Goedkeuring van de notulen van de vorige vergadering
De Voorzitter
De notulen van de vergadering van gisteren zijn rondgedeeld.
Geen bezwaren?

Swoboda
Mijnheer de Voorzitter, als democraat moet ik uiteraard nota nemen van besluiten, ook als ze me niet bevallen. Gisteren heeft men evenwel wat mijn verslag betreft een besluit genomen dat twee richtingen op gaat. Nadat we al over de rechtsgrond van dit besluit hadden gediscussieerd en er bezwaren tegen hadden ingediend, waarop de Commissie niet heeft gereageerd, heeft dit Huis gisteren besloten enerzijds het voorstel van de Commissie goed te keuren, en anderzijds de resolutie waarin verwerping van dit voorstel werd aanbevolen, aan te nemen. Dit kan worden nagelezen onder punt 11 van de notulen.
Om een incoherentie weg te nemen, zou ik op grond van artikel 148, lid 3, willen verzoeken het gisteren door het Parlement genomen besluit voor te leggen aan de Commissie constitutionele zaken. Hiervoor zijn twee redenen: allereerst moet worden opgehelderd welk van de twee besluiten van toepassing is. Voorts moet er een bepaling in het Reglement worden opgenomen die aangeeft wat er moet gebeuren als een dergelijke situatie zich in de toekomst opnieuw voordoet. Ik vind het namelijk geen juiste gang van zaken als, zoals ik heb vernomen, de stemming hier bij wijze van spreken direct door de diensten wordt gecorrigeerd. Ik ben van mening dat een correctie in principe moet worden uitgevoerd op het moment dat de Commissie constitutionele zaken zulks besluit. Mijn bezwaar breng ik dus in verband met artikel 148, lid 3. Ik verzoek de Commissie constitutionele zaken van dit Huis opheldering te verschaffen in deze zaak en een regeling op te nemen in het Reglement die aangeeft wat men in dit soort gevallen moet doen.

De Voorzitter
Mijnheer Swoboda, ik begrijp waarom u dit verzoek doet. Mijns inziens moet mevrouw de Voorzitter daarover nadenken voordat zij kan antwoorden. Ik kan u niet zomaar voor de vuist weg ja of nee zeggen. Enerzijds zou het onbeleefd zijn om uw verzoek zonder meer te verwerpen, en anderzijds is het voorbarig om dit nu meteen maar in te willigen. Als uw verzoek wordt ingewilligd, zal de voor het Reglement bevoegde commissie daarmee moeten worden belast, en dat is momenteel de Commissie constitutionele zaken.
(Het Parlement keurt de notulen goed)

Ombudsman/Code van goed administratief gedrag
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende verslagen:
A5-0280/2001 van de heer Bösch, namens de Commissie verzoekschriften, over het jaarverslag over de werkzaamheden van de Europese ombudsman (2000) (C5-0302/2001 - 2001/2043(COS));
A5-0245/2001 van de heer Perry, namens de Commissie verzoekschriften, over het speciaal verslag van de Europese ombudsman aan het Europees Parlement naar aanleiding van het initiatiefonderzoek naar het bestaan, bij de verschillende instellingen en organen van de Gemeenschappen, van een code van goed administratief gedrag en de toegankelijkheid van die code voor het publiek (C5-0438/2000 - 2000/2212(COS));
A5-0240/2001 van mevrouw Almeida Garrett, namens de Commissie constitutionele zaken, over de wijziging van artikel 3 van het statuut van de ombudsman (1999/2215(ACI)).

Söderman
Mijnheer de Voorzitter, in 1993 werd in het Verdrag van Maastricht vastgelegd dat de Europese burger het recht heeft verzoekschriften aan het Europees Parlement te richten en klachten in te dienen bij de Europese ombudsman. Tijdens de Top van Nice in december 2000 werden deze rechten opgenomen in het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie. De verslagen en resoluties waarover het Europees Parlement vandaag debatteert, betreffen de huidige staat van deze buitengewoon belangrijke rechten van Europese burgers. Ik ben blij met de gelegenheid om in dit belangrijke debat, dat de kern van het Europees burgerschap raakt, het woord te kunnen voeren.
Voordat ik inga op sommige van de verslagen, wil ik graag commissaris Loyola de Palacio bedanken. Zij zorgt er immers steeds voor dat de Commissie binnen de gestelde tijd volledig en nauwkeurig antwoord geeft op vragen van de ombudsman. Deze goede samenwerking is van vitaal belang. Zij stelt de ombudsman in staat klachten snel en doeltreffend af te handelen en daardoor zijn taak te vervullen: het verbeteren van de betrekkingen tussen de burger enerzijds en de instellingen en organen van de Gemeenschap anderzijds.
Ik wil vandaag ook hulde brengen aan het werk van de heer Jean-Claude Eeckhout, die binnenkort met pensioen gaat. Als functionaris van het secretariaat-generaal van de Commissie houdt hij zich onder meer bezig met de betrekkingen tussen de Commissie en de Europese ombudsman. Voor mij vertegenwoordigt hij de ideale functionaris. Hij is niet alleen het Europese ideaal toegedaan, maar ook het zware, praktische werken aan een beter bestuur ten behoeve van de burger.

Ik kom nu op de code van goed administratief gedrag en feliciteer de heer Roy Perry met zijn uitstekende verslag. Terecht is de heer Perry de rapporteur met betrekking tot dit onderwerp, aangezien hij enige jaren geleden als eerste het idee voor een dergelijke code naar voren heeft gebracht, in het verslag van de Commissie verzoekschriften over haar werkzaamheden in 1996-1997. Ook Jean-Maurice Dehousse, rapporteur voor de Commissie juridische zaken en interne markt, heeft een belangrijke rol gespeeld. Hij benadrukte dat de code een degelijke, juridische basis moest krijgen en stelde een praktische manier voor om dit te bereiken.
Ik hoop dat na dit verslag snel een verordening zal worden aangenomen. In het Handvest van de grondrechten van Nice is behoorlijk bestuur opgenomen als een van de grondrechten van de burger. Ik kan geen reden bedenken waarom iemand er tegen zou zijn dat het Gemeenschapsrecht burgers een even hoog niveau van rechtsbescherming biedt tegenover het Europese bestuur als nationale wetten al bieden tegenover de regeringen van de lidstaten.
Het verslag van de Commissie constitutionele zaken over het statuut van de Europese ombudsman is ongebruikelijk, omdat het Europees Parlement op grond van het Verdrag wetgever is en ook initiatiefrecht heeft. De rol van de Raad beperkt zich tot het bij gekwalificeerde meerderheid goedkeuren van de tekst van het Parlement, terwijl de Commissie advies uitbrengt.
Ik wil de rapporteur, mevrouw Teresa Almeida Garrett, graag bedanken voor haar principiële benadering van het wetgevingsproces. Zoals zij al benadrukte, is het oorspronkelijke statuut bijna tien jaar geleden opgesteld. De bepalingen aangaande inzage in documenten en het horen van getuigen moeten gemoderniseerd worden. Dit is van belang in het licht van de grotere nadruk op bestuurlijke openheid en de noodzaak het vertrouwen van de burger te winnen en een moderne administratieve cultuur te bevorderen op communautair niveau.
Het verslag van de Commissie verzoekschriften over het jaarverslag 2000 van de Europese ombudsman ligt eveneens voor u. Mijn gelukwensen aan de rapporteur, de heer Bösch, voor dit uitstekende en constructieve verslag. Terecht concentreert hij zich daarin op de noodzaak de Europese burgers daadwerkelijk van dienst te zijn.
Ik ben het volkomen met de rapporteur eens dat de ombudsman klachten zo snel mogelijk dient te behandelen. Met het oog daarop blijven wij ons inzetten om onnodige vertraging te voorkomen door er bij de instellingen en organen op aan te dringen dat zij zich houden aan de deadlines voor het reageren op klachten. Om dezelfde reden werken wij aan het verbeteren van onze eigen doelmatigheid.
We hebben vooruitgang geboekt wat betreft het bereiken van onze interne managementdoelen. Deze houden in dat we klachten binnen één week bevestigen, binnen één maand over de ontvankelijkheid ervan beslissen en onderzoeken binnen één jaar afronden. Eind augustus vorig jaar liepen er nog 65 zaken na een jaar. Tegen augustus 2001 ging het in vergelijking om 25 zaken. Eén daarvan blijft open, omdat wij een speciaal verslag hebben voorgelegd aan het Europees Parlement. In vijf andere zaken heeft de desbetreffende instelling krachtens het statuut drie maanden extra de tijd om een omstandig advies uit te brengen.
Het verslag van de heer Bösch verwijst ook naar de problemen die de Commissie verzoekschriften ondervonden heeft bij het verkrijgen van de benodigde informatie om de verzoekschriften van burgers doeltreffend te behandelen. Een voorbeeld daarvan is de zaak betreffende de regulering van de verzekeringsmarkt van Lloyd' s.
Naar mijn mening zou het versterken van de samenwerking tussen de ombudsman en de Commissie verzoekschriften de meest doeltreffende manier zijn om de situatie te verbeteren. Dat zou met name het geval zijn bij verzoekschriften inzake schendingen van het Gemeenschapsrecht door lidstaten, waarbij de Commissie een vitale rol speelt op grond van de zogenaamde procedure van artikel 226.
Wij zijn bereid de voorbereiding van dergelijke zaken op een professionele manier voor onze rekening te nemen en daardoor het werk van de Commissie verzoekschriften te verlichten.
Wat mij betreft kunnen de besprekingen met de commissie en de diensten van het Europees Parlement om dit te bereiken van start gaan.
Tot slot, mijnheer de Voorzitter, zal ik enkele opmerkingen plaatsen over het onlangs door de Commissie gepubliceerde Witboek inzake goed bestuur.
Het Witboek bevat veel woorden, maar weinig concrete voorstellen voor maatregelen ten behoeve van burgers.
Het had krachtige toezeggingen kunnen bevatten. Er had een belofte in kunnen staan dat men met wetsvoorstellen voor goed administratief gedrag zou komen, om de rechtstaat te beschermen en te garanderen dat de Europese overheid respect toont voor burgers. Er had toegezegd kunnen worden dat de wijze waarop de Commissie als hoedster van het Verdrag fungeert, wordt hervormd om de procedure open, eerlijk en begrijpelijk te maken. Er had in kunnen staan dat functionarissen zouden worden gestimuleerd om gebruik te maken van het recht op vrije meningsuiting, wat het debat zou bevorderen en de aandacht van de burger op Europese vraagstukken zou helpen richten. Het had de toezegging kunnen bevatten dat de Commissievertegenwoordigingen hun juridisch advies aan burgers zouden verbeteren, om zo een juiste toepassing van het Gemeenschapsrecht te bevorderen. Maar de tekst bevat niets van dit alles.
Helaas schijnt de Commissie het Europese burgerschap te zijn vergeten. Dit wordt geïllustreerd in de onlangs door de Commissie gepubliceerde brochure Who' s who in the European Union. De brochure noemt het Handvest van de grondrechten en het feit dat het Europees Parlement democratische controle uitoefent op de werkzaamheden van de Commissie. Hij bevat echter geen verwijzing naar burgerschap of naar het recht om een verzoekschrift te richten tot het Europees Parlement of om een klacht in te dienen bij de ombudsman, rechten die in het Handvest van de grondrechten van Nice zijn opgenomen als grondrechten van de Europese burger.
Ik roep de huidige Commissie op om weer ernst te maken met het verwezenlijken van het Europese burgerschap. Alleen zo kan het vertrouwen van de burgers worden gewonnen - en dat vertrouwen lijkt vandaag kleiner te zijn dan ooit.
Burgerschap is misschien minder modieus dan het meer technocratisch klinkende 'bestuur' . Er zijn echter geen technische oplossingen voor de diepe kloof tussen degenen die regeren en degenen die geregeerd worden in Europa. Niet alleen door het Ierse referendum is die kloof zichtbaar geworden, maar ook door alle andere referenda over Europa in de afgelopen tien jaar, evenals door de gebeurtenissen in Göteborg. Hij kan slechts langzaam gedicht worden, door op een betrouwbare, eerlijke en rechtvaardige manier het Europees burgerschap te ontwikkelen.
(Applaus)

Bösch
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega' s, ik wil de ombudsman van harte feliciteren met het werk dat hij en zijn medewerkers in het jaar 2000 hebben verricht. Ik wil u namelijk aan de hand van een paar getallen laten zien dat de Europese ombudsman een rol speelt die binnen de Europese Unie niet meer weg te denken is. Het aantal klachten is gestegen van slechts 298 in 1995 tot 1732 in 2000, het jaar waarop mijn verslag betrekking heeft.
Er waren natuurlijk heel wat gevallen die buiten de bevoegdheid van de Europese ombudsman vielen. Desondanks heeft het uitstekende netwerk van de Europese ombudsman, dat vraagt om verdere uitbreiding, ervoor gezorgd dat de desbetreffende gevallen en klachten konden worden doorverwezen naar de juiste instanties. Een ombudsman is er immers voor de burgers en af en toe ontstaat daar verwarring ten aanzien van de bevoegdheden.
De ombudsman heeft een groot aantal kwesties in mijn verslag reeds ter sprake gebracht. Ik ben zeer verheugd dat de verwerkingstijden steeds korter worden; een voorbeeldig staaltje van goed administratief gedrag op Europees niveau. Van de klachten had 83% betrekking op de Commissie. Dat is helemaal geen verwijt aan de Commissie; op grond van de situatie wat betreft de bevoegdheden waarover de ombudsman beschikt, is zonneklaar waarover men zich het meest zal beklagen. Nochtans is het interessant om te kijken waartegen de klachten het meest gericht zijn. Voor 28% betroffen de klachten een gebrek aan openbaarheid, de weigering informatie openbaar te maken en de transparantie van de informatie. In 24% van de gevallen ging het om onnodige vertraging. Meer dan de helft van de klachten is dus gericht tegen dit soort zaken. Mevrouw de commissaris, hiermee zijn we gekomen op het punt van behoorlijk bestuur. Op deze gebieden kan het bestuur worden verbeterd zonder dat het een cent kost!
Ik vind het echter bijzonder opmerkelijk, en dat moet men in een parlement heel duidelijk naar voren brengen, dat in de kwestie van het Witboek inzake goed bestuur de Commissie heeft verzuimd de deskundige op Europees niveau, de Europese ombudsman dus, te raadplegen. Ik vraag u dan ook, mevrouw de commissaris, neemt u een verbetering van het bestuur op Europees niveau wel voldoende serieus? Witboeken hebben wij niet nodig; wij hebben een ombudsman die elk jaar klachten van onze medeburgers krijgt. Wat we niet zouden moeten willen is uitstel, hervormingen, witboeken en studies; wat we nodig hebben, is ander bestuur.
Dat komt in het verslag luid en duidelijk naar voren. Ik ben zo vrij geweest in de bijlage van dit verslag op een aantal gevallen in te gaan. Mevrouw de commissaris, het gaat om een onderzeeboot. U weet welke betekenis de onderzeeboten voor de vorige Commissie hebben gehad en wat dat heeft opgeleverd. Als er tientallen interventies van de Europese ombudsman voor nodig zijn voordat een dergelijke onderzeeboot eindelijk een certificaat krijgt van de Commissie, zegt dat ook het een en ander over de nieuwe Commissie. Als het voor de Commissie tot het jaar 2000 niet mogelijk was het belang van onderzeeboten te erkennen, aan wie wilt u dan uitleggen dat deze Commissie van zins is transparantie en - ik spreek nu als een socialist - bescherming van de rechten van werknemers in Europa daadwerkelijk serieus te nemen?
In dit soort gevallen, die een kritische opstelling vereisen, zou ik onze ombudsman met klem willen verzoeken een wat stringentere follow up te verrichten, om enige kritiek uit te oefenen, want anders horen we alleen maar juichverhalen die toch niemand gelooft. Mijnheer Söderman, ik heb in mijn verslag reeds aangegeven dat het wellicht een goed idee is als u een speciaal verslag indient over de toegang tot documenten of gegevens. Verder rest mij niets anders dan u nogmaals hartelijk te bedanken voor het werk dat u hebt verricht. In deze dankbetuiging wil ik ook zeker uw medewerkers niet vergeten. Ik ben van mening dat u een centrale pijler geworden bent voor de verdere ontwikkeling van de Europese Unie en ik hoop dat u uw werk op dezelfde voet zult voortzetten.

Perry
Mijnheer de Voorzitter, we hebben deze week over heel veel belangrijke onderwerpen gesproken, zoals de uitbreiding van de Unie, het toekomstig bestuur van de Unie en antiterrorismemaatregelen. Ik wil niet dat ook maar iemand denkt dat de kwesties die vandaag in het gecombineerd debat aan de orde komen op zichzelf niet uiterst belangrijk zijn.
De Europese Unie is een geweldig ideaal. De instellingen zijn zonder twijfel waardevol en de medewerkers ervan proberen hun taken op verantwoorde wijze te vervullen. Helaas hebben de instellingen van Europa, zoals de ombudsman zelf vanmorgen al zei, niet bepaald een goede naam bij onze burgers. Het is daarom van cruciaal belang dat we alles in het werk stellen om te zorgen dat de EU-instellingen Europese zaken op bekwame wijze beheren. In het Parlement hebben we de Commissie verzoekschriften en de ombudsman om beschuldigingen van wanbeheer te onderzoeken. Ik wil graag van de gelegenheid gebruik maken om de heer Herbert Bösch te feliciteren met zijn verslag over de ombudsman. Ook wil ik mijn waardering uitspreken voor het verslag mijn collega Felipe Camisón over het werk van de Commissie verzoekschriften. Mevrouw Almeida Garrett komt eveneens lof toe voor haar verslag over het statuut van de ombudsman. We hebben een nieuwe raamovereenkomst nodig, zodat de lidstaten serieuzer aandacht besteden aan hun verplichtingen op grond van de EU-Verdragen. Laten we ook niet vergeten te vermelden hoezeer de ombudsman en zijn personeel onze appreciatie verdienen voor de kalme en efficiënte manier waarop ze hun werk verrichten. Het zal niet meevallen om de klachtendienst van Europa te zijn. Dat vraagt om speciale vaardigheden en de heer Söderman heeft ons laten zien dat hij die in overvloed bezit.
Mijn eigen verslag, waarin een code van goed administratief gedrag wordt voorgesteld, heeft een lange incubatietijd gehad. In de vorige zittingsperiode hebben mevrouw De Esteban en ikzelf verslagen ingediend met voorstellen voor een dergelijke code. Ik ben de rapporteurs van de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken, met name de heer Dehousse, erkentelijk dat zij een procedurele weg hebben gewezen die ons in staat kan - en naar ik hoop zal - stellen om deze code in te voeren. Er zijn twee kernprincipes waaraan de code moet voldoen om volkomen effectief te zijn. Ten eerste moet hij verankerd zijn in de wet. Behoorlijk bestuur is een recht, geen gunst. Ten tweede moet de code gelijk zijn voor alle instellingen. Burgers moeten weten waar ze aan toe zijn en welke rechten ze hebben in hun contacten met de instellingen. Het recht op behoorlijk bestuur is vastgelegd in het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie. Maar zonder deze code zou het Handvest niet meer zijn dan een verzameling woorden. Deze code moet het Handvest van de grondrechten tot leven brengen. Het is een concept dat vervat is in vergelijkbare wetten in de meeste lidstaten. Spanje is slechts één voorbeeld. De bestuurswet uit 1992 van dit land schrijft voor dat de overheden burgers hun medewerking moeten verlenen en hen met respect moeten behandelen. Duitsland, met zijn oneerlijke, uit 1909 stammende praktijkrecht, ziet erop toe dat zijn ambtenaren zich goed gedragen. De Europese Unie moet nu het goede voorbeeld volgen met haar eigen code van goed administratief gedrag.
Ik waardeer het dat met name de Commissie, maar ook de andere instellingen, hun eigen, vrijwillige codes hebben aangenomen en toepassen. Op zich zijn ze goed, maar ze gaan niet ver genoeg. Bovendien zouden ze verplicht moeten zijn in plaats van vrijwillig. Er is echter een aantal verschillen tussen de voorgestelde code zoals die nu is opgesteld door de ombudsman en de bestaande codes. Eén voorbeeld is de eis dat wanneer er een fout is gemaakt de betreffende functionaris zijn verontschuldigingen moet aanbieden aan de burger die er de dupe van is geworden. De bereidwilligheid om excuses aan te bieden is nooit misplaatst, dus met name die clausule in de ontwerpcode heeft mijn steun.
Britse afgevaardigden zoals ik, tot slot, zijn vaak tegen geschreven statuten. Zij zijn vreemd aan onze traditie. Wij hebben heel vaak de indruk dat statuten er vooral op gericht zijn bevoegdheden te verlenen aan de overheid en dat ze de rechten van de burger veronachtzamen. Maar wij Britten staan achter codes die burgerrechten beschrijven, van het Magna Carta van 1215 tot ons burgerhandvest uit de jaren ' 90. Ik hoop dat mede-Europeanen dit zullen beschouwen als een bijdrage aan het behoorlijk bestuur van Europa waaraan zelfs Britse afgevaardigden hun steun kunnen geven.

Almeida Garrett
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, mijnheer de ombudsman, in het onlangs aangenomen Handvest van de grondrechten krijgen de Europese burgers het recht op goed administratief gedrag. Dat is voor ons een van de belangrijkste doelstellingen bij de constructie van Europa. Zo streven wij ook naar één grondgebied, waarin we allemaal - ambtenaren, politici en bestuurders - aan dezelfde kant staan. Sinds 1994 kunnen de Europese burgers een beroep doen op een ombudsman. Ze weten dat zij erop kunnen rekenen dat deze ombudsman op bekwame en kritische wijze voor hun rechten zal opkomen. De ombudsman zal daarbij steeds weer proberen het optreden van de communautaire autoriteiten bij te stellen, om er zo voor te zorgen dat deze autoriteiten beter functioneren.
De ombudsman heeft daarbij altijd kunnen rekenen op de steun van dit Parlement. Gedurende de afgelopen jaren hebben wij mede aan de hand van de jaarverslagen kunnen vaststellen dat deze jonge instelling nu werkelijk gestalte begint te krijgen. De inspanningen van de ombudsman hebben reeds veel resultaten opgeleverd. Het is nu tijd om u een aantal voorstellen te doen tot wijziging van het statuut van de ombudsman. Dat zullen uiteraard geen revolutionaire wijzigingen zijn. We hebben kunnen vaststellen dat de bevoegdheden van de ombudsman door hem steeds gebruikt zijn voor de verwezenlijking van de belangrijkste doelstelling van deze instelling: ervoor zorgen dat goede bestuurlijke methoden overal in de Europese Unie ingang vinden.
Waar het vandaag om gaat is dat we het statuut moeten aanpassen aan de nieuwe wetgeving. Met deze wetgeving hebben we reeds veel positiefs bereikt bij de constructie van een werkelijk Europa van de burgers. Dat Europa heeft dringend behoefte aan een modern bestuur, met meer openheid en meer doorzichtigheid. Daarom moeten we de onderzoeksbevoegdheden van de ombudsman duidelijker definiëren en hem daarbij toegang verschaffen tot alle documenten die hem dichter bij de waarheid brengen. Alleen zo kunnen we ervoor zorgen dat de kwaliteit van het bestuur toeneemt, en mede daardoor zal de afstand van de burgers tot de verschillende Europese instellingen afnemen.
Tot slot, mijnheer de Voorzitter, een woord over het enige onderwerp waarover we soms geen overeenstemming hebben kunnen bereiken. Met betrekking tot dat onderwerp zal een amendement worden voorgesteld, waar ik niet voor zal stemmen. Het gaat over de vraag of leden van de instellingen - of, meer ter zake: leden van de Commissie - door de ombudsman in het kader van een onderzoek gehoord kunnen worden. De grens tussen politiek en bestuurlijk optreden is erg vaag, en ik ben ervan overtuigd dat de meerderheid van dit Parlement zich daarvan bewust is. Dat betekent dat we het politieke toezicht op de Commissie aan het Parlement moeten overlaten. Die bevoegdheid komt immers toe aan degenen die rechtstreeks door de burgers gekozen zijn. Ik vertrouw erop dat het Parlement erkent dat die bevoegdheid onder geen beding gedelegeerd kan worden. Daarom hopen dit Parlement en zijn rapporteur dat de Commissie - en ik richt mij dan in het bijzonder tot mevrouw Loyala de Palacio - een positief advies zal uitbrengen en dat de Raad de nu voorgestelde wijzigingen goedkeurt.

Sbarbati
Mijnheer de Voorzitter, ik wil allereerst de ombudsman van harte feliciteren met zijn uiterst vakkundig werk en vooral met zijn enorme inzet voor de bescherming van de rechten van alle burgers van de Unie. Mijn bijzondere dank gaat bovendien uit naar mevrouw Almeida Garrett voor haar goed onderbouwd standpunt en haar verstandige en geslaagde bemiddeling.
Zoals altijd gaat de samenleving vooruit. Deze vaak snelle vooruitgang van de samenleving wordt gevolgd door wetten. De wetten lopen dus achter op de ontwikkelingen in de gebruiken. Daarom heeft de ombudsman mijns inziens terecht een wijziging voorgesteld voor artikel 3 van zijn uit de jaren ' 90 daterend statuut.
Ik was echter samen met andere leden van de Commissie verzoekschriften van mening dat het verzoek tot wijziging van artikel 3 wat excessief was, met name wat de plicht tot het afleggen van getuigenis betreft, die men ook wil opleggen aan de leden van de communautaire instellingen. Daar zitten wat haken en ogen aan, en bovendien bestaat er meningsverschil van onder meer juridische aard over de controle op de bestuurspraktijken en de controle op de politieke besluiten van de leden van de instellingen. Het evenwicht moest dus worden hersteld, ook al was het geenszins onze bedoeling hinderpalen op te werpen voor bepaalde activiteiten van onderzoek waarmee duidelijkheid en met name eerbiediging van de nabijheids- en transparantie beginselen worden beoogd, die toch de steunpilaren zijn van de Verdragen van de Europese Unie.
Mijns inziens is de oplossing die nu op tafel ligt de beste. Daarin is sprake van een gedeeltelijke wijziging. Ook de ombudsman heeft daaraan met zijn laatste brief een bijdrage geleverd, waarin hij zich akkoord verklaart met de standpunten van de rapporteur, mevrouw Garrett en mevrouw de commissaris. Wij kunnen dan in de toekomst, met inachtneming van de communautaire wetgeving, gaan werken aan een meer stelselmatige en juridisch beter onderbouwde herziening van dit statuut. Daarbij moet natuurlijk altijd het nabijheids- en transparantiebeginsel in acht worden genomen, waarvan het doel is de Europese burgers dicht in de buurt van de communautaire instellingen te brengen.

Wieland
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, met de afkondiging van het Handvest van de grondrechten hebben de burgers van de Europese Unie een belangrijke stap voorwaarts gedaan, ook als nog onduidelijk is in hoeverre deze afkondiging reeds haar weerslag heeft gehad in de rechtswerkelijkheid. Voortzetting van dit belangrijke proces vergt grote inzet op alle niveaus. Met het Handvest is voor de burgers van de Unie, naast een aantal belangrijke voorzieningen, een essentieel drieluik verder verankerd. Uit de drie onderhavige verslagen blijkt waaruit dit drieluik is samengesteld: petities, de ombudsman en behoorlijk bestuur. Ik wil de drie rapporteurs Bösch, Almeida Garrett en Perry feliciteren en bedanken voor hun werk.
Zij zijn erin geslaagd dit drieluik verder te versterken. Er is namelijk de bouw van een verdere fundering, van een netwerk, voor nodig om deze voorzieningen voor de burgers te versterken. Het zal boeiend zijn om te zien hoe dit netwerk zich verder zal gaan vertakken. Het recht kent vele instrumenten om gestalte te geven aan aanspraken, maar ook aan andere voorzieningen; van constituties, wetten, verordeningen, decreten tot dienstaanwijzingen aan toe. Hierbij geldt het principe: hoe algemener een recht is geformuleerd, hoe hoger het in de hiërarchie moet worden ingedeeld. En dus: hoe specifieker een recht, des te lager de indeling.
Om die reden is het goed dat er een code is voor goed administratief gedrag en het is positief dat de Commissie wordt aangemoedigd om hiervoor een verordening te presenteren. Bij de concrete omzetting moeten we echter goed letten op wat er aan het eind in de verordening komt te staan. In Duitsland was er een voorschrift dat luidde: vanaf een diepte van 80 cm moet de soldaat zelfstandig beginnen met het maken van zwembewegingen. Een dergelijke passage in een grondwet is voer voor cabaretiers. Met reden is deze bepaling dus niet in de Duitse grondwet opgenomen, maar in een dienstaanwijzing.
Ik denk dat het belangrijk is, bestuur goed te organiseren. Het gaat hierbij niet alleen om een gestroomlijnde besluitvorming, maar ook om de vraag hoe het bestuur zich aan de spreekwoordelijke toonbank opstelt tegenover de burger; een zeer belangrijk aspect. Modern bestuur houdt in dat de burger niet als indiener van een verzoek wordt begrepen, maar als klant. Bij modern bestuur denkt men niet in termen van overheidsinstanties, maar in termen van dienstverlenende instanties. Dat is waar bestuursorganen voor zijn, en het is het goede recht van de burger om een goede kwaliteit van dienstverlening te verwachten.

De Rossa
Mijnheer de Voorzitter, laat ik beginnen met mijn medecommissieleden, de heer Bösch en de heer Perry, en eveneens mevrouw Almeida Garrett, geluk te wensen met hun verslagen. Mijn complimenten ook voor de heer Söderman. Zijn onafgebroken, royale verdediging van het Europese burgerschap verdient alle lof.
De insteek van deze verslagen is gebaseerd op de noodzaak een transparant en begrijpelijk systeem te creëren. Daardoor zullen burgers van de Europese Unie erop kunnen vertrouwen dat zij, wanneer ze een gegronde klacht hebben, hun toevlucht kunnen nemen tot de ombudsman of de Commissie verzoekschriften, afhankelijk van de aard van hun probleem. Het is belangrijk dat we het publiek de afzonderlijke functies van de twee instellingen duidelijk maken. We moeten ook aandringen op meer publiciteit en een effectiever informatiebeleid, zowel voor het bureau van de ombudsman als met betrekking tot de verzoekschriftenprocedure van het Parlement. Ik ben het er helemaal mee eens dat het noodzakelijk is het Handvest van de grondrechten op te nemen in de Verdragen van de Unie om de rechten van de Europese burgers verder te versterken.
Om te slagen als de meest progressieve combinatie van staten, moeten we ervoor zorgdragen dat onze instellingen volkomen democratisch zijn en verantwoording afleggen. Daarnaast moeten ieders individuele en collectieve rechten gegarandeerd en beschermd worden. Met name de ombudsman verdient een compliment voor de bondige wijze waarop hij - misschien als een van de weinigen op Europees niveau - de vinger legt op de onderliggende reden voor het fiasco van het Ierse referendum: de kloof tussen degenen die regeren en degenen die geregeerd worden. Het staat voor mij als een paal boven water dat dit inderdaad de reden is en dat geeft alle aanleiding tot bezorgdheid.
De samenwerking tussen het Parlement, de Commissie verzoekschriften en het bureau van de ombudsman wordt in het verslag-Bösch terecht geprezen, evenals de waardevolle procedure om klachten door te verwijzen naar de Commissie verzoekschriften als deze buiten de taakomschrijving van de ombudsman vallen. Ik ben blij met de suggestie van de heer Söderman dat de Commissie verzoekschriften en het bureau van de ombudsman veel nauwer moeten samenwerken waar het gaat om de juridische implicaties van sommige zaken die aan ons voorgelegd worden.
Ook het verslag-Perry is een belangrijk document. Zoals de ombudsman al zei, is het passend dat de heer Perry, die het verslag geschreven heeft, een rol toebedeeld heeft gekregen bij het geven van een aanzet tot een gedragscode op Europees niveau. Het is uiterst belangrijk dat in al onze instellingen een gemeenschappelijke code wordt toegepast, zodat burgers niet van hun stuk of in de war worden gebracht door de reactie van onze instellingen op hun problemen en klachten.

Duff
Mijnheer de Voorzitter, deze drie verslagen steunen over het algemeen op krachtige wijze het functioneren van de huidige ombudsman en zijn bureau. Ook mijn fractie feliciteert de heer Söderman van harte met het werk dat hij verricht. De ombudsman, gesteund door het Handvest van de grondrechten, speelt een steeds zinvollere en krachtiger rol bij het beschermen van de burger tegen machtsmisbruik door overheidsinstanties.
We hebben één amendement ingediend op artikel 3 van het statuut. Het doel daarvan is Commissieleden en afgevaardigden in het Parlement, evenals leden van de verschillende organen van de Unie, zoals Europol, binnen de invloedssfeer van de ombudsman te brengen. De Commissie verzet zich tegen deze hervorming en voert daarbij als argument aan dat zij politieke inmenging impliceert. Wij geloven daarentegen dat de ombudsman heel goed in staat is onderscheid te maken tussen wanbeheer en gebrekkig beleid. Het recht om een onderzoek in te stellen naar het gedrag van de uiteindelijk verantwoordelijken vormt een essentieel onderdeel van behoorlijk bestuur. Het is een noodzakelijke aanvulling op, geen vervanging van, het werk van dit Parlement wanneer het zijn democratische controle uitoefent op voornoemd college. In de meeste, zo niet alle, lidstaten heeft de nationale ombudsman het recht onderzoek te verrichten naar nationale ministers. Het zou jammer zijn als de Europese normen voor behoorlijk bestuur lager zouden liggen dan de normen die op dit moment in onze lidstaten gelden. Naar onze mening zouden ze zelfs hoger moeten liggen.

Hautala
Mijnheer de Voorzitter, ombudsman Jacob Söderman zei vanmorgen in dit debat dat het burgerschap misschien minder modieus is dan het meer technocratisch klinkende bestuur en daarin heeft hij waarschijnlijk gelijk. Ik wil echter zeggen dat het in dit Huis misschien juist de Commissie verzoekschriften is die in staat is de enorme kloof tussen burgers en besluitmakers te overbruggen. Naar mijn mening zijn deze jaarlijkse debatten steeds weer een hoogtepunt en het is prettig daaraan te mogen deelnemen.
In het verslag-Bösch over het jaarverslag van de ombudsman wordt de eis van het Parlement herhaald dat het Handvest van de grondrechten een bindend onderdeel van de Europese Verdragen wordt. Dat kan men van harte onderschrijven, omdat dat juist een mogelijkheid kan zijn waarmee - zoals de heer Bösch en de commissie zeggen - het instrument van verzoekschriften versterkt en uitgebreid wordt. Eens zal het zich ontwikkelen tot een echt burgerinitiatief zoals dat in de wetgeving van sommige landen opgenomen is. In het verslag-Perry over de code van goed administratief gedrag onderschrijft het Parlement de gedachte dat er een voor alle instellingen bindende wet nodig is die bepaalt dat het bestuur daadwerkelijk in dienst van de burgers staat. Het is duidelijk dat de Commissie de totstandkoming van die regelgeving nu snel en doelbewust moet bevorderen.
De heer Duff heeft al gesproken over het verslag van mevrouw Almeida Garrett en ik moet zeggen dat ik overtuigd ben door de argumentatie van de heer Duff. Hij stelt dat ook de leden van de verschillende organen zo nodig door de ombudsman gehoord moeten kunnen worden als er sprake is van administratieve fouten. De afgevaardigden hebben naar mijn mening niets te vrezen, omdat de bevoegdheid van de ombudsman op administratief en niet op politiek vlak ligt. Ik hoop dat het amendement van de heer Duff veel steun krijgt.
Applaus

González Álvarez
Mijnheer de Voorzitter, wij hebben het hier over het Europees burgerschap en de rechten van de Europese burgers. Ik geloof dat onze rapporteur, de heer Perry, duidelijk opteert voor een gedragscode die in lijn is met de opzet van de auteurs van artikel 41 van het Handvest van de grondrechten: het recht van de burgers op goed bestuur.
De genoemde code eist dat iedereen blijk geeft van goed administratief gedrag, zowel de instellingen als de ambtenaren, en dat deze regel uniform wordt toegepast in alle instellingen. Aan de code dient een zo groot mogelijke ruchtbaarheid te worden gegeven, hij moet zo transparant mogelijk zijn en maximale toegankelijkheid voor het publiek waarborgen. De code moet de Europese instellingen dichter bij de burger brengen en hun geloofwaardigheid verhogen - ik meen dat wij op dit vlak nog een lange weg hebben af te leggen - en hij moet algemeen worden toegepast zonder discriminatie op grond van geslacht, ras, kleur, etnische afkomst, taal of religie.
In dit verband zij eraan herinnerd, mijnheer de Voorzitter, dat een collega van ons, een Duitse collega van Koerdische oorsprong - donker van huid, haar en ogen -, zelfs in deze instelling om zo te zeggen met meer "aandrang" wordt verzocht haar pasje te tonen dan de overige leden van het Parlement, omdat zij er niet uitziet als een van ons. Als dit zelfs hier in dit Parlement gebeurt, wat kunnen wij dan wel niet buiten deze muren verwachten? Het is derhalve van wezenlijk belang dat de gedragscode wordt toegepast zonder enige vorm van discriminatie.
Mijns inziens verdienen de agentschappen die deze door de ombudsman voorgestelde code van goed administratief gedrag reeds toepassen een woord van lof. Ik maak overigens van deze gelegenheid gebruik om de ombudsman met zijn werk te feliciteren.
Zowel de ombudsman als de Commissie verzoekschriften van het Europees Parlement waartoe ik behoor, weten maar al te best dat de communautaire instellingen nog lang niet geloofwaardig zijn en nog veel te ver van de burgers verwijderd zijn. Dat blijkt immers maar al te duidelijk uit de klachten die ons worden toegestuurd. Wij weten evenwel ook dat het aan ons is om toenadering te zoeken en onze geloofwaardigheid te versterken.

Gollnisch
Mijnheer de Voorzitter, beste collega' s, ik wil allereerst een paar woorden wijden aan het door de rapporteur voorgestelde amendement op artikel 3 van het statuut van de ombudsman. Ik zal dus iets zeggen over het verslag van mevrouw Garrett. Als men zonder toestemming van de betrokken lidstaat burgers toegang wil verschaffen tot alle geheime documenten die deze lidstaat produceert, en dus ook die welke betrekking hebben op diplomatieke of defensieaangelegenheden, wordt volgens ons een gevaarlijk precedent geschapen. Zeker als deze wijziging min of meer als een verplichting aan de lidstaten opgelegd wordt. Als deze maatregel wordt aangenomen, zal dat er alleen maar toe leiden dat de lidstaten hun geheime informatie voor zich houden, in plaats van de documenten in kwestie door te geven aan bepaalde communautaire organen. Mijn fractie kan dit voorstel dan ook niet steunen.
Wat het verslag-Bösch betreft, de heer Bösch mag dan optimistisch zijn in zijn analyse van de activiteiten van de Europese ombudsman, wij delen dat optimisme niet helemaal. Het is inderdaad waar dat de heer Söderman opmerkelijk werk heeft verricht, zeker als men bedenkt dat hij over slechts zeer bescheiden middelen beschikt. Echter, er zijn in 2000 iets meer dan 1700 klachten binnengekomen, waarvan er 297 ontvankelijk zijn verklaard. Daaruit kan toch niet geconcludeerd worden dat het administratief gedrag van de Europese instellingen goed is geweest. Het betekent namelijk eerst en vooral dat de burgers niet goed geïnformeerd worden over de middelen waarmee ze verzet kunnen aantekenen tegen bepaalde aspecten van de Brusselse eurocratie. Wat de teneur van de klachten betreft, die vrijwel alle tegen de Commissie gericht zijn, zijn deze klachten onzes inziens symptomatisch. Weigering informatie te verstrekken, gebrek aan transparantie, achterstallige betalingen, misbruik van bevoegdheden, onrechtvaardige behandeling en zelfs discriminatie - ziedaar de meest gebruikelijke klachten. Als we een oordeel willen vellen, zal dat gebaseerd moeten zijn op de onderliggende problemen van deze klachten.

Bonde
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Söderman, tien jaar geleden stelden wij voor een Europees ombudsman in te stellen. Wij hebben lang gevochten voor een degelijk statuut, opdat de ombudsman alles zou kunnen controleren. Deze strijd hebben wij verloren, maar wij moeten hem nu voortzetten. Het statuut moet herzien worden, zodat de ombudsman het recht krijgt elk document in te zien alvorens hij zich over een zaak uitspreekt. De ombudsman moet de privé-sfeer en andere redelijke eisen betreffende vertrouwelijkheid natuurlijk respecteren, maar hij moet toegang hebben tot alle documenten. Als de ambtenaren van de Commissie zelf bepalen wat ze willen laten controleren, dan is er geen sprake meer van een ombudsman, maar van een PR-man. De Commissie begrotingscontrole van het Europees Parlement kampt met hetzelfde probleem. De Europese Commissie bepaalt zelf wat ze wil laten controleren. Zelfs de Rekenkamer heeft niet het recht de Commissie van a tot z te controleren. De president heeft in onze commissie meegedeeld dat hij niet alle bijlagen mag inzien.
Daar moet de heer Prodi iets aan doen, in plaats van nieuwe loze beloftes te doen over meer openheid en toenadering tot de burgers. De ombudsman en het Hof van Justitie hebben veel gedaan om meer openheid te bereiken. De heer Jacob Söderman verdient alle lof, maar de nieuwe verordening inzake openheid zal niet veel vooruitgang betekenen; integendeel, ze zal eerder een stap achteruit zijn. De ombudsman, de Rekenkamer en de Commissie begrotingscontrole moeten nieuwe acties ondernemen. Een aantal actieve leden van de Commissie begrotingscontrole heeft een rechtszaak tegen de Commissie aangespannen, een initiatief dat alle leden van het Parlement zouden moeten steunen. De Rekenkamer hoeft niet te accepteren dat haar de inzage in een bijlage geweigerd wordt. Als dit toch gebeurt, moet het Parlement weigeren kwijting te verlenen. Geachte mijnheer de ombudsman, waarom bewerkt u de publieke opinie niet en waarom wendt u zich niet tot het Hof van Justitie als u vindt dat men u zonder reden de inzage in bepaalde documenten ontzegt?

Martin, Hans-Peter
Mijnheer de Voorzitter, hoewel al het gesteggel over een simpel lid van een artikel in het reusachtige bouwwerk van communautaire verdragen wellicht wat overdreven overkomt, gaat het hier naar mijn mening om een fundamentele kwestie - om meer dus dan alleen een culturele tegenstelling. Het blijkt weer eens dat de principes van openbaarheid, die via de Amerikaanse constitutie en de Freedom of Information Act deel zijn gaan uitmaken van de Amerikaanse rechtspraktijk, nog niet in Europa zijn doorgedrongen. Oorzaak is dat de openbaarheid jammer genoeg voor de Franse bestuurstraditie pas op de plaats heeft gemaakt. Aan de verschillende bijdragen van de sprekers is dit duidelijk af te lezen. Het is een bittere constatering dat de Europese Unie weer terug is bij af, namelijk 17 december 1992, ten tijde van het ontwerp inzake de ombudsman. Ik denk echter dat we dit keer wel de overwinning zullen behalen.
Als er zoveel over geklaagd wordt dat de burgers problemen hebben met de instellingen van de Europese Unie, betekent dat in essentie dat er nog steeds dingen verborgen worden gehouden en worden verzwegen. Het voorstel in het verslag-Garrett, men kan het mijns inziens niet anders dan ondersteunen, is pas de eerste stap. Eerst moet de ombudsman toegang krijgen tot alle documenten en daarna de burger zelf. Wat wij hier nodig hebben is een omkering van de bewijslast; ik zou zelfs aan de ombudsman willen vragen ons in de toekomst te zeggen welke documenten hij met een beroep op de geheimhoudingsvoorschriften toch niet krijgt. En ik zou graag willen dat we via deze omkering van de bewijslast daar komen waar we echte democratie kunnen beleven, waar we maximaal toegang krijgen tot alle documenten en waar ook de Raadszittingen openbaar zijn. Want ik ben er vast van overtuigd dat een democratie niet kan bestaan zonder transparantie.

Wyn
Mijnheer de Voorzitter, ik begroet al deze verslagen met instemming. Vanmorgen zal ik me echter richten op het verslag van de heer Bösch, dat het buitengewoon belangrijke werk van de ombudsman naar voren haalt. Wat transparantie en open bestuur betreft, is dit werk een stap in de goede richting. Hopelijk zal het burgers hierdoor duidelijk worden dat de instellingen van Europa zich wel degelijk inspannen om in het belang van het Europese volk op te treden en dat gevallen van wanbeheer altijd bestraft worden. De bevoegdheden van de ombudsman zijn natuurlijk beperkt, maar ik ben blij dat het verslag laat zien dat de ombudsman in de meeste gevallen zijn uiterste best doet omwille van de gerechtigheid.
Het overgrote deel van het verslag van de ombudsman bestaat uit een grondige uiteenzetting van de bij hem ingediende klachten over wanbeheer door de Europese instellingen, de door zijn bureau verrichte onderzoeken en de genomen maatregelen, met daarbij natuurlijk de resultaten. Veel van de klachten die aan de ombudsman gericht worden betreffen echter nog steeds het functioneren van nationale overheden. Dit valt buiten de competentie van de ombudsman. Ook blijken veel klachten geen maatregelen te rechtvaardigen. Het aantal zaken waarin de tussenkomst van de ombudsman succesvol is gebleken voor de indiener van de klacht toont dat de ombudsman efficiënte manieren heeft ontwikkeld om ervoor te zorgen dat de Europese instellingen gehoor geven aan zijn aanbevelingen.
De speciale verslagen van de ombudsman, die gebaseerd zijn op zijn recht om op eigen initiatief een onderzoek in te stellen, vormen een belangrijke bijdrage aan de interpretatie en ontwikkeling van het Gemeenschapsrecht. Ik ben met name ingenomen met het feit dat de ombudsman bij de uitwerking van het Handvest van de grondrechten nadrukkelijk heeft gevraagd om erkenning van het recht van de burger op een open, controleerbaar en dienstbaar bestuur. Communautaire organen hebben de plicht het communautaire beleid en recht voor de burgers bruikbaar, begrijpelijk en leesbaar op te stellen.

Krarup
De Deense Volksbeweging tegen de Europese Unie, die ik vertegenwoordig, heeft vanaf het begin geijverd voor een effectieve controle van de ombudsman op de EU-instellingen. Wij hebben nooit de illusie gekoesterd dat de ombudsman zoals we die in het noorden kennen, waar hij de burgers rechtszekerheid garandeert, een revolutie in de EU-bureaucratie teweeg zou brengen, maar al kan hij slechts enkele paden in de EU-jungle effenen, dan zal het toch al een vooruitgang zijn. De ombudsman heeft het niet gemakkelijk. Het vergt veel geduld te moeten leven met de traagheid van het EU-systeem. Het zeer gematigd voorstel van de ombudsman voor een code van goed administratief gedrag voor de instellingen werd immers begroet met een mengeling van verbale welgezindheid en praktische passiviteit, waardoor elke vooruitgang in de praktijk geblokkeerd is. De bestaande beperkingen die de ombudsman ondervindt om de informatie die hij nodig heeft te verkrijgen - ik doel hier op artikel 3 van het statuut - zijn ronduit schandalig.
Maar de ombudsman is geduldig. Verzoeken en vragen worden door de instellingen in de ijskast gezet, maar daar laat hij zich niet door ontmoedigen. De molen maalt langzaam, maar ik denk dat hij maalt. Een verordening inzake goed administratief gedrag - deze keer gaat het niet om loze woorden van de Commissie, maar om een initiatief van de ombudsman zelf - zullen wij kunnen steunen. Een dergelijke verordening zal in de administratie geen revolutionaire omwenteling teweegbrengen, want daarvoor zijn fundamentele wijzigingen in de administratieve cultuur nodig, en er zal van de ene op de andere dag niets veranderen, maar de regels kunnen helpen meer rechtszekerheid en openheid tot stand te brengen. Ook het voorstel tot wijziging van artikel 3 kunnen wij steunen, omdat de instellingen de ombudsman in de huidige situatie de toegang kunnen weigeren tot bepaalde informatie die hij nodig heeft om controle te kunnen uitoefenen. Ik vind dat het voorstel niet ver genoeg gaat, maar een kleine vooruitgang is beter dan niets. Ik wens de heer Jacob Söderman veel succes.

Koukiadis
Mijnheer de Voorzitter, het gecombineerd debat over deze drie verslagen is van grote betekenis. Wij moeten er namelijk allen van doordrongen raken dat het werk van de ombudsman niet slechts belangrijk maar zelfs cruciaal is voor een correcte integratie van de Europese Unie. Veel collega' s zijn zich daar helaas nog niet in voldoende mate van bewust. Gelukkig worden de taken van de ombudsman uitgeoefend door een ervaren persoon wiens enthousiasme niemand onbekend is.
Ik was rapporteur voor het verslag over de toepassing van het communautair recht en ik heb de grote problemen ten gevolge van de slechte toepassing van het communautair recht van dichtbij kunnen bestuderen. Het gaat hierbij niet om een juridisch maar een sociaal en politiek vraagstuk: sociaal omdat de samenleving van de Europese burgers daardoor in haar goede werking wordt aangetast, en politiek omdat dit aangeeft in welke mate het antwoord op de vraag welke Europese rechtsorde wij willen is gerijpt. Tevens heb ik kunnen vaststellen hoe belangrijk de rol van de ombudsman is voor een soepele werking van de communautaire rechtsorde. Ik hoef er hier enkel aan te herinneren dat de meeste inbreuken op het communautair recht aan het daglicht komen nadat klachten zijn ingediend.
Ten tweede wil ik wat de regulerende rol van de ombudsman betreft duidelijk maken dat het recht om een klacht of een petitie in te dienen steeds vaker uitmondt in een verzoeningsprocedure, in een vreedzame geschillenregeling. Dat is ook onze enige mogelijkheid als wij een kostenloze en soepele geschillenregeling willen en het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen willen ontlasten. Het is echter wel uiterst belangrijk dat snel een manier worden gevonden om de voor behandeling van de klachten benodigde tijd in te korten.
Tot slot wil ik er nog op wijzen dat de gedragscode algemeen van toepassing moet zijn wanneer het om de algemene beginselen gaat, en dat daarnaast elke instantie haar eigen gedragscode moet hebben om rekening te kunnen houden met specifieke omstandigheden.

Dybkjær
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de ombudsman voor het vele werk dat hij investeert in de bescherming van de rechten van de burgers binnen het EU-systeem. De ombudsman is een belangrijke instelling, die we nauwlettend in het oog moeten houden en die zich moet kunnen ontplooien, ook in het kader van de recente ontwikkeling. De ombudsman heeft zelf gezegd dat de afstand tussen de burgers en de EU zeer groot is. Wij praten er wel veel over, maar in de praktijk doen wij weinig om de situatie te veranderen.
Een van de redenen waarom de burgers het EU-systeem niet kunnen begrijpen, is dat wij ons zo hopeloos ingewikkeld georganiseerd hebben door heen en weer te reizen tussen Luxemburg, Brussel en Straatsburg. Ik vind trouwens dat we ons moeten afvragen of Straatsburg wel de geschikte standplaats is voor de ombudsman, hoewel het gedeeltelijk de beslissing van de ombudsman zelf was. Ik vind alleszins van niet. Ik vind dat de ombudsman hiermee afzijdig wordt gehouden van de andere instellingen, die hij moet controleren, maar ook hervormen. Ik denk dat dit op termijn nieuwe conflicten zal geven.
Ik heb verder nog enkele opmerkingen. Ten eerste het Witboek, waarover de Ombudsman reeds sprak. Als de ombudsman niet dagelijks met de Commissie omgaat, wordt hij gemakkelijk vergeten, zoals het geval is in het Witboek, dat voorzitter Prodi onlangs heeft gepresenteerd. Dit illustreert goed dat het een nadeel is zo ver weg te zitten. Ten tweede vind ik dat er te weinig klachten zijn. Ik weet dat de ombudsman tijd tekort komt, maar ik kan niet begrijpen dat er niet meer klachten zijn als we bedenken hoe omvangrijk de instellingen alle tezamen zijn. Het derde belangrijke punt betreft de poging van de ombudsman ervoor te zorgen dat de kandidaat-landen een ombudsman krijgen. Het is zeer belangrijk voor toekomstige kandidaat-landen dat zij begrijpen wat goed bestuurlijk gedrag betekent. Zij hebben immers geen ervaring met onze manier van besturen. Ten vierde verheugt het mij dat de ombudsman e-mail als communicatiemiddel heeft aanvaard en er energiek gebruik van maakt, zodat wij reële klachten en niet alleen nepklachten krijgen.

Lambert
Mijnheer de Voorzitter, ook ik ben blij met deze verslagen. Ik onderschrijf met name de voorstellen in het verslag van mevrouw Almeida Garrett om het recht van de ombudsman op toegang van toepassing te laten zijn op alle documenten. De voorgestelde verandering in verband met de status van documenten die afkomstig zijn van lidstaten heeft eveneens mijn nadrukkelijke steun.
In de Commissie verzoekschriften - en niet alleen daar - lopen we vast op de vraag: van wie is informatie? Het is van cruciaal belang dat de ombudsman een zo breed mogelijk recht op toegang heeft en ik ben het eens met opmerkingen van collega' s over de behoefte aan grotere openheid. Ik vind het alleen jammer dat we niet dieper op deze kwestie zijn ingegaan tijdens het debat van het Parlement zelf over toegang tot gevoelige documenten.
Het verslag van de heer Perry is ook belangrijk, vooral vanwege de daarin opgenomen definitie van een instelling en de nadruk die het legt op de bereidheid om behulpzaam te zijn en duidelijk te communiceren. Andere overheidsdiensten zouden hier veel van kunnen leren. Ik sta ook achter de uitbreiding van de non-discriminatiebepaling in het door hem voorgestelde amendement 11 op artikel 5.

Blak
Mijnheer de Voorzitter, het jaarverslag van de ombudsman is ook dit jaar weer inspirerend. Ik vind dat het de goede kant uitgaat en het verheugt mij te kunnen lezen dat de ombudsman de documenten die hij gevraagd had, gekregen heeft. Ik hoop dat dit een positieve invloed zal hebben op de rest van het EU-systeem, want dat is de bedoeling. Alleen met openheid kunnen wij garanderen dat fraude en onregelmatigheden bestreden worden en dat het imago van de politici opgepoetst wordt. Wij hadden de hulp van de ombudsman goed kunnen gebruiken in een zaak in Engeland, waar Lloyd's duizenden mensen heeft opgelicht, met een groot aantal tragedies waaronder zelfmoord als gevolg. Noch de Engelse regering noch de Raad en de Commissie zijn bijzonder behulpzaam. Het zou dan ook nuttig zijn als de ombudsman ons met dit dossier verder zou kunnen helpen. Ik ben van mening dat de Commissie verzoekschriften meer bevoegdheid moet hebben. Ze is misschien een van de belangrijkste commissies, want het is de enige plaats in het EU-systeem waar Jan met de pet zijn grieven kwijt kan. Het is daarom zeer belangrijk dat deze commissie machtig genoeg is om hem met zijn klacht te helpen.
Toen ik de bijdrage van collega Ole Krarup zojuist hoorde, was ik verrast. Uiteraard was er het gebruikelijke sarcasme van een tegenstander, maar Ole Krarup kennende weet ik dat hij dol is op dit systeem en dat hij het eigenlijk zeer goed vindt. Hij heeft er alleen moeite mee om dat te zeggen. Ik denk dat zelfs Ole Krarup op termijn het nut van de EU zal erkennen.

De Palacio
Mijnheer de Voorzitter, waarde afgevaardigden, om te beginnen feliciteer ik de rapporteurs en de heer Söderman met het verrichte werk. Zij stellen mij in de gelegenheid hier met u van gedachten te wisselen over institutionele kwesties die van fundamenteel belang zijn voor de goede werking van de Europese Unie, met name naar de burgers toe. Het zijn precies die burgers die wij zo nauw mogelijk bij de instellingen van de Unie moeten betrekken.
Ik zal beginnen met het verslag-Bösch, het jaarverslag over de werkzaamheden van de Europese ombudsman in 2000. Namens de Commissie onderstreep ik hier nogmaals dat wij de instelling van de Europese ombudsman bijzonder dankbaar en erkentelijk zijn voor het uitstekende werk dat zij verricht. Onze dank gaat natuurlijk vooral uit naar de persoon van de ombudsman zelf, naar de heer Söderman. Hij leidt de werkzaamheden en is de drijvende kracht. De positieve resultaten en de gunstige reacties die de realiteit van de ombudsman teweegbrengt zijn dan ook vooral aan hem te danken. We mogen immers niet onder stoelen of banken steken dat deze instelling almaar meer weerklank vindt bij de Europese burgers.
De ombudsman houdt zich hoofdzakelijk bezig met wanbeheer. Aangezien de Commissie verplicht is haar beheer en de kwaliteit van de aangeboden diensten te verbeteren ter wille van de burgers, deelt zij de bezorgdheid van de rapporteur. Zij onderschrijft met name de noodzaak om de klachten zo goed mogelijk te behandelen en zoveel mogelijk middelen aan de ombudsman en de Commissie verzoekschriften toe te kennen.
Het verslag-Bösch bevat een element dat rechtstreeks op ons van toepassing is, namelijk de follow-up van kritische opmerkingen. Vorig jaar hebben wij binnen de Commissie een nieuwe procedure ingevoerd volgens welke de conclusies die wij uit de door de ombudsman behandelde gevallen moeten trekken systematisch worden bestudeerd. Op die manier dragen wij ongetwijfeld bij aan de verbetering van de onderzoeks- en behandelingsmethode, hetgeen uiteraard ook de samenwerking met de ombudsman versterkt.
Met uw welnemen zou ik twee voorbeelden willen aanhalen om te illustreren dat er wel degelijk sprake is van follow-up. Ten eerste heeft de Commissie in aansluiting op het initiatief van de ombudsman kandidaten voor een post met ingang van 1 juli 2000 het recht op inzage verleend in het schriftelijke gedeelte van hun examen. Dit zijn geen holle woorden, geachte afgevaardigden, maar concrete feiten. Ik zou sommigen onder u dan ook willen verzoeken ons doen en laten eens van dichtbij te bekijken.
U oefent felle kritiek uit op de Commissie. Het is uiteraard een goede zaak dat de Commissie onder vuur wordt genomen wanneer zij de zaken niet op correcte wijze aanpakt. Het heeft mijns inziens evenwel geen zin algemeenheden te verkondigen en de werkzaamheden van de Commissie zomaar, zonder reden, te bekritiseren. Daar is niemand bij gebaat, noch de Commissie zelf, noch de instellingen in het algemeen, en het doet ook geen goed aan het beeld dat de burgers van Europa hebben. Wij moeten kritiek krijgen wanneer wij die verdienen. Tegelijkertijd zullen wij verbeteringen trachten aan te brengen. Bovendien zullen wij alle kritische opmerkingen bestuderen, analyseren, naar waarde schatten en goed in ons opnemen.
Een ander geval dat ik hier wil citeren heeft betrekking op de vrijheid van meningsuiting van de burgers en de afschaffing van de leeftijdsgrens bij de aanwerving van personeel. Ofschoon de Commissie deze richtsnoeren vanuit politiek oogpunt onderschrijft, zijn deze kwesties niet uitsluitend van ons afhankelijk, maar ook van de overige instellingen. Zij dienen beslecht te worden in een interinstitutioneel akkoord. Dit geldt onder meer voor het probleem van de leeftijdsgrens in wervingsprocedures voor personeel. Wij steunen het voorstel, het draagt onze goedkeuring weg en wij zijn bereid om het met de overige instellingen te bespreken. Het is evenwel de vraag of ook zij zich achter dit initiatief van de heer Söderman zullen scharen. Wij gaan er alvast mee akkoord.
Nu zou ik me willen richten op het verslag van de heer Perry over de code van goed administratief gedrag. De heer Perry onderstreept dat deze codes van goed gedrag onmisbaar zijn om de Europese burgers diensten van hoogstaande kwaliteit aan te bieden. Het zijn belangrijke instrumenten die het in het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie genoemde recht op goed bestuur omzetten in een praktische handleiding voor het personeel van de communautaire instellingen. Daarom heeft de Commissie het onderzoek van de Europese ombudsman naar het bestaan van deze codes gunstig onthaald. Sterker nog, de Commissie heeft tijdens de opstelling van de code van goed administratief gedrag nauw met de heer Söderman samengewerkt. De code zoals wij die nu kennen bestaat overigens hoofdzakelijk - ik zal niet zeggen voor 100%, maar toch grotendeels - uit onze suggesties en bijdragen. Ik dank de heer Söderman nogmaals voor zijn positieve houding en zijn bereidheid om steeds weer voorstellen ter verbetering van de bestaande situatie aan te dragen.
In vergelijking met de door de overige instellingen en organen van de Europese Unie toegepaste codes hebben wij ten volle rekening gehouden met de in het voorstel van de ombudsman vervatte bepalingen. De code van de Commissie sluit ongetwijfeld het meest aan bij het model van de ombudsman, niet alleen inhoudelijk en vanuit juridisch oogpunt, maar ook wat de verplichtingen van onze ambtenaren betreft.
Er is evenwel een punt waarop ik u attent wil maken: laten we de zaken niet door elkaar halen. Het Witboek inzake goed bestuur is veel meer dan een administratieve hervorming. Met de administratieve hervorming, die onder de verantwoordelijkheid van commissaris Kinnock valt, is reeds een begin gemaakt. Op dit terrein zijn reeds belangrijke stappen gezet, en daarover was dit Parlement het tot dusver eens met de Commissie. Het is uiteraard belangrijk dat wij de hervorming tot een goed einde brengen. Daar wordt druk aan gewerkt. De heer Kinnock doet zijn uiterste best. Maar goed, dat is één zaak en goed bestuur is een totaal andere zaak.
Zoals gezegd is het Witboek inzake goed bestuur veel meer dan een administratieve hervorming. Het heeft tot doel na te gaan hoe wij de afzonderlijke elementen het beste kunnen inventariseren, harmoniseren en integreren in de hiërarchische structuur van verantwoordelijkheden die eigen is aan onze complexe maatschappij. Dit probleem doet zich niet alleen voor binnen de Europese Unie, maar in al onze landen, in alle geconsolideerde democratieën. Onze samenleving wordt almaar complexer. De concrete toepassing van nieuwe technologische middelen bevordert de informatie-uitwisseling en opent nieuwe mogelijkheden. Bovendien worden ook de maatschappelijke organisatiestructuren almaar gecompliceerder.
Dat is de context van het Witboek: hoe moet dit alles worden ingepast in de wisselwerking tussen de communautaire instellingen? Deze probleemstelling behelst veel meer dan een administratieve hervorming. Laten we daarom de administratieve hervorming niet verwarren met het Witboek inzake goed bestuur dat momenteel door de Commissie wordt voorbereid, onder leiding van voorzitter Prodi.
Evenals de heer Perry en de heer Söderman - het is belangrijk dat dit voor de heer Perry duidelijk is - veroordeelt de Commissie de enorme verscheidenheid aan codes en het ontbreken van één enkele juridische grondslag. Deze situatie staat haaks op het streven naar coherentie en juridische transparantie. Ik acht het evenwel wenselijk dat wij eerst afwachten welke resultaten de sinds kort toegepaste of onlangs goedgekeurde codes van goed gedrag opleveren alvorens verdere stappen te ondernemen zoals ons in het verslag-Perry wordt opgedragen. Laten we niet vergeten dat de code van de Commissie pas tien maanden geleden van kracht is geworden en dat de Raad zijn gedragscode in de maand juli, juist voor de zomer, heeft ingevoerd. Het lijkt ons derhalve voorbarig om nu reeds een oordeel te vellen over het effect van deze nieuwe codes van goed gedrag.
Wij zullen eind dit jaar een verslag opstellen, met name over de code van goed gedrag van de Commissie, daar onze code op dat moment reeds een jaar van kracht zal zijn. Zodra wij voldoende informatie in handen hebben, zal de Commissie kunnen bestuderen of er al dan niet een wetgevingsvoorstel betreffende een horizontale verordening moet worden voorbereid. Aangezien de informatie waarover wij momenteel beschikken ontoereikend is, kunnen wij ons vooralsnog niet over deze kwestie uitspreken.
Tot slot rest mij nog het verslag van mevrouw Almeida Garrett, dat vanuit institutioneel oogpunt ongetwijfeld het meest delicate onderwerp behandelt. Desalniettemin kan ik over deze tekst niet lang uitweiden, aangezien de Commissie overeenkomstig artikel 195 van het Verdrag slechts bevoegd is om advies uit te brengen. Ofschoon onze opmerkingen niet bindend zijn, lijkt het mij toch belangrijk dat u ons standpunt kent.
Ten eerste feliciteer ik mevrouw Almeida Garrett met haar uitstekende werk. Ik heb overigens de gelegenheid gehad om mij over deze kwestie uit te spreken in de Commissie constitutionele zaken en te onderstrepen dat het huidige statuut het gewenste resultaat heeft opgeleverd.
De Commissie heeft gevolgen verbonden aan het op initiatief van de ombudsman verrichte onderzoek - ik heb het al gezegd -, bijvoorbeeld in het geval van de code van goed gedrag. Verder meen ik te mogen stellen dat de Commissie over het algemeen constructief reageert - ook de heer Söderman heeft dit onderstreept en daar ben ik hem dankbaar voor - en de termijnen betreffende verzoeken om informatie van de ombudsman respecteert.
De Commissie constitutionele zaken stelt drie wijzigingen voor. Ten aanzien van de afschaffing van de weigering inzage te verschaffen in stukken om redenen van geheimhouding heb ik reeds in andere omstandigheden gesignaleerd dat de Commissie in het kader van de twintig verzoeken om informatie van de ombudsman nooit van deze mogelijkheid gebruik heeft gemaakt. Uiteraard zouden wij voor de verleiding kunnen bezwijken om het recht aan te passen aan de feiten en het standpunt van de Commissie constitutionele zaken over te nemen, maar anderzijds is het volkomen gerechtvaardigd dat wij ons afvragen of het wel echt nodig is om dit punt te wijzigen, temeer daar gebleken is dat het huidige systeem goed functioneert.
Wij moeten deze gevoelige kwestie hoe dan ook behoedzaam aanpakken, met name vanwege de rol van de Commissie en het soort onderwerpen dat momenteel wordt behandeld. Naarmate het Europese eenwordingsproces vordert, zullen de onderwerpen overigens almaar gevarieerder en gevoeliger worden.
Bovendien bestaat de kans dat wij in conflict raken met de regeringen van de lidstaten van de Unie.
De structuur van de Europese Unie steunt op drie pijlers. Het gevolg hiervan is dat de functie van de Commissie - hetzelfde geldt overigens voor de rol van het Parlement - verschilt al naar gelang de pijler. Daarom zal de Commissie meer in detail op deze kwesties terugkomen in het advies dat zij moet uitbrengen en binnenkort aan het Parlement zal doen toekomen. Dit zal gebeuren zodra zij ten aanzien van de aangenomen tekst een definitief standpunt heeft ingenomen.
Wat betreft de afschaffing van het beginsel volgens hetwelk ambtenaren getuigen namens hun diensten nemen wij geen dogmatische houding aan, ofschoon wij het belangrijk achten dat ambtenaren niet louter op persoonlijke titel spreken. Zij treden op als vertegenwoordigers en worden geacht feiten en toelichtingen te verstrekken met betrekking tot een zaak die onder hun bevoegdheid valt. Voorts dienen zij de verplichtingen na te komen die aan hun statuut verbonden zijn. Bovendien wens ik hier te benadrukken dat ik niet alleen als Commissielid maar ook als ex-afgevaardigde van het Europees Parlement ten volle het standpunt van mevrouw Almeida Garrett onderschrijf over de verschillen inzake politieke en administratieve verantwoordelijkheden en de verantwoordelijkheid van het Europees Parlement op politiek gebied. De politieke verantwoordelijkheid berust bij de Commissieleden, maar niet alleen bij hen, ook bij de leden van de overige instellingen.
Wat betreft de toegang tot documenten die uit de lidstaten afkomstig zijn, is het - zoals ik al zei - wenselijk dat wij coherent zijn met de nieuwe verordening (EG) nr. 1049/2001 betreffende openbare toegang tot documenten. Zowel artikel 4, lid 5, van de genoemde verordening als de kaderovereenkomst met het Parlement bepalen dat de betreffende lidstaat vooraf om toestemming moet worden gevraagd. De aan de slotakte van het Verdrag van Amsterdam gehechte verklaring 35 ligt in dezelfde lijn.
Mijnheer de Voorzitter, tot slot zou ik nogmaals alle rapporteurs willen gelukwensen en ik dank de heer Söderman nogmaals voor zijn bijzonder constructieve werk en zijn onschatbare hulp. Zijn kritische opmerkingen - daar moeten we ons goed van bewust zijn - sporen ons er immers toe aan steeds weer verbeteringen aan te brengen. Bovendien draagt hij ook oplossingen aan. Wij hebben reeds vooruitgang geboekt, onder meer met betrekking tot de code van goed gedrag, de inbreukprocedures, de vrijheid van meningsuiting van ambtenaren en talloze andere kwesties. Geachte afgevaardigden, uiteraard zijn er heel wat zaken vatbaar voor kritiek, want niets is perfect, maar als wij geen maat weten te houden en ongegronde kritiek uitoefenen, lopen wij het risico dat de geuite kritiek haar uitwerking mist of zelfs haar waarde verliest.

Söderman
Mijnheer de Voorzitter, er zijn enkele vragen gesteld, waaronder twee vragen die in het verslag van mevrouw Almeida Garrett zijn opgeworpen, die ik wil proberen te beantwoorden.
Ten eerste was er de vraag in verband met het horen van Commissarissen als getuigen en het probleem dat in de Commissie constitutionele zaken ontstond, omdat men meende dat het moeilijk zou worden een scheidslijn te trekken tussen de politieke controle van het Europees Parlement, de politieke verantwoordelijkheid van commissarissen en de administratieve verantwoordelijkheid van diezelfde commissarissen. Veel leden van de Commissie constitutionele zaken waren van mening dat dit probleem zeer moeilijk op te lossen was. Het is zeer belangrijk in te zien dat de Commissie het uitvoerend orgaan is en dat zij in theorie het bestuur van de Unie is dat in contact staat met de burger. Uiteraard hebben de commissarissen bestuurlijke functies. We hebben in dit verband een aantal klachten gehad en de commissarissen hebben steeds zeer correct gereageerd. Om verdere discussie en verwarring over dit onderwerp te vermijden, zou dit punt derhalve uit het verslag geschrapt kunnen worden. Misschien is, zoals de rapporteur zei, op een dag een schriftelijk antwoord niet meer nodig. Ik wil echter benadrukken dat het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF) het recht heeft om commissarissen te horen en dat bracht mij op het idee voor mijn voorstel.
Ten tweede was er de vraag over recht op toegang tot alle documenten. De gedachte achter het voorstel de ombudsman recht op toegang tot alle documenten te geven, is dat de burgers dit recht niet hebben. Het vertrouwen in de ombudsman is gebaseerd op het feit dat de burgers accepteren dat zij geen toegang kunnen krijgen tot alle documenten. Zij moeten echter weten dat de ombudsman dat recht wel heeft als het nodig is. Dat is de basis van hun vertrouwen in de werkzaamheden van de ombudsman.
Soms wordt gevreesd dat de ombudsman staatsgeheimen onder ogen krijgt. Ik ben nu al twaalf jaar ombudsman en nog nooit heb ik in een geval van wanbeheer om documenten behoeven vragen die echt geheim waren. Voor zover ik weet heeft geen enkele ombudsman ooit een document laten uitlekken. Het uitgangspunt moet echter zijn dat de ombudsman het recht heeft om documenten in te zien. We hebben hierover wat interpretatieproblemen gehad en aan beide zijden tijd verloren.
De heer Prodi heeft gevraagd om een debat over het Witboek en dat is wat ik geprobeerd heb op gang te brengen. Het is uitermate belangrijk dat er over het Witboek gediscussieerd wordt, omdat we nog één ronde te gaan hebben. Ik hoop dat er wat meer concrete voorstellen komen.
Ik wil het nu hebben over de kritiek betreffende het lage aantal klachten, het vergroten van de bekendheid van het werk van de ombudsinstellingen en de vele klachten die buiten het mandaat van de ombudsman vallen. In de eerste plaats ligt ons mandaat geheel binnen de Europese Unie. Dit kan moeilijk te begrijpen zijn voor burgers wanneer ze op problemen met het Gemeenschapsrecht stuiten. Zij gaan naar een Voorlichtingsbureau van het Europees Parlement of naar een Commissievertegenwoordiging, halen ons formulier en dienen een klacht bij ons in. Wij proberen de situatie recht te zetten. Het is mogelijk dat dit het aantal klachten beperkt, maar het aantal is in de loop der jaren toegenomen.
Wat betreft het vergroten van de bekendheid van het werk van de ombudsman wil ik erop wijzen dat wij bekender zijn dan veel ombudsmannen op nationaal niveau. Daarnaast kunnen afgevaardigden in het Parlement ongetwijfeld veel doen om de burger op de hoogte te stellen van zijn petitierecht en het recht een klacht in te dienen bij de ombudsman. U bent tenslotte degenen die de Europeanen tegenkomen. U heeft contact met het publiek. Als u de mensen over de mogelijkheden vertelt, zal daarover veel meer bekend worden. Velen van u hebben dat al gedaan en daar ben ik u erkentelijk voor.
Ik ben werkelijk zeer vereerd dat ik de gelegenheid heb gekregen deze zaken te bespreken. Ik ben erg blij met de opmerkingen van mevrouw De Palacio en ben u allen hier zeer dankbaar voor uw werk.

De Voorzitter
Hartelijk bedankt, mijnheer Söderman.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt om 12.00 uur plaats.

Werkzaamheden van de Commissie verzoekschriften (2000-2001)
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0236/2001) van de heer Camisón Asensio, namens de Commissie verzoekschriften, over de beraadslagingen van de Commissie verzoekschriften in de loop van het parlementair jaar 2000-2001 (2001/2010(INI)).

Camisón Asensio
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, laat ik beginnen met te zeggen dat het voor mij een waar genoegen is om als rapporteur voor dit verslag op te treden. Ik ben namelijk een van de warmste pleitbezorgers van de maatschappelijke relevantie van de Commissie verzoekschriften van het Europees Parlement.
De reden hiervoor is dat het verzoekschrift mijns inziens voor de Europese burgers het meest aangewezen kanaal is om enerzijds nog onopgevulde leemten in de communautaire wetgeving aan de kaak te stellen en anderzijds gevallen aan te klagen waarin de verplichtingen die voortvloeien uit reeds goedgekeurde richtlijnen en verordeningen niet worden nagekomen, ofwel omdat zij niet worden toegepast ofwel omdat zij eenvoudigweg niet in nationaal recht zijn omgezet.
Ook de instelling van de Europese ombudsman speelt bij deze fundamentele taak een belangrijke rol. Ik heb tevens met grote voldoening vastgesteld dat er tijdens onze debatten en stemmingen tussen de leden van de commissie een hoge mate van consensus heerste.
De cijfers spreken voor zich: het verslag telt 16 conclusies die alle unaniem zijn goedgekeurd. Behoudens enige kleine wijzigingen werden ook de 5 ingediende amendementen met algemene stemmen overgenomen. Daarom spreek ik mijn dank uit aan de commissie en haar secretariaat.
Aangezien u van de inhoud van het verslag op de hoogte bent, zal ik mij beperken tot de naar mijn mening meest vernieuwende aspecten. Ik denk dan bijvoorbeeld aan de uitbreiding van het petitierecht van de Europese burgers - dat ik als een fundamenteel recht beschouw - tot natuurlijke of wettige ingezetenen of in een lidstaat ingeschreven personen. Wij achten het wenselijk dat aan dit recht in de geplande debatten de nodige aandacht wordt besteed en dat het wordt opgenomen in de toekomstige conventie over de Europese eenwording. Verder lijkt het ons vanzelfsprekend dat de Commissie verzoekschriften van het Europees Parlement het aanzien verdient dat haar toekomt op grond van haar maatschappelijke relevantie, die berust op het rechtstreekse contact tussen de instelling en de burgers.
Daar kunnen wij niet onderuit, temeer daar er dringend iets gedaan moet worden aan de kloof tussen de bevolking en de verheven Europese instellingen, een kwestie die in alle enquêtes opduikt. Ik denk dat wij om dit probleem te verhelpen onder meer het aantal eigen initiatiefverslagen moeten opvoeren, met name over onderwerpen die bij de burger een drang naar meer rechtstreeks contact met de instellingen oproepen. Bovendien lijkt het aangewezen om via deze instelling het wetgevingsinitiatief te kanaliseren dat bij de burgers ontstaat en groeit. Deze omstandigheid wijst doorgaans op ernstige tekortkomingen.
Dit alles bewijst nog maar eens dat aan onze commissie het recht op inzage in alle van toepassing zijnde interinstitutionele documentatie moet worden toegekend voor zover die onontbeerlijk is voor de uitvoering van haar overigens onmisbare werkzaamheden.
In dit verband verdienen zowel de Commissie als de instelling van de ombudsman een woord van dank voor hun onschatbare hulp. Dit geldt evenwel niet voor de Raad, die in dit opzicht nog steeds niet thuis geeft.
Op dit moment komt het er vooral op aan - dat staat als een paal boven water - de burgers beter vertrouwd te maken met de procedure van het verzoekschrift, hetzij middels een informatie- en voorlichtingscampagne hetzij via de computer. Er bestaat behoefte aan adequate algemene handleidingen. Dat is een leemte die moet worden opgevuld. De communautaire, nationale, regionale en lokale overheden - op alle niveaus zijn er gevallen geregistreerd - doen vaak te weinig moeite om adequate oplossingen voor de bestaande problemen te zoeken.
In deze nefaste situatie moet hoe dan ook verandering komen. Wij moeten het voorzitterschap van dit Parlement op z'n minst verzoeken om, indien nodig, ruchtbaarheid te geven aan deze onwil om een oplossing te zoeken voor de schrijnende problemen en ongerechtigheden waarvan bepaalde sectoren van de bevolking van de Europese Unie het slachtoffer zijn.
Tot slot zij eraan herinnerd dat de doeltreffendheid van de werkzaamheden van deze commissie hoofdzakelijk is toe te schrijven aan het persoonlijk contact tussen de indieners van de verzoekschriften en het Europees Parlement, met name de Commissie verzoekschriften, en de fantastische bijdrage van het Directoraat-generaal studies van het Europees Parlement en de dienst STOA.

Fourtou
Mijnheer de Voorzitter, ik wil allereerst de heer Camisón bedanken en hem gelukwensen met de wijze waarop hij dit gedetailleerde en vooruitziende verslag heeft uitgewerkt. Dankzij hem kunt u een indruk krijgen van de wachttijden waarmee de burgers van de Unie te maken krijgen en dus ook van de zware taak van de Commissie verzoekschriften.
Wie een verzoekschrift indient verzeilt maar al te gemakkelijk in Kafka-achtige toestanden. Dat is de indruk die je overhoudt na het bestuderen van een aantal gevallen die door de heer Camisón worden aangehaald. Of het nu gaat om problemen bij de erkenning van diploma' s, discriminatie, het innen van toegezegde betalingen, het intrekken van een registratie - er zijn zo veel obstakels en de procedures zijn zo ingewikkeld dat de burger zich machteloos voelt.
Als onze commissie samen met de Europese Commissie gecoördineerde actie onderneemt, kunnen we iets aan deze problemen doen en ervoor zorgen dat we de als onrechtvaardig ervaren behandeling rechtzetten. De Commissie verzoekschriften kan echter nog verder gaan: zij kan de burgers betrekken bij het opstellen van communautaire regels.
Ik heb op 13 juni jongstleden een verslag over siliconenimplantaten ter stemming aan het Parlement voorgelegd. Dat verslag kan gezien worden als een voorbeeld van de mogelijkheden van de leden 1 en 4 van artikel 175 van het Reglement. Daarin wordt gesteld dat de bevoegde commissie kan besluiten een verslag op te stellen op basis van door haar ontvankelijk verklaarde verzoekschriften. In voorkomende gevallen kan zij het Parlement ontwerpresoluties voorleggen. Van deze mogelijkheid wordt helaas maar hoogst zelden gebruik gemaakt.
Het is wel gebeurd in bovengenoemd geval dat onder mijn verantwoordelijkheid viel. Na ontvangst van twee verzoekschriften met meer dan duizend handtekeningen hebben we namelijk voornoemd verslag opgesteld. Het was sinds de oprichting van de Commissie verzoekschriften pas de tweede keer dat door het Parlement een resolutie werd aangenomen als rechtstreeks gevolg van een verzoek van de zijde van de burgers van de Europese Unie.
Zoals de heer Camisón in zijn verslag onder punt 18 aangeeft, heeft onze commissie in dit geval een beroep op de dienst STOA gedaan voor een wetenschappelijke analyse van de problemen zoals die door de indieners van het verzoekschrift werden ervaren. De rapporteur pleit voor een stelselmatiger gebruik van artikel 175. Dat zou onze commissie inderdaad in de gelegenheid stellen een directe verbinding te leggen tussen de burgers en dit Parlement. En dat zou een politieke erkenning zijn van onze bereidheid gehoor te geven aan de wensen van deze burgers. Volgens mij is dit een van de richtingen waarin de Commissie verzoekschriften zich in de toekomst moet bewegen.

De Rossa
Mijnheer de Voorzitter, het feit dat de Commissie verzoekschriften sinds haar instelling meer dan tienduizend verzoekschriften heeft ontvangen, toont duidelijk aan dat de Europese Unie praktische betekenis heeft voor haar burgers. Het werk van deze commissie heeft vaak tot een succesvol resultaat geleid. In sommige gevallen heeft het zelfs veranderingen in de nationale wetgeving en praktijk van lidstaten tot gevolg gehad.
De terreinen waarop individuen en groepen de grootste problemen ondervinden zijn nog steeds: maatschappelijke bescherming, gezondheidszorg, belastingen en erkenning van academische titels. Dit geldt met name voor burgers die in een ander land dan hun eigen lidstaat werken, bijvoorbeeld in grensgebieden.
Er worden ook klachten ingediend met betrekking tot belangrijke ontwikkelingen op milieugebied. Dit gebeurt wanneer men meent dat projectontwikkelaars en in sommige gevallen de betrokken overheden geen oog hebben voor de invloed van die ontwikkelingen op het milieu en op de bestaansmiddelen van mensen in de betreffende gebieden.
Er zijn veel successen geboekt. Een Ierse leraar met een Britse onderwijsbevoegdheid voor instellingen van hoger onderwijs kwam bijvoorbeeld niet in aanmerking voor een betrekking op een openbare school. Namens de indiener van de eis en de Commissie verzoekschriften heeft de Commissie zich over deze kwestie gebogen. Uiteindelijk heeft zij de zaak gewonnen, ondanks hevig verzet van de Duitse autoriteiten. Dat is een voorbeeld van wat de Commissie verzoekschriften kan bereiken, en om haar werk effectief te kunnen uitvoeren heeft zij meer middelen nodig.

González Álvarez
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik mijn oprechte waardering uitspreken voor het werk van de Commissie verzoekschriften. Ik weet dat deze commissie binnen het Parlement niet veel invloed heeft en niet door iedereen op dezelfde wijze wordt geapprecieerd. Desalniettemin ben ik van oordeel dat de werkzaamheden van de Commissie verzoekschriften ons de uitzonderlijke gelegenheid bieden om rechtstreeks met de burgers in contact te treden en de instellingen dichter bij de bevolking te brengen.
Ik ben het volkomen eens met het verslag van de heer Camisón Asensio. Mijns inziens geeft het op correcte wijze uiting aan de bezorgdheid van degenen die in de Commissie verzoekschriften werkzaam zijn. Daarom zullen wij voor het verslag stemmen. Ik zou evenwel enkele praktische en reële problemen willen aanstippen waarmee wij te maken hebben ...
(Interruptie door de heer Marinos) Het spijt me ten zeerste, mijnheer Marinos. Ik zei dat de Commissie verzoekschriften goed werk levert en een belangrijke rol speelt.
Ik vraag uw aandacht voor een reeks reële problemen waarmee wij te kampen hebben. Laat ik beginnen met een eerste reëel probleem. Wij onderhouden goede betrekkingen met de Europese Commissie. De Europese Commissie en de ombudsman werken nauw samen met de Commissie verzoekschriften. Er bestaat daarentegen geen enkele vorm van samenwerking met de Raad. Desalniettemin ontvangen wij talloze verzoekschriften waarop de Raad zou moeten reageren. Wij betreuren het dat deze instelling nooit aanwezig is. Dat is ons eerste probleem.
Het tweede probleem betreft de snelheid en kordaatheid waarmee de verzoekschriften worden beantwoord. Ik houd mij in de Commissie verzoekschriften voornamelijk bezig met milieuproblemen, hetgeen logisch is aangezien ik ook in de Milieucommissie actief ben. Wanneer het antwoord op dit soort verzoekschriften lang op zich laat wachten, bestaat de kans dat de gevolgen voor het milieu van de beslissingen die een bepaald land genomen heeft en die aan het verzoekschrift ten grondslag liggen reeds onomkeerbaar zijn. Gevolg is dat de indieners van het verzoekschrift hun geduld verliezen. Wij staan hier derhalve voor een ander belangrijk probleem: de behoefte aan snellere, afdoende antwoorden. Ik ben mij er ten volle van bewust dat de lidstaten in sommige gevallen perfect weten dat een uitstel van de antwoorden hun politieke beslissingen ten goede komt, en soms werken ze deze situatie ook echt in de hand. Dan ligt de verantwoordelijkheid uiteraard niet bij de Commissie maar bij de lidstaten, die hun antwoord met opzet uitstellen.
Zoals ik al zei, is de Commissie verzoekschriften mijns inziens een bijzonder belangrijke commissie. Toch beschikt zij slechts over beperkte personele, juridische - hiermee richt ik mij uiteraard tot onze eigen instelling - en technische middelen, terwijl deze middelen onontbeerlijk zijn.
De heer Camisón Asensio formuleert in dit verband een voorstel waarin ik mij volledig kan vinden. Het luidt als volgt: wanneer een antwoord uitzonderlijk lang uitblijft, moet het voorzitterschap van het Parlement ertoe worden opgeroepen ruchtbaarheid te geven aan het uitstel en de gevolgen hiervan voor de indieners van het verzoekschrift. Het kost de burgers al genoeg moeite om het Gemeenschapsrecht onder de knie te krijgen en alle nodige documenten te vergaren.
Kortom, mijnheer de Voorzitter, ik geloof dat er enorme behoefte bestaat aan voorlichting en informatie over het petitierecht van de burgers. Het gaat uiteindelijk toch om een burgerrecht. Ik herinner mij dat er tijdens de vorige zittingsperiode een voorstel is ingediend om de Commissie verzoekschriften en de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen maar af te schaffen. Als antwoord daarop pleit ik ervoor dat de rol van beide commissies in dit Parlement in de toekomst juist wordt versterkt, temeer daar zij ons in de gelegenheid stellen de burgers nauwer bij onze werkzaamheden te betrekken.

Marinos
Mijnheer de Voorzitter, het uitstekende verslag van collega Camisón Asensio verdient op talrijke punten steun en behoeft maar weinig aanvulling. Ik wil dan ook alleen zeggen dat de provocerende manier waarop de Raad van ministers onze Commissie verzoekschriften negeert onacceptabel is. Er is nooit een minister of zelfs ook maar een vertegenwoordiger van de Raad bij ons geweest om met ons samen te werken.
Dat is ook logisch. Gewoonlijk doen de Europese burgers namelijk een beroep op de Commissie verzoekschriften omdat zij weliswaar onwettige handelingen of nalatigheden van de kant van de ministers en hun diensten aan de kaak willen stellen, maar geen enkele mogelijkheid hebben om hun gelijk te halen of hun protest of klacht te laten horen. De Commissie verzoekschriften is dan ook samen met de Europese ombudsman een toevluchtsoord geworden voor degenen die zich onrechtvaardig behandeld voelen, of die als actieve burgers proberen illegale activiteiten, onrechtvaardigheid of onherstelbare milieuschade te voorkomen. Daarom moet het Europees Parlement meer aandacht schenken aan de Commissie verzoekschriften en haar meer mogelijkheden geven tot doeltreffend optreden. De Commissie werkt inderdaad nauw met ons samen, maar ook zij stuit vaak op onverschilligheid en obstructie van de kant van de nationale diensten. De aanhangig gemaakte zaken worden telkens weer op de lange baan geschoven, waardoor de Europese burgers die voor steun bij ons aankloppen uiteindelijk de moed verliezen.
Daarom staat in het verslag van de heer Camisón Asensio terecht dat het absoluut noodzakelijk is korte termijnen vast te stellen voor de behandeling van de verzoekschriften. Tevens zal men een procedure moeten vaststellen voor openbaarmaking van niet alleen de klachten maar ook de nalatigheden of obstructiepogingen van de aangeklaagde autoriteiten in de landen van de betrokkenen. Dan geven wij de burgers het enige wapen in handen dat de schuldige machtsinstanties vrezen, namelijk publiciteit. Daardoor kunnen zij immers bij de kiezers in een kwaad daglicht komen te staan.
Ik heb nog een voorstel dat mijns inziens zeer nuttig en belangrijk kan blijken te zijn. Wij zouden een procedure moeten vaststellen aan de hand waarvan onder bepaalde omstandigheden voorlopige maatregelen kunnen worden getroffen en de gemelde, tegen de communautaire wetgeving indruisende activiteiten kunnen worden opgeschort. Ik denk bijvoorbeeld aan situaties waarin gevaar bestaat op onherstelbare schade aan het milieu of ons cultuurerfgoed. De normale, ellenlange procedure, die moet uitmonden in een uitspraak van het Hof van Justitie, is immers volledig zinloos als het kwaad al is geschied en niet meer hersteld kan worden.

Gemelli
Mijnheer de Voorzitter, nu dit debat ten einde loopt, wil ik de rapporteurs Bösch, Perry, Garrett, Sbarbati en Camisón Asensio van harte bedanken, evenals alle collega' s die zich inzetten voor het stelsel van de verzoekschriften. Ik wil tevens de Europese ombudsman, die zich vanuit zijn positie inzet voor de bescherming van de burgers, gelukwensen met zijn werk. Wij werken natuurlijk samen; wij werken onder meer samen ten behoeve van het Europees burgerschap. Het Europees burgerschap vindt in het Parlement namelijk een fervent voorstander, en wat dat betreft zijn wij de instelling die het meeste recht van spreken heeft.
Wij hebben heel wat stappen vooruit gezet. Ik moet dan ook onze waardering uiten voor de grote gevoeligheid van de Europese Commissie, wier ambtenaren altijd prima voorbereid zijn als zij in de Commissie verzoekschriften het Commissiestandpunt uiteen komen zetten. Er zijn echter ook steeds meer burgers in Europa die ons benaderen met verzoekschriften waarin zij hun persoonlijke problemen, sociale problemen of problemen in verband met het milieu tot uitdrukking brengen. Wij hebben de plicht hen op uitvoerige en bevredigende wijze te antwoorden en moeten tot niets verplichtende of oppervlakkige antwoorden steeds meer zien te vermijden.
De verzoekschriften van de burgers van de Unie maken ook duidelijk welke weg wij nog moeten afleggen voordat de burgers een sereen leven kan worden gegarandeerd. Wij zijn absoluut niet van mening dat alles in de Europese Unie homogeen en vormloos moet worden, maar we vinden wel dat de culturele verschillen in een harmonisch geheel moeten worden opgenomen en moeten worden beschouwd als een rijkdom voor de instellingen.
Wij zijn begonnen met een serie hervormingen ter verdediging en versterking van het stelsel van de verzoekschriften. Met deze hervormingen denken wij de burgers beter te kunnen beschermen en tegelijkertijd de Europese instellingen dichter bij dit steeds groter wordende volk te kunnen brengen.

De Palacio
Mijnheer de Voorzitter, waarde afgevaardigden, zoals in het vorige debat hebben wij het hier over de betrekkingen tussen de Europese instellingen en de burgers.
In die zin feliciteer ik de heer Camisón Asensio met zijn verslag. Hij onderstreept dat de verzoekschriften de burgers de mogelijkheid bieden om enerzijds hun legitieme verlangens te uiten en anderzijds de tekortkomingen van de communautaire wetgeving aan de kaak te stellen. Vanuit dit dubbele perspectief koestert de Commissie uiteraard grote belangstelling voor de werkzaamheden van de leden van het Parlement. Met uw welnemen zou ik als buitenstaander samen met mevrouw González willen beamen dat de Commissie verzoekschriften van dit Parlement evenals vergelijkbare commissies in de andere parlementen waarmee ik vertrouwd ben - bijvoorbeeld het parlement van mijn land, dat ik uiteraard het beste ken - een fundamentele rol spelen bij de toenadering tussen burgers en instellingen in het algemeen. Bovendien zijn zij ook onontbeerlijk voor de werkzaamheden van de afgevaardigden zelf, aangezien zij de aandacht vestigen op de zorgen, gevoelige kwesties en problemen die een groot deel van de bevolking bezighouden.
Dit jaar hebben niet alleen de diensten van de Commissie hun samenwerking aan deze commissie verleend. Ook wij, de commissarissen zelf, hebben ons steentje bijgedragen. Daarom dank ik de heer Gemelli voor zijn opmerking. Het is inderdaad zo dat zowel de heer Kinnock als de heer Liikanen, mevrouw Wallström en de heer Bolkestein aan de werkzaamheden van de commissie hebben deelgenomen. Zij hebben zich persoonlijk in de discussies gemengd. Zij hebben toelichtingen gegeven en getracht motieven, mogelijkheden en oplossingen aan te dragen voor de kwesties die hun vanuit de Commissie verzoekschriften werden voorgelegd op grond van het protest en de klachten van de burgers. In die zin kunt u ervan op aan dat wij in de Commissie uitzonderlijk belang hechten aan de werkzaamheden van dit Parlement.
In aansluiting hierop - ik heb overigens reeds eerder de gelegenheid gehad om mij hierover uit te spreken - kan ik u zeggen dat de Commissie tevens ten volle bereid is om een constructieve houding aan te nemen en in alle openheid in te gaan op uw vraag om deze samenwerking te versterken. Ik weet dat onze vaak laattijdige reactie op uw verzoek om informatie een probleem vormt, maar u weet ook, geachte afgevaardigden, dat dit uitstel vrijwel altijd - om niet te zeggen in 100% van de gevallen - is toe te schrijven aan het feit dat de Commissie voor haar antwoord afhankelijk is van de informatie een van de lidstaten.
Het gaat hier om verschillende overheidsdiensten. Wij beschikken niet over de bevoegdheid om de lidstaten te dwingen ons bepaalde gegevens toe te sturen. Wij kunnen slechts politieke druk uitoefenen. Wij maken van dit middel gebruik - net als u overigens - wanneer wij een bepaalde lidstaat laken omdat hij niet heeft geantwoord of de reactie van de Commissie bemoeilijkt. Ik kan alleen maar zeggen dat de Commissie alles in het werk zal blijven stellen om de lidstaten ertoe aan te zetten zo spoedig mogelijk een antwoord te formuleren op haar verzoek om informatie, zodat zij op passende wijze kan inspelen op de problemen die u ons voorlegt. Wij zullen met andere woorden proberen om ook in de toekomst zo nauw mogelijk met dit Parlement te blijven samenwerken.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt om 12.00 uur plaats.

Voor menselijke voeding bestemde suikers
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0217/2001) van de heer Lannoye, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, over de voorstellen voor een richtlijn van de Raad ter vereenvoudiging van de verticale richtlijnen inzake levensmiddelen: Voorstellen voor richtlijnen van de Raad inzake
1. bepaalde voor menselijke voeding bestemde suikers
(14003/1999 - C5-0346/1999 - 1996/0113(CNS));
2. honing
(8701/2000 - C5-0347/1999 - 1996/0114(CNS));
3. voor menselijke voeding bestemde vruchtensappen en bepaalde soortgelijke producten
(13760/1999 - C5-0348/1999 - 1996/0115(CNS));
4. bepaalde voor menselijke voeding bestemde, geheel of gedeeltelijk gedehydrateerde verduurzaamde melk
(14002/1999 - C5-0349/1999 - 1996/0116(CNS));
5. voor menselijke voeding bestemde vruchtenjam of -confituur, -gelei en -marmelade alsmede kastanjepasta
(7138/2000 - C5-0350/1999 - 1999/0118(CNS)) (Hernieuwde raadpleging).

Lannoye
Mijnheer de Voorzitter, van ons wordt verwacht dat we ons vlak voor de lunch zullen uitspreken over richtlijnen die het ontbijt tot onderwerp hebben. We lopen dus iets achter, maar ik zal mijn best doen.
Ik wijs er allereerst op dat dit de tweede keer is dat onze mening over dit onderwerp wordt gevraagd. Het Parlement heeft zich namelijk tijdens de vorige zittingsperiode al eens uitgesproken over voorstellen van de Commissie voor vereenvoudiging van de verticale richtlijnen inzake suiker, honing, vruchtensap, melk en jam. De Raad heeft voor de afsluiting van dit onderwerp dus ruim de tijd genomen en nu dan eindelijk enige belangrijke wijzigingen aangebracht in de aanvankelijke voorstellen van Commissie. Dat is de reden waarom we dit onderwerp vandaag opnieuw behandelen.
Het ging er dus om de richtlijnen te vereenvoudigen. De ideeën van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid komen overeen met die doelstelling, maar dat betekent niet dat we de kwaliteitsvereisten mogen versoepelen, zeker niet waar een goede voorlichting van de consument in het geding is. Alle door de Milieucommissie ingediende amendementen, waarvan de meeste van de hand van de rapporteur zijn, gaan die kant op.
We weten dat de binnen de Raad geldende eis van consensus onze bewegingsvrijheid beperkt: wat wij doen is niet meer dan een advies uitbrengen. En dat betekent dat de Raad uiteindelijk alle beslissingsvrijheid heeft, wat ook de uitkomst van deze stemming moge zijn. Ik ben al met al toch van mening dat de amendementen een verbetering van de tekst inhouden, in de zin dat aan de voorwaarden die ik zojuist gesteld heb voldaan wordt: de kwaliteit van de producten wordt gegarandeerd, met correcte voorlichting van de consumenten.
Ik zal de richtlijnen nu afzonderlijk bespreken en de belangrijkste elementen ervan toelichten. Om te beginnen zitten we bij suiker met een definitieprobleem. De Raad heeft terecht dat type suiker gedefinieerd dat steeds meer gebruikt wordt: fructose. Hij heeft echter verzuimd een definitie te geven van wat de Raad zelf bruine suiker noemt. In het door het Parlement ingediende amendement vragen we dus om een definitie. Dat kan enige tijd duren, maar de Commissie moet en zal een definitie voorstellen. Dat lijkt me essentieel.
Tweede onderwerp: honing. Dit is een gevoelig onderwerp, aangezien honing een kwaliteitsproduct is, dat vaak op ambachtelijke wijze geproduceerd wordt. Met de verkoop van honing hebben zich de afgelopen jaren veel problemen voorgedaan, omdat er vaak honingmengsels in de handel worden gebracht en omdat er op de Europese markt steeds meer honingsoorten verschijnen waarvan de kwaliteit niet gegarandeerd is. We moeten dus goed opletten welke definities en welke etiketten er gebruikt worden. De Commissie is voornemens een nieuwe categorie in het leven te roepen: gefilterde honing. De Milieucommissie vindt dat we dit voorstel niet moeten aanvaarden, aangezien het bij gefilterde honing niet langer mogelijk is te bepalen van welke bloemen de honing afkomstig is. Het stuifmeel dat die controle mogelijk moet maken is er immers meestal uitgefilterd. Dat staat een duidelijke productdefinitie in de weg en zo kunnen we de gebruiker dus geen kwaliteitsgarantie geven. Dit voorstel moet dus verworpen worden.
Dan komen we bij de schadelijke stoffen die zich in industriële honing of bakkershoning kunnen bevinden. Wij menen dat de aanwezigheid van dit soort stoffen verboden moet worden. Het gaat hier natuurlijk om honing van mindere kwaliteit, die wordt gebruikt als grondstof bij bepaalde producten zoals die door de voedingsindustrie vervaardigd worden. Maar dat betekent nog niet dat we daarom moeten accepteren dat er zich in die honing schadelijke stoffen bevinden. De Milieucommissie heeft een daartoe strekkend amendement ingediend.
Derde onderwerp: vruchtensap. Het merendeel van de amendementen is er niet op gericht het voorstel van de Raad of dat van de Commissie werkelijk te wijzigen. Het gaat er veeleer om de tekst te verduidelijken en dubbelzinnigheden te vermijden te vermijden. Ik bedoel daarmee te zeggen dat het geen zin heeft een lijst met toegestane bewerkingen en toevoegingen op te stellen als men ze niet allemaal met naam en toenaam noemt - en zo ziet de tekst er nu uit. De lijst moet precies aangeven wat toegestaan is. Wij verzoeken de Commissie derhalve om ons binnen een zekere termijn zo' n lijst voor te leggen. Daarop moet vermeld worden welke filtermedia, precipitatiestoffen en absorberende stoffen bij de productie mogen worden gebruikt. Bij zo' n positieve lijst geldt eenvoudig dat stoffen die niet op de lijst staan niet gebruikt mogen worden. Dat is op den duur een veel doorzichtiger systeem, en het komt beter tegemoet aan de consumentenbelangen.
In een van de amendementen wordt bovendien geëist dat schimmelwerende middelen niet gebruikt worden voor het bewaren van fruit dat tot vruchtensap verwerkt gaat worden. Alleen koeling dient als bewaarmiddel te worden geaccepteerd.
Dan komen we bij het vierde onderwerp: melk. Hier zijn geen wijzigingen voorgesteld. De ons voorgelegde tekst lijkt ons in alle opzichten bevredigend. Voor jam heb ik zelf een amendement dat door de Milieucommissie niet is goedgekeurd opnieuw ingediend, omdat ik het per se wilde behouden. Waar het om gaat is dat we het algemeen gebruik van chemische reukstoffen in jam en marmelade moeten afwijzen. Ik heb het dan over vanilline. Toevoeging van die stof dient geen enkel doel, behalve dan om de smaak te wijzigen.

Thyssen
Voorzitter, het is zowat vijf jaar geleden dat de Raad ons heeft geraadpleegd over het voorstel om zeven verticale richtlijnen inzake levensmiddelen te vereenvoudigen. De bedoeling van die voorstellen was dat we de bestaande regelingen, die overdreven gedetailleerde bepalingen bevatten, zouden vereenvoudigen of vervangen door richtlijnen waarin uitsluitend de essentiële eisen worden overgenomen. Op die manier zouden zij meer werkbaar zijn en beter overeenkomen met de horizontale richtlijnen. Dat is een nobel streven dat strookt met de verwachtingen van de mensen, zowel de consumenten als diegenen die op een andere manier erbij betrokken zijn. Hierover werken wij als EVP-Fractie heel graag mee.
Wij stellen vast dat we de richtlijn inzake cacao en chocoladeproducten, die oorspronkelijk ook in dit pakket zat en die de langste wetgevingsprocedure moest ondergaan, namelijk de medebeslissingsprocedure, als eerste hebben kunnen afwerken. Over vijf andere richtlijnen uit het pakket van zeven, de vijf waar we het vandaag over hebben, doen wij uiteindelijk meer dan vijf jaar eer die vereenvoudigd zijn. We vragen ons toch af of we niet naar snellere werkwijzen moeten streven, en naar andere besluitvormingsmethoden, want we denken niet dat dat is wat de mensen van ons vragen.
Voorzitter, als EVP-Fractie willen we de rapporteur feliciteren met zijn werk. De vertraging ligt zeker niet aan hem, maar aan het feit dat de Raad onderdelen fundamenteel gewijzigd heeft zodat wij opnieuw advies moesten uitbrengen. Als EVP-Fractie kan ik zeggen dat wij op de lijn zitten van het verslag zoals dat uit de stemming in de Commissie milieubeheer naar voren is gekomen. Dit is het geval voor alle onderdelen van het pakket, behalve voor vruchtensappen. Daarover wijkt ons standpunt iets af van het verslag, maar dat was ook al duidelijk in de Commissie milieubeheer. Ik denk dus niet dat ik hier verder in detail moet ingaan op alle redenen, motieven en richtingen van die afwijking.
Ik wil echter niet verhelen, Voorzitter, en daarvoor wil ik gebruik maken van de rest van mijn spreektijd, dat wij in onze fractie naar aanleiding van deze dossiers een serieuze discussie hebben gehad over de vraag of het nu echt aan een Parlement is om zulke gedetailleerde maatregelen met 626 leden te bespreken. Wij krijgen daar problemen mee. Wij krijgen kritiek op dit Parlement van buitenaf. Dat betekent niet dat we het belang van voedingswetgeving onderschatten. We weten dat ook details daarbij belangrijk zijn, maar we vragen ons af of wij op zo'n hoog technisch niveau de best geplaatsten zijn om de beslissingen te nemen en of we met dit soort van verregaande technische maatregelen een Parlement met 626 mensen moeten bezighouden. De vraag die wij ons hebben gesteld is: moeten wij niet naar twee soorten afgeleid recht gaan, één waarover het Parlement zich uitspreekt, en een ander deel dat toch meer zou moeten worden toevertrouwd aan de uitvoerende macht? De discussie daarover is zeker niet afgesloten, maar ik zou graag hebben dat deze ook buiten de EVP-Fractie zou worden gehouden.

Hyland
Mijnheer de Voorzitter, in 1998 heeft dit Parlement de vijf richtlijnen waarover we het vandaag hebben met enkele amendementen aangenomen. Ze zijn naar ons terugverwezen om de eenvoudige reden dat de comitologieprocedure enigszins gewijzigd is. Het doet mij deugd dat de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid geen bezwaar heeft tegen de herziene procedure. Niettemin stelt zij nieuwe tekstuele wijzigingen in de ontwerprichtlijn voor.
Het doel van de richtlijnen is de regels te vereenvoudigen die gelden voor samenstelling en etikettering. We moeten daarom oppassen dat we de zaken niet ingewikkelder maken. We hebben na lange en zware onderhandelingen politieke overeenstemming bereikt over dit onderwerp en we dienen daarom koste wat kost te vermijden dat de onderhandelingen opnieuw beginnen. Ik stem in met veranderingen die de teksten duidelijker maken, maar zonder de inhoud te veranderen. Een voorbeeld van een dergelijke wijziging is de toevoeging van een definitie van bruine suiker. Dit zou een extra bescherming betekenen voor de consument. De in verband met vruchtensappen voorgestelde veranderingen inzake ingrediënten, behandeling en stoffen zouden beter passen binnen de horizontale wetgeving die voor deze zaken geldt. De suggestie om drie nieuwe benamingen voor vruchtensappen in te voeren, is niet in overeenstemming met voorstellen voor de Codex die momenteel in behandeling zijn. Bovendien zouden ze alleen maar het hele debat opnieuw aanzwengelen.
Ik geloof niet dat als het Parlement substantiële veranderingen steunt, dit iets op zal leveren. De procedure zal er alleen maar door vertraagd worden. Als dat gebeurt, is de consument de uiteindelijke verliezer.

Fiori
Mijnheer de Voorzitter, tegenwoordig is het echt niet meer zo gemakkelijk om over voeding te spreken. Als men dan ook nog geconfronteerd wordt met uiterst technische aspecten, zoals in het verslag van de heer Lannoye het geval is, wordt de zaak almaar ingewikkelder. Met uitzondering van het door mevrouw Thyssen genoemde punt gaan wij echter akkoord met het verslag van de collega.
Ik wilde echter geen specifieke opmerking maken over dit verslag maar veeleer iets zeggen over hetgeen het Parlement in de komende maanden moet doen met het oog op de toekomstige wetgevingsmethode. Ook in dit verslag zijn wij bij verschillende punten geconfronteerd met het probleem dat ofwel overdreven standpunten werden ingenomen, ofwel opnieuw wettelijke regelingen te berde werden gebracht die reeds in de afgelopen twee maanden waren afgehandeld. Ik denk bijvoorbeeld aan de waterproblematiek. Mijns inziens zou het onze instelling absoluut geen kwaad kunnen als het wetgevingsproces op een wat meer gecoördineerde wijze zou verlopen. Ik wil nog op een ander punt terugkomen: de excessieve regeling van details in onze wetgeving, die niet in onze lidstaten voorkomt. Heel wat vraagstukken worden in de lidstaten aangepakt via rondschrijven.
Het verslag dat wij vorig jaar met de Commissie hebben opgesteld, werpt enkele vraagstukken op waarover mijns inziens diep moet worden nagedacht. Ik geloof niet dat een consument bij het kopen van honing onmiddellijk in de gaten heeft of de honing uit de bijenkas komt of gefilterd is, hoe duidelijk het etiket ook moge zijn. Aangezien het echter onze taak is boven de partijen te staan en ervoor te zorgen dat onze wetgeving begrijpelijk is voor de burgers, moeten wij in de komende maanden onze gedachten daar eens over laten gaan.

Klaß
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega' s, ik wil de korte spreektijd benutten om mijn standpunt duidelijk te maken over punt 3, de richtlijn inzake vruchtensappen. Wij zetten ons tegenwoordig steeds resoluter in voor informatieverstrekking aan en voorlichting van de consument. De mondige consument dient aan de hand van de informatie op etiketten en verpakkingen zelf te bepalen wat hij of zij koopt. Er moeten strikte, duidelijke, eenduidige en voor iedereen begrijpelijke regelingen worden vastgesteld. Benamingen als sap, vruchtensap, nectar, vruchtensap uit concentraat of zelfs de aanduiding "met vruchten" maken het er voor de consument niet makkelijker op te herkennen of te bepalen wat de echte kwaliteit of vervaardigingswijze van een product is.
In 1975 werd met de richtlijn inzake vruchtensappen voor het eerst ten behoeve van de consument de benaming "vruchtensap" ingevoerd dan wel sterk op de voorgrond geplaatst, en de consument is er gewend aan geraakt. We hebben het bij vruchtensap en vruchtensap uit concentraat al met al over een en hetzelfde product. De benaming "vruchtensap uit concentraat" heeft alleen betrekking op de vervaardigingswijze en niet op de ingrediënten, die uiteindelijk hetzelfde moeten zijn. De extra aanduiding "met concentraten" werkt naar mijn mening alleen maar onduidelijkheid in de hand. De productaanduidingen moeten helder gedefinieerd, eenvoudig en begrijpelijk zijn. Niet strikt noodzakelijke vermeldingen van toevoegingen moeten worden voorkomen, want verwarring laat zich niet verenigen met bescherming van de consument.
De amendementen 18, 19 en 25 zijn wat mij betreft een onbegrijpelijke aanscherping van de bestaande situatie, en dat geldt in het bijzonder voor de sapindustrie. Ik vind dan ook dat ze verworpen moeten worden. Fruit voor de versmarkt, dus voor consumptie, mag met schimmelwerende middelen worden behandeld. Waarom geldt dat niet voor fruit voor de productie van sappen? In dezelfde mate moeten de criteria van de Europese drinkwaterrichtlijn voor het water dat voor de bereiding van vruchtensappen nodig is, toereikend zijn. Ik verzoek mijn collega' s dan ook bij de stemming objectief en doelgericht een richtlijn in het leven te roepen die de consument uitkomst biedt en uitvoerbaar is voor de fabrikant.

Whitehead
Mijnheer de Voorzitter, ik deel een aantal van de bedenkingen van mevrouw Thyssen over wat hier van ons gevraagd wordt en de graad van deskundigheid waarmee we te werk gaan. De heer Lannoye weet dat ik respect voor hem heb, maar het spijt te moeten zeggen dat we, naar ik vrees, in een paar oude fouten vervallen. Ik doel hier op de gemaakte fouten in het debat over de chocoladerichtlijn en het besluit om sommige producten een andere benaming te geven.
Hoewel de heer Lannoye zijn amendementen indiende met het oog op zuiverheid, hebben ze, als we het over honing hebben, voornamelijk verwarring gesticht. Ik ben het met hem eens wat betreft vruchtensap en zijn beweegredenen zijn absoluut te prijzen. Maar een aantal lidstaten maakt op grote schaal gebruik van gefilterde honing om insectenresten, zandkorrels en pollen te verwijderen. Ik heb nog geen overtuigend argument gehoord dat deze beschadiging van het product leidt tot toevoeging van ongewenste stoffen. We hebben vandaag zelfs andere amendementen voorgelegd gekregen waarin juist gevraagd wordt om het verwijderen van organische en anorganische stoffen uit sommige soorten honing. De Raad had een doordacht standpunt ten aanzien van dit vraagstuk ingenomen. Ik heb geen bewijs gezien - en ik heb het nagevraagd bij ons eigen voedselveiligheidsbureau - dat bezorgdheid over de inhoud daarvan gerechtvaardigd is. Er bestaan andere manieren om na te gaan waar honing vandaan komt en ook om de aard van de pollen vast te stellen waarnaar de rapporteur verwijst.
Tot slot zou ik willen kijken naar wat een aantal lidstaten "bakkershoning" noemt. Dit zal opnieuw gedefinieerd worden, als de rapporteur zijn zin krijgt, als "industriële honing" . Maar industriële honing bestaat niet. Ik zou graag geloven dat dit een onopzettelijke vertaalfout is. Waarschijnlijk is deze geringschattende woordkeus echter niet toevallig. Alleen maar een bijvoeglijk naamwoord voor een zelfstandig naamwoord zetten levert niet altijd iets zinnigs op. Als ik de heer Lannoye, die ik zeer waardeer, zou beschrijven als een "industriële Belg" , zou dat een nietszeggende uitdrukking zijn. We moeten een echte beschrijving gebruiken die begrijpelijk is in de hele Gemeenschap - niet een bedachte beschrijving. Het gaat hier niet om een product dat slechts geschikt is als industriële smeerolie. Het gaat om een product dat mensen kennen en vertrouwen en dat veilig is voor consumenten.

Ayuso González
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, wegens tijdgebrek zal ik mij beperken tot de richtlijn inzake vruchtensappen. Het voorstel van de Commissie is goed genoeg om niet geamendeerd te hoeven worden. Ik ben vooral bijzonder ingenomen met de invoering van de dubbele definitie die een onderscheid maakt tussen sap uit concentraat en sap uit vruchtensap. Op die manier wordt de consument beter geïnformeerd. Daarom kan ik onmogelijk akkoord gaan met amendement 29, waarin wordt voorgesteld om de tekst van de Commissie te schrappen. Ik ben daarentegen voorstander van amendement 30, waarin ditzelfde onderwerp wordt uitgediept onder verwijzing naar Bijlage I.
Ik kan evenmin mijn goedkeuring hechten aan de amendementen 18, 19, 23 en 25. Het eerste heeft tot doel het gebruik van schimmelwerende middelen te verbieden tijdens de behandeling na de oogst. U moet weten dat het fruit in Europa in principe voor de verse markt bestemd is. Alvorens te beslissen welke partijen vers worden verkocht en welke voor verwerking worden gereserveerd, wordt het fruit gesorteerd naar kwaliteit en grootte.
Het maximumgehalte aan residuen voor vers fruit is reeds vastgesteld in richtlijn 97/41/EG. Deze waarde is gebaseerd op nauwgezette studies die de veiligheid van de consument waarborgen. Als ik mij niet vergis, is deze richtlijn zowel van toepassing op sap en vers fruit als op eigengemaakt vruchtensap en verpakt vruchtensap. Het is bovendien van fundamenteel belang dat het fruit na de oogst wordt behandeld om de bewaring, het vervoer en de distributie in optimale omstandigheden te laten verlopen. In dit verband herhaal ik wat ik hier al eerder heb gezegd. Het vergif zit hem in de dosis, niet in de stof zelf. De kwaliteit van het water dat aan de concentraten wordt toegevoegd komt ter sprake in een andere richtlijn. Het gaat om richtlijn 98/93/EG betreffende de kwaliteit van het water dat bestemd is voor menselijke consumptie, met inbegrip van de voedingsindustrie.
In amendement 23 ten slotte wordt voorgesteld om een positieve lijst van toegestane stoffen in te voeren. Het is evenwel niet logisch dat er meer stoffen worden gedefinieerd dan bedoeld in richtlijnen 89/109/EEG en 90/128/EEG inzake materialen en voorwerpen die bestemd zijn om met levensmiddelen in aanraking te komen, aangezien dit de snelle aanpassing van de vruchtensappenindustrie aan de jongste technologische ontwikkelingen zou bemoeilijken.

Ebner
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, beste collega' s, voedingsmiddelen en consumentenbescherming zijn omstreden onderwerpen geworden, waaraan ook nogal wat onzekerheid kleeft. Het was de bedoeling dat het verslag meer duidelijkheid zou verschaffen. Ook de inspanningen van collega Lannoye hebben veel duidelijk gemaakt. Ik geloof echter dat een overdaad aan accuratesse en details een negatief effect zal sorteren en daarom ben ik het volkomen eens met de woorden van collega Thyssen: we moeten hier, ook wat onze activiteiten aangaat, meer en meer onderscheid maken tussen politieke uitspraken en technische overwegingen. Er zijn veel zaken die ons boven de pet gaan, niet omdat we een laag IQ hebben, maar omdat het ons ontbreekt aan specifieke vakkennis, omdat er te veel bekend wordt verondersteld. Vervolgens wordt het dan moeilijk om vast te stellen wanneer er sprake is van lobbying en wanneer het gaat om een zinvolle activiteit. Ik geloof dat we bij de regeling inzake de informatie op etiketten moeten voorkomen dat wij door onze fixatie op regelingen, zoals bij de vruchtensappen - waar overigens wel een compromis voor is gevonden - met dubbele mededelingen en toelichtingen de consumenten onnodig in verwarring brengen. Als we zo doorgaan, voorzie ik dat wij spoedig de chemische samenstelling van wijn op wijnflessen moeten vermelden, en het is niet moeilijk te bedenken wat dit voor gevolgen zal hebben voor de wijnafzet.
Ik ben verheugd over het compromis dat is bereikt inzake de vruchtensappen, de kwestie van de schimmelwerende middelen, de toevoeging van water, de kwestie inzake sap en concentraat en het probleem van de aroma' s. Ik dank iedereen die hieraan een bijdrage heeft geleverd. Wat de kwestie inzake honing betreft, spreekt ik de hoop uit dat het onmogelijk zal blijken te zijn de herkomst te verdoezelen. Ik verzoek mijn collega' s wat dit betreft goed op te letten bij de stemming.

Souchet
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega' s, ik wil hier aangeven dat wij het met betrekking tot de richtlijn inzake vruchtensappen eens kunnen zijn met het voorstel van de Raad. Dat voorstel gaat in de goede richting. De consumenten worden beschermd en krijgen bovendien duidelijke, objectieve informatie die ze gemakkelijk kunnen begrijpen. Ze kunnen aldus een weloverwogen beslissing nemen, zowel wat de kwaliteit als wat de voedselveiligheid betreft. Uit de etikettering moet overigens duidelijk blijken dat een gegarandeerde kwaliteit leidt tot hogere productiekosten.
Er bestaan tegenwoordig twee grote categorieën vruchtensap - de één zonder concentraat, de ander op basis van concentraat. Voor elke categorie worden specifieke producten en verwerkingsmethoden gebruikt. Consumenten kunnen op basis van de thans voorgeschreven etikettering niet goed zien met welk type vruchtensap ze te maken hebben. Om aan deze verwarring een einde te maken heeft het Finse voorzitterschap voorgesteld twee eenvoudige, duidelijke en objectieve definities te hanteren. De benaming "vruchtensap" blijft dan voorbehouden aan sap waaraan geen concentraat te pas gekomen is. De vruchtensappen op basis van concentraat kunnen dan een naam krijgen die overeenstemt met hun aard.
De consument die op zoek is naar een zuiver natuurproduct kan dat gemakkelijk vinden in de sectie "vruchtensap" . Hij weet van tevoren dat hij bereid is de prijs te betalen die men voor producten met dit soort eigenschappen kan verwachten. De consument die op zoek is naar een goedkoper, minder eigenzinnig product kiest bewust voor een sap op basis van concentraat. Hij weet dan precies wat voor product hij koopt. Wij zijn van mening, mijnheer de Voorzitter, dat het creëren van twee categorieën sap een stap voorwaarts zou zijn. De consument wordt zo beter geïnformeerd. Daarom zijn wij voor het vaststellen van twee categorieën.

Rodríguez Ramos
Mijnheer de Voorzitter, ook ik zal het wegens tijdgebrek uitsluitend over het voorstel betreffende de vruchtensappen hebben.
Zoals de vorige sprekers ook al zeiden, zijn wij van oordeel dat het voorstel van de Raad een aanzienlijke stap voorwaarts betekent daar het een duidelijk onderscheid maakt tussen vruchtensap uit geperst fruit en vruchtensap uit concentraat. Dat is een goede zaak, omdat de consument hierdoor op correcte wijze wordt geïnformeerd over twee producten met totaal verschillende eigenschappen en sterk uiteenlopende productiemethoden. In die zin kunnen wij geen amendementen aanvaarden die dit onderscheid, dat in de tekst van de Raad duidelijk tot uiting komt, geheel of gedeeltelijk ontkrachten.
Anderzijds kunnen wij evenmin akkoord gaan met amendementen die de afschaffing van het gebruik van fruit afkomstig van de verse markt tot gevolg hebben. Daarom kunnen wij het verbod op behandeling na de oogst onmogelijk goedkeuren. Het gebruik van dit soort fruit stelt de betrokkenen immers in de gelegenheid om een gezond product van uitstekende kwaliteit op de markt te brengen dat geheel in lijn is met de regels inzake voedselveiligheid. Bovendien worden in dit proces overschotten van landbouwgrondstoffen benut, hetgeen de milieuschade en -verontreiniging beperkt.
Daarom zullen wij een stem uitbrengen voor het voorstel van de Raad, dat wij zonder meer steunen. Wij zijn van oordeel dat het merendeel van de amendementen die in de commissie zijn ingediend om de situatie te verduidelijken of te verbeteren alleen maar meer verwarring stichten.

Fischler
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, geachte dames en heren, allereerst wil ik de leden van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, en met name u als rapporteur, mijnheer Lannoye, bedanken voor het toetsen van de door de Raad voorgelegde ontwerpvoorstellen inzake de vijf zogeheten verticale richtlijnen.
Deze richtlijnen hebben betrekking op de voor menselijke voeding bestemde suikers, op honing, op vruchtensappen en soortgelijke voor menselijke voeding bestemde producten, op bepaalde voor menselijke voeding bestemde, geheel of gedeeltelijk gedehydrateerde verduurzaamde melk en op voor menselijke voeding bestemde vruchtenjam of -confituur, -gelei, -marmelade en kastanjepasta.
De Commissie juicht het toe dat het Parlement zich met betrekking tot de comitologie aan de lijn houdt die de Raad heeft uitgezet en ermee instemt dat het raadgevend comité wordt vervangen door een regelgevingscomité.
Met betrekking tot de amendementen op de vijf ontwerpteksten van de Raad stelt de Commissie vast dat het Parlement reeds in 1996 is gehoord over de betreffende voorstellen van de Commissie en in de zittingen van 14 januari 1998 en van 4 mei 1999 zijn reactie heeft gegeven. Hoewel mij enkele van deze amendementen vanuit redactioneel of technisch oogpunt zeker zinvol lijken, moet ik er helaas toch op wijzen dat het hier, zoals gezegd, om ontwerpteksten van de Raad en niet om oorspronkelijke voorstellen van de Commissie gaat, en dat deze amendementen derhalve betrekking hebben op de ontwerpteksten van de Raad en niet op de voorstellen van de Commissie.
Daarom moet ik helaas constateren dat de Commissie de in het verslag voorgestelde amendementen niet kan aanvaarden.

De Voorzitter
Hartelijk bedankt, commissaris Fischler.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt om 12.00 uur plaats.
(De vergadering wordt om 11.49 uur onderbroken en om 12.00 uur hervat)

Swoboda
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de stemmingen niet lang ophouden. Vanmorgen vroeg heb ik overeenkomstig artikel 148, lid 3, van het Reglement protest aangetekend tegen de notulen. Volgens artikel 148, lid 3, dient het Parlement hierover indien nodig te beslissen, maar dat is niet gebeurd. Ik wilde eigenlijk alleen weten wat er nu met mijn protest gebeurt.
In de tweede plaats wil ik op het volgende wijzen: wij hebben gisteren in verband met mijn verslag het besluit genomen om het voorstel van de Commissie goed te keuren. Vervolgens hebben wij in een wetgevingsresolutie besloten het voorstel van de Commissie te verwerpen. Dit werd door de diensten in de notulen veranderd in "keurt het voorstel van de Commissie goed" . Paragraaf 4 bevat echter nog steeds een zin die in tegenspraak is met het eerste besluit, namelijk dat de bovengrens moet worden aangehouden, wat we in eerste instantie van de hand hadden gewezen. Op grond van deze incoherenties, die ook in de huidige voorlopige notulen zijn verwerkt, heb ik het verzoek gedaan de kwestie aan de Commissie constitutionele zaken voor te leggen teneinde het Reglement zodanig te wijzigen dat in zijn algemeenheid duidelijk is hoe te handelen wanneer dergelijke incoherenties zich voordoen. Ik wilde er alleen op wijzen dat er, in tegenspraak met artikel 148, lid 3, van het Reglement, geen besluit is genomen. Ik ga ervan uit dat de notulen op dit punt dus niet zijn goedgekeurd en dat dat pas op een later tijdstip zal gebeuren.

Jarzembowski
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, collega Swoboda heeft het bij het verkeerde eind en ik verzoek u hierbij stil te staan. Het Parlement heeft gisteren wel een enigszins incoherent besluit genomen, maar ik zeg met nadruk "enigszins" . Wij hebben met een duidelijke meerderheid van 303 tegen 253 stemmen het voorstel van de Commissie inzake het transitosysteem goedgekeurd. In het voorstel staat dat de huidige bovengrens dient te worden afgeschaft. Dat heeft het Parlement met een duidelijke meerderheid besloten.
In mijn ogen was het een faux pas van enkele collega' s dat paragraaf 4 nu ter sprake is gebracht. In werkelijkheid is er echter geen sprake van een inhoudelijke incoherentie, omdat de Commissie ook in paragraaf 4 wordt verzocht tot het aflopen van het ecopuntensysteem een bovengrens aan te houden. Daarmee hebben wij duidelijk besloten het voorstel van de Commissie goed te keuren. Als de Raad hiermee instemt, dan is het rond. Ik hoop dat de Raad dat zal doen. Het tweede verzoek in paragraaf 4 is er een waarover de Commissie zich moet buigen. Wat zij in dit geval doet, of zij een nieuwe bovengrens voorstelt of niet, dat is aan de Commissie. Wij hebben namelijk - en dat blijkt uit het tweede gedeelte van paragraaf 4 - niet de oude bovengrens geëist, maar hebben de Commissie verzocht te onderzoeken of het mogelijk is om een nieuwe bovengrens aan de hand van redelijke criteria vast te stellen. Maar deze faux pas heeft een meerderheid gekregen. Dat betekent echter slechts dat de Commissie wordt verzocht hierover na te denken en het Parlement haar mening mede te delen als zij dit denkproces heeft afgesloten. Het eenduidige standpunt van het Parlement was, is en blijft, mijnheer Swoboda - en wat dat betreft hoeft er dus niets te worden rechtgezet - het volgende: wij hebben gisteren met grote meerderheid het standpunt van de Commissie goedgekeurd! Dat wil ik nogmaals vaststellen!

De Voorzitter
Mijnheer Swoboda, mijnheer Jarzembowski, ik begrijp dat hoe langer u praat hoe meer u tot mekaar komt. Wij zullen dit nauwkeurig laten uitzoeken en zult daarvan horen.

STEMMING
Fischler
Geachte dames en heren, na ruggespraak met de bevoegde diensten wil ik het standpunt van de Commissie nu niet definitief vaststellen. De Commissie behoudt zich het recht voor de zaak nog eens te bekijken.

De Voorzitter
Het woord is aan de rapporteur, de heer Cappato. U kunt nu een paar dingen doen. U kunt in ieder geval het Parlement mededelen of u het voorstel handhaaft dan gaan wij over tot de stemming over de wetgevingsresolutie en anders kan het ook terugverwezen worden naar de commissie.
Mijnheer de rapporteur, geeft u ons uw advies.

Cappato
Mijnheer de Voorzitter, gezien de uitslag van de stemming en gezien het grote aantal onthoudingen lijkt het mij beter, niet voor de rapporteur maar voor het Parlement, dit verslag terug te verwijzen naar de commissie.
(Het Parlement besluit tot terugverwijzing naar de commissie) 
 
Verslag (A5-0271/2001) van mevrouw Ries, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot vierentwintigste wijziging van Richtlijn 76/769/EEG van de Raad inzake de beperking van het op de markt brengen en van het gebruik van bepaalde gevaarlijke stoffen en preparaten bepaalde gevaarlijke stoffen (pentabroomdifenylether) [COM(2001) 12 - C5-0018/2001 - 2001/0018(COD)]
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)
 
Verslag (A5-0272/2001) van de heer Nisticò, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van kwaliteits- en veiligheidsnormen voor de inzameling, het testen, de bewerking, de opslag en de distributie van bloed en bloedbestanddelen van menselijke oorsprong en tot wijziging van Richtlijn 89/381/EEG van de Raad [COM(2000) 816 - C5-0034/2001 - 2000/0323(COD)]

Nisticò
Mijnheer de Voorzitter, als rapporteur wil ik u en het Parlement vragen in te stemmen met mijn voorstel om eerst over amendement 75 te stemmen en daarna over de amendementen 55 en 56. Dat zou logisch zijn, daar het de bedoeling is de amendementen 55 en 56 te vervangen door amendement 75. Bovendien zal er door de heren Lisi en Santini een mondeling amendement worden ingediend op amendement 75, waar ik voor ben. Verder hebben wij nog een mondeling amendement op amendement 43 van de heer Tannock en mevrouw Korhola, waar ik tevens voor ben.

Lund
Mijnheer de Voorzitter, de vraag van de heer Nisticò over de volgorde van de stemming was gedurende de laatste tien dagen het thema van onze gesprekken met hem. Wij zijn al lang tot het besluit gekomen dat de volgorde moet zijn zoals ze op de stemlijst staat. Ik begrijp dan ook niet waarom de heer Nisticò deze vraag nu stelt. De amendementen 55 en 56 moeten vóór amendement 75 in stemming worden gebracht; daarover bestaat al lang eensgezindheid. Het ziet er echter naar uit dat de heer Nisticò hierover nog altijd twijfel wil zaaien. Dat begrijp ik niet.

De Voorzitter
Ik kan daar heel duidelijk over zijn, mijnheer de rapporteur. Wij moeten hier het Reglement ook toepassen en de volgorde van de stemming, zoals door de diensten opnieuw is onderzocht voordat u hier sprak, is de juiste en die is uiteindelijk ter beoordeling van de Voorzitter. Ik denk dat wij de volgorde aldus handhaven.

Nisticò
Mijnheer de Voorzitter, ik had het woord gevraagd om het Parlement te verzoeken zich hierover uit te spreken. Het Parlement is soeverein en kan dus een volgorde veranderen als deze als onlogisch wordt beschouwd. Ik dring er derhalve op aan dat mijn voorstel in stemming wordt gebracht, opdat duidelijk wordt wie voor en wie tegen is.

De Voorzitter
Mijnheer Nisticò, u heeft twee dingen gezegd. Over het compromisamendement praten wij straks over. Dat kunt u straks voordragen en dan kan de Vergadering daarvan zeggen of zij het aanneemt of niet. Maar de volgorde van de stemmingen is uiteindelijk de bevoegdheid van de Voorzitter. Ik neem de bevoegdheid om de stemming te handhaven, daartoe geadviseerd door de diensten. Dit is de redelijke volgorde. Nogmaals, op een mogelijk mondeling amendement kunnen wij straks, wanneer dat aan de orde is, terugkomen.

Bowis
Mijnheer de Voorzitter, de heer Nisticò heeft gezegd dat er een mondeling amendement op amendement 43 was, wat een van de amendementen is waarover u en bloc wilt stemmen.

De Voorzitter
Als het mondelinge amendement over amendement 43 gaat dat in het bloc zit dan mag u dat voordragen, dan zullen wij dat punt nu afhandelen voordat wij tot de stemming en bloc overgaan. Mijnheer Nisticò, klopt dat?

Nisticò
Inderdaad, dat klopt. De heer Tannock zal dit amendement toelichten.

De Voorzitter
Dat kan dan nu toegelicht worden. Het mondelinge amendement op amendement 43.

Tannock
Mijnheer de Voorzitter, het door mij voorgestelde mondelinge amendement op amendement 43 van de heer Lund strekt tot vervanging van het tweede deel ervan. Ik heb hierover een compromis bereikt met mevrouw Korhola. Het luidt als volgt: "Bij gebrek aan bepaalde plasmaproducten, en uitsluitend voor invoer in de Europese Unie uit derde landen, mogen de lidstaten afwijkingen van de richtlijn toestaan, onder voorbehoud echter dat aan de kwaliteits- en veiligheidsvereisten wordt voldaan."
Dit is absoluut cruciaal voor het veiligstellen van de belangen van Europese hemofiliepatiënten die af en toe geïmporteerde Factor VIII-plasmaproducten gebruiken. Deze kunnen immers deels vrijwillig afgestaan en deels betaald bloed uit de Verenigde Staten bevatten. Als we het leven van Britse en andere hemofiliepatiënten niet in gevaar willen brengen, is dit dus van het allergrootste belang. Mevrouw Korhola en ikzelf staan hierachter en ik heb begrepen dat de heer Lund het amendement eveneens zal steunen.
Na de stemming over amendementen 55 en 56 De Voorzitter. Wij kennen de procedure bij het voorleggen van de mondelinge amendementen, dan moet ik vragen aan het plenum of u daartegen bezwaren heeft. Twaalf leden of meer kunnen daartegen bezwaar aantekenen. Ik vraag of men het amendement kan accepteren? Ik zie meer dan twaalf leden. Daarmee is het mondeling amendement hier van tafel.
Ik stel voor om dit praktisch te doen, dat wij straks apart stemmen over amendement 43. Wij gaan nu en bloc stemmen over alle 60 commissie- amendementen minus amendement 43.

Lisi
Mijnheer de Voorzitter, het spijt mij dat u mij niet voor de stemming over de amendementen 55 en 56 het woord hebt kunnen geven, ofschoon ik daarom had gevraagd. Met het mondeling amendement wilden wij het Parlement juist de gelegenheid bieden om voor de stemming over de amendementen 55 en 56 te besluiten of het kon instemmen met het in mijn voorstel opgenomen compromisamendement. Aangezien het eerste deel nu is komen te vervallen - want nogmaals, ik heb helaas niet het woord kunnen voeren - heeft het absoluut geen zin meer het mondeling amendement in te dienen. Dat ging juist over dat eerste deel. Dat spijt mij! Als wij namelijk de volgorde hadden omgedraaid, zoals de rapporteur had voorgesteld, had ik het mondeling amendement kunnen indienen. Ik heb geprobeerd dat duidelijk te maken voordat het Parlement ging stemmen maar kreeg daartoe helaas niet de gelegenheid. Dit is nu het resultaat.

De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer Lisi, in ieder geval heeft het op dit ogenblik geen zin meer.
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)

 
Verslag (A5-0229/2001) van de heer Evans Jonathan, namens de Economische en Monetaire Commissie, over het voorstel voor een verordening van de Raad betreffende de uitvoering van de mededingingsregels van de artikelen 81 en 82 van het Verdrag en tot wijziging van Verordening (EEG) nr. 1017/68, Verordening (EEG) nr. 2988/74, Verordening (EEG) nr. 4056/86 en Verordening (EEG) nr. 3975/87 (uitvoeringsverordening van de artikelen 81 en 82 van het Verdrag)[COM(2000) 582 - C5-0527/2000 - 2000/0243(CNS)]
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)

 
Verslag (A5-0269/2001) van de heer Andria, namens de Economische en Monetaire Commissie, over het voorstel voor een verordening van de Raad houdende instelling van een mechanisme voor financiële ondersteuning op middellange termijn van de betalingsbalansen van de lidstaten [COM(2001) 113 - C5-0121/2001 - 2001/0062(CNS)]
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan) 
 
Verslag (A5-0217/2001) van de heer Lannoye, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, over de voorstellen voor een richtlijn van de Raad ter vereenvoudiging van de verticale richtlijnen inzake levensmiddelen:Voorstellen voor richtlijnen van de Raad inzake:
1. bepaalde voor menselijke voeding bestemde suikers[14003/1999-C5-0346/1999 - 1996/0113(CNS)];
2. honing[8701/2000-C5-0347/1999-1996/0114(CNS)];
3.voor menselijke voeding bestemde vruchtensappen en bepaalde soortgelijke producten[13760/1999-C5-0348/1999-1996/0115(CNS)];
4. bepaalde voor menselijke voeding bestemde, geheel of gedeeltelijk gedehydrateerde verduurzaamde melk [14002/1999-C5-0349/1999-1996/0116(CNS)]:
5. voor menselijke voeding bestemde vruchtenjam of -confituur, -gelei en -marmelade alsmede kastanjepasta [7138/2000-C5-0350/1999-1999/0118(CNS)] (Hernieuwde raadpleging)
(Achtereenvolgens neemt het Parlement de vijf wetgevingsresoluties aan)
 
Gezamenlijke ontwerpresolutie over de resultaten van de Conferentie over klimaatverandering in Bonn
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
 
Verslag (A5-0284/2001) van mevrouw Cederschiöld, namens de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken,
over de strategie om de informatiemaatschappij veiliger te maken door de informatie-infrastructuur beter te beveiligen en computercriminaliteit te bestrijden [COM(2000) 890 - C5-0143/2001 - 2001/2070(COS)]

Cederschiöld
Mijnheer de Voorzitter, ik wil alleen een zeer korte toelichting geven op beide amendementen. Die zijn namelijk niet zozeer van politieke als wel van technische aard.
Het ene amendement betreft de aanvulling met de term "terrorisme" . Dat was een mondeling amendement, dat unaniem door de parlementaire commissie is aanvaard maar door technische oorzaken helaas is weggevallen. Daarom was een amendement hier in de plenaire vergadering eigenlijk niet nodig geweest. Het gaat alleen om de goedkeuring van het unanieme besluit van de parlementaire commissie.
Het tweede amendement is taalkundig van aard. In het Engels is het woord labelling, etikettering, gebruikt. Certification zou een beter Engels woord geweest zijn. Het schijnt dat de overige taalversies op dit punt duidelijker zijn.
(Het Parlement neemt de resolutie aan)

 
Verslag (A5-0280/2001) van de heer Bösch, namens de Commissie verzoekschriften, over het jaarverslag over de werkzaamheden van de Europese ombudsman (2000) [C5-0302/2001 - 2001/2043(COS)]
(Het Parlement neemt de resolutie aan) 
 
Verslag (A5-0245/2001) van de heer Perry, namens de Commissie verzoekschriften, over het speciaal verslag van de Europese ombudsman aan het Europees Parlement naar aanleiding van het initiatiefonderzoek naar het bestaan, bij de verschillende instellingen en organen van de Gemeenschappen, van een code van goed administratief gedrag en de toegankelijkheid van die code voor het publiek [C5-0438/2000 - 2000/2212(COS)]
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
 
Verslag (A5-0240/2001) van mevrouw Almeida Garrett, namens de Commissie constitutionele zaken, over de wijziging van artikel 3 van het statuut van de ombudsman
[1999/2215(ACI)]
Betreffend amendement 1

von Boetticher
Mijnheer de Voorzitter, voordat wij overgaan tot hoofdelijke stemming over dit amendement, wil ik erop wijzen dat, mocht het worden goedgekeurd, het Europese primaire recht, en daarmee bedoel ik de EU-Verdragen, met voeten wordt getreden. In een democratisch Europa is het uit den boze dat de ombudsman een recht op controle van volksvertegenwoordigers verkrijgt!

Het kan niet zo zijn dat volksvertegenwoordigers verantwoording aan hem moeten afleggen, hoezeer ik ook voorstander en pleitbezorger ben van de instelling van een ombudsman.
(Applaus)

De Voorzitter
Collega von Boetticher, wij gaan geen inhoudelijke debatten voeren bij de stemmingen. Zo is dat afgesproken. U weet ook zelf dat het Huis zich heel goed bewust is van de inhoud van de amendementen.
Mijnheer Duff, u mag niet inhoudelijk hierop ingaan. Wij gaan hier geen constitutioneel debat voeren. U mag heel kort iets zeggen, als u dat wilt, over de orde maar niet over de inhoud.

Duff
Mijnheer de Voorzitter, als ik hier dan niet inhoudelijk op kan ingaan, wil ik alleen maar even kwijt dat de voorgaande opmerking uit de EVP-hoek van het Huis grote flauwekul is.

De Voorzitter
Collega's, het is hoog tijd om tot stemming over te gaan.

Almeida Garrett
Mevrouw de Voorzitter, ik wil u alleen maar vragen of u het Parlement wilt meedelen dat de rapporteur tegen dit amendement is.
(Het Parlement neemt de resolutie aan)

 
Verslag (A5-0236/2001) van de heer Camisón Asensio, namens de Commissie verzoekschriften, over de beraadslagingen van de Commissie verzoekschriften in de loop van het parlementair jaar 2000-2001 [2001/2010(INI)]
Artikel 175 van het Reglement
(Het Parlement neemt de resolutie aan) 
 

Cox
Mijnheer de Voorzitter, ik wilde de stemming eerder niet onderbreken, maar ik wil graag nog even terugkomen op het verslag van de heer Nisticò.
Dr. Tannock vestigde onze aandacht op de vraag of bloed en plasmaproducten voor hemofiliepatiënten reden tot ongerustheid geven als de deze producten van buiten de Unie afkomstig zijn. Ik ben wat dit onderwerp betreft niet goed op de hoogte, maar ik had de indruk dat zijn interventie gebaseerd was op verifieerbare feiten en niet zozeer te maken had met politieke voorkeur. Wanneer we ons bezighouden met wetgeving die zo' n diepgaande invloed heeft op de menselijke gezondheid, moeten we uiterst zorgvuldig en aandachtig te werk gaan.
Ik vraag u, mijnheer de Voorzitter, om de diensten te verzoeken een nota voor te bereiden over de feiten van deze kwestie, zodat we deze onder de aandacht kunnen brengen van onze collega' s in de fracties. Ik ben bang dat we bij het stemmen een vergissing begaan hebben.

De Voorzitter
Mijnheer Cox, ik zal de diensten vragen uiteraard alles goed na te gaan. Dat spreekt vanzelf en zeker als u dat vraagt.
STEMVERKLARINGEN
Verslag-Cappato (A5-0270)/2001)

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, ik doe de ogen dicht en wat zie ik? Ik ben in Venetië, de mooiste stad ter wereld: de maan schijnt, de gondels dobberen op het water en wij bevinden ons op de Canal Grande: Italiaanse keuken, zwarte inktvisspaghetti, Franse champagne Dom Pérignon en een blonde schoonheid die mij mee terug neemt naar mijn jeugdjaren. Thuis aangekomen zie ik, vanwege het gebrek aan geheimhouding van persoonlijke gegevens en bescherming van het privé-leven, mijn koffers voor de deur staan! Mijn vrouw was alles te weten gekomen!
Daarom heb ik voor gestemd, mijnheer de Voorzitter. Maar wat heb ik eigenlijk gezegd? Was dat werkelijkheid of een droom?

Meijer
In Nederland plakken veel mensen stickers tegen commercieel drukwerk op hun brievenbus. Het is nu zo langzamerhand algemeen aanvaard dat het onfatsoenlijk en zelfs onrechtmatig is om die mededeling te negeren. Zo'n regeling noemt men inmiddels een opt out, waarbij de ontvanger zèlf moet mededelen dat hij of zij deze post niet wenst te ontvangen. Een opt in, waarbij een mededeling nodig is dat men commerciële post wèl wenst te ontvangen, zou nog beter zijn. Bij de elektronische communicatie is er nog veel meer reden voor zo'n opt in. Die voorkomt dat de consument lastiggevallen wordt met het ontvangen en verwijderen van ongewenste mededelingen, waarvoor hij of zij óók nog eens moet betalen. Bovendien wordt de e-mail door deze overvloed aan reclames ook nog eens overbelast en dus onbruikbaar voor betrouwbare communicatie. Terecht stelt de Commissie zo'n opt in voor in artikel 13. Ik schrik van het standpunt van de rapporteur, die blijkt te kiezen voor een opt out, die de consument alleen van de overlast bevrijdt nadat deze nadrukkelijk heeft geprotesteerd. Bovendien bestaan al slechte ervaringen met toezeggingen van organisaties die hun geld verdienen met 'direct marketing'. De in de richtlijn terecht beoogde bescherming van de persoonlijke levenssfeer wordt door de opstelling van het heer Cappato ernstig bedreigd.

McKenna
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag een stemverklaring afleggen over twee verslagen tegelijk: dat van de heer Cappato en het verslag-Cederschiöld.
Ik heb tegen beide verslagen gestemd. In de eerste plaats is er een groot gevaar in verband met het algemeen opslaan van informatie over gebruikers. Het roept serieuze vragen op over burgerlijke vrijheden. We bevinden ons in de situatie dat er nieuwe vormen van misdaad worden gecreëerd, zoals computercriminaliteit. Het gebrek aan aandacht voor burgerlijke vrijheden, het gebrek aan aandacht voor het fundamentele recht van mensen op privacy wordt over het hoofd gezien. Er bestaat hier een groot risico dat we in de toekomst een maatschappij zullen hebben waarin mensen bang zijn om met elkaar te communiceren en daarbij moderne technologie te gebruiken. Ze weten immers dat hun berichten onderschept en afgeluisterd worden en in handen vallen van mensen die daar niets mee te maken hebben.
Voordat we wetsontwerpen gaan indienen op deze terreinen, moeten we er allereerst voor zorgen dat de grondrechten en burgerlijke vrijheden van mensen beschermd worden. Beide zijn vastgelegd in het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en in de EU-Verdragen. De nadruk ligt hier op argumenten die bijvoorbeeld te maken hebben met pedofilie, terrorisme, drugs of wapensmokkel en die bedoeld zijn om mensen angst in te boezemen. Dat zijn problemen die sterk op het gevoel werken. Mensen zijn bereid om wetten en onderdrukkende maatregelen te accepteren, omdat ze zich zorgen maken over deze vraagstukken.
Dat ik tegengestemd heb, wil niet zeggen dat ik me daar geen zorgen over maak. Maar in de allereerste plaats moeten we de fundamentele, burgerlijke vrijheden van mensen zoals die zijn vastgelegd in het internationaal recht beschermen. Dat moeten we niet over het hoofd zien. Wat voor een maatschappij krijgen we als de grondrechten van mensen worden genegeerd in de strijd tegen andere misdaden? Er zijn veel overeenkomsten tussen die twee. Dat mogen we niet vergeten.
Verslag-Nisticò (A5-0272/2001)

Figueiredo
Over een aantal aspecten van dit verslag bestaat grote onenigheid. Dat geldt trouwens ook voor het Commissievoorstel. De rapporteur van de Commissie juridische zaken en interne markt heeft al aangegeven dat het mogelijk beter ware indien beide richtlijnen (het thans voor ons liggende voorstel aangaande de verwerking van persoonsgegevens en de bescherming van de persoonlijke levenssfeer in de sector elektronische communicatie en de richtlijn inzake universele dienstverlening) samengevoegd werden. Bovendien is het voorstel van de Commissie om werkgevers het recht te geven hun werknemers aan controle te onderwerpen een even gecompliceerd als heikel onderwerp.
Ook ongewenste e-mail (spamming) vormt een probleem. We moeten daar een bevredigende oplossing voor vinden. Het standpunt van de DECO verdient daarom onze aandacht. Dit standpunt volgt het voorstel van de Commissie, in de zin dat er eerst toestemming moet worden gegeven voor het doorzenden van e-mail waar men niet om gevraagd heeft (de opt in-oplossing). Dat systeem lijkt ons namelijk de beste garantie dat Europese burgers de keuze krijgen of ze wel of geen spam willen ontvangen. Zo kunnen ze voorkomen dat ze met ongevraagde reclameboodschappen worden gebombardeerd als ze daarvoor geen toestemming hebben gegeven.

Newton Dunn
Ik heb voor opt out gestemd. Het tegenovergestelde, een opt in-stelsel voor Europa, zou zijn doel volkomen voorbijschieten. De EU kan wel wetten uitvaardigen om het versturen van e-mails - of het daarbij nu om marketing, fondsenwerving of politieke boodschappen gaat - aan banden te leggen. Daarmee wordt echter niet voorkomen dat die e-mails toch naar adressen in de EU worden verstuurd. Alleen zal dit dan gebeuren vanaf plaatsen buiten de EU. Ik kom zelfs in de verleiding om op een zonnig eiland ergens in de Caribische Zee een bedrijfje op te zetten en vandaar uit onbeperkt e-mails van Europese bedrijven te verspreiden in de EU, in ruil voor een royale vergoeding. Dat bedrijfje zou niet kunnen bestaan in de Europese Unie. Als de goedbedoelende EU voor opt in kiest, zal dit twee schadelijke gevolgen hebben. Ten eerste zal deze keuze bedrijven die in de EU gevestigd zijn in een nadelige positie brengen ten opzichte van hun concurrenten over de hele wereld. Ten tweede zullen banen verdwijnen naar gebieden buiten de Unie. Men zegt dat de weg naar de hel geplaveid is met goede voornemens. Ongevraagde commerciële e-mail moet beteugeld worden - maar dat kan alleen door wereldwijde wetgeving en samenwerking.

Sacrédeus
Ik heb besloten om te stemmen tegen het standpunt van mijn fractie inzake de regels voor de verzending, via e-mail, van ongevraagde reclame voor consumenten. Reclame via e-mail betekent over het algemeen ongemak voor de consument, onder andere omdat het tijd kost om de e-mail te openen en te wissen. Verder draagt deze reclame bij aan de verspreiding van virussen via internet. Bovendien moet de consument opdraaien voor de kosten voor het ontvangen en het lezen van de reclame. Om al deze redenen vind ik dat alleen een opt in-oplossing de consumenten doelmatig kan beschermen tegen ongevraagde reclame. Mijn stellingname in dezen is van invloed geweest op mijn stem bij de definitieve stemming over het onderhavige verslag.
Verslag-Ries (A5-0271/2001)
Schörling (Verts/ALE), schriftelijk. (SV) Brandvertragers met een hoog broomgehalte worden boven in de voedselketen aangetroffen. Dit is voor het eerst vastgesteld in een Zweedse milieustudie, die heeft aangetoond dat sterk broomhoudende brandvertragende middelen, die beschouwd werden als minder schadelijk dan brandvertragers met een laag broomgehalte, ook bio-accumulerend zijn. Dit weet men sinds ze zijn aangetroffen in eieren van slechtvalken in Zweden. De studie toont aan dat er 400 maal hogere gehaltes aan sterk broomhoudende brandvertragende middelen in eieren van in het wild levende slechtvalken zitten dan in eieren van in kooien gehouden valken.
We weten dat de brandvertragers met een laag broomgehalte bio-accumulerend zijn, sinds ze zijn aangetroffen in vogels, vissen en zoogdieren, maar voorheen dacht men dat brandvertragers met een hoog broomgehalte niet erg schadelijk waren. Deze hebben namelijk grotere moleculen en zouden daarom moeilijker doordringen in het celmembraan van levende organismen. Nu is dus gebleken dat deze veronderstelling onjuist is.
Dit is een groot gezondheids- en milieuprobleem, omdat veel gebruikers de brandvertragers met een hoog broomgehalte hebben vervangen door producten met een laag broomgehalte. Van alle gebruikte brandvertragende middelen bestaat 80% uit middelen met een laag broomgehalte, zoals dekaBDE.
De Fractie De Groenen/Vrije Europese Alliantie heeft daarom gestemd voor een direct verbod op de hele groep van penta-, okta- en dekaBDE. Het voorzorgsbeginsel vereist dit, gezien de nieuwe onderzoeksresultaten. Een meerderheid van het Parlement heeft ervoor gekozen te wachten op de risicobeoordeling van dekaBDE die op dit moment gaande is. Dat betekent dat tonnen zeer gevaarlijke chemicaliën in het milieu terecht blijven komen, wat volgens ons strijdig is met de strekking van het voorzorgsbeginsel.

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, de Partij van de Gepensioneerden is vierkant voor de reglementering van bloeddonatie en bloedverkeer. De gepensioneerden zijn veelal heel actief in allerlei verenigingen die zich in heel Europa inzetten voor bloeddonatie. Daarom is dit uitstekende, perfecte, volledige verslag van mijn vriend, de heer Nisticò, absoluut welkom en heb ik voor gestemd.
In Italië is er, mijnheer de Voorzitter, een spreekwoord dat zegt: "Lachen zet goed bloed" . Wij hopen dat het bloed dat in omloop wordt gebracht, goed bloed is. Daarom geloof ik ook dat ik heilzaam werk verricht als ik deze stemverklaringen afleg. Sommigen kunnen erom lachen en dat zet goed bloed, en goed bloed is goed voor deze richtlijn!

Alavanos
Het vraagstuk betreffende het testen van bloed voor bloedtransfusie en bloeddonoren heeft het Europees Parlement herhaaldelijk beziggehouden. Sedert 1993 zijn daarover talloze resoluties aangenomen. De publieke opinie blijft echter ongerust, omdat de bevoegde autoriteiten in verschillende landen van de Europese Unie herhaaldelijk blijk hebben gegeven van criminele onverantwoordelijkheid.
Het voorstel van de Commissie tot wijziging van richtlijn 89/381/EEG heeft tot doel de kwaliteit en de veiligheid te vergroten door scherpere normen vast te stellen voor de inzameling, het testen, het vervoer, de opslag en de distributie van bloed en bloedbestanddelen. Het is belangrijk dat de lidstaten de gelegenheid krijgen nog strengere normen op te leggen en dat het vervoer van bloed tussen de vijftien lidstaten niet onderworpen wordt aan de regels van de interne markt.
Ik heb voor het verslag van de heer Nisticò gestemd, omdat daarin wordt aangedrongen op strengere normen, verzet wordt geuit tegen de commercialisering van mensenbloed en met het oog op grotere veiligheid gestreefd wordt naar de inzameling van de noodzakelijke hoeveelheden bloed via vrijwilligersnetwerken. Op die manier zou ook een eind kunnen worden gemaakt aan de afhankelijkheid van de Europese Unie van niet-communautaire leveranciers.

Bordes, Cauquil et Laguiller
Wij hebben voor deze tekst gestemd. Ik bedoel dan de tekst zoals deze er uit is komen te zien na de door de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid aangebrachte wijzigingen. Wij hebben tegen al die amendementen gestemd die het systeem van gratis bloeddonaties op vrijwillige en charitatieve basis in gevaar zouden brengen.
We betreuren evenwel dat in dit verslag niet gesproken wordt over de mogelijkheid bedrijven formeel te verplichten hun werknemers de nodige tijd te geven om bloed te geven. Bedrijven zouden bovendien verplicht moeten worden de bestaande toestemmingsregelingen af te schaffen. Dit soort pietluttige maatregelen vormt een obstakel voor welwillende werknemers.
Wij zijn tegen een economisch bestel dat uitsluitend wordt aangedreven door winstbejag. Dat men met de handel in menselijke organen, cellen en weefsels direct of indirect winst kan behalen, is een van de meest verwerpelijke karakteristieken van dat systeem. Het betekent ook dat onze maatschappij het barbarendom nog niet ontgroeid is.

Carlotti
De Europese richtlijn tot vaststelling van kwaliteits- en veiligheidsnormen voor de inzameling, het testen, de bewerking, de opslag en de distributie van bloed moest worden aangepast om de veiligheid te vergroten, zowel voor donoren als voor ontvangers.
Voor de veiligheid van de ontvangers is het van belang dat alle stappen in de transfusieketen traceerbaar zijn, maar het is van even groot belang dat de ontvangers erop kunnen rekenen dat er bij de bloedtransfusiecentra in Europa goed opgeleide mensen werken.
Een verhoogde veiligheid bij de afname zal ertoe leiden dat men meer vertrouwen heeft in het inzamelingssysteem, en dat zal er dan weer toe leiden dat meer mensen bereid zullen zijn bloeddonor te worden.
In deze richtlijn moet echter rekening worden gehouden met de onderliggende principes. Bloed is geen koopwaar. Het Handvest van de grondrechten stelt duidelijk dat het verboden is het menselijk lichaam te gebruiken voor het najagen van winst.
Daarom is het van belang dat we blijven aandringen op het principe dat er voor bloeddonaties niet betaald wordt. Bloed geven is een daad van solidariteit van de burger. Dat betekent - en de Europese socialisten hebben zich altijd op dat standpunt gesteld - dat bloed en bloedbestanddelen uitsluitend bij vrijwilligers kunnen worden afgenomen.

Costa, Raffaele
Ik zeg ronduit ja tegen het verslag van de heer Nisticò, en wel hierom: bijna alle mensen, gewone burgers en specialisten, voelen al geruime tijd de behoefte aan communautaire wetgeving met duidelijke bepalingen voor de delicate sector van de inzameling, het testen, de bewerking, de opslag en de distributie van bloed en bloedbestanddelen. Dit is een sector waarin de absolute noodzaak om aan de grote therapeutische behoefte te voldoen nooit losgekoppeld mag worden van de noodzaak van controle en preventie. Al deze argumenten zijn op uitstekende wijze naar voren gebracht door collega Nisticò, die enorme deskundigheid op dit gebied bezit. Daarom stem ik in met de algemene aanpak van het verslag en bijgevolg heb ik voor gestemd.

Caudron
Zoals vele collega' s ben ik aangesproken door bloeddonororganisaties die zich zorgen maakten over eventuele wijzigingen van de op dit gebied geldende wetgeving.
Iedereen is het erover eens dat er binnen de Europese Unie een schrijnend gebrek aan bloed en plasma bestaat. Tegelijkertijd hamert men erop dat de regels voor het toezicht op de kwaliteit van dit soort producten onder geen beding versoepeld mogen worden, temeer daar de helft van het in de Europese Unie benodigde bloed moet worden ingevoerd.
De huidige richtlijn, door het Parlement van amendementen voorzien, wijzigt en vervolledigt de wetgeving zoals die thans in Europa geldt met betrekking tot de kwaliteits- en veiligheidsnormen voor de inzameling, het testen, de bewerking, de opslag en de distributie van bloed en bloedbestanddelen van menselijke oorsprong. Het gaat er hier om de strengst mogelijke normen op te stellen voor de toelaatbaarheid van donoren. Dat geldt ook voor de tests die op deze donoren worden uitgevoerd. Bovendien moet er op Europees niveau een kwaliteitssysteem worden opgezet voor de bloedtransfusiecentra. Dat systeem zou dan weer aangevuld moeten worden met een vergelijkbaar systeem van nationale inspectie- en erkenningsstructuren. Tot slot moeten er gemeenschappelijke normen worden vastgelegd voor de opleiding van personeel en de traceerbaarheid van het bloed zoals dat uiteindelijk aan patiënten gegeven wordt.
Niets staat de lidstaten overigens in de weg om zelf striktere beschermingsmaatregelen in te voeren en aan te houden.
Het is tevens van belang dat de Europese Unie minder afhankelijk wordt van de invoer van bloed en bloedbestanddelen uit derde landen. Daartoe moeten informatiecampagnes worden opgezet, gericht op potentiële donoren. Er mag echter onder geen beding gedacht worden aan een systeem waarbij voor het bloed betaald wordt. In het verslag wordt de nadruk terecht gelegd op het belang van dat gegeven: bloed moet worden gegeven uit charitatieve overwegingen en het is derhalve belangrijk dat men erop wijst dat donoren een belangrijke sociale functie vervullen.
Ik ben zelf bloeddonor en ik ben deze zaak met hart en ziel toegedaan. Daarom heb ik voor dit verslag gestemd.

Caveri
Ik heb jarenlang in het Italiaanse parlement de bloeddonatieproblematiek gevolgd. Er is zelfs een groep van parlementsleden opgericht die lid is van de AVIS, de belangrijkste vrijwilligersorganisatie in Italië. In al die jaren hebben wij ons ingezet voor in eerste instantie de aanneming van de zogenaamde bloedwet en vervolgens de verbetering daarvan.
Uit die tijd dateert ook mijn overtuiging dat in deze sector behoefte bestaat aan harmonisatie op Europees niveau van de nationale wetgevingen, niet alleen omdat een Europees burgerschap een gemeenschappelijke houding vereist ten aanzien van de problemen in verband met de gezondheid van de mens in Europa, maar ook omdat gemeenschappelijke voorschriften noodzakelijk zijn om ernstige ziekten zoals aids en BSE het hoofd te bieden. Daar komt nog bij dat de wereldmarkt van bloed rekening moet houden met de wetenschappelijke vooruitgang (kunstbloed, met stamcellen geproduceerd menselijk bloed).
De wijzigingen van de onderhavige richtlijn vinden de instemming van iemand zoals ik, die zich altijd heeft ingezet voor versterking van het overheidsbeleid op het gebied van vrijwillige, niet-vergoede bloeddonatie. Misschien had men verder kunnen gaan door bijvoorbeeld financiële middelen beschikbaar te stellen voor het bevorderen van initiatieven ter ondersteuning van vrijwillige bloeddonatie, maar dit is reeds een belangrijke stap vooruit.

Figueiredo
Het is van belang te herhalen - zoals dat in dit verslag gebeurt - dat het menselijk lichaam of delen daarvan geen koopwaar vertegenwoordigen. Dat geldt dus ook voor bloed, in om het even welke vorm. Verschillende donororganisaties, waaronder de Portugese Vereniging voor de Bescherming van Gebruikers van Bloed en de Internationale Bloeddonororganisatie, houden vast aan dat standpunt. Zij steunen ook die onderdelen van dit verslag die er binnen de lidstaten en de Europese Unie toe kunnen leiden dat de bloedvoorziening meer en meer kan vertrouwen op donaties van vrijwilligers. Teneinde de lidstaten zelfvoorzienend te maken is het van belang over een groot aantal donoren te kunnen beschikken. Wanneer zulks noodzakelijk mocht blijken te zijn, moeten de lidstaten binnen de grenzen van het mogelijke natuurlijk een beroep kunnen doen op het solidariteitsbeginsel.
In dit verslag wordt gesteld dat het systeem voor bloedvoorziening niet commercieel opgezet mag zijn. Niet althans als we willen dat donoren gratis bloed geven (en dat is de bedoeling). Bloedbehandelingen moeten dus in alle lidstaten gezien worden als dienstverlening ten gunste van patiënten binnen het kader van de gezondheidszorg.
Ook de voorstellen ter verbetering van de nu geldende richtlijn 89/381/EEG zijn positief te noemen, zeker waar het gaat om de kwaliteits- en veiligheidsnormen tijdens de verschillende etappes, van inzameling en verwerking tot opslag en distributie.

Grossetête
Ik heb voor dit verslag gestemd. Ik hoop en verwacht dat de in dit verslag voorgestelde initiatieven ons in staat zullen stellen het soort catastrofes zoals we die in het verleden hebben gezien te vermijden. De affaire met het besmette bloed in Frankrijk heeft het meeste bekendheid gekregen. De tragische afloop ervan heeft een diepe indruk gemaakt. We moeten daar rekening mee houden als we over dit onderwerp een besluit nemen.
We moeten dus op Europees niveau hoge normen aanleggen voor de kwaliteit van het bloed en de veiligheid van de inzameling, en even hoge eisen stellen als het gaat om de omslag en de traceerbaarheid. Er moeten ook strenge regels inzake de controle komen.
Bloed is niet een goed zoals andere substanties dat zijn. Het is geen handelswaar, en dat moet altijd als grondbeginsel blijven gelden. Ik blijf dan ook radicaal tegen het commercieel gebruik van bloed. Ik ben dus voorstander van gratis bloeddonaties op vrijwillige grondslag.
Allereerst op ethische gronden. Dit Parlement, inzonderheid de geneticacommissie, heeft het regelmatig over ethiek. Moeten we op grond van diezelfde ethiek nu overgaan op een systeem van betaalde donaties? Wat moet de basis zijn voor de verhouding tussen arts en donor: vertrouwen of winstbejag?
Het gaat om een ethische aangelegenheid. We hebben een Handvest van de grondrechten goedgekeurd, waarin duidelijk wordt gesteld dat het menselijk lichaam niet als bron van winst mag worden beschouwd. We moeten consistent zijn; dat maakt deel uit van onze politieke verplichtingen.
Wetenschappelijk gezien geldt het volgende: onderzoek heeft aangetoond dat de veiligheid bij de inzameling groter blijkt te zijn als de donoren geen betaling ontvangen. Het aldus ingezamelde bloed zal minder vaak tot het overdragen van besmettelijke ziekten leiden. Deze richtlijn gaat over de kwaliteit en de veiligheid van het bloed en deze wetenschappelijke constatering moet in onze besluitvorming dan ook beslist een rol spelen.
En dan zijn er nog culturele overwegingen: in Frankrijk is het idee om voor bloeddonaties geld te betalen onaanvaardbaar, om de hiervoor uiteengezette redenen. De diverse verenigingen die met mij contact hebben opgenomen hebben dat bevestigd.
(Interventie ingekort overeenkomstig artikel 137 van het Reglement)
Verslag-Evans (A5-0229/2001)
Fatuzzo (PPE-DE). (IT) Mijnheer de Voorzitter, de rapporteur van dit verslag tot wijziging van de mededingingsvoorschriften, de heer Evans, zit normaal gesproken naast mij in dit prachtige Parlement. Hij heeft mij ervan overtuigd dat dit een uitstekend verslag is. Ik heb dan ook voor gestemd. Als vertegenwoordiger van de Partij van de Gepensioneerden moet ik echter zeggen dat het goed zou zijn indien in heel Europa voor alle pensioenen dezelfde regels zouden gelden. Dat is absoluut noodzakelijk als wij echte mededinging willen hebben tussen de in Europa aangeboden producten.
Als de arbeidskosten, die zijn verwerkt in de pensioenkosten, in bijvoorbeeld Duitsland en Nederland lager liggen dan in Italië, ontstaat er oneerlijke concurrentie. Wij moeten in heel Europa dezelfde voorschriften inzake pensioenen hebben.

Konrad
Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, ik heb het verslag-Evans van de hand gewezen omdat ik tegen een renationalisering van het mededingingsbeleid in Europa ben. Als de Commissie haar vrijstellingsmonopolie opgeeft, dan is dat geen hervorming van het mededingingsrecht, maar stapt zij over op een geheel nieuw systeem. Als de Commissie zich in het kader van deze systeemverandering voortaan slechts wil beperken tot het toezicht op misbruik, dan komt mij dat uitgesproken bedenkelijk voor.
Als de kantongerechten in de Europese Unie voortaan over het mededingingsrecht gaan, kan er naar mijn mening geen sprake meer zijn van een uniform Europees mededingingsbeleid, en zeker niet tegen de achtergrond van de uitbreiding van de Europese Unie.
Een Europees kartelbureau zou de oplossing voor de toekomst zijn. Ik denk dat we die kant op moeten gaan.

Blokland
. Het verslag-Evans krijgt onze steun, omdat de rapporteur op juiste wijze aangeeft waar het Commissievoorstel aanpassing behoeft. Het is een stap in de goede richting.
Een grotere rol voor de nationale mededingingsautoriteiten in de uitvoering van de mededingingsregels kan ik om reden van subsidiariteit zeker waarderen. Het mag echter niet de uniforme toepassing ondermijnen. Dat zou naast onzekerheid voor bedrijven, ook leiden tot een verschil in concurrentiepositie tussen lidstaten.
De nationale autoriteiten hebben eenduidige regels nodig om verschillende interpretaties te voorkomen. Het is nu nog te onzeker welke autoriteit waarvoor verantwoordelijk is. De meest geschikte autoriteit kan de autoriteit zijn op wiens grondgebied de belangrijkste gevolgen zich manifesteren, maar ook de autoriteit die de zaak al geruime tijd volgt.
De rapporteur raakt de kern waar hij vraagt om nadere uitwerking van het voorstel ten behoeve van de rechtszekerheid. Ongeacht de afbakening van de bevoegdheden heeft de Commissie de verantwoordelijkheid om uniforme toepassing bij interstatelijke effecten te waarborgen.
Tegenover de machtige bevoegdheden van de Commissie is een versterking van de rechten van de verdediging op zijn plaats. In dit verband rijst de vraag of de Commissie kan aangeven hoe tegemoet wordt gekomen aan de behoefte van ondernemingen aan een snelle, in de hele Europese Unie geldende uitspraak.
De roep om rechtszekerheid is niet slechts een kwestie van nadere uitwerking door de Commissie. Het Europees Instituut voor Bestuurskunde wees er recentelijk op dat in vele gevallen eenvoudigweg te weinig jurisprudentie voorhanden is. Het is dus eigen aan de huidige stand van het Europees mededingingsrecht zelf dat grote juridische risico' s niet kunnen worden uitgesloten. Voordat de voorgestelde hervorming kan plaatsvinden, moet de Commissie daarvoor een basis leggen in de vorm van richtsnoeren of wetgeving die de rechtszekerheid veilig stelt.
In dit perspectief is het concept van kerntaken voor de Commissie en uitvoeringstaken voor de nationale autoriteiten een nadere doordenking waard. Een rechtvaardige en gedecentraliseerde toepassing zal zich bewijzen, zeker na de uitbreiding.
Verslag-Andria (A5-0269/2001)

Figueiredo
In dit verslag wordt een analyse uitgevoerd van een voorstel zoals dat door de Commissie is ingediend voor een verordening betreffende de uitvoering van de mededingingsregels van de artikelen 81 en 82 van het Verdrag. De bedoeling is om zo tot een werkelijk gemeenschappelijk mededingingsbeleid te komen, en wel door een uniformer toepassing van de regels. Door de thans geldende aanmeldingsregeling opzij te zetten kunnen eventuele problemen op een efficiëntere wijze worden geïdentificeerd. Daarmee zouden de basisbevoegdheden van de Commissie worden uitgebreid, terwijl tegelijkertijd de toepassing van die regels gedecentraliseerd zou worden, en wel door die taak aan de nationale overheden over te laten. Die zouden dan in een soort netwerk met de Commissie moeten gaan samenwerken.
De Commissie is geenszins van plan het beleid te renationaliseren. Om alle twijfels dienaangaande weg te nemen heeft ze artikel 3 in de verordening opgenomen, waarin het primaat van het communautair recht boven de nationale wetgeving wordt bevestigd. Bedoeld wordt dat de nationale overheden en gerechtelijke instanties geacht worden het Gemeenschapsrecht toe te passen.
Uit alle aspecten van het Commissievoorstel blijkt duidelijk dat de Commissie een uitbreiding van haar bevoegdheden nastreeft. Dat blijkt zeker uit artikel 7. Het verslag van het Europees Parlement probeert dat artikel enigszins af te zwakken. Het wekt allemaal de indruk dat de Commissie haast heeft bij het herformuleren van het mededingingsbeleid. Dat moet nog vóór de uitbreiding geschieden, en wel door de uitbreiding van de supranationale interventiebevoegdheden van de Commissie.
De verdienste van dit verslag bestaat erin dat het enige normen poogt aan te geven en probeert de ambities van de Commissie enigszins in te tomen. We hebben daarom gekozen voor onthouding van stemming.

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, afgevaardigde Andria is een groot vriend van afgevaardigde Fatuzzo en van de Partij van de Gepensioneerden. Hij heeft mij ervan overtuigd dat ik voor zijn belangrijke verslag moest stemmen, waarin sprake is van de mogelijkheid geld te lenen aan de landen van de Europese Unie die de gemeenschappelijke munt, de euro, niet gebruiken om hun eventueel in moeilijkheden verkerende betalingsbalans te saneren.
Ik hoop dat dit zeer binnenkort interessant begint te worden voor alle landen die gevraagd hebben om toetreding tot de Europese Unie, voor de twaalf kandidaat-landen die naar ik hoop zo spoedig mogelijk lid zullen worden. Ik wil de heer Andria echter de volgende vraag stellen: "Mijnheer Andria, op die manier saneren wij dus de balansen van de Europese landen, maar kunt u geen systeem vinden om ook de gepensioneerden in staat te stellen hun eigen betalingsbalansen te saneren?" .

Meijer
Dinsdag is een uitgebreid debat gevoerd over de mogelijke komst van twaalf nieuwe lidstaten. De economie van de meeste van die staten is zwak in verhouding tot die van de huidige lidstaten. Het valt niet te verwachten dat die nieuwe lidstaten snel zullen overstappen op de euro als enig wettig betaalmiddel. De euro kan zich in die staten hoogstens een positie verwerven als tweede betaalmiddel, náást de nationale munteenheid en in een steeds wisselende koersverhouding. Daar wordt de euro op z'n best het betaalmiddel voor de rijken en de buitenlanders, zo ongeveer de rol van de Amerikaanse dollar in veel landen. Het gevolg van de uitbreiding zal daarom zijn dat het aantal lidstaten dat in aanmerking komt voor financiële ondersteuning van de betalingsbalans, sterk gaat groeien. Ik ben het daarom niet eens met de gelijktijdige verlaging van het maximum van de toe te kennen leningen van 16 naar 12 miljard euro. De Commissie heeft nog steeds geen concreet voorstel gedaan voor de wijze waarop de nieuwe lidstaten kunnen deelnemen. Wel kan ik ermee instemmen dat de verantwoordelijkheid voor het beheer van het leningmechanisme wordt overgeheveld van de Europese Centrale Bank naar de Europese Commissie. Er moet een hiervoor verantwoordelijk politiek aanspreekbaar orgaan zijn, en de bank is dat niet.
Verslag-Lannoye (A5-0217/2001)

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, na de aanneming van de wetgevingsresoluties van de heer Lannoye, waar ik met plezier voor heb gestemd, zal mijn ontbijt ' s morgens nooit meer hetzelfde zijn. Ik zal eindelijk een waarachtig Europees ontbijt kunnen genieten, want er zal Europese suiker op tafel staan, Europese honing, Europees vruchtensap, Europese melk en tot slot zal ook de jam een Europees smaakje hebben. Zullen wij ooit een zoeter Europa kunnen hebben dan met deze door de heer Lannoye ingediende richtlijn waar ik voor heb gestemd? Dank u wel, mijnheer Lannoye en dank u wel Europa!
Conferentie over klimaatverandering (RC B5-0539/2001)
Meijer (GUE/NGL), schriftelijk. De vervolgconferentie over klimaatverandering in Bonn heeft twee uitersten opgeleverd. Aan de ene kant hebben degenen gelijk, die zeggen dat het daar vastgelegde resultaat onder de huidige omstandigheden het best haalbare was. Aan de andere kant is het resultaat minder dan de slechtst mogelijke variant die werd gevreesd op de voorafgaande conferentie van november 2000 in Den Haag. Toen overheerste de vrees dat ter wille van een wereldwijd akkoord concessies aan de VS zouden worden gedaan. Binnen de lidstaten van de Europese Unie ging de vraag over de keuze tussen twee mogelijkheden. De ene was het been stijf houden om de in Kyoto overeengekomen reducties te kunnen handhaven. De andere was zoeken naar wat voor de Amerikanen nog net aanvaardbaar zou kunnen zijn, en de daarvoor benodigde matiging als onvermijdelijk aanvaarden. Als waarnemer bij deze conferentie heb ik me tijdens het debat in de plenaire vergadering van 29 november geschaard achter de vasthoudendheid van de Franse en Duitse Groene ministers van Milieu. Sinds de weigering van de nieuwe Amerikaanse president om enig akkoord te ondertekenen, lijkt het verzet tegen hetgeen toen haalbaar was, vergeten. Om Japan en Australië binnenboord te houden is nu meer betaald dan vorig jaar door Amerika werd verlangd. Bush is de winnaar. Over tien jaar zal men van dit ontoereikende akkoord schande spreken

Grossetête
De afgelopen jaren zijn diverse voedingsschandalen breed uitgemeten in de media, en mede daardoor wil de consument zeer goed voorgelicht worden over de producten die hij koopt, en terecht.
De consumentenvoorlichting moet zo helder en zo leesbaar mogelijk zijn, zonder dat dit leidt tot te veel categorieën.
Ook voor vruchtensappen mag de verkoopbenaming op geen enkele wijze verwarring veroorzaken. Het is derhalve absoluut noodzakelijk de consument het verschil duidelijk te maken tussen vruchtensap uit vers fruit en vruchtensap op basis van concentraat. Met deze twee verschillende benamingen kan de consument met volledige kennis van zaken een product uitkiezen.
Zo zijn er ook bepaalde vruchtensappen die zijn gemaakt van een mix van vers vruchtensap en vruchtensap uit concentraat. Enkel de aanduiding "vers vruchtensap" zou misleiding van de consument inhouden.
Het is belangrijk dat de etikettering in dit geval een extra aanduiding bevat waarop staat dat het eindproduct tevens is samengesteld uit concentraat. De aanduiding "op basis van concentraat" of "gedeeltelijk op basis van concentraat" moet derhalve direct onder de benaming staan, waarbij de letters van deze aanduiding groot genoeg moeten zijn om door de consument gelezen te kunnen worden.
Deze regels gelden ook voor nectar op basis van concentraat.
Deze besluiten hebben tot doel de consument zo duidelijk mogelijk voor te lichten, maar ook de producenten niet te benadelen. Het fabricageproces van deze twee productcategorieën is technisch, economisch en organoleptisch gezien namelijk verschillend. De productie van verse vruchtensappen vereist een hoogwaardig bewerkingsproces, met name tijdens de pers- en pasteurisatiefasen, terwijl aan de productie van vruchtensappen uit concentraat niet dezelfde eisen worden gesteld.
Verslag-Cederschiöld (A5-0284/2001)

Lulling
Het is alweer vier jaar geleden dat ik in deze zaal het woord tot u heb gericht met betrekking tot de verticale richtlijn inzake honing, waarvan de heer Lannoye eveneens rapporteur was.
Een van mijn grootste zorgen in dit dossier was toentertijd de etikettering. Ik heb ervoor gepleit dat het etiket van een potje honing de consument vooral moest informeren over de herkomst en de kwaliteit van de honing, zodat geen verwarring kan ontstaan tussen geïmporteerde honing die wel of geen stuifmeel bevat en kwaliteitshoning van onze eigen imkers.
De discussie draait vandaag de dag nog steeds om de kwaliteit van de honing. Ik zou graag uw aandacht willen vragen voor het voorstel van de Commissie voor het filteren van de honing teneinde er het stuifmeel uit te halen, iets waar ik fel tegen gekant bent. Het stuifmeel is namelijk de enige garantie van de herkomst van de honing.
Gelukkig gaan de door de rapporteur ingediende amendementen misleiding van de consument tegen, die de herkomst en de precieze samenstelling van de honing niet meer zou kennen als men de honing zou filteren om er het stuifmeel uit te verwijderen.
Zonder deze amendementen zou de kwaliteit van de honing dus op geen enkele manier meer kunnen worden gegarandeerd, en zou de consument kwaliteitshoning van eigen bodem niet meer kunnen onderscheiden van industriële honing uit het buitenland, waarop al sinds jaar en dag filtermethoden worden toegepast.
Bovendien zou honing volgens de richtlijn 20% stuifmeel "A" kunnen bevatten en 80% zou afkomstig kunnen zijn van 8 soorten stuifmeel. Op het etiket zou echter alleen "Honing van stuifmeel A" worden vermeld, aangezien de Engelse versie van de richtlijn de term 'mainly' hanteert om de samenstelling en de aanwezigheid van stuifmeel in de honing aan te duiden. Het woord 'mainly' geeft een meerderheid aan, maar niet per se meer dan 50% (N.B.: de Duitse vertaling 'überwiegend' en het Franse 'essentiellement' geven deze meerderheid van meer dan 50% wel weer).
Deze definitie maakt het mogelijk verschillende soorten nectar te mengen, zonder dat van één soort nectar meer dan 50% aanwezig is. Zo is het bijvoorbeeld niet denkbeeldig dat honing voor 20% bestaat uit nectar A en voor de overige 80% uit andere soorten nectar.
(Verklaring ingekort overeenkomstig artikel 137 van het Reglement)

Villiers
Nadat het voorstel voor een richtlijn van de Raad inzake vruchtenjam of -confituur, -gelei en -marmelade en gezoete kastanjepasta meer dan vijf jaar in de pijplijn heeft gezeten, hebben we er vandaag dan eindelijk over gestemd.
Ik ben zeer verheugd dat het Parlement de vrijstelling van koekjes gehandhaafd heeft. Dit betekent dat favoriete lekkernijen van de Britten, zoals de jammy dodger, niet binnen de reikwijdte van de richtlijn zullen vallen.
De jammy dodger is een roemrijk, Brits instituut en velen in het Verenigd Koninkrijk vreesden dat de richtlijn tot gevolg zou hebben dat dit koekje zou worden uitgebannen. Het is goed om te zien dat niet alle Britse tradities en instituten bedreigd worden door Brussel.

Vachetta
Ik heb me onthouden van stemming over de gezamenlijke resolutie betreffende de Conferentie over klimaatverandering in Bonn. De resolutie is namelijk veel te optimistisch over het bereikte akkoord. Het is nauwelijks voorstelbaar dat dit akkoord "een nieuwe impuls zal geven" aan Kyoto, een "cruciaal instrument" zal gaan vormen voor een "wereldwijde strategie tegen de opwarming van de aarde" en "een uiterst positieve boodschap vormt voor alle burgers die verontrust zijn door de mondialisering" . We zouden veeleer de noodklok moeten luiden: negen jaar na Rio is nog geen enkele effectieve maatregel geïmplementeerd en zijn de door de deelnemende landen ten toon gespreide ambities danig verbleekt.
Het akkoord van Bonn bevat positieve elementen, zoals de weigering nucleaire energie aan te duiden als 'schone' energie. Maar het akkoord doet opnieuw een stap terug voor de aanhangers van 'de vrije markt' , hetgeen de "door de mondialisering verontruste burgers" slechts verder kan verontrusten. De gezamenlijke resolutie hinkt bij deze cruciale kwestie op twee gedachten. In paragraaf 9 wordt de plaats "betreurd" die in Bonn is ingeruimd voor de "koolstofputten" en voor de "flexibele systemen" . Maar in paragraaf 6 wordt voorgesteld deze "systemen" (het internationale stelsel van verhandelbare emissierechten) en niet het onontbeerlijke overheidsbeleid in de strijd tegen de klimaatchaos tot thema van de klimaatconferentie in 2003 te maken.
Het simpele feit dat in Bonn een akkoord is bereikt met Japan, Australië, Canada en Rusland zou niet mogen camoufleren hoezeer de inhoud van dit akkoord tekortschiet om de dringende problemen aan te pakken.

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, het spijt mij dat ik zo vaak het woord moet nemen, maar ik heb gehoord dat er "anti-Fatuzzo" -amendementen zijn ingediend op het Reglement, die tot doel hebben het aantal stemverklaringen dat iemand in een vergaderperiode mag afleggen te beperken tot drie. Daarom mag ik de kans die ik in deze dagen nog heb om stemverklaringen af te leggen niet missen.
Ik heb voor het verslag van mevrouw Cederschiöld gestemd omdat computercriminaliteit een van de grootste gevaren is die ons bedreigen. Ik vraag mij echter af waarom wij geen geld geven aan deskundigen, aan computercriminelen in ruil voor hun geheimen, opdat wij beter in staat zijn deze kwalijke gewoonte van zoveel personen in Europa te bestrijden.
Verslag-Bösch (A5-0280/2001)

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, ik ben ingenomen met het werk van de Europese ombudsman en met hetgeen hij volgens dit verslag in deze jaren heeft gedaan. De waarheid is dat veel Europese burgers hun rechten niet kennen. Zij weten niet wat zij kunnen doen op grond van de Europese richtlijnen. Zij weten vooral niet dat de Europese richtlijnen en verordeningen Europees zijn. Zij denken dat het Italiaanse wetten zijn en dat is mijns inziens geen goede zaak. Daarom vraag ik de Europese ombudsman zijn werk voort te zetten en vraag ik het Parlement in te stemmen met mijn verzoek om boven de Europese verordeningen en de in de nationale wetgeving omgezette richtlijnen de titel "Europese wet" te zetten.
Verslag-Almeida Garrett (A5-0240/2001)
Verslag-Perry (A5-0245/2001)
Dehousse (PSE), schriftelijk. (FR) Het verslag van de heer Perry is het geslaagde en constructieve resultaat van vijftien maanden geduldige en gestage arbeid van het Europees Parlement.
Op 11 april 2000 heeft de Europese ombudsman, de heer Jacob Söderman, bij het Parlement een vernieuwend project ingediend: een code van goed administratief gedrag voor alle instellingen en organen van de Europese Gemeenschap. Deze code is vanochtend aangenomen. Om dit resultaat te bereiken, met de instemming van praktisch het gehele Europees Parlement, moest een aantal obstakels worden overwonnen.
Allereerst moest, zoals in de meeste parlementen, een competentiestrijd tussen onze verschillende commissies worden voorkomen, want al naar gelang de aanpak konden vier van deze commissies zichzelf competent verklaren ten aanzien van het gehele voorstel. Wij hebben dit gevaar weten te bezweren.
Vervolgens moest een degelijke en onomstreden juridische basis worden gevonden voor de aanneming van de code. Daarmee heeft de Juridische Commissie zich belast, die de traditionele verschillen van inzicht tussen de fracties en de bedektere doch niet minder scherpe tegenstellingen tussen de lidstaten met elkaar moest zien te verzoenen. Het doet me deugd hieraan te hebben kunnen meewerken met een advies dat nadrukkelijk open staat voor de wens van deze grote constructieve meerderheid.
Het Europees Parlement heeft vandaag de rechten van de Europese burger tegenover het administratieve apparaat van de Gemeenschap zowel versterkt als vereenvoudigd. Het is daarin geslaagd omdat de aangenomen code belangrijke nieuwe elementen bevat, waarvan we langzaam maar zeker het belang zullen ontdekken. Maar de vereenvoudiging is net zo belangrijk, omdat deze een eindeloze versnippering van de rechten van iedere burger voorkomt, rechten die in werkelijkheid hun waarde zouden verliezen als ze per instantie zouden verschillen.
Ik ben blij met mijn stem te hebben kunnen bijdragen aan deze grote stap voorwaarts bij de totstandbrenging van het Europese burgerschap.

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, ik heb van de heer Söderman gedroomd! Jazeker, ook van hem! Wij zaten te eten, maar het was niet de heer Söderman van vandaag; hij was jong, heel jong zelfs. Wij waren vrienden en al kletsend vertrouwde hij mij toe: "Mijn droom, afgevaardigde Fatuzzo, is ooit nog eens Europese ombudsman te worden als ik groot ben. Ik wil graag controleren wat de Europese instellingen doen en als ergens iemand in de administratie niet correct is, wil ik graag degene zijn die hem ontdekt en ervoor zorgt dat de Europese burgers in het genot kunnen komen van Europese wetten" . Welnu, mijnheer de Voorzitter, de droom die de heer Söderman in mijn droom had, is bewaarheid met de aanneming van deze richtlijn.
Verslag-Camisón Asensio (A5-0236/2001)

Bordes, Cauquil en Laguiller
Hoewel de tekst gewag maakt van "een verrijking van de democratie" en "extra dosis transparantie" en ondanks het doel om de ombudsman meer toegang te bieden tot officiële documenten, spreekt uit alles in de tekst de wens tot handhaving van het "beroepsgeheim" dat rust op informatie waartoe de ombudsman toegang zou kunnen hebben.
In plaats van de instellingen en hun werking transparanter te maken, dient de functie van ombudsman alleen om te camoufleren dat deze transparantie door het overgrote deel van de bevolking geenszins als zodanig wordt ervaren.
Dientengevolge hebben we niet voor dit verslag gestemd. En dat we ook niet tegen hebben gestemd, is alleen omdat de Franse autoriteiten zich, onder verwijzing naar de Europese defensie, hevig verzetten tegen de iets soepelere toegang - enkel van de ombudsman! - tot "geheime documenten" , en eisen dat het verslag wordt verworpen.
Wij blijven ons verzetten tegen zowel het handels- en zakengeheim als de zogenaamde staatsgeheimen, die niet zozeer in het leven zijn geroepen om de ene staat te beschermen tegen een derde land als wel om zelfs de meest laakbare praktijken van staatsinstellingen voor hun eigen burgers te camoufleren.

Sacrédeus
Ik heb bij de stemming van vandaag mijn steun verleend aan een beslissende versterking van de positie van de Europese ombudsman. Het voorstel houdt in dat artikel 3 van het statuut van de ombudsman wordt gewijzigd, zodat de ombudsman ook toegang krijgt tot geheime documenten van de Unie. Bovendien wordt voorgesteld dat alle ambtenaren van de Unie verplicht worden om volledige en waarheidsgetrouwe getuigenissen af te leggen, en dat hun loyaliteitsplicht tegenover de wekgever wordt opgeheven.
Daarmee worden ambtenaren verplicht om allereerst de waarheid en de burgers te dienen in plaats van hun eigen instelling. Dat is een cruciale verbetering van de transparantie en de democratische controle binnen de EU.

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, op pagina 8 van het verslag van de heer Camisón Asensio staat dat de burger het recht heeft te eisen dat er snelle en efficiënte oplossingen worden gevonden voor de vertragingen die hij ondervindt bij het uitoefenen van zijn rechten. Dat is een goede zaak. De Partij van de Gepensioneerden staat daar vierkant achter en ik heb persoonlijk dan ook voor dit verslag gestemd. Ik vraag mij echter wel het volgende af: wat hier in het verslag staat is juist, maar wanneer zullen wij dat in Europa hard kunnen maken als het om de pensioenen gaat die onze vijftien landen betalen? In heel wat landen duurt het eindeloos lang, soms zelfs een paar jaar of decennia, voordat men eindelijk zijn pensioen krijgt uitbetaald. Ook wij als Europa moeten hier iets aan doen en ervoor zorgen dat een einde wordt gemaakt aan dergelijke vertragingen.

ACTUALITEITENDEBAT
De Voorzitter
Aan de orde is het debat over actuele, dringende en bijzonder belangrijke kwesties.

Zimbabwe
De Voorzitter
We beginnen met het gecombineerd debat over de volgende ontwerpresoluties:
B5-0549/2001 van de heer Belder, namens de EDD-Fractie, over de situatie in Zimbabwe;
B5-0554/2001 van de heer Cox e.a., namens de ELDR-Fractie, over de situatie in Zimbabwe;
B5-0571/2001 van de leden Lucas en Maes, namens de Verts/ALE-Fractie, over Zimbabwe;
B5-0581/2001 van de heer Andrews, namens de UEN-Fractie, over de verslechtering van de situatie in Zimbabwe;
B5-0582/2001 van de heer Van Orden e.a., namens de PPE-DE-Fractie, over de situatie in Zimbabwe;
B5-0583/2001 van de leden Bertinotti en Herman Schmid, namens de GUE/NGL-Fractie, over de situatie in Zimbabwe;
B5-0592/2001 van de leden Kinnock en Van den Berg, namens de PSE-Fractie, over de situatie in Zimbabwe.

Belder
Mijnheer de Voorzitter, het is werkelijk ongelooflijk dat het eens zo welvarende Zimbabwe, in aanleg de broodschuur voor zuidelijk Afrika, zo snel is afgegleden naar economische en politieke chaos. Onder het mom van "landhervormingen" plunderen en bezetten de zogenaamde "veteranen" naar willekeur boerderijen van blanke bezitters. Deze bandieten schuwen geen enkele vorm van geweld. Lachend kijkt de politie toe bij de wrede schouwspelen van intimidatie en zelfs moord op eerzame burgers. Duizenden, meest zwarte landarbeiders, worden eveneens beroofd van hun baan en verjaagd uit hun huizen. Ondanks het feit dat de rechterlijke macht deze activiteiten als illegaal heeft aangemerkt, gaat de dieverij onverdroten voort.
Daarbij heeft de campagne van intimidatie zich nu ook tegen de rechterlijke macht zelf gekeerd. Verschillende onafhankelijke hoge rechters traden derhalve terug. Het verbod op het publiceren van "onjuist" nieuws dat paniek en vertwijfeling kan veroorzaken, wordt steeds vaker gebruikt om de vrije pers aan banden te leggen. Oppositieleider Morgan Tsvangirai werd eerder dit jaar in staat van beschuldiging gesteld wegens overtreding van dezelfde wet.
Mijnheer de Voorzitter, ik wil van deze gelegenheid graag gebruik maken om het voorstel van collega Van Orden te onderstrepen om deze man wel degelijk in aanmerking te laten komen voor de toekenning van de Sacharovprijs.
Regisseur van dit staatsterrorisme is de 77-jarige dictator Robert Mugabe. Met een beroep op een hernieuwde vrijheidstrijd, gevecht tegen "het kwade kapitalisme" en de "slechte blanken" rechtvaardigt hij zijn wandaden.
Zijn vice-president Joseph Msika gaat zelfs nog een stap verder. Hij verklaarde onlangs dat blanken geen menselijke wezens zijn. Commentaar overbodig. Het wordt steeds duidelijker dat de buitensporigheden van Mugabe hem elke geloofwaardigheid als nationaal en regionaal leider doen verliezen. Toch heeft de zich isolerende president zo hier en daar zijn eigen vrienden. Ter ere van het Libische nationale feest der revolutie van afgelopen weekend zat Mugabe als belangrijkste gast naast Ghaddafi. Een paar dagen daarvoor had gastheer Ghaddafi Mugabe bedacht met een krediet van 360 miljoen dollar aan olie en een gift van één miljoen dollar voor zijn verkiezingsfonds.
Deze glasheldere gezamenlijke resolutie vraagt van Raad en Commissie concrete stappen tegen het misdadige beleid van het Mugabe-regime. Geen lidstaat zou zich daaraan mogen onttrekken.

Mulder
Mijnheer de Voorzitter, misschien zijn er anderen in dit Huis die zoals ik in het begin van de jaren tachtig regelmatig in Zimbabwe kwamen en toen konden ontdekken wat voor land het was. Het was een land vol hoop, de burgeroorlog was achter de rug en men wilde aan een nieuwe toekomst beginnen. De tegenstellingen tussen blank en zwart zouden ophouden te bestaan. Als wij nu kijken naar wat er 20 jaar nadien van terecht is gekomen, dan is het chaos, armoede, misschien hongersnood in het verschiet, geen persvrijheid en vooral geen democratie.
Uiteraard kan Europa, nu niet, evenmin als vroeger, werkeloos toezien. Maar ik denk ook dat vooral Europa Afrika moet aanmoedigen om Mugabe te veroordelen, want als wij niet oppassen kan de situatie zich uitbreiden naar andere landen in de regio.
Welke mogelijkheden hebben wij volgens mijn fractie? In de eerste plaats het stopzetten van de hulp. Voedselhulp zal een andere zaak zijn. Als de berichten juist zijn, dan kan de zelfvoorziening van Zimbabwe heel sterk in gevaar zijn en zeker nog komen. Als dat gebeurt, dan zal er voedselhulp gegeven moeten worden, maar uiteraard mag die niet verdeeld worden via de regeringsorganen want dan weten we waar ze terecht komt. Die moet via onafhankelijke organisaties verdeeld worden.
We willen ook dat er onderzocht wordt wat voor sancties er kunnen worden getroffen tegen Mugabe en zijn clan persoonlijk. Kunnen wij iets ondernemen tegen de bezittingen die zij hebben in Europa, zoals het bevriezen van bankrekeningen, enzovoort.
Ten slotte zou ik graag willen dat de Commissie onderzoekt of het gerucht waar is dat mensen uit Zimbabwe die dankzij beurzen kunnen studeren aan Europese universiteiten en scholen, voornamelijk geselecteerd worden uit de kringen van Mugabe en zijn kornuiten. Is dat juist en indien ja, is de Commissie van plan er iets aan te doen?

Maes
Mijnheer de Voorzitter, Zimbabwe is een land dat een aantal jaren geleden zoveel hoop wekte dat men vond dat Afrika en het post-apartheidsregime in Zuid-Afrika maar moesten kijken naar Zimbabwe als land waar het gelukt was. De ellende is natuurlijk dat de heer Mugabe zijn machtsbestaan gerekt heeft tot onbehoorlijke lengte en vergeten is het probleem van de landhervormingen zelf te regelen. De manier waarop hij er nu tegen aangaat tart alle verbeelding en brengt zijn land naar de ondergang.
Ik ben dan ook erg ontgoocheld dat Zimbabwe nog altijd, ondanks de ellende die over het land gebracht wordt, betrokken is bij de oorlog in de Democratische Republiek Kongo. Ik ben erg ontgoocheld dat de landbezettingen die dit land doormaakt, de oorzaak ervan zijn dat het hele economisch systeem uit zijn evenwicht raakt en dat een land dat eigenlijk geschikt is om voedsel voort te brengen, nu zelf honger lijdt.
Veel van de hoop die door Zimbabwe werd gewekt, is inmiddels de bodem ingeslagen. Ik ben dan ook ontgoocheld over de houding van de Europese Unie die er niet in slaagt een samenhangende houding aan te nemen en ten aanzien van Zimbabwe de noodzakelijke maatregelen te treffen die nodig zijn om het regime van de heer Mugabe te verwijzen naar de geschiedenis en de hoop op een nieuwe tijd kansen te geven.

Van Orden
Mijnheer de Voorzitter, vandaag stemt het Parlement over zijn vijfde resolutie over Zimbabwe in anderhalf jaar. Als de Raad en de Commissie zich eerder al niet geroepen voelden om tot handelen over te gaan, dan is het nu toch zeker tijd om in te grijpen, voordat het regime van Mugabe alle hoop vernietigt voor wat in potentie een van de meest welvarende landen van Afrika is.
De instorting van de rechtsstaat, de verschrikkelijke mensenrechtenschendingen ten aanzien van alle lagen van de bevolking van Zimbabwe en de rampzalige economische situatie zijn allemaal goed gedocumenteerd. De situatie verslechtert alleen maar. De politieke tegenstanders van Mugabe' s regime vormen het doelwit van de knokploegen van de Zanu-PF. De uitgeverij van de oppositie is met bommen bestookt en kritische journalisten zijn stelselmatig aangevallen. Met name politici van de Beweging voor Democratische Verandering en hun aanhangers zijn het slachtoffer van pesterij, gewelddadige intimidatie, willekeurige opsluiting en moord. Gedurende de laatste paar weken zijn vele parlementsleden en partijfunctionarissen ternauwernood aan de dood ontsnapt na gewelddadige aanvallen.
Dit is niet de een of andere familieruzie tussen het Verenigd Koninkrijk en Zimbabwe. Het regime van Mugabe is een destabiliserende factor in Centraal-Afrika en de reputatie ervan wat mensenrechten betreft wekt internationaal bezorgdheid. De economische ineenstorting van Zimbabwe trekt buurlanden mee omlaag. De afgelopen twee dagen bezochten hooggeplaatste, zwarte activisten van de oppositie dit Parlement. Zij beweerden dat de crisis niets met land te maken heeft, maar alles met het verlangen van Mugabe om aan de macht te blijven. In de presidentsverkiezingen van volgend jaar staat hem een nederlaag te wachten, maar hij probeert dat te verhinderen via een wrede en beestachtige intimidatiecampagne tegen zijn opponenten. We moeten onder ogen zien dat democratische normen, rechtsbescherming en fundamentele mensenrechten in Zimbabwe voor alle onderdelen van de bevolking zijn afgeschaft.
Het vraagt enorm veel moed om in dergelijke omstandigheden op te komen voor democratie, burgerrechten en vrijheid van meningsuiting. Als leider van de oppositiepartij MDC is Morgan Tsvangirai sinds 1999 de belichaming van deze moedige houding en de strijd om werkelijke vrijheid in Zimbabwe. Hij verdient internationale erkenning voor zijn houding.
Ik had eigenlijk gehoopt dat hier vanmiddag hooggeplaatste vertegenwoordigers van de Raad aanwezig zouden zijn. Deze resolutie is namelijk vooral op de Raad gericht, omdat er de komende weken een aantal ontmoetingen op hoog niveau plaatsvindt. Graag zou ik de verzekering krijgen dat het secretariaat er vandaag voor zal zorgen dat onze resolutie wordt doorgegeven aan het voorzitterschap. Dan kan zij dit weekend ter sprake worden gebracht tijdens de informele ministersbijeenkomst in Genval in de buurt van Brussel en tevens officieel op de agenda worden gezet van de Raad Algemene Zaken op 8 oktober.

Bordes
Mijnheer de Voorzitter, nadat het Zimbabwe gedurende een eeuw van koloniale overheersing heeft leeggeroofd, de arbeidersklassen heeft uitgebuit en de bezittingen van de boeren heeft geplunderd, heeft Groot-Brittannië een erfenis nagelaten waarin de beste landbouwgrond nog altijd eigendom is van enkele duizenden rijke blanke boeren. De grote mogendheden hebben niks weten in te brengen tegen het dictatoriale karakter en de corruptie van het regime in Zimbabwe voordat zijn dictator Mugabe, om aan de macht te blijven, enkele demagogische maatregelen nam die de privileges van de blanke boeren ter discussie stelden.
Frankrijk, minder verwant met deze groep geprivilegieerden, blijft de dictatuur trouwens ongegeneerd steunen. De geveinsde verontwaardiging van al diegenen die hier protesteren tegen het geweld van het Mugabe-regime lijkt dan ook vooral een hypocriete manier om het handjevol uitverkorenen in bescherming te nemen tegen het recht op leven van miljoenen boeren in dit land. Hoewel sommige landbezettingen door groepen arme boeren gepaard gaan met geweld, vormt dit slechts een fractie van het geweld dat tegen hen is gebruikt tijdens de koloniale onteigeningen.
Wij protesteren namens onze fractie tegen zowel het dictatoriale karakter als de corruptie van het Mugabe-regime, ook omdat deze dictatuur de weerzinwekkende sociale ongelijkheden en de privileges van een dunne laag waarvan zijn clan en de rijke blanke boeren deel uitmaken in stand houdt.
Niettemin scharen we ons niet achter deze gezamenlijke resolutie die we zowel naar de letter als naar de geest verwerpen. Het is aan de bevolking om af te rekenen met de heer Mugabe en zijn dictatuur. Het is niet aan de medeplichtigen van de geprivilegieerde minderheid en aan hen die het koloniale geweld hebben geleid of gesteund om dit land mores bij te brengen.
Wij willen bovenal onze solidariteit uitspreken met de arbeidersbevolking van Zimbabwe en onze steun betuigen aan haar recht om bezit te nemen van al het land, zonder afkoopregeling of schadeloosstelling.

Kinnock
Mijnheer de Voorzitter, ik moet tegen de vorige spreekster zeggen dat ik als Britse kan bevestigen dat mijn voorouders absoluut niets te maken hadden met de onderdrukking of verdrukking van het volk van Zimbabwe. Ik wil graag duidelijk stellen dat mijn familie en ik in geen enkel opzicht hebben meegewerkt aan wat dan ook in de koloniale tijd.
Het is van groot belang dat we beseffen dat deze resolutie hier vandaag op een cruciaal moment besproken wordt. Het is een gelegenheid voor president Mugabe om voor eens en altijd de beslissing te nemen het land voor de afgrond te behoeden, zoals de heer Van Orden duidelijk gemaakt heeft. Op dit moment worden in Abuja besprekingen gevoerd tussen ministers van Buitenlandse Zaken van het Britse Gemenebest. Daarnaast vindt een aantal initiatieven van de Europese Unie plaats. Zo zullen de Belgische minister van Buitenlandse Zaken, als vertegenwoordiger van het voorzitterschap, en de heer Solana, de Hoge Vertegenwoordiger voor het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid, een bezoek afleggen aan de landen van zuidelijk Afrika.
Dat is niet het enige. Zeer belangrijk is dat de voorbereidende groep over een week of drie zal afreizen om het pad te effenen voor de EU-vertegenwoordigers die - hopelijk - aanwezig zullen zijn bij de presidentsverkiezingen in maart. Daarom is dit een zeer belangrijk initiatief. Als echter blijkt dat al die initiatieven niet het gewenste effect hebben en de heer Mugabe nog steeds geen boodschap heeft aan de bereidheid van de internationale gemeenschap om met hem in dialoog te treden, dan is het tijd om de balans op te maken.
Ik zou met name tegen mevrouw Maes willen zeggen dat de Raad en de Commissie hun redenen hadden om nog geen drastische maatregelen te nemen, zoals sommigen in het Parlement misschien hadden gewild. Een daarvan is het gevaar dat Mugabe een excuus nodig heeft om de noodtoestand in Zimbabwe uit te roepen. Dan kan hij namelijk de verkiezingen afgelasten, het democratiseringsproces tegenhouden en de officiële oppositie en het verzet van de kant van de pers en de media de kop indrukken. We moeten ons goed realiseren wat de mogelijke gevolgen zijn van wat de Europese Unie - of het Gemenebest - doet om de situatie in Zimbabwe aan te pakken.
Het beslissende moment zal zijn op 8 oktober, wanneer de eerstvolgende Raad Algemene Zaken plaatsvindt. Als tegen die tijd nog geen vooruitgang is geboekt, als de dialoog niet tot het beoogde resultaat heeft geleid, als we dit een zinloze procedure vinden, dan moeten we op dat moment tot zogenaamde slimme sancties overgaan. We moeten dan alle medestanders van Mugabe en zijn regering een visum weigeren. Daarnaast moeten we vaststellen wie bankrekeningen in het buitenland heeft en vervolgens hun tegoeden bevriezen. Dat zijn slimme sancties die niet het arme volk van Zimbabwe zullen treffen, maar die wel degelijk hard zullen aankomen bij die Zimbabwanen die heel graag in Londen bij Harrods komen winkelen of hun kinderen bezoeken die op Britse particuliere kostscholen zitten. Dit soort belangrijke stappen kan de Europese Unie zetten. Ook zullen we de mogelijkheid moeten onderzoeken om ontwikkelingshulp op te schorten. Dat is immers wat in de Overeenkomst van Cotonou als volgende stap wordt voorgesteld. Op dat moment moeten we duidelijk maken dat het Parlement, zoals we nu zeggen, van mening is dat er onvoldoende gedaan is om een einde te maken aan de onteigeningen van land, aan politiek geweld en aan al die zaken die anderen ter sprake hebben gebracht.
Tot slot wil ik mij nog aansluiten bij Morgan Tsvangirai, de leider van de oppositiepartij, die vanmorgen op de BBC krachtige taal sprak over Mugabe. Ik citeer wat hij zei en sluit daarmee mijn betoog af: "Het is duidelijk dat president Mugabe alle grondbeginselen van het Gemenebest en alle andere internationale organisaties heeft geschonden. Nu is het tijd dat de internationale gemeenschap hem isoleert.' Laten we acht slaan op de woorden van de leider van de oppositie in Zimbabwe.

Banotti
Mijnheer de Voorzitter, in één minuut kan men maar weinig zeggen, maar ik sluit me aan bij wat de heer Van Orden, mevrouw Kinnock en veel van de andere sprekers hebben gezegd. In de jaren ' 60 was ik in het toenmalige Rhodesië. Er heerste in die tijd veel onrecht in dat land. We hadden zulke hoge verwachtingen van president Mugabe. We dachten dat hij een liberale, serieuze, intelligente leider zou zijn. Als we echter kijken naar de voortschrijdende chaos en de dreigende hongersnood en verwoesting van de economie, kunnen we helaas alleen maar betreuren dat hij niet aan onze verwachtingen heeft voldaan.
Ik ben het ermee eens dat slimme sancties de aangewezen weg zijn. Het gewone volk van Zimbabwe lijdt immers nu al ondraaglijk, terwijl het toeziet hoe hun land tot chaos vervalt. Ik vraag al mijn collega' s dringend deze resolutie te steunen.

Khanbhai
Mijnheer de Voorzitter, er zijn 4500 boeren van Britse, Nederlandse, Duitse en Griekse afkomst in Zimbabwe die daar 8,3 miljoen hectare land bezitten. Negen blanke boeren en 360 zwarte landarbeiders zijn in de chaos van de afgelopen maanden vermoord. Duizenden zwarte boeren zijn hun werk en hun huis kwijtgeraakt en de boerderijen kunnen nauwelijks nog draaiende worden gehouden.
Zimbabwe is afhankelijk van het succes van de landbouw. De bijdrage van deze boeren is van levensbelang voor de economie. Het Verenigd Koninkrijk stelt geld beschikbaar op grond van de overeenkomst van Lancaster en blanke boeren zijn bereid om 80% van hun land op te geven ten gunste van zwarte families. Mugabe moet een dergelijke oplossing accepteren.
In 1970 nationaliseerde Tanzania sisalboerderijen, bedrijven en onroerend goed, waardoor de privé-sector te gronde gericht werd. Hetzelfde gebeurde in 1972 in Oeganda, toen de Aziaten verdreven werden. De economieën van deze twee landen zijn sindsdien bankroet. Ik voel mee met de boeren en landarbeiders van Zimbabwe, omdat mijn familie ook het slachtoffer is geweest van dergelijke confiscaties en nationalisatie.
Mijn familie heeft 166 jaar in Tanzania gewoond, veel langer dan veel blanke boeren in Zimbabwe. In 1876 hebben we land gekocht van Duits Oost-Afrika en ik heb daarvan nog altijd een eigendomsakte. Wij raakten land en bezit kwijt door nationalisatie, zonder daarvoor gecompenseerd te worden, en ik weet dus wat dat betekent. Ik deel het verdriet van de zwijgende zwarte meerderheid in Zimbabwe, die nog steeds in armoede leeft. De armsten in Zimbabwe willen niet schieten, moorden, plunderen en oogsten vernietigen. Ze hebben honger en zijn werkloos. Ze hebben voedsel, onderwijs, gezondheid, werk en onderdak nodig.
De visie en de capaciteiten van iemand als Nelson Mandela hebben Afrika eindelijk laten zien dat verzoening, samenwerking, democratie en respect voor alle mensen, ongeacht hun huidskleur, de enige manier is om een ontwikkelingsland te regeren. Alleen zo kunnen de armsten bevrijd worden van armoede en ziekte. President Mugabe moet het voorbeeld van de heer Mandela volgen, wat inhoudt dat hij verzoening en democratie omarmt. Hij moet ervoor zorgen dat de blanke boeren gedijen in plaats van hen te onteigenen. Hij moet zich erbij neerleggen dat Zimbabwe toebehoort aan het volk van Zimbabwe is en dat niemand het recht heeft het volk te beroven van een fatsoenlijk, op vrede en democratie gebaseerd leven.

Gahler
Mijnheer de Voorzitter, de Raad, de Commissie en het Parlement weten exact hoe in Zimbabwe de vork in de steel zit. Niemand kan beweren dat niet geweten te hebben. De Raad van ministers, die nu passief blijft, maakt zich tot medeplichtige. Het is schandalig dat gisteren tijdens de zitting van de Afrika-werkgroep van de Raad in Brussel opnieuw geen besluit is genomen. Kennelijk belijdt het voorzitterschap de door hem gepropageerde prioriteit Afrika alleen met de mond. Helaas is Frankrijk de aanvoerder van een groep lidstaten die klaarblijkelijk een andere agenda heeft. Want hoe kan het anders dat Frankrijk de financiële steun verhoogt, terwijl alle andere landen deze beëindigen dan wel substantieel verminderen.
Ik roep de EU-lidstaten die actiever willen worden op om ook voor het van kracht worden van het Verdrag van Nice tot intensievere samenwerking te komen en Frankrijk en andere landen eraan te herinneren dat zij vast en zeker op het verkeerde paard wedden als zij nu de facto passief blijven.
Ik meen, collega Kinnock, dat de heer Mugabe onze besluiten en verzoeken niet zal meenemen in zijn overwegingen om de noodtoestand uit te roepen. Hij doet dat waarschijnlijk hoe dan ook, omdat hij de verkiezingen in ieder geval verliest als die zouden plaatsvinden.

Parish
Mijnheer de Voorzitter, zoals de heer Gahler en enkele andere aanwezigen hier heb ik deelgenomen aan de waarnemingsmissie naar Zimbabwe. Bij het conflict in dat gebied gaat het niet om land of landbezit: die mythe wil ik vandaag uit de wereld helpen. Het gaat hier om een politieke kwestie. Mugabe weet dat hij, mocht hij dit jaar evenveel stemmen krijgen als vorig jaar bij de algemene verkiezingen, de presidentsverkiezingen gaat verliezen. Daarom verdrijft hij de boeren en boerenarbeiders van hun land en uit de kiesdistricten, zodat zij zich niet kunnen melden bij de stembureaus. Het gaat hier puur om politiek en niet om koloniale macht. Politieke drijfveren spelen hierbij een rol.
De boerderijen in de regio worden efficiënt gerund en zijn leverancier voor de kerken, scholen en ziekenhuizen in de regio. Ook nemen ze een centrale plaats in de gemeenschappen in. Zimbabwe bestaat voor 70% uit landbouw en de economie wordt verwoest. We moeten strenge sancties nemen tegen president Mugabe. Hij staat immers niet open voor verzoening. Nu is het moment aangebroken om actie te ondernemen.

Lamy
, Commissie. (FR) Zoals de afgevaardigden in hun interventies reeds hebben benadrukt, maakt Zimbabwe overduidelijk een ernstige crisis door, die zou kunnen uitmonden in een economische ineenstorting en een politiek conflict onder extreme sociale omstandigheden, niet ver verwijderd van een humanitaire noodtoestand. Wij delen de mening van de meesten onder u: de regering in Zimbabwe heeft als enig doel aan de macht te blijven, zelfs ten koste van de verwoesting van een land dat tot voor kort nog werd beschouwd als een van de meest stabiele economieën en democratieën van Afrika. De Zimbabwaanse regering, die deze crisis redelijkerwijs had kunnen vermijden, is dus onmiskenbaar verantwoordelijk voor deze dramatische ondergang.
Het belangrijkste politieke doel van de Europese Unie - velen onder u hebben het in herinnering geroepen - is het houden van presidentsverkiezingen in 2002, en wel in de best mogelijke omstandigheden om de ommekeer teweeg te brengen, zoals men dit in diplomatieke bewoordingen placht te zeggen. De Unie moet met dit doel voor ogen een evenwicht zien te vinden tussen enerzijds protest aantekenen tegen de huidige ontwikkelingen en anderzijds voorkomen dat die worden aangegrepen om de staat van beleg af te kondigen, hetgeen zou leiden tot uitstel van de door ons gewenste presidentsverkiezingen. Daarom is toezicht op het ordelijk verloop van de presidentsverkiezingen in 2002 voor de Unie de allerhoogste prioriteit.
Over hetgeen in uw bijdragen is gezegd over de uitvoering van artikel 8, dat wil zeggen de politieke dialoog (artikel 8 van de Overeenkomst van Cotonou) streven wij naar voortzetting van de politieke dialoog, waarbij wij net als u van mening zijn dat in de afgelopen maanden geen wezenlijke vooruitgang is geboekt bij deze dialoog. Wij hebben onze laatste hoop gevestigd op het bezoek van het voorzitterschap aan de landen die betrokken zijn bij de crisis in Congo, een gebeurtenis die de dialoog wellicht nieuw leven zou kunnen inblazen.
De volgende fase, de tenuitvoerlegging van artikel 96 van de Overeenkomst van Cotonou, genaamd beraadslaging over en vaststelling van gepaste maatregelen, ook hier weer in diplomatieke bewoordingen, zal de Raad begin oktober bestuderen, uiteraard met onze medewerking, en dan zullen we ook besluiten of wij deze stap al dan niet nemen. Ten aanzien van de gevolgen hiervan voor de ontwikkelingshulp willen we de programma' s in Zimbabwe die de Gemeenschap financiert voortzetten, met name in de sectoren gezondheidszorg en onderwijs, gezien het humanitaire en sociale karakter van deze programma' s, teneinde de door de economische crisis toch al zwaar getroffen bevolking niet nog meer te benadelen. Dit alles speelt zich af, zoals u allen heeft gesteld, tegen een uiterst zorgwekkende economische en sociale achtergrond. Dit jaar kent Zimbabwe een graantekort, dat nog beheersbaar zou zijn als het alleen zou gaan om een graantekort en de gevolgen daarvan voor de bevolking. Maar de chaos die in het land heerst, de economische crisis en de maatschappelijke conflicten dragen bij aan de instabiliteit van de voedselvoorziening die naar onze mening nog verder kan verslechteren. De voedselsituatie, het landbouw- c.q. graantekort, en de economische en politieke context vormen de ingrediënten van een drama dat waarschijnlijk nog erger zal worden dan we nu meemaken en dat we met alle middelen moeten zien te voorkomen.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt om 18.30 uur plaats.

Mond- en klauwzeer
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende ontwerpresoluties:
B5-0548/2001 van de heer Van Dam, namens de EDD-Fractie, over mond- en klauwzeer;
B5-0553/2001 van de heer Martinez e.a., namens de TDI-Fractie, over mond- en klauwzeer;
B5-0555/2001 van de heer Mulder, namens de ELDR-Fractie, over mond- en klauwzeer;
B5-0563/2001 van de heer Goepel e.a., namens de PPE-DE-Fractie, over mond- en klauwzeer;
B5-0573/2001 van mevrouw Lucas e.a., namens de Verts/ALE-Fractie, over mond- en klauwzeer;
B5-0580/2001 van de leden Berlato en Hyland, namens de UEN-Fractie, over mond- en klauwzeer;
B5-0584/2001 van de heer Jové Peres e.a., namens de GUE/NGL-Fractie, over mond- en klauwzeer;
B5-0593/2001 van de leden Garot en Adam, namens de PSE-Fractie, over mond- en klauwzeer.

Van Dam
Mijnheer de Voorzitter, de regio's Oene, Kootwijkerbroek, Mayenne, Cumbria en Northumberland zijn berucht geworden in Europa. Regio' s waar mens en dier hebben geleden onder de epidemie van mond- en klauwzeer. Het leed betreft echter niet alleen de uitbraak van MKZ, maar ook de door de EU-regels opgelegde vorm van bestrijding van de ziekte, namelijk het doden van alle dieren op besmette bedrijven en in een ring daar omheen. Een aanpak die alleen berust op het behoud van verre exportmarkten. Bizar, als wij beseffen dat de Europese Unie nota bene vlees van gevaccineerde runderen uit Argentinië importeert.
Veel leed van de afgelopen maanden was niet nodig geweest als de Commissie bereid was geweest preventief vaccineren te accepteren. In Frankrijk en sinds eind juni ook in Nederland is de crisis bezworen. In het Verenigd Koninkrijk helaas nog steeds niet. Het leed van boeren en dieren zet zich daar onverminderd voort. De getallen doen ons duizelen. Sinds vanmorgen 9.00 uur zijn er 2.005 nieuwe gevallen. Twintig recente nieuwe gevallen in Northumberland, dat drie maanden lang geen nieuwe gevallen heeft gezien. In het Verenigd Koninkrijk zijn vier miljoen dieren vernietigd in verband met MKZ en nog eens anderhalf miljoen in verband met de aan de crisis gerelateerde welzijnsproblemen. Laat ik duidelijk zijn. Dit is geen verlies aan productie-eenheden. Dit is vernietiging van schepselen. Het verbaast mij dat de Britse overheid nu pas overweegt om vaccinatie toe te passen. Het argument dat men de lucratieve exportmarkten wil behouden, is met de winter voor de deur niet langer steekhoudend. Onder de huidige omstandigheden is het Verenigd Koninkrijk die markt voor langere tijd kwijt.
Ik hoop van harte dat de Britse overheid wil luisteren naar Sir William Stewart van de British Association of Science, die zegt dat vaccinatie een rol moet spelen in de bestrijding van MKZ en al veel eerder gebruikt had moeten worden. Het Verenigd Koninkrijk is niet langer het eiland dat het vroeger was. Er is intensief contact met het Europese vasteland door de vele verplaatsingen van mensen, dieren, auto's en vrachtwagens. Dat maakt de situatie in het Verenigd Koninkrijk levensbedreigend voor de landbouw in Europa. De huidige controles, ook aan de Nederlandse grens, zijn zo minimaal dat dat vraagt om problemen.
Ik roep daarom de Raad en de Commissie op voldoende voorzorgsmaatregelen te nemen om een nieuwe verspreiding van MKZ op het Europese vasteland te voorkomen, zodat mens en dier onnodig leed bespaard blijft. Tenslotte doe ik opnieuw een indringend beroep op de Commissie om in het licht van de onbeheersbare crisis in het Verenigd Koninkrijk het non-vaccinatiebeleid te wijzigen.

Martinez
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de Commissaris, bij deze epidemie van mond- en klauwzeer zijn er technische schaduwgebieden, politieke zekerheden en strategische vraagtekens.
Allereerst de schaduwgebieden; hoe heeft het mond- en klauwzeervirus, ver van de bekende uitbraakgebieden - Turkije, Azië, Europees Thracië - door kunnen dringen, wellicht al zwemmend, tot een eiland als Groot-Brittannië? Waarom blijven we vaccinatie halsstarrig weigeren, terwijl dit toch een zeer efficiënte methode is gebleken? Frankrijk heeft in de jaren ' 50, vóór de verplichte vaccinatieperiode van 1961 tot 1991, jaarlijks tot 300.000 uitbraken kunnen bestrijden met verplichte vaccinatie. Waarom wordt datzelfde land getroffen door mond- en klauwzeer en de gekkekoeienziekte?
Allemaal vragen die leiden tot politieke zekerheden, en waar in ieder geval lessen uit te trekken zijn. In beide gevallen, BSE en mond- en klauwzeer, hebben de Britse autoriteiten te laat gereageerd en zijn ze vervolgens kopje onder gegaan, omdat slechts 220 veeartsenpraktijken het ultraliberalisme van de regering Thatcher hebben overleefd, tegenover 8000 in Frankrijk. Australië, Canada en zelfs het Franse leger hebben veeartsen naar Groot-Brittannië moeten sturen, alsof het een ontwikkelingsland betreft. Gebrek aan veeartsen, geen epidemiologisch controlenetwerk, en dus verspreiding. Het ultraliberalisme heeft ook geleid tot sluiting van slachthuizen en legt boeren geen strobreed in de weg om hun schapen vanuit Carlisle, vanaf de Muur van Hadrianus en vanuit Northumberland naar het zuiden te vervoeren en zo het virus te verspreiden, in Groot-Brittannië, en sinds het afschaffen van de grenzen ook in Frankrijk. Vrij verkeer, vrije besmetting.
Er is nog een derde zekerheid naar voren gekomen uit een onderzoeksrapport van het Franse parlement, van juni 2001: illegale verkoop van schapen tegen dumpprijzen - minder dan 90 euro per schaap voor het moslimfeest Aïd el Kebir - heeft bijgedragen aan de verspreiding van het virus.
Maar naast de zekerheden zijn er ook vragen aan de Commissie. Het is daarom goed dat de heer Lamy, de strateeg, aanwezig is. Allereerst: werkt het systeem van tegemoetkomingen in Groot-Brittannië besmetting uiteindelijk niet in de hand? Er wordt gezegd dat men er door de lucratieve vergoeding wellicht belang bij zou hebben besmette dieren te bezitten. Temeer daar met de slachting van bij elkaar vier miljoen dieren, vooral schapen, de overschotten flink worden verminderd. En heeft Nieuw-Zeeland, de grootste exporteur van vee ter wereld, er wellicht belang bij dat zijn potentiële marktaandeel in Europa toeneemt met ieder rund dat geslacht wordt? En wie weet: als de Angelsaksische landen het inzake het Echelonverdrag op een akkoordje hebben gegooid, kunnen ze elkaar ook wederdiensten verlenen. Als ik, Groot-Brittannië, buitensporige individuele vergoedingen krijg, ligt er voor jou, Nieuw-Zeeland, de mogelijkheid om meer te exporteren. De groep van Cairn zou tevreden zijn. Doha zou een succes zijn. Het zou goed zijn als de heer Lamy ons op dit punt wat opheldering zou kunnen verschaffen.

Mulder
Mijnheer de Voorzitter, geen crisis in Europa en speciaal in Nederland heeft de publieke opinie zo beïnvloed als de uitbraak van mond- en klauwzeer. De grote vraag is, en ik weet niet of de Commissie daar een antwoord op kan geven: wat is de verklaring van de Commissie voor het voortduren van mond- en klauwzeeruitbraken in het Verenigd Koninkrijk?
Het is volgens mij niet alleen een zaak van de autoriteiten in Groot-Brittannië zelf. Iedere Europese belastingbetaler betaalt ten slotte mee aan de oplossing van de crisis. Heeft de Commissie aan Engeland opgedrongen om bijvoorbeeld ringvaccinatie toe te passen? Ik dacht dat het voorbeeld in Nederland zeer succesvol was geweest en waarom zou dit niet herhaald kunnen worden in andere Europese landen?
Andere vraag. Een van de oorzaken van de crisis is dat vlees illegaal in Europa werd ingevoerd. De grensbewaking aan de buitengrenzen liet te wensen over. Mijn vraag aan de Commissie is: wat is er sindsdien gebeurd met de buitengrenzen? Wat is er anders dan het, laten we zeggen, zo'n 6 maanden geleden was? Waarom niet een soortgelijke controle als in de Verenigde Staten of in Australië, waar heel strikt wordt gecontroleerd bij binnenkomst? Ik heb dit nog nergens in Europa kunnen ontdekken.
Nog een vraag. Ik denk dat het op grote schaal afslachten van dieren op den duur niet meer acceptabel zal zijn voor de publieke opinie. Het ontwikkelen van markervaccins zou een van de oplossingen kunnen zijn. De Commissie heeft er reeds iets aan gedaan, maar wil de Commissie nog iets meer doen om ervoor te zorgen dat deze markervaccins en ook de begeleidende testmethoden zo snel mogelijk beschikbaar zijn, opdat wij niet zoveel dieren meer hoeven af te slachten?
Ten slotte wil ik graag iets weten over de kosten. De situatie in Groot-Brittannië is speciaal omdat het hele punt van de rebate meespeelt, maar hoeveel schat de Commissie dat dit alles tot nu toe heeft gekost?

Sturdy
Mijnheer de Voorzitter, op het Britse platteland is momenteel sprake van een buitengewoon ernstige crisissituatie. In het document dat hier voor mij ligt, staat dat de Britse regering heeft toegegeven dat zij de vastgestelde deadlines voor het slachten van besmette dieren niet heeft gehaald. Voorts wordt gezegd dat zij er niet in is geslaagd grip te krijgen op de ziekte, omdat in het midden van Groot-Brittannië, naar we dachten een MKZ-vrij gebied, momenteel een aantal nieuwe uitbraken is geconstateerd.
Wij zijn er niet alleen niet in geslaagd de ziekte onder controle te houden, ook hebben wij gefaald op het terrein van de grenscontroles. Afgelopen zondag ben ik van mijn boerderij in Noord-Yorkshire naar Straatsburg gereden. Onderweg heeft niemand me gevraagd of ik vlees of vleesproducten bij me had en bij de grens werd mijn voertuig niet gecontroleerd. Ook ben ik onderweg geen ontsmettingspunten tegengekomen. Er lag alleen een mat gedrenkt in ontsmettingsmiddel op de weg en dat was alles.
Tegen de heer Lamy, de persoon om wie het vandaag gaat, wil ik het volgende zeggen: op dit moment is Engeland de vuilnisbelt van Europa. Veel voedsel wordt uit andere landen geïmporteerd. Dat mogen wij niet uit het oog verliezen.
Tenslotte wil ik de heer Lamy vragen of hij wil overwegen een openbaar onderzoek in te stellen naar de wijze waarop de zaak is afgehandeld.

Lucas
Mijnheer de Voorzitter, ik vind het bijzonder droevig dat voor de tweede keer dit half jaar in het Parlement een debat moeten worden gevoerd over mond- en klauwzeer. Zoals in de gezamenlijke ontwerpresolutie wordt gezegd, zijn de maatregelen om de ziekte in te dammen mislukt, is er sprake van nieuwe uitbraken en bestaat er een reële kans dat de ziekte zich opnieuw naar het Europese vasteland verspreidt.
Wij moeten ons afvragen waarom de Britse regering gefaald heeft en met name waarom zij zich blijft verzetten tegen ringvaccinatie terwijl vanuit de plattelandsgemeenschappen een steeds luidere roep om inenting klinkt. Het wordt steeds duidelijker dat de prioriteit van de Britse regering niet ligt bij het bestaan van de kleine boeren, zelfs niet bij het toerisme en de plattelandseconomie als geheel. Waar het haar om gaat, is simpelweg de vleesexport en het zo snel mogelijk herwinnen van de MKZ-vrije status. Zelfs dit akelige economische argument rechtvaardigt de massale slachting van dieren niet. Volgens de National Farmers Union verdient het Verenigd Koninkrijk jaarlijks maar net 630 miljoen Engelse pond aan vlees en vleesproducten. Vergelijk dat maar eens met de 9 miljard Engelse pond die de plattelandsgemeenschap als geheel heeft te lijden als gevolg van de MKZ-crisis.
In de ontwerpresolutie wordt een oproep gedaan tot een volledige kosten-batenanalyse van de verschillende bestrijdingsmethoden. Daarmee stem ik van harte in. Ik ben ervan overtuigd dat uit de resultaten zal blijken dat de aanpak van de Britse regering niet alleen inhumaan, maar ook oneconomisch is. Wij doen aan de Commissie het dringende verzoek de EU-strategie om krampachtig vast te houden aan de MKZ-vrije status te herzien, en te erkennen dat het slachten en vernietigen van gezonde dieren zowel inhumaan als ondoelmatig is.

Adam
Mijnheer de Voorzitter, ik vertegenwoordig de regio in het noordoosten van Engeland waar de eerste uitbraak van mond- en klauwzeer werd vastgesteld en waar onlangs nieuwe gevallen werden geconstateerd. Ik vind het bijzonder spijtig dat we er deze keer niet in zijn geslaagd een compromistekst overeen te komen. De reden daarvoor is eenvoudig. In overweging A wordt de Britse regering ervan beschuldigd dat zij de situatie uit de hand heeft laten lopen. In werkelijkheid wordt hier niet alleen de Britse regering aangevallen, maar iedereen die vanaf eind februari met man en macht tegen mond- en klauwzeer heeft gevochten: de boeren zelf, de veeartsen, de wetenschappers, de ambtenaren, de politie, het leger en de vele verschillende plattelandsorganisaties. Met name in Allendale Valley, waar zich onlangs nieuwe gevallen hebben voorgedaan, dachten de boeren dat zij alle noodzakelijke voorzorgsmaatregelen hadden genomen.
Dat men geen grip heeft op de situatie, impliceert dat de uitbraak al voorbij had moeten zijn. De indiener van de ontwerpresolutie heeft echter niet uitgelegd wanneer en hoe dat laatste zou kunnen worden gerealiseerd. Er is niemand maar dan ook niemand die ook maar heeft beloofd of verondersteld dat de uitbraak nu al tot het verleden zou behoren. Tijdens het hoogtepunt van de epidemie werden iedere dag 40 tot 50 nieuwe gevallen geconstateerd. Ondanks de recente uitbraak in Allendale ligt het gemiddelde nu op twee tot drie gevallen per dag. Als dat niet voldoende bewijs is van het feit dat de situatie tot op zekere hoogte onder controle is, zitten we daadwerkelijk met een buitengewoon groot probleem, groter dan iemand van ons ooit had kunnen denken.
Ook mogen wij niet vergeten dat de Britse regering vanaf het allereerste begin volledige informatie heeft verschaft aan de andere lidstaten en het advies van het Permanent Veterinair Comité heeft opgevolgd. In dat opzicht hebben de mechanismen binnen de Europese Unie zeer goed gefunctioneerd.
Dan nu over inenting. Ik vind dat de heer Van Dam, die als eerste het woord voerde over deze ontwerpresolutie, maar eens moet solliciteren naar de functie van wetenschappelijk hoofd bij de Britse regering. De heer Van Dam spreekt met veel meer stelligheid en overtuiging over dit onderwerp dan professor David King, het huidig wetenschappelijk hoofd. Professor King zei vanmorgen nog in een radio-interview dat we er niet van uit moesten gaan dat inenting ook daadwerkelijk iets zou hebben opgeleverd. In Nederland werden de dieren uiteindelijk toch gedood, dus de suggestie dat we door in te enten dierenlevens redden, houdt ook geen steek. Het één hangt niet noodzakelijkerwijs samen met het ander. Het is mij echter niet bekend wanneer de baan van professor King vrijkomt!

Maat
Voorzitter, mijn collega Adam noemt de aanpak van de Britse regering een groot succes. Maar het grote succes van de aanpak van mond- en klauwzeer door de Britse regering bezorgt vele boeren op het Europese vasteland opnieuw slapeloze nachten. Is dat een succesvol beleid? Het MKZ-beleid aldaar schiet niet alleen tekort, omdat we niet gebruikmaken van bijvoorbeeld vaccinatie en ringvaccinatie, maar ook omdat de Raad en leden van de Raad enorm lichtzinnig omgaan met het deigende gevaar vanuit Groot-Brittannië. Het is toch waarachtig simpel om in havens en op luchthavens ontsmettingsmatten te leggen en grondstandaardcontroles uit te voeren om te proberen het probleem in te dammen. Daarop spreken wij de Commissie en de Raad heel nadrukkelijk aan.
Mijnheer de Voorzitter, in mijn eigen land is het zo dat de financiële tegemoetkoming aan boeren sterk wordt gekort als ze kleine foutjes hebben gemaakt en MKZ hebben gehad. Maar tegelijkertijd hebben vele ministers een balk in hun eigen oog doordat ze niets doen om het gevaar van mond- en klauwzeer vanuit Groot-Brittannië bij grenscontroles te weren. Dat is een zeer kwalijke zaak, die de Commissie en Raad moeten aanpakken.

Whitehead
Mijnheer de Voorzitter, niemand twijfelt aan de omvang van de mond- en klauwzeerepidemie in het Verenigd Koninkrijk. Ik denk dat dit de grootste uitbraak is uit de geschiedenis. Iedereen begrijpt dan ook dat er drastische maatregelen moesten worden genomen om deze ziekte in te dammen.
De situatie in de twee huidige gebieden waarin de ziekte onlangs werd vastgesteld, laat zien dat het mond- en klauwzeervirus de komende maanden nog zijn gang kan gaan. Wij kunnen niet zeggen dat indamming gezien het vernietigingsbeleid een te drastische maatregel is en tegelijkertijd beweren dat het een zwakke maatregel is omdat wij onze grip op de epidemie hebben verloren. Er is vooraf niet voldoende rekening gehouden met de enorme omvang van de verplaatsingen van dieren, met name schapen, in februari 2000 en later. Dat aspect dient aan orde te komen bij de eerste uit een reeks van drie onderzoeken die zojuist in het Verenigd Koninkrijk van start zijn gegaan. Hierbij moet misschien tevens worden nagegaan of een subsidie in het kader van het GLB een rol heeft gespeeld bij het bevorderen van deze vormen van dierentransport. Wij hebben onze Nederlandse, Franse en Ierse buren doelmatige informatie verschaft en bij hen heeft dat gewerkt. Wij moeten nagaan wat hun indammingsmethode is en waarom deze bij hen wel vruchten heeft afgeworpen. Indien uit het onderzoek blijkt dat inenting daadwerkelijk resultaten oplevert, moet dat mijns inziens wel tot de mogelijke aanbevelingen horen.
Tenslotte een woord aan het adres van de heer Sturdy, die een oproep heeft gedaan tot een Europees openbaar onderzoek. Toen een dergelijk onderzoek werd ingesteld naar BSE, reageerde hij niet zo enthousiast. Maar BSE was een nieuwe ziekte. Bij een aantal factoren die tot die ziekte hebben geleid, was daadwerkelijk sprake van een zekere verhulling van de waarheid. Zo ook met betrekking tot Europa: nadat we in het Verenigd Koninkrijk besmet vlees hadden verboden, hebben wij het nog jarenlang naar het Europese vasteland geëxporteerd. Het onderzoek daarnaar was pas een echt Europees onderzoek. De epidemiologie van deze uitbraak staat vast. Mijns inziens moeten onze vrienden inzien dat de Britten thuis eerst orde op zaken moeten stellen. Als dat inhoudt dat de onderzoeken een openbare dimensie moeten krijgen, kan dat door middel van een onderzoek in Verenigd Koninkrijk worden gestaafd. Deze situatie is niet vergelijkbaar met de BSE-crisis: toen hebben wij immers jegens onze buren onze plicht gedaan. Wij hopen dat zij nu voldoende vertrouwen in ons hebben om ons onszelf te laten helpen en alle mogelijke middelen te laten onderzoeken zodat deze vreselijke ziekte kan worden uitgeroeid.

Graefe zu Baringdorf
Mijnheer de Voorzitter, noch BSE, noch mond- en klauwzeer is een Engelse ziekte. Beide zijn een Europees probleem. Er zijn miljoenen dieren gedood en boerenbedrijven hebben grote schade opgelopen of hun deuren moeten sluiten, en dit onderwerp is dan ook ongeschikt voor partijpolitieke schermutselingen. Ik herinner me nog goed hoe de Labour-afgevaardigden tijdens de BSE-crisis de conservatieve regering op de huid zaten, en nu kunnen de Conservatieven op hun beurt de verleiding niet weerstaan om de Labour-regering het vuur na aan de schenen te leggen. Maar al heeft de regering steken laten vallen, toch vormt het optreden van de Conservatieven geen constructieve bijdrage.
Wij hebben een verordening voorgesteld inzake de verwerking van diermeel in diervoeding in bepaalde gevallen. Daarbij gaat het om vleesafval. Hadden wij dat eerder gedaan, dan hadden wij geen BSE-probleem gehad. Hetzelfde geldt voor de mond- en klauwzeercrisis. De Commissie moet haar strategie veranderen. In Nederland is succesvol een ringvaccinatie uitgevoerd, maar wel tegen de zin van de EU en de Commissie. Ik wil niet alleen dat u een andere strategie mogelijk maakt, maar dat u deze ook doorvoert, en garandeert dat ze ook geldt op het gebied van het handelsbeleid!
Wij moeten af van deze krankzinnige strategie van het "MKZ- en BSE-vrij maken" , en moeten dat met onze handelspartners bespreken! Wij hebben een verordening inzake de diervoeding of de vernietiging van etensresten nodig. Wat de Raad nu heeft gedaan, namelijk alleen maar een verbod uitvaardigen, helpt niet. De boel moet ergens naartoe en je kunt het niet zomaar in de goot kieperen, want dan worden we weer beticht van onzorgvuldig handelen.

Keppelhoff-Wiechert
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega' s, het aantal gevallen van mond- en klauwzeer stijgt opnieuw. Zoals wij weten is mond- en klauwzeer een voor de mens onschadelijk, maar voor alle hoefdieren uiterst besmettelijk virus dat tot zware economische verliezen leidt. Gezien de nieuwe ziektegevallen verzoek ik de Commissie en de Raad opnieuw om tot vaccinatie over te gaan in plaats van tot slachten. Wij moeten in Europa tot een heel andere benadering van de bestrijding van epidemieën onder dieren komen. Over dit onderwerp ligt vandaag een mijns inziens buitengewoon evenwichtige ontwerpresolutie voor.
Consequente hygiënische voorzorgsmaatregelen vormen slechts één kant van de medaille. In het huidige tijdsgewricht, waarin zaken- en vakantiereizen over de hele wereld heel normaal zijn, is MKZ een gevaar dat constant op de loer ligt. De controles op de vliegvelden ter voorkoming van de verspreiding van deze epidemie moeten veel consequenter worden uitgevoerd. Ik constateer dat boeren en consumenten ook in hun maag zitten met de ethische problemen die het huidige vaccinatiebeleid met zich meebrengt. Wij worden geconfronteerd met fatale gevolgen. We moeten eindelijk het non-vaccinatiebeleid de rug toekeren. We hebben markervaccins nodig. We moeten op een goede manier leren omgaan met ringvaccinatie, en we moeten eindelijk een politiek signaal afgeven, opdat de wetenschap tijdig kan bijdragen tot de preventie van epidemieën, dan wel tijdig voor de juiste vaccinatiestoffen kan zorgen.

Lamy
, Commissie. (FR) Ik wil graag beginnen met een korte kenschets van de situatie op het niveau van de Unie. Op dit moment geldt binnen de Unie geen enkele beperking als gevolg van mond- en klauwzeer, met uitzondering van Groot-Brittannië, en wel sinds 25 juni van dit jaar, dertig dagen na de slachting en vernietiging van het laatste gevaccineerde dier in Nederland. In veertien van de vijftien lidstaten van de Unie, plus Noord-Ierland, is de situatie dus vrij gunstig, hetgeen het resultaat is van de uitvoering van efficiënte maatregelen ter bestrijding van mond- en klauwzeer op communautair niveau. Op internationaal niveau hopen wij vurig dat de door Frankrijk, door Ierland en door Nederland genomen maatregelen deze landen het noodzakelijke statuut van het Internationaal bureau voor besmettelijke veeziekten zullen opleveren, waardoor derde landen hun nog altijd geldende handelsbeperkingen kunnen opheffen.
Omdat dit - en op dit punt sluit ik me aan bij mevrouw Lucas - wellicht niet het belangrijkste is, wil ik terugkeren naar de situatie in Groot-Brittannië, die inderdaad zorgwekkend blijft nu op 3 september het 2000e geval is ontdekt. De situatie in Groot-Brittannië, ook al is deze sinds bijna drie maanden stabiel, verontrust ons vanwege de voortdurende uitbraken in of rondom gebieden waar beperkingen van kracht zijn. Velen onder u hebben de meest recente gevallen genoemd, in het district Northumberland, waar de epidemie oorspronkelijk de kop opstak; deze gevallen zijn zorgwekkend, omdat ze drie maanden na het verdwijnen van de ziekte zijn ontdekt. Drastische maatregelen zijn genomen: slachten van besmette runderen, naburige veestapels en contactvee. Hoewel dit geringe maar niettemin zorgwekkend aantal uitbraken verwacht werd na het hoogtepunt van de epidemie begin april, duren de uitbraken te lang voort, en de Commissie heeft van de Britse autoriteiten geëist dat ze hun eradicatiemaatregelen intensiveren. We staan onder tijdsdruk, want de zaak wordt bemoeilijkt in de herfst en winter, zowel vanwege de weersomstandigheden als vanwege de gebruikelijke verplaatsingen van de dieren in deze periode.
De ziekte maakt momenteel duidelijk een kritische fase door. Dit is niet het moment om de controles te versoepelen. Zoals wij reeds hebben gezegd en door velen onder u is benadrukt, begint men de runderen in deze periode van het jaar te verplaatsen en op verschillende manieren te verhandelen, en dus moeten in onze ogen de verplaatsingen van dieren tot een absoluut minimum worden beperkt. De Commissie heeft dit ook aan de betrokken partijen medegedeeld.
Nog altijd ten aanzien van Groot-Brittannië geldt dat de complexe structuren van de veehouderijen, de afwezigheid bij schapen van klinische aanwijzingen, en de trage verspreiding van het virus onder veestapels stuk voor stuk factoren zijn die het probleem bemoeilijken en die ons verplichten tot tests in laboratoria waar de beschikbare capaciteit momenteel voldoende is.
Wat is de mening van de Commissie? Wij zullen niet zeggen dat de situatie geruststellend is, want dat is ze in dit geval niet, maar het gevaar van verspreiding naar andere lidstaten is nu veel kleiner dan op het hoogtepunt in maart en april van dit jaar, omdat alle opgelegde beperkingen, met name op het gebied van verplaatsingen van dieren en niet-behandelde dierlijke producten uit Groot-Brittannië, nog altijd van kracht zijn. Wij voeren regelmatig controles ter plaatse uit - de laatste eind augustus - om ons ervan te verzekeren dat de Britse autoriteiten de adequate maatregelen treffen.
Andere grote gebieden in Groot-Brittannië zijn nooit getroffen door de epidemie, en binnen het Veterinair Comité moeten wij blijven nadenken over de mogelijkheden om te zijner tijd, wanneer de situatie dit toelaat, de handel in deze gebieden onder strikte voorwaarden te hervatten. Op dit punt zullen wij ons uiterst terughoudend opstellen, want de ervaringen in Northumberland hebben geleerd dat het risico zelfs bestaat in gebieden waar de ziekte onder controle leek te zijn.
Ik wil met mevrouw Lucas' welnemen even kort terugkomen op de kwestie van de derde landen. Een aantal landen houdt met betrekking tot Europese producten vast aan discriminatoire maatregelen die buiten de geldende internationale normen vallen, en wij werken met een aantal van onze handelspartners aan dit vraagstuk. Veel derde landen hebben hun oorspronkelijk nogal uitgebreide invoerverbod geleidelijk opgeheven; andere daarentegen, zoals de Verenigde Staten, Canada en zelfs enkele kandidaat-lidstaten, aarzelen met het opheffen van de beperkingen die ze ten onrechte handhaven. Onze voortdurende actie op dit vlak is gebaseerd op het Sanitair en fytosanitair Akkoord van de WTO.
In algemenere termen willen wij benadrukken dat deze crisis reeds belangrijke consequenties heeft gehad voor de communautaire begroting. Wij hebben besloten dit jaar een budget van 400 miljoen euro toe te kennen aan de vier getroffen lidstaten. Volgens de laatste schattingen bedraagt de financiële bijdrage van de Unie waarschijnlijk iets meer dan 1,5 miljard euro. Wij zulllen de noodzakelijke maatregelen treffen met het oog op de begrotingsprocedure. Het gaat onmiskenbaar om een buitengewone situatie; wij kunnen in de begroting geen rekening houden met epidemieën van een dergelijke omvang en moeten derhalve bepaalde aanpassingen doorvoeren. Dat is één aspect.
Een tweede aspect is uiteraard de schade die wordt toegebracht aan het imago van onze veehouderijen als gevolg van de slachting van bijna vier miljoen dieren. En een derde aspect is dat het probleem zoals gezegd ook buiten de Europese Unie bestaat, en de recente ontdekking van een MKZ-geval in het Turkse gedeelte van Thracië verontrust ons in hoge mate.
Tot slot hopen wij als Commissie voor de toekomst enkele lessen te kunnen trekken inzake de beheersing van dit soort crises, teneinde de huidige wet- en regelgeving te verbeteren. Bijvoorbeeld door een aantal aanvullende eisen te stellen aan de intracommunautaire handel in kleine herkauwers, waarbij het beperken van het aantal stopplaatsen waarschijnlijk een eerste begin is. Verder werken wij aan een voorstel voor de identificatie en registratie van schapen en geiten, en aan een voorstel met betrekking tot het meenemen van dierlijke producten door reizigers. Ook werken wij aan een aanpassing van onze controleprocedures tijdens het uitbreken van een dergelijke epidemie. Wij beschikken denk ik inmiddels over voldoende ervaring. Maar laten we ons geen illusies maken: het aanscherpen van wettelijke voorschriften en maatregelen, hoe noodzakelijk ook, zal niet toereikend zijn om een hernieuwde uitbraak van een dergelijke epidemie te voorkomen. Ook moet de veeartsenij binnen de lidstaten worden verbeterd en is een aanpassing van de praktijken binnen de veehouderij waarschijnlijk noodzakelijk.
Ik wil graag afsluiten met een punt waar velen onder u ons tijdens dit debat op hebben gewezen, namelijk het vraagstuk van de vaccinatie. Wat het gebruik van ringvaccinatie rondom de besmettingshaarden bereft, wil ik eenieder van u die de Commissie in het beklaagdenbankje zet en gevraagd heeft waarom de Commissie geen noodvaccinatie heeft opgelegd, eraan herinneren dat vaccinatie in ons huidige rechtsstelsel, dat gekenmerkt wordt door bepaalde vormen van subsidiariteit, behoort tot de rechtsbevoegdheid van de nationale autoriteiten. Er bestaat dus een procedure waarmee de lidstaat die dit wenst kan overgaan tot vaccinatie. De maatregel staat de lidstaten ter beschikking, maar valt niet onder de verantwoordelijkheid van de Commissie. Ik geloof hiermee de vragen van de heer Van Dam, de heer Martinez, de heer Mulder en mevrouw Lucas duidelijk te hebben beantwoord.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt om 18.30 uur plaats.

Mensenrechten
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende ontwerpresoluties:
Mauritanië - B5-0545/2001 van de heer Rod e.a., namens de Verts/ALE-Fractie, over Mauritanië;
B5-0556/2001 van de heer Van den Bos, namens de ELDR-Fractie, over de situatie met betrekking tot de mensenrechten in Mauritanië;
B5-0565/2001 van de heer Khanbhai, namens de PPE-DE-Fractie, over de schendingen van de mensenrechten in Mauritanië;
B5-0579/2001 van de heer Turchi, namens de UEN-Fractie, over de situatie in Mauritanië;
B5-0585/2001 van de heer Sjöstedt e.a., namens de GUE/NGL-Fractie, over de situatie in Mauritanië;
B5-0594/2001 van mevrouw Carlotti e.a., namens de PSE-Fractie, over de situatie in Mauritanië;
Togo
B5-0546/2001 van de heer Rod e.a., namens de Verts/ALE-Fractie, over Togo;
B5-0557/2001 van de heer Van den Bos, namens de ELDR-Fractie, over de arrestatie van een oppositieleider in Togo;
B5-0566/2001 van de heer Schwaiger e.a., namens de PPE-DE-Fractie, over de arrestatie van een oppositieleider in Togo;
B5-0578/2001van de heer Turchi, namens de UEN-Fractie, over de situatie in Togo;
B5-0586/2001 van mevrouw Morgantini e.a., namens de GUE/NGL-Fractie, over de arrestatie van een oppositieleider in Togo;
B5-0595/2001 van de leden Carlotti en Van den Berg, namens de PSE-Fractie, over de situatie in Togo;
Cambodja- B5-0558/2001 van de heer Maaten, namens de ELDR-Fractie, over de situatie in Cambodja en de voorbereiding van de lokale verkiezingen op 3 februari 2002;
B5-0564/2001 van de heer Posselt, namens de PPE-DE-Fractie, over Cambodja;
B5-0572/2001 van mevrouw McKenna, namens de Verts/ALE-Fractie, over Cambodja;
B5-0587/2001 van de leden Sjöstedt en Frahm, namens de GUE/NGL-Fractie, over Cambodja;
B5-0596/2001 van de heer Lage e.a., namens de PSE-Fractie, over de voorbereiding van de lokale verkiezingen in Cambodja;
Afghaanse asielzoekers in Australië- B5-0559/2001 van de leden Malmström en Olle Schmidt, namens de ELDR-Fractie, over de situatie van 438 Afghaanse vluchtelingen aan boord van een Noors vrachtschip voor de kust van Australië;
B5-0570/2001 van mevrouw Boumediene-Thiery e.a., namens de Verts/ALE-Fractie, over de asielzoekers op het schip Tampa voor de kust van Australië;
B5-0577/2001 van mevrouw Muscardini, namens de UEN-Fractie, over de in Australië asiel aanvragende Afghaanse vluchtelingen;
B5-0588/2001 van mevrouw Ainardi e.a., namens de GUE/NGL-Fractie, over de situatie van de Afghaanse vluchtelingen op het vrachtschip "Tampa" voor de kust van Australië;
B5-0597/2001 van de heer Van den Berg e.a., namens de PSE-Fractie, over de situatie van de 438 Afghaanse vluchtelingen op het Noorse vrachtschip voor de kust van Australië;
B5-0601/2001 van de heer Tannock e.a., namens de PPE-DE-Fractie, over de Afghaanse vluchtelingen voor de kust van Australië;
Treinaanslag in Angola- B5-0544/2001 van mevrouw Maes e.a., namens de Verts/ALE-Fractie, over Angola;
B5-0560/2001 van mevrouw Malmström, namens de ELDR-Fractie, over de treinaanslag in Angola;
B5-0567/2001 van de heer Cunha, namens de PPE-DE-Fractie, over de treinaanslag door UNITA in Angola;
B5-0576/2001 van de leden Ribeiro e Castro en Queiró, namens de UEN-Fractie, over Angola;
B5-0589/2001 van de heer Miranda e.a., namens de GUE/NGL-Fractie, over de treinaanslag in Angola;
B5-0598/2001 van de leden Lage en Van den Berg, namens de PSE-Fractie, over de situatie in Angola.
Mauritanië

Rod
Mijnheer de Voorzitter, hoewel de fundamentele democratische beginselen in de grondwet van Mauritanië zijn vastgelegd, worden ze in dit land door een aantal gebeurtenissen ondergraven. Zo zal in oktober dit jaar de belangrijkste oppositiepartij in Mauritanië, de Unie van Democratische Krachten - Nieuw Tijdperk, worden ontbonden en is de leider van de Partij van het Volksfront, Chbih Melainine, zonder vorm van proces veroordeeld tot vijf jaar gevangenschap.
Wat is eigenlijk de waarde van de grondwet in Mauritanië? De politieke partijen hebben geen enkele vrijheid van vereniging. De Groene Partij, die haar statuten enkele maanden geleden heeft ingediend, is nog niet erkend en heeft zelfs nog geen ontvangstbewijs van haar verzoek ontvangen. Deze antidemocratische gebeurtenissen vinden plaats vlak voor de parlements- en gemeenteraadsverkiezingen, die voor oktober staan gepland. Wij hebben geen garanties over het verloop van deze verkiezingen, aangezien er geen onafhankelijke verkiezingscommissie is. In onze ogen kunnen de verkiezingen niet in oktober plaatsvinden zonder de vrijlating van Chbih Melainine en het eerherstel van de oppositiepartijen. Wij willen dat deze politieke leider en partijen aan de verkiezingen kunnen deelnemen en daarom eisen we dat de verkiezingen worden uitgesteld. De democratie in Mauritanië moet worden hersteld en de verkiezingen moeten vrij en rechtvaardig kunnen verlopen. Daarom willen we dat de Raad en de Commissie in overleg treden met de regering overeenkomstig de procedure waarin artikel 96 van de Overeenkomst van Cotonou voorziet.

Van den Bos
Mauritanië bereidt zich grondig voor op de verkiezingen in oktober. Politieke tegenstanders van het regime worden uit de weg geruimd. Mensen worden naar willekeur gearresteerd, tegen vreedzame demonstranten wordt excessief geweld gebruikt en de pers dient alleen nog als lakei van de president. De rechterlijke macht staat ook hier weer geheel ter beschikking van de politieke machthebbers. De edelachtbare rechters hebben onlangs de belangrijkste politieke tegenstanders van de president in een schijnproces veroordeeld tot maar liefst vijf jaar gevangenisstraf. De gevangen politici zijn lange tijd incomunicado gehouden en vervolgens naar een gevangenis op 800 km van de hoofdstad gebracht zodat ze vrijwel geen bezoek kunnen ontvangen. Niemand kan daar blijkbaar iets tegen doen. Onafhankelijke mensenrechtenorganisaties kunnen er nauwelijks functioneren.
Terwijl westerse landen zich in Durban moeten verontschuldigen voor de slavenhandel van hun verre voorouders, is slavernij in Mauritanië nog steeds praktijk. In het kastenstelsel worden mensen lijfeigenen bij geboorte. Ze ontvangen geen onderwijs, geen inkomen voor gedwongen arbeid en mogen niet trouwen zonder toestemming van hun meester. Volgens een schatting door het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken van enkele jaren geleden zouden er nog zo' n 90.000 slaven in Mauretanië zijn. Dit land heeft in 1983 - 1983! - als laatste ter wereld de slavernij officieel verboden, maar stelt nu nog alles in het werk om de gruwelijke werkelijkheid voor de buitenwereld verborgen te houden.
Het wordt de hoogste tijd dat de Europese Unie de overlegprocedure van artikel 96 met Mauritanië opent. Wij kunnen geen hulp blijven bieden en intensieve handelsbetrekkingen blijven onderhouden alsof er niks aan de hand is. Wij moeten ons voorbereiden op schijnverkiezingen in een schijndemocratie.

Khanbhai
Mijnheer de Voorzitter, Mauritanië is een uitgestrekt land, dat voor bijna 90% uit woestijn bestaat. Water is een schaars goed en de 2,2 miljoen inwoners zijn arm en leven in plattelandsgebieden. Mauritanië is compleet afhankelijk van de export van ijzererts en de visserij. Dit jaar werd ik uitgenodigd om een kleine delegatie van parlementsleden naar Mauritanië te leiden en ik heb die uitnodiging aangenomen. Ik heb een week doorgebracht met verschillende parlementariërs, de ministers, president Taya, vertegenwoordigers van de burgermaatschappij en de NGO' s. We hebben het hele land afgereisd: een week in Mauritanië is immers een lange tijd. Mevrouw Sudre en mevrouw Langenhagen hebben mij op deze missie vergezeld. Ik was nogal onder de indruk van hetgeen president Taya in de afgelopen jaren in een arm land als Mauritanië tot stand heeft gebracht.
Waar ik werkelijk versteld van stond, is het bericht dat de leden van de oppositie zijn gevangengenomen, en ik zal president Taya en zijn regering hiermee confronteren tijdens de ACS-conferentie. Zoiets is toch volstrekt onnodig. President Taya geniet veel macht en populariteit. Hij heeft zijn werk goed gedaan. Hij hoeft de leden van de oppositie echt niet op te sluiten.
Wat de slavernij betreft: die is door de islam afgeschaft en Mauritanië is een islamitisch land. Er wonen Moren, zwarten en verschillende gemengde bevolkingsgroepen. Ik heb gezien hoe deze mensen leven. Ik heb geen slaven gezien, hoewel dat natuurlijk niet betekent dat ze er niet zijn. Ik ben zeker van plan de regering van Mauritanië tijdens de ACS-conferentie met deze wandaad te confronteren zodat aan deze praktijk een einde komt. Zo kan de oppositie zich vrij uitspreken en zijn de ministers daadwerkelijk aansprakelijk. Dat is beter voor zowel de president als de inwoners van het land.

Carnero González
Mijnheer de Voorzitter, de situatie in Mauritanië verslechtert inderdaad met de dag.
Wij hebben het over een land dat betrekkingen onderhoudt met de Europese Unie in het kader van de ACS-overeenkomsten en dat bovendien vanuit zijn huidige waarnemersstatus volwaardig lid hoopt te worden van het proces van Barcelona. Het is evenwel onze plicht om de Mauritaanse overheden erop te attenderen dat de Europese Unie onmogelijk kan overwegen om aan Mauritanië bijvoorbeeld de status van volwaardig lid van het proces van Barcelona toe te kennen als het beginsel van democratie slechts een holle frase is, als de mensenrechten voortdurend met voeten worden getreden en, sterker nog, als de datum van de voor oktober geplande gemeenteraads- en parlementsverkiezingen wordt gehandhaafd ofschoon het ernaar uitziet dat deze allesbehalve rechtvaardig zullen verlopen.
Het spreekt vanzelf dat ontbonden partijen of in gevangenschap verkerende oppositieleiders moeilijk aan de verkiezingen kunnen deelnemen. Ze zouden overigens toch niet de kans krijgen om hun mening te uiten, aangezien de pers ofwel in handen van de regering is ofwel eenvoudigweg niet bestaat.
Ik vraag mij af hoe de enige afgevaardigde die niet tot de regeringspartij behoort, in een parlement met 79 zetels het hoofd boven water weet te houden, maar als er tijdens de verkiezingen iemand uit de oppositie wordt gekozen - hetgeen uiteraard niet zal gebeuren - kan ik mij voorstellen dat die binnen de kortste keren van het parlement naar de gevangenis zal verhuizen.
Daarom ben ik van oordeel dat de Europese Unie inderdaad de bepalingen van artikel 96 van de Overeenkomst van Cotonou moet toepassen. Inzake democratie en mensenrechten haalt Mauritanië niet eens het op zich reeds lage gemiddelde van de Maghreblanden. Dat is uiteraard niets nieuws in een continent als Afrika, waar schending van de mensenrechten schering en inslag is.
In dit land heeft niet de zoveelste dictator maar de sinds jaar en dag aan de macht zijnde despoot, president Mauya Uld Sid' Ahmed Taya, de onderhandelingen tussen de Unie en de Mauritaanse oppositie en regering getorpeteerd, die tot doel hadden rechtvaardige verkiezingen te waarborgen. De verkiezingen zijn nu voor onbepaalde tijd uitgesteld. Deze situatie vergt een kordaat optreden van de Unie.
Togo

Rod
Mijnheer de Voorzitter, tijdens mijn eerste betoog in deze vergaderzaal twee jaar geleden heb ik de situatie in Togo reeds veroordeeld. Hoewel sommige goedgelovigen beweren dat het de goede kant op gaat, bevindt Togo zich nog altijd in een ongunstige politieke situatie, waaraan het land nog lang niet is ontsnapt. De democratie is nog altijd een ongrijpbare utopie. De burgerrechten en mensenrechten worden voortdurend geschonden. De regeringen van de Unie stellen zich passief op en doen niets om hierin veranderingen aan te brengen. Regelmatig veroordeelt het Parlement de situatie, maar het blijft bij holle frasen en concrete actie blijft uit. De regering van Togo heeft onlangs nog aangegeven dat het bedrag van vier miljard franc CFA, dat de Commissie onlangs nog heeft overgemaakt ten behoeve van de organisatie van nieuwe verkiezingen, ontoereikend was. Vervolgens heeft ze de lang verwachte parlementsverkiezingen opnieuw uitgesteld. Geheel in strijd met hun vorige beloften willen president Eyadema en zijn regering zelfs de grondwet wijzigen, zodat de president zich opnieuw verkiesbaar kan stellen. Een van de oppositieleden, de heer Yawovi Agboyibo, is een maand geleden om oneigenlijke redenen aangehouden en veroordeeld. In werkelijkheid is hij aangehouden omdat hij de terreurdaden in een aantal regio's waar de oppositie veel aanhang heeft, aan de kaak had gesteld. U dient hierbij te denken aan verkrachtingen, machtsmisbruik en zelfs het ombrengen van oppositieleden. De heer Eyadema lijkt geenszins bereid zijn verplichtingen jegens zijn volk en zijn toezeggingen aan de internationale gemeenschap na te komen. Het Parlement dient deze praktijken krachtig te veroordelen en te eisen dat op de geplande data vrije verkiezingen worden gehouden. Voorts dient het de Raad en de Commissie te vragen in overleg te treden met de regering, overeenkomstig de procedure waarin artikel 96 van de Overeenkomst van Cotonou voorziet.

Van den Bos
Hoe blijf je 34 jaar lang aan de macht in Afrika? Oppositiepartijen worden verboden of hun functioneren wordt onmogelijk gemaakt. Tegenstanders die aanhang hebben of dreigen te krijgen worden achter slot en grendel gezet. De pers wordt geheel gemanipuleerd en wie openlijke kritiek heeft op de president eindigt in een cel als hij geluk heeft en onder de grond als hij minder fortuinlijk is. Massademonstraties worden meedogenloos neergeslagen. De politieke klasse bestaat geheel uit slaafse dienaren van de president, door een systeem van beloningen en straffen. Een lachwekkende persoonlijkheidscultus moet het staatshoofd een quasi goddelijke status geven. De Franse president Chirac moet zodanig worden ingepalmd dat hij Amnesty International veroordeelt in plaats van de mensenrechtenschendingen in Togo. Het vermoorden van tegenstanders van het regime blijft ongestraft.
Het is helaas nog steeds het bekende patroon in veel Afrikaanse landen en we weten er niet echt goed raad mee. Het grove machtsmisbruik staat de ontwikkeling in de weg en houdt de armoede in stand. Terecht heeft de Europese Unie de hulp al in 1993 opgeschort, maar de situatie is niet verbeterd. Integendeel, onlangs is oppositieleider en strijder voor de mensenrechten Agboyibo voor zes maanden in de gevangenis gegooid, omdat hij de minister-president zou hebben beledigd. Om zijn argumenten kracht bij te zetten houdt de excellentie er een privéleger van 1.000 man op na.
Togo vraagt om financiële steun voor het houden van parlementsverkiezingen in oktober. De vraag is of we dan niet meebetalen aan het organiseren van een democratische farce, uitsluitend bedoeld om de machthebbers een schijn van legitimiteit te geven. President Eyadema heeft aangekondigd dat hij zich aan de grondwet zal houden en in 2003 aftreedt, maar waarom zouden we iemand geloven die 34 jaar lang heeft gelogen om aan de macht te blijven?

Van Hecke, Johan
Voorzitter, Zimbabwe, Mauritanië, Togo, het lijkt er sterk op dat het democratiseringsproces in Afrika op de terugweg is. Sommige leiders tonen zich inderdaad bijzonder creatief in het uitschakelen van hun politieke tegenstanders en het omzeilen van democratische spelregels. Eén daarvan is generaal Eyadema uit Togo.
Hij schrok er niet voor terug om bij de laatste verkiezingen in 1998 de telling van de stemmen gewoon te laten stopzetten en zichzelf opnieuw tot president uit te roepen. Er volgde een periode van bloedige repressie, waarin volgens Amnesty honderden mensen werden vermoord. Een internationale commissie bevestigde die bevindingen, maar tot op vandaag is niemand ter verantwoording geroepen of gestraft. Integendeel, de repressie gaat gewoon door. Het laatste slachtoffer is oppositieleider Agboyibo. In een schijnproces werd hij vorige maand veroordeeld tot zes maanden gevangenisstraf voor het verspreiden van valse informatie. Ik heb Yawovi Agboyibo meerdere keren persoonlijk ontmoet in zijn thuishaven. Ik heb een bijzondere grote bewondering gekregen voor de manier waarop hij met constant gevaar voor zijn leven blijft ijveren voor de mensenrechten en het herstel van de democratie in zijn land.
Dit regime moet op een of andere manier worden gestopt. Het handhaven van het opschorten van de hulp is één zaak, maar ik geloof dat wij ons de vraag moeten durven stellen of een land als Togo nog wel thuishoort op conferenties van de ACS en de Europese Unie. Het probleem is echter, net zoals in het geval van Zimbabwe, dat bepaalde Europese lidstaten hun eigen agenda volgen omwille van commerciële of andere belangen en op die manier de Europese strategie ten aanzien van Togo doorkruisen. Het volstaat niet mooie principes vast te leggen in een overeenkomst. Zij moeten ook consequent worden toegepast en dat geldt ook voor een land als Frankrijk.

Cauquil
Mijnheer de Voorzitter, in de resolutie wordt de bevrijding geëist van Yawovi Agboyibo, die oppositie voert tegen dictator Eyadema. Wij steunen de resolutie om deze reden. Wij zijn evenwel van mening dat degenen die hun goedkeuring verlenen aan het beleid van de westerse grootmachten niet gerechtigd zijn om zich nu hier verontwaardigd te tonen. Het Togolese volk gaat immers al sinds 1967 gebukt onder deze dictatuur, die zich alleen met de steun van de grootmachten - en Frankrijk in het bijzonder - heeft kunnen handhaven.
Wij moeten ons dus afvragen wat het nut is van een dergelijke door het Parlement aangenomen resolutie, als de zittende dictator vervolgens met veel eerbetoon door regeringsvertegenwoordigers wordt ontvangen en subsidies blijft ontvangen waarmee hij wapens kan kopen om aan de macht te blijven.
Cambodja

Maaten
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, het is duidelijk dat de politieke situatie in Cambodja op dit moment rustiger is dan ze ooit was en het is net zo duidelijk dat het land nog steeds ver verwijderd is van een echte democratie. Er is nog steeds veel steun nodig op het langzame pad naar democratie, en de lokale verkiezingen zullen een uiterst belangrijk moment zijn in dat proces.
De Cambodjaanse Volkspartij, die de baas is in het land, is een communistische partij oude stijl en dat betekent dat ze als partij direct of indirect betrokken is bij alles, in iedere sector, op ieder niveau in dat land. Het is dan ook niet verrassend dat de lokale verkiezingen voor deze partij als een bedreiging worden gezien en dat ze die herhaaldelijk hebben uitgesteld. Het is daarom essentieel dat we internationale druk blijven uitoefenen op de regering om alles in het werk te stellen om een geweldvrije periode te creëren vóór de verkiezingen en om de procedure van kiezersregistratie opnieuw te openen. Die kiezersregistratie is in handen van de dorpshoofden, die worden aangewezen door het centraal comité van de Cambodjaanse Volkspartij, en niets is makkelijker voor hen dan die certificaten wel te geven aan mensen die voor de regering zijn, en niet te geven aan degenen die daar tegen zijn.
De leider van de oppositie, het parlementslid Sam Rainsy, heeft afgelopen maandag nog een ontmoeting gehad met de vertegenwoordiger ter plekke van de Europese Commissie, die in dat gesprek wist te melden dat wij zeer positief staan tegenover het werk van het Nationaal Verkiezingscomité. Nou, Voorzitter, zover ben ik nog lang niet. Dat Nationaal Verkiezingscomité moeten wij op de voet volgen, want daar ligt natuurlijk de crux of de verkiezingen wel of niet eerlijk verlopen. De Europese Unie heeft weinig reden om trots te zijn op de wijze waarop wij de vorige keer de verkiezingen in Cambodja waarnamen en wij dienen dat dit keer een stuk beter te doen.

Posselt
Mijnheer de Voorzitter, Cambodja heeft een pikzwarte periode achter de rug, die in dit geval bloedrood was. In deze periode zijn bijna drie miljoen mensen ten prooi gevallen aan een marxistische ideologie. In deze periode waren er twee persoonlijkheden die de hoop op vrijheid symboliseerden: Son San, de grote democraat, die vaak hier in Straatsburg was en die inmiddels overleden is, en koning Sihanouk, inmiddels een zieke, oude man. Daarom is het belangrijk om dit land van de grond af opnieuw op te bouwen en jonge, democratische krachten te steunen. Dat kan alleen via de gemeenten die gekozen worden via gemeenteraadsverkiezingen die door en door democratisch zijn. Daarom is het zo belangrijk dat wij de vele kandidaten in de gemeenten ondersteunen en dat wij voor eerlijke gemeenteraadsverkiezingen zorgen; dat wij die efficiënt controleren; en dat wij manipulatie bij de registratie van kiezers tegengaan, voorkomen en corrigeren. Wat het Internationaal Strafhof betreft, moeten wij heel duidelijk stellen dat het daar niet gaat om wraak, maar om recht. De misdadigers van de toekomst moeten terdege beseffen dat gewelddaden, volkenmoord en massamoord op grond van de beginselen van de rechtsstaat keihard zullen worden vervolgd, om het even wie de verantwoordelijken zijn. Daarom moet er in het Internationaal Strafhof een sterke Cambodjaanse inbreng komen, opdat het ook een Strafhof van het Cambodjaanse volk wordt.

Maes
Mijnheer de Voorzitter, Cambodja zal in onze herinnering altijd het land blijven van de Killing Fields. De periode van terreur werpt nog steeds een schaduw over het land. Ook nu we verkiezingen in het vooruitzicht hebben, blijkt het democratisch proces absoluut niet rimpelloos te verlopen. Integendeel, er zijn beperkingen voor de oppositie. Er is toenemend geweld. De kiezersregistratie is stopgezet, zodat 30% van de kiezers niet eens aan de verkiezingen zou kunnen deelnemen.
Er is het gebrek aan juridische waarborgen bij het speciaal tribunaal, enzovoort. Toch blijft het een uitdaging voor onze tijd om vanuit de Europese Unie, om vanuit de democratische landen alles te doen om toezicht te houden en om het land mee te sturen in de richting van de democratie. Het zou toch goed zijn dat minstens één waarborg kan worden geboden. Eén concreet iets, namelijk dat de kiezersregistratie weer open wordt verklaard, zodat de hoop op een democratische uitslag niet vooraf helemaal de bodem wordt ingeslagen.
Afghaanse asielzoekers in Australië

Maaten
Voorzitter, de crisis omtrent de boot met Afghaanse vluchtelingen bij Australië wijst ons nog eens op het gehele probleem van de Afghaanse vluchtelingen. De afgelopen 20 jaar hebben miljoenen mensen Afghanistan ontvlucht en volgens de VN-mensenrechtenorganisatie zijn ongeveer 6,2 miljoen Afghanen geclassificeerd als vluchtelingen.
Hun eerste stop als zij het land verlaten, zijn over het algemeen de vluchtelingenkampen in Pakistan en Iran waar ze in afgrijselijke omstandigheden leven. Pakistan kan de hoeveelheid vluchtelingen niet meer aan en stuurt ze terug naar Afghanistan. Buiten de vluchtelingenkampen staan zogenaamde reisagenten te wachten die de vluchtelingen met geld doorsturen naar andere landen en de goedkoopste reis naar een westers land is nu een reis naar Australië, die ongeveer 6.000 euro kost.
Voorzitter, deze stroom vluchtelingen zal niet ophouden wanneer wij er niet in slagen zijn om de vluchtelingen bij Afghanistan op te vangen en daar zullen wij als Europese Unie ons geld in moeten steken. Daar ligt de oplossing van het probleem. Zolang men daar in afschuwelijke omstandigheden leeft, zal men willen blijven vluchten naar westerse landen.

Sörensen
Collega' s, het wedervaren van de Afghaanse vluchtelingen in hun wanhoopstocht naar een kans op een nieuw leven levert een verhaal op dat overwegend zwart is, ware daar niet het optreden van de kapitein van het Noorse schip Tampa. Hij redde niet alleen de mensen van een zinkend schip, maar bleef ook daarna consequent de kant van de mensen kiezen. Het is dankzij dergelijke humanitaire hulp aan mensen in nood dat we ergens kunnen blijven geloven in een betere toekomst.
Daarom vindt onze fractie dat er een wettelijke verplichting moet komen om de verstekelingen aan land te laten gaan in de eerste haven waar aangelegd wordt, in overeenstemming met het Verdrag van 1957 inzake verstekelingen. Ten gevolge van de botsing tussen de verschillende rechtssferen worden de vluchtelingen de doodzieke speelbal van een doorschuiven van verantwoordelijkheden.
Er moet dan ook duidelijk worden gesteld dat Australië in deze zaak allesbehalve lovenswaardig heeft gehandeld. Het lokale politieke belang heeft geprimeerd boven de eerbiediging van de mensenrechten. Australië ondersteunt en financiert door zijn handelen de bron van de problematiek waarmee het land geconfronteerd wordt. Te weinig aandacht gaat naar de oorzaak. De hoofdverantwoordelijkheid van dit drama ligt bij het Talibanregime, dat systematisch zijn eigen land vernietigt, zijn eigen bevolking geestelijk vermoordt, waardoor volksverhuizingen een noodzakelijk kwaad zijn geworden.
Wij hebben in dezen een internationale politieke humanitaire verantwoordelijkheid. We hadden kunnen hopen dat Australië zijn politieke gewicht zou aanwenden om het regime in Afghanistan te veroordelen en de internationale gemeenschap aan te zetten tot constructieve actie.

González Álvarez
Mijnheer de Voorzitter, ik geloof dat ieder van ons erin kan komen dat men uit Afghanistan weg wil. Niet alleen vanwege de repressie en het fanatisme van een regime dat vrouwen en meisjes verbiedt om onderwijs te genieten, te werken of zelfs maar naar de dokter te gaan, maar ook ten gevolge van de verslechtering van de economische situatie die door dit fanatieke regime in de hand wordt gewerkt. Daarom kunnen wij alle begrip opbrengen voor de circa 500 personen die op de vlucht zijn geslagen en daarbij hun leven in de waagschaal hebben gesteld. Helaas zijn zij in een land als Australië, een rijk land dat hen van meet af aan moeiteloos had kunnen opnemen, op een muur gestoten.
In dit opzicht verdient het dappere optreden van de kapitein van het Noorse vrachtschip, Arne Rinnan, een woord van lof. Hij heeft deze mensen, die het gevaar liepen te verdrinken onmiddellijk opgevangen. Hij heeft daarbij uitsluitend uit humanitaire overwegingen gehandeld, zonder aan de mogelijke gevolgen van zijn daad te denken. Wij moeten daarentegen felle kritiek uitoefenen op een land dat net zoals de lidstaten van de Unie de plicht heeft om een schip dat in zijn wateren vaart en dat circa 500 in nood verkerende personen - in dit geval vluchtelingen - vervoert, te laten aanmeren.
Wij hebben dringend behoefte aan een regelgeving waarmee men dit soort situaties vermijdt. Ik weet dat dit geen gemakkelijke opdracht is, temeer daar het aantal vluchtelingen zienderogen toeneemt en de armoede die aan de zoektocht naar een beter leven ten grondslag ligt zich almaar uitbreidt. Desalniettemin ben ik van oordeel dat de houding die Australië in dit geval heeft aangenomen, door geen enkel ander land mag worden nagevolgd. De roep van vluchtelingen die onder bescherming van het Verdrag van de Verenigde Naties van 1951 vragen om te mogen overleven, mag niet onbeantwoord blijven.

Medina Ortega
Mijnheer de Voorzitter, net toen wij de ontwerpresolutie over de Afghaanse vluchtelingen aan het bespreken waren, werd er een Turks schip in Griekse wateren gesignaleerd, dat 350 personen overboord heeft gezet. Ondertussen zijn 215 personen opgepikt, maar een honderdtal van hen wordt nog steeds vermist. Men weet niet of zij verdronken zijn of hun hachje hebben kunnen redden. De huidige Griekse minister van Koopvaardij - en voorheen Europees commissaris en lid van dit Parlement - Christos Papoutsis heeft de Turkse regering gebrek aan verantwoordelijkheidsbesef verweten daar zij dit voorval heeft laten gebeuren.
Zoals mijn collega die net het woord heeft gevoerd ook al zei, bevinden wij ons wereldwijd in een proces van mondialisering. Het verschijnsel van de illegale immigratie beperkt zich niet tot een bepaald werelddeel. Op dit moment wordt de Europese Unie overspoeld door vluchtelingenstromen. Commissaris Lamy heeft zich intens met de problemen van de mondialisering beziggehouden. Ik zou zijn aanwezigheid hier dan ook willen aangrijpen om te onderstrepen dat de illegale immigratie een uitvloeisel van het verschijnsel van de globalisering en mondialisering is. Het lijkt erop dat in navolging van het vrije verkeer van kapitaal en goederen ook de personen zich vrij willen verplaatsen.
Mevrouw González Álvarez heeft terecht opgemerkt dat de oplossing van dit probleem niet voor de hand ligt. Niettegenstaande geloof ik dat wij van hieruit op velerlei niveaus stappen kunnen ondernemen. In algemene termen bestaat er behoefte aan een regulering van de internationale economie die rekening houdt met de verplaatsing van bevolkingsgroepen. Er zijn evenwel ook concrete acties nodig. Zo dienen de instellingen van de Europese Unie maatregelen te treffen om de illegale immigratie te reguleren. Deze week, deze zomer, hebben wij op het eiland waar ik woon de lijken zien aanspoelen van illegale immigranten die in gammele bootjes de kust trachtten te bereiken. Ze waren overboord gezet door de Marokkaanse mensensmokkelaars, die een ware maffia vormen.
De vraag die wij aan de Commissie moeten stellen, is welke maatregelen de Europese Unie momenteel voorbereidt om binnen haar eigen invloedssfeer actie te ondernemen en welke maatregelen zij voorstelt op internationaal niveau. Mijns inziens is het van fundamenteel belang dat wij in onze eigen omstreken optreden, met name jegens buurlanden als Turkije en Marokko, die ons illegale immigranten toesturen, en dat wij op internationaal vlak een algemene regelgeving invoeren.
Ik ben van oordeel dat de verantwoordelijkheid in het geval van de Afghaanse vluchtelingen niet uitsluitend op Australië mag worden afgeschoven. De Indonesische regering gaat bijvoorbeeld ook niet geheel vrijuit, aangezien het schip vanuit Indonesië vertrokken is, de bemanning uit datzelfde land afkomstig was en alles in Indonesische wateren begonnen is. Op dit moment lijkt het evenwel bij niemand op te komen om dit soort verantwoordelijkheden op te eisen.
Mijns inziens dient in dit geval een internationale actie op touw te worden gezet. Ik geloof overigens dat dit voor de Europese Commissie een uitstekende gelegenheid is om een initiatief te nemen - ik herhaal: niet alleen op kleine schaal jegens onze buren maar ook op internationaal niveau - teneinde de vluchtelingenstromen en de illegale immigratie te reguleren.

Tannock
Mijnheer de Voorzitter, in augustus heeft het Noorse vrachtschip Tampa 433 Afghanen en vier Indonesische bemanningsleden van een vissersboot opgepikt die op weg was naar een Indonesische haven. De kapitein had toestemming gekregen om naar de Indonesische haven van Merak te varen, waarna hij door de passagiers, die zelfmoord dreigden te plegen, onder druk werd gezet en werd gedwongen om naar de Australische wateren te varen. Men denkt dat veel van deze passagiers afkomstig waren uit een vluchtelingenkamp in Pakistan en ieder 4.500 Britse pond hadden betaald om illegaal naar Australië te worden gebracht. Naar verluidt moet voor Duitsland 7.000 Britse pond worden neergeteld en geldt voor Groot-Brittannië, voor velen de voorkeursbestemming, een bedrag van 10.000 Britse pond.
Krachtens het zeerecht had de Australische regering het volste recht haar grenzen te beschermen door het schip de toegang tot de Australische wateren te ontzeggen. Ook gelden de verplichtingen ingevolge het Verdrag van Genève uit 1951 pas als een asielzoeker zich daadwerkelijk op Australisch grondgebied begeeft. Het Verdrag, dat vóór het tijdperk van de goedkope en grootschalige luchtvaart werd geïntroduceerd, was een reactie op de verschrikkingen van het nazisme en was ingesteld ter bescherming van het asielbeginsel. Zoals wij allen echter maar al te goed weten, maken economische migranten in toenemende mate misbruik van dat verdrag. Zij reizen door verschillende veilige maar arme landen naar de rijke landen om zich daar vervolgens te vestigen. Dat kan leiden tot mensenhandel, prostitutie en een zwarte banenmarkt.
Afgelopen jaar hebben in Groot-Brittannië meer dan 100.000 mensen asiel aangevraagd, en de overgrote meerderheid van die aanvragen waren ongegrond. Voor criminele mensensmokkelaars loont hun werk echter nog steeds. Het kan immers jaren duren voor een beroep is afgehandeld en zelfs al wordt het beroep afgewezen, dan nog wordt bijna niemand naar het land van herkomst teruggestuurd.
Het probleem van Australië is ook ons probleem. Wij moeten ons dringend buigen over de noodzaak tot het beschermen van onze grenzen, en illegale immigranten verwijderen. Met betrekking tot deze problematiek heerst alom bezorgdheid. De EU dient op dit terrein dan ook dringend nieuw beleid te ontwikkelen. Ook moeten wij grote druk uitoefenen op die landen die weigeren hun onderdanen terug te nemen. Sterker nog, wij moeten het Verdrag van Genève uit 1951 compleet herzien en tegen het licht houden.
Ik huldig de krachtige en moedige houding van premier Howard van Australië inzake deze kwestie.

Sacrédeus
Mijnheer de Voorzitter, het Europees Parlement spoort het Talibaan-regime in Afghanistan aan om de NGO' s niet te hinderen bij het bieden van dringende humanitaire hulp en het verstrekken van voedsel aan de Afghaanse bevolking. Waarom vluchten de mensen massaal, bij duizenden tegelijk, uit Afghanistan? Wat is dat voor een regime dat dit land bestuurt?
De jongste gebeurtenis is dat de christelijke hulporganisatie Shelter Now International geweerd wordt uit Afghanistan, en dat deze organisatie gedwongen wordt haar activiteiten te staken. Acht medewerkers, van wie vier uit een EU-land - Duitsland -, twee uit de Verenigde Staten en twee uit Australië, zijn deze week voorgeleid voor de rechtbank in Kabul op beschuldiging van christelijke zendingsarbeid. De openbare aanklager eist de doodstraf. Zestien Afghanen zijn krachtens dezelfde islamitische wet eveneens voor de rechter gebracht en worden met de doodstraf bedreigd, omdat ze zich als moslims tot het christendom bekeerd hebben. Chris Patten, Louis Michel en ook Javier Solana spannen zich in om deze mensen te beschermen.

Kinnock
Mijnheer de Voorzitter, ik kan het niet eens zijn met de bewering dat met de meeste in het Verenigd Koninkrijk behandelde asielaanvragen is gefraudeerd. Met dergelijke uitspraken wil ik niet worden geassocieerd. Hiermee wordt een verkeerd beeld geschetst van Britten die zich niet herkennen in de woorden die hier vanmiddag zijn gesproken.
Wij zijn blij te horen dat de Afghaanse vluchtelingen na acht dagen onder zeildoeken in de hete zon te hebben verkeerd en in containers te hebben gezeten, nu tenminste in redelijke omstandigheden verkeren en aan boord zijn van een schip dat een lange reis aflegt naar Port Moresby in Papoea-Nieuw Guinea. Het ging hier om een enorm tragisch incident, dat vreselijk was om te zien en op een onvoorstelbaar groot lijden wijst. Maar meer dan dat alles blijkt hieruit heel duidelijk dat het vijftig jaar oude asielzoekersstelsel, dat door de VN in het leven is geroepen, niet meer functioneert. Dit stelsel heeft het begeven onder de enorme vluchtelingenstroom van 21 miljoen migranten per jaar. Dat de vluchtelingen aan boord van de Tampa wanhopig zijn, is wel duidelijk. Het is werkelijk belachelijk te veronderstellen dat mensen lichtvaardig omgaan met dit soort daden. Wat zij doen om aan vervolging of armoede te ontsnappen is levensgevaarlijk, niet alleen voor henzelf, maar ook voor hun kinderen. Ze steken de zeeën over met rubberboten, klampen zich vast aan de onderkant van treinen zoals de Eurostar, en aan jumbojets. Het lijden van de vluchtelingen op de Tampa moet de regeringen die wij hier vertegenwoordigen er in ieder geval toe aanzetten om opnieuw na te denken over de wijze waarop zij het Vluchtelingenverdrag uit 1951 implementeren.
Ten slotte wil ik hier nog het volgende aan toevoegen: wij moeten ervoor zorgen dat regeringen en niet de georganiseerde misdaad bepalen waar vluchtelingen uiteindelijk terechtkomen.
Treinaanslag in Angola

Rod
Mijnheer de Voorzitter, wij veroordelen de ontoelaatbare aanslag van 10 augustus jongstleden op een trein in Angola, waarbij 260 burgers werden gedood en meer dan 150 gewond raakten. Daarbij komt dat in de daaropvolgende weken meerdere bussen het doelwit zijn geweest van dodelijke aanslagen.
Voor de zoveelste maal heeft UNITA toegeslagen en het vredesakkoord geschonden dat in 1994 in Lusaka is getekend en onder meer voorzag in de ontwapening van de strijdende partijen.
Deze terroristische aanslagen vormen helaas de zoveelste fase in de burgeroorlog die het land al 25 jaar in zijn greep houdt. Deze buitengewoon gewelddadige aanslagen tegen burgers staan bovendien de verkiezingen die de regering in 2002-2003 wil organiseren in de weg.
Op 23 augustus jongstleden heeft president dos Santos aangekondigd dat hij zich niet opnieuw beschikbaar zal stellen voor de komende presidentsverkiezingen. Hiermee heeft hij ervoor gezorgd dat de rebellen nu aan zet zijn. Hij zegt dat hij klaar is om vrije en democratische verkiezingen te houden, op voorwaarde dat de oorlog wordt stopgezet.
Volgens hem hangt het nu van de leider van UNITA, de heer Savimbi, en zijn gewapende beweging af of het conflict zal worden beëindigd en een klimaat van vrede kan worden bewerkstelligd. De heer Savimbi zegt dat hij wil onderhandelen, maar met de diamantindustrie in handen wil hij in feite maar één ding: de volledige macht.
Ook wij zijn verantwoordelijk, want wie voorziet UNITA van wapens? Wie dragen er bij aan de diamanthandel? Het is ook niet eenvoudig om inzicht in het handelen van de regering te krijgen. Het is onduidelijk wat er precies met de olie-inkomsten gebeurt en het zou ons dan ook niets verbazen als er publieke middelen worden aangewend om het regime te versterken. Het "Angolagate"schandaal heeft duidelijk gemaakt welke rol de Europeanen in dit vraagstuk spelen.
Er moet een einde komen aan het geweld, en de dialoog moet met spoed op gang worden gebracht. De Angolezen moeten stemmen en de vrede hervinden. De Europese Unie dient haar gewicht in de strijd te gooien en haar stem te laten gelden. Daar moeten wij de Unie aan herinneren. Deze resolutie moet worden aangenomen en er dient vooruitgang te worden geboekt.

Coelho
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, Angola is wederom het onderwerp van debat in dit Parlement. We ontvangen regelmatig nieuws, en dat is altijd slecht nieuws. Het laatste nieuws betreft een aanval op drie personenvoertuigen in het zuiden van Kuanza, afgelopen zondag. Bij deze aanval zijn tientallen mensen omgekomen. Tot op heden heeft niemand de verantwoordelijkheid opgeëist.
Daarvóór was er een aanslag op een trein, die is opgeëist door UNITA. Wij hebben die aanslag, waarbij tweehonderd doden vielen, veroordeeld. Het zijn verspilde levens. Hier wordt onschuldig bloed vergoten, en wij moeten dit soort geweld dan ook scherp veroordelen. Wij veroordelen vandaag UNITA met dezelfde objectiviteit waarmee wij februari vorig jaar de MPLA en de regering van Angola hebben veroordeeld wegens het vervolgen van journalisten. Het is van belang dat wij al diegenen die de oorlog voortzetten veroordelen. We moeten beide partijen bekritiseren, omdat beide partijen steeds maar weer de confrontatie zoeken. Die kritiek is belangrijk, maar het is nog veel belangrijker - en zinvoller - tot vrede op te roepen.
Dit Parlement kan iets doen voor al diegenen in Angola die genoeg hebben van de oorlog en naar een betere toekomst hunkeren. Samen met een groot aantal collega' s, onder wie de heer Ribeiro e Castro, heb ik een voorstel ondertekend om de Sacharov-prijs toe te kennen aan de heer Zacarias Kamuenho, aartsbisschop van Huambo en voorzitter van de bisschoppenconferentie van Angola en São Tomé. Ik roep eenieder op om op dezelfde wijze al degenen die in Angola naar vrede verlangen een hart onder de riem te steken.

Ribeiro e Castro
Mijnheer de Voorzitter, beste afgevaardigden, ik ben het van harte eens met de woorden van onze collega' s Rod en Coelho, de sprekers die mij zijn voorgegaan. Hun bijdrage contrasteert sterk met de pogingen om de resolutie waarover wij zo direct gaan stemmen als een instrument voor eigen doeleinden te gebruiken. De Portugezen hebben helaas moeten vaststellen dat daartoe op de radio en in de pers pogingen worden gedaan. Ook de volgende spreker, de heer Joaquim Miranda, maakt zich hieraan schuldig.
De verschrikkelijke gebeurtenissen in Angola vervullen ons met droefheid. Wij willen het lijden van de Angolezen en al die onschuldige burgerslachtoffers van deze aanslag van UNITA niet gebruiken om het krijgszuchtige betoog van de regering aan te moedigen en zo op te roepen tot een verheviging van de oorlog. We moeten ons ervan bewust zijn dat dit drama al zesentwintig jaar duurt. De splitsing in twee gewelddadige kampen lijkt geen einde te kennen. Maar de Angolezen zijn deze strijd moe. Dit is reeds de derde fase in de burgeroorlog, en elke fase is bloediger dan de vorige. Dat is zeker het gevolg van het feit dat UNITA zich niet aan de afspraken houdt, maar ook president dos Santos treft blaam, aangezien hij in december 1998 aangekondigd heeft zijn eeuwige tegenstrever met wapengeweld te willen vernietigen.
Dat kon alleen maar tot een ramp leiden, en die ramp voltrekt zich nu, voor onze ogen.
Ik lees u een ooggetuigenverslag voor van een missionaris die een aantal maanden geleden uit Angola is teruggekeerd: "In het jaar 2000 vierde Angola 25 jaar onafhankelijkheid. In 2001 'herdacht' datzelfde Angola 40 jaar oorlog. Er zijn nu al drie generaties Angolezen die nooit anders dan oorlog gekend hebben. Ik heb tussen 1989 en 1994 in Cuito en Huambo gewoond. De gezichten van de mensen drukten een zeer sterke hoop uit. Al die hoop is vervaagd doordat beloften niet nagekomen zijn. Nu is het wel duidelijk dat er geen militaire oplossing voor het conflict is. Alsof die er ooit geweest is. En toch wordt er meer dan ooit beweerd dat de weg naar de vrede en een betere toekomst gewapenderhand moet worden vrijgemaakt. Men voegt vervolgens de daad bij het woord, en al die tijd studeren de jongeren niet, werken de volwassenen niet en gaan de kinderen niet naar school. De ziekenhuizen moeten het zonder medicijnen doen. Neen, met de wapens komt Angola nergens." En dan volgen er incidenten zoals de verschrikkelijke aanslag die we vandaag veroordelen. De missionaris besluit: "Toch weiger ik te aanvaarden dat een land dat over zoveel rijkdom beschikt, vooral waar het de mensen betreft, zo aan z' n einde komt."
Deze geestelijke, pater Tony Neves, is een kenner van het land. Hij sluit zijn betoog af met zijn wensdroom - vrede - maar wijst ons wel op het volgende: "In Angola zijn er na 25 jaar onafhankelijkheid maar twee mogelijkheden: vrede of totale vernietiging."
Wij moeten ons dus bewust worden van onze verantwoordelijkheden. Daarom mogen wij de krijgsheren op geen enkele wijze van dienst zijn, of hun macht nu op olie of op diamanten berust. Alleen degenen die ongewapend voor de vrede strijden verdienen ons vertrouwen, en dat zijn de mensen die op instigatie van de kerk, onder aanvoering van aartsbisschop Kamuenho en het Interkerkelijk Vredescomité, in de burgermaatschappij hun stem verheffen. Daaronder bevinden zich ook de gematigde facties van UNITA en de MPLA, zoals de voormalige ministers Marcelino Môco en Lôpo de Nascimento, alsook een aantal journalisten van wie wij de namen hebben horen noemen in verband met de vervolgingen waaraan zij worden blootgesteld. Ik noem ook nog een aantal gematigde afgevaardigden van UNITA, zoals Chivukuvuku Jaka Jamba, en een vrij groot aantal gematigde leden van de MPLA, en tot slot - heel belangrijk - al die kleine partijen die deel uitmaken van het Angolese parlement en waarvan wij nooit iets horen. Waarom horen wij nooit iets over deze mensen? Ik heb het dan over personen als Filomeno Vieira Lopes en Mfulopinda Nando Vítor, die nooit naar de wapens gegrepen hebben.
Dat zijn degenen naar wie we moeten luisteren. Angola is niet alleen het Angola van dos Santos en Savimbi. Angola, dat zijn de Angolezen. We moeten luisteren naar de vertegenwoordigers van hen die lijden en niet alleen maar naar de spreekbuizen van degenen die verantwoordelijk zijn voor het geweld.
De kandidatuur van Zacarias Kamuenho past in die strategie. Wij, de internationale gemeenschap, moeten begrijpen welk drama zich in Angola afspeelt. De koude oorlog is voorbij, en nu wordt het tijd dat de internationale gemeenschap ophoudt in Angola olie op het vuur blijft gooien. We moeten op een verantwoordelijke wijze optreden en bijdragen tot de vrede, tot een dialoog, tot een door beide partijen geëerbiedigd staakt-het-vuren - nu meteen.

Miranda
Mijnheer de Voorzitter, wij moeten de afschuwelijke terroristische aanslagen die Savimbi' s UNITA in Angola blijft uitvoeren in de strengst denkbare termen afwijzen, omdat ze voornamelijk tegen de burgerbevolking gericht zijn. Eerst was er een aanslag in Caxito, daarna één tegen een trein, en toen volgden aanslagen tegen bussen, scholen en ziekenhuizen. Deze aanslagen behoren tot de meest gewelddadige tot nu toe, en zijn daarom des te verwerpelijker. Daarom moet het Europees Parlement zich aansluiten bij de internationale gemeenschap en de andere gemeenschapsinstellingen, en deze barbaarse aanvallen afwijzen.
Als er nog enige twijfel bestond, dan tonen deze daden toch wel op schokkende wijze aan dat het standpunt dat de internationale gemeenschap steeds weer eensgezind heeft ingenomen maar al te correct was. UNITA moet veroordeeld en geïsoleerd worden. Deze organisatie heeft nu toch wel afdoende bewezen dat ze hoofdverantwoordelijke is voor de tragedie die dit land en dit volk moeten doorstaan. UNITA verwerpt de verkiezingsuitslagen, weigert de wapens in te leveren, voert oorlog, houdt zich niet aan de door haar zelf ondertekende akkoorden en stelt alles in het werk om te verhinderen dat deze toepassing vinden.
Deze schokkende daden tonen het ware gezicht van UNITA. Er kan nu helemaal geen twijfel meer bestaan over de aard en de doelstellingen van deze organisatie. We kunnen ons bij de bepaling van ons standpunt dus geen fouten meer veroorloven. Dat geldt zeker voor het Europees Parlement. Het standpunt van de aanhangers van UNITA - zoals de heer Ribeiro de Castro - is onaanvaardbaar. Zij vinden steeds weer excuses voor UNITA en leiden de aandacht af van het feit dat UNITA verantwoordelijk is voor de verschrikkelijke toestand in Angola. Dit soort interpretaties is des te bedenkelijker omdat daarmee de rechtsgeldige regering van Angola op gelijke voet behandeld wordt als de terroristische organisatie die UNITA nu eenmaal is. Meer dan ooit is het nu toch wel duidelijk dat er nooit vrede zal zijn als UNITA niet als verantwoordelijke voor de toestand wordt aangewezen. UNITA moet dus politiek en diplomatiek worden geïsoleerd. Er moet met andere woorden een eind komen aan de diamanthandel waarmee UNITA zich van geld voorziet. Bovendien zal UNITA nu voor eens en altijd moeten ontwapenen.
Tegen deze achtergrond wil ik nu enige woorden wijden aan de ontwerpresolutie waarover we aanstonds gaan stemmen. Op een aantal minder belangrijke punten zijn wij het niet helemaal eens met deze ontwerpresolutie, maar wij geloven toch dat we met deze resolutie kunnen bereiken dat het Europees Parlement terugkeert naar zijn oorspronkelijke standpunt, en zich zo weer aansluit bij het standpunt van de internationale gemeenschap en de overige gemeenschapsinstellingen. Het is vooral van belang dat de aanslagen die UNITA nu pleegt terroristisch worden genoemd. Dat is precies de juiste term, en we moeten daaraan dan ook al de nodige consequenties verbinden.

Ribeiro e Castro
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag iets kwijt over een aan mijn adres geuite opmerking, die ik beslist beledigend vind. De door de Communistische Partij geuite beschuldiging als zou ik een vriend van UNITA zijn, is een onbeschaamde verdraaiing van de werkelijkheid, en ik wijs die insinuatie dan ook in de scherpst mogelijke bewoordingen van de hand.
Ik wil duidelijk stellen dat ik alle aanslagen tegen burgerslachtoffers ten strengste veroordeel. Ik weet wat er in Angola aan de hand is. Ik verricht geen hand- en spandiensten voor de krijgsheren in dat land, of zij nu met olie of diamanten betalen, en al evenmin aan het corrupte Angolese regime, dat in hoge mate verantwoordelijk is voor het lijden van het volk van dat land. De betrokken afgevaardigde zou zich moeten schamen voor wat hij zegt en doet, zeker als men bedenkt dat hij voorzitter van de Commissie ontwikkelingssamenwerking is. In die hoedanigheid had hij een verantwoorde bijdrage moeten leveren aan de totstandkoming van een staakt-het-vuren en een dialoog. Dat is namelijk wat de Angolezen van ons verlangen.

Lamy
Mijnheer de Voorzitter, ik wil hier graag ingaan op de verschillende punten die tijdens het debat aan de orde zijn gekomen en het standpunt van de Commissie uiteenzetten.
Allereerst: wat de situatie in Mauritanië betreft, delen wij de zorgen die over het respecteren van de mensenrechten zijn geuit. De afgelopen jaren was er juist sprake van enige vooruitgang. Die situatie is nu kennelijk weer ten einde. De vorderingen die zijn geboekt, zijn weer ongedaan gemaakt. Wij delen de mening van de sprekers van zojuist dat de Unie de gevangenzetting van de oppositieleider, de heer Chbih, aan de kaak moet stellen. Wij weten onder welke omstandigheden dit is gebeurd en dat deze gebeurtenis verband houdt met de aankomende verkiezingen. Wij vinden dan ook net als u dat de Unie actie dient te ondernemen en moet eisen dat de heer Chbih in afwachting van zijn hoger beroep wordt vrijgelaten. Tegelijkertijd moeten wij de autoriteiten van Mauritanië nog eens herinneren aan de beginselen die de Europese Unie met betrekking tot het houden van verkiezingen verdedigt. Onze prioriteiten liggen dus bij de vrijlating van de heer Chbih en bij de verkiezingen die in oktober gehouden moeten worden.
Voorts delen wij uw zorgen over de situatie in Togo, waar het gaat om de gevangenneming van een plaatselijke journalist afgelopen mei, en om de arrestatie van twee leiders van oppositiepartijen, de heer Olympio in juni en de heer Agboyibo kort geleden. Alle namen en feiten zijn gememoreerd, met name door de heer Rod. Wij willen de regering van Togo er via haar minister van Buitenlandse Zaken opnieuw op wijzen dat wij ons zorgen maken over de situatie. Op 17 augustus jongstleden hebben wij dit al een keer gedaan. Wij hebben toen naar mijn mening duidelijk de boodschap overgebracht dat de Unie vindt dat de politieke partijen en de media hun activiteiten zonder beperkingen moeten kunnen voortzetten. Tot op heden is aan ons verzoek geen gehoor gegeven. In augustus heeft de minister-president in een verklaring aangegeven dat de verkiezingen moeten worden uitgesteld en de kieswet moet worden gewijzigd. Sommige sprekers hebben hier al op gewezen. Deze verklaring bevat slecht nieuws en helpt ons niet het juiste klimaat te bewerkstelligen voor transparante, vrije en democratische verkiezingen. Wat dit punt betreft, hebben wij met genoegen nota genomen van de verklaring van president Eyadema waarin hij aangaf dat de uitlatingen van de minister-president niet zijn mening vertolken en dat hij als president aan de grondwet wil vasthouden en de verplichtingen wil nakomen die in het kader van de Overeenkomst van Lomé zijn aangegaan.
Wij zullen de politieke en economische situatie blijven volgen. Wij denken een bijdrage aan de verkiezingen te kunnen leveren door de regering te helpen om de benodigde voorwaarden te scheppen. Desondanks zullen wij onze samenwerking met Togo opschorten. Zoals u weet is hiertoe besloten overeenkomstig de bepalingen van de Overeenkomst van Lomé die overeenkomen met artikel 96 van de Overeenkomst van Cotonou. Vanuit dit oogpunt, mijnheer Rod, zou men kunnen zeggen dat wij het stadium van artikel 96 al voorbij zijn. De Unie heeft voorts positief gereageerd op de uitnodiging van de Togolese minister van Buitenlandse Zaken om deel te nemen aan een waarnemingsmissie die toezicht moet houden op de verkiezingen. Als de Verenigde Naties besluiten om deze missie van waarnemers te coördineren, zijn wij daar zeker niet op tegen. Er dient evenwel nog wel te worden vastgesteld onder welke omstandigheden deze waarnemingsmissie zal worden georganiseerd en uitgevoerd. Uiteraard zal de deelname van het Parlement aan deze missie welkom zijn wanneer besloten wordt om deze doorgang te laten vinden.
Wat de mensenrechten in Cambodja betreft: dit land heeft de Commissie en de lidstaten officieel uitgenodigd om waarnemers aan te wijzen en naar Cambodja te sturen om toezicht te houden op de gemeenteraadsverkiezingen. Wij hebben naar aanleiding van dit verzoek een verkenningsmissie gestuurd. De conclusies en aanbevelingen van deze missie zullen nog in september door de Raad worden onderzocht, zodat bekeken kan worden of het al dan niet zinvol is een communautaire waarnemingsmissie te sturen om toezicht te houden op de gemeenteraadsverkiezingen. Voorts willen wij via technische steunprojecten een bijdrage leveren aan het goede verloop van deze verkiezingen. Wat uw vraag over de kiezersregistratie betreft, mevrouw Maes, kan ik u mededelen dat uit de laatste beschikbare cijfers blijkt dat iets meer dan 80% van de kiesgerechtigden als zodanig geregistreerd is. Dat is zeker een verbetering ten opzichte van de vorige cijfers. De 100% is echter nog niet bereikt.
Een van de afgevaardigden heeft gesproken over de afrekening met het verleden. Ik kan u in deze context mededelen dat wij ons volledig scharen achter de inspanningen van de Verenigde Naties en het Koninkrijk Cambodja om een akkoord te bereiken over het tribunaal dat de Rode Khmer moet berechten.
Wij zijn net als mevrouw Kinnock opgelucht over de oplossing die is gevonden voor de Afghaanse vluchtelingen die in Australië asiel hebben aangevraagd. Australië zal de benodigde bijstand en bescherming verlenen aan deze mannen, vrouwen en kinderen, die een van de minst tolerante regimes zijn ontvlucht. Voor zover ik u juist heb begrepen, wilt u geen proces aanspannen tegen een derde land, maar bekijken hoe we in het kader van het huidige internationale Goede Bestuur beter met dit soort situaties kunnen omgaan.
U hebt gelijk: wij kunnen ons niet onverschillig opstellen met betrekking tot dit vraagstuk. Wij weten allen dat er nog andere schepen zijn met immigranten aan boord in mensonterende omstandigheden. Deze schepen verschijnen ook voor de Europese kusten. Het gaat hier niet om een vraagstuk dat alleen "de rest van de wereld" aangaat: de problemen doen zich ook hier voor. Er is duidelijk sprake van een groeiend gevoel van onbehagen jegens de geforceerde economische, politieke en criminele migratiestromen, want de georganiseerde netwerken van mensenhandel dienen zeker als crimineel te worden bestempeld. Mijnheer Medina Ortega, wij delen het standpunt van u en andere collega' s dat er internationale instrumenten moeten komen om dergelijke migratiestromen te voorkomen dan wel in goede banen te leiden. Ook vinden wij net als u dat het Verdrag van 1951 moet worden herzien omdat de situatie sinds de jaren ' 50 is veranderd. Wij steunen dan ook de inspanningen die de Hoge Commissaris voor Vluchtelingen heeft aangekondigd ter gelegenheid van de vijftigste verjaardag van dit Verdrag. De Hoge Commissaris voor Vluchtelingen heeft een belangrijke rol gespeeld in de crisis rond de Tampa, en ik denk dat wij hem allen moeten aanmoedigen om dit soort problemen te bespreken tijdens het overleg dat na de Conferentie van Genève in december zal plaatsvinden over de vraag hoe de huidige regels kunnen worden geactualiseerd. Het gaat hier immers daadwerkelijk om internationale regels. Voorts moet tijdens dit overleg nogmaals gewezen worden op het belang van de protocollen over de mensenhandel, die als bijlage zijn opgenomen bij het Verdrag van de Verenigde Naties ter bestrijding van transnationale georganiseerde criminaliteit van december 2000. De Gemeenschap is zelf voorstander van deze protocollen die, wanneer ze na een aantal ratificaties in werking zullen treden, zullen bijdragen aan de verbetering van het gezamenlijke kader waarover wij beschikken in onze strijd tegen deze vorm van criminaliteit.
Ik wil hier nogmaals benadrukken dat deze kwestie ook voor de Unie van belang is. In het Verdrag van Amsterdam en de conclusies van de Europese Raad van Tampere is de basis gelegd voor een gemeenschappelijk beleid op het gebied van asiel en immigratie. De Unie heeft er via deze teksten en via diverse verklaringen op gewezen dat zij en haar lidstaten veel waarde hechten aan hun traditie op het gebied van de mensenrechten. Daarom vindt zij dat er een gemeenschappelijk asielbeleid moet komen, dat aan iedereen zo nodig gepaste bescherming biedt en dat uitgaat van het beginsel van niet-uitzetting.
Uiteraard is dit alles niet mogelijk zonder preventieve maatregelen in de landen en regio' s van herkomst. De Raad heeft hiertoe enkele actieplannen aangenomen, die door de werkgroep voor immigratie- en asielvraagstukken zijn voorbereid. Een van de actieplannen heeft betrekking op Afghanistan en de omliggende regio' s. Mocht het actieplan ondoelmatig blijken, dan zullen wij erop terugkomen. Wij rekenen erop dat het Parlement ons zal bijstaan om de juiste richting te vinden.
Wij zullen de maatregelen van de Unie tegen de distributiekanalen van de mensenhandel versterken, met name met betrekking tot die gevallen waarin de slachtoffers recht hebben op internationale bescherming. De Commissie is van mening dat er op dit gebied stelselmatiger en coherenter moeten worden gewerkt. Zeer binnenkort zullen wij een mededeling over dit vraagstuk uitbrengen.
Er wordt dus een tijdschema opgezet van acties die de Unie moet ondernemen. Binnen de Raad zijn de werkzaamheden begonnen. Eerlijk gezegd vinden wij dat er maar zeer weinig vooruitgang wordt geboekt, hetgeen niet helemaal onverwacht is, aangezien deze vraagstukken bij de lidstaten zeer gevoelig liggen. Ongetwijfeld zal er op het juiste politieke niveau een nieuwe impuls moeten worden gegeven. Dat zal waarschijnlijk gebeuren op de Europese Raad van Laken. Het voorzitterschap heeft in ieder geval plannen in deze richting. Het spreekt voor zich dat wij met de steun van het Parlement de juiste weg kunnen inslaan.
Ik heb tot slot weinig toe te voegen aan hetgeen er over de aanslag op een trein in Angola is gezegd. Over veel aspecten die met betrekking tot dit vraagstuk aan de orde zijn gekomen, bestaat consensus. Net als u maakt de Commissie zich veel zorgen over de voortzetting van deze oorlog. Zij betreurt het dat de gevechten in hevigheid toenemen en dat de afgelopen weken opnieuw duizenden burgers in verschillende regio' s van het land zijn gedood. Wij ondersteunen vastberaden de inspanningen die overeenkomstig het gemeenschappelijk standpunt van de Unie worden ondernomen om een politieke oplossing te vinden voor het conflict in Angola. Ik heb in uw toespraken geen ernstige kritiek gehoord op dit gemeenschappelijke standpunt. Wij zullen het dus ten uitvoer brengen en ieder voorstel verwelkomen ter ondersteuning van de initiatieven van de Afrikaanse Unie en van regionale Afrikaanse organisaties, zoals het Samenwerkingsverband voor Zuidelijk Afrika, om de inspanningen van de Afrikaanse landen ter voorkoming of oplossing van conflicten een extra impuls te geven. Ik wil benadrukken dat wij onze aanzienlijke humanitaire steun aan Angola niet zullen beëindigen. Wij zijn echter wel bereid de aard en de omvang van deze humanitaire steun te heroverwegen.

Wurtz
Mijnheer de Voorzitter, ik kon het debat niet bijwonen vanwege mijn deelname aan de Conferentie van voorzitters. Ik heb echter vernomen dat een lid van mijn fractie, de heer Miranda, verbaal door een ander EP-lid is bedreigd. Dat vind ik echt ontoelaatbaar. Het ging hier om meer dan een persoonlijke aanval en daarom zou ik graag willen, mijnheer de Voorzitter, dat u de heer Miranda het woord geeft en dat zijn verklaring in de notulen wordt weergegeven.

De Voorzitter
Mijnheer Wurtz, u was niet aanwezig. In eerste instantie was het de heer Miranda die de andere collega aanviel. Ik heb deze collega kort het woord gegeven om te antwoorden. Daarmee is de kous af, want als ik nu de heer Miranda toesta weer iets te zeggen, dan vrees ik dat de heer Ribeiro e Castro het woord weer vraagt, enzovoorts. Op die manier kunnen we de hele dag wel doorgaan. Beide heren hebben het woord gevoerd over hetzelfde onderwerp, en daarmee is de stand 1-1!

Miranda
Precies, Mijnheer de Voorzitter, dit is een motie van orde. Ik geloof dat u niet helemaal goed opgelet heeft als u nu beweert dat ik begonnen ben met het aanvallen van de heer Ribeiro e Castro. Dat is niet waar. Hij heeft in zijn interventie, die aan de mijne voorafging, onaanvaardbare opmerkingen aan mijn adres gericht, en u heeft dat kennelijk niet opgemerkt. Voor de goede orde: hij heeft beweerd dat ik de openbare opinie en de pers manipuleerde, en dat ik heb geprobeerd dit Parlement voor mijn karretje te spannen. En dan heeft hij ook nog eens verwezen naar de omstandigheid dat ik voorzitter van de Commissie ontwikkelingssamenwerking ben.
Wat de aanleiding heeft gegeven tot deze reactie van de heer Ribeiro e Castro, is dat ik gezegd heb dat een groep aanhangers van UNITA, waaronder de heer Ribeiro e Castro, een aantal initiatieven heeft genomen. Ik begrijp niet waarom dat zo beledigend is. Het is iedereen immers bekend dat de partij van de heer Ribeiro e Castro banden onderhoudt met UNITA en daar geen geheim van maakt. Dat is waar ik het over had. En verder heb ik niets gezegd. En zelfs wat ik wel gezegd heb ...
(Spreker wordt door de voorzitter onderbroken)

Posselt
Mijnheer de Voorzitter, ik wil over de wijze waarop de debatten worden geleid opmerken dat de Voorzitter absoluut correct is opgetreden. UNITA is door de heer Ribeiro e Castro namelijk niet in bescherming genomen, maar hij heeft een resolutie ondertekend waarin zij bekritiseerd wordt. Hij heeft haar in zijn redevoering bekritiseerd, en de Voorzitter heeft hem op een persoonlijke aanval laten reageren. De Voorzitter heeft naar mijn mening dus zonder meer correct gehandeld.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt vandaag om 18.30 uur plaats.

Antipersoonsmijnen
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende ontwerpresoluties:
B5-0542/2001 van de leden Van Orden en Van Hecke, namens de PPE-DE-Fractie;
B5-0561/2001 van de leden Van den Berg en Sakellariou, namens de PSE-Fractie;
B5-0568/2001 van de heer Haarder e.a., namens de ELDR-Fractie;
B5-0575/2001 van de leden Maes en McKenna namens de Verts/ALE-Fractie;
B5-0590/2001 van de heer Segni, namens de UEN-Fractie;
. B5-0599/2001 van mevrouw Bonino e.a., namens de TDI-Fractie
over het streven van niet-gouvernementele actoren om tot een algeheel verbod op antipersoonsmijnen te komen.

Maes
Het probleem van de landmijnen is niet alleen een probleem van staten. Lang nadat de vrede gesloten is, en ik hoop dat dat zelfs in Angola ooit het geval zal zijn, zullen daar nog lang velden zijn die men niet kan betreden, omdat ze vol mijnen liggen en daardoor onschuldigen gevaar lopen.
In 1997 werd een verdrag gesloten waarbij de landmijnen werden verboden. 149 landen hebben dat al ondertekend. Vele landen hebben het geratificeerd, maar 52 deden dat niet en daaronder niet de minste. Een van de grote problemen is dat de mijnen niet alleen gelegd worden door reguliere legers, maar dat ook terroristische bewegingen en rebellenbewegingen er gebruik van maken. Vandaar dat het noodzakelijk is dat ook zij ertoe aangezet worden af te zien van het gebruik van landmijnen.
Het is voor een officiële instantie als de onze moeilijk om niet-gouvernementele actoren te betrekken bij de onderhandelingen, maar het is goed dat wij als officiële instantie de landen aanzetten zich niet met landmijnen te bevoorraden en dat wij de NGO's steunen die zich inspannen om ook de terroristenorganisaties en de rebellenbewegingen te doen afzien van het gebruik van landmijnen. Ik verwijs in dit verband naar het appèl van Genève, dat wij hier deze week in ons eigen Parlement hebben horen voorstellen.

Cauquil
Mijnheer de Voorzitter, naar mijn mening is iedereen tegen antipersoonsmijnen. Ik wil in dit opzicht mijn verbazing uitspreken over het feit dat deze resolutie zich niet tot staten maar tot niet-gouvernementele actoren richt. Mijnen worden geproduceerd en gebruikt met de toestemming van staten. Deze staten moeten derhalve de toezegging doen dat er geen mijnen meer worden geproduceerd of gebruikt. Ik begrijp zelfs de titel van deze resolutie niet. De enige interpretatie die ik eraan kan geven is dat het Parlement zo haar loyaliteit betuigt jegens de grootmachten en de nationale staten.

Maaten
Voorzitter, ik zal me bij het thema houden. Landmijnen doden, iedere dag en in vele landen. Landmijnen zijn een dodelijke bedreiging iedere dag in vele tientallen landen. In Cambodja alleen al zijn er meer dan 35.000 mensen gewond geraakt door landmijnen en dat zijn de overlevenden. Elke dag worden er mijnen weggehaald en elke dag worden er weer mijnen neergelegd.
Het verdrag tegen landmijnen uit 1997 is geratificeerd door 19 landen en ondertekend door 141 landen. Tot de landen die niet hebben getekend, behoren landen zoals Rusland, Joegoslavië, maar ook een land als Finland, dat mijnen gebruikt bij de beveiliging van de grens met Rusland. Dat is natuurlijk goedkoper. Het defensiebudget kan daardoor omlaag. Wij kunnen dat begrijpen. Als Finland echter dat argument kan hanteren, waarom andere landen dan niet? Ik wil dan ook de Commissie en de lidstaten oproepen om de eigen en de toekomstige leden, alsmede de landen die financiële middelen krijgen van de Europese Unie, ertoe te dwingen het verdrag te ondertekenen.

Tannock
Mijnheer de Voorzitter, ik spreek namens mijn collega de heer Van Orden, die hier vandaag niet aanwezig is maar vele jaren direct betrokken is geweest bij de strijd tegen de verraderlijke antipersoonsmijnen.
De meeste EU-lidstaten hebben geen antipersoonsmijnen meer in het operationele wapenarsenaal van hun strijdkrachten. Sinds vier jaar zijn deze vreselijke wapens verboden. Ze worden alleen nog gebruikt door meedogenloze legers zoals die in het voormalig Joegoslavië en door de gewapende strijders in dienst van niet-gouvernementele actoren die betrokken zijn bij burgeroorlogen en opstanden.
Dergelijke groeperingen horen per definitie niet tot de ondertekenaars van het Verdrag van Ottawa. In deze resolutie wordt voor die groepen aandacht gevraagd en getracht manieren te vinden waarop zij kunnen worden beïnvloed. Daarbij moeten wij echter zeer omzichtig te werk gaan, aangezien wij op geen enkele wijze de indruk willen wekken dat we de legitimiteit van deze groeperingen of hun daden erkennen. Wij willen hiervoor geen EU-middelen aanwenden die bestemd zijn voor de twee prioriteiten: mijnopruiming en hulp aan de slachtoffers. Wij willen dit vraagstuk onder de aandacht brengen van alle landen die het Verdrag van Ottawa hebben ondertekend en die later deze maand in Managua in Nicaragua zullen samenkomen.

González Álvarez
Mijnheer de Voorzitter, het Europees Parlement heeft reeds in talloze resoluties duidelijk zijn standpunt te kennen gegeven: wij zijn tegen antipersoonsmijnen en voor een algeheel verbod op het gebruik ervan. Het resultaat van Ottawa is te danken aan de inzet van een aantal in dit thema gespecialiseerde NGO' s.
Mijns inziens moet de Europese Unie er tijdens de eerstvolgende bijeenkomst van de verdragsluitende landen in Managua toe bijdragen dat het verdrag door een groter aantal landen wordt ondertekend en geratificeerd. Het moet nog door 52 landen worden ondertekend en vele landen hebben het nog steeds niet geratificeerd. De Unie moet er tevens voor zorgen dat er meer middelen voor totale mijnopruiming worden vrijgemaakt. De nog aanwezige mijnen zaaien immers wereldwijd dood en verderf. Daarom moeten de betrokken partijen - zowel staatsinstellingen als andere actoren - ertoe worden gedwongen om een akkoord te bereiken over een algeheel verbod op dit soort mijnen.
Tot besluit, mijnheer de Voorzitter, vraag ik erkenning en steun voor de werkzaamheden van de NGO' s die, met initiatieven zoals dat van de humanitaire organisatie "Oproep uit Genève" , bijdragen aan de verdwijning van de antipersoonsmijnen, een uiterst dodelijk en weerzinwekkend wapen.

Lamy
Mijnheer de Voorzitter, waar zijn wij mee bezig? Als ik mij niet vergis, is dát de vraag waar het hier om draait en waarop u graag een antwoord van ons wilt.
Welnu, allereerst hebben wij voor de Unie een rechtskader gecreëerd. Vlak voor de zomer hebben wij twee verordeningen aangenomen met betrekking tot de bestrijding van de onderhavige mijnen. Wij beschikken nu dus over de juridische instrumenten om doelmatige en gecoördineerde maatregelen te treffen.
Voorts zullen wij in nauwe samenwerking met het voorzitterschap actief deelnemen aan de conferentie van de landen die het Verdrag van Ottawa ondertekend hebben. Deze conferentie zal eind deze maand in Nicaragua worden gehouden. Wij hechten hier veel waarde aan, aangezien er tijdens deze bijeenkomst gesproken zal worden over de moeilijkheden die met de verwijdering van antipersoonsmijnen gepaard gaan. Alle deelnemers aan deze Conferentie zullen onderling concrete ervaringen uitwisselen en er zal overeenkomstig de wens van de meeste hier aanwezige afgevaardigden druk worden uitgeoefend op de landen die dit verdrag nog niet ondertekend hebben.
In onze ogen blijft de doelstelling onveranderd. Wij zijn vastberaden om die te bereiken en een universeel verbod te bewerkstelligen op de productie, de opslag, de overdracht en het gebruik van antipersoonsmijnen.
Het is in eerste instantie de taak van de landen en hun regeringen om deze doelstelling te verwezenlijken en de miljoenen mijnen onschadelijk te maken die in conflictgebieden overal ter wereld een bedreiging vormen, zowel voor de mensen die er wonen als voor de economische bedrijvigheid. Zeker, antipersoonsmijnen worden ook door niet-gouvernementele actoren gebruikt bij binnenlandse of internationale conflicten. Deze actoren zijn dus ook verantwoordelijk voor het leed en de schade die de mijnen aan bevolkingsgroepen en samenlevingen berokkenen.
Zoals u reeds heeft aangegeven, is uit ervaring gebleken dat wij nieuwe methodes moeten ontwikkelen om de niet-gouvernementele actoren bij deze maatregelen tegen landmijnen te betrekken. Ook zij moeten de doelstelling onderschrijven van een algeheel verbod op dit materieel. De oproep die in Genève is gedaan en de lovenswaardige intenties die daar zijn geuit, vormen in dit opzicht een goed initiatief. Wij moeten ons er evenwel van vergewissen dat toekomstige initiatieven met betrekking tot dit vraagstuk goed aansluiten bij de aanzienlijke inspanningen die de internationale gemeenschap zich reeds in deze richting heeft getroost.
Zoals het Parlement weet, kan de internationale campagne voor een verbod op landmijnen inmiddels wereldwijd op steun rekenen. De Europese Unie is altijd voorstander geweest van een internationale aanpak van de strijd tegen landmijnen. In het kader van deze internationale campagne en van een aantal gouvernementele en non-gouvernementele overeenkomsten, zijn er normen en actieprogramma's ontwikkeld ter aanvulling van het internationale rechtskader dat met het Verdrag van Ottawa zijn beslag heeft gekregen.
Wij willen dat er naast dit internationale rechtskader initiatieven worden genomen ter versterking van de maatregelen die binnen landen en samenlevingen worden getroffen. Wij zullen dergelijke initiatieven van harte steunen.
Wij dienen de oproep die in Genève is gedaan grondig te bestuderen en de initiatiefnemers aan te moedigen om hun activiteiten nauw af te stemmen op die van de ICBL en andere belangrijke bewegingen. Gezien het belang van dit vraagstuk mogen we immers niet het risico lopen dat de inspanningen van de verschillende organisaties die zich tegen landmijnen inzetten, worden versnipperd. Er moet nog veel werk worden verzet om tegemoet te kunnen komen aan de eisen en ambitieuze doelstellingen die in het Verdrag van Ottawa verwoord staan.

De Voorzitter
Hartelijk bedankt, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt vandaag om 18.30 uur plaats.

Droogte in Midden-Amerika
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende ontwerpresoluties:
B5-0547/2001 van de leden Salafranca Sánchez-Neyra en García-Margallo y Marfil, namens de PPE-DE-Fractie;
B5-0562/2001 van mevrouw Díez González e.a., namens de PSE-Fractie;
B5-0569/2001 van de leden Sánchez García en Gasòliba i Böhm, namens de ELDR-Fractie;
B5-0574/2001 van de heer Mayol i Raynal e.a., namens de Verts/ALE-Fractie;
B5-0591/2001 van de heer Marset Campos e.a., namens de GUE/NGL-Fractie;
B5-0600/2001 van de leden Queiró en Ribeiro e Castro, namens de UEN-Fractie
over de droogte in Midden-Amerika.

García-Margallo y Marfil
Mijnheer de Voorzitter, ik ben niet voornemens om een gedeelte van de minuut spreektijd waarover ik beschik te verliezen aan beschouwingen over de dramatische gevolgen van de opeenvolgende natuurrampen die Midden-Amerika heeft moeten doorstaan.
Ik zal daarentegen wel een deel van mijn tijd besteden aan de onmiddellijke gevolgen. Om kort te gaan: momenteel lijden anderhalf miljoen personen honger in de regio, en dan heb ik het nog niet over de gevolgen op de lange termijn voor de duurzame ontwikkeling en het klimaat.
Tot dusver hebben de acties van de Europese instellingen zich beperkt tot de bestrijding van de gevolgen op de korte termijn. Wij hebben noodhulp verleend en voedselpakketten verstrekt die de honger in de regio nauwelijks hebben kunnen stillen. Tot dusver zijn wij niet in staat gebleken om een antwoord te bieden op de noden en behoeften die de bevolking ook op de lange termijn parten zullen spelen.
In deze resolutie wordt de Commissie ten eerste verzocht om bij de opstelling van de begroting voor het jaar 2002 met deze behoeften rekening te houden. Ten tweede dringen wij aan op acties die de tenuitvoerlegging van een op duurzame ontwikkeling gebaseerd landbouwbeleid bespoedigen en bevorderen, om op die manier droogte te vermijden en de eerder genoemde langetermijngevolgen tegen te gaan. Ten derde verwijs ik naar paragraaf 4, waarin wordt gepleit voor een ontwikkelingsbeleid dat op de lange termijn in de reeds gesignaleerde behoeften van de regio voorziet.

Marset Campos
Mijnheer de Voorzitter, het is een feit dat de Midden-Amerikaanse regio reeds veel te lang onder onnoemelijk leed gebukt gaat.
Het begon met de doodseskaders en de extreem-rechtse regeringen. Na de totstandkoming van de democratie, waarbij de bemiddeling van de Europese Unie een belangrijke rol heeft gespeeld, kwam de regio in de greep van corrupte regeringen. Daarna volgden de natuurrampen: de orkaan Mitch, aardbevingen en nu deze droogte die, zoals gezegd, voor honderdduizenden personen honger, ellende en dood betekent.
De Europese Unie moet zich van andere landen onderscheiden door werkelijk solidair te zijn en in de huidige situatie niet alleen financiële steun te bieden. Zoals hier al is gezegd, is het onontbeerlijk dat zij ook de komende jaren omvangrijke middelen vrijmaakt om de oorzaken en de gevolgen van deze droogte aan te pakken.
De opstelling van het verslag over de wederopbouw van Midden-Amerika na de orkaan Mitch werd aan mij toevertrouwd. Ik heb in het kader daarvan kunnen vaststellen dat de corruptie in de regio belet dat de steun zonder omwegen zijn bestemming bereikt. Daarom achten wij het wenselijk dat onze hulp in de mate van het mogelijke rechtstreeks wordt verleend via gemeentebesturen en democratische NGO' s.

Díez González
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega' s, mijnheer de commissaris, wij worden dagelijks vergast op huiveringwekkende beelden. De wereld wordt voortdurend geteisterd door nieuwe tragedies: verwoeste dorpen, van honger omkomende kinderen, stervende zieke kinderen, vluchtelingen zonder onderkomen, rondzwervende immigranten die op zoek zijn naar een kans om te overleven...
Er zijn evenwel ook tragedies die blijven voortbestaan wanneer zij allang geen onderwerp van gesprek meer zijn. In sommige gevallen verergert de toestand en raakt het probleem diep ingeworteld ofschoon het geen voorpaginanieuws meer is.
De situatie in Midden-Amerika, met name de droogte die daar sinds meer dan drie maanden heerst, is een van de tragedies die de eerste wereld in haar selectieve geheugen heeft opgeslagen. Dit onheil slaat toe in een regio die, zoals hier al is gezegd, reeds verzwakt was door opeenvolgende natuurrampen, om nog maar te zwijgen van de politieke problemen. Het gevolg hiervan is dat de sociaal-economische structuur niet over het nodige weerstandsvermogen beschikt.
El Salvador heeft de noodtoestand afgekondigd en Guatemala heeft het onheil gisteren tot nationale ramp uitgeroepen, in een wanhopige poging om de honger te bestrijden. De droogte heeft het merendeel van de in de regio verbouwde gewassen vernietigd en, zoals gezegd, lijden reeds miljoenen personen honger. Deze situatie doet zich voor in een gebied waar een zeer groot percentage van de inwoners in armoede leeft, vaak zelfs in extreme armoede.
Het wereldvoedselprogramma van de Verenigde Naties heeft onlangs de alarmbel geluid: als de huidige situatie aanhoudt, zal slechts gedurende ten hoogste drie maanden in de behoeften van de helft van de ergst getroffen burgers kunnen worden voorzien.
Daarom vraag ik uitdrukkelijk uw aandacht voor de in paragraaf 4 vervatte aanbeveling, die samen met de aanbeveling uit paragraaf 3 de besluitvorming inzake ontwikkelingshulp in goede banen tracht te leiden, door deze toe te spitsen op de bestrijding van structurele problemen. Alleen investeringen in duurzame ontwikkeling in de meest gevoelige regio's van de wereld zullen ons in de gelegenheid stellen om de gevolgen van natuurrampen zoveel mogelijk tegen te gaan en in te dijken. Op die manier investeren wij onze hulp en steun immers in de uitbouw en versterking van de maatschappelijke organisatiestructuur en zal het vermogen van de bevolking om weerstand te bieden aan de gevolgen van verschijnselen die zelfs de eerste wereld niet kan vermijden, aanzienlijk toenemen.
Waarde collega's, het wordt tijd dat Europa de mensen leert vissen in plaats van vis uit te delen.

González Álvarez
Mijnheer de Voorzitter, ik sluit mij aan bij de woorden van mijn collega' s. Bovendien heb ik, als lid van de delegatie van het Europees Parlement voor de betrekkingen met de landen in Midden-Amerika, in juli de gelegenheid gehad om een bezoek aan El Salvador te brengen. Daar hebben wij met eigen ogen de gevolgen van de aardbevingen en de orkaan Mitch kunnen aanschouwen. In dit verband legt de Europese Unie momenteel in de regio een bijzonder belangrijk programma voor wederopbouw van middelbare scholen ten uitvoer. Helaas vormt de droogte op dit moment het grootste probleem. Daarop heeft men ons overigens reeds in juli geattendeerd.
Ik geloof dat wij in twee soorten steun moeten voorzien: onmiddellijke steun om de honger te bestrijden, en steun op langere termijn om een duurzame ontwikkeling tot stand te brengen. Het Intergouvernementeel Overleg over klimaatverandering is immers van oordeel dat zich op regelmatige tijdstippen aardbevingen, overstromingen en droogtes zullen voordoen, met name in het armste deel van de wereld, dat het minst tegen deze rampen bestand is. Daarom acht ik het onontbeerlijk dat de Europese Unie deze dubbele steun verleent: de onmiddellijke steun waarom men ons tijdens ons bezoek in juli heeft verzocht, en de steun op de lange termijn om soortgelijke situaties te voorkomen.
Ook de distributie van de hulp baart ons zorgen. Het is van fundamenteel belang dat de ter plekke aanwezige diensten van de Europese Commissie de nodige controle uitoefenen om te garanderen dat de steun de ergst getroffen slachtoffers bereikt. Er zijn in dit verband namelijk verschillende klachten ingediend.

Lamy
De Commissie is zich uiteraard terdege bewust van de situatie die in deze resolutie ter sprake wordt gebracht. De huidige droogte in deze landen is ongetwijfeld de ergste sinds de droogte die in 1997 door El Niño werd veroorzaakt. Op dit moment lijkt het ons evenwel overtrokken om een vergelijking te maken met de situatie die de orkaan Mitch teweeg heeft gebracht. De diensten van de Commissie en de vertegenwoordigers van de landen van Midden-Amerika staan voortdurend met elkaar in contact en wij zijn net als de vertegenwoordigers van deze landen van mening dat er ontegenzeggelijk sprake is van een zeer zorgelijke situatie. Op dit moment is de situatie echter nog altijd beheersbaar. Bovendien zal zij naar verwachting niet lang meer voortduren, aangezien het weer geregend heeft in de meeste gebieden die onder de droogte te lijden hebben.
Hoewel het in deze gebieden dus weer regent, dienen we ons natuurlijk wel af te vragen wat de achterliggende oorzaken van deze crisis zijn. Zoals u allen heeft aangegeven, spelen niet alleen conjuncturele, maar met name ook structurele factoren een rol. Ik denk hierbij aan de inkomensdaling als gevolg van de prijsdalingen van basisproducten en met name die van koffie, het naar alle waarschijnlijkheid verkeerde landbouwbeleid, de steeds moeilijker toegang van gezinnen op het platteland tot productiefactoren, en de armoede die al deze landen ontegenzegelijk in zijn greep houdt.
Wat het toezicht op korte termijn betreft, kan ik u zeggen dat de Commissie en de Unie momenteel beschikken over een richtantennestelsel, waarmee toezicht kan worden gehouden op de voedselsituatie in alle getroffen gebieden. Een van deze antennes bevindt zich in Midden-Amerika en zal ons tijdig aangeven wanneer eventueel moet worden ingegrepen. Wij zullen voor de middellange en lange termijn een oplossing moeten vinden voor de kern van dit probleem, dat wil zeggen voor de structurele oorzaken die de voedselvoorziening in de regio onzeker maken. Dit punt is door sommige sprekers reeds aan de orde gesteld.
In de eerste plaats zal de oplossing moeten worden gezocht in de plattelandsontwikkeling, die reeds een speerpunt vormt in de samenwerking tussen de Unie en de meeste betrokken landen en in de maatregelen die de Unie ten behoeve van deze landen treft. Een betere samenwerking zal de plattelandsontwikkeling ten goede komen. Ik denk hierbij aan steun aan plaatselijke overheden om hun ontwikkelingsbeleid op dit punt te concentreren. Wij beschikken over de mogelijkheden om dit te bereiken. In de tweede plaats denk ik aan steun aan projecten van NGO' s of plaatselijke gemeenschappen die meer diversiteit willen aanbrengen in de productie en distributie van gewassen, en die gezinsinkomens op een andere manier vorm willen geven. In de derde plaats denk ik aan de coördinatie met andere internationale donateurs, zoals lidstaten en de instellingen van Bretton Woods. Tenslotte denk ik aan de tenuitvoerlegging van programma' s ter bestrijding van de armoede in de betrokken landen. Zoals u ziet, zijn wij ervan overtuigd dat wij op korte termijn actie moeten ondernemen om aan dit probleem het hoofd te kunnen bieden. Het gaat hier echter om een hardnekkig probleem, dat wij bij de wortels moeten aanpakken als wij dergelijke situaties in de toekomst willen voorkomen.

Medina Ortega
Mijnheer de Voorzitter, in de Spaanse versie van de resolutie over de Afghaanse vluchtelingen voor de kust van Australië zit een fout. Ik attendeer u op deze vergissing, zodat zij door de diensten van het Parlement kan worden rechtgezet.
In overweging E ontbreken enige woorden. Er staat namelijk: "aan de asielzoekers toestemming te verlenen om asiel aan te vragen in Australië zodra" . In deze zin ontbreken de woorden "zij op Australisch grondgebied zijn aangekomen" .
Het volstaat om deze tekst aan te passen aan de overige versies. Ik heb onder meer de Engelse, Franse en Duitse tekst onder ogen gehad. Ik verzoek de diensten van het Parlement om deze vergissing recht te zetten.

De Voorzitter
Beste collega, ik neem voetstoots van u aan dat u gelijk heeft, omdat ik weet hoe buitengewoon groot uw talenkennis is. Deze vergissing wordt zeker rechtgezet. Men heeft mij al verzekerd dat deze passage in het Spaans zal worden toegevoegd.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt om 18.30 uur plaats.

Landbouw in berggebieden
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0277/2001) van de heer Ebner, namens de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, over 25 jaar toepassing van de communautaire regelgeving ten gunste van de landbouw in de berggebieden (2000/2222(INI)).

Ebner
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega' s, het ontwerpverslag over 25 jaar toepassing van de communautaire regelgeving ten gunste van de landbouw in de berggebieden staat op de agenda van het Europees Parlement op een moment dat het Internationale Jaar van de bergen 2002 voor de deur staat.
Volgend jaar zullen er daarom activiteiten op internationaal, nationaal, regionaal en plaatselijk niveau plaatsvinden waardoor de duurzame ontwikkeling van de berggebieden moet worden bevorderd. De belangrijkste doelstelling van dit Internationale Jaar van de bergen 2002 is het creëren van bewustzijn en kennis omtrent de ecosystemen in de bergen, hun dynamiek en functioneren, de bevordering en het behoud van het culturele erfgoed van berggemeenschappen evenals de instandhouding en de duurzame ontwikkeling van de hulpbronnen in de berggebieden voor de levenskwaliteit van de mensen, nu en in de toekomst. Tenslotte bestrijken berggebieden ongeveer 30 procent van het totale oppervlak en ongeveer 20 procent van de cultuurgrond in de Europese Unie, en woont hier 10 procent van de bevolking van de Unie.
Ik ben ervan overtuigd dat het Jaar van de bergen daarom voor de Europese Unie aanleiding zou moeten zijn om de specifieke behoeften van de bergregio' s in kaart te brengen en de berggebieden te erkennen als onontbeerlijke habitat. Tegelijk moet de kwaliteit van het leven in bergregio' s worden behouden en beschermd, en moet de nog steeds dreigende ontvolking een halt worden toegeroepen. Dit verslag geeft in feite ook het standpunt van het Parlement weer ten aanzien van het Internationale Jaar van de bergen, en moet voor de Commissie en de Raad dienst doen als lijst van steunmaatregelen.
In het verslag dat nu voor u ligt en dat vrijwel unaniem door de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling is goedgekeurd, pleit ik voor een algemene strategie van de EU ten gunste van de berggebieden. Het verslag bevat vele nieuwe en in mijn ogen praktijkgerichte voorstellen over dit onderwerp. Ik verzoek u deze voorstellen bij de stemming straks te steunen.
De Commissie wordt ten eerste verzocht om nog in 2001 een mededeling aan de Raad en het Europees Parlement voor te leggen waarin het standpunt en de activiteiten van de EU ten aanzien van het door de Verenigde Naties uitgeroepen Jaar van de bergen worden toegelicht. Het lijkt mij ook een goede zaak als deze mededeling een globaal concept bevat voor de betrokken gebieden met het oog op de tijd na 2006 en de uitbreiding van de Unie. Dat moet noodzakelijkerwijs gepaard gaan met herziening van richtlijn 268/75 en de veranderingen die daaruit voortvloeien.
Toch wil ik duidelijk stellen dat bij het ontwerpen van het noodzakelijke kaderconcept moet worden vastgehouden aan het subsidiariteitsbeginsel. Ondanks een vaak vergelijkbare problematiek is het namelijk een feit dat sommige problemen specifiek van toepassing zijn op berggebieden, waarvoor dus geen algemene oplossing bestaat. Gemeenschappelijke problemen kunnen beter worden opgelost op basis van een aanpak die meerdere landen omvat.
In mijn verslag spreek ik daarom ook van een geïntegreerde aanpak op de volgende gebieden: land- en bosbouw, vervoer, toerisme, energie- en waterbeheer, regionale ruimtelijke ordening, natuurbescherming en het behoud van het gemeenschappelijke culturele erfgoed.
Even heel in het kort over de afzonderlijke eisen die u in mijn verslag aantreft. Wat de landbouw betreft, zijn die eisen: de uitbreiding van de tweede pijler van het Europese landbouwbeleid, en de ontwikkeling van het platteland, waarbij de functie van de landbouw op het gebied van milieuzorg en landschapsbeheer alsmede het multifunctionele karakter van de landbouw centraal moeten staan.
En verder: het zoeken naar gemeenschappelijke probleemoplossende strategieën in de vorm van regionale overeenkomsten; het opstellen en actualiseren van criteria en gegevens over berggebieden; de financiering van praktijkgerichte projecten per gebied via het zesde kaderprogramma; de uitbreiding van de nodige basisinfrastructuur, van opleiding en van scholing, zodat de bevolking goed geïnformeerd blijft; en de versterking van de vervoersnetwerken in de berggebieden, met inachtneming van de beginselen van de duurzaamheid, teneinde de functie van deze gebieden als leefruimte, als natuurgebieden en als economische ruimte in stand te houden. Met dit laatste bedoel ik dat bijvoorbeeld toegangswegen tot de boerderijen en bergweiden moeten worden gewaarborgd, terwijl grotere verkeerswegen aan de maatstaven van de strengste milieucompatibiliteit moeten voldoen.
Tot slot dient nog te worden opgemerkt dat een specifieke behandeling van berggebieden niet in de laatste plaats ook noodzakelijk is met het oog op de uitbreiding. Het Internationale Jaar van de bergen dat voor de deur staat, vormt een ideaal moment, mijnheer de commissaris en geachte collega' s, om ons te buigen over het voorstel van morgen. U, dames en heren - en vooral u, mijnheer de commissaris - en de Commissie, kunt met uw goedkeuring van mijn verslag een wezenlijke bijdrage aan deze ontwikkeling leveren door de daarin geopperde ideeën uit te voeren.

Schierhuber
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte dames en heren, allereerst wil ik collega Ebner hartelijk danken voor zijn ontwerpverslag. Ik kan het van ganser harte steunen. Gezien het feit dat, zoals ook collega Ebner al vermeldde, circa 30 procent van het oppervlak van de EU uit berggebieden bestaat en dit aandeel in sommige lidstaten, zoals Oostenrijk, zelfs 50 procent bedraagt, ondersteun ik dit ontwerpverslag krachtig.
Het ecosysteem van de bergen maakt deel uit van het cultureel erfgoed. De instandhouding en het duurzame beheer van de hulpmiddelen zijn voor vele Europese regio' s van groot belang. De bescherming van de bergen, de bossen, het water, het ecologisch evenwicht en de biodiversiteit moet deel uitmaken van een algemeen Europees concept. Een groot aantal gebergten is grensoverschrijdend. Veel problemen kunnen grensoverschrijdend worden opgelost, en alleen gemeenschappelijk kunnen ze goed worden opgelost. Ik wil in dit verband met name de multifunctionele taak van de land- en bosbouw in de berggebieden noemen, die ook na de uitbreiding van de EU van het grootste belang zijn.
Zowel de mensen die in de bergen wonen als de toeristen die ieder jaar in de bergen met vakantie gaan, weten dit unieke natuur- en cultuurlandschap te waarderen. Daarom moeten wij voor voldoende prikkels zorgen om mensen te stimuleren daar te leven en te werken. De ecologische en sociaal-economische gevolgen van ontvolking moeten worden voorkomen. Het duurzame beheer door de boeren in de bergen levert niet alleen hoogwaardige levensmiddelen op, maar is ook iets waar alle burgers van Europa baat bij hebben.
De Verenigde Naties hebben het jaar 2002 terecht uitgeroepen tot Jaar van de bergen. Ik acht het van belang dat Europa nu een duidelijk standpunt inneemt en dat de Commissie zo snel mogelijk met een mededeling komt met een duidelijke definitie van berggebieden, op grond van criteria als hoogte, hellingsgraad en verkorte vegetatietijden. Dit om werkelijk op de verschillende problemen in Europa in te gaan en concepten voor strategieën en steunmechanismen voor te stellen.

Izquierdo Rojo
Mijnheer de Voorzitter, het verslag-Ebner biedt de Commissie een uitstekende leidraad voor de opstelling van haar mededeling over het Internationaal Jaar van de bergen 2002.
Naar aanleiding van de talloze mijns inziens bijzonder waardevolle voorstellen in het verslag wil ik u attent maken op enkele kwesties die tijdens de komende viering van de 25-jarige toepassing van de regelgeving voor de landbouw in de berggebieden bijzondere en in bepaalde gevallen nieuwe aandacht verdienen.
Ik denk daarbij in de eerste plaats aan de rol die in de nieuwe, multifunctionele landbouw in berggebieden voor de vrouw is weggelegd. Momenteel wordt in dit verband gepleit voor een moderne behandeling die mijlenver verwijderd is van de oubollige marginalisatie van de vrouw in in het traditionele GLB. Dit voorstel is vervat in punt 19 van het verslag-Ebner, maar om bevredigende resultaten te waarborgen, mijnheer Fischler, is coördinatie onontbeerlijk.
In de nieuwe landbouw in de bergen speelt de vrouw in velerlei belangrijke opzichten een hoofdrol, zowel in de landbouw zelf als in het toerisme, de plattelandsontwikkeling, het plattelandstoerisme, de nieuwe technologieën en het ambachtelijk, commercieel en economisch beleid. Mijnheer de commissaris, ik hoop dat u zich bewust bent van het enorme potentieel van deze nieuwe protagonisten.
Ten tweede vraag ik uw aandacht voor het voorstel dat in punt 22 wordt geformuleerd en betrekking heeft op een ander bijzonder actueel probleem, namelijk het immigratiebeleid. Voorgesteld wordt om bergstreken die met ontvolkingsproblemen geconfronteerd worden te gebruiken als opvanggebieden voor reïntegratie van immigranten in het kader van een haalbaar sociaal-economisch programma.
Ten derde, mijnheer de commissaris, ben ik van oordeel dat er compensatiemaatregelen nodig zijn om te vermijden dat de berggebieden ten gevolge van de uitbreiding minder structurele steun krijgen dan zij op dit moment ontvangen. Dat moet hoe dan ook worden vermeden. De uitbreiding mag in geen geval negatieve gevolgen hebben voor deze gebieden.
Tot slot vind ik dat wij kleine en middelgrote landbouweenheden een duwtje in de rug moeten geven door een steunregeling ter bevordering van de werkgelegenheid in te voeren.
Mijnheer de commissaris, indien u de landbouw in berggebieden werkelijk nieuw leven wenst in te blazen en een nieuwe strategie wilt ontwikkelen, hoop ik dat u met deze voorstellen rekening houdt.

Caveri
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega' s, ik wil de heer Ebner van harte bedanken voor zijn werk en zijn instemming met mijn amendementen op de tekst. Het verslag spreekt voor zich. Dit is een volledig, uitgebreid verslag, dat de verdienste heeft dat het de berglandbouw in het ruimere kader van de algemene bergproblematiek plaatst. Mijns inziens moeten wij, als wij een daadwerkelijk Europees beleid willen, dit aspect voor ogen houden, zeer zeker nu 2002 is uitgeroepen tot het Internationale Jaar van de bergen.
Ziet u, commissaris Fischler, in Agenda 2000 wordt de berglandbouw weliswaar genoemd, maar als het om de toepassing van beleidsmaatregelen gaat, wordt het allemaal heel ingewikkeld. Ik denk bijvoorbeeld aan het geval waarin de Italiaanse regio' s met regelgeving komen voor de berggebieden, bijvoorbeeld betreffende de veeteelt of naar aanleiding van natuurrampen die reeds hebben plaatsgevonden.
Welnu, uw Directoraat-Generaal Landbouw vervult dan de functie van de controleur die de inhoud en de legitimiteit van dergelijke maatregelen moet toetsen. Er wordt een dossier aangelegd met vragen over de kleinste details, en dan zijn er minstens zes of zelfs meer maanden nodig voordat definitieve antwoorden worden gegeven. Die antwoorden zijn trouwens meestal terughoudend, en vaak wordt een beroep gedaan op de mededingingsvoorschriften, waarin kennelijk nooit rekening wordt gehouden met de specifieke omstandigheden in de berglandbouw.
Dit zal vroeg of laat in de Alpengebieden van de Unie - Zwitserland is wat dat betreft een geluksvogel omdat het niets met al die controles heeft uit te staan - leiden tot anti-Europese gevoelens. Daarom vragen wij u, commissaris, de beginselen van dit verslag toe te passen. Ik wil u er trouwens aan herinneren dat de Unie niet voor niets het landbouwprotocol bij de Alpenovereenkomst heeft getekend.

Graefe zu Baringdorf
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Ebner, van harte gelukgewenst met uw prima verslag. Aan de hand van de landbouw in berggebieden maakt dit verslag als een vergrootglas duidelijk wat de gevolgen zijn als men een locatiespecifiek en duurzaam beheer van het landbouwoppervlak probeert los te laten. Maar aan uw verslag kleeft tegelijkertijd het nadeel dat het zich uitsluitend op dit deelgebied concentreert. Het is interessant dat dit Parlement - dat wil zeggen: degenen die nog aanwezig zijn, maar die vertegenwoordigen zoals bekend de meerderheden - zich in meerderheid kan vinden in de vele goede voorstellen en in de waarschuwingen. Eigenlijk geldt voor de landbouw in zijn algemeenheid dat wij een duurzaam beheer moeten bevorderen. Daarover zouden wij het hier echter niet eens worden, en daarom vervult dit verslag een alibifunctie. Dat betreur ik ten zeerste. Maar dat doet niets af aan het nut van dit verslag. Wij zullen het natuurlijk goedkeuren. Maar wij willen deze discussie graag uitbreiden tot de landbouw in zijn algemeenheid, om ook op dat vlak tot een locatiespecifiek en duurzaam beheer te komen.

Patakis
Mijnheer de Voorzitter, afgezien van de gebruikelijke algemeenheden en vrome wensen komt in het verslag ook de vermelding voor dat de nieuwe verordening deel uitmaakt van Agenda 2000. Daarmee wordt elke hoop op verbetering van de huidige moeilijke situatie de grond in geboord. De landbouwers, voor het merendeel kleine en middelgrote telers, zullen niet kunnen overleven omdat er, zoals bekend, een tendens bestaat tot steeds sterkere liberalisatie van de landbouwproductie en tot concentratie van de grond en de productie in handen van een steeds geringer aantal bedrijven. Daardoor zal het economisch en sociaal verval van de berggebieden alleen maar worden versneld.
Het voorstel om de vermindering van de communautaire steun aan deze gebieden te compenseren met nationale en regionale maatregelen komt er in feite op neer dat deze berggebieden volledig in de steek worden gelaten door de Europese Unie en dat de lidstaten moeten opdraaien voor de steun die de laatste 25 jaar sowieso pover en inefficiënt was. Deze overheveling van de verantwoordelijkheid zal rampzalige gevolgen hebben voor landen zoals Griekenland, met uitgestrekte berggebieden en een beperkte nationale begroting. Men zal daar geen geld hebben voor nationale steun aan de berggebieden. Bovendien zal met een dergelijk voorstel de steun aan de beleidsvormen, die nota bene door de Europese Unie zijn uitgewerkt, opnieuw worden genationaliseerd. Met andere woorden: de armere landen zullen gedwongen zijn niet alleen het voor de landbouw funeste communautaire beleid toe te passen maar daar ook nog uit eigen zak voor te betalen, zonder enige compensatie te krijgen in de vorm van steunmaatregelen
Verder wordt voorgesteld de melkquota af te schaffen voor de berggebieden. Als redenen daarvoor worden het lage concurrentievermogen en de hoge productiekosten genoemd. Daaruit blijkt overduidelijk dat sociale criteria in geen velden of wegen te bekennen zijn en dat de milieuvriendelijke verklaringen van de Europese Unie hemeltergend schijnheilig zijn. De veeteelt in de bergen en de industriële veeteelt worden immers aan dezelfde restrictieve maatregelen onderworpen, ofschoon iedereen weet dat deze hemelsbreed verschillen, zowel wat het milieu als de volksgezondheid betreft. Omdat zij gedwongen zijn te beantwoorden aan meedogenloze neoliberale criteria en te functioneren volgens de logica van het winstbejag en de mededinging, zijn deze berggebieden ten dode opgeschreven en gedoemd in de steek te worden gelaten.
Daarom zullen wij tegen dit verslag stemmen, mijnheer de Voorzitter. Wij zijn namelijk van mening dat met de voorgestelde concrete maatregelen in het kader van Agenda 2000 en met de toepassing van de logica van het zogenaamde mededingingsvermogen de berggebieden niet zullen ontkomen aan economisch verval en woestijnvorming. Deze zullen integendeel alleen maar worden versneld, met alle gevolgen van dien voor de economie, de samenleving en het milieu.

Martinez
Mijnheer de commissaris, de twintig hier nog overgebleven afgevaardigden zijn het er net als ik over eens dat wij het jaar 2002 - het Internationale Jaar van de bergen - niet moeten afwachten, maar nu reeds maatregelen moeten treffen ter bescherming van de landbouw in de berggebieden, die naar verluidt 20% van onze oppervlakte vertegenwoordigen. Ik kom zelf uit een bergrijk gebied, waar de schapen van weidegebied naar weidegebied trekken. De Europese Commissie zal niet ontkennen dat de landbouw die hier bedreven wordt een voorbeeldfunctie heeft. Landbouw wordt zowel in weide- als in bosgebieden bedreven. Biodiversiteit en milieu spelen een belangrijke rol. Bodemerosie wordt bestreden. De vervaardigde producten zijn van hoge kwaliteit, of het nu gaat om honing, vlees of fruit. Het gebied is vanuit toeristisch oogpunt interessant. Het accent valt op de kwaliteit van het leven en het systeem is niet gericht op voortdurende productievermeerdering. Van intensieve landbouw is geen sprake. De Verenigde Staten ondervinden geen concurrentie van ons op de wereldmarkten voor graan, oliehoudende gewassen en dierlijke eiwitten. De landbouw in berggebieden is dus multifunctioneel en niet gericht op productievermeerdering. Maar nu wil men de hervorming van het GLB van 2006 aangrijpen om het Oostenrijkse model aan heel Europa op te leggen, zowel wat de berggebieden als de laagvlakten betreft. Men wil een landbouwmodel waarin Sissi samen met onze commissaris Fischler vrolijk in alpenweiden ronddartelen tussen hooibergen en rondzwervende kuddes, en marmotten en zeldzame runderrassen aaien, terwijl de Texanen van de heer Bush het monopolie krijgen op de vleesmarkt.
Ik zeg dus "ja" tegen de landbouw in berggebieden, maar "nee" tegen een Europa waarin onze landbouw in de WTO-onderhandelingen wordt beperkt tot natuurparken met boeren die door Mike Moore vermomd zijn als Walt Disney-personages, die de Angelsaksische toeristen moeten vermaken en het landschap moeten onderhouden.

McCartin
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de heer Ebner bedanken voor zijn bijzonder uitgebreide en stimulerende verslag. Wij zouden in een later stadium nogmaals naar dit onderwerp kunnen kijken en een begroting plus een bondiger en breder voorstel kunnen opstellen, waarin duidelijk wordt hoe wij de in het verslag verwoorde idealen gaan vormgeven. Ook moeten wij beseffen dat dat een conflict zal opleveren. Ten eerste zitten wij met de omvang van onze begroting en zal door de uitbreiding het oppervlak aan berggebied binnen de Europese Unie toenemen. Ten tweede weigeren wij de middelen te produceren waarmee de zeer idealistische voorstellen in dit verslag worden gefinancierd. Overigens worden die voorstellen wel gesteund door de meeste parlementsleden.
In sommige delen van de Europese Unie rijden mensen momenteel twee uur met de auto naar hun werk en weer twee uur naar huis, en wonen zij in overbevolkte gebieden. Daarnaast zijn alle faciliteiten overbelast, terwijl in andere gebieden een aantal collectieve voorzieningen wordt opgeheven. Er wordt nauwelijks gebruik gemaakt van de wegen, en politiebureaus, kleine kerken en scholen worden gesloten.
In de Europese Unie moeten wij niet dezelfde fout maken als de Amerikanen. Wij moeten uitgestrekte gebieden in de EU-landen niet laten voor wat ze zijn, zodat menselijke activiteiten hier langzaam zullen wegebben. Berggebieden waar dorpjes ontbreken en waar geen wisselend landschap met boerderijen, vee en bewoners te zien is, zijn niet interessant. Daarnaast ontbreken daar ook de toeristische voorzieningen die voor de toekomst van belang zijn.
Als wij deze ontwikkeling toelaten, gebeurt hier precies wat er vijftig jaar geleden in het Verenigd Koninkrijk gebeurde, toen veel spoorlijnen werden gesloten. Ik zeg u: over veertig of vijftig jaar hebben we daar spijt van. Indien deze gebieden niet langer worden gebruikt als leefgebied voor de mens met alles wat daarbij hoort, is dat een verarming van Europa en krijgen we daar spijt van.
Binnen de Europese Unie moeten wij hiertegen vechten, want de afzonderlijke lidstaten hebben het laten afweten. Deze zomer was ik in Schotland en daar zag ik hoezeer de Hooglanden zijn beroofd van hun bevolking. Dat is een verarming van Groot-Brittannië. Als we dat ergens anders laten gebeuren, leidt dat tot een verarmd Europa. We moeten later op dit onderwerp terugkomen en duidelijke voorstellen ontwerpen voor de budgettaire middelen die wij als Unie kunnen aanwenden om de voorstellen te realiseren.

Santini
Mijnheer de Voorzitter, de cijfers die enkele collega' s hebben genoemd, tonen duidelijk aan dat de bergen de minderheid der minderheden zijn. In de bergen woont slechts 5% of iets meer van de Europese burgers, en als je de geschiedenisboeken van het Europees Parlement erop naslaat, zie je dat dit pas de derde keer is in vijftig jaar dat het woord "bergen" in deze zaal valt en er een ontwerpresolutie over de bergen op tafel ligt. De eerste keer was in 1983. Toen was de heer Colleselli uit Cadore in Noord-Italië rapporteur. De tweede keer was vijftien jaar later, toen mij de eer te beurt viel om de problemen in verband met de berggebieden opnieuw in deze zaal aan de orde te stellen. Op 23 oktober 1998 werd toen een resolutie aangenomen met de titel: "Nieuwe strategieën voor de berggebieden in Europa" . Mijn verslag ging uit van een allesomvattende aanpak van de bergproblematiek en bevatte als conclusie dat in de berggebieden alles valt of staat met de landbouw. Dat is ook nu nog zo.
Met het verslag-Ebner - en ik wil de rapporteur gelukwensen met zijn concrete aanpak - wordt een blik vooruit geworpen, worden nieuwe bakens uitgezet. Ik meen te mogen zeggen dat dit verslag daar begint waar het vorige ophield, namelijk met de conclusie dat juist de landbouwsector de door iedereen gezochte redding kan zijn voor de berggebieden.
Eens te meer stelt men echter vast dat de landbouw het in zijn eentje niet kan redden. Daarom staan ook in het verslag van de heer Ebner voorstellen die alle sectoren van het leven in de bergen beslaan: vervoer, infrastructuur, toerisme en ecosysteem.
Er is echter nog iets dat wij moeten verdedigen en beschermen: het vitale element in de bergen, mijnheer de commissaris, is en blijft de mens. De gemiddelde leeftijd van de landbouwondernemers ligt in Europa - en dat weet u - in de buurt van de 50 jaar. In de bergen zijn er ondernemers van boven de 60 en dat is een veeg teken voor de toekomst van de bergen.
Wij moeten de aantrekkingskracht van de bergen opnieuw versterken; wij moeten niet alleen middelen maar ook vertrouwen schenken. Wij moeten echter vooral alle moed bijeenrapen en erkennen, mijnheer de commissaris, dat de berglandbouw specifieke kenmerken heeft! Laten wij dat met overtuiging naar voren brengen, zolang er nog bergen zijn!

Fischler
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, dames en heren, de Commissie heeft het onderwerp landbouw altijd al belangrijk gevonden en ze heeft er ook zeer veel belangstelling voor. Daarom wil ik de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling en in het bijzonder de rapporteur, de heer Ebner, bedanken voor het initiatief voor dit verslag over 25 jaar toepassing van de communautaire regelgeving ten gunste van de landbouw in de berggebieden.
Het verslag-Ebner wijst met nadruk op de betekenis van de berggebieden voor de Europese Unie, daarbij uitgaand van het verslag-Santini over een nieuwe strategie voor de landbouw in de berggebieden van 1998 en met het oog gericht op het Internationale Jaar van de Bergen in 2002. Er wordt met name gewezen op het belang van de milieubescherming, de noodzaak van het behoud van aantrekkelijke natuurgebieden, het telen van kwaliteitsproducten, en ook op de dringende noodzaak om cultureel erfgoed te behouden. Bovendien wordt ook benadrukt dat de levensvatbaarheid van het platteland in de berggebieden het kader van het plattelandsbeleid ver te buiten gaat en afhankelijk is van een groot aantal factoren.
Dit uitgangspunt geeft aan dat wij ons met dezelfde kwesties bezighouden. De multifunctionaliteit is ook het speerpunt van het nieuwe beleid ter ontwikkeling van het platteland. Doel van dit beleid is een landbouw te bevorderen waarin alle functies en diensten worden erkend, alle functies die de boeren onze samenleving bieden.
Dit is een integraal onderdeel van het Europese landbouwmodel, en ik kan u in reactie op een aantal in het verslag geuite twijfels verzekeren dat de Commissie zich er volledig voor zal inzetten dat er rekening gehouden wordt met dit aspect bij de onderhandelingen in het kader van de Wereldhandelsorganisatie.
Met het oog op de uitbreiding wordt de Commissie nu in het verslag verzocht om een algemene strategie voor de berggebieden en de landbouw daarvan te ontwikkelen voor de lidstaten en ook voor de kandidaat-lidstaten. Ik wil u erop wijzen dat de aanpak van de Commissie op dit punt anders is dan van het verslag, want pas vorig jaar is er een nieuw beleid voor de ontwikkeling van het platteland opgestart. In dit nieuwe beleid staat de subsidiariteit voorop, zodat de lidstaten de mogelijkheid hebben om hun eigen prioriteiten te stellen. Ze kunnen daardoor in hun plannen voor de ontwikkeling van het platteland of in hun planningsdocumenten voor de structuurfondsen ook maatregelen opnemen die zij het meest geschikt achten om hun regio' s het beste te ontwikkelen en de daar bestaande nadelen of moeilijkheden op te lossen.
Door deze gedecentraliseerde aanpak, die overigens ook voor de SAPARD-programma' s geldt, hebben wij de mogelijkheid om de programma' s voor de ontwikkeling van het platteland heel goed op de berggebieden af te stemmen en om rekening te houden met de verscheidenheid tussen de berggebieden - de Pyreneeën hebben bijvoorbeeld andere concepten dan de Alpen. Op die manier wordt een duurzame ontwikkeling bevorderd, die zowel rekening houdt met de sociaal-economische problemen als met de milieuproblemen waar al deze gebieden mee te maken hebben. Wij moeten nu echter niet opnieuw een centraal beleid opstellen, maar uitvoerig over de beste implementatie van het beleid voor de berggebieden discussiëren met alle instellingen en organen van de Unie, met de lidstaten, de regio' s en de lokale overheden, maar ook met de industriële en sociale partners, de non-gouvernementele organisaties en de wetenschap.
In verband hiermee wil ik u erop wijzen dat de Commissie op 31 januari van dit jaar het tweede verslag over de economische en sociale samenhang heeft goedgekeurd. Dit verslag werpt onder andere de vraag op naar de vastlegging van prioriteiten voor een uitgebalanceerde en duurzame ontwikkeling van de gebieden van de uitgebreide Unie en de vraag naar de dekking van een verhoogde behoefte aan samenhang, en het nodigt uit tot de discussie daarover. Dit verslag biedt vele mogelijkheden voor de bevordering van regio' s met een ontwikkelingsachterstand.
De bijdrage van de Commissie aan het Internationale Jaar van de bergen zal er daarom met name op gericht zijn om onze huidige steunmechanismen beter bekend te maken. De Commissie zal in de tweede helft van 2002 op initiatief van commissaris Barnier en mijzelf een seminar organiseren dat erop gericht zal zijn om de mogelijkheden die het Gemeenschapsbeleid aan de bergregio' s biedt te introduceren en er reclame voor te maken. U en alle andere geïnteresseerden zullen daartoe uitgenodigd worden.
Terugkomend op het onderhavige verslag wil ik benadrukken dat het ongetwijfeld al in de huidige rechtssituatie mogelijk is om de landbouw in de berggebieden doelgericht te ondersteunen. Dat is namelijk mogelijk dankzij de compensatiebedragen die onze basisondersteuning voor de berggebieden vormen en ook zullen blijven, maar ook dankzij maatregelen ter bevordering van het milieu, subsidies op het gebied van bosbeheer, verwerkingssubsidies, verkoopsubsidies of subsidies voor diversifiëring, bijvoorbeeld op het gebied van het toerisme. Ik wil u erop wijzen, mevrouw Rojo, dat in de voorschriften voor het opstellen van de programma' s voor de ontwikkeling van het platteland is vastgelegd dat er nadrukkelijk op speciale programma' s voor vrouwen moet worden gewezen en dat al deze ontwikkelingsprogramma' s ook een hoofdstuk moeten bevatten over de manier waarop men met name vrouwen wil helpen.
Wat geldt voor de ontwikkeling van het platteland, geldt ook ongeveer voor de gemeenschappelijke marktorganisaties. Deze houden ook rekening met de bijzonderheden van de extensieve landbouw door het nemen van specifieke maatregelen die op de kenmerken van deze landbouw zijn toegesneden - bijvoorbeeld de extensiveringspremie in de rundveehouderij of de premie voor de schapen- en geitenvleesproductie - of door een extra marge voor de lidstaten om gebieden naar eigen keuze speciaal te ondersteunen.
De Commissie zal in het kader van de tussentijdse evaluatie ingaan op de in het verslag voorgestelde speciale behandeling van boeren in berggebieden met betrekking tot de melkquota. Met betrekking tot de structuurfondsen mogen we ten slotte niet vergeten dat 95 procent van de berggebieden onder doelstelling 1 of doelstelling 2 valt. Deze berggebieden mogen op al onze steunregelingen aanspraak maken, en de lidstaten kunnen daarbij de noodzakelijke maatregelen doelgericht afstemmen op de behoeften van het moment, of het nu gaat om verkeers- of telecommunicatienetwerken dan wel om de fundamentele dienstverlening voor de bevolking of om de ondersteuning van economische activiteiten. Als aanvulling daarop zijn in principe nationale subsidies mogelijk - daar heeft de heer Caveri ook al op gewezen. Maar ook hier geldt weer dat wij dit graag nader bevestigd willen zien, omdat a) dat de regio' s de zekerheid geeft dat hun maatregelen ook conform het EU-recht beschouwd worden en omdat b) het niet zo ver mag komen dat er ongeoorloofde concurrentie ontstaat tussen de regio' s onderling.
Ik kan hier niet alle voorstellen van het verslag behandelen, maar ik hoop dat het seminar dat de Commissie naar aanleiding van het Internationale Jaar van de bergen organiseert, voldoende gelegenheid biedt om op de voorstellen terug te komen. In de tussentijd zal de Commissie in het kader van haar bevoegdheden en krachtens haar initiatiefrecht de conclusies van het verslag nog beter onderzoeken om de vandaag begonnen dialoog voort te kunnen zetten. Ik ben ervan overtuigd dat het ons zal lukken om de speciale kenmerken van de berggebieden en de betekenis ervan voor Europa nog meer op de voorgrond te stellen.

De Voorzitter
Hartelijk bedankt, commissaris Fischler.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt vandaag om 18.30 uur plaats.

Basisonderwijs voor kinderen in de ontwikkelingslanden
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0278/2001) van mevrouw Kinnock, namens de Commissie ontwikkelingssamenwerking, over het basisonderwijs in de ontwikkelingslanden in verband met de bijzondere zitting van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties over kinderen in september 2001 (2001/2030(INI)).

Kinnock
Mijnheer de Voorzitter, zoals u al liet doorschemeren is dit verslag geschreven met een bepaalde intentie: erop te wijzen dat de bijzondere zitting van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties over kinderen, die later deze maand wordt gehouden, het Parlement de kans geeft om zich bezig te houden met een fundamentele strategie voor de bestrijding van de wereldarmoede. Hierdoor kunnen we niet alleen voor dit onderwerp aandacht vragen, maar tevens oproepen tot maatregelen op dit terrein.
De doelstellingen zijn: gratis en verplicht onderwijs voor allen, waardoor vóór 2015 het analfabetisme onder volwassenen wordt gehalveerd, vóór 2005 ongelijke behandeling naar geslacht in scholen voor lager en middelbaar onderwijs wordt geëlimineerd, de leermogelijkheden voor volwassenen en jongeren worden uitgebreid en de feitelijke kwaliteit van het verstrekte onderwijs verbeterd wordt.
Wij hebben zo langzamerhand wel genoeg ontwikkelingsdoelstellingen gehoord. Ze staan vaak onveranderlijk vast en telkens komen er weer nieuwe bij. Ook weten wij waarom zoveel belang wordt gehecht aan ontwikkeling. Wat wij echter van de Commissie ontwikkelingssamenwerking willen weten, is hoe we die doelstellingen zullen realiseren. Dat onderwerp vormt het hart van de wereldwijde strategie voor armoedebestrijding die in onze commissie wordt besproken. De EU vervult hierin duidelijk een sleutelrol. Vorig jaar werden in Dakar in Senegal over deze materie duidelijke afspraken gemaakt. Wij hebben echter nog steeds geen informatie gekregen over een praktische aanpak, noch van de EU, noch van andere belanghebbenden.
Ikzelf heb dertig jaar lang lesgegeven, voornamelijk in het basisonderwijs, dus ik denk dat ik wel het recht heb om me bij de achtergrond van deze crisis enigszins betrokken te voelen. Op mondiale schaal is één op de zes mensen functioneel analfabeet. Eén op de vijf van het totale aantal kinderen, oftewel 130 miljoen kinderen, heeft geen toegang tot welke vorm van basisonderwijs dan ook. Twee derde van dit totaal zijn meisjes, een vreselijk statistisch gegeven. Hun leersituatie is buitengewoon ernstig. Velen onder u zullen het beeld kennen van kinderen die onder een boom zitten en daar naar een leerkracht luisteren die nog niet eens een schoolbord heeft om op te schrijven. Wanneer we het hebben over informatietechnologie spreken we in feite vaak over kinderen die nog niet eens een potlood hebben, laat staan een toetsenbord of computerscherm om achter te kunnen gaan zitten. In scholen waar van een dergelijke situatie sprake is, wordt de onderwijskwaliteit vaak nog eens beïnvloed door het feit dat de kinderen geen les krijgen in hun eigen taal.
Er bestaat een duidelijk verband tussen analfabetisme en armoede. Het gemiddeld inkomensniveau weerspiegelt duidelijk de toegang tot het onderwijs. Er is een duidelijke correlatie tussen kindersterftecijfers en het onderwijsniveau van de ouders. Een toename met 10% van het aantal inschrijvingen van meisjes bij het lager onderwijs zou de zuigelingensterfte en sterfte van kraamvrouwen aanzienlijk doen dalen. Desalniettemin zien we dat industrielanden over de gehele wereld hebben besnoeid op hun hulp voor lager onderwijs. Momenteel vormt deze begrotingspost nog maar 1% van het totaal.
De ontwikkelingslanden nemen het belang van onderwijs zelf onvoldoende ter harte. Het subcontinent India besteedt minder dan 1% van het BBP aan onderwijs. Wat betreft de EU-bijdrage hoop ik dat de Commissaris het met mij eens is dat die niet voldoende is. Ik hoop dat u bij uw presentatie niet zult zeggen dat dit alles in de bestaande procedures zal worden verwerkt. Wij willen van de commissaris antwoord op de vraag hoe wij de doelstellingen zullen gaan verwezenlijken. Ik zou graag van hem willen horen hoe hij de coördinatie van de Nationale Indicatieve Programma' s van Cotonou wil verbeteren en wat onze rol is in het Stuurcomité voor de ontwikkeling van het onderwijs in Afrika. Ook weet ik dat we tijdens het Belgisch voorzitterschap een mededeling van de Commissie over basisonderwijs kunnen verwachten. Ik zou graag willen weten wanneer wij die mededeling tegemoet kunnen zien.
Ik wil nog twee onderwerpen aan de orde stellen. Natuurlijk is prioriteit voor meisjes er een van en ik verwacht dat mevrouw Junker hierover meer zal zeggen. Wie als laatste erin komt, gaat er als eerste uit: dat is wat er met meisjes gebeurt. Meisjes hebben een lage sociale status en daarom is het geen prioriteit om hen naar school te krijgen. Ik zou graag willen zien dat de ministeries in ontwikkelingslanden worden getraind om concrete programma' s in het leven te roepen zodat er meer meisjes naar school gaan. De gevolgen van de besmetting met HIV zijn werkelijk enorm. In de ontwikkelingslanden zijn er miljoenen AIDS-wezen en in een land als Zambia raken jaarlijks steeds meer leerkrachten besmet met het HIV-virus dan het aantal dat wordt opgeleid tot nieuwe leerkrachten. Dit zijn voor ons duidelijk buitengewoon belangrijke onderwerpen van discussie.
Het wordt waarschijnlijk moeilijk om de doelstellingen te realiseren. Want is er onder de huidige omstandigheden wel voldoende politieke wil aanwezig om vóór 2005 meer meisjes naar school te laten gaan? De realiteit is dat, zoals het er nu uitziet, alle doelstellingen onhaalbaar zijn, en ik hoop dat men dat over twee weken tijdens de VN-bijeenkomst ook duidelijk wil toegeven. De doelstelling "lager onderwijs voor allen" lijkt bijzonder moeilijk te verwezenlijken. Ik zou graag van de Commissie willen weten welke rol de NGO' s, de burgermaatschappij en de mensen die betrokken zijn bij de Mondiale Onderwijscampagne spelen bij de realisatie van deze doelstellingen. Deze campagne is bijzonder succesvol, actief en dynamisch. Ik hoop dat de Europese Commissie zich sterk verbonden voelt met deze actie, maar vermoed dat dat niet het geval is.
Volgens de Mondiale Onderwijscampagne zou voor de verwezenlijking van de onderwijsdoelstellingen jaarlijks 8 miljard Amerikaanse dollar nodig zijn. Dat komt overeen met de mondiale militaire uitgaven voor slechts vier dagen, of met negen minuten van de internationale valutaspeculatie. Het lijkt mij dan ook dat als de politieke wil aanwezig zou zijn, wij de doelstellingen zouden kunnen halen. Het is het geld in ieder geval waard. De thans bestaande ongelijkheid die ik zojuist heb beschreven is zowel onhoudbaar als onverdedigbaar.

Ferrer
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, om te beginnen verdient mevrouw Kinnock onze oprechte gelukwensen. De PPE-fractie dankt de rapporteur voor haar uitmuntende verslag en het enthousiasme waarmee ze haar tekst verdedigt.
Met de in dit verslag vervatte voorstellen en de resolutie die wij tijdens de vergaderperiode van juli hebben aangenomen levert dit Parlement mijns inziens een belangrijke bijdrage aan de bijzondere zitting van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties over kinderen. Helaas is het thema van het onderwijs nog steeds een onopgelost vraagstuk binnen de ontwikkelingssamenwerking, ondanks de plechtige verklaringen en de op de talloze internationale conferenties over kinderen aangegane verbintenissen.
De cijfers betreffende de miljoenen ongeschoolde kinderen waarop mevrouw Kinnock ons terecht heeft geattendeerd, spreken vanzelf. Het is erg dat aan zovele miljoenen jongens en meisjes het fundamentele recht op onderwijs wordt ontzegd, maar het is nog veel erger dat miljoenen mensen ten gevolge van de schending van dit recht tot armoede en onderontwikkeling gedoemd zijn. In het kader van de informatie- en communicatiemaatschappij waarin wij ons vandaag de dag bewegen, vormt het voor de bevolking toegankelijke onderwijsniveau immers meer dan ooit de sleutel tot welvaart en vooruitgang.
Gelukkig hebben wij ondertussen beseft dat wij er niet in zullen slagen de armoede uit te bannen als het onderwijsprobleem in de ontwikkelingslanden niet op afdoende wijze wordt aangepakt. Sterker nog, in dat geval zal de kloof tussen rijke en arme landen alleen maar toenemen. Deze overtuiging heeft ons ertoe aangezet om het onderwijs als een van de kernpunten van de algemene strategie voor uitbanning van de armoede te beschouwen. In die zin moeten wij erkennen dat de Conferentie van Dakar over onderwijs voor allen een belangrijke stap voorwaarts betekende. De geboekte vooruitgang zal evenwel nergens toe leiden als wij niet de daad bij het woord voegen, als er overeenkomstig de afspraken van Dakar niet snel een concreet initiatief op wereldniveau wordt gelanceerd om strategieën uit te stippelen en de middelen vrij te maken die nodig zijn om de op nationaal vlak geleverde inspanningen naar behoren te steunen. Dit staat te lezen in een van de in Dakar aangegane verbintenissen.
Als belangrijkste donor en pleitbezorgster van solidariteit en eerbiediging van de mensenrechten - twee elementen die een wezenlijk onderdeel van haar internationaal optreden vormen - is het aan de Europese Unie om deze strategieën ten uitvoer te leggen, in nauwe samenwerking met de overige donoren, met inbegrip van het Monetair Fonds en de Wereldbank, en in overleg met het maatschappelijk middenveld. Ook de beleidslijnen ter eliminatie van de obstakels die de toegang van jongens en meisjes tot onderwijs van goede kwaliteit belemmeren, dienen in praktijk te worden gebracht. De Europese Unie heeft de politieke en morele plicht om de financiële middelen vrij te maken die nodig zijn om te garanderen dat uiterlijk in 2015 alle kinderen gratis onderwijs ontvangen. Dit alles is geheel in overeenstemming met de uitstekende voorstellen die in het verslag-Kinnock worden geformuleerd en vrijwel unaniem door de Commissie ontwikkelingssamenwerking en ook door mijn fractie worden onderschreven.
Om de genoemde doelstelling te bereiken moeten wij bovendien ook dringend de schuldenlast van de ontwikkelingslanden kwijtschelden of verlichten, op voorwaarde dat zij de beschikbaar gestelde middelen in onderwijsprogramma' s investeren. Wij moeten het verantwoordelijkheidsbesef van de ontwikkelingslanden aanwakkeren en, indien nodig, stimulerende maatregelen treffen die hen ertoe aanmoedigen de in Dakar aangegane verplichtingen na te komen en absolute prioriteit aan het onderwijs te verlenen. Het komt er met name op aan om de financiële middelen te verhogen en er in aansluiting op de campagne Onderwijs voor Allen voor te zorgen dat minstens 8% van de officiële steun naar ontwikkeling en basisonderwijs gaat. Wij kunnen de strijd tegen het analfabetisme in de wereld slechts winnen als de middelen die wij vrijmaken in verhouding staan tot de uitdagingen waarmee wij worden geconfronteerd.
Tot besluit wil ik onderstrepen dat dit de enige mogelijkheid is om te garanderen dat miljoenen kinderen hun fundamentele recht op onderwijs kunnen uitoefenen, hetgeen hen in de gelegenheid zal stellen de weg van de vooruitgang te bewandelen en tot vrije mannen en vrouwen uit te groeien.

Martínez Martínez
Mijnheer de Voorzitter, het verslag van mijn collega Glenys Kinnock is een van de initiatieven die de sociaal-democratische fractie steeds met bijzondere belangstelling en enorme genegenheid heeft gevolgd.
De tekst legt ons cijfers voor die af en toe zo aanstootgevend zijn dat zij ons geweten zouden moeten wakker schudden. Zij wijzen immers op het gebrek aan een coherente aanpak bij degenen die net als wij keer op keer het belang van het basisonderwijs voor het welslagen van onverschillig welk ontwikkelingsproces onderstrepen.
Wij hebben te pas en te onpas verklaard dat het lager onderwijs in de onderontwikkelde wereld onontbeerlijk is om de betrokken landen in de gelegenheid te stellen het hoofd te bieden aan de onrechtvaardigheid en achterstand waarvan zij het slachtoffer zijn.
Het verslag van mevrouw Kinnock geeft een overzicht van de talloze verbintenissen die de internationale gemeenschap in dit verband is aangegaan. De laatste afspraken werden vorig jaar tijdens het Wereldonderwijsforum in Dakar gemaakt.
Het verslag is tegelijkertijd ook een aanklacht tegen het gebrek aan een coherente aanpak en aan verantwoordelijkheidsbesef, zoals blijkt uit de talrijke voorbeelden. Enerzijds gebrek aan een coherente aanpak en aan verantwoordelijkheidsbesef bij de industrielanden, die alle beloften ten spijt niet alleen hebben nagelaten om hun programma's voor onderwijs en opvang van kinderen in de ontwikkelingslanden aan te scherpen, maar hun inspanningen op dit vlak zelfs hebben teruggeschroefd. Anderzijds gebrek aan een coherente aanpak en verantwoordelijkheidsbesef bij de zuidelijke landen, die de opleiding van hun jongste burgers nog steeds ondergeschikt maken aan andere prioriteiten zoals militaire uitgaven. In het merendeel van de gevallen blijven de investeringen in onderwijs ondermaats.
Het mag de resolutie die wij hier in stemming zullen brengen niet vergaan zoals zovele andere. Zij moet wel degelijk au sérieux worden genomen. Deze oproep tot een coherente aanpak en tot verantwoordelijkheidsbesef is een heus manifest, dat ons Parlement in het kader van het hier behandelde onderwerp tot doelstelling van de Europese Unie zou moeten uitroepen.
Bovendien zou dit verslag als referentiepunt moeten dienen voor het optreden van de Unie en de Europese landen - zowel lidstaten als kandidaat-landen - tijdens de bijzondere zitting van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties die binnen enkele dagen in New York plaatsvindt. Glenys Kinnock zal daar uiteraard aanwezig zijn. Zij zal klare taal spreken en zoals steeds vol overtuiging het woord voeren. Ik ben er zeker van dat zij dankzij haar vastberadenheid ook daar de steun zal genieten die hier tot de goedkeuring van haar voorstellen heeft geleid.
Dit soort documenten is bijzonder nuttig, omdat zij ons in staat stellen concrete antwoorden te formuleren op een globalisering die voornamelijk op de markt is toegespitst en derhalve wereldwijd ongelijkheden, armoede en uitsluiting in de hand werkt. Vandaar dat het globaliseringsproces overal ter wereld op weerstand stuit.
Tot slot dank ik Glenys Kinnock voor haar werk. Mijn oprechte gelukwensen! Het is uiteraard belangrijk dat de hier gedane voorstellen werkelijkheid worden, maar om te beginnen moet aan dit verslag zoveel mogelijk ruchtbaarheid worden gegeven. Het is immers de bedoeling dat wij de mensen overtuigen en voorlichten. De geloofwaardigheid van het Europees Parlement bij de burgers van de Unie zal hierdoor ongetwijfeld worden versterkt. Bovendien zal ook op plaatsen buiten onze grenzen het vertrouwen in Europa worden hersteld en zullen de mensen ook daar weer hoop krijgen.

Van den Bos
Wat leert ons de praktijk van het onderwijs in de ontwikkelingslanden? Bovenal dat goed basisonderwijs absoluut nog niet de prioriteit krijgt die het verdient. Goed gratis onderwijs is essentieel voor de ontwikkeling. 900 miljoen mensen zijn nog analfabeet. De doelstellingen van Dakar dreigen bij lange na niet gehaald te worden. Daarom zijn er nieuwe impulsen nodig op het allerhoogste politieke niveau, met name uit Europa, Amerika en Japan. Er is dringend behoefte aan een uitgewerkt strategisch initiatief met een realistisch tijdschema en ruimere financiële middelen. Per land moeten indicatieve programma's worden opgesteld.
De Europese Unie heeft tot nu toe veel te weinig aandacht aan onderwijs geschonken. Het argument dat andere donoren er al voldoende aan doen is absoluut aantoonbaar onjuist. De oorzaak van de achterstand in onderwijsvoorzieningen ligt niet alleen bij de donoren. Veel ontwikkelingslanden geven er zelf een veel te lage prioriteit aan. Het is ten hemel schreiend dat in Afrika twee keer zoveel geld wordt uitgegeven aan militaire uitrusting als aan onderwijs. Als India minder dan 1% van het BNP aan schoolvoorzieningen blijft uitgeven, komt er van ontwikkeling natuurlijk nooit iets terecht.
Het verslag van mevrouw Kinnock is uitstekend. Inderdaad zal er speciale aandacht moeten worden besteed aan meisjes, vroegtijdige schoolverlaters en ook voormalige kindsoldaten. De grondrechten van kinderen zullen alleen geëerbiedigd worden als volwassenen de juiste politieke lessen trekken uit de falende onderwijspraktijken.

Maes
Mijnheer de Voorzitter, wij hebben natuurlijk veel te weinig tijd om dit uitstekende verslag van mevrouw Kinnock naar behoren te bespreken. Ik deel haar scepsis ten aanzien van de grote congressen waar mensen met dure pakken en grote pro diems samenkomen om te praten over prioriteiten die zij dan later direct vergeten, terwijl de onderwijsbegrotingen van de armste landen dalen en het aantal kinderen dat veroordeeld is tot analfabetisme blijft stijgen. Ik heb echt de indruk dat een aantal landen handelt zoals een aantal regeringen in de negentiende eeuw: houd ze arm en houd ze dom, dan hebben we er het minst last mee. Dat is eigenlijk de strategische reden die ik zoek achter het manifeste verwaarlozen van het lager onderwijs. Dat lager onderwijs heeft ook in onze eigen budgetten voor ontwikkelingssamenwerking een veel te lage prioriteit gehad. Door mijn collega's is gelukkig al veel waars gezegd. Ik wil mij dan ook beperken tot een paar suggesties in verband met dat lager onderwijs in het verslag van mevrouw Kinnock, die bijzonder pertinent zijn.
Dat onderwijs moet gratis zijn. Kinderen mogen niet worden uitgesloten, omdat ze het lager onderwijs niet kunnen betalen, anders worden zij veroordeeld tot de straat, veroordeeld tot uitbuiting via kinderarbeid, enzovoort. Integendeel, wij zouden de kinderen uit arme gezinnen zelfs een studiebeurs moeten geven, zodat ze naar school kunnen gaan, om de kilometers af te leggen, om hun uniformpje te betalen, enzovoort. Ook de onderwijzers moeten betaald worden, ze moeten opgeleid worden en ze moeten een loon krijgen dat hen in staat stelt om op een decente manier te overleven, zodat ze de kinderen niet aan hun lot hoeven over te laten, omdat ze dringend nog iets moeten gaan verdienen om aan hun eigen gezin tenminste wat voedsel te kunnen verstrekken. Het is duidelijk dat er nationale actieplannen moeten komen. Ik verwacht veel meer van de regeringen die zich van het probleem bewust zijn, maar dan moeten wij ook bereid zijn om die regeringen bij te staan en hun bestuurskracht te vergroten. Veel te veel gaan wij eromheen zitten met onze dure specialisten en onze dure NGO' s, terwijl we eigenlijk de schamele onderwijsvoorzieningen in die landen zelf veel te weinig steunen. Dat neemt niet weg dat ik van de EU verwacht dat zij nu naast al die woorden ook tot daden zal komen.

Junker
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, het verslag van mevrouw Kinnock is een grote prestatie en zonder meer het toejuichen waard. Een groot deel van de minst ontwikkelde landen behoort tot de ACS-staten van zwart Afrika. Hier heersen helaas grote tekorten in het onderwijs, want met name meisjes en vrouwen wordt het recht op het eenvoudigste basisonderwijs ontnomen. Er zijn echter ook gevallen die ons weer hoopvol stemmen, en daarover wil ik het hebben.
De regering van Mali, een zeer arm land in het Sahelgebied, heeft een zeer voortvarend beleidsprogramma opgesteld. Daar zet men zich zeer moedig in voor de decentralisatie en heeft men een uitgebreide onderwijshervorming doorgevoerd. De kinderen in Mali, zowel jongens als meisjes, moeten zoveel mogelijk in hun eigen regionale of etnische taal goed onderwijs krijgen. Dat is echter makkelijker gezegd dan gedaan, want er zijn geen docenten die opgeleid zijn in de regionale talen en er zijn ook geen lesprogramma' s voor, om over boeken maar helemaal te zwijgen. Er moeten dus eerst docenten opgeleid worden en boeken samengesteld, maar dat gaat niet van vandaag op morgen en dat is ook niet meteen voor het hele gebied mogelijk.
Denkt u alleen al eens aan de nomadische bevolkingsgroepen in de woestijn. Er moeten speciale methoden gevonden worden om hen onderwijs te kunnen geven, om maar een voorbeeld te noemen. Voor het onderwijsbeleid is dit een enorme uitdaging, die door veel donororganisaties ondersteund wordt. Ook de radio kan een belangrijk hulpmiddel zijn, met name in de dunbevolkte gebieden. Zo zijn er in Mali, net als in andere ontwikkelingslanden, intussen vele lokale en regionale radiostations opgericht. Die kunnen door het gebruik van centraal geproduceerde cassettes makkelijk voor decentraal onderwijs ingezet worden.
In het dunbevolkte Australische binnenland is onderwijs via de radio al lange tijd ingeburgerd. In Afrika zouden daarom aangepaste elektronische methoden, maar ook mobiele scholen een aanzienlijke bijdrage kunnen leveren aan het opheffen van de tekorten in het onderwijs. Het is voor de ontwikkelingssamenwerking van de Europese Unie de moeite waard om aan dergelijke nieuwe methoden mee te werken.

Fischler
Geachte afgevaardigden, met het oog op de komende speciale VN-bijeenkomst voor kinderen juicht de Commissie het voorgelegde besluit toe. En wij willen u, mevrouw Kinnock, complimenteren met uw uitgebreide verslag. U benadrukt terecht in uw verslag de noodzaak om maatregelen te nemen om het actiekader van Dakar te realiseren. De Commissie heeft bovendien besloten om het ontwikkelingsbeleid met name op het gebied van onderwijs en gezondheid in 2002 een zeer hoge prioriteit toe te kennen.
Het welzijn van de kinderen ligt ons na aan het hart en het is ook een doel dat wij vooral met het sociaal georiënteerde sectorbeleid, zoals het onderwijs- en gezondheidsbeleid, willen bereiken. De kwesties die daarmee verband houden werden het afgelopen jaar besproken in de verklaring van de Raad en van de Commissie over het ontwikkelingsbeleid van de Europese Gemeenschap in verband met de armoedebestrijding. Bovendien spelen ze ook een centrale rol in de partnerschapsovereenkomsten van Cotonou. De Commissie heeft ook de ondersteuning op het gebied van onderwijs vergroot en haar maatregelen de afgelopen jaren op het algemene onderwijs en met name het basisonderwijs gericht.
Daarom heeft de Gemeenschap de algemene toewijzing van subsidies in vergelijking met andere sectoren aanzienlijk aangescherpt. Bovendien bevatten de meeste programma' s ter bevordering van het basisonderwijs speciale clausules in het voordeel van de meisjes, om op die manier discriminatie op grond van geslacht te voorkomen.
Over de specifiekere overwegingen en aanbevelingen die te maken hebben met de Gemeenschap kan ik het volgende zeggen. In de eerste plaats is de sector onderwijs van doorslaggevend belang voor de strategie van de armoedebestrijding, die een hoge prioriteit heeft in het ontwikkelingsbeleid van de Gemeenschap. De Commissie is ook van mening dat er duidelijke doelstellingen geformuleerd moeten worden; dat er bij de armoedebestrijding ook moet worden gekeken naar het onderwijs; en dat ook de burgerbevolking erin betrokken moet worden.
De Commissie vertegenwoordigt dit standpunt ook in de onderhandelingen met de ontwikkelingslanden als het gaat om de strategieën van de armoedebestrijding. De Commissie vindt het zeer belangrijk om in deze onderhandelingen een actieve rol te spelen en de internationale steunvoornemens te bevorderen.
In de tweede plaats is de Gemeenschap in Dakar het afgelopen jaar een officiële verplichting aangegaan door de bekrachtiging van de op de Universele Verklaring van de rechten van de mens en het Verdrag inzake de rechten van het kind gebaseerde visie op onderwijs voor iedereen, zoals vervat in de verklaring van de Wereldonderwijsconferentie. Daardoor is onderwijs nu een mensenrecht. De Gemeenschap heeft zich ook aangesloten bij de eis dat "landen die zich daadwerkelijk voor onderwijs inzetten in geen geval gehinderd mogen worden bij de verwezenlijking van dit doel door een gebrek aan middelen" .
De Commissie is het met het Europees Parlement eens dat een betere coördinatie en meer complementariteit van de activiteiten van de Gemeenschap met de activiteiten van de lidstaten met behulp van de groepen van deskundigen voor onderwijskwesties, evenals een intensivering van de samenwerking met de UNESCO en de vereniging voor de ontwikkeling van het onderwijs in Afrika, van doorslaggevend belang zijn om de doeltreffendheid van de communautaire hulp te vergroten.
Om dit te bereiken gaat de Commissie de samenwerking met de UNESCO uitbreiden door met name de UNESCO te ondersteunen bij haar taak om het "onderwijs voor allen" te coördineren. Bovendien neemt de Commissie deel aan de werkgroep die is opgericht om het actiekader van Dakar te verwezenlijken. Ze bevordert ook de doelstellingen van onderwijs voor allen in haar onderhandelingen over de ACS-statenstrategieën voor het negende EOF.
Met betrekking tot de lastige kwestie van de oprichting van een mondiaal fonds voor het basisonderwijs is de Commissie van mening dat een dergelijk fonds geen gangbare oplossing is vanwege de procedures van de Commissie voor de programmering en verwezenlijking van de hulp. Toch wijst de Commissie een mondiaal initiatief zoals in het actiekader van Dakar is voorgesteld niet principieel van de hand ook al moeten de wijzen van tenuitvoerlegging uitvoerig worden onderzocht.
In de derde plaats heeft de kwestie van de kinderrechten ook zeer veel te maken met de genderproblematiek in het algemeen. De onderwijsdoelstellingen voor kinderen en voor meisjes in het bijzonder kunnen niet volledig verwezenlijkt worden als vrouwen niet dezelfde kansen krijgen binnen families of samenlevingen. De Commissie zet zich er daarom voor in dat er aan de onderwijsbehoeften van meisjes bijzondere aandacht wordt geschonken. Zij is daarom op dit moment bezig met de voorbereidingen voor een actieplan voor de gelijke behandeling van de seksen, die aan deze wens tegemoet moet komen. Bovendien houdt zij ook in al haar eigen onderwijsprogramma' s rekening met de genderproblematiek.

De Voorzitter
Hartelijk bedankt, commissaris Fischler.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt dadelijk plaats.

STEMMING
De Voorzitter
 Wij gaan nu over tot de stemming over de actuele, dringende en bijzonder belangrijke kwesties.
Verslag (A5-0277/2001) van de heer Ebner, namens de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, over 25 jaar toepassing van de communautaire regelgeving ten gunste van de landbouw in de berggebieden (2000/2222(INI))

Fiori
Mijnheer de Voorzitter, er klopt redactioneel iets niet in paragraaf 11 op bladzijde 10, waar sprake is van wijnbouw in berggebieden. In de op twee na laatste regel staat dat wat de aanlegkosten van wijngaarden betreft er geen onderscheid gemaakt mag worden tussen laagvlakten en berggebieden. Uit de werkzaamheden van de commissie en natuurlijk ook uit de ingediende amendementen blijkt dat de aanlegkosten voor wijngaarden in laagvlakten en berggebieden vergeleken moeten worden met die van wijngaarden in heuvelgebieden.

Meijer
. Een landbouw die steeds afhankelijker wordt van de wereldmarkt zal proberen om zo goedkoop mogelijk te produceren, ten koste van de kwaliteit van de arbeid, van de natuur, van het milieu en van het dierenwelzijn. De minst productieve gebieden zullen het eerst worden verlaten. Dat zijn gebieden die langdurig onbewoond zijn gebleven, omdat je er meer inspanning nodig hebt om in je levensonderhoud te kunnen voorzien. De mensen die zich daar uiteindelijk toch hadden gevestigd, waren de uitgestotenen van de samenleving. Vaak waren het voormalige gevangenen, etnische minderheden en verliezers van een oorlog om de beste gronden. De minst productieve gebieden waarin de verliezers terechtkwamen zijn niet alleen de berggebieden, maar ook laaggelegen 'wetlands' , dus oude moerassen waarvan de ondergrond bestaat uit veen, een vochthoudend plantaardig materiaal dat bij verdroging inkrimpt en verdwijnt. Boeren in bergen en 'wetlands' spelen inmiddels een belangrijke rol bij natuurbeheer, recreatie en waterhuishouding. In een vrije onbeschermde markt zijn zij gedoemd te verdwijnen. Dan keert in hun woon- en werkgebied niet de oernatuur terug, maar slaat de verloedering toe. Mechaniseren en vernielen van het landschap om het efficiënter te kunnen bewerken is geen aanvaardbaar alternatief. Daarom steun ik graag de voorgestelde steunmaatregelen, maar maak ik er bezwaar tegen als die beperkt blijven tot de bergen alleen.

De Voorzitter
Wij zullen de diensten verzoeken om een lifting en om daarbij rekening te houden met uw opmerking.
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
Verslag (A5-0278/2001) van mevrouw Kinnock, namens de Commissie ontwikkelingssamenwerking, over het basisonderwijs in de ontwikkelingslanden in verband met de bijzondere zitting van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties over kinderen in september 2001 (2001/2030(INI))
STEMVERKLARINGEN- Verslag-Ebner (A5-0277/2001)
Verslag-Kinnock (A5-0278/2001)

Bordes en Cauquil
Wij zijn ingenomen met de eis van de rapporteur dat alle kinderen tot 15 jaar het recht moeten krijgen op gratis onderwijs van goede kwaliteit. Maar zelfs in de Europese landen waar dergelijke wetten bestaan is het gratis onderwijs niet meer dan een formaliteit. De schoolbenodigdheden zijn immers niet gratis, waardoor kinderen uit onbevoorrechte sociale klassen benadeeld worden. Verder zijn de schoolklassen in volkswijken vaak overvol, terwijl de scholen zelf onvoldoende zijn uitgerust.
De onderontwikkelde landen ondervinden in veel grotere mate de nadelen van deze situatie, zelfs als scholing er verplicht is.
In het verslag wordt gesteld dat "de aanpak van de onderwijscrisis een van de meest doeltreffende strategieën is voor het doorbreken van de armoedecyclus die ons ter beschikking staan" . Er wordt hierbij evenwel voorbij gegaan aan de realiteit. We kunnen de armoedecyclus alleen doorbreken als we ophouden met het plunderen van deze landen en het uitbuiten van de mensen die in deze landen werken. Als we dit nalaten, zullen de best bedoelde redevoeringen nooit meer zijn dan holle frasen en zullen miljoenen kinderen in arme landen van een minimum aan onderwijs verstoken blijven.
Wij stemmen voor dit verslag om aan te geven dat wij ons kunnen vinden in de intenties van de rapporteur, maar alleen in het kader van de zojuist geschetste omstandigheden.

De Voorzitter
Hiermee is de stemming beëindigd.

Onderbreking van de zitting
De Voorzitter
Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement te zijn onderbroken. 2
(De vergadering wordt om 18.55 uur gesloten)

