Europese Grondwet, Intergouvernementele Conferentie
De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0299/2003) van de heer Gil-Robles Gil-Delgado en de heer Tsatsos, namens de Commissie constitutionele zaken, over het ontwerpverdrag tot vaststelling van een Grondwet voor Europa en houdende advies van het Europees Parlement inzake de bijeenroeping van de Intergouvernementele Conferentie (IGC) (11047/2003 - C5-0340/2003 - 2003/0902(CNS)).

Gil-Robles Gil-Delgado (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, het verslag van de hand van mijn collega de heer Tsatsos en mijzelf gaat uit van enkele glasheldere politieke criteria. Het eerste daarvan is de steun die het Parlement moet verlenen aan zijn delegatie in de Conventie. De delegatie heeft een goede, intelligente tekst tot stand weten te brengen. Natuurlijk is het geen perfecte tekst, maar dat kan van geen enkele juridische tekst worden gezegd.
Onzes inziens zouden er derhalve geen wijzigingsvoorstellen moeten worden ingediend. Wij beseffen dat veel collega's de tekst hier en daar graag verbeterd hadden gezien, maar wij zijn ervan uitgegaan dat we in plaats daarvan de staatshoofden en regeringsleiders moeten vragen de brede consensus die in de Conventie is bereikt, intact te laten en de voorliggende tekst niet al te veel te wijzigen.
Het gaat hier niet om louter voorbereidend werk, maar om de neerslag van een aantal oplossingen die de steun hebben van de nationale parlementen en het Europees Parlement - instellingen die de Europese burgers vertegenwoordigen -, en van de vertegenwoordigers van de regeringen en de lidstaten. Het gaat dus, het zij nogmaals gezegd, om een politieke consensus die niet zo maar terzijde mag worden geschoven.
Toegegeven: sommige regeringen en de Commissie hebben zich op enkele punten gereserveerd opgesteld. Het zou van naïviteit getuigen te veronderstellen dat de Intergouvernementele Conferentie deze zo belangrijke politieke kwesties niet in behandeling zal nemen en het werk van de Conventie ongewijzigd haar zegen zal meegeven. Wie daarvan uitgaat is zich onvoldoende bewust van het onderhandelingsproces of geeft blijk van weinig realiteitszin.
Ik ben er echter van overtuigd, dames en heren, dat het systeem dat inhoudt dat door niet meer dan de helft van de commissarissen zou worden gestemd, een grove vergissing zou zijn. Voor de goede orde: ik zeg dit louter op persoonlijke titel en niet als rapporteur. Die oplossing zou namelijk een verzwakking van de Commissie betekenen op een moment waarop zij meer dan ooit versterking behoeft. Die vergissing zou moeten worden rechtgezet.
Met dezelfde overtuiging beweer ik dat het niet mogelijk zal zijn het in Nice bereikte machtsevenwicht zo te veranderen dat slechts één of twee lidstaten de prijs betalen van een nieuwe wijze van besluitvorming. Iedere consensus binnen de Unie kan natuurlijk worden gewijzigd, maar dan wel op voorwaarde dat het resultaat alle belangen verenigt. Zolang niet is voldaan aan die voorwaarde, blijft een nieuwe consensus buiten bereik. De ene consensus wordt vervangen door een andere, niet door een opgelegd besluit.
In ons verslag hebben we duidelijk willen maken dat het legitiem is voor deze concrete kwesties een oplossing te zoeken mits de huidige, democratisch tot stand gebrachte consensus er tenminste op vooruitgaat. Dit zoeken naar oplossingen mag echter niet worden aangegrepen om de onderhandelingen over de Grondwet van voren af aan opnieuw te beginnen - dan lijken we op Penelope, die haar weefwerk nooit afmaakte. Dat, geachte staatshoofden en regeringsleiders, zou een geweldige vergissing zijn.
Hiermee heb ik de belangrijkste politieke boodschap van ons verslag genoemd. Het spreekt evenwel vanzelf dat wij daarmee niet konden volstaan. Het was immers noodzakelijk de voor- en nadelen van de ontwerp-Grondwet te beoordelen, teneinde de burgers te zijner tijd in de gelegenheid te stellen zich erover uit te spreken en duidelijk te maken dat het Europees Parlement deze ontwerp-Grondwet aanneemt en steunt als compromis, als realistische tussenvorm tussen de oplossingen die het steeds heeft voorgestaan en de mogelijkheden van dit moment om die te verwezenlijken. Wij laten die oorspronkelijke doelen niet los. Wij stellen duidelijk dat dit voorstel een belangrijke stap in de goede richting is, maar dat wil niet zeggen dat wij niet zullen proberen te zijner tijd nog verder te gaan.
Geachte Voorzitter, dames en heren, ik wil deze korte interventie niet beëindigen vooraleer ik mijn mederapporteur, professor Tsatsos, heb dankgezegd voor zijn voorbeeldig streven naar consensus en voor de intellectueel hoogwaardige inzet die hij daarbij heeft getoond. Tevens ben ik alle collega's van de diverse fracties erkentelijk voor hun buitengewoon waardevolle bijdragen en hun plichtsbesef.
Dat onze standpunten onderling nauwelijks afweken is te danken aan het belangrijke werk dat eerder was verricht door de vertegenwoordiging van het Parlement in de Conventie. De grote mate van consensus die toen al is bereikt, ook met de nationale parlementen, bood ons een uitstekend vertrekpunt.
Zojuist had ik het over het plichtsbesef van dit Parlement. Daarvan geeft dit Huis steeds opnieuw blijk wanneer het politieke besluiten moet nemen die er werkelijk toe doen. Aan dat besef heeft het Parlement te danken dat het zich sinds zijn totstandkoming via het algemeen kiesrecht heeft ontwikkeld tot de motor van de Unie. Ik heb dat persoonlijk kunnen constateren in de achtereenvolgende Intergouvernementele Conferenties, want bij sommige daarvan ben ik heel direct betrokken geweest.
Als ik u nu vraag u voor ons verslag uit te spreken, dan reken ik daarbij volledig op datzelfde plichtsbesef, het besef dat het gaat om de integratie en opbouw van een verenigd Europa.
Tsatsos (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega´s, geschiedenis betekent ontwikkeling, en daarom is met het werk van de Conventie de constitutionele geschiedenis van de Europese Unie op gang gekomen.
Met dit ontwerp vragen mijn zeer gewaardeerde collega, de heer Gil-Robles Gil-Delgado, en ik het Europees Parlement om de volgende drie standpunten in te nemen:
Eerste standpunt: het Parlement wil dat de Conventie als instelling wordt erkend. Het beschouwt deze als zijn verovering en als zijn acquis. Voor het eerst in de geschiedenis is de voorbereiding van de herziening van de Verdragen het werk van een politiek orgaan.
Tweede standpunt: ondanks de onvolkomenheden en tekortkomingen waarmee de ontwerp-Grondwet is behept, vraagt - zoals de heer Gil-Robles Gil-Delgado reeds zei - het Europees Parlement de Intergouvernementele Conferentie dringend het pakket van fundamentele compromissen waarover in de Conventie overeenstemming is bereikt, niet open te breken. Als de Intergouvernementele Conferentie politiek gezien toch afstand neemt van het ontwerp, doet zij afbreuk aan onze institutionele verovering, en dan zal naar ik vrees het resultaat niet veel verder reiken dan de flop van Nice. Er zijn natuurlijk ook andere, inhoudelijke redenen die eerbiediging van het bereikte compromis noodzakelijk maken. Bij wijze van voorbeeld noem ik de grondrechten, de verankering van de fundamentele waarden van de Europese Unie, de verzorgingsstaat en de uiteindelijke verwezenlijking van volledige werkgelegenheid, de versterking van het Europees Parlement, de constitutionalisering en vereenvoudiging van de inhoud van de Verdragen, de stevigere verankering van de transparantie, de sterkere betrokkenheid van de nationale parlementen, de uitbreiding van de stemming met gekwalificeerde meerderheid, enzovoort.
Derde standpunt: de ontwerp-Grondwet van de Conventie bevat een aantal serieuze zwakke plekken. Mijn collega, de heer Gil-Robles Gil-Delgado, wees daar al op. Hier noem ik er enkele, wederom bij wijze van voorbeeld. Ten eerste zal de invoering van de functie van voorzitter van de Europese Raad het evenwicht tussen de instellingen, de werking van de Europese Commissie en de gelijkwaardigheid van de landen niet onaangetast laten. Deze functie kenmerkt zich door een democratisch tekort, en aangezien tegelijkertijd het roulerend voorzitterschap zal worden afgeschaft, zal de gelijkwaardigheid van de lidstaten op de helling komen te staan. Ten tweede is de samenstelling van de Commissie met 25 commissarissen - die als het ware worden opgesplitst in volwaardige en tweederangscommissarissen - een monster in wording, als ik dat zo mag noemen. Het lijdt geen twijfel dat hier een poging wordt gedaan om een 'ja? tegen de invoering van de functie van voorzitter van de Europese Raad af te kopen met het aanbod van een groter aantal, deels tweederangscommissarissen. Ten derde is men niet bij machte gebleken inhoudelijk zoveel vooruitgang te boeken in de richting van een buitenlands en veiligheidsbeleid dat de Europese Unie in staat zou worden gesteld haar politieke geloofwaardigheid in de wereld te herstellen.
Dames en heren, 'ja? dus, maar ook kritiek? Is dat niet tegenstrijdig? Mijns inziens is dat niet tegenstrijdig, en wel om drie redenen. Ten eerste zijn de grondwettelijke teksten niet statisch. Zij zijn gegrondvest op begrippen zoals vrijheid, democratie, grondrechten, gelijkheid, rechtstaat en verzorgingsstaat. De inhoud van deze begrippen ontwikkelt zich voortdurend in de loop der tijd ten gevolge van de politieke en sociale strijd. Laten wij onze kritiek beschouwen als een bijdrage aan deze ontwikkeling. Ten tweede moet het Europees Parlement wel zijn eigen standpunt bepalen, voor het geval het dossier toch wordt opengebroken. Ten derde vragen wij de Europese burgers steun te geven aan de grondwettelijke tekst met kennis van de gebreken ervan, en vanwege de voordelen, en niet vanuit onwetendheid over deze nadelen.
Mijnheer de Voorzitter, er zijn twee amendementen ingediend waarin wordt voorgesteld het christelijk karakter van de historische wortels van de Europese Unie te beklemtonen. Dit is een historisch, filosofisch en moreel vraagstuk met een metafysische grondslag, en dus gaat dit eenieder onder ons aan. Daarom wil ik tot slot nog een persoonlijk standpunt kenbaar maken. Ik erken de beslissende rol die het christendom heeft gespeeld in de totstandkoming van de Europese beschaving; ik erken de noodzaak de geldigheid van de morele lessen van het christendom te beschermen, maar men zou het christendom tekort doen en de overtuigingskracht ervan onderschatten als men denkt het christendom grondwettelijke ondersteuning te moeten geven. Daarom stem ik tegen het verzoek aan de Intergouvernementele Conferentie om het christendom grondwettelijk te verankeren.
Dames en heren, ik wens de Grondwet een goede, veilige en lange reis toe. Ik wens hem voorspoed in woelige tijden. Mijns inziens moet de eerste plaats die wordt aangedaan het herstel zijn van de politieke geloofwaardigheid van de tekst, het herstel van de politieke geloofwaardigheid van de Europese Unie. Deze is namelijk ernstig aangetast door de alliantie met de Verenigde Staten waarbij een aantal van haar lidstaten zich heeft aangesloten, een alliantie die zich onder het voorwendsel van terrorismebestrijding schuldig heeft gemaakt aan de illegale invasie in Irak.
Tot slot wil ik mijn mederapporteur en voorzitter, de heer Gil-Robles Gil-Delgado, van harte bedanken, evenals het uitmuntende secretariaat van de commissie en allen die met ons hebben samengewerkt.
Antonione
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, het is mij een genoegen ten overstaan van deze Vergadering uiteen te zetten welke richtsnoeren het Italiaanse voorzitterschap wil volgen om de Intergouvernementele Conferentie in goede banen te leiden.
Mede dankzij de fundamentele bijdrage van de leden van dit Parlement heeft de Conventie een historische pagina van het Europese integratieproces geschreven. Voor de eerste keer hebben de instellingen van de Unie, de regeringen van de lidstaten en van de toetredende landen, de nationale parlementen en de Europese samenlevingen gezamenlijk hun gedachten laten gaan over de toekomst van Europa, in een openbaar, transparant, alomvattend en gestructureerd debat.
De Conventie heeft, getrouw aan de voorwaarden van de verklaring van Laken, een massa werk verzet. Daarbij is het nodige succes geboekt. Men heeft een ruime consensus weten te bereiken over uiterst belangrijke knelpunten, kwestie die in de vorige Intergouvernementele Conferenties niet waren opgelost. Om maar een paar voorbeelden te noemen: de verdeling van de bevoegdheden, het toekennen van rechtspersoonlijkheid aan de Unie, de afschaffing van de pijlerstructuur van het vorige Verdrag, de versterking van het subsidiariteitsbeginsel, een duidelijker hiërarchie voor de besluiten van de Unie, de betrokkenheid van de nationale parlementen en een nieuw institutioneel evenwicht.
De Conventie heeft bovendien getoond dat het mogelijk is op een radicaal nieuwe manier te onderhandelen over de Europese verdragen. Dat die nieuwe methode aanslaat, blijkt wel uit het feit dat men tot op de allerlaatste dag heeft geprobeerd om voor de meest controversiële punten oplossingen te vinden waar alle leden zich in konden vinden.
Het uiteindelijke resultaat was dat er een ontwerpverdrag voor een Grondwet is opgesteld waarin voorstellen en suggesties staan die afkomstig zijn van alle Europese politici en burgers. Het ambitieuze uitgangspunt daarbij was een brug te slaan tussen de verschillende standpunten die tijdens de vorige Intergouvernementele Conferenties naar voren waren gekomen, met verschillen tussen landen met een grotere en landen met een kleinere bevolking en met verschillen die samenhangen met de mate waarin landen bereid zijn tot verdergaande integratie over te gaan.
Het laatste woord is thans aan de regeringen, op grond van artikel 48 van het Verdrag. Dit is een formeel gegeven, dat ons echter niet mag doen vergeten dat wij voor een enkelvoudig constitutioneel proces staan waarvan de eerste fase is afgesloten met de Conventie. Dit grondwetgevingsproces bereikt thans de fase van intergouvernementele onderhandeling en hopelijk wordt het met de ratificatie van het toekomstige grondwetgevende Verdrag afgesloten. Inhoudelijk gezien hebben wij dus te maken met een ander onderhandelingsproces dan dat van de besprekingen die aan de Verdragen van Amsterdam en Nice zijn voorafgegaan. Dat is iets waar wij rekening mee moeten houden wanneer we de organisatorische en procedurele aspecten van de Intergouvernementele Conferentie vastleggen.
Het Italiaanse voorzitterschap is van mening dat, zodra op 4 oktober de werkzaamheden van de Intergouvernementele Conferentie worden geopend, er in eerste instantie voor gezorgd moet worden dat het tijdpad wordt gerespecteerd dat tijdens de Europese Raad te Thessaloniki is afgesproken. Wij moeten er dus gedecideerd naar streven bijtijds een positief resultaat te bereiken, voordat de verkiezingen voor het Europees Parlement, in juni volgend jaar, gehouden worden.
Een en ander houdt in dat het Italiaanse voorzitterschap als centrale doelstelling heeft om op hoog politiek niveau leiding te geven aan de IGC en daar flink vaart achter te zetten, om zo te bewerkstelligen dat al in december een globaal en alomvattend akkoord over de constitutionele tekst op tafel komt te liggen. Op die manier zouden we erin kunnen slagen om in de periode tussen 1 mei 2004, de datum van toetreding van de tien nieuwe lidstaten, en de verkiezingen voor dit Parlement, onze handtekening te zetten onder het constitutionele Verdrag, de Grondwet voor Europa, zoals de heer Giscard d'Estaing de tekst heeft genoemd. Als dat niet lukt, als de besprekingen over de Grondwet verder uitlopen, dan kunnen daar twee ernstige problemen op het gebied van legitimiteit en democratische transparantie uit voortvloeien. Enerzijds brokkelt dan het constitutionele acquis van de Conventie af, anderzijds gaan de Europese burgers dan naar de stembureaus om hun stem uit te brengen over de nieuwe leden van het Europees Parlement zonder te weten wat de constitutionele vorm van de toekomstige Unie is.
Daarom is het Italiaanse voorzitterschap voornemens de structuur en opzet van de ontwerptekst die de Conventie heeft uitgewerkt, te behouden. Het advies van het Europees Parlement, zoals verwoord in het verslag van de Commissie constitutionele zaken, komt daarbij goed van pas en is een waardevol houvast voor ons. Dat geldt trouwens ook voor wat de rapporteurs, die vóór mij het woord hebben gevoerd, zojuist zeiden: zij hebben duidelijk te kennen gegeven in welke richting zij willen gaan.
Wij hebben al gezegd dat het niet opportuun is debatten die allang in de Conventie zijn gehouden, nog eens open te breken. Als wij bepaalde thema's opnieuw aansnijden, lopen we alleen maar het risico dat de resultaten die uiteindelijk behaald worden, minder ambitieus zijn en tot minder consensus leiden. De IGC moet dus niet gaan sleutelen aan de algehele opzet en het evenwicht van het ontwerpverdrag voor een Grondwet van Europa. Van de IGC wordt juist verlangd dat zij in een sfeer van openheid en transparantie verbeteringen en toevoegingen aanbrengt in die delen van de tekst die nader uitgelegd, aangevuld of vervolledigd moeten worden.
Ons doel is een hoogwaardig resultaat te behalen dat zowel tegemoetkomt aan de verwachtingen van de Europese publieke opinie als borg staat voor een doeltreffend en democratisch functioneren van de uitgebreide Unie.
De Europese Unie een Grondwet geven, is een grote uitdaging, en dat geldt niet alleen voor bepaalde lidstaten of voor het Italiaanse voorzitterschap, dat in deze fase leiding moet geven aan de Raad. Het is een uitdaging voor iedereen. Het is een karwei waar wij onze schouders onder moeten zetten, want dat zijn wij onze burgers verschuldigd. Als wij bij die uitdaging niet succesvol zijn, zoals minister Frattini tegen zijn collega's in Riva del Garda zei, slaat de hele Unie een slecht figuur en zouden we een flinke tegenslag te verwerken krijgen als het gaat om onze ambitie om Europa een gezaghebbende rol in de wereld te laten spelen als een kracht voor vrede, democratie, stabiliteit en voorspoed.
Wat wij terdege moeten beseffen, is dat het eindresultaat absoluut niet vastligt; het is bepaald geen gelopen zaak. Het is helemaal niet ondenkbaar dat er een kink in de kabel komt of een impasse ontstaat. Daarom wil ik er geen doekjes om winden en duidelijk te kennen geven dat het Italiaanse voorzitterschap niet bereid is twijfelachtige compromissen te sluiten die niet overeenstemmen met de geest van de kernpunten in de ontwerptekst van de Conventie.
In dit verband is het voorzitterschap van mening dat het Europees Parlement zo nauw mogelijk bij de werkzaamheden van de IGC moet worden betrokken. Dit biedt een garantie voor behoud van het constitutioneel acquis van de Conventie, en het zorgt ervoor dat men niet terugvalt in die kortzichtige nationale denkwijzen die tot de vage afspraken van Nice hebben geleid.
Tijdens de laatste IGC heeft het Europees Parlement deelgenomen aan de groep van persoonlijke vertegenwoordigers, waar het een zeer constructieve en waardevolle bijdrage heeft geleverd. Aangezien voor de huidige IGC formeel geen voorbereidende technische werkgroepen worden gevormd, acht het Italiaanse voorzitterschap het logisch dat het Europees Parlement volledig wordt betrokken bij de vergaderingen van de IGC, en wel op het niveau van de ministers van Buitenlandse Zaken.
Wat de bijeenkomsten van de staatshoofden en regeringsleiders betreft, zal het Italiaanse voorzitterschap alles in het werk stellen om ervoor te zorgen dat de Voorzitter van het Europees Parlement meer betrokken en veel beter geïnformeerd wordt dan tijdens de vorige IGC's.
Tijdens de recente besprekingen in Riva del Garda is het niet gelukt daarover consensus te bereiken. Vandaar dat de staatshoofden en regeringsleiders hierover tijdens de opening van de IGC een besluit zullen moeten nemen. Het Italiaanse voorzitterschap zal zich daarbij baseren op de richtsnoeren die ik zojuist geschetst heb.
Wij staan aan de vooravond van een gewichtig moment in de geschiedenis van het Europese integratieproces. De Italiaanse regering is zich bewust van de rol die het Europees Parlement in de laatste twintig jaar heeft gespeeld voor een meer democratische, samenhangende en rechtvaardige Unie. Met het ontwerpverdrag-Spinelli is een nieuwe impuls gegeven aan dat proces van Europese integratie dat - via de Europese Acte en de Verdragen van Maastricht, Amsterdam en Nice - heeft geleid tot de voltooiing van de eenheidsmarkt, de invoering van de euro en een steeds verdergaande deling van de soevereiniteit op het vlak van buitenlands beleid, justitie en binnenlandse zaken. Tegelijkertijd heeft uw Parlement, dat rechtstreeks namens de volkeren van de Unie spreekt, medewetgevings- en controlebevoegdheden gekregen die steeds verder reiken en doelmatiger worden. Uw steun zal dus doorslaggevend worden in de komende maanden, als het uitgebreide Europa de constitutionele fase ingaat, als bekroning van de lange weg die destijds door de founding fathers met de Verdragen van Parijs en Rome is ingeslagen en die ons zal moeten voeren tot een steeds hechtere unie tussen onze landen en onze burgers. Deze traditie van gedeelde standpunten sterkt het Italiaanse voorzitterschap in zijn vastberaden streven om voortdurend contact te houden met het Europees Parlement. In deze geest zal de Italiaanse president, de heer Ciampi, de komende week hier voor u een toespraak houden, om er nogmaals de nadruk op te leggen dat alle belangrijke politieke, economische, sociale en culturele krachten in Italië heilig in Europa geloven.
Barnier
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren afgevaardigden, samen met mijn collega en vriend, Antonio Vitorino, had ik de eer deel te mogen nemen aan alle werkzaamheden van het presidium van de Conventie, aan de zijde van Klaus Hänsch en Iñigo Méndez de Vigo. De laatste achttien maanden hebben wij samen hard gewerkt en omdat het sinds de beëindiging van de werkzaamheden van de Conventie de eerste keer is dat ik in het Parlement het woord voer, staat u mij vast wel toe dat ik hen persoonlijk en in het openbaar bedank, evenals alle Conventieleden van het Europees Parlement, hun plaatsvervangers en medewerkers. Daarbij wil ik ook de Commissie constitutionele zaken niet vergeten, die onder leiding van Giorgio Napolitano de werkzaamheden zo zorgvuldig heeft begeleid.
Dames en heren, de Conventie is nu ten einde, zij heeft haar taak vervuld. Wij hebben echter niet de tijd om nostalgisch terug te blikken. Overigens is nostalgie volgens mij ook geen goede raadgever in de politiek. Onze beide instellingen moeten vanaf nu even hard samenwerken als voorheen. Dan kunnen we als eenheid meedoen aan de Intergouvernementele Conferentie, die binnenkort gaat beginnen en een zeer belangrijke periode inluidt. Na afloop van deze conferentie - die, mijnheer de Voorzitter, naar ik hoop een nieuw Verdrag van Rome zal opleveren - zullen het Parlement en de Commissie opnieuw de handen ineenslaan. In deze laatste etappe, die zeker niet van ondergeschikt belang is, zullen onze instellingen hun best moeten doen om ervoor te zorgen dat deze tekst door de burgers of hun vertegenwoordigers in elk van onze landen wordt goedgekeurd.
Ik wil hierbij nogmaals mijn steun uitspreken voor het idee dat de toekomstige Europese Grondwet overal in Europa op dezelfde dag moet worden geratificeerd. Dit moet dan wel gebeuren volgens de eigen procedures van elk van de lidstaten. Wanneer de ratificatie op één dag plaatsvindt, kan er misschien voor het eerst een werkelijk Europees debat ontstaan in plaats van dat er 25 verschillende nationale debatten worden gevoerd. Met die gedachte ben ik vandaag namens de Commissie in deze zaal aanwezig om het debat te beluisteren over het verslag van de heer Gil-Robles Gil-Delgado en de heer Tsatsos.
Zoals ik zojuist al zei, gaat er binnenkort een Intergouvernementele Conferentie beginnen en dat kan en zal geen IGC zijn zoals de andere, bijvoorbeeld die van Amsterdam en Nice. Ik was nauw betrokken bij die conferenties. Daar is enige vooruitgang geboekt, maar veel resultaten waren teleurstellend. In welk opzicht is deze IGC nu zo bijzonder? Zij kan steunen op het zorgvuldige werk dat de Conventie heeft afgeleverd. Volgens de heer Gil-Robles Gil-Delgado werd dat werk gekenmerkt door gezond verstand en ik kan mij volledig in die typering vinden.
In de eerste plaats zijn het Parlement en de Commissie het erover eens dat deze IGC geen afbreuk mag doen aan de afspraken die via consensus binnen de Conventie zijn gemaakt. U hebt het zelf gezegd, mijnheer de Voorzitter, het zo belangrijke evenwicht in de ontwerp-Grondwet mag niet worden aangetast. Ten tweede zijn wij het eens over de verworvenheden van de Conventie. Ik zal ze kort noemen. De constitutionalisering van de waarden, beginselen, instellingen en zelfs, op verzoek van de EP-leden in de Conventie, symbolen van de Unie. De opneming in de Grondwet van het Handvest van de grondrechten, waaraan het Parlement veel heeft bijgedragen. De enkele rechtspersoonlijkheid van de Unie en het verdwijnen van de pijlerstructuur. De hiërarchie van de normen. De duidelijkere afbakening van de bevoegdheden van de Unie. De uitbreiding van het bereik van de communautaire methode en van de medebeslissingsprocedure. De verkiezing van de voorzitter van de Commissie door het Europees Parlement. Werkelijke vooruitgang in de totstandbrenging van een ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid. Daadwerkelijke vorderingen op het gebied van defensie; ik hoop dat daaraan niet zal worden getornd. Overigens mocht ik de werkgroep Defensie van de Conventie voorzitten. Onze belangrijkste wapenfeiten zijn het voorstel voor de oprichting van een Europees Agentschap voor bewapening en het ontwerp voor een solidariteitsclausule. Op grond van dit laatste ontwerp kunnen de lidstaten van de Unie gezamenlijk optreden wanneer er een terroristische aanslag wordt gepleegd zoals op 11 september in New York en Washington. Dergelijke aanslagen zijn namelijk nog steeds mogelijk. Ten slotte kan nog het creëren van de functie van minister van Buitenlandse Zaken van de Unie worden genoemd. Hierdoor kan worden voorzien in wat in de Unie nu nog ontbreekt. De Unie moet een plek worden waar geduldig aan een gemeenschappelijke diplomatieke cultuur wordt gewerkt, zodanig dat in tijden van crises - zoals enige tijd geleden in Joegoslavië en recenter in Irak - de Europeanen op basis van gezamenlijke geostrategische analyses een gemeenschappelijk standpunt kunnen innemen. Dit zijn enkele van de voornaamste uitkomsten van deze Conventie.
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, wij zijn het echter ook eens over wat aan deze ontwerp-Grondwet ontbreekt, over de vooruitgang - om met de woorden van de heer Tsatsos te spreken - die wij moeten kunnen boeken en waaraan wij samen moeten werken. Op sommige punten werkt de unanimiteitsregel verlammend en hij zal dat ook in de toekomst blijven doen, omdat die regel in de ontwerp-Grondwet nog steeds een te belangrijke plaats inneemt. We zien momenteel hoe essentieel het economische bestuur is en de Unie krijgt niet de instrumenten en de procedures aangereikt die zij met het oog daarop nodig heeft. Ook voorziet de ontwerp-Grondwet niet in de mogelijkheid de minst wezenlijke constitutionele bepalingen op een soepelere wijze te herzien.
Bovendien heeft de Commissie, zoals u weet, vraagtekens gezet bij de bepalingen van de ontwerp-Grondwet die haar eigen samenstelling betreffen. Zij heeft een betere samenstelling voorgesteld dan als beschreven in de huidige tekst van de Conventie. Over deze samenstelling van de Commissie hebben uw beide rapporteurs, de heer Gil-Robles Gil-Delgado en de heer Tsatsos, zich zo-even in soortgelijke bewoordingen uitgelaten.
Dames en heren, zeer velen van ons hebben in de afgelopen achttien maanden zoiets als enthousiasme, ja zelfs gedrevenheid, gevoeld. Dankzij een open en transparante procedure, die voor het eerst toegepast is, mochten we helpen de Conventie tot een succes te maken. Ook al waren misschien niet alle Europese burgers er bij betrokken, het was wel de eerste keer dat een grote Europese bijeenkomst werd voorbereid buiten de besloten kring van een diplomatieke conferentie. Nu gaat er echter een nieuwe en andere fase in, die van de Intergouvernementele Conferentie. Weest u gerust, de Commissie zal daar dezelfde gezindheid tonen als tijdens de Conventie en ook nu bereid zijn met u samen te werken om gemeenschappelijke prioriteiten te verwezenlijken. Als wij dat willen, kunnen wij de ontwerp-Grondwet op een beperkt aantal punten verbeteren, zonder het evenwicht ervan te verstoren. Wij kunnen alle bepalingen van dit ontwerp verduidelijken, met name de reikwijdte ervan, om bepaalde misverstanden en verwarring te voorkomen op het moment dat de tekst wordt geratificeerd. Tot slot kunnen wij erop toezien dat deze Intergouvernementele Conferentie zorgt voor de juridische afronding van de tekst, zoals haar door de Conventie is opgedragen.
Dames en heren, ik meen werkelijk dat, afgezien van semantische verschillen, onze beide instellingen het volstrekt eens zijn over de inhoud van het ontwerp. Zoals de Commissie heeft aangegeven in haar advies van 17 september is het van wezenlijk belang - en ik zeg dat met nadruk - dat deze Intergouvernementele Conferentie het evenwicht van de ontwerp-Grondwet niet verstoort. Opnieuw wil ik benadrukken dat de Commissie - en met name de voorzitter, Antonio Vitorino en ikzelf - vastbesloten is om het Italiaanse voorzitterschap te steunen zodat wij ons gemeenschappelijke doel kunnen realiseren.
Brok (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, commissaris, namens mijn fractie wil ik de rapporteurs Gil-Robles Gil-Delgado en Tsatsos heel hartelijk danken, omdat ze - geheel naar verwachting - uitstekend werk hebben geleverd. Hun werk is bovendien politiek nuttig, want gebleken is dat we met sommige dingen niet tevreden zijn en dat we in veel gevallen veel verder hadden kunnen gaan. Vanwege de noodzaak compromissen te sluiten en een evenwicht te vinden zijn er echter keuzes gemaakt die we moeten aanvaarden.
Ik vind dit een belangrijke boodschap, die geheel overeenkomt met hetgeen het Italiaanse voorzitterschap tot uitdrukking heeft gebracht. Mijns inziens zullen het Parlement en het Italiaanse voorzitterschap in het kader van de Intergouvernementele Conferentie dan ook op een constructieve manier met elkaar kunnen samenwerken. Het moet eenieder duidelijk zijn dat deze ontwerp-Grondwet op bijna alle gebieden een grote vooruitgang betekent. Terwijl Nice enkel de formele voorwaarden voor de uitbreiding heeft geschapen, legt deze Grondwet de beslissende voorwaarden vast op basis waarvan de uitgebreide Gemeenschap ook werkelijk levensvatbaar zal zijn, een levensvatbaarheid die tot uitdrukking komt in een grotere handelingsbekwaamheid, een verbeterd besluitvormingsmechanisme en de uitbreiding van het principe van de meerderheidsbeslissing. Er had zeker meer in gezeten, maar ik ben van mening dat er onmiskenbaar sprake is van vooruitgang.
We moeten beseffen dat de basisstructuur is veranderd doordat het principe van de drie pijlers is opgeheven en de Grondwet mogelijkheden tot ontwikkeling biedt. Het democratische beginsel is mijns inziens in belangrijke mate verstevigd. Het Verdrag van Amsterdam betekende een doorbraak op het punt van het medebeslissingsrecht. Nu zijn we bezig dat recht te completeren, zodat het Europees Parlement echt een handelingsbekwaam en medebeslissend orgaan op vrijwel alle gebieden van het Gemeenschapsrecht wordt. Bovendien kan door de openbaarmaking van het wetgevingsproces in de Raad een enorme vooruitgang op het vlak van transparantie worden bereikt. Ik vind het van wezenlijk belang dat we een transparante Unie hebben waarin de burger kan zien wie voor wat verantwoordelijk is. Zo kunnen de burgers de verantwoordelijken terechtwijzen en bestraffen. Als de burger geen inzicht heeft in de wijze waarop besluiten tot stand komen en niet weet wie ervoor verantwoordelijk is, kunnen we niet verwachten dat hij deze besluiten zal accepteren. Ik hoop dat met name op dit punt de invloed van de nationale ministeries niet zo sterk zal zijn dat transparantie hier onmogelijk wordt.
Ik ben van mening dat we een belangrijke stap vooruit hebben gezet door te zorgen voor een bevoegdheidsverdeling op basis waarvan we in de toekomst veel eenvoudiger kunnen bepalen op welke terreinen Europa wel en op welke terreinen Europa niet bevoegd is. Het is belangrijk dat de staten niet het gevoel hebben dat ze hun identiteit verliezen omdat Europa alles naar zich toe zou trekken. Als de bevoegdheden duidelijk zijn afgebakend, kunnen we op de gebieden waar de Unie bevoegd is, eisen dat de besluitvormingsprocedures worden verbeterd en de handelingsbekwaamheid wordt vergroot. Zo wordt het aantal grijze gebieden verminderd. Dit heeft te maken met het subsidiariteitsbeginsel. Dit is een zeer grote vooruitgang, omdat de nationale parlementen zo de kans krijgen en daarmee ook het gevoel hebben in te kunnen grijpen als ze vinden dat het subsidiariteitsbeginsel is geschonden. Ook voor de goede verhoudingen binnen de Gemeenschap is het van buitengewoon belang dat de nationale parlementen deze rol hebben gekregen zonder dat de niveaus door elkaar heen zijn gaan lopen of besluitvormingsprocedures ingewikkeld zijn geworden.
Het is verder belangrijk dat Europa dichter bij de burger is gebracht, dankzij het feit dat de voorzitter van de Commissie in de toekomst via de Europese verkiezingen zal worden gekozen. De burger vormt de basis van de Unie, en dankzij het Handvest van de grondrechten wordt de burger ook een handelend en beschermd subject van de Unie. Dit zal mijns inziens in de toekomst van groot belang zijn. We moeten binnen de Europese Unie ook het evenwicht tussen grote en kleine, arme en rijke, nieuwe en oude lidstaten garanderen. Met name de kleine landen moeten het gevoel hebben dat ze dankzij het evenwicht in de instellingen van de Unie hun standpunt kunnen uitdragen en hun identiteit kunnen verdedigen. De kracht van grote landen wordt bepaald door hun consideratie met kleine landen. Hiermee moeten we bij het bewaren van het evenwicht rekening houden. Als een aantal lidstaten vooroploopt in structurele samenwerking, bijvoorbeeld op het gebied van defensie en op andere gebieden, moet de deur steeds open staan voor alle lidstaten die op een later tijdstip mee willen doen. We mogen dan geen nieuwe hindernissen opwerpen. Iedereen moet zich realiseren dat deze Grondwet misschien de laatste kans is om een Europa van gelijkheid te realiseren in plaats van een Europa met eerste- en tweederangsburgers. Met het oog op de uitbreiding van de Europese Unie is het belangrijk dat we proberen dit te bereiken.
Staat u me tot slot nog een korte opmerking toe. De Europese Unie is ook een unie van waarden, zoals het Handvest van de grondrechten en de preambule duidelijk maken. Als we de kracht zouden hebben het religieuze, in de zin van verdraagzaamheid, met het woord 'christelijk' te verbinden, zou dit zeker een vooruitgang zijn voor onze burgers!
Barón Crespo (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, dames en heren, in de eerste plaats wil ik mededelen dat ik de helft van mijn spreektijd zal afstaan aan de heer Napolitano, voorzitter van de Commissie constitutionele zaken. Na al die jaren begrijp ik nog altijd niet welke criteria worden gevolgd voor de verdeling van de spreektijd in dit Parlement. Naar mijn mening kwam de heer Napolitano, als voorzitter van de Commissie constitutionele zaken, spreektijd toe los van de spreektijd van de fracties, maar kennelijk is dat niet het geval. Ik verzoek u dit door te geven aan de Voorzitter van het Parlement.
In de tweede plaats laat ik u weten dat mijn fractie, de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten, het verslag van de heren Tsatsos en Gil-Robles Gil-Delgado steunt. Mijn fractiegenoten zullen, met meer gezag dan ik zou kunnen, nader ingaan op de aspecten die ons als wezenlijk voorkomen. De Commissie heeft mijns inziens haar taak als hoedster van de Verdragen juist uitgevoerd door voorstellen te doen, en ik denk dat haar rol belangrijk is voor het institutioneel evenwicht. Afgaand op de woorden van commissaris Barnier en de inhoud van het document van de Commissie, meen ik te mogen stellen dat er sprake is van een grote mate van overeenkomst tussen wat er in dit verslag staat over de aspecten waarvoor geen goede oplossing is gevonden enerzijds, en wat de Commissie zegt anderzijds. Bekeken zal moeten worden hoe wij het door ons allen verlangde evenwicht tussen de drie instellingen in stand kunnen houden.
Staat u mij toe mij duidelijk uit te laten over de toekomstige hervorming van de Grondwet. Commissaris Barnier heeft erop aangedrongen dat wij om symbolische redenen allen op dezelfde dag stemmen. Met de onderkenning van de onderwerpen die nadere bespreking behoeven - onderwerpen waarvoor een evolutieve clausule in de tekst wordt opgenomen, de rendez-vous-clausule - heeft het wel degelijk zin oplossingen te zoeken voor de huidige problemen. Ik hoop dat het Italiaanse voorzitterschap daarin zal slagen.
Dit gezegd hebbende, mijnheer de Voorzitter, en na de fungerend voorzitter van de Raad te hebben aangehoord, zal ik nu een mondeling amendement indienen op de tekst van de heren Tsatsos en Gil-Robles Gil-Delgado. De fungerend voorzitter van de Raad heeft ons met de beste bedoelingen uitgelegd dat het Italiaanse voorzitterschap de beloften die het in dit Parlement heeft gedaan wil nakomen. Hij voegde daar evenwel op diplomatieke wijze aan toe dat dit in Riva del Garda niet is gelukt. Ik denk dat wij duidelijk moeten zijn. Het kan niet zo zijn dat wij na de Conventie te horen krijgen: 'En dan nu de kindertjes de kamer uit, want we gaan het hebben over grotemensenzaken?. Dat kan echt niet, niet zozeer omwille van de transparantie als wel omwille van de democratische verplichtingen.
Het document dat ons is voorgelegd komt bovendien niet overeen met hetgeen het Italiaanse voorzitterschap hier nu zegt. Door het Parlement de status van waarnemer op hetzelfde niveau als overigens respectabele landen als Roemenië, Bulgarije of Turkije toe te kennen, wordt ons duidelijk tekortgedaan Ik wil dan ook voorstellen de formulering van paragraaf 37 te wijzigen en 'juicht met klem de verzekering van het Italiaanse voorzitterschap toe? te vervangen door 'geeft uiting aan zijn bezorgdheid en ontevredenheid over het niet nakomen door de Raad van de garanties die het Italiaanse voorzitterschap tegenover het Parlement heeft gedaan?.
Dat is een juiste weergave van de huidige realiteit. Het Italiaanse voorzitterschap is van goede wil, maar de weg naar de hel is geplaveid met goede voornemens. Waar wij behoefte aan hebben is een waardige vertegenwoordiging die de realiteit goed weergeeft.
Mijnheer de Voorzitter, tot besluit wil ik het Italiaanse voorzitterschap een voorstel doen, met het verzoek dat over te brengen aan de Raad. De meeste ministers van Buitenlandse Zaken zijn lid van de Conventie geweest. Op dit moment nodigen wij nationale afgevaardigden die lid van de Conventie zijn geweest al uit om bijeenkomsten van de Commissie constitutionele zaken bij te wonen. Ik denk dat wij ook de ministers en de Raad zouden kunnen uitnodigen. Op die manier zouden wij deze kwesties in het openbaar kunnen bespreken, iets wat de Europese publieke opinie van ons vraagt.
Duff (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, we hebben een aantal weken de tijd gehad om ons serieus over het ontwerpverdrag tot vaststelling van de Grondwet te buigen. Het doet de leden van de Conventie onder ons genoegen te zien dat het overgrote deel van de leden van de Europese Raad het resultaat van de Conventie nu zonder veel kanttekeningen lijkt te accepteren, ondanks een aanvankelijk wat aanmatigende houding. Zij beseffen allen dat wanneer de IGC het resultaat van de Conventie verwerpt, het aan hen is om over de brug te komen met alternatieve oplossingen waarover meer consensus bestaat.
Premier Blair moet in het bijzonder gelukgewenst worden: blijkbaar heeft hij eerdere standpunten van de Britse regering over defensie laten varen. De heer Blair lijkt tijdens de Top in Berlijn het afgelopen weekend zo verstandig geweest te zijn de voorstellen van de Conventie aangaande gestructureerde samenwerking binnen en buiten de NAVO te aanvaarden. Daarmee heeft hij voor een kerngroep van lidstaten die over de nodige capaciteiten beschikken de mogelijkheid geschapen vorderingen te maken in het opzetten van een gemeenschappelijk Europees veiligheids- en defensiebeleid, niet als een laatste redmiddel, maar als een eerste prioriteit.
Het pleit voor het Conventieproces dat het de toets der kritiek doorstaat, in het bijzonder wanneer het gaat om kritiek van dit Parlement, dat, waar het deze zaken betreft, niet bekend staat om zijn zelfgenoegzaamheid.
De Conventie heeft zeer zeker alle mogelijkheden onder de loep genomen en alle argumenten bijgeschaafd, en ze is het geheel met een open politieke blik tegemoet getreden, daarbij steeds uitgaand van het gemeenschappelijk belang van Europa. Om deze reden wordt er in de ontwerpresolutie terecht voor gepleit dat men ook binnen de IGC gaat handelen in de geest van de Conventie, die gekenmerkt werd door transparantie, pluralisme en politieke openheid.
Ik steun de voorstellen van de voorzitter om geen technische werkgroepen in te stellen. Ik sta van harte achter de voorstellen voor een krachtiger vertegenwoordiging van het Europees Parlement in de IGC. Wellicht is het mogelijk deze zaak volgende week bij de Raad Algemene Zaken opnieuw aan de orde te stellen vóór de Top van 4 oktober. Een IGC met een democratischer karakter en een minder diplomatieke stijl zal meer succes boeken en aanmerkelijk sneller tot een eindresultaat kunnen komen.

Cossutta (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, de Conventie heeft een belangrijke taak verricht door Europa de tekst van een Grondwet te overhandigen die een doelmatige bijdrage zal leveren tot de opbouw van onze toekomst.
Het is waar dat deze tekst verdedigd moet worden tegen critici en tegenstanders, maar anderzijds valt er ook nog wel wat aan te verbeteren en het is niet zo dat er geen marges zijn om dat te doen. Degenen die erop hameren niets te veranderen, moeten we flink van repliek dienen, om te voorkomen dat al het werk dat verricht is, uiteindelijk niets oplevert.
Ik sta daarom achter de mening van de heer Prodi en de voorstellen die hij aanreikt. De heer Prodi beseft wat de waarde van de tekst is maar ziet ook welke beperkingen en risico's eraan kleven. De correcties die in mijn ogen noodzakelijk en ook mogelijk zijn, zal ik nu kort opsommen, en dan heb ik het even niet over ontoereikende sociale aspecten en rechten, want die zijn meer een logisch uitvloeisel van de huidige machtsverhoudingen. Het is bijvoorbeeld geen toeval dat de grondwetgevende vergadering die onmiddellijk na de oorlog de prachtige Italiaanse Grondwet schreef, werd voorgezeten door de communist Umberto Terracini, terwijl onze Conventie wordt voorgezeten door de uiterst gerespecteerde, maar ook uiterst gematigde heer Giscard d'Estaing.
Ik heb het nu dus over strikt institutionele kwesties. In de eerste plaats leidt een fulltime voorzitter van de Raad, met een mandaat voor langere tijd in plaats van een roulatiesysteem, op den duur tot overlapping met de voorzitter van de Commissie en hun werkzaamheden zouden met elkaar in botsing komen, wat aanleiding geeft tot crises en verlamming in de instellingen. In de tweede plaats moet de unanimiteitsstemming op alle gebieden afgeschaft worden, want het vetorecht kan elk vernieuwingsproces op ongeacht welk moment blokkeren. In de derde plaats moet er één enkel gemeenschappelijk buitenlands beleid komen. Daar moet een Europese militaire macht bij komen die buiten de NAVO om opereert en ons in staat stelt niet alleen een autonome maar ook een stabiliserende rol te spelen tegen de achtergrond van de unipolaire en imperialistische macht die op dit moment de wereld bedreigt.

Voggenhuber (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik hoop dat het Parlement zich vandaag in grote meerderheid achter het ontwerp van de Conventie zal scharen. Velen in het Parlement zijn het erover eens dat het beste van de Conventie lag in het feit dat het geen Intergouvernementele Conferentie was. Aan de Conventie namen voornamelijk parlementariërs deel, de Conventie was openbaar, er was sprake van een dialoog met de burgers en het maatschappelijk middenveld en de Conventie heeft maanden de tijd gehad om haar werk te doen. Het slechte aan de Conventie was dat ze uiteindelijk toch nog een Intergouvernementele Conferentie werd. Onderhandelingen en gemarchandeer achter de schermen, nationaal eigenbelang tegenover Europese belangen en vetodreigingen bepaalden het slot van de Conventie.
Succesvol was de Conventie wanneer ze zonder verplichtingen was. De Conventie volgde een grondwettelijke logica bij het opstellen van een ontwerp voor de toekomst van Europa. De resultaten waren het ontwerp van een Europese democratie, het Handvest van de grondrechten, een republikeins staatsbestel voor Europa, handelingsbekwaamheid en de mogelijkheid voor een nieuwe rol in de wereld. Succes bleef uit wanneer de Conventie boog voor de druk van de regeringen en zich verstrikte in een wirwar van belangen. Zo hebben we geen Europees sociaal verdrag, geen Europese sociale wetgeving en te weinig terreinen met meerderheidsbesluitvorming, en we hebben nog steeds, onder andere, wetten die worden vastgesteld door de Raad. In deze gevallen ging het niet om de vraag wat we voor Europa kunnen doen, maar wat we Europa kunnen onthouden. Nu klinkt bij veel regeringen de roep om een 'echte? Intergouvernementele Conferentie. Deze Conferentie, waarvan de legitimatie hoogst bedenkelijk is, vormt een gevaarlijke bedreiging.
Dames en heren, plus en min is in de wiskunde min. Wat voor nut heeft het aan een succesvolle methode, de Conventie, een methode te verbinden die altijd vruchteloos gebleken is, namelijk de Intergouvernementele Conferentie? De uitkomst van dit eenvoudige rekensommetje zal de uitkomst van een Intergouvernementele Conferentie zijn, een Nice II. Het resultaat zal dus niet in het algemeen belang zijn, maar slechts in het belang van een paar lidstaten. En waren de regeringen niet in de Conventie vertegenwoordigd, op het hoogste niveau nog wel? Hebben ze hun standpunt niet botweg doorgedrukt? Commissaris Barnier, zat u niet in de Conventie? Hebt u niet uw goedkeuring gegeven aan een allesomvattend compromis? Durft de Commissie werkelijk de historische verantwoordelijkheid op zich te nemen om de regeringen in staat te stellen in hun eigen belang deze historische consensus eenzijdig te wijzigen? Geeft u daarmee geen vrijspel aan vernietigende krachten? Uw plaats, commissaris, is aan de kant van het Europees Parlement, dat vecht voor dit compromis. U zult zich hiervoor moeten verantwoorden. Het is misschien de ernstigste fout waarvoor de Commissie zich in haar ambtsperiode moet verantwoorden.
Wat kan de Intergouvernementele Conferentie doen zonder deze consensus te vernietigen en zonder achter gesloten deuren het welbekende gemarchandeer van Nice voort te zetten? Ze zou het ontwerp van de Conventie moeten accepteren. En ze zou in de geest van de meerderheid van de Conventie die kwesties moeten behandelen waarvoor de regeringen in de Conventie een oplossing geblokkeerd hebben en waarover geen overeenstemming bestaat. Daarmee doel ik vooral op de herzieningsclausule. Daarover heeft de Conventie geen overeenstemming bereikt. De Intergouvernementele Conferentie moet er echter voor zorgen dat een democratische meerderheid de Grondwet in de toekomst kan wijzigen. Verder zou ze de tegenstrijdigheden tussen deel 1 en deel 3 moeten opheffen, die vooral door de interventies van de regeringen zijn ontstaan. Als we de mensen in deel 1 een sociale markteconomie beloven en in deel 3 een samenleving met vrije, ongebreidelde concurrentie, zijn we gewoon niet eerlijk tegenover de burgers. En als we in deel 1 volledige werkgelegenheid beloven en in deel 3 slechts een hoge werkgelegenheidsgraad, lijkt het enkel om een foefje te gaan, een foefje waarmee het vertrouwen in Europa bepaald niet versterkt zal worden.
Mijnheer de Voorzitter, als we op dit historische moment de verkeerde beslissing nemen, zullen we Europa in een crisis storten. We houden niets over als we na de methode van de Intergouvernementele Conferentie ook de methode van de Conventie ruïneren en in twijfel trekken. Wat houden we dan over in geval van een crisis? Daarom vind ik dat we, hoe teleurstellend we dit compromis allemaal ook vinden, de Conventie over de toekomst van Europa moeten verdedigen.
Ribeiro e Castro (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de voorstanders van de Conventie willen dat het nieuwe Verdrag wordt ondertekend op 9 mei aanstaande, de dag waarop wij de Verklaring van Schumann uit 1950 herdenken. Maar laten wij eens goed luisteren naar Robert Schumann! Ik citeer: "De vereniging van Europa kan niet ineens worden verwezenlijkt noch door een allesomvattende schepping tot stand worden gebracht: het verenigd Europa zal moeten worden opgebouwd door middel van concrete verwezenlijkingen, waarbij een feitelijke solidariteit als uitgangspunt zal moeten worden genomen". Ik herhaal: het verenigd Europa kan niet ineens of door een allesomvattende schepping tot stand worden gebracht, maar door middel van concrete verwezenlijkingen, met een feitelijke solidariteit als uitgangspunt.
Laten wij dan nu eens kijken wat wij hebben. Zoals de heer Giscard d'Estaing hier heeft gezegd, hebben wij een Conventie, met maar liefst 1800 bijdragen en duizenden amendementen, maar zonder enige stemming, zonder ook maar één enkele stemming. De Conventie kan dan ook bepaald niet democratisch worden genoemd. Dit geldt voor zowel de inhoud als de procedure. Bovendien is de Conventie haar mandaat te buiten gegaan. Hoe kunnen wij, gelet hierop, de wens van de rapporteurs inwilligen en haar conclusies als definitief beschouwen, zonder rekening te houden met de bevoegdheden en de verantwoordelijkheden die op democratische wijze aan de IGC zijn toegekend? Dat zou pas een regelrechte aanval op Robert Schumann zijn.
Laten wij een tweede blik werpen op de tekst van de Conventie, die men tot elke prijs als Grondwet wil laten fungeren. Wat zien wij? Wij zien dat er een poging wordt ondernomen om de vereniging van Europa ineens te verwezenlijken door een nieuw gemeenschappelijk bouwwerk in het leven te roepen dat het moeizaam bereikte evenwicht in het gedrang brengt. We staan hier met andere woorden voor een tweede aanval op Schumann. In dit verband wil ik u herinneren aan hetgeen enkele weken geleden tijdens de voorbereidende vergadering van de IGC in Riva del Garda is gebeurd. Daar hebben diverse lidstaten, diverse naties, scherpe kritiek uitgeoefend op de tekst van de Conventie. De Fractie Unie voor een Europa van Nationale Staten neemt die over in haar amendementen op dit verslag. Het gaat daarbij onder meer om de samenstelling van de Commissie, het voorzitterschap en de rol van het christendom.
Als reactie op dit protest heeft de Duitse minister Oskar Fischer onmiddellijk de financiële vooruitzichten voor de periode 2007-2013 als dreigement gebruikt, hetgeen door de media terecht als begrotingschantage is gebrandmerkt. Wat betekent dat? Dit betekent dat de 'concrete verwezenlijkingen' die bijdragen aan de geleidelijke totstandkoming van 'feitelijke solidariteit' eenvoudigweg van de hand worden gewezen, ondanks de aanbevelingen van Schumann van 9 mei 1950.
Daarom raadt een meerderheid van mijn fractie de IGC aan de Verklaring van de negende mei goed voor ogen te houden om een correcte toepassing van de methode-Schumann te waarborgen. In dit verband verzoek ik het Italiaanse voorzitterschap te voorkomen dat de lidstaten elkaar bedreigen, voorwaarden opleggen of chanteren. Italië moet ervoor zorgen dat de debatten kunnen plaatsvinden in een sfeer van vrijheid, gelijkheid en openheid. Wij mogen niet dulden dat de vereniging van Europa, waartoe in het Verdrag van Rome de eerste aanzet is gegeven, op losse schroeven komt te staan ten gevolge van de haast en de druk van enkele lidstaten die zich schuldig maken aan ondemocratische praktijken.

Bonde (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, ik heb het Italiaanse voorzitterschap gewaarschuwd voor zijn tijdpad voor de Intergouvernementele Conferentie. Er zijn dit najaar twaalf dagen gereserveerd voor onderhandelingen over een Grondwet waar tot op heden maar heel weinig mensen van gehoord hebben. Die Grondwet moet op 13 december worden aangenomen en op 9 mei worden ondertekend. Daarna kunnen we gaan kiezen en referenda gaan houden, maar de Grondwet kunnen we dan niet meer veranderen. Dat is niet eerlijk en absoluut niet democratisch.
De volkeren van Europa hebben nog niet gevraagd om een Grondwet. Ze zijn geen van allen betrokken bij de plannen van de EU-elite om de macht van de kiezers naar Brussel over te brengen. In de Commissie constitutionele zaken hebben we met 22 tegen 3 stemmen besloten alle landen op te roepen om zo mogelijk een referendum te houden. De Fractie voor een Europa van Democratie en Diversiteit steunt dat besluit van ganser harte. Neem dat besluit nu. Want pas als de burgers weten dat ze over plannen moeten stemmen, beginnen ze er aandacht aan te schenken. Als het serieus wordt, verdiepen de mensen zich in de materie. Als alle landen kiezen voor een referendum tegelijk met de verkiezingen voor het Europees Parlement in juni, krijgen we de kans om het eerste gemeenschappelijke Europese debat te voeren. Dan zal blijken of wij ook tot een gemeenschappelijke conclusie kunnen komen.
Ik hoop en geloof dat het ontwerp dat is opgesteld onder de tamelijk autoritaire leiding van de heer Giscard d'Estaing en dat consensus genoemd wordt, door de kiezers zal worden verworpen. Ik heb 200 handtekeningen verzameld om de procedure om te gooien, zodat men begint met openheid. Mijn schrijven is ondertekend door alle vertegenwoordigers van de nationale parlementen en wordt gesteund door alle leden van het Europees Parlement, met uitzondering van de heer Duhamel. Toch maakt het geen deel uit van het uiteindelijke verslag. Ik heb 123 handtekeningen verzameld ter ondersteuning van de eis dat alle landen een eigen commissaris behouden. Toch is het geen deel van de consensus. In plaats daarvan krijgen we nu een verdeling in commissarissen met en zonder stemrecht - een voorstel dat pas op het allerlaatste moment in de Conventie is gepresenteerd en bediscussieerd. De kern van de ontwerp-Grondwet is dat er veel meer macht van onze parlementaire democratieën wordt verplaatst naar het Brussel van de ambtenaren en de lobbyisten.
Veel besluiten die op dit moment nog door de kiezers kunnen worden teruggedraaid door middel van verkiezingen, zullen binnenkort niet meer door de kiezers van onze landen kunnen worden gewijzigd. Onze democratieën worden sterk ingeperkt, en de nationale parlementen staan veel meer macht af dan de extra invloed die het Europees Parlement krijgt. Als we de democratie willen inperken, moet dat op zijn minst democratisch worden besloten door de kiezers zelf, door middel van referenda. Laten wij daarom de Intergouvernementele Conferentie oproepen om alle landen aan te sporen een referendum te houden. En waarom zouden we niet met twee verschillende voorstellen komen, namelijk een democratische federatieve Grondwet en een ontwerp-Grondwet voor een Europa van de democratieën? Dan kunnen we het met een gerust hart aan de Europese kiezers overlaten om een besluit over onze gemeenschappelijke toekomst te nemen.

Bonino (NI).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, in deze dagen zien wij onze staatshoofden en regeringsleiders een voor een voor het spreekgestoelte van de Verenigde Naties verschijnen. Europa laat echter verstek gaan. Volgens mij spreekt dit boekdelen, ik hoef daar verder geen woord meer aan te verspillen. Vooral maakt het duidelijk wat er in deze Conventie node gemist wordt.
Welbeschouwd is deze Conventie het resultaat van een vlijtig in elkaar gezet institutioneel kunststuk, een knutselwerk dat moeilijk uit te leggen en nog moeilijker te begrijpen is. Vandaar dat er maar weinig mensen echt warm voor zullen lopen. De tekst van de Conventie is complex en gecompliceerd en, vrees ik, weinig effectief. Op het vlak van de interne sectoren, die rechtstreeks het dagelijks leven van de Europese burgers betreffen - ook wel 'collaterale? sectoren genoemd - is er ongetwijfeld sprake van verbetering. Maar het probleem dat deze Conventie niet aanpakt, laat staan oplost, is dat de rol en verantwoordelijkheid van Europa moeten worden bepaald: er moeten middelen en procedures worden afgesproken om ervoor te zorgen dat Europa naast een grote economische macht, ook een politieke macht wordt, een medespeler die zich verantwoordelijk voelt voor de problemen in de wereld.
Eerlijk gezegd hebben wij niet eens een poging gedaan om daar iets van te maken. De Conventie is een typische uiting van een introvert Europa, een navelstaarderig Europa, dat zich wel druk maakt om het welzijn van haar burgers, maar niet zorgt voor faciliteiten en procedures, een Europa dat zich hoegenaamd niet bekommert om haar verantwoordelijkheid buiten de grenzen, een verantwoordelijkheid die het wel degelijk heeft.
Wij zorgen niet eens voor de middelen die nodig zijn om te kunnen reageren op de vraag naar Europa, de behoefte aan Europa, die toch zo sterk leeft in zoveel delen van de wereld, te beginnen bij het nabije Midden-Oosten en de zuidoever van de Middellandse Zee. Er is behoefte aan Europese waarden, men wil deelgenoot worden van een ontwikkeling die meer rechtvaardigheid brengt en dus meer gebaseerd is op mensen-, burger- en politieke rechten. Met deze Conventie veroordelen wij onszelf er echter toe om juist door anderen op sleeptouw genomen te worden, zij het met het nodige tegenstribbelen van onze kant natuurlijk. Al met al is dat een slappe houding, maar het betekent volgens mij vooral dat wij ingaan tegen de geest en de doelstellingen van Europa en in het bijzonder tegen de plicht die wij als Europeanen hebben tegenover bevolkingen die weliswaar niet Europees zijn, maar wel dicht bij ons staan.
Beste collega's, ik ben van oudsher een federaliste en ik word ook een steeds overtuigder federaliste, uit politieke realiteitszin maar vooral ook omdat ik van Europa houd. Europa zou juist kracht moeten putten uit zijn eigen successen om andere successen te bevorderen, op zijn minst in de gebieden die aan ons grondgebied grenzen. Volgens mij is deze Conventie dus een gemiste kans, en daar zullen anderen voor moeten bloeden. Misschien lukt het ons Europeanen om onze levensstandaard te verbeteren, maar anderen zullen het gelag betalen voor onze benepen en laffe houding. Wij hebben er immers voor gekozen om alleen maar een grote economische macht te blijven. Welnu, dat is echt niet voldoende! Dat maakt van ons geen Europeanen, in mijn optiek althans niet.
Theato (PPE-DE)
- (DE) Mijnheer de Voorzitter, de Commissie begrotingscontrole verwelkomt het verslag van de heren Gil-Robles Gil-Delgado en Tsatsos. We feliciteren de rapporteurs met hun werk.
We hebben in ons advies een paar punten uit ons werkterrein aangestipt die verduidelijkt dienen te worden. In de eerste plaats zou de Europese Rekenkamer in de ontwerp-Grondwet onder de instellingen vermeld moeten worden, overeenkomstig zijn institutionele positie. Ook zouden zijn taken verderop in de tekst duidelijker moeten worden omschreven. Het tweede punt betreft het verlenen van kwijting. Het verlenen van kwijting - ook aan de agentschappen - zou vermeld moeten worden bij de budgettaire en financiële beginselen, om duidelijker aan te geven dat het Parlement de democratische controle uitoefent. Als derde punt noemen we de oprichting van een Europees openbaar ministerie. Daarbij verwijzen we naar het oorspronkelijke amendement van de delegatie van het Parlement in de Conventie. We bevelen aan duidelijk te zijn over de oprichting van het openbaar ministerie en daarover niet al te vaag te blijven. Ten slotte moet het huidige unanimiteitsbeginsel in de Raad worden vervangen door de wetgevingsprocedure, met andere woorden door stemming bij gekwalificeerde meerderheid. Deze aanbevelingen zouden volgens ons bijdragen aan de totstandkoming van een Europa van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid in de Grondwet.
Paciotti (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, dankzij de ontwikkeling die het Europees openbaar recht heeft doorgemaakt, van het Verdrag van Westfalen tot het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, kunnen wij vandaag akkoord gaan met het vernieuwende, en vroeger ondenkbare, idee van een Constitutioneel Verdrag dat deels kenmerken van een basisverdrag en deels kenmerken van een Grondwet heeft.
Het ontwerp waar wij ons vandaag over buigen, is een grote stap vooruit, vooral op het gebied van de opbouw van één Europese ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid. Het is een stap vooruit, omdat de communautaire methode op dit terrein op ruime schaal wordt toegepast. In een federaal Europa zou dit de enige besluitvormingsmethode moeten zijn, aangezien de waarden van de democratie en de rechtsstaat hiermee in acht worden genomen. Deze waarden zijn allebei gebaseerd op het beginsel dat de wetten door de volksvertegenwoordigers moeten worden goedgekeurd; de Europese wetten moeten dus goedgekeurd worden door het Europees Parlement. Met de communautaire methode wordt bovendien voldaan aan de eis dat besluiten met gekwalificeerde meerderheid worden genomen. Dat bevordert bij uitstek de eenheid, terwijl de unanimiteitsregel juist verdeeldheid zaait en eigengereide standpunten in de hand werkt. Waar de communautaire methode wordt aangenomen, stevent Europa af op de toekomst. Waar de exclusieve macht van de regeringen behouden blijft, keert Europa terug naar het verleden, naar haar tragische verleden.

Randzio-Plath (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, het verheugt de Economische en Monetaire Commissie dat de medebeslissingsprocedure is uitgebreid. Het gaat ons echter niet ver genoeg, omdat de uitbreiding niet geldt voor beleidsterreinen die cruciaal zijn voor het functioneren van de interne markt en van de Economische en Monetaire Unie. We betreuren het zeer dat door de vereenvoudiging van de procedure de status van de gezamenlijke beraadslaging zelfs is afgenomen, omdat de samenwerkingsprocedures gereduceerd zijn tot raadplegingsprocedures. Daarom vinden we dat er onvoldoende is bereikt, vooral op het gebied van het mededingingsbeleid en het belastingbeleid, waarmee een direct belang van de interne markt gemoeid is.
Verder zou ik er nog op willen wijzen dat we graag gezien zouden hebben dat er een minister van Economische Zaken zou komen; daarmee zou vooral in de eurozone een kwalitatieve vooruitgang geboekt kunnen worden met betrekking tot de verwezenlijking van de doelen van Lissabon. Verder vind ik het betreurenswaardig dat we de constitutionalisering van het Lissabon-proces niet konden doorzetten. Daarom kunnen we dit nieuwe grondwettelijk verdrag niet een echte Europese economische Grondwet noemen. Wel doet het me deugd dat de waarden en doelstellingen van de Unie gekoppeld worden aan duurzame groei, volledige werkgelegenheid en solidariteit alsmede aan sociale markteconomie, mededinging en vrijheid.

Rothley (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag een voetnoot bij de discussie plaatsen. Nog altijd worden de voorrechten en vrijstellingen van de afgevaardigden in het Europees Parlement geregeld in een protocol uit 1965, dat bedoeld was voor de toenmalige samenstelling van het Parlement. In een brief aan de ministers van Buitenlandse Zaken heeft het Italiaanse voorzitterschap aangegeven dat ook dat protocol aan verandering toe is. Ik wil dat nadrukkelijk toejuichen. Volgend jaar hebben wij een kwart eeuw een direct gekozen Europees Parlement. Het is de hoogste tijd dat we dan ook een rechtspositie hebben die op Europees niveau geregeld is. Als dat niet tijdens de Intergouvernementele Conferentie kan gebeuren, wanneer dan wel?
Overigens maakt het mij betrekkelijk weinig uit of deze noodzakelijke nieuwe regeling in het kader van het Statuut tot stand komt of in een wet onder het primaire recht. Dat is van ondergeschikt belang. Maar het moet wel gebeuren, want anders zal er ook geen Statuut voor de leden van het Parlement zijn.
Berenguer Fuster (PSE)
- (ES) Mijnheer de Voorzitter, in haar advies over de Europese Grondwet en de komende Intergouvernementele Conferentie laat de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie zich in zeer positieve bewoordingen uit over de bijdragen van de Conventie op het gebied van haar bevoegdheden. Dat komt tevens tot uiting in een document dat vrijwel unaniem door haar leden is goedgekeurd. De Conventie heeft dan ook goed werk geleverd, waarvoor lof.
Ik wil drie punten aansnijden, twee positieve punten en een derde minder positief punt. Het eerste betreft de consolidering van het gemeenschappelijk handelsbeleid als exclusieve bevoegdheid van de Unie. Daarmee zetten wij niet alleen een stap vooruit maar, het moet gezegd, daarmee zal ook de bemoeienis van het Europees Parlement op dit terrein toenemen.
Met de consolidering van de Europese onderzoeksruimte - het tweede punt - wordt het mogelijk de tekortkomingen van Europa op dit gebied tegen te gaan.
Wellicht is onze enige klacht dat de Conventie ervan heeft afgezien het Euratom-Verdrag op te nemen in de Grondwet. Het gevolg daarvan is dat de intergouvernementele benadering op dit gebied zal blijven bestaan, evenals de daarmee samenhangende problemen.
Jackson (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, het is niet makkelijk om hier een advies over te geven wanneer de helft van mijn collega's van mening schijnt te zijn dat dit geen nut heeft aangezien wij de tekst van de Conventie toch niet kunnen wijzigen. Voor wat het waard is zou ik echter het volgende willen zeggen.
In veel opzichten oefent de Europese Unie reeds maximale bevoegdheden uit op het werkterrein van mijn commissie: we hebben de medebeslissingsprocedure en besluitvorming met gekwalificeerde meerderheid. Er vallen echter bepaalde lessen te trekken uit onze ervaringen en de in mijn ogen belangrijkste les - die niet in de tekst van de Conventie is verwerkt - is dat we er veel beter op moeten letten dat de wetten die we aannemen ook daadwerkelijk ten uitvoer worden gelegd. Daarom moeten we in de Grondwet of het Constitutioneel Verdrag als absolute eis stellen dat de drie instellingen - de Europese Commissie, de Raad van Ministers en het Europees Parlement - een kosten-batenanalyse uitvoeren van de amendementen die zij op wetgevingsvoorstellen indienen. Doen we dat niet, dan blijven we wetten aannemen waar alle landen mee instemmen, maar die in sommige landen genegeerd worden en die vele landen zich niet kunnen veroorloven. Deze kwestie zal nog veel meer gaan spelen wanneer zich met de uitbreiding een groot aantal zeer arme landen bij de Europese Unie voegt. Als we verwachtingen blijven wekken die we niet waar kunnen maken, zal dat Europa en zijn consumenten niet ten goede komen.

Stevenson (PPE-DE)
- (EN) Mijnheer de Voorzitter, de visserijsector verkeert in een crisis. Het gemeenschappelijk visserijbeleid is een rampzalig fiasco gebleken: de kerndoelstellingen van het beleid waren behoud van de werkgelegenheid en instandhouding van de visbestanden, maar duizenden banen zijn verloren gegaan en de visbestanden zijn dramatisch in omvang afgenomen.
Omwille van instandhouding worden onze vissers elk jaar gedwongen twee miljoen ton dode vis van uitstekende kwaliteit terug te gooien in zee om aan de quotaregeling te kunnen voldoen. Omwille van instandhouding hebben onze vissers moeten verdragen dat er vaartuigen werden stilgelegd, ontslagen vielen, gedwongen sluitingen plaatsvonden, schepen definitief uit de vaart werden genomen en dat hun inkomens kelderden. Thans zijn wij bezig met een moeizame hervorming van het visserijbeleid teneinde de instorting van de industrie in de Noordzee en andere cruciale sectoren een halt toe te roepen.
Het is daarom van het grootste belang dat het visserijbeleid in de schijnwerpers komt te staan. De commissie was ontsteld over het feit dat de Conventie het visserijbeleid als een schamel aanhangsel van het landbouwbeleid leek te beschouwen. Voor de honderdduizenden mensen in heel Europa die in de visserijsector werken, zijn wij geen aanhangsel van de landbouw: wij zijn een belangrijke sector. Zorgt u er alstublieft voor dat de poging van de Commissie visserij om medebeslissingsbevoegdheid te krijgen gesteund wordt, en dat we een betekenisvolle rol kunnen gaan spelen in de toekomst van deze sector.

Van Dam (EDD)
. Voorzitter, in de Verdragen zou een rechtsgrondslag voor een Europees toerismebeleid moeten worden opgenomen. Binnen de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme is dat al jaren de opvatting van een meerderheid, waartoe deze rapporteur overigens niet behoort. De reden voor deze wens is de volgende: voor een aanzienlijk aantal regio's in de Europese Unie vormt de toeristische sector een belangrijke, zo niet de belangrijkste bron van inkomsten. Zoals dat voor andere regio's de landbouw of de industrie is. Veel ondernemingen in de toeristische sector behoren tot het midden- en kleinbedrijf en kunnen al gebruik maken van regelingen voor deze categorie. Men verwacht niettemin dat een communautair toerismebeleid de duurzame ontwikkeling van de sector extra zou ondersteunen. De welvaart in de betreffende regio's zou toenemen, hetgeen de economische en sociale cohesie ten goede kan komen. De Commissie regionaal beleid, transport en toerisme verzoekt dan ook om opneming van een rechtsgrondslag voor een Europees toerismebeleid in het nieuwe Verdrag.

Dybkjær (ELDR)
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen heeft van begin af aan zeer sceptisch gestaan tegenover het werk van de Conventie, alleen al vanwege het feit dat slechts 17 procent van de Conventie vrouw was, of men nu de eigenlijke leden telde of ook de plaatsvervangers meetelde. Dat gaf hetzelfde resultaat. Verder was de gemiddelde leeftijd in het presidium 53 jaar - en dat waren mannen. Er was slechts één vrouw, die bijna te beschouwen was als een vrouwelijke gijzelaar.
We werden nog sceptischer toen we het eerste ontwerp zagen. Er stond helemaal niets in over gelijke kansen, over mainstreaming of wat dan ook in die richting. Maar gelukkig is het uiteindelijk goed afgelopen. Gelijkheid van kansen is een van de fundamentele waarden geworden, en ik wil graag van de gelegenheid gebruik maken om iedereen te bedanken die eraan heeft meegewerkt om dit resultaat te bereiken. Er is nog steeds heel veel te doen en als het grondwettelijk verdrag in werking treedt zijn er nog steeds gebieden waar de zaken wat betreft gelijke kansen niet perfect geregeld zijn. Ik verzoek allen, de Commissie, de Raad en de leden van het Europees Parlement, om daarop te blijven letten.

Evans, Jonathan (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, over tien dagen gaat de zoveelste Intergouvernementele Conferentie van start. Het lijkt wel of in de Europese Unie voortdurend IGC's worden gehouden. De afgelopen zestien jaar hebben we de Europese Akte gehad, het Verdrag van Maastricht, het Verdrag van Amsterdam en meer recentelijk het Verdrag van Nice. In elk van deze gevallen heeft zich een onvermijdelijk proces van eenzijdige integratie afgespeeld; men had het gevoel dat de Europese Unie alleen succesvol kon zijn als zij steeds meer macht kreeg. De volkeren van Europa laten ondertussen echter hun teleurstelling over het Europese politieke proces steeds duidelijker blijken door historisch lage opkomsten bij Europese verkiezingen. Dit stelt ons niet alleen voor een dilemma, maar is ook reden tot bezorgdheid.
Deze IGC gaat leiden tot iets compleet anders dan de vroegere Verdragen. Zij zal voor het eerst in de geschiedenis trachten een Grondwet op te stellen voor de Europese Unie. In de ontwerp-Grondwet worden centralisering en integratie, die de Europese ontwikkeling van de afgelopen jaren hebben gekenmerkt, verder versterkt. We zouden terug moeten grijpen op de grondbeginselen.
In Laken riepen staatshoofden en regeringsleiders op om de bevoegdheden van de EU beter en duidelijker te definiëren, juridische instrumenten te vereenvoudigen, meer democratie, transparantie en efficiëntie te bewerkstelligen en de Europese instellingen dichter bij de burger te brengen. Dit alles verhoudt zich als dag en nacht tot hetgeen de Conventie heeft voorgesteld; en nu wordt ons gevraagd te garanderen dat de IGC de Conventie op geen enkele manier ondermijnt. Het is weer hetzelfde liedje: Europa moet zijn integratie verder doorvoeren, anders dreigt het achterop te raken. Het is hoog tijd dat we wakker geschud worden en wellicht heeft Zweden ons daar opmerkzaam op gemaakt.
De Europese Unie dreigt veel te ver vooruit te gaan lopen op wat de bevolking van Europa wil. Voor degenen die geloven in het lidmaatschap van de Europese Unie en in een Europa van nauw samenwerkende natiestaten, zoals mijn partij en ik, draagt deze stroomversnelling richting integratie zoals voorgesteld in de tekst van de Conventie het risico in zich dat de kiezers zich gaan verzetten. Ik vrees dat Europa mogelijk een legitimiteitscrisis te wachten staat. Eerst kregen we van de Britse regering te horen dat een Grondwet niet nodig was. Nu wordt ons in Groot-Brittannië verteld dat een dergelijke Grondwet onontbeerlijk is. Daarna krijgen we te horen dat de IGC slechts de puntjes op de i zal zetten. Vervolgens begint de heer Blair in het Verenigd Koninkrijk met veel misbaar te verkondigen dat bepaalde kwesties onaanvaardbaar voor hem zijn in de IGC - op het gebied van belastingen, defensie en sociale zekerheid. Volgens berichten die in het weekend gepubliceerd zijn heeft hij zich echter ook over die bezwaren heen gezet.
Mijn fractie heeft een simpele en democratische oplossing voor de grillige en verkrampte manier waarop de IGC door de premier en zijn regering wordt benaderd, en dat is een referendum houden onder het Britse volk. Laat de burgers beslissen of deze volgende reuzensprong in de richting van een federalistisch Europa daadwerkelijk is wat zij willen. Als een referendum goed genoeg is voor de bevolking van Ierland, Spanje en andere landen, dan is het neem ik aan ook goed genoeg voor het volk van het Verenigd Koninkrijk, en opiniepeilingen wijzen uit dat 80 procent van de Britse bevolking voorstander is van een referendum.
De IGC zal debatteren over een fundamentele verschuiving in de machtsbalans tussen de lidstaten en de instellingen van de Europese Unie. Ik vrees dat het doordrukken van een constitutionele wijziging van dergelijke omvang in een zo laat stadium van het uitbreidingsproces zou kunnen leiden tot nog meer politieke onvrede en teleurstelling onder de bevolking van de toetredende landen en de huidige vijftien lidstaten.
Ten slotte nog dit: wij hebben in dit Parlement de verantwoordelijkheid de belangen van onze kiezers kenbaar te maken. Door de ontwerpresolutie ongewijzigd aan te nemen dragen we de boodschap uit dat de politieke elite het beste weet wat goed is voor onze kiezers. In verkiezingstijd is dat een riskante boodschap.

Napoletano (PSE)
. (IT) Mijnheer de Voorzitter, na de eerste korte commentaren die deze Vergadering op 3 september jongstleden heeft geleverd, kan het Parlement thans een veel gerichter oordeel uitspreken over de ontwerp-Grondwet die de Conventie heeft aangenomen. Dit is allemaal te danken aan de nauwlettende en objectieve analyse die de collega's Gil-Robles Gil-Delgado en Tsatsos in hun verslag hebben uitgevoerd. Deze analyse is erop gericht alle innovaties, alle vooruitgang en het hele potentieel dat de ontwerptekst van de Conventie te bieden heeft, zoveel mogelijk te benutten. Het is dan ook begrijpelijk dat het Europees Parlement met zoveel overtuiging de Intergouvernementele Conferentie aanspoort om het resultaat van de Conventie over te nemen.
Hieraan wil ik nog toevoegen dat wij bijzonder gevoelig zijn voor de betekenis en emotionele draagwijdte van deze historische passage: de geboorte van een Europese Grondwet was immers de droom van Altiero Spinelli. Het ontwerp waarvoor hij zich destijds met vooruitziende blik inzette en dat door dit Parlement bijna twintig jaar geleden werd aangenomen, vormde daarvan de grondslag.
Dit moet ons er echter niet van weerhouden om de tekst van de Conventie heel scherp tegen het licht te houden, om alle onvolkomenheden, contradicties en onvoorspelbare factoren op te sporen. De heren Gil-Robles Gil-Delgado en Tsatsos hebben die allemaal bepaald niet verzwegen in hun verslag; ze hebben zich niet onttrokken aan hun verantwoordelijkheid en alle zwakke punten met de noodzakelijke kritische blik naar voren gebracht.
Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, het probleem is niet dat het Parlement ontstemd is omdat een paar voorstellen of standpunten van ons niet zijn overgenomen. Het probleem is dat wij ons zorgen maken en bang zijn dat de Unie niet in staat zal zijn de uitdagingen die haar te wachten staan, volledig het hoofd te bieden. Wij vragen de IGC dan ook om daarover na te denken, om iedere mogelijkheid aan te grijpen om de samenhang in de ontwerp-Grondwet te versterken en om te voorkomen dat er een andere draai aan wordt gegeven, zodat er in ieder geval niets teruggedraaid wordt.
Ons Parlement zal via zijn Commissie constitutionele zaken de IGC met de grootste aandacht en waakzaamheid volgen. Wij hebben gekozen voor een uiterst constructieve houding. Dat betekent niet dat wij kritiekloos zijn; wij willen juist zeer verantwoordelijk optreden. Volgens mij mag er geen enkele tegenstelling bestaan tussen onze houding en die van de Commissie, wat overigens niets afdoet aan het onderscheid tussen de twee instellingen en hun beider autonomie.
Het Italiaanse voorzitterschap kan rekenen op de steun van zowel het Parlement als de Commissie om weerstand te bieden aan de druk van sommige regeringen die erop aandringen dat bepaalde onderhandelingen worden heropend. Immers, mijnheer Antonione, de Conventie heeft de besprekingen al gevoerd, dus als de discussie over kernzaken nog eens wordt opengebroken, dreigt de IGC onbestuurbaar te worden. Wij hopen dan ook dat het Italiaanse voorzitterschap consequent en met ferme hand weet op te treden.

Dybkjær (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, ik vind dat alle aanwezigen die positief staan tegenover de Conventie, naar buiten moeten treden en hun standpunt duidelijk moeten laten horen tegenover het publiek. Sommigen bekritiseren de Conventie, maar volgens mij kunnen de meesten van de hier aanwezigen vaststellen dat de Conventiemethode heeft gewerkt. Die methode is een succes en voor herhaling vatbaar. Er is feitelijk sprake van een democratische mijlpaal en dat moeten wij benadrukken. Een en ander is niet volmaakt, maar ten opzichte van vorige Intergouvernementele Conferenties is er nu sprake van een mijlpaal op de weg naar democratie. En het is een goede basis voor de komende Intergouvernementele Conferentie dat wij er zo uitvoerig over hebben gediscussieerd.
Volgens sommigen hadden de burgers sterker bij de zaak moeten worden betrokken. Dat is mogelijk juist, maar men kan misschien niet verlangen dat de burgers in hun drukke dagelijkse leven rondrennen om te discussiëren over grondwetsverdragen Daar hebben ze nu juist ons Europese afgevaardigden voor gekozen
Wij hebben daarentegen enige voorwaarden geschapen om de burgers er in hogere mate bij te betrekken. Ik noem er enige. Ten eerste zal de vereenvoudiging het makkelijker maken voor de burgers om de gebeurtenissen te volgen en om het Verdrag en de Europese ontwikkeling te begrijpen.
Ten tweede hebben we nu een precisering gekregen van de waarden die de grondslag vormen van ons handelen in Europa. Dat is een zeer goede zaak, zowel wat betreft het inzicht van de burger in de EU als wat betreft de burgerbetrokkenheid. Ook het feit dat wij de concrete politieke doelen van ons werk gepreciseerd hebben gekregen, is van grote waarde voor de burgers. Volgens mij kunnen de hier aanwezigen rustig zeggen dat er geen andere regio's in de wereld zijn waar men de waarden en doelstellingen voor politieke samenwerking heeft geformuleerd. Dat is gewoon fantastisch.
De derde goede zaak is dat de nationale parlementen nu een grotere verantwoordelijkheid krijgen dan ze voorheen hadden, en de vierde goede zaak is natuurlijk dat wij, zoals we hier aanwezig zijn, een en ander concreet kunnen maken in al onze werkzaamheden, wat voor werkzaamheden dat ook mogen zijn. Als voorbeeld noem ik het verslag-Cashman, dat later aan de orde komt.
Ten slotte wil ik nog één kwestie noemen die nog niet gememoreerd is. We hebben het probleem van de twee vestigingsplaatsen niet opgelost. We hebben geen oplossing bereikt voor een fundamentele eis, namelijk dat het Europees Parlement zelf mag bepalen waar het zijn vergaderingen wil houden, en ik wil heel graag aan het Italiaanse voorzitterschap vragen om deze kwestie aan te snijden. Ik weet dat dat moeilijk is, maar de burgers zullen het Europese werk nooit serieus nemen als wij leden van het Europees Parlement blijven rondzwerven op de manier zoals we dat nu doen.

Kaufmann (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, ondanks veel interne controverses heeft de Conventie een op zichzelf betrekkelijk consistent ontwerp voor een Grondwet opgesteld. Als lid van de Conventie heb ik het resultaat van de inspanningen gesteund op basis van de totale inhoud, hoewel ik het - net als andere leden van de Conventie - niet met alle uitspraken afzonderlijk eens kon zijn.
Voor het eerst in de geschiedenis van de Europese integratie zal een Grondwet ontstaan, een Grondwet die richting geeft aan het samenleven van vele miljoenen mensen in meer dan 25 landen, en dat is het voornaamste. Ik beschouw het als positief dat de Unie als geheel democratischer wordt, dat vooruitgang is geboekt op het punt van de scheiding der machten, dat het Parlement meer rechten krijgt en dat referenda worden ingevoerd. De Unie kan ook socialer worden - ook dat vind ik heel belangrijk - vooropgesteld dat we vasthouden aan de in deel I geformuleerde doelstellingen en waarden. Dat betekent dat, willen we de sociale missie behouden zoals die in het ontwerp van de Conventie verankerd ligt, de Intergouvernementele Conferentie weerstand moet bieden aan de druk van de kant van de Europese Centrale Bank om die bepaling te wijzigen.
De Intergouvernementele Conferentie moet bovenal het werk afmaken dat de Conventie aan het einde niet meer heeft kunnen doen. Daartoe is ze politiek en juridisch verplicht. Hoe moeten de burgers een grondwetstekst interpreteren waarin ze - overdreven gezegd - met twee verschillende economische denkwijzen geconfronteerd worden: enerzijds sociale markteconomie en evenwichtige groei met volledige werkgelegenheid, anderzijds een open markteconomie met vrije mededinging en alleen een hoog niveau van werkgelegenheid? Dit geldt overigens ook voor andere kwesties. Daarom is het van belang dat vandaag compromisamendement 3 wordt aangenomen en dat de Intergouvernementele Conferentie een duidelijke opdracht van dit Parlement krijgt om de tegenstrijdigheden tussen deel III en deel I op te heffen.
Ik zou hier ook ondubbelzinnig naar voren willen brengen dat ik alle bepalingen afwijs die bedoeld zijn om de Europese Unie tot een militaire interventiemacht te maken. Dat is niet de manier waarop Europa zich aan de Amerikaanse dominantie moet ontworstelen. Civiele conflictoplossing en civiele conflictpreventie - dat is de weg die de Europese Unie moet volgen om internationaal een gerespecteerde partner te worden. Het is evenmin acceptabel dat de lidstaten in de Grondwet gedwongen worden hun militaire capaciteiten te vergroten, terwijl er tegelijkertijd voor sociale uitgaven, pensioenen of onderwijs geen geld meer is en het financieringstekort duizelingwekkende hoogten bereikt.
Ik denk dat de idee en de geest van de Conventie ook bepalend moeten zijn voor de Intergouvernementele Conferentie. Daarom moeten de regeringen in het openbaar en op transparante wijze vergaderen, want de bevolking heeft er recht op te zien hoe de tweede fase van het grondwettelijk proces verloopt.
Maes (Verts/ALE).
Voorzitter, ik spreek hier namens degenen die dromen van een echt verenigd Europa op basis van regio's en volkeren. De voorgestelde Grondwet brengt ons dat Europa niet. Zoals in het verslag-Tsatsos wordt gesteld, is het een belangrijke vooruitgang op het gebied van de democratisering van de Unie. We krijgen echter nog niet de slagvaardige en transparante Unie die op wereldvlak een rol kan spelen en haar burgers vertrouwen inboezemt. Soevereiniteit berust enkel bij de lidstaten met hun eigen grondwettelijke orde. De diversiteit van talen en culturen wordt enkel erkend binnen de lidstaten die deze erkenning verlenen. De regio's die over constitutionele bevoegdheid beschikken, zien een tiental nieuwe lidstaten toetreden tot de Unie. Lidstaten die soms kleiner zijn dan de eigen met constitutionele bevoegdheden beklede regio's. Dat geldt voor Vlaanderen, Schotland, Catalonië, Wales, enzovoort. Misschien zijn die soevereine staten zelfs minder bereid om mee te werken aan het tot stand komen van een echte Unie. Dat zal binnenkort in de IGC duidelijk blijken. De kleine staten zijn echter ook onze bondgenoten. Ik wil hen ertoe oproepen om het resultaat dat in deze Conventie werd bereikt, mee te helpen verdedigen. Er is hoe dan ook een zeker evenwicht bereikt in deze teksten. Er is een zekere eenheid in verscheidenheid, maar wij moeten vooral deze laatste aspecten samen blijven verdedigen.

Collins (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag mijn collega's de heer Gil-Robles Gil-Delgado en de heer Tsatsos gelukwensen met het verslag dat zij vandaag ter tafel hebben gelegd.
Het ontwerpverdrag dat in Thessaloniki aan onze EU-leiders is voorgelegd vormt de basis voor besprekingen op Europees niveau over een definitieve tekst. Een overgrote meerderheid is het ermee eens dat de Europese Unie haar procedures moet aanpassen, wil zij in een Gemeenschap van 25 lidstaten een effectiever politiek orgaan worden.
De besprekingen op 4 oktober zullen de volgende fase van deze belangrijke onderhandelingen inluiden. De manier waarop binnen de Unie besluiten genomen worden dateert gedeeltelijk uit de tweede helft van de jaren vijftig, toen de Europese Economische Gemeenschap nog uit zes lidstaten bestond. Voor een Gemeenschap die meer dan 25 lidstaten telt, is dit systeem onwerkbaar.
Ik geloof in het beginsel van gelijkheid tussen kleine en grote lidstaten. In het bijzonder geloof ik dat vertegenwoordiging binnen de Europese Commissie gebaseerd moet zijn op een systeem van strikte gelijkheid tussen kleine en grote landen. Ik ben er voorstander van dat elke lidstaat van de Unie het recht behoudt om een kandidaat voor te dragen als volledig stemgerechtigd lid van de Europese Commissie.
Het is ook van belang dat de precieze rol van de president van de Europese Unie / voorzitter van de Europese Raad in het nieuwe Verdrag duidelijk wordt omschreven. Evenzeer verwelkom ik het feit dat in het nieuwe Verdrag de machtsverhoudingen tussen de Europese Commissie zelf en de afzonderlijke lidstaten van de Unie gedefinieerd worden.
Ik heb mijn bedenkingen als het gaat om de onderhandelingen in de IGC. Wat belastingen betreft moeten de regeringen van de afzonderlijke lidstaten het voor het zeggen blijven houden. Ik geloof niet dat de steun van de Europese burger voor de Unie zover reikt dat wij de belastingtarieven voor Europa zouden mogen bepalen. Vanaf de dag dat de Conventie werd ingesteld hebben er echter uitgebreide onderhandelingen en besprekingen plaatsgevonden tussen alle onderdelen van de samenleving van de Europese Unie. De komende maanden moeten we deze onderhandelingen vastberaden tegemoet treden zodat we het eens kunnen worden over de definitieve tekst van het Verdrag, welke hopelijk het reilen en zeilen van de Unie voor de komende vijftig jaar bepaalt.

Borghezio (NI).
Mijnheer de Voorzitter, de verkiezingen in Zweden laten duidelijk zien in welk politiek en economisch klimaat - met drie welvarende landen als Groot-Brittannië, Zweden en Denemarken buiten de euro - wij de Europese Grondwet willen lanceren. Ik vrees dat het met deze Grondwet niet lukt om het proces te stoppen waarin nationale en regionale krachten buitenspel gezet worden. Het zal zelfs zo zijn dat de opbouw van een Europese superstaat bevorderd wordt, een superstaat bestuurd door een statenloze technocratie die zich enkel laat leiden door de wetten van de mondialisering.
Vooral in de huidige tijd, nu wij geconfronteerd worden met de serieuze uitdaging van China - dat inmiddels niet alleen producten maar zelfs het logo van de Europese Unie namaakt - zou een Europese Grondwet er veeleer voor moeten zorgen dat er weer douanerechten worden ingevoerd en dat er beperkingen worden vastgesteld om onze productie in bescherming te nemen, vooral met het oog op de bescherming van het midden- en kleinbedrijf en onze levensmiddelenproductie. De Grondwet zou in de allereerste plaats de waarde moeten bekrachtigen van de bescherming en ontwikkeling van onze culturele identiteit, teneinde een etnisch-cultureel, historisch en taalkundig erfgoed te beschermen dat uniek is in de wereld.
Voor ons, burgers van Padanië, is een Europese Grondwet die niet teruggrijpt naar het verleden, dat wil zeggen de ideeën van Karel de Grote, maar in plaats daarvan als enig spiritueel leidend beginsel de euro-dollarverhouding lijkt te hebben, volstrekt onaanvaardbaar. In de Grondwet zou juist met trots verwezen moeten worden naar onze christelijke wortels, vooral gezien het gevaar van de voortschrijdende islamisering. Ook is het onaanvaardbaar dat niet specifiek wordt verwezen naar de rechten van de volkeren, terwijl die toch met zoveel woorden in diverse resoluties van de VN genoemd staan. Ik denk hierbij in het bijzonder aan het beginsel van zelfbeschikking van de volkeren, waarvan wij Padaniërs absoluut geen afstand willen doen. Terecht zijn vertegenwoordigers van niet-Italiaanse etnische groepen binnen de Italiaanse staat tegen deze gang van zaken in opstand gekomen, van de Sardiniërs tot de volken in het Valle d'Aosta en in Zuid-Tirol.
Zestig jaar geleden is het Handvest van Chivasso geschreven, de historische geboorteakte van het federalisme die op 19 december 1943 - in voor Europa en ons land uiterst moeilijke tijden - is opgesteld door vertegenwoordigers van het Valle d'Aosta, de Waldensen en de Occitanen, ter bescherming van de regionale culturen tegen het centralisme van Rome. Als wij het gedachtegoed van onze vaderen in ere willen houden, kunnen wij geen goedkeuring hechten aan een Grondwet die de rechten van de volkeren en regio's miskent.

Tajani (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, de Intergouvernementele Conferentie die op 4 oktober aanstaande in Rome van start zal gaan, wordt een formidabele kans voor de gehele Europese Unie, voor de bijna 500 miljoen burgers die eisen dat er eindelijk instellingen komen die dichter bij de mensen staan dan tot nu toe het geval was. Het zou een ernstige politieke misstap zijn om de IGC te laten mislukken en Europa niet zijn eerste Grondwet te geven.
Ik ben een optimist en ik ben er persoonlijk van overtuigd dat niemand verantwoordelijk zal willen zijn voor het vernietigen van het werk van de Conventie en voor het wegnemen van de hoop op een in politiek opzicht sterk en gezaghebbend Europa. Ons Europa kan de mogendheid worden die evenwicht brengt in een internationale situatie die tot op heden gedomineerd wordt door de Verenigde Staten, met op termijn waarschijnlijk een groei van de macht van China. Maar laat mij meteen een eventueel misverstand uit de weg ruimen: wij geloven in een meer gezaghebbend Europa dat onafhankelijk is ten opzichte van de Verenigde Staten, maar tegelijkertijd geloven wij in een Europa dat bondgenoot is van een land en een volk die zoveel en zo beslissend hebben bijgedragen aan het waarborgen van vrijheid en democratie, ook in ons eigen continent.
Ik deel de mening van het Italiaanse voorzitterschap en van degenen die vinden dat de benadering van de Conventie niet onderuitgehaald mag worden. Als wij het onderste uit de kan willen, krijgen wij het lid op de neus: als wij projecten nastreven die niet haalbaar zijn, zullen wij het doel waarvoor wij ons allemaal hebben ingezet, simpelweg niet bereiken. Het zou heel erg zijn - zoals u, mijnheer Antonione, hebt gezegd - als wij akkoord gaan met twijfelachtige compromissen. Ik neem overigens bij dezen de gelegenheid te baat om als lid van het Europees Parlement het Italiaanse voorzitterschap te bedanken voor zijn inspanningen om dit Parlement bij de IGC te betrekken. Ik sta dus achter de opzet van het verslag-Gil-Robles/Tsatsos voor wat betreft de belangrijke rol die het Europees Parlement moet vervullen, en ik hoop dat de andere landen het advies van het Italiaanse voorzitterschap zullen opvolgen en zich zullen scharen achter de toezeggingen die premier Berlusconi in deze Vergadering heeft gedaan.
Uiteraard moet er een aantal correcties worden aangebracht in de tekst van de Grondwet. Zo moet het aantal terreinen waarop besluitvorming met gekwalificeerde meerderheid van toepassing is worden uitgebreid, en verder moet er overeenstemming worden bereikt over het aantal commissarissen en de rol die zij te vervullen krijgen. Voorts zou het een ernstige historische fout zijn, mijnheer de Voorzitter, om iedere verwijzing naar de joods-christelijke wortels van Europa van de hand te wijzen. Het gaat er niet om dat wij afstand willen doen van het seculiere karakter van onze instellingen; sterker nog, wij willen dat juist versterken, gedachtig aan het evangelische voorschrift dat luidt: 'Geef aan Caesar wat van Caesar is en aan God wat van God is?.
Hier komen de woorden van zovele lekendenkers van pas. Ik denk onder anderen aan de filosofen Norberto Bobbio en Benedetto Croce, die hamerden op de rol en het belang van de religies in de geschiedenis en de groei van Europa. En denkt u ook eens aan zo'n grote schilder als Marc Chagall, die Europese joodse schilder, die in zijn oeuvre onder meer het religieuze karakter van de Europeanen heeft uitgebeeld en stelde dat de schilders hun penseel hebben gedoopt in het kleurrijke alfabet van de hoop, namelijk de Heilige Schrift. En nu richt ik me ook tot degenen die zich tegen deze keuze hebben uitgesproken, om erop te wijzen dat kanselier Schröder in de Bundestag heeft verklaard dat hij niet tegen de verwijzing naar de joods-christelijke wortels in het constitutionele Verdrag is.
Juist een Europa dat nieuwe horizonnen wil verkennen, dat nieuwe burgers van andere religies bijeen wil brengen, mag zijn eigen wortels niet uitrukken. Mijnheer de Voorzitter, wij kunnen geen nieuwe horizonnen verkennen als wij niet weten waar wij zelf vandaan komen.
Corbett (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, behoudens enkele amendementen staat mijn fractie vierkant achter de ontwerpresolutie die de rapporteurs, de heer Tsatsos en de heer Gil-Robles Gil-Delgado, ons hebben voorgelegd en die zij zo voortreffelijk hebben opgesteld.
Wij staan nu voor de enorme uitdaging om ervoor te zorgen dat de Grondwet door de IGC wordt goedgekeurd zonder dat hij eerst stukje bij beetje wordt uitgekleed. Daarom zijn wij verheugd over het feit dat in de ontwerpresolutie die wij zullen aannemen geen belangrijke wijzigingen in de ontwerp-Grondwet worden voorgesteld. Terecht worden in de resolutie wel enkele kritische kanttekeningen geplaatst en wordt de vinger gelegd op enkele tekortkomingen in de Grondwet. Dit is echter gedaan om aan te tonen dat ook wij water bij de wijn hebben gedaan om dit resultaat te bereiken. Met het pakket dat nu in de ontwerp-Grondwet is overeengekomen, zal de Europese Unie echter in een aantal opzichten vooruitgang boeken op het gebied van de democratie, de doelmatigheid, de transparantie en de inzichtelijkheid van de Unie. De ontwerp-Grondwet verdient dan ook de goedkeuring van de IGC.
Er liggen ook gevaren op de loer. Enkele regeringen, waaronder de Spaanse, verzetten zich tegen het systeem van dubbele meerderheid in de Raad en willen terug naar het systeem van Nice, een ingewikkeld, onbegrijpelijk en zeer onverstandig systeem. Waarom zouden wij een stap terug accepteren om een of meer regeringen die een in wezen onrechtvaardig systeem in stand willen houden, ter wille te zijn? Andere regeringen willen de kwestie van de samenstelling van de Commissie opnieuw ter discussie stellen. Ook ik heb mijn twijfels over de voorgestelde structuur voor de Commissie. Ik realiseer mij echter dat die een onderdeel vormt van een breder compromis dat in de IGC is bereikt. De kernvraag is: wat is het alternatief? Als wij naar een systeem van één commissaris per lidstaat en één stem per commissaris toegaan, maken we daarmee de Commissie dan niet tot een soort Coreper, dus een intergouvernementeel orgaan? Dat is niet de bedoeling van de rol van de Commissie.
Ik ben het ook oneens met degenen die een verwijzing naar de godsdienst in de Grondwet willen opnemen. Wij zijn een Unie die wordt gekenmerkt door religieus pluralisme. Ook zijn veel mensen in de Unie niet godsdienstig. Wij mogen onze burgers niet via de Grondwet een bepaalde visie op religie opleggen. Dat zou een vorm van cultureel imperialisme zijn.
Tot slot kom ik op het vraagstuk van een referendum. Het is niet aan de Europese Unie om haar lidstaten voor te schrijven volgens welke procedure zij intern een grondwettelijk verdrag moeten ratificeren. Dat is een zaak die de lidstaten zelf, in overeenstemming met hun eigen grondwet en tradities, moeten bepalen. Daarom verzet ik mij tegen het standpunt dat door de heer Evans en anderen is verwoord, luidende dat dit Parlement de lidstaten moet voorschrijven volgens welke procedure zij moeten ratificeren. Wij zullen dan ook met een amendement komen om de betreffende paragraaf te wijzigen.

Väyrynen (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, het is naar mijn mening een goede zaak dat in de voorstellen van de Conventie de samenwerking tussen de Raad en de regeringen bij de communautaire besluitvorming wordt versterkt. De zwakste schakel in de ontwerp-Grondwet zijn de voorstellen betreffende de Raad. Terwijl velen van tevoren tegen de oprichting van nieuwe instellingen waren, stelt de Conventie de oprichting van maar liefst twee nieuwe instellingen voor. De Europese Raad wordt als een aparte instelling behandeld, waarvoor een externe voorzitter wordt voorgesteld. Beide voorstellen moeten afgewezen worden.
De Raad moet in het nieuwe Verdrag als één instelling worden behandeld en een fungerend minister-president of president moet voor een lange termijn tot voorzitter van de Raad worden gekozen. De voorzitterschappen van de verschillende Raden van Ministers moeten onder vertegenwoordigers van verscheidene landen worden verdeeld. De voorzitterschappen moeten tweeënhalf jaar duren en bij de verdeling ervan moeten de lidstaten gelijkwaardig worden behandeld.
Een dergelijke hervorming van de Raad komt overeen met de voorstellen die de secretaris-generaal van de Raad, de heer Javier Solana, ruim een jaar geleden heeft gedaan. Die voorstellen moeten in de IGC worden behandeld, zoals in amendement 28 van de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij wordt voorgesteld.

Papayannakis (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, ik sta achter de overwegingen en voorstellen van de twee rapporteurs. Zoals zij zelf al zeiden, zijn er ook negatieve punten en zullen wij op de weg naar eenwording op hinderpalen stuiten. Laten wij dat wel beseffen en dan met kennis van zaken stemmen.
Een van de hinderpalen is de herzieningsprocedure. Het kan toch niet, mijnheer de Voorzitter, dat de helft van het Verdrag, te weten 150 artikelen in het derde deel, niet voor herziening vatbaar is! Dat zal namelijk het resultaat zijn als wij de voorgestelde bepalingen overnemen. Met andere woorden: de beleidsvormen zullen worden gefixeerd. Dat kan echt niet, en het staat ook haaks op elke politieke ontwikkeling van Europa, in welke richting dan ook!
Ten tweede kunnen wij niet doorgaan met een begroting zoals wij die nu aan het opstellen zijn. Wat wij de studenten economie in de eerste jaren van hun studie leren, maken wij hier tot een lachertje. Hoe is het in hemelsnaam mogelijk dat wij een begroting hebben waarin staat: 'Zoveel geld krijgen jullie, dus zie maar welk beleid je daarmee ten uitvoer legt?. Wij moeten juist zeggen welk beleid wij willen, en dan nagaan welke begroting daarvoor nodig is.
Derde punt: de Conventie heeft niet ingestemd met een minister van Economische Zaken, en ik neem aan dat de Intergouvernementele Conferentie dat evenmin zal doen. Waar halen wij echter de samenhang binnen de eurozone, de symmetrie tussen het economisch en het monetair beleid vandaan? Waar zal de echte harde kern van de Europese Unie vandaan moeten komen, als die niet hier vandaan komt? Mijns inziens maken wij hier een grote fout en ook daarmee zullen wij worden geconfronteerd. Hetzelfde geldt voor het gebrek aan durf bij de vraagstukken van veiligheid en defensie. Mijn geachte vriend de heer Cossutta zei het al, en ik zal het niet herhalen.
Als u het goed vindt, mijnheer de Voorzitter, wil ik nog een laatste punt aanstippen: de verwijzing naar de godsdiensten. Ik begrijp niet naar welke godsdiensten men als waarde wil verwijzen. Waarom zouden wij moeten verwijzen naar de inderdaad zeer belangrijke geschiedenis van het christendom, maar bijvoorbeeld niet naar de geschiedenis van de vrijdenkerij, of naar het antiklerikalisme? Daaruit is de Verlichting voortgekomen, die een bron van inspiratie was voor revoluties, voor intellectuele en politieke revoluties in Europa. Waarom zouden wij niet ook de namen van de allergrootsten noemen? Voor mij zijn Aristoteles, Erasmus, Mozart, Marx, Freud het gezicht van Europa. Gaan wij dat aan onze burgers opleggen? Laten wij de burgers een pluralistische keuze geven voor hun leven en hun toekomst. Misschien is dat pluralisme het echte gezicht van Europa.

Onesta (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, in de Openbaring van Johannes is 666 het boze getal. In onze ontwerp-Grondwet is dat 473 - deel vier, artikel 7, lid 3. Dit is de herzieningsclausule of liever de eeuwigheidsclausule. Om ook maar één komma te wijzigen, is voortaan unanimiteit tijdens de IGC en bij de ratificatie van de tekst nodig. Je kunt net zo goed zeggen dat het hier een onmogelijkheid betreft. Ik wijs er nog even met nadruk op dat over dit artikel geen consensus bestaat, want door de drukte van de laatste dagen hebben daarover in de Conventie geen diepgaande plenaire debatten plaatsgehad.
Is deze Conventietekst trouwens een verdrag of een grondwet? Bij een verdrag kunnen de voorwaarden worden gewijzigd indien de contracterende partijen het daarover unaniem eens zijn. Bij een grondwet kunnen deze voorwaarden met gekwalificeerde of overgekwalificeerde meerderheid worden gewijzigd, maar nooit met eenparigheid van stemmen.
Als we een Grondwet willen, moeten we een nieuwe clausule opstellen om vooruitgang te boeken, bijvoorbeeld een 'passerelle?-clausule, waarvan er al heel veel in onze ontwerp-Grondwet te vinden zijn. Wat dit betreft is het verslag van de rapporteurs weliswaar vreselijk zwak, maar zij zeggen zelf wel dat handhaving van de hierboven beschreven situatie een vernietigende uitwerking kan hebben. Wij hebben niet het recht over de toekomst van anderen te beslissen. Artikel 4.7.3 moet dus gewijzigd worden.

Farage (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, deze Grondwet vormt geen goede afspiegeling van de gedachten, verwachtingen en aspiraties van gewone mensen. Hij draagt niet bij aan nieuwe banen of economische groei en versterkt zelfs het democratisch tekort. De kloof tussen regeerders en geregeerden is nu een gapende afgrond.
Degenen die deze Grondwet aan de volkeren van Europa willen opdringen, zouden toch nog eens moeten nadenken. Als de nationale regeringen proberen deze Grondwet in te voeren zonder hun bevolking te raadplegen, zou dat een constitutionele gruwel zijn. Erger nog, het is ook heel gevaarlijk om dat te doen. Immers, als de burgers zich realiseren dat zij door te stemmen in algemene verkiezingen helemaal niets kunnen veranderen, omdat de macht is weggegeven, wat blijft er voor hen dan nog over? Ze kunnen alleen nog hun toevlucht nemen tot burgerlijke ongehoorzaamheid, en burgerlijke ongehoorzaamheid kan heel gemakkelijk ontaarden in chaos.
In alle lidstaten moeten vrije en eerlijke referenda worden gehouden. Zo niet, dan, wakkert u het nationalisme aan waaraan de EU nu juist voorgoed een einde moest maken.

Maij-Weggen (PPE-DE).
Voorzitter, allereerst dank aan de twee rapporteurs, José María Gil-Robles en Dimitris Tsatsos, voor hun voortreffelijke analyse en hun verslag over de werkzaamheden van de Conventie. Ook dank aan het Italiaanse voorzitterschap, voor de constructieve benadering, en aan commissaris Bernier, die, samen met commissaris Vitorino, zo'n belangrijke rol in de Conventie heeft gespeeld.
Voor mij is het werk dat ik namens ons Parlement in de Conventie heb gedaan het belangrijkste geweest dat ik in mijn twintigjarige periode in het Europees Parlement heb kunnen doen. Werken aan een Grondwet voor 25, en later misschien wel 30 Europese lidstaten, is werken aan een belangrijk stuk van onze gemeenschappelijke geschiedenis. Wanneer we de gewelddadige geschiedenis van Europa bezien, beseffen we des te sterker dat dit een zeer grote stap in een positieve richting is. Een stap die vrede en ontwikkeling moet brengen voor de huidige en toekomstige generaties.
Betekent dit nu dat het afgeleverde werk volmaakt is? Nee, maar dat kunnen mensenhanden ook niet bewerkstelligen. Wel kunnen we vaststellen dat de Conventie meer heeft bereikt dan de Verdragswijzigingen van Maastricht, Amsterdam en Nice samen. Daarom moet het model van de Conventie ook in de toekomst behouden blijven. We weten nu dat een Conventie veel meer presteert dan de normale IGC's.
Ik noem vijf positieve elementen: het Handvest voor de grondrechten van de Europese burgers is opgenomen in de Grondwet, inclusief een sluitende anti-discriminatieclausule. De rechtsstatelijke normen en waarden van de Unie als rechtsgemeenschap zijn goed vastgelegd. In de verhouding tussen Raad, Commissie en Parlement staan transparantie en democratische procedures nu voorop en heeft het Europees Parlement sluitende bevoegdheden heeft gekregen ten aanzien van alle medebeslissingswetgeving, waarbij meerderheidsbesluitvorming de regel is geworden. Het hele wetgevingssysteem en -proces is veel eenvoudiger en transparanter geworden, met meer openbaarheid in de Raad, waardoor de Raad naar mijn oordeel het karakter van een Senaat heeft gekregen. Het begrip subsidiariteit is veel beter ingevuld, doordat de nationale en ook regionale parlementen een eigen rol hebben gekregen in de Europese besluitvormingprocessen, zodat de werkzaamheden van de Unie veel dichter bij de Europese burger worden uitgevoerd.
Ik zei al dat het resultaat goed is, maar niet volmaakt. Als tekortkomingen wil ik noemen: het ontbreken van gekwalificeerde meerderheid bij de besluitvorming over het buitenlands beleid, handelsovereenkomsten en de financiële vooruitzichten. Voorts ben ik van mening dat elke lidstaat een eigen commissaris zou moeten behouden. Deze tekortkomingen zijn echter niet zo zwaarwegend dat we een positief oordeel aan het stuk zouden moeten onthouden. Ik hoop van harte dat de regeringsleiders nog voor de kerst overeenstemming bereiken over deze Grondwet, zodat we met dit stuk de Europese verkiezingen in kunnen gaan en de Europese burgers hun positieve oordeel eraan kunnen toevoegen.
De Voorzitter.
Mevrouw Maij-Weggen, u begon uw interventie met een woord van dank aan iedereen voor alle bijdragen aan de Conventie. Ik zou u willen bedanken voor uw bijdrage aan dit Parlement. Naar ik begrepen heb is dit de laatste interventie die u in dit Parlement zult houden. Wij zijn u erkentelijk voor het werk dat u gedaan hebt in de vele jaren dat u lid van het Parlement was.
Carnero González (PSE).
Voorzitter, de ontwerp-Grondwet is goed voor de Europese Unie als geheel en voor ieder van haar lidstaten afzonderlijk. De Unie kan nu namelijk doeltreffender tegemoetkomen aan de wensen van de burgers en dat bovendien op een meer democratische wijze, waarmee zij haar legitimiteit vergroot.
De Conventie is een succes geworden. Zij is er met de ontwerp-Grondwet in geslaagd op transparante manier een brede consensus te bereiken, een consensus die een stabiel evenwicht tussen dit Parlement, de Commissie, de nationale parlementen en de regeringen vertegenwoordigt. Ongetwijfeld is de toekomst van de Europese Unie daarmee gediend.
In de aanloop naar de vaststelling van de definitieve tekst van de ontwerp-Grondwet kan de Intergouvernementele Conferentie geen inhoudelijke wijzigingen aanbrengen op wezenlijke onderdelen. Ik bedoel daarmee het - bindende - Handvest van de grondrechten, de wetgevende procedure als algemene regel, de uitbreiding van de gekwalificeerde meerderheid, de instelling van - evident nuttige - institutionele functies als een minister van Buitenlandse Zaken van de Unie, de verbeteringen op het gebied van justitie en binnenlandse zaken, en, uiteraard, de Conventie zelf als onmisbare methode voor de toekomstige hervorming van de Grondwet.
Wij hadden graag op meer punten vooruitgang gezien. Te denken valt aan een grotere uitbreiding van de gekwalificeerde meerderheid, geen uitzonderingen op de wetgevende procedure, een versterking van het economisch en sociaal bestuur of meer flexibele ratificatie- en herzieningsprocedures. Al die elementen kunnen evenwel nog tot stand worden gebracht naarmate de Grondwet zich verder ontwikkelt onder invloed van een zuiver Europagezind krachtenspel.
Wil de Intergouvernementele Conferentie een succes worden, dan zal zij bovendien een oplossing moeten vinden voor de nog bestaande problemen. Zo moet er een institutioneel evenwicht komen waarbinnen elk land afdoende is vertegenwoordigd. Alle regeringen zullen moeten bijdragen om dat te bereiken, en wel in eenzelfde opbouwende geest als die van de Conventie. Alleen dan is het mogelijk de consensus van de Conventie en van de hele ontwerp-Grondwet te versterken.
De nationale regeringen en parlementen, de Europese Commissie, en wij als Europees Parlement: gezamenlijk moeten wij de Europese burgers een positief signaal geven, om duidelijk te maken dat deze Grondwet hun steun verdient, bij voorkeur via een referendum. De rapporteurs zijn er met hun verslag in ieder geval in geslaagd dat signaal af te geven, reden waarom wij hen feliciteren en hun tekst steunen.
Stevenson (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, een motie van orde. Met uw permissie wil ik graag de aandacht van het Parlement vestigen op het feit dat zojuist op de officiële tribune heeft plaatsgenomen de voorzitter van de Chileense Christen-Democratische Partij, senator Adolfo Zaldívar. Zoals u weet, hebben wij met Chili een van de meest vergaande associatieovereenkomsten voor de handel. Wij moeten als Parlement senator Zaldívar dan ook van harte welkom heten.
De Voorzitter.
Ik heet de senator van harte welkom in het Parlement.

Gasòliba i Böhm (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, het ontwerp voor een Europese Grondwet vormt ontegenzeggelijk een belangrijke vooruitgang in het Europese wordingsproces. Ik ben het op dit punt dan ook volledig eens met mijn liberale collega de heer Andrew Duff. Dat neemt niet weg dat ik mij evenals de overige Catalaanse afgevaardigden van Convergencia i Unió zal onthouden van stemming.
De reden daarvoor is dat niet in de door ons verlangde mate rekening is gehouden met een aspect dat wij, en ik denk met ons vele burgers in Europa, van wezenlijk belang achten. In de tekst zijn de belangen van Europese volkeren van wie bekend is dat zij een staatloze natie vormen of een uitgesproken identiteit hebben, namelijk niet behartigd zoals wij dat hadden gevraagd.
Weliswaar bevat de ontwerp-Grondwet enkele, naar ons oordeel waardevolle beginselen, maar wat ontbreekt zijn de garanties die wij hadden geëist om regio's met volledige wetgevende bevoegdheden te associëren met de Europese instellingen, evenals de garantie op toegang tot het Hof van Justitie. Aangezien evenmin wordt gegarandeerd dat de Unie talen die als officiële talen gelden in de lidstaten in haar taalsysteem zal opnemen, moet een taal als het Catalaans - dat na de uitbreiding straks de achtste plaats inneemt - het blijven stellen zonder officiële erkenning.
Nogmaals, ik ben mij ervan bewust dat deze ontwerp-Grondwet positieve elementen bevat en dat er beginselen in zijn opgenomen inzake culturele en taalkundige verscheidenheid en de subsidiariteit van regio's, waaraan wij veel belang hechten. Ook zie ik in dat er sprake is van een bescheiden vooruitgang met betrekking tot de bevoegdheden van het Comité van de regio's. Om de hiervoor genoemde redenen wachten wij echter met het uitbrengen van een definitieve stem tot het moment waarop de uitkomst van de Intergouvernementele Conferentie bekend is.
Seppänen (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, met de Grondwet wordt de huidige Europese Unie opgeheven en wordt daarvoor in de plaats een nieuwe Europese Unie opgericht, die volgens de Grondwet de wil van de burgers en de lidstaten weerspiegelt. Wij weten hoe wij de wil van de lidstaten kunnen achterhalen. Die wordt namelijk vertegenwoordigd door de regeringen en de nationale parlementen. De wil van de burgers is echter niet altijd dezelfde als de wil van een staat en om die wil te kennen, bestaat er geen andere mogelijkheid dan een referendum. De eerlijkste benadering zou zijn in elke lidstaat afzonderlijk maar op dezelfde dag een referendum te houden.
Als de ongewijzigde ontwerp-Grondwet van de Conventie het onderwerp van een referendum zou zijn, zou ik er tegen stemmen en anderen aansporen hetzelfde te doen. De reden daarvoor is dat de Conventie op ondemocratische wijze te werk is gegaan. In de Conventie heerste de dictatuur van het presidium, een soort Politbureau, en er is niet gestemd over de meer dan zesduizend amendementen die de Conventieleden hebben ingediend, noch over het eindresultaat.
De Conventie heeft de macht herverdeeld ten gunste van de grote landen en de Unie gemilitariseerd. De lidstaten verliezen het recht op een permanente commissaris met stemrecht en kunnen voortaan niet meer zelf hun eigen commissaris kiezen. Alle kandidaat-commissarissen moeten de Europese zaak toegedaan zijn, maar wat is die Europese zaak? Dat is de zaak van het federalisme. Van de Europese Unie wordt een federatie gemaakt en de Conventie heeft in strijd met het mandaat van de Top in Thessaloniki in de laatste nacht zelfs nog symbolen van een federatie aangenomen, zoals een vlag, een volkslied en een nationale feestdag.
Met de Grondwet wordt de Europese Unie gemilitariseerd. Dat betekent een nieuwe structurele militaire samenwerking en een aan de Grondwet te hechten verklaring waarin de lidstaten elkaar collectieve veiligheidsgaranties bieden. De bevelhebber van het Finse leger heeft gezegd dat het aannemen van de verklaring Finland in de NAVO zal brengen en dat zullen de Finnen niet aanvaarden. Dit zijn redenen om deze Grondwet te verwerpen.

Jonckheer (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, u hebt gelijk. Ik betreur de zwakke politieke boodschap van het verslag van het Europees Parlement. Het ontwerpverdrag voor de Grondwet is duidelijk beter dan het Verdrag van Nice, maar het bevat wel ernstige lacunes. Als de IGC daaraan niets verandert, worden er aanzienlijke obstakels gecreëerd voor het bestuur en de toekomstige ontwikkeling van een Unie met 27 leden. Vooral de handhaving van de unanimiteitsregel voor de besluitvorming omtrent essentiële onderwerpen en de procedure voor de toekomstige herziening van de Verdragen geven problemen.
Aan de vooravond van de opening van de IGC en gezien de standpuntbepalingen van de regeringen die bepaalde artikelen van het ontwerpverdrag willen aanpassen, heeft de Europese Commissie er goed aan gedaan in haar opmerkelijke advies de zwakke punten van het ontwerp te onderstrepen en met nadruk te wijzen op de noodzaak daarin verbeteringen aan te brengen. Als het gaat om het politieke signaal heeft de Europese Commissie gelijk en het Parlement ongelijk. Daarom zal ik in tegenstelling tot de meesten van mijn collega's tegen het verslag van het Europees Parlement stemmen.

Almeida Garrett (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, dames en heren, de Conventie heeft haar antwoorden op de vragen van Laken neergelegd in een ontwerp-Grondwet. Eenieder kent en erkent de kwaliteit en ambitie van deze antwoorden. Het gaat hier niet om losse ideeën, maar om een samenhangend geheel in het kader waarvan op nuchtere en realistische wijze een verantwoorde en ambitieuze toekomst voor Europa wordt uitgestippeld.
Het ontwerp heeft zeker geen voorlopig en experimenteel karakter. Integendeel, er is gestreefd naar duurzaamheid, zoals het een constitutionele tekst betaamt. Mensenwerk is echter altijd onvolmaakt en onvolledig. Daar ontsnapt ook dit document niet aan. Het gaat derhalve om een initiatief dat kan en moet worden vervolmaakt, op voorwaarde dat het fundamentele evenwicht bewaard blijft. Het verslag-Gil-Robles/Tsatsos spreekt in dit verband boekdelen. De Intergouvernementele Conferentie kan en moet de samenhang van de tekst van de Grondwet vergroten en sommige concrete voorstellen verbeteren. Op dit vlak ben ik het met de opvatting van de rapporteur, de heer Gil-Robles Gil-Delgado, en de voorzitter van de Commissie constitutionele zaken, de heer Napolitano, eens dat de halfslachtige en mijns inziens ondoeltreffende en derhalve volkomen ongepaste oplossing betreffende de samenstelling en het functioneren van de Commissie zeer problematisch is.
Onlangs heeft commissaris Michel Barnier hier nog gezegd dat nostalgie voor politici een slechte raadgeefster is. Dat is ongetwijfeld de beste raad die wij de regeringsleiders kunnen geven met het oog op de goedkeuring van de Grondwet tijdens de aanstaande Intergouvernementele Conferentie. Het huidige proces verschilt duidelijk van de vorige procedures voor herziening van de Verdragen. De Conventie mag niet op één lijn worden gesteld met de vroegere voorbereidingsfasen. Deze keer zijn er op politiek gebied uitermate belangrijke evenwichten en compromissen bereikt die onder geen beding overboord mogen worden gezet. Daarom juist moeten de regeringsleiders hun uiterste best doen en daarom juist is hun verantwoordelijkheid des te groter.

Leinen (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, de Conventie was een vergadering van alle parlementen, alle regeringen en de Commissie. De Intergouvernementele Conferentie is slechts een vergadering van alle regeringen. Het is duidelijk dat in deze historische fase van het Europese constitutionaliseringsproces de grootste democratische legitimatie bij de Conventie ligt, en niet langer bij de Intergouvernementele Conferentie. Ik zou het daarom echt volstrekt onaanvaardbaar vinden als de Intergouvernementele Conferentie de politieke kern en daarmee de politieke compromissen die in de Conventie tot stand gekomen zijn, zou ruïneren.
Weinigen zeggen het - al was collega Voggenhuber er heel duidelijk over - maar velen denken het: de vraag of de Intergouvernementele Conferentie het resultaat van de Conventie nog mag of kan wijzigen, is ook een vraag naar de machtsverhouding tussen regeringen en parlementen in de Europese Unie. Het dient duidelijk gezegd: een wijziging van de resultaten van de Conventie zou een motie van wantrouwen zijn jegens de parlementen, die immers in de Conventie in de meerderheid waren. Dat zou zeker gevolgen hebben voor de ratificering, of die nu plaatsvindt door de parlementen of via referenda, en daarmee ook voor de aanvaarding van de Grondwet door het grote publiek.
Commissaris Barnier, u was in de Conventie altijd zeer vooruitstrevend. Wij hebben nauw en goed samengewerkt. Maar nu heeft de Commissie mij toch teleurgesteld, want u neemt het standpunt van enkele regeringen in, niet dat van de meeste volksvertegenwoordigingen, die tegen wijziging van het ontwerp van de Conventie zijn. Zoals ik het zie is de Commissie daarmee niet helemaal bij de tijd. Verder zou ik ook niet weten welke positieve bijdrage de Intergouvernementele Conferentie zou moeten leveren. Men kan zich voorstellen hoe daar weer gemarchandeerd wordt en wat voor koehandel het daar weer wordt; alles kan eigenlijk alleen maar slechter worden. Ik heb er weinig vertrouwen in.
Ten slotte: samen met collega Dimitrakopoulos was ik rapporteur in Nice. Destijds heeft het Parlement veel gevraagd maar weinig gekregen. In het verslag-Gil-Robles/Tsatsos vragen we nu weinig en hopen we veel te krijgen. 'Veel? wil zeggen dat de Intergouvernementele Conferentie niets wijzigt; dat zou al heel veel betekenen. Hulde aan de heren Gil-Robles Gil-Delgado en Tsatsos, omdat zij, in de historische fase waarin wij ons nu bevinden, dit precies zo geformuleerd hebben!
Procacci (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Antonione, mijnheer de commissaris, dames en heren, ik kan me volkomen vinden in datgene wat in het onderhavige verslag staat en ik heb daar dan ook de hoogste waardering voor. Natuurlijk hadden we liever gehad dat de door de Conventie voorgestelde tekst nog verder ging richting integratie, maar wij beseffen dat het bereikte compromis het enige mogelijke is, en dat moeten wij dus erkennen. Wij onderschrijven dan ook de uitspraak van de heer Giscard d'Estaing, die tijdens de opening van de werkzaamheden van de IGC zei: 'Onze eenheid is de reden van ons bestaan?.
Ik geloof dat een tekst die zo breed gesteund wordt, niet gemakkelijk gewijzigd kan worden door de IGC, behalve dan wat marginale kwesties betreft. Er is maar één punt waar wij ons op moeten concentreren en waarvoor wij druk moeten blijven uitoefenen op de IGC, namelijk de regels voor herziening van het grondwettelijk Verdrag. Als voor iedere wijziging van de Grondwet de unanimiteit van 25 of 27 lidstaten nodig is - en in de toekomst zal dat aantal nog verder stijgen -, lopen wij het risico dat deze belangrijke stap voorwaarts in de geschiedenis van Europa een rem voor de ontwikkeling van Europa betekent en een einde maakt aan de verwachtingen van de Europeanen.

Mayol i Raynal (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, als aanhanger van Europa en als Catalaan zou ik vreselijk teleurgesteld moeten zijn over deze ontwerp-Grondwet. Ondanks de inspanningen van mijn collega uit Schotland, de heer MacCormick, hebben wij die in dit gebouw regionalisten worden genoemd, de leden van de Conventie niet van het belang van onze eisen kunnen overtuigen. Het betrof eisen die voorbeeldig gematigd waren: participatie in de Europese instellingen naargelang onze wetgevende bevoegdheden, het recht te procederen bij een Europese gerechtelijke instantie om die bevoegdheden te verdedigen, gelijke taalkundige rechten en de mogelijkheid van interne uitbreiding. Wij hadden onze blik gericht op de toekomst. De Conventie is grotendeels blijven steken in de politieke filosofie van het Verdrag van Westfalen en het concept van de natiestaat.
Als aanhanger van Europa en als Catalaan zou ik vreselijk teleurgesteld moeten zijn. Toch ben ik dat niet. Mijn landgenoten van Salses tot Guadamar en van Fraga tot Maó hebben immers reeds de juiste conclusie getrokken: als Europa op ons wil kunnen rekenen, moeten wij de Catalaanse staat opnieuw oprichten. Geachte collega's, het uitbreidingsproces stopt niet bij de Balkanlanden. Op een dag, die spoedig aanbreekt, zal mijn land zijn vrijheid en waardigheid herwinnen en op deze deur kloppen. U zult ons de toegang niet ontzeggen. Zoals u weet, zijn wij namelijk al Europeanen vanaf de tijd van Karel de Grote.

Abitbol (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, ik geloof dat wij momenteel in Europa een echte vertrouwenscrisis beleven. Als bewijs hiervoor noem ik het ondubbelzinnige en massale nee van de Zweden tegen de euro, de bittere nederlaag van commissaris Lamy in Cancún en de enigszins lachwekkende krachtmeting tussen de Commissie en Frankrijk wat betreft het Stabiliteitspact en de zaak-Alstom. En tot overmaat van ramp hebben we nu dit ontwerpverdrag dat aan de staten wordt voorgelegd.
Persoonlijk zou ik niet al te duidelijk willen kiezen tussen de standpunten van het Parlement, de Commissie en de staten. Volgens mij gaat het niet om een verschil van inzicht tussen de Europese instellingen, maar om een verschil van inzicht tussen de Europese instellingen en de Europese volken. Daarom lijkt het mij van wezenlijk belang dat er in alle Europese landen gelijktijdig met de Europese verkiezingen een referendum over deze ontwerp-Grondwet wordt gehouden. Overigens vind ik het jammer dat daarop in het verslag van de heer Tsatsos niet openlijker wordt gezinspeeld.
Denkt u maar eens goed na over deze keuze. Als het een Grondwet is, moet er een referendum komen. Als er geen referendum plaatsvindt, hebben we dus niet te maken met een Grondwet.

Rack (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik begin zoals veel van mijn voorgangers met het bedanken van de rapporteurs. De heren Gil-Robles Gil-Delgado en Tsatsos hebben goed werk geleverd, en daarom moeten we ook steun geven aan wat zij in de kern zeggen, namelijk dat de consensus die de Conventie heeft bereikt, niet meer opengebroken moet worden.
Er was echter één terrein in het werk van de Conventie waar niet meer naar consensus werd gestreefd, waar een paar 'meer gelijke? leden van het presidium hun belangen en die van de groten in Europa botweg hebben doorgedrukt. Ik doel op de kwestie van de samenstelling van de Commissie en op het resultaat van deze strijd, waartegen in ieder geval de burgers van de kleine en middelgrote landen in de Unie geen 'ja? kunnen zeggen. Een Commissie waarin niet alle lidstaten volledig en gelijkwaardig vertegenwoordigd zijn, verliest de politieke legitimatie die alle Commissies tot dusverre tot volwaardige spelers in de Europese Unie heeft gemaakt. Er blijft dan misschien wel een efficiënter orgaan over, maar dat bestaat uitsluitend uit technocraten. De Raad zou dan niet langer onderdeel zijn van het huidige machtsevenwicht en geleidelijk de hoogste macht naar zich toetrekken. Dat kan en mag niet gebeuren.
In het belang van alle Europeanen, niet alleen van die uit de kleine en middelgrote landen, moeten we van de Intergouvernementele Conferentie een ander antwoord krijgen op dat ene punt waar het presidium van de Conventie het niet meer nodig vond de consensus van iedereen na te streven. In het belang van alle Europeanen hebben we ook in de toekomst een Commissie nodig die politiek gewicht heeft, een representatieve en volwaardige Commissie met één commissaris per land, een Commissie die inderdaad iedere afzonderlijke burger in de Unie het gevoel geeft dat hij in alle Europese instellingen gelijkwaardig vertegenwoordigd is. Daar moet de Intergouvernementele Conferentie voor zorgen, maar veel meer dan dat moet ze ook niet doen.

Van den Berg (PSE).
Voorzitter, 2004 wordt het jaar van de Europese Grondwet. Ondanks de aanvankelijke scepsis is de Conventie erin geslaagd een bewonderenswaardig compromis te bereiken. Er zullen zeker dingen in staan die wij als Parlement anders gewild zouden hebben. Toch is er een resultaat dat gesteund moet worden. In de eerste plaats wil ik echter mijn verbazing uitspreken over het feit dat sommigen, waaronder de Nederlandse regering, ervoor pleiten om God - het christendom - op te nemen in de Europese Grondwet. Waar is dan de scheiding tussen kerk en staat, waar de moderne democratie - de wortel van onze verenigd Europa - op is gebaseerd? Staat God niet boven de wet, Voorzitter? Hoe kunnen liberale regeringspartijen dit steunen?
Ten tweede, in de resolutie geven we aan dat alle lidstaten waar dat volgens de grondwet mogelijk is, een referendum over de Grondwet moeten houden op de dag van de Europese verkiezingen. Zelf ben ik groot voorstander van een referendum. Ik denk dat een belangrijke beslissing over de Europese Grondwet niet slechts aan regeringsleiders overgelaten moet worden. In mijn land, Nederland, komt er waarschijnlijk zo'n referendum. Daarover ben ik verheugd. Vooral nu blijkt dat ruim 80 procent van de Nederlanders denkt te gaan stemmen. Helaas blijkt de Nederlandse regering zeer verdeeld over het referendum en ontbeert zij een duidelijk Europees profiel.
Voorzitter, dat helpt onze burgers niet, dat zet hen op afstand. Europa presteert onvoldoende, is te weinig transparant, kampt met een democratisch tekort en bemoeit zich soms met zaken die dichter bij de burger kunnen worden uitgevoerd. Daarin willen wij met deze Grondwet, die de Europese Unie beter en democratischer laat functioneren en haar bovendien een sociaal en politiek gezicht geeft, juist verbetering brengen en daarvoor vragen we in het referendum de steun van onze burgers.
Tot slot, Voorzitter, roep ik de regeringsleiders en zeker ook de Nederlandse premier ertoe op de Grondwet niet in achterkamertjes te gaan ontrafelen. Basiswaarden, sociale grondrechten en meer democratie moeten worden verdedigd en niet worden afgezwakt door vermeende nationale belangen met als resultaat dat wij terugkeren naar die vermaledijde achterkamertjes in Nice, waar de regering een muis baarde. Voorzitter, mijn dank aan de beide rapporteurs. Laten we Europa teruggeven aan de burgers!

Bodrato (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik heb twee opmerkingen met betrekking tot het verslag-Gil-Robles/Tsatsos. Dit verslag weerspiegelt de verwachtingen maar ook de vrees van het Parlement.
De eerste opmerking heeft betrekking op de identiteit van Europa. Mij schieten de woorden van een grote liberale historicus te binnen: 'Waarom wij niet anders kunnen dan ons christenen noemen?. Een verwijzing naar de christelijke wortels kan zelfs zorgen voor versterking van het niet-confessionele karakter van een politiek die voortdurend ondermijnd wordt door onverschilligheid en machtswellust. Anderzijds, wat wij naar voren brengen om Europa te verenigen, mag niet leiden tot verdeeldheid. Ik ben er zelf van overtuigd dat de verwijzingen naar de menselijke persoon en naar vrede, vrijheid en democratie, naar mensenrechten en naar pluralisme de uitingen in constitutionele vorm zijn van christelijke en democratische waarden waarop degenen die de Europese Gemeenschap indertijd hebben gesticht, zich hebben geïnspireerd.
Mijn tweede opmerking betreft een eventuele herziening van een compromis dat de Intergouvernementele Conferentie mogelijk kan verbeteren zonder dat daarbij het door de Conventie voorgestelde institutionele evenwicht in het gedrang komt.
In het verslag wordt betreurd dat de vereiste van unanimiteit van de lidstaten van toepassing blijft voor de procedure inzake de herziening van de Grondwet, ook op langere termijn. Ik geloof dat de mening van de Commissie, die hier is verwoord door commissaris Barnier, bijval verdient; die luidt dat de IGC het pad moet zien te effenen voor meer flexibele herzieningsprocedures waarin geen plaats is voor het vetorecht, althans niet waar het gaat om niet-fundamentele bepalingen van het Verdrag.

Berès (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, eenieder is bezig een standpunt te formuleren en de onderhandelingen staan op het punt te beginnen. Er zijn twee mogelijkheden: of men wijzigt niets of men wijzigt alles. Met eventuele nieuwe onderhandelingen in het vooruitzicht hoopt eenieder alles te verbeteren, op het gevaar af dat alles wordt verpest. Ik begrijp dat in dit rollenspel sommigen, ook in deze zaal, bereid zijn God te gebruiken om ten aanzien van andere onderwerpen meer in de wacht te slepen. Dat is hun eigen verantwoordelijkheid, maar ik vind niet dat we ons aardse leven op die manier moeten organiseren.
Iedereen hier wil 10 procent veranderen. Dat geldt ook voor mij. Ik wil een grotere gekwalificeerde meerderheid op sociaal en fiscaal terrein. Dat is de enige methode om af te rekenen met belastingparadijzen en dumpingpraktijken. Ik wil ook een werkelijke coördinatie van het economisch beleid en meerderheidsbesluiten op het gebied van het buitenlands beleid. Maar, mijnheer de voorzitter van de Raad, misschien is er een andere manier om deze onderhandelingen te voeren en ik stel u voor die methode eens uit te proberen. Waar hechten wij aan? Wat willen wij niet opgeven? Ik wil graag vijf punten noemen waarvoor ik geen compromissen wil sluiten.
Punt één. Volgens mij moeten de landen die een nauwere samenwerking aangaan, gebruik kunnen blijven maken van de 'passerelle?-clausule. Dit is een technische kwestie, maar wel een van groot belang.
Punt twee: de status van het Handvest van de grondrechten. Dit kan beter, maar ik denk niet dat u het veel beter kunt, dus laat deze kwestie maar ongemoeid.
Punt drie, God. God is buiten de Grondwet gebleven. In tegenstelling tot de heer Elmar Brok vind ik dat dat zo moet blijven.
Punt vier: de rechtsgrondslag voor de openbare diensten. Dat is een essentieel punt dat mijns inziens onverkort gehandhaafd moet blijven.
Laatste punt: het vraagstuk van de prijsstabiliteit. Wij hebben gezien dat de Europese Centrale Bank wat dit betreft opnieuw de aanval inzet. Volgens mij is de consensus die wij met betrekking tot artikel 3 inzake de doelstellingen van de Unie bijna hebben bereikt een redelijk resultaat. Ik stel dan ook voor God en de prijsstabiliteit buiten deze discussie te laten. Ik wens u daarbij veel succes toe.
Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, als u in uw opzet wilt slagen, is het raadzaam transparantie te betrachten. Wanneer u de voorstellen van de verschillende partijen openbaar maakt, zult u eerder de steun van de publieke opinie krijgen dan wanneer de vertegenwoordigers van de staatshoofden en regeringsleiders de plannen in achterkamertjes bespreken.

Schleicher (PPE-DE).
Sinds 1957 heeft de samenwerking van onafhankelijke nationale staten in Europa een gigantische ontwikkeling doorgemaakt. Zoals de aantrekkingskracht van een planeet alles grijpt wat er in de buurt komt, heeft de moed van zes landen tot een proces van samenwerking geleid dat zich tot op de dag van vandaag verbreed en verdiept heeft. En het einde van die ontwikkeling is nog niet in zicht, ook al is het nadenken over de grenzen van Europa begonnen.
In de economie geldt de regel 'stilstand is achteruitgang?. In overdrachtelijke zin geldt dit ook voor de politiek. In de politieke ontwikkeling van Europa was er in de tweede helft van de vorige eeuw gelukkig geen sprake van stilstand. De beloning van alle inspanning was en is de hereniging van Europa in vrede en vrijheid. Ondanks veel economische problemen heeft Europa nog steeds de aantrekkingskracht van een planeet. Daar zijn vandaag al veel mooie woorden aan gewijd. Europa kan en moet met het grondwettelijk Verdrag een kwalitatieve sprong vooruit maken om de voor haar liggende uitdagingen aan te kunnen. Terecht heeft het Parlement de resultaten van Nice aan de kaak gesteld waarin die sprong vooruit niet gemaakt is, omdat men te zeer verstrikt zat in nationale eigenbelangen. Terecht is de Conventie als 'constitutioneel' aangeduid: haar werk wijst de weg naar de toekomst, naast en voorbij de economische samenwerking. Op deze basis kunnen en moeten de regeringen van de lidstaten in de Intergouvernementele Conferentie laten zien of zij toekomstgericht te werk willen gaan of in gedragspatronen van het verleden gevangen zitten en vasthouden aan nationale belangen en vriendjespolitiek.
De huidige tekst van het grondwettelijk Verdrag wijst de weg naar de toekomst. Hij mag alleen gewijzigd worden als het om verbeteringen gaat. Velen van ons vrezen dat de resultaten van Nice voor de aanstaande uitbreiding wel eens niet toereikend zouden kunnen zijn. Vandaar mijn dringend beroep op de regeringen - en ik dank het voorzitterschap van de Raad voor wat het in dit verband gezegd heeft - om alles te doen wat in hun macht ligt om ervoor te zorgen dat het nieuwe Verdrag snel in werking kan treden, zodat tussen de goedkeuring door de regeringen en de uiteindelijke ratificering niet al te veel tijd ligt. Het is nu aan u, staatshoofden en regeringsleiders van onze lidstaten, om te beslissen of u Europa vooruitbrengt of uit egoïstische nationale motieven blokkeert.

Poos (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, net als de vorige sprekers wil ik de beide co-rapporteurs feliciteren met de formidabele synthese die ze hebben bewerkstelligd. Ik erken het succes van de gehanteerde methode en de werkelijke vooruitgang die ten opzichte van het huidige Verdrag is geboekt. Toch wil ik enkele kritische kanttekeningen plaatsen bij de drie fouten die ingebakken zitten in de ontwerp-Grondwet en die in het verslag van de heren Gil-Robles Gil-Delgado en Tsatsos worden omschreven als aspecten die verder onderzocht moeten worden.
De voorzitter van de Europese Raad wordt door zijn collega's gekozen. Dit markeert een onverwachte versterking van de intergouvernementele structuur, die eigenlijk geleidelijk zou moeten worden verzwakt naarmate Europa zich verder ontwikkelt. Door deze monarchistische voorzitter, die aan niemand verantwoording schuldig is, dreigt de Commissie sterk te worden verzwakt en kunnen de eigen verantwoordelijkheden van elke instelling in het gedrang komen.
De Commissie, die het gevaar op zijn juiste waarde heeft weten te schatten, bedient zich in haar mededeling van een venijnige zin: 'Iemand die voor geen enkel parlement verantwoording moet afleggen, mag geen invloed hebben op het functioneren van de Raad, dat transparant en democratisch moet zijn.? Mijnheer de commissaris Barnier, het is nu aan u om in actie te komen.
De tweede ingebakken fout, waarvan in vele adviezen melding wordt gemaakt, heeft betrekking op de toekomstige Commissie, die uit verschillende commissarissen met een ongelijke status zou bestaan. Het gaat om een ingewikkeld, verwarrend en onwerkbaar systeem dat de collegialiteit tussen de commissarissen dreigt te ondermijnen.
De derde overduidelijke fout is het echec van de Conventie wat betreft de hervorming van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid. Op dit punt hebben de leden van de Conventie, die wellicht zijn geïntimideerd door die lidstaten die Europa het recht ontzeggen om een onafhankelijk buitenlands beleid te voeren, de verwachtingen van de burgers ernstig beschaamd. De totaal onbevredigende status-quo is in stand gehouden. Het is te hopen dat de IGC dit manifeste gebrek van het nieuwe constitutionele bouwwerk durft weg te nemen. Op zijn minst moet nauwere samenwerking worden bevorderd tussen die lidstaten die zich niet met ziel en zaligheid aan de Verenigde Staten van Amerika hebben uitgeleverd. We moeten een les leren uit de kwestie-Irak.

Kirkhope (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, in een amendement dat ik samen met anderen op dit verslag heb ingediend, hebben wij opgeroepen tot bekrachtiging van het tweeledige karakter van de Unie, waarin de nationale staten de belangrijkste component vormen. Maar al te vaak hebben de Europese burgers het gevoel dat dit bepaald niet het geval is. Zij hebben zelfs het gevoel dat hun nationale identiteit wordt vergeten. Er zijn veel manieren waarop we hier iets aan kunnen doen. Persoonlijk vind ik dat de Conventie op dit punt meer had kunnen en moeten doen. Op praktisch niveau ben ik echter van mening dat het van essentieel belang is dat leden van nationale parlementen en leden van het Europees Parlement nauwer samenwerken om een correcte omzetting van de Europese wetgeving in nationale wetgeving te bewerkstelligen.
Gold plating, oftewel het zeer gedetailleerd uitwerken en daardoor compliceren van Europese wetgeving bij de omzetting ervan in nationale wetgeving, is een verschijnsel dat in iedere lidstaat wel in meerdere of mindere mate voorkomt. Vooral in het Verenigd Koninkrijk is dit schadelijk, bijvoorbeeld voor onze landbouw. De richtlijn inzake slachthuizen kwam bij de Commissie vandaan als een document van twaalf pagina's. Door de Fransen werd dit teruggebracht tot een compacte tekst van zes pagina's, de Britten hebben er echter een onleesbaar stuk van 95 pagina's van gemaakt. Helaas zijn er ten aanzien van het bedrijfsleven nog legio andere voorbeelden van gold plating
Waarom komt gold plating in het Verenigd Koninkrijk meer voor dan in andere lidstaten? Een belangrijke reden is dat in het Verenigd Koninkrijk, in tegenstelling tot de andere landen, de leden van het parlement niet bij het omzettingsproces betrokken zijn. België heeft een Federaal Adviescomité voor Europese Aangelegenheden, dat bestaat uit leden van zowel het nationale parlement als het Europees Parlement. Het Duitse en Griekse wetgevingsproces is op vergelijkbare wijze geregeld. Als lid van het Europees Parlement en voormalig lid van het Britse parlement realiseer ik mij nu hoe weinig mijn collega's en ik wisten over de regelgeving uit Europa.
De problemen zijn onder de huidige Britse regering nog groter geworden, doordat die de bevoegdheden van het Britse Lagerhuis heeft ingeperkt. De beste aanpak is dat in alle lidstaten commissies worden ingesteld met zowel leden van de nationale parlementen als leden van het Europees Parlement. Deze commissies moeten toezien op de omzetting van Europese wetgeving in nationale wetten. Dit zou een kleine maar belangrijke stap in de goede richting zijn. Door de steeds betere samenwerking tussen de nationale parlementen en het Europees Parlement zou dit ertoe bijdragen dat de nationale parlementsleden werkelijk iets te zeggen krijgen over het werk van onze Unie.

Martin, Hans-Peter (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, natuurlijk heeft een Europese Grondwet zin, als hij die naam ook verdient. En volksraadplegingen of referenda, waar zelfs de penningmeester en campagneleider van de Fractie van de Europese Volkspartij om vraagt, zijn zeker ook zinvol. Maar welk ontwerp ligt er nu voor ons? Leidt het tot eerlijke en vooral werkelijk transparante besluitvormingsstructuren? Krijgen we een ondubbelzinnige scheiding der machten? Komen er voldoende meerderheidsbesluiten? Hebben de regeringen hun standpunt niet botweg doorgedrukt, zoals een van de vorige sprekers, de heer Voggenhuber, zojuist heeft gesteld? Gaan de kleine landen verliezen? Gaan enkel een paar grote landen winnen, collega Rack? Wordt het Europees Parlement een volwaardige volksvertegenwoordiging? Kan het Parlement nu afzonderlijke commissarissen ter verantwoording roepen? En als wij het niet kunnen, kunnen de kiezers dat dan in ieder geval wel? Kunnen zij de commissarissen rechtstreeks kiezen? Krijgen de kiezers directe invloed op de beslissingen van de Raad? Komt er kortom meer directe democratie? John Palmer, van het vooraanstaande European Policy Centre, alsmede talrijke leiders van deelstaatregeringen in Duitsland van verschillende politieke signatuur zeggen het al sinds jaren: als een land op dezelfde wijze ingericht zou zijn als de Europese Unie, zou het wegens het ontbreken van democratische legitimatie niet geschikt zijn als lid van de Unie.
Wordt dit fundamentele gebrek nu door dit nieuwe ontwerp opgeheven? Blijven deze waardevolle Europese regio's niet langs de zijlijn staan? Wat komt er van het recht van beroep terecht? Krijgen we nu eindelijk het Europa dicht bij de burgers waarover zo vaak gesproken is? Is het ontwerp zo duidelijk en begrijpelijk dat jongeren er echt mee om kunnen gaan en zich een beeld kunnen vormen van wat Europa werkelijk is? Leidt het niet tot een toename van geruzie en partijpolitieke koehandel? Een sterke sociale markteconomie is de sleutel tot sociale vrede in Europa - is er iets van de belangrijke randvoorwaarden daarvoor in de Grondwet overgebleven?
Op te veel van deze vragen moet men 'nee? antwoorden. Daarom is het voor overtuigde Europeanen, waartoe ik mijzelf ook reken, nu zinvol 'nee? te zeggen tegen deze tekst. Hoe je het ook wendt of keert, zonder transparantie kan er geen democratie bestaan, en daarom moeten we 'nee, dank u? tegen deze etikettenzwendel zeggen.

Costa, Raffaele (PPE-DE)
. (IT) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik vind dat een paar inleidende opmerkingen hier op hun plaats zijn, maar eerst wilde ik de rapporteurs feliciteren met het werk dat zij verricht hebben.
Er is lang gedebatteerd over de vraag of het nodig, zinvol en juist is een verwijzing naar de christelijke waarden - of zelfs een verwijzing naar God - op te nemen in de voorliggende tekst en in de tekst zoals die aangenomen zal worden. Ikzelf ben er bepaald niet tegen dat naar de christelijke waarden wordt verwezen, maar afgezien van de formele aspecten, afgezien van wat precies de verwoording moet worden, moet opgemerkt worden dat de tekst zoals die vorm heeft gekregen en waaraan nog verder gewerkt zal worden, die waarden allang eerbiedigt. Ik geloof dat de tekst al in hoge mate respect inhoudt voor de christelijke waarden: respect voor het menselijk leven en respect voor de waardigheid van het menselijk leven zijn namelijk de ijkpunten waarvoor de Conventie zich heeft sterk gemaakt. Het lijkt me dus belangrijk te benadrukken dat er, los van de vraag welke formulering precies in de tekst moet komen te staan, sprake is van een duidelijke verwijzing naar onze geschiedenis en ons leven, en die zijn uiteraard deels bepaald door en verbonden met de christelijke waarden.
De etappes om te komen tot een Conventie, tot een Grondwet, tot nieuwe Verdragen zijn naar mijn gevoel nuttig gebleken. Ik ben geen zwartkijker, ik vind zelfs dat het werk dat tot nu toe verricht is, hoe langzaam dat ook verlopen is, over het geheel genomen vruchtbaar is geweest, wat niet wegneemt dat er nog wel ruimte is voor verdere ontwikkeling.
Ik denk er vaak aan hoe Europa had kunnen zijn zonder de instellingen die wij vandaag de dag hebben. Ik herinner me hoe ons continent er zestig jaar geleden min of meer uitzag. Als men daaraan denkt, moet wel gezegd worden dat wat gedaan is - met betrekking tot de directe legitimatie van de burgers, het zoeken naar middelen om consensus te bereiken en het beheer van de instellingen en van die consensus - over de gehele linie beschouwd als positief bestempeld kan worden.
Velen vinden dat de kloof tussen de burgers en de instellingen nog te groot is. Misschien moeten juist die burgers meer betrokken worden bij de ontwikkeling van Europa; misschien moeten wij hun rechten erkennen en ervoor zorgen dat via een belangrijk principe - verantwoorde uitgaven en een efficiënte, goed functionerende bureaucratie - de kloof tussen de instellingen en de samenlevingen overbrugd wordt.

Marinho (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik heb waardering voor het werk van de rapporteurs, de heren Tsatsos en Gil-Robles Gil-Delgado, maar toch had ik liever een bondiger maar wel scherper geformuleerd verslag gezien, waarin onze voldoening over het ontwerp voor een Europese Grondwet beter tot uiting zou komen en waarin de IGC geattendeerd zou worden op de enorme verantwoordelijkheid die zij op zich zal laden als zij besluit de politieke consensus van de Conventie te vervangen door een andere, gouvernementele consensus. Deze verantwoordelijkheid en dit risico betreffen ons allen, met name degenen die, als vertegenwoordigers van de burgers, niet kunnen instemmen met een uitgebreid Europa zonder gemeenschappelijke regels of een Europa dat in het keurslijf van een reeds verouderd Verdrag van Nice wordt gedwongen.

De verschillende vertegenwoordigers van de 28 lidstaten hebben gedurende zestien maanden alle mogelijkheden bestudeerd om tot een redelijke consensus te komen. Ik denk niet, mijnheer de Voorzitter, dat de Europese diplomatie in staat is in twee maanden tijd een beter resultaat voor te leggen. Bovendien was deze diplomatie in alle fasen betrokken bij het vinden van oplossingen namens de respectieve lidstaten, zodat zij in wezen medeverantwoordelijk is voor de uitkomst van de Conventie.
Verder ben ik van oordeel dat onze politieke schroom ons niet mag beletten met trots te onderstrepen dat het Europees Parlement in het eindresultaat van de Europese Conventie als grote overwinnaar uit de bus is gekomen.
Wij moeten tevens waken voor nationalistische trekjes die ons doen vergeten dat de Europese eenheid van grote waarde is voor het bestuur van Europa en de Europeanen en ons in de gelegenheid stelt paal en perk te stellen aan de hegemonie en vaak ook de onredelijkheid van andere delen van de wereld. Zij draagt met andere woorden bij aan de vrede. Europa is op weg naar een nieuwe toekomst. Deze missie mag niet in gevaar worden gebracht door vooroordelen die worden ingegeven door grootheidswaanzin of kleingeestigheid.
Het document dat aan de IGC zal worden voorgelegd, is een uitvoerige en diepgaande compromistekst die weliswaar zeer uiteenlopende gevoelens kan oproepen, maar in elk geval beschouwd moet worden als de aanzet tot een nieuw Europa dat gegrondvest is op democratische waarden, mensenrechten, gelijkheid en Europese solidariteit. In onze ogen volstaat dat om met volle overtuiging te ijveren voor de goedkeuring van de tekst en de burgers ertoe aan te zetten hem tot Europese Grondwet te verheffen.

Karas (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, commissaris, dames en heren, Europa wordt democratischer en transparanter en komt dichter bij de burger te staan, maar Europa is met dit grondwettelijk Verdrag beslist nog niet af. Wij zijn een project waaraan voortdurend gewerkt moet worden. De medebeslissingsprocedure wordt de regel en de unanimiteit een uitzondering, voor de toepassing waarvan redenen aanwezig moeten zijn. De wetgevende macht van het parlement van de burgers wordt meer dan verdubbeld. De medeverantwoordelijkheid van de nationale regeringen voor Europese besluiten wordt transparanter gemaakt, zodat het moeilijker wordt met een beschuldigende vinger naar Europa te wijzen, en de burger wordt eerlijker geïnformeerd. Het subsidiariteitsbeginsel en de ecosociale markteconomie zijn twee fundamentele pijlers voor het bestel zoals dat vastgelegd is in de Grondwet.
Natuurlijk is er ook kritiek. Punten die bekritiseerd zijn en absoluut gewijzigd moeten worden zijn het huidige voorstel voor de samenstelling van de Commissie, de unanimiteitsregel op het gebied van belastingen in de interne markt en op het gebied van het gemeenschappelijk buitenlands beleid, maar ook het ontbreken van een gemeenschappelijke informatiecampagne en van eisen inzake het betrekken van de burger bij het ratificatieproces. Europa heeft een Europees bewustzijn nodig, een bewustzijn dat alleen via informatie tot stand gebracht kan worden; we hebben geïnformeerde, geëngageerde burgers nodig, en daarom pleit ik voor een tegelijk met de Europese verkiezingen te houden Europees referendum, hoewel we de juridische basis daarvoor nog niet hebben. Een Europees referendum, omdat wij informatie moeten geven, omdat wij burgers tot deelnemers moeten maken. En wat ligt meer voor de hand dan de burgers proactief te informeren over de Europese Grondwet, met de grondrechten en burgerlijke vrijheden, en ze tot deelnemers te maken? Ik nodig de leden van de Intergouvernementele Conferentie uit, het ratificatieproces met een Europees referendum te beginnen, en ik nodig mijn collega's in dit Parlement uit, mijn verklaring hierover te ondersteunen.
Ebner (PPE-DE)
. (IT) Mijnheer de Voorzitter, ik wil drie punten aanroeren: de unanimiteitskwestie, de verwijzing naar God en het christendom en de verwijzing naar de traditionele minderheden.
Zowel het werk van de Conventie als dat van de rapporteurs is zeker positief te noemen. Daarom zeg ik tegen de pessimisten en tegen degenen die altijd nee zeggen: vergeleken met een volwaardige grondwet zijn wij natuurlijk pas halverwege, maar vergeleken met Nice hebben wij gigantische stappen vooruit gezet. In dit verslag moeten echter nog enige correcties worden aangebracht, zoals de heer Prodi, wiens mening ik onderschrijf, in deze Vergadering heeft gezegd.
Het eerste punt waarover ik iets wilde zeggen betreft de unanimiteit. Naar mijn mening komt het eisen van unanimiteit voor minder belangrijke grondwetswijzigingen erop neer dat men de deur dichtslaat voor toekomstige ontwikkelingen. Ik vind dat we moeten proberen onze horizon te verruimen, en in die zin sta ik ook achter de strekking van amendement 20, waar ik dan ook voor zal stemmen.
Wat de tweede kwestie betreft, de vermelding van God en het christendom, ik begrijp niet waarom bepaalde geledingen van dit Parlement op dit punt zo onverzettelijk zijn. In feite gaan zij tegen de mening van het overgrote deel van de volkeren in. Vooral wanneer we weigeren om een duidelijke en krachtige verwijzing naar het christendom in deze Grondwet op te nemen, betekent dat dat we onze eeuwenoude geschiedenis verloochenen.
Het derde punt betreft de taalkundige en culturele verscheidenheid en de rechten van minderheden, die in amendement 22, overweging H, genoemd worden. Ik vind dat ook de minderheden die in de criteria van Kopenhagen werden genoemd een plaatsje verdienen in dit verslag. Ik roep het Italiaans voorzitterschap dan ook op om hiervoor zowel vóór als tijdens de IGC te ijveren en om ervoor te zorgen dat deze minderheden ook in de Grondwet genoemd worden.

Antonione
Mijnheer de Voorzitter, ik zal het heel kort houden. Ik wil alle afgevaardigden bedanken die het woord hebben gevoerd in dit debat, waarin wij ons allen uitspreken voor de ontwikkeling van een nieuwe en doelmatige Europese Grondwet. Ik wil u echt van harte bedanken, want uw bijdrage zal zeer zeker van grote waarde zijn voor de werkzaamheden van de Intergouvernementele Conferentie.
Ik denk dat het Italiaanse voorzitterschap er goed aan doet om niet in detail in te gaan op de afzonderlijke kwesties die hier zijn aangekaart. Daarover zal tijdens de IGC immers nagedacht en gediscussieerd worden. Wel geloof ik dat het een goed idee is om de algemene strekking van het debat en vooral de suggesties met betrekking tot de transparantie over te nemen. Ik kan u verzekeren dat het Italiaanse voorzitterschap alles in het werk zal stellen om te zorgen voor een zo ruim mogelijke participatie van de Europese burgers. Hiervoor zal onder meer een speciale website opgezet worden.
En dan is er nog een fundamentele kwestie, die het Europees Parlement na aan het hart ligt en waarvoor ook een mondeling amendement door de voorzitter van de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten is ingediend, namelijk de rechtstreekse deelname van het Parlement aan de werkzaamheden van de Intergouvernementele Conferentie. Ik kan alleen maar bevestigen wat ik in mijn eerste toespraak heb gezegd, namelijk dat het Italiaanse voorzitterschap bereid is zich daarvoor in te zetten. Uiteraard zijn wij wat dit betreft ook afhankelijk van wat de andere betrokken partijen willen. Wat wij in ieder geval kunnen doen, is het voorstel opnieuw formuleren en het met volle overtuiging verdedigen, want wij zijn ervan overtuigd dat de bijdrage van het Europees Parlement doorslaggevend kan zijn voor het bereiken van een goed resultaat wanneer de nieuwe Europese Grondwet definitief opgesteld wordt. Maar nogmaals, in deze kwestie kunnen wij onze wil niet doordrijven; wel kunnen wij uw boodschap overnemen en proberen druk uit te oefenen om het gewenste resultaat te bereiken. Laten wij hopen dat we allemaal van de partij zullen zijn en een bijdrage kunnen leveren om dit grote en belangrijke doel, de Europese Grondwet, te realiseren.
De Voorzitter.
Het debat is gesloten.
(De vergadering wordt om 11.55 uur onderbroken en om 12.00 uur hervat)
SCHRIFTELIJKE VERKLARING (ARTIKEL 120)

Berthu (NI)
Het Europees Parlement en Valéry Giscard d'Estaing willen dat de komende Intergouvernementele Conferentie de ontwerp-Grondwet vrijwel geheel ongewijzigd goedkeurt. De reden die zij daarvoor aanvoeren, is dat tijdens de Conventie alle mogelijke voorstellen openlijk zijn bediscussieerd en dat haar conclusies de politieke wil van de burgers weerspiegelen.
Deze bewering is hoogst aanvechtbaar. Zoals ik heb aangegeven in het minderheidsstandpunt bij het verslag-Gil-Robles/Tsatsos, vormde de Conventie in werkelijkheid slechts een denktank die door de Raad in het leven was geroepen. De Conventie was niet representatief, had geen democratisch besluitvormingsmandaat en is bovendien buiten haar boekje gegaan, omdat haar nooit gevraagd is een ontwerp-Grondwet op te stellen, wat nu door iedereen erkend wordt.
Dat de meeste regeringen de wens hebben uitgesproken een 'authentieke IGC? te beleggen, is dan ook volledig gerechtvaardigd. Tijdens een dergelijke IGC wordt niet alleen echt gediscussieerd, maar begeeft men zich ook weer binnen de grenzen van het oorspronkelijke mandaat door te trachten een antwoord te geven op de vraag: hoe kan het democratisch tekort worden weggewerkt? Door de supranationale voorstellen van de Conventie wordt dit tekort alleen maar groter. Om het tekort weg te nemen, moet de opbouw van Europa juist beter in de nationale democratieën worden verankerd.
Dat is de opdracht die de nationale regeringen, de authentieke vertegenwoordigers van hun volken, zichzelf tijdens de IGC moeten geven.

Brok (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, ik kan u zonder meer aanraden om de aanbevelingen van de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid te aanvaarden. Het betreft hier een poging om met een schone lei van start te gaan, geen poging om een strijd uit het verleden alsnog te beslechten. Het gaat erom een oplossing te bedenken om de mensen in Irak na de oorlog hulp te kunnen bieden, en om de bevoegdheden van de Verenigde Naties zodanig te regelen dat die geleidelijk aan de leiding kunnen overnemen, om zo de stabiliteit in de regio te kunnen waarborgen. Om die reden pleit ik ervoor die amendementen te verwerpen die het debat van vóór de oorlog in Irak opnieuw zouden oprakelen.
We zijn het aan de mensen verplicht om vooruit te kijken en de oude strijdpunten achter ons te laten. Daarom pleit ik ervoor om alle amendementen te verwerpen, met uitzondering van het amendement van de heer Sakellariou over het Internationaal Gerechtshof, dat ik u ten zeerste kan aanbevelen. We bereiken dan een grote meerderheid in dit Huis, zodat de Europese Unie een krachtige positie kan innemen op de Conferentie van donorlanden en zodat wij op constructieve wijze een aanzienlijke verantwoordelijkheid op ons kunnen nemen.
De Voorzitter.
De heer Korakas vraagt het woord voor een punt van orde.

Korakas (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, ik moet protesteren tegen hetgeen de heer Brok zei. Hij had het over de inhoud. Vandaag vindt echter geen debat meer plaats. Wat hij zei, bevestigt onze mening: men probeert de interventie in Irak en de bezetting van dit land te legitimeren, en wij zijn absoluut gekant tegen een dergelijke ontwikkeling?.
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)

De Voorzitter.
Mijnheer Korakas, ik ben niet van plan het debat te heropenen.

Kauppi (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, het mondelinge amendement op artikel 4, lid 3, luidt als volgt: 'De technische bijdrage wordt beoordeeld door het bepalen van het verschil tussen alle technische kenmerken van de octrooiaanvraag en de stand van de techniek, ongeacht of deze kenmerken gepaard gaan met niet-technische kenmerken?. Dit amendement is een combinatie van mijn oorspronkelijke amendementen 110 en 16.

Berès (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, het moment is aangebroken om te stemmen over het verslag van onze collega's Gil-Robles Gil-Delgado en Tsatsos. Ik geloof dat het belangrijk is dat ons die mogelijkheid wordt geboden. Ik wil echter van de gelegenheid gebruikmaken om mevrouw Villiers te feliciteren, niet zozeer als rapporteur van de richtlijn betreffende beleggingsdiensten als wel als afgevaardigde van Londen. Gisteravond hebben wij het debat over haar verslag gesloten. Voor een ordelijk verloop van onze werkzaamheden, waaraan mijn fractie enorme waarde hecht, had dit verslag nu in stemming moeten worden gebracht. Het Parlement zal echter pas morgen over dit verslag stemmen, want vandaag zijn de Britse liberalen in Brighton, terwijl morgen de Franse socialisten zich in Limoges bevinden.

De Voorzitter.
Zoals u weet, collega, heeft de Conferentie van voorzitters aldus besloten.
Verslag (A5-0299/2003) van de heer Gil-Robles Gil-Delgado en de heer Tsatsos, namens de Commissie constitutionele zaken, over het ontwerpverdrag tot vaststelling van een Grondwet voor Europa en houdende advies van het Europees Parlement inzake de bijeenroeping van de Intergouvernementele Conferentie (IGC) (11047/2003 - C5-0340/2003 - 2003/0902(CNS))

Barón Crespo (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik heb dit amendement ingediend naar aanleiding van hetgeen is gezegd door het Italiaans voorzitterschap van de Raad en naar aanleiding van zijn verslag over de vertegenwoordiging van het Parlement in de Intergouvernementele Conferentie. Omdat wij niet tevreden kunnen zijn met iets wat ons niet is aangeboden, stel ik voor de formulering te wijzigen in 'geeft uiting aan zijn bezorgdheid en ontevredenheid over het niet nakomen door de Raad van de garanties die het Italiaanse voorzitterschap tegenover het Parlement heeft gedaan?. De rest zou ongewijzigd blijven.
Ik wijs erop dat de fungerend voorzitter van de Raad te kennen heeft gegeven akkoord te gaan met deze wijziging, omdat hij er tegenover de Raad mogelijk mee geholpen is.
Gil-Robles Gil-Delgado (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, de Raad heeft geen enkel besluit genomen, en het is onmogelijk bezorgdheid te uiten over een besluit als dat er niet is. Wat er in de bijeenkomst is gebeurd is dat het besluit aan de staatshoofden en regeringsleiders is overgelaten. Mijn fractie verzet zich derhalve tegen dit mondeling amendement en tegen het in stemming brengen ervan. Onzes inziens komt het voort uit politieke bedoelingen die wij niet delen.
Mocht het nodig zijn dat twaalf van ons opstaan, dan doen wij dat. Ik verzoek twaalf afgevaardigden op te staan.
Bordes, Cauquil en Laguiller (GUE/NGL)
In deze tekst wordt getracht met een serie holle frasen de meningsverschillen tussen de middelgrote machten van de Europese Unie te verdonkeremanen. Een daarvan heeft zich volledig achter de Verenigde Staten geschaard en deelgenomen aan de invasie van Irak, terwijl andere terughoudender waren.
Het zij toegegeven, de beleidstegenstellingen tussen de EU-landen worden kleiner. In verband met de problematische bezetting hebben de Verenigde Staten ter plekke extra strijdkrachten nodig en de landen van de Europese Unie zijn steeds meer geneigd die te sturen, mits dat onder de vlag van de VN gebeurt.
Wij weigeren zelfs achteraf onze goedkeuring te verlenen aan een oorlog die gekenmerkt wordt door imperialistische agressie, net zoals wij weigeren de bezetting goed te keuren, ook al zou deze onder de dekmantel van de Verenigde Naties plaatsvinden.
Niemand uit de Europese Unie mag naar Irak vertrekken om de belangen van de imperialistische grootmachten aldaar veilig te stellen! Weg met de imperialistische oorlog en bezetting!

Caudron (GUE/NGL)
Ik behoor tot degenen die het betreuren dat in de resolutie om 'politieke redenen? geen melding wordt gemaakt van de oorzaken en redenen van de huidige crisis in Irak. Toch kan ik niet ontkennen dat ik het in grote lijnen eens ben met de voorstellen in de resolutie, die ons is voorgelegd om uit deze crisis te komen.
Dat ik achter deze voorstellen sta, betekent uiteraard niet dat ik de oorlog van de Engelsen en Amerikanen steun ? integendeel!
In de voorstellen wordt namelijk een belangrijke en centrale rol aan de VN toebedeeld. Het is de bedoeling dat Irak een democratisch land wordt en zeer snel zijn onafhankelijkheid terugkrijgt.
Daarom kan ik met de meeste voorstellen instemmen!

Figueiredo (GUE/NGL)
Het is onbegrijpelijk dat het Europees Parlement in zijn eerste standpunt na de aanval op Irak door de Verenigde Staten en hun bondgenoten een aanbeveling aanneemt zonder het amendement van mijn fractie over te nemen waarin wordt herinnerd aan het feit 'dat de huidige onstabiele situatie, die niet alleen een gevaar vormt voor de Iraakse bevolking maar ook voor de internationale gemeenschap, het gevolg is van de onrechtvaardige, onrechtmatige en onwettelijke aanval die de regeringen van de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk en andere landen op 20 maart 2003 hebben ingezet?.

Het is tevens onaanvaardbaar dat het Europees Parlement een ander amendement van onze fractie verwerpt waarin wij het noodzakelijk achten 'dat de internationale legaliteit wordt hersteld door de onmiddellijke terugtrekking van de buitenlandse bezettingsmacht en door het feit dat de VN overeenkomstig zijn Handvest zijn verantwoordelijkheid opneemt, ten einde spoedig de macht over te dragen aan werkelijk representatieve, legitieme en democratische instellingen, via het bevorderen van verkiezingen die het herstel van de soevereiniteit van het Iraakse volk moeten waarborgen?.
Ten slotte kan ik niet nalaten kritiek te uiten op het feit dat het Parlement zich in de aanbeveling verheugd toont over de zogenaamde "veranderde houding van de regering-Bush in de richting van een actievere rol van de internationale gemeenschap". Het gaat hier immers veeleer om de bijdrage in de kosten van de bezetting en het verzet van de Iraakse bevolking tegen de bezetter.
Daarom hebben wij tegen het verslag gestemd.

Howitt (PSE)
. (EN) De Britse Labour-leden in het Europees Parlement hebben van harte voor deze resolutie gestemd. Deze resolutie is het resultaat van een oprechte poging van alle partijen om binnen het Europees Parlement tot een consensus te komen over het bijzonder moeilijke vraagstuk van Irak.
Wij streven naar maximale steun voor Europese en internationale samenwerking bij de wederopbouw van Irak, voor het herstel van vrede en stabiliteit in Irak en voor de volledige naleving van de mensenrechten en de democratie voor het Iraakse volk. Daarom hebben wij niet getracht de formulering te wijzigen, die immers de steun had van alle partijen in de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid.
De rol van de Verenigde Naties is van vitaal belang en dat moet ook zo blijven. Niettemin kan in deze fase onmogelijk een exact tijdschema voor de overdracht van de soevereiniteit worden vastgelegd. Ook kan niet precies worden aangegeven hoe een Trustfonds eruit moet komen te zien voordat de donorconferentie heeft plaatsgehad. Over de uitgangspunten zijn wij het echter allemaal eens.
Wat de verwijzing in de resolutie naar een ad hoc internationaal gerechtshof betreft, moeten wij ook de behoefte van Irak respecteren om zijn eigen vernieuwde rechtssysteem te ontwikkelen, waarbinnen de plegers van misdaden kunnen worden berecht en dat zelf zaken kan doorverwijzen naar het Internationaal Strafhof.
(Stemverklaring ingekort overeenkomstig artikel 137, lid 1, van het Reglement)

Korakas (GUE/NGL)
De afgevaardigden van de Communistische Partij van Griekenland hebben tegen de aanbeveling aan de Raad met betrekking tot Irak gestemd. Daarin wordt namelijk met geen woord gerept over de invasie en de bezetting, daarin wordt voldoening geuit over de inspanningen van de regering-Bush om uit de impasse te geraken en daarin wordt het verzet van het Iraakse volk veroordeeld en als terrorisme bestempeld. Ook wordt hierin voorgesteld het Iraakse volk onder internationale voogdij te plaatsen totdat het volwassen genoeg is voor democratie.
Wat dat betreft zijn er twee karakteristieke punten:
in paragraaf 1.8 staat dat het noodzakelijk is aan de hand van een 'politiek tijdschema? een multinationale militaire en politiële macht te stationeren onder het bevel van de VN en in samenwerking met de NAVO: men wil dus de operatie 'Bosnië-Herzegovina? herhalen (een tijdschema van zes maanden duurt daar nu al tien jaar);
de heer Brok heeft gevraagd tegen de amendementen te stemmen waarin werd gevraagd de bezettingstroepen onmiddellijk terug te trekken, de VN de verantwoordelijkheid te geven en de soevereiniteit van het Iraakse volk te herstellen. Deze amendementen zijn inderdaad verworpen, evenals de amendementen waarin staat dat de invasie in Irak illegaal is en dat het bestaan van massavernietigingswapens nooit is bewezen.
Het feit dat alleen de afgevaardigden van Europees Unitair Links voor deze amendementen hebben gestemd (45), terwijl 420 leden tegen hebben gestemd en 68 zich van stemming hebben onthouden, toont aan hoe hypocriet al de anderen zijn: zij staan zogenaamd op de bres voor de rechten van het Iraakse volk maar in de praktijk geven zij hun zegen aan de bezetting, de onderdrukking en de plunderingen.
Laten onze volkeren over hen oordelen.

Ahern (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, het Europees Parlement heeft vandaag gestemd over wetgeving die zal leiden tot vertraging van de technologische vooruitgang, inperking van de keuzemogelijkheden van de consument, hogere prijzen voor software en de ondergang van de vrije en open software-industrie in Europa. Uiteraard heb ik tegen dit voorstel gestemd.
Wij willen niet in de situatie terechtkomen waarin een onbeperkt octrooisysteem door grote bedrijven kan worden misbruikt om de technische concurrentie weg te drukken of, nog erger, om de publicatie van informatie onmogelijk te maken. De ervaring in de VS leert dat octrooien voor software bepaald geen stimulerend effect hebben op innovatie en onderzoek en ontwikkeling. Integendeel, zij verzwakken juist de markt en hebben een verstikkend effect op kleine en middelgrote ondernemingen en starters op de markt.
Software is geen uitvinding en wordt al beschermd via wetgeving inzake het auteursrecht, net als boeken, films en muziek. Als wij overgaan op octrooiering, zal dat zeker betekenen dat de software-industrie in handen komt van advocaten in plaats van de creatieve lieden die ervoor hebben gezorgd dat de technologie zo'n enorme vlucht kon nemen.
Ik ben blij met de verbeteringen die in de aanvankelijk voorgestelde richtlijn zijn aangebracht, maar hij is nog steeds niet goed genoeg. Ik hoop dat deze richtlijn niet het einde zal betekenen van de software-industrie zoals wij die nu kennen.

Crowley (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil speciaal mevrouw McCarthy bedanken voor het werk dat zij heeft verricht ten behoeve van dit moeilijke verslag. Ik was geschokt door sommige opmerkingen die over haar persoon zijn gemaakt en ik distantieer mij daar volledig van. Ik heb echter uiteindelijk wel tegen het verslag gestemd.
De belangrijkste reden hiervoor is de juridische onzekerheid die wordt geschapen als octrooien kunnen worden verleend voor de ontwikkeling van software, vooral gezien de snelle vooruitgang van de technologie en de nieuwe kleine en middelgrote bedrijfjes die softwarepakketten produceren speciaal voor bepaalde sectoren van de industrie of het bedrijfsleven, of die gewoon een nieuw spelletje maken om zelf mee te spelen. Dit alles zou onmogelijk worden omdat er een octrooi kan komen te liggen op de menu-optie, de één-klik-optie of op talloze andere toepassingen.
Zoals mevrouw Ahern al zei, is er een aantal verbeteringen aangebracht, maar een feit is dat wij moeten leren van de ervaringen in de Verenigde Staten. Daar hebben grote ondernemingen rechtszaken aangespannen tegen kleine bedrijven, die vele miljoenen en soms zelfs vele miljarden dollars hebben gekost. Dit heeft verstikkend gewerkt op de innovatie, nieuwe uitvindingen onmogelijk gemaakt en het scheppen van nieuwe banen in de weg gestaan.

Breyer (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, ook ik heb tegen deze ontwerprichtlijn gestemd. Ik ben namelijk bitter teleurgesteld. Het Parlement is helaas door de knieën gegaan voor de druk van de Verenigde Staten, en met name voor de druk van de grote softwareproducenten. Dat is buitengewoon teleurstellend, in de eerste plaats voor de consument. Die gaat immers de tol betalen voor dit besluit: de geringere productverscheidenheid zal leiden tot prijsverhogingen en tot inperking van de keuzevrijheid voor de consument.
Softwareoctrooien blokkeren de totstandkoming van een groeiende, dynamische en veelzijdige Europese software-industrie. Dat heeft vooral gevolgen voor de consument en de gebruikers van die software. De afhankelijkheid van softwaregiganten als Microsoft, die talrijke alledaagse octrooien heeft geclaimd, wordt daardoor versterkt en de keuzevrijheid aanzienlijk beperkt. Maar het betekent ook een zware slag voor de ontwikkeling van software in Europa. Er worden monopolies gecreëerd die de vrije ontwikkeling van software belemmeren. Dat gaat niet alleen tegen het belang van de gebruikers in, het remt ook de innovatie af, terwijl juist de concurrentie en de verscheidenheid in de softwaremarkt zouden moeten worden bevorderd. Het betekent ook een pijnlijke nederlaag voor Europa als economisch centrum, ook al hebben de voorstanders daar kennelijk een tegenovergestelde mening over. De toekomst zal het uitwijzen, en het is juist de toekomst van een open, vrije en duurzame kennismaatschappij die door dit besluit verregaand in gevaar wordt gebracht.

Dehousse (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijn collega's en ik hebben voor alle amendementen gestemd waarmee de tekst wordt verbeterd en wij hebben met vreugde geconstateerd dat er bepaalde verbeteringen zijn aangebracht. Helaas hebben we ook gezien dat een aantal van de ingediende amendementen niet is aangenomen. Dat heeft ons gesterkt in de overtuiging dat met de richtlijn de dynamiek en de creativiteit niet worden bevorderd. Integendeel, zelfs de inventiviteit van de mensen lijkt in deze tekst aan bureaucratische regels te worden onderworpen. Het is ons niet ontgaan dat deze onverstandige voorschriften gunstig uitpakken voor de grote financiële en industriële concerns.
Daarom hebben wij uiteindelijk tegengestemd.

Raschhofer (NI).
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, het lijdt geen twijfel dat de EU dient te reageren op de enorme toename van het aantal octrooiaanvragen in deze sector. Buiten kijf staat echter ook dat een en ander niet tegen de belangen van de kleine softwareondernemingen mag ingaan. Het Commissievoorstel bevordert echter de monopolisering van de softwaremarkt, omdat de kleine softwareproducenten zich geen juridische strijd om de softwareoctrooien kunnen veroorloven. Uitbreiding van de octrooibescherming leidt tot versterking van de machtspositie van de grote aanbieders en zou bovendien tot gevolg hebben dat de softwareontwikkelaars licentiekosten moeten gaan betalen voor tal van standaardfuncties. Uiteindelijk zal de consument voor deze kosten moeten opdraaien. Het streven om de rechtszekerheid te vergroten, valt natuurlijk toe te juichen, maar van dat streven komt met deze richtlijn niet veel terecht. Ten eerste bestaat er geen eenduidige definitie van de voor octrooiverlening noodzakelijke technische bijdrage. Ten tweede vervagen de grenzen tussen octrooieerbare eindproducten en niet voor octrooiverlening in aanmerking komende, zuivere software. De EU heeft behoefte aan een octrooirecht dat enerzijds innovatie bevordert, maar anderzijds ook een betere bescherming biedt aan financieel zwakker staande uitvinders. Deze beide doelstellingen worden niet gewaarborgd, reden waarom wij tegen het Commissievoorstel hebben gestemd.

Alavanos (GUE/NGL)
Het verslag en de amendementen van de Commissie juridische zaken en interne markt met betrekking tot octrooien voor in computers geïmplementeerde uitvindingen creëren een verstikkend klimaat voor het creatieve vermogen van wetenschappers en kleine softwarebedrijven en zullen uiteindelijk enkel de megaconcerns ten goede komen, die duizenden octrooien en grote juridische afdelingen hebben waarmee ze de kleine bedrijven de pas kunnen afsnijden en, belangrijker nog, een vrije omgeving voor innovatie onmogelijk kunnen maken.
De Europese Unie slaat dus dezelfde weg in als de VS, die hebben besloten de giganten te ondersteunen. Er mag echter geen enkele band bestaan tussen octrooirechten en algoritmen en bedrijfstechnieken, en dat had duidelijk gemaakt moeten worden. De beperking had enkel mogen gelden voor technische en materiële constructies. Ondanks de verbeteringen die het Europees Parlement heeft aangebracht blijft de zaak onduidelijk en daarom heb ik tegen gestemd.

Alyssandrakis (GUE/NGL)
De onderhavige richtlijn biedt de mogelijkheid tot octrooiering van elk soort software. Het doel is duidelijk: de ondersteuning en versterking van de economische en politieke centra - de grote multinationale softwareondernemingen - die controle uitoefenen op de informatie en op de verwerking van informatie en deze monopoliseren. Het resultaat is gemakkelijk te voorspellen: de verstikking van het midden- en kleinbedrijf en de onafhankelijke programmeurs.
De aanneming van deze richtlijn betekent de jure dat men de eisen inwilligt van de in de VS wijd verspreide 'octrooi-industrie?. Onderzoek en ontwikkeling zullen worden ontmoedigd en enorm veel geld zal worden verspild aan juridische octrooiprocedures, terwijl dat geld veel beter zou kunnen worden geïnvesteerd in technologische innovatie. De procedure voor het beschermen van softwareoctrooien zal pijnlijke gevolgen hebben voor de consumenten-eindgebruikers, die zullen moeten betalen voor de hogere winsten van de monopolies en tegelijkertijd minder keuzemogelijkheden en minder mogelijkheden tot gebruik van betere software zullen hebben.
Daarom hebben de afgevaardigden van de Communistische Partij van Griekenland tegen de richtlijn en tegen het verslag van de Commissie juridische zaken en interne markt gestemd. Wij scharen ons achter degenen die vrije en open software eisen.

Bordes, Cauquil en Laguiller (GUE/NGL)
In haar beknopte motivering wijst de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport erop dat een octrooi de houder ervan de mogelijkheid biedt te verhinderen dat anderen zijn uitvinding commercieel exploiteren. Iedereen weet echter dat de uitvinder zelf slechts zelden van deze mogelijkheid gebruikmaakt. Het zijn vaak de grote bedrijven die dat doen. Zij hebben de financiële middelen om octrooien op te kopen en omvangrijke portefeuilles te vormen waarmee zij bepaalde winstgevende uitvindingen op de markt kunnen brengen. Tegelijkertijd belemmeren zij de ontwikkeling van andere uitvindingen.
Octrooien dienen de belangen van de uitvinders slechts in zeer beperkte mate of eigenlijk helemaal niet. Zij verschaffen echter wel extra middelen aan de grote industriële of commerciële concerns. Zij beschermen niet de 'intellectuele eigendom? maar het handelsmonopolie.
Omdat wij tegen octrooien zijn, en niet alleen op informaticagebied, hebben wij de voorstellen in het verslag-McCarthy verworpen.

Caudron (GUE/NGL)
Het krachtige protest van vele gebruikers, uitvinders en innovatoren op informaticagebied doet ons beseffen hoe bedenkelijk de voorstellen van de Europese Commissie op dit punt zijn.
Zeker, er is enige vooruitgang geboekt die zich vertaald heeft in enkele amendementen. Door de hardnekkige houding van commissaris Bolkestein en de druk van de lobbyisten van het grootkapitaal is het eindresultaat echter te ongewis en mogelijk gevaarlijk.
Daarom heb ik tegengestemd.

Claeys, Philip en Dillen (NI)
. Het Vlaams Blok verzet zich tegen de octrooieerbaarheid van in computers geïmplementeerde uitvindingen, aangezien softwarepatenten in de praktijk een domper zetten op de innovatiecapaciteit van kleine en middelgrote ondernemingen in de IT-sector. Deze patenten worden al te vaak misbruikt door (veelal Amerikaanse) computergiganten, die er omvangrijke juridische afdelingen op nahouden om "overtreders" systematisch voor de rechtbank te dagen. Deze praktijken zijn fnuikend voor de vrije mededinging, aangezien veel patenten betrekking hebben op software die de facto tot het publieke domein behoort. Het aanvragen en afdwingen van patenten is een dure zaak. Startende, creatieve IT-ondernemingen in Europa achten de juridische aspecten die hiermee gepaard gaan - terecht - niet tot hun kerntaak.
Europa snijdt zich in haar eigen vlees door dit verslag aan te nemen.

Figueiredo (GUE/NGL)
. (PT) Ik betreur het dat het Europees Parlement ons voorstel tot verwerping van dit voorstel voor een richtlijn betreffende de octrooieerbaarheid van computerprogramma's niet heeft goedgekeurd, ongeacht het feit dat er van de talloze amendementen op deze richtlijn uiteindelijk enkele zijn overgenomen. Het Europees Parlement bewijst het innovatieproces en de technologische ontwikkeling hiermee geen goede dienst.
Het lijkt wel alsof wij in een tijdperk leven waarin alles verhandelbaar is en in aanmerking komt om privé-bezit te worden en gebruikt te worden voor persoonlijke verrijking. Doel is de commercialisering uit te breiden van het eindproduct naar de kennis, naar het leven zelf. Wij leven in een tijdperk waarin intellectuele vondsten, die tot ons aller gemeenschappelijk erfgoed behoren, verward worden met uitvindingen. Deze richtlijn zet het licht op groen voor de octrooieerbaarheid van de menselijke kennis. Dat is iets waartegen wij ons verzetten. Ofschoon er in de eindstemming enkele positieve voorstellen zijn overgenomen is het merendeel van onze amendementen verworpen, hetgeen wij ten zeerste betreuren. Wij zullen ons dan ook blijven verzetten tegen dit voorstel voor een richtlijn, dat alleen maar bedoeld is om de belangen van de grote multinationals te behartigen.

Isler Béguin (Verts/ALE)
Na een krachtmeting die werd ondersteund door verzet van de burgers tegen de invoering van octrooien voor software, heeft het Parlement zich voor het verslag uitgesproken.
Ik heb tegen de richtlijn gestemd. Het ontwerp is onnodig en niet gerechtvaardigd omdat niemand erom gevraagd heeft, behalve de multinationals die hun monopoliepositie willen behouden!
Octrooien worden bepleit onder het voorwendsel dat zij 'de uitvinding? beschermen, maar ze betekenen de doodsteek voor innovaties. Door tegen dit ontwerp te stemmen, laten we zien dat we een dergelijke manipulatie afwijzen.
Dit ontwerp blijft namelijk gevaarlijk, ook met de marginale wijzigingen die het Parlement heeft aangebracht.
De naam zegt het al: octrooieerbaarheid van in computers geïmplementeerde uitvindingen houdt in dat software kan worden geoctrooieerd.
Als in de tijd van Mozart of Beethoven een dergelijke wetgeving voor muziekwerken had bestaan, zou het gehele werelderfgoed van de mensheid verloren zijn gegaan!
Het systeem van auteursrechten dat momenteel voor software geldt, moet van kracht blijven. Alleen dit systeem garandeert een rechtvaardige en permanente honorering van de makers ervan.

Krivine en Vachetta (GUE/NGL)
Opnieuw heeft het Europees Parlement niet naar de stem van de rede willen luisteren. Het heeft het beginsel goedgekeurd dat in computers geïmplementeerde uitvindingen octrooieerbaar zijn. Het meerderheidsblok van de Fractie van de Europese Volkspartij en de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten werd weliswaar van zijn stuk gebracht door de steekhoudende argumenten van de tegenstanders van deze maatregel, maar heeft toch weer zijn oren laten hangen naar de grote concerns die eisen dat het menselijk handelen aan steeds meer commerciële regels wordt gebonden.
Dat men op dit gebied het octrooirecht wil toepassen, terwijl de in computers geïmplementeerde uitvindingen reeds door auteursrechten worden beschermd, betekent dat multinationals de mogelijkheid krijgen om deze sector volledig af te schermen. Alleen zij beschikken over de financiële middelen om een voortdurende juridische guerrilla te voeren. Afhankelijk van hun belangen kunnen zij een hoge prijs voor de uitvindingen laten betalen of deze blokkeren.
Gelukkig zijn er veel amendementen op het verslag-McCarthy aangenomen, waardoor deze agressieve maatregelen enigszins worden afgezwakt. Toch is de definitieve formulering van de resolutie nog steeds buitengewoon gevaarlijk en daarom hebben wij tegengestemd.

Lulling (PPE-DE)
Lang heb ik nagedacht over de argumenten van verschillende ondernemingen, softwarefabrikanten, enzovoort met betrekking tot deze richtlijn, die als doel heeft de octrooiering van in computers geïmplementeerde uitvindingen mogelijk te maken. Uiteindelijk ben ik tot de slotsom gekomen dat de richtlijn acceptabel is als daarin een heldere omschrijving en een nauwkeurige uitleg van bepaalde dubbelzinnige termen worden opgenomen, zodat onjuiste interpretaties geen kans krijgen.
Volgens mij is het namelijk absoluut noodzakelijk dat de werkingssfeer van de richtlijn duidelijk wordt afgebakend. Daartoe dient precies te worden omschreven welke zuivere software en uitvindingen, met het oog op de toepassing ervan, in een computer moeten worden geïmplementeerd. Software mag beslist niet worden geoctrooieerd wanneer dat ertoe zou leiden dat de grote softwarebedrijven een monopoliepositie krijgen ten koste van de kleine en middelgrote ondernemingen die op dit gebied zijn gespecialiseerd en die heel vaak een bepalende rol spelen in de ontwikkeling van nieuwe technieken. Software is een kostbaar hulpmiddel dat voor iedereen toegankelijk moet blijven. Dan is de kans groot dat wij in 2010 de doelstelling van Lissabon bereiken om de Europese Unie tot de meest concurrerende kenniseconomie ter wereld te maken.

Mayol i Raynal (Verts/ALE)
Hoewel de inhoud van het verslag-McCarthy er met de aangenomen amendementen op vooruit gaat, betekent deze wetgeving een stap achteruit voor de innovatie, de verspreiding van kennis en de vrije concurrentie, die allemaal steunpilaren zijn voor de goede werking en dynamisering van de Europese software-industrie.
Bovendien zijn wij van mening dat het wetgevingsvoorstel ten goede komt aan de grote multinationals, en dan met name die uit de VS, die voortdurend druk hebben uitgeoefend om hun volstrekt onbillijke octrooisysteem in Europa ingevoerd te krijgen. Voor onafhankelijke programmeurs en kleine softwarefirma's is het een achteruitgang, en het staat de vrije beschikbaarstelling van programmatuur in de weg. Opnieuw wordt voorbijgegaan aan de wens van ruim 200.000 mensen, onder wie een meerderheid van deskundigen op dit gebied en consumenten, en opnieuw blijkt dat het geldelijk gewin zwaarder weegt dan de steun voor het vrije gebruik van kennis en informatie. Het land waar ik vandaan kom, Catalonië, is voor zijn productieve activiteiten afhankelijk van kleine zelfstandigen en het midden- en kleinbedrijf. U zult dus begrijpen dat ik de uitslag van de stemming slechts kan betreuren.
McCarthy (PSE)
Als rapporteur stond ik in hoofdlijnen achter de amendementen die zijn ingediend ter verduidelijking van de definitie van octrooieerbaarheid en de grenzen daarvan, teneinde ervoor te zorgen dat zuivere software niet octrooieerbaar wordt.
Of dit doel ook is bereikt, zal pas duidelijk worden nadat de stemmen zijn geteld. Wij zijn in afwachting van een gemeenschappelijk standpunt van de Raad en de Commissie. Dit zal een moeilijke zaak worden, omdat onvermijdelijk zal blijken dat de amendementen van het Parlement veel verder gaan dan de huidige wetgeving inzake de octrooiering van in computers geïmplementeerde uitvindingen. Dit zou ons wel eens in aanvaring kunnen brengen met onze verplichtingen krachtens de Overeenkomst inzake de handelsaspecten van de intellectuele eigendom (TRIP's).
Ik blijf ongerust en benadruk nogmaals dat deze EU-richtlijn de concurrentiepositie en het innoverend vermogen van de meest geavanceerde en beste bedrijven in Europa niet mag ondermijnen, in het bijzonder doordat de richtlijn ertoe zou leiden dat Europese bedrijven op de wereldmarkt in een ongunstige positie terechtkomen.
Het zou bijzonder dom zijn als ten gevolge van de amendementen van het Parlement onze bedrijven niet in staat zouden zijn hun innovaties te beschermen, de naleving van octrooien af te dwingen of hun investeringen in onderzoek en ontwikkeling terug te verdienen. Het zou tegen onze economische belangen indruisen als wij toestaan dat de VS en Japan door hun octrooibescherming de markten domineren, terwijl de Europese bedrijven uit de markt worden gedrukt.

Meijer (GUE/NGL)
. In Amerika proberen grote computerbedrijven al jarenlang hun vindingen op het gebied van software af te schermen tegen vrij gebruik door individuele gebruikers en kleine bedrijven. Zij bouwen technische beperkingen in, binden kopers aan beperkende contracten, proberen enorme schadevergoedingen te innen en eisen van de overheid wettelijke bescherming. Vooral vindingrijke jonge gebruikers stuiten daardoor op steeds meer beperkingen en lopen het risico in de gevangenis terecht te komen. Ook in Europa proberen zulke bedrijven hun monopolie beter te beschermen tegen het publiek.
In afwijking van artikel 52 van het Europees octrooiverdrag, dat software niet onderwerpt aan octrooi- maar aan auteursrecht, probeert het Europees Octrooibureau in München zijn taken uit te breiden in de richting van het Amerikaanse systeem. Dat is gebeurd door inmiddels 30.000 patenten toe te kennen. De Europese Commissie en een deel van dit Parlement willen die taakuitbreiding legaliseren met het argument dat er feitelijk niets verandert ten opzichte van de huidige situatie.
Terecht roept deze gang van zaken veel verzet op bij diegenen die hierdoor worden gehinderd in hun uitvindingen, hun onderwijs, hun werk of hun vrijetijdsbesteding. Ik steun dit verzet tegen de commerciële belangen van grote monopolies en heb voorafgaand aan deze stemming graag meegewerkt aan het organiseren van tegenargumentatie.

Pietrasanta (Verts/ALE)
Als ondervoorzitter van de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie heb ik tegen de richtlijn betreffende de octrooieerbaarheid van in computers geïmplementeerde uitvindingen gestemd. Het blijft namelijk een verwarrende tekst die octrooiering van software mogelijk maakt.
Ik betreur dat het amendement tot verwerping van de richtlijn dat is ingediend door de Fractie De Groenen/Vrije Europese Alliantie het niet heeft gehaald: wanneer een richtlijn slecht is opgesteld, is het volgens mij de taak van de Europese Commissie deze te herzien. Niettemin ben ik verheugd over de goede samenwerking met andere fracties waardoor we deze tekst hebben kunnen verbeteren, met name artikel 2.
De afgelopen maanden hebben vele onderzoekers tegenover mij de vrees uitgesproken dat een octrooi op software een rem vormt op innoverende activiteiten in de Europese Unie. Nu wij alles in het werk stellen om een Europese onderzoeksruimte tot stand te brengen, doen wij er verkeerd aan wetgeving aan te nemen die door de meest vooraanstaande wetenschappers in de Unie wordt afgewezen. Deze wetenschappers hebben mij een petitie aangeboden. Bovendien vormt het octrooi op software een gevaar voor de vrije software die in talrijke wetenschappelijke en industriële toepassingen wordt gebruikt, zoals de Europese GALILEO-satellieten.
Alleen een duidelijke tekst waarin de bescherming van computerprogramma's via het auteursrecht wordt gewaarborgd, kan op dit punt weer juridische helderheid verschaffen.

Queiró (UEN)
"Intelligentie is niet octrooieerbaar," heeft de heer Mussa hier tijdens het debat in de plenaire vergadering gezegd.
Ik ben het daarmee volkomen eens. Wij kunnen immers niet ontkennen dat software het resultaat is van een mentale operatie die het menselijke wezen in staat stelt een van intelligentie verstoken machine een reeks instructies te laten uitvoeren. Het gaat hier met andere woorden om een product van de menselijke geest. Gelet op het aantal reeds geregistreerde octrooien is de kans reëel dat octrooiering van dergelijke producten de onderzoeks- en innovatiecapaciteit aan banden legt. Het risico bestaat immers dat met name de grote Amerikaanse concerns hierdoor een soort van "monopolie op de intelligentie" krijgen.
Ofschoon het hier in de eerste plaats gaat om een bijzonder complex technisch probleem hebben wij ook oog voor de economische en politieke gevolgen waarmee vooral de kleine en middelgrote softwarebedrijven te maken zouden krijgen. Vandaar dat wij tegen dit verslag hebben gestemd, ondanks het feit dat er enkele amendementen zijn aangenomen die in de goede richting gaan.

Ribeiro e Castro (UEN)
Octrooien stellen ons in de gelegenheid intellectuele vondsten te beschermen en de creativiteit te bevorderen door te waarborgen dat creaties in de strikte zin van het woord juridisch bescherming genieten. Het is dan ook van wezenlijk belang dat de wetgever deze gedachte bij zijn werkzaamheden steeds voor ogen houdt. Anders gezegd, octrooien mogen niet gebruikt worden om het tegendeel te bereiken: intellectuele vondsten mogen niet gepatenteerd worden. Dat tast immers de creativiteit aan en leidt in het uiterste geval tot 'intelligentiedelicten? of 'delicten tegen de vrije creatie?.
Een octrooi moet meer zijn dan een trofee voor wie als eerste een uitvinding bij de bevoegde instelling laat registreren; het moet een beloning zijn voor de auteur en een stimulans om door te gaan.
In tegenstelling tot hetgeen in het Europees Octrooiverdrag is vastgesteld, wordt in dit voorstel voor een richtlijn het licht op groen gezet voor de octrooieerbaarheid van ideeën die ten grondslag liggen aan softwareprogramma's. Deze benadering gaat veel verder dan de auteursrechtbescherming. Zij leidt onherroepelijk tot stagnatie van 'intellectuele vondsten? en vormt een volkomen verwerpelijk obstakel voor de technologische ontwikkeling en derhalve ook voor de economische en sociale vooruitgang.
Ofschoon hier in de plenaire vergadering enkele amendementen - waaronder sommige van mijn eigen voorstellen - zijn aangenomen die een lichte verbetering van de tekst inhouden, acht ik die wijzigingen ontoereikend om mijn goedkeuring te kunnen verlenen. Vandaar dat ik tegen het verslag heb gestemd. Zoals u weet, heb ik voorgesteld de tekst te verwerpen en weer van voor af aan te beginnen. Dat zou nog beter zijn geweest.

Ries (ELDR)
Wat betreft het verslag-McCarthy heb ik mij van stemming onthouden omdat de argumenten van de rapporteur en de Europese Commissie ten gunste van de octrooieerbaarheid van in computers geïmplementeerde uitvindingen niet overtuigend zijn.
Ik ben er zeker van dat octrooien op software de wapens zijn waarvan bedrijven al heel lang dromen om hun leger van advocaten in staat te stellen juridische chantage te plegen. Deze grootscheepse investering in octrooien heeft als enige doel de concurrentie te verzwakken of zelfs volledig uit te schakelen.
Als liberaal kan ik deze monopolistische commerciële logica niet accepteren. Op termijn zal hierdoor namelijk de creativiteit van jonge informatici in de kiem worden gesmoord, wat ook geldt voor de innovatie die door fabrikanten en gebruikers van vrije software wordt bewerkstelligd.
Daarom heb ik alle amendementen gesteund die dit verslag nog een enigszins menselijk gezicht geven. Een voorbeeld hiervan zijn amendementen om het toepassingsgebied van de octrooieerbare software te beperken.
Ten slotte ben ik blij dat een duidelijk signaal is afgegeven aan het Europees Octrooibureau in München. Het Europees Parlement eist van dit orgaan 'transparantie en verantwoording?. Dat is het minste wat men van deze organisatie kan vragen, die in strijd met het Europees Octrooiverdrag van 1973 toestemming heeft gegeven voor de verlening van octrooien op meer dan 30.000 computerprogramma's.

Sacrédeus en Wijkman (PPE-DE)
Het huidige Europees Octrooiverdrag wordt in de lidstaten verschillend geïnterpreteerd. Het mag duidelijk zijn dat dit verdrag als juridisch onzeker ervaren wordt en een negatief effect heeft op de interne markt. Daarom zijn wij van mening dat er een EU-richtlijn moet komen.
Het voorstel voor een nieuwe richtlijn betreffende de octrooieerbaarheid van in computers geïmplementeerde uitvindingen heeft een heftige discussie op gang gebracht. Wij delen de massale kritiek op het feit dat het begrip octrooi te ruim wordt opgevat. Dat zou funest zijn en leiden tot een verminderd innovatief vermogen. Om die reden hebben wij voor de amendementen gestemd die erop gericht zijn de definitie van het begrip octrooi te versmallen. In de eindstemming hebben wij voor gestemd.

Bernié (EDD)
Onze deelfractie hecht aan de bescherming van de consument en steunt de compromisvoorstellen van de rapporteur, maar als het gaat om de slotresolutie onthoudt zij zich uit budgettaire overwegingen van stemming.
De programmering is namelijk vastgesteld tot en met 2007. Nu weet iedereen dat de financiële vooruitzichten in 2006 worden herzien. Er is dus geen enkele garantie dat de huidige programmering gehandhaafd blijft. Ik vertrouw op de wijsheid van de Begrotingscommissie, die stelt dat 'het bedrag dat is gepland voor 2007, afhankelijk [is] van de goedkeuring door de Begrotingsautoriteit van financiële vooruitzichten voor na 2006?.
Ik maak me ook zorgen over de werkingskosten. Er wordt 32 miljoen euro uitgetrokken voor personele middelen terwijl de operationele begroting 72 miljoen euro bedraagt. Dat is een rampzalige kosten-batenverhouding.
Laten we niet vergeten dat de consumentenorganisaties, die in alle lidstaten aanwezig zijn, een doeltreffende tegenmacht vormen. Waarom zouden we dan voor zo'n dure Europese financiering kiezen?
Wat betreft de cofinanciering van projecten ben ik voor handhaving van een maximum van 70 procent en tegen een plafond van 75 procent.
Wat betreft de financiële ondersteuning van Europese consumentenorganisaties is een drempel van 50 procent veel te hoog. Deze organisaties mogen niet afhankelijk worden van de Commissie, waardoor zij hun autonomie zouden verliezen en niet langer in vrijheid zouden kunnen handelen.
Om al deze redenen hebben wij ons van stemming onthouden ten aanzien van de slotresolutie.

Figueiredo (GUE/NGL)
Dit voorstel heeft tot doel de financiering te waarborgen van communautaire acties ter ondersteuning van het consumentenbeleid in de Europese Unie in de periode 2004-2007, in overeenstemming met de doelstellingen en acties die zijn vastgesteld in de Europese strategie voor het consumentenbeleid uit 2003. Er zal onder meer steun worden verleend aan organisaties en organen die de belangen van de consument op nationaal of communautair niveau behartigen. Hiervoor zal 72 miljoen euro beschikbaar worden gesteld.
Ofschoon ik pleit voor een verhoging van de financiële middelen steun ik dit initiatief, dat unaniem is goedgekeurd in de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid. Er wordt met name gestreefd naar een hoog niveau van consumentenbescherming, een doeltreffende handhaving van de voorschriften inzake consumentenbescherming, een sterkere participatie van de consumentenorganisaties in het communautair beleid en integratie van hun wensen en behoeften in de overige beleidsgebieden van de Europese Unie.
In dit verband is het vooral belangrijk dat deze steun snel op de plek van bestemming aankomt en niet vertraagd wordt door bureaucratische rompslomp. Ook directe steun voor nationale consumentenorganisaties, met inbegrip van coöperatieve verenigingen, moet tot de mogelijkheden behoren. Anderzijds hebben wij een eenduidige definitie nodig die ons in staat stelt een duidelijk onderscheid te maken tussen organisaties die de belangen van de consument behartigen en organisaties die enkel de spreekbuis zijn van industrielobby's.

Queiró (UEN)
Het gaat hier om de financiering van een hoog gemeenschappelijk niveau van consumentenbescherming, een doeltreffende handhaving van de voorschriften inzake consumentenbescherming en de participatie van consumentenorganisaties in het beleid van de Unie. Daarom kunnen wij niet anders dan voor het verslag stemmen, ondanks het feit dat deze tekst zich beperkt tot de veiligheid van non-foodproducten, de bescherming van de economische belangen van de consument, de versterking van consumentenorganisaties op Europees niveau en de participatie van deze organisaties in het beleid van de Unie, hetgeen uiteraard de kwaliteit van hun belangenbehartiging ten goede komt.
Wij stellen met voldoening vast dat de totale begroting voor deze periode is vastgesteld op 72 miljoen euro aan operationele kredieten en 32 miljoen euro voor personele middelen en andere administratieve uitgaven, dat wil zeggen respectievelijk 18 miljoen en 8 miljoen euro per jaar.

Ribeiro e Castro (UEN)
. (PT) Ik heb voor dit verslag gestemd, omdat het doel van het voorgestelde financieel kader (voor de periode 2002-2007) is garanties te bieden voor de tenuitvoerlegging van een doeltreffend consumentenbeleid, en met name voor de financiering van voorlichtingsprojecten. Dit is ongetwijfeld een belangrijk instrument om de drievoudige politieke doelstelling van de Unie te verwezenlijken die is vastgesteld in de mededeling van de Europese Commissie van 2002 (Strategie voor het consumentenbeleid voor de periode 2002-2006): ontwikkeling van een hoog gemeenschappelijk niveau van consumentenbescherming, doeltreffende handhaving van de voorschriften inzake consumentenbescherming en versterking van de participatie van consumentenorganisaties in het beleid van de Unie.
Ofschoon de aangekondigde financiële middelen ontoereikend zijn om ingrijpende veranderingen aan te brengen - met name in termen van grootschalige acties -, ben ik van oordeel dat het voorstel in de goede richting gaat, vooral wat betreft de veiligheid van non-foodproducten, de bescherming van de economische belangen van de consument, de versterking van de consumentenorganisaties op Europees niveau en de participatie van deze organisaties in het communautair beleid, hetgeen uiteraard de kwaliteit van hun belangenbehartiging ten goede komt.
De mate waarin wij een actief en solidair burgerschap bevorderen is afhankelijk van de beschikbaarheid van instrumenten die de burgers in de gelegenheid stellen hun algemene of particuliere belangen te behartigen en die een daadwerkelijke bescherming van deze belangen mogelijk maken via gecoördineerde acties op Europees, nationaal en regionaal niveau.

Schierhuber (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, ik heb voor het verslag-Jonckheer gestemd, omdat zo de mogelijkheid gecreëerd wordt om biologische grondstoffen eindelijk ook fiscaal te belasten. Het valt toe te juichen dat de Europese Unie een intensiever gebruik van hernieuwbare energiebronnen tot een van haar hoofddoelen verklaart en dat de Commissie daartoe in haar Witboek over duurzame energiebronnen bindende doelstellingen en termijnen heeft gedefinieerd. Voor het verwezenlijken van deze doelstellingen zijn echter wel de juiste randvoorwaarden en instrumenten noodzakelijk.
Mijnheer de Voorzitter, wanneer de Europese Unie haar internationale verplichtingen ter vermindering van de broeikasgassen, ook in het kader van de Kyoto-doelstellingen, wil nakomen, is de voorliggende richtlijn voor het instellen van een energiebelasting slechts een van de vele stappen die uiteindelijk in de juiste richting leiden. Het gebruik van hernieuwbare energiebronnen is niet alleen CO2-neutraal, maar zorgt ook voor meerwaarde in de regio's en voor nieuwe, moderne arbeidsplaatsen in agrarische gebieden.
Bordes, Cauquil en Laguiller (GUE/NGL)
In dit verslag wordt gesproken over de belasting op energieproducten en elektriciteit en dat uit naam van zogenaamde ecologische beginselen die als dogma's boven de werkelijkheid van het maatschappelijke leven worden geplaatst. Er wordt niet duidelijk aangegeven welke sociale klasse door deze belastingheffing wordt getroffen.
Wij hebben er geen enkel bezwaar tegen dat de grote industriële concerns meer moeten gaan betalen. Zij zijn de belangrijkste vervuilers. Wij zijn echter mordicus tegen een verhoging van de heffing op diesel voor particulieren. Deze indirecte belasting treft hoofdzakelijk de arbeidersklassen, die gedwongen worden van een auto gebruik te maken omdat er onvoldoende passend openbaar vervoer voorhanden is.
Nog minder aanvaardbaar is de heffing op stookolie of elektriciteit voor huishoudelijk gebruik. Daarom hebben wij tegen dit verslag gestemd.

Figueiredo (GUE/NGL)
. (PT) De Commissie wil al sinds lange tijd een communautaire regeling voor de belasting van energieproducten invoeren. Het feit dat de Raad er in dit voorstel in geslaagd is overeenstemming te bereiken over een alomvattende richtlijn betreffende energiebelasting, die alle vormen van energie omvat, betekent ongetwijfeld een belangrijke stap in die richting. De rapporteur heeft echter nogal wat kritiek op de vastgestelde minimumbelastingniveaus en de beoogde vrijstellingen en belastingverlagingen.
Wij hebben van onze kant ernstige twijfels bij deze richtlijn. Wij pleiten weliswaar voor een verlaging van de belastingdruk op arbeid, maar niet via de invoering van een zogenaamde 'milieubelasting? op energie of vervuiling. Wij zijn veeleer van oordeel dat het evenwicht tussen belasting op arbeid en belasting op kapitaal moet worden hersteld. Bovendien komt dit soort indirecte belasting uiteindelijk op de schouders van de consument en de eindgebruiker terecht, ongeacht het inkomensniveau, zodat minder kapitaalkrachtige gezinnen benadeeld worden. Ook de gevolgen van een sterke belastingverhoging voor het productieproces moeten geëvalueerd worden, met name in minder begunstigde regio's.
Ten slotte roept ook het onderliggende beginsel "de vervuiler betaalt" grote vraagtekens op, aangezien vervuiling volgens dat principe geoorloofd is zolang je maar betaalt. De liberale filosofie van de handel in emissierechten is daarvan een duidelijk voorbeeld. Het komt er echter op aan elke vorm van vervuiling uit te bannen. Milieubescherming en bestrijding van milieudumping vergen een passende regelgeving die op doeltreffende wijze moet worden nageleefd. Dat vereist op zijn beurt een sterke overheidsinterventie en omvangrijke overheidsinvesteringen.

Lulling (PPE-DE)
. (DE) Belastingkwesties liggen altijd gevoelig, onder meer vanwege de van land tot land verschillende fiscale systemen. Zo financieren met name de Scandinavische staten hun zeer uitgebreide socialezekerheidsstelsels door middel van hoge accijnzen. Bij ons worden bijvoorbeeld de pensioenen via afdrachten door werkgevers en werknemers gefinancierd, zij het op basis van deelneming.
In de EU hebben we in het begin van de jaren negentig gezamenlijk besloten alleen minimumbelastingniveaus vast te leggen en daarbij in de Raad vast te houden aan eenparigheid van stemmen. Ondanks het gevoelige karakter van het thema gingen er tijdens de discussies over het onderhavige voorstel stemmen op om met ingang van 2010 het unanimiteitsbeginsel te laten vervallen. Dergelijke belangrijke beslissingen worden genomen bij herziening van de Verdragen of van het grondwettelijk Verdrag, niet tijdens consultatie van het Europees Parlement in het kader van een ontwerprichtlijn.
Wat de belasting op motorbrandstoffen betreft, stond harmonisatie van de minimumtarieven voor Luxemburg (en andere lidstaten) altijd in verband met een belastingverhoging, en dus in feite met een prijsverhoging. Het feit dat aan Luxemburg vanwege zijn specifieke situatie een termijngebonden uitzonderingsregeling is toegekend, kan toch geen rechtvaardiging vormen voor het vervroegen van 2010 naar 2008 van de tweede fase voor het instellen van minimumbelastingniveaus. De achterliggende gedachte bij dit amendement van de rapporteur was waarschijnlijk dat via hogere brandstofprijzen het privé-autogebruik omwille van het milieu teruggedrongen zou kunnen worden.
(Stemverklaring ingekort overeenkomstig artikel 137, lid 1, van het Reglement)

Moreira da Silva (PPE-DE)
Het Europees Parlement heeft vandaag een grote stap voorwaarts gezet op weg naar een milieuvriendelijkere energiebelasting in de Europese Unie. Het heeft namelijk het licht op groen gezet voor de richtlijn tot herstructurering van het communautaire kader voor de belasting van energieproducten en elektriciteit. Ik hoop dat ook de Raad een constructieve houding zal aannemen en dat hij de herziening van deze wetgeving niet zoals in 1997 zal torpederen met een veto. Een van de hoofddoelstellingen van een beleid dat gericht is op duurzame ontwikkeling is de internalisering van de externe milieukosten in de economie. Dit betekent dat de prijs van de producten de reële milieukosten moet weerspiegelen. Het prijssignaal is in dit verband van essentieel belang om zowel de producenten als de consumenten aan te sporen hun productkeuze aan te passen aan de doelstelling van duurzaamheid. Helaas zijn wij op dit punt nog ver van huis. Groen kopen is immers nog altijd een luxe en groen verkopen is nog steeds niet concurrerend genoeg. Daarom pleit ik samen met de rapporteur voor meer ambitieuze voorschriften die ook werkelijk afdwingbaar zijn. Ik denk bijvoorbeeld aan een verlaging van de belasting op producten die met gebruikmaking van hernieuwbare energiebronnen geproduceerd zijn of een verhoging van de belasting op fossiele brandstoffen die gebruikt worden in de vervoersector.

Ribeiro e Castro (UEN)
Ik heb voor dit verslag gestemd omdat ik ervan overtuigd ben dat wij een antwoord moeten bieden op het probleem van de klimaatverandering en de groeiende milieurisico's. Belastingmaatregelen kunnen ons hierbij een eind op weg helpen. Ondanks de kritiek van de rapporteur, die vindt dat het voorstel van de Raad niet aan de verwachtingen voldoet, ben ik van oordeel dat de tekst de breedst mogelijke consensus weerspiegelt die hier in het Parlement over deze kwestie bereikt kan worden. Dit probleem vergt immers een voorzichtige benadering en de nodige compromisbereidheid.
Mijn stem heeft betrekking op het wetgevingskader van het verslag, aangezien ik mij niet helemaal kan vinden in de aandachtspunten die de rapporteur in zijn toelichting uiteenzet. Ik heb het vooral moeilijk met de afschaffing van de unanimiteitsregel op dit gebied en de aanscherping van de communautaire voorschriften voor belasting op producten.
Om het hoofd te kunnen bieden aan de groeiende milieuproblemen moeten de lidstaten hun acties beter coördineren. Dat spreekt vanzelf. Daarbij moet de nadruk worden gelegd op de toepassing van het beginsel "de vervuiler betaalt", niet op de oplegging van een artificiële consensus.

Skinner (PSE)
. (EN) De Labour-delegatie in het Europees Parlement heeft tegen de amendementen betreffende de belastingwijzigingen gestemd en heeft zich, in lijn met haar standpunt inzake belastingen, bij de definitieve stemming van stemming onthouden.

Figueiredo (GUE/NGL)
De visserijovereenkomst met de regering van Mauritius is verstreken op 2 december 2002. De betrokken partijen waren overeengekomen dat er nieuwe onderhandelingen zouden worden geopend over het aan de visserijovereenkomst gehechte protocol. Die gesprekken hebben echter vertraging opgelopen omdat de regering van Mauritius momenteel een onderzoek verricht naar de situatie van haar visbestanden. Daarom hebben de partijen voorgesteld het huidige protocol voor de duur van een jaar te verlengen, met behoud van de toegangsvoorwaarden en de verdeelsleutel tussen de lidstaten. Dat betekent dat de huidige acht beugvissers uit Portugal kunnen blijven vissen. Het is derhalve van wezenlijk belang dat het protocol verlengd wordt. Daarom steun ik het voorstel, ondanks mijn kritiek op de vertraging waarmee dit protocol ter goedkeuring aan dit Parlement is voorgelegd. Het is echter van wezenlijk belang dat wij zo spoedig mogelijk de nodige voorwaarden creëren om een nieuwe meerjarige overeenkomst te sluiten. Mijn stem voor dit verslag betekent overigens niet dat ik alle standpunten van de rapporteur onderschrijf.

Fatuzzo (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, het Europees Parlement heeft zojuist gestemd over het verslag-Andersson, dat gaat over toereikende en betaalbare pensioenen. Onder meer hebben wij paragraaf 16 aangenomen. Daarin pleit het Europees Parlement ervoor om de pensioengerechtigde leeftijd door middel van stimuleringsmaatregelen te verhogen. Het is dus nadrukkelijk niet de bedoeling ontmoedigende maatregelen te nemen, zoals een drastische vermindering van het uitgekeerde pensioenbedrag
Het Europees Parlement gaat zodoende een andere richting uit dan de Italiaanse regering. Deze regering heeft namelijk een voorstel ingediend om vanaf 2008 de pensioenen die zijn gebaseerd op het aantal dienstjaren, via ontmoedigende maatregelen vijf jaar later uit te keren. En wat voor ontmoedigende maatregelen: het pensioen wordt doodleuk voor vijf jaar opgeschort! Dat moet de staatskas in 2013 25 miljard euro opleveren, terwijl er dan twee miljoen banen minder zullen zijn voor jongeren en werklozen.

Speroni (NI).
Mijnheer de Voorzitter, ik heb niet voor dit verslag gestemd, omdat ik vind dat deze kwestie valt onder de bevoegdheid van de nationale staten en wetgeving. Brussel heeft hier niets mee te maken.

Bastos (PPE-DE)
De vergrijzing van de bevolking en de steeds geringere participatie van ouderen in de arbeidsmarkt brengen de betaalbaarheid van de pensioenstelsels in het gedrang.
De socialezekerheidsstelsels zijn dan ook dringend aan hervorming toe. Het is van wezenlijk belang dat de lidstaten op pensioengebied samenwerken en dat zij daarbij gebruik maken van de open coördinatiemethode. Op die manier kunnen de interpretatieverschillen die voortvloeien uit de bilaterale akkoorden overbrugd worden.
Uit de studies naar de ontwikkeling van de pensioenstelsels blijkt dat evenwicht tussen economische en sociale elementen een sleutel tot succes is, aangezien macro-economisch beleid, sociaal beleid en werkgelegenheidsbeleid nauw met elkaar verweven zijn.
De Europese werkgelegenheidsstrategie en het Europees Sociaal Fonds moeten in sterke mate bijdragen aan de totstandkoming van een arbeidsmarkt waarin oudere werknemers kunnen blijven werken of opnieuw in dienst worden genomen. De lidstaten moeten maatregelen aannemen om vervroegde uittreding tegen te gaan en ze moeten - samen met het bedrijfsleven, de werknemers en de sociale partners - actieve vergrijzing bevorderen. Ten slotte dringen wij er bij de lidstaten op aan dat zij alle vormen van discriminatie op grond van geslacht uit hun pensioenvoorzieningen schrappen en een gelijk pensioenniveau hanteren voor mannen en vrouwen, want vrouwen krijgen gemiddeld nog steeds lagere pensioenen.
Daarom heb ik voor dit verslag gestemd.

Krivine en Vachetta (GUE/NGL)
Het verslag-Andersson heeft de vorm van een resolutie waarin commentaar wordt geleverd op het gezamenlijke verslag van de Raad en de Commissie over 'toereikende en betaalbare? pensioenen. Er wordt getracht de kool en de geit te sparen door te benadrukken dat de 'financiële dimensie? en de 'sociale en welzijnsaspecten? met elkaar verenigbaar zijn. Het verslag bevat enkele rechtvaardige voornemens, bijvoorbeeld met betrekking tot de situatie van vrouwen. Deze goede bedoelingen worden echter al weer snel tenietgedaan. De opstellers van het verslag hebben het nodig gevonden te verwijzen naar de Europese werkgelegenheidsstrategie. Deze strategie is als kader echter absoluut onbruikbaar wanneer wij willen nadenken over de vraag welke wijzigingen met het oog op de demografische ontwikkelingen in de verdeling van de inkomens moeten worden aangebracht.
In de tekst worden de lopende hervormingen in meerdere staten als positief aangemerkt. Men vergeet echter te vermelden dat de bevolking in de betrokken landen zich massaal daartegen verzet. De rapporteur 'steunt de doelstelling om de effectieve pensioenleeftijd te verhogen?, zij het met enige reserve, dat moeten we toegeven. Wij verwerpen deze doelstelling, temeer omdat het de enige concrete doelstelling is, waarop alle toekomstige 'hervormingen? moeten worden gebaseerd. Aan de zijde van miljoenen werknemers strijden wij tegen deze hervormingen. In plaats daarvan stellen wij een eenvoudige maatregel voor, namelijk een verhoging van de werkgeversbijdragen. Daarom hebben wij tegen dit verslag gestemd.

Lulling (PPE-DE)
. (DE) Het doet mij buitengewoon veel genoegen dat in dit verslag, waarin het engagement van de EU-lidstaten inzake een gemeenschappelijke aanzet tot een toekomstig pensioenbeleid voor het eerst gedetailleerd en systematisch onder de loep genomen wordt, de problemen van vrouwen zo worden benaderd als door mij is bepleit in het advies van de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen.
Het is duidelijk dat we ervoor moeten zorgen dat alle lidstaten in hun pensioensystemen elke vorm van discriminatie op grond van geslacht elimineren. Dat had immers al moeten gebeuren na de inwerkingtreding van de richtlijnen van de jaren zeventig inzake de gelijke behandeling van vrouwen en mannen voor de sociale zekerheid. Afhankelijk van het land liggen de pensioenen van vrouwen gemiddeld 16 tot 45 procent onder die van mannen.
Dat wordt bij de vrouwen die op dit moment gepensioneerd zijn mede veroorzaakt door het feit dat ze in hun jonge jaren, bij gelijke kwalificaties, geheel legaal slechts 80 tot 90 procent ontvingen van het loon dat mannen verdienden. Deze discriminatie is blijvend in die zin dat aan deze situatie pas een eind komt bij het overlijden van die vrouwen. Evenals in mijn voorstel wordt in het verslag ook aandacht besteed aan het probleem van de sociale zekerheid van gescheiden vrouwen. Reeds in 1993 heeft het Europees Parlement op mijn initiatief een verslag over de pensioenaanspraken van gescheiden of gescheiden levende vrouwen goedgekeurd.
(Stemverklaring ingekort overeenkomstig artikel 137, lid 1, van het Reglement)

Meijer (GUE/NGL)
. De instelling van pensioenregelingen werd vroeger gezien als een stap vooruit naar een beschaafde maatschappij. Samen zorgden we voor onze toekomst, voor bestaanszekerheid in een leeftijdsfase waarin mensen niet meer productief zijn. Tegenwoordig wordt gepropageerd dat pensioenverplichtingen een last voor de samenleving zijn, waarbij de ouderen profiteren van de jongeren. Dat is niet alleen een gevolg van de veranderde bevolkingspiramide, die veel smaller wordt dan vroeger, omdat er onderin minder jongeren zitten en bovenin meer ouderen. Het heeft ook te maken met kortetermijndenken, met aanmoediging van het individuele egoïsme en met de opkomst van individuele pensioenverzekeringen.
Jonge mensen realiseren zich vaak niet dat zij nog lang zullen leven nadat hun productiviteit het grootst is geweest. Ze beseffen vaak ook niet dat mensen sneller slijten sinds arbeid steeds meer een vorm van topsport is geworden. Er wordt zoveel productiviteit van de mensen verlangd, dat velen lang voor hun pensioengerechtigde leeftijd lichamelijk of psychisch versleten zijn. Werkgevers willen veelal geen mensen boven 55 jaar in dienst hebben. Mensen boven die leeftijd zijn echter vaak nuttig in vrijwilligerswerk, voor adviesverlening of als kinderoppas. Gezien deze omstandigheden ligt eerder verlaging dan verhoging van de pensioengerechtigde leeftijd voor de hand. Een pensioen weigeren aan mensen die de druk van het werk niet meer aankunnen, schept onoplosbare problemen.

Ribeiro e Castro (UEN)
In haar mededeling over toereikende en betaalbare pensioenen evalueert de Commissie de eerste verslagen over de nationale strategieën van de lidstaten op pensioengebied. De analyse heeft betrekking op de vraag of de pensioenstelsels toereikend en financieel haalbaar zijn en in hoeverre zij gemoderniseerd moeten worden. Ik stel met voldoening vast dat de lidstaten reeds een begin hebben gemaakt met het hervormingsproces. In enkele landen zijn er zelfs al ingrijpende hervormingen doorgevoerd. Het verheugt mij dat dit ook in Portugal het geval is. Bovendien heerst het algemeen besef dat er nieuwe hervormingen nodig zijn om de betaalbaarheid van de pensioenstelsels op de lange termijn te garanderen. Gezonde overheidsfinanciën zijn in dit verband onontbeerlijk.
In dit debat is geen plaats voor demagogische en misplaatste uitspraken van personen die zich opwerpen als 'belangenbehartigers van de werknemers?. De onhoudbare situatie waarin vele nationale pensioenstelsels zich bevinden ten gevolge van de demografische ontwikkeling zal ongetwijfeld ernstige, en als er niets ondernomen wordt, onherstelbare gevolgen hebben voor de gepensioneerde werknemers van zowel de huidige als de toekomstige generaties.
Net zoals de rapporteur stel ik met voldoening vast dat de lidstaten op dit gebied nauw samenwerken. Ik heb voor dit verslag gestemd omdat ik het in grote lijnen eens ben met de conclusies van de rapporteur, die in wezen drie fundamentele doelstellingen betreffen: toereikendheid, betaalbaarheid en modernisering van pensioenvoorzieningen.

Gasòliba i Böhm (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, zoals u weet heeft de liberale fractie zich overwegend vóór het verslag van de heren Gil-Robles Gil-Delgado en Tsatsos en de ontwerp-Grondwet van de Europese Conventie uitgesproken.
Zoals ik tijdens het debat al aankondigde, kan ik mij niet aansluiten bij dat standpunt, evenmin als de overige Catalaanse afgevaardigden van Convergencia i Unió. Wij hadden u al gezegd dat wij ons zouden onthouden van stemming, en nu duidelijk is hoe de stemming zich ontwikkelt zijn wij nog meer overtuigd van de juistheid van onze beslissing te wachten met het innemen van een definitief standpunt tot na de Intergouvernementele Conferentie.
Wij betreuren het vooral dat de Fractie van de Europese Volkspartij en de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten hebben gestemd tegen onze voorstellen om de regio's met volledige wetgevende bevoegdheid te associëren met de instellingen van de Unie. Wij betreuren eveneens de afwijzing van ons voorstel om de ombudsmannen van de parlementen van die regio's met volledige wetgevende bevoegdheid te associëren met het werk van de Europese Ombudsman. Mijns inziens is dat een vergissing, want zo blijven miljoenen burgers verstoken van een realiteit die hun zeer na staat, namelijk de realiteit van de staatloze naties of regio's met een uitgesproken identiteit. Deze ontwikkeling gaat lijnrecht in tegen hetgeen de Unie verkondigt: een Europa dicht bij de burger en een Europa van de burger.
Dehousse (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, het verloop van de stemming vanmorgen heeft ons gesterkt in onze bittere constatering dat het ontwerp voor een Europese Grondwet geen ruimte laat voor fundamentele sociale aspiraties en dat daarin het Europese sociale model volledig op de helling wordt gezet.
In het bijzonder betreuren wij dat ons Parlement de nauwkeurig omschreven en gevaarlijke dreiging voor de openbare diensten heeft bekrachtigd. In tegenstelling tot de meerderheid in dit Parlement spreken wij wel de wens uit dat de Intergouvernementele Conferentie het daardoor ernstig verstoorde evenwicht tussen sterken en zwakken herstelt - en dan hebben wij het nog niet eens over de andere redenen die wij voor een dergelijke stellingname kunnen aanvoeren, zoals de hardnekkige weigering om naar de constitutionele of wetgevende regio's te kijken. Daarom hebben wij uiteindelijk tegen dit verslag gestemd.

Posselt (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik heb mij van stemming onthouden omdat ik betreur dat ons amendement inzake het christelijk-joodse erfgoed niet is aangenomen. Europa heeft christelijke en joodse wortels; dat kan zelfs een marxistische geschiedenisleraar niet ontkennen. Zonder deze wortels hadden Marx of het marxisme niet eens bestaan. Wanneer Europa zich afwendt van God, het christendom en het jodendom, dan snijdt het zijn eigen wortels af. Dan verzinkt Europa in materialisme en gaat het ten onder.
Ten tweede wil ik er in dit verband op wijzen dat het een illusie is om te menen dat dit verdrag, als ware het onder een glazen stolp gezet, ongewijzigd zal blijven. De 25 regeringen gaan niet samenkomen om niets te doen: ze gaan ermee aan de slag en wij hopen dat ze het verdrag zullen verbeteren. Ze zullen hopelijk de christelijk-joodse wortels alsnog in de preambule opnemen, en verder nog enkele institutionele verbeteringen aanbrengen, zoals bijvoorbeeld één commissaris per lidstaat, hetgeen ik ook van fundamenteel belang acht. Wij streven er niet naar het pakket volledig open te breken, maar enkele concrete verbeteringen zouden de regeringen in oktober toch aan moeten brengen.

Speroni (NI).
Mijnheer de Voorzitter, ik heb niet voor dit verslag gestemd, alhoewel ik voor de door de Conventie goedgekeurde tekst ben - waaraan ik als invaller heb deelgenomen - omdat dit verslag de verwijzing naar de christelijke wortels van Europa uitsluit. Bovendien is er een overdreven neiging tot beperking van de unanimiteitsstemming, terwijl dat juist één van de waarden is waarop de Europese Unie zich aanvankelijk heeft gebaseerd, ook toen zij nog een andere naam droeg.
Ik ben van mening dat de unanimiteitsstemming een bolwerk van verdediging voor de soevereiniteit van de lidstaten is: een bescherming van die nationale belangen waar de meeste Italiaanse politieke partijen sterk aan hechten. Ik hoop dat de Intergouvernementele Conferentie het werk van de Conventie zal bevestigen, ondanks de woeste aanvallen van de heer Prodi, die op alle mogelijke manieren probeert deze resultaten onderuit te halen.

Goebbels (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, de ontwerp-Grondwet voor Europa doet me denken aan een cappuccino: veel lekkere koffie, een mager politiek laagje schuim en zeer bittere institutionele chocola. Wat de coördinatie van het economische en sociale beleid en het buitenlands en veiligheidsbeleid betreft is de voorgestelde politieke grondslag nog steeds erg mager.
De permanente voorzitter van de Raad zal beslist wedijveren en in conflict raken met de voorzitter van de Commissie. Door de scheiding binnen de Commissie tussen verantwoordelijke commissarissen en commissarissen zonder stemrecht, die dus geen verantwoordelijkheid dragen, wordt de communautaire dynamiek verzwakt. Ook worden het imago en de daadkracht van de Commissie ernstig aangetast.
Ik hoop dat de IGC de aanbevelingen van de Commissie ter harte neemt en verbeteringen aanbrengt in de voorstellen van de Conventie. Dan kan ik mijn volledige steun betuigen aan een echte Europese Grondwet. Omdat ik meer van dit project verwacht, heb ik mij nu van stemming onthouden.
Tegen collega Posselt wil ik nog zeggen dat Europa niet alleen joods-christelijke, maar ook islamitische en niet-religieuze wortels heeft.

Wieland (PPE-DE).
Hartelijk dank, mijnheer de Voorzitter. Ik kan u de ergernis van mijn beroep op het Reglement van orde niet besparen, maar ik zal het kort houden. Ik wilde mijn collega's eerder op de dag niet ophouden, en normaliter is de techniek mij goedgezind. Misschien is mijn traagheid ook wel ten offer gevallen aan haar verrassende snelheid. Bij het verslag-Gil-Robles is in elk geval mijn stem inzake amendement 21, lid 12a niet geregistreerd. Ik had ook daar nochtans tegen willen stemmen.
Voor de eigenlijke reden dat ik nu het woord neem, wilde ik bij gisteren aanknopen. Vandaag vonden voor mij verheugend veel hoofdelijke stemmingen plaats, zodat ik er niet van verdacht kan worden voor eigen gewin te spreken. Gisteren lag dat anders. Maar vandaag deed zich opnieuw het geval voor dat de uitrit van het Europees Parlement door demonstranten versperd was, met het gevolg dat het uitgaande verkeer gedwongen was de toegangsweg te nemen en wij, degenen die naar binnen wilden rijden - ik kwam om twaalf voor negen aan, omdat ik nog even naar mijn hotel moest - in een reusachtige file kwamen te staan. Ik zou, aansluitend op hetgeen hier gisteren over is gezegd, het Bureau opnieuw willen verzoeken zich te buigen over de vraag hoe de afgevaardigden een afdoende toegang tot hun stemrecht kan worden gegarandeerd. Wanneer het Bureau zich niet met deze kwestie wenst bezig te houden en u de afgevaardigden hierover niet zo spoedig mogelijk informeert, kunt u erop rekenen dat ik deze kwestie voortdurend in de plenaire vergaderingen ter sprake zal brengen.
Alavanos (GUE/NGL)
De heer Tsatsos heeft interessante en waardevolle meningen over de constitutionele onderneming van de Europese Unie, waar hij achter staat. Als deze meningen hun beslag hadden gevonden in het verslag en de resolutie die hij samen met de heer Gil-Robles heeft opgesteld, zou ik er waarschijnlijk voor hebben gestemd. In de resolutie overheerst echter de mentaliteit van: de scherpe kantjes moeten ervan af, er moet ten koste van alles een compromis komen en men moet 'realistisch? zijn. Dat soort realisme heeft echter niets uit te staan met de creatieve geest die de artikelen van de Griekse rapporteur kenmerken.
Helaas blijft het Europees Parlement zelfs nog achter bij het standpunt van de Europese Commissie ten aanzien van de belangrijke institutionele vraagstukken, zoals het aantal en de rol van de commissarissen en het voorzitterschap van de Raad. Ondanks de nuttige ideeën die in de resolutie staan ten aanzien van de rol van het Europees Parlement en de nationale parlementen, de ontwikkeling van het sociaal beleid of de referenda heb ik mij tijdens de eindstemming onthouden.

Alyssandrakis (GUE/NGL)
Met de resolutie van het EP over de invoering van een 'Grondwet voor Europa? wil men een parlementaire dekmantel verschaffen voor een grootscheepse poging tot bedrog van de volkeren. Als 'Grondwet? wordt een tekst gepresenteerd waarmee geen democratische verworvenheden worden verankerd maar - zoals wij regelmatig aan de kaak hebben gesteld - nieuwe schakels worden toegevoegd aan de ketenen van de Verdragen van Maastricht, Amsterdam en Nice, waarmee het grootkapitaal de werknemers in de EU-lidstaten heeft vastgebonden.
De verankering van de markteconomie, de verdere militarisering van de EU, in harmonische samenwerking met de NAVO - hetgeen zelfs zover gaat dat onder het voorwendsel van het terrorisme preventieve interventies worden gepleegd -, de herverdeling van de macht ten gunste van de sterken en de overheveling van een steeds groter stuk nationale soevereiniteit naar het internationale centrum: ziehier enkele van de 'geschenken? van de Intergouvernementele Conferentie aan de monopolies. Deze hele operatie strookt volledig met het huidige beleid, met de aanval op de verworvenheden van de werknemers, de opeenvolgende anti-terreurwetten en de interventies tegen de volkeren van heel de wereld. Bovendien zij hierbij vermeld dat de voor de opstelling van de tekst gevolgde, anti-democratische procedure wordt gepresenteerd als een model van democratie en transparantie!
De Communistische Partij van Griekenland is absoluut gekant tegen de invoering van een Europese Grondwet waarmee de imperialistische EU wordt versterkt. Zij heeft vertrouwen in de strijd van de volkeren die ervoor zullen zorgen dat het bouwwerk van hun uitbuiters met de grond gelijk wordt gemaakt en de samenleving radicaal zal veranderen.

Andersson, Färm, Hedkvist Petersen, Karlsson en Sandberg-Fries (PSE)
De ontwerp-Grondwet van de Europese Conventie en het advies van het Parlement zijn over het algemeen genomen goed. Het doet ons met name genoegen dat volledige werkgelegenheid, transparantie, gelijkheid en duurzame ontwikkeling essentiële onderdelen zijn van de ontwerp-Grondwet, iets wat eveneens wordt toegejuicht in het advies van het Parlement.
Op de volgende punten wijkt ons standpunt af van het advies:
Het moet duidelijk zijn dat de communautaire wetgeving alleen voorrang heeft boven de nationale wetgeving als de Unie wetgevingsbevoegdheid heeft.
Het mag niet zo zijn dat het Europees Parlement de enige parlementaire instelling is die zich bezighoudt met het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid. Ook de nationale parlementen moeten daarvoor in aanmerking komen.
Wij steunen de solidariteitsclausule in het ontwerpverdrag en staan in het algemeen positief tegenover de formuleringen in het ontwerpverdrag betreffende het buitenlands, veiligheids- en defensiebeleid. Wij staan echter zeer aarzelend tegenover hetgeen in het ontwerpverdrag "gestructureerde" en "nauwere" samenwerking wordt genoemd en wij denken dat met de structurele samenwerking die in het advies wordt ondersteund dat type samenwerking wordt bedoeld.
De manier waarop in het ontwerpverdrag de Commissie is samengesteld, is verkeerd. Iedere lidstaat zou een eigen, volwaardige commissaris met stemrecht moeten hebben.
Wij wijzen de zogeheten "passerelle"clausule in het ontwerpverdrag af, evenals verdragswijzigingen zonder eenparigheid van stemmen en ratificatie.
De vereiste eenparigheid van stemmen mag op het gebied van het buitenlands en veiligheidsbeleid en het belastingbeleid niet geheel en al worden afgeschaft, zoals in het advies wordt voorgesteld.
Het tijdstip waarop de Intergouvernementele Conferentie afgesloten wordt, moet niet worden vastgesteld. De Intergouvernementele Conferentie moet de tijd krijgen die zij nodig heeft, ongeacht het voorzitterschap.

Arvidsson, Cederschiöld, Grönfeldt Bergman, Stenmarck en Wachtmeister (PPE-DE)
Wij hebben besloten om ons bij de eindstemming te onthouden van stemming over het bovengenoemde verslag.
Ons standpunt betreft het verslag en niet het resultaat van de Conventie in zijn geheel, omdat het verslag op bepaalde punten afwijkt van het resultaat van de Conventie.
Wij staan achter het opstellen van een Europese Grondwet.
Wij steunen de Conventie als methode, die op unieke wijze de manier heeft veranderd om het EU-verdrag uit te werken. Wij zijn voorstanders van een geconsolideerd verdrag met een duidelijkere verdeling van de bevoegdheden. Het is een goede zaak dat de besluitvorming verbeterd en vereenvoudigd wordt en dat de burgers van de Europese Unie meer mogelijkheden krijgen om de EU-instellingen ter verantwoording te roepen.
Wij steunen het compromis van de Conventie, hoewel het op een aantal punten afwijkt van onze standpunten.
De bevoegdheden van de Europese Unie dienen beperkt te zijn en de Unie moet efficiënt worden. Een Grondwet moet de grens tussen overheid en particulier duidelijk aangeven alsmede de besluitvormingsbevoegdheid van de Europese Unie in verhouding tot de lidstaten.
Het verdrag is opgesteld voor de lidstaten. Daarom spreekt het voor zich dat verdragswijzigingen met eenparigheid van stemmen door de nationale parlementen moeten worden goedgekeurd en geratificeerd. Dit betekent ook dat wij aarzelend staan tegenover artikel I-24.4 van de ontwerp-Grondwet.
De Zweedse conservatieve partij is evenals het Zweedse parlement tegen een permanente voorzitter van de Raad. Evenmin kunnen wij een ontwikkeling naar parlementarisme op EU-niveau steunen.
Wij blijven van mening dat de Europese Unie geen besluitvormingsbevoegdheid mag krijgen op het gebied van het sociale beleid en de belastingen.
Wij dringen aan op een levendige dialoog en zien geen innerlijke waarde in het afsluiten van de Intergouvernementele Conferentie komend najaar.

Berthu (NI)
Wij hebben tegen het verslag-Gil-Robles/Tsatsos gestemd, waarin een strategie wordt ontwikkeld om de deelnemers aan de Intergouvernementele Conferentie het mes op de keel te zetten. De vertegenwoordigers van de nationale regeringen worden namelijk min of meer verplicht hun goedkeuring aan de conclusies van de Conventie te geven.
Het Europees Parlement laat op deze wijze zien dat het zich bewust is van de sterke opmars van federalistische structuren, die door de Conventie is bewerkstelligd. Met name heeft de Conventie een voorstel voor een Europese Grondwet opgesteld, wat oorspronkelijk niet tot het mandaat behoorde dat zij van de Raad had gekregen. Voor het Parlement is dit een onverwachts resultaat dat gekoesterd moet worden.
De Commissie volgt een andere strategie en doet zichtbaar haar best om op de IGC nog meer vorderingen op supranationaal gebied te boeken, bijvoorbeeld de vrijwel volledige afschaffing van de unanimiteitsregel en herzieningsmethoden die bedoeld zijn om de tegenstand van bepaalde volken te kunnen omzeilen of een sterker economisch bestuur te realiseren.
In alle gevallen bewegen we ons in de richting van een superstaat die de volken niet willen. Wij hopen dat de nationale regeringen daaraan op de IGC zullen denken en zich niet door de Europese instellingen aan handen en voeten zullen laten binden.

Bonde (EDD)
. (EN) Namens de heer Antoni Macierewicz:
Ik moet uw aandacht vestigen op de ondemocratische procedure die heeft geleid tot de goedkeuring van de ontwerp-Grondwet door de Conventie. Consensus betekent dat iedereen ermee instemt, maar bij de goedgekeurde tekst was dat geenszins het geval. Het spreekt voor zich dat een document dat tot stand is gekomen op een wijze die in strijd is met de democratische beginselen, nooit goed kan zijn voor de burgers, noch voor de volkeren, noch voor Europa zelf.
De ontwerp-Grondwet betekent een wijziging van de fundamentele beginselen die ten grondslag liggen aan het functioneren van de EU (vetorecht, stemrecht van de afzonderlijke staten, gelijke vertegenwoordiging in de Europese Commissie, etcetera). Deze beginselen hebben een belangrijke rol gespeeld bij de toetreding van de nieuwe staten tot de Unie. Met de wijziging van die beginselen worden zij voor een voldongen feit geplaatst.
De ontwerp-Grondwet beoogt de oprichting van één Europese staat, waar besluiten worden genomen over de hoofden van de burgers en regeringen heen, zonder dat wordt verwezen naar het referendum als noodzakelijke methode om de burgers de gelegenheid te geven hun mening kenbaar te maken over een zo fundamenteel vraagstuk.
In plaats van de volkeren van Europa deze anti-democratische Grondwet op te dringen, moeten wij samen en volgens de democratische beginselen werken aan werkelijke overeenstemming tussen de volkeren en burgers van Europa.

Bordes, Cauquil en Laguiller (GUE/NGL)
 Wij hebben tegen het ontwerp voor een Europese Grondwet gestemd, want afgezien van de details van de formulering, is deze Grondwet bestemd om een van de rechtsgrondslagen te worden van wetten die zijn ontworpen om de bestaande maatschappelijke orde te handhaven en de voorrechten van de bezittende klasse in stand te houden.
Dat wij de Europese Grondwet verwerpen houdt allerminst in dat wij het eens zijn met de nationale grondwet, die namelijk ook is opgesteld om burgerlijke eigendom en uitbuiting te laten voortbestaan. Wij zijn aanhangers van een volledig verenigd Europa, van de ene hoek van het continent tot de andere, waarin de gegoede burgerij niet meer aan de touwtjes trekt en de economie niet meer wordt gedicteerd door financiële groepen. Wij kunnen dan ook geen enkele sympathie opbrengen voor anachronistische vormen van souvereinisme.
Wij hebben ons onthouden van stemming over de meeste amendementen, want zelfs de amendementen met de beste intenties zijn bedoeld om een Grondwet te verbeteren die wij verwerpen.
Wij hebben ons ook onthouden van stemming over de amendementen waarin wordt voorgesteld referenda te houden over de ontwerp-Grondwet. Afgezien van het feit dat de vragen altijd gekleurd zijn door de autoriteiten die ze stellen, zijn wij van mening dat referenda de wil van het volk niet kunnen weergeven in een maatschappij waarin de informatiekanalen en de media uitsluitend in handen van de rijken zijn.

Caudron (GUE/NGL)
 Mijn standpunt van vandaag staat los van mijn standpunt over de toekomstige Europese Grondwet.
Uit principe ben ik voor een grondwet, maar in dit stadium kan ik mij niet verenigen met diegenen die vinden dat de Intergouvernementele Conferentie geen belangrijke wijzigingen mag aanbrengen in het ontwerp van de Conventie.
De ontwerp-Grondwet van Valéry Giscard d'Estaing schiet namelijk onmiskenbaar te kort op sociaal vlak en op het gebied van de burgers.
Het is overigens geen taak van een grondwet om het economische en politieke kader van de Unie voorgoed vast te leggen en de burgers zo elke reële mogelijkheid te ontnemen om de maatschappij met hun democratische stem te veranderen.
Ik hoop dan ook dat de Intergouvernementele Conferentie verregaande veranderingen zal voorstellen, zodat ik te zijner tijd mijn fiat aan de Grondwet zal kunnen geven.

Coelho (PPE-DE)
Ik kan niet nalaten mijn voldoening uit te spreken over de instelling van de Conventie voor de toekomst van Europa en de in het kader daarvan verrichte werkzaamheden. Wij staan hier ongetwijfeld voor een historische mijlpaal in de totstandkoming van de Europese integratie.
Het verheugt mij dat er met het oog op de uitbreiding initiatieven worden genomen om de Unie dichter bij de burger te brengen, haar democratische dimensie te versterken en haar beslissingscapaciteit te vergroten.
Ik ben ook blij met de - al zij het bescheiden - versterking van de rol en de operationele capaciteit van de Unie op internationaal vlak, aangezien die ons in de gelegenheid zal stellen een antwoord te bieden op de uitdagingen van de globalisering en de toenemende onderlinge afhankelijkheid.
Het verheugt mij dat de nationale parlementen voor het eerst in de geschiedenis van de Europese integratie een actieve rol spelen bij de opstelling van de Europese wetgeving.
De Europese Unie krijgt rechtspersoonlijkheid en de afschaffing van de pijlerstructuur, waarop zo vaak is aangedrongen, begint eindelijk concrete vorm te krijgen.
In zijn uitstekende verslag stelt de heer Gil-Robles voor om de burgers te raadplegen via referendum, bij voorkeur op de dag van de Europese verkiezingen. Ook dat verzoek draagt mijn goedkeuring weg.
Ik betreur het echter ten zeerste dat het roulerend voorzitterschap van de Raad wordt afgeschaft en dat er niet wordt gerefereerd aan de gemeenschappelijke wortels van onze cultuur en onze geschiedenis.

Santos (PSE)
Ik heb tegen amendement 78 van de Confederale Fractie Europees Unitair Links/Noords Groen Links gestemd overeenkomstig het stemadvies van de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten.
Desalniettemin ben ik van oordeel dat het voornoemde amendement gerechtvaardigd is aangezien het een van de zwakheden blootlegt van het voorstel voor een Grondwet zoals dat door de Conventie aan de Intergouvernementele Conferentie is voorgelegd.
Het voorstel draagt inderdaad bitter weinig nieuwe elementen aan op het gebied van het economisch bestuur van Europa. Er worden bijvoorbeeld geen dwingende maatregelen vastgesteld om de nationale economische beleidsacties te coördineren. Ook de doelstellingen van de Europese Centrale Bank worden niet herzien, terwijl zij toch actief aan het groei- en het werkgelegenheidsbeleid zouden moeten worden gekoppeld.

Ferber (PPE-DE)
. (DE) De afgevaardigden van de CSU hebben ingestemd met het verslag-Gil-Robles/Tsatsos, dat aanbeveelt om een Intergouvernementele Conferentie inzake de Europese ontwerp-Grondwet van de Conventie bijeen te roepen.
Wij achten echter enkele wijzigingen van het ontwerp noodzakelijk. Wij willen er met klem op aandringen om een verwijzing naar God en het christendom in de preambule van de Grondwet op te nemen. Het christelijk avondland heeft zijn stempel op Europa gedrukt, en het verwezenlijken van de christelijke waarden dient dan ook deel uit te maken van het Europese politieke streven.
Om de Unie de mogelijkheid tot afslanking en een verdere concentratie op haar kerntaken te bieden, dringen wij vooral aan op het volgende: geen verruiming van de bevoegdheden inzake coördinatie van het economisch en werkgelegenheidsbeleid, om inperking van de vrijheid, het concurrentievermogen en de eigen verantwoordelijkheid van het nationale beleid tegen te gaan; geen schepping van een rechtsgrondslag voor harmonisatie van diensten van algemeen belang, met name voor watervoorziening en rioolwaterbeheer; beperking tot een minimumniveau van de bevoegdheid inzake het asiel- en immigratiebeleid, met uitzondering van de regeling voor toegang tot de arbeidsmarkt voor inwoners van derde landen; afzien van de verruiming van stimulerings- en coördinatiebevoegdheden inzake sport, energie en civiele bescherming tegen calamiteiten; beperking van de competentie van de interne markt tot maatregelen die primair en direct waarneembare belemmeringen wegnemen.

Figueiredo (GUE/NGL)
In dit verslag wordt eens te meer steun betuigd aan werkzaamheden en resultaten van de Conventie waarmee wij onmogelijk akkoord kunnen gaan. Wij hebben al eerder protest aangetekend tegen het feit dat de weinig democratische methode en procedures die aan de instelling van de Conventie ten grondslag liggen, hebben bijgedragen aan de opstelling van een tekst die in onze gelederen radicaal verzet oproept. Wij kunnen ons absoluut niet vinden in het beoogde samenlevingsproject dat tot een alomtegenwoordige aanwezigheid van het steeds agressievere kapitalisme leidt, met alle gevolgen van dien: er wordt een neoliberale maatschappelijke orde ontwikkeld; alles wordt verhandelbaar; de menselijke waardigheid wordt aangetast; de sociale dimensie verdwijnt naar de achtergrond ondanks de beloften terzake; en de weg die in het Verdrag van Maastricht en het Verdrag van Nice is uitgestippeld, ligt bezaaid met obstakels.
Het gaat hier om een regelrechte aanslag op de beginselen van de grondwet van de Portugese Republiek aangezien de soevereiniteit vanuit zowel juridisch en institutioneel oogpunt als op het vlak van de fundamentele rechten en vrijheden van de burgers in het gedrang komt. Doel is om alle alternatieve vormen van Europese integratie in de vuilnisbak van de geschiedenis te dumpen.
In plaats van het streven naar vrede, ontwikkeling en economische en sociale samenhang op basis van een hoge sociale levensstandaard voor iedereen tot absolute prioriteiten uit te roepen, wordt vrede slechts gedefinieerd als een optie, niet als een hoofddoelstelling. Sterker nog, men kiest voor de NAVO-formule, voor een versterking van het militarisme en een nauwe band met het Amerikaanse imperialisme.
Wij verlangen dat de aanstaande IGC dit voorstel van de Conventie verwerpt en andere oplossingen zoekt om een doeltreffend antwoord te bieden op de problemen waarmee wij thans geconfronteerd worden.

Flesch (ELDR)
- (FR) Over het algemeen ben ik het eens met de voorstellen van de Conventie, de ontwerp-Grondwet en de ontwerpresolutie die ons gepresenteerd wordt. De lidstaten zouden het ontwerp tijdens de Intergouvernementele Conferentie niet opnieuw in zijn geheel ter discussie moeten stellen.
Het lijkt mij echter noodzakelijk hier en daar wat verbeteringen aan te brengen, met name op institutioneel gebied. Hoewel ik mij kan vinden in de twijfels en aanbevelingen van onze rapporteurs inzake het voorzitterschap van de Europese Raad, blijf ik mij zorgen maken over de voorgestelde oplossing voor de Commissie, en vooral over de verdeling van de zetels in het Europees Parlement waarop noch de resolutie noch de ontwerp-Grondwet bevredigende antwoorden heeft.
Ik heb vóór de resolutie gestemd omdat ik de gelederen van de eurosceptici niet wil versterken. Toch ben ik niet gerust. Ik hoop dan ook dat de Intergouvernementele Conferentie de juiste oplossingen zal aandragen.

Frassoni (Verts/ALE)
Deze resolutie bevredigt mij niet: zij is te lang, weinig begrijpelijk voor outsiders en op een fundamenteel punt, dat van het herzieningsproces, vaag.
Het is niet afdoende spijt te betuigen over het behoud van de unanimiteit en de uitsluiting van de ratificatiemacht van het Europees Parlement. De eisen van het Parlement hadden tot centraal punt gemaakt moeten worden, want de enige manier om de onbevredigende elementen in de tekst van de Conventie te overwinnen is te zorgen voor een democratische methode van ratificatie die de zaak vooruithelpt.
De rapporteurs en de meerderheid van het Parlement vonden het beter om op dit punt een star standpunt in te nemen. Dit standpunt is nota bene ook nog verkeerd, want het is niet waar dat de herzieningsprocedure deel uitmaakt van het akkoord van de Conventie: dat is praktisch het enige besluit dat wij van de Intergouvernementele Conferentie vragen!
Toch, ondanks dat ik er helemaal niet mee wegloop, heb ik besloten voor deze resolutie te stemmen. De reden is dat het op dit moment nodig is een duidelijk signaal af te geven: de IGC mag niet eenzijdig het debat over de essentiële punten van de tekst van de Conventie heropenen. Dat staat dan ook in de resolutie. Vanaf 4 oktober, mocht de IGC besluiten het akkoord open te breken, zullen wij de strijdbijl over de inhoud van dat akkoord weer opgraven.

Fruteau (PSE)
 - (FR) De Conventie had tot taak een ontwerp-Grondwet op te stellen voor een Europese Unie met 25 leden. Aan het begin van de zomer heeft zij haar ontwerp ingediend.
Hoewel we het betreuren dat de status-quo op bepaalde punten is gehandhaafd - maar hoe kon het ook anders? - zijn we blij met de successen die de Conventie op andere punten heeft behaald.
In de hoofddoelstellingen van de Europese Unie is nu opgenomen dat de territoriale samenhang moet worden bevorderd. Als parlementslid van een overzees gebiedsdeel ben ik hier zeer verheugd over! Degenen die in de werkzaamheden van de Conventie de mogelijkheid zagen artikel 299, lid 2, van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap inzake ultraperifere gebieden van tafel te vegen, kijken lelijk op hun neus. De inhoud van dit artikel zou opgenomen moeten worden in de toekomstige Grondwet. Dat is wettig, maar het is nog geen uitgemaakte zaak!
In deze stap voorwaarts zie ik de wil om te bouwen aan een Europa dat in zijn diversiteit is verenigd, een solidair Europa, een Europa dat zich bekommert om de ontwikkeling van allen en dat zich daartoe de juridische middelen geeft!
Voor deze zaak heb ik samen met anderen een lans gebroken. Ik denk dan met name aan Pervenche Berès en Olivier Duhamel, beiden lid van de Conventie voor de Franse sociaal-democratische delegatie. Ik zou hen daarvoor bij deze publiekelijk willen bedanken.
(Verklaring ingekort overeenkomstig artikel 137, lid 1, van het Reglement)

Gorostiaga Atxalandabaso (NI)
Ik heb tegen dit verslag gestemd, hoewel in sommige amendementen is tegemoetgekomen aan enkele van onze zorgen over de toekomst van ons continent. Wij mogen niet vergeten dat dit verslag in de commissie met achttien tegen zes stemmen en met vier onthoudingen is aangenomen. Dit geeft duidelijk aan dat de ontwerp-Grondwet geloofwaardigheid ontbeert, en dat terwijl het hier gaat om de formele beoordeling door dit Parlement.
In de ontwerp-Grondwet ontbreken de basiscriteria die ervoor kunnen zorgen dat de Unie een plaats wordt waar iedereen zich thuis kan voelen. Zoals in het verslag nog eens wordt onderstreept, ontleent de Unie haar unieke karakter aan haar lidstaten en burgers.
Net als de ontwerp-Grondwet biedt ook dit verslag geen enkele ruimte aan de volkeren in Europa om als zodanig te bestaan. Dit betekent in de praktijk dat de statenloze volken van Europa worden buitengesloten, zoals ook onze Catalaanse collega's de heren Gasòliba en Mayol duidelijk hebben uiteengezet. Deze uitsluiting komt heel goed in de kraam van de heer Gil-Robles en zijn Spaanse nationalisme te pas, maar het komt absoluut niet overeen met hetgeen de heer Tsatsos na het Verdrag van Nice schreef: 'De EU moet een koers varen die het midden houdt tussen de tegengestelde polen doeltreffendheid en legitimiteit, een evenwicht dat rekening houdt met de raison d'être van de EU als unie van volken en staten?.
(Ingekort overeenkomstig artikel 137, lid 1, van het Reglement)

Krivine en Vachetta (GUE/NGL)
 - (FR) Wij hebben dit verslag verworpen omdat wij de ontwerp-Grondwet van de door Valéry Giscard d'Estaing voorgezeten Conventie verwerpen. Het ontwerp is onwettig omdat het de wil van het Europese volk niet weergeeft. De Conventie was slechts in schijn een democratisch debat. Noch de opstellers, noch de besluitvormers hebben een mandaat van het volk en op basis van het algemeen kiesrecht gekregen. Het 'maatschappelijk middenveld? is weliswaar gehoord, maar het volk is op geen enkel moment bij het ontwerpproces betrokken. Belangrijker is echter dat in dit verdrag een liberaal, militaristisch en antisociaal Europa wordt vastgelegd, dat pro-NAVO is en zich kant tegen de scheiding van kerk en staat, sociale rechten, openbare diensten en het belang van werk. Wij ontzeggen de Intergouvernementele Conferentie nu het recht om voor ons allemaal te beslissen.
Toch staat er zeer veel op het spel. Deze Europese Grondwet voor 450 miljoen burgers zal de nationale grondwetten overvleugelen. De verpakking en de inhoud gaan ons allemaal aan. Er is echter iets anders nodig: in de hele Unie moeten op dezelfde dag beslissende referenda worden gehouden zodat er voor Europa een ander, progressief ontwerp uit de bus kan rollen. De beste manier om tegen dit liberale Europa in het geweer te komen is het volk te mobiliseren dat met name zal protesteren op het Europees Sociaal Forum in november 2003 in Saint-Denis.

Lulling (PPE-DE)
. (DE) Ik heb met lichte buikpijn ingestemd met het verslag over het grondwetsverdrag en hecht er daarom aan het volgende duidelijk naar voren te brengen: wanneer de meerderheidsbesluitvorming op verschillende gebieden uitgebreid wordt, dan valt dat te verwelkomen, in een steeds verder uitgroeiende Unie. Het automatisch afschaffen van de eenparigheid - die toch al uitsluitend voor uitzonderingsgevallen geldt -, om deze in 2009 te vervangen door een supergekwalificeerde meerderheid, vind ik op dit moment voorbarig. Waarom zouden we nu al aankondigen wat pas in 2009 moet plaatsvinden? Het doet me genoegen dat deze passage nu uit het eerste ontwerp verdwenen is.
Ik heb tegen paragraaf 22 van de resolutie gestemd, omdat ik de zetelverdeling in het Europees Parlement zoals deze is vastgesteld in het aan het Verdrag van Nice gehechte Protocol betreffende de uitbreiding van de Europese Unie, als evenwichtig beschouw. Het kan toch niet zo zijn dat het aantal Luxemburgse leden van dit huis met één derde wordt teruggebracht.
Ik ben het met de Luxemburgse minister-president Juncker eens waar deze stelt dat de voorstellen ten aanzien van het voorzitterschap van de speciale ministerraden niet voldoende duidelijk zijn en een nadere precisering behoeven.
Ook het creëren van twee soorten commissarissen, namelijk met en zonder stemrecht, is niet dé oplossing. Welk land krijgt wanneer een ondercommissaris? Dat zijn allemaal vragen die nog moeten worden beantwoord.

Meijer (GUE/NGL)
. De ontwerp-Grondwet staat, net als veel nationale grondwetten, vol mooie dingen zoals een hoog niveau van milieubescherming, enige sociaal klinkende punten en afwijzing van de doodstraf of discriminatie. Daarvoor is die tekst echter niet bedacht. De echt harde punten zijn de bevestiging van de macht van de Raad, die de parlementaire democratie belemmert, de integratie van de gehele EU in de NAVO en het vastleggen van het kapitalistische karakter van de EU-economie. Voor een militair neutrale positie buiten de NAVO, zoals tot nu toe ingenomen door Zweden, Finland, Ierland, Oostenrijk, Cyprus en Malta, is straks geen ruimte meer. Het gaat niet alleen om de gezamenlijke verdediging van elkaars grondgebied tegen invallers van buiten, maar ook om het kunnen ingrijpen buiten het grondgebied van de NAVO en de EU voor de behartiging van het eigenbelang. De Grondwet beschermt ook de vrijheid van ondernemen en "vrije onvervalste concurrentie". In neo-liberaal Europa worden nutsbedrijven op het gebied van openbaar vervoer, post, energie en telecommunicatie niet langer gezien als noodzakelijke gemeenschapstaken, maar uitgeleverd aan winstzoekers. Deze Grondwet wordt daarmee net zoiets als die van Cuba of de vroegere Sovjet-Unie, die eveneens de vorm van hun economie duurzaam wilden vastleggen en beschermen tegen democratische besluiten over verandering. Als Europa een grondwet moet hebben, dan is dit de verkeerde tekst. Daarover is in iedere lidstaat een referendum nodig.

Muscardini (UEN)
Niemand kan ontkennen dat er behoefte is aan een Europese Unie met meer transparante instellingen die beter afgebakend zijn in hun respectievelijke rollen en bevoegdheden: dus een Unie die minder bureaucratisch is en meer in staat om snel en op grond van bestaande behoeften tussenbeide te komen; een Europa dat de interne vraagstukken aan de nationale staten overlaat, om zich te buigen over de grote problemen waar de maatschappij in het algemeen, en ons continent in het bijzonder, onder gebukt gaan. Deze doelstellingen liggen ten grondslag aan de tekst die na achttien maanden hard werken door de Europese Conventie is opgesteld.
Het stelt ons tevreden dat de Conventie heeft bepaald dat Europa een Unie van nationale staten moet zijn die de talen, culturen en tradities van iedere component respecteert; dat uit deze Unie, versterkt door een constitutioneel verdrag, een politiek, een economie en een sociaal project moeten ontspruiten die onze kinderen bescherming bieden, maar ook de kinderen van anderen; een Europa dat de democratie, de vrijheid en de vrede voor haar volkeren behartigt en tegelijkertijd vrijheid, vrede en rechtvaardigheid in andere delen der wereld weet te bevorderen.
Juist om ervoor te zorgen dat de democratie gerespecteerd wordt, vragen wij de Intergouvernementele Conferentie om in te gaan op het voorstel van één commissaris met stemrecht voor iedere lidstaat. Wij wijzen er daarbij op dat al sedert de vrede van Westfalen de gedachte van gelijke waardigheid van de staten, los van het aantal inwoners, heeft postgevat.
(Verklaring ingekort overeenkomstig artikel 137, lid 1, van het Reglement)

Pasqua (UEN)
 - (FR) We dachten dat we met het ontwerp voor een Europese Grondwet alles hadden gezien, maar dit nieuwe verslag dat het standpunt van het Parlement over de aanstaande Intergouvernementele Conferentie bevat, slaat alles.
Wat de vorm betreft wil ik herhalen dat ik onder geen beding kan instemmen met de werkzaamheden van de Conventie, die - het is al eerder gezegd - niet over een democratisch mandaat beschikt om een ontwerp voor een Europese Grondwet op te stellen. Met alle respect voor sommigen, in een democratie die deze naam waardig is moet een constituerende vergadering middels direct algemeen kiesrecht worden gekozen. Dit beginsel is hier echter zonder pardon geschonden.
Wat de inhoud betreft kan ik mij niet vinden in het pakket eisen dat het Europees Parlement op tafel heeft gelegd, waarin de ene eis nog idioter is dan de andere (verkiezing van de voorzitter van de Commissie door het Parlement, uitbreiding van het medebeslissingsrecht, grotere deelname van het Parlement aan de herziening van verdragen, enzovoort). Het Parlement oefent hiermee namelijk een buitensporig grote druk uit op de vertegenwoordigers van de lidstaten die zitting hebben in de Intergouvernementele Conferentie, het enige orgaan dat bevoegd 'is? en 'moet? blijven om verdragen te herzien.
Niemand zal er dan ook raar van opkijken als ik dit verslag resoluut van de hand wijs.

Patrie (PSE)
 - (FR) Ik heb mij onthouden van stemming over compromisamendement 7 en ik ben het niet eens met paragraaf 28 van de ontwerpresolutie. Naar mijn mening is het onjuist te beweren dat 'de door de Conventie opgestelde ontwerp-Grondwet de wil van de burgers (?) tot uitdrukking brengt?. De wil van de burgers kan namelijk pas tot uitdrukking komen als de Grondwet door een Europees referendum zal worden geratificeerd.
Overigens heb ik amendement 78 gesteund waarin wordt betreurd dat alle artikelen van het Verdrag van Maastricht inzake het economisch en monetair beleid, gebaseerd op het beginsel van 'open markteconomie met vrije mededinging?, klakkeloos zijn overgenomen in Deel III van de ontwerp-Grondwet (artikel III-70 van de ontwerp-Grondwet). Dit amendement lijkt mij noodzakelijk om de inhoud van artikel 3 van de ontwerp-Grondwet volledig te kunnen waarborgen waarin staat dat de Unie is gebaseerd op 'een sociale markteconomie met een groot concurrentievermogen die gericht is op volledige werkgelegenheid en sociale vooruitgang?.
Wat de openbare diensten betreft heb ik amendement 82 gesteund waarin wordt opgeroepen de openbare diensten te onttrekken aan de mededingingsregels van de Unie.
(Verklaring ingekort overeenkomstig artikel 137, lid 1, van het Reglement)

Poettering (PPE-DE)
. (DE) Ik betreur het dat het amendement van de Fractie van de Europese Volkspartij voor het opnemen van met name een verwijzing naar de joods-christelijke wortels in de ontwerp-Grondwet geen meerderheid in het Europees Parlement heeft kunnen vinden.
De ontwerp-Grondwet bevat echter ook in de huidige vorm al belangrijke elementen van het christelijk-Europese erfgoed. Zo verwijst de preambule naar de religieuze traditie in Europa, terwijl het christelijke mensbeeld door de opneming van het Handvest van de grondrechten een belangrijke grondslag voor het Verdrag vormt. Bovendien wordt in artikel 51 van het ontwerpverdrag uitdrukkelijk de status van de kerken en de wereldbeschouwelijke gemeenschappen erkend. In die zin bevat de ontwerp-Grondwet belangrijke elementen van het Europese religieuze erfgoed.
Het voorstel van de Fractie van de Europese Volkspartij was erop gericht om aan deze elementen nog een belangrijk aspect toe te voegen. Het is aan de Intergouvernementele Conferentie, en dus aan de lidstaten, om dit voorstel aan te grijpen en de ontwerp-Grondwet in die zin te vervolmaken.

Sacrédeus (PPE-DE)
Ik betreur het zeer dat de meerderheid van het Europees Parlement (283 stemmen tegen, 211 stemmen voor en 15 onthoudingen) amendement 23 van de Fractie van de Europese Volkspartij heeft verworpen over het uitdrukkelijk noemen van het joods-christelijke erfgoed in de preambule van de ophanden zijnde Grondwet. Ik zie niet in waarom het voorstel controversieel zou kunnen zijn, aangezien het slechts een historisch feit noemt.
Wij willen dat ook in de toekomst alle landen hun eigen commissaris krijgen met allemaal evenveel macht en stemrecht. Het Parlement is hier op tegen. Wij betreuren tevens de steun van het Parlement aan de aanstelling van een EU-president, waardoor het roulerende voorzitterschap van de Raad verdwijnt en daarmee het recht van de kleine landen om de Unie te besturen.
Ik sta zeer kritisch tegenover de zogeheten "passerelle"clausule in artikel I-24, die de Raad in staat stelt met eenparigheid van stemmen af te wijken van de besluitvormingsregels zonder toestemming van de nationale parlementen en zonder een Intergouvernementele Conferentie.

Saint-Josse (EDD)
. (FR) Dit verslag bevat een aantal tegenstellingen. De meest in het oog springende is dat het Parlement positief staat tegenover het bijeenroepen van de Intergouvernementele Conferentie, maar deze vervolgens vleugellam maakt.
Over het algemeen lijkt de meerderheid inderdaad zeer te spreken te zijn over het resultaat van de Conventie. Er is echter nog steeds geen oplossing gevonden voor de essentiële, terugkerende problemen met betrekking tot het gebrek aan democratie, transparantie en doeltreffendheid.
Als we echter aandachtiger gaan kijken, zien we dat de voorstellen stuk voor stuk haaks staan op het belang van verscheidenheid en eerbiediging van de democratie, omdat er te allen tijde een eenvormig en dwingend supranationaal recht prevaleert.
De afgevaardigden van Chasse Pêche Nature Traditions (CPNT) in de Fractie voor een Europa van Democratie en Diversiteit van het Europees Parlement zijn van mening dat er met de methode van de Conventie dezelfde vergissing is gemaakt als bij alle diplomatieke onderhandelingen. De beslissing is genomen door een klein clubje ingewijden dat zijn standpunt wil doordrukken, zoals al gebeurt sinds de oprichting van de Europese Unie.
De Commissie constitutionele zaken heeft alleen de laatste paragraaf opgesteld, waarin staat dat de burgers zich in een referendum over de ontwerp-Grondwet moeten uitspreken, indien dit volgens hun grondwet is toegestaan.
De voorstellen voor de toekomst van Europa zouden inderdaad middels een referendum getoetst moeten worden. Er is dan ruimte voor een echte discussie waarin eenieder zijn standpunt uit de doeken zal kunnen doen.
(Verklaring ingekort overeenkomstig artikel 137, lid 1, van het Reglement)

Theorin (PSE)
Ik kan de ontwerp-Grondwet van Europa om verschillende redenen niet steunen. Ik ben tegen de focus op een Europese staat en pleit voor verdere bilaterale samenwerking. Ook sta ik niet achter het voorstel voor het uitbreiden van de militaire samenwerking, wat ik als een nationale kwestie beschouw.
Een nieuwe staat vereist een grondwet, een gemeenschappelijke munteenheid, een gemeenschappelijk Hof van Justitie en een gemeenschappelijke defensie. Daarnaast pleiten voor een gezamenlijke president, een minister van Buitenlandse Zaken, een minister van Financiën en het afschaffen van het vetorecht bij belangrijke kwesties betekent een voortzetting van de pogingen om een staat in het leven te roepen. Een dergelijke fundamentele verandering van de ontwikkeling van de Europese Unie moet via referenda voorgelegd worden aan de burgers van Europa.
De leden van de Conventie, die ongetwijfeld gedegen werk hebben verricht, zijn niet democratisch gekozen en de besluitvorming binnen de Conventie, waar geen stemmingen plaatsvinden, roept hevig verzet op.

Turco (NI)
Wij hebben tegen de ontwerp-Grondwet gestemd, die zeer ingewikkeld en moeilijk uit te leggen en te begrijpen is. Het is moeilijk voorstelbaar hoe de mechanismen, de dialectiek en het evenwicht der machten in die Grondwet in de praktijk zullen werken. Een ingewikkeld institutioneel bestel is in feite niet voor het volk maar voor de bureaucratische zetbazen die het dagelijks leven willen regelen. Zoiets lukt niet en kan niet functioneren.
Ofschoon niet te ontkennen valt dat er vooruitgang is geboekt ten opzichte van nu, beperkt de vooruitgang zich tot interne en bijkomstige sectoren. Er zijn echter ook stappen teruggezet, zoals de opname van artikel 51-I en de aan het verdrag gehechte verklaring waarmee ook de status van kerkelijke bureaucratieën wordt bevestigd. De Unie wordt verplicht tot een geregelde dialoog met de kerken, hetgeen een schending betekent van het seculariteitsbeginsel, van het beginsel inzake scheiding van kerk en staat. De kerk wordt het recht gegeven op inmenging, hetgeen een obscurantistisch obstakel kan zijn voor het recht van de Europese burgers om vrij te beslissen over ethische en wetenschappelijke vraagstukken. Ook wordt aldus de Unie belet de situatie van de kerken in de lidstaten te onderzoeken en te heroverwegen, hetgeen betekent dat de kerken de voorrechten behouden die zij genieten dankzij de door Franco in Spanje, door Mussolini in Italië, Salazar in Portugal en Hitler in Duitsland ondertekende concordaten.
(Stemverklaring ingekort overeenkomstig artikel 137, lid 1 van het Reglement)

Vallvé (ELDR)
Het verslag beantwoordt grotendeels aan de verwachtingen die de toekomstige Europese Grondwet heeft gewekt bij de fracties van dit Parlement, en in die zin spreek ik er mijn waardering voor uit.
Als afgevaardigde van Catalonië, een natie zonder staat die momenteel binnen het kader van de Spaanse staat een beperkte mate van regionale autonomie geniet, neem ik echter afstand van de leemten die dreigen te ontstaan in de toekomstige tekst van de Grondwet, met name op twee specifieke onderdelen.
Het eerste is dat voor regio's met wetgevende capaciteit geen duidelijk systeem wordt onderkend voor hun deelname aan het communautair beleid. Evenmin wordt gesteld dat die regio's moeten kunnen terugvallen op het Hof van Justitie ingeval hun bevoegdheden in het geding zijn.
Het tweede is dat de toekomstige Europese Grondwet in zijn huidige vorm niet erin voorziet dat de talen van de Unie die als officieel te boek staan in een deel van het grondgebied van de lidstaten, waaronder het Catalaans, worden opgenomen in het taalsysteem van de Unie.
Ik hoop dat de regeringen en staten de Intergouvernementele Conferentie aangrijpen om de tekst dusdanig aan te passen dat hij wat betreft voornoemde twee aspecten de realiteit van het hedendaagse Europa beter zal weerspiegelen.
Met het oog op dit alles heb ik geen stem uitgebracht tijdens de eindstemming over het verslag.
De Voorzitter.
Hiermee is de stemming beëindigd.
(De vergadering wordt om 14.00 uur onderbroken en om 15.00 uur hervat)

De Voorzitter.
Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie over het Midden-Oosten.

Antonione
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, wij zijn uiterst bezorgd over de situatie en de laatste gebeurtenissen in het Midden-Oosten. De gerichte moordcampagne waarmee Israël de topmensen van de Hamas probeert te elimineren, de ernstige en bloedige terroristische aanslagen in Jeruzalem en Tel Aviv, het aftreden van de Palestijnse premier Abu Mazen en de obstructie van de president van de Nationale Palestijnse Autoriteit tegen zijn regering, het principebesluit van het Israëlisch Veiligheidskabinet - het Kitchen Cabinet - om president Arafat uit de Palestijnse gebieden te zetten en misschien zelfs te doden, zijn allemaal onderdelen van een spiraal van geweld, die volledig uit de hand dreigt te lopen en een eind dreigt te maken aan de hoop op vrede in het Heilige Land. De spiraal van geweld moet derhalve zo snel mogelijk worden doorbroken. Het is noodzakelijk dat er zo spoedig mogelijk een staakt-het-vuren komt opdat het onderhandelingsproces kan worden hervat. Dat is het hoofddoel van onze inspanningen.
Wij blijven er namelijk van overtuigd dat er maar een weg is om een billijke en duurzame, op de resoluties en beginselen van de Verenigde Naties gegrondveste vrede te bereiken: onderhandelingen en toepassing ter goede trouw van het in de routekaart uitgestippelde proces. Dat is de enige manier om de visie waar heel de internationale gemeenschap achter staat, waar te maken en twee staten te verkrijgen die vreedzaam samenleven en de eerbiediging mogelijk maken van zowel het Palestijns recht op zelfbeschikking als het recht van Israël om in vrede en veiligheid te leven.
Wij moeten in ons dagelijks optreden inspelen op de vereisten op korte termijn, en onze inspanningen vergezeld doen gaan van optreden op lange termijn. Dat optreden moet gegrondvest zijn op een langetermijnvisie met betrekking tot een gebied van vrede, begrip, dialoog, welvaart en veiligheid, een visie die de twee oevers van de Middellandse Zee met elkaar verbindt. Met die visie gaan wij naar de Euromediterrane ministeriële conferentie van Napels die naar wij hopen nieuw elan zal geven aan het proces van Barcelona en een bijdrage zal leveren aan de stabilisering en de vrede van het Midden-Oosten en het gebied van de Wider Middle East.
Geachte afgevaardigden, het is uiterst belangrijk dat de Europese Unie hier een coherente lijn volgt, een lijn waarin de lidstaten zich in grote mate kunnen vinden. Deze lijn moet de vrucht zijn van een constante en diepgaande afweging van de verschillende meningen en gevoeligheden. Als de Unie blijk geeft van eenheid en samenhang zal zij - en dat hopen wij van ganser harte - haar rol en haar gewicht binnen het Kwartet en in het gebied kunnen versterken. Daarom wil ik verwijzen naar de unanieme en compacte instemming van de Vijfentwintig met de in de Algemene Vergadering in New York ingediende resolutie, waarin de Israëlische regering werd gevraagd het besluit tot uitzetting van Arafat niet uit te voeren.
Wat moet nu onze strategie zijn? Ten eerste geloven wij, zoals ik reeds zei, dat de prompte toepassing te goeder trouw van de routekaart door de Israëliërs en de Palestijnen de enige weg is om tot een vreedzame oplossing van het conflict te komen. Daarom staat ons optreden in het teken van vastberadenheid: wij willen dat de structuren van het terrorisme worden afgebroken en beide partijen zich onthouden van daden die de spiraal van geweld kunnen versterken.
Ten tweede geloven wij dat enkel met een grootscheeps internationaal optreden een gunstig klimaat kan worden geschapen voor het welslagen van de routekaart. Daarom hebben wij vanaf het begin van ons voorzitterschap op coherente wijze geprobeerd de rol van het Kwartet te versterken, ook ter plekke. Dit kan een motor zijn voor het onderhandelingsproces tussen beide partijen en tegelijkertijd de geloofwaardigheid en het prestige van het optreden van de Europese Unie intern versterken. De Verenigde Staten hebben weliswaar het leiderschap in het proces - dat lijdt geen twijfel - maar men moet wel vermijden dat de VS unilateraal en op eigen houtje gaan handelen. De rol van de Europese Unie moet worden erkend. Wij mogen namelijk niet vergeten dat de vreedzame oplossing van de Israëlisch-Palestijnse crisis een prioriteit is in het internationaal optreden van de Europese Unie. Niet alleen voltrekt deze crisis zich aan de zuidgrenzen van de Unie maar zij heeft ook een destabiliserend effect in heel het Midden-Oosten en het Middellandse-Zeebekken. Ook doet zij afbreuk aan de dialoog tussen de beschavingen en de godsdiensten en aan de strijd tegen het internationale terrorisme.
Bij de concrete toepassing van de duidelijke strategie die ik zojuist heb afgebakend, hebben wij bijzondere aandacht geschonken aan het Israëlisch-Palestijns conflict en aldus het sterk Europees engagement voortgezet dat jaren geleden is begonnen.
Dames en heren, ik ga nu terug naar de huidige situatie en wil verslag uitbrengen over de initiatieven die wij als voorzitterschap hebben genomen om het hoofd te kunnen bieden aan de recente dramatische gebeurtenissen waarmee een eind kwam aan de wapenstilstand en de verschrikkelijke spiraal van het geweld werd hervat.
Afgezien van de steun die wij hebben betuigd aan het optreden van de Hoge Vertegenwoordiger, de heer Solana, die het betrokken gebied herhaaldelijk heeft bezocht, hebben wij ononderbroken contact onderhouden met de Verenigde Staten, Rusland en de Verenigde Naties, de andere leden van het Kwartet. Samen met hen hebben wij de situatie nauwgezet gevolgd en de implicaties daarvan geëvalueerd. Wij willen namelijk in staat zijn tijdig de initiatieven te ontplooien die noodzakelijk zijn om het onderhandelingsproces weer op gang te brengen. Ook hebben wij ervoor gezorgd dat het Kwartet regelmatig bijeenkomt op het niveau van de speciale afgezanten en uiteindelijk op ministerniveau, tijdens de ministeriële week van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties. Al de leden van het Kwartet zijn namelijk van mening dat zijn rol moet worden versterkt.
Via verschillende contacten hebben wij de betrokken partijen erop gewezen dat het noodzakelijk is onmiddellijk maatregelen te nemen om een einde te maken aan het geweld en gebaren te vermijden die de hervatting van de onderhandelingen kunnen beletten. De in de weken na de aanneming van de routekaart gemaakte vooruitgang toont aan dat dit de juiste weg is. In weerwil van al hetgeen is gebeurd mogen wij niet de moed laten zakken. Er is nog een gelegenheidsvenster om onze doelstellingen te bereiken. Het geweld mag ons er niet van weerhouden dit venster te baat te nemen. Daarom heeft het Italiaans voorzitterschap van de Europese Unie ook op 11 september jongstleden namens zijn partners en met hun instemming een openbare verklaring afgelegd.
Dames en heren, het Palestijns en het Israëlisch leiderschap hebben een enorme verantwoordelijkheid jegens hun publieke opinie en jegens de internationale gemeenschap. Daarom verwachten wij dat zij zich met nog meer vastberadenheid en met grote moed zullen blijven inzetten voor de bewerkstelliging van vrede, wat dit ook moge kosten.
Het is belangrijk dat het door het aftreden van premier Abu Mazen ontstane machtsvacuüm zo spoedig mogelijk wordt opgevuld. De met de regeringsformatie belaste eerste minister, de heer Abu Ala, moet zo spoedig mogelijk een nieuwe regering vormen met gezaghebbende Palestijnse politici die zijn vertrouwen en het vertrouwen van zijn volk genieten. Om een einde te maken aan het geweld moet die regering de door premier Abu Mazen afgebakende weg voortzetten en vastberaden de weg van de onderhandelingen inslaan. De heer Abu Ala moet tevens ervoor zorgen dat onverwijld concrete resultaten worden bereikt op het gebied van de veiligheid. Daarvoor moet een vastberaden strijd worden geleverd tegen het terroristisch geweld. Daarom moet de nieuwe regering - ongeacht de samenstelling van de binnenkort door Arafat te benoemen raad van de nationale veiligheid - volledige controle krijgen over de veiligheidsmacht. Als Abu Ala en zijn regering deze weg volgen, zullen zij kunnen rekenen op de overtuigde steun van de Europese Unie.
Ik wil hier nogmaals uiting geven aan onze vaste overtuiging dat geen sprake kan en mag zijn van tolerantie ten opzichte van het terrorisme. Als voorzitterschap van de Europese Unie vertolken wij de algemene gevoelens van onze publieke opinie en veroordelen zonder meer de terroristische aanslagen die door de extremistische Palestijnse organisaties worden opgeëist. De informele Raad van Buitenlandse Zaken van de Unie heeft begin deze maand in Riva del Garda besloten ook de civiele vleugel van de Hamas op de Europese lijst van terreurorganisaties te zetten. Wij konden niet anders: de Europese Unie had tijdens de Europese Raad van Thessaloniki deze organisatie duidelijk gewaarschuwd en als wij nu niet consequent waren geweest, zouden wij de geloofwaardigheid van de Unie als belangrijke partij in dit gebied hebben ondermijnd. Het verheugt mij ten zeerste dat wij in de Raad een consensus hebben kunnen bereiken. De twijfels van een aantal partners konden worden opgeheven en een krachtig gemeenschappelijk standpunt kon worden vastgesteld.
Wij zijn verder van mening dat de door de Nationale Palestijnse Autoriteit op gang gebracht hervormingen, die stoelen op de criteria van democratie, transparantie en efficiëntie, eveneens een voorwaarde zijn voor het ontstaan van een vredelievende, stabiele en democratische Palestijnse staat. Deze hervormingen moeten worden voortgezet en aangemoedigd, met de steun van de Europese Unie en de internationale gemeenschap.
Dames en heren, ik zal nu in alle duidelijkheid het standpunt van het voorzitterschap ten aanzien van president Arafat uiteenzetten. Wij mogen niet verhelen dat president Arafat in deze maanden een in wezen negatieve rol heeft gespeeld en heeft bijgedragen aan de verdeeldheid in het leiderschap van de NPA. Hij heeft de inspanningen van premier Abu Mazen ondermijnd en hem aldus gedwongen af te treden. Juist omdat hij een historische rol heeft en verantwoordelijkheden draagt jegens het Palestijnse volk, verwachten wij van Arafat dat hij een andere houding aanneemt, volledige steun geeft aan de met de regeringsformatie belaste premier Abu Ala en onomwonden het terroristisch geweld veroordeelt. Het voorzitterschap heeft echter ook de Israëlische regering in het openbaar duidelijk gemaakt dat Arafat de wettelijk gekozen president van de Palestijnen is. Hem in ballingschap sturen zou een ernstige fout en een onaanvaardbare daad zijn.
De Europese Unie heeft Israël echter gevraagd - en vond daarbij steun in soortgelijke standpunten van de Verenigde Staten, Rusland en talrijke andere leden van de internationale gemeenschap - van dit besluit af te zien en de fysieke integriteit van de president van de NPA te garanderen. Dreigen met de dood is namelijk onaanvaardbaar.
Wij hebben verder de Israëlische regering erop gewezen dat zij gematigdheid moet tonen en definitief een einde moet maken aan de gerichte moorden die - afgezien van de overwegingen in verband met de internationale legaliteit - maar al te vaak onschuldige slachtoffers maken en een belangrijke voedingsbodem zijn voor woede, frustraties en geweld. Wij hebben haar bovendien ertoe aangespoord meer te doen om de levensomstandigheden van de Palestijnse bevolking in de bezette gebieden te verlichten.
Tot slot hebben wij Israël - wiens veiligheidsvereisten wij geenszins onderschatten - eraan herinnerd dat de Europese Unie verwacht dat zo spoedig mogelijk meer concrete stappen worden gezet op de in de routekaart aangegeven weg, en met name alle activiteiten in verband met de nederzettingen in de Palestijnse gebieden worden opgeschort, de na maart 2001 gestichte kolonies worden ontruimd en de bouw van de veiligheidsmuur volgens het huidige traject - aan gene zijde van de 'groene lijn? - wordt onderbroken daar deze de mogelijkheid van een oplossing van het conflict via onderhandelingen in gevaar brengt.
Geachte afgevaardigden, de Europese Unie heeft een belangrijke rol te vervullen in het Kwartet als het om de hervatting van het onderhandelingsproces gaat overeenkomstig de door mij geschetste grondlijnen. Dit diplomatiek engagement moet evenwel gepaard gaan met een engagement ter plekke. Wij zijn ervan overtuigd dat de Europese Unie vanaf de eerste fase, aan de zijde van de Amerikanen, een belangrijkere rol kan vervullen in het internationale bewakingsmechanisme dat deel uitmaakt van de routekaart. De mogelijkheid van een sterkere Europese betrokkenheid zal ook besproken worden tijdens de komende ministeriële bijeenkomst van het Kwartet in New York.
Mijnheer de voorzitter, dames en heren, helaas bevinden wij ons weer eens in een beslissende fase in de crisis in het Midden-Oosten, met name omdat er hoge verwachtingen waren ontstaan door de ogenschijnlijk gemeenschappelijke vastberadenheid ten koste van alles vorderingen te maken. De geschiedenis en vooral de geschiedenis van deze crisis leert ons dat juist op het moment waarop onderhandelingen de eerste vruchten beginnen af te werpen de krachten van het extremistisch radicalisme, die gekant zijn tegen elke vrede, zich met nog meer geweld roeren. Juist op dergelijke momenten echter heeft de internationale gemeenschap een verantwoordelijkheid, en moet zij druk uitoefenen op de partijen opdat de weg van de onderhandelingen ondubbelzinnig wordt gevolgd en geen toevlucht wordt genomen tot geweld. De Europese Unie zal zowel ter plekke als ten overstaan van de betrokken partijen zijn engagement voor onderhandelingen en vrede krachtig bevestigen. Wij hopen daarbij te mogen rekenen op de steun van dit Parlement, waarin een lange traditie van aandacht en gevoeligheid voor de crisis in het Midden-Oosten bestaat.

Lamy
 - (FR) Mijnheer de Voorzitter, de Commissie deelt de mening van de voorzitter van de Raad, die in een paar woorden kan worden samengevat: het vredesproces in het Midden-Oosten loopt spaak. De toekomst van de routekaart hangt volgens ons af van een daadkrachtige en duidelijke inzet van beide partijen en van de internationale gemeenschap. Het ontbreekt momenteel aan politieke wil, die fundamenteel is voor vrede. Wij hadden gehoopt dat de routekaart de politieke wil zou creëren om de visie van beide staten, Israël en Palestina, uit te dragen zodat ze naast elkaar in vrede zouden kunnen leven. Is dit nog wel een haalbare kaart? Ja, maar alleen als Israël ervoor zorgt dat er weer een zekere mate van veiligheid wordt ervaren, dat het land in de regio weer wordt geaccepteerd en dat het vertrouwen kan hebben in de Palestijnse structuren. Tegelijkertijd moeten de Palestijnen er zeker van zijn dat Israël hun streven erkent om een natie te bouwen op het sinds 1967 door Israël bezette gebied en om de economische en humanitaire omstandigheden te verbeteren.
De routekaart is op sterven na dood. Wat kunnen we doen om deze weer nieuw leven in te blazen?
Israël zou voldoende maatregelen moeten treffen om een klimaat van vertrouwen te scheppen, met name door de buitengerechtelijke executies en plunderingen van woningen een halt toe te roepen. Daarnaast moeten alle illegale nederzettingen die sinds 2000 zijn gebouwd, worden ontmanteld en moet de uitbreiding van nederzettingen worden bevroren. Tot slot moeten de problemen rond het traject van de 'veiligheidsmuur? worden ondervangen.
De Palestijnen zouden van hun kant zichtbaar, doeltreffend en daadkrachtig moeten optreden tegen individuen of groepen die terroristische aanslagen organiseren en plegen op Israëliërs. Oproeracties moeten in de kiem worden gesmoord en het bestaansrecht van Israël moet opnieuw in het openbaar worden bekrachtigd. Tot slot moet vaart worden gezet achter de voorbereiding van de verkiezingen, het opstellen van een grondwet en de deelname van het maatschappelijk middenveld aan de hervorming.
De internationale gemeenschap moet volgens ons snel en doeltreffend hulp bieden van geldverschaffers en druk uitoefenen om het probleem van de veiligheid op te lossen. Het 'Kwartet? - de VS, de EU, Rusland en de VN - zal morgen in New York bijeenkomen om te proberen het unaniem eens te worden over een daadwerkelijke samenwerkingsstrategie om de routekaart te steunen en te volgen.
Zoals de voorzitter van de Raad al heeft gezegd, staat Hamas nu op de lijst van terroristische organisaties. Het is echter niet voldoende om deze beweging in de Verenigde Staten en Europa te verbieden. We moeten een tandje bijzetten. Radicale strijdkrachten laten hun invloed gelden via maatschappelijke en onderwijsdiensten. We zijn er nog niet als we alleen de geldkraan dichtdraaien. Tegelijkertijd moeten we de capaciteiten van de Palestijnse Autoriteit op het gebied van de plaatselijke dienstverlening versterken. De UNRRA kan hierbij ook van dienst zijn. Als we de veiligheid willen vergroten en de strijd tegen het terrorisme willen uitbannen, moeten er volgens ons eerst stappen worden genomen op het niveau van de burgers. De Commissie heeft een programma aangekondigd om de Palestijnse Autoriteit te ondersteunen bij de hervormingen. Daarnaast worden diverse maatregelen getroffen om de economische en humanitaire problemen op te lossen. Dit jaar zullen wij 245 miljoen euro uittrekken. Wij voelen ons hierin gesteund omdat de Verenigde Staten onlangs steun aan de Palestijnse Autoriteit hebben uitgekeerd en Israël weer is begonnen belastinginkomsten aan de Palestijnse Autoriteit af te dragen. Die hulp zal echter niet - of verre van - voldoende zijn om de Palestijnse Autoriteit er weer bovenop te helpen. De economische situatie zal geen steek verbeteren zolang de afzettingen blijven bestaan. Israël moet ook zijn steentje bijdragen om de Palestijnse economie weer op gang te helpen. Daarnaast moeten we er bij alle Arabische staten op blijven aandringen dat terroristische en geweldsgroepen hun hand niet meer mogen ophouden bij overheden en particulieren en dat hun vertegenwoordigingen worden gesloten.
Wij, Europeanen, hebben nog veel meer in petto voor de bevolking in het Midden-Oosten: het Euromediterraan partnerschap dat voor steeds nauwere banden zorgt, en het stelsel van associatieovereenkomsten waaraan momenteel de laatste hand wordt gelegd. Wij hebben overigens ook vooruitgang geboekt met Syrië, het laatste land waarmee de onderhandelingen nog niet zijn afgerond. Wij hebben het nieuwe initiatief ingediend inzake de nabuurschapsbetrekkingen in de uitgebreide Unie, dat alle mogelijkheden bevat voor meer samenwerking met betrekking tot de integratie van het Euromediterrane gebied op sociaal en economisch vlak. Alleen als vooruitgang wordt geboekt in het vredesproces, kunnen de partners in dit gebied profiteren van de steun die de Europese Unie op dit gebied onvermoeibaar blijft bieden.

Poettering (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte fungerend voorzitter van de Raad, geachte commissaris, dames en heren, we worden in het Midden-Oosten geconfronteerd met een situatie waarin alle hoop vervlogen lijkt. Na de uitschakeling van de Iraakse dictator hadden wij allemaal onze hoop gevestigd op een vreedzame nieuwe constellatie in het Midden-Oosten. Die hoop is ijdel gebleken en het lijkt alsof alle vredesinspanningen, inclusief de routekaart, zijn mislukt.
Mahmud Abbas is al na vier maanden vervangen. In zijn plaats is Ahmed Qurei gekomen. Personen zijn natuurlijk belangrijk. We weten dat de Israëlische premier Sharon en de Palestijnse president Yasser Arafat de beslissende figuren zijn. In wezen gaat het echter om de mensen in deze landen. Premier Sharon is democratisch gekozen en dat geldt ook voor president Arafat. Ik weet niet of zijn verkiezing aan alle democratische criteria voldoet, maar hij is gekozen. Hij is ook drager van de Nobelprijs voor de vrede. Misschien moet dat een aansporing zijn voor de Israëlische regering en de Palestijnen om de draad weer op te pakken uit de tijd dat er overeenstemming bestond tussen premier Rabin en de Palestijnse president Arafat.
De enorme problemen waarvoor we ons gesteld zien, kennen we maar al te goed. Voor onze fractie is het volstrekt helder dat de nietsontziende zelfmoordaanslagen op geen enkele wijze kunnen worden gerechtvaardigd. Jonge mensen, aan wie het paradijs wordt beloofd, worden misbruikt. Steeds meer onschuldige mensen worden vermoord. De aanslagen leiden tot een spiraal van geweld, waar de dodenlijsten aan Israëlische kant deel van uitmaken. Ook die kunnen wij op geen enkele wijze goedkeuren omdat daardoor niet alleen de gezochte misdadigers - als zij het al waren - maar ook zeer veel onschuldige mensen worden getroffen. De heer Lamy en Raadsvoorzitter Antonione wezen daar zojuist ook al op. Een politiek van 'oog om oog, tand om tand? lost niets op. De taal en de handelingen van Hamas en van de Islamitische Jihad zijn vervuld van haat. Dat alles leidt tot verdere escalatie. Dan zijn er ook de illegale Israëlische nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever die een voortdurende provocatie vormen voor de mensen in Palestina. Ik citeer de Frankfurter Allgemeine Zeitung van 8 september waarin gezegd wordt: 'De symbolische verwijdering van een paar containers uit illegale nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever was onvoldoende om de Palestijnen reden te geven tot hoop.? De bouw van een muur versterkt bij de Palestijnen het diepgewortelde gevoel van permanente vernedering.
Ons streven moet erop gericht zijn dat zowel Israël als Palestina binnen veilige grenzen kunnen bestaan. Alle mensen in de regio - of het nu Israëli's of Palestijnen zijn - bezitten dezelfde waardigheid. Daarom is er ondanks alle schijnbare hopeloosheid geen ander alternatief dan de vredesinspanningen voort te zetten. Persoonlijk ben ik van mening - ik spreek nu niet namens mijn fractie - dat een vreedzame oplossing alleen mogelijk is met behulp van een internationale vredesmacht. Een oplossing kan in mijn opvatting alleen worden bereikt, wanneer een internationale vredesmacht de twee partijen uit elkaar houdt. Je kunt van de Amerikanen ook niet alles vragen. Vanwege de verkiezingsstrijd kunnen zij in deze kwestie toch al niet zo slagvaardig optreden. Wij moeten als Europese Unie - ik ben blij met de overeenstemming die hier tot uiting komt - samen met de Verenigde Staten, de Verenigde Naties en Rusland onze pogingen voortzetten. We moeten dat doen omdat het gaat om de mensen in het Midden-Oosten.

Menéndez del Valle (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, de Israëlische dreigementen Yasser Arafat te zullen doden zijn niet alleen moreel verwerpelijk maar tevens politiek onaanvaardbaar en absurd, tenzij Israël de regio in totale chaos wil storten. Wij weten toch allemaal dat Hamas en de Islamitische Jihad juist vanwege Arafat worden weerhouden van een aanval op de staat Israël. Je kunt moeilijk verwachten dat de Palestijnen bereid zijn te onderhandelen met een tegenstander die dit soort dreigementen uit aan het adres van hun leider, die in 1996 tot president is verkozen via democratische, eerlijke verkiezingen onder toezicht van waarnemers, waaronder die van de Europese Unie. De enige legitieme en moreel aanvaardbare manier om zich te ontdoen van Arafat is middels de verkiezingen die zijn voorzien in de routekaart.
George Bush heeft net gezegd - ook al klinkt het wat sarcastisch - dat 'wij in de VS volken bevrijden door middel van een vreedzaam en ordelijk proces?. Dat heeft hem echter niet belet zijn veto te gebruiken in de Veiligheidsraad om een resolutie tegen te houden die juist daarop was gericht en tegen politieke moord inging. Die houding van Bush steekt schril af bij de politieke realiteitszin van president Chirac, die in New York het volgende zei. Ik citeer: 'Je kunt denken wat je wilt van Arafat, maar hij is nu eenmaal de autoriteit, de wettig verkozen vertegenwoordiger van het Palestijnse volk. Ik geloof niet dat iemand anders dan hij de Palestijnen een akkoord kan opleggen.? Einde citaat.
De verklaring van Colin Powell van afgelopen maandag met betrekking tot de nederzettingen is dan weinig hoopgevend. Hij zei namelijk - ik citeer opnieuw: "Het is voor de premier van Israël erg moeilijk, zo niet onmogelijk, om tegen zijn volk te zeggen dat hij toegeeft aan de Amerikaanse druk?. Einde citaat. Alsof de Palestijnen niet hebben toegegeven met de hervorming van het ministerie van Financiën en de instelling van de functie van premier, aanvankelijk tegen de wil van Arafat maar uiteindelijk met zijn instemming.
Het is interessant te horen wat iemand uit het Israëlische kamp te zeggen heeft over Yasser Arafat. Dit is wat de tachtigjarige Shimon Peres heeft gezegd: in de eerste plaats heeft Arafat de visie van twee staten overgenomen, en daarmee de vernietiging van de staat Israël losgelaten; in de tweede plaats gaat hij nu uit van de grenzen van 1967, en niet meer van die van 1948; en in de derde plaats is hij bereid aan de onderhandelingstafel plaats te nemen. Simon Peres heeft gelijk wanneer hij stelt dat Yasser Arafat maar één belangrijke tekortkoming heeft, namelijk dat hij de fundamentalistische milities van Hamas en de Jihad niet bestrijdt. Zolang de regering van Israël echter geen concrete maatregelen treft om een voor de Palestijnen geloofwaardige oplossing te bieden voor bijvoorbeeld de selectieve moorden, de nederzettingen of de muur van schaamte, zal geen enkele Palestijn populair genoeg zijn of voldoende politieke steun hebben om de strijd aan te gaan met de islamitische extremisten.
Mijnheer de Voorzitter, pas wanneer de niet-terroristen een geconsolideerde politieke ruimte is gegund, iets wat Israël tot nu toe heeft nagelaten, zullen de terroristen de oorlog hebben verloren.
Watson (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, twee weken geleden heeft een Londense krant een bijeenkomst belegd van vooraanstaande journalisten uit Israël en Palestina, de eerste bijeenkomst in zijn soort sinds het begin van de huidige intifada.
Enkele deelnemers uit beide landen spraken de mening uit dat hun conflict in feite 'een conflict van de tweeëntwintigste eeuw? was: een oorlog die honderd jaar zou duren en die het leven van hun achterkleinkinderen nog zou verwoesten. Dit conflict, dat de potentie heeft om zelfs de grootste optimisten onder ons te ontmoedigen, doet opnieuw een aanslag op onze diepere reserves aan geduld en inzet.
Maar hoe beroerd de situatie ook is, wij kunnen het ons niet permitteren de hoop te verliezen. Als beide partijen van de weg van de routekaart voor vrede en verzoening zijn afgedwaald, dan moeten wij ze zien over te halen weer terug te komen.
De Europese Unie moet een cruciale rol blijven spelen bij de zoektocht naar vrede in het Midden-Oosten. Sterkere bemoeienis met Israël kan hierbij helpen. Daarnaast kan er alleen vrede komen als er sprake is van een sterke, goed functionerende en controleerbare Palestijnse Autoriteit. Dat is ook de reden waarom de Europese Unie sinds 2000 meer dan 300 miljoen euro heeft uitgetrokken om de Palestijnse Autoriteit in het zadel te houden. Een doelmatige en legitieme Palestijnse Autoriteit is van essentieel belang om de terroristische organisaties te ontmantelen. De Palestijnen hebben ook een sterke stem nodig om met Israël te kunnen onderhandelen. De Europese Unie moet haar steun voor de financiële hervorming van de Autoriteit intensiveren om haar te helpen zich van het terrorisme te distantiëren.
Wij hebben ook ruim 30 miljoen euro verstrekt aan de Palestijnse gemeentebesturen om hen in staat te stellen elementaire openbare diensten te verlenen. Dit is van essentieel belang. Wanhoop kun je alleen bestrijden met schoon water en klaslokalen, met de belofte van een normaal leven en vrede.
Wij kunnen de onbuigzaamheid van Yasser Arafat betreuren, maar als de Palestijnen echter morgen in de door ons zo gewenste eerlijke en transparante verkiezingen konden stemmen, zouden zij hem waarschijnlijk weer als hun leider kiezen. Dat moeten we vooral niet vergeten. De zekerste manier om die uitkomst te garanderen, zou zijn als Israël hem tot martelaar maakt. Het is niet aan ons om de rol van Arafat in het vredesproces te bepalen, net zo min als aan Israël of de Verenigde Staten.
Wij willen echter ook absoluut niets te maken hebben met het terrorisme. Daarom juicht mijn fractie het toe dat Hamas op de Europese lijst van terroristische organisaties is gezet. Zelfmoordaanslagen hebben een ondraaglijke tol aan Israëlische levens geëist en de politici die terreur verdedigen, verdienen geen steun zolang het moorden doorgaat.
Beide partijen moeten beseffen dat er geen militaire oplossing voor dit conflict bestaat. Er moet een eind komen aan de buitengerechtelijke liquidaties door Israël. Die leiden immers alleen maar tot nog meer terroristen en dwingen de Palestijnen niet tot onderhandelingen. Israël moet zijn leger uit de bezette gebieden terugtrekken en de bouw van nederzettingen moet worden stopgezet.
Twee staten die vreedzaam naast elkaar leven, dat is de enige reële oplossing. Israëls bestaan als joodse staat en als democratie vereist een Palestijnse staat. De alternatieven zijn Palestijnse apartheid of de demografisch gezien onvermijdelijke teloorgang van het karakter van Israël als joods thuisland.
Bij de opstelling van de routekaart, waarbij de Europese Unie een hoofdrol heeft gespeeld, heeft men zich dit goed gerealiseerd. Mijn fractie zal zich met kracht blijven inzetten voor de uitvoering van die routekaart.

Wurtz (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, ik bedank Europa voor zijn unanieme standpunt tijdens de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties. De interventie van Europa zal belangrijker zijn dan ooit om de situatie te redden. Dat is de boodschap die president Arafat ons afgelopen zaterdag in Ramallah overbracht. Hij was daarbij zichtbaar opgebeurd door de ontroerende steun van zijn volk in de hetze van Ariel Sharon op zijn persoon, maar tegelijkertijd buitengewoon bezorgd over de situatie die voor de Palestijnen steeds ondraaglijker wordt.
Na de verbijsterende beslissing van het Israëlische kabinet een gekozen president te verbannen, en volgens de nummer twee van de regering-Sharon zelfs om zeep te helpen, wilde mijn fractie - in de persoon van de voorzitter en onze collega Luisa Morgantini, voorzitter van de delegatie voor de betrekkingen met de Palestijnse Wetgevende Raad - ter plaatse kenbaar maken hoe een grote meerderheid van de Europeanen over dit zeer ernstige voorval denkt, van wie er velen de Palestijnse Autoriteit overigens bekritiseren. Wij kunnen deze beslissing onder geen beding accepteren. Ik denk dat het kwartje nu wel is gevallen bij al diegenen die dachten dat Ariel Sharon een toontje lager zou gaan zingen als we hem zouden ontzien.
De belangrijkste les die wij uit onze gesprekken in Ramallah, maar ook in Jeruzalem en Tel Aviv, kunnen trekken is dat de tijd nu meer dan ooit rijp is voor een externe politieke interventie in het gebied zodat opnieuw voortvarend kan worden onderhandeld om een bevolking die ten einde raad is hoop te bieden op een waardige en rechtvaardige vrede.
De voorspellende woorden van commissaris Patten aan de vooravond van de oorlog tegen Irak staan mij nog helder voor de geest. Onder een daverend applaus van onze vergadering zei hij grosso modo dat hij er zeker van was dat het terrorisme na de oorlog tegen Irak weer zou opbloeien, als het conflict in het Midden-Oosten niet meteen zou worden aangepakt. Helaas is dit spookbeeld werkelijkheid geworden.
De routekaart moest dit probleem ondervangen. Deze heeft daarvoor zelfs twee troeven in huis. Ten eerste wordt de politiek in haar geheel aangepakt, en draait het niet alleen maar om de veiligheid. Dit is de juiste weg. De Palestijnen zullen het namelijk veel eerder accepteren dat zij zich moeten mobiliseren om terroristische acties te verijdelen als het dagelijks leven weer leefbaar is geworden en hun grondrechten weer worden erkend.
Ten tweede heeft de routekaart officieel vier peetvaders, en niet één, van wie de geloofwaardigheid als vredestichter miniem is. Wat is er vier maanden na dato nu eigenlijk van dit initiatief terechtgekomen? Waar is de routekaart, waar is het 'Kwartet? en waar is Europa? In een dergelijke beslissende fase geeft de Europese Unie niet thuis. Ik wil graag geloven dat de unanieme goedkeuring van de 25 in New York vorige week een teken is dat men zich er opnieuw bewust van is geworden dat in het gebied een collectieve verantwoordelijkheid moet worden genomen. Op 9 oktober zal de heer Solana in het Parlement de politieke strategie, de concrete doelstellingen en het tijdschema van de initiatieven van de Raad bekendmaken om erger te voorkomen en het Midden-Oosten weer hoop te geven.
Bij dit hernieuwde initiatief zouden mijns inziens drie punten voorop moeten staan.
In de eerste plaats moeten we geen duimbreed toegeven aan de chantage van Ariel Sharon met betrekking tot Arafat. Het is één ding om de gedachte te steunen dat er hervormingen nodig zijn binnen de Palestijnse Autoriteit. Deze discussie is in de Palestijnse gemeenschap aangezwengeld en is legitiem en verstandig. Het is echter heel wat anders dat wij zonder slag of stoot accepteren dat een gekozen president feitelijk wordt opgesloten in de puinhopen van zijn hoofdkwartier, of nog erger, dat wij ons zomaar neerleggen bij het veto van de bezetter om in contact te treden met diegene die in de ogen van zijn hele volk symbool staat voor Palestina. In mijn ogen moeten we krachtig optreden om deze afschuwelijke dubbelzinnigheid de kop in te drukken.
Daarnaast moeten we met harde hand optreden tegen de in aanbouw zijnde muur. Het is niet zomaar een grens, waarvan alleen de rechtvaardigheid ter discussie zou staan. Het is een duidelijke inbreuk op de internationaal erkende Palestijnse gebiedsdelen. De afscheiding loopt dwars door de universiteit van Abu Dis bij Jeruzalem, doorklieft Betlehem en berooft de Palestijnen van belangrijke geïrrigeerde landbouwgrond ten noorden van de Westelijke Jordaanoever. De bouw ervan brengt nieuwe confiscaties, nieuwe ontruimingen en nieuwe check points met zich mee. Door de muur zal er een versnipperd Palestina ontstaan. Dit is zo'n groot schandaal dat zelfs president Bush het zijn beschermeling ernstig kwalijk nam. Het Witte Huis zelf dreigt de kredietgaranties van de Verenigde Staten aan Israël in te trekken indien deze onbezonnen weg vervolgd wordt. De Europese Unie moet nu eindelijk eens de stoute schoenen aantrekken en duidelijk vastleggen dat de associatieovereenkomsten met Israël alleen worden gehandhaafd indien Ariel Sharon zijn politiek wijzigt.
Tot slot moeten we alle Israëlische en Palestijnse initiatieven toejuichen die een punt zetten achter het geweld en de politieke dialoog weer aanzwengelen. Ik denk dan aan de vredescoalitie. De belangrijkste deelnemers hieraan zijn Jossi Beilin, voormalig minister van Israël en onderhandelaar in de Oslo-akkoorden en Yasser Abed Rabbo, minister van de aftredende Palestijnse regering, die ook al geruime tijd deelneemt aan de Israëlisch-Palestijnse dialoog. Deze vooraanstaande persoonlijkheden hebben overigens zojuist de uitnodiging geaccepteerd die ik hun namens mijn fractie heb gedaan om half november samen naar het Europees Parlement te komen.
Ik denk dan ook aan een van de meest tot de verbeelding sprekende Palestijnse gevangenen, Marwan Barghouti, een Palestijns parlementslid dat ook zeer betrokken was bij de Oslo-onderhandelingen. Zijn aanzien, met name onder de Palestijnse jeugd, zou het geweld een halt kunnen toeroepen en de dialoog nieuw leven in kunnen blazen. Tot slot, mijnheer de Voorzitter, denk ik aan Yasser Arafat zelf die zojuist weer heeft herhaald dat hij vastberaden is tot een staakt-het-vuren te komen, en niet tot een simpele wapenstilstand, mits zijn inspanningen en die van premier Abu Mazen niet de grond in worden geboord door gerichte moordaanslagen en verwoestingen van huizen.
De Israëlische president, in tegenstelling tot Ariel Sharon, heeft verzocht dit perspectief zeer serieus te nemen. Mijns inziens zijn zichtbare initiatieven van de Europese Unie in deze richting hoogst opportuun.
Dat is het uitdrukkelijke verzoek van mijn fractie, maar het is vooral de dierbaarste wens van de vredesaanhangers in het gebied die zo snel mogelijk vol vertrouwen willen kunnen zeggen: Europe is back.
Dhaene (Verts/ALE).
Voorzitter, collega's, there is something rotten in the state of Israel, en zoals mijn vriend Abraham Burg, voormalig voorzitter van de Knesset onlangs schreef in The International Herald Tribune: "a state lacking justice cannot survive". Verder schrijft hij: "We must remove all the settlements, all of them and draw an international recognized border between a Jewish National Home and a Palestinian National Home". De Europese Unie kan protesteren zoveel ze wil tegen het gevoerde beleid van Sharon, de echte verandering moet in Israël zelf gebeuren. Langzaam groeit daar ook het besef dat ze verkeerd bezig zijn. De afscheidingsmuur zal geen oplossing brengen. Wij weten in Europa dat muren niet duurzaam zijn en dat grenzen niet eeuwig zijn. Israël is een vriend op het slechte pad. Wie kan die vriend nog helpen? Wie kan druk zetten op de regering in Israël? De Verenigde Staten kunnen dat, omdat zij de geldkraan kunnen dichtdraaien. Ook van Washington moeten we blijkbaar op korte termijn niet veel verwachten. Menen zij het nog ernstig met de roadmap?
Is het niet tijd om krediet te winnen in de Arabische wereld, nu de situatie in Irak steeds slechter wordt? In de strijd tegen terrorisme, mag het internationale recht niet het onderspit delven. Wij geloven in ontwapening van beide kampen. Arafat is de verkozen leider, daar kan niet aan geraakt worden. Ik denk dat het tijd is voor een grote Midden-Oostenconferentie, waar de Europese Unie een eensgezinde stem kan laten horen. Alleen door een globale oplossing kan er vrede en stabiliteit komen. De Verenigde Staten vragen steun voor Irak. De Europese Unie vraagt steun voor Israël en Palestina. Inderdaad, mijnheer Poettering, in dat verband kan de internationale troepenmacht ter sprake komen.

Collins (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, er heerst terecht grote bezorgdheid over de uitermate ernstige situatie in het Midden-Oosten. De vooruitzichten voor vooruitgang zijn slechter dan op enig ander moment dit jaar. De uitvoering van de routekaart voor de vrede in de regio is bijna geheel tot stilstand gekomen. Het door de Islamitische Jihad en Hamas afgekondigde staakt-het-vuren is ingetrokken en hun leiders hebben opgeroepen tot aanslagen op Israël. De voorgenomen terugtrekking van Israël uit een aantal steden op de Westelijke Jordaanoever is afgelast en het Israëlische leger is in actie gekomen tegen de Palestijnen in Gaza. Het Israëlische veiligheidskabinet heeft ook in principe besloten om president Arafat uit de bezette gebieden te verwijderen. Dit besluit heeft overal veel kritiek gekregen, en terecht.
Van Israëlische zijde heeft men zich niet aan zijn verplichtingen gehouden, er zijn geen buitenposten ontruimd en de bouw van nederzettingen gaat nog steeds door. Ook van Palestijnse zijde is aan veel van de verplichtingen met betrekking tot de toekomstige veiligheid niet voldaan.
In de nederzettingen in en rond Jeruzalem wordt nog steeds gebouwd en als er nu niet heel snel maatregelen worden genomen, zien de vooruitzichten voor de routekaart er somber uit.
Naar mijn overtuiging moeten wij nu met creatieve oplossingen komen, wil de routekaart nog enige kans van slagen hebben. Geen van beide partijen heeft aan zijn in de routekaart voor de vrede vastgelegde verplichtingen voldaan. Daar zijn wij het allemaal wel over eens. De nieuwe Palestijnse premier Abu Ala heeft internationaal een zekere geloofwaardigheid vanwege zijn rol als Palestijnse onderhandelaar bij het akkoord van Oslo van 1993. Wij kunnen er niet omheen dat door het besluit van het Israëlische veiligheidskabinet om president Arafat uit de bezette gebieden te verwijderen, de situatie in het Midden-Oosten is verslechterd. Op dit moment geldt het door de Israëliërs afgekondigde verbod op contacten met personen die ontmoetingen hebben met president Arafat nadrukkelijk ook voor mensen uit de Europese Unie. Als de Europese Unie enige werkelijke invloed in de regio wil hebben, zal deze kwestie eerst moeten worden opgelost.
Ik ben ervan overtuigd dat de inspanningen om president Arafat te isoleren de spanningen binnen de Palestijnse leiding alleen maar zullen doen toenemen. Iedere poging van Israël om hem uit de bezette gebieden te verwijderen, zal slechts leiden tot een verzwakking van de Palestijnse Autoriteit en de veiligheidssituatie verder onder druk zetten.
De Palestijnse leiders hebben van de regering van de Verenigde Staten een lijst ontvangen met veiligheidsmaatregelen die zij dienen uit te voeren. Ik wil de regering van de Verenigde Staten ook oproepen om nauw bij het vredesproces betrokken te blijven en druk op Israël uit te oefenen om aan zijn verplichtingen in het kader van de routekaart te voldoen.
Tot slot verwelkom ik de voortdurende inspanningen van de heer Solana en commissaris Patten om een nieuw staakt-het-vuren in te stellen. Dit is een bijzonder slecht jaar geweest voor het Midden-Oosten. Niet alleen wordt de politieke situatie in Irak steeds onstabieler, maar als wij met zijn allen niet heel goed oppassen, kan ook de situatie tussen Israël en Palestina verder verslechteren.

Belder (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, op zaterdag 6 september legde de teruggetreden Palestijnse premier Mahmoed Abbas voor het Palestijnse parlement rekenschap af van zijn korte ambtsperiode. Achter gesloten deuren. Wat er sindsdien van die besloten zitting naar buiten is gekomen, spot met enige Palestijnse implementatie van de zogenoemde routekaart. Verantwoordelijk daarvoor is de voorzitter van de Palestijnse Autoriteit, zoals overduidelijk blijkt uit het requisitoir van Abbas.
Tevergeefs zette Mahmoed Abbas zich met zijn kabinet in voor de hervorming van elementaire beleidsterreinen: coördinatie van de Palestijnse veiligheidsdiensten en een zuiver financieel beheer van de openbare middelen. Al deze prijzenswaardige pogingen liepen uiteindelijk stuk op de heerszucht van één persoon, "raïs" Yasser Arafat. Vandaar ook Abbas verzuchting: "Een Palestijnse minister heeft lang niet zoveel macht als elders een ondersecretaris."
Hoe nu verder? Officieel geldt de voorzitter van de Palestijnse Autoriteit wel degelijk als relevante politieke gesprekspartner voor de Europese instellingen. Gelet op de ernst van de aanklacht van Mahmoed Abbas vraag ik zowel Raad als Commissie welke consequenties zij daaraan denken te verbinden. Het negeren van deze moedige, eerlijke Palestijnse zelfkritiek maakt de routekaart naar vrede in het Midden-Oosten immers politiek ongeloofwaardig. Zeker wanneer een nieuwe Palestijnse premier onder dezelfde machtsverhoudingen moet gaan opereren als Mahmoed Abbas.

Morillon (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, alweer neem ik het woord bij dit onderwerp en ik kan het niet helpen, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, dat ik dan moet denken aan de situatie in Sarajevo tien jaar geleden. Ik voelde een enorme woede opborrelen elke keer als een sprankje hoop, dat gloorde bij een akkoord dat met veel voeten in de aarde tot stand was gekomen, door een sfeer van wantrouwen en angst de bodem in werd geslagen. Deze sfeer werd natuurlijk gevoed, mijnheer de voorzitter van de Raad, door de radicale extremisten, maar vooral door het volslagen gebrek aan vertrouwen van de onderhandelaars in hun partner en door de vrees dat als ze zouden stoppen zich als tegenstander te gedragen de tegenpartij het akkoord zou aangrijpen om haar positie te verstevigen.
Het is die angstziekte waar ik mij niet aflatend tegen heb verzet sinds de hernieuwde intifada het angstvirus opnieuw heeft ingespoten in een gebied waar de vredestichters nu in wanhoop verkeren, zoals de heer Poettering zojuist al aangaf. Ik weet dat het bespottelijk en zelfs godslasterlijk kan lijken om hier, in alle comfort en veiligheid die ons omringen, het woord te richten tot de mensen en hun naasten die pijn lijden.
Toch zou ik graag een voorbeeld willen stellen en onze verzekering willen geven dat wij bereid zijn hen te helpen.
Ons voorbeeld is dat van de verzoening, hier in Straatsburg, van naties die generaties lang in angst voor de ander leefden.
De verzekering houdt in dat zodra de Israëliërs en de Palestijnen het met de hulp van het Kwartet en met uw inspanningen, mijnheer de voorzitter van de Raad, eindelijk eens kunnen worden over een akkoord, de Europese Unie alle zeilen bij zal zetten om de tenuitvoerlegging ervan op politiek, materieel en militair gebied te waarborgen. Indien nodig zou een vredesmacht kunnen worden ingezet ter vervanging van een muur waarvan de doeltreffendheid altijd betwijfeld zal worden en die - inderdaad, meneer Wurtz - niet gerechtvaardigd kan worden.

Souladakis (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, enkele dagen geleden heeft de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties met enkel de tegenstemmen van de Marshalleilanden, Micronesië, Israël en de VS, de bekende resolutie aangenomen met betrekking tot Arafat. Als men deze resolutie politiek interpreteert, ziet men dat deze geen beperkte draagwijdte heeft. Het gaat niet alleen om Arafat en het huidig probleem maar om de eis van de internationale gemeenschap dat eindelijk een oplossing wordt gevonden voor deze nu 40, 50, 60 jaar durende, uitzichtloze crisis, met haar duizenden doden en duizenden moorden.
Wat wij vandaag bespreken is onbeduidend in vergelijking met hetgeen ginds moet gebeuren. Wij zijn een politiek orgaan; wij beoordelen geen intenties. Daarom moeten wij enkel politiek bespreken wat gedaan moet worden. Wij hebben het over een routekaart voor de ontwikkelingen in dit gebied maar wij zien de andere kaart over het hoofd, de kaart van het geweld, het bloedvergieten, de zelfmoorden, de moord op onschuldigen, de muur en al het andere.
Sedert enkele dagen hebben wij een nieuwe vertegenwoordiger van de Europese Unie in dit gebied, de heer Otte, die helaas nogal negatief wordt bejegend door Sharon. Sharon weigert hem te ontvangen, zoals hij al onze vertegenwoordigers weigerde te ontvangen omdat zij ook Arafat wilden zien. Dat is geen goede ontwikkeling. Wij moeten positieve boodschappen geven. Het Kwartet volstaat niet als een geheel van waarnemers. Het moet worden omgezet in een task force die voorwaarden en procedures kan opleggen. Anders zullen wij hier telkens uiting moeten geven aan onze smart. Dan zal de een aankomen met de veiligheid en de ander met zijn sympathieën, maar het resultaat zal nihil zijn.
Daarom ben ik het eens met het voorstel van de heer Poettering. Er moeten eindelijk aan de grenzen tussen de twee landen internationale waarnemers, blauwhelmen, worden gestationeerd, zoals ook elders in de wereld is gebeurd. Ik ben het eens met alle voorstellen waarin wij geen neutrale waarnemers zijn, waarmee wij niet gedwongen worden toe te kijken. Ik ben het eens met alle voorstellen waarin eindelijk wordt aangedrongen op actie van onze kant, onder onze verantwoordelijkheid. Wij mogen niet eenvoudig wachten op richtsnoeren van anderen en dan meedoen.

Martelli (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, ik heb de indruk dat teveel sprekers hier in deze zaal verwijzen naar de routekaart zonder dit te hebben gelezen en, doordat zij het document niet kennen, daar een dubbelzinnige les uit trekken.
De routekaart is een uit drie fasen bestaand plan. De premisse daarvan is de titel van de eerste fase: ending terror and violence, normalizing Palestinian life, building Palestinian institutions. Het doel hiervan is te zorgen voor een onmiddellijke en onvoorwaardelijke stopzetting van het geweld van Palestijnse kant. Dat is het cruciale punt. Als daaraan niet wordt voldaan zal al het andere dubbelzinnig, onzeker en enigszins prekerig overkomen. Als het terrorisme van Palestijnse kant niet ophoudt, heeft het eerlijk gezegd weinig zin Israël te vragen andere initiatieven te nemen dan tot nu toe. Geen enkel Europees land zou als het met een dergelijke reeks van terroristische daden werd geconfronteerd tegen met name weerloze burgers, afzien van gebruik van geweld en wettelijke onderdrukking.
Ik ben ook niet overtuigd van de uitnodigingen om Arafat te houden waar hij nu is, omdat hij de legitieme vertegenwoordiger zou zijn van het Palestijnse volk. Wij weten toch allen dat er nog geen democratische instellingen zijn binnen de Palestijnse gemeenschap.
Yasser Arafat heeft Camp David doen mislukken en heeft Abu Mazen doen mislukken. Wij in Europa dienen een strengere houding aan te nemen tegenover zijn gedrag. Dat is een voorwaarde om hem tot meer inschikkelijkheid te bewegen.

Maes (Verts/ALE).
 Eén minuut, mijnheer de Voorzitter, mijnheer de Commissaris, mijnheer de Raadsvoorzitter, is weinig, maar als het erom gaat hetzelfde te zeggen, dan volstaat één minuut. Ik sluit mij aan bij de woorden van de heer Wurtz, maar ik wil daar nog iets aan toevoegen in verband met onze eigen taak. Wanneer wij staan tegenover het eeuwigdurend geweld, dat altijd opnieuw geweld genereert, dan staan wij voor een situatie die de Europese, Amerikaanse en Russische opinie, al deze opinies, tot machteloosheid veroordeelt voor zover zij tot uitdrukking komen in een gezamenlijk stappenplan naar de vrede. Er is geen stappenplan naar de vrede. Ik wil het, ik heb het gelezen, ik wil het niet meer herlezen. Want wat blijft er van over? Het is aan alle kanten kapotgeschoten. Ik vraag u, hoe wij nieuwe wegen kunnen inslaan? Hebben wij ons met die routekaart niet laten verleiden tot een al te optimistisch scenario, waarvan de premissen door de betrokken staat Israël zelf niet zijn aanvaard? Heeft Israël aanvaard dat het voortaan zal leven met een Palestijnse staat naast zich? Heeft Israël werkelijk opgegeven dat de bezette gebieden door Israëli's bestuurd zullen worden? Ik kom tot de conclusie dat zij dit niet heeft aanvaard en dat zij eigenlijk een militaire dominantie van de regio op het oog heeft, met behulp van de militaire macht van de Verenigde Staten. Dan kan er geen vrede komen. Elk volk heeft recht op een eigen huis. Ik denk dat de Europese verantwoordelijkheid erin ligt met de beide partijen aan tafel te gaan zitten om hun echte intenties te weten te komen en op te houden met het collaboreren met een regime dat met militaire middelen een deel van een machteloze bevolking uitroeit en haar verkozen president tracht te vermoorden.

Sandbæk (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, wil de ambtsperiode van Abu Ala langer duren dan die van Abu Mazen, en wil hij enige kans krijgen om terrorisme te bestrijden, dan vereist dat dat Israël de Palestijnse bevolking niet voortdurend provoceert en alle pogingen van onder andere Abu Abbas om het geweld af te remmen, ondermijnt. Wat is er namelijk gebeurd op de dag nadat hij de Palestijnse leiders ertoe had weten te krijgen om een eenzijdige wapenstilstand overeen te komen? Israël liquideerde Hamas-leiders midden op straat. Dat is net zo erg als een terroristische aanval, want als je Hamas-leiders liquideert, dood je ook hun vrouwen en toevallige passanten, en zoals bekend heb je als bezettingsmacht niet het recht om midden op straat verzetsstrijders te vermoorden.
Ik ben ervan overtuigd dat er geen vrede komt totdat wij van westerse zijde heel duidelijk maken dat wij de door Israël ondernomen liquidaties precies even krachtig veroordelen als we zelfmoordaanslagen veroordelen; totdat wij het Israël heel duidelijk maken dat ze met hun nederzettingen moeten stoppen; en totdat wij het zonneklaar hebben gemaakt dat ze Palestina in een ijzeren greep van onderdrukking en geweld houden. Israël maakt het elke Palestijnse minister-president onmogelijk om het geweld af te remmen.
De laatste keer dat ik met de delegatie in Palestina was, kwamen er drie mensen om in de paar dagen van mijn bezoek. Een jongetje overleed doordat hij een olijfpit in het verkeerde keelgat had gekregen. Er was een uitgaansverbod, dus er kwam geen dokter bij hem. Dus stierf hij. Een oude man stierf bij de controlepost. Hij vertelde dat hij pijn aan zijn hart had, maar de soldaten weigerden om hem de post te laten passeren en ze keken toe hoe hij ter plaatse aan een hartaanval overleed. Een patiënt stierf in een ambulance op weg naar het ziekenhuis, omdat ook de ambulance niet langs de controlepost mocht.
Totdat wij dergelijke gebeurtenissen even krachtig veroordelen, komt er geen vrede in het Midden-Oosten.

De Voorzitter.
Ik heb de eer de heer Abdou Diouf, voormalig president van de Republiek Senegal en secretaris-generaal van de internationale organisatie voor de Franse taal op de tribune te mogen welkom heten. De internationale organisatie voor de Franse taal draagt met haar activiteiten bij aan de toenadering tussen de volkeren in het kader van de eerbiediging van de culturele diversiteit.
Mijnheer Diouf, ik heet u en uw delegatie van harte welkom in het Europees Parlement.
Swoboda (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, de situatie in het Midden-Oosten dreigt inderdaad op een catastrofe uit te lopen. We kunnen ons natuurlijk afvragen, wiens schuld dat is. Het zou veel te gemakkelijk zijn, de verantwoordelijkheid slechts bij één partij te leggen. Het geeft echter wel te denken wanneer Abraham Burg, die in de Israëlische Knesset zit en een tijdje geleden bij ons op bezoek was, zegt dat het Israël van vandaag moet kiezen uit twee alternatieven: joods radicalisme of democratie, nederzettingen of hoop voor beide volken, het schrikbeeld van prikkeldraad, wegversperringen en zelfmoordaanslagen of een internationale grens tussen twee staten en Jeruzalem als gemeenschappelijke hoofdstad.
Ik denk dat de woorden van Abraham Burg ons ertoe oproepen, weer terug te keren naar wat ooit aan de wieg stond van Israël en een potentiële Palestijnse staat, namelijk het besluit van de Verenigde Naties. Verschillende sprekers voor mij hebben nadrukkelijk gezegd dat de Verenigde Naties een grotere rol moeten krijgen en dat vrede alleen met een vredesmacht kan worden bereikt. Dit standpunt is nu nog niet algemeen geaccepteerd, maar ik hoop dat het niet nodig is dat de situatie nog verder radicaliseert en verslechtert voordat we de betrokkenheid van de Verenigde Naties en een vredesmacht kunnen accepteren.
Ik wil graag ook nog iets over het terrorisme zeggen: in de Herald Tribune van vandaag staat een citaat van Avi Shlaim: 'The real obstacle to peace is Sharon, not Arafat.? Toegegeven, het is misschien wat al te simpel gesteld. Het is provocerend bedoeld. Ik deel de mening die ook door het voorzitterschap tot uitdrukking is gebracht: noch Sharon, noch Arafat is een vredesengel. We hebben andere mensen nodig die vrede kunnen stichten. Ik ben collega Zimeray zeer erkentelijk voor het feit dat hij voor de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid uiteindelijk ook mensen uit Israël en Palestina heeft uitgenodigd die verzoening willen.
Ik wijs terrorisme uit de grond van mijn hart af, en wel om twee redenen: terrorisme doodt niet alleen onschuldige mensen bij de zogenaamde vijand, maar terrorisme leidt in wezen ook tot zelfvernietiging. Daarbij denk ik niet alleen aan de vergeldingsacties door Israël, maar ik bedoel ook dat een samenleving die steunt op terrorisme, zichzelf ondermijnt. Ik heb er ook begrip voor dat het voorzitterschap initiatieven neemt om bepaalde organisaties op de zwarte lijst te zetten. Ik heb slechts één vraag aan de Raad en Commissie: wat doen we met die verschrikkelijke muur die door Israël loopt, op welke lijst komt die muur te staan? Er bestaat immers ook geweld dat niet binnen de klassieke definitie van terrorisme valt. Misschien moeten we een lijst aanleggen met maatregelen die tegen de vrede gericht zijn, maar niet als terrorisme kunnen worden bestempeld. Helaas hoort de muur op die lijst.

Vallvé (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, ten aanzien van de rol die de Europese Unie kan spelen in het Midden-Oosten, wil ik allereerst mijn dank betuigen voor de rol die de Europese vertegenwoordiger er jaren heeft vervuld. Het werk van de heer Miguel Angel Moratinos verdient alle lof, zeker omdat hij al die tijd over weinig middelen heeft beschikt. Ik hoop dat zijn opvolger op meer steun kan rekenen voor zijn activiteiten in de regio.
De situatie in Palestina is mijns inziens verslechterd vanwege de oorlog in Irak. De - eenzijdig genomen - beslissing oorlog te voeren tegen Irak heeft tot gevolg gehad dat de betrekkingen zijn verslechterd en het aantal terreurdaden sterk is toegenomen. Ik denk dan ook dat de Europese Unie er goed aan zou doen de multilaterale inspanningen te bevorderen, waarvan het Kwartet en de routekaart een goed voorbeeld zijn.
Wij moeten van zowel de Israëlische als de Palestijnse leiders verlangen dat zij zich politiek verplichten tot het zoeken naar een vreedzame oplossing. Er moet uiteraard een eind komen aan de selectieve moorden evenals aan al het terroristische geweld. Wij moeten goed beseffen dat terroristen niet alleen degenen zijn die een aanslag plegen, maar ook degenen die hun de middelen daarvoor aanreiken en degenen die misschien de andere kant op kijken om maar niet te zien hoe die aanslagen worden voorbereid.
Cushnahan (PPE-DE).
Commissaris, als wij een eind willen maken aan het internationale terrorisme, en daardoor een vreedzamer wereldorde willen bereiken, is de beëindiging van de vijandelijkheden tussen de Israëliërs en de Palestijnen een absolute voorwaarde. De vicieuze cirkel van aanslagen en represailles moet worden doorbroken. De twee hoofdrolspelers en hun internationale medestanders kunnen tot in het oneindige argumenten blijven aanvoeren om het geweld van hun eigen kant te rechtvaardigen, en soms zijn die argumenten zelfs heel overtuigend, maar deze discussie leidt nergens toe. Volgens mij moeten wij daar dan ook niet aan meedoen.
De twee partijen moeten uit elkaar worden gehouden, maar de normale grenzen van de ethiek, de zelfdiscipline en de rechtsregels zijn ten onder gegaan in een zee van haat en vergelding. Zoals de zaken er nu voor staan, lijkt geen van beide partijen bereid zich lang genoeg te beheersen om deze intense emoties tot rust te laten komen. Daarvoor is de wederzijdse angst en het wantrouwen veel te groot. Het is duidelijk dat er een internationale troepenmacht moet komen die tussen de beide partijen in moeten worden gelegerd. Er is immers letterlijk geen enkele andere manier om hen uit elkaar te houden. Deze troepenmacht moet het vertrouwen van beide partijen genieten. Daarom moeten zowel de Verenigde Staten als de EU eraan deelnemen. De Amerikaanse aanwezigheid zal de Israëliërs geruststellen, omdat die hen terecht als hun onvoorwaardelijke en loyale bondgenoot beschouwen. De Palestijnen beschouwen de EU als een eerlijke en betrouwbare bemiddelaar. Dan kan op beide partijen een realistisch beroep worden gedaan om hun zelfbeheersing te bewaren terwijl de troepenmacht wordt opgebouwd en in staat van paraatheid wordt gebracht. Tegelijkertijd kan het vredesproces weer op gang worden gebracht op basis van de zogenoemde routekaart, die door beide partijen is aanvaard. Als dit proces de tijd krijgt, kan het succes hebben. Het zal tijd krijgen als er geen geweld plaatsvindt. Ik ben ervan overtuigd dat de internationale troepenmacht de geweldscirkel zal kunnen doorbreken.
Door met deze strategie te komen, kan de EU met recht haar plaats op het wereldtoneel opeisen. Er is geen enkel zicht op een andere oplossing. Het probleem is uiterst urgent. De te winnen prijs is veel meer dan vrede in het Midden-Oosten; het is de vrede in de wereld, omdat voortzetting van het geweld in het Midden-Oosten een verderfelijke voedingsbodem is voor een groot deel van het terrorisme dat overal ter wereld de kop blijft opsteken.

Zimeray (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, de balans van oktober 2000 tot oktober 2003: 1000 dagen van geweld, 1000 dagen van onschuldige doden, 1000 dagen van lijden voor de twee volkeren, 1000 dagen van intifada en 1000 dagen van onmacht voor Europa. Later zal dit de geschiedenis ingaan als een gemiste kans en verloren tijd. Met diegenen die van mening waren dat geweld een verdedigbaar politiek wapen was, zal de vloer worden aangeveegd.
Enkele dagen geleden waren wij in het Parlement getuige van een heel bijzonder moment, een moment van daadwerkelijke verlichting, toen wij de Palestijn Nusseibeh en de Israëliër Ayalon ontvingen. Zij belichamen de hoop. Hoop komt van de volkeren zelf. Europa is tot stand gekomen omdat een Frans-Duitse commissie in 1946 besloot om anti-Duitse zinnen in Franse schoolboeken te schrappen en anti-Franse zinnen in Duitse schoolboeken. Vanaf dat moment noemden we de Duitsers geen moffen meer. We hebben ze andere namen gegeven en bekeken hen met andere ogen. Dat is de boodschap die wij in het gebied moeten uitdragen.
In beide bevolkingsgroepen zijn mensen te vinden die denken in termen van dialoog, verzoening, toekomst en ontwikkeling. Zij verdienen onze steun. De echte Nobelprijzen zijn bestemd voor de Palestijnse intellectuelen die het risico nemen, zoals vroeger Camus, om terrorisme te veroordelen als het absolute kwaad en als een misdaad tegen de menselijkheid. Ik kan niet over mijn kant laten gaan dat ik enkele ogenblikken geleden heb gehoord dat de acties van Hamas in alles gelijk zijn aan de daden van het Franse verzet.
De echte helden zijn ook de Israëliërs van de straat, de buschauffeurs die nog nooit zijn begeleid door een menselijk schild. Europa moet aan de mensen en aan de toekomst denken. We moeten ophouden aanklagers te zijn, omdat we niet echt in de positie verkeren om oordelen te vellen. We moeten een realistische en dappere leidersrol op ons nemen.

Nicholson of Winterbourne (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, op de Conferentie van Voorzitters stelde de heer Antonione terecht dat de neerwaartse spiraal van geweld moet worden doorbroken. De enige manier om dit te bereiken is door beide partijen rond de tafel te krijgen. Wat hebben zij te bieden om de impasse te doorbreken? Misschien kunnen de Palestijnen de situatie rond hun intifada nog eens kritisch bekijken. Het is een gewapende intifada. Zij zouden zich moeten afvragen of een intifada gewapend moet zijn om een echte intifada te worden genoemd. Het antwoord is 'nee'. De meeste intifada's zijn door het volk gedragen, vreedzame intifada's. Misschien kan het volk een eind aan het geweld maken door er een vreedzame intifada van te maken.
En Israël dan? Israël heeft de verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat Palestina een onafhankelijke staat wordt. Palestina kan geen onafhankelijke staat worden zolang het niet financieel levensvatbaar is. Israël zou nog eens heel diep kunnen nadenken over en onderzoeken of het Palestina wellicht kan helpen vrije handel mogelijk te maken, zonder hoge extra kosten en zonder de muur te gebruiken om de landbouwproductie en de industriële productie verder te belemmeren.
Er is veel te doen als beide partijen tot elkaar kunnen komen. Wanneer ik alleen al naar deze twee eenvoudige onderwerpen kijk, kan ik mij niet aan de indruk onttrekken dat succes voor hen nog altijd tot de mogelijkheden behoort.

Ferber (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, dames en heren, wij hebben ons de afgelopen jaren zeer intensief en veelvuldig met de ontwikkelingen in het Midden-Oosten beziggehouden. We zijn het er denk ik over eens dat we er alles aan willen doen om ervoor te zorgen dat men zich houdt aan de roadmap to peace.
Voor mij vloeien daar echter wel drie heel concrete verplichtingen uit voort. Ten eerste: over de eerste fase zegt de routekaart dat ook de infrastructuur van het terrorisme moet worden vernietigd. Wat is onze bijdrage daaraan? Welke bijdrage kunnen wij daaraan leveren? Er zijn meer initiatieven nodig, in het bijzonder in samenwerking met de Verenigde Naties, om ook hieraan een actieve bijdrage te leveren.
Ten tweede: ik ben erg blij dat de Europese Unie nu de politieke tak van bepaalde bewegingen op de zwarte lijst heeft gezet. Mijn vraag is dan ook om hetzelfde te doen wat de Palestijnse Autoriteit al gedaan heeft, namelijk de bankrekeningen te blokkeren, zodat er geen mogelijkheden zijn om via Europese bankrekeningen terreurdaden te financieren. Het moet op dit punt niet alleen bij verklaringen blijven, maar we moeten adequate maatregelen treffen.
Ten derde is er de kwestie van de structuur van de Palestijnse Autoriteit, iets wat mij als lid van de Begrotingscommissie al vele jaren zorgen baart. We geven als Europese Unie inmiddels zeer veel geld uit en ik wil nu ook wel eens resultaten zien. Het mag niet tot onze taak behoren om in een systeem te investeren dat niet aan onze budgettaire voorschriften voldoet. We moeten er daarentegen voor zorgen dat er stabiele structuren worden gecreëerd, waarmee zo'n land of regio ook op lange termijn vreedzaam en behoorlijk kan worden bestuurd.
Fava (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, terwijl wij naar dit debat luisteren en eraan deel nemen, na vijftig jaar en zeven oorlogen in het Midden-Oosten, bekruipt ons het gevoel dat wij een risico lopen, het risico namelijk dat eenieder onder ons zich ontpopt als een kleine leermeester in de democratie en de begroting en met maatregelen komt aandragen die gegrondvest zijn op vooroordelen, onze vooroordelen.
Misschien konden wij inderdaad niet altijd waardering hebben voor de rol van Arafat, maar wij hebben bijna nooit waardering gehad voor de rol van Sharon. Daarbij mogen wij evenwel niet vergeten dat president Arafat democratisch gekozen is door een volk zonder vaderland, zonder grondgebied en zonder vrede. Dat vergeten is een zonde, een zonde van aanmatiging, reticentie en oppervlakkigheid.
Als wij met vastberadenheid en absolute oprechtheid de terreur tegen Israël willen veroordelen - en die veroordelen wij met heel onze kracht en verontwaardiging - moeten wij net zo krachtig het feit veroordelen dat door de media karaktermoord gepleegd wordt op een democratisch gekozen president van een volk. Wij vragen het voorzitterschap zich niet te beperken tot een veroordeling van de ballingschap. Het is niet genoeg deze onaanvaardbaar te verklaren. Ook de onfatsoenlijke aanzetting tot moord van een minister van de Israëlische regering en een gezaghebbende krant, de Jerusalem Post, dienen wij te veroordelen.
Wat kan Europa doen? Kan het zich ertoe beperken de Hamas op een zwarte lijst te zetten? Dat lijkt mij lang niet genoeg. Europa moet vastberaden zijn ten aanzien van drie punten: wij moeten eisen dat een einde wordt gemaakt aan de blokkade van de Palestijnse gebieden; wij moeten eisen dat elke activiteit met betrekking tot de nederzettingen wordt stopgezet en wij moeten eisen dat de veiligheidsmuur wordt afgebroken want deze betekent een feitelijke annexatie en is illegaal overeenkomstig het volkenrecht.
Europa moet over de brug komen. Een mogelijkheid is een legermacht ter plekke te stationeren als een beslissende en concrete bijdrage aan het toezicht op de eerbiediging van de wederzijdse verplichtingen. Het enig alternatief voor vrede is vrede, maar als Europa vrede wil, moet het de handen uit de mouw steken.

Nordmann (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, aan de vooravond van een bijzonder bloedige aanslag was afgelopen zomer op de meeste televisiestations over de hele wereld een Palestijnse verantwoordelijke, de rechterhand van de nieuwe premier, te horen. Hij verklaarde dat de Palestijnse Autoriteit de strijd tegen het terrorisme deze keer - jawel - voorgoed serieus moest aanpakken. Dat was de druppel! Dat was de druppel voor Arafat die de crisis van zijn veiligheidsdiensten heeft bespoedigd en ervoor heeft gezorgd dat Abu Mazen op kon stappen. Dat de internationale instellingen Arafat zalig hebben verklaard verandert echter niets aan het verschrikkelijke feit dat het terrorisme voort blijft duren. Arafat is verantwoordelijk voor de ellende van de Palestijnen nu hij meerdere vredespogingen in het honderd heeft laten lopen. Hij is de Saddam Hussein van de Palestijnen. Ik hoop van harte dat de Palestijnen zich van hem zullen ontdoen!

Tannock (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, de tragiek van het Arabisch-Israëlische conflict is nooit ver uit onze gedachten of van onze televisieschermen verwijderd, en het heeft er alle schijn van dat de zo zorgvuldig opgestelde routekaart nu min of meer in rook is opgegaan. Er zijn ernstige fouten gemaakt. Zoals wij een maand geleden bij de zelfmoordaanslag door Hamas in Jeruzalem zagen, was de Palestijnse Autoriteit duidelijk niet in staat of bereid om de excessen van de islamitische en andere terreurgroepen in bedwang te houden.
In dit verband verwelkom ik het - zij het late - besluit van de EU om de politieke vleugel van Hamas te verbieden in Europa fondsen te werven. Ik ben ook van mening dat de manier waarop voorzitter Arafat de positie van premier Abu Mazen heeft ondermijnd, de situatie verder heeft vertroebeld. Dit heeft de geloofwaardigheid van degenen die beweren dat Arafat de laatste stappen op weg naar vrede helemaal niet wil zetten als hij geen hoofdrol speelt, bepaald vergroot.
De bedekte oproepen van de vice-premier van Israël om Arafat te vermoorden, doen de zaak echter ook geen goed. Arafat is immers algemeen erkend als de gekozen voorzitter van de Palestijnse Autoriteit. Dit soort oproepen tast het morele niveau van het debat aan. Het is onze taak om de hervormingsgezinden en de gematigde gesprekspartners onder de Palestijnen een hart onder de riem te steken. Twee weken geleden had ik in Brussel een ontmoeting met een professor Nusseibeh. Hij is een duidelijk voorbeeld van een Palestijn die te goeder trouw is en bereid is compromissen te sluiten, ook over het heikele vraagstuk van het recht op terugkeer en de definitieve status van Jeruzalem.
Beide zaken kunnen worden opgelost met creatief denken en geld. De internationale gemeenschap moet zijn inspanningen om naar de routekaart terug te keren, verdubbelen. Zo kan de weg worden vrijgemaakt voor een oplossing waarin plaats is voor twee staten die vreedzaam als buren met elkaar samenleven: een levensvatbare, aan Israël grenzende staat Palestina, min of meer gebaseerd op de grenzen van 1967, en een veilig Israël. Als dat niet gebeurt, zullen de islamitische fundamentalisten overal ter wereld dit conflict aangrijpen om de islamitische wereld tegen het Westen op te stoken en het als voorwendsel gebruiken om terroristische aanslagen overal ter wereld te rechtvaardigen. In tegenstelling tot mijn collega, de heer Cushnahan, ben ik er nog niet van overtuigd dat een internationale troepenmacht de juiste oplossing is om een eind te maken aan de vijandelijkheden en het vredesproces een nieuwe impuls te geven. Ik denk namelijk niet dat het ooit zal lukken om een volkomen neutrale troepenmacht samen te stellen.
Ik heb trouwens deelgenomen aan de werkgroep van dit Parlement die tot taak had de financiering van de Palestijnse Autoriteit door de EU te bekijken. Dit werk loopt precies volgens schema. Het was een nuttige operatie omdat er iets werd gedaan aan de zorgen die bij veel van onze belastingbetalers leefden over ernstige beschuldigingen van fraude met fondsen. Nu hebben wij de beschikking over de geschikte instrumenten om de manier waarop deze gelden worden besteed, te controleren.

De Clercq (ELDR).
Voorzitter, geweld biedt in dit conflict geen oplossing. Niet langs militaire, maar langs politiek-diplomatieke weg moet een oplossing worden gezocht. Een van de belangrijkste problemen is echter dat aan beide zijden, en ik zeg aan beide zijden, de leiders in een zwakke positie staan. Toch blijkt er nog goede wil te bestaan. Dat blijkt onder meer uit het voorstel om een deel van elkaars gevangenen vrij te laten.
Vanuit de Europese Unie moeten we een voortrekkersrol spelen, veel meer dan tot nu toe het geval was. We zijn immers de grootste handelspartner van de regio. Ik roep er dan ook toe op om hier, vanuit dit Parlement, mee te werken aan de vrede. Ook al lijkt het erop dat het Parlement meer en meer in twee kampen is verdeeld. Als Europees Parlement is het niet onze taak de gemoederen op te hitsen via allerlei eenzijdige acties. Integendeel, wij moeten onze gezamenlijke goodwill en energie veeleer gebruiken om te helpen verzoening en duurzame vrede te realiseren. Dát is de taak van het Europees Parlement.

Gutiérrez-Cortines (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat we al veel verklaringen hebben gehoord ter veroordeling van de laatste uitspraken van de regering van Israël en de recente gebeurtenissen. Het is niet zo moeilijk anderen - Israëliërs of Palestijnen - te zeggen wat zij moeten doen, maar wellicht is het goed stil te staan bij wat wij als Europese Unie op dit moment ondernemen. Daar kunnen we immers iets aan doen, want dat hebben we zelf in de hand. In die zin ben ik niet blij met de interventie van de Raad, want die heeft zich mee laten voeren door de huidige mediaoorlog.
Europa mag niet afhankelijk zijn van de mediaoorlog, verklaringen en dreigementen. Wij moeten uitgaan van wat Europa doet. De laatste maanden is het Europese beleid behoorlijk ambigu geweest, want Europa heeft zich wel sterk gemaakt om Abu Mazen in het zadel te helpen, maar wat heeft het gedaan om hem daar te houden? Die vraag zou ik willen voorleggen aan de Raad, maar vooral ook aan de Commissie. Wat hebben wij gedaan om ervoor te zorgen dat de Palestijnen doen wat zij zouden moeten doen, namelijk Abu Mazen steunen in zijn streven naar één enkele politiemacht, of van Arafat eisen dat hij een deel van zijn bevoegdheden afstaat aan een minister die hijzelf had gesteund? Wat hebben wij gedaan om een land zo in te richten dat het verder kan als onafhankelijke, democratische staat? Wat hebben wij gedaan om onze fraaie NGO-programma's, vredesverklaringen, mensenrechtengroeperingen, en duiven op scholen in te ruilen voor een gezondheidsstelsel en gezondheidsdiensten die niet worden beheerd door de kerk of door een terroristische organisatie als Hamas, die artsen en onderwijzers betaalt? Er zijn meer dan 1.200.000 kinderen die geen fatsoenlijk onderwijs genieten.
De vraag die wij ons moeten stellen is: wat heeft Europa gedaan om het veiligheidssysteem en justitieel apparaat te versterken?
Wij veroordelen de muur, want die druist in tegen ieder democratisch stelsel en is een fysieke en morele vorm van agressie. Daarnaast moeten wij echter ook het land opbouwen en de slachtoffers van het terrorisme bijstaan. Europa moet een lijn creëren voor de ondersteuning van die slachtoffers, stelling nemen en de algehele ambiguïteit tegengaan.
Laten wij in Europa een duidelijk, doeltreffend beleid voeren, geen beleid dat blijft steken in verklaringen.
De Voorzitter. -
Het debat is gesloten.
SCHRIFTELIJKE VERKLARING (ARTIKEL 120)

Figueiredo (GUE/NGL)
De escalatie van geweld waaraan de Palestijnse bevolking door toedoen van de Israëlische regering wordt blootgesteld, baart mij ernstige zorgen. De talloze recente dreigementen van de Israëlische regering om Yasser Arafat uit te zetten, en met name de suggestie van de vice-premier van Israël om hem te vermoorden, zijn volkomen onaanvaardbaar en moeten dan ook met klem veroordeeld worden. De Algemene Vergadering van de Verenigde Naties heeft dan ook scherpe kritiek geuit op de Israëlische regering. Het is betreurenswaardig dat de Verenigde Staten in de VN-Veiligheidsraad hun veto uitgesproken hebben tegen een resolutie in die zin, en dat Duitsland en het Verenigd Koninkrijk zich van stemming hebben onthouden.
Het volstaat niet dat de Europese Unie, zoals in de verklaring van het voorzitterschap van de Unie wordt gezegd, "haar oprechte bezorgdheid uitspreekt" en "de Israëlische regering verzoekt minder geweld te gebruiken en niet langer aan te dringen op de uitzetting van president Arafat". Het gaat ook zomaar niet op om de regering van Israël naar het voorbeeld van de Verenigde Staten op één lijn te stellen met de Palestijnse bevolking.
Het is van wezenlijk belang dat wij de Israëlische autoriteiten ertoe dwingen een einde te maken aan de militaire bezetting, de moordaanslagen, de annexatie van Palestijnse gebieden, de bouw van de muur en de bewegingsbeperkingen die aan de Palestijnen worden opgelegd. Anders gezegd, zij moeten het staatsterrorisme tegen het Palestijnse volk waaraan zij zich duidelijk schuldig maken onmiddellijk een halt toeroepen.
Wij moeten ons dringend solidair verklaren met de Palestijnse bevolking. Vrede is immers niets anders dan de verwezenlijking van het onvervreemdbare en erkende recht van het Palestijnse volk op een eigen, onafhankelijke en soevereine staat.

De Voorzitter.
Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie over het resultaat van de bijeenkomst van de Wereldhandelsorganisatie in Cancún (10 tot en met 14 september 2003).

Urso
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, nu ik mij in de meest representatieve instelling van de Unie bevind, lijkt het mij juist uit te gaan van het document dat uzelf op 3 juli jongstleden met het oog op de ministeriële bijeenkomst van Cancún hebt aangenomen. Daarin wijst u er terecht op dat het welslagen van de ontwikkelingsronde van Doha een belangrijke factor is voor niet alleen de ondersteuning van de economische groei in de wereld maar ook de versterking van het multilateralisme en het wereldbestuur.
De Europese Raad heeft zich achter deze wensen geschaard en in de conclusies van de RAZEB van 21 juli 2003 bevestigd dat de Europese Unie blijft ijveren voor een succesvolle afsluiting van de ontwikkelingsagenda van Doha voor eind 2004. De ontwikkelingsagenda van Doha is immers een unieke poging om een ambitieus, allesomvattend en evenwichtig pakket van overeenkomsten te verwezenlijken.
Met dit uitgangspunt is de Europese Unie naar Cancún gegaan. Zoals u echter weet werd op de conferentie - waar het klimaat niet alleen in meteorologisch opzicht heet was - niet aan onze wensen en verwachtingen voldaan. Toch dachten wij allen dat wij in deze maanden ons uiterste best hadden gedaan en alles in het werk hadden gesteld om de onderhandelingen van de grond te krijgen en de in Doha vastgestelde termijnen te eerbiedigen. Daarom moeten wij onszelf in deze afkoelingsfase een aantal vragen stellen over de conferentie en de voorbereiding daarvan. Waar hebben wij fouten gemaakt? Dat is een belangrijke vraag, want Europa gelooft misschien meer dan wie ook - en dat is een verdienste en geen ondeugd - in het multilateralisme. Multilateralisme is namelijk het beginsel op grond waarvan wij als een unie van soevereine staten zijn ontstaan. Het werk van het Europees Parlement, uw werk, geeft op niet te overtreffen manier uitdrukking aan dit beginsel.
Voordat wij deze vragen behandelen moet ik de meest representatieve instelling van de Europese Unie duidelijk maken dat onze commissarissen, de heren Lamy en Fischler - die na mij het word zullen voeren - zich altijd op intelligente en soepele wijze hebben gehouden aan het hun door de Europese Raad verstrekte mandaat, dat ook in ruime mate strookt met de inhoud van uw resolutie. Als fungerend voorzitter kan ik het Europees Parlement trouwens verzekeren dat de leden van de Unie altijd, op elk moment van de conferentie en tijdens elke vergadering en elk optreden, ook op bilateraal vlak, blijk hebben gegeven van de groots mogelijke samenhang en eendracht. Europa is een echt team! Om de terminologie van Cancún te gebruiken: Europa was een echte G-25, dankzij de krachtige bijdrage van de toetredingslanden.
Laten wij dan nu een poging doen - want gemakkelijk is het niet - een antwoord te geven op de drie volgens ons prioritaire vragen, en laten wij gezamenlijk de drie scenario´s op korte en middellange termijn bekijken. Eerste vraag: waarom is de vijfde ministeriële bijeenkomst mislukt? Tweede vraag: wie is daar verantwoordelijk voor? Derde vraag: heeft Europa al het mogelijke gedaan?
Waarom is de vijfde ministeriële bijeenkomst mislukt? Wij moeten allereerst erkennen dat door de dubbelzinnigheden van de onderhandelingsagenda en de in Doha niet doorgehakte knopen het keurslijf nog enger was geworden. Dit gold vooral voor de twee hoofdvraagstukken: de landbouw en de Singapore-kwesties. In beide gevallen zijn wij geconfronteerd met reeds uit Doha daterende dubbelzinnigheden. De landbouwtekst die nog op de valreep tijdens de vierde ministeriële bijeenkomst het daglicht aanschouwde, zat vol dubbelzinnigheden. Anderzijds was er de vreemde zaak van het uitstel van de besluiten over de Singapore-kwesties. In Doha waren die aanleiding tot een verhit debat en er dreigde zelfs een impasse te ontstaan. Tijdens de vierde bijeenkomst werden die dubbelzinnigheden toen opgelost dankzij het besluit van het voorzitterschap van Qatar om de onderhandelingen over die thema`s met zesendertig uur te verlengen
Zoals bekend maakte de toen gekozen formule een min of meer effectieve opname in de betrokken undertaking mogelijk, maar er werd niets gezegd over mogelijke onderhandelingen. Dat betekent, eenvoudig gezegd, dat het succes van Doha waarschijnlijk is toe te schrijven aan de omstandigheden die toen in de wereld heersten. Doha vond kort na de dramatische gebeurtenissen van de 11de september plaats en was dus een buitengewone gelegenheid. Daarom kon de vierde ministeriële bijeenkomst een succes worden.
Misschien was de in Seattle begonnen crisis van de WTO slechts tijdelijk bedaard en laaide zij in Cancún weer op, naar aanleiding van dezelfde thema´s als in Doha. Het gaat daarbij om twee, in zekere zin bijzondere hoofdstukken: enerzijds de landouw, waarvoor Europa en de andere landen van het noordelijke werelddeel een culturele uitzondering hebben gevraagd - die weliswaar volledig gerechtvaardigd is maar ook nu nog haaks staat op de verwachtingen van de belangrijkste ontwikkelingslanden, die ons beschuldigen van protectionisme en marktverstoring - en anderzijds de Singapore-kwesties, dat wil zeggen de andere vraagstukken in verband met het beheer van de mondialisering, die een prioriteit zijn voor Europa en de grote investeringslanden maar volgens de ontwikkelingslanden een inbreuk zijn op hun prerogatieven. Daarom hebben zij - of tenminste enkelen onder hen - daar voorlopig tenminste een soort culturele uitzondering van gemaakt
Ten tweede: wie is verantwoordelijk? Allereerst komt een zekere verantwoordelijkheid toe aan de onderhandelingspartijen. Zij hebben om te beginnen het andere front niet erkend en meestal alleen geprobeerd dit te verdelen. De afspraak tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten van augustus jongstleden over het landouwdossier en de NAMA lokte een krachtige reactie uit van een groep van twintig, door India, Brazilië, China en Zuid-Afrika geleide landen, waaronder zich ook ontwikkelingslanden uit de Cairns-groep bevinden. Deze groep is tijdens heel de conferentie eendrachtig gebleven. Deze openingszet - een zet 'tegen? en niet zozeer 'voor?, aangezien het een sterk heterogene groep was - heeft evenwel polarisatie tot gevolg gehad en verbetenheid gebracht in de onderhandelingen. Dat was voor enkele Afrikaanse landen een reden - en misschien konden zij niet anders - om terug te keren tot het aanvankelijk, offensief uitgangsstandpunt en zich te scharen achter thematische initiatieven, zoals bijvoorbeeld het katoeninitiatief, waardoor ook de standpunten ten aanzien van de traditionele hoofdstukken op scherp kwamen te staan.
Het is echter duidelijk dat de WTO met een structureel probleem is behept. Ten eerste is er geen structurele band tussen de onderhandelaars. Daarom doet zich ook de abnormale situatie voor van een voorzitterschap dat eerst, in Doha, de onderhandelingen verlengt met meer dan zesendertig uur - degenen die in Doha waren, weten dat nog - en daarna, in Cancún, de onderhandelingen inkort. Ten tweede zijn de minibijeenkomsten van de ministers weliswaar een waardevolle bijdrage aan de voorbereiding van de onderhandelingen, maar zij kunnen geen spijkers met koppen slaan. Daardoor is ook de meest opvallende anomalie van de WTO ontstaan, die 148 leden telt maar geen soepele besluitvormingsstructuren heeft. Commissaris Lamy had het onmiddellijk na de conferentie over een Middeleeuwse organisatie. Als men de Europese geschiedenis kent, weet men dat voor een renaissance en een bloeitijd van beschaving gemeenschappelijke, door creativiteit en politieke visie gekenmerkte inspanningen nodig zijn. Daarom moet men zich hier afvragen of Europa al het mogelijke heeft gedaan.
Wij Europeanen dachten tenminste goed beslagen ten ijs te zijn, met ten eerste de hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid. De Verenigde Staten daarentegen hadden precies het omgekeerde gedaan en de Farm Bill uitgevaardigd. Misschien zijn wij er echter niet in geslaagd onze hervorming aan de man te brengen. Mijns inziens hebben wij goed onderhandeld, ook over de vraagstukken met betrekking tot de zwakste landen, over de ontwikkelingsagenda, met everything but arms, technische bijstand en capacity building en met het historische besluit over de generieke geneesmiddelen, waarvoor wij veel eerder dan de Verenigde Staten bereidwilligheid aan de dag hadden gelegd. Misschien zijn wij er echter bij talrijke vraagstukken niet in geslaagd onze mening goed over te brengen.
Wij hebben verder met het akkoord van augustus geprobeerd te vermijden dat de kloof tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten nog groter werd. Wij dachten dat dat een oplossing was, maar misschien was het een fout. Was het mogelijk om de situatie na anderhalf jaar handelsoorlog - waardoor de Atlantische Oceaan alsmaar breder werd en de belangrijkste onderhandelingspartners van Doha steeds verder uit elkaar dreven - met twee kaderovereenkomsten, hoe belangrijk ook, in het reine te brengen? Ik denk daarbij vooral aan het katoeninitiatief dat - zoals een Europees afgevaardigde mij in Cancún tijdens de ontmoeting van de Raad met de interparlementaire delegatie zei - gedurende de bijeenkomst een ethische en politieke dimensie, een symbolische waarde kreeg, net zoals in Doha de generieke geneesmiddelen. Als wij eerder hadden gehandeld en de Verenigde Staten eerder hadden benaderd, en als wij eerder blijk hadden gegeven van onze bereidheid om een oplossing te vinden, hadden wij misschien een beter resultaat gehad. Daarom moeten wij daar een nieuwe start maken. Wij moeten de draad opnieuw oppakken, met inachtneming van de WTO-regels, alhoewel onze instemming geen precedent mag worden voor andere onderhandelingshoofdstukken.
Deze drie vragen werpen drie problemen op. Kunnen wij ten eerste de ontwikkelingsagenda hervatten? Het lijdt geen twijfel dat nog niet alles verloren is, maar de weg gaat niet over rozen en zal daarom langer duren. Als men in de komende weken in Genève niet dat goed maakt wat in Cancún is verloren, zal het allemaal veel langer duren dan 1 januari 2005. Op 15 december hebben wij in Genève een soort mid term, waarschijnlijk op het niveau van hoge ambtenaren, en dan weten wij meer. Eind volgend jaar zullen misschien ook de hoofdonderhandelaars andere personen zijn, aangezien er in de Verenigde Staten presidentiële verkiezingen zullen zijn en er een nieuwe Europese Commissie zal komen. Dat betekent andere onderhandelaars, andere kwesties en andere tijden. Tot dan zullen wij een dialoog moeten voeren - en het nut moeten erkennen van een dialoog - met de nieuwe leiders die zich in Cancún hebben geprofileerd. Wij moeten deze nieuwe leiders erkennen en een sterke onderhandelingsrelatie tot stand zien te brengen. Ook zal het noodzakelijk zijn ons gemeenschappelijk landbouwbeleid beter aan de man te brengen en de andere industrielanden er toe aan te zetten initiatieven te ontplooien naar voorbeeld van everything but arms. Men zal moeten controleren of het akkoord over de geneesmiddelen ook daadwerkelijk ten uitvoer wordt gelegd, of dit goed functioneert en beantwoordt aan de vereisten van de zwakste landen. Wij zullen de technische bijstand en de capacity building moeten uitbreiden, opdat derde onderhandelingspartners niet het vertrouwen verliezen in de transparantie en de doelstellingen van de Europese Unie. Dat zou namelijk het gevolg kunnen zijn als wij een heterogene en onsamenhangende boodschap geven. Wij willen niet opleggen maar overtuigen; wij geloven niet in uitvluchten maar in duidelijke akkoorden.
Het tweede probleem betreft de hervorming van de WTO. Kan men de structuur en de agendapunten tegelijkertijd hervormen? Zo ja, hoe en waar? Houdt dat soms ook verband met de crisis van de andere internationale organisaties - om te beginnen Bretton Woods - die hun taken niet vervullen, en met de crisis bij de andere punten - ik denk aan arbeid, milieu en landbouw - die de agenda van de WTO overbelasten? Waarschijnlijk lijkt de huidige crisis van de WTO op die van iemand die - gelijk de kikker van Aesopus - te dik dreigt te worden zowel door het aantal leden - 148 - als door de steeds groter wordende agenda. Daarbij mogen wij evenmin uit het oog verliezen dat de andere internationale organisaties ternauwernood vooruitgang boeken bij vraagstukken waarvoor zij juist bevoegd zijn. Daarom vraag ik mij af of het misschien niet wenselijk zou zijn om het in 2001 door de Commissie genomen initiatief te hervatten en een speciale groep op te richten voor de hervorming en de transparantie van de Wereldhandelsorganisatie. Men zou die groep dan een diepgaand onderzoek kunnen laten verrichten naar de mogelijke institutionele oplossingen voor de organisatie.
Dan tot slot het derde probleem: moeten wij ons handelsbeleid heroverwegen? Het is geen toeval dat de persoonlijke vertegenwoordiger van president Bush, Robert Zoellick, enkele minuten na de mislukking van Cancún aankondigde dat de Verenigde Staten meer vaart zullen zetten achter de oprichting van de ALCA - de vrijhandelszone tussen de twee Amerika´s - en de sluiting van bilaterale overeenkomsten. De grote archipels grenzen aan elkaar dankzij krachtige bilaterale overeenkomsten. Europa mag zijn roeping tot multilateralisme niet ontkennen maar moet wel het initiatief nemen. Om te beginnen moet de overeenkomst tussen de EU en de MERCOSUR worden gesloten. Daarover zijn intensieve onderhandelingen gevoerd - waarvoor onze dank aan de commissarissen - en deze verdienen nu een succesvolle afsluiting. Ook zal Europa de overeenkomst van Barcelona over EUROMED volledig ten uitvoer moeten leggen. Dat zijn bilaterale overeenkomsten die niet indruisen tegen multilaterale overeenkomsten maar deze veeleer versterken en voorbereiden. Multilaterale overeenkomsten moeten hoe dan ook onze prioriteit blijven. Brazilië heeft - zij het dan voorlopig alleen bij het landbouwdossier - op handige wijze de leiding van het zuidelijk werelddeel op zich genomen en samen met andere landen de G-21 opgericht. Brazilië is een gezaghebbende, democratische leider met een Europese cultuur. Wij hebben vertrouwen in dit land en willen de historische, economische en commerciële banden met heel Latijns-Amerika versterken. Laten wij proberen ook dit doel op de agenda van volgend jaar te plaatsen.
Na deze uiteenzetting over de problemen in de onderhandelingen zou ik u, als u dat goed vindt, deelachtig willen maken aan iets dat ons Europeanen onderscheidt. Een journalist van een prestigieuze Italiaanse krant heeft mij na het bericht over de mislukking van Cancún tijdens de persconferentie een spontane en misschien wat directe vraag gesteld. Hij zei: 'Misschien hebt u zich vergist door de kwestie van de geneesmiddelen voor Cancún op te lossen. Als het op de tafel van de onderhandelingen was blijven liggen, had u nu meer macht en een sterkere onderhandelingspositie gehad?. Ik heb hem onmiddellijk geantwoord, en ik dacht daarbij uiting te hebben gegeven aan de waarden van ons Europa: 'Wij zijn de Europese Unie, het meest geavanceerde front wat de erkenning van de burgerrechten en de menselijke waardigheid betreft. Wij geloven in het primaat van het leven als hoogste waarde, die boven elke andere onderhandelingsvereiste komt?. Als Cancún nut heeft gehad, dan is dat waarschijnlijk vooral omdat velen gedwongen waren om met het oog op de op til zijnde ministerbijeenkomst, de hinderpalen voor een akkoord uit de weg te ruimen. Daar kunnen wij tenminste trots op zijn.
Lamy
Mijnheer de Voorzitter, doorgaans wordt gezegd dat handelsonderhandelingen een 'win-win?-spel zijn: als er succes wordt geboekt, krijgen de deelnemers meer terug dan ze moeten inleveren. Welnu, het omgekeerde is waar als onderhandelingen op niets uitlopen. De leden van de Wereldhandelsorganisatie in Cancún zouden stuk voor stuk als winnaars uit de bus zijn gekomen als de gesprekken met succes waren afgesloten. Het fiasco van deze ministersconferentie betekent echter dat we allemaal aan het kortste eind hebben getrokken. Dat is het oordeel van de Europese Commissie die namens de Unie heeft onderhandeld. Als onderhandelaars moeten wij aan dit Parlement en de Raad verantwoording afleggen. Mijn collega, de heer Fischler, en ik willen u vanmiddag dan ook uitleggen welke visie de Commissie heeft op de standpunten die we in de gesprekken hebben ingenomen en welke conclusies we in dit stadium uit de gebeurtenissen trekken.
Waar draaide het in Cancún om? We hadden het voor ons vertrek al gezegd: wij wilden het eind 2001 in Doha vastgestelde onderhandelingsprogramma voor de helft afwerken. Wij zijn daarin eenvoudigweg niet geslaagd, omdat wij de kloof tussen de verschillende standpunten niet voldoende hebben weten te dichten. Dat staat buiten kijf.
Het programma moest voor de helft worden afgewerkt maar we hebben nog geen derde bereikt. Waarom? Niet vanwege een gebrek aan voorbereiding, zoals in Seattle. De onderhandelingsdynamiek is noch vóór Cancún, noch na Cancún op gang gekomen en het is juist deze dynamiek die ervoor zorgt dat met het in zicht komen van een positief resultaat de deelnemers nader tot elkaar komen. Een toenemend aantal delegaties raakt er dan van overtuigd dat het beter is de conferentie niet te laten stuklopen. Wij weten allen dat rondom de WTO-tafel de deelnemers alles uiterst nauwkeurig tegen elkaar afwegen, zo nauwkeurig zelfs dat de weegschaal bij het minste of geringste doorslaat. Door dit wikken en wegen, dames en heren, is Cancún een dode letter gebleken.
Wie is daaraan debet? Het gezegde dat succes vele vaders heeft en mislukking een wees is, wil ik niet laten gelden. Mijn antwoord op deze moeilijke vraag is dat de schuld bij ons allen ligt, of liever gezegd bij de inschattingsfouten die alle aanwezige onderhandelaars bij het uitoefenen van hun mandaat hebben gemaakt.
Ter illustratie van deze abstracte stelling zal ik in een notendop de standpunten uiteenzetten van de vier meest zichtbare betrokkenen in Cancún, te weten de Europese Unie, de Verenigde Staten, de G-21 en de groep bestaande uit Afrika en de minst ontwikkelde landen. De Europese Unie was erop gebrand het programma van Doha, en dus ook van Cancún, te laten slagen. Zoals iedereen weet is dat in tactisch opzicht geen gemakkelijke positie, zeer zeker niet als er concessies moeten worden gedaan of regels moeten worden ingevoerd waarvoor wij als Europeanen een lans willen breken. We hebben dan ook een hoge prijs betaald. We hebben in Doha veel water bij onze wijn gedaan. Met tegenzin zijn wij ermee akkoord gegaan dat niet zou worden onderhandeld over een koppeling tussen de fundamentele sociale clausules en de handelsregels en wij hebben onze milieueisen afgezwakt. We hebben ook tussen Doha en Cancún veel water bij de wijn gedaan door ons flexibeler op te stellen ten aanzien van de investeringen en de mededinging, bij het wegnemen van de handelsbarrières en het vergemakkelijken van de overheidsaanbestedingen. We hebben sinds de hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid water bij de wijn gedaan door in te stemmen met aanvullende multilaterale regelingen voor onze landbouwsubsidies ten gunste van de ontwikkelingslanden. Ook zijn wij akkoord gegaan met een verdere openstelling van onze landbouwmarkt en hebben wij de Verenigde Staten op dezelfde lijn gekregen. Ik zal het niet hebben over de toegang tot medicijnen, waarbij we onze farmaceutische industrie moesten overtuigen van de noodzaak in te stemmen met afwijkingen met betrekking tot de octrooirechten. Gelukkig blijven deze afwijkingen overeind, aangezien hierover afzonderlijk werd onderhandeld.
Er zijn echter grenzen aan concessies. Met instemming van de Raad, de lidstaten en de aanwezige parlementsleden hebben we deze grenzen in Cancún op twee programmapunten verschoven, te weten investeringen en mededinging. Aangezien de andere betrokkenen zich niet bereid toonden noemenswaardige stappen naar voren te doen, heeft de conferentievoorzitter geconcludeerd dat de bijeenkomst op niets was uitgelopen. De onderhandelingen over de lange lijst met onderwerpen die op tafel lag, waren toen echter nog niet eens echt van de grond gekomen.
Laten we nu kijken naar de Verenigde Staten, die hun weegschaal ook nauwlettend in de gaten houden. Ik heb het gevoel dat het precaire evenwicht is gaan wankelen toen een grotere toegang tot de landbouw- en industriemarkt steeds verder in het verschiet kwam te liggen. Aanvankelijk koesterden de VS hierover vérgaande ambities. Wat de balans uiteindelijk echter naar de verkeerde kant deed doorslaan, was het perspectief van afzonderlijke onderhandelingen over een politiek gevoelig onderdeel, namelijk katoen. Ik denk dat de VS de eisen van de vier Afrikaanse landen die zich duidelijk benadeeld voelen door het Amerikaanse subsidiesysteem best hadden willen inwilligen, als hun beloften tot vermindering van deze steun in de landbouwonderhandelingen waren gecompenseerd. Helaas hadden de onderhandelingen al schipbreuk geleden voordat we bij dit punt van de agenda waren aanbeland.
De zogeheten G-21, waarvan onder andere Brazilië, India, China, Zuid-Afrika, Mexico en twaalf Latijns-Amerikaanse landen deel uitmaken, is mijns inziens uit twee ouders geboren, uit een politieke vader en een agrarische moeder. De politieke vader moet ervoor zorgen dat de ontwikkelingslanden bij de WTO hun stem kunnen laten horen tegenover het vermeend Amerikaans-Europees duopolie, een merkwaardig duopolie overigens, gezien de uiteenlopende standpunten die de Verenigde Staten en Europa lange tijd over tal van zaken hebben ingenomen, zoals de toegang tot medicijnen, de Singapore-kwesties, de geografische benamingen, de gevolgen die de WTO moet trekken uit het verdrag inzake biodiversiteit, de hervorming van de geschillenregeling en de toegang tot de landbouwmarkt, om er slechts enkele te noemen.
De politieke vader van de G-21 was dus waarschijnlijk niet enkel de Wereldhandelsorganisatie. Met deze coalitie hebben de grote opkomende landen laten zien dat ze in internationale debatten een grotere stem in het kapittel wensen te krijgen: bij de VN hadden zij hiertoe tijdens de kwestie-Irak geen gelegenheid, in Cancún konden ze hun stem wel verheffen.
De agrarische moeder van de G-21 was echter nadrukkelijk aanwezig: binnen de WTO geven de Verenigde Staten en Europa de hoogste landbouwsteun. Omdat de gesprekken strandden konden wij het niet meer hebben over de grens die daaraan niettemin is verbonden, namelijk het verschil tussen de handelsverstorende en de niet-handelsverstorende landbouwsubsidies. Dat is namelijk een essentiële scheidslijn voor het toekomstig gemeenschappelijk landbouwbeleid.
Om de entourage van de G-21 geheel te verduidelijken zou ik wellicht ook een industriële oom moeten noemen, van enorm tarifair postuur, die onze exporteurs ten zeerste imponeert en kennelijk weinig haast maakt om te wijken. Ik denk dat wat de G-21 betreft de combinatie van het politieke succes - de affirmatie van zijn bestaansrecht - en de defensieve bezorgdheid - die in het kader van de WTO niet minder gerechtvaardigd is aangezien het om handelsbelangen gaat - zwaarder op de landbouw heeft gewogen dan het uitzicht op een toch aantrekkelijk succes.
Tot slot van dit korte overzicht moet ik nog de minst ontwikkelde landen uit Afrika noemen. Als we hadden getornd aan onze nog resterende multilaterale beschermingsmaatregelen, zou dit nadelig hebben uitgepakt voor hun handelspreferenties op onze markten. Deze overweging heeft naar ons oordeel zwaarder gewogen dan de voordelen die zij op andere gebieden zouden hebben verkregen. Dit verklaart waarom zij het compromis van de conferentievoorzitter van de hand hebben gewezen. Hij had voorgesteld alleen de Singapore-kwesties betreffende transparantie in handelstransacties en overheidsaanbestedingen te behouden. Laten we niet vergeten dat Korea bezwaar aantekende tegen de afwijzing van het voorstel. Korea wilde blijven onderhandelen over investeringen en mededinging, waarschijnlijk als tegenwicht voor de landbouwconcessies die voor Korea en Japan nog harder aankwamen dan voor andere landen.
Met deze beknopte toelichting op de belangrijkste standpunten heb ik hopelijk duidelijk gemaakt dat het overdreven en zelfs onjuist is te stellen dat het echec van Cancún het gevolg is van een plotselinge scheur in de Noord-Zuid-verhoudingen binnen de WTO. In Cancún, dames en heren, was er geen sprake van een confrontatie tussen hét Noorden en hét Zuiden. Noordelijke en zuidelijke landen zijn eerder langs elkaar heen gelopen en hebben elkaar niet echt ontmoet.
Dadelijk zal ik ingaan op de gevolgen van deze mislukking voor ons allen, maar ik zou eerst willen herhalen dat de Europese Unie in Cancún te goeder trouw heeft onderhandeld en nieuwe concessies heeft gedaan, naast de concessies die we reeds op tafel hadden gelegd. Deze goede trouw kan men ons kwalijk nemen, maar dat is een kwestie van imago van de Europese Unie en ten aanzien daarvan wil de heer Fischler noch ik water in de wijn doen. Ook heb ik het verwijt gehoord en gelezen dat we te langzaam in beweging zijn gekomen. Te langzaam ten opzichte van wie of wat? Ten opzichte van de absolute halsstarrigheid van alle andere grote deelnemers, waarvan niemand ook maar een duimbreed wilde wijken? Ik zou deze kritiek ter harte nemen als er op een gegeven moment vaart was gekomen in de discussies. We hebben genoeg getuigen die kunnen onderschrijven dat dat niet het geval was.
Er heeft een enorme aardverschuiving plaatsgevonden, daar moeten we voor uitkomen. Net als bij iedere politieke aardverschuiving - en Cancún is een politieke aardverschuiving - moeten we teruggaan naar de essentie en het internationale handelsbeleid van de Unie tegen het licht houden. Moeten we de pijler waarop we dit beleid een aantal decennia geleden hebben gebouwd, intact laten of niet?
De eerste vraag die we ons moeten stellen is: blijft het dynamische evenwicht tussen marktopening en regelgeving ons uitgangspunt? Alleen met regels kan er sprake zijn van een reële, met onze waarden strokende marktopening. Om deze vraag kunnen we niet heen, want het verlangen naar marktopening wordt rondom de WTO-tafel gevaarlijk selectief. De modernisering van de bestaande regels of de invoering van nieuwe regels op gebieden die ons ter harte gaan blijkt problematisch te zijn vanwege de sterk heterogene politieke keuzes. Deze zijn de keerzijde van de participatie van een steeds groter aantal landen aan de internationale handel.
De tweede vraag die zojuist door de voorzitter is gesteld, luidt: houden we vast aan een multilaterale benadering, aan het boegbeeld van het buitenlands beleid van de Unie? Delen onze partners deze voorkeur? Als dat niet het geval is, zijn we dan bij machte om hen van mening te doen veranderen? Blijven bilaterale en regionale handelsovereenkomsten een aanvulling op vorderingen bij multilaterale regelingen, of moeten zij daarvoor in de plaats komen als er geen schot in de zaken komt? In dat geval zal het mechanisme voor de geschillenregeling van de WTO tot taak hebben regels te interpreteren die niet anders dan onvolledig kunnen zijn, en uiteindelijk de plaats innemen van de internationale wetgever, namelijk de ministersconferentie met haar huidige 148 lidstaten.
Een derde vraag is: wat doen we in de toekomst met de preferentiestelsels die de Europese Unie op brede schaal voor de ontwikkelingslanden heeft ingevoerd, waarbij differentiatie voor een zo eerlijk mogelijke verdeling zorgt?
De vierde en laatste vraag luidt: zijn de Wereldhandelsorganisatie, haar beginselen en haar structuur nog wel van deze tijd? Daarbij moeten wij denken aan niet alleen het principe van gelijke rechten en plichten van de leden, dat wordt getemperd met een speciale en gedifferentieerde behandeling vanwege het gebrek aan symmetrie tussen de bescherming in het Noorden en het Zuiden, maar ook de organisatie zelf die door het alsmaar groeiend aantal leden steeds moeilijker tot een consensus kan komen. Dit zijn weliswaar technische kwesties maar zij hebben vérgaande politieke gevolgen. Vroeg of laat gaan zij immers het leven van miljarden mannen en vrouwen aan.
Dames en heren, dit zijn de vragen waarover wij ons gezamenlijk moeten buigen alvorens tot meer tactische of operationele voorwaarden te komen en nieuwe compromissen te bedenken, mocht dat nodig zijn. We kunnen niet om deze vragen heen als wij een rechtvaardige en eerlijke, en geen ongebreidelde globalisering voorstaan.
De Europese Commissie rekent op u en op de Raad. Laten wij samen de juiste antwoorden op deze vragen zien te vinden. Wij rekenen op u allen en natuurlijk met name op de afgevaardigden die in Cancún aanwezig waren, en ook vanavond hier zijn, en met wie wij nauw hebben samengewerkt.

Fischler
DE) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, geachte afgevaardigden, dames en heren, ik ben het volledig eens met het oordeel van de heer Lamy. Cancún was helaas een mislukking. Deze mislukking is nadelig voor ons allemaal en betekent natuurlijk ook een terugslag voor de hele ontwikkelingsagenda van Doha.
Het is echter onjuist om te stellen dat het debacle aan het landbouwbeleid van de geïndustrialiseerde landen te wijten is. De onderhandelaars zijn in de slotronde niet eens aan dit onderwerp toegekomen. In de maanden voor Cancún werd de verantwoordelijkheid voor een succesvolle onderhandelingsronde in Cancún voor een groot deel bij de EU gelegd. Eerst werd tegen ons gezegd dat wij ons gemeenschappelijk landbouwbeleid moesten hervormen om succesvolle onderhandelingen mogelijk te maken. Dat hebben we gedaan en we hebben daarmee internationaal zelfs zeer veel bijval geoogst. Vervolgens werd gezegd dat de besprekingen zouden mislukken als we onze geschillen met de Amerikanen niet zouden bijleggen. We hebben in augustus met de Verenigde Staten een compromis uitgewerkt dat een solide raamwerk bood voor succesvolle onderhandelingen.
Per saldo maakt de mislukking van de conferentie ons allemaal tot verliezers, maar uiteindelijk zijn de ontwikkelingslanden waarschijnlijk de nettoverliezers van de onderhandelingen over de landbouw. Dat geldt met name voor de G-21 die zich het felst heeft verzet tegen de aanpak van de heer Pérez del Castillo.
Met het in Cancún aangeboden pakket hadden de ontwikkelingslanden hun economieën beter in het internationale handelsstelsel kunnen integreren en hadden ze ook van de voordelen van dat stelsel kunnen profiteren. Waarom zeg ik dit? Omdat door het in Cancún aangeboden pakket de hervorming van de handel in landbouwproducten op zinvolle wijze zou zijn voortgezet. Het zou met name hebben geleid tot een drastische inkrimping van handelsverstorende subsidies, vooral in de industrielanden, en dat was toch een van de hoofddoelstellingen van de ontwikkelingslanden in de onderhandelingen over de landbouw. Het zou onder andere hebben betekend dat de Verenigde Staten hun landbouwbeleid hadden moeten hervormen. Wat werd er precies aangeboden? Op het gebied van de interne steun zouden de zogenaamde amber box en de de minimis-betalingen, die tot de meest handelsverstorende maatregelen behoren, drastisch zijn verminderd.
We zouden de deksel op de blue box hebben gedaan. Tegelijkertijd was er voorzien in een speciale voorkeursbehandeling voor ontwikkelingslanden. Voor deze landen zouden we inputsteun blijven toestaan. Op het gebied van de exportconcurrentie werden drastische maatregelen voorgesteld: een forse vermindering van exportsubsidies, van door de overheid gefinancierde exportkredieten en de afzet van overschotten onder de dekmantel van voedselhulp. Ten aanzien van een aantal producten die voor de ontwikkelingslanden van bijzonder belang zijn, werd voor het eerst de volledige afschaffing van alle vormen van exportsteun in het vooruitzicht gesteld.
Dit is echter nog lang niet alles. Een succes in Cancún zou wezenlijk hebben bijgedragen aan een verdere liberalisering van de handel. Afgezien van de voorstellen voor markttoegang die in ieders belang waren, had de Europese Unie specifiek voor de ontwikkelingslanden enkele verstrekkende voorstellen gedaan in de geest van de ontwikkelingsagenda van Doha. Al bij haar aankomst in Cancún had de Europese Unie blijk gegeven van haar steun voor de ontwikkelingslanden en de ontwikkelingsagenda. Kort samengevat hebben onze concessies aan de ontwikkelingslanden ertoe bijgedragen dat de Europese Unie tegenwoordig verreweg de belangrijkste importeur van landbouwproducten uit ontwikkelingslanden is.
Vorig jaar hebben we uit de ontwikkelingslanden landbouwproducten ter waarde van 35 miljard euro ingevoerd, wat meer is dan de invoer van de belangrijkste industrielanden samen. We hebben de 'alles behalve wapens?-regeling aangenomen, waardoor de Europese markt unilateraal wordt opengesteld voor de 49 armste landen van de wereld zonder daarvoor politieke of economische tegenprestaties te vragen. We hebben voorgesteld dat andere industrielanden en de rijkere ontwikkelingslanden deze concessie ook doen. We hebben voorgesteld dat de industrielanden zouden moeten garanderen dat minstens 50% van de totale import van landbouwproducten uit ontwikkelingslanden wordt vrijgesteld van invoerrechten. Er waren nog meer aanbiedingen. We zouden bijvoorbeeld de escalatie van invoerrechten besproken hebben. De ontwikkelingslanden zouden een speciale vrijwaringsclausule en aparte regelingen voor hun specifieke producten hebben gekregen.
Over andere onderwerpen - zoals de niet met de handel verbonden punten - werd in de tekst van het voorzitterschap nog geen beslissing genomen. Voorgesteld werd om de vredesclausule te verlengen. Wat de toekomst aangaat ben ik van mening dat we de ambitieuze weg die we zijn ingeslagen, moeten blijven volgen, maar ook dat we iedere stap op die weg zorgvuldig moeten beoordelen, analyseren en plannen. We moeten ons de komende maanden blijven inzetten voor een constructieve dialoog. We moeten ook in de komende maanden een centrale rol spelen, maar uiteindelijk zal het succes afhangen van alle WTO-leden en ook van de bereidheid om een middenweg te vinden. Daarvoor is eenieders politieke wil nodig en moet eenieder concessies doen, niet alleen de industrielanden, maar ook de ontwikkelingslanden.
Van Velzen (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, commissarissen, collega's, de PPE-DE-fractie is buitengewoon teleurgesteld over de uitkomst van Cancún. We hebben daar gezeten en de onderhandelingen gezien tussen een aantal hoofdrolspelers, de Verenigde Staten, de Europese Unie, de G-21, de ACS-landen, enz. We hebben de discussies over de landbouw gevolgd. Wij hebben concessies gedaan en we hebben er uiteindelijk niets voor teruggekregen. Ik vind dat een vrij slecht signaal. We zien een aarzelend mondiaal economisch herstel. We zitten met steeds meer vragen rond het functioneren van multilaterale organisaties en uiteindelijk worden de minst ontwikkelde landen hier het slachtoffer van. We kunnen dus absoluut niet blij zijn met hetgeen er in Cancún is gebeurd. Dan dringen zich dus de vragen op waar de commissaris en de Raadsvoorzitter al op in zijn gegaan: waardoor is Cancún mislukt en hoe moeten we verder?
Laat ik eerst namens de PPE-DE-fractie de twee commissarissen en de Raadsvoorzitter bedanken en hen ook, hoe vreemd het ook moge klinken, gelukwensen met hun enorme inzet. Aan hen heeft het absoluut niet gelegen en mijn fractie verzet zich dan ook nadrukkelijk tegen stemmen, ook in dit Huis, als zouden de Europese Unie en met name onze commissarissen verantwoordelijk zijn voor het echec. Integendeel, zou ik zeggen, de schuld ligt absoluut niet bij hen. Ik wil ook de Raadspresident van harte bedanken voor zijn openheid en zijn samenwerking met het Europees Parlement.
Toch moeten we een aantal punten van evaluatie met elkaar doornemen. In de eerste plaats de vraag: waren het EU-standpunt en de EU-onderhandelingsresultaten voldoende helder voor de verschillende delegaties? Mijnheer de Voorzitter, wij zijn in de wandelgangen genoeg mensen tegengekomen, parlementariërs, ministers, enzovoort, waarvan wij het gevoel hadden dat zij onvoldoende op de hoogte waren van het standpunt van de Europese Unie op het gebied van de landbouw. Ook wist men vaak onvoldoende wat de precieze aanbiedingen van de Europese Unie waren. Wij vragen ons dan ook af of de ambassadeurs van de EU-landen en onze eigen ambassadeurs niet meer inspanningen hadden kunnen verrichten in de periode vóór de conferentie, en zelfs of de Raad en de aanwezige ministers op dat punt hun maximale energie hebben gebruikt. U herinnert zich zeker, Raadsvoorzitter, dat wij in een gesprek met u er nadrukkelijk om hebben gevraagd offensiever te zijn.
Dan de G-21. Het is eigenlijk terecht - velen hebben dat al opgemerkt en het is ook nu weer gebleken - dat met name Brazilië bij de algemene beschouwingen in de Verenigde Naties een positie in de Veiligheidsraad heeft geclaimd. Daarmee is natuurlijk ook helder geworden dat dit veeleer geopolitiek gemotiveerd was dan dat er iets meer achter zat. Als gevolg daarvan zijn echter wel de belangen van de minst ontwikkelde landen geweldig in de tang genomen. Ik vind dan ook dat de G-21 een heel grote eigen verantwoordelijkheid draagt. Mijn fractie heeft zich voorts enigszins verbaasd getoond over het gedrag van sommige NGO's - helaas ook nog door de EU gesubsidieerd - in verband met hun in onze ogen niet erg constructieve rol met betrekking tot de WTO. Misschien moeten we daar ook eens met elkaar over spreken.
Ten slotte, Voorzitter, in een evaluatie moet natuurlijk ook het functioneren van de WTO zelf worden meegenomen. Hoe verder? Er moeten meer spelregels komen. We zullen, denk ik, ook moeten nagaan of onze ambassadeurs in Genève wat meer moeten worden aangevuurd. We zullen de ministersconferentie die begin volgend jaar moet gaan plaatsvinden op een betere manier moeten voorbereiden. We zullen met de GATS sneller door moeten gaan, maar wij als Europees Parlement zullen ook het een en ander kunnen doen en de resolutie is in die zin ook een uitnodiging. Ik zou tegen de commissarissen willen zeggen: we gaan door met een multilaterale benadering, we kunnen niet anders. Bilaterale relaties hebben alleen maar tot resultaat dat de zwaksten eronder lijden. Voorts vind ik dat we heel goed moeten nadenken of en wanneer we weer concessies gaan doen, want als we er niets voor terugkrijgen, dan denk ik dat we onderhandelen in een virtuele situatie en dat komt de belangen van de Europese Unie niet ten goede.

Van den Berg (PSE).
Voorzitter, commissaris Lamy vraagt ons: gaan we na de mislukking van Cancún multilateraal of bilateraal? De PSE-fractie en de resolutie van het Europees Parlement antwoorden: primair multilateraal, want in een global village is het een keuze tussen corrigerende mondiale regels om de wereldhandel fair te maken, of regulering à la carte, waarbij het recht van de sterkste voorop staat. Het recht van de sterkste laat geen ruimte voor sociale en milieuvriendelijke landbouw. Het laat geen ruimte voor ontwikkeling van Afrika, dat slechts 2% van de wereldhandel heeft. Het levert geen bescherming tegen oneerlijke concurrentie via staatssteun in Zuid-Korea of tegen producten gemaakt met behulp van slavernij of kinderarbeid, die bijvoorbeeld vanuit China Europa binnenkomen.
Globalisering biedt kansen, maar maakt onze burgers terecht ook ongerust over hun banen in de toekomst. Daarom zijn mondiale regels ter bescherming nodig. Niet alles kan of moet via de WTO. Veel kan via andere multilaterale organisaties, zoals het UNDP en de IAO, maar ook via mensenrechtenbescherming of het recht van organisatie voor onafhankelijke vakbewegingen. Maar dan moet de WTO eerst hervormd worden. Ze moet slimmer, sneller en democratischer gaan functioneren. Op praktisch niveau moet er meer samengewerkt worden met het UNDP en de IAO.
Politiek zagen we in Cancún de geboorte van een nieuwe wereldorde als antwoord op Irak en de unilaterale machtspolitiek van George Bush. Politiek debat en samenwerking met de G-21 en de nieuwe alliantie is van groot geopolitiek belang voor Europa. Dat vergt nieuwe initiatieven van de Europese Commissie en de Raad. Niet afwachten, want de VS zijn op de unilaterale toer. Europa moet vanuit haar sociale waarden allianties zoeken met de ontwikkelingslanden. Samen kunnen we initiatieven nemen voor hervorming van de WTO en die op tafel leggen. Tegelijkertijd moeten we onze eigen landbouwhervormingen met kracht voortzetten en de VS onder grote druk blijven zetten om hetzelfde te doen. Kortom, ik pleit ervoor de komende tijd bewust politiek te investeren in ontwikkelingsallianties en te vermijden dat de VS en Europa twee benen in één broekspijp zijn. Want dan gaan we struikelen, zoals we dat in Cancún deden. Vertrouwenwekkende maatregelen zijn nodig om de nieuwe mondiale coalitie van fair traders tot stand te brengen.
Exportsubsidies in Europa voor producten die de ontwikkelingslanden ernstig raken, moeten worden afgeschaft. Dit geldt niet alleen voor katoen en suiker, maar ook voor graan en vlees. Maar dat moet rechtstreeks gekoppeld worden aan steun voor multifunctionele landbouw. Voorts is versterkte financiële steun voor kennisoverdracht en de opbouw van productiecapaciteit in ontwikkelingslanden nodig, evenals prioriteiten in politieke contacten en het debat met de nieuwe alliantie. We moeten het debat met de ontwikkelingslanden over sociale dumping, kinderarbeid en slavernij opnieuw aangaan. Deze staan hiervoor meer open nu ze steeds meer bedreigd worden door China. Kortom, nieuwe initiatieven om langs nieuwe wegen de ontwikkelingsronde weer back on track te krijgen.
Voorzitter, ten aanzien van de Singapore-issues vraag ik u na te gaan of er naast de intensieve technische voorbereiding van Cancún, die perfect was, niet een nieuw initiatief moet worden genomen om de thema's los te koppelen van de druk van de onderhandelingen, om zo een vrijer forum te creëren voor een politiek debat met de ontwikkelingslanden over de voor- en nadelen. Immers ook zij weten dat transparantie en regels voor hen nodig zijn, omdat ze anders zullen worden geconfronteerd met de armtwisting van de grote handelsblokken, zoals de VS en China.
Bij alle teleurstelling over de mislukking van Cancún en de oproep die ik hier doe om politiek te investeren in die nieuwe mondiale coalitie van fair traders, moet toch ook nadrukkelijk het akkoord over goedkope medicijnen voor AIDS-, tbc- en malariapatiënten in Afrika, Azië en Latijns-Amerika worden genoemd als groot resultaat van de Doha-ronde, evenals de inzet van Europa.
Commissaris Lamy, dank u voor uw open en directe samenwerking met ons. U hebt zich met uw eigen verantwoordelijkheden, waarover we weleens met u botsten, bijvoorbeeld over de Singapore-issues, een oprecht democraat getoond en dat geldt eveneens voor uw collega commissaris Fischler.

Plooij-van Gorsel (ELDR).
Geachte Voorzitter, commissarissen en waarde collega's, de algemene teleurstelling over het mislukken van de WTO-onderhandeling in Cancún is duidelijk en ook de liberale fractie vindt deze negatieve uitkomst een gemiste kans. Desalniettemin, deel ik namens de liberalen uw standpunt dat ondanks deze mislukking een doorstart gemaakt moet worden in multilaterale onderhandelingen om handelsliberalisering tot stand te brengen. Halsstarrig bilateralisme is niet de weg vooruit. Daarnaast steun ik uw ideeën om de WTO te hervormen. De organisatie, de structuur en het mandaat van het secretariaat te Genève zijn er duidelijk niet voor toegerust om de onderhandelingen doelmatig en effectief voor te bereiden en goed te laten verlopen. De vraag rijst dan, waarom de onderhandelingen in Cancún zijn mislukt. Er wordt hier in dit Huis diverse malen de vinger gelegd op de Singapore-kwesties. De EU zou zelfs inflexibel zijn geweest in de onderhandelingen en daarom zou het allemaal zijn stukgelopen. Dat lijkt mij een ernstige misvatting en ik sluit mij namens mijn fractie aan bij de woorden van de heer van Velzen, die ook zijn lof heeft uitgesproken voor het werk van onze commissarissen.
Als delegatielid heb ik mij geërgerd aan het feit dat de hele week uitsluitend over landbouw is gesproken en dat de kennis over ons landbouwbeleid bij de diverse landen buiten Europa zeer minimaal is. Pas te elfder ure zijn de onderhandelingen over de Singapore-kwesties en de handel in diensten geopend en reeds een halve dag later was de conferentie geflopt. Het is overigens jammer dat de ontwikkelingslanden niet bereid waren hierover te onderhandelen, want juist zij zijn gebaat bij een goed investeringsklimaat, terugdringing van importheffingen en transparante regelgeving. Daarbij zouden zij profiteren van trade facilitation. Immers, 80% van alle importheffingen worden door de ontwikkelingslanden onderling betaald. Een lichtpuntje voor mij in Cancún was het welslagen van de Parlementaire Conferentie, die van cruciaal belang is voor de WTO, om de organisatie democratische legitimiteit te geven. Het is ons gelukt een slotverklaring af te leggen, die oproept tot het installeren van een parlementaire pijler in de WTO. Dat lijkt mij belangrijk, want we kunnen de democratie niet aan de NGO's overlaten. Die hebben, althans een aantal van hen, in Cancún eens te meer hun dubieuze rol weer eens aangetoond door langs de zijlijn te gaan juichen toen de onderhandelingen mislukt waren. En dat terwijl juist de ontwikkelingslanden hierbij verloren hebben! Ik vraag de commissarissen Lamy en Fischler wat hun eerste stap zal zijn om de multilaterale onderhandelingen weer nieuw leven in te blazen.

Herzog (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, commissarissen, allereerst moeten we de juiste diagnose stellen. De Unie heeft misschien fouten gemaakt maar na hetgeen is gepresteerd ziet u mij geen gele kaart uitdelen. We kunnen en moeten het over de gevolgde tactiek hebben, maar het is een feit dat onze onderhandelaars zich aan hun mandaat hebben gehouden, veel concessies hebben gedaan en hebben afgezien van onderhandelingen over investeringen en mededinging. Verder hadden ze niet moeten gaan. De werkelijkheid dwingt ons echter tot een grondige herziening van ons mandaat. Hierop kom ik later terug.
In Cancún waren er olifanten en muilezels. De Verenigde Staten hebben zich achter ons verscholen en wilden zich absoluut nergens op vastleggen. India en talrijke andere landen toonden geen interesse voor de agenda van Doha. Brazilië had wel interesse, met name voor het landbouwonderdeel, maar gaf er de voorkeur aan voor het politieke voetlicht te treden.
Als we nu een verkeerde diagnose stellen, kan dat in de toekomst uiterst gevaarlijk uitpakken, omdat er heel wat op het spel staat. We moeten uitkijken voor de interne druk om het gemeenschappelijk landbouwbeleid te laten varen. Een goede hervorming betekent een geleidelijke afschaffing van exportsubsidies en zeker niet een gehele afschaffing op termijn van alle steun. We moeten uitkijken voor de veronachtzaming van de industriële problemen. In de WTO staat de internationale arbeidsverdeling op het spel, hetgeen massa's banen betekent. We moeten uitkijken voor een al te abstracte scheidslijn tussen Noord en Zuid. Ook ik zie, evenals vele anderen, dat voorstanders van de vrije handel en grote landbouwexporteurs uit het Zuiden aan hetzelfde eind van het touw trekken. Ook denk ik dat we de werkgelegenheid in Europa de das zouden omdoen als we niet inzagen dat China - en morgen andere landen - in opmars is met grote concurrentievoordelen.
De tweede vraag luidt: wat moeten we nu doen? De voorgestelde weg is een goed startpunt. Maar moeten we nu ook niet initiatieven ontplooien voor de grote groep van zwakke landen, die resultaten zo broodnodig hebben? Moeten we uit de agenda van Doha niet zo snel mogelijk een aantal kernpunten pikken en daarover verder onderhandelen, zoals exportsubsidies, katoen, textiel, speciale en gedifferentieerde behandeling en wellicht transparantie?
Op middellange en lange termijn moeten we vasthouden aan een multilaterale benadering en de WTO serieus hervormen. Daarbij moeten betrokkenheid en participatie van burgers centraal staan. Ik denk dat wij de WTO meer kracht kunnen geven als wij de fundamenten van de organisatie herzien. Daarin hebben de andersglobalisten, althans degenen met verantwoordelijkheidsgevoel, gelijk. De WTO is een bolwerk van de vrijhandel, een organisatie waar comparatieve voordelen worden verhandeld, maar waar bescherming steeds vaker aan de orde is, en terecht. Wat ons bezighoudt, zijn octrooien, volksgezondheid, milieu en sociale clausules. In het Zuiden heeft men het over niet-wederzijdse markttoegang.
Ik denk dan ook dat we met onze lijn - een combinatie van liberalisering en regels - de publieke opinie niet geheel voor ons kunnen winnen. Zij denkt immers dat het gaat om regels voor vrijhandel. Wij staan dan ook een rechtvaardige Wereldhandelsorganisatie voor met regels voor een wederzijdse marktopening die echt effect sorteert en waarbij liberalisering en legitieme bescherming in evenwicht zijn. Gezien de grote verschillen in de wereld moet er sprake zijn van differentiatie. In deze politieke kwestie schiet de WTO schromelijk te kort.
Over al deze kwesties moeten we een publieke dialoog aangaan met Brazilië, de G-21, de G-90 en de Amerikaanse publieke opinie. Zouden we ons bilateraal en regionaal beleid ook niet kunnen herzien? Dit ligt nog te zeer in de lijn van Aid for Trade, terwijl een hoop landen zeggen andere prioriteiten te hebben. Zij willen over productiecapaciteit beschikken alvorens te verkopen en ook terug kunnen vallen op internationale publieke eigendommen.

Lucas (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, in plaats van achterom wil ik graag vooruit kijken. Commissaris Lamy, tijdens onze vergadering vanochtend heb ik u gevraagd naar de status van uw mandaat van Seattle. U antwoordde dat u daar nog niet helemaal zeker van was. Ik wil er in zo krachtig mogelijke bewoordingen voor pleiten dat het mandaat dat u in 1999 nog vóór de ministeriële conferentie van Seattle hebt gekregen - om dus van Doha en Cancún maar te zwijgen - nu nietig wordt verklaard. Nu twee van de drie ministeriële conferenties zijn mislukt, kunnen wij niet net doen alsof er niets aan de hand is en overgaan tot de orde van de dag. In het bijzonder moet de EU nu het standpunt van de ontwikkelingslanden aanvaarden die domweg geen onderhandelingen willen over de Singapore-kwesties. Wij moeten die kwesties dan ook schrappen: niet slechts twee maar alle vier.
Tegelijkertijd moeten wij meer ernst gaan maken met de afschaffing van de exportsubsidies. Ook moeten wij veel meer aandacht schenken aan de zorgen van met name de ACS-landen en de minst ontwikkelde landen. In de verklaring van Botswana namens die groepen werd heel duidelijk gesteld dat de aangepaste tekst absoluut niet was wat zij ervan hadden verwacht.
Wij kunnen praten over de oorzaken van de mislukking in Cancún. Ik vermoed dat mijn eigen analyse nogal anders zal uitvallen dan veel andere die we hier vanmiddag hebben gehoord. Het is echter wel duidelijk dat deze mislukking ons de kans biedt om de WTO drastisch te veranderen. De WTO is aan een volledige herziening toe. Dit geldt niet alleen voor haar werkprocedures, die u terecht middeleeuws hebt genoemd, maar ook voor de handelsvoorschriften zelf, die ik imperialistisch zou durven te noemen. In veel opzichten zijn de WTO-voorschriften geen neutrale regels die kunnen worden gebruikt om de belangen van de zwakste spelers te beschermen. Te vaak wordt juist door die voorschriften het huidige systeem van ongelijkheid in de wereld in stand gehouden.
Kijk bijvoorbeeld eens naar het algemene beginsel van nationale behandeling. Daardoor wordt de arme landen in feite het recht ontzegd om hun eigen nationale industrieën en economieën te bevorderen. Voor de meeste rijke landen was dit recht tijdens hun eigen ontwikkelingsproces onmisbaar, en zij hebben daar ook ongestraft gebruik van gemaakt. Het is duidelijk dat er, als we de armoede willen uitbannen, eerlijke en door alle partijen overeengekomen voorschriften moeten komen voor het toezicht op en de regulering van de handel. Het is echter nauwelijks voorstelbaar dat de huidige WTO daar inderdaad voor kan zorgen.
Als wij het vertrouwen in het multilaterale systeem willen herstellen, moeten wij als politici veel meer energie steken in het maken van werkelijk eerlijke en duurzame voorschriften en procedures. Kunt u mij vertellen of u daartoe bereid bent?

Ó Neachtain (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, ik ben het met de meeste sprekers hier vanmiddag eens dat de mislukking van de besprekingen een enorme klap was voor zowel de WTO zelf als de wereldeconomie. Als de handelsactiviteiten niet toenemen, zal de mondiale groei stagneren en de armoede in de wereld toenemen. Het is duidelijk dat de EU- en VS-markten een toename van de productie heel goed kunnen gebruiken, maar het zijn juist de ontwikkelingslanden die pas echt van een succesvol Cancún zouden hebben geprofiteerd.
Naar mijn mening is de WTO met haar huidige structuur en werkmethodes dood. Wij moeten de handelsronde nieuw leven inblazen, dat is absoluut zeker. Eerst moeten wij er echter voor zorgen dat er een slagvaardigere organisatie komt, een organisatie die kan werken met 148 leden, die voor een groot deel niet de technische expertise en middelen hebben om hun mogelijkheden ten volle te benutten.
Ik ben ervan overtuigd dat de EU hiertoe het initiatief moet nemen. Uit de verklaringen van de handelsvertegenwoordiger van de VS, Bob Zoellick, is duidelijk gebleken dat Amerika van plan is een bilaterale koers te varen. Ik vraag de Commissie dringend nu onmiddellijk een task force met vertegenwoordigers uit alle diensten in het leven te roepen en deze te belasten met de uitwerking van concrete voorstellen voor de hervorming van de WTO.
Ik weet dat de collega's in het Parlement meer dan bereid zijn om aan een dergelijke aanpak mee te werken. Het aanbod van de EU blijft op tafel. Alle Europese instellingen moeten hun verantwoordelijkheid nemen en ervoor zorgen dat die boodschap bij onze WTO-partners overkomt. Wij komen als EU met een royaal aanbod voor terreinen als de landbouw, de markttoegang, enzovoort. Dat aanbod is in het belang van de ontwikkelingslanden. Het is vooral van belang dat wij deze diplomatieke en voorlichtingsactiviteiten uitvoeren samen met de zogenoemde Groep van 90, waaronder de ACS-landen, de Afrikaanse Unie en de minst ontwikkelde landen.
Ter afronding nog één opmerking. Als wij nog enige hoop wil laten bestaan op verlichting van de armoede van miljoenen mensen in de ontwikkelingslanden is het van essentieel belang is dat de ontwikkelingsronde van Doha weer terug op de rails wordt gezet. Dat kan alleen als wij de structuren en procedures van de WTO drastisch wijzigen.

Bernié (EDD).
Mevrouw de Voorzitter, de WTO-onderhandelingen hebben geen zoden aan de dijk gezet. We maken er geen drama van, want beter geen akkoord dan een slecht akkoord. Na Cancún moeten we ons echter afvragen waarom het zo is gelopen en wie er baat heeft bij deze mislukking.
Natuurlijk zijn 160 landen met zeer uiteenlopende belangen moeilijk op één lijn te krijgen, maar heeft de Unie geen strategische fout begaan? Is zij vóór de onderhandelingen niet naïef te werk gegaan? Had de Unie wel met één stem moeten spreken door de Commissie een exclusief mandaat toe te kennen, ongeacht de bevoegdheden van de onderhandelaars? Hadden we niet beter ad hocovereenkomsten kunnen sluiten zoals de G-21, in plaats van op voorhand een alliantie aan te gaan met de Verenigde Staten over het landbouwdossier? Hoe konden we ervan uitgaan dat president Bush in de aanloop naar de verkiezingen zijn boeren en levensmiddelenindustrie zou laten vallen?
Toenadering tussen Noord en Zuid was dan ook onmogelijk, zoals pijnlijk naar voren is gekomen uit het uiterst symbolische katoendossier. Het is nauwelijks te verkroppen dat de Wereldbank de Afrikaanse landen opdraagt massaal te produceren en hun cultuur te veranderen.
De Europese Unie, die er niet voor terugdeinsde haar kiezers links te laten liggen en het GLB koste wat het kost te hervormen, zogenaamd om een stevige positie rondom de onderhandelingstafel te kunnen innemen, bevindt zich nu in een lastig parket. De VS blijven hun boeren gewoon steunen en beginnen bilaterale overeenkomsten af te sluiten. Is de Unie bereid deze lijn ook te volgen en de hervorming van het GLB in de ijskast te zetten?

Della Vedova (NI).
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, minister Urso, heren commissarissen, in Cancún ging het in eerste instantie om handelsakkoorden, en dat moet, als de WTO overleeft, mijns inziens ook het hoofdthema van de onderhandelingen zijn.
In feite is er echter een politiek spelletje gespeeld, een op een paradox gebaseerd spelletje - waar commissaris Lamy in de ontmoeting met de delegatie van het Europees Parlement ook herhaaldelijk naar heeft verwezen - omdat in het begin bijna uitsluitend over landbouw werd gesproken, waarbij landbouw goed is voor 20% van de internationale handel. Dit is inderdaad een paradox, maar wij hebben daaraan in niet geringe mate bijgedragen.
In Cancún is ook een propagandaspelletje gespeeld. Men hoeft de erfgenamen van Metternich en Tailleyrand zeker niet uit te leggen hoe belangrijk propaganda is in de internationale politiek. Wij Europeanen hebben onze 'tegenstanders? een formidabel argument in handen gespeeld om te polemiseren en propaganda te bedrijven met het oog op de internationale publieke opinie.
Men zei dat er rode lijnen waren. Deze betroffen de landbouw, de algemene afschaffing van de alom gehate exportsubsidies en de vaststelling van een plafond voor de subsidies in de green box die - in theorie tenminste - de markt niet verstoren. Men zei dat het beter was de onderhandelingen de grond in te boren - hetgeen uiteindelijk ook is gebeurd - dan de rode lijn te overschrijden.
Het feit dat een industriemacht zoals de Europese Unie zich met een dergelijk blok aan het been, met die 'rode lijnen? presenteert, is een van de redenen waarom wij nu tranen met tuiten huilen om de mislukking. Die mislukking weegt echter veel zwaarder op de Europese Unie dan bijvoorbeeld op de Verenigde Staten, maar ik heb niet voldoende tijd om uit te leggen waarom dat volgens mij zo is.
Het feit dat de commissaris voor landbouw - en ik heb het echt niet op de heer Fischler persoonlijk gemunt - hier vandaag aanwezig is, met een gelijkwaardige positie als commissaris Lamy, en ons uitlegt wat er in Cancún is gebeurd, is niet normaal. Dat is de paradox van het Europees landbouwbeleid. Inderdaad, wij zeggen dat het Europees landbouwprotectionisme niet ver afwijkt van dat van de Verenigde Staten en met de hervorming van het Europees landbouwbeleid zijn wij de Verenigde Staten misschien zelfs voorbijgestreefd - de Japanners maken het trouwens met de rijst nog bonter dan wij - maar wij behartigen de belangen van Europa! De collega´s weten dat alle parlementaire delegaties die wij hebben ontmoet, aandrongen op de landbouw. Zij hebben de landbouw aangegrepen om de aandacht af te wenden van de tarieven voor de Indische katoen, die niet ver van de 90% af liggen. Stelt zich echter de vraag hoe wij deze mensen gaan uitleggen dat wij nieuwe regels willen voor investeringen. Wij vragen de ontwikkelingslanden om regels voor mededinging en overheidsopdrachten maar wij gaan gewoon door met de subsidiëring van de vleesuitvoer, de rijstuitvoer of wat dan ook.
Wij kunnen trouwens nog heel lang doorpraten, mevrouw de Voorzitter, over everything but arms. Wij hebben de definitieve afschaffing van de invoerrechten op rijst, bananen en suiker uitgesteld tot 2010. Is dat alles wat wij de ontwikkelingslanden te bieden hebben? Bovendien schaden wij op die manier de belangen?.
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)

Suominen (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, het mislukken van de conferentie in Cancún, die een evaluatie beoogde van de Doha-ronde, betekende het mislukken van de mogelijkheid om de groei van de wereldeconomie te stimuleren. Het was een onverdiende nederlaag voor ons, Europese Unie, maar het was vooral een nederlaag voor de ontwikkelingslanden.
De sfeer was bij aanvang van de conferentie voorzichtig optimistisch. De Europese Unie en de Verenigde Staten hadden overeenstemming bereikt over een gezamenlijk aanbod om de hindernissen en subsidies in de handel in landbouwproducten te verlagen. Bovendien was de overeenkomst inzake het gebruiksrecht van generieke medicijnen, waarmee de geneesmiddelenvoorziening in de ontwikkelingslanden zal worden verbeterd, van kracht geworden. Wat ging er dan mis? Afgezien van het naar mijn mening overhaast besluit dat de conferentievoorzitter nam op het moment waarop iedereen nog zeker 35 uur effectieve onderhandelingstijd voor de boeg dacht te hebben, zijn er waarschijnlijk veel oorzaken aan te wijzen.
Nieuw in vergelijking met de conferentie van Doha was het optreden van de zogeheten groep van 21 landen. Die groep had, zoals hier al is gezegd, waarschijnlijk niet alleen doelstellingen op het gebied van het handelsbeleid, maar deed ook aan machtspolitiek door zich te verzetten tegen het werkelijke en ingebeelde unilateralisme van de Verenigde Staten. Terwijl deze landen praatten alsof zij alle onderontwikkelde landen vertegenwoordigden, waren zij zelf niet bereid af te zien van hun hoge handelsbarrières ten gunste van de nog armere landen dan henzelf. Een deel van het katoenprobleem houdt hiermee verband.
Het wordt tijd dat algemeen - en dus niet alleen bij ons in Europa - wordt ingezien dat de ontwikkeling van de ontwikkelingslanden sterk uiteen begint te lopen. Het is goed ons af te vragen wat een echt ontwikkelingsland is. Is India, of zelfs China of Brazilië, nog steeds een volledig ontwikkelingsland? Andere ontwikkelde landen zouden ook het voorbeeld van de Europese Unie moeten volgen en Everything But Arms-overeenkomsten moeten sluiten, zoals wij met de 49 armste landen hebben gedaan. Men moet ook beseffen dat de Europese Unie niet alleen verreweg de grootste donor van ontwikkelingshulp is, maar ook onder andere 80 procent van de Afrikaanse landbouwexport koopt.
Formeel gezien struikelde de conferentie over de zogeheten vier Singapore-kwesties. Maar waarom eigenlijk, als elk afzonderlijk land wat dit betreft een opt-out heeft? Waarom eigenlijk, als al in Doha werd besloten ze op de agenda te zetten? Het ging vooral om het tijdschema. In welke mate het verzet tegen de liberalisering van de katoenhandel heeft bijgedragen aan het mislukken van de conferentie, blijft onduidelijk, maar het heeft zeker een rol gespeeld.
Zoals hier al is gezegd, was een grote groep NGO's blij met het mislukken van de conferentie. Het is te hopen dat de onderontwikkelde landen in de toekomst niet meer in de greep van die NGO's komen, zoals in Cancún is gebeurd. Er moet vooruitgang worden geboekt. De Europese Unie en de commissarissen die in naam van de Unie hebben onderhandeld, hoeven zich nergens voor te schamen en hebben niets te verbergen. De Commissie heeft vooraf veel werk verricht om de conferentie te doen welslagen en heeft in die tijd haar uiterste best gedaan om te kunnen onderhandelen. Het moet de taak van de Europese Unie zijn enerzijds de WTO te versterken en de onderhandelingen te versnellen en anderzijds het standpunt van de Europese Unie ten aanzien van het handelsbeleid nog beter uit te leggen aan de onderontwikkelde landen, die daar nog niet van op de hoogte lijken te zijn.

Berenguer Fuster (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw Lucas stelt terecht dat het nu niet het moment is om terug te blikken, en dat wij juist naar de toekomst moeten kijken. Inderdaad, de mislukking van Cancún is een goede aanleiding om ons af te vragen met welke risico's wij op dit moment rekening dienen te houden. Ten eerste - en dan zeg ik niets nieuws - moeten wij ons inzetten voor het behoud van het multilateralisme in de commerciële betrekkingen.
Wij mogen niet al te gemakkelijk zeggen dat de Wereldhandelsorganisatie aan hervorming toe is. Wij moeten veeleer zeggen hoe die hervorming er volgens ons uit moet zien, want het kan natuurlijk niet de bedoeling zijn dat de Wereldhandelsorganisatie uiteindelijk net zo gaat functioneren als haar voorganger, het GATT dat naar de pijpen danste van een aantal commerciële giganten zonder acht te slaan op het belang van andere landen.
Als we zeggen: "We gaan de Wereldhandelsorganisatie hervormen?, accepteren wij dan dat de Europese Unie daarbij geen vetorecht heeft? En zullen de Verenigde Staten zich neerleggen bij een dergelijke hervorming? We kunnen dus stellen dat de Wereldhandelsorganisatie, met al haar bekende tekortkomingen, uiteindelijk toch ons beste instrument is voor de internationale handel.
Ten tweede wil ik wijzen op het belang van de Groep van 21, waarvan wij ten onrechte dachten dat die geen lang leven beschoren zou zijn. Wij moeten ons niet vijandig opstellen tegenover die landen, maar met hen aan een tafel gaan zitten. Samen vormen zij, net als wij, een gigant, en met meer dan de helft van de wereldbevolking als achterban valt hun gewicht natuurlijk niet te onderschatten.
Tenslotte is het zaak te zorgen voor evenwicht en samenhang. Commissaris Lamy stelt terecht dat er een groot verschil is tussen enerzijds het afleggen van verklaringen en anderzijds het nemen van beslissingen die van invloed zijn op het leven van miljarden mensen. Wij zullen inderdaad een evenwicht moeten vinden tussen solidariteit met sommige van onze minderbedeelde sectoren, zoals het platteland of bepaalde industriële sectoren, en solidariteit met de arme landen. We kunnen niet zeggen dat we het ene beleid gaan volgen zonder het andere te vergeten, want zolang we er niet in slagen een dergelijk evenwicht te vinden, zullen we moeilijk voortgang kunnen blijven maken.
Olsson (ELDR).
Mevrouw de Voorzitter, commissarissen, ik wil geen kritiek leveren op de Commissie of het Europees Parlement. Ik wil alleen opmerken dat het echec van de top van de Wereldhandelsorganisatie in Cancún zeer belangrijk was. Dat hoeft, en mag, niet het einde van de WTO betekenen, maar moet wel duidelijk maken dat de Europese Unie en de Verenigde Staten zich moeten aanpassen aan een nieuwe situatie. Tot nu toe hebben wij een dominante rol gespeeld binnen de Wereldhandelsorganisatie, maar door altijd eigenhandig de agenda te bepalen hebben wij de ontwikkelingslanden buitengesloten en zijn we over ze heen gelopen.
Wij bereiden ons goed voor omdat wij iets willen bereiken, maar daarbij hebben wij uit het oog verloren wat het beste is voor de wereld. De tijd van een dergelijke politiek ligt achter ons. Wij moeten ons realiseren dat dichtbevolkte landen zoals China en India, en grote producentlanden zoals Brazilië een duidelijke plaats aan het veroveren zijn op de wereldmarkt en dat de armste ontwikkelingslanden zich beginnen te onderscheiden. Het is heel belangrijk dat wij de wereldhandel opnieuw in kaart brengen.

Markov (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, beste collega's, Cancún heeft het volgende aangetoond. In de eerste plaats is de wens om de markt open te stellen gewoon niet realistisch als geen rekening wordt gehouden met de grote sociale verschillen die er bestaan. De uitgangssituatie in de afzonderlijke WTO-landen is zo verschillend dat het hanteren van gelijke voorwaarden voor alle landen geen rechtvaardigheid maar onrechtvaardigheid betekent. Daarmee verwijderen we ons van het doel van een eerlijke handel, in plaats van dat doel dichterbij te brengen.
Ten tweede zijn natuurlijk de verschillen tussen de geïndustrialiseerde landen en de ontwikkelingslanden bijzonder groot, maar ook deze blokken zelf zijn geenszins homogeen, net zomin als de Europese Unie een homogeen geheel is. Wij weten allemaal hoe moeilijk het is om binnen de Europese Unie tot resultaten te komen, en dus moeten we er ook begrip voor hebben dat dat in een gemeenschap van 148 landen nog veel moeilijker is.
Ten derde moet men zich in onderhandelingen ook altijd in de situatie van de onderhandelingspartner kunnen verplaatsen. Dat wil zeggen dat men bereid moet zijn om concessies te doen aan de zwakkere partij zonder daarvoor een tegenprestatie te verwachten. Wanneer men onderhandelingen echter voert volgens het adagium 'Ik geef opdat jij geeft?, moet men niet verbaasd zijn dat ze mislukken.
Ten vierde moeten we wel beseffen dat de EU slechts een van de vele regio's is in de wereld. In de toekomst moeten we bij onze beslissingen dan ook veel meer nadenken over het effect daarvan in globale zin. Met andere woorden: we moeten een preventieve beleidsafweging maken.
Ten vijfde moeten de onderhandelingen in een open en transparante sfeer plaatsvinden, zodat ook het maatschappelijk middenveld de mogelijkheid heeft tijdig een grondige bijdrage te leveren aan het hele proces. Het is toch paradoxaal dat de WTO enerzijds handelsbarrières wil slechten, zogenaamd voor het welzijn van de wereldbevolking, en anderzijds critici buiten de deur houdt. Ik vind het volstrekt onaanvaardbaar - ik was ook in Cancún - dat de regeringsvertegenwoordigers de demonstranten buitensloten in plaats van een gesprek met hen aan te gaan.
Ten zesde hebben wij voor de WTO een andere organisatie- en besluitvormingsstructuur nodig. Die moet zodanig worden hervormd dat eerlijke en transparante multilaterale overeenkomsten mogelijk worden.

Lannoye (Verts/ALE).
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, heren commissarissen, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, na het fiasco van Cancún is het onze plicht een helder oordeel te vellen. Uiteraard verschillen we in dit Parlement van mening over de vraag wie verantwoordelijk is, en ik geef toe dat ik het geheel niet eens ben met degenen die beweren dat de schuld bij de NGO's of de zuidelijke landen ligt. Maar mijns inziens is het inderdaad duidelijk dat we niet meer te maken hebben met dezelfde structuur als in Marrakech. De actoren zijn niet meer die van toen. Destijds waren er twee machtsblokken die hun agenda en spelregels enigszins oplegden. Zij waren in ieder geval de dominante actoren. Nu maken meerdere actoren de dienst uit. Commissaris Lamy heeft dan ook gelijk als hij stelt dat er niet één Noorden of één Zuiden is. Er waren twee zuidelijke blokken. Verder hadden we de G-21, de ACS-landen en de minst ontwikkelde landen enerzijds en de Verenigde Staten en Europa anderzijds. Dat zijn al vier belangrijke actoren en misschien tellen we er de volgende keer nog meer. De tijd dat twee actoren de boventoon voerden is dus duidelijk voorbij. Dat mogen we niet uit het oog verliezen.
Ten tweede zou ik net als andere sprekers vandaag willen zeggen dat de WTO als multilaterale handelsorganisatie haar verwachtingen niet inlost. We komen niet om multilateralisme heen - en ik denk dat niemand hier het tegendeel zal beweren - maar we moeten dit wel op een rechtvaardige manier regelen. Binnen het kader van de WTO is dat niet het geval. Er moet dus een nieuw kader komen, en dat van de VN komt daarvoor in mijn ogen het meest in aanmerking. Er moet een nieuwe basis komen: democratischer, transparanter, maar vooral rechtvaardiger. We moeten echt eerlijke handelsregels opstellen en daarbij de handel in dienst stellen van de mensenrechten, de sociale rechten en de milieubescherming, en niet andersom. De regels van de wereldhandel mogen de inspanningen van de lidstaten voor duurzame ontwikkeling niet meer dwarsbomen. Tijdens de top van Johannesburg vorig jaar is dat reeds als topprioriteit aangemerkt. De lidstaten moeten zich juist gesteund weten door de maatregelen van de WTO.

Abitbol (EDD).
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik moet toegeven dat uw openheid enigszins ontwapenend was. U heeft uw nederlaag toegegeven en bij monde van commissaris Fischler erkend dat er kansen zijn verkwanseld door het gemeenschappelijk landbouwbeleid bij voorbaat op te geven, terwijl de Verenigde Staten - met wie u tegen beter weten in een coalitie heeft gesmeed - dit offer niet hebben gebracht.
Het is een nederlaag voor de Europese instellingen zelf. De fouten zijn ambtshalve begaan en kunnen u dan ook niet persoonlijk worden aangerekend. Anderen zouden er waarschijnlijk grotere fouten hebben gemaakt. In uw betoog heeft u de juiste vragen gesteld, maar er ontbrak er een: hadden we de Commissie wel een exclusief mandaat moeten geven om namens vijfentwintig landen te onderhandelen? De groep van eenentwintig landen bestaat uit eenentwintig onderhandelaars. De Cairns-groep bestond destijds uit zeventien landen, dus zeventien onderhandelaars. Die vraag verdient aandacht en ik hoop dan ook dat de IGC hier niet overheen zal stappen.

Martinez (NI).
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, mijnheer de minister, uiteraard kunnen we betreuren dat we een inschattingsfout hebben gemaakt wat de machtsverhoudingen in Cancún betreft. U had het over twee olifanten, wellicht is de derde u ontgaan. Vijftig jaar na Bandung zijn vele niet-gebonden landen in Cancún opnieuw voor het voetlicht getreden. Zekerder is dat op 13 augustus 2003 de fout is begaan een akkoord te sluiten met de Verenigde Staten. Daarmee werd het moeilijk duidelijk te maken dat u echt op de bres staat voor ontwikkeling, zoals met het "Alles behalve wapens"programma. Ook heeft u, zoals uzelf zei, met het akkoord de indruk gewekt een duopolie te vormen. Vast staat dat u en wij door dit akkoord met de VS - dat overigens is gesloten na het Blair House-akkoord van 1992 - op een lijn worden gesteld met de katoenboeren uit Texas en de 3,5 miljard dollar die zij aan subsidies opstrijken en die nauwelijks ruimte laat voor de 10 miljoen kleine Afrikaanse boeren.
Maar Europa is niet verantwoordelijk voor dit echec, als het al een echec is om een ongebreideld ultraliberalisme een halt toe te roepen. Met de verkiezingen in aantocht was de Amerikaanse regering niet uit op een akkoord, net zo min als in Seattle. De Afrikaanse landen kwamen in het geweer tegen de minachtende strekking van paragraaf 27 van de slotverklaring, waarin hun werd opgedragen zich op iets anders toe te leggen dan katoen. En u heeft alle mogelijke offers gebracht, u heeft onze boeren als kanonnenvlees gebruikt, u heeft twee van de vier Singapore-kwesties laten vallen en u was zelfs bereid u tot het hemd uit te kleden - te meer daar het textielakkoord op zijn einde loopt - maar in Cancún wilde men niets van ons hemd weten.
Dus wat staat ons nu te doen? In ieder geval januari 2005 afwachten, want dan komt er een nieuwe Amerikaanse president aan de macht. Wat moeten we met het GLB doen? Het zou verstandig en rechtvaardig zijn de GLB-regelingen in te trekken, want dit ruilmiddel is in Cancún niets waard gebleken. Wat moeten we met het katoendossier doen? Ons aandeel van drie procent op de wereldmarkt opgeven of de eisen van de Afrikanen inwilligen, dat wil zeggen onder auspiciën van een internationale instelling een trust-fonds opzetten waarin jaarlijks 250 miljoen dollar wordt gestort? Wat moeten we met de WTO doen? U stelt dat de bezem door haar middeleeuwse procedures moet worden gehaald. Dat kunnen we net zozeer van het IMF zeggen, van de VN en zelfs van de Europese Commissie. De institutionele kwestie reikt dus veel verder. Binnen welk juridisch kader kunnen we een onvermijdelijke globalisering op economisch, technologisch en mediavlak in de toekomst koppelen aan een net zo onvermijdelijke en eeuwige duurzaamheid van politieke naties, die over beslissingsbevoegdheden beschikken?
Natuurlijk weet niemand hoe we het roer bij de WTO moeten omgooien. We moeten daarbij in ieder geval teleologisch te werk gaan, en niet theologisch. De theologie van de vrijhandelssekte, van de madrasahs in Washington en Genève waar de marktextremisten worden opgeleid, de taliban van het ultraliberalisme, is namelijk een ideologische fout van wereldformaat. We zullen tot goede oplossingen komen door naar de juiste doelstelling toe te werken, en dat zijn niet ultraliberalisme, privatisering en marktwerking, maar maatschappelijke rechtvaardigheid, politieke rechtvaardigheid en nationale rechtvaardigheid.
Mijnheer de commissaris, desondanks wensen wij u veel succes in uw nieuwe functie na juni 2004. Ik moet toegeven dat ik met enige nieuwsgierigheid uitkijk naar de landingsplaats van uw gouden parachute.

Daul (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, heren commissarissen, dames en heren, ik had mijn tekst op papier voorbereid maar alles is al gezegd. Heren commissarissen, mijnheer Lamy, allereerst zal ik zeggen dat er altijd iemand schuld heeft als iets uitloopt op een mislukking. Ik denk dat we allemaal schuld dragen. Als het de bedoeling is onze krachten te bundelen en we daarin niet slagen, hebben we ons misschien niet goed voorbereid. Maar we moeten ons ook aan onze verantwoordelijkheden houden. Ik sluit me aan bij de heren van Velzen en Suominen.
In eerste instantie wil ik toch graag zeggen dat ik blij ben met het akkoord dat vóór Cancún is gesloten over de generieke geneesmiddelen, ook al is het een klein akkoord voor de ontwikkelingslanden. Dat dossier gaat mij aan het hart.
Ten tweede was ik aanwezig in Seattle en Doha en ik moet zeggen dat de onderhandelingen niet meer onder dergelijke omstandigheden mogen plaatsvinden. Mijnheer Lamy, u vertelt ons terecht hoe er zou moeten onderhandeld. Dit is daarvoor zelfs het aangewezen moment, indien u moet opstappen zoals sommigen hebben gesteld. Ook kunnen we bij multilaterale onderhandelingen niet aan de ene kant demonstraties hebben en aan de andere kant onderhandelaars die hun uiterste best doen om oplossingen te vinden, vooral voor de armste landen.
Multilateralisme is belangrijk, maar daarnaast moet het democratisch gehalte van de WTO absoluut worden versterkt. Dat is een belangrijk punt. In Cancún heb ik namelijk kunnen constateren dat er rondom de onderhandelingstafel, en meer in het algemeen, geen democratische geest heerst. Ik geloof zelfs dat dat me deze derde keer dat ik aan de onderhandelingen heb deelgenomen, nog het meest heeft verontrust.
Wij worden gevraagd transparantie te betrachten en tekst en uitleg te geven. Alle deelnemers aan de onderhandelingen moeten transparant zijn: waarom zijn ze aanwezig, wie vertegenwoordigen ze. De Gemeenschap met haar vijfentwintig lidstaten telde twee vertegenwoordigers. De groep van 21 landen is verdedigd door een aantal NGO's die wij in onze Brusselse kantoren hadden ontvangen en die destijds in geheel andere bewoordingen spraken dan in Cancún. Het is allemaal waar. Het moest misschien tot deze uitbarsting komen, maar we mogen nu vooral niet wegvluchten.
Wie heeft er nu schuld en wie niet? Mijnheer Lamy, we moeten ons vooral nog twee dingen afvragen: hoe gaan we nu verder en hoe gaan we de vredesclausule op korte termijn in onze werkzaamheden toepassen. Dat vragen de Europese boeren zich af.

Mann, Erika (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de Raadsvoorzitter, commissarissen, dames en heren, ik denk er net zo over als collega Daul. Ik zal ook niet herhalen wat er allemaal is gezegd. Wel wil ik graag ingaan op een opmerking van het Italiaanse voorzitterschap van de Raad. U heeft naar mijn mening terecht de vraag opgeworpen of wij ons eigenlijk nog steeds in het "post-Seattle-proces" bevinden.
U heeft het fraai uitgedrukt: van Seattle via Doha naar Cancún. Ik denk dat daar veel goeds in schuilt. We hebben echter in Seattle meegemaakt dat de burgers tijdens de antiglobaliseringscampagnes geprobeerd hebben vragen te stellen die wij als politieke instelling wellicht niet altijd even serieus hebben genomen of ontoereikend hebben beantwoord. Naarmate het proces vorderde, ontstond er een algemeen gevoel van onzekerheid. Dat gevoel bleef niet beperkt tot de burgers maar drong door tot ver in de politieke instellingen en in vele samenlevingen en landen.
Dat hebben we in Cancún opnieuw kunnen constateren bij de Afrikaanse landen en in zekere mate ook bij de landen van de G-21. Anderzijds hebben zij natuurlijk wel geprobeerd een soort van opstand te ontketenen en het machtsmonopolie van Europa, de Verenigde Staten en misschien nog een paar andere landen, te breken. In zoverre kan het bijzonder nuttig zijn als we nader onderzoeken wat zich nu eigenlijk heeft afgespeeld. Op basis van de bevindingen kunnen we dan onze nieuwe strategie op een verstandige leest schoeien.
Het zelfmedelijden dat in enigszins in deze zaal bespeur, de indruk dat het toch veel onze eigen schuld is, deel ik niet. Ik wil de commissarissen juist feliciteren, want ik denk dat zij hun strategie goed hebben opgebouwd. We moeten niet de hele schuld van de mislukking op ons nemen.
Verder ben ik van mening dat we alle opties open moeten houden. Ik vind echt niet dat we alleen met de multilaterale agenda aan de gang moeten. De collega's die mij kennen, weten dat. Soms is het goed om te beschikken over meerdere opties waar je mee uit de voeten kan. Soms blijkt de ene goed te zijn en dan weer de andere. Ik ben er dan ook voor dat we beide opties open houden. Overigens hoop ik dat mijn Oostenrijkse collega, Paul Rübig, later de vergadering nog zal toespreken, want ik heb helaas geen tijd meer.

Vachetta (GUE/NGL).
Mevrouw de Voorzitter, het fiasco van Cancún is een bom die de zuidelijke landen in het kamp hebben geplaatst van de Verenigde Staten en de Europese Unie, die zich als imperiale grootmachten gedragen. Opnieuw hebben zij getracht hun cynische logica op te dringen, die erin bestaat voor hun eigen landbouw protectionistische maatregelen te treffen en voor hun industrieën overal ter wereld vrije toegang te verkrijgen.
De zelfmoord van de leider van de Koreaanse boeren is het tragische symbool van de wanhoop waarin de miljoenen mannen en vrouwen verkeren die op deze markt ten onder gaan. Onder uiterst moeilijke omstandigheden hebben de demonstranten in Cancún hun afkeer getoond van de WTO-regels, waardoor zij iedere dag tot meer armoede vervallen. Van de mislukking van deze WTO-ronde moeten we niet al te veel heil verwachten, in de zin dat eindelijk in hun fundamentele behoeften zal worden voorzien. Wel vormt zij een ware stimulans voor degenen die in deze wereld aan hun lot zijn overgelaten, en dat zijn er heel wat, om hierop in te haken, in het offensief te gaan en zo eindelijk een eerlijke en solidaire wereld tot stand te brengen. Mijnheer Lamy, concreet gesproken moet u de eis, nota bene uit naam van Europa, om 102 diensten te liberaliseren laten varen. Daarentegen is het hoog tijd dat de schuld van de zuidelijke landen wordt kwijtgescholden. Zo kan voor de ontwikkelingslanden eindelijk de weg worden geëffend voor echte ontwikkeling.

Auroi (Verts/ALE)
Mevrouw de Voorzitter, heren commissarissen, mijnheer de Raadsvoorzitter, dames en heren, Cancun is op net zo'n echec uitgelopen als eerder Seattle. Maar de hele onderhandelingscyclus was bij voorbaat gedoemd te mislukken. En wiens schuld is dat? Rechts - de christen-democraten en de liberalen - roepen overtuigd: van de anderen, de NGO's, de groep van 21! Wij zeggen: waarschijnlijk van de WTO zelf, maar ook de Europese Unie, want die had al van tevoren met de Verenigde Staten onderhandeld. Het ziet ernaar uit - dat moeten we erkennen - dat de klap voor ons als EU harder aankomt omdat u, mijne heren, ervan overtuigd was dat wij op alles voorbereid waren om de onderhandelingscyclus te doen slagen. We hadden ons zeker op alles voorbereid, maar niet op de uitbarsting van de Cairns-groep, die we toch hadden proberen in te tomen, en ook niet op de sterkere opkomst - hoe je daar ook tegenover staat - van de groep van 21, die is opgericht ter verdediging van de ontwikkelingslanden, ook al is dat niet hetzelfde als de ACP-landen en de MOL's.
Wij, het Noorden, moeten het Zuiden ervan zien te overtuigen dat we, bijvoorbeeld wat de landbouwproblematiek betreft, daadwerkelijk rechtvaardiger zijn geworden. Het GLB is ingrijpend - misschien zelfs te ingrijpend - herzien om het 'sexier? te maken in de ogen van de WTO. Maar de zuidelijke landen blijven een negatief beeld houden van alle landbouwsubsidies, zelfs subsidies die volgens ons volkomen onschuldig zijn. De vraag is hoe wij ons gezichtspunt kunnen uitleggen aan bijvoorbeeld de Afrikaanse landen, wier teelt van voedingsgewassen jaren lang is gefrustreerd door dumping, als gevolg van de exportsubsidies van de Europese Unie (waardoor op de markt van Dakkar de Bretonse batterijkippen minder kostten dan het pluimvee uit het land zelf). Met de subsidiëring van de export van graan, vlees en suiker heeft het GLB lange tijd de zuidelijke markten overstroomd met onze producten. Hoe kunnen we hen dan nu ervan overtuigen dat we ons leven gebeterd hebben zonder de exportsubsidies te schrappen? Hoe kunnen we hen daarvan overtuigen? Hebben wij ons op het gebied van de katoen, een sleutelkwestie voor Afrika, niet voorgedaan als twee handen op één buik met het onverschillige Amerika en hebben wij niet in paragraaf 27 elk hervorming op dat gebied op de lange baan geschoven?
Zolang we niet de middelen vinden om de zuidelijke landen duidelijk te maken wat de tweede pijler van de landbouw inhoudt, wat de regels op sociaal gebied en op dat van het milieu en de voedselveiligheid zijn, zolang we het hun niet mogelijk maken om dezelfde regels als wij te hanteren voor de bescherming van de plattelandsbevolking, zullen zij ons niet begrijpen. Die democratische hervorming moeten we met hen bespreken en bediscussiëren. Door de WTO met dergelijke regels te hervormen kunnen we niet alleen voor eerlijke handel zorgen maar ook voor democratie.

Berthu (NI).
Mevrouw de Voorzitter, nu de ministeriële conferentie in Cancún van 14 september jongstleden is mislukt, zijn velen bang dat dit ten eerste ten koste zal gaan van het multilaterale karakter van de internationale handelsonderhandelingen. Dat zou zonde zijn. Het is namelijk onze overtuiging dat de wereldhandel en het internationale leven in het algemeen moeten berusten op eenvoudige multilaterale regels, regels die door iedereen in acht worden genomen en door transparante internationale organisaties worden toegepast.
Maar welke regels dan? Dat is nu juist het probleem, want sinds de akkoorden van Marrakech van 1995 is het beleid van de WTO terug te voeren op één grondbeginsel, namelijk de systematische openstelling van de markten, de wereldwijde vrijhandel die voor iedereen in alle gevallen de grootste winst op zou moeten leveren. Deze regel is door steeds meer landen aangevochten en in Cancún is de bom gebarsten. Dat moeten we goed beseffen als we nog iets willen redden. Als we de schade willen herstellen hoeven we natuurlijk de regel van de vrijhandel niet helemaal weg te doen. We moeten deze juist aanvullen met nog een regel, namelijk die van de soevereiniteit. Elke nationale democratie of zone van commerciële preferenties moet vrij de handel kunnen sturen naar gelang haar behoeften, vooral op het gebied van de landbouw.
We moeten nu lering trekken uit het echec van Cancún en onder ogen zien dat deze problematiek dermate specifiek is dat zij waarschijnlijk zelfs beter zou kunnen worden onttrokken aan de WTO en toevertrouwd aan een specifiek daarop gerichte internationale organisatie. Als grondregel moet in elk geval dienen het recht voor ieder land of iedere zone om het eigen landbouwmodel, de eigen onafhankelijkheid op voedselgebied en de eigen volksgezondheid te bewaren.
De twee eisen die daaruit voortvloeien zijn twee kanten zijn van dezelfde medaille. Ten eerste moeten we aanvaarden dat op termijn alle exportsubsidies voor landbouwproducten verdwijnen. Laten we onszelf niet voor de gek houden maar ronduit toegeven dat dat een morele noodzaak is. Maar daarnaast moeten we evengoed aanvaarden dat de voorkeursbehandeling voor lidstaten in de vorm van communautaire importheffingen of interne steun gerechtvaardigd is wanneer deze nodig is voor het bereiken van doelen die we onszelf op democratische wijze gesteld hebben.
Het is noodzakelijk dat we deze tweeledige knoop doorhakken als we een goed nieuw begin willen maken, maar dit vereist ook een vergaande heroverweging van de interne hervorming van het Europees landbouwbeleid, die met het oog op Cancún te haastig was voorbreid. We moeten nu opnieuw over die hervorming nadenken, zodat we daarin de lessen uit deze mislukking kunnen laten meewegen.

Corrie (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, ik heb als boer die landbouwsubsidies ontvangt rechtstreeks belang bij dit onderwerp. Vandaag wil ik echter speciaal het woord voeren om de belangen van de zwakkere ontwikkelingslanden te verdedigen, in het bijzonder de ACS-landen. Wat mij betreft had Cancún het hoogtepunt moeten worden van maanden van noeste arbeid in de commissie, en moeten resulteren in overtuigende antwoorden op de twijfels en angsten van de ontwikkelingslanden. Wij konden natuurlijk onmogelijk verwachten dat we met 148 landen om de tafel zouden gaan zitten en tot conclusies zouden komen, maar Cancún was naar mijn mening wel een waterscheiding.
De tijd dat de grote machtsblokken, zoals de Europese Unie en de VS, in rokerige zalen bijeen zaten om de buit te verdelen en de rest van de wereld wat kruimels toe te werpen, ligt ver achter ons. De ontwikkelingslanden hebben de macht van het getal ontdekt en ingezien dat zij door hun krachten te bundelen meer invloed krijgen. Het gaat hier echter niet alleen om ontwikkelingslanden en ontwikkelde landen. Binnen beide groepen landen bestaan grote verschillen. In economisch opzicht zijn Azië, het Verre Oosten en Latijns-Amerika lichtjaren verwijderd van de ACS-landen. Het handelspotentieel van deze landen zal zich in verschillend tempo ontwikkelen.
Successen voor de toekomst hangen ervan af of wij de landen hun verschillen in tempo gunnen. In Cancún is de landen de mogelijkheid geboden om met bepaalde ontwikkelingen niet mee te doen. Dit was een essentieel onderdeel en dat moet het in ieder toekomstig plan ook blijven. Het is van cruciaal belang dat de landen in staat zijn datgene wat zij zijn overeengekomen ook na te komen.
De ACS-landen zijn momenteel aan het onderhandelen over een partnerschapsovereenkomst voor de handel in het kader van Cotonou, dat zou moeten worden gesloten in 2008. Het uiteindelijke doel van die onderhandelingen is de sluiting van nationale en regionale economische partnerschapsovereenkomsten. De meeste van deze landen zijn nog niet klaar voor wederzijdse handelsakkoorden of mededingingsregels. Regionale integratie zou hen echter sterker maken in een mondiale wereld en de handel tussen de zuidelijke landen onderling stimuleren. De ACS-landen konden zich niet tegelijk met Cotonou en Cancún bezighouden. Voor hen was Cancún een brug te ver; het ging te snel. Nu moeten wij alle procedures opnieuw evalueren.

Kinnock (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, om te beginnen ben ik het eens met de sprekers die hebben gezegd dat wij naar de toekomst moeten kijken. Anderen hebben vandaag echter gezegd dat wij de balans moeten opmaken van wat er is gebeurd, en dat is net zo belangrijk.
Mijn eerste punt is dat wij ons nadrukkelijk moeten blijven inzetten voor multilaterale handelsvoorschriften.
Wij kwamen in Cancún aan met een uitermate overladen agenda: de ministers konden de vele ingewikkelde, onopgeloste vraagstukken nauwelijks behappen. Het proces moet dan ook duidelijk worden aangepast. Het hele proces van die paar dagen was in feite verspilde moeite tot de zaterdag, toen de herziene tekst werd gepubliceerd die bij de ontwikkelingslanden tot grote consternatie leidde. Toen wij in Cancún aankwamen, had men werkelijk het gevoel dat de visie, de belofte en de ambitie van Doha ernstig bedreigd werden. Deze herziene tekst bevestigde dat. Belangrijke zaken op het gebied van de landbouw, de katoen en de nieuwe onderwerpen die voor de ontwikkelingslanden heel belangrijk zijn, kwamen domweg niet aan de orde. Wij moeten ons goed realiseren hoe dit op de ontwikkelingslanden is overgekomen. Het gaat niet aan hier te komen zeggen dat de ontwikkelingslanden het onderste uit de kan wilden. De ontwikkelingslanden zouden zich juist beledigd moeten voelen door de suggestie dat de NGO's hen zouden hebben gemanipuleerd en de standpunten van de ontwikkelingslanden naar hun hand zouden hebben gezet op de manier zoals sommigen hier hebben beweerd.
De bijeenkomst in Genève staat gepland voor december. Dat is al heel snel. Ik realiseer mij, commissaris, dat u nog maar nauwelijks de gelegenheid heeft gehad om op adem te komen na Cancún, maar toch wil ik u vragen wat u momenteel doet om bruggen te bouwen en vertrouwen te winnen, en te garanderen dat die bijeenkomst wel een succes wordt?
Tot slot nog een opmerking over de Singapore-kwesties: weet u, commissaris, dat de Britse minister van Handel en Industrie afgelopen donderdag heeft gezegd een ontmoeting met u te willen over de Singapore-kwesties, opdat u bij uw in Cancún ingenomen standpunt blijft en wij dus niet langer aandringen op WTO-onderhandelingen over investering en mededinging? Weet u dat de Britse minister dit in het Lagerhuis heeft gezegd, en verwacht u op grond van dit soort uitspraken dat uw mandaat zal veranderen?

Alyssandrakis (GUE/NGL).
Mevrouw de Voorzitter, de WTO is het belangrijkste imperialistische mechanisme om de internationale handel de voorwaarden van de multinationals op te leggen en een volledige liberalisatie en openstelling van de markten te bewerkstelligen. Het gevolg daarvan is dat de kloof tussen de rijken en armen ondanks de toename van de internationale handel als maar dieper wordt. De mislukking van Cancún toont aan dat de WTO deze rol niet onbelemmerd kan spelen, en dat is ongetwijfeld maar goed ook. Er ontstaat verzet, zowel op straat als in de onderhandelingszaal. Er dienen zich nieuwe spelers aan, die mee willen doen aan het spel. De tegenstellingen binnen het kapitalisme worden alsmaar groter. De oplossing is niet gelegen in hervormingen in deze of gene richting maar in een fundamentele verandering van de WTO.
Voordat de Europese Unie naar Cancún ging had zij al de belangen van de kleine landbouwers opgeofferd. Uit het interview van de heer Lamy blijkt dat hij van plan is nog meer te offeren, en daarom wil ik graag een antwoord op de vraag hoever hij denkt te gaan. Zullen wij bijvoorbeeld bij katoen - waar de Europese Unie 70% van haar behoeften invoert - op een gegeven ogenblik 100% gaan invoeren? Zal de katoenproductie in Griekenland, Spanje en Portugal geheel teniet worden gedaan?

Cunha (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, in tegenstelling tot vroeger zijn de onderhandelingen deze keer niet afgesprongen op de landbouw. Mijns inziens is de mislukking te wijten aan het maximalistische standpunt van de Groep van 21. Die landen hebben immers vraagstukken op de onderhandelingstafel gelegd die veel verder reikten dan de agenda van Doha. Ik denk dan in de eerste plaats aan de eis tot geleidelijke opheffing van de interne steun, die als bijzonder concurrentieverstorend wordt aangemerkt, namelijk de blauwe en de gele box.

De Europese Unie had voor het eerst een offensieve en in zekere zin ook comfortabele onderhandelingspositie dankzij de hervorming van het GLB en het akkoord met de Verenigde Staten. Helaas worden onze inspanningen tot aanpassing van het gemeenschappelijk landbouwbeleid niet erkend door deze Groep, die nog steeds doet alsof wij hier met het GLB van tien jaar geleden komen. Het GLB is de laatste tien jaar radicaal veranderd, maar de bedoelde landen brandmerken de Europese Unie nog steeds als een protectionistische vesting. Zij vergeten dat de Europese Unie de grootste importeur van landbouwproducten ter wereld is. De groep van Afrikaanse landen die, misschien terecht, koppig bleef volhouden dat katoen beschermd moet worden, was zich er wellicht niet van bewust dat de Europese Unie meer dan wie ook inspanningen heeft gedaan om de ontwikkelingslanden te steunen en dat op dit moment 85 procent van de landbouwproducten die door deze landen worden uitgevoerd op de Europese markt terechtkomt. De armste landen van de wereld, die volledige toegang tot onze markt hebben op grond van het "Alles behalve wapens"initiatief, zijn niet eens aan het woord geweest. Zij werden volkomen overvleugeld door degenen die zichzelf weliswaar tot de onderontwikkelde landen rekenen, maar andere en soms zelfs radicaal tegengestelde belangen behartigen dan de armste landen.
Ik denk dat wij niet masochistisch hoeven te zijn. De Europese Unie heeft in deze onderhandelingen een bijzonder redelijk standpunt vertegenwoordigd en zij is vrijgevig geweest ten aanzien van de minder ontwikkelde landen. Uiteraard kan zij daarin nog verder gaan. Ik kan hier echter naar eer en geweten zeggen dat er zeker een akkoord uit de bus zou zijn gekomen als alle partijen een voorbeeld hadden genomen aan de flexibele en doordachte houding van de Europese Unie.

De Voorzitter.
Dit debat neemt teveel tijd in beslag. Ik zou de heer Imbeni en de sprekers die na hem op de sprekerslijst staan dan ook willen vragen het mij niet kwalijk te nemen, maar ik moet het woord nu aan commissaris Lamy geven. Aan het eind van het debat krijgt ook commissaris Fischler het woord.

Lamy
Mevrouw de Voorzitter, mijn collega Franz Fischler zal zich straks bij ons voegen om te antwoorden op de interventies van degenen die ik niet heb kunnen beluisteren.
Eerst twee algemene opmerkingen voordat ik in mijn antwoord inga op enkele meer specifieke punten. Ten eerste zou ik graag, als dat mogelijk is, het misverstand willen wegnemen dat ik hier en daar bespeur wanneer we het hebben over de Wereldhandelsorganisatie. De WTO is altijd een organisatie geweest waar door onderhandelingen concessies werden bereikt en via die concessies extra toegang tot bepaalde markten, en waar met de vaststelling van regels ervoor werd gezorgd dat de handelsontwikkeling ten goede kwam aan het algemeen belang. De harde werkelijkheid is dat het een organisatie is waar onderhandeld wordt. We onderhandelen over belangen, ook al verbinden wij daar, met ons typisch Europese idealisme, meer waarden aan dan anderen. We moeten deze werkelijkheid echter niet uit het oog verliezen wanneer de onderlinge discussie verder gaat. De heer Herzog zei dat we met beide benen op de grond moeten blijven staan. Ik vat dat niet op als een vermaning, maar gewoon als een roep om weer tot de realiteit te komen. Als dat voor anderen geldt, dan geldt dat dus ook voor ons.
Mijn tweede algemene opmerking is dat velen onder u de nadruk hebben gelegd op de geopolitieke dimensie die in Cancún naast de strikt commerciële dimensie van de onderhandelingen opdook. Ik ben het met u eens en misschien hebben we op enig moment bij de voorbereiding op Cancún te weinig aandacht besteed aan die dimensie. Aarzelt u de volgende keer vooral niet om aan de bel te trekken.
Als derde en laatste algemene opmerking zou ik willen wijzen op de Zuid-Zuid dimensie binnen deze onderhandelingen. Deze is van essentieel belang en verdient onze aandacht, ook al zijn we ook op dit gebied - vanwege onze welbekende reflexen - het meest geïnteresseerd in de Noord-Zuid dimensie. Voor ontwikkelingslanden is het essentieel dat ze hun markten openstellen en een aantal regels aanvaarden. Iedereen weet dat dat een noodzakelijke voorwaarde is en dat het verre van voldoende is als alleen het Noorden de markten openstelt en de regels aanvaardt. Ik zou willen dat degenen onder u die, met recht, bijzonder begaan zijn met de positie van de ontwikkelingslanden zo nu en dan de aandacht hierop zouden vestigen.
Voor het debat verdergaat wil ik nog een paar specifiekere opmerkingen plaatsen. Ten eerste heeft u gelijk wat de hervorming van de WTO aangaat: een aantal van haar regels en mechanismen moet worden heroverwogen; we moeten proberen de WTO beter te laten samenwerken met de WHO, de ILO, de FAO, het UNEP en de andere aan de VN gelieerde organisaties. Ik ben het daarmee eens en we zullen daarover nadenken. Daarnaast moeten we beseffen dat wij als Europeanen soms best eens alleen kunnen komen te staan op de weg die wij waarschijnlijk, intuïtief, willen volgen, want ik zie niet veel ontwikkelingslanden diezelfde kant op gaan. Hoewel de VS naar een betere coherentie streven van wat wij onder elkaar het internationaal bestuur plegen te noemen, weten wij dat dat voor hen niet per se een vanzelfsprekende keuze is. Ik vind dus weliswaar dat we erover na moeten denken, maar we moeten daarbij wel in het achterhoofd houden dat andere partners ons op die weg zullen moeten vergezellen en dat we daarvoor ook actief zullen moeten gaan werven.
U hebt meerdere malen gevraagd wat dan de volgende stappen zijn. Ik denk dat het nog te vroeg is om dat te kunnen zeggen. Ten eerste moeten we de tijd nemen om grondig na te gaan wat er precies gebeurd is. Ik denk dat het debat van vandaag daaraan bijdraagt en ik bedank u daarvoor namens de Commissie. Verder moeten we ook de tijd nemen voor onze betrekkingen, die we in dit soort onderhandelingen in het openbaar kunnen verstevigen, met name die met bevriende ontwikkelingslanden. Dat alles gaan we dus eerst in alle rust doen. Er zullen meerdere opties moeten worden overwogen. We zullen dat in de Commissie gemeenschappelijk doen en dan zullen we zien of de Commissie wel of niet een wijziging van haar mandaat aanbeveelt wanneer deze onderhandelingen worden voortgezet.
Ik heb veel mensen hun steun horen uitspreken. Ik wil u daarvoor bedanken want voor de heer Fischler en mij is die steun waardevoller als het minder goed gaat dan als het goed gaat.
Ik heb ook kritiek gehoord en daar zal ik snel op proberen te reageren. Mevrouw Lucas heeft mij het verwijt gemaakt dat ik niet meegaand genoeg geweest ben wat Singapore betreft, en dat ik op het gebied van de exportsubsidies helemaal onverzettelijk ben geweest. Wat dat laatste aangaat, mevrouw Lucas, moet ik u tot mijn spijt zeggen dat dat volstrekt niet klopt. De heer Fischler en ik hebben een voorstel ter tafel gebracht waarin we ons bereid verklaarden om de exportsubsidies op producten waar ontwikkelingslanden bij betrokken zijn tot nul terug te brengen. Zegt u dus niet dat de Europese Unie op dat punt onverzettelijk is geweest.
Wat Singapore betreft, betoogde u dat teveel nadruk was gelegd op investeringen en concurrentie en dat is ook uw mening als het gaat om de transparantie van handelstransacties. Dat verbaast me, want ik dacht toch dat transparantie een van de principes was waar uw fractie veel belang aan hechtte. Als u dus zegt dat we die twee met transparantie verband houdende vraagstukken over boord moeten gooien omdat de ontwikkelingslanden daar niet aan willen, dan zou ik wel eens van u willen horen of dat dan ook voor het milieu geldt en voor de sociale clausules, waar de ontwikkelingslanden ook niet aan willen.
Mevrouw Auroi, ik moet mij verdedigen tegen uw bewering dat de Europese Unie bij katoen de kant van de Amerikanen heeft gekozen. Als dat werkelijk uit uw informatie zou blijken, dan wil ik dat graag onmiddellijk rechtzetten. Ik heb in de openbare, plenaire zitting in Cancún gezegd hoe wij dachten over die veelbesproken paragraaf 27, en ik zou u erkentelijk zijn als u wat dat betreft uw gegevens zou willen corrigeren.
Velen van u hebben uiting gegeven aan de indruk dat de standpunten van de Unie niet bekend genoeg zijn in bepaalde delen van de wereld. Ik neem dat heel serieus, want die indruk heb ik ook. U moet echter wel bedenken dat onze middelen om hier verbetering in te brengen niet onuitputtelijk zijn. In het jaarlijkse begrotingsdebat zullen wij daar waarschijnlijk wel nader op kunnen ingaan.
Om af te ronden wil ik graag reageren op een rake opmerking van de heer Martinez. Ik wil hem bedanken voor zijn verhaal over de parachutisten. Ik neem aan dat hij, als het om parachutespringen gaat, weet waar hij het over heeft. Maar ter zake, hij verwijt mij dat ik op landbouwgebied wel vooruitbetaald heb maar niets heb terugontvangen. De heer Fischler zal u zo uitgebreid als nodig is vertellen dat het precies andersom is. Mijnheer Martinez, u bent aan de verkeerde kant van de toonbank gaan staan. Wij hebben onze eigen redenen om ons landbouwbeleid te hervormen, en via flinke onderhandelingen aan de WTO-tafel kunnen we voor dezelfde prijs ook toezeggingen van de Amerikanen krijgen voor sectoren die overeenkomen met de onze. Dat is een van de van de redenen waarom het mislukken van Cancún ook voor de Europese boeren geen goed nieuws is.
Ik wil het hierbij laten zodat het debat verder kan gaan. Zoals het voorzitterschap al aangaf zal mijn collega, de heer Fischler, u aan het eind van dit debat te woord staan.

Imbeni (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, ik heb de indruk dat wij door al die bomen, dat wil zeggen door al die details over de mislukking van Cancún, niet meer in staat zijn over het bos na te denken. Het bos is nog precies hetzelfde als vier jaar geleden toen Seattle mislukte, en wij kunnen het zelfs met naam en toenaam noemen: een gebrek aan evenwicht tussen de rijke en arme landen, gecombineerd met de afwezigheid van een gemeenschappelijke strategie om dit gebrek goed te maken. Die strategie zou tijdschema´s, beleidsvormen, programma´s, cijfers en hoeveelheden moeten bevatten.
Het is duidelijk dat deze strategie niet past binnen het unilateralisme van Bush - inderdaad is er een nauwe band tussen Irak en Cancún - noch de som kan zijn van bilaterale akkoorden. Slechts een echt multilateralisme kan de juiste aanpak zijn, en daarin zijn wij tekort geschoten toen wij Cancún voorbereidden. Het voorzitterschap en de Raad zijn daarin tekort geschoten. Voorzitter Urso luistert momenteel weliswaar niet naar mij maar ik moet hem toch zeggen dat ik waardering heb voor zijn open en eerlijke redenering en voor een groot deel van zijn analyse. Hoe hebben wij echter de bijeenkomst van Cancún voorbereid? President Bush voerde telefoongesprekken met president Lula en de Indische premier, en wij?
Ook de Commissie en het Parlement hebben niet voldaan. Volgens de inschatting van commissaris Lamy - waar het merendeel van de Europese afgevaardigden achter staat - werd het beroemd bondgenootschap van de G-17, die daarna een G-21 en G-24 werd, met name om tactische redenen gesmeed. Het is geen politiek bondgenootschap, en dat zal het in de toekomst ook niet worden.
Mevrouw de Voorzitter, ik had liever nog wat gewacht alvorens te stemmen over deze documenten in de plenaire. Morgen wordt er namelijk een document in stemming gebracht dat vrij teleurstellend is en geen antwoord geeft op de vraag: 'Waarom is Cancún mislukt??. Daarin staan ook geen aanwijzingen voor hetgeen wij in de toekomst moeten doen.
Ter afsluiting zou ik commissaris Lamy willen zeggen dat de WTO weliswaar een plek is waar wordt onderhandeld, maar zij ligt noch op de maan noch op Mars. De WTO bevindt zich hier op aarde, en haar kader is dit gebrek aan evenwicht. Dat is tekenend voor het huidig leven op aarde.

Figueiredo (GUE/NGL).
Mevrouw de Voorzitter, van Cancún heb ik drie fundamentele dingen onthouden. Ten eerste heeft het standpunt van de Europese Unie en de Verenigde Staten er mede toe bijgedragen dat er op deze conferentie geen oplossingen werden gevonden waarmee een rechtvaardige behandeling van de ontwikkelingslanden kon worden gewaarborgd, garanties konden worden geboden voor de kwijtschelding van de schulden van de minder ontwikkelde landen en rekening kon worden gehouden met de problemen van de werknemers, het midden-, klein- en microbedrijf in Europa zelf, met name de textiel-, kleding- en schoensector, en de landbouwers. Ten tweede moeten wij ervoor zorgen dat de internationale instellingen op democratische wijze functioneren en dat er nieuwe, rechtvaardige en democratische regels worden opgesteld die de bevolking hoop geven en een doeltreffende duurzame ontwikkeling mogelijk maken. Ten derde hebben zich in Cancún en zowat overal ter wereld sterke volksbewegingen ontwikkeld tegen een onrechtvaardige globalisering en voor nieuwe, op de beginselen van rechtvaardigheid en democratie gegrondveste regels.

Ferrer (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, terecht is gezegd dat Cancún slechts verliezers heeft opgeleverd, vooral onder de minst ontwikkelde landen, de landen die paradoxaal genoeg juist het meeste profijt hadden moeten trekken van deze ontwikkelingsronde. Ook de groeikansen van de wereldeconomie zijn erop achteruitgegaan, niet alleen omdat de handelsactiviteiten, en daarmee de economische groei, welvaren bij een verlaging van douanetarieven en handelsobstakels, maar ook omdat een geslaagde ronde in Cancún had kunnen bijdragen tot een heropleving van de wereldeconomie. Een mogelijke andere verliezer is het multilaterale handelssysteem.
Ik denk dat wij zeker niet een andere weg moeten inslaan, maar het dode punt waarop de ontwikkelingsronde na Cancún is terechtgekomen achter ons moeten laten en zo snel mogelijk ons werk moeten hervatten op basis van de eerder gemaakte afspraken. Zoals al eerder gezegd, is het tevens zaak terdege stil te staan bij de werking en organisatorische opzet van de WTO, en bij de oorzaken van het fiasco van Cancún.
Mijnheer de commissaris, ik wilde u bovendien het volgende in overweging geven. Denkt u niet dat het nodig is onze bijdrage aan de verzelfstandiging van minder ontwikkelde landen te herdefiniëren? Daarmee bedoel ik niet alleen de noodzaak van meer middelen, maar ook de noodzaak te herzien hoe wij de zwakkere landen helpen een sterkere positie in te nemen aan de onderhandelingstafel, wat wij doen om hen te helpen hun eigen beslissingen te nemen, en wat wij doen om hen te helpen die beslissingen te nemen met volledige kennis van zaken. Dat laatste zou namelijk voorkomen dat zij gemanipuleerd worden, wat volgens velen van ons helaas het geval is geweest.
Van die overweging en van de besluiten die daar mogelijkerwijs uit zullen voortvloeien, zal afhangen of Doha inderdaad geen weg terug kent, ook al is de weg langer dan verwacht. Daarvan hangt tevens af of het multilaterale handelssysteem overeind zal blijven.
Garot (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, de onderhandelingen in Cancún waren bedoeld om een eerste stap te zetten in de richting van een eerlijker handel. Welnu, het ging helemaal anders. De ontwikkelingslanden hebben de traditionele machtsverhoudingen binnen de WTO totaal ondersteboven gehaald. Dat is een heel belangrijk gegeven en we moeten goed bedenken wat de politieke gevolgen daarvan zijn. Maar wie wordt er straks echt beter van dit echec?
Ik voor mij stel vast dat de ontwikkelingslanden niets concreets binnengehaald hebben van de eisen die ze in Doha op de agenda hadden gezet. Net zoals velen hier aanwezigen zou het mij niet verbazen als de Amerikanen zullen proberen profijt te trekken uit meer bilateraal overleg. Ik vraag me af hoe wij ons als Europeanen op zullen stellen in de verscherpte handelsoorlog die hier misschien op gaat volgen.
Over het geheel genomen denk ik dat deze mislukking, in elk geval op de korte termijn, alleen maar schadelijk zal zijn. In de publieke opinie heeft ze echter tot gevolg dat de kwestie van een beter evenwicht tussen Noord en Zuid meer dan ooit aan de orde wordt gesteld. Dat is ook precies het probleem waarop we nu moeten proberen een antwoord te geven. We moeten kijken wat voor oplossing dat gaat zijn en met wie we die gaan bereiken.
Dat laatste is echt een belangrijke vraag, bijvoorbeeld omdat niet alle ontwikkelingslanden dezelfde belangen hebben en ook hun ideeën over de WTO uiteen lijken te lopen. In dat verband is het de vraag op welke partner of groep we kunnen rekenen bij de uitwerking en de toepassing van een strategie om de onderhandelingen en de hervorming van de WTO weer op gang te krijgen.
Overigens hebben wij op een heel ander vlak goed gezien dat de groep van 21 de externe en interne overheidssteun voor de landbouw wil aanvechten. Denkt u, mijnheer de commissaris, dat we bang moeten zijn dat sommige landen het einde van de vredige onderhandelingen zullen aangrijpen om ons gemeenschappelijk landbouwbeleid aan te vallen, en zo hun eigen doelen te bereiken zonder daar in politieke onderhandelingen iets tegenover te hoeven stellen? Hoe het na Cancún ook verder zal gaan, de vragen lijken me duidelijker dan de antwoorden.

Rübig (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, ik wil in de eerste plaats mijn dank betuigen aan het professionele onderhandelingsteam van de Europese Commissie, aan de heren Fischler en Lamy. Zij hebben werkelijk al het mogelijke gedaan om de conferentie tot een succes te maken. Misschien moeten we voortaan maar uitgaan van de volgende regel: wie de onderhandelingen verlaat, stemt toe. Wij hadden ons ingesteld op consequente, harde onderhandelingen, maar helaas zijn we onze partners onderweg kwijtgeraakt. Dat betekent in duidelijke taal: de armen blijven arm, de rijken blijven rijk. Met die ontwikkeling kunnen we niet gelukkig zijn.
Mevrouw Lucas zei vandaag dat een belangrijke doelstelling gelegen is in hulp aan hun eigen bedrijfsleven. Bedoelt ze daarmee de monopolistische bedrijven in handen van enkele ministers die mededingingsregels en overeenkomsten voor de bescherming van investeringen als een bedreiging van hun eigendom beschouwen? Misschien zou het nuttig zijn om ook de nationale afgevaardigden, de oppositie, erbij te betrekken, zodat er ook in de minst ontwikkelde landen een serieuze discussie kan ontstaan over de mensen die in rijkdom leven, en dat zijn er maar een paar, en de mensen die in totale armoede leven, en dat zijn er miljoenen. Daarom moeten we alles in het werk stellen om de kleine en middelgrote ondernemingen, de familiebedrijven, in deze landen te ondersteunen, de concurrentie te stimuleren en de welvaart te bevorderen. Het kan niet zo zijn dat de rijkdom in handen is van een paar mensen die profiteren van monopolistische toestanden.
Daarom is volgens mij de parlementaire conferentie zo belangrijk, waar wij Europeanen een voortrekkersrol moeten vervullen. Niet alleen in Europa, maar vooral ook in de armste landen van de wereld moet er een objectieve en transparante discussie op gang worden gebracht. Zij hebben daar dringend behoefte aan.
Verder wil ik de vraag centraal stellen wat er gaat gebeuren als de vredesclausule verstrijkt? Krijgen we dan een nieuwe oorlog, een wereldhandelsoorlog waarin de armen nog armer worden?

Désir (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik denk dat de Unie lering moet trekken uit deze mislukte conferentie in Cancún, zodat we in de toekomst niet in dezelfde fouten vervallen. Zij moet haar strategie heroverwegen om de initiatieven voor te bereiden die nodig zijn om het multilateraal overleg weer op gang te krijgen.
Ten eerste denk ik dat de heer Prodi gelijk had toen hij vorige week in Bologna sprak over de opkomst van nieuwe groepen van gezamenlijk optredende ontwikkelingslanden en zei dat de aard van de G-21 en de daaruit sprekende wil tot politieke bevestiging slecht worden begrepen en niet op waarde worden geschat. Ik denk dat verkeerd zou zijn om te pogen verdeeldheid te scheppen binnen de G-21 of andere ontwikkelingslanden ertegen op te zetten. Dat zou geen enkele zin hebben en het alleen maar moeilijker maken de politieke dialoog met deze groep weer op te pakken en hun vertrouwen te herwinnen, terwijl dat juist wel zou moeten.
Natuurlijk zal de opkomst van die groepen, zoals de daaropvolgende G-90, de gesprekken en onderhandelingen binnen de WTO er voor ons niet gemakkelijker op maken. Dat is een uitdaging voor de EU maar ook een garantie voor een evenwichtiger handelssysteem, voor een handelssysteem dat beter beantwoordt aan de belangen van alle continenten, en van met name de delen van de wereld die tot nu toe niet hebben kunnen profiteren van de WTO.
Ten tweede wil ik nog iets zeggen over Singapore. Mijn inziens waren de onderhandelingen over de landbouw en de andere kwesties waar de WTO zich mee bezig houdt al tamelijk ingewikkeld. Er stond trouwens ook een schuld uit van niet nagekomen beloften van de Top in Doha. Het ging daarbij vooral om niet gehaalde streefdata, om maar te zwijgen over de onderwerpen waarvan bekend was dat de ontwikkelingslanden daar in meerderheid tegen waren. Er werd teveel de klassieke aanpak gevolgd van het marchanderen over onderwerpen waarop men wel wilde toegeven en onderwerpen waarop men iets binnen wilde halen. Deze benadering paste niet bij de omstandigheden en toonde nogmaals aan dat men slecht begrijpt wat de onderliggende redenen zijn waarom landen weigeren het over die Singapore-kwesties te hebben.
Ik denk dat als we nu de multilaterale onderhandelingen willen redden dat alleen mogelijk is als we een vergaande hervorming voorstellen, niet alleen van het functioneren van de WTO - dit Parlement heeft daar voorstellen voor gedaan en ik had de eer daarvan de rapporteur te mogen zijn - maar ook van haar regels, haar prioriteiten en haar dogma's. Een aantal collega's heeft dat ook al gezegd. Ik denk dat we de handelsregels moeten aanpassen zodat ze voor iedereen aanvaardbaarder zijn binnen het concept van het wereldwijd bestuur. Waarschijnlijk moeten we de WTO opnieuw positioneren binnen de VN - want daar komt wat commissaris Prodi zei over de betrekkingen met de andere organisaties op neer - en misschien ook onder toezicht stellen van een 'sociaal-economische veiligheidsraad?, zoals werd voorgesteld door de voormalige voorzitter van de Commissie, de heer Delors.

Kreissl-Dörfler (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, een treffende uitspraak van de Dakota-indianen luidt: wanneer je ontdekt dat je een dood paard berijdt, stijg dan af. Zo slecht staat de WTO er vast nog niet voor, maar de gebeurtenissen in Cancún zijn niettemin zorgwekkend. Ook beschouw ik het afbreken van de onderhandelingen meer als een Pyrrusoverwinning voor de ontwikkelingslanden dan als een succes. Verder is het een interessant oordeel dat de onderhandelingen zouden zijn stukgelopen op het landbouwvraagstuk. Hoe kunnen ze nu daarop stuklopen als er nooit een officiële landbouwronde is geweest en er dus nooit is onderhandeld? Ik vind het landbouwvoorstel van de EU alleszins aanvaardbaar. Misschien hadden sommige ontwikkelingslanden gehoopt wat meer in de wacht te slepen, maar het voorstel op zich was uitstekend. Welke rol speelden de VS eigenlijk? Het kwam president Bush goed van pas dat de landbouwonderhandelingen zijn uitgebleven, anders zou er bij veel landen wel een lichtje zijn opgegaan. Ze zouden hebben gemerkt wie de boel nu echt traineert, en dat zou toch enige ergernis hebben opgewekt in de coalitie van bereidwilligen en afhankelijken.
Mexico was vervolgens wel gedwongen de onderhandelingen af te breken nog voor ze goed en wel begonnen waren. Trouwens, de VS zijn toch meer geïnteresseerd in bilaterale dan in multilaterale verdragen. Ik heb echter nog een boodschap voor degenen die menen ten strijde te moeten trekken tegen de niet-gouvernementele organisaties. Niet alleen overschatten zij hun invloed mateloos, maar ze laten daarmee ook nog zien wat ze eigenlijk vinden van de participatie van delen van het maatschappelijk middenveld. Ik kan hun enkel aanraden dat vat gauw weer te sluiten voordat ze er zelf in vallen en verzuipen.

Urso
Mevrouw de Voorzitter, ik wil slechts enkele korte opmerkingen maken. Allereerst wil ik het Europees Parlement bedanken voor zijn bijdrage van vandaag. Eenendertig sprekers hebben het woord gevoerd en daaruit blijkt al hoeveel belang het Parlement, de meest representatieve instelling van de Europese Unie, hecht aan het multilateralisme. Daar moeten wij dan ook aan werken. U hebt herhaaldelijk gewezen op de noodzaak het multilateralisme te redden en nieuw leven in te blazen. Eveneens hebt u erop gewezen dat om dit multilateralisme te verwezenlijken een hervormingsproces op gang moet worden gebracht in de WTO en de nieuwe spelers moeten worden erkend.
Natuurlijk kunnen wij niet terugkeren tot de GATT-mechanismen. Wij moeten vooruit en wel beseffen dat de wereld - gelukkig maar zou ik zeggen - multipolair is. Dit geldt zowel voor het Noorden als het Zuiden, zoals ook blijkt uit het akkoord van de G-21, waarmee wij moeten samenwerken. De G-21 bestaat vooral uit ontwikkelingslanden die reeds genieten van de voordelen van de mondialisering, sterke concurrenten zijn geworden en terecht een eigen plaats opeisen. Ik noem bijvoorbeeld China en Brazilië. Dan hebben wij in het Zuiden de ACS-landen en de Afrikaanse landen die niet genieten van de voordelen van de mondialisering en eerder de gevolgen daarvan ondergaan.
Deze driehoek - het multilateralisme dat gered moet worden, de WTO die hervormd moet worden en de nieuwe spelers die erkend moeten worden - zal voor ons waarschijnlijk reden zijn om aan te dringen op een proces waarmee een orgaan in het leven geroepen kan worden dat tussen het secretariaat en de vergadering in komt te staan, een orgaan waarin de vertegenwoordigers uit de verschillende gebieden van de wereld, met homogene maar uiteenlopende politieke, culturele, sociale en economische achtergronden bijeen kunnen komen om de problemen op te lossen voordat deze in de vergadering op tafel komen. In Cancún was die vergadering een echte toren van Babel, niet alleen taalkundig maar ook qua standpunten.
Dan werd nog een ander belangrijk aspect genoemd: het probleem van de communicatie. Dat is een intern Europees probleem. Iemand zei dat de niet-gouvernementele organisaties een dubieuze en misschien zelfs dubbelzinnige rol hebben gespeeld: zij spreken een bepaalde taal in Brussel of Straatsburg maar bazuinen een andere taal rond in Cancún. Ook werd gezegd dat de Europese Unie en de Commissie problemen hadden bij het aan de man brengen van hetgeen zij in 22 maanden tijd hadden gedaan en van hetgeen zij dagelijks doen voor de zwaksten onder de zwakken. Ik wil een voorbeeld geven: als ik het wel heb, had de Commissie in Cancún twee woordvoerders terwijl één niet-gouvernementele organisatie er niet minder dan veertien had.
Er is dus sprake van een communicatiekloof en misschien ook van spraakverwarring. Daar moeten wij wat aan doen, opdat de uitzonderlijke kracht van het Europees maatschappelijk middenveld tot uiting kan komen in met name - maar niet uitsluitend - de representatieve instanties.
Tot slot vraagt u of het noodzakelijk is het mandaat te veranderen of te versoepelen. Ik geloof dat het mijn taak is uw overwegingen voor te leggen aan de Europese Raad, met name met het oog op de ontmoeting van 15 december en de tijd daarna. Misschien zullen wij dan de gevolgen van deze mislukking beter kunnen overzien, ook de gevolgen voor de andere betrokkenen, en met name ook degenen die zich misschien onbewust maar wel wat voorbarig over deze mislukking hebben verheugd. Daar moeten wij de komende maanden over spreken. Wij moeten nagaan of misschien meer soepelheid nodig is in de Singapore-kwesties, waar sommigen op aangedrongen, in de sociale en milieukwesties en misschien ook in de landbouwvraagstukken.
Tot slot - want ik moet mij aan de tijd houden - geloof ik dat uw bijdrage zeer belangrijk en zelfs beslissend was.
Fischler
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, geachte afgevaardigden, om te beginnen wil ik u allen bedanken voor uw bijdragen aan dit debat. Dit was een erg belangrijk debat. In mijn antwoord wil ik mij beperken tot de punten die naar mijn mening enige toelichting en uitleg behoeven.
Ten eerste is er gedebatteerd over wat voorrang moet krijgen: een multilaterale aanpak of bilaterale overeenkomsten. Ik geloof dat we geen keus hebben. Er is geen betere aanpak dan de multilaterale aanpak en daar moeten we aan vasthouden. Er kunnen natuurlijk ook bilaterale overeenkomsten gesloten worden, maar die mogen niet in de plaats treden van de multilaterale methode. Laat overigens niemand zich vergissen en denken dat alleen multilaterale onderhandelingen moeilijk verlopen. Ook sommige bilaterale akkoorden komen niet zonder slag of stoot tot stand. Kijkt u maar naar de overeenkomsten met de Mercosur-landen, enzovoort. Bovendien zou het verkeerd zijn overhaast over te stappen naar bilaterale onderhandelingen. Laten wij niet in de verleiding komen mogelijkheden te scheppen die ons zogezegd in staat stellen tweemaal te oogsten: eerst via bilaterale overeenkomsten en dan vervolgens, als alle problemen zijn weggenomen, via multilaterale onderhandelingen, waarbij dan werkelijk alles in de wacht wordt gesleept. Dat is een val waar we niet in mogen trappen. Wat dat betreft is vanuit Europese optiek enige behoedzaamheid geboden. Wat wij op bilateraal niveau moeten doen - en dat is echt noodzakelijk - is rechtstreeks in discussie, in onderhandeling treden met de afzonderlijke WTO-landen, in die zin dat wij die landen moeten duidelijk maken wat ons standpunt is in de multilaterale onderhandelingen.
Ten tweede ben ik absoluut van mening dat de hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid een goede beslissing was. Wij hebben dit hervormingsbesluit - ik roep het hier in herinnering, omdat het precies datgene is waarover we in dit Huis gedebatteerd hebben - voor onszelf genomen. Wij hebben gezegd dat de Europese samenleving hervormingen vereist, en daarom moeten ze er komen. We kunnen nu niet achteraf zeggen dat ons voornemen om de Europese landbouw en het Europees landbouwbeleid duurzamer te maken slechts was ingegeven door de noodzaak succes te boeken tijdens de internationale onderhandelingen. Daarmee zetten we de dingen toch echt op hun kop.
Natuurlijk heeft het ons tijdens de internationale onderhandelingen een zekere flexibiliteit opgeleverd. Voorts is het vanzelfsprekend dat wij altijd eerst intern moeten hervormen en dan vervolgens ons onderhandelingsmandaat daaruit moeten afleiden. Of gelooft u soms dat het Parlement bereid zou zijn de Commissie te voorzien van een onderhandelingsmandaat dat zich aan de bestaande gemeenschappelijke beleidslijnen onttrekt? Dat is ondenkbaar. Dat zou nooit werken. We mogen wat dat aangaat geen illusies koesteren.
We mogen ook niet toestaan dat de veranderingen die tijdens de hervormingen worden aangebracht 'domweg in de zak worden gestoken? en bijvoorbeeld wordt gezegd dat de reductieverplichtingen niet worden bepaald op grond van het volume dat de laatste keer in de Uruguay-ronde is afgesproken, en dat vervolgens als uitgangspunt zou moeten worden gekozen, maar op grond van bijvoorbeeld de mate waarin wij ons momenteel bedienen van concurrentieverstorende steunmaatregelen. Dat zou oneerlijk zijn tegenover onszelf. Laten wij daarin duidelijk zijn.
Ten derde hebben de NGO's een grote rol gespeeld in dit debat. We mogen niet de fout maken en zeggen dat de NGO's zich niet behoorlijk hebben gedragen, en we daarom de geldkraan voor hen moeten dichtdraaien of iets dergelijks. Dat is een onzinnig idee. In plaats daarvan moeten we overleg proberen te voeren met de NGO's. Wij moeten met hen een discussie aangaan. We moeten van gedachten wisselen over hun argumenten. Daar is nogal wat behoefte aan als ik bijvoorbeeld kijk naar de standpunten die binnen een en dezelfde NGO worden ingenomen. Zo houdt de afdeling die zich bezighoudt met ontwikkelingsbeleid er andere standpunten op na dan de afdeling die zich om het milieubeleid bekommert.
Voorts heeft een groot aantal NGO's gesteld dat de Europese landbouw milieuvriendelijk moet worden gemaakt door binnen de landbouw begrotingsmiddelen voor milieu uit te trekken. Nu we dat doen, kan er achteraf niet worden gezegd dat steun aan de landbouw altijd slecht is, ongeacht in welke vorm de steun aan de landbouw wordt verleend! Dergelijke uitspraken sporen niet en gaan niet samen. We moeten het debat op een zinvolle wijze voeren.
Zo kunnen we er ook voor zorgen dat het wantrouwen van de ontwikkelingslanden geleidelijk afneemt. Zij hebben soms het gevoel dat de onderhandelingen complexer en problematischer worden gemaakt enkel en alleen om de drempels voor degenen die niet al sinds lang aan de onderhandelingen deelnemen, nog hoger te maken. We moeten die drempels verlagen en wegnemen.
Bovenal moeten we proberen ons meer aan de feiten te houden. We hebben meer inbreng nodig van onafhankelijke instellingen, zoals de OESO en andere organisaties, die meer objectiviteit in het debat brengen. In de landbouw luidt het gezegde: je kunt het paard naar de bron leiden maar je kunt het niet dwingen om te drinken. Men zal zich bereid moeten tonen argumenten uit te wisselen en een serieuze dialoog aan te gaan. Alleen dan komen we verder.
Wat de vredesclausule betreft kan ik zeggen dat die aan het eind van het jaar verstrijkt. Het is niet zo dat het complete agrarische WTO-gebouw dan instort, maar de mogelijkheid bestaat wel dat de manier waarop we in Europa de verplichtingen van de Uruguay-ronde in praktijk hebben gebracht, wordt geattaqueerd. Ik wil ervoor waarschuwen dat verschillende landen er een goede gelegenheid in zien om een beroep te doen op een groot aantal panels. Dat zou dan een volgende stap zijn in de beschadiging van het WTO-proces. Die landen moeten daar nog maar eens goed over nadenken.
Ten slotte is het van groot belang een betere communicatie tot stand te brengen met betrekking tot de basisfilosofie over wat onderhandelen in de WTO nu eigenlijk inhoudt. Onderhandelen kan enkel betekenen dat er sprake is van een centraal punt waar de deelnemende partijen naar toe werken. Het kan niet betekenen dat een partij zich beweegt naar een extreem punt. Als dit beginsel van meet af aan wordt genegeerd blijft het risico van mislukkingen in de toekomst tamelijk groot. Daarom kan ik alleen maar adviseren dat we een en ander zorgvuldig onderzoeken, een debat houden en vervolgens zo mogelijk een gemeenschappelijk besluit nemen over de volgende stappen. Het gaat er dus niet om bepaalde dingen in de archieven te stoppen maar om de noodzakelijke conclusies te kunnen trekken. Dan zullen we erin slagen om, zoals men het zo mooi uitdrukt, de trein weer op de rails te krijgen.
De Voorzitter.
Ik heb zes ontwerpresoluties tot besluit van het debat ontvangen, overeenkomstig artikel 37, lid 2 van het Reglement.3

Boudjenah (GUE/NGL)
De ontwikkelingslanden organiseren zich en maken een vuist. De belangrijkste les van Cancún is de steeds grotere invloed van het zuidelijke 'blok?. De arme landen laten zich de arrogantie van de VS, de EU en de reuzen van de wereldhandel niet langer welgevallen. Ook al doet Pascal Lamy nog zo zijn best om ons te doen geloven dat de mislukking van de conferentie in de eerste plaats schadelijk is voor de arme landen, lijdt het geen enkele twijfel dat deze een voogdijschap hebben afgeworpen door de WTO-bastille te bestormen! We moeten af van de cynische 'win-win?-logica die inhoudt dat we het Zuiden buitensporige liberaliseringen opleggen op alle gebieden van hun meest vitale sectoren, terwijl de bevolking moet vechten om te overleven. De Unie en de lidstaten moeten nieuwe betrekkingen opbouwen met het Zuiden en ophouden deze landen te beroven. De Unie is alleen komen te staan en in diskrediet geraakt, ondanks het feit dat ze eerlijk bereid is te investeren in een echte politiek van ontwikkelingssamenwerking. Ze moet nu echter niet bij de pakken neer zitten. De zogenaamd 'arme? landen zijn niet arm als het aankomt op eisen en voorstellen. Door ze te beschouwen als volwaardige gesprekspartners kan Europa zich een positie verwerven in de wereld waarin het een bijdrage kan leveren deze menselijker te maken.

De Voorzitter.
Aan de orde is de verklaring van de Raad over de herziening van de trans-Europese netwerken en duurzame ontwikkeling.

Antonione
Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik moet u eerst mededelen dat mijn collega, minister Lupardi, die bevoegd is voor deze materie, helaas in Rome moet blijven wegens belangrijke regeringszaken en dus niet aan dit debat kan deelnemen. Daarom zal ik kort enkele overwegingen naar voren brengen over dit belangrijke thema.
De Raad bevestigt allereerst dat hij zich zal blijven inzetten voor de ontwikkelingsstrategie die in 2001 door de Europese Raad van Göteborg werd vastgesteld. Ons doel daarbij is duurzaam vervoer te waarborgen en een oplossing te vinden voor de verkeersdrukte, de opstoppingen, de toenemende lawaaioverlast en de vervuiling. Ook willen wij het gebruik van milieuvriendelijke vervoersmodi bevorderen en volledige internalisering van de sociale en milieukosten mogelijk maken. Zoals ook de Europese Raad duidelijk heeft gemaakt is de ontwikkeling van de trans-Europese vervoersnetwerken een belangrijk instrument om dat doel te bereiken. Daarmee kan eveneens prioriteit worden verleend aan infrastructuurinvesteringen in het openbaar vervoer, de spoorwegen, de binnenwateren, de kustvaart, het intermodaal vervoer en aan een efficiënte interconnectie, dat wil zeggen aan de bevordering van voor het milieu minder schadelijke vervoersmodi.
In de huidige oriëntaties voor de ontwikkeling van de trans-Europese vervoersnetwerken wordt reeds gewag gemaakt van een van de doelstellingen van de TEN: het waarborgen van duurzame mobiliteit van personen en goederen en het gelijktijdig streven naar de communautaire doelstellingen voor milieu en mededinging. De integratie van de milieuzorgen in de uit te voeren projecten is een van de prioritaire doelstellingen bij de ontwikkeling van de TEN.
Richtlijn 85/337/EEG van de Raad van 27 juni 1985 zegt dat de lidstaten bij de ontwikkeling en tenuitvoerlegging van projecten verplicht zijn rekening te houden met de vereisten inzake milieubescherming. Ook moet overeenkomstig Richtlijn 2001/42/EG van 27 juni 2001 betreffende de beoordeling van het milieueffect van bepaalde plannen en programma´s, milieueffectrapportage worden verricht voor alle plannen en programma´s die worden opgesteld ter voorbereiding van die projecten, met name als het gaat om door de Gemeenschap gefinancierde programma´s.
Een perfect geïntegreerd vervoersnetwerk is een absolute voorwaarde voor een echt vrij verkeer van goederen en personen. Eilanden, randgebieden en verafgelegen gebieden worden op die manier verbonden met de centraal gelegen gebieden. Een modern, door internconnectie en interoperabiliteit gekenmerkt netwerk zal dankzij het beter gebruik van het vervoer kunnen zorgen voor meer handel en mededinging in heel de Europese economie. Zolang de noodzakelijke infrastructuur niet verwezenlijkt is en er geen goed wetgevingskader is voor het efficiënt beheer van de TEN´s, zullen de concepten van interne markt en territoriale samenhang van de Unie onvolledig blijven.
Dankzij de opname in het Verdrag van Maastricht van een titel met betrekking tot het TEN-beleid beschikt de Europese Commissie nu over de voor de ontwikkeling van de vervoersnetwerken noodzakelijke bevoegdheden en instrumenten. Overeenkomstig artikel 154 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap draagt de Gemeenschap bij aan de totstandbrenging en ontwikkeling van de trans-Europese netwerken op het gebied van vervoer, telecommunicatie en energie. Daarmee wordt zowel de interne markt als de economische en sociale samenhang bevorderd, alhoewel voor de verwezenlijking daarvan in eerste instantie de interconnectie en interoperabiliteit van de nationale netwerken moet worden ontwikkeld. In het afgelopen decennium hebben wij niet alleen gezien hoe zorgwekkend de verkeersopstoppingen in de stadsgebieden zijn geworden maar ook hoe sterk de verkeersopstoppingen op de grote verkeersaders van de trans-Europese netwerken zijn toegenomen, hetgeen een nieuw verschijnsel is.
Volgens de Commissie vormen de externe kosten van de verkeersopstoppingen op de weg niet minder dan 0,5% van het BBP van de Europese Unie. Dit is des te zorgwekkender als wij beseffen dat de vraag naar vervoer in de toekomst aanzienlijk zal toenemen. Als wij geen maatregelen treffen tot 2010 om het gebruik te rationaliseren en de voordelen van elke vervoerswijze te maximaliseren, zou het zwaar vervoer over de weg in de Unie van de Vijftien wel eens kunnen toenemen met 50% ten opzichte van 1998. Dit is niet alleen schadelijk voor de lidstaten maar ook voor de landen die tot de Gemeenschap willen toetreden. Wij hebben namelijk kunnen vaststellen dat enerzijds het marktaandeel van de spoorwegen achteruit is gegaan en anderzijds het wegvervoer tussen 1990 en 1998 met bijna 20% is toegenomen.
In de nieuwe context van duurzame ontwikkeling heeft de Europese Raad van Göteborg in juni 2001 erop aangedrongen dat in de toekomst de klemtoon wordt gelegd op het spoorwegvervoer, het zeevervoer en het vervoer over de binnenwateren. In mei 2004 zullen tien landen toetreden tot de Europese Unie, en in 2007 zullen Roemenië en Bulgarije daar waarschijnlijk nog bijkomen. Dit vooruitzicht laat zien hoe noodzakelijk het is nieuwe infrastructuur tot stand te brengen in de corridors die andere landen met ons verbinden. Deze landen moeten op efficiënte wijze worden aangesloten op de trans-Europese netwerken van de huidige vijftien lidstaten. Daarom is het ook noodzakelijk de verbindingen tussen deze landen te verbeteren. Er moet een nieuw infrastructuurnetwerk tot stand worden gebracht in de Oost-West- en Noord-Zuid-richting.
Ook wil ik herinneren aan de door de ministers van Vervoer in december 2002 aangenomen conclusies van de Raad met betrekking tot het tweede heronderzoek van de strategie van de Raad voor de integratie van de vereisten inzake milieu en duurzame ontwikkeling in het vervoersbeleid. Daarin wordt erop gewezen hoe belangrijk het is de nieuwe beleidsvoorstellen te bestuderen in het licht van niet alleen het milieueffect maar ook het vermogen van de Gemeenschap om de schadelijke gevolgen van het vervoer voor het milieu te verminderen. Ter bevestiging van deze aanpak herinner ik u eraan dat tijdens dezelfde vergadering van december vorig jaar de Raad het MARCO POLO-programma heeft goedgekeurd. Daarmee wordt geld beschikbaar gesteld voor de verbetering van de milieuprestaties van het goederenvervoerssysteem. In dit programma is sprake van de financiering van initiatieven voor de verplaatsing van het goederenvervoer van de weg naar andere modi, zoals de spoorwegen, de binnenvaart en de kustvaart.
De bevordering van duurzame ontwikkeling via de totstandbrenging van een nieuw evenwicht tussen de verschillende vervoersmodi en de bevoorrechting van milieuvriendelijk vervoer zullen daarom een fundamenteel criterium zijn voor de Raad als hij in de komende maanden het voorstel van de Commissie voor de herziening van de oriëntaties voor de TEN en de daarin vervatte prioritaire projecten moet behandelen.
In het licht hiervan is de Raad van mening dat de conclusies van de door de heer Van Miert voorgezeten groep op hoog niveau stroken met de strategische lijnen van een duurzame en evenwichtige ontwikkeling, waarin aandacht wordt geschonken aan de bescherming van het milieu, de bevordering van de eenheid in Europa via vrij verkeer van personen en goederen, de vermindering van de natuurlijke handicaps en de bevordering van een evenwicht tussen de Oost-West- en de Noord-Zuid-verbinding. Ook is hij van mening dat infrastructuurinvesteringen - mits deze vergezeld gaan van initiatieven waarbij zowel de overheid als de particuliere sector is betrokken - een zeer belangrijk instrument kunnen zijn voor de ondersteuning van de economische groei. Emblematisch is in dit opzicht het geval van de landen die te kampen hebben met verkeersproblemen in de bergpassen. Door deze problemen ondervinden hun productiesystemen aanzienlijke economische schade. Daarom moeten wij een beroep blijven doen op de Commissie en haar vragen een oplossing te vinden voor dit probleem. De Raad vraagt de Commissie derhalve zo spoedig mogelijk een voorstel in te dienen voor de herziening van de TEN en daarmee een diepgaand politiek debat op gang te brengen, waarna een gemeenschappelijk standpunt kan worden bepaald.

Hatzidakis (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, telkens als wij dit vraagstuk bespreken zien wij dat er nauwelijks onenigheid is, zolang wij ons maar houden aan de theorie. Wij zijn het er allemaal over eens dat er efficiënte trans-Europese netwerken moeten komen voor de Oost-West- en Noord-Zuid-verbindingen. Wij zijn het er allemaal over eens dat er iets gedaan moet worden voor de verkeersopstoppingen, dat de klemtoon gelegd moet worden op het milieu en op milieuvriendelijk vervoer. Wij zijn het er allemaal over eens dat nog sterker de nadruk moet worden gelegd op de spoorwegen. De problemen beginnen echter zodra wij concreet worden. Dan stellen wij vast dat het allemaal niet van een leien dakje loopt. Wij spreken, mijnheer de minister, al jarenlang over de spoorwegen. Ik geloof echter niet dat de Raad - in zijn geheel genomen tenminste - uitmunt in bereidwilligheid om de spoorwegen te liberaliseren. Het staat evenwel als een paal boven water dat zonder liberalisatie en zonder interoperabiliteit van het netwerk de betrekkelijk milieuvriendelijke spoorwegen nooit en te nimmer in staat zullen zijn de noodzakelijke dynamiek te ontwikkelen.
Hetzelfde kan gezegd worden van de prioritaire projecten. Wij hadden daarvoor de Raad van Essen. U weet dat toen 14 absoluut prioritaire trans-Europese netwerken werden goedgekeurd. Na enkele jaren moesten wij echter vaststellen dat in de helft van die netwerken totaal geen schot zat. Vaak zien wij dus dat de plannen niet hard worden gemaakt. Het is nog erger zelfs: enkele van deze projecten hebben betrekking op hetgeen wij vandaag hier bespreken, op milieubescherming en de aanpak van de verkeersopstoppingen in bepaalde gevoelige gebieden van ons vasteland.
Daarom is het hoogstnoodzakelijk dat deze verklaringen en plannen worden omgezet in daden. Dat betekent dus geldmiddelen. Over enkele dagen zal de Europese Commissie ongetwijfeld met een nieuw voorstel komen voor de herziening van de oriëntaties met betrekking tot de trans-Europese netwerken. Wij zullen dus gemeenschappelijk een aantal prioritaire projecten afspreken. Als wij echter niet voldoende financiële middelen ter beschikking stellen voor deze projecten, kunt u ervan op aan dat de situatie binnen de kortste tijd, door de toename van de verkeersdrukte, nog veel erger zal zijn geworden en het wegennet in Europa nog meer overbelast zal worden. Op die manier wordt ook de ontwikkeling ondermijnd. Dus moeten wij nagaan hoe wij de lidstaten ertoe kunnen aanzetten de verantwoordelijkheid op zich te nemen, hoe wij met de begroting van de Unie de Europese netwerken beter kunnen financieren, en welke rol de Europese Investeringsbank hierbij kan spelen.
Ik hoop dat het Italiaans voorzitterschap, dat kennelijk zeer gevoelig is voor dit vraagstuk, schot zal weten te brengen in deze zaak. U verzeker u namelijk, mijnheer de minister, dat wij wel vaker dergelijke debatten hebben gevoerd in het Parlement, maar daarbij allesbehalve indrukwekkende resultaten werden geboekt. Ik hoop dat u de Europese Unie een andere richting uit zult sturen.

Piecyk (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, we hoeven de trans-Europese netwerken niet opnieuw uit te vinden want ze bestaan al. Ze hebben alleen een nieuwe stimulans nodig. Sedert 1996 hebben de TEN ups en downs gekend. Op de Raad van Essen, dacht men nog dat ze een wondermiddel zouden zijn voor de Europese Unie en haar ontwikkeling, maar al gauw bemerkte men dat de ontwikkeling daarvan gepaard ging met de bouw van een of meer luchtkastelen. Nee, ik denk dat de TEN een zeer belangrijk instrument zijn voor de Europese Unie, voor de economische samenhang, de interne markt en een modern verkeersbeleid. Dat is onlangs weer eens duidelijk gebleken uit het Witboek van de Commissie. Wij Europeanen hebben behoefte aan een technisch modern verkeersbeleid - GALILEO is een project dat in dit verband werd genoemd -, maar ook aan een duurzaam verkeersbeleid. Dat houdt in dat aan het spoorwegvervoer en het vervoer over water prioriteit moet worden gehecht. Nu zouden we al een stukje verder gekomen zijn als de Raad, evenals het Parlement, zijn goedkeuring had gehecht aan de voorstellen van de Commissie. In het jaar 2002 heeft het Parlement al om een kleine herziening van de trans-Europese netwerken gevraagd. De Raad heeft ons tot op de dag van vandaag geen antwoord gegeven. Inmiddels heeft de Van Miert-groep zich over de TEN gebogen.
Goed, we hoeven het wiel niet opnieuw uit te vinden. De Van Miert-groep, waaraan hoge vertegenwoordigers uit elke lidstaat hebben deelgenomen, heeft haar werk gedaan. In haar verslagen staat dat de lidstaten instemmen met de ingediende aanbevelingen. Het is nu eigenlijk de taak van de Commissie om de aanbevelingen van de Van Miert-groep in een voorstel te gieten en dat voorstel dan voor te leggen aan het Parlement en aan de Raad. Met een beetje goede wil van de Raad kunnen de aanbevelingen van Van Miert met betrekking tot de projecten en de financieringsinstrumenten snel worden omgezet. Het is me niet helemaal duidelijk waarom we hier eigenlijk opnieuw over debatteren. De voorstellen en plannen liggen op tafel. Het gaat er enkel om daarvan een beleid te maken. Er is dus geen enkele reden om ook nog eens de spreektijd te overschrijden. Er komt een voorstel van de Commissie en het Parlement gaat aan het werk. Ik doe een beroep op de Raad de zaak niet voor zich uit te schuiven maar zo snel mogelijk af te ronden, zodat we de herziening van de TEN spoedig kunnen afvoeren van de agenda.
Sbarbati (ELDR).
Mevrouw de Voorzitter, geachte collega´s, de herziening van de uit 1996 daterende oriëntaties voor de TEN was noodzakelijk om een oplossing te vinden voor de steeds ingewikkelder wordende infrastructuurproblemen en de uitbreiding voor te bereiden.
De groep van de heer Van Miert heeft ongetwijfeld serieus werk verricht maar wij kunnen ons niet geheel vinden in de strategische aanpak daarvan. Daarin wordt te zeer de klemtoon gelegd op het Noorden en is het Zuiden, het Middellandse Zeegebied, het stiefkind. De Middellandse Zee is evenwel een gebied dat grote kansen biedt - en tegelijkertijd een grote uitdaging is - voor de economische, culturele en sociale samenhang van de volkeren en landen waarmee wij opnieuw een grootscheepse dialoog moeten beginnen.
Men zegt dat Italië een brug moet zijn in het Middellandse Zeegebied, een brug tussen Noord en Zuid, tussen Oost en West. Waarom zijn dan de Adriatische en de Tirreense corridors uit de prioriteiten gehaald? Het besluit daarover was gebaseerd op de criteria van intermodaliteit en interoperabiliteit. Het enige dat over is gebleven is de brug over de Straat van Messina, dat een bijzonder project is.
Daarom hopen wij dat de Commissie ervoor zal zorgen dat deze corridors opnieuw worden opgenomen onder de prioriteiten voor 2020 en eveneens zal zorgen voor een betere relatie tussen de overheid en de particuliere sector, en voor controles.

Frassoni (Verts/ALE).
Mevrouw de Voorzitter, wij danken staatssecretaris Antonione voor zijn aanwezigheid hier. Wij hadden echter gevraagd om een debat met minister Lunardi en met de Commissie, met mevrouw De Palacio. Wij zien echter dat geen van beiden hier vandaag aanwezig is en ons inziens is dat geen toeval maar een duidelijk politiek teken.
In zijn redevoering sprak het voorzitterschap meer over de werking van de interne markt dan over de bewerkstelliging van de duurzaamheidsdoelstellingen. Hetzelfde geldt voor hetgeen de collega´s zeiden. Zij hadden het allemaal over vervoer. Niemand sprak over duurzaamheid. Men zegt dat de herziening van de TEN zal bijdragen aan de ontwikkeling van een qua kwaliteit en duurzaamheid efficiënt netwerk. Dat zal echter niet uit de lucht komen vallen: daar zijn nauwkeurige politieke keuzes voor nodig. In het huidig debat over de herziening van de TEN wordt niet gesproken over de integratie van de milieuzorgen, en de wil om milieueffectrapportage te verrichten valt in geen velden of wegen te bekennen.
Ik zal een concreet voorbeeld geven. Het risico bestaat dat de Commissie de goedkeuring van de zogenaamde Van Mierst-lijst vervroegt tot 1 oktober. Deze lijst bevat het plan met de TEN-prioriteiten voor de komende twintig jaar. De Van Miert-groep had eigenlijk een evaluatie moeten maken van de gevolgen van de projecten voor het milieu, de biodiversiteit, het verkeersvolume en de relatie tussen vervoer en klimaat. Dat heeft zij echter niet gedaan. Wie is daar nu verantwoordelijk voor? De Commissie toch, wie anders? Als de Commissie inderdaad voor 1 oktober een beslissing neemt kan zij geen evaluatie maken. Dan kan zij enkel de Van Miert-lijst ratificeren, en die lijst is in feite niet meer dan het resultaat van een koehandel tussen de wensen van de verschillende regeringen.
Wij zijn van mening dat voordat de Van Miert-lijst wordt goedgekeurd er een serieuze kosten-batenanalyse moet worden gemaakt van de in Essen voorgestelde trans-Europese netwerken. Er zal een Europees vervoersplan moeten worden uitgewerkt, een plan waarmee de bestaande lijnen kunnen worden hersteld. Ook zullen de regionale netwerken moeten worden versterkt en zal de strijd moeten worden aangebonden tegen de verkeersopstoppingen in de steden. Tot slot moet men, overeenkomstig de geest van het Verdrag van Aarhus, de lokale instanties en gemeenschappen raadplegen en duidelijk maken welke ondernemersbelangen schuil gaan achter de grote infrastructuren.
Er valt hierover nog veel te zeggen, maar ik hoop dat wij daar later nog eens de kans toe krijgen.

Turchi (UEN).
Mevrouw de Voorzitter, als rapporteur voor de TEN wil ik allereerst staatssecretaris Antonione van harte bedanken voor zijn aanwezigheid hier. Ik dank ook de commissaris, mevrouw De Palacio, voor het werk dat zij momenteel verricht ten behoeve van dit fameuze project.
In de luttele minuten die mij ter beschikking staan wil ik kort ingaan op de ervaringen die ik met de TEN heb opgedaan en daar twee overwegingen aan vastknopen. Wij kunnen ten eerste zeggen dat het besluit van enkele jaren geleden ging over een boek met dromen, en die dromen uiteindelijk niet zijn uitgekomen, ofwel omdat er geen geld was, ofwel omdat er misschien ook geen bereidheid was. Daarna is in de lidstaten een discussie op gang gekomen over de financiële middelen, over de referentievoorschriften en de vraag of het TEN-project moest worden toegespitst op de spoorwegen of op andere prioritaire doelstellingen. Uiteindelijk zijn elf van de aanvankelijk vastgestelde projecten - de fameuze veertien - nog niet voltooid. Momenteel wordt gewerkt - en ik moet hierbij mijn waardering uiten voor de werkzaamheden van de groep op hoog niveau onder leiding van de heer Van Miert - aan de herziening van de doelstellingen van de TEN en van met name de financiële middelen.
Mijns inziens beschouwen alle lidstaten dit project als zeer belangrijk voor de ontwikkeling van hun economie en werkgelegenheid. Dankzij dit project kunnen wij een echt netwerk uitspannen over vijftien, en in de toekomst vijfentwintig landen. Daarom is het noodzakelijk hier meer geld voor uit te trekken. Laten wij proberen te komen tot een fonds perdu van 30 à 40%. Laten wij ons niet beperken tot slechts 600 miljoen euro per jaar maar zorgen voor een bedrag van 6 à 8 miljard euro per jaar voor een periode van tien jaar. Dat zouden wij allen graag willen, en ik geloof dat wij dat met de hulp van het Italiaans voorzitterschap in dit halfjaar ook voor mekaar zullen krijgen.

Mennitti (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, ik dank staatssecretaris Antonione voor zijn aanwezigheid hier.
Ik moet zeggen dat er niets nieuws is voortgekomen uit dit debat. Alles was al bekend. Inderdaad zijn wij geconfronteerd met het algemene probleem van duurzame ontwikkeling, maar op dit moment in de discussie gaat het om het volgende. Wij staan aan de vooravond van een gedeeltelijke maar belangrijke toetreding. Binnenkort zal de Europese Unie uit vijfentwintig lidstaten bestaan. Wij moeten dus het grondgebied uitrusten en klaar maken, opdat de betrekkingen tussen de lidstaten kunnen worden geïntensifieerd. De betrekkingen intensifiëren betekent het vervoer en de culturele, economische en commerciële uitwisselingen intensifiëren. Via uitwisselingen worden kennis en rijkdom overgedragen, hetgeen Europa straks in staat zal stellen de deur open te zetten voor nieuwe toetredingen. Het einddoel is immers de volledige hereniging van ons vasteland.
Dit gezegd zijnde, moet ik erop wijzen dat dit debat van vanavond voornamelijk draait om het werk van de Van Miert-groep, en om met name de prioriteiten die zijn vastgesteld aan de hand van bepaalde criteria, criteria die volgens mij een diepgaand onderzoek verdienen. Ik kan ze niet allemaal noemen en daarom beperk ik mij tot de opmerking dat deze infrastructuren voornamelijk zijn afgestemd op de huidige Europese Unie en geen rekening houden met de toekomstige Unie. Ik bedoel hiermee dat sterke druk is uitgeoefend door de landen die nu reeds lid zijn. De landen die op de deur van de Europese Unie kloppen, hebben geen vinger in de pap gehad en daarom zouden wij rekening moeten houden met hun vereisten.
Ik zal u een voorbeeld geven: corridor 8 is een van de corridors waarbij Italië is betrokken. Op de schaal van de prioriteiten staat corridor 8 op de allerlaatste plaats. Het gaat hierbij echter om het slaan van een brug naar de Balkan. De volkeren in de Balkan hebben net een oorlog achter de rug, maar maken nu een versnelde ontwikkeling door. Deze ontwikkeling voltrekt zich volgens een model waarin de Zuid-Italianen een hoofdrol kunnen spelen. In Zuid-Italië wonen 20 miljoen mensen. Zij kunnen via hun betrekkingen met de Balkan en het Oosten een belangrijke rol spelen in Europa.
Mevrouw de Voorzitter, er is niets nieuws verteld en daarom verzoek ik u mijn opmerkingen over te brengen als zijnde aanbevelingen of misschien ook wel zorgen.

Goebbels (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, de trans-Europese netwerken zijn een beetje het monster van Loch Ness van de Europese Unie. Iedere keer als de Europese economie er slecht voor staat krijgen we een debat over de TEN. De Commissie en vooral de Raad gedragen zich echter als een operakoor. Ze zingen: 'Laten we opmarcheren!?, maar blijven op de plaats trappelen. De verslagen over de TEN stapelen zich op, maar de besloten projecten vorderen in het tempo van een begrafenisstoet.
Het is een feit dat elke economie staat of valt met de kwaliteit van de infrastructuur. Zowel de handel als de interne markt hebben deze grensoverschrijdende netwerken nodig. Europa kampt met een nijpend gebrek aan investeringen in spoorwegen, rail-wegvervoer, snelwegen, waterwegen, havens en luchthavens. Het ontbreekt ons ook aan interconnectie met de gas- en elektriciteitsnetwerken. Vaak botsen infrastructurele beslissingen op milieubezwaren. Uiteindelijk zijn het niet de politici maar de administratieve rechtbanken die beslissen. Duurzame ontwikkeling is echter niet mogelijk zonder sociaal-economische ontwikkeling in het algemeen. Het gebrek aan vervoersinfrastructuur en de permanente verkeersopstoppingen zijn evenmin bevorderlijk voor de duurzame ontwikkeling. Hoe kunnen we de strategie van Lissabon in de praktijk brengen zonder de bijbehorende infrastructurele investeringen? En deze investeringen zijn - ik zei het zojuist al - eveneens in het belang van een duurzame mobiliteit.
Mevrouw de Voorzitter, Europa moet de middelen vrijmaken die nodig zijn om zijn ambities te verwezenlijken. Het is niet voldoende om de Europese Investeringsbank daarvoor te laten opdraaien want die beschikt niet over onbegrensde middelen. Waarom nemen we het idee van Jacques Delors niet over en financieren wij de TEN uit een communautaire lening? Lenen om te investeren, om de voorwaarden te scheppen voor duurzame groei in de toekomst: dat zou het gemeenschappelijk doel moeten zijn van alle echte Europeanen.
Europa stikt in zijn eigen tegenstrijdigheden. We roepen luidkeels dat we de meest concurrentiekrachtige economie ter wereld willen worden, maar in werkelijkheid verliezen we ons in een kruidenierspolitiek. We hebben behoefte aan stabiliteit maar zonder groei zullen we noch stabiliteit noch volledige werkgelegenheid bereiken. De Amerikanen zijn wat dat betreft veel pragmatischer. Het Amerikaans federaal tekort van dit jaar is meer dan vijf keer zo groot als de jaarlijkse begroting van de Europese Unie. De Amerikanen investeren 3 procent van hun BBP in infrastructuur en wij rond de 1 procent, en dat is niet veel. Voor de lopende en geplande projecten is 400 miljard euro nodig. De door de Van Miert-groep gesignaleerde behoeften zijn becijferd op 600 miljard euro. Tot nu toe zaten de communautaire financieringen rond de 15 miljard euro. Er is dus onmiskenbaar een enorme kloof tussen de uitgetrokken kredieten en de concrete inspanningen.

Ferrández Lezaun (Verts/ALE).
Mevrouw de Voorzitter, ik betreur het dat mevrouw de commissaris er niet is, want ik wilde haar bedanken voor de steun die zij heeft gegeven aan het idee van een centrale treinverbinding door de Pyreneeën. Dat komt ook de duurzame ontwikkeling ten goede.
Ik betreur deze afwezigheid vooral ook omdat wij graag een snelle reactie van de Commissie hadden gehad op het voorstel van de commissaris voor de nieuwe trans-Europese netwerken.
Tenslotte wilde ik een opmerking maken over een interventie van vanochtend. De heer Mayol deed namelijk een voostel voor de heroprichting van een Catalaanse staat die zich uitstrekt van Fraga tot Mahón. Welnu, ik moet verklaren dat ik absoluut gekant ben tegen de opname van Fraga in een Catalaanse staat. Fraga ligt al sinds de Middeleeuwen op het grondgebied van Aragon, en behoort derhalve niet tot Catalonië. Dat heeft het nooit gedaan. Ik verzoek u dit uitdrukkelijk in de notulen op te nemen.
Swoboda (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, we debatteren vandaag helaas in afwezigheid van de Commissie en de Raad over de trans-Europese netwerken. Als we de zaken goed bekijken, zien wij dat - zoals uit berekeningen blijkt - de Europese Unie ongeveer een half procent economische groei per jaar misloopt, onder meer omdat de infrastructuur onvoldoende ontwikkeld is en niet efficiënt functioneert. Bovendien zou in menig gebied de luchtkwaliteit waarschijnlijk met 25 tot 50 procent kunnen verbeteren als we ons meer zouden richten op gecombineerd verkeer, dus op een combinatie van vervoer over spoor, water en weg.
De Europese Unie heeft twee belangrijke doelstellingen geformuleerd: één in Lissabon inzake het concurrentievermogen van ons continent en één in Göteborg inzake de duurzaamheid van de economische ontwikkeling op ons continent. Daarom is het een beetje merkwaardig dat daar zo weinig van wordt waargemaakt, dat het verkeersbeleid zo veel tegenstrijdigheden bevat, dat er zulke grote verschillen bestaan tussen de investeringen en de beleidslijnen, en dat de kosten nog steeds niet in rechtvaardige mate het wegvervoer worden aangerekend, zoals zou moeten overeenkomstig de richtlijn betreffende vervoersinfrastructuurkosten. We hopen dat dit spoedig het geval zal zijn.
Ik hoop dat de Commissie zich spoedig zal buigen over de aanbevelingen van de door de heer Van Miert voorgezeten commissie en een concreet voorstel zal indienen bij het Europees Parlement. In dat voorstel moet worden uiteengezet hoe de trans-Europese netwerken in de toekomst moeten worden uitgebreid. Het is in de eerste plaats noodzakelijk om een prioriteitenlijst op te stellen. Ten tweede moet de financiering natuurlijk geregeld worden. Collega Goebbels en andere afgevaardigden hebben daar al op gewezen.
Met alleen kredietfinanciering redden we echter het niet. Het volstaat evenmin particulier kapitaal aan te trekken, wat trouwens waanzinnig moeilijk is. De ervaring leert dat een private public partnership feitelijk maar bij een paar projecten echt functioneert, en dan alleen nog als er ook meer publieke investeringen worden gebezigd. Commissaris Kinnock heeft in dit verband reeds enkele voorstellen gedaan en er een eigen deskundigengroep opgezet. Naar mijn mening moeten we ons serieus afvragen of het wellicht mogelijk is om heel specifieke uitzonderingen op de deficitberekening volgens Maastricht toe te staan. Dat zou mogelijk moeten zijn bij enkele doelgerichte grensoverschrijdende projecten die juist voor de cohesie in Europa zo belangrijk zijn. De voorstellen van het voorzitterschap zijn op dit punt zeer problematisch omdat ze in te algemene termen geformuleerd zijn. Mijn opvatting is dat we veel specifieker moeten zijn. Ik roep de Commissie en de Raad op eindelijk de knoop door te hakken en een realistisch financieringsconcept op tafel te leggen.

De Voorzitter.
Ik wil slechts opmerken dat het Parlement in dit geval uitsluitend om een verklaring van de Raad heeft verzocht, zoals ook uit de agenda blijkt. Het werd dus niet van de Commissie verwacht dat zij aanwezig zou zijn.

Lisi (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, geachte collega´s, inderdaad wilden wij een discussie met de Raad. Wij weten echter maar al te goed dat een deel van de verantwoordelijkheid ook bij ons ligt, want wij waren gewoon wat laat met ons werk. Hoe dan ook, ik schaar mij achter hetgeen de collega´s zeiden. Het is jammer dat wij deze gelegenheid niet geheel te baat kunnen nemen. Dit is toch een beetje een raar debat zonder de Commissie, zonder de Raad, maar laten wij deze gelegenheid aangrijpen om onder ons te debatteren. Er zitten trouwens niet zoveel collega´s meer in de zaal.
Ik moet mevrouw Frassoni zeggen dat ook ik bezorgd ben over het feit dat de duurzaamheid in het gedrang komt, en zogezegd een van de screeningscriteria is geworden voor hetgeen wij willen verwezenlijken. De huidige situatie is echter onhoudbaar en daar ben ik nog bezorgder over.
Zoals de heer Goebbels terecht zei - en ik weet niet of u, mevrouw de Voorzitter, dat hebt gehoord - betalen onze burgers in feite nu al een hoge prijs, qua levenskwaliteit en milieukwaliteit, omdat zoveel niet functioneert, omdat er zoveel opstoppingen zijn en de wegen zo overbelast zijn, en omdat alles op ons vasteland vastloopt.
Ook ik geloof echter dat wij een 'operatie waarheid? op touw moeten zetten, als wij willen voorkomen dat het verslag van Van Miert het zoveelste dromenboek of het boek van de niet-prioriteiten blijkt te zijn. Als men namelijk een lijst krijgt met tien, twintig of vijfentwintig prioritaire projecten, waarvan wij allen weten dat ze peperduur zijn, zou het wel eens kunnen zijn dat er achter al die prioriteiten er in feite geen enkele echte schuil gaat. 
Ik geloof dat het Parlement deze 'operatie waarheid? kan uitvoeren. Laten wij beginnen met de betrokkenen op hun verantwoordelijkheden te wijzen. Laten wij ons afvragen of wij een Europees vervoersbeleid willen, of wij een beleid willen voor de grote infrastructuur. Laten wij ons afvragen welke kosten wij bereid zijn te betalen voor dit beleid en vooral welke keuzes wij bereid zijn te treffen. Anders zullen wij telkens weer opnieuw zulke, bijna nutteloze debatten houden en verwachtingen blijven wekken bij onze burgers en bij enkele van onze regeringen. Die verwachtingen niet inlossen is nog erger dan ergens een project niet afmaken.
Daarom geloof ik dat wij, in afwachting van hetgeen de Commissie en vooral de Raad ons te zeggen hebben over de mogelijkheden die er bestaan om de door het Italiaans voorzitterschap aan het begin van zijn mandaat zo duidelijk naar voren heeft gebrachte wil hard te maken, om te beginnen deze operatie moeten lanceren. Als deze noodzakelijk is, moeten wij het doen. Maar als wij het doen, moeten wij het goed doen. Dan moeten wij samen aan een tafel gaan zitten en nagaan wat er gedaan kan worden.

Fava (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, geachte collega´s, ik hoop dat minister Lunardi het verslag van deze vergadering zal lezen, want hij zal daarin enkele interessante aanwijzingen kunnen vinden voor zijn werk in het voorzitterschap van de Raad. Ten eerste noem ik het risico - dat ook al door mevrouw Frassoni aan de kaak werd gesteld, met wie ik het roerend eens ben - dat op 1 oktober de lijst van de Van Miert-groep in ijltempo wordt goedgekeurd. Zo´n goedkeuring zou de bijsmaak hebben van een ratificatie. Als de Commissie die lijst gaat goedkeuren zonder een strategische evaluatie te hebben gemaakt van het milieueffect, de rentabiliteit en de veiligheid van de afzonderlijke projecten, zal zij enkel als notaris optreden. Dan zal zij een stempel zetten op de achttien door de regeringen ingediende projecten. Ik wil de Commissie echter duidelijk maken dat dit Parlement geen genoegen zal nemen met een notarisfunctie als het een uitspraak moet doen over deze projecten. Wij zullen ons niet beperken tot ratificeren, onder meer omdat enkele van de voorstellen en behoeften van de lidstaten slechts grillen zijn. Ik denk hierbij met name aan een project waarover wij lang en breed met voormalig commissaris Van Miert hebben gesproken: de brug over de Straat van Messina. Daar is groot verzet tegen, en dit verzet komt van alle mensen uit het betrokken gebied. De rentabiliteit van dit project is zeer twijfelachtig en er zijn ook vraagtekens met betrekking tot het veiligheidsplan. Men vreest echter vooral een regelrechte milieuramp als een pijler wordt gebouwd zo hoog als de Empire State Building in een wijk aan de rand van de stad Messina.
Wij hebben onze bezwaren aan de heer Van Miert voorgelegd en hem om verduidelijking gevraagd. Wij wilden namelijk weten waarom dat project was gekozen. Ons werd toen gezegd dat de Italiaanse regering druk had uitgeoefend in die richting en dat volgens de Italiaanse regering deze brug vijfeneenhalf miljoen Sicilianen uit een isolement zou verlossen.
Mevrouw de Voorzitter, ik kan u ook als Siciliaan zeggen dat dat niet klopt. Het isolement van Sicilië houdt verband met het feit dat men vijf uur nodig heeft om met de trein van Palermo naar Messina te reizen. De veerboot van Reggio Calabria naar Messina duurt maar twintig minuten. Voor dit project moest echter een ander project wijken, en dat was een echt strategisch project, namelijk corridor 8 dat ons in staat zou hebben gesteld het Zuiden van Europa te verbinden met de Balkanlanden. Dat project zou bovendien een bevestiging zijn geweest van de bijzondere aandacht die ook het Italiaans voorzitterschap besloten heeft te besteden aan het economisch lot van de Balkanlanden.
Dit gezegd zijnde hoop ik dat dit Parlement de mogelijkheid krijgt hierop terug te komen en dit project met gesprekpartners in levende lijve, met vertegenwoordigers van de Commissie en de Raad, te kunnen bespreken.

De Voorzitter.
Het debat is gesloten.
(De vergadering wordt om 19.40 uur onderbroken en om 21.00 uur hervat)

De Voorzitter.
Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0284/2003) van de heer Van Velzen, namens de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad inzake het hergebruik en de commerciële exploitatie van overheidsdocumenten (7946/1/2003 - C5-0251/2003 - 2002/0123(COD)).

Van Velzen (PPE-DE)
, rapporteur. Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de Commissaris, collega's, ik mag u zeggen dat wij een grote innovatie hebben bereikt. De eerste lezing was op dinsdagavond om 23.33 uur en het is nu woensdagavond 21.02 uur. Dus ik moet zeggen dat we geweldig vooruitgegaan zijn. Voor zover ik weet, is het de eerste keer dat we een tweede lezing op woensdagavond gaan doen en gaan stemmen op donderdag. Dus in die zin zijn we achteruitgegaan.
Het gebruik van public sector information is natuurlijk een heel belangrijk onderwerp. We praten zo vaak over het hergebruik van overheidsinformatie en we zeggen dan: in Lissabon is afgesproken dat de Europese Unie the most competitive knowledge society moest worden van de wereld. Daarna gaat iedere minister-president met tranen in zijn ogen naar huis, want dat heeft hij toch maar even gezegd. Zodra we echter aankomen bij de realiteit is barre boosheid ons deel, want wat er dan voor ons ligt is een eindeloos gevecht.
In de tweede lezing hebben wij te maken gehad met een groot aantal opmerkingen in een gemeenschappelijk standpunt van de Raad waarvan je moet vaststellen dat ze weinig te maken hadden met de ambitieuze doelstellingen die zijn afgesproken in Lissabon. Om u een voorbeeld te geven: men zou toch zeggen dat er nu door de lidstaten zoveel geld is binnengehaald met veilingen op het gebied van frequenties in de derde-generatiesector, zeg maar UMTS, dat zij zouden zeggen: nu zijn wij bereid om zoveel mogelijk informatie gratis ter beschikking te stellen. Voorzitter, het tegendeel is het waar. Overheidsorganen willen gewoon meer geld zien voor het gebruik van overheidsinformatie. Mijn collega's en ik hebben ontzettend hard moeten vechten met de Raad om op dat punt een stap voorwaarts te komen. Ik ben dan ook heel blij dat we die stap toch hebben kunnen maken. Niettemin moeten we constateren dat de werkelijkheid vele malen harder is dan wij graag zouden willen.
Dan is er natuurlijk nog het punt waar ik altijd op heb gewezen. Stelt u zich voor u bent een kleine ondernemer in het MKB in Italië. Dat bent u niet, maar stel dat u dat bent. En stel u wilt overheidsinformatie hebben die u wilt gaan hergebruiken. U moet zich dat eens voorstellen in een Unie met binnenkort 25 lidstaten die allemaal hun, niet gepubliceerde, assets list hebben. U krijgt dan te maken met een situatie waarin u in het ene geval een roze formulier en in het andere geval een groen formulier moet gebruiken. In het ene geval in taal X en in de andere geval in taal Y, en dat moet u allemaal beheersen als kleine MKB-er! Voorzitter, dat gaat gewoon niet! Ik ben dus ook heel blij dat we ook de Raad er uiteindelijk van hebben kunnen overtuigen dat er een assets list moet zijn waarin uitdrukkelijk staat wat er aan overheidsinformatie beschikbaar is voor hergebruik en - als het even kan in deze tijd van de Lissabon-doelstellingen - dat die ook nog op internet beschikbaar is.
Voorzitter, dit hebben wij in de tweede lezing kunnen bereiken en ik ben daar ontzettend blij mee. We hebben ook de door de Raad naar voren gebrachte kostenprincipes aanmerkelijk kunnen aanscherpen en helder kunnen maken dat je helemaal niet altijd kostenvergoedingen hoeft te vragen aan burgers of bedrijven die overheidsinformatie willen gebruiken. In sommige gevallen, bijvoorbeeld wanneer je te maken hebt met instellingen die door de overheid zijn geprivatiseerd en die zelf financiële verplichtingen hebben, kan dat echter niet anders. Maar dat moet dan wel uitdrukkelijk gelimiteerd zijn. Dat, Voorzitter, is een heel moeilijk punt geweest, ook onderling. We hebben er lang en breed over gediscussieerd, maar we zijn er, denk ik, goed uitgekomen.
De Raad wilde het woord "informatie" niet gebruiken en wilde het alleen maar hebben over "document". Ik heb de Raad dus gevraagd of wij een Europese documentenmaatschappij hebben of een Europese informatiemaatschappij. Iedereen zag daar natuurlijk de humor van in en uiteindelijk hebben we dan toch als compromis bereikt dat we het woord "informatie" mochten behouden. Zij het dat in de richtlijn overal het "document" wordt gebruikt.
Voorzitter, een laatste anekdote. Wij wilden dat wanneer je een verzoek indient, je de informatie gewoon tijdig krijgt. Wat zeiden wij dus in ons enthousiasme: dat moet binnen 3 weken zijn. We hebben vervolgens ongeveer een uur met de Raad gesteggeld over de vraag of die termijn 3 weken moest zijn of 20 werkdagen. Ik heb mij toen laten overtuigen, Voorzitter, door het feit dat in sommige lidstaten de werkweken korter zijn dan vijf dagen. Sommige lidstaten kennen veel meer vakantiedagen dan andere. Uiteindelijk hebben we er 20 werkdagen van gemaakt. Dat kan dus in de ene lidstaat 3 of 4 weken betekenen en in een andere lidstaat ongeveer 5 weken, maar dat is nu eenmaal de pluriformiteit van de Europese Unie.
Voorzitter, ten slotte zou ik met name mijn collega's willen danken voor het vertrouwen dat ze mij hebben gegeven. In de industriecommissie heb ik mogen onderhandelen met zeer veel steun van Mel Read en Elly Plooij. Dankzij hen, en de uitstekende samenwerking met de Europese Commissie, zijn we eruit gekomen en kunnen we in ieder geval een resultaat presenteren dat voldoet, denk ik, aan het minimum van onze verwachtingen. Over drie jaar gaan we evalueren en ik hoop dat de Raad dan ietsje verder is gekomen en we de Lissabon-doelstellingen werkelijk heel serieus gaan nemen. Ik dank iedereen voor het vertrouwen en voor de hulp die ik heb gekregen.

Liikanen
. (EN) Mijnheer de Voorzitter, de beschikbaarheid van content is een van de essentiële factoren voor de ontwikkeling van nieuwe diensten van de informatiesamenleving, met name voor mobiele diensten van de derde generatie en verder.
Onder 'content' in de digitale economie wordt verstaan alle soorten informatie, tekst, afbeeldingen en geluiden die over de netwerken kunnen worden verstuurd. Het is het 'water' dat door de leidingen van internet stroomt.
De toekomst van breedband hangt volkomen af van de beschikbaarheid van geschikte content.
Informatie van de publieke sector is een belangrijke bron van content. Ze wordt door een groot aantal organen in de publieke sector verzameld bij de uitvoering van hun openbare taken. Voorbeelden zijn geografische informatie, juridische en bestuurlijke informatie en toeristische informatie. Deze informatie kan worden hergebruikt en gebruikt als basis voor nieuwe informatiediensten.
Een goed voorbeeld van dergelijke diensten is het hergebruik van digitale landkaarten voor mobiele toepassingen. Er zijn al verschillende voorbeelden hiervan op de markt, maar dankzij deze richtlijn zullen deze nog veel talrijker worden.
Deze richtlijn zal rechtszekerheid creëren voor ondernemingen die op Europees niveau informatieproducten willen maken op basis van informatie van de publieke sector. Zij zal de totstandkoming stimuleren van nieuwe informatiediensten die gebaseerd zijn op of gebruik maken van informatie van de publieke sector. De belangrijkste elementen hiervan zijn transparantie, niet-discriminatie en eerlijke concurrentie.
Ik ben blij over de vooruitgang die is bereikt sinds de Commissie haar voorstel voor een richtlijn deed in juni 2002 en ik reken erop dat deze snel zal worden aangenomen en overgezet.
Ik zou de rapporteur, de heer van Velzen, willen bedanken voor zijn interesse in dit onderwerp en voor het grondige werk dat hij heeft verricht. De amendementen die voor de plenaire stemming zijn ingediend, zijn het resultaat van de onderhandelingen tussen het Parlement en de Raad. Als alle amendementen in hun huidige vorm worden aanvaard zal het mogelijk zijn om de richtlijn bij de tweede lezing definitief aan te nemen.
De Commissie kan alle amendementen aanvaarden. Ze houden een wezenlijke verbetering in ten opzichte van de tekst van het gemeenschappelijk standpunt.

Matikainen-Kallström (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijn dank aan collega Van Velzen voor zijn verdienstelijke werk en zijn daadkrachtige optreden in de onderhandelingen met de vertegenwoordigers van de Raad bij het opstellen van compromisamendementen. Bovendien wil ik meteen in het begin ook de Commissie bedanken, alsmede commissaris Liikanen voor zijn deskundigheid en inzet om deze richtlijn tot stand te brengen.
Ik steun de compromisvoorstellen die de rapporteur samen met de Raad heeft bereikt, want zo wordt de moeizame en altijd risicovolle behandeling door het bemiddelingscomité voorkomen. Het Europees Parlement wil dat deze richtlijn snel door de lidstaten wordt geïmplementeerd, want de voordelen ervan voor de burgers en ondernemingen staan buiten kijf. Werkelijk vrij verkeer wordt in Europa niet gerealiseerd voordat het de burgers en ondernemingen duidelijk is welke documenten waar verkrijgbaar zijn en tegen welke prijs. Ook in deze sector is behoefte aan harmonisatie.
In de compromisamendementen wordt een standpunt ingenomen ten aanzien van onder meer de beschikbaarheid van overheidsdocumenten, zo mogelijk ook in elektronische vorm. Ik ben het met collega Van Velzen eens dat het veel logischer en realistischer is te spreken over overheidsinformatie dan over documenten. Niet alle documenten worden alleen nog op papier gedrukt. Verschillende vormen van elektronische publicaties worden in snel tempo algemener en archieven worden steeds meer in elektronische vorm bijgehouden.
Het is van groot belang dat de publieke sector het goede voorbeeld geeft op onze weg naar de informatiemaatschappij. Veel overheidsdocumenten bieden bij uitstek de verstandige en zinvolle content waarover vooral in verband met draadloze diensten zo vaak wordt gesproken. Allerlei formulieren moeten op internet worden gezet. Er komen vanzelf gebruikers voor verschillende toepassingen, voor de derde, vierde of vijfde generatie, als er zinvolle content te vinden is. Alleen het oproepen van grappige plaatjes op de mobiele telefoon interesseert mij in ieder geval niet meer.
Een andere controversiële vraag is hoeveel de overheidsinstellingen voor hun diensten in rekening mogen brengen en of er überhaupt geld voor gevraagd mag worden. Ik ben van meet af aan van mening geweest dat overheidsdocumenten, als diensten van algemeen nut, iedereen toebehoren. Met belastinggeld gefinancierde bureaus en instellingen zijn verplicht het werk te doen waarvoor zij oorspronkelijk zijn opgericht, namelijk het bedienen van hun financiers en eigenaren, ofwel de belastingbetalers. Organisaties van deskundigen moeten voor hun kosten voor basisdiensten en materialen natuurlijk wel een redelijke vergoeding kunnen krijgen.
De aard van het kostenvraagstuk wordt anders wanneer wij spreken over diensten die speciaal voor afzonderlijke klanten, of in dit geval burgers, worden geleverd. Dat zijn typische diensten waarvoor men moet betalen, dus waarvoor de overheidssector ook een vergoeding moet kunnen innen. Een maatwerkdienst kan plannings- en voorbereidend werk inhouden, zoals het zojuist door de commissaris genoemde vervaardigen van digitale plattegronden voor mobiele toepassingen, bijvoorbeeld een koerswedstrijd voor auto's.
Ook het combineren van gegevens op een bepaalde, door de klant gewenste manier, bijvoorbeeld het opstellen van een statistisch overzicht, is een speciale maatwerkdienst. Dan is het redelijk dat een overheidsinstelling die deskundig werk verricht voor haar diensten vergoedingen krijgt, overeenkomstig de normale wetgeving voor de markteconomie. Het op peil houden van de knowhow van organisaties van deskundigen, innovatie en het ontwikkelen van nieuwe technologie moet mogelijk worden gemaakt met belastinggeld of met de opbrengst van betaalde maatwerkdienstverlening. In veel lidstaten zijn veel specialistische diensten in handen van overheidsinstellingen, bijvoorbeeld om historische of culturele redenen.
Ten slotte nog dit: dit is een sector die ons dichterbij de uitvoering van de Lissabon-strategie brengt. In welk jaar die wordt gerealiseerd, weet niemand, maar dit is één kleine stap in die richting.

Read (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik zou willen beginnen met de rapporteur, de heer van Velzen, te bedanken voor het vele werk en de gebruikelijke grondigheid waarmee hij ons tot het stadium van dit compromis heeft gebracht. Ik wil vooral de aandacht vestigen op een aantal elementen in het compromis en verder nog op een aantal elementen die terecht zijn komen te vervallen.
Ten eerste wil ik de aandacht vestigen op de bijzondere behoeften van met name Britse handelsorganen als de Meteorological Office, de Ordnance Survey en de British Geological Survey, waarvan de werkzaamheden en posities ernstig bedreigd zouden zijn geweest als ze niet beschermd werden door de mogelijkheid een redelijk rendement op hun investeringen te krijgen. Ik ben de rapporteur dankbaar voor de wijze waarop hij dit mogelijk heeft gemaakt.
Ten tweede is de kostberekeningsmethode in de criteria opgenomen. Dat is van belang voor allerlei mensen en organisaties die, naar ik hoop, gebruik zullen maken van de mogelijkheid om documenten opnieuw te gebruiken.
Het is correct dat bibliotheken, musea, universiteiten en andere archieven, die volgens het oorspronkelijke voorstel ook onder de richtlijn vielen, er nu van zijn uitgesloten. Toen we ons realiseerden hoe ernstig zij benadeeld zouden worden, werden we het eens om een dergelijk voorstel niet op te nemen.
Toen ik de taak van schaduwrapporteur voor dit verslag op me nam, realiseerde ik me amper hoe interessant het zou zijn en hoe snel het duidelijk zou worden dat het hergebruik van documenten van de publieke sector een belangrijke economische motor vormt. We zien nu hoe weinig hergebruik er thans voorkomt, hoe dit kan worden uitgebreid en wat een belangrijk element het zal worden, zoals de vorige spreker reeds zei, in de conclusies van Lissabon.
Ik wil de aandacht vestigen op nog één zaak en dat is de evaluatie van deze richtlijn, waar dit Parlement in de toekomst hopelijk bij betrokken zal worden. Een van de dingen waar we ons terecht zorgen over maken is de mate waarin deze richtlijn grensoverschrijdend hergebruik zal stimuleren. Als wij of de Commissie er tijdens de evaluatieperiode achter komen dat grensoverschrijdend hergebruik niet of slechts zeer beperkt heeft plaatsgevonden, dan zou het wel eens noodzakelijk kunnen zijn een aantal elementen van dit specifieke voorstel te heroverwegen.
Voor het overige beveel ik het werk van de heer van Velzen en het compromis bij u aan en kan ik zeggen dat mijn fractie het met plezier zal steunen. Wij verheugen ons erop in de toekomst te zien hoe de vruchten van zijn werk directe voordelen zullen bieden - voordelen op de lange termijn, voordelen voor de werkgelegenheid en zakelijke voordelen - voor de burgers van de Europese Unie.

Plooij-van Gorsel (ELDR).
Voorzitter, Commissaris, collega's, ook ik wil natuurlijk collega van Velzen complimenteren met zijn noeste arbeid als rapporteur. Hij heeft eruit gesleept wat erin zat. Iedere burger in Europa heeft recht op toegang tot informatie die door de overheid wordt verzameld en opgeslagen. Immers, transparantie van overheidszijde is goed voor de democratie en voor democratie wordt in Europa niet betaald. Daarnaast heeft overheidsinformatie ook een belangrijk economisch potentieel. De richtlijn zou ertoe moeten leiden dat er in de Europese Unie, net als in de Verenigde Staten, een levendige handel in overheidsinformatie ontstaat. Er ligt een enorm potentieel braak dat bij commerciële exploitatie veel werkgelegenheid kan opleveren, met name via het MKB, het midden- en kleinbedrijf. Ik zie hier dan ook een centrale rol voor de overheid als aanjager van een nieuwe markt.
De Commissie kwam met een ambitieus voorstel. Maar voor een aantal lidstaten is het laatste blijkbaar minder interessant. Ze hebben het voorstel zodanig afgezwakt dat het nog maar de vraag is of de interne markt voor overheidsinformatie op langere, laat staan op korte termijn gaat werken. Lidstaten bleken niet bereid kosteloos overheidsinformatie beschikbaar te stellen, terwijl men voortdurend de mond vol heeft over e-Europe en informatiemaatschappij voor iedereen. Mooie woorden.
Wie A zegt moet ook B zeggen. Voor algemeen toegankelijke informatie is het vanzelfsprekend dat de marginale kosten van reproductie en distributie doorberekend mogen worden. Nu mogen de kosten echter vermeerderd worden met "een redelijke winstmarge". Dat is onwenselijk, want het creëert onbeperkte mogelijkheden voor de overheid om winst te maken. Want wie bepaalt wat redelijk is?
Het voorstel rept verder van overheidsdocumenten in plaats van overheidsinformatie. Hierdoor is niet gegarandeerd dat ook elektronisch weergegeven informatie onder de definitie valt. Zo worden de overheidsinstanties in verleiding gebracht de toegankelijkheid te beperken tot gedrukte documenten. Eenvoudige toegang tot overheidsinformatie, bij voorkeur via het internet, verkleint de afstand tussen de Europese overheid en de burger. Overheden dienen dan ook gestimuleerd te worden zoveel mogelijk documenten langs elektronische weg aan de burgers ter beschikking te stellen. Dat is een cruciale voorwaarde voor het ontstaan van e-Europe, een informatiemaatschappij voor iedereen.

Niebler (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, commissaris, dames en heren, om te beginnen wil ik op dit late tijdstip mijn collega Wim van Velzen hartelijk bedanken voor zijn werk als rapporteur. Ook in de tweede lezing heeft hij zich succesvol en met hart en ziel ingezet - zoals we al van hem gewend zijn in vele andere dossiers - om zijn verslag goedgekeurd te krijgen. Tot op letterlijk de laatste minuut heeft hij met de Raad aan compromissen geschaafd.
Ik weet zeker dat de meerderheid van het Parlement en mijn fractie me steunt in de opvatting dat overheidsinformatie in het belang van alle betrokkenen algemeen toegankelijk moet worden gemaakt. Met het aannemen van deze richtlijn doen we een goede en zinvolle stap in die richting. De autoriteiten van de lidstaten beschikken over enorme hoeveelheden informatie die over een lange tijdsperiode is verzameld. Burgers en ondernemers zouden van deze schat aan informatie moeten profiteren.
De algemene toegang tot overheidsinformatie kan groei, concurrentievermogen en werkgelegenheid binnen de Europese Unie in belangrijke mate bevorderen. Het toegankelijk maken van overheidsdocumenten kan leiden tot nieuwe diensten en voordelen vanuit de IT-sector. Door deze richtlijn worden de door de overheidsdiensten verzamelde documenten naar mijn oordeel slechts in zeer bescheiden mate toegankelijk gemaakt. De autoriteiten hebben daarom de benodigde tijd om zich op hun nieuwe taak voor te bereiden. De Raad en het Parlement hebben rekening gehouden met de bezwaren uit de eerste lezing. Laten we inderdaad niet vergeten dat er nog steeds verschillen bestaan in de bestuurlijke tradities van nationale overheden, en dat we daar rekening mee moeten houden. De richtlijn legt in heel Europa uniforme regels vast voor de gevallen waarin de lidstaten publicatie van overheidsdocumenten toestaan. Ik wil het nu alleen over enkele afzonderlijke gebieden hebben die vooral aandacht zouden moeten krijgen.
Bepaalde gevoelige gebieden zoals onderzoek, cultuur en documenten met bedrijfsgeheimen horen terecht niet tot het toepassingsgebied van de richtlijn. Deze uitzonderingsregels garanderen dat de rechten van derden door de richtlijn niet worden geschonden. Autoriteiten moeten verder in tijden van geldnood het recht hebben om een vergoeding te vragen voor de beschikbaarstelling van informatie. Daarbij hoort eveneens een redelijke winstmarge. Laten we niet vergeten dat veel overheden zichzelf voor een deel moeten financieren. Bovendien kost onderhoud, bijwerken, verzamelen, enzovoorts van de gegevens geld. Het is belangrijk dat een redelijk evenwicht wordt bewaard. De kosten mogen natuurlijk niet leiden tot grote belemmeringen voor het hergebruik van de documenten. Dit is in de richtlijn naar mijn mening ook duidelijk aangegeven.
Voor het succes van de richtlijn is het erg belangrijk dat er centrale overzichtslijsten worden opgesteld, die de burger of onderneming in één oogopslag een overzicht bieden van de beschikbare documenten. Hiervoor kan natuurlijk vooral gebruik worden gemaakt van internet. Als een bepaalde overheidsinstantie documenten niet meer beschikbaar stelt of niet meer actualiseert, dan zou deze beslissing zo snel mogelijk bekend moeten worden gemaakt. Dat geeft de betrokkenen meer zekerheid bij hun planning.
We zijn ook ingenomen met de grensoverschrijdende exploitatie van overheidsdocumenten, waar zo lang voor is gestreden. Laten we echter niet over het hoofd zien dat de bestaande taalbarrières zo'n grensoverschrijdende exploitatie zouden bemoeilijken. Het zou volstrekt contraproductief zijn om de lidstaten op lange termijn te dwingen hun documenten te vertalen. Laten we ons hoeden voor zulke uitwassen.
Ten slotte wil ik opmerken dat de richtlijn een redelijke en uitgebalanceerde aanpak behelst, waarin rekening wordt gehouden met de belangen van de burgers en ondernemingen zonder de nationale bestuurlijke tradities uit het oog te verliezen. Laten we daarom morgen stemmen voor het aannemen van de richtlijn.
Paasilinna (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, de heer Van Velzen heeft weer eens vakkundig werk afgeleverd. Hij doet dat op evenwichtige en schrandere wijze en het resultaat lijkt wel als vanzelf te komen. Mijn dank daarvoor.
Informatie is er in veel soorten, en overheidsinformatie is er daar één van. Informatie van administratieve aard moet natuurlijk gratis zijn voor de burgers en zij moet op één plaats ofwel portaal te verkrijgen zijn. Als het voor zaken is bedoeld, betaalt het bedrijfsleven er natuurlijk voor om innovatie aan de kant van de informatieverstrekker mogelijk te maken, zodat de investeringen ook iets opleveren.
Dit is een belangrijke sector. De waarde van de informatie in de overheidssector bedraagt naar schatting ongeveer 70 miljard euro per jaar en de contentsector verschaft werk aan vier miljoen mensen in de Europese Unie. Dat is veel. Deze markt is al meer dan 400 miljard euro waard. Zelfs de waarde van mobiele communicatie zal binnenkort naar twintig miljoen euro stijgen wat betreft de content ervan, en dat is nog maar content op relatief kleine schaal.
Kennis en informatie zijn in iedere democratie en economie de belangrijkste factoren. De overvloed aan informatie onderscheidt ons van degenen die armer zijn dan wij. Zij is een veiligheidsfactor en een oorlogsinstrument. 'Informatiearmoede? treft dezelfde mensen als sociale armoede. Misschien helpt enige liefdadigheid in dezen, want hoeveel informatie je ook verstrekt, je kunt er ook zelf altijd over blijven beschikken. Ik wil de commissaris vragen of het delen van informatie en kennis niet een nieuw element van onze ontwikkelingshulp kan worden, omdat wij daardoor zelf niet over minder informatie zullen beschikken.

De Voorzitter.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0269/2003) van mevrouw Read, namens de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de beschikking van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een meerjarenprogramma (2003-2005) voor de monitoring van het e-Europa actieplan 2005, verspreiding van goede praktijken en de verbetering van de netwerk- en informatiebeveiliging (MODINIS) (7948/1/2003 - C5-0252/2003 - 2002/0187(COD)).

Read (PSE)
. (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik heb geen vijf minuten nodig, maar laat dat geen indicatie zijn van het belang van dit verslag - eerder het tegenovergestelde. Het MODINIS-programma is gericht op de totstandkoming van een rechtsgrond voor de voortzetting van activiteiten voor het toezicht op het eEurope-programma van 2003 tot 2005 en voor de verspreiding van beste praktijken. Het voorziet ook in de lancering van voorbereidende maatregelen voor de ontwikkeling van een Europees beleid op het gebied van netwerk- en informatiebeveiliging. Voor het soort maatregelen dat zal worden gefinancierd om de doelstellingen van het programma te bereiken, moet men denken aan gegevensverzameling, een herziene reeks benchmark-indicatoren, onderzoeken ter inventarisatie van goede praktijken in Europa, workshops en studies. Een en ander zal voornamelijk gericht zijn op de aanpassing van de industrie aan de structurele wijzigingen die zijn teweeggebracht door digitale technologieën en de metamorfose van de samenleving. Eén interessante maatregel van bijzonder belang is de steun aan het Forum Informatiesamenleving, een platform van deskundigen die via het web contact met elkaar houden en de uitdagingen bestuderen waar de informatiemaatschappij in haar ontwikkeling mee te maken krijgt. Natuurlijk is er ook het normale programma van speciale conferenties, seminars en workshops. En nog veel meer.
De vraag voor onze tweede lezing luidt: hoe zit het met de financiering? Want de data zijn hier van cruciaal belang. Het werk moet plaatsvinden in de jaren van 2003 tot 2005 en we zitten al ver in het jaar 2003. Het oorspronkelijk voorstel van het Europees Parlement voor de begroting bedroeg 25 miljoen euro en het dilemma waar ik mee kampte was dat ik een compromis moest zien te vinden dat een minimum aan vertraging met zich zou meebrengen, zodat het geld zijn beoogde bestemmingen in ieder geval nog zou kunnen bereiken. Na enig overleg met de Commissie en de Raad heb ik een compromis van 21 miljoen euro voorgesteld, me hierbij bedenkend dat dit bedrag met het oog op de uitbreiding zal worden aangepast. Dit is een goede basis voor een compromis en ik denk dat leden van iedere fractie in dit Parlement met dit compromisbedrag op de begroting kunnen instemmen.
Wanneer we dat inderdaad doen, dan zal het MODINIS-programma, dat strikt en zorgvuldig is gericht op haalbare doelstellingen, ons helpen de Lissabon-doelen te bereiken. Ik beveel zowel de amendementen als het verslag bij u aan.

Liikanen
. (EN) Mijnheer de Voorzitter, zoals mevrouw Read reeds zei speelt het MODINIS-programma een centrale rol in de tenuitvoerlegging van het actieplan eEurope 2005. Het EU-beleid ten aanzien van de informatiesamenleving berust op drie pijlers. De eerste is het regelgevingskader. Dit Parlement heeft terdege bijgedragen aan de aanneming van dit regelgevingskader, dat afgelopen zomer van kracht werd.
Het doel van dit kader was een concurrentiebevorderende handelszone te creëren waarbinnen verschillende technologische platforms in Europa met elkaar zullen concurreren en elkaar aanvullen, teneinde voor iedereen betaalbare diensten van hoge kwaliteit aan te bieden. Dat is de eerste pijler.
De tweede pijler is het IST-programma, het programma van de technologieën van de informatiemaatschappij, dat tot doel heeft Europa te voorzien van de allermodernste technologieën en toepassingen. Dat is de tweede en tevens zeer belangrijke pijler.
De tweede pijler vormt de koppeling tussen de twee eerste. Het is het actieplan eEurope 2005, waarmee we proberen de beste praktijken in Europa te verspreiden. Dit jaar hebben we een aantal grote successen geboekt, met name op het vlak van e-overheid en e-gezondheidszorg, dankzij twee ministeriële conferenties waaraan ook leden van het Europees Parlement hebben deelgenomen. Onze lidstaten en regio's verschuiven thans de nadruk van pure technologie naar toegepaste oplossingen, door te onderzoeken hoe technologieën het creëren van betere openbare voorzieningen, een hogere productiviteit en beter aangepaste diensten in de hand kunnen werken.
MODINIS is het financiële instrument voor de monitoring, benchmarking en verspreiding van deze beste praktijken. Het is van groot belang dat wordt onderzocht of de nationale en Europese initiatieven in het kader van het actieplan eEurope de gewenste resultaten opleveren.
De taak van MODINIS zal ook zijn om voorbereidende maatregelen te nemen op het vlak van netwerkbeveiliging, zoals activiteiten die het bewustzijn op dit vlak bevorderen, en de analyse van veiligheidsrisico's. Wij - alle drie de instellingen - werken momenteel aan de voorgestelde verordening tot oprichting van een Europees Agentschap voor netwerk- en informatiebeveiliging en we zullen in een van de volgende vergaderperioden de kans krijgen om op dit onderwerp terug te komen.
Ik zou opnieuw de rapporteur, mevrouw Read, willen bedanken, alsmede het Europees Parlement voor de verleende steun, die blijkt uit het begrotingsamendement op het voorstel.
Ik bevestig dat de Commissie dit amendement kan aanvaarden. Dat betekent dat we het hele wetgevingsproces kunnen versnellen door te zorgen voor een overeenkomst bij de tweede lezing. Zo zou het MODINIS-programma nog sneller ten uitvoer kunnen worden gelegd.
Ik verheug mij op de voortzetting van onze samenwerking bij de uitvoering van dit programma, zoals die ook in het verleden heeft bestaan.

Rovsing (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil namens de PPE-DE-Fractie mevrouw Read bedanken voor haar uitstekende verslag, waar wij volledig achter staan. Zoals duidelijk uit dit verslag blijkt, betreft het hier een zeer belangrijk terrein.
De moderne samenleving kan uitsluitend functioneren als we beschikken over doelmatige procedures en goed opgeleide werknemers, als de veiligheid in orde is, en als de burgers gebruik weten te maken van de diensten die worden aangeboden. Ik vind dat wij bij het monitoren van de vorderingen moeten kijken naar wat die diensten kosten - net zoals al eerder gezegd is in verband met het verslag-van Velzen - en hoe goedkoop ze gemaakt kunnen worden.
Er zijn natuurlijk overheidsdiensten op het gebied van belastingen, bedrijfsregistratie en dergelijke, waar het misschien niet redelijk is dat er betaling geëist wordt, als de burgers via internet zelf de vragen beantwoorden en zelf hun gegevens intoetsen. Daarmee kunnen we namelijk besparen op het aantal overheidsambtenaren, waar in de toekomst immers eens een tekort aan zal ontstaan. We hebben in Denemarken veel voordeel gehad van het feit dat de burgers gestimuleerd kunnen worden om via internet of via de toetsen van hun telefoon belastinggegevens en dergelijke door te geven. Dat is gratis en bespaart de overheid ongelooflijk veel personele middelen.
Het is ook interessant om te monitoren hoe we de draadloze communicatie behandelen. Welke resultaten bereiken we daarmee en welke spreiding hebben we? En vooral: welke prijs moeten we betalen? In elk geval in mijn land geldt dat de standaardverbinding naar particuliere woningen 2 megabit is. In Japan is dat 8 megabit, en voor zover ik weet kost die verbinding veel en veel minder dan bij ons. Het is de vraag hoe we kunnen garanderen dat de prijzen die wij betalen, of het nu om privé-kosten of bedrijfskosten gaat, niet zo hoog zijn dat ze onze concurrentiepositie ten opzichte van de rest van de wereld schaden. Dit deel van de monitoring is dan ook uiterst belangrijk.
Iets wat we ook moeten monitoren, is het gebruik van de onderwijsmiddelen die op dit moment worden ontwikkeld. Als we kijken naar het huidige wijdverbreide gebruik van internet en computers, is dat onder andere het gevolg van de ontwikkeling van de hardware en de snelle netten, maar een nog belangrijker product in dit verband zijn de geavanceerde pedagogische softwaresystemen die op de markt gekomen zijn. Daarom is het interessant om de ontwikkeling op dit gebied te volgen, die er bijvoorbeeld voor zorgt dat ouderen zeer eenvoudig gebruik kunnen maken van deze mogelijkheden.
Misschien zouden we ook eens moeten kijken naar de ontwikkeling van heel jonge kinderen, en moeten nagaan hoe we deze snelle ontwikkeling kunnen monitoren. Ik kom uit een klein taalgebied en kan u daarom zeggen dat de vaardigheid in het gebruik van computers tot op zekere hoogte afhangt van de snelheid waarmee kinderen in de kleine taalgebieden Engels kunnen spreken, omdat alle instructies en dergelijke voor computers het eerst beschikbaar zijn in het Engels. Heel veel van die instructies worden niet vertaald naar de kleine talen, maar mensen moeten ze wel kennen om op jonge leeftijd gebruik te kunnen maken van computers en, in het onderwijssysteem, van de nieuwe pedagogische methoden, die het mogelijk maken om veel meer te leren dan wij vroeger mogelijk achtten.
Tot slot wil ik opmerken dat ik het heel opvallend vind dat niet meer landen gemeenschappelijk grote aankopen doen op deze terreinen, om daarmee de prijzen omlaag te brengen. Zulke aankopen kennen we wel op defensiegebied. Het had voor de hand gelegen dat we daar op administratief gebied ook van zouden profiteren. Ook dit gegeven zou in de monitoring moeten worden opgenomen.
Ik wil mevrouw Read nogmaals bedanken voor haar uitstekende verslag en voor de goede samenwerking, en commissaris Liikanen voor de steun die hij het Parlement gegeven heeft.

De Voorzitter.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0298/2003) van de heer Cashman, namens de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken, over de toegang van het publiek tot documenten van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie (uitvoering van verordening (EG) nr. 1049/2001 in 2002) (2003/2022(INI)).

Cashman (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, ik wil, hoewel dit ongebruikelijk is, beginnen met de instellingen en iedereen die daarbinnen werkzaam is, geluk te wensen. Het is een beetje modieus geworden om het project van de Europese Unie en de bijbehorende instellingen aan te vallen. Ik wil echter hulde brengen aan degenen die werkzaam zijn in de instellingen en dankzij wie de registers en de eenvoudige toegang tot documenten werkelijkheid zijn geworden.
Vandaag las ik een briefing van een NGO waarin stond dat men het moe was om instellingen te complimenteren. Ik vind dat volstrekt onbegrijpelijk. We moeten juist complimenten geven wanneer er goed werk is geleverd, om zo de verspreiding van goede praktijken over iedere afdeling, DG en instelling bevorderen.
Voordat ik enige opmerkingen maak over het verslag zelf, wil ik hulde brengen aan mijn collega mevrouw Maij-Weggen, die dit Parlement deze maand zal verlaten. Ik heb van meet af aan, toen we bezig waren met verordening nr. 1049/2001, zeer nauw met haar samengewerkt aan dit verslag, en zonder haar bijdrage was deze uitstekende verordening niet mogelijk geweest.
Laat me beginnen met een aantal punten in het verslag. Ik ben niet van plan mijn volle vijf minuten te gebruiken. Als rapporteur is het heel belangrijk om te luisteren - wat politici niet al te vaak schijnen te doen! Laat me een paar onderwerpen aan de orde stellen die onze bijzondere aandacht verdienen.
Er moet meer en beknoptere voorlichting komen over de wijze waarop onze burgers gebruik kunnen maken van hun recht op de informatie die in de documenten besloten ligt. We hebben een gemeenschappelijke codering nodig tussen de instellingen, zodat het proces om toegang tot informatie te krijgen wordt vereenvoudigd. In ieder geval wat betreft de Commissie, die een aantal registers heeft, zou ik de totstandkoming van één enkel register toejuichen, zelfs al was het in de vorm van één enkel portaal naar de andere registers. Wij moeten het idee dat we ons openstellen voor de burger, die zich misschien niet bewust is van zijn rechten of hoe hij of zij deze kan gebruiken, nieuw leven inblazen en meer bekendheid geven.
Ik wil het ook hebben over eventuele ontheffingen. Ik wil onderstrepen dat er geen algemeen geldende ontheffingen bestaan ten aanzien van de toegang tot documenten. Verzoeken moeten van geval tot geval worden bekeken. Er is enige kritiek geweest op de algemene weigering om inzage te verschaffen in juridische adviezen. Voor zover dergelijke adviezen binnen de wetgevingsprocedure vallen zou deze weigering niet moeten gelden en zou ieder verzoek van geval tot geval behandeld moeten worden. De commissies van het Europees Parlement - ook de commissies die zich niet met wetgeving bezighouden - dienen het transparantiebeginsel toe te passen, en momenteel is het transparantieniveau binnen de diverse commissies onderling niet gelijk. Er zijn verschillende gevoelige documenten die niet bij de instellingen zijn geregistreerd. Hier moet opnieuw naar gekeken worden. Ik ben dan ook ingenomen met het advies en de aanbevelingen van mevrouw Maij-Weggen en vooral met haar standpunt dat de Europese Ombudsman de verordening zou moeten beoordelen op haar functioneren en op de toepassing van de ontheffingen. We hebben een gemeenschappelijke methodologie nodig die door alle instellingen en agentschappen zal worden gehanteerd - laten we hier niet vergeten dat het juist de door de instellingen opgerichte agentschappen en organisaties zijn die de verordening moeten toepassen. Zij moeten een gemeenschappelijke aanpak hanteren voor het opstellen van hun jaarverslagen, want alleen dan kan er sprake zijn van een vruchtbare en constructieve vergelijking.
Alles wat ik heb gezegd kan betekenen dat er nog veel te doen is. Natuurlijk is dat ook zo, want wij hebben binnen de Europese Unie de ambitie om onze critici te trotseren, om hun argumenten te weerleggen, om contact te maken met onze burgers en te bewijzen dat de Europese Unie een project is waar we trots op en blij mee moeten zijn. We doen het niet perfect. Perfectie is iets wat de mens helaas maar al te vaak ontglipt in zijn inspanningen, of deze nu door politici of door anderen worden ondernomen. Maar onze wil om het te proberen is duidelijk aanwezig in verordening nr. 1049/2001 en in de geest van de mensen die zich hebben ingezet om een betere toegang te verwezenlijken.

De Palacio
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, in de eerste plaats wil ik mijnheer Cashman complimenteren en hem bedanken voor zijn veelomvattende verslag over de transparantie, een onderwerp waar onze drie instellingen zich nadrukkelijk aan hebben gecommitteerd. Het verheugt mij dat ik de kans krijg om namens de Commissie in te gaan op een aantal door mijnheer Cashman aangedragen kernpunten.
In de eerste plaats ben ik het met mijnheer Cashman eens dat de situatie nog altijd voor verbetering vatbaar is, ondanks de grote vorderingen die wij hebben gemaakt - het kort geleden gepresenteerde jaarverslag biedt een tamelijk volledig beeld. Bovendien wordt de interpretatie van verordening (EG) no. 1049/2001 dankzij de jurisprudentie steeds duidelijker, wat ons in staat stelt dit voor de transparantie, en dus voor de democratie zo belangrijke instrument beter toe te passen. Ik verwijs bijvoorbeeld naar de arresten van het hof van Luxemburg inzake de niet-verspreiding van juridische verslagen, die ons sterken in onze aanpak. In deze arresten wordt de noodzaak van onafhankelijke, juridische verslagen erkend en wordt de instellingen een zekere bedenktijd gegund.
Wij boeken dus vooruitgang en om maximale transparantie te bereiken is het volgens de rapporteur wenselijk om de momenteel voor het opvragen van documenten bestaande registers samen te voegen tot één enkel register. Dat is echter niet waar het om draait. Willen wij het opvragen en identificeren van documenten door de burger vergemakkelijken, dan dient er een algemene toegangspoort te komen waar duidelijk wordt aangegeven welk soort documenten zich in welk register bevindt, zoals mijnheer Cashman zelf zeer terecht aangaf. In elk geval loont het de moeite al deze technische oplossingen te bestuderen, aangezien zij in de toekomst kunnen leiden tot een betere integratie van deze instrumenten.
Ook wil ik wijzen op de belangrijke vooruitgang die is geboekt wat betreft het aantal rechtstreeks toegankelijke documenten, zoals de agenda's van de Commissie en de handelingen van onze vergaderingen. Uiteraard willen wij deze positieve ontwikkeling nog verder uitbouwen met, bijvoorbeeld, de voor het eind van dit jaar geplande openstelling van het register voor comitologie-documenten.
Wij hebben ook orde op zaken gesteld wat betreft de documenten inzake inbreukprocedures, één van de kritiekpunten van mijnheer Cashman. Het is nu zo dat wanneer een procedure wordt afgesloten, de betreffende documenten in principe opvraagbaar zijn. U moet niet vergeten dat verordening (EG) nr. 1049/2001 de mogelijkheid biedt de gegevens in geval van een lopend onderzoek af te schermen. Het eerder genoemde principe van niet-verspreiding is dus van kracht zolang een procedure nog niet is afgerond.
Ik wil tot slot, dames en heren, benadrukken dat de Commissie in alle gevallen haar besluit om documenten te weigeren heeft gemotiveerd onder verwijzing naar diezelfde verordening (EG) nr. 1049/2001. De in het jaarverslag vermelde gevallen waarin de weigering niet nader werd toegelicht, betreffen zaken waarbij meerdere van de in de verordening opgenomen uitzonderingen van kracht waren, zodat een nadere precisering mogelijk was. Het gaat om 12 procent van de afwijzingen, dus 38 procent op 30 procent weigeringen.
Mijnheer de Voorzitter, geachte parlementsleden, ik ben mijnheer Cashman uiterst dankbaar voor zijn aanbevelingen om de transparantie op een nog hoger plan te tillen. Alle instellingen zullen daar baat bij hebben, en wij zullen zijn suggesties zeker ter harte nemen.
Wij gaan kijken hoe de archief- en identificatie-instrumenten beter kunnen worden geïntegreerd; voor de jaarverslagen gaan wij op zoek naar een gemeenschappelijke methodologie die het vergelijken van gegevens vergemakkelijkt - mijnheer Cashman wees hierop. Ook zullen wij zijn voorstellen met betrekking tot een door de Commissie begin 2004 voor te leggen evaluatierapport bestuderen. Al deze punten zijn gisteren aan bod gekomen tijdens een zeer productieve en vruchtbare vergadering tussen de drie instellingen onderling.
Enkele kwesties blijven echter problematisch. Wij hebben bijvoorbeeld twijfels over het voorstel van mijnheer Cashman om een nieuwe richtlijn op te stellen ter harmonisatie van de nationale wetgevingen op dit gebied. Daartoe ontbreekt eenvoudigweg een adequate rechtsgrondslag. Maar ik geloof dat mijnheer Cashman onze twijfels deelt, aangezien hij tijdens de vergadering gisteren wat afstand nam van dit idee.
Gelet op al deze facetten meen ik oprecht dat de balans van één jaar verordening (EG) nr. 1049/2001 buitengewoon positief uitvalt, zoals de rapporteur al zei. Dat is natuurlijk geen vrijbrief, integendeel; het moet een prikkel zijn voor verdere vervolmaking. Maar wij mogen ook wel eens zeggen dat wij iets goed hebben gedaan.
Vermeldenswaardig is ook dat dit belangrijke transparantie-instrument, dat de burgers van de Unie een duidelijk en onvervreemdbaar recht biedt, in het geval van de Commissie voornamelijk werd benut door juristen, in het bijzonder door advocaten. Dit feit wekt toch enigszins de indruk dat de burger meer belang heeft bij een juiste, heldere en zorgvuldige berichtgeving over de activiteiten van onze instellingen in de conventionele media dan bij de beschikbaarheid van concrete, opvraagbare documenten. Anderzijds is het ook wel weer zo dat bijvoorbeeld universiteiten en niet-gouvernementele organisaties veelvuldig gebruik hebben gemaakt van de geboden mogelijkheden. De transparantie is zo belangrijk dat wij ons moeten blijven inspannen voor betere informatieverstrekking over de activiteiten van de instellingen.
Ik wil mevrouw Maij-Weggen, die het Parlement gaat verlaten, hartelijk bedanken voor de prachtrol die zij de afgelopen jaren heeft vervuld bij de totstandkoming van meer transparantie en betere informatieverstrekking aan onze burgers, een ontwikkeling die het doelmatig functioneren van de democratie ten goede komt.

Maij-Weggen (PPE-DE)
Voorzitter, allereerst dank voor het uitstekende verslag van collega Cashman, ook dank voor de positieve commentaar van Commissaris de Palacio. Collega Cashman en ik hebben in de afgelopen jaren heel veel samengewerkt op het gebied van openbaarheid. Die samenwerking is altijd heel positief, heel constructief en productief geweest en zo begin je ook goede vrienden te worden. De Commissie constitutionele zaken heeft een aantal opmerkingen geplaatst bij de eerste evaluatie van Raad, Commissie en Parlement bij de uitvoering van het eerste jaar van de verordening. We hebben vastgesteld dat het aantal geweigerde documenten bij Raad en Commissie toch nog te groot is om zomaar te accepteren. Wij zouden eigenlijk graag zien dat de Ombudsman de situatie nog eens zou evalueren voor het jaar 2004, zodat kan worden nagegaan wat er nog verbeterd kan worden ten aanzien van bijvoorbeeld artikel 4 om een nog grotere toegang tot documenten, ook met name bij de Raad te krijgen. Een belangrijk punt bij de Raad is dat er verschil wordt gemaakt tussen documenten van lidstaten als lid van de Raad en documenten van lidstaten als individuele landen. Dat leidt tot een ongelijke behandeling met belangrijke beperkingen ten aanzien van documenten van lidstaten die zelf nauwelijks wetgeving hebben op het gebied van openbaarheid. De meest passende oplossing is volgens de Commissie constitutionele zaken om de lidstaten te vragen openbaarheid van bestuur ook toe te passen en een richtlijn ter zake zou voorgelegd moeten worden door de Commissie. Dat is de oproep die we aan de Commissie doen. Kijk eens of er niet een richtlijn kan worden voorgelegd die ervoor zorgt dat openbaarheid van bestuur in alle lidstaten hetzelfde is. Dat zou goed zijn voor de burgers van die lidstaten, maar ook voor de burgers die een beroep doen op documenten van de Unie, want dat zou betekenen, dat ze gelijke toegang hebben, of ze nu vanuit Zweden, vanuit Griekenland of vanuit Portugal documenten aanvragen. Voorzitter, dat was mijn laatste interventie hier in het Parlement en ik dank mevrouw de Palacio en ik dank ook het voorzitterschap voor zijn plezierige woorden eerder op deze dag.
De Voorzitter.
Staat u mij toe, mevrouw Maij-Weggen, namens de collega's een woord van dank tot u te richten voor het werk dat u de afgelopen jaren in het Europees Parlement hebt verricht.

Oreja Arburúa (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats wil ook ik mijnheer Cashman feliciteren met dit verslag; ik dank hem voor zijn niet aflatende inzet op het vlak van de transparantie en de toegang tot documenten. Ik was namens mijn fractie rapporteur van andere verslagen over de toegang tot historische archieven en heb dus met mijnheer Cashman samengewerkt. Ik ben altijd onder de indruk geweest van zijn grote inzet voor deze kwesties.
Ook ik wil de loftrompet steken over mevrouw Maij-Weggen en haar danken voor het geweldige voorbeeld dat zij heeft gesteld. Een paar minuten geleden namen wij buiten de plenaire zaal afscheid en nu staat ze toch weer hier om haar laatste minuten als lid van het Europees Parlement te wijden aan een zo belangrijk onderwerp als de toegang tot historische archieven. Ik wens haar al het goede toe en dank haar voor de voorbeeldfunctie die zij heeft gehad voor jonge politici als ik.
Iedereen die werkt voor de Europese instellingen maakt zich zorgen over de toegang tot informatie en over het beeld dat Europa oproept bij de burgers.
Wij krijgen vaak te horen dat wij zo onbereikbaar zijn, dat het zo moeilijk is vat te krijgen op de communautaire instellingen. De beste manier om Europa dichter bij de burger te brengen en wat begrip aan te kweken over het reilen en zeilen van de instellingen, ligt mijns inziens bij een verbeterde toegang tot de documenten.
Een beleid dat de burger op efficiënte wijze toegang verschaft tot de documenten is onontbeerlijk voor het verkleinen van de afstand tussen de burger en de instellingen. Wij moeten de mensen overtuigen van de transparantie en doeltreffendheid van onze instellingen, ja, zelfs van het bestaansrecht van die instellingen. Elke politicus heeft de plicht de burger te informeren; wij als Europese politici moeten daarnaast van onze instellingen eisen dat zij zo transparant en nabij mogelijk zijn.
Ik vind dat de rapporteur de communautaire instellingen terecht complimenteert met wat er de laatste tijd is bereikt op het vlak van de toegankelijkheid van documenten. Er zijn allerhande technische middelen ingezet om de toegang voor de burger te vergemakkelijken. Wij zijn er echter nog lang niet. Mijnheer Cashman noemt in zijn verslag een groot aantal klachten waar mijn fractie zich in kan vinden. Ik vrees dan ook dat wij nog een lange weg te gaan hebben.
Dat neemt echter niet weg dat wij moeten streven naar evenwicht tussen efficiënte transparantie en toegankelijke informatie enerzijds en het bijbehorende kostenplaatje anderzijds. In de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken pleitten enkele collega's voor video-opnames van parlementaire vergaderingen en commissievergaderingen. Die opnames zouden vervolgens op het internet worden gezet. Dit is in mijn optiek een voorbeeld van een buitensporig dure maatregel, maar wellicht wordt dit ooit haalbaar. Net als anderen ben ik voorstander van maatregelen als vereenvoudiging, nieuwe wetgeving en het samenvoegen van de registers van de drie instellingen.
Tot besluit misschien wel het meest omstreden punt, aangekaart door zowel mevrouw de Commissaris, mevrouw Maij-Weggen als de rapporteur zelf: de toegang tot documenten van de lidstaten wanneer zij niet als Raad maar als afzonderlijke lidstaten optreden. Het oorspronkelijke voorstel van mijnheer Cashman in zijn harmonisatieverslag gaat duidelijk te ver, wij moeten de lat iets lager leggen. Toch zou een voorstel waarin de lidstaten verzocht wordt even transparant te zijn als de communautaire instellingen bepaald geen overbodige luxe zijn.
Voor de burger zou het onbegrijpelijk zijn indien de documenten van Europese instellingen probleemloos kunnen worden opgevraagd terwijl de eigen lidstaat in gebreke blijft. Vandaar dat wij morgen vóór het amendement op lid 16 zullen stemmen, zoals ingediend door de rapporteur zelf, mijnheer Cashman. Het schrappen van enkele woorden uit paragraaf 16 van het verslag komt de duidelijkheid van de tekst ten goede. De eer komt overigens mevrouw Maij-Weggen toe, gelet op de tekst van het door haar namens de Commissie constitutionele zaken ingediende advies.

Martin, Hans-Peter (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijn collega Michael Cashman heeft weer eens bewezen dat zijn reputatie van goed schaker terecht is. Zijn strategie om heel aardig te zijn, zou inderdaad succesvol kunnen zijn. Ik kom zelf meer uit de vechtlustige, journalistieke hoek. Ik heb in mijn beroepsleven eerder meegemaakt dat iets alleen lukt als je ter zake komt, en als je echt druk uitoefent.
De inhoudelijke punten zijn al door collega mevrouw Maij-Weggen, die we binnenkort gaan uitluiden, uiteengezet. Ze heeft zeer gedetailleerd haar informatie nog eens opgesomd waar, wanneer en waarom de toegang tot documenten geweigerd wordt, wie de toegang geweigerd heeft - daarover heeft ze overigens te weinig gezegd - en wie er om vraagt. Laten we eens heel constructief denken. Mevrouw de commissaris, en dat geldt natuurlijk nog sterker voor de Raad, ziet u het alstublieft niet als onverschilligheid dat zo weinig journalisten aan documenten proberen te komen. In de journalistieke branche is nu eenmaal het volgende beeld ontstaan: 'Bij hen vind je gewoon niks! Dat wat je nodig hebt, krijg je niet?. In de Frankfurter Allgemeine van gisteren werd het als volgt geformuleerd: 'Niets is voor het publiek spannender dan dat wat er naar men beweert niet is?. Vervolgens komt het op andere manieren in de publiciteit en wordt er soms terecht en soms volkomen onterecht een schandaal van gemaakt.
Zou het geen goed idee zijn om eens een kijkje te nemen op amazon.de of amazon.com? Dan kunt u zien hoe zoekopdrachten verlopen. Ook al heeft u nog zo weinig informatie, bijvoorbeeld een vermoeden van een boektitel of van een schrijver, dan nog kunt u vinden wat u zoekt. Ook wordt direct aangegeven wat iemand die eerder naar deze schrijver heeft gezocht, verder nog heeft gekocht. Bij amazon kunt u artikelen kopen en in het winkelmandje leggen, maar bij de Europese Commissie zou ik me voor kunnen stellen dat de documentatie direct oproepbaar is. Ze zijn werkelijk goed ingericht, kindveilig en jeugdvriendelijk en ze hebben - zo u wilt - een zekere toekomst. Met zo'n uniform portaal waar je begroet wordt met 'Hallo, nu ben je bij ons in Brussel beland! What do you need, how can we help you?? zou veel bereikt kunnen worden van datgene waarover we hier steeds spreken en het zou iemand die naar documenten zoekt al dan niet computergestuurd verder kunnen helpen. Het debat dat we hier voeren, herinnert in veel opzichten aan de ontwikkelingen van de Freedom of Information Act in de late jaren zestig of de vroege jaren zeventig. Ik blijf zelf een aanhanger van het principe dat iemand slechts een vaag idee hoeft te hebben over het bestaan van informatie en geen concrete vraag hoeft te hebben. Dat moet zich eerst ontwikkelen; in ieder geval hebben we volgend jaar de herziening. Aangezien we vandaag zo veel goede voornemens hebben gehoord, kunnen we die met enig optimisme tegemoet zien.

Boogerd-Quaak (ELDR).
Voorzitter, ook ik wil mijn waardering uitspreken vooral voor collega Cashman en me aansluiten bij zijn waarderende woorden voor mevrouw Maij-Weggen. Er is zeker vooruitgang geboekt. Steeds meer documenten zijn openbaar. De vraag is echter of de burger ze wel kan vinden. Het is niet voldoende om toegang te garanderen. Toegankelijkheid heeft vooral ook te maken met een duidelijke structurering van de data. Cashman heeft in dit verband om gemeenschappelijke codes en een register gevraagd. Ik denk dat dat een goed idee is.
Toegankelijkheid van data is bij uitstek een middel om het negatieve beeld van de Europese Unie als afstandelijk en bureaucratisch te verbeteren. Daarnaast is openbaarheid en toegankelijkheid van data een belangrijke sleutel tot democratisering. Vanmorgen hebben we over het verslag-McCarthy gestemd. Dat is een voorbeeld van enorme burgerparticipatie bij de wetgeving. De burger moet kennis kunnen nemen van de voorfase van de wetgeving om deze te kunnen beïnvloeden. De computer is een ongelooflijk goed middel om de burger hierbij te betrekken. Zelf ben ik drie jaar uit het Parlement geweest en heb veel gegevens die ik wilde hebben per computer kunnen ophalen. Maar heel vaak liep ik ook vast in de rijstebrij van verwijzingen, waardoor ik uiteindelijk met lege handen stond. Daar moet, denk ik, nog veel aan gedaan worden.
Door middel van de computer kunnen we ook milieuvriendelijk en papiersparend te werk gaan. Ik denk dan ook, Commissaris, dat wij vooral moeten werken aan zeer publieksvriendelijke computerprogramma's. Mijn opvatting is dat hier nog wel wat verbeterd kan worden.
Voorzitter, wel is het meer dan jammer dat met name de Europese Raad tekortschiet. Talloze klachten bereiken ons, met name op het gebied van justitie en buitenlandse zaken. Ook de onduidelijkheid over welke lidstaat wat doet, strookt niet met de openbaarheid en evenmin met de nieuwe grondwet, die de verplichtingen uitbreidt naar alle instellingen en agentschappen.
Voorzitter, ik denk dat mevrouw Maij-Weggen op dit punt één van haar laatste goede voorstellen heeft gedaan en die wil ik graag ondersteunen.

Schörling (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik rapporteur Michael Cashman en zijn mederapporteur Maij-Weggen gelukwensen met hun inspanningen voor een aanzienlijke verbetering van deze verordening, het vergroten van de transparantie en het vereenvoudigen van de toegang van de burgers tot de documenten van de instellingen.
Het resultaat van de herziening in 2001 stemt optimistisch. Er is duidelijk vooruitgang geboekt en de mentaliteit wordt steeds opener, wat er hopelijk ook toe zal leiden dat de burgers meer gebruik maken van hun rechten. Uit het verslag-Cashman blijkt echter duidelijk dat er nog erg veel werk verricht moet worden en dat er nog steeds veel voor verbetering vatbaar is, zoals het bestaan van verschillende elektronische systemen in plaats van één uniform systeem. Ik ben blij dat Commissaris de Palacio dit genoemd heeft alsmede dat er een uniforme en gezamenlijke elektronische gegevensbank moet komen, die de burgers in staat stelt het gehele besluitvormingsproces te volgen. Anders kunnen de burgers niet op de hoogte blijven van dergelijke processen.
Daarentegen lijkt de Raad artikel 4 van de verordening over openbare veiligheid steeds veel te strikt te handhaven, dat wil zeggen als het gaat om de algemene veiligheid. Hier moet snel verandering in komen. In amendement 2 hebben wij een wijziging van artikel 4 voorgesteld om dit ook werkelijk te bewerkstelligen.
Over paragraaf 16 maak ik mij enigszins zorgen. Daarin wordt gesproken over een harmonisatie van de wetgeving op het gebied van het openbaar bestuur in de lidstaten. Ik denk niet dat wij daarmee meer transparantie en een grotere toegang tot documenten creëren. Daarentegen wil ik voorstellen dat u voor amendement 3 van de Fractie de Groenen stemt.

Turco (NI).
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil de heer Cashman bedanken, niet alleen voor de uitstekende kwaliteit van zijn verslag maar ook voor het feit dat hij erin geslaagd is een vrijwel met algemene stemmen aangenomen verslag aan het Parlement voor te leggen dat buitengewoon belangrijk en inhoudelijk van fundamentele betekenis is.
Het lijkt me dat dit debat, naast het door ons allen zo gelaakte democratisch tekort nog een ander tekort aan het licht brengt, namelijk de kloof tussen wat we kunnen bereiken en wat we moeten bereiken. Ik heb met grote instemming geluisterd naar het eerste deel van de interventie van collega Oreja Arburúa, maar ik had de indruk dat hij in het tweede deel enigszins terugkrabbelde bij het vooruitzicht dat ook de debatten in de commissie openbaar zouden moeten worden gemaakt. Daar vinden immers, anders dan in deze Vergaderzaal, de echte, eigenlijke debatten plaats, die in politiek opzicht ook onmiskenbaar een veel grotere impact hebben.
Ik vind dat transparantie en toegang tot documenten geen loze kreten zijn, maar juist inhouden dat de burgers bovenal democratische controle kunnen uitoefenen. Als wij vandaag echter bekijken in hoeverre het functioneren van de instellingen democratisch controleerbaar is, moeten we toegeven dat dit maar in zeer beperkte mate het geval is.
Op essentiële beleidsterreinen - justitie, binnenlandse zaken, buitenlands beleid, defensie - wordt het Europees Parlement over het algemeen alleen maar geraadpleegd. De nationale parlementen worden ingelicht, het Hof van Justitie heeft beperkte bevoegdheden en de burger, ten slotte, kan natuurlijk profiteren van het recht op toegang tot documenten.
Het valt bijvoorbeeld op geen enkele manier te rechtvaardigen - zoals al gezegd is - dat niet bekend mag worden gemaakt welke lidstaat een bepaald voorstel heeft ingediend in de Raad en wat het stemgedrag van een lidstaat is binnen de Raad. Onzes inziens is hier sprake van een ernstige schending van de burgerlijke en politieke rechten van burgers. Burgers en ook ons, nationale en Europese parlementariërs, wordt het recht ontzegd te weten hoe de eigen overheid functioneert en daar een oordeel over te geven, hetgeen een correct, democratisch functioneren in de weg staat.
Aan de andere kant constateerde de Europese Ombudsman in zijn speciaal verslag voor dit Parlement dat het geen zin heeft juridische adviezen geheim te houden wanneer deze niet vergelijkbaar zijn met de beschermde communicatie tussen een advocaat en een cliënt. Ik zie niet in waarom deze stap naar een grotere transparantie zo gevreesd wordt door de juridische diensten van de instellingen en verzwegen wordt door de verantwoordelijke politici.
Een ander positief element uit het verslag is de kritiek op het feit dat de Commissie buigt voor de weigering van de lidstaten om burgers toegang te verschaffen tot hun correspondentie met de Commissie in het kader van een inbreukprocedure, terwijl de Commissie naar onze mening geen gebruik maakt van de ruimte die de betreffende verordening haar biedt om onafhankelijk tot een besluit te komen. Wij vrezen dat de Commissie op deze manier de wandaden van de lidstaten toedekt en zich aldus op haar beurt schuldig maakt aan een wandaad.
Ik denk bijvoorbeeld aan de gang van zaken rond de verzoeken om toegang tot de correspondentie van Spanje en Portugal inzake de inbreukprocedures die de Commissie tegen deze twee landen wilde inleiden wegens het schenden van een belastingrichtlijn - de katholieke kerk hoeft immers geen BTW te betalen. Er is wat mij betreft geen enkele reden om niet bekend te maken welke argumenten deze twee landen hebben aangevoerd om de Commissie over te halen de zaak in de doofpot te stoppen, terwijl er toch duidelijk en objectief sprake was van een inbreuk.
Het lijkt mij dat wij aan de hand van concrete gevallen kunnen bekijken waaraan op dit gebied behoefte is, en niet alleen wat mogelijk is, om op die manier te bieden wat daadwerkelijk nodig is en het democratisch tekort weg te werken.

Cederschiöld (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, het is zonder meer waar dat er nog veel aan de transparantie schort. Feit is wel dat je inmiddels kunt constateren dat de drie instellingen een kleine revolutie hebben doorgemaakt als het gaat om openheid en de toegang van het publiek tot documenten. In vergelijking met het jaar 2001, toen wij met een tamelijk gesloten cultuur begonnen, kunnen wij nu vaststellen dat het Parlement 90 procent van alle aangevraagde documenten verstrekt en de Commissie en de Raad 60 tot 70 procent.
Er is echter één ding dat wij in dit verband niet uit het oog mogen verliezen, namelijk het grondbeginsel dat transparantie de regel en geslotenheid de uitzondering is. Hoewel iedereen dat weet, is het nog niet overal in de organisatie en bij de burgers doorgedrongen. Ik ben ervan overtuigd dat het eens zover is, maar wij hebben de plicht om vaart te zetten achter dit proces.
Een aantal actuele kwesties moet nader onderzocht worden. Ik ben erg verheugd over het verstandige standpunt van de heer Cashman, waar ik hem voor wil bedanken. Mevrouw Schörling heeft hetzelfde opinie naar voren gebracht, die ik met haar deel. Het betreft de harmonisatie van de wetgeving van de lidstaten. Ik denk dat niemand in het Parlement uit is op minder transparantie. Daarom vind ik dat deze kwestie zorgvuldig onderzocht moet worden voordat de standpunten worden bepaald.
Er zijn bepaalde onderwerpen die echt aan de orde moeten komen. Een gevoelig vraagstuk dat wij langdurig besproken hebben betreft de uitspraken van de juridische diensten van de instellingen. Het is nu wachten op een vonnis aangaande deze zaak. Ik hoop dat sommige onderdelen spoedig opengesteld kunnen worden en dat er geen systematische geheimverklaring gaat plaatsvinden. Een eerste stap kan misschien zijn dat geheimhouding tijdelijk is. Bepaalde begrippen moeten duidelijker gedefinieerd worden, zodat zij niet misbruikt kunnen worden. Een voorbeeld hiervan is het begrip "openbaar belang" en kwesties die gevoelig liggen in verband met het wetgevingsproces.
Transparantie en toegang tot documenten betekenen absoluut niet dat de burgers alleen maar formele rechten krijgen. Het is even belangrijk dat instellingen en hun documenten echt toegankelijk worden. In heel Europa neemt de belangstelling voor Europese kwesties duidelijk toe. Het debat begint zich uit te breiden, maar het lijkt de instellingen vooralsnog niet te lukken om deze toenemende interesse volledig te benutten. Ik hoop dat wij daar beter in zullen slagen en dat wij de instellingen meer op de burger kunnen richten. Hiervoor vormt de transparantiewetgeving een basis. Tijdens de laatste bijeenkomst van het interinstitutioneel comité hebben wij het erover gehad om eventueel feitenmateriaal te presenteren die de succesvolle verrichtingen en de mogelijkheden van het publiek laten zien.
De Europese Unie en haar instellingen staan soms ver van de burgers af. Er moeten geen ingewikkelde computervaardigheden en speciale kennis over het functioneren van de instellingen nodig zijn om te kunnen profiteren van de regelgeving op het gebied van de transparantie. Wat dat betreft moet er nog heel veel gebeuren. Veel sprekers hebben tijdens het debat benadrukt dat er eenvoudige en gebruikersvriendelijke registers moeten komen. Het moet eenvoudig zijn om het wetgevingsproces te volgen. Er is een overvloed aan homepages en websites en andere manieren om aan informatie te komen, maar wat wij nodig hebben is duidelijkheid, stabiliteit, gebruikersvriendelijkheid, eenvoudig taalgebruik, en informatie moet natuurlijk gemakkelijker opgezocht kunnen worden. Het mag niet te moeilijk zijn.
Het veranderen van de institutionele cultuur van de Europese Unie kost tijd, maar wij hebben in korte tijd veel bereikt. Ik ben er trots op dat het juist het Parlement is dat vaart zet achter de transparantie. Ik wil mij wat dit aangaat speciaal richten tot de heer Cashman en hem niet alleen bedanken voor zijn verslag, maar ook voor zijn jarenlange inspanningen en de vriendschap waartoe die hebben geleid.
Verder wil ik een paar vriendelijke woorden richten tot mevrouw Maij-Weggen, die het Parlement gaat verlaten. Ik heb heel plezierig met haar samengewerkt, erg veel van haar opgestoken en ik ben veel te weten gekomen. Verder heb ik van mevrouw Maij-Weggen veel over flexibiliteit geleerd, een belangrijke eigenschap binnen de Europese samenwerking. Ook is er tussen ons een vriendschap ontstaan. Ik wil haar hierbij veel geluk toewensen bij haar toekomstige werkzaamheden.

Schmidt, Olle (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, dit is de ideale avond om dit onderwerp te bespreken. Een paar kamers verderop neemt momenteel een aantal collega's de rapporten door over de Eurostat-affaire, maar hen is de mond gesnoerd. Als voorstander van de Europese Unie gaat het mij iedere keer weer aan het hart als ik dergelijke geheimzinnigdoenerij tegenkom. Waarom blijven zoveel mensen in de instellingen van Europese Unie geloven dat je overheidstaken uit kunt voeren zonder volledige en algehele transparantie? Hierbij wil ik de Commissie oproepen om het Eurostat-schandaal geen smet te laten werpen op al het goede werk dat zij tot stand heeft gebracht tijdens de historische jaren waarin Europa herenigd werd.
Ik wil de heer Cashman bedanken voor zijn verslag en zijn uitstekende werk in verband met het toegankelijk maken van de Europese Unie en haar instellingen. Wel heb ik de volgende kanttekeningen. Hoewel er ongetwijfeld veel verbeterd is, zijn wij er nog niet. Wij zijn hier niet om elkaar in de armen te sluiten. De regels inzake informatieverstrekking moeten voor alle instellingen gelden, ook voor bijvoorbeeld de Europese Centrale Bank en Eurostat. Het is verontrustend dat de Raad begonnen is eigen methodes te bedenken om kwesties geheim te verklaren. Er zijn eenvoudiger en allesomvattende registers nodig. De Commissie zou één register moeten hebben, niet meerdere. Alle documenten moeten geregistreerd worden, iets wat momenteel niet gebeurt.
Steeds vaker worden verzoeken afgewezen om documenten in te zien. Dit is een slechte ontwikkeling, die niet in de huidige tijdgeest past. Transparantie moet meer regel zijn dan uitzondering en voor de uitbreiding is het van belang dat er een transparante cultuur is. Voorwaarde hiervoor is dat het personeel van de Europese instellingen op de hoogte is van de inhoud van de verordening en overtuigd is van de voordelen van transparantie.
Tot slot, mijnheer de Voorzitter, hadden de tekortkomingen van het Parlement in het verslag meer belicht moeten worden. Ook in deze instelling moeten wij beter functioneren. Hartelijk dank, mijnheer Cashman; transparantie is de beste verdediger van de democratie.
De Palacio
Mijnheer de Voorzitter, ik wil alle sprekers bedanken voor hun bijdragen aan onze gezamenlijke inspanning. Wij moeten er samen voor zorgen dat de burger beter bediend wordt en er een meer verantwoorde vorm van democratie tot stand komt.
Ik onderschrijf de woorden van de vice-voorzitter. Wij hebben een revolutie teweeg gebracht. Overigens is zij degene die, aangestuurd door haar parlementaire verantwoordelijkheden, deze actie in hoge mate heeft geleid. Vandaag behandelen wij het verslag-Cashman, gisteren hebben de drie instellingen onderling de geboekte vooruitgang de revue laten passeren. En daar bovenop stelt het verslag-Cashman ons in staat punten te vinden die voor verbetering vatbaar zijn. Wij hebben veel gedaan maar wij zijn er nog niet.
Ik wil een aantal zaken aankaarten die ik weliswaar gisteren heb genoemd maar die nog niet ter sprake zijn gekomen ten overstaan van dit Parlement. Gegevens van de Commissie wijzen uit dat 30 procent van de verzoeken tot informatie niet wordt gehonoreerd, maar daarbij tellen wij alleen de verzoeken die vallen onder verordening (EG) nr. 1049/2001. Het Parlement telt daarentegen alle aanvragen mee. Als wij eenzelfde telling hadden gehanteerd als het Parlement, zou het percentage afgewezen verzoeken minimaal zijn.
Het is, zoals in het verslag-Cashman staat, van het grootste belang dat wij overeenstemming bereiken over de te gebruiken methodologie bij het in kaart brengen van de resultaten; misschien mondt dat wel uit in het meetellen van alle aanvragen. Nogmaals, in dat geval komt de Commissie schitterend voor de dag. Wat het aantal gehonoreerde aanvragen betreft zitten wij ver boven de 90 procent.
Wij hebben slechts aangegeven hoeveel verzoeken werden afgewezen en daarbij hebben wij ons beperkt tot de aanvragen die vallen onder verordening (EG) nr. 1049/2001. Elke afwijzing werd per aanvraag bepaald en steeds gemotiveerd aan de hand van de bepalingen in voornoemde verordening. Ten aanzien van alle andere verzoeken zijn geen gegevens verstrekt. 
Natuurlijk moeten wij de gang van zaken verbeteren. De dienstverlening moet worden verbeterd, zoals het verslag-Cashman terecht aangeeft. Gisteren, tijdens de vergadering met de vice-voorzitter, is dit overigens ook aan bod gekomen. De drie instellingen moeten op één lijn zitten bij het behandelen van aanvragen en het inroepen van deze uitzonderingen. Wat gisteren is besproken zal daarbij een grote steun in de rug zijn. Wij gaan zelfs de mogelijkheid bestuderen om een gemeenschappelijke opleiding aan te bieden aan met name alle ambtenaren die zich bezighouden met archieven.
Tot slot is het overduidelijk dat niet alle informatie toegankelijk is. Sommige informatie kan noch door ons, noch door andere landen worden verstrekt, zelfs niet door landen die maximale transparantie hoog in het vaandel dragen. Er zijn documenten die ongenoemd blijven omdat het niet echt documenten zijn, omdat ze dienst doen als proefballon, als denkexercitie. Dergelijke documenten zijn dus niet opvraagbaar. Ook wanneer de rechten van derden in het geding zijn, bij strafzaken of handelstransacties, zijn documenten niet toegankelijk. In dit soort zaken is uiteraard enige bescherming geboden en dit wordt dan ook geregeld in de eerder vermelde verordening.
Mijnheer de Voorzitter, ik dank alle aanwezigen voor de getoonde belangstelling. Ik weet natuurlijk niet of mijnheer Cashman, ikzelf of mevrouw Cederschiöld aanwezig zullen zijn bij de behandeling van het volgende verslag over dit onderwerp hier in het Parlement. Wel hoop ik, en u ongetwijfeld met mij, dat er dan wederom sprake zal zijn van vooruitgang. Daar gaan wij ons gezamenlijk voor inspannen.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mevrouw De Palacio.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0292/2003) van de heer Lisi, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad inzake de beperking van emissies van vluchtige organische stoffen ten gevolge van het gebruik van organische oplosmiddelen in decoratieve verven en vernissen en producten voor het overspuiten van voertuigen, en tot wijziging van Richtlijn 1999/13/EG (COM(2002) 750 - C5-0632/2002 - 2002/0301(COD)).

Wallström
. (EN) Mijnheer de Voorzitter, deze zomer zijn er in heel Europa recordtemperaturen geregistreerd. Er was ook sprake van zeer hoge concentraties ozon in heel Europa en tussen deze twee verschijnselen bestaat helaas een verband. Troposferisch ozon, ook wel fotochemische smog genaamd, is het resultaat van drie factoren: vluchtige organische stoffen, stikstofoxiden en zonneschijn.
Ozon is een agressief gas dat onze luchtwegen aantast en schadelijk is voor vegetatie, zelfs in betrekkelijk lage concentraties. De lidstaten hebben toegezegd voor 2010 een aanzienlijke vermindering in de uitstoot van vluchtige organische stoffen te zullen verwezenlijken om te voldoen aan het zogenaamde nationaal emissieplafond.
Overeenkomstig het verzoek van de lidstaten is dit voorstel voor een richtlijn gericht op een groep producten die een aanzienlijke bijdrage leveren aan de totale emissie van vluchtige organische stoffen in Europa, namelijk verven en vernissen voor gebouwen en producten voor het overspuiten van voertuigen. Verlaging van de gehalten aan oplosmiddelen in deze producten wordt gezien als de enige uitvoerbare methode om emissies van vluchtige organische stoffen terug te dringen en zo te helpen de luchtverontreiniging als gevolg van deze belangrijke vervuilingsbron te verminderen.
In het belang van de helderheid wil ik ook onderstrepen wat het doel van dit voorstel niet is. Het doel is niet om maatregelen vast te leggen of te harmoniseren voor de bescherming van de gezondheid van werknemers of van de volksgezondheid in het algemeen. Hoewel nationale of communautaire maatregelen op dit vlak vanzelfsprekend moeten voldoen aan de algemene bepalingen van het Verdrag, vallen ze duidelijk buiten het bestek van dit voorstel en worden ze daarom ook niet beperkt of gewijzigd door dit voorstel.
Dit voorstel heeft de eenvoudigere en bredere doelstelling de kwaliteit van de lucht die we allen inademen te verbeteren door de emissies van vluchtige organische stoffen te beperken en zo de vorming van ozon tegen te gaan.
We moeten nu tot handelen overgaan als we plezier willen blijven beleven aan zonneschijn en mooi weer, in plaats van deze als een bron van verontreiniging en een bedreiging van de volksgezondheid en het milieu te moeten zien.

Lisi (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dames en heren, zoals commissaris Wallström al gezegd heeft, handelt het voorstel waarover wij vandaag debatteren over het beperken van organische oplosmiddelen in verven. Het is tevens een voorstel dat deel uitmaakt van een bredere milieustrategie, te weten het streven de nationale emissiegrenswaarden te eerbiedigen, in dit geval de grenswaarden voor de emissie van vluchtige organische stoffen, ofwel VOS-uitstoot. Dit voorstel kan dan ook beschouwd worden als een van de maatregelen die noodzakelijk zijn voor een algehele kwaliteitsverbetering van de lucht die wij zelf inademen en daar kunnen wij alleen maar voor honderd procent achter staan.
Juist omdat wij heilig geloven in deze doelstelling, die - zoals de commissaris ons in herinnering bracht - deze zomer op een zo dramatische wijze onder onze aandacht is gebracht, weten wij dat een effectieve milieubescherming in het belang is van niet alleen onszelf, maar ook de toekomstige generaties. Om die redenen ben ik vanaf het begin van dit wetgevingsproces in mijn werk als rapporteur uitgegaan van een zeer eenvoudige redenering: het bereiken van het doel van deze richtlijn hangt nauw samen met de kwaliteit van de producten die het onderwerp vormen van deze richtlijn, dat wil zeggen de verfproducten. Dit is inderdaad een uiterst eenvoudige redenering: onder een bepaalde drempel gaat de kwaliteit van deze in de handel verkrijgbare producten onherroepelijk achteruit en als de kwaliteit onder een aanvaardbare benedengrens daalt - en laten we niet vergeten dat het daarbij in het merendeel van de gevallen gaat om verfstoffen die worden gebruikt als een beschermende, extra coating tegen verwering -, treedt een effect op dat tegengesteld is aan wat wij wensen. Op de middellange en lange termijn zouden deze verfstoffen veelvuldiger moeten worden toegepast en daarmee zou onvermijdelijk ook de VOS-uitstoot toenemen. Ik heb derhalve getracht een evenwicht te bereiken tussen dat wat technisch haalbaar is, zonder in kwalitatief opzicht al te veel concessies te doen, en dat wat gedaan moet worden, precies om de redenen die ik zo-even genoemd heb.
Dan wil ik nu kort ingaan op enkele cruciale punten van de richtlijn. Wat betreft de doelstelling van de richtlijn als zodanig is er verschillend gereageerd door mijn collega's, vooral waar het de gezondheid van de werknemers betrof en bepaalde nationale wetten inzake de bescherming daarvan. Ook vanavond weer heeft de Commissie verklaard dat het doel van de richtlijn is het milieu te beschermen, en wel zonder op enigerlei wijze af te doen aan de bestaande maatregelen op nationaal of communautair niveau om de gezondheid van werknemers te beschermen, zoals overigens ook wordt aangegeven in overweging 14.
Enkele collega's hebben in het plenum opnieuw amendementen ingediend, maar na de verklaring van de Commissie wil ik onderstrepen dat wij tegen de amendementen moeten stemmen waarin uitbreiding wordt voorgesteld, en in het bijzonder tegen de amendementen 2, 10, 16, 49, 54, 80 en 82. Amendement 84, daarentegen, kan ik aanbevelen, aangezien het bijdraagt aan een betere afbakening en nauwkeuriger omschrijving van de doelstelling van de richtlijn.
Dan is er nog een probleem wat betreft de etikettering. Persoonlijk onderschrijf ik het voorstel van de Commissie om het opstellen van de etiketteringsvereisten voor de betreffende producten toe te vertrouwen aan een comité, vooral omdat, in het licht van de talloze inspanningen die de industrie verricht heeft om de consument duidelijke informatie te verschaffen, dat comité kan putten uit de ervaring met bestaande goede praktijken. Het lijkt mij niet zinvol andere eisen op te leggen en ik vraag het Parlement dan ook tegen amendement 20 te stemmen.
Wat het zogeheten vervangingsbeginsel aangaat, dat voorzien wordt in amendement 23, ben ik van mening dat dit in deze context niet van toepassing is. De ondernemingen en industrieën waarvoor dit zou moeten gelden hebben namelijk behoefte aan vaste data en aan zekerheid - dat is ook wat wij in deze richtlijn bieden - juist om te kunnen investeren in onderzoek en om de formules uit te kunnen werken die nodig zijn om de doelstellingen te verwezenlijken.
Verder zijn er veel amendementen die betrekking hebben op de grenswaarden, dat wil zeggen, de door de Commissie voorgestelde percentages die het Parlement, via de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, heeft aangepast. Ik zal niet op al deze amendementen ingaan. Mijns inziens gaat het hier om voorstellen die dienen te worden verworpen, omdat ze leiden tot waarden onder de benedengrens die het evenwicht waarover ik zojuist sprak verstoren.
Voorts wil ik nog een paar andere punten noemen die te maken hebben met kleine uitzonderingen voor voertuigen en gebouwen van historische waarde, monumenten en dergelijke, die de Commissie in haar voorstel heeft opgenomen en waarvan ik hoop dat dit Parlement ze zal goedkeuren. Tot besluit zijn er nog enige amendementen over de definitie van oplosmiddelen en het bepalen van hun kookpunt, en ik denk dat deze ook vanavond nog wel onderwerp van discussie zullen zijn.
Afrondend wil ik alle collega's in de Milieucommissie bedanken voor hun buitengewoon waardevolle bijdragen.

Müller, Emilia Franziska (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, beste collega's, ik dank mijn collega Giorgio Lisi voor het verslag dat hij heeft ingediend over de beperking van emissies van vluchtige organische stoffen in verven, vernissen en laklagen bij voertuigen. Zijn verslag vult het voorstel van de Commissie op veel gebieden goed aan, vooral als het gaat om de spanningsvelden tussen economie, milieu, consumentenbescherming en veiligheid op het werk. Vluchtige organische stoffen, zogenaamde VOS, dragen aanzienlijk bij aan het ontstaan van troposferisch ozon. Emissies ontstaan eveneens door bestanddelen uit producten die oplosmiddelen bevatten. De gezondheidsproblemen die samenhangen met troposferisch ozon en smog zijn de afgelopen jaren in veel lidstaten sterk toegenomen. De ozonvervuiling kan bij bevolkingsgroepen die er gevoelig voor zijn oogirritatie, keelontstekingen en ademhalingsproblemen teweegbrengen. In het milieu zijn gevolgen voor de fotosynthese merkbaar.
Ik steun het initiatief van de Commissie om maatregelen in te voeren die in de hele Unie de uitstoot van VOS verminderen. Ik vind het hier gekozen uitgangspunt, dat op het product gericht is, in principe zinvol. Het verheugt me eveneens dat inmiddels 70 procent van de decoratieve verven op waterbasis vervaardigd is. Ik ben het bovendien hartgrondig eens met de uitbreiding van de richtlijn, die door de Commissie milieubeleid, volksgezondheid en consumentenbeleid met duidelijke meerderheid is aangenomen. De richtlijn wordt uitgebreid van de vluchtige organische stoffen in verven, vernissen en autolakken naar andere gevaarlijke substanties. Dit initiatief brengt noodzakelijke maatregelen in één dossier samen en voorkomt onnodige bureaucratische rompslomp.
Als de gevaarlijke stoffen in de richtlijn zijn opgenomen, moeten de vereiste minimumniveaus en maximumniveaus ook duurzaam omgezet kunnen worden. Het gaat dus om een optimale milieu- en consumentenbescherming. Het concurrentievermogen van de Europese verfindustrie en de daarmee nauw verbonden schildersbranche mag daarbij niet in gevaar komen. Het verslag voert veel verder dan het voorstel van de Commissie en gaat ervan uit dat gevaarlijke stoffen voor het jaar 2010 grotendeels of geheel moeten worden vervangen. Dit brengt echter in heel Europa arbeidsplaatsen in gevaar en vormt een bedreiging voor de hele verfbranche, vooral voor het midden- en kleinbedrijf. Bovendien betekent dit een forse terugslag voor de hele Europese economie.
Vanwege de bescherming van de gezondheid van gebruikers en consumenten mogen de vluchtige organische oplosmiddelen echter niet door gezondheidsschadelijke stoffen worden vervangen. We moeten in ieder geval voorkomen dat de gezondheid van consumenten wordt belast. Gezondheidsschade kan ontstaan door nieuwe, schadelijke stoffen in de producten, bijvoorbeeld allergenen. Ook langdurige belasting van binnenruimtes door zeer vluchtige verfbestanddelen kan gezondheidsschade veroorzaken. Milieu- en consumentenbescherming hebben onze hoogste prioriteit, maar de kwaliteit en bruikbaarheid van producten mag daar niet onder lijden. Als het principe van de snelle en volledige vervanging echt wordt ingevoerd, moeten we aanvaarden dat de kwaliteit van verven en vernissen aanzienlijk achteruit gaat. Persoonlijk zou ik het niet aanvaardbaar vinden dat de lak op mijn eigen huisdeur net zo snel afbladdert als de verf aan de buitenmuur verbleekt, en ik denk dat we dat niemand in de Europese Unie kunnen aandoen. De oplosmiddelen en gevaarlijke stoffen in verven en lakken moeten worden verminderd, maar we moeten wel realistisch zijn. Het is technisch onmogelijk het percentage vluchtige organische oplosmiddelen voor 2007 tot onder de 300 gram per liter en voor 2010 nog verder te verlagen. Het is technisch wel mogelijk en zinvol deze stoffen voor 2007 tot 400 gram per liter en voor 2010 tot een toegestane maximumwaarde van 300 gram per liter te verminderen.
Tegelijk moeten door redelijke maximumwaarden de bijwerkingen worden beperkt die ontstaan door het inademen van verven en vernissen door werknemers en doe-het-zelvers. Aan de hand van uitvoerbare maatregelen moeten we het percentage oplosmiddelen in vernissen en verven in heel Europa op middellange termijn verminderen. Dit moet het doel van de richtlijn zijn.

Corbey (PSE).
Collega´s, Commissaris, allereerst een woord van dank aan de rapporteur voor zijn werk in verband met de verfrichtlijn. De verfrichtlijn is een belangrijke milieurichtlijn. Oplosmiddelen zijn één van de belangrijkste oorzaken van ozonvorming en dit heeft ernstige gevolgen. Allereerst voor de volksgezondheid, aandoeningen aan de luchtwegen en ademhalingsklachten zijn toe te schrijven aan de emissie van vluchtige organische stoffen. Ook de plantengroei en landbouwgewassen ondervinden schade. Terecht stellen we nu grenzen aan de oplosmiddelen, en die grenzen kunnen wat mijn fractie betreft nog wel wat scherper. De door de Commissie uitgevoerde studie wijst uit dat de milieuwinst verder vergroot zou kunnen worden door iets ambitieuzere grenswaarden te stellen. Daarom pleit onze fractie voor verlaging van de grenswaarden, in overeenstemming met de door de Commissie gedane studie. Wij zijn het zeker niet eens met de opvatting van de rapporteur en van de vorige spreekster, dat minder oplosmiddelen ook minder kwaliteit zou betekenen. De ervaring in een aantal landen heeft uitgewezen dat ook met minder oplosmiddelen Europa een kwalitatief goede en mooie kleur kan houden. De verfindustrie heeft juist doordat er grenzen gesteld werden een sterke innovatie doorgemaakt en het eindpunt is nog lang niet bereikt. Innovatie is, naar mijn stellige overtuiging, ook de basis van werkgelegenheid.
De PSE-Fractie heeft echter ook een principieel bezwaar. In de verfrichtlijn wordt met geen woord gesproken over de schildersziekte. Alsof er geen mensen zijn die met verf werken, alsof er geen schilders zijn die dagelijks de kwast vasthouden. De schildersziekte is een aandoening van het zenuwstelsel. Blootstelling aan oplosmiddelen kan ernstige gevolgen hebben, zoals verlies van geheugen en concentratievermogen en voortijdige dementie. Sommige landen hebben maatregelen genomen om schilders te beschermen tegen de schildersziekte door oplosmiddelen toe te staan en een verstandig gebruik van verf te bevorderen. Deze maatregelen hebben goede resultaten opgeleverd. Deze mogelijkheid mag aan geen enkele lidstaat ontnomen worden, nu niet, maar ook niet in de toekomst. De verfrichtlijn is een harmonisatierichtlijn en zal ongetwijfeld een goede zaak zijn voor de industrie, die graag duidelijke en eenduidige regels wil in de interne markt. Harmonisatie mag echter niet ten koste gaan van sociale verworvenheden. Het gevolg van deze richtlijn zou zijn dat het voor lidstaten die dat wensen niet langer mogelijk is hun nationale beleid voort te zetten, en dat is voor mijn fractie absoluut onaanvaardbaar. Daarom hebben wij voorstellen ingediend om deze fout ongedaan te maken. Laat ik het hier heel duidelijk zeggen: als de interne markt betekent dat de vakbonden het recht en de mogelijkheid wordt ontnomen om op te komen voor betere arbeidsomstandigheden, dan zal mijn fractie een "nee" laten horen.
Collega's, commissaris, ik moet zeggen dat het mij nogal verbaast dat wij hier überhaupt een discussie over moeten voeren. Al jaren pleit de Europese Unie voor duurzame ontwikkeling. Het uitgangspunt van duurzame ontwikkeling is economie, het milieu en sociale aspecten met elkaar in overeenstemming te brengen. Sinds Johannesburg is de hele wereld het eens over de noodzaak van duurzame ontwikkeling en over de noodzaak hieraan vorm te geven in concreet beleid. Helaas komt nu bij de eerste de beste gelegenheid om economie, sociale doelstellingen en milieu met elkaar te verenigen de sociale doelstelling niet uit de verf. Ik roep de rapporteur er dan ook toe op nog eens goed te kijken naar de verschillende amendementen die de sociale kant van de richtlijn versterken, en deze te ondersteunen. Samen met meerdere collega's uit verschillende fracties, vind ik dat het hier gaat om een al te eenzijdige interne-marktrichtlijn. Het laagje sociale vernis is echt veel te dun om daadwerkelijk bescherming te bieden. Arbeidsomstandigheden moeten veel beter uit de verf komen.

Davies (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, niettegenstaande de opmerkingen van de commissaris eerder vandaag over haar gezichtsvermogen heb ik besloten meer naar voren te komen in dit grote auditorium, zodat ik haar in het debat van vanavond ten minste kan zien.
Twee jaar geleden hebben we de richtlijn nationale emissieplafonds en de richtlijn ozon in de lucht goedgekeurd, waarbij ik als rapporteur fungeerde. Met name in de eerste richtlijn werden ambitieuze en wettelijk bindende grenswaarden voor de beperking van verontreiniging en verbetering van de luchtkwaliteit vastgelegd. Wat hier nu op tafel ligt is een maatregel om de verfindustrie haar productiemethoden te laten veranderen en zo bij te dragen aan het bereiken van de grenswaarden, in ieder geval voor wat betreft de beperking van emissies van vluchtige organische stoffen - een van de voorwaarden voor ozonvervuiling.
Dit is in mijn ogen - en ik ben het hier eens met de commissaris - beslist een maatregel die in de eerste plaats gericht moet zijn op luchtverontreiniging en niet op gezondheidsproblemen die verband houden met het werken met verf.
Leden van dit Parlement zijn op uitgebreide schaal benaderd door de industriële lobby, die over het algemeen minder strenge beperkingen op het gebruik van vluchtige organische stoffen wil dan wordt voorgesteld, maar ook door milieuactivisten die juist strengere beperkingen willen. Ik ben blij dat de liberalen bij de 110 stemmingen die in de commissie hebben plaatsgevonden 103 maal aan de winnende kant stonden in hun streven een evenwicht tussen de twee tegengestelde standpunten te vinden. Ik ben ook maar een politicus en heb daarom in de beoordeling van de diverse tegenstrijdige amendementen over het algemeen vertrouwd op de luchtkwaliteitexperts van de Commissie. Ik ben door zogenaamd 'groenere' afgevaardigden op de vingers getikt om deze houding en om mijn gebrek aan enthousiasme voor de grenswaarden die in de bijlage worden voorgesteld. Ik heb in verband met de ozonkwestie samengewerkt met de luchtkwaliteitexperts van de Commissie en ik kan dit Parlement verzekeren dat het deze mensen bepaald niet aan ambitie ontbreekt.
Bij nader inzien heb ik besloten amendementen waarin het maximale kookpunt in de definitie van vluchtige organische stoffen verhoogd zou worden tot 280°C niet te steunen, maar in plaats daarvan vast te houden aan de normen van het ecolabel. Als de Commissie echter een wijziging of derogatie voorstelt waarmee het heel aardige etiketteringsprogramma van B&Q in Groot-Brittannië kan worden voortgezet, dan zou ik daar zeker ingenomen mee zijn.
Tot slot zou ik milieuactivisten binnen de NGO's die pleiten voor een totaal verbod binnen een paar jaar op verven die oplosmiddelen bevatten, willen adviseren een tijdje in de sector te gaan werken om daar ietwat meer genuanceerde opvattingen op te doen. Ik zou het liefste willen dat het milieu er met sprongen in plaats van met stappen op vooruit ging, maar niet als dit voor de Europese industrie een sprong in de afgrond betekent.

Meijer (GUE/NGL).
Voorzitter, vluchtige organische stoffen in oplosmiddelen die leiden tot ozonvervuiling komen in het bijzonder vrij bij het spuiten van auto's, maar ook bij het schilderen van het houtwerk aan de buitenkant van woningen. Terecht stelt de Europese Commissie nu een herziening van de bestaande richtlijn voor, met als doel deze luchtverontreiniging te beperken. Daarbij valt op dat de termijnen waarbinnen de normen gehaald dienen te worden, erg lang zijn. Vooral economische argumenten lijken de doorslag te hebben gegeven. Bij de voorbereiding van deze herziene richtlijn bleek duidelijk dat er botsende belangen bestaan. De vakbeweging, met name de gezamenlijke Europese bouw- en houtbonden, heeft ervaring met de schildersziekte OPS, die wordt veroorzaakt door oplosmiddelen die het centrale zenuwstelsel aantasten. Zo lijden in een klein land als Nederland, waar de wet sinds 1 januari 2000 het gebruik van vluchtige organische stoffen sterk beperkt, nog steeds enkele duizenden werknemers aan deze in het verleden opgelopen ernstige ziekte. Als daar nu geen nieuwe slachtoffers meer bij komen, is dat te danken aan de lage grenswaarden, waardoor voor een groot aantal producten de norm op maximaal 100 gram oplosmiddel per liter verf kwam te liggen, en aan de verplichte vervanging door alternatieve producten. De vrees bestaat dat een eenheidsregeling op EU-niveau, die minder streng is dan de Nederlandse, ertoe zal bijdragen dat het aantal slachtoffers in Nederland weer gaat groeien.
Wat is er tegen dat de bescherming in alle EU-staten net zo goed wordt als in de lidstaat met de meest verstrekkende maatregelen, zodat overal de mensen die met verf werken gezond kunnen blijven. Tegen zo'n aanscherping komt verzet vanuit de landen die deze beschermingsmaatregelen voor de gezondheid nog niet hebben genomen en vooral van de industrie voor chemische grondstoffen en de verfindustrie. De industrie wil vooral harmonisatie en stabiliteit. Internationale bedrijven willen bevrijd worden van de plicht om per lidstaat afzonderlijke maatregelen te nemen. Zij vinden dat de bestaande regels nu al niet worden gecontroleerd en nageleefd en gebruiken dat dan als argument om scherpere regels af te wijzen. Bovendien wil men voor vele jaren vastleggen aan welke normen moet worden voldaan, zonder voortdurende aanscherping. Het milieu zou volgens hen gediend zijn met het gebruik van juist wel agressieve stoffen, waardoor er minder vaak opnieuw hoeft te worden geschilderd. Daarnaast beroepen zij zich erop dat de Europese Commissie en haar ambtenaren altijd hebben toegezegd dat deze richtlijn uitsluitend zou gaan over uitstoot in het milieu en niet om de bescherming van veiligheid en gezondheid van de mensen in hun werk. Aansluitend op mijn inbreng in de commissiebehandeling gaat het mij ook in de plenaire vergadering om twee dingen.
In de eerste plaats om het behoud van nationale beschermingsmaatregelen voor de werknemers zolang de EU-normen minder streng zijn en in de tweede plaats om het verbeteren van de thans voorgestelde EU-normen. In een aantal amendementen stel ik voor om ten minste de normen uit de Decopaint-studie te volgen. Deze studie werd gemaakt op verzoek van de Europese Commissie, maar werd vervolgens helaas niet in de voorstellen verwerkt. Die fout kan nu nog worden gecorrigeerd. Bovendien moeten we niet wachten tot 2010 met de verlaging van de grenswaarden, maar dat zo snel mogelijk doen.

Schörling (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, collega's, om te beginnen wil ik de Commissie bedanken voor dit voorstel voor een richtlijn inzake de beperking van emissies van vluchtige organische stoffen ten gevolge van het gebruik van organische oplosmiddelen in verven en vernissen. Het is een zeer goed voorstel, dat een aanzienlijke verbetering zal betekenen wat betreft deze emissies. Zojuist hebben wij commissaris Wallström horen spreken over de noodzaak van het verbeteren van de luchtkwaliteit. Een gezondere lucht zorgt voor een beter milieu, wat op zijn beurt bevorderlijk is voor de gezondheid. Het gezondheidsaspect wordt dus automatisch meegenomen in dit verband.
Hierbij wil ik de heer Lisi bedanken voor het basiswerk dat hij heeft verricht. Ook wil ik mijn collega's van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid bedanken. De stemming in de commissie is prima verlopen en heeft de ontwerprichtlijn verbeterd. Ik ben onder andere blij dat er een amendement aangenomen is waarin staat dat verven en vernissen geen stoffen mogen bevatten die geclassificeerd zijn als carcinogeen, mutageen of toxisch bij reproductie. Toch zijn er in het Parlement maar liefst 84 amendementen ingediend en ik neem voor een aantal ervan de verantwoordelijkheid. Samen met Erik Meijer van de Confederale Fractie Europees Unitair Links/Noords Groen Links heb ik bijvoorbeeld de amendementen 62-77 ingediend, die de grenswaarden behandelen. Wij vinden dat de Commissie een veel te laag niveau hanteert voor het bereiken van deze beoogde verlagingen. Volgens het Decopaint-rapport, waar ook de Commissie naar verwijst, zijn er twee alternatieven. Ik vraag mij af waarom de Commissie besloten heeft een hoger niveau te hanteren dan deze twee alternatieven.
Mijn amendementen 79 en 81 gaan ervan uit dat verven steeds lagere gehaltes vluchtige stoffen zullen bevatten. Daarom moet deze richtlijn in 2008 nogmaals bestudeerd worden om de grenswaarden verder te kunnen verlagen.
Verder wil ik de kwestie van het kookpunt aanstippen. Naar mijn mening zijn de discussies die de industrie de afgelopen dagen heeft gevoerd hun doel volkomen voorbijgeschoten. Wij vinden dat het uitgangspunt een kookpunt van 280 graden dient te zijn, wat ook duidelijk wordt aanbevolen in het Decopaint-rapport, omdat dit de consument een exacte definitie geeft.

Blokland (EDD).
Voorzitter, het voorstel van de Europese Commissie is gebaseerd op het wetenschappelijke verslag-Decopaint dat in opdracht van de Europese Commissie na lang en gedegen onderzoek is opgesteld. Ik was dan ook met de collega's ten hoogste verbaasd dat de Commissie de conclusies uit dit verslag grotendeels naast zich neerlegt. Zonder opgave van redenen worden nieuwere, hogere grenswaarden voorgesteld, die niet gebaseerd zijn op enig onderzoek. Waar ze wel op gebaseerd zijn, is niet te achterhalen. Graag zou ik van commissaris Wallström op dit punt een toelichting krijgen. Het is namelijk niet aanvaardbaar dat de conclusies van het Decopaint-verslag zo eenvoudig door de Commissie terzijde worden geschoven. Ik heb daarom amendementen ingediend om dit te corrigeren en zal ook andere amendementen steunen die hetzelfde doel hebben.
We praten hier namelijk over stoffen die niet alleen gevaarlijk zijn voor het milieu, maar ook voor de volksgezondheid. Blootstelling aan deze stoffen kan leiden tot aantasting van de hersenfuncties en uiteindelijk tot invaliditeit. In diverse lidstaten zijn daarom ook wettelijke maatregelen genomen die dit gevaar beteugelen. Het is van belang dat deze bescherming blijft bestaan, ook in de nieuwe richtlijn. Het huidige voorstel van de Commissie bevat die mogelijkheid niet en dient daarom op dit punt aangepast te worden. Het kan toch nooit het doel van de Commissie zijn om minder bescherming aan werknemers te geven dan nu al wordt geboden. Het is van groot belang dat deze maatregelen nu en in de toekomst toegestaan blijven. De amendementen van deze strekking steun ik daarom ook.
Voorzitter, als laatste wil ik hier nog vermelden dat dit dossier weer een bewijs is van het feit dat milieu en volksgezondheid nauw aan elkaar verwant zijn en dat het daarom verstandig is dat ook in de volgende periode deze onderwerpen in dezelfde commissie worden behandeld.

Bowe (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de rapporteur gelukwensen met het werk dat hij tot dusverre heeft verricht. Ik weet zeker dat we hierop kunnen voortbouwen en dat we uiteindelijk een goed resultaat zullen boeken.
Ik wil ook beginnen met de Commissie geluk te wensen - en ja, dat meen ik! Toen we ons over dit voorstel gingen buigen moesten we in het achterhoofd houden dat het ontsproten was uit de oorspronkelijke besprekingen over de beperking van emissies van vluchtige organische stoffen van een aantal jaren geleden, toen we het probleem voor het eerst onder de loep namen: emissies van vluchtige organische stoffen vanuit grote industriële complexen, grote garages, grote benzinestations enzovoort.
Toen al begrepen we dat het om een ernstig probleem ging. Jazeker, we konden maatregelen nemen met betrekking tot grootschalige verontreinigingsbronnen - en dat hebben we ook gedaan. We hebben de Commissie gevraagd om voorstellen te doen voor oplossingen voor het andere probleem dat we destijds vastgesteld hadden, namelijk de honderdduizenden kleine verontreinigingsbronnen die overal in de Unie aanwezig zijn, voornamelijk in verband met het gebruik van verf maar ook in vele andere situaties. Soms ging het om het overspuiten van auto's in kleine garages, soms om huishoudelijk gebruik van verf en soms om andere stoffen in andere toepassingen. Ik wil de Commissie bedanken en gelukwensen. Zij heeft deze kwestie aangepakt op de wijze waarom wij verzocht hadden. Zij heeft een voorstel ingediend dat zeer goed is - niet perfect, maar niets is ooit perfect - en heeft zodoende een verzoek van dit Parlement terdege serieus genomen en dienovereenkomstig gehandeld.
De Commissie heeft ook ingezien dat dit voorstel om emissies van vluchtige organische stoffen te beperken een belangrijk effect zal hebben op het milieu. Het zal de concentraties van troposferische ozon doen afnemen. Gevallen van astma als gevolg van troposferische ozon zullen in aantal afnemen. Schade aan de flora zal worden teruggebracht. Andere nadelige ecologische effecten zullen ook afnemen. De formulering van dit voorstel is geen eenvoudige zaak geweest. Er is een groot aantal technische zaken aan het licht gekomen waar we in eerste instantie geen rekening mee hadden gehouden. Wij willen de Commissie bedanken dat zij aandacht heeft geschonken aan deze gecompliceerde kwesties die we aanvankelijk niet hadden verwacht.
De heer Davies heeft al aangegeven dat er nog een paar technische kwesties zijn waarvoor we nog een oplossing moeten vinden. Wij kunnen een aantal van de kwesties die hier nog op tafel liggen bijvoorbeeld niet negeren. Ik doe een beroep op de Commissie om de amendementen inzake gezondheid op het werk en de gevolgen voor de gezondheid van werknemers die door een aantal van mijn collega's zijn ingediend, te aanvaarden. Dit is een zaak waar we niet omheen kunnen. We moeten tot actie overgaan.
We dienen ook melding te maken van het belang om een zekere mate van keuze en concurrentie op de markt te handhaven in het belang van de consument. We moeten daarom vasthouden aan gelijkgeldende technische criteria voor alle verven en geen oneerlijk voordeel toekennen aan verven op waterbasis. Laten we deze opties openhouden voor de consument. Laten we de markt vrij houden. Laten we enige mate van concurrentie handhaven. Laten we binnen de gelijke etiketteringscriteria blijven die we reeds hanteren.
Tot slot moeten we inzien dat de uitvoering van deze nieuwe voorstellen onder alle mogelijke omstandigheden en voor iedere mogelijke toepassing in de Europese Unie ernstige problemen met zich mee kan brengen. Ik zou de Commissie willen vragen nog eens goed na te denken over een aantal van de uitzonderingen waarnaar we hier hebben gekeken: kleine hoeveelheden verf die op traditionele wijze worden vervaardigd voor dikwijls traditionele toepassingen, bijvoorbeeld voor oude auto's of gebouwen. Groot-Brittannië kent veel oude gebouwen. Er zijn daar misschien wel te veel oude gebouwen, die in sommige gevallen geverfd moeten worden met speciale, ouderwetse of klassieke verven, dit tot behoud van hun unieke constructie.
Ik vraag u om enig respect, niet alleen voor onze huidige leefomgeving of voor de volksgezondheid, maar ook voor onze oude omgeving, die van de oude gebouwen, die we tenslotte ook proberen te behouden. Het zou geen kwaad kunnen om ook de amendementen over deze kwesties te aanvaarden, zodat we een genuanceerd voorstel krijgen waar we allen trots op kunnen zijn en waarover we wellicht al bij de tweede lezing overeenstemming kunnen bereiken.

Wallström
. (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik had toen ik zojuist sprak al moeten beginnen met de heer Lisi te bedanken voor zijn werk als rapporteur over dit belangrijke voorstel. Ik doe dat nu alsnog en hoop dat hij me mijn eerdere nalatigheid vergeeft.
Laat me even terugkomen op het doel en de draagwijdte van dit voorstel. Een aantal amendementen die zijn aangenomen door de Commissie milieu, volksgezondheid en consumentenbeleid heeft de bescherming van de gezondheid van werknemers als motief gehad. Een aantal van deze amendementen - de nummers 10, 16 en 26 - is bedoeld om te onderstrepen dat het huidige voorstel geen beperking inhoudt voor of afbreuk doet aan bestaande nationale of communautaire maatregelen om werknemers te beschermen tegen blootstelling aan oplosmiddelen in verven en vernissen.
De Commissie is het eens met het beginsel dat aan deze amendementen ten grondslag ligt. Maatregelen voor de bescherming van de gezondheid van werknemers vallen buiten het doel en het bestek van dit voorstel, dat daarom geenszins afbreuk doet aan dergelijke maatregelen. De Commissie is het er ook mee eens dat het nuttig kan zijn om dit punt rechtstreeks in een van de paragrafen van het voorstel toe te lichten. Maar om exact dezelfde reden kan de Commissie niet instemmen met de opneming van amendementen die direct of indirect tot doel hebben de gezondheid van werknemers en consumenten beter te beschermen tegen blootstelling aan oplosmiddelen in de verven en andere producten die in de voorstellen worden vermeld. Het gaat hier om de amendementen 17, 20 en 23. De Commissie vindt dat deze amendementen in plaats van voordelen voor de volksgezondheid op te leveren, ongewild aanleiding zouden kunnen geven tot verwarring over de draagwijdte van het voorstel.
Een aantal amendementen waarvoor in de commissie gestemd is - de amendementen 11, 13, 14, 32, 33 en 34 - bevat nuttige technische toelichtingen waarmee de Commissie het in meer of mindere mate eens kan zijn. Laat mij als voorbeeld nemen het voorstel om het deel van de vluchtige organische stoffen in de verf dat door een reactie deel uit gaat maken van de deklaag en dus op het geverfde oppervlak blijft zitten, niet mee te rekenen wanneer wordt vastgesteld of aan de grenswaarde voor het gehalte aan vluchtige organische stoffen wordt voldaan. Dat is amendement 11. In ecologisch opzicht snijdt dit hout, aangezien we juist het deel van de vluchtige organische stoffen dat in de buitenlucht verdampt willen terugbrengen. Er is hier echter sprake van een technisch knelpunt: wij beschikken momenteel nog niet over een erkende norm of methode voor de berekening van het gewicht van de vluchtige organische stoffen die in de deklaag achterblijven. Er moet eerst een dergelijke norm komen om deze aftrek bij de berekening mogelijk te maken.
De Commissie vindt het ook redelijk om te aanvaarden dat lidstaten, zij het onder strenge voorwaarden en op beperkte schaal, ontheffingen toekennen voor speciale verven voor, zoals u zei, de restauratie en het onderhoud van klassieke auto's en historische gebouwen. Daarover gaan de amendementen 6, 19 en 22.
De Commissie kan in totaal in meer of mindere mate instemmen met 20 van de 83 amendementen die voor de plenaire stemming morgen zijn ingediend. De overige 63 amendementen die de Commissie om uiteenlopende redenen niet kan aanvaarden zijn hoofdzakelijk van technische aard.
Laat mij een aantal dingen zeggen over deze amendementen en over de redenen dat we ze hebben afgekeurd. Vier amendementen - namelijk de nummers 5, 27, 81 en 83 - zouden de Commissie verplichten strengere grenswaarden te hanteren en/of de geldigheid van de huidige grenswaarden op een later tijdstip uit te breiden. Los van de principekwestie ten aanzien van het recht van initiatief van de Commissie, geloven wij dat het onverstandig zou zijn om op dit moment te gissen wat wij over vier of vijf jaar moeten doen om de kwaliteit van de lucht te verbeteren. Wanneer we over een paar jaar beschikken over de resultaten van het programma Clean Air For Europe zullen we in een veel betere positie verkeren om vast te stellen of, waar en op welke manier er actie geboden is om de kwaliteit van de lucht op wetenschappelijk en economisch verantwoorde wijze te verbeteren.
In amendement 12 wordt voorgesteld om de geldigheid van de richtlijn uit te breiden door ook vluchtige organische stoffen met een kookpunt tot 280°C in plaats van de door de Commissie voorgestelde 250°C in de richtlijn op te nemen. Dit is voor de Commissie niet aanvaardbaar. Ten eerste omdat organische stoffen met een kookpunt van boven 250°C een zeer lage vluchtigheid kennen: het duurt enige dagen voordat ze zijn verdampt en ze hebben een zeer laag potentieel voor ozonvorming. Met andere woorden, deze stoffen hebben slechts zeer beperkte nadelige gevolgen voor het milieu. Ten tweede omdat 250°C het kookpunt is dat is gekozen voor de definitie van vluchtige organische stoffen in het ecolabel-systeem van de EU. Het zou inconsequent en bizar zijn om voor dit voorstel een striktere definitie te hanteren.
Mijnheer Davies, B&Q Kingfisher zal zijn etiketteringsysteem kunnen blijven gebruiken.
Niet minder dan 36 amendementen - de nummers 36 tot en met 53, 55 tot en met 57, 59 tot en met 63, 65 en 67 en met 77 - zijn erop gericht de door de Commissie voorgestelde grenswaarden te wijzigen. De Commissie is zich ervan bewust dat er intensief is gelobbyd, zowel door de industrie als door milieuorganisaties, met het oogmerk de door de Commissie voorgestelde grenswaarden te versoepelen of juist strenger te maken. De Commissie heeft tot nog toe echter geen overtuigend bewijs ontvangen dat de waarden in het voorstel niet evenwichtig, economisch verantwoord en technisch haalbaar vóór de gestelde termijnen zouden zijn. Daarom is de Commissie vooralsnog van plan om vast te houden aan de voorgestelde grenswaarden, procedures en termijnen.

Corbey (PSE).
Commissaris, dank voor uw toelichting, ik heb één ding niet begrepen, u hebt gesproken over amendement 11 en amendement 13. U vindt ze allebei aanvaardbaar. Als ik het goed begrepen heb, zijn amendement 11 en amendement 13 juist tegenstrijdig met elkaar. Het ene maakt het mogelijk om verdunningsmiddelen wél bij de definitie van oplosmiddelen te voegen en amendement 11 sluit dat juist uit. Zou u dat voor mij nog eens kunnen ophelderen? Het is een beetje een technische kwestie, maar het is uiteindelijk wel van belang voor onze stemlijst.

Lisi (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, terwijl commissaris Wallström hiervan nota neemt, zou ik willen zeggen dat mevrouw Corbey gelijk heeft. Dit is precies de strekking van het voorstel van de rapporteur dat vermeld staat op de stemlijst: amendement 11 en amendement 13 zijn strijdig met elkaar. Ik attendeer collega Corbey er echter op dat hier sprake is van gestuntel door onze commissie. Om die reden verzoek ik het Parlement amendement 11 te steunen en aan te nemen en tegen amendement 13 te stemmen, juist om een definitie van 'verdunners? vast te stellen die in overeenstemming is met de rest van de richtlijn.

Wallström
. (EN) Mijnheer de Voorzitter, wij proberen juist te zien of we fouten hebben gemaakt bij de interpretatie van de inhoud van deze twee amendementen. Wij hebben beide amendementen in beginsel aanvaard en voor zover we kunnen zien zijn ze niet onderling tegenstrijdig, maar we kijken nu naar de details van de tekst. Misschien kunt u ons beter uitleggen waarom u vindt dat ze tegenstrijdig zijn. In onze ogen zijn ze van gelijke strekking en de Commissie heeft ze dan ook in beginsel aanvaard.

De Voorzitter.
Om te vermijden dat we opnieuw aan het debatteren gaan stel ik voor verder te gaan met onze werkzaamheden. Onze diensten, mevrouw Wallström, kunnen ondertussen proberen de situatie op te helderen.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is de mondelinge vraag (B5-0275/2003) van mevrouw Jackson, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, over het voortgangsverslag over de bijdrage van de EU aan het plan voor de implementatie van de Wereldtop over Sociale Ontwikkeling.

Wallström
. (EN) Mijnheer de Voorzitter, de mondelinge vraag van mevrouw Jackson en de ontwerpresolutie over hetzelfde onderwerp die hier vandaag op tafel ligt, komen op een zeer gepast moment. Een jaar na onze terugkeer uit Johannesburg moeten we de betreffende processen draaiende houden en ons leiderschap in Europa bevestigen door onze beloften van Johannesburg na te komen.
Ik zal ingaan op de specifieke punten in de mondelinge vraag van mevrouw Jackson alvorens ik een paar algemene dingen zeg over de follow-upactiviteiten van Johannesburg.
Laat me beginnen met het laatste punt dat aan de orde kwam in de vraag van mevrouw Jackson: de rol die voor de Commissie is weggelegd om van duurzame ontwikkeling een belangrijk en terugkerend aspect te maken in de volgende voorjaarsraden. Ik zou drie punten naar voren willen brengen in verband met dat onderdeel van de vraag. Ten eerste: door de toevoeging van een externe dimensie aan de Gotenburg-strategie, komen de conclusies van de Europese Raad erop neer dat de strategie voor duurzame ontwikkeling van de Europese Unie het belangrijkste instrument is voor de tenuitvoerlegging van de in Johannesburg aangegane verplichtingen. Overeenkomstig deze benadering is de Commissie van plan de follow-up van de Wereldtop tot een terugkerend thema te maken in haar jaarlijkse syntheseverslagen ter voorbereiding van de voorjaarsbijeenkomsten van de Europese Raad.
Ten tweede: de Commissie is momenteel bezig met een algehele evaluatie van de strategie ten aanzien van duurzame ontwikkeling, welke gereed zal zijn op het moment dat de nieuwe Commissie aantreedt. Met deze evaluatie, die betrekking heeft op de periode tot 2009, zal de tenuitvoerlegging van de Wereldtop verder worden geïntegreerd in de herziene strategie.
Ten derde: momenteel werken de diensten van de Commissie aan een inventarisatiedocument over de follow-up van de Wereldtop dat tegen het eind van 2003 gepresenteerd zal worden en ook voorstellen voor verdere maatregelen zal bevatten.
Wij willen dat het Parlement nauwer betrokken wordt in de besprekingen over de uitvoering van de verplichtingen die zijn voortgevloeid uit de Wereldtop.
Dan u het eerste deel van de mondelinge vraag, betreffende de verslaglegging over initiatieven ten aanzien van water en energie. Het inventarisatiedocument over de follow-up van de Wereldtop is door de Commissie bedoeld als gedetailleerd verslag voor het Parlement en de Raad over beide initiatieven. 'Water for Life' is erop gericht om sanitaire en watervoorzieningen te bieden aan degenen die er het grootste gebrek aan hebben. Momenteel sterven er jaarlijks 2,2 miljoen mensen aan watergerelateerde ziektes, een onaanvaardbaar getal. Het EU-initiatief concentreert zich op Afrika, maar er zullen ook andere regio's aan bod komen. Een ministeriële conferentie in Addis Abeba in december 2003 zou de gelegenheid moeten bieden om de medezeggenschap onder alle Afrikaanse belanghebbenden te ontwikkelen. De Commissie heeft een ambitieus voorstel ingediend om 1 miljard euro uit het Europees Ontwikkelingsfonds toe te kennen ten behoeve van de instelling van een waterfonds van de EU. Dit geld is reeds in de begroting van het fonds gereserveerd, maar de Raad is tot dusverre niet bereid geweest de betreffende middelen vrij te geven.
Het energie-initiatief voor de uitbanning van armoede en voor duurzame ontwikkeling richt zich op de toegankelijkheid van betaalbare en duurzame energievoorzieningen. Bijna dertig ontwikkelingslanden in drie verschillende continenten hebben zich bij dit initiatief aangesloten. Ter bevordering van dit initiatief in Afrika zal de Commissie in Nairobi een energie-evenement op hoog niveau sponsoren dat zal plaatsvinden op 20 en 21 november 2003. Net zoals wanneer het gaat om water, zijn medezeggenschap en bewustwording in de begunstigde landen essentiële voorwaarden voor vooruitgang.
Op het terrein van energie heeft de EU verder in Johannesburg de coalitie voor hernieuwbare energie gelanceerd. De Commissie heeft ermee ingestemd als gastheer te fungeren voor het secretariaat van de coalitie. Wij zijn van plan de komende maanden intensief te gaan samenwerken om ervoor te zorgen dat de coalitie tijdig volledig georganiseerd is voor de wereldconferentie voor hernieuwbare energie van 2004 in Duitsland.
Wat betreft het laatste deel van de mondelinge vraag, dat ingaat op de kwestie van beter bestuur ten bate van duurzame ontwikkeling: dit is ongetwijfeld een essentiële voorwaarde voor vooruitgang in de tenuitvoerlegging van de verplichtingen die voortvloeien uit de Wereldtop. In dit verband heeft de Europese Raad de noodzaak onderstreept om het UNEP te versterken en zijn institutionele status te verhogen tot volwaardige milieuorganisatie van de VN. Dit is een belangrijke doelstelling en de contacten met het UNEP zouden nu reeds moeten worden opgevoerd.
Op korte termijn moet de rol van het UNEP bij de vervulling van de verplichtingen van de Wereldtop worden uitgebreid. De resultaten van het Global Ministerial Environment Forum van februari 2003 zouden hieraan moeten bijdragen. De resultaten op het gebied van chemische stoffen waren zeer positief. Er is een besluit genomen over de strategische benadering van het internationaal beheer inzake chemische stoffen, waarmee een proces in gang is gezet dat moet leiden tot een intergouvernementele conferentie in 2006. Het UNEP is ook gevraagd een actieve rol te gaan spelen in het ontwerp van een tienjarig kader van programma's voor duurzaam verbruik en duurzame productie waartoe in Johannesburg is besloten.
Het Global Ministerial Environment Forum zal in maart 2004 opnieuw bijeenkomen in Korea. De besprekingen zullen zich vooral richten op water, sanitaire voorzieningen en menselijke nederzettingen - de drie punten op de CSD-agenda voor 2004 en 2005. Daarnaast dient er ook een aantal onafgeronde kwesties op het vlak van internationaal milieubeheer aan bod te komen, zoals de financiering van het UNEP, de bevordering van zijn wetenschappelijke basis en de rol die het UNEP moet spelen bij het toezicht op de naleving van internationale milieuakkoorden.
Ik zal het nu hebben over een paar bredere kwesties die verband houden met de tenuitvoerlegging van de verbintenissen van de wereldtop en die tevens hun weerslag hebben gekregen in de ontwerpresolutie. Een jaar geleden stond ik ook in dit Parlement en vertelde ik u dat de Europese Unie trots kan zijn over de leidersrol die zij op de top van Johannesburg heeft vervuld. Verder heb ik toen gezegd dat ons motto voor de top ons ook in de tenuitvoerleggingsfase tot leidraad zal zijn: van woorden naar daden. Mijn persoonlijke oordeel luidt dat wij momenteel volop doende zijn om ons te kwijten van onze interne en externe verplichtingen inzake de economische, maatschappelijke en ecologische dimensie van duurzame ontwikkeling. De ontwikkelingen in de wereld, waarvan de meest recente het mislukken van het handelsoverleg in Cancún was, tonen echter duidelijk aan voor welk een enorme uitdaging wij nog staan.
In maart 2003 heeft de Europese Raad een aantal prioriteiten geformuleerd voor de tenuitvoerlegging van de strategie voor duurzame ontwikkeling en de resultaten van Johannesburg. De belangrijkste van deze prioriteiten is het nastreven van samenhang tussen externe verplichtingen en intern beleid. De hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid en het visserijbeleid is een stap in de goede richting. Er moeten echter verdere inspanningen worden ondernomen op dit gebied en andere terreinen, zoals energie en vervoer. Het zal ten koste gaan van onze geloofwaardigheid als we niet-duurzame trends laten voortduren of als ons beleid schadelijke gevolgen heeft buiten de EU, vooral wanneer het gaat om de kansen op ontwikkeling voor de armste landen.
Op het vlak van duurzaam verbruik en productie heeft de EU een toonaangevende rol gespeeld door een uiteenlopend scala aan beleidsmaatregelen en instrumenten te stimuleren, zoals geïntegreerde verontreinigingspreventie en -controle, het programma voor eco-management en -controle, het programma voor ecolabels, alsmede sectorale instrumenten op belangrijke terreinen als energie en landbouw. Maar we moeten niet proberen het wiel opnieuw uit te vinden: wat we nu doen is de maatregelen en instrumenten die tot dusverre zijn toegepast, beoordelen en kijken waar de tekortkomingen zijn. Wij werken ook samen met lidstaten om te komen tot een algemene beoordeling tegen het eind van 2003.
Tot slot, maar daarom niet minder belangrijk, moet gezegd worden dat armoedebestrijding een van de kernpunten blijft van onze verplichtingen in verband met de Wereldtop, evenals de ontwikkelingsdimensie. Dit vormt een van de hoofdzaken in onze werkzaamheden ter vervulling van alle internationaal overeengekomen ontwikkelingsdoelen.
Aangaande de financiering voor ontwikkeling is de Commissie door de lidstaten gevraagd om nauw toezicht uit te oefenen op de naleving van de verplichtingen die voorafgaande aan de conferentie van Monterrey zijn aangegaan. Om onze verbintenissen tegen de achtergrond van de huidige trage economische groei en fiscale soberheid te kunnen nakomen, zullen we onze inspanningen onverminderd moeten voortzetten.
Om af te sluiten wil ik mijn waardering uitspreken over de steun van dit Parlement aan de voortrekkersrol die de EU moet spelen bij het leveren van tastbare resultaten. Twee weken geleden heeft de Europese Commissie een mededeling aangenomen over onze samenwerking met de Verenigde Naties. Deze is getiteld: 'Kiezen voor multilateralisme' en bevat de verklaring dat de EU moet streven naar een uitdrukkelijke voortrekkersrol in de ontwikkeling en uitvoering van belangrijke initiatieven op het vlak van duurzame ontwikkeling, armoedebestrijding en internationale veiligheid. Wij hebben ook de VN zelf opgeroepen te kiezen voor een benadering die in hogere mate is gebaseerd op benchmarking en duidelijke doelstellingen naar aanleiding van belangrijke conferenties, zoals de Wereldtop. Ik heb er het volste vertrouwen in dat ik kan rekenen op de blijvende steun van dit Parlement bij de voortzetting van deze inspanningen.

Wijkman (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik mevrouw Wallström eveneens hartelijk bedanken. Ik weet hoezeer zij betrokken is bij deze kwesties, en ik kon haar informatie over wat er heeft plaatsgevonden na de Top van Johannesburg goed gebruiken. 
Ook wil ik de heer de Roo bedanken voor een prima resolutie, waar wij morgen over gaan stemmen.
Alle leden van dit Parlement, of in ieder geval de meesten, hadden hoge verwachtingen van Johannesburg, maar het resultaat was erg mager. Tot op zekere hoogte denk ik dat de problemen zijn veroorzaakt door het feit dat de inspanningen voor duurzame ontwikkeling op de een of andere manier lijnrecht tegenover onze traditionele manier van werken staan. Wat dit betreft is het noodzakelijk om horizontaal te werk te gaan, dat wil zeggen het doel van economische groei integreren met de doelen op het gebied van de sociale ontwikkeling, een effectieve bescherming en een verantwoord behoud van het fysieke milieu.
Deze integratie levert om veel redenen moeilijkheden op. Ten eerste maakt ons onderwijssysteem deze horizontale verbanden niet begrijpelijk en zijn de meesten van ons in verticale stelsels opgeleid. Ook in de onderzoekswereld bestaan deze obstakels. Iedereen heeft het over samenwerking over de grenzen van de disciplines heen, maar de meeste onderzoekers zijn gespecialiseerd in een klein vakgebied. Er zijn maar weinig mensen die overzicht hebben en beschikken over een systeem- en totaliteitsvisie. De manier waarop wij ons in verschillende delen van de samenleving organiseren, is ook verticaal of sectoreel. Als voorbeeld kunnen wij dit Parlement nemen: eigenlijk zouden wij een Commissie voor duurzame ontwikkeling moeten hebben, maar in plaats daarvan zijn we ingedeeld in een bepaalde sector.
Verder bevat het hele economische model knelpunten. Het is erg kortzichtig en heeft geen ruimte voor de aspecten van de ontwikkeling op de lange termijn en de kwalitatieve aspecten. Wij meten nog steeds alles in termen van bruto nationaal product, dat wil zeggen de totale productie van goederen en diensten. Hoe deze productie, of consumptie, het milieu of de sociale ontwikkeling beïnvloedt wordt niet duidelijk. Begrijp mij niet verkeerd, ik ben er allerminst van overtuigd dat deze problemen opgelost kunnen worden door een negatieve groei of door minder te consumeren. Het gaat erom dat wij veel meer aandacht moeten besteden aan de vorm, inhoud en kwaliteit van de groei, en niet alleen aan de kwantiteit ervan. Mevrouw Wallström, dit lijkt mij een grote uitdaging, met name voor de Commissie.
De rol van de Europese Unie bij de inspanningen voor duurzame ontwikkeling is essentieel, met name gezien het lauwe enthousiasme dat de regering in Washington momenteel tentoonspreidt. Onze verplichtingen op dit gebied hebben implicaties voor zowel ons binnenlands beleid als onze samenwerking met de arme landen. Wat ons eigen beleid betreft is het noodzakelijk dat wij de Europese regelgeving zodanig aanpassen dat er genoeg positieve stimulans gegeven wordt aan een veel efficiënter energiebeheer en behandeling van grondstoffen. Verder moeten wij geleidelijk aan ophouden stoffen te gebruiken die lange tijd giftig zijn. Ik zal u een concreet voorbeeld geven. Wat betreft de energievoorziening, die een grote rol speelt in het proces van Lissabon, zouden wij het eens kunnen worden over een ambitieus streven om de energie-intensiteit in onze economieën te verlagen of de energie-effectiviteit te verhogen, bijvoorbeeld met 2,5 tot 3 procent per jaar. Puur technisch is dit mogelijk, maar de politieke wil ontbreekt.
Wat betreft onze betrekkingen met de arme landen heeft commissaris Wallström het water- en energie-initiatief al genoemd. Ik kan alleen maar hopen dat de kwestie van de watervoorziening, waarvoor een miljard euro opzij is gezet, binnenkort opgelost is. Een manier om dit te doen is ervoor zorgen dat het EOF, het Europees Ontwikkelingsfonds, onderdeel wordt van de gewone begroting, iets waarvoor wij van de kant van het Parlement altijd al hebben gepleit.
Wat betreft de energiekwestie ben ik helaas enigszins pessimistisch. Het ingediende voorstel is bijzonder goed, maar er is geen extra geld voor uitgetrokken. Daarom is het echt noodzakelijk om prioriteit te geven aan de energievoorziening en verstandige investeringen op dit gebied, niet alleen door de Commissie, maar ook door de ontvangende landen, iets waar momenteel absoluut geen sprake van is. Ik wil mevrouw Wallström dan ook oproepen te proberen hiervoor een passend bedrag vrij te maken en te opzij te zetten.
In de resolutie waar wij morgen een besluit over nemen, staan eisen en wensen voor een voortdurende rapportage van de Commissie over de voortgang. Mevrouw Wallström heeft hier ook op gereageerd, wat een heel goede zaak is. Ik hoop alleen dat die rapportage veel duidelijkheid verschaft over wat er in de ontwikkelingslanden gebeurt. Op dat gebied missen wij momenteel een noemenswaardige rapportage. We missen duidelijke doelen en indicatoren. Daarom is de discussie die wij voeren over onze steun en het effect van onze investeringen op dit gebied zeer algemeen. Ik denk dat de Commissie zich als geheel moet inzetten voor het ontwikkelen van zowel kwantitatieve doelen als indicatoren die de kwaliteit van de rapportage kunnen verzekeren.
Tot slot wil ik, evenals mevrouw Wallström, natuurlijk aandacht besteden aan de armoedekwesties. Er moet niet alleen meer ontwikkelingshulp geboden worden, maar ook betere hulp. Daarvoor zijn zoals gezegd hervormingen in het handelsstelsel nodig. Dit in aanmerking genomen zijn de gebeurtenissen in Cancún zeer onfortuinlijk.

Scheele (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dames en heren, de wereldtop voor duurzame ontwikkeling in Johannesburg ligt een jaar achter ons. In onze resolutie, die mijn fractie volledig steunt, benadrukken we dat maatregelen noodzakelijk zijn om het programma van Johannesburg uit te voeren. Dit is niet iets wat nu pas ter sprake komt; we wisten het al in Johannesburg. Velen van ons waren in Johannesburg teleurgesteld over de resultaten, omdat ze achterbleven bij de eisen van de Europese Unie. We hebben echter een kans om hier tenminste in de toekomst iets goed te maken. Dan moeten we wel veel van de doelen die we in Johannesburg gesteld hebben, verwezenlijken en op een aantal gebieden vorderingen boeken die echt wat om het lijf hebben.
Ik geef toe dat de omstandigheden momenteel niet echt ideaal zijn om onze eis kracht bij te zetten dat de Europese Unie ook in de toekomst een voortrekkersrol moet spelen op het gebied van duurzame ontwikkeling. Ik denk daarbij aan de lange discussies over het chemicaliënbeleid en over andere belangrijke gebieden. Zeer waarschijnlijk zijn de lidstaten de remmende factor, niet de Commissie. Maar ook het huidige voorzitterschap is niet behaald het beste uithangbord voor het milieu. Zo heeft de vertegenwoordiging van het voorzitterschap in de Commissie milieubeheer een paar weken geleden een bedroevende indruk achtergelaten, ook met betrekking tot duurzame ontwikkeling.
Ik was geschokt dat het voorzitterschap het principe van een gemeenschappelijke verantwoordelijkheid van ontwikkelde landen en ontwikkelingslanden blijkbaar nog niet begrepen heeft of niet begrijpen wil. Onder gemeenschappelijke verantwoordelijkheid versta ik ook een verschil in verantwoordelijkheid; wij vervuilen en moeten daarom een grotere verantwoordelijkheid op ons nemen.
Mevrouw de commissaris heeft al een aantal problemen genoemd die ik ook wilde aankaarten. Ze heeft ons geïnformeerd over het waterinitiatief en het energie-initiatief. Ik verheug me al op de uitgebreidere verslagen hierover, omdat juist de leden van de parlementsdelegatie zeer bevreesd waren dat het om te grote projecten gaat. Ook vreesde men dat bij bijvoorbeeld het energie-initiatief de vernieuwbare energiebronnen erbij in zouden schieten en dat traditionele energievormen te veel steun zou krijgen.
Ik hoop dat we de komende tijd een voorstel van de Commissie betreffende het chemicaliënbeleid tegemoet kunnen zien. Het is toch een van de doelen van Johannesburg om voor 2020 een omslag op het gebied van gevaarlijke chemicaliën te bereiken. De problematiek van het chemicaliënbeleid laat eveneens zien dat een eigen Commissie voor duurzame ontwikkeling ons niet uit de problemen helpt. Er worden zeer gedetailleerde discussies gevoerd en we moeten inderdaad thema voor thema bespreken. Bij ieder thema - ook bij het chemicaliënbeleid - moeten we ons de noodzaak van duurzame ontwikkeling voor ogen houden.

Davies (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil me puur en alleen concentreren op de kwestie van sanitaire voorzieningen en ik wil me tegenover de commissaris verontschuldigen dat ik haar niet vooraf op de hoogte heb gesteld van een aantal vragen die ik wil stellen. Ik zou haar zeer dankbaar zijn wanneer ze af zal wijken van haar voorbereide commentaar en op de betreffende vragen kan antwoorden.
In Johannesburg heeft ze namens de Europese Unie overeenstemming weten te bereiken over ambitieuze doelstellingen voor de verbetering van de sanitaire voorzieningen voor miljarden mensen op betrekkelijk korte termijn. We zijn nu een jaar verder en er is een hoop gepraat en een hoop geschreven, maar als wij willen dat de doelen worden gehaald dan zouden er iedere maand honderden nieuwe waterputten, duizenden nieuwe septische putten en tienduizenden nieuwe leidingen bij moeten komen. Tijdens een vergadering in het Parlement eerder op de dag heeft de commissaris de leden eraan herinnerd dat er 1 miljard euro is gereserveerd om met de betreffende projecten te beginnen, maar dat de Raad het gebruik van deze fondsen heeft geblokkeerd.
Mevrouw de commissaris, kunt u het Parlement vertellen of de Commissie specifieke voorstellen heeft ingediend om een deel van dit geld te gebruiken voor projecten ter verbetering van de sanitaire voorzieningen in ontwikkelingslanden? Zijn er überhaupt uitgaven goedgekeurd door de Raad of is alles geblokkeerd? Gaat het hier om een universele weigering; met andere woorden, is zij tot stand gekomen op basis van volledige overeenstemming in de Raad of hebben bepaalde lidstaten een doorslaggevende rol gespeeld bij de totstandkoming van deze blokkering van de uitgaven?
Tot slot, mevrouw de commissaris, als het laatste het geval is, hoe denkt u persoonlijk over de manier waarop de Raad nu schijnt terug te krabbelen ten aanzien van de verbintenissen die de Europese Unie is aangegaan op een top waar wij - en hier zijn wij erg trots op - een leidersrol hebben vervuld?

De Roo (Verts/ALE).
Voorzitter, Johannesburg is een jaar geleden en Rio de Janeiro is elf jaar geleden. Ik was erbij. Op milieugebied werden in Rio doorbraken bereikt. Het Klimaatverdrag en het Verdrag ter bescherming van de biodiversiteit werden ondertekend. Helaas werd in Rio geen overeenstemming bereikt over de bossen. De ontwikkelingslanden werden zoet gehouden met de hernieuwde belofte om de middelen voor ontwikkelingshulp te verhogen naar 0,7 procent, maar tien jaar later in Johannesburg bleek het tegendeel, nog minder ontwikkelingshulp. De top van Johannesburg ging daar meer over armoedeproblemen dan over milieuproblemen. En dat is ook terecht. Elke dag sterven er 25.000 kinderen op onze aarde. De top van Johannesburg is gelukkig niet mislukt zoals die van Cancún een week geleden.
Chris Davies sneed het punt al aan, de concrete uitvoering laat nog veel te wensen over, met name op het gebied van de Europese water- en energie-initiatieven. Gelukkig werd op energiegebied wel voor het eerst een gedeeltelijke doorbraak bereikt. Een coalitie van de willing gaat nu proberen nieuwe, hernieuwbare energie te bevorderen. Dat is positief.
Wat we als EU op wereldniveau moeten leren, is wat we intern nu langzaam en moeizaam doen in het Lissabon-proces. De economische, sociale en milieu-omstandigheden moeten tegelijkertijd vooruit gaan. We moeten tegelijkertijd verbeteren. Op wereldniveau zijn we nog niet zo ver. Maar ons groene motto is: tegelijkertijd handel, hulp en harde afspraken. We willen meer eerlijke handel, maar helaas is dat in Cancún mislukt. Ook moet er meer hulp komen voor schoon water, sanitaire voorzieningen en hernieuwbare energiebronnen voor de ruim een miljard medeburgers op deze aarde die dat nu ontberen. Er zijn ook nieuwe milieu-afspraken nodig, met name voor duurzaam bosbeheer. Dat mogen we niet vergeten. De weg is lang, maar de zachte krachten zullen overwinnen.

Blokland (EDD).
 Voorzitter, toen we vorig jaar in dit Huis het resultaat van de top van Johannesburg bespraken, heb ik mijn bijdrage afgesloten door het optimisme over het resultaat van de VN-top over duurzame ontwikkeling te bekritiseren. Ik heb me namelijk afgevraagd of mijn kleinkinderen over 20 jaar ook zo optimistisch zullen zijn. Bovendien heb ik toen gezegd dat uitvoering van de doelstellingen een bijdrage dient te leveren aan de gewenste duurzame ontwikkeling.
Duurzame ontwikkeling zie ik als een vertaling van de opdracht die de mensheid van God gekregen heeft om de aarde te bebouwen en te bewaren. Zorgen voor een evenwicht tussen sociale, economische en milieucomponenten is van groot belang. Bovendien moeten we niet alleen voor de ontwikkelde landen maar ook voor de ontwikkelingslanden naar dit evenwicht streven. Helaas is dit evenwicht bij de top van Johannesburg niet zo goed uit de verf gekomen, omdat er te weinig nadruk is gelegd op de sociale en milieucomponenten.
Nu, een jaar na Johannesburg moeten we ons al zorgen maken over het uitvoeringsplan. Het zou goed zijn als de Europese Unie hiervoor meer initiatieven neemt. Natuurlijk is het positief dat we ons inzetten om het Kyoto-protocol in werking te kunnen laten treden, maar er is meer nodig. De streefdoelen voor drinkwater en sanitaire voorzieningen, chemicaliën, visbestanden en bestrijding van armoe, honger en kindersterfte dienen door concrete acties en beleid gevolgd te worden. Daarnaast ben ik erg benieuwd wat de Europese Commissie het afgelopen jaar gedaan heeft om te komen tot een "handelsbeleid dat niet verstorend mag zijn voor de ontwikkeling van arme landen en voor het milieu". We moeten oppassen niet teveel tegelijk te willen of dingen te doen die maar zijdelings met duurzame ontwikkeling te maken hebben. Het stimuleren van gelijkheid tussen mannen en vrouwen kan hier een voorbeeld van zijn. Het is niet altijd verstandig om ons als Europese Unie te mengen in zaken die sterk cultureel bepaald zijn. Als er sprake is van schending van mensenrechten is het natuurlijk een ander verhaal, maar dat hoort niet in het onderwerp duurzame ontwikkeling thuis.
Bovendien maak ik mij zorgen over hoe de Europese Unie AIDS wil bestrijden. Ik ben ervan overtuigd dat huwelijkstrouw een veel betere manier is dan allerlei voorbehoedsmiddelen. In de praktijk blijkt dat de campagnes met voorbehoedsmiddelen niet zoveel resultaat hebben. De voorlichtingscampagnes zoals ze in Oeganda plaatsvinden, hebben veel meer resultaat.

Corbey (PSE).
Voorzitter, Commissaris, collega's, duurzame ontwikkeling is een prachtig concept. Het is een krachtig idee om economische aspecten, milieu en de sociale dimensie te combineren. Het zijn de drie pijlers van een betere wereld. Duurzame ontwikkeling heeft zich in de loop van de tijd ontwikkeld. In eerste instantie betrof het vooral milieu met daarbij een sociaal-economisch aspect. Nu lijkt op de internationale conferenties het milieu minder prioriteit te krijgen en staat armoedebestrijding voorop. Was Rio nog een milieuconferentie, Johannesburg ging over alles: water, AIDS, scholing, energie, armoede, malaria en milieu. Dat maakt het moeilijk om duurzame ontwikkeling te implementeren. Immers, bij alle problemen die we aanpakken, hebben wij het besef dat we nooit alles tegelijk kunnen doen. Het is wat mij betreft ook enigszins a-politiek om zoveel wensen tegelijk op tafel te leggen zonder keuzes te maken. Om duurzame ontwikkeling toch wat concreter te maken, stel ik twee dingen aan u voor.
Ten eerste, al het beleid van de Europese Unie zou een Johannesburg-check moeten ondergaan. Het lijkt mij goed om al onze wetgeving en al ons beleid te toetsen op duurzame ontwikkeling. Allereerst het beleid dat duidelijk externe gevolgen heeft, maar ook meer interne zaken, zoals de verfrichtlijn. Neem bijvoorbeeld het klimaatbeleid. We denken vooral aan de milieuaspecten en aan de economische kosten. De sociale aspecten, het oog voor de sociale ongelijkheid, bleven tot nu toe achter. Of neem de wetgeving op farmaceutische gebied. Wij zijn vooral bezig met onze industrie, met de concurrentiepositie van Europese bedrijven en met onze eigen volksgezondheid, maar we kijken niet naar de rest van de wereld. Dat zou gemakkelijk anders kunnen. Een Johannesburg-check zou dit onmiddellijk aan het licht brengen en tevens onze ogen openen voor de milieuaspecten van geneesmiddelen. Bij het verpakkingsdossier heeft het Parlement zijn best gedaan om export naar Derde-Wereldlanden erbij te betrekken via een preventiebeleid en om duurzame productie en consumptie te stimuleren. In de voedselwetgeving liggen de milieuaspecten en de sociale aspecten voor het oprapen. De huidige voedselwetgeving zou in ieder geval de Johannesburg-check niet doorstaan. Door te laten zien dat duurzame ontwikkeling handen en voeten kan krijgen, komen we tot vernieuwing en deze vernieuwing kan ook nieuwe creativiteit oproepen.
Daarmee kom ik bij het tweede punt. Duurzame ontwikkeling moet niet alleen handen en voeten krijgen, maar juist ook een gezicht. Onze gemeenschappelijke buitenlandse politiek komt maar moeizaam van de grond. Wie nadenkt over de rol van Europa in de wereld komt al snel tot de conclusie dat we te verdeeld zijn om een militaire rol van betekenis te vinden. Waarom zouden we dan niet veel meer nadruk leggen op een mondiaal publiek leiderschap. Leiderschap om wereldwijd problemen aan te pakken op een pragmatische manier en in samenspraak met belanghebbenden, bedrijven en NGO's. Daarvoor moeten dan ook de middelen vrijmaken en ruimte op onze begroting scheppen. Wellicht is het een goed idee om dit leiderschap ook een gezicht te geven. Een "Johannesburg-Commissaris" dus. In de volgende mandaatsperiode zijn er genoeg commissarissen die deze rol zouden kunnen vervullen. Misschien, Commissaris, kunt u het idee van een Johannesburg-Commissaris en een Johannesburg-check binnen de Commissie wat verder brengen.

Wallström
. (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik heb eerder op de dag geluisterd naar mevrouw Corbey en zij zei dat het idee van duurzame ontwikkeling een soort magie en een soort van begrip met zich meebrengt en tevens om een holistische benadering vraagt. Een dergelijk concept is ook buitengewoon ingewikkeld omdat het omgezet moet worden in datgene wat de heer Davies eerder noemde. Het moet dus omgezet worden in een concreet aantal nieuwe putten die gegraven moeten worden of in de levering van leidingen en andere objecten die nodig zijn voor goede sanitaire voorzieningen voor arme mensen. Daarom vind ik uw vragen zo goed, want u gaf precies aan hoe we nu verder moeten.
Wat hebben we tot nu toe gedaan? Wij zijn, zoals u weet, een verslag aan het voorbereiden voor het eind van het jaar, waarin exact wordt uitgelegd wat het 'Water for life'-initiatief precies inhoudt. Het overleg dat tot dusverre in de Raad heeft plaatsgevonden heeft voor een aantal lidstaten problemen opgeleverd. De Raad is niet erg gecharmeerd van het idee van een secretariaat dat speciaal zou worden opgericht ten behoeve van een waterfonds - maar misschien kunt de Raad zelf hier beter naar vragen, want wie ben ik om te zeggen hoe deze kwestie daar besproken wordt? Misschien streeft de Raad wel naar grotere flexibiliteit in het gebruik van geld van het Europees Ontwikkelingsfonds; ik heb tenminste begrepen dat dit de richting is die het overleg in de Raad opgaat.
Wanneer we het hebben over het 'Water for Life'-initiatief, hebben we het over zowel water als sanitaire voorzieningen. De initiatieven lopen sterk uiteen, van studies naar de aanpak van rivierbekkenbeheer van grote rivieren in Afrika, tot zeer concrete projecten als het boren van putten.
In ons verslag, dat u voor het eind van het jaar zult ontvangen, zullen wij exact laten zien wat er tot nu toe is bereikt en hoe we medezeggenschap in arme landen kunnen bevorderen, bijvoorbeeld in Afrika. Wij hebben ons op Afrika geconcentreerd, maar het is ook zaak dat we de bevolking daar laten meedoen en de mensen het gevoel geven dat het hun projecten zijn waaraan ze kunnen werken voor een goed resultaat. Ik beschik nu niet over exacte cijfers, maar we zijn deze momenteel aan het verzamelen zodat we duidelijk kunnen aantonen wat er tot nu toe ondernomen is en hoe we denken dat de volgende stappen eruit moeten zien.
Ons andere probleem is dat we elkaar misschien wel te goed kennen in dit overleg over duurzame ontwikkeling. Deze kwestie moet echter in alle beleidsterreinen worden geïntegreerd. Dit is precies wat in allerlei andere verbanden ook wordt gezegd: handel, landbouw, energie en vervoer. Wij moeten deze zaak onderwerpen aan de Johannesburg-check die mevrouw Corbey reeds noemde. Het moet mogelijk zijn terug te kijken om te zien of we het tijdperspectief of het geografisch perspectief hebben veranderd. We blijven uiteraard streven naar een betere integratie van dit beleid in onze werkzaamheden en willen tevens zorgen voor consistentie in het beleid, want daar ligt echt de grootste uitdaging.
Ik ben het roerend met u eens dat er, naast de andere zaken die u vermeldde, een grote behoefte is aan scholing en onderzoek, welke een grensoverschrijdend karakter heeft. De volgende gelegenheid voor ons om hierop terug te komen zal zijn wanneer we het verslag presenteren. Daarna zal dit onderwerp permanent op onze gemeenschappelijke agenda blijven staan.
Ik wil de leden danken voor hun bijdragen.

Davies (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, ik ben mij bewust van wat de Commissie doet ter voorbereiding van de tenuitvoerlegging van ons programma voor de verbetering van sanitaire voorzieningen. Het is mij echter nog niet duidelijk of de Commissie daadwerkelijk specifieke voorstellen heeft gedaan aan de Raad voor de besteding van een deel van deze 1 miljard euro en zo ja, of dergelijke uitgaven zijn geblokkeerd.

Wallström
. (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik wil de heer Davies graag zeggen dat wij inderdaad hebben voorgesteld om dit geld te gebruiken voor het waterinitiatief dat, zoals ik al zei, betrekking heeft op zowel water- als sanitaire projecten. Wij concentreren ons op Afrika, en het initiatief komt tot uitdrukking in een zeer breed scala aan projecten, van grootschalige plannen voor grote rivieren tot gemeenschapsprojecten zoals het boren van nieuwe putten of de aanleg van sanitaire voorzieningen.
We hebben het idee gepresenteerd om het waterfonds voor dit doel te gebruiken en om geld uit het Europees Ontwikkelingsfonds te reserveren voor dit waterfonds. Het is echter niet gebruikelijk om fondsen op deze manier te reserveren. Voor de Raad is dit een probleem geweest. De Raad is niet zo ingenomen met het idee om een speciaal fonds op te richten en een secretariaat op te zetten voor de uitvoering van dit plan en het initiatief Water for Life. Wij hopen natuurlijk dat de Raad deze problemen en andere belemmeringen die hij ziet zal weten op te lossen, maar dit is de situatie zoals zij er nu voorstaat.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mevrouw Wallström.
Tot besluit van het debat deel ik u mede dat ik een ontwerpresolutie heb ontvangen overeenkomstig artikel 42, lid 5 van het Reglement.2

Boogerd-Quaak (ELDR)
. Bij dezen verklaar ik dat ik me van stemming heb onthouden op het verslag-McCarthy, omdat de Commissie een duidelijk signaal behoeft van het Parlement dat een meerderheid in tweede lezing alleen bereikt kan worden als de kritiek van het Parlement serieus wordt genomen.

Butel (EDD)
De octrooieerbaarheid van software is een zeer controversiële kwestie. Zelfs zij die het principe van de octrooieerbaarheid van software steunen en beweren hetzelfde doel na te streven, spreken elkaar tegen. De rapporteur zegt dat er meer dan honderdduizend octrooiaanvragen zijn ingediend terwijl commissaris Bolkestein het houdt op een kleiner aantal. De dubbelzinnigheid verdwijnt niet wanneer deze tekst wordt aangenomen. Integendeel, er zullen meer onzekerheden ontstaan en de allersterksten zullen misbruik maken van de bepalingen in de tekst. Dat alles gebeurt op een specifieke markt die economisch gezien en wat betreft de verspreiding van kennis van groot belang is.
In zijn interventie heeft commissaris Bolkestein open kaart gespeeld. Hij heeft uitgelegd dat het Europees Parlement via de communautaire procedure voor de opstelling van een richtlijn aan de besluitvorming kan deelnemen, wat niet het geval is bij een intergouvernementele procedure voor de herziening van het Europees Octrooiverdrag. Met dit argument lijkt hij de meerderheid van dit Parlement te hebben overgehaald om een richtlijn goed te keuren die de meesten eigenlijk ontoereikend achten.
De CPNT-leden van de Fractie voor een Europa van Democratie en Diversiteit hebben hun steun gegeven aan de amendementen van de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport waarmee onmisbare preciseringen in de tekst worden aangebracht, maar niet aan de tekst in zijn totaliteit. Zij hebben bij amendement voorgesteld deze tekst te verwerpen. Zij willen namelijk geen genoegen nemen met dit procedurele lokkertje, dat uiteindelijk zou kunnen leiden tot de goedkeuring van een slechte tekst die ook nog eens op een riskante manier kan worden geïnterpreteerd.
(Stemverklaring ingekort overeenkomstig artikel 137, lid 1, van het Reglement)

Ferrer (PPE-DE).
Ik heb waardering voor deze ontwerptekst voor een Europese Grondwet, want ondanks de beperkingen ervan hebben wij hiermee een goed instrument in handen om de Europese Unie doeltreffender en democratischer te maken. Wat ik echter mis in de tekst zijn elementen die onontbeerlijk zijn om met recht te kunnen spreken van de vereniging van Europese volkeren die het fundament vormt van het communautair bouwwerk. Zo ontbeert de tekst een erkenning van de eigenheid van de regio's met wetgevende capaciteit of het recht van die regio's deel te hebben in het nemen van besluiten die hen aangaan. Evenmin vermeldt de tekst hun recht op toegang tot het Hof van Justitie of een communautair taalgebruik waarvan de officiële talen van een lidstaat deel uitmaken.
In het verslag van de heren Gil-Robles en Tsatsos komt geen van deze kwesties aan de orde, hetgeen niet alleen een gemiste kans is om een signaal af te geven aan de Intergouvernementele Conferentie maar ook een teken is van een totaal gebrek aan ontvankelijkheid voor de wensen van volken, zoals de Catalanen, die zich deel van Europa voelen, deel van Europa zijn, en daarom aanspraak maken op het democratisch recht deel te nemen aan het wordingsproces van Europa. Om die reden heb ik mij onthouden van stemming, hoewel ik liever tegen had gestemd. Van dat laatste heb ik afgezien om niet de indruk te wekken dat ik tegen de ontwerp-Grondwet ben.
