Pakiet socjalny (część druga: transgraniczna opieka zdrowotna) (debata) 
Przewodniczący
Kolejnym punktem porządku dziennego są oświadczenia Rady i Komisji dotyczące pakietu socjalnego (część druga: transgraniczna opieka zdrowotna).
Roselyne Bachelot-Narquin
urzędująca przewodnicząca Rady. - (FR) Panie przewodniczący, pani komisarz Vassiliou, panie pośle Bowis, współsprawozdawcy, sprawozdawcy opinii, panie i panowie! Dziękuję Parlamentowi Europejskiemu za zgodę na przesunięcie naszego posiedzenia roboczego, pierwotnie wyznaczonego na początek tego miesiąca.
Jak państwo wiecie, prezydencja francuska przykłada duże znaczenie do konsultacji i dialogu w sprawie prawodawstwa. Uznałem, że konieczna będzie wstępna wymiana poglądów z moimi kolegami ministrami podczas nieformalnego szczytu w Angers w dniach 8 i 9 września, zanim wystąpię przed państwem, nie po to, rzecz jasna aby przedstawić stanowisko francuskie, ale stanowisko Rady 27 ministrów zdrowia.
Ta pierwsza wymiana poglądów, podobnie jak początkowe praca wykonana w grupie roboczej Rady ds. zdrowia, nie pozwoli mi odpowiedzieć na wszystkie państwa pytania dotyczące tego wysoce skomplikowanego i zróżnicowanego tematu, jestem jednak pewna, że dzisiejsze posiedzenie da pani komisarz odpowiedzialnej za kwestie zdrowia sposobność wyjaśnienia ważniejszych decyzji Komisji Europejskiej i pozwoli mi na podzielenie się z państwem pierwszymi odczuciami Rady.
Rada popiera przyjęcie dyrektywy w sprawie stosowania praw pacjenta w transgranicznej opiece zdrowotnej. Nie do pomyślenia byłoby pozostawienie decyzji w tej dziedzinie wyłącznie w gestii Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich. W mojej opinii, podzielanej przez moich kolegów, nie należy traktować tego jako krytycyzmu względem Trybunału, ani nawet treści jego wyroków, które często przynoszą znaczne postępy w dziedzinie praw pacjentów. Tym niemniej, byłoby wskazane, żeby polityka w zakresie zdrowia w Europie była opracowywana przez dwu współprawodawców, tj. przez was i przez nas, w postaci dialogu politycznego i procesu demokratycznego. Budowanie wspólnych ram prawodawczych przyczyniających się do zwiększenia pewności prawnej musi być naszym wspólnym celem.
Punkt drugi: w Angers delegacje ze wszystkich 27 państw wyraziły pochwałę dla jakości pracy wykonanej w czasie ostatnich miesięcy i uznały, że wysłuchano je w trakcie obecnych konsultacji. W czasie tego nieformalnego spotkania Rady podziękowano za to gorąco pani komisarz Vassiliou. Zaiste, prezydencja słoweńska niewątpliwie poinformowała państwa, że Rada bardzo wahała się w odniesieniu do początkowej wersji tekstu, którego główne zarysy przedstawiono Radzie EPSCO w dniu 19 grudnia 2007 r. Tylko nieznaczna mniejszość państw poparła tę wersję. Rzeczywiście, podobnie wielki sprzeciw wywołała ona w państwa Parlamencie, jak potwierdzili to posłowie do PE podczas moich przygotowawczych konsultacji z prezydencją francuską w Strasburgu, Brukseli i Paryżu. Nie ma wątpliwości, że dialog polityczny, który rozpoczęła pani komisarz Vassiliou od momentu objęcia przez nią urzędu pomógł stworzyć solidną podstawę do negocjacji, co Rada przyjmuje z zadowoleniem.
Punkt trzeci: w odniesieniu do harmonogramu, propozycja przyjęta przez kolegium komisarzy 2 lipca przyszła do nas zbyt późno, byśmy mogli zaplanować pierwsze czytanie podczas naszej prezydencji, będziemy jednak w miarę możliwości kontynuować negocjacje na forum Rady, rozpoczynając w tym samym czasie polityczny dialog z Parlamentem Europejskim. W tymże duchu grupa robocza ds. zdrowia publicznego już przy kilku okazjach rozważała przedmiotową dyrektywę. Zbierze się ona ponownie jutro, aby przedyskutować tekst artykuł po artykule. W tej dziedzinie, tak jak w naszych innych priorytetach politycznych, Francja odegra swoją rolę w trójce prezydencji, ściśle współpracując z Republiką Czeską i Szwecją. Mówiąc między nami, proszę pozwolić mi przypomnieć, że temat europejskiego zdrowia w służbie pacjenta był priorytetem naszego wspólnego 18-miesięcznego programu.
Punkt czwarty: w odniesieniu do projektu dyrektywy, wiem z rozmów z posłami do PE w Komisji ds. Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów, kiedy przebywali w Paryżu w maju, że wielu z państwa żałuje decyzji o zawężeniu tego tekstu wyłącznie do mobilności pacjentów i niepodjęcia kwestii mobilności personelu medycznego. Biorąc pod uwagę, że sama byłam wówczas posłanką, w czasie kiedy głosowano nad sprawozdaniem pani poseł Evelyne Gebhardt i opuściłam Parlament na kilka dni przed debatą nad sprawozdaniem pani poseł Bernadette Vergnaud, rozumiem dobrze powody tego żalu. Wyłączenie świadczeń opieki zdrowotnej z dyrektywy o usługach na rynku wewnętrznym pozostawia szarą strefę, która nie jest objęta zakresem obecnego wniosku dotyczącego dyrektywy, która zajmuje się tylko mobilnością pacjentów. Można nawet powiedzieć, że we wniosku chodzi bardziej o chęć włączenia i przyjęcia praktyki sądowej Trybunału Sprawiedliwości, niż o wyłączenie świadczeń opieki zdrowotnej z dyrektywy usługowej, a zatem o potrzebę specjalnego instrumentu sektorowego obejmującego świadczenia opieki zdrowotnej zgłaszaną przez niektórych posłów do PE. Nie było na ten temat debaty ministrów zdrowia. Jednakże kwestia ta sprowadza się do kwestii harmonogramu i decyzję Komisji Europejskiej można wyjaśnić potrzebą możliwie najszybszego zareagowania na wyzwania w dziedzinie mobilności pacjentów, już i tak obejmującej bardzo duży zakres. Jest pewne, że dyrektywa mająca szerszą podstawę, obejmującą mobilność personelu medycznego, nie miałaby szans przyjęcia przed wyborami w czerwcu przyszłego roku.
Punkt piąty: odnośnie do treści tekstu, nie zajęliśmy się jeszcze wszystkimi proponowanymi przepisami. Tym niemniej, prezydencja może na tym etapie powiedzieć, że zdaniem Rady uprzednia zgoda na opiekę szpitalną jest dla państw członkowskich UE kwestią kluczową. Można ją nawet określić jako główną obawę ministrów zdrowia. Podczas roboczego obiadu poświęconego temu tematowi zorganizowanego w Angers w dniu 9 września, ministrowie zabierający głos opowiadali się za zmierzaniem ku lepszej równowadze pomiędzy indywidualnymi prawami pacjentów do mobilności a utrzymaniem narodowych uprawnień do regulacji i planowania, z korzyścią dla wszystkich.
Tekst odzwierciedla tę ulepszoną równowagę, w szczególności poprzez przywrócenie potrzeby uzyskania uprzedniej zgody na opiekę szpitalną. Nie jest to sprawa kwestionowania praktyki sądowej Trybunału Sprawiedliwości, który określił w jaki sposób zasady swobodnego przepływu ustanowione w Traktacie stosują się dziedzinie zdrowia, a potrzeba włączenia do pozytywnego prawodawstwa tej równowagi, którą Trybunał już ustanowił w swojej praktyce, pomiędzy zasadą swobodnego przepływu i zdolnością regulacyjną państw członkowskich. W rzeczywistości Trybunał dokonał rozróżnienia pomiędzy opieką ambulatoryjną, gdzie system afiliacji nie może wymagać uprzedniej zgody i leczeniem szpitalnym, gdzie wymaganie uprzedniej zgody wydaje się być środkiem koniecznym i racjonalnym.
W dobie poważnych ograniczeń budżetowych - starzenie się społeczeństw, postęp techniczny - państwa członkowskie muszą być w stanie w pełni zawiadywać świadczeniami opieki zdrowotnej w tym względzie, szczególnie planowaniem szpitali. Jak uznał sam Trybunał jednym z powodów tego planowania jest zapewnienie wystarczającego i stałego dostępu do zrównoważonego wachlarza wysokiej jakości leczenia szpitalnego na całym terytorium kraju. Stanowi to również część wysiłku ograniczania kosztów oraz unikania, gdzie to możliwe, marnowania zasobów ludzkich, finansowych lub technicznych.
Chcę również zauważyć, ze wymaganie uprzedniej zgody na leczenie szpitalne zapewnia możliwość uzyskania transgranicznej opieki zdrowotnej od razu, kiedy jest to uzasadnione z medycznego punktu widzenia. W rzeczywistości zostało to już uznane w rozporządzeniu koordynującym systemy zabezpieczeń społecznych: zgody nie można odmówić w przypadku, kiedy takie samo leczenie nie jest dostępne w rozsądnym terminie. Nie wolno nam też zapomnieć, że uprzednia zgoda stanowi również środek ochrony pacjenta ponieważ zapewnia, że koszt opieki świadczonej w innym państwie członkowskim zostanie zwrócony.
Wreszcie, nawet jeśli trzymamy się tego, co uważamy za prawidłową wykładnię orzecznictwa Trybunału, dyrektywa oferuje wciąż dużą wartość dodaną, wyjaśniając prawa pacjentów, zapewniając im potrzebne informacje oraz gwarantując, że orzecznictwo jest interpretowane jednolicie, a zatem jest stosowane powszechnie i konsekwentnie we wszystkich państwach członkowskich Unii Europejskiej.
Dziękuję państwu za uwagę. Zabiorę znów głos pod koniec debaty, żeby odpowiedzieć na państwa pytania.
Androula Vassiliou
komisarz. - Panie Przewodniczący! W trakcie procesu podejmowania decyzji miałam już sposobność przedyskutować tę propozycję z różnymi zainteresowanymi stronami i podmiotami. Przypominacie sobie państwo może, że przedstawiłam przedmiotową propozycję Komisji Ochrony Środowiska i Zdrowia Publicznego, kiedy była ona przyjmowana przez kolegium i przeprowadziłam owocną wymianę poglądów. Miałam także sposobność wymiany poglądów z szeregiem parlamentów krajowych oraz, oczywiście, z państwami członkowskimi, w kontekście ostatniego nieformalnego posiedzenia Rady na temat zdrowia w Angers. Bardzo się teraz cieszę na tę dyskusję plenarną i oczekuję jej wraz z państwem, szanowni posłowie. Skorzystam z tej okazji, żeby podziękować pani Bachelot-Narquin za poparcie oraz umożliwienie mi szczegółowego przedyskutowania tego zagadnienia z ministrami.
Chciałabym umieścić projekt dotyczący praw pacjenta w kontekście. W następstwie wielokrotnego podejmowania przez Europejski Trybunał Sprawiedliwości kwestii nieodłącznego prawa obywateli Europy, na mocy Traktatu, do uzyskania opieki zdrowotnej w wybranym przez siebie państwie członkowskim, oraz w następstwie konkretnego żądania ze strony zarówno Rady Europejskiej jak i Parlamentu Europejskiego, przedstawienia propozycji uregulowania tego prawa, po usunięciu przepisów odnoszących się do opieki zdrowotnej - zupełnie słusznie - z projektu "dyrektywy usługowej”, 2 lipca Komisja przyjęła wniosek dotyczący praw pacjentów w transgranicznej opiece zdrowotnej.
Jest to bez wątpienia najważniejsza inicjatywa obecnej Komisji w dziedzinie zdrowia. Jej celem jest zapewnienie pacjentom lepszych możliwości leczenia i dostępu do opieki zdrowotnej, niezależnie od ich miejsca zamieszkania, z pełnym poszanowaniem krajowej odpowiedzialności za organizację opieki zdrowotnej.
Ma ona trzy główne cele: pierwszy, wyjaśnić warunki, na jakich pacjenci będą uprawnieni do korzystania ze świadczeń transgranicznej opieki, zwrotu jej kosztów oraz skutecznej realizacji świadczeń, jeśli stanowi ona najlepsze rozwiązanie w ich szczególnej sytuacji; drugi, zapewnić transgraniczną opiekę zdrowotną o wysokim poziomie jakości i bezpieczeństwa; oraz trzeci, rozwijać europejską współpracę pomiędzy systemami opieki zdrowotnej.
Oparto ją, jak już powiedziałam, na orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości. Pozostaje ona, z jednej strony, w pełni zgodna z Traktatem oraz, z drugiej, z kompetencjami państw członkowskich w zakresie organizowania i świadczenia usług medycznych i opieki zdrowotnej.
Przedmiotowy wniosek zbudowano wokół trzech głównych zagadnień.
Po pierwsze, wyjaśnia on i potwierdza wspólne zasady systemów opieki zdrowotnej w UE: powszechność, równość, dostęp do wysokiej jakości opieki zdrowotnej i solidarność. Przywołuje nadrzędną zasadę podkreśloną przez Traktat i przez Trybunał, że państwo członkowskie, na którego terenie świadczona jest opieka zdrowotna, odpowiada w pełni za ustanawianie reguł i zapewnienie przestrzegania tych wspólnych zasad.
Aby pomóc państwom członkowskim w przełożeniu tej zasady na bardziej przejrzyste terminy, zaproponowaliśmy lepsze objaśnienie celów w kategoriach norm jakości i bezpieczeństwa opieki zdrowotnej świadczonej na ich terytorium pacjentom z innych państw członkowskich.
Wprowadziliśmy też przepis zmierzający do zapewnienia, żeby pacjenci z innych państw członkowskich cieszyli się traktowaniem na równi z obywatelami państwa członkowskiego, w którym odbywa się leczenie.
Po drugie w dyrektywie wyjaśniono uprawnienia pacjentów i związane z nimi warunki uzyskiwania świadczeń opieki zdrowotnej w innym państwie członkowskim. Na przykład dla mieszkańców w rejonach przygranicznych łatwiejsze może być poszukiwanie opieki zdrowotnej za granicą niż podróżowanie na wielkie odległości na najbliższej krajowej placówki służby zdrowia.
Oczywista jest również wartość dodana transgranicznej opieki zdrowotnej z punktu widzenia osób potrzebujących wysoce specjalistycznego leczenia, które może przeprowadzić tylko bardzo niewielka liczba lekarzy w Europie. Może tak być, na przykład, w przypadku rzadkich schorzeń.
Rzeczywistość jest jednak taka, że większość pacjentów nie wie wcale o tym, że mają prawo do korzystania z opieki zdrowotnej w innym państwie UE, ani że przysługuje im zwrot kosztów takiego leczenia. A nawet jeśli wiedzą o tym prawie, to procedury i reguły są często mniej niż jasne. To zamierzamy wyjaśnić przy pomocy tej nowej dyrektywy: wszyscy pacjenci uzyskają te same jasne informacje i gwarancje transgranicznej opieki zdrowotnej.
W praktyce dopóki leczenie świadczone jest w krajowym systemie opieki zdrowotnej, pacjenci będą mogli korzystać z leczenia za granicą i otrzymać refundację do wysokości kosztów takiego samego lub podobnego leczenia w kraju.
Wyjaśniamy też, że w pewnych okolicznościach państwa członkowskie uprawnione są do wprowadzenia określonych limitów zwrotu lub płatności za szpitalną opiekę zdrowotną zrealizowaną za granicą poprzez wymóg uprzedniej zgody, jeżeli istnieje oczywiste ryzyko - nawet tylko potencjalne - osłabienia krajowego systemu opieki zdrowotnej.
Ponadto przedmiotowa dyrektywa wyjaśnia definicje opieki szpitalnej i pozaszpitalnej, upraszczając w ten sposób procedury i warunki dostępu do transgranicznej opieki zdrowotnej.
W tym kontekście pragnę podkreślić, że utrzymaliśmy koncepcję możliwości poszerzenia pojęcia "opieka szpitalna” na niektóre elementy opieki zdrowotnej, niekoniecznie wymagające hospitalizacji, ale których prawidłowe świadczenie jest z natury kosztowne lub wymaga solidnej infrastruktury.
Po trzecie ustanawia nowe ramy współpracy europejskiej w dziedzinach, które wskazaliśmy jako kluczowe dla przyszłości i w których musimy działać wspólnie na szczeblu UE, aby lepiej stawić czoła czekającym nas wyzwaniom. Robimy to zgodnie z zasadami, o których wspominałam wcześniej, poprzez usprawnioną i ulepszoną współpracę, poprzez wspólne wytyczne techniczne i systematyczne poszukiwanie najlepszych praktyk.
Przedmiotowe ramy zapewnią możliwości przyszłej szerszej współpracy na szczeblu europejskim w obszarach takich jak europejskie sieci referencyjne, z uwzględnieniem kumulowania doświadczeń, wiedzy i umiejętności w dziedzinie medycyny, zarówno na rzecz medycznych badań stosowanych, jak diagnozowania i leczenia. Będzie to szczególnie ważne w dziedzinie rzadkich schorzeń, oferowania nowych terapii, jak w szybkim rozpowszechnianiu nowych technologii medycznych.
Drugim obszarem jest ocena technologii w dziedzinie zdrowia, gdzie najlepsi specjaliści ze wszystkich państw członkowskich wskazywać będą najskuteczniejsze terapie i rozpowszechniać je w celu propagowania ich wykorzystania. Istotnie, odnośnie do nowych terapii i ich wysokich kosztów, przy ograniczonych zasobach, musimy zapewnić, żeby wybór i wykorzystanie tych terapii odbywały się w możliwie najsprawniejszy sposób.
Trzecim obszarem jest e-zdrowie, gdzie nadszedł właśnie czas propagowania warunków technicznych zapewniających interoperacyjność na wszystkich szczeblach i pomoc w ustanowieniu e-zdrowia przynajmniej jako integralnej części świadczenia opieki zdrowotnej jutra.
Po czwarte istnieje potrzeba szerszego podejścia na szczeblu UE do zbierania danych w zakresie zdrowia, odnoszących się do transgranicznej opieki zdrowotnej, w celu lepszego śledzenia skutków proponowanych środków i wzmocnienia naszego nadzoru epidemiologicznego.
Wreszcie zawarto tu ułatwienia uznawania recept we wszystkich państwach członkowskich. Musimy jednak pamiętać, że recepty wystawione w innym państwie członkowskim będą refundowane w państwie pochodzenia pacjenta tylko wtedy, gdy dany lek jest dopuszczony i podlega refundacji w państwie pochodzenia pacjenta.
Chcemy jasno powiedzieć, że inicjatywa ta nie zmierza do harmonizacji systemów opieki zdrowotnej. Nie dotyczy też zmiany ról w zarządzaniu opieką zdrowotną. Do państwa członkowskiego należy decydowanie w jaki sposób organizować system opieki zdrowotnej, jakie świadczenia zapewniać obywatelom i za jakie leczenie i leki płacić. I tak pozostanie.
Przez ten projekt legislacyjny chcemy dać pacjentom teraz i w przyszłości możliwości i informacje zapewniające najbezpieczniejsze, najwyższej jakości i najodpowiedniejsze leczenie gdziekolwiek jest ono dostępne w Europie. Ściślejsza współpraca pomiędzy systemami opieki zdrowotnej przysporzy solidarności i zwiększy dostępność opieki zdrowotnej.
W rzeczy samej celem proponowanego aktu prawnego jest utorowanie drogi do lepszej opieki zdrowotnej w całej Europie.
Jak powiedziała pani Bachelot-Narquin, dyrektywa jest już dyskutowana w Radzie i mam nadzieję, że dyskusje nad nią w Parlamencie przebiegną równie szybko i w końcu przyniosą owoce.
(Oklaski)
John Bowis
w imieniu grupy PPE-DE Group. - Panie przewodniczący! Wszyscy wiemy, jakie pytanie mamy przed sobą: co Europa robi dla mnie? Odpowiedź brzmi: Europa otwiera pacjentom nowe możliwości. To dobra wiadomość; musimy tylko zapewnić, żeby to działało. Będziemy pracować razem - we wszystkich trzech instytucjach, w tym z pewnością w Parlamencie - żeby to działało. Ale mówimy o wyrokach sądu. Nie mówimy tu o zapisywaniu czystej kartki papieru, nie zaczynamy od nowa. Musimy wziąć pod uwagę te wyroki.
Wyroki te, mówiąc językiem laika, stanowią, że w sytuacji kiedy mamy do czynienia z nadmiernym opóźnieniem leczenia, mamy prawo udać się do innego państwa członkowskiego, by poddać się temu leczeniu i by rachunek za nie odesłano do naszego kraju, o ile tylko koszty są porównywalne, oraz o ile leczenie takie jest zazwyczaj dostępne. To jest proste. Kiedy przedstawiłem w tym Parlamencie moje sprawozdanie dotyczące mobilności pacjentów, zostało ono przyjęte przytłaczającą większością głosów. Przede wszystkim daliśmy tym do zrozumienia, że decyzja musi być podjęta przez polityków, a nie prawników.
(FR) Pani Bachelot-Narquin! Zacytuję Jeana Giraudoux, "Żaden poeta nie objaśniał natury tak swobodnie, jak prawnik objaśnia prawdę”.
Oto dlaczego chcemy, żeby przedmiotowe zagadnienie było interpretowane przez polityków, a nie przez prawników. Oto dlaczego chcemy pewności prawa, tak żeby każdy wiedział jakie są stanowiska: rządów, służby zdrowia, pacjentów, lekarzy. I oto dlaczego musimy sprawić, żeby to działało, dla pacjentów i dla systemów służby zdrowia. Musi to być szansa, a nie koszmar osób zarządzających usługami zdrowotnymi w państwie.
Ta więc mamy pytania. Mamy pytanie na które pacjent ma prawo uzyskać odpowiedź: Czy się kwalifikuję? Jeśli tak, to jak mam postępować? Jak mogę sprawdzić, gdzie mam pojechać i kim może być tamtejszy lekarz? Jaki jest wybór? Jakie są wymogi poufności? I co, jeśli coś pójdzie źle?
Wszystko to są pytania, na które musimy znaleźć odpowiedź. Są też kwestie, które musimy przedyskutować między sobą; niektóre z nich już podniesiono.
Po pierwsze, uprzednia zgoda. Mój instynkt mówi mi, że w odniesieniu do opieki szpitalnej wprowadzenie wymogu uprzedniej zgody jest uczciwe. Wyrok Trybunału nie stwierdził, że jest on zły sam w sobie, a jedynie, że odmowa zgody w niektórych okolicznościach jest niewłaściwa, a zatem musimy się temu uważnie przyjrzeć.
Musimy się również przyjrzeć sprawie recept. Tak, zgadzam się, że własne państwo pacjenta musi móc decydować, co się przepisuje, ale jeśli zapisano nam serię leków w ramach leczenia w innym państwie członkowskim i po powrocie do domu mówią nam, że nie możemy dostać reszty zapisanych leków, to w jakiej sytuacji stawia to pacjenta? To jest rodzaj pytań, na które musimy odpowiedzieć.
Następnym zagadnieniem jest zwrot kosztów. Pacjent nie chce udawać się za granicę z kieszeniami pełnymi gotówki. Musi być sposób zapewnienia możliwości przesyłania rachunku za leczenie do jego kraju, sądzę, że poprzez centralną izbę rozrachunkową.
Ale nasz środek to rozwiązanie dla pacjentów, nie dla świadczeń, tymi drugimi zajmiemy się kiedy indziej. To pacjenci są w centrum uwagi - pacjenci, nie prawnicy - i dotyczy to wszystkich pacjentów, nie tylko niektórych.
Dagmar Roth-Behrendt
w imieniu grupy PSE. - (DE) Panie przewodniczący, panie i panowie! Rozmawiamy dziś o propozycji, która naprawdę koncentruje się na obywatelach Unii Europejskiej, a konkretnie na pacjentach. Jestem bardzo wdzięczna pani komisarz za wprowadzenie do debaty, ale chciałaby również wyrazić moją wdzięczność dla pana Kyprianou za całą pracę przygotowawczą, jaką wykonał w trudnym okresie.
Dlaczego nazwałam to trudnym okresem? Ponieważ państwa członkowskie są wciąż ostatnimi skamieniałościami, jakie pozostały w tej Unii Europejskiej, tkwiące w kamieniu, nie rozumiejące, że to ludzie są w centrum uwagi, i wierzące, że to świat kręci się wokół nich i ich systemów. Tak nie jest. W centrum uwagi znajdują się pacjenci i oni są najsłabszymi ogniwami naszego społeczeństwa, ponieważ są chorzy i niedołężni.
Jeśli mówimy dziś o mobilności pacjentów, wiedząc, że jest to rzeczywiste prawo przysługujące na rynku wewnętrznym, co oznacza, że powinno być stosowane od ponad dwudziestu lat, powinniśmy się zastanowić, czy ta debata jest na czasie i czy państwa członkowskie idą z duchem czasu. Powiem państwu, że nie idą! Jeśli Eurobarometr pokazuje nam dziś, że 30% ludzi w Unii Europejskiej jest nieświadomych swojego prawa do korzystania z leczenia poza swoim własnym krajem, to znaczy, że wszystkie państwa członkowskie niewłaściwie wywiązują się ze swego zadania. Nie poinformowały swoich obywateli o ich prawach; nie powiedziały im do czego są uprawnieni, ani też jakie możliwości pozostają w ich dyspozycji.
Tak, zgadzam się z panem Bowisem i innymi uczestnikami debaty, jak też z panią komisarz, że państwa członkowskie z pewnością powinny zachować swoje autonomiczne systemy ochrony zdrowia. Nie chcemy się w to mieszać, ale równocześnie chcielibyśmy, żeby pacjenci mieli swobodę przemieszczania się.
W związku z autonomią państw członkowskich, ja również uznaję ich potrzebę możliwości planowania na przyszłość, szczególnie, gdy chodzi o leczenie szpitalne. Z tego powodu, kwestia zgody będzie musiała być jednym z głównych tematów naszej dyskusji. Pan Bowis już o tym wspomniał.
Sieci i punkty informacyjne muszą zapewnić, żeby pacjenci wiedzieli, co im wolno robić, ale również żeby wiedzieli, gdzie dostępne jest najlepsze leczenie - czy to będzie w Niemczech czy na Cyprze - tak by pacjenci mieli możliwość wyleczenia się.
Jeśli uda nam się podnieść jakość opieki zdrowotnej i dostęp ludności do opieki zdrowotnej blisko miejsca zamieszkania, będzie to z pewnością wspaniałe osiągnięcie i nikt nie będzie już dłużej musiał miotać się w poszukiwaniach. Oto czego naprawdę chcemy.
Jules Maaten
w imieniu grupy ALDE. - (NL) Panie przewodniczący, pani komisarz Vassiliou, pani minister Bachelot-Narquin! W ostatnim tygodniu uczestniczyłem w prezentacji nowej strony internetowej o prawach pacjenta, we wszystkich językach UE, zorganizowanej przez moją duńską koleżankę z grupy ALDE, panią Karen Riis-Jørgensen.
Była tam pewna pani z Danii, choć niewiele brakowało, a mogło jej tam już nie być. Miała raka piersi i w ramach systemu duńskiego nic mogła sobie z nim poradzić, bo miała niekwalifikującą się do leczenia liczbę guzów. Gdyby miała pięć guzów, leczono by ją, ale miała siedem i według kryteriów nie kwalifikowała się. A zatem musiała jakoś pozbyć się dwóch guzów. Krótko mówiąc, niekończąca się walka. W końcu znalazła pomoc w Niemczech. Zrobiła to, pożyczyła pieniądze od przyjaciół i rodziny i udała się do Niemiec, gdzie udzielono jej pomocy. W tej chwili wtórne guzy zaniknęły. Jest wyleczona w jakim można powiedzieć, że jest się wyleczonym z raka.
To nieludzkie zmuszać w podobny sposób jednostkę do walki z systemem w czasie choroby, gdy jest się tak słabym, jak to tylko możliwe. To jest stawianie systemu ponad pacjentem. Uważam, że jest to zupełnie nie do przyjęcia! Duńczycy zapłacili w końcu za większość leczenia i wszystko dobrze się skończyło. Ale co ta kobieta musiała przejść nie było niczym wyjątkowym; zdarza się to nazbyt często.
Tak więc wniosek Komisji jest wielkim krokiem naprzód na drodze do zapewnienia pomocy takim pacjentom, i moja grupa bardzo gorąco go popiera. Trzeba również zapewnić, żeby ta debata nie przekształciła się w debatę polityczną. To nie jest po prostu następna dyrektywa o usługach zdrowotnych. Nie jest też ona również debatą na temat tego, jak zreformować system ochrony zdrowia w Unii Europejskiej. I nie na temat tego, czy w opiece zdrowotnej powinien być wolny rynek, czy też nie. Dla mnie nie jest to również sprawa pomocniczości. Pytanie nie polega też na tym, czy przeważą państwa członkowskie, czy Unia. Pytaniem jest, czy pacjent wygra, czy nie. To jest wszystko, co się tak naprawdę liczy. Z pewnością musimy mówić o tych wszystkich innych rzeczach, może i twardo się o nie spierać podczas kampanii wyborczej, ale zdaniem moim i mojej grupy, nie powinniśmy zajmować się tym dzisiaj.
Nie próbujmy harmonizować norm i reguł w zakresie zdrowia, nie jest to odpowiedni czas po temu, i może nie da się tego i tak zrobić. Ale musimy się nauczyć korzystać ze sposobności, jakie oferuje nam Unia Europejska, z ekonomii skali, która może nam przynieść korzyść, tak aby prawdziwa pomoc specjalistyczna mogła być świadczona pacjentom z rzadkimi schorzeniami. Możliwość ta istniała zaiste od lat, ale teraz możemy ją rzeczywiście wykorzystać i musimy to robić.
Kończąc, chciałbym powiedzieć, że w ostatnim tygodniu odbyło się posiedzenie Parlamentu, którego gospodarzem była pani Dagmar Roth-Behrendt, podczas którego Europejskie Forum Pacjentów nakreśliło swój program. Cieszy mnie, że widzę jak pacjenci wypowiadają się, bo właśnie ich wkładu potrzebujemy. Jesteśmy w tej chwili gotowi do podjęcia demokratycznej decyzji, postępując zgodnie ze wskazówkami danymi nam przez prawników. Ale decyzja zostanie teraz podjęta przez osoby do niej powołane, a mianowicie wybranych przedstawicieli społeczeństwa.
Ryszard Czarnecki
w imieniu grupy UEN. - Panie przewodniczący! Szkoda, że nie mieliśmy okazji mówić na ten właśnie temat na poprzedniej sesji, gdy omawialiśmy dwie poprzednie propozycje legislacyjne. Jak mówi jednak tytuł amerykańskiego filmu "Lepiej późno, niż później”. Cieszymy się, że propozycje Komisji idą tak na prawdę w kierunku tego, o czym Parlament Europejski mówił, w kierunku swoistego nacisku Parlamentu Europejskiego na Komisję w tym obszarze.
Jeśli Europa ma być Europą bez granic to z całą pewnością przede wszystkim w zakresie opieki zdrowotnej. Zagwarantowanie tego obywatelom naszych krajów członkowskich będzie pokazaniem realnego działania na rzecz europejskich podatników i wyborców. Bo przeciętnego Polaka, ale też Węgra, Cypryjczyka, Anglika, Włocha bardziej od traktatu lizbońskiego interesuje to, czy będzie mógł leczyć się za granicą w czasie urlopu, a nawet i wyjechać specjalnie, po to żeby skorzystać z wysoko wyspecjalizowanego szpitala.
Kończąc, uważam, że działania w tym kierunku, o czym dzisiaj mówimy, mogą rzeczywiście zwiększyć realną opiekę zdrowotną dla cudzoziemców, ale także zwiększyć autorytet Unii jako takiej, autorytet roztrwaniany ostatnio na ideologiczne debaty oraz na narzucaniu obywatelom rozwiązań instytucjonalnych, których nie chcą.
Jean Lambert
w imieniu grupy Verts/ALE Group. - Panie przewodniczący! Z wielkim zadowoleniem przyjęłam oświadczenie złożone - oczywiście przez Radę - w przedmiocie tej konkretnej dyrektywy, jej ograniczeń i kontekstu. Jako sprawozdawczyni zajmująca się uaktualnieniem koordynacji zabezpieczenia społecznego, a tak w rzeczywistości kwestią wdrażającego je rozporządzenia, jestem bardzo żywotnie tym zainteresowana, bo kwestie związane z refundacją - w jaki sposób jest realizowana, jakich informacji się udziela, jej szybkości i metody realizacji itd. - wszystko to mieści się w zakresie tego rozporządzenia. Sądzę, że kiedy dyskutujemy o sprawach takich jak opieka zdrowotna osób, które przebywają na wakacjach w Europie, gdziekolwiek w Unii Europejskiej, powinniśmy pamiętać, że jest ona świadczona w ramach Europejskiej Karty Zdrowia i koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. To jest jasne.
Celem przedmiotowej dyrektywy jest wybranie co poniektórych zagadnień, niekoniecznie ujętych w tym konkretnym rozporządzeniu, i sądzę, że musimy bardzo uważać na to, gdzie przebiega linia podziału. Oczywiście kwestia uprzedniej zgody jest wyjątkowo ważna. Uważam, że powinniśmy sobie jasno powiedzieć, że nie mówimy o bezwarunkowym prawie pacjentów do przemieszczania się i leczenia w obrębie Unii Europejskiej w ramach krajowych systemów opieki zdrowotnej z punktu widzenia uzyskiwania zwrotu kosztów tego leczenia ze środków krajowych systemów opieki zdrowotnej. Mówimy tu o prawie względnym i sądzę, że tu powinniśmy mieć jasność.
Uważam też, że powinniśmy dobrze rozumieć, że propozycja przedmiotowej dyrektywy - jak ja ją rozumiem - przewiduje opłacanie opieki, która jest dostępna w systemie krajowym, a nie nowego lub innego leczenia, a to znów czyni względnym prawo, które omawiamy w kontekście tej dyrektywy.
Nie ma wątpliwości, że uprzednią zgodą należy lepiej zarządzać, i nie tylko pacjenci, ale również zaangażowane organy muszą rozumieć, na czym ten system polega i jak szybko powinien działać w kategoriach potrzeb medycznych. To właśnie jest kryterium ustanowione przez Trybunał: potrzeba medyczna. A zatem systemy administracyjne powinny odzwierciedlać to właśnie, a niekoniecznie ich swoją własną podstawę kosztów.
Jest w tej dyrektywie wiele rozwiązań, które należy przyjąć z zadowoleniem, i ważne są również kwestie dotyczące najlepszych praktyk, spraw jakości, pewności prawnej, oraz podmiotów odpowiedzialnych. Jak wspomniał pan poseł John Bowis istnieje potrzeba, żebyśmy posunęli się naprzód też, na przykład, w sprawie ciągłej opieki lub recept, które mogą nie być istotne z punktu widzenia danego państwa członkowskiego, ze względu na posiadanie przez nie własnego systemu. Ale musimy być również ostrożni - dotyczy to rozporządzenia wykonawczego do rozporządzenia nr 883 - żeby nie pomagać pacjentom w czerpaniu zysków z różnic pomiędzy systemami. Nie sądzę, aby systemy opieki zdrowotnej miały na tym cokolwiek zyskać.
W imieniu mojej grupy chciałabym postawić sprawę jasno, że zwiększanie skali transgranicznej opieki zdrowotnej nie jest samo w sobie celem. Pani poseł Roth-Behrendt powiedziała, że większość chce być leczona w miejscu zamieszkania i tam korzystać z wysokiej jakości i szybkiej opieki, tak więc, jak powiedziałam, zwiększanie samych rozmiarów opieki nie jest celem. Pojawia się dużo różnych głosów co do efektów prób zwiększenia skali opieki transgranicznej, co do których powinniśmy być ostrożni, cieszę się że debata to odzwierciedliła.
Są ludzie, którzy argumentują, że wprowadza to konkurencję, że podnosi standardy krajowe, a nawet że powinniśmy otworzyć ten rynek, podając to jako uzasadnienie rzeczywistego zwiększenia skali i zachęcania do transgranicznej opieki zdrowotnej. Jednakże ten Parlament jasno określił swoje stanowisko: opieka zdrowotna nie jest usługą podobną do ubezpieczenia samochodu. Ma swoją szczególną rolę, a osoby z niej korzystające nie są po prostu konsumentami, są to ludzie w potrzebie i potencjalnie narażeni.
Wielu z tych, którzy mówią, że zwiększanie skali transgranicznej opieki zdrowotnej jest rzeczą dobrą, zapewniają nas również, że jej udział w ogólnej opiece wynosi tylko 2-3%. Chciałabym wiedzieć, jak wyglądają szacunki na przyszłość i jakie będzie ona miała skutki dla 98% ludzi, którzy się nie przemieszczają w tej chwili i nie chcą tego robić.
Roberto Musacchio
w imieniu grupy GUE/NGL. - (IT) Panie przewodniczący, panie i panowie! Przykro mi, że nie mogę podzielić optymizmu kolegów i koleżanek posłów, ponieważ jestem przekonany, że ta dyrektywa może uczynić więcej dla biznesu niż dla zdrowia; jest to rodzaj dyrektywy Bolkensteina, tyle tylko, że dotyczy zdrowia.
Kluczowym zagadnieniem dla Europy jest to, że każdy obywatel musi mieć prawo do najlepszego możliwego leczenia w jego własnym kraju; w przeciwnym razie święte prawo do bycia leczonym gdzie indziej będzie stanowić zakamuflowanie faktu, że leczenie nie jest dostępne w jego własnym kraju - co nie da się sprowadzić do kwestii pomocniczości. Kamufluje ono również interes tych, którzy chcą spekulować na zdrowiu, napędzać wielkie interesy firmom ubezpieczeniowym i zwiększać koszty dla obywateli, jak również europejskie wydatki na zdrowie.
Dyrektywa, która moim zdaniem jest błędem, ponieważ nie przykłada wcale wagi do harmonizacji, do powszechności tej usługi, jaką Europa musi zapewnić, ani nie jest oparta na poczuciu, że zdrowie jest prawem, które musi być zagwarantowane przez sektor publiczny, i którym nie można obarczać pacjentów, wierząc, że wykupią oni sobie prywatne polisy ubezpieczeniowe. Związki zawodowe wyrażają słuszne obawy, a my z nimi.
Derek Roland Clark
w imieniu grupy IND/DEM. - Panie przewodniczący! Charakterystyczną cechą tego pakietu - podróżowanie w celu skorzystania z opieki pozaszpitalnej poza krajem ojczystym - jest pokrywanie kosztów przez własne państwo pacjenta, jakkolwiek ograniczone do ceny krajowej. Tak więc udawanie się do państwa, w którym leczenie jest tańsze, jest korzystne, jeśli tylko jest lepsze. Turyści zdrowotni będą musieli znaleźć różnice pomiędzy kosztami świadczenia w miejscu, gdzie chcą się poddać leczeniu, a kosztem świadczenia podstawowego w swoim kraju. Tak, koszty podróży zostaną, ostatecznie, poniesione przez macierzyste państwo, ale na poziomie krajowym, a turystom zdrowotnym pozostaje uzupełnienie kosztu leczenia i prawdopodobnie nadwyżki kosztów podróży. Najbiedniejszych na to nie stać, tak więc pozostaną im najniższe standardy leczenia. Najbogatsi mogą tak zrobić, ale i tak prawdopodobnie poszukają prywatnej opieki. Jeśli chodzi o listy oczekujących, jeśli opieka zdrowotna w jakimś państwie jest kiepska i kosztowna, to nie będzie ono nękane turystami zdrowotnymi, ale jeśli w innym państwie jest ona tania i dobra, to zostanie zaraz przeciążona. Tworzy to system opieki zdrowotnej o dwóch poziomach świadczenia opieki zdrowotnej i dostępności do niej. Czy to jest to tak zwany niezamierzony skutek?
Luca Romagnoli
(IT) Panie przewodniczący, panie i panowie! Czworo na każdych stu obywateli w Europie wyjeżdża za granicę na leczenie; moim zdaniem jednak, turystyka zdrowotna jest symptomem lokalnych niedostatków i braku usług. Włoska służba zdrowia wydaje około 40 milionów euro rocznie na Włochów, którzy wyjeżdżają do innych państw w celu leczenia i to oczywiście nie obejmuje prywatnych ubezpieczeń.
Jaki jest po temu powód? Niewątpliwie bardzo długie listy oczekujących na usługi. We Włoszech, na przykład, pacjenci muszą czekać 300 lub więcej dni na operację prostaty i często miesiąc lub dłużej na badanie tomografią komputerową. Po drugie usługi takie jak leczenie dentystyczne lub chirurgia kosmetyczna są we Włoszech płatne, a w innych państwach - nie. Po trzecie - i chciałbym na to zwrócić uwagę wszystkich - pacjenci wyjeżdżają za granicę by skorzystać z takich technik jak sztuczne zapłodnienie, które są zabronione lub częściowo zabronione w ich własnych państwach, lub całkowicie nielegalne, jak zakup żywych organów - Indie są tutaj smutnym przykładem, i mogły nim równie dobrze być inne państwa przed przystąpieniem do Unii.
Ogólnie rzecz biorąc, ludzie decydują się na turystykę zdrowotną ze względu na to, że oferuje ona wysokiej jakości i mniej kosztowne usługi; sądzę jednak, że w wielu przypadkach nadzór ze strony Unii powinien zostać zaostrzony, w celu zapewnienia zarówno gwarancji dla konsumentów, jak i równych zasad konkurencji. Kontekst społeczny, w którym świadczone są usługi, jest często mieszanką uwarunkowań publicznych i prywatnych, również w krajach, które przystąpiły do Unii ostatnio i - zwracam się do pani komisarz Vassiliou - oprócz zasad, na których się pani skupiła, zalecam ścisły nadzór nad przestrzeganiem istniejących rozporządzeń, które wprowadzają obowiązkowe użycie surowców, znaku CE i dokumentów homologacyjnych, ponieważ należy zagwarantować zgodność sprzętu medycznego i leczenia z wymaganiami w dziedzinie zdrowia. Nie zapominajmy, że zawsze jest ktoś...
Przewodniczący wyłączył mikrofon
Charlotte Cederschiöld
(SV) Panie przewodniczący, pani komisarz, pani minister! Teraz my, parlamentarzyści europejscy, mamy szansę wykazać, że jesteśmy nimi, europejskimi parlamentarzystami. Że opowiadamy się za Traktatem i prawami, jakie nam daje, że tworzymy prawo, mając na sercu najlepszy interes pacjentów, a nie ochronę i popieranie protekcjonizmu, które czasem przenikają debatę. Że oddajemy się poszukiwaniu wartości dodanej we współpracy, aby dawać naszym pacjentom najlepszą możliwą opiekę, gdziekolwiek by to mogło być.
Propozycja, jaką przedstawiła komisarz Vassiliou jest dobrym punktem wyjścia i należy jej przyklasnąć. Musimy dokończyć dzieło, które rozpoczęła i zapewnić, żeby nie wprowadzono niepotrzebnych przeszkód biurokratycznych. Oznacza to, mówiąc wprost, że państwa członkowskie nie mają prawa bez powodu nie dopuszczać do swobodnego przepływu. Wymagania wcześniejszej zgody mogą być nakładane tylko w wyjątkowych przypadkach - jeśli zostały wyszczególnione w wykazie Komisji, lub jeśli zaistnieje ryzyko masowej wędrówki pacjentów zagrażającej systemowi opieki zdrowotnej. Pomysł nałożenia takich wymagań, dlatego że tak niewielu pacjentów wybrało korzystanie z opieki zdrowotnej za granicą jest wysoce wątpliwy. Tak więc punktem wyjścia jest: brak wymogu wcześniej zgody. Inne rozwiązanie byłoby sprzeczne z Traktatem.
Następnym etapem pracy nad tworzeniem warunków dla optymalnej opieki jest prawidłowe wdrożenie przedmiotowej dyrektywy. Ludzie chorzy nie powinni być zmuszani do zwracania się do sądu w celu egzekwowania swoich praw i unieważniania nieuzasadnionego wymogu uprzedniej zgody. Trybunał Sprawiedliwości wyda wyrok przychylający się do swobody przepływu, ale jakim kosztem pod względem pieniędzy i zdrowia pacjentów, którzy za każdym razem muszą dochodzić swoich praw! Mam zaiste nadzieję, że uda nam się uniknąć tego doświadczenia i wzywam koleżanki i kolegów posłów oraz urzędującą przewodniczącą by nam pomogli; jestem całkowicie przekonana, że komisarz nam pomoże.
Bernadette Vergnaud
(FR) Panie przewodniczący, pani Bachelot-Narquin, pani komisarz, panie i panowie! Nawiązując do mojego sprawozdania z własnej inicjatywy dotyczącego usług zdrowotnych przyjętego przez Parlament 23 maja 2007 r., Komisja proponuje obecnie, jako część pakietu socjalnego, dyrektywę dotyczącą wyłącznie praw pacjentów w zakresie transgranicznej opieki zdrowotnej.
Jest mi zatem bardzo przykro, że ten tekst jest tak mało ambitny i nie uwzględnia wielu wewnętrznych wyzwań, jakim należy sprostać, by zwalczać rosnące nierówności w sektorze zdrowia, takie jak starzenie się społeczeństw, problemy nierówności społecznej, segregacji geograficznej i demografii medycznej. W dziedzinie tak ważnej dla obywateli Europy, Rada i Parlament nie mogą ograniczyć się do kodyfikacji wyroków Trybunału Sprawiedliwości. Musimy znaleźć równowagę, która zabezpieczy zarówno prawa pacjentów - nie będących jedynie konsumentami - do opieki transgranicznej, jak równy dostęp do odpowiedniej jakości opieki dla wszystkich, przy odpowiedzialności opartej na solidarności; aby zapewnić społeczną i terytorialną spójność oraz poszanowanie zasady pomocniczości. Pozostaje jeszcze niepokojąca szara strefa w zakresie definicji, takich jak uprzednia zgoda i pojęcie opieki szpitalnej. Potrzebujemy wyjaśnień, żeby nie otworzyć drogi do dyskryminacji, która mogłaby prowadzić do powstania w Europie systemu zdrowotnego dwóch prędkości, zamiast tworzyć wartość dodaną.
Zdrowie nie ma ceny, ale ma koszt; dyrektywa, z drugiej strony - i to dobrze - stanowi afirmację zarówno zasady pomocniczości, jak i potrzeby ściślejszej współpracy zbliżającej jeszcze bardziej medyczne sieci badawcze i centra informacji dla pacjentów.
Rozpocznie się debata; musi to być debata pogłębiona i owocna, a nie pośpieszna, muszą w niej uczestniczyć wszyscy zainteresowani w celu zbudowania oryginalnego europejskiego modelu socjalnego.
Elizabeth Lynne
Panie przewodniczący! Dlaczego jakiś pacjent ma utracić wzrok, czekając na operację katarakty na przykład w Wielkiej Brytanii, kiedy może być ona wykonana w innym państwie członkowskim? A dlaczego ktoś, kto cierpi, czekając na operację stawu biodrowego nie ma mieć możliwości skorzystania z faktu braku list oczekujących w innym kraju, często mniejszym koszcie dla jego państwa pochodzenia? I dlaczego niektórzy cierpiący na choroby serca muszą oczekiwać miesiącami na operację udrożnienia tętnic, kiedy tak naprawdę nie ma takiej potrzeby?
Jeżeli klinicysta zaleca leczenie, i nie można się mu poddać w miejscu zamieszkania, potrzeba w takim przypadku ram prawnych zapewniających możliwość poszukiwania pomocy gdzie indziej. Nazbyt często to właśnie ludzie najubożsi spotykają się z dyskryminacją i nierównością w dostępie do opieki zdrowotnej. Oto dlaczego musimy zapewnić państwom członkowskim możliwość wyrażania zgody na leczenie w innym państwie przed rozpoczęciem leczenia. Nie wolno nam ograniczać transgranicznej opieki zdrowotnej tylko do tych, których na nią stać.
Nowa dyrektywa nie może również podważać standardów opieki nad tymi, którzy zdecydują się pozostać na miejscu. Musimy zapewnić obowiązywanie środków ochrony zapewniających nadrzędność praw i bezpieczeństwa pacjentów. Oto dlaczego ważne jest opracowanie mechanizmu przekazywania dokumentacji pacjentów między ich własnym państwem a państwem, w którym korzystają z leczenia.
Poza tym musimy opracować system odszkodowań dla pacjentów, którzy ucierpią w wyniku możliwych do uniknięcia błędów w innym państwie UE. Zaś, co się tyczy udostępniania najlepszych praktyk, z zadowoleniem przyjmuję art. 15 projektu dyrektywy, który postuluje zorganizowanie europejskich sieci referencyjnych. Te centra doskonałości mogą się sprawdzić jako użyteczna droga do wzajemnego udostępniania wiedzy, wspólnych szkoleń i wymiany informacji. Nazbyt często widzimy wytyczne dotyczące zakażeń nabytych w trakcie opieki zdrowotnej lub wytyczne dotyczące badań przesiewowych na obecność nowotworów; odpowiedź bywa czasem w zasięgu ręki i jest już czas, żeby efektywniej uczyć się wzajemnie od siebie.
Ewa Tomaszewska
Panie przewodniczący! Główne wyzwania stojące dziś przed nami w zakresie ochrony zdrowia to poprawa zdrowotności osób starszych, gotowość do leczenia chorób wieku podeszłego w związku ze starzeniem się społeczeństw, powszechny dostęp do opieki zdrowotnej na odpowiednim poziomie, zapewnienie stabilności finansowej krajowych systemów opieki zdrowotnej, szczególna troska o dostęp do ochrony zdrowia osób niepełnosprawnych, dzieci, osób w podeszłym wieku, rodzin dotkniętych ubóstwem, zapewnienie praw pacjenta w transgranicznej opiece zdrowotnej, zapewnienie transgranicznej interoperacyjności elektronicznych rejestrów medycznych z uwzględnieniem ochrony danych osobowych, zapewnienie odpowiednich warunków pracy pracownikom sektora ochrony zdrowia.
Konkretne działania zaproponowane w pakiecie socjalnym dla sprostania tym wyzwaniom, jak choćby przygotowanie komunikatu dotyczącego sprostania potrzebom starzejącego się społeczeństwa, czy przygotowanie zielonej księgi w sprawie pracowników sektora opieki zdrowotnej dają nadzieję, że nie poprzestaniemy tylko na życzeniach. Cieszę się, że tak wiele uwagi poświęcono problemom transgranicznej opieki zdrowotnej, tak ważnej w dobie coraz powszechniejszej migracji.
(Przewodniczący wyłączył mikrofon)
Eva-Britt Svensson
(SV) Panie przewodniczący! Dyrektywa oznacza, że więcej władzy nad opieką zdrowotną zostanie oddane UE, a ja jestem przeciwna otwieraniu tej dziedziny dla prawodawstwa UE. Opieka zdrowotna jest i musi pozostać prerogatywą narodową. Pomysł, żeby pacjenci zaczęli uprawiać turystykę zdrowotną, jest niewłaściwym sposobem uporządkowania priorytetów wykorzystania naszych wspólnych zasobów opieki zdrowotnej. Nowa podstawowa zasada, że powinniśmy mieć prawo do opieki w innym państwie członkowskim UE bez uprzedniej zgody, otwiera szybką ścieżkę do opieki dla młodych, uzdolnionych językowo, względnie majętnych osób i stwarza ryzyko odebrania zasobów tym, którzy mają większe potrzeby w zakresie opieki, takich jak osoby w podeszłym wieku, lub funkcjonalnie upośledzone. Jest jasne, że każdy powinien mieć prawo do opieki, kiedy jest chory w innym państwie członkowskim UE, ale mamy już to prawo, bez potrzeby nowego prawodawstwa UE w tej dziedzinie. Opieka zdrowotna pozostaje obszarem polityki narodowej.
Hanne Dahl
(DA) Panie przewodniczący! Wszyscy chcemy najszybszego, najlepszego leczenia, gdy poważnie zachorujemy, ale nie chcę słyszeć o modelu amerykańskim, w którym dobrze sytuowani obywatele korzystają z najlepszego leczenia, a słabsi członkowie społeczeństwa korzystają z leczenia podrzędnej jakości - jeśli mają szczęście. Jeśli nie mają szczęścia, nie są wcale leczeni. A zatem musimy ustanowić kilka podstawowych zasad. Powinien być swobodny i równy dostęp do usług zdrowotnych dla wszystkich, zaś ludzie powinni być leczeni według odpowiedniej kolejności i zgodnie z potrzebami. Innymi słowy, organ publiczny musi przeprowadzić ocenę mającą na celu zapewnienie, aby wykwalifikowany pracownik służby zdrowia decydował o "kolejności” i "potrzebie”. Pierwsi winni być leczeni najciężej chorzy, a nie najbogatsi. Krokiem do przodu, z punktu widzenia swobodnego i równego dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej dla wszystkich obywateli, byłaby analiza udziału składek na zabezpieczenie społeczne w kosztach leczenia w prywatnych szpitalach, oraz ulg podatkowych z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego wykupywanego w prywatnych firmach. Prawodawstwo UE nie powinno być bazować na wyznawaniu ideologicznej szkoły myślenia opartej na rynku wewnętrznym, ale powinno zmierzać do elastycznego systemu w Europie, gwarantującego wszystkim obywatelom minimalne prawa w zakresie leczenia.
Irena Belohorská
(SK) Dyrektywa w sprawie stosowania praw pacjenta w transgranicznej opiece zdrowotnej usiłuje rozwiązać pewien dotkliwy problem.
Problem ten to konflikt pomiędzy pomocniczością systemów opieki zdrowotnej i prawem obywateli Unii Europejskiej do swobodnego przemieszczania się, jak również ich podstawowego prawa człowieka - dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej. Swoboda przemieszczania się jest prawem przynależnym każdemu obywatelowi żyjącemu w każdym z państw członkowskich, a jego zdrowie przemieszcza się razem z nim. Gdyby nie mógł korzystać ze świadczeń na poważną przeszkodę utrudniającą swobodne przemieszczanie się. Całkowita równość usług jest niemożliwa ze względu na różną wysokość podatków płaconych w poszczególnych państwach w odniesieniu do świadczeń zdrowotnych, jak również zróżnicowany poziom opłat za świadczenia zdrowotne w poszczególnych państwach.
Chociaż wielu polityków martwi się nadejściem turystyki zdrowotnej, szczególnie ze wschodu, ich obawy nie mają podstaw. Dla pacjenta ważne jest, by być blisko krewnych i nie stawać w obliczu bariery językowej. Relacja lekarz-pacjent jest bardzo specyficzna. Powodzenie leczenia zależy po części od zaufania jakim pacjent darzy lekarza lub instytucję służby zdrowia. Gotowość pacjenta do podróży za granicę w celu leczenia zależy od tego, jak poważna jest choroba. W przypadkach leczenia ratującego życie lub leczenia poważnej choroby, nie liczy się nic innego.
Sądzę, że byłoby lepiej, gdyby sprawami tymi zajmował się Parlament Europejski a nie Europejski Trybunał Sprawiedliwości. To smutne, że będąc przedstawicielami obywateli, mieliśmy więcej trudności w podjęciu decyzji, niż Trybunał Europejski, który we wszystkich rozstrzyganych dotąd sprawach przyznał rację pacjentom.
Na zakończenie chcę wspomnieć o jeszcze jednej rzeczy. Wielu z moich kolegów posłów mówiło o bogatych i biednych. Dla mnie, jako lekarza, istnieje tylko pacjent. Nie dbam o to, czy jeździ fordem, czy jest bezdomny.
Ria Oomen-Ruijten
(NL) Panie przewodniczący! Chciałabym zacząć od tego, jak cieszę się, widząc naszą dawną koleżankę, panią Roselyn Bachelot, tu z nami, mówiącą nam jeszcze raz, że obywatel Europy jest najważniejszy. Przedmiotowy akt prawny odzwierciedla tę wagę. Składam również wyrazy uznania wobec komisarz Vassiliou, która doprowadziła do końca proces przyjęcia tego trudnego prawodawstwa.
Poprzez to prawodawstwo, my - Parlament Europejski, Komisja Europejska i Rada - naprawdę robimy coś dla ludzi. Dyrektywa zapewnia ochronę mobilności przez państwo, a z drugiej strony daje podstawę legislacyjną istniejącym inicjatywom w obszarze transgranicznej opieki zdrowotnej.
Ale kiedy porównuję tę dyrektywę z wcześniejszymi wersjami, które kwestionowano, widzę, że teraz nacisk pada w większym stopniu na mobilność pacjentów, a w mniejszym na usługi opieki zdrowotnej, a powodem tego jest chęć zadowolenia państw członkowskich. Pragnę wyrazić w stosunku do tego podejścia jedno lub dwa słowa krytyki. Obszary przygraniczne, w których podjęto już szereg dobrych inicjatyw w zakresie transgranicznej opieki zdrowotnej - na przykład umowa kooperacyjna pomiędzy Universitätsklinikum Aachen i Academisch Ziekenhuis Maastricht w mojej prowincji Limburgu, która będąc częścią Euroregionu Moza-Ren bardzo chciałaby zostać obszarem pilotowym - uzależniły się już nadmiernie od mobilności, a zatem i od zachcianek ubezpieczycieli, albo od woli - dobrej lub złej - władz krajowych, ponieważ świadczenia zdrowotne jako takie już dawno przestały być w centrum uwagi. Powinniśmy się dobrze przyjrzeć art. 13, aby zdecydować, w jaki sposób osiągnąć jeszcze ściślejszą współpracę między regionami. Przy okazji tego tematu - pani komisarz - czy mogę podkreślić, że my, mieszkańcy Euroregionu Moza-Ren, bardzo chcemy zostać obszarem pilotowym.
Po drugie, zaangażowanie pacjentów w organizowanie krajowych punktów kontaktowych. Pani Schmidt podjęła w tej kwestii doskonałą inicjatywę w Niemczech i powinniśmy się jej przyjrzeć, żeby zobaczyć jak powiązać ją ściślej z naszymi szerszymi planami.
Następny punkt to "wykaz rodzajów leczenia niewymagających noclegu pacjenta, mających podlegać tym samym przepisom, co opieka szpitalna”, którego celem jest wyłączenie pewnych funkcji spod przepisów dyrektywy. I to również wymaga uważnego rozważenia, ponieważ nie możemy znaleźć się w sytuacji, kiedy nadmiernie rygorystyczna wykładnia tego wykazu wykluczy przedsięwzięcia współpracy w rodzaju właśnie wspomnianych przeze mnie. Najważniejsze jest, by pamiętać, iż efektywna współpraca czyni kliniczne centra doskonałości tańszymi, a nie bardziej kosztownymi, czyni je łatwiej dostępnymi dla ludzi. I to jest przecież naszym celem.
Anne Van Lancker
(NL) Panie przewodniczący, pani komisarz Vassiliou, pani minister Bachelot-Narquin! Europa ma ważny obowiązek pomocy w zagwarantowaniu każdemu wysokiej jakości i takiej opieki zdrowotnej, na którą go będzie stać i która będzie świadczona blisko miejsca zamieszkania, jeśli to możliwe, lub za granicą, jeśli to konieczne. Jestem zatem bardzo wdzięczna pani komisarz za jej inicjatywę, posiadającą niewątpliwie szereg zalet z punktu widzenia gwarantowania jakości i bezpieczeństwa, informowania pacjentów, zwiększania współpracy europejskiej, propagowania e-zdrowia, sieci referencyjnych itd.
Zgadzam się również z panią, pani minister, kiedy mówi pani, że nie jest rzeczą dobrą pozostawiać rozstrzyganie kwestii mobilności pacjentów Trybunałowi Sprawiedliwości, oraz, że jest tu potrzebne prawodawstwo. Zgadzam się też z poglądami pana Bowisa i pani Lambert, że może powinniśmy pomyśleć o lepszym wyważeniu kwestii uprzedniej zgody i mobilności pacjentów, ponieważ uprzednia zgoda jest ważnym instrumentem planowania i polityki państw członkowskich.
Pozostaje kilka innych pytań, panie komisarz, dotyczących opłat, jakie będą pobierane, mechanizmów zapobiegających mobilności pacjentów prowadzącej do pojawiania się list oczekujących w niektórych państwach. Jestem jednak pewna, panie i panowie, że są to pytania i obawy, które będziemy w stanie rozstrzygnąć w miarę rozwoju dyskusji nad przedmiotową dyrektywą.
Jeszcze raz dziękujemy za inicjatywę pani komisarz i oczekujemy współpracy z panią minister.
Marian Harkin
Panie przewodniczący! Na początku tego roku przeprowadziłam szereg spotkań konsultacyjnych w moim okręgu wyborczym w kontekście polityki UE w kwestiach socjalnych, których wyniki włączono następnie do materiału z konsultacji Komisji dotyczących oceny realiów społecznych w Europie.
Było dla mnie jasne, że obywatele oczekują większego zaangażowania UE w politykę socjalną, która niewątpliwie obejmuje mobilność pacjentów. Zaiste wezwanie do stworzenia bardziej socjalnej Europy zostało wzmocnione w trakcie kampanii dotyczącej traktatu lizbońskiego, tak więc reakcja Komisji, choć nie w pełni uwzględniająca obawy obywateli, jest działaniem na czasie i zmierzającym we właściwym kierunku.
Przyjmuję oczywiście z zadowoleniem propozycje dotyczące mobilności pacjentów, ale zgadzam się z niektórymi przedmówcami, że bardzo wiele zagadnień wciąż potrzebuje wyjaśnienia - w szczególności kwestia uprzedniej zgody.
Jednakże końcową konkluzją pozostaje to, że pacjenci muszą znajdować się w centrum uwagi każdej polityki, i nie powinni mieć obaw co do kosztów, bezpieczeństwa i jakości.
W międzyczasie pacjenci muszą zostać w pełni poinformowani o ich obecnych prawach, ponieważ niepewność prawa zawsze działa na niekorzyść jednostek nieposiadających wielu osobistych zasobów.
Wreszcie prezydencja francuska twierdziła, że niektórzy ludzie będą rozczarowani, że nie została podjęta sprawa mobilności wykwalifikowanego personelu służby zdrowia. Jestem jedną z tych osób. Jeśli mamy umieścić pacjentów w centrum jakiejkolwiek polityki, bezpieczeństwo pacjentów będzie sprawą nadrzędną, tak więc musimy ustanowić znormalizowane systemy akredytacji pracowników służby zdrowia w całej UE.
Zbigniew Krzysztof Kuźmiuk
Panie przewodniczący! Zabierając głos w tej debacie chciałbym podkreślić, że z punktu widzenia nowych państw członkowskich ważne jest pozostawienie na poziomie krajowym możliwości nałożenia ograniczeń na korzystanie z opieki zdrowotnej za granicą, głównie ze względu na niewystarczający poziom środków przeznaczonych na opiekę zdrowotną w tych krajach. Wydaje się również, że stosowanie zasady, zgodnie z którą pacjent uprawniony jest do otrzymania zwrotu kosztów do wysokości kwoty, która zostałaby zapłacona w przypadku, gdyby pacjent ten korzystał z opieki zdrowotnej w swoim kraju, jest konieczne do momentu, aż różnice w poziomach rozwoju pomiędzy starymi a nowymi państwami członkowskimi będą zdecydowanie mniejsze.
Wreszcie na podkreślenie zasługuje fakt, że proponowane rozwiązania, w szczególności poprzez wprowadzenie Europejskich Sieci Referencyjnych, a także Europejskich Sieci Oceny Technologii Medycznych dają szansę na podniesienie standardów opieki medycznej, a także efektywniejsze wykorzystywanie zasobów w ochronie zdrowia w Unii Europejskiej.
Jiří Maštálka
(CS) Panie i panowie! Jestem pewien, że państwo wiecie, iż hasło nadchodzącej prezydencji czeskiej brzmi "Europa bez barier”. W tym kontekście spostrzegam z zadowoleniem, że Komisja, we współpracy z Europejskim Trybunałem Sprawiedliwości, była w stanie przedstawić propozycję, która pokonuje jedną z tych barier, a mianowicie świadczenie usług w zakresie ochrony zdrowia. Akceptuję fakt, że dzięki negocjacjom, jakie miały miejsce do tej pory, obywatele są bliżej rozwiązania. Będąc lekarzem, chciałbym doczekać szybkiego przyjęcia koniecznych dokumentów, ale zakładam, że sprawa ta jest tak skomplikowana, że stosuje się tu stare rzymskie porzekadło "spiesz się powoli”. Sądzę, że w tej chwili należy przedyskutować następujące kwestie podstawowe. Po pierwsze, wszyscy zgadzamy się, że jest konieczne zapewnić ochronę prawną pacjentom, którzy mają prawo do ochrony zdrowia w obrębie całej Unii Europejskiej, zgodnie z wyrokami Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. Po drugie, nie jest możliwe, żeby dyrektywa ustanowiła nowe kompetencje Komisji, ponieważ nie mają one żywotnego znaczenia. Po trzecie, uważam za błąd to, że choć pierwotnym celem dyrektywy było zapewnienie swobodnego przepływu usług medycznych, sam jej tekst dotyczy głównie przemieszczania się pacjentów potrzebujących mniej pilnych świadczeń. Dalsze debaty stanowią sposobność nie tylko dla czeskiej prezydencji, ale także dla Europy.
Kathy Sinnott
Panie przewodniczący! Cieszę się i równocześnie odczuwam lęk przed dyrektywą dotyczącą transgranicznej opieki zdrowotnej.
Cieszę się, ponieważ znam wielu ludzi, których niepełnosprawność pogłębiła się, i wielu, którzy zmarli z powodu zbyt długiego oczekiwania na leczenie w irlandzkich szpitalach państwowych. Tak więc wspaniale jest pomyśleć sobie, że mieszkańcy mojego okręgu będą mogli wziąć swoją dokumentację i podróżować bez obecnej przeszkody w postaci uprzedniej zgody wprowadzonej systemem E112 - pojechać i szybko skorzystać z leczenia. Z pewnością będę doradzał tym spośród mieszkańców mojego okręgu, którzy mogą podróżować, żeby tak robili.
Jednakże jestem też świadoma, że pogorszy to jeszcze bardziej problemy irlandzkiego systemu zdrowia, a także tych, którzy nie mogą podróżować i którzy muszą polegać na tym systemie. Przeraża mnie to.
Gunnar Hökmark
(SV) Panie przewodniczący! Omawiana kwestia dotyczy prawa jednostki do skorzystania z opieki zdrowotnej, tam gdzie dostępna jest dobra opieka. Przedstawicielka grupy Zjednoczonej Lewicy Europejskiej, Eva-Britt Svensson, powiedziała tu dziś wcześniej, że będzie to prowadzić do turystyki zdrowotnej. Chciałbym ją poinformować, że jeśli chorzy ludzie szukają opieki, to dlatego, że odczuwają ból, cierpią, ponoszą uszczerbek na zdrowiu i potrzebują opieki. To nie jest kwestia turystyki.
Kwestia ta dotyczy w końcu walki między biurokratyczną władzą a prawem jednostki. Wiąże się z pytaniem, czy wykorzystywać stare granice jako barierę dla ludzi szukających opieki zdrowotnej, czy skorzystać z otwartości dzisiejszej Europy dla mieszkańców całej Europy jako środka uzyskiwania najlepszej możliwej opieki zdrowotnej. Było bardzo pouczające usłyszeć co myśli Grupa Lewicy, ale skoro mam przed sobą przedstawiciela socjaldemokratów, Jana Anderssona, i jest on zapisany na liście mówców bezpośrednio po mnie, będzie ciekawe usłyszeć, czy podziela pogląd pani Evy-Britt Svensson, że chorzy ludzie poszukujący opieki zdrowotnej za granicą uprawiają turystykę zdrowotną. Czy chce on, podobnie jak ona, wznosić bariery różnego rodzaju, czy będzie pan, czy socjaldemokraci będą, pracować na rzecz zapewnienia największej możliwej otwartości, w ramach której pacjenci będą musieli prosić o zgodę na korzystanie z opieki zdrowotnej władz? Ta kwestia panie Andersson, dotyczy Europy Socjalnej. Nie chodzi tu o to, jak indywidualni decydenci powinni określać to, co inni mogą robić, tylko jak jednostka może uzyskać najlepszą opiekę zdrowotną. Oddaję głos panu Janowi Anderssonowi.
Jan Andersson
(SV) Panie przewodniczący, pani komisarz, proszę też pozwolić mi szczególnie powitać panią Mrs Bachelot-Narquin! Bardzo dobrze pracowało nam się razem w przeszłości i mam nadzieję, że tak samo będzie w przyszłości. Witam w Parlamencie. Pozwolę sobie zwrócić się do pana Hökmarka. To nie jest wewnętrzna debata krajowa. Ja nie uzgadniam moich opinii z panią Svensson, wolę formułować własne.
Z kilku powodów przyjmuję tę dyrektywę z zadowoleniem. potrzebujemy wyjaśnień w kategoriach prawnych. Myślę, że jest ona lepsza niż projekt, który mieliśmy poprzednio. Daje ona znaczące korzyści, szczególnie osobom mieszkającym na terenach przygranicznych, jak ja sam. Podkreślę nadto, że jest ważne powiązywanie ustaleń z poszczególnymi systemami w całej Europie, pod względem organizacji, finansowania i podobnych kwestii.
Jest jeden aspekt, któremu musimy poświęcić szczególną uwagę. To równość. Wiemy na czym polega ustalanie priorytetów w ochronie zdrowia, ale jest ważne, żeby wszyscy ludzie traktowani byli równo i żeby niektórym uniemożliwiono uzyskiwanie uprzywilejowanej pozycji ze względu na zasoby, którymi oni dysponują. Ważne jest także, żebyśmy potrafili łączyć te dwa aspekty w transgranicznej ochronie zdrowia. Kwestia uprzedniej zgody jest również ważna. Jest ona czymś, czemu musimy poświęcić dalszą dyskusję. Limit określony w dyrektywie nie jest dobry. Opieka szpitalna i opieka ambulatoryjna są znacząco różne w różnych państwach członkowskich, i model tych różnic zmienia się w czasie. Musimy znaleźć inne kryteria. Oczekuję współpracy. W naszej komisji będziemy się zajmować finansowaniem systemów zabezpieczenia społecznego, które stanowią część współpracy. W tej kwestii oczekuję współpracy z innymi komisjami.
Anneli Jäätteenmäki
(FI) Panie przewodniczący! najważniejszą sprawą dla pacjentów jest korzystanie z dobrej, bezpiecznej i taniej opieki zdrowotnej. Nader często pacjenci chcą korzystać z opieki możliwie jak najbliżej domu. Innymi słowy, potrzebne jest, aby krajowa opieka zdrowotna świadczona była właściwie.
Tym niemniej wniosek Komisji, który mamy przed sobą, powinien być przyjęty z zadowoleniem. Jest ważne, żeby opieka i leczenie mogły być również dostępne w innym państwie. Zapewniłoby to swobodę wyboru oraz jaśniejsze wytyczne i doradztwo, dzięki czemu kwestie zdrowia i bezpieczeństwa stałyby się jaśniejsze. Byłoby to korzystne dla pacjentów.
Z punktu widzenia państw członkowskich kwestia ta jest nieco bardziej skomplikowana, ponieważ dyrektywa nie może funkcjonować dobrze, dopóki elektroniczne systemy zabezpieczenia społecznego i opieki zdrowotnej w państwach członkowskich Unii nie będą kompatybilne. Wiemy, że obecnie nie są, zatem wdrożenie tej dyrektywy wymagałoby wiele od państw członkowskich. Musimy zapewnić, żeby już po przyjęciu dyrektywy szczegóły dokumentacji pacjenta, które mogą być przekazywane z jednego systemu do drugiego, były objęte bezpieczeństwem informacji, a sam pacjent - miał zapewnione bezpieczeństwo. Pacjent jest tu najważniejszy.
Søren Bo Søndergaard
(DA) Panie przewodniczący! Droga do piekła wybrukowana jest świetlanymi obietnicami, i nie trzeba być profesorem, żeby przewidzieć skutek tego wniosku w jego obecnym brzmieniu. Z jednej strony będziemy mieli "drużynę A”, składająca się z majętnych, dobrze wykształconych i mających odpowiednie koneksje ludzi - jednym słowem takich jak my wszyscy w tej Izbie. My jesteśmy w stanie przeskoczyć kolejkę w naszych rodzimych krajach i wyszukiwać najlepszych specjalistów w UE - ponieważ stać nas na wydanie pieniędzy na leczenie, stać nas na podróżowanie i dodatkowe koszty. Z drugiej strony będziemy mieli ludzi ubogich i znajdujących się w niekorzystnej sytuacji. Pozwalamy im zająć koniec kolejki i kiedy wreszcie przyjdzie ich kolej, skorzystają oni z leczenia, którego my, najbogatsi, nie chcemy. Przy pewnych szczególnych okazjach, UE przedstawia się jako alternatywa dla Stanów Zjednoczonych, ale prawda jest taka, że UE coraz bardziej przypomina Stany Zjednoczone - także w obszarze ochrony zdrowia. Nasza grupa popiera swobodny i równy dostęp do leczenia, jakiego ludzie potrzebują, dlatego odrzucamy wniosek.
Alojz Peterle
(SL) Społeczny krajobraz Europy zmienił się. Stoją przed nami nowe wyzwania, wymagające modernizacji europejskiego modelu społecznego. Również krajobraz europejskiej opieki zdrowotnej uległ zmianie. Odsetek wyleczeń niektórych chorób wzrasta, ale rosną również wydatki na prowadzenie systemów opieki zdrowotnej. Jednak obywatele spotykają się z ogromnymi różnicami w jakości opieki zdrowotnej, zarówno pomiędzy państwami członkowskimi jak i wewnątrz nich. Wskaźniki przeżycia w przypadku nowotworów złośliwych różnią się pomiędzy państwami członkowskimi aż o 10 %.
Przyjmuję z zadowoleniem zamiar Komisji Europejskiej bliższego przeanalizowania kwestii opieki zdrowotnej w ramach odnowionej agendy społecznej. Równocześnie jednak żałuję, że jedynym przejawem wzmożonej uwagi poświęconej prawom obywateli dotyczących zdrowia jest wyrok Trybunału Sprawiedliwości. Mówię to jako ktoś, kto sam przeżył raka i kto zna przypadki pacjentów, którym powiedziano "nic więcej nie możemy już dla pana(pani) zrobić” w jednym państwie, a którzy zostali skutecznie wyleczeni w innym.
Swoboda przemieszczania się oznacza możliwość wyboru. Możliwość wyboru prowadzi do zwiększonej konkurencyjności i wyższej jakości, możliwe też, że do niższych kosztów. Jestem przekonany, że dyrektywa w sprawie mobilności pacjentów ożywi Europę i będzie mieć szereg dodatnich konsekwencji. Naszym wspólnym celem jest zdrowie wszystkich obywateli. Dyrektywa w sprawie transgranicznej opieki zdrowotnej oznacza niewątpliwie zbliżenie do obywateli, którzy nie są tak bardzo zainteresowani debatami na temat kompetencji, co najkrótszą drogą do zdrowia - oczywiście taką, przy której stoją wyraźne znaki.
Najbardziej udaną polityką europejską jest polityka, którą obywatele odczują w swojej kieszeni, jak było to w przypadku dyrektywy roamingowej. W przypadku dyrektywy w sprawie transgranicznej opieki zdrowotnej obywatele nie odczują tego w swojej kieszeni, przynajmniej nie na początku, ale będą mieli większy wybór za te same pieniądze. A to nie jest złe poczucie, szczególnie kiedy chodzi o zdrowie.
Evelyne Gebhardt
(DE) Panie przewodniczący, pani minister, pani komisarz! Kiedy mówimy o społecznej Europie musimy zawsze stawiać ludzi i ich troski na pierwszym planie. Oznacza to, że musimy mieć jakiś najwyższy priorytet, który polega na tym, żeby system opieki zdrowotnej służył ludziom najlepszą możliwą opieką na szczeblu lokalnym. To jest priorytet numer jeden. To jest zastrzeżenie, które musi być podstawą naszego podejścia do tej dyrektywy.
Jest jednak szereg innych spraw do rozpatrzenia, dla których potrzebujemy również innych rozwiązań, czy to dlatego, że ludzie podróżują lub pracują w innych państwach, czy dlatego, że zapadli na rzadką chorobę, czy też dlatego, że w innym państwie skorzystają z lepszej opieki. Oznacza to również potrzebę usuwania w takich przypadkach utrudnień mobilności oraz zapewnienia pewności prawa. To jest drugi priorytet.
Trzecim priorytetem jest to, abyśmy ciągle pamiętali, że na mocy traktatów europejskich opieka zdrowotna w państwach członkowskich leży w kompetencji państw członkowskich i musimy to uszanować. Innymi słowy, odpowiedzialność za organizację i finansowanie systemów opieki zdrowotnej spoczywa na państwach członkowskich i nasze prawodawstwo nie może w żaden sposób podważać tych kompetencji. Nie ma takiej możliwości, nie możemy tego robić i nie mamy zamiaru tego robić, dopóki kiedyś w przyszłości nie zgodzimy się na stworzenie wspólnej polityki zdrowotnej. Byłoby to idealnym scenariuszem, ale obawiam się, że jesteśmy jeszcze dalecy od gotowości na zrobienie takiego kroku.
Othmar Karas
(DE) Panie przewodniczący, pani komisarz, panie i panowie! I my i obywatele Europy jesteśmy zadowoleni, że w końcu możemy poddać przedmiotowy wniosek pod debatę.
Żałuję, że groźby, które grupa PSE skierowała pod adresem Komisji w grudniu poprzedniego roku spowodowały impas trwający kilka miesięcy. Wniosek jest dobry i zapewnia narodom Europy wartość dodaną. Chcemy doczekać się politycznego sformułowania transgranicznej pewności prawnej, tak aby obywatele nie musieli już dłużej zwracać się do Trybunału Sprawiedliwości, by dochodzić swego podstawowego prawa, jakim jest osobista swoboda przemieszczania się.
Dyskutujemy dyrektywę w sprawie mobilności pacjentów, nie w sprawie usług zdrowotnych. Podstawowa odpowiedzialność za świadczenie, jakość i finansowanie opieki zdrowotnej spoczywa na państwach członkowskich. Wiemy jednak, że potrzebujemy zwiększonej współpracy pomiędzy państwami członkowskimi w dziedzinie opieki zdrowotnej i zwiększonych działań w zakresie transgranicznych badań w kluczowych dziedzinach opieki szpitalnej i po stronie podaży.
Omawiana tu kwestia dotyczy przemieszczania się pacjentów. Nie pytamy, czy systemy opieki zdrowotnej i wysokiej jakości usługi zdrowotne mogą być organizowane bez niepożądanych skutków ubocznych; pytamy jak można ją organizować. Poruszamy się w obszarze pomiędzy czterema biegunami: prawa pacjentów, ochrona systemów opieki zdrowotnej, ochrona systemów ubezpieczeń zdrowotnych oraz zapewnienie jakości usług zdrowotnych, bezpieczeństwa finansowania i pewności prawa.
Pacjenci mają uzasadniony interes w poszukiwaniu usług zdrowotnych, które wydają się być najlepszą opieką zdrowotną. Aby im to umożliwić, potrzebujemy ram prawnych i pewności prawa. Z drugiej strony zdecydowana większość ludzi pragnie usług zdrowotnych tak blisko domu, jak to tylko możliwe. Mamy problem z finansowaniem systemu opieki zdrowotnej w państwach członkowskich. Zwiększona mobilność przy tym samym koszcie jest zatem właściwą drogą do przodu. Mamy kwestię zapewnienia jakości usług zdrowotnych. Powinniśmy zacząć debatę nad europejskimi normami minimalnymi również i w tej dziedzinie.
Mia De Vits
(NL) Panie przewodniczący, pani komisarz! Podzielam zdanie innych posłów, że jest wielkim osiągnięciem to, że mamy w końcu przed sobą ten wniosek. Zaspokaja on pewną potrzebę, uwzględnia rzeczywiste uwarunkowania i oznacza, że możemy rzeczywiście coś zrobić dla ludzi.
Niektórzy posłowie twierdzą, że osoby zamożne będą w stanie zapewnić sobie leczenie za granicą. Musimy zagwarantować, że opieka zdrowotna zagranicą będzie dostępna nie tylko dla najbogatszych, ponieważ ci są w stanie wykorzystać przepisy prawa do uzyskania kosztownego leczenia zagranicą. Pacjenci mają prawo do jasności i pewności prawnej. Możemy im je zapewnić - do tego zostaliśmy powołani.
Wniosek stanowi wyraźną korzyść dla obywateli UE. Oczywiście, nie jest on doskonały, można wprowadzić kilka ulepszeń. Mam na myśli definicje "szpitala”. "opieki pozaszpitalnej” itd., oraz określenie kilku konkretnych przypadków, w których uprzednia zgoda może być uzasadniona. Są to kwestie, którymi z pewnością zajmiemy się w tej debacie.
Tak więc mam nadzieję, że nasza debata będzie spokojna i pragmatyczna, a nie oparta na przesłankach ideologicznych. Inne aspekty będą przedmiotem ustawodawstwa poszczególnych państw, ale zdecydowanie nie zgadzam się z tymi, którzy mówią, że propozycja osłabia zdolność państw członkowskich do organizowania swojej opieki zdrowotnej. Myślę, że najważniejsze jest, żebyśmy tę propozycję przedyskutowali.
Milan Gaľa
(SK) Odpowiedzialność za systemy opieki zdrowotnej w Unii spoczywa przede wszystkim na państwach członkowskich. Odpowiedzialność za organizację i świadczenie opieki zdrowotnej i usług medycznych zgodnie z art. 152 Traktatu jest uznawana w pełni.
Propozycja zmierza do wprowadzenia i zapewnienia przejrzystych ram świadczenia bezpiecznej, wysokiej jakości i skutecznej transgranicznej opieki zdrowotnej w obrębie Unii przy równoczesnym zapewnieniu wysokiego poziomu ochrony zdrowia i pełnym poszanowaniu zasady pomocniczości. Chociaż całym sercem akceptuję intencje i cele określone w przedmiotowej dyrektywie, chciałbym wskazać kilka niedociągnięć propozycji, które należy zlikwidować.
Niektórzy obawiają się, że ten rodzaj opieki może spowodować, że systemy ubezpieczeń zdrowotnych niektórych państw członkowskich znajdą się pod nadmierną presją. Potrzebujemy precyzyjniejszej definicji procedur świadczenia opieki i zwrotu kosztów w odniesieniu do powtarzającej się hospitalizacji i szkód, jak również komplikacji w trakcie terapii. Musimy nakreślić horyzont czasowy w odniesieniu do kwestii zwrotu kosztów i równocześnie stwierdzić jasno, że przepisy dyrektywy nie mają w zamierzeniu przedstawiać rozwiązań długofalowych problemów opieki zdrowotnej instytucji, w których stykają się zazwyczaj systemy ochrony zdrowia i zabezpieczenia społecznego.
Termin "korzystny dla pacjenta” musi zostać doprecyzowany. Na pierwszym miejscu muszą zostać postawione kwestie medyczne, a nie korzyści subiektywne. Przy definiowaniu terminów "opieka szpitalna” i "opieka ambulatoryjna”, byłoby również dobrze określić termin "specjalistyczna ambulatoryjna opieka zdrowotna”. Poza tym pozostaje jeszcze problem metody refundacji recept wystawionych w innych państwach.
Panie i panowie! Podobnie jak przy wszystkich innych okazjach, kiedy byliśmy świadkami wprowadzania swobodnego przepływu w przeszłości, zawsze istnieją pewne obawy. Moim zdaniem, są one jednak do przezwyciężenia.
Pier Antonio Panzeri
(IT) Panie przewodniczący, panie i panowie! Stwierdzono, że usługi zdrowotne są głównym filarem europejskiego modelu społecznego. Z tego względu wydaje się całkowicie właściwe, abyśmy zajęli się tą sprawą, mając na uwadze zapewnienie wysokiego poziomu ochrony zdrowia i równego dostępu do opieki zdrowotnej dla wszystkich; niestety dyskutowany tekst nie wydaje się iść w tym kierunku.
Trzeba nam unikać podważania podstawy celów, dla których dyrektywa powinna być przyjęta, czyli zagwarantowania - poprzez swobodny przepływ - prawa obywateli do korzystania z usług zdrowotnych w obrębie Unii. W praktyce przedmiotowy tekst może być postrzegany jako instrument ukierunkowany na otwarcie rynku zdrowia na szczeblu Wspólnoty, czyli jako coś całkiem innego - coś co może równie dobrze oznaczać prawa do zdrowia tylko dla bogatych.
Tekst zapewnia wyłącznie zwrot kosztów opłaconych przez pacjentów tylko do wysokości kosztu tej samej usługi w państwie pochodzenia, z pominięciem kosztów podróży i pobytu w państwie goszczącym. Dyskutowano również dalsze punkty budzące krytykę, od potrzeby zagwarantowania standardów usługi na szczeblu Wspólnoty do ważnej kwestii informacji.
Z tych względów uważam, że potrzebna jest głębsza refleksja, byśmy razem mogli dać obywatelom Europy odpowiedzi, których wciąż brak w samej dyrektywie.
Roberta Alma Anastase
(RO) Po pierwsze, chciałabym wyrazić swoje zadowolenie z wniosku przygotowanego przez Komisję w odniesieniu do nowego pakietu socjalnego. Konieczność zmodernizowania europejskiego modelu społecznego jest oczywista w specyficznym kontekście XXI wieku i celów strategii lizbońskiej na rzecz trwałego wzrostu i dobrobytu społeczeństwa.
Dyrektywa będąca obecnie przedmiotem debaty jest ważna w egzekwowaniu odnowionej agendy społecznej, szczególnie w kontekście priorytetów związanych z popieraniem mobilności geograficznej i zawodowej, jak również dłuższego i zdrowszego życia europejskich obywateli. Mam nadzieję, że przepisy dyrektywy doprowadzą do świadczenia opieki zdrowotnej bliżej miejsca zamieszkania, przy czym odnoszę się do wszystkich grup społecznych, w tym do emigrantów, ludzi pracujących za granicą i studentów przebywających za granicą.
Jest istotne, aby opieka zdrowotna zapewniała bezpieczne, odpowiedniej jakości świadczenia, niezależnie od tego, gdzie w Europie są one realizowane. W tym względzie chciałabym podkreślić wagę kształcenia i szkolenia europejskiego personelu medycznego w tej dziedzinie, jak również wagę ułatwienia komunikowania się w Europie i wymiany doświadczeń w zakresie dobrych praktyk. Biorąc pod uwagę transgraniczny charakter dyrektywy, szkolenie fachowe powinno obejmować języki obce i podstawy dialogu międzykulturowego.
Co niemniej ważne, do powodzenia dyrektywy równie konieczna jest również wystarczająca wiedza w dziedzinie technologii informacyjnych i komunikacyjnych; co więcej, jest wręcz kluczowa we wzmocnieniu obszaru tzw. e-zdrowia.
Daciana Octavia Sârbu
(RO) Świadczenie usług opieki zdrowotnej jest filarem europejskiego modelu społecznego i tworzenie wewnętrznego rynku tych usług nie powinno zachęcać do turystyki zdrowotnej, która dostępna będzie tylko zamożnym pacjentom, mówiącym wieloma obcymi językami i mającym dostęp do informacji.
Kwestią wymagającą wyjaśnienia są warunki zwrotu kosztów oraz licencjonowanie opieki zdrowotnej, jak również doprecyzowanie pojęcia opieki zdrowotnej. Obawiam się o skutki, jakie może wywrzeć dyrektywa na nowe państwa członkowskie. Obywatele Europy nie będą podróżować do państw, w których opieka zdrowotna jest bardzo kosztowna, przeciwnie, będą udawać się do państw, takich jak Rumunia, Bułgaria lub Polska, co doprowadzi do wędrówek pacjentów z Europy Zachodniej do Europy Wschodniej.
Chociaż świadczenia opieki zdrowotnej w nowych państwach członkowskich zgodnie z wyraźnie zdefiniowanymi standardami jakości i bezpieczeństwa nie stosuje się jednolicie do wszystkich rodzajów opieki zdrowotnej, popyt na usługi dentystyczne w Europie Wschodniej ciągle wzrasta. Spowoduje to gwałtowny wzrost cen w krajach przyjmujących, który utrudni dostęp do opieki zdrowotnej obywatelom tych krajów, zarówno z powodu wzrostu stawek za usługi, jak i z uwagi na fakt, że niektóre firmy będą szukać klientów gotowych zapłacić więcej.
Otwarcie europejskiego rynku usług opieki zdrowotnej będzie miało silne oddziaływanie na system opieki zdrowotnej w Europie Wschodniej, prowadząc do nierówności. Zwiększona swoboda wyboru sposobu i miejsca świadczenia opieki zdrowotnej jest rzeczą pozytywną, o ile tylko wszyscy obywatele mają dostęp do świadczeń, niezależnie od ich pozycji społecznej.
Dariusz Rosati
Panie Przewodniczący! Celem pakietu socjalnego powinno być zapewnienie wszystkim obywatelom Unii powszechnego i równego dostępu do wysokiej jakości usług zdrowotnych. W pewnym zakresie cel ten można osiągnąć poprzez odpowiednie regulacje na szczeblu Unii Europejskiej, ale wiele problemów wynika z wadliwych i nieskutecznych rozwiązań na szczeblu poszczególnych państw członkowskich. Dlatego Komisja powinna zachęcać państwa członkowskie do reformowania krajowych systemów opieki zdrowotnej przede wszystkim poprzez upowszechnianie dobrych praktyk i efektywnych sposobów finansowania.
Warunkiem skutecznej opieki zdrowotnej jest swoboda przepływu personelu medycznego pomiędzy państwami członkowskimi. W tym kontekście muszę zwrócić uwagę na istniejące wciąż ograniczenia w podejmowaniu za granicą pracy przez polskie pielęgniarki i położne. To jest dyskryminacja polskich pracowników, która stanowi jaskrawe naruszenie zasady swobody przepływu siły roboczej i równego traktowania obywateli. Wzywam Komisję do położenia kresu tym dyskryminacyjnym praktykom i przywrócenia polskim pielęgniarkom prawa do nieskrępowanego wykonywania zawodu w pozostałych państwach Unii Europejskiej.
Zita Pleštinská
(SK) Komisja ds. Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów prowadziła intensywne debaty na temat świadczenia transgranicznej opieki zdrowotnej, wcześniej, kiedy dyskutowano nad dyrektywą usługową. Wypracowano wówczas kompromis tylko dlatego, że usługi opieki zdrowotnej zostały wyłączone z zakresu dyrektywy ze względu na ich specyficzny charakter. Ponieważ problem ten jest skomplikowany z zadowoleniem przyjmuję tę debatę.
Jasne i zrozumiałe informacje muszą być dostępne pacjentowi, jeszcze zanim zwróci się on o opiekę zdrowotną w innym państwie członkowskim UE. Szczególnie chodzi tu o informacje nt. poziomu kosztów leczenia, możliwości uzyskania refundacji od podmiotu zapewniającego ubezpieczenie zdrowotne oraz potrzeby uprzedniej zgody. Panie i panowie! Musimy przyjąć na szczeblu europejskim zasady umożliwiające pacjentom korzystanie z usług opieki zdrowotnej w całej UE, a uczynienia zeń ofiary systemu.
Arlene McCarthy
Panie przewodniczący! Wielu przedmówców podkreślało fakt, że wszyscy pacjenci, czy podróżują, czy zostają w domu, uprawnieni są do wysokiej jakości i bezpiecznej opieki zdrowotnej. Nie zapominajmy jednak, że jednym z największych wyzwań demograficznych, z jakimi mamy teraz do czynienia to starzejący się ludzie, którzy niewątpliwie będą chcieć opieki zdrowotnej w swojej miejscowości. Tak więc potrzeba nam jasności w odniesieniu do prawa pacjentów do dostępu do usług zdrowotnych, przy jednoczesnym poszanowaniu postanowień Traktatu stanowiących, że organizacja usług zdrowotnych, szczególnie finansowanie, jest należy do kompetencji państw członkowskich. Musimy uznać, że 27 państw ma różne systemy - różne systemy finansowania. Żałuję, że w dyrektywie nie postawiono jasno tej kwestii, ale ufam, że nasi sprawozdawcy potrafią ją wyjaśnić; jeśli chcemy utrzymać prawników z dala, musimy mieć jasność co do tego, nie tylko po to, żeby pacjenci nie udawali się do sądów, ale żeby nie zwracali się do nich w sprawach transgranicznych zaniedbań medycznych.
Tak więc potrzebujemy więcej innowacyjności w naszym podejściu. Idealnym połączeniem, jak sądzę, jest połączenie mobilności pacjentów i zachęcania państw członkowskich do zakupu usług ekspertów, tak by nie leczyć jednego tylko pacjenta, ale grupy pacjentów cierpiących na to samo schorzenie. To mogłoby być bardziej efektywne pod względem kosztów i pozwolić pacjentom na pozostanie bliżej rodziny i przyjaciół.
Marios Matsakis
Panie przewodniczący! Ta dyrektywa jest wspaniała w teorii, ale może się okazać koszmarem w praktyce. Mówię tak, bo może ona prowadzić do tego, że usługi staną się lepsze w niektórych ośrodkach, ale gorsze w innych. Dam państwu przykład: jeśli wszyscy pacjenci z niewielkiego państwa, takiego jak Cypr, którzy mają problemy z leczeniem wymagającym zabiegu neurochirurgicznego pojadą do Szwecji lub Wielkiej Brytanii na leczenie neurochirurgiczne, to co się wtedy stanie z usługami neurochirurgicznymi na Cyprze? Obniżenie standardów będzie w takiej sytuacji nie do uniknięcia. To samo może mieć miejsce w odniesieniu do usług w zakresie chorób sercowo-naczyniowych, ortopedycznych, onkologicznych i wielu innych. Musimy być zatem bardzo ostrożni.
Popieram w pełni tę dyrektywę, ale muszę się upewnić, że nie zmienimy dobrych ośrodków w jeszcze lepsze, a złych - w jeszcze gorsze. Musimy być ostrożni i podnosić standardy zdrowotne w całej Europie, zarówno w dużych państwach, jak i w małych.
Czesław Adam Siekierski
Panie przewodniczący! Celem odnowionej agendy społecznej jest między innymi ułatwienie mobilności w społeczeństwie wyznającym zasadę równości, gdzie żadne bariery nie powinny stać nikomu na drodze. Bardzo ważnym punktem jest wniosek dotyczący dyrektywy w sprawie stosowania praw pacjenta w transgranicznej opiece zdrowotnej. Jest on niezbędny do funkcjonowania w dzisiejszym mobilnym świecie, gdzie obywatele przemierzają setki kilometrów, aby przybyć na określone spotkanie. Dlatego tak ważnym jest, aby każdy Europejczyk miał świadomość, że w razie niebezpieczeństwa ktoś będzie ratował jego zdrowie i życie bez zbędnych przepisów i innych przeszkód. Należy sprawić, aby każdy mieszkaniec Unii wiedział, że aby uzyskać dostęp do opieki medycznej w nagłych wypadkach, musi posiadać Europejską Kartę Ubezpieczenia Zdrowotnego. Pacjenci muszą sobie zdać sprawę, że w razie niebezpieczeństwa powinni być traktowani na takich samych zasadach jak obywatele kraju, w którym są obecnie leczeni. Jakość, wydajność, a przede wszystkim bezpieczeństwo pacjentów są tym, na czym powinno nam najbardziej zależeć.
Christel Schaldemose
(DA) Panie przewodniczący! Chciałabym podziękować Komisji za przedstawienie tej dyrektywy. Uważam za niezwykle ważne, że politycy mają sposobność dyskutowania o prawach pacjenta i że nie pozostawia się tak ważnej dziedziny decyzjom Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. Moim zdaniem, pacjenci są najważniejsi. To właśnie ich musimy umieścić w centrum uwagi, ale w związku tym musimy się też zastanowić, jak ukierunkować tę dyrektywę, żeby oznaczało to sposobność do korzystania z najlepszego leczenia przez wszystkich pacjentów. A zatem uważam, że ważne jest zapewnienie, aby dyrektywa dawała dostęp do odpowiedniego leczenia także pacjentom pozostającym w państwie członkowskim. Stąd uważam, że uprzednia zgoda powinna być regułą, a nie wyjątkiem.
Oto na czym, moim zdaniem, powinniśmy się skupić. Ponadto podzielam zdanie mojej koleżanki, pani Sârbu, która mówiła o tym, iż należy dopilnować, żeby ta dyrektywa nie stworzyła podziału pomiędzy wschodem a zachodem, północą a południem Europy.
Colm Burke
Panie przewodniczący! Przyjmuję z zadowoleniem propozycję Komisji. Stawiane bywa pytanie: "Co Europa może zrobić dla mnie?” Myślę, że jest ważne, że udostępniamy opiekę zdrowotną, nawet jeśli nie udostępniamy jej w ojczystym kraju. Jako jeden z tych, którzy skorzystali z transgranicznej opieki zdrowotnej - przy czym mnie było na to stać - uważam, że ważne jest, żeby była ona dostępna dla każdego w całej Wspólnocie. Jednak powstaje kwestia uniknięcia opóźnień w zapewnianiu dostępności leczenia. To jest jedna z ważnych kwestii - jak sądzę - przy wypracowywaniu tej polityki.
Proinsias De Rossa
Panie przewodniczący! Uważam, że istnieje szereg zasad, do których należy się odwołać w tej kwestii. Pierwsza zasada polega na przyjęciu, że zdrowie pacjenta musi być w samym centrum uwagi.
Nie wolno nam pozostawić kwestii tych praw, by decydowały o nich wyroki sądowe. Będąc prawodawcami, to my musimy formułować prawo w tym obszarze.
Po trzecie, nie wolno zachęcać do konkurencji pomiędzy krajowymi usługami zdrowotnymi. Zachęta taka nie powinna być skutkiem tej dyrektywy; ogólnie rzecz biorąc, nie powinno się zachęcać do konkurencji w tym obszarze.
Petru Filip
(RO) Nowe państwa członkowskie stoją w obliczu znaczącego poziomu migracji wysokokwalifikowanych pracowników sektora usług zdrowotnych, zjawiska prowadzącego do poważnych zakłóceń równowagi, których likwidacja wymagać będzie znacznych nakładów finansowych. Jest konieczne, aby nowe państwa członkowskie skorzystały z rozszerzonych europejskich programów finansowania w celu rozwijania elastycznego świadczenia opieki zdrowotnej dla wszystkich pacjentów, w sposób konkretny i pozbawiony dyskryminacji.
Monica Maria Iacob-Ridzi
(RO) Europejska polityka w zakresie mobilności jest jedną z najważniejszych polityk UE, umożliwiającą wszystkim obywatelom zakładanie przedsiębiorstw i podejmowanie pracy w tych państwach, w których mogą oni korzystać z wyższej stopy życiowej. Jednakże swobodny przepływ hamowany jest przez obawy co do możliwości odzyskania kosztu opieki medycznej zagranicą.
A zatem chciałabym zaproponować stworzenie europejskiego systemu ubezpieczenia zdrowotnego, uznawanego przez wszystkie państwa członkowskie, ułatwiającego współpracę europejską w dziedzinie transgranicznej opieki zdrowotnej. Prowadzić to będzie do rozwoju nowoczesnej agendy społecznej, która wniesie wkład w promowanie szans kształcenia i zatrudnienia.
Elisabeth Morin
(FR) Panie przewodniczący! Ten wniosek dotyczący dyrektywy dotyczy interesów pacjentów, co świadczy o ludzkim podejściu ze strony pani komisarz i pani minister, które przyjmuję z zadowoleniem. Wysoce sobie cenię również lepszą współpracę pomiędzy państwami członkowskimi w zakresie poszanowania krajowych systemów ochrony zdrowia i mam nadzieję, że ta możliwość dla Europejczyków zostanie prawidłowo wzmocniona przez zapewnienie im właściwej informacji, bo jej potrzebują. Efektywność i ludzkie traktowanie, oto co podoba mi się w tej propozycji dyrektywy.
Panayotis Demetriou
(EL) Panie przewodniczący! Jestem dumny z tego, że dyrektywę tę stworzyło i wspierało dwoje komisarzy z Cypru: pan Kyprianou i pani Vassiliou. Dyrektywa ta jest właściwa i konieczna i musi zostać wdrożona.
W centrum uwagi tej dyrektywy jest pacjent, uprawniony do najlepszej możliwej opieki medycznej, szczególnie kiedy nie można jej świadczyć w państwie pacjenta.
Trafnie określono praktyczne trudności, i należy się im uwaga, ponieważ niedobra praktyka może w końcu doprowadzić do zniweczenia rozsądnego pod innymi względami pomysłu.
Roselyne Bachelot-Narquin
Urzędująca przewodnicząca Rady. - (FR) Panie przewodniczący, pani komisarz, panie i panowie! Proszę mi pozwolić rozpocząć kilkoma osobistymi uwagami i powiedzieć jak bardzo jestem szczęśliwa z ponownego spotkania z moimi kolegami i koleżankami z Komisji ds. Zatrudnienia i Spraw Socjalnych, panem Anderssonem, jej przewodniczącym, z panią Anne Van Lancker, panią Ria Oomen-Ruijten, z panem Jiřím Maštálką i innymi. Chcę ich gorąco pozdrowić.
John Bowis, przemawiając w imieniu PPE, umieścił przedmiotową kwestię we właściwym kontekście, pytając "co Europa robi dla mnie?” Na nowo nawiązał do kwestii Europy sąsiedzkiej, którą następnie poruszyło wielu innych uczestników debaty, jak pani Dagmara Roth-Behrendt w imieniu Partii Socjalistycznej i pan Jules Maaten w imieniu grupy ALDE.
Wielu przemawiających po panu Johnie Bowisie również podkreślało, że dobro pacjenta ma pierwszeństwo przed państwami i systemami. Z całą pewnością jest to prawdziwe stwierdzenie. Jednak nie możemy dopuścić do przeciwstawiania pacjentów, państw i systemów ubezpieczeń zdrowotnych, ponieważ jakakolwiek destabilizacja systemów ubezpieczeń zdrowotnych miałaby fatalne reperkusje dla organizacji opieki zdrowotnej, a konkretnie dla pacjentów, których chcemy chronić.
Dlatego odpowiadając pani Dagmarze Roth-Behrendt, pragnę stwierdzić, że omawiana kwestia nie dotyczy prawa pacjentów do przemieszczania się w obrębie Unii Europejskiej, które jest oczywistym prawem podstawowym. Kwestia, której dotyczy dyrektywa, to kwestia zwrotu kosztów i warunków tego zwrotu, prawa do zwrotu lub jego braku. Artykuł 152 Traktatu stawia sprawę jasno, że państwa członkowskie mają swobodę organizowania i finansowania świadczonej opieki zdrowotnej wedle swoich życzeń.
W samym centrum zagadnienia uprzedniej zgody leży pytanie o równowagę, o racjonalność rozliczeń narodowych systemów wspierania opieki zdrowotnej i systemów ubezpieczeń, szczególnie w najbiedniejszych państwach. Omawiany tekst przypomina nam o tej odpowiedzialności i państwa członkowskie nie mogą w żadnych okolicznościach wykorzystywać dyrektywy jako sposobu na uchylenie się od tej odpowiedzialności.
Zasadniczo Jean Lambert powiedział, że transgraniczna opieka zdrowotna nie jest celem samym w sobie, zaś Derek Roland Clark wskazał, że powinniśmy zapewnić, aby nowa dyrektywa nie przyniosła w ostatecznym rozrachunku korzyści tylko nielicznym najbogatszym, najlepiej wykształconym i poinformowanym pacjentom kosztem najbiedniejszych, którzy będą, rzecz jasna, potraktowani niesprawiedliwie.
Kluczowym zagadnieniem w debacie, któremu Komisja i Rada powinny się bliżej przyjrzeć, jest jednak uprzednia zgoda na leczenie szpitalne, ponieważ w tym obszarze istnieje największe ryzyko rozregulowania systemów narodowych.
Jean Lambert pytał, czy dyrektywa jest zgodna z rozporządzeniem w sprawie koordynacji zabezpieczenia społecznego. Trybunał stwierdził, że te dwa systemy refundacji były zgodne. Musimy zatem zapewnić właściwą strukturę obu tym systemom. Wniosek dotyczący dyrektywy, który nam przedstawiono, nadaje priorytetowość wdrożeniu rozporządzenia, co wydaje się być racjonalnie. Jednak zasada swobodnego wyboru przez pacjenta musi być stosowana nadal, w razie gdyby z jakiegokolwiek powodu poza finansowym pacjent wolał pójść ścieżką wytyczoną przez orzecznictwo ETS.
Podobnie jak pani Bernadette Vergnaud, niektórzy z pań posłanek i panów posłów do PE wyrazili żal, że tekst nie dotyczy wszystkich trudności napotykanych przez pacjentów w obrębie UE - czy bardziej konkretnie - w ich państwie pochodzenia. Jednak, kiedy przyjrzeć się problemom, które tekst ten w zamierzeniu ma rozwiązać, można dostrzec, że jest mało prawdopodobne, aby zaproponowanie szerszego tekstu było najlepszym sposobem uzyskania postępu w rozstrzyganiu pewnych bardzo konkretnych problemów, takich jak uzyskiwanie refundacji z tytułu opieki zdrowotnej przez pacjentów przenoszących się do innego państwa europejskiego w celu studiowania, pracy lub po prostu spędzenia tam wakacji.
Podobnie, nie jest to po prostu dyrektywa dotycząca usług zdrowotnych, czego można żałować lub z czego można się cieszyć. Potępianie jej zatem jako swego rodzaju "dyrektywy Bolkensteina” nie służy żadnemu użytecznemu celowi. Bo nie o tym jest ta dyrektywa.
Skoro już ustanowiono jej podstawowe zasady - które odnotowałam - dyrektywa ta musi pozwolić nam na zachowanie pewnego środka regulacji, już istniejącego pomiędzy Komisją a Radą, ale również pomiędzy wieloma posłami Parlamentu z wszystkich ław, w odniesieniu do poszanowania tych opcji otwartych na pacjentów. Co się tyczy uprzedniej zgody na transgraniczną opiekę zdrowotną, państwa członkowskie muszą nadal odpowiadać za pełny wachlarz oferowanych przez nie świadczeń opieki zdrowotnej.
Jest też ważne, żeby przy nakładaniu przez państwo określonych warunków dostępu do opieki ze względów zdrowia publicznego - takie jak system skierowań lekarskich lub to, co znane jest z angielskiej nazwy jako "gate-keeping” - zasady funkcjonowania jego systemu były respektowane i stosowane w przypadku, gdy pacjenci korzystają z systemu opieki w państwie innym niż ich własne.
Oczywiście dyskusji nad dyrektywą nie da się oddzielić od mającego się ukazać komunikatu Komisji, ani od wniosku Rady dotyczącego zalecenia w sprawie wspólnotowego działania w dziedzinie rzadkich schorzeń. Uważam, że całkowicie możliwe jest prowadzenie tych dyskusji równocześnie. Inną sprawą podnoszoną przez wielu posłów była interoperacyjność systemów informacji zdrowotnej. Przedmiotowa dyrektywa może wnieść tu wkład pod względem legislacyjnym.
Pani komisarz, panie i panowie! Oczywiście jesteśmy dopiero w początkowym punkcie dialogu nad tym tematem, który będzie musiał objąć tak ogromne obszary jak ochrona danych, przejrzyste warunki wcielania w życie i granice. Również tu, w przypadku dyrektywy stwarzającej pewność prawa, powinniśmy być w stanie podążać ścieżką interoperacyjności, która nie oznacza samodzielnych dążeń, lecz po prostu oznacza harmonizację i większą kompatybilność.
Dziękuję wszystkim za pogłębiony i znaczący wkład, rzucający na jasne światło na naszą debatę.
Androula Vassiliou
komisarz. - Panie przewodniczący! Była to bardzo interesująca dyskusja.
Proszę mi pozwolić przytoczyć często słyszane przez nas pytanie: Jak możemy przyciągnąć obywateli do Unii Europejskiej?
Oto przykład sposobu, w jaki możemy sprawić, aby obywatel poczuł, iż Unia Europejska coś dla niego robi. W ramach obecnego systemu mamy wiele nierówności. Poprzez te wyraźne ramy prawne stworzone przez projekt dyrektywy dotyczącej obywateli oraz inne kwestie próbujemy zapewnić obywatelom jasne informacje na temat praw im przysługujących oraz wskazówki z nich korzystać.
Prawdą jest, że istnieją niejakie obawy. Wysłuchałam państwa obaw bardzo uważnie, i wierzę, że w trakcie debaty i rozważań, które jeszcze przeprowadzimy, musimy się zająć tymi obawami, żeby w końcu dojść do rozwiązania, które będzie oczywistą korzyścią dla naszych obywateli.
To nie jest dyrektywa Bolkensteina 2 - jest od niej odległa - i nie powinniśmy nigdy tak o niej myśleć. Dotyczy praw pacjentów i sposobów korzystania z nich.
Nie próbujemy harmonizować systemów zdrowia. Państwa członkowskie mogą nadal sprawować kontrolę nad swoimi systemami służby zdrowia i regulować je, mogę też same decydować, jakie korzyści chcą zapewniać swoim obywatelom i w jakim zakresie.
Nie próbujemy zachęcać do turystyki zdrowotnej. Nie próbujemy dawać obywatelom szans poprawiania urody twarzy i ciała, my próbujemy dać obywatelom prawo do właściwej opieki zdrowotnej, kiedy zachorują i jej potrzebują.
Nie oczekujemy również wędrówki obywateli Europy z ich ojczystych krajów do innego państwa członkowskiego. Według obliczeń i oceny oddziaływania, którymi dysponujemy, tylko niewielki odsetek obywateli chce udawać się za granicę. Dlaczego? Bo chcą potrzebnej im opieki bliżej swoich rodzin, chcą mówić własnym językiem i przebywać w znajomym otoczeniu.
Zdarzają się jednak przypadki, kiedy potrzebują dodatkowej opieki zdrowotnej, której ich państwo własne nie może im zapewnić. I oto dajemy im dodatkowe prawo dokonania świadomego wyboru i podjęcia decyzji, gdzie udadzą się w celu leczenia.
Zostaliśmy zaiste zachęceni przez Europejski Trybunał Sprawiedliwości to ustanowienia tego prawa. Nie możemy cały czas pozostawiać Trybunałowi decyzji o prawach pacjenta, w każdej sprawie z osobna. To niesprawiedliwe. Ilu obywateli Europy stać na adwokata i zwrócenie się do sądu? Zaledwie kilu. A zatem musimy zaoferować rozwiązania dla wszystkich pacjentów, dać im właściwe informacje i pozwolić samym decydować, czego potrzebują.
Teraz jest czas, byśmy wszyscy pracowali razem - Rada, Komisja i posłowie Parlamentu - by znaleźć rozwiązania najlepsze dla pacjentów.
(Oklaski)
Przewodniczący
Dziękuję pani, pani komisarz, myślę, że oklaski w Izbie odzwierciedlają zadowolenie Parlamentu.
Otrzymałem zgodnie z art. 103 ust. 2 regulaminu sześć wniosków w sprawie uchwały kończącej niniejszą debatę.
Chciałem państwa poinformować, że grupa EPP-ED wycofała teraz swój wniosek o przyjęcie uchwały.
Debata została zamknięta.
Głosowanie odbędzie się za kilka minut.
Oświadczenia pisemne (art. 142 regulaminu)
Lívia Járóka  
na piśmie. - W całej Europie systematycznie odmawia się Romom opieki zdrowotnej lub rzadko ją uwzględnia, pomimo faktu, że dostęp do opieki zdrowotnej jest prawem podstawowym obywateli europejskich. Odnowiona agenda społeczna w sprawie transgranicznej opieki zdrowotnej musi zająć się problemami, na jakie natrafiają Romowie, nie mogąc uzyskać opieki zdrowotnej w niewielkiej odległości od ich społeczności. Większość Romów żyje na peryferiach ośrodków miejskich i mile od najbliższych placówek służby zdrowia. Ich odseparowanie od służby zdrowia powoduje, że oczekiwana długość życia Romów jest oceniana na 10 lat mniej niż średnia krajowa. Nadal pozostają do rozwiązania sprawy zapobiegania i szczepień przeciw chorobom występującym w społecznościach Romów, jak również kwestia nagłych przypadków i regularnych badań stanu zdrowia. Innym czynnikiem ograniczającym dostęp Romów do opieki zdrowotnej jest brak dokumentów tożsamości, które umożliwiałyby im składanie wniosków o ubezpieczenie lub pomoc społeczną. Z upadkiem reżimów komunistycznych wielu Romów nie zostało zarejestrowanych, albo zostali zapomniani lub wykreśleni z rejestrów obywateli. Wreszcie należy się zająć kwestią zdrowia romskich kobiet, ponieważ to one są opiekunkami ogniska domowego w społeczności Romów. Jeśli Komisja ma za zadanie pomóc Europejczykom w uzyskiwaniu świadczeń opieki zdrowotnej w obrębie UE, musi zapewnić jej powszechne i równe stosowanie.
Lasse Lehtinen  
na piśmie. - (FI) W prawidłowo funkcjonującej Europie, pacjent musi być w stanie zwrócić się o odpowiednią opiekę i leczenie gdziekolwiek jest ono dostępne. Jeśli w jednym państwie są listy oczekujących na operacje serca lub wymianę stawu biodrowego, dostęp do leczenia w innym państwie musi być możliwy, bez dżungli protekcjonistycznego prawodawstwa. Usunięcie barier oznacza również lepsze wykorzystanie istniejących zasobów. Większość przemówień sprzeciwiających się przepływowi pacjentów i usług odwołuje się do najgorszych aspektów europejskości, ksenofobii i nieufności. Właściwie funkcjonujące usługi zdrowotne, tak publiczne jak i prywatne, są częścią społeczeństwa opiekuńczego - europejskiego społeczeństwa opiekuńczego.
James Nicholson  
na piśmie. - Transgraniczna opieka zdrowotna jest kluczowym elementem pakietu socjalnego. Chociaż UE ułatwiła realizację swobody przemieszczania się oraz zamieszkania i podejmowania pracy w innych państwach członkowskich UE, istniała potrzeba pilnego wyjaśnienia kwestii dotyczących praw pacjentów do dostępu do opieki zdrowotnej w innych państwach członkowskich.
Pomimo licznych wyroków Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości obywatele nie są w pełni świadomi swoich praw w tej dziedzinie. Co więcej, nie są wystarczająco informowani o ich dokładnie określonych uprawnieniach, ani w jaki sposób zająć się organizacją własnego leczenia, lub też, zwrotem kosztów.
W Irlandii Północnej w pogranicznych hrabstwach pilotowano przedsięwzięcia zapewniające, żeby mieszkańcy mogli korzystać z najkorzystniej zlokalizowanych świadczeń opieki zdrowotnej. Przedsięwzięcia te były bardzo udane i spotkały się z wielkim uznaniem ludzi korzystających z nich. W tym względzie chciałbym pochwalić British Medical Association (NI) i Irish Medical Association za ich wysiłki na rzecz promowania transgranicznej opieki zdrowotnej pomiędzy Irlandią Północną i Republiką Irlandii.
Choć przyjmuję z zadowoleniem wynik prac Komisji, nie mogę się oprzeć wrażeniu, ze jest on spóźniony. Teraz, kiedy kwestia ta została wyjaśniona i ujęta w ramy prawne, mam szczerą nadzieję, że państwa członkowskie będą w pełni współpracować.
Marianne Thyssen  
na piśmie. - (NL) Jesteśmy mimo wszystko zadowoleni, że Parlament Europejski wyłączył usługi opieki zdrowotnej z zakresu ogólnej dyrektywy usługowej. Jest to przecież specyficzny sektor, wymagający specjalnego podejścia.
Podstawową przesłanką wniosku, zgodną z ustalonym orzecznictwem musi być to, że państwa członkowskie odpowiadają za organizację i finansowanie opieki zdrowotnej. Z jednej strony oznacza to, że mobilność pacjentów nie może być ustanowiona jako bezwzględne uprawnienie, a z drugiej, że nie ma usprawiedliwienia dla braku inwestowania we własny system opieki zdrowotnej. Przesłanka ta implikuje również, w sposób nieunikniony, że państwo członkowskie, musi być w stanie obliczyć rzeczywisty koszt na pacjenta. Musi tu istnieć solidarność, ale również możliwość odmiennego traktowania pacjentów, którzy opłacali składki na system opieki w swoim kraju poprzez system zabezpieczenia społecznego i system podatkowy oraz zagranicznych pacjentów, którzy ich nie płacili.
Fakt, że mamy dyrektywę jest dobrą rzeczą, ale każdy obznajomiony z sektorem czuje, że wymaga ona jeszcze o wiele więcej pracy. Dla mnie kluczowymi kryteriami są tu jakość, dostępność i finansowa trwałość opieki zdrowotnej opartych na społecznie odpowiedzialnej solidarności.
Silvia-Adriana Ţicău  
na piśmie. - (RO) Sądzę, że dostęp do odpowiedniej jakości opieki zdrowotnej jest jedną z istotnych wartości Europy Społecznej. Prawa pacjentów w ramach UE oraz współpraca transgraniczna w tej dziedzinie pomiędzy państwami członkowskimi stanowi znaczący aspekt nowego pakietu socjalnego. Pacjenci muszą mieć dostęp do odpowiedniej jakości usług zdrowotnych i muszą mieć możliwość uzyskania zwrotów w kwotach, jakie otrzymaliby w ich własnym państwie. Dziś występują znaczne różnice w obrębie UE, w odniesieniu zarówno do jakości usług zdrowotnych, jak i kwot podlegających zwrotowi. Sądzę, że istnieje potrzebna, i to pilna potrzeba, oceny europejskiego systemu służby zdrowia i używanych technologii medycznych. Właściwe wyposażenie wszystkich szpitali w technologie potrzebne do diagnozowania i leczenia rozmaitych schorzeń jest zasadniczym warunkiem świadczenia wysokiej jakości opieki zdrowotnej. Lekarze i pielęgniarki przemieszczają się z jednego państwa członkowskiego do drugiego w poszukiwaniu lepszych płac, ale także dostępu do lepszych urządzeń diagnostycznych i terapeutycznych. Jest sprawą ważną, żeby dyrektywa o prawach pacjentów obejmowała, zgodnie z priorytetami UE, minimalny wykaz usług zdrowotnych, które powinny być w całości pokrywane z budżetów ubezpieczeń zdrowotnych.
