Opening van de zitting
De Voorzitter.
Ik verklaar de zitting 2002-2003 van het Europees Parlement te zijn geopend.

De Voorzitter.
Ik heb een verzoek ontvangen om urgentverklaring van het voorstel van de Raad tot verandering van de rechtsgrondslag van de verordening van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van verordening (EEG) nr. 218/92 betreffende de administratieve samenwerking op het gebied van de indirecte belastingen (BTW) (C5-0103/2002 - 2000/0147(COD)).

García-Margallo y Marfil (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie heeft twee jaar geleden twee voorstellen tot wijziging ingediend. Het ging met name om een wijziging van enerzijds de zesde richtlijn en anderzijds de verordening inzake administratieve samenwerking. Op die manier wilde men een einde maken aan de discriminatie van Europese bedrijven ten opzichte van bedrijven uit derde landen, en met name uit de Verenigde Staten, op het gebied van dienstverlening. Deze discriminatie vloeit voort uit het feit dat bedrijven van buiten de Unie geen belasting over de toegevoegde waarde hoeven te betalen wanneer zij elektronische diensten verlenen terwijl de Europese bedrijven daartoe wel verplicht zijn.
Gezien het dringende karakter van deze kwestie heeft het Parlement beide verslagen in een mum van tijd afgehandeld. Nu dringt de Raad aan op een wijziging van de rechtsgrondslag van de verordening inzake administratieve samenwerking. Ik wil hierover niet te lang uitweiden, maar er zij op gewezen dat dit twee verschillende dingen zijn.
De commissie acht het niet nodig dat de rechtsgrondslag wordt gewijzigd. Zij is daarentegen wel van oordeel dat dit vraagstuk dringend moet worden bestudeerd teneinde de huidige discriminatie uit de wereld te helpen en daarnaast, zoals het Parlement heeft gevraagd, het gebruik van elektronische middelen voor klantenidentificatie te bevorderen, zodat met name de kleine en middelgrote ondernemingen op dit vlak kosten kunnen besparen.
Daarom, mijnheer de Voorzitter, beveel ik dit Parlement aan om het verzoek om urgentverklaring van de Raad in te willigen en later bij de behandeling van deze kwestie niet in te stemmen met een wijziging van de rechtsgrondslag. Het verzoek inhoudelijk afwijzen is één ding, maar de afwijzing urgent verklaren zodat deze twee voorstellen zo spoedig mogelijk op tafel kunnen worden gelegd, is een ander.

Ilgenfritz (NI).
Mijnheer de Voorzitter, Ik heb de informatie over de stemming inzake het verzoek om urgentverklaring betreffende de samenwerking van de administratieve instanties niet op tijd of beter gezegd helemaal niet ontvangen. Daarom kan ik er niet vóór stemmen.

De Voorzitter.
Mijnheer Ilgenfritz, ik begrijp uw verzoek maar moet u mededelen dat de diensten van het Parlement al sedert gisterenavond proberen de vertaling te verkrijgen. Als u aandringt, moeten wij de stemming uitstellen en wachten tot het document in alle talen is rondgedeeld.

Blokland (EDD).
Ik was gisterenavond bij de coördinatoren-vergadering van de Economische en Monetaire commissie aanwezig. Helaas is de voorzitter, mevrouw Randzio-Plath, hier niet. Anders zou mevrouw Randzio-Plath hier ongetwijfeld hebben verteld dat de vergadering van coördinatoren gisterenavond besloten heeft om te adviseren tegen de urgentverklaring. De reden daarvoor is, dat de Raad graag voor 1 juli hierover wil beslissen en dat kan nog ruimschoots, ook wanneer we vandaag niet besluiten tot urgentverklaring. Het kan vrij snel worden behandeld, maar voor een urgentverklaring is geen enkele aanleiding. Het is inderdaad juist dat de rechtsgrondslag nog een probleem vormt, maar daar kunnen we later over praten. Dus, de Economische en Monetaire commissie adviseert tot geen urgentverklaring.

Stevenson (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, Ik heb een motie van orde over een kwestie van groot belang, namelijk Schotse whisky. Een jaar geleden zijn door dit Parlement twee whisky's uitgekozen voor de verkoop aan parlementsleden en bezoekers en aan klanten van onze winkels te Brussel en Straatsburg, in flessen met het eigen etiket en merk van het Parlement. Het College van quaestoren is akkoord gegaan met alle voorwaarden om deze whisky in onze winkels te koop aan te kunnen bieden en toch houdt de Administratie de verkoop nog steeds tegen. Dit is een kwalijke zaak. De vraag rijst wie dit Parlement bestuurt - de leden of de Administratie? Mijnheer de Voorzitter, ik zou u willen vragen te bemiddelen en erop toe te zien dat gevolg wordt gegeven aan het verzoek dat het College van quaestoren namens de parlementsleden heeft ingediend, zodat deze whisky's in onze winkels te koop kunnen worden aangeboden.
De Voorzitter.
Ik dank u, mijnheer Stevenson. Ik kan u verzekeren dat de quaestoren morgen het vraagstuk, zoals u dat uit de doeken deed, zullen bespreken.

Nogueira Román (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, gisteren hebben de troepen van Ariel Sharon in een van de Palestijnse vluchtelingenkampen 22 mensen om het leven gebracht. Ik weet niet of ik afschuw of schaamte moet voelen voor de wijze waarop de Israëlische regering de Palestijnse bevolking behandelt. Het doet mij denken aan de praktijken waarvan de joden zelf zestig jaar geleden in Europa het slachtoffer werden.
Het is hoog tijd dat aan deze situatie een einde komt. Ik ben dan ook van oordeel dat de Voorzitter van het Parlement een protestbrief moet schrijven waarin hij zulke daden veroordeelt.

De Voorzitter.
Ik dank u voor uw opmerkingen, mijnheer Nogueira Román. Deze zijn genoteerd en zullen door de bevoegde commissies van het Parlement in overweging worden genomen.

Menéndez del Valle (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, in aansluiting op de woorden van de heer Nogueira wil ik hier een onderwerp ter sprake brengen dat dit Parlement rechtstreeks aanbelangt. Zoals u weet, is de speciale gezant van de Europese Unie - waarvan dit Parlement deel uitmaakt -, de heer Moratinos, enkele dagen geleden een paar minuten tegen zijn wil vastgehouden in de ambtswoning van president Arafat terwijl die door Israëlische troepen werd gebombardeerd.
Mijnheer de Voorzitter, ik verzoek u dan ook de verontwaardiging van dit Parlement over te brengen aan het Spaanse voorzitterschap van de Raad. Wij zijn geschokt door deze brutale agressie tegen een diplomatieke vertegenwoordiger van de Europese Unie tijdens de uitoefening van zijn functie, temeer daar de Israëlische autoriteiten, zoals u allen weet, mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, perfect op de hoogte waren van de bijeenkomst tussen de heer Moratinos en de voorzitter van de Palestijnse Autoriteit.

De Voorzitter.
Dank u. Ik kunt ervan op aan dat hetgeen u zei via de bevoegde instanties zal worden doorgegeven.

Dell'Alba (NI).
Mijnheer de Voorzitter, gisteren verzocht de socialistische fractie een verzoek om urgentverklaring over Tsjetsjenië te schrappen onder het voorwendsel dat het een belangrijk en dringend onderwerp betrof waarover men in de nabije toekomst een debat zou willen houden. Ik hoop dat dit te zijner tijd inderdaad gebeurt. Vandaag tracht men het Parlement met een motie van orde een standpunt te laten innemen in een bijzonder ernstige, belangrijke situatie die niet zomaar even geregeld kan worden. Natuurlijk betreurt iedereen het dat de heer Moratinos daar tijdens die gebeurtenissen aanwezig was. Iedereen weet wat er in het Midden-Oosten gebeurt. Deze problematiek verdient een echt debat en geen motie van orde of een verzoek aan het voorzitterschap. Ik verzoek u derhalve, mijnheer de Voorzitter, om eventueel voor een debat te zorgen maar niet mee te werken aan dit soort verzoeken aan het voorzitterschap om bepaalde acties te ondernemen waarvan het Parlement onder andere omstandigheden ook geen voorstander is.

Korakas (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, ik hoorde zojuist de opmerkingen van twee collega's over de misdaden die in het Midden-Oosten tegen het Palestijnse volk worden begaan en ik ben het daar roerend mee eens.
Mijn probleem is dat wij op een gegeven ogenblijk toch moeten overgaan van woorden en verbale veroordelingen naar daden. Ik stel voor dat onmiddellijk te doen en als eerste daad de stroom van financiële middelen van de Europese Unie aan Israël stop te zetten en een einde te maken aan elke relatie op bewapeningsgebied tussen Israël en de landen en wapenindustrie van de Europese Unie. Naar het schijnt zijn die relaties zeer hecht.
Genoeg hypocrisie! Laten wij tot daden overgaan en ervoor zorgen dat een einde wordt gemaakt aan deze afschuwelijke misdaad.

De Voorzitter.
U zult wel begrijpen dat wij nu geen diepgaand debat kunnen voeren over het vraagstuk van het Midden-Oosten. Uw opmerking is genoteerd en ik dank u.

De Voorzitter.
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende twee verslagen namens de Begrotingscommissie:
A5-0068/2002 van de heer Färm, over de richtsnoeren voor de begrotingsprocedure 2003 afdeling III - Commissie
en
A5-0064/2002 van de heer Stenmarck, over de richtsnoeren voor de afdelingen II, IV, V, VI, VII, VIII (A) en VIII (B) van de begroting en over het voorontwerp van raming van het Europees Parlement (Afdeling I) voor de begrotingsprocedure 2003.

Färm (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte collega's, de begrotingsprocedure ziet er dit jaar iets anders uit dan voorheen. Wij zijn bezig met het opstellen van een begroting per activiteitenterrein. Hoewel wij dit jaar te maken krijgen met procedures die parallel lopen aan de oude en nieuwe methode, hopen wij uiteraard dat de wijziging zal zorgen voor vereenvoudiging en meer duidelijkheid.
Ook nieuw is dat de drie instellingen van de Europese Unie bijna gelijktijdig hun politieke richtsnoeren voor de begroting vaststellen. De Commissie legt op dit moment een annual policy statement af en de Raad neemt besluiten over richtsnoeren. Dit zou volgens mij een betere politieke dialoog over prioriteiten moeten opleveren. Ook zou het ertoe moeten leiden dat het voorlopige begrotingsvoorstel van de Commissie gebaseerd kan worden op overwegingen van alle drie de instellingen, dus niet alleen op die van de Commissie. Dit alles moet natuurlijk resulteren in een betere begrotingsprocedure en vereenvoudiging.
Het grootste verschil voor het Europees Parlement is wellicht het feit dat er meer nadruk komt te liggen op de follow-up en de tenuitvoerlegging. Het zet geen zoden aan de dijk om besluiten te nemen over begrotingscijfers als die vervolgens niet in praktijk worden gebracht. Evenals het Parlement moeten wij ons ervan verzekeren dat onze ambities en prioriteiten ook uitgevoerd worden.
De richtsnoeren die de Begrotingscommissie nu indient bij het Europees Parlement bevatten scherpere formuleringen over het belang van het feit dat de begroting niet overschreden mag worden en over de besluiten van het Europees Parlement of de begrotingsautoriteit. Het gaat zowel om de bedragen zelf als om de begrotingsopmerkingen en dergelijke. Als Begrotingscommissie hebben wij meerdere malen aanleiding gezien om erop te wijzen dat diverse opmerkingen van het Europees Parlement er niet toe hebben geleid dat de Commissie heeft gehandeld in overeenstemming met de genomen besluiten.
Ook hebben wij diverse keren benadrukt hoe belangrijk het is dat de bedragen in de begroting ook daadwerkelijk uitgegeven worden. Echt zorgelijk wordt het natuurlijk als de begroting jaar in jaar uit een groot overschot vertoont, dat aan de lidstaten moet worden terugbetaald omdat belangrijke werkzaamheden zijn blijven liggen. Dit is met name kwalijk als het gaat om politieke prioriteiten, zoals de financiële steun aan het regionaal beleid in het kader van de structuurfondsen of de financiële steun aan prioritaire ontvangers in andere delen van de wereld. Wij hebben een vroegtijdige waarschuwing gekregen over een voorstel voor een voortijdige terugbetaling aan de lidstaten van 10 miljard euro van het overschot van 2001. Dat is een tiende van de totale begroting. Dit overschot is met name ontstaan doordat de structuurfondsen er niet in zijn geslaagd hun programma's ten uitvoer te brengen, wat voor ons een reden is om er bij de Commissie en de lidstaten op te hameren om het probleem van de uitvoering serieus te nemen. Dat is belangrijk voor het vertrouwen in de Unie als instelling en daarom willen wij nu een iets gewijzigde begrotingsprocedure. Wij trachten op een heel andere manier de parlementaire commissies voor ons te winnen, bijvoorbeeld door middel van hearings met commissieleden en door iedere commissie haar deel van de begroting te laten onderzoeken en de uitvoering zelf in de gaten te laten houden. Op deze manier wordt het hele Europees Parlement op een actievere manier betrokken bij de begrotingsprocedure.
Het begrotingsdebat zal er ook enigszins anders uit gaan zien. Tijdens de vergadering in juli gaan wij niet alleen een debat voeren over de tenuitvoerlegging, maar ook over het mandaat voor de onderhandelingen in verband met de eerste lezing van de Raad.
In de Begrotingscommissie hadden wij een groot aantal amendementen ingediend, 129 om precies te zijn. In de plenaire vergadering is dat aantal aanzienlijk geslonken. De reden hiervoor is natuurlijk dat wij consensus hebben weten te bereken over de belangrijkste prioriteiten.
Wij zijn het er volledig over eens dat de uitbreiding van de Europese Unie de hoogste prioriteit heeft. In de praktijk zijn dat de voorbereidingen die wij nu moeten treffen voor het verwezenlijken van deze historische taak. De uitbreiding op zich vormt geen probleem voor de begroting van 2003, maar er zijn verschillende externe factoren van invloed. Er moet een debat begonnen worden over de effecten van de uitbreiding op lange termijn, en daar wil het Europees Parlement aan deelnemen. De overeenkomsten die in de onderhandelingen met de lidstaten worden aangegaan zullen nog lange tijd van invloed zijn op de begroting. Daarom is het in hoge mate ook een zaak voor het Europees Parlement. Wij moeten tevens een principedebat tot stand brengen over de manier waarop de toetreding moet worden voorbereid. Het gaat onder meer over de pretoetredingssteun in rubriek 7 en de administratieve kosten die gemaakt worden voor de voorbereidingen in verband met het tolken, de vertalingen, de gebouwen en de zalen die nodig zijn voor de uitbreiding.
Het grootste urgente probleem vormen natuurlijk de administratieve uitgaven in rubriek 5. Als er nu niet snel radicale maatregelen genomen worden, lopen wij het risico het begrotingsplafond reeds in 2003 te overschrijden. Ook is de kans dat het plafond in 2004 ruimschoots wordt overschreden in dat geval heel erg groot. Daarom oefenen wij druk uit op de secretarissen-generaal van onze instellingen om werkelijk met concrete voorstellen te komen voor samenwerking en bezuinigingen. Mochten wij hier niet in slagen, dan komt er een discussie over of pijnlijke herprioriteringen of het toevoegen van nieuwe financiële middelen. Ik ben ervan overtuigd dat niemand in het Parlement wil dat het het tijdschema van de uitbreiding om dit soort redenen in gevaar komt. Wijzigingen zoals meer samenwerking en rationalisering zijn verder volledig in lijn met onze eigen ideeën over het hervormen van de instellingen van de Unie, de Commissie, enzovoort.
Er zal veel nadruk komen te liggen op de rol van de Unie in het buitenlands beleid en de ontwikkelingshulp. Wat dit betreft dreigt het probleem dat het debat van vorig jaar domineerde, groter te worden, dat wil zeggen dat wij buiten onze traditionele prioriteiten voortdurend nieuwe taken op ons nemen, zoals op de Balkan, in Afghanistan, in verband met het Mondiaal Gezondheidsfonds en het gemeenschappelijke buitenlands en veiligheidsbeleid. Op den duur wordt het onhoudbaar om steeds weer nieuwe taken onder te brengen bij ongewijzigde begrotingsplafonds, met name omdat de oude taken doorgaans gekoppeld zijn aan concrete verplichtingen ten opzichte van ontvangers in andere delen van de wereld.
Hoewel wij geen standpunt hebben ingenomen over het voorstel van de Commissie voor een nieuw flexibiliteitsinstrument, juichen wij het vanzelfsprekend toe dat er een debat gevoerd wordt over dit instrument of over een meer gepland gebruik van de zogeheten emergency reserve.
Ook wil ik een paar verschillende gebieden noemen waarop wij een zeer offensief standpunt innemen. Wat betreft rubriek 3, de interne uitgaven, is het nu mogelijk om in navolging van het proces van Barcelona op een aanzienlijk actievere wijze financiële middelen te gebruiken voor de TEN-netwerken, voor de ontwikkeling van het kleinbedrijf, enzovoort. Hier hecht ik enorm veel belang aan. Wij trachten er ook actief op toe te zien dat de herziening van het landbouwbeleid, de zogeheten midterm review, ook daadwerkelijk tot aanzienlijke veranderingen zal leiden.
Ter afsluiting wil ik corapporteur Stenmarck bedanken. Er zijn dit jaar ongebruikelijk veel rapporteurs uit de noordse landen en de eindonderhandelingen over de begroting zullen bovendien onder leiding van het Deense voorzitterschap worden gevoerd. Met dit in het achterhoofd wil ik u wijzen op de laatste toespraak die de voormalige president van de Europese Rekenkamer Jan O. Karlsson voor zijn aftreden heeft gehouden. Voor hem stond voorop dat de begroting van de Europese Unie eenvoudiger, directer en duidelijker voor de burgers moest worden. Ik hoop dat het Parlement deze woorden ter harte neemt.

Stenmarck (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik corapporteur Göran Färm eveneens bedanken voor de goede samenwerking die wij tot dusver hebben gehad.
De richtsnoeren voor de administratieve begroting, waarover wij nu een standpunt moeten innemen, bevatten drie prioriteiten. De eerste prioriteit is de uitbreiding van de Unie. Zij vormt de hoogste prioriteit en de grootste uitdaging voor de Europese Unie en is daardoor het belangrijkste punt waarop het Europees Parlement en de overige instellingen zich moeten voorbereiden. De tweede prioriteit zijn de institutionele hervormingen, die zonder meer noodzakelijk zijn in een uitgebreid Europa, dat binnenkort van 15 naar 25 lidstaten wordt uitgebreid. De derde prioriteit is het uitvoeren van de uitbreiding en de institutionele hervormingen binnen de begrotingskaders die zijn vastgesteld in het kader van de in 1999 in Berlijn vastgestelde financiële vooruitzichten. Wij mogen deze plafonds niet overschrijden en moeten de begroting van de Europese Unie binnen deze grenzen houden.
Omdat er tot nu toe een tekort is van 130 tot 140 miljoen euro, hebben wij een strategie nodig voor de hantering hiervan. Op de korte termijn is dit heel goed op te lossen door bij alle instellingen te bezuinigen. Dit is ook de belangrijkste boodschap die ik naar voren breng tijdens mijn ontmoetingen en contacten met de verschillende instellingen van de Unie. Zo kunnen zij hun eigen prioriteiten stellen, ervan uitgaande dat zij het meest deskundig zijn op hun werkterrein. Als zij hiertoe niet bereid zijn, zijn wij gedwongen prioriteiten te stellen, wat wellicht minder goed zal uitpakken.
Op de langere termijn zijn er meer systeemveranderingen in de begroting nodig om het hoofd te bieden aan het steeds groter wordende begrotingstekort. Ruim een week geleden is er een informele trialoog gevoerd in Madrid. Er bestaat geen twijfel over dat de Commissie en de Raad zich in ieder geval in theorie terdege bewust zijn van de omvang van het probleem. Desondanks is de Commissie duidelijk op zoek naar de eenvoudigste oplossing, dat wil zeggen via het flexibiliteitsinstrument extra geld over te hevelen naar rubriek 5. Ik wil onderstrepen dat deze oplossing verre van ideaal is. Voor ons mensen die niet werkzaam zijn in de anonieme Commissie, maar dagelijks met onze kiezers in aanraking komen, is het niet mogelijk om deze kiezer recht in de ogen te kijken en te zeggen dat de Europese Unie meer geld nodig heeft voor het aanstellen van nog meer ambtenaren in Brussel. Dat kan gewoonweg niet!
Met het oog hierop is het enorm belangrijk dat het Europees Parlement standvastig en consequent stelling neemt en alle instellingen verzoekt mee te werken aan de bezuinigingen.
Verder wil ik enkele woorden wijden aan de belangrijkste prioriteiten in het verslag. Een aantal kwesties is met name voor de uitbreiding van belang. Ten eerste wil ik de kwestie van de taal noemen en het feit dat alle afgevaardigden het recht hebben om gelijk behandeld te worden. Er zijn eigenlijk maar twee mogelijkheden. Of wij gebruiken allemaal dezelfde taal of iedereen moet zijn eigen taal kunnen spreken. Als ik als Zweed het recht heb Zweeds te spreken en een Portugees het recht heeft Portugees te spreken, dan moet een Hongaar het recht hebben Hongaars te spreken en een Litouwer Litouws. De Begrotingscommissie steunt de door de zogeheten Podestà-groep genoemde gecontroleerde veeltaligheid. Tegelijkertijd roepen wij de werkgroep op zijn voorstel te herzien en bijtijds met conclusies te komen voordat de begroting voor 2003 wordt aangenomen.
De uitbreiding brengt ook de noodzakelijke investeringen in gebouwen, kantoren en tolkcabines met zich mee. Dit is bijzonder lastig, omdat de omvang van de uitbreiding nog niet bekend is. Die wordt pas duidelijk tijdens de Top van Kopenhagen in december. Als de Europese Unie in januari 2004 met tien landen wordt uitgebreid, moet er in 21 maanden erg veel werk verricht worden. Eigenlijk komt het erop neer dat wij nog minder tijd hebben, omdat de nieuwe lidstaten al waarnemers mogen sturen zodra de overeenkomsten zijn ondertekend. Daardoor hebben wij wellicht slechts ruim een jaar de tijd. Omdat er gedurende deze periode erg veel moet gebeuren, moeten deze werkzaamheden de hoogste prioriteit krijgen.

Schreyer
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, er is hier al benadrukt dat als wij ons willen houden aan het tijdschema voor de uitbreiding, en dat willen wij allemaal, het jaar 2003 voornamelijk in het teken zal staan van de voorbereidingen op die uitbreiding. Als de onderhandelingen zijn afgerond zullen in 2003 de referenda worden gehouden in de uitbreidingslanden; in de lidstaten zullen de ratificatieprocessen in gang zijn gezet; de Conventie zal haar aanbevelingen presenteren over de toekomst van Europa in een uitgebreide Unie; en de Europese instellingen zullen zich vanaf 2004 concreet, personeelsmatig en organisatorisch moeten voorbereiden op het besturen van een groter aantal lidstaten en een grotere bevolking.
In de drie onderhavige verslagen inzake de prioriteiten voor het jaar 2003 ligt de nadruk daarom terecht en ondubbelzinnig op deze belangrijke taak. Ik wil de rapporteurs, de heren Färm en Stenmarck, dan ook bedanken voor hun belangrijke werk. De Commissie heeft op 27 februari een besluit genomen over haar prioriteiten en jaarlijkse strategische planning. Wij zijn drie prioriteiten overeengekomen: ten eerste, de voorbereiding op de uitbreiding; ten tweede, maatregelen voor de versterking van de stabiliteit en veiligheid binnen en buiten de Europese Unie; en ten derde, het bevorderen van een duurzame economische ontwikkeling. De voorzitter van de Commissie is al in de gelegenheid geweest deze strategische richtsnoeren aan het Parlement voor te leggen. Volgende week wordt er een debat over gehouden in de plenaire vergadering waarin besproken zal worden wat die prioriteiten betekenen voor het wetgevingsprogramma. Vandaag buigen wij ons over de begrotingsplanning en over de effecten van de prioriteitenstelling daarop.
De financiële planning voor het jaar 2003 voorziet in een financieel raamwerk van maximaal 102 miljard euro. Exact eenderde van die middelen is gereserveerd voor structuursteun; voor het belangrijkste steuninstrumentarium waarover wij beschikken om een aantal belangrijke doelstellingen te verwezenlijken, zoals de regionale convergentie op het gebied van de levensomstandigheden, verbetering van de werkgelegenheidssituatie, verbetering van de milieubescherming en het bevorderen van de gelijke behandeling van vrouwen en mannen.
De meeste middelen zullen weer naar het landbouwbeleid gaan, afhankelijk van de desbetreffende rechtsgrondslagen. In 2002 maken wij voor het landbouwbeleid natuurlijk een tussentijdse balans op en die zal gepaard gaan met verdere hervormingsvoorstellen. Overigens denk ik dat het van iets te veel optimisme zou getuigen om te denken dat deze hervormingsvoorstellen hun weerslag zullen vinden in de begroting voor 2003. Wat de besluitvorming over de landbouwhervormingen betreft gaan de landbouwministers niet over een nacht ijs.
Nieuwe initiatieven in het kader van de prioriteitenstelling voor 2003 zijn daarom voornamelijk gericht op het intern en extern beleid. De Commissie stelt voor om volgend jaar ongeveer 270 miljoen euro extra hiervoor uit te trekken. Wat het intern beleid betreft noem ik de volgende voorstellen. Allereerst versterkte acties voor de ontwikkeling van een geïntegreerde strategie op het gebied van de civiele bescherming in de Europese Unie; uit de gebeurtenissen van 11 september is gebleken hoe belangrijk die taak voor de samenleving is. Vervolgens nieuwe acties met aanvullende middelen ten behoeve van het Vluchtelingenfonds, een programma op het gebied van duurzame ontwikkeling en een programma voor intelligente energie op basis waarvan de huidige steunprogramma's in de energiesector met aanvullende middelen voortgezet dienen te worden.
Wat het extern beleid betreft zullen wij, zoals steeds vanaf het begin van deze zittingsperiode, opnieuw met hogere eisen worden geconfronteerd. Wij zullen onze activiteiten op de Balkan voortzetten, mede om de gerealiseerde successen te bestendigen, en daarnaast zal de Europese Unie nieuwe taken op zich nemen. In concrete termen behelst dit de inzet van een politiemacht in Bosnië-Herzegovina. Voorzover het gaat om de operationele kosten van de gemeenschappelijke inzet, dient de internationale Politie Task Force volgens de Commissie althans voor een deel uit de gemeenschappelijke begroting te worden gefinancierd. Dit is te beschouwen als een nieuwe stap. De heer Färm spreekt in dit verband over een nieuwe maatregel, maar de Commissie is van mening dat het vooral om een gemeenschappelijke maatregel gaat. De Raad heeft voor 2003 de hoogste prioriteit toegekend aan het financieringsvraagstuk met betrekking tot de inzet en ik denk dat de drie instellingen het daar in principe wel over eens zijn. Wij moeten het echter ook eens worden over het voorwaardenpakket; over de wijze waarop de middelen van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid beschikbaar worden gesteld. Ten aanzien van de verdere beleidsmaatregelen voor het intern en extern beleid in 2003 is het niet denkbeeldig dat de middelen in rubriek 4, waarin de begrotingsmiddelen voor extern beleid zijn ingedeeld, ontoereikend zijn om nadere activiteiten te ondernemen op het gebied van civiele crisisbeheersing. Om die reden doe ik een dringende oproep aan de begrotingsinstantie om zich spoedig te buigen over het voorstel van de Commissie voor de creatie van een nieuw financieringsinstrument. Ik denk dat wij de komende maanden vooral de ideeën van de begrotingsinstantie moeten bespreken over de verdere ontwikkeling van de begrotingslijn voor het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid.
Wat het extern beleid betreft wil ik erop wijzen dat wij Afghanistan hulp hebben toegezegd voor de wederopbouw. Dit jaar, volgend jaar en in de jaren daarna dienen wij de Afghaanse bevolking, die geleden heeft onder twintig jaar oorlog en onder de onderdrukking van het Talibanbewind, onvoorwaardelijk bijstand te verlenen. De komende jaren zal dit een speerpunt van het beleid zijn. 
Verder zou ik ten aanzien van dit beleidsterrein willen vermelden dat wij naar ik hoop in 2003 zullen worden geconfronteerd met een nieuwe taak aangaande Cyprus. Als wij erin slagen een politieke oplossing te bereiken moet die vanzelfsprekend met financiële middelen worden geruggensteund. Ik herinner eraan dat in de begroting voor steun bij de voorbereiding op de toetreding alleen middelen zijn uitgetrokken voor het zuidelijk deel van Cyprus en niet voor het noordelijk deel van het eiland. Ook op dit gebied zullen wij geconfronteerd worden met nieuwe eisen.
In het kader van de externe hulpverlening stelt de Commissie verder voor een nieuw steunbedrag over te maken naar het Mondiaal Gezondheidsfonds. De Commissie is van oordeel dat ter ondersteuning van het Barcelona-proces voor de gebieden rond de Middellandse Zee het aantal financieringsaanbiedingen voor de ontwikkeling van de private sector moet worden vergroot. In dit kader heeft de Commissie een voorstel gedaan aan de Raad voor de oprichting van een dochtermaatschappij van de Europese Investeringsbank. De Commissie heeft hiervoor een kapitaaldeelname gereserveerd ter grootte van 25 miljoen euro.
Terug naar de voorbereiding op de uitbreiding. De voorbereiding op de uitbreiding betekent voor de instellingen van de Europese Gemeenschap concreet een toename van de personele hulpbronnen en administratieve middelen. Eén van de nieuwe taken zal zijn dat de Commissie al vanaf dag één van de uitbreiding de staatssteun moeten controleren in de nieuw toegetreden landen. Verder willen wij natuurlijk dat zo ongeveer vanaf de allereerste dag sprake is van een actieve deelname aan de structuurfondsen of het landbouwfonds om een al te groot time lag te voorkomen. Dat houdt concreet in dat de bestuurlijke opbouw al in de voorbereiding op de uitbreiding gestalte moet krijgen.
Daarom doet de Commissie het voorstel tot aanwerving van 500 niet-permanente medewerkers ten behoeve van de Commissie. Waarom tijdelijk personeel? Wij zouden graag al in de loop van 2003 personeel uit de uitbreidingslanden aan willen stellen in de Commissie. Natuurlijk mogen wij de ogen niet sluiten voor de krapte in rubriek 5, de rubriek met betrekking tot de administratieve uitgaven. Op dat punt is de Commissie het volstrekt eens met het verslag van de heer Stenmarck. Daarom hebben wij gekozen voor een interne herverdeling om zo personeel vrij te maken voor de nieuwe beleidsprioriteiten. Het is dan ook absoluut noodzakelijk - ook daarin zijn wij het volledig met de heer Stenmarck eens - om het ter tafel liggende verslag van de secretarissen-generaal zorgvuldig uit te vlooien op besparingsmogelijkheden.
De Commissie heeft een eerste screening van die aard gepresenteerd en komt nochtans tot de slotsom dat in 2003 naar alle waarschijnlijkheid extra uitgaven noodzakelijk zijn om de voorbereidingsmaatregelen voor de uitbreiding te financieren. Die uitgaven zullen extra druk leggen op rubriek 5. Het voorstel om hiertoe het flexibiliteitsinstrument te mobiliseren is mijns inziens op geen enkele manier in strijd met de tekst van het Interinstitutioneel Akkoord, aangezien er sprake is van een tijdelijke situatie. In de financiële vooruitzichten waren voor de Europese instellingen geen middelen gereserveerd ter voorbereiding op de uitbreiding. Vanzelfsprekend kunnen de middelen die voor de uitbreiding zijn uitgetrokken in het jaar 2003 niet voor dat doel worden ingezet. Dat zou in strijd zijn met de financiële vooruitzichten. Ik denk echter dat wij zorgvuldig moeten nagaan of er met het oog op de bijzondere situatie in het jaar 2003 mogelijkheden zijn het flexibiliteitsinstrument hiervoor in te zetten.
Nog een laatste woord over het flexibiliteitsinstrument: dat zal sowieso worden aangewend. Voor de begroting van 2002 zijn wij vorig jaar immers overeengekomen dat het laatste deel van het programma voor de herstructurering van de vissersvloot in Spanje en Portugal in 2003 beschikbaar moet worden gesteld.
Ik denk dat iedereen zich hier realiseert dat wij, net als in de afgelopen jaren, ook in 2003 met nieuwe eisen aan de Europese begroting geconfronteerd zullen worden. Ik stel echter nadrukkelijk vast dat de prioriteiten die in de verslagen van het Parlement geformuleerd zijn zeer sterk overeenkomen met de prioriteiten van de Commissie. Daarom ga ik ervan uit dat wij in het begrotingsproces wederom gezamenlijk de nodige flexibiliteit en compromisbereidheid zullen opbrengen om aan deze eisen voor het jaar 2003 tegemoet te komen.

Titley (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik graag de rapporteur namens het Parlement, de heer Färm, bedanken voor zijn bijzonder bereidwillige, behulpzame benadering van de begroting voor dit jaar. Het is voor het eerst in mijn parlementaire carrière dat ik oprecht kan zeggen dat ik me erop verheug samen met de Begrotingscommissie aan de begroting voor dit jaar te werken.
De Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid staat volledig achter de hervormingen van de Commissie, die de doeltreffendheid en efficiëntie op het gebied van buitenlandse zaken ten goede zijn gekomen. We maken ons echter enige zorgen over de begroting voor 2003. Ten eerste, terwijl we meer verantwoordelijkheden op ons nemen en de Raad overal ter wereld zijn steun toezegt, lijken we ons onvoldoende af te vragen waar het geld vandaan moet komen. Als we de huidige plafonds willen handhaven, kunnen we deze extra verantwoordelijkheden uitsluitend bekostigen door middel van een toenemend gebruik van flexibiliteitsinstrumenten - en daar hebben wij onze bedenkingen bij - of door simpelweg te besparen op andere gebieden. Hoe kunnen we ooit steunprogramma's voor de lange termijn voor de armste delen van de wereld handhaven als we voortdurend geld het ene gat met het andere stoppen? We moeten proberen hier iets aan te doen of er in ieder geval voor zorgen dat de Raad hier iets aan doet.
Ten tweede moet de begroting transparanter worden en dat begint al met het voorontwerp van begroting voor dit jaar. Er gaat veel te veel tijd verloren met het gepuzzel over wat de Commissie in feite voorstelt en waarom ze dat doet. De echte adepten van de Begrotingscommissie snappen het misschien, maar eenvoudige schepsels zoals wij begrijpen er weinig van. Het Parlement en de Commissie kunnen alleen maar samenwerken als er meer transparantie is.
Ten derde moeten we nog harder werken aan de tenuitvoerlegging om ervoor te zorgen dat het geld ook wordt besteed en niet alleen maar wordt vastgelegd en dat het geld wordt besteed overeenkomstig de prioriteiten die het Parlement tijdens de begrotingsprocedure heeft gesteld.
Ten vierde moet er meer duidelijkheid komen ten aanzien van de financiering van het GBVB - met name het verschil tussen bestuurlijke en operationele uitgaven. Ik steun het voorstel van de Commissie inzake de civiele crisisbeheersing en ik ben ertegen dat het Parlement en de Commissie in dezen buiten spel worden zetten, waar de Raad duidelijk op aanstuurt.
Tot slot moet er effectiever worden opgetreden met betrekking tot kleine en lichte wapens; en als we dat voor elkaar willen krijgen, moet dat punt mijns inziens naar de eerste pijler worden overgeheveld.

Rübig (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, in 2004 zullen er weer verkiezingen worden gehouden voor het Europees Parlement. Elke Europese burger zal zich afvragen welk stuk van de koek hij heeft gekregen en of de koek rechtvaardig is verdeeld.
Als afgevaardigde van de Fractie van de Europese Volkspartij vind ik het erg belangrijk dat de koek die verdeeld wordt zo groot mogelijk is; want hoe groter de koek, hoe meer iedereen aan zijn trekken komt. Daarbij mogen wij niet de producenten van de koek uit het oog verliezen. Zij verdienen alle steun en hulp die nodig is. Nu is het uiteraard zo dat de meeste koekproducenten in Europa uit het midden- en kleinbedrijf afkomstig zijn. Zij zijn het die zwoegend in het zweet des aanschijns ervoor zorgen dat de koek op tafel komt. Ik vind dat wij ons in de toekomst vooral moeten bekommeren om de mensen die werkzaam zijn in dat soort kleine en middelgrote ondernemingen. Bovendien wil ik onderstrepen dat tweederde van alle werknemers werkzaam zijn in dit soort KMO's, dus in bedrijven met minder dan 250 medewerkers. Voor ons politici zijn de KMO's van bijzonder groot belang want 80% van de belasting wordt door deze ondernemingen opgebracht. Ik ben dan ook van mening dat wij onze pijlen moeten richten op die gebieden die ons in de toekomst de meeste kans bieden op succes. Wij hebben het streven geformuleerd om binnen acht jaar van de Europese Unie de meest productieve en concurrerende economie van de wereld te maken. Als wij deze doelstelling voor onze burgers willen verwezenlijken, zullen wij onze inspanningen dringend op moeten voeren.
Wij hebben de afgelopen jaren een aantal crises doorgemaakt, waaronder de problemen in het voormalige Joegoslavië, de BSE-crisis en Afghanistan. Nu doet een pakket zijn intrede in dit Huis dat zeer te denken geeft. Ik heb het over de Bazel II-normen. De Bazel II-normen zijn in de kern volledig juist. Er moet bekeken worden of de bedrijven beschikken over voldoende eigen kapitaal en risicokapitaal. Voorschriften kunnen niet in werking treden indien deze voorwaarden niet kunnen worden vervuld. Als wij willen dat die voorwaarden wel vervuld kunnen worden - en dat willen wij allemaal - dan moeten er op tijd een Groenboek en een actieplan op tafel komen die ervoor kunnen zorgen dat onze kleine en middelgrote ondernemingen ook in 2005 hun lonen en salarissen weer kunnen uitbetalen. Als dat Groenboek of actieplan er niet komt zal het in 2005 bij de inwerkingtreding van Bazel II ontslagen en faillissementen regenen. Maatregelen zijn dus dringend geboden want veel tijd hebben wij niet meer.
Dit geldt met name voor de bedrijven in de kandidaat-lidstaten, die vaak überhaupt niet beschikken over eigen kapitaal. De bedrijven in die landen drijven louter op vreemd kapitaal en alles draait om bankkredieten. Als door een inkrimping van de liquiditeit de kleine en middelgrote banken onvoldoende liquiditeit ter beschikking kunnen stellen zullen wij met grote problemen worden geconfronteerd.
11 september heeft aangetoond dat wij voor de toekomst nog een aantal belangrijke zaken moeten regelen. Met behulp van SYNERGY, ENERGY en ALTENER moeten wij de energievoorziening voor de toekomst veiligstellen. Het is van belang dat de middelen vanaf 2003 beschikbaar zijn. Op het gebied van voortgezet onderwijs en vervolgonderwijs moeten wij ons vooral richten op e-learning en e-business. Ook de trans-Europese netwerken wachten nog steeds op verwezenlijking.
Daarnaast dienen wij erop toe te zien dat de Europese Unie een actievere rol gaat vervullen bij de WTO. Wij moeten ervoor zorgen dat de parlementaire vergadering zo spoedig mogelijk een begeleidende rol op zich neemt. Er is behoefte aan financiële steun voor de parlementsleden uit de least developed countries, uit de ontwikkelingslanden, die het zich financieel niet kunnen veroorloven deze bijeenkomsten bij te wonen. In die landen moeten wij scholing en vervolgonderwijs aanbieden en de mensen in staat stellen te integreren. Wij moeten hun laten zien hoe ook zij de koek zo groot mogelijk kunnen maken.
Jensen (ELDR)
Mijnheer de Voorzitter, namens de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken dank ik de heren Färm en Stenmarck voor hun werk en bereidheid om samen te werken. Wij zijn vooral blij omdat de heer Färm de conclusies van onze commissie gesteund heeft.
De Commissie werkgelegenheid en sociale zaken is bezorgd over de inkrimping van de begroting voor ons gebied met 10% ten opzichte van 2001. Wij vinden dat de besluiten die in Lissabon zijn genomen om tegen 2010 de meest competitieve en dynamische economie te scheppen en de besluiten die aan het eind van deze week in Barcelona genomen zullen worden, de prioriteit van dit gebied aantonen en dat moet in de begroting voor 2003 tot uiting komen. Wij hebben genoteerd dat de Commissie dit jaar de klemtoon legt op een verbetering van de gezondheid en veiligheid op de arbeidsplaats. Ook dat moet in de begroting voor 2003 tot uiting komen.
Met het oog op de uitbreiding is het belangrijk dat er voldoende middelen zijn om de samenwerking tussen de sociale partners, de sociale dialoog, in de kandidaat-landen te bevorderen. Dit behoort ook tot de prioriteiten van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken.
Ik wil nog iets zeggen over de agentschappen. De Commissie werkgelegenheid en sociale zaken volgt vier bestaande agentschappen op de voet en wij herinneren eraan dat ze alle vier anders zijn en een verschillende behandeling moeten krijgen. Elk agentschap heeft andere financiële behoeften. Hun ontwikkeling hangt ook samen met de komende uitbreiding en hun taken zullen daardoor veranderen. Met dit aspect moet in de begroting voor 2003 rekening worden gehouden. Een individuele benadering is belangrijk. De agentschappen mogen niet over één kam worden geschoren. Ik verzoek de andere commissies nauwer samen te werken wat de begroting van de agentschappen betreft. Tot slot vinden wij het belangrijk dat de afzonderlijke begrotingslijnen daadwerkelijk aangewend worden en op bepaalde gebieden zal de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken nauwgezet volgen of de Commissie de genomen besluiten ten uitvoer legt.

Graefe zu Baringdorf (Verts/ALE)
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, voor de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling is medebeslissing de belangrijkste kwestie op begrotingsgebied. Wij willen dat de Conventie besluit tot volledige medebeslissing op landbouwgebied. Op basis daarvan kan het verschil tussen verplichte en niet-verplichte middelen worden opgeheven. Wij dienen volledige begrotingsbevoegdheden te krijgen op het vlak van het landbouwbeleid. Het zou ons de mogelijkheid bieden flexibeler gebruik te maken van begrotingsposten waarin nog enige rek zit. Voor de begroting van 2003 koesteren wij al de nodige verwachtingen hieromtrent. Het spreekt vanzelf dat wij op dit punt oppositie kunnen verwachten bij de fundamentele besluitvorming.
Wij zijn van oordeel dat de wetgeving inzake begrotingsdiscipline de mogelijkheden beperkt om verplichte middelen opnieuw of anders aan te wenden. Die wetgeving behelst dat hogere uitgaven moeten worden gecompenseerd door bezuinigingen elders, waarbij resterende middelen terugvloeien naar de ministers van Financiën van de landen. Dat is natuurlijk prettig voor de ministers van Financiën, maar niet voor het Europees Parlement.
Ten tweede wordt er voortdurend op gehamerd dat er te veel geld wordt uitgegeven. Ik ben voor een spaarzame begroting, ook voor het landbouwbeleid, maar wij moeten er nogmaals de aandacht op vestigen dat wij ons met 20 miljard euro onder de grenswaarde van 1,27 bevinden. Het is voor een parlement ondoenlijk op deze wijze te korten op de financiën. Politiek draait altijd om geld - en ik bedoel dat in positieve zin -, daarom zou het verstandig zijn en in het belang van de Commissie en het Europees Parlement als het bezuinigingsbeleid tegenover de landen niet te ver wordt doorgedreven.
Ten derde, mevrouw Schreyer, zou ik nog op één punt de aandacht willen vestigen. U vindt wel dat de voorbereidingen op de uitbreiding geïntensiveerd moeten worden, maar als ik de bestedingen in het kader van het SAPARD-programma onder de loep neem, slechts 30 miljoen euro, kom ik tot de conclusie dat ook hier de middelen niet bepaald rijkelijk hebben gevloeid. Van voorbereiding is hier geen sprake geweest en dat is zeer betreurenswaardig. Ik wil nogmaals wijzen op het voorstel van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling dat door de Begrotingscommissie is overgenomen en op basis waarvan wij dit jaar kunnen beginnen met een INPARD-, een LEADER-programma, wat overigens vorig jaar al had gekund. Daarmee willen wij de landen in de gelegenheid stellen zich in te werken in het bottom up-programma, waarna zij bij toetreding de nodige middelen kunnen betrekken uit de voorgaande programma's.

Ceyhun (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, ik breng advies uit namens de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken. Onze commissie heeft weliswaar de minste uitgaven van de totale Europese uitgaven, maar onze activiteiten liggen op een gebied dat sinds 11 september een zeer belangrijke rol zou moeten spelen. Daarom ben ik zeer blij dat de rapporteurs allebei zeer open waren en dat de heer Färm onze voorstellen uiteindelijk heeft geaccepteerd en overgenomen. Dat geeft aan dat wij de bestrijding en preventie van het terrorisme sinds 11 september zeer serieus nemen en dat wij bereid zijn onze eigen organen op dat gebied, zoals Europol en Eurojust, te versterken om zodoende met onze eigen organen succes te kunnen boeken.
Het tweede belangrijke punt voor mijn commissie was natuurlijk de kwestie van de uitbreiding en de belangrijke vraag hoe wij eigenlijk met de grenzen moeten omgaan. Dat heeft niet alleen met het veiligstellen van de grenzen te maken. Wij willen natuurlijk ook niet dat er mensen aan de grenzen sterven. Daarom kijkt de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken met argusogen naar de ontwikkelingen in de strijd tegen de mensensmokkel en naar de doeltreffendheid van de maatregelen. Natuurlijk hebben wij met name voor 2003 een aantal verwachtingen hieromtrent.
Ondanks de terreurbestrijding en de politiële maatregelen enerzijds en de douanemaatregelen anderzijds mogen wij een ding in geen geval vergeten: in deze democratische Europese Unie, die nu uit 15 en binnenkort zelfs 25 lidstaten bestaat, hebben wij ook een verplichting ten opzichte van de mensen die naar de EU reizen en met ons samenleven. Wij hebben met betrekking tot het integratiebeleid een aantal voorstellen gedaan en ik ben zeer dankbaar dat de collega's van de Begrotingscommissie bereid waren deze voorstellen te accepteren.

Ferber (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte afgevaardigden, aan de hand van een aantal steekwoorden wil ik drie thema's bespreken in het kader van het debat vandaag over de richtsnoeren voor de raming van de begrotingsprocedure 2003.
Om te beginnen de uitbreiding. Uiteraard zal de uitbreiding in 2003 een grotere rol spelen in de begrotingsprocedure dan in voorgaande jaren. Als wij goed kijken naar de mogelijkheden om geld aan te wenden op het gebied van de pretoetredingshulp - daar is zojuist al wat over gezegd met betrekking tot de landbouw - dan kunnen wij daar een bijdrage aan leveren evenals de kandidaat-lidstaten. Om deze kandidaat-lidstaten de mogelijkheid te geven in de programma's en de administratieve structuren te integreren worden 3500 nieuwe arbeidsplaatsen voor 2008 geëist die dan onder de kosten van de uitbreiding vallen. Dat aantal is natuurlijk echter wel wat magertjes.
Ik wil mijn collega's er echter voor waarschuwen om met behulp van begrotingstrucjes te proberen geld dat onder rubriek 8 valt en voor de uitbreiding bestemd is naar rubriek 7 over te hevelen en als pretoetredingshulp te benutten. Dat is geen voorstel van de Commissie, maar er is een amendement afkomstig van mijn collega's dat hierop betrekking heeft. Laten wij dan echter eerlijk zijn en tegen onze eigen ministers van Financiën zeggen dat de financiële vooruitzichten bijgesteld moeten worden, omdat er voor de uitbreiding te weinig geld beschikbaar wordt gesteld. Ik kan het alleen maar afraden om met dergelijke trucjes te proberen de uitbreiding te financieren. Ik wil de Commissie van harte danken voor haar advies omtrent deze kwestie dat geheel in overeenstemming is met het standpunt van de Fractie van de Europese Volkspartij.
De tweede kwestie is het buitenlands beleid, waarover ik heel kort iets wil zeggen. Ik zal u heel eerlijk zeggen dat het mij zo langzamerhand gaat storen dat een lunch voor de ministers van Buitenlandse Zaken van de Europese Unie gemiddeld 100 miljoen euro kost. Dat kan zo niet langer. Maar er komen nu nog kosten bij. Ineens moeten wij andere activiteiten gaan bekostigen waarvan de lidstaten zelf een aantal maanden geleden gezegd hebben dat zij die zelf zouden financieren. Ik denk hierbij met name aan Amber Fox. Dit moet ineens ook met Europees geld gefinancierd worden, maar daarvoor is in de begroting absoluut geen ruimte. De Raad moet dan ook zeggen op welke gebieden hij bereid is van activiteiten van de Europese Unie af te zien, zodat een behoorlijke financiering mogelijk wordt.
De derde kwestie is het landbouwbeleid. Mijns inziens moeten wij het landbouwbeleid niet opnieuw uitvinden door middel van de begrotingsprocedure. Ik verwacht van de Commissie echter wel dat zij in verband met de midterm review de voorstellen op tijd presenteert. Dan kunnen wij in de begrotingsprocedure 2003 rekening houden met de zaken die gevolgen hebben voor de begroting. Ik wil u er reeds op wijzen dat wij met name bij de programma's voor plattelandsontwikkeling als begrotingsautoriteit een andere vorm van inspraak hebben dan op het gebied van de inkomenssteun. De Commissie moet hier ook aan denken, zodat dit op tijd kan gebeuren.
Tot slot wil ik de rapporteurs, de heren Färm en Stenmarck, hartelijk danken voor de goede samenwerking. Ik ben ervan overtuigd dat wij voor het einde van dit jaar een degelijke begroting kunnen presenteren. Aan het Parlement zal het niet liggen. Ik hoop dat het ook niet aan de Raad ligt.
Walter (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, om te beginnen wil ik natuurlijk de beide rapporteurs danken voor hun voortreffelijke werk. Tijdens dit debat over de richtsnoeren wil ik ook van de gelegenheid gebruik maken om een soort tussenbalans op te maken. Wij hebben nu de helft van onze zittingsperiode erop zitten. Als wij bedenken welke taken ons aan het begin van deze zittingsperiode te wachten stonden, wat met de begroting gefinancierd moest worden en wat wij daarvoor ter beschikking hebben gesteld en ter beschikking hadden, dan moeten wij natuurlijk vaststellen dat de wereld aanzienlijk veranderd is.
Wij moeten de problemen aanpakken die er in de wereld zijn en die ons natuurlijk niet onberoerd laten. Europa heeft zich meer verenigd en trekt nu dichter naar de rest van de wereld toe. Wij moesten taken op ons nemen die tot dusver nog niet geïdentificeerd waren. Op het gebied van het buitenlands beleid hebben wij veel gedaan: de omvangrijke steun voor de wederopbouw van de Balkan, de steun voor Afghanistan en de mensen die daar vervolgd en gemarteld worden, de bestrijding van aids, een grote bedreiging voor de gezondheid van de mens, ontwapeningsmaatregelen met betrekking tot landmijnen en ABC-wapens en de inzet van een politiemacht op de Balkan om daar de vrede te bewerkstelligen. Met betrekking tot het binnenlands en justitieel beleid zijn wij het er na 11 september over eens geworden dat Europol en Eurojust versterkt en bespoedigd moeten worden. De Commissie heeft nu een nieuw voorstel gedaan dat betrekking heeft op civiele bescherming.
In de Conventie wordt gesproken over gemeenschappelijke structuren en over de toekomstige ontwikkeling. Er wordt gesproken over de immigratie en de regulering van de immigratie op het gebied van het binnenlands en justitieel beleid. De problemen van de uitbreiding zijn besproken. Wij moeten intern en extern nog een aantal zaken oplossen. De heer Ferber heeft gezegd dat wij moeten nadenken over de verhouding tussen rubriek 7 en 8. Dan kunnen wij vaststellen dat er sinds het begin nogal wat veranderd is. In eerste instantie zouden in 2002 zes landen tot de Unie toetreden, maar daar is nu geen sprake meer van en daarover moeten wij kunnen praten. Wij zien natuurlijk ook dat niet alle mogelijkheden benut worden en dat betekent dat wij niet nog hogere eisen moeten stellen. Een goed begrotingsbeleid voeren betekent niet meer eisen, maar op een verantwoorde manier omgaan met het geld van de belastingbetaler.
Wij moeten echter ook de realiteit onder ogen zien. Iedereen - ook collega's die nog grotere ambities hebben - is het erover eens dat wij bepaalde zaken met elkaar moeten bespreken als wij de uitbreiding niet op een haastige en ondoordachte manier willen realiseren waardoor er van de ene op de andere dag dramatische veranderingen plaatsvinden. Wij moeten ons veel beter voorbereiden. Wij moeten ook de landen voorbereiden en dat betekent natuurlijk dat wij daarvoor de nodige middelen uittrekken en erover praten. Dat is een basisvoorwaarde voor het nemen van goede besluiten. Het is mijns inziens onverantwoord om nu niets te ondernemen en demonstratief te zeggen dat wij daar helemaal niet over na mogen denken.
Wij hebben de afgelopen jaren de hervorming van de Commissie moeten stimuleren. Wij hebben echter ook te maken met interne problemen waarvoor nog een oplossing gezocht moet worden. Wij mogen de bestrijding van de werkloosheid daarbij niet vergeten, want die is een van onze belangrijkste taken. Door de samenwerkingsprocedure hebben wij hier natuurlijk reeds goede resultaten geboekt. Wij willen sociale uitsluiting bestrijden, de technologische ontwikkeling bevorderen en daarvoor middelen beschikbaar stellen op het gebied van e-learning en de nieuwe technologieën.
Wij zien niet op tegen de nieuwe uitdagingen die de afgelopen jaren ontstaan zijn. Wij gaan ze zelfbewust aan en dat willen wij ook uitstralen. Het is goed dat de Europese Unie samenwerkt en dat wij steeds meer proberen de wereld een beeld van eenheid en samenwerking te presenteren. Wij zeggen niet zonder meer dat wij meer geld willen hebben. Wij moeten goed bekijken welke mogelijkheden er zijn binnen deze begroting. Dat is natuurlijk ook de taak van een goede rentmeester, maar wij moeten er eveneens op letten dat wij nog meer verplichtingen hebben. Als wij willen dat de armen niet voor alle problemen opdraaien en als wij de vervolgden willen helpen, moeten wij erover nadenken hoe wij met elkaar omgaan. Dat wil zeggen dat wij niet automatisch meer geld moeten eisen, maar dat wij de middelen doelgericht inzetten. Wij moeten goed bekijken waaraan wij het geld besteden en of dat op een efficiënte manier gebeurt. Als dat niet het geval is, moeten wij daar verandering in brengen en verder moet niemand een denkverbod gaan opleggen. Wij willen niet meer geld, maar een efficiëntere besteding van het geld. Wij willen middelen die noodzakelijk zijn voor de ontwikkeling van Europa, zoals de leden van de Europese Volkspartij steeds in alle besluiten helemaal terecht geëist hebben.

Virrankoski (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil allereerst mijn Zweedse collega's Göran Färm en Per Stenmarck bedanken voor de uitstekende verslagen. Het vaststellen van de richtsnoeren voor de begrotingsprocedure is de eerste stap in de voorbereiding van de begroting voor volgend jaar. Mijn fractie onderstreept het belang van een strikte begrotingsdiscipline. Dat betekent dat er in de begroting geen onnodige middelen worden opgenomen en dat men bij het beheer van de financiën zuinigheid betracht. Een goede begroting vermindert betalingsachterstanden en bevordert de uitvoering van de begrote programma's.
De jaarrekeningen van de afgelopen jaren zijn in dat verband teleurstellend. Van de financiële middelen van 2000 werd 8,5 miljard euro niet gebruikt en vorig jaar was dat zelfs 12 miljard. De situatie is dus alarmerend. Dat is absoluut geen voorbeeld van een strikt financieel beheer maar eerder van een slechte administratie. De Commissie is niet in staat de politieke doelstellingen goed te realiseren die het Parlement van belang acht en waarvoor het middelen heeft toegekend. Als gevolg daarvan worden de politieke doelstellingen slecht uitgevoerd en tegelijkertijd groeien de achterstanden, de niet-vervulde betalingsverplichtingen.
In geen enkele lidstaat wordt zo veel begrotingsgeld niet gebruikt. Daarom pleit onze fractie niet alleen voor begrotingsdiscipline, maar ook voor het hervormingsprogramma van de Commissie. Dat wordt ook duidelijk door de zogenaamde nieuwe onthullingen van de laatste tijd over het beheer van de Commissie. De persoonlijke verantwoordelijkheid moet duidelijker worden en de beslissingsbevoegdheid moet naar een lager niveau in de organisatie worden verschoven. Verantwoordelijkheid voor het resultaat en een resultaatgericht beleid zijn de sleutelwoorden.
Met het oog op de uitbreiding worden er specifieke eisen gesteld. De begroting voor 2003 is waarschijnlijk de laatste die voor een Unie van 15 lidstaten wordt gemaakt. In dat verband zijn de financiële middelen die met de uitbreiding verband houden ook naar de mening van onze fractie zeer belangrijk. Ik wens de rapporteurs voor de begroting succes bij hun verdere werk.

Hudghton (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, onze fractie steunt de richtsnoeren in dit stadium, maar zal haar oordeel over de gehele begroting later dit jaar laten afhangen van de uitkomst van diverse beleidsdebatten waaraan wij veel belang hechten.
Ten eerste moet de EU nieuwe lidstaten onder optimale omstandigheden kunnen verwelkomen, wat betekent dat ze volledig van de middelen gebruik moeten kunnen maken die aanvankelijk in Berlijn voor hen waren gereserveerd, door overschotten indien nodig van de toetreding over te hevelen naar de pretoetreding, afhankelijk van het tempo van de afzonderlijke landen.
Ten tweede een kwestie die ook in verband staat met de uitbreiding: de hervorming van het gemeenschappelijke landbouwbeleid. Zouden we er niet beter aan doen om, in plaats van een verhit debat te voeren over de vraag of we al dan niet rechtstreekse betalingen aan de nieuwe lidstaten moeten doen, onze energie te steken in de hervorming van het gemeenschappelijke landbouwbeleid door het stimuleren van geïntegreerde projecten voor plattelandsontwikkeling en ecologisch verantwoorde landbouwmethoden die niet alleen geschikt zijn voor de huidige lidstaten maar ook voor de toetredende landen?
Het derde aandachtspunt zijn de middelen die beschikbaar zijn in rubriek 4 (extern beleid). Ieder jaar worden we geconfronteerd met nieuwe internationale crises en die willen we helpen oplossen. Het is onze plicht ze te helpen oplossen, maar als we dit jaar in jaar uit zonder nieuw geld moeten doen, raken we in geldnood en komen we voor moeilijke beslissingen te staan. Dan zullen we bijvoorbeeld de hulp aan het ene arme land moeten stopzetten om een ander arm land te kunnen helpen of onze hulp zo dun moeten spreiden dat nergens het gewenste effect wordt bereikt. Dat kan niet onze bedoeling zijn. In dit verband willen we ook graag weten in hoeverre landen die hulp ontvangen, worden gestimuleerd en in staat worden gesteld zelf in te schrijven op contracten voor openbare werken en diensten, zodat hun economie daar vervolgens op lange termijn van profiteert.

Seppänen (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, een belangrijke prioriteit van de ontwerpbegroting voor 2003 is de uitbreiding. Onze fractie steunt het standpunt dat de besparingen op de voor 2002 en 2003 begrote kosten van de uitbreiding gebruikt kunnen worden voor het financieren van de uitbreiding in latere jaren.
Volgens de rapporteurs is de administratieve hervorming van de Commissie een absolute prioriteit. Men is bereid eurocraten met vervroegd pensioen te sturen die zelfs na herscholing niet geschikt zijn voor het werk. Men moet zich bij het vaststellen van hun pensioenrechten gematigd opstellen. Ik wijs er ook op hoe de Commissie de beperkingen op de personeelsaanwerving heeft kunnen omzeilen door ambtenaren in dienst te nemen die door de lidstaten worden betaald. Dat zijn er 800.
De rapporteurs dringen naar de mening van onze fractie onvoldoende aan op het opheffen van het "stuwmeer" aan niet-vervulde betalingsverplichtingen, ofwel de zogenaamde RAL. Jaar in jaar uit staat men toe dat het verschil tussen de betalingsverplichtingen en de betalingen groter wordt. Dat betekent dat de Commissie de door het Parlement vastgestelde prioriteiten gewoon niet uitvoert. Onze fractie zou graag zien dat de Commissie in haar voorontwerp de RAL-kwestie tot een prioriteit verheft en meer dan nu de uitvoering van de verschillende programma's garandeert, inclusief die van de structuurfondsen.
Onze fractie ziet grote problemen bij de marges van rubriek 4 van de begroting. Die zijn er namelijk niet. Daarom moet de Commissie in de ontwerpbegroting voor volgend jaar maatregelen voorstellen waarmee de uitvoering van de politieke prioriteiten van rubriek 4 kan worden gegarandeerd. Als in een amendement wordt geëist dat de buurlanden van Afghanistan aanzienlijke financiële steun moet worden geboden, dan moet men beseffen dat alle voormalige Sovjetrepublieken, Oezbekistan, Kazachstan, Tadzjikistan, Turkmenistan en Kirgizië, presidentiële dictaturen zijn waarin de mensenrechten niet worden gerespecteerd. Men moet ook in de zogeheten geallieerde landen democratie eisen. Onze fractie vindt het ook belangrijk dat de Palestijnse gebieden na de verwoestingen door Israël heropgebouwd worden.

Turchi (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, in de eerste plaats zou ik de rapporteurs, de heren Färm en Stenmarck, willen danken voor het werk dat zij tot nu toe verricht hebben. Naar mijn mening hebben wij hier te maken met twee goede documenten, omdat ze de spijker op de kop slaan en precies aangeven welke prioriteiten de begroting voor het komende begrotingsjaar moet hebben. Er zijn vijf politieke prioriteiten opgesteld: uitbreiding en pre-toetredingsstrategie, extern beleid, interne veiligheid, hervorming van de instellingen en hervorming van de Commissie. Ik geloof dat wij ons hier allemaal wel in kunnen vinden, vooral als nadrukkelijk gewezen wordt op de noodzaak dat de Unie de juiste financiële middelen krijgt om die prioriteiten naar de werkelijkheid te vertalen.
Als wij namelijk heel eerlijk zijn, moeten we constateren dat er steeds meer botsingen met de Raad en ook met de Commissie zijn. Dit komt echter niet doordat bepaalde acties meer aandacht zouden moeten krijgen, zoals de strijd tegen het terrorisme of de hervorming van de instellingen, want dat zijn allang prioriteiten en daar tornt verder niemand aan. Nee, de poppen komen pas aan het dansen als blijkt dat het Parlement en de Raad er andere ideeën op nahouden over hoe dergelijke acties bekostigd moeten worden, als de Raad op zijn strepen gaat staan en niet wil eens wil horen praten over herziening van de financiële vooruitzichten, als het flexibiliteitsinstrument de hele tijd wordt opgevat als iets dat jaar in jaar uit opnieuw gepland kan worden. Het is duidelijk dat er dan iets niet klopt! Ik geloof dat dit de voornaamste strijd is die het Parlement in de komende maanden zal moeten voeren, en daarbij zullen wij moeten laten zien dat we een hecht en slagvaardig front vormen.
Daarnaast zijn er op horizontaal vlak - om het maar even technisch uit te drukken - drie specifieke eisen geformuleerd. Ten eerste de noodzaak om de begroting in technisch en politiek opzicht nog verder te controleren, bijvoorbeeld door middel van begrotingshoorzittingen. Voorts het feit dat de Commissie haar uitgavencapaciteit en dus ook de uitvoering aanzienlijk moet verbeteren, waarbij gepoogd moet worden de totstandkoming van nieuwe RAL's bij de bron te elimineren. En tenslotte was het de bedoeling van de rapporteur om de Commissie en de Raad in te prenten dat zij verplicht zijn het Europees Parlement te raadplegen over alle initiatieven die consequenties hebben voor de begroting, vooral waar het gaat om de niet-verplichte uitgaven. Ik vind dat de rapporteurs in alle drie kwesties moeten kunnen rekenen op onze gezamenlijke steun.

Van Dam (EDD).
Voorzitter, met voldoening stel ik vast dat de uitbreiding nu als topprioriteit bovenaan staat. Dat werd tijd ook. Als de onderhandelingen verlopen zoals de Europese Commissie beoogt, zullen immers per 2004, tien landen tot de Europese Unie toetreden. Met name het verslag van collega Stenmarck blinkt uit in helderheid en doelmatigheid en kan rekenen op onze steun. Ook bij collega Färm krijgt de uitbreiding terecht een prominente plaats. Met betrekking tot zijn verslag zou ik willen ingaan op de aabevelingen voor rubriek 4. Uit dit gedeelte spreekt een overdreven hang naar politieke invloed op wereldniveau. Zogegezegd, om de geloofwaaardigheid van de Unie in de wereld te waarborgen. Is de nu voorgestelde hulp aan Afghanistan meer dan een schaamlap voor de halfhartige steun aan de Verenigde Staten, die samen met Groot-Brittannië de kolen uit het voor hebben gehaald? Politiek en financieel riskant, want met de economische bijstand geeft Färm politieke steun aan het Midden-Oosten. De Unie lijkt vooral begaan te zijn met de Palestijnen en niet met de burgers in Israël. Zorgwekkend zijn om te beginnen de laaghartige methoden waarmee Palestijnse terroristen dood en verderf zaaien. De tegenacties van de regering Sharon, hoe pijnlijk ook, zijn daarvan het gevolg. Verder is er reden tot grote bezorgdheid over het beleid van de Commissie. Hoe is het mogelijk dat de Commissie jaarijks honderdtachtig miljoen euro uitkeert aan de Palestijnse Autoriteit terwijl corruptie hoogtij viert? De Palestijnse scholen onderweijzen met racisitische en antisemitische taal haat in plaats van verzoening. Hoelang kan de Commissie haar handen in onschuld wassen?
Dell'Alba (NI).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte collega's, ik wil op mijn beurt de beide rapporteurs, de heren Färm en Stenmarck, complimenteren met hun werk. Mijns inziens zijn het prima verslagen die een goed verloop van de begrotingsprocedure mogelijk maken en een goede basis vormen voor de werkzaamheden van ons Parlement, de Commissie en de Raad.
Ik wil met name even ingaan op het verslag-Stenmarck. Net als de rapporteur ben ik blij dat het - overigens door mij naar voren gebrachte - idee om het Internet te stimuleren, aanvaard is en dat het idee van transparantie daadwerkelijk gerealiseerd zal worden, wanneer onze plenaire vergaderingen en zelfs de vergaderingen van de parlementaire commissies op termijn integraal via het Internet zullen worden uitgezonden. De secretaris-generaal, die hier aanwezig is, is op de hoogte van het betreffende document. Mijns inziens is dit een stap vooruit waarvoor wij ons moeten inzetten. We kunnen stellen dat het Parlement als instelling een symbool is. Met name vanwege de ons welbekende veiligheidskwestie, waardoor onze werkzaamheden moeilijk toegankelijk zijn, dreigt deze instelling echter enigszins onzichtbaar te blijven, ook al nemen wij het beginsel van de openbaarheid van de vergaderingen in acht. Ik vind het dus belangrijk om gebruik te maken van het Internet.
Ik ben daarentegen enigszins verbaasd over het amendement van de PPE-DE-Fractie dat - naar ik meen - tot de nieuwe paragraaf 15 heeft geleid. Hierin wordt gesteld dat de diensten van het Parlement het meest door de leden worden gerespecteerd, wanneer zij efficiënt, coherent en politiek evenwichtig zijn. Ik hecht veel waarde aan dit begrip 'politiek evenwichtig?, aangezien dit er in grote lijnen op neerkomt dat er personeel moet worden aangesteld om het evenwicht tussen te fracties te handhaven. Voorzover ik weet, hebben er de afgelopen twintig jaar echter uitsluitend personeelsverschuivingen tussen de twee grote fracties plaatsgevonden, waardoor tenminste eenderde van de parlementsleden hiervan niet heeft geprofiteerd. Ik vind dat de Administratie van het Parlement als zodanig prima is en niet in evenwicht hoeft te worden gebracht door een systeem dat in Italië 'Cencelli? wordt genoemd. Overigens heeft de Administratie tijdens de afgelopen benoemingen goed gefunctioneerd.
Beste vrienden van de PPE-DE-Fractie, ik meen dat dit volstaat en dat wij reeds voldoende in balans zijn.

Puerta (GUE/NGL)
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme is van oordeel dat het Parlement, als begrotingsautoriteit, op gezette tijden moet worden ingelicht over de stand van de uitvoering van de structurele maatregelen zodat wij tijdig de alarmklok kunnen luiden als de toepassing van de zogenaamde sunset clause in gevaar komt.
Ook het belang van de naleving van het additionaliteitsbeginsel mag niet over het hoofd worden gezien. Daarom moet de Commissie naar middelen zoeken om de toepassing van dit beginsel veilig te stellen en de controle ter plaatse te versterken. Halverwege de looptijd van de fondsen dient zij het Parlement te informeren over de evaluatie van de naleving van het voornoemde beginsel aan de hand van objectieve criteria. Anderzijds verzoeken wij de Commissie oplossingen voor te leggen die beantwoorden aan de stelling dat structurele steun als een uitgavendoelstelling moet worden beschouwd.
Wij stellen vast dat de uitvoeringsgraad van de begroting voor de begrotingslijn betreffende het trans-Europees vervoersnetwerk de laatste jaren bevredigend is en adviseren voorrang te verlenen aan projecten met een duidelijke Europese meerwaarde, waarbij het accent moet worden gelegd op de financiering van projecten die het evenwicht tussen de verschillende vervoersmodaliteiten herstellen.
Verder roept het Europees Parlement de lidstaten op om bij de besteding van de structuurfondsen meer aandacht te besteden aan de vervoersinfrastructuur, met name aan het intermodaal vervoer en de minst verontreinigende vervoersvormen. Voor wat het vervoer over land betreft, dient met het oog op het milieubehoud uiteraard het aandeel van het spoorwegvervoer te worden versterkt.
Mevrouw de commissaris, in deze voor de Europese Unie beslissende fase, net vóór de uitbreiding, moeten de lidstaten met de hulp van de Commissie blijven streven naar een doelmatigere toepassing van de structuurfondsen in samenwerking met de voor steun in aanmerking komende regio's en plaatselijke gemeenschappen. Dat is de enige manier om de economische en sociale samenhang te bevorderen die, samen met de politieke unie, het belangrijkste streefdoel van de instellingen en de Europese burgers vormt.

Howitt (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, mijn dank gaat uit naar de rapporteur, de heer Färm, een fervent voorstander van ontwikkelingssamenwerking. Ik verheug me erop in de loop van dit jaar nauw met hem samen te werken.
In mijn bijdrage wil ik verwijzen naar paragraaf 26 van het verslag, waarin de Commissie er namens het Parlement expliciet op wordt gewezen dat wij er niet van overtuigd zijn dat de ontwikkelingshulp in voldoende mate is gericht op de uitroeiing van armoede en dat het overeengekomen benchmarksysteem moet worden uitgebouwd.
Ik wil dat graag voor iedereen uitleggen. Twee jaar geleden stemde het Parlement voor een reeks doelstellingen voor ontwikkelingshulp om ervoor te zorgen dat de grote uitgaven via de regionale begrotingslijnen werden verantwoord en om erop toe te zien dat er meer geld werd uitgetrokken voor de sociale infrastructuur en vooral voor volksgezondheids- en onderwijsbeleid. De mate waarin de Commissie op dit terrein actie heeft ondernomen is twijfelachtig, met name omdat mevrouw Schreyer er zelf een zogenaamd voorbehoud bij heeft geplaatst, iets wat dit Parlement niet erkent. Dus toen we vorig jaar dezelfde discussie voerden, hebben we verder en intensiever overleg gevoerd met beide commissarissen voor buitenlandse betrekkingen, de heer Patten en de heer Nielson, en zijn we overeengekomen dat minimaal 35% van de buitenlandse bijstand van de EU op de sociale infrastructuur gericht zou worden, met name volksgezondheid en onderwijs. Ik wijs de commissaris en het Parlement er vanochtend op dat we erop vertrouwen dat dit nog dit jaar binnen de begroting ten uitvoer wordt gelegd en, zoals we in deze resolutie aangeven, zijn we voornemens hier volgend jaar mee verder te gaan.
Met betrekking tot paragraaf 33 wil ik graag opmerken dat het niet slechts gaat om ontwikkelingshulp aan landen in Afrika, het Caribisch gebied en de Stille Oceaan, maar ook om hulp aan Azië, Latijns-Amerika, het Middellandse-Zeegebied en andere regio's. Alle hulp dient op armoedebestrijding te zijn gericht. De Commissie heeft een beleidsverklaring inzake ontwikkelingshulp opgesteld en het wordt tijd dat ze door middel van de begroting de daad bij het woord voegt.

Elles (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik sluit me aan bij de collega's die de twee rapporteurs, de heer Färm en de heer Stenmarck, hebben bedankt voor hun waardevolle bijdrage aan onze debatten van vanmorgen. Wat betreft de Commissie: ik zou graag zien dat er doorlopend controle is op de begroting om erop toe te zien dat het werk van onze collega de heer Costa Neves bij de begroting van vorig jaar wordt voortgezet. Ik denk dat dit bijzonder belangrijk is, aangezien de wijze waarop het werkprogramma van de Commissie wordt geformuleerd, nu is aangepast om de inbreng van onze gespecialiseerde commissies te vergroten. Ik steun dat punt van harte.
Ten tweede sluit ik mij aan bij wat onze collega's, met name de heer Titley, tot nu toe hebben gezegd over de uitgaven voor buitenlandse zaken. Het zijn waarschijnlijk de grootverbruikers van de Commissie buitenlandse zaken die achter al deze toezeggingen zitten, terwijl wij ons in de Begrotingscommissie afvragen waar het geld vandaan komt. Het lijkt mij dat er prioriteiten moeten worden gesteld en dat er vooruit moet worden gedacht en daarom steunen wij het idee voor een studie zodat wij in de Begrotingscommissie tenminste een idee hebben waar het geld vandaan komt.
Tot slot willen we graag weten of de hervorming van de instellingen is voortgezet. Ik wil de commissaris vragen wanneer we een definitief besluit over de vervroegde-uittredingsregeling tegemoet kunnen zien.
Wat betreft de begroting van het Parlement: we steunen de collega's die de Administratie hebben bekritiseerd omdat ze heeft geprobeerd de EP-ROME-studie tegen te houden. Er moet een discussie over het beheer van de menselijke hulpbronnen komen in dit Parlement en we willen vooral een coherente, effectieve en politiek evenwichtige Administratie. De reden voor deze opmerking, mijnheer Dell'Alba, was nu net dat er parachutages hadden plaatsgevonden. Er is geen evenwicht binnen de Administratie en ik wil ervan verzekerd zijn dat de Administratie door de buitenwacht wordt gezien als een effectief en politiek evenwichtig apparaat.
Ten tweede, wat betreft de politieke fracties: om een effectief beheer van de Administratie te garanderen willen we dat deze worden versterkt. Tot slot nog iets over de uitbreiding. We willen de garantie dat er bij de tolkdienst sprake is van gecontroleerde veeltaligheid; dat wat de vertaaldienst betreft de methode van het telewerken wordt onderzocht; en, bovenal, wat betreft gebouwen, dat we geen verplichtingen voor nieuwe gebouwen op ons nemen tot we zeker weten dat we die echt nodig hebben.

Wynn (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil de rapporteurs feliciteren met het werk dat ze hebben verricht, maar ik heb één kritische opmerking over de richtsnoeren in het algemeen. Het is niet per se de fout van de rapporteurs maar eerder van de commissie en de andere commissies. Richtsnoeren dienen niet meer dan dat te zijn en ze dienen beknopt te zijn. Ze behoren niet de omvang hebben van Great Expectations, wat steevast het geval is. Het verslag van de heer Färm bestaat uit 41 paragrafen, dat van de heer Stenmarck uit 34, en dan zijn er nog eens 38 amendementen waarover nog gestemd moet worden. Dat is mijn bezwaar.
Ik heb een paar opmerkingen over beide verslagen. Eerst over het verslag-Färm. De naar voren gebrachte problemen betreffen de rubrieken 4 en 5 en ik wil het Parlement erop wijzen dat deze kwesties tijdens de trialoogvergadering onder de aandacht van het Spaans voorzitterschap zijn gebracht om zo tot een oplossing te kunnen komen. Inzake rubriek 4 heeft de Commissie voorstellen gedaan voor een nieuw flexibiliteitsinstrument voor humanitaire hulp. Ik heb toen gezegd, en ik doe het nu weer, dat wat de Raad betreft eerst de wereld moet vergaan vóór er met een nieuw flexibiliteitsinstrument wordt ingestemd. Wat we wel hebben voorgesteld - en waarover met de Raad kan worden onderhandeld - is dat we de bestaande reserves voor humanitaire hulp benutten en zonder de regelgeving te veranderen tot een formulering komen die het mogelijk maakt deze reserves te benutten ten behoeve van de problemen die we in rubriek 4 tegenkomen.
Wat betreft rubriek 5: hoe passen we dit alles in met de huidige plafonds? Dat zal veel moeite kosten, tenzij we enkele ingrijpende veranderingen aanbrengen. We hebben de Raad nu juist gevraagd te proberen over deze twee punten overeenstemming te bereiken tijdens de bemiddelingsprocedure in juli. In plaats van de zaak te rekken tot de bemiddelingsprocedure in november of tot onze tweede lezing in december, zou het voor iedereen beter zijn als we deze twee kwesties in principe in juli afhandelen.
Dan nu het verslag van de heer Stenmarck. Eén deel ervan heeft betrekking op rubriek 5, waarvoor de Begrotingscommissie een werkgroep heeft ingesteld die zich moet buigen over de administratieve uitgaven binnen alle instellingen. Dit is gedaan om de Raad ertoe aan te zetten dit zelf ook te doen of het samen met ons te doen. Er is nog geen politieke toezegging gedaan, maar we blijven hopen. Voor de leden die de opmerkingen in onze werkdocumenten hebben gezien: wees niet bevreesd. We buigen ons over zaken waar normaal niemand naar kijkt, om een soort debat los te maken.
Tot slot wordt in het verslag-Stenmarck aangeroerd waar mevrouw Elles het zojuist over had, namelijk de verwijzing in paragraaf 15 naar een politiek evenwichtige Administratie in het Parlement. Soms stemmen we over zaken waar we bij nader inzien spijt van hebben. De vraag om een politiek evenwichtige Administratie zou naar buiten toe de verkeerde signalen afgeven. De term 'politiek neutraal' is veel acceptabeler. Ik ben er zo een die vindt dat ambtenaren politiek neutraal dienen te zijn. Ze dienen geen politieke kleur te hebben. Ik ben ook van mening dat ambtenaren promotie dienen te krijgen op grond van verdienste en niet vanwege hun politieke loyaliteit. Er is verzocht om een stemming in onderdelen over deze kwestie en ik wil alle fracties vragen zorgvuldig af te wegen hoe ze gaan stemmen.

Mulder (ELDR).
Voorzitter, ook mijn complimenten aan de twee rapporteurs. Ik wens hun alle succes toe. De prioriteiten van de Commissie kan ik delen. Ik ben het met anderen eens en met name met de heer Wynn, die zojuist heeft gezegd dat de grote moeilijkheden zullen liggen in rubriek 4 en in rubriek 5. Wat mij betreft moet rubriek 4 geen heilige koeien bevatten. Geld dat begroot wordt, moet gebruikt kunnen worden en wij moeten niet in een situatie komen dat wij in de loop van het jaar steeds weer voorstellen krijgen om geld te gebruiken dat begroot was voor andere dingen omdat het niet voor een bepaald doel gebruikt zou kunnen worden. Dus zou ik de Commissie ertoe willen oproepen eens precies na te gaan wat er nodig is. Voor rubriek 5 geldt precies hetzelfde. Uit de laatste trialoog heb ik begrepen dat er maar een tekort is van achtenveertig miljoen. Gezien de totale hoeveelheid is dat een zeer pover bedrag. Ook wat dit betreft, heb ik een ontwerpbrief gezien. De Commissie zou bij alle instellingen moeten nagaan of het nog mogelijk is een bedrag te vinden van pakweg achtenveertig miljoen dat bezuinigd kan worden. Als dat zo is, blijven wij binnen de financiële perspectieven en is het flexibiliteitsinstrument voorlopig helemaal niet nodig en kunnen wij dat voor andere dingen gebruiken.

Ilgenfritz (NI).
Mijnheer de Voorzitter, natuurlijk kan ik de richtsnoeren in het algemeen ook met de volgende opmerkingen ondersteunen. Volgens mij is het goed dat de Unie de geplande uitbreiding goed voorbereidt. Wij mogen daarbij echter niet vergeten dat de kosten niet de pan uit mogen rijzen. Door een explosie van de kosten komt de stabiliteit van Europa en de euro immers in gevaar. Dit zou bijvoorbeeld het geval zijn als de budgettaire belasting voor de lidstaten zou toenemen door de uitbreiding.
Uiteraard moeten wij ook de landbouwhervormingen steunen waardoor middelen van de stimulering van de markt naar de plattelandsontwikkeling worden overgeheveld. Verder hecht ik ook bijzonder veel waarde aan de versterking van de kleine en middelgrote ondernemingen. Ik hoop dan ook dat amendement 5 dat hierop betrekking heeft door een grote meerderheid wordt ondersteund. Daardoor kunnen negatieve gevolgen voor de KMO's door de omzetting van Bazel II voorkomen worden.

Garriga Polledo (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, mevrouw de commissaris, mijn fractie feliciteert beide rapporteurs en zal voor hun verslagen stemmen.
Zoals de voorzitter van de Begrotingscommissie, de heer Terry Wynn, ook al zei, is onze fractie voorstander van bijzonder concrete begrotingsrichtsnoeren en zijn wij niet gediend van een boodschappenlijstje. Aan de hand van deze richtsnoeren geven wij aan de Commissie en aan de Raad een politieke boodschap af waarin wij onze verwachtingen ten aanzien van de begroting uiteenzetten. Hoe concreter de boodschap, hoe meer kans op een juiste interpretatie.
De situatie waarin de rubrieken 3, 4 en 5 volgend jaar zullen verkeren, is ronduit zorgwekkend. Dat is hier al gesignaleerd. Wij komen vervaarlijk dicht in de buurt van het uitgavenplafond, dat in rubriek 5 zelfs wordt overschreden. Ofschoon mijn fractie liever niet aan de financiële vooruitzichten van Berlijn tornt, geven wij grif toe dat wij krap bij kas zitten, met name voor wat de uitbreiding betreft. Daarom hebben wij reeds in het verslag-Costa Neves over de begroting voor 2002 afdoende alternatieven voorgesteld. Zo hebben wij onder meer aangedrongen op een verbetering van de kwaliteit van de uitvoering van de begroting, zowel in de Commissie als in de lidstaten. Wij willen nog dit jaar resultaten zien.
Anderzijds is de geest van interinstitutionele samenwerking op begrotingsgebied ver zoek. De begrotingsprocedure mag geen spel worden waarin de ene instelling macht tracht te ontfutselen aan de andere. Op die manier komen wij nergens. Het Financieel Reglement en het antwoord op het verzoek van het Parlement om de wetgevings- en begrotingsprocedures op elkaar af te stemmen, zijn twee duidelijke voorbeelden van dit gebrek aan interinstitutionele samenwerking. Wij verwachten van de Commissie, en met name van de Raad, op deze twee terreinen een positiever antwoord, temeer daar het hier voor onze fractie en voor heel het Parlement om twee buitengewoon belangrijke kwesties gaat.
Tot slot nog een voorbeeld van de omgekeerde situatie: de financiering van de begroting van de Conventie is een voorbeeld van goede interinstitutionele samenwerking. In dit geval hebben de drie instellingen afgesproken om deze taak tot een goed einde te brengen zonder elkaar in de haren te vliegen.

Colom i Naval (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik veronderstel dat de totale afwezigheid van de Raad als een blijk van respect jegens het Parlement moet worden beschouwd. Het is wellicht de bedoeling dat wij ons in onze eigen debatten meer op ons gemak voelen.
Mijnheer de Voorzitter, ik zal het hier voornamelijk hebben over enkele aspecten van de financiële vooruitzichten. Ofschoon de begroting voor 2002 nog maar net aan het rollen is gegaan, zijn wij alweer druk bezig met de tewaterlating van de begroting voor 2003. Daarbij stellen wij vast dat de problemen van de laatste drie begrotingsjaren zich grotendeels herhalen en in bepaalde gevallen nog zijn verergerd.
De afstand tussen de financiële vooruitzichten en de bestaande behoeften wordt almaar groter. De exponentiële toename van de activiteiten is onverenigbaar met de nauwelijks merkbare aritmetische groei van het financieel kader.
Waarde collega's, het nieuwe is dat in de procedure voor 2003 ook rubriek 5 - administratieve uitgaven - uit zijn voegen barst. In 1999 zijn wij er tijdens de onderhandelingen over het huidige Interinstitutioneel Akkoord in geslaagd om de marge van die rubriek te verleggen, maar nu blijkt dat onze toenmalige wellicht al te kortzichtige ramingen ontoereikend zijn.
De algemene ramingen, die van de Raad inbegrepen, liggen 125 miljoen euro hoger dan het plafond van de financiële vooruitzichten. Hieraan draagt ook de voorgestelde verhoging met 9% van de begroting van de Raad bij. Die zal niet alleen willen snoeien maar bovendien ook kritiek uitoefenen op de onbevredigende tenuitvoerlegging van sommige beleidsmaatregelen.
Ik wil mij hier niet bezondigen aan goedkope demagogische uitspraken, temeer daar in Brussel geen massa's ambtenaren rondlopen. Het zijn er minder dan in de gemeentebesturen van Berlijn, Stockholm of Madrid.
Rubriek 4 - extern beleid - gaat onherroepelijk zijn ondergang tegemoet. Wij hebben het flexibiliteitsinstrument jaar na jaar in allerlei bochten gewrongen om het extern beleid te kunnen uitvoeren. De laatste tijd hechten wij steeds meer belang aan armoedebestrijding, hetgeen uiteraard een goede zaak is, maar in de huidige context wordt die verhoogde belangstelling in feite alleen maar ingegeven door het slechte geweten van de rijke Europeanen. Het extern beleid komt niet aan zijn trekken. Deze ontwikkeling baart mij ernstige zorgen.
Tenslotte nog een woord over rubriek 7, waarde collega's. Daar doet zich een niet te onderschatten maar gemakkelijk te begrijpen probleem voor. Voor rubriek 7 - pretoetreding - kwamen in 2002 slechts vijf landen in aanmerking die op dat moment nog geen lid waren. Nu stellen wij evenwel vast, mijnheer de Voorzitter, dat deze in principe voor vijf landen bestemde middelen over tien kandidaat-landen moeten worden verdeeld, zonder rekening te houden met Malta en Cyprus, die de Raad in een bevlieging in rubriek 4 heeft ondergebracht.
Mijnheer de Voorzitter, al deze elementen moeten grondig worden herzien.

Jeggle (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte afgevaardigden, ik heb het verslag namens de Fractie van de Europese Volkspartij in de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling begeleid en daarom ben ik nu in de gelegenheid iets over dit onderdeel van de begroting 2003 te zeggen. In de eerste plaats wil ik toelichten wat de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling beoogt met de amendementen op het verslag van de heer Färm, die ik hartelijk wil danken voor zijn werk.
Wij debatteren vandaag niet over de begroting 2003 maar over de begrotingsrichtsnoeren waarin wij onze basisbeginselen tot uitdrukking willen brengen. Ik wil nu de basisbeginselen van mijn fractie in de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling naar voren brengen.
Ten eerste willen wij dat de middelen uit de hoofdstukken B1-1 tot en met B1-4 allemaal apart naar het volgende jaar kunnen worden overgebracht. Op de lange termijn willen wij dat de verplichte en niet-verplichte middelen eveneens overgebracht kunnen worden en daarvoor is naar onze mening de medebeslissing van het Europees Parlement op landbouwgebied nodig.
Ten tweede moeten de reserves voor het flexibiliteitinstrument met het oog op mogelijke crisissituaties en noodgevallen worden vergroot.
Ten derde zijn wij tegen de invoering van het INPARD-programma, ook al heeft de meerderheid van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling hierover anders gestemd. Dit programma zal alleen maar voor een verdere versnippering van de middelen zorgen waarvan de kandidaat-lidstaten toch al moeizaam gebruikmaken. Bovendien brengt een dergelijk aanvullend programma allen maar meer bureaucratische rompslomp met zich mee.
Ten vierde - en dat is voor ons het belangrijkste - mogen wij de begroting 2003 niet gebruiken om vooruit te lopen op de midterm review van Agenda 2000. Wij willen in dit verslag nu geen landbouwhervormingen opnemen. Wij hebben een verdere ontwikkeling van het Europese landbouwbeleid nodig en de besluiten over Agenda 2000 vormen voor ons de onmisbare basis daarvoor. De landbouwbegroting mag geen bron worden van allerlei hebzucht, maar moet een betrouwbare optie van het landbouwbeleid zijn.

Gill (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, 2003 wordt een belangrijk jaar als het gaat om de voorbereidingen op de uitbreiding. Daarom is het teleurstellend dat het verslag over de overige instellingen deze uitdaging niet aangrijpt en mijns inziens de kans heeft laten liggen om voort te bouwen op de hervormingsagenda die het Parlement de laatste jaren volgt.
Ik heb drie hoofdpunten die ik kort naar voren wil brengen. Ten eerste maak ik me zorgen over het gebrek aan perspectief en de beperkte kijk op de zaak. De nadruk ligt veel te veel op het Parlement en aan de overige instellingen worden weinig woorden vuilgemaakt. Ik heb begrepen dat de rapporteur niet in de gelegenheid is geweest om naar Luxemburg te gaan vóór de stemming in de Begrotingscommissie; wellicht verklaart dat het gebrek aan scherpte. Ik hoop dat de commissie dit niet als een negatief signaal opvat.
Ten tweede zijn we genoodzaakt enkele tegenstrijdigheden en inconsistenties in het verslag glad te strijken. Wat betreft personeel vraagt het verslag om een politiek evenwichtige Administratie. Dat is een lachwekkende opmerking en ik ben het absoluut niet eens met wat de heer Elles eerder zei. Zoals ik het zie zijn de Administratie van dit Parlement en die van vele andere overal ter wereld in de regel neutraal. Ik maak me ernstig zorgen over wat er is geopperd en over de gevolgtrekking dat de Administratie niet neutraal is of zou moeten zijn en ik huiver als ik denk aan de gevolgen hiervan. Gaan we het personeel nu echt vragen een kruisje te zetten voor hun politieke voorkeur voordat ze in een nieuwe functie worden benoemd? In feite staat dit haaks op de nadruk die de Begrotingscommissie in dit verslag legt op het feit dat de benoeming of promotie van personeel altijd op grond van verdienste dient plaats te vinden. Ik steun dat beginsel van harte. Daarom wil ik er bij de rapporteur op aandringen dat hij zich van deze negatieve uitlatingen distantieert. Het aanhangen van dergelijke sentimenten schaadt het aanzien van het Parlement.
Ten derde, wat betreft het uitvoeren van vertalingen en tolkwerk door freelancers: ik heb er geen moeite mee de efficiëntie te vergroten en de mogelijkheden hiertoe te onderzoeken, maar de verklaring die hier voor ons ligt bevat een ideologisch standpunt zonder enig bewijs dat freelance-vertalingen een kostenbesparing opleveren en aan de kwaliteitseisen van de parlementsleden voldoen. Dit staat ook haaks op de nadruk die in het verslag wordt gelegd op de verdere ontwikkeling van het verslag-Podestà in verband met het talenregime na de uitbreiding.
Ik spreek namens de socialistische fractie als ik zeg dat we in de volgende fase, als het gaat om ramingen, met de rapporteur willen samenwerken om het verslag te verstevigen en consensus te bereiken over dit belangrijke onderdeel van de begroting. Er kan echter alleen worden samengewerkt als er sprake is van tweerichtingsverkeer.

Maat (PPE-DE).
Voorzitter, ik wil rapporteur Färm feliciteren met zijn eerste hoofdlijnen. Als schaduwrapporteur voor de visserij van de EVP-Fractie betreur ik het echter wèl dat de socialistische fractie er niet voor heeft gekozen om in deze fase reeds een verslag uit te brengen met betrekking tot de visserijbegroting. Toch wil ik een aantal hoofdlijnen aangeven die belang hebben voor de toekomstige discussie.
2002 werd gekenmerkt door het niet doorgaan van de visserijakkoorden met Marokko. Daardoor is een kleine tweehonderd miljoen euro gereserveerd voor de regio's in Spanje en Portugal. Op basis daarvan is afgesproken dat tweehonderd drieënveertig vaartuigen uit de vaart zouden worden genomen. Voor de begroting 2003 is het van belang te weten in hoeverre dit ook gebeurt, of de monitoring plaatsvindt en hoe de Commissie aan het Parlement op dit punt rapporteert. Waarom? Omdat de begroting voor de visserij in 2003 zal afhangen van het Groenboek dat dit jaar uitkomt en omdat de discussie over het toekomstige visserijbeleid ook dit jaar zal worden afgerond. Het Groenboek zal zeer waarschijnlijk pijnlijk zijn, als ik kijk naar de situatie van de kabeljauwvisserij in Schotland met de verregaande gevolgen ervan. Ook daar zullen we niet ontkomen aan een gedeeltelijke sanering. Dan is het van belang om te weten hoe het programma in Spanje en Portugal in 2003 zal worden uitgevoerd.
Als tweede punt komen daarbij nog, als ik kijk naar de biodiversiteit, de problemen in de aquacultuur. Ook op dat punt zal het nodig zijn om heel strak naar de begroting te kijken en te beoordelen in hoeverre de begrotingsgelden daarvoor kunnen worden benut. Vooruitlopend ook op de discussie over het Groenboek en de uitvoering van de bestaande programma's. Op basis daarvan, is het van belang dat de Commissie dit soort zaken meeneemt, dat zij de begroting 2003 koppelt aan het Groenboek en met name daar ook politieke keuzes maakt, ook met betrekking tot de begroting. En dat zal ook de inzet en de lijn zijn van de EVP-fractie.

Podestà (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil gaarne de twee rapporteurs bedanken omdat zij zich zo onverdroten van hun taak hebben gekweten.
Ik vind dat collega Färm speciaal een pluim verdient, vooral voor het deel van zijn verslag dat over het intern beleid gaat. Daarin wordt namelijk een expliciete verwijzing ingelast naar het beleid voor bejaarden, die immers een steeds groter percentage van onze samenleving zullen vormen. In dit verslag wordt het accent gelegd op maatschappelijke integratie en dit wordt terecht gekoppeld aan het belang om een economische en dynamische groei te garanderen.
Toch wilde ik in dit bestek een andere kwestie aansnijden en daar uw aandacht voor vragen, namelijk het probleem Argentinië. Het ziet er niet naar uit dat dit land onze weg van economische groei volgt, maar de Argentijnen verdienen het dat wij ons zorgen om hen maken. De situatie waarin het land momenteel verkeert, werpt beangstigende vragen over de toekomst op. Argentinië is namelijk een immigratieland. In het verleden heeft het duizenden burgers uit heel Europa binnen zijn grenzen toegelaten. Ik ben van mening dat de Europese Unie een duidelijk signaal moet afgeven waaruit blijkt dat zij haar best zal doen voor dit land, ook om het risico te bezweren dat de crisis op de buurlanden overslaat. Ik heb dan ook samen met collega Naranjo Escobar een amendement van die strekking ingediend en ik hoop dat het Huis hiermee akkoord zal gaan.
Voor wat het verslag-Stenmarck aangaat, ik dank de auteur dat hij de betekenis van de 'gecontroleerde veeltaligheid? zo nauwkeurig heeft overgenomen, dus de noodzaak dat het recht van ieder parlementslid om zich in zijn eigen taal te uiten moet worden afgestemd op bepaalde begrotingseisen waar nu eenmaal niet aan te ontkomen valt.
Dan nog een laatste punt. Er is een passage die misschien wat anders onder woorden zou moeten worden gebracht. Ik heb het over de passage waarin staat dat de Administratie 'politiek evenwichtig? moet zijn. Ik ben ervan overtuigd dat de uitdrukking 'politiek neutraal? meer gewaardeerd zal worden.

Naranjo Escobar (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, nu het initiële standpunt van de Raad en de Commissie bekend is, staan wij voor de uitdaging om in het kader van deze begrotingsprocedure de historische taak van de uitbreiding tot een goed einde te brengen en de hervorming van de werkwijze van onze instellingen te financieren. De verslagen van de heren Färm en Stenmarck geven uiting aan de bezorgdheden en prioriteiten van het Parlement terzake. Daarom wens ook ik beide rapporteurs te feliciteren met het uitstekende werk dat zij hebben verricht.
De begrotingsrichtsnoeren moeten gericht zijn op de aandachtspunten van de burgers: de doelstelling van volledige werkgelegenheid en het solidariteitsbeleid van de Unie. Voordat ik naar het volgende punt overga, wil ik mijn dank uitspreken aan mevrouw de commissaris. Zij heeft immers uitdrukkelijk toegezegd om in 2003 middelen vrij te maken voor de financiering van de laatste fase van het herstructureringsprogramma voor de visserijvloten. De moeilijkheden waarmee de begroting voor 2003 te kampen heeft, gelijken sterk op die van de voorbije jaren. In het geval van de administratieve uitgaven is de situatie zelfs nog verergerd.
Anderzijds is het van wezenlijk belang dat de verplichtingen van de Unie op het gebied van de buitenlandse hulp en de herhaalde acties in het kader van het veiligheids- en defensiebeleid op zodanig wijze gefinancierd worden dat de rechten van het Parlement en het financieel kader gevrijwaard blijven. In die zin moet het Commissievoorstel over de oprichting van een nieuw begrotingsmechanisme voor crisisbeheersing aan een nauwgezette analyse worden onderworpen.
Op het gebied van het beheer blijven de betalingsproblemen ons parten spelen, ondanks het jaarlijkse begrotingsoverschot. Daarom is het belangrijk dat wij precies weten welk bedrag er met de niet-uitvoering van de betalingsverplichtingen gemoeid is. Ook de exacte middellangetermijnevaluatie van de meerjarenverplichtingen in het kader van de door rubriek 3 gefinancierde beleidsterreinen is een noodzakelijk gegeven. Op die manier beschikken wij over de nodige flexibiliteitsmarge om de politieke prioriteiten beter af te stemmen op de beschikbare middelen.
Tenslotte wil ik nog onderstrepen dat de burgers een historisch voorbeeld van vertrouwen hebben gegeven door resoluut voor de euro te kiezen. Zij hebben ons de weg gewezen. De communautaire begroting moet dit vertrouwen eer aandoen. Zij moet bijdragen aan de versterking van de nationale beleidsmaatregelen ten behoeve van volledige werkgelegenheid, solidariteit en economische groei.

Schreyer
Mijnheer de Voorzitter, ik wil nogmaals ingaan op een aantal opmerkingen die gemaakt zijn tijdens de zeer interessante discussie over de prioriteiten voor het begrotingsjaar 2003.
Er is gesproken over het feit dat de middelen op het gebied van het structuurbeleid de afgelopen twee jaar niet volledig benut zijn. De heer Puerta heeft de Commissie verzocht u altijd over de toepassing van de structuurfondsmiddelen te informeren. Ik wil er nogmaals op wijzen dat de Commissie de Begrotingscommissie en de Commissie begrotingscontrole daar wekelijks over informeert. Krachtens de structuurfondsen moeten de middelen die de lidstaten uitgeven, worden terugbetaald. Als de implementatie van de structuurfondsen in de lidstaten vertraging oploopt, kunnen wij de middelen uiteraard niet terugbetalen. Helaas moeten wij vaststellen dat de implementatie van de nieuwe structuurfondsprogramma's meer tijd heeft gekost dan oorspronkelijk was voorzien in de financiële vooruitzichten. Op grond daarvan ben ik van mening dat de besluiten van Raad en Parlement bij de volgende financiële vooruitzichten eerder gepresenteerd moeten worden om een betere implementatie te kunnen garanderen.
Wat betreft de knelpunten in een aantal rubrieken wil ik u er nogmaals op wijzen dat wij met betrekking tot de Europese begroting voor 2002 met een uitzonderlijke situatie te maken hebben die de komende jaren met zekerheid niet meer zal voorkomen. Wij hebben dit jaar immers veel minder geld uitgegeven dan in de financiële planning was voorzien, namelijk 4,6 miljard euro! Geen enkele lidstaat heeft een dergelijke begrotingsdiscipline.
Volgend jaar zullen wij meer middelen nodig hebben voor de structuurfondsen, omdat de lidstaten langere termijnen nodig hebben voor allerlei programma's die eigenlijk al lang afgesloten hadden moeten zijn. Daarom zal de situatie er dan wel wat anders uitzien. Toch kunnen wij nu al zeggen dat wij voor het landbouwbeleid waarschijnlijk niet alle middelen nodig zullen hebben. Dat betekent dat wij op dat gebied besparingen kunnen verwachten. Helaas is het begrotingstechnisch niet mogelijk de in een bepaalde sector bespaarde middelen in te zetten op andere terreinen zoals het extern beleid of de voorbereiding van de instellingen op de uitbreiding. Het is niet mogelijk het geld op deze manier over te hevelen, want daarvoor hebben wij slechts de beschikking over het flexibiliteitsinstrument.
Met het oog op de uitbreiding wil ik nogmaals duidelijk maken dat de middelen die in de financiële planning voor de nieuwe lidstaten waren voorzien, niet voor andere doelen bestemd waren. Wij kunnen deze middelen niet op andere terreinen inzetten en daar ben ik ook een tegenstander van. Wij hebben echter de beschikking over het flexibiliteitsinstrument. Ik wil er nogmaals nadrukkelijk op wijzen dat er nieuwe administratieve middelen beschikbaar worden gesteld zodra de uitbreiding is voltooid. Ze zijn echter niet voor de voorbereiding bedoeld. Die is evenwel van kardinaal belang voor een succesvolle uitbreiding. Daarom moeten alle instellingen, Parlement, Raad, Europees Hof van Justitie, Rekenkamer en Commissie, in 2003 de nodige voorbereidingen treffen. Het gaat daarbij niet om al te grote sommen geld. Er zou in de reserves voor het flexibiliteitsinstrument nog geld over blijven voor andere maatregelen. Wij moeten derhalve goed gebruik maken van dit instrument. Met name de burgers in de nieuwe lidstaten hebben er immers recht op dat de Europese instellingen goed zijn voorbereid om de uitbreiding succesvol te kunnen laten verlopen.

De Voorzitter .
Hartelijk dank, commissaris Schreyer!
Het debat is gesloten.
De stemming vindt om 12.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende twee verslagen:
A5-0077/2002 van de leden Turmes en Rapkay, namens de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van richtlijn 96/92/EG en richtlijn 98/30/EG betreffende gemeenschappelijke regels voor de interne markt voor elektriciteit en aardgas (COM(2001) 125 - C5-0184/2001 - 2001/0077(COD));
A5-0074/2002 van de heer Mombaur, namens de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en van de Raad betreffende de voorwaarden voor toegang tot het net voor grensoverschrijdende handel in elektriciteit (COM(2001) 125 - C5-0185/2001 - 2001/0078(COD)).

Turmes (Verts/ALE)
Mijnheer de Voorzitter, ik ga ervan uit dat de terzake bevoegde commissaris aanwezig is. Moeten we misschien niet nog even wachten, totdat mevrouw de Palacio hier is om naar ons te kunnen luisteren?

De Voorzitter.
Mijnheer de rapporteur, op dit moment is ze nog niet aanwezig - zoals u zelf heeft vastgesteld. Ik wil daarom mevrouw Schreyer verzoeken hier te blijven namens de Commissie, totdat de verantwoordelijke commissaris is gearriveerd. Met het oog op het tijdschema kunnen wij het debat echter niet onderbreken.

Turmes (Verts/ALE)
Mijnheer de Voorzitter, willen we een echte Europese elektriciteitsmarkt met echte concurrentie en levering van hoogwaardige diensten aan de Europese industrieën en burgers? Als we meer uit Barcelona willen halen dan een zwak compromis waarin 15 nationale standpunten zijn samengeflanst, moeten wij in het Europees Parlement ambitieuzer te werk gaan.
Ten eerste dienen we de marktgebieden die onze burgers en ons bedrijfsleven steunen, te ontwikkelen. We moeten ervoor zorgen dat de kosten van elektriciteit eerlijk en transparant zijn en niet worden beïnvloed door de status-quo en de macht van de bestaande nutsbedrijven. Helaas delen niet al mijn collega's deze zienswijze. Wat zwaar weegt is het feit dat sommigen voor de herinvoering van toegang via onderhandelingen zijn. Deze optie was door de Commissie geschrapt om de transparantie van de markt te vergroten. Zij zou nieuwkomers op de Duitse markt tegenhouden. Dit is een test case waaruit moet blijken welke kant we uit moeten met de elektriciteitsmarkt - meer transparantie of terug naar de tijd dat de markt door nationale bedrijven werd beheerst. Een wezenlijk onderdeel van een werkelijk transparante Europese markt is de ontvlechting van de eigendomsrechten van het transmissiesysteem. De transmissie moet volledig worden losgekoppeld van de andere onderdelen van het energienetwerk. Als dit niet gebeurt, komt er nooit een eind aan de kruissubsidies en de concurrentievervalsing; dit is een essentieel onderdeel van het hervormingspakket.
Zonder krachtige, onafhankelijke regelgevende instanties kan er geen sprake zijn van eerlijke concurrentie. De rol en de bevoegdheden van de regelgevende instanties moeten worden vergroot en hun takenpakket moet worden uitgebreid om een tegenwicht te vormen voor de groeiende economische macht van de grote nutsbedrijven. In Spanje en Duitsland wordt de markt beheerst door duopolies terwijl op de Franse markt EDF nog steeds onaantastbaar is. Het is niet alleen zo dat het overheidsbeleid te sterk door deze dominante positie wordt beïnvloed maar ook wordt het nieuwkomers onmogelijk gemaakt de markt op te gaan. Verplichtingen om elektriciteit beschikbaar te stellen zijn een krachtig en noodzakelijk instrument waarover de regelgevende instanties dienen te beschikken om een eind aan deze situatie kunnen maken.
Verder is het zo dat de economische macht van enkele grote bedrijven in Europa groeit ten gevolge van oneerlijke distorsies. E.ON, RWE en EDF kopen in andere landen bedrijven op met de ontmantelingsgelden uit hun eigen land. London Electricity, PowerGen, Innogy en andere bedrijven zijn met dit geld overgenomen. Als we nu niets aan deze situatie doen en nog twee of drie jaar wachten, zijn er geen concurrenten meer om een sterk concurrerende markt te vormen.
We moeten er ook voor zorgen dat onze klanten een geïnformeerde keus kunnen maken. Labelling is noodzakelijk. De EU mag niet achter blijven bij de VS, Australië en Nieuw-Zeeland, die hun markt allemaal hebben geopend en dit hebben gekoppeld aan volledige openbaarheid van informatie. Bij het openen van de markt horen ook maatregelen om de mogelijkheden voor de kleinere gebruikers te vergroten. De Energywatch in het Verenigd Koninkrijk heeft veel voor elkaar gekregen als het gaat om het verlagen van de prijzen voor kleine èn grote gebruikers.
Ik wil graag afsluiten met enkele woorden aan het adres van mijn Franse collega's.

Rapkay (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, u heeft ons zojuist verzocht ons strikt aan de spreektijd te houden! Dat brengt mij ertoe u, leden van het Bureau, te verzoeken na te denken over de werkwijze van het Parlement. Wij zijn nu wetgeving aan het opstellen waarmee een van de belangrijkste markten in Europa, de energiemarkt, volledig anders gereguleerd zal worden. Het gaat hier om een miljardenmarkt en de rapporteurs krijgen nauwelijks vijf minuten de tijd om hierover hun verhaal te doen. En in vijf minuten kun je werkelijk niets belangrijks tot in detail bespreken. Bovendien wordt de spreektijd nu verdeeld over twee rapporteurs, omdat het slechts om één richtlijn gaat waarvoor wel twee dossiers zijn opgesteld en dus twee rapporteurs verantwoordelijk zijn. De commissaris - die zojuist binnenkomt - kan daar vervolgens op reageren zolang zij zelf wil! Uiteraard is haar dat van harte gegund, maar ik vind het een ramp dat wij zo weinig tijd krijgen in dit politieke debat.
Ik heb zojuist gezegd dat wij de marktstructuren gaan veranderen. Wij hebben namelijk geen interne markt, maar 15 deelmarkten binnen de Europese Unie. Die zijn allemaal min of meer open, maar de mate van openheid is zeer uiteenlopend. Dat geldt voor de gasmarkt nog veel meer dan voor de elektriciteitsmarkt. Als wij echter willen profiteren van de grotere efficiëntie van een interne markt, dan moeten we geen optelsom hebben van 15 verschillende deelmarkten, maar een geïntegreerde gemeenschappelijke interne markt. Een grotere efficiëntie is belangrijk voor de economie ter verbetering van haar concurrentiepositie, met name van de kleine en middelgrote ondernemingen; zij is van belang voor de consumenten door de lagere prijzen en voor het milieu doordat wij zuiniger kunnen omgaan met energiebronnen. Wij willen een open markt hebben, maar dat betekent niet 'laissez faire? of 'iedereen kan doen wat hij wil?. Er moeten regels komen voor alle deelnemers op deze geïntegreerde markt die voor iedereen duidelijk zijn en in gelijke mate toegepast kunnen worden. Daarom moet de toegang tot de netten en de overige systemen voor alle marktdeelnemers volledig transparant zijn en op niet-discriminerende wijze worden toegepast. Anders kunnen er concurrentieverstoringen optreden.
Daarom hebben wij een uniform reguleringskader nodig. Op dit moment is dat er nog niet waardoor onze markt verdeeld is en het systeem eigenlijk nergens goed functioneert. Dat geldt misschien niet voor één lidstaat met een insulair karakter, maar voor alle andere lidstaten wel. Wij hebben een reguleringskader nodig waarin doelstellingen zijn vastgelegd, bindende eisen worden gesteld en mechanismen en de uniforme toepassing daarvan zijn vastgelegd. Het probleem is echter dat er 15 verschillende lidstaten zijn met de meest uiteenlopende structuren. Een lidstaat met 700 of meer netbeheerders heeft totaal andere kadervoorwaarden dan een lidstaat met slechts één netbeheerder. Het is van belang dat het reguleringskader een bindend karakter heeft, dat de toepassing ervan gecontroleerd wordt en dat er sancties staan op de niet-naleving.
Dat is waar het om gaat. Daarom moeten wij hier en daar veranderingen aanbrengen in de oorspronkelijk voorgestelde wijzigingsrichtlijn van de Commissie. Daardoor kunnen er enerzijds voor de systemen in de verschillende lidstaten uniforme doelstellingen worden opgesteld, die anderzijds toch nog enigszins compatibel blijven met hun traditioneel gegroeide structuren. Hoe de instellingen en overheden van een lidstaat een en ander garanderen, mogen de lidstaten zelf beslissen. Het moet alleen duidelijk en betrouwbaar zijn voor alle marktdeelnemers.
Dit was wat ik wilde zeggen over onze mogelijkheden als wetgever. De resterende tijd wil ik gebruiken om de Commissie een verzoek te doen. Wij hebben nu eenmaal met verschillende omstandigheden te maken wat betreft elektriciteit en gas. Elektriciteit wordt in principe in de lidstaten zelf, op de interne markt, geproduceerd, terwijl wij voor gas in toenemende mate afhankelijk zijn van import uit derde landen. Mijns inziens is het belangrijk dat er hier concurrentie gecreëerd wordt onder de producenten. Ik weet dat dat niet makkelijk zal zijn, omdat het grotendeels om producenten van buiten de Europese Unie gaat. Wij zouden ons hier echter samen sterk voor moeten maken, omdat er zonder concurrentie onder de producenten altijd slechts in beperkte mate concurrentie op de Europese markt zal zijn.

De Voorzitter.
Mijnheer Rapkay, ik deel uw ongenoegen over het feit dat wij zo weinig tijd aan een dergelijke belangrijke kwestie besteden. Ik wil u er evenwel op wijzen dat de fractievoorzitters de agenda opstellen en niet het Bureau. Ik heb gemerkt dat de kopstukken van de politiek veel meer tijd besteden aan de zogenaamde politieke kwesties dan aan de dingen die met het echte leven te maken hebben.

Mombaur (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de vice-voorzitter, geachte afgevaardigden, allereerst wil ik iets zeggen over de grensoverschrijdende handel in elektriciteit. Als rapporteur van de commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie kan ik u mededelen dat mijn commissie het voorstel voor een verordening van de Commissie onderschrijft. De grensoverschrijdende handel moet nu eindelijk op gang komen, zodat producenten in andere lidstaten kunnen leveren, wat betekent dat er op Europees niveau concurrentie ontstaat tussen de bestaande leveranciers. Daarvoor moet er aan vijf voorwaarden worden voldaan.
Ten eerste moet er een fonds komen voor de netten die de doorvoer verzorgen. Dat kan ten tweede alleen op Europees niveau gebeuren, en wel bij verordening. Ten derde moeten producenten en consumenten het geld voor dit fonds bijeenbrengen. Ten vierde moeten de betalingen van de producenten in de lidstaten worden geharmoniseerd om eenzijdige concurrentievoordelen te vermijden. Ten vijfde worden er intern geen rechten geheven, wat betekent dat de zogenaamde importeurs en exporteurs - overigens rare begrippen met betrekking tot een interne markt - niets betalen en dat er geen tarieven zijn voor de contractanten op basis van de afstand. Hier tellen alleen de wetten van de natuurkunde.
Tot slot wil ik drie opmerkingen maken over deze kwestie. Het is van belang waar de elektriciteit wordt geproduceerd. Dat hangt van een groot aantal factoren af. De commissie zal zich wel open opstellen als er bij de door mij genoemde voorwaarden nog aanvullende signalen voor toewijzing worden geïdentificeerd en toegepast. In Florence denken immers de regulatoren, de netbeheerders en de Commissie daarover na.
De commissie doet geen voorstel om de bevoegdheden in de comitologieprocedure en de commissies te wijzigen. Aangezien het om een medebeslissingsprocedure gaat, stellen wij voor na vier jaar te onderzoeken of de door ons bepleite procedure voldoet aan de geest van de medebeslissingsprocedure. De regulatoren in de lidstaten en de deskundigen, bijvoorbeeld de netbeheerders, moeten per slot van rekening betrokken worden bij een gereguleerd proces.
Deze verordening mag niet eerder in werking treden dan de richtlijnen waarmee eveneens tot veranderingen op de elektriciteits- en gasmarkt wordt besloten.
En hiermee kom ik bij het tweede onderwerp. Daarover wil ik niet als rapporteur, maar als lid van de commissie een aantal opmerkingen maken. Die kunt u, mevrouw de ondervoorzitter, meenemen naar Barcelona.
Ten eerste: wie binnen de Raad de markten slechts gedeeltelijk wil openen - en wij weten precies wie dat is - die schendt de Europese Verdragen. Dat wil ik zeer duidelijk naar voren brengen en dat staat ook in het ontwerpbesluit van de commissie. In deze Verdragen wordt voor alle burgers de vrijheid van vestiging en dienstverlening en het vrije verkeer van goederen gewaarborgd. Deze vrijheden worden pas volledig werkelijkheid als alle gebruikers van elektriciteit en gas in de gehele Europese Unie zelf hun producenten mogen kiezen. Pas dan zijn de Verdragen ten volle omgezet.
Ten tweede: de lidstaten die binnen hun eigen land alle huishoudens gelijk willen behandelen, bijvoorbeeld van Rijsel tot aan de Pyreneeën, hebben er recht op dat zelf te beslissen. Toch kunnen ze deze dienst aanbesteden en bekijken welke onderneming daarvoor het meest geschikt is. Een monopolie voor een leverancier is niet te rechtvaardigen en druist ook tegen het recht in. Daardoor kan het vermoeden ontstaan dat er zwart geld in het spel is.
Met betrekking tot de verslagen wil ik nog op de volgende wezenlijke punten ingaan. Wij zijn voorstanders van de vrije keuze voor alle consumenten binnen de EU. Wij zijn voorstanders van de vrije toegang van alle leveranciers tot de netten die zij zelf moeten beheren om te voorkomen dat er discriminatie op grond van het type aanbieder ontstaat en dat ondernemingen misbruik maken van hun marktbeheersende positie. Wij zijn voorstanders van reguleringssystemen in de lidstaten om dat tegen te gaan. Tot dusver heeft geen enkele lidstaat - en daarin ben ik het volledig met de heer Rapkay eens - daarvoor een bevredigende oplossing gevonden. Samen met de Raad ben ik voor een oplossing die tegemoet komt aan de uiteenlopende nationale netwerkstructuren.

Marinos (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, de voorstellen van de Commissie tot volledige liberalisatie van de interne markt voor elektriciteit en aardgas in de lidstaten van de Europese Unie gaan ons inziens de goede kant uit. Hieraan hebben over het geheel genomen de rapporteurs, de heren Turmes, Rapkay en Mombaur, hun goedkeuring gehecht en de Economische en Monetaire Commissie is het met hen eens. Mijn advies en de daarin opgenomen amendementen werden met eenparigheid van stemmen goedgekeurd en bijna geheel verwerkt in de verslagen van de rapporteurs, die ik bij deze van harte bedank.
Ik geloof dat wij een aantal algemene dingen kunnen vaststellen. Ten eerste komt de openstelling van de interne markt voor elektriciteit en aardgas erg laat, en niet alleen in Frankrijk. Deze interne markt wordt stelselmatig gedwarsboomd door enorme monopolistische belangen, door de belangen van particulieren, vakbonden en overheden. Ten tweede doen zich grote verschillen voor van land tot land. In Groot-Brittannië is er bijvoorbeeld een volledige liberalisatie terwijl in Frankrijk de situatie precies omgekeerd is, net zoals - helaas - ook in mijn land, Griekenland. Het resultaat hiervan is ten derde dat de werking van de interne markt aanzienlijk wordt verstoord. Er is geen concurrentie en dus gaan de prijzen niet omlaag, alhoewel prijsverlaging het mededingingvermogen van de energieproductiesector en de Europese bedrijven, en ook de consumenten ten goede zou komen. Ten vierde wordt door deze vertraging ook de grensoverschrijdende werking van deze markten tegengehouden. Er is van een gemeenschappelijk markt geen sprake en mijns inziens zal deze nog wel enige tijd op zich laten wachten.
Mededinging op de interne markt voor elektriciteit en aardgas is een absolute voorwaarde om de doelstelling van Lissabon voor de verwezenlijking van een dynamische en concurrentiekrachtige Europese Unie met volledige werkgelegenheid te bereiken. Daaraan zal een bijdrage worden geleverd met de voorgestelde onafhankelijke autoriteit en het voorkomen van overheidsbemoeienis. De overheden gebruiken het tarievenbeleid soms als een instrument van sociaal beleid. In plaats van tarieven toe te passen die de reële kosten niet weerspiegelen en de concurrentie tegenhouden is het beter een sociaal beleid met andere instrumenten te voeren, bijvoorbeeld met belastingvermindering. Tot slot is elke vertraging in de openstelling van de markten een hinderpaal voor particuliere bedrijven en buitenlandse investeringen in de energiesector, en meer in het algemeen in de Europese Unie. Bijgevolg wordt geen werkgelegenheid gecreëerd, hetgeen naar men zegt toch ons hoofddoel is.

Beysen (ELDR)
Voorzitter, commissaris, collega's, de Juridische commissie heeft zich in eerste instantie gebogen over de comitologieprocedure. De Juridische commissie was van oordeel dat het de voorkeur verdiende om de bijlagen op te nemen in de verordening en in de richtlijn, teneinde duidelijkheid te creëren en de toegang van de burger tot de wetgevende teksten te waarborgen. Dit lijkt des te meer verantwoord, omdat de bijlagen een aantal voorschriften bevatten ter bescherming van de eindgebruiker.
Met betrekking tot de gasrichtlijn dient met nadruk te worden onderstreept dat het van uitzonderlijk belang is alle Europese energieproducenten een efficiënte, niet discriminerende toegang tot de productiemarkten voor aardgas te verzekeren. Uitbreiding van de beginselen van de interne markt voor energie tot de landen die grondstoffen bezitten, komt ten goede aan de ontwikkeling van de productielanden en beantwoordt ook aan de doeleinden van de interne markt. De geleidelijke onderlinge aanpassing van de regelgeving is voor de voltooiing van de interne markt voor energie van fundamenteel belang. Er moet een gemeenschappelijk minimumkader voorhanden zijn van normen waarmee de regelgevende instanties van de energiemarkten bevoegdheid wordt verleend en verantwoordelijkheid wordt opgelegd.
Voorts wens ik te benadrukken dat het verzamelen van informatie over ondernemingen, zowel op het niveau van de lidstaten als op dat van de Commissie, slechts dient voor het vervullen van de taken die uit deze verordening en uit deze richtlijn voortvloeien. Aangezien het ten dele om vertrouwelijke gegevens gaat, zijn beperkingen op de verspreiding van de verkregen informatie dringend noodzakelijk.
Tot slot zou ik ook nog de aandacht willen vestigen op het feit dat de voorliggende richtlijn een hele reeks voorschriften wijzigt en het lijkt mij zinvol om de ingrijpende wijziging van de bestaande richtlijn aan te grijpen om een geconsolideerde versie te publiceren.

Kronberger (NI)
Mijnheer de Voorzitter, de voltooiing van de elektriciteits- en gasmarkt is een grote kans voor een economische, ecologische en sociale ontwikkeling van de Europese Unie. Het is al lang duidelijk geworden dat het energievraagstuk niet alleen op het gebied van de continuïteit van de voorziening een centrale rol speelt. Dit vraagstuk is onlosmakelijk verbonden met het lot van onze en de volgende generaties. De rapporteurs hebben dit erkend en het voorstel van de Commissie met het oog op de toekomst uitgebreid.
Langzaam maar zeker gaan de mensen inzien dat de hernieuwbare energiebronnen de toekomst hebben. Zij zijn de enige bron die op den duur een schone en veilige voorziening garandeert. Daarom moeten er voor deze hernieuwbare energiebronnen kadervoorwaarden worden opgesteld.
Het belangrijkste daarbij is de weerspiegeling van de kosten in de gehele energievoorziening. Daartoe moeten bij de traditionele nucleaire en fossiele energievoorziening de externe kosten voor verzekeringen en de financiële gevolgen van de uitstoot van schadelijke stoffen mee berekend worden. Wij hebben een niet-discriminerende toegang tot de netten voor elektriciteit en biogas nodig. Dat is een nieuw inzicht dat hier voor het eerst naar voren is gebracht. Wij hebben billijke tarieven nodig voor de im- en export van alle energiebronnen evenals een labelling van de primaire energiebronnen. Dat zijn wij de consumenten verschuldigd. Ik vind zelfs dat deze labelling niet beperkt moet worden tot de rekeningen, maar ook in de reclame voor de energiebron door de leverancier vermeld moet worden.

Van Velzen (PPE-DE).
Mevrouw de commissaris, collega's, op de eerste plaats felicitaties aan onze drie collega's, Turmes, Rapkay en Mombaur, voor hun voortreffelijke werk.
Wat is er vandaag aan de orde? Vandaag is aan de orde dat het Parlement uitdrukkelijk een nieuwe stap zet in het proces van volledige liberalisering. En na de succesvolle eerste opening die we hebben gehad, is het van belang om die tweede stap te zetten. We doen dan ook een dringend beroep op de commissaris en de lidstaten om ervoor te zorgen dat dit in Barcelona een succes wordt en dat we dus niet weer, zoals gewoonlijk, gaan proberen het proces af te remmen - en u weet op welke lidstaat ik dan doel. De principiële argumenten waarom het moet gebeuren heeft collega Mombaur al gegeven, dus daar ga ik niet meer op in.
Wat zijn nu belangrijke uitgangspunten? In de eerste plaats moeten we zorgen dat er een level playing field komt, dat wil zeggen: we moeten obstakels weghalen en ervoor zorgen dat iedereen gelijke kansen heeft. In de tweede plaats moeten we ervoor zorgen dat de rol van de toezichthouders zodanig wordt ingekleed dat we uiteindelijk werken in de richting van één Europese markt. Daarom zijn de amendementen 53 en 130 op artikel 6 bis, lid 1, van de richtlijn van eminent belang. Mijn fractie hecht er dan ook aan dat deze amendementen worden aangenomen, omdat op die manier wordt gegarandeerd dat we werken in de richting van die ene Europese markt. Het derde uitgangspunt, mijnheer de Voorzitter, is dat er daadwerkelijk concurrentie is, dat er transparantie is en dat er niet wordt gediscrimineerd. We hebben immers ook gezien dat het instrument van de reciprociteit niet werkt. Er moet vrije keuze zijn voor de consument. Strategisch, mijnheer de voorzitter - en dat is mijn laatste punt in dezen - is het van groot belang dat we beginnen met een bundeling. Het amendement dat er nu ligt, van onder andere collega Westendorp, willen wij gaarne ondersteunen. Wij hebben geen enkel probleem met het verslag-Mombaur, maar des te meer problemen met het verslag van de heer Turmes. Laat ik vast zeggen dat de PPE-DE-Fractie een gesplitste stemming zal vragen voor amendement 69 en amendement 181 zal terugtrekken, zodat er geen sprake meer zal zijn van negociated third party access.
Voor het overige hebben we grote problemen met het verslag-Turmes. We vinden dat er te veel regels zijn, te veel administratieve lasten en dat er te weinig respect is voor de markteconomie. Voorts vinden wij het onjuist dat de verantwoordelijkheid ligt bij de industrie en niet bij de toezichthouders dan wel de nationale staten. Ik wil erop wijzen dat de liberalisering op deze wijze niet verder wordt geholpen, maar dat er nieuwe obstakels worden opgeworpen, zodat de liberalisering uiteindelijk niet goed van de grond kan komen. En dat kan nooit de bedoeling zijn.
Natuurlijk moeten we heel goed kijken naar de milieu-aspecten. Maar we moeten er rekening mee houden dat we met betrekking tot warmtekrachtkoppeling en communicatie ook in andere richtlijnen veel van de punten kunnen regelen die hierover gaan. We doen dus een dringend beroep op collega Turmes om dit soort amendementen terug te trekken.

Linkohr (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de rapporteurs eveneens hartelijk danken voor het voorbereidende werk. Deze discussie over de richtlijnen of verordeningen is volgens mij een goed voorbeeld van de manier waarop wij een ingewikkeld onderwerp samen zodanig kunnen ordenen dat duidelijk wordt waarover wij van mening verschillen en waarover wij het eens zijn.
Ik wil u er overigens op wijzen dat er aan het einde van de jaren tachtig helemaal niet over energie gesproken werd toen de Commissie haar Witboek over de interne markt publiceerde. Daaruit blijkt wel dat het hier om een uiterst lastige materie gaat. Toen hebben velen ons aangeraden ons daarmee niet te bemoeien, omdat het veel te ingewikkeld was, en dit aan de stroom- en gassector over te laten, omdat die daar meer verstand van had. Wij zijn een andere weg ingeslagen en mijns inziens is concurrentie de juiste weg. Ik ben er ook een voorstander van dat wij volledige concurrentie tot stand brengen. Overigens, als wij dat niet zouden doen, zou het Europees Hof van Justitie ons uiteindelijk waarschijnlijk dwingen tot bepaalde maatregelen, zoals de erkenning van de huishoudelijke verbruiker als consument en niet een consument die wij zelf definiëren. Het Verdrag is immers nog steeds belangrijker dan de besluiten van het Parlement.
Ik ben echter ook van mening dat wij niet alleen moeten dereguleren maar ook reguleren. Wij hebben nu in feite een gereguleerde deregulering opgesteld, als die term zou bestaan. Dat geeft echter precies aan wat het is. Wij geven niet alleen de markt vrij voor gas en elektriciteit, maar wij stellen ook ecologische en sociale voorwaarden op of laten de lidstaten hiervoor regels opstellen. Mijns inziens hoort dat bij elkaar. In dat opzicht, mijnheer Van Velzen, hebben wij een verschillende beoordeling van deze richtlijnen. Ik beschouw dit ook niet als een complicatie van de procedure; het hoort er gewoon bij. Wij hebben een markt nodig en een gereguleerde concurrentie. De burgers hebben echter recht op energie en daarom moet de voorziening gewaarborgd worden en moeten de ecologische voorwaarden worden vastgelegd. Dit maakt deel uit van de richtlijn.
Het openen van de energiemarkten is een voorwaarde voor het goed functioneren van het Protocol van Kyoto. Zonder concurrentie en een open markt kan er geen handel in emissierechten plaatsvinden. Dat is echter een belangrijk onderdeel van het Protocol van Kyoto dat wij bijna unaniem willen ratificeren.

Herzog (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, alle lidstaten hebben besloten dat er een grote markt voor elektriciteit en gas moet worden ontwikkeld. Dat is een goede keuze. De gehele kwestie draait echter om de vraag: 'hoe brengen wij deze markt tot stand??
Met de nieuwe ontwerprichtlijn beoogt de Commissie de concurrentie te reguleren. Zijn de aspecten concurrentie en regelgeving daarbij nu wel of niet met elkaar in evenwicht? Met andere woorden: wordt er rekening gehouden met het fundamentele recht op openbare dienstverlening, de continuïteit van de energievoorziening en een goede kwaliteit van het milieu? Dit is het belangrijkste criterium bij de beoordeling van onze werkzaamheden.
Veel collega's in de Commissie industrie hebben zich achter de voorstellen van de Commissie geschaard. Hun enige doelstelling is de liberalisering te versnellen en een level playing field te creëren. Anderen wilden hieraan een regelgeving inzake het algemeen belang toevoegen. Claude Turmes en Bernhard Rapkay hebben zich daadwerkelijk in die richting ingespannen.
Uiteindelijk blijft er echter een wanverhouding bestaan bij de keuze tussen een goed werkende concurrentie en de vereisten op maatschappelijk gebied. Aangezien wij deze wanverhouding niet kunnen aanvaarden, hebben wij ons strategische amendement 177 ingediend. Het doel hiervan is de lidstaten voor te schrijven dat zij zowel hun verplichtingen inzake de mededinging als hun - uiterst wezenlijke - verplichtingen van algemeen belang nakomen. Wij zijn het niet eens met de opstelling van de Franse staat die zich verzet tegen de openstelling van de eigen markt, terwijl de publieke exploitant elders marktaandelen koopt. Niettemin is het compromis waar Frankrijk vandaag op aanstuurt een goed compromis. Dit houdt in dat niet-huishoudelijke elektriciteitsverbruikers vrij moeten zijn in de keuze van een leverancier, terwijl voor huishoudelijke verbruikers een aparte sector zou kunnen worden aangehouden. Het is vooral een goed compromis indien gewaarborgd wordt dat de tarieven op nationaal niveau gelijkgesteld worden. De voorvechters van een vrije markt hebben geen enkel economisch argument aangevoerd om te rechtvaardigen dat de markt koste wat kost voor kleinverbruikers moet worden geopend. Deze opening zou juist eerder tot meerkosten en rompslomp dan tot vrijheid leiden. Het zou in dit opzicht van gezond verstand getuigen om het principe van de diversiteit in acht te nemen. Wat de verplichtingen op het gebied van de concurrentie betreft wordt sterke druk uitgeoefend op landen als Frankrijk en Duitsland, waar de klassieke actoren op de markt grote invloed hebben en volledig geïntegreerd zijn. De eis dat er meer transparantie moet komen en dat er een onafhankelijke regelgevende instantie moet worden opgericht, is terecht. Door onder andere ownership unbundling of de ontvlechting van transmissie- en distributie-activiteiten dreigen competente concerns echter uiteen te vallen. Het is eveneens terecht dat er plaats gemaakt wordt voor nieuwe marktdeelnemers op het gebied van hernieuwbare energie. De aanvallen op de nucleaire industrie en de sterke nationale punten van de buurlanden zijn echter onterecht.
Overigens erger ik mij eraan dat sommige voorstanders van de concurrentie zich verzetten tegen een communautaire regelgeving inzake de toegang tot de markt. De onderhandelingen over de toegang van derden tot het net betekenen in feite dat de Duitse markt op slot gaat. Anderen eisen dat het beginsel van de reciprociteit wordt toegepast bij de toegang tot de markt, terwijl dit toch in strijd is met het begrip van een grote markt en tweedracht zaait. Wij zijn daarentegen van mening dat de Unie, dat wil zeggen de Commissie, de Raad, het Parlement en het Europees maatschappelijk middenveld, de taken van algemeen belang en de reguleringsplichten op zich dient te nemen. Gebeurt dit niet, dan zou de zuivere concurrentie bemoeilijkt worden vanwege de toespitsing van nationale conflicten.

Gallagher (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik de beide rapporteurs bedanken voor de enorme hoeveelheid werk die ze hebben verricht in verband met deze zeer belangrijke regelgeving. De voltooiing van de interne markt voor elektriciteit en gas raakt alle 370 miljoen consumenten in de Europese Unie. Als medewetgevers op dit gebied hebben we de grote verantwoordelijkheid om de zaak goed aan te pakken en ervoor te zorgen dat het eindresultaat voor iedereen goed uitpakt.
Vanuit een Iers perspectief kan ik mijn collega's mededelen dat er aan gewerkt wordt dit voor elkaar te krijgen. Bij het formeel openen van de Ierse elektriciteitsmarkt is men verder gegaan dan richtlijn 96/62/EG. De Ierse overheid is zelfs bezig met de invoering van een model voor het openen van de markt waarbij het gebruik van de bedrijfsmiddelen wordt gescheiden van het eigendom ervan, waar veel voor valt te zeggen. In dit model worden eigendomsbelangen op effectieve wijze gescheiden van besluiten inzake de planning, wat de algehele efficiëntie ten goede komt. Het is misschien geen geschikt model voor iedere lidstaat, maar het heeft duidelijk voordelen in een klein land waar een zekere schaalvergroting nodig is om onze eindgebruikers tegen de laagst mogelijke kosten een efficiënte productie te kunnen bieden.
Ter afronding: ik ben van mening dat een efficiënte, goedkope en duurzame energieproductie een belangrijke factor is om ons doel te kunnen bereiken. De rapporteurs in de commissie hebben ons een grote dienst bewezen door deze complexe en technische kwestie op bondige en evenwichtige wijze aan te pakken en volgens een zeer strak tijdschema te werken om dit zeer belangrijke dossier af te krijgen.

Della Vedova (NI).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dankzij het goede werk dat de rapporteurs hebben verricht, kan het Parlement een positief standpunt innemen met betrekking tot de lastige taak om ten behoeve van bedrijven en consumenten een volledige liberalisering van de energiemarkt in Europa van de grond te krijgen.
In de korte tijd die mij ter beschikking staat, wilde ik nogmaals te kennen geven dat wij ook achter de hardste maatregelen van de Commissie staan - artikel 86 van het Verdrag - en dat er druk moet worden uitgeoefend om tot een meerderheidsstemming te komen. Er zijn landen zoals Frankrijk, die in deze sector een objectieve belangenverstrengeling aan de dag leggen. De Franse overheid is eigenaar van EDF, en daarom heeft zij er alle belang bij om de markt asymmetrisch te houden: op die manier kan EDF elders marktsegmenten veroveren, door haar monopoliepositie en de afgrendeling van de binnenmarkt uit te buiten. Dit voor ogen houdende vind ik dat wij ditmaal door moeten bijten en eventueel ook druk moeten uitoefenen, om ervoor te zorgen dat het in Barcelona tot een meerderheidsstemming komt.

Chichester (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, ten eerste betreur ik ten zeerste dat er bij het werk aan dit dossier vorig jaar vertraging is opgetreden doordat de Commissie ons advies om de voorstellen onder te brengen in twee afzonderlijke voorstellen voor gas en elektriciteit, niet heeft opgevolgd. Ik betreur ook dat het tijdschema nu loopt tot maart in plaats van tot mei omdat de Raad dit voorstel wenst mee te nemen naar Barcelona. Ik hoop dat het geen geval van 'haastige spoed is zelden goed? zal blijken te zijn.
Wij staan volledig achter de doelstellingen van de richtlijn en de verordening. Momenteel is er sprake van een ongezonde, onrechtvaardige markt. Franse en Duitse nutsbedrijven zijn in staat Britse energiebedrijven op te kopen, maar andersom is het voor Britse bedrijven onmogelijk een aandeel in EDF te verkrijgen of hele bedrijven te kopen. De Duitse markt is al bijna net zo ontoegankelijk ondanks de zogenaamde volledige concurrentie. Hier moet nodig verandering in komen.
Ik zie in dat de geleidelijke benadering realistisch is: eerst alle niet-huishoudelijke consumenten, dan pas de huishoudelijke consumenten, omdat een meer geleidelijke openstelling overzichtelijker verloopt. Ik vind het jammer dat een van de rapporteurs zoveel details in de amendementen heeft verwerkt en een aantal maatregelen zo uitvoerig heeft uitgewerkt, bijvoorbeeld de kwestie van de gegevens die op de energienota dienen te worden vermeld. Dit zijn onnodige details.
Tot slot steun ik de voorgestelde amendementen inzake het instellen van een Europees comité van regelgevende instanties op het gebied van energie met het doel om de samenwerking en coördinatie bij de toepassing van de regelgeving inzake grensoverschrijdende handel te bevorderen.

Paasilinna (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijn complimenten aan de rapporteurs, u heeft groots werk verricht. Hoewel de Unie is opgericht als interne markt, fungeert deze markt slechts gedeeltelijk. Veel lidstaten hebben zich in feite gespecialiseerd in het beschermen van hun markten, monopolies en kartellen. De noordse landen hebben zowel de elektriciteits- als de telecommarkt geliberaliseerd en daarvan heeft de consument geprofiteerd: de prijzen zijn laag. Vaak bekommeren vooral de grote lidstaten zich weinig om gemeenschappelijk aangenomen regels en de eis van unanimiteit bij besluiten is een schild waarachter zij zich verschuilen. Als de Commissie niet de bevoegdheid of durf heeft in te grijpen bij verkeerde procedures, werkt de markt niet. Er is dus niet veel solidariteit en dat moet veranderen. Sommigen liberaliseren namelijk terwijl anderen beschermen.
Men kan zich afvragen of het marktliberalisme bijvoorbeeld goed is voor de verplichtingen van openbare dienstverlening; dat is waar. Wij hebben echter gemeenschappelijke regels nodig die ook gecontroleerd worden. Hetzelfde gebrek aan solidariteit heerst immers in de telecomsector. De tarifering van de grensoverschrijdende handel in elektriciteit en het congestiebeheer zijn belangrijk. Voor de toegang tot de netwerken mogen slechts de werkelijke kosten worden berekend; dan is concurrentie mogelijk en dan profiteert de consument.
Mijn fractie is tevreden over de strekking van het verslag-Mombaur. Toch zijn de mogelijkheden voor de Commissie om toezicht te houden niet duidelijk genoeg gedefinieerd en de ongelijkheid en onrechtvaardigheid lijken zo te worden voortgezet. In de kaderwetgeving voor de telecomsector hebben wij dat uiteindelijk duidelijk naar voren kunnen brengen en dat zal de consumenten in Europa ten goede komen. De Unie moet dus zo hervormd worden dat de lidstaten niet enerzijds concurrentie kunnen tegenhouden en anderzijds gemeentelijke energiebedrijven in andere landen kunnen kopen.

Beysen (ELDR).
Ik zou drie punten onder uw aandacht willen brengen, mevrouw de commissaris.
Ten eerste: electriciteit en gas zijn twee verschillende producten. Door ze in één verslag te behandelen, wordt op een kunstmatige manier teveel gestreefd naar een analoge behandeling. De specifieke verschillen tussen deze producten worden daardoor te weinig benadrukt.
Ten tweede: het is van essentieel belang dat langetermijncontracten voor gastransport worden gewaarborgd, gezien de toenemende vraag naar gas, onder meer als gevolg van de geplande sluiting van kerncentrales, en gezien het feit dat belangrijke investeringen zoals bijvoorbeeld in pijpleidingen, die onontbeerlijk zijn voor de gasbevoorrading van de Europese Unie, noodzakelijk zijn. De gasbevoorrading staat hier letterlijk op het spel.
Ten derde: de ter stemming voorgelegde wetgeving staat haaks op de wens bedrijven minder te belasten met administratieve rompslomp. Er worden te veel nieuwe verplichtingen opgelegd. Wellicht biedt de tweede lezing een mogelijkheid om dit te verhelpen.

Figueiredo (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, dit verslag bouwt voort op de beslissing de interne energiemarkt te liberaliseren door overal binnen de Europese Unie waar deze sectoren nog openbaar zijn privatiseringen door te voeren. Men vergeet daarbij dat vergelijkbare ondernemingen - zoals, bijvoorbeeld, in Californië - slechte resultaten hebben opgeleverd. Deze strategische sectoren worden dus geopend, geliberaliseerd en op concurrentiële leest geschoeid om de belangen van bepaalde economische groeperingen te dienen, en dat terwijl men heel goed beseft dat een aantal fundamentele aspecten van een openbare en universele dienst op deze wijze in gevaar wordt gebracht, te weten: een kwalitatief goede energievoorziening tegen redelijke prijzen, waarbij ook aandacht besteed wordt aan de ontwikkeling van alternatieve, hernieuwbare energiebronnen.
Uit deze verslagen spreekt wel enige bezorgdheid met betrekking tot universele beschikbaarheid, minimale milieunormen, het recht op informatie en de garantie dat de consument in elk land ook werkelijk een keus heeft en inderdaad energie geleverd krijgt. Het behoeft geen betoog dat het voortzetten van de liberalisering al deze zaken op de helling zal zetten. Wij hebben daarom - uiteraard - tegen gestemd.

Raschhofer (NI).
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, de Raad van Lissabon heeft er reeds in maart 2000 op aangedrongen de elektriciteits- en gasmarkt te liberaliseren. De Commissie heeft een uitgebreid ontwerp voor de verwezenlijking van deze wens gepresenteerd. Dit ontwerp is door de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie met een aantal zaken die daarop betrekking hebben uitgebreid. Er wordt onder andere meer nadruk gelegd op het belang van hernieuwbare energiebronnen en het recht van alle leveranciers op een vrije toegang tot de netten. Bovendien kent de commissie een belangrijkere rol toe aan de onafhankelijke regelgevende instanties en wil ze eventuele concurrentieverstoringen tegengaan door middel van bepalingen omtrent de ontvlechting van eigendomsrechten. Daar ben ik het mee eens.
Ik wil met name de aandacht vestigen op amendement 43. Daarin staat dat de aanbieder van elektriciteit de consument op de rekening en in reclamemateriaal de samenstelling van het geleverde energiemengsel moet melden. Deze minimuminformatie levert een wezenlijke bijdrage aan de transparantie en vormt de basis voor de beslissingsvrijheid van de consument die noodzakelijk is in een volledig gerealiseerde interne markt.

Plooij-van Gorsel (ELDR).
Voorzitter, collega's, wij zijn nu in Europa zo'n 15 jaar bezig om de liberalisering van de energiemarkt een feit te doen worden. En reeds in 1994 en 1995 zijn er richtlijnen voor aangenomen, maar nog steeds zijn er lidstaten die hun markt potdicht houden voor nieuwe aanbieders en Frankrijk spant daarbij uiteraard de kroon, ofschoon de zonnekoning al eeuwenlang verleden tijd is.
Transparante en niet-discrimerende toegang tot de netwerken is noodzakelijk om monopolies te doorbreken. En om dit te bewerkstelligen moeten soms maatregelen worden genomen die niet liberaal lijken, zoals vaste tarieven voor transmissies voor alle gebruikers en producenten, want dit is absolute noodzaak om nieuwkomers toegang tot de markt te verlenen.
Ik hoop dan ook dat de Raad in Barcelona eindelijk daadkrachtig wordt en ernst gaat maken met deze liberalisering, want hij heeft immers al in Lissabon afgesproken dat Europa de meest dynamische, concurrerende en op kennis gebaseerde economie van de wereld moet worden. En daarvoor is energieliberalisering een noodzaak.

Vachetta (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, vandaag moeten wij ons uitspreken over een versnelling van de liberalisering van de energiesector.
Na het luchtvervoer, de telecommunicatiesector, het spoorwegvervoer en de postdiensten krijgt nu de energiesector de dictatuur van de markten te verduren, aangezien in 2003 de elektriciteitsmarkt en in 2004 de gasmarkt volledig zullen worden opengesteld voor de concurrentie.
Toch kunnen we over het geheel genomen niet stellen dat de openstelling van het kapitaal van de nutsbedrijven overtuigend is geweest. De verwachte stijging van de productiviteit bleef uit. Voor de verbruiker betekende de ontmanteling van de overheidsdiensten dat de kwaliteit van de dienstverlening en de continuiteit van de voorziening verslechterden en dat de prijzen van gas met 30 procent en die van elektriciteit met 5 procent stegen. De werknemers kregen te maken met omvangrijke personeelsinkrimpingen. Zo zijn er in deze sector in Europa reeds 300.000 banen geschrapt. Voor de bevolking betekende het dat de ongelijkheid toenam. Alleen een handjevol aandeelhouders en speculanten heeft belang bij deze deregulering.
Wat ons op dit moment te doen staat, is een nieuw energiebeleid bevorderen en - meer dan ooit - een coördinatie van de overheidsdiensten op Europees niveau tot stand brengen.

Rübig (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte dames en heren, de liberalisering moet voordelen met zich meebrengen en dat hebben de rapporteurs zeer duidelijk aangeven. Wij willen niet dat die voordelen door nieuwe belastingen teniet worden gedaan, maar wij willen een systeem creëren dat garant staat voor een in ecologisch en economisch opzicht duurzame energievoorziening. Vanmiddag kan ik beslissen of ik een schnitzel of sla ga eten en daardoor bepaal ik welke energie mijn lichaam krijgt. Zo wil ik in de toekomst ook van het vrije verkeer van goederen kunnen profiteren en zelf beslissen of ik zonne- of waterkracht-energie wil gebruiken. Het zou mooi zijn als ik niet voor een van de twee hoefde te kiezen, maar in de toekomst zou kunnen beslissen om in huis of in het bedrijf 50 procent zonne- en 50 procent waterkracht-energie te gebruiken. Het is mijns inziens van het allergrootste belang dat er geen kruissubsidies verleend worden. Wij willen bijvoorbeeld met name voorkomen dat de opslag van kernafval met geld van andere sectoren gesubsidieerd wordt.
Wij zijn ook voorstanders van een basisvoorziening, van een universele dienst en de naleving van economische en ecologische verplichtingen. Dat moet wel gebeuren door openbare aanbestedingen, zodat de diensten gegarandeerd kunnen worden en de efficiëntie centraal staat.
De kwantificering van de kwaliteit van elektriciteit moet door een externe gecertificeerde instantie gewaarborgd worden. Wij willen namelijk dat in de toekomst ook hernieuwbare energie, energie-efficiëntie en energiebesparing centraal staan. Er mag in de toekomst geen sprake zijn van discriminatie wegens hoeveelheid of productiewijze van elektriciteit bij de vaststelling van de prijs van netstroom. Elke vorm van kruissubsidies moet in de toekomst verboden worden.

Westendorp y Cabeza (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, wij gaan hier drie verslagen van de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie behandelen die van wezenlijk belang zijn voor de aanstaande Top van Barcelona. De onderhavige initiatieven zijn met name onontbeerlijk voor de verwezenlijking van de doelstellingen van Lissabon, in de veronderstelling dat wij werkelijk willen uitgroeien tot de meest concurrerende economie van de wereld, en voor de liberalisering van de interne markt. Kortom, de consumenten zullen er hun voordeel mee doen.
Het was geen gemakkelijke opdracht. Wij hebben de twee richtlijnen - gas en elektriciteit - van elkaar moeten scheiden en er is snel en hard gewerkt. Mijn felicitaties aan de rapporteurs, de heren Turmes, Rapkay en Mombaur. Zij hebben in een recordtijd uitstekend werk verricht.
Er zijn pogingen ondernomen om de voor morgen geplande stemming uit te stellen vanwege de complexiteit van het onderwerp. Als voorzitter heb ik echter hemel en aarde bewogen om te waarborgen dat deze teksten vóór Barcelona in stemming zou worden gebracht, temeer daar de geloofwaardigheid van het Europees Parlement op het spel stond. Wij wilden niet dat het Europees Parlement een gemakkelijk excuus voor een mogelijke mislukking zou worden. Deze kwestie is een ware toetssteen voor Barcelona, en het Europees Parlement heeft zijn naam eer aan gedaan.
Wij scharen ons uiteraard achter het verzoek van onze - overwegend Franse - collega's om liberalisering te combineren met de eis van een doelmatige openbare dienstverlening. Ik denk dat wij in al onze werkzaamheden deze doelstelling moeten nastreven.
Waarde collega's, privatiseren of liberaliseren alleen volstaat niet. Wij moeten tevens vermijden dat er concurrentieverstorende machtsposities tot stand komen. Als de overheidsmonopolies plaatsmaken voor privé-oligopolies, komen wij geen stap vooruit. Daarom is het van fundamenteel belang dat vanuit wettelijk oogpunt een onderscheid wordt gemaakt tussen enerzijds productie en anderzijds transmissie en transport. Sterker nog, wij moeten ervoor zorgen dat beide aspecten volledig onafhankelijk van elkaar zijn. Dat is wat ik met mijn amendement beoog.

Alyssandrakis (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, met de onderhavige wijziging wil men een volledige liberalisatie van de markt bewerkstelligen, ook in de distributiesector, tot aan zelfs de allerlaatste gebruiker toe. Aldus wil men de ondernemersactiviteiten versterken in een sector die tot voor kort nog onder overheidscontrole viel en ontoegankelijk was voor het kapitaal.
Tekenend voor de welwillendheid jegens het kapitaal is het geval van de overdrachtsystemen. Deze worden in feite beheerd door overheidsinstanties en moeten alleen de kosten dekken. De particulieren die hier gebruik van maken mogen de prijzen echter vaststellen op een maximale winst garanderend niveau. Wij willen tevens erop wijzen dat in ons land het Openbare Elektriciteitswezen gedwongen is stroom te kopen van particulieren tegen absoluut onvoordelige prijzen, enkel en alleen omdat de particulieren aangemoedigd moeten worden deel te nemen aan de markt. In de liberalisatie wordt totaal geen rekening gehouden met de sociale behoeften, met bijvoorbeeld de energiebehoeften van eilanden en andere verafgelegen gebieden. Bovendien is deze liberalisatie overduidelijk een groot probleem in de planning op lange termijn. Het argument dat de prijzen omlaag zullen gaan, raakt kant noch wal, daar op de volledige geliberaliseerde markten van Duitsland en het Verenigd Koninkrijk veel hogere prijzen gelden dan op bijvoorbeeld de gedeeltelijk geliberaliseerde Griekse markt.
Het is ook zeer ernstig dat met de amendementen de interventiemogelijkheden van de Europese Commissie worden versterkt. Derhalve concluderen wij dat alleen de grote monopolies gebaat zullen zijn bij de nieuwe regelingen. Dankzij de verordening betreffende de grensoverschrijdende handel zullen zij een nog groter aandeel van de markt kunnen veroveren.

Raffaele Costa (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, ik geloof dat er werkelijk goed werk is verricht, niet alleen ter voorbereiding van deze bespreking, maar vooral vooruitlopend op de besluiten die de Raad en de Commissie in het vervolg zullen nemen, alsook de toekomstige richtsnoeren van het Parlement.
Wij zijn een illusie armer geworden: om maatschappelijke redenen moest de overheid de essentiële diensten naar behoren regelen, maar zij heeft het bijna overal laten afweten. De motiveringen van gelijkheid, neutraliteit en non-profit zijn weggevallen, ze zijn tegen een markt aan gebotst die amechtig was geworden: vandaar al die gevallen van misbruik, verspilling, voorkeursbehandelingen, ambtelijke rompslomp en ook winstderving. Hopelijk kiezen de belanghebbenden nu eieren voor hun geld en keert men snel terug naar een situatie van mededinging en vrije markt, een situatie waar de klant koning is en de winst van het particuliere bedrijfsleven niet meer met de vinger wordt nagewezen.
Er zijn uiteraard nog een paar heilige koeien die zich schrap blijven zetten: de voorstanders van monopolies, van oligopolies, van dominante posities - de collega die vóór mij het woord heeft gevoerd heeft daar al iets over gezegd. De markt is in het verleden vaak onder de duim gehouden door kartelvorming, en tegenwoordig komt dat nog voor. Italië bijvoorbeeld heeft twee grote bedrijven van dit soort: de ENEL en de ENI. Dit waren, geheel ten onrechte, onneembare bolwerken die vreselijk egocentrisch, soms zelfs op parasitaire wijze te werk gingen.
Het is zaak dat hier op de juiste wijze wordt ingegrepen, ook om een rechtstreekse relatie tot stand te brengen, niet alleen qua energielevering maar qua beheer daarvan, met een controle op wat wordt geleverd, op de meetmethoden en de doeltreffendheid van het verkochte produkt. Ik geloof dat dit het oogmerk van volgende acties van de Europese Unie kan worden.

Désir (PSE).
Mevrouw de commissaris, geachte collega's, de energiesector is niet te vergelijken met andere sectoren, vandaar dat dit debat niet beperkt mag blijven tot de kwestie van de openstelling van de markten voor de concurrentie en het bijbehorende tijdschema. Continuïteit van de voorziening, territoriale samenhang, de ontwikkeling van de netwerken en de koppelingscapaciteit, vernieuwing van de centrales en onderzoek naar openbare-dienstverplichtingen zijn evenzeer aspecten van fundamenteel belang die weliswaar lange-termijninvesteringen zonder onmiddellijke rentabiliteit met zich meebrengen, maar die wel gewaarborgd dienen te worden, als wij geen energiecrisis naar Californisch voorbeeld willen meemaken. Er dient dus een krachtig wettelijk kader voor de energiesector te worden opgesteld. Bovendien dient men bij de organisatie van deze sector het evenwicht te bewaren tussen aspecten die tot de marktmechanismen behoren en aspecten en vereisten op andere gebieden.
Sommige sprekers bezingen de openstelling van de markt voor de concurrentie. Als we ons echter in de situatie van de verschillende landen verdiepen, dan zien we dat een wettelijk kader één ding is, maar daadwerkelijke openstelling een ander. Duitsland is in theorie bijvoorbeeld voor 100 procent opengesteld, maar minder dan 3 procent van de elektriciteit wordt uit het buitenland geïmporteerd. Het zou misschien beter zijn de openstelling in een minder snel tempo te laten verlopen, waardoor men wél in staat zou zijn de beloften na te komen. In dit opzicht is de door de Commissie voorgestelde datum van 1 januari 2003 voor de openstelling voor alle niet-huishoudelijke verbruikers niet reëel. Bovendien is deze termijn voor de landen die de richtlijn in nationale wetgeving moeten omzetten veel te krap.
Om die reden heeft de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie van het Parlement voorgesteld om na de aanneming van de ontwerprichtlijn een termijn van 24 maanden in acht te nemen. Wij hebben tevens verzocht of gewaarborgd kan worden dat andere aspecten die een rol spelen bij de organisatie van de sector - zoals openbare-dienstverplichtingen, continuïteit van de voorziening, de bevordering van hernieuwbare energiebronnen, de veiligheid van de installaties en de bescherming van het milieu - eveneens operationeel zullen zijn op het moment dat deze openstelling voor de concurrentie daadwerkelijk intreedt. Dit is de betekenis van het reeds door Philippe Herzog genoemde amendement 177.
Wat de huishoudelijke verbruikers of gezinnen betreft, moeten wij er rekening mee houden dat openbare dienstverlening in bepaalde landen inhoudt dat overal dezelfde tarieven worden gehanteerd. Of mensen nu op het platteland, in een verlaten vallei of in de stad wonen, ze betalen allemaal dezelfde prijs voor een kilowattuur.
Om die reden stellen wij voor dat lidstaten die dat wensen een sector kunnen aanhouden die niet voor de concurrentie wordt opengesteld, opdat het in onze landen mogelijk blijft gelijke tarieven toe te passen en gelijke toegang tot de openbare dienstverlening inzake energie te bieden. Ik hoop dat de Raad hiermee rekening zal houden.

Adam (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, een Frans bedrijf kan elektriciteit aan de Britse premier verkopen. Ik wil de commissaris vragen hoe lang het nog duurt voor een Brits bedrijf elektriciteit aan de Franse premier kan verkopen. Zolang dit niet mogelijk is, is de interne energiemarkt een politieke illusie.
Er was veel commentaar op de druk waaronder dit debat plaatsvindt. Toen de voorstellen van de commissaris voor het eerst naar buiten werden gebracht, vond de Britse regering ze aanvaardbaar zoals ze waren. Wij hebben het voor elkaar gekregen honderden amendementen in te dienen, wat veel zegt over de vruchtbare verbeeldingskracht van het Parlement. Soms hebben we de neiging ons eigen graf te graven. Als we er zaken als energie-efficiëntie, duurzame energie en maatschappelijke kwesties bijhalen, wordt de zaak alleen maar gecompliceerder. Deze zaken kunnen we beter laten liggen voor andere regelgeving.
Ik wil twee punten naar voren brengen. We zijn van mening dat onafhankelijke regelgeving van essentieel belang is voor de ontwikkeling van een interne markt, omdat dit tot de bedrijfszekerheid en stabiliteit leidt die consumenten en nieuwe aanbieders nodig hebben; maar het is aan de lidstaten om over de verschillende structuren van de nationale markten na te denken. Wat betreft de toegang tot de infrastructuur voor derden: nieuwe aanbieders moeten weten dat ze onder dezelfde voorwaarden toegang tot de infrastructuur hebben als reeds bestaande aanbieders. En ze dienen door de nationale regelgevende instantie te worden goedgekeurd en niet afhankelijk te zijn van eenzijdige onderhandelingen tussen een beheerder van een monopolistische infrastructuur en een potentiële gebruiker.

Clegg (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, als je de kranten mag geloven gaat de Europese Raad zich in Barcelona over ieder detail van deze wetgeving buigen. In de pers wordt gesteld dat in Barcelona bepaald gaat worden of de liberalisering van de energiemarkt doorgaat of niet en toch zie ik de heer Blair, de heer Aznar en andere premiers niet hier. Dit is een belangrijk punt: de liberalisering van de energiesector, een van de laatste onderdelen van de interne markt die nog onderhevig zijn aan de regels van de interne markt, is een wetgevingsproces.
We moeten onze fundamentele rol in dit wetgevingsproces verdedigen. Er volgt nog een tweede lezing voor deze wetgeving als het politieke vuurwerk van Barcelona allang is vergeten. Het is dan ook van belang dat we tijdens de eerste lezing de beginselen van de wetgeving vaststellen zodat we tijdens de tweede lezing tot een behoorlijk pakket maatregelen voor de liberalisering van de energiesector kunnen komen.
De heer Chichester gaf eerder aan dat de details moeten kloppen. Dat is absoluut waar. In dat kader heb ik twee specifieke vragen voor de EPP-ED-Fractie, die zichzelf in dit verband graag als liberaal bestempelt en die, zo vrees ik, morgen toch wel eens heel anders zou kunnen stemmen. Ten eerste, steunt de EPP-ED-Fractie het amendement dat de commissie heeft aangenomen om te voorkomen dat de gelden bestemd voor de ontmanteling in de nucleaire sector als kruissubsidie voor beheerders van elektriciteitsdistributiesystemen worden gebruikt? Zo niet, dan moet ze, met het oog op het gevaar het level playing field om zeep te helpen, eens uitleggen waarom niet.
Ten tweede: trekt ze haar eigen amendementen in, die door de commissie zijn gekomen en waarin wordt aangedrongen op toegang via onderhandelingen? Als deze amendementen worden gehandhaafd, wordt het pakket ernstig ondermijnd. Ik verheug me erop morgen met u te mogen stemmen. Dit is een voortreffelijke partijoverstijgende inspanning geweest en namens de ELDR-Fractie steun ik het resultaat van harte.

McNally (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, zoals gewoonlijk, mijn oprechte felicitaties voor de rapporteurs die bij de totstandkoming van dit pakket betrokken waren. Liberalisering van de gas- en elektriciteitssector maakt zeker deel uit van het Lissabon-proces, maar dit betekent niet dat iedereen maar naar hartelust kan graaien in de gas- en elektriciteitsmarkt. We moeten opkomen voor de belangen van hen die wij vertegenwoordigen: klanten, zowel commerciële als - en dat is de meerderheid - huishoudelijke. We willen de laagst mogelijke prijzen voor hen en ook de vrijheid om te kiezen, en om te kunnen kiezen heb je informatie nodig, waaronder labelling over de oorsprong van de elektriciteit. Er moet sprake zijn van betrouwbaarheid, niet van discriminatie; er moet, met name voor huishoudelijke consumenten, ondersteuning zijn voor maatregelen op het gebied van energie-efficiëntie; en de nadruk moet sterk liggen op openbare-dienstverplichtingen. En ik zou willen benadrukken dat onderzoek en ontwikkeling een openbare-dienstverplichting dienen te zijn, omdat in een vrije markt onderzoek een van de gebieden is die het meest in gevaar komen.
Er liggen amendementen over onderwerpen zoals duurzame energiebronnen, energie-efficiëntie en warmtekrachtkoppeling. Dat is essentieel. Er moet een gemeenschappelijke gedachte achter zitten en in deze richtlijn moeten verwijzingen worden opgenomen naar terreinen die misschien door andere richtlijnen moeten worden geregeld maar die hier ook genoemd moeten worden. We willen een integrale benadering en we wachten op een bevestiging van de Commissie dat deze maatregelen, die van even groot belang zijn als de richtlijnen, op zeer korte termijn deel van het programma zullen uitmaken. Daarom hopen we op een bescheiden succes in Barcelona zodat we op verantwoorde wijze verder kunnen werken aan een beheerste concurrerende markt en niet aan een ongecontroleerde wanorde.

De Palacio
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik wil beginnen met te zeggen dat de volledige verwezenlijking van de interne markt voor energie mijns inziens het belangrijkste economische agendapunt van de Europese Raad van Barcelona is. Ik ben dan ook van oordeel dat de stemming over deze verslagen van het Parlement bijzonder gelegen komt. Daarom dank ik de voorzitter van de Industriecommissie, de heer Westendorp, voor de enorme inspanningen die hij heeft geleverd om dit mogelijk te maken.
Ten tweede wil ik graag nader ingaan op de doelstellingen die wij met deze voorstellen beogen. Zoals de heer Linkohr terecht heeft gesignaleerd, klinkt het misschien allemaal een beetje contradictoir: het Europees liberaliseringsmodel berust in wezen op een gereguleerde deregulering, een gereguleerde liberalisering.
Deze doelstelling houdt in dat de Europese economie van alle marktelementen moet worden voorzien en tezelfdertijd een reeks fundamentele burgerrechten moet veiligstellen die onlosmakelijk verbonden zijn met het door ons nagestreefde maatschappijmodel van evenwicht, solidariteit en cohesie. De data voor de opening van de markt liggen reeds vast. Het is de bedoeling dat de elektriciteitsmarkt en de aardgasmarkt respectievelijk in 2003 en 2004 worden opengesteld voor industriële en commerciële klanten. De particuliere gebruiker zal vanaf 2005 een vrije keuze hebben.
Alle consumenten en producenten moeten zonder enige vorm van discriminatie toegang hebben tot de overdracht- en distributienetwerken. Daarom worden de overdracht- en distributiesystemen in het voorstel vanuit wettelijk oogpunt gescheiden van de productie en levering van aardgas en elektriciteit.
De tarieven voor de toegang tot het net moeten door de bevoegde nationale regelgevende instantie worden vastgesteld, bekendgemaakt en goedgekeurd. Elk van de lidstaten dient een onafhankelijke regelgevende instantie met een minimumaantal gemeenschappelijke bevoegdheden op te richten.
Met het voorstel voor een verordening betreffende de voorwaarden voor toegang tot het net voor grensoverschrijdende handel in elektriciteit willen wij enerzijds de grensoverschrijdende handel bevorderen en anderzijds een onaanvaardbare situatie uit de wereld helpen, zoals hier overigens al door verschillende sprekers en ook door de heer Mombaur is onderstreept, namelijk het bestaan van 15 verschillende elektriciteitsmarkten. Daarom moeten wij, zoals de heer Rapkay ook al zei, alles in het werk stellen om de feitelijke doelstelling van het onderhavige voorstel te verwezenlijken en een Europese markt voor elektriciteit en aardgas in het leven te roepen.
Er worden nog andere noodzakelijke acties genoemd. Het merendeel van deze maatregelen is op verzoek van de Europese Raad van Stockholm tot stand gekomen. Denkt u maar aan het eerste verslag over de verwezenlijking van de interne markt voor aardgas en elektriciteit, waaruit duidelijk is gebleken dat de verschillende openingsgraden en sterk uiteenlopende structurele maatregelen de concurrentie verstoren.
Bovendien heeft de Commissie in december 2001 een mededeling over energie-infrastructuren gepubliceerd waarin zij prioritaire aandachtspunten vaststelt en de lidstaten ertoe oproept om tussen nu en 2005 een minimale elektrische koppelleiding gelijk aan 10% van de geïnstalleerde productiecapaciteit te waarborgen.
Met het oog op een betere milieubescherming zal de Commissie in de loop van dit jaar twee aanvullende richtlijnen indienen. In die zin attendeer ik mevrouw McNally erop dat ik uiterlijk eind dit jaar namens de Commissie een richtlijn inzake WKK hoop te kunnen voorleggen om de ons allen bekende fraudepraktijken tegen te gaan die de kosten de hoogte in jagen en uiteindelijk tot meer energieverspilling leiden. Zoals gezegd is de genoemde richtlijn bedoeld een behoorlijk niveau van WKK in de Europese Unie te bevorderen.
Ten tweede wil ik ter aanvulling op de richtlijn inzake ondoelmatig energieverbruik in gebouwen ook graag een kaderrichtlijn betreffende de energie-efficiëntie van in gebouwen geïnstalleerde apparatuur en toestellen presenteren.
Mijnheer de Voorzitter, ik meen te mogen concluderen dat wij, gelet op de richtlijn betreffende de bevordering van elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen, het voorstel over energie-efficiëntie in gebouwen, de politieke verplichting om de milieuaspecten van het energieverbruik te eerbiedigen en het voorstel over biobrandstoffen, ernstige inspanningen leveren om de regels die de verwezenlijking van de interne markt voor energie en aardgas bevorderen en de markt beter doen functioneren te verenigen met een toename van de energie-efficiëntie en het respect voor de milieudimensie van het energieverbruik in Europa.
In verband met de onderhavige richtlijn en verordening wens ik de rapporteurs, de heer Turmes en de heer Rapkay, te feliciteren met hun degelijke en nauwgezette werk, ofschoon wij ons niet steeds kunnen vinden in de concrete aspecten van de ingediende amendementen. Wij zijn het evenwel allen eens met de algemene lijnen waaraan de wijziging van de momenteel van kracht zijnde richtlijnen moet beantwoorden. De geest en de doelstellingen zijn dezelfde.
Het verheugt mij dat het Parlement - in concreto de twee rapporteurs - de in het Commissievoorstel gesuggereerde richtsnoeren volgt, met name daar waar het de openingstermijnen, de ontvlechting van de netbeheerders en de bevoegdheden van de regelgevende autoriteiten betreft. Deze elementen zijn onontbeerlijk om het systeem optimaal te laten functioneren.
Over het geheel genomen kan de Commissie instemmen met de ingediende amendementen. Zij kunnen vrijwel allemaal integraal - op voorwaarde dat de formulering hier en daar wordt aangepast - of gedeeltelijk worden overgenomen. Ik heb het hier niet alleen over de amendementen waarin wordt aangedrongen op een versterking van de positie van de consumenten of de amendementen die aansturen op een betere definitie van het begrip openbare dienst - uiteraard met inachtneming van het subsidiariteitsbeginsel -, maar ook over de voorstellen voor een geformaliseerde samenwerking tussen regelgevende instanties en de amendementen die betrekking hebben op de bevoegdheden van de regelgevende autoriteiten
De Commissie plaatst evenwel enkele kanttekeningen bij de amendementen betreffende de niet-discriminerende toegang tot het net. Indien niet aan deze voorwaarde wordt voldaan, zullen de aardgas- en de elektriciteitssector van eerlijke mededinging verstoken blijven. Daarom pleiten wij in deze context voor de volgende maatregelen: wettelijke ontvlechting van netbeheerders - een voorstel dat door het Parlement wordt overgenomen - en toegang tot het net op basis van vooraf bekendgemaakte tarieven, niet langer via onderhandelingen.
De heer Van Velzen heeft zich bereid verklaard om de amendementen betreffende de toegang via onderhandelingen in te trekken. Ik ben hem daar dankbaar voor aangezien het debat hierdoor overzichtelijker wordt en deze concessie de weg naar een definitief akkoord opent.
Ook de suggestie om het voorstel op te splitsen in twee verschillende teksten, één voor elektriciteit en één voor aardgas, is voor de Commissie onaanvaardbaar aangezien de onderlinge afhankelijkheid van deze twee markten steeds groter wordt en bij de nieuwe elektriciteitsproductie hoofdzakelijk aardgas als brandstof wordt gebruikt.
De Commissie hecht uitzonderlijk belang aan het amendement betreffende de financiering van ontmantelingsactiviteiten in de nucleaire sector. Zij is zich ervan bewust dat er op om het even welk moment middelen beschikbaar moeten zijn om toekomstige ontmantelingsactiviteiten te financieren, met name ten behoeve van de interne markt voor energie. Tezelfdertijd moeten wij waarborgen dat deze bedragen ook daadwerkelijk voor de genoemde doeleinden worden aangewend. Met deze middelen wordt een specifieke, welomlijnde doelstelling nagestreefd die hoe dan ook moet worden geëerbiedigd. Teneinde voor deze kwestie een afdoende oplossing te vinden verbindt de Commissie zich ertoe om in de loop van de komende maanden een voorstel in te dienen, voordat de besprekingen over deze richtlijn en verordening in het Parlement worden afgerond. Dit aspect is geheel in lijn met het garantie- en veiligheidssysteem voor gebruik en behandeling van kernenergie. Er moeten in een passend kader garanties worden geboden voor de beschikbaarheid van deze financiële middelen. Wij zijn momenteel op zoek naar de beste juridische formule om een voorstel in die richting te doen.
Mijn felicitaties ook aan de heer Mombaur voor het uitstekende werk dat hij in het kader van de verordening heeft verricht. De Commissie kan zich vinden in het merendeel van de ingediende amendementen, op voorwaarde dat hier en daar een kleine wijziging wordt aangebracht. Dat is bijvoorbeeld het geval met de amendementen waarin wordt aangedrongen op de oprichting van een adviesgroep van nationale regelgevende instanties of de vaststelling van specifieke regels voor de zogenaamde nationale koppelleidingen.
Met de volgende amendementen hebben wij meer moeite. Bijvoorbeeld met amendement 19, waarin wordt voorgesteld om de geldigheid van de in de verordening bedoelde bepalingen betreffende het Regelgevend Comité te beperken tot een periode van vier jaar, waarna het Parlement en de Raad verondersteld worden de kwestie opnieuw onder de loep te nemen op basis van een Commissievoorstel. Ik weet dat het Parlement zich van een dergelijke sunset clause heeft bediend in het kader van de regelgeving voor financiële diensten en het verslag-Lamfalussy, maar voorzitter Prodi heeft zelf op 5 februari jongstleden in zijn verklaring ten overstaan van het Parlement duidelijk onderstreept dat dit geen gewoonte mag worden en geen precedent mag scheppen. Desondanks kunt u ervan op aan dat de Commissie het akkoord met het Europees Parlement over de modaliteiten voor de toepassing van de comitologie zal naleven en alles in het werk zal stellen om de betrekkingen met het Parlement in het kader van de in de verordening betreffende de toegang tot het net voor grensoverschrijdende handel in elektriciteit bedoelde procedure in alle openheid te laten verlopen.
Met de amendementen 5, 6, 7, 16, 20, 22, 23, 24 en 25 wordt getracht om alle in de verordening vervatte verwijzingen naar de regelgevende instanties van de lidstaten te schrappen en te vervangen door het neutralere bevoegde instantie. Ik kan met deze amendementen niet instemmen omdat het beleid van de Commissie terzake berust op het beginsel dat alle landen één of meerdere regelgevende instanties moeten aanduiden die met het oog op de toepassing van de verordening een fundamentele rol spelen. Bovendien kan men stellen dat deze amendementen strijdig zijn met de oprichting van een advieslichaam bestaande uit nationale regelgevende instanties zoals elders door de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie wordt voorgesteld in een reeks amendementen die overigens op de goedkeuring van de Commissie kunnen rekenen. De door de Commissie voorgelegde formule laat evenwel voldoende ruimte voor subsidiariteit zodat elke lidstaat zelf de meest aangewezen oplossing kan toepassen.
Wij kunnen evenmin akkoord gaan met de amendementen over de behandeling van in nationale tariferingstelsels geïntegreerde productieactiviteiten. Dit soort productie moet op passende wijze behandeld worden in het kader van de nationale tariferingstelsels, met inachtneming van de in de verordening genoemde beginselen van niet-discriminatie en kostentransparantie en de richtlijn betreffende de bevordering van elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen, aangezien dat in de praktijk de belangrijkste productieactiviteit is. Het is derhalve geen goed idee om geïntegreerde producenten en bloc vrij te stellen van de verplichting om bepaalde tarieven te betalen en af te stappen van de individuele behandelingsmethode, waarbij de situaties geval per geval worden beoordeeld.
In drie andere amendementen wordt voorgesteld om de tekst van de verordening te preciseren. Er wordt gevraagd om de harmonisatie van de tarieven voor toegang tot het nationaal net te beperken tot de tarieven voor producenten en er wordt om een verlaging van de desbetreffende tarieven verzocht. Deze bepaling lijkt ons te restrictief. De nationale tarieven moeten geharmoniseerd worden op grond van de algemene tariferingstructuur, met inachtneming van de eigen kenmerken van de afzonderlijke nationale netwerken. Daarom kunnen wij dit amendement niet overnemen.
Wij achten het niet raadzaam de inwerkingtreding van de verordening afhankelijk te stellen van de inwerkingtreding van de richtlijn, zoals in amendement 35 wordt gesuggereerd. De grensoverschrijdende handel moet hoe dan ook worden bevorderd, ongeacht het feit of de huidige richtlijn inzake elektriciteit en aardgas al dan niet wordt geamendeerd.
Mijnheer de Voorzitter, tot besluit wil ik onderstrepen dat de stemming over deze teksten een buitengewoon belangrijke aangelegenheid is. De hoofdlijnen kunnen op een brede steun rekenen en het Parlement en de Commissie zijn het grotendeels eens over het maatregelenpakket. Ik hoop dat de onderhandelingen in Barcelona aan dit dossier een nieuwe impuls geven en dat het Parlement, de Raad en de Commissie in hun besprekingen resoluut kiezen voor deze gereguleerde liberalisering van de elektriciteits- en de aardgassector, zoals de heer Adam overigens ook al zei. Op die manier zullen wij een fundamentele bijdrage leveren aan de verwezenlijking van de interne markt en de versterking van het concurrentievermogen van de Europese economie.

Turmes (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, ik heb een motie van orde. Als een van de rapporteurs in het debat dat we zojuist hebben gehad, wil ik erop wijzen dat de omstandigheden waaronder dit debat heeft plaatsgevonden, belachelijk zijn. Toen ik begon te spreken, waren er slechts drie leden in het Parlement aanwezig en de commissaris had geen tijd om zich bij ons te voegen omdat dit Parlement niet in staat was een duidelijke aanvangstijd voor dit debat aan te geven. Ik had als rapporteur slechts tweeënhalve minuut en mijn collega, de heer Rapkay, had ook tweeënhalve minuut, om een richtlijn inzake de Europese markt voor elektriciteit en gas toe te lichten. En terwijl we luisteren naar de antwoorden van de commissaris is er zoveel kabaal dat het bijna onmogelijk is haar te verstaan. Mijnheer de Voorzitter, ik verzoek u het debat zo te organiseren dat er op een waardige manier kan worden gedebatteerd.
De Voorzitter.
Wat betreft uw vraag over de organisatie van debatten: in de Conferentie van voorzitters hebben we een uitgebreide, informele bespreking gehad over het creëren van meer ruimte voor debatten. Dit heeft te maken met onze stemprocedures en dergelijke. Over enige tijd hebben we ook het verslag van de heer Corbett, dat ons in dit opzicht verder kan helpen. Het creëren van meer ruimte voor debatten heeft prioriteit en ik hoop dat het er in de nabije toekomst van zal komen.
Ik kan alleen maar zeggen dat ik het volledig eens ben met uw opmerking over een waardige manier van debatteren. Telkens als ik als Voorzitter fungeer, dring ik er zoveel mogelijk op aan dat er op een wijze die het Parlement waardig is naar de sprekers wordt geluisterd.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.
De Voorzitter.
Wij gaan nu over tot de stemming.
Vereenvoudigde procedure: 
Voorstel, namens de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken , voor een verordening van de Raad tot vaststelling van een algemeen kader voor communautaire activiteiten ter vergemakkelijking van de totstandbrenging van een Europese justitiële ruimte in burgerlijke zaken (15532/2001 - C5-0021/0109 (CNS))
(Het Parlement keurt het aldus gewijzigde voorstel van de Commissie goed)

Verslag (A5-0034/2002) van mevrouw Redondo Jiménez, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid , over 
het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van verordening (EEG) nr. 3528/86 van de Raad betreffende de bescherming van de bossen in de Gemeenschap tegen luchtverontreiniging (COM(2001) 634 - C5-0551/2001 - 2001/0267(COD)) 
en 
het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van verordening (EEG) nr. 2158/92 van de Raad betreffende de bescherming van de bossen in de Gemeenschap tegen brand (COM(2001) 634 - C5-0552/2001 - 2001/0268(COD))
(Het Parlement neemt bij opeenvolgende stemmingen de twee wetgevingsresoluties aan)
Aanbeveling voor tweede lezing (A5-0052/2002), namens de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme, betreffende de wetgevingsresolutie van het Europees Parlement betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de verordening van het Europees Parlement en de Raad houdende wijziging van verordening (EG) nr. 2027/97 van de Raad betreffende de aansprakelijkheid van luchtvervoerders bij ongevallen (10794/1/2001 - C5-0641/2001 - 2000/0145(COD)) (rapporteur: mevrouw Sanders-ten Holte)
(De Voorzitter verklaart het gemeenschappelijk standpunt te zijn goedgekeurd)
Verslag (A5-0070/2002) van Lord Inglewood, namens de Commissie juridische zaken en interne markt, over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende de toepassing van internationale standaarden voor jaarrekeningen (COM(2001) 80 - C5-0061/2001 - 2001/0044(COD)) 
Vóór de stemming:

Inglewood (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, als het Parlement mijn aanbeveling opvolgt - wat ik hoop - leidt dit tot een uitkomst die de Commissie juridische zaken was overeengekomen en die door de Commissie en de Raad kan worden aanvaard. Het patroon van de stemlijst is ietwat ondoorzichtig omdat het om een gecompliceerde tekst gaat en de voorstellen te maken hebben met redactionele punten. Ik heb geprobeerd hier open over te zijn en ik weet dat de socialistische fractie zich hier zorgen over heeft gemaakt. Vanochtend heb ik gesproken met de heer Berenguer, de schaduwrapporteur, die nu, naar ik meen, kan bevestigen dat hij het eens is met mijn voorstel om tegen de tweede helft van amendement 3 en tegen amendement 6 te stemmen. Als mijn voorstel wordt opgevolgd, kan deze belangrijke tekst in één lezing worden aangenomen.

Berenguer Fuster (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik beaam de woorden van Lord Inglewood: de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten zal tegen het tweede gedeelte van amendement 3 en amendement 6 stemmen. Ik ben van oordeel dat dit de samenhang van de tekst ten goede komt. Ik maak van de gelegenheid gebruik om Lord Inglewood te feliciteren met het uitstekende werk dat hij heeft verricht.

Paciotti (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, ik stel een mondeling amendement voor: het deel waarin gezegd wordt dat de Europese toezichthouder 'gebonden is door de doelstelling van verordening nr. 1049?, kan volgens mij beter vervangen worden met de zinsnede 'gebonden door het communautair recht, waaronder verordening nr. 1049?. Waar verder staat dat 'het gebonden is door het Verdrag op grond waarvan het besluitvormingsproces van de Unie zo open mogelijk moet zijn? stel ik voor: 'gebonden door de bepalingen van het Verdrag die betrekking hebben op de bescherming van de basisrechten en basisvrijheden en die bepalen dat het besluitvormingsproces van de Unie zo open mogelijk moet zijn.? Ik hoop dat men hier geen bezwaar tegen heeft.

Paciotti (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wilde voorstellen om de stemming over de wetgevingsresolutie uit te stellen. Het gaat hier om een besluit dat onder een interinstitutioneel akkoord valt, hetgeen inhoudt dat het Parlement, de Commissie en de Raad het met elkaar eens moeten zijn. Echter, de tekst die vandaag is aangenomen luidt anders dan de tekst die de Commissie had voorgesteld en waar, voorzover ik weet, de Raad zich ook achter had geschaard. Daarom vraag ik of de stemming over de wetgevingsresolutie uitgesteld kan worden, om te zien of de andere instellingen akkoord gaan met ons standpunt, of in ieder geval om te proberen een gemeenschappelijk standpunt uit het vuur te slepen.

Bonde, Krarup, Okking en Sandbæk (EDD)
Wij stemmen tegen het verslag omdat er sprake is van een verordening en niet van een richtlijn. De nationale situaties en verschillen vereisen flexibiliteit, wat met een richtlijn veel beter verwezenlijkt had kunnen worden.

Fatuzzo (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, gisterenochtend tijdens een uitzending van het Milanese televisiestation Telelombardia heeft mevrouw Lucia, die gepensioneerd is, mij verteld dat zij het slachtoffer is geworden van een zakkenroller. Zij had toen net haar pensioen geïncasseerd, zoals zij iedere maand pleegt te doen. Nu haar geld is afgepakt, weet ze niet hoe ze de eindjes aan elkaar moet knopen. Nu zult u vragen: wat heeft dat nou te maken met het verslag-Paciotti over de bescherming van gegevens? Tja, dit voorval schoot mij te binnen en ik zei toen tegen mezelf: 'het is inderdaad een goed idee om voor het verslag-Paciotti over gegevensbescherming te stemmen, want het gaat om een heel belangrijke kwestie, maar wanneer zal er eindelijk sprake zijn van bescherming van bejaarden?? Dit is vooral belangrijk voor arme gepensioneerden die op het moment dat zij hun pensioen innen het doelwit worden van misdaad en geweld, want voor die oude mensen pakt zoiets nog extra rampzalig uit. Ik hoop dat mevrouw Paciotti na afronding van het vraagstuk van de gegevensbescherming zich zal buigen over het probleem van de bescherming van gepensioneerden.

De Voorzitter.
Ik wil de heer Fatuzzo bedanken voor de ingenieuze manier waarop hij zijn favoriete onderwerp heeft ingeleid.
Verslag-Färm (A5-0068/2002)

Fatuzzo (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, er valt altijd veel te zeggen over de begroting van de Commissie, evenals over de begroting van het Parlement en alle andere Europese instellingen. Ik zal het hoe dan ook beperkt houden. Ik heb weliswaar voorgestemd, maar ik hoop dat de Commissie heel gauw geld zal uittrekken om alle werknemers die in de Europese Unie en de kandidaat-landen wonen, voorlichting te geven over hun pensioenrechten. Het is namelijk zo dat heel veel burgers dikwijls niet op de hoogte zijn van de regels en wetten van hun land en zij weten dan niet hoe zij ergens aanspraak op kunnen maken. Afgezien daarvan hoop ik dat wij gauw een Europees televisiestation krijgen dat de werkzaamheden van ons Parlement uitzendt en onder meer ook wat er in dit Huis gebeurt tijdens de stemverklaringen, zoals op dit moment. Ik geloof dat dit interessant en leerzaam kan zijn.

Figueiredo (GUE/NGL)
Als we de in het verslag-Färm opgenomen richtsnoeren bekijken, lijkt het onwaarschijnlijk dat de begroting voor 2003 veel van de twee voorgaande zal verschillen. Dat betekent dat we met een verwijzing naar het Stabiliteitspact wederom een veel te krappe begroting zullen krijgen. Terwijl er elk jaar weer nieuwe prioriteiten en dus ook nieuwe verantwoordelijkheden bijkomen, blijven we vasthouden aan een beleid waarbij communautaire middelen voor reeds bestaande prioriteiten worden overgeheveld naar nieuwe prioriteiten en vice-versa. We willen de Europese Unie met meer dan tien landen uitbreiden - maar dan wel met dezelfde middelen, of, indien mogelijk, met minder middelen. Dit is onaanvaardbaar.
De financiële vooruitzichten moeten beslist herzien worden, niet alleen om het principe van economische en sociale cohesie veilig te stellen, maar ook om ervoor te zorgen dat de begroting er één wordt die de middelen herverdeelt en er daarbij voldoende toekent aan de het samenwerkings- en ontwikkelingsbeleid. De rapporteur geeft dit jaar prioriteit aan de uitbreiding, maar hij blijft steken in allerhande administratieve kwesties, zonder enige kritiek uit te oefenen op de Commissievoorstellen voor de financiering van de uitbreiding. De rapporteur laat verder na aan te dringen op de overdracht van de toewijzingen voor de toetredingen in 2002 en 2003. In plaats daarvan geeft hij prioriteit aan de communautisering van de derde pijler, justitie en binnenlandse zaken. Hij pleit voor extra middelen voor Europol en Eurojust, en de versterking van de buitengrenzen, maar vergeet daarbij de meest essentiële sociale doelstellingen - werkgelegenheid en de verbetering van de levensomstandigheden. Verder maakt hij zich zorgen over de uitvoering van de begroting, vooral waar het de structuurfondsen betreft. Hij draagt evenwel geen ideeën voor een oplossing aan, en dringt dus ook niet aan op een verhoging van de betalingen om aldus een behoorlijke uitvoering van de begroting zeker te stellen. Het verslag maakt verder geen melding van de hervorming van het visserijbeleid, terwijl het hervormde beleid reeds in 2003 ingevoerd gaat worden (vandaar het door ons ingediende voorstel). Bovendien wordt nu de deur geopend voor de cofinanciering van het gemeenschappelijk landbouwbeleid. Het verslag is verder heel onduidelijk over de financiering voor rubriek 4 (extern beleid), en dat terwijl de er steeds meer prioriteiten bijkomen (Palestina, Timor, Afghanistan, Argentinië, de Balkan, het Middellandse-Zeebekken, de humanitaire hulp), zonder dat er daarvoor extra middelen worden vrijgemaakt.
De rapporteur maakt niet duidelijk of hij nu voor herverdeling of verhoging van de middelen is. We hebben daarom niet voor kunnen stemmen.

Meijer (GUE/NGL)
. Het Europees Parlement mag over alles praten, maar een echt parlement heeft het recht van initiatief en het laatste woord over coalitievorming, wetgeving en begroting. In de EU wordt onderscheid gemaakt tussen verplichte en niet-verplichte uitgaven en valt de omvangrijke landbouwbegroting buiten de parlementaire zeggenschap. Bovendien wordt door middel van de structuurfondsen geld dat afkomstig is uit de rijke lidstaten via de bureaucratie in Brussel teruggepompt naar diezelfde rijke staten. De omvang van de begroting wordt steeds kunstmatig verlaagd door de Raad. Geld voor militaire avonturen buiten het EU-grondgebied en herstel van door die oorlogen aangerichte schade in Servië, Kosovo en Afghanistan wordt onttrokken aan eerder vastgelegde bestemmingen. Terecht hebben leden van verschillende EP-fracties kritiek op deze ondoorzichtige en niet door de kiezers te beïnvloeden gang van zaken. Maar het zijn hun partijgenoten in Raad en Commissie die voor het ontstaan van deze waanzin verantwoordelijk zijn en die daarin maar steeds geen verandering willen brengen. De begrotingscommissie zoekt nu naar middelen om de gevolgen van de verwachte verdubbeling van het aantal officiële talen tegen de laagst mogelijke kosten op te vangen, onder meer door tolken op afstand te plaatsen die bovendien moeten gaan vertalen naar andere talen dan hun moedertaal. Kwalitatief slechte vertalingen en overbelasting van werknemers kunnen dit probleem niet oplossen.

Lulling (PPE-DE)
In paragraaf 15 van het verslag-Stenmarck geeft het Parlement aan dat het niet tevreden is met de verdeling van de ambtenaren van het Parlement over drie plaatsen. Dat is namelijk niet bepaald bevorderlijk voor een verbetering van de toewijzing van de human ressources. Het Parlement wijst er bovendien met name op dat het behoud van een bepaald aantal functies in Luxemburg tot een onnodige verdubbeling van het aantal arbeidsplaatsen leidt. Verder hoopt het Parlement volgens het verslag dat de verdeling van de arbeidsplaatsen door de aankomende uitbreiding wordt verbeterd.
Wat heeft dat te betekenen? Met deze alinea wordt duidelijk de overeenkomst van Edinburgh ondergraven inzake de verdeling van de zetels van de drie Europese instellingen waarbij het Secretariaat-generaal van het Europees Parlement in Luxemburg werd gevestigd. Het is niet aan het Parlement om deze beslissing direct of indirect in twijfel te trekken en al helemaal niet via een paragraaf in een verslag over de begroting. De enige instelling die daartoe bevoegd is en blijft, is de Europese Raad en voorzover ik weet houdt die nog steeds vast aan zijn besluit van 1992.

Poos (PSE)
Aangezien paragraaf 15 van het verslag-Stenmarck over het voorontwerp van raming van het Europees Parlement voor 2003 gedeeltelijk gehandhaafd bleef, zag ik het als mijn plicht daarover te stemmen.
Deze paragraaf, die na een amendement van een Britse conservatief door de commissie werd opgenomen, is namelijk een provocatie tegen de integriteit en onpartijdigheid van het Europees openbaar ambt en een aanval op de werklocatie Luxemburg van het Parlement.
Degenen die hun afkeer van het Europese eenwordingsproces niet onder stoelen of banken steken, zouden in ieder geval de historische waarheid en de legaliteit die uit de Verdragen voortvloeit, moeten eerbiedigen.

De Voorzitter.
Hiermee zijn de stemverklaringen beëindigd.
(De vergadering wordt om 12.54 uur onderbroken en om 15.00 uur hervat)

De Voorzitter. -
Aan de orde is het verslag (A5-0053/2002) van de heer Jarzembowski, namens de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de vaststelling van regels en procedures met betrekking tot de invoering van geluidgerelateerde exploitatiebeperkingen op luchthavens in de Gemeenschap (COM(2001) 695 - C5-0667/2001 - 2001/0282(COD)).

Jarzembowski (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de vice-voorzitter, dames en heren, geachte toeschouwers op de tribunes, wij houden ons thans bezig met een voorstel van de Commissie inzake verdere beperking van lawaai op en rond luchthavens. Wij nemen daarmee een overeenkomst over die in de herfst van vorig jaar op de ICAO-conferentie werd goedgekeurd en die wereldwijd van kracht is. Natuurlijk heb ik persoonlijk bepaalde bedenkingen, omdat op de ICAO-conferentie een systeemwijziging werd aangebracht. Daar werd afgestapt van het plan om bepaalde vliegtuigtypes volledig af te keuren of het gebruik ervan stop te zetten. Zo werd naar een zogenaamd evenwichtig uitgangspunt overgestapt. Dat houdt in dat niet naar de vliegtuigen, maar naar de situatie op het gebied van lawaai van elke luchthaven wordt gekeken, en in het licht daarvan beperkingen worden opgelegd.
Los van dit algemene voorbehoud - na vijf jaar wordt deze regeling herzien - is onze commissie van mening dat wij de wereldwijde afspraken van Montreal moeten uitvoeren om tot een evenwichtige oplossing voor elke luchthaven te komen. Deze vorm van lawaaibeperking is voor elke luchthaven anders en geeft ons tegelijkertijd de mogelijkheid de hushkit-verordening op te heffen. Die hushkit-verordening zal voor problemen met de VS en andere derde landen zorgen doordat ze een automatische bevriezing van de aanvliegrechten van deze vliegtuigen vanaf 1 april van dit jaar inhoudt.
Aangezien wij sedert Montreal over een nieuw en evenwichtig uitgangspunt beschikken, kunnen wij van deze hushkit-verordening afzien en zo het conflict met de VS beëindigen. Ik wil daarbij nogmaals hardop zeggen dat de Amerikanen, als wij onze hushkit-verordening intrekken, niet mogen vergeten ook hun bezwaren overeenkomstig artikel 84 in te trekken.
Met het oog op de termijn van 1 april moesten wij de wet snel behandelen. Dit is uitstekend gelukt. In het begin waren er bepaalde problemen inzake bevoegdheid met de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming, maar wij zijn het erover eens geworden dat de Milieucommissie een advies zou opstellen. Wij hebben dat advies aanvaard en een niet-officiële trialoogprocedure met de rapporteur voor advies van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming gevolgd, zodat er in het Parlement ook geen sprake was van een conflict tussen milieu en vervoer. Ik dank de vice-voorzitter en de vertegenwoordigers van de Raad van ganser harte voor de goede afloop van de informele trialoogprocedure.
Ik wijs het Parlement op twee technische wijzigingen die ik morgen zal voorstellen. Wij hebben door de snelheid en vlotheid van de procedure twee redactionele fouten gemaakt. Er zijn tegenstrijdigheden tussen wat wij met de Raad hebben afgesproken en wat in de voorstellen staat. Wij zullen dat echter rechtzetten.
Het Parlement heeft het op twee belangrijke punten gehaald. Wij hebben de definitie van grootstedelijke luchthavens doen wijzigen. Tot nu toe waren grootstedelijke luchthavens alleen luchthavens waarnaast zich nog een uitwijkluchthaven bevond. Daardoor waren er bijna geen grootstedelijke luchthavens. Wij hebben de definitie uitgebreid door de alternatieve luchthaven als vereiste te schrappen. Om conflicten met de Amerikanen te voorkomen zijn wij echter niet te ver gegaan en hebben wij gezegd dat grootstedelijke luchthavens luchthavens zijn zoals die in bijlage 1 worden gedefinieerd. Die definitie kan door de lidstaten samen met de Commissie worden gewijzigd. Zo is het mogelijk voor bijzonder belaste gebieden en luchthavens verscherpte lawaaivoorschriften in te voeren. De algemene eis om van min 5 EPNdB tot min 8 EPNdB te verscherpen zou echter, en ik richt mij nu vooral tot de sociaal-democraten in de zaal, niet alleen tot een conflict met de VS leiden, maar ook interne problemen tot gevolg hebben. De lidstaten zijn immers helemaal niet geneigd zulk een verscherping te aanvaarden, en ook de luchthavens willen dat op dit ogenblik niet. Wij moeten het voorlopig dus bij min 5 houden. Waar de situatie moeilijk is, kan de definitie van grootstedelijke luchthaven als middel worden gebruikt. Ik verzoek het Parlement daarom nadrukkelijk het compromis met de Raad niet in gevaar te brengen.
In de tweede plaats hebben wij - dat zeg ik ook tegen alle ecologen in het Parlement - van de Raad de toestemming gekregen om, met het oog op de herziening over vijf jaar, nu reeds vast te leggen dat wij na die vijf jaar een strenger regime dan min 5 nastreven. Wij hebben dus een duidelijk teken gegeven dat wij met de kwetsbaarheid en gezondheid van de burger rekening willen houden. Diezelfde burger wil echter op vakantie gaan, of naar het Europees Parlement vliegen. Er moet dus een compromis worden gevonden tussen de belangen van de mensen die willen vliegen, en van hen die in de buurt van luchthavens wonen. Ik geloof dat wij dat compromis hebben gevonden.
Ik verzoek het gehele Parlement daarom vriendelijk om morgen het resultaat dat wij, met de hulp van de bemiddelingsdiensten van de Commissie, met de Raad hebben bereikt, op overtuigende wijze goed te keuren, zodat wij dit moeilijke en met het oog op het buitenlands beleid zeer belangrijke dossier reeds in eerste lezing kunnen afsluiten.

Blokland (EDD)
Voorzitter, het onderwerp vliegtuiglawaai blijkt nogal eens aanleiding te geven tot conflicten, conflicten tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten en conflicten tussen commissies in het Europees Parlement.
De oplossing van het conflict met de Verenigde Staten is heel dichtbij. Morgen kan de plenaire vergadering eenvoudig het conflict beëindigen door het compromis dat met de Raad bereikt is, te aanvaarden. Wat de Milieucommissie betreft, zal dit geen groot probleem zijn aangezien de volgende vier punten naar tevredenheid zijn opgelost.
Ten eerste, de mogelijkheden om een luchthaven als grootstedelijke luchthaven aan te merken, zijn verruimd. Dit is positief voor de bestrijding van geluidsoverlast aangezien de grootstedelijke luchthavens verdergaande maatregelen mogen nemen.
Ten tweede, de onderzoeksverplichtingen uit bijlage II zijn nu zodanig geformuleerd dat ze geen onnodige barrières voor maatregelen vormen.
Ten derde, de mogelijkheid is gecreëerd om na vijf jaar een volgende fase vliegtuigen te kunnen weren.
Ten vierde, de uitzonderingsregeling voor ontwikkelingslanden is nu beperkt tot een termijn van tien jaar.
In totaal zijn er 33 compromisamendementen ingediend waardoor de meeste amendementen van de Milieucommissie kunnen vervallen. Ik heb echter alleen nog de eerste twee amendementen van de Milieucommissie ter aanvulling ingediend. Milieu-overwegingen dienen namelijk overeenkomstig artikel 6 van het Verdrag geïntegreerd te worden in het transportbeleid.
Zoals de rapporteur, de heer Jarzembowski al opmerkte zijn er nog een paar kleine wijzigingen, mondelinge toevoegingen aan de amendementen die zijn ingediend en ook de wijziging van amendement 12 waardoor we tot volledige overeenstemming zijn gekomen.
Voorzitter, ik beveel de plenaire vergadering aan om morgen steun te verlenen aan het compromispakket zodat het wetgevingsproces in een lezing kan worden afgerond. Dit is belangrijk om een langslepend conflict met de Verenigde Staten over de hushkit-verordening op te lossen.
Tenslotte, wat het conflict tussen de commissies in het Europees Parlement betreft, kan ik niets anders concluderen dan dat dit verslag ten onrechte is toegewezen aan de regionale commissie. Gelukkig hebben we in goede samenwerking met de heer Jarzembowski overeenstemming met de Raad bereikt. We zullen dat conflict dan ook laten voor wat het was.

Oomen-Ruijten (PPE-DE).
Mag ik ook tegen collega Jarzembowski zeggen: eind goed, al goed. Het heeft me enorm plezier gedaan dat we uiteindelijk op dezelfde toonzetting zijn uitgekomen.
Voorzitter, geluidsoverlast rond vliegvelden is altijd een zeer emotioneel probleem voor de burgers die er rondom wonen en de heer Jarzembowski die in Hamburg woont, weet dat maar al te goed. Wat kun je daaraan doen? Er zijn twee soorten maatregelen. Eén, je kunt vliegtuigen ontwikkelen die een lage geluidsbelasting hebben, je kunt iets doen aan de dag- en nachtbelasting, aan het aantal vluchten dat je toelaat, je kunt het geluid meten - meten is weten - en je kunt bepaalde types vliegtuigen gaan weren. Dat hebben we gedaan, we hebben de lawaaimakers, de hushkits, geweerd en ik was daar ten volle voor.
Echter, wanneer je dat alles gedaan hebt, blijft er nog iets over, en dat is isoleren en zoneren. Isoleren en zoneren, kost ongelooflijk veel geld, handenvol geld. Niet alleen voor de overheid, want wat de overheid geeft moet uiteindelijk door de burgers opgebracht worden. Dat betekent dus dat we, toen er problemen kwamen met het weren van vliegtuigen, ons op nieuwe maatregelen moesten gaan bezinnen. De hushkit-verordening moest weg. Mevrouw de commissaris kon niet anders. Ze is gaan onderhandelen met de lidstaten en uiteindelijk is er iets nieuws uit de bus uitgekomen. Iets nieuws, dat ik op dit moment het voordeel van de twijfel geef.
En waarom het voordeel van de twijfel? Als we kijken naar de effecten die de nieuwe maatregelen die in ICAO-verband wereldwijd zijn afgesproken, niet alleen op de Europese bevolking maar ook op de bevolking in alle andere steden in de wereld hebben, denk ik dat het goed is dat we dit gedaan hebben.
Ik dank collega Blokland die in de Milieucommissie gezorgd heeft voor bepaalde aanscherpingen, die overigens ook door het EVP-deel van onze fractie heel hartelijk gesteund zijn in de Milieucommissie. Aanpassingen zijn er gekomen, aanscherpingen zijn er gekomen en, Voorzitter, ik moet u zeggen dat als ik elk dossier zo kan beëindigen als dit, ik het ook van harte met collega Jarzembowski eens zal blijven. En nu mevrouw de commissaris: heel veel succes.

Stockmann (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dames en heren, in de eerste plaats dank ik de rapporteur voor zijn samenhangend verslag en voor zijn compromisbereidheid. Wij zullen de meeste van zijn compromissen ook ondersteunen. Ik moet hem echter op één punt tegenspreken. Het gaat om de omgang met de Milieucommissie - die was juridisch weliswaar correct, maar politiek niet optimaal.
Wat het probleem zelf betreft, heeft een derde van alle Europese luchthavens momenteel te kampen met toenemende lawaaiproblemen evenals met groeiend luchtverkeer. In de voorbije tien jaar is het aantal vluchten verdubbeld. Een nieuwe verdubbeling zal wellicht nog minder tijd in beslag nemen. Vliegen wordt immers iets alledaags. Ik denk alleen al aan de goedkope luchtvaartmaatschappijen, de uitbreiding naar het oosten en andere thema's, die ons snel over het dieptepunt in de sector na 11 september heen zullen helpen. De eerste aanwijzingen van groei zijn al merkbaar.
In de steden nemen de lawaaiproblemen door de groei van het verkeer toe, en in de concentratiegebieden zal ook de bevolkingsdichtheid toenemen. Tegelijkertijd groeit ook het -verlangen naar meer levenskwaliteit, wat wil zeggen dat de aanvaarding van extra geluidsoverlast afneemt. Daarom is het zinvol dat wij hier naar een zo doeltreffend mogelijke ontwerprichtlijn streven. Het is zinvol internationale overeenkomsten te sluiten, want het gaat om een wereldwijde sector. De ICAO-overeenkomst over het nieuwe vierde hoofdstuk werd moeizaam bevochten, maar heeft geen onmiddellijk effect. Het is daarom goed dat wij deze extra mogelijkheden creëren voor bedrijfsbeperkingen op individuele luchthavens, waardoor daar strengere geluidsemissienormen mogelijk worden.
Belangrijk is ook dat wij in de ICAO een sterkere rol spelen. Er komen immers nog meer internationale overeenkomsten en wij mogen ook nog meer internationale conflicten verwachten. Het is daarom echt belangrijk te onderzoeken hoe wij sterk willen worden. Ik denk aan het 'open sky'-akkoord, en aan wat vandaag nog met betrekking tot gesubsidieerde vliegtuigen uit derde landen op de agenda staat.
Anderzijds heeft het eigenlijk geen zin - wij zijn niet in nood - de parlementaire procedure te verkorten. Ook in de VS zal men immers inzien dat parlementaire procedures tijd vergen. Drie punten zien wij een beetje anders. In de eerste plaats willen wij dat nog duidelijker wordt vastgelegd dat over vijf jaar, na de herziening, de tendens een verhoging van de grenswaarden zal zijn. Wij willen dat die acht decibel nu reeds worden vastgelegd. In de tweede plaats moeten de nodige bedrijfsbeperkingen zo snel mogelijk van kracht worden. Dat moet sneller gebeuren dan de Commissie heeft voorgesteld - ik vertolk hier eerder de mening van onze fractie dan die van mijzelf. In de derde plaats moeten wij het wellicht nogmaals over de grootstedelijke luchthavens hebben. Het met de Raad en de Commissie bereikte compromis om de definitie uit te breiden, zodat niet alleen de oorspronkelijke vier, maar alle luchthavens met intracommunautair verkeer in concentratiegebieden erdoor worden omvat, lijkt mij juist - en ik geloof dat ook onze fractie het inmiddels, zij het na enig debat, zal ondersteunen.
Tot besluit nog twee opmerkingen. Er moeten verdere internationale overeenkomsten over vliegtuigmotoren komen. Ook in de context van de slot-verordening zullen wij het nog over lawaai hebben, namelijk over totaalgeluidsbeheer. Dat wordt spannend. Ik ben ervan overtuigd dat wij in de volgende ronde tot solide compromissen zullen komen. Nogmaals veel dank aan de rapporteur.

Sterckx (ELDR).
Voorzitter, mevrouw de commissaris, is dit het ideaal? Ik denk het niet. Ik denk dat dit in de huidige omstandigheden wel het beste is dat we op papier kunnen krijgen. Je kunt altijd zeggen : we gaan alleen voor de Europese Unie een reeks normen maken en we gaan die dan zo streng maken dat wij dan wel gelukkig zijn, terwijl ze een doorsnee bedrijf het werken onmogelijk maken. We hebben voor de keuze gestaan. We hebben een discussie gevoerd over internationaal, mondiaal of Europees. Ik denk dat we in de huidige omstandigheden een verstandige keuze hebben gemaakt. Het is trouwens onder druk van wat wij gezegd hebben dat men op internationaal niveau naar die strenge norm is gegaan. Als alle lidstaten die norm in de ICAO aanvaard hebben, lijkt het mij noodzakelijk dat wij er als communautaire instelling voor zorgen dat dit ook wet wordt in de Unie. Ik ben het met dat principe in elk geval eens en ik denk dat de rapporteurs, zowel die van de Vervoerscommissie als die van de Milieucommissie - en ik ben lid van de twee commissies, dus ik voel niet de schizofrenie die sommige collega's hier wel voelen, ik voel mij gelukkig aan de twee kanten - goed werk hebben verricht. Ook omdat in de richtlijn de nodige flexibiliteit zit, omdat er voorzien is in een systeem waarbij je per luchthaven kan gaan werken, waarbij je maatregelen kan kiezen en waarbij je dat kan doen in een Europees kader, zodat de mensen die last hebben van lawaai tot op zekere hoogte gelijk behandeld worden . Dat is immers uiteindelijk de bedoeling van ons werk: ervoor zorgen dat mensen er zo weinig mogelijk last van hebben en we twee dingen die eigenlijk onverzoenbaar zijn, toch tot op zekere hoogte met mekaar kunnen verzoenen.
De herziening na vijf jaar. Die wordt strenger, maar ik vind niet dat we nu al een limiet moeten vaststellen. Ik denk dat dit zeer onverstandig zou zijn. Ik denk dat dit trouwens ook het hele voorstel zou kunnen doen kelderen, hetgeen dus een hele slechte zaak is, want we moeten snel vooruitgaan. Het Parlement moet dit dus goedkeuren, zodat er vóór 1 april een wettekst is en we die hushkit-richtlijn kunnen intrekken.
Daarvoor moeten we nog eventjes kijken - en daar zijn we het erover eens - naar artikel 5, paragraaf 1. Dat gaan we doen en ik zou aan u, mevrouw de commissaris, een ding willen vragen. Kan u er niet voor zorgen dat we zo snel mogelijk een uniforme, communautaire meetmethode hebben voor dit soort lawaai, want die hebben we nog altijd niet? Ik denk dat u een voorstel zou moeten indienen over meetmethodes, zodat we overal objectief kunnen vaststellen hoe er moet gemeten worden, en dat geldt dan voor alle luchthavens op dezelfde manier. Ik denk dat dit ons ook een stap vooruit zal brengen in de gezamenlijke behandeling van dat probleem.

Lannoye (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, ik kan het enthousiasme van onze meeste collega's over het resultaat van deze ontwerprichtlijn helaas niet delen. Voor het beleid inzake het terugdringen van geluidsoverlast waarvan met name de omwonenden van luchthavens hinder ondervinden, betekent dit mijns inziens eerder een stap terug. Met dit voorstel wordt de verordening van de Raad die op 1 april 2002 van kracht zou worden namelijk opgeheven. Deze verordening voorziet in het bevriezen van het gebruik van de zogenaamde 'hushkit-vliegtuigen?. Dit zijn oude vliegtuigen waarbij weliswaar geluidbeperkingsvoorzieningen zijn aangebracht, maar waarvan de algehele prestaties als onvoldoende worden beschouwd. Deze verordening zal worden vervangen door een richtlijn die gebaseerd is op een zogenaamde 'evenwichtige aanpak? van het geluidsbeheer. In de praktijk komt deze aanpak er echter op neer dat de handelingsruimte van de lidstaten bij de bestrijding van geluidsoverlast wordt beperkt en dat de hushkit-vliegtuigen langer operationeel zullen blijven. Ongetwijfeld betekenen de door de Commissie vervoer voorgestelde en door de Commissie milieubeheer goedgekeurde amendementen een verbetering van de oorspronkelijke tekst. Desalniettemin bevinden wij ons in een situatie waarin de lidstaten die niets willen doen tegen de geluidsoverlast rond hun luchthavens in de praktijk een beleid van lawaaidumping zullen gaan voeren, dat zich de komende jaren nog dreigt uit te breiden gezien de huidige sterke toename van het luchtvervoer. Overigens is de regelgeving om specifieke acties te ondernemen dermate ingewikkeld dat initiatieven hierdoor zullen worden afgeremd.
Ik wil er in dit verband aan herinneren dat het Europees Hof voor de Rechten van de Mens omwonenden van de luchthaven Heathrow in Londen enkele maanden geleden in het gelijk heeft gesteld, toen zij zich over nachtelijk lawaai beklaagden. Het recht op een gezonde woonomgeving en het recht op slaap werden toen erkend als zijnde een mensenrecht. Ik ben derhalve van mening dat de Commissie, teneinde volledig in overeenstemming met dit besluit van het Hof voor de Rechten van de Mens te blijven, op korte termijn een nieuw initiatief dient te ontplooien. Er dient een richtlijn te komen die niet alleen de geluidsoverlast rond luchthavens beperkt, maar die tevens normen voor geluidsbelasting vaststelt. Pas dan zou er een harmonieuze situatie binnen de Europese Unie kunnen ontstaan.

Foster (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil mijn collega, de heer Jarzembowski, bedanken voor het vele werk dat hij heeft verricht. Zoals de heer Jarzembowski al heeft toegelicht, is het van zeer groot belang dat de oorspronkelijke hushkit-verordening binnen de vastgestelde tijd door deze richtlijn wordt herroepen. Aangezien de hushkit-kwestie sinds 1999, toen velen van ons zijn gekozen, en ook al vele jaren daarvoor, herhaaldelijk is besproken, zal het ongetwijfeld een opluchting zijn dat dit debat nu kan worden afgerond. Het is de moeite waard enkele van onze collega's eraan te herinneren dat, toen het akkoord tussen de EU en de VS tijdens de ICAO-vergadering te Montreal werd bereikt, alle lidstaten vertegenwoordigd waren en instemden met de voorstellen die werden ingediend. Deze voorstellen vroegen om een evenwichtige aanpak. Als we geloofwaardig willen overkomen, zou het belachelijk zijn om in dit Parlement terug te komen op wat toen is overeengekomen.
Als iemand die al dertig jaar dicht bij Heathrow, de drukste internationale luchthaven ter wereld, woont en die erkent dat deze succesvolle bedrijfstak veel welvaart en banen met zich meebrengt, vind ik het bijzonder teleurstellend dat enkele leden liever punten scoren voor hun partij dan dat ze de zaak vanuit een breder perspectief bekijken.
Het zou niet aanvaardbaar zijn dat een luchthaven binnen de EU legitieme luchtvaartmaatschappijen ervan weerhoudt vanuit hun luchthaven te opereren. Het besluit moet op lidstaatniveau worden genomen om te garanderen dat de vastgestelde regels op uniforme wijze worden toegepast. Als we in de toekomst echter iets aan de opstoppingen en de geluidsoverlast willen doen, stel ik voor dat de lidstaten en de lokale autoriteiten de verantwoordelijkheid op zich nemen voor de ruimtelijke ordening en goed nadenken voordat ze de luchtvaartindustrie tot zondebok maken voor hun eigen falen.
Tot slot: toen ik de extra amendementen doorlas, die grotendeels opnieuw door de Commissie milieubeheer zijn ingediend, vond ik het ietwat teleurstellend dat die leden het nodig vonden dat pad te bewandelen. Ik hoop dat ze goed over hun handelwijze zullen nadenken en de rapporteur steunen als we morgen over dit verslag stemmen. We moeten het hebben van internationale akkoorden en we moeten blijven werken aan het akkoord dat in Montreal is bereikt.

Bowe (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik heb tot nu toe goed geluisterd naar het debat en ik was zeer geïnteresseerd in wat de heer Stercks en de heer Lannoye zeiden. Om goed te kunnen begrijpen wat ze zeiden, moeten we naar het verleden kijken. Jarenlang ondernam de ICAO geen enkele actie om het probleem van de toenemende geluidsoverlast door vliegtuigen aan te pakken, dus ondernamen wij in dit Parlement actie en voerden de hushkit-verordening in die met ingang van april 2002 het gebruik verbiedt van vliegtuigen die achteraf niet zijn uitgerust met een geluiddemper - de zogenaamde hushkits. Toen werd er plotseling actie ondernomen. De Amerikanen dreigden met juridische stappen en sancties en de ICAO leek wakker te worden. De ICAO kwam met een voorstel voor nieuwe en betere geluidsnormen en richtsnoeren voor verstandige exploitatiebeperkingen rond luchthavens. Nu wordt echter van ons verwacht dat we onze verordening intrekken en dat we deze nieuwe richtlijn, die duidelijk veel minder ver gaat, aanvaarden en maar aannemen dat de ICAO zo spoedig mogelijk akkoord gaat met nieuwe internationale normen. Waarschijnlijk ga ik daar morgen bij de stemming wel mee akkoord omdat ik ook vind dat het beter is dan niets, maar we kunnen niet veel meer dan enkele kleine verbeteringen tegemoet zien en dan zijn het alleen nog maar mogelijke verbeteringen.
Ik moet zeggen dat ik er niet van overtuigd ben dat er op international vlak echt iets zal verbeteren, behalve dan misschien heel langzaam, zoals altijd bij de ICAO. Als de Commissie er dan over vijf jaar uiteindelijk aan toe komt ons een verslag toe te sturen, zien we misschien wat deze onduidelijke regeling heeft opgeleverd. Ik ben benieuwd naar het verslag. Ik verheug me op een hernieuwd debat en ik hoop dat de heer Jarzembowski tevreden over zichzelf is, want ik ben er niet zo zeker van dat ik dat ben.

De Roo (Verts/ALE).
Wie wil waanzinnig lawaaierige vliegtuigen in Europa? Antwoord: de regering van de Verenigde Staten, zowel Clinton als Bush. Zij willen dat na 1 april aanstaande oude, waanzinnig lawaaierige vliegtuigen met een geluidsdemper naar Europa mogen. Europa had al besloten dat deze met een zogeheten hushkit uitgeruste vliegtuigen na 1 april uitgefaseerd moesten worden. Maar de regering van de Verenigde Staten, die erg veel van deze geluidsdempers verkoopt aan de vliegtuigmaatschappijen van de ontwikkelingslanden, heeft hard en effectief gelobbyd. In plaats van een algemeen verbod voor heel Europa, wil de Europese Commissie nu dat elk vliegveld moet bewijzen dat het die lawaaierige vliegtuigen niet wil hebben. Zeker, als je het echt wil, kun je die oude krengen nog steeds tegenhouden. Maar het gevolg zal zijn, dat er steeds meer van die oude lawaaikrengen naar de wat kleinere vliegvelden uitwijken. Van Londen naar Manchester, van Maastricht naar Bierset. Hiermee kan ik niet instemmen.

Doyle (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, even terzijde, ik kan u mededelen dat de Ieren zojuist de eerste race van het Cheltenham festival hebben gewonnen. Wellicht interesseert het u.
Mijn opvattingen over de huidige hushkit-verordening zijn bekend. De verordening was gebaseerd op ontwerpcriteria en niet op prestatiecriteria, wat zeer discutabel is. Ik verwelkom dan ook het overnemen van het ICAO-systeem van de evenwichtige aanpak voor de beperking van de geluidsoverlast die wordt veroorzaakt door het luchtverkeer, aangezien dit betekent dat de EU overgaat op een andere benadering. Ik heb echter vele bedenkingen.
In dit voorstel van de Commissie wordt gesteld dat thans zal worden gekeken naar de beperking van de geluidsoverlast per afzonderlijke luchthaven, om eventueel daar exploitatiebeperkingen voor te schrijven. Er wordt gekozen voor een benadering per luchthaven, waarbij resolutie A337 van de ICAO wordt gevolgd. Ik steun een pakket maatregelen voor onze grotere en drukkere luchthavens, zoals ruimtelijke ordening, operationele beperkingen en een verbod van de meest lawaaiige hoofdstuk-3-vliegtuigen. Zoals anderen echter reeds hebben opgemerkt, zal het pas duidelijk worden of dit voorstel als methode om de geluidsoverlast te beperken al dan niet effectief is als de Commissie over vijf jaar verslag uitbrengt over de opgedane ervaringen.
Ik zou vooral onze rapporteur, de heer Jarzembowski, willen feliciteren met het vele werk dat hij heeft verzet en de nauwe contacten die hij heeft onderhouden met het fungerend voorzitterschap en de Commissie in een poging tot een oplossing te komen en - met het oog op de ingangsdatum 1 april - een wetgevingsvacuüm te voorkomen. Het is van groot belang voor ons allen in dit Parlement om, als het mogelijk is, een tweede lezing te voorkomen. Dat gezegd hebbende, vind ik het bijzonder onbevredigend dat van ons als wetgevende macht gevraagd wordt zo'n technisch stuk regelgeving er even doorheen te jagen. Ik ben niet blij met de hele gang van zaken.
Ik wil echter tot voorzichtigheid manen. Hoewel deze voorstellen in het kader van de hushkit-verordening en de klacht van de VS en het recente advies van de advocaat-generaal hard nodig zijn en al over tijd zijn, wijst de Britse regering met haar standpunt op enkele gebreken in de benadering van de Commissie. De ingangsdatum 1 april is dus nogal ambitieus.

De Rossa (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, het voorstel van de heer Jarzembowski is gericht op twee dingen: een uniforme benadering van een wereldwijd probleem en een oplossing voor het conflict met de Verenigde Staten. Net als de meeste andere leden van dit Parlement steun ik dit voorstel, maar het is slechts een gekwalificeerde steun. Er zijn ernstige problemen met de wijze waarop het tot stand komt en met de aard van het compromis dat wordt bereikt.
Ik heb grote moeite met een systeem dat afhankelijk is van informele onderhandelingen tussen afzonderlijke leden van dit Parlement, de Raad en de Commissie. Het beperkt de rol van de gekozen leden te zeer. We moeten voor zulke gevallen een fast-track-medebeslissingsprocedure zien te vinden waardoor de rol van de leden van dit Parlement niet wordt aangetast.
Ten tweede: de mensen die te lijden hebben van de geluidsoverlast door vliegtuigen en de exploitatie van luchthavens zijn degenen die in de directe omgeving wonen, met name degenen die op de aanvliegroutes wonen. We zullen dit voorstel moeten beoordelen aan de hand van de vraag of hun woonomstandigheden de komende vijf jaar al dan niet verbeteren. En hoewel hier een voorstel ligt dat de Commissie over vijf jaar verslag aan ons uitbrengt om te bezien of we bereiken wat ons voor ogen stond, hoop ik dat de Commissie hier ieder jaar terugkomt om ons te vertellen wat voor kant het op gaat - of de voorstellen effectief zijn, of er vooruitgang wordt geboekt of in een aantal gevallen juist niet - zodat we corrigerende maatregelen kunnen treffen en niet vijf jaar gaan zitten wachten voordat we ingrijpen.
Ik realiseer me dat een aantal amendementen die op zich goed zijn morgen zullen worden afgewezen, maar de Commissie en de Raad moeten begrijpen dat ze worden afgewezen om dit akkoord mogelijk te maken en niet omdat we het er niet mee eens zijn.

Vatanen (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, madame de Palacio, de strijd tegen hinder is een zuivere maar moeilijke strijd waarin een evenwicht moet worden gezocht tussen economische welvaart en het welzijn van de mens. Toch zijn gezondheid en economie op de lange termijn onafscheidelijke partners. Ik ben daarom tevreden over de door de Commissie voorgestelde benadering. Lawaai wordt daar verminderd waar de vermindering ervan het hardst nodig is. Op luchthavens die ver van de bewoning af liggen, is het niet echt nodig het lawaai te verminderen. Het in elke situatie voorschrijven van een dwangbuis zou een vertraging van de economische groei betekenen zonder dat daar een goede reden voor is. Daar zullen de armen altijd als eersten onder lijden.
Ik ben ook blij dat wij er in de commissie bepaalde nuttige amendementen door hebben gekregen. Het moet duidelijk worden gemaakt dat de richtlijn geen betrekking mag hebben op lichte vliegtuigen, omdat er niets wordt gewonnen als die worden verboden. Maar de radicalen zullen waarschijnlijk ook elanden en everzwijnen tegen het geluid van vliegtuigen willen beschermen.
Mijnheer Jarzembowski heeft weer eens vakkundig werk verricht. Hij heeft onder zware druk met de Raad en de Commissie moeten onderhandelen. Niet al mijn collega's hebben de zaak echter op even verantwoorde wijze benaderd. Er zijn veel amendementen ingediend ondanks het feit dat er een handelsconflict met de Verenigde Staten dreigt als men met deze richtlijn niet de hushkit-verordening tenietdoet voordat ze van kracht wordt. Ik veroordeel de nieuwe Amerikaanse invoerrechten voor staal ten zeerste, maar ondanks dat moet Europa niet het conflict opzoeken. Wij kunnen van onze kant het goede voorbeeld geven van hoe handelsbeleid moet worden gevoerd; laat president Bush ervan leren.
Ik ben van mening dat wij een geschikt compromis hebben gevonden waarop verder kan worden gebouwd. Geluidshinder wordt echter het best verminderd door een internationaal verdrag ter beperking van lawaai-overlast van vliegtuigen. Een volledig stille wereld is nauwelijks mogelijk of nastrevenswaardig. Maar op een dag zal een jumbojet of, om bij Europa te blijven, de nieuwe grote Airbus beslist minder lawaai maken dan een zwerm kraaien. Wij hoeven echter nog geen grenzen te stellen aan het lawaai van kraaien.

De Palacio
Mijnheer de Voorzitter, ik ga hier niet uitweiden over de voorgeschiedenis van dit debat. Ik hoop alleen maar dat het morgen een gunstig resultaat oplevert. Wij kennen immers allen de gevolgen van de slechte wil van een aantal ICAO-leden en willen vooruitgang boeken in de strijd tegen de geluidsoverlast op luchthavens. Wij zijn tevens bekend met de verordening van de Europese Unie betreffende een bepaald soort achteraf aangepaste vliegtuigen die onder hoofdstuk 3 vallen en met de omstandigheden die aan de huidige situatie ten grondslag liggen. Om te beginnen wil ik mijn oprechte dank betuigen aan de heer Jarzembowski. Hij heeft deze zeer delicate opdracht tot een goed einde weten te brengen. Mijn dank ook aan de heer Blokland voor zijn bijzonder constructieve, milieugerelateerde amendementen op het Commissievoorstel.
Ik vind het - net zoals alle andere sprekers - bijzonder belangrijk dat hier vandaag een oplossing wordt aangedragen. Ik ben het met de heer Sterckx eens dat de voorgestelde formule geen ideaal uitgangspunt is, maar zij stelt ons toch tenminste in de gelegenheid om een stap voorwaarts te zetten en nieuwe botsingen met derde landen te voorkomen. Wij moeten beseffen dat wij deel uitmaken van een multilateraal systeem. Dankzij het besluit van de Europese Unie is er binnen de ICAO het een en ander veranderd en is er een onmiskenbare verbetering ingetreden. Nu hebben wij hier een voorstel voor ons liggen dat ons, met het oog op de toekomst, ongetwijfeld in staat zal stellen om de situatie op de luchthavens te verbeteren.
Ik acht het volkomen begrijpelijk dat er zoveel amendementen zijn ingediend en ik kan mij voorstellen dat u deze met alle plezier zou onderschrijven ware het niet dat onze internationale verplichtingen ons hiervan weerhouden. Ik zou het op prijs stellen als u morgen de weg opende naar een internationale overeenkomst. Wij hebben behoefte aan een voorstel waarin de uitkomst van de beslissingen, stemmingen en steunacties van de 15 landen van de Unie in het kader van de ICAO worden bekrachtigd. Daarom dank ik de heer Jarzembowski, de heer Blokland en de twee commissies voor hun werk en hun inzet. Zij zijn erin geslaagd om ambitie te combineren met realisme, gezond verstand en bekrachtiging van de door de Vijftien in het kader van de ICAO bereikte overeenkomst en derhalve ook van de internationale overeenkomst.
Na het schrappen van de verplichting van een alternatieve luchthaven wordt het toepassingsgebied van de definitie van grootstedelijke luchthaven veel ruimer en wordt de negatieve formulering omgezet in een positieve definitie. Het aantal vliegbewegingen kon onmogelijk worden teruggebracht tot 30.000 aangezien zulks onder meer in strijd zou zijn met de limiet van de onlangs door dit Parlement aangenomen richtlijn inzake omgevingslawaai.
Ik ben van oordeel dat de definitie van bevoegde instantie een aanzienlijk verbetering heeft ondergaan en voldoende ruimte laat. Ik wil u er overigens nogmaals op attenderen dat geen van de lidstaten ertoe wordt verplicht een nieuw orgaan in het leven te roepen. De bevoegde instantie wordt aangeduid en gedefinieerd door de afzonderlijke lidstaten. Het is aan hen om een keuze te maken en een definitie vast te stellen. Zoals het Parlement terecht onderstreept, moet duidelijk worden vermeld dat de exploitatiebeperkingen berusten op het geluidsniveau, zoals vastgesteld met behulp van de certificeringsprocedure overeenkomstig bijlage 16 van de ICAO, deel I, derde uitgave. Dit document is tstand gekomen op basis van internationale afspraken. Wij dulden geen minder ambitieuze doelstellingen.
Als wij de exploitatiebeperkingen niet zouden afstemmen op het geluidsniveau maar bijvoorbeeld op de vluchtperiode of startbaangegevens, zouden wij ons uiteraard niet op deze bijlage kunnen beroepen.
Mijn volgende opmerking betreft de verplichte onderzoeksprocedure. Op dit punt is in artikel 5, leden 1 en 2 een uitgebalanceerd evenwicht bereikt voor wat de hoeveelheid informatie betreft. Enerzijds willen wij de luchthavens en de lidstaten van de Unie geen onnodige verplichtingen opleggen, maar anderzijds is het van fundamenteel belang dat de besluitvorming plaatsvindt op grond van voldoende informatie. Zelfs indien een luchthaven geen verregaande exploitatiebeperkingen wenst door te zetten, zal zij gebaat zijn met een zo volledig mogelijk onderzoek. Dat is immers de enige manier om beslissingen met kennis van zaken te nemen.
Wij hebben nauwkeurig onderzocht in welk tempo de luchthavens vliegtuigen uit de betrokken vlootheden kunnen afstoten in de overtuiging dat dit op grond van de vliegbewegingen dient te gebeuren. Ik geloof dat een termijn van minimaal vijf jaar een bijzonder ambitieus streefdoel is. Het lijkt mij derhalve niet geoorloofd deze periode te gaan inkorten.
Verder heeft de Commissie een nauwgezette studie over de situatie in de ontwikkelingslanden uitgevoerd. De conclusie van deze analyse luidt dat deze landen het aandeel van onder hoofdstuk 2 vallende vliegtuigen in hun vloot op verantwoorde wijze hebben teruggeschroefd. Wij juichen deze inspanningen van harte toe. Deze exploitanten verdienen een rechtvaardige behandeling. Daarom steunen wij de oplossing die in het compromisamendement wordt gesuggereerd.
De Commissie spreekt tevens haar steun uit voor de invoering van een algemene vrijstelling voor buitengewone diensten, bijvoorbeeld voor humanitaire acties of onderhoudsbeurten die onmogelijk elders kunnen worden uitgevoerd.
Geachte afgevaardigden, het feit dat er op dit terrein coherente besluiten op communautair niveau worden genomen, betekent een belangrijke stap voorwaarts. Deze ontwikkeling zal ons in de gelegenheid stellen om de huidige waaier van beperkingen te vervangen door afdoende maatregelen op grond van een samenhangend onderzoekskader, zodat in alle Europese luchthavens op soortgelijke problemen soortgelijke antwoorden kunnen worden gegeven.
Ik meen te mogen concluderen dat wij voortaan beschikken over een richtlijn die geheel in lijn is met onze internationale verplichtingen en bovendien de levenskwaliteit van de burgers die in de nabijheid van luchthavens wonen, zal bevorderen. In die zin wil ik de rapporteurs en de geachte afgevaardigden nogmaals bedanken voor hun inzet. Ik dank het Parlement voor zijn medewerking, zijn begrip en zijn bereidheid om deze overigens allesbehalve gemakkelijke denkoefening samen met ons tot een goed einde te brengen. Wij zijn erin geslaagd om deze regelgeving in een recordtijd op tafel te leggen. Zij zal ons helpen om in de toekomst nieuwe internationale problemen te vermijden.
Hartelijk dank, mijnheer de Voorzitter. Ik hoop dat wij morgen op de steun en de stem van de geachte afgevaardigden kunnen rekenen zodat deze kwestie, die reeds veel te lang aansleept, definitief kan worden beslecht.

De Voorzitter .
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0365/2001) van mevrouw Izquierdo Rojo, namens de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen, over de vrouwen en het fundamentalisme (2000/2174(INI)).

Izquierdo Rojo (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats wil ik mijn dank betuigen aan dit Parlement omdat het ons voorstel om een verslag op te stellen over het onderwerp Vrouwen en fundamentalisme gunstig heeft onthaald. Deze positieve houding heeft ons in de gelegenheid gesteld om dit levensgrote probleem aan te pakken en een debat en bijbehorende stemming mogelijk te maken, ondanks de talloze belemmeringen en de van alle kanten uitgeoefende druk. Mijn oprechte dank aan het Europees Parlement namens de honderden miljoenen vrouwen die op grond van fundamentalistische overwegingen geheel of gedeeltelijk van hun rechten worden beroofd.
Het is de plicht van de Europese Unie om het universele karakter van de mensenrechten te verdedigen in een geglobaliseerde wereld waarin fundamentalisten een ernstige bedreiging vormen voor de vrijheden, de mensenrechten en de vrede. Het onderhavige verslag draagt nuttige voorstellen aan om deze tendens te keren.
Om te beginnen, mijnheer de Voorzitter, mag op het thema van het religieuze fundamentalisme geen taboe rusten. Door de bestaande problemen te verzwijgen of te verhullen komen wij nergens; zij moeten daarentegen geïdentificeerd en verholpen worden.
Ten tweede mag fundamentalisme niet bestreden worden door er een ander fundamentalisme tegenover te stellen. De geschiedenis van de mensheid loopt over van dergelijke misstappen. De remedie tegen het fundamentalisme dient elders te worden gezocht, namelijk in de versterking en uitoefening van de democratische vrijheden, de bevordering van de emancipatie van de vrouw, pluralisme, ideologische en culturele diversiteit, openheid, eerbiediging van verschillen en economisch en maatschappelijk welzijn.
Mijnheer de Voorzitter, een andere sleutel die ons wellicht zal helpen in de strijd tegen het fundamentalisme is de moderniteit in pluriforme en multiculturele zin. Maatschappelijke moderniteit is onmogelijk zonder individuele moderniteit, zonder eerbiediging van de individuele persoon. Pogingen om de samenleving te moderniseren waarbij vrouwen van de democratisering worden uitgesloten, zijn tot mislukking gedoemd. Daarom moeten wij verzet aantekenen tegen gedeeltelijke moderniseringsprocessen van staatsleiders die alleen de economische en technologische aspecten willen moderniseren en niet dulden dat aan de grondslagen van hun verouderde, patriarchale samenleving wordt getornd.
Vrouwen zijn momenteel de voornaamste draagsters van de maatschappelijke moderniteit. Mijnheer de Voorzitter, de geëmancipeerde vrouw is geen abstract gegeven. Vrouwen hebben recht op een persoonlijke en individuele identiteit, los van godsdiensten, tradities en culturen. Stereotypen, kleding, waarden, leefwijzen en gedragspatronen zijn een kwestie van persoonlijke keuze
Mijnheer de Voorzitter, ook secularisering en scheiding van enerzijds openbare aangelegenheden, die tot de politieke sfeer behoren, en anderzijds geloof en godsdienstige overtuigingen, die vrijelijk en in alle eerbied moeten kunnen worden beleefd en tot het privé-leven van de individuele persoon behoren, zijn een belangrijk instrument om de samenleving voor fundamentalisme te vrijwaren.
De plaats die de godsdienst in een maatschappelijk en politiek bestel inneemt, kan zeer verschillend zijn.
Mijnheer de Voorzitter, in dit verslag wordt een duidelijk en respectvol onderscheid gemaakt tussen fundamentalisme en geloofsbeleving, ofschoon de grens tussen beide concepten in de geschiedenis van sommige godsdiensten op bepaalde momenten niet erg duidelijk was. De beschuldigingen waarvan dit verslag het mikpunt is, houden derhalve geen steek.
Samengevat, wij hebben hier te doen met een regelrechte aanslag op de mensenrechten, mijnheer de Voorzitter. De cijfers, die uitsluitend betrekking hebben op de huidige situatie van vrouwen, spreken maar liefst van honderden miljoenen mensen wier rechten en vrijheden worden weggerukt, beknot, geschonden of geannuleerd.
Wegens de beperkte spreektijd die ons overeenkomstig het Reglement wordt toegekend, ben ik niet nader kunnen ingaan op de situatie van Safiya Hoeseini, die in Nigeria veroordeeld is tot dood door steniging. Ik heb evenmin aandacht kunnen besteden aan de Iraanse vrouwen die in het openbaar worden gegeseld of, volgens de foto's die ik heb gezien, het slachtoffer worden van dood door ophanging. Ik kom tevens te laat om de dood door steniging van Maryam Ayubi vorig jaar te voorkomen. Ofschoon de Iraanse autoriteiten de Commissie hebben geantwoord dat zij de laatste drie jaar geen vrouwen meer hebben gestenigd, is de voornoemde steniging opgenomen in de statistieken van de Verenigde Naties en Amnesty International.
Daarom hoop ik van harte, mijnheer de Voorzitter, dat dit verslag de aanzet zal zijn tot andere specifieke voorstellen van het Parlement op grond waarvan wij, geval per geval en in elk land afzonderlijk, kunnen aantonen hoeveel waarde in de Europese Unie aan een mensenleven wordt gehecht.

Karamanou (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, als rapporteur voor advies van de Commissie vrijheden en rechten van de burger wil ik allereerst onze rapporteur gelukwensen met haar uitstekende verslag en haar bedanken voor de moed die zij heeft gehad om een aantal bittere waarheden te verkondigen.
Recentelijk zagen wij hoe het Taliban-regime ineenstortte. Toen bleek pas goed hoe tragisch de positie van de vrouw in Afghanistan was. Kortgeleden waren wij getuige van het drama van Safiya Hoeseini die door een islamitische rechtbank in Nigeria ter dood was veroordeeld door steniging vanwege de geboorte van een buitenechtelijk kind. Een dergelijke veroordeling is ook in Soedan uitgesproken. Uit deze voorvallen blijkt hoe actueel dit verslag is. Tevens wordt daarmee echter opnieuw, en op tragische wijze, het vraagstuk van de schending van de grondrechten en de vrouwenrechten door de fundamentalistische en ondemocratische regimes op de voorgrond geplaatst.
Wat in Afghanistan is gebeurd met de machtsovername door de Taliban is een veelzeggend voorbeeld. Van de ene dag op de andere werden vrouwen beroofd van hun fundamentele mensenrechten. Zoals alle andere ondemocratische regimes grondvestten ook de Taliban hun macht op de onderwerping van de vrouw en de terugkeer tot de oorsprong. In deze regimes staan het seksueel gedrag, de levenswijze, de reproductieve functie van de vrouw en zelfs haar kledij gewoonlijk onder volledige controle van de religieuze leiders die handelen in naam van zogenaamd heilige regels en culturele tradities. Onmenselijke, gewelddadige en vernederende straffen, zoals zweepslagen en steniging, zijn daar schering en inslag. Wij moeten weten dat elk jaar ongeveer 5000 vrouwen worden vermoord door mannelijke leden van hun gezin omdat deze vinden dat hun goede eer is aangetast. De daders blijven gewoonlijk buiten schot. 130 miljoen vrouwen in heel de wereld hebben amputatie van hun geslachtsdelen moeten ondergaan, en elk jaar komen daar 2 miljoen vrouwen bij.
Ik wil hier echter duidelijk maken dat het fundamentalisme niet alleen welig tiert in onderontwikkelde landen, maar ook in Europa. Mijns inziens is er een serieus probleem in Polen. Ik heb een door 100 persoonlijkheden ondertekende aanklacht ontvangen waarin de katholieke kerk wordt beschuldigd van ongeoorloofde inmenging en pogingen tot controle op de reproductieve functie van de vrouw.

Smet (PPE-DE).
Voorzitter, de Europese Volkspartij, we hebben het hier al herhaaldelijk gezegd, veroordeelt elke vorm van fundamentalisme en in die zin vinden wij het dus ook belangrijk dat dit verslag gemaakt wordt in het Parlement, wij hebben het dan ook gesteund.
Fundamentalisten hebben de mythe van hun religie veranderd in een gestroomlijnde ideologie die de basis vormt van hun staatsbestel, en het verstaan van dit fundamentalisme is een absolute noodzaak in het Westen. Onze intelligentsia moet deze inspanning doen. Tegelijkertijd moet de christelijke of de postchristelijke samenleving van Europa haar eigen, morele identiteit heraffirmeren, dit zowel om de eigen waarden beter te kunnen verdedigen als om te verstaan wat er gebeurt in de rest van de wereld of wat er gebeurt bij de 2,5 miljoen moslims die in de huidige Europese Unie wonen.
De behandeling van vrouwen onder fundamentalistische regimes, het onderwerp van dit verslag, is een heel belangrijk punt. De ontkenning van hun rechten en van hun waardigheid is onaanvaardbaar, maar de rapporteur is er helaas niet in geslaagd een verslag te maken dat een onderscheid maakt tussen godsdienstbeleving en de plaats van de religie in de samenleving enerzijds, en het religieuze fundamentalisme anderzijds. Het gevolg hiervan is dat aan godsdienst ontzegd wordt wat aan andere instituties en stromingen wel toegezegd wordt, namelijk de vrijheid van mening, het verkondigen van die mening, ook al wordt een deel van die mening ervaren als niet conform met de evolutie van de samenleving, en ik deel die opinie.
Om die reden heeft de EVP-Fractie in de vrouwencommissie de tekst niet aanvaard, hoezeer zij ook de onderdrukking van de vrouwen verafschuwt. Ik heb persoonlijk in mijn partij samen met een aantal feministische groepen in Afghanistan een steunactie opgezet om hun de kans te geven zich te emanciperen. Indien Europa enige invloed wil hebben, en dat is toch het doel van onze actie, -het doel van onze actie is niet een loze slogan te lanceren maar invloed te hebben- , dan zullen we het fundamentalisme moeten leren verstaan, of we dit willen of niet. Ik wil eindigen met een reactie van de moefti van Marseille, het is in het Engels, en ik denk dat hij gelijk heeft en dat het ook onze houding moet bepalen.
De moefti van Marseille

Gröner (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de grote verdienste van het verslag van mevrouw Izquierdo Rojo is dat het opnieuw een breed debat over de invloed van het religieuze fundamentalisme op de vrouwenemancipatie heeft uitgelokt. Namens de sociaal-democratische fractie ben ik verheugd over het verslag, dat de verantwoordelijkheid van Europa voor de inachtneming van de grondrechten en democratische principes en het seculiere karakter van de landen beklemtoont. Wereldwijd worden, met een beroep op religieuze of culturele tradities en rechtsvoorschriften, de vrouwenrechten beperkt of met voeten getreden. Dat gebeurt niet alleen bij islamfundamentalisten, maar ook bij andere religieuze groepen. Na moeizame onderhandelingen stelt de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen op meer dan dertig punten concrete maatregelen voor, die de instemming van vier fracties hebben gekregen. Wij betreuren ten zeerste dat precies de christen-democratische fractie niet bereid was tot compromisonderhandelingen. De rapporteur was daartoe wel bereid.
Over de bestrijding van de onderdrukkingsmechanismen van fundamentalisten moet toch overeenstemming bestaan. Neem nu het voorbeeld van de Afghaanse Taliban. In de eerste plaats werden de vrouwenrechten overboord gegooid. Vrouwen werden onder de boerka gedwongen, onderwijs en medische verzorging werden hun geweigerd en ze werden van elke broodwinning uitgesloten.
In een gemeenschappelijke verklaring van de Vrouwencommissie van het Europees Parlement en de vrouwen van de Raad van Europa eisen wij een internationale waarneemstersgroep die erover waakt dat de Afghaanse vrouwen opnieuw hun onbeperkte mensenrechten kunnen genieten. Wij veroordelen - ook in Europa - elke vorm van fundamentalisme, vergrijpen en misdaden op grond van de zogenaamde eer, zoals steniging of genitale verminking, en het ontnemen van het voortplantingsrecht.
In de EU moeten wij de immigratiewetgeving en het asielbeleid wijzigen en geslachtsspecifieke en niet van de Staat uitgaande redenen voor vervolging erkennen. In mijn land is dat een belangrijk debat, en ook daar is het de christen-democratische fractie die een compromis afwijst.
Van der Laan (ELDR).
Afghanistan, een land waar vrouwen tijdens het schrikbewind van de Taliban het huis niet uit mochten, niet mochten werken en geen onderwijs mochten volgen, is het meest schrijnende voorbeeld van een land waar fundamentalisten hun waanideeën gebruikten om vrouwen te onderdrukken. Maar ook op kleinere schaal zijn er overal in de wereld vrouwen die onder het mom van godsdienst onderdrukt, mishandeld of gediscrimineerd worden.
In veel islamitische landen worden meisjes genitaal verminkt. Hierover staat echter niets in de Koran. Sterker nog: de Koran verbiedt dit. We hebben hier niet te maken met religie, maar met fundamentalisme.
Bij sommige collega's bestaat het misverstand dat ik en andere collega's elke inmenging van religie in politiek zouden afwijzen. Dat is niet juist, wij juichen het toe dat mensen betrokken zijn bij de Europese politiek. Dat gebeurt door het bedrijfsleven, de milieuorganisaties en de vakbonden. Natuurlijk zullen ook godsdiensten lobbyen voor hun belang en hun idealen. Het feit dat ook kerken hier, bij leden van het Europees Parlement, hun politieke agenda verdedigen, is een opsteker voor onze instelling. Ik verheug me dan ook over de aandacht van het Vaticaan voor dit verslag, onder andere in de gezaghebbende Spaanse krant El Pais. Als voorzet voor een open dialoog met het Vaticaan, zou ik in antwoord op hun kritiek willen zeggen: wij willen gewoon dat vrouwen zelf kunnen beslissen of ze al dan niet kinderen willen krijgen en wanneer.
Ook wordt in het verslag de aandacht gevestigd op de moeilijke positie van vrouwen in ontwikkelingslanden en van lesbiennes. Dat zijn reële problemen, die de politiek veel beter in samenwerking met de kerken kan oplossen. Samenwerking geeft altijd meer resultaat. Denk bijvoorbeeld aan onze gezamenlijke strijd tegen de doodstraf of tegen armoede. Wat zou het niet mooi zijn als we op weg naar nog meer samenwerking een open dialoog konden beginnen over het standpunt van het Vaticaan inzake condooms. Vorig jaar zijn 2,6 miljoen mensen in Afrika gestorven aan aids. Als het Vaticaan ophoudt condooms te verbieden, kunnen we misschien een percentage daarvan redden.
Laten we die open dialoog dus aangaan opdat wij ooit samen kunnen strijden tegen het fundamentalisme. Maar wel ieder vanuit zijn eigen verantwoordelijkheid. Met dank aan de rapporteur en de collega's met wie we samengewerkt hebben.

Sörensen (Verts/ALE).
Voorzitter, collega's, ik denk dat iedereen het erover eens is dat fundamentalisme een uiterst negatieve invloed heeft op het emancipatieproces van de vrouw. Het is een bron van schending van mensen- en vrouwenrechten en fundamentele vrijheden zoals vastgelegd in de internationale verdragen en conventies en oefent niet alleen rechstreeks maar ook via religieuze voorschriften, culturele eigenheden, gewoonten, politieke acties en maatschappelijke normen zijn nefaste invloed uit. Vrouwenrechten zijn mensenrechten en dat moet de basis zijn van onze acties. Vrouwen onderstrepen mijns inziens, en dat hebben we nog gehoord, gelijkwaardigheid en niet de verschillen tussen mensen. Laat ons onze religieuze verschillen overstijgen om te komen tot een humanere wereld, liefst zonder geweld. Hoeveel oorlogen en geweld vinden niet hun oneigenlijke basis in religieuze intolerantie, vaak gevoed door politieke belangen en niet door godsdienstige beleving. Als recent voorbeeld het onnodige, nutteloze geweld tussen moslims en hindoes in India.
Het zou een grote verdienste van dit verslag zijn, mocht dank zij de suggesties die erin vermeld worden, het extreme gevaar van fundamentalisme, namelijk het lijden van de vrouwen en meisjes in Afghanistan, omgebogen worden naar een voorbeeldfunctie van hoe het ook anders kan.
Ik zal mij verduidelijken. Wij verzoeken in dit verslag de Raad, de lidstaten en de Commissie een gemeenschappelijk initiatief te nemen om een speciale groep waarnemers, gespecialiseerd in gender equality naar Afghanistan te sturen om toe te zien op de eerbiediging van de rechten van de vrouw zoals die in internationale overeenkomsten en verdragen werden vastgelegd en wensen tevens dat het hulp- en herstelbeleid naar behoren rekening houdt met de belangen op het gebied van gelijkheid tussen mannen en vrouwen. Hierdoor kan het drama dat de Taliban aangericht hebben en de oplossing ervan gebruikt worden in de strijd tegen andere vormen van fundamentalisme.
Een andere verdienste van dit verslag is dat het de wens uitdrukt dat in de toekomstige richtlijn inzake procedures voor asielverlening in de lidstaten rekening wordt gehouden met diverse vormen van vervolging van vrouwen.

Eriksson (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, het heeft lang geduurd om dit verslag besproken te krijgen in de parlementaire vergadering, want religie en seksualiteit liggen zoals bekend erg gevoelig - ook in de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen. Nu wij eindelijk zover zijn gekomen wil ik mijn collega's bedanken die zich ingespannen hebben voor een aantal nieuwe amendementen. Ik wil met name mijn dank uitspreken voor de moed om de rol van Saudi-Arabië aan de orde te stellen, die doorgaans liever verzwegen wordt. Er moet gezegd kunnen worden dat wij ons bevinden in een tijdperk dat gekenmerkt wordt door neoliberaal economisch fundamentalisme.
Zowel buiten als binnen de Europese Unie komen veel verschillende soorten fundamentalisme voor. In dit verband wil ik het schandaal van vorige week te berde brengen: een van de vele schandalen van de afgelopen jaren. Deze keer ging het om de Verenigde Staten. De katholieke kerk heeft priesters beschermd die zich een generatie lang vergrepen hebben aan kinderen in hun parochies. Het allerergste is dat dit soort aberraties door de wet worden gerechtvaardigd. Hierbij denk ik aan de recente gebeurtenissen in Nigeria, waarbij vrouwen veroordeeld zijn tot steniging omdat zij een buitenechtelijke relatie hadden. Verder denk ik aan de rechtszaken in Portugal tegen vrouwen die een abortus hebben ondergaan en de mensen die hen geholpen hebben bij het uitvoeren van deze abortussen. Een ander voorbeeld is het recente referendum over dezelfde kwestie in Ierland. Dit zijn slechts een paar van de vele voorbeelden van het door mannen zich toegeëigende recht om vrouwen en kinderen te behandelen als hun persoonlijk eigendom. Dit gebeurt vaak uit naam van religie en in overeenstemming met de wet.

Poli Bortone (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, het heeft altijd iets revolutionairs om de situatie van de vrouw te bespreken, maar daarom is het ook raadzaam om op voorhand duidelijkheid te scheppen inzake een paar opvattingen. Fundamentalisme heeft niet slechts gevolgen voor het welzijn van de vrouwen, maar voor dat van de bevolkingen in het algemeen, en daarom moet het in principe afgewezen casu quo bestreden worden. Fundamentalisme staat immers aan de basis van een conflictueuze visie op de samenleving. Precies omdat dit een intrinsieke eigenschap van fundamentalisme is, zijn de vrouwen er het meest de dupe van, en wordt het een soort ethische rechtvaardiging om misbruik en geweld te plegen.
Het is duidelijk dat eerbiediging van de fundamentele mensenrechten een culturele verworvenheid is, nog eerder dan een juridische, en de lidstaten van de Europese Unie scharen zich daar dan ook vierkant achter: het is een gemeenschappelijke waarde, die echter opbotst tegen zeden, gewoonten, religies en culturen waarmee Europa vooral door de migratiestromen in aanraking komt. Ik wens hoe dan ook als katholiek te verklaren dat ik in het katholicisme absoluut geen vormen van integralisme of fundamentalisme bespeur waar dit verslag op lijkt te zinspelen.
Ik sta volledig achter het verzoek om een universeel moratorium over executies en de doodstraf aan te nemen, om een sterke en doortastende actie op te zetten, een algehele mobilisatie tegen verminking, geseling, steniging, zoals wij al hebben gedaan en nog zullen doen voor gevallen als die van de Nigeriaanse Safiya. Daarnaast wilde ik echter graag een paar problematische vraagstukken aansnijden, waarbij ik nogmaals een oproep aan de Commissie en het Parlement doe om een bezinningsproces op te starten over zaken als het gezinsrecht, de minimale voorwaarden voor toekenning van het asielrecht, en integratie. En wat dat laatste betreft: het wordt tijd dat wij ons losmaken van schijnheilige praatjes die variëren van volwaardige integratie met de lidstaten van de Europese Unie tot eerbiediging van ieders identiteit. Daarnaast moet er een bezinning komen over een duidelijke scheiding van kerk en staat, of liever gezegd, van religie en politiek.
Afrondend, wilde ik zeggen dat wij afwijzend staan tegenover elke vorm van geweld of machtsmisbruik waaraan mensen kunnen worden blootgesteld, mannen of vrouwen. Wij vragen aan de Commissie niet alleen garanties dat bij de onderhandelingen het acquis communautaire op het vlak van vrouwenrechten wordt gerespecteerd, maar ook dat alle problematische aspecten grondiger worden aangepakt, omdat er minstens zoveel onopgeloste problemen zijn als problemen die wel aangepakt worden.

Belder (EDD).
Duizenden vrouwen lijden onder onderdrukking, mishandeling of andere wantoestanden. Iedere serieuze poging om daar wat aan te doen, verdient steun. De vrouw is immers gelijkwaardig aan de man en verdient respect voor haar gaven. Als christen ontleen ik deze opvatting aan de Bijbel.
Het verslag over vrouwen en fundamentalisme biedt echter geen oplossing voor deze problematiek. Integendeel, het verslag slaat door naar een zelfde soort intolerant fundamentalisme als het wil bestrijden. Respect voor de diepste overtuiging van gelovigen is niet te bespeuren. Arrogant schrijft het verslag voor wat goed en kwaad is. Godsdiensten worden louter negatief en eenzijdig benaderd.
De dragende ideologie van het verslag is het geloof dat de mens zelf bepaalt wat goed en fout is. De mens heeft alleen rechten. Alle onderlinge banden van liefde en zorg, van solidariteit en zelfverloochening zijn verdacht. Dit lijkt me puur egoïsme, ondanks het sausje van de mensenrechten.
De uitspraak over het moederschap vormt het dieptepunt van het verslag. Moederschap is per definitie geen zuiver persoonlijke kwestie, alleen al omdat kinderen een eigen persoonlijkheid hebben. Bovendien wordt de vader op afschuwelijke wijze neergezet als iemand die controle uitoefent op het reproductieve vermogen van de vrouw. Als vader voel ik mij daardoor gekwetst in mijn diepste gevoelens. Wil de rapporteur de man soms afschaffen?
Mijnheer de Voorzitter, het spijt mij voor het werk van de rapporteur, maar ik hoop dat dit verslag wordt verworpen. Laten we andere wegen zoeken om de positie van lijdende vrouwen te verbeteren.

Bonino (NI).
Mijnheer de Voorzitter, als katholiek pleit collega Poli Bortone voor een duidelijke scheiding van kerk en staat, of liever gezegd, zoals zij het zelf formuleerde, van religie en politiek. Ik als leek doe precies hetzelfde verzoek. Volgens mij wordt namelijk hierdoor de nodige waardigheid verleend aan wie een godsdienst belijdt, evenals trouwens aan wie politieke verantwoordelijkheid bekleedt. Beste collega's, de schoen wringt hem namelijk hier: de scheiding tussen godsdienst en politieke macht en politieke besluitvorming. Het is niet zo dat er alleen maar problemen zijn met de zogenaamde fundamentalistische godsdiensten. Het gaat niet om extreme gevallen als genitale verminking of sharia, maar om de algemene, normale situatie, die ook in onze landen gewoon is, namelijk dat kerk en staat, dus religie en politiek, per se apart gehouden moeten worden.
Dat is de kern van het probleem, en op dat vlak moeten wij dus de nodige moed verzamelen. Het is namelijk te gemakkelijk om extreme gevallen of Afghanistan aan de schandpaal te nagelen. Veel moeilijker is het om de hand in eigen boezem te steken en aanhoudende gevallen van inmenging aan de kaak te stellen. Ik denk bijvoorbeeld aan het wetenschappelijk onderzoek, ik denk aan het verbod op het gebruik van restembryo's voor wetenschappelijke doeleinden, ik denk aan het standpunt van de Kerk op het vlak van therapeutisch klonen, aan de onderdanigheid van de huidige politieke klasse. Dan blijkt pas de strekking van dit debat en dit verslag, voor onszelf net zo goed als voor alle vrouwen, die al dan niet in extremistische Arabische landen leven: namelijk dat de waardigheid van iedereen en het respect voor andere religieuze geloofsovertuigingen staat of valt met het feit dat wij onze verantwoordelijkheid op ons moeten nemen, dat wij dus religie en politiek, kerk en staat, gescheiden moeten houden.
Volgens mij is dit de kern van het probleem. Wij moeten de moed opbrengen om het probleem op die manier aan te pakken, en het is dus niet de bedoeling dat wij ons beperken tot extreme voorvallen.
Wij moeten onze ogen goed de kost geven! Of de zaken worden duidelijk van elkaar gescheiden, of wij doen gemakzuchtige concessies aan cultuurrelativisme. Maar in dat laatste geval geloof ik dat wij de vrouwen van de Arabische landen en van onze eigen landen die vechten voor hun verantwoordelijkheden en voor hun plichtsgevoel, geen meter verderhelpen.

Kratsa-Tsagaropoulou (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, in onze Europese samenlevingen en met name in het Europees Parlement, dat zich met kracht inzet voor de eerbiediging van de mensenrechten, is het debat over de kwestie van het fundamentalisme en de gevolgen daarvan voor niet alleen het leven van de mensen maar ook de productiviteit en creativiteit van de samenlevingen, van groot belang.
De geschiedenis en de tijd nu laten zien dat vrouwen de eerste en gemakkelijkste slachtoffers van fundamentalisme zijn. Daarom schenkt de Commissie rechten van de vrouw van ons Parlement grote aandacht aan dit vraagstuk.
De schending van de mensenrechten van vrouwen is in veel gebieden van de wereld schering en inslag. Deze manifesteert zich op verschillende wijzen en in verschillende sectoren van het openbaar en privé-leven. Wij moeten echter ook kritisch zijn tegenover onszelf en toegeven dat de positie van de vrouw in Afghanistan ons pas goed duidelijk werd toen de Taliban de cultuurmonumenten verwoestten en de terroristische aanslagen van 11 september werden gepleegd. Bij de schending van deze rechten in Afghanistan en elders is het uitgangspunt altijd een beroep op culturele en religieuze kenmerken en tradities. Inderdaad stellen wij vast dat als pogingen worden ondernomen om vooruitgang te bewerkstelligen in een land of een gemeenschap het grootste verzet ontketend wordt als vrouwenvraagstukken aan bod zijn. Met andere woorden, wij zien dat als het om de economische vooruitgang gaat in de van schendingen van mensenrechten beschuldigde landen, men soms de moed heeft om tegen de traditionele en religieuze regels indruisende hervormingen door te voeren, maar als het om het leven en de rechten van de vrouwen gaat iedereen in rep en roer is om verandering tegen te gaan.
Het meningsverschil van mijn fractie met de rapporteur houdt verband met de rol van de godsdienst in het leven van de mensen. Wij zijn het er niet mee eens dat godsdienst en mensenrechten haaks op elkaar staan, en natuurlijk mag eerbiediging van religieuze regels niet gepaard gaan met onderdrukking en geweld. Er zijn door mijn fractie in de commissie herhaaldelijk amendementen in die richting ingediend, maar zij werden niet door de rapporteur in aanmerking genomen. Daarom heeft mijn fractie opnieuw amendementen ingediend in de plenaire vergadering.
Wij willen niet de religieuze gevoelens van de burgers krenken, maar zullen wel alle politieke instrumenten te baat nemen om ervoor te zorgen dat de beginselen van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens in alle beleidsvormen worden toegepast, zoals recentelijk ook de Europese Commissie heeft gedaan door initiatieven te nemen voor de versterking van deze beleidsvormen in haar buitenlandse betrekkingen.

Torres Marques (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, beste collega's, het is van buitengewoon belang dat het Europees Parlement dit verslag over vrouwen en fundamentalisme goedkeurt. Dit is een uiterst actueel politiek onderwerp, dat evenwel heel gevoelig ligt. We moeten bij de benadering van deze kwestie dus voorzichtigheid betrachten, maar wel streng zijn. Wij geloven dat het binnen de Europese Unie geldende beginsel van gelijke rechten voor mannen en vrouwen één van de belangrijkste verworvenheden is waarover we beschikken. Vrouwen hebben hier het recht verschoond te blijven van geweld, zowel in de huiselijke als in de openbare sfeer. We hebben het recht die functies uit te oefenen die we willen uitoefenen en waarvoor we de capaciteiten hebben, en we willen die verworvenheden delen met andere vrouwen, waar ook ter wereld. We hebben gezien hoe deze rechten in Afghanistan onder het Taliban-regime werden geschonden, maar er zijn nog veel meer landen waar de waardigheid van vrouwen en het recht voor zichzelf op te komen om religieuze en ideologische redenen onder zware druk staan. Er bestaan allerlei soorten fundamentalisme in deze wereld die deze onderdrukking mogelijk maken. We moeten ons daar tegen verzetten en met die ideologieën de strijd aanbinden. Als het Europees Parlement in dezen geen duidelijk en afwijzend standpunt inneemt, zal niemand dat begrijpen.
Er zijn veel compromisvoorstellen ingediend. We moeten ons een inspanning getroosten om elkaar te begrijpen, en deze kwestie open en tolerant tegemoet treden. Wij mogen met betrekking tot dit onderwerp - intolerantie - zelf niet fundamentalistisch zijn. De situatie is in vele delen van de wereld immers uitermate ernstig. Zelfs binnen de Europese Unie is de vrije uitoefening van de reproductieve rechten niet gegarandeerd.
De bedoeling van dit verslag is om alle soorten fundamentalisme te verwerpen. Als het Europees Parlement dit verslag niet goedkeurt, zou dat politiek gezien ernstige gevolgen hebben. We zouden dan naar buiten toe de boodschap uitdragen dat we het binnen de het Europees Parlement niet eens kunnen worden over de wijze waarop het fundamentalisme in deze wereld bestreden dient te worden.

Fraisse (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, naar mijn mening zitten wij ingeklemd tussen het verlangen om duidelijkheid te scheppen en de grote moeilijkheid van dit onderwerp. Ik heb een enigszins onbehaaglijk gevoel over dit verslag. Het vergde weliswaar moed om het op te stellen, maar waarom moest dit verslag zo vaag zijn? Ik vind dat de grens tussen religie en fundamentalisme - voorzover deze al bestaat - niet duidelijk wordt vastgesteld. Wat wil dit zeggen? In ieder geval niet dat de slechte fundamentalisten aan de ene kant en de goede religie aan de andere kant van die grens zouden staan, maar juist dat we religie en fundamentalisme niet met elkaar moeten verwarren. Ik spreek hier in mijn hoedanigheid van onderzoekster en niet in die van politica. Doordat ik onderzoek heb verricht naar de geschiedenis van vrouwen weet ik één ding: er bestaat geen enkele godsdienst die geen hiërarchie tussen de seksen heeft ingesteld. Daar kunnen wij niets aan doen, dat is een historisch gegeven. Wij moeten dit historische gegeven met elkaar op een eerlijke wijze onder ogen zien, aangezien wij ons hier immers tegen alle vormen van fundamentalisme willen verzetten.
Bij alle religies wordt een hiërarchie tussen de seksen in stand gehouden. Sommige religies zijn weliswaar voorstander van bepaalde rechten van de vrouw, maar slechts weinig religies zullen de gelijkheid tussen de seksen instellen en bevorderen. Dat bestaat niet en daar moeten wij het, zoals men zegt, mee doen. Persoonlijk ben ik voorstander van een scheiding tussen kerk en staat, hetgeen ook blijkt uit mijn betoog. Mijn woorden zijn bestemd voor degenen die een godsdienst aanhangen. U weet heel goed - of u nu wel of niet fundamentalistisch bent - dat geen enkele godsdienst een theorie over de gelijkheid van mannen en vrouwen heeft voortgebracht.
Ik voel mij ongemakkelijk over dit verslag, omdat een aantal dingen niet klopt. In overweging T. wordt bijvoorbeeld gesteld dat het mogelijk is een feministische houding in overeenstemming te brengen met een fundamentalistische godsdienst. Niets is minder waar! Je kunt misschien op kleine schaal wat bereiken en emancipatiestrategieën verzinnen in weerwil van het fundamentalisme - zoals sommige Iraanse vrouwen ons hebben laten zien - maar het zal nooit een absolute werkelijkheid worden. Als ik dan in paragraaf 31 lees dat wij de religieuze leiders moeten verzoeken zich in te zetten voor het recht van de vrouw om baas te zijn over haar eigen lichaam, kan ik het daarmee niet eens zijn. Dit zullen zij beslist niet doen! Zij voeren een strijd tegen anticonceptie en abortus. Fundamentalisme of niet, wij weten dat dit gebeurt.
Laten we ons eens serieus, in alle helderheid op dit alles bezinnen. We zullen het ongetwijfeld niet met elkaar eens zijn, aangezien de afzonderlijke standpunten bij iedereen genoegzaam bekend zijn.

Borghezio.
Mijnheer de Voorzitter, wij zijn overtuigde voorstanders van de strijd voor bescherming van de rechten van de vrouw die door de fundamentalisten met voeten worden getreden, maar wij vinden ook dat dit verslag de zaak geen goede dienst bewijst. Wanneer het verslag kerkelijke organisaties aanvalt omdat vrouwen uitgesloten zijn van leidinggevende functies in de hiërarchie, dan wordt daarmee niet zozeer het fundamentalisme op de korrel genomen, dat zoveel angst inboezemt - het islamitisch fundamentalisme dus - alswel de Kerk die het priesterschap alleen aan mannen voorbehoudt. Het verslag spreekt zichzelf tegen als het oppert - onder meer in arrogante en weinig respectvolle bewoordingen - dat het Europees Parlement de Paus en de patriarchen zijn visies inzake dogmatische en ideologische kwesties moet opdringen. Je vraagt je op die manier wel af waar het Europees Parlement dan terechtkomt: is het een parlement van volkeren of een parlement in dienst van geheime machten?
Wij hebben nog twee halfslachtigheden opgemerkt. In de eerste plaats wordt het islamitisch fundamentalisme op één lijn gesteld met de beginselen van de christelijke traditie: deze worden als ouderwets en passé afgedaan, terwijl de christelijke en katholieke traditie een vast bestanddeel van het waardenstelsel en het cultuurpatroon van de Europese volkeren is. In de tweede plaats wordt het islamitisch fundamentalisme beschouwd als een sektarische afwijking, terwijl het veeleer een eigentijdse en authentieke interpretatie van de islam is die in alle islamitische universiteiten wordt onderwezen. Het zal dan wel politically correct zijn om dit soort waarheden te ontkennen, maar het weerhoudt Europa ervan zich te verdedigen tegen het oprukken van de islamitische samenlevingen, die door de strenge voorschriften van de sharia geregeerd worden: deze samenlevingen houden net zozeer rekening met de rechten van de vrouw als met ons gezinsrecht en de beginselen van vrijheid.

Mauro (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik moet zeggen dat ik mijn vraagtekens bij dit verslag heb. Dat doe ik niet uit vooringenomenheid, maar op grond van onder meer de ervaring die ik in deze twee jaar als ondervoorzitter voor de mensenrechten in de ACS-Vergadering heb opgebouwd, toen ik mij grotendeels concentreerde op de bevordering van de vrijheidsrechten van vrouwen. Veel inhoudelijke aspecten doen mij de wenkbrauwen fronsen, en om nogmaals uit te leggen hoe ik erover denk, knoop ik aan bij het centrale punt dat volgens mij op uitputtende wijze is behandeld door mevrouw Bonino, toen zij zonet het woord voerde.
Het probleem is de scheiding van godsdienst en politiek. Maar als er een scheiding moet zijn, dan moet men wel doorhebben dat er twee radicaal verschillende manieren zijn om deze twee aspecten van de realiteit te benaderen. Het enige fundamentalisme waar ik dan ook echt mijn hart voor vasthoud, is het fundamentalisme van idealisten die gespeend zijn van realisme en daardoor niet meer in staat zijn om elk apart thema ook met een andere methode te benaderen. Dus als ik in het verslag lees dat die staten die de toegang van vrouwen tot de regering niet als een recht erkennen, geïsoleerd moeten worden, en als ik dat dan betrek op een staat die geen normale staat is, bijvoorbeeld het Vaticaan, dan voel ik onmiddellijk aan dat hier iets niet klopt: dit is namelijk een pleidooi om onderzoek te doen, met bevoegdheden die de nationale staten bezitten, naar zaken die dit verslag niet aangaan.
En dan nog iets: als er scheiding moet zijn tussen religie en politiek, dan rijst het probleem van de vrijheid van de Kerk. Die mag namelijk niet beïnvloed worden door politieke standpunten of bevoegdheden. Nou, in overweging K van dit verslag lees ik dat religieuze organen, zodra ze overheidsactiviteiten exploiteren, in feite een misdrijf plegen tegen een vermeend Europees recht. Dus bijvoorbeeld als een religieuze orde een ziekenhuis of een school beheert, dan is dat op de een of andere manier een ondermijning van het Europees recht. Ik moet zeggen dat ik, als ik zoiets lees, toch wel even met de ogen sta te knipperen.
Daarom verklaar ik nogmaals dat ik achter de strijd voor de rechten van de vrouw sta, maar ik moet er ook heel duidelijk bij vermelden dat ik mijn vraagtekens plaats bij de methode en inhoudelijke kwesties waar dit verslag voor gekozen heeft.

Zrihen (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, op 8 maart hebben wij de Dag van de Vrouw gevierd. In verband hiermee hebben wij allen - naar ik hoop - deelgenomen aan bijeenkomsten, symposia en conferenties om eens te meer te bevestigen dat gelijkheid tussen mannen en vrouwen een fundamentele noodzaak is voor de democratische ontwikkeling van onze samenlevingen.
De waarden van de Europese Unie die in het Handvest van de grondrechten zijn opgenomen, zijn onder andere het recht op menselijke waardigheid, het recht op menselijke integriteit, vrijheid van gedachte, geweten en godsdienst en gelijkheid van mannen en vrouwen.
Laten wij daarom hier, in deze Vergadering, onze verantwoordelijkheid nemen. Het is onze taak - in onze hoedanigheid van Europese burgers - deze rechten in de Europese Unie toe te passen en te laten toepassen en deze waarden overal elders ter wereld te verdedigen en uit te breiden. Ik zou hier willen onderstrepen hoe belangrijk de goedkeuring van dit verslag voor deze strijd is. Wij moeten ons er namelijk voortdurend van bewust zijn dat vrouwen de belangrijkste slachtoffers van het fundamentalisme zijn. Vrouwen zijn het slachtoffer van geweld, van sociaal-economische, politieke en seksuele discriminatie, van aantasting van de lichamelijke en geestelijke integriteit en van onderwerping. Alle fundamentele rechten, zoals gelijkheid en toegang tot het onderwijs en de politiek, worden hun ontzegd en dat allemaal uit naam van het fundamentalisme, dat de mensenrechten in diepste wezen ontkent.
Wij moeten en kunnen in actie komen. Vandaar dat wij de democratie en de mensenrechten in onze associatie-overeenkomsten beschermen en bevorderen. Vandaar ook dat wij de interculturele dialoog tussen de landen aan weerszijden van de Middellandse Zee stimuleren, waarbij wij er nauwlettend op toezien dat vrouwen actiever deelnemen aan de acties en programma's die wij steunen.
Vandaar, tot slot, dat wij steun verlenen aan vrouwen die asiel aanvragen in de Europese Unie, nadat zij in hun eigen land uit naam van het fundamentalisme zijn vervolgd. De bescherming van de rechten van de vrouw en de gelijkheid van mannen en vrouwen dienen een van de steunpilaren van onze acties te zijn, waaraan ons Parlement bijzondere aandacht dient te schenken. Laten wij daarom in deze Vergadering door middel van de stemming over deze ontwerprichtlijn een signaal afgeven aan de vrouwen; laten wij hun de sleutels aanreiken om zich van hun ketenen te ontdoen en laten wij eens te meer onze verantwoordelijkheid aanvaarden.

Montfort (NI).
Mijnheer de Voorzitter, dit is een bijzonder boeiend debat, waarbij ik echter constateer dat maar weinig sprekers op de tekst van het verslag ingaan. De reden hiervoor is ongetwijfeld dat verscheidenen van ons door dit verslag in verlegenheid zijn gebracht. De wijze waarop het verslag tot stand kwam, toont al aan dat het geen gelukkig initiatief is. Na het aanvankelijke verslag over de islam en vrouwen is men uiteindelijk uitgekomen op een gecompliceerd, dubbelzinnig verslag dat weinig samenhang vertoont.
Aangezien de rapporteur de islam niet openlijk wil aanvallen, blijft de definitie van het fundamentalisme vaag. Welnu, is het fundamentalisme eigenlijk geen karikatuur van het begrip 'godsdienst?? Wij zijn het er allemaal over eens dat het geestelijke en het wereldlijke van elkaar gescheiden moeten blijven. Het is dan ook niet de taak van het Parlement zich op het vage terrein van de vergelijkende theologie te begeven. Over bepaalde punten dient echter overeenstemming te worden bereikt. Er dient met name bevestigd te worden dat gewoonten en geloofsovertuigingen die indruisen tegen de rechten van het individu - en in het bijzonder die van vrouwen - niet op het grondgebied van de lidstaten kunnen worden getolereerd en dat het familierecht van de lidstaten prevaleert boven dat van de herkomstlanden van de migranten.
Tot slot: gelijkheid van mannen en vrouwen is geen theoretische kwestie. Wij moeten vrouwen - evenals hun positie en rol in de samenleving - niet alleen stimuleren omwille van hun vrouwzijn, maar omdat zij net als mannen een bijdrage leveren aan eenzelfde mensheid en dus aan eenzelfde waardigheid.

Martens (PPE-DE).
Voorzitter, fundamentalisme brengt samenlevingen veel problemen en met name vrouwen zijn daarvan de dupe. Denk bijvoorbeeld aan de situatie van de vrouwen in Afghanistan, steniging van vrouwen of traditionele praktijken als vrouwenbesnijdenis, die helaas nog steeds voorkomen, ook in Europa. Met name in fundamentalistische samenlevingen wordt vrouwen vaak fundamentele rechten en vrijheden onthouden en hebben zij vaak geen toegang tot adequate zorg, gezondheidszorg en onderwijs. Daarom was ik blij met het voorstel in de vrouwencommissie om een initiatiefverslag te schrijven over het thema "Vrouwen en fundamentalisme" en precies daarom ben ik ook teleurgesteld dat er nu zo'n slecht verslag voorligt. Ik betreur dat we geen compromis heb kunnen vinden in het advies van mevrouw Karamanou.
Voorzitter, in het verslag-Izquierdo wordt terecht gewezen op de negatieve gevolgen van fundamentalisme. Hoewel als het thema en de bedoeling goed zijn, is het verslag nog niet goed. Het verslag gaat te ver waar religie enerzijds en fundamentalisme en het schenden van mensenrechten anderzijds op één lijn worden geplaatst. Het verslag is meer anti-religie dan pro-vrouw. In het verslag wordt de verkeerde aanpak gekozen omdat oplossingen worden gezocht in halfjaarlijkse rapporten, het oprichten van een open universiteit voor alleen vrouwen, speciale mobiliteitsprogramma's voor vrouwen - alsof vrouwen daar behoefte aan hebben - en ingrijpen in landen die in overeenstemming met hun wetgeving handelen maar in de ogen van de rapporteur vrouwen toch onvoldoende beschermen. Het verslag is ook inconsequent. Terecht wordt de scheiding van kerk en staat bepleit, maar vervolgens worden er wel eisen gesteld aan de interne organisatie van religieuze tradities. Het verslag staat bovendien vol onzorgvuldige formuleringen.
Voorzitter, onze fractie heeft amendementen voorgesteld en daarmee kan het verslag ietsje verbeterd worden. Maar zelfs als deze allemaal worden aangenomen blijven er nog veel ongenuanceerdheden, onduidelijke formuleringen, verdubbelingen, obligate herhalingen van EU-regelgeving en voorstellen die buiten onze competentie vallen over.
Uit mijn land is een dringend appèl gekomen van vertegenwoordigers van mensenrechtenorganisaties, van vrouwenorganisaties, vanuit kerken, vanuit vrouwen uit kerken om tegen het verslag te stemmen. Eén ding is zeker, vrouwen en religie, de Vrouwencommissie en het Parlement, alsmede de strijd tegen het fundamentalisme verdienen een beter verslag dan dit.

Valenciano Martínez-Orozco (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ook ik stel met verbijstering vast dat cultuur en traditie steeds weer tot absolute waarden worden verheven en uitgeroepen. Vanuit historisch oogpunt liggen cultuur en traditie evenwel aan de oorsprong van de ongelijke behandeling waarvan vrouwen momenteel het slachtoffer zijn.
Heden ten dage worden vrouwen in heel de wereld onmenselijk behandeld in naam van het religieus fundamentalisme. Religieus fundamentalisme heeft ook politieke gevolgen. Onder het juk van het fundamentalisme zijn meisjes en vrouwen gedoemd tot een uitzichtloos bestaan.
In overeenstemming met de vrijheid van gedachte waarop onze collega's van de Volkspartij terecht aandringen, wordt in het verslag-Izquierdo gepleit voor een scheiding tussen kerkelijke macht en staatsmacht, tussen godsdienst en politiek. Dat moet het voornaamste streefdoel van dit verslag zijn. Vele vrouwen verwachten van ons dat wij ons in die zin engageren. Wij moeten de waarden beschermen die wij onszelf hebben opgelegd om in vrijheid te kunnen samenleven, in naam van de keuzevrijheid en het beslissingsrecht waarvan de meeste vrouwen in de rest van de wereld verstoken blijven.
Wij gaan niet akkoord met het determinisme op grond waarvan vrouwen van alles en nog wat worden uitgesloten en voor de rest van hun leven worden veroordeeld. Het is niet waar dat vrouwen met dezelfde waardigheid kunnen deelnemen als mannen, precies omdat zij uitgesloten worden van vrijwel alle aspecten van het bestaan die hun enige waardigheid kunnen bezorgen. Vrouwen worden gestenigd, vermoord en verminkt in naam van dit soort tradities, de godsdienst of het voornoemde fundamentalisme.
Zoals ik al zei, verwachten vele vrouwen van ons dat wij hun zaak verdedigen. Wij mogen hen onder geen beding teleurstellen. Daarom moeten wij in naam van de vrijheid van gedachte voor dit verslag stemmen.

Diamantopoulou
Mijnheer de Voorzitter, ik wil mevrouw Izquierdo Rojo van harte gelukwensen met haar verslag. Daarin kaart zij een heel belangrijk en moeilijk probleem aan. Wat het fundamentalisme betreft moeten wij mijns inziens nagaan wat dit begrip buiten de Europese Unie inhoudt.
De Europese Unie is volgens het Verdrag een unie van onafhankelijke staten. De godsdienst is een privé-aangelegenheid van de burger. De burger besluit zelf of hij de godsdienstvoorschriften naleeft. Voorwaarde is evenwel dat deze voorschriften niet indruisen tegen de fundamentele, gemeenschappelijke beginselen van alle landen van de Europese Unie. Kortgeleden hebben wij ter gelegenheid van de Dag van de Vrouw een debat gevoerd over moslimvrouwen in Europa. De islam is de op een na grootste godsdienst van de Europese Unie. Tijdens het debat hebben Europese moslimvrouwen het woord gevoerd. Zij wezen erop dat de verklaring van de Koran alleen door mannen geschiedt en daarbij nooit en te nimmer vrouwen zijn betrokken. Hoe het ook zij, geen enkele verklaring van de Koran of van welke godsdienst in de Europese Unie dan ook, is aanvaardbaar als daarmee de fundamentele wetten en principes van de Europese Unie worden overtreden. Met andere woorden, het fundamentele beginsel van de gelijkheid van man en vrouw moet de grondslag zijn voor alle andere prioriteiten en beginselen.
Buiten Europa is het fundamentalisme echter een gigantisch probleem. Vele afgevaardigden hebben hier een beschrijving van gegeven. Mijns inziens is het inderdaad belangrijk dit probleem vast te stellen, te omschrijven en aan de kaak te stellen, maar Europa zou zich schuldig maken aan nalatigheid indien het geen concrete maatregelen zou treffen om dit probleem op wereldvlak het hoofd te bieden. De Europese Commissie heeft concrete activiteiten voorgesteld, zoals de mainstreaming van alle vormen van buitenlands beleid, van de externe handel, de ontwikkelingshulp en alle overeenkomsten van de Europese Unie met derde landen. Ook brengt zij het vraagstuk van de gelijkheid tussen man en vrouw op alle topbijeenkomsten van de Europese Unie met andere continenten - Afrika, Azië en Latijns Amerika - ter sprake.
Dit is een zeer concreet voorstel. Ten eerste hebben wij als Commissie vorig jaar, in het kader van de mainstreaming en de toepassing hiervan in alle specifieke beleidsvormen, een actieplan ingediend voor de ontwikkelingaspecten die specifiek vrouwen betreffen. Daarin komen heel concrete acties voor, acties die aangeven hoe wij rekening willen houden met de eerbiediging van de mensenrechten van de vrouw, hoe wij de deelname van de vrouw aan de ontwikkelingshulp en de ontwikkeling van elk land willen bevorderen en met welke stimulansen, en waar nodig sancties, wij dit programma ten uitvoer willen leggen. Ook zijn wij bezig met de voorbereidingen van een seminar in maart waaraan deskundigen uit de vijftien lidstaten en genodigden uit heel de wereld deel zullen nemen. Dan zal worden gesproken over een actieplan in het kader van het buitenlands beleid waaraan zich zowel de Europese Unie als ook de lidstaten moeten houden. Ook bereiden wij voor 2003 een Raad van ministers van Buitenlandse Zaken voor met als belangrijkste punt op de agenda het actieplan en de aanbevelingen voor het buitenlands beleid.
Mijnheer de Voorzitter, dit is een zeer belangrijk verslag. Hiermee wordt een van de belangrijkste problemen die momenteel in de wereld bestaan in het middelpunt van de belangstelling geplaatst, namelijk de misdaden die onder de dekmantel van godsdienst of culturele bijzonderheden worden begaan tegen vrouwen, misdaden waarvan miljoenen vrouwen het slachtoffer zijn.

De Voorzitter.
 Hartelijk dank, mevrouw Diamantopoulou.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt woensdag om 12.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0038/2002), namens de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de minimumvoorschriften inzake gezondheid en veiligheid met betrekking tot de blootstelling van werknemers aan de risico's van fysische agentia (lawaai) (zeventiende bijzondere richtlijn in de zin van artikel 16, lid 1, van richtlijn 89/391/EEG) (10479/1/2001 - C5-0546/2001 - 1992/0449A(COD)) (rapporteur: mevrouw Thorning-Schmidt).

Thorning-Schmidt (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag eerst een beroep doen op het Reglement en ik ga ervan uit dat deze minuten niet van mijn spreektijd worden afgetrokken. Ik vind dat wij vandaag in het Parlement iets nieuws moeten uitproberen. Ik zou het goed vinden als wij de toegewezen spreektijd als volgt mochten indelen: een inleiding van vier minuten en dan nog eens één minuut als afronding van het debat na de interventie van de commissaris. Ik vraag dit om twee redenen. Ten eerste heb ik begrepen dat de Conferentie van voorzitters vorige week een "away-day" had, waar ze besloten heeft de debatten in deze zaal wat levendiger te maken. Ten tweede verwijs ik naar artikel 121, lid 4, van het Reglement. Voor ik hier vandaag naartoe kwam, vroeg ik de dienst Plenaire vergadering of zoiets mogelijk was. Ik kreeg een negatief antwoord, maar ik wil mijn verzoek toch herhalen, omdat ik van mening ben dat niets in het Reglement een dergelijke gang van zaken verhindert. Ik ga er dus vanuit, mijnheer de Voorzitter, dat u er niets op tegen heeft dat wij vandaag zo te werk gaan.

De Voorzitter.
 Mevrouw Thorning-Schmidt, uiteraard zal ik de tijd die u gebruikt hebt om dit verzoek te formuleren niet als spreektijd aanrekenen. Ik ben u dankbaar dat u dit soort experimenten onder mijn voorzitterschap uitvoert aangezien dat mijn leven wat meer kleur geeft. Ik moet zeggen dat ik geen enkel bezwaar heb tegen uw voorstel. Ik heb er niets op tegen dat u als rapporteur het woord voert en na de uiteenzetting van mevrouw de commissaris het woord vraagt om een bepaald punt te preciseren of te nuanceren of om nader in te gaan op het verloop van het debat of de uitlatingen van mevrouw de commissaris.
Mevrouw Thorning-Schmidt, nu verzoek ik u het woord te voeren als rapporteur.

Diamantopoulou
Mijnheer de Voorzitter, kan ik hetzelfde doen als er een probleem is? Als het lid antwoordt en ik daar daarna op moet reageren, kan ik dan hetzelfde doen?

De Voorzitter.
 Mevrouw de commissaris, als vertegenwoordigster van de Commissie mag u het woord vragen wanneer u dat wenst.

Thorning-Schmidt (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, nog eens met betrekking tot het Reglement wil ik zeggen dat het niet mijn bedoeling is kritiek uit te oefenen op de Commissie, maar eerder om commentaar te geven op wat tijdens het debat door de collega's is gezegd. Nu wil ik mijn spreektijd laten beginnen!
Lawaai is een groot probleem op de Europese arbeidsplaatsen en ik denk dat het belangrijk is te onderstrepen dat deze richtlijn de werknemers ten goede komt zonder gevolgen voor andere partijen. Zoals tijdens het debat is opgemerkt, heersen er vele misverstanden over de doelgroepen van deze richtlijn. Wij weten dat lawaai ongelooflijk schadelijke gevolgen kan hebben, waaronder definitief verlies van het gehoor en oorsuizen. Wij beschikken over veel informatie op dit gebied. Ik denk dat de bestrijding van lawaai op de arbeidsplaats het beste is wat wij kunnen doen om te voorkomen dat werknemers voorgoed van de arbeidsmarkt worden uitgesloten alsook om arbeidsongelukken te voorkomen. Tijdens de behandeling van dit dossier in de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken verbaasde het mij daarom dat de liberale fractie bijvoorbeeld, die anders zoveel belang hecht aan acties ten gunste van gehandicapten in de Unie, de zin van preventie niet inzag. Preventie om te voorkomen dat mensen een gehoorhandicap krijgen is toch de beste strategie. Wij weten ook dat de bestaande lawaairichtlijn van 1996 verouderd is en de werknemers onvoldoende beschermt. Het gemeenschappelijk standpunt waarover wij het nu hebben, is veel beter omdat er voor de eerste keer een echte grenswaarde wordt voorgesteld. De vaststelling van een gemeenschappelijke minimumnorm voor heel de EU is een stap in de goede richting. De amendementen die de Commissie heeft goedgekeurd, verbeteren het gemeenschappelijk standpunt in een aantal opzichten en ik ben blij met de steun die vele leden hebben beloofd. Met een preventieve strategie is de kans op verbetering het grootst en ik denk dat dit een juist en goed principe is.
Dan wat de muziek- en amusementsindustrie betreft. Dit was een zeer omstreden onderwerp, waarover wij als PSE-Fractie een compromis met de de ELDR-Fractie en de PPE-DE-Fractie hebben gesloten. Ik zal echter niet ontkennen dat het een verzwakking van het gemeenschappelijk standpunt betekent en het is interessant vast te stellen dat het Europees Parlement minder belang hecht aan de bescherming van werknemers dan de Raad. Dit is een nieuwe ontwikkeling en ik vraag de publieke opinie om daar nota van te nemen. Wij steunen het compromisvoorstel, omdat wij niet het risico willen lopen dat het gemeenschappelijk standpunt in het Europees Parlement verworpen wordt. Dit risico bleek immers zeer reëel te zijn. Een verwerping zou uiteraard onaanvaardbaar zijn, want dan genieten de werknemers slechts een bescherming op het niveau van de richtlijn uit 1996. Daarom hebben wij het compromis aanvaard, wat bovendien aantoont dat wij aandachtig geluisterd hebben naar de opmerkingen van de muziek- en amusementsbranche. Ik wil de collega's in de zaal ook meedelen dat wij misschien zelfs teveel naar die mensen geluisterd hebben, want sommige leden hebben het standpunt van de branche kritiekloos overgenomen. In dat verband deden de ergste geruchten de ronde. Ik werd ervan beschuldigd de Britse popindustrie te willen opdoeken. Ik werd ervan beschuldigd de doedelzakken in Schotland te willen verbieden. Dit alles is natuurlijk pure onzin! Wij moeten uiteraard luisteren naar de samenleving rondom ons, maar we hoeven niet kritiekloos op alles in te gaan. Nu hebben wij een aanvaardbaar compromis. Ik ben er zelfs uiterst tevreden mee. Het houdt in dat de richtlijn pas na vijf jaar voor de amusementsbranche zal gelden. Intussen zal de Commissie nagaan in hoeverre de richtlijn de muziek- en amusementsindustrie zal beïnvloeden. Daarna zal de Commissie beslissen of het nodig is voor deze branche een uitzondering op de richtlijn te maken of dat een andere regulering wenselijk is. Ik denk dat uit dit compromisvoorstel zal blijken hoe deze aangelegenheid ten top is gedreven en hoe sommige mensen in de muziekbranche zelf het slachtoffer worden van de ernstige gehoorletsels die wij hier proberen te bestrijden.
Tot slot wil ik onderstrepen dat de verbetering van de bescherming van werknemers mijns inziens nog verder had moeten gaan. Dit bleek echter niet haalbaar te zijn en het belangrijkste is nu dat alle collega's de voorstellen morgen steunen, omdat ze het gemeenschappelijk standpunt verbeteren en er daadwerkelijk voor zorgen dat het preventieve aspect meer aandacht krijgt. Ik doe een oproep tot alle collega's om de amendementen van onze commissie en het compromisvoorstel te steunen.

Stauner (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, minimumvoorschriften inzake de bescherming van veiligheid en gezondheid van werknemers vormen de kern van het Europese werknemersbeschermingsrecht. De ernstige negatieve gevolgen van blootstelling aan lawaai zijn wetenschappelijk bewezen. Daarover moeten wij het hier niet meer in detail hebben. Hardhorigheid tengevolge van blootstelling aan lawaai is een van de meest voorkomende beroepsziekten. Maatregelen met het oog op bescherming tegen lawaai hebben daarom een hoge prioriteit. Alle belanghebbenden - werknemers, werkgevers en wetgevers - doen er daarom goed aan alle mogelijkheden te benutten om de lawaaioverlast op de werkplek zo laag mogelijk te houden. Wij kunnen toch al niets doen om de geluidsoverlast te beperken waaraan mensen zich in hun vrije tijd vrijwillig blootstellen. Wij kunnen hier alleen een beroep doen op het gezond verstand van het individu.
Wat de beschermingsmaatregelen op de werkplek betreft, moeten wij echter ook de uitvoeringsmogelijkheden in de praktijk - in het bijzonder de vraag wat dat voor het klein- en middenbedrijf inhoudt - voor ogen houden. Het heeft weinig zin in geheel Europa ingewikkelde regelingen voor te schrijven, waaraan zich in de praktijk niemand houdt of kan houden. Daarvoor bieden de amendementen van het Parlement volgens mij een aanvaardbare oplossing. Ik dank de rapporteur ook uitdrukkelijk voor de compromisbereidheid die zij ook al in de commissie aan de dag heeft gelegd. Zo kon een conflict over een aanzienlijke wijziging van de blootstellingsgrenswaarden en de actiewaarden worden vermeden zonder dat aan de terechte belangen van de werknemers wordt geraakt.
Zoals in het gemeenschappelijke standpunt van de Raad staat, moeten wij ons ook bij de beoordeling van het niveau van blootstelling aan lawaai tot de persoonlijke gehoorsbescherming beperken. Wij ondersteunen ook amendement 8, op basis waarvan de lidstaten zo nodig lagere waarden kunnen vaststellen. Dit is niets anders dan de uitdrukking van het beginsel van de in het Europese sociale beleid. Wij maken ook duidelijk dat de werkgever voor de uitvoering van de toepassing van gehoorbescherming en voor de training verantwoordelijk is. Onder het motto 'voorkomen is beter dan genezen? moet een werknemer die aan lawaai wordt blootgesteld dat boven de onderste actiewaarde ligt, ook aanspraak kunnen maken op een aangepaste gehoortest. Ook het hanteren van een wekelijks in plaats van een dagelijks niveau van blootstelling aan lawaai is onder bepaalde voorwaarden zinvol, zoals in het gemeenschappelijk standpunt staat.
Met betrekking tot deze richtlijn werd het meest gedebatteerd over de behandeling van werknemers die aan amusementsmuziek, van klassieke symfonische orkesten tot discomuziek, worden blootgesteld. Naar mijn mening houden wij door het compromis in amendement 23 voldoende rekening met dit bijzondere aspect. Ik hoop dat dit een oplossing is waarmee ook de Raad kan instemmen. Door daarmee onmiddellijk en zonder voorbehoud rekening te houden, wordt immers de algemene overtuiging genegeerd dat muziek, of het nu in een concertzaal is of in een discotheek, lawaai is en daarom van in het begin restrictief moet worden aanpakt.
Hughes (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijn felicitaties voor de rapporteur. Zij heeft een zeer evenwichtig verslag geschreven. Het stelt verstandige amendementen voor die bedrijven geen onredelijke lasten opleggen, maar die de richtlijn zullen verbeteren en de kans op achteruitgang van het gehoor als gevolg van blootstelling aan lawaai op het werk zullen verkleinen.
En daar draait dit voorstel om. Te veel werknemers binnen de Europese Unie lopen nog het risico van gehoorbeschadiging als gevolg van blootstelling aan lawaai op het werk. Mevrouw Thorning-Schmidt heeft laten zien dat ze redelijk is en bereid is om naar redelijke, weldoordachte argumenten en bewijzen te luisteren. Ze heeft tenslotte veel van haar oorspronkelijke amendementen ingetrokken en nieuwe amendementen voorgesteld die op een aantal punten, zoals de belangrijkste actiewaarden en grenswaarden voor blootstelling, dichter in de buurt van het gemeenschappelijke standpunt komen, of daarnaar terugkeren.
Anderen in dit Huis spannen zich echter in om op het sociale terrein een nieuw en retrograad pad te banen. Voor het eerst zien we bij de bemiddeling op het sociale terrein, vooral bij de partijen aan de rechterkant en in het midden van het Huis, initiatieven om gemeenschappelijke standpunten die in de Raad Sociale Zaken zijn vastgesteld, aanzienlijk af te zwakken en soms zelfs om significante sectoren van activiteit helemaal van de wetgeving uit te sluiten.
We zien dit ook met betrekking tot dit voorstel over lawaai en het parallelle voorstel over trillingen. Het compromisamendement 23 over de muziek- en entertainmentsector is een reactie op een dergelijk gevaar. Begrijp me niet verkeerd: het is denkbaar dat het nodig is om het gemeenschappelijke standpunt af te zwakken als er nieuwe informatie of eerder over het hoofd gezien bewijs aan het licht komt, maar naar mijn mening is dat niet het geval in de door mij genoemde voorbeelden. In plaats daarvan zien we iets dat veel weg heeft van een paniekreactie op geconcentreerd, manipulatief gelobby en negatieve media-aandacht die is gevoed door opzettelijke desinformatie en opzettelijk verkeerde informatie. Deze ontwikkelingen moeten worden betreurd.
Er lijken minstens twee factoren een rol te spelen. Op de eerste plaats zijn lobbygroepen zich bewust geworden van de pressiepunten in de medebeslissingsprocedure. Ze weten hoe ze politieke druk, waarvan een groot deel allesbehalve op feiten is gebaseerd, op het Parlement kunnen uitoefenen. Ze denken dat wij de zwakste schakel zijn, en het signaal dat we hun geven, is dat ze het helemaal bij het rechte eind hebben.
Op de tweede plaats scheppen te veel leden van dit Huis er genoegen in om persberichten uit te doen gaan waarin ze wetgeving die absoluut noodzakelijk, gerechtvaardigd en proportioneel is, trachten te bagatelliseren. Ze laten zich niet door de feiten hinderen in hun streven om hun eigen naam gedrukt te zien staan, en het is niet moeilijk te zien waarom er zoveel slecht geïnformeerde artikelen over dit voorstel zijn verschenen. Die zijn gevoed door totaal misleidende of feitelijk volstrekt onjuiste persberichten en briefings van leden van dit Huis.
Ik hoop dat we allemaal snel volwassen worden en onze rol als medewetgever een beetje meer waardigheid en integriteit kunnen geven. Mijn eigen vader vindt het moeilijk om met mijn zoontje te praten vanwege door de industrie veroorzaakt gehoorverlies. Dat lijkt me een heel goede reden om verstandige wetgeving zoals deze te bevorderen.

Lynne (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, als het oorspronkelijke ontwerpverslag van de rapporteur was doorgegaan en was aangenomen, had dat de industrie in de hele EU gedecimeerd. Ja, bescherm vooral de werknemers, maar maak werknemers niet werkeloos! Het was noodzakelijk om rekening te houden met gehoorbescherming en ik feliciteer die industrieën en alle andere personen die de rapporteur van de noodzaak daarvan hebben overtuigd. Als dit niet was gebeurd, had dat, met de blootstellingsgrenswaarde van 87, het einde betekend van staal hameren met 95-100 decibel, bottelen met 98 decibel en varkens voeren met 100 decibel, evenals het einde van de bouwnijverheid en mijnbouwindustrie. Cementfabrieken en een deel van de machinebouw zouden zijn gedecimeerd.
Ik zie dat de rapporteur van positie is veranderd en ik verwelkom dat. Ik verwelkom het feit dat zij is opgeschoven van dagelijkse metingen naar wekelijkse metingen in uitzonderlijke omstandigheden, maar ik zou graag zien dat zij verder opschoof naar wekelijkse metingen, dat zij terugging naar de hoofdtekst zoals in het gemeenschappelijke standpunt. Ik ben zeer verheugd dat we het compromisamendement over muziek en entertainment hebben, wat de rapporteur ook mag zeggen: om voor de muziek- en entertainmentsector voor vijf jaar een uitzondering te maken, de Commissie een verslag te laten opstellen, en dan terug te komen naar dit Huis, maar beide kanten van de bedrijfstak te raadplegen.
Ik hoop dat het doorgaat en ik hoop dat alle leden van het Parlement voor zullen stemmen. Anders hebben we het belachelijke vooruitzicht dat horecapersoneel oorbeschermers draagt wanneer mensen een glas bier bestellen. Ik ben ook blij dat we een kans hebben om hierover te discussiëren, omdat we, als het bij een tweede lezing in de commissie was verworpen, geen kans hadden gehad om hierover vandaag in de plenaire vergadering te discussiëren - geen kans om het amendement naar voren te brengen om muziek en entertainment voor vijf jaar uit te sluiten - en er zou dan geen rekening zijn gehouden met de mening van het Parlement. Tegen de mensen die in de commissie tegen het verslag hebben gestemd, zeg ik dus: 'Als jullie je zin hadden gekregen, hadden we hier vandaag nooit gestaan.'
Pronk (PPE-DE).
Voorzitter, ik zal beginnen met mijn verbazing uit te spreken over het betoog van de heer Hughes, die ik normaal als een vrij redelijk en rustig mens ken en die nu ineens, zodra er enig bezwaar is tegen deze richtlijn, van welke kant dan ook, denkt dat er sinistere krachten achter de troon zijn. Wij zijn gewoon alleen maar bezig onze taak als volksvertegenwoordigers uit te oefenen en wij luisteren naar iedereen, ook naar die mensen die in het proces dat tot richtlijnen voert, niet onmiddellijk aan bod komen. Ik denk dat dit Parlement niet onverschillig is, noch tegenover de zaak van veiligheid en gezondheid noch tegenover bezwaren op de uitvoering ervan. Ik ben dan ook zeer verheugd dat we deze week de tweede lezing af kunnen ronden van, vergeef me de definitie, de lawaairichtlijn.
Volgens het officiële Nederlandse woordenboek wordt onder lawaai verstaan: een hard, onaangenaam geluid, waaronder rumoer, kabaal, leven, geraas en herrie. Het gaat dus om geluid dat door een weldenkend mens als niet prettig wordt ervaren en dat we kunnen missen als kiespijn. Ik ben dan ook verbaasd, zeg gerust ontsteld, en menig componist zou zich in zijn graf omdraaien, dat Beethoven gelijk wordt geschakeld met een drilboor. Het aanhoren van een flinke cirkelzaag, in de ogen van de Raad, de Commissie en een aantal collega's, dat is werkelijk vervelender dan Tsjaikovski. Ik begrijp wel dat het niet alleen gaat over de vraag of het geluid vervelend is, maar ook of het schadelijk is. Waar ik op wil wijzen, is dat de aard van een geluid een gedifferentieerde aanpak rechtvaardigt. Ik ben van mening dat de muziek- en entertainmentsector buiten deze richtlijn moet worden gelaten en in een aparte richtlijn moet worden geregeld.
Het fundamentele verschil tussen lawaai en Vivaldi is het volgende: in de muziek- en entertainmentsector is het geluid het uiteindelijke product, of in ieder geval een belangrijk element daarvan. Geluid speelt in deze sectoren een centrale rol. Het geluid in een fabriek is een negatieve bijkomstigheid, waarbij het voor het resultaat van de activiteit niet uitmaakt, integendeel, zelfs als het geluid er niet is. Bij muziek zijn klanten betrokken, het gaat om activiteiten van grote culturele waarde, zeker voor jongeren. We gaan profvoetballers toch ook niet verbieden om meer dan 45 minuten in de week te voetballen, Voorzitter. Dat is het verschil, daar gaat het om, daar hebben we een antwoord op gevonden en dat is iets heel anders dan ongerechtvaardigde verwijten te maken aan deze kant van het Huis, alsof wij ons niet om de techniek bekommeren. Dat doen we, maar we bekommeren ons ook om de mensen.

Weiler (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dames en heren, onze Europese wetgeving en onze Verdragen houden in dat wij voor de verbetering van de werkomgeving ter bescherming van de gezondheid van de werknemers moeten zorgen. Ik heb de indruk dat dit precies in samenhang met dit debat vaak door de publieke opinie wordt vergeten. Ook de onwetendheid van de pers - deels ook de ernstige pers - bevestigt dat. Naast de gebruikelijke bezwaren van de industrie was er natuurlijk intensief lobbywerk, niet van duistere krachten, maar heel concreet van de muziekindustrie. Deze kreet van verontwaardiging vertoont interessant genoeg drie aspecten.
In de eerste plaats is er de onwetendheid van de bevolking over het feit dat voor de werknemers in de muziekindustrie reeds sedert 1986 een richtlijn geldt. Die richtlijn geldt voor alle werknemers, behalve zeelui. Dat wordt nu rechtgezet.
In de tweede plaats wordt het gebrek aan controle in de lidstaten duidelijk. Als immers beter was gecontroleerd, waren de betrokkenen - werknemers en werkgevers - nu niet zo verrast.
In de derde plaats wordt natuurlijk ook duidelijk - ik zeg dat ook kritisch - dat de belangen van de werknemers slecht worden verdedigd. Ik wil de Commissie graag een brief bezorgen over een hoorzitting in 1996, die ik van het Schweizer Musikverband heb gekregen. In die brief, geachte heer Pronk, wordt zeer goed beschreven dat de beschadiging van het gehoor altijd vergelijkbaar is, ongeacht of iemand in de bouw, de keramiekindustrie of een muziekonderneming of orkest werkt.
(Interruptie: of in het Parlement!)
Of in het Parlement, maar zo luidruchtig zijn wij - of tenminste de meesten van ons - gelukkig niet!
Op nationaal vlak zijn er uiteraard regels. Ik ben, ook als linkse traditionaliste, van mening dat de Staat en de werkgevers verplicht zijn de werknemers tegen gevaren op de werkplek te beschermen. Dat is onze opdracht, en met deze richtlijn hebben wij deze doelstelling volgens mij bereikt.

Bushill-Matthews (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, de rapporteur is ons de afgelopen weken een heel eind tegemoet gekomen als het gaat om het laten vallen van enkele van haar extremere amendementen. Ik put daar echter weinig troost uit. Ik hoop dat de rapporteur dit niet persoonlijk opvat, want ik weet hoeveel denkwerk en arbeid zij in het verslag heeft gestoken. Naar mijn mening zijn de amendementen die overblijven, echter nodig noch nuttig. Dit is niet alleen mijn persoonlijke mening. Ik ben blij om te zien dat mevrouw Lynne deze mening zojuist ook zo krachtig heeft verwoord.
In de woorden van de Britse Health and Safety Executive, de instelling die is opgezet om de Britse regering het deskundige en onpartijdige wetenschappelijke advies te geven dat zo hard nodig is wanneer men met zulke zaken te maken heeft, bieden deze amendementen "geen voordeel voor de gezondheid en veiligheid en hun enige effect zal zijn dat ze de industrie, vooral kleine ondernemingen, onnodige en onwelkome lasten opleggen". De Executive raadt ons aan om ons te verzetten tegen de meeste socialistische amendementen. De Britse conservatieve parlementariërs waren onafhankelijk daarvan tot dezelfde conclusie gekomen. Een daarvan is amendement 18, waarvan ik zie dat de vakbonden het steunen, terwijl ze vreemd genoeg beweren dat veel werkgevers het ook steunen. Ik ben geen enkele werkgever tegengekomen die dit steunt. Het wordt interessant om te zien of de Britse Labour-parlementsleden zullen stemmen zoals hun regering hun heeft geadviseerd, of zoals hun vakbonden hun hebben opgedragen. Ik vermoed dat het antwoord geen verrassing zal zijn.
We zullen het amendement steunen om muziek van de richtlijn uit te zonderen, een amendement dat oorspronkelijk is geformuleerd door mijn collega, de heer Pronk. Dan zitten we echter nog steeds met de problemen waar de industrie mee te maken krijgt als andere amendementen ook worden aangenomen. Het is heel veelzeggend dat in de week dat de EU-leiders in Barcelona zijn en ze bedrijven in de EU oproepen concurrerender te worden, en precies op de dag dat de Britse premier Blair met de uitspraak komt dat hij zo tegen bureaucratie is, zijn socialistische parlementsleden aan dezelfde oude agenda vasthouden, ongeacht de gevolgen voor de werkgelegenheid.
Ik wil er, zelfs in dit late stadium, bij hen op aandringen om tegen deze amendementen te stemmen, om voor banen te stemmen, om voor hervormingen te stemmen en om voor Barcelona te stemmen.

Pérez Álvarez (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik begin mijn korte uiteenzetting met een woord van dank aan de rapporteur voor het geleverde werk.
Daarnaast wil ik nader ingaan op enkele punten van het verslag die naar mijn bescheiden mening anders hadden kunnen worden aangepakt. Vervolgens zal ik even stilstaan bij een reeks moeilijk aanvaardbare amendementen en voorstellen, met name voor preventiedeskundigen. Ik ga er uiteraard vanuit dat het nulrisico niet bestaat en dat werken een lastige bezigheid is.
Mevrouw de rapporteur, ik ben het met u eens dat lawaai op de werkplek hoe dan ook moet worden bestreden. Ik ga evenwel niet akkoord met de bewering dat collectieve beschermingsmaatregelen steeds voorrang moeten hebben boven individuele beschermingsmethoden. Mijns inziens kan men hoogstens stellen dat zij elkaar moeten aanvullen of vervolledigen, of dat de individuele beschermingsmaatregelen moeten worden toegepast bij gebrek aan collectieve methoden. Ook de verdeling van de verantwoordelijkheden vergt enige aandacht. Het is natuurlijk aan de werkgever om de instrumenten ter beschikking te stellen en de disciplinaire maatregelen uit te vaardigen die nodig zijn om de correcte toepassing ervan te waarborgen, maar de werknemer is geen ontoerekeningsvatbare minderjarige en moet derhalve zijn verantwoordelijkheid nemen, temeer daar híj de dupe is als zijn werkgever niet de nodige individuele en persoonlijke beschermingsmaatregelen neemt.
Ik kan mij ook niet ten volle vinden in het door u afgebakende toepassingsgebied. In plaats van de onderhavige richtlijn uit te breiden naar zelfstandige werknemers zouden wij er in mijn ogen beter aan doen om deze werknemers in de richtlijn op te nemen via de definitie van het concept werkcentrum en de voor een werkcentrum verantwoordelijke personen, vooral ook omdat in de verschillende arbeidssectoren steeds meer diensten en activiteiten worden uitbesteed.
In amendement 15 doet zich een wellicht louter grammaticaal probleem voor. Er staat te lezen dat het gebruik van gehoorbeschermers 'toegankelijk moet worden gemaakt'. Ik vind dat wij hier moeten preciseren dat dit gebruik 'verplicht moet worden gesteld?. Bovendien moet rekening worden gehouden met het feit dat de geluidsintensiteit bij sommige activiteiten van moment tot moment verandert. Ook daarvoor moeten oplossingen worden bedacht. Mevrouw de rapporteur, uw toespeling op de muziek is bij mij in goede aarde gevallen.
Mevrouw de rapporteur, mijnheer de Voorzitter, deze maatregelen zijn geheel in lijn met ons streven naar werkgelegenheid van hoge kwaliteit, waarbij de risico's voor de veiligheid en de gezondheid van de werknemers zoveel mogelijk moeten worden beperkt. Deze doelstelling vergt een duidelijke wetgeving, zowel op inhoudelijk als op formeel gebied.

Diamantopoulou
Mijnheer de Voorzitter, ik wil allereerst mevrouw Thorning-Schmidt van harte gelukwensen. Zij is erin geslaagd een technisch en politiek moeilijk dossier tot een goed einde te brengen. Hoe moeilijk dit dossier is blijkt uit het gewijzigd voorstel dat al sedert 1994 hangende is in de Raad. Alleen het eerste gedeelte van het voorstel, dat wil zeggen het gedeelte betreffende trillingen, is klaar om te worden besproken door de medewetgevers. Gezondheid en veiligheid is een van de prioriteiten van de Sociale Agenda. Wij hebben de plicht op ons genomen de gezondheid en de veiligheid van de werknemers beter te beschermen via harmonisatie van de bestaande richtlijn 86/188 met kaderrichtlijn 89/391 en actualisering van bepaalde voorschriften hieruit.
Er zijn hier bepaalde voorstellen gedaan. Ik moet zeggen dat deze eerder een stap achteruit zouden zijn ten opzichte van het bestaande kader en de bestaande richtlijn. Gehoorverlies is ongetwijfeld het meest bekende nadelige gevolg van lawaai. Gehoorverlies is het ernstigste maar niet het enige gevolg. Eenderde van alle sociale uitkeringen die in Europa aan werknemers worden uitbetaald ten gevolge van schade door beroepsziekten, betreft gehoorschade.
Uit in vijf landen - Nederland, Portugal, Spanje, Frankrijk en Duitsland - verrichte studies blijkt dat de sociale uitkeringen voor gehoorsproblemen 96 miljard euro per jaar belopen. De Commissie heeft het gemeenschappelijk standpunt van de Raad aanvaard waarin het in het Commissievoorstel opgenomen beschermingsniveau werd verhoogd. Het maximale blootstellingsniveau werd verminderd van 96 dB tot 87 dB, en dit is ongetwijfeld een grote stap vooruit.
De Commissie kan de amendementen 1, 2, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 14, 17, 18, 20 en 22 geheel aanvaarden. Deze zijn een verbetering van de tekst en verduidelijken diens betekenis. De Commissie kan de amendementen 4, 15, 16 en 19 gedeeltelijk overnemen, maar moet de amendementen 3, 5, 13, 21, 23 en 25 verwerpen. Ofschoon de Commissie het inhoudelijk eens is met de in amendement 3, 4 tweede gedeelte, 5, 13 en 16 tweede gedeelte naar voren gebrachte ideeën, kan zij deze vanwege de coherentie en de wetgevingstechniek niet aanvaarden. Verder moet de Commissie eveneens amendement 21 verwerpen daar volgens haar de wijze waarop de lidstaten medische en wetenschappelijke adviezen inwinnen een kwestie van subsidiariteit is.
Tot slot wil ik iets zeggen over de compromisamendementen 23 en 25 die tot doel hebben muziek en amusement tijdelijk van het toepassingsgebied van het voorstel uit te sluiten. De Commissie is absoluut gekant tegen deze uitzondering. Deze is wetenschappelijk niet gegrond. De toepassing van de gezondheids- en veiligheidsmaatregelen op de muziekmarkt betreft 3 à 5 miljoen werknemers in Europa. Er is een vergelijking gemaakt tussen het geluidsniveau van een fabriek en dat van muziek of een concert. Mijns inziens spreken de cijfers voor zich. Een musicus die veelvuldig aan concerten deelneemt is voortdurend blootgesteld aan een hoog aantal dB, dat zelfs kan oplopen tot 130. De geregelde blootstelling aan dit geluidsniveau veroorzaakt op den duur gehoorsproblemen, ofschoon het gehoor het belangrijkste aspect van zijn werk is. Ik wil er tevens aan herinneren dat HINDREC, de Europese Industrie- en Horecabond, instemt met het voorstel dat momenteel op tafel ligt. Ik wilde u tevens mededelen dat in de kleine pubs het geluidsniveau ongeveer 75 dB bedraagt, en dus veel lager ligt dan de reeds vastgestelde limiet van 90 dB.
Tot slot wilde ik nog zeggen dat de oordoppen die in de handel zijn - en gaat u eens op Internet surfen en kijkt u eens naar al die nieuwe instrumenten die niets meer hebben uit te staan met de klassieke oordopjes - het geluidsniveau waaraan werknemers zijn blootgesteld in meerdere of mindere mate dempen, al naargelang de door werknemer gekozen bescherming. Aldus kan de werknemer rustig zijn werk doen zonder het risico te lopen van geleidelijke gehoorschade.
Tot slot wil ik er nog aan herinneren dat er nog twee natuurlijke factoren zijn die invloed uitoefenen op het werk: optische straling en elektromagnetische velden. Derhalve moet begonnen worden met de opstelling van de twee volgende richtlijnen. Deze zijn net zo belangrijk als de onderhavige en betreffen een groot aantal werknemers.

Thorning-Schmidt (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, twee zaken: ten eerste wil ik de Commissie danken voor de amendementen die ze wil steunen. Het ergert mij enigszins dat de Commissie niet dezelfde redenering volgt als de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken met betrekking tot de amendementen 3 en 5, omdat deze de noodzaak van preventie onderstrepen, waarover ik het in mijn eerste toespraak had. Ik hoop dat de Commissie deze amendementen opnieuw in overweging zal nemen. Ten tweede wil ik de Commissie vragen ons vandaag te helpen. Ik verzoek de Commissie te willen reageren op hetgeen de heren Bushill-Matthews en Pronk gezegd hebben. Zou de Commissie beide heren kunnen uitleggen, ten eerste, dat er zoiets bestaat als duurzame ontwikkeling op het gebied van werkgelegenheid. Wanneer wij streven naar een goed arbeidsklimaat en degelijke voorschriften op het gebied van gezondheid en veiligheid, streven wij eigenlijk naar een duurzame arbeidsmarkt, waar niemand uitgesloten wordt. De heer Bushill-Matthews zal het ook met mij eens zijn dat de meest duurzame economische ontwikkeling op lange termijn inhoudt dat zo weinig mogelijk mensen op een reservebankje zitten. En wat de reservebank betreft, wend ik mij tot de heer Pronk en vraag daarbij de steun van de Commissie. Zou de Commissie de heer Pronk voor eens en altijd kunnen uitleggen dat deze richtlijn geen enkel gevolg heeft voor mensen die voetbal spelen of naar voetbalwedstrijden gaan kijken. Misschien kunnen wij de lobbyisten daarmee definitief uit deze zaal verjagen.

De Voorzitter.
 Mevrouw Diamantopoulou, heeft u nog opmerkingen? Nee. Hartelijk dank.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt woensdag om 12.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is een mededeling van de Commissie over de oneerlijke handelspraktijken van luchtvaartmaatschappijen van derde landen.
Het woord is aan mevrouw de Palacio.

De Palacio
Mijnheer de Voorzitter, het doet mij genoegen u te kunnen meedelen dat de Commissie besloten heeft om aan de Raad en het Parlement een verordening voor te leggen betreffende de aanneming van wettelijke maatregelen ter bestrijding van oneerlijke handelspraktijken van luchtvaartmaatschappijen van derde landen die overheidssteun ontvangen.
Wij hebben tijdens de laatste maanden met eigen ogen kunnen aanschouwen hoe luchtvaartmaatschappijen van derde landen om diverse redenen omvangrijke overheidssubsidies hebben ontvangen die hoofdzakelijk werden gebruikt om de tarieven omlaag te halen en op oneerlijke wijze te concurreren met luchtvaartmaatschappijen van landen uit de Europese Unie op gemeenschappelijke vliegroutes. Het hierdoor ontstane juridisch vacuüm benadeelt onze maatschappijen ten opzichte van luchtvaartmaatschappijen van derde landen.
Er bestaat derhalve behoefte aan instrumenten ter bescherming en ondersteuning van onze luchtvaartsector, temeer daar deze sector voor de Europese Unie van strategisch belang is. Daarom hebben wij vandaag een voorstel voor een verordening betreffende dumpingpraktijken in het kader van luchtvervoerdiensten aangenomen.
In de sector van het vervoer over zee is reeds een regelgeving ter bestrijding van dumpingpraktijken en oneerlijke mededinging van kracht. Op andere terreinen, bijvoorbeeld voor wat de steunverlening op het gebied van industriegoederen betreft, beschikken wij over andere instrumenten. Geachte afgevaardigden, het luchtvervoer vormt hierop een uitzondering om een voor de hand liggende reden: de sector van de luchtvaartdiensten komt niet aan bod in de multilaterale overeenkomsten van de Wereldhandelsorganisatie.
Het ligt derhalve in onze bedoeling een reeks compenserende maatregelen in te voeren om te voorkomen dat luchtvaartmaatschappijen van derde landen ten nadele van onze maatschappijen munt slaan uit de aanwending van de voornoemde overheidssteun of niet-commerciële voordelen.
Ik geloof dat wij hier met een evenwichtige verordening te maken hebben. Wanneer u de tekst onder de loep neemt, zult u zelf kunnen vaststellen dat zowel de van toepassing zijnde beginselen als de concepten van eerlijke mededinging en dumpingpraktijken duidelijk worden gedefinieerd. Tevens wordt voorzien in een procedure die zowel overcompensatie als straffeloosheid tegengaat. In die zin wordt bepaald dat de Commissie op grond van een klacht of ambtshalve een onderzoek kan instellen om na te gaan of bepaalde derde maatschappijen al dan niet dumpingtarieven hanteren. Indien blijkt dat zij zich schuldig maken aan oneerlijke concurrentie zijn er twee scenario's mogelijk: ofwel wordt een overeenkomst bereikt met het betrokken land of de betrokken maatschappijen ofwel worden er maatregelen genomen. In het beste geval worden er voorlopige maatregelen genomen, die na zes maanden weer worden opgeheven, maar, indien nodig, kunnen de maatregelen voor onbepaalde duur worden toegepast, totdat de derde landen en maatschappijen hun optreden wijzigen.
Ik ben van oordeel dat dit initiatief absoluut noodzakelijk is om te voorkomen dat onze luchtvaartsector ten prooi valt aan oneerlijke mededinging en benadeeld wordt door derden die overheidssteun of niet-commerciële voordelen genieten.

Hatzidakis (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijns inziens heeft de Commissie terecht besloten deze weg te bewandelen. Wij moeten namelijk als Europese Unie juridische instrumenten hebben om deze oneerlijke concurrentie van derde landen het hoofd te kunnen bieden. Natuurlijk zullen wij het voorstel van de Commissie nog in de Vervoerscommissie van het Europees Parlement behandelen en de details daarvan bestuderen, maar ik wilde nu drie korte vragen stellen.
Beschikt u ten eerste over bewijzen of klachten van Europese bedrijven waaruit zou blijken dat sprake is van oneerlijke concurrentie door derde landen, door de VS, Zwitserland of door andere landen waarover wel eens in de krant werd geschreven?
Ten tweede zei u dat de Europese Unie maatregelen zal treffen om soortgelijke gevallen het hoofd te bieden. Wat voor maatregelen zullen dat zijn? Is er een band met de reeds bestaande transatlantische overeenkomsten, ten aanzien waarvan ook de advocaat-generaal van het Europees Hof reeds een standpunt heeft ingenomen? Wat is met andere woorden de relatie tussen de bilaterale overeenkomsten en de multilaterale maatregelen van de Europese Commissie?
Dan heb ik tenslotte nog een vraag die niet rechtstreeks verband houdt met het onderhavig vraagstuk maar wel zeer actueel is. Misschien kunt u ons hierop antwoorden: wat zal er gebeuren met de dekking van de verzekeringspremies van de Europese luchtvaartmaatschappijen, die eind maart afloopt? Wat is het standpunt van de Commissie terzake?

De Voorzitter.
Ik verzoek alle afgevaardigden hun vraag of vragen indien mogelijk - mijns inziens moet dat kunnen - in één minuut samen te vatten.

Jarzembowski (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de vice-voorzitter, ik wil alleen twee aanvullende vragen stellen bij wat de heer Hatzidakis reeds heeft gezegd. Als wij om nieuwe instrumenten verzoeken, wordt ons gevraagd wat wij met onze huidige instrumenten doen, en waarom ze niet volstaan. Daarom dus twee vragen.
Is het in de eerste plaats niet nu reeds mogelijk om tegen Zwitserland op te treden? Wat Zwitserland bij de herstructurering van Swissair in Crossair, Swiss Airlines of wat dan ook steeds heeft gedaan, is volgens mij immers duidelijk subsidiëring. Het akkoord is nog niet geratificeerd, maar er zijn daarbuiten beslist nog andere mogelijkheden om tegen Zwitserland op te treden. Wanneer zult u dat doen?
Kunt u ons in de tweede plaats zeggen wat u, als wij naar buiten toe tegen oneerlijke praktijken van ticketdumping optreden, in de toekomst tegen interne prijsdumping in de Europese Unie zult doen? Er zijn steeds meer luchtvaartmaatschappijen die, om de markt te veroveren, op eigen kosten tickets aanbieden. Zult u ook daartegen optreden?

Foster (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik heb een korte vraag voor de commissaris over het geven van bewijs. Als een derde land niet de informatie verstrekt die nodig is om te bepalen of het betrokken is bij oneerlijke mededingingspraktijken, wat doet de Commissie dan?

De Palacio
Mijnheer de Voorzitter, ik zal het kort houden. Dit is inderdaad het geval met twee maatschappijen die zich hieraan respectievelijk op concrete en meer algemene wijze schuldig hebben gemaakt. Verschillende ministers hebben in hun uiteenzettingen tijdens de laatste bijeenkomst van de Raad of in een brief aan mij hun bezorgdheid over deze situatie uitgesproken. Ik attendeer u er evenwel nogmaals op dat de Commissie op grond van dit voorstel, zelfs als er geen klachten zijn, ambtshalve maatregelen kan nemen.
Het probleem met de transatlantische overeenkomsten is dat er momenteel bijvoorbeeld geen akkoord tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten bestaat. Wij beschikken alleen over bilaterale overeenkomsten tussen lidstaten van de Unie en daarin zijn doorgaans geen clausules voor de oplossing van dergelijke situaties van oneerlijke mededinging opgenomen.
Op verzekeringsgebied vinden er in principe geen wijzigingen plaats. Zoals gepland loopt de speciale garantie van de lidstaten voor verzekeringen die nieuwe terrorisme- en oorloggerelateerde risico's dekken af op 31 maart. De Raad Vervoer zal zich desalniettemin op deze kwestie bezinnen met inachtneming van de houding van de Verenigde Staten en Japan. Er kan immers geen normale markt voor verzekeringen tot stand komen zolang de Verenigde Staten en Japan en hun respectieve luchtvaartmaatschappijen de spelregels aan hun laars lappen.
Ik dank de heren Jarzembowski en Hatzidakis voor hun vragen. Aan de heer Jarzembowski wil ik zeggen dat deze maatregel inderdaad gericht is tegen alle derde landen die overheidssteun toekennen waarmee hun luchtvaartmaatschappijen de concurrentie verstoren en derhalve oneerlijke mededinging in de hand werken.
Het volgende punt betreft Zwitserland. Zoals de geachte afgevaardigde weet, is de vervoersovereenkomst nog steeds niet van kracht. De schuld daarvan ligt evenwel niet bij Zwitserland maar bij de drie landen van de Europese Unie die het akkoord nog niet hebben bekrachtigd. Niemand weet hoelang deze situatie nog zal duren. Hoe het ook zij, ook ten aanzien van Zwitserland moeten wij over de nodige juridische instrumenten beschikken.
Dan antwoord ik nu op de vraag van mevrouw Foster over het bewijsmateriaal. Geachte afgevaardigde, in de regel moeten de betrokken lidstaten bij dit soort mechanismen bewijzen voorleggen. Sommige derde landen verzetten zich hiertegen. Voorgesteld wordt om maatschappijen die zich schuldig maken aan oneerlijke mededinging er in voorkomend geval toe te verplichten een compensatiebedrag te betalen teneinde deze oneerlijke praktijken te compenseren en te voorkomen. In dit verband is het belangrijk dat de genoemde compensatiebedragen beperkt blijven tot de kunstmatige tariefverlaging. Zij mogen in geen geval meer kosten genereren dan die welke verbonden zijn aan een redelijk tarief, zoals dat in de onderhavige tekst wordt vastgesteld.
In mijn antwoord aan de heer Jarzembowski ben ik nog vergeten te vermelden dat wij momenteel onderzoek verrichten naar oneerlijke mededinging in de Europese Unie, voorzover daarvan sprake kan zijn. In concreto ligt er op dit moment een probleem voor in verband met het gebruik van een Belgische luchthaven.

Rübig (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, welke invloed hebben luchthavenrechten op deze praktijken?

Sánchez García (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, ik trek mijn vraag in omdat het onderwerp dat ik wilde aansnijden reeds door de heren Hatzidakis en Jarzembowski aan de orde is gesteld. Ik dank de commissaris voor haar mededeling maar ik zou graag van haar vernemen wat zij precies onder oneerlijke handelspraktijken verstaat, aangezien dat voor mij nog steeds niet erg duidelijk is.

De Palacio
Er is sprake van oneerlijke praktijken wanneer een luchtvaartmaatschappij in eigen land overheidssteun ontvangt en die steun niet gebruikt om bepaalde kosten te dekken, maar om een kunstmatige tariefverlaging te bewerkstelligen voor vliegroutes waar zij concurrentie ondervindt van luchtvaartmaatschappijen uit de Europese Unie.
Verder zouden de genoemde compensaties inderdaad in de vorm van een toeslag op de luchthavenrechten kunnen worden geïnd.

De Voorzitter.
 Hartelijk dank, mevrouw de Palacio.
Dit punt is gesloten.

De Voorzitter.
 Aan de orde is het vragenuur voor vragen aan de Commissie (B5-0008/2002).
Eerste deel
De Voorzitter.
 Vraag nr. 34 van José Maria Gil-Robles Gil-Delgado (H-0079/02):

Betreft: Internationale adoptie van Roemeense kinderen
Wat doet de Commissie en met name haar vertegenwoordiger in Boekarest om te zorgen dat er vaart wordt gezet achter de herziening van de dossiers voor de adoptie van Roemeense kinderen die de Roemeense regering al meer dan negen maanden blokkeert?
Beseft de Commissie wel dat het gebrek aan voortgang in dezen ernstige schade berokkent aan honderden gezinnen in de Unie die aan alle vereisten hebben voldaan en grote sommen gelds hebben betaald? Welke maatregelen zal de Commissie nemen om de rechten van deze burgers te beschermen?

Verheugen
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, kinderbescherming in Roemenië is een van de belangrijkste thema's in de samenwerking tussen de Commissie en Roemenië. Het is een thema waarmee ik mij ook zelf sedert het begin van mijn ambtstermijn actief bezighoud.
Er kan geen twijfel over bestaan dat er in Roemenië ernstige problemen bestonden met betrekking tot de bescherming van kinderen in staatsinstellingen en het systeem van internationale adopties. Roemenië heeft het VN-Verdrag inzake de rechten van het kind en het Verdrag van Den Haag over de bescherming van kinderen ondertekend. De ondertekenende landen van het Verdrag van Den Haag hebben tegenover de Roemeense regering vaak samen met ons hun bezorgdheid geuit over de zeer ernstige gebreken in de Roemeense rechtsvoorschriften en in de Roemeense praktijk met betrekking tot adoptie en de uitvoering daarvan.
Mijnheer Gil-Robles, ik heb persoonlijk vastgesteld dat in Roemenië zeer veel commerciële kinderhandel - ongeveer het ergste dat bestaat - voorkwam, dat anderzijds ook geheel volgens de regels kinderen werden geadopteerd en dat er tussen de commerciële kinderhandel en de normale internationale adopties een grote grijze zone bestond.
De Commissie heeft daarom intensief op de Roemeense regering ingewerkt om te bereiken dat het gehele systeem - van de rechtsvoorschriften tot de instellingen, structuren, procedures, besluitvormingsprocessen, alles - totaal werd gewijzigd. Niets in het bestaande Roemeense systeem inzake internationale adopties kon blijven zoals het was.
Om te garanderen dat tijdens deze hervormingsperiode geen kindermisbruik kan voorkomen, heeft de Commissie zich uitdrukkelijk uitgesproken voor een moratorium voor internationale adopties. Het verheugt mij zeer dat het met de huidige Roemeense regering is gelukt dit moratorium op te leggen. Het beleid van de Commissie is niet internationale adopties te verhinderen. Het tegendeel is waar. Het beleid van de Commissie bestaat erin ertoe bij te dragen dat internationale adopties in een geheel transparant systeem plaatsvinden, in overeenstemming met duidelijke, internationaal erkende regels verlopen en elk misbruik van kinderen beletten.
Ik hoop dat in Roemenië zo spoedig mogelijk de overeenkomstige rechtsgrondslagen en administratieve voorwaarden worden geschapen, zodat naar de normale systemen van internationale adopties kan worden teruggekeerd. Mijnheer Gil-Robles, de zaken waarop u in uw vraag zinspeelt en die, toen het moratorium werd ingesteld, reeds waren ingeleid maar nog niet waren afgehandeld, zullen door de Roemeense regering stuk voor stuk worden onderzocht. Als geheel duidelijk is dat met betrekking tot deze adopties geen enkel probleem bestaat, kan de Roemeense regering het moratorium doorbreken. Dit zal bijdragen aan de oplossing van het door u vermelde probleem.
Mijnheer Gil-Robles, ik wil nogmaals heel duidelijk zeggen - al wordt dat misschien niet overal graag gehoord - dat bij het afwegen van de bescherming van de kinderen en de belangen van ouders die een adoptiekind willen, in welk land dan ook, de bescherming van de kinderen het belangrijkst moet zijn. Het is beter om tegen gezinnen die een adoptiekind willen, te zeggen dat ze nog enkele maanden moeten wachten, dan het risico te lopen dat de corrupte praktijken die in het land met betrekking tot kinderbescherming bestaan, al was het maar in één enkel geval, voortduren.
Gil-Robles Gil-Delgado (PPE-DE).
Mijnheer de commissaris, ik heb met alle respect naar u geluisterd, maar desalniettemin heb ik een aanvullende vraag: waarom heeft de Commissie zich gisteren tijdens de bijeenkomst van de Associatieraad EU-Roemenië verzet tegen het voorstel om de Roemeense autoriteiten bij monde van diezelfde Raad te attenderen op hun belofte van eind vorig jaar en hen ertoe aan te zetten de bedoelde wetgeving uit te vaardigen?
Het moratorium dateert van juni 2001. De Roemeense regering had officieel beloofd om de wetgeving eind vorig klaar te hebben. Voorzover ik weet, is zij goedgekeurd door de ministerraad, maar is zij nog niet aan het parlement toegezonden. Zij slingert nog ergens rond in onbekende oorden. De commissaris heeft hier de voornemens van de Commissie duidelijk uiteengezet. Eerlijk gezegd verwondert het mij dat de Commissie dit proces niet tracht te bespoedigen.
Ik ben het er ten volle mee eens dat het welzijn van de kinderen op de eerste plaats komt, maar dat wordt zeker niet bevorderd door de wetgeving uit te stellen die het licht op groen zet voor internationale adopties. Integendeel, het komt erop aan om die wetgeving zo snel mogelijk in de praktijk te brengen in plaats van al die kinderen in weeshuizen onder te brengen.

Verheugen.
Mijnheer Gil-Robles, ik betreur te moeten vaststellen dat wij het over deze kwestie niet eens zijn. Om te beginnen bestond, wat de Associatieraad betreft, volledige overeenstemming tussen de lidstaten en de Commissie en tussen het voorzitterschap en de Commissie over wat wij over dit thema moeten zeggen. Er waren geen tegenstellingen, maar een gemeenschappelijk standpunt.
Wat het principe betreft, herhaal ik nogmaals dat ons beleid klaar en duidelijk is. Het belang van de kinderen staat voor ons op de voorgrond. Zolang het systeem in Roemenië niet garandeert dat internationale adopties volgens de norm verlopen die wij onontbeerlijk achten, ben ik ertegen gekant deze deur weer te openen en internationale adopties onbeperkt toe te staan. Ik heb u gezegd dat in gevallen waarin de adoptieprocedure reeds liep voordat het moratorium werd ingesteld, uitzonderingen mogelijk zijn. De Commissie wil - ik herhaal het nogmaals - de corrupte praktijken die wij daar hebben meegemaakt, geen kans meer geven.
Ik herhaal dat ik het beter vind tegen de ouders te zeggen dat ze nog even moeten wachten tot we een systeem hebben dat de bescherming van de kinderen volledig garandeert, dan een risico te nemen.

Nicholson of Winterbourne (ELDR).
Ik wil commissaris Verheugen en zijn medewerkers feliciteren met de constante betrokkenheid en aandacht die zij hebben getoond met betrekking tot deze belangrijke kwestie. Is de commissaris er zich van bewust dat 93% van de Roemenen, net zoals de Roemeense overheid, tegen internationale adoptie als oplossing voor de afgestane kinderen in Roemenië is, en dat de Roemeense orthodoxe kerk, waartoe 89% van de Roemeense burgers behoort, volstrekt tegen een dergelijke praktijk is?
Is hij zich er verder van bewust dat de betalingen die door deze Spaanse gezinnen zijn gedaan, gedurende een bepaalde tijd naar Roemeense pleeggezinnen zijn gegaan, en dat deze kinderen officieel dus niet zijn afgestaan volgens de internationale afspraken, vooral het VN-Verdrag, dat door de regeringen van alle lidstaten, met inbegrip van Spanje, is geratificeerd en daardoor een deel is van het acquis communautaire?

Verheugen.
Mevrouw Nicholson, ik ben mij van de door u vermelde problemen bewust en wil van de gelegenheid gebruik maken om erop te wijzen dat het zeer vastberaden optreden van de Commissie met betrekking tot de kwestie van de bescherming van kinderen in Roemenië niet in de laatste plaats een gevolg is van de voortdurende druk van het Europees Parlement. Het Parlement heeft de Commissie herhaaldelijk aangemaand om met betrekking tot deze kwesties geen enkel compromis toe te staan, en de Commissie blijft daarbij.
Ik ben het met mevrouw Nicholson eens dat internationale adopties niet het beste instrument zijn om kinderen te beschermen. Naar mijn mening is het in het geval van Roemenië echter een instrument dat niet mag worden uitgesloten.

Medina Ortega (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik ben het met commissaris Verheugen eens dat het welzijn van de kinderen in dit soort gevallen op de eerste plaats komt.
Wellicht moeten wij ons hier twee dingen afvragen. Genieten kinderen in Roemenië voldoende bescherming? Bestaan er alternatieve systemen? Kan de Europese Commissie maatregelen nemen om te waarborgen dat deze kinderen beter worden behandeld?
Mijn tweede vraag luidt als volgt. Commissaris Verheugen is lid van een Commissie die de landen van de Europese Unie vertegenwoordigt. Ik zou dan ook graag van hem vernemen of de Commissie de nodige stappen heeft ondernomen om te garanderen dat de communautaire gastlanden in het kader van mogelijke internationale adopties door burgers uit EU-landen voldoende garanties bieden om te waarborgen dat de Roemeense kinderen zullen worden behandeld overeenkomstig het internationaal recht, het Gemeenschapsrecht en het nationaal recht van de lidstaten.

Verheugen. -
Mijnheer Medina Ortega, met betrekking tot de eerste vraag kan ik u mededelen dat de Commissie al sedert vele jaren aanzienlijke personele en financiële middelen aanwendt om de Roemeense kindertehuizen op een hoger peil te brengen. Ik meen dat iedereen in het Parlement op de hoogte is van de catastrofale toestand in deze kindertehuizen in Roemenië onmiddellijk na de revolutie, en ook nog jaren later. Dankzij onze hulp, waarvoor ook in aanzienlijke mate pretoetredingssteun beschikbaar werd gesteld, is het gelukt de situatie stap voor stap te verbeteren. De toestand is echter nog verre van bevredigend. Daarom worden deze maatregelen intensief voortgezet.
Wat de tweede vraag betreft, ga ik akkoord. Onze inspanningen hebben ten doel in Roemenië, in samenwerking met de Roemeense regering, te garanderen dat het systeem waarin internationale adopties mogelijk zijn, volledig en zonder enige twijfel aan de normen van de Europese Unie en de norm van het volkenrecht voldoet.

De Voorzitter.
 Vraag nr. 35 van Proinsias De Rossa (H-0097/02):

Betreft: Chemische technologie en elektroshocks
In de laatste tijd is met een zekere bezorgdheid gereageerd op het gebruik van chemische technologie en electroshocks bij martelpraktijken en schendingen van de mensenrechten. Hoeveel ondernemingen die zich bezighouden met de productie van deze apparatuur hebben een EG-kwaliteitskeur gekregen? Op welke wijze wordt een dergelijk EG-keur toegekend voor dit soort producten en wordt daarbij ook rekening gehouden met de ethische kwestie hoe deze technologie moet worden gebruikt en met de veiligheid van de gebruiker van het product? Welk onderzoek legt de Commissie ten grondslag aan het besluit om een dergelijk kwaliteitskeur toe te kennen?

Liikanen
De conformiteitsmarkering CE is in de communautaire wetgeving ingevoerd door middel van een besluit van de Raad uit 1990 betreffende de modules voor de verschillende fasen van de overeenstemmingsbeoordelingsprocedures, waarvan het mijn bedoeling was dat ze zouden worden gebruikt in de richtlijnen voor de technische harmonisatie, en door de richtlijn van de Raad uit 1993. De laatste introduceerde de CE-markering in een aantal sectorale richtlijnen voor technische harmonisatie.
De CE-conformiteitsmarkering moet worden aangebracht op alle producten die vallen binnen het werkingsveld van een richtlijn voor technische harmonisatie die deze markering voorschrijft. De markering geeft aan dat het product voldoet aan de wettelijk bindende eisen van de van toepassing zijnde richtlijn voor technische harmonisatie. De fabrikant is verantwoordelijk voor het aanbrengen van de CE-conformiteitsmarkering, alhoewel de richtlijnen vaak de tussenkomst voorschrijven van een derde instantie die de conformiteit beoordeelt. De lidstaten zijn verantwoordelijk voor het aanwijzen van dergelijke instanties in overeenstemming met de van toepassing zijnde bepalingen van de richtlijnen.
Er is een aantal diensten van de Commissie verantwoordelijk voor de richtlijnen voor technische harmonisatie die de CE-conformiteitsmarkering voorschrijven, alhoewel de meeste onder de verantwoordelijkheid van het Directoraat-generaal Ondernemingen vallen. De Commissie bemoeit zich echter noch direct met de beoordeling van de conformiteit van producten noch direct met de toekenning van het CE-conformiteitskeurmerk.
Alle fabrikanten van stun guns die vallen binnen het werkingsveld van de richtlijnen voor technische harmonisatie die de CE-conformiteitsmarkering eisen, moeten deze markering op de relevante producten aanbrengen. De Commissie heeft geen gegevens over het aantal betrokken fabrikanten.
De Commissie heeft al in 1997 op deze kwestie gereageerd. De vraag werd toen gesteld door mevrouw Wemheuer. De Commissie heeft toen opgemerkt dat in potentie een grote verscheidenheid aan apparatuur gebruikt kon worden om te martelen. Het is bovendien niet altijd mogelijk om vooraf te bepalen op wat voor manier zulke apparatuur zal worden gebruikt. Ik ben daarom van mening dat het niet haalbaar is om in de context van deze richtlijnen een andere aanpak toe te passen voor apparatuur die mogelijk als martelwerktuig zou kunnen worden gebruikt. Desalniettemin is de Commissie en vooral het Directoraat-generaal Buitenlandse Betrekkingen thans bezig, mede om rekening te houden met de zorgen van het geachte parlementslid, een voorstel voor te bereiden voor een verordening van de Raad betreffende de handel in apparatuur die kan worden gebruikt voor marteling of voor een andere wrede, onmenselijke of vernederende behandeling of straf.
Het doel van deze verordening is, onder andere, controlemaatregelen op te leggen voor de uitvoer van apparatuur die in een derde land voor zulke doeleinden kan worden gebruikt, en daaronder valt in beginsel ook elektroshockapparatuur.

De Rossa (PSE).
Dank u voor uw antwoord, commissaris, en ik verwelkom het voorstel om een nieuwe verordening voor te bereiden. Kunt u aangeven wanneer u verwacht dat deze verordening van kracht wordt? Vindt u ook niet dat er weliswaar duidelijk apparatuur bestaat die wel of niet voor marteling kan worden gebruikt, maar dat stun guns worden gemaakt om de persoon tegen wie zij worden gebruikt, met opzet pijn te doen, dat met een stun gun of de stun belts die ook worden gebruikt, iemand stroomstoten tot 50.000 volt kunnen worden toegediend, en dat het ongepast is dat zulke apparatuur die door de fabrikanten van deze martelwapens op de markt worden gebracht, een kwaliteitskeur van de EU dragen als teken dat de EU deze martelinstrumenten in kwestie goedkeurt?

Liikanen.
Ik kan het geachte lid mededelen dat ik de vraag over de tijdsplanning van de verordening zal doorgeven aan mijn collega, de heer Patten. Wat de overige vragen betreft, zegt een recent rapport van Amnesty International dat stun guns door de politie of gevangenisbewakers binnen de Europese Unie niet worden gebruikt om te martelen of te mishandelen. Het gebruik van stun guns voor zelfverdediging en oproerbeheersing staat niet ter discussie.
De andere onderwerpen die u naar voren hebt gebracht, moeten worden bekeken in de context van deze verordening. Ik ben bereid het Parlement te informeren zodra ik van mijn collega en zijn afdelingen gedetailleerdere informatie heb ontvangen.

De Voorzitter.
 Hartelijk dank, mijnheer Liikanen. Dit is niet het moment om in debat te gaan, mijnheer De Rossa. Volgens het Reglement mag een afgevaardigde niet meerdere vragen stellen. Een andere afgevaardigde mag wel een aanvullende vraag stellen, maar u niet. Daarom gaan we nu verder met de volgende vraag. Vraag nr. 36 van Niall Andrews, vervangen door Brian Crowley (H-0126/02):

Betreft: Voorkomen dat de Nigeriaanse moeder Safiya Yakuba Hussaini gestenigd wordt
Zoals de Commissie zich terdege bewust is, bestaat er een toenemende verontrusting over de dreigende steniging van de Nigeriaanse moeder Safiya Yakuba Hussaini. Kan de Commissie meedelen of zij de Nigeriaanse autoriteiten met klem verzocht heeft, en zo ja op welke wijze, om dit afgrijselijke vonnis niet uit te voeren? Welk gewicht hecht de Commissie derhalve aan haar programma voor steun aan de rechten van de mens en de democratie en de nieuwe partnerschapsovereenkomst van Cotonou? Is zij bereid een verklaring terzake af te leggen, en daarin te wijzen op de noodzaak om vooral maatregelen te nemen ter verbetering van de positie van de vrouw in Nigeria, hetgeen een actueel onderwerp voor de EU-Nigeria-betrekkingen blijft?

Nielson
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie heeft bij de Nigeriaanse ambassadeur in Brussel protest aangetekend met betrekking tot deze zaak en voorzitter Prodi heeft rechtstreeks een beroep op president Obasanjo gedaan om tussenbeide te komen. De ontwikkelingen in deze zaak worden ook nauwlettend gevolgd door de delegatie van de Commissie in Abuja. De beklaagde heeft beroep aangetekend, dat op 18 maart 2002 zal worden behandeld. Ondertussen heeft het Islamitisch Hof van beroep van Sokoto het vonnis opgeschort.
De Europese Unie is sterk tegen toepassing van de doodstraf. Met het oog op het bereiken van het hoofddoel, te weten de afschaffing van de doodstraf waar die nog bestaat, roept de EU op om de doodstraf geleidelijk minder toe te passen en bij toepassing van de doodstraf minimumnormen te hanteren.
De EU dringt er ook op aan dat er uitstel wordt ingevoerd waar dat relevant is. De trojka heeft onlangs een demarche ondernomen met betrekking tot de toepassing van de doodstraf in Nigeria. De Commissie tracht een einde te maken aan de praktijk van openbare of bijzonder wrede executies die in bepaalde islamitische landen wordt gebezigd. In het geval van Nigeria zal de Commissie werken via het kader van de Overeenkomst van Cotonou, waarvan twee fundamentele voorwaarden zijn respect voor de mensenrechten en gelijkheid tussen mannen en vrouwen. Waar niet aan deze voorwaarden wordt voldaan, voorziet de Overeenkomst in een proces van politieke dialoog tussen de nationale autoriteiten en de Commissie.
In de landenondersteuningsstrategie voor Nigeria zijn versterking van de democratie en het respect voor de mensenrechten aangegeven als gebieden waarop actie moet worden ondernomen, en er worden binnenkort bijbehorende programma's verwacht, met inbegrip van programma's om de status van vrouwen te verbeteren. Binnen het kader van de communautaire begroting merkt het Europees Initiatief voor democratie en mensenrechten Nigeria daarnaast aan als "aandachtsland". Nigeria komt in aanmerking voor steun voor maatregelen op het gebied van goed bestuur en deze zal positieve invloed hebben op de status van vrouwen, doordat vrouwen zich hierdoor meer bewust worden van hun wettelijke rechten. Er loopt thans een project om de burgermaatschappij, vooral in het noorden van Nigeria, te versterken.

Crowley (UEN).
Ik wil de commissaris bedanken voor zijn antwoord. Nu er een beroep loopt, is het een delicaat moment om gevoelige zaken naar voren te brengen en ik begrijp hoe moeilijk het voor u, commissaris, is om een volledig overzicht te geven van de stappen die de Commissie in de toekomst zal nemen als de doodstraf wordt opgelegd. Mag ik deze gelegenheid echter grijpen om te verzekeren dat er, met de goede diensten van de Commissie en door de partnerschapsovereenkomsten aan te wenden die we met Nigeria hebben, meer begrip zal komen, niet alleen van het respect voor de mensenrechten, maar ook van onze totale afschuw van de doodstraf in welke vorm dan ook, of het nu door de elektrische stoel is dan wel door steniging of op een andere manier. Ik heb hier een even uitgesproken mening over, of het nu gaat om Amerika, Nigeria of welk ander land in de wereld dat de doodsstraf blijft toepassen. Kan de Commissie, indien mogelijk, middelen beschikbaar stellen om ervoor te zorgen dat deze vrouw fatsoenlijke juridische bijstand krijgt, om te garanderen dat zij een eerlijk proces krijgt en dat alle middelen worden aangewend om haar leven te redden?

Nielson.
Pogingen om het bewustzijn van de mensenrechten binnen het kader van de sharia te vergroten, zijn een onderdeel van al het werk dat we doen, vooral met betrekking tot de positie van vrouwen. In Nigeria richten we een groot deel van onze ontwikkelingssamenwerking op staatsniveau op een aantal staten. Dit brengt ons dichter bij de overheid en in sommige gevallen ook dichter bij enkele van de staten waar een sharia is ingesteld. We proberen ons een plaats te verwerven op een manier die een zinvolle discussie mogelijk maakt.
De algemenere kwestie van de doodstraf is volstrekt duidelijk. Het is een mondiale kwestie en ik ben er zeker van dat het een kwestie is waar we het allemaal over eens zijn.
Laat ik tot slot toevoegen dat ik de aanpak van het lid en zijn toon zeer waardeer, gegeven het feit dat we in de zaak in kwestie thans in een gevoelig stadium verkeren.

Korhola (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik ben zeer dankbaar voor uw antwoord en opgelucht over het snelle handelen van de Commissie in deze zaak. De basis voor de straf voor de vrouw in kwestie was de islamitische wet. Een ongetrouwde vrouw werd zwanger, waarschijnlijk door een verkrachting.
Het gaat hier naar mijn mening niet alleen om de positie van de vrouw, maar om machtspolitiek waarbij de islam in Nigeria wordt misbruikt om het volk op te hitsen en kunstmatige conflicten tot stand te brengen, zoals ik de Commissie in mijn eerdere schriftelijke vragen heb laten weten. Nu wil ik vragen of de Commissie heeft nagedacht over mogelijke instrumenten waarmee wij in ons beleid van ontwikkelingssamenwerking dergelijk toenemend misbruik van religieuze spanningen kunnen verminderen.

Nielson.
Dit zal in elk geval het thema zijn van de analyse van wat we kunnen doen. Ik moet echter waarschuwen voor het beeld dat we door onze activiteiten op het gebied van de ontwikkelingssamenwerking met een bepaald land in staat zouden zijn om dergelijke gebeurtenissen sterk te beïnvloeden. De invoering van de sharia in een aantal noordelijke staten in Nigeria is een complex en zeer politiek proces met lokale wortels. We hebben een gemeenschappelijk kader van waarden die zijn verwoord in de Overeenkomst van Cotonou. Die kunnen we met de regering van Nigeria bespreken en bij haar nastreven. Dit is geen gemakkelijke zaak, maar het is wel een zaak waarin de uitgebreide publieke belangstelling die de zaak heeft gekregen, en de internationale publieke opinie echt van nut kunnen zijn. In de Commissie zullen we doen wat we kunnen, om druk te helpen uitoefenen.

De Voorzitter.
 Vraag nr. 37 van Karin Riis-Jørgensen (H-0148/02):

Betreft: Overnames
Gelooft de Commissie dat Europese bedrijven ervan zullen afzien een beursnotering aan te vragen - waardoor de ontwikkeling van efficiënte aandelenmarkten wordt belemmerd - wanneer de EU komt met nieuwe regels die een eind maken aan het stemrecht van aandeelhouders bij overnames? Dit voorstel komt van de Werkgroep vennootschapsrechtdeskundigen.
Vindt de Commissie dat aandeelhouders die aandelen met stemrecht bezitten, erop achteruitgaan wanneer de EU met nieuwe regels komt die de facto een eind maken aan het stemrecht van aandeelhouders bij overnames? Dit voorstel komt van de Werkgroep vennootschapsrechtdeskundigen.

Bolkestein
De Commissie wil het geachte lid danken voor haar vragen en haar belangstelling voor het werk van de Commissie met betrekking tot de kwestie van het overnamebod. Het is voor de Commissie echter nog een beetje vroeg om definitieve antwoorden te geven op deze vragen. De Commissie is een grondig onderzoek gestart naar de aanbevelingen die door de Werkgroep vennootschapsrechtdeskundigen zijn gedaan met betrekking tot het overnamebod, en zij heeft belanghebbende partijen geraadpleegd om te bepalen of en hoe zulke aanbevelingen in een nieuw voorstel voor een richtlijn kunnen worden opgenomen.
De Commissie is zich bewust van de kritiek die door bepaalde lidstaten is geuit met betrekking tot de specifieke aanbeveling over meervoudig stemrecht en het mogelijke verlies van bepaalde rechten na een overnamebod via het "doorbraakmechanisme".
De Commissie zal, waar mogelijk, haar uiterste best doen om rekening te houden met de verschillende meningen die in deze fase van informele raadpleging van alle betrokken partijen zijn geuit. Ik ben bang dat ik op dit moment niet meer kan zeggen, maar mevrouw Riis-Jørgensen, de commissie waarvan zij deel uitmaakt, en ikzelf zullen ongetwijfeld met elkaar in dialoog gaan zodra een concreter voorstel is geformuleerd. Ik wil mevrouw Riis-Jørgensen ook vragen haar geduld tot die tijd te bewaren.

Riis-Jørgensen (ELDR).
Commissaris Bolkestein, vrouwen zijn niet erg geduldig, maar ik zal proberen geduld te hebben en te wachten totdat u met voorstellen komt waarin hopelijk alle belangen die u hebt genoemd, tegen elkaar worden afgewogen. Ik kijk uit naar een degelijke discussie en samenwerking.

De Voorzitter.
 Dank u voor uw welwillendheid, mevrouw Riis-Jørgensen. Dank u, mijnheer de commissaris.
Tweede deel
Vragen aan de heer Lamy
De Voorzitter.
 Vraag nr. 38 van Paul Rübig (H-0135/02):

Betreft: Gevolgen WTO-arbitragemechanisme voor het MKB
In artikel 39 van het verslag van het Europees Parlement over openbaarheid en democratie in de wereldhandel uit oktober 2001 staat dat de leden zich zorgen maken over de directe ingrijpende gevolgen van enkele WTO-arbitrageuitspraken voor - met name - het midden- en kleinbedrijf in Europa. Het Parlement verzocht de Commissie binnen de EU en in het kader van de WTO concrete stappen te zetten om deze bedrijven juridische mogelijkheden te bieden voor compensatie. Welke stappen heeft de Commissie inmiddels gezet? Welke staan op het programma? Hoe staat de Commissie tegenover de wens WTO-boetes te betalen uit de algemene begroting van de WTO-leden en daarmee niet de particuliere ondernemer op te zadelen?

Lamy
Deze vraag betreft de gevolgen van het WTO-arbitragemechanisme voor het MKB.
Zoals u weet is het arbitragemechanisme van de WTO een essentieel onderdeel om de zekerheid en voorspelbaarheid van het multilaterale handelssysteem te waarborgen. Voor een land dat zich op het arbitragemechanisme beroept, is het opschorten van handelsconcessies - soms ten onrechte aangeduid als 'sancties? - slechts een laatste redmiddel wanneer het schuldige land zich niet geconformeerd heeft aan hetzij de overeenkomsten, hetzij de besluiten van het WTO-arbitragemechanisme.
Het belangrijkste voordeel van dit systeem voor Europese ondernemingen - met inbegrip van het MKB - is ons inziens dat het sterke druk uitoefent om de regels van de Wereldhandelsorganisatie na te leven. Dit acquis is het belangrijkste voordeel voor onze ondernemingen, en dus ook voor het MKB.
Er zijn ongetwijfeld gevallen waarbij de internationale overeenkomsten niet worden nageleefd. Dit dient vanzelfsprekend een uitzondering te blijven. Wat dit betreft vinden wij dat compensatie de voorkeur verdient boven het intrekken van handelsconcessies. Bovendien past compensatie - een vrijwillige maatregel waarmee het klagende land instemt - beter binnen het kader van de WTO en gaat het slechts om een tijdelijke maatregel. In het tegenovergestelde geval zou afbreuk worden gedaan aan de zekerheid en voorspelbaarheid van het systeem.
Laat ik twee voorbeelden noemen. Ten eerste: in het geval van het rundvlees met hormonen hebben wij inderdaad een zaak verloren bij de WTO. De Commissie heeft in 2000 een voorstel voor een richtlijn ingediend. Overigens wil ik in deze vergaderzaal de hoop uitspreken dat onze medewetgevers zich hierbij nauw betrokken zullen voelen. Wij betreuren het dat dit op dit moment niet het geval is. Ondertussen zijn wij met de Verenigde Staten in onderhandeling over een voorlopige oplossing die er in grote lijnen op neerkomt dat zij toestemming krijgen meer hormoonvrij vlees te exporteren. Dit is dus een geval waarbij met behulp van compensatiemaatregelen een tijdelijke oplossing kan worden gezocht.
Ten tweede: in het kader van de herziening van het arbitragemechanisme hebben wij de WTO onlangs een voorstel gedaan om gemakkelijker tot compensatie te kunnen overgaan bij wijze van reëel alternatief voor tegenmaatregelen op handelsgebied. Dit voorstel voorziet met name in het instellen van een arbitragemechanisme over de hoogte van de compensatie. Het grote voordeel hiervan zou zijn dat partijen die met elkaar in conflict zijn, zich bij hun onderhandelingen kunnen baseren op een door een derde vastgesteld bedrag.
Dit is mijn reactie, mijnheer Rübig, op de soms voorgestelde oplossing om een dergelijk supranationaal strafsysteem in te stellen op het niveau van de WTO. Wij geloven daar niet in. Dit zou een fundamentele verandering in de internationale betrekkingen teweegbrengen. Om die reden lijkt de weg van de internationale boete ons in dit stadium niet de juiste, al was het maar omdat hierdoor onduidelijk blijft welke dwangmiddelen moeten worden ingezet om iemand te dwingen tot het betalen van een boete waaraan hij zich wil onttrekken.
Wij zijn daarentegen voorstander van het huidige systeem en van het compensatiesysteem. Dit laatste is nog altijd een voorlopig systeem, aangezien elk disciplinair systeem en elk systeem van disciplinaire maatregelen in wezen beoogt het land dat in gebreke blijft weer in het gareel te krijgen. Dit is het beginsel dat wij moeten nastreven.

Rübig (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, wij weten allemaal dat boetes een zeer krachtig instrument zijn en het voortbestaan van ondernemingen kunnen bedreigen. Ik vraag u daarom welke methode u in de toekomst kunt voorstellen om bij geschillen de schadeloosstelling niet van individuele ondernemingen te vorderen? Kunnen compensatie, belastingafschrijving of andere varianten worden voorgesteld, opdat niet één individuele onderneming de gevolgen van een geschil moet dragen?

Lamy.
Het antwoord op uw vraag, mijnheer Rübig, is mijns inziens - hoewel wij hier dus bezig zijn de mogelijkheden te verkennen - dat er een verschuiving moet komen van een sanctiesysteem naar een compensatiesysteem, dat uiteraard het voordeel biedt dat het veel meer op basis van vrijwilligheid functioneert. Het idee dat ondernemingen die op een gegeven moment het slachtoffer van een sanctiesysteem worden, recht zouden hebben op een schadevergoeding, komt echter noch in het internationale recht, noch in het Gemeenschapsrecht voor. Overigens hebben wij bij de WTO bijvoorbeeld wél het Amerikaanse systeem aangevochten. Dit systeem, dat enkele jaren geleden ontworpen en vorig jaar aangenomen werd, houdt in dat ondernemingen die het slachtoffer worden van antidumpingmaatregelen voor een bepaald product aanspraak kunnen maken op antidumpingrechten. Wij zijn van mening dat dit systeem tot fraude aanzet en willen vanuit ons standpunt in dit geval dus geen compensatiemaatregelen toepassen. Nogmaals: sancties zijn er uitsluitend om ervoor te zorgen dat de regels worden nageleefd. En als wij hierbij van sancties op compensaties kunnen overstappen, dan zou het vrijwillige karakter gerealiseerd worden, dat - als ik het zo mag zeggen - minder wisselvallig en nadelig zou zijn dan sancties.

Purvis (PPE-DE).
Veel van de problemen die de getroffen partijen in handelsgeschillen, vooral kleine en middelgrote ondernemingen met beperkte middelen, treffen, zijn het gevolg van de tijd die de WTO nodig heeft om haar uitspraken te doen - vaak vele maanden, zo niet jaren. Dit zal ongetwijfeld ook het geval zijn met het nieuwe staalconflict met de Amerikanen. Maar zou het niet beter zijn als de WTO, in plaats van een compensatie toe te kennen, die waarschijnlijk te laat zou komen om te voorkomen dat de betrokken bedrijven het afleggen, een stelsel had van injuncties die op basis van voorlopig bewijs van illegale activiteiten de opschorting van zulke activiteiten zouden eisen, totdat er werkelijke besluiten kunnen worden genomen?
Is de commissaris een voorstander van zo'n stelsel? Zo ja, kan hij aangeven hoe men te werk zou kunnen gaan om zo'n stelsel te implementeren?

Lamy.
Dit is een uitstekend idee, mijnheer Purvis. De internationale rechtspraak en die van de WTO werken inderdaad nogal traag, hoewel zij eerlijk gezegd niet veel trager zijn dan onze nationale rechtspraak in dit soort gevallen. Een procedure met een soort kort geding - door u een injunctie genoemd - zou dus inderdaad wenselijk kunnen zijn.
Ik heb hier twee reacties op. Ten eerste: het is een goed idee. Ten tweede: het WTO-arbitragemechanisme is nog erg pril. Het bestaat pas vijf jaar, hetgeen in Frankrijk nog steeds een reële termijn is voor een rechtsprocedure. Bovendien legt men zich er op dit moment op toe andere aspecten van het mechanisme te verbeteren. Ik erken echter dat wij ons deze vraag mettertijd zullen moeten stellen.
Een dergelijke procedure komt daarentegen niet tegemoet aan een bezwaar als: 'met welke middelen - afgezien van handelsmaatregelen - kunnen wij bereiken dat een dergelijke injunctie of uitspraak van een kort geding wordt nageleefd?? Ik denk niet dat het inzetten van de openbare macht, zoals bepaald bij hoofdstuk 7 van het Handvest van de Verenigde Naties, in dit soort gevallen van toepassing is. En aangezien dit niet opgaat en er geen sprake is van een soort staatsgezag met het recht een politiemacht in te zetten, komt u dus weer bij de kwestie van de sancties uit.
Het idee is goed, maar dan is het dus de vraag hoe wij dit in de praktijk kunnen brengen, anders dan met behulp van sancties en compensaties, hetgeen ons terugvoert naar de vorige kwestie.

De Voorzitter.
 Ik wil de heer Lamy hartelijk danken voor zijn medewerking.
Vragen aan mevrouw Wallström
De Voorzitter. -
Vraag nr. 39 van Mihail Papayannakis (H-0062/02):

Betreft: Verpakking en verpakkingsafval
Kan de Commissie meedelen of en, zo ja, wanneer Griekenland kennis heeft gegeven van nationale maatregelen met het oog op de omzetting van richtlijn 94/62/EG

Wallström
Mijnheer de Voorzitter, in 1996 is een inbreukprocedure tegen Griekenland gestart in verband met het verzuim van de Griekse overheid om richtlijn 94/62 betreffende verpakking en verpakkingsafval om te zetten in nationaal recht. In juli 1998 heeft de Commissie een kennisgeving van de Griekse overheid ontvangen van een wetsontwerp dat richtlijn 94/62 zou omzetten. Dit wetsontwerp is echter niet onmiddellijk tot Griekse wetgeving geworden en dus heeft in 1998 eigenlijk geen omzetting plaatsgevonden.
Op 13 april 2000 heeft het Europees Hof van Justitie Griekenland veroordeeld vanwege niet-omzetting van richtlijn 94/62.
Op 2 mei 2000 heeft de Commissie de Griekse overheid om informatie gevraagd over de maatregelen die waren genomen om het arrest van het Hof na te komen, maar er is geen informatie verstrekt. Op 8 november 2000 is tegen Griekenland de procedure uit hoofde van artikel 228 gestart en op 10 april 2001 is een met redenen omkleed advies aan Griekenland gezonden.
Op 2 augustus 2001 heeft Griekenland wet 2939/2001 aangenomen, waarmee het richtlijn nr. 94/62 heeft omgezet in Grieks nationaal recht. De Commissie heeft op 26 september 2001 van de Griekse overheid een kennisgeving van deze wet ontvangen. In deze wet zijn op bevredigende wijze de opmerkingen van de Commissie verwerkt over de tekst van de kennisgeving die in 1998 aan de Commissie is gezonden, en de procedure tegen Griekenland uit hoofde van artikel 228 betreffende de omzetting van richtlijn 94/62 is daarom op 20 december 2001 afgesloten.

Papayannakis (GUE/NGL).
Mevrouw de commissaris, ik dank u voor uw volledige informatie en de talrijke data en cijfers. Rest nu nog de volgende vraag: wanneer zullen de voorschriften van de richtlijn en van de door u genoemde wet worden toegepast? Ik zeg dit omdat wij gisteren en eergisteren in Athene een bijzonder ongelukkige samenloop van omstandigheden hadden: stortregens, staking van de stadsreinigingsdienst en bergen huisvuil, waar deze richtlijn over gaat. Het gevolg was dat alle riolen verstopt raakten en de stad onder water liep. Kunt u mij zeggen wat u van plan bent te doen, afgezien van het formeel invoeren van de wet? Mijns inziens zijn er termijnen. Kunt u mij uw mening geven? Wanneer zullen wij minder vuil en een ander beleid hebben, zoals recycling, hergebruik, enzovoort?

Wallström.
De Griekse regering zou al met de tenuitvoerlegging van de richtlijn moeten zijn begonnen, dus ik hoop dat de richtlijn nu goed is omgezet en dat de Griekse regering alle benodigde maatregelen heeft genomen om ervoor te zorgen dat zij de bestaande richtlijn naleeft.

De Voorzitter. -
Vraag nr. 40 van Glyn Ford (H-0092/02):

Betreft: Kaderrichtlijn water
Volgens de nieuwe kaderrichtlijn 2000/60/EG

Wallström
De kaderrichtlijn water heeft als doel gesteld om voor alle wateren in de Europese Unie een goede toestand te bereiken. De kaderrichtlijn zal alle relevante bronnen van vervuiling aanpakken, met inbegrip van industriële activiteiten. Als instrument om deze doelstelling te realiseren volgt de richtlijn een gecombineerde aanpak van emissiebeheersingsmaatregelen die vervuiling aan de bron aanpakken, en waterkwaliteitsnormen die voor het desbetreffende water moeten worden gehaald. In aanvulling op de bestaande communautaire wetgeving over belangrijke vervuilingsbronnen, lozingen van stedelijk afvalwater, vervuiling door de landbouw en de gevolgen van grote industriële installaties, voorziet de kaderrichtlijn water in emissiebeheersingsmaatregelen voor bijzonder gevaarlijke stoffen en in waterkwaliteitsnormen op communautair niveau.
De voorstellen van de Commissie hiervoor aan het Parlement en de Raad moeten voor december 2003 worden ingediend; daarin zal ook rekening worden gehouden met de kosteneffectiviteit en proportionaliteit. Participatie van alle relevante belanghebbenden zal een belangrijk element van de richtlijn zijn. Dit zal worden bereikt door verplichte publieke participatie bij de ontwikkeling en goedkeuring van de benodigde stroomgebiedsbeheersplannen, maar ook door brede participatieprocessen op EU-niveau, die de tenuitvoerlegging van de richtlijn vergemakkelijken. Dit proces dient om de input en participatie te verzekeren van alle belanghebbende en betrokken partijen. Voorts zullen de communautaire onderzoeksinspanningen onder het Zesde Kaderprogramma de tenuitvoerlegging van de richtlijn ondersteunen, net zoals het financiële instrument LIFE op het terrein van de innovatieve en geïntegreerde technieken en methoden dat zal doen.
Naast deze maatregelen geeft het Verdrag duidelijk aan dat de financiering van het communautaire milieubeleid in de regel de verantwoordelijkheid van de lidstaten is. De Commissie is niet van plan om wijzigingen voor te stellen op het gebied van de overheidssubsidies.

Ford (PSE).
Ik ben enigszins teleurgesteld over het antwoord van de commissaris. Ik ben weliswaar helemaal voor strenge, doelmatige en financieel onderbouwde wetgeving om verbeteringen af te dwingen in de milieunormen voor de waterkwaliteit en andere zaken, en voor goed toezicht op de naleving van zulke wetgeving, maar ik zou deze aanpak in de vorm van voorschriften ook graag aangevuld zien met bepaalde lokmiddelen. In mijn eigen regio - en vooral in Cornwall, dat een regio van doelstelling 1 is - hebben we heel veel kleine en middelgrote ondernemingen waarvoor het zeer moeilijk zal zijn om aan deze wetgeving te voldoen. Ik zou graag een paar financiële stimulansen of beloningen ingevoerd zien om hen in staat te stellen te stoppen met watervervuilen. Als we alleen maar voorschriften hebben en geen lokmiddelen, ben ik bang dat het voor ons moeilijker wordt deze normen te halen en dat we tegelijkertijd de pijn vergroten voor sommige van de zeer kleine ondernemingen in de Britse county die het hardst door banenverlies is getroffen, terwijl we momenteel aanzienlijke sommen geld uitgeven aan pogingen om daar banen te creëren.

Wallström.
Mijnheer Ford, ik wilde dat ik meer lokmiddelen en meer geld had om ons financiële stimulansen te geven, maar ik heb dat geld niet en het is eigenlijk aan de lidstaten om voor follow-up te zorgen en ervoor te zorgen dat ze de soort financiële sturingsinstrumenten en de soort financiële stimulansen creëren die hier nodig zijn. Dat is het enige antwoord dat ik kan geven, afgezien van herhalen dat we wel wat geld, LIFE, projectfinanciering en onderzoek tot onze beschikking hebben. We kunnen echter niet direct in elke lidstaat optreden en die stimulansen creëren. Dat moet de verantwoordelijkheid van de lidstaten blijven.

Flemming (PPE-DE).
Ik heb naar aanleiding hiervan een heel concrete vraag: Wanneer zal de verwerking van het afvalwater van de gemeente Brussel aan de wettelijke bepalingen voldoen?

Wallström.
Er wordt al lang gewacht op de tenuitvoerlegging van de plannen voor de afvalwaterbehandeling in Brussel en we hebben in verband hiermee, zoals u weet, inbreukprocedures gestart tegen België. Volgens de laatste gegevens die we hebben ontvangen, zou de tenuitvoerlegging in 2006 klaar moeten zijn.

De Voorzitter. -
Vraag nr. 41 van Nuala Ahern (H-0093/02):

Betreft: Evaluatie van de radioactieve emissies van Sellafield en Cap de la Hague
Heeft de Commissie al een evaluatie gemaakt, en zo niet, zal zij onmiddellijk een vergelijkende evaluatie maken van het radioactieve afval en de radioactieve emissies die afkomstig zijn van de door BNFL geëxploiteerde verwerkingsinstallatie van kernafval en splijtstof in Sellafield in het Verenigd Koninkrijk en de door COGEMA geëxploiteerde verwerkingsinstallatie van kernafval en splijtstof in Cap de la Hague in Frankrijk, zoals bekendgemaakt in het door de Commissie gepubliceerde "Radiation Protection Report 127 : Radioactive effluents from nuclear power stations and nuclear fuel reprocessing plants in the European Union, 1995-1999" (Rapport over stralingsbescherming 127: Radioactieve emissies van kerncentrales en verwerkingsinstallaties van splijtstof in de Europese Unie, 1995-1999) en het voor het STOA (Scientific and Technological Options Assessment) van het Europees Parlement voorbereide rapport over "Possible Toxic Effects from the Nuclear Reprocessing Plants at Sellafield (UK) and Cap de la Hague (France)" (Mogelijke giftige emissies van de verwerkingsinstallaties voor kernenergie in Sellafield (VK) en Cap de la Hague (Frankrijk)), respectievelijk gepubliceerd in december en november 2001.

Wallström
Mijnheer de Voorzitter, ik draag vandaag mijn Ierse sjaal. In antwoord op de vraag heeft de Commissie de volgende twee rapporten vergeleken: haar eigen rapport 127 over stralingsbescherming (Radioactive effluents from nuclear power stations and nuclear fuel reprocessing plants in the European Union, 1995-1999), dat is verschenen in december 2001, en het zogenoemde WISE-rapport, dat is opgesteld voor het programma Scientific and Technological Options Assessment (STOA) van het Europees Parlement over de mogelijke toxische gevolgen van de opwerkingsfabrieken in Sellafield en Cap de la Hague in Frankrijk en dat is verschenen in november 2001.
De Commissie heeft in het bijzonder de rapportage vergeleken over de radioactieve effluenten van de locaties in Sellafield en La Hague. De Commissie kan bevestigen dat de gerapporteerde gegevens in de twee documenten overeenstemmen. Het verschil tussen de twee documenten zit hem in het feit dat het document van de Commissie alleen gegevens over lozingen vermeldt, terwijl het WISE-rapport een analyse geeft van de gevolgen van die lozingen voor de volksgezondheid en het milieu. Een aparte gegevensanalyse die namens de Europese Commissie is uitgevoerd, is nu beschikbaar op de Europa-website en ik zal ervoor zorgen dat het geachte lid een kopie krijgt.
Om een vollediger beeld te krijgen van de gevolgen van alle lozingen in het verleden voor het mariene milieu in Noord-Europa, heeft de Europese Commissie in 2000 het zogenoemde Marina II-onderzoek gestart, dat deze zomer zal worden afgerond. Dit zal gedetailleerde aanvullende informatie geven over de radioactieve lozingen en de daaruit voortvloeiende concentraties van radioactiviteit. Het zal tevens een beoordeling maken van de niveaus daarvan in de Noord-Europese mariene wateren en van de gevolgen daarvan voor de volksgezondheid en het milieu.

Ahern (Verts/ALE).
Dank u voor uw antwoord, commissaris. Ik ken het Marina-onderzoek. Ik ben zeer geïnteresseerd in de resultaten ervan. Het verslag zal voorlopig nog niet gereed zijn, zoals u al zei. Ik wil echter toch vragen welke verdere stappen de commissaris op basis daarvan en op basis van de beoordeling die u al hebt gemaakt, aanbeveelt om de aanhoudende emissies van radionucliden uit Sellafield en La Hague te beheersen. Zij zijn de grootste door de mens veroorzaakte radioactieve emissies en vervuilers en ze vervuilen niet alleen de lidstaten van de EU, maar migreren over de hele wereld. Sterker nog, Noorwegen heeft in het bijzonder geklaagd dat de arctische visgronden worden aangetast. Wat beveelt u aan als uitvloeisel van al deze beoordelingen en aangekondigde studies?
U hebt onlangs een bezoek gebracht aan Ierland - u draagt nu uw Ierse sjaal! U hebt aangegeven dat u u zorgen maakt over de emissies van Sellafield. We hebben ook een recent rapport van het RPII, wat ik de Commissie aanraad te bestuderen. U hebt er bij de Ierse regering op aangedrongen om de zaak op EU-niveau voort te zetten in plaats van gewoon onder de OSPAR. Ik heb ook een klacht ingediend. Ik verzoek u daar grondig naar te kijken. Ik heb een advocaat in de arm moeten nemen om te achterhalen dat hier de afgelopen paar jaar niet op een verantwoorde manier mee is omgegaan.
Er is onlangs ook een ambtenaar van de Commissie, de heer Curry, naar het bestuur van BNFL vertrokken. Is de Commissie van mening dat dit geen belangenconflict is?

Wallström.
Mijnheer de Voorzitter, ik wil eerst tegen mevrouw Ahern zeggen dat de algemene doelstelling is om aan de OSPAR-afspraak te voldoen, waarbij het doel is om in 2020 een substantiële verlaging van de lozingen te bereiken. De Commissie is vastbesloten om OSPAR te helpen dat doel te bereiken en de lidstaten zullen hen daarbij steunen. We volgen de ontwikkelingen natuurlijk nauwlettend. Dat is onze taak, maar pas wanneer het Marina-onderzoek is afgerond, krijgen we een goede basis en een goed platform, een wetenschappelijke beoordeling van de situatie die ons in staat stelt om te beoordelen wat we precies moeten doen, en om indien nodig de juiste maatregelen te zoeken om de lozingen te helpen verlagen. Zodra het Marina-onderzoek is afgerond, is er dus weer een gelegenheid om de stand van zaak op te nemen en een beslissing te nemen over de maatregelen die er moeten komen.
Ik heb inderdaad in de media gehoord en gezien dat de heer Curry is benoemd tot bestuurslid van BNFL. Aangezien de heer Curry naar ons beste weten van tevoren geen contact met ons heeft opgenomen om ons in kennis te stellen van deze nieuwe benoeming, heeft de directeur-generaal voor Personeelszaken en Algemeen Beheer hem een brief gestuurd waarin hem wordt gevraagd deze situatie nader uit te leggen en waarin hij wordt herinnerd aan zijn verplichtingen volgens het Statuut. We zien zijn antwoord tegemoet.

Rübig (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dames en heren, ik zou graag willen weten op grond van welke rechtsnormen en technische voorschriften de evaluatie van radioactieve straling eigenlijk plaatsvindt?

Wallström.
We maken gebruik van onze Juridische Dienst om ons te helpen bij onze verplichtingen uit hoofde van de internationale verdragen en met de basisveiligheidsnormen die de Commissie tot taak heeft vast te stellen. We maken ook gebruik van deskundigen en hebben commissies van deskundigen waarin vertegenwoordigers en deskundigen uit alle lidstaten zitten. We baseren dat op de beste wetenschappelijke kennis die beschikbaar is.

De Voorzitter.
 Vraag nr. 42 van Pernille Frahm (H-0100/02):

Betreft: Gebromeerde brandvertragende middelen
In nieuwe onderzoeken (o.a. van het Virginia Institute of Marine Science) wordt aangetoond dat gebromeerde brandvertragende middelen, die o.a. worden gebruikt in tv-toestellen en computers, in grote hoeveelheden worden aangetroffen in vis en moedermelk. Kan de Commissie stappen ondernemen om een volledig verbod op het gebruik van deze middelen te bewerkstelligen?

Wallström
Bij recent onderzoek aan het Virginia Institute of Marine Science is de gebromeerde brandvertrager pentabroomdifenylether (pentaBDE) aangetroffen in zoetwatervis. Eerdere onderzoeken hebben aangetoond dat pentaBDE ook voorkomt in moedermelk. Dat is de gebromeerde brandvertrager die tot een groep van tien chemische stoffen behoort die bekend staan als polybroomdifenylethers, oftewel PBDE's. Drie brandvertragende polybroomdifenylethers zijn op de markt verkrijgbaar. Dat zijn: pentaBDE, octaBDE en decaBDE. PentaBDE wordt vrijwel uitsluitend gebruikt als brandvertrager in polyurethaanschuim zoals dat te vinden is in de bekleding van auto's en meubels. Op dit moment ligt er een voorstel van de Commissie om het gebruik van pentaBDE per 1 juli 2003 te verbieden.
Een belangrijke toepassing van octaBDE is als brandvertrager in acrylonitril-butadieen-styreenplastics (ABS-plastics), terwijl decaBDE de geprefereerde brandvertrager is in slag-/schokvast polystyreen. Deze plastics worden gebruikt om bijvoorbeeld behuizingen voor computers te vormen en als verpakking voor elektronische apparaten. Gedeeltelijk naar aanleiding van de aanwezigheid van gebromeerde brandvertragers, waaronder octaBDE en decaBDE, in elektrische en elektronische apparaten, heeft de Commissie voorgesteld dat de lidstaten aparte inzamelprogramma's opzetten en zorgen voor een juiste behandeling, terugwinning en verwijdering van dergelijke apparatuur. In een parallel voorstel heeft de Commissie voorts opgeroepen tot een verbod op het gebruik van polybroombifenylen en polybroomdifenylethers in elektrische en elektronische apparaten per 1 januari 2008.
Het gemeenschappelijk standpunt dat op 4 december 2001 door de Raad is vastgesteld, heeft deze datum naar voren gehaald naar 1 januari 2007. Op dit moment wordt een risicobeoordeling uitgevoerd voor octaBDE en decaBDE binnen het kader van verordening 793/93 van de Raad inzake de beoordeling en de beperking van de risico's van bestaande stoffen. Indien nodig kunnen in aanvulling op de hierboven genoemde maatregelen in de toekomst maatregelen ter verkleining van de risico's worden voorgesteld.

Frahm (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, ik dank u voor uw antwoord en voor uw aandacht voor dit probleem. Ik herinner mij echter dat men destijds niet in staat was een vervanging voor asbest te vinden tot men asbest ging verbieden. Ik begrijp dat men eerst statistische gegevens wil verzamelen. Dat is positief. Het gaat er echter niet alleen om wat men met het afgedankte materiaal doet, maar ook wat men ermee doet als het nog in gebruik is. Het probleem is dat deze middelen stoffen afgeven die in bloed, in vet en in moedermelk worden opgenomen. Nu uit onderzoek gebleken is dat de hoeveelheden in moedermelk vier maal hoger liggen dan men aanvankelijk had aangenomen, stellen wij de vraag of het geen goed idee is om een langetermijnstrategie op te stellen en te bepalen vanaf wanneer men brandvertragende middelen zal verbieden, inclusief de twee meest recente soorten, waarvan ik de naam niet zal proberen uit te spreken.

Wallström.
Ik ben het volledig met u eens. Deze brandvertragende middelen zijn chemicaliën die wij goed in de gaten moeten houden. Maar dat is niet voldoende. Er is inmiddels een verbod op een van deze brandvertragende middelen en op de twee andere middelen is een risico-evaluatie uitgevoerd. Wij moeten binnen enkele weken of in ieder geval over een maand de volgende stap kunnen zetten. Wij sluiten niet uit dat er meer verboden komen, maar wij willen de mogelijkheden onderzoeken wat er behalve deze risicobeoordelingen gedaan kan worden.
Wij sluiten geen maatregelen uit tegen deze chemicaliën, die zich, zoals gezegd, opstapelen in de natuur. Bovendien moeten wij erop toezien dat er hergebruik plaatsvindt en dat de gebruikte materialen ingezameld worden. Wij moeten weten waar deze stoffen voorkomen.

Flemming (PPE-DE).
mevrouw de commissaris, is het u bekend of er bepaalde lidstaten zijn die serieus overwegen om nu al die gebromeerde brandvertragende middelen te verbieden of die deze middelen zelfs al verboden hebben?

Wallström.
Ja, ik ben op de hoogte van het feit dat dit debat in veel lidstaten gevoerd wordt. Zowel in het land dat ik het beste ken, maar ook in andere landen. Deze kwestie is meerdere malen te berde gebracht en is besproken in de Milieuraad. Er is veel belangstelling voor dit onderwerp.
Ik denk dat wij het er allemaal over eens zijn dat er maatregelen genomen moeten worden waarmee het gebruik van deze gevaarlijke chemicaliën gecontroleerd kan worden en die ervoor zorgen dat er zo snel mogelijk ongevaarlijke vervangingsmiddelen op de markt komen. Dit kan gebeuren met behulp van risicobeoordelingen en risico-evaluaties.

De Voorzitter.
Vraag nr. 43 van Patricia McKenna (H-0101/02):

Betreft: Naleving van EU-milieuwetgeving door Ierland
Tijdens haar recente bezoek aan Ierland verklaarde commissaris Wallström dat zij de structuurfondsen als drukmiddel zal aanwenden om Ierland te dwingen enkele zeer belangrijke richtlijnen, zoals de richtlijn nitraten en de kaderrichtlijn afval, na te leven. Wat stelt de Commissie, naast de juridische stappen die reeds ondernomen zijn, precies voor opdat Ierland de EU-milieuwetgeving gaat naleven?
Is de Commissie van plan om de huidige lange klachtenprocedure voor het bestraffen van lidstaten die voortdurend weigeren de EU-wetgeving na te leven, aan te scherpen? Wat zal de hervorming van deze procedure inhouden en wanneer zal ze van start gaan?
Welke bijkomende middelen wil de Commissie, gezien het grote aantal klachten van individuele personen en organisaties over milieu-aangelegenheden in Ierland - het hoogste aantal klachten per hoofd van de bevolking in de EU - ter beschikking stellen om een snelle en doeltreffende behandeling van deze klachten te garanderen? 
Vragen aan de heer Fischler
Wallström
De koppeling tussen de toewijzing van communautaire middelen en de naleving van de communautaire wetgeving en milieuwetgeving is eerlijk en geldt voor alle lidstaten. Er is al een koppeling tot stand gebracht tussen enerzijds de naleving door lidstaten van belangrijke aspecten van de habitatrichtlijn en de nitraatrichtlijn en anderzijds de financiering onder de verordening structuurfondsen en de verordening plattelandsontwikkeling. Toen de deadline van de koppeling voor de structuurfondsen eind 2000 naderde, heeft Ierland zijn naleving van de habitatrichtlijn sterk verbeterd.
De directe aandacht gaat nu naar de nitraatrichtlijn. Ierland is momenteel de enige lidstaat zonder kwetsbare zones in de zin van die richtlijn. In zijn plan voor de plattelandsontwikkeling heeft Ierland zich ertoe verplicht de aanwijzing van zulke zones voor het einde van 2001 te voltooien. Aangezien dit nog niet is gebeurd, zal de Commissie geen door Ierland voorgestelde wijzigingen in zijn programma onder de verordening plattelandsontwikkeling goedkeuren. Onlangs heeft Ierland een routinewijziging voorgesteld, die nu door de diensten van de Commissie wordt geblokkeerd. De omvang van de discussie die op dit moment in Ierland over de aanwijzing wordt gevoerd, versterkt het belang van deze actie en ik kijk ernaar uit dat Ierland zijn aanwijzing op zeer korte termijn afrondt.
De kaderrichtlijn afval is geen punt van discussie, aangezien Ierland een volledige set van actuele plannen voor afvalbeheer heeft ingediend.
Wat betreft de strengheid van de handhavingprocedures van de Commissie, hebben de stapsgewijze doorgevoerde hervormingen de behandeling van zaken al versneld. Deze hervormingen betreffen een beter intern gebruik van informatietechnologie en een snellere verzending van waarschuwingen naar de lidstaten. Voorts heeft het Hof van Justitie in 2000 zijn eerste geldboete opgelegd in een zaak die betrekking had op afvalbeheer.
Wat betreft de toewijzing van bijkomende middelen om de behandeling van de Ierse zaken te versnellen, houden mijn diensten de behoefte aan middelen voortdurend in de gaten. Het geachte lid zal zich er echter van bewust zijn dat de Commissie moet opereren binnen algemene beperkingen die zeer knellend zijn, en dat er veel concurrerende aanvragen zijn.

McKenna (Verts/ALE).
Commissaris, ik heb vandaag uw brief ontvangen na uw bezoek aan Ierland, maar het laatste punt dat u ter sprake hebt gebracht, waar uw brief niet op ingaat, heeft betrekking op het gebrek aan middelen bij de juridische eenheid van het Directoraat Milieu om klachten te behandelen. Dit is een groot probleem dat moet worden aangepakt, omdat de rechten van de burgers van de EU worden verloochend wanneer klachten niet volledig worden onderzocht. Tegelijkertijd gaat de schade aan het milieu door. Daar moet wat aan gedaan worden.
Wat betreft afval, is het probleem met Ierland dat het land verzuimt te voldoen aan de afvalrichtlijn. In de Irish Times van vandaag geeft het bestuur van de county Wicklow toe dat er wel 88 illegale stortplaatsen zijn, waarvan er 19 nog niet zijn onderzocht. Dat bestuur wordt ervan verdacht betrokken te zijn bij het dumpen van afval op enkele van deze illegale plekken, en het EPA, de instantie die tot taak heeft het milieu te beschermen, heeft zelfs een lozingsvergunning voor een van deze illegale plekken afgegeven.
Helaas heeft onze minister vandaag elk soort onafhankelijk onderzoek hiernaar uitgesloten. Is er in het licht van het verzuim van de Ierse overheid om de EU-richtlijnen na te leven, vooral die betreffende afval, een kans dat de Commissie overweegt om een onafhankelijk team te sturen om onderzoek te doen naar de schade die wordt aangebracht, en vooral naar de onregelmatigheden die er zijn met betrekking tot afval in dit gebied?

Wallström.
Ik moet zeggen dat het, nadat ik naar u heb geluisterd, duidelijk is dat Ierland de plaats is waar de middelen moeten worden ingezet om het afvalprobleem aan te pakken. Ook ik zou willen dat ik meer personeel had om beter in staat te zijn al deze zaken te behandelen, maar het is in Ierland zelf dat er actie moet worden ondernomen om de richtlijnen na te leven, met inbegrip van de richtlijnen inzake afval. Ik weet van mijn bezoek aan Ierland wat voor uiterst belangrijk, controversieel en moeilijk probleem dit is. Ik begrijp dat het voor de Ierse samenleving en haar regering een grote uitdaging is om het afvalprobleem op te lossen, en ik heb mijn personeelstekort tijdens de interne besprekingen van de Commissie over de middelen natuurlijk kenbaar gemaakt. Er moet in Ierland absoluut actie worden ondernomen om onze richtlijnen na te leven.

Davies (ELDR).
Ik hoop dat commissaris Fischler begrijpt dat de leden van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid volledig goedkeuren wat de commissaris zojuist heeft gezegd over de noodzaak van extra middelen om te verzekeren dat de milieuwetgeving goed wordt gehandhaafd. Het is echter niet alleen Ierland dat problemen veroorzaakt. In oktober van het afgelopen jaar is een met redenen omkleed advies tegen de aanleg van de Odeloucadam in Portugal uitgebracht en ik begrijp dat de bouw van de dam toch in januari van dit jaar van start is gegaan. Welke stappen heeft de Commissie genomen om te proberen de Portugese overheid over te halen om de aanleg van deze dam te stoppen?

Wallström.
Dat is een heel andere vraag en ik zou graag de volledige achtergrond willen hebben, zodat ik volledig op de hoogte ben van alle feiten. Ik wil uw vraag graag beantwoorden, maar geeft u me alstublieft wel de kans om de zaak in kwestie te bestuderen, en komt u er dan op terug zodat ik u een antwoord kan geven dat is gebaseerd op recente informatie.

De Voorzitter.
Mevrouw de commissaris, u bent mij voor geweest. Ik wilde net hetzelfde zeggen aangezien ik insta voor het correcte verloop van het debat. Dit was geen aanvullende vraag bij de hoofdvraag; het was een geheel nieuwe vraag. Daarom steun ik u in uw verklaring.

Ahern (Verts/ALE).
Dit is een aanvullend punt. Wat mevrouw McKenna heeft gezegd over het bestuur van de county Wicklow, is absoluut waar. De onthullingen volgden elkaar dagelijks op en de lokale overheid heeft gisteren een verhitte en intense discussie over deze zaak gevoerd. Ik heb bij u geklaagd over de illegale afvalstortplaatsen die in Wicklow zijn aangetroffen. De kans bestaat nu echter dat de lokale overheid er zelf bij betrokken is. Dit is een zeer ernstige zaak, maar toch stelt de Ierse regering geen onafhankelijk onderzoek in. Kan de Commissie iets doen en gaat de Commissie mijn klacht snel behandelen?

Wallström.
Ja, we nemen alle klachten serieus en we werken aan alle klachten. We hebben, zoals u weet, een recordaantal klachten uit met name Ierland. We kijken daar zo snel mogelijk naar. Ik heb ook de mogelijkheid deze kwestie naar voren te brengen in mijn contacten met de regering van Ierland. Dat is ook wat ik van plan ben te doen. Dit zijn zorgen die heel duidelijk door de mensen in Ierland zijn geuit toen ik daar was. Ik zal er zeker mee naar de verantwoordelijke minister en naar de Ierse regering gaan.

De Voorzitter.
Aangezien de tijd voor dit deel van het vragenuur aan de Commissie is verstreken, worden de vragen nrs. 44 tot en met 47 en 74 schriftelijk beantwoord

De Voorzitter.
 Vraag nr. 48 van Alexandros Alavanos, vervangen door Mihail Papayannakis (H-0064/02):

Betreft: Verhandeling van productiequota voor tabak
Bij de laatste herziening van de tabaksverordening had de EU de tabaksproducenten de mogelijkheid gegeven om van andere producenten, die de productie willen staken, productiequota te kopen teneinde hun eigen bedrijf te moderniseren en hun economische positie te verbeteren. In de recente mededelingen en besluiten van de Commissie, die een stapsgewijze intrekking van de steun over een periode van 3 jaar beogen, wordt evenwel de basis weggeslagen onder het programma tot verhandeling van de productiequota, omdat de tabaksproducenten de kosten van de koop van deze quota en de andere vereiste investeringen niet meer kunnen dekken, wanneer de subsidies niet tenminste nog zeven of acht jaar lang worden verleend.
Welke garanties kan de Commissie aan de tabakproducenten verstrekken dat zij kunnen profiteren van het in verordening (EG) 1636/98

Fischler
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, het programma tot verhandeling van productiequota in de tabakssector werd ingevoerd om de omschakeling te vergemakkelijken voor die producenten die vrijwillig de sector willen verlaten. Voor bepaalde tabakssoorten, die steeds moeilijker kunnen worden afgezet, werd de prijs voor de aankoop van quota dan ook aanmerkelijk verhoogd, om op die wijze producenten te stimuleren de tabaksteelt te staken.
Bij de aankoop van quota uit het programma tot verhandeling van productiequota hebben andere tabaksboeren die quota willen kopen echter voorrang. Wij kunnen alleen die quota terugkopen die niet door die andere tabaksboeren worden opgekocht.
Met het oog op de komende drie jaar heeft de Commissie een ontwerp voor een verordening van de Raad voorgelegd waarmee de premies en quota tot 2004 moeten worden vastgelegd. Het voorstel van de Commissie voorziet onder andere in een herstructurering van het gemeenschappelijke tabaksfonds. Met geld uit dat fonds kan dan in de lidstaten onderzoek worden gedaan naar de mogelijkheden voor omschakeling van de tabaksteelt naar andere teelten. Ook kunnen studies worden bekostigd van de eerste ervaringen die met deze omschakeling worden opgedaan.
In dit voorstel kondigt de Commissie verder aan, in de eerste helft van 2003 met een nader voorstel te komen dat gebaseerd zal zijn op de richtlijnen uit de mededeling van de Commissie van 16 mei vorig jaar over het beleid van de Europese Unie inzake duurzame ontwikkeling. Daartoe dienen we goed op de hoogte zijn van mogelijke alternatieven en van de sociaal-economische gevolgen van een geleidelijke intrekking van de tabakssubsidies. Om die reden vindt op dit moment een evaluatie plaats van de gemeenschappelijke ordening der markten in de sector ruwe tabak. De evaluatie, die eind dit jaar klaar moet zijn, beoordeelt de sociaal-economische effecten van de tabaksteelt in elk van de regio's waar tabak wordt verbouwd.

Papayannakis (GUE/NGL).
Mijnheer de commissaris, ik dank u voor uw antwoord. In de vraag van mijn collega, de heer Alavanos, kwam het volgende, mijns inziens zeer serieuze argument voor. Als u steun geeft aan het opkopen van quota van andere producenten zullen de kopers in het bezit komen van nieuwe productiemogelijkheden en ongeveer 7 à 8 jaar nodig hebben voor de afschrijving van de noodzakelijke investeringen. U zegt echter de steun binnen drie jaar te zullen afschaffen. Dan heeft het dus geen enkele zin om quota op te kopen. Ik wil graag een antwoord op die tegenstrijdigheid. Verder zegt u, mijnheer de commissaris, dat u een studie wilt laten maken om aan te tonen of er mogelijkheden tot omschakeling bestaan. Dat is juist, en daar hebben wij herhaaldelijk steun aangegeven. U hebt echter vroeger in antwoord op vragen van collega's herhaaldelijk gezegd dat zoiets praktisch onmogelijk is. Is er misschien iets nieuws in deze toch wat avontuurlijke zaak?

Fischler.
Mijnheer de Voorzitter, er werd eigenlijk geen vraag gesteld, maar natuurlijk weet de Commissie precies welke gevolgen aan het kopen van productiequota verbonden zijn. Ik moet u er echter ook op wijzen dat het om een regeling gaat waaraan men geheel en al op vrijwillige basis meewerkt. Niemand wordt ertoe gedwongen quota op te kopen. Daarom kan het beginsel om gerechtvaardigde verwachtingen te honoreren hier ook niet als argument worden aangevoerd, indien de steun aan de tabaksteelt straks geleidelijk zou worden ingetrokken.
Ik wil u er echter ook op attent maken dat we nog deze week, namelijk donderdag, de gelegenheid zullen hebben om hier in de plenaire vergadering uitvoerig van gedachten te wisselen over de toekomst van de ordening van de tabaksmarkt. Dan zullen precies die kwestie van een verlenging met drie jaar en de gevolgen die daarmee samenhangen ter discussie staan.

Izquierdo Rojo (PSE).
Mijnheer de commissaris, hoe zullen de tabaksproducenten uit Granada voortaan in hun levensonderhoud voorzien? Welke arbeidsperspectieven hebben volgens u de circa 2.000 gezinnen die van deze productie leefden? Ik hoop dat u zo vriendelijk bent om mij een schriftelijk antwoord te doen toekomen indien u liever niet onmiddellijk op deze vraag antwoordt.
Cetarsa heeft hun de sluiting van zijn fabriek in Granada aangekondigd. De heer Prodi heeft hun in demagogische bewoordingen het einde van de steun voor de tabaksteelt aangekondigd. Mijnheer de landbouwcommissaris, welke garanties biedt u aan de tabaksproducenten van Granada? Gelieve mij van antwoord te dienen. Ik wens concrete informatie te ontvangen in termen van alternatieve arbeidsplaatsen en naakte feiten. Scheep ons alstublieft niet af met demagogische fabels of gezwam over alternatieve teelten.
Mijnheer de commissaris, ik verzoek u om een precies antwoord.

Fischler.
Geachte Voorzitter, geachte mevrouw de afgevaardigde, ik zal een afdoend antwoord geven. Ten eerste: Er bestaat geen enkel misverstand over het feit, en dat geldt ook voor hetgeen door de Top is besloten, dat het afbouwen van de tabakssubsidies gepaard moet gaan met een adequaat aanbod van alternatieven. Dat betekent dat we het beleid van 'phasing-out? slechts kunnen uitvoeren naarmate we in staat zijn daadwerkelijk alternatieven beschikbaar te stellen. Dat is mijn standpunt. Wij willen het tabaksfonds in de komende jaren juist daarvoor gebruiken. We moeten immers in de praktijk mogelijkheden, goede alternatieven kunnen uittesten, zodat je kunt zien wat werkt en wat niet. Dan pas is het tijd voor een beslissing van de Raad van de ministers van Landbouw en voor een oordeel van het Parlement. Daartoe zal de Commissie een voorstel voorbereiden op basis van de uitkomsten van de evaluatie die dit jaar wordt gehouden. Pas daarna kan het 'phasing-out?-beleid worden uitgevoerd.
Juist voor dat doel willen we in de regio's die het meest worden getroffen - in Granada, in Extremadura, in Thracië in Griekenland en in enkele andere regio's - ter plekke onderzoeken welke mogelijkheden er zijn. We willen dus niet met hersenschimmen genoegen nemen maar echt greep krijgen op de realiteit. Ik denk dat dit een heel redelijke aanpak is.

De Voorzitter.
 Daar de vraagsteller afwezig is, vervalt de vraag nr. 49. Vraag nr. 50 van Maria Izquierdo Rojo (H-0080/02):

Betreft: Gevolgen van de geschillen van president Aznar met Marokko
Moeten de landbouwers opdraaien voor de gevolgen van de meningsverschillen tussen president Aznar en het koninkrijk Marokko?

Fischler
Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, ik wil geen uitspraak doen over de feiten die door mevrouw de afgevaardigde ter sprake worden gebracht. Wel wil ik er namens de Commissie op wijzen dat ontwikkelingen die zich in de bilaterale betrekkingen tussen Marokko en een EU-lidstaat voordoen, geen invloed hebben op het overkoepelende beleid van de Europese Unie met betrekking tot de landen in het Middellandse-Zeegebied. Die betrekkingen worden bepaald door het proces van Barcelona.
Volgens de beginselen die in 1995 in Barcelona door alle EU-lidstaten en door onze partners in het Middellandse-Zeegebied werden ondertekend, moeten alle partijen de handel in landbouwproducten stapsgewijs liberaliseren. In dat verband heeft de Gemeenschap in 1996 een Associatie-overeenkomst met Marokko gesloten, volgens welke beide partijen concessies moeten doen op het gebied van landbouwproducten.
De Commissie en Marokko zijn onlangs gestart met formele onderhandelingen teneinde die concessies met het oog op een verdieping van het liberaliseringsproces te herzien.

Izquierdo Rojo (PSE).
Mijnheer de commissaris, u hebt mij een onvolledig en verward antwoord gegeven. Volgens wat ik in de pers heb gelezen, zullen immers op 15 maart in Rabat landbouwonderhandelingen tussen de Europese Unie en het koninkrijk Marokko worden geopend.
Zoals u weet, is de heer Aznar momenteel fungerend voorzitter van het Spaanse voorzitterschap van de Europese Unie. Mijn commentaar heeft derhalve uitsluitend betrekking op de EU. Mijnheer de commissaris, ik zou graag van u vernemen welke basisvoorwaarden u in het kader van deze onderhandelingen denkt te hanteren en of u niet van oordeel bent dat het verkieslijker zou zijn geweest goede betrekkingen met Marokko te onderhouden in plaats van, zoals Aznar, op een regelrecht fiasco af te stevenen. Ik spreek hier niet in Spaanse maar in Europese termen aangezien op 15 maart besprekingen worden geopend die niets met Spanje maar alles met Europa te maken hebben. Net zoals met dit Parlement en mijn vraag het geval is. Uw antwoorden op de vragen van de afgevaardigden laten evenwel sterk te wensen over. Het lijkt wel alsof u geen respect heeft voor democratische vertegenwoordiging. Schandalig!

De Voorzitter.
Ik vind het een goede zaak dat de sprekers vragen stellen en hun standpunt uiteenzetten, maar ik zou hun willen verzoeken de commissaris niet op zijn intenties te beoordelen aangezien het niet aan ons is om dat te doen. Ik denk niet dat onze gedachtewisselingen die richting moeten uitgaan.

Fischler.
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de afgevaardigde, ik heb er in de eerste plaats wel degelijk op gewezen dat je een onderscheid moet maken tussen de bilaterale betrekkingen tussen Spanje en Marokko en de betrekkingen die de Europese Unie met Marokko onderhoudt. Verder heb ik precies de onderhandelingen waarover u het had en die op 15 maart plaatsvonden, in mijn antwoord genoemd. Alleen de datum heb ik niet genoemd.
Ik wil u er toch echt aan herinneren dat de aanpak die gevolgd zou worden om de handel in landbouwproducten met Marokko te liberaliseren, al in 1995 is vastgelegd. We moeten nu alleen onderhandelen over de vraag, wat de volgende stap in dit liberaliseringsproces moet zijn. Het moet duidelijk zijn dat liberalisering in beide richtingen moet plaatsvinden. Het gaat er dus niet alleen maar om, welke concessies wij aan het Koninkrijk Marokko doen, maar ook welke concessies het Koninkrijk Marokko op het gebied van de handel in landbouwproducten aan ons doet.
Als u bijvoorbeeld eens kijkt hoe deze handel zich juist in de afgelopen tijd ontwikkelt, dan is het interessant om te zien dat bijvoorbeeld de hoeveelheid graan die Marokko uit de Verenigde Staten importeert, is toegenomen. Voor de ontwikkeling van de import uit de Europese Unie geldt het tegenovergestelde. Het moet geen eenrichtingsverkeer zijn, maar het moet van twee kanten komen. Vanzelfsprekend moeten ook wij bereid zijn om verdere concessies te doen. Wij stellen ons in de onderhandelingen heel constructief op. De onderhandelingen zijn ook pas net begonnen en zijn nog niet afgerond. Afronding is aan het eind van dit jaar voorzien. Er is derhalve nog tijd genoeg voor verdere onderhandelingen.

De Voorzitter.
 Vraag nr. 51 van Esko Seppänen (H-0083/02):

Betreft: Sloop van vissersschepen
In het kader van de begrotingsprocedure 2002 is een bepaald krediet goedgekeurd voor de sloop van vissersschepen van de lidstaten, als compensatie voor de mislukking van de verlenging van de visserij-overeenkomst met Marokko.
Op grond waarvan kent de Commissie deze kredieten toe, kunnen zij in plaats van voor de sloop van vissersschepen bijvoorbeeld ook worden verkregen voor de verkoop van deze schepen aan de Marokkanen en kan ook geld gaan naar de sloop van schepen die met een andere EU-subsidie zijn gebouwd?

Fischler
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Seppänen, geachte dames en heren, de Raad heeft op 17 december vorig jaar het voorstel van de Commissie aangenomen dat vissers en scheepseigenaren die werkzaam waren in het kader van de visserijovereenkomst met Marokko, in staat stelt om met financiële steun de vloot en de visserijactiviteiten te herstructureren. Voor deze maatregel is 197 miljoen euro uitgetrokken. Van dat bedrag is 170 miljoen euro gereserveerd in de begroting van dit jaar. In de begroting van volgend jaar moet 27 miljoen euro worden vrijgemaakt.
De middelen zullen op de volgende wijze worden aangewend: Minstens 40% van de middelen moet worden besteed aan de sloop van vissersschepen of aan het ombouwen daarvan tot schepen die voor andere doeleinden worden ingezet. Maximaal 28% van de middelen kan worden gebruikt voor de definitieve overbrenging van schepen naar een derde land, en wel in het kader van een gemengde vennootschap, of voor de modernisering van schepen. Minstens 32% moet worden gebruikt voor sociaal-economische maatregelen, bijvoorbeeld voor omscholingsprogramma's voor vissers die hun baan zijn kwijt geraakt of voor regelingen voor vervroegde uittreding. Derhalve kan er dus ook geld worden uitgetrokken voor het overbrengen van schepen naar Marokko, hetzij door verkoop, hetzij door oprichting van een gemengde vennootschap in Marokko.
De premie voor het oprichten van een dergelijke gemengde vennootschap bedraagt echter slechts 80% van de slooppremie en de premie voor het exporteren van een vaartuig bedraagt slechts 50% van de slooppremie. Bovendien moet een scheepseigenaar die zijn schip met communautaire steun heeft gekocht en dat schip nu met steun wil exporteren of naar een gemengde vennootschap wil overbrengen, een deel van de subsidie terugbetalen die hij voor de aankoop had gekregen. Hoe hoog dat bedrag is, hangt af van de ouderdom van het schip. Voor een schip van vijf jaar oud moet bijvoorbeeld toch zeker de helft van de subsidie worden terugbetaald.

Seppänen (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, ik bedank de commissaris voor het antwoord dat wat het gebruik van de subsidie betreft vrij grondig was. Ik wil nog iets gedetailleerder zijn door een vraag te stellen die ook al besloten lag in mijn oorspronkelijke vraag: zijn de schepen die nu met EU-subsidie worden gesloopt of aan de Marokkanen worden verkocht mogelijk gefinancierd met een andere EU-subsidie toen ze werden aangeschaft? Ik wil met mijn vraag dus de aandacht vestigen op de korte- of langetermijnvisie van het visserijbeleid van de Europese Unie.

Fischler.
Mijnheer de Voorzitter, in principe is het heel duidelijk: Dit programma is een specifiek programma dat is aangenomen als antwoord op het specifieke probleem dat ontstond als gevolg van het feit dat de overeenkomst met Marokko niet tot stand kwam. De door mij genoemde voorwaarden zijn ook binnen dit speciale programma van toepassing. Naast dit programma is er alleen nog het structuurfonds voor de visserij dat voor alle sloopmaatregelen geldt en waarbinnen overal dezelfde voorwaarden gelden. Alleen in dit bijzondere geval wordt met het extra geld en onder verbeterde voorwaarden de sloop of verkoop van een schip mogelijk gemaakt.

De Voorzitter.
Omdat de vragen nrs. 52 en 53 over een soortgelijk onderwerp gaan, worden ze tezamen behandeld: Vraag nr. 52 van Jonas Sjöstedt (H-0086/02) :

Betreft: Exportsubsidies van de EU voor landbouwproducten
De EU geeft jaarlijks niet minder dan vijf miljard euro uit aan exportsubsidies voor de eigen landbouwproducten. Deze subsidies schaden andere landen, niet het minst de ontwikkelingslanden, ernstig in hun mogelijkheden zich op de markt voor landbouwproducten staande te houden. De Rekenkamer heeft er ook op gewezen dat de uitgaven niet op bevredigende wijze worden gecontroleerd. In de WTO is harde kritiek geleverd op de EU-subsidies en in de conclusies van de WTO-bijeenkomst in Qatar is de doelstelling opgenomen de subsidies nader te bezien. Wat zijn de plannen van de EU om in de komende jaren te komen tot een vermindering dan wel afschaffing van de subsidies?  Vraag nr. 53 van Paulo Casaca (H-0142/02) :

Betreft: Geleidelijke afschaffing van exportsubsidies
De Commissie heeft in Doha toegezegd onderhandelingen te zullen starten om alle vormen van exportsubsidies geleidelijk af te schaffen. Deze toezegging is, zoals ook bij andere toezeggingen gebruikelijk is, afhankelijk van het definitieve resultaat in de onderhandelingen.
Dit moedige voornemen van de Commissie wordt op intern vlak niet alleen gerechtvaardigd door de extreme ondoeltreffendheid van dit systeem en het misbruik dat ervan gemaakt wordt, maar ook door het twijfelachtige effect van het systeem voor de verwezenlijking van de doelstellingen van artikel 33 van het Verdrag, met name de garantie van een billijk inkomen voor hen die in de landbouw werkzaam zijn.
Kan de Commissie aangeven met welk tijdschema en welke strategie zij dit voornemen met inachtneming van artikel 33, lid 1 sub b) van het Verdrag denkt te verwezenlijken?

Fischler
Mijnheer de Voorzitter, ik zou beide vragen inderdaad willen samenvoegen omdat ze dezelfde strekking hebben. In de slotverklaring van Doha hebben de WTO-leden zich ertoe verplicht om wereldwijd te gaan onderhandelen over het verminderen en geleidelijk totaal afschaffen van alle exportsubsidies. In de slotverklaring van Doha werd het uiteindelijke resultaat van de onderhandelingen opengelaten.
Alle vormen van exportsubsidies staan ter discussie, niet alleen onze uitvoerrestituties. Het gaat bijvoorbeeld ook om een beleid voor exportkredieten, om het aandeel aan exportsubsidies in verschillende voedselprogramma's of om praktijken van staatsondernemingen die de handel verstoren. Het zou onaanvaardbaar zijn om alleen van de Europese Unie te eisen dat de subsidies verder worden afgebouwd. Dat hebben we ook in ons voorstel dat we in het kader van de onderhandelingen over artikel 20 hebben gedaan, duidelijk onder woorden gebracht.
Bovendien heeft de Europese Unie haar uitvoerrestituties al voor de helft teruggebracht. In 1993 bedroegen de restituties nog tien miljard euro; op dit moment gaat het om minder dan vijf miljard. Ook probeert de Commissie het exportbeleid zo in te richten dat het toekennen van restituties geen negatieve invloed heeft op de productie van de ontwikkelingslanden. Voorzover de ontwikkeling van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid dat toelaat wordt de afbouw van subsidies voortgezet. Daarbij dient ook voldoende rekening te worden gehouden met de belangen van onze eigen producenten en handelsondernemingen.
Naar aanleiding van de kritiek van de Rekenkamer op het verlenen van uitvoerrestituties heeft de Commissie een actieplan opgesteld waaraan nog in de eerste helft van dit jaar uitvoering zal worden gegeven en dat substantiële veranderingen bevat ten opzichte van het huidige systeem. Aangezien de onderhandelingsronde waartoe de WTO besloten heeft volgens plan in 2004 zal worden afgerond, zou het voorbarig zijn om de standpunten van de Europese Unie nu al gedetailleerd vast te leggen of zelfs vooruit te lopen op het eindresultaat van de onderhandelingen. Onze definitieve standpunten zullen in het licht van het geheel van de onderhandelingen moeten worden beoordeeld.

Sjöstedt (GUE/NGL).
Ik wil de commissaris bedanken voor zijn uitvoerige antwoord. Volgens mij neemt de Europese Unie een uitzonderingspositie in wat betreft exportsubsidies. De Unie is veruit de grootste subsidiërende macht ter wereld.
Mijn vraag gaat over de inhoud van de plannen voor de komende jaren. Zijn er voor de komende twee tot vier jaar plannen om de vijf miljard euro terug te brengen, die het afgelopen jaar als exportsubsidie is verleend?

Fischler.
Mijnheer de Voorzitter, het is inderdaad waar dat wij de grootste markt vormen, maar wij zijn ook verreweg de grootste importeur van producten uit ontwikkelingslanden. Het is denk ik goed dat wij ons af en toe realiseren dat de Europese Unie alleen meer landbouwproducten uit ontwikkelingslanden invoert dan de Verenigde Staten, Japan, Canada, Nieuw-Zeeland en Australië samen. Wat dat aangaat hoeven wij ons niet voor de andere ontwikkelde landen te schamen. Bovendien weet u ook dat we besloten hebben de grenzen voor de armste landen van de wereld volledig open te stellen.
Wat de exportkant betreft: in wezen kunnen we uitvoerrestituties alleen verminderen wanneer dat ook leidt tot hervormingen van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid. Als u kijkt naar de structuur van de uitvoerrestituties, dan ziet u dat we verreweg de meeste gelden besteden aan de export van zuivelproducten en van suiker en zoetwaren. Waarom? Omdat hier het verschil met de prijs op de wereldmarkt nog steeds heel groot is. We kunnen die prijs alleen benaderen als we in deze beide sectoren hervormingen doorvoeren. Aan de andere kant hebben we de afgelopen jaren bij graan vrijwel niets meer aan exportbevordering gedaan en bij rundvlees hebben we de exportbevorderende maatregelen ook fors teruggebracht. Afhankelijk van de snelheid waarmee verdere hervormingen van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid worden doorgevoerd, kunnen de restituties verder worden verminderd.

Casaca (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil graag commissaris Fischler bedanken voor de opheldering die hij ons hier verschaft heeft. Ik geloof dat zijn uitleg heel nuttig kan zijn. Ik moet echter wel zeggen, mijnheer de commissaris, dat ik een beetje teleurgesteld ben. Dit compromis om de subsidies voor de uitvoer van landbouwproducten geleidelijk aan terug te brengen vertegenwoordigt een absolute noodzaak, en toch mis ik in u woorden overtuiging. Volgens persberichten zijn de restituties voor vlees vanaf december aanzienlijk omhoog gegaan. Ik moet daaraan toevoegen dat het feit dat de subsidies in 2001 lager uitvielen vooral te maken had met de hoge dollar, en dus niet zozeer met enige hervorming van het landbouwbeleid. Tot slot stel ik vast dat de omvang van de subsidies voor producten die niet onder Bijlage I vallen enorm gestegen is. Deze toestand baart mij zorgen en ik zou commissaris Fischler willen vragen of hij van mening is dat de hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid waarover hij het had snel genoeg kan worden verwezenlijkt om de uitvoersubsidies geleidelijk af te schaffen?

Fischler.
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de afgevaardigde, consistentie is één ding, maar coherentie is twee. Laten we de zuivelsector die ik net genoemd heb eens als voorbeeld nemen. We hebben binnen onze huidige marktordening de verplichting om een bepaalde prijs voor mageremelkpoeder en voor boter te garanderen. Zolang we die verplichting hebben kunnen we boter en mageremelkpoeder alleen met subsidies exporteren zodat we aan die prijsgarantie kunnen voldoen. Zoals u waarschijnlijk zult weten is er op dit moment in de Europese Unie geen politieke meerderheid te vinden om aan de bestaande marktordening voor zuivelproducten iets te veranderen. Daarom is het een beetje al te gemakkelijk om alleen de Commissie erop te wijzen dat er hervormingen nodig zijn. Dit is iets wat in de eerste plaats aan het adres van de lidstaten moet worden gericht.
Met betrekking tot de suikersector ligt de zaak als volgt: We hebben ook aan het Parlement toegezegd dat we dit jaar onderzoek zullen doen naar de vraag hoe het staat met de concurrentie in de suikersector. Afhankelijk van de uitkomsten zal de Commissie volgend jaar gebruik maken van de mogelijkheid die in de vernieuwde marktordening voor suiker is opgenomen. We kunnen namelijk een beroep doen op de review-clausule die daarin verwoord staat. Op grond van deze clausule kunnen we dan verdere voorstellen doen.
Verder zal ook het hervormingsproces zeker worden voortgezet. Zoals u weet is de volgende stap de midterm review in juni dit jaar. In sommige sectoren staan echter al verdere stappen gepland, bijvoorbeeld in de olijvensector, in de groente- en fruitsector en in veel andere sectoren ook.

De Voorzitter.
 Hartelijk dank, mijnheer Fischler, voor de toewijding waarmee u vanmiddag de vragen hebt beantwoord.
De vragen nrs. 54 tot en met 92 die geen antwoord hebben gekregen, zullen schriftelijk worden beantwoord.

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0063/2002), van mevrouw Isler Béguin, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, over de mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement "Behoud van de biologische diversiteit - Actieplannen op het terrein van het behoud van natuurlijke hulpbronnen, landbouw, visserij, alsmede ontwikkelingssamenwerking en economische samenwerking" (COM(2001) 162 - C5-0467/2001 - 2001/2189(COS)).

Isler Béguin (Verts/ALE)
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte collega's, het is mij een genoegen u het verslag over de biodiversiteit te mogen voorleggen. Ik wilde van deze gelegenheid gebruik maken om mijn dank te richten aan de aanwezige collega's en hen die met mij hebben samengewerkt om deze resolutie tot stand te brengen en vandaag aan u voor te leggen.
Ik wil ook de collega-rapporteurs voor advies van de commissies voor landbouw, visserij en ontwikkelingssamenwerking bedanken die allen de ontwerpresolutie van uw rapporteur steunen over het behoud van de biodiversiteit.
Tenslotte wil ik ook de NGO's bedanken die zich echt sterk hebben gemaakt voor dit verslag. Wij weten namelijk dat het uitstekende waarnemers zijn die de wereldwijde situatie van de biodiversiteit van haver tot gort kennen. Want de situatie, Mijnheer de Voorzitter, is verre van rooskleurig en ik zou willen ingaan op een vraag die niet expliciet aan de orde is gesteld maar die vaak doorklinkt in de bijdragen van sommige van onze collega's: waartoe dient nu eigenlijk de biodiversiteit, of, simpeler gezegd, waarom streven naar natuurbehoud terwijl er zoveel andere onderwerpen zijn die ons bezighouden?
Ik roep in herinnering dat de biodiversiteit garant staat voor ons eigen voortbestaan en dat de natuur de mens misschien niet nodig heeft om te overleven, maar wij mensen haar wel nodig hebben om te leven.
Onze verantwoordelijkheid als afgevaardigden is om de rijkdommen van de biodiversiteit te behouden. Ze bevatten de sleutelelementen voor de ontwikkeling van toekomstige generaties. Iedere levende soort die van de planeet verdwijnt is een absoluut en onherstelbaar verlies en als we de biodiversiteit te gronde laten gaan, richten we onszelf langzaam maar zeker te gronde. De teloorgang kunnen we dagelijks constateren. Buigt het Braziliaanse congres zich binnenkort niet over een wetsontwerp dat de exploitatie mogelijk maakt van 50% van het Amazonewoud, waarvan bekend is hoeveel genetische rijkdommen het herbergt? Het is niet uit onverschilligheid dat de mens de biodiversiteit te gronde richt of in gevaar brengt. Integendeel: het is echt uit eigenbelang. Er staan immers enorme financiële belangen op het spel, zowel voor het kostbare hout als voor de handel in met uitsterven bedreigde diersoorten, de intensieve grondexploitatie, de overexploitatie van de visbestanden of het plunderen van de oeroude kennis waarover de autochtone bevolking beschikt.
Om deze vernielzucht een halt toe te roepen, werd het Verdrag inzake de biodiversiteit getekend tijdens de Top over de aarde in Rio. Tien jaar later is het nog altijd een ondergeschoven kindje: de landen die het Verdrag ondertekend hebben, zijn hun afspraken niet nagekomen en op dit moment heeft geen enkel land de biodiversiteit hoog op de agenda staan voor de Topconferentie van Johannesburg in september.
Enkele dagen voor de conferentie van Den Haag waar de partijen bij het Verdrag inzake de biodiversiteit bijeen zullen komen, moet het Europees Parlement via onze resolutie zijn verantwoordelijkheid nemen en een krachtig en helder signaal afgeven. Wij zouden graag zien dat de Unie het vraagstuk van de biodiversiteit aan de orde stelt tijdens de Top van Johannesburg en dat de Commissie daar een actieplan presenteert zoals ze dat heeft gedaan voor de Europese Unie. Wij moeten alle deelnemers eraan herinneren dat de biodiversiteit een kernvoorwaarde is voor duurzame ontwikkeling en benadrukken hoe belangrijk het is het Verdrag en de daarin gemaakte afspraken volledig na te leven. Wij vragen de Unie voorts grootschalige maatregelen te nemen om haar eigen biodiversiteit te behouden. De door de Commissie gepresenteerde actieplannen op het gebied van natuurlijke hulpbronnen, landbouw, ontwikkeling en visserij, waarop het onderhavige verslag betrekking heeft, kunnen uiteraard worden beschouwd als een eerste stap, maar ze zijn niet toereikend. We hebben aanvullende actieplannen nodig, onder meer voor bosbouw en vervoer, want al deze communautaire strategieën zijn de biodiversiteit nimmer ten goede gekomen. En wanneer de Commissie aangeeft de huidige tendens te willen keren, is ze zich ten volle bewust van de uitdaging die ze hiermee aangaat. Ik citeer het verslag: 'Gedurende de afgelopen twee decennia is het tempo van de afname en het verlies van biodiversiteit in Europa en in de wereld spectaculair versneld en de genomen maatregelen zijn ontoereikend gebleken om de tendens te keren?. Voeg daaraan toe de nieuwe gevaren die de introductie van bepaalde GGO's met zich meebrengt of de polemiek over de eigendom van levende materie, die wijst op nieuwe vormen van hebzucht.
Het keren van deze destructieve tendens is weliswaar een hele uitdaging, maar wij zijn bereid deze aan te gaan. Maar dan moet de Unie zich wel de politieke en financiële middelen verschaffen om enige kans van slagen te hebben. Wij hebben reeds de beschikking over de 'vogelrichtlijn? en de 'habitatrichtlijn? waarmee een deel van onze biodiversiteit kan worden behouden. Wij eisen dat ze worden toegepast op het hele grondgebied van de Unie, ook in de kandidaat-lidstaten en in de uiterst afgelegen gebieden, met name in gebieden als de Barrier Reef. Wij moeten manieren vinden om deze gebieden van de ondergang te redden.
De tweede manier om tot een ecologisch duurzame ontwikkeling te komen, zoals de Top van Göteborg overigens heeft besloten, is door effectieve meetmethoden te ontwikkelen om te bepalen in welke mate in de beleidsvoering van de Unie rekening wordt gehouden met het milieu.
In Barcelona zou de Europese Raad dit voorjaar zes milieu-indicatoren aannemen. Dat is te weinig. Er wordt namelijk met geen woord gerept over biodiversiteit. Wij verzoeken de Commissie ook hier vóór 2003 een indicator op te stellen die specifiek betrekking heeft op de biodiversiteit. Als we resultaten willen boeken op het gebied van biodiversiteit, dan moeten we dit vraagstuk direct op de beleidsagenda van de Unie plaatsen. Te beginnen bij de komende hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid, het gemeenschappelijk visserijbeleid, het gemeenschappelijk vervoerbeleid en de akkoorden van Cotonou inzake ontwikkelingssamenwerking.
Terwijl de verschillende fracties in dit Parlement het eens zijn over de manieren om de diversiteit te behouden, blijft een aantal collega's van mening verschillen over de gevolgen van GGO's voor de biodiversiteit. En op dit punt hoop ik als auteur van dit verslag dat we de milieuverantwoordelijkheid van GGO's als het gaat om vervuiling van de landelijke ruimte niet uit het oog verliezen.
Om af te sluiten, mijnheer de Voorzitter, denk ik dat niemand op het idee zou komen om bijvoorbeeld een kathedraal of een beschermd monument te slopen om een snelweg aan te leggen. Wij moeten dezelfde reflex hebben om het natuurlijk erfgoed en de biologische diversiteit te behouden.

De Voorzitter.
Zoals u wellicht opgemerkt hebt, functioneren de grote beeldschermen niet. Die van de banken van het Voorzitterschap doen het echter wel.

Redondo Jiménez (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, de landbouw is een economische activiteit die afhankelijk is van biologische processen en een groot deel van de communautaire natuurlijke hulpbronnen beheert. Daarom moet de landbouw een centrale rol spelen bij het in stand houden van de biodiversiteit, en wel in twee opzichten: ten eerste door landbouwpraktijken te bestendigen die verenigbaar zijn met het milieu; en ten tweede door garant te staan voor het voortbestaan van levensvatbare bedrijven en productiesystemen op het gehele grondgebied van de Europese Unie.
Een ongebreidelde intensivering van de landbouw heeft op de biodiversiteit een even rampzalige uitwerking als wanneer de boeren hun activiteiten staken en de plattelandsgebieden dientengevolge in verval raken. Een communautaire strategie ten gunste van de biodiversiteit moet garanties bieden voor een duurzame landbouw in de meest brede zin. Een dergelijke landbouw zal, afgezien van de biologische aspecten, ook moeten beantwoorden aan economische en maatschappelijke behoeften en, kortom, de vitaliteit van het platteland moeten waarborgen.
Anderzijds is het behoud van deze duurzame landbouw een voorwaarde binnen het Europees landbouwmodel, dat berust op de instandhouding van de multifunctionaliteit van de landbouw, zoals bij herhaling in diverse resoluties is gesteld door de Raad en het Europees Parlement.
Het GLB is een nuttig instrument voor de biodiversiteit, evenals de besluitvorming van de Top over de aarde die is bekrachtigd in de Europese Raden van Helsinki en Göteborg. Het is daarom een vergissing de bescherming van de biodiversiteit te onderwerpen aan de strikte beperkingen van de tweede pijler van het communautair landbouwbeleid en meer concreet aan de milieuprogramma's voor de bevordering van de organische landbouw, de instandhouding van inheemse rassen, de bescherming van de diverse natuurlijke leefgebieden, enzovoorts. Het is een vergissing, ten eerste omdat aan de tweede pijler van het GLB 10% van de landbouwbegroting wordt besteed en ten tweede omdat de landbouwmilieuprogramma's, hoewel zij 20% van het landbouwoppervlak bestrijken, heel verschillend worden toegepast en vandaag de dag vrijwel beperkt zijn tot de minst productieve zones van vijf lidstaten van de Unie. De ernst van deze situatie wordt vergroot doordat bij het verlenen van steun de milieuvoorwaarden zo weinig gewicht in de schaal leggen omdat het markten betreft waarvoor minimale eisen worden gesteld.
Hieruit volgt dat we de milieuvoorwaarden zouden moeten uitbreiden en de mechanismen van het landbouwmarktenbeleid meer actief moeten inzetten voor milieu en biodiversiteit. Deze eisen moeten worden ondersteund door de wetgeving inzake voedselkwaliteit, fytosanitaire producten, zaad en genetische hulpbronnen.
Het is hard nodig dat we, naast het onderscheiden van de maatregelen voor de maatschappelijke ontwikkeling van het platteland enerzijds en de milieumaatregelen voor de landbouw anderzijds, de tweede pijler van het GLB financieel versterken.
Wij staan voor een belangrijke uitdaging, namelijk het bestendigen van de diverse vormen van communautair landbouwbeleid en het dusdanig samenbrengen daarvan dat zij parallel aan elkaar het behoud van de biodiversiteit nastreven.

Maat (PPE-DE)
Voorzitter, ik spreek overigens niet namens de Milieucommissie maar namens de Visserijcommissie, daar was ik schaduwrapporteur. Ik dank de rapporteur voor haar heldere visie. Zij sprak over Brazilië, ik begin dicht bij huis als we het over de biodiversiteit hebben.
Op dit moment is het zo dat wij in de visserij glasaal wegvangen voor onze kusten met als gevolg dat de aal zelf in zijn natuurlijke omgeving nauwelijks meer voorkomt. Dat lijkt me toch een punt, ook voor de Commissie, voor onze milieucommissaris om nader onderzoek naar te doen en een beleid voor vast te stellen.
Het tweede punt van zorg van de Visserijcommissie betreft de ontwikkeling van de genetische manipulatie in de visteelt. Canada en de Verenigde Staten hebben inmiddels een systeem, dat ze onmiddellijk in productie kunnen brengen op het moment dat het licht op groen wordt gezet. Het lijkt me zaak dat de Commissie nagaat in hoeverre we deze ontwikkeling in Europa kunnen tegenhouden of er althans een fatsoenlijke, politieke discussie over kunnen voeren voordat we tot een dergelijke techniek in de visteelt overgaan.
Een derde punt is de aquacultuur en de gevolgen voor het maritieme milieu. Ook op dat punt hebben we meer onderzoek nodig, met name om te zoeken naar meer gesloten systemen.
Het vierde punt waar de Visserijcommissie uw aandacht voor vraagt, zijn de gevolgen van de disharmonie die er soms bestaat tussen het vogelbestand en het visbestand. Met name met betrekking tot de aalscholvers bestaan er in Europa forse problemen.
Als vijfde punt wenst de Visserijcommissie dat onderzoek wordt verricht naar de samenhang tussen klimaatverandering en de visbestanden. Welke samenhang is daar? Er is onvoldoende onderzoek naar gedaan en met name op dat punt zullen we actieplannen van de Commissie zeer verwelkomen.
Het zesde punt. Ter bescherming van bepaalde vissoorten voeren we nu een beleid dat erin bestaat gebieden te sluiten. Het is niet duidelijk of dit werkelijk positieve effecten heeft op de visbestanden of niet. Ook op dat punt zou een onderzoek in het kader van de biodiversiteit van de Commissie zeer wenselijk zijn.
Mag ik afsluiten, Voorzitter, met de commissaris voor milieu, mevrouw Wallström, in ieder geval uit te nodigen om met de Visserijcommissie van gedachten te komen wisselen over dit soort specifieke punten teneinde ook te bezien in hoeverre zij een inbreng kan leveren in het Groenboek voor de visserij, ook op het vlak van de biodiversiteit. Wij zouden een dergelijk initiatief van de commissaris zeer verwelkomen.

Sandbæk (EDD)
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen feliciteer ik de rapporteur, mevrouw Isler Béguin, met haar uitstekend verslag. Mijn enige opmerking is dat het ontwikkelingsaspect een belangrijkere plaats in het verslag had moeten krijgen, aangezien het grootste deel van de biodiversiteit van de aarde in tropische gebieden in de ontwikkelingslanden te vinden is.
In paragraaf 49 wordt EU-steun gevraagd om de plaatselijke bevolking aan te moedigen de biodiversiteit te beheren en te behouden. Ik heb een amendement ingediend om de formulering te verbeteren in die zin dat de EU de rol die de oorspronkelijke bevolkingen op grond van hun traditionele kennis nu reeds in de instandhouding en het beheer van de biodiversiteit spelen, moet ondersteunen. Dit geldt vooral voor de beschermde gebieden, waar het zeer belangrijk is dat de oorspronkelijke bevolking aan het beheer deelneemt om te vermijden dat de mensen onder dwang moeten verhuizen en geen toegang krijgen tot de hulpbronnen. Ik heb ook in die zin een amendement ingediend. In sommige ontwikkelingslanden moet een duurzame exploitatie van wilde dieren economische voordelen opleveren om de bevolking ervan te kunnen overtuigen de bestanden in stand te houden. In zuidelijk Afrika zijn de olifantenbestanden zo groot geworden, dat ze de biodiversiteit bedreigen. Als men de economische situatie van deze landen bekijkt, is het totaal onaanvaardbaar dat hun olifanten geen inkomsten opleveren. De biodiversiteit verdwijnt vandaag met een ongekende snelheid en toch is er sinds Rio niet echt iets gebeurd. Biodiversiteit is een begrip geworden dat in de lade ligt, maar het is onze taak dit begrip op de agenda te houden. Voor de instandhouding van de biodiversiteit is de bescherming van het gehele ecologisch systeem noodzakelijk. Het is gebleken dat communautaire programma's waarbij de bevolking wordt betrokken, duurzame alternatieven voor de protectionistische aanpak zijn en ik sta volledig achter deze benadering.

Flemming (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dames en heren, de biodiversiteit neemt in Europa en in de rest van de wereld al sneller af. Alle maatregelen die we tot nu toe hebben genomen hebben deze ontwikkeling gewoon niet kunnen stoppen.
In juni 1998 had de Raad de resolutie betreffende de strategie van de Europese Gemeenschap inzake het behoud van de biodiversiteit goedgekeurd. In deze mededeling staan nu gelukkig actieplannen voor het behoud van de biodiversiteit op vier gebieden: de natuurbescherming, de visserij, de economische samenwerking en de ontwikkelingssamenwerking. Dat is in principe goed nieuws. Ook wat de Commissie hier schrijft over de landbouw is eigenlijk een goede zaak.
Wat mij echter een beetje bedroeft is dat de rapporteur in haar verder uitstekende verslag volgens ons een heel negatieve visie op de landbouw geeft. Ze rept met geen woord over wat de landbouw presteert voor het behoud van de biodiversiteit. Mijn fractie zal natuurlijk voor dit verslag stemmen, maar niet voor alle punten in het verslag. U moet weten dat ik uit Oostenrijk kom, een land dat zonder boeren niet zou kunnen bestaan. Een groot deel van Oostenrijk ligt in de Alpen, en zonder de bergboeren, die nu nog net zo werken als honderd of tweehonderd jaar geleden, zou veel gewoon niet meer zijn zoals het moet zijn. We weten precies dat de landbouw, en vooral de extensieve landbouw, heel bijzondere ecosystemen beschermt. Veel habitats, zoals bijvoorbeeld een mozaïek van akkers en weiden die door heggen en greppels van elkaar gescheiden zijn, zijn gewoon dringend nodig voor bepaalde planten en dieren, die daar beschutting en voedsel vinden en hun nesten kunnen bouwen.
Ik wil u niet de lijst voorlezen van de vogels die kunnen worden beschermd, en ik wil al helemaal niets zeggen over bepaalde planten en insecten. Ik moet echter wel zeggen dat de extensieve landbouw - en ik zeg dat met nadruk, de extensieve landbouw - in familiebedrijven een enorme bijdrage levert aan de bescherming van in het wild levende planten en dieren, maar ook van gewassen en huisdieren. Wanneer we niet erkennen wat de boeren tegenwoordig presteren bewijzen we de natuur en de ecosystemen geen dienst. We zullen dus voor dit verslag stemmen, maar tegen bepaalde paragrafen waarvan wij geloven dat ze de boeren niet rechtvaardig behandelen.
Corbey (PSE).
Voorzitter, allereerst mijn compliment aan mevrouw Isler Béguin, ik vind het een uitstekend en opbouwend verslag.
Bescherming van biodiversiteit verdient een grote prioriteit. Als soorten uitsterven zijn ze voorgoed verdwenen en daarom is het nu tijd voor actie. Actieplannen kunnen niet vrijblijvend zijn. Ze zijn alleen succesvol als ze rekening houden met de sociaal-economische omstandigheden van de mensen in dat gebied. Ze moeten prioriteiten stellen. We moeten wereldwijd de hot spots aanpakken, de plekken die bijzonder rijk aan soorten zijn, verdienen bijzondere bescherming. Actieplannen moeten helder zijn en vooral concreet. Publieke steun is van belang en van een abstract begrip als biodiversiteit wordt niemand warm. Het gaat om het behoud van de natuurlijke rijkdom, waardevolle landschappen en aansprekende soorten. We moeten weten, er moet onafhankelijk gemonitord worden, we moeten jaarlijks de balans opmaken van de kwaliteit van de natuur. Dat werkt motiverend en inspirerend.
De Europese Unie zou zelf wat consequenter moeten zijn. Boegbeelden van de bescherming van de biodiversiteit zijn de vogelrichtlijn en de habitatrichtlijn. Die moeten goed toegepast worden, hoe moeilijk dat soms ook is. Het resultaat moet steeds voorop staan.
Maar tegenover deze parels van natuurbescherming staat massief ander beleid. Ik doel in de eerste plaats op de landbouw, maar ook op de visserij. Grootschalige landbouw en behoud van biodiversiteit gaan moeilijk samen. Het gemeenschappelijk landbouwbeleid moet alleen al daarom ingrijpend gewijzigd worden. Subsidies puur op basis van productie is vragen om moeilijkheden. De gevolgen voor de biodiversiteit van visserij zijn minder zichtbaar. De bodemberoerende visserij in veel kustwateren en diepere wateren is een bedreiging voor de biodiversiteit. Daar moet een overtuigend antwoord op komen.
Biodiversiteit moet een leidraad zijn bij regionale planning. Lidstaten zouden daartoe actieplannen moeten opstellen. Aan de Commissie vraag ik jaarlijks een vlaggeschipproject te selecteren en te steunen, bij voorkeur in de kandidaat-lidstaten. Die projecten moeten een voorbeeld zijn voor andere natuurgebieden. Het oerbos in Polen zou een goed vlaggeschipproject kunnen zijn. Nogmaals mijn dank aan collega Isler Béguin voor haar goede verslag.
Pesälä (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, ik wil van mijn kant ook de rapporteur en de Commissie hartelijk bedanken voor de voorbereiding van dit dossier. De voorstellen hebben een goed doel: de diversiteit van het milieu is voor ons allen belangrijk. Ik wil echter twee punten uit het verslag van het Parlement aanstippen.
Allereerst de kwestie van de bossen in paragraaf 8: volgens de formulering aldaar wil men voor de Europese Unie een gecentraliseerde bureaucratische certificatieprocedure voor de bossen en alle organismen in het bos instellen. De exploitatie van de bossen in de lidstaten zou op Europees niveau moeten worden geleid met behulp van actieplannen. Op dit punt mag niet worden vergeten dat in de Europese Unie als het om bossen gaat het subsidiariteitsbeginsel wordt gehanteerd en dat de controle door Brussel niet vergroot hoeft te worden als er geen specifieke redenen voor zijn. Bovendien zijn alle organen die zich met de bossen bezighouden het erover eens dat de certificatie op vrijwillige basis moet gebeuren en in geen geval op het niveau van de Europese Unie mag worden gecentraliseerd.
Ten tweede wordt in paragraaf 44 voorgesteld alle productiesubsidies in de landbouw te vervangen door milieusubsidies. Beste collega's, wij mogen niet vergeten in welke situatie de wereldhandel zich momenteel bevindt. Zonder productiesteun zal er in de toekomst in de Europese Unie geen landbouw op deze schaal meer zijn. Wat heeft dat voor gevolgen voor de biologische diversiteit? In bepaalde regio's van de Europese Unie heeft de productiesteun relatief gezien een nog grotere betekenis dan in Midden-Europa. Bijvoorbeeld in mijn land hebben de belangrijkste problemen echt niets te maken met de situatie van het milieu of de biologische diversiteit, maar met de vraag of productie überhaupt lonend is onder omstandigheden waarin de productiekosten hoog zijn. Het is nutteloos met de boeren te gaan praten over extra milieumaatregelen, terwijl de hele productie in ons land in de praktijk biologisch-dynamisch is.
Ik stel dan ook voor paragraaf 44 uit de tekst te verwijderen, evenals het slot van paragraaf 42 waarin de milieumaatregelen in de landbouw uitsluitend worden gericht op de bescherming van bedreigde soorten. Zoiets zou men in de resoluties van een zichzelf respecterende Europese instelling niet mogen vastleggen.

González Álvarez (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, wij zijn het eens met het verslag van mevrouw Béguin omdat het stoelt op een feitelijkheid: noch het in 1992 ondertekende Verdrag over de biologische diversiteit noch de verschillende internationale verdragen noch het Gemeenschapsrecht - om precies te zijn: de vogelrichtlijn en de habitatrichtlijn - hebben de achteruitgang van de biodiversiteit kunnen afremmen. Het herinnert ons tevens onmiskenbaar aan de toekomstige verdwijning van duizenden soorten die niet eens zijn geïdentificeerd. Er worden namelijk 11.000 dier- en plantensoorten met uitsterven bedreigd. Ik geloof dat dit voldoende aanleiding is voor het nemen van adequate maatregelen. De rapporteur staat positief tegenover de voorgestelde plannen maar herinnert eraan dat er plannen bestaan die nog niet zijn uitgevoerd, zoals bij voorbeeld het plan voor de bossen. Zij spreekt heldere taal over de noodzaak het milieubeleid te integreren in de rest van het landbouw-, visserij- en overige beleid.
Aangezien ik weinig tijd heb, mijnheer de Voorzitter, zal ik een voorbeeld geven, want voorbeelden maken meer dan wat ook duidelijk wat geboden is. Ik bedoel het gebruik van EOGFL-middelen bij de vernietiging van het laatste laurierbos op het eiland Gran Canaria.
Het afgelopen weekend was ik op het eiland Gran Canaria en sprak daar met een groep plaatselijke bewoners die een klacht hadden ingediend bij de Europese Commissie - ik verwijs naar de vraag die ik daarover destijds heb gesteld. Hun klacht betreft het bos van Moya, het enige laurierbos dat nog over is op het eiland, omdat al het water dat door de greppels omlaag stroomde via buizen is gekanaliseerd en alle bomen van het bos nu in staat van uitdroging verkeren. Dat gebeurt met EOGFL-middelen. De verdienste van de bewoners liegt er niet om, want zonder te beschikken over financiële middelen of voldoende tijd, zetten zij zich naast hun werk in voor het behoud van deze natuurlijke ruimte.
De bewoners zijn blij met het antwoord van mevrouw Wallström, omdat zij er blijk van heeft gegeven uitstekend op de hoogte te zijn van het gebied - van wat onze zorg verdient omdat het in aanmerking komt voor opname in het Natura 2000-netwerk - en omdat zij de Spaanse regering opriep de verantwoordelijkheid voor dit gebied op zich te nemen. Mevrouw Wallström, uw tussenkomst heeft de bewoners hoop gegeven.
Dit voorbeeld geeft duidelijk aan dat Europese middelen niet moeten worden gebruikt voor projecten die schade toebrengen aan het milieu.

Hyland (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, ik sluit mij aan bij de complimenten van andere sprekers aan het adres van de rapporteur. Haar verslag is welkom. De mate waarin biodiversiteit gevolgen heeft voor het leven van alle burgers en de kwaliteit daarvan maakt dit tot een bijzonder belangrijk debat.
Degenen onder ons die de taak hebben een toekomst veilig te stellen voor wat wij in het verleden hebben opgebouwd moeten nu vastberaden optreden. Wij dienen echter te proberen dit doel op een verlichte en zaakkundige wijze te bereiken en daarbij bereid te zijn gebruik te maken van moderne onderzoekstechnieken en technologie. Mijns inziens moeten controversiële terreinen als de biotechnologie bij dit vraagstuk betrokken worden.
Wij moeten meer aandacht besteden aan de rol van landbouwers als borg voor duurzaam geproduceerd en kwalitatief hoogstaand voedsel. Als wij negeren dat de landbouw een commerciële activiteit is, doen wij dat immers op eigen risico. Er moet volledige erkenning komen voor de unieke rol van landbouwers als milieubeheerders en zij dienen daarvoor gewaardeerd en beloond te worden. In dit verband verzoek ik het Parlement serieus aandacht te schenken aan het feit dat het beroep van landbouwer in verval raakt. Landbouwers worden ouder en jongeren ambiëren steeds minder vaak een loopbaan in de landbouw. Vanuit het oogpunt van biodiversiteit is de rol van landbouwers en het behoud van agrarische familiebedrijven essentieel. Zij vormen een belangrijk onderdeel van de agrarische infrastructuur. Als er geen rekening met hen wordt gehouden, hebben biodiversiteit en duurzame ontwikkeling geen kans van slagen.
Kortom, wij moeten kiezen voor een praktische aanpak waarin biodiversiteit gewaarborgd wordt en waaruit tegelijkertijd erkenning blijkt voor de professionele en commerciële rol van landbouwers.

Bernié (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, nu Natura 2000 zowat in heel Europa in gebruik is genomen, tegen de zin van de plattelandsbevolking en met rampzalige gevolgen voor de mens, betreur ik het dat dit verslag over de biodiversiteit zo is afgeraffeld in de Milieucommissie. Het gaat niettemin om een belangrijk onderwerp, dat overlapt met terreinen die de Unie direct aangaan, zoals de bescherming van natuurlijke rijkdommen en het stimuleren van het ontwikkelingsbeleid, of de nieuwe doelstellingen voor de landbouw en de visserij bijvoorbeeld. Nationale strategieën of actieplannen ten behoeve van de biodiversiteit hebben alleen kans van slagen wanneer ze gestoeld zijn op een brede consensus en de regionale sociaal-economische belangen in acht nemen.
Wat de uitbreiding en het voorstel van de rapporteur betreft om een speerpuntproject te kiezen voor behoud en verbetering van de biodiversiteit, moeten we niet vergeten dat de kandidaat-lidstaten tot de Unie willen toetreden om zo snel mogelijk hun economische en sociale achterstand in te halen en hun infrastructuren te moderniseren. De biodiversiteit is niet hun eerste prioriteit.
Ik betreur het dat de vier amendementen die ik bij de commissie heb ingediend alle zijn verworpen, zelfs het amendement waarin ik pleitte voor een GLB dat oog heeft voor het milieu maar ook voor de belangen van de landbouw. Een groot aantal punten in dit verslag baren mij zorgen, en met name de wens om een certificatie in te voeren voor de houtsector en de diersoorten lijkt me onrealistisch gezien de enorme verscheidenheid aan bosgebieden en soorten. Wat is de toegevoegde waarde van een dergelijke certificatie? Hoe staat het met het voornemen om de aan Natura 2000 toegekende financiële middelen te verruimen en met de andere maatregelen ten behoeve van de biodiversiteit? Waarom volharden we in een aanpak waarop steeds meer kritiek komt van burgers, eigenaren, exploitanten en gebruikers? Wie betaalt de invoering van een systeem voor intensieve bescherming buiten de door de vogel- en habitatrichtlijnen opgelegde zoneringen? Gaan we naar een zonering van het hele grondgebied? Wat willen we bereiken met deze maximalistische methode tot behoud van de biodiversiteit? Wat ik me bij het lezen van dit verslag afvraag, is of voor de rapporteur de mens nog altijd deel uitmaakt van deze biodiversiteit. Voor ons lijdt dat geen enkele twijfel.

Souchet (NI).
Ja, mevrouw de rapporteur, de noodkreten die alom te horen zijn over de verarming van de biodiversiteit zijn gerechtvaardigd. Ja, er zijn plantensoorten die verdwijnen, diersoorten die bedreigd worden en zelfs onder niet met uitsterven bedreigde soorten en rassen leiden teruglopende populaties, inteelt en ongecontroleerde verspreiding van GGO's tot een genetische verarming die een bedreiging vormt voor het milieu. Maar zijn we wel op de goede weg om de biodiversiteit te behouden met het eenzijdig opleggen van bepalingen zonder werkelijk overleg met de lokale betrokkenen, met het plan om grote gebieden uit te roepen tot reservaat terwijl er mensen leven en werken die in hoge mate hebben bijgedragen aan de totstandbrenging van de huidige ecosystemen, en met de onsamenhangende implementatie van het Natura 2000-netwerk in een aantal landen? Lopen we niet het risico het tegenovergestelde te bereiken van wat we nastreven en een afkeer van de landbouw in de hand te werken die de biodiversiteit juist zal schaden?
Wij zullen u dus steunen, mevrouw de rapporteur, in uw huldiging van het principe 'de vervuiler betaalt?, in uw bedenkingen tegen de GGO's, en in uw pleidooi voor subsidiariteit, maar wij zullen u niet steunen in uw verzoek om de landbouwvoorstellen van de Commissie aan te scherpen, hetgeen zou neerkomen op een volledige ontmanteling van het GLB vanaf 2003. Wij weigeren de diversiteit te behouden over de rug van de boeren.

Scheele (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, mevrouw de commissaris, ik zou in willen gaan op het actieplan inzake het behoud van de biodiversiteit voor de economische samenwerking en de ontwikkelingssamenwerking. Er is vanavond al gezegd dat de meeste soorten in de tropische gebieden in de ontwikkelingslanden te vinden zijn. Daar groeien talloze landbouwgewassen, daar leven huisdieren en wilde dieren. Voor ons is echter net zo belangrijk dat de plaatselijke bevolking van die biodiversiteit afhankelijk is.
Wanneer de biodiversiteit afneemt en de natuur schade oploopt ontstaat er een vicieuze cirkel. De plaatselijke bevolking komt onder de armoedegrens. We weten ook dat het heel moeilijk is om het bewustzijn voor biodiversiteit en voor duurzame ontwikkeling te steunen en te bevorderen wanneer de armoede niet bestreden wordt.
Daarom is het belangrijk dat dit actieplan als doel heeft om ervoor te zorgen dat het concept van biodiversiteit in de programma's van de Europese Unie voor de ontwikkelingssamenwerking aan bod komt. Dat betekent dat we duurzaam gebruik moeten maken van de natuurlijke hulpbronnen, vooral van de bossen, maar ook dat we vaker het instrument van de milieueffectrapportage op dit vlak gebruiken.
Namens mijn fractie zou ik alle amendementen willen steunen die de nadruk leggen op de essentiële rol van de inheemse bevolking, maar ook op hun sociale, economische en culturele rechten.
Ik zou natuurlijk ook van deze gelegenheid gebruik willen maken om er in dit debat over de biodiversiteit en natuurlijk ook over duurzame ontwikkeling op te wijzen dat we de hand ook in eigen boezem moeten steken als we op het internationale parket geloofwaardig willen zijn. Ik herinner u aan de discussies over de resolutie voor de top van Barcelona. Daar werden projecten in Europa met name genoemd, die afbreuk doen aan de biodiversiteit. Dan is het volgens mij toch niet genoeg om hier in Europa prachtige resoluties te bespreken over de bescherming van de berggorilla's in het Afrikaanse oerwoud, dan moeten we ook onze eigen projecten en programma's - zoals bijvoorbeeld Natura 2000 - met nadruk uitvoeren.

Wallström
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, allereerst wil ik rapporteur Isler Béguin, de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, de Commissie visserij en de Commissie ontwikkelingssamenwerking bedanken voor hun werk in verband met de ontwerpverslagen en deze resolutie.
De biologische diversiteit is een belangrijk onderdeel van de duurzame ontwikkeling en milieu-integratie op verschillende beleidsterreinen. De diversiteit op zich is al belangrijk, maar zij vormt ook de basis voor activiteiten die gebruik maken van natuurlijke hulpbronnen zoals landbouw en visserij. De biologische diversiteit vormt ook een belangrijk natuurkapitaal dat lokale gemeenschappen in veel landen nodig hebben om in hun onderhoud te voorzien. Tegelijkertijd neemt zij echter sneller af dan ooit in de geschiedenis van de mens. Ik heb vervelend nieuws voor u vanavond. De eerste diersoort van de lijst van beschermde diersoorten is verdwenen. De bucardo is nu voorgoed uitgestorven. Hieruit blijkt dat wij niet eens in staat zijn de beschermde diersoorten te behouden die op onze lijsten voorkomen.
Zowel de strategie van de Europese Unie voor duurzame ontwikkeling als het zesde milieuactieprogramma hebben als hoofddoel het stoppen van het verlies aan biologische diversiteit in 2010. Om dit te bereiken is het erg belangrijk dat de onderhavige actieplannen voor biologische diversiteit ook daadwerkelijk worden uitgevoerd. Een voorwaarde voor het behoud van de biologische diversiteit is een volledige tenuitvoerlegging van de vogelrichtlijn en de habitatrichtlijn. Dat is echter niet genoeg. Als wij het verlies aan biologische diversiteit echt willen tegenhouden, moeten wij het hele gebied van de Europese Unie en niet alleen de beschermde gebieden onder de loep nemen.
Het is noodzakelijk om de kwestie van de biologische diversiteit te integreren in het beleid inzake de ontwikkeling en exploitatie van land en zee. De actieplannen voor biologische diversiteit zijn niet alleen ambitieus, maar ook realistisch. Zij betekenen een grote stap in de goede richting voor het integreren van de biologische diversiteit in het landbouw- en visserijbeleid, in het beleid voor ontwikkelingssamenwerking en in ons eigen milieubeleid. Het actieplan voor het behoud van natuurlijke hulpbronnen geeft duidelijk aan dat wij vast van plan zijn om de vogelrichtlijn en de habitatrichtlijn volledig uit te voeren alsmede het werk in verband met Natura 2000 te steunen. Dit plan geeft ook de manier aan waarop wij algemene regulerende maatregelen op milieugebied willen nemen, zoals milieueffectrapportages, ecolabeling, milieu-audits en andere economische maatregelen voor het stimuleren van het behoud van de biologische diversiteit in de hele Unie.
In het actieplan voor de landbouw wordt aangegeven hoe wij het beste wederzijdse voordelen kunnen bereiken van landbouwactiviteiten en biologische diversiteit. De belangrijkste instrumenten omvatten alles van maatregelen voor de plattelandsontwikkeling tot verschillende milieuaspecten in de gemeenschappelijke organisatie van de markt, de regelingen voor rundvlees, melk en graan en dergelijke. Het actieplan behelst ons hele platteland met inbegrip van de Natura 2000-gebieden.
Het actieplan voor visserij behelst de bedreiging van zowel de traditionele visserij als de aquacultuur en is volledig in overeenstemming met het Groenboek over de toekomst van het gemeenschappelijk visserijbeleid.
De grootste bedreiging voor de mondiale biologische diversiteit komt voor in de ontwikkelingslanden. De inspanningen ten gunste van de biologische diversiteit zijn daarom nauw verbonden met onze strategie voor de bestrijding van de armoede. Wij hebben de plicht ontwikkelingslanden zodanig te steunen dat de natuurlijke hulpbronnen behouden blijven, die bepalend zijn voor hun welvaart. Het actieplan voor economische samenwerking en ontwikkeling biedt hiervoor instrumenten.
Voornoemde plannen voor de biologische diversiteit zijn geen statisch instrument, maar worden vooral ontwikkeld met behulp van verschillende indicatoren. Dit is iets wat tijdens het debat naar voren kwam en wat uiteraard wordt gesteund door de Commissie en waar wij bovendien al mee begonnen zijn. Deze plannen zullen met name bijdragen aan de discussie over de hervorming van het gemeenschappelijke visserijbeleid, landbouwbeleid en de verordeningen betreffende de structuurfondsen.
Ik hoop dat de genoemde hervormingen deze reikwijdte hebben en de regulerende maatregelen bieden die nodig zijn voor het volledig bereiken van de doelstellingen in de actieplannen voor biologische diversiteit. Alleen op deze manier kunnen wij het algemene doel bereiken, namelijk het stoppen van het verlies aan biologische diversiteit in 2010. Afgevaardigden, bedankt voor uw waardevolle bijdragen aan het debat.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt woensdag om 12.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0044/2002), namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgevingen der lidstaten inzake voedingssupplementen (12394/2/2001 - C5-0640/2001 - 2000/0080(COD)) (rapporteur: mevrouw Müller).
Jackson (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik heb een motie van orde. Voordat mevrouw Emilia Franziska Müller het woord krijgt, wil ik graag opmerken dat de storing aan het scherm waarop de sprekerslijst wordt getoond wellicht verklaart waarom mensen het debat niet bijwonen. Ook wil ik u erop attenderen dat wij alleen de Duitse vertaling in onze werkkamers ontvangen. Voor mij is dit erg handig, aangezien ik een cursus volg aan het Goethe Instituut, maar anderen vinden het misschien enigszins lastig.

De Voorzitter.
Zoals u ziet, mevrouw, is het niet allemaal kommer en kwel. Ik heb zojuist al melding gemaakt van dit probleem. De technici proberen er nu iets aan te doen. Laten we hopen dat het probleem spoedig verholpen wordt. U bent overigens wel optimistisch, als u stelt dat er zo weinig collega's in de zaal zitten omdat er technische moeilijkheden met het beeldscherm zijn. Was dat maar zo!
Müller, Emilia Franziska (PPE-DE)
 rapporteur. (DE) - Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, ongeveer 20 procent van de Europese burgers gebruiken regelmatig voedingssupplementen. In 1999 hebben de Europese consumenten alleen al voor vitamines en mineralen 1615 miljoen euro uitgegeven. De vraag groeit permanent, want de levens- en voedingspatronen van de burgers zijn sterk veranderd. Vitamines en mineralen zijn betrokken bij talloze biochemische processen in het menselijk lichaam. Een optimale dosis van deze stoffen is essentieel voor de gezondheid en de prestaties.
Het is een goede zaak dat we onze dagelijkse voeding kunnen verrijken met vitamines en mineralen. Met voedingssupplementen bedoelen we hoofdzakelijk vitamines en mineralen, die als tabletten, capsules of poeder in de winkels worden verkocht. De richtlijn inzake voedingssupplementen heeft als doel om de wettelijke bepalingen in de lidstaten te harmoniseren. De producenten krijgen makkelijker toegang tot alle markten wanneer de regels voor de productie en de verkoop overal dezelfde zijn.
De richtlijn deelt de voedingssupplementen duidelijk in bij de levensmiddelen. Voedingssupplementen zijn geen geneesmiddelen en kunnen die ook niet vervangen. Door de indeling als levensmiddelen gelden voor voedingssupplementen alle relevante voorschriften van de Europese Unie, ook over kwaliteit, hygiëne en veiligheid. De consument moet kunnen vertrouwen op de betrouwbaarheid van alle levensmiddelen, vooral van stoffen zoals vitamines en mineralen, die niet allemaal even stabiel zijn.
De nieuwe richtlijn houdt zich gericht met twee onderwerpen bezig: de veiligheid van de consument en de voltooiing van de interne markt voor voedingssupplementen. De Ministerraad heeft de belangrijkste eisen van het Parlement uit de eerste lezing overgenomen.
Het Parlement is blij dat de Raad rekening houdt met het opnemen van nog andere stoffen in de richtlijn. Daarbij gaat het om stoffen die nu al verkocht worden, maar door het bevoegde wetenschappelijk comité nog niet beoordeeld zijn. We willen ze opnemen in de bijlage bij de richtlijn. In het gemeenschappelijk standpunt is voor het samenstellen van een dossier een termijn van 18 maanden voorzien. De Milieucommissie heeft die termijn van 18 maanden tot 36 maanden verlengd om vooral het midden- en kleinbedrijf genoeg tijd te geven om de dossiers over hun producten samen te stellen.
De plenaire vergadering moet zich nu over nieuwe amendementen uitspreken, over 24 of 30 maanden. Ik zelf pleit voor 30 maanden, want twee en een half jaar moeten volgens mij genoeg zijn om aan te tonen dat een product dat de consument al sinds jaren wordt aangeboden veilig is. Ik vind het heel belangrijk dat de stoffen wetenschappelijk getest worden voordat ze onder een regeling van de Gemeenschap vallen.
Voor de dosering en dus het optimale gebruik door de consument steunt het Parlement het systeem van veilige maximale hoeveelheden in combinatie met de referentiedosis voor een doelgroep. De producent mag met zijn dosering dus niet tot aan de grens gaan van wat de mens verdraagt. Hij hoeft zich echter ook niet te beperken tot de aanbevolen dagelijkse dosis, die meestal erg laag ligt. In dat opzicht houdt de richtlijn rekening met de wensen, maar ook met de bescherming van de consument.
Het gemeenschappelijk standpunt bevat hierover een compromis, dat ik van ganser harte steun. Daarom wijzen we amendement 6 op artikel 5 van de richtlijn dus af. De richtlijn voorziet in duidelijke aanbevelingen op het etiket voor de aanbevolen dosis. Amendement 8 inzake de transparantie is niet nodig vanwege artikel 38 en 42 in de verordening 178/2002 van 28 februari 2002 inzake de oprichting van de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid. Daarom wijst de EVP-Fractie ook dit amendement met klem van de hand.
Om alle genoemde redenen ben ik er absoluut tegen om het gemeenschappelijk standpunt af te wijzen, zoals dat in amendement 7 wordt geëist.
Tot slot wil ik nog iets zeggen over de lobbyisten, die alle leden in de afgelopen weken en maanden hebben lastiggevallen. Met deze campagne verdedigt één enkele producent en handelaar in vitamineproducten zuiver economische belangen.

Deze man poetst zijn image op ten laste van zieke mensen. Hij maakt consumenten bang, maakt misbruik van hun noodsituatie en profiteert daar ook nog van. Ik heb medelijden met alle mensen die deze paniekzaaierij en de gewoon foute argumenten hebben geloofd. Het is duidelijk dat we door deze richtlijn inzake voedingssupplementen de vitaminetherapieën niet willen verbieden. We willen ons ook niet bemoeien met de natuurgeneeskundige methodes. De richtlijn bepaalt terecht dat consumenten niet mogen worden misleid door onhaalbare beloftes over de mogelijke therapeutische of preventieve weldaden van vitamines en mineralen. Deze richtlijn biedt de Europese consumenten een wettelijk kader voor maximale productveiligheid en zinvolle etikettering zonder het aanbod in de schappen te reduceren. Deze regeling garandeert dus het vrij verkeer van goederen en biedt tegelijkertijd een hoog niveau van bescherming. Na gesprekken met talloze organisatie - verenigingen van producenten en ook van consumenten - ben ik er meer dan ooit van overtuigd dat deze richtlijn de juiste weg is!
(Applaus)

Oomen-Ruijten (PPE-DE).
Voorzitter, laat mij beginnen met de rapporteur, mevrouw Müller, te bedanken, niet alleen voor haar goede verslag maar ook voor de standvastigheid die ze heeft betoond.
Het dossier dat we vandaag behandelen heeft ongelooflijk veel commotie teweeg gebracht. In Europa, dat weten we, zijn er verschillende tradities, geboden en verboden. Groot-Brittannië en ook Nederland hebben eigenlijk net als de Verenigde Staten een heel soepele wetgeving waarbij, eenmaal geregistreerd, eigenlijk alle vitamines en mineralen vrijelijk gekocht, verkocht en gebruikt mogen worden.
Er zijn echter ook producten, bepaalde vitamines en mineralen, die niet zonder gevaar zijn. In Duitsland, een andere lidstaat, is men heel streng. Voedingssupplementen zijn er alleen op voorschrift te krijgen en dan ook nog in de apotheek. Reden genoeg, ook voor de Europese burgers, om de interne markt te gaan harmoniseren. En dan, Voorzitter, harmonisatie met een tweetal criteria: het vaststellen van een aanbevolen, dagelijkse hoeveelheid als richtinggever voor de consument en ten tweede, het vaststellen van een positieve lijst met producten die geoorloofd zijn. Producten die nog niet op de Europese lijst staan, worden toegelaten als er een dossier ter toetsing aan het onafhankelijke, wetenschappelijke comité wordt voorgelegd.
Het fatsoenlijke Europese bedrijfsleven is tevreden met deze richtlijn, niet echter charlatans zoals ene Mathias Rath, die net over de Duitse grens vanuit Nederland een zeer lucratieve business bedrijft met zijn eigen producten. Aanname van deze Europese wetgeving zal ervoor zorgen dat zijn handel, die met name op Duitsland is gericht, gaat doodbloeden omdat veilige vitamines en mineralen door elke consument overal gekocht kunnen worden bij de drogist, de supermarkt of de apotheek.
Voorzitter, ook ik ben bestookt met ongelooflijk veel e-mails, met duizenden e-mails en brieven. Rath dreef de ongeruste burger tot actie met bovendien valse argumenten. Laat mij helder zijn, er wordt niets van de markt genomen. Er is dertig maanden tijd om te bewijzen dat de producten inderdaad veilig zijn en ik zal het wetenschappelijke comité blijven volgen over die registratie en ik ben blij dat Europa een eind maakt aan een praktijk die alleen maar gericht is op excessieve zakkenvullerij over de ruggen van vele mensen die ernstig ziek zijn.

Corbey (PSE).
Voorzitter, commissaris, ik wil eerst mevrouw Müller complimenteren met haar consequente, deskundige en standvastige aanpak. Haar werk is nu van groot belang. De markt van voedingssupplementen groeit snel. Voedingssupplementen kunnen een goede bijdrage aan de gezondheid leveren. Wie het zich kan permitteren, koopt graag gezondheid. Maar we moeten ook vaststellen dat de kwaliteit niet altijd gegarandeerd is. We moeten daarom het kaf van het koren scheiden. De consument heeft recht op een veilig product en op een goede voorlichting.
Op het terrein van voedingssupplementen staan grote industriële belangen op het spel. Dat hebben we gemerkt. Duizenden e-mails, vier boeken, video's en briefkaarten om de zaak van de producenten te steunen. In het blad "De Rapporteur" werd de vitaminelobbycampagne als contraproductief beschreven. Was dat maar waar! Helaas is een aantal collega's, vooral uit liberale en groene fracties, voor deze lobby gevallen.
Onlangs ontving ik 35 brieven van bezorgde consumenten. Ik onving ze niet rechtstreeks maar via de industrie en dan ga je al denken. De brieven waren van mensen die schreven dat ze baat hadden bij multivitaminetabletten en dat ze gehoord hadden dat het Europees Parlement dat voortaan wou verbieden. Een duidelijk voorbeeld van misinformatie. Multivitaminetabletten kunnen geslikt blijven worden. Alleen als er stoffen of verbindingen inzitten die niet op de uitgebreide lijst voorkomen, moet de fabrikant aantonen dat ze veilig zijn. Is dat teveel gevraagd?
Iedereen die zegt dat er tot nu toe nauwelijks ongelukken zijn gebeurd met voedingssupplementen heeft waarschijnlijk gelijk. Maar tot nu toe was ook het gebruik beperkt. Pas de laatste tijd groeit de markt en komen hoge dosistabletten in de winkels. Veiligheid moet voorop staan. Producenten hebben 18 maanden de tijd om de veiligheid aan te tonen. Dat lijkt mij ruim voldoende maar ik heb er geen moeite mee om hier 24 maanden van te maken.
De richtlijn is van groot belang en het heeft geen zin om per lidstaat de veiligheid te regelen. Dat doen we bij voedsel ook niet. Voor voedingssupplementen is er nu geen interne markt, maar wel veel verschillende, nationale regels. De interne markt moet er komen voor voedingssupplementen. Persoonlijk vind ik de interne markt een groot goed. Voorwaarde is wel dat de interne markt gemeenschappelijke standaarden stelt op een hoog niveau en dat doet deze richtlijn. De Commissie heeft een duidelijke basis gelegd voor de vaststelling van de maximale veilige hoeveelheid vitamines en mineralen en dat is ook de basis voor het vertrouwen van de consumenten. Graag een stem voor deze richtlijn.

Ries (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, het gebruik van vitamines en andere voedingssupplementen is meer dan een modegril, het is een echt maatschappelijk fenomeen. De markt die ervoor bestaat is enorm. De lobby die op ons is losgelaten is hier een bewijs van, mocht dit nog nodig zijn.
Laten we direct tot de hamvraag komen waarmee een groot aantal van mijn collega's worstelt dat tegen deze richtlijn is: was Europese wetgeving wel nodig? Ik zeg zonder aarzelen ja en wel om tenminste drie redenen.
Ten eerste maakt dit voorstel voor een richtlijn een eind aan een realiteit, namelijk het ontbreken van een interne markt, hetgeen nadelige gevolgen had voor zowel de economische actoren in deze sector als voor de consument. Om u een voorbeeld te geven: het is op dit moment vrijwel onmogelijk voor een Britse fabrikant van vitamines om zijn producten te exporteren en te verkopen in België of in Frankrijk.
Ten tweede moet men wel erg kort van geheugen zijn om voorbij te gaan aan de twee grootste twistpunten in eerste lezing, te weten de opneming van stoffen met een fysiologische werking - met name vezels en plantenextracten - en de etiketteringsvoorschriften die nodig zijn om de consument in staat te stellen goed voorgelicht zijn keuze te maken. De gebeden van het Parlement zijn verhoord.
Ik zou daaraan willen toevoegen, en daarmee kom ik bij mijn derde punt, dat geen enkel hoogwaardig voedingssupplement, ongeacht de samenstelling, door deze richtlijn verboden zal worden. Laten we eens ophouden overal een verbod achter te zoeken en Europa ervan te betichten alles aan banden te willen leggen. De producenten hebben in het scenario dat wij voorstaan minimaal drieënhalfjaar de tijd om hun dossier in te dienen en de onschadelijkheid aan te tonen van hun producten die momenteel niet op de lijst voorkomen, en mocht er uiteindelijk toch een verbod worden opgelegd, dan heeft dit dus betrekking op verdachte stoffen, hetgeen in mijn ogen toch het minste is.
Nu ik toch het gezondheidsaspect van deze kwestie aanroer, zou ik ook willen dat we eens ophouden telkens weer te herhalen dat misbruik van vitamines geen enkel gevaar inhoudt. Dat is niet waar! Dat is niet waar! Nogmaals: hypervitaminose van alle in vet oplosbare vitamines (A, K, E en D) is problematisch en om slechts één voorbeeld te noemen een teveel aan vitamine A heeft bekende teratogene effecten, misvormingen van de foetus dus. Politieke weerstand tegen deze richtlijn is derhalve te dulden, maar we kunnen in geen geval tolereren dat wetenschappelijke onjuistheden worden verkondigd.
Vanwege al de redenen die ik zojuist heb genoemd, hebben we te maken met een soepele en evenwichtige wetgeving die rekening houdt met de belangen van de consument, de producent en de tussenhandel en die de basis legt voor een noodzakelijke harmonisatie in deze sector. Het merendeel van mijn collega's van de liberale fractie zal het uitstekende verslag van mevrouw Müller goedkeuren, die ik ook op mijn beurt wil feliciteren.
McKenna (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, mijns inziens is deze richtlijn een onaanvaardbare aanval op het recht van burgers om zelf te bepalen hoe zij voor hun gezondheid en welzijn zorgen. Enorme aantallen EU-burgers kiezen ervoor voedingssupplementen te slikken om de kans te verkleinen dat zij ziek worden en via de huisarts geneesmiddelen op recept moeten halen. Mensen moeten het recht hebben te kiezen voor een gezonde benadering, in plaats van te moeten wachten tot een ziekte zich openbaart en dan hun toevlucht te moeten nemen tot farmaceutische geneesmiddelen, waarvan vele gevaarlijke bijwerkingen hebben.
Het verbaast mij niet dat de farmaceutische industrie deze richtlijn steunt. Deze speelt haar immers precies in de kaart en is gunstig voor de handel. Zonder dat gezondheids- of veiligheidskwesties dit rechtvaardigen worden producten aan banden gelegd die in diverse lidstaten al jaren algemeen en veilig gebruikt worden. Volgens mij is dit op zijn best 'grasmaaierharmonisatie': alles wordt afgemaaid tot de kleinste gemene deler.
Het moet consumenten vrijstaan hun voedingsstoffen en de concentratie ervan zelf te kiezen, op voorwaarde dat deze veilig en van een goed etiket voorzien zijn. De verkrijgbaarheid van voedingssupplementen mag uitsluitend om veiligheidsredenen beperkt worden. Dit verslag schiet fundamenteel tekort, aangezien het gebaseerd is op het ouderwetse onderzoek dat uitgaat van aanbevolen dagelijkse hoeveelheden vitaminen en mineralen. De afgelopen vijftig jaar vormden ADH's de basis van de traditionele wijsheid op voedingsgebied. Volgens veel rapporten die ik over dit onderwerp heb gelezen zijn de ADH's echter veel te laag en dienen zij naar boven te worden bijgesteld. In plaats van ADH's zouden wetgevers uit moeten gaan van de maximale veilige hoeveelheid, wat veel beter is. De ADH voor vitamine B6, bijvoorbeeld, is slechts 2 mg, terwijl de maximaal veilige hoeveelheid 200 mg is. Twee in 1993 in het New England Journal of Medicine gepubliceerde onderzoeken hebben aangetoond dat de kans op hartziekten bij zowel mannen als vrouwen ongeveer veertig procent afnam wanneer men voedingssupplementen met honderd internationale eenheden vitamine E gebruikte. Desondanks is de ADH voor vitamine E nog steeds een magere tien internationale hoeveelheden.
Ik ben van mening dat landen die een restrictief beleid voeren dit dienen te versoepelen, en dan niet op voorwaarde dat wij ons systeem verscherpen en de toegang van onze consumenten tot vitaminen en voedingssupplementen beperken.
Sjöstedt (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, er zijn twee soorten argumenten voor deze richtlijn naar voren gebracht. Het ene betreft de volksgezondheid en het andere de harmonisatie van de interne markt.
Het argument over de volksgezondheid is mijns inziens nogal zwak. Dat mensen vitamines en mineralen overdoseren, vormt geen groot probleem voor de volksgezondheid. Bovendien verdwijnt met deze richtlijn het risico op overdosering niet.
Als men echt iets wil doen voor de volksgezondheid, moet men het gebruik van alcohol, tabak of iets dergelijks aanpakken in plaats van het onderwerp van deze richtlijn. Ook wordt duidelijk in het EU-Verdrag aangegeven dat de Europese Unie geen harmonisaties mag invoeren op het gebied van de volksgezondheid. Daarnaast bestaat het risico dat als deze richtlijn van kracht is, het voor de consument moeilijker wordt om sommige preparaten in bepaalde doses te gebruiken.
De achterliggende reden van deze richtlijn is de harmonisatie, dat wil zeggen het vrijelijk kunnen verkopen van deze producten. Voor mij is dat geen overtuigend argument, waarmee ik wil zeggen dat andere overwegingen soms moeten prevaleren boven een vrije markt.
Naar mijn mening moeten de landen van de Europese Unie op dit soort gebieden liberale of restrictieve regels kunnen hanteren, afhankelijk van wat de kiezer wil. Verder moeten supranationale regels alleen toegepast worden op de echt supranationale gemeenschappelijke problemen. Dat is hierbij niet het geval.
Wij zijn getuige geweest van een felle en nogal onaangename lobby. De methoden en inhoud van de lobby waren contraproductief. Veel argumenten die tegen het voorstel naar voren werden gebracht, waren overdreven en klopten in sommige gevallen niet.
Het voorstel bevat positieve elementen, zoals de eis voor het vermelden van de ingrediënten. In het voorstel als geheel ontbreken er echter sterke argumenten voor het uitvoeren van de voorgestelde, verregaande harmonisatie. Ook bestaat het risico dat het systeem dat wordt ingevoerd grote industriële belangen bevoordeelt ten koste van het kleinbedrijf.
Fitzsimons (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, de onderhavige richtlijn heeft twee hoofddoelstellingen: enerzijds harmonisatie van de nationale wetgevingen inzake voedingssupplementen teneinde de aanzienlijke problemen bij het vrije verkeer van voedingssupplementen te verminderen dan wel uit de weg te ruimen, anderzijds een adequate consumentenbescherming in de lidstaten van de Europese Unie bij het gebruik van voedingssupplementen.
Om deze twee doelen te bereiken zijn, zoals de rapporteur reeds aangaf, een aantal dingen noodzakelijk. Er moet een passende definitie van voedingssupplementen gegeven worden, alle bestanddelen en hun minimum- en maximumdoseringen dienen wetenschappelijk te worden geëvalueerd, er moeten eveneens duidelijke criteria respectievelijk voorschriften komen voor de bescherming van de consument en er dient uiteraard ook aandacht besteed te worden aan de kwaliteit van normen.
De bescherming van de 370 miljoen consumenten in de Europese Unie is van het allerhoogste belang. Krachtens het Verdrag van Amsterdam heeft het Parlement op het gebied van consumentenbescherming en volksgezondheidszaken medebeslissingsbevoegdheid ten opzichte van de Raad. Ik heb mij altijd sterk gemaakt voor verbetering van de etiketteringsvoorschriften met het oog op een transparante en effectieve consumentenvoorlichting. Het punt is dat wij een interne markt hebben waar vrij verkeer van goederen, diensten, personen en kapitaal geldt. Wij moeten de veiligheid van onze voedselketen waarborgen van boerderij tot tafel. Het kadervoorstel is van belang voor het invoeren van uniforme stelsels voor de volledige certificering van voedingssupplementen. Als de kans ook maar enigszins aanwezig is dat de volksgezondheid bedreigd wordt door de tenuitvoerlegging van welk voorstel dan ook, dan moeten wij altijd het zekere voor het onzekere nemen. Ik bied de rapporteur dan ook mijn complimenten aan voor haar verslag.

Blokland (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, er zijn géén gevallen bekend waarbij er ernstige, schadelijke effecten of gevolgen waren van het nuttigen van vitamines en mineralen die onder de voorliggende richtlijn vallen. Daarentegen, weten we allemaal dat er in de Europese Unie jaarlijks een half miljoen mensen voortijdig sterven aan de gevolgen van roken. Het is daarom verbazingwekkend dat voor mineralen en vitamines een strenger regime zal gaan gelden dan voor tabak.
In het verslag wordt producenten van voedingssupplementen tegemoet gekomen door de periode van goedkeuring te verlengen van anderhalf naar drie jaar. Dit lost voor de meestal kleine bedrijven niets op, aangezien de vereiste onderzoeken te duur zijn. Gevolg is dat voedingssupplementen verboden zullen worden die in bepaalde lidstaten al jarenlang zonder problemen legaal worden verkocht.
Doordat toegestane hoeveelheden in tabletten in veel gevallen zijn verlaagd, zal vooral worden bereikt dat consumenten grotere hoeveelheden tabletten zullen kopen om dezelfde hoeveelheid binnen te kunnen krijgen.
Ik heb echter meer fundamentele bezwaren. Aangezien er in de verschillende delen van de Europese Unie verschillende eetgewoontes en eetculturen bestaan, is de behoefte aan voedingssupplementen ook zeer divers. Ik ben tot de conclusie gekomen dat het niet mogelijk is om hiervoor Europese wetgeving te maken die past bij deze verschillende culturen.
In de eerste lezing heeft de EDD-Fractie er al voor gepleit om het verslag van mevrouw Müller terug te verwijzen omdat het strijdig is met het Verdrag. Toen was daar niet veel steun voor. Inmiddels heb ik begrepen dat de steun voor het verwerpen van deze wetgeving behoorlijk gegroeid is. Ik hoop dat er daarom voldoende leden zullen zijn die het gemeenschappelijk standpunt van de Raad durven te verwerpen. Tevens zijn er vele consumenten die dit hopen. Gezien de vele reacties is het toch wel een probleem voor veel consumenten. De handtekeningen die zijn ingezameld, vele duizenden, wil ik u hierbij graag aanbieden.
Jackson (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, dit is een slechte richtlijn. Dat zeg ik niet om emotionele redenen of omdat Dr. Rath mij onder druk zou hebben gezet. Vreemd genoeg heb ik niet veel e-mails ontvangen, van Dr. Rath of wie dan ook. Waarom dat zo is, weet ik niet, maar ik ben zeer doortastend met de wisknop.
Ik vind dit werkelijk een slechte richtlijn, niet wat de intentie ervan betreft, maar wel qua methode. Zoals iedereen al gezegd heeft, heeft de richtlijn ten doel een gemeenschappelijke markt tot stand te brengen op het gebied van de voedingssupplementen. Het is heel goed mogelijk dat dit doel bereikt wordt, maar het risico daarbij is - en dit risico is niet denkbeeldig - dat sommige producten die nu in bepaalde landen op de markt zijn niet meer verkrijgbaar zullen zijn.
Net als vele andere Britse afgevaardigden heb ik veel brieven ontvangen van mensen uit mijn kiesdistrict. Geen circulaires die zij slechts hebben ondertekend, maar brieven die zij zelf hebben geschreven. De briefschrijvers vrezen dat meer dan driehonderd voedingssupplementen waarvan zij voor hun goede gezondheid afhankelijk zijn, niet langer te koop zullen zijn.
Wij hoeven er hier niet op in te gaan waar deze vrees vandaan komt en wie hem heeft aangewakkerd, als iemand dat al gedaan heeft. Feit is dat de Commissie, door de richtlijn in deze vorm ter tafel te leggen, een situatie heeft gecreëerd waarin mensen reden hebben om zich dergelijke zorgen te maken en daaraan uitdrukking te geven. Ik heb niets aan te merken op de Duitse afgevaardigden of op de rapporteur. Zij heeft uitstekend werk verricht. Zij komen op voor het stelsel dat in hun lidstaat geldt. Zij menen dat in een meer liberaal stelsel - het Britse stelsel, in dit geval - onveilige producten op de markt kunnen worden toegelaten. Wij betogen dat consumenten een zo breed mogelijke keuze moeten hebben en dat er geen bewijs is dat producten op onze markt onveilig zijn. Waar is het bewijs dat zij onveilig zijn? Waarom zouden wij moeten bewijzen dat die producten veilig zijn als mensen ze elke dag kopen en geloven dat hun gezondheid ervan afhankelijk is?
Ik zou commissaris Byrne tot voorzichtigheid willen manen. De diverse lidstaten hebben zeer uiteenlopende visies waar het erom gaat deze producten tot hun markten toe te laten. De richtlijn beoogt deze visies met elkaar in overeenstemming te brengen, maar slaagt daar niet in. De kleine bedrijven hebben te weinig tijd gekregen om de vereiste dossiers over de veiligheid van hun producten in te dienen. Dit kunnen wij morgen rechtzetten, maar waarom bevat deze richtlijn geen berekening van de financiële gevolgen voor kleine ondernemingen, commissaris Byrne? Het voorstel voor deze richtlijn is twee jaar geleden zonder berekening van de financiële gevolgen ter tafel gelegd.
Even belangrijk is dat de gehele evaluatie van de producten die op de markt zijn veel meer in het openbaar moet plaatsvinden. Zij dient niet te worden uitgevoerd door geheime commissies. De Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid zal blijven volhouden dat zij veel beter op de hoogte is van dit onderwerp, zodat zij namens onze verontruste kiezers de ontwikkelingen kan volgen. Wij hopen dat wij de botte pogingen om mensen de producten te onthouden die zij kennen en nodig blijven hebben, zullen kunnen beletten.

Roth-Behrendt (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik zit hier met mijn oren te klapperen! We hebben het vandaag over producten die op de markt te koop zijn, en vragen ons af waarom de producenten moeten aantonen dat ze veilig zijn! Ik kan u wel vertellen waarom: omdat de fabrikant van Uncle Jo's Mintballs dat voor ieder druppeltje kleurstof moet doen, omdat iedereen die jam maakt dat voor ieder conserveringsmiddel moet doen. Wij zijn toch degenen die telkens luid roepen dat de veiligheid van de consument belangrijk is? Daarom mogen alleen maar producten worden verkocht waarvan bewezen is dat ze veilig en onschadelijk zijn. Dat kan toch niet zo moeilijk zijn voor een product dat al op de markt wordt aangeboden?
Ik vind het ook verbazend dat collega's wijzen op de verschillende systemen. Ik begrijp niet waar ze het over hebben, ook mevrouw Oomen-Ruijten en mevrouw Jackson kan ik niet volgen. U kunt in Duitsland in iedere supermarkt vitamines en calcium en wat dan ook kopen, zonder beperkingen en in verschillende doseringen. Daar heb ik ook niets tegen. Ik heb er ook niets tegen dat ze in de vrije verkoop blijven. Ik wil echter dat er een maximale dosering komt, jawel, dat is wat ik wil! Mensen die zoals ik helaas nierstenen hebben mogen niet teveel vitamine C slikken, die kristalliseert. Ze moeten ook voorzichtig zijn met calcium, en mensen zoals ik moeten dat weten. Daarom moet dat op het etiket staan, daarom moeten we voor de veiligheid zorgen.
Iedereen, dus ook Patricia McKenna, die hier zegt dat er producten uit de winkel verdwijnen wanneer deze richtlijn er komt, vergist zich! Ik zeg dat niet graag, Patricia, want we zijn het vaak met elkaar eens. Het is niet waar dat zelfs maar één product, dat nu veilig is, van de markt verdwijnt. Iedereen moet in staat zijn om te bewijzen dat zijn producten veilig zijn, iedereen! We eisen dat voor ieder product dat we kopen, voor cosmetica, voor geneesmiddelen, voor zoetstof. En nu zouden we dat niet eisen voor voedingssupplementen? Dan komen binnenkort de producenten van levensmiddelen en zeggen: waarom moeten wij dat dan wel voor een müslireep? En dan hebben ze nog gelijk ook! Dat hoeven ze dan in de toekomst ook niet meer. Dan kunnen ze er genetisch gemodificeerde organismen in stoppen, wat ze maar willen. Waarom zouden ze dan nog moeten aantonen dat hun producten veilig zijn?
God weet dat ik hier lang genoeg aan consumentenbescherming heb gedaan. Ik geloof dat ik op dat gebied wel een reputatie heb opgebouwd. Iedereen die mij belt zeg ik: geen product dat u nu kunt kopen zal in de toekomst van de markt verdwijnen! Ik zal ervoor zorgen dat u weet wat u koopt en of het veilig is. Of dat binnen 24 of 30 maanden wordt aangetoond kan mij niets schelen, het moet worden aangetoond.
Ik feliciteer mevrouw Müller met haar uitstekende verslag, waar ik morgen zonder meer voor zal stemmen!
De Voorzitter.
Geachte mijnheer Blokland, ik heb een blik geworpen op het dossier dat u mij gebracht hebt en ik vind dat het doorgegeven moet worden aan de voorzitter van de Commissie verzoekschriften, zodat u daar een antwoord van krijgt. U zult natuurlijk ook langs een andere weg een antwoord ontvangen over de uitslag naar aanleiding van de handtekeningen die u bij mij hebt afgeleverd.

Davies (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, alleen al in het Verenigd Koninkrijk zijn vorig jaar vijfduizend mensen overleden aan een overdosis alcohol. Zij hebben zichzelf in één keer doodgedronken. Toch zie ik geen richtlijn voor ons liggen waarin geëist wordt dat alcohol aan allerlei veiligheidstests wordt onderworpen of dat op de etiketten van flessen Guinness-bier of Strasbourg-wijn ernstig gewaarschuwd wordt voor de gezondheidsrisico's. Waarom moeten dan in vredesnaam de producenten van voedingssupplementen, om hun producten op de markt te mogen houden, een hele reeks kostbare procedures doorlopen die misschien wel zo duur zijn dat sommige producenten hun bedrijf niet kunnen voortzetten?
Mijn collega, de heer Frédérique Ries, zegt dat niet alle vitaminen veilig zijn, maar alles kan natuurlijk levensgevaarlijk zijn als je er maar genoeg van binnenkrijgt. Je kunt baked beans eten tot de dood erop volgt, maar in tegenstelling tot alcohol of de meeste farmaceutische producten staan vitaminen en voedingssupplementen er niet om bekend dat zij tot sterfgevallen leiden. Integendeel, ik heb net als de heer Blokland een stapel brieven ontvangen waarin juist wordt gewezen op de zeer positieve werking van veel vitaminen en voedingssupplementen.
In deze richtlijn wordt derhalve met een kanon op een mug geschoten! Het verbeteren van de etikettering was voldoende geweest om de noodzakelijke bescherming te verwezenlijken, maar dat zou de grote farmaceutische bedrijven misschien niet tevreden hebben gesteld. Zij streven er immers naar deze lucratieve markt te beheersen.
Ik herinner me dat de commissaris ons onlangs vertelde dat onder zijn leiding de bemoeizucht zal afnemen waarover veel Europese burgers zich terecht boos maken. Als Brussel echter wil bewijzen dat het zich als een bemoeizuchtige gouvernante wil gedragen, is dit de manier om dat te doen.
Schörling (Verts/ALE).
Om te beginnen wil ik mij distantiëren van de buitengewoon agressieve campagne waaraan wij afgevaardigden, en met name rapporteur Müller, zijn blootgesteld tijdens de behandeling van deze kwestie. Iedereen heeft vanzelfsprekend het democratisch recht om te argumenteren voor datgene waarin hij of zij gelooft en om besluitvormers en besluiten te trachten te beïnvloeden, maar in dit geval heeft men de grens van het aanvaardbare overschreden.
Ik behoor tot degenen die het gemeenschappelijke standpunt willen verwerpen. De reden hiervoor is niet dat ik principieel tegen regelingen en harmonisaties op het gebied van de volksgezondheid ben, maar dat ik het met name in dit geval wenselijk noch noodzakelijk acht om de nationale wetgeving te harmoniseren. Precies zoals de heer Blokland zei, hebben de verschillende landen uiteenlopende tradities en voorzover ik weet is er nog nooit iemand overleden aan een overdosering vitamines en mineralen.
Een van de problemen van de richtlijn is onder meer artikel 5, waarin het vaststellen van de maximaal aanbevolen dagelijkse hoeveelheid aan de orde komt. Het Europees Parlement zal hier geen controle of invloed op hebben, maar een en ander zal heel waarschijnlijk via de comitéprocedure lopen.
Een ander probleem vormt de bijlage waarin wordt aangegeven welke vitamines en mineralen moeten worden aangemerkt als voedingssupplement. Ik maak me zorgen over de mogelijkheid van kleine bedrijven en producenten om zich te laten gelden op de markt. Veel bedrijven en producten zullen verdwijnen, waardoor - en dat is de crux - de keuzemogelijkheden van de consumenten worden beperkt.
Omdat wij in deze tijd veel last hebben van stress en blootgesteld worden aan milieugifstoffen en chemicaliën, is gevarieerd en gezond eten niet altijd voldoende om gezond te blijven. Wij hebben extra vitamines en mineralen nodig, soms in hoge doses, om de lichaamsfuncties in balans te brengen. Goede kennis van voedingsleer, mijnheer de Voorzitter, zou veel ziektes kunnen voorkomen.
Mensen zouden gestimuleerd moeten worden om goed voor zichzelf te zorgen en zelf verantwoordelijkheid te nemen voor hun gezondheid. Deze richtlijn geeft een verkeerd signaal af.

Fiebiger (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, in dit verslag wordt niet gepleit voor het kopen van voedingssupplementen voor de gezondheid via het net. Ik heb veel begrip voor de levensgeschiedenissen van de betrokken burgers, maar mijn eigen ervaringen spreken een andere taal. Stoffen die bedoeld zijn om moeilijk of nog helemaal niet te genezen ziektes te behandelen of te verzachten horen volgens mij thuis in de geneesmiddelenwet en hebben niets te maken met de consumptie van levensmiddelen. Dat betekent dat producten die farmacologische ingrediënten bevatten of waarvoor in de reclame naar ziektes wordt verwezen als geneesmiddelen moeten worden toegelaten.
In deze richtlijn willen we de maximale hoeveelheid van de werkzame stof in de 15 lidstaten harmoniseren en de nationale bepalingen verbeteren. Daarbij gaan we in het belang van de consument preventief uit van betere criteria om te bepalen of de stoffen onschadelijk zijn voor de gezondheid. De nationale producenten van levensmiddelen en geneesmiddelen strijden om een buitengewoon aantrekkelijke markt voor met werkzame stoffen verrijkte levensmiddelen.
Daarbij wordt voor deze nieuwe levensmiddelen reclame gemaakt met de bijkomende en vaak slechts denkbeeldige functies voor de gezondheid en de prestaties van de consument. Het lijkt me belangrijk en verstandig om ervoor te zorgen dat de grenzen tussen geneesmiddelen en levensmiddelen niet vervagen of ter discussie worden gesteld. De producenten van geneesmiddelen en levensmiddelen zullen in deze procedure alles op alles zetten om een aandeel te veroveren van de groeiende markt voor levensmiddelen met toegevoegde stoffen die er van nature niet in zitten. Het verslag is gebaseerd op transparantie, openbaarheid en veiligheid voor de consument, en daarom steun ik het. Voor de patiënten en de consumenten blijft het echter essentieel om ook de kleine lettertjes te lezen en in geval van twijfel de dokter of de apotheker te raadplegen. Daarom hebben onderzoek en wetenschap er ook recht op dat we dit standpunt verbeteren.

Titford (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, er werd vanmorgen een reclamebord door de straten van Straatsburg gereden waarop dit Parlement gevraagd werd hoe het de wensen van 450 miljoen kiezers kan negeren. Het antwoord ligt voor de hand: 'Heel gemakkelijk? - dat doet het al jaren. Als het Parlement het gemeenschappelijk standpunt over deze richtlijn aanneemt, is mijn gelijk bewezen. Met deze richtlijn wordt volslagen onnodig inbreuk gemaakt op de vrijheden van miljoenen mensen. Nog nooit hebben zoveel gewone mensen mij verzocht een richtlijn te verwerpen als nu. De Commissie heeft het volkomen bij het verkeerde eind als zij beweert dat pressiegroepen paniek zaaien. Voorzover ik kan zien wordt hier pressie uitgeoefend door gewone mensen die zeer verontrust zijn over dit voorstel. Het zijn de belangen van die gewone mensen die in het geding zijn. Ik zal dan ook vóór amendement 7 stemmen, dat door de Fractie Unie voor een Europa van Nationale Staten is ingediend en waarin wordt opgeroepen tot verwerping van het gemeenschappelijk standpunt. Ik vraag alle afgevaardigden dringend hetzelfde te doen.

Nisticò (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wilde allereerst mevrouw Emilia Müller evenals de leden Corbey en Roth-Behrendt danken voor de moed die zij hebben opgebracht. Zij zijn namelijk op idiote wijze onder druk gezet door mensen die in wetenschappelijk opzicht absoluut niets te melden hebben en zich ronduit immoreel gedragen. Ik ben van plan om een bericht te zenden aan commissaris Byrne, om ervoor te zorgen dat deze richtlijn sneller wordt goedgekeurd. Daarom ook heb ik een amendement ingetrokken dat in kwalitatief opzicht erg belangrijk was omdat het vooral gericht was op de veiligheid van de consumenten. Het amendement bepaalde namelijk dat alle voedingssupplementen bereid moeten worden op grond van optimale productiepraktijken. De bedoeling hiervan was te verzekeren dat de voedingssupplementen niet alleen qua samenstelling aan de hoogste kwaliteitsnormen voldoen, maar ook borg staan voor de veiligheid van de consument voor wat betreft de chronische toediening.
Ik wil dus aan commissaris Byrne vragen om formeel ervoor te ijveren dat de geplande verordeningen duidelijker en explicieter bepalen op grond van welke maatregelen de voedingssupplementen moeten beantwoorden aan hoge kwaliteits- en veiligheidsnormen. Op die manier kan voorkomen worden dat kleine bedrijfjes of mensen die zich als gezondheidsgoeroes opwerpen, laagwaardige en potentieel gevaarlijke producten op de markt gooien.
Dit Parlement is zich ervan bewust dat het een grote verantwoordelijkheid ten opzichte van de gezondheid van de burgers heeft. Daarom zijn wij ertoe genoopt met grote doortastendheid te werk te gaan en ervoor te zorgen dat alle afzonderlijke lidstaten van de Europese Unie de beschikking krijgen over richtlijnen die de kwaliteits- en veiligheidseisen hoog in het vaandel voeren.
Ik heb nog een laatste verzoek aan commissaris Byrne: wanneer de nieuwe documentatie wordt opgevraagd, moeten wij vragen om gedifferentieerde documentatie op grond van de samenstelling van een aantal producten. Op die manier kunnen de kosten voor kleine en middelgrote bedrijven aanzienlijk worden teruggedrongen.

Whitehead (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, het komt niet iedere dag voor dat wij een rapporteur moeten feliciteren met de pure moed die zij betoond heeft ten overstaan van een van de meest gewetenloze lobbies van onze tijd. Ik geloof niet dat ik ooit zoiets heb meegemaakt. Zoals de meesten van ons is zij ervan beschuldigd een stroman van de farmaceutische industrie, onwetend en ongevoelig te zijn. Wij moeten degenen die deze beschuldigingen hebben geuit duidelijk maken dat wij in dit Parlement niet omgekocht kunnen worden en dat men ons ook niet kan intimideren.
Wij zijn het onze kiezers verschuldigd dat wij ons gezond verstand gebruiken en mijn verstand zegt mij dat de richtlijn, ondanks al zijn fouten en tekortkomingen, aanbevolen moet worden bij al die mensen die bang en nerveus zijn, die voor het behoud van hun gezondheid afhankelijk zijn van deze voedingssupplementen en waarvan sommigen zelfs menen dat voedingssupplementen een zaak van leven en dood zijn. Zij zijn verontrust over deze richtlijn, omdat hun is verteld dat deze producten verboden zullen worden, dat ze getest moeten worden en dat wat overblijft in een restrictief en voorschrijvend systeem wordt opgenomen. We zijn het hun verschuldigd ervoor te zorgen dat dit niet gebeurt en oppervlakkige populistische retoriek is daartoe niet de aangewezen weg. Wij moeten ervoor zorgen dat kleine producenten zich met een gerust hart kunnen aanmelden, in het vertrouwen dat hun geen duur, onbetaalbaar proces te wachten staat. Keer op keer zien wij dat dit aspect wordt veronachtzaamd in richtlijnen - in de PPP-richtlijn, bijvoorbeeld.
De kleine producenten hebben onze bescherming nu het meest nodig en wij horen hen te helpen. Zij moeten hun product kunnen registreren voor een eenvoudige en kosteneffectieve beoordeling. Het moet een positieve lijst worden die snel uitgebreid wordt en waarop maximumdoseringen gekoppeld worden aan daadwerkelijke behoeften en niet aan ouderwetse dagelijkse toegestane hoeveelheden.
Mensen als de heer Davies zeggen: 'Voor alcohol hebben wij ook niet een dergelijke richtlijn aangenomen?. Alsof wij dat niet geprobeerd hebben! Wij weten welke lobby ons ervan weerhoudt dit ook voor alcohol te doen, die ons ervan weerhoudt de noodzakelijke etikettering te regelen. Dat is nog geen excuus om in dit geval ook maar geen richtlijn aan te nemen. Wij moeten bekijken hoe deze richtlijn geïnterpreteerd zal worden. Hoe vaker beweerd wordt dat producten goed zijn voor de gezondheid, hoe vaker het nodig is de veiligheid van die producten te beoordelen. Het een kan niet zonder het ander. Als je zegt dat jouw producten gezond zijn, kun je verwachten dat zij getest worden. Dat dient dan echter wel te gebeuren op een eerlijke, simpele en kosteneffectieve wijze, zodat het stelsel eenvoudig en gebruikersvriendelijk blijft. Dat is in mijn land tot nu toe het geval en ik ben van mening dat dit zo kan blijven. Het is eveneens mogelijk om deze werkwijze in te passen in het kader van deze richtlijn.
(Applaus van links)

Ahern (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, mijns inziens betekent deze richtlijn een ernstige inbreuk op ons recht op deze producten. Commissaris Byrne, als uw voorstel ten uitvoer wordt gelegd, verdwijnen misschien wel honderden vitaminen- en mineralensupplementen van onze schappen, met name in het Verenigd Koninkrijk en Ierland. Deze producten zijn veilig en al jaren verkrijgbaar. In de richtlijn wordt echter niet gekozen voor een wetenschappelijke beoordeling van de veiligheid, maar wordt uitgegaan van een achterhaalde aanbevolen dagelijkse hoeveelheid die nog uit de Tweede Wereldoorlog stamt. De consument zal zich door deze richtlijn genoodzaakt zien deze producten via Internet te kopen, waar geen enkele controle is. Is dit wat u werkelijk wilt? Consumenten zullen deze producten niet opgeven.
Volgens mij is deze richtlijn een doel op zich. De Europese Commissie heeft verklaard dat het haar doel is de interne markt uit te breiden. Veel lidstaten hebben echter hun eigen belangen vooropgesteld en druk uitgeoefend om hun markten gesloten te houden. De reden daarvoor is dat het liberale bestel van Ierland, het Verenigd Koninkrijk en Nederland niet acceptabel is voor andere lidstaten, zoals Duitsland en Frankrijk. Dit betekent dat producten die veilig en overal verkrijgbaar zijn uit de markt zullen worden genomen. Producten dienen uitsluitend uit veiligheidsoverwegingen van de markt te worden gehaald.
Zoals ik al zei is deze richtlijn een doel op zich en uiteindelijk zal het zover komen dat wij via Internet producten importeren uit de Verenigde Staten. Is dat werkelijk wat u wilt?

Arvidsson (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, de interne markt van de Europese Unie is een van de pijlers van de Europese samenwerking. Hij heeft vrijhandel, concurrentievermogen en welvaart in Europa tot stand gebracht. Er bestaat markttechnisch gezien echter geen behoefte aan een harmonisatie van de regels betreffende de verkoop van vitamines en mineraalpreparaten.
De lidstaten hebben verschillende tradities op dit gebied. In Zweden, Engeland en Ierland kunnen de burgers op de open markt kiezen uit diverse preparaten die de maximaal aanbevolen dagelijkse hoeveelheid bevatten. Deze traditie moet gerespecteerd worden en prevaleren boven de eis van uniforme regels.
Wat is eigenlijk de achterliggende reden van het voorstel om de verkoop van vitamines en mineraalsupplementen op Europees niveau te reguleren? Tegenstanders wijzen de farmaceutische industrie aan als schuldige, omdat die meer pillen wil verkopen. Ook voorstanders van regulering spelen de farmaceutische industrie om dezelfde reden de zwarte Piet toe. Beiden hebben het naar mijn mening bij het verkeerde eind.
Ik ben in verband met deze kwestie nog geen enkele lobbyist van de farmaceutische industrie tegengekomen. De voornaamste drijfveer achter de regelzucht is daarentegen de overbescherming van Europese ambtenaren en politici.
Dat overdosering van vitamines en mineralen niet goed is, staat buiten kijf. Maar er bestaat een ruime marge tussen overdosering en schadelijke niveaus. Met behulp van informatieteksten op de potjes kunnen de meeste mensen heel goed hun dagelijkse hoeveelheid vitamines doseren. Zoveel vertrouwen moeten wij toch wel in de burger hebben.
Als dialysearts ben ik veel gevallen van vergiftiging tegengekomen. Ik heb eens twee jonge vrouwen met een nootmuskaatvergiftiging en een oudere man met een ernstige nicotinevergiftiging moeten behandelen, maar ik heb nog nooit een geval van vitamine- of mineraalvergiftiging gehad. Niersteenpatiënten moeten behalve met vitamine C en calcium ook voorzichtig zijn met veel andere producten. Het is de taak van de huisarts van mevrouw Roth-Behrendt om haar te informeren over de risico's die zij loopt. Artsen hebben belangrijkere dingen te doen dan recepten uitschrijven voor vitamines en mineralen in hogere doseringen dan toegestaan is als voedingssupplement.

de Roo (Verts/ALE).
Voorzitter, vandaag de tweede lezing van de vitaminerichtlijn. Let wel, ik ben pro-Europees en voor harmonisatie, maar niet op deze manier.
Ik ben blij dat de meerderheid van de Milieucommissie producenten van vitaminepillen 36 maanden in plaats van 18 maanden wil toestaan om te bewijzen dat hun producten veilig zijn. Voor de grote farmaceutische producenten is dat geen probleem. Maar voor de kleine bedrijven is het leveren van dit bewijs wel een probleem, vooral financieel. Maar principieel is het onjuist dat zij moeten bewijzen dat hun producten veilig zijn, terwijl ze soms al tientallen jaren op de markt zijn in Nederland, het Verenigd Koninkrijk en Ierland.
Het bewijs van veiligheid leveren voor nieuwe vitaminepillen, ja, maar niet voor die oude pillen. De Commissie, de meerderheid van de Raad en ook collega Roth-Behrendt zeggen eigenlijk dat al die oude pillen onveilig zijn. Daarom zal ik stemmen voor de verwerping van het gemeenschappelijk standpunt.
Bowis (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, commissaris, zestig jaar lang heersten er in Europa twee tradities en deden zich geen belangrijke gezondheidsproblemen voor. Zolang de maximale veiligheidsgrens in acht wordt genomen, moet de keuze van de consument voorop staan. Miljoenen mensen in Europa hebben de vitaminen en mineralen van hun keuze gekocht. Dat leverde niet alleen geen problemen op, maar hun gezondheid en welzijn hadden er baat bij. Thans hebben wij niet met een gezondheidsmaatregel te maken, maar met een interne-marktmaatregel waardoor van de beschikbare artikelen op de positieve lijst er driehonderd dreigen te worden geschrapt. Deze driehonderd artikelen zijn momenteel legaal en veilig verkrijgbaar in de winkels van mijn land en het uwe, commissaris. Het zijn geen buitenissige artikelen - het gaat om producten die bestaan uit borium, calcium, koper, ijzer, mangaan, kalium, selenium, zink enzovoort. Als het wetenschappelijk comité deze artikelen niet binnen slechts achttien maanden goedkeurt of als de dossiers niet binnen diezelfde korte tijd klaar zijn, worden zij uit de markt genomen. Dat is voor grote producenten geen punt, maar voor de kleine is het een zeer ernstig probleem. Voor hen zijn de kosten en de benodigde tijd misschien een onoverkomelijke hindernis en als de artikelen uit de markt genomen worden is de consument daarvan de dupe. Als de artikelen daadwerkelijk van de markt gehaald worden zullen zij, zoals wij gehoord hebben, wellicht vanuit het buitenland of via Internet verkocht worden, wat voor de consument niet zonder risico is.
Wat wij nodig hebben, commissaris, is een vereenvoudigde procedure voor de ontbrekende artikelen, zodat deze snel op de lijst gezet kunnen worden. Om die reden hebben wij het tijdschema van 36 maanden nodig.
Ik wil voorts eveneens benadrukken dat de aanvallen van personen van buiten dit Parlement op Emilia Müller tot de ergste behoren die welke afgevaardigde dan ook heeft moeten doorstaan. E-mails toegestuurd krijgen, in de wandelgangen bewerkt worden door belangengroepen en zelfs zwaar onder druk gezet worden is tot daar aan toe. De bedreigingen met geweld, de intimidatie en de pesterij waarmee zij en haar gezin zijn geconfronteerd zijn echter onaanvaardbaar. Tegen diegenen daarbuiten die dit doen zeg ik: houd daarmee op, want wij zullen niet toelaten dat onze collega op die manier wordt lastiggevallen. Zij heeft meer integriteit in haar pink dan die mensen in hun hele lichaam hebben en ik verzoek u dringend, mijnheer de Voorzitter, om de Voorzitter van dit Parlement te vragen deze kwestie te verwijzen naar de Commissie juridische zaken. Deze kan dan onderzoeken op welke manier een afgevaardigde die op een dergelijke wijze wordt belaagd kan worden beschermd, zodat zij haar werk als parlementslid, als rapporteur en als persoon voor wie wij grote genegenheid en respect koesteren, naar behoren kan doen.
De Voorzitter.
Ik schaar me vierkant achter uw betoog en ik zal de Voorzitter zeer zeker op de hoogte brengen. Ik weet niet of de Voorzitter zal besluiten om de zaak aan de Juridische Commissie toe te vertrouwen, maar in ieder geval ben ik het met u eens dat er iets gedaan moet worden. Eèn ding is namelijk druk uitoefenen en lobbyen, één ding is beledigingen en dreigementen uiten: dat zijn twee zaken die niet met elkaar verward kunnen worden!

Korhola (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik rapporteur Emilia Müller, die haar werk onder moeilijke omstandigheden heeft gedaan, van harte bedanken. Veel collega's hebben te maken gehad met grove pesterijen en intimidatie door instellingen die zich voordoen als weldoeners en beschermers van zieken. Op mijn eigen particuliere e-mailadres heb ik duizenden berichten per dag ontvangen, op z'n ergst zelfs 8000 zinloze berichten op een dag. Er is echt geen sprake meer van publieke opinie als een en dezelfde persoon op dezelfde dag 900 berichten stuurt. Dat is je reinste criminele intimidatie. Ik kan mij nauwelijks indenken onder welke omstandigheden collega Müller heeft moeten werken!
Het Parlement zou vanwege dit geval, maar vooral met het oog op wat ons nog te wachten staat, de praktijken van de nationale parlementen moeten onderzoeken waarmee de onschendbaarheid, veiligheid en arbeidsrust van de parlementsleden gewaarborgd kunnen worden. Al deze intimidatie en het manipuleren van mensen om hun mening te uiten hebben niets opgeleverd. Het bleek vooral te gaan om een marketingcampagne van particuliere ondernemingen die niet eens beoogde het werk van het Parlement te beïnvloeden. Waarschijnlijk weet ook de aanstichter van de campagne dat alternatieve geneeswijzen en vitaminekuren in de Europese Unie niet worden verboden of tegengehouden. Zelf dacht ik soms gewoon: de manier waarop zegt alles. Als de middelen om ons te beïnvloeden zo brutaal zijn, mag de oprechtheid van de achterliggende gedachte worden betwijfeld.
De twee belangrijkste doelstellingen van de richtlijn zijn enerzijds de onderlinge aanpassing van de nationale wetgevingen zodat er een interne markt voor voedingssupplementen komt, en anderzijds het in alle lidstaten bereiken van een adequaat niveau van consumentenbescherming. Daarom maakt deze richtlijn het mogelijk de voedingssupplementen precies te definiëren en de bestanddelen wetenschappelijk te evalueren, terwijl er voorts eisen worden vastgelegd op het stuk van informatie en etikettering voor de consument, kwaliteitsnormen worden ontwikkeld en voldoende toezicht wordt gewaarborgd. Voor eerlijke actoren moet al het hiervoor genoemde volledig aanvaardbaar en zelfs direct in hun belang zijn.
Terwijl met de richtlijn de toegang van alle producenten tot de markt wordt gegarandeerd, wil het Parlement vooral rekening houden met de problemen van kleine producenten. Het Parlement wil daarom in zijn eigen compromisvoorstel de in het gemeenschappelijk standpunt van de Raad voorgestelde termijn van 18 maanden verlengen tot 30 maanden.
Onder deze voorwaarden zie ik geen enkele reden het gemeenschappelijk standpunt te verwerpen.

Flemming (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, wat mevrouw Müller is overkomen zou eigenlijk gevolgen moeten hebben. Mij als jurist schiet in dit verband het woord intimidatie te binnen. Ik heb veel bewondering voor haar en zal het gemeenschappelijk standpunt zeker steunen!
Dat is echter ook wel het uiterste wat we moreel nog kunnen verdedigen. Ik kom namelijk uit een land waar vitamines nu nog uitsluitend in apotheken te koop zijn. Als iemand daar vitamines koopt zal de apotheker zeggen: neem daar alstublieft niet te veel van en lees de bijsluiter goed! Wanneer dat alles anders wordt zal er in mijn land veel verwarring ontstaan. De indruk zal ontstaan dat het allemaal volkomen onschuldig is. Dat is echter helemaal niet waar. Vitamines hebben bijwerkingen. Natuurlijk merk je dat niet meteen. Wanneer je teveel drinkt en waggelend de kroeg uit komt, dan merk je dat het niet gezond is, al heeft het tenminste gesmaakt. Bij vitamines merk je de bijwerkingen pas veel later.
We weten nu veel beter dan tien jaar geleden dat vitamines wel degelijk ook negatieve gevolgen kunnen hebben. Ik vind het eigenlijk onverantwoord om de consument daar op deze manier aan bloot te stellen. Mevrouw McKenna, ik ben eigenlijk diep teleurgesteld. Ik had gedacht dat u ons nu sinaasappels, citroenen, bananen en groene kool zou aanbevelen en wat verder allemaal nog gezond is. Maar nee, u beveelt ons kunstmatige middeltjes aan, die gewoon industrieel worden geproduceerd, en waar veel mensen veel, heel veel geld aan verdienen. Ik begrijp u niet!
Byrne
Mijnheer de Voorzitter, laat ik om te beginnen mijn genoegen uiten over de geboekte vooruitgang aangaande dit voorstel voor een richtlijn inzake voedingssupplementen.
In de eerste plaats wil ik beklemtonen dat het niet het doel van deze wetgeving is voedingssupplementen te verbieden. Deze richtlijn betreft maximale veiligheidsniveaus. Tot mijn grote spijt ben ik het niet eens met mijn vriend de heer Bowis, voor wiens opvattingen ik buitengewoon veel respect heb, als hij zegt dat wij op dit moment maximale veiligheidsgrenzen hebben. Dat is momenteel werkelijk niet het geval. Dit zal wel zo zijn als deze richtlijn eenmaal wordt vastgesteld. Dat is de bedoeling van deze procedure, die overigens gebaseerd zal zijn op wetenschappelijk bewijs en wetenschappelijke beoordeling.
Voorts verbijstert het mij enigszins als ik personen in dit Parlement - voor wie ik eveneens zeer veel respect heb - het standpunt hoor verkondigen dat deze wetgeving nota bene onder druk van de farmaceutische industrie tot stand is gekomen. Dat is laster. Het is ten enenmale onjuist. Het is oneerlijk om te zeggen dat ik of de mensen die voor mij werken dergelijke beweegredenen hebben. Soms zijn het echter degenen die buitensporig verontrust zijn over de rol van de industrie die dit soort aantijgingen uiten. Maar hoe zit het dan met de rol van de bedrijfstak die ervan zou profiteren als deze richtlijn niet zou worden aangenomen? Hoe zit het daar dan mee? Hebben deze afgevaardigden zich afgevraagd of zij wellicht zozeer onder druk gezet zijn door die industrie dat zij daardoor zelf worden gebruikt? Weten zij zeker dat zij niet, op een mijns inziens zeer laakbare wijze, de Commissie en de voorstanders van deze richtlijn iets verwijten waaraan zij zichzelf eveneens schuldig maken?
Dit is geen eenvoudig onderwerp. De huidige opvattingen, regels en praktijken in de lidstaten lopen zeer uiteen. Dit belemmert de vrije verspreiding van voedingssupplementen binnen de Europese Unie, en kan ertoe leiden dat consumenten een grote verscheidenheid aan dergelijke producten niet kunnen verkrijgen.
Er valt dus duidelijk zeer veel te zeggen voor harmonisatie. Volgens mij is een grote meerderheid van de belanghebbenden het daarmee eens. Het zal u dan ook niet verbazen dat ik de opvattingen van degenen die middels amendement 7 voorstellen het gemeenschappelijk standpunt te verwerpen, niet steun.
Een aanzienlijk aantal leden van het Parlement en van de Commissie is blootgesteld aan een georganiseerde en misleidende campagne tegen de aanneming van deze richtlijn. Deze campagne is slechts gevoerd door personen die het algemene Europese belang niet delen.
Ik wil beslist niet ontkennen dat de heer Blokland en anderen brieven van verontruste consumenten hebben ontvangen. Het is echter zeer wel mogelijk dat deze mensen ernstig misleid zijn door degenen die er belang bij hebben dat deze richtlijn niet wordt aangenomen.

De consumentenorganisaties die de belangen van de consument moeten behartigen zijn daarentegen niet misleid. Zij staan positief tegenover deze wetgeving. Het Europees Bureau van Consumentenverenigingen heeft verklaard deze richtlijn te steunen.
Dit is in mijn ogen een belangrijke steunbetuiging, in tegenstelling tot anekdotische getuigenissen van individuele consumenten die, mijns inziens, vermoedelijk zijn misleid door de vele eenvoudigweg onjuiste beweringen. Er is een verkeerde voorstelling gegeven van de doelstellingen van de richtlijn, er zijn misleidende argumenten gebruikt en consumenten zijn verkeerd geïnformeerd. Dit bleek duidelijk tijdens het debat in de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid.
Mevrouw Müller heeft uitstekend werk verricht als rapporteur. Haar bijdrage aan de verbetering van de ontwerprichtlijn is van onschatbare waarde geweest. Ik feliciteer haar van harte en bedank haar voor haar werk. Ook wil ik mijn erkentelijkheid betuigen aan mevrouw Corbey voor haar verantwoordelijke en uiterst constructieve rol als schaduwrapporteur.
Het gemeenschappelijk standpunt biedt een zeer goed kader voor de regulering van voedingssupplementen in de Europese Unie. Het heeft ten doel ervoor te zorgen dat consumenten een zeer grote verscheidenheid aan dergelijke producten kunnen verkrijgen. Het criterium dat aan een interne markt voor voedingssupplementen ten grondslag ligt is veiligheid: adequate en juiste etikettering die bedoeld is om consumenten te informeren. Uiteraard dienen deze producten onderdeel te zijn van een gevarieerd dieet en dienen zij in overeenstemming met de aanwijzingen van de fabrikant te worden gebruikt.
Een belangrijk punt is de uiterste datum voor het samenstellen van de dossiers ter beoordeling van stoffen die reeds op de markt zijn. Ik heb aandachtig geluisterd naar de geuite zorgen met betrekking tot kleine en middelgrote ondernemingen, waarvoor een periode van achttien maanden om dergelijke dossiers samen te stellen wellicht te kort is.
Als dat het enige amendement op het gemeenschappelijk standpunt was, zou ik bereid zijn een verlenging van voornoemde periode te overwegen. Ik kan derhalve willekeurig welk van de amendementen 1, 3, 4 of 5, die hierop betrekking hebben, aannemen, mits dit ertoe bijdraagt dat het gemeenschappelijk standpunt zonder verdere wijzigingen wordt aangenomen.
Ik heb eveneens met aandacht geluisterd naar de interventies betreffende goede productiepraktijken voor voedingssupplementen - het onderwerp van amendement 2. Ik zou willen herhalen wat ik tijdens de eerste lezing heb gezegd. Het heeft in het geval van levensmiddelen geen zin dwingende maatregelen voor te schrijven voor specifieke productcategorieën om beginselen van goede productiepraktijken vast te stellen. In veel horizontale voorschriften is daarin met betrekking tot levensmiddelen reeds voorzien. Ik voel mij gesterkt door de bijdrage van de heer Nisticò, aangezien hij zelf wetenschapper is. Hij steunt deze wetgeving. Hij heeft mij verzocht zorgvuldig aandacht te besteden aan de risico's teneinde ondeugdelijke producten uit te sluiten tijdens de aannemingsprocedure van deze kaderrichtlijn. Ik kan hem tot mijn genoegen meedelen dat ik dit zal doen.
In het overgrote deel van deze beginselen wordt reeds voorzien door horizontale wetgeving, met name in de richtlijnen inzake hygiëne en controle. Deze zullen ook van toepassing zijn op de productie van voedingssupplementen. In de ontwerprichtlijn verwijzen wij al nadrukkelijk naar zuiverheidscriteria voor de te gebruiken vitaminen en mineralen. Naar aanleiding van uw amendement tijdens de eerste lezing hebben wij de relevante bepalingen verbeterd. Wij verwachten eveneens specifieke technische maatregelen aan te nemen met betrekking tot de tolerantiegrenzen voor de aangegeven hoeveelheden vitaminen en mineralen in voedingssupplementen. Ons inziens zijn deze voorschriften van belang met het oog op de kwaliteit van deze producten.
Ik ben ten stelligste van mening dat deze reeks horizontale en specifieke voorschriften volledig tegemoet komt aan de eis dat deze producten volgens kwalitatief hoogwaardige normen geproduceerd worden. Ik kan derhalve niet instemmen met amendement 2 waarin bepalingen inzake goede productiepraktijken voor voedingssupplementen bepleit worden. Ik herhaal echter dat ik prioriteit zal geven aan het aannemen van de in artikel 9, lid, 1, genoemde technische voorschriften inzake tolerantiegrenzen.
In amendement 6 wordt gerefereerd aan de criteria voor het vaststellen van de maximumgehalten voor vitaminen en mineralen in voedingssupplementen. Dit punt was het moeilijkst in overeenstemming te brengen met het standpunt van de Raad. De tekst van artikel 5 is thans zorgvuldig uitgebalanceerd. Ik ben van mening dat iedere verstoring van die balans het gehele voorstel in gevaar zou brengen.
In amendement 8 wordt, tot slot, voorgesteld enige woorden aan de tekst toe te voegen over beginselen voor het functioneren van het Permanent Comité voor de voedselketen en de diergezondheid en van de wetenschappelijk comités van de Europese Autoriteit voor de voedselveiligheid. De onlangs aangenomen algemene voedingsrichtlijn voorziet daarin mijns inziens voldoende. Deze zaken dienen bijgevolg niet ook nog eens in deze specifieke richtlijn te worden opgenomen. Om die reden kan ik amendement 8 niet aannemen. Ik herhaal echter met nadruk dat de Europese Autoriteit voor de voedselveiligheid een uiterst belangrijke rol zal spelen en dat dit werk zal worden uitgevoerd door onafhankelijke wetenschappers. Dat werk zal op een volkomen transparante wijze - sterker nog, in het openbaar - worden beoordeeld door het bestuur van de Europese Autoriteit voor de voedselveiligheid.
Samenvattend kan worden gesteld dat de Commissie het gemeenschappelijk standpunt als zodanig op alle essentiële punten als bevredigend beschouwt. De Commissie is bereid in te stemmen met een technische wijziging van het gemeenschappelijk standpunt, teneinde de in artikel 4, lid 6, sub b genoemde periode te verlengen, zoals in de amendementen 1, 3, 4 of 5 wordt voorgesteld - als daarmee de aanneming van de richtlijn bij de tweede lezing vergemakkelijkt wordt. De Commissie kan de amendementen 2, 6 en 8 niet aannemen en steunt onder geen beding amendement 7, waarin wordt opgeroepen tot verwerping van het gemeenschappelijk standpunt.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt woensdag om 12.00 uur plaats.

De Voorzitter.
 Aan de orde is het gecombineerd debat over twee aanbevelingen voor de tweede lezing namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid:
(A5-0042/2002), betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van richtlijnen 90/425/EEG en 92/118/EEG van de Raad met betrekking tot de gezondheidsvoorschriften voor dierlijke bijproducten (10407/1/2001 - C5-0588/2001 - 2000/0230(COD))
en
(A5-0043/2002), betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de verordening van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van de gezondheidsvoorschriften inzake niet voor menselijke consumptie bestemde dierlijke bijproducten (10408/1/2001 - C5-0589/2001 - 2000/0259(COD)) (rapporteur: mevrouw Paulsen).

Paulsen (ELDR)
Mijnheer de Voorzitter, geachte commissaris, waarde collega's, hierbij wil ik iedereen bedanken voor de zeer goede samenwerking gedurende het krappe half jaar dat ik gewerkt heb aan deze twee verslagen. Ik ben erg tevreden. In het gemeenschappelijk standpunt hebben de Raad en de Commissie de meeste van de ruim honderd amendementen overgenomen die wij bij de eerste lezing hebben ingediend. Ik ben erg blij dat de Raad en de Commissie het nu met het Europees Parlement eens zijn over de fundamentele beginselen.
Het eerste en belangrijkste beginsel is dat uitsluitend bijproducten van dieren die zijn goedgekeurd voor menselijke consumptie in voeder, cosmetica en geneesmiddelen mogen worden gebruikt. Hiermee verwijs ik min of meer naar het vorige debat. Er komt tevens een verbod op hergebruik van materiaal binnen de diersoort, oftewel dierkannibalisme. De nieuwe verordening zal flexibel genoeg worden voor aanpassing aan technische ontwikkelingen en nieuwe wetenschappelijke inzichten. Het gemeenschappelijke standpunt is toegejuicht door de betreffende industrie in Europa.
Ik wil u vragen om morgen bij de eindstemming in overweging te nemen dat er 200.000 arbeidsplaatsen verspreid over heel Europa op het spel staan. Vergeet niet dat deze industrie niet in dicht bevolkte gebieden ligt, maar dat het gaat om bedrijven op het platteland. Iedere dag dat er geen duidelijke regels zijn, lopen steeds meer kleine en middelgrote bedrijven het risico failliet te gaan. Ietwat gechargeerd zou je kunnen zeggen dat de Europese producenten en consumenten in een kringetje blijven ronddraaien, terwijl wij hier lopen te steggelen over een broodje ham.
Eerst wil ik iets zeggen over amendement 25, dat een compromis is. Zoals altijd met compromissen krijgt niemand precies wat hij wil. Wij hebben allemaal flink wat water bij de wijn moeten doen, en eigenlijk ben ik wel benieuwd waar dit compromis toe zal leiden. Het amendement biedt de lidstaten echter - die momenteel het gebruik van keukenafval en etensresten onder uiterst zorgvuldige controles toelaten - een overgangsperiode van vier jaar.
Tegen het einde van de behandeling van de kwestie zijn er een aantal details over slib en afvalwater naar voren gekomen. Amendement 2, 4 en 14 zouden moeten afvallen ten gunste van amendement 21, dat een veilige verwerking van deze materialen ten doel heeft om ernstige gevolgen voor het milieu te voorkomen. Dit is een pragmatische manier om ermee om te gaan.
Ik zou zelf heel graag willen dat amendement 3 en 5 uitvoerbaar waren. Helaas is dat technisch gezien vrijwel onmogelijk. Deze amendementen betreffen het merken van categorie 1-materiaal. In de reeds aangenomen TSE-verordening staan duidelijke eisen voor het merken van direct risicomateriaal. Amendement 5 gaat over het merken van categorie 2-materiaal. Mijns inziens is dat wenselijk, maar het amendement moet verworpen worden omdat het ongewenste gevolgen zou hebben. Als het amendement aangenomen wordt, zou onder andere alle kunstmest en mest in de Europese Unie gemerkt moeten worden, dat wil zeggen circa 1.200.000.000 ton per jaar. Dat betekent dat de grond in het voorjaar blauw, groen of paars is, wat een nogal merkwaardige aanblik zou geven.
Amendement 6 en 16 moeten echt worden aangenomen. Anders wordt het kernbeginsel van het verslag ondermijnd, dat wil zeggen dat alleen grondstoffen die goedgekeurd zijn voor gebruik in levensmiddelen in diervoeder mogen worden toegepast. De amendementen betekenen eigenlijk geen wijziging van de huidige eisen voor monsterneming en/of inspecties post ante mortem van slachtdieren. Alleen de definitieve beoordeling, die gebaseerd is op bestaande regels, wordt beïnvloed door deze verordening.
Amendement 7 en 8 betreffen de verwerking van keukenafval en etensresten. In dit geval adviseer ik om voor amendement 22 en 23 te stemmen, waarin staat dat keukenafval en etensresten die gegenereerd worden door internationaal opererende middelen van vervoer, met alle risico's van dien, verwerkt moet worden volgens de strengste eisen van de verordening, categorie 1. Daarentegen dienen keukenafval en etensresten uit categorie 3 verwerkt te worden binnen bestaande structuren en systemen voor inzameling, vervoer en verwijdering in overeenstemming met de afvalrichtlijn van de Unie.
Het gemeenschappelijke standpunt bevat een enigszins merkwaardig voorstel met betrekking tot een met uitsterven bedreigde aasetende vogelsoort, de zogeheten lammergier in Spanje. In amendement 24 wordt voorgeschreven dat het toegestaan is om categorie 1-materiaal te gebruiken voor het voederen van deze specifieke kleine groep vogels. Ik heb dit heel zorgvuldig gecontroleerd, en het klopt dat deze vogels dit speciale voer moeten krijgen. Het klinkt een beetje vreemd, maar de natuur is van nature soms een beetje vreemd.
Amendement 12 over het permanent merken van geïmporteerd diervoeder voor gezelschapsdieren is met name controversieel voor de Verenigde Staten. Wat betreft het kleuren van de grondstoffen uit categorie 1 en 2 is vastgesteld dat producten uit categorie 1 en 2 gemerkt moeten worden als zij eenmaal zijn verwerkt tot vet en bewerkte eiwitten. Als het gaat om geïmporteerd voeder voor gezelschapsdieren moet dit soort materiaal permanent gekleurd worden, omdat aan geïmporteerde producten precies dezelfde eisen gesteld moeten worden als aan onze eigen producten.
Amendement 15 betreft de scheiding van bedrijfsruimten. Het Europees Parlement heeft vanaf het begin volkomen gescheiden terreinen geëist. Ik ga akkoord met gescheiden gebouwen als zij werkelijk gescheiden zijn, en niet als het alleen maar gescheiden delen van een gebouw onder hetzelfde dak zijn.
Verder is een aantal amendementen door de commissie verworpen, die om verschillende redenen opnieuw verworpen moeten worden. Het betreft het schrappen van de verwijzingen naar biogas en compostering, want deze verordening reguleert de biogasinstallaties en composteringssystemen niet. In artikel 6, lid 2, letter g, staat daarentegen dat de nationale wetgeving op het gebied van kracht moet zijn in afwachting van een nieuwe Europese milieuwetgeving. De enige reden voor de verwijzing in artikel 1, lid 2, is het feit dat de Commissie een rechtsgrond verleend is voor het inwinnen van wetenschappelijke adviezen over biogas en compostering.
Met het schrappen van huishoudelijk afval, dat wil zeggen afval uit keukens van particulieren, uit de definitie van keukenafval en etensresten bewijzen wij onszelf een slechte dienst. Zoals bekend vormen keukenafval en etensresten een zeer ernstige besmettingsbron voor zowel varkenspest als mond- en klauwzeer. Persoonlijk heb ik er moeite mee om huishoudelijk afval als diervoeder te verbieden, omdat die gewoonte al duizenden jaren bestaat in Europa. Maar wij leven nu in een nieuwe wereld en een andere tijd, waarin voedsel, diervoeder en ingrediënten op een heel andere manier worden vervoerd dan bijvoorbeeld vijftig jaar geleden, toen diervoeder en voedsel in relatief kleine en herkenbare kringlopen circuleerden.
Hierbij wil ik mijn collega's, de schaduwrapporteurs, de Commissie en de Raad nogmaals bedanken voor de uitstekende samenwerking een half jaar lang.

Goodwill (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik graag mevrouw Paulsen bedanken voor de constructieve wijze waarop zij leiding heeft gegeven aan de dialoog tussen de fracties over compromisamendementen. Tot mijn vreugde heeft mijn fractie alle compromisamendementen kunnen ondertekenen, met uitzondering van compromisamendement 25. Wij staan volledig achter het verbod op het gebruik van keukenafval in diervoeder, niet in de laatste plaats omdat het gebruik van spoeling als diervoeder waarschijnlijk de uitbraak van mond- en klauwzeer in het Verenigd Koninkrijk heeft veroorzaakt. Het doet mij eveneens deugd dat keukenafval uit het buitenland, bijvoorbeeld uit vliegtuigen die ons land aandoen, nu ook onder categorie 1 valt.
Deze situatie levert echter twee problemen op. Het eerste probleem betreft het feit dat in het Verenigd Koninkrijk oude slaolie als diervoeder gebruikt wordt. Wij kunnen deze olie helaas niet verstoppen achter de berg koelkasten die mijn land momenteel rijk is en ik vrees dat een groot gedeelte van deze olie in de riolen van het land zal terechtkomen. Dit zou schadelijk zijn voor het milieu en eveneens, zou ik willen stellen, gezondheidsproblemen kunnen opleveren, aangezien de olie stolt en hard wordt in de rioleringen van onze grote steden.
Wij hebben ook een probleem in Duitsland, waar keukenafval centraal verwerkt wordt in fabrieken. In het Verenigd Koninkrijk gebeurde dit op de betreffende boerderij - een niet erg bevredigende situatie. Veel van de Duitse installaties zijn gloednieuw, voldoen aan de hoogste normen en draaien met kenmerkende Duitse efficiëntie. Wij moeten rekening houden met de situatie in Duitsland en Oostenrijk en toestaan dat een aantal van deze gloednieuwe fabrieken langer in bedrijf blijven. Daarom steun ik met genoegen het in de commissie door de heer Graefe zu Baringdorf ingediende amendement 10, waarin de Commissie verzocht wordt vóór 30 juni 2002 een wetgevingsvoorstel voor te leggen waarin van de lidstaten gevraagd wordt te bewijzen dat deze fabrieken veilig zijn.
Compromisamendement 25 is daarmee in strijd, aangezien dit beoogt het gebruik van deze fabrieken met vier jaar te verlengen. Als de schrijvers van het oorspronkelijke amendement een mondeling amendement zouden indienen, zoals mij is meegedeeld, waarin verklaard werd dat dit nieuwe wetgevingsvoorstel over vier jaar op de agenda zou kunnen komen, zou daarmee een dergelijke tegenspraak worden vermeden. Dat is een zinvolle benadering en mijn fractie zou bereid zijn een dergelijk voorstel te steunen.
Ik zou de commissaris willen verzoeken opheldering te geven over de stand van zaken met betrekking tot slib. Veel slachthuizen en vleesverwerkingsfabrieken lozen afvalwaterfracties in het openbaar rioleringsnet van onze grote steden. Hoewel daarbij in eerste instantie wel enige zuivering plaatsvindt, is dit afval allesbehalve steriel: het bevat allerlei ziekteverwekkende stoffen. Slachthuizen zouden met onaanvaardbare kosten worden opgezadeld wanneer bepaald werd dat van rioolwaterzuiveringsinstallaties afkomstig slib op grond van deze richtlijn verbrand moest worden. De Europese Unie is er verantwoordelijk voor dat reeds veel slachthuizen gesloten zijn en er is in veel gevallen feitelijk geen ruimte voor afzonderlijke rioolwaterzuiveringsfaciliteiten. Ik zou de commissaris daarom willen verzoeken officieel duidelijk te maken dat de primaire zuiveringsproducten van deze fabrieken onder de werkingssfeer van de richtlijn vallen, maar dat het van rioolwaterzuivering afkomstige slib niet verbrand hoeft te worden en op de akkers mag worden gesproeid, zoals voorheen.

Roth-Behrendt (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, we zitten nu toch in een vreemde situatie. We houden nu de tweede lezing, die de rapporteur briljant heeft voorbereid, en ik heb veel bewondering voor mevrouw Paulsen, die geprobeerd heeft tussen Scylla en Charybdis te laveren. Scylla, dat zijn de dertien lidstaten die met het gemeenschappelijk standpunt ingestemd hebben. Charybdis, dat zijn de andere twee die dat niet hebben gedaan, en dat zijn Duitsland en Oostenrijk.
Duitsland en Oostenrijk hebben dat om duidelijke redenen niet gedaan. Oostenrijk vanwege de daar gebruikelijke biocompostering en de productie van biogas uit afval, wat volgens het gemeenschappelijk standpunt niet meer zou mogen, en Duitsland vanwege het hergebruik van gesteriliseerd keukenafval.
Als ik vandaag zo luister en terugdenk aan de afgelopen dagen dan verbaast het me dat landen als Groot-Brittannië, Frankrijk en andere hiermee ingestemd hebben. Ik heb net naar de heer Goodwill geluisterd die zegt dat hij compromisamendement 25 niet heeft getekend. Ik heb alle compromisamendementen getekend, en wel omdat ze compromissen zijn. De perfecte wereld is dat niet, die stel ook ik me anders voor. Dat compromisamendement 25 is bijvoorbeeld gebaseerd op onder andere de vroegere amendementen 10 en 1 van de heer Graefe zu Baringdorf, maar ook op het amendement van de heer Whitehead, die een overgangsperiode van vier jaar had voorzien.
De heer Goodwill heeft gezegd dat men in zijn land bang is dat het mond- en klauwzeer is veroorzaakt door het voeren van etensresten. Ik heb daar nog geen bewijs voor gezien. Varkenspest ja, maar mond- en klauwzeer, dat is nieuw voor mij. Ik heb het vroeger wel eens horen zeggen, maar dat is toch maar één aspect. Er is nog een ander punt, en dat maakt ook deel uit van het compromis, mijnheer Goodwill. Wanneer ik terugga naar mijn lidstaat en zeg dat er problemen zijn bij het opnieuw verhitten van tafelolie, dan krijg ik in Duitsland te horen dat het een dioxineprobleem is, en dat men dat niet wil.
We moeten heel voorzichtig zijn, want we lopen hier op heel dun ijs. We mogen niet als zo vaak in het verleden de fout maken dat we een afvalprobleem en een financieel probleem oplossen ten koste van de gezondheid van het dier en dus ook van de mens. Er is nog een andere reden waarom ik heb ingestemd met het compromis over de etensresten dat we hebben voorgesteld. Niemand heeft mij kunnen zeggen wat er in de andere lidstaten mee gebeurt. In Duitsland hebben we hypermoderne installaties, die etensresten optimaal steriliseren en vervolgens verwerken tot diervoeder. Dat is waar! In andere lidstaten kan niemand mij zeggen wat ermee gebeurt. Sommigen zeggen dat het wordt verbrand, maar niemand weet het precies. Niemand kent de normen, en onder vier ogen zeggen alle deskundigen dat het inderdaad ten dele op de stortplaats terechtkomt. Dat is nou net wat we niet willen! Ik wil een duidelijke regeling.
Wanneer we over vijf jaar een wettelijke regeling krijgen die bepaalt dat dit niet meer als voeder mag worden gebruikt, maar alleen nog maar om biodiesel te maken, dan is dat prachtig en dan doen we dat zo. Dan moet dat echter wel voor alle lidstaten gelden. Nu zouden Duitsland, Oostenrijk en andere landen worden bestraft voor hun strenge normen. Ik vraag iedereen om morgen voor alle compromisamendementen te stemmen omdat het compromissen zijn. Ik vraag dus ook u, mijnheer Goodwill, om fair te zijn en ook voor de compromissen te stemmen.

Pesälä (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, wij behandelen nu een zeer gecompliceerde zaak die van grote invloed zal zijn op de levensmiddelenindustrie. Ik wil daarom de rapporteur bedanken: wij zijn u erkentelijk dat u zulk uitstekend werk heeft verricht en dit verslag zal normaal gesproken worden aangenomen.
Ik wil echter wel de aandacht vestigen op één punt, namelijk amendement 15. Er zijn lidstaten waarin zeer kleine hoeveelheden worden behandeld. Daarom is de eis dat de verschillende categorieën een apart gebouw moeten hebben voor die landen onredelijk. Bijvoorbeeld in mijn eigen land hebben wij twee bedrijven waar nu al in beide sprake is van afgezonderde en goed gecontroleerde, aparte opslag en verwerking. Als wij aparte gebouwen moeten gaan bouwen voor nog een aparte verwerkingsprocedure, dan is dat bij de behandeling van zulke kleine hoeveelheden onredelijk. Naar mijn mening is er in de formulering van de Raad zeer goed rekening gehouden met de hiervoor genoemde zaken en ik hoop dat het standpunt van de Raad en de Commissie in deze kwestie wordt uitgevoerd.

Schörling (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik rapporteur Marit Paulsen bedanken voor het uitstekende werk dat zij heeft verricht in verband met de aanneming van deze verordening over gezondheidsvoorschriften inzake dierlijke bijproducten.
Ook weet ik dat de heer Staes tevreden is over de samenwerking en de manier waarop men compromissen heeft weten te bereiken alsmede over het werk dat mevrouw Paulsen samen met de schaduwrapporteur heeft verricht. Hartelijk dank!
Het is moeilijk om je deze zeer technische en gecompliceerde kwestie eigen te maken. Tegelijkertijd spreekt het voor zich dat als wij de Europese burgers veilige voedingsmiddelen willen garanderen, wij de hele kringloop moeten aanpakken. Daarom is het zonder meer belangrijk hoe wij met dieren omgaan en wat wij ze voeren.
Ik ben zeer verheugd over de beginselen waarover het Europees Parlement en de Raad het eens zijn geworden, dat wil zeggen dat uitsluitend bijproducten van dieren die zijn goedgekeurd voor menselijke consumptie in diervoeder mogen worden gebruikt. Het belangrijkst is wellicht dat hergebruik van materiaal binnen de diersoort verboden wordt, dat wil zeggen dat dierkannibalisme wordt uitgebannen.
Ik heb begrip voor het standpunt van de Raad om keukenafval en etensresten in diervoeder te verbieden. Het is moeilijk om een veilige en risicoloze verwerking van keukenafval en etensresten te garanderen. Je weet immers nooit zeker wat gemengd huishoudelijk afval precies bevat.
Nu hebben wij compromisamendement 22 ingediend, waarin uitzonderingen worden gemaakt voor keukenafval en etensresten in categorie 3 en wij dienen amendement 25 in waarin bepaalde lidstaten toestemming krijgen dieren te voeren met keukenafval en etensresten gedurende een overgangsperiode van maximaal vier jaar.
Ik ben niet erg blij met dit amendement, maar ik ben toch bereid om het te steunen om het verslag aangenomen te krijgen.
In de huidige situatie bestaat er een soort moratorium op het gebruik van vlees- en beendermeel als diervoeder. Dat betekent dat de Raad op ieder willekeurig moment kan besluiten om het gebruik van vlees- en beendermeel opnieuw toe te staan.
Om deze reden heeft de Verst/ALE-Fractie amendement 20 ingediend. Ik wil mijn collega's vragen ervoor te stemmen, omdat dit min of meer garandeert dat de kwestie in de Raad besproken wordt voor er besluiten in die richting genomen kunnen worden.

Souchet (NI).
Mijnheer de Voorzitter, dit verslag over de gezondheidsvoorschriften voor dierlijke bijproducten confronteert ons met een wezenlijk maatschappelijk probleem, omdat we twee moeilijk verenigbare realiteiten in aanmerking zullen moeten nemen. Enerzijds de begrijpelijke bezorgdheid van de consument over de BSE-epidemie en over de afschuwelijke menselijke ziekte - de ziekte van Kreutzfeld-Jakob -, en anderzijds de noodzakelijke zorg om de veehouders en alle exploitanten in de vleesverwerkende industrie, die het werken onmogelijk wordt gemaakt door de vreselijke overdaad aan bepalingen en regels die op grond van het voorzorgsbeginsel op hen wordt losgelaten. Terwijl enkele jaren geleden het vijfde kwart, dat wil zeggen de bijproducten van vlees, een verwerking onderging die de exploitatiekosten van de slachthuizen dekte, worden deze bijproducten nu tegen hoge kosten - en waarschijnlijk terecht - vernietigd, waardoor het vlees alsmaar duurder wordt voor de consument, terwijl de veehouders niet langer een correcte vergoeding krijgen voor hun dieren.
Het gemeenschappelijk standpunt waarover we ons vandaag moeten uitspreken, leidt tot een aantal technische impasses, omdat het een extreme opvatting van het voorzorgsbeginsel hanteert. Is het bijvoorbeeld verstandig om elk landbouwprocédé te verbieden waarbij drijfmest, gewone mest en drek van slachthuizen verspreid wordt, en deze twintig miljoen ton in zijn geheel te verbranden, terwijl we nu al niet weten wat te doen met onze twee miljoen ton vlees- en beendermeel? Is het verstandig om duizenden gemeentelijke en regionale slachthuizen te verplichten tot de bouw van honderden zuiveringsinstallaties en verbrandingsovens terwijl de tests voor het opsporen van BSE zeer snel worden verbeterd?
Wij hebben dus onze bedenkingen, mijnheer de Voorzitter, bij deze uiterst pietluttige en overdreven voorzichtige tekst die de slachthuizen dusdanig zware beperkingen oplegt dat een groot aantal hiervan zal verdwijnen, met alle gevolgen van dien voor het vervoer van dieren en de verspreiding van epidemieën.

Schierhuber (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, allereerst zou ik alle collega's willen bedanken die hard en constructief hebben meegewerkt. Het staat als een paal boven water dat het verhinderen van dierziektes die tot levensmiddelencrises leiden niet alleen van groot belang is voor de toekomst van de Europese landbouw maar voor de hele Europese bevolking. Nu moeten we een geschikt instrument vinden om rekening te houden met de behoeftes van de multifunctionele landbouw maar ook van de consumenten. Met het oog op het subsidiariteitsbeginsel pleit ik daarom voor het handhaven van de beproefde nationale systemen voor de verwijdering en de verwerking van bioafval.
Het inzamelen en gebruiken van biogeen afval om er compost of biogas van te maken is uitstekend voor het milieu en moet daarom mogelijk blijven. Vooral wij in Oostenrijk hebben daar heel goede ervaringen mee opgedaan.
Bovendien wil ik ingaan op de hoogst omstreden kwestie van het gebruik van etensresten als diervoeder. Het voorbeeld van Oostenrijk toont aan dat de bezwaren vanwege de eventuele besmetting van dieren ongegrond zijn als er hygiënisch perfect en onder controle door de overheid wordt gewerkt. Dat is in het recente verleden ook bevestigd. Daarom lijkt een algemeen verbod op het gebruik hiervan als spoeling mij overdreven.
Bovendien mogen we de investeringen niet vergeten die zijn gedaan voor het inzamelen van biologisch afval in de gemeentes en voor de door de overheid erkende installaties voor de sterilisatie. In Oostenrijk zijn op basis van een voorbeeldig milieuvriendelijk systeem in de afgelopen jaren 250 dergelijke installaties gebouwd.
Om die redenen steun ik alle compromisamendementen die het voortbestaan van de beproefde en gecontroleerde systemen voor de verwerking van biologisch afval garanderen. Het lijkt me van het grootste belang dat we bij dit delicate onderwerp onze besluiten zo nemen dat ze voor de burgers ook begrijpelijk zijn. Het verbieden van een voorbeeldig systeem zou zeker niet de wens van onze burgers zijn.
Whitehead (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijn welgemeende gelukwensen aan mevrouw Paulsen voor de inzet en deskundigheid waarmee zij een gecompliceerd stuk wetgeving op het gebied van voedselveiligheid erdoor heeft gekregen. Zij weet altijd behendig tussen de nationale standpunten te laveren en verliest nooit het geheel aan voedselveiligheidswetgeving uit het oog dat wij stukje bij beetje opbouwen.
Ik wil ingaan op de zeer brede definitie van keukenafval in de bijlagen en in de amendementen 22 tot en met 25. Ik zal het voederen van aasvogels buiten beschouwing laten, omdat ik wil kijken naar een andere vorm van aas, dat wil zeggen keukenafval in de vorm van hergebruikte spoeling in sommige landen en in de vorm van hergebruikte slaolie in andere landen, zoals het mijne. Enerzijds wordt spoeling in mijn land met diep wantrouwen bekeken vanwege haar rol in de recente MKZ-epidemie. Anderzijds wordt slaolie als probleem beschouwd na de dioxineschandalen van de afgelopen jaren. De rapporteur heeft de twee soorten keukenafval samengebracht in een ingewikkelde reeks amendementen met als hoogtepunt amendement 25, dat ik zal steunen. Ik complimenteer haar met haar inspanningen.
Het probleem van het Verenigd Koninkrijk is, zoals de heer Goodwill al aangaf, dat wij een effectief beloningssysteem nodig hebben voor het inzamelen van gebruikte spijsolie voor hergebruik als brandstof - en niet als diervoeder. Dat vraagt tijd. Als zij hun olie niet op een andere wijze kunnen lozen, zullen gebruikers dit in riolen en meren doen, die dan een beerput van giftig materiaal worden. Een kiezer heeft mij de exacte gevolgen daarvan op uiterst levendige wijze duidelijk gemaakt.
Wij zouden dus werkelijk graag een intentieverklaring van u horen, commissaris, over de haalbaarheid van de vierjarige overgangsperiode. Ik hoop dat die periode haalbaar is; zo niet, dan zal er ongetwijfeld steeds minder overblijven van onze goede bedoelingen en wordt het oude gezegde bewaarheid dat het beste de vijand kan zijn van het goede.

Busk (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, om te beginnen dank ik mijn fijne collega, Marit Paulsen, voor het omvangrijke, bekwame en vakkundige werk dat zij met dit verslag heeft geleverd. Ik sta achter de meeste ideeën in het verslag en ik ben tevreden dat de Commissie bereid is overgangsregelingen voor te stellen voor de zuivering van afvalwater. Op bepaalde gebieden gaan wij naar mijn mening echter te ver. In de vorige vergaderperiode behandelden wij het verslag-Olsson over de stand van zaken betreffende de tenuitvoerlegging van de BSE-besluiten in de lidstaten. De conclusie was bedroevend en er was weinig om over te juichen. Er zijn teveel landen die sjoemelen en het systeem voor een efficiënte BSE-bestrijding is niet waterdicht. Er moet iets aan gedaan worden, want dat zijn wij onszelf en de landen die de besluiten wel naleven, schuldig. Ik kan de voorgestelde wijzigingen van de bepalingen over de post-mortem-goedkeuring van bloed niet aanvaarden, omdat ze naar mijn mening op geen enkele zakelijke grond gesteund zijn. Bovendien ontbreken berekeningen over de economische impact van deze voorschriften in de lidstaten en de regio's. Ik vrees namelijk dat ze hoge kosten voor de kleine ondernemingen, en vooral voor de kleine slager, met zich mee zullen brengen.

Müller, Emilia Franziska (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, ik ben heel blij met het initiatief van de Commissie om in heel Europa geldige voorschriften voor het gebruik van dierlijke bijproducten in te voeren. Het optimaal controleren en de traceerbaarheid van dierlijke bijproducten zijn belangrijke voorwaarden om de veiligheid van de consument beter te kunnen garanderen.
Ik steun met name de in de commissie goedgekeurde wijzigingen van het gemeenschappelijk standpunt inzake het gebruik van keukenafval als diervoeder. Het voeren van onbehandeld afval uit keukens en restaurants is vroeger genoemd als mogelijke veroorzaker van varkenspest en MKZ. Daarom moeten we er vooral voor zorgen dat dergelijk onbehandeld keukenafval en etensresten uit het grensoverschrijdende vervoer altijd worden verwijderd.
Het is zeker zinvol om keukenafval en etensresten onder strenge voorwaarden te verwerken, zodat de hele procedure volledig kan worden gecontroleerd. Daarbij moet het hoofddoel de maximale veiligheid van de consument zijn. We moeten strenge eisen stellen aan de verwerking, en wel vooral aan de sterilisatie en het doden van mogelijke kiemen. We moeten ook voor heel Europa regelingen uitwerken voor de traceerbaarheid en de controleerbaarheid. Zo kunnen we het risico reduceren dat dierziektes zoals MKZ en varkenspest worden overgedragen.
We moeten het systeem aanvullen door consequente controles bij de producenten, maar ook bij de boeren. Het is essentieel dat de boeren en de consumenten op de veiligheid van de producten kunnen vertrouwen. Een voorwaarde daarvoor is een goed controleerbaar systeem voor de voorwaardelijke toelating van etensresten als diervoeder. Daarom steun ik van harte het amendement van de Commissie milieubeheer.

Ferreira (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik sluit me graag aan bij mijn collega's die mevrouw Paulsen hebben gecomplimenteerd met haar werk en haar samenwerking.
Het doel van dit verslag, het is reeds gezegd, is om de gezondheidsvoorschriften vast te stellen waarmee de voedselveiligheid beter kan worden gewaarborgd. Een van de grondslagen van dit voorstel is om de recycling in de voedselketen te verbieden van bepaalde producten van dierlijke oorsprong, te weten kadavers van dieren en de bijproducten van afgekeurde dieren.
De tekst in de vorm zoals die bij de tweede lezing is voorgelegd aan het Parlement - en dan heb ik het over artikel 4 - stelt echter dat alle bij de behandeling van afvalwater in de slachthuizen en andere ruimten opgevangen dierlijk materiaal moet worden ingedeeld in categorie 1, en daar gaat de tekst een richting uit die ons zorgen baart.
Een dergelijke bepaling zou enorme problemen veroorzaken met opslag, inzameling en verwijdering, omdat het slib dat ontstaat bij de behandeling van afvalwater niet meer mag worden verspreid over de velden, maar moet worden verbrand, bovenop de miljoenen tonnen te verwijderen vlees- en beendermeel.
De kosten die deze nieuwe beperkingen met zich meebrengen zouden vele slachthuizen en uitsnijderijen in de hele Europese Unie ertoe dwingen tot stopzetting van hun activiteiten die steeds moeilijker zijn geworden na de verschillende crises die we hebben doorgemaakt.
Ik kan u zeggen dat de beroepsgroepen, de werknemers, de burgers en de lokale overheden die de wetenschappelijke rechtvaardiging van een dergelijke tekst niet begrijpen, moeilijk zouden kunnen begrijpen dat na alle inspanningen die ze hebben geleverd (vergroten van de hygiëne, uitvoeren van tests, slachten van veestapels), de Europese Unie nog meer inspanningen van hen verlangt die hun financiële draagkracht te boven gaan.
Het lijkt me dus van belang dit te verhelderen en deze specifieke behandeling te reserveren voor gespecificeerd risicomateriaal, waardoor een verhoogde voedselveiligheid kan worden gegarandeerd binnen de haalbaarheidsgrenzen van de industriële en ambachtelijke bedrijven in deze sector.
Wij moeten voorts onze onderzoeksprogramma's intensiveren om zo efficiënt mogelijke technieken te vinden voor de behandeling van geslachte en voor menselijke consumptie bestemde dieren en daarnaast onze andere strategieën inzake voedselveiligheid voortzetten: verhoogde traceerbaarheid, toezicht op de invoer uit derde landen, veilige veevoeders, want deze problemen moeten bovenal aan de bron worden aangepakt.

Graefe zu Baringdorf (Verts/ALE)
) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, de volksmond zegt dat de politiek een smerige zaak is. Is het dan nog smeriger wanneer we ons bezighouden met zulke onappetijtelijke onderwerpen als etensresten en slachtafval? Zou het niet consequenter zijn wanneer we ons er niet mee bezig houden en gewoon zeggen: verboden? Moeten we dan in zekere zin corrupt zijn of omgekocht als we voor redelijke oplossingen pleiten? Dat is de laatste tijd allemaal beweerd. Ik denk dat het niet waar is. Het Europees Parlement heeft moed bewezen. Ik zou mevrouw Paulsen mijn respect willen betuigen, omdat ze hier zo consequent aan heeft gewerkt. Ik wil haar bedanken voor de goede samenwerking. Als rapporteur voor advies van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling was het mijn taak om de belangen van de landbouw te behartigen. Dat is aardig gelukt. Ik wil ook u bedanken, mijnheer Byrne, voor de lange gesprekken en discussies die we hebben gehad. Ik denk dat het niet slecht was, en ook vruchtbaar. Bovendien was het ook nog best leuk!
Het gaat hier om hoogwaardige proteïnen, en die willen we voeren aan vleesetende dieren. We willen ze niet dwingen om vegetariër te worden, net zoals we aasetende vogels niet kunnen overtuigen dat ze maar beter geen aas eten, want dat zou hun dood betekenen. Daarom willen we voor etensresten een regeling die hoogwaardige producten weer terugbrengt in de kringloop. We kunnen niet ten koste van de mensen die honger leiden een regeling bedenken waardoor alles wat voor ons niet meer goed genoeg is, niet meer gebruikt of gewoon vernietigd wordt.
Voor etensresten wordt hier niets geregeld. De Commissie moet zelf een wetsvoorstel doen, dat we dan net zo consequent en nauwkeurig behandelen als het voorstel inzake diermeel. Ik begrijp het standpunt niet van diegenen die zeggen dat je diermeel als voeder kunt gebruiken, maar etensresten niet. Natuurlijk zijn er ook weer anderen die zeggen dat je etensresten als voeder kunt gebruiken, maar diermeel niet, dat bestaat allebei. Daarom heb ik indertijd mijn voorstel gedaan. Mevrouw Paulsen, uw compromisvoorstel is in orde. Ik zal morgen een mondeling amendement indienen om in mijn amendementen, die inhoudelijk op dezelfde lijn liggen, de termijnen aan te passen, het gaat om de tijd vóór de inwerkingtreding van deze verordening. Dan zijn ze volgens mij met elkaar compatibel en kunnen we voor deze verstandige oplossing stemmen. Ik hoop, mijnheer Byrne, dat we binnenkort uw initiatief te zien zullen krijgen. Dan gaan we weer in de strijd, en we zullen daar ook plezier in hebben. Politiek is geen smerige zaak, politiek bedrijf je met plezier!
Korhola (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, de aanbevelingen van collega Paulsen die vandaag worden behandeld, zijn een voortzetting van het belangrijke werk dat zij als rapporteur van het Parlement op zeer verdienstelijke wijze heeft verricht om de wetgeving inzake voedselveiligheid te moderniseren. In deze zittingsperiode heeft men adequaat en uitvoerig op de voedselcrises gereageerd. Ons gezamenlijke doel is het volledige herstel van het vertrouwen en de veiligheid van de consument. Ik sluit mij aan bij het zojuist door collega Pesälä genoemde standpunt inzake amendement 15.
De traditionele, op basis van het boerenverstand toegepaste methode om etensresten te gebruiken als veevoer is inmiddels helaas problematisch gebleken vanwege de gebrekkige behandeling van veevoer. Zodoende hebben ernstige dierziekten de mogelijkheid gekregen zich te verspreiden. Het Parlement eist nu dan ook dat de Commissie snel met een wetgevingsvoorstel komt waarin het gebruik van dierlijke etensresten als veevoer wordt verboden en de lidstaten worden verplicht de veilige vernietiging ervan aan te tonen. Als uitzondering zou men de fabricage van veevoer kunnen toestaan van etensresten die adequaat zijn gesteriliseerd in officieel goedgekeurde bedrijven.
Het Parlement kan beslist ook tevreden zijn over het functioneren van de medebeslissingsprocedure en de samenwerking met de Raad op het gebied van de voedselveiligheid. Het is dan ook betreurenswaardig dat het publiekelijk meest zichtbare deel van het werk ter verbetering van de voedselveiligheid, de oprichting van de Voedselveiligheidsautoriteit, in de Raad zo moeilijk ligt en dat de Autoriteit haar werk nu in een tijdelijke vestigingsplaats moet beginnen. Dat bemoeilijkt waarschijnlijk ook de aanwerving van geschikt personeel voor de Autoriteit. In dat verband moet de Raad met een snelle en goede besluitvorming komen en de consumenten aantonen dat het langetermijnwerk dat gedaan moet worden om veilig voedsel te kunnen garanderen belangrijker is dan het in de Raad nastreven van het nationaal belang op de korte termijn.

Klaß (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, dit verslag gaat weliswaar over dierlijke bijproducten die niet voor de menselijke consumptie bedoeld zijn, maar we mogen die niet uitsluitend als afval beschouwen.
De basis voor deze aparte behandeling is het voorstel van de Commissie om het materiaal in drie categorieën in te delen. Die moeten aantoonbaar apart worden behandeld, opgeslagen en verkocht. Het is heel duidelijk wat niet in de voedselketen thuishoort en dus apart moet worden gehouden en hoe het moet worden vernietigd. Daar zijn we het allemaal over eens: besmet en minderwaardig materiaal hoort niet thuis in de voedselketen. Daarentegen kunnen we echter belangrijke producten die voedingsstoffen bevatten behandelen en dan weer gebruiken. Voor die procédés gelden strenge regels. Eén voorbeeld is de zogenaamde spoeling. De Milieucommissie heeft daarover amendement 10 goedgekeurd inzake de omgang met etensresten. Dit voorstel voorziet ook in een bepaalde tijdsdruk. De richtlijn inzake de varkenspest treedt op 1 november in werking en bevat een algemeen verbod op het gebruik van etensresten als voeder. Daarom heb ik een vraag, mijnheer de commissaris. Zou ons compromisamendement 25 dit verbod opheffen? Er mag geen lacune in de wet ontstaan, want de bestaande installaties maken hygiënisch voeder waardoor varkenspest noch mond- en klauwzeer wordt overgedragen. Ik vond amendement 10 heel goed, daarom is het ook door de commissie goedgekeurd. Daarom heb ik een heel concrete vraag over dit compromisamendement. We moeten er vooral voor zorgen dat we een heel duidelijk standpunt innemen, zodat er geen verwarring ontstaat en we vermijden dat verschillende verordeningen hetzelfde twee keer regelen. Dat geldt voor de kleine en middelgrote slachthuizen. Daarom vraag ik uw steun voor amendement 2 op artikel 4.
Ik zou mevrouw Paulsen nogmaals van harte voor haar verslag willen bedanken. Het gaat over de veiligheid van de voedselketen, en dat heeft alles te maken met de gezondheid van de consument!

Keppelhoff-Wiechert (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, geen afvaltoerisme maar etensresten gebruiken als diervoeder, dat is mijn politieke credo. Wanneer krijgen we in de EU eens de feiten op tafel? In Duitsland worden etensresten volgens heel strenge voorschriften aan mestvarkens gevoerd. De bevolking heeft het volste vertrouwen in de verwerkingsinstallaties. Ongeveer een kwart van de bevolking van de EU woont in mijn land, meer dan in welke andere lidstaat dan ook. Daarom produceren we ook veel etensresten. Er is bij ons nooit een geval aangetoond van besmetting door in diervoeder verwerkte etensresten. Wat permitteren we ons eigenlijk met dit geplande verbod?
Intussen plaatsen we de varkens volgens mij boven de mens als het gaat om de voeding. Dat heeft de heer Graefe zu Baringdorf ook al gezegd, en ik vind het werkelijk pervers. Dagelijks sterven er overal ter wereld mensen van de honger, in de sloppenwijken zoeken de kinderen op de vuilnisbelten naar etensresten. Wat voor luxe permitteert Europa zich dan? U vindt het waarschijnlijk emotioneel wanneer ik dat vanavond hier zeg, maar ik hecht er echt veel waarde aan, mijnheer de commissaris, dat het gebruik van etensresten als diervoeder weer op een redelijke manier wordt behandeld. Het moet toch lukken om, ook met de hulp van de media, deze onderwerpen weer een beetje nuchter te bespreken?
Natuurlijk moeten deze producten goed worden gesteriliseerd. Slechts dan kunnen we garanderen dat de kiemen van MKZ en varkenspest worden gedood. Officieel erkende bedrijven kunnen dat ongetwijfeld optimaal garanderen. Namens alle sprekers voor mij - en ik zou niet willen herhalen wat al is gezegd - zou ik mevrouw Paulsen willen bedanken voor haar werk, maar ik hoop ook van harte dat er nu een bruikbare oplossing komt en dat we een regeling voor de lange termijn voorleggen waarmee de industrie, de verwerkende bedrijven en de landbouw dan uit de voeten kunnen.

Byrne
Mijnheer de Voorzitter, dit voorstel vormt de tweede belangrijke component in onze verdediging tegen BSE. De andere component is natuurlijk de verordening inzake overdraagbare spongiforme encefalopathieën, ofwel TSE's. Het is een buitengewoon belangrijk voorstel, dat van cruciaal belang is voor de veilige verwerking van de miljoenen tonnen dierlijke bijproducten die jaarlijks in de Unie worden geproduceerd. Het nog langer uitblijven van een evenwichtig, alomvattend wetgevingskader voor de behandeling van deze bijproducten is zeer gevaarlijk.
Laat ik allereerst mijn bijzondere waardering uitspreken voor uw rapporteur, mevrouw Paulsen, vanwege haar enorme inspanningen van de afgelopen maanden en de onvermoeibare ijver waarmee zij getracht heeft, met het oog op een spoedige tenuitvoerlegging van de voorgestelde verordening, snel een akkoord te bereiken met de Commissie en de Raad. Zeer veel van de voornaamste bepalingen van de onderhavige verordening zijn te danken aan haar persoonlijke inzet en vastberadenheid.
Ik ben uitermate bemoedigd door het feit dat de instellingen het alledrie eens zijn over drie fundamentele principes: de eis dat uitsluitend bijproducten van dieren die zijn goedgekeurd voor menselijke consumptie mogen worden gebruikt in voeder, cosmetica en geneesmiddelen, het verbod op hergebruik van materiaal binnen de diersoort en de noodzaak sommige bepalingen aan te scherpen zodat de controle op en de traceerbaarheid van dierlijke bijproducten verbeterd wordt.
Ik betreur het evenwel dat, ondanks de zeer grote vooruitgang die met betrekking tot het voorstel is geboekt, de vraag op welke wijze wij met keukenafval dienen om te gaan een belangrijke hindernis blijft vormen voor definitieve overeenstemming.
Het voederen met keukenafval brengt het enorme risico met zich mee dat ernstige dierziekten, zoals mond- en klauwzeer en klassieke varkenspest, worden overgedragen. De uitbraak van mond- en klauwzeer vorig jaar in het Verenigd Koninkrijk, bijvoorbeeld, die niet alleen aan de landbouwers, maar ook aan de rest van de gemeenschap gigantische schade heeft toegebracht, kan om gegronde redenen worden toegeschreven aan het gebruik van spoeling. Een ander voorbeeld is de uitbraak van klassieke varkenspest die in 1997 plaatsvond in Nederland. Deze werd eveneens veroorzaakt door het voederen van spoeling, namelijk in het naburige Duitsland.
Niemand wil dat dit nogmaals gebeurt. Gezien de enorme schade die de recente uitbraken van deze ziekten tot gevolg hadden, is het begrijpelijk dat de lidstaten aandringen op een zeer hoog beschermingsniveau. De Commissie sluit zich daarbij dan ook aan.
Ik ben mij er volkomen van bewust dat u betwijfelt of een algeheel verbod wel zin heeft, vooral in lidstaten waar strengere controlemaatregelen gelden. Ik besef echter evenzeer dat de lidstaten geenszins bereid zijn de risico's te nemen die het toestaan van spoeling als veevoeder met zich meebrengt. Zij hebben met de richtlijn inzake varkenspest reeds tot een verbod besloten, ondanks diverse gelegenheden om de noodzaak van een verbod te heroverwegen. Er zijn geen aanwijzingen dat dit standpunt zal worden herzien.
Het Parlement zal zich er ook bij moeten neerleggen dat elk voorstel voor het handhaven van spoeling in veevoeder tegenstrijdigheden bevat. Zo verlangt het Parlement volledige traceerbaarheid van ingrediënten in diervoeder en een verbod op wat beschreven kan worden als dierkannibalisme. Hoe is dit te rijmen met het toestaan van het gebruik van afval van restaurants en ziekenhuiskeukens als voeder voor varkens en pluimvee?
Evenzo kan de vraag gesteld worden hoe het Parlement de Commissie enerzijds kan verzoeken keukenafval uit te sluiten van de strikte controleregels van de verordening, omdat deze regels een probleem vormen voor de praktijk van het composteren, en anderzijds verlangen dat de Commissie een voorstel doet voor een nieuwe verordening over het op onschadelijke wijze verwijderen van keukenafval.
Aangezien dertien lidstaten op een verbod blijven aandringen en met het oog op een consistent beleid, blijft de Commissie zich verzetten tegen versoepeling van een algeheel verbod in deze richtlijn. Om die reden verwerpen wij de amendementen 1, 10 en 25.
Wij zijn ook om redenen van institutionele aard tegen deze amendementen. Het aandringen op een deadline en op een bepaalde inhoud van toekomstige voorstellen ondermijnt namelijk het initiatiefrecht van de Commissie. Bovendien is bestaande milieuwetgeving inzake biologisch afbreekbaar afval van toepassing op het verwijderen en hergebruiken van keukenafval en dat zal eveneens gelden voor toekomstige wetgeving op dit gebied.
De Commissie heeft, tenslotte, reeds officieel verklaard dat zij bereid is via een comitologieprocedure overgangsmaatregelen voor te stellen indien de situatie daarom vraagt. Dit geeft de betrokken sectoren de tijd zich aan te passen aan de nieuwe eisen in deze richtlijn. Ik verwijs eveneens naar artikel 32, dat op dit gebied wellicht meer duidelijkheid biedt.
Dan wil ik nu ingaan op de details. Wij kunnen de amendementen 3 en 5, waarin de eis wordt gesteld dat onverwerkt materiaal van categorie 1 en 2 gemerkt wordt, niet overnemen. Als deze amendementen zouden worden aangenomen, zou dit betekenen dat kadavers, inclusief die van huisdieren, en 1,2 miljard ton mest moeten worden gemerkt. U zult zich kunnen voorstellen dat de eurosceptische pers deze eis maar al te gretig zou aangrijpen om onze geloofwaardigheid te ondermijnen.
Wij kunnen amendement 9 evenmin aannemen, aangezien in de bijlage bij de verordening gedetailleerde en toereikende voorwaarden worden gesteld voor begeleidende documenten en het bijhouden van gegevens. Daarnaast kunnen deze voorwaarden zo nodig worden aangevuld via een comitologieprocedure.
De amendementen 22 en 23 over keukenafval en milieuwetgeving kunnen wij daarentegen wel aannemen, aangezien daarmee de doelstellingen van de verordening worden bereikt zonder dat afzonderlijke regelingen voor het inzamelen van keukenafval worden doorkruist. De amendementen 17 en 19 zijn daarom onnodig en wij steunen deze bijgevolg niet.
In de amendementen 22 en 23 wordt eveneens onderstreept dat categorie 1-keukenafval van internationale vervoermiddelen onderworpen dient te blijven aan de in artikel 7 genoemde controleregels. Deze amendementen verdienen derhalve de voorkeur boven de amendementen 7 en 8.
Amendement 18 kunnen wij niet aannemen, aangezien dit amendement beoogt huishoudelijk keukenafval uit te sluiten van de definitie van keukenafval, hetgeen niet in overeenstemming zou zijn met de bestaande EU-wetgeving aangaande klassieke varkenspest.
Ik kom nu aan een andere belangrijke kwestie, namelijk van slachthuizen afkomstig slib. Wij kunnen het eerste deel van amendement 2 niet accepteren, aangezien dat de werking van artikel 4 vrijwel tenietdoet: materiaal van afvalsystemen van alle slachthuizen en andere bedrijfsruimten waar gespecificeerd risicomateriaal wordt verwijderd wordt namelijk aan de reikwijdte van het artikel onttrokken. Ik wil u erop wijzen dat in de TSE-verordening geen regels op dit gebied worden gegeven. Even terzijde: naar aanleiding van de opmerkingen van de heer Goodwill kan ik u meedelen dat ik dr. Jackson over juist dit onderwerp geschreven heb. Ik heb een aantal afgevaardigden een kopie van de brief gestuurd en ik zal ervoor zorgdragen dat u eveneens een kopie krijgt. In deze brief wordt het standpunt inzake slib toegelicht en vindt u de verzekering waarom u eerder in uw interventie verzocht heeft.
Wij zouden in grote lijnen kunnen instemmen met het tweede gedeelte van amendement 2, waarin wordt getracht te verduidelijken dat dierlijk materiaal dat wordt opgevangen bij de behandeling van afvalwater uitsluitend als categorie 1-materiaal wordt beschouwd indien het gespecificeerd BSE-risicomateriaal bevat. Amendement 21, dat hetzelfde beoogt, maar duidelijker is, kunnen wij evenwel aannemen. Amendement 4, daarentegen, kunnen wij niet accepteren, aangezien dit in combinatie met amendement 2 of 21 overbodig en verwarrend zou zijn.
Wij kunnen amendement 14 niet steunen, aangezien dit voorziet in een overgangsperiode van drie jaar zonder dat daaraan voorwaarden worden verbonden waaraan gedurende deze periode moet worden voldaan. Nogmaals, de Commissie heeft reeds officieel verklaard bereid te zijn overgangsmaatregelen voor te stellen via een comitologieprocedure indien de situatie daarom vraagt.
Wij steunen amendement 24 dat ten doel heeft de gedeeltelijke buitenwerkingstelling van de voorschriften aangaande het voederen van bepaalde dieren met categorie 1-materiaal ook van toepassing te laten zijn op, bijvoorbeeld, specifieke, bedreigde en beschermde soorten gieren. Wij kunnen amendement 11 niet aannemen, aangezien voornoemde buitenwerkingstelling daarmee van toepassing zou worden op alle bedreigde of beschermde diersoorten.
Wij stemmen in met amendement 20, waarin de lidstaten verzocht wordt een verslag in te dienen over de tenuitvoerlegging van de verordening, maar niet met de verwijzing naar het opheffen van het verbod op vlees- en beendermeel. Daarin wordt reeds uitgebreid voorzien door de TSE-verordening. Evenzo onderschrijven wij, afhankelijk van enige redactionele wijzigingen, de strekking van amendement 13, dat hetzelfde beoogt als het eerste gedeelte van amendement 20.
Tot besluit accepteren wij de amendementen 6, 12, 15 en 16 op diverse artikelen en bijlagen, aangezien zij in overeenstemming zijn met de fundamentele doelstellingen van de verordening.
Ik wil tenslotte nog opmerken dat het Parlement geen verdere amendementen heeft ingediend op het tweede voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van de richtlijnen 90/425/EEG en 92/118/EEG van de Raad met betrekking tot de gezondheidsvoorschriften voor dierlijke bijproducten.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, commissaris.
Het gecombineerd debat is gesloten.
De stemming vindt woensdag om 12.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0459/2001), van mevrouw Sornosa Martínez, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, over de toepassing van richtlijn 91/271/EEG inzake de behandeling van stedelijk afvalwater (2000/2318(INI)).

Sornosa Martínez (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, het initiatiefverslag van het Europees Parlement over de toepassing van de richtlijn inzake afvalwater is in feite tot stand gekomen omdat wij, leden van de Commissie Milieubeheer, ons om deze richtlijn hebben Hussaini en hem met veel aandacht hebben gevolgd.
In het kader van dit verslag hebben wij geconstateerd dat de toepassing van deze richtlijn ernstige tekortkomingen vertoont, ondanks het feit dat hij al heel lang bestaat, al meer dan tien jaar, en ondanks het grote belang ervan voor de hele Europese waterwetgeving.
We weten dat het aantal lidstaten dat deze richtlijn niet heeft nageleefd heel groot is. In 1998 waren er veel steden van boven de 150.000 inwoners die de afvalwaterzuiveringskwestie nog niet hadden opgelost. Veel lidstaten hadden nog geen informatie verstrekt over de toestand in de kwetsbare gebieden. Op dit moment beschikken veel van de steden van boven de 15.000 inwoners evenmin nog over een dergelijke afvalwaterzuivering.
We weten dat de nalatigheid van de lidstaten - die deze noch andere richtlijnen inzake de waterzuivering hebben toegepast - al die tijd dermate ernstig is geweest dat zij, naar ik meen, meer dan 42 keer zijn aangeklaagd wegens het niet-naleven van 17 afvalwaterrichtlijnen.
De oorzaak daarvan is dat de lidstaten de informatie die de Commissie van hen had gevraagd, niet hebben verstrekt en de wetgeving die zij hadden moeten naleven - uiteraard - hebben overtreden. Bijgevolg hebben zij op geen enkel moment op alle punten aan de wetgeving voldaan, in 1993 niet, in 1998 niet, en zelfs in 2000 niet. Maar, mevrouw de commissaris, de Commissie meende dat uw optreden in het Europees Parlement evenmin adequaat is geweest, aangezien de informatie die u ons heeft gegeven onvoldoende was en, in sommige gevallen, onjuist.
Waar ik op doel is dat er bij dit verslag aanvankelijk een bijlage zat die we nadat de commissie twee keer bijeen was geweest moesten verwijderen omdat de gegevens die de Commissie ons had verstrekt onjuist waren. Wij menen dat het de Commissie in dit geval aan wilskracht heeft ontbroken om de gegevens bij de lidstaten op te vragen en naleving van de richtlijn te eisen.
Wat ik, mevrouw de commissaris, u wil zeggen is dat wat wij, de leden van de Commissie Milieubeheer, toen we het verzoek deden tot het opstellen van dit initiatiefverslag, in feite wilden was dat u ons als uw bondgenoot zou beschouwen, om het bindend karakter van deze richtlijn te versterken en de Commissie in staat te stellen krachtiger toe te zien op naleving door de lidstaten.
In dit verslag roepen wij u op de lidstaten op de vingers te tikken, inbreukprocedures tegen hen in gang te zetten en alle wettelijke instrumenten die u ter beschikking staan te blijven gebruiken, dit alles om te bereiken dat deze wetgeving wordt nageleefd. Verder roepen wij u natuurlijk op door te gaan met het informeren van het Europees Parlement, het opvragen van gegevens bij de lidstaten en het voorbereiden van seminars. Wij vragen u, kortom, alle maatregelen te treffen die nodig zijn om, met de juiste wil om tot genoemde wetgeving te komen en via de terbeschikkingstelling van zoveel mogelijke gegevens, te bereiken dat deze wetgeving wordt nageleefd.
Ik ben van mening, mevrouw de commissaris, dat momenteel het evenwicht zoek is tussen de enorme hoeveelheid wetgeving die ons ter beschikking staat, die wij hebben goedgekeurd en die wij nog steeds goedkeuren, en de voortdurende niet-naleving daarvan door de lidstaten. Dat dit gebeurt lezen we met eigen ogen in twee initiatiefverslagen - nitraten en habitat - van het Europees Parlement. Daarin hebben we kunnen vaststellen dat de lidstaten andere richtlijnen inzake milieubeheer ook niet naleven.
Ik ben van mening dat wij er als burgers recht op hebben dat de Verdragen zorgen voor bescherming van het milieu. In de Europese Unie kennen we al bepaalde beginselen (onder andere het preventiebeginsel en het voorzorgsbeginsel). Tevens zijn er de doelstellingen (de duurzame-ontwikkelingsstrategie) en de instrumenten (het zesde kaderprogramma, de wetgeving). De Europese Unie wordt wereldwijd zelfs gezien als toonaangevend in milieubescherming. Maar, mevrouw de commissaris, als dat allemaal in werkelijkheid alleen maar bij woorden blijft, alleen maar dode letter is, als de Commissie niet van de lidstaten eist dat al deze wetgeving wordt nageleefd, dan is het allemaal voor niets. U kunt ons beschouwen als uw bondgenoot bij het bereiken van naleving van deze wetgeving omdat we anders inboeten aan geloofwaardigheid. Ik geloof dat we daarom ook hier zijn, om de Commissie te ondersteunen en te vermijden dat we die geloofwaardigheid verliezen.

Schleicher (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dames en heren, de richtlijn inzake stedelijk afvalwater uit 1991 was bedoeld om te garanderen dat in alle grotere steden en gemeentes zuiveringsinstallaties zouden worden gebouwd en gebruikt. Dat kost veel geld en daarom waren er royale overgangstermijnen voorzien. Mevrouw Sornosa Martínez heeft al gezegd dat de lidstaten deze termijn niet hebben benut, maar dat ze het tegendeel hebben gedaan: ze hebben een vertragingstactiek gebruikt, en omdat er geen verslag over is uitgebracht kunnen we zelfs wel zeggen dat ze rookgordijnen optrekken. De Belgische metropool Brussel, die zich zo graag de hoofdstad van Europa noemt, geeft hier een heel slecht voorbeeld.
Het goede verslag van mevrouw Sornosa Martínez brengt de misstanden nietsontziend aan het licht. De verplichting tot het verstrekken van informatie is door de meeste lidstaten tot nu toe voor de eerste datum in 1998 niet nagekomen, en voor de tweede datum in 2000 hebben ze dat natuurlijk ook niet gedaan. Dat is op zich al erg genoeg. Veel erger is nog dat het water in de meeste lidstaten nog steeds door ongezuiverd stedelijk afvalwater wordt vervuild. We stellen nu allerlei eisen aan de Commissie, maar zij kan niets doen zolang we daarvoor geen basis leggen.
Uit de talloze rechtszaken en inbreukprocedures voor het Europees Hof van Justitie blijkt toch wel dat de Commissie haar plicht doet. Op het beklaagdenbankje zitten zonder twijfel de lidstaten, en daar moeten wij als afgevaardigden iets aan doen. De meeste lidstaten zijn absoluut tegen de eis om de Commissie meer directe plaatselijke controlebevoegdheden te geven voor milieuzaken, wat voor de landbouw al zo is. Wanneer we echter vaststellen dat de lidstaten ernstig tekortschieten bij de omzetting van de Europese wetgeving in het nationale recht, dan moeten we ook vragen: waarom?
Ik zou tenminste drie redenen willen noemen. Ten eerste kost dit veel geld, en daar heeft het Europees Parlement al meerdere malen op gewezen tijdens de behandeling van de richtlijn. Alleen al in de 15 lidstaten zullen waarschijnlijk tientallen miljarden moeten worden geïnvesteerd. In de kandidaat-landen gaan we op dit moment uit van kosten van ongeveer 30 miljard euro alleen al voor deze ene richtlijn.
De tweede reden is dat de lidstaten over veel richtlijnen verslagen moeten voorleggen, en dat is veel werk. Ik zou de Commissie willen vragen om zo snel mogelijk vast te stellen of dat niet ook een beetje eenvoudiger kan, bijvoorbeeld door te standaardiseren. Daar bestaan al voorbeelden voor, bijvoorbeeld in de verschillende richtlijnen inzake de bescherming van het water.
De derde reden is dat in de praktijk is gebleken dat de lidstaten bij de aanduiding van de kwetsbare gebieden heel verschillende methodes hebben gevolgd. Zou de Commissie de criteria voor de aanwijzing van deze gebieden niet wat nader moeten toelichten? Dat zou voor de lidstaten een steuntje in de rug zijn en zou bovendien de vergelijkbaarheid verhogen. Ik hoop dat ik daarop nog een antwoord krijg.

Jackson (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, kort samengevat is dit een zeer treurig verhaal. Dat is het al enige tijd en het is natuurlijk met name gênant voor Belgen of zelfs voor ieder die Brussel bezoekt. Brussel is immers een van de steden die deze richtlijn al het langst met voeten treedt.
Ik heb een aantal vragen aan de commissaris die zij nu dan wel op een later tijdstip kan beantwoorden. Ten eerste: vindt zij ook niet dat de stand van zaken met betrekking tot deze richtlijn aantoont dat wetgeving als deze vergezeld dient te gaan van een veel grondiger effectbeoordeling? Ik herinner mij dat toen de richtlijn inzake de behandeling van stedelijk afvalwater werd vastgesteld, de effectbeoordeling uiterst mager was en de waarschijnlijke kosten nooit daadwerkelijk berekend zijn. Ik heb begrepen dat tussen 1989 en 2005 in het Verenigd Koninkrijk zesentwintig miljard pond wordt besteed aan het moderniseren van het watersysteem om deze te laten voldoen aan de eisen van deze richtlijn. Dat bedrag was niet bekend toen de richtlijn werd aangenomen - noch in mijn land, noch in enig ander land. De vraag is dus: kunnen wij zorgen voor betere, meer doeltreffende effectbeoordelingen? Niet slechts kosten-batenanalyses waarin globale bedragen worden genoemd, maar effectbeoordelingen waarbij de nadelen van niets doen worden afgezet tegen de voordelen van wel iets doen.
Ten tweede zou ik de commissaris willen verzoeken zeer doortastend te zijn, aangezien het hier eigenlijk aankomt op de debatten van mevrouw Wallström met de Raad van Ministers. Ons probleem is niet alleen dat de Commissie geen effectbeoordelingen produceert, maar ook dat de lidstaten niet eerlijk aangeven in hoeverre zij in staat zijn de door hen ondertekende richtlijnen daadwerkelijk ten uitvoer te leggen. Wij hebben dringend behoefte aan een systeem waarin iedere lidstaat tijdens een bijeenkomst van de Raad gevraagd wordt of hij de wetgeving die zijn ministers op het punt staan te ondertekenen wel kan naleven. De nieuwe richtlijn betreffende verpakkingsafval zou daarvoor een uitstekend beginpunt zijn. Ongetwijfeld wil iedere lidstaat zijn minister naar Brussel sturen om in te stemmen met milieurichtlijnen; dat is nu juist het probleem. Zij stemmen met veel te veel in en zij doen veel te weinig - deze richtlijn inzake afvalwater is daar een voorbeeld van.
Ik feliciteer mevrouw Sornoza met haar uitmuntende verslag. Het heeft ons veel moeite gekost de informatie van de Commissie te krijgen, om de eenvoudige reden dat de Commissie de informatie niet tot haar beschikking had omdat de lidstaten die niet hadden verschaft.

Wallström
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik wil het Europees Parlement en met name rapporteur María Sornosa Martínez bedanken voor het werk dat zij en het Parlement hebben verricht in verband met deze resolutie.
Water is een van de gebieden waaraan ik als milieucommissaris de prioriteit geef. Ik ben bijzonder geïnteresseerd in dit onderwerp. Schoon afvalwater is een van de belangrijkste instrumenten om ons water en de gezondheid van de mensen te beschermen.
Ik heb de informatie doorgenomen over de uitvoering van de richtlijn door de lidstaten en deel veel standpunten die het Parlement in zijn resolutie naar voren brengt. De kwaliteit van het water in grote rivieren en veel meren is verbeterd, maar de meeste lidstaten hebben toch niet genoeg gedaan of hebben te laat actie ondernomen. Zij waren ook laat met het verstrekken van informatie over de uitvoering van de richtlijn, wat de evaluatiewerkzaamheden van de Commissie heeft vertraagd.
Wij van de Commissie hebben een aantal regulerende maatregelen gebruikt om ervoor te zorgen dat de richtlijn wordt uitgevoerd. Het gaat om traditionele regulerende maatregelen - zoals juridische maatregelen, waaronder nu ook boetevonnissen vallen - en financiële steun in het kader van de EU-fondsen. Momenteel hebben wij inbreukprocedures lopen tegen 15 lidstaten en er zullen meer procedures in gang worden gezet.
Het doel van de nieuwe regulerende maatregelen is het publiek bewuster maken en het uitwisselen van kennis en informatie. Een jaar geleden hebben wij een zogeheten name, fame and shame-seminar georganiseerd. Daarnaast heb ik uitgebreide rapporten over de uitvoering van de richtlijn opgevraagd. Dit is meer dan de Commissie volgens de wet verplicht is te doen. De rapporten moeten volgens ons op een begrijpelijke manier geschreven worden en toegankelijk zijn voor het publiek.
De Commissie heeft aan de meeste eisen in de resolutie reeds gehoor gegeven. Zoals juridische maatregelen om erop toe te zien dat de richtlijn wordt uitgevoerd, het openbaar maken van informatie over de uitvoering van de richtlijn door de lidstaten, jurisprudentie, de voorwaarde dat de eisen in de richtlijnen worden ingewilligd om financiële steun te krijgen, de ontwikkeling van een omvangrijk controle- en evaluatiesysteem dat gekoppeld is aan het Geographical Information System en tenslotte, maar zeker niet minder belangrijk, de samenwerking met en de steun aan de kandidaat-lidstaten.

De Voorzitter.
 Hartelijk dank, commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt woensdag om 12.00 uur plaats.

