Famagusta / Varosha (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is de mondelinge vraag van Marcin Libicki, namens de Commissie verzoekschriften, aan de Commissie: Opneming van de teruggave van het gebied Varosha aan de wettige bewoners in het pakket maatregelen ter beëindiging van het isolement van de Turks-Cypriotische gemeenschap (B6-0446/2006).
Marcin Libicki 
auteur. - (PL) Mijnheer de Voorzitter, het heeft een hele poos geduurd vooraleer de mondelinge vraag over Varosha, het afgesloten deel van Famagusta, op de agenda van het Europees Parlement kwam te staan. Het toeval wil dat we vandaag reeds voor de tweede keer debatteren over aangelegenheden die verband houden met de Commissie verzoekschriften. Vanochtend heeft onze commissie haar verslag voorgesteld over het jaarverslag van de activiteiten van de Europese Ombudsman.
Hoewel het lang heeft geduurd vooraleer deze twee kwesties aan de orde zijn gesteld, ben ik zeer verheugd over het feit dat ze nu beide op dezelfde dag besproken worden. Aangezien we de Commissie verzoekschriften omschrijven als een orgaan dat tot doel heeft de instellingen van de Europese Unie dichter bij de burgers te brengen, is het voor ons een waar genoegen dat we vandaag dit uiterst belangrijke verzoekschrift kunnen behandelen. Het doet me eveneens plezier dat enkele auteurs van het verzoekschrift hier vandaag aanwezig zijn en op de tribune hebben plaatsgenomen. Ik heet hierbij de heer Afxentiou en de heer Christofidis van harte welkom. Zij zijn, zoals ik net zei, twee van de auteurs van het verzoekschrift en volgen hier vandaag het debat.
Mijnheer de Voorzitter, de beslissing om een mondelinge vraag in te dienen is op 14 juli 2005 genomen, tijdens de zitting van onze commissie. De auteurs van het verzoekschrift, ook zij die hier vandaag aanwezig zijn, woonden die vergadering eveneens bij. Ze vertegenwoordigen de Famagusta Refugees Movement, een organisatie die in Cyprus van groot belang is. De beweging is in 1976 opgericht door de verdreven inwoners van Famagusta. Jammer genoeg is het debat over deze kwestie een aantal keren uitgesteld en liep het zo aanzienlijke vertraging op. Intussen is het probleem des te urgenter geworden.
De auteurs van het verzoekschrift hebben benadrukt dat er reeds dertig jaar is verstreken sinds Famagusta door het Turkse leger werd bezet en Varosha, een deel van Famagusta, werd afgesloten. Uit de toelichting die de auteurs tijdens de vergadering van onze commissie bij hun verzoekschrift en hun problemen hebben gegeven, is duidelijk geworden dat Varosha een echte spookstad is geworden. Deze toestand zorgt niet alleen voor grote verdeeldheid tussen de verdreven inwoners en hun nakomelingen, maar staat eveneens het algemene economische herstel van de stad in de weg en draagt niet bij tot een betere verstandhouding tussen de beide Cypriotische gemeenschappen.
De auteurs van het verzoekschrift stellen in de eerste plaats voor om Varosha aan zijn oorspronkelijke bewoners terug te geven, krachtens verordeningen die door de internationale gemeenschap en in het bijzonder door de Europese Unie moeten worden aangenomen. De auteurs van het verzoekschrift verklaren elke poging te steunen die erop gericht is de Turks-Cypriotische gemeenschap te helpen, die vanuit juridisch en sociaal oogpunt een wezenlijk deel van Cyprus uitmaakt. Ze hebben eveneens hun bezorgdheid uitgesproken over de verordeningen die reeds ten uitvoer zijn gelegd en duidelijk de Turks-Cypriotische gemeenschap bevoordelen. Ze maken zich met name zorgen over het feit dat deze maatregelen tot isolement leiden en lijnrecht in strijd zijn met de onderliggende strategie die de hereniging van Cyprus ten doel heeft.
Hoewel deze doelstelling is opgenomen in de toelichting bij het voorstel voor een verordening van de Raad tot instelling van een instrument voor financiële steun ter bevordering van de economische ontwikkeling van de Turks-Cypriotische gemeenschap, hebben de auteurs beklemtoond dat het maatregelenpakket de hereniging van Cyprus wil vergemakkelijken. Dit kan door de economische en sociale ontwikkeling te stimuleren, met bijzondere nadruk op de economische integratie van het eiland.
Tot dusver ontbreekt het aan een consequent beleid om deze doelstellingen te bereiken. De auteurs van het verzoekschrift van hun kant stellen voor om in eerste instantie de bevordering van de handel en het toerisme te vergemakkelijken. Die sectoren zouden niet alleen de welvaart van de gemeenschap kunnen verhogen, maar ook haar financiële situatie kunnen verbeteren. Tevens zou het potentieel van de haven van Famagusta ten volle kunnen worden benut, met een heropleving van het hele havengebied tot gevolg.
De auteurs van het verzoekschrift hebben eveneens voorgesteld om een gedeelte van de EU-middelen die zijn bestemd voor de ondersteuning van de Turks-Cypriotische gemeenschap in een speciaal fonds te storten dat door een niet-gouvernementele organisatie zou worden beheerd, met beide gemeenschappen als gelijke partners, onder de bescherming van de Europese Unie en onder toezicht van de Europese Commissie. De auteurs hebben verder voorgesteld om deze middelen te gebruiken voor de renovatie, de modernisering en de exploitatie van de haven van Famagusta.
Namens de auteurs heeft de Commissie verzoekschriften de Europese Commissie de volgende vraag gesteld: welke instrumenten wil de Commissie aanwenden om ervoor te zorgen dat er een oplossing wordt gevonden voor de kwesties die door de auteurs van het verzoekschrift aan de orde worden gesteld?
De Raad Algemene Zaken heeft de Commissie in zijn besluit van 27 februari 2006 gevraagd om zich te blijven inspannen voor rechtstreeks handelsverkeer in het voordeel van de Turks-Cypriotische gemeenschap, met als uitgangspunt de onderhandelingen die onder Luxemburgs voorzitterschap plaatsgevonden hebben. Daarbij zijn Varosha, het afgesloten deel van Famagusta, en de haven samen met de vrijhandelsregeling ter sprake gebracht. Er is toen eveneens verklaard dat het afgesloten gebied Varosha momenteel van geen enkel nut is. Deze toestand levert alleen maar verdriet op voor de verdreven inwoners en hun nakomelingen, belemmert het algemene economische herstel van de stad en draagt niet bij tot het opbouwen van vertrouwen tussen de twee Cypriotische gemeenschappen. Hoe denkt de Commissie te werk te gaan om het eerder vernoemde besluit ten uitvoer te leggen, zodat het afgesloten deel van Famagusta aan zijn wettige bewoners kan worden teruggegeven?
Mijnheer de Voorzitter, het is niet de eerste keer dat we in dit Parlement een debat voeren over aangelegenheden die verband houden met Cyprus, Turkije en de moeilijkheden die het gevolg zijn van de Turkse agressie tegenover Cyprus. Dit verzoekschrift en de mondelinge vraag die eruit voortgekomen is, stellen precies dit probleem aan de orde. Deze aangelegenheid is niet alleen van cruciaal belang voor het betrokken deel van Europa, maar laat zich in de hele Europese Unie voelen. Om die reden zou het me een groot plezier doen wanneer we een duidelijk antwoord krijgen op de gestelde vraag. Voorts hoop ik dat de voorstellen die eerder door verschillende Europese instellingen zijn geformuleerd, evenals de eisen van de auteurs van het verzoekschrift, ten uitvoer zullen worden gelegd.
Dit is een zeer belangrijke aangelegenheid. Het antwoord op dit probleem zal voor een groot deel van de Turkse, Griekse en Cypriotische gemeenschap een indicator zijn voor de doeltreffendheid die de Europese instellingen aan de dag leggen bij het oplossen van problemen die verbonden zijn met de hoop van de Europese burgers.
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de Commissaris, ik zou graag een antwoord krijgen op deze vraag. Ik hoop dat zowel de auteurs van het verzoekschrift als de Commissie verzoekschriften en het Europees Parlement zich in uw antwoord zullen kunnen vinden.
Olli Rehn
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik de heer Libicki en de Commissie verzoekschriften bedanken voor het stellen van deze vraag. Persoonlijke vrienden van mij die ik al lang ken, zijn vluchtelingen uit Varosha en daarom ben ik op de hoogte van het belang van de kwestie, niet alleen vanwege mijn portefeuille, maar ook vanwege mijn persoonlijke contacten.
De Verenigde Naties beschikken over de verantwoordelijkheid en competentie om een allesomvattende schikking van de Cyprus-kwestie na te streven. De Commissie steunt de Verenigde Naties in deze inspanningen en moedigt de betrokken partijen aan om de gesprekken over een dergelijke schikking te hervatten.
De teruggave van Varosha aan de wettige bewoners is een van de belangrijkste onderdelen van het proces dat door de VN wordt geleid. Als de partijen hiermee akkoord gaan, zal de teruggave van Varosha moeten plaatsvinden onder auspiciën van de Verenigde Naties.
Het plan-Annan voorzag in een vroegtijdige teruggave van Varosha aan de wettige bewoners. Het plan, dat werd gesteund door de Verenigde Naties en de Europese Unie, mislukte echter in 2004.
De teruggave van Varosha is een kwestie die los staat van de invoering van rechtstreeks handelsverkeer tussen de Turks-Cypriotische gemeenschap en de rest van de Europese Unie. Rechtstreeks handelsverkeer is een kwestie die binnen de competentie van de EU valt. In juli 2004 heeft de Commissie hiertoe een ontwerpverordening voorgesteld.
In de hoop te komen tot een consensus binnen de Raad over de regulering van rechtstreeks handelsverkeer, hebben opeenvolgende EU-voorzitterschappen onderzoek verricht naar mogelijke oplossingen, maar tot dusver zonder succes. Het Finse voorzitterschap verricht substantiële diplomatieke inspanningen om de huidige impasse te doorbreken en de Commissie steunt het voorzitterschap volledig in diens inspanningen. Door de Finse formule zou een heuse win-winsituatie ontstaan voor beide gemeenschappen en alle betrokken partijen. Het zou een enorme vertrouwenwekkende stap in de richting van een allesomvattende schikking zijn, en zodoende ook een kans op de teruggave van Varosha inhouden. Het creëren van een win-winsituatie is al sinds de tijden van Robert Schuman en Konrad Adenauer de kern van de Europese integratie geweest, toen zij Frankrijk en Duitsland samenbrachten slechts vijf jaar nadat de meest verbitterde en vernietigende oorlog op aarde op hun grondgebied werd gestreden.
De afgelopen 42 jaar is er voldoende sprake geweest van "rode lijnen” en "chantage” in het oostelijke Middellandse-Zeegebied. Dat is premodern gepraat in het hedendaagse postmoderne Europa. Het is nu de hoogste tijd om rode lijnen te vervangen door het bouwen van bruggen en een win-winmentaliteit, want daar draait het immers om bij de Europese Unie.
Panayiotis Demetriou
namens de PPE-DE-Fractie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, de kwestie-Famagusta is hoofdzakelijk een humanitaire kwestie. Dat was precies de basis waarop de vluchtelingenbeweging van Famagusta haar verzoekschrift aanbood aan de Commissie verzoekschriften.
Meer dan 30 000 mensen dromen nu al 32 jaar lang dag en nacht van een terugkeer naar hun huizen. Dat is te lang. De mooie stad Famagusta is nog steeds onbewoond. Het is een spookstad. Cynisch genoeg blijft Turkije de stad gebruiken als onderhandelingsmiddel. Wat de inwoners van Famagusta zich vanzelfsprekend afvragen, is wat de internationale gemeenschap doet, en wat de Europese Unie doet, om hen te helpen terug te keren naar hun huizen. De commissaris heeft gezegd dat iedereen zijn best doet. De kwestie is echter heel eenvoudig: een lege stad moet worden teruggegeven aan de wettige bewoners. Turkije kan andere onderhandelingsmiddelen gebruiken.
Turkije krijgt niet het juiste signaal over wat er zou moeten gebeuren. Overleg over Famagusta is de eerste grote stap naar een juiste oplossing van de kwestie-Cyprus op basis van resoluties van de Verenigde Naties en Europese waarden. Turkije moet die stap nu nemen, in het belang van gerechtigheid, in het belang van Turkije zelf en in het belang van Griekse en Turkse Cyprioten, zoals de heer Libicki heeft gezegd.
De wanhopige smeekbede van de vluchtelingen van Famagusta die nog in leven zijn, is: "Help ons naar huis terug te keren”. Laten wij hen helpen, commissaris. Dit is het juiste moment.
Maria Matsouka
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, de meesten onder ons hebben het geluk bepaalde, kleine luxes te genieten, zoals de luxe van een thuis, de luxe om in een buurt te wonen met kennissen en vrienden. Vandaag spreken wij echter over mensen die deel uitmaken van de grote Europese familie en die proberen dat terug te krijgen wat wij in ons dagelijkse leven haast als vanzelfsprekend beschouwen.
De vluchtelingenbeweging van Famagusta bestaat uit ontheemde burgers van een stad die nu al 32 jaar lang een spookstad is. Deze mensen zijn er weliswaar in geslaagd om elders op Cyprus een nieuw leven op te bouwen, maar dan moet u zich eens indenken wat het betekent te weten dat je eerste huis, of je ouderlijk huis, enkele kilometers verderop verlaten staat en je daar totaal geen toegang toe hebt, zonder ook maar enige verantwoordelijkheid van jouw kant.
Dames en heren, als de stad Famagusta wordt teruggegeven aan de legitieme bewoners van de Grieks-Cypriotische en Turks-Cypriotische gemeenschap, zal dat heel veel economische en sociale voordelen opleveren. Famagusta was een gerenommeerde toeristische bestemming en als de stad opnieuw wordt opgebouwd, kan ze haar vroegere glorie terugwinnen maar ook grote handelsmogelijkheden bieden, onder meer dankzij de exploitatie van zijn haven, die - zoals blijkt uit het verzoek van de rekwestranten - met de inzet van de modernste technologie opnieuw in gebruik kan worden genomen en optimaal kan functioneren. Als de stad wordt teruggegeven aan zijn bewoners, en als daarbij met garanties van de internationale gemeenschap en natuurlijk de Europese Unie wordt gezorgd voor de versterking van de instellingen van beide gemeenschappen, zullen naarmate de stad wordt herbouwd en ontwikkeld, natuurlijk ook de banden tussen beide gemeenschappen worden ontwikkeld. Als er een klimaat van veiligheid, zekerheid en vertrouwen ontstaat, zal dat goed zijn voor de economische ontwikkeling en de samenwerking, en zullen naarmate zich de samenwerking op arbeids- en economisch gebied ontplooit, ook de sociale banden kunnen worden aangehaald.
Het uiteindelijke doel is toch de stad in staat te stellen zijn eigen dynamiek te ontwikkelen. Die dynamiek kan een voorbeeld zijn en een voortrekkersfunctie vervullen. Dit verzoek komt van de bewoners van de stad zelf, van mensen van beide gemeenschappen die onderling goede betrekkingen hebben, en daarom vraag ik mij af of wij het recht hebben om te weigeren, of wij het recht hebben om hun onze hulp te ontzeggen. Laten wij echter zien te voorkomen dat deze mogelijkheid een gelegenheid wordt tot ondermijning van de vooruitgang op Cyprus. Dan zullen wij allemaal verantwoordelijk zijn, niet alleen jegens de mensen maar ook jegens de geschiedenis.
Marios Matsakis
namens de ALDE-Fractie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, gijzelingen door terroristen die vervolgens vragen om losgeld zijn de afgelopen jaren niet zelden voorgekomen. Dit is een lage daad van boosaardige, criminele verderfelijkheid, die algemeen en universeel wordt veroordeeld door iedereen met maar het kleinste greintje gezond verstand. Evenzo is het gijzelen van een stad door een land dat een ander land is binnengevallen en dat die stad vervolgens gebruikt voor politiek gewin door middel van chantage een geval van psychopathische barbaarsheid van ongekend formaat en van een onvoorstelbare denkwijze. Dit is wat er is gebeurd in het geval van Famagusta.
Tot 1974 was Famagusta een bloeiende stad vol leven en kracht, met een rijke geschiedenis die duizenden jaren terugging, omgeven door bloeiende boomgaarden vol citrusvruchten, gelegen aan een gouden zandkust. Het was een stad met een benijdenswaardige schoonheid. Famagusta werd alom beschouwd als de parel van het oostelijke Middellandse-Zeegebied. De vredelievende inwoners leidden hun dagelijks leven en werkten hard om vooruitgang en welvaart te bereiken. In de zomer van 1974 werden al hun dromen echter wreed verstoord.
Na herhaalde heftige en catastrofale luchtbombardementen werd de stad overspoeld door drommen Turkse soldaten, tanks en pantservoertuigen, die dood en vernietiging zaaiden. De geschokte inwoners vluchtten in een wanhopige poging het leven van hun dierbaren te redden, intussen het hoogstnoodzakelijke om te overleven met zich meedragend. De meesten van hen vonden een schuilplaats in een hooggelegen gebied enkele kilometers ten zuiden van de stad, waar zij in geïmproviseerde vluchtelingenkampen woonden en van waaruit zij moesten toezien hoe hun huizen door Turkse soldaten werden geplunderd.
De indringers namen niet alleen meubels en andere huishoudelijke bezittingen mee, maar ook deuren, ramen, regenpijpen, dakpannen en alle andere spullen die ze te pakken kregen. Vervolgens schermden zij de hele stad af, verklaarden deze tot militaire zone en stelden rondom wachtposten op. Vandaag, 33 jaar later, is de stand van zaken nog altijd ongewijzigd. Telkens wanneer een inwoner, gedreven door een wanhopige heimwee, probeerde zijn afgeschermde stad te naderen, werd hij of zij ter plekke doodgeschoten of gearresteerd door Turkse soldaten en berecht voor een Turkse krijgsraad op grond van het betreden van een zwaar beveiligd militair gebied.
De spookstad Famagusta is vaak het aandachtspunt geweest in diverse VN-resoluties en tussen elke "indien”, "wanneer” en "hoe” van vaag diplomatiek taalgebruik door, zijn de mensen van Famagusta keer op keer blijven geloven dat zij ooit naar hun huizen zullen terugkeren. Dat is echter telkens een illusie gebleken, omdat in de echte wereld van politieke diplomatie altijd de sterksten hun zin krijgen. In het geval van Cyprus was Turkije veruit de sterkste, en dat is het nog steeds.
Net op het moment dat de vluchtelingen uit Famagusta op het punt stonden volledig gedesillusioneerd te raken over alle VN's en Veiligheidsraden van deze wereld, doemde er plotseling nieuwe hoop op in de vorm van de toetreding tot de EU door Cyprus.
Mannen, vrouwen en kinderen spraken ineens over zaken als "het Europese acquis communautaire” en "de principes en waarden waarop de EU is gebaseerd”. Velen van hen waren er zelfs van overtuigd dat de EU Turkije na de toetreding zou dwingen om Famagusta terug te geven aan de rechtmatige bewoners. Wat waren deze mensen naïef. Zij hadden er geen besef van dat de EU zich vooral druk maakt over handel op de omvangrijke Turkse markt en niet over ouderwetse principes zoals rechtvaardigheid en vrijheid. Zij hadden er geen besef van dat de EU Turkije vooral ziet als zijnde van een welhaast almachtig belang in het tegengaan van de dreiging van islamitisch fundamentalisme.
En dus, waarde collega's, zijn we vandaag weer bezig met praten, praten en nog eens praten over het recht van de inwoners van Famagusta om naar huis te gaan. Als Turkije zijn zin krijgt, zullen we hierover waarschijnlijk nog lange tijd blijven praten, terwijl de grote EU trots blijft op haar principes en waarden, en bijna iedereen - met name de Turkse overheid - tevreden zal zijn, behalve de mensen uit Famagusta.
Geleidelijk aan zullen wij leren leven met hun verdriet dat ze hun stad, de parel van het oostelijke Middellandse-Zeegebied, langzaam zien wegkwijnen onder het toeziend oog van de VN, de Veiligheidsraad, en nu de EU.
Kyriacos Triantaphyllides
Mijnheer de voorzitter, het vraagstuk van de teruggave van het omheinde gebied van Famagusta aan de wettige bewoners is nooit onderdeel geweest van een alomvattende oplossing van de kwestie-Cyprus. Dat blijkt uit de resoluties van de Verenigde Naties.
De teruggave van de stad is jarenlang losgekoppeld geweest van een alomvattende regeling: dat is het eerste punt dat ik naar voren wilde brengen. Het tweede punt is dat de Commissie in haar laatste voortgangsverslag over Turkije onderstreept dat de toepassing van het Protocol een op zich staande juridische verplichting is, die niet in verband gebracht kan worden met de situatie van de Turks-Cyprische gemeenschap. Bijgevolg legt Turkije ten onrechte een band tussen enerzijds het vraagstuk van zijn naleving van de verplichtingen en anderzijds de opheffing van het isolement van de Turks-Cyprioten, dat voor zover daar sprake van is uitsluitend te wijten is aan de Turkse bezetting.
Eveneens ten onrechte stemmen bepaalde kringen in de Europese Unie in met een dergelijke band. Als deze band echter ondanks alles wordt aanvaard, kan het voorstel van de Cyprische regering tot een gezamenlijke exploitatie van de haven van Famagusta, onder het beschermheerschap van de VN en onder toezicht van de Europese Commissie, in combinatie met de teruggave van de stad aan zijn wettige bewoners, de gulden middenweg zijn, waarmee de zich aftekenende en uitermate ongewenste impasse misschien kan worden voorkomen. Turkije zal op die manier haar verzoek tot opheffing van het isolement van de Turks-Cyprioten ingewilligd zien en de Turks-Cyprioten zullen niets verliezen met de teruggave van de nu al 32 jaar lang verlaten stad aan zijn wettige inwoners; ze krijgen zelfs het recht om goederen via de haven uit te voeren. Verder zullen alle wettige inwoners zich opnieuw in hun stad kunnen vestigen en zullen tegelijkertijd de Turkse havens en luchthavens worden opengesteld voor Cyprische schepen en vliegtuigen. Tot slot zal de samenleving van beide gemeenschappen in Famagusta een hart onder de riem zijn van degenen die proberen een alomvattende oplossing voor de kwestie-Cyprus te bewerkstellingen.
Concluderend kan ik zeggen, mijnheer de Voorzitter, dat de teruggave van Famagusta aan zijn wettige inwoners de sleutel is als men de huidige problemen wil aanpakken op een manier die de juist opgevatte belangen van beide partijen dient. Als wij ons allemaal opgewassen tonen tegen de situatie en voorrang geven aan de redelijkheid, mogen wij met gematigd optimistisch verwachten dat de zich aftekenende complicatie met succes het hoofd geboden zal worden.
Kathy Sinnott
namens de IND/DEM-Fractie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, Famagusta wordt in gijzeling gehouden. Het is al beschreven als een spookstad; het is uitgestorven, geïsoleerd en leeg. Famagusta is een stad aan de oostkust van Cyprus. In 1974 vielen Turkse troepen Famagusta binnen en sindsdien wordt de stad afgeschermd. Op het ogenblik is de stad onbewoond en wordt ze bewaakt door Turkse troepen. Er woont daar geen mens. Iedereen die de stad wil binnengaan, wordt ter plekke neergeschoten of berecht voor een militaire rechtbank.
Famagusta heeft slechts veertien jaar van zijn onafhankelijkheid kunnen genieten. Tijdens die jaren was de stad van onschatbare waarde voor de economie van Cyprus. De stad had 60 000 inwoners en 15 000 dagelijkse forensen. Er lag een bruisende haven. Ondanks het feit dat de stad slechts zeven procent van de bevolking van Cyprus herbergde, nam ze meer dan tien procent van de totale industriële werkgelegenheid en productie voor zijn rekening. Ondanks deze aantallen en het onmiskenbare voordeel voor Cyprus ligt de stad er nog steeds verlaten bij. Het mag duidelijk zijn dat dit noch voor Cyprus, noch voor de bevolking een duldbare situatie is. Het is duidelijk dat er iets moet gebeuren.
Ik vind het ongelooflijk dat de Europese Unie niet eist dat Famagusta onmiddellijk zonder voorbehoud teruggegeven wordt aan de inwoners, die overigens burgers van de Europese Unie zijn. In plaats daarvan hebben we deze bizarre situatie waarin de Europese Unie en vele regeringen in Europa tegemoet proberen te komen aan alle obscene eisen en wensen van Turkije. We weten allemaal dat Turkije lid wil worden van de Europese Unie. We weten wat een machtig land het is. Maar we moeten ons afvragen of Turkije wel klaar is om toe te treden tot de Europese Unie.
Turkije schaadt zijn toetreding. Toen ik in dit Parlement kwam, heb ik vóór het starten van de onderhandelingen met Turkije gestemd. Tijdens de laatste ronde heb ik me van stemming onthouden. Zal ik tegen de toetreding van Turkije moeten stemmen of zal ik binnenkort een beetje welwillendheid merken van de kant van Turkije?
Ik kan niets goeds ontdekken aan deze situatie. De teruggave van Famagusta zou voor Turkije een uitgelezen mogelijkheid zijn om niet alleen de oorspronkelijke inwoners van Famagusta maar ook de Europese Unie en de rest van de wereld te laten zien dat het een vredelievend land is dat achter vrede staat.
Charles Tannock
(EN) Mijnheer de Voorzitter, Cyprus is al sinds de Turkse invasie van 1974 tragisch verdeeld en de stad Famagusta wordt sindsdien bezet door de Turkse strijdkrachten.
We zien onder het Finse voorzitterschap van de Europese Unie nu een veelbelovende deal tevoorschijn komen waarmee het door de Turken bezette noorden van het eiland kan worden heropend voor directe handel door de haven van Famagusta, onder streng toezicht van de Europese Unie. Dit zou gebeuren in ruil voor de teruggave door Turkije van het afgeschermde gebied van Varosha aan zijn oorspronkelijke Grieks-Cypriotische bewoners, onder toezicht van de Verenigde Naties. Gelukkig kunnen de oorspronkelijke Grieks-Cypriotische inwoners er terugkeren zonder veel ontwrichting, omdat niemand hoeft te verhuizen naar elders aangezien het ontvolkte gebied van Varosha in 1974 werd afgegrendeld en onder toeziend oog van het Turkse leger staat.
Een verwijzing naar de terugkeer van de bewoners naar Varosha was opgenomen in de in 1979 op hoog niveau gesloten overeenkomst-Kyprianou-Denktas. Toen al was overeengekomen dat dit ten uitvoer zou worden gelegd zonder de uitkomst van de bespreking inzake andere aspecten van het probleem-Cyprus af te wachten, of het te gebruiken als een onderhandelingstroef in het behandelen van andere Cypriotische kwesties.
De teruggave kan zeker niet worden gekoppeld aan de vraag of Turkije zijn sterke engagement als kandidaat-lidstaat van de Europese Unie in praktijk brengt door zijn havens open te stellen voor alle Cypriotische schepen, iets waar Turkije in heeft toegestemd onder het Ankara-protocol inzake de uitbreiding van de tolunie, die zich moet gaan uitstrekken tot alle Europese lidstaten. Hieronder valt de Republiek Cyprus, die Turkije belachelijk genoeg wettelijk weigert te erkennen, hoewel Cyprus een volwaardige lidstaat van de Europese Unie is.
Als de directe handel vanuit het noorden wordt hervat, moet de Groene Lijn ook zorgvuldig onder toezicht gehouden worden, met betrekking tot potentiële stijgingen in illegale immigratie en mensenhandel, met name van vrouwen vanuit Oost-Europa. Bovendien moet de zogenoemde Republiek Noord-Cyprus niet blijven dienen als een toevluchtsoord voor ontsnapte criminelen, onder wie vooraanstaande Britse voortvluchtigen zoals de heer Asil Nadir.
Mechtild Rothe
(DE) Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, mijnheer de commissaris, een stad die met prikkeldraad van de buitenwereld is afgesloten. Een spookstad als Varosha kunnen we in Europa niet dulden! Al 32 jaar staat de ooit door ongeveer 30 000 mensen bewoonde stad leeg. Vanuit de verte kunnen de mensen hun huizen achter een hek zien staan en hun wil om terug te keren is ongebroken. Volgens mij hebben ze daar ook het recht toe.
Mijnheer de commissaris, ik weet dat wij hier in het Parlement en u in de Commissie het Cyprus-probleem niet op eigen houtje kunnen oplossen. Als het Europees Parlement of de Commissie zijn zin had gekregen, lag er inmiddels een oplossing op basis van het plan-Annan. Maar ook al heeft de meerderheid van afwijzende Grieks-Cypriotische stemmen ons teleurgesteld, we hebben die wel te respecteren en ik zeg onomwonden dat we dat ook gedaan hebben. Dat neemt niet weg dat we wel op een spoedige oplossing hopen.
Een teruggave van Varosha aan de oorspronkelijke bewoners, een bi-communaal stadsbestuur en een samenleven van beide bevolkingsgroepen in Famagusta zijn geschikte maatregelen om echt vertrouwen te wekken en andere gunstige ontwikkelingen op gang te brengen.
Mijnheer de commissaris, u hebt erop gewezen dat het Finse Raadsvoorzitterschap zich momenteel inspant om de al meer dan twee jaar geleden toegezegde directe handel tussen de EU en Noord-Cyprus mogelijk te maken. Op dit punt moeten we ons woord aan de Turks-Cyprioten gestand doen.
Maar de openstelling van Varosha, zoals voorgesteld door de rekwestranten, kan uitkomst bieden aan mensen die al 32 jaar op hun terugkeer wachten en tegelijk een hernieuwd samenleven mogelijk maken, dat de weg effent voor een definitieve oplossing. Ik hoop daarom dat het Finse Voorzitterschap zijn voorstel nog eens overdenkt.
Jaromír Kohlíček
(CS) Dames en heren, Cyprus is al lange tijd verdeeld in drie stukken. Drie procent van het grondgebied bestaat uit Britse legerbases. Niemand van de lokale bevolking weet wat daar gebeurt, maar het zijn duidelijk plekken waar een aantal buitenlanders een goed salaris verdient.
De Raad Algemene Zaken vraagt de Commissie om rechtstreekse handel met de Turkse gemeenschap op Cyprus te steunen in verband met de openstelling van Famagusta - Varosha in het Turks -, dat op dit moment is afgegrendeld. Gezien het feit dat het Parlement heeft gedebatteerd over het vrijgeven van geld voor de ontwikkeling en vernieuwing van de infrastructuur van het noordelijke deel van Cyprus, is mijn vraag wanneer, als Famagusta tot het noordelijke deel van het eiland behoort, de reconstructiewerkzaamheden met behulp van bovengenoemde middelen van start zullen gaan en wanneer ze voor de plaatselijke bevolking toegankelijk zullen worden. Als de infrastructurele werken echter bij het zuidelijke deel horen, wanneer zullen ze dan worden geopend, zodat de plaatselijke bewoners kunnen beginnen met de wederopbouw van de stad?
Of is er misschien nog een derde weg vooruit, mijnheer de commissaris? Moeten de Britse eenheden die op het eiland gelegerd zijn het probleem soms oplossen?
Bernd Posselt
(DE) Mijnheer de Voorzitter, deze heerlijke stad Straatsburg, waar het Europees Parlement zijn enige zetel heeft en hopelijk ook in de toekomst zal hebben, werd na de Tweede Wereldoorlog door de Engelse Labour-politicus Ernest Bevin voorgesteld als hoofdstad van de Europese eenwording. Bevin zei indertijd: 'Er is haast geen andere stad die zo onder de menselijke domheid geleden heeft als Straatsburg. Daarom is het de ideale plek om de menselijke domheid te overwinnen.'
Ik zou willen dat we binnenkort ook zoiets over Famagusta konden zeggen. Famagusta staat symbool voor een wrede en zinloze verdrijving, in strijd met het volkenrecht en de mensenrechten. Een eenvoudige daad van goede wil zou het zonder noemenswaardig probleem in een symbool voor de overwinning op nationalisme en verdrijving kunnen veranderen, met een uitstraling tot ver buiten Cyprus.
Ik herinner mij een verblijf in Noord-Cyprus, toen ik een chauffeur had, een Turks-Cyprioot die goed Grieks sprak. Die zei tegen mij: "Ik voel diepe sympathie voor mijn Griekssprekende medeburgers van Cyprus. Ons probleem zijn niet de Grieks-Cyprioten, maar het Turkse leger en de landverhuizers die men zonder aanleiding naar dit eiland gebracht heeft.” Dat zijn de mensen die er belang bij hebben dat deze twistappel behouden blijft. Daar zouden we ons tegen moeten keren. We moeten ervoor zorgen dat beide bevolkingsgroepen zich met elkaar verzoenen en de vluchtelingen kunnen terugkeren naar Famagusta, de stad van hun voorouders. Dat zou het hele Middellandse-Zeegebied, Europa en de hele wereld het signaal geven dat mensen die tot verschillende volkeren behoren op basis van het recht vreedzaam samen kunnen leven.
Cyprus zou wat dat betreft een voorbeeld voor vele, vele andere crisishaarden kunnen zijn. Daarom bedank ik de initiatiefnemers voor deze petitie voor het feit dat ze dit thema aangesneden hebben. We zijn hun solidariteit verschuldigd en moeten hen helpen om eindelijk hun recht te halen en Famagusta weer tot een bloeiende handelsstad en een cultureel centrum te maken, wat het in zijn trotse en roemrijke geschiedenis altijd geweest is en hopelijk in de toekomst weer zal zijn!
(Applaus)
Panagiotis Beglitis
(EL) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, 32 jaar na de militaire invasie en het begin van de nog steeds voordurende bezetting, zijn de foto's die ons bereiken vanuit het omheinde, uitsluitend door het Turkse leger gecontroleerde gebied Varosha een onweerlegbare getuigenis van de Cyprische tragedie, van de schending van het internationale en Europese recht en de vernietiging van elk spoor van Europese democratische beschaving.
Het verzoek van de Grieks-Cyprische burgers - die net als hun Turks-Cyprische medeburgers vluchtelingen zijn in hun eigen vaderland - om naar hun huizen en bezittingen terug te mogen keren, is een elementair verzoek om eerbiediging van de humanitaire beginselen. Tegelijkertijd is dit, mijnheer de Voorzitter, de uiting van een energiek initiatief tot herstel van een klimaat van vertrouwen, veiligheid en verzoening tussen beide gemeenschappen. Dit initiatief overstijgt de harde werkelijkheid van de tweedeling en is een bijdrage aan de inspanningen tot gemeenschappelijke ontwikkeling en samenleving en tot overbrugging van de psychologische kloof tussen beide partijen.
Als de Europese Unie consequent en vastberaden ijvert voor vertrouwenwekkende maatregelen - en dat kan zij, mijnheer de commissaris -, dan kunnen de noodzakelijke voorwaarden worden gecreëerd voor de hervatting van een oprechte dialoog, met als doel een levensvatbare en werkbare oplossing van de kwestie-Cyprus te bewerkstelligen. Deze oplossing is niet alleen een zaak voor de leiders en niet alleen afhankelijk van hun politieke wil. Zij houdt ook nauw verband met de samenleving en met het gevoel van rechtvaardigheid, dat moet worden geconsolideerd.
De geschiedenis van de kwestie-Cyprus wordt, geachte afgevaardigden, gekenmerkt door een groot aantal gemiste kansen op politiek vlak. Laten wij voorkomen dat ook de kansen verloren gaan die in de samenleving bestaan voor een vreedzame hereniging van het eiland ten bate van alle burgers, Grieks-Cyprioten en Turks-Cyprioten.
Zbigniew Zaleski
(PL) Mijnheer de Voorzitter, wat de feiten in deze zaak betreft, is er al heel wat gezegd over de status van Famagusta. Ik wil graag drie punten onder de aandacht brengen. Ten eerste hebben de inwoners recht op hun eigendom, ze hebben het recht om terug te keren naar het afgesloten gebied. Ten tweede kan het probleem Famagusta vergeleken worden met schizofrenie of met de een of andere vorm van kanker waaraan het organisme van de Europese Unie lijdt. Als we niet in staat zijn om voor deze kwestie een oplossing te vinden, betwijfel ik ten zeerste of we er ooit in zullen slagen om de toetreding van Turkije tot de Europese Unie tot een goed einde te brengen. Tot slot, mijnheer de Voorzitter, zullen uzelf, alle Europese instellingen en de hele Europese democratie er vroeg of laat van verdacht en beschuldigd worden geen zorg te hebben gedragen voor het culturele erfgoed waarmee we allemaal zijn opgegroeid. Famagusta is een uitstekend voorbeeld van dit culturele erfgoed. We mogen dus in geen geval toelaten dat alles daar gewoon instort, wat overigens nu reeds gebeurt. Ik ben van mening dat we onze strategie moeten wijzigen. We hebben hier immers te maken met een bezettingsmacht. De huidige strategie heeft tot dusver niet het gewenste resultaat opgeleverd en daaraan hebben wij allemaal schuld. Dat geldt dus ook voor u, mijnheer de Voorzitter.
Olli Rehn
lid van de Commissie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, vele sprekers hebben gezegd dat de verdeling van Cyprus tragisch is. Daar sluit ik me volledig bij aan. De hereniging zou op zijn laatst gisteren moeten hebben plaatsgevonden.
De Europese Unie steunt consequent deze inspanningen en heeft door de Commissie actief betrokken te laten zijn bij al deze inspanningen geprobeerd haar steentje bij te dragen. Door de betrokkenheid in de afgelopen jaren van alle voorzitterschappen bij deze inspanningen heeft de Europese Unie een enorme hoeveelheid energie en moeite geïnvesteerd in het oplossen van het dilemma-Cyprus.
Vandaag de dag is de Finse formule waarschijnlijk de laatste kans die we de komende jaren zullen hebben om de bestaande impasse te doorbreken. Daarom moet die uiterst serieus worden genomen. Afgaand op de Ministerraad van de ministers van buitenlandse zaken van afgelopen maandag steunen de Europese lidstaten inderdaad de Finse inspanningen. Ook de Commissie sluit zich hierbij aan, met zowel de politieke middelen als de juridische en andere essentiële expertise om oplossingen te vergemakkelijken.
Kortom, iedereen moet deze gelegenheid aangrijpen en zo een echte situatie met alleen maar winnaars scheppen voor iedereen, onder wie de vluchtelingen van Varosha.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
