W kierunku rozwiązania politycznego kwestii piractwa u wybrzeży Somalii (debata)
Przewodnicząca
Następnym punktem porządku obrad są oświadczenia Rady i Komisji w sprawie politycznego rozwiązania kwestii piractwa u wybrzeży Somalii.
Carl Bildt
urzędujący przewodniczący Rady. - Pani przewodnicząca! Cieszę się, że mam możliwość krótkiego omówienia tematu Somalii, a przede wszystkim bardzo ważnego problemu, jakim jest piractwo u wybrzeży Somalii.
Nie będę się zagłębiać w szczegóły sytuacji: kraj znajduje się w tragicznym położeniu od ponad 18 lat, sytuacja humanitarna jest fatalna, w całym kraju mają miejsce zamieszki polityczne. Funkcjonuje tam tymczasowy rząd federalny, ale jest on bardzo kruchy - by użyć najłagodniejszego sformułowania - i niezbędne są wzmożone wysiłki ze strony społeczności międzynarodowej, by stopniowo doprowadzić w kraju do pojednania i stopniowo zbudować coś na kształt funkcjonującego państwa, które będzie w stanie przywrócić pewien rodzaj stabilności w tym potwornie rozdartym kraju.
Piractwo rzeczywiście stanowi bardzo poważne zagrożenie. Problem, który wymaga szerokiego zaangażowania w samym kraju, co jest niezwykle trudne, zważywszy na bieżącą sytuację w zakresie bezpieczeństwa. Dlatego, jak państwo zauważyli, nasze obecne wysiłki skoncentrowaliśmy na pomocy praktycznej, która może być dostarczana poza Somalią dla dobra kraju i jego obywateli. Oczywiście, jak być może państwu wiadomo, omawiamy dalsze kroki w tej konkretnej sprawie.
Jeśli chodzi o sam problem piractwa, to morska operacja Atalanta nadal z powodzeniem funkcjonuje u wybrzeży Somalii. Wszystkie ładunki Światowego Programu Żywnościowego zostały bezpiecznie dostarczone z Mombasy do Mogadiszu i Berbery w Somalii. Od początku maja 2009 roku w Zatoce Adeńskiej nie miały miejsca udane ataki. Wynika to przynajmniej częściowo z zaangażowania państw członkowskich UE i reszty międzynarodowej społeczności, dzięki któremu udało się zbudować wysokiej klasy generację znaczących zasobów floty morskiej. Sukces operacji w tym konkretnym zakresie jest również wynikiem bliskiej współpracy między cywilną społecznością morską i głównym sztabem centrum operacyjnego UE w Northwood w Wielkiej Brytanii. Dzięki tej współpracy możliwe było wypracowanie najlepszych wzorców zarządzania, które są coraz częściej respektowane przez marynarzy. Wdrożony został również bardzo skutecznie mechanizm koordynujący morską ochronę ruchu handlowego w Zatoce Adeńskiej.
Na chwilę obecną można zatem powiedzieć, że piractwo w Zatoce Adeńskiej zostało opanowane, jakkolwiek nie całkowicie. Z tego powodu Rada zdecydowała się przedłużyć swoją operację walki z piractwem do grudnia 2010 roku. Oznacza to, że będziemy kontynuować nasze obecne wysiłki i utrzymywać odpowiedni poziom zasobów wojskowych. Jednocześnie oczekujemy przedłużenia w najbliższych dniach rezolucji Komisji Bezpieczeństwa ONZ AL1846.
Nie ma jednak miejsca na samozadowolenie. Piraci wciąż rozszerzają swoją działalność dalej na wschód, na Ocean Indyjski, i pod koniec pory monsunowej byliśmy świadkami nowej fali ataków na północne i północno-wschodnie Seszele, stosunkowo dość odległe. Obecnie przetrzymywanych jest co najmniej 11 statków - wszystkie z nich zostały zatrzymane podczas ataków w tak zwanym Basenie Somalijskim - z 250 członkami załogi.
Dzięki operacji Atalanta umocniliśmy nasz potencjał na tym odległym morskim obszarze. Wysłaliśmy także dodatkowy samolot patrolowy na Seszele i mogę potwierdzić, że do sił na Seszelach dołączy również szwedzki morski samolot patrolowy. Daje to efekty. Na dzień dzisiejszy podejmuje się lub planuje się podjęcie dodatkowych środków ochrony na szczeblu krajowym, we Francji, a ostatnio Hiszpanii, które zapewnią właściwą i skuteczną pomoc.
Ochroną objęto również uznany międzynarodowo korytarz tranzytowy w Zatoce Adeńskiej. Jest to zalecana przez Zatokę droga i wszystkie statki niezależnie od bandery objęte są tam ochroną marynarki. W chwili obecnej dysponujemy tam jednostkami marynarki Unii Europejskiej, NATO oraz koalicyjnych sił morskich pod przywództwem USA, z doskonale koordynowanymi patrolami i niezwykle ważną współpracą wywiadowczą, która jest niezbędna dla operacji tego typu.
Również Chiny chcą włączyć się do mechanizmu koordynacyjnego i uczestniczyć w ochronie. Oznacza to, że istniejące mechanizmy będą musiały zostać poszerzone i pogłębione. Może to w pewnym momencie doprowadzić do przejęcia niektórych obowiązków przez Chiny i inne mocarstwa morskie. Inne kraje - Rosja, Indie i Japonia - również rozmieściły swoje siły morskie i należy je zachęcać do włączenia się w ten mechanizm tak szybko, jak to możliwe. Kluczem do sukcesu jest oczywiście koordynacja.
Wiem, że Parlament interesuje się dość trudną kwestią, jaką są procesy osób podejrzanych o piractwo, które zostały ujęte i aresztowane przez jednostki Atalanty. Obecnie w kenijskich więzieniach przebywa 75 podejrzanych. Prowadzone są postępowania sądowe w 9 różnych procesach, co stanowi poważne dodatkowe obciążenie dla kenijskiego systemu sądowego. Prawidłowe przeprowadzenie tych procesów jest oczywiście niezmiernie istotne, jeśli mamy utrzymać zarówno efekt odstraszający zamierzony przez Atalantę, jak i zapewnić wiarygodność naszych wysiłków skierowanych przeciwko piractwu. Ostatnia umowa z Seszelami, o której mam nadzieję państwu wiadomo, w sprawie przekazania podejrzanych o piractwo, stanowi istotny dodatkowy wkład w tę kwestię. Piractwo jest bardzo lukratywnym zajęciem i ważne byśmy wszystkie nasze zróżnicowane działania kierowali na ograniczenie możliwości uzyskiwania przez piratów kolejnych pieniędzy z tych podłych działań, które prowadzą.
Podsumowując, oczywiście to, co robimy na wodach morskich, nie może zastąpić tego, co należy zrobić w Somalii lub w sprawie samej Somalii, ale, jak wspomniałem wcześniej, nie możemy spodziewać się natychmiastowego sukcesu. Musimy kontynuować operację morską i będzie to wymagać po pierwsze, byśmy byli przygotowani na utrzymanie długofalowego zaangażowania zasobów militarnych; po drugie, byśmy wzmocnili współpracę w zakresie koordynacji wszystkich sił i międzynarodowych instytucji zaangażowanych w tę operację, i po trzecie, że musimy również udzielić wsparcia w budowaniu regionalnych zdolności morskich, ponieważ sami nie możemy ponosić całego ciężaru. Ważną rolę do odegrania będą tu miały międzynarodowe organizacje morskie, takie jak grupa kontaktowa ds. zwalczania piractwa.
Wreszcie, to jedna ze stref, gdzie zademonstrowaliśmy nasze możliwości w ramach misji EPBiO w ostatnich latach. Jeszcze kilka lat temu tylko niewielu z nas, nawet spośród najbardziej ambitnych, było w stanie wyobrazić sobie morskie zasoby Unii Europejskiej operujące w Zatoce Adeńskiej czy na Oceanie Indyjskim. Ku tej (w granicach możliwości) stosunkowo pomyślnej operacji kierowały nas m.in. nadrzędne względy humanitarne, nie miejmy jednak złudzeń. Dużo pozostało do zrobienia. Musimy przedłużyć operację i poparcie Parlamentu jest tutaj niezwykle istotne.
Benita Ferrero-Waldner
komisarz. - Pani przewodnicząca! Tym razem podejście do problemu Somalii jest o wiele szersze, obejmuje również usunięcie przy pomocy zrównoważonych metod przyczyn tej plagi. Komisja zawsze utrzymywała, że piractwo można wykorzenić jedynie przez rozwiązywanie kwestii leżących u jego podłoża, poczynając od niestabilności w Somalii, po rozwiązanie potrzeb rozwojowych kraju, które przejawiają się najbardziej skrajnym ubóstwem, w tym masowym analfabetyzmem i podatnością na zagrożenia.
Dlatego sprawą zasadniczą jest kompleksowe podejście do rozwiązania problemów bezpieczeństwa i rozwoju w Somalii, o których mówiono. Będzie to wymagało stworzenia funkcjonującego państwa, zdolnego do egzekwowania prawa i zapewniającego przynajmniej podstawowe usługi. W średnim i długim okresie, sprawowanie rządów, w tym budowa instytucji i bezpieczeństwa, kształcenie i rozwój gospodarczy, są koniecznymi wstępnymi warunkami dla wykorzenienia bodźców popychających Somalijczyków do trudnienia się piractwem.
W sprawach bezpieczeństwa liczy się przede wszystkim czas. Unia Afrykańska, jak państwu wiadomo, ma do odegrania kluczową rolę, nie tylko poprzez AMISOM, który jest siłą Unii Afrykańskiej zapewniającą bezpieczeństwo tymczasowego rządu federalnego w Mogadiszu. Poprzez Afrykańską Organizację na rzecz Pokoju, Unia Europejska jest głównym donatorem na rzecz AMISOM, zabezpieczającym fundusze na wspieranie sił Unii Afrykańskiej. Ostatnia dokonana przez nas wpłata to 60 milionów euro. Jest to część zobowiązania podjętego przez Komisję na konferencji w Brukseli w kwietniu bieżącego roku. Wspólny dokument strategiczny na lata 2008-2013 mówi o wsparciu Komisji dla Somalii, a konkretnie łączny budżet unijnego programu wsparcia dla Somalii z Europejskiego Funduszu Rozwoju (EDF) na lata 2008-2013 wynosi 215,4 milionów euro.
Operacja ATALANTA, pierwsza morska operacja UE, wkrótce obchodzić będzie rocznicę. Operacja ta okazała się sukcesem, bo odstraszająco oddziałuje na piractwo oraz podnosi świadomość armatorów w kwestii najlepszych środków samoobrony. Jednak, jak wszyscy wiemy, dużo pozostaje do zrobienia. Równolegle do operacji ATALANTA Komisja używa również instrumentu na rzecz stabilności, instrumentu finansowego dla wspierania kenijskiego systemu sprawiedliwości - o czym mówił właśnie przewodniczący Rady - ponieważ Kenia podjęła się stawiania przed sądem osób podejrzewanych o piractwo, ujętych w trakcie operacji, i nie można dopuścić, by osoby te pozostały bezkarne. To wsparcie dla kenijskiego wymiaru sprawiedliwości obejmuje różne środki na budowę bazy dla systemów ścigania, policyjnego, sądowniczego i penitencjarnego. Program wdrażany jest poprzez UNODC, a jego wartość to 1,75 milionów euro.
W szerszym kontekście, rozwój regionalnego potencjału morskiego stanowi również ważny aspekt zapewnienia bezpieczeństwa w regionie. Komisja popiera wdrożenie tzw. Dżibutańskiego Kodeksu Postępowania Międzynarodowej Organizacji Morskiej, z ponownym wykorzystaniem naszego instrumentu na rzecz stabilności. Program zajmujący się niektórymi krytycznymi szlakami morskimi, m.in. Rogiem Afryki i rejonem Zatoki Adeńskiej, wspierać będzie utworzenie regionalnego centrum szkoleniowego ds. morskich w Dzibuti. Celem centrum jest budowa potencjału i organizacja szkoleń dla personelu administracyjnego marynarki, kadry i morskiej straży granicznej w regionie, w tym Somalii, Puntlandii i Somalilandu, w granicach możliwości. W planie finansowym na 2009 rok uwzględniono również regionalne centrum wymiany informacji w Sanie, w Jemenie. Pierwszy etap tego programu już się rozpoczął i uruchamiane są techniczne studia wykonalności.
Zanim skończę, chciałabym zwrócić uwagę na inne ważne zagadnienie. Komisja rozwija zintegrowaną politykę morską - również w wymiarze zewnętrznym - a także zintegrowany nadzór morski we wszystkich sektorach i u wszystkich granic, by stworzyć bazę wiedzy na tematy aktualnej sytuacji na morzu, która ma wpływ między innymi na bezpieczeństwo i ochronę na morzu, ale również na przestrzeganie prawa ogólnie.
Obecna prezydencja szwedzka podjęła już poważne wysiłki w celu zapewnienia spójności filarów polityki morskiej UE, zapewniając kojarzenie działań Wspólnoty i prac w ramach drugiego filaru, a mianowicie Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa. Wierzymy, że integracja patroli morskich ma ogromne możliwości wspomagania operacji UE zwalczających piractwo, ponieważ gromadzenie danych na temat obserwacji sytuacji na morzu z różnych źródeł pozwala władzom działającym na morzu podejmować decyzje i działać w bardziej świadomy sposób.
Wszystkie te różne wątki działalności, które zostały również przedstawione w rezolucji PE w październiku br., stanowią wkład Komisji w walkę z piractwem.
Cristiana Muscardini
Pani przewodnicząca, panie ministrze, pani komisarz, szanowni państwo! Z ogromnym zadowoleniem przyjmujemy wiadomość o przedłużeniu misji Atalanta.
Zajmuję się problemem Somalii od około 10 lat i nie mogę zaprzeczyć, że w wielu przypadkach Europa nie zadziałała wystarczająco szybko.
Sytuacja w Somalii staje się z dnia na dzień bardziej dramatyczna ze względu na skutki, jakie niesie za sobą międzynarodowy terroryzm, piractwo, a także ludzkie tragedie, których doświadczają miliony ludzi, szczególnie kobiety i dzieci cierpiące przemoc, codziennie doświadczające głodu i zbyt często zmuszane do ucieczki przez pustynię w poszukiwaniu schronienia u wybrzeży europejskich.
Walcząc z terroryzmem, musimy również podjąć inicjatywy, które dadzą nowy bodziec gospodarce regionu, ale musimy też wprowadzić europejską kontrolę obozów dla uchodźców w Libii. Otrzymaliśmy sprawozdania mówiące o wielu bardzo niepokojących sytuacjach w tych obozach, zarówno związanych z nadużywaniem przemocy, jak i łamaniem praw człowieka, wycelowanych często przeciwko kobietom somalijskim.
Na spotkaniu zorganizowanym przez Grupę Europejskiej Partii Ludowej (Chrześcijańskich Demokratów), stały przedstawiciel tymczasowego rządu Somalii przy ONZ -dr Yusuf Mohamed Ismail Bari-Bari podkreślił, że Somalia jest zubażana również w wyniku nielegalnych połowów prowadzonych u jej wybrzeży oraz że wielu piratów to dawni rybacy, których potraktowano niezgodnie z prawem lub pozostawiono samym sobie.
Dlatego musimy ostro walczyć z terroryzmem, ale również starać się zbudować gospodarkę, wnieść sprawiedliwość i nadzieję do kraju, który stał się męczennikiem w wyniku wieloletniej wojny.
Roberto Gualtieri
Pani przewodnicząca, szanowni państwo! Poprzez tę debatę i dzięki rezolucji, którą my - Grupa Postępowego Sojuszu Socjalistów i Demokratów w Parlamencie Europejskim jutro poprzemy, zamierzamy wyrazić zdecydowane poparcie dla zaangażowania Unii Europejskiej w walkę z piractwem. Jednocześnie zamierzamy wyrazić nasze zaniepokojenie dramatycznym charakterem sytuacji w Somalii, co wzmaga potrzebę pilnego podjęcia działań w kierunku promowania stabilności w kraju w celu rozwiązania problemów związanych z tym zjawiskiem.
Misja operacji Atalanta jest historią sukcesu, umożliwiła transport 300 tysięcy ton pomocy i poprawiła w Zatoce Adeńskiej bezpieczeństwo całego ruchu morskiego, demonstrując możliwości oraz operacyjne i polityczne zalety EPBiO.
Jednocześnie potrzebujemy większego zaangażowania Europy wraz z Unią Afrykańską we wspieranie procesu dżibutańskiego i z tego powodu, jakkolwiek świadomi jesteśmy trudności i ryzyka, wyrażamy nasze poparcie dla możliwości zorganizowania misji EPBiO w Somalii, co Rada zaczęła analizować.
Dlatego mamy nadzieję, że jeśli chodzi o poprawki i debaty, to wszystkie grupy pomogą wzmocnić to przesłanie, zamiast wpadać w potrzask wykorzystywania dramatycznej sytuacji w Somalii w celu wytłumaczenia politycznej diatryby w niektórych krajach, co nie ma nic wspólnego z naszą debatą i pracą Parlamentu.
Izaskun Bilbao Barandica
Pani przewodnicząca! Musimy popierać rozwój społeczny i demokratyczny Somalii, by położyć kres piractwu. Ponadto wzywamy do ochrony statków rybackich w południowej części Oceanu Indyjskiego przed atakami pirackimi w taki sam sposób, w jaki chronione są statki handlowe. Wzywamy do organizowania konwojów wojskowych, ponieważ jest to najbardziej skuteczne rozwiązanie, a także najtańsze i rekomendowane przez Międzynarodową Organizację Morską. Ponadto chcemy, by osoby aresztowane i oskarżone o piractwo zostały osądzone w kraju tego regionu, zgodnie z porozumieniem zawartym w marcu 2008 r. z Kenią i Seszelami.
Wynika to z faktu, że statki rybackie w tym rejonie narażone są na coraz większe realne ryzyko ataku i porwania. Należy przypomnieć, że przed rokiem Parlament potępił tę sytuację, jednak Komisja przyznała, że nic nie zrobiono w tym temacie. Tymczasem piraci kontynuują ataki.
Ostatnia ofiara, Alakrana, była przetrzymywana przez prawie 50 dni. Trzeba również podkreślić, że statki te prowadzą połowy na podstawie europejskich umów połowowych. Legalnie działają na wodach międzynarodowych, kontrolowanych przez właściwe władze.
Dlatego powinniśmy zwiększyć ochronę oferowaną tym statkom.
Reinhard Bütikofer
Pani przewodnicząca, panie urzędujący przewodniczący Rady, pani komisarz! Operacja Atalanta stanowi pomyślny wkład UE w bezpieczeństwo Rogu Afryki i należy ją kontynuować. Na UE jednak spoczywa większa odpowiedzialność. Chodzi tu m.in. o nieprzymykanie oczu na nielegalny wywóz odpadów toksycznych lub nielegalne połowy zagrażające interesom Somalii. Dlatego musimy podjąć spójne działania w tych sprawach.
Rezolucja, nad którą będziemy jutro głosować, idzie w złym kierunku w dwóch kwestiach i nie popieramy takiego podejścia. Nie należy teraz zmieniać mandatu Atalanty, zarówno, jeśli chodzi o rozszerzenie strefy działania, jak i w kwestii podejmowanej przez posłów tej Izby próby rozszerzenia mandatu o rybołówstwo. Chcemy, by mandat pozostał niezmieniony.
Po drugie, wysoce dyskusyjne jest wprowadzenie misji szkoleniowej Europejskiej Polityki Bezpieczeństwa i Obrony (EPBiO), która nie została właściwie uzasadniona i która nie wniesie istotnego wkładu w budowę państwa somalijskiego. Powinniśmy raczej działać ostrożnie niż z pośpiechem.
Willy Meyer
Pani przewodnicząca! W pełni popieramy pierwszą część oświadczenia pani poseł FerreroWaldner. Tu właśnie tkwi problem i jego prawdziwe korzenie. Dopóki nie uporamy się z podstawowymi przyczynami, nie ma szansy na militarne rozwiązanie w powietrzu czy na lądzie. Jeśli chodzi o rozwiązanie na morzu, to odpowiedzialny za operację Atalanta oficer stwierdził wczoraj dość jasno, że jakiekolwiek rozwiązanie problemu piractwa na morzu jest niemożliwe. Chciałbym przypomnieć Izbie, że Stany Zjednoczone podjęły próbę militarnego rozwiązania problemu ma lądzie, która zakończyła się niepowodzeniem.
Dlatego błędem byłoby opóźnianie pomocy rozwojowej i rozwiązań dotyczących sprawowania rządów w tym kraju. Nie ma możliwości rozwiązania militarnego, ale nie ma też możliwości sprywatyzowania sił zbrojnych, co rząd hiszpański uważał za stosowne. Nie należy zastępować armii prywatnymi agencjami ochrony wyposażonymi w broń wojenną. Z pewnością nie jest to rozwiązanie. Rozwiązaniem jest tak naprawdę rozprawienie się ze wszystkimi przejawami piractwa. Rozumiem przez to położenie kresu piractwu w Somalii oraz obcemu piractwu, które sieje spustoszenie na wodach terytorialnych Somalii.
Niki Tzavela
Pani przewodnicząca! Obserwatorzy międzynarodowi zauważyli, że rozwiązanie problemu piractwa leży w osiągnięciu politycznej stabilizacji w rejonie. Tego wszyscy sobie życzymy, szczególnie my, Grecy, ponieważ grecka żegluga mocno cierpi z powodu piractwa w rejonie.
Pani komisarz! Pani słowa były dla mnie miłym zaskoczeniem. Jedyne informacje, jakie otrzymaliśmy do tej pory zarówno od mediów międzynarodowych, jak i z pozostałych źródeł, mówiły o postępie operacji militarnych. Odebrała mi pan broń, ponieważ moje następne pytanie miało brzmieć: czego dokonały do tej pory siły polityczne w kraju, ponieważ koncentrujemy się teraz na potrzebie zapewnienia politycznej stabilizacji w Somalii w celu rozwiązania problemu. Dziękuję za informację, którą nam pani przekazała i muszę powiedzieć, że dobrze byłoby, gdyby zarówno Parlament Europejski, jak i media zajmujące się problemem interwencji politycznej, otrzymywały bardziej szczegółowe informacje.
Luis de Grandes Pascual
(ES) Panie przewodniczący, pani komisarz, panie urzędujący przewodniczący Rady! Hiszpania przeżyła właśnie dramatyczną sytuację, kiedy statek Alakrana i cała jego załoga były narażone na liczne niebezpieczeństwa, poniżenia i szantaż.
Rząd hiszpański został w Hiszpanii wezwany do rozliczenia się, co jest w takim przypadku zrozumiałe. W Izbie będziemy rozmawiać o Europie i jeszcze raz o Europie. W związku z tym należy stwierdzić, że po roku domagania się przez nas dyplomacji i determinacji, wynik był pozytywny.
Operacja Atalanta nie jest jednak zadowalająca. Powinna zostać poszerzona i należy ją uczynić bardziej elastyczną. Należy stworzyć możliwość ochrony szlaków, nie tylko tych, którymi transportowana jest pomoc humanitarna, ale również tych, po których poruszają się statki rybackie i handlowe Wspólnoty. Te ostatnie koniecznie wymagają ochrony i to jest powód, dla którego w rezolucji, która jutro ma zostać uchwalona, powinniśmy wezwać Parlament Europejski i wszystkie jego instytucje do przyjęcia pewnych zobowiązań.
To, co staramy się zrobić, to powiedzieć "tak” silnej pozycji przyjętej przez kraje dla ochrony statków przy pomocy sił zbrojnych, by powstrzymać i w razie konieczności odeprzeć akty piractwa. Musimy powiedzieć "nie” ucieczce w kierunku prywatnych agencji ochrony, ruchu, który według IMO niesie za sobą ryzyko niepotrzebnej przemocy. Musimy powiedzieć "nie” biernemu i dyletanckiemu stanowisku rządów, które ułatwia życie piratom. Musimy jednak powiedzieć "tak” dyplomacji, "tak” pomocy dla Somalii i "nie” bezpodstawnym zarzutom dotyczącym rzekomego nielegalnego rybołówstwa.
Statki Wspólnoty dokonują połowów zgodnie z umowami międzynarodowymi. Robią to zgodnie z prawem i muszą być chronione. Instytucje wspólnotowe mają obowiązek tym się zająć.
Saïd El Khadraoui
(NL) Złożona i niebezpieczna sytuacja w Somalii i jej wpływ na stabilizację w regionie stanowi dla nas wszystkich źródło wielkiego niepokoju. Ponadto cały świat jest świadkiem problemów, których ten kraj doświadcza w wyniku piractwa morskiego i jego wpływu na żeglugę na szerszych wodach otaczających Somalię. Aby rozwiązać tę sytuację, potrzebujemy oczywiście zintegrowanego podejścia, jak wcześniej powiedziała pani komisarz Ferrero-Waldner.
Pragnę skorzystać z okazji i wyrazić nasze poparcie dla wspaniałej pracy, którą misja Atalanta wykonała do tej pory. Ich wysiłki są bardzo ważne, ponieważ dostęp do tej strefy ma kluczowe znaczenie dla handlu międzynarodowego i transportu towarów. Pragniemy, by zarówno marynarze na pokładach statków handlowych, jak i rybacy, którzy pracują w tym rejonie, mogli bezpiecznie wykonywać swoją pracę. Uważamy, że jest to bardzo ważne. A więc popierajmy nadal działalność misji. Zastanówmy się również, co jeszcze można zrobić, co pani komisarz słusznie zauważyła, i rozwiążmy ten problem u źródła, skutecznie i na różnych frontach.
Franziska Katharina Brantner
(DE) Pani przewodnicząca! Somalia to kraj znajdujący się w ciągłym stanie wyjątkowym i od prawie 20 lat pozbawiony rządu. My w UE musimy pomóc zmienić tę sytuację. Dlatego popieramy pracę Komisji. Jesteśmy jednak bardzo sceptyczni, jeśli chodzi o nową misję Europejskiej Polityki Bezpieczeństwa i Obrony (EPBiO) i plan przeszkolenia 2 tysięcy żołnierzy dla potrzeb tymczasowego rządu Somalii.
Jaki jest prawdziwy cel tej misji? Jaka jest ogólna polityczna koncepcja Somalii? Jakie wartości możemy dodać do obecnych programów szkoleniowych USA i Francji? Nie rozumiemy, w jaki sposób misja ta może pomóc w budowie państwa. Jaką legitymację posiada tymczasowy rząd? Dlaczego go popieramy? Dlaczego wierzymy, że żołnierze go wesprą? W jaki sposób możemy nie dopuścić do przejścia żołnierzy - po ich przeszkoleniu - na stronę lokalnych watażków? Uważamy, że jest jeszcze zbyt wiele pytań związanych z tą misją, by rozpocząć jej planowanie. Przede wszystkim nie widzę, jaką wartość może wnieść UE i sądzę, że pieniądze można by lepiej wydatkować na projekty, które Komisja już realizuje.
Eider Gardiazábal Rubial
(ES) Pani przewodnicząca! Jeśli mamy próbować zrozumieć, co dzieje się na wodach Oceanu Indyjskiego, musimy podejść do sprawy piractwa w sposób odpowiedzialny, powstrzymując się od demagogicznych deklaracji i zostawiając na boku nasze orientacje polityczne. Mówię tak mimo oświadczeń, których niestety musiałam wysłuchać w tej Izbie. Niektórzy posłowie, którym udzielono głosu, wykorzystali tę możliwość, by zaatakować rząd Hiszpanii. Chciałabym podkreślić, że rząd ten odegrał dużą rolę w promowaniu i kontynuowaniu operacji Atalanta, którą dziś chwalimy. Operacja ta oczywiście nie spełnia wszystkich wymogów i należy ją wzmocnić.
Dlatego pragnę zwrócić się do Rady o wzmocnienie tej operacji, zwiększenie powierzchni stref chronionych, za co jest odpowiedzialna, zwiększenie liczby personelu i wyposażenie go w dodatkowe kompetencje. Nawiązuję między innymi do kwestii nadzorowania portów, z których wypływają statki matki wykorzystywane przez piratów. Niemniej jednak to jasne, że Atalanta nie może być jedynym mechanizmem rozwiązania problemu Somalii. Dlatego korzystam z tej okazji, by wezwać wszystkich zainteresowanych do poszukiwania wspólnej strategii dla Somalii. Taka strategia powinna obejmować pomoc rozwojową i dialog polityczny z tymczasowym rządem federalnym.
Zachęcam również Radę do zorganizowania nowej operacji, równoległej do Atalanty. Operacja ta pomogłaby wyszkolić i wyposażyć siły bezpieczeństwa somalijskiego rządu federalnego, zwiększając jednocześnie zaangażowanie w przestrzeganie praw człowieka i zasad praworządności.
(Mówczyni zgodziła się na zadanie jej pytania przez podniesienie niebieskiej kartki zgodnie z art. 149 ust.8 Regulaminu).
Luis de Grandes Pascual
(ES) Czy stwierdzenie, że rząd hiszpański powinien zostać rozliczony w Hiszpanii, a w Izbie powinniśmy skoncentrować się na rozmowach o Europie i europejskich środkach wsparcia Operacji Atalanta uważa pani poseł za nieodpowiedzialne?
Eider Gardiazábal Rubial
(ES) Panie pośle de Grandes Pascual! Proszę nie pojedynkować się ze mną na słowa. To, co uważam za nieodpowiedzialne to fakt, że skorzystał pan z przysługującego mu głosu by wypowiedzieć się na temat hiszpańskiego rządu.
Georgios Papanikolaou
(EL) Pani przewodnicząca! To prawda, że piraci somalijscy stanowią zagrożenie dla międzynarodowej żeglugi. Piractwo wpływa nie tylko na koszty i wiarygodność transportu morskiego, ale również - i co ważniejsze - uniemożliwia transport pomocy humanitarnej do Somalii, pogłębiając tym samym poważne niedobory żywności w tym kraju. Muszę jednak podkreślić, że sprawa szczególnie dotyczy krajów o długiej tradycji w handlu morskim, takich jak Grecja i inne kraje śródziemnomorskie. Rozumiem, że misja antypiracka UE mająca na celu ochronę przejścia morskiego w Rogu Afryki stanowi ważny krok. Musimy jednak zrozumieć, że większość problemów, o których myśleliśmy w kategoriach fantazji i świata filmu - będąc dzieckiem czytałem o nich w bajkach - stoi przed nami i stanowi namacalne niebezpieczeństwo, rzeczywistość. Dlatego powinniśmy w sposób skoordynowany przekonać Radę i Komisję o konieczności zwiększenia liczby inicjatyw politycznych.
Josefa Andrés Barea
(ES) Pani przewodnicząca! Piractwo stanowi bardzo poważny problem dla Hiszpanii, ponieważ zagraża naszym statkom rybackim i bardzo mnie cieszy uwolnienie statku Alakrana oraz pragnę pochwalić rybaków, właściciela i rząd hiszpański za ich wysiłki.
Statki rybackie stanowią łup dla piratów i można powiedzieć, że dostarczają nieodpartych możliwości pojmowania zakładników. Piraci unowocześnili swoje metody, jak powiedziała Rada, na morzu i lądzie. Przynoszą one korzyści i państwa członkowskie muszą zająć stanowisko w tej sprawie.
Operacja UE NAVFOR w Somalii (operacja Atalanta) była sukcesem i pani komisarz wspomniała, że podjęto wiele działań, ale potrzebujemy, by takie operacje były lepsze i żeby było ich więcej. Statki rybackie nie mogą być nadal zagrożone; potrzebujemy ich ochrony i rozszerzenia strefy, w której są chronione.
Ponad wszystko potrzebujemy rozwiązania na lądzie, ponieważ na lądzie rodzą się problemy: jak zauważyła Komisja, potrzebujemy demokratycznej stabilności. Zwracamy się do Komisji z pytaniem, czy jest gotowa zorganizować szczyt w sprawie piractwa w regionie w celu znalezienia najlepszych rozwiązań na lądzie dla tego, co dzieje się na morzu?
Raül Romeva i Rueda
(ES) Oczywiście ja również cieszę się ogromnie ze szczęśliwego zakończenia sprawy Alakrany, ale obawiam się, że niestety to może nie być ostatni taki przypadek. Jak powiedziano, ważne by nie zapominać, że piraci nie żerują wyłącznie na biedzie, ale również na błędach i lukach prawnych systemu, który nie funkcjonuje odpowiednio.
Jakkolwiek fakt porywania marynarzy wykonujących w istocie tylko swoją pracę jest oczywiście smutny i godny ubolewania, to również godny ubolewania jest fakt, że są tacy, którzy wykorzystują brak rządu nie tylko w Somalii, ale również w całym regionie, by dokonywać nielegalnych połowów na wodach lub składować tam toksyczne odpady. Niestety, panie pośle de Grandes Pascual, taka jest rzeczywistość.
Potępiamy bez wątpienia wszystkie akty piractwa. Zwalczanie tego zjawiska wymaga jednak większej liczby żołnierzy i sił najemnych. Co więcej, sprowadzenie do tej kategorii mogłoby wręcz przynosić skutki odmienne od zamierzonych i prowadzić do zaostrzenia konfliktu, szczególnie biorąc pod uwagę, że wiemy, iż niektórzy właściciele statków w celu zwiększenia obecności w rejonie ryzykują więcej niż powinni i wypływają daleko poza wody chronione, stwarzając tym samym ryzyko, które jest zawsze bardzo trudne do wyeliminowania.
Carmen Fraga Estévez
(ES) Pani przewodnicząca! Jakkolwiek mogą mieć miejsce nielegalne połowy na Oceanie Indyjskim, to flota Wspólnoty nie może być z całą pewnością określana jako nielegalna, jak tu sugerowano. Flota Wspólnoty dokonuje połowów w granicach ściśle określonych prawem, posiadając licencje wystawione zgodnie z Umową o partnerstwie pomiędzy Wspólnotą Europejską a Republiką Seszeli w sprawie połowów oraz Komisją ds. Tuńczyka na Oceanie Indyjskim (IOTC), która reguluje połowy tuńczyka w tym rejonie i nimi zarządza.
Po drugie, wszystkie wspólnotowe statki wyposażone są w system monitoringu satelitarnego, dzięki któremu mogą być zlokalizowane w czasie rzeczywistym w dowolnym momencie przez władze odpowiedzialne za rybołówstwo i władze wojskowe.
Po trzecie, flota Wspólnoty posiada na swoich pokładach obserwatorów i postępuje zgodnie z surowymi zasadami nakazującymi dostarczania informacji na temat rybołówstwa poprzez rejestry połowów, dzienniki okrętowe, próbki połowów, oraz zakazującymi przeładunku towarów na pełnym morzu
Wreszcie, cała flota Wspólnoty została prawidłowo zarejestrowana w regionalnym rejestrze floty IOTC. Pragnę, by zarówno Komisja jak i Rada uznały, że europejska flota rybacka dokonująca połowów w tym regionie działa ściśle w granicach obowiązującego prawa.
Janusz Władysław Zemke
Pani przewodnicząca! Bardzo chciałem podziękować i zacząć od tego, że otrzymaliśmy dzisiaj, moim zdaniem, bardzo dobrą i rzetelną informację zarówno od pana ministra Bildta, jak i pani komisarz Ferrero-Waldner. Z tej informacji wynika, i to jest prawda, że działania Unii opierają się na dwóch filarach. Pierwszy filar to pomoc humanitarna, drugi filar jest to działalność o wojskowym charakterze, i to są działania, na szczęście, coraz bardziej skuteczne. Moje pytanie jest jednak takie: czy nie należałoby co najmniej takiej samej wagi przywiązać do budowy państwa w Somalii, bo to jest właściwie kraj pozbawiony władzy, do budowy tamtejszej policji i do budowy zrębów sił wojskowych? Moim zdaniem, jeśli ten trzeci filar nie będzie traktowany w takim samym stopniu, jak dwa pierwsze filary, to będzie trudno w dłuższym czasie o sukcesy.
Carl Bildt
urzędujący przewodniczący Rady. -Pani przewodnicząca! Będę się streszczać. Somalia stanowi bardzo poważny problem. Stanowi poważny problem od 20 lat. Mówimy o piractwie, ale nie zapominajmy o sytuacji humanitarnej, która jest katastrofalna. Nie zapominajmy o terrorystach. Nie zapominajmy o braku stabilności w regionie.
Z czasem będziemy musieli podjąć próbę i zająć się tym problemem. Bądźmy jednak realistami. Społeczność międzynarodowa, Narody Zjednoczone i inni od dawna borykają się z problemem Somalii. Wyniki są raczej mierne. My wkroczyliśmy w tę dziedzinę, tj. w rozwiązanie problemu Somalii, całkiem niedawno. Próbujemy coś zrobić.
Jeśli chodzi o Atalantę, to wszyscy uznaliśmy ją za sukces, ale nie sądźmy, że jest ona lekarstwem na wszystkie problemy. Kiedy mówimy o rozszerzeniu jej zasięgu na Ocean Indyjski, mówimy o naprawdę ogromnych obszarach. I nawet jeżeli mielibyśmy użyć wszystkich zasobów marynarki wojennej wszystkich państw Unii Europejskiej, nie byłbym pewien całkowitego sukcesu.
Oczywiście niektórzy z piratów mają kupę forsy, co umożliwia im inwestowanie w dalsze środki. To powoduje, że problem jest jeszcze trudniejszy.
Nie jest to powód, byśmy przestali robić, to, co robimy. Świadomi wszystkich trudności, powinniśmy spróbować zaangażować się w popieranie tymczasowego rządu federalnego.
To właśnie staramy się robić za pomocą różnych programów szkoleniowych. Czy mamy gwarancję, że się uda? Nie. Ale jedyna rzecz, której możemy być absolutnie pewni to to, że jeśli nie spróbujemy, to możemy być wtedy absolutnie pewni, że nam się nie uda. Jeśli spróbujemy, istnieje przynajmniej szansa, że wniesiemy pozytywny wkład. I nawet jeśli nie osiągnęliśmy nic więcej, to przynajmniej udało nam się ochronić dostawy żywności w ramach Światowego Programu Żywnościowego dla głodujących i cierpiących w Somalii. Już samo to jest powodem do dumy.
Benita Ferrero-Waldner
komisarz. - Pani przewodnicząca! Doskonale zdaję sobie sprawę, że niektóre państwa członkowskie traktują ten problem jako niezwykle istotny ze względu na poniesione ofiary oraz związane z tym trudności. Nasza grecka koleżanka, która zadała mi pytanie, na które chciałam odpowiedzieć, już wyszła, ale chciałabym powiedzieć, co zrobiliśmy do tej pory i dlaczego uważam to za pewnego rodzaju sukces.
Jak wspomniał przewodniczący, mieliśmy tak zwany proces z Dzibuti i międzynarodową grupę kontaktową, w której uczestniczyła Komisja, gdzie, jak mi wiadomo nasz były kolega, Louis Michel, który jest teraz posłem do Parlamentu Europejskiego, bardzo starał się pomóc i wesprzeć rząd tymczasowy. To nadal jedyny rząd, który jest w stanie zapewnić w Somalii pewną stabilność. To jest nasze główne i najważniejsze zadanie, które będziemy musieli wypełnić ze wsparciem dyplomatycznym i politycznym.
Ponadto musimy wesprzeć ochronę statków i ludzi, którzy się na nich znajdują. Następnie musimy również zrobić to, o czym mówiłam poprzednio - kolega, który przemawiał jako ostatni być może słuchał mnie wcześniej. Powiedziałam wcześniej, że budowanie instytucji, budowanie zdolności, wspieranie problemów prawnych i wspieranie ludności to zadanie absolutnie zasadnicze. Tylko wtedy, kiedy osiągniemy większą stabilność w kraju i podejmiemy kroki w kierunku likwidacji ubóstwa, będziemy mogli zrobić resztę. A więc jest to bardzo złożony proces.
Byśmy mogli być naprawdę pomocni, to oprócz innych działań wspieramy obecnie 29 projektów o wartości ponad 50 milionów euro, co stanowi dla tych ludzi ogromną kwotę. Pieniądze te są przeznaczone na wspieranie rządu, bezpieczeństwa i społeczeństwa obywatelskiego, które z kolei wspierają proces pojednania i budowę instytucji. Najważniejszym celem jest pomoc w budowie funkcjonującego państwa, które będzie w stanie służyć ludności Somalii i w którym również musimy zwalczać terroryzm. Terroryzm jest niestety mocno zakotwiczony w tym nieudanym zalążku państwa, a więc mamy przed sobą ogromne zadanie.
Ktoś zapytał czy jest możliwość zorganizowania w przyszłości szczytu w sprawie piractwa. Komisja oczywiście się temu nie sprzeciwi, ale decyzję powinny podjąć państwa członkowskie, a przede wszystkim może to zrobić następna prezydencja szwedzka. Jeśli będzie zainteresowanie, to może zostanie on zorganizowany.
Przewodnicząca
Otrzymałam sześć projektów rezolucji złożonych zgodnie z art. 110 ust. 2 Regulaminu.
Zamykam debatę.
Głosowanie odbędzie się jutro (czwartek, 26 listopada 2009 r.).
Oświadczenia pisemne (art. 149 Regulaminu)
Alain Cadec  
Pani przewodnicząca, szanowni państwo! Pragnę gorąco poprzeć rezolucję, ponieważ podkreśla ona znaczenie operacji Atalanta i jej sukces. Rozumiem, że cel, jaki ma zostać osiągnięty jest przeogromny, biorąc pod uwagę obszar, jakiego dotyczy. Chciałbym jednak, by europejskie statki rybackie w tej strefie traktowano jako statki narażone na atak i w związku z tym, aby zapewniono im specjalną ochronę. Dlatego trzeba ja sklasyfikować w kategorii 3.
Jeśli chodzi o ścisłość, szczególnie narażone na atak są statki do połowu tuńczyka, ponieważ po pierwsze, mają bardzo nisko umieszczoną wolną burtę, a po drugie, podczas połowów okrężnicami, to jest przez cztery do pięciu godzin, są nieruchome i nie wykonują manewrów. W tym czasie są narażone na ataki ze strony piratów. Ta właśnie konkretna cecha uzasadnia to konkretne żądanie. Pragnę również wyjaśnić, że powyższa klasyfikacja w ramach operacji Atalanta byłaby uzupełnieniem dla francuskich i hiszpańskich działań ochronnych na pokładach statków.
Filip Kaczmarek  
na piśmie. - Komisja Europejska i Rada mają rację. Odpowiedzią na sytuację w Somalii może być tylko kompleksowe podejście do konfliktu w tym kraju oraz skoordynowane działanie wszystkich podmiotów, działających na rzecz stabilizacji w regionie i zwalczania piractwa. Naszym celem doraźnym w kwestii zwalczania piractwa musi oczywiście być kontynuacja operacji Atalanta. A nawet rozszerzenie jej mandatu, tak aby chronieni byli również rybacy. Nie mogę zrozumieć, dlaczego niektórzy posłowie nie chcą chronić rybaków. Skoro chronimy statki handlowe, turystyczne i te, które niosą pomoc żywnościową, to powinniśmy również zrobić wszystko, aby rybacy mogli bezpiecznie wykonywać swą pracę.
Jednocześnie nie możemy tracić z oczu celu długofalowego, bez którego trwałe rozwiązanie problemu piractwa nie nastąpi nigdy. Chodzi o pokój, stabilizację, zwalczanie ubóstwa i rozwój kraju. Dlatego, działając długofalowo, musimy się skupić na:
• umocnieniu misji AMISOM,
• stanowczym przestrzeganiu i egzekwowaniu embarga na dostawy broni do Somalii,
• stabilizacji kraju poprzez skoordynowaną i kompleksową strategię działania Unii Europejskiej, Unii Afrykańskiej i USA,
• dążeniu do trwałych uzgodnień pokojowych pomiędzy stronami, oraz,
• wspieraniu budowy instytucji państwowych, działających na terenie całego kraju.
