Polityka spójności po 2013 roku (debata) 
Przewodniczący
Kolejnym punktem porządku obrad jest pytanie ustne skierowane do Komisji przez panią poseł Danutę Marię Hübner w imieniu Komisji Rozwoju Regionalnego na temat polityki spójności po 2013 roku (O-0121/2009/rev. 1 - B7-0229/2009)
Danuta Maria Hübner
autor. - Panie przewodniczący! Trzy lata temu wprowadzono dogłębną reformę europejskiej polityki spójności, uwzględniając bezprecedensowe rozszerzenie Unii oraz pojawiające się nowe wyzwania.
Nie przez przypadek w latach 2005 i 2006 najważniejszymi priorytetami w europejskiej polityce spójności były strategia lizbońska, innowacje i konkurencyjność, zmiany klimatyczne, bezpieczeństwo energetyczne i efektywność energetyczna, oszczędne gospodarowanie wodą, inwestowanie w nowe umiejętności, atrakcyjność regionów dla młodych ludzi oraz jakość życia.
Ponieważ rozumieliśmy, że misją polityki spójności jest przewidywanie przemian, a nie reagowanie na nie, do programu polityki spójności na lata 2007-2013 włączyliśmy te wszystkie priorytetowe zadania, które widnieją dzisiaj w dokumencie Komisji zatytułowanym "Europa 2020”.
Dlatego też już ponad dwa lata temu opublikowano sprawozdanie analityczne zatytułowane "Regiony 2020”. Miało ono na celu ustalenie, jakie powinny być priorytety polityki spójności po roku 2013. Dzisiaj jesteśmy dobrze przygotowani do tego, by stawić czoła przyszłości.
Rok temu wszystkie zasoby dostępne w ramach tej polityki oddane zostały do dyspozycji europejskiego pakietu środków naprawczych, zapewniając tym samym niezbędne ogniwo wiążące strategię wyjścia z realnego kryzysu gospodarczego z długoterminowym, trwałym wzrostem i przekształceniami strukturalnymi.
Nasze pytanie ustne dotyczy jednak przyszłości. W nadchodzących latach Europa, w której mieszkamy, będzie potrzebować zdecydowanych wspólnych działań, by wyjść naprzeciw oczekiwaniom jej obywateli, którzy są dzisiaj dobrze poinformowanymi obywatelami, mającymi pełną świadomość tego, jak wiele zależy od wyborów dokonanych przez decydentów politycznych. Te oczekiwania znajdują potwierdzenie w badaniach opinii publicznej.
Jacques Delors powiedział kiedyś, że jednolity rynek europejski oznacza konkurencję, która stymuluje, współpracę, która nas wzmacnia oraz solidarność, która nas łączy. Spójność europejską, która tworzy jednolity rynek, buduje europejska polityka regionalna, która dzisiaj oparta jest właśnie na tym potrójnym fundamencie: konkurencyjności, współpracy i solidarności.
Od wielu lat mówimy już o potrzebie uwolnienia, uruchomienia potencjału rozwojowego wszystkich europejskich regionów i miast. Doświadczenia i logika wskazują wyraźnie, że taka mobilizacja okazuje się najbardziej skuteczna i efektywna, jeżeli dąży się do niej poprzez bezpośrednie zaangażowanie subnarodowych szczebli europejskich rządów.
Europejska polityka regionalna zdała już sprawdzian z pomocniczości. Pomocniczość przynosi korzyści Europie.
Przeprowadzona w 2006 roku reforma polityki spójności uczyniła z niej nowoczesną politykę skierowaną do określonych obszarów, opartą na równowadze pomiędzy równością i efektywnością, pomiędzy podejściem oddolnym i odgórnym, pomiędzy wspólnymi europejskimi celami strategicznymi i lokalną elastycznością.
Choć potrzeba dalszych działań w tych kwestiach, kontynuacji reformy zarządzania polityką, nie należy jednak porzucać pewnych zasad. Nowy traktat ugruntował nowe rozumienie europejskiej pomocniczości, które zakorzeniło się już głęboko w polityce spójności, tzn. pomocniczości obejmującej lokalny i regionalny szczebel zarządzania polityką.
W tej sprawie możemy zrobić więcej, zwłaszcza w odniesieniu do szczebla lokalnego. Ci, którzy proponują zawężenie polityki spójności do Brukseli i szczebla krajowego albo nie znają europejskiej rzeczywistości, albo nie rozumieją tego, że wykluczenie Europy lokalnej i regionalnej z realizacji wspólnych europejskich celów jest co najmniej nierozsądne z gospodarczego punktu widzenia i niebezpieczne politycznie.
Spójność jest pojęciem, które wyklucza wykluczenie. Z powodów politycznych, gospodarczych i społecznych i ze względu na jej legitymizację, polityka spójności nie może dzielić: powinna być polityką dla wszystkich, tak samo jak rynek wewnętrzny czy wspólna waluta.
Wszystkie wierzchołki tego trójkąta integracji, tj. wspólny rynek, wspólna waluta, spójność - wzmacniają się wzajemnie i są współzależne. Stanowią nasze wspólne europejskie dobro publiczne.
My, decydenci polityczni, podnieśliśmy stawkę obiecując realizację tej polityki. Wyzwania są dobrze znane; strategię UE 2020 poddano społecznym konsultacjom.
Niezbędna jest polityka rozwojowa o jasno określonych celach i narzędziach. Polityka spójności jest polityką na rzecz rozwoju, która angażuje wszystkie szczeble europejskiego zarządzania pracujące w porozumieniu dla europejskich obywateli.
Konkludując, Europa potrzebuje nowej energii, by zadbać o swoją przyszłość, by się odnowić w zdecydowany sposób. Uzasadnione jest pytanie, skąd powinniśmy i możemy wziąć taką energię. Dla mnie odpowiedź jest jasna. Dzisiaj ta energia musi przyjść od dołu. Dzisiaj można uwolnić tę energię poprzez bezpośrednie zaangażowanie lokalnych i regionalnych szczebli europejskiego zarządzania na rzecz osiągnięcia wspólnych europejskich celów.
Paweł Samecki
komisarz. - Panie przewodniczący! Postawione pytania są bardzo istotne. Wskazują one na wagę, jaką przywiązujecie do polityki spójności, jak i na wasze zaangażowanie w utrzymanie centralnej roli polityki w integracji europejskiej.
Jeśli chodzi o pani pytanie dotyczące wielopoziomowego zarządzania, wielopoziomowe zarządzanie uznane zostało za podstawowy mechanizm realizacji priorytetów polityki UE. Rosnącą współzależność różnych szczebli administracji rządowej i samorządowej w Unii podkreślono w dokumencie podsumowującym konsultacje zapoczątkowane przez Komisję w sprawie strategii 2020 UE.
Polityka spójności jest dobrym przykładem wielopoziomowego zarządzania. Stanowi system zarządzania, w ramach którego docenia się i wykorzystuje wiedzę lokalną i regionalną, łącząc ją ze strategicznym kierunkiem szczebla wspólnotowego, zapewniając przy tym koordynację interwencji pomiędzy różnymi szczeblami administracji rządowej i samorządowej.
Mocne strony wielopoziomowego zarządzania podkreślił Komitet Regionów w swojej białej księdze z czerwca 2009 roku, w której wezwał Unię do wzmocnienia mechanizmów wielopoziomowego zarządzania i wskazał na stymulujący wpływ polityki spójności, która przyczyniła się również do realizacji innych polityk Wspólnoty.
Co do dwóch pytań dotyczących ostatecznego zaniechania celu 2 i kwalifikowalności wszystkich regionów europejskich, w okresie 2007-2013 wszystkie regiony kwalifikują się do wsparcia z funduszy strukturalnych. W odniesieniu do okresu po 2013 roku na bieżącym etapie Komisja nie zajęła jeszcze stanowiska.
Jeśli chodzi o trzecie pani pytanie dotyczące osłabienia zasady dodatkowości, dodatkowość jest jednym z podstawowych założeń polityki spójności. Gwarantuje ona, że fundusze strukturalne nie zastąpią publicznych ani równoważnych wydatków strukturalnych danego państwa członkowskiego. Tym samym gwarantuje ona, że interwencje UE przyniosą prawdziwe korzyści dla gospodarki, a polityka spójności przełoży się na istotną wartość dodaną na poziomie europejskim.
Co się tyczy pani pytania w sprawie wymiaru regionalnego polityki spójności po 2013 roku, w traktacie lizbońskim utrzymano cel zmniejszenia dysproporcji w poziomie rozwoju różnych regionów oraz zacofania regionów mających najmniej korzystne warunki w ramach kompetencji Unii w zakresie spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej wynikających z art. 174.
Ponadto w art. 176 podkreślono, że Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego ma na celu przyczynianie się do to korygowania podstawowych dysproporcji regionalnych w Unii poprzez udział w rozwoju i dostosowaniu strukturalnym regionów opóźnionych w rozwoju oraz w przekształcaniu upadających regionów przemysłowych.
Jeśli chodzi o pani pytanie dotyczące zaangażowania regionalnych i lokalnych szczebli zarządzania w realizację europejskich celów w ramach polityki spójności po 2013 roku, pragnę jeszcze raz zwrócić uwagę na dokument Komisji podsumowujący konsultacje w sprawie strategii 2020 UE, w którym poszukuje się możliwości aktywnego wsparcia ze strony takich zainteresowanych stron jak partnerzy społeczni i społeczeństwo obywatelskie, uznając, że sukces w osiągnięciu wizji UE na 2020 roku jest uzależniony w wielkim stopniu od jej przyswojenia we wszystkich regionach Unii.
Komisja nie wypracowała jeszcze stanowiska co do roli, jaką polityka spójności odgrywać będzie w realizacji strategii 2020 UE. Niemniej jednak polityka spójności może zmobilizować podmioty regionalne lub lokalne ponad wszelkimi granicami do działania na rzecz europejskich celów.
Jeśli chodzi o pani pytanie, czy Komisja zamierza opublikować białą księgę na temat spójności terytorialnej, na obecnym etapie nie przewiduje się odrębnej białej księgi w tej kwestii. Wnioski dotyczące polityki, jakie wynikają z debaty publicznej zostaną uwzględnione w kompleksowym pakiecie środków legislacyjnych w sprawie polityki spójności po 2013 roku, który zostanie przygotowany w kontekście piątego sprawozdania na temat spójności, które, zgodnie z nowym traktatem, ma być przedstawione w 2010 roku.
Jeśli chodzi o pani pytanie dotyczące roli Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach polityki spójności, w osiąganiu celu zrównoważonego i trwałego rozwoju, polityka spójności odgrywa zasadniczą rolę w realizacji europejskich priorytetów. Dotyczy to również Europejskiego Funduszu Społecznego, który będzie w dalszym ciągu służył realizacji swoich celów określonych w tytule XI nowego traktatu.
Osiągnięcie społecznej, gospodarczej i terytorialnej spójności wymaga właściwej polityki oraz kombinacji inwestycji na różnych szczeblach. Inwestycje w kapitał ludzki finansowane przez EFS stanowią niezbędny element takiej kombinacji polityki w kontekście globalnej gospodarki opartej na wiedzy.
Odnośnie do pani pytania o rolę polityki spójności w relacji do innych polityk UE: polityka spójności zapewnia UE największe źródło inwestycji w realną gospodarkę. W komunikacie Komisji z grudnia 2008 roku zatytułowanym "polityka spójności: inwestowanie w realną gospodarkę” podkreślono znaczenie tej polityki dla realizacji agendy lizbońskiej UE, inwestowania w zasoby ludzkie, przedsiębiorstwa, badania i innowacje, priorytetową infrastrukturę i energetykę.
W chwili obecnej Komisja skoncentrowała się na zagwarantowaniu jak najefektywniejszej realizacji planowanych inwestycji w ramach partnerskiej współpracy z władzami krajowymi i regionalnymi. Jest to zadanie wymagające ścisłej współpracy pomiędzy właściwymi służbami Komisji oraz pomiędzy Komisją a właściwymi władzami regionalnymi i samorządowymi.
Konkretnym przykładem współpracy pomiędzy służbami Komisji jest opublikowany w 2007 roku "Praktyczny przewodnik po funduszach UE na badania i innowacje”, który został opracowany, by pomóc potencjalnym beneficjantom zorientować się w trzech wspólnotowych instrumentach finansowych i zapewnić decydentom politycznym wskazówki dotyczące uzyskania skoordynowanego dostępu do tych instrumentów.
Co się tyczy EFS, fakt, że jego priorytety odzwierciedlają dokładnie wytyczne w dziedzinie zatrudnienia zapewnia bezpośredni związek pomiędzy priorytetami UE w dziedzinie zatrudnienia a wsparciem finansowym ze strony UE.
Działania wspierane w ramach polityki spójności uzupełniają się wzajemnie z działaniami wspieranymi w ramach polityki rozwoju obszarów wiejskich, co jasno określono w strategicznych wytycznych Wspólnoty dla obu tych polityk.
Mając nadzieję, że odpowiedziałem na część pani pytań, oczekuję na interesującą debatę.
Lambert van Nistelrooij
Panie przewodniczący, panie komisarzu! Dzisiejsza debata dotyczy głównie merytorycznej oceny polityki spójności i perspektyw dla tej polityki. Parlament Europejski chce rzecz jasna śródokresowego przeglądu finansowego. Polityka spójności i wykorzystanie funduszy obecnie i w kolejnych latach do 2020 roku stanowić będą jego kluczową część. Jednak ku naszemu zdziwieniu żadnej wzmianki o ocenie merytorycznej nie znaleźliśmy w nieformalnym dokumencie przygotowującym do przeglądu śródokresowego. Jako pierwszy mówca z grupy Europejskiej Partii Ludowej (Chrześcijańscy Demokraci), chciałbym podkreślić, że nowa Komisja musi przedstawić Parlamentowi Europejskiemu ocenę merytoryczną, a nie karykaturę polityki regionalnej.
Dokument zatytułowany "UE 2020” autorstwa przewodniczącego Komisji Barroso przewiduje wzrost i gospodarkę opartą na wiedzy, zapewnienie wyposażenia i szkoleń, konkurencję i gospodarkę przyjazną dla środowiska. A zatem polityka regionalna stanowi dzisiaj i będzie stanowić w przyszłości ramy integracji europejskiej dla realizacji tych celów. Wystarczy przyjrzeć się procesowi przechodzenia na energię ze źródeł odnawialnych, zmianom klimatycznym i strategii lizbońskiej: są to kluczowe zagadnienia z perspektywy regionów i miast.
Jeśli chodzi o grupę PPE, pragniemy skoncentrować politykę spójności w większym stopniu na kluczowych elementach tej strategii UE 2020, zachowując jednocześnie solidarność pomiędzy wszystkimi regionami, jak również cel 2, o którym pan komisarz wspomniał przed chwilą. Promowanie konkurencji w bogatych regionach jest częścią kompleksowej oceny. Dzielenie budżetów, zwiększanie sektorowej fragmentacji funduszy na szczeblu europejskim w ramach takiego przeglądu śródokresowego niczemu nie służy i jest błędnym podejściem. W czasach kryzysu dostrzegamy, jak ważne dla ożywienia gospodarczego są fundusze regionalne. Są one wypłacane szybciej i w pełni wykorzystywane: w 2009 roku w moim regionie, tj. w regionie Niderlandów Południowych praktycznie 100% tych funduszy zostało przeznaczonych na innowacje i nowe cele. Na początku 2010 roku przedstawię sprawozdanie na temat synergii między funduszami regionalnymi a badaniami i rozwojem.
Na zakończenie pragnę zadać pytanie. Mówi pan, panie komisarzu, że nie przedstawicie białej księgi w sprawie spójności terytorialnej. Tymczasem to Parlament zajmie się tą kwestią przy zastosowaniu normalnej procedury legislacyjnej i zapewni, że te sprawy zostaną unormowane w nowych rozporządzeniach.
Constanze Angela Krehl
Panie przewodniczący, panie komisarzu, drodzy koledzy i koleżanki! Oczekiwałabym bardziej ekscytującego wprowadzenia do tego tematu, ponieważ uważam, że niezbędne są zmiany w europejskiej polityce spójności po 2013 roku. Wyzwania, które stoją przed nami, są zupełnie odmienne od tych sprzed 10 lub 15 lat.
Dla mojej grupy kluczową kwestią jest to, że zasada solidarności między regionami jest niepodważalna. Oznacza to z jednej strony, że wszystkie regiony muszą mieć możliwość udziału w polityce spójności Unii Europejskiej, a z drugiej strony oznacza to także, że należy odrzucić wszelkie próby ponownego upaństwowienia polityki spójności. Potrzebne jest nam podejście europejskie, które umożliwi obywatelom utożsamianie się z Unią Europejską.
Dla nas nie ulega wątpliwości, że potrzebne są także zmiany. W ciągu najbliższych kilku lat w centrum uwagi znajdzie się dyskusja na temat określenia priorytetowych obszarów, które otrzymają finansowanie ze środków europejskiej polityki spójności. W przyszłości nie będziemy w stanie subwencjonować wszystkich przy użyciu środków europejskich. Musimy skupić uwagę na tworzeniu skutecznej infrastruktury, zwłaszcza w nowych państwach członkowskich, a także na rozwoju badań i innowacyjności. Rzecz jasna musimy również pamiętać o tym, że w przyszłości europejska polityka spójności będzie musiała odpowiednio sprostać wyzwaniom takim jak zmiany klimatyczne, zmiany demograficzne czy globalizacja.
Powinniśmy skoncentrować się także na rozwoju terenów miejskich. Nie dlatego, że chciałabym pominąć obszary wiejskie, ale ponieważ wiem, że 80 % obywateli żyje w miastach i na peryferiach miast, a także dlatego, że rozwój obszarów wiejskich nie jest niestety w chwili obecnej częścią polityki spójności, lecz wchodzi w zakres polityki rolnej. Celem naszego podejścia jest stworzenie bardziej rozwiniętych sieci. Nie mam jeszcze pewności, czy to się uda, ale musimy sprostać temu wyzwaniu.
Co istotne, częścią polityki spójności jest także udzielanie wsparcia samym ludziom i dlatego mogę jedynie ubolewać nad tym, że odpowiedź komisarza była nieco wymijająca. Dla nas oznacza to głównie kształcenie, szkolenia i kwalifikacje dla każdego, począwszy od małych dzieci, a skończywszy na osobach starszych. Uczenie się przez całe życie to ważna koncepcja. Oznacza to jednak również, że Europejski Fundusz Społeczny (EFS) musi być w dalszym ciągu włączany do polityki spójności. Nie można rozważać oddzielenia EFS od polityki spójności.
Współpraca transgraniczna ma dla nas duże znaczenie. Chcemy wzmocnienia tej współpracy przy jednoczesnym uproszczeniu związanej z tym biurokracji.
Filiz Hakaeva Hyusmenovа
Drodzy koledzy! Debata w sprawie reformy funduszy strukturalnych ma fundamentalne znaczenie ze względu na możliwość dysponowania przez Unię Europejską instrumentami finansowymi, które są odpowiednie z punktu widzenia sytuacji gospodarczej wraz z odpowiednimi zasobami naturalnymi i ludzkimi.
Stoi przed nami trudne zadanie prognozowania i zaprojektowania takiej polityki spójności, która przyczyni się do budowania dobrobytu obywateli w długim okresie. Ta polityka była w przeszłości i wciąż pozostaje jednym z widocznych, wymiernych wskaźników europejskiej solidarności. Jednakże dysproporcje między niektórymi regionami są skrajne i nie wolno nam ignorować tego faktu.
Niepokój budzą dostrzegalne tendencje, które wskazują na powiększanie się tych dysproporcji, co może powodować zwiększenie nierówności i prowadzić do izolacji. Jako przedstawiciel jednego z najbiedniejszych państw członkowskich Unii Europejskiej nalegam, by jednym z głównych obszarów zainteresowania w ramach polityki spójności stała się spójność między państwami członkowskimi o niskim dochodzie.
Chciałbym zauważyć, że nie traktujemy funduszy strukturalnych jako panaceum. Widzimy oczywistą potrzebę wspólnych wysiłków i przyspieszenia tempa osiągania podstawowych standardów Unii Europejskiej. Powinniśmy także ostrzec przed ewentualnością, że rozwój krajów z różną szybkością może w swoim czasie doprowadzić do wewnętrznej restrukturyzacji Unii Europejskiej.
Przede wszystkim musimy określić kryteria i uproszczone warunki pozyskiwania środków z funduszy UE, a także zapewnić równe szanse w dostępie do nich. Tylko wówczas można by dodać zapis ograniczający wsparcie dla krajów, które nie osiągają żadnych postępów. Uważam, że to właściwe, by - w przypadku gdy niektóre kraje doświadczają trudności, działając w pojedynkę - kraje te były włączane w obszary i problematykę o znaczącym wymiarze ponadnarodowym.
Dzięki temu europejskie środki będą również przekazywane bogatszym krajom i ich regionom o niższym PKB. W ostatecznym rozrachunku wyniki polityki spójności winny być również mierzone na podstawie liczby nowo powstałych miejsc pracy. Jest to również wskaźnik zgodności polityki spójności z innymi politykami i jej wartości dodanej.
Elisabeth Schroedter
Panie przewodniczący, panie komisarzu! Niewiele powiedziano o znaczeniu europejskiej polityka spójności w Europie. Polityka ta odgrywa centralną rolę w Unii Europejskiej, zapewnia bowiem podstawę jedności UE. Stanowi symbol solidarności i pokonywania narodowych egoizmów. Jest to instrument służący wszystkim regionom. Dlatego też Parlament Europejski niepokoi się tak bardzo, że mechanizm solidarności może być po prostu zlikwidowany za naszymi plecami. Nie świadczy to dobrze o zarządzaniu, kiedy Komisja wydaje w tajemnicy strategiczne dokumenty, zamiast przeprowadzić otwartą debatę o tym, w jaki sposób możemy utrzymać mechanizm solidarności w obliczu poważnych wyzwań, przed którymi stoimy, takich jak zmiany klimatyczne i zmiany demograficzne, zważywszy na twarde ograniczenia budżetowe.
Reformy są potrzebne, ale muszą one przynieść autentyczne zmiany. Muszą doprowadzić do trwałego rozwoju w regionach. Muszą zapewnić regionom wsparcie dla ich przedsięwzięć i nie mogą opierać się na podejściu odgórnym, tak jak funkcjonuje obecnie mechanizm alokowania środków. Zamiast tego trzeba opracować proces oddolny w ścisłej współpracy ze wszystkimi zainteresowanymi stronami w regionach. Taki proces jest już nam znany. Mamy już program LEADER dla rozwoju obszarów wiejskich. To świetny sposób na promowanie trwałego rozwoju i zapewnienie udziału wszystkich zainteresowanych, co gwarantuje wysoki poziom lokalnej akceptacji. Potrzebna jest nam jednak Komisja, która ma odwagę powiedzieć tak mechanizmowi solidarności i tak regionom decydującym o własnym rozwoju, a nie uznającą takie decyzje za prerogatywę rządów krajowych.
Oldřich Vlasák
w imieniu grupy ECR. - (CS) Panie przewodniczący, panie komisarzu, drodzy koledzy! Obecna polityka spójności to żyjący organizm. W miarę jak zmienia się Europa, zmienia się także stanowisko poszczególnych państw i grup wobec tej polityki. W dyskusjach nad przyszłością polityki spójności po 2014 roku pojawia się więcej pytań niż odpowiedzi.
Czy polityka spójności będzie w dalszym ciągu służyć najsłabiej rozwiniętym regionom Unii? Czy w nadchodzącym okresie będziemy mieli możliwość budowania infrastruktury transportowej i technicznej? Czy uda nam się poprawić jakość życia i poczynić oszczędności? Czy uda nam się ograniczyć biurokrację i nadmiar czynności administracyjnych związanych z pozyskiwaniem funduszy UE? W najbliższej przyszłości będziemy próbowali uzyskać zgodne odpowiedzi na te i inne pytania.
Patrząc z perspektywy przyszłości, osobiście uważam za niezbędne, po pierwsze, odpowiednie dostosowanie roli władz samorządowych w zarządzaniu funduszami europejskimi, a po drugie, skierowanie funduszy europejskich na wspieranie korzystania z nowoczesnych technologii. Właśnie te dwa obszary zostały połączone w ramach tzw. inicjatywy inteligentnych miast, która stwarza szansę ożywienia władz gminnych, oferując jednocześnie przedsiębiorcom w okresie kryzysu gospodarczego możliwość zastosowania nowoczesnych systemów i inteligentnych technologii, generujących wzrost gospodarczy. Jest to niewątpliwie powód, dla którego warto skoncentrować inwestycje strategiczne w tym obszarze nie tylko na poziomie samorządów, ale także państw członkowskich, a nawet na szczeblu UE. Inteligentne systemy transportowe, które mogą uwolnić miasta od chaosu komunikacyjnego, mechanizmy wspomagające nawigację, które mogą podnieść atrakcyjność turystyki miejskiej, oraz systemy teleasystujące umożliwiające osobom starszym dłuższe zamieszkiwanie własnego domu to inwestycje, które powinny uzyskać zielone światło.
Na skutek kryzysu gospodarczego nasza debata nad przyszłością polityki spójności stała się jeszcze pilniejsza niż kiedykolwiek w przeszłości. Dzisiaj kwestia ukierunkowania funduszy europejskich wymaga od nas poważnego namysłu.
Charalampos Angourakis
Panie przewodniczący! Polityka spójności Unii Europejskiej nie tylko nie zmniejszyła nierówności regionalnych i społecznych, ale przyczyniła się do ich pogłębienia. Jak przyznaje sama Unia Europejska, statystyki często zawierają fikcyjne dane, dlatego też stworzyła system tymczasowego wspierania szeregu regionów, z których trzy znajdują się w moim kraju, czyli Grecji.
W systemie kapitalistycznym nieubłaganie obowiązuje reguła nierównomiernego rozwoju, zwłaszcza w czasach kryzysu, kiedy pogłębiają się kontrasty. Z perspektywy pracowników prognozy na rok 2013, szczególnie dla słabiej rozwiniętych obszarów, są niestety jeszcze gorsze. Polityka spójności Unii Europejskiej stara się przemilczeć tę antyobywatelską politykę, przekupić ludzi, zdezorientować pracowników oraz, co najważniejsze, zagwarantować rentowność kapitału.
Cel tego przejściowego wyrównania kontrastów między oddziałami plutokracji, mylnie określany mianem "solidarności”, zastępuje się obecnie zasadą konkurencji i wolnego rynku. Elementy te istnieją także w strategii lizbońskiej i w strategii UE na rok 2020.
Wymaga ona nowych form zarządzania na szczeblu regionalnym i samorządowym, takich jakie w Grecji proponują partie PASOK i Nowa Demokracja, szerszej i bardziej bezpośredniej ingerencji Unii Europejskiej w samorządy regionalne oraz zróżnicowanej współpracy terytorialnej, która wykroczy również poza granice narodowe. Wzywamy pracowników, by odrzucili tę politykę.
Chciałbym na koniec skorzystać z przysługującego mi czasu i zaapelować do pana, panie przewodniczący, by skorzystał pan ze swojego wpływu na rzecz uzyskania w Parlamencie Europejskim zaspokojenia sprawiedliwych żądań pracowników, którzy wychodzą na ulice.
John Bufton
w imieniu grupy EFD. - Panie przewodniczący! Co się tyczy polityki spójności po 2013 roku projekt dokumentu budżetowego zatytułowanego "Agenda reform dla globalnej Europy”, który dostał się do mediów, ujawnia, że począwszy do 2013 roku może nastąpić całkowita zamiana zasad rozdzielania funduszy UE, koordynowanych do tej pory na szczeblu regionalnym, na system oparty na rozdziale krajowym.
W projekcie tym odchodzi się od kontroli na szczeblu regionalnym i lokalnym w ramach wielopoziomowego zarządzania, likwidując zasadę wspólnego zarządzania. W jej miejsce przyjmuje się podejście sektorowe do nowego budżetu, zamiast niezależnego funkcjonowania w ramach obecnych struktur.
Propozycja ograniczenia tej polityki do szczebla krajowego prowadziłaby do zarządzania redystrybucją środków przez kwalifikujące się państwa członkowskie. Nie tylko oznacza to, że płatnicy netto utracą dalsze zwroty środków, ale również że kandydaci, których przyjęcie do UE jest planowane w ramach przyszłego rozszerzenia, staną się członkami w warunkach finansowania spójności, które obowiązywałyby prawdopodobnie przez najbliższy okres budżetowy.
W wyniku tego kraje ponoszące obecnie znaczną część finansowych obciążeń Unii, jak na przykład Wielka Brytania, znajdą się w sytuacji, kiedy zmuszone będą finansować coraz większą grupę państw członkowskich kwalifikujących się do wsparcia.
Coraz mniejsze grono państw ponosić będzie coraz większe obciążenie, a przy tym Wielka Brytania może utracić swój rabat. Ponieważ w kolejce do członkostwa w UE znajduje się więcej państw, obawiam się, że bardzo potrzebna Walii pomoc trafi do nowych państw członkowskich.
Nie jest zatem zaskoczeniem, że niektóre z najbogatszych krajów Europy, jak np. Norwegia i Szwajcaria omijają z daleka Unię Europejską, wiedząc, że płaciliby za finansowanie ich biedniejszych sąsiadów. Jednak Walii nie stać, by płacić, skoro nie otrzyma żadnych kwot z powrotem.
Ten ruch wzmacnia coraz większe aspiracje Unii Europejskiej do dalszej integracji, centralizacji i federalizacji, przy jednoczesnej rezygnacji z regionalnego wymiaru polityki spójności, który stanowi podstawę zobowiązania Unii Europejskiej do wspierania terytorialnej spójności i zapewnienia korzyści wszystkim jej członkom.
Natomiast UE niczym wilk w owczej skórze, potajemnie porzuca współpracę i kompromis na rzecz konsolidacji.
Podczas gdy Europejczykom powiedziano, że Unia - rozwijając powiązania handlowe - wzmacnia rolnictwo i promuje równość, w wyniku machinacji coraz bardziej zbiurokratyzowanej globalnej Europy odchodzi się coraz bardziej od koncentracji na rolnictwie i rozwoju regionalnym na rzecz niepożądanej ambitnej strategii globalnej, obejmującej wzrost emigracji do takich krajów jak Wielka Brytania.
Na realizację takiej agendy trzeba będzie poświęcić większą część środków z budżetu UE, kosztem takich regionów jak Walia. Ostatnie płatności z tytułu projektów realizowanych w ramach programów współfinansowanych z funduszy strukturalnych UE w okresie 2007-2013 dokonane zostaną w 2015 roku. Istnieje niepewność co do tego, jakie, jeżeli w ogóle, dalsze środki UE będą dostępne dla Walii w kolejnych rundach finansowania.
Ewentualna likwidacja wsparcia w ramach polityki spójności w bogatszych krajach, przy braku jakiegokolwiek finansowania przejściowego, grozi dalszym wykluczeniem Brytyjczyków.
Nieproporcjonalne składki członkowskie należałoby raczej skierować na finansowanie rozwoju gospodarczego na zasadach samowystarczalności określanych przez samą Wielką Brytanię.
Przy okazji przeglądu budżetu UE, który ma być opublikowany na wiosnę, prawdopodobnie wszystkie rządy w Europie zadeklarują konieczność zwiększenia zadłużenia publicznego. Jest coraz bardziej prawdopodobne, że kwoty środków udostępnionych Walii ulegną znacznej redukcji.
Konsekwencją tego będą m.in. cięcia w budżetach programów, mniej inwestycji w szeroko pojętą gospodarkę Walii oraz masowa likwidacja miejsc pracy związanych z zarządzaniem programami i realizacją projektów.
Zamiast przynosić korzyści moim wyborcom, UE zada Walijczykom cios, jeśli zdecyduje się pokrzyżować nasze plany. Prawdopodobnym tego skutkiem będzie zmniejszenie środków przeznaczonych dla Walii i Wielkiej Brytanii, co będzie miało poważne konsekwencje dla całego kraju, jak też dla sektora rolnego.
Nadszedł już czas, by mieszkańcy Walii i Zjednoczonego Królestwa wypowiedzieli się w referendum na temat relacji z Unią Europejską, tak aby mogli się zdecydować, czy chcą być rządzeni przez Westminster czy przez Brukselę.
Markus Pieper
(DE) Panie przewodniczący, szanowne koleżanki i koledzy! Wyobraźmy sobie przez chwilę regiony europejskie bez europejskiej polityki regionalnej. Wielu miastom i regionom wiejskim brakowałoby decydującego impulsu do dokonania zmian strukturalnych. Regiony przygraniczne borykające się z problemem pracowników transgranicznych i infrastruktury transgranicznej zostałyby po prostu zapomniane. Polityka społeczna nie mogłaby już korzystać z europejskiego wsparcia dla edukacji i polityki zatrudnienia. Uniemożliwiłoby to średnim przedsiębiorstwom udane uczestniczenie w międzynarodowych sieciach.
Bez europejskiej polityki regionalnej niedostrzegalne byłyby lokalne wspólnoty w regionach. W związku z tym jesteśmy bardzo poirytowani dochodzącymi z Komisji sygnałami, iż proponuje się między innymi, by programy społeczne nie były dofinansowywane ze środków strukturalnych. Dałoby to Komisji monopol na sprawy społeczne bez udziału regionów, bądź wywołałoby żądania polityki dotowania tylko najsłabszych grup społecznych. To z kolei oznaczałoby, że całkowicie stracimy z oczu kontekst europejski i powrócimy do czasów polityki państwowej.
Bez względu na to, czy Komisja upubliczniła teraz te dokumenty, Parlament Europejski nie poprze działań, które nazwano polityką regionalną bez regionów. Nie oznacza to, że odrzucamy pomysł reformy. Nowe wyzwania związane ze środowiskiem, polityką energetyczną lub zmianami demograficznymi powinny być uwzględnione w ramach istniejących struktur subsydiowania. Opowiadam się także za ułatwieniem mierzenia wysokości europejskich dotacji dla regionów.
Musimy także wprowadzić bardziej rygorystyczne sankcje dla państw członkowskich, które stale nie wykazują zdolności do zarządzania funduszami we właściwy sposób. Więcej regionalnego współfinansowania, więcej kredytów, więcej przejrzystości i lepsza sprawność działania - takie chcielibyśmy widzieć propozycje w odniesieniu do reformy polityki spójności. Będziemy popierać tego rodzaju propozycje i zwalczać każdą próbę zniszczenia polityki regionalnej. Tak dla reform, nie dla ponownego upaństwowienia!
Georgios Stavrakakis
(EL) Panie przewodniczący! Zgadzam się z moimi przedmówcami. Ja także pragnę wskazać, że nie możemy przystać na taką politykę spójności po 2013 roku, w ramach której, po pierwsze, wprowadzone zostanie rozróżnienie między regionami według takich propozycji jak zaniechanie celu 2 (konkurencyjność); i która, po drugie, prowadzić będzie do ponownego upaństwowienia tej polityki, oraz po trzecie, odsunie władze samorządowe od programowania i wdrażania polityki wspólnotowych.
Przeciwnie, politykę spójności po 2013 roku, wyobrażamy sobie jako okres, w którym wszystkie regiony Unii Europejskiej pozostaną w dalszym ciągu objęte wspólną polityką europejską, która będzie dysponować odpowiednimi środkami na realizację jej celu i uproszczonymi zasadami stosowania, dzięki czemu przyniesie jeszcze większą wartość dodaną.
Mój niepokój budzi treść dokumentu dotyczącego strategii 2020, ponieważ brak jest w nim odniesienia do polityki spójności, stanowiącej najbardziej odpowiednie narzędzie dla osiągania celów lizbońskich. W istocie duża część polityki spójności już służy realizacji tych celów i stanowi dowód, że wartość dodana jest generowana. Ponadto istotnym dowodem na znaczenie polityki spójności jest jej zasadnicze znaczenie przy okazji powstawania europejskiego planu naprawy gospodarczej.
Istnieje jedna polityka rozwojowa, jedna polityka solidarności, jedna polityka dla każdego obywatela Europy, bez względu na to, w którym regionie Unii Europejskiej żyje. Niestety Komisja Europejska zapomniała o tym lub zdaje się ignorować ten fakt, rozpatrując propozycje, które zmieniłyby założenia i formę polityki spójności. Możecie być jednak pewni, że będziemy im o tym przypominać przy każdej okazji.
Michael Theurer
(DE) Panie przewodniczący, szanowne koleżanki i koledzy! Środki finansowe dla regionów i pomoc strukturalna są częścią naszej pragmatycznej polityki gospodarczej i czynią Europę widoczną w szerokich kręgach. Na obszarach zarządzanych przez jednostki samorządu terytorialnego, w miastach i gminach różne podmioty ściśle ze sobą współpracują. Dlatego musimy utrzymać to zintegrowane podejście na szczeblu całej Unii Europejskiej.
Wzywam Komisję, by zwróciła większą uwagę na małe i średnie przedsiębiorstwa oraz by w przyszłej polityce spójności uwzględniła w znacznie większym stopniu udział jednostek samorządu terytorialnego, miast i gmin. W przyszłości konieczne będą inwestycje w infrastrukturę, lecz najistotniejsze jest zagwarantowanie transferu innowacji i technologii dla małych i średnich przedsiębiorstw. W przyszłości powinniśmy także umożliwić subsydiowanie miejsc pracy. Są to kwestie o zasadniczym znaczeniu przy wyborze nowego kierunku dla polityki strukturalnej i polityki spójności w Unii Europejskiej.
François Alfonsi
(FR) Panie przewodniczący! W przekonaniu grupy Zielonych/Wolnego Przymierza Europejskiego polityka spójności stanowi centralny element jednej z fundamentalnych zasad Unii Europejskiej, tj. zasady solidarności. Europa staje się silniejsza za każdym razem, kiedy manifestuje solidarność. Ta sprawa ma dla nas fundamentalne znaczenie.
Naszym zdaniem Komisja Europejska musi połączyć następujące zasady. Po pierwsze, skoro spójność terytorialna jest priorytetem politycznym, musi zatem stać się również priorytetem budżetowym.
Po drugie, regiony są właściwym szczeblem partnerstwa na rzecz polityki rozwoju regionalnego. Ponowne upaństwowienie tej polityki jest dla nas nie do przyjęcia.
Po trzecie, spójność musi także służyć zmniejszaniu najpoważniejszych dysproporcji gospodarczych i społecznych na danym obszarze z korzyścią dla najbiedniejszych terenów miejskich lub obszarów wiejskich borykających się z problemami bądź mających dostęp do niewielu usług z racji niedogodności strukturalnych, jak w przypadku wysp.
Na koniec, kwalifikowanie się regionów UE do wsparcia ze środków polityki spójności winno być oceniane indywidualnie, oczywiście według poziomu dobrobytu. Unia Europejska musi mieć jednak możliwość wniesienia swojego wkładu, gdy działania w ramach polityki spójności na rzecz spójności są zagrożone.
Cornelia Ernst
(DE) Panie przewodniczący! To jest kluczowa debata z punktu widzenia charakteru Unii Europejskiej. Musimy wybrać między rynkiem a polityką społeczną. Obecne koncepcje Komisji dotyczące przyszłości polityki spójności są nie do przyjęcia. Fundusze strukturalne należy wzmocnić, a nie osłabić. Europa musi robić więcej, a nie mniej, by przezwyciężyć ekonomiczne i społeczne dysproporcje w rozwoju. Chcę jasno powiedzieć, że ponowne upaństwowienie choćby części obecnej polityki spójności miałoby poważne konsekwencje dla regionów charakteryzujących niekorzystnymi warunkami, w tym w Niemczech, zwłaszcza wschodnich. Różnice pomiędzy regionami w Unii pogłębiły się po ostatniej fazie rozszerzenia Unii Europejskiej.
Ponadto ważne jest dla mnie, by uznano w szczególności warunki społeczno-gospodarcze w regionach, które plasują się nieco powyżej progu kwalifikowalności, wynoszącego 75 % średniego PKB na mieszkańca w UE. Nagłe wyeliminowanie subsydiów po 2013 roku miałoby katastrofalne skutki dla tych regionów.
Rzecz jasna niezmiernie ważne jest, by Unia Europejska zwiększyła dotacje celowe dla miast, które reprezentują duży potencjał dla rozwoju gospodarki i finansów, ponieważ kryzys dotknął szczególnie mocno miast.
Na koniec chciałabym jeszcze wspomnieć o regionach przygranicznych. Jako posłanka do Parlamentu ze wschodnich Niemiec wiem, że potrzeba na tych terenach jeszcze dużo inwestycji i pracy. Bardzo się martwię, że w tym zakresie Komisja może nas zawieść.
Franz Obermayr
(DE) Panie przewodniczący! Przypuszczam, że dowiedzieliście się już państwo, iż członkowie Komisji Rozwoju Regionalnego są bardzo skonsternowani i zaniepokojeni faktem, że od października krąży tzw. tajny dokument Komisji. Dokument ten zawiera projekt reformy budżetu na okres 2013-2020, która oznacza całkowitą zmianę w polityce budżetowej. Pierwotny podział budżetu według regionów zastąpiło podejście sektorowe.
Nowy projekt oznacza ogromne ograniczenie zasad pomocniczości i wielopoziomowego zarządzania, co jest sprzeczne ze strategią lizbońską. Ściśle rzecz biorąc, projekt przewiduje zniesienie celu 2, innymi słowy, konkurencyjności i polityki zatrudnienia. Ponieważ w każdym państwie członkowskim są regiony objęte celem 2, taka zmiana dotknęłaby niestety dwóch trzecich spośród wszystkich regionów UE. Tę niefortunną propozycję uzasadnia się tym, że różnice na szczeblu krajowym między nowymi - tj. przyszłymi - państwami członkowskimi a Europą Zachodnią są tak wielkie, że potrzebny jest nowy budżet. Powiada się, że jest to sposób na pobudzenie gospodarki w obliczu kryzysu finansowego.
Dla mnie wydaje się oczywiste, że ta propozycja jest zapowiedzią ewentualnego przystąpienia Turcji. Wiemy, że trzeba by było zwiększyć środki pomocowe, a to jest sposób na zagwarantowanie ogromnych kwot niezbędnych w związku z przystąpieniem.
Chciałbym jednak powiedzieć bardzo wyraźnie, że na szczeblu regionów sukces polityki spójności zależy od tego, w jaki sposób odpowiada ona na lokalne problemy gospodarcze. Dzięki temu pieniądze inwestowane będą w sposób rozsądny i efektywny, tak jak to miało miejsce do tej pory. Jeżeli polityka ta pozbawiona zostanie komponentu regionalnego, nie uda się położyć kresu kryzysowi gospodarczemu.
Jako że nie przekonała mnie odpowiedź pana Barroso na list otwarty pani Hübner, w którym przedstawiła swoje troski, oczekuję na wydanie szczegółowego oświadczenia w najbliższym czasie.
Alain Cadec
(FR) Panie przewodniczący, szanowne koleżanki i koledzy! Nasza grupa jednoznacznie chce silnej, dobrze finansowanej polityki spójności, zdolnej do wspierania konwergencji regionów Europy. Rzeczywiście wierzymy, że dla zapewnienia skuteczności tej polityki niezbędna jest jej reforma i wzmocnienie. My, to jest Parlament i Komisja Europejska, musi opracować tę politykę wspólnie, przy zachowaniu maksymalnego stopnia przejrzystości.
Z zadowoleniem przyjmuję powołanie przez Komisję Rozwoju Regionalnego Parlamentu grupy roboczej w sprawie przyszłości polityki spójności. W konsultacjach na temat budżetu po 2013 roku i przyszłych celów tej polityki powinny uczestniczyć wszystkie zainteresowane podmioty: państwa członkowskie, regiony, Komisja Europejska oraz Parlament. Trudno sobie wyobrazić, by regionalne i lokalne szczeble, które nadają pełny sens tej polityce, zostały osłabione lub nawet wyeliminowane. Szczególnie jeżeli chodzi o środki finansowe przyszłość polityki spójności wydaje się bardzo niepewna. Niepewna jest data wygaśnięcia obecnych ram finansowych, podobnie jak zakres reformy z finansowego punktu widzenia. Nie wolno zapominać o znaczeniu zachowania stabilności finansowania tej polityki. Zasadnicze znaczenie ma także odrzucenie jakiejkolwiek koncepcji ponownego upaństwowienia polityki spójności, pozbawiłoby to bowiem regiony możliwości decydowania o podziale funduszy strukturalnych, niszcząc tym samym regionalny wymiar tej polityki.
Panie komisarzu, oczekujemy od Komisji zajęcia aktywnej postawy w kwestii sporządzenia białej księgi na temat spójności terytorialnej. Jeśli chodzi o alokację środków, nie chcemy egalitaryzmu, lecz finansowej sprawiedliwości, której towarzyszyć powinien harmonijny rozwój oparty na ustaleniach i warunkach, które są odmienne dla każdego obszaru. Politykę spójności należy nie tylko koncentrować na najbiedniejszych regionach, ale również adresować do wszystkich regionów Europy, w tym regionów zamorskich.
Zasadnicze znaczenie dla Parlamentu ma posiadanie przezeń lokalnych punktów kontaktowych. To jest cena - jedyna cena - jaką trzeba zapłacić za sprawiedliwy i skuteczny rozdział europejskich funduszy strukturalnych.
Ricardo Cortés Lastra
(ES) Panie przewodniczący, panie komisarzu, szanowni posłowie! Na początek chciałbym pozdrowić wszystkie organizacje społeczne obecne w Kopenhadze, w nadziei na pozytywne rezultaty dla przyszłości planety i przyszłości globalnej spójności.
Trzeba bronić polityki spójności jako polityki wspólnotowej stanowiącej szaniec przeciwko próbom jej ponownego upaństwowienia. Jest to konieczne nie tylko ze względu na bezpośredni wpływ tej polityki na wzrost spójności we wszystkich naszych regionach i państwach członkowskich, ale również wartość dodaną, jaką wnosi, pod względem planowania strategicznego, stabilności finansowej i propagowania europejskiego projektu.
Równocześnie należy mieć na uwadze centralną rolę, jaką odgrywają i muszą odgrywać regiony w polityce spójności. Zdecentralizowane i dobre zarządzanie na różnych szczeblach ma zasadnicze znaczenie dla zapewnienia pomyślnej realizacji polityki rozwoju regionalnego.
Inną kwestią, która budzi moją troskę, jest ustanowienie mechanizmów przejściowych umożliwiających płynne przejście w przypadku tych regionów i krajów, w których interwencje są stopniowo ograniczane w ramach tzw. celu konwergencji i Funduszu Spójności. Podobnie jak to, że rozwój europejskich regionów musi sprostać trudnościom naturalnym, w tym szczególnym warunkom regionów przygranicznych.
Ilda Figueiredo
(PT) Panie przewodniczący! Jesteśmy w najwyższym stopniu zaniepokojeni obrotem spraw związanych z reformą budżetu, w szczególności w odniesieniu do polityki strukturalnej i spójności.
W warunkach kryzysu charakteryzującego się głębokimi nierównościami społecznymi i dysproporcjami regionalnymi polityka strukturalna i spójności to czynnik mający zasadniczy wpływ na faktyczną spójność gospodarczą i społeczną. Wynika z tego konieczność zachowania ścisłych celów w tym obszarze. Nie należy natomiast podejmować prób upaństwowienia kosztów polityk wspólnotowych w rolnictwie lub rybołówstwie, co pogorszyłoby sytuację słabiej rozwiniętych krajów i regionów, a także regionów najbardziej oddalonych.
Różne oznaki wskazują jednak, że podejmowane są działania w celu dalszego podważenia koncepcji spójności, czy to poprzez próby włączenia do niej wszystkich rodzajów działań i podmiotów, które nie mają związku z celami spójności - w szczególności w strategii Unii Europejskiej na 2020 rok i w polityce dotyczącej zmian klimatu - czy to poprzez zmianę kryteriów kwalifikowalności i zarządzania. Dlatego obecna debata na temat polityki spójności po 2013 roku jest bardzo potrzebna. Liczymy, że otrzymamy jasne odpowiedzi wyrażające poparcie dla autentycznej gospodarczej i społecznej polityki spójności.
Nuno Teixeira
(PT) Panie przewodniczący, panie komisarzu, drogie koleżanki i drodzy koledzy! Potrzebna jest nam pilna debata na temat budżetu wspólnotowego i sposobów konstruowania bardziej zrównoważonego i przejrzystego budżetu w przyszłości. Ramy finansowe po 2013 roku muszą być oparte na solidarności i spójności terytorialnej. Są to wartości o zasadniczym znaczenia dla regionów takich jak Madera, które stale borykają się z trudnościami i dlatego wymagają trwałego wsparcia.
Chciałbym podzielić się z wami kilkoma ideami, które, jak sądzę, powinny być zawsze obecne w myśleniu o polityce spójności i w jej rozwijaniu. Komisja wielokrotnie wspomniała pewne aspekty, które mają moim zdaniem zasadnicze znaczenie, tak jak potrzeba zapewnienia większej elastyczności, prostoty, skuteczności i zorientowania na rezultaty w definiowaniu i wdrażaniu tej polityki. Kwestie te budzą jednak pewien niepokój, zwłaszcza w odniesieniu do potrzeb regionów najbardziej oddalonych. W tym zakresie chciałbym przedstawić trzy krótkie uwagi.
Po pierwsze, obecne podejście terytorialne powinno mieć pierwszeństwo wobec kryteriów alternatywnych, takich jak sektory o wysokiej wartości dodanej. Taka zmiana zagroziłaby celowi 2, z którego obecnie korzysta około dwóch trzecich regionów europejskich, a także mogłaby przynieść efekt przeciwny do zamierzonego w regionach o wyspecjalizowanym profilu gospodarczym i posiadających przewagę konkurencyjną.
Po drugie, uważam za niezbędne utrzymanie kryterium bliskości w polityce spójności. Priorytetowo należy traktować alokację środków funduszy strukturalnych i zarządzanie nimi z regionalnego punktu widzenia, a nie z perspektywy krajowej czy nawet europejskiej.
Moja trzecia i ostatnia, lecz równie istotna uwaga, dotyczy at.. 349 traktatu lizbońskiego, który przewiduje specjalne traktowanie regionów najbardziej oddalonych pod względem dostępu do funduszy strukturalnych, właśnie z uwagi na ich sytuację gospodarczą i społeczną, do której przyczyniają się trwałe i wyjątkowe ograniczenia i cechy, które znajdują odzwierciedlenie w stałych trudnościach, a w związku z tym wymagają trwałej pomocy, o którą te regiony zabiegają.
Wojciech Michał Olejniczak
(PL) Panie przewodniczący! Dziś polityka spójności przyczynia się do rozbudowy infrastruktury drogowej i kolejowej przede wszystkim w nowych krajach członkowskich. Dzięki tej polityce powstało i zapewne powstanie w najbliższych latach wiele nowych miejsc pracy. Niezwykle ważne są również inwestycje związane z ochroną środowiska.
Oceniając dotychczasową politykę i jej skuteczność, warto odpowiedzieć na podstawowe pytanie: co dalej po 2013 roku? Parlament Europejski powinien powiedzieć jasno, że nie ma zgody na nacjonalizację polityki spójności. Po 2013 roku polityka spójności, oprócz tych tradycyjnych działań i mechanizmów, powinna wspierać badania, naukę, rozwój, innowacyjność, tworzenie nowoczesnych miejsc pracy oraz walkę z ociepleniem klimatu. Polityka spójności powinna również w większym stopniu objąć swoim zasięgiem obszary wiejskie. Ważne jest, aby była ona realizowana w oparciu o regiony i makroregiony.
Tamás Deutsch
(HU) Panie przewodniczący, drogie koleżanki i drodzy koledzy! Chciałbym zająć się pokrótce trzema zagadnieniami: równością praw i statusu, tajnością i wreszcie znaczeniem rozwoju obszarów wiejskich. Dwadzieścia lat od upadku muru berlińskiego i dwadzieścia lat od momentu, kiedy nasz kolega László Tőkés przełamał mur milczenia na początku rumuńskiej rewolucji w Temesvár (Timişoarze) w Transylwanii, w Unii Europejskiej XXI wieku nie ma już - i powtarzano to wielokrotnie - starych i nowych państw członkowskich, lecz istnieje wyłącznie jedna Unia Europejska. Zgadzam się całkowicie z tym stwierdzeniem, które zresztą jest oczywiście bardzo ogólnikowe. Moim zdaniem ważne jest jednak to, że nie wydaje się ono być tylko pustosłowiem, lecz przejawia się w codziennej realizacji polityki spójności, jednej z najważniejszych wspólnych polityk Unii Europejskiej.
Jeżeli w Unii Europejskiej państwa członkowskie posiadają równe prawa i status, jest nie do przyjęcia, by państwa członkowskie, które weszły do UE w 2004 r. i 2007 r miały stracić na reformie polityki spójności. Taka reforma jest po prostu nie do pomyślenia. Druga kwestia, którą chciałbym poruszyć, dotyczy tajności. Sytuacja, w której Komisja Europejska albo przedstawia pewne nic nieznaczące oświadczenia na temat przyszłości polityki spójności, bądź nie mówi zupełnie nic na ten temat, jest śmieszna. Jako poseł do Parlamentu Europejskiego i członek ważnej komisji Parlamentu, oczekiwałbym od Komisji Europejskiej zajęcia jasnego, jednoznacznego stanowiska w tych kwestiach.
Chcę wreszcie powiedzieć coś na temat rozwoju obszarów wiejskich. Jestem przekonany, że rozwój obszarów wiejskich musi pozostać kluczowym aspektem polityki spójności. Należy przyznać odpowiednie środki na politykę rozwoju obszarów wiejskich. Opierając się na stanowisku technicznym przyjętym przez Radę Europejskich Samorządów i Regionów, wydaje mi się, że jest ważne, byśmy zastanowili się nad możliwością włączenia w politykę spójności po 2013 roku polityki rozwoju obszarów wiejskich.
Luís Paulo Alves
(PT) Polityka spójności jest głównym narzędziem Unii Europejskiej, które ma zapewnić wszystkim obywatelom Europy równe szanse odniesienia sukcesu bez względu na ich miejsce zamieszkania. Ma decydujący wkład w budowanie poczucia przynależności do Europy i stanowi jedną z najbardziej popularnych i skutecznych europejskich polityk w dziedzinie rozwoju.
Panie komisarzu! Nie mogę ukryć swojego zaniepokojenia osławionym nieformalnym dokumentem Komisji i zawartymi w nim propozycjami. Nie akceptujemy ponownego upaństwowienia polityki spójności. Jeśli efektywność tej polityki zostanie uzależniona od poziomu dochodu każdego państwa członkowskiego, oznaczałoby to w praktyce koniec tej polityki. Mam szczerą nadzieję, że Komisja raz na zawsze porzuci ten kierunek.
Jak panu wiadomo, panie komisarzu, nowy artykuł 349 traktatu wprowadza konieczność dostosowywania polityk europejskich do specyfiki regionów najbardziej oddalonych, przede wszystkim w celu łagodzenia utrudnień w nich występujących, lecz również w celu właściwego wykorzystania ich potencjału. Co może nam pan powiedzieć na temat przyszłej strategii dla regionów najbardziej oddalonych, którą Komisja ma opublikować w 2010 roku?
Seán Kelly
Panie przewodniczący! Podobnie jak moich kolegów, mnie również zaniepokoiły niektóre tendencje zarysowane w wewnętrznym dokumencie, które niedawno "wyciekł”. Sprawa, która budzi moje największe zaniepokojenie, dotyczy obniżenia rangi celów związanych z konkurencyjnością.
Te cele związane z poprawą konkurencyjności odegrały zasadniczą rolę w promowaniu rozwoju obszarów wiejskich i regionów - zwłaszcza w tworzeniu parków technologicznych, które przyczyniły się do pobudzenia inteligentnej gospodarki. Będziemy potrzebowali takich działań w przyszłości.
Realizacja celów w zakresie konkurencyjności przyczyniła się także do zwiększenia spójności, tak wewnątrz regionów, jak i między nimi. Uważam, że jest bardzo ważne, aby zdać sobie sprawę z istnienia ogromnych różnic w dochodach wewnątrz regionów. Fakt ten nie zawsze jest dostrzegany. Dlatego uważam w szczególności, że kryterium, które uwzględnia jedynie poziom krajowego PKB jest błędnym wskaźnikiem. Takie kryterium powinno być oparte w większym stopniu na sile nabywczej, a siła nabywcza w niektórych regionach jest z pewnością dużo niższa od średniej krajowej.
Mam nadzieję, że w planowanej białej księdze podjęte zostaną te sprawy, jak również zagadnienie możliwej synergii pomiędzy badaniami, innowacjami i rozwojem regionalnym.
Podobnie jak mój kolega, ja także martwiłbym się o politykę rozwoju obszarów wiejskich - tyle że nie w kontekście polityki spójności, ale raczej WPR - jednak jednocześnie sprawą o podstawowym znaczeniu jest to, aby w przyszłości nie próbowano "wciskać” jej do innych wniosków legislacyjnych, ponieważ rozwój obszarów wiejskich - w szczególności gospodarstwo indywidualne - ma zasadnicze znaczenie dla infrastruktury społecznej społeczeństwa.
Chciałbym na koniec wskazać także, że trzeba uczynić więcej w zakresie walki z oszustwami. Wiem, że w tej dziedzinie w ostatnich latach osiągnięto pewną poprawę, musimy jednak zapewnić, by pieniądze przekazywane przez UE były wydawane zgodnie z ich przeznaczeniem, co przyniesie korzyści wszystkim mieszkańcom Unii Europejskiej.
Elżbieta Katarzyna Łukacijewska
(PL) Panie przewodniczący! Podkarpacie - region, który reprezentuję - to wspaniali, ambitni, pracowici ludzie, to miejsce, gdzie działa wiele prężnych przedsiębiorstw, powstają nowoczesne ośrodki takie jak chociażby Dolina Lotnicza, a jednocześnie jest to jeden z najsłabiej rozwiniętych obszarów Unii Europejskiej. Nasze problemy nie wynikają z braku chęci, ale z ograniczeń strukturalnych i infrastrukturalnych, które dzięki różnym programom staramy się eliminować. Chciałabym podkreślić, że w ramach naszych działań nie prosimy o jałmużnę, ale o wsparcie naszych inicjatyw. Nam również zależy na wzroście konkurencyjności gospodarki europejskiej i szukaniu rozwiązań pomagających chronić nasz klimat.
Chcemy jednak, aby zmiana priorytetu finansowania była stopniowa, a nie drastyczna, gdyż taka doprowadzi do pozostawienia słabszych regionów samym sobie. Bardzo ważne jest, aby to regiony realizowały politykę spójności, bo takie rozwiązanie przynosi najlepsze efekty. Chciałabym również zauważyć, że polityka spójności niesie bardzo ważny komunikat dla obywateli. Pokazuje, że Europa jest solidarna i warto uczestniczyć w tym wyjątkowym projekcie.
Sabine Verheyen
(DE) Panie przewodniczący! Fundusze strukturalne dla regionów stanowią ważne narzędzie integracji europejskiej, a finansowanie celu 2 postrzegane było do tej pory przez mieszkańców wielu regionów jako siła napędowa strukturalnego i gospodarczego rozwoju na szczeblu lokalnym. Jest to istotny instrument zarządzania zmianami strukturalnymi w regionach i na obszarach podlegających jednostkom samorządu terytorialnego.
Ponieważ takie finansowanie ma oddziaływanie lokalne, daje to obywatelom możliwość osobistego kontaktu z Europą. Niemniej potrzeba nam prostszych, jaśniejszych i bardziej przejrzystych struktur i lepszych kontroli funduszy spójności, tak aby środki te były wykorzystywane w sposób bardziej zrównoważony i efektywny. Spójność, czyli konwergencja rozwoju społecznego i gospodarczego, jest ważnym celem UE, a w związku z tym ważnym zadaniem jest jego wzmocnienie w przyszłości, a nie osłabienie.
Polityka spójności w Europie powinna stać się bardziej jasna, bardziej przejrzysta i bardziej efektywna. W tym zakresie poszczególne państwa członkowskie powinny przyjąć na siebie większą odpowiedzialność. Dlatego ważne jest, by zachować zasadę dodatkowości w finansowaniu. Nie chcemy ponownego upaństwowienia pomocy strukturalnej. Chciałabym zatem prosić Komisję, by uwzględniła te wymogi w kryteriach dotyczących finansowania na 2013 rok.
Derek Vaughan
Panie przewodniczący! Walia jest regionem nastawionym najbardziej pozytywnie wobec UE w Wielkiej Brytanii, a wynika to z tego, że niemal każda społeczność lokalna, każda osoba i wiele organizacji korzystało uprzednio z finansowania w ramach celu 1, a obecnie korzysta z finansowania pod hasłem konwergencji.
W związku z tym, jeżeli propozycje sformułowane przez Komisję zostaną faktycznie przedłożone, sądzę, że będzie to miało ogromne konsekwencje polityczne w takich regionach jak Walia. Będzie to miało oczywiście także ogromne konsekwencje gospodarcze, finansowe i społeczne dla tych regionów.
Dlatego uważam za bezwzględnie konieczne, by wszyscy posłowie do tego Parlamentu wezwali Komisję do przedłożenia wniosków, które będą dla nas do przyjęcia - i rozumiem przez to wnioski, które umożliwią dostęp do funduszy strukturalnych wszystkim kwalifikującym się regionom z całej Europy - a także do zagwarantowania w przyszłości przejściowego statusu tym obszarom, które stracą uprawnienia do finansowania w ramach konwergencji po 2013 roku.
Przewodniczący
A więc, panie pośle Gollnisch, dotarł pan do nas w końcu. Przekażę teraz panu głos, ale tylko na jedną minutę.
Bruno Gollnisch
(FR) Panie przewodniczący! Tak czy inaczej przysłuchiwałem się uważnie wypowiedziom wszystkich moich kolegów. Sądzę, że z tych wypowiedzi wynikają dwie główne rzeczy. Pierwsza z nich to tajemnica otaczająca zagadkowy "nieformalny dokument” Komisji i w tej sprawie z niecierpliwością oczekujemy na wyjaśnienia Komisji.
Druga sprawa to osobliwe podejście, które zdaje się zmierzać do określenia na nowo polityki spójności terytorialnej w oparciu o zupełnie nowe priorytety, które wydają się mieć niewiele wspólnego z samą spójnością. Mam tu na myśli w szczególności kwestię polityki zagranicznej, która, jak dobrze wiemy, jest priorytetem dla wysokiej przedstawiciel, ale ma oczywiście dużo mniejszą wagę w przedmiotowej dziedzinie.
Jeśli chodzi o wspólną politykę rolną, została ona niestety w znacznym stopniu wydana na pastwę sił rynkowych. Dlatego uważamy, że byłoby niezmiernie użyteczne, gdyby Komisja dużo precyzyjniej określiła swoje cele na przyszłość. Nie wydaje mi się wreszcie, by polityka spójności powinna obejmować problem globalnego ocieplenia.
Alfredo Pallone
(IT) Panie przewodniczący, drodzy koledzy! Podzielam niepokój wielu moich kolegów. Jestem przekonany, że powrót na razie nieznacznego wzrostu PKB - który wynika z prognoz na 2010 rok - nie oznacza końca kryzysu gospodarczego, którego doświadczamy. Kryzys będziemy mogli uznać za zakończony dopiero wtedy, kiedy zatrudnienie wróci do wcześniejszego poziomu. Jedynie najbardziej optymistyczne szacunki wskazują, że moment ten nastąpi około 2010 rok.
W tych okolicznościach niezbędne jest wdrożenie polityki inwestycyjnej, a zachowanie celu 2, lub czegoś na jego kształt, jest niezbędne ze strategicznego punktu widzenia, stanowi on bowiem skuteczny instrument wspierania naszych regionów w walce z kryzysem. Utrzymanie celu 2 leży w interesie Włoch i wielu innych krajów europejskich, ponieważ odpowiada na żywotną potrzebę rozwoju regionów zapóźnionych oraz wzmocnienia konkurencyjności regionów najbardziej rozwiniętych.
Wobec tych argumentów, panie komisarzu i panie przewodniczący, czy nie sądzicie, że zrezygnowanie przez was z tego celu byłoby wyjątkowo szkodliwe dla regionów Włoch, Europy, krajów regionu Morza Śródziemnego, a także dla innych krajów?
Evelyn Regner
(DE) Panie przewodniczący! Wszyscy lub przynajmniej większość przedmówców wspominała o europejskim modelu społecznym. Nie znajduje on jednak dostatecznego odzwierciedlenia w budżecie UE lub w polityce spójności. Dlatego chciałbym powstania niezależnego Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS), który byłby odrębny od europejskiej polityki strukturalnej. Więcej środków powinno się przeznaczyć na EFS, który powinien stać się bardziej elastyczny. Powinna również istnieć możliwość zwiększenia środków finansowych dostępnych w trakcie siedmioletniego okresu finansowania.
Wyłączenie funduszu społecznego z polityki strukturalnej pozwoliłoby udostępnić dostateczne środki tym regionom, które nie zaliczają się do regionów mniej rozwiniętych i były z tego powodu w znacznym stopniu pomijane w polityce funduszy strukturalnych UE. Europejski Fundusz Społeczny powinien być zatem wykorzystywany bardziej efektywnie do rozwiązywania problemów na rynku pracy, takich jak np. wysoki poziom bezrobocia, niskie wskaźniki zatrudnienia kobiet, duża liczba osób, które przedwcześnie kończą naukę lub niski udział w dalszej edukacji.
Rodi Kratsa-Tsagaropoulou
(EL) Panie przewodniczący! Uważam, że nasza komisja parlamentarna podjęła bardzo ważną decyzję w kwestii dzisiejszej debaty, która okazuje się być bardzo interesująca. Podniesiono tak wiele kwestii i bardzo istotnych aspektów dotyczących nie tylko skuteczności polityki spójności po 2013 roku, ale także samej natury Unii Europejskiej.
Pragnę wskazać, że ta debata, ta troska jest formułowana w bardzo niezwykłym momencie dla Unii Europejskiej. Z jednej strony dzięki przyjęciu traktatu lizbońskiego zrobiliśmy krok w stronę integracji, ale z drugiej strony doświadczamy konsekwencji bezprecedensowego międzynarodowego kryzysu finansowego, który uświadomił nam wszystkim rolę, jaką solidarność w Unii Europejskiej odgrywa we wspieraniu rynku wewnętrznego i spójności.
Chciałbym zapytać Komisję Europejską o dwie kwestie, które niepokoją Parlament Europejski i co do których podzielam troskę moich kolegów. Po pierwsze, czy przygotowane przez was innowacyjne wnioski, które z radością przyjmujemy, zawierają jakąkolwiek intencję ponownego upaństwowienia wspólnotowej polityki spójności oraz, po drugie, co ma się stać z celem 2, ponieważ jest on faktycznie potrzebny dla poprawy konkurencyjności nie tylko określonych obszarów, ale w ostatecznym rozrachunku, całego rynku europejskiego.
Karin Kadenbach
(DE) Panie przewodniczący! Uważam, że zadaniem Parlamentu i Unii Europejskiej jest stworzenie podstawowych warunków umożliwiających obywatelom wszystkich państw członkowskich jak najwyższą jakość życia w regionach, które zamieszkują. Jednakże warunki te są bardzo różne w poszczególnych krajach europejskich. Z tego względu potrzebna jest nam silna i odpowiednio finansowana polityka spójności.
Musimy zdecydowanie odrzucić wszelkie propozycje porzucenia wybranej przez nas ścieżki i dzisiaj mieliśmy okazję usłyszeć takie postulaty. Nie potrzebujemy ponownego upaństwowienia. Potrzebne są instrumenty finansowania dla wszystkich regionów europejskich, w tym zarówno obszarów charakteryzujących się niekorzystnymi warunkami, jak i tych regionów, które osiągnęły już wysoki stopień rozwoju. Nie możemy ryzykować tego, co już udało nam się osiągnąć.
Potrzebny jest nam przejrzysty system dotacji, który umożliwia łatwy dostęp do środków finansowych, a jednocześnie daje gwarancję właściwego i efektywnego wykorzystania środków. Trzeba myśleć w skali europejskiej, ale działać na poziomie regionalnym.
Iosif Matula
(RO) Moim zdaniem ta debata na temat przyszłości polityki spójność po 2013 roku jest wyjątkowo pożyteczna. W dzisiejszych czasach, a zwłaszcza w trakcie obecnego kryzysu, różnice w poziomach rozwoju różnych regionów Europy w dalszym ciągu rosną.
Regiony w Europie powinny dalej realizować politykę spójności w celu osiągnięcia zakładanych celów. Należy szybciej i niezwłocznie zmniejszać dysproporcje pomiędzy różnymi regionami. Zdecydowanie większy powinien być udział regionalnych i lokalnych szczebli zarządzania. Regiony nie powinny mieć jednak poczucia, że się o nich coraz bardziej zapomina i pozostawia własnemu losowi.
Wiele krajów Unii Europejskiej opiera swoje wysiłki na rzecz rozwoju i krajową politykę gospodarczą także na celach polityki spójności. Mój kraj, Rumunia, także uważa za słuszne, by obecna polityka spójności była kontynuowana również po 2013 roku, poprzez łączenie własnych wysiłków i środków krajowych ze środkami oferowanymi przez fundusze strukturalne i pomocą finansową na szczeblu regionalnym.
Antigoni Papadopoulou
(EL) Panie przewodniczący! Zgadzam się, że polityka regionalna stanowi dźwignię większej spójności i solidarności we Wspólnocie. Obecny międzynarodowy kryzys finansowy pokazał swoje pazury. Przyczynił się do powstania licznych nierówności i presji, zwłaszcza wśród grup słabych. Przyniósł wzrost bezrobocia, nierówności i wstrząsy społeczne na szczeblu krajowym i regionalnym.
Obecny światowy kryzys gospodarczy stanowi jednak także wyzwanie. Istnieje pilna potrzeba wzmocnienia solidarności wspólnotowej, co pozwoli na osiągnięcie właściwej, zintegrowanej europejskiej regionalnej polityki spójności, określającej priorytety, zabezpieczającej odpowiednią infrastrukturę i umożliwiającej ściślejszą współpracę transgraniczną poprzez wymianę najlepszych praktyk.
Mówimy "nie” dyskryminacji, "nie” ponownemu upaństwowieniu, "nie” biurokracji, "nie” brakowi przejrzystości, "nie” niejawnemu dysponowaniu funduszami i zaniechaniu celu 2 ze szkodą dla południowej Europy i krajów regionu Morza Śródziemnego. Mówimy "tak” sprawiedliwemu rozdziałowi funduszy wspólnotowych, udziałowi władz samorządowych, wzmocnieniu małych i średnich przedsiębiorstw, właściwym reformom, od przeprowadzenia których zależy odpowiednie finansowanie działań zgodnych z celami Europy na rok 2010. Wreszcie mówimy "tak” specjalnemu traktowaniu obszarów odległych, zwłaszcza w południowej Europie i w krajach regionu Morza Śródziemnego.
Petru Constantin Luhan
Panie przewodniczący! Wzrost znaczenia wielopoziomowego zarządzania wywołał potrzebę dodatkowych mechanizmów i platform koordynacji, a lokalne samorządy zostały zmuszone do uporania się ze społecznymi dysproporcjami, będących skutkiem polityki, nad którą nie sprawują żadnej kontroli i na którą mają niewielki wpływ.
Co więcej, bardzo trudno jest oszacować długofalowe skutki projektów finansowanych ze środków europejskich i wpływ programów wdrażanych równolegle.
Chciałbym wiedzieć, czy Komisja Europejska zamierza wspierać wysiłki samorządów w celu stworzenia zintegrowanej i zrównoważonej strategii rozwoju w oparciu o potrzeby społeczności lokalnych i z uwzględnieniem potrzeb osób, na które wpływać mogą przyczyny zewnętrzne.
Jakie instrumenty Komisja opracuje dla samorządów?
Czesław Adam Siekierski
(PL) Panie przewodniczący! Polityka spójności to filar polityki rozwojowej. To właśnie ta polityka najbardziej wzmacnia podmiotowość regionów i środowisk lokalnych. W mojej ocenie popadamy w dwie skrajności. Jedni chcieliby włożyć do tej polityki zbyt wiele, inni zbyt ją ograniczyć. A przecież najważniejszy cel tej polityki to zrównoważony rozwój w różnych obszarach.
Polityka spójności musi być jedna, obejmować zarówno tereny miejskie, jak i wiejskie. Pamiętajmy o tym, że Unia po tak dużym rozszerzeniu jest bardzo zróżnicowana. Wyrównanie szans rozwojowych to ważne zadanie. Współczesne wyzwania, na które musimy odpowiadać jednocześnie, to walka z kryzysem gospodarczym, niekorzystnymi trendami demograficznymi i wreszcie ze zmianami klimatycznymi. Jedno jest pewne: potrzebna jest kontynuacja polityki spójności i dostosowanie jej do wyzwań współczesności.
Silvia-Adriana Ţicău
(RO) W uzupełnieniu wypowiedzi mojego kolegi, chciałabym wskazać, że kiedy mówimy o inteligentnych miastach, ważne jest byśmy inwestowali więcej środków w efektywność energetyczną budynków mieszkalnych. 90 % budynków, które będą istniały w 2020 roku, istnieje już obecnie. Dlatego proponuję, by w ramach przyszłej polityki spójności zwiększono środki Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, tak aby mógł on być wykorzystywany przez państwa członkowskie do celów zwiększania efektywności energetycznej budynków, a zwłaszcza domów mieszkalnych. Uważam również, że należy zwiększyć nakłady na transport publiczny, aby poprawić mobilność w miastach.
Georgios Papanikolaou
(EL) Panie przewodniczący! Moi koledzy poruszyli już zasadnicze kwestie w dzisiejszej debacie. Ja chciałbym podkreślić dwie sprawy.
Po pierwsze, niedopuszczalna jest sytuacja, kiedy po spełnieniu warunków wstępnych i kiedy istnieje już instrument finansowy umożliwiający realizację naszych działań na rzecz spójności i programów, całe przedsięwzięcie okazuje się niemożliwe do zrealizowania z przyczyn operacyjnych i, co ważniejsze, biurokratycznych. Tak więc, im bardziej uprościmy nasze procedury i polityki, tym bliżej będziemy osiągnięcia tego, do czego dążymy, czyli spójności w Europie.
Po drugie, powiedzieliśmy już, że tak czy inaczej wychodzimy z kryzysu gospodarczego, który w tej chwili dotyka całą Europę i cały świat. Jeżeli chcemy być optymistami, to musimy w oczywisty sposób wzmocnić obszary, w których występują największe potrzeby oraz (jeśli wolno tak powiedzieć) co jest równie istotne - w tej sprawie poproszę o odpowiedź Komisji - grupy społeczne najbardziej potrzebujące pomocy. Mam tu na myśli przede wszystkim młodzież.
To jest nasz zasadniczy pogląd, a także pogląd naszej grupy politycznej na społeczną gospodarkę rynkową. Tylko w ten sposób będziemy mogli patrzeć na przyszłość z ufnością.
Paweł Samecki
komisarz. - Panie przewodniczący! Po pierwsze, nie ulega wątpliwości, że polityka spójności będzie ściśle związana z realizacją strategii UE 2020.
Strategia UE 2020 odpowie na liczne wyzwania globalne, a polityka spójności będzie jednym z kluczowych i zasadniczych instrumentów, jakim dysponuje Unia Europejska i państwa członkowskie, by podjąć te wyzwania. Stąd niepokój, że polityka spójności zostanie wyłączona z realizacji całościowej strategii UE, jest nieuzasadniony.
Po drugie, na obecnym etapie Komisja nie posiada jeszcze odpowiedzi na wiele z pytań i kwestii podniesionych przez szanownych państwa, takich jak zakres geograficzny, zasięg lub istnienie regionów objętych celem 2, odpowiednie źródła finansowania, rozwiązania przejściowe, czy też status poszczególnych grup regionów.
Przyznając to, chcę jednak powiedzieć, że pomiędzy służbami Komisji, a także pomiędzy ekspertami rządowymi z państw członkowskich i Komisji trwa żywa i pogłębiona debata. Te dyskusje doprowadzą do opracowania pełnego stanowiska Komisji na jesieni 2010 roku.
W ciągu nadchodzących miesięcy podniesione tutaj pytania i problemy spotkają się z właściwą odpowiedzią ze strony Komisji.
Chciałbym na koniec podziękować szanownym państwu za ich pytania i sugestie. Potwierdzają one wagę polityki spójności jako instrumentu długofalowych inwestycji w obszarach, które są niezbędne do wzmocnienia potencjału rozwojowego europejskich regionów i państw członkowskich. Wasze interesujące i cenne uwagi zabiorę ze sobą z powrotem do Brukseli, gdzie przedstawię je swoim kolegom ze służb Komisji i mojemu następcy.
Komisja będzie gotowa podjąć dalsze dyskusje z Parlamentem odnośnie do kształtu przyszłej polityki spójności w nadchodzących miesiącach.
Przewodniczący
Zamykam debatę.
Oświadczenia pisemne (art. 149 Regulaminu)
Lívia Járóka  
Szanowni koledzy! Debata na temat przyszłości polityki spójności ma olbrzymie znaczenie. Zważywszy, że mamy tutaj do czynienia z polityką horyzontalną, w ramach której prowadzi się redystrybucję ponad jednej trzeciej budżetu UE, jej wyniki w postaci realizacji celów spójności mają zasadniczy wpływ na przyszłość kontynentu. Od momentu swego powstania polityka spójności przynosiła spektakularne sukcesy w UE15. Niestety państwa, które przystąpiły do Unii w ostatnim okresie wymagają bardziej aktywnych interwencji i występują w nich obszary skrajnego ubóstwa. Sytuację dodatkowo utrudniają nowe, potężne wyzwania, jak np. zmiany klimatyczne, spadek liczby ludności czy ogólnoświatowa recesja gospodarcza. W przyszłości musimy zatem uporać się z różnicami terytorialnymi pod względem wskaźników społecznych i gospodarczych w ramach bardziej skutecznych i elastycznych struktur. Należy położyć silny nacisk na rozwój najsłabiej rozwiniętych obszarów, zwłaszcza niewielkich regionów osiągających wyniki poniżej średniej regionalnej i zmagających się z czynnikami, które są daleko bardziej niekorzystne niż w regionach sąsiednich. W związku z powyższym, należałoby rozważyć potrzebę wygospodarowania środków na szczeblu UE na rzecz poprawy wskaźników w regionach planistyczno-statystycznych LAU 1 (poprzednio NUTS 4) w tych przypadkach, w których decyzje o wykorzystaniu tych środków mogą być podjęte przez poszczególne małe regiony lub ich grupy. Usprawnienia wymaga także koordynacja z innymi politykami UE. Trzeba wyeliminować bariery istniejące między różnymi funduszami w celu zapewnienia maksymalnej alokacji zasobów. Znacznego uproszczenia wymagają również zasady dotyczące wdrażania. Ponadto należy traktować priorytetowo inwestycje w zakresie kształcenia, szkolenia zawodowego i trwałych miejsc pracy, a kompleksowe programy powinny być wdrażane w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb małych regionów.
Richard Seeber  
Europa regionów jest to zasada uzgodniona w UE dawno temu. Polityka spójności po 2013 roku musi w dalszym ciągu urzeczywistniać tę wizję. Dobrym sposobem na to jest uznanie spójności terytorialnej za główny cel. W tym kontekście ważną rolę odgrywa współpraca międzyregionalna. Rozmaite projekty UE w tym obszarze dają obywatelom bezpośrednie doświadczenie Europy i wprowadzają swobodę działania charakterystyczną dla europejskiej polityki na szczebel regionalny. Wiele jednak pozostaje do zrobienia w przyszłości. Podejście międzyregionalne wymaga skutecznej koordynacji, która pozwoli dostosować różne struktury w różnych krajach. Innymi istotnymi filarami polityki regionalnej w nadchodzących latach stanowić będą zasada dodatkowości w przyznawaniu środków finansowych, współpraca międzysektorowa oraz warunkowość pomocy finansowej. Aby zapewnić, że pomoc finansowa dociera tam, gdzie jest potrzebna, projekty muszą mieć jasne i konkretne cele. Moim zdaniem innym źródłem wartości dodanej jest staranne długofalowe planowanie, które zapobiega marnotrawieniu środków.
Tomasz Piotr Poręba  
Obawiam się, że zapisy proponowane przez Komisję - zwłaszcza te dotyczące likwidacji celu drugiego i odejścia od regionalnego wymiaru polityki spójności na rzecz podejścia sektorowego - mogą oznaczać powrót do koncepcji "Europy dwóch prędkości” i zwiększenie dystansu ekonomicznego i cywilizacyjnego pomiędzy "starą” a "nową” Europą. Taki model byłby odejściem od integracji całej "27” oraz od zapisanej w art. 3 traktatu z Lizbony idei solidarności. Ta idea leży przecież u podstaw całej polityki spójności, która ma prowadzić do wyrównywania szans i niwelowania różnic między regionami.
Należy pochwalić propozycję Komisji dotyczącą zwiększenia nacisku na badania i rozwój nowych technologii. Jest to kurs, którego Europa potrzebuje. Obierając go nie można jednak zapomnieć o tych regionach i krajach, dla których podstawową sprawą jest wyrównanie poziomu ze średnią unijną. Proszę pamiętać, że pomiędzy najbogatszymi a najbiedniejszymi obszarami UE jest ponad 11-krotna różnica zamożności. Niwelowanie tych różnic musi pozostać głównym założeniem unijnej polityki spójności.
W opracowaniu jest obecnie nowa wersja dokumentu. Mam nadzieję, że Komisja weźmie w nim pod uwagę głosy, które padły podczas dzisiejszej debaty oraz te, które płyną z różnych stron Unii Europejskiej oraz z różnych poziomów: samorządów, rządów, stowarzyszeń i organizacji pozarządowych. Dobrą politykę regionalną prowadzić można tylko przy bliskiej współpracy z regionami.
(Posiedzenie zostało zawieszone o godzinie 11.05 i wznowione o godzinie 11.30)
Przewodniczący
Mam jeszcze jeden komunikat. Dotyczy on pani, która wspierała nas w Parlamencie Europejskim przez wiele lat - pani Birgitte Stensballe. Niestety pozostawia nas i przechodzi na emeryturę 1 stycznia 2010 r.
(Izba zgotowała pani Stensballe owację na stojąco)
