Situatie van het maatschappelijk middenveld en de nationale minderheden in Wit-Rusland (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie: Situatie van het maatschappelijk middenveld en de nationale minderheden in Wit-Rusland.
Diego López Garrido
fungerend voorzitter van de Raad. - (ES) Hartelijk dank mijnheer de Voorzitter dat u mij de kans geeft om te spreken over dit agendapunt: de situatie van het maatschappelijk middenveld en de nationale minderheden in Wit-Rusland.
De Europese Unie is zeer bezorgd over de verslechtering van de situatie in Wit-Rusland, in het bijzonder met betrekking tot de mensenrechten.
Het gebrek aan vrijheid van meningsuiting en van vergadering, de steeds groter wordende druk op de media, wetten die het gebruik van internet beperken en het optreden tegen activisten van de oppositie betekenen een achtergang voor de mensenrechten in Wit-Rusland
In haar verklaring van 16 februari vorige maand uitte mevrouw Ashton, hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, ook haar bezorgdheid ten aanzien van de situatie van de Poolse minderheid in Wit-Rusland en de arrestatie door de politie van sommige leden van deze gemeenschap. Deze verklaring, dit formele standpunt van de hoge vertegenwoordiger, is ook aan de Wit-Russische autoriteiten overgebracht via de officiële diplomatieke kanalen.
Deze maandag hadden we de mogelijkheid om in de Raad Buitenlandse Zaken te debatteren over deze kwestie. We konden een diepgaand debat houden dat ongetwijfeld herhaald zal worden in de toekomst. Er was een interventie van de Poolse minister van Buitenlandse Zaken waarin hij zijn bezorgdheid uitte en zei dat het noodzakelijk is om in te grijpen en een standpunt in te nemen tegen het systematisch lastigvallen van de Poolse minderheid. Er moet tevens vermeld worden dat Europese Unie in al haar geledingen zonder enige twijfel erg bezorgd is en deze situatie op de voet volgt.
Ik denk dat het erg belangrijk is om de Wit-Russische autoriteiten duidelijk te maken dat ze de verplichtingen die ze zijn aangegaan in de OVSE ten aanzien van mensenrechten en de bescherming van minderheden als een essentieel onderdeel van de eerbiediging van de rechten van de mens na dienen te komen. In de Raad Buitenlandse Zaken, waarover ik het zojuist had, was er een uitdrukkelijk verzoek aan de Europese ministers om de Wit-Russische autoriteiten via passende kanalen en fora hun aandacht te laten vestigen op deze situatie.
Ik denk dat het in het gemeenschappelijk belang is van Wit-Rusland, de Europese Unie en alle Europese burgers dat wij invloed uitoefenen en een einde proberen te maken aan deze acties tegen de mensenrechten en de rechten van minderheden die zo belangrijk zijn in Wit-Rusland. Tegelijkertijd denk ik dat het van belang is voor Wit-Rusland om zich in de juiste richting te bewegen. Alle dimensies van het Oostelijk partnerschap bieden een goede gelegenheid om Wit-Rusland in de juiste richting te krijgen, ook op multilateraal niveau.
Kristalina Georgieva
lid van de Commissie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, aan de verklaring van het fungerend voorzitterschap van de Raad, waarin feitelijk wordt verwezen naar het buitengewoon helder en krachtig tot uitdrukking gebrachte standpunt van de hoge vertegenwoordiger, barones Ashton, ten aanzien van deze kwestie, wil ik slechts toevoegen dat de Commissie verontrust is over de verslechtering van de mensenrechtensituatie in Wit-Rusland, in het bijzonder met betrekking tot de Poolse minderheid.
Dat de vorderingen die de laatste jaren in Wit-Rusland op democratisch vlak zijn gemaakt, nu worden teruggedraaid, is zeer betreurenswaardig en ernstig. Dat neemt niet weg dat we betrokken moeten blijven bij het land en de communicatiekanalen open moeten houden, hoe moeilijk dat misschien ook is, wat niet noodzakelijkerwijs officiële kanalen hoeven zijn - we kunnen natuurlijk voortbouwen op het Oosters Partnerschap en dat gebruiken - maar ook via interpersoonlijke contacten. Dat zijn misschien wel de belangrijkste contacten die we in Wit-Rusland moeten nastreven. Studentenuitwisseling, het aanbieden van commerciële mogelijkheden en culturele uitwisselingen kunnen fungeren als een platform voor het aanknopen van betrekkingen met de bevolking van Wit-Rusland en als een manier voor het bevorderen van de democratie in het land.
Laat me tot besluit zeggen dat de Commissie ondanks de terugslag in de afgelopen twee jaar betrokken wil blijven en zich via interactie met Wit-Rusland wil inzetten voor snellere positieve ontwikkelingen die het proces van toenadering weer op de rails naar de situatie van twee jaar geleden kunnen brengen.
Gunnar Hökmark
(EN) Mijnheer de Voorzitter, ik dank het Spaanse voorzitterschap en de Commissie voor hun opmerkingen over deze situatie.
Laat één ding duidelijk zijn: we praten hier niet over een geïsoleerd incident, maar over het optreden van een dictatuur, van een meedogenloos regime dat zowel de minderheden als de individuele burgers hun rechten ontzegt. Dat is nu de stand van zaken in Wit-Rusland en dat moet volgens mij het uitgangspunt zijn voor onze discussies over de dialoog met het regime.
Een dialoog moet van twee kanten komen. Wanneer we ons openstellen voor dialoog en samenwerking, moeten we van het regime in Wit-Rusland zichtbare resultaten in de vorm van veranderingen en hervormingen eisen, en die hebben ze niet geleverd. Ik wil er met klem op wijzen dat dit geen Pools probleem is. Wit-Rusland is een buurland van de Europese Unie en maakt deel uit het van het Oosters Partnerschap. Dit is een Europees probleem en met zijn optreden neemt het regime in Wit-Rusland nu afstand van een open dialoog en samenwerking met de Europese Unie.
Om te beginnen moeten we de fundamentele eis stellen dat de minderheids- en mensenrechten worden gerespecteerd, dat een einde wordt gemaakt aan het gewelddadig optreden van de politie en dat het regime zich bereid verklaart om met de Europese Unie een constructieve dialoog te voeren. Dat moet mijns inziens de duidelijke boodschap zijn aan het regime. Onze dialoog moet een dialoog voor democratie en mensenrechten zijn, en natuurlijk moeten we die dialoog ook met het maatschappelijk middenveld voeren, want Wit-Rusland is veel meer dat het regime: het zijn de mensen die in Wit-Rusland leven, de studenten, de mannen en vrouwen, de samenleving. Ik geloof dat wat we de laatste tijd hebben gezien, duidelijk heeft gemaakt dat we nu een dialoog met het maatschappelijk middenveld op gang moeten brengen om de vrijheid en de democratie en het respect voor de mensenrechten te versterken.
Kristian Vigenin
(EN) Mijnheer de Voorzitter, staat u mij toe om namens de Fractie van de Progressieve Alliantie van Socialisten en Democraten in het Europees Parlement mijn bezorgdheid tot uitdrukking te brengen over de mensenrechtensituatie in Wit-Rusland. Ik denk daarbij vooral aan de recente ontwikkelingen binnen de Bond van Polen. Namens de fractie wil ik ook uitdrukking geven aan mijn solidariteit met alle burgers van Wit-Rusland die hun elementaire burger- en mensenrechten niet kunnen uitoefenen. Dit is een Europees land in de eenentwintigste eeuw; dit is onaanvaardbaar en ik denk dat iedereen met me eens is.
Dit is het startpunt. De belangrijkste vragen die we ons nu moeten stellen, zijn ten eerste, waar we met Wit-Rusland heen willen, en ten tweede, langs welke weg we daar kunnen komen. Over het antwoord op de eerste vraag zullen we het denk ik allemaal eens zijn: we willen een democratisch Wit-Rusland; we willen dat de Wit-Russische autoriteiten - parlement, president, overheden en lokale vertegenwoordigers - democratisch worden gekozen; we willen dat deze autoriteiten een klimaat van vrijheid en creativiteit in Wit-Rusland creëren en natuurlijk willen we graag dat het land zich in de richting van de EU beweegt.
De tweede vraag is hoe we dat kunnen bereiken. De Europese Unie heeft haar beleid ten aanzien van Wit-Rusland veranderd van een beleid van isolement in een beleid van betrokkenheid, en dat lijkt vruchten af te werpen. Maar de resultaten zijn natuurlijk nog onvoldoende: het beleid wordt niet snel genoeg uitgevoerd en de ontwikkelingen die we bijvoorbeeld in de afgelopen twee weken hebben gezien, maken duidelijk dat we veel vastberadener moeten optreden.
Wat ik heb ontdekt als voorzitter van de delegatie in de Parlementaire Vergadering Euronest en als hoofd van de delegatie die morgen naar Wit-Rusland vertrekt om de situatie ter plekke te bekijken, is dat de Raad, de Commissie en het Parlement geen gezamenlijke strategie hebben. Zo'n gezamenlijke strategie is echter nodig om eenieders inspanningen te versterken, en we hebben echt een politieke dialoog nodig. We hebben voor Wit-Rusland een hele concrete routekaart nodig, niet alleen algemene aanbevelingen, maar een actieplan - een routekaart - die Wit-Rusland moet overnemen. Dat is de weg die we nu moeten volgen, en het is niet genoeg om dit alleen te doen via economische samenwerking en in het kader van het Oostelijk Partnerschap.
Gerben-Jan Gerbrandy
Ook ik beschouw het debat vanavond meer als een regionale aangelegenheid. Wij hebben gezien dat Janoekovitsj in de Oekraïne gekozen is. Hij is duidelijk een president die zich meer richt op Moskou dan op Brussel. Wij mogen ons door zijn bezoek volgende week geen zand in de ogen laten strooien.
Wat mij betreft is wat nu plaatsvindt in Wit-Rusland, wat Loekasjenko zich durft te permitteren ten aanzien van de Poolse minderheid, ook een teken dat hij meer naar Moskou kijkt dan naar het westen. Hij durft blijkbaar een minderheid uit een EU-land op deze manier de fundamentele mensenrechten af te nemen. Hoe komt dit? Dit komt natuurlijk wel doordat Europa als geheel te veel met de rug naar het oosten heeft gestaan. Wij hebben ons te weinig opengesteld voor echte toegang tot deze landen. Natuurlijk moeten wij nu heel hard oordelen over wat Wit-Rusland ten aanzien van de Poolse minderheid doet. Maar laten wij ons eigen beleid ook wat meer openstellen en een minder restrictief visumbeleid hanteren. Laten wij kijken naar het energiebeleid en dat meer gaan afstemmen op landen als Wit-Rusland en de Oekraïne.
Dat zou mijn pleidooi zijn. Het vizier ook vanuit Europa weer meer op deze landen te richten. Dat zal een veel betere invloed hebben op de interne politieke ontwikkelingen dan nu veel te hard oordelen en de zaak overlaten aan Moskou.
Heidi Hautala
Mijnheer de voorzitter, een dringende reden waarom dit onderwerp nu op de agenda staat, is de vreedzame demonstratie waarbij veertig vertegenwoordigers van de Bond van Polen werden gearresteerd, wat wij natuurlijk moeten veroordelen.
Een andere actuele reden die mijn collega, de heer Vigenin, al noemde, is dat het Parlement na zeer lange tijd een fact-finding delegatie naar Minsk stuurt, en in die delegatie van vier personen vertegenwoordig ik de Subcommissie mensenrechten.
Wij moeten ons zorgen maken over de mensenrechtensituatie in Wit-Rusland. Er zijn problemen met de vrijheid van meningsuiting, de persvrijheid en de vrijheid van vergadering en vereniging.
Wij moeten eisen dat Wit-Rusland de doodstraf afschaft en we moeten een verbetering van de mensenrechtensituatie in al haar aspecten als voorwaarde stellen voor betere betrekkingen tussen de Europese Unie en Wit-Rusland. Ik ben het met andere collega's eens dat het maatschappelijk middenveld een sleutelrol in deze ontwikkeling speelt.
Ryszard Czarnecki
Mijnheer de Voorzitter, geen besluit is ook een besluit. Het Europees Parlement moet in maart een resolutie over Wit-Rusland aannemen, maar het is nog belangrijker dat we dit nu doen. De vervolging van Polen in Wit-Rusland is niet alleen relevant voor Polen, zoals anderen voor mij ook al hebben gezegd, maar is een symptoom van een bepaalde houding ten opzichte van Europese normen, ook in verband met nationale minderheden.
Europa moet Wit-Rusland uit de Russische invloedssfeer halen, maar moet ook eisen dat het land de waarden respecteert die bepalend zijn voor de Unie, zoals burgerlijke vrijheden, persvrijheid, rechten van nationale en godsdienstige minderheden maar ook het recht op vereniging. Misschien begrijpt Loekasjenko niet wat de Europese waarden betekenen maar hij zal heus wel begrijpen wat sancties betekenen. Het mogen echter geen sancties zijn tegen de samenleving van Wit-Rusland - zulke sancties willen we niet. Het moeten sancties zijn om politici en regeringsvertegenwoordigers die verantwoordelijk zijn voor de discriminatie van Polen en van de democratische oppositie het leven zuur te maken.
De relaties tussen de EU en Wit-Rusland zijn niet evenwichtig: de Unie zet de deur open voor Minsk, maar krijgt daar eigenlijk niets voor terug. Dat is eenrichtingsverkeer en leidt tot niets. De tijd is rijp voor politieke sancties, al zijn ze maar tijdelijk, al leiden ze er slechts toe dat de vertegenwoordigers van het parlement van Wit-Rusland niet kunnen deelnemen aan de Parlementaire Vergadering van Euronest, en dat de vertegenwoordigers van het regime in Minsk weer op de zwarte lijst komen te staan van personen die niet worden toegelaten tot het grondgebied van de Europese Unie.
Kinga Gál
(EN) Mijnheer de Voorzitter, als ondervoorzitter van de Intergroep voor traditionele minderheden, nationale gemeenschappen en talen, veroordeel ik met kracht de acties van de Wit-Russische autoriteiten tegen de grootste Poolse minderheidsorganisatie in het land en tegen de leden van de Poolse minderheid. We horen vandaag dat dat voornamelijk ouderen waren.
De feiten laten zien dat niet alleen sprake is van een duidelijke schending van minderheidsrechten maar ook van elementaire mensenrechten. Uit deze acties komt het ondemocratische karakter van het politieke systeem van het land naar voren, en de leden van het Parlement die met eigen ogen hebben gezien hoe communistische regimes te werk gaan, herkennen de methoden.
Sinds haar oprichting is de Intergroep consequent in de bres gesprongen voor de rechten van nationale minderheden en acht ze elke schending van minderheidsrechten onaanvaardbaar.
We vragen de Commissie en de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor Buitenlandse Zaken en Veiligheidsbeleid om concrete maatregelen te nemen, teneinde de Wit-Russische regering duidelijk te maken dat zonder respect voor de mensenrechten, inclusief minderheidsrechten, geen betrekkingen tussen de EU en Wit-Rusland mogelijk zijn.
Minderheidsrechten zijn een onderdeel van de mensenrechten en kunnen als zodanig niet als een interne aangelegenheid worden beschouwd. Deze kwestie gaat niet alleen Polen en Wit-Rusland aan, het is ook een EU-aangelegenheid omdat, zoals reeds door een vorige spreker is gezegd, het gaat om ons nabuurschapsbeleid, om het Oosters Partnerschap. We vragen de Commissie dus om de Wit-Russische regering een duidelijke boodschap te sturen en duidelijke stappen te zetten.
Bogusław Liberadzki
(PL) Mijnheer de Voorzitter, ik zou de Raad en ook de Commissie willen bedanken voor deze snelle reactie. Dit is werkelijk een uitstekend voorbeeld van onze Europese normen.
Allereerst wil ik er op wijzen dat dit werkelijk geen etnisch conflict is. Dit is geen conflict tussen Polen en Wit-Rusland, of tussen Wit-Rusland en Polen. Hier worden de mensenrechten en het recht op vrije meningsuiting gewoon niet gerespecteerd en de rechten van nationale minderheden geschonden. Dit had iedere andere minderheid kunnen overkomen. Waarom is het de Poolse minderheid overkomen? De reden is dat deze minderheid groot is, goed georganiseerd en democratisch, en omdat ze onder andere geleid wordt door de heer Milinkevitsj, die de prijs van het Europees Parlement heeft gekregen. Daarom waren wij als eersten aan de beurt.
De vraag is wat we moeten doen. Ik heb nu al twee keer met de heer Milinkevitsj en met mevrouw Borys kunnen spreken. Zij zeggen: wij zijn loyale burgers van Wit-Rusland en willen geen economische sancties of politieke sancties; we willen een toenadering tussen Wit-Rusland en de Europese Unie; we willen een evenwichtig beleid en we willen dat de samenwerking afhankelijk wordt gemaakt van de vooruitgang bij de democratisering van het land. Wij zouden ook zo te werk moeten gaan. Daarom moeten we ons openstellen voor de burgers van Wit-Rusland en moeten we het ze makkelijker om een visum te krijgen. Moet er echt worden betaald voor een visum? Is een visumbeleid wel nodig? Het is een goede zaak dat onze fact-finding missie naar Wit-Rusland gaat. Laten we afwachten wat die ons vertelt, en pas dan beslissen wat we moeten doen.
Konrad Szymański
(PL) Mijnheer de Voorzitter, men had ons beloofd dat het Verdrag van Lissabon het buitenlands beleid van Europese Unie veel efficiënter zou maken. Al heel snel is gebleken dat we onze rol in Haïti te laat hebben gespeeld en niet zichtbaar zijn geworden, dat de top tussen de Europese Unie en de VS een mislukking is geworden en dat de oprichting van de diplomatieke dienst heeft plaatsgevonden in een sfeer van geruzie tussen de instellingen van de EU, wat ten koste van de kwaliteit van de dienst is gegaan. Vandaag hebben we weer een kans gekregen om te laten zien dat de Unie krachtdadig is. Helaas heeft de Raad zijn besluit uitgesteld, en het Parlement is niet in staat om te reageren op een flagrante schending van de mensenrechten in een land dat een grotere rol zou moeten spelen in het beleid van de EU.
Mevrouw Georgieva, het beleid van de open deur en de uitwisseling van studenten met Wit-Rusland is mislukt, is vandaag mislukt, dus herhaalt u alstublieft niet wat we nu al vijf jaar hebben beluisterd over de uitwisseling van studenten. Deze mislukking heeft de geloofwaardigheid van de Unie aangetast. De Europese Unie is op dit moment een zwakke en besluiteloze speler. Washington weet dat, Moskou weet dat, en na de halfslachtige reacties op de crisis in Wit-Rusland weet Minsk het ook.
Jacek Protasiewicz
(PL) Mijnheer de Voorzitter, als voorzitter van de delegatie van het Europees Parlement voor de betrekkingen met Wit-Rusland spreek ik vaak met vertegenwoordigers van de oppositie, van het maatschappelijk middenveld en niet-gouvernementele organisaties, maar ook met vertegenwoordigers van de overheid. Ik luister naar hun argumenten. Ze zeggen dat Wit-Rusland het recht heeft om zelf te bepalen met welk tempo het bepaalde internationale normen wil overnemen.
Theoretisch zou de Europese Unie geen druk moeten uitoefenen op dit land dat soeverein is, en zelf verantwoordelijk voor de binnenlandse situatie. Theoretisch zouden we kunnen instemmen met een dergelijke gang van zaken, ware het niet dat deze internationale normen, waarmee Wit-Rusland zelf heeft ingestemd toen het land toetrad tot de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa, bepalen dat mensenrechten geen binnenlandse aangelegenheid zijn.
Onlangs hebben de autoriteiten in Iwieniec, een stadje in het midden van Wit-Rusland, politiegeweld gebruikt en, ik zou zeggen, misbruikt tegen een groep van ouderen en gepensioneerden, geleid door Teresa Sobol, die op eigen initiatief heel wat geld had ingezameld, met name uit het buitenland. Ze had dit gebruikt om een vervallen gebouw in het centrum van de stad op te knappen. Vervolgens had ze er een levendig cultureel en sociaal centrum voor de Poolse minderheid van gemaakt. Nog voor een rechtbank zich had uitgesproken over de juridische status van het gebouw is de politie op deze mensen afgestuurd. Vervolgens konden getuigen die door deze organisatie waren opgeroepen, niet voor de rechtbank verschijnen en er een eerlijk proces van maken.
Hier gaat het niet om het tempo bij het overnemen van internationale normen. Wit-Rusland wijkt af van de internationale normen waartoe het land zich verbonden had. Het had ons beloofd deze te respecteren als onderdeel van de dialoog met de Europese Unie. Daarom zou ik nog een opmerking willen maken. We kunnen over sancties spreken, en de tijd voor sancties zal komen, maar het belangrijkste is dat de financiële bijstand die we eventueel gaan verlenen er van afhankelijk moet worden gemaakt dat Wit-Rusland stopt met dergelijke praktijken, en streeft naar liberalisering en democratie.
Justas Vincas Paleckis
(LT) regeringsinstellingen moeten onmiddellijk conflicten en misverstanden met betrekking tot Poolse minderheidsorganisaties in Wit-Rusland op een democratische manier oplossen, zonder macht of geweld te gebruiken. Ik ben het ook eens met het standpunt van de commissaris dat wij moeten blijven samenwerken en de interpersoonlijke contacten moeten handhaven. Morgen vertrekt voor het eerst in vele jaren de eerste officiële delegatie van het Europees Parlement naar Wit-Rusland. Laten we hopen dat er open besprekingen plaatsvinden met zowel de oppositie als de regering. De indrukken die wij in Minsk zullen opdoen over dit conflict evenals over de deelname van Wit-Rusland aan de Parlementaire Vergadering Euronest, kunnen de EU-betrekkingen met Wit-Rusland in een betere richting duwen. De gemeenteraadsverkiezingen die over twee maanden zullen plaatsvinden, zijn een nog belangrijkere lakmoesproef. Daardoor kan het vooruitzicht op betrekkingen ontstaan. Deze keer mogen het echter geen verkiezingen zonder keuze zijn, waarbij alle media van hetzelfde muziekblad zingen en de oppositie geen stem heeft en genegeerd wordt, en waar na een niet-gemonitorde stemmentelling wordt vastgesteld dat bijna 100 procent van de stemmers op één politieke partij heeft gestemd en de afgevaardigden uiteindelijk feitelijk benoemd en niet gekozen worden.
Marek Henryk Migalski
(PL) Mijnheer de Voorzitter, de heer Liberadzki van de Fractie van de Progressieve Alliantie van Socialisten en Democraten in het Europees Parlement is zijn toespraak begonnen met lof voor de autoriteiten van de Europese Unie voor hun reactie. Het ligt aan uw fractie, mijnheer Liberadzki, dat we de resolutie vandaag niet aannemen en misschien bent u dus echt tevreden. We hebben geluisterd naar mevrouw Georgieva, die deze ontwikkelingen iedere dag op de voet volgt. Zij heeft ons vandaag verteld wat er is voorgesteld, en ik vraag me af wie daarmee tevreden kan zijn. Misschien bent u tevreden, mijnheer Liberadzki, en misschien is uw fractie tevreden, maar de burgers van Wit-Rusland zullen zeker niet tevreden zijn. Niemand die het beste wil voor de burgers van Wit-Rusland zal tevreden zijn. Zelfs mevrouw Georgieva, de commissaris, die vijf waardevolle minuten spreektijd had, heeft slechts twee minuten daarvan gebruikt. Dat toont niet alleen aan, mevrouw Georgieva, dat wat u heeft gezegd niet bijzonder tevredenstellend is, maar ook dat u deze kans niet heeft benut om duidelijk te zeggen wat er aan de hand is. Ik doe een beroep op u, mevrouw Georgieva, en op de autoriteiten van de Europese Unie, om de instrumenten te benutten waarover u beschikt om te protesteren tegen de schending van de mensenrechten. Daarbij gaat het niet alleen maar om de schending van de rechten van burgers van Poolse oorsprong maar ook om de schending van mensenrechten in het algemeen.
Edit Bauer
(HU) Wat we de laatste tijd meemaken in Wit-Rusland is een afschrikwekkend voorbeeld van politieke onderdrukking van de democratische oppositie en de Poolse minderheid. Het gevangen zetten van politieke tegenstanders en de intimidatie van vertegenwoordigers van minderheden zijn bekende praktijken in autoritaire regimes. Als Slowaaks staatsburger en als vertegenwoordiger van een minderheid begrijp ik de situatie van de Poolse minderheid en mevrouw Borys in Wit-Rusland maar al te goed. Het behandelen van nationale minderheden als vijanden en als gijzelaars van een buurland is een steeds terugkerende politieke manoeuvre waar politieke leiders gewoonlijk hun toevlucht toe zoeken als zij het moeilijk hebben. Het lastigvallen van nationale minderheden is onderdeel van de politieke praktijk in ondemocratische regimes. Minderheidsrechten vormen echter een wezenlijk onderdeel van de algemene mensenrechten, zoals ook wordt bevestigd door het Kaderverdrag van de Raad van Europa. Daarom kan de schending van minderheidsrechten en het discrimineren, lastigvallen en intimideren van personen die tot een minderheid behoren niet worden beschouwd als een interne aangelegenheid van het land. Daarom is de chanterende en bedreigende boodschap die de ambassadeur van Wit-Rusland namens de Wit-Russische regering heeft overgebracht aan de leden van het Europees Parlement volstrekt onaanvaardbaar. Mijnheer de Voorzitter, het Europees Parlement kan slechts één boodschap afgeven aan de Wit-Russische regering en die luidt dat het beleid van het land waarmee de democratische oppositie wordt onderdrukt en minderheden worden bedreigd, gewoonweg onacceptabel is.
Sławomir Witold Nitras
(PL) Mijnheer de Voorzitter, ik heb met veel belangstelling geluisterd naar de woorden van mevrouw Georgieva, maar ik moet zeggen dat ik een wat krachtiger optreden had gewenst. Ik heb het vermoeden dat mevrouw Georgieva twee weken geleden, vóór deze gebeurtenissen, hetzelfde zou hebben gezegd. Dat is onaanvaardbaar.
In één opzicht ben ik het echter met haar eens, al had ze duidelijker kunnen zijn en de nadruk ten dele op andere punten kunnen leggen. Het is waar dat degenen die nu voor sancties pleiten wel eens vergeten dat er al een keer sancties zijn opgelegd, maar dat Wit-Rusland zijn beleid gewoon heeft voortgezet.
We kunnen niet zeggen dat we de maatschappelijke organisaties in Wit-Rusland moeten steunen. Wie in dit land is geweest weet dat de maatschappelijke organisaties nog in de kinderschoenen staan. Ik verwacht dat de instellingen van de Unie nu meteen in de bres springen. Wanneer Wit-Rusland zijn verplichtingen tegenover de eigen burgers niet nakomt, moet de Europese Unie dat doen. Ik verwacht dat we helpen bij het opbouwen van onafhankelijke media in dat land, dat we steun verlenen aan de eerste vrije televisiezender die daar is ontstaan, en die tot nu toe door de regeringen van twee Europese landen wordt gefinancierd, wanneer ik me niet vergis. Ik verwacht dat we voor talloze burgers van Wit-Rusland echte mogelijkheden creëren om in Europa te studeren, want deze burgers zullen de maatschappelijke organisaties opbouwen.
Mirosław Piotrowski
(PL) Mijnheer de Voorzitter, tijdens de vorige zittingsperiode heeft het Europees Parlement meerdere resoluties over Wit-Rusland aangenomen waarin precies werd gezegd hoe de situatie er uit zag, en waarin een beroep werd gedaan op het regime van Loekasjenko om te stoppen met het schenden van de mensenrechten.
De Europese Unie heeft haar goede wil getoond door de visumbeperkingen voor officiële vertegenwoordigers van Wit-Rusland ten dele op te heffen. Verbaasd en ongerust hebben we nota genomen van het agressieve beleid dat de autoriteiten van Wit-Rusland in het recente verleden hebben gevoerd tegen nationale minderheden, met name tegen de Poolse gemeenschap. Dit beleid heeft alles te maken met de voorbereiding van de verkiezingen die volgend jaar in Wit-Rusland plaatsvinden.
De illegale beslaglegging op eigendom van de Poolse minderheid en de openlijke onderdrukking van de oppositieleiders, die nota bene van het Europees Parlement de Sacharov-prijs hadden gekregen, is een overduidelijke provocatie aan het adres van onze instelling. We moeten reageren niet alleen met een resolutie, zoals gebruikelijk, maar we moeten ook specifieke maatregelen treffen om de autoriteiten van Wit-Rusland tot de orde te roepen. We moeten mevrouw Ashton verzoeken om op basis van artikel 33 van het Verdrag van Lissabon een speciale vertegenwoordiger te benoemen die moet vaststellen of de mensenrechten in Wit-Rusland worden geschonden.
Krzysztof Lisek
(PL) Mijnheer de Voorzitter, mevrouw Georgieva, ik ben blij dat we hier in het Europees Parlement over Wit-Rusland spreken, maar spreken is niet genoeg. Ik verwacht van de Europese Commissie dat ze namens de Europese Unie nu meteen een strategisch plan uitwerkt ter ondersteuning van de democratische oppositie, het maatschappelijk middenveld, de niet-gouvernementele organisaties en de vrije media. We hebben het hier over zaken als democratie en mensenrechten, die voor ons vanzelfsprekend zijn, en die het fundament van Europa zijn. In Wit-Rusland kunnen de meeste burgers van dergelijke waarden alleen maar dromen. Daarom verwachten we van de Europese Commissie dat ze een strategisch plan ontwikkelt om het maatschappelijk middenveld te helpen.
Diego López Garrido
fungerend voorzitter van de Raad. - (ES) Mijnheer de Voorzitter na deze interventies kan ik niet anders dan instemmen met de veroordeling die de afgevaardigden hebben uitgesproken over de schendingen van de mensenrechten in Wit-Rusland, waarvan in dit specifieke geval een minderheid, de Poolse minderheid, het slachtoffer is. Deze schendingen gaan de gehele Europese Unie aan, niet alleen omdat het gaat om leden van een minderheid met een nationaal aanknopingspunt in een Europees land, maar ook omdat het hier een ernstige schending van de mensenrechten van minderheden betreft. Onze houding zou dan ook precies eender zijn geweest als niet om een Poolse, maar om een andere minderheid was gegaan.
We hebben het hier over schending van de mensenrechten, en we hebben gezegd dat dit universele rechten zijn. Het gaat daarom niet over een kwestie die enkel een reactie van de Europese Unie vereist omdat het in dit geval om een Poolse minderheid gaat. We zouden precies hetzelfde moeten zeggen als het om een andere minderheid ging, omdat mensenrechten ondeelbaar en universeel zijn.
Ik wil graag zeggen dat het feit dat een regering fouten maakt en mensenrechten schendt, niet mag betekenen dat burgers gestraft worden.
Daarom vinden wij het essentieel dat Wit-Rusland lid wordt van het Oosters Partnerschap. Wat commissaris Georgieva over interpersoonlijke contacten zei, is belangrijk. Dit alles is belangrijk, en zoals velen van u reeds gezegd hebben, is het net zo belangrijk om de Wit-Russische autoriteiten steeds duidelijk en direct kenbaar te maken dat we een zeer kritische en afwijzende houding hebben ten aanzien van de schendingen van de mensenrechten.
De hoge vertegenwoordiger, mevrouw Ashton, is trouwens ook vastberaden dat te doen, aangezien zij deze zaak volgt in nauwe samenwerking met de heer Buzek, die op dit moment de vergadering voorzit. Bovendien zal mevrouw Ashton de gelegenheid van de investituur van de heer Janoekovitsj - die binnenkort plaats zal vinden in Kiev en waarbij waarschijnlijk ook de heer Loekasjenko aanwezig zal zijn - te baat nemen om deze zaak aan te kaarten. Deze zaak zal uiteraard ook in de toekomst in de Raad Buitenlandse Zaken behandeld worden omdat deze zeer belangrijk is. Daarom ben ik erg blij dat het vandaag mogelijk was om hierover meteen in dit Parlement, in deze zaal te debatteren.
Kristalina Georgieva
lid van de Commissie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik de afgevaardigden danken voor dit debat. Ik heb vier opmerkingen.
Ten eerste is respect voor de mensenrechten zonder enige twijfel een hoeksteen van de externe betrekkingen van de Europese Unie en de basis voor de betrekkingen met elk land, dus ook met Wit-Rusland.
Ten tweede is de verslechtering van de democratie in Wit-Rusland onlangs op een zeer betreurenswaardig dieptepunt beland, maar ze is niet pas vorige week begonnen. Deze begon medio 2009 en was in november 2009 voor de Raad van de Europese Unie aanleiding om de Commissie te verzoeken een voorstel te doen voor een "gezamenlijk interim-plan” ter ondersteuning van de hervormingen die Wit-Rusland moet uitvoeren. De diensten van de Commissie hebben vervolgens een ontwerp voor dit interim-plan opgesteld, dat nu bij de hoge vertegenwoordiger ligt. De hoge vertegenwoordiger zal zeker ook rekening willen houden met de aanbevelingen van de parlementaire fact-finding missie die morgen vertrekt.
Ten derde zal de hoge vertegenwoordiger naar de diensten teruggaan met de bevindingen van deze missie en dan zal de laatste hand worden gelegd aan dit gezamenlijk interim-plan.
Dan nog een vierde en laatste opmerking. In de tweede helft van jaren tachtig werd in de voormalige Sovjet-Unie een begin gemaakt met de perestrojka, die velen - waaronder ikzelf - voor het eerst de mogelijkheid bood om deel te nemen aan uitwisselingsprogramma's voor studenten en beroepsbeoefenaren. Ik kwam daardoor terecht op de London School of Economics, wat mijn beroepsleven dramatisch veranderde. Ik werd in ieder geval bruikbaarder, nuttiger voor mijn land.
Ik ben er vast van overtuigd dat wij, Europeanen, door het openstellen van de democratische kanalen voor landen met onderdrukkende regimes, deze landen vooruit kunnen helpen, en daarom heb ik er eerder op gewezen - en dat doe ik nu weer - dat het belangrijk en nuttig is interpersoonlijke contacten te ontwikkelen, ondernemingen te ondersteunen en de betrekkingen in stand te houden, ondanks de grote moeilijkheden, ondanks het zeer betreurenswaardige gebrek aan respect voor minderheden, wat we veroordelen. Daarbij moeten wij echter tegelijkertijd voor het Wit-Russische volk de weg openen naar de vrije wereld, want dit volk moet zich verbonden kunnen voelen met de Unie. Daarom herhaal ik nogmaals mijn oproep om ons engagement in stand te houden.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt tijdens de volgende maandelijkse vergaderperiode plaats.
Schriftelijke verklaringen (artikel 149)
Sebastian Valentin Bodu  
De Republiek Wit-Rusland is een van de Europese staten waarvoor deelneming aan het Oosters Partnerschap van de Europese Unie een belangrijke stap vooruit is in de ontwikkeling van bilaterale betrekkingen en van de betrekkingen tussen Wit-Rusland en elk van de EU-lidstaten. Wij moeten dit Partnerschap zien als een positief instrument om veranderingen te stimuleren in de Republiek Wit-Rusland en daarom moet er in dit mechanisme rekening worden gehouden met de positie van het maatschappelijk middenveld in dit land. Het maatschappelijk middenveld speelt namelijk een belangrijke rol in de werking van de rechtsstaat. Het maatschappelijk middenveld houdt in het bijzonder de transparantie van het partnerschapsmechanisme in stand en helpt daarmee de samenwerking tussen Wit-Rusland en de EU te versterken. Daarnaast moet het maatschappelijk middenveld de garantie krijgen dat het mag deelnemen aan alle essentiële processen van het Partnerschap (platforms, commissies enz.) en openbare controle op deze processen mag uitoefenen. Het maatschappelijk middenveld van Wit-Rusland moet kunnen deelnemen aan het opstellen van de publieke agenda voor sociale, economische en democratische vooruitgang in Wit-Rusland. Daarom moeten regelmatige ontmoetingen tussen vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld en de regering worden aangemoedigd.
Filip Kaczmarek  
De recente onderdrukking van vertegenwoordigers van de Poolse minderheid in Wit-Rusland is een deel van een veel groter probleem. In Wit-Rusland dulden de autoriteiten geen enkele onafhankelijkheid. Ze willen niets te maken hebben met het concept van maatschappelijk middenveld. Iedere uiting van onafhankelijkheid wordt als politiek verzet behandeld. Dit is dus geen binnenlands conflict met een niet-gouvernementele organisatie, en het is ook geen conflict tussen Polen en Wit-Rusland. Het is een conflict dat voortvloeit uit de opstelling die de autoriteiten Wit-Rusland altijd kiezen wanneer ze proberen liberalisering en democratisering te verhinderen. Het is jammer dat er in Polen politieke krachten zijn die munt proberen te slaan uit deze situatie om hun eigen specifieke doelstellingen te bereiken, die de gebeurtenissen in Wit-Rusland aangrijpen om het beleid van de Poolse regering aan te vallen. Politici die dit doen begrijpen waarschijnlijk niet dat ze precies doen wat Loekasjenko verwacht. Het is in zijn belang om de publieke opinie in Polen en in Europa te polariseren en te verdelen. Wie het Poolse en Europese beleid inzake Wit-Rusland aanvalt, maakt misbruik van zijn vrijheid. Dat gaat ten koste van een doelmatig gezamenlijk optreden voor vrijheid en democratie in Wit-Rusland. Ik dank u.
