Goedkeuring van de notulen
De Voorzitter
De notulen van de vergadering van gisteren zijn rondgedeeld.
Geen bezwaren?

Wijsenbeek
Mijnheer de Voorzitter, het betreft punt 4 van de notulen van gisteren en artikel 24 van het Reglement over de taak van de Conferentie van voorzitters. Daarin staat in alinea 5: de Conferentie van voorzitters stelt de ontwerpagenda op voor de vergaderperiode, dat wil zeggen, dat de Conferentie van voorzitters bepaalt welke verslagen de ene week en de andere week op de agenda komen. Maar daar staat niet dat de fractievoorzitters bepalen of een verslag hun wel dan wel niet welgevallig is. Dat betekent dus dat de Conferentie van voorzitters de verslagen die op de agenda moeten komen niet inhoudelijk mag beoordelen. Ik krijg de indruk dat dat wel het geval is. Dat betreft mijn verslag over de plenaire vergadering dat deze week al aan de orde gekomen is, maar het betreft vooral uw eigen verslag inzake het kiesstelsel. Ik vraag mij dus werkelijk af of de Conferentie van voorzitters daarmee het Reglement niet duidelijk en grovelijk schendt.

De Voorzitter
Mijnheer Wijsenbeek, u bent reeds lange tijd voorzitter van de commissie Reglement. U hebt, evenals vele anderen in deze zaal, een lange staat van dienst in dit Parlement en u weet net zo goed als ik en alle anderen dat de Conferentie van voorzitters uiteindelijk onderworpen is aan de controle van de voltallige vergadering. Over wijzigingen van de agenda heeft de voltallige vergadering van het Parlement met zijn stemming altijd het laatste woord. U hoeft dus niet bang te zijn dat een door de voltallige vergadering gekozen instantie onder en boven de wet is.

Herman
Mijnheer de Voorzitter, het betreft de tekst van het verslag-Randzio-Plath.
Gisteren is besloten dat de woorden "contrôle démocratique" zouden worden vervangen door "responsabilité démocratique" . Dat is in een van de titels inderdaad gebeurd, maar niet in de tekst, bij geen van de punten. Ik wijs er met name op dat er bij paragraaf 8 nog steeds "contrôle démocratique" staat. Overal waar de woorden "contrôle démocratique" voorkomen, moeten deze worden vervangen door "responsabilité démocratique" . Dat is gisteren besloten.

De Voorzitter
Ik neem er nota van, mijnheer Herman, en alle teksten zullen worden nagekeken om te zorgen dat het in orde komt.

Martens
Bij het nakijken van de presentielijst zie ik dat mijn naam er niet op voorkomt. Misschien heb ik vergeten te tekenen maar ik heb gisteren aan alle stemmingen deelgenomen.

De Voorzitter
Mijnheer Martens, misschien bent u vergeten te tekenen, maar veel leden in deze zaal kunnen getuigenis afleggen van uw permanente aanwezigheid en deze strekt u tot eer.

Corbett
Mijnheer de Voorzitter, toen u zojuist antwoord gaf aan de heer Wijsenbeek zei u dat hij de voorzitter was van de Commissie Reglement, onderzoek geloofsbrieven en immuniteiten. Ik zou u erop willen wijzen dat niet hij maar mijn collega de heer Fayot de voorzitter is van deze commissie.

De Voorzitter
Mijnheer Corbett, u weet toch wel dat de heer Wijsenbeek lange tijd voorzitter is geweest van de commissie Reglement en hij het Reglement, evenals enkele andere collega's, van binnen en van buiten kent?

Hory
Mijnheer de Voorzitter, ik wil alleen even iets rechtzetten. In de notulen van de vergadering van maandag sta ik als afwezig vermeld, maar ik was wel aanwezig, en ik heb aan de elektronische stemmingen deelgenomen. Dat moet eenvoudig te controleren zijn. Ik ben u dankbaar als u het wilt laten controleren.

De Voorzitter
Dank u wel. Ik neem er nota van.

Ford
Mijnheer de Voorzitter, de notulen zijn niet compleet. Op pagina 19 ziet u dat de heer Lataillade het woord voerde. De notulen doen echter geen recht aan zijn diepe medeleven met mevrouw Randzio-Plath en zijn bezorgdheid over de benarde positie waarin ze verkeert. Hij kan er zeker van zijn dat we in de toekomst op dezelfde wijze met hem zelf zullen meevoelen...

Falconer
Mijnheer de Voorzitter, ik neem niet het woord voor mijn gebruikelijke beroep op het Reglement, maar ik wil ingaan op een opmerking van de heer Herman. Ik zou u eraan willen herinneren dat hetgeen de heer Herman tijdens de vergadering van gisteren heeft gezegd, precies hetzelfde is als waar mevrouw Randzio-Plath het in haar mondelinge amendement over had. Twaalf leden hebben zich tegen dit amendement uitgesproken. We gingen vervolgens over tot de stemming, en de formulering was als volgt: "De ECB verantwoordelijk te houden" . Dat is de beslissing die gisteren is genomen; ze is vastgelegd in de notulen en ik hoop dan ook dat ze wordt gehandhaafd.

De Voorzitter
Mijnheer Falconer, u was hier gisteren aanwezig, samen met nog een aantal andere leden.

Lataillade
Mijnheer de Voorzitter, ik wilde alleen zeggen dat mijn naam niet vermeld hoeft te worden. Het was de hele Vergadering die haar medeleven met mevrouw Randzio-Plath uitte.
Ik dank de heer Ford dat hij heeft aangetekend dat ik aanwezig was, maar dat was niet nodig. Dank u, mijnheer de Voorzitter.
(De notulen worden goedgekeurd)

Hallam
Mijnheer de Voorzitter, ik zou willen verwijzen naar hetgeen ik op de vrijdag van de vorige vergaderweek heb gezegd. Ik had het toen over het feit dat de vrijdagochtendvergaderingen bij de televisieopnamen worden gediscrimineerd. We hebben hier ook op vrijdagochtend gewoon werk te doen, en dat werk dient net als alle andere vergaderingen te worden opgenomen als archiefmateriaal of voor uitzending. Ik zou graag van de Voorzitter willen weten of hij mijn verzoek inmiddels in behandeling heeft genomen.

De Voorzitter
Mijnheer Hallam, daar ben ik het roerend mee eens. Er is trouwens nog een andere reden waarom wij de gang van zaken op vrijdag moeten onderzoeken. Ik wilde u echter wel duidelijk maken dat niet het Bureau de televisieaangelegenheden regelt. Was dat maar zo! Was het maar zo dat het Parlement deze regelde! De televisie heeft zijn eigen wetten en regels en daar kunnen wij nauwelijks enige invloed op uitoefenen. Ik vrees zelfs dat wij soms gedwongen zijn de niet altijd gunstige invloed van de televisie te ondergaan. Wij zullen het vraagstuk hoe dan ook onderzoeken.

Bourlanges
Mijnheer de Voorzitter, tot mijn ontsteltenis ontdek ik dat mijn naam niet op de presentielijst voorkomt. Ik heb toch werkelijk het idee dat ik niet alleen naar behoren aanwezig ben geweest, maar dat ik ook heb getekend. Maar het is mogelijk dat ik me heb vergist. In ieder geval meen ik aanwezig te zijn geweest, daarvan getuigen een aantal interventies en mondelinge stemmingen.

De Voorzitter
Daar wil ik aan toevoegen dat u volgens mij inderdaad het woord hebt gevoerd in de plenaire vergadering. Dan is het dus wel een beetje grof.

Stemming
en

over een gemeenschappelijk optreden inzake goede praktijken bij wederzijdse rechtshulp in strafzaken (13300/97 - C40069/98-98/0903 (CNS))
Voor de eindstemming
Schulz (PSE). (DE) Mijnheer de voorzitter, ik wil aan het slot van deze stemming in aanwezigheid van de vertegenwoordigers van de Raad op iets wijzen wat vóór de definitieve stemming heel belangrijk is. De Raad heeft ons een tekst voorgelegd, bewerkt door de heer Buffetaut, waarover wij een advies hebben uitgebracht en nu dan in de versie van de commissie definitief hebben gestemd. Tijdens deze procedure, nog vóór wij nu hebben kunnen stemmen, heeft de Raad de aan ons voorgelegde tekst, die wij ook hebben bewerkt, zijnerzijds opnieuw veranderd. Dat is dus gebeurd voordat de Raad kennis heeft genomen van de uitkomst in het Parlement. Ik beschouw dat als een grove minachting van het Parlement en verzoek u dat aan de Raad mede te delen.

De Voorzitter
Mijnheer Schulz, ik heb nota genomen van uw opmerking en het Bureau zal niet nalaten de noodzakelijke stappen te ondernemen.
(Het Parlement neemt in opeenvolgende stemmingen de twee wetgevingsresoluties aan)

Reding
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag twee opmerkingen maken. Op de eerste plaats heeft de commissie amendement 4, betreffende artikel 4, lid 1, sub b) van het ontwerp van de Raad geschrapt. Maar wij hebben er ons inmiddels van overtuigd dat dit artikel enkel bepaalt dat niemand wegens hetzelfde feit twee maal kan worden bestraft. Het gaat dus om het juridische principe ne bis in idem . Wij verzoeken u derhalve tegen het schrappen van dit amendement te stemmen, zodat de oorspronkelijke tekst weer wordt hersteld.
Dat was het eerste punt. Het tweede waar ik u opmerkzaam op zou willen maken, is dat de taal van de rapporteur, de uitgangstaal, het Frans is, en dat amendement 7 rechtsgeldig is zoals het is geformuleerd. Daarin staat: "wanneer hij van oordeel is dat de betrokkene, onder andere wegens problemen met de vreemde taal, onvoldoende mogelijkheden heeft gehad om zich te verdedigen" . In het Frans staat "met name" , dat aangeeft dat er ook nog andere mogelijkheden zijn. Ik weet dat het niet in de andere taalversies staat. Het origineel gaat verder, in het belang van de burger. Het is dus de Franse tekst die geldt, en ik vraag u om dit te corrigeren.

De Voorzitter
Ik verzoek het Parlement rekening te houden met de opmerkingen van de rapporteur, mevrouw Reding.

Schulz
Mijnheer de Voorzitter, Ik verzoek u dringend gevolg te geven aan het mondelinge amendement van mevrouw Reding. Wij moeten erop wijzen dat wij als commissie een fout hebben gemaakt, die ertoe zou leiden dat wij bij wijze van uitzondering een hele goede beurt van de Raad van onze kant zouden verslechteren. Daarom verdient het mondelinge amendement van mevrouw Reding onze absolute steun.

De Voorzitter
Mijnheer Schulz, mevrouw Reding heeft geen mondeling amendement ingediend. Zij heeft slechts opmerkingen gemaakt en daar zal, naar ik aanneem, door het Parlement rekening mee worden gehouden. Het was echter geen amendement. Veroorzaakt u alstublieft geen verwarring want dan krijgen wij problemen.

Thors
Ik ben bijzonder verheugd over het feit dat mevrouw Reding wijst op deze kwestie, die van belang is voor bijvoorbeeld landen die reeds een intensieve samenwerking tussen hun overheidsapparaten kennen. Daarom heeft onze fractie besloten in overeenstemming met uw voorstel te stemmen.

De Voorzitter
Mevrouw Thors, daar gaan wij geen debat over houden. De rapporteur heeft altijd het recht opmerkingen te maken. Wij gaan echter niet hier het debat herhalen dat reeds in de commissie heeft plaatsgevonden.
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)

Posselt
Mijnheer de Voorzitter, ik wil er graag op wijzen dat mevrouw Thors een goed amendement heeft ingediend, waarin wordt bepaald dat de vooruitgang op het gebied van de tenuitvoerlegging van de rechten van het kind moet worden opgenomen. Maar we willen daar niet sterker de nadruk op leggen dan op de andere rechtsposities als mensenrechten en rechten van minderheden en verzoeken daarom de tekst met uitzondering van de formulering "van de overeenkomst inzake de rechten van het kind" te schrappen. Dat willen wij zonder verdere formuleringen invoegen tussen mensenrechten en rechten van minderheden.
(Het Parlement neemt de resolutie aan)

Posselt
Mijnheer de Voorzitter, het was voorheen niet mijn bedoeling de stemming van vandaag op te houden. Een Nederlandse collega heeft er mij op geattendeerd dat er een fout staat in paragraaf 16 van de Nederlandse tekst van mijn ontwerpresolutie. Daarin ontbreken namelijk de woorden "ten opzichte van niet-lidstaten" . Ik verzoek u alle teksten in de diverse talen aan de hand van de Duitse originele tekst hierop te controleren.

De Voorzitter
Mijnheer Posselt, natuurlijk heb ik nota genomen van uw opmerking en het Bureau zal de verschillende taalversies van dit verslag laten controleren.

Kirsten Jensen, Blak, Sindal en Iversen
De Deense sociaal-democraten in het Europees Parlement stemmen voor een betere justitiële samenwerking op het gebied van strafzaken. Het is een onontbeerlijk element in de strijd tegen de georganiseerde criminaliteit.
Wij zijn voorstander van een verbeterde en efficiëntere concrete samenwerking tussen de lid-staten. Dit moet leiden tot een snellere behandeling van strafzaken en een efficiëntere oplossing van de praktische problemen en kan bijvoorbeeld bereikt worden door rechtshulp in strafzaken via rechtstreekse contacten tussen de betrokken autoriteiten te organiseren. Het is echter van het grootste belang de nationale tradities en jurisprudentie zoveel mogelijk te respecteren en altijd rechtszekerheid na te streven.
Verslag-Reding (A4-0121/98)
Lindqvist
Het is goed dat de kwestie van het intrekken van het rijbewijs via een overeenkomst wordt geregeld en niet via harmonisatie van de wetgeving. Het is echter zeer twijfelachtig of het land van vestiging zonder eigen rechterlijke toetsing volgens de wetten van dit land verplicht moet zijn een besluit inzake intrekking van het rijbewijs uit te voeren, als dat besluit in een ander land volgens de wetgeving van dat land is genomen.
Verslag-Posselt (A4-0107/98)
Berthu
De Europese Unie zal zich het komende decennium voor een van de grootste uitdagingen uit haar geschiedenis gesteld zien: het omgaan met de vrijwel gelijktijdige toetreding van tien nieuwe landen, en dat terwijl de kandidaten zich momenteel in een moeilijke overgangsfase bevinden. Ze moeten immers het hoofd bieden aan de wanorde ten gevolge van de val van het communisme - sociale instabiliteit, ontwrichting van het controleapparaat, corruptie, georganiseerde misdaad, grootschalige migratie - en tevens zorgen voor het juridische kader van een werkelijke rechtsstaat.
Het ziet ernaar uit dat de koppeling tussen deze overgang en de toetreding tot de Europese Unie voor beide partijen een uitermate lastige taak zal zijn. Om die opgave te vereenvoudigen heeft de Fractie van onafhankelijken voor het Europa van de Nationale Staten lang geleden al voorgesteld om te komen tot een Europa met een "variabele geometrie" , georganiseerd in diverse samenwerkingscirkels. Op die manier zouden de kandidaat-landen tot de Unie kunnen toetreden door zich geleidelijk, naargelang van hun mogelijkheden, van de ene naar de andere cirkel te bewegen. Wij hebben toen onderstreept dat de eerste samenwerkingscirkel die gerealiseerd moest worden, de meest spoedeisende, die van de binnenlandse veiligheid was.
Het is dus verheugend om vast te stellen dat de ministers van Justitie en van Binnenlandse Zaken van de Unie, die op 30 januari jongstleden bijeen waren, hun ambtgenoten uit de kandidaat-landen hebben uitgenodigd om "pre-toetredingspacten" te sluiten om de misdaadbestrijding beter te kunnen organiseren. Daarin zien wij een weerspiegeling van onze standpunten of in ieder geval een zekere verbondenheid van geest.
Als het Verdrag van Amsterdam in werking treedt, zal het de zaken er echter niet eenvoudiger op maken, want het bevordert de flexibiliteit nauwelijks. Om de internationale misdaad beter te kunnen bestrijden zou het bijvoorbeeld wenselijk zijn dat de kandidaat-landen uit het Oosten zich al meteen bij Europol zouden kunnen aansluiten. Maar als Europol in de procedures van de Unie wordt opgenomen, zal het probleem dan niet eerder gecompliceerder worden?
Ook is de betekenis niet duidelijk van het voorstel van het Europees Parlement om een gespecialiseerde Europese instantie op te zetten die de ervaringen van de bevoegde nationale instellingen voor de controle van de buitengrenzen moet communautariseren. Als dat voorstel betekent dat er op Europees niveau een systeem van financiële hulp tot stand moet komen om lidstaten bij te staan die ernstige moeilijkheden ondervinden bij de controle van hun buitengrenzen, dan zijn we akkoord. Dat hadden wij trouwens al voorgesteld. Maar het lijkt ons essentieel dat ieder land rechtstreeks voor zijn eigen grenzen verantwoordelijk blijft, omdat anders misschien iedereen door het geïntegreerde systeem gedemotiveerd zou worden, wat juist tot het tegenovergestelde resultaat zou kunnen leiden.

Holm
Ik heb tegen dit verslag gestemd, omdat ik het niet eens ben met de arrogante houding die de EU tegenover de kandidaat-landen uit Midden- en Oost-Europa aanneemt.
De EU kan niet van de kandidaat-landen eisen dat deze onder andere hun visumbeleid tegenover derde landen aan het EU-beleid aanpassen, nog voordat een land lid van de EU is geworden en voordat de EU-bepalingen op dit gebied via het Verdrag van Amsterdam zijn aangenomen. Het Verdrag van Amsterdam is op dit moment niet door alle huidige EU-leden geratificeerd, en ik vind dat men er niet naar kan verwijzen.
Wat de politiële samenwerking betreft, vind ik absoluut niet dat Europol verder moet worden ontwikkeld en aan de kandidaatlanden moet worden opgedrongen. We hebben Interpol al, en die is vandaag de dag al werkzaam op de gebieden die de EU aan Europol wil toekennen. Naar mijn mening moet men in plaats van Europol Interpol uitbouwen in de strijd tegen de internationale misdaad.
Met betrekking tot de situatie in grote delen van de kandidaat-landen vind ik dat de EU een flink aantal overgangsmaatregelen moet aanvaarden als deze landen lid worden van de EU. Het liefst zou ik zien dat de EU een groot deel van zijn machtsbevoegdheden aan de nationale parlementen overdroeg, wat een uitbreiding zou vergemakkelijken. Zoals het er nu uitziet, lijkt de EU de Midden- en Oost-Europese landen te willen annexeren, gezien het feit dat ze alle EU-wetten moeten aanvaarden zonder invloed op de inhoud te hebben. Dat vind ik onaanvaardbaar.

Kirsten Jensen, Blak, Iversen en Sindal
De Deense sociaal-democraten stemmen voor het verslagPosselt, omdat het onze taak is ervoor te zorgen dat de kandidaat-landen in Oost-en Centraal-Europa zich tot goede democratische rechtsstaten kunnen ontwikkelen. Het verslag veronderstelt een nauwere samenwerking tussen de huidige lidstaten op het gebied van justitie en binnenlandse zaken. Voor Denemarken geldt op dit vlak een uitzondering, maar wij willen de andere landen niet beletten nauwer samen te werken. Wij behouden ons evenwel het recht voor buiten deze samenwerking te blijven.
Wij vinden het vooral belangrijk dat de kandidaat-landen in Oost- en Centraal-Europa economisch en politiek gesteund worden in hun streven democratische instellingen te ontwikkelen. Dit omvat ook steun aan opleidingsprojecten voor ambtenaren in de administratie en bij de politie. Teneinde de democratie te garanderen, is het noodzakelijk dat de mensen die het beheer over de nieuwe wetten voeren degelijk worden opgeleid.
De Deense sociaal-democraten zijn het niet eens met het in het advies geformuleerde standpunt dat de institutionele hervormingen de uitbreiding moeten voorafgaan. Het Parlement mag de uitbreiding niet in de weg staan. De kandidaat-landen moeten de garantie hebben dat zij tot de Europese Unie mogen toetreden, zodra zij aan de doelstellingen in de individuele partnerschapsakkoorden hebben voldaan. Het toetredingsproces mag niet vertraagd worden door een eis van het Parlement dat de zetel- en stemverdeling vastgesteld moet zijn alvorens de eerste landen tot de Unie toetreden.

Parigi
Ervan uitgaande dat het communistisch regime gedurende zijn bewind alle regels van een beschaafde samenleving overboord heeft gegooid zal er voor toetreding van de vroegere communistische landen een soort Risorgimento in de kandidaat-landen moeten plaatsvinden, om interne regelgeving en orde in overeenstemming te brengen met de regels en de ware geest van de Europese Unie.
Dit geldt ook voor de betrekkingen tussen politiediensten, voor justitiezaken, voor het verkeer van goederen, diensten en personen, alsmede op het gebeid van burgerrechten en bescherming van minderjarigen.
Wanneer dit moeizame aanpassingsproces op aantoonbare wijze volbracht zal zijn, zal zeker het moment komen van toetreding van die landen tot de Europese Unie.
Gemeenschappelijke resolutie (B4-0424, 0426, 0427, 0428 en 0429/98)
Corbett
Mijnheer de Voorzitter, ik kan uitstekend leven met deze resolutie waarin om een onderzoek wordt gevraagd, al was het alleen maar omdat zo'n onderzoek zou kunnen aantonen dat de onbesuisde beweringen over het verlies van arbeidsplaatsen inderdaad schromelijk overdreven zijn. Het kan in ieder geval geen kwaad als dat wordt nagetrokken.
Ik heb bewondering voor commissaris Monti en de manier waarop hij weerstand heeft geboden aan de druk die de alcohol- en tabaksindustrie op hem heeft uitgeoefend om dit besluit terug te draaien. Ik hoop dat de ministers van Financiën en Economische Zaken zich even vastberaden zullen tonen. Het lijkt me duidelijk dat het voor een minister van Financiën onzinnig moet zijn weer een belastingverlaging in te voeren voor de alcohol- en tabaksindustrie; een belastingverlaging die bovendien vreemd genoeg alleen geldt voor internationale reizigers - een categorie die doorgaans toch al meer te besteden heeft dan de gemiddelde burger.
Het onderzoek waar in de resolutie om wordt gevraagd zou wel eens meer objectieve feiten aan het licht kunnen brengen dan een aantal andere, misschien niet geheel onpartijdige studies die door de belanghebbende organisaties zelf zijn gepresenteerd. Ik hoop desalniettemin dat de resolutie ertoe zal bijdragen dat het besluit dat de Europese Unie lang geleden heeft genomen, wordt bevestigd.

De Voorzitter
Mijnheer Corbett, ik stel vast dat uw standpunt ook door andere leden wordt gedeeld, hetgeen natuurlijk niet wegneemt dat veel andere leden precies de tegenovergestelde mening zijn toegedaan.

Querbes
Met zijn omzet- en werkgelegenheidscijfer vormt de belastingvrije verkoop een dynamische sector in de Europese economie. Deze speelt een belangrijke rol in de ontwikkeling van efficiënte vervoersnetwerken in de Europese Unie.
Afschaffing van de belastingvrije verkoop per 1 juli 1999 zal in economisch en sociaal opzicht ernstige gevolgen hebben. De belastingvrije verkoop betekent immers voor luchthavens en veerdiensten een belangrijke bron van inkomsten, waardoor ze onder meer hun prijzen lager kunnen houden.
De belastingvrije verkoop speelt ook een essentiële rol in de financiering van de infrastructuur en het vervoer. Welnu, de behoefte aan vervoersinfrastructuur, en de investeringen die daarvoor noodzakelijk zijn, zullen alleen maar blijven groeien: verdubbeling van het luchtverkeer in Europa tussen nu en 2010, scheepsbouw, naleving van veiligheidsnormen, milieunormen...
Bovendien zal de afschaffing van de belastingvrije verkoop de inkomsten van de vervoersmaatschappijen doen afnemen en resulteren in een verhoging van de tarieven, hetgeen zonder meer nadelig zal zijn voor de ontwikkeling van het toerisme en het reiswezen.
Tenslotte staan er tienduizenden arbeidsplaatsen op het spel, met name in die regio's waar de werkloosheid toch al hoog is. Vooral de perifere gebieden zullen worden getroffen. Naar schatting zullen er 80.000 banen verdwijnen in de verwerkende industrie, het vervoer, de detailhandel en de daarmee samenhangende dienstverlening. Vakbondsorganisaties onderkennen deze risico's en komen in actie tegen het voorstel van de Commissie om op 30 juni 1999 de belastingvrije verkoop af te schaffen.
Al met al zullen de lidstaten en de burgers globaal gezien geen enkel voordeel hebben bij de afschaffing van de belastingvrije verkoop. Integendeel. Daarom spreekt onze fractie zich uit voor handhaving van de belastingvrije verkoop.
Hoe het ook zij, er moet geen enkele beslissing worden genomen voordat de resultaten van een studie naar de economische en sociale effecten van de afschaffing van de belastingvrije verkoop bekend zijn en voordat er een debat in het Europees Parlement is geweest, zoals ook wordt geëist in de gemeenschappelijke resolutie die door deze vergadering is aangenomen.

Wereldwijd satellietnavigatiesysteem
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0109/98) van mevrouw Langenhagen namens de Commissie vervoer en toerisme over het voorstel voor een besluit van de Raad betreffende de overeenkomst tussen de Europese Gemeenschap, het Europees Ruimteagentschap en de Europese Organisatie voor de veiligheid van de luchtvaart inzake een Europese bijdrage tot de ontwikkeling van een wereldwijd satellietnavigatiesysteem (COM(97)0442 - C4-0043/98-97/0231(CNS)).

Langenhagen
Mijnheer de Voorzitter, plaatsbepalings- en -navigatiesystemen met behulp van satellieten zijn de afgelopen jaren sterk in opkomst. Het nut van deze technologie is een duurzame, ecologisch verantwoorde, veilige en gegarandeerde mobiliteit van personen en goederen via een beter verkeers- en vervoersbeheer. Dat is niet alleen het geval in de lucht- en zeevaart. Ook op andere terreinen, zoals het lokaal openbaar personenvervoer, de spoorwegen, het beroepsgoederenvervoer, maar ook in personenauto's, de landbouw en de visserij wordt deze nieuwe technologie toegepast.
Je hoeft geen profeet te zijn om te kunnen voorspellen dat deze technologie zich verder zal ontwikkelen. Zo zal zij zeker ook in toenemende mate toepassing vinden op het gebied van de vrije tijd. De toekomstige recreatieve zeiler of wandelaar zal zijn hobby wellicht alleen nog met behulp van deze geavanceerde technologie uitoefenen. Er zijn op dit moment twee wereldwijd opererende systemen, het Amerikaanse global positioning system (GPS), en het Russische wereldwijde satellietnavigatiesysteem GLONAS. Maar beide systemen voldoen nog niet aan alle eisen van de civiele gebruikers. Ze worden door de nationale overheden gecontroleerd, zijn bestemd voor militaire doeleinden en voor een deel kunstmatig ongeschikt gemaakt voor civiele toepassingen.
Doordat ze niet precies genoeg zijn, te gevoelig zijn voor technische fouten, de wachttijden bij systeemuitval te lang zijn, de garantie ontbreekt dat het systeem permanent ter beschikking staat, en doordat niemand verantwoordelijk is voor het functioneren van het systeem, worden wij Europeanen gedwongen met een eigen initiatief te komen. Tegen die achtergrond moet het voorstel van de Commissie worden gezien.
Al in 1994 zijn Commissie en Raad met steun van het Europees Parlement met een initiatief gekomen. De overeenkomst waarover wij vandaag een oordeel moeten uitspreken, is de consequente voortzetting van de ontwikkeling tot nu toe. De overeenkomst die vandaag moet worden goedgekeurd, moet de samenwerking regelen tussen de Europese Unie, het Europees Ruimteagentschap, ESA, en de Europese Organisatie voor de veiligheid van de luchtvaart, Eurocontrol. Deze drie Europese organisaties moeten een Europese bijdrage leveren aan de ontwikkeling van een wereldwijd satellietnavigatiesysteem. Met name moeten de plannen en projecten van de betrokken partijen gecoördineerd en bijeengebracht worden. Als eerste stap moeten de bestaande Russische en Amerikaanse systemen aangevuld en de door mij gesignaleerde technische onvolkomenheden en onnauwkeurigheden verholpen worden. Technische problemen kunnen zo worden opgelost, maar het principiële, institutionele probleem, dat wil zeggen de ontbrekende civiele controle en systeemgarantie, blijft bestaan.
Daarom is een tweede stap noodzakelijk, gericht op de ontwikkeling van een eigen, onafhankelijk civiel systeem dat op elk moment en op elke plaats gegarandeerd optimaal functioneert. Daar werken wij onafgebroken aan. In een internationale situatie waarin de markt van de satellietnavigatiesystemen door de Verenigde Staten zou kunnen worden beheerst, zal deze overeenkomst zeker bijdragen tot de bescherming van de Europese belangen en de concrete mobilisatie van het totale potentieel aan satellietnavigatietechnologie vergemakkelijken.
Steeds weer wordt gewezen op het belang van geavanceerde technologie voor de economische positie van Europa. Met deze overeenkomst kunnen wij verloren terrein terugwinnen en in de toekomst eigen Europese satelliettechnologienormen stellen.
Een ander hoofdstuk is de begroting. Ik heb daarom in mijn verslag gepleit voor een actieplan ter financiering van een dergelijk project. De toekomstige civiele gebruikers staan - dat geef ik eerlijk toe - nog sceptisch tegenover het project. Maar zonder de participatie van de Europese industrie en andere partners kan een dergelijk project - dat is volstrekt duidelijk - onmogelijk worden gefinancierd. Om dus verzekerd te zijn van een groot aantal deelnemers aan de ontwikkeling van een wereldwijd satellietnavigatiesysteem, moet zo snel mogelijk een coherente strategie met een financieel perspectief worden uitgewerkt. De Europese Unie is nu geroepen internationaal samen te werken, met als grootste voordeel de geringere kosten en investeringen. Potentiële partners zijn en blijven in dit verband, zoals genoemd, de VS en Rusland, en, als nieuweling, Japan.
De onderhavige overeenkomst heeft dus ook een symbolisch karakter, aangezien het de vastberadenheid en de wil van de Europeanen onderstreept een eigen bijdrage op dit vlak te leveren. Daarom vraag ik u deze overeenkomst aan te nemen.

Stenmarck
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik een woord van dank richten tot mevrouw Langenhagen voor het uitstekende verslag dat zij ons heeft voorgelegd.
Op het moment wordt in hoog tempo nieuwe technologie op luchtvaartgebied ontwikkeld. Bij een juiste toepassing zal deze het vliegen veiliger maken en ook de mogelijkheid scheppen veel van onze huidige, steeds terugkerende vertragingsproblemen op te lossen.
De vraag waarover wij nu ons standpunt moeten bepalen, is of wij willen dat Europa meedoet aan deze technologische ontwikkeling, of dat we aan de zijlijn willen blijven staan. Wij staan nu namelijk voor een zeer strategische keuze, die grote gevolgen kan krijgen voor de toekomstige ontwikkeling van de navigatiesystemen. De vraag is dan: moeten we een eigen navigatiesysteem ontwikkelen, of moeten we alleen meedoen met en sleutelen aan de bestaande systemen?
Veel duidt erop dat het goedkoper is deel te nemen aan de ontwikkeling van een bestaand systeem, omdat het een enorme investering in onderzoek en ontwikkeling betekent wanneer men een eigen systeem probeert te ontwikkelen. Tegelijkertijd geeft het een veilig gevoel niet altijd maar van iemand anders afhankelijk te zijn.
Ik vind dat er reden is in deze tijd positief te staan tegenover een verdere ontwikkeling en dat we deze overeenkomst tussen de Europese Gemeenschap, het ESA en Eurocontrol dus moeten aangaan. Die schept de voorwaarden om mee te doen aan en invloed uit te oefenen op de toekomstige ontwikkeling, en dat is volgens mij positief.
Er is echter ook reden om ervoor te waarschuwen dat wij onszelf in een buitengewoon kostbaar project dreigen te storten, dat misschien niet het verhoopte resultaat oplevert. Er is reden om daar ook goed op te letten. Daarom geloof ik dat het actieprogramma dat mevrouw Langenhagen in haar verslag heeft aangekaart, buitengewoon belangrijk is.
Ik wil tegen deze achtergrond nog even herinneren aan een brief van de organisatie van Europese luchtvaartmaatschappijen, de Association of European Airlines. In deze brief, van 6 maart van dit jaar, staat onder andere het volgende: " Improvements, if any, could be achieved in a much cheaper way" . Ik zou graag antwoord van de commissaris willen hebben op de vraag of het mogelijk is op een goedkopere manier dan hier aan de orde is, even grote verbeteringen te bereiken. Als het niet mogelijk is dat wij vandaag antwoord op die vraag krijgen, zou ik dankbaar zijn als wij een schriftelijk commentaar van de verantwoordelijke commissaris kunnen krijgen.

Malerba
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, het GNSS, het Global Navigation Satellite System is een schoolvoorbeeld van dubbel gebruik van een technologie voor militaire en civiele doeleinden. Satellietnavigatie, een systeem dat eigenlijk gedurende de koude oorlog in militair kader is ontstaan voor het toezicht houden op ballistische raketten, biedt nu de mogelijkheid om ook in een civiel kader een positie te bepalen, dus niet meer met behulp van de sterren, vuurtorens of radar, maar dankzij de satelliet.
In werkelijkheid vertegenwoordigt het satellietgedeelte in waarde uitgedrukt slechts een miniem onderdeel van het geheel aan potentiële diensten die aan de aardoppervlakte dankzij verdere verwerking van het satellietsignaal geboden kunnen worden als hulp aan de scheepvaart, aan hulpdiensten, bij advies over routekeuze in steden en daarbuiten, aan vlootbeheer; zelfs sommige taxi's hebben al satellietontvangers aan boord.
Het stuk van vandaag is geen strategisch document, maar vormt een nuttige premisse voor een Europese strategie inzake satellietnavigatie waarover wij zeer binnenkort gaan praten. Het document legt de spelregels vast voor een overeenkomst tussen de Europese Commissie, het ESA en Eurocontrol inzake een samenwerkingsregeling en betekent volgens mij een tamelijk positieve eerste stap.
Vandaag moeten wij stemmen over de afspraak inzake taakverdeling, waarbij de Commissie als Europese instelling de rol krijgt toebedeeld van politieke motor, het ESA de rol van technologisch vormgever en Eurocontrol de eerste wordt in een rij van dienstverleners, waarop de luchtvaart een beroep doet.
Ik ben van mening dat in een dergelijke organisatorische constructie nog twee dingen aanbevolen moeten worden, die onze rapporteur mevrouw Langenhagen heeft opgenomen. In de eerste plaats: dat deze overeenkomst tussen de drie partijen open moet staan voor eventuele andere partners om snelle uitbreiding van satellietnavigatiediensten tot alle vervoer over zee en over land mogelijk te maken, en in de tweede plaats, dat er een Europese instantie of agentschap - hoe u dat ook wilt noemen - moet komen, verantwoordelijk voor het certificeren van de diensten en typegoedkeuring van de apparatuur. Met deze twee kanttekeningen, die meegenomen werden door de rapporteur, stem ik voor het verslag en wacht ik op een volgend debat dat wij binnenkort zullen houden over het Commissiedocument inzake satellietnavigatie.

De Voorzitter
Mijnheer Malerba, ik weet dat u deze vraagstukken werkelijk aandachtig onder de loep hebt genomen. Derhalve was uw bijdrage aan dit debat de bijdrage van een specialist.

Scarbonchi
Mijnheer de Voorzitter, de satellietnavigatie vormt een strategische sector die, samen met de elektronische snelweg, deel uitmaakt van de technologische wedloop van de toekomst. Europa moet zich inzetten om daarin mee te lopen. Het beschikt over alle mogelijkheden. Het hoeft alleen nog maar de politieke wil te tonen en eindelijk eens een duidelijke strategie te kiezen. Dat is precies waar het om gaat in het verslag van onze collega Brigitte Langenhagen, waarin een overeenkomst wordt aanbevolen tussen de Europese Commissie, het Europees Ruimteagentschap en Eurocontrol om een wereldwijd navigatiesysteem te ontwikkelen.
Vandaag hebben we duidelijk de volgende keuze: hetzij een autonoom en onafhankelijk Europees systeem, waarvan de kosten worden geraamd tussen de 400 miljoen en vier miljard ecu, hetzij samenwerking met de bestaande systemen, het Amerikaanse GPS en het Russische GLONAS.
De Europese Radicale Alliantie staat om diverse redenen positief tegenover de aanbeveling van collega Langenhagen, met als belangrijkste reden: waarom zouden we onze belangen in een gevoelige sector aan anderen toevertrouwen als we het ook zelf kunnen, waarom zouden we ons nogmaals van de Amerikanen afhankelijk maken op een technologisch en wetenschappelijk terrein waarvoor wij in Europa de middelen hebben om onafhankelijk te blijven?
Het staat vast dat gezien de aanzienlijke kosten van dit Europese systeem een partnerschap met het Europese publieke en particuliere bedrijfsleven noodzakelijk is. Maar als wij in een zo belangrijke, zo essentiële en op termijn zo rendabele sector voor Europa - gezien de perspectieven die hij opent - onafhankelijk willen blijven, dan moeten we heel snel, zonder tijd te verliezen, een werkelijke strategische keuze maken, overeenkomstig het advies van de rapporteur. Wat dat betreft sluit ik mij aan bij commissaris Kinnock, die vreest dat als wij niet snel een beslissing nemen, wij langs de kant van de weg der vooruitgang zullen blijven staan. Met andere woorden, dan worden wij uitgesloten van deze technologische en wetenschappelijke wedloop. Daarom mogen we dus geen tijd verliezen.

Van Dam
Voorzitter, de overeenkomst die de Europese Gemeenschap, het Europees Ruimteagentschap en Eurocontrol hebben gesloten, beoogt een Europese bijdrage aan de ontwikkeling van een wereldwijd satellietnavigatiesysteem ofwel de Engelse afkorting GNSS. Deze partijen hebben zich daarbij de volgende drie doelen gesteld: de eerste is een zogenaamde European Geostationary Navigation Overlay Service, afgekort EGNOS. Het huidige GNSS-systeem krijgt dan en ik citeer: " aanvullende mogelijkheden voor afstandsbepaling met satellieten, integriteit en wide-area informatie voor gebruikers" .
Tweede doelstelling is een volledig operationele versie van het GNSS-1 en de derde het voorbereiden van een nieuw Europees satellietnavigatiesysteem GNSS-2.
Wat EGNOS betreft hebben de Europese luchtvaartmaatschappijen al laten weten geen enkele behoefte aan een dergelijk product te hebben. Als er al verbeteringen nodig zijn, kunnen die bovendien naar hun mening op een veel minder kostbare manier bereikt worden. Ik leg daarom aan de Europese Commissie de vraag voor welke gebruikers feitelijk belang hebben bij de ontwikkeling van EGNOS en of die gebruikers ook bereid zijn aan de operationele kosten daarvan bij te dragen?
Als de belangstelling voor EGNOS inderdaad gering is, kunnen we dan niet beter de inspanningen concentreren op de ontwikkeling van GNSS-2? Het lijkt erop dat de voordelen van die nieuwe generatie satellietnavigatiesystemen niet omstreden zijn.
Tenslotte verdient het advies van de Begrotingscommissie nog aandacht. Die constateert dat de kosten die voor rekening van de Gemeenschap komen nog niet definitief zijn vastgesteld maar wel voor het grootste deel zijn uitgegeven. Daarom verzocht de Begrotingscommissie het verslag-Langenhagen niet vast te stellen voordat de financiële situatie behoorlijk onderzocht is.
In de Commissie vervoer en toerisme is het verslag niettemin behandeld en goedgekeurd. Ik wil graag van mevrouw de rapporteur horen waarom zij dat duidelijke advies van de Begrotingscommissie naast zich neer heeft gelegd.

Rübig
Mijnheer de Voorzitter, ik ben zelf piloot en heb de vernieuwingen zelf ondervonden. De voordelen van satellietnavigatiesystemen zijn sensationeel. Ze betekenen duidelijk meer veiligheid en ook de computercapaciteit en de software waarvan deze systemen gebruik maken, zijn voor een piloot van groot belang, aangezien de kwaliteit van het werk in de cockpit aanzienlijk kan verbeteren. Ik ben ook blij dat de Commissie ons heeft meegedeeld dat de financiering uit bestaande middelen geschiedt, onder andere via begrotingslijn B5-700. Ik denk dat deze beslissing voor de concurrentieverhoudingen in Europa een heel belangrijke rol speelt en dat concurrentie op deze markt ook wereldwijd dringend noodzakelijk is.
We weten dat met name de economische ontwikkeling heel sterk afhangt van drie factoren: opleiding en bijscholing, onderzoek en infrastructuur. Met dit systeem worden alle drie factoren optimaal aangesproken. Ik wil mevrouw Langenhagen gelukwensen met dit verslag.

De Voorzitter
Mijnheer Rübig, tot mijn genoegen stel ik vast dat dit Parlement kan bogen op een groot aantal specialisten. Hun bijdragen aan de behandeling van de verschillende vraagstukken zijn dan ook zeer interessant.

Gradin
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, namens de Commissie spreek ik mijn waardering uit voor het feit dat het Parlement zijn steun geeft aan deze overeenkomst, die een Europese bijdrage aan de ontwikkeling van een wereldwijd satellietnavigatiesysteem mogelijk maakt. Deze overeenkomst zal de eerste formele grondslag vormen voor een te sluiten overeenkomst tussen de Commissie, het ESA en de Europese organisatie voor de veiligheid van de luchtvaart, Eurocontrol, om samen een bijdrage aan een wereldwijde infrastructuur voor satellietnavigatie te ontwikkelen. Een Europese bijdrage hieraan is om verscheidene redenen van belang. Ten eerste zal een wereldwijd satellietnavigatiesysteem bijdragen tot een duurzame ontwikkeling van het steeds toenemende vervoer in de lucht en op zee. Ten tweede zal een dergelijk systeem grote verbeteringen op het punt van veiligheid mogelijk maken. Tenslotte betekent het voorstel dat er nieuwe marktmogelijkheden zullen worden geopend voor de Europese industrie, die momenteel van deze markt is uitgesloten vanwege de dominerende positie van de VS.
De toepassing van satellieten bij navigatie is een zeer veelbelovend en dynamisch terrein. Voor succes op dit gebied is echter vereist dat er een brede en diepgaande samenwerking komt. Door deze overeenkomst wordt hopelijk een doelmatige samenwerkingsstructuur geschapen, met als doel een zo goed mogelijk gebruik van de middelen van elke deelnemende partij.
Een tweede stap wordt door de Commissie voorbereid via de mededeling die wij in januari hebben aangenomen. Daarin komt de algemene strategie voor de Europese bijdrage aan het wereldwijde navigatiesysteem aan de orde. Tot de heer Stenmarck wil ik nog even zeggen dat ik zijn vraag zal voorleggen aan de verantwoordelijke commissaris, en dat hij dezer dagen een mondeling of schriftelijk antwoord op zijn vraag krijgt, aangezien ik niet de persoon ben om opheldering te geven over de kostenaspecten in dit verband. De Commissie verheugt zich erop tijdens de komende discussie over deze mededeling een breed debat met het Parlement over de strategie te kunnen voeren, omdat het belangrijk is dat wij ons standpunt bepalen over de vraag op welke manier Europa aan al deze activiteiten moet deelnemen.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
Wij gaan nu over tot de stemming.
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)

Nicholson
Het wereldwijde satellietnavigatiesysteem is bedoeld om samenwerking te bewerkstelligen tussen de EU, het Europees Ruimteagentschap en de Europese Organisatie voor de veiligheid van de luchtvaart. We zijn vastbesloten om boven alles absolute veiligheid te kunnen garanderen.
Het bestaande systeem is toereikend voor geografische plaatsbepaling en verkeerscontrole voor alle vormen van vervoer. We staan nu voor de keus dit nieuwe verkeerscontrolesysteem verder te ontwikkelen of vast te blijven houden aan de oude systemen.
Er zijn geen pasklare oplossingen voor dit probleem. Toch moeten we het meest efficiënte en betrouwbare voorstel aannemen om er zeker van te zijn dat de verkeersdruk voor alle verkeersdeelnemers wordt verlicht.

Inkapseling Tsjernobyl
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0076/98) van de heer Adam namens de Begrotingscommissie over het voorstel voor een besluit (Euratom/EG) van de Raad betreffende een financiële bijdrage van de Gemeenschap aan de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling ten behoeve van het Fonds inkapseling Tsjernobyl (COM(97)0448 - C4-0499/97-97/0235(CNS)).

Adam
Mijnheer de Voorzitter, de inkapseling of sarcofaag die na het rampzalige ongeluk in april 1986 over reactor IV van Tsjernobyl werd aangelegd, werd in een opvallend korte tijd gebouwd. De sarcofaag was in eerste instantie bedoeld om bescherming te bieden aan de bevolking in de onmiddellijke omgeving, en maakte het mogelijk de andere reactoren in bedrijf te houden.
Desalniettemin was men het erover eens dat de constructie op lange termijn niet toereikend zou zijn. Het probleem is met name dat geen van de balken die het dak van de dekmantel moeten dragen stevig in de sarcofaag verankerd is. Daarnaast zijn er problemen met radioactief stof in de voormalige reactorruimte en is er in de kelderruimten van het reactorgedeelte radioactief water samengestroomd. Geen enkel ontwerp dat tot nu toe is gepresenteerd om de situatie te stabiliseren is unaniem door de betrokken partijen goedgekeurd. Het voornaamste obstakel wordt gevormd door het risico van uitzonderlijk hoge stralingsdoses waar de arbeiders aan zouden worden blootgesteld.
Volgens het zogeheten Memorandum of Understanding dat in december 1995 door de G-7, de Commissie en de regering van Oekraïne is ondertekend zou de kerncentrale van Tsjernobyl tegen het jaar 2000 gesloten moeten worden. In het Memorandum wordt verder onderkend dat het omhulsel dat om reactor IV is gebouwd moet worden verbeterd.
Er is echter geen definitief actieplan opgesteld, en evenmin is er een raming gemaakt van de kosten. Nu hebben we echter het SIP, het zogeheten Shelter Improvement Plan, waarover na gedetailleerde technische besprekingen overeenstemming is bereikt. Ik zou erop willen wijzen dat het TACIS-programma een grote rol heeft gespeeld bij de ontwikkeling van dit plan.
Het verslag beschrijft de details van de beschikbaarstelling van de financiële bijdrage die de Europese Unie aan het project levert en die maximaal 100 miljoen dollar zal bedragen. De totale kosten worden geraamd op zo'n 750 miljoen dollar. Het SIP is in die zin ongebruikelijk dat het is voortgekomen uit een politiek besluit van de G-7. Het zal worden uitgevoerd door de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling. Het is overigens van belang erbij te vermelden dat de uiteindelijke vorm van het SIP pas over vier of vijf jaar bekend zal zijn, aangezien bepaalde aspecten van het definitieve ontwerp deel uitmaken van het plan zelf. Zo zal er over de uiteindelijke vorm en aard van de inkapseling, het vraagstuk van de verwijdering van het brandstof bevattende materiaal en het probleem van het radioactieve stof binnenin de sarcofaag en de behandeling van het zich in het reactorblok verzamelende water pas in de loop van de verschillende uitvoeringsstadia duidelijkheid ontstaan. Bovendien is de uiteindelijke vorm ook afhankelijk van de mate waarin de G-7 erin slagen de geraamde kosten te financieren. We zijn wat dat betreft momenteel pas halverwege.
Dit verslag behandelt de financiën en beheersvraagstukken met betrekking tot de bouw van de inkapseling. Het project behelst ook de bouw van een aantal fabrieken, bijvoorbeeld verwerkingsinstallaties voor radioactief afval, die voltooid moeten zijn voordat de werkzaamheden aan de ommanteling van de reactor überhaupt kunnen beginnen. Het Parlement, als onderdeel van de begrotingsautoriteit, diende er daarom verzekerd van te zijn dat de aanleg van deze gerelateerde installaties gelijk opgaat met het inkapselingsproject zelf.
Ik zou er in verband met de tenuitvoerlegging van het Memorandum of Understanding op willen wijzen dat het succes van het project hoofdzakelijk afhangt van de hervorming van de elektriciteitsmarkt in Oekraïne, of die elektriciteit nu wordt geproduceerd door kerncentrales of door thermische centrales. De vereiste kwaliteit van de onderhouds- en verbeteringswerkzaamheden kan alleen worden gegarandeerd als de elektriciteitsmarkt zodanig wordt ingericht dat de benodigde middelen ook inderdaad beschikbaar komen.
De tekst van het Memorandum, het kader en verder alle juridische teksten die met het project in verband staan zijn als bijlage bij dit verslag gevoegd. Deze documenten zijn alleen in het Engels opgesteld, maar ik hoop desondanks dat ze mijn collega's van nut zullen zijn als naslagmateriaal.
Het plan staat niet in het luchtledige. Naarmate het meer vorm krijgt heeft het Oekraïense reglementeringsbeheer, geleid door de heer Smysjljev, aanzienlijke vooruitgang geboekt. De heer Smysjljev draagt ook de eindverantwoordelijkheid voor de veiligheidseisen waaraan de werkzaamheden in de sarcofaag moeten voldoen. Onder leiding van de heer Nigmatullin heeft er een reorganisatie plaatsgevonden in de Oekraïense kernenergiesector; in de zo ontstane vrije markt nam marktleider Energoatom het afgelopen jaar 47 % van de totale elektriciteitsproductie voor haar rekening. Ook is er op hoog bestuurlijk niveau een werkgroep opgericht, onder voorzitterschap van de onderminister voor Economische Hervormingen, de heer Tigipko, die is belast met het opstellen van een plan voor modernisering van de energiesector. Deze prestaties moeten niet worden onderschat in een land waar de economie nog altijd niet is hersteld van de schok die het uiteenvallen van de Sovjet-Unie met zich mee heeft gebracht.
In paragraaf 54 van mijn verslag staan de voorwaarden die het Parlement heeft verbonden aan overdracht van middelen uit de begrotingsreserve voor 1998. Aan de meeste en in ieder geval aan de belangrijkste van deze voorwaarden is inmiddels voldaan.
Paragraaf 55 geeft een overzicht van de gegevens die de Commissie en de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling tijdens de realisatie van het plan aan het Parlement beschikbaar moeten stellen.
In paragraaf 56 wordt een aantal activiteiten genoemd waarbij de Commissie mijns inziens aanvullende steun zou kunnen en ook zou moeten bieden aan het plan. Ik geloof dat de richtlijnen in deze paragrafen een goed uitgangspunt vormen op basis waarvan het Parlement de begroting gedurende de resterende looptijd van het project kan vaststellen.
De Europese bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling heeft zich ingespannen om ook Russische experts bij het plan te betrekken. Per slot van rekening gaat het hier om een reactor van Russisch makelij. Het Koertsjatov-instituut, bij sommige leden van de Commissie onderzoek, technische ontwikkeling en energie wel bekend, zal daarom ook een rol spelen in het plan.
Hoewel het hier gaat om een buitengewoon technisch en complex verslag zou ik graag willen afsluiten met een paar meer algemene politieke beschouwingen. Het is belangrijk te bedenken dat de kernenergiesector in Oekraïne relatief jong is en dat veel van de reactoren dus nog heel wat jaren mee kunnen. Er kan geen misverstand over bestaan dat de Oekraïense autoriteiten de kernenergiesector willen handhaven, al was het alleen maar om minder afhankelijk te worden van Russische aardgas-, olie- en kolenleveranties. Desalniettemin kan de rol van Rusland in deze kwestie niet zomaar worden genegeerd. Als gevolg van het SYNERGY-programma en het TACIS-programma worden de banden tussen de Unie en Oekraïne op het gebied van olie, aardgas en elektriciteit steeds sterker, maar wordt ook het belang van de buurlanden van Oekraïne in dit opzicht onderkend. Het is daarom zinvol om aan te dringen op veiligheidseisen in de nucleaire sector die voor alle Europese landen acceptabel zijn, en te onderkennen dat de Russische autoriteiten hun eigen kernreactoren zullen blijven ontwikkelen.
Sommigen van ons hebben inmiddels kennis gemaakt met de onlangs benoemde Russische Minister van Kernenergie, Evgeni Adamov. We weten dat hij niet alleen groot belang hecht aan de veiligheidsaspecten van kernenergiecentrales, maar ook aan samenwerking op wetenschappelijk gebied tussen Rusland en de Europese Unie. Al deze aspecten van de energiesector in Oekraïne spelen een rol. Hoewel de Oekraïense regering vastbesloten is de centrale te sluiten, moeten we niet vergeten dat lang niet alle politieke groeperingen in Oekraïne dit besluit ondersteunen. Dit geldt met name voor de afgevaardigden uit de regio van Tsjernobyl, waar toch al veel werkloosheid heerst. Daarom is het belangrijk dat de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling er bij de realisatie van het plan alles aan doet om ervoor te zorgen dat het bijdraagt aan de werkgelegenheid in het naburige Slavoetitsj, waar de meeste arbeiders van de centrale zijn ondergebracht.
Daarbij moeten we ons ook realiseren dat Tsjernobyl pas volledig kan worden gesloten als de tweede reactor van Khmelnitsky en de vierde van Rovno voltooid zijn. Oekraïne heeft onlangs voorzieningen getroffen om hier Russische financieringsmiddelen voor beschikbaar te stellen; het is van groot belang dat de Europese bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling een beslissing neemt over de bijdrage van de G-7 aan dit project.
Om het maar zonder omhaal te formuleren: Oekraïne gaat ervan uit dat de bijdrage aan de voltooiing van deze twee reactoren bij voorbaat al was opgenomen in het Memorandum of Understanding. Daarom beschouwen de Oekraïense autoriteiten het uitblijven van EU-kredieten voor dit project als een schending van die overeenkomst. Zonder die kredieten zullen K2 en R4 niet aan Westerse veiligheidseisen kunnen voldoen, maar desondanks zullen ze toch worden gebouwd. De groep donorlanden heeft Dr. Hans Blix aangesteld als haar voorzitter. Dr. Blix is de voormalige secretaris-generaal van het Internationaal Atoomagentschap en is befaamd op zijn vakgebied. Hij heeft me al laten weten bereid te zijn op een geschikt moment overleg te voeren met de parlementaire commissie, en dat geldt ook voor de functionarissen van de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling die over deze lening gaan. Dit stelt ons in staat de ontwikkelingen op dit gebied goed te blijven volgen. De publicatie van een nieuwsbrief door de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling is een welkome bijdrage aan de informatievoorziening aan het Parlement.
Het Parlement heeft de belangrijke taak ervoor te zorgen dat dit project volgens het tijdschema en binnen het beschikbare budget verloopt. In mijn verslag heb ik aangegeven dat het zinvol zou kunnen zijn om twee deskundigen aan te stellen die ons bij de beoordeling van de werkzaamheden kunnen assisteren. Het voorstel hiertoe wordt in paragraaf 64 geformuleerd; ik hoop dat de Begrotingscommissie er te zijner tijd gevolg aan zal geven. Bij de voorbereiding voor dit verslag heb ik tijdens alle besprekingen en bijeenkomsten benadrukt dat het Memorandum of Understanding zo spoedig mogelijk ten uitvoer dient te worden gelegd.
Er zijn mij geen gegevens bekend die erop wijzen dat de overeenkomsten die aan het SIP ten grondslag liggen in dit stadium wezenlijk zouden kunnen worden verbeterd. Ik zou daarom dit Huis met klem willen verzoeken het verslag aan te nemen in de vorm waarin het ook unaniem door de Begrotingscommissie werd goedgekeurd.

Holm
Mijnheer de Voorzitter, dit is eigenlijk niet mijn advies, maar het advies dat mijn collega Bloch von Blottnitz heeft geschreven namens de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie. Maar helaas kan zij vandaag niet aanwezig zijn.
Het advies van mevrouw Bloch von Blottnitz is unaniem door de parlementaire commissie goedgekeurd. De hoofdlijnen van het verslag betreffen niet alleen het economische aspect, maar ook een groot aantal van de technische aspecten, die in dezen van groot belang zijn. Het voorstel van de Commissie gaat immers vooral over de financiering in overeenstemming met de conferentie van donoren, die vorig jaar in New York heeft plaatsgevonden. Het gaat om het inkapselingsplan, dat neerkomt op de bouw van een nieuwe betonnen hal, die de in het voorjaar van 1986 verwoeste kernreactor van Tsjernobyl moet verzegelen.
Dat de EU moet meedoen aan de financiering van dit project, spreekt vanzelf. Het is ook verheugend dat de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling, die het onderhavige fonds beheert, EU-bijdragen krijgt. Er moet echter nog worden uitgezocht hoeveel geld uit de TACIS-middelen komt, omdat de Commissie in haar voorstel alleen spreekt over een maximumbedrag van 100 miljoen ecu. Ik hoop dat de Commissie kan verduidelijken om welk bedrag het mogelijk gaat. Bovendien moet er in dit verband op worden gewezen dat het doelmatig en in organisatorisch opzicht eenvoudiger zou zijn als de Commissie zo snel mogelijk bij benadering kan aangeven wat haar interne criteria zijn voor de toekenning van financiële middelen in verband met de bepalingen die de EBWO heeft vastgesteld voor de uitvoering van haar financiële projecten.
Wat de reactor zelf betreft, is het doel van de Commissie de bestaande inkapseling van de verwoeste reactor naar een milieuveilig systeem over te brengen. Dat is een onrealistisch doel. Niemand kan volledige veiligheid garanderen, zelfs al kan het plan leiden tot een verbetering van de huidige rampzalige, uiterst bedreigende situatie in Tsjernobyl.
De parlementaire commissie vindt verder dat men er absoluut voor moet zorgen dat in het kader van de bouw van de nieuwe inkapseling al het in de verwoeste reactor aanwezige water wordt verwijderd, en dat men ervoor moet zorgen dat de nieuwe inkapseling alleen de vernielde reactor 4 inkapselt, zonder dat dat gevolgen heeft voor het werk aan de toekomstige ontmanteling van reactorblok 3.

Tillich
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de rapporteur, Gordon Adam, gelukwensen met zijn uitmuntende verslag. Ik wil graag vaststellen dat hij met het opstellen van zijn verslag een grote verantwoordelijkheid op zich heeft genomen. Niet op de laatste plaats is hij zelf naar Tsjernobyl gegaan om zich ter plaatse een beeld te vormen van de vooruitgang en van de toestand van de sarcofaag. Daarmee liep hij natuurlijk ook een zeker persoonlijk risico. Waarvan akte.
Er was tussen hem als rapporteur van dit verslag en mij als rapporteur voor de begroting van 1998 sprake van een uitstekende samenwerking. Want weer werd elders besloten, waar de Europese Unie haar financiële bijdrage moest leveren. Wij werden er tijdens de begrotingsprocedure 1998 mee geconfronteerd dat 100 miljoen ecu voor de veiligheid van de sarcofaag via front loading , dat wil zeggen onmiddellijk, ter beschikking moest worden gesteld. We hebben daarover in 1997 samen met de Commissie en de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling in Londen een hoorzitting gehouden en zijn daarbij geïnformeerd over de bijzonderheden van de procedure en het project.
Wij als begrotingsmensen, maar ook als leden van de Fractie van de Europese Volkspartij, zijn voor de veiligheid van de sarcofaag. Maar we moeten natuurlijk enkele voorwaarden stellen. We hebben ook via front loading middelen uitgetrokken voor de wederopbouw van het door oorlog geteisterde voormalige Joegoslavië. We kennen de problemen. We hebben er deze week nog over gediscussieerd. Daarom is de belangrijkste voorwaarde dat het Verdrag tussen Oekraïne, de Europese Unie en de VS onder auspiciën van de G7 wordt nagekomen. Dat betekent dat de aangegane verplichting wat het ter beschikking stellen van de financiële middelen betreft, door allen tegelijkertijd moet worden vervuld. En dat wij er bij de 100 miljoen ecu die wij nu willen uittrekken, in eerste instantie van uitgaan dat dat bedrag bestemd is voor het hele project tot het jaar 2005. Want we weten dat er wat dit totale project betreft, een gat is van 300 miljoen ecu dan wel 300 miljoen dollar. Met dit gat zullen wij zeker nog een keer worden geconfronteerd. Daarom hebben wij expliciet gesteld dat de Europese Unie van haar kant bereid is 100 miljoen ecu ter beschikking te stellen, zoals contractueel afgesproken, en wel in de komende twee jaar, 1998 en 1999.
We hebben in de begrotingsprocedure een bijzondere begrotingslijn opgenomen. Daarmee wilden wij - dat hebben wij ook zo tegen de Commissie gezegd - verhinderen dat de Commissie enerzijds het TACIS-programma in principe omvormt tot een programma voor nucleaire veiligheid en anderzijds haar hoge achterstanden in het TACIS-programma met een handtekening ter waarde van 100 miljoen ecu vermindert. We willen meer helderheid. Daarmee hebben we uiteindelijk ook de kans het publiek te laten zien wat de nucleaire veiligheid in Europa waard is en wat wij daarvoor over hebben. Daarom die eigen begrotingslijn. De heer Adam heeft erop gewezen dat het voor ons heel belangrijk is gekwalificeerde en voldoende informatie over de doelmatige besteding van de middelen ter plaatse te krijgen.
In het besef dat alleen een gecoördineerd handelen van de hele wereld de nucleaire veiligheid van de sarcofaag in Tsjernobyl echt kan vergroten en dat Oekraïne zelf en zijn verantwoordelijke politici de sleutel tot het succes zijn, zal de Fractie van de Europese Volkspartij instemmen met het onderhavige verslag van de heer Adam en de amendementen hierop. Het enige amendement van de Fractie De Groenen waarmee wij zullen instemmen, is amendement 17 van mevrouw Bloch von Blottnitz.

Kaklamanis
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, het gebruik van kernenergie en het daarmee verband houdende gevaar voor ongelukken in kerncentrales is, wat de Europese Unie betreft, een uit drie onderdelen bestaand vraagstuk. Het eerste onderdeel betreft kerncentrales in de Europese Unie. Daar wordt zelden over gesproken en nog zeldener spreken wij over het kernafval van deze centrales. Het tweede onderdeel betreft kerncentrales in buurlanden van de Europese Unie en ik noem als voorbeeld de centrale van Koslodoej. Het derde onderdeel betreft kerncentrales in verafgelegen landen, zoals Oekraïne. Ik wilde hier met name iets zeggen over hetgeen in het prachtige verslag van de heer Adam ter sprake komt: Tsjernobyl.
Kernenergie kent geen grenzen. Als er een kernongeluk gebeurt, lopen wij allen gevaar. Daarom hebben de Europese Commissie en het Europese Parlement terecht besloten samen met andere donateurs een bijdrage te leveren aan de inkapseling van de kerncentrale van Tsjernobyl. Er zijn mijns inziens echter nog twee onopgeloste problemen. Het eerste betreft de bijdragen van andere donateurs. Deze hebben, tenminste in het verleden, geen blijk gegeven van de noodzakelijke gevoeligheid en van consequent optreden. Dat heeft de Europese Commissie wel gedaan. Ook hier stellen wij, mevrouw de commissaris, dus hetzelfde vast als in het geval van Bosnië. Ook daar is, naar het schijnt, de Europese Commissie de enige die met geld over de brug komt. Ten tweede moet men zich afvragen of het geld dat tot nu toe aan Oekraïne werd gegeven voor de kerncentrale van Tsjernobyl op juiste wijze door de Oekraïense regering is gebruikt. Er bestaan verdenkingen dat dit niet het geval is geweest. Ik heb daarover twee vragen gesteld aan de Commissie en het antwoord van commissaris Van der Broek heeft mij eigenlijk alleen maar in mijn verdenkingen gesterkt. Ik ben allesbehalve gerustgesteld. Ik geloof waarachtig niet dat het geld werd uitgegeven voor het doel waarvoor het was verstrekt. Natuurlijk moet het einddoel de sluiting van de kerncentrale van Tsjernobyl zijn. Ik wil dan ook alle collega's eraan herinneren dat de kerncentrale ook reeds voor 1984, voordat dus het tragische ongeluk gebeurde, een beschermkap had. Het is dus niet zo dat een dergelijke kap niet bestond en nu door ons moet worden gebouwd. Ik weet trouwens niet op welke politieke krachten de heer Adam zinspeelde. Wie zijn de politieke krachten in Oekraïne die zich verzetten tegen sluiting van Tsjernobyl? Maar welke politieke krachten dat ook mogen zijn, ik weet wel zeker dat zij geen cent hebben bijgedragen aan de bescherming van de kerncentrale die zich nota bene in hun eigen land bevindt. Daarom moeten wij deze politieke krachten negeren en ons einddoel voor ogen houden: de sluiting van Tsjernobyl. Daar betalen wij immers voor en terecht!
Tot slot wil ik de rapporteur, de heer Adam, van harte gelukwensen met zijn uitstekende verslag. Dit was een technisch moeilijk en politiek gevoelig verslag. Mijn fractie geeft haar steun zowel aan het verslag als aan bijna alle amendementen.

Virrankoski
Mijnheer de Voorzitter, de heer Adam heeft een zeer bekwaam verslag opgesteld over deelname van de EU aan de bouw van een beschermkap waarmee de ontplofte kerncentrale van Tsjernobyl uiteindelijk bedekt moet worden. Hiervoor mijn hartelijke dank. In het verslag wordt een moeilijk onderwerp behandeld en het is een veelzijdige en grondige uiteenzetting geworden.
In het verslag wordt erop gewezen hoe moeilijk het probleem is. In Tsjernobyl zijn er behalve de ontplofte reactor drie oude kernreactoren die niet goed werken. Die moeten voortdurend gerepareerd worden. Hoewel er weinig vooruitgang wordt geboekt, verbruikt deze bouwplaats toch 6 % van het BNP van Oekraïne. Rekening houdend met de reparatiekosten die zorgen voor een net voldoende veiligheidsniveau, is Oekraïne niet in staat het probleem op te lossen, en heeft het land dus externe hulp nodig.
Omdat Tsjernobyl een risico voor heel Europa vormt, is het gerechtvaardigd dat ook de EU in de kosten deelt. Daarom is het voorstel in het verslag dat het aandeel van de EU honderd miljoen ecu moet zijn, gerechtvaardigd. De totale kosten van het project zijn zeer hoog. Daarom is de verdeling van de kosten over verschillende instanties zoals het verslag dat voorstelt, op zijn plaats. Het is zorgwekkend dat pas de helft van de financiering duidelijk is. Daarom is het voorstel in het verslag dat de financiële bijdrage van de EU gelijkmatig wordt gegeven naarmate het project vordert, een veilige en verstandige oplossing.
Voor kwesties van nucleaire veiligheid geldt het gezegde dat het beste de vijand van het goede is. Dit geldt ook voor de nucleaire industrie van Oekraïne. In Oekraïne zijn de twee nieuwe en redelijk moderne energiecentrales Khmelnitsky 2 en Rovno 4 bijna klaar. Het in gebruik nemen ervan zou betekenen dat men de zwakste kerncentrales kan sluiten. Tegelijkertijd kan men de economie van Oekraïne gezonder maken, omdat men zich dan zou kunnen concentreren op andere zaken dan het repareren van oude centrales. Er moet dus haast gemaakt worden met het richten van steun van de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling op deze projecten, zodat men verder kan gaan.
In het verslag-Adam wordt voorgesteld dat de financiering gedeeltelijk met steun in het kader van TACIS en gedeeltelijk met de nieuwe begroting wordt geregeld. Deze gedachte is zeer op haar plaats. Het is heel juist dat in het verslag de Commissie wordt aangespoord de steun in het kader van TACIS na dit mogelijke financieringsbesluit te controleren. Anderzijds heeft de nucleaire veiligheid tot nu toe een groot deel van de steun in het kader van TACIS opgeslokt, namelijk 13 %. Dit is gerechtvaardigd. Mogelijke rampen in kerncentrales zullen enorm zijn en enorme schade aanrichten.
De TACIS-eenheid heeft op dit gebied belangrijke resultaten geboekt. Ze heeft het verhogen van het technische niveau en het verbeteren van het veiligheidsniveau gesteund. De informatieoverdracht is wezenlijk verbeterd, omdat zich in elke kerncentrale een door de EU betaalde persoon bevindt die rechtstreekse contacten buiten de energiecentrale heeft. Daarom kunnen we vertragingen bij de informatieoverdracht voorkomen en snel de benodigde maatregelen nemen ook als er zich onverwachte situaties voordoen. Daarom wil ik de TACIS-eenheid hartelijk danken voor haar werkzaamheden tot nu toe. Ik steun het voorstel van de heer Adam.

Seppänen
Mijnheer de Voorzitter, bij de behandeling van deze kwestie is ons ook duidelijk geworden welke problemen het toekomstige gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid voor de kleine landen kan veroorzaken. Op de bijeenkomst van G7-landen namen de leiders van de grotere EU-landen namelijk het politieke besluit dat er financiële middelen van de EU gebruikt mogen worden voor de inkapseling van de vierde reactor van Tsjernobyl. Het besluit tot inkapseling is juist. Het probleem ontstaat doordat de leiders van de grotere EU-landen niet de volmacht van de EU hadden gekregen voor het nemen van een dergelijk financieel besluit.
Lange tijd was er geen volledige rechtsgrondslag om toestemming te verlenen. Daarom moest men het benodigde geld voor het juiste gebruiksdoeleinde uit het TACIS-programma halen, terwijl dat oorspronkelijk niet bedoeld was voor de inkapseling van Tsjernobyl.
Volgens het speciale verslag van de Europese Rekenkamer hebben we niet de zekerheid dat het besteden van het TACIS-geld aan het verbeteren van de nucleaire veiligheid van Oekraïne altijd tot het gewenste eindresultaat heeft geleid. Er bestaat een gebrekkige controle op het gebruik van de financiële middelen. Daarom zijn alle eisen die de heer Adam en de Begrotingscommissie hebben gesteld, gegrond. De bestuurlijke doeltreffendheid van het gebruik van financiële middelen moet gecontroleerd worden.
Omdat de besluiten van de onofficiële G7-club juridisch niet bindend zijn, is het gerechtvaardigd zich ervan te vergewissen dat ook de andere partijen hun vage beloften inlossen. Van de financiële bijdrage ontbreekt nog de helft. Als de G7 en de EU geen extra geld meer geven, waar komt dan de andere helft van de bijdrage vandaan? De eis dat de bijdrage van de EU slechts 100 miljoen ecu mag zijn klinkt onrealistisch, maar hieraan moet worden vastgehouden.
Als we de zaak vanuit het gezichtspunt van Oekraïne bekijken, moet worden geconstateerd dat daar net als elders behoefte is aan energie. Daarom behoeft de in december 1995 gesloten voorovereenkomst over het sluiten van Tsjernobyl andere besluiten over de energieproductie ter ondersteuning. In verband hiermee moet men een standpunt innemen over het afbouwen van de reactoren Khmelnitsky 2 en Rovno 4. Als Tsjernobyl wordt gesloten worden deze nieuwe kerncentrales in gebruik genomen of anders moet Oekraïne massale buitenlandse energiehulp inroepen.
Ik ben persoonlijk tegen meer kernenergie. Als we dan toch van Oekraïne eisen zowel Tsjernobyl te sluiten als zich te concentreren op het bouwen van twee nieuwe reactoren, lijkt deze eis onredelijk als we dit niet economisch steunen, wat voor ons weer onhoudbaar is. Zoals de heer Adam heeft gezegd, ziet Oekraïne de zaak in ieder geval zo, dat deze voorovereenkomst en het afbouwen en financieren van nieuwe reactoren met elkaar in verband staan.
Als de nieuwe reactoren dan toch worden afgebouwd, gaat het erom hoe ze veilig worden. Bij het oplossen van dit probleem komen we voor nieuwe financieringsproblemen te staan, waarbij de EBWO een beslissende rol vervult. Ook al wordt de kerncentrale van Tsjernobyl gesloten en zouden we dat financieel ondersteunen, dan gaan we toch het gebruik van kernenergie in Oekraïne ondersteunen.

Holm
Mijnheer de Voorzitter, de heer Adam heeft werkelijk veel werk in dit verslag gestoken, wat te merken is aan de toelichting bij het verslag. Vanuit de Fractie De Groenen hebben wij toch via mevrouw Bloch von Blottnitz een paar amendementen ingediend om dit uitstekende verslag nog beter te maken.
Het doel van de Commissie is de huidige inkapseling van de verwoeste kernreactor in Tsjernobyl tot een milieuveilig systeem te maken. Dat is, zoals ik al eerder zei, een volstrekt irreëel doel. De plannen die door de groep internationale deskundigen zijn uitgewerkt, kunnen weliswaar leiden tot verbeteringen van de huidige rampzalige en uiterst bedreigende situatie in Tsjernobyl, maar niemand zal toch volledige veiligheid kunnen garanderen. In geen enkel geval zal er een milieuveilig systeem tot stand kunnen komen, aangezien de radioactieve straling daar nu eenmaal is. Om dat wel te bereiken is een volledige sanering nodig van zowel de verwoeste reactor met zijn zeer hoge straling, als van de omgeving. Dat is een zeer wenselijk, maar buitengewoon kostbaar project, waar men helaas vanaf moet zien ten gunste van verbeteringen van de veiligheid van de verwoeste reactor. Om een werkelijk volkomen veilig systeem te krijgen, zou het zelfs nodig zijn om alle radioactief besmette onderdelen van de verwoeste reactor volledig veilig op te slaan en deze in te kapselen. Bovendien zou dit een volledige ontmanteling van de drie andere reactoren in Tsjernobyl inhouden en ook een veilige opslag van alle door het ongeluk en door het in bedrijf zijn van de installaties radioactief besmette onderdelen in de omgeving van Tsjernobyl. Tot nu toe ontbreekt echter de hiervoor noodzakelijke technologie, zowel voor de ontmanteling van de verwoeste reactor als voor de veilige opslag van het radioactieve materiaal.
De radioactiviteit is nog steeds aanwezig. Ik kan mij herinneren dat bij de ontploffing van Tsjernobyl in het voorjaar van 1986 de Zweedse rijksinspectie voor kernenergie zei dat er na een half jaar geen problemen meer met straling zouden zijn. Niets is minder waar gebleken. Een paar weken geleden is er een nieuw rapport verschenen, waaruit integendeel blijkt dat de radioactieve besmetting van het wild in bepaalde delen van Zweden is toegenomen. Het probleem is dan ook enorm groot en kan absoluut op geen enkele manier weggewuifd worden.
Wat de financieringsbepalingen betreft en het beheer van de financiële middelen heeft de EU-administratie zich weer eens een meester betoond in bureaucratie en onnodige uitgaven. De reden voor het opnemen van een speciale post voor bewustmaking van het publiek is ook onduidelijk. Met uitzondering van een nauwkeurige controle op het gebruik van de middelen moet de besteding van de gelden zo onbureaucratisch mogelijk gebeuren, zodat niet grote gedeeltes van het fonds verloren gaan aan het beheer, maar in plaats daarvan besteed worden aan datgene waar ze voor bedoeld zijn.
Een snel terugdringen van de onaanvaardbare veiligheidsrisico's in Tsjernobyl moet de allerhoogste prioriteit krijgen, en het procentuele aandeel van de noodzakelijke bureaucratische uitgaven om dit doel te bereiken moet tot een absoluut minimum beperkt blijven.
De Commissie wijst erop dat de bijdrage van de Gemeenschap aan het fonds voor de inkapseling van de reactor garandeert dat de uitvoering van de maatregelen met betrekking tot het inkapselingsplan samen met de overeenkomst tussen de G7-landen en Oekraïne over de sluiting van Tsjernobyl geschiedt voor het jaar 2000. Het is niet alleen van het grootste belang dat de veiligheid van de verwoeste reactor ogenblikkelijk wordt verbeterd, maar ook dat de hele kerncentrale in Tsjernobyl wordt gesloten.
De bijdrage van de EU aan de financiering van een nieuwe sarcofaag dient bovendien onafhankelijk te geschieden van de voltooiing van de twee in aanbouw zijnde Oekraïense kerncentrales. Het moet Oekraïne heel duidelijk worden gemaakt dat men met gevoelige verminderingen van de bijdrage moet rekenen als de belofte over de sluiting van Tsjernobyl niet wordt nagekomen. Daarom moet er al in de periode voor de definitieve sluiting aangedrongen worden op bewijsstukken dat men technische en organisatorische maatregelen voor sluiting heeft genomen.
Kernenergie is niet veilig, noch in de EU-landen, noch buiten de EU, bijvoorbeeld in Tsjernobyl. Kernenergie hoort niet bij onze toekomst. Wij hebben nieuwe technologie nodig, en wij moeten niet negatief staan tegenover een technologische ontwikkeling waar wij allemaal baat bij hebben, en waaraan de EU in het nieuwe Verdrag van Amsterdam zulke mooie woorden aan wijdt, als het doel van een ecologisch duurzame samenleving. Daar hoort kernenergie niet bij!

Blot
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, ook ik vind het verslag van onze collega Gordon Adam van hoge technische kwaliteit en ik zal voor de maatregelen stemmen die in dit verslag worden genoemd. Ik constateer dat we eigenlijk geen keuze hebben en dat we, wat Tsjernobyl betreft, om dringende veiligheidsredenen verplicht zijn om de steun van de Europese Unie met enige prioriteit toe te kennen.
Het is evenwel niet verboden zich af te vragen wat de economische en politieke rationaliteit is van deze situatie waarin we gemanoeuvreerd zijn, en na te gaan welke alternatieven er zijn. Natuurlijk brengt de Oekraïense regering naar voren dat er, om Tsjernobyl te kunnen sluiten, zo snel mogelijk nieuwe centrales gebouwd moeten worden. Wij bevinden ons in de situatie dat, zowel economisch als financieel, de steun waar de Oekraïense regering om zou kunnen vragen duidelijk nogal aanzienlijk is. Het is jammer dat nooit de mogelijkheid is overwogen om het alternatief van een niet-nucleaire oplossing daadwerkelijk te bestuderen.
Welnu, die oplossing bestaat, zij is in alle opzichten veel minder kostbaar en meer rationeel, maar veronderstelt wel meer samenwerking tussen Oekraïne en de Russische Federatie. Het is immers de Russische Federatie die op zeer korte termijn het gas en de olie aan Oekraïne kan leveren voor de thermische centrales ter vervanging van de centrale van Tsjernobyl. Ik betreur het dat de Europese Unie, die anders altijd aandringt op samenwerking tussen de verschillende Europese staten, niet hetzelfde doet als het om Oekraïne en Rusland gaat, zonder daarbij natuurlijk de soevereiniteit van Oekraïne uit het oog te verliezen.
Ik stel overigens vast dat bepaalde wereldmachten in diplomatiek opzicht een twijfelachtig spel spelen dat eruit bestaat de tegenstellingen tussen Oekraïne en Rusland aan te scherpen. Ik denk dat dat in niemands belang is, noch in geografisch-strategisch noch in economisch opzicht, en dat men van deze irrationele politiek zou moeten afstappen en de samenwerking tussen Oekraïne en Rusland juist zou moeten stimuleren, omdat daarmee onder meer dit energieprobleem zou kunnen worden opgelost.

Gillis
Mijnheer de Voorzitter, ik zou de heer Adam graag willen bedanken voor zijn uitmuntende verslag.
In 1986 waren we getuige van een vreselijke tragedie die zich ontvouwde nadat reactor IV was geëxplodeerd. De werknemers van de centrale en de plaatselijke bevolking hebben een hoge tol moeten betalen voor het gebrekkige ontwerp, het slechte onderhoud en de grote risico's die het werk op de centrale met zich meebracht. En het lijden is nog niet voorbij. Veel mensen hebben kinderen verloren, maar ook hun gezondheid, hun woning en hun bron van inkomsten. De gebeurtenissen hebben aangetoond dat de milieuschade als gevolg van zo'n ramp zich niet aan grenzen houdt. De problemen van Tsjernobyl zijn daarom ook onze problemen.
Ik ondersteun het verslag van de heer Adam over het Fonds Inkapseling Tsjernobyl en onderschrijf zijn opvatting dat het Memorandum of Understanding tussen de G-7, de Commissie en de regering van Oekraïne zo spoedig mogelijk ten uitvoer dient te worden gebracht.
Het SIP dient zich hoofdzakelijk te richten op de algehele sluiting en ontmanteling van de centrale binnen een zo kort mogelijk tijdsbestek. Het is duidelijk dat Oekraïne zich voor de elektriciteitsvoorziening in de toekomst helaas sterk op kernenergie zal blijven richten. Het is dus van het allergrootste belang dat er in alle andere kerncentrales zeer stringente constructie- en veiligheidsnormen in acht worden genomen, om herhaling van de gebeurtenissen van 1986 te voorkomen. Helaas geldt dat zelfs indien al deze grootschalige herstelwerkzaamheden snel kunnen worden uitgevoerd en reactor IV snel en veilig kan worden ingekapseld, er nog altijd geen absolute veiligheid kan worden gegarandeerd. Als u het mij vraagt blijven er aan het project grote milieurisico's kleven, aangezien de technologie waarmee de reactor veilig zou kunnen worden ontmanteld en waarmee het radioactieve afval zou kunnen worden verwerkt eenvoudigweg nog niet bestaat. Er zal voortdurend onderzoek nodig zijn om de veiligheid van reactoren verder te verbeteren en om op alle details van dit zeer ingewikkelde probleem een antwoord te vinden. Als dat niet gebeurt zal de mensheid met een onacceptabel risico moeten blijven leven.

Boogerd-Quaak
Voorzitter, commissaris, ik denk dat hier een buitengewoon goed verslag ligt van de heer Adam, dat ook aantoont dat de politiek hier de vinger aan de pols moet houden en dat via deze procedure ook voor elkaar zal krijgen. De heer Adam legt de vinger op een aantal zere plekken. Zo heeft de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling wellicht niet voldoende ervaring. Het blijft onduidelijk hoe het toezicht geregeld zal zijn. Hij zegt terecht dat er veel geld gaat naar Westerse bedrijven. Er staan hier buitengewoon complexe belangen op het spel en het is om die reden van groot belang dat wij de vinger aan de pols houden en de procedure, zoals die nu door de Begrotingscommissie gekozen is, is een hele slimme zet. Desalniettemin blijf ik toch zorgen houden, onder andere voor wat betreft de aansprakelijkheid. Is amendement 3 een voldoende waarborg daarvoor? Kernenergie zelf is al een activiteit die zeer slecht verzekerbaar is en ik neem dus aan dat als het daar wederom uit de hand loopt het niet verzekerd zal zijn en dat de Westerse landen wel degelijk wederom aansprakelijk zullen zijn vanwege de grote belangen die in het geding zijn. Daarom is veiligheidscontrole en toezicht zo buitengewoon belangrijk.
Voorzitter, mijn laatste minuten wil ik wijden aan het politieke thema van de afhankelijkheid van Oekraïne. Ik ben daar zelf ook geweest en aan de ene kant zegt Oekraïne: wij willen niet afhankelijk zijn van Rusland. Dat is een redelijk argument. Maar aan de andere kant ben ik van mening dat Oekraïne een aantal zaken niet in voldoende mate ter hand neemt, dat is bijvoorbeeld besparing. Men kan daar buitengewoon veel energie alsnog besparen. Er is geen land ter wereld dat bijvoorbeeld via een methode als warmtekrachtkoppeling nog zoveel zou kunnen bereiken. In al die onderhandelingen hebben wij dat niet in voldoende mate voor elkaar gekregen. Ik denk dus dat met name de Europese Unie op dit terrein een nieuwe energiepolitiek in Oekraïne moet bepleiten.

Piha
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de heer Adam bedanken voor zijn goed voorbereide verslag. Het gevaar van een kernongeluk is een goed voorbeeld van een grensoverschrijdend gevaar dat de burgers van de Unie bedreigt en waartegen we ons niet met de loop van een geweer kunnen beschermen. Naar mijn mening moet het Europees Parlement zich ervan te vergewissen dat de voorovereenkomst zo snel mogelijk wordt uitgevoerd. Dat is ook de beste manier om het risico te verkleinen dat onze burgers lopen om het slachtoffer te worden van straling ten gevolge van een kernramp.
Het sluiten van de kerncentrale van Tsjernobyl houdt verband met de vernieuwing van de hele Oekraïense energiesector. Omdat de politieke krachten van Oekraïne klaarblijkelijk niet eensgezind de sluiting van de kerncentrale van Tsjernobyl steunen, is het gegrond zich aan te sluiten bij de opvatting van de rapporteur over de verantwoordelijkheid van de Commissie. De Commissie moet er bij het verlenen van de EU-bijdrage voor zorgen dat ze van de Oekraïense regering bewijzen krijgt inzake de voorbereiding op het sluiten van de kerncentrale van Tsjernobyl volgens het overeengekomen tijdschema. Ik ben het ook eens met de opvatting van de heer Adam dat de Commissie pas geld aan het fonds kan geven als de andere donoren hun bijdrage hebben betaald.
Het is verstandig dat de financiële bijdrage van de Unie de hele periode beslaat waarin het plan voor de inkapseling van de reactor wordt uitgevoerd. Zo kunnen we beter zeker stellen dat de Unie niet herhaaldelijk een extra bijdrage moet geven aan dit belangrijke project, maar dat het in een keer binnen het afgesproken financiële kader goed wordt geregeld.
De huichelachtige bezorgdheid achteraf van collega Seppänen over welke middelen zijn gebruikt en vooraf of ze voldoende zullen zijn, is onnodig. Na het jaar 2005 moet de financiële situatie zeker opnieuw worden beoordeeld en rekening houdend met het veiligheidsrisico dat onze burgers lopen moet men naar mijn mening een deel van de verantwoordelijkheid op zich nemen. Het verslag is goed en ik steun het.

Lindqvist
Mijnheer de Voorzitter, er zijn zeker velen met mij die zich de 26ste april 1986 herinneren. Zelf bevond ik mij op een van de eilanden van de Zweedse scherenkust, in Sandhamn. Wij hoorden op de radio dat er radioactiviteit was gelekt uit een nabijgelegen Zweedse kerncentrale in Forsmark. Ik herinner mij dat nog heel goed. Het duurde drie dagen voordat die mededeling werd gecorrigeerd, waarbij bleek dat het om een Russische reactor ging, op duizenden kilometers afstand van het schereneiland waar mijn vrienden en ik zaten. Vooral Midden- en Zuid-Zweden werden zwaar getroffen: paddestoelen en wild, onder andere beren en herten, raakten radioactief besmet. Dat had tot gevolg dat veel mensen in de getroffen gebieden die afhankelijk zijn van de producten van de natuur inzagen dat kernenergie een onveilige en uiterst gevaarlijke energiebron is.
Zweden heeft besloten zijn kernenergie geleidelijk af te schaffen. Dat besluit was feitelijk al voor 1986 genomen. Al het mogelijke moet worden gedaan opdat de voorstellen uit dit verslag worden uitgevoerd. De inkapseling, de financiering, de voorlichting, de opleiding, de milieubescherming enzovoort moeten werkelijkheid worden. Uiteraard moeten wij klaarstaan met middelen, samen met Oekraïne en de G7-landen. Men moet komen met adviezen, kennis en geld voor de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling.
Het is van speciaal belang dat dit hele proces gekenmerkt wordt door transparantie, voorlichting en een nauw contact met de werknemers en het grote publiek, en dat er geen gelden gaan naar het gebruik van en de uitbreiding met nieuwe kernenergie. Milieubescherming, controle en follow-up moeten zo doelmatig mogelijk zijn gedurende de hele projectperiode van 1998 tot 2005. Ik zou de commissaris willen vragen: hoe denkt men de evaluatie naar aanleiding van dit uitstekende verslag te regelen?

Gradin
Mijnheer de Voorzitter, geachte leden van het Parlement, ik wil de heer Adam bedanken voor zijn zeer degelijke verslag. Dat steunt het voorstel van de Commissie inzake een communautaire bijdrage aan de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling ten behoeve van het Fonds Inkapseling Tsjernobyl.
Door de oprichting van dit fonds heeft de internationale gemeenschap de verantwoordelijkheid op zich genomen Oekraïne te helpen de Tsjernobylramp van 1986 te boven te komen en te zorgen dat de kernenergiecentrale veilig voor het milieu is. De Europese Unie heeft via het TACIS-programma van de Commissie vooropgelopen bij deze inspanningen. In het TACISprogramma wordt altijd gezorgd voor follow-up en evaluatie.
De Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling heeft ook een belangrijke rol gespeeld doordat zij de zware taak op zich heeft genomen het project namens de donoren te beheren, en ze is er in geslaagd het project snel te starten. Het is mijn hoop dat Oekraïne na de parlementsverkiezingen van afgelopen zondag de bijdrage van de Unie zal beschouwen als teken van onze vriendschappelijke betrekkingen en onze solidariteit.
De Commissie kan de meeste voorgestelde amendementen aanvaarden. Eén belangrijke vraag blijft echter over, namelijk de vraag wanneer de Unie haar bijdrage aan het Tsjernobylfonds moet betalen. De Commissie stelt op dit punt voor dat de bijdrage van de Unie wordt betaald tijdens de eerste projectjaren. De hoofdreden hiervoor is dat de grote kosten juist aan de beginperiode van het project verbonden zijn.
De activiteiten van het Tsjernobylfonds zijn snel van start gegaan en dat duidt erop dat de uitvoering van het project ook snel zal gaan. Verscheidene aanbestedingsprocedures voor de zogenaamde vroeg biedbare projecten en voor het projectbeheer zijn al uitgeschreven, en daardoor zullen binnenkort contracten kunnen worden getekend. Van nog grotere betekenis is het feit dat de Oekraïense autoriteiten van plan zijn de kerncentrale in Tsjernobyl in het jaar 2000 definitief te sluiten. Een expliciete politieke eis is dat hier voordien aanzienlijke vorderingen mee zijn gemaakt.
In het parlementaire verslag wordt voorgesteld dat de betalingen zich uitstrekken over de hele periode van 1998 tot 2005. De reden hiervoor zou volgens het Parlement gelegen zijn in het feit dat als de Gemeenschap zijn bijdrage in een vroege fase betaalt, de andere contribuanten hun toezeggingen zouden intrekken. Ik geloof dat ik het Parlement kan geruststellen. Van de ongeveer 400 miljoen Amerikaanse dollar die aan het Tsjernobylfonds zijn beloofd, is aan vaste verplichtingen reeds een bedrag van 178 miljoen dollar betaald voor 1997-1998. De Verenigde Staten zijn na de Europese Unie de grootste donor. Hun vaste verplichtingen voor de periode 1997-1998 bedragen 54 miljoen Amerikaanse dollar. De contante middelen die reeds op de rekening van het Fonds staan, bedragen bijna 50 miljoen ecu. En dan zijn de gelden van de Europese Unie nog niet gegeven. Tegen deze achtergrond houdt de Commissie vast aan haar standpunt dat het nodig en passend is dat de bijdrage van de Unie in een vroege fase worden betaald.

De Voorzitter
Dank u wel, mevrouw Gradin.
Het debat is gesloten.
We gaan over tot de stemming.

Holm
Ik wil het woord hoofdzakelijk schrappen uit de eerste overweging, zodat de tekst nu luidt: " Met behulp van de communautaire middelen moeten de volgende technische doelen ook worden bereikt wanneer een nieuwe inkapseling wordt gebouwd" . Het woord hoofdzakelijk moet dus worden geschrapt, wat de heer Adam denk ik wel kan aanvaarden.

De Voorzitter
Zijn er bezwaren tegen dit mondelinge amendement?

Adam
Mijnheer de Voorzitter, ik heb geen enkel probleem met het amendement als dat ene woord wordt weggelaten. Waar het om gaat is dat we dit plan in zijn geheel accepteren en bepaalde onderdelen ervan daarom niet als prioriteiten kunnen aanmerken. Ik denk dat het zeer verstandig zou zijn het woord "hoofdzakelijk" weg te laten. In dat geval zou ik het amendement accepteren.

De Voorzitter
Wij hebben de mening van de rapporteur gehoord. Aangezien niemand bezwaar aantekent tegen dit mondelinge amendement, gaan we nu over tot de stemming.
(Het Parlement neemt het mondelinge amendement aan)
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)

Flemming, Habsburg-Lothringen, Pirker, Rack, Rübig, Schierhuber, Stenzel
Als Oostenrijkse afgevaardigden van de Fractie van de Europese Volkspartij willen wij in verband met het "Shelter Implementation Plan" en het verdrag tussen de G7-landen en Oekraïne over het stilleggen van Tsjernobyl vóór het jaar 2000 vaststellen dat wij hebben gestemd overeenkomstig onze consequente anti-nucleaire politiek in het Europees Parlement.
Op basis van de communautaire verworvenheden verklaren wij ons vastberaden voorstander van alle maatregelen die meer nucleaire veiligheid garanderen. Daarbij moet echter elke koppeling tussen het stilleggen van oude, hoogst gevaarlijke kernreactoren en de eventuele bouw van nieuwe kerncentrales pertinent worden afgewezen.
Dientengevolge erkennen wij ook de noodzaak van een coherent optreden van het Europees Parlement bij het uitvoeren van het Verdrag en de oplossing van het probleem Tsjernobyl, zonder daarmee te pleiten voor de voltooiing van andere nucleaire bouwprojecten met name in die regio.

Overeenkomst tussen de EG en de US betreffendemededingingswetgeving
De Voorzitter
Aan de orde is het debat over het verslag (A4-0104/98) van de heer Malerba namens de Commissie externe economische betrekkingen, over het voorstel voor een besluit van de Raad en de Commissie inzake de sluiting van de overeenkomst tussen de Europese Gemeenschappen en de regering van de Verenigde Staten betreffende de toepassing van de beginselen van positieve internationale courtoisie bij de handhaving van hun mededingingswetgeving (COM(97)0233 - C40559/97-97/0178(CNS)).

Malerba
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dames en heren, in deze wereldeconomie wordt het aantal multinationals steeds groter en dus ook het aantal fusies. Het innemen van machtsposities en concurrentiebeperkende praktijken zijn steeds vaker voorkomende fenomenen en hebben gevolgen tot ver over de nationale grenzen.
Mededingingsautoriteiten staan een aantal instrumenten ter beschikking ter bestrijding van concurrentiebeperkende praktijken met een internationale reikwijdte - het meest ideale kader is natuurlijk dat van de Wereldhandelsorganisatie - maar de in de praktijk meest gebruikte methode is het extraterritoriaal toepassen van nationale mededingingswetgeving. Dat komt neer op het toepassen van sancties ook wanneer bepaald gedrag op het grondgebied van een derde land schadelijke gevolgen heeft voor de eigen markt.
In 1991 werd door de Commissie en de regering van de Verenigde Staten een bilateraal akkoord gesloten inzake de toepassing van hun mededingingsrecht. Die overeenkomst werd een paar jaar geleden door dit Parlement goedgekeurd, waarbij ikzelf rapporteur was. In hoofdstuk 5 van die overeenkomst uit 1991 wordt het concept comitas gentium - "positieve courtoisie" - positive committee, in het Engels, geïntroduceerd in de betrekkingen tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten. Een wat uitzonderlijk concept, dat ik misschien moet toelichten. Het concept komt neer op het volgende: een partij die geschaad wordt door concurrentieverstorend gedrag op het grondgebied van de andere partij, kan deze laatste partij verzoeken maatregelen te treffen in het kader van toepassing van hun mededingingswetgeving - van de tweede partij wel te verstaan.
De overeenkomst waarover het Parlement nu gevraagd wordt een uitspraak te doen, betekent een verdere verbetering ten opzichte van de overeenkomst van 1991, want ze geeft niet alleen richtsnoeren over hoe verzoeken op grond van de positieve courtoisie, van positive committee , behandeld moeten worden, maar stelt ook een vermoeden in, dat wanneer een partij zich benadeeld beschouwd door concurrentieverstorend gedrag op het grondgebied van de andere partij, eerstgenoemde partij normaliter haar maatregelen voorzien in de eigen wetgeving zal opschorten, of anders gezegd zij zal afzien van de toepassing van extraterritoriale maatregelen.
Het punt waar het hierbij om draait is de extraterritoriale toepassing van mededingingsregels. Af en toe trachten de Verenigde Staten en de Europese Unie hun eigen mededingingsregels ook toe te passen op praktijken die in andere landen plaatsvinden; met name de Verenigde Staten eisen de bevoegdheid hun mededingingsrecht toe te passen zodra er sprake is van schade voor hun uitvoer en niet slechts wanneer de belangen van de consument geschaad worden. Deze overeenkomst wil extraterritoriale toepassing van mededingingsregels vervangen door internationale samenwerking om concurrentieverstorende praktijken aan te pakken. Een dergelijke overeenkomst lijkt mij hoewel zij slechts van bilaterale aard is een stap in de goede richting en ik wil u dan ook aanbevelen haar goed te keuren.
De zakenwereld van de Europese Unie pleit voor voorzichtigheid en uit ook haar bezorgdheid omtrent de bepalingen inzake de vertrouwelijkheid bij de informatie-uitwisseling tussen de mededingingsautoriteiten. Vooral omdat de Commissie over veel meer informatie beschikt dan de Amerikaanse mededingingsautoriteit.
Wat dat laatste betreft zou ik de Commissie willen aanbevelen rekening te houden met deze bezorgdheid wanneer zij in de toekomst een overeenkomst van de tweede generatie gaat opstellen, en daarbij ook de mogelijkheid te overwegen vertrouwelijke informatie-uitwisseling toelaatbaar te maken ook zonder toestemming van de partijen.

Karamanou
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, waarde collega's, het is niet de eerste keer dat in de voltallige vergadering van het Europees Parlement de betrekkingen tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten onderwerp van gesprek zijn. Telkens weer worden hier van alle kanten serieuze bezwaren en twijfels geuit. De sfeer tussen beide zijden van de Atlantische Oceaan blijft dus gekenmerkt door wederzijdse achterdocht.
Desalniettemin hebben wij grote waardering voor de enorme inspanningen die de vice-voorzitter van de Commissie, Sir Leon Brittan onderneemt om vorderingen te maken bij het ontwerp inzake een nieuwe transatlantische markt. Zoals ook tijdens de laatste Raad Algemene Zaken werd vastgesteld, doen zich daar grote technische en politieke problemen voor.
Wij weten allen dat Frankrijk aanzienlijke twijfels heeft en natuurlijk kunnen wij deze niet negeren. Ook andere landen hebben echter bezwaren. Zij gaan weliswaar in principe akkoord met de totstandkoming van een gemeenschappelijke transatlantische markt, maar verbinden daar bepaalde voorwaarden aan, zoals de vrijwaring van de WHO-regels, de oplossing van de problemen die voortvloeien uit de toepassing van de bekende extraterritoriale wetten Helms-Burton en D'Amato-Kennedy en natuurlijk de uitsluiting van de landbouw en de telecommunicatie die geen deel mogen uitmaken van de overeenkomst.
In het verslag van de heer Malerba wordt ook gesproken over samenwerking bij de toepassing van de concurrentieregels. De Raad en de Commissie hebben daarvoor een voorstel gedaan. Dit is een goed voorstel en niemand kan bezwaar hebben tegen reglementeringsvoorschriften terzake. Desalniettemin is deze overeenkomst behept met een aantal serieuze zwakke punten. De toepassing daarvan is immers niet verplicht en berust evenmin op een sterke rechtsgrondslag. Deze overeenkomst is eigenlijk niet meer dan een politieke verbintenis tot samenwerking en daarbij zijn fusies van ondernemingen zelfs nog uitgesloten.
Het is dan ook niet te verwonderen dat het Europese bedrijfsleven ongerust is, vooral wanneer het gaat om de uitwisseling van economische inlichtingen en om de regels inzake geheimhouding. De Europese ondernemers vrezen een ondermijning van hun legitieme belangen wanneer de Verenigde Staten vrije toegang krijgen tot alle geheime inlichtingen. Hun angst en achterdocht zijn niet geheel ongegrond. Onze buren aan de overkant van de oceaan hebben immers het een en ander op hun kerfstok. Uit hun talrijke overtredingen blijkt dat zij de internationale regels en afspraken niet respecteren. Bovendien houden zij, ondanks de recente versoepeling van de maatregelen tegen Cuba, voet bij stuk wat de handhaving van hun extraterritoriale wetten betreft. Dit is werkelijk tekenend voor de mentaliteit van de Amerikanen. Zij willen dat anderen de concurrentieregels en de regels voor de vrije markt respecteren, maar zij behouden zichzelf het recht voor deze te allen tijde met voeten te treden.
Er is nog een ander ernstig vraagstuk. Wij hebben besloten dat elke te sluiten overeenkomst tussen de Europese Unie en derde landen clausules inzake de eerbiediging van de rechten van de mens, overeenkomstig de Europese humanitaire waarden, moet behelzen. Ik heb echter de indruk dat daarover in alle talen wordt gezwegen wanneer het om onze machtige partner aan de overkant van de oceaan gaat. Ik heb het met name over de doodstraf. In heel wat staten bestaat de doodstraf nog en de publieke opinie in de wereld wordt bij tijd en wijle geconfronteerd met schokkende executies. Ikzelf vindt deze net zo schokkend als de executies in bijvoorbeeld de Verenigde Arabische Emiraten.
Zeer ernstig is ook de vermindering van de hulp van de Verenigde Staten aan de landen van de derde wereld. Daar sterven jaarlijks 12 miljoen kinderen. Terwijl de Europese Unie 0, 4 % van haar BNP geeft aan ontwikkelingshulp, geven de Verenigde Staten slechts 0, 1 %. Dat is zelfs nog minder dan Japan dat 0, 28 % geeft. Wij weten verder ook hoe moeilijk de Verenigde Staten over de brug komen als het om hun bijdrage aan de Verenigde Naties gaat.
Is het dan te verwonderen dat er hinderpalen rijzen voor de uitwerking van gemeenschappelijke opvattingen over en de opstelling van een gemeenschappelijke agenda voor zaken zoals democratie, internationale samenwerking en de totstandkoming van een levensvatbare en billijke wereldorde zoals deze het Europees Parlement en de Europese Unie voor ogen staat? Desalniettemin zullen wij voor de overeenkomt stemmen.

Kittelmann
Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, op de eerste plaats hartelijk dank aan de rapporteur voor zijn uitstekende verslag. Het verdrag waarover wij hier spreken, is een hernieuwde poging van de twee grootste internationale markten, de twee belangrijkste handelspartners, overeenstemming te bereiken op een gebied waar tot dusver altijd moeilijkheden bestonden.
Ik wil namens de Fractie van de Europese Volkspartij zeggen dat wij instemmen met dit verdrag. Eigenmachtig Amerikaans gedrag zorgt echter telkens weer voor de volkenrechtelijk dubieuze toepassing van Amerikaanse wettelijke bepalingen, zoals de wetten Helms-Burton en D'Amato, om er maar twee te noemen. Ook wat het internationale mededingingsrecht betreft, denkt men in Texas en elders zijn eigen regels te kunnen toepassen zonder acht te hoeven slaan op internationaal recht. Maar dat mag er ons allemaal niet van weerhouden de Amerikanen stap voor stap proberen over te halen tot verdragen, waaraan ze zich vervolgens ook houden.
Overigens begrijp ik niet goed wat de doodstraf of onvoldoende ontwikkelingshulp ermee te maken hebben. Als u kijkt naar de desbetreffende posten op de diverse nationale begrotingen in Europa, zult u vaststellen dat ook onder socialistische verantwoordelijkheid stuk voor stuk wordt gekort op ontwikkelingshulp. We moeten geen appels en peren met elkaar gaan vergelijken.
Eigenmachtig Amerikaans optreden is het ene dat wij moeten zien. Het andere is echter dat de Amerikanen samen met ons op velerlei gebied heel wat hebben bereikt. Want zonder een Amerikaans-Europees samengaan zou er geen uitbreiding van GATTWHO zijn geweest. Je moet het ook van de positieve kant zien en niet voortdurend alleen maar met de botte bijl op de Amerikanen inhakken.
Onze voorstelling van het mededingingsrecht moet dus internationaal worden aanvaard. Als de Amerikanen en Europeanen overeenstemming bereiken, hebben wij een belangrijke stap gezet. Daarom is uitbreiding in de vorm van een duidelijk kaderverdrag noodzakelijk, en dat is wat wij hier voor ogen hebben. Het verdrag zelf is niet meer dan het verkondigen van een politieke verplichting. Als resultaat hiervan zullen de afgesproken handelsbepalingen er echter in ieder geval toe leiden dat bij geschillen pogingen zullen worden ondernomen om tot een rationele oplossing te komen, hetgeen ten zeerste moet worden toegejuicht. Daarom is er ook geen bijzondere, uitstekende prestatie voor nodig om nu in te stemmen met dit verdrag.
Met het verdrag betreden wij tot ons genoegen een terrein dat met de toenemende globalisering van essentieel belang is voor het behoud van een vrije wereldeconomie. Internationale samenwerking op het gebied van mededinging zal een van de voornaamste taken van de internationale economische betrekkingen aan het begin van de eenentwintigste eeuw zijn.
Globalisering leidt, zoals wij allen weten, tot wereldwijde concurrentie. Europa maakt deel uit van die wereldwijde concurrentie. Wij zullen na de invoering van de euro een nog grotere rol in de internationale concurrentie spelen. Des te meer moeten wij streven naar overeenstemming. De totstandkoming van het onderhavige verdrag is een - weliswaar kleine - stap op weg naar de algehele liberalisering van de gehele transatlantische handel. Uit mijn woorden kunt u opmaken dat de Fractie van de Europese Volkspartij instemt en ik verzoek ook de plenaire vergadering in te stemmen met het gehele verdrag.

Seppänen
Mijnheer de Voorzitter, mededinging en de vrijheid van mededinging worden vaak beschouwd als apolitieke zaken die het globale kapitalisme nodig heeft om te kunnen bestaan. De VS proberen vaak hun binnenlandse wetgeving uit te breiden naar het grondgebied van andere landen. Hiervan getuigen de Helms-Burton-wet en de D'Amato-wet. Zo hebben de VS politieke wetten uitgeschreven. Ze zijn in strijd met de vrijheid van mededinging. Op die manier zijn de markt en de mededinging geen apolitieke zaken en bestaat er geen absolute vrijheid van mededinging.
Wij moeten als Europese politici politieke besluiten nemen en politieke wetten maken, dat is de taak van politici. Het is de vrijheid van de consumenten dat we geen Amerikaans hormonenvlees of Amerikaanse genetisch gemanipuleerde soja hoeven kopen. De vrijheid van mededinging van de Amerikaanse producenten is bij dergelijke zaken in strijd met de gezondheid van de Europese consumenten.
Amerikaanse en internationale ondernemingen willen vrijheid van mededinging die slechts gebaseerd is op winstbejag en niet op sociale of ecologische verantwoordelijkheid. Mededinging kan ziek maken of doden en daarom moeten politici hun verantwoordelijkheid nemen voor gemeenschappelijke zaken en de mensen en de natuur beschermen.
Met dit alles wil ik zeggen dat er geen apolitieke vrijheid van mededinging bestaat. De regels van het spel kunnen we duidelijk maken in de vorm van de nu in behandeling zijnde overeenkomst en het is verstandig deze goed te keuren. We zijn echter al bezig de volgende stap te nemen. Dat is het MOI-akkoord. Zo geven de politici zich langzamerhand over aan de dictatuur van de markt. Dat is wat de absolute vrijheid van mededinging is, de dictatuur van de markt.

De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer Seppänen.
Dames en heren, om de aandacht niet van de belangrijke zaken die er tijdens het debat van de vrijdagochtend worden gezegd af te leiden, zou ik het op prijs stellen als u uw telefoons gedurende het debat uit zoudt willen schakelen. Het is wel niet verboden om een telefoon mee te nemen, maar het kan storend werken en het lijkt mij beter om dit te voorkomen.

Souchet
Mijnheer de Voorzitter, het verslag van de heer Malerba gaat in op een nieuwe versie van een overeenkomst die de Commissie heeft gesloten in een zeer gevoelig segment van onze betrekkingen met de Verenigde Staten: de extraterritoriale gevolgen van verschillende mededingingsregelingen. Dit akkoord doet echter niets af aan het principeprobleem dat voortvloeit uit het extraterritoriale karakter van recente Amerikaanse federale of lokale wetten.
De voornaamste vraag die zich vandaag dus aandient is of de Commissie zal terugkomen op de opschorting van het WHO-panel met betrekking tot de Helms-Burton-wet waar zij een klein jaar geleden om had gevraagd, in het nooit gerealiseerde vooruitzicht van een amendement van het Congres op titel 4 daarvan. Deze opschorting heeft momenteel dus geen doel meer en als zij niet vóór half april is opgeheven, dan is de hele procedure die door de Commissie is gevolgd, mislukt, ten koste van de Europese belangen.
In ieder geval kan een schending van het internationale recht niet het voorwerp zijn van overeenkomsten, zoals de voorzitter van onze Commissie externe economische betrekkingen, mevrouw Castellina, eerder al aangaf. Door deze slappe houding van de Commissie gaat men grote vraagtekens stellen bij eventueel door haar te voeren onderhandelingen over de totstandkoming van een transatlantische vrijhandelszone. Die onderneming zou in ieder geval ongelijkwaardig zijn omdat een groot aantal gebieden waarop dit project betrekking heeft, aan deze kant van de Atlantische Oceaan onder de communautaire bevoegdheid valt en in de Verenigde Staten onder de verantwoordelijkheid van de afzonderlijke staten.
En hoe is er van Washington een versoepeling van de gezondheidsbarrières te verkrijgen als de normerings- en controleinstellingen onafhankelijk zijn van de politiek?
De Verenigde Staten hebben altijd al, op meerdere manieren, getracht een soort recht van controle te krijgen op het interne functioneren van de Europese Unie. Als zij zich nu achter het persoonlijke initiatief van de heer Brittan scharen, is dat omdat ze het opportuun vinden om zich, in het zicht van de euro en de uitbreiding, een plaats te verwerven in het Europese besluitvormingsproces.
Het gaat er hier niet om de Amerikanen te verwijten dat ze oplettend en intelligent hun belangen verdedigen. Nee, het verbazingwekkende is het geringe verzet dat tegen deze pogingen wordt geboden door een verdeelde Commissie, zodat men zich gaat afvragen hoe het zit met het functioneren als college, en door een terughoudende Raad, die zich door het persoonlijke project van Sir Leon laat meeslepen. Mijnheer de Voorzitter, komt zo'n Europese Unie werkelijk op voor de belangen van de Europeanen?

Von Habsburg
Mijnheer de Voorzitter, het verslag van de heer Malerba is zonder meer een goed verslag. Het is goed geschreven. Maar ik wil een paar kanttekeningen plaatsen bij de algehele oriëntering alsook bij sommige afzonderlijke bijdragen aan de discussie. Ik waardeer ten zeerste wat de heer Leon Brittan heeft gedaan, omdat ik weet dat hij ernaar streefde om op dit bijzondere gebied op de een of andere manier een enigszins aanvaardbare verhouding met de VS tot stand te brengen. Het is dus een heel waardevolle poging. Toch moet ik zeggen, dat uit veel blijkt dat deze poging niet succesvol kan zijn, en wel om een eenvoudige reden: de Amerikanen zijn beslist onze vrienden. We zijn hun grote dank schuldig. Maar anderzijds kan het niet eeuwig zo zijn, dat op economisch gebied een mogendheid aan het langste eind trekt die zich zelfs buiten de internationale gewoonten en wetten waant en daar intervenieert waar het niet haar zaak is.
Ik wil er in het bijzonder op wijzen wat er telkens weer door de extraterritoriale wetgeving wordt doorgevoerd. Het is gewoonweg geniaal hoe de Amerikaanse economische belangen steeds weer mazen weten te vinden - precies wat de Japanners wordt verweten - waardoor ze zich in de praktijk niet hoeven te houden aan de verplichtingen die ze schriftelijk zijn overeengekomen. Dat is met name het geval op het gebied van de internationale wetgeving. Ik wil wat dit betreft bijvoorbeeld wijzen op een omstandigheid die zonder enige twijfel onze handel treft: de nieuwe Amerikaanse maatregelen die voortaan verbieden dat in Europa plaatsvindende sportevenementen op de televisie komen omdat daarbij reclame wordt gemaakt voor producten zoals wijn en andere alcoholische dranken. Dat raakt onze belangen zeer en sluit ons bij voorbaat van concurrentie uit. Ik denk dat wij één ding goed voor ogen moeten houden - ik sluit me daarmee aan bij de heer Souchet, ofschoon ik niet op alle punten dezelfde mening ben toegedaan -, namelijk dat het helaas zo is dat de Amerikanen een sterke regering hebben, die weet wat ze wil, die een politieke lijn heeft uitgestippeld, terwijl wij nog steeds geen echt bepalend lichaam hebben dat richting geeft aan onze buitenlandse politiek. Zouden wij dat wel hebben, dan stonden we er heel wat beter voor.

Gradin
Mijnheer de Voorzitter, veel bedrijven ontplooien vandaag de dag activiteiten over de hele wereld. Verscheidene bedrijven gaan ook strategische samenwerkingsverbanden aan om via een internationale partner hun positie op buitenlandse markten veilig te stellen. De economische gevolgen van concentraties, concurrentieverstorende praktijken of misbruik van een overheersende positie benadelen echter vaak ook andere landen dan de landen waar de betrokken ondernemingen gevestigd zijn.
Een manier waarop mededingingsautoriteiten de concurrentieverstorende praktijken op internationaal niveau tegengaan, is hun toevlucht zoeken tot wetgeving met extraterritoriale werking. Dat houdt in dat een land dat negatief beïnvloed wordt door concurrentieverstorende praktijken in een ander land, zijn eigen mededingingswetgeving probeert aan te passen om de problemen op te lossen. In vele rechtsordes doet men dat, zo ook in de Europese Gemeenschap. De VS maakt op grote schaal gebruik van wetten met extraterritoriale werking. Dat heeft, zoals wij weten, politieke spanningen tussen de Unie en de Verenigde Staten opgeroepen. De toepassing van wetgeving met extraterritoriale werking leidt ook tot verscheidene praktische problemen. Er is namelijk geen rechtsmacht over personen van buiten het eigen land; het is ook moeilijk om bewijsmateriaal vanuit het buitenland te krijgen.
In 1991 is een overeenkomst tussen de EG en de VS gesloten over de toepassing van hun mededingingswetgeving. Als vervanging werd het begrip "positieve courtoisie" ingevoerd, dat wil zeggen, actieve beleefdheid. De toepassing van dit beginsel maakt het voor een land mogelijk om concurrentieverstorende praktijken die in een ander land plaatsvinden, aan te pakken, zonder te zijn gedwongen zijn toevlucht te nemen tot wetgeving met extraterritoriale werking. In plaats daarvan kan het land dat negatieve gevolgen ondervindt immers het land waar de concurrentieverstorende praktijken plaatsvinden, verzoeken maatregelen te nemen. Ondanks de invoering van dit beginsel in de overeenkomst van 1991, gaat de VS door op grote schaal wetgeving met extraterritoriale werking toe te passen. Om de samenwerking te verdiepen, is een betere en doelmatiger toepassing van het begrip 'positieve courtoisie' nodig.
In 1996 is de Commissie begonnen te onderhandelen met de Verenigde Staten. Het voorstel voor een nieuwe overeenkomst bevat in de eerste plaats richtsnoeren voor de afhandeling van een verzoek om toepassing van het beginsel van 'positieve courtoisie'. Bovendien geeft de overeenkomst bepaalde voorwaarden aan waaronder de partijen hun eigen onderzoeken of maatregelen moeten opschorten of uitstellen. In plaats daarvan moet aan het land waar de praktijken plaatsvinden verzocht worden maatregelen te nemen.
Concentraties en fusies vallen niet onder het voorstel inzake een overeenkomst. Noch de concentratiewetgeving van de EG, noch die van de VS kent de mogelijkheid dat men zulke procedures opschort of uitstelt. Vertrouwelijke inlichtingen die aan de Commissie worden verstrekt, worden op grond van de communautaire wetgeving zeer krachtig beschermd. Op dit punt kan ik dan ook de ongerustheid van het Parlement wegnemen. De Commissie kan namelijk enkel afzien van deze geheimhoudingseis als men daar van tevoren toestemming van de betrokken onderneming voor heeft gekregen.
De mededingingsautoriteiten moeten samenwerken zodat concurrentieverstorend optreden onder ondernemingen op de wereldmarkt op een actieve en doelmatige wijze wordt geregeld. Het voorstel inzake een overeenkomst vormt een politieke verplichting voor zowel de VS als de EU om samen te werken, in plaats van hun respectieve antitrustwetgevingen op het territorium van de andere partij toe te passen. Op deze manier betekent de overeenkomst een belangrijke ontwikkeling van de betrekkingen tussen de EU en de VS. Tot deze conclusie komt duidelijk ook de heer Malerba in zijn zeer degelijke verslag.

De Voorzitter
Dank u wel, mevrouw Gradin.
Het debat is gesloten.
Wij gaan nu over tot de stemming.
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)

De Voorzitter
De heer Rübig vraagt het woord overeenkomstig artikel 19 van het Reglement.

Rübig
Mijnheer de Voorzitter, ik wil hier graag onder verwijzing naar artikel 19 van het Reglement opmerken dat vandaag de termijn van inschrijving voor de schriftelijke verklaring "Sign against crime" afloopt. Tot dusver hebben 154 afgevaardigden deze schriftelijke verklaring getekend, waarvoor ik hen heel hartelijk dank. Ik dank in dit verband ook u, mijnheer de Voorzitter, heel hartelijk voor uw bereidheid onze zaak energiek te steunen. Brussel moet de veiligste hoofdstad van Europa worden.
Zoals u terecht heeft opgemerkt, hebben wij vooral in de Europa-wijk meer politiemensen, een eigen politiebureau en een internationaal meertalig alarmnummer voor het melden van criminele gebeurtenissen nodig. Overeenkomstig artikel 19, lid 4, van het Reglement vertegenwoordigt u het Parlement ook in internationale betrekkingen. Daarom verzoek ik u onze zaak met volle inzet te blijven vertegenwoordigen. Ik hoop dat u binnenkort positief verslag zult kunnen uitbrengen aan de plenaire vergadering.

De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer Rübig.
De heer Manisco vraagt het woord.

Manisco
Mijnheer de Voorzitter, ik wil alleen even zeggen dat ik tegen het verslag-Malerba heb gestemd. U hebt alleen maar gezegd dat er twee onthoudingen waren.

De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer Manisco. Ik wil mijn verontschuldigingen aanbieden voor het feit dat ik niet naar links heb gekeken, wat vooral in mijn geval moeilijk te begrijpen is. Ik wil mijn verontschuldigingen dan ook tot u persoonlijk richten en tot de plaats waar u zich bevindt. Ik heb naar rechts gekeken, naar het midden en naar links, maar niet naar uiterst links. Mijnheer Manisco, ik bied u mijn verontschuldigingen aan en ik neem er nota van dat u tegen hebt gestemd.
De heer Schulz heeft het woord voor een voorstel van orde.

Schulz
Mijnheer de Voorzitter, één opmerking naar aanleiding van wat collega Rübig heeft gezegd, met permissie.

De Voorzitter
Mijnheer Schulz, dat is geen voorstel van orde. Dit kan leiden tot een debat. Ik verzoek u geen debat uit te lokken en ons terug te laten keren naar de opmerkingen van de heer Rübig, die overeenkomstig artikel 19 zijn gemaakt en die opgenomen zullen worden in de notulen. De vrijdagochtenden zijn echter heel bijzonder, en als u erop staat dan krijgt u nu gelegenheid gedurende een minuut te spreken.

Schulz
Mijnheer de Voorzitter, ik wist dat ik begrip bij u zou vinden. U zult beslist ook nog een artikel vinden op grond waarvan ik anderhalve minuut mag spreken. Als iemand die zich bezighoudt met justitiële en politiële samenwerking in de Europese Unie, steun ik in principe de zaak van collega Rübig.
Applaudisseert u niet te vroeg, mijnheer de Voorzitter, en trek het applaus en de interrupties alstublieft van mijn spreektijd af. Ik sta er in principe achter, mijnheer Rübig, want u werpt zich op als advocaat van de veiligheid van de collega's van dit Parlement. Maar ik wil u wijzen op iets wat ik in de onderhandelingen met de Belgische autoriteiten heel belangrijk vind. De onveiligheid in de Leopold-wijk heeft onder andere met ons te maken. Het heeft er mee te maken dat wij in de ogen van zeer velen, natuurlijk ook van criminelen, mensen zijn, bij wie het de moeite waard is toe te slaan - goed dat u mijn woorden met uw hamer kracht bijzet, mijnheer de Voorzitter. Dat leidt ertoe dat de mensen die in de Leopold-wijk wonen, de mensen die daar dagelijks wonen, de Belgen dus, die toch al onder ons te lijden hebben door de verhoogde huur- en huizenprijzen die door het Europees Parlement daar zijn ontstaan, ook het slachtoffer van criminaliteit zijn. Laten wij daarom voortaan niet alleen onszelf noemen, maar ook de mensen die daar wonen. Het politiebureau dat daar moet komen, moet ook ten dienste staan van de Belgische burgers. Ik zou het op zijn plaats vinden, mijnheer Rübig, als wij alle betrokkenen zouden noemen.

De Voorzitter
Dames en heren, begint u alstublieft niet met een debat. Ik vind dat het tijd is om deze vergadering rustig af te sluiten.
Het Parlement heeft de agenda van deze vergadering afgehandeld. De notulen van deze vergadering zullen aan het begin van de volgende zitting ter goedkeuring worden voorgelegd van het Parlement.
Collega's, zoals op alle vrijdagen zou ik ook vandaag graag alle zittingsdiensten van de vergadering willen bedanken voor hun inzet, vooral nu er een paar dagen rust in het verschiet liggen. Rust voor de kelen, rust voor de spieren, maar vooral rust na de spanningen die de verantwoordelijkheid van het werk in deze belangrijke instelling met zich meebrengt. Aan het begin van de vergadering van deze ochtend gaf de heer Hallam me nog een extra reden om het werk dat u op de vrijdagochtenden verricht, te waarderen. Hij herinnerde ons eraan dat er op de vrijdagochtenden geen televisie is. Dit wijkt af van de normale gang van zaken en ik zal proberen hier verandering in te brengen. Het strekt u echter tot eer dat u hier allen aanwezig bent zonder de mogelijkheid dat u en uw werkzaamheden op televisie verschijnen.
Collega's, ik roep u dan ook uit tot de eminente leden van de club van vrijdag.

Onderbreking van de zitting
De Voorzitter
Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement te zijn onderbroken.
(De vergadering wordt om 11.35 uur gesloten)

