Nieuwe PNR-overeenkomst - SWIFT (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is de gecombineerde behandeling van de volgende mondelinge vragen:
B6-0001/2007 van Pervenche Berès, namens de Commissie economische en monetaire zaken, en Jean-Marie Cavada, namens de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken, aan de Raad, over de nieuwe PNR-overeenkomst en SWIFT, en
B6-0002/2007 van Pervenche Berès, namens de Commissie economische en monetaire zaken, en Jean-Marie Cavada, namens de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken, aan de Commissie over de nieuwe PNR-overeenkomst en SWIFT.
Günter Gloser
fungerend voorzitter van de Raad. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte afgevaardigden, natuurlijk is het een hele stap om nu van zulke fundamentele vraagstukken als energie en klimaatbescherming over te stappen naar een ander, eveneens heel belangrijk onderwerp, namelijk het doorgeven van passagiergegevens. Met dit onderwerp heeft het Europese Parlement, maar ook de Europese Unie in haar geheel, zich in het verleden al beziggehouden, en niet één keer, maar meerdere keren.
We weten allemaal dat de Verenigde Staten na de terroristische aanslagen van 11 september 2001 rechtsvoorschriften hebben uitgevaardigd op basis waarvan de luchtvaartmaatschappijen die vluchten van en naar de VS uitvoeren aan de VS-autoriteiten elektronische toegang moeten verlenen tot de gegevens in hun automatische reserverings- en vluchtafhandelingssystemen, de zogeheten Passenger Name Records. Als luchtvaartmaatschappijen hier geen gehoor aan geven, dreigen de VS met het intrekken van de landingsrechten.
Ik breng nog even kort de stand van zaken in herinnering. Het Europese Hof van Justitie heeft in mei 2006 het besluit van de Raad over de overeenkomst tussen de Europese Gemeenschap en de VS over het doorgeven van passagiergegevens aan de VS-autoriteiten evenals het besluit van de Commissie betreffende de toereikendheid van de gegevensbescherming nietig verklaard naar aanleiding van een klacht van het Europees Parlement.
In essentie heeft het Europese Hof van Justitie zijn arrest gebaseerd op de overweging dat de Europese Gemeenschap geen bevoegdheid heeft om zo'n overeenkomst te sluiten, aangezien het niet binnen de eerste pijler valt. Het Hof heeft geen standpunt ingenomen ten aanzien van de materiële vraag of het niveau van gegevensbeveiliging voldoende is.
Zoals u weet, verliepen de onderhandelingen met de VS over een vervolgovereenkomst uiterst moeizaam, maar uiteindelijk werden ze toch afgesloten met een interim-overeenkomst. Deze overeenkomst loopt tot en met 31 juli van dit jaar en zal in het vervolg gebaseerd zijn op de derde pijler. De grondslag hiervoor is de verklaring van de VS over de verplichting tot gegevensbescherming, die al de basis vormde van de eerdere overeenkomst tussen de Europese Gemeenschap en de Verenigde Staten.
De Commissie heeft begin januari 2007 de Raad aanbevolen om in te stemmen met de start van de onderhandelingen met de VS over een nieuwe PNR-overeenkomst die huidige interim-overeenkomst moet vervangen. Het EU-onderhandelingsmandaat voor het voorzitterschap, dat optreedt met steun van de Commissie, is vandaag behandeld in het Coreper. Vermoedelijk zal de Raad in februari 2007 op basis hiervan een besluit nemen en onderhandelingsrichtsnoeren vastleggen.
De verwachting is dat de onderhandelingen over een nieuwe Passenger Name Record-overeenkomst buitengewoon moeilijk zullen zijn, want de Verenigde Staten tonen geen interesse voor een versterking van de gegevensbescherming. Integendeel, het lijkt er eerder op dat ze zullen eisen dat hun garanties inzake gegevensbescherming niet langer van toepassing zijn. het is evenwel in het belang van de Europese Unie dat er een overeenkomst wordt gesloten. Dat is essentieel voor het te garanderen gegevensbeschermingsniveau. Zonder overeenkomst zouden de luchtvaartmaatschappijen onder grote druk komen te ontstaan om toch passagiersgegevens door te geven en aldus het risico te vermijden dat ze hun landingsrechten in de VS verliezen.
Het Duitse voorzitterschap zal zich met steun van de Commissie inzetten voor een regeling die rechtszekerheid biedt, gegevensbescherming als uitgangspunt heeft, zeer sterk rekening houdt met de belangen van passagiers en vliegtuigmaatschappijen en vasthoudt aan een hoge mate van veiligheid. In dat kader zal ook - en dit zeg ik met nadruk - rekening worden gehouden met de standpunten die het Europees Parlement tot uiting heeft gebracht in de relevante resoluties van september vorig jaar inzake gegevensbescherming, terrorismebestrijding en bescherming van de rechten van de mens.
Ik zal in verband met dit thema ook meteen een antwoord geven op de mondelinge vragen van mevrouw Berès en de heer Cavada over het thema SWIFT. De Raad dankt de afgevaardigden voor hun belangstelling voor dit SWIFT-dossier. De Raad heeft al verscheidene keren de gelegenheid gehad om vragen van afgevaardigden hierover te beantwoorden. Voor de antwoorden die in dit verband zijn gegeven, verwijs ik graag naar mijn standpunt.
In december 2006 heeft de Raad de afgevaardigden meegedeeld dat de vragen die zij hadden gesteld zorgvuldige moesten worden behandeld. Deze behandeling in de Raad laat echter nog op zich wachten en is nog niet afgesloten. Ik zal mijn best doen om hierna voor de Raad de verschillende vragen van de afgevaardigden te beantwoorden. Daarbij geldt dat alle aspecten waarop ik hier kan ingaan, nog altijd onderwerp van bespreking zijn in de Raad.
De Finse minister voor Europese Zaken heeft in een toespraak van juli 2006, als toenmalige fungerend voorzitter van de Raad, in een plenaire vergadering verklaard dat de Raad op dat moment niet in staat was om persberichten over uitwisseling van informatie tussen SWIFT en de Amerikaanse autoriteiten te bevestigen. De minister herinnerde eraan dat het een zaak was van de nationale autoriteiten om vast te stellen wat er daadwerkelijk is gebeurd. Verder verklaarde zij dat de Europese Unie nu en ook in de toekomst bereid zou zijn om tot actie over te gaan als zou blijken dat door de gebeurtenissen rechtsvoorschriften op Europees niveau noodzakelijk waren geworden.
Zoals gezegd wordt er in de Raad en de Commissie op dit moment nog gesproken over alle aspecten en vragen die bij dit dossier van belang zijn. Daarbij wordt ook rekening houden met de resultaten van de werkgroep gegevensbescherming. Het voorzitterschap denkt erover na hoe het desbetreffende werk in de Raad moet worden georganiseerd, rekening houdend met de resultaten van de huidige onderzoeken. Ik kan u wel zeggen dat voor dit doel tot op heden geen nieuwe groep in het leven is geroepen.
Omdat de bespreking nog moet plaatsvinden, is de Raad op dit moment niet in staat om een antwoord te geven op de vraag of de gebeurtenissen gevolgen zullen hebben voor verordening nr. 1781 van 15 november 2006 inzake de doorgifte van gegevens over de opdrachtgever bij geldoverboekingen. De Raad weet niet of de Commissie overweegt om een voorstel tot wijziging van deze verordening in te dienen. Met de verklaring van de Commissie zullen we dat zeker te weten komen.
Volgens de overeenkomst is het de taak van de Commissie om de uitvoering van de rechtsvoorschriften van de Gemeenschap in de EU-lidstaten te bewaken en passende maatregelen te nemen als een lidstaat niet heeft voldaan aan zijn verplichtingen volgens het EG-recht.
Ook het Automated Targeting System is aan de orde geweest. Dit systeem van de VS heeft betrekking op het vracht- en personenverkeer, zowel in het binnenland als van en naar de Verenigde Staten. Of de door SWIFT verzamelde gegevens in dit systeem worden ingevoerd, behoort tot de vragen die momenteel nog worden onderzocht.
Met haar verklaring dat er al een internationaal kader voor de bestrijding van het terrorisme beschikbaar is, sloot de Groep Gegevensbescherming zich aan bij de Financiële Actiegroep Witwassen van Geld (FATF (Financial Action Task Force)) en de aanbevelingen door deze groep. Volgens de Raad wordt in dit kader goed werk verricht, alleen richten de aanbevelingen van deze groep zich op banken en financiële instellingen.
In dit verband wil ik voor de Raad benadrukken dat SWIFT niet als financieel instituut in de zin van de FATF kan worden beschouwd. Het kader van de FATF kan daarom niet direct worden gebruikt, maar er kan ten aanzien van specifieke apecten wel rekening mee worden gehouden. Tot zover de verklaring van de Raad voor het voorzitterschap.
Franco Frattini
vice-voorzitter van de Commissie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik zal beginnen met de passagiersgegevens (PNR). Zoals u allen weet, zal de interim-overeenkomst die we afgelopen oktober met de Verenigde Staten hebben gesloten eind juli van dit jaar, dus over een paar maanden, aflopen. Daarom moet er onderhandeld worden over een solide en stabiel wettelijk kader waarbinnen PNR-gegevens met de Verenigde Staten kunnen worden uitgewisseld met volledige eerbiediging van de rechten op het gebied van gegevensbescherming en privacy.
Zoals het voorzitterschap van de Raad zojuist heeft gezegd, heeft de Commissie de Raad aanbevolen om het voorzitterschap toestemming te geven om, met ondersteuning van de Commissie, de onderhandelingen te openen op basis van een aantal richtsnoeren. Ik heb er vertrouwen in dat de aanbevelingen zeer binnenkort onder de loep zullen worden genomen. Ik persoonlijk hoop sterk dat we tegen half februari een onderhandelingsmandaat zullen hebben waarmee we deze bijzonder moeilijke onderhandelingen in kunnen gaan.
De Commissie beveelt de Raad aan om te streven naar volledige eerbiediging van de grondrechten en met name van het recht op privacy. Ik heb al vaker gezegd dat voor mij het recht op privacy niet voor onderhandelingen vatbaar is. Dat recht moet volledig en ten volle worden gerespecteerd. Rechtszekerheid is ook een belangrijk element voor luchtvaartmaatschappijen. Daar moet rekening mee worden gehouden, zoals dat vanaf het begin is gebeurd. Zoals ik al verschillende malen in dit Parlement heb benadrukt, heeft de Commissie toegezegd de nodige aandacht te zullen schenken aan privacy enerzijds en rechtszekerheid anderzijds, omdat dit essentiële beginselen zijn in dit dossier, zonder daarbij het belang van preventie en bestrijding van het terrorisme en de daaraan gerelateerde criminaliteit uit het oog te verliezen. De onderhandelingen over een nieuwe overeenkomst met de Verenigde Staten over PNR-gegevens zijn een belangrijke prioriteit voor de Commissie, en ook voor mij persoonlijk, en ik begrijp uit de woorden van het voorzitterschap van de Raad dat hij deze opvatting deelt. Ik ben zeer ingenomen met de nauwe samenwerking tussen de Commissie en het voorzitterschap van de Raad. Deze is cruciaal als we willen dat de onderhandelingen een succes worden en als we met één stem willen spreken. Ik van mijn kant zal, zoals gewoonlijk, het Parlement op de hoogte houden van de voortgang van dit werk. U weet dat ik dit - net als dit in het verleden altijd het geval is geweest - een politieke plicht vind, hoewel dit document - bijvoorbeeld de aanbevelingen voor de onderhandelingen - zal worden geclassificeerd als 'EU-restricted' zodra het is aangenomen.
De onderhandelingen vormen een grote uitdaging voor Europa. Er zal verbeeldingskracht nodig zijn; er zullen grote gemeenschappelijk inspanningen nodig zijn om een robuuste, solide oplossing te vinden, niet alleen van alle instellingen van de EU, maar ook van de Verenigde Staten.
Tot slot zou ik bijvoorbeeld graag zien dat dit Parlement en het Congres van de Verenigde Staten na afloop van de politieke fase van deze zeer moeilijke onderhandelingen een gezamenlijke verklaring aflegden, wat misschien de eerste keer zou zijn. Die zou bijzonder nuttig zijn voor de verdere onderhandelingen, maar het is aan u om te beslissen.
U weet waarschijnlijk dat deze weliswaar informele maar belangrijke besprekingen inmiddels op gang zijn gekomen. Ik ben voorstander van een Europese oplossing voor dit vraagstuk, en die oplossing zou, naar mijn mening, duidelijke regels en precieze garanties moeten omvatten die door het Amerikaanse ministerie van Financiën gewaarborgd worden en in hun documenten worden opgenomen. Met andere woorden, de twee punten waar het, zoals altijd, om gaat zijn: rechtsbescherming van persoonsgegevens die worden overgedragen en rechtszekerheid voor alle betrokken partijen, waartoe - met uw permissie - ook de banken behoren. Zoals het voorzitterschap duidelijk heeft benadrukt, is SWIFT namelijk geen bank.
Het moge dus duidelijk zijn dat wanneer ik het heb over garanties van de Amerikaanse autoriteiten, ik van plan ben om toe te lichten onder welke omstandigheden, met welk doel en bij wie deze gegevens bekend mogen zijn en door wie ze gebruikt mogen worden. Ik wil er direct aan toevoegen dat deze gegevens uitsluitend voor onderzoek naar terrorisme gebruikt mogen worden, dat wil zeggen voor de bestrijding van de financiering van terrorisme. Op die manier vermijden we ook het indirecte risico op misbruik van deze gegevens, bijvoorbeeld voor doeleinden van economische spionage.
Ook is duidelijk dat er behoefte schijnt te bestaan aan een verdere beperking, namelijk aan de koppeling van het gebruik van deze gegevens aan onderzoek naar specifieke personen die verdacht worden van terroristische activiteiten. Met andere woorden, er zal geen sprake zijn van een algemene verstrekking van gegevens, los van de noodzaak verdachten op te sporen die voor nader onderzoek in aanmerking komen.
U bent op de hoogte van de brief die ik afgelopen november aan alle lidstaten heb gestuurd en waarin ik om informatie heb gevraagd over de voorwaarden waaronder banken via SWIFT persoonsgegevens gebruiken. Slechts zeven lidstaten hebben tot dusver gereageerd op mijn verzoek om verduidelijking. Dit is erg spijtig en ik zal natuurlijk in een aantal gevallen om een reden vragen. In het specifieke geval van Italië bijvoorbeeld is meer tijd gevraagd voor de beantwoording. In andere gevallen is een reactie simpelweg uitgebleven.
Uit de zeven reacties die ik heb ontvangen - en ik kan daaruit natuurlijk geen algemene conclusies trekken omdat te weinig lidstaten gereageerd hebben - komt naar voren dat banken normaliter persoonsgegevens alleen gebruiken om betaalopdrachten uit te voeren en dat zij in die gevallen niet op de hoogte waren van het feit dat die persoonsgegevens door SWIFT doorgestuurd werden naar het Amerikaanse ministerie van Financiën. Het algemene antwoord luidt daarom dat ze simpelweg niet wisten dat iemand - SWIFT - gegevens doorstuurde na ze ontvangen te hebben. Gebleken is echter wel - maar dat wist u al - dat in veel gevallen centrale banken nauwkeurig geïnformeerd waren door het Amerikaanse ministerie van Financiën over het doorsturen van gegevens door SWIFT Europa aan SWIFT Verenigde Staten en door SWIFT Verenigde Staten aan het Amerikaanse Ministerie van Financiën.
U weet dat er maatregelen worden getroffen en verder onderzoek wordt verricht door de nationale autoriteiten voor gegevensbescherming, met als doel licht op het vraagstuk te doen schijnen en erachter te komen of er afgezien van het nu alom bekende Belgische geval, ook andere specifieke gevallen zijn waarin de nationale autoriteiten voor gegevensbescherming een dossier, en daarmee een procedure, kunnen openen. Zodra ik hier meer informatie over heb, zal ik die natuurlijk zoals altijd aan u doorgeven.
Er is een specifiek punt met betrekking tot de vraag of het Automated Targeting System op SWIFT-gegevens toegepast kan worden. Uitgaande van de technische uitleg die ik heb gekregen, lijkt het onmogelijk of hoogst onwaarschijnlijk dat het systeem in kwestie gebruikt is om SWIFT-gegevens te verwerken. De reden daarvoor is heel eenvoudig: dit valt onder het ministerie van Binnenlandse Veiligheid, dat zich bezighoudt met grensbewaking en dus met de verplaatsing van mensen die via de Verenigde Staten reizen. Het verbaasde mij niet dat het Europees Parlement vroeg naar de toepassing van dit mechanisme op PNR-gegevens. SWIFT-gegevens vallen echter onder een compleet andere categorie omdat ze onder een ander ministerie vallen, namelijk het ministerie van Financiën.
De mondelinge vraag gaat ook over de vraag of de Commissie op de hoogte was van andere Amerikaanse autoriteiten die gegevens zouden opvragen van particuliere partijen binnen deze sector. Ik heb daar geen informatie over en ik kan daarom geen antwoord geven op die vraag. Het lijdt echter geen twijfel dat het feit dat de strijd tegen de financiering van terrorisme een essentieel instrument is om terrorisme te bestrijden, niet mag betekenen dat met deze strijd een grondrecht wordt ondermijnd of beknot, zoals het recht van klanten op bescherming van hun persoonsgegevens. U weet dat een van de schendingen die door de Belgische autoriteiten en het Europees comité voor de bescherming van de persoonlijke levenssfeer aan het licht is gebracht, nu juist verband houdt met het gebrek aan voorafgaande informatie aan klanten, hetgeen overeenkomt met wat de banken zeggen, want ook zij waren niet geïnformeerd over deze transacties.
Tot slot zijn er, mijnheer de Voorzitter, dames en heren, mijns inziens twee redenen waarom we moeten toewerken naar een Europees instrument. Ten eerste mogen we onze transatlantische samenwerking in de strijd tegen het terrorisme niet beperken of vernietigen: dat zou een enorme misstap zijn, die de Europese Unie volgens mij moet zien te voorkomen. Ten tweede moeten we onze Amerikaanse vrienden ook duidelijk maken dat de volledige eerbiediging van de grondrechten en de bescherming van persoonsgegevens in eenieders belang is. Als we er aan de hand van een Europees instrument in slagen om hetzelfde te bereiken als we proberen te bereiken met de PNR - deze twee vraagstukken vertonen weliswaar grote verschillen maar het principe is hetzelfde - en als we een Europese oplossing vinden waardoor er geen verschillen meer zijn in de manier waarop de lidstaten van de EU deze zaak behandelen ten opzichte van de Verenigde Staten, denk ik dat wij het onderhandelingsvermogen van de Europese Unie kunnen versterken en tegelijkertijd kunnen aantonen dat ons doel niet is om de transatlantische band te verzwakken maar te versterken.
Pervenche Berès 
Mijnheer de Voorzitter, na de ervaringen met de PNR-zaak, moeten we in de SWIFT-zaak sneller voortgang kunnen boeken. Mijnheer Gloser, laat mij u op één punt corrigeren: volgens mij hebben wij nu voor het eerst in de plenaire vergadering een specifiek debat over SWIFT. Dat is ongetwijfeld een normale gang van zaken, maar ik hoop dat we een stap verder komen in dit debat.
De onderneming SWIFT opereert niet alleen in Europa en evenmin uitsluitend tussen Europa en de Verenigde Staten: ze opereert overal. Na 11 september is de aard van de betrekkingen tussen SWIFT en de Amerikaanse autoriteiten ingrijpend veranderd, en daarvan zien wij nu de gevolgen voor de gegevensbescherming binnen de Europese Unie, maar ook voor het evenwicht dat er moet zijn tussen gegevenbescherming, terrorismebestrijding, veiligheid van betalingssystemen en economische spionage.
De Commissie erkent dat er een probleem is. Zij begint met voorstellen te komen. Ook de Europese Centrale Bank erkent in de brief die zij kort geleden aan de heer Jean-Marie Cavada en mijzelf heeft gericht, dat er nieuwe stappen moeten worden gezet, zonder overigens erg diep op de voorstellen in te gaan. Zij bevestigt wat zij reeds heeft gezegd tijdens de hoorzitting die de Raad en de Commissie helaas niet belangrijk genoeg achtten om daarbij aanwezig te zijn. Tijdens die hoorzitting heeft de ECB aangegeven op dit terrein slechts een beperkte verantwoordelijkheid te hebben, en in haar brief herhaalt zij voor een deel dat standpunt.
Bij lezing van het memorandum dat SWIFT en het Amerikaanse ministerie van Financiën in april 2004 hebben gesloten, blijkt duidelijk dat men heel goed wist wat er allemaal speelde bij de gegevensbescherming. De wijze waarop SWIFT deze informatie aan het ministerie doorgaf, laat daarover geen twijfel bestaan. Je kunt niet zeggen dat een treinbestuurder geen verantwoordelijkheid draagt voor wat hij vervoert of dat het postbedrijf geen verantwoordelijkheid draagt voor de post die het vervoert. Zo kun je ook niet zeggen dat SWIFT geen enkele verantwoordelijkheid draagt voor de gegevens die het doorspeelt.
Sinds de hoorzitting die de Commissie economische en monetaire zaken en de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken vorig jaar oktober hebben georganiseerd, is het verslag van de werkzaamheden van de werkgroep artikel 29 het belangrijkste referentiepunt. Deze groep heeft op 22 december jongstleden haar zorgen helder onder woorden gebracht en daarmee de onze bevestigd, namelijk dat in de zaak SWIFT duidelijk onrechtmatig gegevens voor de Amerikaanse autoriteiten verborgen zijn gehouden en dat daardoor de richtlijn van 1995 niet is geëerbiedigd.
Wij bedanken de commissaris voor het feit dat hij de lidstaten heeft verzocht onmiddellijk de naleving van de richtlijn van 1995 te waarborgen. Hij heeft echter zelf al aangegeven dat zijn bemoeienis tot op heden weinig effect heeft gesorteerd. De ECB heeft uit deze affaire de les geleerd dat zij haar klanten om toestemming moet vragen. Het is altijd heel verstandig om dat te doen.
Dit vraagstuk berust op twee punten die we hier aan de orde moeten stellen. Het eerste punt is de aard van de transatlantische betrekkingen en de wijze waarop deze gegevens worden gebruikt. Bij de Amerikanen speelt vrije en onvervalste concurrentie een zekere rol en bij de Europeanen zien we soms een bepaalde vorm van naïviteit, en dat hebben we in de Commissie economische en monetaire zaken ook gemerkt.
Wie gelooft er dat deze gegevens uitsluitend voor de strijd tegen het terrorisme worden gebruikt? Wij hopen het, maar we hebben geen enkel bewijs. En mijnheer de commissaris, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, volgens mij wil dit Parlement u in elk geval één boodschap meegeven wanneer u over deze kwestie met de Amerikanen gaat onderhandelen: stemt u niet in met een bestendiging van de huidige situatie wat betreft de overdracht van gegevens via SWIFT. Probeert u uw gesprekspartner ervan te overtuigen ons niveau van gegevensbescherming en onze opvatting daarover te respecteren en te aanvaarden. Alles wijst erop dat het een zware dobber zal worden, maar u kunt verzekerd zijn van de niet-aflatende steun van dit Parlement.
Mijnheer de Voorzitter, ik wil nog kort even iets zeggen over het laatste punt, namelijk de rechtsvorm van SWIFT. SWIFT is een vennootschap naar Belgisch recht en dus worden we voortdurend naar de Belgische staat terugverwezen. SWIFT is echter een vennootschap naar Belgisch recht omdat wij ons in een juridisch vacuüm bevinden. Het is duidelijk dat SWIFT werkzaamheden verricht die binnen een Europese organisatiestructuur zouden moeten plaatsvinden, onder supervisie van een Europese toezichthouder. Mijnheer de commissaris, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, volgens mij zijn er nieuwe gegevens nodig om verder te komen. Dit Parlement is bereid deze kwestie opnieuw te bespreken, maar wij kunnen de huidige stand van zaken van de discussie niet accepteren.
Jean-Marie Cavada 
Mijnheer de Voorzitter, er bestaat in het Frans een uitdrukking die het surrealistische beeld aanduidt van een instelling die in verwarring is wanneer zij voor een onverwachte situatie komt te staan. We zeggen dan dat zij zich gedraagt "comme une poule qui a trouvé un révolver" [als een kip die een revolver heeft gevonden].
Ik wil u niet onderschatten, mijnheer Gloser, maar de woorden die u aan deze zaak hebt gewijd, zijn ronduit teleurstellend. Daarom vind ik dat ik u erop mag wijzen dat het uw taak is om de Europese soevereiniteit te verdedigen. Tot op heden is daar volgens mij nog maar weinig van terechtgekomen. U hebt het goed begrepen: wij zijn teleurgesteld en vooral ongerust.
Ik ga het eerst hebben over de PNR-data. Over enkele maanden loopt de interim-overeenkomst betreffende PNR-gegevens af, wat u ook al hebt aangegeven en waaraan de heer Frattini heeft gerefereerd. Wij weten niet precies hoe deze overeenkomst functioneert. Overigens is de vorige overeenkomst door het Hof van Justitie nietig verklaard, en wel op basis van een beoordeling van de wijze waarop gegevens in de Verenigde Staten worden beschermd. Voor de huidige overeenkomst heeft een dergelijke beoordeling niet plaatsgevonden, ook al is deze verplicht op grond van het protocol bij Verdrag 108 van de Raad van Europa, waaraan de lidstaten en dus de Europese instellingen direct of in elk geval indirect gebonden zijn. De overeenkomst heeft een twijfelachtige grondslag en is tot op heden nog niet correct uitgevoerd. Het pushsysteem voor de overdracht van gegevens had namelijk al in 2004 in werking moeten treden, en dat is nog steeds niet gebeurd, ondanks de aankondigingen die met name in september vorig jaar zijn gedaan.
Ik wil graag publiekelijk en in een geest van samenwerking enkele vragen stellen. Ten eerste vraag ik mij af of de Commissie niet meer druk op de luchtvaartmaatschappijen en de centra voor elektronische boeking die onder haar toezicht staan, had moeten uitoefenen om het pushsysteem te activeren. Ten tweede vraag ik mij af of we niet hadden moeten eisen dat vliegtuigpassagiers net zo goed zouden worden voorgelicht over het gebruik van hun persoonsgegevens om veiligheidsredenen als bijvoorbeeld over de vertraging van vliegtuigen en het annuleren van vluchten.
Wat deze zaak betreft verlangen wij op een aantal punten opheldering van de Commissie en vooral van de Amerikaanse autoriteiten. Ik zal er twee noemen. In de eerste plaats begrijpen wij niet dat het voor de bestrijding van het terrorisme en de georganiseerde misdaad nodig is alle 34 in het PNR opgenomen gegevens te gebruiken en waarom niet kan worden volstaan met de 19 gegevens die het Parlement en de instanties op het gebied van gegevensbescherming daarvoor toereikend achten.
Het tweede punt is: hoe valt te verklaren dat Europese burgers en reizigers jarenlang zonder hun medeweten als gevaarlijk kunnen worden aangemerkt, terwijl hun nooit iets is gevraagd?
Nu kom ik bij SWIFT. Deze zaak is nog lastiger dan de vorige en heeft betrekking op de toegang die de Amerikaanse autoriteiten hebben tot gegevens over geldoverdrachten. Mijn collega's hebben zojuist een aantal punten aangekaart. Daarom zal ik uitsluitend de visie van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken verwoorden. De bescherming van de grondrechten van onze burgers en de geloofwaardigheid van ons partnerschap met de Verenigde Staten staan op het spel. We begrijpen gewoon niet dat in deze kwestie geen zekere wederkerigheid is betracht en dat er met ons, ook al zijn we vrienden, geen onderhandelingen zijn gevoerd. Zal men op een dag een andere partner ten oosten van onze grenzen, namelijk Rusland, op dezelfde manier behandelen? Nee, dit betekent niets anders dan dat de Europese soevereiniteit niet wordt gerespecteerd.
In overleg met de fracties heb ik daarom het initiatief genomen om de bevoegde commissies van het Amerikaanse Congres uit te nodigen en ik verlang van hen een antwoord.
(Spreker wordt door de Voorzitter verzocht af te ronden)
Ik begrijp heel goed dat we ons aan het tijdsschema van het Parlement moeten houden en omdat ik erop vertrouw dat mijn collega's mijn verhaal afdoende zullen aanvullen, zal ik het hierbij laten. Het belangrijkste dat ik te berde had willen brengen, heb ik trouwens gezegd. Ik meende oprecht dat ik vijf minuten de tijd had.
De Voorzitter
Het spijt me werkelijk heel erg, mijnheer Cavada, maar helaas is het voor de organisatie van onze parlementaire werkzaamheden van essentieel belang dat algemeen gesproken de spreektijden worden aangehouden, zodat we opschieten. Dit geldt vooral voor de korte vergaderperioden, waar de spreektijden bijgevolg kort zijn.
Mihael Brejc
namens de PPE-DE-Fractie. - (SL) De Fractie van de Europese Volkspartij (Christen-democraten) en Europese Democraten zet zich in voor een consequente naleving van het communautaire acquis en van alle documenten die het respect voor de waarden van de Europese beschaving waarborgen en de vrijheid en persoonlijke integriteit van het individu beschermen. We zijn tegenstanders van elk illegaal gedrag dat die vrijheid beperkt en het individu belemmert.
Tegelijkertijd zijn we ons ervan bewust dat het waarborgen van veiligheid en vrede ook bepaalde beperkingen vereist. Daarom pleiten we ervoor dat elke ingrijpen in de persoonlijke sfeer zo beperkt mogelijk blijft en enkel geschiedt indien dit legitiem is. Op basis van de beschikbare documenten bestaat een gegrond vermoeden dat de toegang tot gegevens van het SWIFT-systeem een illegale ingreep is in het privé-leven van de burgers. Staat u me daarom toe de volgende vragen te stellen.
Ten eerste zou ik graag een duidelijk antwoord willen op de vraag tot welke gegevens van het SWIFT-systeem de Amerikaanse autoriteiten toegang hebben en op welke gegevens ze daarvan uitgaande nog recht hebben.
Ten tweede: hebben de Amerikaanse instellingen toegang tot alle transacties van het SWIFT-filiaal in de Verenigde Staten, of kunnen ze via dat filiaal of via andere SWIFT-filialen ook gegevens over transacties buiten de VS verkrijgen?
Ten derde vraag ik de Commissie, de Raad en de Europese toezichthouder voor persoonsgegevens of de toegang tot de SWIFT-gegevens een schending is van de bepalingen inzake gegevensbescherming en bijgevolg een ontoelaatbare inbreuk op de privacy.
Ten vierde hebben we op de hoorzitting in oktober geen overtuigende en duidelijke antwoorden gekregen inzake de bevoegdheid van de instellingen aangaande SWIFT. Vandaar mijn vraag: wie is feitelijk bevoegd voor die aangelegenheid, en wat is de rechtsgrondslag?
Ten vijfde interesseert het me wat onze uitgangspunten zijn in de onderhandelingen met de Verenigde Staten over dat thema, en of we in dat kader ook te weten zullen komen hoe de Amerikaanse instellingen omgaan met de verkregen gegevens en wat de gevaren zijn voor het uitlekken en misbruik van gegevens.
Over PNR zal de heer Coelho het hebben. Bedankt.
Martine Roure
Mijnheer de Voorzitter, de polemiek rondom de overdracht van persoons- en bankgegevens door SWIFT aan de Amerikaanse rechtshandhavingsinstanties en het arrest inzake de overeenkomst tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten over de PNR-data laten zien dat het dringend nodig is een algemeen raamwerk te creëren voor de overdracht en bescherming van persoonsgegevens in het kader van de transatlantische betrekkingen.
Europa begrijpt de grotere behoefte aan veiligheid in de Verenigde Staten en wij willen graag onze samenwerking met de Amerikaanse partners versterken om het terrorisme effectief te bestrijden. Daarbij is het echter van eminent belang om in het kader van de transatlantische dialoog ook de bescherming van de grondrechten en de persoonlijke levenssfeer aan de orde te stellen. Wij zijn voor het sluiten van een nieuwe PNR-overeenkomst waarmee de grondrechten worden gerespecteerd en garanties worden geboden voor de bescherming van de persoonlijke levenssfeer van de Europese burgers. Daarom willen wij dat de Commissie ons een gedetailleerde beschrijving geeft van het beoogde onderhandelingsmandaat voor deze nieuwe overeenkomst. Het Europees Parlement dient volledig bij dit proces te worden betrokken.
Kunt u ons overigens uitgebreidere informatie verschaffen over de werkzaamheden van de werkgroep op hoog niveau inzake het delen en beschermen van gegevens? Tevens willen wij kennisnemen van de prioriteitsvoorstellen die de Amerikaanse partners onlangs hebben gedaan.
Wat betreft SWIFT zijn de Belgische instanties op het gebied van gegevensbescherming en de werkgroep artikel 29 van oordeel dat deze onderneming gegevens overdraagt in strijd met de Belgische en Europese regels voor bescherming van persoonsgegevens. Er is nog geen enkele concrete oplossing overwogen om een eind aan deze overtreding te maken. Alle betrokkenen zijn het erover eens dat er dringend in Europees verband een oplossing gevonden moet worden, een oplossing waarbij de grondrechten worden geëerbiedigd en die, uiteraard, uitvoerbaar is voor het bedrijfsleven. De Europese instellingen moeten erop toezien dat het door SWIFT geoperationaliseerde betalingssysteem in de Europese Unie voldoet aan de communautaire wetgeving inzake bescherming van persoonsgegevens.
Daarom vragen wij de Raad en de Commissie welke maatregelen er genomen zijn om dit probleem te verhelpen. Zullen er onderhandelingen worden gevoerd over een internationale overeenkomst die lijkt op de PNR-overeenkomst? U hebt ons meegedeeld dat de Commissie een dialoog is aangegaan met het Amerikaanse ministerie van Financiën om tot een oplossing te komen. Kunt u ons vertellen welke oplossingen zijn onderzocht? Overigens had u, mijnheer Frattini, tijdens ons vorige debat over hetzelfde onderwerp aangekondigd dat er een vragenlijst zou worden toegestuurd aan de lidstaten om alle informatie over deze gegevensoverdracht boven water te krijgen. Hebt u werkelijk alle benodigde antwoorden ontvangen? En wat gaat u verder met de uitkomsten van deze vragenlijst doen?
Bovendien heeft het Parlement in 2006 via medebeslissing het verslag-Alvaro aangenomen over een verordening betreffende de persoonsgegevens die bij de overdracht van gelden moeten worden verstrekt en onder welke voorwaarden. De overdracht van bankgegevens aan een niet-lidstaat, die niet specifiek met dat land te maken hebben, valt uiteraard buiten de werkingssfeer van deze voorschriften en kan een schending betekenen van de grondbeginselen van de gegevensbescherming.
Aangezien de overdracht van gegevens door SWIFT niet alleen betrekking heeft op gegevens over transacties tussen Europa en de Verenigde Staten, maar ook op gegevens over transacties binnen de Europese Unie, is het eveneens vrij duidelijk dat het hier een vraagstuk betreft dat tot de eerste pijler van de EU behoort. Een overeenkomst in de zin van de artikelen 24 en 38 van het Verdrag betreffende de Europese Unie is geen geschikte oplossing. Wij kunnen geen overeenkomst accepteren die de huidige overtredingen per geval rechtmatig maakt. SWIFT is op geen enkele wijze wettelijk verplicht een site in de Verenigde Staten te gebruiken. Is het niet mogelijk een oplossing in een ander land te vinden en deze site als het gaat om de Europese gegevens naar een ander land te verplaatsen, wat de werkgroep artikel 29 overigens ook al heeft voorgesteld?
Uit de praktijken in verband met SWIFT, PNR, maar ook het Automated Targeting System (ATS) en wellicht morgen de telefoongegevens blijkt dat de uitwisseling van informatie sterk toeneemt en dat er dringend een gemeenschappelijk kader voor de bescherming van de persoonlijke levenssfeer van de Europese burgers moet worden opgesteld. Denkt u niet dat de Europese Unie een globale benadering van deze vraagstukken dient te hanteren om samen met de Amerikaanse partners de algemene beginselen voor de overdracht en bescherming van gegevens vast te stellen?
Sophia in 't Veld
namens de ALDE-Fractie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, het ontroert me altijd wanneer ik hoor hoezeer de Raad en de Commissie eraan hechten om het Parlement bij de besluitvorming te betrekken, want het is inderdaad waar dat op het gebied van het beleid inzake de bestrijding van het terrorisme de besluitvorming uitermate ondemocratisch is, omdat het Europees Parlement volledig wordt buitengesloten en de nationale parlementen slechts zeer gedeeltelijk bij de besluitvorming worden betrokken.
Ik wil u daarom een oplossing aan de hand doen: legt u niet alleen plechtige beloften af voor dit Parlement, maar raadpleegt u het Parlement daadwerkelijk en op vrijwillige basis over het mandaat voor de onderhandelingen over PNR-gegevens en SWIFT. Dat zou dat mandaat niet alleen democratische legitimiteit verschaffen maar het zou ook onze onderhandelingspositie versterken, want eerlijk gezegd denk ik - hoewel ik grote waardering heb voor de mensen die de onderhandelingen in de praktijk voeren - dat voor zaken van zo groot belang een politiek mandaat nodig is.
In de tweede plaats ben ik het volledig eens met de opmerkingen van mevrouw Roure over de noodzaak van mondiale regels met betrekking tot gegevensbescherming. Mensen die denken dat wij anti-Amerikaans zijn, slaan de plank mis. Ik heb zelf gezien hoezeer de Amerikanen aan hun eigen privacywetten gehecht zijn, die heel goed zijn, en hoe kritisch ze zijn waneer de autoriteiten zich niet houden aan de privacyregels. Ik denk dat we hun kritische houding zelfs als voorbeeld moeten nemen.
Ik wil graag weten of de Commissie en de Raad kennis hebben van andere categorieën gegevens waar de Amerikaanse autoriteiten toegang toe hebben, niet alleen passagiers- en SWIFT-gegevens, maar bijvoorbeeld ook bestanden van telecommunicatiebedrijven en verzekeringsmaatschappijen of gegevens over sociale verzekeringen. Misschien zijn het niet de Amerikaanse autoriteiten die toegang hebben maar wel andere landen. Als u daar niet van op de hoogte bent, zou ik maar snel een onderzoek instellen.
Wat PNR-gegevens, SWIFT en het ATS betreft, zal ik hier niet alle verwachtingen herhalen die we van het onderhandelingsmandaat met betrekking tot de PNR-gegevens koesteren. Dat is allemaal al gezegd. Ik wil echter wel graag weten waarom de Commissie en de Raad geen enkele moeite hebben gedaan om aan te dringen op een tweede gezamenlijke evaluatie van de tenuitvoerlegging van de PNR-overeenkomst, alvorens akkoord te gaan met een nieuw onderhandelingsmandaat. Is het niet logisch om eerst te beoordelen hoe deze overeenkomst werkt en hoe effectief deze overeenkomst is, voordat we over de volgende beginnen te praten?
Ik wil ook graag weten hoe de stand van zaken is met betrekking tot de omschakeling van een pushsysteem naar een pullsysteem, die eerst was gepland voor december 2005 en toen voor december 2006. Het is nu januari 2007. Hoe is het hiermee gesteld?
Ik wil ook graag weten hoe de stand van zaken is met betrekking tot de informatievoorziening aan de passagiers. Ik heb onlangs zelf gereisd en ik kon hier geen enkele informatie over vinden.
En ik wil ook graag weten op welke basis de Europese Commissie eigenlijk de onderhandelingen over een overeenkomst over SWIFT gaat voeren.
En tot slot het ATS. U krijgt een brief van het Amerikaanse ministerie van Binnenlandse Veiligheid waarin staat: "Maakt u zich geen zorgen, wij houden ons aan de PNR-overeenkomst zoals wij die zien”. Ik ben geen advocaat, maar dat lijkt mij een rare formulering. Dat stelt me niet gerust en ik wil verder graag gerustgesteld worden over 'profiling' en 'data mining'. Gebeurt dat? Ik wil graag meer horen over de discrepantie tussen de opslagperioden en over de doelbegrenzing. Welke andere gegevens worden in dit systeem ingevoerd en welke uitzonderingen bestaan er als we het hebben over de privacywet?
Mario Borghezio
namens de UEN-Fractie. - (IT) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, in dit uitgebreide juridisch-politieke debat duikt ook het fundamentele vraagstuk van de Europese soevereiniteit op, zoals de voorzitter van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken terecht opmerkte. Bijgevolg is er iets dat nog niet ter sprake is gekomen maar niet vergeten mag worden, namelijk de verklaringen die door de hoogste Amerikaanse autoriteiten zijn afgelegd. Ik denk niet dat deze ter discussie staan, maar het is wel goed eraan te herinneren.
Het SWIFT-systeem, dat we nu tegen het licht van het Europees recht houden, heeft zeker de verdienste dat het enkele gruwelijke terroristische initiatieven in de kiem heeft weten te smoren. Het heeft de daders van de bomaanslagen in Londen in 2005 ontmaskerd of ertoe bijgedragen dat deze daders konden worden geïdentificeerd, en het heeft het in ieder geval mogelijk gemaakt dat sleutelfiguren werden gearresteerd, zoals de terrorist Hambali, die het brein achter de bomaanslag op Bali in oktober 2002 bleek te zijn. Natuurlijk moet ook gezegd worden dat de publiciteit rond deze gang van zaken er logischerwijs voor heeft gezorgd dat veel terroristen inmiddels van het gebruik van dergelijke instrumenten hebben afgezien.
Aan de andere kant kunnen we niet ontkennen dat toen het bedrijf SWIFT geconfronteerd werd met een contract dat zowel onder Europees als Amerikaans recht viel, het zich beperkte tot onderhandelingen met het Amerikaanse ministerie van Financiën over mechanismen voor de bescherming van de vertrouwelijkheid van gegevens, zonder zich te bekommeren om verdere waarborgen.
Dat is inderdaad een probleem, net als de rol en de verantwoordelijkheid van de Europese Centrale Bank een probleem is. De ECB was van meet af aan op de hoogte van dit vraagstuk en heeft een hoofdrol met betrekking tot dit instrument gespeeld, over de transparantie waarvan ik niet verder wil uitweiden. In de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken, heeft de ECB zich, via haar president, de heer Trichet, verscholen achter de vertrouwelijkheidovereenkomst tussen de tien banken en eveneens beweerd dat ze SWIFT haar fiat niet heeft kunnen geven, omdat ze daartoe geen bevoegdheid heeft.
Wij vragen ons af wat de bevoegdheden van de ECB dan wel zijn, als ze in een situatie als deze geen bevoegdheid heeft. Dit is een zeer belangrijk punt en ik denk dat we de ECB en haar transparantie opnieuw onder de loep moeten nemen.
Kathalijne Maria Buitenweg
namens de Verts/ALE-Fractie. - Voorzitter, collega's, Sophie in 't Veld kan dan wel kreupel lopen, maar ik moet zeggen dat ze verbaal nog steeds heel goed in vorm is. Dus ik wilde eigenlijk voortborduren op wat zij zojuist gezegd heeft.
Voorzitter, ik blijf het gevoel hebben dat we wel erg achter de feiten aan lopen. Toen duidelijk werd dat de Verenigde Staten creditcard-gegevens en andere persoonlijke data van onze passagiers verzamelden, was het een schandaal, toen wilden wij als parlementariërs een regeling en de regeringen wilden eigenlijk meestal niks, behalve dan dat ze wilden dat als een wet overtreden werd, het in stilte gebeurde; uiteindelijk werden ze dan toch gedwongen tot een vorm van actie. Dan komt SWIFT, weer hetzelfde verhaal - de regering is een beetje aan het onderzoeken, dan komt er een vorm van actie, mag ik hopen - en de vraag is inderdaad: hebben we er nu het volle vertrouwen in dat dit het is? De Europese Commissie is daarin eigenlijk vrij helder en zegt: nou, ik ben er in ieder geval niet van op de hoogte, maar houd het daarmee wel voor mogelijk. Ik wil daar ook een antwoord van de Raad op. Houdt u het voor mogelijk en wat gaat u nu doen om dit zeker te weten? We zeggen steeds, we zijn partners van de Verenigde Staten en dat is ook zo. We zijn partners, we hebben samen veel werk te verzetten. Maar dat houdt dus ook in dat je het recht hebt om te weten wat je vrienden doen. Dus ik wil graag van de Raad vernemen hoe hij het nu gaat aanpakken, om precies te weten welke gegevens op allerlei gebieden van onze burgers verzameld worden.
De Raad zei net dat het lastig is een nieuw akkoord te sluiten, want de Verenigde Staten hangen niet zo erg aan die gegevensbescherming. Er is echter wél een grens aan de chantage die wij kunnen accepteren. Je kunt niet zeggen: koste wat kost moeten wij tot een akkoord komen, als op een gegeven moment de prijs die we moeten betalen te hoog is. Het zou nog wel eens grappig kunnen zijn om, gewoon als écht de bodem bereikt is, op een gegeven moment een grens te trekken - ja, de landingsrechten lopen dan gevaar - maar het zal ook heel wat verzet mobiliseren, ook in de Verenigde Staten, want het is gewoon waar dat de regering in de Verenigde Staten dit wel heel erg wil doorzetten, maar dat er onder parlementariërs veel steun is voor onze positie.
Sylvia-Yvonne Kaufmann
namens de GUE/NGL-fractie. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de vice-voorzitter van de Commissie, ik moet eerlijk zeggen dat ik verbaasd ben over het feit dat u in uw betogen over de onderhandelingen voor een PNR-overeenkomst met geen woord hebt gerept over het Automatic Targeting System (ATS).
Ik vraag mij persoonlijk af hoe het mogelijk is dat een systeem als het ATS, dat oorspronkelijk voor vracht is ontworpen en ingezet, jarenlang met gebruik van PNR-gegevens op passagiers is toegepast, zonder dat dit bekend werd.
Op hetzelfde moment waarop wij met de Verenigde Staten onderhandelen over overeenkomsten tot bescherming van de grondrechten van onze burgers, wordt een dergelijk systeem toegepast, en wel geheel in het geheim! Van Amerikaanse zijde wordt nu verzekerd dat ATS in overeenstemming is met de huidige en ook met de vorige PNR-overeenkomst. Toch wil ik heel duidelijk zeggen dat verzekeringen als deze niet volstaan. Voor mij is niet duidelijk hoe het gedurende 40 jaar opslaan van gegevens in het ATS in overeenstemming zou kunnen zijn met de PNR-overeenkomst.
Daar komt bij dat het ATS klaarblijkelijk voor willekeurige doeleinden kan worden gebruikt. Hoe kan dit stroken met de verplichtingen van de PNR-overeenkomst, die het gebruik van PNR-gegevens alleen toestaat voor het bestrijden van terrorisme en andere zware misdrijven?
Op al die vragen hebben we tot nog toe geen overtuigende antwoorden gekregen, net zomin als op de vraag waarom het ATS eigenlijk geheim gehouden is. Hoe konden de VS tijdens de onderhandelingen over de PNR-overeenkomst zulke wezenlijke informatie achterhouden voor hun verdragspartner? Daarom is het terecht de vraag te stellen hoe men kan garanderen dat er geen andere systemen à la ATS zijn, waarvan wij het bestaan eenvoudigweg niet kennen.
Met het oog op de nieuwe PNR-overeenkomst wil ik met nadruk steun geven aan de woorden van collega Cavada. Belangrijk is dat het aantal door te geven passagiersgegevens duidelijk wordt teruggebracht. Wij moeten de garantie hebben dat er geen sprake zal zijn van onbeperkte doorgifte van gegevens door de United States Bureau of Customs and Border Protection (US CPB) aan elke willekeurige autoriteit die betrokken is bij de strijd tegen het terrorisme.
Bovendien moeten wij er als Europese Unie op aandringen dat onze Europese burgers dezelfde mogelijkheden op rechtsbescherming krijgen als de Amerikaanse burgers.
Philip Claeys
namens de ITS-Fractie. - Mijnheer de Voorzitter, ik zou me willen verzetten tegen de zwart/wit-termen waarin dit debat maar al te vaak wordt gevoerd. Het lijkt ook dikwijls alsof de Verenigde Staten een vijand zijn in plaats van een bondgenoot in de strijd tegen het terrorisme. Men beweert wel van niet, maar ongeveer elke maatregel die wordt genomen, wordt hier bestreden.
Het is natuurlijk wel zo dat de zaak SWIFT een aantal terechte vragen oproept en de collega's van meerdere fracties hebben die vragen hier al gesteld. Waar ligt bijvoorbeeld het evenwicht tussen de opsporing van terroristen en de eerbiediging van fundamentele rechten? Het is een vraag die trouwens ook in het Amerikaanse Congres wordt gesteld.
Uiteindelijk heeft de strijd tegen de terreur grotendeels te maken met risico-analyse, dus met kansberekening. Het verwerken van commerciële gegevens bovenop loutere persoonsgegevens kan daarbij een nuttige bijdrage leveren. Alleen komt het erop aan om waarborgen tegen misbruik te bieden. Er moet bijvoorbeeld parlementair toezicht worden voorzien op het functioneren van het systeem, maar ook op de algoritmes die worden gehanteerd en die trouwens hoogstvertrouwelijk moeten zijn. Er moeten sancties worden voorzien in geval van misbruik. De bekomen informatie mag enkel gebruikt worden in het kader van terreurbestrijding. Er moet een aanspreekpunt zijn voor klachten van het publiek, enz.
Het spreekt voor zich dat er nog heel wat overleg met de Verenigde Staten nodig is. Er is een duidelijk wettelijk kader nodig waarbij alle partners open moeten staan voor nieuwe ideeën en nieuwe technieken.
Carlos Coelho
(PT) Ik wil om te beginnen graag duidelijk maken dat ik de Verenigde Staten niet als een tegenstander beschouw, maar als een vriend en partner op fronten waar ook wij strijd leveren. De bestrijding van het terrorisme neemt daarbij een prominente plaats in. Het is echter ook belangrijk duidelijk te maken dat de Amerikaanse regering in haar optreden soms te ver is gegaan. Ik ben voorzitter van de Parlementaire commissie die een aantal van deze in een internationale context begane excessen onderzoekt.
Intussen is er echter een nieuwe meerderheid ontstaan in het Amerikaanse Congres, en die heeft de regering gedwongen om op nationaal niveau bij een aantal van de meest controversiële programma's gas terug te nemen. Ik hoop dat dit ook gevolgen zal hebben voor het buitenlands beleid. Volgens mij betekent deze ontwikkeling dat Amerika weer terugkeert naar de eerbiediging van de burgerlijke vrijheden waar het vroeger altijd zo aan gehecht was.
Vice-voorzitter Frattini heeft ons er hier aan herinnerd dat eisen op het gebied van veiligheid niet mogen leiden tot een ondermijning van de fundamentele vrijheden, inzonderheid de bescherming van gegevens. En voorzitter Cavada heeft er terecht op gewezen dat er teveel wordt gevraagd, zeker als je kijkt naar het aantal gegevens. Het Parlement wil graag weten om wat voor gegevens het gaat. Wie heeft toegang tot deze gegevens? Hoe kunnen we garanderen dat ze gebruikt worden voor het opgegeven doel en niet voor andere doeleinden? Wat zijn de regels voor het delen van gegevens? Hoe lang mogen ze worden bewaard? En dan is er nog de problematiek rond het pushsysteem. Daar is hier reeds op gewezen. Tot slot: hoe kunnen mensen beroep aantekenen tegen het oneigenlijke gebruik van hun persoonsgegevens?
Er is hier al op het volgende gewezen: als wij in Europa Amerikaanse burgers in het kader van de bescherming van persoonsgegevens op grond van het wederkerigheidsbeginsel dezelfde bescherming bieden als Europese burgers, dan mogen wij een zelfde behandeling verlangen. Dan mogen wij eisen dat Europese burgers in de Verenigde Staten dezelfde mate van bescherming genieten als de Amerikaanse burgers zelf.
Stavros Lambrinidis
(EL) Mijnheer de Voorzitter, het debat over de PNR-overeenkomst en over SWIFT, maar ook over de geheime ontvoeringen en vluchten door de CIA, toont helaas aan dat er een kloof schuilt tussen de opvattingen van de Verenigde Staten en die van Europa. De regering van de VS vindt dat de strijd tegen het terrorisme alle middelen 'heiligt'; Europa vindt van niet. De recente verkiezingen in de VS geven de Europese Unie echter de mogelijkheid om de onderhandelingen over een nieuwe PNR-overeenkomst te voeren vanuit een andere machtspositie en met veel meer bondgenoten onder de Amerikaanse bevolking en in het Congres. Ik hoop dat zij dat zal doen.
Om ervoor te zorgen dat een overeenkomst inzake de bescherming van de grondrechten haar doel bereikt is het volgende nodig:
Ten eerste moet de VS een uitdrukkelijke verplichting worden opgelegd om persoonsgegevens volledig en efficiënt te beschermen. In plaats daarvan hebben wij vandaag een onaanvaardbare praktijk die berust op een niet-bindend en tekortschietend protocol.
Ten tweede moet het aantal gegevens dat nu aan de VS wordt overgedragen, worden beperkt. Veel van deze gegevens hebben nauwelijks enige band met het legitieme doel van het opsporen van terreurverdachten.
Ten derde moet het gebruik van gegevens voor doelstellingen die niets hebben uit te staan met de bestrijding van het terrorisme, worden verboden.
Ten vierde moet uitdrukkelijk een beperkt aantal diensten in de VS worden genoemd die het recht hebben op toegang tot de gegevens.
Ten vijfde moet de VS eindelijk het recht worden ontzegd op rechtstreekse toegang tot de gegevens van de luchtvaartmaatschappijen. Met die grap moet het maar eens afgelopen zijn!
Ten zesde en tot slot moet worden voorzien in de mogelijkheid voor de Europese Commissie en het Europees Parlement om voortdurende, rechtstreekse en efficiënte controle te verrichten op de getrouwe toepassing van de verplichtingen door de VS en om ter plekke een eind te kunnen maken aan elk onderzoek dat de gebruiksdoelstellingen schendt. Dat laatste heeft een particuliere maatschappij - SWIFT - naar haar zeggen in de onderhandelingen met de Verenigde Staten ook geëist en gekregen! Het zou onvoorstelbaar zijn indien zevenentwintig Europese premiers niet hetzelfde in onderhandelingen kunnen bereiken. Als zij het niet doen, dan is het niet: 'ik kon niet', maar 'ik wilde niet', en dan zullen zij aan ons aller oordeel worden onderworpen.
Wolf Klinz
(DE) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de EU schrijft gegevensbescherming hoog in haar vaandel. Wij vonden het dan ook schokkend om uit - nota bene Amerikaanse - media te vernemen dat SWIFT, in weerwil van de in alle Europese lidstaten vastgelegde gegevensbescherming, gezwicht was voor de druk van de VS om gegevens van Europese burgers aan Washington te verstrekken. Dat gebeurde zonder kennisgeving aan, laat staan toestemming van het Europees Parlement, de nationale parlementen of de betrokkenen zelf.
We weten nog steeds niet wat er is bepaald in het 'memorandum of understanding' tussen SWIFT en de VS, dat aan de doorgifte van de gegevens ten grondslag ligt. We kunnen alleen maar hopen dat de gegevens enkel voor terrorismebestrijding zijn gebruikt en niet voor bijvoorbeeld economische spionage. Zekerheid daaromtrent hebben we echter niet. Iedereen begrijpt dat terrorisme vastberaden moet worden bestreden. Die strijd steunen wij, maar dan wel met eerbiediging van de grondrechten van de persoon. Terreurbestrijding mag geen inbreuk plegen op de elementaire rechten van de burger en de rechten inzake gegevensbescherming.
Dat gevoel leeft ook in de liberale fractie heel sterk. Vandaar dat wij ten aanzien van deze kwestie om een hoorzitting hadden gevraagd. Het heeft ons niet verbaasd dat de eveneens uitgenodigde betrokkenen van Amerikaanse zijde zonder opgaaf van redenen van deze hoorzitting zijn weggebleven.
Wij zijn ingenomen met het voortvarende en uitgebreide onderzoek van de Belgen, die duidelijk hebben betoogd dat hier sprake is geweest van een onrechtmatigheid, of - zoals commissaris Frattini zei - van een strafbaar feit. De verantwoordelijken bij SWIFT hebben een en ander trouwens van meet af geweten, of vermoed, of op zijn minst gevreesd, zoals wij via via van hen hebben vernomen.
Ik vind het nog altijd onbegrijpelijk dat de 'Corporate Governance' bij SWIFT zo heeft kunnen falen! De toezichthoudende organen waren op de hoogte, maar hebben niets gedaan om de burgers in te lichten of de regeringen van de kwestie op te hoogte te stellen. Met mondige burgers kun je zo toch niet omgaan? Het vertrouwen van de burgers in de rechtsgemeenschap van de EU heeft een flinke deuk opgelopen. De kwestie-SWIFT vergroot de Euroscepsis onder de bevolking, en het zal moeilijk zijn om het geschonden vertrouwen te herstellen.
Ik verzoek de Raad en de Commissie om het zorgvuldige onderzoek waarover de heer Gloser sprak, zo spoedig mogelijk af te ronden en met concrete voorstellen te komen over de manier waarop de legitieme rechten van de Europese burgers ook tegenover de Verenigde Staten kunnen worden beschermd. Toont u de burgers dat u zich assertief durft op te stellen tegenover de Verenigde Staten en dat u de Europese Unie als waardengemeenschap serieus neemt en dapper verdedigt, ook tegenover grote partners, en juist vooral ook omdat zij vrienden zijn en geen vijanden!
Ryszard Czarnecki
(PL) Voorzitter, het is goed dat het Europees Parlement de ontwikkelingen op de voet volgt in verband met het routinematig doorgeven van persoonsgegevens van burgers van de Europese Unie aan de Verenigde Staten. Controle door het Europees Parlement is aanvaardbaar. Weigering om persoonsgegevens door te geven is niet aanvaardbaar. Het doorgeven van persoonsgegevens is klaarblijkelijk gerechtvaardigd met het oog op de dreiging van het terrorisme, vooral vanuit radicaal-islamitische hoek. Maar die dreiging mag ook niet worden benut als voorwendsel om ongecontroleerd en onbeperkt de burgerrechten te beknotten. Laten we zelf geen extremisten worden. We moeten ons niet terugtrekken van het front in de oorlog tegen terreur onder het vaandel van de burgerrechten, maar anderzijds mogen we de mensen, die in naam van de strijd tegen het terrorisme proberen ons te controleren, niet de vrije teugel geven. Ik bedoel de controle op onze vluchten, onze financiën en onze privacy. Om te voorkomen dat de gerechtvaardigde strijd tegen het terrorisme in de wereld ontaardt in een dictatuur en een strijd tegen de burgerlijke vrijheden, moet die controle gebeuren onder strikt toezicht van het Europees Parlement.
Cem Özdemir
(DE) Mijnheer de Voorzitter, voordat een overeenkomst wordt gesloten dient er een zorgvuldige evaluatie te worden gemaakt, waarbij vooral wordt gekeken naar het functioneren van zowel de huidige als de vorige overeenkomst. Daar moet eerst duidelijkheid over bestaan, alvorens we verder kunnen.
Bij een toekomstige overeenkomst moet worden uitgegaan van de pushmethode. De pullmethode is niet meer acceptabel omdat de invoering van de pushmethode zoals bekend reeds voorzien was in het kader van de vorige overeenkomst. Bij een doorgifte van passagiersgegevens, zoals die ons voor de geest staat, moet het beginsel van doelgebondenheid beter tot zijn recht komen.
Ook moet de toekomstige overeenkomst met inspraak van het Europees Parlement en eventueel ook de nationale parlementen volledig democratisch worden gelegitimeerd.
Voorts moet een jaarlijkse evaluatie deel uitmaken van welke overeenkomst dan ook, en de evaluatieverslagen moeten openbaar toegankelijk zijn. Het is volkomen duidelijk dat er binnen de derde pijler dringend behoefte is aan bescherming van de regels inzake persoonsgegevens, evenals aan algemene normen voor alle categorieën van persoonsgegevens.
Alexander Radwan
(DE) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik kan me de uitspraken van kanselier Merkel in Straatsburg nog levendig voor de geest halen. Ze sprak terecht over Europese waarden en zei dat we de mensen duidelijk moeten maken en bijbrengen waar Europa goed voor is.
Minister Gloser, dit is zo'n geval waarin we de mensen moeten uitleggen dat de Europese Unie opkomt voor hun rechten. Het gaat niet om terrorismebestrijding. Daarover is iedereen het wel eens en daarover hoeven we niet te discussiëren. Maar waar staan we dan precies in het debat? De discussie begon over gegevens van vliegtuigpassagiers en nu zijn we bij SWIFT aanbeland. Gezien het huidige tempo van de discussies in de Raad valt te vrezen dat we de komende jaren mogelijk met meer SWIFT's te maken zullen krijgen, maar nog steeds geen stap verder gekomen zijn.
Inmiddels kampen we met een situatie waarin een Europese onderneming onder druk van de VS een 'memorandum of understanding' met de Amerikanen afsluit en de Europeanen niet weten wat daarin staat. SWIFT heeft nota bene niet eens een vestiging in de VS, alleen maar een databank. Dat is voor Amerikaanse regelgevers voldoende om SWIFT in België te vertellen wat het moet doen. Er is steeds meer Amerikaanse regulering van Europese situaties, die de Amerikanen naar hun hand zetten zonder dat wij Europeanen tot tegenmaatregelen en controle in staat zijn - dat loopt als een rode draad door alles heen.
Ik roep de Commissie daarom met klem op om in deze kwestie maatregelen te treffen en ik vraag de Raad om, in de wetenschap dat Duitsland niet alleen voorzitter is van de Europese Raad maar ook van de G7, niet alleen de zaak te onderzoeken maar ook duidelijkheid te verschaffen over het volgende: hoe kunnen wij gezamenlijk, op basis van onze gemeenschappelijke waarden en met behoud van gegevensbescherming en menselijke waardigheid, het terrorisme aanpakken?
Michael Cashman
(EN) Mijnheer de Voorzitter, wat betreft de PNR-gegevens is de realiteit natuurlijk dat de Amerikanen bij de onderhandelingen over de voorwaarden voor toegang tot de VS of tot hun luchtruim zelf bepalen hoe hoog de drempel wordt. Dat is de realiteit. Ze kunnen de drempel zo hoog maken als ze zelf willen. Wij hebben burgers die willen reizen en bedrijven die hun werk willen doen. Dat is de realiteit.
De realiteit met betrekking tot SWIFT is dat een van onze instellingen - die denk ik niet de enige is - een conflict heeft gehad over jurisdicties en het gebruiken en bewaren van gegevens in de VS en ook in de EU. SWIFT heeft in de Verenigde Staten van Amerika dagvaardingen ontvangen waaraan het wettelijk moest voldoen en daarover ging het conflict. SWIFT heeft naar mijn mening een uitstekend memorandum of understanding uit de onderhandelingen weten te halen en ten uitvoer gelegd.
We kunnen de politiek ingaan om mensen of landen aan de schandpaal te nagelen en om te klagen en te jammeren, of we kunnen proberen om problemen op te lossen. Ik ben de politiek ingegaan om problemen op te lossen. Daarom denk ik dat u volkomen gelijk heeft, commissaris Frattini. We hebben rechtszekerheid nodig voor de burgers van de EU en voor de EU-bedrijven die buiten de EU werkzaam zijn en die zowel in de EU als buiten de EU kantoren hebben waar ze gegevens bewaren. We hebben een gezamenlijke politieke uitspraak van het Congres en dit Parlement nodig om de transatlantische kloof te dichten en om de terroristische dreiging te bestrijden waar we allemaal mee te maken hebben, en in de eerste plaats moeten we natuurlijk onze fundamentele rechten en vrijheden beschermen.
Ik verwelkom daarom de gezamenlijke bijeenkomst van dit Parlement en een aantal leden van het Congres van de Verenigde Staten, zodat we tot een akkoord kunnen komen.
Tot slot wil ik zeggen dat dit alleen zal kunnen worden bereikt met vastberaden optreden door de Raad en niet alleen door de Commissie. Ik verwelkom de uitstekende suggestie van de vorige spreker om dit aan de orde te stellen op de bijeenkomst van de G7.
Laten we het probleem oplossen. Laten we er niet alleen over klagen.
Adina-Ioana Vălean
(EN) Mijnheer de Voorzitter, ik wil de commissaris en de fungerend voorzitter bedanken voor hun aanwezigheid bij dit zeer belangrijke debat. We hebben gehoord dat het behoud van een goede samenwerking met de VS cruciaal is in onze strijd tegen het terrorisme. Dat ontken ik niet. Ik ben zelfs van mening dat de transatlantische betrekkingen moeten worden versterkt, omdat het terrorisme een mondiaal verschijnsel is. We moeten onze krachten bundelen om het terrorisme effectief te bestrijden door informatie uit te wisselen en onze instanties van wetshandhaving de nodige middelen te geven. Onze burgers hebben het recht om in een veilige omgeving te leven. Het geval SWIFT laat echter opnieuw zien wat er kan gebeuren als we geen waarborgen inbouwen in de uitwisseling van informatie. Er moet een goede balans worden gevonden tussen vrijheid en veiligheid, en in dit geval heeft veiligheid opnieuw de overhand gehad. Je kunt het terrorisme niet bestrijden door juist die rechten op te geven die het terrorisme probeert te vernietigen. Er mag niet aan onze hoge normen getornd worden onder druk van welk derde land dan ook, zelfs niet als het om onze meest naaste partners gaat.
Nog belangrijker is het dat veel van de nieuwe lidstaten een lange geschiedenis van dictatuur en streng staatstoezicht op de bevolking achter de rug hebben. Helaas bestaat in sommige van deze landen de perceptie dat de illegale praktijken van het verleden nog steeds voortduren. Daarom moet Europa de grondrechten blijven verdedigen, en daar valt ook het recht op privacy onder. Enerzijds hebben we een kaderbesluit over gegevensbescherming in de derde pijler nodig om hoge normen in de politiële en justitiële samenwerking te kunnen waarborgen - waar we nu al veel te lang op wachten - en anderzijds moeten we ook waakzaam blijven en ervoor zorgen dat de bestaande wetten in onze eigen landen op een behoorlijke manier worden gehandhaafd. We moeten vervolging instellen tegen degenen die inbreuk maken op ons basisrecht op privacy. We moeten onze burgers geruststellen en zeggen dat we hoge normen willen handhaven in Europa.
Piia-Noora Kauppi
(EN) Mijnheer de Voorzitter, zoals mijn collega's al hebben gezegd, is dit niet een debat over de toestand van de transatlantische betrekkingen. Iedereen in dit Parlement moet weten dat de Verenigde Staten onze sterkste bondgenoot zijn in de strijd tegen het terrorisme. Dat verandert echter niets aan het feit dat het voor ons, als wij partners zijn, gemakkelijker is om voet bij stuk te houden en onze waarden te verdedigen.
Ik kan alleen maar herhalen wat mijn collega's uit de PPE-DE-Fractie hebben gezegd, en met name de heer Radwan: om de eerbiediging van het Europees rechtskader echt te waarborgen, moeten we door de Commissie en de Raad volledig op de hoogte worden gesteld van de informatie die aan de Amerikaanse autoriteiten wordt overgedragen en over de manier waarop deze informatie door de Amerikaanse autoriteiten wordt beschermd. We moeten de onderhandelingen van start laten gaan en een overeenkomst over uitwisseling van informatie sluiten die levensvatbaar is en waarmee de wetten van de EU worden gerespecteerd. Als dat niet lukt, moeten we onmiddellijk stoppen met het verstrekken van iedere informatie aan de Amerikaanse autoriteiten.
Zelfs na de reactie van de Europese Centrale Bank vind ik de rol en de verantwoordelijkheid van de ECB in deze zaak nog steeds erg raadselachtig. De ECB moet zich houden zelf aan de wetgeving van de EU inzake gegevensbescherming, maar ze lijkt geen enkele verantwoordelijkheid te nemen voor haar mogelijke aandeel in deze uitwisseling van informatie.
Ik begrijp heel goed dat er bij de Verenigde Staten een duidelijke behoefte bestaat om informatie op te sporen over internationale transacties die verband kunnen houden met de financiering van het terrorisme, maar deze details hebben ook betrekking op andere soorten financiering. Met name onze Europese bedrijven lopen risico als we geen voet bij stuk houden. De overdracht van informatie moet altijd in overeenstemming zijn met onze wetgeving en onze burgers en onze Europese bedrijven moeten daarbij beschermd worden.
Nationale financiële transacties bevatten zulke gevoelige informatie dat dit punt heel serieus moet worden genomen door de Commissie en door de Raad, dit Parlement en het Congres van de Verenigde Staten.
Ulrich Stockmann
(DE) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, minister Gloser, in de nieuwe onderhandelingen met de VS over de doorgifte van gegevens over vliegtuigpassagiers moet het voorzitterschap van de Raad naar mijn mening rekening houden met het volgende.
Om te beginnen dient bij de verwezenlijking van een passend veiligheidsniveau sprake te zijn van een evenredige aanpak, en daar lijkt het bij de huidige overeenkomsten aan te schorten. Die aanpak brengt met zich mee - en dat is mijn tweede punt - dat de in Europa gebruikelijke normen voor gegevensbescherming daadwerkelijk worden geëerbiedigd, en dat betekent naar mijn mening dat de status quo doorbroken moet worden. Dat kan hoofdzakelijk worden bereikt door de hoeveelheid gedragsgerelateerde gegevens te verminderen. Wat de overgang op de pushmethode betreft, weet ik dat Austrian Airlines deze methode van meet af aan naar tevredenheid heeft gehanteerd. Deze gaat gepaard met een zorgvuldig afgebakend kader voor het gebruik van de gegevens, een maximale opslagduur en natuurlijk ook de mogelijkheid gerechtelijke stappen te ondernemen in geval van misbruik.
Minister, u zei terecht dat er zo spoedig mogelijk rechtszekerheid moet worden geschapen voor de Europese luchtvaartmaatschappijen. Als politicus die zich bezighoudt met vervoer kan ik daarin meegaan. De doorgifte van gegevens met het oog op terreurbestrijding heeft echter een internationale dimensie, en daarom moeten er internationale overeenkomsten worden gesloten met regels voor gegevensbescherming die internationaal bindend zijn. Dat moet de insteek van de onderhandelingen zijn.
Wat we steeds voor ogen moeten houden is het behoud van ons recht op vrijheid van mobiliteit, dat enkel realiseerbaar is in een open samenleving waarin de burgers zich vrij kunnen bewegen zonder bloot te staan aan algemene verdenking. Wij, als leden van het Parlement, kunnen niet dulden dat het gelijkheidsbeginsel wordt geschonden en dat er verschillende niveaus van gegevensbescherming worden gehanteerd voor de Amerikanen en de niet-Amerikanen. Ik vertrouw erop dat het Duitse voorzitterschap van de Raad bij de onderhandelingen vastberaden optreedt. Ik weet dat dat niet eenvoudig zal zijn.
Alexander Alvaro
(DE) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de minister, mijnheer de commissaris, het moet u te denken geven dat vanuit alle fracties dezelfde geluiden komen. De boodschap is dat een transatlantisch partnerschap noodzakelijk is en dat wij bondgenoten zijn in de strijd tegen terreur. In dit soort zaken kunnen we het echter niet stellen zonder geloofwaardigheid, vertrouwen en transparantie, en ook wat dat betreft zit iedereen op dezelfde golflengte.
Laten we beginnen met geloofwaardigheid. Ik kan me nog heel goed herinneren dat de commissaris in zijn laatste bijdrage hier vol lof sprak over de bepalingen inzake gegevensbescherming van de overeenkomst. Gezien de eisen die wij stellen inzake rechtsbescherming van gegevens geloof ik niet dat deze lof geheel gerechtvaardigd is. Bij de doorgifte van gegevens van vliegtuigpassagiers zijn er geen verplichtingen betreffende de verstrekking van informatie en inlichtingen, of rechten van betrokkenen om deze te laten wijzigen. Waar blijft dan de geloofwaardigheid als u de besprekingen met de Verenigde Staten 'onderhandelingen' noemt? U staat met de rug tegen de muur, met het pistool op de borst. De Verenigde Staten dreigen dat er geen vliegtuigen meer mogen landen en de Europese Unie heeft in geen van haar instellingen de ruggengraat om te zeggen dat we ondanks alle begrip niet met ons laten sollen.
De geloofwaardigheid wordt verder ondermijnd door de voortdurende toezegging dat het Parlement bij alles wordt betrokken. Als u dit serieus meent, laat ons dan aanschuiven aan de tafel. Nodigt u ons uit en bewijst u dat u geen holle woorden spreekt.
Dan over transparantie. Wie van de Europese burgers weet nu eigenlijk dat, als hij in een vliegtuig stapt, er 34 gegevensrecords, waaronder over voedsel, zitplaats enzovoort, worden doorgegeven? Niemand weet dat. Ik heb onlangs nog in een programma met burgers hierover gediscussieerd. Niemand is daarvan op de hoogte als men het vliegtuig instapt.
Wij staan achter u, maar neemt u ons dan ook mee en laat u ons niet aan de zijlijn staan!
Frieda Brepoels
Voorzitter, collega's, het SWIFT-debat past heel duidelijk in de bredere discussie over het moeilijke evenwicht tussen de strijd tegen het terrorisme enerzijds en de bescherming van de fundamentele mensenrechten en de persoonlijke levenssfeer anderzijds. Maar niet alleen is er een duidelijke breuklijn tussen de Europese en de Amerikaanse aanpak, maar ook raakt men het niet eens over een gemeenschappelijke definitie voor terrorisme. De commissaris heeft hier aangegeven hoe hij voor de toekomst een Europees instrument wil uitbouwen dat hieraan voldoet, maar dat is natuurlijk niet voor morgen. We blijven natuurlijk met de situatie vanuit het verleden en het heden en daar heb ik toch wel wat vragen over. Tot op de dag van vandaag worden er gegevens doorgespeeld, alsof er niks aan de hand is, in het SWIFT-dossier. De conclusies van de rapporten zowel van de Belgische privacy-commissie als van het Europese Comité zijn heel duidelijk en eensluidend: er is wel degelijk sprake van een inbreuk op de Belgische en Europese regels inzake databescherming. Het Belgische gerecht heeft intussen beslist om SWIFT niet te vervolgen en de Belgische overheid ziet ook geen gaten in het voortzetten van die onwettige praktijken. Ik zou dan ook willen vragen welke reactie Europa hierop heeft. Zal de Commissie alsnog een inbreukprocedure tegen België starten? Zo ja, wanneer komt die beslissing er? Zo neen, wat zal de Commissie dan wel ondernemen om ervoor te zorgen dat de Europese privacy-regels hic et nunc gerespecteerd worden in alle lidstaten en dus ook in België?
Tenslotte, op de Raad van 15 december werd de SWIFT-zaak ook aangekaart door de Belgische regeringsleider die pleitte voor een Europese aanpak. Ik begrijp van het voorzitterschap dat het onderzoek nog bezig is, maar ik heb een heel duidelijke vraag: staan de Raad en daarmede dus ook alle lidstaten achter het idee om deze kwestie te regelen via een Europees instrument?
Sarah Ludford
(EN) Mijnheer de Voorzitter, ik twijfel niet aan de integriteit van commissaris Frattini en aan zijn inzet voor een goede gegevensbescherming. Maar ik denk dat de Commissie en de Raad in het geval van het misbruik van SWIFT-gegevens net zo weinig ruggengraat toont als ze in de afgelopen vier jaar heeft getoond ten aanzien van de PNR-gegevens. Dit zijn Europese gegevens, gegevens van Europese burgers die voor commerciële doeleinden beschikbaar worden gesteld in Europa en onder bescherming van de Europese wetgeving inzake gegevensbescherming staan. Ondanks de herhaalde en aanhoudende eisen van de leden van dit Parlement heeft de EU - in de niet erg sterke handen van de Commissie en de Raad - echter een grote mate van extraterritoriale jurisdictie van de VS toegestaan. De EU moet in ieder mondiaal kader voor grootschalige uitwisseling van commerciële gegevens voor veiligheidsdoeleinden haar eigen wetten en beginselen met kracht naar voren brengen.
Commissaris, u zegt dat het 'onwaarschijnlijk' is dat SWIFT-gegevens zijn gebruikt in het Automated Targeting System, dat een systeem is waarin profielen worden aangemaakt en een risicofactor aan iedere persoon wordt toegewezen op basis van een aantal aannames - en zonder twijfel stereotypen - die worden afgeleid van hun gedrag en kenmerken. Maar waarom weet u niet zeker of er al dan niet SWIFT-gegevens zijn gebruikt in het ATS? Wat betreft de PNR-gegevens aanvaardt u de verzekering van het Amerikaanse ministerie van Binnenlandse Veiligheid dat het gebruik van PNR-gegevens voor het aanmaken van profielen plaatsvindt met inachtneming van de garanties uit de PNR-overeenkomst. Maar bent u het eens met die opvatting van het Amerikaanse ministerie van Binnenlandse Veiligheid? Ja of nee? Het ontbreken van duidelijke antwoorden ondermijnt het vertrouwen, en ik denk dat we recht hebben op die duidelijke antwoorden als het om de juridische beoordeling door de Commissie gaat.
Corien Wortmann-Kool
Voorzitter, commissaris Frattini, u was heel duidelijk in uw onderhandelingsinzet. Volledige naleving van de grondrechten, inclusief de privacy, daar is - zoals we dat met een goed Nederlands spreekwoord zeggen - geen woord Spaans bij en wij zullen u ook aan die onderhandelingsinzet houden. Voorzitter, het werkt dan ook niet om met 780 europarlementariërs op de stoel van de onderhandelaars te gaan zitten. Dat werkt niet. Maar, het betekent wel dat de Raad ambitieus moet zijn in de onderhandelingen. En ik hoor de Raad toch vooral de leeuwen en de beren schetsen die u op de weg kunt tegenkomen. Maar bent u het ook eens met die onderhandelingsinzet die commissaris Frattini heeft geschetst, want ook u zullen we daaraan houden.
Het gaat hier nu om SWIFT en SWIFT is geen bank, maar dat betekent niet dat dat een vrijbrief is om de privacyregels niet serieus te nemen en niet na te leven. Het is goed, commissaris Frattini, dat u onderzoek doet, maar u zult ook snel juridische maatregelen moeten nemen om het vacuüm op te lossen, want gegevensuitwisseling van SWIFT moet ook de toets van de Europese privacyregels kunnen doorstaan.
Terreurbestrijding moet ook financiële transacties kunnen onderzoeken in dat kader, want dat kan het spoor zijn naar terroristische organisaties. Mij valt op dat veel burgers veel meer begrip hebben voor de lastige dilemma's die we daarin tegen komen. Dat kunnen we niet op een achternamiddag oplossen. Ik ben bijvoorbeeld heel verbaasd over het feit dat de regels betreffende vloeistoffen in vliegtuigen niet tot veel meer commotie hebben geleid. Maar dit alles mogen we niet als een excuus gebruiken. Er moet stevig onderhandeld worden. Ook de suggestie van collega Radwan om dit ook breder in G7-verband op te pakken, wil ik graag ondersteunen.
Hubert Pirker
(DE) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, voor iedereen hier staat buiten kijf dat er in de toekomst meer gedaan zal moeten worden aan terreurpreventie. De vraag is echter steeds weer welke middelen en strategieën daarbij gebruikt moeten worden. Zonder twijfel maken gegevensuitwisseling en internationale samenwerking evenzeer deel uit van de aanpak in dit verband als gegevensbescherming en rechtszekerheid. Ik steun, zoals allen hier, de transatlantische samenwerking op dit vlak.
We moeten zorgen voor een evenwicht tussen veiligheid en terreurbestrijding enerzijds en gegevensbescherming anderzijds. De onderhandelingen over een nieuwe overeenkomst moeten dus worden gekoppeld aan bepaalde basisvoorwaarden.
Ten eerste mag de bescherming van persoonsgegevens niet beneden het niveau terechtkomen dat reeds in de interim-overeenkomst is afgesproken. Ten tweede moeten gedane beloftes worden nagekomen en moet er rechtszekerheid komen voor luchtvaartmaatschappijen. Dat betekent dat de pushmethode moet worden ingevoerd, die ons in staat stelt te controleren welke gegevens op welk tijdstip aan wie worden geleverd. Daarnaast moet uiteraard worden vastgesteld voor welk doel de gegevens mogen worden gebruikt, en dat doel mag enkel bestaan uit preventie en bestrijding van terrorisme. Voorts moet er in de toekomst op dit gebied een plicht tot informatie van reizigers komen.
Dan nog een laatst doch niet onbelangrijk punt: tijdens de onderhandelingen over de nieuwe overeenkomst moet toegevoegde waarde worden gecreëerd. De instanties in de Verenigde Staten moeten in geval van terreurverdenking worden verplicht de bevoegde justitiële en politiële autoriteiten van de lidstaten en de bevoegde instanties van de Europese Unie, te weten Europol of Eurojust, op de hoogte te stellen. Als dit alles gewaarborgd is, beschikken wij over een nieuw instrument dat voorziet in meer veiligheid voor de burgers van de Europese Unie.
Günter Gloser
fungerend voorzitter van de Raad. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, waarde collega's, om te beginnen dank ik u voor alle opmerkingen en suggesties en natuurlijk ook voor het kritische commentaar, of men dit nu prettig vindt of niet. Daaruit kan men in een debat afleiden of men zich al dan niet op de juiste weg bevindt en of iets moet worden rechtgezet wat in het verleden wellicht verkeerd is uitgepakt.
Niet alleen rechtsbescherming en rechtszekerheid, maar ook de vraag hoe wij bepaalde vormen van het internationale terrorisme moeten aanpakken worden unaniem als belangrijke punten beschouwd. Het een mag het ander in geen geval uitsluiten. Als het gaat om PNR en SWIFT hebben we echter te maken met verschillende situaties.
Ik heb in de verklaring van het voorzitterschap nog eens uitdrukkelijk de aandacht gevestigd op het samenspel en de samenwerking met de Commissie. Op basis daarvan willen we gezamenlijk tot een regeling komen die rechtszekerheid biedt. Daarbij komen veel zaken aan de orde - waar u daar vandaag al op hebt gewezen - zoals de vraag hoe uitgebreid de informatie is, welke toegang men heeft en welke controles door de wederpartij moeten worden verricht. Soortgelijke vragen doemen eveneens op in verband met SWIFT, waarbij ik graag wil ingaan op de opmerking van collega Radwan. Of het nu op de agenda staat van de G7 of G8, dan wel aan de orde komt in het kader van de betrekkingen tussen de Europese Unie en de VS is me om het even. Waar het om gaat is dat dit vraagstuk wordt aangepakt.
Het is niet erg doelmatig om ons over een keur van aspecten te buigen, want uiteindelijk gaat het enkel hierom: gegevensbescherming, rechtszekerheid en de inrichting van het transatlantisch partnerschap, waarbij wij de opvatting huldigen dat er in het partnerschap geen sprake mag zijn van eenrichtingverkeer. Het gaat erom dat we samenwerken en elkaar niet tegenwerken.
Wij hebben deze informatie nodig en bij ontmoetingen in het kader van de betrekkingen tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten moet het mogelijk zijn om hier zonder omwegen over te spreken. Het is namelijk van belang dat wij het hoofd bieden aan het gevaar waar hier en daar in dit Parlement al op gewezen is. Ik kan alleen maar zeggen hoe goed het is dat dit vraagstuk openlijk aan de orde wordt gesteld. Wanneer worden we opnieuw geconfronteerd met een geval waarin gegevens mogelijk onveilig zijn gebruikt? Met die vraag zouden wij ons graag bezig willen houden. Zonder nu in technische details te treden, zeg ik dit heel bewust, waarbij ik denk aan SWIFT. Waar zijn de gegevens? Zijn ze hier en zouden we alles kunnen reguleren en beperkingen op kunnen leggen, zodanig dat de gegevens niet worden doorgegeven? Of zijn de gegevens al in Amerika, waar men, gezien de aard van de gegevensbescherming daar, er heel eenvoudig toegang toe kan verkrijgen? Dat laatste impliceert dat onze invloed tot nul gereduceerd is.
De vraag is welke invloed de Europese Unie heeft op gegevens die worden doorgegeven en elders als het ware zo kunnen worden opgeroepen. Het betreft hier een heel ingewikkelde procedure, zeker met betrekking tot SWIFT. Dit alles zou aanleiding moeten zijn tot een diepgaande bespreking van dit onderwerp, waarbij het van belang is dat wij in de Europese Unie instaan en opkomen voor bepaalde waarden en laten blijken hoe belangrijk het is dat het bestaande evenwicht in stand blijft. We hoeven het niet over alles eens te zijn als we het hebben over de strijd tegen het internationale terrorisme, maar alles moet wel zorgvuldig worden afgewogen.
Commissaris Frattini heeft daar geen misverstand over laten bestaan door niet alleen de veiligheid voor personen, maar ook rechtsbescherming en een heel hoog niveau van gegevensbescherming, zoals we die in de Europese Unie genieten, op de eerste plaats te stellen. Ik verzeker u dat al de door u genoemde facetten, ook die in verband met PNR en SWIFT, tevens aan de orde zullen komen bij de komende onderhandelingen.
Franco Frattini
vice-voorzitter van de Commissie. - (IT) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik zal zoals altijd heel oprecht zijn in mijn antwoord aan het Parlement en ik zal ook de punten bespreken ten aanzien waarvan ik het niet met u eens ben.
Ten eerste weet de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken - en haar voorzitter, de heer Cavada, is hier aanwezig - maar al te goed dat ik nooit, onder geen enkele beding, informatie heb geweigerd of achtergehouden, ook geen vertrouwelijke informatie die ik aan de commissie en dus aan het Parlement had kunnen overdragen. Ik ben van plan om op dezelfde manier verder te gaan, zoals ik in mijn inleiding al zei. Daarom deel ik niet de mening - die in feite een intentieproces is - dat de Europese instellingen, en het Parlement in het bijzonder, het gevaar zouden lopen om uitgesloten te worden van dit politieke proces.
U weet dat ik voorstander ben van uw politieke betrokkenheid, ook daar waar de Verdragen dat niet toestaan. Ik heb het al duizend keer gezegd en ik zal het nogmaals zeggen: we zullen wel een manier vinden, en daarom juich ik het idee van de heer Cavada toe om tot een akkoord te komen met het Amerikaanse Congres, opdat wij de politieke fases van deze onderhandelingen kunnen volgen. Het is ook duidelijk dat - in tegenstelling tot hetgeen iemand hier zei - dit debat invloed heeft gehad op de transatlantische betrekkingen. Ik ben ervan overtuigd dat, als Europa een politieke rol wil vervullen op het wereldtoneel, het een algeheel evenwicht moet zien te vinden tussen het recht - dat ik persoonlijk eerder als een plicht beschouw - op vervolging van en onderzoek naar terroristen en de plicht tot bescherming van de grondrechten, zoals het recht op vertrouwelijkheid van persoonsgegevens.
Het is daarom - zoals de fungerend voorzitter van de Raad zojuist al zei - duidelijk dat als wij streven naar een allesomvattend evenwicht met de Verenigde Staten, we dat doen omdat we ervan overtuigd zijn dat de transatlantische betrekkingen van cruciaal belang zijn, en daarbij denk ik niet alleen aan Europa's verleden, maar met name ook aan zijn heden en toekomst.
Zoals velen onder u weten, heb ik reeds tijdens talloze gelegenheden gedetailleerde antwoorden gegeven, in het bijzonder in de Commissie burgerlijke vrijheden natuurlijk. Ik spreek met het Parlement wanneer het Parlement mij uitnodigt, en ik spreek met de commissies als zij me daarom vragen. Met het oog op het pushsysteem bijvoorbeeld, heb ik in december aangekondigd dat, wat PNR-gegevens betreft, met een dergelijk systeem geëxperimenteerd zou worden en daarmee voor het einde van de maand zou worden begonnen, en dat is ook gebeurd. Het experiment ging van start met het 'Customs and Border Protection System' van de Amerikaanse administratie en Amadeus. Er is een technisch punt met betrekking tot verzoeken om ad-hocgegevens, maar het is een technisch probleem, aangezien het pushexperiment reeds van start is gegaan, zoals ons beloofd was.
Met betrekking tot het aantal gegevens heb ik met belangstelling geluisterd naar hetgeen velen onder u hebben gezegd over de 34 gegevens die momenteel onderwerp zijn van de PNR-overeenkomst. Ik kan u in aller duidelijkheid zeggen dat ik, in het kader van mijn rol in de onderhandelingen, voornemens ben aan te dringen op een vermindering van het aantal gegevens, maar ik doe dat niet omdat ik de gedachte onderschrijf dat de VS er teveel zouden vragen. Als alle 34 gegevens nuttig waren voor de vervolging van terroristen, zou ik u onbevreesd durven zeggen dat die 34 gegevens noodzakelijk zijn. De werkelijk nuttige gegevens zijn waarschijnlijk de genoemde 19 gegevens, dat wil zeggen een veel kleiner aantal.
Gelooft u mij: bij de verwerking van gegevens gaat het niet zozeer om het principe van het aantal gegevens, maar veeleer om het principe van het nut van de gegevens, en daar zal ik mij tijdens de onderhandelingen voor inzetten. Ik ben niet van plan om mij te scharen achter het idee dat, als we het aantal van 34 gegevens zouden verminderen tot 15, we hoe dan ook goed werk hebben afgeleverd. Het kan best zijn dat wij dan slecht werk hebben afgeleverd, namelijk als men met enkele van de uitgesloten gegevens een terroristische aanval had kunnen voorkomen. Over één ding bestaat er bij mij geen twijfel: ik ben er rotsvast van overtuigd dat het voornaamste doel is om het systeem doeltreffender te maken. Wie hebben er toegang tot de gegevens? Waarvoor? Om hoeveel gegevens gaat het en gedurende hoe lang? Over deze punten van de overeenkomst gaan we binnenkort onderhandelen en het Parlement zal, zoals ik al zei, geïnformeerd worden.
Dames en heren, velen van u zijn van mening dat passagiersinformatie de ontbrekende factor is binnen het PNR-systeem. Het is niet onvoorstelbaar dat, als er geen consensus wordt bereikt tussen beide partijen, er eind juli geen overeenkomst is. Ik denk nu hardop, maar ik zie dan een heel gemakkelijke oplossing. Dan krijgt elke passagier die een ticket koopt naar de Verenigde Staten een blaadje dat hij moet ondertekenen en waarop staat dat zijn gegevens op een bepaalde manier worden behandeld. Als dat zou gebeuren - en ik hoop van harte dat dat nooit het geval zal zijn - zouden we zeker hebben gezorgd voor informatie van passagiers maar dan zullen, zonder een overeenkomst op Europees niveau, de rechten van de passagiers beperkt blijven tot de particuliere sfeer, al naar gelang het contract voor het luchtvervoer. Dit moeten we onder elk beding zien te vermijden, en daarom moeten we alles in het werk stellen om een nieuwe Europese overeenkomst te bereiken. Het alternatief zou heel eenvoudig zijn. Dan zou men alleen maar een aantal beperkingen in het contract voor het luchtvervoer hoeven te accepteren, en ik denk dat de meerderheid die met goede bedoelingen naar de Verenigde Staten wil gaan, het zou ondertekenen. Hiermee geven we echter een Europese rol op die we al vervuld hebben en absoluut willen blijven vervullen. Daarom hebben we behoefte aan nieuwe onderhandelingen, onder meer om het aantal gegevens te verminderen, maar dan wel op een dusdanige manier dat de vermindering van het aantal gegevens de strijd tegen het terrorisme niet in gevaar brengt.
Met betrekking tot het ATS-systeem heb ik de Commissie burgerlijke vrijheden laten weten dat ik schriftelijke garanties van de Verenigde Staten heb ontvangen over de naleving van de PNR-overeenkomst. Tijdens een interventie in dit Parlement werd mij verweten dat ik de juistheid van deze bewering niet had gecontroleerd. Dames en heren, als ik de bevoegdheid zou hebben om vanuit Brussel het gedrag van de Verenigde Staten op Amerikaanse bodem te onderzoeken, zou ik een bevoegdheid bezitten die geen enkele autoriteit op Europees of nationaal niveau ooit heeft gehad of zal hebben. Alles is mogelijk, maar één ding kan ik niet: de juistheid van die brief toetsen, zoals mij werd gevraagd in die toespraak. Als ik een formeel antwoord ontvang waarin staat dat alle regels zijn nageleefd, ben ik, tot het tegendeel is bewezen, verplicht om te geloven dat dat de waarheid is. Dat is hoe bondgenoten met elkaar omgaan, mits u het bewijs van het tegendeel levert - waar ik eerlijk gezegd niet over beschik en ik ben hier geheel oprecht over - want anders moeten we een permanent onderzoek instellen naar elk klein detail uit de brieven van de Verenigde Staten.
Mevrouw Roure vroeg mij of we het Parlement de informatie kunnen geven over het onderhandelingsmandaat. Zoals u weet gaat het hierbij om geclassificeerde informatie, maar zoals ik al zei, zullen we niettemin, ook al is deze informatie geclassificeerd, een manier vinden om het Parlement op de hoogte te houden, met andere woorden wij zullen een manier vinden om u politiek te informeren zonder de bepalingen van het Verdrag te schenden op grond waarvan geclassificeerde ('EU restricted') informatie niet openbaar gemaakt mag worden. Ik stel de volgende politieke oplossing voor: als het Verdrag zo aangepast wordt dat er een mechanisme wordt gevonden waarmee de als geheim geclassificeerde stukken kunnen worden doorgegeven aan het Parlement, zal ik een dergelijk mechanisme onbevreesd toepassen. Het gaat er echter om dat wij de hinderpaal overwinnen die het ons onmogelijk maakt om het Parlement te informeren in geval van geclassificeerde stukken: ik houd u hierover op de hoogte.
Mijnheer de Voorzitter, veel mensen hebben opgeroepen tot een kaderovereenkomst, en ik denk dat dat de juiste weg is. Een kaderovereenkomst inzake gegevensoverdracht is precies hetgeen we samen met het voorzitterschap hebben opgepakt. Wij hebben een gemengde werkgroep opgezet die zich buigt over een aantal onderwerpen met betrekking tot de verwerking van persoonsgegevens, en deze werkgroep staat dus los van de SWIFT-kwestie en de PNR, waar parallelle wegen worden gevolgd. Wij denken dat het nu tijd is om een transatlantische overeenkomst te sluiten - een kaderovereenkomst - met de Verenigde Staten over de verwerking van persoonsgegevens. Wij zijn van plan om aan een dergelijke overeenkomst te werken, opdat de door te geven soorten van gegevens, de redenen van doorgifte en de tijdsspanne kunnen worden vastgesteld
Dames en heren, er is echter nog een punt dat tijdens dit debat niet aan de orde is gekomen, maar wat wel besproken dient te worden: hoe kunnen we de vertrouwelijkheid van de technische informatie, die deel uitmaakt van deze overeenkomst, bewaren? Aangezien het hierbij gaat om onderzoeksprocedures zouden we criminelen een dienst bewijzen als deze informatie bekend werd. Zulke informatie moet vertrouwelijk blijven. Er bestaat dus nog een ander probleem, want het is duidelijk dat we verdachte terroristen een machtig instrument in handen geven als we details prijsgeven over hoe ze gecontroleerd worden. Kunnen we hier een oplossing voor vinden? Ik ben daar rotsvast van overtuigd, maar dan moet wel de politieke bereidheid daartoe aan beide kanten aanwezig te zijn.
Ik wil graag afsluiten met een laatste overweging. Dit alles is geen rechtvaardiging voor de individuele schendingen van het Europees recht en voor de tekortkomingen van de wetgeving in de SWIFT-zaak. U herinnert zich misschien nog wel dat, toen nog niemand sprak over een Europese overeenkomst, ik reeds in de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken heb gesproken over de behoefte aan een dergelijke overeenkomst. Het is namelijk veel beter om een wetgevend gat te dichten met Europese regelgeving dan ieder afzonderlijk lidstaat de mogelijkheid te bieden om het naar eigen inzicht op te vullen. De SWIFT-zaak is emblematisch: van de zevenentwintig lidstaten hebben er slechts zeven geantwoord. Dat is een teken dat het vraagstuk op Europees niveau aangepakt dient te worden.
Om al deze redenen kan ik u verzekeren dat 1) ik van mening ben dat een politieke overeenkomst essentieel is en dat een dergelijke overeenkomst zonder het Parlement een zeer zwakke legitimiteit zou bezitten, en 2) een dergelijke politieke overeenkomst gericht moet zijn op constructieve probleemoplossing, zonder dat met de vinger wordt gewezen naar de Verenigde Staten - alsof de VS het probleem zijn. Het probleem, dames en heren, zijn de terroristen, niet de Verenigde Staten.
De Voorzitter
Het debat is gesloten. De stemming vindt tijdens de volgende vergaderperiode plaats.
Omdat het tijd is voor het volgende agendapunt, wordt de vergadering niet onderbroken.
Ik wil de tolken graag bedanken voor hun tegemoetkomendheid en professionaliteit. Zonder hen zou dit Parlement niet kunnen functioneren.
Schriftelijke verklaringen (artikel 142)
Pedro Guerreiro
(PT) De Society for Worldwide Interbank Financial telecommunications (SWIFT) draagt passagiersnamen en persoonsgegevens over aan de veiligheids- en inlichtingendiensten van de Verenigde Staten. Dat is onaanvaardbaar en deze praktijk wordt daarom al maandenlang veroordeeld. De Commissie en het Duits voorzitterschap heeft op de vragen die hier in Parlement zijn gesteld echter geen antwoorden verstrekt die volledige opheldering van zaken zouden kunnen geven. En ze hebben niets gedaan om een einde te maken aan deze flagrante schending van de rechten, vrijheden en garanties van de burgers.
In de antwoorden van de Commissie en de fungerende voorzitter wordt met geen woord gerept over de praktische maatregelen die moeten worden genomen om een einde te maken aan deze illegale en onaanvaardbare praktijken. Daarin wordt ons niet verteld wat er gedaan moet worden om van de regering van de VS volledige opheldering te eisen.
Deze opstelling is welbeschouwd tekenend voor de passieve en ondergeschikte houding die de Raad aanneemt ten aanzien van de door de VS bedreven chantage en al de daarmee verband houdende eisen.
Tot slot moet ik ook wijzen op de pogingen van degenen die van dit soort situaties gebruik maken om bij het stemmen over onderwerpen op het gebied van justitie en binnenlandse zaken in de Raad steeds vaker met een gekwalificeerde meerderheid te stemmen. Maatregelen die onder het mom van de "oorlog tegen het terrorisme” inbreuk maken op de grondrechten van de burgers dienen ondubbelzinnig te worden afgewezen.
Athanasios Pafilis
(EL) Met hun verklaringen hebben de Commissie en de Raad beide bevestigd dat zij aan eisen van de VS tegemoet zullen blijven komen. Zij zullen voor alle Europese burgers "dossiers” aanleggen met persoonsgegevens en die gegevens doorgeven aan de geheime veiligheidsdiensten van de VS.
Niet alleen hebben de vertegenwoordigers van het Duits voorzitterschap en de Commissie toegegeven dat er geen enkel verschil bestaat tussen de nieuwe overeenkomst met de VS inzake de overdracht van persoonsgegevens van naar de VS vliegende passagiers en de huidige, maar ze hebben zelfs op cynische wijze bekend van plan te zijn het SWIFT-schandaal te legaliseren door zogenaamd principes vast te stellen voor de overdracht aan de VS van gegevens inzake financiële transacties van Europese burgers, zodat deze overdracht "legaal” wordt.
Zij hebben ook onomwonden verklaard dat zij niet de grote fout zullen begaan om de relaties tussen de EU en de VS te verstoren. Wat de bescherming van de grondrechten, de persoonsgegevens en het privé-leven betreft zullen wij proberen de Amerikanen, 'onze vrienden', ervan te overtuigen deze te eerbiedigen. Dat zal dan waarschijnlijk net zo gaan als in Irak en Afghanistan!
Daaruit blijkt glashelder dat de beleidsvormen van de EU en de VS identiek zijn, hetzelfde reactionaire en ondemocratische karakter hebben en even gevaarlijk zijn voor de democratische rechten en de volksvrijheden, omdat de "strijd tegen het terrorisme” wordt gebruikt als het noodzakelijke voorwendsel om de grondrechten te beknotten.
