Strategia zewnętrzna UE w sprawie danych dotyczących przelotu pasażera (PNR) (debata) 
Przewodnicząca
Kolejnym punktem porządku obrad są oświadczenia Rady i Komisji dotyczące strategii zewnętrznej Unii Europejskiej w sprawie danych dotyczących przelotu pasażera (PNR).
Annemie Turtelboom
Pani przewodnicząca, szanowni państwo! Sądzę, że w ostatnich latach oczywiste stały się znaczenie i niezbędność danych dotyczących przelotu pasażera (PNR). Wystarczy pomyśleć o zamachach w Nowym Jorku, czy też o nieudanym zamachu na samolot lecący z portu lotniczego Amsterdam - Schiphol do Detroit. Niewątpliwie także w ostatnich kilku dniach zdaliśmy sobie sprawę, że zagrożenie takimi atakami pozostaje nadal bardzo duże.
Wystarczy zapoznać się z informacjami nadchodzącymi z kilku państw członkowskich, a także ze zwiększonym poziomem zagrożenia w szeregu krajów, takich jak Francja i Hiszpania. Również w moim rodzimym kraju podniesiono poziom zagrożenia, a z USA nadeszło niedawno ostrzeżenie dla podróżujących. Sądzę, że Komisja i prezydencja bardzo ciężko pracowały nad problemem danych PNR w ciągu ostatnich kilku miesięcy.
Aktualny stan rzeczy przedstawia się następująco. W dniu 21 września Komisja poinformowała Radę o polityce UE w zakresie przekazywania danych o pasażerach do krajów trzecich. Przedstawiła także trzy projekty mandatów negocjacyjnych do zawarcia porozumień z Kanadą, Stanami Zjednoczonymi i Australią, we wszystkich trzech przypadkach mających identyczną treść.
W związku z tym, w dniu 7 października, Rada przeprowadziła natychmiast dyskusje w sprawie projektów wspomnianych porozumień dotyczące sposobu i terminów realizacji tych trzech mandatów, uznając, że wszystkie trzy mandaty powinny mieć faktycznie identyczną treść, że zostaną przyjęte przez Radę jednocześnie i wejdą w życie w tym samym czasie oraz że negocjacje ze Stanami Zjednoczonymi, Kanadą i Australią powinny rozpocząć się nie później niż w grudniu bieżącego roku.
Jeśli chodzi o treść mandatów i porozumienia w sprawie danych PNR, Rada ma świadomość, że najważniejszą sprawą w odniesieniu do tych trzech porozumień jest zapewnienie dostatecznie wysokiego poziomu ochrony danych. Moim zdaniem, także nasi zagraniczni partnerzy powinni uzyskać gwarancję, że ich dane osobowe będą w dostatecznym stopniu chronione. W istocie, zawsze tego wymagaliśmy przy zawieraniu porozumień z innymi państwami. Unia Europejska zawsze zwracała uwagę na tę kwestię, również w przypadku porozumień zawartych wcześniej z innymi krajami.
Pragnę wskazać, że faktycznie o jednym z takich wcześniejszych porozumień - zawartym z Australią - powiedziano kiedyś, że była to najbardziej sprzyjająca ochronie danych umowa w całym roku. Uważam więc, że Parlament Europejski słusznie nakłada rygorystyczne wymogi w zakresie ochrony danych. Rada zapewni zatem dalsze respektowanie wymogów dotyczących ochrony danych, jak też zapewni bez wątpienia w szczególności, że zasada proporcjonalności będzie w każdym przypadku przestrzegana, aby zapobiec jakiemukolwiek naruszeniu prawa do ochrony prywatności.
W związku z tym w tekście mandatów negocjacyjnych Rada położyła także duży nacisk na znaczenie artykułów 7 i 8 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej. Ponadto określone w mandatach okresy przechowywania danych PNR i czas dostępu do nich są proporcjonalne i ograniczone.
Wymóg ten podkreślono w jeszcze większym stopniu poprzez uwzględnienie różnych sposobów możliwego wykorzystania danych PNR. Dane historyczne mogą być wykorzystywane wyłącznie rektroaktywnie, dane bieżące mogą być wykorzystywane w czasie rzeczywistym, a profile ryzyka będą opracowywane w szczególności w celu ich aktywnego wykorzystania.
Jeśli chodzi o modele ryzyka, mamy świadomość, że tego rodzaju "profilowanie” budzi wielkie obawy Parlamentu Europejskiego. Dlatego Komisja wyjaśni szczegółowo w swoim wniosku, co dokładnie oznacza "profilowanie”. Ponadto prezydencja zapewni, że oceny ryzyka nie będą w żadnym przypadku prowadzić do stygmatyzacji osób określonego pochodzenia etnicznego.
W tym krótkim wprowadzeniu pragnę poczynić jeszcze dwie uwagi: 1) Dane PNR mogą być faktycznie wykorzystywane jedynie przez linie lotnicze, a więc nie przez same władze państw członkowskich, a ich wykorzystanie przez linie lotnicze wymaga rzecz jasna zezwolenia Unii Europejskiej. 2) Także prezydencja ma świadomość wagi, jaką Parlament przywiązuje do ogólnej umowy pomiędzy UE a Stanami Zjednoczonymi w obszarze ochrony danych. W tym kontekście pragnę przywołać debatę, jaki właśnie odbyli Państwo w tej Izbie z moim kolegą ministrem sprawiedliwości.
W ramach tego krótkiego wprowadzenia pragnę oświadczyć, że chociaż dane PNR stanowią rzeczywisty priorytet Rady, chce ona naprawdę w najwyższym stopniu uwzględnić uzasadnione obawy Parlamentu w odniesieniu do znalezienia właściwej równowagi pomiędzy prywatnością a bezpieczeństwem, która jest nam zawsze potrzebna. Jestem przekonana, że niedawne zdarzenia i groźby zmuszają nas do stawienia czoła faktom. Pani przewodnicząca! Pozostaję rzecz jasna do dyspozycji Parlamentu w dowolnym czasie - nie tylko w dniu dzisiejszym, ale także w ciągu najbliższych kilku tygodni - aby kontynuować debatę nad danymi PNR i nad mandatami.
Cecilia Malmström
komisarz. - Pani przewodnicząca! W dniu 21 września Komisji wydała pakiet wniosków w sprawie wymiany danych dotyczących przelotu pasażerów z krajami trzecimi, który obejmuje komunikat w sprawie zewnętrznej strategii UE w zakresie danych PNR, przedstawiający pewne zasady, zgodnie z wnioskiem zawartym w państwa rezolucji z maja tego roku. Znajdują się tam również trzy zalecenia w sprawie wytycznych negocjacyjnych dotyczących nowych porozumień w sprawie danych PNR z Kanadą, Australią i USA. Chciałabym podziękować autorom majowej rezolucji za znakomitą pracę zespołową wspólnie z nami i bardzo konstruktywną współpracę nad tym dossier, a także za wasze twórcze podejście do szukania rozwiązań umożliwiających postępy w oparciu o nowe ramy instytucjonalne.
Komunikat ma na celu stworzenie po raz pierwszy zestawu kryteriów i zasad, którymi moglibyśmy się kierować w naszych stosunkach zewnętrznych dotyczących PNR. Mogą one posłużyć jako metoda komunikowania się z krajami trzecimi, ale także do sformułowania naszej własnej polityki w tej dziedzinie. W komunikacie dążymy rzecz jasna do zapewnienia spójności z unijnym systemem PNR, który zostanie przedstawiony na późniejszym etapie.
Chociaż dyrektywa nie została jeszcze przyjęta, tzn. mandat nie został jeszcze przyjęty przez Radę, niemniej jednak mandaty odpowiadają naturalnie strukturze ogólnego komunikatu.
Sprawa profilowania została podniesiona także przez belgijską prezydencję. Ocena ryzyka to jedna z kwestii, która, jak wiem, przewija się bardzo często w dyskusjach, i dlatego zdecydowałam się natychmiast ją poruszyć. Pojęcie profilowania jako takie nie jest zdefiniowane w żadnym instrumencie prawnym, ale nie oznacza to, że nie mamy przepisów, które się do niego odnoszą. Pojawia się ono w instrumentach dotyczących ochrony danych, chociaż pod określeniem "Zakaz automatycznego przetwarzania”, co oznacza, że prawodawstwo UE w zakresie ochrony danych nie zezwala, by jakakolwiek osoba była przedmiotem decyzji wywołującej wobec niej skutki prawne, bądź mającej istotny wpływ na taką osobę, jeśli jedyną podstawą tej decyzji jest automatyczne przetwarzanie danych. Zakaz dotyczy nie przetwarzania danych w sposób automatyczny, lecz podejmowania decyzji mających konsekwencje prawne dla indywidualnych osób w automatyczny sposób.
Komunikat w sprawie danych PNR podkreśla te zasady, określając przy tym skuteczne i efektywne środki mające chronić interes osób, których dane dotyczą. W szczególności każda podjęta w sposób automatyczny decyzja powinna być zweryfikowana przez człowieka, a osoba, której dane dotyczą, musi mieć możliwość przedstawienia swojego punktu widzenia. Oznacza to, że ostateczna decyzja wobec danej osoby nie może zostać nigdy podjęta w pełni automatyczny sposób. W ten sposób starano się zagwarantować w komunikacie, by przetwarzanie danych nie wykraczało poza uzasadniony zakres oraz zgodność tych procesów z prawami podstawowymi, w tym także z naszymi przepisami dotyczącymi ochrony danych bieżących.
Zwrócili się państwo także do Komisji, by wyjaśniła stan prac nad umowami dwustronnymi i protokołami ustaleń dotyczącymi programu zniesienia obowiązku wizowego. Postaram się wyjaśnić nieco tę sprawę. W sierpniu 2007 roku USA przyjęły zalecenia wykonawcze do ustawy o bezpieczeństwie narodowym (Implementing Recommendations of the 9/11 Commission Act). Jeden z rozdziałów obejmuje modernizację programu zniesienia obowiązku wizowego. Wymogi tej ustawy dotykają wszystkich członków UE, niezależnie od tego, czy uczestniczą w programie zniesienia obowiązku wizowego, czy nie.
Po stronie UE efektem przyjęcia tej ustawy było uzgodnienie przez Radę w marcu 2008 roku dwutorowego podejścia. Komponent UE dotyczy negocjacji pomiędzy UE a USA w odniesieniu do warunków dostępu do terytorium USA oraz faktycznie do programu zniesienia obowiązku wizowego. Kwestie te wchodzą w zakres kompetencji UE - repatriacja własnych obywateli, wyższe standardy zabezpieczeń dokumentów podróżnych i bezpieczeństwo w portach lotniczych. W efekcie doprowadziło to do porozumienia UE-USA potwierdzającego, że UE spełnia te wymogi.
Mamy także komponent dwustronny: dwustronne negocjacje pomiędzy UE oraz USA a państwami członkowskimi w celu spełnienia wymogów USA dotyczących udziału w programie zniesienia obowiązku wizowego, które wchodzą w skład kompetencji państw członkowskich, w odróżnieniu od kompetencji UE. Chodzi tu o współpracę z USA w zakresie poważnych przestępstw, inicjatyw dotyczących zwalczania terroryzmu oraz wymiany informacji w tych obszarach.
W ramach tego komponentu dwustronnego, szereg państw członkowskich podpisało wstępnie protokoły ustaleń z USA. Te protokoły nie miały same w sobie stanowić podstawy prawnej do wymiany danych. Protokoły potwierdzały gotowość stron do negocjowania umów w sprawie informacji o pasażerach, informacji pochodzących z kontroli bezpieczeństwa dotyczących osób uznawanych za terrorystów lub domniemanych terrorystów, informacji dotyczących zwalczania terroryzmu i poważnych przestępstw oraz kwestii związanych z informacją, migracją i bezpieczeństwem granic.
Zgodnie z informacji, które Komisja otrzymała właśnie od państw członkowskich, osiem państw członkowskich podpisało taki protokół ustaleń z USA.
Po podpisaniu tych protokołów, USA i niektóre państwa członkowskie negocjowały dwa rodzaje porozumień. Po pierwsze umowy o zacieśnieniu współpracy w obszarze zapobiegania poważnym przestępstwom i zwalczania nich, które dotyczą współpracy w zakresie dopasowywania odcisków palców i próbek DNA. Czternaście państw członkowskich posiada identyczne umowy z USA.
Po drugie umowy w sprawie wymiany informacji uzyskanych w ramach kontroli bezpieczeństwa dotyczących osób uznawanych za terrorystów lub domniemanych terrorystów, a mianowicie, ich imion i nazwisk, daty urodzenia, danych dotyczących paszportu i obywatelstwa. Dziesięć państw członkowskich ma takie umowy. Chcę jednak dodać, że żadna z tych umów dwustronnych nie obejmuje danych PNR. Wymiana danych PNR odbywa się jedynie w ramach porozumienia między UE a USA.
Po wejściu w życie traktatu lizbońskiego i zniesieniu dotychczasowej filarowej struktury, wszystkie wymogi wobec amerykańskiego programu zniesienia obowiązku wizowego wchodzą obecnie w zakres kompetencji UE. W obecnej chwili Komisja dokonuje oceny, czy uzgodnione w 2008 roku podejście dwutorowe nie wymaga aktualizacji po wejściu w życie traktatu lizbońskiego. Będę państwa oczywiście o tym pełni informować.
Rezolucja Parlamentu mówi także o amerykańsko-wspólnotowej współpracy w sprawie jednolitego obszaru ochrony lotnictwa. Za tę dziedzinę odpowiada wiceprzewodniczący Kallas, który jest komisarzem ds. transportu. Prowadzi negocjacje z amerykańską administracją odpowiedzialną za bezpieczeństwo transportu w celu zwolnienia pasażerów wylatujących z USA z konieczności przechodzenia ponownej kontroli w portach lotniczych UE. Powinno to poprawić efektywność działania w portach lotniczych UE bez uszczerbku dla ochrony. Wiceprzewodniczący Kallas informował o tych sprawach Komisję Transportu i Turystyki.
Należy podkreślić, że jest to kwestia zupełnie odrębna od zagadnienia danych PNR. Jednolity obszar ochrony lotnictwa nie wiąże się z przekazywaniem danych osobowych i nie dotyczy przetwarzania informacji w odniesieniu do ścigania domniemanych przestępców lub terrorystów, tak więc nie będziemy podnosić tego zagadnienia w negocjacjach w sprawie danych PNR.
Podsumowując - i przepraszam za nieco przydługie wystąpienie, ale uważam, że te sprawy wymagają wyjaśnienia - pragnę zauważyć, że - jak to powiedziała urzędująca przewodnicząca z prezydencji belgijskiej - Rada przyjmie w najbliższym czasie mandaty negocjacyjne. Jak zawsze zobowiązuję się informować Państwa o postępach na wszystkich etapach negocjacji. Zdecydowano już, że negocjacje będziemy prowadzić równolegle ze wszystkimi trzema krajami; jednak nie zostaną one koniecznie zakończone w tym samym czasie.
Ponieważ wiem, że temat ten interesuje Izbę w szczególny sposób, jestem do państwa dyspozycji w czasie obecnej debaty, a także w ramach dyskusji w stosownych komisjach, jak i do dyspozycji innych posłów, kiedykolwiek tego zapragną.
Axel Voss
Pani przewodnicząca! Jutrzejsze głosowanie w sprawie danych dotyczących przelotu pasażera nie byłoby konieczne, gdyby od czasu decyzji w sprawie systemu SWIFT traktowano nas bardziej poważnie i gdybyśmy byli pełniej informowani przez Komisję i Radę w kwestii przekazywania danych przez UE i jej państwa członkowskie do krajów trzecich. Jeśli stosunki pomiędzy instytucjami będą dalej układać się w ten sposób, istnieje niebezpieczeństwo, że w odniesieniu do danych PNR znajdziemy się w takiej samej sytuacji psychologicznej wobec USA jak w przypadku systemu SWIFT. Nikt tego nie chce i sądzę też, że byłoby to bardzo niebezpiecznie. Niemniej jednak trzeba jeszcze podjąć wysiłek w celu rozwiązania tej sytuacji.
W gruncie rzeczy mam poczucie, że brak nam jasnej koncepcji zakresu wymiany danych, jaka jest niezbędna do zapobiegania terroryzmowi; dopiero na tej podstawie będziemy mogli zająć jakieś stanowisko. Najpierw był system SWIFT, teraz mamy dane PNR; w dalszej kolejności przyjdą protokoły ustaleń dotyczące krajowych baz danych, które będą wykorzystywane; z kolei umowa ramowa z USA; potem nowelizacja naszego własnego aktu o ochronie danych; obecnie chcemy wdrożyć program na rzecz jednolitego obszaru bezpieczeństwa - to wszystko wydaje mi się chaotyczne.
Powinniśmy ponadto wyjaśnić raz na zawsze, jakie dane są faktycznie potrzebne USA, by zapobiegać terrorowi, a także jak możemy udzielić im pomocy w tym zakresie i doprowadzić do takiej wymiany. Do tej pory obserwujemy pewnego rodzaju "taktykę salami”, która jest szkodliwa.
Wiem, że na skutek wejścia w życie traktatu lizbońskiego nastąpiła przerwa w tych działaniach, ale nawet jeszcze większe szkody przynosi nam brak informowania nas o tych procesach ze strony Rady i Komisji.
W związku z tym proszę przedstawicieli Rady i Komisji o pięć rzeczy. Po pierwsze, proszę o wypracowanie rozsądnej koncepcji, która określi w sposób wyczerpujący i ostateczny, na czym ma polegać wymiana informacji do celów walki z terroryzmem. Proszę również o zapewnienie spójności w UE w sprawach związanych z przekazywaniem danych, zamiast dzielenia ich na sprawy krajowe i europejskie. Zwracam się także o ustanowienie kompetencji do podejmowania decyzji w tych sprawach na ogólnym poziomie europejskim oraz o możliwość uwzględnienia faktu, że możemy chcieć zawrzeć umowy w sprawie danych PNR raczej z Kanadą i Australią. Na koniec wnioskuję o przyspieszenie tego procesu, ponieważ terroryści ujawniają stale punkty, w których nasze zabezpieczenia są niedostateczne - jak to zdarzyło się ostatnio w przypadku transportu towarów.
Birgit Sippel
Pani przewodnicząca! W zglobalizowanym świecie terroryzm i przestępczość organizują się niestety także na skalę światową. Dlatego wiemy, że musimy współpracować w wymiarze międzynarodowym i że konieczna jest wymiana danych. Cieszę się, że - jak usłyszałam - zarówno Komisja, jak i Rada uznają prawa obywateli i ochronę danych za sprawy, którym należy nadać bardzo wysoki priorytet. Nie oznacza to jednak, że Parlament może spocząć na laurach, jako że takie kwestie, jak okresy przechowywania, ilości danych i ograniczenie celów ich wykorzystania, jak również mechanizmy kontrolne oraz faktyczne wdrożenie klauzul ochronnych pozostaną kwestiami o krytycznym znaczeniu. W tym wrażliwym obszarze nie potrzeba nam więcej kontroli "na ślepo”, ale więcej zaufania.
Warunki, na jakich dane będą wymieniane, powinny zostać ustalone na szczególnie wysokim szczeblu, nie jest to bowiem wyłącznie kwestia konkretnych umów z Australią i z USA; szereg innych państw, jak np. Korea i Indie, już chcą zawrzeć umowy z nami w sprawie danych PNR. Także z tej przyczyny jest bardzo ważne, byśmy w obecnej chwili stworzyli szczególnie wysokie standardy. To samo odnosi się do przekazywania danych do krajów trzecich. Tu także musimy bardzo uważnie przeanalizować warunki, które chcemy wprowadzić do umów.
Jednocześnie, dyskutując o danych PNR powinniśmy także spojrzeć dalej. Jaki sens ma ograniczanie ilości danych do minimum przy negocjowaniu kwestii danych PNR, jeżeli USA w odpowiedzi ogłosi, że nie tylko chce nałożyć opłatę za wjazd, ale także zbierać dodatkowe dane od pasażerów?
Mamy również pewien problem wewnątrz Unii Europejskiej. Jaki sens ma uzgadnianie najwyższych możliwych standardów i podejmowanie prób ograniczania ilości danych, jeżeli jednocześnie zawiera się umowy bilateralne, których treść i zawarte w nich standardy bezpieczeństwa są nam nieznane? Pani komisarz Malmström powiedziała, że dotyczy to danych PNR, ale faktycznie wszystkie dane, które są zbierane, powinny służyć walce z terroryzmem i zwalczaniu przestępczości. Dlatego na zakończenie chciałabym przedstawić jeszcze jeden wniosek: potrzeba nam nie tylko dobrych zapisów w sprawie konkretnych środków, ale także powinniśmy w końcu przyjrzeć się generalnie wszystkim środkom, wszystkim danym, które są przekazywane przez UE i państwa członkowskie. Powinniśmy zdać sobie w pełni sprawę z następującej rzeczy: nigdy nie osiągniemy stuprocentowego bezpieczeństwa, bez względu na to jak wiele środków przyjmiemy i jak wiele danych będziemy zbierać. Jest to fakt, z którego musimy zdać sobie sprawę.
Sophia in 't Veld
w imieniu grupy ALDE. - Pani przewodnicząca! Chciałabym podziękować pani komisarz i pani minister za ich wprowadzenia. Z wielkim zadowoleniem przyjmuję dużą wolę współpracy ze strony Komisji i Rady. W przeszłości mieliśmy przykłady, kiedy współpraca ta była mniej zacieśniona. Myślę, że obecny przykład pokazuje, że jeżeli trzy główne instytucje zdołają porozumieć się, to potrafimy mówić jednym głosem w imieniu grupy 500 milionów obywateli - i jest to bardzo potężny głos.
Rezolucja została przedłożona wspólnie przez sześć grup politycznych, co oznacza, że ten Parlament przesyła bardzo mocny sygnał polityczny. Chciałabym także podziękować wszystkim kontrsprawozdawcom z pozostałych grup za bardzo dobrą współpracę. Jest jedna kwestia, do której pani komisarz i pani minister nie odniosły się w swoich wystąpieniach: kwestia proporcjonalności i niezbędności. Zarówno Rada, jak i Komisja dalej utrzymują, że zakrojone na ogromną skalę - nie mające doraźnego charakteru - zbieranie i przechowywanie danych PNR jest niezbędne do walki z terroryzmem i proporcjonalne wobec niej. Chcę im wierzyć, ale to twierdzenie trzeba udowodnić: potrzebujemy dowodu na niezbędność, dowodu na proporcjonalność. Dlaczego? Test proporcjonalności nie jest testem politycznym, lecz prawnym.
Europejskie przepisy dotyczące ochrony danych wymagają, by zbieranie i przechowywanie danych było proporcjonalne i konieczne. Nie jest to kwestia, co do której możemy zgodzić się pod względem politycznym; jest to rzecz, którą trzeba udowodnić przed sądem. Jeśli ktoś pójdzie do sądu i sąd orzeknie, że te umowy można podważyć, wówczas wyjdziemy na idiotów. Od Parlamentu Europejskiego nie można wymagać, by akceptował coś, co może podlegać zaskarżeniu w świetle prawa. Jest to sprawa o zasadniczym znaczeniu.
Są jeszcze inne rzeczy, które wymagają wyjaśnienia. Miło mi było usłyszeć, że Komisja analizuje problem profilowania, ale wydaje mi się, że potrzeba trochę więcej dyskusji na ten temat. Niektóre z państw członkowskich proponują klauzulę wygaśnięcia. Chciałabym rzecz jasna zdecydowanie poprzeć tę propozycję; mam nadzieję, że Rada zdecyduje się ją przyjąć. Komisja Europejska wspomina wreszcie o dobrych stosunkach z krajami trzecimi, jednak te umowy nie wydają się być instrumentami międzynarodowej dyplomacji. Są one instrumentami międzynarodowej współpracy między organami ścigania, w dziedzinie ochrony swobód obywatelskich i praworządności. Musimy dobrze to przygotować, ponieważ nie tylko negocjujemy z USA, Kanadą i Australią, ale także formułujemy wzorzec i przykład dla umów z innymi krajami.
Jan Philipp Albrecht
Pani przewodnicząca, pani komisarz Malmström, panie i panowie! My jako Parlament przyjmiemy jutro wspólną rezolucję, która po raz kolejny podkreśli nasze obawy związane z wymianą danych dotyczących przelotu pasażera. Dlaczego to zrobimy? Zrobimy to, ponieważ chociaż od kilku lat zgłaszamy uwagi krytyczne, mamy poczucie, że w prowadzonych obecnie negocjacjach nie zwraca się na nie dostatecznej uwagi, a także ponieważ ważne jest, by te krytyczne uwagi zostały uwzględnione już na początku po to, aby umowa miała przynajmniej minimalną szansę uzyskania ostatecznie akceptacji tutaj w Parlamencie.
Zgłoszono trzy podstawowe zarzuty, a niektóre z nich wskazał także pan poseł Voss. Po pierwsze, jest ważne i konieczne, by zrozumieć, że chcemy wspólnego podejścia europejskiego, a nie rozmaitych środków regulujących wymianę danych, zawierających odmienne postanowienia w odniesieniu do ochrony danych. W związku z tym należy wyjaśnić, że wspólnie ze stronami porozumienia powinniśmy znaleźć jednolite rozwiązanie w tym zakresie na szczeblu europejskim.
Druga uwaga - która ma nawet większe znaczenie - dotyczy tego, że wszystkie te działania muszą być jawne i zgodne z podstawą prawną w traktatach. Jako Parlament, jasno wyraziliśmy naszą opinię, że odrzucamy wykorzystanie danych dotyczących przelotu pasażera do celów profilowania, jak i długie okresy przechowywania, które są nie do pogodzenia z prawem konstytucyjnym. Dla nas oznacza to, że proaktywne i reaktywne wykorzystywanie danych dotyczących przelotu pasażera jest nie do przyjęcia ze względów zasadniczych. Szanse uzyskania końcowej akceptacji Parlamentu zależą od tego, czy takie stanowisko zostanie jasno określone w mandacie, a także w trakcie negocjacji.
Philip Bradbourn
w imieniu grupy ECR. - Pani przewodnicząca! Przyznano, że dane PNR stanowią ważne narzędzie bezpieczeństwa narodowego. Są one kluczowym elementem w walce o nasze bezpieczeństwo nie tylko w powietrzu, ale także na ziemi. Niemniej jednak dane PNR powinny być wyłącznie narzędziem do zwalczania terroryzmu. Nie można przyznać nieograniczonego prawa do przechowywania danych rządom i ich agendom.
Dlatego musimy dogłębnie zastanowić się, komu zezwalamy na dostęp do tych danych i dlaczego; nie tylko któremu państwu, ale jakim agendom tego państwa. Jakie będą nasze korzyści z faktu, że te instytucje będą miały dostęp do tych danych? W jaki sposób dane te będą chronione przed nimi oraz, co ważne, jak możemy zagwarantować, że tak będzie w przyszłości? Musimy mieć także pewność, że wszelkie uzgodnienia z krajami trzecimi mają charakter wzajemny tak, że my także odnosimy z nich korzyści. Dane PNR są ważnym, ale nie jedynym narzędziem służącym zapewnieniu nam ochrony przed terroryzmem: pragmatyzm i zasada proporcjonalności powinny być kluczowym komponentem każdej decyzji, jaką podejmujemy w tej Izbie; temat danych dotyczących przelotu pasażera nie stanowi tu wyjątku.
Rui Tavares
Uczestnicząc w debacie na temat przedmiotowej umowy w sprawie danych dotyczących przelotu pasażera (PNR), pamiętamy wszyscy co zdarzyło się w przypadku systemu SWIFT; wspomniano o tym już kilkakrotnie w obecnej debacie. Przypadek porozumienia SWIFT jest znamienny. Możemy nie zgadzać się co do samego porozumienia SWIFT, i faktycznie w tej Izbie głosowaliśmy w tej sprawie w różny sposób, niemniej jednak wszyscy zgodziliśmy się co do jednego: nauczyliśmy się sporo na temat tego, co należy, a czego nie należy robić.
Jeśli chodzi o to jak należy postępować: nauczyliśmy się, że Parlament musi występować bardzo zdecydowanie w obronie prywatności 500 milionów obywateli. Co więcej, fakt, że tym razem sześć grup politycznych uczestniczyło w pisemnym sformułowaniu rezolucji oznacza, że zamierzamy użyć głosu Parlamentu w bardziej dobitny i zjednoczony sposób.
Z drugiej strony wiemy także dużo o tym, jak nie należy postępować. Mamy wciąż możliwość skorzystania z naszych doświadczeń na obecnym etapie negocjacji w sprawie danych PNR. Wskazują one jasno, że Rada powinna przygotować swój mandat, z którym powinniśmy bardzo uważnie zapoznać się; Komisja powinna poprowadzić negocjacje, ponieważ to ona jest negocjatorem; a ostatnie słowo powinno należeć do Parlamentu. Jednocześnie jednak nauczyliśmy się dużo więcej. Jest oczywiste, że Parlament powinien być informowany na wszystkich etapach, a nie tylko w obecnym stadium. Apeluję bezpośrednio do Komisji: Komisja może także przyjmować pomysły Parlamentu w czasie trwania tego procesu. Przypominam, że na przykład w przypadku porozumienia SWIFT to od Parlamentu wyszedł pomysł posiadania inspektora ochrony danych w Waszyngtonie. W trakcie niniejszego procesu Parlament będzie miał z pewnością wiele pomysłów, które powinny być włączone do negocjacji; naturalnie w sposób nienaruszający prerogatywy Komisji. Niemniej jednak faktem jest, że ostatnie słowo w tych negocjacjach będzie należało, de facto i de jure, do Parlamentu, który niewątpliwie z niego skorzysta.
Jest także jedna rzecz, o której nie powinniśmy zapominać w tym procesie, a o której czasami zapominamy; mianowicie, że te dane są danymi osobowymi. Jak to stwierdzamy w naszej rezolucji przy okazji omawiania pojęcia informacyjnego samostanowienia, oznacza to, że mamy tutaj do czynienia z danymi wypożyczonymi, które należą do członków naszego społeczeństwa. Oznacza to, że w każdym momencie tego procesu, a także wtedy, kiedy dane będą wykorzystywane w przyszłości, osoby te powinny mieć bezpośredni wgląd w to, co dzieje się z ich danymi.
Jaroslav Paška
Obecnie dane osobowe naszych obywateli są przekazywane do Stanów Zjednoczonych na podstawie różnych umów. Spośród tych umów, to zwłaszcza umowy dwustronne i protokoły ustaleń zawarte pomiędzy niektórymi państwami członkowskimi a USA rodzą poważne obawy związane z naruszeniem praw obywateli europejskich do ochrony danych.
To dobrze zatem, iż Komisja Europejska zwróciła się do Rady Europejskiej z wnioskiem o rozpoczęcie rozmów między UE a USA w sprawie stworzenia nowej umowy ramowej dotyczącej przekazywania i przetwarzania danych osobowych w celu zapobiegania, badania, wykrywania lub ścigania przestępstw, prowadzonych w ramach współpracy policyjnej i sądowej w sprawach karnych.
Pani komisarz! W negocjacjach z naszymi amerykańskimi przyjaciółmi musimy jednak nalegać, by nowa umowa ramowa była zrównoważona i poprawna w odniesieniu do praw obywateli UE w obszarze ochrony danych osobowych. Byłoby również wskazane, by ta nowa umowa ramowa nowelizowała obecne umowy dwustronne, które nie są poprawne i które w wielu przypadkach naruszają prawa naszych obywateli dotyczące ochrony danych osobowych.
Daniël van der Stoep
(NL) Pani przewodnicząca! Holenderska Partia Wolności (PVV) jest zdecydowanym zwolennikiem środków, które wspomogą walkę z terroryzmem, zwłaszcza z terroryzmem islamskim. PVV przywiązuje także wielką wagę do ochrony prywatności obywateli holenderskich i uważa, że w przypadku kolizji tych interesów należy je starannie wyważyć.
Stany Zjednoczone mogą otrzymywać niektóre nasze dane dotyczące pasażerów, ale pod trzema warunkami. Pierwszym warunkiem jest to, że te dane mogą być wykorzystywane wyłącznie w walce z terroryzmem. Drugim warunkiem jest wzajemność. Także amerykańskie linie lotnicze muszą zagwarantować, że dane takie będą przekazywane organom europejskim, jak to się dzieje w drugą stronę. Dane powinny być dostarczane nie agencji europejskiej, ale władzom europejskiego państwa członkowskiego, które jest państwem przejazdu lub ostatecznego przeznaczenia danego statku powietrznego.
Trzecim warunkiem jest to, że przekazywane dane powinny być niedyskryminujące. Stany Zjednoczone, a zatem również kraje europejskie mogą żądać wszelkich danych, które zostały udostępnione dobrowolnie przez pasażerów. Podkreślam słowo "dobrowolnie”. Można dostarczać dane na temat wyznania, ideologii, adresu, numeru telefonu, numeru karty kredytowej oraz dane z paszportu danej osoby; jednak moja partia stoi na stanowisku, że nie wolno przekazywać danych, które nie zostały udostępnione dobrowolnie przez pasażerów, jak np. dane o preferencjach seksualnych, pochodzeniu etnicznym lub niepełnosprawności.
Pani przewodnicząca! Pragnę powtórzyć, dlaczego te środki są niezbędne. Powiedzmy jasno, że nie są one niezbędne do zwalczania terroryzmu chrześcijańskiego lub buddyjskiego. Środki te są niestety niezbędne ze względu na zagrożenie, jakie dla wolnego świata stanowi islam. Czas już, by panie i panowie posłowie wreszcie to pojęli.
Agustín Díaz de Mera García Consuegra
(ES) Pani przewodnicząca! Wolność i bezpieczeństwo stanowią niezbędne komponenty jakiejkolwiek współczesnej demokratycznej struktury prawnej, w ramach której wolność posługuje się bezpieczeństwem jako najcenniejszym narzędziem swojej ochrony.
Przekazywanie danych dotyczących przelotu pasażera (PNR) do krajów trzecich jest niezbędnym komponentem ponadnarodowej walki z terroryzmem i zorganizowaną przestępczością. Powinno być ono oparte na skrupulatnym przestrzeganiu przepisów UE w zakresie ochrony danych osobowych, określonych w artykułach 7 i 8 Karty praw podstawowych i w artykule 16 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Z tej przyczyny należy przyjąć z zadowoleniem komunikat Komisji w sprawie globalnego podejścia do przekazywania danych PNR do krajów trzecich, jak również jej zalecenia, by Rady upoważniła otwarcie negocjacji w tym obszarze z Australią, Kanadą i Stanami Zjednoczonymi, jako że oba instrumenty uwzględniają obawy Parlamentu w odniesieniu do bezpieczeństwa, obrony praw podstawowych i ochrony danych osobowych.
Należy jednak wskazać, że dane PNR nie mogą być wykorzystywane do profilowania, co skłoniło Komisję, by starać się wyjaśnić - udanie w moim przekonaniu - różnice pomiędzy wyrażeniem "ocena ryzyka” a wyżej wspomnianym profilowaniem.
Pani komisarz stwierdziła ponadto, że sprawdzanie danych nie będzie automatyczne, lecz przeprowadzane przez ludzi. No cóż, przekonamy się, czy tak będzie.
Pani przewodnicząca! Potrzeba nam jednej, ogólnej, prawnie wiążącej umowy, która będzie chronić dane osobowe. Taka umowa na wysokim szczeblu powinna być realizowana za pośrednictwem umów sektorowych dotyczących zwalczania terroryzmu i zorganizowanej przestępczości.
Pani przewodnicząca! Potrzeba jest oczywista. Natomiast nieodłącznym wymogiem musi być w każdym przypadku zachowanie zasady proporcjonalności.
Juan Fernando López Aguilar
(ES) Pani przewodnicząca! Pragnę przyłączyć się do tych osób, które w Parlamencie wyraziły poparcie dla użyteczności i aktualności przedmiotowego zalecenia Komisji skierowanego do Rady, by podjąć negocjacje w celu stworzenia umowy ramowej dotyczącej przekazywania danych i ochrony danych osobowych pomiędzy Stanami Zjednoczonymi a Unią Europejską. Chciałbym także wyrazić moje poparcie dla otwartego podejścia, tak aby taka umowa ramowa objęła nie tylko wszystkie przyszłe umowy w sprawie przekazywania danych pomiędzy Unią Europejską a Stanami Zjednoczonymi, ale także umowy dwustronne pomiędzy Stanami Zjednoczonymi a każdym z państw członkowskich w kontekście współpracy policyjnej i sądowej.
Po drugie, chciałbym przyłączyć się do tych osób w tym Parlamencie, które wyraziły żal i sprzeciw wobec przyjętych przez władze Stanów Zjednoczonych środków wprowadzających opłaty administracyjne na podstawie ustawy o promocji podróży (ang. Travel Promotion Act), które w konsekwencji zwiększają koszty podróżowania, a zatem i przemieszczania się ludzi, za pośrednictwem elektronicznego systemu zezwolenia na podróż (ang. Electronic System for Travel Authorisation).
W praktyce sprowadza się do podatku i ponownego wprowadzenia wiz, oprócz wykluczenia zniesienia obowiązku wizowego dla Rumunii, Polski, Bułgarii i Cypru, a zatem oznacza wprowadzenie dwustopniowego systemu i podwójnych standardów w traktowaniu państw członkowskich. Dlatego wzywamy Komisję, by uznała za swój priorytet wyrażenie sprzeciwu wobec tych środków, a także rozważyła możliwość retorsji.
Po trzecie, chciałbym jednak powiedzieć, że znaczenie danych dotyczących przelotu pasażera i umowy prawnej pomiędzy Unią Europejską a Stanami Zjednoczonymi polega właśnie na tym, że muszą one wiązać ochronę danych z ich wymianą, a zatem zagwarantować przestrzeganie zasad zawartych w rezolucjach Parlamentu i zasad znajdących się w rezolucji, którą przyjmiemy jutro, a mianowicie potrzeby wzmocnienia zasady proporcjonalności i zasady konieczności, minimalizacji niekoniecznych danych oraz rzecz jasna ograniczenia celów wykorzystania tych danych. Zasady te zapewnią równowagę pomiędzy wolnością a bezpieczeństwem, jako że wolność jest jednym ze zobowiązań Parlamentu. Niemniej jednak bezpieczeństwo stanowi obecnie jeden z celów Unii Europejskiej, jak to przyznała sama pani komisarz.
Wzywamy panią zatem do uwzględnienia tego zobowiązania w celu wzmocnienia gwarancji prywatności i podstawowych praw człowieka w przyszłych działaniach na rzecz bezpieczeństwa w powietrzu, w ochronie danych w odniesieniu do danych dotyczących przelotu pasażera, w przeglądach kontroli bezpieczeństwa, jak również w obecnej debacie na temat wprowadzenia skanerów bezpieczeństwa w portach lotniczych.
Judith Sargentini
(NL) Pani przewodnicząca! Mamy wszyscy świadomość, że pozostajemy zawsze nieco w tyle za społeczeństwem. Następują pewne zmiany, a polityka i prawodawstwo pojawiają się później. Uwzględnienie w formacie przekazywania danych wymogów w zakresie praw obywatelskich, które powinny być przestrzegane w umowie w sprawie danych dotyczących przelotu pasażera (danych PNR) jest bardzo pozytywnym posunięciem, niemniej jednak dowodzi tego, że wciąż nie nadążamy za biegiem wydarzeń. Ilustracji tego faktu dostarczyła także poprzednia debata na temat umowy ramowej o ochronie danych.
Moje obawy nie wynikają z tego, że ta lista, która robi dobre wrażenie, istnieje i jest wykorzystywana; moja obawa dotyczy zachowania rozmaitych umów dwustronnych pomiędzy państwami członkowskimi a innymi krajami. W związku z tym mam pytanie do pani przewodniczącej Turtelboom z Rady, czy może zagwarantować, że definitywnie skończymy z takimi umowami? Pragnę poradzić negocjatorom, by zabrali ze sobą europejską Konwencję o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności w formie książki, położyli tę książkę na stole obok siebie przed rozpoczęciem negocjacji i regularnie po nią sięgali.
Marie-Christine Vergiat
(FR) Pani przewodnicząca! Zwrócono się nas raz jeszcze z wnioskiem o umowę dotyczącą ochrony danych obywateli europejskich, kiedy są one przekazywane do Stanów Zjednoczonych, która to umowa będzie miała zastosowanie także do Kanady i Australii. W tej Izbie jesteśmy wszyscy bardzo oddani sprawie bezpieczeństwa naszych współobywateli. Nie o tym jest ta debata.
Tak, nasi współobywatele mają prawo do bezpieczeństwa, ale mają oni też prawa w innych obszarach, w tym prawo do pewności prawa. Wiemy, że zwłaszcza w imię zwalczania terroryzmu podważa się wiele zabezpieczeń, do których wszyscy obywatele są uprawnieni, i że zbyt często ilość uznaje się za ważniejszą od jakości.
Chciałabym pogratulować naszej sprawozdawczyni wykonanej przez nią pracy, która idzie we właściwym kierunku, zwłaszcza wtedy, kiedy podkreśla kwestie konieczności i proporcjonalności. Dodałabym do tego chętnie kwestię wzajemności. Jeśli chodzi jednak o obronę praw człowieka, Stanom Zjednoczonym daleko jest do roli wzorca. Wiemy też, że obywatele europejscy nie korzystają tam z takiej samej ochrony jak w Europie, a niektórzy z nich są systematycznie poddawani temu, co nazwałabym administracyjnym nękaniem, co gorsza na tej podstawie, że podejrzewa się ich o bycie terrorystami. Co to znaczy? I co jeszcze gorsze, co się stanie z tymi gwarancjami, kiedy dane przekazane zostaną do krajów trzecich, zwłaszcza z punktu widzenia prewencji?
Wiemy, że 80% tych danych dotarło już do Stanów Zjednoczonych. Oświadczenia, których właśnie wysłuchałam, są niestety dalekie od uspokajających.
Monika Flašíková Beňová
(SK) Europejska strategia w sprawie dostarczania danych osobowych dotyczących pasażerów jest istotnym krokiem w kierunku harmonizacji prawodawstwa w tym obszarze. Istnienie szeregu równoległych inicjatyw prawodawczych dowodzi potrzeby zapewnienia spójności. Należy jednak stwierdzić, że ta strategia ma szereg niedostatków, zwłaszcza w obszarze ochrony danych osobowych, jak to już kilkakrotnie wspomniano tutaj.
Niedawny dokument Komisji opublikowany we wrześniu zawierał także krytykę europejskiego inspektora ochrony danych. Zgadzam się z tą częścią krytyki, która odnosi się do poziomów konieczności i zatwierdzenia dotyczących konkretnych rodzajów danych. Moim zdaniem powinniśmy ustanowić rygorystyczne ograniczenia wobec możliwości wykorzystywania danych do tworzenia profili i szacowania ryzyka.
Takie operacje z danymi wymagają lepszego uzasadnienia niż to, które zawarte jest w obecnym tekście, a jednocześnie powinniśmy lepiej sprecyzować, w jaki sposób można zapobiegać wykorzystywaniu danych w niewłaściwy sposób.
Chciałabym przywołać parę przykładów z innych umów, w tym także z umowy zawartej pomiędzy UE a USA dotyczącej dostarczania danych o pasażerach do amerykańskiego Departamentu Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Umowa ta zawiera wątpliwe porównanie tych danych i danych z baz danych o imigrantach. Moim zdaniem ten warunek nie wydaje się odpowiadać celowi tej umowy, którym jest zwalczanie terroryzmu i poważnych przestępstw.
Jest zatem niezbędne, byśmy unikali takich wątpliwych błędów przy opracowywaniu podobnych umów w przyszłości. Mam nadzieję, że Komisji to się uda, jako że nie możemy z pewnością uznać obecnego dokumentu za satysfakcjonujący, zwłaszcza w obszarze ochrony danych osobowych.
Salvatore Iacolino
(IT) Pani przewodnicząca, pani minister, pani komisarz, panie i panowie! Przysłuchując się dotychczasowym ważnym głosom w tej dyskusji, nie mam wątpliwości, że, domagając się szybkiego osiągnięcia rozsądnego kompromisu w kwestii określenia zawartości tej umowy ramowej w sprawie danych dotyczących przelotu pasażera, Parlament daje ważny impuls.
Wychodząc z założenia, że w chwili obecnej brak jest spójnych ram obowiązujących przepisów - przy czym ta sytuacja kontrastuje silnie z realną i dostrzeganą potrzebą zwalczania terroryzmu zdecydowanymi, solidnymi środkami, równoważącymi prywatność i bezpieczeństwo - należy uznać, że działania mające zagwarantować bezpieczeństwo mogą być skutecznie realizowane w drodze współpracy międzynarodowej. Jednocześnie, jak to widzieliśmy jakiś czas temu w Parlamencie, kiedy zatwierdziliśmy projekt porozumienia SWIFT, powinniśmy mieć na uwadze nie tylko mandat negocjacyjny Rady, ale także istotny wkład, jaki Parlament będzie w stanie zaoferować w sytuacji, kiedy walkę z nielegalną imigracją będzie można prowadzić przy pomocy umowy ramowej.
Petru Constantin Luhan
(RO) W czasach wielkiej mobilności nie możemy cieszyć się bezpieczeństwem bez skutecznej wymiany danych. Naszym obowiązkiem jest chronić naszych obywateli przed atakami terrorystycznymi i zorganizowaną przestępczością. Trzeba jednak znaleźć równowagę pomiędzy bezpieczeństwem a prywatnością. Cieszę się, że w rezolucji Parlamentu Europejskiego podkreślono, iż dane PNR nie mogą być wykorzystywane do profilowania. Wierzę, że partnerstwo pomiędzy USA, Kanadą i Australią z jednej strony, a Unią Europejska z drugiej strony może stanowić idealne rozwiązanie dla zwalczania terroryzmu i zorganizowanej przestępczości.
Uważam, że obie strony powinny po pierwsze wypracować porozumienie co do elementów niezbędnych do osiągnięcia tego celu. Musimy uwzględnić fakt, że Europejczycy z powodu swojej mentalności przywiązują wielką wagę do poszanowania prywatności. UE nie może przystać na to porozumienie, dopóki nie zostanie wyjaśniony każdy szczegół związany z bezpieczeństwem danych przekazywanych pomiędzy stronami.
Ioan Enciu
(RO) Proponowana strategia oznacza krok naprzód, jeśli chodzi o sposób podejścia do przyszłych umów w tym obszarze. Ważne jest, by znaleźć równowagę pomiędzy ochroną prywatności i prawami podstawowymi a potrzebą zwalczania terroryzmu. Jeśli strategia ta zostanie wdrożona w przedstawiany sposób, to zapewni solidne, egzekwowalne gwarancje w odniesieniu do poszanowania praw, które przysługują obywatelom europejskim w Unii Europejskiej. Jak zapewniła nas pani komisarz Malmström, profilowanie w drodze automatycznego przetwarzania dostarczonych danych nie będzie możliwe. Mamy nadzieję, że tak będzie w istocie, była to bowiem jedna z naszych obaw, tak samo jak okres przechowywania danych.
Chociaż nie mówimy tu o danych osobowych, uważam zasadniczo, że w ostatecznym rozrachunku jest to kwestia prawa obywateli do prywatności.. Dlatego też należy także zapewnić obywatelom, którzy padną ofiarą niewłaściwego wykorzystania danych, procedurę umożliwiającą wnoszenie skarg administracyjnych i sądowych. Decyzje o przekazaniu danych PNR do krajów trzecich muszą być podejmowane w każdym przypadku z osobna i wyłącznie za wyraźną zgodą Unii Europejskiej.
Angelika Werthmann
(DE) Pani przewodnicząca! Należy powitać z zadowoleniem sposób, w jaki Komisja poddała pod dyskusję swoje globalne podejście do przekazywania danych dotyczących przelotu pasażera do krajów trzecich, w szczególności fakt, że zrobiła tak, zanim rozpoczęły się negocjacje z tymi krajami. Pokazuje to, że Komisja wyciągnęła wnioski z metod stosowanych w przeszłości. Jak to już wskazywano tutaj wielokrotnie w odniesieniu do porozumień ACTA i SWIFT, mam wielkie obawy co do standardów ochrony danych. Jednakże w tym przypadku zasadniczo chodzi o przetwarzanie danych, przy pomocy których władze zamierzają na przykład określić tożsamość ewentualnych wspólników podejrzanych osób. Na pierwszy rzut wydaje się to czymś zupełnie korzystnym, jednak po namyśle zdajemy sobie sprawę, że założenie, iż ogólne uznanie obywateli europejskich za podejrzanych na podstawie słabych dowodów poszlakowych, jest bardzo poważne. Czy faktycznie chcemy dostarczać imiona i nazwiska i inne dane w tym celu?
Andrew Henry William Brons
Pani przewodnicząca! Nie jestem rzecz jasna wcale za tym, by Unia Europejska zyskała prawo zawierania umów. Spróbuję jednak przyjrzeć się obiektywnie zasadom regulującym umowy w sprawie danych PNR. Przyjęte podejście polegające na równoważeniu dwóch sprzecznych potrzeb, prywatności i bezpieczeństwa, jest zasadniczo prawidłowe. Ludzie mają prawo do zachowania w poufności szczegółowych informacji o swoim życiu, lecz władze mają nie tylko prawo, ale i obowiązek chronić życie swoich obywateli. Gdyby tylko terroryści i niebezpieczni przestępcy nosili czarne kapelusze i uśmiechali się groźnie, możliwe byłoby jednoczesne zaspokojenie obu tych potrzeb.
Znalezienie właściwej równowagi uniemożliwiają jednak ideologiczne zahamowania Unii. Jestem w stanie zrozumieć niechęć do ujawniania niekoniecznych informacji o pochodzeniu czy poglądach ludzi. Tam gdzie informacje takie nie mają żadnego związku z terroryzmem, to zahamowanie jest zdrowe. Jednak w epoce, kiedy konkretna grupa ludności zaangażowana jest w nieproporcjonalny sposób w terroryzm - przy czym to, który jest to sektor, może ulec zmianie - nie widzę powodu, by sprzeciwiać się profilowaniu tej populacji.
Cecilia Malmström
komisarz. - Pani przewodnicząca! Zagrożenie terrorystyczne w dalszym ciągu istnieje i musimy na nie odpowiedzieć. Wprawdzie mamy do tego bardzo wiele narzędzi, to jednak modyfikacja i wymiana informacji ma tu kluczowe znaczenie. Zawarliśmy umowy w sprawie danych PNR. Widziałam już mocne dowody na to, że dane PNR są niezbędne do identyfikacji i zapobiegania atakom terrorystycznym. Dopilnujemy, aby te dowody zostały dostarczone Parlamentowi Europejskiemu wraz z konkretnymi przykładami. Pochodzą one zarówno z krajów trzecich, o których dyskutujemy, jak i z późniejszej umowy UE w sprawie danych PNR. Jest to niezbędne, abyście mogli ocenić to we właściwy sposób i przedyskutować z waszymi wyborcami.
Powinniśmy wymieniać się danymi PNR, ale nie powinniśmy robić tego bez żadnych reguł. Potrzebujemy istotnych informacji, by mieć pełny obraz sytuacji, jak i potrzebne są nam jasne reguły. Należy określić zakres, czasy przechowywania, potrzebujemy ochrony danych na wysokim poziomie oraz możliwości dochodzenia zadośćuczynienia przez osoby indywidualne. Musimy mieć jasne reguły przekazywania danych do krajów trzecich, jak i przestrzegać zasady proporcjonalności. Wszystko to zawarte jest komunikacie Komisji i widzę z zadowoleniem, że jakkolwiek możemy różnić się w szczegółach, państwa komunikat jest całkiem zgodny z treścią komunikatu Komisji.
Niektóre sprawy będą przedmiotem negocjacji z naszymi trzema partnerami; będą one trudne, ale ambitne z naszej strony. Moim celem jest dokonanie tego wspólnie z Radą i z pozostałymi trzema instytucjami UE, tak aby instytucje te przemówiły jednym głosem i były jednoznacznym partnerem w tym procesie.
Od początku starałam się zaangażować Parlament i współpracować z nim, z jego komisjami, sprawozdawcami, sprawozdawcami zastępczymi, koordynatorami itd. w otwarty i przejrzysty sposób i będę to robić w dalszym ciągu. Zobowiązuję się, że na wszystkich etapach negocjacji, natychmiast po ich rozpoczęciu, będę państwa w pełni i bezzwłocznie informować, prowadzić otwartą dyskusję i wysłuchiwać waszych opinii. Choć to Komisja będzie prowadzić negocjacje, jestem gotowa dyskutować z państwem, informować państwa i dobrze współpracować z państwem w tej sprawie.
Annemie Turtelboom
Panie przewodniczący! W każdym razie chcę zacząć od stwierdzenia, że jako minister spraw wewnętrznych wiem, iż nader często udaje nam się zapobiec potencjalnym atakom dzięki wymianie i interpretacji danych. To właśnie czyni niniejszą debatę i zawarcie umowy w sprawie danych dotyczących przelotu pasażera (danych PNR) tak istotnymi.
Wiem, że Komisja stanie przed bardzo trudnym zadaniem natychmiast po przyjęciu mandatów przez Radę; będzie musiała otworzyć faktyczne negocjacje i znaleźć równowagę pomiędzy tym, czego chcą wszyscy - w której to sprawie istnieje szeroki konsens - a mianowicie ochroną danych osobowych, z jednej strony, a jednoznacznym przekonaniem tego zgromadzenia, że dane PNR są nam potrzebne, że potrzebujemy często informacji na przykład właśnie do ochrony przed atakami terrorystycznymi.
Cieszę się jednak, że Parlament Europejski, Rada i Komisja mówią tym samym językiem i chodzi im o tę samą równowagę: równowagę pomiędzy ochroną danych a bezpieczeństwem, za które wszyscy jesteśmy odpowiedzialni. Później przyjdzie trudne zadanie przeprowadzenia faktycznych negocjacji; musimy zapewnić, że nie odejdziemy zbyt daleko od naszego mandatu i że w każdym momencie będziemy sami dalej określać tę równowagę.
Chcę odpowiedzieć na szereg konkretnych pytań, takich jak uwaga dotycząca klauzuli wygaśnięcia. Trzeba faktycznie wskazać, że przedmiotowy mandat będzie obowiązywać przed siedem lat, że będzie podlegać ocenie po czterech latach oraz że w przypadku zawarcia umowy i jej akceptacji w tej Izbie będzie mógł być przedłużony jedynie po debacie przeprowadzonej tutaj w Parlamencie; sądzę, że jest to logiczne. Nie jest to prawdziwa klauzula wygaśnięcia, ale coś bardzo zbliżonego, jeśli chodzi o końcowy termin i ocenę po upływie czterech lat.
Ponadto w swoich konkluzjach Rada słusznie stwierdza, że przywiązujemy bardzo dużą wagę do art. 7 i 8 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej - w istocie na temat zgłoszono szereg uwag - i że obowiązani jesteśmy dalej gwarantować ich przestrzeganie. Dla nas wszystkich jest, rzecz jasna, istotne - i postulat taki jest również zawarty w mandacie - by powołać niezależny organ, do którego osoby indywidualne będą mogłyby składać skargi w przypadku stwierdzenia, że ich dane są wykorzystywane bezprawnie lub do innych celów.
Na koniec - i to jest bardzo trudna sprawa - kwestia profilowania. Rzecz jasna wszyscy jesteśmy za ocenami ryzykami. Oceny ryzyka mogą być przecież przeprowadzane w oparciu o zebrane dane, aby umożliwić podjęcie właściwych decyzji. Z drugiej strony, należy bezwzględnie nie dopuścić do stygmatyzacji pewnych grup etnicznych, mimo iż jedna z grup tutaj zalecała takie działania. Wierzę, że chcemy być kompletnie wolni od stygmatyzacji etnicznej. Uważam też, że jest to jedno z podstawowych praw, jakie posiadamy jako obywatele europejscy. W szczególności występując w roli urzędującej przewodniczącej Rady, chcę zapewnić, że nie znajdziemy się w takiej sytuacji.
Przewodniczący
Zamykam debatę.
Głosowanie odbędzie się jutro, w czwartek 11 listopada 2010 r. o godz. 12.00.
Oświadczenia pisemne (na podstawie art. 149 Regulaminu)
Vilija Blinkevičiūt
Parlament dąży do wzmocnienia procedur przekazywania danych dotyczących przelotu pasażera (PNR) do krajów trzecich. Szczególną uwagę należy zwrócić na ochronę danych osobowych pasażerów. Organy ścigania mogą wykorzystywać dane dostarczone przez pasażerów w celu badania popełnionych przestępstw i oceny ryzyka. W związku z tym w przedmiotowej rezolucji Parlament podkreśla konieczność ochrony prawa ludzi do dostępu do informacji i prawa do prywatności. Ponadto Parlament chce, by przekazywanie danych odbywało się w sposób zgodny z europejskimi standardami ochrony danych. Wprowadzenie egzekwowalnych standardów ochrony danych osobowych, które gwarantowałyby ochronę podstawowych praw ludzkich i wolności, jest bardzo ważne. Odpowiedzialność za stosowanie tych standardów powinna spoczywać na niezależnych instytucjach rządowych po obu stronach Atlantyku. Parlament zgadza się z zaleceniem Komisji, by rozpocząć negocjacje nad umową pomiędzy Unią Europejską a Stanami Zjednoczonymi w sprawie ochrony danych osobowych w trakcie ich przekazywania i przetwarzania w celu zapobiegania przestępstwom, w tym terroryzmu, ich badania lub ścigania. Aby zapewnić skuteczną współpracę między instytucjami, Komisja powinna przekazywać Parlamentowi Europejskiemu najnowsze informacje na każdym etapie negocjacji dotyczących ochrony danych osobowych.
Ágnes Hankiss
na piśmie. - (HU) Czy UE jest naprawdę w stanie odbierać dane wywiadowcze, które napływają ze Stanów Zjednoczonych? Należy powitać z zadowoleniem wniosek dotyczący rezolucji w sprawie danych dotyczących przelotu pasażera (danych PNR), ponieważ dąży on do propagowania takiej umowy pomiędzy Stanami Zjednoczonymi a Unią Europejską, która oparta będzie na równowadze pomiędzy bezpieczeństwem a ochroną danych. W moim odczuciu jest on jednak niesatysfakcjonujący pod jednym względem. Zgadzając się z naciskiem, jaki pani Reding kładzie na kulturę wzajemności, chciałabym zadać jedno pytanie: czy naprawdę uważamy za istotne, by taka wymiana danych miała charakter wzajemny - to znaczy, że nie powinniśmy tylko przekazywać informacji istotnych dla zapobiegania terroryzmowi do Stanów Zjednoczonych, ale również te informacje otrzymywać z tego źródła - a jeśli tak, to nie wystarczy po prostu przedłożyć USA listy życzeń, ale trzeba także w praktyce stworzyć lub wyznaczyć ciało UE, które będzie zdolne do odbierania i przetwarzania danych wywiadowczych otrzymanych z USA, zapewniając przy tym jednocześnie jednolite zasady dostępu do tych danych ze strony państw członkowskich. Ten problem wysunął się już na pierwszy plan w związku z porozumieniem SWIFT regulującym przekazywanie danych o transakcjach bankowych, ale wciąż jeszcze pozostaje on nie rozwiązany. Byłoby wskazane, żeby przedmiotowy wniosek zwrócił zdecydowanie uwagę także na to pilne zadanie.
Andreas Mölzer
W ostatnich latach coraz więcej podstawowych praw jest ograniczanych w imię zwalczania terroryzmu. Racjonalność takich działań budzi często wątpliwości. Podczas gdy pasażerów przeszukuje się niemal do bielizny i nie pozwala się im przewozić pilników do paznokci i dezodorantów w ich bagażu, kontrolę towarów pozostawia się samym spedytorom. Jeżeli ta sytuacja ma się zmienić w przyszłości, trzeba zapewnić równowagę pomiędzy wolnością a bezpieczeństwem, ponieważ już utracono tę równowagę w przypadku kontroli pasażerskich, a zatem w miarę zanikania histerii na temat terroryzmu takie wymogi powinny być ponownie złagodzone.
Równie wątpliwa jest kwestia tego, czy w przypadku podróży do USA czyjeś imię i nazwisko, adres, adres poczty elektronicznej, numer karty kredytowej i numer bagażu powinny być znane FBI i czy tej instytucji należy pozwolić na przechowywanie tych danych przez okres do 15 lat. W przyszłości jeżeli ktoś wzbudzi nawet niewielkie podejrzenie na przykład w Zjednoczonym Królestwie - nie z uwagi na przynależność religijną, w którym to przypadku istnieje udowodniony związek z terroryzmem - lecz będzie podejrzany, ponieważ wylatuje nagle, być może bez bagażu i płaci gotówką, w takim przypadku w odniesieniu do przekazywania, nie tylko do USA, danych dotyczących przelotu pasażera powinno istnieć ogólne prawo do złożenia skargi i podjęcia działań prawnych, a dane nie mogą być po prostu przechowywane wiecznie. Dane powinny być rzecz jasna przechowywane jedynie w konkretnym celu. Jeżeli prawa podstawowe są naruszane, aby zapewnić poczucie bezpieczeństwa, takie naruszenie powinno być maksymalnie ograniczone, zaś prawa osób, które tego doświadczają, należy zwiększyć.
Nuno Teixeira
Komisja przedstawiła wachlarz propozycji w odniesieniu do wymiany danych dotyczących przelotu pasażera (PNR) z krajami trzecimi i w sprawie rozpoczęcia negocjacji nad umowami z Australią, Kanadą i z USA. Ustalenie ogólnych zasad w zakresie danych PNR jest jednym z narzędzi służących zapobieganiu ponadnarodowej przestępczości i terroryzmowi. Rodzi to jednak obawy związane z ochroną wolności obywatelskich i praw podstawowych. Baza danych PNR jest dostarczana przez pasażerów przy dokonywaniu rezerwacji i w trakcie kontroli pasażerów przed odlotem, umożliwiając odpowiedzialnym organom badanie przestępstw popełnionych w przeszłości, zapobieganie nowym przestępstwom oraz dokonywania analiz ryzyka. Ten środek bezpieczeństwa jest obecnie wykorzystywany we współpracy z krajami trzecimi, co stwarza potrzebę ustanowienia zasad prawnego bezpieczeństwa danych. Te propozycje koncentrują się w szczególności na sposobach przekazywania danych PNR, na standardach monitorowania poprawnego wykonywania umowy w sprawie danych PNR, a także na wzajemności w jej wykonywaniu. Parlament popiera zalecenia Komisji i opinię europejskiego inspektora ochrony danych, podkreślając jednocześnie, że nie wolno naruszać prywatności pasażerów i że dane takie powinny być wykorzystywane wyłącznie zgodnie z ich przeznaczeniem.
Georgios Toussas
Wspólny wniosek o przyjęcie rezolucji dowodzi raz jeszcze, że Parlament Europejski, podobnie jak wszystkie instytucje UE, stanowi poważne zagrożenie dla obywatelskich wolności i praw demokratycznych. Rezolucja wykorzystuje pretekst terroryzmu i "potrzeby współpracy przeciwko terroryzmowi” pomiędzy UE a Stanami Zjednoczonymi, by usprawiedliwić przechowywanie ogólnych danych o wszystkich pasażerach podróżujących z UE do Stanów Zjednoczonych, Kanady i Australii. Puste frazesy o tak zwanych gwarancjach ochrony danych osobowych zapewniają Parlamentowi Europejskiemu wymówkę, by zatwierdzić podpisanie umowy między UE a Stanami Zjednoczonymi w sprawie danych dotyczących pasażerów, którą do tej pory przedstawiał w hipokrytyczny sposób jako niemożliwą do zaakceptowania. W tym wspólnym wniosku o przyjęcie rezolucji polityczni rzecznicy kapitału, ramię w ramię z oportunistami, zwodzą w obraźliwy sposób społeczeństwo, rozprawiając o umowie, która rzekomo zawiera gwarancje ochrony danych osobowych. Żadna umowa i żadna gwarancja nie jest w stanie zabezpieczyć ochrony danych osobowych, kiedy są one przekazywane i oddawane pod kontrolę tajnym służbom i mechanizmom represji w Stanach Zjednoczonych i w innych krajach. Grecka Partia Komunistyczna głosowała przeciwko temu rozwiązaniu, które nie sposób zaakceptować, i wzywa społeczeństwo, by nasiliło swoją walkę przeciwko UE i jej antyludowej i represyjnej polityce, która uderza w prawa społeczne, demokratyczne i podstawowe prawa ludzkie.
Zbigniew Ziobro
Jednym z największych zagrożeń, jakiemu w ostatnich latach świat stawia czoło jest wojna asymetralna z terroryzmem oraz zagrożenia wynikające z rozwoju międzynarodowej zorganizowanej przestępczości. Nie da się zbudować skutecznego parasola ochronnego przeciwko tym niebezpieczeństwom bez odpowiedniej współpracy miedzy Europą i USA. Ważnym elementem tej współpracy jest wymiana informacji. Dlatego PNR jest niezwykle istotnym elementem wspólnotowego bezpieczeństwa. Należy jednak pamiętać, że jego skuteczność zależy tylko i wyłącznie od pełnej wzajemności w wymianie danych ze stroną amerykańską. Mam również nadzieję, że przyjęcie umowy przyspieszy podpisanie porozumień pomiędzy USA, a Wspólnotą Europejską w sprawie tzw. visa viewer program, co pozwoli znieść wizy do USA min. dla obywateli Polski.
