Przyszłość wspólnego europejskiego systemu azylowego (debata) 
Przewodniczący
Następnym punktem posiedzenia jest debata nad sprawozdaniem sporządzonym przez pana posła Giusta Catanię w imieniu Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych w sprawie przyszłości wspólnego europejskiego systemu azylowego.
Giusto Catania
sprawozdawca. - (IT) Pani przewodnicząca, panie i panowie! W zeszłym roku na całym świecie wzrosła liczba uchodźców. Obecnie liczba ta wynosi w przybliżeniu 12 milionów. Jeśli uwzględnimy również osoby przesiedlone wewnętrznie, liczba ta wzrasta do ponad 26 milionów osób, które potrzebują tego samego rodzaju pomocy. Przyczyną takiego stanu rzeczy są nieustannie toczące się na świecie wojny; obecnie 4 miliony Irakijczyków to uchodźcy i osoby przesiedlone wewnętrznie; oczywiste jest, że istnienie tych uchodźców jest konsekwencją wojen, w których wywołaniu swój udział miały także nasze kraje.
Stworzenie wspólnego europejskiego systemu azylowego jest konieczne, ponieważ, zgodnie z prawem, mamy obowiązek zagwarantować, aby osoby te były przyjmowane w ten sam sposób w każdym państwie Unii Europejskiej. W obliczu faktu, że niektóre państwa członkowskie nie posiadają jeszcze prawa azylowego, staje się to jeszcze bardziej istotne. Z przykrością zauważam, że ujednolicenie procedur azylowych zostało odłożone na dwa lata, co oznacza, że zostanie wdrożone w 2012 roku. Musimy położyć kres niekorzystnym rozbieżnościom, jakie istnieją między politykami azylowymi poszczególnych państw członkowskich. Znajdujemy się obecnie w paradoksalnej sytuacji, w której odsetek uznawania kandydatur do statusu uchodźcy waha się w przypadku obywateli niektórych państw trzecich od około 0% do 90%, w zależności od tego, które państwo członkowskie otrzymuje prośbę.
Ujednolicenie standardów powinno zapewnić wyższy stopień ochrony w całej Unii, wystrzegając się przy tym równania do najniższego poziomu. Instytucja azylu jest jednym z podstawowych elementów demokracji i ochrony praw człowieka. Fakt, że w tej dziedzinie nastąpiło w ostatnich latach poważne pogorszenie, jako że potrzeby osób ubiegających się o azyl nie zawsze zostają uszanowane, a zasada niewydalania, ustanowiona w konwencjach międzynarodowych, nie zawsze jest przestrzegana, jest nie do przyjęcia. Unia Europejska powinna stworzyć na granicach zewnętrznych mechanizmy służące do identyfikacji osób ubiegających się o azyl i do zagwarantowania osobom uprawnionym do ochrony międzynarodowej wstępu na swoje terytorium, również w ramach przeprowadzania kontroli na granicach zewnętrznych. Z tego powodu uważamy za słuszne, aby dokonano przeglądu roli agencji Frontex, która często traktuje uchodźców tak, jakby byli nielegalnymi imigrantami.
Za pomocą przedmiotowego sprawozdania Parlament Europejski prosi agencję Frontex o dostarczenie szczegółowych danych na temat liczby osób ubiegających się o azyl, rozpoznanych jako takie podczas prowadzonych przez agencję operacji, oraz na temat losów osób zatrzymanych i odesłanych do kraju tranzytu lub pochodzenia. Musimy zagwarantować prawidłowe stosowanie międzynarodowych konwencji, jak również umów o współpracy z państwami trzecimi. Nie wolno zawierać umów z państwami, które nie podpisały konwencji genewskiej. Zakaz ten jest jednak ignorowany przez wiele państw członkowskich, w tym także przez Włochy, które podpisały porozumienie w sprawie zarządzania przepływami migracyjnymi z Libią, krajem, który nie ma zamiaru podpisać konwencji genewskiej dotyczącej uchodźców.
Jesteśmy bardzo zadowoleni (podkreślaliśmy to już wcześniej i mamy nadzieję, że będzie to widoczne w przedmiotowym sprawozdaniu) z faktu, że Trybunał Sprawiedliwości uchylił artykuły "dyrektywy w sprawie procedur” dotyczące tworzenia pojęcia "bezpiecznych krajów trzecich” i wspólnej listy bezpiecznych krajów trzecich. Naszym zdaniem nie istnieje coś takiego jak "bezpieczny kraj trzeci”; jest to błędne pojęcie, ponieważ każdy obywatel może być prześladowany nawet w krajach o wysokim standardzie demokratycznym.
Osoby ubiegające się o azyl to osoby znajdujące się w szczególnie trudnej sytuacji, które wymagają odpowiednich warunków przyjmowania. Państwa członkowskie nie mogą zatrzymywać osób jedynie z powodu ubiegania się przez nie o ochronę międzynarodową. Dlatego też opowiadam się za tym, aby osoby ubiegające się o azyl z zasady nie były zatrzymywane. Niestety, w wielu państwach członkowskich zatrzymywanie osób ubiegających się o azyl jest nadal powszechne z powodu nielegalnego przekraczania przez nie granic. Godne ubolewania jest to, i będzie to moja ostatnia uwaga, że nie ma innego sposobu na wjazd na teren Unii Europejskiej. Stanowi to paradoks: nawet osoby ubiegające się o azyl muszą podlegać mieszanym przepływom migracyjnym, aby dostać się do Unii Europejskiej. Azyl nie jest ustępstwem: azyl jest obowiązkiem państw i prawem osób uciekających przed wojną.
Jacques Barrot
wiceprzewodniczący Komisji. - (FR) Pani przewodnicząca, szanowni posłowie! Komisja w czerwcu przyjęła plan działania dotyczący azylu. Komisja zobowiązała się, że w latach 2008 - 2009 przedstawi konkretne wnioski mające na celu poprawę standardów ochrony i wprowadzenie większej solidarności między państwami członkowskimi, a także wzmocnienie praktycznej współpracy.
Wytyczyliśmy zasady, które powinny kierować działaniami Unii, podtrzymywać jej tradycje humanitaryzmu i ochrony, gwarantować prawdziwą równość traktowania na terytorium Unii, poprawiać efektywność systemu azylowego i promować solidarność na terenie Unii, a także między Unią a państwami trzecimi.
Cieszy mnie fakt, że Parlament w pełni podziela filozofię Komisji. Podziela także naszą ambicję zbudowania takiego europejskiego systemu azylowego, który zapewniałby większą ochronę, byłby bardziej wydajny i sprawiedliwy.
Fakt, że Parlament jest obecnie, wraz z Radą, współprawodawcą, pozwala mi mieć nadzieję, że negocjacje, które na pewno będą długie, zaowocują stworzeniem instrumentów najwyższej jakości, zgodnych z podstawowymi prawami.
Dzięki procedurze współdecyzji i głosowaniu kwalifikowaną większością głosów w Radzie, Unia może ujednolicić międzynarodowe standardy ochrony na wyższym szczeblu.
Dziękuję Parlamentowi za zdecydowane poparcie, jakiego udzielał wszystkim inicjatywom ogłoszonym przez Komisję w ramach jej planu działania.
Dziękuję państwu także za nadanie pierwszeństwa mojemu niedawnemu wnioskowi w sprawie stworzenia Europejskiego Urzędu Wsparcia ds. Polityki Azylowej. Wsparcie Parlamentu jest niezbędne, aby zapewnić powodzenie działania tego mechanizmu, co pozwoli nam na wzmocnienie praktycznej współpracy i podniesienie jakości systemów azylowych. Mam nadzieję, że te trzy instytucje szybko dojdą do porozumienia i urząd ten zostanie jak najszybciej otwarty.
Zwracam się do pana posła Catanii, któremu chciałbym podziękować za jego sprawozdanie. Panie pośle! Wyraził pan swój niepokój w pewnych kwestiach, w szczególności w sprawie warunków zatrzymywania osób ubiegających się o azyl, w kwestii praw osób ubiegających się o azyl w ramach procedur dublińskich, w sprawie wpływu przeprowadzania kontroli na granicach na dostęp do ochrony, a także w kwestii ciężaru związanego z obowiązkami, jakie wzięły na siebie niektóre państwa członkowskie przyjmując napływ osób ubiegających się o azyl. Chciałbym udzielić panu odpowiedzi.
W kwestii warunków zatrzymywania osób ubiegających się o azyl, Komisja zaproponowała w poprawkach do dyrektywy w sprawie warunków przyjmowania wprowadzenie bardziej przejrzystych zasad niż te obecnie obowiązujące, w szczególności zakazu, we wszystkich przypadkach, zatrzymywania osób małoletnich bez opieki. Określiliśmy także przypadki, w których możliwe jest zatrzymanie osób dorosłych, przy zagwarantowaniu takich praw jak prawo do skutecznego odwołania się czy prawo do uzyskania pomocy prawnej i regularnej kontroli sądowej w kwestii środków zatrzymania.
Ponadto, jak wynika z treści przyjętego 5 lutego sprawozdania pani poseł Roure w sprawie otwartych i bezpiecznych ośrodków dla uchodźców, Parlament zidentyfikował w ośrodkach dla uchodźców wiele problemów. Zaproponowane poprawki do dyrektywy w sprawie przyjmowania uchodźców powinny zapewnić rozwiązanie tych problemów.
Kierując się tymi samymi zasadami, zaproponowałem, aby w lepszy sposób zagwarantować prawa osób ubiegających się o azyl w ramach systemu dublińskiego. Musimy na przykład ułatwić łączenie się rodzin i łączenie dzieci z członkami ich rodzin oraz umocnić gwarancje proceduralne przysługujące osobom ubiegającym się o azyl zgodnie z systemem dublińskim.
Nawet najlepsze procedury azylowe są bezużyteczne, jeśli dostęp do nich nie został zagwarantowany. Zgadzam się z panem posłem Catanią w kwestii konieczności polepszenia współpracy z urzędnikami granicznymi, odpowiedniego ich szkolenia i uświadamiania w zagadnieniach azylowych. Wspomniane zostały mieszane przepływy migracyjne. Agencja Frontex musi być w stanie podjąć się prowadzenia szkoleń. Gdy tylko powstanie urząd wsparcia, przyczyni się on do realizacji tego zadania poprzez opracowanie podręczników dla urzędników granicznych. Musimy także lepiej zdefiniować zakres obowiązków w przypadku osób uratowanych na morzu. Gdzie powinny one zostać wysadzone na ląd? Gdzie, jeśli zajdzie taka potrzeba, mają ubiegać się o azyl? Obecnie wraz z państwami członkowskimi pracuję nad znalezieniem odpowiedzi na te pytania. Oczywiście należy być świadomym presji, pod jaką znajdują się systemy azylowe niektórych państw członkowskich. Zalecana jest większa solidarność, nie tylko w kwestiach finansowych, ale także w kwestii stworzonych przez Urząd zespołów ekspertów szybkiego reagowania.
Przyjrzymy się także możliwości dobrowolnego transferu uchodźców do państw członkowskich innych niż to, które zagwarantowało ochronę.
Pod koniec tego tygodnia wybieram się na Lampedusę i Maltę w celu przyjrzenia się praktycznym potrzebom i określenia, w jaki sposób Unia może zaoferować swoje wsparcie.
Pani przewodnicząca, szanowni posłowie! Pozwolę sobie skorzystać z okazji i podziękować za dodatkowe 10 milionów euro, które Parlament przeznaczył pod koniec 2008 roku na Europejski Fundusz na rzecz Uchodźców. To 10 milionów euro zostanie wykorzystane do przesiedlenia w 2009 roku w Unii większej ilości uchodźców. Chciałbym podkreślić rangę zobowiązania podjętego przez państwa członkowskie po wysłaniu misji do Jordanii i Syrii w kwestii przesiedlenia irackich uchodźców do państw członkowskich Unii Europejskiej.
Pracujemy, w tym także i ja, na wszystkich frontach nad poprawą jakości prawodawstwa, praktyczną współpracą i solidarnością pomiędzy państwami członkowskimi, a także pomiędzy Unią a państwami trzecimi.
Chciałbym szczerze podziękować Parlamentowi za jego wsparcie. Musimy dopilnować, aby Unia Europejska stała się prawdziwie zjednoczonym wspólnym obszarem ochrony. W istocie moim zamiarem jest włączenie tego punktu do programu sztokholmskiego.
Panie i panowie! Dziękuję bardzo. Dziękuję także panu posłowi Catanii i pani poseł Roure za wykonanie tak użytecznej pracy.
DanutBudreikaitė
sprawozdawczyni komisji opiniodawczej Komisji Rozwoju. - (LT) W ostatnich latach liczba uchodźców na świecie wzrosła do 16 milionów. W 2007 roku UE otrzymała ponad 200 000 wniosków o azyl. Zarówno uchodźcy ubiegający się o azyl, jak i niektóre państwa członkowskie stają w obliczu problemów i ciężarów, którym wspólny europejski system azylowy mógłby sprostać. Instytucje rządowe powinny stosować konkretne, przejrzyste i równe kryteria podczas rozpatrywania wniosków o azyl. Ważne jest, aby status uchodźcy był przyznawany na podstawie konkretnego przypadku, a nie ogólnej oceny, opartej na przykład na narodowości. Chciałabym także zwrócić uwagę na fakt, że plan Komisji Europejskiej w sprawie działania w dziedzinie azylu nie uwzględnia agencji Frontex, która odgrywa bardzo ważną rolę w kwestii ochrony uchodźców. Ponadto należy wspomnieć, że liczba osób ubiegających się o azyl jest bezpośrednio zależna od sytuacji politycznej, ekonomicznej i społecznej w krajach pochodzenia tych osób. Dlatego też wspólny europejski system azylowy powinien być ściśle powiązany z europejską polityką w zakresie współpracy na rzecz rozwoju i działalnością humanitarną, które mogą zmniejszyć liczbę osób ubiegających się o azyl, często będących imigrantami ekonomicznymi.
Carlos Coelho
Pani przewodnicząca, pani wiceprzewodnicząca Komisji, panie i panowie! Wnioski z Tampere przyczyniły się do ujednolicenia prawa azylowego w państwach członkowskich. Ujednolicenie to jednak nastąpiło poprzez równanie do najniższego poziomu, a istniejące procedury i praktyki nadal znacznie się od siebie różnią. Nadal nie mamy w całej UE równych warunków dostępu do ochrony, w związku z czym pojawiają się problemy takie jak wtórne przemieszczanie się osób ubiegających się o azyl i wielokrotne składanie wniosków.
W 2008 roku, jak podkreślił to już sprawozdawca, liczba uchodźców wzrosła do ponad 12 milionów. Dlatego też musimy jak najszybciej rozpocząć drugą fazę działania wspólnego europejskiego systemu azylowego. Jednolity poziom ochrony w całej UE można uzyskać jedynie za pomocą ustanowienia jednolitej procedury azylowej, ze względu na wydajność, szybkość, jakość i sprawiedliwość w podejmowaniu decyzji, wraz z jednolitymi standardami pozwalającymi ustalić, kogo uznaje się za uchodźcę bądź za osobę potrzebującą ochrony międzynarodowej. Tylko w ten sposób osoby ubiegające się o azyl będą równo traktowane bez względu na to, w którym państwie członkowskim składają wniosek o azyl.
W związku z tym cieszę się z przedstawienia planu działania w sprawie azylu, do którego powstania przyczyniły się różne organy publiczne i który określa drogę, jaką mamy podążać w nadchodzących latach, z zamiarem rozwijania wspólnego europejskiego systemu azylowego. Popieram proponowane poprawki do dyrektywy o warunkach przyjmowania, do dyrektywy dotyczącej kwalifikacji oraz do dyrektywy w sprawie procedur azylowych, mające na celu wyjaśnienie kryteriów pozwalających osobom ubiegającym się o azyl na zakwalifikowanie się do przyznania im ochrony międzynarodowej. Jestem zadowolony z faktu, że pan komisarz Barrot podkreślił potrzebę zapewnienia spójności z innymi strategiami mającymi wpływ na ochronę międzynarodową; mam nadzieję, że to samo spójne podejście zostanie zastosowane także w innych wspólnych obszarach.
Na koniec chciałbym pogratulować sprawozdawcy, panu posłowi Giuscie Catanii, jego pracy, która zostanie poparta przez Grupę Europejskiej Partii Ludowej (Chrześcijańskich Demokratów) i Europejskich Demokratów.
Martine Roure
w imieniu grupy PSE. - (FR) Pani przewodnicząca! Chciałabym pogratulować naszemu sprawozdawcy tego znakomitego sprawozdania, które słusznie ujawnia brak równowagi charakterystyczny dla obecnego prawa azylowego w Europie oraz przedstawia szereg propozycji, które pozwolą nam posunąć się naprzód we właściwym kierunku.
Musimy położyć kres istniejącym niedopuszczalnym różnicom pomiędzy państwami członkowskimi. Rzeczywiście, odpowiedź, jaką uzyska osoba ubiegająca się o azyl zależy od kraju, w którym złoży wniosek.
Żądamy także znacznej poprawy warunków, w jakich przebywają osoby ubiegające się o azyl. Wymaga to zwłaszcza potwierdzenia zasady, zgodnie z którą osoby ubiegające się o azyl nie mogą być przetrzymywane, szczególnie osoby znajdujących się w trudnej sytuacji, kobiety, dzieci i ofiary tortur. Wymaga to także zagwarantowania minimum dostępu do zakwaterowania, zatrudnienia, opieki zdrowotnej, edukacji, innymi słowy - podstawowych praw zabezpieczających godność osoby.
Na koniec chciałabym powiedzieć, że istotne jest dla nas zreformowanie systemu Dublin II. Nasza inspekcja w ośrodkach zatrzymań wykazała przede wszystkim - jak powiedziała pani przewodnicząca Rothe - szkody powstałe w związku z nieodpowiednimi działaniami, które dodatkowo obciążają w niedopuszczalny sposób kraje bezpośrednio dotknięte napływem migrantów do drzwi Europy.
Zanim osiągniemy wspólną politykę azylową, musimy jeszcze przejść długą drogę. Nie wolno nam mieć żadnych złudzeń, ale nowy wniosek Komisji, do którego możemy, jak sądzę, wnieść użyteczny wkład, pozwoli nam stworzyć podstawy struktury, która, choć dziś może być wątła, stanie się w przyszłości naprawdę solidna.
Szczerze dziękuję panu komisarzowi Jacques'owi Barrotowi za wytrwałość, jaką wykazał się w tej sprawie, ponieważ właśnie ogromnej wytrwałości nam potrzeba. Panie komisarzu! Mam nadzieję, że będzie pan miał czas, aby wprowadzić ten plan w życie, ponieważ jest to naszym obowiązkiem i moralnym imperatywem wobec bronionych w Unii Europejskiej wartości.
Sarah Ludford
w imieniu grupy ALDE. - Pani przewodnicząca! Popieram sprawozdanie sprawozdawcy i pracę Komisji. Nie ma usprawiedliwienia dla złego sposobu zarządzania uchodźcami w UE, ponieważ biorąc pod uwagę standardy z przeszłości, liczba osób ubiegających się o azyl wcale nie jest wysoka. Brak wspólnych praktyk, różne źródła informacji dotyczących kraju pochodzenia i fakt, że unijne przepisy nie są prawidłowo wdrażane oznaczają, że nie wszyscy mają wyrównane szanse. Jest to przyczyną ciągłego rozglądania się wnioskodawców, niczym w sklepie, i przekazywania sobie wnioskodawców przez państwa.
Kolejnym elementem powodującym nierówny dostęp do ochrony jest deportowanie przez niektóre państwa członkowskie osób, zanim jeszcze ich sytuacja zostanie oceniona, a nawet przekupywanie państw trzecich w celu zatrzymania napływu uchodźców.
Wiele osób napływających w ramach mieszanych przepływów migracyjnych to imigranci ekonomiczni, co nie oznacza, że są oni przestępcami. Jednak nawet jeśli niewielu z nich to uchodźcy, i tak powinni oni zostać odpowiednio zidentyfikowani. Jak powiedział pan poseł Catania, w zarządzaniu granicami należy uwzględnić ochronę praw człowieka, zwłaszcza w mandacie agencji Frontex. Nikt nie powinien być zatrzymywany tylko dlatego, że ubiega się o azyl.
Poza jednolitą wspólną procedurą i zasięgiem ochrony, istnieje potrzeba wprowadzenia praktycznej współpracy, wsparcia i solidarności, w tym także poprzez Europejski Urząd Wsparcia ds. Polityki Azylowej, który zapewni wspólne źródła informacji krajowej. Lepsza jakość i bardziej trafne pierwsze decyzje pozwoliłyby na zaoszczędzenie pieniędzy, dzięki mniejszej ilości kosztownych apelacji.
Ważne jest zobowiązanie państw UE do udzielenia zezwolenia na pracę osobom ubiegającym się o azyl po sześciu miesiącach, jeśli ich wniosek nie został rozpatrzony: pozwoliłoby to im na zachowanie godności oraz płacenie podatków. Jestem bardzo zawiedziona tym, że Wielka Brytania zdecydowała się wycofać z poprawionej dyrektywy w sprawie warunków przyjmowania, bowiem uniemożliwiłoby to automatyczne zatrzymywanie jedynie na podstawie złożenia wniosku o azyl, położyłoby kres brytyjskiemu szybkiemu zatrzymywaniu i wymusiłoby prawo do pracy po sześciu miesiącach. Według mnie godne pożałowania jest to, że mój własny kraj uważa te warunki za zbyt uciążliwe.
Jan Tadeusz Masiel
w imieniu grupy UEN. - (PL) Pani przewodnicząca! Wielkie dzięki raz jeszcze dla prezydencji francuskiej, która poczyniła duży krok naprzód w kwestii azylu, doprowadzając do przyjęcia przez Radę Europejską w październiku minionego roku Europejskiego paktu na rzecz migracji i azylu. To prawda, że Unia Europejska potrzebuje wspólnej polityki azylowej i wypracowania postawy solidarności w przyjmowaniu uchodźców. Należy się pomoc tym krajom Unii, które są szczególnie wyeksponowane na napływ kandydatów do azylu. Kwestia azylu jest bardzo delikatna. Ciężko jest osądzić, kto na prawdę potrzebuje opieki, a kto ucieka przed nędzą we własnym kraju i chociaż ci ostatni również zasługują na pomoc, nie możemy przyjąć wszystkich. Podsumowując, nasze procedury unijne powinny być wspólne, przejrzyste i szybkie.
Hélène Goudin
w imieniu grupy IND/DEM. - (SV) Pani przewodnicząca! W miarę upływu lat budowa "europejskiej fortecy” postępuje coraz szybciej. Takie działanie jest godne ubolewania, szczególnie dlatego, że wspólna polityka azylowa najprawdopodobniej pociągnie za sobą stworzenie ostrzejszej i bardziej restrykcyjnej polityki, w której najbardziej stratne będą osoby potrzebujące ochrony. Delikatnie mówiąc, taki rozwój wypadków jest co najmniej niepokojący.
Celem sprawozdania jest wprowadzenie wspólnych standardów określających, kiedy dana osoba może zostać uznana za uchodźcę. Zadaję sobie pytanie: "Dlaczego?” Mamy już międzynarodowe konwencje, które dokładnie to określają. Nie powinniśmy starać się tworzyć nowych standardów europejskich, które najprawdopodobniej będą bardziej restrykcyjne niż, na przykład, konwencja genewska.
Prawie każdego tygodnia słychać przerażające doniesienia z obozów dla uchodźców w południowej Europie. Ci, którzy tam się znajdują, żyją w strasznych warunkach, co jest całkowicie ignorowane przez władze. Problemu nie stanowią osoby przetrzymywane w tych obozach, lecz nieprzestrzeganie praw człowieka, pomimo tego, że wszystkie państwa członkowskie, przynajmniej teoretycznie, spełniają kryteria kopenhaskie. Tę właśnie sprawę powinniśmy omawiać w Parlamencie. Dostęp do terytorium danego państwa powinien być kwestią, o której decyduje państwo, jednak należy przy tym przestrzegać międzynarodowych konwencji i umów.
Marian-Jean Marinescu
(RO) Między wspólnym europejskim systemem azylowym a prawnymi instrumentami dotyczącymi międzynarodowej ochrony brakuje obecnie spójności.
W wyniku znacznych rozbieżności w procesie decyzyjnym stosowanym przez 27 państw członkowskich do rozpatrywania wniosków azylowych, odsetek uznawania kandydatur do statusu uchodźcy waha się od 0% do około 90% w obrębie państw członkowskich. Ponadto kryteria systemu dublińskiego nieproporcjonalnie obciążają państwa członkowskie położone na granicach zewnętrznych Unii Europejskiej, ponieważ są one odpowiedzialne za rozpatrywanie wniosków o azyl jako kraje pierwszego przekroczenia granicy.
Nadal istnieją zjawiska takie jak wtórne przemieszczanie się z jednego państwa członkowskiego do drugiego i wielokrotne składanie wniosków. Jednym z najpilniejszych zadań polityki azylowej UE jest wymiana analiz, doświadczeń i informacji pomiędzy państwami członkowskimi. Należy także znaleźć wykonalne rozwiązania w zakresie rozwijania współpracy pomiędzy władzami administracyjnymi odpowiedzialnymi za rozpatrywanie wniosków o azyl.
Jednakże najtrudniejszym problemem do rozwiązania pozostaje komunikacja pomiędzy państwami członkowskimi w sprawie różnego traktowania osób składających wnioski o ochronę międzynarodową w zależności od kraju pochodzenia. Mam nadzieję, że rozporządzenie w sprawie utworzenia Europejskiego Urzędu Wsparcia ds. Polityki Azylowej, zaproponowane przez Komisję trzy tygodnie temu, pomoże częściowo rozwiązać obecne problemy.
Już teraz wzywam przyszły zarząd tego europejskiego urzędu, aby nie ignorował współpracy z Europejską Agencją Zarządzania Współpracą Operacyjną na Granicach Zewnętrznych, z Europejską Siecią Migracyjną i z właściwymi organami w państwach członkowskich i krajach trzecich zaangażowanych w działania migracyjne i azylowe. Współpraca ta ułatwi koordynację działań państw członkowskich i wykorzystanie ich wiedzy i doświadczenia w kwestiach azylowych, a także pozwoli uniknąć dublowania wysiłków.
Inger Segelström
(SV) Pani przewodnicząca, panie komisarzu Barrot! Chciałabym rozpocząć od podziękowania panu posłowi Catanii za jego sprawozdanie. W pełni podzielam jego ubolewanie nad faktem, że wejście tej polityki w życie zostało przełożone na 2012 rok. Chciałabym poruszyć trzy kwestie, mianowicie praw dzieci, szans i wsparcia dla kobiet będących ofiarami handlu ludźmi, i, wreszcie, lepszego przygotowania się na wypadek nagłego kryzysu na świecie.
Uważam, że Parlament postępuje słusznie zwracając uwagę na to, że dzieci i nieletni powinni otrzymywać specjalne wsparcie. Niemniej jednak nadal niepokoi mnie fakt, że dzieci mogą zostać aresztowane. Uważam to za niedopuszczalne.
Wczoraj obchodziliśmy Międzynarodowy Dzień Kobiet. W czasie trwającej obecnie kadencji Parlamentu jestem zaangażowana w kwestię traktowania przez różne kraje kobiet i dzieci będących ofiarami handlu ludźmi. Zajęłam się mianowicie pytaniem, czy mają one prawo pozostać w UE lub otrzymać pomoc w powrocie do domu. Kiedy w Szwecji u władzy byli Socjaldemokraci nie ulegało wątpliwości, że kobiety pokrzywdzone w Szwecji - bez względu na to, czy było to wynikiem handlu ludźmi, małżeństwa czy też przemocy - miały prawo tam pozostać. Obecnie kobieta może uzyskać pozwolenie na pozostanie jedynie w przypadku, gdy będzie współpracowała z policją i prokuraturą. Dla jakich innych przestępstw, poza handlem ludźmi, współpraca jest warunkiem uzyskania azylu? Uważam to za dyskryminację kobiet i dzieci i chciałabym dziś, bezpośrednio po Dniu Kobiet, zwrócić uwagę na tę kwestię.
Trzecia kwestia dotyczy sposobu przyjmowania osób ubiegających się o azyl przez poszczególne kraje oraz tego, które kraje są wybierane. Mój kraj, Szwecja, należy do tych krajów, które przyjęły najwięcej uchodźców z Iraku. W porównaniu ze Stanami Zjednoczonymi i Kanadą, jak również z większością państwa UE, jest to ogromna liczba. Mam nadzieję, że nowy system azylowy w UE będzie lepiej przygotowany do przyjęcia wspólnej odpowiedzialności, gdy coś się wydarzy na świecie, lub, jak w przypadku Iraku, kiedy jakieś państwo zostanie zaatakowane. Nie powinna mieć miejsca sytuacja, w której oparty na solidarności system UE funkcjonuje jedynie, kiedy panuje pokój - musi on także funkcjonować w czasach kryzysu i konfliktu.
Gerard Batten
Pani przewodnicząca! Liczba osób ubiegających się o azyl i status uchodźcy niepokojąco wzrasta. Jak stwierdzono w sprawozdaniu, obecnie na świecie jest około 12 milionów uchodźców i około 26 milionów osób przesiedlonych wewnętrznie. Nie ma w tym nic dziwnego, skoro niektóre kraje w Afryce i Azji popadają coraz głębiej w polityczny chaos, a świat zanurza się w finansowy i gospodarczy kryzys o nieznanej jeszcze głębokości.
Możemy być pewni, że w nadchodzących miesiącach i latach pojawi się więcej uchodźców i osób ubiegających się o azyl. Nikt nie jest zaskoczony faktem, że rozwiązaniem zaproponowanym przez Parlament Europejski jest ujednolicenie krajowych systemów azylowych. W sprawozdaniu zaproponowano stworzenie wspólnego europejskiego systemu azylowego i wspólnego urzędu wsparcia ds. polityki azylowej, a także jednakowych standardów przydzielania statusu uchodźcy i azylu. W sprawozdaniu zaproponowano również, aby władze krajowe nie mogły zatrzymywać osób ubiegających się o azyl jedynie dlatego, że złożyli oni wnioski o azyl, a także aby uchodźcy mogli występować z wnioskiem o przeniesienie z jednego kraju europejskiego do innego. W sprawozdaniu zaproponowano, aby w przypadku zatrzymania osoby ubiegającej się o azyl, mogła mieć ona prawo do odwołania przed sądem krajowym.
Wszystko to stanie się przyczyną chaosu i impasu w krajowych systemach azylowych. Wiele, a może nawet większość osób ubiegających się o azyl i status uchodźcy w krajach europejskich z dala od domu to, oczywiście, imigranci ekonomiczni poszukujący lepszego życia. Któż może ich winić? Jednak im bardziej ułatwimy im przyjazd do Europy, tym więcej ich przyjedzie.
Zaproponowane tutaj wspólne systemy wręcz utrudnią państwom członkowskim ochronę własnych granic i ułatwią ich przekroczenie ogromnym liczbom imigrantów ekonomicznych. Zamiast narzuconego przez Unię Europejską rozluźnienia kontroli, Wielka Brytania potrzebuje wręcz bardziej restrykcyjnych zasad kontroli.
Simon Busuttil
(MT) Sprawozdawca miał rację twierdząc, że wspólna polityka azylowa musi zostać zbudowana na kanwie zasady solidarności. Naszej polityce azylowej brak właśnie solidarności, co komisarz Barrot osobiście dostrzeże nieco później w tym tygodniu podczas wizyty w moim kraju, na Malcie, jak i na wyspie Lampedusa. Panie komisarzu! Odkryje pan, że solidarność, której pan szuka, jest nieosiągalna. Solidarność została wprowadzona po raz pierwszy w pakcie na rzecz imigracji i azylu w październiku zeszłego roku. Została on wprowadzona w ramach klauzuli o podziale zadań, w której skupiono uwagę na rozłożeniu ciężaru pomiędzy państwami. Wprowadzenie jej było dobrym posunięciem. Klauzula ta jest stosowana dobrowolnie i pozwala ona imigrantom przyjeżdżającym w celu ubiegania się o azyl do jednego kraju na przeniesienie do innego kraju Unii Europejskiej. Parlament nawet przeznaczył 5 milionów euro w tegorocznym budżecie Unii Europejskiej na ułatwienie wdrożenia tej klauzuli. Do tej pory nie widzieliśmy jednak zastosowania jej w praktyce, z wyjątkiem przypadku Francji, która zaoferowała się przyjąć od Malty 80 osób ubiegających się o azyl. Jest to ważny gest, jednak, co godne ubolewania, inne państwa europejskie nie postąpiły podobnie. Dlatego też moje pytanie do pana komisarza brzmi: jakie działania podejmuje Komisja w celu zagwarantowania stosowania mechanizmu podziału zadań? Co robi Komisja w celu zapewnienia, aby więcej państw zademonstrowało solidarność i przyjęło imigrantów z kraju, który dźwiga nieproporcjonalnie duże brzemię? Czy Komisja ma zamiar przygotować europejski program przenoszenia ubiegających się o azyl pomiędzy krajami i jak ma zamiar wykorzystać i zastosować tę klauzulę?
Daciana Octavia Sârbu
(RO) W obecnej sytuacji, kiedy to liczba uchodźców na całym świecie uległa zwiększeniu, a Unia Europejska przyjmuje ponad połowę osób ubiegających się o azyl, ustanowienie wspólnego europejskiego systemu azylowego musi stać się priorytetem.
W związku z tym z zadowoleniem przyjmuję wniosek dotyczący stworzenia Europejskiego Urzędu Wsparcia ds. Polityki Azylowej, który miałby za zadanie koordynować polityki różnych państw w celu uniknięcia nałożenia nieproporcjonalnego ciężaru zadań na pewne państwa członkowskie. Uważam, że urząd ten powinien powstać w celu pełnienia istotnej funkcji na wypadek kryzysu i w celu odpowiedniego oceniania wniosków azylowych.
Uważam, że Unia Europejska powinna udzielić wsparcia nowym państwom członkowskim, mianowicie Rumunii i Bułgarii, poprzez efektywne mechanizmy solidarności, mając na celu zagwarantowanie odpowiednich warunków przyjęcia osób ubiegających się o azyl. Nie wolno nam jednak zapominać, że poprzez skupienie większej uwagi na współpracy z krajami trzecimi w celu zapobiegania kryzysom musimy na szczeblu europejskim być proaktywni, a nie reaktywni.
Alin Lucian Antochi
(RO) Każdego roku państwa członkowskie Unii Europejskiej goszczą miliony ludzi uciekających przed prześladowaniami i konfliktami w kraju ich pochodzenia. Jednakże, uznawanie kandydatur do statusu uchodźcy na szczeblu krajowym waha się w przypadku państw członkowskich między 0 a 90%. Ponadto system dubliński, który przewiduje proces ponownego przyjmowania uchodźców do pierwszego kraju tranzytu, stwarza pomiędzy tymi krajami a krajami zlokalizowanymi centralnie różnice w zakresie koordynowania polityki azylowej i działań podejmowanych na rzecz uchodźców.
Jak wspomnieli już moi przedmówcy, wspólny europejski system azylowy musi pozwalać państwom członkowskim na zapewnienie wyższego poziomu ochrony uchodźcom, od momentu przyjęcia ich aż do chwili, kiedy zostaną oni w pełni zintegrowani z lokalną społecznością. Ma się to odbywać poprzez ustanowienie wspólnej procedury azylowej, która wyznaczy przejrzyste, rozsądne i jednolite warunki, które władze mogłyby stosować do rozpatrywania wniosków o azyl.
Należy zwrócić szczególną uwagę na solidarność pomiędzy państwami członkowskimi, w celu koordynowania dużych przepływów osób ubiegających się o azyl w niektórych krajach, zarówno poprzez zapewnianie pomocy finansowej, jak i przyjmowanie mechanizmów przesiedleń i przemieszczeń wewnętrznych, pozwalających uchodźcom na równomierne rozprzestrzenienie się na terenie Unii Europejskiej.
Katrin Saks
(ET) Chociaż reprezentuję Estonię - kraj, który jest zauważalny z powodu małej liczby przyjeżdżających do niego uchodźców, chciałabym podziękować sprawozdawcy i zwrócić uwagę na ogromne znaczenie tego tematu.
Jeszcze do niedawna w Estonii status uchodźcy przyznawany był jedynie kilku osobom rocznie; jesteśmy jednak małym krajem, i chociaż mamy atrakcje turystyczne, życie codzienne jest tu trudne. Uznajemy potrzebę solidarności, ale uważam, że ci, którzy i tak już cierpieli w życiu, nie powinni być karani po raz kolejny trudnym klimatem, chyba że sami tak zdecydują.
Tak więc w celu poprawienia sytuacji krajów otrzymujących zbyt dużą liczbę osób ubiegających się o azyl rozsądnie byłoby rozmawiać o podziale obowiązków, a nie ludzi. Zdecydowanie warto popierać ujednolicanie standardów. Jeśli mamy wspólne granice, logiczne jest, że osoby ubiegające się o azyl powinny być traktowane jednakowo w całej Unii Europejskiej.
Zuzana Roithová
- (CS) Pani przewodnicząca! W zupełności nie zgadzam się z kampanią eurosceptyków przeciwko wspólnej polityce migracyjnej i azylowej zagwarantowanej w traktacie lizbońskim. W celu zwalczania imigracji ekonomicznej niezgodnej z prawem musimy działać wspólnie i bardziej zdecydowanie, zapewniając jednocześnie osobom ubiegającym się o azyl bardziej godne warunki. Martwi mnie fakt, że dzieci uchodźców w europejskich obozach całymi miesiącami nie mają dostępu do edukacji czy koniecznej opieki zdrowotnej. Niedopuszczalne jest, aby w obszarze Schengen niektóre państwa uznawały status uchodźcy, a inne nie. Fakt, że agencja Frontex nie monitoruje liczb i krajów pochodzenia wnioskodawców ubiegających się o ochronę międzynarodową, jest naprawdę godny ubolewania. Tak, potrzebna nam jest jednolita procedura azylowa, a ze względu na solidarność powinniśmy pomóc krajom buforowym. Aby zapobiegać migracji, musimy jednak także połączyć politykę azylową z polityką rozwojową.
Jacques Barrot
wiceprzewodniczący Komisji. -? (FR) Pani przewodnicząca! Będę starał się mówić krótko i zwięźle, chociaż uważnie słuchałem wszystkich wypowiedzi i dziękuję Parlamentowi Europejskiemu za okazanie prawdziwego poparcia dla wysiłków mających na celu nadanie polityce azylowej pełnego zasięgu, który jest potrzebny wszystkim prześladowanym osobom na świecie. Takie postępowanie jest naszym obowiązkiem, i, jak określiła to pani poseł Martine Roure, moralnym imperatywem.
Chciałbym udzielić pewnych wyjaśnień. Po pierwsze, niektórzy z państwa, w szczególności pan poseł Catania, wspomnieli agencję Frontex. Muszę państwu powiedzieć, że Frontex ma obecnie urzędnika łącznikowego w biurze Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców. Jest to ze strony agencji Frontex próba pełnego zrozumienia problemów dotykających osób ubiegających się o azyl; Komisja zaproponowała zasady mające na celu poprawienie określenia obowiązków agencji Frontex w operacjach morskich. Obecnie omawiamy tę ważną kwestię z państwami członkowskimi.
Chciałbym powrócić do wyrażonej przez wielu z państwa prośby o solidarność. Mam na myśli zwłaszcza pana posła Busuttila, który wspomniał o ciężkiej sytuacji, w jakiej znajduje się pod tym względem Malta. Prawdą jest, że w planie działania w dziedzinie azylu Komisja zaproponowała zastanowienie się nad opcjami, jakie mogłyby wynikać z rozmieszczania osób ubiegających się o azyl pośród państw członkowskich na zasadzie dobrowolności.
Dyskusja z państwami członkowskimi została zapoczątkowana jesienią poprzez nieoficjalny dokument przedstawiający kilka opcji wdrażania zasady solidarności w obszarze azylu. Muszę przyznać, że uzyskanie od większości państw członkowskich zgody w kwestii mechanizmu podziału między nimi liczby uchodźców nie jest sprawą łatwą. Rozpoczynamy jednak ocenę wpływu i możliwości tego typu podziału na szczeblu Unii.
Chciałbym także powiedzieć, że jesteśmy gotowi sfinansować projekty związane z podziałem i relokacją w ramach programu Europejskiego Funduszu na rzecz Uchodźców. Będę miał możliwość powtórzyć to w państwach członkowskich, które będę odwiedzał. Będą to te kraje, które są atrakcyjne dla osób ubiegających się o azyl.
Podsumowując, uważam, że jesteśmy na początku długiego procesu, który jest niezbędny dla kultywowania w Europie jej wartości i tożsamości jako regionu, który przyjmuje wszystkie cierpiące i oczekujące naszej pomocy osoby na świecie.
Dziękuję Parlamentowi Europejskiemu, pani przewodniczącej i szanownym posłom za wszystkie przemówienia, które są dla mnie, jako waszego komisarza, szczególnie cenne.
Giusto Catania
sprawozdawca. - (IT) Pani przewodnicząca, panie i panowie! Chciałbym podziękować moim koleżankom i kolegom posłom, którzy wyrazili swoje poparcie dla przedmiotowego sprawozdania, a także panu komisarzowi Barrotowi za jego poparcie i za pracę, którą Komisja podejmuje z zamiarem poprawienia pewnych dyrektyw, szczególnie dyrektywy w sprawie procedur, demonstrując w ten sposób chęć poprawy wspólnego systemu azylowego. Parlament działa w tym obszarze jako współprawodawca i uważam, że musimy pełnić tę funkcję w celu ujednolicenia procedur azylowych na wyższym szczeblu, domagając się ujednoliconego systemu, który pozwoli na przyjęcie dużych liczb osób i na poprawę standardów przyjmowania ich do państw członkowskich. W ten sposób system będzie coraz bardziej spójny.
Uważam, że kontrolując administracyjne ośrodki zatrzymań w Europie, Parlament spełnił istotną funkcję. Odwiedziliśmy wiele z nich - pani poseł Roure była sprawozdawczynią końcowego sprawozdania - i zauważyliśmy, że w państwach członkowskich prawo do azylu jest często łamane, nie gwarantuje się normalnych warunków przyjęcia, takich jak prawo do opieki zdrowotnej czy pomocy prawnej, a osobom potencjalnie ubiegającym się o azyl nie udziela się informacji. Dzieje się tak, ponieważ zarządzając mieszanymi przepływami migracyjnymi pierwszeństwo nadaje się zwalczaniu nielegalnej imigracji i obronie granic zewnętrznych, a nie potrzebie przyjmowania osób, szczególnie tych obiegających się o azyl.
Zgadzam się z uwagami niektórych koleżanek i kolegów posłów, zwłaszcza w kwestii konieczności oceny rozporządzenia dublińskiego i zagwarantowania mechanizmu solidarności pomiędzy państwami członkowskimi w celu podziału ciężaru zadań; jednak mechanizm solidarności w sprawie osób ubiegających się o azyl jest także potrzebny ze względu na konieczność uznania prawa tych osób do przeniesienia w inne miejsce w celu rozpatrzenia ich sprawy.
Na koniec chciałbym powiedzieć, że niektórzy posłowie poruszyli kwestię kontroli granic. Uważam, że w tym rozumowaniu tkwi zasadniczy błąd: kwestia ochrony granic i kwestia azylu są całkowicie odrębne. Prawo do azylu musi być w gwarantowane jako jedno z podstawowych praw kultywowanych w Unii Europejskiej.
Przewodniczący
Zamykam debatę.
Głosowanie odbędzie się jutro.
Oświadczenia pisemne (art. 142 Regulaminu)
Bogusław Rogalski  
na piśmie. - Pani przewodnicząca! W minionym roku liczba uchodźców na całym świecie wzrosła do ponad 12 milionów, natomiast aż 26 milionów obywateli zostało przesiedlonych w procesach wewnętrznych, co wskazuje na powagę zjawiska. Niestety, normy nie są w najmniejszym sensie ujednolicone, gdyż odsetek uznawania kandydatur do statusu uchodźcy waha się w przypadku obywateli niektórych państw trzecich od ok. 0% do 90% w obrębie państw członkowskich.
Należy ustanowić jednolitą procedurę udzielania azylu oraz jednolite normy pozwalające ustalić, kogo uznaje się za uchodźcę lub osobę potrzebującą ochrony międzynarodowej. Wszyscy decydenci powinni mieć równy dostęp do profesjonalnych informacji dotyczących kraju pochodzenia, organów rozpatrujących odwołania, jak i dla osób ubiegających się o azyl.
Niezmiernie ważne jest, aby w okresie oczekiwania władze uwzględniały zróżnicowane potrzeby osób ubiegających się o azyl, które znajdują się w trudniejszej sytuacji, takich jak dzieci, osoby niepełnosprawne oraz kobiety. Ustanowienie wspólnej bazy danych jest niezbędne w celu przedstawienia i gromadzenia informacji o krajach pochodzenia.
Warte podkreślenia jest to, iż obowiązek udzielenia pomocy jest zagwarantowany w Konwencji Narodów Zjednoczonych o prawie morza (UNCLOS) i jest prawnie wiążący dla państw członkowskich Unii Europejskiej oraz agencji FRONTEX.
