie tym właśnie krajom w działaniach na rzecz stabilności i demokracji. Mam nadzieję, że prawdziwie dążą one do zmian demokratycznych, zwłaszcza dziś, gdy - jak Ukraina - zmagają się z ogromnymi problemami gospodarczymi.
Nie wszystkie problemy zaistniały z ich winy, choć za część niewątpliwie ponoszą współodpowiedzialność. Powinniśmy mieć również świadomość, że do niektórych kwestii musimy podchodzić krytycznie. Właśnie dlatego, że oferujemy wsparcie, musimy również zgłaszać krytykę tam, gdzie uważamy ją za uzasadnioną, i żądać tego, co niezbędne, aby i te kraje wywiązywały się ze swojej roli. Myślę tu w szczególności o Ukrainie, ale do tego kraju jeszcze wrócę.
Jest rzeczą absolutnie kluczową, byśmy postrzegali partnerstwo wschodnie nie jako narzędzie skierowane przeciwko Rosji, lecz jako sposób wzmocnienia krajów, które z jednej strony graniczą z Unią Europejską, a z drugiej z Rosją, jako że - jeśli wszystko pójdzie dobrze - Rosja powinna stać się naszym partnerem, zwłaszcza w odniesieniu do przedmiotowej polityki.
Jestem bardzo zadowolony, że Stany Zjednoczone, prezydent Obama wraz z wiceprezydentem Bidenem i sekretarzem stanu, panią Clinton, realizują obecnie inną politykę. Nie powinniśmy wstrzymywać się z krytyką wydarzeń wewnętrznych w Rosji. Jednakże uruchomienie przycisku "reset”, o którym mówił wiceprezydent Biden w Monachium, powinno również stanowić próbę czy też ofertę rozpoczęcia nowych stosunków z Rosją.
W tym względzie moje ugrupowanie nie jest szczególnie zadowolone z faktu, że sprawozdanie pana posła Onyszkiewicza (w postaci uzgodnionej przez komisję spraw zagranicznych) nie uwzględnia tego, co obecnie oferują Stany Zjednoczone. Pozostajemy w tyle za USA. To niedobrze. Powinniśmy iść do przodu ze Stanami Zjednoczonymi, naturalnie na pierwszym miejscu zawsze stawiając prawa człowieka. Będzie to konieczne i mam nadzieję, że jeszcze uda nam się znaleźć wspólne rozwiązanie w sprawie Rosji. Kwestię tę uważam za decydującą.
Wspomniałem już, że nasza oferta - partnerstwo wschodnie - nie oznacza, że akceptujemy wszystko, co dzieje się u naszych sąsiadów. Na przykład w odniesieniu do sytuacji na Ukrainie nie wolno przyjmować postawy typu "bez względu na to, co robicie, w jakie spory się wdajecie i jakich problemów nie udaje się wam rozwiązać, macie poparcie Unii Europejskiej”. Wiodące siły Ukrainy muszą w końcu wspólnie stawić czoła problemom, jako że kryzys gazowy wiąże się ze sporami w polityce ukraińskiej, co jest dla nas całkowicie niemożliwe do zaakceptowania. Nie chcę tu wskazywać winnych - każdy z nas może wyrobić sobie własną opinię. Jest jednak rzeczą absolutnie kluczową, abyśmy to uzmysłowili Ukrainie. To samo dotyczy Gruzji i wszystkich innych krajów. Unia Europejska złożyła ofertę i mam nadzieję, że nasi wschodni sąsiedzi ją przyjmą, potraktują poważnie i sprawią, że postulaty stabilności i demokracji staną się rzeczywistością.
István Szent-Iványi
w imieniu grupy ALDE. - (HU) Partnerstwo wschodnie jako logiczny i zasadniczy nowy priorytet wynikający z rozszerzenia na wschód stanowi prawdopodobnie najbardziej ambitną inicjatywę polityki zagranicznej zjednoczonej Europy. To dobry krok, ale będzie miał sens i przyniesie efekty jedynie, jeśli jego realizacja zostanie poparta wolą polityczna. Dlatego nie wystarczy tylko przemianować naszą dotychczasową politykę sąsiedztwa; musimy sięgnąć wzrokiem znacznie dalej i ustalić zdecydowanie wyższe aspiracje.
Pierwszym zadaniem jest bez wątpienia przekształcenie dotychczasowych umów o współpracy w układy o stowarzyszeniu. Proces ten obejmuje również stworzenie stałych struktur instytucjonalnych, choć nie jest to kwestia najważniejsza. Spotkania głów państw lub rządów oraz obrady ministerialne mają oczywiście zasadnicze znaczenie, ale przyniosą skutki jedynie, jeśli uda się osiągnąć realny postęp w ramach dwóch podstawowych filarów. Celem jest stworzenie strefy wolnego handlu opartego na umowach o wolnym handlu oraz stopniowe znoszenie wymagań wizowych. Wiemy, że oba te cele dzisiaj wydają się odległe. Odnośne kraje nie są na to jeszcze gotowe, a partnerstwo wschodnie ma im pomóc w spełnieniu tych warunków w najszybszym możliwym czasie, jako że leży to we wzajemnym interesie wszystkich stron. Kryzys gazowy w ostatnich miesiącach obnażył słabość Europy w dziedzinie energetyki. Dlatego tak ważnym aspektem umów jest współpraca energetyczna, która może objąć kraje tranzytowe takie jak Białoruś i Ukraina lub kraje eksportujące takie jak Azerbejdżan. Uważamy to zatem za bardzo istotną kwestię.
Chciałbym podkreślić, że współpraca musi również służyć szerzeniu wartości. Partnerstwo wschodnie będzie sukcesem, jeśli wartości takie jak demokracja, praworządność, prawa człowieka i prawa mniejszości będą zawsze znajdowały się na pierwszym planie, stanowiąc pomoc dla partnerów w osiąganiu postępów, ale i służąc do pociągania ich do odpowiedzialności w tych obszarach. Partnerstwo wschodnie musi być również otwarte na Białoruś, ale dopiero po spełnieniu warunków. Krajowi temu należy uzmysłowić, że zdystansowanie się od Rosji nie oznacza automatycznie zbliżenia się do Europy. W rzeczy samej, ma on wiele do zrobienia w zakresie praw człowieka i demokracji, zanim będzie mógł wkroczyć na drogę ku współpracy. Partnerstwo wschodnie niesie oczywiste skutki dla budżetu: na cel ten przeznaczono 350 milionów euro w najbliższych latach, a i tak kwota ta prawdopodobnie nie wystarczy. Zadaniem Parlamentu jest zapewnienie koniecznego wsparcia finansowego, a zatem musimy uznać, że najważniejszym czynnikiem motywującym partnerów w ramach partnerstwa wschodniego są aspiracje europejskie. Dziękuję.
Konrad Szymański
Panie przewodniczący! Ogłoszenie partnerstwa wschodniego ożywiło nowe nadzieje u naszych europejskich sąsiadów. Jeżeli je kolejny raz wychłodzimy, ograniczymy nasze oddziaływania na wschodzie we wszystkich obszarach. Kraj naszego sąsiedztwa zepchniemy w ten sposób w rosyjską strefę destabilizacji i autorytaryzmu. Apeluję o ostrożność w sprawie Białorusi. Ten kraj składa nam dzisiaj obietnicę demokratyzacji wciąż bez pokrycia. W tym samym czasie deportuje księży katolickich telewizji Belsat, odmawia rejestracji biura w Mińsku, a opozycyjna młodzież wcielana jest do armii. Próby pozbawienia partnerstwa wschodniego pieniędzy pod pretekstem kryzysu oraz spowolnianie porozumień o wolnym handlu i ruchu bezwizowym, to recepta na porażkę Europy w tej części świata. Bardzo proszę nie utyskiwać wtedy na politykę Moskwy. Instrumenty są dziś w naszych rękach. Jeżeli z partnerstwa wschodniego pozostanie tylko nowe opakowanie dla starej treści, to nie bądźmy zdziwieni porażką na wschodzie.
Jacek Saryusz-Wolski
Panie przewodniczący! Chciałbym przede wszystkim pogratulować Komisji bardzo dobrze przygotowanej inicjatywy. Po drugie, nie chodzi o politykę wschodnią Unii, lecz o nową formułę, należy więc zadać pytanie o wartość dodaną. Rzekłbym, że poza tym, co dotychczas mniej lub bardziej udanie staraliśmy się zrobić, obecnie dążymy do tego, by otaczali nas nie tylko przyjaciele, ale i przyjaciele, którzy wzajemnie się przyjaźnią. Jest to klucz do stabilności i bezpieczeństwa Unii Europejskiej. W tym właśnie wymiarze wielostronnym dostrzegam wartość dodaną nowego projektu. Mam nadzieję, że zostanie on przyjęty w marcu przez Radę Europejską. Wiemy, że jest to priorytetem prezydencji czeskiej - choć nie mamy przyjemności gościć ministra czeskiego w naszej Izbie.
Układy o stowarzyszeniu mają w tym względzie kluczowe znaczenie i powinny być do siebie podobne, choć jednocześnie zróżnicowane w zależności od możliwości i wyników każdej z sześciu stron tych ram wielostronnych. Bezpieczeństwo energetyczne, jak już wspomniano, jest sprawą kluczowej wagi. Leży to w naszym zasadniczym interesie, jak i w interesie sześciu krajów połączonych bezpieczeństwem dostępu do energii.
Podczas debaty pojawiły się pytania, czy należy angażować kraje trzecie. Sądzę, że słuszne jest podejście zakładające możliwość włączenia Turcji i Rosji, w zależności od okoliczności. Oczywiście należy zaprosić Białoruś, choć na bardzo warunkowej zasadzie, po ustaleniu minimalnych progów dla podstawowych wartości.
Ogromnie cieszę się, że pani komisarz zwróciła uwagę na to, iż Euronest, zgromadzenie parlamentarne sąsiedztwa wschodniego - którego koncepcja została opracowana przez tę Izbę - będzie integralną częścią przedmiotowego projektu.
Jeśli chodzi o finansowanie, to musi ono zostać ujęte w następnej perspektywie finansowej. Póki co, mam nadzieję, że 600 będzie wystarczającą kwotą, ale chciałby zrobić ważną uwagę, aby położyć kres wszelkim kontrowersjom. Nie może się to odbywać kosztem lub ze szkodą dla sąsiedztwa południowego. Partnerstwa południowe i wschodnie powinny się wzajemnie wzmacniać i być symetryczne w tym kontekście.
Kristian Vigenin
(BG) Panie przewodniczący, pani komisarz! Projekt Komisji możemy ocenić jedynie pozytywnie. Moment jest chyba również idealny, jako że w obecnych warunkach kryzysu wszystkie kraje europejskie potrzebują solidarności. Kwestię solidarności pomiędzy starymi i nowymi państwami członkowskimi dość szeroko omówiliśmy wczoraj i przedwczoraj. Jest to w pewnym stopniu sztuczny argument, który niemniej przemawia do wielu osób. Dziś jednak to wschodni sąsiedzi Unii Europejskiej doświadczają szczególnej potrzeby solidarności, jako że w wymiarze praktycznym nie mają takich mechanizmów wsparcia, jakimi dysponują kraje na zachód od nich. Inicjatywa ta będzie dla nich zatem znaczącą gwarancją, że Unia Europejska wciąż o nich myśli i jest gotowa inwestować w rozwój wzajemnych stosunków.
Jednocześnie możemy stwierdzić, że jest to dobra inicjatywa, ale zobaczymy, jak się rozwinie, bowiem byliśmy już wielokrotnie świadkami dobrych inicjatyw, które kończyły się fiaskiem. Z drugiej strony faktem jest, że część krajów, do których jest ona skierowana, za podstawowy cel uważa członkostwo w Unii Europejskiej. W tym sensie jest rzeczą bardzo ważną, aby partnerstwo wschodnie nie było postrzegane zarówno przez nas, jak i przez naszych wschodnich sąsiadów jako próba trwałego zastąpienia członkostwa. Mając to na uwadze, zwracam się do pani komisarz, aby poinformowała nas, opierając się na swoich kontaktach, jak inicjatywa ta odbierana jest przez naszych wschodnich partnerów. Oficjalnie oczywiście muszą ją popierać, ale zastanawiam się, czy nie budzi ona ich wątpliwości z punktu widzenia ewentualnego przyszłego członkostwa.
Uważam ponadto, że inicjatywie tej brakuje - na co wskazywali też inni posłowie - jednego elementu, a mianowicie uwzględnienia roli Rosji. Zdajemy sobie oczywiście sprawę z delikatności tej materii, jako że kraje, o których mówimy, graniczą nie tylko z Unią Europejską, ale i z Rosją. Jest rzeczą bardzo ważną, abyśmy rozwijali stosunki z Rosją w tym względzie w celu zapobiegnięcia rywalizacji unijno-rosyjskiej, starciu się dwóch głównych sił w odnośnych krajach, co prowadziłyby do politycznej destabilizacji. W pewnym stopniu tego właśnie jesteśmy obecnie świadkami. Niektóre z tych krajów są dosłownie podzielone, a ich obywatele rozdarci pomiędzy oczekiwaniami wobec Rosji z jednej strony i Unii Europejskiej z drugiej strony. Uważam, że musimy być bardziej aktywni i mieć więcej do zaoferowania tym krajom.
Na zakończenie chciałbym dodać, że popieram pomysł złagodzenia wymagań wizowych. Jest to ważny, bardzo ważny krok, ale chciałbym, aby inicjatywa ta obejmowała więcej działań związanych z edukacją i wymianami, które służyłyby rozszerzaniu kontaktów pomiędzy obywatelami odnośnych krajów i Unii Europejskiej oraz oczywiście zwiększeniu poziomu wiedzy na temat Unii Europejskiej. Dziękuję.
Laima Liucija Andrikien
(LT) Polityka partnerstwa wschodniego ma szczególnie ważne znaczenie, podobnie jak projekt Euronest, który powinien zostać wdrożony w najbliższej przyszłości. Z tego względu uważam, że musimy znaleźć dodatkowe środki w wysokości 350 milionów euro na realizację polityki partnerstwa wschodniego w nadchodzących czterech latach. Jeśli chodzi o Białoruś, to trzy tygodnie temu delegacja Grupy Europejskiej Partii Ludowej (Chrześcijańscy Demokraci) i Europejskich Demokratów złożyła wizytę w Mińsku. Nasza delegacja przybyła dzień po wizycie Wysokiego Przedstawiciela Javiera Solany na Białorusi. Z jednej strony jego wizyta była wyraźnym sygnałem dla Mińska, że Unia Europejska jest gotowa rozpocząć nowy rozdział stosunków opartych na pragmatyzmie. Z drugiej strony można było odnieść wrażenie, że wiele z postulatów uprzednio zgłaszanych przez Unię Europejską zostało jeśli nie zapomnianych, to przynajmniej przemilczanych. Większości Białorusinów frazesy o konstruktywnym dialogu i dyskusja na temat zasadniczych problemów nic nie mówiły o tym, jaką politykę Unia Europejska będzie prowadzić w przyszłości. Co się stało, to się nie odstanie. Podczas całej wizyty nie padło ani jedno słowo na temat wartości demokratycznych. Cieszę się, że delegacja PPE-DE zawitała w Mińsku dzień po panu Solanie. Szczególną uwagę zwróciliśmy na sytuację praw człowieka i wymagania w zakresie wolności prasy. Na zakończenie mogę dodać, że zaproszenie prezydenta Łukaszenki na wiosenny szczyt w Pradze byłby niezrozumiałą i trudną do uzasadnienia decyzją. Po drugie, rząd białoruski musi wprowadzić i kontynuować reformy demokratyczne. Nie może być carte blanche dla reżimu Łukaszenki.
Adrian Severin
Panie przewodniczący! Partnerstwo wschodnie jest projektem obejmującym sześć krajów. Jeden z nich, Białoruś, stanowi drastyczny przykład samoizolacji, na którą reagowaliśmy w przeszłości polityką naznaczoną syndromem "zbyt mało, zbyt późno” pod względem zarówno sankcji, jak i zachęt. Białoruś ma niewiele wspólnego z krajami takimi jak na przykład Gruzja. Współpraca prezydentów Łukaszenki i Saakaszwilego wygląda jak połączenie politycznej fikcji z politycznym horrorem.
Pozostałe pięć krajów leży w regionie Morza Czarnego, gdzie mamy efekt synergii - co oznacza, że strategia dla tego regionu jeszcze nie istnieje. Czy partnerstwo wschodnie może zastąpić strategię czarnomorską? Trudno jest sobie wyobrazić strategię dla tamtego regionu bez udziału Turcji i Rosji, jednak państwa te pomija się w całym procesie. Tym, co łączy wszystkie te kraje, jest fakt, że każdy z nich był częścią Związku Radzieckiego, a dziś graniczy zarówno z Rosją, jak i z Unią Europejską. Innymi słowy, mamy do czynienia ze wspólnym sąsiedztwem. Rosja uważa, że sąsiadujące z nią kraje należą do jej strefy interesów. Tego z całą pewnością nie możemy zaakceptować, ale z drugiej strony partnerstwo wschodnie wydaje się odwzajemniać rosyjską politykę sąsiedztwa. W efekcie obszar ten staje się areną kolidujących interesów i rywalizacji.
Prawdziwym wyzwaniem jest znalezienie sposobu kształtowania wzajemnej polityki UE i Rosji w odniesieniu do wspólnego sąsiedztwa. W przeciwnym razie nie osiągniemy celów, jakimi są bezpieczeństwo i stabilność w regionie. Będzie wręcz przeciwnie. Jeśli chodzi o inne kwestie, to nasz program już obejmuje postulaty takie jak demokracja, dobre rządy, integracja i konwergencja gospodarcza, bezpieczeństwo energetyczne i kontakty ludzkie. Z tego punktu widzenia Ukraina radzi sobie znacznie lepiej od innych i sądzę, że nieszczególnie cieszy ją myśl o konieczności dzielenia się naszą ofertą.
Prawdziwym problemem nie był brak etykiet, lecz brak czynów. Popierając nasze słowa czynami - tu oczywiście pani komisarz ma rację mówiąc, że do stworzenia dobrej polityki potrzeba budżetu - i wprowadzając nieco wizjonerskiego realizmu w miejsce naiwnej konfrontacji, możemy naprawdę sprawić, że partnerstwo wschodnie stanie się cennym i pozytywnym atutem.
Tunne Kelam
Panie przewodniczący! Pragnę z zadowoleniem powitać projekt partnerstwa wschodniego, który - miejmy nadzieję - przyczyni się do wzmocnienia demokracji i reform u naszych wschodnich sąsiadów. Nie jest to jednak tylko inicjatywa regionalna: projekt ten należy postrzegać jako ogólnoeuropejski. Dlatego niezwykle istotne jest pełne zaangażowanie ze strony wszystkich państw członkowskich.
Takie zaangażowanie prawdopodobnie pozwoliłoby uniknąć traumatycznego konfliktu w Gruzji, w sierpniu zeszłego roku. Najwyższa więc pora, aby wszystkie państwa regionu zrozumiały, że tego typu projektów nie można postrzegać jako walki w starym stylu o sfery wpływów. Zgadzam się z panią komisarz, że celem jest osiągnięcie większej stabilności i bezpieczeństwa w naszym sąsiedztwie.
Partnerstwo wschodnie będzie oznaczać rozszerzenie stosunków UE z sześcioma sąsiadami. Można to porównać do stworzenia czterech wspólnych stref pomiędzy UE i Rosją, przy czym u podstaw tych stosunków leżeć będą wzajemność i warunkowość. Partnerstwo będzie oznaczać dwustronne zobowiązania do rozwijania zarówno stosunków gospodarczych w warunkach wolnego rynku, jak i praworządności, zaś zakres stosunków zależeć będzie od postępów czynionych przez każdego z partnerów w tych dziedzinach.
Chciałbym położyć nacisk na jeszcze jedną kwestię. Partnerstwo wschodnie nie powinno ograniczać się do współpracy pomiędzy rządami. Musi ono również objąć społeczeństwo obywatelskie, a w szczególności stymulować oddolną wymianę pomiędzy obywatelami, organizacjami pozarządowymi i władzami samorządowymi.
Przy okazji należy zauważyć, że liderzy opozycji białoruskiej, których gościliśmy tu tydzień temu, byli zaniepokojeni otwieraniem się UE na Białoruś, jako że proces ten nie obejmuje społeczeństwa obywatelskiego. Uważam, że w przypadku państwa autorytarnego takiego jak Białoruś partnerstwo powinno wyraźnie opierać się na konkretnych działaniach na rzecz postępu w dziedzinie praw człowieka.
Marian-Jean Marinescu
(RO) Inicjatywa partnerstwa wschodniego ma szczególne znaczenie i należy jak najszybciej przyjąć zestaw instrumentów ułatwiających jej realizację.
Z zadowoleniem witam pojawienie się platformy współpracy w ramach nowego partnerstwa, jako że potrzeba dopasowania naszych stosunków sąsiedzkich ma decydujące znaczenie nie tylko dla skuteczności współpracy, ale i dla zdolności rozwiązywania poważnych problemów, przed którymi obecnie stoimy i którym nie możemy zaradzić jedynie we własnym zakresie, takich jak kryzys gospodarczy czy bezpieczeństwo energetyczne.
Partnerstwo stanowi zachętę do tworzenia projektów o ogromnym znaczeniu dla UE poprzez propagowanie ram instytucjonalnych, dzięki którym zarówno stosunki sąsiedzkie, jak i współpraca wewnątrzregionalna pomiędzy sąsiadami kształtować się będą na wyższym poziomie. Istnieją priorytetowe projekty o decydującym znaczeniu dla rozwiązania kryzysu energetycznego: dotyczą one regionu Morza Czarnego i wykorzystania zasobów z obszaru Morza Kaspijskiego. Projekty te mogą być prowadzone jedynie w warunkach bezpiecznego sąsiedztwa i bliskich związków z regionalnymi partnerami opartych na wzajemnie korzystnych zobowiązania.
Christopher Beazley
Panie przewodniczący! Chciałbym odnieść się do słów pani poseł Andrikienna temat niedawnej wizyty delegacji Parlamentu w Mińsku.
Pani komisarz! W swojej odpowiedzi być może powinna pani zaznaczyć, że odrzuca pani pogląd Łukaszenki i jego ludzi, iż nasze stosunki powinny być bezwarunkowe. Gdy byliśmy w Mińsku, spotkaliśmy się oczywiście z liderami opozycji demokratycznej, jak również rozmawialiśmy z prasą. Jest rzeczą oczywistą, że Łukaszenka pragnie dobrych relacji z nami, ale nie robi tego z dobroci serca: powodem są poważne problemy gospodarcze i chęć utrzymania się przy władzy. Policji nakazał rozbicie pokojowych demonstracji, a więźniów politycznych, których uwolnił, osadza z powrotem w więzieniach.
Pani komisarz! W pani przemowie - podczas której byłem obecny - wspomniała pani o kontaktach międzyludzkich. Co my, UE, mówimy Białorusinom i białoruskim studentom? Wspieramy ich czy też dyktaturę, która póki co nimi rządzi?
Ioan Mircea Paşcu
Panie przewodniczący! Chciałbym wypowiedzieć się na temat związku pomiędzy partnerstwem wschodnim i synergią czarnomorską.
Uważam, że główną przeszkodą jest znalezienie właściwego miejsca dla tej synergii w coraz większym gąszczu inicjatyw UE skierowanych na wschód. W efekcie realne, konkretne problemy z rejonu Morza Czarnego, takie jak kwestie energetyczne i zamrożone konflikty, rozwiązywane są na podstawie polityki sąsiedztwa UE (będącej źródłem środków finansowych), przyszłe partnerstwo wschodnie (mające na celu zwiększenie poczucia bezpieczeństwa w odnośnych krajach i zabezpieczenie dostaw gazu do UE po wojnie gruzińskiej), strategiczne relacje UE z Rosją i Ukrainą lub rozmowy akcesyjne z Turcją.
Co ma zatem osiągnąć synergia czarnomorska? Rzekłbym, że niewiele - poza seminariami i badaniami, jak rozszerzyć dotychczasowe inicjatywy europejskie w odniesieniu do regionu i kwestii pozapolitycznych. Należy zatem poprawić merytoryczny wymiar owej "synergii”, jeśli ma ona pozostać wiarygodną propozycją.
Czesław Adam Siekierski
(PL) Panie przewodniczący! Partnerstwo wschodnie to kompleksowy zestaw propozycji, który powinien wzmocnić naszych wschodnich sąsiadów na ich drodze demokratycznych przemian. Każde z tych państw ma alternatywę: model rosyjski lub europejski. Z całą pewnością wspólnota może zaoferować im więcej. Partnerstwo wschodnie to nie dążenie do podporządkowania sobie tego obszaru czy też rozszerzenia strefy wpływów, to układ, z którego obie strony czerpać będą wymierne korzyści. Państwa partnerskie otrzymają szansę i wsparcie ich rozwoju ekonomicznego i społecznego. Wspólnota zagwarantuje sobie w większym stopniu bezpieczeństwo, tak energetyczne, jak i polityczne.
Należy dążyć do złagodzenia reżimów wizowych. Jeżeli ułatwimy obywatelom państw objętych partnerstwem wschodnim przyjazd na terytorium Wspólnoty, przekonają się oni o tym, jak wielkie korzyści może im przynieść współpraca z Unią. Do zbliżenia krajów partnerskich i Unii przyczyni się z całą pewnością także intensyfikacja kontaktów między obywatelami, zwłaszcza ludźmi młodymi. Powinniśmy umożliwić młodzieży zdobywanie wiedzy, podróżowanie, powinniśmy promować wymiany naukowe i kulturalne. Świadoma, wykształcona młodzież to przyszłość naszego kontynentu.
Margarita Starkevičiūt
(LT) Podczas mojej wizyty na Ukrainie zauważyłam, że niewiele uwagi poświęca się kwestii rozwijania ram prawnych u naszych wschodnich sąsiadów. Przyjęcie dorobku prawnego wspólnoty pomogło Litwie zreformować jej system gospodarczo-prawny i przystąpić do Unii Europejskiej. Mam nadzieję, że w programie partnerstwa wschodniego położony zostanie większy nacisk na tworzenie ram prawnych w sąsiednich krajach. Pomoże to nie tylko zapewnić stabilność instytucjonalną, ale i przeprowadzić reformy gospodarcze. Z drugiej strony, rozwinięcie ram prawnych - poprzez zapewnienie stabilnego otoczenia dla inwestycji kapitałowych i zastosowanie wiedzy ludzkiej - stanowić będzie zachętę do współpracy pomiędzy Unią Europejską i jej wschodnimi sąsiadami.
Charles Tannock
Panie przewodniczący! Jako że nie ma tu dziś z nami dwóch moich kolegów, pozwalam sobie dodać parę słów na temat tej kwestii, która ma tak wielkie znaczenie dla priorytetów zewnętrznych Unii Europejskiej w nadchodzących latach.
Pragnę pogratulować Komisji inicjatywy, jaką było uczynienie kwestii bezpieczeństwa energetycznego jednym z podstawowych celów dialogu i agendy politycznej. Polityka zewnętrznego bezpieczeństwa energetycznego ma kluczowe znaczenie. Byliśmy niedawno świadkami sporu pomiędzy Ukrainą i Rosją oraz jego skutków dla konsumentów w krajach tak odległych jak Bułgaria czy Słowacja.
Należy pamiętać, że niektóre z sześciu odnośnych krajów - takie jak Białoruś, Ukraina i Gruzja - pełnią ważną rolę tranzytową. Są wśród nich także producenci: Azerbejdżan i nadkaspijskie pola naftowe oraz gazowe. Istnieje możliwość stworzenia transkaspijskiego połączenia z Azją Środkową. Pomysł ten, jak pani komisarz dobrze wie, jest bliski mojemu sercu i zawsze byłem orędownikiem dalszego zbliżenia z Kazachstanem. Musimy utrzymać stabilność w regionie Morza Kaspijskiego, a także zdywersyfikować dostawy gazu, aby zmniejszyć nadmierną zależność od Rosji, a w szczególności od Gazpromu, który często służy niejako za oddział rosyjskiego ministerstwa spraw zagranicznych.
Muszę również dodać z pewnym żalem, że choć partnerstwo wschodnie jest doskonałym pomysłem dla krajów Kaukazu Południowego (choć dopiero okaże się, czy są one zdolne do integracji regionalnej, czy też poprzestaną na bilateralnych stosunkach z Brukselą), nie wnosi ono nic nowego dla krajów takich jak Ukraina. Kraje te już mają możliwość uczestniczenia w negocjacjach umów o wolnych handlu, rozważana jest też kwestia ułatwień wizowych oraz uczestnictwa we wspólnej polityce zagranicznej i bezpieczeństwa, a także polityce bezpieczeństwa i obrony. Przykro mi to mówić, ale nie ma w tym nic nowego dla Ukrainy, choć dla innych krajów jest to świetna propozycja.
Marie Anne Isler Béguin
(FR) Panie przewodniczący, pani komisarz, panie i panowie! Chciałabym przypomnieć, że nie zdołaliśmy rozwiązać zamrożonych konfliktów na wschodzie, ani uniknąć wojny pomiędzy Rosją i Gruzją.
Partnerstwo wschodnie uważam w istocie rzeczy za pożądaną inicjatywę, jako że w pierwszej kolejności zachodzi potrzeba ustabilizowania sytuacji w tych regionach oraz uniknięcia pułapki stref wpływów z uwagi na obecność naszą, USA, Rosji i Turcji. Sądzę również, że w kontekście przedmiotowego partnerstwa powinniśmy zadać sobie pytanie, czy nie należy wprowadzić neutralnej strefy buforowej, innymi słowy strefy krajów neutralnych w celu uniknięcia tarć, których świadkami jesteśmy obecnie ze względu na dążenie Gruzji i Ukrainy do przyjęcia do NATO. Doskonale wiemy, jaką wywołuje to reakcję Rosji.
Liczymy, że partnerstwo wschodnie zapewni stabilność i bezpieczeństwo energetyczne. Zapewnienie bezpieczeństwa jest ważne, bowiem - jak zauważył jeden z posłów - energia z Morza Kaspijskiego płynie przez Kaukaz, a zatem region ten musi być stabilny.
Uważam również, że nasi współobywatele powinni zyskać wiedzę na temat odnośnych regionów, dlatego jestem zdania, że Komisja musi inwestować w określone projekty. Problem ten ujawnił się po przystąpieniu nowych krajów. Sądzę zatem, że powinniśmy przeprowadzać projekty mające na celu rozwijanie wiedzy na temat tych regionów oraz nadanie im perspektywy europejskiej.
Jacek Saryusz-Wolski
Panie przewodniczący! Procedura pytań z sali daje dobrą okazję do polemiki. Nie zgadzam się z panem posłem Severinem. Przyznaje on Rosji droit de regard w strefach wpływów. Jeśli chcemy stabilności za naszymi wschodnimi granicami, potrzebujemy w większym stopniu demokracji i gospodarki rynkowej. Rosja jest mniej demokratyczna i prorynkowa niż jej sąsiedzi, więc wspólna polityka nie zbliży nas to tego celu.
Symetria z Rosją w ramach tej polityki nie zapewni nam większych postępów w regionie. Rosja nas nie zaprosiła, gdy powstawała WNP i pomieszanie naszej polityki z rosyjską przyniosłoby efekt przeciwny do zamierzonego.
Benita Ferrero-Waldner
komisarz. - Panie przewodniczący! Była to naprawdę interesująca debata i pragnę podziękować paniom i panom posłom za ogólnie duże wsparcie dla inicjatywy partnerstwa wschodniego.
Przede wszystkich chcę powiedzieć, że opiera się ono na wartościach. Zapewnia wsparcie dla reform zarówno politycznych, jak i gospodarczych. I będzie wymagać środków - tu pragnę podziękować pani poseł Andrikienza jej wyraźne poparcie w tej kwestii - oraz, jak wielu z państwa zauważyło, woli politycznej.
Poza współdziałaniem na szczeblu międzyrządowym ważna jest współpraca ze społeczeństwem, która niewątpliwie ma miejsce, nie można też zapominać o aspekcie parlamentarnym. Dlatego tak ważne jest, abyście państwo korzystali z nowego Euronestu oraz wszystkich innych środków w celu realizowania naszych pomysłów. To moja pierwsza uwaga.
Wiele można powiedzieć na temat partnerstwa wschodniego. Przede wszystkim należy zadać sobie pytanie o wartość dodaną w stosunku do naszej zwykłej polityki sąsiedztwa. Odpowiedź brzmi: "całkiem sporo”! Schodzimy coraz głębiej: układy o stowarzyszeniu już mają bardzo szeroki i dogłębny charakter. W normalnych warunkach powinny obowiązywać także umowy o wolnym handlu, które nie mogą być proponowane tak po prostu każdemu, ponieważ wymagają wielu zmian strukturalnych w odnośnych krajach. Jest to bardzo ważna rzecz.
Nastąpił także, o czym wielu z państwa wspomniało, zwrot w kierunku większej współpracy politycznej i mobilizacji na rzecz bezpieczeństwa. Ułatwienia wizowe są bardzo ważne, ale inne kraje muszą zrobić więcej w kwestii zarządzania granicami, bezpieczeństwa dokumentów itd. Nastąpiło wyjście na zewnątrz - z większą ofertą.
Mamy wreszcie do czynienia z aspektem wielostronnym, jako że, zgodnie z tym, co zawsze mówiłam, polityka sąsiedztwa wraz z partnerstwem wschodnim jest zasadniczo ofertą dwustronną - na co słusznie zwrócił uwagę pan poseł Swoboda - ale jednocześnie zawiera element wielostronności, który umożliwia współpracę między krajami, co zawsze jest bardziej skomplikowane, jak pokazuje przykład południa.
Jest to oferta, za pomocą której staramy się osiągnąć zbliżenie z odnośnymi krajami. Nie dysponujemy takimi samymi narzędziami jak w przypadku krajów kandydujących, które muszą spełnić określone warunki, bo w przeciwnym razie nie zostaną dopuszczone do "klubu”. Dlatego też musimy pracować opierając się na inicjatywach, perswazji i pozytywnej dynamice. Na to potrzeba czasu, ponieważ w grę wchodzą również zmiany społeczne. Ważne jest jednak, aby być na miejscu, przedstawić ofertę i podjąć stosowne uzgodnienia.
Zgadzam się również z opinią, że nie powinniśmy tego postrzegać jako zagrożenia dla Rosji. To prawda, a jednocześnie jest mała grupa skupiająca sześciu partnerów wschodnich i Unię Europejską, która - w zależności od okoliczności - doraźnie być może mogłaby objąć Rosję lub Turcję.
Synergia czarnomorska jest natomiast bardzo ważną inicjatywą obejmującą wszystkich partnerów, w tym Rosję i Turcję. Jest to nowa polityka, której należy dać szansę. Strategii nie da się wdrożyć w ciągu roku. Musimy wykazać się cierpliwością w odniesieniu do tej ważnej polityki i musimy podejmować ciągłe próby jej rozwijania.
Panu posłowi Szent-Iványi chciałabym powiedzieć, że wspieramy partnerów wschodnich w realizowaniu naszych warunków. Jest to kluczowa kwestia. Dysponujemy zatem mechanizmem rozwijania możliwości i zdolności instytucjonalnych w tych krajach bo widzimy niekiedy słabość ich instytucji.
Jeśli chodzi o Ukrainę, to pracujemy nad ramami prawnymi, natomiast ich wdrożenie po przyjęciu przez parlament zależy od władz każdego z demokratycznych krajów. W ramach partnerstwa wschodniego staramy się więc udzielać wsparcia i wywierać presję, jednak odnośne kraje same muszą czynić, co do nich należy. Jak wspomniał pan poseł Swoboda, musimy również krytykować, gdy jest to konieczne, a kraj musi mieć prawdziwe władze. Obecnie nie zawsze mamy pewność, że tak jest i chcemy, aby czyniono w tym względzie postępy.
Jestem bardzo wdzięczna panu posłowi Saryuszowi-Wolskiemu za wsparcie. Prawdą jest, że zróżnicowanie ma tu również kluczowe znaczenie ze względu na różnice pomiędzy poszczególnymi krajami: Ukraina zajmuje zasadniczo czołowe miejsce, potem są Mołdawia i Gruzja, a następnie kraje takie jak Białoruś, których sytuacja jest bardzo delikatna.
Przygotowuję się do wizyty na Białorusi, podczas której będziemy musieli wypracować delikatną równowagę, jako że chcemy coś zaoferować - zwłaszcza ludności. Komisja od samego początku wspiera studentów w Wilnie i mam nadzieję na więcej wsparcia ze strony poszczególnych państw członkowskich. Ci bowiem, którzy zawsze zabierają głos w tej sprawie, powinni również działać. Zawsze opowiadałam się za tym.
Jednocześnie jednak chcemy, aby prezydent Łukaszenka kontynuował reformy i o tym właśnie mówimy. Przesłanie w tej kwestii musi być jasne. W poniedziałek odbędzie się spotkanie Rady ds. Ogólnych i Stosunków Zewnętrznych, podczas którego z całą pewnością poruszony zostanie temat Białorusi. Wynik będzie zapewne podobny do dotychczasowych ustaleń; nie jesteśmy jeszcze w pełni zadowoleni, choć jednocześnie dostrzegamy pozytywne zjawiska.
Odpowiadając panu posłowi Vigeninowi, chciałabym zaznaczyć, że nie chodzi o zastąpienie członkostwa. Członkostwo nie jest możliwe, bo żaden z tych krajów do członkostwa nie dojrzał, podobnie jak sama Unia Europejska. Musimy zatem planować. Polityka ta została zaprojektowana w taki sposób, byśmy dali tyle, ile jesteśmy w stanie zaoferować, jeżeli kraje te zechcą to przyjąć. Jak już wspomniałam, trudność polega na tym, że znacznie łatwiej jest coś dać, jeśli ustali się warunki lub powie: "spróbujcie zrobić to, czy tamto, a my wam damy szansę”. W tym przypadku nie ma bezpośredniej kwestii osiągnięcia konkretnego wyniku: ogólnym celem jest wzrost stabilności, bezpieczeństwa i możliwości.
Jeśli idze o bezpieczeństwo, to zgadzam się z panią poseł Isler Béguin, że musimy działać na rzecz zwiększenia bezpieczeństwa, ale w grę wchodzi również wiele innych kwestii. Ciężko pracujemy nad tematem Azerbejdżanu, Górskiego Karabachu, Mołdawii, Naddniestrza i Gruzji, ściśle trzymając się tych kwestii. Jest to sprawa o zasadniczym znaczeniu. Nie uznamy niezależności Abchazji czy Osetii Południowej, ale jednocześnie musimy współpracować z Rosją i nawiązywać z nią relacje. W tym względzie zgadzam się z panem posłem Swobodą, że musimy wykazać realizm, lecz jednocześnie musimy dać jasny wyraz naszemu zdecydowanemu stanowisku.
Są to najistotniejsze kwestie, do których panie i panowie posłowie wnieśli ważne uwagi. Ramy wielostronne zachęcają do udziału społeczeństwa obywatelskiego we wszystkich postaciach, a jednocześnie stwarzają ogromną okazję do wspólnego działania na rzecz bezpieczeństwa energetycznego. W odniesieniu do bezpieczeństwa energetycznego mamy obecnie do czynienia z sytuacją, w której obie strony wygrywają: my jesteśmy bardzo zainteresowani i oni są bardzo zainteresowani. Musimy to połączyć w całość.
Przewodniczący
Na tym kończymy ten punkt posiedzenia.

José Ribeiro e Castro
(PT) Chciałbym zwrócić się do Prezydium z pytaniem, czy będziemy omawiać projekt zalecenia Parlamentu Europejskiego dla Rady w sytuacji, gdy przedstawiciel Rady jest nieobecny. Czy wiadomo, czy dotrze on na debatę?
Przewodniczący
Panie pośle Ribeiro! Nie mamy żadnych wieści z Rady. Mamy nadzieję, że wszystko jest w porządku, ale nie mamy żadnych informacji.

Oświadczenia pisemne (art. 142 Regulaminu)
Urszula Gacek  
na piśmie. - W czasach kryzysu gospodarczego nasuwa się pytanie: czy Europa powinna zajmować się własnymi sprawami zamiast pomagać wschodnim sąsiadom?
Europa zdecydowanie powinna nadal udzielać im wsparcia.
Po pierwsze, niestabilność gospodarcza u wschodnich sąsiadów, w szczególności na Ukrainie, która doświadcza poważnych problemów, stwarza zagrożenie dla bezpieczeństwa w Europie. Z kolei ustabilizowana gospodarka ukraińska, w coraz większym stopniu zintegrowana z UE, oznacza ogromny potencjalny rynek dla państw członkowskich UE.
Po drugie, przyjęcie naszych wschodnich sąsiadów do rodziny europejskiej, nawet jeśli perspektywy rzeczywistego członkowstwa UE są mało realistyczną opcją w najbliższej przyszłości, jest projektem długoterminowym. Obecny zaś kryzys to kwestia, którą miejmy nadzieję, uda się zażegnać w ciągu najbliższego roku lub półtora. Partnerstwo wschodnie jest projektem na wiele lat.
Po trzecie, nawet jeśli władze niektórych z naszych wschodnich sąsiadów, na przykład prezydent Białorusi czy w mniejszym stopniu skłóceni przywódcy ukraińscy, zniechęcają nas do zacieśniania stosunków, musimy pamiętać, że kraje te to coś więcej niż tylko obecne władze i, w świetle ich wewnętrznych problemów politycznych, potrzebują naszego wsparcia, przykładu i zachęty.
Mieczysław Edmund Janowski  
Należy wyrazić zadowolenie z tego, iż Unia Europejska otwiera nowe pola w relacjach ze swymi wschodnimi sąsiadami. Przyjęcie w grudniu 2008 roku przez KE polsko-szwedzkiej propozycji zacieśnienia współpracy Wspólnoty z sześcioma wschodnimi sąsiadami budzi nadzieję. Oby ten projekt nie został jedynie papierowym życzeniem, oby mógł zostać zrealizowany wobec Ukrainy, Mołdawii, Gruzji, Armenii, Azerbejdżanu i Białorusi. Partnerstwo wschodnie przewiduje istotne podniesienie poziomu współdziałania politycznego, w tym nowe rodzaje układów o stowarzyszeniu, daleko idącą integrację z gospodarką UE, uproszczenia w podróżach po krajach UE dla obywateli państw objętych tym partnerstwem (jeśli będą spełnione wymogi bezpieczeństwa), uzgodnienia zmierzające do poprawy bezpieczeństwa energetycznego, służące wszystkim zainteresowanym oraz zwiększonej pomocy finansowej.
Należy mieć świadomość tego, iż partnerstwo wschodnie wymaga zaangażowania tak ze strony Unii, jak i ze strony państw nim obejmowanych. Ten wysiłek może przynieść istotne korzyści polityczne i gospodarcze. To będzie prowadzić do zwiększenia poziomu zaufania, a w ślad za tym stabilności i bezpieczeństwa dla wszystkich. Szczególne nadzieje można wiązać z proponowanymi głównymi ramami partnerstwa, a zwłaszcza utworzeniem czterech platform politycznych, którymi są: demokracja, dobre rządy i stabilność; integracja gospodarcza i konwergencja z polityką UE; bezpieczeństwo energetyczne; kontakty międzyludzkie. Naturalnie, jawi się wiele wątpliwości, chociażby kwestia rzeczywistych zamiarów władz Białorusi, a także sprawa relacji z Rosją.
