Europese strategie ten aanzien van de Roma (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie: Europese strategie ten aanzien van de Roma.
Jean-Pierre Jouyet
fungerend voorzitter van de Raad. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte afgevaardigden, de Raad erkent volledig dat het van essentieel belang is passende maatregelen te nemen om de situatie van de Roma te verbeteren en hun fundamentele rechten te bevorderen, zoals uw Parlement heeft verzocht in de resolutie van 31 januari jongstleden.
Zoals u weet, is onder Franse voorzitterschap concrete vooruitgang geboekt op het gebied van non-discriminatie en insluiting, en in dat kader is het mogelijk geweest rekening te houden met de situatie van de Roma, vooral in het pakket met betrekking tot de Sociale Agenda, zoals die op 2 juli jongstleden door commissaris Špidla is gepresenteerd.
Het door de Commissie gepresenteerde pakket heeft als doel nieuw elan te geven aan het beleid ter bestrijding van armoede, uitsluiting en discriminatie van de meest kwetsbare groepen, en vanuit dat oogpunt zijn de voorstellen van de Commissie, waarin een inventaris wordt opgemaakt van de bestaande instrumenten die bijdragen aan een betere insluiting van de Roma, werkelijk een uitstekende bijdrage.
De Raad van zijn kant betreurt dat de lidstaten het op financieel vlak niet eens zijn geworden over een pakket met betrekking tot de bestrijding van armoede en sociale uitsluiting. Ik wilde dat ook tijdens dit debat zeggen.
De eerste Europese top over de Roma is op 16 september jongstleden gehouden. Deze top werd gesteund door de voorzitter van de Commissie en door het Franse voorzitterschap van de Europese Unie. De aangenomen verklaring onderstreept de verantwoordelijkheden van de lidstaten ten aanzien van een echte insluiting van de Roma door het accent te leggen op de versterking van de individuele rechten van personen en op het belang van deelname door Roma-organisaties.
Op 29 en 30 september 2008 is een tweede top gehouden over gelijke kansen, waar wij de nadruk hebben gelegd op de problemen waar de Roma maar al te vaak mee worden geconfronteerd, of het nu gaat om toegang tot onderwijs, werk en beroepsopleiding of om toegang tot andere goederen en diensten. Deze heeft ons de mogelijkheid gegeven om te bekijken hoe het best kan worden opgetreden tegen de discriminatie waar deze bevolkingsgroep het slachtoffer van is.
Wij zijn ook verheugd over het feit dat de situatie van de Roma in de Europese Unie een van de prioriteiten is van het Bureau voor de grondrechten van de Europese Unie.
Het Franse voorzitterschap heeft onlangs ontwerpconclusies opgesteld die betrekking hebben op de specifieke situatie van de Roma. Deze zullen worden voorgelegd aan de ministers van buitenlandse zaken tijdens de Raad Algemene Zaken en Externe Betrekkingen van aanstaande maandag en dinsdag. Ik zal dinsdag verslag uitbrengen aan uw Commissie buitenlandse zaken.
In deze ontwerpconclusies worden de Commissie en de lidstaten verzocht rekening te houden met de situatie van de Roma bij het uitstippelen en uitvoeren van het beleid inzake verdediging van de grondrechten, armoede- en discriminatiebestrijding, gelijkheid van vrouwen en mannen, alsmede toegang tot onderwijs, huisvesting, gezondheidszorg, werk, justitie en cultuur. Wij roepen de Commissie en de lidstaten in deze ontwerpconclusies op om voor 2009 en 2010 concrete maatregelen daartoe te bepalen.
In het licht hiervan wordt tevens verzocht beter gebruik te maken van de structuurfondsen. Om die reden vraagt de Raad de Commissie om in 2010 een voortgangsverslag voor te leggen, de besprekingen voort te zetten en de noodzakelijke gedachtewisselingen met de Roma-organisaties te organiseren.
Dat is mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, wat ik het Parlement wilde zeggen.
Vladimír Špidla
lid van de Commissie. - (CS) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de eerste Europese top over de Roma, die op 16 september jongstleden plaatsvond in Brussel, was van buitengewoon belang voor het partnerschap tussen alle belangrijke spelers op dit vlak. Er namen meer dan 500 hooggeplaatste vertegenwoordigers van de Europese instanties, de lidstaten en niet-gouvernementele organisaties aan deel en het was een duidelijk teken van ons hernieuwde elan in de strijd tegen de sociale uitsluiting van de Roma.
De top liet duidelijk zien dat er over de hele linie gestreefd dient te worden naar een volwaardige deelname van de Roma aan het economische, sociale en culturele leven in Europa. Ook dient te worden gestreefd naar gelijke kansen voor iedereen in de EU, dus met inbegrip van de Roma. Het maatschappelijk middenveld dient nauw bij dit partnerschap betrokken te worden. Dat betekent dat de Roma betrokken dienen te worden bij de opstelling, de tenuitvoerlegging en de monitoring van beleid over en voor hen. De Commissie is dan ook ingenomen met de bijdrage van de niet-gouvernementele organisaties aan de top over de Roma, onder meer in de vorm van een verklaring van de EU Roma Policy Coalition. Dit jaar is er dankzij eendrachtig optreden van de EU en de lidstaten, alsook dankzij wederzijds vertrouwen en goede wil, enorme vooruitgang geboekt bij de sociale inclusie van de Roma.
Voor de Commissie zijn de belangrijkste resultaten van de top als volgt: de toezegging om zich in te zetten voor de individuele rechten van Roma-mannen, -vrouwen en -kinderen; de erkenning van het feit dat de ondersteuning van de maatschappelijke inclusie van de Roma een gezamenlijke verantwoordelijkheid is van de EU en de lidstaten, elk in hun eigen competentieveld; de erkenning van de rol van de EU in de ondersteuning van de lidstaten bij de tenuitvoerlegging van hun beleid, en wel middels coördinatie en financiële ondersteuning uit de structuurfondsen; de consensus dat cultuurgerelateerde, op de Roma gerichte methodes ondersteund dienen te worden, zonder daarbij overigens andere maatschappelijk achtergestelde personen uit te sluiten, en waarbij zal worden gestreefd naar opname van de Roma in de mainstream wat betreft onderwijs, arbeid en de samenleving als geheel.
De Commissie heeft tijdens de top duidelijk te kennen gegeven dat zij binnen het kader van haar bevoegdheden al het nodige in het werk stelt om de positie van de Roma te verbeteren en hen in het genot te doen komen van hun volledige, middels het Handvest gewaarborgde rechten. Ingeval van schending van het communautaire recht, dus ook van de grondrechten, zal de Commissie niet nalaten om onmiddellijk in te grijpen.
Naar aanleiding van de conclusies van de top hebben Commissievoorzitter Barroso en ik voorgesteld een platform in te richten voor de inclusie van de Roma. Het platform zou een kader kunnen bieden voor bijvoorbeeld bilaterale ontmoetingen op hoog niveau om te bespreken hoe de financiële instrumenten ter ondersteuning van het cohesiebeleid en de plattelandsontwikkeling beter afgestemd kunnen worden op de inclusie van de Roma. Bovendien zou dit platform een concrete invulling kunnen zijn van de beloften van de Commissie om de communautaire instrumenten en het communautaire beleid doeltreffender te maken, alsook om verantwoording te kunnen afleggen over de geboekte resultaten.
De lidstaten zouden nu, aansluitend op de conclusies van de Europese Raad in juni, hun licht moeten laten schijnen over de resultaten tot nog toe en hun inspanningen moeten vergroten om te komen tot een volledige inclusie van de Roma. Uiteraard kunnen de lidstaten daarbij rekenen op de steun van de Commissie. Verder verheugt de Commissie zich nog op de komende Raad Algemene Zaken van 8 december aanstaande, waar de ontwerpconclusies inzake de inclusie van de Roma behandeld zullen worden.
Lívia Járóka
namens de PPE-DE-Fractie. - (HU) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, mijnheer de minister, geachte collega's, het afgelopen jaar is er aanzienlijke vooruitgang geboekt in de erkenning op Europees niveau van het feit dat de integratie van de tien miljoen Roma die in diepe armoede leven in de lidstaten, alsmede de handhaving van hun rechten als onderdanen van de Europese Unie, in het belang is van alle Europese samenlevingen.
Toch heb ik het gevoel dat dit proces nu tot stilstand is gekomen. Volgens het Europees Parlement en niet-gouvernementele organisaties is er professioneel Europees toezicht en communautaire controle nodig. De lidstaten hebben weliswaar hun intentie om de in hun land levende Roma te integreren kenbaar gemaakt door middel van de plannen die ze aan de Europese Unie hebben gepresenteerd, maar deze intentieverklaringen worden niet ondersteund door de goedgekeurde begrotingen van de lidstaten en de tot nog toe bereikte resultaten.
De sporadische projecten die met EU-gelden zijn gefinancierd, hebben niet tot een doorbraak geleid. De uitsluiting van de Europese Roma op het gebied van economie en huisvesting, het feit dat ze verstoken blijven van kwaliteitsonderwijs en hun verontrustende gezondheidsindicatoren zijn niet verbeterd maar eerder verslechterd, en verzwakken de Europese sociale cohesie verder.
Vergeleken bij de projectmatige aanpak die we tot nu toe hebben gekend, zijn er veel uitgebreidere professionele inspanningen nodig waarmee zowel Roma- als niet-Roma-gemeenschappen samen worden aangesproken en waarmee de genoemde gebieden worden ontwikkeld, op een manier die partijen en regeringsperiodes overstijgt. De randvoorwaarde hiervoor is dat ook volgende voorzitterschappen de noodzaak van gezamenlijk Europees optreden, zoals voorbereid door het Franse voorzitterschap, inzien en zich hiervoor inzetten.
Het is cruciaal dat er acuut maatregelen worden genomen die gericht zijn op de acceptatie van de Roma en de benutting van hun economische capaciteit voor de ontwikkeling van Europa. Sinds het begin van het cohesiebeleid tot aan de uitbreiding van 2004 hebben we successen gezien, maar nog drie decennia wachten is veel te lang. Wat we hier nu nodig hebben, is crisismanagement. De getto's waar duizenden Roma wonen, kunnen alleen worden opgeheven via de re-integratie van de bewoners op de arbeidsmarkt, de optimale benutting van nieuwe en onontgonnen terreinen in de economie - zoals hernieuwbare en alternatieve energie of milieubescherming - en de totstandbrenging van geïntegreerd kwaliteitsonderwijs.
De eigen identiteit van de Roma, hun nationale identiteit die is verbonden met hun moederland en hun sociaal-economische identiteit moeten tegelijkertijd worden versterkt. Het proefproject van 5 miljoen euro dat in de begroting voor 2009 is opgenomen, biedt een mogelijkheid om over dit onderwerp te praten, maar hier mag het proces niet stagneren. In plaats van bilaterale ontmoetingen moet er een Europese strategie komen waarmee nieuwe elementen, rechtsgrondslagen, mogelijke sancties en financiële mechanismen in het leven worden geroepen.
Jan Marinus Wiersma
namens de PSE-Fractie. - Voorzitter, het Europees Parlement heeft zich in de achterliggende periode in een aantal resoluties krachtig uitgesproken voor het ontwikkelen van een langetermijnstrategie voor de integratie van de Roma in Europa. Het afgelopen jaar is duidelijk geworden dat op dit vlak meer gedaan moet worden, in de eerste plaats door de lidstaten, maar ook door de Europese Unie. Binnenkort zal ook de Raad zich weer buigen over dit onderwerp. Dat alleen al is een signaal dat onze regeringsleiders terecht groot politiek belang hechten aan effectief beleid om discriminatie van de Roma en hun sociale en economische uitsluiting tegen te gaan.
Ook bij de Commissie staat het onderwerp hoog op de agenda. In september organiseerde zij de eerste zogenaamde Roma-top, waarin vertegenwoordigers van de lidstaten, de Commissie zelf, maar ook vooral vertegenwoordigers van de Roma civil society aanbevelingen konden doen voor een Europees Roma-beleid.
Als onderdeel van de Europese Roma-strategie zou een politieke bijeenkomst op hoog niveau een jaarlijks terugkerend evenement moeten worden. Om de voortgang van het beleid te checken, om positieve ervaringen uit te wisselen, maar ook - als dat nodig is - om kritische noten te kraken. Ik hoop dat de commissaris vandaag die toezegging kan doen.
Maar er moet méér gebeuren. De Europese Raad moet daarom een heldere en concrete opdracht toekennen aan de Commissie om een breed strategisch en langetermijnbeleidskader te ontwikkelen om de vicieuze cirkel van uitsluiting waarin generaties Europese Roma gevangen zitten, te doorbreken.
Er is ook geen reden nog langer te wachten met beleidsvoorstellen. Wat moet gebeuren, is duidelijk. Talloze studies en beleidsaanbevelingen hebben in kaart gebracht waar de knelpunten liggen. De resoluties van het Europees Parlement geven een helder en concreet overzicht van de mogelijke beleidsinitiatieven.
Viktória Mohácsi
namens de ALDE-Fractie. - (HU) Mijnheer de Voorzitter, op 31 januari hebben we in deze zaal met grote meerderheid de parlementaire resolutie aangenomen waarin we de Europese Commissie eenduidig om een EU-strategie ten aanzien van de Roma hebben verzocht. Onderwijs, huisvesting, werkgelegenheid en gezondheidszorg werden aangegeven als de vier aandachtsgebieden waaraan middelen en personeel moesten worden toegewezen.
De niet al te overtuigende verklaring die we zojuist van de Commissie hebben kunnen horen, deed me eerlijk gezegd op griezelige wijze denken aan de propaganda-uitingen van de Oost-Europese socialistische dictaturen. Net zoals toen wordt er slechts melding gemaakt van succes, ontwikkeling en andere positieve berichten, terwijl de Roma in werkelijkheid nog altijd in kampen en getto's leven en dagelijks worden geconfronteerd met vernedering, discriminatie en in het ergste geval openlijke racistische aanvallen, als gevolg waarvan alleen al uit Italië bijna 30 000 Roma op het grondgebied van de Europese Unie rondzwerven in de hoop eindelijk een thuisbasis te vinden in een van de lidstaten.
Mijnheer de commissaris, in mijn hand houd ik de brief van vice-voorzitter Barrot van 6 november, waarin hij mij en vier van mijn collega's verzekert dat - ik citeer - "we er in verband met de EU-strategie ten aanzien van de Roma zeker van kunnen zijn dat hij nauw zal samenwerken met commissaris Špidla om ervoor te zorgen dat de strategie tegemoet komt aan de verwachtingen van de niet-gouvernementele organisaties van de Roma.” Hier wordt helemaal niet gerept over een strategie, alleen maar over een integratieplatform voor de Roma. Hoe valt dit uit te leggen?
Naar aanleiding van de Europese Roma-top heb ik van de niet-gouvernementele organisaties vrijwel uitsluitend kritiek gehoord. Zij zeiden dat zij veel meer hadden verwacht van deze historische top en dat zij niet bij de voorbereidingen waren betrokken. Ik ga zelfs nog een stapje verder: het is nog altijd niet duidelijk wat de regering van de heer Berlusconi aan de Europese Commissie heeft gerapporteerd over de resultaten van de vingerafdrukken.
Daniel Cohn-Bendit
Mijnheer de Voorzitter, Commissie, Raad, deze discussie is een beetje schijnheilig. We moeten toch man en paard noemen. We hebben bij de Roma een probleem en wel dat ze in de meeste samenlevingen op afwijzing stuiten, al kan de mate waarin dat gebeurt verschillen. Italië werd al genoemd, van Tsjechië en Roemenië zijn voorbeelden bekend waarbij het tot regelrechte pogroms, racistische geweldpleging is gekomen.
In deze situatie zou de Europese Unie één ding moeten doen, namelijk de Roma de status van een Europese minderheid geven. Dit omdat officiële erkenning de eerste stap tegen uitsluiting is. Vervolgens dienen we dan samen met de Roma een strategie te ontwikkelen, die op twee punten aanzet: een strategie voor de Roma met een vaste verblijfplaats en een voor de Roma die een rondtrekkend leven leiden. Je kunt immers niet de rondtrekkenden dwingen zich ergens te vestigen en evenmin hen met vaste verblijfplaats dwingen te gaan trekken. Dat is een ingewikkeld probleem. In Frankfurt had ik zes jaar de Roma-aangelegenheden in mijn portefeuille en ik weet hoe weerbarstig de dagelijkse praktijk kan zijn.
Maar het fundamentele probleem is - en daarom is het ook juist wat er eerder over organisatie gezegd is - dit: als we met Roma-vertegenwoordigers geen structuren weten op te bouwen, zullen we falen, omdat we dan altijd paternalistisch over hun problemen praten en niet proberen samen met hen de problemen - ook onderlinge meningsverschillen - die ze hebben op te lossen. We hebben het bijvoorbeeld over scholen. Er zijn echter Roma-families die hun kinderen niet naar school willen sturen en andere die daar wel toe bereid zijn. Met die verschillen moet rekening gehouden worden. Daarom ben ik het er ook mee eens om te stoppen met het doorgeven van zulke blijmoedige waterberichten als "we doen ons best” en "er zijn programma's gemaakt”, terwijl we weten dat het niet werkt.
Om kort te gaan: eerst de ernst van het probleem maar eens beter onder ogen zien en dan de Roma-organisaties radicaler in de beleidsplanning integreren!
Roberta Angelilli
namens de UEN-Fractie. - (IT) Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, de aanpak waarvoor de Commissie heeft gekozen bij de benadering van de Roma heeft mijn volledige steun. Het is een pragmatische benadering waarin ik mij vinden kan. Deze is vrij van politieke en ideologische invloeden en wil - om de woorden van Commissievoorzitter Barroso aan te halen, die hij uitsprak op de top in Brussel van 16 september - "zonder uitzondering alle verantwoordelijken betrekken bij een dialoog, zowel de vertegenwoordigers van de Roma-bevolking als de overheid, om te beginnen de Europese Commissie ”.
Het beleid met betrekking tot de Roma is natuurlijk een zaak van de lidstaten zelf, maar het is goed dat nu eindelijk een poging gedaan wordt om dit beleid op communautair niveau te coördineren. Goede praktijken moeten worden gecoördineerd en het gebruik van de financiële middelen moet scherp worden gecontroleerd. Hoeveel geld is er de laatste jaren verspild en hoeveel mogelijkheden zijn onbenut gelaten? Als wij naar de realiteit kijken stellen wij vast dat, enkele uitzonderingen daargelaten, de balans helaas naar een mislukking overhelt. Teveel financiële middelen werden niet gebruikt, teveel financiële middelen werden verspild met maatregelen en projecten die geen enkel resultaat hebben opgeleverd. Als we dit probleem op een serieuze manier willen aanpakken, moeten we de fouten uit het verleden onderkennen. Hier geldt eens te meer het motto 'wie zonder zonde is, werpe de eerste steen'. De Commissie is gekomen met een verslag dat nuttig is voor alle lidstaten. Elke lidstaat moet nu zijn bijdrage leveren, om te beginnen door op onverbiddelijke wijze de strijd aan te binden tegen elke vorm van racisme en discriminatie en een serieus integratiebeleid te stimuleren dat in elk geval uitgaat van de volgende drie prioriteiten: schoolbezoek, vaccinatie en gezondheidszorg, beroepsopleiding en integratie op de arbeidsmarkt door onder meer ook gebruik te maken van microkredieten.
Hiernaast moet wij echter ook de Roma vragen hun verantwoordelijkheid te nemen. We kunnen bijvoorbeeld niet meer accepteren dat Roma-ouders hun kinderen niet naar school laten gaan om ze te dwingen te gaan bedelen. Geen enkele vorm van uitbuiting of illegaliteit is aanvaardbaar. Alleen met een combinatie van solidariteit, integratie en respect voor de regels komen we tot de juiste strategie voor een oplossing van de problemen.
Giusto Catania
namens de GUE/NGL-Fractie. - (IT) Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, nadat de resolutie door dit Parlement was aangenomen, hebben wij verschillende Roma-kampen bezocht in Rome. Hier hebben we de opvangfaciliteiten gezien en kunnen vaststellen onder welke deze mensen leven. Deze ervaring heeft ons geleerd dat de Roma werkelijk speciale bescherming nodig hebben, niet in de laatste plaats omdat de Roma-gemeenschap na de uitbreiding van de EU een van de grootste minderheidsgroeperingen binnen de Unie is geworden. Het is onze plicht er voor te zorgen dat deze minderheid wordt erkend als een volwaardige Europese minderheid.
De inspanningen die zijn geleverd in de afgelopen jaren waren onsamenhangend en zijn niet gecoördineerd door de Europese Unie. Grote hoeveelheden geld zijn vergeefs uitgegeven en hebben niet geleid tot structurele en duurzame verbetering van de situatie waarin de Roma verkeren, in het bijzonder op het gebied van onderwijs, huisvesting en werk. Dagelijks zijn we getuige van rassendiscriminatie, zowel op lokaal niveau als bij de programma's, die niet zijn afgestemd op integratie. Wij zijn ook voortdurend getuige van discriminatie door de politie of van racistische karakterisering door de regeringen, die menen de Roma-gemeenschap te moeten registreren door middel van vingerafdrukken of met vergelijkbare methoden. Er is in Europa sprake van een waarachtige criminalisering van de Roma-gemeenschap. Dagelijks horen wij verklaringen in die richting van politici zowel ter rechter- als ter linkerzijde.
Ik hoop dat mevrouw Angelilli de leider van haar partij, die tevens voorzitter is van het Italiaanse parlement, ervan kan overtuigen dat, in tegenstelling tot wat hij in het openbaar heeft verklaard, de Roma-gemeenschap wel degelijk in staat is te integreren in de samenleving.
Frank Vanhecke
Voorzitter, het spijt mij voor de voorgaande spreker, maar de stelling dat de zeer grote samenlevingsproblemen met de Roma zo maar terug te brengen zijn tot discriminatie of tot vooroordelen, mag dan wel politiek correct zijn, in de realiteit klopt die stelling helemaal niet.
Roma-mensen houden zelf vast aan een aantal levensgewoonten die nauwelijks of zelfs niet verzoenbaar zijn met de basisnormen die in de meeste Europese landen gelden. De grote werkloosheid onder de volwassenen en het schrikbarende schoolverzuim van de Roma-kinderen zijn niet in de eerste plaats het gevolg van welke discriminatie dan ook.
Het Italiaanse Hof van Cassatie besliste vorige week dat bedelen door zigeuners integraal deel uitmaakt van de Roma-cultuur en dus niet verboden mag worden. Waar gaan we naar toe, vraag ik mij af. Wat mij betreft, ik pleit voor een zeer respectvolle en menselijke, maar ook duidelijke aanpak.
Wie in onze maatschappij wil verblijven, respecteert de wetten en de normen van onze maatschappij. Bedelarij, weghouden van kinderen van basisgezondheidszorg, of slechter nog, systematisch weghouden van kinderen van school, zijn uit den boze in onze maatschappij.
Magda Kósáné Kovács
(HU) Mijnheer de Voorzitter, het debat van vandaag maakt deel uit van een proces waarvan de belangrijke beslissingen nog voor ons liggen en daarom benadruk ik nu dat de levenssituatie van de grootste minderheid in Europa gerust kan worden vergeleken met de omstandigheden in een derdewereldland. Natuurlijk kunnen ze nog verder naar beneden worden gehaald in deze toestand door te zeggen dat het hun eigen schuld is, terwijl juist hun situatie op het gebied van onderwijs, huisvesting, gezondheidszorg en werkgelegenheid doet denken aan een derdewereldland. Deze 10 à 12 miljoen mensen hebben zonder directe, geconcentreerde en gerichte hulp van buitenaf geen schijn van kans om de armoede en uitsluiting te doorbreken. Deze mate van maatschappelijke achterstand belemmert de fundamentele verwezenlijking van de menselijke waardigheid en gelijke kansen van de Roma.
Europa heeft het moment al decennia geleden achter zich gelaten dat er van een afstand kon worden toegekeken hoe er op zijn grondgebied zulke grote massa's mensen konden wonen die ondanks hun enorme economische potentieel generatie na generatie in een positie van algehele maatschappelijke achterstand verkeerden. De economische ontwikkeling op zich heeft nooit een fase gekend waarin de werkelijke mobiliteit van de mensen onderaan de maatschappelijke ladder kon worden opengebroken.
Dit is een gedeelde verantwoordelijkheid, in de eerste plaats omdat de situatie van de Roma in de nieuwe lidstaten na toetreding of in de kandidaat-lidstaten die op toetreding wachten, niet wezenlijk is veranderd. Tegelijkertijd wordt zigeunerhaat steeds openlijker ingezet als credo van extremistische denkbeelden in Europa en dat moeten we een halt toeroepen. Het feit dat dit onderwerp op de agenda is gezet, toont aan dat er werk aan de winkel is: commissaris Špidla heeft veel van die taken opgesomd en werd daarbij aangevuld door mijn collega's. Laten we al onze taken combineren; het onderwerp komt namelijk in februari opnieuw ter sprake in het Parlement.
Jiří Maštálka
(CS) Geachte collega's, dames en heren, ik zou graag als schaduwrapporteur namens de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken mijn grote waardering willen uitspreken voor de werkzaamheden van zowel de Commissie als de rapporteur. Zij hebben gepoogd een sterke, positieve bijdrage te leveren aan de oplossing van de problematiek met betrekking tot een van de minderheden in de Europese Unie. Ik vrees uit het debat te moeten concluderen dat de woorden van commissaris Špidla ofwel incorrect vertaald zijn ofwel fout begrepen door bijvoorbeeld mevrouw Mohácsi of de heer Cohn-Bendit. De Tsjechische Republiek, het land waar ik vandaan kom en dat wat dit onderwerp betreft geheel en al onterecht regelmatig kritiek te verduren kreeg, heeft uitgebreide ervaring met deze problematiek. Ik zou in vier punten willen reageren. Ik ben het eens met de Commissie als deze zegt dat deze problematiek alleen kan worden opgelost met de volledige betrokkenheid van zowel de regionale, nationale als Europese structuren, en dat in de breedste zin van het woord. Ten tweede ben ik het ermee eens dat we momenteel over voldoende instrumenten beschikken voor de tenuitvoerlegging van het integratiebeleid. Ten derde wil ik mij van harte aansluiten bij de Commissie en een aantal collega's die zeiden dat de sleutel tot een succesvolle uitkomst eveneens afhankelijk is van de eigen inzet van de vertegenwoordigers van de Romaminderheden.
Adrian Severin
(EN) Mijnheer de Voorzitter, de Roma zijn een pan-Europese, etnoculturele gemeenschap met dramatische sociale en economische problemen. Deze problemen moeten in de eerste plaats door de Europese Unie worden aangepakt, door middel van een adequaat gemeenschappelijk beleid met duidelijke rechtsgrondslagen.
We kunnen het idee van nationaal burgerschap van de Roma niet realiseren wanneer de Roma de nationaliteit van een bepaalde staat niet willen aannemen. De Roma zijn Europese burgers zonder nationaal project. Daarom werken de modellen die normaal gesproken op het niveau van de natiestaat op nationale minderheden worden toegepast, in dit geval niet. De sociale en culturele integratie van de Roma is een transnationale aangelegenheid en daarom op de allereerste plaats een verantwoordelijkheid van de Europese Unie.
Natuurlijk hebben ook de lidstaten een verantwoordelijkheid jegens de Roma, waar het zaken als non-discriminatie, sociale integratie en positieve lokale maatregelen betreft. Deze verantwoordelijkheid moet echter worden gezien als subsidiair. Wanneer de Commissie benadrukt dat de hoofdverantwoordelijkheid bij de lidstaten ligt, weigert ze in feite haar natuurlijke verantwoordelijkheid te nemen en grijpt ze terug op een model waarvan is gebleken dat het niet werkt.
We moeten een Europese publieke ruimte creëren voor de Roma, een mechanisme waarmee de Roma daadwerkelijk aan de beleidsvorming en beleidsuitvoering kunnen deelnemen. Anders kunnen het probleem niet oplossen en kunnen we geen echte strategie volgen.
Katalin Lévai
(HU) Ondanks het feit dat de Europese instellingen hebben laten zien dat zij gehecht zijn aan de eerbiediging van de Europese waarden en grondrechten en het bestrijden van discriminatie, laat de Europese integratie van de Roma in de praktijk een somber beeld zien. De meerderheid van de Roma in Europa leeft in erbarmelijke sociale omstandigheden en kampt met dezelfde problemen als jaren geleden, in de eerste plaats met sociale uitsluiting, gebrek aan werkgelegenheid, segregatie in het onderwijs en een achterstandspositie van Roma-vrouwen op allerlei vlakken.
In een tijd van economische crisis in Europa is het gemakkelijk een zondebok te zoeken onder de vertegenwoordigers van de meest kwetsbare maatschappelijke groeperingen. Gewelddadige acties tegen de Roma nemen hand over hand toe waarbij onschuldige mensen het doelwit van de aanvallen zijn, soms zelfs met de dood als gevolg.
In dergelijke situaties is de oplossing niet het verzamelen van vingerafdrukken, op vanuit etnisch oogpunt discriminerende wijze, of de oprichting van gewelddadige organisaties of bendes die met hun afschrikwekkende optreden fatsoenlijke mensen angst inboezemen. Het werkelijke antwoord is een EU-strategie voor de Roma, die zich concentreert op vijf terreinen: onderwijs, werkgelegenheid, huisvesting, gezondheidszorg en actieve deelname in de samenleving door de Roma. Zonder een Europees beleid voor de Roma bestaat er ook geen nationaal beleid voor de Roma.
Zita Pleštinská
(SK) De Europese Unie heeft de plicht om een strategie voor de Roma aan te nemen, hoewel de lidstaten ook actiever zouden moeten zijn op dit gebied. Ik woon zelf in een regio in Slowakije waar Roma ongeveer 10 procent van de bevolking uitmaken. Daardoor ben ik goed op de hoogte van hun achtergestelde positie, in het bijzonder op sociaal gebied. De hoofdverantwoordelijkheid berust bij vertegenwoordigers van het lokale zelfbestuur, die er vaak alleen voor staan en te maken hebben met zeer complexe problemen, hoofdzakelijk werkgelegenheidsproblemen ten gevolge van het lage opleidingsniveau van de Roma-bevolking.
Om evenwichtige oplossingen te vinden moeten we eerst en vooral vertegenwoordigers van de Roma-minderheid in de dialoog betrekken, aangezien zij zeer goed bekend zijn met de problemen van deze gemeenschap. Alleen zo kunnen onze oplossingen effectief zijn. Het Europees Sociaal Fonds is het belangrijkste instrument voor de integratie van mensen op de arbeidsmarkt. Ik roep de lidstaten op om ervoor te zorgen dat ngo's en lokale zelfbesturen er niet door een overmaat aan administratieve obstakels van weerhouden worden om bij het Europees Sociaal Fonds subsidie aan te vragen voor projecten die bijdragen aan effectieve oplossingen voor de problemen van de Roma.
Marusya Ivanova Lyubcheva
(BG) In beginsel ondersteun ik het standpunt van de Commissie. Ondanks dat er veel gediscussieerd is over het probleem van de Roma-gemeenschap, hebben we nog steeds niet de meest geschikte oplossingen gevonden, oplossingen die zouden kunnen leiden tot hun blijvende integratie in de samenleving. Naar mijn mening geldt dit voor alle lidstaten. De primaire oorzaak daarvan blijft het etnocentrische karakter van het probleem. Het is alsof we de sociale problemen van de Roma een etnisch stempel hebben gegeven en ze hebben behandeld als problemen die alleen behoren tot een afzonderlijke etnische groep. We moeten een andere houding aannemen. Het is waar dat een overweldigend deel van de Roma arm is en geen toegang heeft tot een onderkomen en passend onderwijs, maar deze problemen zijn niet op hen alleen van toepassing. De samenvoeging van deze sociale problemen tot één op zichzelf staand, etnisch probleem leidt tot openlijke discriminatie. Hierdoor is hun integratie ingewikkelder en intensiever geworden, en het oplossen van hun problemen moeilijker. Daarom is het belangrijk dat we een beleid ter bescherming van de individuele rechten invoeren en dat we beschikken over een basaal instrument: subsidiëring.
In Bulgarije hebben we een groot aantal problemen die we in verband brengen met de Roma, en dit heeft er bij ons toe geleid dat we maatregelen hebben ingevoerd ter voorbereiding van een kaderprogramma dat gericht is op het verbeteren van de sociale voorwaarden die de oorzaak zijn van hun etnische discriminatie. Wij bieden andere lidstaten waarvoor dit een aanzienlijk probleem vormt, de mogelijkheid om standpunten uit te wisselen over de belangrijkste onderdelen van het kaderprogramma.
Elly de Groen-Kouwenhoven
Ik denk dat de problematiek van de Roma te vergelijken is met de problematiek tussen de blanken en de zwarten in de Verenigde Staten. Zij hebben het opgelost - gedeeltelijk althans - en met de overwinning van Obama hebben ze een grote stap gezet. In Europa heerst de schande nog steeds. Ik heb er geen ander woord voor.
Waarom hebben wij in januari hier met z'n allen in de plenaire die resolutie aangenomen. Daar was een aanleiding voor. In de resolutie stond o.a. dat we pleitten voor een Roma-unit binnen de Commissie, voor een European Roma strategy, een algemene aanpak met een samenwerking tussen de lidstaten en de Commissie, voor een Roma to Roma approach, zoals de OVSE die kent. Daar is niets van terechtgekomen, behalve dan een top waarbij nog meer gepraat werd zonder medewerking van en samenwerking met de Roma.
Ik kan u vertellen dat de Roma-gemeenschap, met wie ik al tien jaar intensief samenwerk, uitermate ontevreden was over het resultaat. Het spijt me commissaris Špidla dat ik niet blij kan zijn met uw platform, dat ik zie als een zoveelste plaats waar gesproken gaat worden, weliswaar op hoog niveau, in het kader van bilaterale vergaderingen. We hebben genoeg gepraat. Als we ergens behoefte aan hebben, dan zijn dat daden.
Ik heb onlangs een artikel gelezen dat begon met: we zullen een bloedbad gaan hebben. Er zijn in verschillende Europese staten geüniformeerde burgerwachten die de Roma-bevolking provoceren. Moeten we wachten tot we situaties krijgen zoals in Italië, waar hele kampen in vlammen opgaan?
Hannes Swoboda
(DE) Mijnheer de Voorzitter, ik wil het Parlement en de Voorzitter mijn excuses aanbieden omdat ik te laat ben. Ik ben immers degene die er vooral bij eigen collega's keer op keer op aandringt dat ze op tijd komen. Ik schaam me daarom des te meer.
Ik wil slechts één opmerking maken. Ik heb beide sprekers gehoord: mijnheer Jouyet en de commissaris. We zijn het volledig eens over de doelstellingen. Alleen oefent de Europese Unie niet genoeg druk uit op de lidstaten - of op de kandidaat-lidstaten en potentiële kandidaten.
Zojuist werd al gewezen op de situaties die zich in het recente verleden in Belgrado en in andere landen, maar ook in de Europese Unie hebben voorgedaan. Het is schandalig dat we het vandaag de dag nog over Roma-kampen hebben. Daarom verzoek ik de vertegenwoordigers van de Raad en de Commissie met klem om de lidstaten sterker aan te moedigen en aan te sporen om eindelijk hun verantwoordelijkheid te nemen. Het is allemaal niet zo rooskleurig als het hier wordt gesuggereerd.
Ik dank mijnheer Cohn-Bendit voor het feit dat hij zo grootmoedig was om me hier aan het woord te laten.
De Voorzitter
Ik ben de voorzitter van deze vergadering, niet de heer Cohn-Bendit. We waren net overgegaan tot de 'catch-the-eye'-procedure. Daarom hebt u het woord kunnen voeren; er is dus absoluut geen sprake van privileges.
Jean-Pierre Jouyet
fungerend voorzitter van de Raad. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, ik wil zeggen dat dit debat uitermate belangrijk is geweest voor de Raad. Wat ik vasthoud, en meerdere van u hebben dit benadrukt, is dat wij met de Roma te maken hebben, met een kansarme groep die bijzonder kwetsbaar is voor armoede, discriminatie en racistische aanvallen. Dat is gezegd en helaas is het waar, zoals velen van u hebben benadrukt.
Zoals de heer Severin, de heer Cohn-Bendit en mevrouw Mohácsi terecht hebben gezegd, is het duidelijk dat wij de zaken niet mooier voor moeten stellen dan ze zijn, en dat het uitermate moeilijk zal zijn om de strategie in te voeren. Zoals u reeds heeft benadrukt, moeten wij in de dagelijkse praktijk een onderscheid maken tussen degenen met een vaste verblijfplaats en degenen die rondtrekken. Dat is niet hetzelfde: hun gewoonten en levensomstandigheden zijn niet hetzelfde. Ook al willen wij echt helpen, in de dagelijkse praktijk is het in werkelijkheid uiterst moeilijk realiseerbaar. Wij moeten niet buiten de werkelijkheid gaan staan; er is sterk, duurzaam optreden nodig, en het feit - ik zeg het tegen de heer Severin - dat het werk van de Raad in gang is gezet door Roemenië, is eveneens een goed teken. En ook dat de Raad zich, onder aansporing van uw landgenoten, over dit onderwerp heeft gebogen, is buitengewoon belangrijk.
Ik denk dat wij ons ervan bewust moeten zijn dat wij nog een lange weg te gaan hebben. Daar moeten wij, net als u, duidelijk over zijn. Ik denk dat het enige mogelijk antwoord, zoals reeds is gezegd, het opzetten van structuren is, samen met de organisaties. Dat proberen wij te doen, maar het blijft inderdaad zeer moeilijk.
Ten tweede is, zoals u heeft benadrukt, een Europese benadering onontbeerlijk, al was het slechts omdat er wel degelijk grensoverschrijdende problemen spelen; het zijn niet alleen nationale problemen. Maar wij moeten ook goed in de gaten houden - ik zeg dit ten overstaan van de Commissie en met betrekking tot hetgeen is gezegd - dat wij ook duidelijk moeten zijn tegen elkaar; de lidstaten hebben een specifieke verantwoordelijkheid in deze kwestie. Wij kunnen alleen wetgevingsinitiatieven op Europees niveau nemen op basis van de bevoegdheden die de Unie nu heeft in het kader van de Verdragen. En wij moeten - en dat zeg ik tegen mevrouw Angelilli en tegen mevrouw Járóka - veel op nationaal niveau optreden.
Samenvattend, denk ik dat wij dit jaar bijgedragen hebben aan de erkenning van het verschijnsel, ook al bent u van mening dat het te lang heeft geduurd. Ik weet niet of wij moeten meegaan in hetgeen is gezegd en op welke basis wij dat kunnen doen, met betrekking tot het probleem van minderheden. Overigens moet de Raad hiermee verder gaan en, vooral de actie van de lidstaten en de effectieve maatregelen die op nationaal en plaatselijk niveau zijn genomen, moeten versterkt worden, omdat er sprake is van onmenselijke en onacceptabele situaties. Wij moeten erkennen dat het probleem in de dagelijkse praktijk zeer complex is. Hartelijk dank voor uw opmerkingen.
Vladimír Špidla
lid van de Commissie . - (CS) Dames en heren, de positie van de Roma is in de ogen van de Commissie zowel ethisch als politiek urgent. De Commissie zal dan ook al het mogelijke doen om haar steentje bij te dragen aan een op cohesie gerichte benadering van deze problematiek en om te zorgen voor versterking van de synergie van het beleid op zowel Europees als nationaal niveau, zodat de lidstaten meer aandacht besteden aan de ontwikkeling van beleid ter bevordering van de inclusie van de Roma en juist niet van beleid dat veelal juist tot hun uitsluiting leidt. De Commissie wil ervoor zorgen dat de lidstaten dit op een cultureel fijngevoelige manier doen en daarbij oog hebben voor de specifieke behoeften van de Roma. Tegelijkertijd is het de Commissie er om te doen de Roma toegang te geven tot de mainstream, tot onderwijs, werk en huisvesting. De Commissie wil echter daarbij niet de indruk wekken dat zij wat dit betreft de plaats zou kunnen en willen innemen van de lidstaten. Integendeel, dat zou niet alleen ondoeltreffend zijn, maar ook gewoon niet kloppen.
Dames en heren, het is duidelijk dat we ons grotere inspanningen dienen te getroosten. Ons doel is dus nog lang niet bereikt, maar toch is het nu wel duidelijk dat de zaken in beweging beginnen te komen, alleen al gezien de oprichting van het eerste Europese forum voor de Roma. Ook het feit dat de Europese Unie zich op zeer hoog en zelfs het allerhoogste niveau buigen zal over het Roma-vraagstuk en er zich nu eigenlijk al voortdurend mee bezighoudt, is eveneens een grote verandering. Indien we erin slagen het Roma-platform doeltreffend op gang te brengen, dan leggen we daarmee een systematisch fundament voor het verder opvolgen van de ontwikkelingen, voor verdere impulsen en voor een veel betere coördinatie van het huidige beleid. Dames en heren, ik zou graag terug willen keren naar het begin van mijn toespraak. De Commissie beschouwt de positie van de Roma zowel ethisch als politiek urgent en zal alles doen wat in haar vermogen en bevoegdheden ligt om hier verandering in te brengen.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
Schriftelijke verklaringen (Artikel 142)
Marian-Jean Marinescu  
schriftelijk. - (RO) We moeten erkennen dat er niet voldoende vooruitgang is geboekt bij de integratie van de Roma, nadat de Commissie hiertoe in 2005 een eerste oproep had gedaan.
De eerste stap in deze richting zou de ontwikkeling zijn van een beleid dat is gericht op het bevorderen van onderwijs voor de Roma. Dit beleid is niet alleen een taak voor de overheid maar ook voor de niet-gouvernementele organisaties, die zich niet meer in de eerste plaats moeten richten op het vaststellen van gevallen van discriminatie, maar op het onderwijs aan etnische groepen. De oplossing is niet alleen gelegen in het wijzen op de verantwoordelijkheden van de overheidsinstellingen, maar ook op die van de Roma-gemeenschappen.
Een aantal van de werkloosheidoorzaken waarmee de Roma te kampen hebben is te wijten aan analfabetisme, een gebrek aan onderwijs en opleiding, evenals aan een gebrek aan toegang tot informatie.
De onderwijshervorming van deze bevolkingsgroep kan op drie manieren geschieden: het verminderen van het analfabetisme, ervoor zorgen dat onderwijs wordt afgesloten en beroepsspecialisering of omscholing. Deze hervorming dient de eigen cultuur en de traditie van de Roma te eerbiedigen, maar tevens het onderwijssysteem te koppelen aan de waarden van de Europese cultuur en beschaving.
Ik verzoek de Commissie om een eenduidig plan op te stellen voor de integratie van de Roma op Europees niveau. Dat plan moet gebaseerd zijn op samenwerking tussen bestaande intergouvernementele projecten en projecten van ngo's, met inbegrip van projecten waaraan vertegenwoordigers van de onderwijsinstellingen deelnemen, zodat de toegang tot kwaliteitsonderwijs wordt uitgeroepen tot een fundamentele doelstelling van het gemeenschapsbeleid.
