
Simpson
Mevrouw de Voorzitter, dank u dat ik even het woord mag nemen. Ik wil u aller aandacht vragen voor het tragische en vreselijke treinongeluk dat gisteren vlakbij Paddington Station in Londen is gebeurd. Twee treinen zijn op elkaar ingereden en daarbij zijn tot dusver 26 mensen om het leven gekomen. Het dodental zal naar verwachting nog oplopen en wellicht zelfs verdubbelen. Daarnaast is er nog een groot aantal ernstig gewonden.
Ik wil u dan ook vragen, mevrouw de Voorzitter, om de Britse premier namens het Europees Parlement een brief te schrijven waarin wij onze ontsteltenis en afschuw over de omvang van deze vreselijke ramp uitspreken. Tevens zouden wij hem in deze brief moeten vragen ons medeleven over te brengen aan de nabestaanden van de omgekomen passagiers en aan de families van de zwaargewonden van wie wij hopen dat zij volledig zullen herstellen.
Gezien de ernst van dit treinongeluk zou ik u zeer erkentelijk zijn als u dat zou willen doen.

De Voorzitter
Ja, mijnheer Simpson, ik heb van dit verschrikkelijke ongeluk gehoord en ik kan mij geheel achter uw voorstel scharen. Als u het ermee eens bent, zal ik namens u allen een brief aan de premier schrijven waarin ik ons medeleven betuig met de families van de slachtoffers van deze ramp.

Stand van de betrekkingen EU/Turkije
De Voorzitter
Aan de orde is de verklaring van de Raad en de Commissie over de stand van de betrekkingen tussen Turkije en de Europese Unie.
Ik heb zes ontwerpresoluties ontvangen overeenkomstig artikel 37, lid 2, van het Reglement.

Sasi
Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, Turkije is voor de Europese Unie zowel in economisch, sociaal als cultureel opzicht een cruciale partner. Turkije zal een belangrijke rol blijven spelen bij het handhaven van de vrede en stabiliteit in ons werelddeel. Dit is bij de recente gebeurtenissen op de Balkan eens temeer gebleken.
Het is duidelijk dat de Europese Unie en Turkije elkaar nodig hebben. Het belang van samenwerking is toegenomen door de vier jaar geleden van kracht geworden douane-unie. Naar onze mening is de douane-unie voor beide partners goed geweest. Vorig jaar bedroeg de export van de Europese Unie naar Turkije meer dan de helft van de totale import van Turkije en bedroeg de export van Turkije naar de Europese Unie in hetzelfde jaar ongeveer de helft van de totale export van Turkije. In dit verband moet men echter opmerken dat de monetaire en institutionele samenwerking die in het kader van de douane-unie was afgesproken niet op de geplande manier is gerealiseerd.
Turkije is overeenkomstig de in 1997 in Luxemburg en de in 1998 in Cardiff genomen besluiten bij het uitbreidingsproces betrokken. Voor Turkije is een eigen strategie ter voorbereiding op het lidmaatschap, de zogeheten Europese strategie, uitgewerkt. De strategie komt neer op een verdieping van de samenwerking op diverse gebieden, waaronder financieel gebied. Het Finse voorzitterschap wil de uitvoering van de Europese strategie bevorderen. De twee ontwerpverordeningen voor financiële samenwerking in het kader van de Europese strategie worden momenteel in het Europees Parlement behandeld. Het volledig realiseren van deze strategie is zonder financiële steun zeer moeilijk. Als voorzitterschap richten wij ons dan ook tot het Parlement, opdat de betrokken verordeningen positief en zo snel mogelijk kunnen worden behandeld. Zoals wij allen weten, werd Turkije in augustus door een ernstige aardbeving getroffen. De door de aardbeving veroorzaakte verwoesting en de grote materiële schade onderstrepen des te meer het belang van het verlenen van financiële steun.
De Europese Unie houdt de democratische ontwikkeling van haar partner scherp in de gaten. De mensenrechtensituatie in Turkije, met inbegrip van de rechten van minderheden, vertoont ernstige tekortkomingen. Helaas horen we veel te vaak van bijvoorbeeld beperkingen van de vrijheid van meningsuiting die niet in overeenstemming met onze Europese waarden zijn. Wij hebben echter met tevredenheid kennis genomen van de recente maatregelen van de Turkse regering om democratische hervormingen door te voeren en de mensenrechtensituatie te verbeteren. Wij willen Turkije aansporen de hervormingen voort te zetten. De topconferentie van de OVSE op 18 en 19 november in Istanboel biedt Turkije een belangrijke mogelijkheid om aan te tonen dat het streeft naar het bevorderen van algemeen geaccepteerde burgervrijheden.
De Europese Unie is overal en in alle gevallen tegen de doodstraf. Een wereldwijde afschaffing van de doodstraf is een gemeenschappelijke doelstelling van de Unie. De Turkse wetgeving maakt de doodstraf en de uitvoering ervan nog steeds mogelijk. Sinds 1984 is de doodstraf er echter niet meer uitgevoerd. Wij hopen dat Turkije afziet van de uitvoering van reeds opgelegde doodsvonnissen, ook van het doodsvonnis tegen PKK-leider Öcalan. Wij verwachten dat Turkije de doodstraf volledig uit zijn wetgeving schrapt en tot dan het moratorium handhaaft. Wij wijzen er bovendien op dat het niet uitvoeren van de doodstraf deel uitmaakt van de gemeenschappelijke waarden van de Unie waarvan Turkije lid wil worden.
Tussen Turkije en Griekenland is de laatste tijd een bemoedigende ontwikkeling aan de gang. Wij waarderen de inzet van Griekenland in deze ontwikkeling ten zeerste en wij vinden het op gang gezette debat tussen de landen zeer positief. Het was ontroerend na de Turkse en Griekse aardbevingen de welgemeende blijken van medeleven en solidariteit te vernemen. Wij hopen dat de recente positieve sfeer een stap kan zijn naar een duurzame verbetering van de betrekkingen tussen beide landen. Meer samenwerking vergroot het wederzijds vertrouwen, dat op zijn beurt de stabiliteit in het oostelijke Middellandse-Zeegebied en in heel Europa kan versterken. Dit is in ons gemeenschappelijk voordeel.
Hoewel de genoemde dialoog hoop geeft, bestaan er nog steeds hete hangijzers. De Europese Unie en het Finse voorzitterschap steunen volledig de inzet van de VN om voor de situatie op Cyprus een duurzame en rechtvaardige oplossing te vinden. Wij hopen dat een oplossing voor dit al te lang durende probleem al deze herfst naderbij komt. Wij zijn van mening dat Turkije zelf kan bijdragen aan het vinden van een rechtvaardige oplossing.
Toen ik twee weken geleden in Turkije was, zei men dat de verwoestingen door de aardbeving van augustus in Europa de ergste waren sinds de Tweede Wereldoorlog. Turkije kan de veeleisende wederopbouw niet alleen af. Er is nog geen duidelijkheid over de kosten van het herstel van de schade, de schattingen lopen uiteen van 3 tot 6,5 miljard dollar. Door de aardbeving werden 400.000 mensen dakloos; zij verblijven momenteel in tentenkampen. Nu de winter voor de deur staat kunnen deze mensen niet onder deze omstandigheden blijven wonen. De Europese Unie wil Turkije helpen bij de gigantische wederopbouw. Ook op dit belangrijke punt vertrouwen wij op de constructieve samenwerking met het Europees Parlement.
Het Finse voorzitterschap wil alles doen om Turkije meer in de Europese structuur te integreren. Een goede basis voor het streven van het voorzitterschap is de briefwisseling tussen premier Ecevit en het vorige voorzitterschap van de Unie. Premier Ecevit onderstreepte in zijn brief dat de criteria van Kopenhagen de basis vormen voor het Turkse streven naar lidmaatschap.
In de landen van de Europese Unie bestaat overeenstemming zowel over de betekenis van Turkije als samenwerkingspartner als over de noodzaak van nauwere samenwerking. Dit hebben de Europese Unie en de afzonderlijke lidstaten bij verschillende gelegenheden naar voren gebracht. Slechts enkele dagen geleden zeiden de Griekse premier Simitis en de Duitse bondskanselier Schröder dat de Unie van haar kant serieus streeft naar een gunstig eindresultaat op de komende top in Helsinki. De centrale kwestie is het bevestigen van de Turkse kandidatuur. Om dit te bereiken moeten zowel de Europese Unie als Turkije actief hun best doen en hun goede wil tonen.
Wij zijn er vast van overtuigd dat wij de democratische hervormingen in Turkije het beste kunnen steunen door het land dichterbij de Europese Unie te brengen. De weg van afzondering zal ook in dit geval de doelstellingen van Turkije en de Europese Unie niet bevorderen. Bij dit werk hebben wij beslist concrete maatregelen op financieel gebied van het Europees Parlement nodig en ook algemene steun voor de ontwikkeling en verbetering van de betrekkingen tussen de Europese Unie en Turkije.

Verheugen
Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, de Commissie is bijzonder verheugd dat het Europees Parlement vandaag al een uitvoerig debat aan Turkije wijdt, zo kort nadat het Parlement aan het werk is gegaan. Het gaat hier immers om een van belangrijkste politieke en strategische vraagstukken die wij op dit moment in Europa moeten oplossen. Het debat van vandaag vindt plaats op een tijdstip waarop zich de kans voordoet om een nieuwe wending te geven aan de betrekkingen tussen de Europese Unie en Turkije. Over precies twee maanden vindt namelijk de Europese Raad van Helsinki plaats, en de verwachting is dat daar belangrijke beslissingen over de uitbreiding van de Gemeenschap in het algemeen, en zeker ook over Turkije zullen worden genomen.
Het voorzitterschap van der Raad heeft zojuist een politieke analyse gegeven van de huidige situatie, en de Commissie kan zich daar volledig bij aansluiten. Vanuit het gezichtspunt van de Commissie zou ik er nog enkele gedachten aan toe willen voegen. Sinds de Europese Raad van Luxemburg in december 1997 zijn de betrekkingen tussen de Europese Unie en Turkije er om welbekende redenen op achteruitgegaan. Zoals u weet, nam Turkije geen genoegen met de uitspraak van de Raad dat het land in aanmerking kwam voor toetreding.
Kort na de Europese Raad van december 1997 presenteerde de Commissie de zogenoemde Europese strategie om Turkije op alle relevante gebieden voor te bereiden op toetreding. Die Europese strategie bestond uit een specifieke, op maat gesneden toenaderingsstrategie, die tot doel had de bestaande douane-unie te verbreden en te verdiepen. Op de Top van Cardiff in juni 1998 werden de voorstellen van de Commissie politiek goedgekeurd, en sindsdien hebben er verscheidene bijeenkomsten plaatsgevonden om bepaalde aspecten van deze strategie in de praktijk te brengen, maar door het ontbreken van passende financiering is er geen wezenlijke vooruitgang geboekt. Ik moet daar echter aan toevoegen dat het totaalbeeld ook weer niet zo somber is als het soms wordt geschilderd.
De douane-unie is op een aantal punten verbeterd, en er is heel wat voortgang gemaakt in de verkennende gesprekken over een mogelijk vrijhandelsakkoord voor de dienstensector. Deskundigen van de Commissie hebben Turkije bezocht om onze kennis van de Turkse wetgeving op alle relevante gebieden te verbeteren. Wat de financiering betreft, wil ik erop wijzen dat Turkije tot het eind van het jaar 375 miljoen euro uit het MEDA I-programma ontvangt. Wij moeten daar echter nog een schepje bovenop doen om onze afspraken met Turkije na te komen. De Commissie wil het Europees Parlement daarom aansporen om zich zo snel mogelijk uit te spreken over de ontwerpverordeningen die bedoeld zijn om de Europese strategie te ondersteunen.
Zonder die financiële steun dreigt het gevaar dat de Europese strategie haar geloofwaardigheid verliest, terwijl die juist broodnodig is om de Turkse zijde ervan te overtuigen dat zij een actieve bijdrage moet leveren aan de uitvoering van de strategie. Als wij Turkije werkelijk willen helpen zich voor te bereiden op toetreding, zoals de Europese Raad van Luxemburg dat met de Europese strategie heeft willen doen, dan moeten we ook laten zien dat wijzelf een aanzienlijke bijdrage zullen leveren om dat doel te bereiken. Het Europees Parlement vervult in dit proces zonder meer een sleutelrol.
Ik wil op deze plaats mijn voldoening uitspreken over het feit dat de Commissie zo snel heeft gereageerd na de verwoestende aardbeving waardoor Turkije op 17 augustus werd getroffen. Het besluit om 30 miljoen euro ter beschikking te stellen voor directe hulp aan de wederopbouw is te danken aan de snelle reactie van de begrotingsautoriteiten. Verder zal de Europese Investeringsbank op de middellange termijn leningen tot 600 miljoen euro voor de wederopbouw verstrekken, en maximaal 200 miljoen euro aan macro-economische hulp om, in nauwe samenwerking met het IMF, de lopende hervormingen veilig te stellen.
Maar we moeten vooruit kijken. Zoals gezegd, zal de Europese Raad van Helsinki zich opnieuw over de betrekkingen tussen de Europese Unie en Turkije buigen. Ik wil in dit verband onomwonden zeggen dat alle toetredingskandidaten aan de criteria van Kopenhagen moeten voldoen, en dat alle landen daarbij gelijk worden behandeld. Turkije voldoet niet aan het politieke deel van die criteria. Daarnaast bestaan er tekortkomingen op het gebied van democratie, de rechtsstaat, mensenrechten en de bescherming van minderheden. De vraag is echter hoe we kunnen bereiken dat Turkije de nodige hervormingen in gang zet, en vastbesloten en zonder omzien op weg gaat om zich definitief bij de familie van Europese democratieën aan te sluiten. Ik ben er stellig van overtuigd dat dit proces alleen op gang zal komen en kan slagen als voor Turkije het licht naar Europa op groen staat.
De laatste tijd heeft Turkije enige - zij het geenszins afdoende - vooruitgang geboekt op het gebied van democratisering en mensenrechten, en ik kan u vast vertellen dat dit ook in het volgende voortgangsrapport over Turkije wordt vermeld. Volgende week al - vandaag over een week, om precies te zijn - zal de Commissie dit voortgangsrapport behandelen en aannemen. In het rapport wordt er onder andere op gewezen dat in juni het systeem van de bijzondere rechtbanken is veranderd, en dat er niet langer een militaire rechter in de zogenaamde staatsveiligheidsrechtbank zit. Er wordt ook gewezen op enkele belangrijke wettelijke en administratieve maatregelen die zijn genomen om te verhinderen dat overheidsdienaren de mensenrechten niet respecteren. Wij verwachten dat Turkije nog een belangrijke stap verdergaat en definitief de doodsstraf zal afschaffen.
Ik wil er tevens op wijzen dat Griekenland en Turkije, kort voor de aardbeving, op verscheidene punten van wederzijds belang toenadering hebben gezocht. Dat is een veelbelovend teken voor de toekomst. Ik hoop oprecht dat het vertrouwen dat door de ontspanning tussen beide landen is ontstaan, ertoe zal bijdragen dat zij de moeilijke veiligheidsvraagstukken van de regio in dezelfde geest aanpakken als de gesprekken die tot dusver hebben plaatsgevonden.
Zoals u weet, heeft Turkije voor Europa gekozen en is het bereid de verplichtingen van het Verdrag van Amsterdam te aanvaarden. Ik vind daarom dat de Europese Raad op de komende vergadering in Helsinki duidelijk moet maken welke plaats Turkije in Europees verband kan innemen. Ik wil u vandaag al laten weten dat ik de Commissie volgende week zal voorstellen om de top van Helsinki aan te bevelen Turkije net als ieder ander kandidaat-land te behandelen. Dat betekent dat Turkije aan de criteria van Kopenhagen en Madrid moet voldoen. Turkije heeft nog heel wat voor de boeg, en moet nog aanzienlijke politieke en economische vooruitgang boeken. Gelet op de enorme strategische betekenis van Turkije voor de toekomst van Europa en voor de veiligheid, de stabiliteit en de vrede in Europa, zou het op termijn echter een ernstige fout zijn het land een gelijkwaardige deelname aan het uitbreidingsproces te ontzeggen.
Wij moeten, samen met Turkije, de tijd tot de top van Helsinki gebruiken om voor Turkije een stappenplan op te stellen. Van zo´n stappenplan was al sprake in de briefwisseling die bondskanselier Schröder en premier Ecevit voor de Top van Keulen voerden. Zo´n plan zou specifieke maatregelen moeten bevatten op gebieden die onder de criteria van Kopenhagen vallen, met de bedoeling Turkije te helpen op de middellange of lange termijn aan die criteria te voldoen. Als Turkije in de aanloop tot de top van Helsinki het initiatief neemt op dit gebied, zal deze Europese Raad ongetwijfeld een grotere kans op succes hebben.
Ik ben ervan overtuigd dat dit Parlement een essentiële rol zal spelen in de debatten die in de nabije toekomst zullen plaatsvinden, met name als in Helsinki de beslissing wordt genomen om Turkije de status van toetredingskandidaat te geven en het uitgebreide juridische harmonisatieproces, de screening, begint. Om misverstanden te voorkomen, wil ik hier een ding heel duidelijk zeggen: wij hebben het nu niet over het starten van toetredingsonderhandelingen met Turkije, maar over het zetten van de allereerste stap. Die allereerste stap houdt in dat wij Turkije de status van kandidaat-lidstaat geven, zodat het proces op gang komt en we de kans krijgen om op afzienbare termijn het starten van onderhandelingen ter sprake te brengen.

Poettering
Mevrouw de Voorzitter, beste collega's, na de speeches van het voorzitterschap van de Raad en van de Commissie mogen we er wel van uitgaan dat op de topontmoeting van Helsinki zal worden besloten om Turkije de status van toetredingskandidaat te verlenen. Ik ben het nadrukkelijk eens met de opmerking van de heer Verheugen dat dit een van de belangrijkste strategische vraagstukken in verband met de toekomst van de Europese Unie is.
Wij vragen ons echter af wat er sinds Luxemburg in december 1997 veranderd is. Destijds werd Turkije een Europese conferentie aangeboden, die het land afwees. Laten we eens terugkijken naar de argumenten die Turkije daarvoor aanvoerde. Turkije zei: wij worden gediscrimineerd omdat wij niet tot de toetredingsprocedure worden toegelaten. Ik kijk nu even naar de heer Poos, die bij een andere grote fractie hoort en die er destijds bij was. Stel nu dat we Turkije de status van kandidaat-land geven - en ik zeg dat in volle ernst - maar met alle andere landen uit Midden-Europa onderhandelingen beginnen. Daartoe zal in Helsinki waarschijnlijk ook wel worden besloten. Dan is er weer sprake van discriminatie omdat Turkije anders wordt behandeld dan de Midden-Europese landen. Hoe kunnen we dat uitleggen?
Mijn fractie was weliswaar betrokken bij het opstellen van de compromistekst, maar wij kunnen die vanwege de tekst van overweging D en paragraaf 1 niet onderschrijven. De tekst wekt namelijk de indruk dat het EU-lidmaatschap van Turkije de veiligheid, stabiliteit en ontwikkeling van de Europese Unie ten goede zou komen. Wij vinden het niet juist om dat op dit moment te zeggen. Wij vinden ook dat de resolutie tegenstrijdigheden bevat. In paragraaf 2 wordt gezegd dat aan de criteria van Kopenhagen moet zijn voldaan, dat wil zeggen: democratie, rechtsstaat, mensrechten en minderheden. Vervolgens wordt echter in paragraaf 3, derde zin, gezegd dat Turkije nog lang niet aan deze criteria voldoet. Daar moeten we toch rekening mee houden. Wij mogen geen politiek bedrijven op basis van illusies, en denken dat Turkije nu al zo ver is dat het de status van kandidaat-land kan krijgen.
In alle ernst, en zonder te polemiseren, wil ik zeggen dat ik weet hoe moeilijk de socialistische fractie het zich destijds gemaakt heeft toen we het over de douane-unie hadden, en wij daar als Europese Volkspartij steeds voor waren. Ik zeg dat niet om u te verwijten dat uw houding is veranderd en dat u nu voor Turkije de status van toetredingskandidaat nastreeft. Ik zeg dat eerder om eraan te herinneren dat wij er als EVP altijd al voor waren om zo nauw mogelijk met Turkije samen te werken en er, voorzover mogelijk, vriendschappelijke betrekkingen op na te houden. Dat geldt natuurlijk nog steeds.
Daarom willen wij een forum voor de Europese Unie en Turkije in het leven roepen waarbinnen wij alle maatschappelijke vraagstukken kunnen bespreken. Tot besluit wil ik zeggen dat Turkije natuurlijk een Europese roeping heeft. Maar als we vandaag Turkije de status van kandidaat-land toekennen, doet zich de vraag voor wat we morgen tegen Oekraïne of Rusland moeten zeggen als we die landen dezelfde status ontzeggen. Daarom vinden wij dat het nu niet het juiste tijdstip is om Turkije deze status te verlenen. Om te beginnen moet de uitbreiding met de Midden-Europese landen op de rails gezet worden. Pas wanneer die met succes is afgerond, kunnen we misschien een stap verder gaan. Maar laten we niet overhaast te werk gaan, en laten we er vooral alles aan doen om ervoor te zorgen dat de Europese Unie, het grote project van de Europese eenwording, in de 21ste eeuw een sterke, slagvaardige en democratische Unie is! Dat moet voor alle andere overwegingen gaan, omdat wij willen dat in Europa vrede en stabiliteit heersen. Daarom willen wij een duidelijk en goed samenwerkingsverband met Turkije, maar het tijdstip om strategische beslissingen te nemen over een Turks lidmaatschap van de Europese Unie is nog niet aangebroken.

Swoboda
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, ik wil eraan herinneren dat dit Parlement, of eigenlijk het vorige Parlement, naar aanleiding van mijn verzoek en mijn verslag heeft besloten dat er een stappenplan moet worden opgesteld waardoor Turkije en Europa nader tot elkaar kunnen komen. Dat stemt helemaal overeen met wat de commissaris hier vandaag gezegd heeft.
De commissaris heeft ook, met tot dankbaarheid stemmende openheid, duidelijk gemaakt waar hij voor staat. Ik wil net zo duidelijk zeggen dat mijn fractie daar vandaag nog geen ja of nee op zal antwoorden, omdat we noch de inhoud van het voortgangsverslag, noch die van de gesprekken tussen de Raad en Turkije kennen. Ik wil tevens onomwonden zeggen dat ik het uitermate betreur, collega Poettering - nee, niet dat u de gezamenlijke resolutie niet aanvaardt, dat is niet het belangrijkste - maar dat u terugkomt op het besluit dat dit Parlement met grote meerderheid heeft genomen. Dat vind ik spijtig. Het toenaderingsproces is moeilijk en zal ongetwijfeld lang gaan duren, maar in het belang van de ontwikkeling van Turkije moeten we ermee doorgaan.
Wat is er in Turkije veranderd? Ten eerste zijn de betrekkingen tussen Turkije en onze mede-lidstaat Griekenland er sterk op vooruit gegaan - ook al zijn ze nog niet optimaal -, en dat draagt mede bij aan de oplossing van de uiterst belangrijke kwestie-Cyprus. Deze verbetering is vooral te danken aan het initiatief van de Griekse minister van Buitenlandse Zaken, die daarvoor alle lof verdient.
In de tweede plaats is er een aanzet gegeven voor een politieke oplossing van de Koerdische kwestie, hoewel dit ongelukkigerwijs samenviel met de terdoodveroordeling van Öcalan. Wat de mensenrechten betreft, is niet alleen Akim Birdal vrijgelaten - zij het alleen om gezondheidsredenen -, maar zijn er ook enkele wetswijzigingen doorgevoerd, die hopelijk ook in praktijk gebracht zullen worden. Ik wil niet overdrijven, ik wil de dingen niet mooier voorstellen dan ze zijn, maar dat zijn toch veranderingen waar wij op moeten reageren. Wat moet een land wel niet denken als wij telkens weer zeggen: "u moet een stap doen, nog een stap doen, en nog een", en zo' n land zet die stappen, en dan volgt daar toch eigenlijk geen positief antwoord of een signaal op?
Mijn criterium, en dat van de sociaal-democratische fractie, is: kunnen wij door een positief signaal onzerzijds de positieve veranderingen die in Turkije zichtbaar worden, versterken of niet? Dat is doorslaggevend. En punt twee: wat zeggen de mensenrechtenorganisaties? Wat zeggen de vertegenwoordigers van de Koerden in Turkije? Met wie u in Turkije ook spreekt - vooral op het gebied van de mensenrechten, en vooral ook als het Koerdische woordvoerders zijn -, u zult luid en duidelijk te horen krijgen: versterk de banden tussen Turkije en Europa! Dat is onze kans om meer te kunnen doen en in Turkije de nodige veranderingen teweeg te brengen.
In alle helderheid, mevrouw de Voorzitter: wij zullen op de duidelijke verklaring van de commissaris net zo' n duidelijke reactie geven, zodra wij over alle feiten en relevante stukken beschikken. Wij hebben echter als socialisten en sociaal-democraten één doel: wij willen de omstandigheden in Turkije zodanig veranderen, dat we werkelijk kunnen zeggen dat daar sprake is van democratie, vrijheid, en respect voor de mensenrechten. Als er in Helsinki een signaal wordt gegeven, moet dat met die bedoeling gebeuren, en om degenen die in Turkije voor de mensenrechten strijden, volledig te steunen. Namens mijn fractie hoop ik dat er in Helsinki in die zin een goede beslissing zal worden genomen.

Duff
Mevrouw de Voorzitter, de hamvraag is of dit Parlement en de Europese Unie voldoende zelfverzekerd zijn om de status van Turkije als kandidaat-lidstaat te bevestigen. Is dat niet het geval, dan kan dat leiden tot een ernstige crisis in onze betrekkingen met Turkije. Niemand vraagt om een bijzondere behandeling van Turkije en niemand mag de ogen sluiten voor problemen als de Koerdische kwestie en de situatie op Cyprus.
Mijn fractie is van mening dat de status van kandidaat Turkije in staat zal stellen zich beter op het lidmaatschap voor te bereiden en ook de mogelijkheid biedt de onderlinge dialoog te verdiepen en het land te laten wennen aan de Europese cultuur en politiek. Het Europees Parlement heeft zich in dezen allesbehalve slagvaardig getoond gezien de zich voortslepende problemen met het MEDA-programma en de financiering van de Europese strategie.
De fracties van de liberalen en de groenen hebben samen een amendement ingediend waarin wij vragen Turkije een duidelijk uitzicht op lidmaatschap te geven. Dit geeft de vooruitstrevende en hervormingsgezinde krachten in Turkije een steun in de rug en biedt de Europese Unie de mogelijkheid meer invloed op de toekomstige ontwikkeling van Turkije uit te oefenen. Dit is ook het standpunt van de regeringen van Cyprus en Griekenland en het Parlement zou nieuwe kansen laten liggen als het hier niet het voortouw tot vooruitgang zou nemen.
Al degenen die willen dat Turkije zich moderniseert op basis van zijn Europese tradities, roep ik op ons amendement te steunen.

Ceyhun
Mevrouw de Voorzitter, bij de feestelijke opening van het nieuwe gerechtsjaar in Turkije op 6 september, bekritiseerde de hoogste rechter van het Hof van Cassatie, Sami Selçuk, in zijn toespraak nadrukkelijk de Turkse grondwet. Hij veroordeelde de grondwet met de woorden: "Turkije is weliswaar een land met een grondwet, maar het is geen constitutionele staat". De grondwet zou volgens hem de rechten van de staat beschermen ten koste van de vrijheid van de burgers. "Wij hebben meer democratie nodig, meer burgers die vrijelijk na kunnen denken zonder daarbij door wetten te worden gehinderd", aldus de rechter. Hij eiste daarom een breed opgezette democratische hervorming en een grondige reorganisatie van het politieke systeem. Hij heeft gelijk. Zijn eisen zijn identiek aan onze verwachtingen. Ik ben er zelfs van overtuigd dat de meerderheid van dit Parlement voor een democratisch Turkije is, waar de mensenrechten en de rechten van minderheden worden gerespecteerd. Het is tevens mijn overtuiging dat wij niet alleen de morele verplichting hebben om de democratisch gezinden en hun bescheiden successen te steunen, maar dat wij dat ook moeten doen omdat een democratisch Turkije, dat in staat is zijn problemen in eigen land op te lossen, de interne veiligheid van de Europese Unie ten goede komt.
Wij kunnen er door ons beleid aan bijdragen dat de voorstanders van een Europese democratie in Turkije succes hebben, en dat de haviken die tegen Europa zijn, aan het kortste eind trekken. Dat betekent dat we op dit moment een beleid nodig hebben waardoor Turkije onder kritische begeleiding wordt gedwongen om openstaande kwesties, zoals de Koerdische kwestie, de kwestie-Cyprus en de mensenrechtenproblematiek, snel en humaan te regelen. Dat kan niet met een beleid waardoor Turkije wordt buitengesloten of geïsoleerd! Los van het tijdschema en de precieze procedure, moet daarom in Helsinki aan Turken en Koerden een teken ten gunste van de democratie in Turkije worden gegeven.
Ik kan momenteel nog niet concreet voor mijn fractie spreken omdat ook bij ons de discussie nog loopt, maar ik denk dat de integratie van Turkije dringend noodzakelijk is, niet alleen voor de democratisering in Turkije, maar ook voor de vrede en stabiliteit op de Balkan en in Zuid-Oost-Europa. Voor mij persoonlijk betekent dat, zoals de heer Verheugen ook al zei, dat Turkije de status van toetredingskandidaat moet krijgen. De Griekse minister van Buitenlandse Zaken, Papandreou, zei gisteren aan de Universiteit van Istanboel: "wij willen Turkije nu in de Europese Unie hebben!" Daar valt niets aan toe te voegen. Ik denk dat hij het heel duidelijk heeft gesteld!

Alavanos
Mevrouw de Voorzitter, mijn fractie is voor de Europese weg van Turkije, een weg die zelfs tot toetreding kan leiden. Ook zijn wij voor een opener financieringsbeleid, zeer zeker indien men daarmee de situatie van de talloze aardbevingsslachtoffers kan verlichten. Dit betekent echter niet dat wij instemmen met hetgeen werd gezegd. Wij zijn het niet met de gezamenlijke resolutie eens die het Europees Parlement heeft ingediend, wij zijn het niet met de vertegenwoordiger van het Fins voorzitterschap eens, en wij zijn het nog minder met de heer Verheugen eens.
Volgens ons moet de Europese Unie een gemeenschap van waarden zijn en geen cynische politieke instantie met geostrategische belangen die grotendeels uit Washington komen. Waarom hebben wij aan Slowakije voorwaarden opgelegd en het niet de status van kandidaat-land gegeven? Was dat negatief voor Slowakije? Waarom hebben wij hetzelfde gedaan met de Baltische landen en daar gesproken over rechten van de minderheden? Was dat negatief voor de Baltische landen? Wisten wij niet dat zowel Slowakije als de Baltische landen concrete stappen hadden gezet? Waarom nemen wij nu een andere houding aan ten opzichte van Turkije?
De heer Verheugen zei dat wij een impuls moeten geven, iets symbolisch moeten doen om een democratiseringsdynamiek in Turkije op gang te brengen. Hebben wij dat echter al niet gedaan? Hebben wij dat niet gedaan met de douane-unie? Hebben wij dat niet gedaan met ons voorstel voor een Europese conferentie? Hebben wij dat niet gedaan met het MEDA-programma? Daarop kregen wij geen reactie. Daarom moeten wij mijns inziens aandringen op onze voorwaarden. Wij moeten concrete stappen verlangen van de kant van Turkije. Tot slot wil ik nog zeggen dat tot mijn grote spijt drie fracties als argument voor een onvoorwaardelijke bevordering van de betrekkingen met Turkije de verklaringen en standpunten van de Griekse minister van Buitenlandse Zaken hebben genoemd. Daar geef ik geen commentaar op. Dit is niet de plek om daar iets over te zeggen. Ik wil echter wel duidelijk maken dat de heer Swoboda ongelijk heeft wanneer hij zegt dat er vooruitgang is in de kwestie-Cyprus, omdat de heer Papandreou dat zou hebben gezegd. Er is geen enkele vooruitgang op Cyprus! Wij hebben premier Ecevit weer horen zeggen dat de besprekingen tussen de twee gemeenschappen alleen van start kunnen gaan als het regime van de heer Denktash erkend wordt. Er is geen sprake van vooruitgang in de kwestie-Cyprus; er is geen sprake van vooruitgang in de kwestie van de Koerden!

Turchi
Mevrouw de Voorzitter, waarde collega's, het lijkt ongeloofwaardig of misschien alleen maar een samenloop van omstandigheden, maar ik heb pas gisteren een verklaring gekregen van de Koerdische autoriteiten dat de gewapende strijd wordt voortgezet. Dit moet mijns inziens worden veroordeeld, in naam van zowel de democratie als het wederzijds respect van de burgerbevolkingen. Dit zeg ik omdat mijns inziens hier de schoen wringt in onze betrekkingen, in de betrekkingen van de Gemeenschap met de Turkse staat.
Vóór het geval Öcalan betwistte niemand de uitstekende betrekkingen met een land dat zich altijd bereid had verklaard tot nauwere samenwerking met de Gemeenschap en zelfs om toetreding had gevraagd. De heer Poettering heeft zojuist in zijn toespraak gezegd dat hij toentertijd voor het akkoord over de douane-unie was. Ik moet - eerst en vooral als katholiek, maar ook als politicus - onderstrepen dat men in Turkije inderdaad meer respect moet opbrengen voor de burgerrechten en de fundamentele waarden op met name het gebied van de rechten van de mens, maar anderzijds mogen wij niet uit het oog verliezen dat Turkije de laatste jaren al zijn verplichtingen jegens de Gemeenschap is nagekomen. Dit geldt voor zowel het buitenlands beleid, als de samenwerking en de economie en dus ook de culturele vraagstukken. Daarom moeten wij mijns inziens zowel de voorzitter van de Commissie als de Raad, en onszelf, aansporen tot eerbiediging van alle akkoorden met de Turkse staat. Wij moeten er echter ook op aandringen dat de bevoegde autoriteiten van de Gemeenschap waakzaam blijven toezien op het democratiseringsproces en op een vreedzame oplossing van de conflicten met de andere landen. Daar moet concrete vooruitgang worden geboekt waarbij de Turkse staat zich niet mag beperken tot allerhande verklaringen.
Als wij zo te werk gaan bij de uitbreiding van de Gemeenschap en als wij tegelijkertijd toezien op de eerbiediging van de fundamentele beginselen en waarden, zal deze instelling de fundamentele rol kunnen spelen die haar toekomt, zowel in het buitenlands beleid als bij de bevordering van de internationale geloofwaardigheid.

Belder
Mevrouw de Voorzitter, de vreselijke aardbeving van 17 augustus trof uitgerekend de regio in Turkije met het hoogste inkomen per hoofd van de bevolking. De drie provincies van het rampgebied zijn goed voor maar liefst 17% van ' s lands industriële productie. Eén op de honderd werknemers in de regio heeft de aardbeving niet overleefd. Eén op de vier inwoners verloor verwanten, respectievelijk onderkomen. Wie zou niet meeleven in Europa met de slachtoffers?! Die handreiking was én is er inderdaad. Vanuit Bijbels perspectief inderdaad een plicht.
Zo veranderde en passant plotsklaps ook het wereldbeeld van de Turken. De spontane hulpverlening van de historische aartsvijanden Griekenland en Armenië weerlegde de Turkse volkswijsheid dat een Turk buiten zijn eigen volksgenoten geen vrienden zou hebben.
Binnenslands legde de aardbeving de grote tekortkomingen van het schijnbaar machtige staatsapparaat pijnlijk bloot. Het uur van niet-gouvernementele organisaties sloeg. De roep om ingrijpende politieke en sociale hervormingen zwelt sindsdien aan tot in de hoogste maatschappelijke regionen, zelfs bij monde van president Demirel die vorige week vrijdag nog de Turkse grondwet niet als democratisch wilde bestempelen.
Prominente vertegenwoordigers van de Turkse zakenwereld dempen daarentegen deze positieve geluiden. Zij reppen over de gevaarlijke polarisering tussen staat en samenleving, terwijl tegelijkertijd de kloof tussen arm en rijk zich verdiept. Ter ontscherping van deze explosieve situatie roepen genoemde industriëlen op de krachten te bundelen voor een burgermaatschappij.
Welke houding dient de Europese Unie tegenover dit met zichzelf worstelende Turkije aan te nemen. Stellig één die getuigt van oprecht, goed nabuurschap, inclusief daadwerkelijke politieke en economische steunverlening. Het bieden van perspectief op lidmaatschap van de Europese Unie is daarbij nú nog niet aan de orde. Het wachten is trouwens op de voortgangsrapportages.
Juist Ankara' s onveranderd harde, militaire lijn inzake de Koerdische kwestie, ongeacht het verzoek van PKK-zijde tot dialoog, inclusief het opgeven van de gewapende strijd, onderstreept nut en noodzaak van de toetsing van de toelatingscriteria. Voeg daaraan de nog altijd onopgeloste kwestie-Cyprus toe.

Speroni
Mevrouw de Voorzitter, de verklaringen van de commissaris waren puur utilitair gericht: hij had het over economische criteria, strategische criteria en veiligheidsoverwegingen. Hij heeft echter met geen woord gerept over democratie en mensenrechten. In Turkije heerst nog de doodstraf. Noch de individuele rechten, noch de rechten van het volk worden gerespecteerd. Het gaat niet alleen om de Koerden, maar ook om andere minderheden. De wetgeving draagt nog sporen van antidemocratische reglementeringen. Ik denk bijvoorbeeld aan artikel 155 van het strafrecht en artikel 8 van de zogenaamde antiterreurwet. Voordat wij Turkije de status van kandidaat-land geven, moeten wij ons ervan vergewissen dat Turkije zijn wetgeving aanpast. Pas dan kan men de weg tot toetreding vrijmaken.
Ik ben lid geweest van de commissie die door de Raad van Europa belast werd met het toezicht op het proces van Öcalan. Ik moet u zeggen dat men zich evenmin bij strafprocedure heeft gehouden aan de regels van de democratie. Daarom lijkt het mij voorbarig Turkije de status van kandidaat-land toe te kennen.

Van Velzen
Mevrouw de Voorzitter, we hebben uiteraard met veel belangstelling geluisterd naar het voorstel van de Europese Commissie om aan Turkije de status toe te kennen van kandidaat-lid. Maar de vraag waar je dan voor staat, is dat je natuurlijk als politicus moet handelen op de momenten dat het goed gaat, maar dat je natuurlijk ook de vraag moet stellen van hoe gaat het eigenlijk verder op het moment dat je aan een land zo een status geeft. Want we hebben het hier niet over politiek handelen, we hebben het over het voorbereiden op een EU-lidmaatschap.
Als je alleen al kijkt welke inspanningen dat kost in de landen van Midden- en Oost-Europa, moet je ook de vraag gaan stellen wat dit aanbod van de Commissie betekent voor Turkije. Gaan we decennia lang, en dat is mijn vraag aan de commissaris, Turkije in deze positie laten? Zou het niet veel logischer zijn om stap voor stap te gaan werken en het proces dat we in werking hebben gezet verder te vervolmaken. Het lijstje van de heer Swoboda met betrekking tot de ontwikkelingen in Turkije was natuurlijk buitengewoon mager. We gaan aan een land dat überhaupt nog niet voldoet aan de Kopenhagen-criteria, deze status nu aanbieden als een positief signaal van Helsinki.
Ik ben er vast van overtuigd, mevrouw de Voorzitter, dat het geen positief signaal wordt van Helsinki maar dat het één grote frustratie gaat worden. Bovendien, hoe staat het met de voorbereiding van de Europese Unie zelve op een toekomstig lidmaatschap van Turkije? Hoever hebben wij erover nagedacht wat het betekent voor onze grenzen? Hoever hebben wij erover nagedacht wat het betekent voor ons landbouwbeleid, voor de verdieping waar we mee bezig zijn? Al dit soort vragen moeten wij dus ook gaan beantwoorden.
Het is tijd dat we gaan verdiepen. Het is tijd dat we gaan nadenken over dit soort vragen, nu men in Helsinki met dit voorstel gaat komen, dat volstrekt prematuur is. Ik hoop ook dat we op dat punt tot inkeer gaan komen want het is absoluut frustrerend, ook voor de Turkse regering en de Turkse bevolking, als we een status gaan aanbieden die decennia lang geen enkel perspectief zal bieden.

Katiforis
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, mijnheer de vertegenwoordiger van de Raad, geachte collega's, het lijdt geen twijfel dat dit debat van vandaag over de betrekkingen tussen de Europese Unie en Turkije een warmlopen is voor de onderhandelingen op de Topconferentie van Helsinki tegen het einde van dit jaar. Men heeft nog niet concreet aangegeven in welke richting de onderhandelingen zullen gaan. De Finse fungerend voorzitter van de Raad, premier Liponen, heeft tijdens zijn laatste rondreis langs de hoofdsteden, in Athene verklaard dat hij nog niet klaar was voor iets concreets. Bondskanselier Schröder heeft eveneens in Athene, na zijn ontmoeting met de Griekse premier Simitis, verklaard dat het volgens hem verkeerd was om in een openbaar debat, tijdens een persconferentie, de voorwaarden te noemen waaraan Turkije moet voldoen om als kandidaat-land in aanmerking te komen. Dat doet het vermoeden rijzen dat Turkije aan bepaalde voorwaarden moet voldoen voordat het de status van kandidaat-land kan krijgen.
Openbare debatten zijn natuurlijk het grote "gebrek" van de democratie. De regeringen kunnen achter de schermen onderhandelen, maar het Parlement kan zich niet de luxe veroorloven te zwijgen. Ik geloof dat wij allen, of bijna allen, akkoord gaan met een aantal fundamentele zaken. Wij willen dat Turkije Europees georiënteerd is. Wij willen dat Turkije ruime humanitaire steun krijgt voor de tragedie van de aardbevingen. Tot slot weten wij allen, of bijna allen, dat de toestand van de individuele vrijheden, de persvrijheid, de situatie in de gevangenissen en de verhoorpraktijken van de politie in Turkije helemaal niets hebben uit te staan met democratie of met Europese beschaving. Ik zal nooit het commentaar van de Luxemburgse premier tijdens het Luxemburgs voorzitterschap vergeten: hij zei, volkomen terecht, dat Europa niet aan de tafel kan gaan zitten met folteraars.
Van deze anachronistische toestand is ook het Turkse volk zelf de dupe geworden. Door de aardbevingen zijn duizenden doden gevallen. Dit had nooit kunnen gebeuren in een land waar de wetten worden toegepast, de democratie wordt gecontroleerd en de pers vrij is. De commissaris is mijns inziens wel erg optimistisch als hij zegt dat in Helsinki Turkije voldaan zal hebben aan de voorwaarden van Kopenhagen en dan tot kandidaat-land kan worden uitgeroepen.
Het Griekse volk heeft tijdens de laatste aardbevingen blijk gegeven van zijn warme gevoelens jegens het Turkse volk. Ik geloof dat ook het Turkse volk warme gevoelens koestert jegens het Griekse volk. De Griekse regering heeft verklaard bereid te zijn de vooruitgang van Turkije in de richting van kandidaat-land te erkennen, mits Turkije duidelijk laten blijken dat het zijn houding radicaal verandert. Dat heeft Turkije nog niet laten zien. Turkije blijft aandringen op de deling en de militaire bezetting van Cyprus. Turkije blijft bij zijn oorlogsdreigingen aan het adres van Griekenland, als Griekenland de regels van het internationaal recht voor de territoriale wateren toepast. Met deze halsstarrigheid kan van vooruitgang geen sprake zijn. Het klopt bovendien helemaal niet dat de heer Papandreou vooruitgang van de kant van Turkije in de kwestie Cyprus heeft erkend. De heer Papandreou heeft dat niet verklaard, dat kan ik u verzekeren. Men mag bovendien zijn woorden niet verdraaien om op de gemoederen in te werken. Als Turkije laat zien dat het van goede wil is, zullen wij het met open armen ontvangen, maar dan moeten wij daar wel bepaalde aanwijzingen voor krijgen. De bal bevindt zich, mijnheer de commissaris, in het kamp van Turkije en daar moet de volgende zet vandaan komen. Europa heeft al genoeg gedaan om Turkije aan te moedigen en officieel hebben wij van Turkije - en ik spreek dus niet over het Turkse volk dat zelf al genoeg te lijden heeft onder het hem opgelegde regime - niet de reactie gekregen die nodig is om van Europese zijde tot de volgende stap over te gaan. Wij moeten eerst deze reactie krijgen en dan kunnen wij zonder meer Turkije kandidaat maken voor toetreding.

Ludford
Als EP-afgevaardigde voor Londen mag ik tot mijn genoegen vele Turken, Turks-Cyprioten en Koerden vertegenwoordigen. Dat brengt mij ertoe te benadrukken dat vooroordelen of een zekere vooringenomenheid tegenover Turkije niet het grootste struikelblok vormen voor de toetreding van dat land tot de Unie. De EU is geen christelijke club. Europa kent meer culturen: een deel van de bevolking is immers moslim en daar is niets mis mee. Het grootste struikelblok voor de toetreding van Turkije vormen de politieke criteria van Kopenhagen. Daar blijft Turkije in gebreke, vooral als het gaat om de democratische beginselen, de mensenrechten en de rechten van minderheden, waaronder met name de Koerden. Het is hooghartig en beledigend om Turkije anders te behandelen dan de overige kandidaat-landen, alsof wij daarmee willen suggereren dat Turkije een soort tweederangs land is dat maar niet aan de Europese politieke criteria kan voldoen.
Het grootste manco van het Turkse bestel is de onderdrukking van de Koerden. Dit zorgt niet alleen voor binnenlandse spanningen, maar rechtvaardigt ook de grote invloed van het Turkse leger. Honderdduizenden mensen zijn door geweld om het leven gekomen en miljoenen zijn van huis en haard verdreven. De PKK heeft wreedheden begaan, maar die vallen in het niet bij de wreedheden waaraan het Turkse leger zich schuldig heeft gemaakt. Er is onvoldoende respons op het staakt-het-vuren dat door de PKK is afgekondigd. Onze fout is dat wij Turkije veeleer zien als een strategische militaire bondgenoot en niet als een politieke partner. Wij moeten onze betrekkingen intensiveren en constructieve ontwikkelingen helpen bevorderen. Het is nu nog te vroeg om te zeggen dat Turkije al op weg is naar het lidmaatschap van de Unie. Om die reden kan ik amendement 1 van mijn fractie niet onderschrijven.

Korakas
Mevrouw de Voorzitter, het is overduidelijk dat zowel de Raad als de Commissie vastbesloten zijn Turkije de status te geven van kandidaat-land voor toetreding tot de Europese Unie. Eens temeer wordt daarmee volgens ons bewezen dat schijnheiligheid in de Europese Unie hoogtij viert en een fundamenteel beleidsbeginsel is geworden. De Unie meet met twee maten en is selectief in haar gevoeligheid ten aanzien van de rechten van de mens en de eerbiediging van het volkenrecht.
Persoonlijk verbazen de voorstellen van de Raad en de Commissie van de Europese Unie mij allerminst. Als de EU zelf Joegoslavië bombardeert, een onafhankelijk land, mogen de Turkse bombardementen van de Koerden in Irak haar niet deren. De reden dat met twee maten wordt gemeten is dat er voor de mogendheden die in de Europese Unie de eerste viool spelen, economische en politieke belangen op het spel staan. Daarom sluiten zij de ogen voor hetgeen momenteel in Turkije gaande is. Daar weigert men te democratiseren, daar weigert men de mensenrechten te eerbiedigen en treedt men elk beginsel van het volkenrecht met voeten. De gevangenissen zitten propvol, er wordt nog steeds gemarteld en er worden mensen gedood. Het regime in Turkije negeert de gebaren van de PKK. De PKK heeft, bij wijze van vredesboodschap, een delegatie gestuurd naar Turkije en een wapenstilstand aangekondigd.
Voor het regime in Turkije zijn dit echter niemendalletjes. Turkije wil het probleem met de Koerden hoe dan ook militair oplossen door het Koerdische volk uit te moorden. Cyprus heeft nog steeds te lijden onder de invasie en de bezetting door het Turkse leger en wij steken daarvoor de kop in het zand. U kunt er zeker van zijn dat als wij het voorstel van de Commissie en de Raad overnemen, het Turks regime juist aangemoedigd zal worden om niet te democratiseren. Het zal gewoon op de oude voet doorgaan en zijn onaanvaardbare, onmenselijke politiek voortzetten. De provocaties aan het adres van Griekenland en de mensheid zullen gewoon doorgaan. Enkele dagen geleden zei de vertegenwoordiger van de Turkse delegatie in de Gemengde Commissie EU-Turkije: "Zo zijn wij nu eenmaal, wij zijn een democratisch land. Het is kiezen of delen: of u neemt ons op, of u laat ons staan" .
Veel succes dus! Gaat uw gang, dan zult u vast en zeker de hoofdprijs krijgen voor de eerbiediging van de mensenrechten.

Gollnisch
Mevrouw de Voorzitter, waarde collega' s, de Franse, Vlaamse en Italiaanse afgevaardigden van de gezamenlijke Europese rechtse partijen zijn voorstander van betrekkingen met Turkije die gebaseerd zijn op wederzijds respect, wederzijds profijt en het beginsel van niet-inmenging in binnenlandse aangelegenheden. Ze verzetten zich daarentegen krachtig tegen de opname van Turkije in de Europese Unie. Noch de Europese noch de Turkse belangen zijn hier immers bij gebaat.
Het Turkse volk is een voornaam volk, maar als we kijken naar zijn oorsprong, taal, geschiedenis, cultuur, religie en instellingen, dan moeten we constateren dat Turkije wezenlijk verschilt van de Europese landen. Het grootste gedeelte van het Turkse grondgebied ligt in Azië en daar woont ook het grootste deel van de bevolking. De opname van Turkije in de Europese Unie zou voor onoverkomelijke problemen zorgen. De Turken kampen met grote demografische problemen die emigratie naar de Unie aantrekkelijk voor hen maken. Meer Turken zullen daarom naar Europa emigreren. De Turkse inkomens en loonkosten zijn lager, wat betekent dat de economische concurrentie hier zal toenemen. We kunnen de Europese Unie niet steeds opnieuw uitbreiden zonder rekening te houden met de nationale identiteiten. We moeten Turkije niet langer in deze al jaren durende vernederende onzekerheid laten, maar de moed opbrengen dit land duidelijk te maken dat het een brugfunctie vervult tussen Europa en Azië, ofwel tussen het Westen en het Oosten. Laten we ophouden te streven naar een integratie die voor alle betrokken landen nadelig zal uitpakken.

Salafranca Sánchez-Neyra
Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat wij bij dit lastige en gecompliceerde onderwerp van de betrekkingen met Turkije moeten beginnen met de constatering dat de betrekkingen tussen de Europese Unie en Turkije al twee jaar lang in winterslaap zijn. Ik richt mij tot de vertegenwoordiger van de Commissie met de vraag of deze situatie de belangen van de Europese Unie wel ten goede komt.
Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat wij duidelijk moeten zijn en dat wij een onderscheid moeten maken tussen wat wij kunnen en wat wij willen beloven. Volgens mij moet een van de signalen in Helsinki zijn - ik richt mij nu tot het fungerend voorzitterschap van de Raad - dat het onderhandelingsklimaat van Luxemburg verbeterd moet worden. De vraag is hoe dat kan worden verwezenlijkt. Welnu, Turkije en de Europese Unie moeten door middel van zeer concrete en duidelijk zichtbare daden nader tot elkaar zien te geraken.
Het is niet goed een vraag uit de weg te gaan die wij op een gegeven moment toch zullen moeten beantwoorden. Wij kunnen die vraag niet langer uitstellen. Willen wij dat Turkije wordt opgenomen in een democratisch systeem met westerse waarden of niet? Wat zijn wij bereid daarvoor te doen?
Turkije is een trouw geassocieerd lid van de Europese Unie geweest en heeft recht op een duidelijk en eerlijk antwoord. Ik ben van oordeel dat deze situatie vanuit de Europese Unie met grote helderheid benaderd moet worden. Wij moeten oppassen dat wij de werkelijkheid niet voor een gefantaseerde werkelijkheid verruilen, want uiteindelijk levert dat alleen maar onvrede en frustratie op. Ter wille van die helderheid wend ik mij tot de vertegenwoordiger van de Commissie. Het besluit van de Commissie is immers definitief of zal in elk geval zwaar meewegen in de oordeelsvorming van staatshoofden en regeringsleiders. Gaat de Commissie de Europese Raad meer van hetzelfde voorstellen of gaat zij, met de criteria van Kopenhagen en de eigen overtuiging van de Turken als uitgangspunt, de Turken juist de mogelijkheid bieden de trein van de toekomst niet te missen?
Ik verzoek de Commissie duidelijk uiteen te zetten hoe zij haar voorstel gaat formuleren.

Carnero González
Mijnheer de Voorzitter, ik ben oprecht van mening dat het in de betrekkingen tussen de Europese Unie en Turkije van het grootste belang is dat Copernicaanse wendingen en plotselinge koersveranderingen worden vermeden. Het belangrijkste is dat er geen verkeerde of irreële signalen aan de regering in Ankara of de Turkse samenleving worden afgegeven en dat wij ons laten leiden door twee beginselen.
Het eerste beginsel is dat de betrekkingen tussen de Europese Unie en Turkije nu en in de toekomst, op ieder gebied en op ieder niveau, voor beide partijen van groot belang zijn. Het tweede beginsel is dat de Europese Unie prioriteit moet geven aan het op verstandige wijze bevorderen van het democratiseringsproces in Turkije. Daarvoor moeten wij gebruik maken van de instrumenten die ons ter beschikking staan, zoals de Associatieovereenkomst en de douane-unie. De Europese Unie moet van Turkije verlangen dat het aan de criteria van Kopenhagen voldoet, maar moet daar geen andere criteria aan toevoegen.
Ik heb verontrust geluisterd naar hoe de heer Poettering namens de Fractie van de Europese Volkspartij een zogenoemd cultureel criterium aan onze betrekkingen met Turkije toevoegde. Wat bedoelt hij? Dat er onvermijdelijke culturele verschillen zijn tussen de Europeanen en de Turken die het onmogelijk maken dat Ankara het vooruitzicht op toetreding tot de Europese Unie kan hebben? Ik vind het een onaanvaardbare opvatting en ben er radicaal tegen.
Wij kunnen politieke voorwaarden stellen zoals democratie, eerbiediging van de mensenrechten, rechtvaardige behandeling van minderheden, van het Koerdische volk. Wij kunnen eisen dat het internationale recht wordt nageleefd. Het zou echter geenszins Europees in de beste zin van het woord zijn om daar nog andere criteria aan toe te voegen. Ik verzoek de Fractie van de Europese Volkspartij en de heer Poettering om een nadere toelichting. In Turkije vraagt de vooruitstrevende politieke, sociale en economische publieke opinie om een duidelijk signaal van onze kant. Dit moet echter wel op de toenadering tussen de Europese Unie en Turkije zijn gericht, alsook op bevordering van de democratische waarden, die tot op heden inderdaad niet worden nageleefd. Leyla Zana is hier ongetwijfeld het duidelijkste voorbeeld van.

Van den Bos
Voorzitter, Europa heeft Turkije veel te bieden en Turkije aan Europa. Ik ben het daarom eens met de Commissie dat Turkije de toetredingsstatus krijgt en welkom is als het aan de strenge Kopenhagen-criteria voldoet. We moeten Turkije helpen bij het voorbereidingsproces. Essentieel is echter dat Turkije zelf diepgaande hervormingen doorvoert, niet alleen in woorden maar vooral in daden. Het primaat moet bij de regering komen te liggen en niet meer bij de militairen. Zolang Turkije de mensenrechten schendt en Ankara het Koerdisch probleem vooral met militaire middelen tracht op te lossen, is er geen schijn van kans op een werkelijke toetreding. De voorliggende resolutie verwoordt deze opvatting, mevrouw de Voorzitter, vooral in de paragrafen 1, 2 en 3. Paragraaf 9 vind ik echter onaanvaardbaar omdat hierin ten onrechte wordt gesuggereerd dat Turkije het Koerdisch probleem met vreedzame middelen tracht op te lossen. Deed het dat maar.

Uca
Mijnheer de Voorzitter, ik ben het eens met alle sprekers die erop hebben gewezen dat de veranderingen die zich momenteel in de Turkse politiek voordoen, absoluut onvoldoende zijn. Als Parlementslid van Koerdische afkomst ben ik echter wel voor financiële hulp en economische samenwerking, en steun ik de opname van Turkije in de Europese Unie. Daarbij moet echter wel aan de voorwaarden van Helsinki worden voldaan. Dat wil zeggen: voor de vraagstukken met betrekking tot Cyprus, de mensenrechten en de Koerden moet een politieke oplossing worden gevonden, de doodstraf moet onvoorwaardelijk worden afgeschaft, en alle gevangenen moet in een keer amnestie worden verleend. De Koerdische identiteit moet worden erkend!

Oostlander
Mijnheer de Voorzitter, de Europese Unie is een bond van democratische rechtsstaten die bijdragen aan de versterking van de internationale rechtsorde onderling en naar derden toe. Het Europees Parlement heeft daarom gewenst dat artikel 6 in het Verdrag van Amsterdam werd opgenomen waarin zoiets staat. Artikel 7 voorziet zelfs in schorsing van leden die niet aan artikel 6 voldoen. Het is dan ook logisch dat niet onderhandeld kan worden over toetreding tot de Europese Unie met landen die onvoldoende rechtsstaat zijn. We hebben dat al eerder meegemaakt met Slowakije. Daar hebben we een zeer duidelijk standpunt ingenomen. Dat land voldeed niet aan de politieke criteria van Kopenhagen.
Commissaris Verheugen zegt ook zeer terecht dat Turkije niet voldoet aan de politieke criteria en uit die uitspraak moet het een en ander volgen. Wij kunnen natuurlijk niet om geopolitieke of reaalpolitieke redenen het karakter van de Europese Unie prijsgeven. Wij kunnen niet een staat die geen rechtsstaat is over onze gemeenschappelijke toekomst laten beslissen, daarover kan zelfs niet onderhandeld worden. Wij moeten het karakter van de Unie serieus nemen.
Er wordt door de Raad beleefd gezegd dat Turkije zijn best doet om meer rechtsstaat te worden. Collega Swoboda heeft een aantal ideeën eruit geperst om te laten zien dat er toch iets van waar is. Hij zal zelf niet enthousiast zijn over de lijst die hij heeft ingeleverd. Waaruit blijkt nu eigenlijk echt dat Turkije zijn best doet? Blijkt dat uit Cyprus? Blijkt dat uit de Koerdenkwestie? Blijkt dat uit de behandeling van christelijke minderheden in Turkije? Blijkt dat uit het onder controle stellen van de politie die op lokaal gebied zijn eigen gang gaat? Blijkt dat uit de herziening van de rol van het leger? Blijkt dat uit de veranderingen op het gebied van de godsdienstvrijheid? Ik zou graag een gedocumenteerd verslag willen zien, of van Raadszijde of van Commissiezijde, over de positieve stappen die Turkije heeft gedaan plus een overzicht van de punten waaraan nog gewerkt moet worden.
Op één punt schieten wij als Europese Unie tekort. Dat is de financiële afwikkeling van de douane-unie. De Griekse regering spreekt zeer vriendelijke woorden over het lidmaatschap van Turkije, direct na de aardbeving. Maar ik denk niet dat we daarvoor iets kopen. De lakmoesproef voor de Griekse regering bestaat uit de bereidheid om de blokkade van de financiële aspecten van de douane-unie op te heffen. Dat is de enige reële bijdrage die de Griekse regering kan doen en alle andere vriendelijke taal is compleet loos. Wij willen hier boter bij de vis. Op dit gebied moet de Europese Unie ook Turkije niet teleurstellen. Dierbare taal over de aardbeving helpt ook niet want dat heeft de rechtsstaat niet veranderd.
Mijnheer de Voorzitter, wij zullen wat dat betreft Turkije duidelijkheid moeten geven. Geen dubbele taal!

Sakellariou
Mijnheer de Voorzitter, de fractievoorzitter van de EVP heeft zijn medeleven betuigd aan mijn fractie omdat wij destijds zoveel moeite hadden met de beslissing over de douane-unie. Ook ik zou mijn medeleven uit willen spreken, omdat de positie van de EVP sinds de goedkeuring van de douane-unie 180 graden gedraaid is.
Mijnheer de Voorzitter, ik heb goed geluisterd naar wat de voorzitter van de Raad en commissaris Verheugen over een eventuele kandidatuur van Turkije in Helsinki gezegd hebben. Ik had het gewaardeerd als dat werkelijk een eerlijk standpunt van de Europese Unie ten opzichte van Turkije was geweest. Maar ik ben bang dat we voortborduren op een beleid dat ons jarenlang in staat heeft gesteld ons achter de Grieken te verschuilen en te zeggen: daarmee zouden de Grieken nooit akkoord gaan. Nu de Grieken laten zien dat zij, onder bepaalde voorwaarden, wel akkoord kunnen gaan, moeten we echt kleur bekennen. Wij moeten ons nu de gewetensvraag stellen of we Turkije in de Europese Unie willen hebben of niet. Onze betrekkingen met Turkije zijn geenszins gebaat bij spitsvondige formuleringen om te verhullen of het hier om een toetredingkandidaat gaat of om een nieuwe categorie kandidaten die wel zo genoemd worden, maar waar niet mee wordt onderhandeld.
Mijn laatste opmerking betreft een onderwerp waarbij de woordkeus ook telkens weer een rol speelt. Wij hebben het altijd over de Koerdische kwestie, en nooit over het Koerdische volk. Dat is echter een volk van 12 tot 20 miljoen mensen die nergens, in Turkije noch in andere landen, hun vrijheden en hun mensen- en burgerrechten kunnen uitoefenen. Daarvoor moeten wij ons inzetten.

Giannakou-Koutsikou
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, het lijdt geen twijfel dat spanning, onzekerheid en instabiliteit vijanden zijn van ontwikkeling en welvaart. Als Grieken streven wij naar bestendiging van de vrede en de stabiliteit in heel het zuidoostelijk gedeelte van het Middellandse-Zeegebied. Het behoeft dan ook geen betoog dat de toenadering tussen de Europese Unie en Turkije voor ons een goede ontwikkeling is. Ik wil, om elk misverstand te vermijden, duidelijk maken dat de toenadering tussen Griekenland en Turkije, ondanks de historische vijandigheid en de bestaande conflicten, een van de hoofdbestanddelen is en moet zijn van ons buitenlands beleid en veiligheidsbeleid.
De Europese weg van Turkije is voor heel de internationale gemeenschap een zeer belangrijk vraagstuk. Vorderingen op die weg zullen uitsluitend van Turkije zelf afhankelijk zijn. Als Turkije niet alleen de voorrechten maar ook de plichten aanvaardt die gelden voor alle toetredingskandidaten tot de Europese Unie en indien Turkije zich consequent houdt aan de voorwaarden en het tijdsschema van de gemeenschappelijke besluiten van Kopenhagen en Luxemburg, zal Turkije zijn Europese doelstellingen waar kunnen maken. Het is echter betreurenswaardig dat Turkije's gedrag op zowel binnenlands als internationaal vlak nog steeds ver afwijkt van hetgeen in Europa norm is. Er is grote achterstand bij de democratisering en de eerbiediging van de individuele rechten. In het internationaal bestel is Turkije een factor van negatieve stabiliteit, daar het aandringt op acties waarmee destabilisering van het lokale geopolitieke landschap eerder in de hand wordt gewerkt dan tegengegaan.
De internationale rechtsorde is niet gediend met dreigingen met geweld, met politieke chantage van soevereine landen, met betwisting van grenzen en internationale verdragsverplichtingen en, algemeen gesproken, met een provocerende houding in de internationale omgang.
Met name de houding van Turkije in de kwestie-Cyprus laat zien dat er niets is veranderd, in weerwil van het verwrongen beeld dat de internationale pers naar aanleiding van de verschrikkelijke aardbevingen geeft. Turkije wil toenadering tot Europa, maar is niet bereid daarvoor intern iets te veranderen of zijn houding te wijzigen. Kan deze toenadering plaatsvinden zonder dat Turkije de internationale rechtsorde respecteert? Het lijkt mij vanzelfsprekend dat selectieve gedragingen niet te rechtvaardigen zijn. Men mag geen onderscheid maken bij de toepassing van de beginselen. Men mag geen "korting geven" wanneer het om de principes en de regels van het acquis communautaire gaat. Dat zou niet eerlijk zijn ten opzichte van de andere kandidaat-landen en dat zou zowel voor de huidige als de toekomstige uitbreiding een onaangenaam precedent zijn.....
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken)

Fava
Mijnheer de Voorzitter, mijns inziens tonen het debat van vandaag en de onderhavige ontwerpresolutie zonder meer aan dat het Parlement een duidelijk, krachtig en vriendschappelijk signaal de wereld in wil sturen en nota heeft genomen van de gewijzigde houding van de Griekse regering ten aanzien van de Turkse regering. Wij moeten echter tevens de moed hebben om openlijk te erkennen dat dit Parlement nu ook wacht op eerbiediging van eerst de politieke, en daarna pas de economische criteria van Kopenhagen. De politieke criteria van Kopenhagen hebben een morele grondslag en vormen eigenlijk een vast bestanddeel van de identiteit van dit Parlement en de Europese Unie.
De Europese Unie heeft haar identiteit gegrondvest op het feit dat zij een rechtsstaat is. Dat is een veel belangrijkere factor, een veel belangrijkere voorwaarde dan het vermogen om een gemeenschappelijke munt of een gemeenschappelijk defensiebeleid te voeren. Morele criteria betekenen mensenrechten, democratie en eerbiediging van de minderheden. De samenvatting die wij in de resolutie hebben gegeven behelst datgene wat wij Turkije absoluut duidelijk moesten maken. Status van kandidaat-land en openingssignalen zijn allemaal prima, maar dan moeten wij ook de moed hebben om tegen onszelf te zeggen dat wij Turkije onmogelijk in de Europese Unie kunnen opnemen zolang de Turkse regering de resoluties van de VN-Veiligheidsraad over Cyprus blijft negeren, zolang Turkije het bestaan van een Koerdische minderheid blijft ontkennen en alleen over terroristen wil spreken en zolang de doodstraf als een zwaard van Damocles boven het hoofd van Öcalan blijft hangen.
Mijns inziens moeten wij ophouden enkel en alleen in economische termen te redeneren en te werken. Wij moeten eisen dat concrete resultaten worden geboekt bij de democratisering. Deze garantie zijn wij niet alleen onze Verdragen verschuldigd, maar ook onze volkeren en eerst en vooral het Turkse volk.

Khanbhai
Mijnheer de Voorzitter, geschiedkundig gezien staat de Europese Unie nog in de kinderschoenen. In haar vroegste jeugd onderzocht zij de mogelijkheid van een Brits lidmaatschap en wees vervolgens de Britse aanvraag af. In die tijd werd in brede kring gedacht dat landen als Griekenland of Spanje - ik neem aan dat dat nu allemaal vergeten is - wel nooit voor het lidmaatschap van de Unie in aanmerking zouden komen.
De laatste tien jaar is er veel veranderd. Het aantal lidstaten is gestegen tot vijftien, het Parlement heeft politiek meer te vertellen gekregen en zal hopelijk het stadium van louter praatcollege ontstijgen.
De Turkse aanvraag moet worden beoordeeld aan de hand van de navolgende criteria. Ten eerste, de strategische ligging van Turkije in geografisch en economisch opzicht en de gevolgen daarvan voor Europa. Ten tweede, de cruciale rol van Turkije als NAVO-bondgenoot en de gevolgen voor het NAVO-lidmaatschap, als de deur naar Europa dicht blijft. Ten derde, het belang van Turkije als bestrijder van brandhaarden in het Midden-Oosten en andere regio's, een rol die dat land in de toekomst als volwaardig lid van de EU zou kunnen gaan vervullen.
Ik heb begrip voor de bezorgdheid over het feit dat de Turkse bevolking overwegend moslim is. Feit is echter dat landen als Duitsland en Frankrijk al een grote Turkse gemeenschap hebben en ook Groot-Brittannië telt een omvangrijke moslimbevolking, waarvan ook Turks-Cyprioten deel uitmaken. In Kosovo en Albanië is de bevolking overwegend moslim. De aanwezigheid van de islam in Turkije berust op een historisch toeval, net zoals dat in Spanje ten tijde van de Moren enkele eeuwen lang het geval was. De Turkse cultuur is duidelijk Europees en de godsdienst van het land doet niets af aan de Europese identiteit van Turkije.
Laten wij eens vooruitkijken naar de komende 10, 15 of 25 jaar en ons afvragen waar Europa nu het meest mee is gediend. Wat is nu goed voor de welvaart en de vrede in de landen die wij vandaag de dag Europa noemen? Laten wij ons in alle oprechtheid eens afvragen op grond van welke argumenten Turkije niet zou kunnen toetreden. De jongeren in Europa, die een grote sociale mobiliteit kennen en veel minder godsvruchtig zijn dan wij, verwachten van ons een Europa waar de kansen op werk en welvaart binnen ieders handbereik liggen.
Turkije kan niet op korte termijn tot de EU toetreden. Maar uit geografisch, cultureel en historisch oogpunt, uit veiligheidsoverwegingen en logisch geredeneerd...
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)

Roure
Mijnheer de commissaris, mijnheer de Voorzitter, waarde collega' s, allereerst wil ik u de resolutie in herinnering brengen die het Parlement op 18 juni 1987 heeft aangenomen.
Volgens deze resolutie staan vier enorme obstakels een eventuele toetreding van Turkije tot de Gemeenschap in de weg.
In de eerste plaats weigert de Turkse regering de volkerenmoord te erkennen waarvan het Armeense volk in het verleden het slachtoffer is geworden; ten tweede past ze de normen van het internationaal recht maar mondjesmaat toe in haar conflicten met Griekenland; ten derde volhardt ze in haar bezetting van Cyprus en ten vierde ontkent ze het bestaan van het Koerdische vraagstuk.
Sindsdien is er niets veranderd. Uiteraard wordt een aantal van deze obstakels opnieuw genoemd in de ontwerpresolutie waarover we straks gaan stemmen. We moeten evenwel benadrukken dat de huidige situatie in Turkije onacceptabel voor ons is en dat het land niet voldoet aan de criteria van Kopenhagen. Dit punt wordt overigens in de derde paragraaf benadrukt.
Als Turkije daadwerkelijk tot de Europese Unie wil toetreden, zal het van houding moeten veranderen. Het is Turkije dat zich moet aanpassen, niet de Unie. Het behoeft geen betoog dat eerst de Cypriotische en Koerdische vraagstukken moeten worden opgelost. Dit zijn immers zeer belangrijke kwesties.
Onze geloofwaardigheid staat op het spel en Turkije zal niet veranderen als we niet resoluut aan onze eisen vasthouden. Alleen landen die hun minderheden erkennen en respecteren kunnen daadwerkelijk democratisch worden genoemd.

Langen
Mijnheer de Voorzitter, het Europees Parlement is gevraagd een diepgaande, open en eerlijke beoordeling van het huidige en toekomstige beleid ten aanzien van Turkije te geven. Turkije is en blijft een belangrijke partner van Europa. Die band wordt echter niet versterkt door Turkije op dit moment uitzicht te bieden op toetreding. We moeten praktische stappen zetten om tot een apart Turkijebeleid van de Europese Unie te komen. Wij hebben ja gezegd tegen de douane-unie, maar de financiële middelen voor de douane-unie zijn door dit Parlement geblokkeerd. Ik wil dat die praktische stappen nu zo spoedig mogelijk daadwerkelijk gezet worden. Turkije ligt in een regio aan de rand van Europa die geostrategisch onrustig is, en wij hebben daar een betrouwbare partner nodig.
Een apart beleid ten aanzien van Turkije moet echter niet op de toetreding van Turkije tot de Europese Unie gericht zijn. Uitzicht bieden op toetreding, zoals de top van Helsinki dat wil en u hier ook namens de Commissie heeft beschreven, mijnheer Verheugen, is naar onze overtuiging de verkeerde weg. Wij pleiten nadrukkelijk voor een op zichzelf staand Turkijebeleid van de Europese Unie, dat op drie pijlers moet berusten: partnerschap op veiligheidsgebied, nauwe economische banden, en een voortdurende dialoog over politieke, economische, culturele en democratische aangelegenheden.
Opname van Turkije in de Europese Unie zou de krachten van de Unie zelf ver te boven gaan, en Turkije dwingen tot een radicale politieke ommezwaai die het land niet binnen afzienbare tijd kan maken en, voorzover ik weet, ook niet wenst te maken. Daarom zou toetreding van Turkije om talrijke redenen een kwalitatieve verandering van de Europese Unie teweegbrengen, en het streven naar Europese eenwording onvermijdelijk tot stilstand brengen. De Overeenkomst van Ankara, een overeenkomst tussen Turkije en de EEG, biedt onvoldoende basis voor toetreding. Sindsdien heeft Europa namelijk door drie Verdragswijzigingen - de Europese Akte, het Verdrag van Maastricht en het Verdrag van Amsterdam - aangetoond dat het bereid en in staat is om nog meer bevoegdheden van het nationale naar het Europese niveau over te dragen, en daarmee Europa te verdiepen.
Mijn fractie is daarom voorstander van een apart beleid ten aanzien van Turkije, dat niet voorziet in toetreding. Om economische, politieke en veiligheidsredenen willen wij eersteklas betrekkingen met Turkije onderhouden. Maar tegelijkertijd willen wij Europa verder verdiepen, en het niet uithollen door toetredingen die wij niet aankunnen.

Titley
Mijnheer de Voorzitter, ik moet bekennen dat uitspraken dat Europa zal worden overspoeld en onder de voet gelopen mij met afgrijzen vervullen over het niveau van het debat hier in het Parlement. Overigens is de zin van dit debat mij niet geheel duidelijk en daarom wil ik graag aan de heer Sasi en commissaris Verheugen vragen om mij het verschil uit te leggen tussen wat er in Helsinki staat te gebeuren en wat er in Luxemburg is afgesproken. In Luxemburg hebben wij gezegd dat Turkije voor het EU-lidmaatschap in aanmerking komt. Ik heb begrepen dat het nu in Helsinki gaat over een bevestiging van de status van Turkije als kandidaat-lidstaat. Maar van commissaris Van den Broek kreeg ik desgevraagd keer op keer te horen dat de Commissie Turkije reeds als kandidaat-lidstaat beschouwt. Mijn vraag is dus: wat is er nu precies nieuw aan de plannen voor Helsinki?
Alle kandidaat-landen moeten uiteraard voldoen aan de criteria van Kopenhagen en voor Turkije is dat zeker niet anders. Geen van de kandidaat-landen voldoet reeds aan die criteria, anders zouden zij nu per definitie al lid zijn. Wat is dan nu het verschil met Turkije?
Slagen voor de criteria van Kopenhagen is geen statisch, maar een dynamisch proces. Wij werken met de andere kandidaat-landen samen om hen te helpen die criteria te halen. De mensenrechtenkwesties in Letland en Slowakije zouden nooit zijn aangepakt als er geen zicht was op het EU-lidmaatschap. Voor Turkije moeten wij dezelfde lijn volgen.
Wij moeten hierbij actief worden betrokken om de implementatie van de Europese strategie te verbeteren. De Turkse wetgeving moet worden afgestemd op het acquis en wij moeten samen met Turkije een burgermaatschappij helpen opbouwen. Dat kunnen wij alleen bewerkstelligen als wij dezelfde aanpak volgen als bij de Oost- en Midden-Europese landen en bereid zijn de toegezegde financiële middelen ook daadwerkelijk beschikbaar te stellen. Dat is van cruciaal belang. Wij moeten doen wat wij in het kader van de douane-unie en het associatieverdrag hebben beloofd. Wij moeten ons inspannen om Turkije, net als alle andere kandidaat-landen, klaar te maken voor het lidmaatschap van de Europese Unie.

Morillon
Mijnheer de Voorzitter, vorige week heeft mijn fractie in Brussel een boeiend en geanimeerd debat over dit vraagstuk gevoerd. Ook in het huidige debat over deze kwestie laaien de gemoederen weer hoog op, wat aantoont dat dit vraagstuk van zeer groot belang is.
Het blijkt dat vrijwel iedereen vindt dat Turkije op historisch en geografisch gebied een bijzondere plaats in Europa inneemt. Er wordt daarom gewerkt aan het opstellen van een overeenkomst over de noodzaak om de banden tussen de Europese Unie en dit land aan te halen. Het land heeft vorderingen geboekt en is daardoor dichter naar Europa toe gegroeid. We moeten ons evenwel afvragen of het aan de criteria van Kopenhagen kan en wil voldoen.
We moeten een einde maken aan de huidige situatie, die voor veel onduidelijkheid zorgt. Mijn fractie wil daarom een paneldiscussie op gang brengen. In dit panel moeten politici uit zowel Europa als Turkije plaatsnemen, maar ook vertegenwoordigers van de burgermaatschappij. Dit panel moet zich niet alleen buigen over kwesties als de naleving van de mensenrechten en de rechten van de minderheden, maar ook over economische vraagstukken. Wat dit laatste betreft moet Europa zijn beloften in verband met de douane-unie nakomen en het daarmee verband houdende financieel protocol versneld uitvoeren.
Turkije is van geostrategisch belang voor Europa en speelt al sinds lange tijd een rol bij de verdediging van ons continent. Het panel moet zich daarom ook buigen over vraagstukken die verband houden met het buitenlands en veiligheidsbeleid. Ik denk dat we alleen door het instellen van een dergelijk panel in alle openheid een oplossing kunnen vinden voor de nog openstaande vraagstukken.

Martínez Martínez
Mijnheer de Voorzitter, ik ben blij met de nieuwe koers die wat betreft de betrekkingen tussen de Europese Unie en Turkije voor Helsinki wordt uitgezet. Misschien behoeft deze nog enige precisering en moeten wij met nog meer stelligheid de twee beginselen benadrukken die aan ons standpunt ten grondslag liggen.
Het eerste beginsel is dat Turkije er recht op heeft deel van de Europese Unie uit te maken. Wij hebben Turkije nodig voor het Europese bouwwerk, want dit is niet compleet zolang Turkije niet is toegetreden.
Het tweede beginsel is dat die toetreding aan dezelfde voorwaarden onderhevig is als die waaraan de andere partners in het bouwwerk moesten voldoen.
Ik ben ervan overtuigd dat wij Turkije nodig hebben. Niet alleen om redenen van veiligheid, maar ook om aan de geloofwaardigheid en de universaliteit van het Europese bouwwerk meer reliëf te geven. Deze grote geseculariseerde staat met een bevolking die grotendeels tot de islam behoort, kan laten zien dat het in aanbouw zijnde Europa niet een christelijk Europa is, maar een Europa dat gebaseerd is op universele waarden die voor iedere Europese burger, ongeacht diens geloofsovertuiging, relevant zijn. Het door ons beoogde Europa is het Europa dat waarden met andere grote groepen van de mensheid kan delen, hetgeen echter niet mogelijk zou zijn indien het bouwwerk op godsdienstige grondslagen was gevestigd.
Als wij zo stellig beweren dat er in de Unie een stoel voor Turkije klaar staat, in de hoop dat onze Turkse mede-Europeanen die de komende tijd ook komen bezetten, moeten wij met evenveel stelligheid uitdragen dat er geen enkele concessie aan de voorwaarden van Kopenhagen zal worden gedaan. Wij dienen te erkennen dat Turkije nog een lange weg te gaan heeft, vooral wat betreft de situatie van de mensenrechten, de rechten van al dan niet erkende minderheden in het land en de houding van Turkije met betrekking tot Cyprus. Wij moeten hierbij vastberaden te werk gaan, maar moeten de zaken ook niet overdrijven of karikaturiseren. De tekortkomingen en belemmeringen moeten zeker niet worden weggemoffeld, maar zij moeten ook niet als onoplosbare problemen worden afgedaan. De tekorten, ook de allergrootste, moeten door de Unie als een probleem worden beschouwd. Samen met Turkije zullen wij moeten proberen daarvoor een oplossing te vinden. Daarbij moeten wij steeds de gemeenschappelijke doelstelling voor ogen houden dat de toetreding van Turkije tot de Europese Unie wordt bewerkstelligd.

Tajani
Mijnheer de Voorzitter, de betrekkingen met Turkije vormen een moeilijk en ingewikkeld vraagstuk. Wij kunnen niet de ogen sluiten voor de realiteit in dit land dat zich trouwens altijd aan de zijde van de NAVO heeft geschaard. Turkije moet nog heel wat stappen vooruitzetten. Het moet de westerse waarden inzake democratie overnemen en de problemen in de betrekkingen met Griekenland en Cyprus oplossen. Om dit proces echter te vergemakkelijken is het mijns inziens goed het voorstel van onze voorzitter, de heer Poettering, serieus in overweging te nemen en een programma op te stellen met regelmatige ontmoetingen tussen Turkije en de Europese Unie. Dan kan men spreken over democratie, mensenrechten en rechten van de minderheden, over economische en sociale ontwikkeling, over veiligheid en buitenlands beleid. Er moet nog een lange, heel lange weg worden afgelegd, maar de met het partnerschap geopende dialoog - versterkt met het door de heer Poettering voorgestelde forum - kan en mag niet worden onderbroken. Stopzetting van de dialoog zou koren op de molen zijn van het islamitisch extremisme in Turkije en dat zou dan weer destabiliserend werken in heel het Middellandse-Zeegebied. Daarom zijn wij voor de voortzetting van de dialoog tussen de Europese Unie en Turkije, waarbij wij echter wel Turkije moeten uitnodigen concrete stappen vooruit te zetten.
Goede beloften volstaan als beleid niet. Wij willen een beleid met concrete feiten. Wij willen eerbiediging van de mensenrechten. Wij willen afschaffing van de doodstraf, waarbij wij echter wel beseffen dat het probleem van de Koerden zich niet alleen voor Turkije stelt. De eerbiediging van de mensenrechten van de Koerdische minderheid is niet alleen een zaak die Turkije aangaat: deze gaat ook Iran aan. Als wij namelijk over mensenrechten en garanties voor het Koerdische volk spreken, moeten wij ook een blik werpen over de Turkse grenzen. Anders is dit vraagstuk slechts een instrument in de politieke propaganda. Daarom kunnen wij ons vinden in het voorstel tot voortzetting van de dialoog, maar, nogmaals, Turkije moet concreet laten zien dat het de Europese waarden inzake democratie deelt.

Rack
Mijnheer de Voorzitter, het Turkije van vandaag is niet de toetredingskandidaat van morgen. Ten aanzien van de doodstraf, mensenrechten, minderheden, democratie en de rechtsstaat, bestaat er tussen ons een wereld van verschil. De verschillen met betrekking tot belangrijke juridische vragen op economisch, sociaal en milieugebied zijn al nauwelijks kleiner - en dan noem ik hier nog maar enkele belangrijke gebieden. De voortdurende militaire bezetting van een deel van Cyprus is geen bijdrage aan vrede en veiligheid in Europa. Dat zijn feiten waar je niet omheen kunt. Wie wat anders beweert, is op zijn best schijnheilig. Maar met schijnheilige frasen kun je geen vertrouwen winnen; noch dat van Turkije, noch dat van onze eigen burgers. Daarom kunnen wij het met essentiële onderdelen van deze als compromis bedoelde resolutie niet eens zijn. Als de betreffende passages niet geschrapt worden, zullen wij de hele resolutie verwerpen.
Het Turkse lidmaatschap van de Europese Unie is bepaald geen belangrijke bijdrage aan de toekomstige ontwikkeling van de Unie. Als we dat duidelijk stellen, scheppen we meer duidelijkheid in Turkije en voor Turkije. Tegelijkertijd blijven we zo geloofwaardig tegenover onze eigen burgers. Om vooruit te komen op de lange weg van toenadering tussen Europa en Turkije, zullen we die geloofwaardigheid hard nodig hebben. In dat opzicht kunnen we alle opmerkingen ondersteunen die hier vandaag bij herhaling zijn gemaakt. Bijvoorbeeld de eis om de financiële verplichtingen van de Europese Unie tegenover Turkije uit hoofde van het financiële protocol niet alleen met de mond te erkennen, maar ook de bijbehorende middelen vrij te geven. Wanneer wij dat doen, laten we daarmee niet alleen aan onze eigen burgers, maar ook aan Turkije en aan de Turkse bevolking zien dat wij onze uitnodiging en ons standpunt serieus nemen: wij willen voortaan partners zijn! Dat houdt echter ook in dat we niet overhaast te werk moeten gaan, zoals ons vandaag al herhaaldelijk is voorgehouden.

Suominen
Mijnheer de Voorzitter, bij de presentatie van zijn programma zei de heer Prodi tegen het Europees Parlement dat er een periode van 20 of zelfs 30 jaar van uitbreiding van de Europese Unie voor ons ligt, waarin het aantal lidstaten naar 25 en misschien wel meer kan groeien. Zijn tijdsperspectief was en is realistisch.
Ik vrees dat verschillende instellingen - en ik denk hierbij niet aan het Europees Parlement, maar aan de regeringsvertegenwoordigers - in de hoop op politieke gunsten jaren geleden al aan een aantal landen die dichter bij een mogelijk lidmaatschap staan dan Turkije, hebben laten doorschemeren dat het volledige lidmaatschap van bijvoorbeeld de Baltische landen, Polen en Hongarije al in 2002 of 2003 mogelijk zou zijn. De binnenlandse ontwikkeling van deze landen en bovenal hun vermogen om aan de verplichtingen van de Europese Unie te kunnen voldoen en zodoende ook de rechten van de Europese Unie te verkrijgen, zijn echter waarschijnlijk niet voldoende om zo snel als zij dat zelf willen volledig tot de Unie toe te treden.
Wij moeten een ding echter goed begrijpen. Het is naar mijn mening niet eerlijk als we ons verschuilen door te zeggen dat Turkije eigenlijk nog niet voldoende ontwikkeld is, terwijl we eigenlijk bedoelen dat Turkije überhaupt geen lid kan zijn. Nee, wij moeten volgens mij zeggen, zoals de fungerend voorzitter van de Raad, minister Sasi bij een bepaalde gelegenheid heeft gezegd, dat wij Turkije eerst nog veel vooruitgang moeten zien maken, maar dat wij wel onze goede wil tonen. Met andere woorden: wij sluiten Turkije niet buiten. De Europese Unie zal ook de nodige inspanningen moeten leveren, als over enkele jaren Polen lid van de Unie wordt. Polen heeft bijna 40 miljoen inwoners, waarvan een kwart nog van de landbouw leeft. Ook de Europese Unie heeft geen onbeperkte mogelijkheden en daarom kan ik mij makkelijk aansluiten bij de woorden van collega Poettering: in de toekomst ja tegen een hervormd Turkije, maar nu nog niet.

Schröder, Jürgen
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik vind dat de vooronderstelling die hier keer op keer is uitgesproken, namelijk dat Turkije lid kan worden van de Europese Unie als het maar aan bepaalde voorwaarden voldoet, verkeerd is. Stelt u zich eens voor dat de Turken werkelijk aan de voorwaarden voldeden: dan zouden wij helemaal niet in staat zijn om Turkije in de Europese Unie op te nemen! Dat is de realiteit. Wij hanteren in de Europese Unie namelijk het socialistische beginsel van de herverdeling van rijk naar arm. Wij noemen dat economische en sociale cohesie. Als Turkije lid werd van de Europese Unie, dan zou het natuurlijk ook aanspraak kunnen maken op handhaving van dat beginsel. En daarmee zou de Europese Unie veel te veel hooi op haar vork nemen.
Wat wij nu van plan zijn, is al een krachttoer van de eerste orde. Ik doel op het opnemen van de Polen, de Tsjechen en de Hongaren - die ik trouwens liever vandaag dan morgen in de Europese Unie wil hebben. Maar ook nog eens Turkije opnemen, dat gaat niet. Wat de identiteit betreft, die hier telkens weer als argument wordt aangevoerd, denk ik: als Turkije Europees is, dan horen Oekraïne en Rusland nog eerder in de Europese Unie thuis, en dat is ook onmogelijk. Het is echter net zomin mogelijk om Turkije op te nemen. Wij moeten die gedachte laten varen. We moeten Turkije niet langer wat voorspiegelen, want dat is lichtzinnig en niet eerlijk. Niet wij zullen daarvoor het gelag moeten betalen, maar onze kinderen.

Sasi
Mijnheer de Voorzitter, ik bedank de leden van het Parlement voor hun waardevolle meningen. In de politiek moeten we de situatie weten te benutten als het erom gaat vrede, stabiliteit en mensenrechten te bevorderen. Deze mogelijkheid dient zich nu aan. De Kosovo-crisis heeft concreet aangetoond hoe belangrijk het is dat wij in Europa samenwerking en vrede bevorderen. Dat kan alleen gebeuren door ons te verbinden tot de Europese structuren. Wij weten ook dat Turkije een belangrijke rol speelt bij het bevorderen van de stabiliteit in Zuid-Oost-Europa. Een tweede belangrijke gebeurtenis vormen de aardbevingen in zowel Turkije als Griekenland. Deze hebben de goede wil laten zien bij de bevolking van Griekenland en Turkije en de voorwaarden gecreëerd voor een politieke toenadering van deze landen. Wij hebben in plaats van verwijdering nu de mogelijkheid tot betere samenwerking.
Ik ben van mening dat toenadering ook gunstig is voor een positieve ontwikkeling in Turkije. Ik geloof dat dat inhoudt dat men het in Turkije noodzakelijk acht de mensenrechten, de democratie en de politieke omstandigheden te verbeteren. Ik ben van mening dat dat ook de mogelijkheid biedt vorderingen te boeken in de kwestie-Cyprus, omdat Turkije hierin onbetwiste invloed heeft. De medewerking van Turkije is nodig om in deze kwestie vooruitgang te boeken.
Commissaris Verheugen wees in zijn betoog op het mogelijke kandidaat-lidmaatschap van Turkije. Wat dit betreft moet worden gezegd dat wij voor de top in Helsinki nog veel werk te verzetten hebben om het gewenste resultaat te bereiken. Wij moeten hier in de Unie aan werken. Het is echter ook belangrijk dat Turkije gedurende dit hele proces positieve signalen afgeeft, zodat zichtbaar wordt dat de ontwikkelingen in dat land de goede kant opgaan en dat de Turkse democratie en mensenrechten worden versterkt.
Hier is gedebatteerd over de criteria van Kopenhagen. De criteria van Kopenhagen zijn de voorwaarden voor het begin van onderhandelingen. Nu praten wij over de status van kandidaat-lidstaat. Als wij de kandidatuur kunnen bekrachtigen, zetten de criteria van Kopenhagen de belangrijke weg uit die Turkije moet bewandelen bij zijn ontwikkeling. De criteria kunnen de ontwikkeling de juiste richting geven, naar de waarden die wij hier vertegenwoordigen.
Ik wil ook nog het belang van Turkije onderstrepen voor de stabiliteit in de regio. Ik geloof dat als men in de islamitische landen ziet dat de nieuwe weg van Turkije in de richting van de westerse waarden het land betere politieke mogelijkheden en voorwaarden biedt, het land ook een belangrijk voorbeeld wordt voor deze omringende landen. Turkije kan op deze manier een bijdrage leveren aan de stabiliteit in de Europese buurregio' s.
Ik waardeer de ingediende ontwerpresolutie ten zeerste en wil nog zeggen dat ik zeer tevreden ben dat het Parlement heeft beloofd kordaat op te treden in alle kwesties met betrekking tot Turkije. Ik wil het Parlement nog eens oproepen de verordeningen over de financiële hulp zo snel mogelijk te behandelen.

Verheugen
Mijnheer de Voorzitter, ik wil het Parlement heel hartelijk bedanken voor een debat dat ook de Commissie van nut is bij haar werk en bij het nemen van een beslissing. Ik zal nu antwoord geven op een paar vragen die gesteld zijn.
Ten eerste: het gaat er niet om Turkije vandaag, volgende week, of in Helsinki uitzicht op toetreding tot de Europese Unie te bieden. Dat is namelijk een vooruitzicht dat Turkije al tientallen jaren heeft. Keer op keer is bevestigd dat dit zo is, voor het laatst in Luxemburg in 1997. Turkije maakt al deel uit van het uitbreidingsproces van de Europese Unie. Daarom ben ik ook degene die in de Commissie verantwoordelijk is voor Turkije, en niemand anders. Turkije maakt deel uit van het uitbreidingsproces. Vandaag hebben wij het alleen over een tactische wijziging. In Luxemburg is besloten om voor Turkije een andere aanloop naar het moment van onderhandelen te kiezen dan voor andere toetredingskandidaten. Het in Luxemburg genomen besluit bleek echter niet te handhaven omdat Turkije het als discriminerend ervaart.
Als iemand mij vraagt of wij ooit nog mee zullen maken dat Turkije lid wordt van de Europese Unie, dan moet ik zeggen: dat weet ik niet. En ook als iemand mij vraagt of het tot toetredingsonderhandelingen met Turkije zal komen, dan moet ik zeggen: ik weet het niet. Maar daar komen we ook nooit achter als we nu geen poging doen Turkije op weg te helpen, zodat het land er misschien, als het dat wil, aan toekomt toetredingsonderhandelingen met ons te voeren. De status van kandidaat-lidstaat betekent niet dat wij toetredingsonderhandelingen gaan voeren, maar dat wij nagaan wat er moet gebeuren om aan de criteria van Kopenhagen te voldoen. Iedereen in het Parlement was het er vandaag over eens dat wij een democratisch Turkije willen, dat de rechten van minderheden eerbiedigt, dat de mensenrechten beschermt, en dat een bijdrage levert aan de vrede en de stabiliteit in de hele regio. Dat wilden alle sprekers. Ik zou niet weten hoe wij dat proces anders kunnen stimuleren dan door er met Turkije over te praten.
Het besluit van Helsinki, waar ik op hoop, zou betekenen dat wij heel serieus gaan overleggen met Turkije, dat wij een begin maken met juridische harmonisatie en Turkije precies gaan vertellen wat er moet veranderen. Pas dan, alleen wanneer die veranderingen een feit zijn, kan er over onderhandelingen worden gepraat. Ik garandeer u dat hier niemand zal aankloppen met de boodschap dat wij nu toetredingsonderhandelingen met Turkije willen starten, zolang niet onmiskenbaar aan de politieke criteria van Kopenhagen is voldaan. Dat wil zeggen dat Turkije in democratisch en rechtsstatelijk opzicht al veranderd moet zijn, voordat we aan toetredingsonderhandelingen kunnen beginnen. Ik hoop dat het zo helemaal duidelijk is waar het hier nu eigenlijk om gaat.
Turkije heeft jarenlang argumenten te horen gekregen die ik hier vandaag ook weer gehoord heb, en die ik zou willen samenvatten als: "niet zo, en niet nu!". Maar nu is het uur van de waarheid aangebroken. "Niet zo, en niet nu", dat gaat niet meer! Wie nu niet inziet dat dit het uur van de waarheid is en dat Turkije nu een helder en eerlijk antwoord moet krijgen, die loopt het risico dat alles wat wij van Turkije willen, onbereikbaar zal worden. Er kan zich dan een heel andere ontwikkeling voordoen, waarvoor men dan ook de verantwoordelijkheid zou moeten aanvaarden, namelijk dat Turkije geen aansluiting meer zoekt bij de familie van Europese landen met democratische waarden, maar een heel andere kant opgaat. Als men dat wil, moet men ook bereid zijn daarvoor de verantwoordelijkheid op zich te nemen.
Tenslotte nog een opmerking over de culturele kant van de zaak. Ik betwist niet dat er culturele verschillen bestaan tussen het overwegend christelijke Europa enerzijds, en het islamitische deel van Europa en Turkije anderzijds. Dat zal ik niet betwisten. Maar als u zich bedenkt hoe de wereld zich de komende tijd zal ontwikkelen, dan kan de juiste reactie op culturele verschillen toch niet zijn dat culturen zich voor elkaar afsluiten. De juiste reactie kan dan toch alleen maar zijn dat culturen zich voor elkaar openstellen! Samenwerking tussen Europa en Turkije zou een bemoedigend en hoopgevend voorbeeld kunnen zijn, dat laat zien hoe culturen die aan elkaar grenzen en met elkaar leven, erin slagen een gezamenlijke weg te bewandelen om hun bevolking niet alleen vrede, democratie en een rechtsstaat, maar ook een kans op welstand te bieden.
Ik wil het Europees Parlement vragen om ons in dat licht de mogelijkheid te geven om op een geloofwaardige manier met Turkije te overleggen en bij te dragen aan veranderingen in Turkije. Daar hoort bij dat wij de verplichtingen - ook de financiële verplichtingen - die wij tegenover Turkije zijn aangegaan, ook werkelijk nakomen.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt om 12.00 uur plaats.

Vredesproces in het Midden-Oosten
De Voorzitter
Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en van de Commissie over het vredesproces in het Midden-Oosten, gevolgd door een debat.

Sasi
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik ben blij u vandaag op de hoogte te kunnen stellen van de huidige situatie van het vredesproces in het Midden-Oosten en de rol van de Europese Unie hierin. Het is verheugend na een onderbreking van enkele jaren weer positieve berichten over de voortgang van het vredesproces te horen.
Vergeleken met de situatie van het afgelopen voorjaar is er nogal wat veranderd. Een half jaar geleden was de uitvoering van het in oktober 1998 gesloten Wye River-akkoord vastgelopen. De regering van Israël was door interne politieke druk niet in staat de implementatie van het akkoord te garanderen en in het land werden voortijdige parlementsverkiezingen georganiseerd. Toen op 4 mei dit jaar de overgangsfase overeenkomstig de Oslo-akkoorden afliep, werd de situatie nog onzekerder. De Palestijnen hadden aangekondigd op die dag eenzijdig de onafhankelijke Palestijnse staat uit te zullen roepen. Doordat tegelijkertijd in Israël een heftige verkiezingscampagne werd gevoerd, werd de situatie op de spits gedreven. De sfeer werd over het algemeen bepaald door een gevoel van teleurstelling en onzekerheid. Men was ook bang voor een toename van terroristische aanslagen.
Nu is de situatie grotendeels anders. De uitslag van de verkiezingen voor een nieuw parlement en een nieuwe premier in Israël was een keerpunt dat het mogelijk maakte de onderhandelingen over het conflict te hervatten. De nieuwe regering van Israël heeft de internationale gemeenschap ervan overtuigd dat ze serieus streeft naar vrede met haar buurlanden. Aan de politieke ontwikkeling in het Midden-Oosten kleeft echter altijd een bepaalde onvoorspelbaarheid. Het verschil met de situatie van eind vorig jaar of het afgelopen voorjaar is, dat er momenteel reden tot hoop is. Er zijn tekenen die erop wijzen dat er meer politieke wil is, dat men tot rechtstreekse onderhandelingen kan komen en dat de gesloten overeenkomsten op tijd kunnen worden uitgevoerd.
Ik weet dat het Europees Parlement de ontwikkeling van het vredesproces in het Midden-Oosten op de voet volgt en dat hier veel deskundigheid is wat de problemen in deze regio betreft. Dit blijkt uit de studie over het vredesproces in het Midden-Oosten die het Parlement in mei heeft gepubliceerd. Ik richt mij nu op de ontwikkeling vanaf het afgelopen voorjaar. Toen heeft het Parlement immers voor het laatst een resolutie hierover ingediend.
Het Finse voorzitterschap beschouwt het vredesproces in het Midden-Oosten consequent als een van de prioriteiten van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid. Wij volgen de ontwikkeling van het vredesproces op de voet en onderhouden nauwe contacten met de betrokken partijen. De Finse minister van Buitenlandse Zaken heeft de regio van 1 tot 5 augustus bezocht. De Finse president Martti Ahtisaari bezoekt momenteel de regio die bestaat uit Israël, de Palestijnse gebieden, Syrië en Libanon. Bovendien hebben wij veel voordeel ondervonden van het door de speciaal gezant Moratinos opgebouwde uitgebreide netwerk en zijn uitvoerige kennis van zaken. Zijn werk is zeer waardevol voor de informatievoorziening van de Europese Unie, de zichtbaarheid van de Unie en voor de contacten die tot onderhandelingen leiden.
De Europese Unie heeft een belangrijk aandeel gehad in de ontwikkeling van de laatste maanden. Wij hebben de partijen steeds aangespoord te praten en te onderhandelen. Bovendien hebben wij ook geprobeerd voorwaarden te scheppen voor het ontstaan van een voor het vredesproces gunstig klimaat, en hebben wij de spanning proberen weg te nemen. Een goed voorbeeld hiervan is de verklaring van de Raad van Berlijn die naar mijn mening een belangrijke rol heeft gespeeld bij het verminderen van de spanning van het afgelopen voorjaar.
In menig verband wordt er van de Europose Unie een grotere actieve betrokkenheid in het vredesproces in het Midden-Oosten verwacht. Het is waar dat wij in een uitstekende positie verkeren om invloed uit te oefenen. Europa onderhoudt via de Middellandse Zee al duizenden jaren nauwe betrekkingen met het Midden-Oosten en beschikt over een unieke kennis over deze regio. Het is niet onze bedoeling om wat invloedssfeer betreft de Verenigde Staten of andere partijen naar de kroon te steken; wij willen met hen juist nauwe contacten. Wat de Palestijnse kwestie betreft lijkt het vooruitzicht in de nabije toekomst te zijn dat de partijen rechtstreeks met elkaar gaan praten zonder noemenswaardige deelname van anderen.
In de lidstaten van de Europese Unie heerst een brede eensgezindheid over de fundamentele kwesties en doelstellingen van het vredesproces. Deze eensgezindheid is de afgelopen tien jaar ontstaan en maakt een versterking van de rol van de Unie in deze regio mogelijk. Wij zijn nu al de belangrijkste donor van de Palestijnen. Op politiek vlak vertaalt zich dit in een grote bijdrage, onder andere medio oktober in Tokio op de bijeenkomst van het Ad hoc Liaison Committee die bedoeld is om de bijstand voor de Palestijnen te coördineren. Economische samenwerking en technische bijstand voor bepaalde kwesties bij definitieve onderhandelingen en voor een goed bestuur zijn de gebieden waarop we hulp hebben geboden en waarop we later ook actief willen zijn. Daarnaast hecht de Europese Unie grote waarde aan projecten die individuen op positieve wijze met elkaar in contact brengen. Deze samenwerking is in al haar bescheidenheid ook doorgegaan in de jaren dat het vredesproces stagneerde.
Wij kunnen stellen dat de huidige fase van het politieke vredesproces weer in gang is gezet met het akkoord dat vorige maand in Sharm-el-Sheikh werd gesloten. De internationale gemeenschap steunt het door de partijen gesloten akkoord. De implementatie van het akkoord van Sharm-el-Sheikh is op uitstekende wijze van start gegaan, doordat Israël en de Palestijnen hun verplichtingen consciëntieus zijn nagekomen. Het uitvoeren van het akkoord met zijn praktische tastbare maatregelen is de beste manier om het geschonden vertrouwen tussen de partijen te versterken. Het akkoord schept nieuwe hoop dat de leidende beginselen van Oslo niet zijn vergeten. Naar mijn mening zal er geloof en vertrouwen nodig zijn. De partijen hebben met opzet de moeilijkste en gevoeligste kwesties naar een later datum verschoven. De door de partijen gestelde termijn van een jaar voor het sluiten van een definitief akkoord is ambitieus. Door besluitvaardigheid, het consequent opbouwen van wederzijds vertrouwen en de juiste mentaliteit kan het doel echter worden bereikt. Indien de partijen dat willen is de Europese Unie bereid te helpen met de middelen die tot haar beschikking staan.
Wat Syrië betreft, bestaat er nog steeds een goede kans dat de onderhandelingen op gang komen en dat er daarmee vrede komt, want allebei de partijen willen vrede. Het lijkt er alleen op of ze wachten totdat de ander de eerste stap zet. De gelegenheid moet worden benut, zodat wij onze bereidheid kunnen tonen om de partijen onze goede diensten aan te bieden. Ik ben van mening dat het slechts een kwestie van tijd is voordat de onderhandelingen op gang komen.
Libanon lijkt in de snelle ontwikkeling van de afgelopen weken in zekere zin wat op de achtergrond van het nieuws te zijn geraakt. Voor een gunstige ontwikkeling van Libanon is het noodzakelijk dat het land stabieler wordt. Wij hopen dat een politieke oplossing voor Libanon in snel tempo dichterbij komt en wij zijn bereid ook hierbij overeenkomstig onze mogelijkheden hulp te bieden.
Ik heb de inspanningen voor vrede tot nu toe vooral vanuit politiek oogpunt bekeken. Bij het bereiken van vrede is hiervoor dan ook een hoofdrol weggelegd. Tegelijkertijd is, om het vertrouwen te vergroten en bovenal voor het garanderen van de verkregen vrede, ook de economische en overige regionale samenwerking die op multilateraal niveau wordt behandeld van belang. Deze samenwerking is er nog niet in geslaagd de verwachtingen in te lossen als activiteit die het vredesproces ondersteunt, maar ik geloof wel dat ze alle kans van slagen heeft. Dit blijkt uit de samenwerking tussen de Europese Unie en de landen rond de Middellandse Zee binnen het proces van Barcelona, en de inspanningen om de serie MENA-bijeenkomsten komend voorjaar voort te zetten.
Een rechtvaardige, veelomvattende en duurzame vrede brengt naast wijzigingen in de regionale samenwerking ook interne druk tot verandering in de landen zelf met zich mee. Wij zouden graag zien dat de partijen hun burgers zouden voorbereiden op de wederzijdse compromissen die voor de vrede onvermijdelijk zijn. De tijd van harde woorden is voorbij. Wij zijn er vast van overtuigd dat hervormingen alleen maar goed zijn voor het Midden-Oosten waneer deze hun vruchten afwerpen. Het Finse voorzitterschap begrijpt heel goed welke mogelijkheden een diepgaande verandering biedt, en zal samen met onze partners de vrede en het algemeen belang met behulp van alle beschikbare middelen blijven bevorderen.

De Voorzitter
Ik ben bijzonder blij dat ik het woord mag geven aan commissaris Patten. Als ik het goed heb, is dit de eerste keer dat u namens de Commissie een verklaring in het Parlement komt afleggen. Welkom, commissaris.

Patten
Het doet mij deugd dat ik meteen al - zoals de Voorzitter zojuist opmerkte - dit uitermate belangrijke onderwerp met u als EP-leden mag aansnijden. Het vredesproces in het Midden-Oosten wordt immers door dit Parlement al heel lang op de voet gevolgd. U hebt een goed moment voor dit debat uitgekozen. De hoop op vrede in het Midden-Oosten is in jaren niet zo hoog geweest. De verkiezing van een nieuwe en inschikkelijker regering in Israël en de ondertekening van de akkoorden van Sharm-el-Sheikh vorige maand hebben het vredesproces weer nieuw leven ingeblazen. Bovendien zijn er duidelijke tekenen dat het beide partijen menens is. De eerste troepenterugtrekkingen zijn een feit, gevangenen zijn vrijgelaten en gisteren is er overeenstemming bereikt over het openstellen van een corridor tussen Gaza en de Westoever. Al deze ontwikkelingen wijzen erop dat zowel Israëliërs als Palestijnen weer bereid zijn zich voor een blijvende vrede in te spannen. De onderhandelingen over een definitieve regeling zijn onlangs weer opgestart. De meningsverschillen mogen niet worden onderschat, maar zijn niet onoverbrugbaar als beide partijen de vereiste politieke wil tonen. De Europese Unie zal alles in het werk stellen om een overkoepelend akkoord tot stand te helpen brengen vóór het verstrijken van de deadline in februari. Wij vinden bovendien dat eigenlijk ook het definitieve akkoord binnen de gestelde termijn van één jaar een feit zou moeten zijn, zoals in de Sharm-el-Sheikh akkoorden is vastgelegd. Minister Sasi is dezelfde mening toegedaan en ook de Europese Raad van Berlijn heeft hiertoe opgeroepen.
Wat kunnen wij in Europa nu doen om beide partijen echt vrede te laten sluiten? Een goed ding is om hun hernieuwde politieke wil tot vooruitgang met praktische bijstand vanuit de EU te ondersteunen. Daar is de Unie collectief mee bezig, zoals het voorzitterschap zojuist al duidelijk heeft aangegeven. De fungerend voorzitter zei al dat president Ahtisaari momenteel in het Midden-Oosten is. Hij wordt op zijn reis vergezeld door ambassadeur Moratinos die tot taak heeft zich in te zetten voor een zo groot mogelijke invloed van de Europese Unie in de komende cruciale maanden. Ik weet zeker dat hij hieraan hard zal blijven trekken.
Wij zetten ook vaart achter projecten die in politiek, sociaal en economisch opzicht van grote betekenis zijn. Ik denk hierbij aan de bouw van een zeehaven in Gaza en de aanleg van veilige corridors tussen de Westoever en Gaza. Daarnaast hopen wij op een spoedige hervatting van de onderhandelingen met Syrië en Libanon. Wij zullen blijven proberen om deze cruciale besprekingen snel weer op gang te krijgen.
Vrede in het Midden-Oosten heeft echter een bredere dimensie. Dat proces reikt verder dan de besprekingen tussen Israël en de Palestijnen, hoe wezenlijk die ook zijn. Daarom willen wij graag de multilaterale besprekingen en de regionale samenwerking nieuw leven inblazen. Het voorzitterschap en de Commissie hebben opnieuw gepleit voor het bijeenroepen van het toezichtcomité van de werkgroep voor regionale economische ontwikkeling. Een dergelijke bijeenkomst, uiteraard onder voorzitterschap van de Europese Unie, zou op een zo kort mogelijke termijn moeten plaatsvinden. Na drie jaar van impasse zouden Israël, Egypte, de Palestijnen en Jordanië elkaar dan weer op officieel niveau kunnen ontmoeten.
Daarnaast hebben wij nog een aantal andere praktische maatregelen genomen die zijn afgestemd op het nieuwe politieke klimaat. Zo heeft de Commissie besloten nog meer steun uit te trekken voor projecten ter bevordering van de regionale samenwerking tussen Israëli's en Arabieren. Wij zullen de lidstaten volgende maand voorstellen hiervoor ruim 20 miljoen euro ter beschikking te stellen. Met dit geld kunnen projecten als "People to people" verder worden gefinancierd. Ook zijn er middelen beschikbaar voor grensoverschrijdende samenwerking tussen Israëli's en Arabieren in non-gouvernementele organisaties en deskundigengroepen. De eerste lichting People to people-projecten gaat binnenkort van start. Het gaat om in totaal zeventien projecten die tezamen zo'n 5 miljoen euro kosten. Zoals het voorzitterschap al opmerkte - en de leden zullen dat ongetwijfeld wel weten - is de Europese Unie de grootste financiële donor van het verzoeningsproces in het Midden-Oosten.
Ik wil nog even ingaan op onze hulp aan de Palestijnen, waarvoor in dit Parlement terecht aandacht wordt gevraagd. In het algemeen gesproken bekijken wij hoe wij zowel Israëli's als Palestijnen kunnen helpen de hindernissen te overwinnen die een succesvolle internationale hulpverlening in de weg staan. Voor de Palestijnen geldt dat zij een solide overheid moeten opbouwen en met name ook moeten zorgen voor transparante overheidsfinanciën. Tegelijkertijd moet Israël een betere middenweg zien te vinden tussen de legitieme zorgen om de nationale veiligheid en de dringende noodzaak van Palestijnse ontwikkeling.
Wij zijn blij met het onlangs bereikte akkoord over de actualisering van het tripartiete actieplan. Zoals de geachte afgevaardigden ongetwijfeld bekend zal zijn, worden in dit plan de verplichtingen vastgelegd die Israëli's, Palestijnen en internationale donoren zijn aangegaan ter ondersteuning van de Palestijnse Autoriteit. Het verbeterde politieke klimaat zal hopelijk mogelijkheden bieden om op dit punt meer vooruitgang te boeken.
Wij hebben stelselmatig gepleit voor de ontwikkeling van solide en verantwoordelijke overheidsinstellingen binnen de Palestijnse Autoriteit. Ik ben dan ook blij te kunnen zeggen dat president Arafat heeft ingestemd met een onlangs uitgebracht rapport over de versterking van de Palestijnse instellingen. Dit rapport is opgesteld door de onafhankelijke task force en mogelijk gemaakt door de Raad voor Buitenlandse Betrekkingen met aanzienlijke steun van de Europese Unie.
President Arafat heeft een buitengewone commissie in het leven geroepen waarin verscheidene zwaargewichten uit zijn ministersploeg zijn vertegenwoordigd. Zij zullen volgende maand in Brussel een ontmoeting hebben met de task force en onder leiding van voorzitter Prodi spreken over de uitvoering van de verstrekkende aanbevelingen uit het rapport.
Dit zal ook een van de gespreksonderwerpen zijn op de komende vergadering van de ad hoc contactcommissie voor de hulpverlening aan de Palestijnen. Deze commissie, die fungeert als internationaal donorinstrument, zal in Tokio bijeenkomen. Wij zullen daar nadrukkelijk herinneren aan de afspraak die in februari van dit jaar tijdens de bijeenkomst in Frankfurt is gemaakt, namelijk om de volgende vergadering van de commissie in Portugal te houden. Ik heb er alle vertrouwen in dat dat ook zal lukken. Gezien het grote aandeel dat wij in de totale hulpverlening aan de Palestijnen hebben, - wij zijn goed voor ruim de helft van alle hulp - vinden wij dat een groot deel van de toekomstige donorbijeenkomsten ook in de Unie moet worden gehouden. De lidstaat die als gastland fungeert, zou dan als co-voorzitter moeten optreden.
Ik kan u tot mijn vreugde mededelen dat de tiende overeenkomst tussen de Gemeenschap en UNRWA, de VN-organisatie voor hulpverlening aan Palestijnse vluchtelingen, vorige week is ondertekend. De Commissie heeft de eerste bedragen in dat kader al overgemaakt. Met deze overeenkomst helpen wij het ernstige financiële tekort van UNRWA weg te werken en kunnen wij de zeer belangrijke steun aan de Palestijnse vluchtelingen voortzetten.
Dan wil ik de Commissie ontwikkelingssamenwerking en trouwens het gehele Parlement nog bedanken voor het zeer gedegen verslag en voor de steun die u de Commissie in het kader van de raadplegingsprocedure hebt gegeven om alles tot een goed einde te brengen. Ik wil in dit verband met name de rapporteur, mevrouw Morgantini, lof toezwaaien. Verder wil ik nog twee commissies bedanken voor hun medewerking aan de overeenkomst, namelijk de Begrotingscommissie en de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid.
Ik heb u een overzicht gegeven van de activiteiten die wij samen met het voorzitterschap ontplooien om eindelijk tot vrede in het Midden-Oosten te komen. Het is aan beide partijen om de afspraken die op papier staan en waaronder zij hun handtekening hebben gezet, in daden om te zetten. In ruil daarvoor zal Europa in het vredesproces haar volledige invloed blijven aanwenden. Ik wil hierbij echter ook benadrukken dat wij op dit terrein nauw willen blijven samenwerken met de Verenigde Staten, niet als elkaars concurrenten, maar als partners. Wij erkennen de cruciale rol van de Verenigde Staten, die zo lang en zo verbeten voor vrede in deze onrustige regio hebben gevochten. Ik heb grote waardering voor al die inspanningen, zoals bijvoorbeeld voor de onderhandelingsvaardigheden en de vastberadenheid van de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken.
Het was Yitzak Rabin die de beroemde woorden sprak dat je geen vrede sluit met je vrienden. Niemand onderschat de omvang van de problemen waarvoor wij nog komen te staan: de vrede komt er niet van vandaag op morgen, maar ooit zal het zover zijn, daar ben ik zeker van. Er is tijd en geduld nodig, maar even belangrijk hierbij zijn de politieke wil van de betrokken partijen om vrede te sluiten en de bereidheid van buitenstaanders daarbij te helpen. Er is momenteel een nieuwe kans op vrede in het Midden-Oosten. Wij als Europeanen moeten al het mogelijke doen om die vrede een kans te geven en te bespoedigen. Dat is wat wij, met uw actieve steun in de rug, willen bewerkstelligen.

Galeote Quecedo
Mijnheer de Voorzitter, velen van ons hebben de indruk dat de akkoorden van Sharm-el-Sheikh een mijlpaal in het gewenste vredesproces in het Midden-Oosten zijn. Het is eenvoudigweg niet mogelijk absolute waarheden te poneren in een geschil waarvan de oorsprong mede in de wortels van onze beschaving is gelegen. Juist daarom geeft de vastberadenheid die Israël en de Palestijnen nu bij de uitwerking en toepassing van hun akkoorden aan de dag leggen, ons alle reden tot hoop. Ook het feit dat, nog maar een paar uur geleden, de laatste hindernissen voor het in gebruik nemen van de 45 kilometer lange corridor tussen de Gazastrook en de Westelijke Jordaanoever uit de weg geruimd zijn, is een reden tot vreugde.
Zoals de heer Patten heel terecht heeft opgemerkt, mogen de komende problemen niet worden onderschat. Er komen vast en zeker nog tijden van crisis, maar hopelijk zijn die van tijdelijke aard. Daarbij moeten wij met zijn allen twee overwegingen in het bijzonder goed voor ogen hebben. Ten eerste moet er altijd via een eerlijke, open en rechtstreekse dialoog tussen partijen blijven worden onderhandeld. Ten tweede moeten wij goed beseffen dat Israël en de Palestijnen een gemeenschappelijke vijand hebben, namelijk het terrorisme in al zijn verschijningsvormen. Die vijand is er alleen maar op uit de vrede, de vrijheid en de eerbiediging van de mensenrechten te verstoren. Zeker in de historische context van dit moment is er geen enkele rechtvaardiging voor het gebruik van geweld, ongeacht door wie het wordt toegepast.
Om te weten welk belang de Europese Unie in de regio heeft, hoeven wij niet te kijken naar de handelscijfers, de investeringen of de bedragen voor ontwikkelingssamenwerking. De bewezen economische solidariteit van de Europese Unie moet echter net zo gewaardeerd worden als haar vermogen om een doeltreffende bijdrage aan een vreedzame oplossing van het conflict te leveren.
Ik ben het helemaal met minister Sasi eens als het gaat om de erkenning van het nuttige werk dat door de speciale afgevaardigde van de Europese Unie, ambassadeur Moratinos, is verricht. Wij moeten er echter ook eerlijk voor uitkomen dat de Europese bijdrage aan het vredesproces tot nu toe te weinig zichtbaar is. Daar ligt ook een verantwoordelijkheid voor het Europees Parlement, gezien het feit dat wij ons bereid verklaard hebben een bijdrage te leveren aan het ontwikkelen van een gemeenschappelijk buitenlands beleid in de Europese Unie. In dit opzicht zijn de directe doelstellingen van deze Vergadering naar mijn mening tweeërlei. Ten eerste moeten de parlementaire structuren van het Euro-mediterraan forum worden geactiveerd, vanuit de overweging dat dit een nuttig instrument kan zijn voor het waarborgen van de vrede. Ten tweede moet het initiatief van de Voorzitter van het Parlement, mevrouw Fontaine, om een bezoek aan de regio te brengen, worden verwezenlijkt.

Schori
Mijnheer de Voorzitter, na decennia van oorlogen, conflicten, vluchtelingenstromen, bezetting, terreur, wanhoop en verbittering zien wij nu eindelijk licht aan het einde van de Midden-Oostentunnel - een tunnel waarin de wantrouwige en onderling strijdende inwoners van deze regio lang opgesloten hebben gezeten.
Dankzij de overeenkomsten van Wye River en Sharm-el-Sheikh, de nieuwe politieke situatie in Israël, een besluitvaardige PLO-leiding en een dieper inzicht in de Arabische wereld is een nieuwe situatie ontstaan, die de basis legt voor een werkelijke en duurzame oplossing die in het belang van de hele regio is. Zelden zijn de omstandigheden voor vooruitgang zo goed geweest als nu. De hoofdrolspelers zijn de Israëli's en de Palestijnen. Zij hebben zelf de sleutel voor deze oplossing in handen. De huidige leiders zijn zich bewust van hun historische verantwoordelijkheid. Het is in deze situatie dan ook belangrijk dat beide partijen afzien van eenzijdige stappen die het proces in gevaar kunnen brengen.
De buitenwereld heeft het Midden-Oostendrama meer dan een halve eeuw gevolgd met zorg en betrokkenheid, onvermoeibare diplomatieke energie en enorme economische verplichtingen. De EU heeft, zoals hier gebleken is, een steeds belangrijker wordende rol in dit gebied. Ik steun van harte het voorzitterschap en de constructieve houding die commissaris Patten hier vandaag heeft getoond.
Ons nieuwe Parlement geeft vandaag een nieuw en duidelijk signaal af inzake onze krachtige en volhardende steun voor het vredesproces, dat de weg zal openen voor vooruitgang, democratie, respect voor de mensenrechten en hoop voor de toekomst voor alle volkeren in de regio en vooral voor vreedzame coëxistentie tussen Israël en de onafhankelijke staat Palestina. De sociaal-democratische fractie schaart zich unaniem achter de door meerdere partijen ingediende resolutie.

Nicholson of Winterbourne
Mijnheer de Voorzitter, in de resolutie die nu voorligt, tonen wij ons verheugd over het goede nieuws, de succesvolle afsluiting van de onderhandelingen in Sharm-el-Sheikh en de bereikte overeenstemming over een veilige doorgang voor Palestijnse goederen, voertuigen en personen. Maar deze veilige doorgang is feitelijk niet meer dan een nauwe corridor, waarbij het vrije verkeer, een wezenlijk beginsel in het gedachtegoed van de EU, is omgeven met tal van noodzakelijke veiligheidsbeperkingen. Mijn hoop is dat deze snel verminderen naarmate het wederzijds vertrouwen groeit.
Bij het vrijmaken van de handel hoort ook een eerlijke prijsstelling om producent en verkoper een adequate winstmarge te bieden. Daarnaast moet betrouwbare productinformatie over herkomst en productiewijze worden verschaft ten behoeve van de consument die veilig voedsel en keuzevrijheid wil. Dit zijn twee wezenlijke elementen van de vrijhandel die bij de Palestijnse export niet of nauwelijks terug te vinden zijn, met name als het om textielproducten en landbouwproducten gaat. Bovendien is de agenda van het handelsverkeer doortrokken van conflicten.
In de onderhavige resolutie roepen wij op een einde te maken aan alle handelsbelemmeringen. Alleen dan is er in de drie buurlanden Israël, Palestina en Jordanië echt uitzicht op welvaart voor alle bevolkingsgroepen. Er zijn weliswaar bepaalde risico's, maar er liggen prachtige mogelijkheden in het verschiet. Ik beveel deze resolutie bij het Parlement aan.

Maes
Mijnheer de Voorzitter, deze resolutie wekt niet dezelfde emoties op. Wij zijn eigenlijk allemaal verheugd over de evolutie die zich voordoet sinds de verkiezing van de heer Ehud Barak tot Israëlisch eerste minister. Wij zijn verheugd over de relance van het vredesproces en na weliswaar moeizame onderhandelingen het akkoord van Sharm-el-Sheikh dat tot op heden gerespecteerd werd door alle partijen en het protocol dat gisteren werd ondertekend betreffende de verbinding tussen de Gazastrook en de Westelijke Jordaanoever is ook een reden tot vreugde. We zijn optimistisch gestemd maar wij zijn nog altijd bezorgd. De nieuwe Israëlische regering volhardt in haar kolonisatiepolitiek in Palestijns gebied en blijft de gegijzelde van de Likhudpartij die het aantal nederzettingen vermenigvuldigde, teneinde de terugkeer naar de Palestijnse gebieden te verhinderen. Wat betreft deze nederzettingen, zowel op de Syrische Golanhoogvlakte als in Palestijns gebied, willen we de aandacht van de Commissie vestigen op de kwestie van de voorkeurtarieven die werden toegekend aan Israëlische producten.
Mijnheer de commissaris, men zou moeten beletten dat deze voorkeurtarieven ook gelden voor producten uit de nederzettingen. De vorige Commissie had voorzorgen in die zin genomen. Deze maatregelen moeten verder in acht genomen worden, anders moedigen wij de kolonisatiepolitiek de facto aan, dat terwijl de Europese Gemeenschap samen met de rest van de internationale gemeenschap, de Verenigde Staten inbegrepen, deze politiek steeds heeft veroordeeld en wij allen weten dat de Israëlische nederzettingenpolitiek een groot obstakel vormt op de lange weg naar vrede en naar een echte Palestijnse staat.

Morgantini
Mijnheer de Voorzitter, ik ben ervan overtuigd dat elke opening, elke mogelijkheid tot het opbouwen van vrede en tot bevordering van de mensenrechten, de sociale rechten en de politieke rechten van elk individu of volk te baat moet worden genomen. De situatie in het Midden-Oosten is daar nog ver van verwijderd, maar de verkiezing van premier Ehud Barak in Israël en de vredesinspanningen van de Palestijnen hebben de vrede een kans gegeven. Dat blijkt ook uit de recente ontwikkelingen in de akkoorden van Oslo, ontwikkelingen die zijn uitgemond in de afspraken van Sharm-el-Sheikh. Voor echte vrede, of voor rechtvaardigheid, zo deze mogelijk is, zijn meer stappen nodig van de kant van de Israëlische autoriteiten. Ook andere collega's zeiden dat reeds. Ik denk hierbij niet alleen aan de betrekkingen tussen de Palestijnen en de Israëli's, maar ook aan de betrekkingen met Libanon en Syrië. Er moet een eind komen aan de bezetting van Zuid-Libanon en men moet het gebied van Syrië teruggeven, zoals in de verschillende VN-resoluties staat vermeld. Natuurlijk heeft de staat Israël recht op veiligheid. Het veiligheidsvraagstuk mag ons echter niet uit het oog doen verliezen dat de militaire bezetting of het bombarderen van burgers in Zuid-Libanon illegaal is. Ook mogen wij gevangenissen zoals die van Qian niet vergeten, maar het kernvraagstuk is en blijft de Palestijnse kwestie.
De Europese Unie heeft in maart 1999 te Berlijn het recht bevestigd van de Palestijnen op een soevereine, democratische staat die op vreedzame wijze kan samenleven met de staat Israël. In Sharm-el-Sheikh hebben de bij het conflict betrokken partijen zich ertoe verplicht voor het einde van 2000 te komen tot een definitief bestel voor de Palestijnse staat. Daarvoor moet echter Israël inzien dat een soevereine Palestijnse staat geen grootmoedige concessie is, maar een recht. Dat betekent met name dat Israël geen voldongen feiten meer mag veroorzaken waardoor het territoriale en demografische bestel in de bezette gebieden, met inbegrip van Oost-Jeruzalem, wordt gewijzigd. Ook vandaag nog komen berichten binnen dat huizen van Palestijnen worden gesloopt, grond in beslag wordt genomen en nederzettingen worden uitgebreid. Op 25 september heeft het militair bestuur het startsein gegeven voor de inbeslagneming van bebouwde en bewoonde Palestijnse grond in 79 dorpen, in het gebied Green Line. Hetzelfde gebeurt in het dorp naast Hebron. In Oost-Jeruzalem worden identiteitsbewijzen van mensen in beslag genomen. Men wil aldus hun aantal verminderen. Het Centrum voor de rechten van de mens in Israël heeft dat een stilzwijgende deportatie genoemd. Verder hebben wij ook nog het drama van de Palestijnse vluchtelingen. De VN-resolutie terzake dient te worden toegepast. De verbinding tussen de Gazastrook en de Westelijke Jordaanoever is natuurlijk een goede zaak, maar door de Israëlische controle is de doorgang van mensen en goederen wel erg moeilijk. Daar ligt dan ook een belangrijke rol weggelegd voor de Europese Unie. De Europese Unie heeft al een grote rol gespeeld in het vredesproces en mijns inziens moet zij hiermee doorgaan. Onze rol, de rol van de Europese instellingen is van fundamenteel belang.

Collins
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik mijn waardering uitspreken voor de uitgebreide verklaring die commissaris Patten vanmorgen in het debat heeft afgelegd. Hij heeft een beeld geschetst van de vele complexe vraagstukken die nog altijd in dit zeer gecompliceerde gebied spelen.
De vooruitzichten op een definitief vredesakkoord in het Midden-Oosten lijken nu veelbelovender dan ooit. Er hebben zich heel belangrijke ontwikkelingen voorgedaan, waarop anderen al nader zijn ingegaan. De nieuwe Israëlische premier, de heer Barak, heeft een regering geformeerd die op een dusdanige meerderheid berust dat hij de vredesonderhandelingen kan ingaan met voldoende parlementaire ruggensteun voor het weer op gang brengen van het vredesproces, waarvoor hij zich heeft uitgesproken.
President Arafat en premier Barak hebben trouwens reeds het memorandum ondertekend voor de uitvoering van de Wye River akkoorden en de hervatting van de onderhandelingen over de definitieve regeling.
Er zijn al enkele maatregelen uit de Wye River akkoorden geïmplementeerd. Zo heeft Israël het gezag over bepaalde gebieden overgedragen en een aantal Palestijnse gevangenen vrijgelaten. De Unie moet een actieve rol blijven vervullen bij de pogingen om een definitieve vredesregeling in het Midden-Oosten tot stand te brengen en overeind te houden. De Europese Unie zet zich terecht in voor een via onderhandelingen te bereiken vredesregeling in het Midden-Oosten die gebaseerd is op het beginsel van land voor vrede en die waarborgen biedt voor de collectieve en individuele veiligheid van zowel Israëliërs als Palestijnen.
Ik ben dan ook blij dat de Palestijnse Nationale Unie zich opnieuw heeft uitgesproken voor nietigverklaring van het Palestijnse nationale handvest, waarin wordt opgeroepen tot de vernietiging van de staat Israël. Zij heeft zich tevens opnieuw bereid verklaard Israël te erkennen en in vrede met Israël te leven. Ik ben ervan overtuigd dat de vorming van een democratische, levenskrachtige en vreedzame soevereine Palestijnse staat op basis van de bestaande akkoorden de beste garantie is voor de veiligheid van Israël. Ik onderschrijf het recht van het Palestijnse volk op een eigen staat, maar die moet dan wel op basis van onderhandelingen en met instemming van alle betrokken partijen tot stand komen. Dit mag niet onder dwang gebeuren.
De tenuitvoerlegging van de Wye River akkoorden zal waarschijnlijk geen verdere problemen meer geven. Die zijn wel te verwachten bij de onderhandelingen over de definitieve regeling. Dan zal onder meer worden gesproken over de heikele kwestie-Jeruzalem, de zeggenschap over het water en de terugkeer van vluchtelingen. Of hierin vooruitgang kan worden geboekt, is sterk afhankelijk van andere ontwikkelingen, zoals bijvoorbeeld de nederzettingenpolitiek of terroristische aanslagen.
Ik ben blij met de verklaring van de Palestijnse Autoriteit dat zij het terrorisme wil aanpakken. Premier Barak heeft ondertussen laten doorschemeren dat hij uitbreiding van het aantal nederzettingen wil tegengaan.
Premier Barak heeft ook toegezegd binnen een jaar een einde te zullen maken aan de Israëlische bezetting van Zuid-Libanon. Vredesbesprekingen tussen Israël en Libanon, die sinds 1966 zijn bevroren, en de voorwaarden waaronder Israël bereid is zich uit Libanon terug te trekken, zijn van groot belang voor de veiligheid van de aldaar gestationeerde UNIFIL-militairen.
Naast soevereiniteits- en veiligheidskwesties tussen Israël en Libanon, speelt er voor Libanon nog een ander heel belangrijk punt en dat is de terugkeer van de vluchtelingen. Het etnisch evenwicht in Libanon is verstoord door de aanwezigheid van 250.000 Palestijnse vluchtelingen op zijn grondgebied.
Tot slot heeft Syrië, dat de hele Golanhoogvlakte weer terug wil, zich bereid verklaard de vredesbesprekingen met Israël te hervatten, maar alleen met de in 1966 afgebroken onderhandelingen als uitgangspunt. Daar loopt alles op vast. Ik ga ervan uit dat de Europese Unie en de Verenigde Staten samen hun uiterste best zullen doen om de besprekingen weer op gang te helpen.
Wij moeten positieve ontwikkelingen aan beide zijden actief blijven stimuleren.

Belder
Europese discussies over het vredesproces in het Midden-Oosten tenderen ons inziens nogal eens naar een opmerkelijke eenzijdigheid. Zij wekken de schijn dat slechts het gebrek aan inschikkelijkheid, aan coöperatie van Israëlische zijde het grote struikelblok vormt. Opvallend weinig dwingende westerse eisen worden daarentegen aan de Palestijnse autoriteiten gesteld. De Arabische wereld zelf blijft dikwijls buiten beeld. In dit opzicht vormt de voorliggende gezamenlijke ontwerpresolutie zonder meer een verbetering van sommige vorige resoluties.
Essentieel voor een juist begrip van het slepende Arabisch-Israëlische conflict is nog altijd de elementaire vraag naar het begin, de oorzaak ervan. Welnu, die ligt per se niet in het zogenoemde Palestijnse vraagstuk. Natuurlijk is dat er, maar dat buitengewoon schrijnende vraagstuk is weer een uitvloeisel van de oorlog die de Arabische staten in 1948/49 voerden tegen de zojuist geproclameerde joodse staat.
De grote test voor het vredesproces is wellicht het Palestijnse vermogen om werkelijk tot een fatsoenlijke bestuursstructuur te komen. Daarvoor verdienen de Palestijnen stellig zowel alle Israëlische als Europese steun. Zo' n interactie bevordert tegelijk het wederzijdse begrip, een onmisbare opstap naar reële vrede in het Midden-Oosten. Paragraaf 11 van de gezamenlijke ontwerpresolutie sluit daar trouwens prima bij aan.
Tenslotte, beide partijen, Israëliërs en Palestijnen, dienen zelf aan te geven of zij behoefte hebben aan de Europese Unie als politieke bemiddelaar in het vredesproces.

Sichrovsky
Mijnheer de Voorzitter, wij hebben als Europeanen een bijzondere, historische verantwoordelijkheid met betrekking tot het vredesproces in het Midden-Oosten. Die verantwoordelijkheid mag echter niet inhouden dat wij de politieke strategie van het moment of die van de Palestijnen beoordelen, en onze mening geven over politici die in Israël democratisch zijn gekozen. Als Europeanen moeten wij in dit conflict neutraal blijven en beide zijden in gelijke mate bij hun inspanningen ondersteunen. Wij wijzen daarom ontwerpresoluties als die van de groenen af, omdat die zich telkens weer kritisch uitlaten over de Israëlische regering, terwijl ze op de problemen van de andere kant niet ingaan. Wij kunnen het ons als Europeanen niet veroorloven om in dit conflict partij te kiezen, en verliezen daarmee ook onze geloofwaardigheid als bemiddelaars.

Napoletano
Mijnheer de Voorzitter, mijns inziens toont het debat van vandaag aan dat het Parlement unaniem de vooruitgang in het vredesproces met het memorandum van Sharm-el-Sheikh toejuicht. Zoals commissaris Patten reeds zei is dit vredesproces een ingewikkelde zaak. Nu zijn er echter termijnen vastgelegd, tijdsbestekken waarbinnen bepaalde zaken geregeld moeten zijn. Daardoor is er uitzicht op een eindoplossing, en deze moet leiden tot erkenning van twee soevereine, onafhankelijke en in veiligheid samenlevende staten.
Vandaag moeten wij nogmaals duidelijk maken dat wij van plan zijn uitzonderlijke inspanningen te ondernemen. Onze inspanningen moeten een aanvulling zijn op de taken van de betrokken partijen, want deze taken kan niemand van hen overnemen. Mijns inziens is echter voor de Europese Unie een meer politieke rol weggelegd. Wij kunnen wel degelijk bijdragen aan de oplossing van een aantal omstreden en onopgeloste problemen. Er werd reeds verwezen naar de onderhandelingen tussen Israël, Libanon en Syrië over de Golan en naar andere punten van de agenda die nog niet aan de orde zijn gekomen. Men moet voorkomen dat hier unilaterale besluiten worden genomen die onderhandelingsresultaten in gevaar kunnen brengen. Een eventuele oplossing moet beide samenlevingen onmiddellijke voordelen bieden: Israël moet veiligheid verkrijgen en de Palestijnen vrede en welvaart. Mijns inziens is geen enkel probleem onoplosbaar.
Ik wil nog een laatste opmerking maken over de zeer delicate kwestie van Jeruzalem en zijn status. Voor een oplossing is natuurlijk de goede wil vereist van zowel de Israëli's als de Palestijnen. Nogmaals, niets is onoplosbaar en om dit te staven zou ik naar de geschiedenis willen verwijzen van mijn stad, Rome. Rome heeft laten zien dat in één en dezelfde hoofdstad twee verschillende staten kunnen samenleven.

Sbarbati
Mijnheer de Voorzitter, namens de liberaal-democratische fractie wil ik mijn innige tevredenheid uitspreken over dit akkoord van Sharm-el-Sheikh, dat een steun in de rug van het moeizame vredesproces in het Midden-Oosten is. Hopelijk zal dit akkoord de voltooiing van het vredesproces kunnen betekenen. Wij als liberaal-democraten vinden dat Europa het vredes- en samenwerkingsproces in het Midden-Oosten overtuigend moet steunen, en daarnaast niet alleen op economisch vlak, maar ook op politiek en cultureel vlak de nodige inspanningen moet doen. Op die manier kan Europa in de regio en in de hele wereld status en politiek gewicht verwerven. Wat de bescherming van het zelfbeschikkingsrecht betreft zijn wij van mening dat alle partijen het terrorisme met concrete daden moeten bestrijden, om zo de veiligheid van de mensen te kunnen garanderen.

Jonckheer
Mijnheer de Voorzitter, wij zijn uiteraard verheugd over de politieke verandering die mede dankzij de nieuwe Israëlische regering van de heer Barak tot stand is gekomen. Verder zijn wij ingenomen met het akkoord van Sharm-el-Sheikh. We moeten alles in het werk stellen om de voorstanders van vrede in zowel Israël als Palestina dichter bij elkaar te brengen, zodat een definitief vredesakkoord kan worden gesloten.
De Israëlische regering moet daarom niet eenzijdig het vredeproces frustreren door nieuwe nederzettingen in met name Oost-Jeruzalem te bouwen en Palestijnen uit te zetten. Het is verder van belang dat het communautair programma "van mens tot mens", dat in paragraaf 11 van de resolutie wordt genoemd, wordt uitgebreid.
Er kan alleen sprake zijn van een blijvende vrede tussen Israël en Palestina als de regionale economische ontwikkeling duurzaam en rechtvaardig is voor alle partijen en als het accent komt te liggen op de ontwikkeling van de meest kwetsbare gebieden. Neem bijvoorbeeld het waterprobleem. De Europese Unie moet zich voor de oplossing van dit probleem beijveren. Ze moet in het kader van de Euro-mediterrane akkoorden onderhandelingen met Syrië en Libanon aanknopen en de overeenkomst die ze met Jordanië heeft gesloten verlengen. Wat dit punt betreft lijken de voorzitter van de Raad en commissaris Patten in hun verklaringen de goede kant op te gaan.

Frahm
Mijnheer de Voorzitter, de ontwikkeling in het Midden-Oosten is zoals de processie van Echternach: twee stappen vooruit en één achteruit. Toch zijn we reeds ver gevorderd sinds ik mij in het begin van de jaren ' 70 voor deze problematiek begon te interesseren. Toen waren het Palestijnse volk en de PLO totaal gemarginaliseerd. De enigen die hen enigszins au sérieux namen, waren de Europese liberalen. Ik herinner u eraan dat het vredesproces pas opnieuw op gang kwam toen de niet-confessionele Netanyahu de verkiezingen verloor. Hoewel er nu reden is tot optimisme, zijn er nog een groot aantal onopgeloste problemen: de status van Jeruzalem, de Palestijnse internationale verbinding via Gaza, een internationale luchthaven op de Westelijke Jordaanoever en last but not least de watervoorraden. Het zal niet gemakkelijk zijn beide partijen in een vreedzame ontwikkeling bijeen te houden. Ik denk dat de EU hier een actieve rol kan spelen door de economische worst voor te houden en toe te zien op de naleving van deze overeenkomst. In deze ontwikkeling zal men de mensenrechten aan beide kanten kunnen verbeteren en mijn vrienden aan de Israëlische kant zullen hun droom misschien kunnen verwezenlijken. Iedereen heeft recht op een vaderland!

Gorostiaga Atxalandabaso
Mijnheer de Voorzitter, in Baskenland slaan wij het hele Palestijnse vredesproces met belangstelling gade, omdat ook wij in Euskal Herria van mening zijn dat het huidige politieke conflict met democratische middelen moet worden opgelost.
Wat ons veel zorgen baart is het feit dat veel mensen zo optimistisch zijn over de huidige besprekingen in het Midden-Oosten. Eigenlijk is er niet eens een heus vredesproces aan de gang, aangezien over de belangrijkste kwesties geen overeenstemming is.
Wij willen in ieder geval drie daarvan naar voren halen. Ten eerste, het kolonisatieproces dat zowel in de Gazastrook als op de Westoever nog steeds aan de gang is. Ten tweede, de positie van Jeruzalem, Al Quds, dat door de regering-Barak wordt gezien als ondeelbare hoofdstad van Israël. Dan ten derde, de zich voortslepende kwestie van de Palestijnse vluchtelingen in de buurlanden, die het recht hebben om naar huis terug te keren. Zoals minister Sasi al zei, heeft Israël nu geen dringende redenen om de in 1966 afgebroken onderhandelingen met Syrië niet te hervatten. Als deze onderhandelingen succesvol verlopen, zullen er vast ook besprekingen met Libanon volgen. Ondertussen houdt Israël zich niet aan de akkoorden die het met de vertegenwoordigers van het Palestijnse volk heeft gesloten.
Er is maar één oplossing, een oplossing op basis van het vredesproces, waarbij tevens rekening wordt gehouden met de wil en het zelfbeschikkingsrecht van het Palestijnse volk.

Menéndez del Valle
Mijnheer de Voorzitter, het doet ons allemaal deugd dat het vredesproces in het Midden-Oosten is hervat. Wij weten echter dat de geschiedenis en de omstandigheden van het conflict zeer bewogen zijn en dat er in de loop der jaren al verschillende initiatieven, die bijzonder hoopvol voor de toekomst waren, op niets zijn uitgelopen als gevolg van onverdraagzaamheid, gebrek aan politieke wil of kortzichtigheid bij een der partijen. Ernstige belemmeringen voor een rechtvaardige vrede, zoals het voortdurend vestigen van joodse kolonies in Palestijns gebied of het geringschatten van de betekenis van Oost-Jeruzalem voor de Palestijnse, Arabische en moslimbevolking, bemoeilijken de weg naar vrede, een begrip dat niet louter als de afwezigheid van oorlog omschreven moet worden.
Opdat de hoopvolle weg die na de ondertekening van Sharm-el-Sheikh is ingeslagen, in de toekomst niet opnieuw wordt afgesneden, zullen de politieke gevoeligheid en het politieke inzicht van de nieuwe leiders van de staat Israël, waarvan wij de veiligheid willen waarborgen, tot maatregelen moeten leiden die blijvend het vertrouwen van de Palestijnen kunnen wekken, zodat de onlangs heropende vreedzame weg op zo kort mogelijke termijn het definitieve doel bereikt.

Ries
Mijnheer de Voorzitter, commissaris Patten, waarde collega' s, gisteren hebben de Israëliërs en de Palestijnen een overeenkomst getekend die het openen van een wegverbinding tussen Gaza en de Westelijke Jordaanoever mogelijk maakt. Deze weg moet de Palestijnse gebieden met elkaar verbinden door middel van een vrije doorgang door Israël. De corridor is nu meer dan een symbool; ze is een tastbare maar nog wel kwetsbare werkelijkheid.
Een maand geleden werden de akkoorden van Sharm-el-Sheikh getekend. Hierdoor kunnen de akkoorden die in Oslo en Wye Plantation zijn gesloten, weer op de rails worden gezet. Deze ondertekening is van zeer groot belang. Er is nu weer uitzicht op een rechtvaardige en duurzame oplossing van het conflict. In de akkoorden wordt het recht van de Palestijnen op zelfbeschikking en een eigen staat erkend, maar ook het recht van Israël op veiligheid en veilige, erkende grenzen.
De Europese Unie, die een uniek voorbeeld vormt van hoe vroegere vijandige landen kunnen samenwerken, moet hier als model en katalysator dienen, de handel met deze regio bevorderen en op langere termijn een binnenmarkt voor het gehele Nabije Oosten creëren. Mijnheer Patten, u gaf zelf al aan dat de multilaterale vormen van samenwerking in de regio hersteld en uitgebreid moeten worden. Dit doel is misschien niet eenvoudig te verwezenlijken, maar we moeten ons ervoor inzetten. De Unie moet zich daar waar nodig beijveren voor vrede en democratie. Dat is haar taak en bovendien is het in ons eigen belang.

Schröder, Ilka
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, mijnheer de voorzitter van de Raad, ik ben blij dat er, volgens uw woorden, weer beweging zit in het vredesproces. Toch wil ik benadrukken dat de afspraken die nu worden gemaakt, ver achterblijven bij het akkoord van Wye Plantation. Het stelt mij teleur dat er telkens weer een terugslag volgt nadat men iets is overeengekomen. Des te verheugender is het dat de Commissie politiek het initiatief neemt door de zeehaven van Gaza, de verbinding tussen de Westelijke Jordaanoever en de Gazastrook, en people-to-people-projecten te steunen.
De werkgroep regionale samenwerking vindt het belangrijk dat er vaart wordt gezet achter de multilaterale onderhandelingen binnen het proces van Madrid. Als groenen vragen wij de Raad en de Commissie om initiatieven op het gebied van ontwapening en milieubescherming. Aan Israël vragen wij ervoor te zorgen dat hulpbronnen eerlijk worden gedeeld met Palestina, met name het grond- en drinkwater.
Het vredesproces tussen Israël en Syrië moet krachtig door de EU worden ondersteund. Het mag niet op een wederzijdse blokkade uitdraaien!

Poos
Mijnheer de Voorzitter, het akkoord van Sharm-el-Sheikh is opnieuw een tijdelijk akkoord. Het biedt niets nieuws onder de zon en inhoudelijk schiet het tekort. Beide partijen zijn overeengekomen gevolg te geven aan hun eerdere afspraken, die ze niet hebben nageleefd. We moeten niet te vroeg juichen want van vrede is nog geen sprake. Dit nieuwe akkoord heeft evenwel een belangrijke politieke betekenis. De regering-Netanyahu heeft jarenlang het vredesproces geblokkeerd en zelfs gesaboteerd. Zijn regering heeft de afspraken die in Oslo zijn gemaakt immers nooit willen erkennen. Nu komt het vredesproces weer op gang. Het is daarom van belang dat het Europees Parlement zich achter het vredesproces schaart en de partijen oproept de gemaakte afspraken volledig en te goeder trouw na te komen.
In de evenwichtige en rechtvaardige ontwerpresolutie worden de standpunten van het Europees Parlement over het Israëlisch-Palestijns conflict in herinnering gebracht. Ik betreur het dat paragraaf 7 van de ontwerpresolutie van de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten inzake het stopzetten van het bouwen van nederzettingen niet meer in de compromistekst voorkomt. Het is immers van groot belang voor het wederzijds vertrouwen dat Israël zijn nederzettingenbeleid stopzet. In paragraaf 8 van de ontwerpresolutie wordt een vergelijkbare eis aan de Palestijnen gesteld, namelijk dat ze ondubbelzinnig beloven het terrorisme te bestrijden.
De Europese bijdrage aan de vrede in het Midden-Oosten mag zich niet beperken tot louter economische en financiële steun. De Unie moet krachtig vasthouden aan haar eis van een rechtvaardige en duurzame politieke oplossing. Ze kan dit doen door een Europees stempel te drukken op de definitieve regeling.

Gahrton
Mijnheer de Voorzitter, ik kan instemmen met wat vele anderen hier reeds hebben gezegd, namelijk dat er eindelijk iets positiefs gebeurt; de weg tussen de Gazastrook en de Westelijke Jordaanoever is daar een voorbeeld van. Er is echter nog veel werk aan de winkel. Wat bijvoorbeeld de nederzettingen betreft, willen wij een krachtiger formulering in amendement 1. Het is zeer belangrijk dat men benadrukt dat resolutie 242 de basis vormt van het hele vredesproces, en dat Israël de gebieden die in 1967 zijn bezet, moet verlaten.
Een belangrijk deel van deze gebieden wordt natuurlijk gevormd door Jeruzalem. Ik vind het belangrijk om te constateren dat Israël, of zijn voorgangers, feitelijk aanvaardde dat Jeruzalem een internationale aangelegenheid is. Toen men het verdelingsplan van de VN accepteerde, accepteerde men ook dat Jeruzalem een internationale stad zou zijn, die niet zou horen tot een van de volgens het verdelingsplan overeengekomen staten, namelijk de Joodse respectievelijk de Palestijnse staat. Er moet door de EU permanent op worden gewezen dat het onaanvaardbaar is dat Israël met Jeruzalem omgaat als ware het een privé-zaak. Jeruzalem is van internationaal belang, speciaal voor de drie grote wereldreligies.
Tenslotte wil ik het nog hebben over de vluchtelingen. De EU heeft zoals bekend door verschillende vormen van medewerking in de Kosovo-oorlog feitelijk een oorlog aanvaard om te garanderen dat vluchtelingen kunnen terugkeren. In Palestina bevinden zich ook miljoenen mensen buiten het gebied waarheen zij, volgens het besluit van de VN van meer dan vijftig jaar geleden, mogen terugkeren. Het is van cruciaal belang dat men aan dat beginsel vasthoudt. Ze moeten kunnen kiezen of ze willen terugkeren of compensatie willen krijgen. De meesten van hen zijn al nieuwe levens begonnen en zullen waarschijnlijk geen gebruik maken van het recht om terug te keren naar het huis waar ze eens in woonden. Het beginsel moet echter toch worden vastgesteld, anders zal er waarschijnlijk geen definitieve oplossing komen voor dit probleem.

Caudron
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega' s, als voorzitter van de Europees-Israëlische delegatie onder Netanyahu en nu onder Barak, wil ik aangeven dat het me verheugt dat het vredesproces weer op gang is gebracht.
Barak had beloofd zich daarvoor in te zetten en hij heeft zijn woord gestand gedaan. Uiteraard zijn wij verheugd en begroeten we de houding van de Israëlische regering. Laten we ons echter geen illusies maken. Het zal niet eenvoudig zijn vrede te bewerkstelligen; niets zal eenvoudig zijn. Er zullen ongetwijfeld crises plaatsvinden en we kunnen ervan op aan dat het vredesproces van tijd tot tijd weer zal vastlopen. We moeten ons vertrouwen stellen in de onderhandelaars, nu en in de toekomst. Dit Parlement moet daarom de komende maanden nalaten bij iedere terugslag een moralistische resolutie op te stellen.
Mijn tweede wens is dat de Europese Unie zich niet alleen als geldschieter blijft opstellen, maar ook een politieke rol gaat spelen in het Midden-Oosten. De Unie moet hiervoor de benodigde middelen vrijmaken. Misschien kunnen de commissaris en de voorzitter van de Raad hier iets over zeggen.

Sasi
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik heb gemerkt dat wij allen nogal hoopvol zijn gestemd over de toekomst van het vredesproces in het Midden-Oosten. Er bestaat nu de concrete mogelijkheid vooruitgang te boeken en hier moet men dan ook gebruik van maken. De Europese Unie is bereid deel te nemen aan het bevorderen van de dialoog, zowel op economisch als op politiek vlak.
Zoals menig spreker heeft gezegd, liggen er echter grote uitdagingen voor ons die niemand hoeft te onderschatten. De moeilijkste en gevoeligste kwesties zijn nog steeds niet opgelost. Als men de tijd na de vredesconferentie in Madrid in 1991 volledig had kunnen benutten, zou er nu al een krachtige vertrouwensrelatie tussen de partijen zijn. In plaats daarvan lijkt de door de partijen gestelde termijn van een jaar voor het sluiten van een permanent akkoord nogal ambitieus, wat het eigenlijk ook moet zijn. Ik wil alleen nog zeggen, dat als de partijen het willen, de Europese Unie bereid is hen met alle beschikbare middelen te helpen.

Patten
Zoals minister Sasi al zei, was dit een zeer nuttig debat. Het heeft de roep van het Parlement en van de hele Europese Unie om een constructieve rol van de Unie in het Midden-Oosten onderstreept. Om een aantal sprekers te noemen: de heer Galeote, aan het begin van het debat, en de heer Schori wezen erop dat er na enkele moeizame maanden en jaren nu tenminste weer een streepje licht aan de horizon gloorde. Dat is naar mijn mening waar en dat was ook de strekking van wat de meeste leden hier hebben gezegd.
Natuurlijk heeft de heer Poos - met al zijn kennis en ervaring - gelijk als hij zegt, en ik citeer hem, dat het nog ietsje te vroeg is om de champagnefles los te trekken. Er staat ons nog meer te doen. Wij zullen alles in het werk stellen om het vredesproces te helpen en ik wil nogmaals ambassadeur Moratinos mijn dank betuigen voor alles wat hij in de regio heeft gedaan. Dankzij hem kon de Unie veel hulp verlenen.
Het is wellicht goed om nogmaals te wijzen op de kracht van onze economische betrekkingen. Wij zijn immers de belangrijkste handelspartner van Israël. In dit verband wil ik ook nog even de hulp memoreren die wij de Palestijnen geven. In de periode 1994-1998 hebben wij in totaal 1,5 miljard euro steun verleend aan de Westoever en de Gazastrook. Daarnaast droeg de Unie in dezelfde periode nog eens zo'n 505 miljoen euro af aan de UNRWA, de VN-organisatie voor hulpverlening aan Palestijnse vluchtelingen. Dat zijn zonder meer grote bedragen die de Unie beschikbaar heeft gesteld.
De geachte afgevaardigde barones Nicholson, die sprak namens de fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij - en wij kennen elkaar uit een ander verleden - wees op het belang van een eerlijk en open handelsverkeer tussen de regio en de Europese Unie. Toen ik minister Levy van Buitenlandse Zaken enkele weken geleden in New York sprak, zei ik hem dat wij onze handelsbetrekkingen niet in sinaasappelsap zouden mogen laten verdrinken. Er zijn belangrijke handelskwesties die om een oplossing vragen, en sinaasappelsap is er daar een van. Er spelen ook nog kwesties van wat grotere omvang en daarvoor zouden wij eigenlijk in de komende maanden een oplossing moeten zien te vinden.
De heer Collins, die halverwege het debat sprak, had de indruk dat de vooruitzichten in het Midden-Oosten wat rooskleuriger leken. Hiermee gaf hij uitdrukking aan de consensus die er tijdens de discussie heerste over de kansen om op een constructievere manier aan de vrede te werken. Wij zullen als Commissie alles in het werk stellen om dat proces te bevorderen. Dat hebben wij ons vast voorgenomen.

De Voorzitter
Ik dank u, commissaris Patten.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt over enkele ogenblikken plaats.
(De vergadering wordt om 11.55 uur onderbroken en om 12.00 uur hervat)

Stemming
Dell'Alba
Mevrouw de Voorzitter, namens de hier aanwezige, niet-ingeschrevene, radicale afgevaardigden wil ik bevestigen dat wij niet aan de stemmingen zullen deelnemen zolang geen oplossing is gevonden voor de problemen met de rechten en de voorrechten van alle in dit Parlement gekozen leden en zolang niet alle 626 leden van het Parlement over dezelfde rechten en voorrechten kunnen beschikken. Wij hopen dat de Commissie constitutionele zaken hiervoor zo spoedig mogelijk een goede oplossing vindt die alle Europese burgers de zekerheid geeft dat zij in dit halfrond volledig zijn vertegenwoordigd.
Voorstel van de Conferentie van voorzitters voor het vergaderrooster van het Parlement voor het jaar 2000

Blokland
Mevrouw de Voorzitter, het voorstel van de Conferentie van voorzitters voor het vergaderrooster van het Europees Parlement voor het jaar 2000 kwam mij pas na het sluiten van de termijn voor het indienen van de amendementen onder ogen. Op dat moment bleek mij dat er een plenaire zittingsdag te Straatsburg, te weten 12 juni 2000, gelijk valt met Tweede Pinksterdag, een officiële christelijke feestdag, en dus ook een vrije dag voor iedereen in meerdere lidstaten van de Europese Unie, te weten België, Denemarken, Duitsland, Frankrijk, Luxemburg, Nederland, Oostenrijk en Zweden. Ik heb nog niet meegemaakt dat het Europees Parlement op zo een dag vergadert. Ik betreur het ten zeerste dat in het voorliggende voorstel met deze goede gewoonte nog geen rekening is gehouden. Gelet op de voorgaande overwegingen en de praktische problemen die kunnen rijzen bij de organisatie van een zitting op een officiële feestdag in vele lidstaten, verzoek ik u, mevrouw de Voorzitter, een passende oplossing te zoeken.

De Voorzitter
U heeft volkomen gelijk, mijnheer Blokland. Na de stemming over het vergaderrooster zal ik de Conferentie van voorzitters voorstellen de desbetreffende vergaderperiode bij wijze van uitzondering op dinsdagochtend te laten beginnen, aangezien de maandag ervan op tweede Pinksterdag valt en dit in meerdere lidstaten een officiële feestdag is. Ik denk dat dit voorstel een goede oplossing is.

Procedures zonder verslag:
Voorstel voor een besluit van de Raad houdende aanpassing van de bezoldiging en de toelagen van de personeelsleden van Europol (10097/1999 - C5-0090/1999 - 1999/0810 (CNS)) (Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken)
(Het Parlement keurt het voorstel van de Commissie goed) Voorstel voor een besluit van de Raad tot wijziging van het besluit van de Raad van 3 december 1998 houdende vaststelling van het Statuut voor de personeelsleden van Europol, wat betreft de vaststelling van bezoldiging, pensioenen en andere financiële rechten in euro (10098/1999 - C5-0089/1999 - 1999/0811(CNS)) (Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie)
(Het Parlement keurt het voorstel van de Commissie goed)Ontwerpbesluit van het Gemengd Comité van de EER tot wijziging van bijlage IV (Energie) bij de EER-Overeenkomst - Ontwerp gemeenschappelijk standpunt van de Gemeenschap (SEC(1999) 0780 - C5-0060/1999 - 1999/0807(CNS)) (Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie)
(Het Parlement keurt het voorstel van de Commissie goed)Ontwerpbesluit van het Gemengd Comité van de EER tot wijziging van bijlage IV (Energie) bij de EER-Overeenkomst - Ontwerp gemeenschappelijk standpunt van de Gemeenschap (SEC(1999) 0781 - C5-0061/1999 - 1999/0808(CNS)) (Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie)
(Het Parlement keurt het voorstel van de Commissie goed)Ontwerpbesluit van het Gemengd Comité van de EER tot wijziging van bijlage 1 (Veterinaire en fytosanitaire aangelegenheden) bij de EER-Overeenkomst (SEC(1999)0986 - C5-0100/1999 - 1999/0812(CNS)) (Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie)
(Het Parlement keurt het voorstel van de Commissie goed)Ontwerpbesluit van het Gemengd Comité van de EER tot wijziging van bijlage 1 (Veterinaire en fytosanitaire aangelegenheden) bij de EER-Overeenkomst - Ontwerp gemeenschappelijk standpunt van de Gemeenschap (SEC(1999)1037 - C5-0101/1999 - 1999/0813(CNS)) (Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie)
(Het Parlement keurt het voorstel van de Commissie goed)Ontwerpbesluit van het Gemengd Comité van de EER tot wijziging van bijlage 1 (Veterinaire en fytosanitaire aangelegenheden) bij de EER-Overeenkomst - Ontwerp gemeenschappelijk standpunt van de Gemeenschap (SEC(1999)1050 - C5-0102/1999 - 1999/0814(CNS)) (Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie)
(Het Parlement keurt het voorstel van de Commissie goed)Voorstel voor een beschikking van de Raad tot wijziging van Beschikking 91/666/EEG betreffende de vorming van communautaire reserves van mond- en klauwzeervaccins (COM(1999)0290 - C5-0126/1999 - 1999/0121(CNS)) (Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling)
(Het Parlement keurt het voorstel van de Commissie goed)
Procedures zonder debat:
Verslag (A5-0008/99/rev.) van de heer Westendorp y Cabeza, namens de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, over lopende wetgevingsprocedures op het gebied van industrie, externe handel, onderzoek en energie (mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement en aan de Raad - Gevolgen van de inwerkingtreding van het Verdrag van Amsterdam) (SEC(1999)0581 - C4-0219/1999)
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)Verslag (A5-0014/99) van mevrouw Jackson, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, over lopende wetgevingsprocedures op het gebied van milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming (mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad - Gevolgen van de inwerkingtreding van het Verdrag van Amsterdam) (SEC(1999)0581 - C4-0219/1999)
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)
Aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0016/99) van de heer Langen, namens de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, betreffende het gemeenschappelijk standpunt nr. 29/1999, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de beschikking van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een meerjarenprogramma ter bevordering van duurzame energiebronnen in de Gemeenschap (ALTENER) (1998-2002) (7122/1/1999 - C5-0032/1999 - 1997/0370(COD))

Patten
Mevrouw de Voorzitter, ik hoop dat ik binnen tien seconden klaar ben. Wat amendement 1 betreft is de Commissie altijd van mening geweest dat er een sterk verband bestaat tussen hernieuwbare energie en energie-efficiëntie en dat het beleid op deze terreinen nauw op elkaar moet worden afgestemd. Wij vragen ons echter af of een verdrag op het gebied van duurzame energie niet wat prematuur is.
Wij kunnen in principe akkoord gaan met de amendementen 2, 7, 8 en 9, maar dan wel in andere bewoordingen. Met amendement 3 hebben wij geen enkele moeite en ook amendement 4 is in beginsel acceptabel, al vinden wij het niet nodig dit als derde doelstelling aan het programma toe te voegen. Het lijkt ons veeleer een verheldering van de eerste doelstelling. Amendement 5 is volstrekt acceptabel en ook amendement 6 kunnen wij in principe overnemen.
Met amendement 10 hebben wij wel veel moeite. Na bestudering van dit amendement zijn wij tot de conclusie gekomen dat het moet worden verworpen en wel om twee redenen. Ten eerste is het ALTENER-programma bedoeld voor de kandidaat-lidstaten. De geassocieerde mediterrane landen in kwestie behoren daar niet toe. Ten tweede verwijst het amendement naar een overweging en niet naar het bijbehorende artikel, dat is artikel 7 als ik het goed heb. Aanvaarding van dit amendement zou naar ons oordeel inconsequent zijn en verwarring scheppen.

De Voorzitter
Hartelijk dank, commissaris Patten. Ik had de Raad graag om commentaar verzocht, maar zoals u kunt zien is dat niet mogelijk en dat betreur ik.
(De Voorzitter verklaart dat het aldus gewijzigde gemeenschappelijk standpunt is goedgekeurd)
Aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0015/99) van mevrouw Ahern, namens de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, betreffende het gemeenschappelijk standpunt (EG) nr. 25/1999, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de beschikking van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een meerjarenprogramma ter bevordering van de energie-efficiëntie (SAVE) (1998-2002) (7123/1/1999 - C5-0033/1999 - 1997/0371(COD))

Patten
Ik ben bang dat wij de amendementen 1, 2, 3 en 6 niet kunnen overnemen. Hierin wordt naar ons oordeel een onrealistische doelstelling nagestreefd, namelijk om de energie-intensiteit te verbeteren met nog eens 1,5% boven wat anders gehaald zou zijn. Er is nog een reden waarom wij moeite met deze amendementen hebben en dat is omdat zij van SAVE een soort wetgevingsprogramma willen maken.
Amendement 4 kunnen wij wel aanvaarden. Er is duidelijk behoefte aan een koppeling tussen energie-efficiëntie en hernieuwbare energie.
De amendementen 5, 11, 12 en 13 kunnen in beginsel onze goedkeuring wegdragen, soms met een iets andere formulering. Naar mijn mening kunnen de amendementen 12 en 13 in de plaats komen van de amendementen 5 en 11.
Wij zijn in beginsel bereid amendement 7 over te nemen. De amendementen 8 en 9 zijn niet acceptabel, aangezien zij het programma te star zouden maken. Amendement 10 kunnen wij wel volledig overnemen.
Betreffende amendement 5

Ahern
Ik dacht dat deze kwestie in de plenaire vergadering van gisteren al was verduidelijkt. Het gaat hier om technische aanpassingen over juridisch advies. Amendement 5 van de Commissie hield verband met de comitologie en wij hadden dat iets aangepast. De Commissie heeft echter al aangegeven dat zij nog weer een andere formulering wenst en daarom hebben wij op het punt van het juridisch advies, amendement 5 vervangen door amendement 13. Ik wil u vragen dit zo te laten. Als u amendement 5 in stemming wilt brengen, is dat prima, maar wij hebben aanwijzingen dat algemeen wordt erkend dat het iets anders moet worden geformuleerd. Op het punt van het juridisch advies betekent dit dus dat amendement 13 in de plaats komt van amendement 5, en amendement 12 in de plaats van amendement 11. Ik wil u vragen hiermee rekening te houden, mevrouw de Voorzitter, want er moet een heldere wettekst uitrollen.

De Voorzitter
Mevrouw Ahern, u brengt me enigszins in verlegenheid, want normaal gesproken zou ik amendement 5 in stemming moeten brengen en vervolgens, indien amendement 5 verworpen wordt, amendement 13. Ik denk dat de boodschap voor alle collega' s duidelijk is. Ik moet me aan het Reglement houden. We kunnen immers tijdens de vergadering niet zomaar de volgorde van de stemmingen veranderen.
(De Voorzitter verklaart dat het aldus gewijzigde gemeenschappelijk standpunt is goedgekeurd)
Aanbeveling (A5-0020/99) van mevrouw Kinnock, namens de Commissie Ontwikkelingssamenwerking, over het voorstel voor een besluit van de Raad en de Commissie betreffende de sluiting van de overeenkomst inzake handel, ontwikkeling en samenwerking tussen de Europese Gemeenschap, enerzijds, en de Republiek Zuid-Afrika, anderzijds (8731/1999 - COM(1999)245 - C5-0154/1999 - 99/0112(AVC))

Redondo Jiménez
Ik verzoek de Commissie te bevestigen dat haar standpunt over Zuid-Afrika op dit moment hetzelfde is als toen de Commissie haar standpunt aan het Parlement deed toekomen. Ik heb namelijk begrepen dat er enig verschil is.

Patten
Van een verschil is mij volstrekt niets bekend. Wij zijn ingenomen met het verslag dat nu in het Parlement voorligt, en wij zijn ingenomen met de overeenkomst. Wij zien daarin geen problemen.

De Voorzitter
Dat is dan duidelijk.

Cunha
Mevrouw de Voorzitter, volgens informatie die ik vandaag heb gekregen weigert Zuid-Afrika het wijnakkoord te ondertekenen. Dat was een conditio sine qua non om de overeenkomst in zijn geheel goed te keuren. Ik zou graag willen horen wat de Commissie ervan denkt.

De Voorzitter
Waarde collega' s, zoals u weet is dit niet het moment om in debat te treden. We zijn nu bezig met de stemmingen.
(Het Parlement neemt het besluit aan) Verslag (A5-0017/99) van de heer Martin, namens de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, over het voorstel voor een besluit van de Raad tot toekenning van aanvullende macro-financiële bijstand aan Bulgarije (COM(1999)403 - C5-0098/1999 - 1999/0165(CNS))

(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)
Verslag (A5-0018/99) van de heer Martin, namens de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, over het voorstel voor een besluit van de Raad tot toekenning van aanvullende macro-financiële bijstand aan de voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië (COM(1999)404 - C5-0099/1999 - 1999/0166(CNS))
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)
Verslag (A5-0019/99) van de heer Martin, namens de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, over het voorstel voor een besluit van de Raad tot toekenning van aanvullende macro-financiële bijstand aan Roemenië (COM(1999)405 - C5-0097/1999 - 1999/0167(CNS))
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)
Voorstel voor een gezamenlijke ontwerpresolutie over de elfde internationale conferentie over AIDS in Lusaka

Muscardini
Mevrouw de Voorzitter, er doet zich een vrij ernstig probleem voor. In paragraaf 15 van deze ontwerpresolutie staat in de Italiaanse tekst dat men de religieuze autoriteiten uitnodigt volledig mee te werken aan de toepassing van de preventieprogramma's en op opbouwende wijze deel te nemen aan de activiteiten voor AIDS-preventie. Dat lijkt mij niet meer dan normaal en gerechtvaardigd. In de Franse en Engelse tekst staat echter dat men de religieuze autoriteiten uitnodigt zonder enig voorbehoud samen te werken - hetgeen dus qua tekst afwijkt van hetgeen in het Italiaans staat - en deel te nemen aan de distributie van condooms. Het lijkt mij toch enigszins ongeloofwaardig en weinig plausibel dat de religieuze autoriteiten persoonlijk moeten deelnemen aan de distributie van condooms. Dit staat in de Engelse en Franse tekst.
Ik heb de tekst in de andere talen van de lidstaten van de Europese Unie niet kunnen lezen. Ik wilde echter in eerste instantie weten of hier misschien een politiek addertje onder het gras zit en welke tekst verkeerd is, de Italiaanse of de Franse en Engelse tekst. Ik vraag mij hoe dan ook af - maar dat is een andere kwestie - of de afgevaardigden telkens als zij moeten stemmen, de teksten in de vijftien talen moeten nalezen. Als dat zo is, moeten wij hier dertig dagen per maand zitten. Voorzitter Pasqua heeft reeds gewezen over de afwezigheid van vertaling. Onze fractie wil niet alleen de afwezigheid van vertalingen aan de kaak stellen, maar ook de afwezigheid van correcte vertalingen. Ik wil hier graag opheldering over en als de Franse en Engelse tekst correct zou zijn, trek ik natuurlijk mijn handtekening onder dit ontwerp in.
(Het Parlement neemt de resolutie aan)

Gezamenlijke ontwerpresolutie over Turkije

Van Velzen
Mevrouw de Voorzitter, er zijn meer problemen met taalversies. Wat de resolutie van Turkije betreft, is in ieder geval in de Nederlandse versie in de eerste paragraaf een essentieel werkwoord weggevallen. In het Engels is het "to apply for" . Dat is weggevallen. Ik zou erop willen attenderen dat de Engelse versie uitgangspunt is en dat in de Nederlandse versie moet worden toegevoegd: kan in aanmerking komen om het lidmaatschap aan te vragen.

De Voorzitter
Ja, de Engelse versie dient als uitgangspunt.

Friedrich
Mevrouw de Voorzitter, ik heb een zelfde soort opmerking. Paragraaf 1 - en dat is zonder meer de belangrijkste paragraaf - is bijzonder verwarrend. Het is duidelijk dat de meeste collega's dat zo ervaren. Er staat: stemming over het eerste, tweede en derde deel. Dat is in zoverre verwarrend dat, als je naar de zin kijkt, zowel "het eerste deel" als "het tweede deel" op de eerste helft van die lange paragraaf in zijn geheel betrekking hebben. Het verschil tussen "stemming over het eerste deel" en "stemming over het tweede deel" zit hem alleen in de woorden to apply, die eenmaal wel, en eenmaal niet in de tekst moeten staan. Als de woorden to apply niet gebruikt worden, dan verandert de betekenis van de paragraaf natuurlijk volledig, omdat er dan staat dat Turkije recht heeft op toetreding. Als to apply in de tekst wordt gehandhaafd, wordt er gezegd dat Turkije het recht heeft om een verzoek tot toetreding te doen. Daarom betekent "eerste deel", om het duidelijk te stellen, dat wie voor het eerste deel stemt, beide woorden wil weglaten. En wie nee zegt tegen wat op dit papier "het eerste deel" heet, wil dat in het tweede deel de woorden to apply worden opgenomen. Ik wil u daarom vragen, mevrouw de Voorzitter, om bij wijze van uitzondering telkens het stuk voor te lezen waarover we stemmen, zodat iedereen weet waarover hij stemt.

De Voorzitter
Dat is precies wat ik u wilde voorstellen, mijnheer Friedrich. Wat u zegt is zeer belangrijk. Iedere collega moet met volledige kennis van zaken kunnen stemmen. Daarom zal ik alle onderdelen voorlezen alvorens we tot de stemming overgaan.

Swoboda
Mevrouw de Voorzitter, ik wil u niet lang ophouden. Het spreekt toch eigenlijk vanzelf dat u bij zo´n belangrijk onderwerp niet de raad hoeft te krijgen om toch alstublieft de punten een voor een voor te lezen. Aangezien de Fractie van de Europese Volkspartij afhaakt...
(Tekenen van onrust) ...van de Oostenrijkers weet ik het nog niet, maar aangezien de Europese Volkpartij afhaakt, hebben wij ons natuurlijk afgevraagd of we vandaag wel moeten stemmen. Ik ben er echter voor om de Commissie en de Raad vandaag door middel van de stemming een indicatie te geven, welke kant zij op zouden moeten. Ik wil alleen wel vragen om een aparte stemming over paragraaf 7, mevrouw de Voorzitter, omdat ik daar een mondeling amendement bij wil maken. Maar daar kom ik nog wel op terug.

De Voorzitter
Mijnheer Swoboda, ik denk dat u uw mondeling amendement het best kunt indienen voordat we over paragraaf 7 gaan stemmen. Dat komt de duidelijkheid alleen maar ten goede.

Katiforis
Mevrouw de Voorzitter, ik wilde alleen zeggen dat in de Griekse vertaling dezelfde fout is gemaakt als de heer van Velzen zojuist noemde. Ook hier is de zinsnede "to apply" weggelaten en deze is natuurlijk van vitaal belang. Ik wilde mijn Griekse collega's en ook u, mevrouw, alleen op deze fout attenderen.
Betreffende paragraaf 7

Swoboda
Mevrouw de Voorzitter, ik wil voorstellen om na de woorden - ik heb alleen de Engelse tekst bij de hand - between the two countries toe te voegen: on the basis of the principles of respect of international law and treaties.
(Het Parlement stemt in met de indiening van het mondeling amendement) (Het Parlement neemt de resolutie aan)

Gezamenlijke ontwerpresolutie
over het Akkoord van Sharm-el-Sheikh en de hervatting van het vredesproces in het Midden-Oosten
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
Stemverklaringen- Vergaderrooster voor het jaar 2000

Berthu
Mevrouw de Voorzitter, we hebben tijdens de stemming over het vergaderrooster voor het jaar 2000 opnieuw het hoofd moeten bieden aan een groot aantal amendementen dat was ingediend om de duur van de vergaderperioden in Straatsburg te beperken.
Een dergelijke beperking is ontoelaatbaar, temeer daar ze in strijd is met een zojuist getekend intergouvernementeel compromis. Dit compromis heeft betrekking op protocol 12 dat in het zojuist door de lidstaten geratificeerde Verdrag van Amsterdam is opgenomen. Het sluit overigens uitstekend aan bij het besluit dat het Hof van Justitie op 1 oktober 1997 heeft genomen.
Nu de tegenstanders van Straatsburg als locatie voor het Parlement inzien dat ze het aantal vergaderperioden niet kunnen verminderen, proberen ze het aantal dagen van de afzonderlijke vergaderweken terug te dringen. De middelen die ze toepassen zijn nu dus anders, maar ze streven nog altijd hetzelfde doel na, wat een schending van het Verdrag zou betekenen. Het doet ons daarom genoegen dat deze amendementen verworpen zijn.
We willen overigens van deze gelegenheid gebruik maken om ons standpunt over de minizittingen in Brussel nogmaals kenbaar te maken. Zoals in het Verdrag staat vermeld en door het Hof van Justitie in herinnering is gebracht gaat het hier om extra vergaderingen - ik benadruk: "extra" - die alleen mogen plaatsvinden als alle reguliere zittingen in Straatsburg gehouden zijn. De minizittingen zijn dus uitsluitend aanvullende vergaderingen die klaarblijkelijk alleen gehouden mogen worden als de agenda van Straatsburg overbelast dreigt te raken. We weten vandaag tijdens de stemming over het vergaderrooster van 2000 dus nog niet of de reguliere agenda van Straatsburg in bijvoorbeeld november 2000 vol is en of er daarom op 29 en 30 november een minizitting moet worden gehouden, dat wil zeggen over meer dan een jaar; 14 maanden om precies te zijn.
Met dergelijke beslissingen schendt het Europees Parlement de Verdragen. Ik hoop dat de Europese regeringen orde op zaken zullen stellen.

Martin, David
De teleurstellend lage opkomst bij de Europese verkiezingen dit jaar heeft aangetoond, voor zover dat nog niet duidelijk was, dat Europa zichtbaarder moet worden gemaakt en dat de burgers van het belang van de Unie doordrongen moeten worden. Ik denk dat we ons contact met de burgers en onze werkmethodes hadden kunnen verbeteren als we de twee voorstellen over het tijdschema hadden aangenomen.
Er werd bijvoorbeeld voorgesteld de vergaderweken in Straatsburg terug te brengen naar vier dagen, zodat EP-leden meer tijd zouden hebben in hun kiesdistrict bijeenkomsten bij te wonen en individuen en organisaties te ontmoeten om ze op de hoogte te stellen van onze werkzaamheden hier in Straatsburg en in Brussel.
Verder was er het voorstel om voortaan op woensdag, wanneer de EP-leden toch al in Brussel zijn voor hun fractie- en commissiebijeenkomsten, een mini-minizitting te houden. De voorzitter van de Commissie zou van die gelegenheid gebruik kunnen maken om verslag uit te brengen over de wekelijkse bijeenkomst van de Commissie. Voor de burger zou dit het bewijs zijn dat de Commissie daadwerkelijk verantwoording aan deze instelling aflegt. Bovendien zou het Parlement op die manier in hoger aanzien komen te staan, omdat de belangrijkste initiatieven van de Commissie in deze instelling bekend zouden worden gemaakt.
Helaas zijn beide voorstellen vandaag verworpen. Ik ben er evenwel van overtuigd dat de collega's later meer voorstellen van deze aard zullen indienen.

Della Vedova
Mevrouw de Voorzitter, ik heb het woord gevraagd om in de notulen te laten opnemen dat de vijf hier aanwezige, radicale afgevaardigden - Bonino, Dell'Alba, Della Vedova, Dupuis en Turco - niet hebben deelgenomen aan de stemming over het rooster voor 2000 en evenmin aan de daaropvolgende stemmingen. Zoals de heer Dell'Alba bij aanvang van de vergadering reeds vermeldde, zijn wij niet van plan met onze deelneming aan de stemmingen een situatie te bekrachtigen waarin miljoenen Europese burgers worden gediscrimineerd, daar hun vertegenwoordigers niet de kans krijgen hun parlementair mandaat volledig uit te voeren.

Posselt
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats wil ik zeggen dat ik erg gelukkig ben met deze stemming over het vergaderrooster. Niet, zoals collega Berthu, vanwege een compromis op regeringsniveau, maar omdat ik ervan overtuigd ben dat we ons werk alleen kunnen blijven doen zolang we daarvoor de hele werkweek gebruiken, en dus niet van de donderdag een vrijdag maken. Ik ben ook blij met deze uitslag omdat ik vind dat Straatsburg het zelfstandige, democratische en anticentralistische gezicht van het Europees Parlement is, waar voor Europa een grote symbolische werking vanuit gaat. Daarom stemt dit resultaat mij als Europeaan dankbaar, en ik wil heel duidelijk zeggen dat wij erop moeten toezien dat het in de praktijk niet wordt ondergraven. Ik ben het met de heer Martin eens dat we vrije tijd nodig hebben. Dat kan echter niet door middel van de vrijdagen worden geregeld. Wij moeten ons werk in de commissies en fracties zo inrichten dat we vergadervrije weken krijgen. Deze of gene zal die tijd misschien op een van onze drie werkplekken gebruiken, maar verreweg de meesten van ons zullen dat in hun kieskring doen.

Blak, Lund en Thorning-Schmidt
Wij stemmen voor het voorstel betreffende een vergaderweek van vier dagen, waarbij de vrijdag wegvalt. Wij zijn van mening dat er op vrijdag geen onderwerpen van politiek belang worden behandeld en dat deze net zo goed administratief kunnen worden afgehandeld. Wij hadden graag gezien dat er ook op vrijdag politieke debatten zouden kunnen plaatsvinden, maar de fracties van het Europees Parlement zijn het hierover niet eens geworden.
Bezoldiging van de personeelsleden van Europol (C5-0090/99 en C5-0089/99)

Bonde, Krarup
Wij hebben om principiële redenen tegen de twee beschikkingen van de Raad inzake de bezoldiging van de personeelsleden van Europol gestemd. De Europol-Overeenkomst is zonder daadwerkelijk debat door de nationale parlementen van de lidstaten aangenomen. Aangezien de nationale parlementen geen amendementen konden indienen, restte hen niets anders dan de overeenkomst te ratificeren.
Het Europees Parlement - de enige Europese instelling die direct door de burgers wordt gekozen - is tijdens de twee jaar durende onderhandelingen geen enkele keer geraadpleegd over de inhoud van deze overeenkomst. Deze gang van zaken druist in tegen de bepalingen in artikel K.6 van het Verdrag van Maastricht. Hierin staat immers dat de EU-ministers het Parlement regelmatig moeten raadplegen over de belangrijkste ontwikkelingen op het gebied van justitie en binnenlandse zaken. Verder dienen ze ervoor te zorgen dat het standpunt van het EP "naar behoren in aanmerking wordt genomen" .
Wat ons echter het meest dwars zit is dat de functionarissen van Europol feitelijk boven de wet komen te staan. In mei 1997 bereikten de EU-ministers van Justitie overeenstemming over een protocol volgens welke de stafleden van Europol niet vervolgd mogen worden voor wat ze "tijdens het uitoefenen van hun functie zeggen, schrijven of doen" . Ook voor onbevoegde of onjuiste verwerking van gegevens kunnen ze niet worden aangeklaagd. Ze mogen zelfs na beëindiging van hun werkrelatie met Europol niet vervolgd worden omdat "al hun officiële papieren en documenten en overige officiële bescheiden onschendbaar zijn" .
De verreikende immuniteitsbevoegdheden die de stafleden van Europol zouden genieten zijn niet in overeenstemming met de bevoegdheden die de politie in de lidstaten geniet. Ze vormen een belediging van de rechtstraat en dienen geenszins het algemeen belang.
Veterinaire en fytosanitaire aangelegenheden (C5-0100/99, C5-0101/99 en C5-0102/99)

Berthu
Naar aanleiding van deze stemmingen over veterinaire en fytosanitaire aangelegenheden wil ik in herinnering brengen hoe belangrijk het is dat de lidstaten van de Europese Unie zelf kunnen blijven oordelen en beslissen over vraagstukken die samenhangen met de voedselveiligheid.
De lidstaten moet het absolute recht behouden hun bevolking te beschermen. Neem bijvoorbeeld het besluit van de Commissie om het embargo op Brits rundvlees op te heffen en de weigering van Frankrijk en Duitsland dit besluit uit te voeren. Ondanks alle voorzorgsmaatregelen die getroffen zijn, worden er nog ieder jaar 3000 gevallen van BSE in Groot-Brittannië geregistreerd. De Fransen zijn er daardoor van overtuigd dat nog niet alles bekend is over de manier waarop deze ziekte wordt overgedragen. Ons nationaal agentschap voor de voedselveiligheid, dat door de academie voor de geneeskunde is goedgekeurd, is terecht van mening dat Frankrijk zijn embargo moet handhaven. Als we in plaats van dit nationaal agentschap een Europees agentschap gehad zouden hebben - sommigen hebben zich hier voorstander van getoond - zouden we niet over objectieve informatie beschikken en zelfs geen deskundigen kunnen raadplegen om argumenten aan te dragen voor onze aarzeling.
De regeringen van de Europese landen hebben zich in een onmogelijke situatie geplaatst toen ze het Verdrag van Amsterdam accepteerden. Dit geldt met name voor Frankrijk. In artikel 95 van dit Verdrag, dat als vervanging van het oude artikel 100 A dient, staat dat lidstaten op het gebied van de volksgezondheid niet langer mogen afwijken van de communautaire regels. Voor afwijkende maatregelen is de toestemming van de Commissie nodig, die alleen haar fiat zal geven als er sprake is van "nieuwe wetenschappelijke bewijzen" . In de BSE-affaire zijn we uiteraard niet in staat dergelijke nieuwe wetenschappelijke bewijzen aan te dragen ten aanzien van de feiten waarover de Commissie reeds beschikt. Wij hebben gewoon een andere opvatting over het voorzorgbeginsel. Zoals zovaak hecht de Commissie meer waarde aan het vrij verkeer van goederen en diensten. We moeten nogmaals constateren dat Frankrijk meer dan de Unie waarde hecht aan de veiligheid van het voedsel van zijn burgers.
De Unie besluit dus het embargo op te heffen, maar de Fransen weigeren zich bij dit besluit neer te leggen, waardoor er een onhoudbare situatie is ontstaan. Minder dan zes maanden na de ratificatie van het Verdrag van Amsterdam blijkt dat de besluitvormers inconsequent gehandeld hebben. Wellicht is er nog een aantal van dit soort affaires nodig alvorens de Fransen inzien dat ze beter zelf kunnen beslissen over wat er in hun land gebeurt.
Aanbeveling voor de tweede lezing-Langen (A5-0016/99)

Kauppi
Mevrouw de Voorzitter, wat het ALTENER-programma betreft, wil ik vooral de aandacht vestigen op het noordelijke energiebeleid. In de perifere regio' s van Europa stelt het uitzonderlijke klimaat zijn eigen eisen, en daarmee moet de Europese Unie rekening houden. Zo heeft het gebruik van turf een meerwaarde voor het noordelijke energiebeleid. In Finland bijvoorbeeld vormen moerassen een belangrijke natuurlijke hulpbron en de turf hieruit dekt ongeveer 7% van de Finse energiebehoefte. Direct of indirect leven 6500 mensen van de turfproductie.
Turf wordt tot nu toe niet zoals hout als hernieuwbare energiebron aangemerkt. In werkelijkheid is turf een hernieuwbare natuurlijke hulpbron die vergelijkbaar is met hout, alleen dan met een langere kringloop. De becijferde waarde van de emissies van het turfverbruik zou aanzienlijk dalen als rekening wordt gehouden met de volledige exploitatiecyclus en de hernieuwbaarheid van turf. Het gebruik van turf is van wezenlijk belang als men het houtverbruik in de energieproductie wil uitbreiden. Als er niet tegelijkertijd gebruik wordt gemaakt van turf, is de bezettingsgraad van stookketels bestemd voor houtgebruik te laag en is een rendabel gebruik niet mogelijk. Daarom moet er bij het vaststellen van een Europese energieheffing rekening worden gehouden met de uitzonderlijke eigenschappen van turf. Om tot een gezondere en schonere energie te kunnen komen, moet turf in de toekomst als hernieuwbare energiebron worden aangemerkt.

Caudron
In maart dit jaar heb ik al aangegeven voorstander te zijn van een energiebeleid dat op vrijwillige basis kan worden ingevoerd. In de jaren '90 zijn er heel wat intentieverklaringen afgelegd. Al die woorden moeten nu maar eens worden omgezet in concrete daden. Alleen dan kan de Unie een dergelijk op vrijwillige leest geschoeid beleid verwezenlijken. De Unie moet ervoor zorgen dat het Europese energiebeleid van concrete inhoud wordt voorzien.
Ze heeft hiertoe twee aanvullende meerjarige kaderprogramma' s voor maatregelen in de energiesector ontwikkeld: SAVE II (het bevorderen van een doelmatiger gebruik van energie) en ALTENER II (het bevorderen van duurzame energiebronnen).
Deze twee reeds bestaande programma' s moeten worden verlengd. Het Europees Parlement moet gebruik maken van zijn medebeslissingsbevoegdheid waarover het dankzij het Verdrag van Amsterdam beschikt om deze programma' s te verbeteren.
Wat SAVE II betreft, heeft de Raad enkele amendementen geaccepteerd die door het Europees Parlement in eerste lezing waren voorgesteld. Bovendien is de tekst gewijzigd naar aanleiding van de recente resoluties van de Raad en de standpunten die tijdens de Conferentie van Kyoto zijn verdedigd.
Het Parlement heeft aangegeven dat het nog enkele amendementen wil indienen. Binnen de parlementaire commissie is er flink over deze amendementen gediscussieerd, met name over het amendement dat betrekking heeft op de mate waarin de energie-efficiency verbeterd dient te worden.
De energie-efficiency van het eindverbruik is tot op heden ieder jaar met ongeveer 1% verbeterd. De Europese Commissie wil dat volgend jaar deze energie-efficiency met één procentpunt verbeterd wordt. De doelstelling van mevrouw de rapporteur is echter ambitieuzer; zij wil een verbetering van meer dan 1,5% per jaar. Ik schaar me achter het amendement van onze rapporteur, ook al geef ik toe dat we moeten nagaan welke negatieve invloed deze verbetering kan hebben op het concurrentievermogen van bedrijven, in het bijzonder het MKB.
Om dit doel te bereiken moeten er uiteraard wettelijke maatregelen getroffen worden. Ook andere maatregelen zijn echter noodzakelijk, zoals bijvoorbeeld economische sancties.
Wat ALTENER II betreft, weet iedereen hoe belangrijk de hernieuwbare energiebronnen zijn bij het terugdringen van de milieuvervuiling en het behoud van de natuurlijke bronnen. Ook weten we dat deze hernieuwbare energiebronnen het niet goed op de markt doen. Iedereen weet waarom. De traditionele energiebronnen hebben een relatief lage en vaste prijs. Bovendien bestaan er momenteel geen maatregelen waarmee het gebruik van hernieuwbare energiebronnen wordt gestimuleerd.
Ik schaar me daarom achter de amendementen waarin de heer Langen een actievere houding van de Commissie eist om een gecoördineerde promotiestrategie binnen de lidstaten tot stand te brengen en de Europese export van technologieën op het gebied van hernieuwbare energieën op te voeren.
Verder denk ik dat we zo snel mogelijk een verdrag inzake hernieuwbare energie moeten sluiten.
Met deze twee verslagen laat de Europese Unie haar burgers zien dat ze het milieu wil beschermen en tegelijkertijd onze afhankelijkheid van energie wil verminderen.
Aanbeveling voor de tweede lezing Ahern (A5-0015/99)

Hyland
Hoewel genetisch onderzoek de mensheid grote politieke voordelen kan brengen, worden die voordelen ernstig aangetast door gevestigde belangen. De wijze waarop deze technologie wordt gebruikt is niet in overeenstemming met het principe van duurzame ontwikkeling en is regelmatig in strijd met algemeen aanvaardde ethische normen.
Er is de EU veel aan gelegen zorgvuldige regels in te voeren teneinde deze sector goed in de gaten te kunnen houden. De betrokken partijen hebben mijns inziens de morele verplichting overeenstemming te bereiken over normen die niet overschreden zouden mogen worden.
Experimenten met menselijke genen en de meer recente pogingen tot introductie van de zogenaamde terminator-technologie, die ervoor zorgt dat gewassen steriel blijven, vormen een belediging voor de mens en een bedreiging voor zijn welzijn.
Zonder de waakzaamheid van politici, NGO' s, milieubeschermers en consumenten zou deze technologie allang aan onze samenleving zijn opgedrongen.
Ik ben blij met de recente toezegging van Monsanto de terminator-technologie niet op de markt te brengen. Desalniettemin ben ik van mening dat dit vraagstuk veel te ernstig is om het over te laten aan diegenen die er rechtstreeks bij betrokken zijn. Als de consument niet zo waakzaam was geweest, zouden de betrokkenen vast en zeker minder scrupuleus te werk zijn gegaan.
Ik vind dat zowel de EU als de regeringen van de lidstaten de regulering van genetisch onderzoek in het algemeen verder moeten aanscherpen, en ook strenger moeten gaan optreden wanneer programma' s ten uitvoer worden gebracht die niet voldoen aan de vastgestelde richtsnoeren inzake de geldende ethische normen en de bescherming van milieu en consument.
Aanbeveling Kinnock (A5-0020/99)

Figueiredo
Het kader voor deze overeenkomst met Zuid-Afrika is het communautair ontwikkelingssamenwerkingsbeleid, dat tot doel heeft de nodige solidariteit met de ontwikkelingslanden te garanderen. Het is echter noodzakelijk de economische en sociale gevolgen van het liberaliseringsproces van de handel voor beide overeenkomstsluitende partijen te analyseren.
Welnu, naast het afschaffen van de douanerechten op voor Portugal gevoelige producten, zoals textiel en kleding, baart de specifieke situatie van het akkoord van Davos over wijn en sterke dranken ons zorgen. De kwestie van de oorsprongsbenaming port is van vitaal belang voor de Portugese wijnbouwsector. Het zou goed zijn indien Zuid-Afrika stappen ondernam om het probleem van het foutief en onwettig gebruik van deze benaming op te lossen. Maar in weerwil van de zeer lange termijnen van het akkoord van Davos en de concessies op landbouwvlak, moeten we uit de laatst beschikbare informatie concluderen dat Zuid-Afrika treuzelt met het nakomen van deze verbintenis.
Aan de andere kant is het buitengewoon ernstig dat dit akkoord los kan staan van de globale onderhandelingen over de algemene overeenkomst, wat tot uitstel kan leiden met alle schadelijke gevolgen van dien. Hiermee wordt ook een kwalijk precedent geschapen voor de bescherming van de communautaire oorsprongsbenamingen in de WTO, met name voor de benaming port. Vandaar mijn onthouding bij de stemming.

Fruteau
Ons Parlement heeft zojuist het voorstel voor een besluit van de Raad en de Commissie betreffende de sluiting van de Overeenkomst inzake handel, ontwikkeling en samenwerking tussen de Europese Gemeenschap en de Republiek Zuid-Afrika met overgrote meerderheid aangenomen.
Ik ben ingenomen met deze overeenkomst die ik uiteraard gesteund heb. Indertijd had ik na mijn verkiezing tot burgemeester van Saint-Benoît op het eiland Réunion één van de pleinen in de stad het Nelson Mandelaplein genoemd. Dat was in 1983. Door middel van deze symbolische daad wilden we broederlijk de hand reiken aan Mandela, die aan de andere kant van de Indische Oceaan zat weg te kwijnen in een van de gevangenissen van het apartheidsregime.
Iedereen kan zien wat er de afgelopen tijd bereikt is. Wij scharen ons nu achter deze overeenkomst, die overigens precies op het juiste moment komt om de overgang van het oude Zuid-Afrika naar een democratische en economisch en sociaal stabiele natie te bezegelen. De Republiek Zuid-Afrika is een aantal jaar geleden met dit overgangsproces begonnen en de Europese Unie heeft zich als vanouds solidair betoond door middel van deze overeenkomst met Zuid-Afrika. Met de instelling van een vrijhandelszone tussen twee gebieden waarvan het ontwikkelingsniveau wezenlijk verschilt, krijgt deze overeenkomst bovendien een historisch karakter. Verder wordt met de overeenkomst de strategie verwezenlijkt die de Unie ten opzichte van dit land heeft gevoerd. Ik wil graag in herinnering brengen dat deze strategie onder Frans voorzitterschap is uitgestippeld. Tenslotte wil ik benadrukken dat de Europese Unie baat kan hebben bij een dergelijke overeenkomst met dit grote land op het zuidelijk halfrond, aangezien in november dit jaar in Seattle de WTO-onderhandelingen van start gaan, en die zullen ongetwijfeld moeizaam verlopen. Om al deze redenen zijn wij blij dat deze overeenkomst is goedgekeurd.
Ik wil het Parlement, de Raad en de Commissie overigens wijzen op de invloed die de liberalisering van de handel de komende 10 jaar kan hebben op de economische ontwikkeling van de ultraperifere regio' s. Dit geldt met name voor het eiland Réunion, dat 100% Europees grondgebied is en vlakbij Zuid-Afrika ligt.
Zeker, ik ben op de hoogte van de bepalingen in artikel 23, lid 2 van de overeenkomst. Hierin wordt de mogelijkheid geboden vrijwaringsmaatregelen te treffen of toezicht te houden op de uitvoering van de overeenkomst teneinde in te kunnen grijpen als de economische ontwikkeling van "de verst verwijderde regio' s van de Unie" aanzienlijk verslechtert. Ik denk dat we zo snel mogelijk grondig moeten onderzoeken welke invloed deze overeenkomst kan hebben op de economie van het eiland Réunion. Verder moet er constant toezicht zijn op de uitvoering van de overeenkomst zodat snel kan worden ingegrepen. Onoplettendheid van onze zijde kan dramatische gevolgen hebben voor de bevolking van Réunion. Van de beroepsbevolking van dit eiland is al 40% werkloos. Bovendien zou een dergelijke achteloosheid de grote bijdragen uit de Europese structuurfondsen teniet doen waarmee de Unie sinds enige jaren de economische en sociale ontwikkeling van dit eiland probeert te bevorderen. Daarom acht ik het noodzakelijk dat de aandacht van ons Parlement op dit belangrijke aspect wordt gericht.

Souchet
De Franse, Italiaanse, Portugese en Deense delegaties van de Fractie Unie voor een Europa van Nationale Staten hebben tegen deze vrijhandelsovereenkomst tussen de Europese Unie en Zuid-Afrika gestemd.
In tegenstelling tot wat de rapporteur in haar toelichting beweert, worden de grote lijnen van de overeenkomst niet door alle partijen geaccepteerd. Ik wil hier allereerst in herinnering brengen dat deze overeenkomst buitengewoon gunstig voor Zuid-Afrika is. Verder wil ik de belangrijkste bepalingen uit de overeenkomst opnoemen. Deze overeenkomst is van toepassing op een land waarvan het BBP dichter bij dat van Polen ligt dan dat van zijn Afrikaanse buurlanden.
Europa moet binnen 10 jaar zijn markten openstellen voor 95% van de Zuid-Afrikaanse exportproducten, terwijl Zuid-Afrika zijn markten opent voor slechts 86% van de Europese exportproducten.
Van de Zuid-Afrikaanse landbouwproducten heeft straks 75% gemakkelijker toegang tot de Europese markt.
De EU heeft ermee ingestemd de tarieven voor de meeste Zuid-Afrikaanse industriële producten, die 86% van de totale Zuid-Afrikaanse export naar de EU uitmaken, op te heffen.
De door Zuid-Afrika als gevoelig beschouwde sectoren zullen op een reservelijst worden geplaatst.
Voor zowel Zuid-Afrikaanse visserijproducten als wijn en sterke dranken zullen aparte overeenkomsten gesloten worden.
In het betoog dat ik tijdens het debat heb gehouden, heb ik de Commissie vier vragen gesteld over deze specifieke overeenkomst inzake wijn en sterke dranken. Deze vragen hadden met name betrekking op bijlage 10 van de overeenkomst. Het antwoord van commissaris Nielson was bijzonder vaag. Het verbaast me dan ook dat dit Parlement vandaag heeft ingestemd met de ondertekening van deze vrijhandelsovereenkomst. Zo wordt niet expliciet in de bijlage van de overeenkomst erkend dat soortaanduidingen en oorsprongsbenamingen beschermd moeten worden. Ook worden er geen garanties gegeven met betrekking tot de omvang van de invoer die vrij is van douanerechten. Tenslotte staat er in de overeenkomst niets over de gevolgen van de vrijhandel voor de Europese wijnbouw.
Momenteel voeren wij 320.000 hectoliter wijn per jaar uit Zuid-Afrika in. Als de overeenkomst wordt uitgevoerd, zal deze hoeveelheid wijn straks zonder invoerrechten worden geïmporteerd.
Tenslotte, mijnheer de Voorzitter, maak ik mij samen met de collega's van mijn fractie grote zorgen over dit soort handelsovereenkomsten. Voor de eerste keer stellen wij een derde land schadeloos dat misbruik maakt van de termen die wij hier in Europa voor de oorsprongsbenaming van wijnen gebruiken. Zuid-Afrika handelt hier immers geheel in strijd met de TRIPS-overeenkomsten. De internationale regelgeving wordt door deze voor de Unie bindende, maar onverantwoordelijke overeenkomst met voeten getreden. Er wordt zo een gevaarlijk precedent geschapen. Andere landen zullen het voorbeeld van Zuid-Afrika willen volgen. Dit geldt met name voor de nieuwe wijnproducerende landen in onder meer Latijns Amerika en Oceanië.
Tot besluit baart het mij zorgen dat op deze manier de preferentiële akkoorden worden uitgebreid, nog voordat de WTO-onderhandelingen van start zijn gegaan. Tijdens deze onderhandelingen zullen wij immers het concept van meest begunstigde natie behandelen.
Verslag-Martin (A5-0018/99)

Laguiller
Ik ben tegen het verlenen van steun als hier uitsluitend mee beoogd wordt opnieuw een markteconomie in te voeren, ofwel een economie van uitbuiting waarin het volk er geen cent op vooruit gaat en in armoede blijft leven. Het Parlement heeft het woord "sociaal" toegevoegd aan de term "markteconomie", maar dat is een hypocriete daad die niets aan de situatie zal veranderen. Bovendien hebben we gezien wat er in Rusland met het geld van het IMF is gebeurd. We moeten nog meer op onze hoede zijn voor deze vorm van financiële hulpverlening.
Conferentie over AIDS

Laguiller
Ik onthoud mij van stemming over de ontwerpresolutie over AIDS. Deze gezamenlijke ontwerpresolutie draagt ten onrechte mijn naam.
Ik heb geen kennis kunnen nemen van de huidige versie van de tekst en ik keur hem dan ook niet goed. AIDS is in mijn ogen zo'n omvangrijke ramp in met name Afrika, dat ik niet kan accepteren dat de regeringen van de rijke landen en de farmaceutische ondernemingen geen verantwoordelijkheid willen dragen in de verspreiding van deze ziekte.

Lang
Wij betreuren het lot van het Afrikaanse continent waar 25 miljoen mensen binnen 10 jaar aan AIDS zullen overlijden. Deze ziekte heeft bovendien een ongekende economische en sociale terugval in Afrika veroorzaakt.
De resoluties die door de verschillende fracties zijn ingediend staan vol goede bedoelingen, maar getuigen ook van een grote naïviteit.
In deze resoluties laakt u immers het "egoïsme" van een bedrijfstak die zich keurig aan de regels van de economie en handel houdt. U moet niet vergeten dat u deze regels in het gunstigste geval geaccepteerd hebt en in het slechtste geval mee hebt helpen opstellen. Verder veroordeelt u de onverschilligheid van het Westen en diens beperkte steun aan Afrika in de strijd tegen AIDS. U schroomt er echter voor in navolging van Emma Tuahepa de Afrikaanse regeringen te vragen wat nu eigenlijk hun bijdrage aan deze strijd is en wat ze met het geld van de Afrikaanse bevolking doen. Ook laat u onvermeld dat alle 11 Afrikaanse staatshoofden die de Conferentie zouden bijwonen, het hebben laten afweten. U verzuimt de culturele en religieuze factoren te noemen die een grote rol hebben gespeeld bij de verspreiding van deze rampzalige ziekte.
Het lijkt alsof u nog maar pas hebt ontdekt dat in deze wereld van GATT en Europese Unie, politieke waarden ondergeschikt zijn aan financiële waarden en handelsbelangen. Afrika zal deze humanitaire catastrofe niet te boven komen als de hulp uitsluitend van buitenaf komt. De leiders van dit continent moeten laten zien dat ze over de politieke wil beschikken om deze ramp te lijf te gaan en de gehele bevolking moet in deze strijd haar bijdrage leveren.
Natuurlijk heeft Afrika geld nodig, maar we moeten reëel blijven. Dit continent kan deze epidemie niet alleen beteugelen met de financiële steun van het Westen, waarvan een deel zoals altijd op privé-bankrekeningen terechtkomt. Financiële steun alleen is niet afdoende, maar moet wel worden geboden, want ook de bevolking van onze eigen landen loopt gevaar.
Onze eigen leiders gedragen zich onverantwoordelijk omdat ze weigeren de Europese immigratie een halt toe te roepen, de immigratiestroom niet daadwerkelijk willen beteugelen en ervan afzien de immigranten uit Afrika stelselmatig op HIV te testen. De Europese burgers worden hierdoor niet alleen aan HIV blootgesteld, maar ook aan andere ziektes zoals tuberculose, een ziekte die tot voor kort niet meer op ons continent voorkwam.

Martin, David
AIDS heeft tot een omvangrijke crisis geleid in de Afrikaanse ontwikkelingslanden. Deze ziekte dreigt de vooruitgang die de laatste decennia op het gebied van de volksgezondheid en economische ontwikkeling geboekt is, teniet te doen. AIDS vormt een bedreiging voor de toekomstige economische ontwikkeling van Afrika; het virus doodt volwassenen in de kracht van hun leven en leidt daarmee tot een drastische inkrimping van de beroepsbevolking. AIDS ontwricht gezinnen en vergroot de armoede onder hen. Miljoenen kinderen hebben door deze ziekte hun ouders verloren. Kortom, door AIDS worden ontelbare Afrikanen in diepe ellende gestort.
Als we aan deze plaag het hoofd willen bieden, zullen we op grote schaal moeten zorgen voor gezondheidseducatie en geld voor sociale voorzieningen. De uitvoering moet in handen komen van plaatselijke bureaus die voorlichting geven over de oorzaken en gevolgen van AIDS, zich bezighouden met preventie en medische bijstand bieden in geval van ziekte.
Turkije

Duff
Ik wil graag uitleggen waarom mijn fractie ondanks haar aanvankelijke bedenkingen tegen de resolutie, uiteindelijk toch besloten heeft zich achter deze tekst te scharen. Met deze resolutie geven we tenminste aan hoe wij over onze betrekkingen met onze grote buur Turkije denken. Het Parlement mag zijn verantwoordelijkheid als internationaal parlement niet uit de weg gaan en moet zich daarom over dit belangrijke vraagstuk uitspreken. Als we ons niet zouden uitspreken zouden we daarmee bovendien aantonen dat het Fort Europa allesbehalve denkbeeldig is en binnen dit Parlement meer steun krijgt dan het verdient.

Berthu
Mijnheer de Voorzitter, vanochtend heeft commissaris Verheugen, die de uitbreiding in zijn portefeuille heeft, een betoog over het Turkse vraagstuk gehouden. Ik moet zeggen dat ik geschokt ben over zijn uitlatingen.
Al tijdens zijn hoorzitting afgelopen maand heeft hij verklaard dat het voornemen Turkije de status van kandidaat-lidstaat te geven, op de Raad van Helsinki in december dit jaar heroverwogen zou moeten worden. Verder heeft hij gezegd dat hij zelf voorstander van deze kandidatuur is. Vanochtend is de heer Verheugen opnieuw in dezelfde fout vervallen. Hij heeft gezegd dat op de Raad van Helsinki besloten zou moeten worden Turkije de status van kandidaat-lidstaat te geven. Hij vindt dat Turkije dezelfde rechten moet krijgen als de andere kandidaat-lidstaten. Turkije zou dan wel aan de criteria moeten voldoen die op de Europese Raad van Kopenhagen zijn vastgesteld. Het land zou bijvoorbeeld moeten beschikken over stabiele democratische instellingen die ervoor moeten zorgen dat de mensenrechten en de rechten van de minderheden worden gerespecteerd. Uiteraard voldoet Turkije momenteel in de verste verte niet aan dit criterium. Toch vindt de heer Verheugen dat Turkije de status van kandidaat-lidstaat zou moeten krijgen zodat dit land op termijn tot de Europese Unie kan toetreden. Ik vind deze uitspraak van de commissaris beschamend.
Wij vinden dat de banden tussen Turkije en de Europese Unie moeten worden aangehaald zodat dit land niet verder naar de islam afglijdt. Het Europees Parlement heeft zojuist voorgesteld Turkije volledig op te nemen in de huidige structuren van de Unie. Wij denken echter dat het onmogelijk is een land dat zo wezenlijk van de lidstaten van de Unie verschilt, in deze superstaat in wording op te nemen. Turkije zou dan immers het land met de meeste inwoners van de Unie worden en dus ook de meeste stemmen in de Raad en de meeste afgevaardigden in dit Parlement krijgen. Wat zou Turkije met deze macht doen? Het land heeft ons immers al een keer gechanteerd naar aanleiding van ons aanbod om aan de Europese Conferentie deel te nemen.
Verder kunnen we ons niet indenken dat het vrij verkeer van personen waarvan binnen de Unie sprake is, straks ook voor Turkije zal gelden. De Turkse kwestie geeft aan dat onze structuren niet voor uitbreiding geschikt zijn. We kunnen Turkije niet in een Europese superstaat opnemen. Wel kan Turkije zich verenigen met een Europa van meerdere snelheden, waarin de soevereiniteit en de grenzen van de lidstaten worden gerespecteerd.

Gorostiaga Atxalandabaso
Mijnheer de Voorzitter, Turkije is voor ons onaanvaardbaar als kandidaat-lidstaat van de Unie, want dit land weigert categorisch en op alle fronten de rechten van de Koerden te erkennen.
Vanochtend hebben sprekers van verschillende fracties van dit Parlement zoals gebruikelijk het Koerdische vraagstuk ter tafel gebracht. Zoals onze collega Sakellariou al tijdens het debat heeft aangegeven, kunnen we er niet om heen dat er een Koerdisch volk bestaat.
Het Europees Parlement dient te beseffen dat de Koerden in Koerdistan een meerderheid vormen, net als de Basken in Baskenland. We willen dat de Unie Koerdistan een warmer hart toedraagt.

Konrad
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, de uitbreiding van de Europese Unie is de belangrijkste aangelegenheid van deze zittingsperiode. Vandaag hebben wij afzonderlijk een resolutie over Turkije behandeld, en daar ook over gestemd. Tegen de achtergrond van het uitbreidingsproces heb ik tegen die resolutie gestemd. Vandaag Turkije, en morgen misschien weer een ander land? Dat is de vraag die we ons moeten stellen. Ik vind het belangrijk dat dit Parlement er eens grondig over nadenkt wat voor beeld wij eigenlijk van Europa hebben. Hoe groot moet de Europese Unie worden? Is het: vandaag Turkije, morgen Armenië, en overmorgen Marokko, of bestaat er ook een ander concept? Ik ben er daarom tegen, dat wij nu aan de afgesproken uitbreiding willekeurig andere landen toevoegen.
Een tweede opmerking: in Helsinki zal de Raad Turkije hoogstwaarschijnlijk in de kring van toetredingskandidaten opnemen. Tegen de elf kandidaat-landen hebben wij gezegd dat de status van toetredingskandidaat de belofte inhoudt dat men ook werkelijk toe kan treden. Als dat zo is, dan verliest die status zijn waarde als wij nu ook Turkije die status geven, maar tegelijk verklaren dat er niet wordt onderhandeld. Dat is schadelijk voor het proces waaraan we begonnen zijn, en dat vind ik onaanvaardbaar. Ik denk dat het Parlement in dezen de plicht heeft om duidelijk te maken hoe de blauwdruk van een Europa dat we uiteindelijk ook nog een politieke unie mogen noemen, eruit moet zien.

Posselt
Mijnheer de Voorzitter, ik wil onze Turkse partners waarschuwen dat zij niet moeten denken dat iedereen die voor de resolutie heeft gestemd een vriend van Turkije is, en dat degenen die tegengestemd hebben, tegenstanders van Turkije zijn. Ik zie dat heel anders. Ik wil dat de samenwerking met Turkije onmiddellijk wordt geïntensiveerd, dat de financiële protocollen worden gedeblokkeerd, en dat er meteen een hecht samenwerkingsverband tot stand wordt gebracht dat onder het niveau van een volledig lidmaatschap blijft. Een deel van degenen die voor de resolutie hebben gestemd, propageren het onbereikbare doel van een volledig lidmaatschap echter alleen maar om Turkije te kunnen vernederen en te treiteren. Ik ben daarom van mening dat we eerlijk moet zijn, en tegen de Turken moeten zeggen: volledig lidmaatschap is een illusie, maar alles was daaronder zit, moet snel worden aangepakt. Dat is in het belang van de stabilisatie en de toenadering van Turkije tot de Europese instellingen!

Maes
Mijnheer de Voorzitter, ik wil deze verklaring afleggen namens de ALE-leden van onze fractie.
Wij zijn er niet van overtuigd dat de positieve signalen die wij wel vaststellen bij de Turkse autoriteiten reeds op echte veranderingen wijzen. De houding tegenover de mensenrechten, tegenover de Koerdische kwestie en Cyprus, maakt dat wij Turkije op dit ogenblik nog niet zien als een democratische rechtsstaat. Wel willen wij dat Turkije dat wordt. Maar ook de democratische Turken, de Koerden, de Cyprioten willen dat. Wij moeten steun geven aan deze krachten in Turkije en daarom willen wij echte samenwerking. Wij hebben dus niet tegen deze resolutie gestemd, maar er ook niet voor gestemd, precies vanwege dat voor en tegen tegelijkertijd.
Is het perspectief van volledig lidmaatschap voor ons dan een noodzakelijke voorwaarde tot samenwerking? Wij denken niet. Wij denken dat samenwerking ook mogelijk is, maar wij denken dat die samenwerking zelfs nodig is om een echt vredes- en ontwikkelingsbeleid tot stand te kunnen brengen. Daaraan hebben wij allemaal behoefte.
Kan het dan geen samenwerking op maat zijn? In elk geval kunnen geopolitieke redenen niet volstaan voor zoiets ingrijpends als een volledige toetreding tot de Europese Gemeenschap. Wij denken dat een democratisch Turkije zich daarover zelf moet kunnen uitspreken. Maar wij denken ook dat de Europese landen zelf, dat de volkeren moeten weten hoe ver zij met de eenheid willen gaan. Ik ben zeer bezorgd. Als ik zelfs in de Commissie een commissaris Bolkestein hoor zeggen dat de uitbreiding van Europa de verdieping ervan in de weg staat. Wij willen een echt verenigd Europa tot stand brengen van volkeren en regio' s met een grotere supranationale bevoegdheid en met meer macht naar de ondergeschikte niveaus. Maar wij denken dat deze vragen eerst een antwoord verdienen. Wij menen nochtans dat Turkije ook een eerlijk antwoord verdient.

Korakas
Mijnheer de Voorzitter, ook ik heb tegen de resolutie over Turkije gestemd. Hierin betuigt men in feite instemming met het voorstel om Turkije in Helsinki de status van kandidaat-land voor toetreding te geven. Er is echter nog een groter kwaad. In de resolutie zegt men dat de Turkse regering en het Turks parlement inspanningen doen in de richting van democratisering en eerbiediging van de mensenrechten en dat vooruitgang in deze sectoren is geboekt. Wij weten echter allen - ik herhaal dit nogmaals - dat de folterpraktijken worden voortgezet en de gevangenissen uitpuilen. Deze resolutie zal de genadeslag zijn voor degenen die in Turkije zelf strijden voor echte democratische veranderingen.
Met mijn stem wil ik ook solidariteit betuigen met zowel het Turkse volk als het Koerdische volk. Deze resolutie zal een hart onder de riem van het Turkse regime zijn. Het zal worden aangespoord tot nog sterkere politieke onderdrukking van niet alleen het Koerdische, maar ook het Turkse volk, tot voortzetting van de bezetting van Cyprus, tot onverzettelijkheid en minachting van de VN-resoluties. Daarom zal deze resolutie uiteindelijk een slechte dienst zijn. Zij zal het Turks regime aanmoedigen tot nog meer onverzettelijkheid en daarom geloof ik dat wij hier een heel andere resolutie hadden moeten aannemen, namelijk de resolutie van de confederale fractie.

Caudron
Turkije is een groot land en een belangrijke partner van de Europese Unie. Daarom moet iedere stellingname over de toetreding van dit land tot de Unie serieus en weloverwogen geschieden.
Als Turkije (nog altijd) daadwerkelijk tot de Unie wil toetreden, en niet overal een slaatje uit probeert te slaan, moeten we serieus met dit land praten over de precieze toetredingsvoorwaarden:
de democratische beginselen en de mensenrechten die in de Unie gelden moeten in Turkije worden gerespecteerd;
op economisch gebied moet Turkije zich aan de Unie aanpassen en het land moet de regels van eerlijke concurrentie naleven, dat wil zeggen zonder dumping en oneerlijke praktijken;
Turkije moet onmiddellijk "duidelijke signalen" afgeven die erop duiden dat het op korte termijn een oplossing wil vinden voor het Koerdische vraagstuk;
Turkije moet haar bezetting van een deel van Cyprus opgeven.
Turkije is momenteel op de goede weg, en we moeten dus met open vizier met dit land onderhandelen.
Zelf ben ik niet erg optimistisch. Ik denk dat Turkije niet daadwerkelijk tot de Unie wil toetreden en dat het bovendien niet op korte termijn aan de gestelde voorwaarden kan voldoen.

Martin, David
Ik ben ingenomen met de compromisresolutie over Turkije, omdat hierin een aantal aspecten goed tegen elkaar is afgewogen. Wij beloven Turkije dat het voor toetreding tot de Europese Unie in aanmerking kan komen, maar dit land moet dan wel eerst een aantal economische en politieke hervormingen doorvoeren.
Het is zeker niet zo dat Turkije het recht heeft tot de Unie toegelaten te worden en volgens mij zal dit land dat recht ook nooit krijgen. Turkije moet evenwel doorgaan met de hervormingen die nu in gang zijn gezet zodat er op een dag sprake zal zijn van een daadwerkelijke democratie, waarin de mensenrechten en de rechten van minderheden worden nageleefd.
Turkije moet zich blijven inzetten voor het verbeteren van de betrekkingen met Griekenland en actief zoeken naar een oplossing voor het Cypriotische vraagstuk.
De pogingen die de Turkse regering onderneemt om een politieke oplossing voor het Koerdisch vraagstuk te vinden, zijn bemoedigend. Het land zou er goed aan doen de doodstraf van de heer Öcalan om te zetten in een lichtere straf, en de doodstraf sowieso af te schaffen.

Papayannakis
Ik kan niet voor de gezamenlijke ontwerpresolutie stemmen over het verloop van de betrekkingen tussen de Europese Unie en Turkije. Daarin staan dingen die onlogisch en in politiek opzicht tegenstrijdig zijn. Ook komt hierin een flinke dosis schijnheiligheid voor. Dit strekt een serieuze politieke instelling als het Parlement niet tot eer. In de eerste paragraaf wordt al gevraagd Turkije te erkennen als kandidaat-land voor toetreding tot de Unie. Onmiddellijk daarna wordt in een reeks volgende artikelen uitgelegd waarom Turkije niet aan de voorwaarden van Kopenhagen voor toekenning van de status van kandidaat-land voldoet. Of dit is een tegenstrijdigheid, of de auteurs van deze resolutie willen daarmee tot uiting brengen dat een onvoorwaardelijke erkenning van Turkije als kandidaat-land een bijdrage zal zijn tot politieke hervormingen en dat deze hervormingen uiteindelijk zullen leiden tot eerbiediging van de voorwaarden van Kopenhagen. Als dat zo is, waarom zeggen wij dat dan niet met zoveel woorden in de resolutie zelf? Waarom maken wij dan niet duidelijk dat de toekenning van de status van kandidaat-land aan Turkije een uitzondering is op de aan de andere landen (zoals bijvoorbeeld Slowakije) opgelegde eisen? Waarom zeggen wij dan niet dat wij speciale redenen - die wij dan ook in alle duidelijkheid moeten vermelden - hebben voor deze uitzondering? Waarom zeggen wij dan niet dat wij Turkije willen helpen bij de noodzakelijke hervormingen, dat de Europese Gemeenschap de ontwikkelingen nauwlettend in de gaten houdt en uiteindelijk een oordeel zal vellen over het echte verzoek van Turkije tot toetreding? Dit zeggen wij echter niet in de resolutie, hetgeen zou kunnen betekenen dat wij ofwel de besluiten van Kopenhagen niet serieus nemen, ofwel nog niet in het openbaar, dat wil zeggen met een politieke verklaring, kunnen uitleggen waarom wij een uitzondering maken voor Turkije. Misschien betekent dit ook dat wij Turkije niet serieus nemen, dat wij met andere woorden Turkije weliswaar als kandidaat-land erkennen, en wel om redenen die wij niet in het openbaar willen noemen, maar eigenlijk niet van plan zijn Turkije te helpen bij een daadwerkelijk lidmaatschap van de Europese Unie. Ik heb naar talrijke collega's geluisterd die het niet geheel eens waren met de resolutie. Ik heb gemerkt dat zij, als puntje bij paaltje komt, toenadering tot Turkije uitsluiten en daaruit moet ik de conclusie trekken dat waarschijnlijk mijn laatst genoemde motief het juiste is. Ik ben het radicaal oneens met dergelijke standpunten die in bepaalde gevallen zelfs een racistisch tintje hebben. Europa heeft elk belang bij toenadering tot Turkije. Daarvoor zijn echter misleidende standpunten en geringschatting uit den boze. Veeleer moet men met duidelijke voorwaarden komen voor een stabiele en duurzame relatie met Turkije die uiteindelijk kan uitmonden in toetreding tot de Unie. Dat doel kan echter niet worden bereikt met kleinzielige politieke schijnbewegingen, opportunistische standpunten en constant gedraai. Dat strekt noch de Unie, noch Turkije tot eer.

Schmidt
Ik zou een andere formulering van paragraaf 9 willen zien.
Paragraaf 9 - die gaat over Turkije en het Koerdische vraagstuk - is naar mijn mening veel te zwak geformuleerd. Decennia lang heeft de Turkse staat het Koerdische volk vervolgd en hun het natuurlijke recht van een minderheid ontzegd op politieke, sociale en culturele rechten, zoals het recht op gebruik van hun eigen taal, hun eigen scholen en hun eigen cultuur.
Het doodvonnis tegen Öcalan is het zoveelste bewijs van het feit dat Turkije nog niet voldoet aan de eisen die de EU aan een kandidaat-land stelt.
Het is ook belangrijk om de PKK erop te wijzen dat ze moet ophouden met geweld en terrorisme, om zo een vreedzame en politieke oplossing van het Koerdische vraagstuk te ondersteunen.
Turkije kan niet worden beschouwd als een volwaardig EU-kandidaat-land, zolang de fundamentele mensenrechten niet worden gerespecteerd.
Ik heb mij uiteraard bij de eindstemming onthouden van stemming.
Vredesproces in het Midden-Oosten

Caudron
Ter gelegenheid van het debat en de stemming over de hervatting van het vredesproces in het Midden-Oosten wil ik de Israëliërs en Palestijnen feliciteren met hun moed en volharding.
Het doet mij genoegen dat de heer Barak zijn verkiezingsbeloften nakomt en de weg bewandelt die de heer Yitzak Rabin heeft uitgezet. Ik wil mijn Israëlische vrienden laten weten dat wij ons achter hun beleid scharen.
Ik hoop dat de Unie zich wijs en tolerant opstelt. Ze moet de onderhandelaars laten onderhandelen en niet onmiddellijk de les willen lezen zodra er zich problemen voordoen.
De weg is uitgestippeld, maar zal gezien de vele hindernissen niet eenvoudig te bewandelen zijn. Er zijn echter geen alternatieve wegen. De twee staten zullen aan het einde van de weg de benodigde garanties van elkaar moeten krijgen en elkaar moeten respecteren.
Ik heb altijd in een oplossing voor dit vraagstuk geloofd. Ook nu nog ben ik ervan overtuigd dat er een oplossing gevonden zal worden. Ik wil Israël meer dan ooit mijn steun toezeggen bij het vinden van zo' n oplossing.

De Voorzitter
Hiermee zijn de stemverklaringen beëindigd.
(De vergadering wordt om 13.20 uur onderbroken en om 15.00 uur hervat)

Opening van de Millenniumronde
De Voorzitter
Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie over de opening van de Millenniumronde in het kader van de Wereldhandelsorganisatie van 30 november tot en met 3 december 1999 in Seattle.

Sasi
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, het is een algemeen erkend feit dat het multilaterale handelssysteem de afgelopen 50 jaar een stabiele economische groei heeft bewerkstelligd. Een belangrijke prioriteit van de Europese Unie in de buitenlandse betrekkingen is het versterken en stabiliseren van de Wereldhandelsorganisatie. Een nieuwe liberaliseringronde is een noodzakelijke en logische voortzetting van eerdere resultaten. De Europese Unie heeft sinds 1996 gepleit voor een ruime onderhandelingsronde. Ondanks het feit dat veel landen hun twijfels hadden over het nut van een nieuwe ronde, zijn nu alle leden van de Wereldhandelsorganisatie voor een nieuwe ronde. Over de omvang van de ronde verschilt men echter van mening.
Een grote uitdaging voor de Europese Unie is om nu ook de ontwikkelingslanden en de burgermaatschappij te overtuigen van het nut van een uitgebreide onderhandelingsronde. Het Finse voorzitterschap streeft ernaar zeker te stellen dat het definitieve besluit over de aanvang, de vorm en de agenda van de komende onderhandelingsronde in november of december wordt genomen tijdens de ministerconferentie van de WTO in Seattle. De Europese Unie is er voorstander van uitgebreide WTO-onderhandelingen in het jaar 2000 te openen. Een zo ruim mogelijke onderhandelingsronde garandeert een evenwichtig resultaat dat rekening houdt met eenieders belangen. Zoals men weet, zal er op basis van de Uruguay-ronde worden begonnen met vervolgonderhandelingen over in ieder geval de landbouw en diensten. Dit wordt de zogeheten built-in-agenda genoemd. Als wij andere leden van de WTO niet kunnen overtuigen van het nut van een uitgebreide ronde, is het gevaar aanwezig dat de onderhandelingen zich juist op de landbouw concentreren, waarin de Europese Unie aanzienlijke belangen te verdedigen heeft.
De Europese Unie is eensgezind over de aanvaarding van het eindresultaat van de ronde als één pakket waarvoor alle leden van de WTO zich hebben ingezet. Met andere woorden: niets is geregeld als niet alles is geregeld. Dit verhindert echter niet dat in bepaalde sectoren sneller resultaten kunnen worden geboekt dan in andere. Er moet ook aan worden vastgehouden dat de te behalen resultaten een evenwichtige weerspiegeling van de zienswijze van alle leden van de Wereldhandelsorganisatie zijn.
Verder is de Europese Unie eensgezind van mening dat de ronde ongeveer drie jaar moet duren. Men moet beseffen dat de doelstelling van de Unie om een uitgebreide onderhandelingsronde te houden aan twee dingen moet worden aangepast: aan de Amerikaanse ingebouwde agenda per sector en aan het Amerikaanse beleid om de invoerrechten te verlagen, en aan het voorzichtiger uitgangspunt van de ontwikkelingslanden. De ontwikkelingslanden eisen onder andere een bijstelling en verbetering van de resultaten van de Uruguay-ronde ten gunste van de ontwikkelingslanden.
Van groot belang voor het bereiken van de doelen van de Unie is vooral dat de ontwikkelingslanden worden overtuigd van de voordelen van een ruime onderhandelingsronde en de goede bedoelingen van de Europese Unie achter deze doelstelling. Dit houdt allereerst in dat de Europese Unie ook over voor haar moeilijke onderwerpen zoals dumping en de textielsector moet kunnen praten. De Europese Unie moet met andere woorden openstaan voor de voorstellen van andere leden van de WTO. De industrielanden moeten in staat zijn de ontwikkelingslanden in plaats van beloftes concrete voordelen te bieden. De Europese Unie staat vooraan bij het streven naar een situatie waarin uiterlijk na afloop van de nieuwe ronde alle producten van de minst ontwikkelde landen gevrijwaard van invoerrechten moeten zijn. Wij hopen dat naast de Europese Unie ook andere industrielanden en meer ontwikkelde landen deze doelstelling zullen accepteren.
Nu zal ik kort de belangrijkste onderwerpen behandelen die de Europese Unie op de agenda van de volgende onderhandelingsronde wil zien staan.
Het fundamentele uitgangspunt bij de landbouw is dat deze in heel Europa moet kunnen worden bedreven, ook in de gebieden met specifieke problemen. De landbouw moet het behoud van het platteland, de natuurbescherming en het bevorderen van een levenskrachtig platteland mogelijk maken. Deze maken deel uit van het totale pakket waarvoor we de term " multifunctionaliteit" hebben gebruikt. Als belangrijk exporteur van levensmiddelen vindt de Unie het ook van belang dat er met de nieuwe ronde een betere toegang van producten tot de markt komt en dat handelsbelemmeringen worden weggenomen. Wij zijn ook bereid te onderhandelen over het verlagen van subsidies op voorwaarde dat de zogeheten vredesclausule, de peace clause, en de speciale beschermingsclausule, de special safeguard clause, gehandhaafd blijven. Bovendien moet men een antwoord kunnen geven op de zorgen van de consumenten die betrekking hebben op de kwaliteit en de veiligheid van voedsel, de milieubescherming en het garanderen van het dierenwelzijn.
Ook de diensten moeten volgens de Europese Unie via een ruime WTO-ronde worden geregeld. Wij zijn van mening dat geen enkele sector van onderhandelingen mag worden uitgesloten. Het uitgangspunt van de Europese Unie bij de onderhandelingen is het verbeteren van de afspraken over de diensten en het uitbreiden van de bestaande verplichtingen, zowel per sector als per land. De Europese Unie acht het van belang dat de deelname van ontwikkelingslanden aan de onderhandelingen wordt ondersteund door de mogelijkheden die de dienstenovereenkomst biedt.
De Europese Unie acht een stelsel gebaseerd op regels voordelig voor iedereen, aangezien men zo voorkomt dat men zaken met eenzijdige maatregelen beïnvloedt. Wij zijn er dan ook voor dat er met de nieuwe onderhandelingsronde wordt begonnen met het ontwikkelen van nieuwe regels en het overeenkomen van principes in sectoren die nauw betrokken zijn bij de internationale handel. Dit zijn bijvoorbeeld milieu-, investerings- en mededingingskwesties. Onze doelstelling is het zodanig vernieuwen en aanpassen van de spelregels voor de handel dat ze voldoen aan de eisen van een globaliserende en integrerende wereldeconomie. De toekomstige WTO-regels moeten zodanig gevormd worden dat ze de mogelijkheid bieden voor milieuzorg en een gelijkwaardige behandeling van buitenlandse investeringen. Tegelijkertijd moet men er zorg voor dragen dat er rekening gehouden wordt met de specifieke omstandigheden in ontwikkelingslanden en dat hun een soepele manier wordt toegestaan om vooruitgang te boeken bij het zich eigen maken van de nieuwe regels.
De in de inleiding van het WTO-akkoord genoemde gemeenschappelijke doelstelling van de lidstaten is duurzame ontwikkeling. Het handelsbeleid en het milieubeleid moeten elkaar beter ondersteunen. De Unie vindt het daarom belangrijk dat duurzame ontwikkeling het uitgangspunt voor de onderhandelingen is en dat men in de verschillende deelgebieden van de onderhandelingsronde rekening houdt met het milieu.
Directe buitenlandse investeringen zijn dit decennium sterker toegenomen dan het goederenverkeer. Wij willen een kader scheppen dat kan zorgen dat investeringen in de wereld gelijkwaardig worden behandeld. Terwijl men in de WTO een akkoord over investeringen gaat voorbereiden dat de rechten van internationale investeerders moet vrijwaren, zou er naar onze mening ook een mechanisme moeten worden gecreëerd om ervoor te zorgen dat investeerders verantwoord te werk gaan.
Het is voor de Unie belangrijk dat de vervolgwerkzaamheden van de WTO op het gebied van handel en mededinging worden gegarandeerd. Wij zien het ontwikkelen van de multilaterale mededingingsprincipes als een belangrijk onderdeel van de liberalisering van de internationale handel, die naar onze mening in gebreke blijft als men in de WTO niet kan optreden tegen mededingingsbelemmeringen van particuliere ondernemingen en de daardoor ontstane concurrentievervalsing. Ook op deze gebieden moet rekening worden gehouden met de specifieke omstandigheden in ontwikkelingslanden en moet men hun een flexibele manier toestaan om vooruitgang te boeken.
De Europese Unie heeft zich vast verbonden tot het bevorderen van democratie, de rechtsstaat en de eerbiediging van de mensenrechten, waartoe de grondrechten voor de arbeidsmarkt behoren. De Europese Unie acht het zodoende van belang dat er bij de volgende onderhandelingsronde rekening wordt gehouden met kwesties aangaande de sociale dimensie van de handel. Men moet echter beseffen dat de ontwikkelingslanden zich met hand en tand verzetten tegen de behandeling in de WTO van de zogeheten normen voor de arbeidsmarkt. De ontwikkelingslanden zijn bang dat er met de onderhandelingen in de WTO over de grondrechten voor de arbeidsmarkt wordt getracht in te grijpen in het relatieve voordeel dat ze hebben door hun lage loonkosten.
Het spreekt voor zich dat de WTO-onderhandelingen gebaseerd moeten zijn op openheid. Door interne transparantie zijn we extern sterk en geloofwaardig. Wij achten het van belang dat de leden van het Europees Parlement aan de ministerconferentie in Seattle deelnemen. Het Finse voorzitterschap zal er voor zorgen dat het Europees Parlement wordt geïnformeerd en zal zo goed mogelijk met zijn standpunten rekening houden. Er moet ook worden opgemerkt dat de contacten met de NGO' s zowel op communautair niveau als in de lidstaten zijn verbeterd.
Wij leven historisch gezien in een belangrijke tijd. Wij komen in een nieuw millennium als de nieuwe onderhandelingsronde begint. Terwijl het nieuwe millennium nieuwe uitdagingen voor de WTO met zich meebrengt, zal het ook ontwikkeling weerspiegelen. Het aandragen van nieuwe kwesties voor de WTO is een antwoord op de uitdagingen van dit moment. Met nieuwe onderwerpen kunnen wij ervoor zorgen dat de ontwikkeling naar wens verloopt.
Het is de bedoeling van het Finse voorzitterschap dat het ontwerpbesluit van de Raad aanstaande maandag op de vergadering van de Raad Algemene Zaken wordt goedgekeurd. Direct na de vergadering van de Raad Algemene Zaken zal ik op 12 oktober gedetailleerd verslag uitbrengen in de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie over het gemeenschappelijk standpunt van de Raad in het licht van de goedgekeurde besluiten. Tenslotte nog een enkel woordje over de besluiten. Ze zijn in de eerste plaats een uitdrukking van de politieke wil van de Europese Unie die een visie voor het nieuwe millennium omvat. De besluiten zijn gericht op een groot publiek en hierin worden tegelijkertijd de algemene doelstellingen van de Europese Unie in verschillende kwesties bevestigd voor het op gang zetten van de onderhandelingsronde.

De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer Sasi.

Verwelkoming
De Voorzitter
 Ik deel mee aan het Huis dat inmiddels op de officiële tribune heeft plaatsgenomen een delegatie van het Nationaal Instituut voor Bestuurskunde van de Volksrepubliek China onder leiding van de heer Wang Zhongyn, lid van de Raad van State en Secretaris-generaal van de Raad van Staatszaken. Deze delegatie brengt een bezoek aan Frankrijk in het kader van een uitwisselingsprogramma met het Nationaal Instituut voor Bestuurskunde - de Ecole Nationale d' Administration - in Parijs.
Ik heet u allen van harte welkom en wens u een vruchtbaar verblijf in ons Parlement.

Opening van de Millenniumronde (voortzetting)
Lamy
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, meerdere EP-leden hebben mij te kennen gegeven dat ze vandaag graag willen debatteren over de Conferentie van Seattle. Als ik het goed begrepen heb, stellen deze leden meer prijs op een politieke presentatie dan op een technisch debat over dit onderwerp. Ze hebben gelijk. De burgers in de verschillende lidstaten weten goed dat de liberalisering van de handel - die binnenkort een nieuwe fase ingaat - onderdeel is van een groter geheel dat vragen oproept. Wij moeten een standpunt innemen met betrekking tot dit vraagstuk. Laten we onszelf dus maar concreet de vraag stellen waar het allemaal om draait: is mondialisering goed of slecht?
De Commissie vindt mondialisering een positief verschijnsel, en wel om drie redenen: ten eerste zorgt de mondialisering van de economie voor mogelijke schaalvoordelen die noodzakelijk zijn voor de revoluties die zich momenteel in de informatietechnologie, de biotechnologie en de transportsector voltrekken. Dankzij deze revoluties kunnen we het hoofd bieden aan de groei van de wereldbevolking en economische groei bewerkstelligen zonder dat dit ten koste gaat van onze natuurlijke hulpbronnen. De technische vooruitgang stelt ons immers in staat het gebruik dat we van deze natuurlijke hulpbronnen maken duurzaam terug te dringen.
Bovendien was de industrialisering in Zuid-Oost-Azië een succes. Aangezien de landen in Zuid-Oost-Azië toegang hadden tot onze markten en de directe investeringen geliberaliseerd waren, heeft deze regio zich succesvol kunnen industrialiseren met als gevolg dat onze exporterende bedrijven nieuwe en groeiende afzetmarkten hebben kunnen vinden. Bovendien toont deze industrialisering aan dat er strategieën bestaan waarmee de onderontwikkeling succesvol kan worden aangepakt. Dankzij de liberalisering van de handel zijn de geïndustrialiseerde landen en de opkomende economieën in Azië succesvol geweest en is het vertrouwen in de communistische regimes afgenomen. Dit heeft uiteindelijk geleid tot de radicale omwentelingen in Europa en Azië.
En tenslotte spreekt de mondialisering tot de verbeelding van de generaties van de volgende eeuw, die, geïnspireerd door de media en het reizen, de wereld zullen beschouwen als een dorp waarin de onderlinge afhankelijkheid solidariteit vereist, waarin men elkaar wil ontmoeten en op zoek is naar het andere.
Natuurlijk weet ik ook wel dat mondialisering niet uitsluitend positieve kanten heeft. Ik deel de mening van velen hier dat een vrijhandelsysteem zonder regels en sterke multilaterale instellingen om een en ander in goede banen te leiden, grote kosten en risico's met zich mee brengt. Ik weet dat vrijhandel ongelijkheid in de hand werkt en dat ook mensen in onze lidstaten hierdoor gemarginaliseerd kunnen worden. De verschillen tussen de continenten nemen toe, de financiële markten worden onstabieler en het milieu wordt zowel hier als in de rest van de wereld bedreigd. Het is belangrijk dat we hier onze ongerustheid uiten en ons bewust zijn van de vragen en de verwachtingen van onze burgers op dit terrein. We moeten evenwel goed beseffen dat de mondialisering niet alleen ons treft maar ook bijvoorbeeld de ontwikkelingslanden, die heen en weer geslingerd worden tussen de hoop in de wereldeconomie te worden opgenomen en de angst te worden buitengesloten. Het is ook onze verantwoordelijkheid een onderscheid te maken tussen enerzijds de angst voor het nieuwe millennium en het verzet tegen verandering en anderzijds de kansen die de mondialisering biedt voor de groei, de menselijke ontwikkeling en de milieubescherming. Tijdens de nieuwe ronde zullen we onderhandelen over de multilaterale organisatie van de wereldmarken van de 21ste eeuw. Inzet van deze onderhandelingen is het bewerkstelligen van nieuwe evenwichten.
U weet waarom de Commissie de Raad en dit Parlement een volle agenda en een kort tijdschema voor Seattle heeft voorgesteld. Ik ben voorstander van liberalisering, maar vind wel dat we deze beter via onderhandelingsronden dan binnen de WTO kunnen realiseren. Ik heb hiervoor drie redenen. Allereerst denk ik dat liberalisering à la carte niet werkt. Om daadwerkelijk vooruitgang te boeken dienen er over veel facetten van de liberalisering afspraken gemaakt te worden, die moeten uitmonden in één overeenkomst. Dit wil niet zeggen dat er vooraf geen overeenkomsten gesloten mogen worden over kwesties waar men het over eens is. In de tweede plaats vind ik dat de WTO nieuwe taken moet krijgen die samenhangen met aspecten van de burgermaatschappij zoals milieu, cultuur, gezondheid en voeding, maar ook met zaken als concurrentie en investeringen die niet meer los van de internationale handel gezien kunnen worden. In de derde plaats denk ik dat er een duidelijke koers moet worden uitgestippeld voor de wereldeconomie, gezien de financiële crises die de opkomende en overgangseconomieën de afgelopen twee jaar gekend hebben. Een "round" lijkt dus de meest zekere methode om aan protectionistische neigingen het hoofd te kunnen bieden.
Laten we nu snel op deze punten ingaan. Zoals het voorzitterschap van de Raad zojuist heel terecht in herinnering bracht, willen we in de eerste plaats voorkomen dat de Unie zich in de onderhandelingen geheel concentreert op de sectoren die in de conclusies van de Uruguay-ronde beschreven staan, namelijk de landbouwsector en de dienstensector. Wij willen evenwichtige onderhandelingen waarin alle sectoren aan bod komen. Onze belangen moeten we op alle gebieden behartigen, dus zowel op de punten waar we ons moeten verdedigen als op de punten waar we in de aanval moeten. We moeten onze partners aanmoedigen hetzelfde te doen. Dit geldt in de eerste plaats voor de ontwikkelingslanden. Wat de landbouw betreft geven de richtsnoeren van de Europese Raad van Berlijn over Agenda 2000 ons voldoende houvast om met betrekking tot de liberalisering vorderingen te boeken die verenigbaar zijn met het Europese landbouwmodel.
Vervolgens is het van belang dat we de regels van de vrijhandel vaststellen en het multilaterale karakter van de WTO versterken. Deze instelling moet ervoor zorgen dat mondialisering en duurzame ontwikkeling hand in hand gaan en dat het milieu en de volksgezondheid niet de dupe worden van ongebreidelde concurrentie tussen de lidstaten onderling op basis van hun nationale normen en verschillende productieniveaus. In de eerste plaats moeten we afspraken maken over de regels voor vrijhandel inzake investeringen en concurrentie. Onze partners schijnen daar om verschillende redenen weinig voor te voelen. Door wat er in het kader van de MOI is gebeurd, is een aantal ontwikkelingslanden terughoudend geworden. Dit geldt ook voor een aantal van onze NGO' s. Sommige daarvan staan zelfs zeer vijandig tegenover een dergelijke regulering.
Ik wil deze twee onderwerpen - investeringen en concurrentie - graag kort toelichten. Wat de investeringen betreft, kan ik duidelijk zijn: we zijn niet van plan de ontwikkelingslanden onze investeringsnormen op te leggen. Wij willen ze ervan overtuigen dat ze de beste kans maken om directe buitenlandse investeringen aan te trekken als investeerders uit zowel de geïndustrialiseerde als de opkomende economieën ervan overtuigd zijn dat er sprake is van een betrouwbaar en voorspelbaar investeringsklimaat. Het is evident dat de behoefte aan dergelijke investeringen in ontwikkelingslanden enorm groot is. Ze bieden immers bij uitstek toegang tot nieuwe technologie en de internationale markten.
Door de grotere internationale concurrentie zien al onze economieën zich genoodzaakt aan nieuwe uitdagingen het hoofd te bieden. Er is sprake van een toenemende internationalisering en concentratie van economische macht. Verder wordt het concurrentiebeleid van landen steeds meer beïnvloed door externe factoren. Voor de ontwikkelingslanden zijn de gevolgen van de toegenomen internationale concurrentie het grootst. Twee moeilijkheden zijn kenmerkend voor hun interne markten. Allereerst worden ze vaak beheerst door één of enkele bedrijven die de plaatselijke bevolking, en met name de allerarmsten, veel te veel geld voor hun producten vragen. Daarnaast kunnen nieuwe aanbieders uitsluitend in de informele economie opereren omdat de structuur van de interne markten de toegang van deze nieuwkomers tot de formele economie vrijwel onmogelijk maakt. In de ontwikkelingslanden geldt dat markten, kredieten en energie slechts beperkt toegankelijk zijn. Bij ons is nauwelijks bekend dat dit een van de belangrijkste redenen is van onderontwikkeling, voortdurende sociale ongelijkheid en corruptie in deze landen. Concurrentie is een van de onderwerpen die op de agenda van de WTO staan. Er wordt echter alleen gestreefd naar vaste beginselen en procedures waarop het interne concurrentiebeleid van alle WTO-landen gebaseerd moet zijn, en naar onderlinge coördinatie van dit beleid. Van een mondiale mededingingsautoriteit wil de WTO niets weten.
Ik wil nu drie andere onderwerpen behandelen, namelijk milieubescherming, volksgezondheid en de audiovisuele sector. We weten dat de audiovisuele sector spanningen veroorzaakt tussen technische vooruitgang en culturele tradities, maar deze sector vormt ook een gebied waarop de Unie zich kan onderscheiden. Neem bijvoorbeeld de kwaliteitseisen die de Unie aan ons voedsel stelt, of kijk eens naar de culturele identiteit waaraan ze in deze open wereld vast blijft houden. Ook zien we dat de Unie een aantal activiteiten uit de commerciële sector probeert te houden.
Wat dit punt betreft schieten de bestaande regelgeving en procedures hier in de Unie mijns inziens tekort. De Europese Unie heeft een begin gemaakt met het formuleren van een beleid ter bescherming van het milieu, de volksgezondheid en de voedselveiligheid. Romano Prodi heeft hier gisteren beloofd dat de Commissie de bestaande regelgeving op voedselgebied voor 2002 ingrijpend zal veranderen. U weet allen hoe ingewikkeld deze vraagstukken zijn. Ze vereisen immers de nodige wetenschappelijke kennis, op gebieden die nog lang niet afdoende zijn onderzocht. Verder spelen nationale wetten en WTO-procedures een belangrijke rol in deze vraagstukken. Iedereen weet welke verschillen er bestaan tussen nationale normen, WTO-regels en bepalingen die in multilaterale overeenkomsten inzake de milieubescherming of de volksgezondheid zijn opgenomen. We moeten tijdens de nieuwe WTO-ronde afspraken maken om te voorkomen dat landen deze verschillen zullen aangrijpen als voorwendsel voor een protectionistisch beleid. Verder moeten we tijdens deze ronde voorkomen dat de verschillen tussen concurrerende nationale normen door de markt worden gecorrigeerd. Het voorzorgbeginsel moet worden toegepast om ons te beschermen tegen wetenschappelijke onzekerheid. De consument kan overigens meer inzicht krijgen in de producten op de schappen als de etikettering en traceerbaarheid van die producten verbeterd wordt. Deze twee aspecten zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Verder vinden de Europese burgers het belangrijk dat het innovatieve karakter van de audiovisuele sector, die een belangrijke plaats in het cultureel erfgoed van de Unie inneemt, een nieuwe impuls krijgt. De Unie moet aan deze wens van de burgers voldoen.
Dan ben ik nu aangekomen bij het vraagstuk waarover de meningen van de burgers en regeringen van onze lidstaten het meest uiteenlopen, namelijk het verband tussen enerzijds liberalisering van de handel en anderzijds verbetering van de rechtspositie van de werknemers. Sinds jaar en dag hangen deze doelstellingen in de Unie met elkaar samen. Na de Tweede Wereldoorlog is de vrijhandel in Europa sterk toegenomen, en dat heeft de sociale vooruitgang bevorderd. Deze vooruitgang is met name te danken aan de toegenomen productiviteit en onderhandelingen tussen de sociale partners. Wij zijn overigens niet van plan salarisnormen op te stellen of de comparatieve voordelen die de ontwikkelingslanden nu genieten ter discussie te stellen. De heer Sasi heeft dit zojuist uitstekend onder woorden gebracht. Wij zijn ons er overigens terdege van bewust dat het unilateraal opleggen van sociale normen kan leiden tot protectionistisch gedrag. Deze normen moeten dan ook voortaan buiten de WTO worden opgesteld. Dit is immers de taak van de Internationale Arbeidsorganisatie. Onze taak beperkt zich tot het bevorderen van de liberalisering van de handel. Verder moeten we erop toezien dat de sociale basisnormen, zoals ze op de Top van Kopenhagen zijn vastgesteld, worden nageleefd. In Seattle moeten we de ontwikkelingslanden dus zien te overtuigen van de politieke legitimiteit van deze doelstelling en van het belang van sociale vooruitgang voor hun eigen ontwikkeling.
Ik heb om twee redenen herhaaldelijk naar de ontwikkelingslanden verwezen. Allereerst staat het thema "duurzame ontwikkeling" tijdens deze nieuwe onderhandelingsronde centraal, en dit onderwerp heeft in eerste instantie betrekking op de ontwikkelingslanden. Ten tweede is het noodzakelijk voor het behalen van onze doelstelling dat er onder alle partners, dus uiteraard ook alle ontwikkelingslanden, consensus bestaat. Tijdens deze ronde moet ook het bredere thema van "wereldwijd bestuur" worden besproken. De nieuwe pijler van het internationaal stelsel, ofwel de WTO, en de pijler die als basis fungeerde voor de instellingen van Bretton Woods moeten nauwer met elkaar in verband worden gebracht.
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, de hamvraag van dit debat over de nieuwe WTO-ronde is volgens mij de volgende: is de Unie bereid de Europese regeringen en burgers extra middelen in handen te geven zodat deze zich succesvol aan de mondialisering kunnen aanpassen en dit verschijnsel onder controle kunnen houden? Zijn we bereid onze invloed in de wereldeconomie en de voordelen van de recente institutionele verbeteringen aan te wenden ten behoeve van een doelmatig wereldwijd bestuur en het herstel van onze soevereiniteit op een aantal terreinen waar anderen ons soms de wet willen voorschrijven? Als de Commissie en de Raad deze vragen bevestigend kunnen beantwoorden, zal dat onze onderhandelingspositie versterken. Dit betekent dat we steun voor onze standpunten moeten vinden en dat we ons beleid ten aanzien van dit vraagstuk inhoud moeten geven, om de vrees ten aanzien van bepaalde aspecten van dit vraagstuk weg te nemen. Ik hoop dat dit Parlement zich straks positief kan uitspreken over de resultaten die tijdens de nieuwe WTO-ronde hopelijk geboekt zullen worden. Er wacht ons in ieder geval veel werk en vele onderhandelingen. Ik beloof u nogmaals namens de Commissie dat ik deze dialoog met u de komende maanden en jaren zal voortzetten.

De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer de commissaris.

Schwaiger
Mijnheer de ondervoorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, beste collega's, de ontwikkeling van de wereldhandel in de laatste vijftig jaar is een succesverhaal. Het volume van de wereldhandel is in de afgelopen vijftig jaar verzevenvoudigd, en de totale economische productie is meer dan verdubbeld. Een belangrijk gevolg daarvan is dat de welvaart is toegenomen en dat er in Europa nieuwe arbeidsplaatsen zijn ontstaan. Dit succes berust op het feit dat de wereldhandel vrijer en eerlijker is geworden in het kader van een multilateraal wereldhandelssysteem dat steeds robuuster wordt. De ongemeen snel voortschrijdende globalisering van de economische bedrijvigheid vereist dat deze multilaterale voorschriften, die vroeger van de GATT, en nu van WTO afkomstig zijn, verder worden ontwikkeld.
Dat is de centrale doelstelling van de Millenniumronde. De Commissie heeft namens de Europese Unie een complete en dynamische strategie voorgesteld, die alle betrokken gebieden omvat en die - dat kan ik u als rapporteur nu al zeggen - door het Parlement in ruime mate wordt gesteund. Wij verdedigen het Europese landbouwmodel, dat niet alleen de productie van levensmiddelen, maar evenzeer de instandhouding van boeren-familiebedrijven en het behoud van landschap en milieu omvat.
Deze Millenniumronde mag niet worden gekenmerkt door een defensieve houding ten opzichte van het Amerikaanse standpunt inzake de invoer van landbouwproducten en genetisch gemodificeerde producten in de Europese Unie. De Europese Unie moet voor haar dynamische en wereldomvattende strategie juist bondgenoten vinden. Dat houdt mede in dat de voordelen van globalisering alle regio's en landen van de wereld verhoudingsgewijs in gelijke mate ten goede moeten komen. De belangen van de Europese Unie en van de rest van Europa, de belangen van de VS en andere industrielanden, en die van jonge industrielanden en ontwikkelingslanden moeten daarbij beter met elkaar in evenwicht worden gebracht. Het kader waarover we nu beschikken, is in 1995 tegelijk met de Wereldhandelsorganisatie ontstaan. Het moet nu verder worden ontwikkeld, en het bestaande instrumentarium moet worden geperfectioneerd. De belangrijkste onderhandelingsrichtsnoeren en suggesties voor oplossingen die de Commissie in het document van juli 1999 poneert, hebben in onze discussies in de commissie externe handel en industrie tot dusverre een overwegend positieve weerklank gevonden.
Onze inhoudelijke overwegingen wil ik vandaag alleen maar aanstippen; in november hebben we de gelegenheid om daar in detail op in te gaan. Onze ontwerpresolutie zal hoofdzakelijk bestaan uit de dynamische elementen waar de voorzitter van de Raad en commissaris Lamy ook al op in zijn gegaan. Die elementen weerspiegelen onze ideeën over een betere regeling van de financiële dienstverlening, over het investerings- en mededingingsbeleid in het kader van de WTO, over een verdere vermindering van de heffingen op industrieproducten, en over een betere integratie - mainstreaming zelfs - van milieu- en consumentenbescherming in de WTO-regels, en omgekeerd. De bescherming van intellectuele eigendom moet in veel ontwikkelingslanden verbeterd worden. Het arbeidsrecht moet in het wereldhandelssysteem beter worden nageleefd, en onze markten moeten meer worden opengesteld voor ontwikkelingslanden.
Er zijn nog wat onbeantwoorde vragen in verband met de samenwerking in het kader van de Millenniumronde tussen Raad en Commissie enerzijds, en het Europees Parlement anderzijds. Eén ding wil ik echter voorop stellen: het Europees Parlement treedt graag in gesprek met de Commissie, en hoopt dat ook de Raad aan dat gesprek zal deelnemen. Het Parlement zal het standpunt dat het in zijn resolutie van november heeft neergelegd, op energieke, coherente, maar ook verantwoordelijke wijze verdedigen. Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, u mag ervan uitgaan dat wij dat doen, zowel tegenover u als tegenover onze partners in de Millenniumronde. Wij zullen proberen om daarmee ook onze verantwoordelijkheid als Europese volksvertegenwoordigers recht te doen.
In de tweede plaats gaan wij er - tot dusverre terecht - vanuit dat de Commissie en de Raad de belangen van de Europese Unie met dezelfde coherentie behartigen. De kracht van de Europese Unie als het grootste handelsblok ter wereld ligt in haar gemeenschappelijke positie, die door ons allen wordt verdedigd. We zijn daarom enigszins verontrust door geruchten dat in de Raad enkele delegaties nu al, nog voor het begin van de onderhandelingen, ...
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)

Mann, Erika
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, waarde collega's, ik zou graag enkele fundamentele aspecten van de Millenniumronde behandelen die voor mijn fractie van belang zijn. Mijn collega's zullen vanuit hun gezichtspunt nader op de verschillende details ingaan.
De nieuwe WTO-ronde die op 30 november in Seattle wordt geopend, biedt de mogelijkheid om het draaiboek voor de wereldhandel met enkele belangrijke elementen uit te breiden. Deze ronde zal automatisch een symbolisch karakter hebben, en dient een duidelijke boodschap van de Europese Unie over te brengen. Het streven moet erop gericht zijn groei, werkgelegenheid en welvaart voor iedereen te scheppen, en tegelijkertijd de armoede in de wereld terug te dringen. Het concept van een verdere marktopening heeft alleen zin als iedereen daarvan kan profiteren.
Wij hebben een nieuwe koers nodig, die ertoe leidt dat handel en sociale componenten hand in hand gaan zonder dat daarbij door verkapt protectionisme nieuwe discriminerende barrières worden opgeworpen. Daarom moeten sociale regels, regels ten aanzien van arbeidsomstandigheden, gezondheid en levensmiddelen, en ook milieuaspecten een essentieel bestanddeel van het onderhandelingspakket zijn.
De nieuwe WTO-ronde kan een nieuwe impuls geven aan de globalisering, en zal bij velen angst oproepen. Wij moeten duidelijk maken dat iedereen baat heeft bij een open wereldhandel. In dit verband is het bijzonder belangrijk dat wij erin slagen de ontwikkelingslanden beter in de wereldeconomie en in het multilaterale wereldhandelssysteem te integreren. De socialistische fractie steunt nadrukkelijk de aanpak van de Commissie om globalisering en duurzame ontwikkeling conceptueel met elkaar te verbinden. Dat is de enige manier om de wereldhandel van een evenwichtiger en sociaal rechtvaardiger uitgangspunt te voorzien.
Wij zijn het ook met de Commissie en de Raad eens dat deze onderhandelingsronde breed moet worden opgezet, dat wil zeggen dat alle onderwerpen ter sprake moeten komen. Alleen zo kan worden gegarandeerd dat er een zinvolle afweging van de verschillende voor- en nadelen plaatsvindt, en alleen zo kunnen de belangen van de Europese Unie en van alle burgers veilig worden gesteld.
De Europese Unie moet ditmaal laten zien dat zij in staat is een, of zelfs de leidende rol in de onderhandelingsmarathon op zich te nemen. Het zou rampzalig zijn om van Europese zijde passief te reageren op het huidige gebrek aan politiek leiderschap van de Amerikanen. Ik doe daarom met name een beroep op de Raad om tot een hechte Europese positie te komen en zijn volledige vertrouwen in de Commissie uit te spreken, op basis van een compleet en tijdig verleend onderhandelingsmandaat. Tegelijkertijd moet de formele rol van het Parlement worden verduidelijkt. Alleen als de Unie een sterke onderhandelingspositie heeft, kan zij bereiken dat er in het globaliseringsproces in het kader van de Wereldhandelsorganisatie een beter evenwicht tussen het Europese en het Amerikaanse liberaliseringsmodel tot stand komt.
Volledige informatie en transparantie zijn onmisbaar om het vertrouwen en de instemming van de mensen te winnen. Wij juichen daarom het overleg met vakbonden en niet-gouvernementele organisaties zonder meer toe. Vertrouwen is ook noodzakelijk omdat de verdere ontwikkeling van het Europese model onder andere afhangt van de vraag hoeveel speelruimte voor eigen regels er in de toekomst op het nationale en het regionale vlak zal blijven bestaan. U moet bedenken dat de Wereldhandelsorganisatie een van de belangrijkste, zo niet het belangrijkste besturingsmechanisme van het wereldwijde economische gebeuren is. Alleen door de koppeling van transparantie, maatschappelijke inbreng, en een omvangrijk formeel instrumentarium...
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken)

Clegg
Mijnheer de Voorzitter, namens de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij wil ik aangeven dat wij zeer ingenomen zijn met de inspanningen van de Europese Commissie en de Raad om onze internationale partners te overtuigen van het nut van een nieuwe en brede WTO-ronde waarin veel onderwerpen aan de orde komen. Compromissen over allerlei complexe vraagstukken inzake het internationale handelssysteem zijn alleen mogelijk als de onderhandelingen een breed scala van onderwerpen beslaan, variërend van verlaging van bestaande tarieven tot cruciale zaken zoals het milieu en de arbeidsomstandigheden. Ook nieuwe onderwerpen zoals concurrentie en investeringen moeten tijdens de nieuwe ronde worden besproken.
U kunt rekenen op de volle steun van de meeste EP-leden voor uw pogingen andere landen ervan te overtuigen dat er niet uitsluitend over een beperkt aantal sectoren van het bedrijfsleven onderhandeld moet worden.
Het doet me genoegen dat de heer Lamy zich bij aanvang van zijn werkrelatie tot dit nieuwe Parlement zo open opstelt. Het verheugt me dat hij tijdens de volgende intergouvernementele conferentie zal pleiten voor wijzigingen in het Verdrag om zo de invloed van het Europees Parlement op het gemeenschappelijke handelsbeleid te vergroten. Meer samenwerking tussen de Commissie en het Parlement tijdens de WTO-onderhandelingen komt immers de gehele Unie ten goede. Het Europees Parlement moet echter wel meer toegang krijgen tot allerlei informatiebronnen op handelsgebied als het een nieuwe rol en meer verantwoordelijkheid krijgt toebedeeld. Nieuwe verantwoordelijkheden moeten hand in hand gaan met nieuwe rechten. Daarom wil ik de Raad twee specifieke vragen stellen.
Ten eerste heeft de Commissie reeds aangegeven er geen bezwaar tegen te hebben dat de rol van het Europees Parlement in de nieuwe WTO-ronde wordt opgenomen in de conclusies die in Seattle zullen worden aangenomen. Kan de heer Sasi bevestigen dat het voorzitterschap inderdaad naar deze nieuwe rol van het EP zal verwijzen?
Ten tweede, kan de heer Sasi bevestigen dat het voorzitterschap nieuwe voorstellen zal doen om het Europees Parlement zoveel mogelijk toegang te bieden tot de documenten die in het comité 133 van de Raad worden behandeld? Het vertrouwelijke karakter van de documenten kan zo nodig worden beschermd door speciale procedures. Aangezien de heer Sasi heeft toegezegd dat hij de bijeenkomst van de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie van 12 oktober zal bijwonen, stel ik voor dat hij beide vragen tijdens die bijeenkomst formeel beantwoordt. Vooruitgang op deze twee punten zal de aansprakelijkheid en legitimiteit van de Europese onderhandelaars bij de Millenniumronde vergroten en onze onderhandelingspositie daarmee aanzienlijk verstevigen.

Lannoye
Mijnheer de Voorzitter, we weten allemaal dat er multilaterale regels voor de wereldhandel nodig zijn. De vraag is echter of de WTO op basis van rechtvaardige regels functioneert. Deze regels moeten immers zorgen voor de gewenste ontwikkeling, en dit geldt niet alleen voor Europa, maar ook voor de rest van de wereld.
De redenering van met name de Raad, maar in mindere mate ook die van commissaris Lamy, is volgens mij verkeerd. Er wordt immers als uitgangspunt genomen dat de ontwikkeling op Europees niveau en die op mondiaal niveau hand in hand kunnen gaan. De Raad en de Commissie overwegen de bevoegdheden van de WTO te vergroten, maar ze verzuimen dit wezenlijke vraagstuk eerst grondig te bestuderen. Laten ze hun redenering maar eens beargumenteren. De WTO bestaat nu vijf jaar en de ervaringen die we met deze instelling hebben opgedaan waren lang niet altijd positief. Denk maar eens aan de bananenkwestie, het vraagstuk van de GGO' s of de problematiek inzake het gebruik van hormonen in de veeteelt. Dit zijn alle zeer belangrijke vraagstukken. De beslissingen die de WTO terzake heeft genomen, pakten niet alleen negatief uit voor de Unie, maar ook, als ik me niet vergis, voor een aantal ontwikkelingslanden. De Commissie weigerde bovendien actie te ondernemen als zij hierdoor in conflict met de WTO zou kunnen geraken. Er wordt dus bij voorbaat toegegeven aan sommige eisen van onze handelspartners, omdat hierdoor conflicten kunnen worden vermeden. Dit is wat ik kwijt wilde over het intern beleid.
Wat het extern beleid betreft, denk ik dat we moeten benadrukken dat onze verplichtingen niet alleen op het gebied van de handel liggen. Wij moeten ons ook houden aan de multilaterale overeenkomsten inzake het milieu en de internationale conventies met betrekking tot de naleving van de mensenrechten. Ik denk dat veel collega' s het met mij eens zijn dat deze verplichtingen ethisch en politiek gezien veel belangrijker zijn dan de vrijhandel.
Wij vinden dat deze waarden niet ondergeschikt mogen zijn aan de eisen van de WTO. Helaas moeten we telkens weer constateren dat de teksten, akkoorden en statuten van de WTO met elkaar in strijd zijn. De WTO laat zich door twee beginselen leiden. Enerzijds mag er geen onderscheid worden gemaakt tussen producten waaraan verschillende productieprocessen ten grondslag liggen. Er mag dus bijvoorbeeld geen rekening worden gehouden met de sociale omstandigheden waarin het product vervaardigd wordt. Ook eventuele milieutechnische aspecten van het productieproces mogen niet in overweging genomen worden. Anderzijds moeten de negatieve gevolgen van de vrijhandel tot een minimum beperkt worden door toepassing van politieke maatregelen op het gebied van de volksgezondheid, de bescherming van het milieu en de sociale zekerheid. Deze twee basisbeginselen van de WTO zijn met elkaar in strijd, waardoor wij onze doelstellingen niet naar behoren kunnen verdedigen.
Tot slot, mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, zijn we van mening dat we de gevolgen van de uitbreiding van de bevoegdheden van WTO eerst goed moeten analyseren en pas daarna een beslissing moeten nemen. We mogen ons immers niet alleen laten leiden door liberale standpunten.

Ainardi
Mijnheer de Voorzitter, net als mijn collega Lannoye ben ik ervan overtuigd dat regels nodig zijn. De vraag is alleen: welke regels? Helaas moeten we constateren dat de volgende WTO-onderhandelingen worden aangegrepen door krachten die de regels van de liberalisering wereldwijd willen opleggen. In haar mededeling van juli dit jaar heeft de Commissie aangegeven dat ze zaken als volksgezondheid, onderwijs, investeringen en overheidsopdrachten wil liberaliseren. Deze liberalisering wordt ons opgedrongen onder het voorwendsel dat ze het algemeen belang en de werkgelegenheid bevordert. De heer Lamy heeft tijdens zijn hoorzitting immers aangekondigd dat de geleidelijke openstelling van zowel de goederen- als de dienstenmarkten in het belang van de Gemeenschap zou zijn.
De resultaten die in Marrakesh met de liberalisering zijn geboekt nemen de angst waarover u zojuist sprak echter niet weg. Heeft de Unie in Marrakesh de belangen serieus tegen elkaar afgewogen? De arme landen raken immers steeds meer in het slop en bij ons neemt enerzijds de werkloosheid en onzekerheid toe terwijl er anderzijds enorme winsten worden gerealiseerd. Op dit moment vinden er in Europa en in de wereld grote fusies plaats. Gisteren en vandaag nog waren de werknemers van Michelin hier in dit Parlement aanwezig om duidelijk te maken wat de gevolgen zijn van deze liberalisering die in Europa en de rest van de wereld tot dogma is verheven. Winstgevendheid gaat boven alles. Maar vergeten we de burgers niet? Denken we dan niet meer na? Geven we niets meer om de natuur? Willen we soms niet meer solidair zijn?
Het gaat hier niet om een keuze tussen liberalisering en protectionisme. Gelukkig is de MOI verworpen, wat aantoont dat de wil tot inmenging in de economie nog bestaat. Mogelijkerwijze ontstaat er een beweging die een politieke koerswijziging zal eisen. Zo heeft dit Parlement een amendement van mijn fractie aangenomen waarin om herziening van de mechanismen en regelgeving van de WTO werd gevraagd, zodat sociale en culturele kwesties, maar ook vraagstukken inzake het milieu en de volksgezondheid meer aandacht kunnen krijgen. Momenteel doen 1800 organisaties een beroep op ons om het systeem te wijzigen. De ontwikkelingslanden willen dat het vorige akkoord wordt herzien. Het doet me ook genoegen dat meerdere fracties deel willen nemen aan een vergadering over WTO-vraagstukken die later dit jaar staat gepland. Ik heb met mijn fractie het initiatief genomen om tijdens de vergaderweek van november een open bijeenkomst over deze vraagstukken te organiseren. Veel burgers verwachten dat de Unie tijdens de WTO-onderhandelingen de mens centraal stelt en principes als samenwerking en solidariteit laat prevaleren boven mercantilistische waarden en de suprematie van de markten.

Pasqua
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, uit de mededeling van de Commissie aan de nationale parlementen blijkt overduidelijk dat deze belangrijkste Europese instelling op zeer ondemocratische wijze functioneert. Verder kunnen we uit de mededeling opmaken wat de inzet van de Commissie tijdens de WTO-onderhandelingen zal zijn.
De Commissie bevestigt vol overtuiging dat eerst de GATT en nu de WTO al 50 jaar een bijdrage leveren aan de stabiliteit en de economische groei in de wereld en dat dit Europa veel voordelen heeft opgeleverd. Spreekt de Commissie zichzelf hier niet tegen? Hoe vaak heeft deze instelling ons immers niet verteld dat we de stabiliteit en economische groei van de afgelopen 50 jaar te danken hebben aan de Europese Unie, die er zelfs voor zou hebben gezorgd dat we onze onderlinge conflicten in der minne konden schikken. Ik zou dan wel eens van de Commissie willen weten hoe het komt dat het gemiddelde groeipercentage van de rijke landen de afgelopen decennia gedaald is.
Volgens een verslag van de OESO bedroeg de gemiddelde jaarlijkse groei in de OESO-landen tussen 1961 en 1969 5,2%, tussen 1970 en 1979 3,9%, tussen 1980 en 1989 2,6%, en tussen 1990 en 1996 2,1%. Deze statistieken leveren zeker niet bewijs dat de toenemende vrijhandel als gevolg van de acht onderhandelingsrondes die tussen 1950 en 1994 hebben plaatsgevonden, de economische groei in de Unie bevorderd heeft.
Zouden we de Commissie mogen vragen ons de econometrische studies te overhandigen op basis waarvan ze haar huidige aanbeveling voor een nieuwe onderhandelingsronde over verdergaande liberalisering heeft opgesteld? Heeft ze wel onderzocht in hoeverre ze de doelstellingen heeft verwezenlijkt die ze zich voor het van start gaan van de Uruguay-ronde gesteld had? Kunt u ons schriftelijk materiaal overhandigen dat onderbouwd wordt door cijfers, bronnen en data? Ik vind het vreemd dat de Commissie het onnodig acht op enigszins objectieve wijze de balans op te maken van onze ervaringen met de WTO, met name met betrekking tot de wijze waarop deze organisatie geschillen heeft beslecht.
Gaat de Commissie soms discreter te werk dan onze Amerikaanse vrienden, die de voordelen van een procedure regelmatig tegen de nadelen afwegen? Commissaris Lamy, u heeft aangegeven dat u een groot voorstander van deze procedure bent. Het is opvallend dat vooral de Amerikanen voordeel hebben bij het huidige stelsel. Ik zal hier verder niet over uitwijden, gezien de beperkte spreektijd waarover ik beschik.
Ik wil nog een laatste opmerking over dit vraagstuk maken. Je moet wel erg onwetend zijn over wat er zich in Amerika afspeelt om niet in de gaten te hebben dat de Commissie zich vrijwel in dezelfde bewoordingen als de heer Clinton uitlaat.
De president van de Verenigde Staten van Amerika beslist in eerste instantie of en wanneer er een nieuwe multilaterale onderhandelingsronde van start gaat. Hij bepaalt het tempo. Hij heeft dus besloten dat de onderhandelingen in korte tijd gevoerd moeten worden op basis van een beperkte agenda. Hij heeft de doelstellingen bepaald.....
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)

Muscardini
Mijnheer de Voorzitter, ik zou graag willen dat u de spreektijd van gisteren en vandaag liet controleren. Ik wil graag weten hoeveel sprekers hun spreektijd hebben overschreden, in welke mate zij hun spreektijd hebben overschreden en wie men daarbij zijn gang heeft laten gaan en wie niet.

Butel
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega' s, onze medeburgers zijn er zich terdege van bewust dat de akkoorden waarmee de Millenniumronde zal worden afgerond grote gevolgen zullen hebben voor zowel hun privé-leven als hun werk.
Na de Uruguay-ronde zagen de producenten en consumenten zich voor een voldongen feit geplaatst. Laten we niet opnieuw dezelfde fout begaan en eens stilstaan bij de behoeften van onze boeren. De Europese landbouwers maken zich terecht zorgen over hun toekomst en het is onze plicht naar hen te luisteren. De laatste tijd hebben de boeren heel wat moeten doorstaan. Denk maar aan de vele voedselschandalen, het dictaat van grote distributieketens en de Europese landbouwbelangen die door de Unie verkwanseld zijn. Niets is ons bespaard gebleven. Het wordt tijd dat we de mondialisering die door een aantal politici en functionarissen wordt nagestreefd, eens een halt toeroepen. We moeten voorkomen dat onze boeren en ons platteland tijdens de Millenniumronde de doodsteek wordt toegebracht, want dat is onacceptabel.
Inzet van de onderhandelingen moet het welzijn van onze burgers zijn en niet de verdediging van de belangen van de grote financiële consortia. Wij moeten het hoofd bieden aan deze ultieme vorm van vrijhandel, die zal leiden tot één uniforme markt waarin we onze Europese belangen niet meer kunnen behartigen omdat deze lokaal, regionaal of nationaal van aard zijn. We moeten ervoor zorgen dat onze werkgelegenheid, productie en levensstandaard niet onherstelbaar worden beschadigd. De Unie kan haar bestaan alleen rechtvaardigen door deze verplichting na te komen. Op dit moment worden we afgestraft terwijl we ons eenvoudigweg verdedigen...
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)

Della Vedova
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, de internationale handel en de nieuwe arbeidsverdeling zijn een grote bron van economische groei en vrijheid voor de meer dan zes miljard mensen op onze aardbol. Van vrijheid kan geen sprake zijn als daarmee geen vrijheid van handel en beweging gepaard gaat. Mijns inziens is men echter terecht bevreesd dat Europa in de internationale handel en tijdens de millennium round achterop blijft hinken, in plaats van het voortouw te nemen. Wij moeten leadership tonen, wij moeten blijk geven van onze beschaving en laten zien dat wij aan de hand van voor iedereen geldende regels de innovatie in de internationale handel in het nieuwe millennium in goede banen kunnen leiden. De vrees dat wij daartoe niet in staat zijn, moet bezworen worden. Dit is in eerste instantie in het belang van de Europese burgers. Ik denk bijvoorbeeld aan een te sterke beklemtoning van de clausules voor sociale bescherming, van sociale dumping, wanneer men van te voren weet dat het daarbij om niet meer dan mooie woorden gaat, die nooit hun beslag kunnen vinden in daden, die nooit kunnen worden gecontroleerd en die in feite voor de ontwikkelingslanden, voor de nieuwe industrielanden, slechts een protectionistisch zwaard van Damocles betekenen, waar men op terugvalt zodra het oude Europa, het oude Europa van de bureaucratie, de vakbondsklieken en het industrieel verval, het water tot aan de lippen stijgt.
Een ander vraagstuk betreft de audiovisuele en culturele producties. Er doet zich protectionisme gevoelen in Europa - in Frankrijk en Italië - en dit is een absoluut achterhaald en misplaatst protectionisme. Men hoeft maar te denken aan Internet en aan al de mogelijkheden om via Internet audiovisuele en culturele producten te verspreiden. Aandringen op protectionisme betekent de Europese burgers audiovisuele en culturele producten aanbieden van laag gehalte, die bijna altijd door de overheid gefinancierd of medegefinancierd worden. Mijns inziens zijn de Europese burgers volwassen genoeg om zelf te kunnen kiezen. Zij hebben het recht om te kiezen en wel uit een internationaal aanbod.

Elles
Mijn bijdrage aan dit debat zal bestaan uit drie opmerkingen: een van algemene, een van specifieke en een van politieke aard.
Eerst een algemene opmerking. We moeten deze ronde van meet af aan steunen en ons positief opstellen teneinde iedere vorm van protectionisme te vermijden, de vrijhandel te bevorderen en via de wereldeconomie ook andere delen van de wereld in onze voorspoed te laten delen. Mijnheer Pasqua is helaas al weer vertrokken. Volgens hem was er in dit Parlement geen sprake van een debat, maar ik zou hem willen wijzen op de economische resultaten die zijn geboekt in Groot-Brittannië en de Verenigde Staten. De economieën van deze twee landen maken deel uit van het wereldwijde systeem en vertonen hoge groeipercentages, lage werkloosheidspercentages en een lage rentestand. De Franse economie en die van een paar andere landen op het continent zouden van die ervaring kunnen leren.
Met betrekking tot het algemene debat formuleert de Commissie in haar mededeling vier belangrijke uitgangspunten voor de agenda van de ronde, die de leden van mijn fractie van harte onderschrijven. We zijn het er zeker mee eens dat de ronde zo uitgebreid mogelijk moet zijn, omdat we alleen op die manier uiteindelijk vooruitgang kunnen boeken.
Dan mijn specifieke opmerking. Het betreft een landbouwkwestie. Het is duidelijk dat dit een van de meest gevoelige terreinen van onderzoek zal worden, want het gaat hier om uitvoersubsidies en de absolute noodzaak om plattelandsgebieden in stand te houden, en ook om de voedselveiligheid. Dit zijn de drie voornaamste vraagstukken die tijdens de ronde ter tafel zullen moeten komen. Wellicht kan de Commissie, mijnheer de commissaris, samen met de Amerikaanse regering een soort groenboek opstellen waarin wordt aangegeven op welke punten Europa en de Verenigde Staten verschillen en waar hun gemeenschappelijke belangen liggen. Gezien uw vorige functie weet u immers ongetwijfeld dat we nooit iets zullen bereiken tenzij we Europa en de Verenigde Staten in een internationale ronde, zoals die waar we het nu over hebben, met betrekking tot de voornaamste punten op een lijn kunnen krijgen. Daarom zou een dergelijk informeel document heel zinvol kunnen zijn voor de bijeenkomst in Seattle.
Tenslotte mijn opmerking van politieke aard. De bevordering van de wereldhandel wordt door verschillende netwerken en non-gouvernementele organisaties gesteund. Deze zouden graag als verantwoordelijke partner aan de onderhandelingen willen deelnemen. Er zullen in Seattle echter ook andere, heel wat minder verantwoordelijke en meer militante organisaties aanwezig zijn. Als we er zeker van willen zijn dat consumentenvraagstukken, sociale vraagstukken en werkgelegenheidsvraagstukken op de agenda worden geplaatst moeten we er daarom voor waken dat die netwerken de agenda gaan bepalen. Ik denk daarom dat we een delegatie van dit Parlement naar Seattle moeten sturen die minstens zo groot is als de afvaardiging van het Amerikaanse Congres, om de opvattingen van dit Parlement effectief te kunnen overbrengen en ervoor te zorgen dat er niet alleen over tariefkwesties onderhandeld wordt, maar ook over andere kwesties. Aangezien dit problemen op het gebied van de wetgeving met zich meebrengt, moeten er ook wetgevers aan de besprekingen deelnemen. Ik ben het daarom eens met mijn collega' s die pleiten voor een sterke parlementaire afvaardiging. De drie instellingen van de Europese Unie moeten samenwerken en het zou heel interessant zijn te vernemen hoe de Raad en de Commissie denken over de noodzaak van een sterke afvaardiging van het Europees Parlement tijdens deze onderhandelingen.

Westendorp y Cabeza
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, collega's, mevrouw Mann heeft in een kort tijdsbestek heel goed het huidige standpunt van de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten ten aanzien van de Millenniumronde uiteengezet. Ik hoef daar dan ook niet verder op in te gaan.
Ik wil de Raad en de Commissie alleen maar twee overwegingen voorleggen, die ieder een aspect van een en dezelfde zaak belichten. Wij moeten onze burgers bij deze belangrijke onderneming betrekken en rekening houden met hun oprechte verontrusting.
De eerste overweging betreft de noodzaak het Europees Parlement op adequate wijze bij de komende onderhandelingen te betrekken. Het gaat er niet om dat wij als instelling per se naar buiten willen treden of ergens de hoofdrol in willen spelen. Het belangrijkste is dat de problemen die deze ronde voor onze burgers met zich meebrengt - vorige sprekers hebben het hier al over gehad - evenals de oplossingen die deze burgers van de onderhandelaars verlangen, te allen tijde naar de onderhandelaar van de Europese Unie kunnen worden doorgespeeld. Alleen zo kunnen wij ervoor zorgen dat de eisen van de burgers bij de vertegenwoordigers van de Europese Unie terechtkomen. Deze eisen zullen des te krachtiger overkomen als het Parlement zich eensgezind met de Commissie en de Raad betoont. Tot zover de eerste overweging.
De tweede overweging is een rechtvaardiging van de eerste eis. De belangrijkste zorgen van onze burgers hebben op het eerste gezicht niet veel met elkaar te maken. Aan de ene kant zijn wij ons er ten volle van bewust dat deze ronde niet tot een nulresultaat moet leiden, maar dat zij een nettowinst moet opleveren voor iedereen, doch heel in het bijzonder voor de ontwikkelingslanden. Aan de andere kant is er in onze maatschappij oprechte verontrusting over de verplichtingen die het verschijnsel globalisering ons oplegt, zoals eerbiediging van de mensenrechten en de fundamentele sociale vrijheden, milieubescherming, natuurbehoud en gezondheidsbescherming van onze consumenten.
Mijn vraag aan de Raad en de Commissie is hoe deze ogenschijnlijk tegenstrijdige aspecten met elkaar verenigd kunnen worden.

Pesälä
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, in de WTO moet de zuiverheid en veiligheid van voedsel gegarandeerd worden. Met het naderen van de conferentie in Seattle mag de Europese Unie daarom niet te bescheiden in haar doelstellingen zijn. Europa wil een sociaal en duurzaam landbouwbeleid voeren en bovenal voedsel produceren dat zuiver en van hoge kwaliteit is. Het milieu, de gezondheid van mens en dier en de rechtvaardigheid moeten daarom volledig als uitgangspunt voor de onderhandelingen worden genomen.
De agenda van de onderhandelingen moet wat de uitgangspunten betreft zo ruim mogelijk zijn. Het Europese landbouwmodel moet in de onderhandelingen de volledige aandacht krijgen. De kwaliteit en zuiverheid van voedsel mogen niet in gevaar worden gebracht door de liberalisering van de handel. In de voedselproductie moet men zich ook in de toekomst kunnen houden aan het voorzorgbeginsel. Bovendien zou het naar mijn mening voor iedereen het beste zijn als men voedsel ook in de toekomst dichtbij de regio kan produceren waar het wordt geconsumeerd. Met regionaal functionerende voedselketens kan men de kwaliteit van het voedsel het beste controleren.
De Europese Unie moet zich agressief opstellen bij het verdedigen van de eigen duurzame werkmethode. Ook anderen moeten bij hun eigen productie rekening houden met milieubescherming en gezondheidsbescherming als men van plan is de handel te liberaliseren.

Kreissl-Dörfler
Mijnheer de Voorzitter, de rijkdom in de wereld is nog altijd zeer ongelijk verdeeld. In de afgelopen vijf jaar, sinds de oprichting van de WTO, zijn de verschillen nog groter geworden. Degenen die niet tot de kopgroep van de industrielanden behoren, raken steeds verder achterop. Daarom is er geen behoefte aan een nieuwe liberaliseringsronde, maar aan een diepgravende analyse en een fundamentele evaluatie van de effecten die de Uruguay-ronde op landen, mensen en het milieu heeft gehad. De ministerconferentie van de WTO in Seattle is daarvoor de aangewezen gelegenheid. Er is tevens aangekondigd dat de WTO zelf grondig zal worden hervormd. Transparantie, democratische controle en een gelijkwaardige deelname van alle landen moeten daarbij worden gegarandeerd.
Nu de landbouw. Als men de weg blijft volgen die de Commissie en de VS zijn ingeslagen, dan zullen juist de kleine en middelgrote boeren, hier en in de ontwikkelingslanden, daarvan de dupe blijven worden. Het is onmogelijk hen met elkaar te laten concurreren. Daarom moeten ontwikkelingslanden gemakkelijker toegang krijgen tot de markt, en moeten tegelijkertijd alle Europese exportsubsidies voor landbouwproducten worden geschrapt. Tevens moet het veiligstellen van de voedselvoorziening als een non-trade concern worden erkend, zoals dat in artikel 20 van de Agreement on Agriculture staat. Het is terecht dat een hele reeks landen uit het Zuiden eisen dat het TRIPS-akkoord wordt opengebroken, want zij verliezen nu het recht om hun eigen middelen van bestaan te gebruiken. Ook wij zijn vierkant tegen het octrooi op levende organismen. Wij vinden tevens dat een MOI-achtige overeenkomst over investeringen niet uitsluitend in WTO-verband moet worden afgesloten. Andere internationale organisaties zoals de VN en de IAO moeten daar ook bij worden betrokken. Samenvattend denk ik dat in Seattle het welzijn van alle mensen voorop moet staan, en niet de belangen van de grote concerns en van de sterken en de rijken, zoals de Europese Unie en enkele elites en oligarchieën in de ontwikkelingslanden.
De Commissie moet geen onderhandelingsmandaat krijgen dat tegen de mensenrechten, de sociale grondrechten en het milieu indruist. Juist omdat de ontwikkelingslanden economisch minder sterk staan, moeten zij een officiële uitzonderingspositie krijgen. Dat moet de regel zijn, en niet de uitzondering. Dat zijn wij niet alleen aan hen, maar ook aan onszelf verplicht.

Manisco
Mijnheer de Voorzitter, wij zouden dolgraag geloof hechten aan de verzekering van de heer Sasi en commissaris Lamy dat Europa van plan is in Seattle paal en perk te stellen aan de kwalijke gevolgen van een nog sterkere, ongeregelde liberalisering van de internationale handel, van een handel die in het teken staat van een "stars and stripes" -mondialisering. Wij zouden hen graag geloven, maar dat wordt ons onmogelijk gemaakt door de bittere ervaringen die wij bijvoorbeeld met commissaris Lamy's voorganger, de heer Leon Brittan, hebben opgedaan. Hij had hier in het Parlement beloofd dat hij de verpletterende Amerikaanse wals niet over zich heen zou laten gaan, maar daar is niets van terechtgekomen. Kijkt u maar eens naar het geval van de Helms-Burton-wetgeving en de WTO. Wij weten heel goed dat de tijden sterk zijn veranderd, dat men in heel de wereld begint in te zien wat er aan de hand is en daartegen begint te protesteren, dat de slogan "what is good for big business is good for the world at large" niet meer van de daken wordt geschreeuwd. Laten wij hopen dat hetgeen wij vandaag hebben gehoord, niet slechts gezegd werd omwille van de public relations, en ons niet wordt toegediend als een foppil of een kalmeringsmiddel.

Muscardini
Mijnheer de Voorzitter, de mondialisering moet worden begeleid. De Wereldhandelsorganisatie heeft talrijke handelsbarrières opgeruimd en daarmee tegelijkertijd ideologische grenzen afgebroken. Daardoor werd de communicatie tussen de volkeren veel gemakkelijker. Deze liberalisering mag echter niet bandeloos zijn. Zij moet veeleer worden gestuurd met regels die elk volk en elk land in staat stellen zijn eigen waarden en kenmerken te behouden. Wij moeten zodoende ook zorgen voor de bescherming van de Europese landbouw, van onze traditionele producten. Hetzelfde geldt voor de textiel- en schoenindustrie. Als men aan bepaalde producten komt, komt men aan tradities en vaak zelfs aan landschappen. Ik denk bijvoorbeeld aan de olijfolie, de hop en de gerst. Ook moeten wij de voedselveiligheid garanderen. Men kan niet in naam van de vrije handel onveilige levensmiddelen op de markt laten verschijnen. De met hormonen volgepropte kalveren zijn niet echt een aanbevelenswaardig recept. Afschaffing van de barrières mag geen afschaffing van de veiligheid en de kwaliteit van de producten betekenen. Tot slot moet men voorkomen dat de kleintjes nog een kopje kleiner worden gemaakt. Laten wij ervoor zorgen dat tijdens de Millennium Round Europa niet k.o. wordt geslagen.

Sandbæk
Mijnheer de Voorzitter, in de Millenniumronde moet tijdens de onderhandelingen over toenemende vrije handel rekening worden gehouden met de arme landen, de rechten van werknemers en het milieu. Helaas komt in het voorstel van de Commissie op belangrijke gebieden zoals landbouw en TRIPS een ouderwets handelsbeleid naar voren, dat de bevordering van de exportmogelijkheden voor de EU en het behoud van de protectionistische maatregelen beoogt. Het is dan ook begrijpelijk dat de ontwikkelingslanden denken dat het EU-beleid op andere gebieden evenzeer door eigenbelang wordt gekenmerkt. Wanneer er ook over de rechten van werknemers, milieu, consumentenbelangen, investeringen en concurrentie onderhandeld wordt, moet de EU een duidelijk signaal geven dat zij bereid is de gemeenschappelijke belangen te verdedigen in plaats van het eigenbelang. Voor de ontwikkelingslanden betekent dit vrije toegang voor alle goederen, compensatie voor stijgende prijzen van basislevensmiddelen, uitzonderingen op de TRIPS-overeenkomsten en afschaffing van de exportsubsidies, vooral wat landbouwproducten betreft, omdat ze oneerlijke concurrentie veroorzaken.

Martinez
Mijnheer de Voorzitter, ik heb drie vragen over deze nieuwe onderhandelingsronde. De eerste vraag is principieel van aard, de tweede vraag heeft betrekking op de methode die gebruikt wordt en de derde op de kern van de zaak.
Ik begin met mijn principiële vraag. Wat is de zin van een nieuwe onderhandelingsronde? De mensheid heeft immers geen baat gehad bij de Tokio-, Kennedy-, Nixon- en Uruguay-ronde. Zouden we armer zijn geweest als deze rondes niet hadden plaatsgevonden? De MOI is niet ondertekend en de transatlantische markt is niet gerealiseerd, en dat is helemaal geen ramp gebleken. In Marrakesh zijn daarentegen de GATT-akkoorden ondertekend, maar Europa kent nog altijd 18 miljoen werklozen. Er is een Noord-Amerikaanse vrijhandelsovereenkomst tot stand gekomen en Mexico heeft hiervoor moeten bloeden.
Voor de vrijhandel geldt hetzelfde als voor de onafhankelijkheid van de centrale banken: er bestaat geen wetenschappelijk bewijs dat ze goed of slecht is. Het gaat hier echter niet om wetenschap, maar om geloof. De bijeenkomst van 30 november in Seattle lijkt sterk op een synode die de leer van het mondialisme predikt.
We moeten goed opletten welke methode we gaan volgen. De Raad mag niet dezelfde fout begaan als die in Blair House. In Frankrijk hebben de communisten zich tegen de komst van de McDonalds verzet, waardoor de Millenniumronde uit de schaduw tevoorschijn is getreden.
Veel wezenlijke vraagstukken moeten worden opgelost, zoals de kwestie van de diensten en die van de audiovisuele sector. Verder is er het sociale vraagstuk, het milieuvraagstuk, de kwestie van de ontwikkelingslanden en natuurlijk het landbouwvraagstuk. Wat deze laatste kwestie betreft, bestaat het gevaar dat Europa zich als Bambi of als Walt Disney gaat opstellen. Natuurlijk, Europa regelt de vraagstukken van de etikettering en de traceerbaarheid goed en speelt leuk met blauwe en groene doosjes. De Unie schiet echter op de belangrijkste punten tekort, wat betreft de steun aan de Europese boeren en het beginsel van de communautaire preferentie. Mijnheer Lamy, u heeft het begrip "communautaire preferentie" zelfs niet in de mond genomen. Om die reden stellen wij ons terughoudend op met betrekking tot deze ronde.
Alleen een goede wielrenner kan aan een wielerronde deelnemen. Het probleem is echter dat de volkeren op de trappers moeten staan en dat de allerarmsten het tempo niet kunnen bijhouden. Maar de Unie staat altijd vooraan om de klappen van anderen op te vangen.

Cunha
Mijnheer de Voorzitter, zoals de algemeen rapporteur collega Konrad Schwaiger zei, moet het referentiekader voor de landbouwonderhandelingen het in het kader van Agenda 2000 hervormde GLB zijn, hetgeen door de Europese Raad in Berlijn is bepaald. Ik zou echter vier specifieke punten willen benadrukken.
Ten eerste kan de Europese Unie bij deze onderhandelingen alleen spijkers met koppen slaan als zij een reëel en waarachtig beeld van haar landbouw schetst. De Europese landbouw namelijk is een multifunctionele landbouw, die zijn economische functie combineert met het behoud van het milieu en van het platteland en die ervoor zorgt dat haar hele grondgebied bevolkt blijft. Deze realiteit heeft een naam, namelijk het Europees landbouwmodel en daarom mag de Europese Unie geen enkele maatregel aanvaarden die dat model in gevaar kan brengen.
Ten tweede mag de Europese Unie alleen deelnemen aan onderhandelingen over landbouwvraagstukken, als duidelijk vooropgesteld wordt dat vrijhandel niet los kan worden gezien van rechtvaardige handel. In die zin kan de WTO zich niet beperken tot handelskwesties, maar moet deze zich ook bezighouden met fundamentele zaken als kwaliteit en veiligheid van levensmiddelen, dierenwelzijn, milieubescherming en het rekening houden met de consument en met zijn gevoeligheden.
Ten derde moet de Europese Unie het voorzorgsprincipe aan de orde stellen, oftewel het recht om buitengewone maatregelen te nemen om met de consument rekening te houden. Situaties waarin vergeldingsmaatregelen op handelsgebied worden genomen - alleen omdat wij, zoals bij de hormonenoorlog, rekening wensten te houden met onze consumenten - mogen zich niet opnieuw voordoen.
Ten vierde moet men beseffen dat binnen dit algemene specifieke kader de Europese landbouw ook zeer heterogeen is. Met andere woorden het Europees landbouwmodel is pluralistisch en in die zin moeten er speciale garanties worden gegeven aan degenen wier voortbestaan het meest op het spel staat. Hierbij gaat het met name om kleine bedrijven en minder begunstigde gebieden.

Garot
Mijnheer de Voorzitter, de landbouw zal bij de volgende WTO-onderhandelingen opnieuw een prominente plaats innemen. De Europese instellingen zijn het er in hoofdlijnen over eens dat ons Europees landbouwmodel erkend en de consument beschermd moet worden. Verder vinden de instellingen dat de overeenkomst van Berlijn als uitgangspunt moet dienen voor het onderhandelingsmandaat van de Commissie. We hebben onderling dus overeenstemming bereikt, en die moet nu haar vruchten maar eens afwerpen tijdens de WTO-onderhandelingen.
Het is duidelijk dat we onze burgers zeer goed moeten inlichten over, en bewust maken van deze WTO-ronde. Als we onze burgers kunnen mobiliseren zullen de landen van de Cairns-groep, de Verenigde Staten en de ontwikkelingslanden beseffen dat onze onderhandelaars bij de volgende WTO-ronde voet bij stuk zullen houden.
We kunnen nu al constateren dat de druk die onze burgers uitoefenen de publieke opinie bij onze concurrenten beïnvloedt. Kijk bijvoorbeeld maar naar de huidige discussie in de Verenigde Staten over GGO' s.
Als we zo doorgaan zullen de machtsverhoudingen binnen de WTO in ons voordeel veranderen. Daarom moeten we in Europa blijven debatteren en de burgers informeren over de richting die de mondialisering en de liberalisering van de handel op moeten gaan.
Wij Europeanen zijn niet tegen een toenemende concurrentie als gevolg van de mondialisering, maar vinden dat deze hand in hand moet gaan met een meer evenwichtige en duurzame ontwikkeling wereldwijd, met name wat de verhouding Noord-Zuid betreft.
Er moet een rechtvaardig handelsstelsel voor de landbouw komen dat weliswaar gebaseerd is op het marktmechanisme, maar waarin ook rekening wordt gehouden met meer algemene overwegingen zoals de volksgezondheid, het milieu, de werkgelegenheid en het evenwicht tussen de regio' s. In het licht van deze doelstellingen is het zaak onmiddellijk een tussenbalans op te maken van de toepassing van de akkoorden die in Marrakesh gesloten zijn. Verder, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad en mijnheer de commissaris, moeten we uiteraard uitgaan van het totaalresultaat van deze akkoorden. Dat resultaat moet als uitgangspunt voor de onderhandelingen dienen.

Ducarme
Mijnheer de commissaris, ik maak me enigszins zorgen over de lauwe reactie van de Commissie en wil u een suggestie aan de hand doen: trap niet in de valkuil van het kapitalisme, kies voor de aanval en wees dus liberaal, als ik het zo mag zeggen.
Ik wil de Commissie drie vragen stellen. Waarom zouden we ons niet inzetten voor de humanitaire waarden en durven eisen dat de belangrijkste sociale normen die de IAO heeft opgesteld, worden erkend? Waarom zetten we ons niet in voor internationale kwaliteitsnormen en eisen we niet dezelfde rechten en plichten voor alle economieën en bedrijven? Waarom houden we geen pleidooi voor internationale diversiteit en eisen we niet dat de culturele en landbouwsector in ieder land een aparte status krijgen?
Tenslotte heb ik nog een wens die ik u niet wil onthouden. Ik geloof niet dat het Europees Parlement moet toestaan dat de Commissie pas na afloop van de onderhandelingen verslag uitbrengt aan het Parlement. We moeten de Commissie constant terzijde staan, maar er ook voor zorgen dat dit Parlement niet alleen de besluiten van de Commissie ratificeert, maar ook zijn standpunt duidelijk maakt.

Brie
Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat waarschijnlijk geen enkele internationale overeenkomst ooit zulke verstrekkende gevolgen heeft gehad als degene die nu in het verschiet ligt. Daarom vind ik het des te deprimerender dat de resultaten van de Uruguay-ronde tot dusverre nog geen enkele keer in hun geheel zijn geëvalueerd.
Gisteren, bij ons debat over de veiligheid van levensmiddelen, vroeg ik mij al af hoe wij er eigenlijk zeker van kunnen zijn dat veel van de huidige problemen niet op de reeds ingezette deregulering zijn terug te voeren. Daarom vind ik het werkelijk onaanvaardbaar dat er in de nationale parlementen nauwelijks discussie is over de onderhandelingsmandaten. Ik vind het beschamend dat we op de koop toe moeten nemen dat veel van de landen op wie de te maken handelsafspraken van toepassing zijn, en met name alle betrokken ontwikkelingslanden, om financiële redenen niets eens aan de onderhandelingstafel kunnen aanschuiven. Even beschamend is het gebrek aan openbaarheid.
Als ik in zo korte tijd dan toch nog om één ding mag vragen, dan hoop ik dat dit Parlement, over de fractiegrenzen heen, voor die openbaarheid, voor transparantie en voor een stevige discussie zal zorgen.

Oomen-Ruijten
Mijnheer de Voorzitter, ik had bijna afgezien van spreken in dit debat. Waarom? Als ik zo de Raad hoor, de Commissie en de leden van het Parlement, dan zijn het net vrijende egeltjes. Bang dat men elkaar steekt en wetend dat we op alle belangrijke thema' s, en ik noem ze nog maar een keer, de sociale aspecten waarop de heer Hansenne nog is ingegaan, duurzame ontwikkeling, cultuur, het preventiebeginsel bij voeding, het landbouwdossier, de ontwikkelingswereld, het dierenwelzijn, het gewoon met elkaar eens lijken te zijn.
Voorzitter, dat is slechts een dagopname. Vanwege die dagopname denk ik dat het aangepast is om één oproep te doen en dat is: hoe houdt de Europese Commissie al die vrijende egeltjes, straks wanneer ze daar in Seattle zitten, hoe houdt zij die tezamen? Ik denk dat dat kan door twee dingen. Ten eerste, door ervoor te zorgen dat er een sterke delegatie is van het Parlement die ervoor zorgt dat nationale belangen geen rol spelen. Ten tweede, Voorzitter, dat wens ik de heer Lamy, dat hij ervoor zorgt dat iedereen ervan doordrongen blijft dat wanneer de WTO belangrijk is voor ons, wanneer de WTO belangrijk is voor Europa, die WTO ook belangrijk is voor die andere handelspartners. Bovendien dat die WTO alleen maar belangrijk kan zijn wanneer iedere lidstaat ervoor zorgt en ook blijft inzien dat het niet één nationaal belang is wat kan zegevieren maar dat het altijd het Europees belang moet zijn om er ook iets aan te hebben, aan deze onderhandelingen.

McAvan
Mijnheer de Voorzitter, het voordeel of, zo u wilt, het nadeel van een speech laat op de dag is dat veel van wat ik wilde zeggen, eigenlijk al gezegd is. Ik zou daarom slechts drie algemene aandachtspunten nog eens willen benadrukken.
Ten eerste moeten we weerstand bieden aan krachten die ijveren voor een beperkte ronde. We hebben juist behoefte aan onderhandelingen op een breed terrein om een pakket maatregelen te kunnen samenstellen waar alle partijen baat bij zullen hebben.
Ten tweede zullen de schijnwerpers voortdurend op ons gericht staan tijdens de besprekingen. De tijd waarin onderhandelingen over technische zaken achter gesloten deuren werden gevoerd, is definitief voorbij. De burgers, NGO' s en het bedrijfsleven zullen ons volgen om te zien hoe we omgaan met milieuvraagstukken, volksgezondheid en het welzijn van dieren. Het is dus bijzonder goed nieuws dat de Europese Commissie morgen in Brussel overleg gaat voeren met NGO' s.
Ten derde de noodzaak van een evenwichtige benadering. Veel sprekers hebben daar al op gewezen. Er is behoefte aan een evenwichtig pakket. Het gaat hierbij niet alleen om de handel, maar ook om rechtvaardigheid in internationale betrekkingen en op sociaal vlak, en om milieuvraagstukken. We moeten echter ook thema' s als werkgelegenheid en rijkdom aansnijden, al lijken sommigen in dit Parlement daar geen voorstander van te zijn. Ook die thema' s zijn echter van belang voor de burgers. Het zal een hele klus worden zo' n evenwichtig pakket maatregelen op te stellen, maar de burgers verwachten het van ons. Dat is per slot van rekening waar het bij democratisch en verantwoord bestuur om gaat. We mogen niet falen.
Tenslotte doet het me deugd dat de Commissie en de Raad ook aandacht schenken aan de noden van ontwikkelingslanden. Het is van het grootste belang dat we die landen nu, in de aanloop naar het nieuwe millennium, meer bieden dan alleen mooie woorden. Laten we hopen dat de eindeloze verhalen over economische achteruitgang in Afrika in de volgende eeuw door beter nieuws worden vervangen.

Sánchez García
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, het is bemoedigend dat de vijftien lidstaten bij deze belangrijke onderhandelingen van de Wereldhandelsorganisatie een gemeenschappelijk standpunt hebben ingenomen voor het opstellen van een aantal evenwichtige spelregels op landbouwgebied. Hierdoor is eerlijke mededinging op mondiaal niveau mogelijk en is het duidelijk hoe wij de uitdagingen van het nieuwe millennium het hoofd kunnen bieden. De belangrijkste uitgangspunten zijn immers de standpunten die bij de behandeling van het landbouwakkoord tijdens de Uruguayronde en bij Agenda 2000 op de Top van Berlijn zijn ingenomen, alsmede de instandhouding van een multifunctionele landbouw.
Hieraan zou naar mijn mening nog de strategische waarde moeten worden toegevoegd die de landbouw in bepaalde exportgebieden van de Europese Unie heeft. Ik heb het over gebieden die in het Verdrag van Amsterdam ook een bijzondere behandeling hebben gekregen, te weten de zogenoemde ultraperifere regio's. In de onderhandelingen van de Millenniumronde moeten deze regio's bijzondere aandacht krijgen, zodat de besluiten die in Seattle worden genomen hun landbouwbelangen veiligstellen en hun sociale, culturele, economische en ecologische overleving waarborgen, in het bijzonder na de Top van Keulen. De Raad en de Commissie moeten dan ook aan de problematiek van deze regio's worden herinnerd. Een van de doelstellingen van de onderhandelingen moet zijn het veiligstellen van de...
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)

Figueiredo
Mijnheer de Voorzitter, collega' s, de verklaringen over de zogenaamde Millenniumronde zijn zorgwekkend. Men wil de liberalisering tot steeds meer sectoren en landen uitbreiden, met inbegrip van de landbouw en diensten die voor de ontwikkeling en verbetering van de levenskwaliteit van de bevolking essentieel zijn, zoals onderwijs en gezondheidszorg.
De voorzitter van de Commissie maakte zijn beleidsstreven duidelijk, toen hij in de toespraak tijdens zijn ambtsaanvaarding stelde dat het nodig was verder te gaan met het herstructureren van de interne markt en het bevorderen van het liberaliseren van de handel. Bij dit laatste benadrukte hij met name de verdere liberalisering van de goederen- en dienstensector. Dat betekent dat wij niet alleen in een liberaliseringsproces van de handel zitten, zoals het geval was bij de GATT. De multinationals willen nu verdergaan en zich meester maken van publieke sectoren die voor het leven van de mensen essentieel zijn en die tot nu toe de verantwoordelijkheid van de overheid waren.
Dat is een zeer gevaarlijke weg, wat al gebleken is bij de gevolgen van de toepassing van de regels van de WTO. Grotere sociale ongelijkheid, meer werkloosheid en armoede in de wereld waren er het gevolg van. Het is noodzakelijk dat de komende onderhandelingen niet op deze weg, maar op de weg van solidariteit en samenwerking voortgaan.

Karoutchi
Mijnheer de Voorzitter, gisteren hebben we hier een debat gevoerd over de verbetering van de voedselveiligheid in Europa. Terwijl er binnen de Unie onenigheid is ontstaan over het voorzorgbeginsel, zet Amerika zijn onrechtvaardige represaillemaatregelen voort. De situatie in de landbouw en de agro-alimentaire industrie is de laatste jaren verslechterd, hoewel we in theorie door de akkoorden van Uruguay en Marrakesh beschermd worden. Deze akkoorden zouden toegang tot de markt, steun bij de export en interne steunmaatregelen moeten waarborgen.
U zult dan ook begrijpen, mijnheer de commissaris, dat wij ons zorgen maken over het gebrek aan eensgezindheid binnen de Unie aan de vooravond van de onderhandelingen terwijl de Verenigde Staten zich hardnekkig verzetten tegen het systeem van Europese steun, hoewel ze zichzelf ontheffen van de verplichting van flexibele betalingen. Zolang we er niet in slagen onze partners en concurrenten het Europees landbouwmodel te laten erkennen, kunnen we niet serieus aan de onderhandelingen beginnen. Dit op het beginsel van communautaire preferentie gebaseerde model staat garant voor de kwaliteit van de producten, de voedselveiligheid en het overleven en het succes van onze landbouw- en agro-alimentaire sector.
Mijnheer de commissaris, wij hebben met tevredenheid nota genomen van uw antwoorden aan de parlementaire commissie en uw betoog aan het begin van deze zitting. Kunt u ons zeggen welk standpunt de Amerikanen innemen wat betreft de Europese wens de vredesclausule tot na 2003 te verlengen? Willen de Verenigde Staten compensatie of staan ze erop dat de groene en blauwe dozen verdwijnen, waar de heer Martinez zich zojuist smalend over uitliet maar die van wezenlijk belang voor onze landbouwers zijn? Vindt u dat de afspraken van de Raad van Berlijn over de hervorming van het GLB niet voor discussie vatbaar zijn, of kunnen ze wat u betreft tijdens de nieuwe onderhandelingen worden herzien?

Roth-Behrendt
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik zal het vanwege de beperkte spreektijd bij enkele trefwoorden houden. Wat moet er formeel gebeuren? We moeten de geschillenbeslechting binnen de WTO veranderen. Wij moeten ervoor zorgen dat die doorzichtiger, duidelijker en toegankelijker wordt voor het grote publiek. Dat is een van de belangrijkste voorwaarden om te garanderen dat gebieden als milieu- en consumentenbescherming de plaats krijgen die ze verdienen, en niet in een of ander panel het onderspit delven.
Op inhoudelijk gebied, mijnheer Lamy, is vooral het preventiebeginsel van belang. Ik heb dat al vaker gezegd. Wij moeten het preventiebeginsel uit het handelsakkoord op het gebied van gewasbescherming in het verdrag opnemen. Want wat is er nodig? Dat milieu en volksgezondheid een belangrijke plaats krijgen in het verdrag. Wat de commissie voor handel en milieu van de Wereldhandelsorganisatie doet, is niet voldoende. Tot dusver heeft die commissie haar taak niet vervuld. Zij moet daarom worden gestroomlijnd, en een duidelijk tijdschema krijgen om het werk van de WTO te kunnen ondersteunen.
Wat zijn nu de belangrijkste gebieden waarop we werkelijk iets kunnen bereiken? We moeten doen waar ook de Commissie om vraagt. We moet de hele Wereldhandelsorganisatie opener, democratischer en doorzichtiger maken. Bovendien moeten we ons ervan vergewissen dat het hele verdrag naderhand op zijn milieueffecten kan worden beoordeeld, zoals u zelf al heeft gezegd. Wij moeten productiemethoden onderzoeken die losstaan van bepaalde producten, we moeten naar de globale verbanden kijken. Ik ben ervan overtuigd dat dit Parlement niet nog eens een verdrag zal ratificeren waarin het preventiebeginsel, consumentenbescherming en volksgezondheid een ondergeschikte plaats innemen.

Hansenne
Mijnheer de Voorzitter, veel burgers zijn ongerust over de sociale gevolgen die een nieuwe liberalisering van de handel met zich mee kan brengen. Tijdens de onderhandelingen die in het kader van de Millenniumronde zullen plaatsvinden mogen we dit vraagstuk niet over het hoofd zien.
Tijdens de oprichting van de WTO en de Conferentie van Singapore hebben we onze partners er niet van kunnen overtuigen dat deze kwestie op de agenda moet worden geplaatst. We moeten hier onze les uit leren en met overtuiging een coherent en geloofwaardig standpunt innemen. Eerste voorwaarde is vastberadenheid. Van evenwichtige onderhandelingen is geen sprake als we niet over deze vraagstukken kunnen debatteren. Bovendien zullen onze medeburgers niet kunnen begrijpen dat we een nieuwe onderhandelingsronde ingaan zonder eerst dit zeer belangrijke punt in ogenschouw te nemen.
We zullen alleen succes kunnen boeken als ons standpunt geloofwaardig is. We hebben in 1994 in Marrakesh en in 1996 in Singapore maar weinig ontwikkelingslanden ervan kunnen overtuigen dat onze zorgen gegrond waren omdat wij het sociale aspect als uitgangspunt namen. Bovendien hebben we tijdens deze rondes een negatief beeld van onszelf geschetst, alsof we boete moesten doen.
Sindsdien zijn de zaken veranderd. Vorig jaar hebben de leden van de IAO, waaronder onze eigen lidstaten, een verklaring aangenomen over de basisrechten van werknemers. Alle landen hebben toegezegd dat ze de beginselen die in ieder land afzonderlijk een sociale dynamiek teweeg moeten brengen, zullen naleven. We hebben beloofd de ontwikkelingslanden te helpen zodat ze hun verplichtingen kunnen nakomen. We willen deze landen niet afstraffen, maar juist helpen: niet voor de hulp an sich, maar zodat ze hun verplichtingen kunnen nakomen. Hiervoor is het nodig dat de IAO en de WTO adequaat en doelmatig met elkaar samenwerken.
We moeten er tenslotte voor zorgen dat aan het Akkoord van Singapore gevolg wordt gegeven wat betreft de samenwerking tussen de secretariaten van beide instellingen. Ook moet er een samenhangend standpunt worden ingenomen. Als we bereid zijn om samen met onze partners een wereldwijd sociaal netwerk op te bouwen, moeten we hen wel laten weten welke inspanningen we hiervoor bereid zijn te verrichten. Ik denk bijvoorbeeld aan een aantrekkelijker en stimulerend preferentiestelsel en een duidelijk omschreven en genereus samenwerkingsprogramma. In Seattle moeten de Commissie en onze regeringen duidelijk en met overtuiging aangeven dat dit het doel is waarnaar wij streven.

Carraro
Mijnheer de Voorzitter, mijns inziens heeft de Commissie er goed aan gedaan in haar mededeling te onderstrepen dat in Seattle een zeer belangrijke, wereldomspannende onderhandelingsronde wordt geopend. Dit zullen moeilijke en ingewikkelde onderhandelingen worden, tijdens welke men de fundamentele, strategische belangen van de Europese Gemeenschap echter nooit uit het oog mag verliezen. Wij zijn 's werelds grootste exporteur en daarom hebben wij, meer dan welk ander gebied in de wereld ook, belang bij een nog sterkere afbraak van de barrières die de ontwikkeling van de internationale handel in de weg staan.
Groei van de internationale handel betekent bijdragen aan de Europese economische groei en daar hebben de landen van Gemeenschap meer dan ooit behoefte aan. Niemand kan dit ontkennen en zelfs met de argumenten van de heer Pasqua, en zijn tenminste dertig jaar oud anti-Amerikanisme, kan men deze waarheid niet aanvechten. Natuurlijk moeten wij de voor de landen van de Gemeenschap fundamentele waarden en principes vrijwaren, maar dat moeten wij op een verstandige en soepele manier doen. Daarbij mogen wij nooit uit het oog verliezen dat het strategisch grootste belang de zojuist door mij genoemde liberalisering van de internationale handel is. Daarom is dit mijns inziens niet de juiste plek om hinderpalen op te werpen. De betrokkenheid van het Parlement bij het verloop van de onderhandelingen en de samenwerking met de heer Lamy zullen de vruchten afwerpen die wij verwachten.

Langenhagen
Mijnheer de Voorzitter, mijne heren, ik zal het over een gebied hebben dat tekortkomt, maar wil meteen verklaren dat ik de voordelen van verdere liberalisering erken. Ik wil echter ook dat de wereldhandel evenwichtig is. Het beproefde Europese model moet blijven bestaan. Onze vergaande milieunormen en consumentenbescherming, maar ook sociaal-economische maatregelen zijn voorbeelden van dat model. Tegen die achtergrond moeten we - ook al is de visserij niet zo'n strijdpunt als de landbouw - in de WTO-onderhandelingen ook met enkele maritieme aspecten rekening houden. Ik wil daarom drie aspecten noemen.
Ten eerste is Europa op de invoer van vis aangewezen. Iedere verzwakking van de visverwerkende industrie in Europa betekent verlies van arbeidsplaatsen, voornamelijk in regio's die toch al structureel zwak zijn. De waardevolle hulp die de Commissie en het Europees Parlement tot op heden hebben verleend in de vorm van markinterventie en regulering, mag niet aan volledige liberalisering worden opgeofferd.
Ten tweede: internationale visserijakkoorden dienen ertoe om niet-Europese wateren te kunnen exploiteren. Zowel de Europese visserij als de ontwikkeling van derde landen zijn daarbij gebaat. Ik pleit hier niet voor protectionisme, maar zonder overheidssteun zouden deze akkoorden niet denkbaar zijn. We moeten ons niet blindstaren op volledige liberalisering, en de talrijke arbeidsplaatsen beschermen die van een uitgebalanceerde en gereguleerde wereldmarkt kunnen afhangen.
Het samenwerkingsbeginsel moet in de toekomst worden versterkt, en dat betekent dat vrijhandel geen gouden kalf mag worden. Vrijhandel moet met andere belangrijke doelstellingen, zoals milieubescherming en duurzame visserij, in overeenstemming worden gebracht. Het gaat er bij de WTO-onderhandelingen ook concreet om dat de producten die wij op de wereldmarkt willen verkopen, nog steeds voorhanden zijn als we eindelijk over ze komen te spreken.

Ettl
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de Europese Gemeenschap is een energiek pleitbezorger van deze nieuwe onderhandelingsronde in het kader van de WTO. Dat betekent echter niet dat wij sociale vraagstukken van deze, waarschijnlijk laatste, liberaliseringsronde mogen uitsluiten.
Delen in de welvaart, een gezond milieu en een gezonde werkomgeving zijn vermoedelijk de beste investeringen in een goede toekomst. Al bij de Uruguay-ronde in 1994 verwachtte men dat de ACS-landen welvarender zouden worden door een hogere groei. Die groei is grotendeels verwezenlijkt, maar volgens onderzoeken van de OESO en de UNCTAD zijn de mensen met de laagste levenstandaard er absoluut niet op vooruit gegaan - integendeel! Het kan toch niet de bedoeling van ons beleid zijn om onze eigen welvaart te vermeerderen, maar de armen armer te maken. Dit is onze laatste kans om te eisen dat de zeven belangrijkste arbeidsnormen, die door het IAO-verdrag zijn bekrachtigd, als controleerbare sociale bepalingen worden voorgeschreven. Die kans mogen wij niet voorbij laten gaan. Dat is niet als een nieuwe vorm van protectionisme bedoeld: dit zijn grondrechten, waarmee werknemers zich kunnen verweren. Dat hoort bij de mensenrechten, en daarom moeten die minimumnormen worden nagestreefd. Bovendien kunnen wij de ACS-landen daartoe ook op een positieve manier aansporen. In het verslag van de Commissie wordt daarvoor een aantal ideeën geopperd. Als het niet lukt om bij deze laatste grote liberaliseringsronde ook met sociale aspecten rekening te houden, dan zal de liberalisering niet werken. Van de Raad verwacht ik meer betrokkenheid bij deze kwestie.

Kauppi
Mijnheer de Voorzitter, mijn goede vriend minister Sasi, in Seattle wordt een grote stap gezet in de liberalisering van de handel. De Europese Unie is door de Europese integratie uitgegroeid tot een belangrijke mondiale economische autoriteit waarvoor alleen een ruime onderhandelingsronde voldoende mogelijkheden biedt om een stabiele economische groei te garanderen.
Van de vele belangrijke onderwerpen op de agenda van de onderhandelingen is de liberalisering van het dienstenverkeer de grootste uitdaging. De Europese Unie is de grootste actor ter wereld op het gebied van het dienstenverkeer. Het aandeel van diensten in het BNP is in de Europese Unie naar verhouding het grootst en groeit bovendien continu. Dit is een goede zaak. Een van de grootste belemmeringen voor de liberalisering van het dienstenverkeer is het ontbreken van een mondiale regelgeving voor overheidsaanbestedingen. Internationale ondernemingen moeten gelijke mogelijkheden hebben om op aanbestedingen in te schrijven en de overheid moet zich openstellen voor internationale concurrentie. Ook de spelregels voor de wereldhandel moeten worden vastgesteld met als doelstelling het garanderen van de rechten van de spelers op de markt. De internationale standaardisering van de auteursrechtwetgeving moet tegelijkertijd aanzienlijk worden ontwikkeld.
Een belangrijke doelstelling van de onderhandelingen is het garanderen van de kwaliteit van de aangeboden diensten. Als de Europese markten worden geopend, moet de buitenlandse aanbieder hetzelfde kwaliteitsniveau als in Europa bereiken. De mogelijke kwaliteitscontrolemechanismen moeten wat de wijze van functioneren betreft duidelijk en wat de informatieverstrekking betreft zo transparant mogelijk zijn. Het is van groot belang dat de zich snel ontwikkelende diensten van de informatiemaatschappij in het akkoord worden opgenomen. Het nut van het ontwikkelen van een moderne Europese dienstenhandel is dat de voordelen van het meer benutten van de handel in informatietechnologie worden gemaximaliseerd. Elektronische handel moet duidelijk makkelijker worden gemaakt en de regelgeving en het belastingniveau voor deze handel moeten tot een minimum worden beperkt. Bij de onderhandelingen moet men de vrije en dynamische ontwikkeling van de elektronische handel kunnen waarborgen en de ontwikkelingsmogelijkheden voor de Europese handel ook in het volgende millennium kunnen verzekeren.

Désir
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de Raad en het voorzitterschap allereerst een vraag stellen die betrekking heeft op de transparantie. Wanneer krijgt het Europees Parlement inzage in de uiteindelijke ontwerpverklaring die het Finse voorzitterschap bij de Raad heeft gedeponeerd? Het schijnt dat over dit omvangrijke en gedetailleerde document zowel binnen de Raad als tussen de Raad en de Commissie gedebatteerd wordt. Het gaat immers om niets minder dan het onderhandelingsmandaat dat de Raad de Commissie bereid is te geven. Wij willen dat het Parlement daadwerkelijk bij de voorbereiding van het onderhandelingsmandaat betrokken wordt. Onze instelling moet dan wel kunnen beschikken over de tekst waarom het hier draait.
In de tweede plaats wil ik een van de belangrijkste punten van de toekomstige onderhandelingen hier niet onbesproken laten, namelijk het vraagstuk van de diensten. We kunnen alle diensten niet over één kam scheren. Over de volksgezondheid willen we bijvoorbeeld niet onderhandelen. Sommige aspecten moeten een zaak blijven van de publieke diensten of van de diensten die handelen in naam van het algemeen belang. Ik denk hierbij ook aan onderwijs. In sommige landen moet je eerst je bankpasje tonen voordat je in het ziekenhuis medische hulp kunt krijgen. Dat is een keuze, maar niet die van ons. We willen niet dat de WTO ons hier in Europa straks haar concurrentieregels voor de dienstensector oplegt en eist dat we onze markten openen voor sectoren als volksgezondheid en onderwijs. Dat zou immers de ontmanteling van ons sociaal model betekenen en de overgang van een markteconomie naar een marktmaatschappij. We kunnen het voortbestaan van ons sociaal model het beste waarborgen door de aspecten die hiermee samenhangen, net als de culturele aspecten, buiten de onderhandelingen te houden.
Ik wil aan het einde van mijn betoog nog een opmerking maken over het investeringsvraagstuk en in herinnering brengen dat het Europees Parlement zich tegen de MOI heeft uitgesproken. Het mag niet zo zijn dat we de door ons verworpen plannen van de OESO via de WTO opnieuw voorgeschoteld krijgen.

Brunetta
Mijnheer de Voorzitter, commissaris Lamy, minister Stasi, de millennium round moet uitmonden in bepaalde vormen van samenwerking en integratie tussen de Wereldhandelsorganisatie, de Internationale arbeidsorganisatie, het Internationaal Monetair Fonds en de Wereldbank. De handelsliberalisering moet immers gepaard gaan met een hernieuwde stabiliteit op de monetaire markt, met beleidsvormen die grote inzet van menselijke hulpbronnen vergen, met netwerken van sociale bescherming, met een algemene eerbiediging van de fundamentele arbeidsregels. Alleen op die manier zal men een eind kunnen maken aan de wederzijdse beschuldigingen van sociale dumping en protectionisme.
Met de plechtige verklaring van juni 1998 hebben de 174 landen van de IAO zich verbonden tot bevordering van de vier fundamentele arbeidsrechten: het recht op vereniging, de eerbiediging van de minimum arbeidsleeftijd, het verbod op dwangarbeid en niet-discriminatie. Aldus heeft men indirect ook een definitie gegeven van oneerlijke concurrentie waarvan het doel is te voorkomen dat men de concurrentiekracht versterkt door de sociale ontwikkeling tegen te houden. Kort geleden werd tijdens de vergaderingen van de G8 in Washington en Keulen uitdrukkelijk gevraagd om toepassing van de plechtige verklaring van de IAO.
Ondersteuning moet derhalve altijd de overhand hebben boven straffen. Hier kan Europa een betrouwbare referentie zijn, ook dankzij zijn model van sociale markteconomie. De Commissie zal zich derhalve met steun van het Parlement moeten inzetten voor ondersteuning van de ontwikkelingslanden en de zich in een overgangsfase bevindende economieën, voor de totstandkoming van moderne socialezekerheidsstelsels en efficiënte arbeidsmarkten. Dat zijn de ideeën en de politieke boodschap die het verenigd Europa in Seattle kan uitdragen. Daar kunnen wij eer betuigen aan onze traditie van dialoog en integratie tussen ontwikkelde economieën, ontwikkelingseconomieën of zich in een overgangsfase bevindende economieën.

Kinnock, Glenys
Mijnheer de Voorzitter, de secretaris-generaal van de UNCTAD herhaalt in de Financial Times van vandaag nog eens dat ontwikkelingslanden in het huidige multilaterale handelssysteem nog altijd worden benadeeld. Er mag tijdens deze beraadslagingen geen enkel misverstand over bestaan dat de eisen van ontwikkelingslanden tijdens deze ronde zeker niet ambitieus zijn. Ze willen dat we handelen in overeenstemming met de toezeggingen die tijdens de Uruguay-ronde zijn gedaan. Zo hebben die toezeggingen de textiel- en kledingindustrie van deze landen nog steeds geen daadwerkelijk voordeel opgeleverd, en hebben de ontwikkelingslanden nog steeds niet kunnen profiteren van de liberalisering van de handel in landbouwproducten. Ze willen in eerste instantie dat de toezeggingen die de Uruguay-ronde heeft opgeleverd, gestand worden gedaan.
De ontwikkelingslanden maken zich op voor Seattle en zullen zeer actief aan de besprekingen deelnemen. Ze zeggen dat toegang tot de markt niet het wondermiddel is dat hen in staat zal stellen te integreren in de wereldeconomie en een goede concurrentiepositie te verwerven. We moeten erkennen dat al die mooie doelstellingen pas haalbaar zullen blijken als we de leveranciers in ontwikkelingslanden actief steunen, want op eigen kracht kunnen die leveranciers de doelstellingen nooit realiseren.
Daarnaast zullen de uitvoersubsidies voor landbouwproducten moeten worden afgeschaft, en zal de WTO een nieuwe clausule moeten opstellen op basis waarvan de voedselvoorziening in ontwikkelingslanden kan worden gegarandeerd. Bovendien dient er, in samenwerking met de IAO, een sociale clausule opgenomen te worden om een aantal van de bekende gevoelige vraagstukken te kunnen aanpakken.
Tenslotte, mijnheer de commissaris, hoop ik dat u tijdens uw beraadslagingen over de WTO-regels rekening zult houden met onze zwaarwegende verplichtingen en verantwoordelijkheden onder de Overeenkomst van Lomé.

Rübig
Mijnheer de Voorzitter, de productie van de Europese Unie is de laatste jaren met iets meer dan 3% per jaar gegroeid. Het handelsvolume is de afgelopen decennia gemiddeld met zo' n 6% per jaar toegenomen, de export van diensten komt op 9%, en de directe buitenlandse investeringen komen in de buurt van de 12%. Daarmee wordt meteen duidelijk wat onze prioriteiten moeten zijn. Om ons hoogste doel, volledige werkgelegenheid in Europa, te kunnen bereiken, moet ons concurrentievermogen toenemen. De werkgelegenheid wordt immers in beslissende mate door deze ontwikkelingen beïnvloed.
Mijn prioriteiten voor de WTO-onderhandelingen zijn de volgende. In de eerste plaats: electronic commerce, omdat dit gebied de grootste groeikansen biedt en Europa op dit gebied zeer goed kan concurreren. Wij willen daarom dat blijvend wordt vastgelegd dat elektronische transacties en leveringen vrijgesteld zijn van douanerechten. Wij willen vermijden dat klassieke en nieuwe diensten verschillend worden behandeld. De weg waarlangs een dienst wordt verleend, verandert immers niets aan de aard ervan. Tevens willen wij een betere markttoegang in derde landen, zowel voor goederen als diensten, en met inbegrip van de telecommunicatiediensten die ter ondersteuning van het elektronische handelsverkeer worden geleverd.
In de tweede plaats: telecommunicatie. Goed ontwikkelde netwerken en eerlijke concurrentie hebben gewoonlijk een positief effect op de economische prestaties van een land. Door de vorming van internationale allianties komen er nieuwe markten tot stand, wat een verborgen en verhevigde concurrentie in de hand werkt die in het voordeel van de consument is. Maar op dit gebied is ook transparantie geboden. Liberalisering is een voorbeeldige job creator. Door de liberalisering zijn er, onder andere in Europa, honderdduizenden nieuwe arbeidsplaatsen bijgekomen.
In de derde plaats: TRIPS. Doeltreffende implementatie van dit akkoord zou de gelijkstelling van materiële en intellectuele eigendom moeten garanderen.

Corbey
Voorzitter, een groot aantal NGO' s heeft de verklaring ondertekend tegen de Millenniumronde, tegen de WTO, tegen Seattle. De bezorgdheid van burgers en organisaties is niet meer weg te denken van de agenda van Seattle en daarmee komt ook een belangrijke rol van het Europees Parlement en van de socialistische fractie in zicht. Die rol moet erop gericht zijn gedurende de onderhandelingen een constructieve bijdrage te leveren. Een bijdrage die de handelsbelangen, maar ook de belangen van de burgers serieus neemt. Het moet lukken om het beste uit twee werelden te combineren, zelfs op het gevoelige terrein van bescherming van consumenten en milieu. De politieke vraag gaat steeds over de verdeling van verantwoordelijkheden tussen de WTO, de Europese Unie, nationale overheden en de consument. Die vraag wordt verschillend beantwoord. In de Verenigde Staten wordt meer verantwoordelijkheid bij de consument gelegd. In Europa zijn we geneigd meer verantwoordelijkheid bij de overheid te leggen en steunen we op regelgeving. Veel conflicten over milieu en consumentenbescherming kunnen voorkomen worden wanneer het voorzorgsprincipe adequaat wordt toegepast. Volgens de Verklaring van Rio uit 1992 moet er wetenschappelijk bewijs zijn dat een nieuw product geen schadelijke gevolgen heeft. Dat bewijs moet dan geleverd worden voordat het product op de markt komt.

Randzio-Plath
Mijnheer de Voorzitter, het belang dat de Millenniumronde en de wereldhandel hebben voor de werkgelegenheid en voor de economie, kan nauwelijks voldoende worden benadrukt. Dit geldt met name voor de economie van de Europese Unie, omdat die immers het grootste handelsblok ter wereld vormt. Het is daarom bijzonder belangrijk dat de Europese Unie duidelijk maakt dat zij de verleiding van protectionisme - in een nieuwe of oude vorm - steeds zal weerstaan. De Unie moet bijdragen aan de ontwikkeling van een op interdependentie gebaseerde regeerstijl voor onderling afhankelijke economieën, en zij moet bijdragen aan een globaal concept van economisch management.
Het is vooral belangrijk dat we aan internationale concurrentieregels werken. Zulke regels zijn zo belangrijk omdat het de ontwikkeling van de Europese economie weinig baat als wij hier concurrentieregels hebben die niet wereldwijd gelden. Ik denk daarbij aan mammoetfusies, aan prijskartels en gebiedsafspraken. Het is ontoelaatbaar dat de honderd grootste ondernemingen ter wereld de wereld onderling verdelen en wij daarop alleen maar kunnen reageren, maar verder aan de zijlijn staan. Daarom hebben we een lijst van minimale internationale mededingingsregels nodig, die overal in de nationale mededingingswetgeving moeten worden opgenomen. Bovenal moeten er ook in alle WTO-lidstaten onafhankelijke mededingingsautoriteiten bestaan om deze minimale mededingingsregels te handhaven.
Het is op dit moment nog te vroeg om te zeggen of de huidige geschillenbeslechtingsprocedure ooit een internationale mededingingsautoriteit kan worden.

Medina Ortega
Mijnheer de Voorzitter, ik zal het slechts over één punt hebben. Dat is een onderwerp waarover mevrouw Roth-Behrendt ook reeds heeft gesproken, te weten de procedure voor geschillenbeslechting.
Na de Uruguay-ronde in Marrakesh is er binnen de Wereldhandelsorganisatie een bindende regeling voor geschillenbeslechting ingevoerd. De gebruikte procedure stamt echter nog uit de vroegere Algemene Overeenkomst voor Tarieven en Handel. Het was een informele procedure die werd toegepast door groepen deskundigen en instellingen. Het gevolg is dat de Europese Unie het beslechten van haar internationale geschillen nu aan een internationaal orgaan voorlegt, zonder dat zij de waarborg van voldoende onpartijdigheid heeft.
Het eerste bananenconflict is bijvoorbeeld opgelost door een panel, een groep deskundigen onder voorzitterschap van een Amerikaanse ex-senator, terwijl de Verenigde Staten van Amerika de eisende partij waren. En ook binnenshuis moet de Commissie orde op zaken stellen, want op dit moment zijn de diensten van de Commissie die geschillen aan de geschillencommissie van de Wereldhandelsorganisatie moeten voorleggen, ten enen male ontoereikend.
Van de Commissie en de lidstaten verwacht ik dan ook dat in het nieuwe akkoord van de Wereldhandelsorganisatie een onafhankelijke en onpartijdige regeling voor geschillenbeslechting wordt opgenomen, die ons - anders dan in het verleden - nog enige ontsnappingsmogelijkheid biedt.

O'Toole
Mijnheer de Voorzitter, we hebben ons vandaag vooral bezig gehouden met de voornaamste vraagstukken zoals het milieu, de landbouw en de sociale clausule. Ik wil uw aandacht echter ook vestigen op de specifieke behoeften van de cultuursector en de audiovisuele sector.
Het is van groot belang dat we de problemen waar we met betrekking tot deze sectoren voor staan, in ogenschouw nemen. De groeicijfers in deze sectoren, momenteel 13% in de EU, stellen bijvoorbeeld hoge eisen aan de capaciteit en de reikwijdte van de ongetwijfeld complexe regels waarover onderhandeld gaat worden. Neem bijvoorbeeld de convergentie van de telecommunicatiesector, de audiosector en computertechnologie. Naar mijn mening werpen deze sectoren fundamentele vragen op over de manier waarop productie en consumptie in die sectoren wordt geregeld. Veel daarvan zal echter afhangen van de details van de regelgeving die uiteindelijk wordt vastgesteld.
Gezien de aanwezigheid van de commissaris zou ik - in het licht van de uitzonderingsbepalingen die in de Europese Unie al gelden voor de audiovisuele sector en die ons bewegingsruimte bieden, die ons in staat stellen ons samen met deze sector te ontwikkelen en een gebaar te maken naar de Verenigde Staten met betrekking tot het vraagstuk van de eerlijke concurrentie - willen voorstellen dat we de onderhandelingen dermate flexibel structureren dat onze eigen Europese belangen doelmatig worden beschermd. Tegelijkertijd ben ik me ervan bewust dat er stevig zal moeten worden onderhandeld op basis van realistische uitgangspunten. Ik pleit er dus voor dat we er alles aan doen om ons eigen Europese bedrijfsleven in staat te stellen zijn ongetwijfeld grote potentieel te verwezenlijken.

Sasi
Mijnheer de Voorzitter, allereerst mijn dank voor het levendige debat. Ik wil ook de grote fracties van het Parlement bedanken voor de positieve houding ten opzichte van de beleidslijnen van zowel de Raad als de Commissie.
Naar mijn mening heeft commissaris Lamy in zijn uitstekende betoog een belangrijke vraag aan de orde gesteld, namelijk of de liberalisering van de wereldhandel wel in ons voordeel is. Naar de mening van de Raad is dit ontegenzeggelijk het geval. Ze biedt ons de voordelen van schaalvergroting van de productie, wat zich vertaalt in aanzienlijk goedkopere producten voor de consumenten. Bovendien biedt ze een opener economie en het kan duidelijk worden aangetoond dat er in een open economie meer democratie en mensenrechten zijn. Ook komen er duidelijker regels en openheid voor de handel waardoor bureaucratie, fraude en corruptie wordt tegengegaan. Al met al kan gezegd worden dat we ons nu inzetten voor het welzijn, de democratie, de mensenrechten en eerlijkheid.
In deze zaal moeten wij ook beseffen dat de grondgedachte van de Europese Unie het creëren van een interne markt was. Wij hebben een interne markt met als doel het scheppen van vrede en welvaart. Het is daarom volstrekt logisch dat de Europese Unie ook voor de wereldeconomie een markt wil die meer open is. Tijdens de onderhandelingsronde moeten natuurlijk de democratie, de mensenrechten en het milieu centraal staan. Het is belangrijk dat wij proberen positieve stimulansen te geven aan ontwikkelingslanden, zodat zij hun eigen systemen kunnen ontwikkelen. Gezegd moet worden dat het SAP-systeem van de EU een uitstekend instrument is. Er kunnen echter ook buiten het informatiesysteem stimulansen gevonden worden, onder andere in de Wereldbank en ook op andere plekken waar ze effectief kunnen zijn.
Nu wij hebben gesproken over transparantie en democratie in de WTO, wil ik eraan herinneren dat de besluiten in de WTO unaniem worden genomen. Het is daarom zeker en duidelijk dat de democratie hier ook wordt gerealiseerd. Ik wil ook onderstrepen dat de culturele verscheidenheid tijdens de onderhandelingen een zeer belangrijk punt voor de EU zal zijn. Bij landbouwkwesties is Agenda 2000 natuurlijk het uitgangspunt, een agenda die heel goed verdedigbaar is. Hier is gevraagd een voorspelling te doen over het eindresultaat, maar het zou in deze fase totaal verkeerd zijn een eindresultaat te voorspellen of iets te zeggen dat afwijkt van Agenda 2000. Het is wel belangrijk te beseffen dat een uitgebreide ronde ook om deze reden in het belang van de Unie is. Ik wil er ook aan herinneren dat de EU grote belangen in de landbouwexport heeft. Ik ben van mening dat als wij onze eigen productie ontwikkelen, de landbouwproducten van de lidstaten concurrerend zullen worden. Hierbij moeten we niet altijd aan de prijzen denken, maar ook aan de kwaliteit en aan het feit dat wij in onze eigen regio zorg dragen voor de voedselveiligheid die voor de consumenten in de toekomst steeds belangrijker wordt.
Hier is ook gesproken over de rol van het Parlement. De Raad wil met het EP van gedachten blijven wisselen in de plenaire vergadering en in de commissies. Wij zullen bij het innemen van een standpunt ons best doen rekening te houden met de mening van het Parlement. Wat betreft de documenten van comité 133, zullen wij het Parlement zoveel informatie en documentatie verschaffen als de regels van de EU dat toelaten. Ik wil erop wijzen dat in het vorige Parlement een schriftelijke vraag werd gesteld over deze procedures en dat hierop ook een schriftelijk antwoord is gegeven.
Wat het aantal afgevaardigden van het Parlement naar de onderhandelingen in Seattle betreft, moet gezegd worden dat het belangrijkste is dat wij een team hebben dat goed kan samenwerken en waarin de informatie goed doorstroomt. Naar mijn mening waren de ervaringen met de vorige ronde en het aantal afgevaardigden van het Parlement aldaar positief, zodat deze als uitgangspunt gebruikt kunnen worden bij het bepalen van het benodigde aantal parlementsleden.

Lamy
Ik zal de reeds besproken onderwerpen niet opnieuw met u doornemen. Allereerst wil ik de sprekers - of in ieder geval de meeste van hen - bedanken voor hun bijdrage. Verder wil ik ingaan op een aantal specifieke vragen en opmerkingen.
De eerste vraag luidt: kunnen en moeten we bestuderen wat de invloed is van een onderhandelingsronde op de economie of het milieu? Ik denk dat we de gevolgen voor de economie - overigens geen exacte wetenschap - niet hoeven te bestuderen. De economen zijn van mening dat de liberalisering van de handel goed verloopt om de zojuist aangegeven redenen.
Omdat de gevolgen van de liberalisering voor het milieu minder duidelijk zijn, zal de Commissie hiervan een studie maken die ze tijdens de volgende ronde mee zal laten wegen. U zult zich afvragen waarom we dat niet tijdens de Uruguay-ronde gedaan hebben. De reden hiervoor is dat we dit vraagstuk over het hoofd gezien hebben en dat we niet over de benodigde middelen hiertoe beschikten. Vanuit methodologisch oogpunt heeft het nu geen zin meer de gevolgen van de Uruguay-ronde voor het milieu te bestuderen. Tijdens de komende ronde moeten we wel rekening houden met deze gevolgen. Het milieu is belangrijk en de Unie heeft een voortrekkersrol bij de bescherming ervan.
Natuurlijk kunnen we de wijze waarop conflicten worden geregeld verbeteren. Onder ons gezegd, u mag best weten dat de balans van de afspraken van Marrakesh helemaal niet zo slecht is uitgevallen voor de Unie. Kijk bijvoorbeeld maar naar de verhouding tussen het totaal aantal gevallen dat we hebben voorgelegd en het aantal gevallen waarbij onze wensen niet werden gehonoreerd. Of kijk maar naar het aantal gewonnen en het aantal verloren zaken. Uit de statistieken blijkt dat de balans van de resultaten bevredigend is.
Het klopt dat ik de woorden "communautaire preferentie" niet uitgesproken heb. Ik ben niet bijgelovig en tot het moment dat dit begrip in onze Verdragen is opgenomen en ik geacht wordt het beleid hieromtrent te verwezenlijken, denk ik niet dat ik deze term constant in mijn mond hoef te nemen.
Voor zover ik weet hebben de Verenigde Staten niets gezegd over de vredesclausule die in principe tot 2003 geldig is. We moeten ons uiteraard wel afvragen wat we na 2003 willen.
Op de Europese Raad van Berlijn is in het kader van Agenda 2000 overeenstemming over dit punt bereikt. Ik heb gezegd en wil hier herhalen dat de interpretatie van de Raad mijns inziens een goede basis voor discussie vormt.
Zoals al gezegd is, hebben de ontwikkelingslanden inderdaad moeilijk toegang tot de WTO, haar panels en de technieken die aan de liberalisering van de handel ten grondslag liggen. Het gebruik van deze mechanismen is voorbehouden aan de landen die over de benodigde middelen beschikken. Daarom hebben we een voorstel voor technische bijstand gedaan, dat overigens in het document van de Commissie is opgenomen. De ontwikkelingslanden moeten immers zelf kunnen beschikken over de benodigde juridische middelen op dit gebied en deze ook zelf kunnen toepassen.
Wat de volksgezondheid en het onderwijs betreft, denken wij niet dat het huidige beleid beïnvloed zal worden door de besluiten die in het kader van de volgende onderhandelingsronde over de liberalisering van de diensten genomen gaan worden.
Tenslotte was er de vraag of het Europees Parlement tijdens de onderhandelingen vertegenwoordigd zal zijn. Ik wil hier nogmaals benadrukken dat de Commissie het Parlement op dit punt zeer welwillend zal benaderen. Wij denken dat we de hulp van goed geïnformeerde EP-leden tijdens dit soort onderhandelingen goed kunnen gebruiken en dat de gehele Unie hiervan kan profiteren. Ik ben wat dit punt betreft dus niet van mening veranderd. We weten allemaal dat we onze werkzaamheden onder uw toezicht uitvoeren en in sommige gevallen uw steun goed kunnen gebruiken.
Ik wil mij niet uitspreken over het aantal EP-leden dat bij de onderhandelingen betrokken moet worden. Dat is uw zaak en ik zal mij niet aanmatigen me daarmee te bemoeien.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer Lamy.
Het debat is gesloten.

Klimaatverandering
De Voorzitter
Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie over de komende mondiale conferentie over klimaatverandering van 25 oktober tot en met 5 november 1999 te Bonn: tenuitvoerlegging van de Overeenkomst van Kyoto.

Hassi
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, mijn dank voor deze mogelijkheid om het Parlement de werkzaamheden en standpunten van de Raad wat betreft het klimaatbeleid te presenteren. Het klimaatbeleid is een van de allergrootste mondiale uitdagingen op het gebied van milieu en ik denk dat het dit gedurende de hele volgende eeuw zal blijven. De klimaatverandering zal enorme sociale en economische gevolgen hebben. Hoe meer wij het klimaat de kans geven te veranderen, hoe groter natuurlijk de gevolgen.
Een zaak die nu pas begint door te dringen, zijn de waarschijnlijke gevolgen van de klimaatverandering voor de gezondheid. Veel onderzoekers zijn van mening dat het toegenomen aantal stormen en overstromingen een teken zijn van een veranderend klimaat. Deze hebben natuurlijk een directe invloed op de volksgezondheid. Nog belangrijker zijn echter de indirecte gevolgen van klimaatverandering die worden veroorzaakt door veranderingen in ecosystemen. Zo wordt bijvoorbeeld verwacht dat door de warmere en drogere zomers in veel gebieden de graanoogsten zullen inkrimpen. Ook verwacht men dat het warmer worden van het klimaat zal leiden tot verspreiding van veel ziektes die door zogeheten vectoren worden overgebracht, zoals insecten en ratten. Voorspeld wordt bijvoorbeeld dat malaria zich naar de zuidelijke delen van Europa en de Verenigde Staten kan uitbreiden. Al met al kan het ook wat de effecten op de gezondheid betreft zo gaan dat er een nieuwe kloof tussen arm en rijk ontstaat, de gezondheidskloof. Dit is slechts een voorbeeld van de dramatische gevolgen die de klimaatverandering met zich mee kan brengen. Het tegengaan of in ieder geval afremmen van de klimaatverandering is daarom een van onze belangrijkste taken.
Het akkoord van Kyoto is belangrijk, maar nog lang niet voldoende. Het is van belang te beseffen dat er na de afspraken van Kyoto nieuwe afspraken moeten worden gemaakt om de verandering van het klimaat voldoende af te remmen. Desondanks zal ook de toepassing van de afspraken van Kyoto niet gemakkelijk zijn en een belangrijke verandering in de werkzaamheden tot nu toe betekenen.
De acties van de EU vallen uiteen in twee onderdelen: de eigen maatregelen van de Unie om uitstoot te verminderen en de activiteiten van de Unie in internationale onderhandelingen. De eigen maatregelen van de Unie om de uitstoot te verminderen zijn evenals de nationale maatregelen van de lidstaten alleen al noodzakelijk voor het handhaven van de internationale geloofwaardigheid van de EU. Het is zorgwekkend dat volgens het rapport van het Europees Milieuagentschap business as usual zal leiden tot een grotere uitstoot in plaats van een verlaging met 8% tot het jaar 2010, waartoe wij ons verplicht hebben. Dit betekent dat er nieuwe politieke maatregelen nodig zijn.
Een van de belangrijkste doelstellingen van het Finse voorzitterschap is dan ook het bepalen van de eerste sectoriële strategieën voor energie, vervoer en de landbouw. Zonder dergelijke sectoriële strategieën is het onmogelijk de emissieverlagingen te halen waartoe wij ons verplicht hebben. Naar mijn mening is het belangrijk dat deze sectoriële strategieën een permanent proces worden, oftewel dat we ons niet tevredenstellen met een eerste versie, maar dat de sectoriële strategieën voor bijvoorbeeld vervoer en energie regelmatig worden bijgesteld en dat er steeds ambitieuzere doelstellingen worden geformuleerd.
In internationale onderhandelingen is het naar mijn mening het belangrijkste om oplossingen te vinden voor de problemen die nog niet opgelost zijn, zodat het Protocol van Kyoto geratificeerd kan worden en zodoende van kracht en bindend kan worden. Het doel van Finland bij de vijfde conferentie in Bonn is het bereiken van een doorslaggevende vooruitgang bij het creëren van regels voor de Kyoto-mechanismen en bij de controle op het naleven van de overeenkomsten. Ons doel is te zorgen dat de vijfde vergadering een ontwerpakkoord oplevert. Hierin zullen natuurlijk nog zaken onder voorbehoud staan, maar het belangrijkste is dat wij op schema blijven. De zesde vergadering moet dan het uiteindelijke akkoord opleveren en om dit de bereiken is vooruitgang bij de vergadering van dit najaar noodzakelijk.
Een van de moeilijkste kwesties is de rolverdeling tussen de ontwikkelingslanden en de industrielanden. Het Finse voorzitterschap zal zich inzetten om het klimaatbeleid en het ontwikkelingsbeleid met elkaar in overeenstemming te brengen. In de Raad van ministers van Ontwikkelingssamenwerking zijn ook conclusies in de maak over de relatie tussen het klimaatbeleid en het ontwikkelingsbeleid. Voor de ontwikkelingslanden is ook de overdracht van technologie belangrijk. Het belangrijkste mechanisme voor deze overdracht van technologie zal het CDM - Clean Development Mechanism - zijn. Er zijn regels voor dit CDM nodig, zodat deze overdracht van technologie en ook de overdracht van financiële middelen aan ontwikkelingslanden kan plaatsvinden. Voor de Europese Unie is het echter ook belangrijk dat er bij het maken van afspraken over de drie flexibele mechanismen van Kyoto - het CDM, de handel in emissierechten en de Joint Implementation - op evenwichtige wijze vooruitgang wordt geboekt. Op het voorstel van de Europese Unie om een plafond van 50% voor de toepassing van flexibele mechanismen aan te brengen is veel kritiek van de onderhandelingspartners gekomen. Dit zal in internationale onderhandelingen dus een zeer lastige kwestie worden. Tenslotte stel ik vast dat de mededeling van de Commissie over de voorbereiding op de ratificatie van het Protocol van Kyoto een helder document is en tegelijk een goed begin. Ze bevat echter voornamelijk maatregelen voor de korte termijn. Het is noodzakelijk ook een actieprogramma voor de langere termijn op te stellen.

Wallström
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, toen in 1992 het klimaatverdrag in Rio de Janeiro werd aangenomen, toonde de Europese Unie een krachtig leiderschap in de wereld. Dat gebeurde opnieuw in 1997, toen het Kyoto-Protocol werd ondertekend. Het is mijn ambitie om ervoor te zorgen dat de EU deze toonaangevende rol behoudt waar het gaat om de strijd tegen klimaatveranderingen. Het Europees Parlement heeft reeds een belangrijke en sturende rol op dit gebied. Ik ben ook heel blij met de resolutie die hier vandaag wordt gepresenteerd.
De politieke uitdaging is enorm. Een ratificatie van het Kyoto-Protocol is nog niet binnen handbereik. Veel rijke landen met een onaanvaardbaar hoge uitstoot van broeikasgassen aarzelen. Bovendien zullen de grootste stijgingen van de uitstoot zich de komende twee decennia voordoen in de ontwikkelingslanden. Ook binnen de EU gaat de uitstoottrend in de verkeerde richting. De uitstoot is de laatste jaren dramatisch toegenomen, vooral in de transportsector.
Het is belangrijk dat de EU volgens berekeningen haar uitstoot van broeikasgassen in het jaar 2000 op het niveau van 1990 zal kunnen krijgen, maar dat is niet voldoende. Als wij de praktijk van vandaag voortzetten, zullen wij niet kunnen voldoen aan wat wij in Kyoto zijn overeengekomen, namelijk een daling van de uitstoot met 8% in de jaren 2008 tot 2012. De ontwikkeling ziet er niet goed uit, noch wat betreft het doel van een duurzame ontwikkeling, noch wat betreft de internationale geloofwaardigheid van de EU. Hoe moeten we deze uitdaging tegemoet treden?
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, zoals ik al heb aangegeven tijdens de hoorzitting van het Europees Parlement, is de strijd tegen klimaatveranderingen een van de allerbelangrijkste punten van mijn beleid. Ik zal de maatregelen voorstellen die nodig zijn om op dit gebied resultaten te bereiken. Ik zal hier drie belangrijke onderdelen noemen, die volgens mij deel moeten uitmaken van een doelmatige en allesomvattende klimaatstrategie.
Ten eerste: willen wij de uitstoot van broeikasgassen verminderen, dan moeten wij een strategie aanvaarden die concrete maatregelen op verschillende gebieden omvat. Een groot aantal sectoren en belanghebbenden moet daarbij betrokken worden. Om dat te bereiken zal ik begin volgend jaar een actieprogramma voor de bestrijding van klimaatveranderingen lanceren. Ik ben van plan alle belanghebbenden bijeen te brengen: technische deskundigen, vertegenwoordigers van het bedrijfsleven, non-gouvernementele organisaties en anderen die in dezen een belangrijke rol spelen. Het is uiteraard de bedoeling synergie-effecten te creëren en te proberen tot overeenstemming te komen, tot een gezamenlijke visie op praktische maatregelen die de Commissie kan voorleggen aan de Raad en het Parlement. Een dergelijk programma kan de basis vormen van verdere maatregelen. Een belangrijk deel van deze maatregelen zal betrekking hebben op verspreiding van kennis en een beter gebruik van de enorme voordelen die de nieuwe techniek biedt. Er is een grote capaciteit voorhanden in de vorm van hernieuwbare energiebronnen, nieuwe voertuigtechniek, energiezuinige apparaten en machines, die erop wachten om op de markt gebracht te worden. Tot nu toe hebben wij dit potentieel niet voldoende benut. Wij moeten afzonderlijke personen en het bedrijfsleven erop wijzen dat deze nieuwe techniek in veel gevallen ook economische voordelen met zich meebrengt. De markt voor deze nieuwe technische oplossingen moet worden verbreed door invoering van zowel duidelijke regels als financiële prikkels.
Ten tweede ben ik van plan om voorjaar 2000 een groenboek te presenteren over de handel in emissierechten binnen de EU. Ik ben mij ervan bewust dat er nog steeds veel twijfel heerst inzake het gebruik van zogenaamde flexibele mechanismen. Ik ben er echter van overtuigd dat dergelijke mechanismen, als deze worden gereguleerd in een systeem met effectieve en duidelijke bepalingen, ertoe zullen bijdragen dat wij de benodigde uitstootreducties kunnen bereiken op een financieel verantwoorde wijze.
Ten derde: behalve voor deze maatregelen moeten wij ook zorgen voor wijzigingen op gebieden die effect hebben op de uitstoot van broeikasgassen, maar die buiten het gebied van het milieubeleid liggen. Daarbij denk ik vooral aan sectoren als de energie-, vervoers- en industriesector. Daarom moeten we ervoor zorgen dat de integratiestrategie waartoe in juni 1998 in Cardiff is besloten, resultaat oplevert. De discussies die zullen worden gevoerd in verband met de top van Helsinki in december, zullen in veel opzichten van cruciaal belang zijn voor de manier waarop deze sectoren kunnen bijdragen aan de strijd tegen de klimaatverandering.
Velen zeggen dat dit alles tijd zal kosten. Dat is geheel juist, maar het is uiteraard een belangrijke reden om reeds nu maatregelen te nemen. Wij kunnen een positieve ontwikkeling op bepaalde gebieden constateren. Ik denk bijvoorbeeld aan de inspanningen die mijn collega, commissaris Bolkestein, heeft geleverd om hindernissen uit de weg te ruimen bij de onderhandelingen over het voorstel inzake energieheffingen. Het is echter duidelijk dat als bepaalde lidstaten zich ook in de toekomst tegen dit voorstel verzetten, wij alternatieven moeten zien te vinden. Ik heb geconstateerd dat het Europees Parlement ervoor is dat de flexibiliteitsclausule in het Verdrag van Amsterdam wordt toegepast. Die clausule geeft zoals bekend enige lidstaten de mogelijkheid voorop te lopen op dit gebied.
De vervoers- en energievraagstukken zijn ook van cruciaal belang voor de bestrijding van klimaatveranderingen. Ik zal daarom met commissaris Loyola de Palacio bespreken hoe wij het doel kunnen bereiken van een verdubbeling van het gebruik van hernieuwbare energiebronnen en hoe wij de energie-efficiëntie verder kunnen verbeteren. Wij zullen ook bespreken hoe wij de uitstoot van de vervoerssector kunnen verminderen.
De Commissie zal binnenkort nieuwe richtsnoeren aannemen voor overheidssteun voor milieubescherming. Mijn collega Mario Monti is bezig te onderzoeken op welke manier subsidies en fiscale prikkels kunnen bijdragen tot een beter milieu en tot bescherming van ons klimaat. Ik wil ook onderzoeken of de steun voor fossiele brandstoffen kan worden gewijzigd in steun voor gebruik van hernieuwbare energie en energiebesparende maatregelen.
Verder zou ik het Europees Parlement willen aansporen om zijn standpunt te bepalen inzake de vraag wat het Parlement bij zijn eigen werk kan doen om in verschillende economische sectoren het vraagstuk van de klimaatverandering te integreren. Wij hebben uw volle steun nodig om op dit gebied snel resultaat te boeken.
Ik wil zeggen dat ik het volkomen eens ben met het standpunt van het Parlement dat wij allen het de burgers gemakkelijker moeten maken een actieve rol in dezen te spelen, door middel van begrijpelijke en toegankelijke informatie. Wij zullen alleen resultaten te zien krijgen wanneer werkelijk iedereen van ons zijn deel van de verantwoordelijkheid voor klimaatveranderingen op zich neemt.
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, de maatregelen waarover ik het zojuist gehad heb, zullen ertoe bijdragen om Europa de geloofwaardigheid te geven die nodig is om verder te gaan en op de bres te staan voor de ratificatie van het Kyoto-Protocol. Die ratificatie moet zo snel mogelijk plaatsvinden na de zesde conferentie van de partijen in het VN-kaderverdrag inzake klimaatverandering. Willen onze inspanningen succes hebben, dan is het uiteraard ook nodig dat de lidstaten in alle opzichten meewerken en dat ze zich houden aan hun verplichtingen. Minister Hassi heeft reeds gesproken over de komende internationale onderhandelingen in de vijfde conferentie van de partijen.
Tenslotte wil ik met nadruk wijzen op de doorslaggevende rol die de EU speelt als bemiddelaar tussen de VS en de ontwikkelingslanden, die erop toeziet dat beide partijen volledig worden betrokken bij het proces en hun verplichtingen nakomen. Ik reken op uw toegewijde steun en ik verheug mij op een nauwe samenwerking met het Parlement om gezamenlijk tot resultaten te komen. Dat wij daarin slagen, is ons beider verantwoordelijkheid, ook tegenover de komende generaties.

Jackson
Mijnheer de Voorzitter, ik kan me nauwelijks een gebouw voorstellen dat minder geschikt is voor een debat over klimaatverandering. Dit gebouw is een monumentale getuige van de manier waarop de mensheid de verplichtingen in de strijd tegen klimaatverandering heeft genegeerd. Er is nergens daglicht en om te kunnen functioneren verbruiken we enorm veel stroom. Zelfs in de liften is het helemaal donker, dus moeten we steeds het kunstlicht aandoen. Desalniettemin ben ik blij met de opmerkingen van de fungerend voorzitter en de commissaris. Als u mij toestaat zou ik haar vanuit mijn nederige positie willen feliciteren met haar eerste toespraak.
Het Protocol van Kyoto heeft zekere verwachtingen doen ontstaan, en het Europees Parlement heeft de indruk dat er al veel te lang niets is ondernomen om de doelstellingen die tijdens de onderhandelingen destijds werden overeengekomen, te verwezenlijken. Er is tot op zekere hoogte sprake van een soort samenzwering onder politici, die de pijnlijke gevolgen van de tenuitvoerlegging van de Protocollen van Kyoto voor de burgers van onze lidstaten willen verbergen. Het zal de burgers namelijk geld gaan kosten. Dat geld zal overigens goed worden besteed, want het zal bijdragen tot bescherming van het milieu. Maar een financieel offer blijft natuurlijk pijnlijk.
Ik dank mevrouw Wallström voor haar toelichting op de stappen die de Commissie gaat nemen. Op een gegeven moment zei ze, tussen neus en lippen door, dat ze een voorstel zou gaan doen voor concrete maatregelen in verschillende sectoren. We zijn heel benieuwd naar de aard van die maatregelen. Het doet ons deugd dat er komend voorjaar een pakket maatregelen zal worden afgekondigd en een Groenboek wordt gepubliceerd over de handel in emissierechten. Tijdens de hoorzitting een maand of wat geleden van mijn commissie, de milieucommissie, met de commissaris bestond er in mijn commissie eerlijk gezegd geen eenduidig oordeel over de wenselijkheid van maatregelen inzake de handel in emissierechten, maar het is zeker de moeite waard de mogelijkheden op dat terrein nader te onderzoeken.
We moeten een actieprogramma opstellen waarmee de Europese Unie de verplichtingen die ze in Kyoto is aangegaan, kan verwezenlijken. Net als in onze resolutie benadrukken wij ook hier de noodzaak van een dergelijk programma, met name voor het luchtvervoer. Dit is geen zaak die aan de commissaris voor transportzaken kan worden overgelaten, maar een initiatief dat van mevrouw Wallström uit moet gaan.
Tenslotte wil ik de commissaris de volledige steun toezeggen van de milieucommissie. Waar ze ook mee tevoorschijn komt, we hopen in ieder geval dat ze concrete voorstellen zal doen en daar niet te lang mee zal wachten.

Lange
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, mevrouw de voorzitter van de Raad, ik wil over twee punten een opmerking maken, en daarbij twee verzoeken doen. Ten eerste: handel in emissierechten. Handel in emissierechten heeft twee kanten: een politieke, maar ook een economische. In politiek opzicht kan over deze handel verschillend worden gedacht. Veel leden van onze fractie zijn van mening dat handel in emissierechten - het afkopen van de verplichting om de CO2-uitstoot te verminderen - politiek niet verdedigbaar is. Daar wil ik nu niet verder op ingaan, maar ik vind dat CO2-reductie niet alleen een last is, maar ook een economisch effect heeft. Het biedt namelijk ook de kans en de mogelijkheid om het streven naar een hogere levenskwaliteit in evenwicht te brengen met de werkgelegenheid. Daarom vind ik dat ongelimiteerde handel in emissierechten niet verdedigbaar is.
Ik ben er vast van overtuigd dat de positie van het Parlement die wij hebben geformuleerd - ten hoogste 50% handel in emissierechten is toelaatbaar, maar 50% CO2-reductie moet in eigen land plaatsvinden - politiek, maar ook economisch precies de juiste weg is om ook hier bij ons banen te scheppen. Er zijn genoeg studies die bijvoorbeeld aantonen dat een reductie met 34.000 ton kolenequivalent in Europa ongeveer 100 arbeidsplaatsen oplevert. Dat is de weg die we moeten bewandelen om ecologie en economie ten gunste van meer arbeidsplaatsen met elkaar in evenwicht te brengen. Vandaar mijn verzoek: verklaart u hier alstublieft dat u niet akkoord zult gaan met een afspraak die meer dan 50% handel in emissierechten buiten eigen land toestaat.
Ten tweede: de deelname van het Europees Parlement. Mevrouw Wallström, ik ben blij dat u nog eens heeft benadrukt dat u nauw met het Europees Parlement wilt samenwerken, en ik geloof dat van harte. In het verleden is dat echter niet altijd direct het geval geweest, en was de deelname van het Parlement vaak erg ad hoc. In de delegaties bijvoorbeeld, waar wij de indruk kregen dat het de Commissie was die onderhandelde terwijl de aanwezige Parlementsleden er voor spek en bonen bijzaten. Bij het opstellen van het mandaat ging het net zo. Een bijzonder somber voorbeeld is de kwestie van de zelfopgelegde verplichting om de CO2-uitstoot te verminderen, en de onderhandelingen daarover tussen de Commissie en de betrokken partners; de laatste tijd waren dat vooral de Japanse en Koreaanse autofabrikanten. Daarbij was helemaal geen sprake van contact met het Europees Parlement; het Parlement werd zelfs niet officieel op de hoogte gebracht. De Raad werd daarentegen wel op de hoogte gesteld, en zal zich op 12 oktober over de zaak uitspreken, terwijl wij in de kou staan. Als we het instrument van de vrijwillige verplichting willen invoeren, dan graag ook met alle partners erbij. Vandaar mijn tweede verzoek: verklaart u hier alstublieft dat er een modus vivendi voor de deelname van het Parlement zal worden gevonden.

Olsson
Mijnheer de Voorzitter, dat wij de natuur zo veranderen en beïnvloeden dat komende generaties niet dezelfde kans hebben om te leven zoals wij, dat is onaanvaardbaar, zowel uit menselijk als uit ecologisch oogpunt. Het is daarom werkelijk heel plezierig te horen dat commissaris Wallström ambities voor de komende jaren heeft.
Ik geloof dat wij ons vandaag de dag in een situatie bevinden waarin steeds meer mensen erkennen dat het samenspel tussen milieu en economie en tussen milieu en markt een groot deel van de oplossing van onze problemen vormt. Wij moeten dus veel meer gebruik maken van economische stuurmiddelen. Wij stellen dit aan de orde in onze resolutie; ook commissaris Wallström heeft dit aangeroerd. Zoals bekend heeft elk land de vrijheid om dit soort maatregelen in te voeren, en sommige landen hebben dat ook al gedaan. Het zou echter het beste zijn als alle landen het in één keer deden. Het zou het op één na beste zijn als alle lidstaten van de EU het tegelijkertijd deden. Een slechter alternatief, maar nog steeds nodig, is misschien dat een land voorop loopt, dat wil zeggen dat het gebruik maakt van de flexibiliteitsclausule. Dan kunnen de meesten meedoen, terwijl de anderen met het schaamrood op de kaken mogen achterblijven. Ik had hierover een vraag willen stellen aan commissaris Wallström. Dat hoef ik echter niet te doen, aangezien zij zich van het begin af aan achter dit standpunt heeft gesteld. De vraag is alleen hoeveel landen wij kunnen meekrijgen in zo'n eerste fase.
Het andere punt dat ik aan de orde wil stellen, betreft hetzelfde als wat collega Lange aan de orde stelde, namelijk de handel in emissierechten. Naar mijn mening is deze nodig om het grootst mogelijke effect tegen de laagst mogelijke kosten te bereiken. Het is een goede zaak dat wij hierover nu een groenboek krijgen. Het verheugt mij ook dat commissaris Wallström met haar achtergrond het meegedeelde standpunt inneemt. Ik geloof dat het niet goed zou zijn als wij ons vandaag vastpinnen op percentages voor de omvang van een milieumaatregel. Ik geloof dat we open moeten staan voor maatregelen ter verbetering van het milieu die zo snel mogelijk kunnen worden gerealiseerd en die zo doelmatig mogelijk zijn.

Hautala
Mijnheer de Voorzitter, namens de Fractie De Groenen/Vrije Europese Alliantie heet ik de fungerend voorzitter van de Raad, minister Hassi, en commissaris Wallström welkom. Het Europees Parlement dient u beiden zijn volledige steun te geven bij uw streven om de kwestie van de klimaatverandering in het hele Europese beleid te integreren. Wij weten dat er op de top van Helsinki zeer beslissende besluiten zullen worden genomen over de manier waarop rekening gehouden moet worden met milieuaspecten in het algemeen en het klimaat in het bijzonder.
Commissaris Wallström noemde een zeer positief punt aangaande haar collega, commissaris Monti. De commissaris verantwoordelijk voor mededinging is dus bereid te onderzoeken welke invloed subsidies en fiscale prikkels op klimaatkwesties hebben. In de ontwerpresolutie van het Parlement wordt sterk benadrukt dat de enorme subsidies die momenteel aan fossiele brandstoffen worden gegeven verminderd moeten worden. Ik geloof dat commissaris Monti deze zaak zal aanpakken. Misschien kunnen we de subsidies dan besteden aan sectoren die de doelstellingen van de Europese Unie en meer in het bijzonder de duurzame ontwikkeling bevorderen.
Ik steun ook de gedachte dat wij ons krachtig moeten inspannen om te zorgen dat de marktmechanismen de klimaatverandering helpen tegengaan. Hierbij mag men het belang van een energieheffing niet onderschatten. Commissaris Bolkestein, verantwoordelijk voor de interne markt, zei gisteren tegen het Parlement dat ook hij zich met deze kwestie wil bezighouden, maar helaas zei hij nog een jaar nodig te hebben om Spanje ervan te overtuigen dat een energieheffing echt nodig is. Ik zou graag van de fungerend voorzitter van de Raad en de commissaris willen horen wat zij vinden van de vooruitgang die wordt geboekt op het gebied van de gemeenschappelijke energieheffing. Zonder energieheffing kan de Europese Unie haar doelen namelijk niet bereiken.

Sjöstedt
Mijnheer de Voorzitter, nog vele jaren zal het klimaatvraagstuk een van onze zwaarste uitdagingen op milieugebied zijn. Wat het zo moeilijk maakt, is dat er zulke grote veranderingen in de energie- en de vervoerssector nodig zijn als we dit vraagstuk serieus willen nemen. Waarschijnlijk zijn er ondanks nieuwe technologie en alternatieve energiebronnen ook minder transporten en een lager energieverbruik nodig.
Een groot deel van de verantwoordelijkheid in dezen ligt natuurlijk bij de lidstaten, maar ook de EU kan veel doen. Mijn fractie steunt uiteraard deze resolutie, die mede door ons is ingediend. Ik zal drie punten aan de orde stellen die in dezen vooral belangrijk voor de EU zijn.
Het eerste punt is dat wij heel snel moeten komen met een kooldioxideheffing, een belasting op broeikasgassen. Ik zou met nadruk willen wijzen op wat er in paragraaf 15 van de resolutie staat, dat het beter is een besluit te nemen met een goede inhoud, ook al doet niet iedereen mee, dan een besluit dat geen inhoud heeft en dat erop neerkomt dat men te lang wacht.
Mijn tweede punt betreft de subsidie voor fossiele brandstoffen, die regelrecht contraproductief werkt. Ik ben verder van mening dat de door de EU verstrekte gelden voor onderzoek op energiegebied geheel en al gericht moeten zijn op hernieuwbare energiebronnen, wat op dit moment niet het geval is.
Het derde punt betreft brandstof voor vliegtuigen. Het is zeer dringend dat er een overeenkomst komt inzake internationale heffingen op kerosine. Het luchtverkeer laat immers de grootste stijging van emissies van broeikasgassen zien. Wat dat betreft, zou ik graag iets meer willen horen van commissaris Wallström. Wat denkt u specifiek op dit gebied te doen? Wat heeft u voor initiatieven lopen?
Tenslotte zou ik willen opmerken dat er in mijn fractie grote scepsis heerst tegenover de handel in emissierechten.

Blokland
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik minister Hassi en commissaris Wallström bedanken voor hun inspirerende verklaringen. Wij staan nu vlak voor een nieuwe conferentie over klimaatverandering. In Bonn zal die worden gehouden.
Gelet op de uiteenlopende meningen over klimaatverandering zullen er in de toekomst nog heel wat conferenties volgen. Er is namelijk allerminst een afdoende verbetering te bespeuren. Volgens een rapport van IPCC is een terugdringing van de CO2-uitstoot van 35% in 2010 ten opzichte van 1999 nodig om temperatuur en zeespiegelstijging binnen de perken te houden. Daar staat tegenover dat in de meeste EU-landen de CO2-concentratie alleen maar gestegen is ten opzichte van 1990. Er zullen dus drastische aanvullende maatregelen nodig zijn om de Kyoto-afspraken na te komen.
Sinds deze afspraak is echter gebleken dat met naleving niet zoveel haast gemaakt wordt. Het is een regelrechte schande dat de lidstaten het Kyoto-Protocol nog steeds niet geratificeerd hebben. Hierdoor is de basis voor de daadwerkelijke terugdringing van de broeikasgassen erg versmald. Het is in ieder geval zaak dat de regeringen van de lidstaten haast maken met de ratificatie. Gezien de ernst van de situatie steun ik het voorstel van collega' s Roth-Behrendt en Lange om dit via een instemmingsprocedure te doen. Eigenlijk is de ratificatie van het Kyoto-Protocol geen taak van het Parlement, maar het kan ook niet zo zijn dat door laksheid van de lidstaten er helemaal geen ratificatie komt.
Een ander punt is dat er snel duidelijkheid en overeenstemming moet komen over de criteria voor flexibele mechanismen. Wij moeten er daarbij echter voor waken dat wij reducties in andere landen willen zonder dat wij zelf maatregelen nemen om de CO2-uitstoot te beperken.

Kronberger
Mijnheer de Voorzitter, wij moeten de omvang van dit probleem goed voor ogen houden. Op het ogenblik stoten wij per dag net zoveel CO2 uit als in de 3000 jaar daarvoor is gebonden. Als we berekenen hoeveel dat per jaar is, dan gaan wij in een sneltreinvaart van een miljoen jaar per jaar achteruit. In dat licht zijn de plannen van de Raad en de Commissie natuurlijk bij lange na niet voldoende, en eerder cosmetische maatregelen. Wat wij op den duur nodig hebben, zijn geen vrijwillige afspraken, maar absolute duidelijkheid over de kosten en een werkelijke vergroening van het hele belastingsysteem. Anders redden we het niet!
In het kader van de huidige overeenkomst over het gemeenschappelijk standpunt, is de eis in amendement 5 dat er een EU-richtlijn met juridisch bindende doelstellingen voor hernieuwbare energie moet komen, wel het minimum om ervoor te zorgen dat dit document tenminste nog enigszins serieus kan worden genomen.

Arvidsson
Mijnheer de Voorzitter, dit is een belangrijke ontwerpresolutie, die de grondslag kan vormen voor verdere activiteiten op klimaatgebied. Steeds meer verschijnselen duiden erop dat de komende klimaatveranderingen op onze planeet de echte grote milieukwestie en uitdaging wordt voor politici in de hele wereld.
Ik wil namens de Fractie van de Europese Volkspartij onze standpunten verantwoorden. Wij wijzen paragraaf 15 af, omdat wij twijfelen aan de geschiktheid en de doelmatigheid van algemene energieheffingen. Wij wijzen ook paragraaf 16 af. Het vraagstuk van de energie-efficiëntie wordt namelijk ook behandeld in paragraaf 11 van de ontwerpresolutie. In paragraaf 11 wordt voorgesteld dat er een richtlijn op dit gebied wordt opgesteld, en men kan in dat verband beter een realistische doelstelling voor een grotere energie-efficiëntie overwegen dan wat in paragraaf 16 wordt voorgesteld.
Wat de amendementen betreft, steunen wij amendement 1 van collega Bowis van de Europese Volkspartij en de amendementen 2 en 3 van de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten. Met betrekking tot amendement 4 van de sociaal-democraten wensen wij een gedeelde stemming, omdat wij vinden dat het onrealistisch is om een ratificatie van het Protocol reeds in de eerste maanden van volgend jaar te verwachten, hoe dringend dat ook is.
Inzake de paragraaf van de Fractie De Groenen wensen wij eveneens een gedeelde stemming. Wij delen de opvatting dat er een EU-richtlijn inzake hernieuwbare energie moet worden opgesteld, maar wij vinden dat besluiten over doelstellingen die juridisch bindend zijn voor de lidstaten, niet door de EU-organisatie moeten worden geformuleerd.
Tenslotte nog dit. Vanochtend luisterde ik naar de commissaris voor milieuzaken, mevrouw Wallström, die zoals wij zien nu ook aanwezig is. Zij wees er toen op dat de marktkrachten, de vrije handel en bewuste consumenten onze beste vrienden kunnen worden in de strijd voor een beter milieu. Ik ben het met deze uitspraak eens, ook waar het gaat om maatregelen om de klimaatveranderingen te stoppen.

Myller
Mijnheer de Voorzitter, het Protocol van Kyoto dwingt ons tot verdere inspanningen om in de strijd tegen de klimaatverandering succes te kunnen boeken. Daarom moeten wij een actieprogramma hebben dat voor een nog langere termijn geldt dan het programma dat door het Finse voorzitterschap is voorgesteld. De handel in emissierechten moet beoordeeld worden op basis van de vraag in hoeverre hiermee de uitstoot kan worden verminderd. Een milieuheffing is belangrijk en is daarom in de debatten hier naar voren gebracht. Het is een belangrijk middel om te komen tot een schonere productie en schoner verkeer. Zelfs de meest ambitieuze pogingen van de afzonderlijke lidstaten zijn gedoemd te mislukken als er niet in de hele Europese Unie vooruitgang wordt geboekt. Uitbreiding van het bosbestand als middel om de CO2 te verminderen is nog steeds onderwerp van debat. Dit debat moet men openlijk blijven voeren, en met het milieu en de strijd tegen de klimaatverandering in gedachte moet men het veelzijdig gebruik van bos uitbreiden.

Väyrynen
Mijnheer de Voorzitter, het Europees Parlement debatteert vandaag over twee mondiale kwesties die inhoudelijk met elkaar verbonden zijn, namelijk de liberalisering van de wereldhandel en de ratificatie van de klimaatovereenkomst. Deze moeten beide als onderdeel van een groter geheel worden gezien.
De huidige ontwikkeling van de Europese Unie, van alle westerse maatschappijen, van de hele mensheid is onverenigbaar met natuurbeheer. Er wordt gesproken over duurzame ontwikkeling, maar de meeste maatregelen zorgen ervoor dat we juist de andere kant opgaan. Ondanks het gevoerde bevolkingsbeleid blijft de bevolking sterk groeien. Overal, ook in de rijkste landen, proberen mensen hun materiële welvaartsniveau te verhogen en dus meer te consumeren.
Velen geloven dat de onzichtbare handen van de markt en van de technologische ontwikkeling de maatschappelijke problemen oplossen. De marktmechanismen vormen een goed middel, maar mogen niet de overhand krijgen. Nieuwe technologie helpt ons onze economie aan de natuur aan te passen, maar ze creëert onophoudelijk ook nieuwe problemen en risico' s. Zowel de marktmechanismen als de technologische ontwikkeling moeten zo gestuurd worden, dat bij het bevorderen van de duurzame ontwikkeling woorden in daden worden omgezet. Per slot van rekening gaat het om de waarden van het leven en van het beleid. Om de klimaatverandering en andere voor de mens schadelijke milieuveranderingen doeltreffend te kunnen afremmen, moeten we de keten van het materialisme, de almacht van de materiële waarden, die schadelijk zijn voor zowel de natuur als de mens, kunnen doorbreken.

Breyer
Mijnheer de Voorzitter, beste Raadsvoorzitter, geachte mevrouw de commissaris, ik denk dat de buitenwereld van ons concrete maatregelen verwacht, en niet dat wij de atmosfeer nog verder opwarmen met gebakken lucht. Het belangrijkste is dat de Europese Unie concreet werkt aan omzetting, en dat er per sector specifieke doelstellingen en tijdschema's worden vastgelegd. Helaas heb ik u daar vandaag erg weinig over horen zeggen. Ik wil u vragen om werkelijk concreet te worden. Ik vind dat we in de EU nu al met omzetting moeten beginnen, en niet moeten wachten tot het moment dat wij daartoe verplicht zijn.
Ik wilde nog twee andere punten aanstippen. Mevrouw de commissaris, u had het over hernieuwbare energie. Daarbij gaat het niet zozeer om subsidies en dergelijke, als wel om de vraag wanneer er een richtlijn voor de invoering van hernieuwbare energie met een kostendekkende vergoeding komt.
In de tweede plaats - en mijn Zweedse collega is daar al op ingegaan - gaat het om de belasting op kerosine. Vanwege internationale verplichtingen is het niet mogelijk om op kerosine belasting te heffen. Wat echter wel mogelijk is, is een CO2-heffing. Die kan de EU meteen invoeren. Ik zou graag heel concreet weten hoe het tijdschema er wat dat betreft uitziet, en wat u vindt van deze twee concrete voorstellen om een echte bijdrage aan een merkbare vermindering van CO2-emissies te leveren.

González Álvarez
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, mevrouw de voorzitter van de Raad, wij zijn erg blij dat u het op de meeste punten met de resolutie van het Europees Parlement eens bent. Het zijn precies de punten waarin de hele filosofie van het Europees Parlement ten aanzien van klimaatverandering is vervat.
Ik wil nog een paar concrete punten noemen die het Parlement met zorg vervullen. Ten eerste dient de Europese Unie op de vergadering in Bonn vanaf 25 oktober een leidinggevende rol te blijven spelen. Zo nodig moet een eenzijdige vermindering worden voorgesteld, die in het begin op 15% is gesteld.
Ten tweede vinden ook wij dat het Protocol van Kyoto geratificeerd moet worden. Ik vind het stuitend dat 84 landen het Protocol hebben ondertekend en dat slechts 12 van deze landen, hoofdzakelijk kleine eilanden, het hebben geratificeerd. Misschien hebben die eilandjes dat gedaan omdat zij het gevaar van zeer nabij gewaarworden. De Europese Unie zou er dan ook tevens voor moeten zorgen dat de lidstaten het Protocol gelijktijdig ratificeren.
Ook vestig ik de aandacht op hetgeen commissaris Wallström over een concreet actieprogramma heeft gezegd. Mevrouw de commissaris en mevrouw de voorzitter van de Raad, ik denk dat het moment is aangebroken om de mooie woorden te laten vallen en tot actie over te gaan. Bij beide zaken zal het Parlement u ter zijde staan.

Bowis
Mijnheer de Voorzitter, veel van wat de commissaris heeft gezegd en heeft toegezegd klinkt mij als muziek in de oren. In mijn amendement verzoek ik haar echter nog iets extra' s te doen. Iedereen is voorstander van een reductie van de uitstoot van broeikasgassen. In mijn amendement vel ik geen oordeel over het nut van energieheffingen, maar probeer ik slechts de informatie te bieden die ons beter in staat stelt een weloverwogen oordeel te vormen wanneer voorstellen voor een dergelijke heffing worden gedaan.
We moeten namelijk weten hoe de gevolgen voor de werkgelegenheid in Europa worden ingeschat, en in welke mate de vervuiling simpelweg wordt geëxporteerd naar armlastige landen die zich geen milieubeschermingsmaatregelen kunnen veroorloven. Ik zal u een voorbeeld noemen: door de voorgestelde Britse heffing ter bestrijding van de klimaatverandering zou een grote tomatenkweker in Groot-Brittannië, die momenteel al 363.000 pond betaalt voor gas en 60.000 pond voor elektriciteit, nog eens 149.000 pond extra moeten gaan betalen bovenop zijn energierekeningen. Zo' n gigantische toename van 35% laat dat bedrijf geen andere keus dan uit Groot-Brittannië te vertrekken naar een of andere niet-lidstaat van de EU, wellicht in Oost-Europa en misschien zelfs in de derde wereld. De Europese Unie kan in dergelijke gevallen weliswaar beweren dat ze haar uitstoot en vervuiling heeft teruggebracht, maar daar is dan wel een prijs aan verbonden. Ten eerste zouden er Europese banen verloren zijn gegaan en ten tweede zou de uitstoot op wereldschaal natuurlijk helemaal niet zijn teruggedrongen. De vervuiling zou in zo' n geval gewoon worden geëxporteerd.
Een dergelijke gang van zaken zou ethisch gezien immoreel zijn ten opzichte van de arme landen, en economisch gezien absurd ten opzichte van de Europese werknemers.
Het Europees Verbond van Vakverenigingen heeft een beroep op ons gedaan ervoor te zorgen dat iedere stap - en ze zeggen met nadruk iedere stap - die word gezet om de doelstellingen van Kyoto te verwezenlijken, zorgvuldig wordt geëvalueerd. Ze hebben gelijk. Het is ook precies wat ik wil, en wat ik de commissaris vraag te doen. Ik verzoek u beleefd de verwachte effecten bekend te maken in termen van banenverlies en de export van uitstoot. Pas dan kunnen we een weloverwogen besluit nemen.

Lund
De klimaatverandering van de voorbije decennia vormt een van de grootste uitdagingen voor het milieu. Daarnaast zijn er de problemen die de mens geschapen heeft. Daarom moeten de EU en de lidstaten blijven nastreven dat de CO2-uitstoot tegen het jaar 2010 met 15% verminderd is. Op langere termijn zou men zelfs iets verder moeten gaan. Dit vereist echter wel dat de instrumenten die wij voor de beperking gebruiken, efficiënt en bindend zijn, waarop ook mevrouw Hassi en mevrouw Wallström hebben gewezen. Wij weten echter dat er partijen zijn die van plan zijn om te sjoemelen met de handel in warme lucht. Dit is zeker een manier om voor zichzelf minder strenge milieunormen te krijgen, maar met de gevolgen van de klimaatverandering kan men niet sjoemelen. Daarom verzoek ik de Raad en de Commissie om de eis te handhaven dat ten minste de helft van de vermindering van de CO2-uitstoot op nationaal vlak verwezenlijkt dient te worden. Indien wij de grens tot 50% verlagen, verliest het EU-energiebeleid aan kracht en zullen wij in de toekomstige klimaatonderhandelingen aan geloofwaardigheid inboeten.

Liese
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dames en heren, ik steun deze gezamenlijke resolutie van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid. In tegenstelling tot andere leden van mijn fractie, steun ik ook de passage over de energieheffing op CO2 die in de resolutie staat. Wij hebben dit binnen de CDU in Duitsland pas nog besproken met onze partijvoorzitter, de heer Schäuble, en wij vinden niet dat wij, alleen omdat op nationaal niveau onze rood-groene regering op zo´n schandalige manier met het thema van de milieuheffingen omspringt, moeten ophouden aan een Europese oplossing te werken.
We moeten ons echter niet uitsluitend op het belastingthema concentreren; ik heb de indruk dat men dat in de commissie ten dele wel deed, en ook in onze fractie. Er zijn namelijk talrijke vormen van CO2-reductie die we niet alleen, of misschien zelfs helemaal niet, door belastingheffing kunnen oplossen. Ik noem het voorbeeld van de stand-by stand. Dat staat ook in paragraaf 9 van de ontwerpresolutie, die van mijn hand is. Vijf tot tien procent van de energie die wij in de EU verbruiken, wordt verspild doordat we de televisie en andere elektronische apparaten niet uitzetten, maar stand-by laten staan. Vijf tot tien procent, dat is een enorme energiebesparing, die we kunnen realiseren door die apparaten uit te schakelen of door nieuwe technische voorzieningen in te bouwen om het energieverbruik te drukken.
Met een heffing zal dat echter niet lukken. Bij de aankoop van een televisie is immers niet de vraag hoeveel energie hij in de stand-by stand verbruikt doorslaggevend, maar andere factoren. Er zijn daarom ook technische oplossingen nodig.
Diegenen die nu zeggen dat ze geen heffingen willen maar een andere oplossing, wil ik wel vragen om, als we technische oplossingen voor het stand-by probleem gaan bespreken, niet weer te klagen dat zoiets op Europese regelgeving neerkomt, en dat ze die ook niet willen. We moeten toch iets doen om in de onderhandelingen geloofwaardig te blijven.
We moeten ook niet alleen over CO2 praten, want als mijn informatie klopt, is 50% van het broeikaseffect aan andere gassen te wijten. Ik denk dat wij dat in de discussie niet voldoende beseffen; we zouden daar meer rekening mee moeten houden.

Linkohr
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats wil ik Laura González Álvarez bedanken, en ook de Spaanse spreker die na mij komt. Zonder hen was misschien het vooroordeel bevestigd dat dit alleen een Noord-Europees debat zou zijn. Het is echter een onderwerp dat ons allemaal aangaat.
Wat de klimaatverandering zelf betreft, vrees ik dat het onderwerp steeds meer op de achtergrond verdwijnt, dat het de publieke opinie en ook politici steeds minder interesseert. Wij hebben tenslotte onze geloofsbelijdenis afgelegd, en dat is voor de meesten voldoende. Het zou echter buitengewoon gevaarlijk zijn het daarbij te laten! Ik wil daarom twee suggesties doen. In de eerste plaats dienen we ons aan te sluiten bij de eis van collega Lange, dat de handel in emissierechten zorgvuldig met het Parlement moet worden gecoördineerd, want zo'n formidabele ingreep in het handelsbeleid kan toch moeilijk tegen de zin van het Parlement worden doorgedrukt. In de tweede plaats wil ik voorstellen om een bindend tijdschema vast te stellen, gekoppeld aan sancties voor EU-lidstaten die van de reductiedoelstelling afwijken. Ik stel voor hier het model van de systematische vermindering van de schuldenlast te gebruiken dat de euro mogelijk heeft gemaakt.

García Orcoyen Tormo
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte collega's, ik denk dat wij het er in dit stadium in het Parlement met zijn allen over eens zijn dat het probleem van de klimaatverandering stevig aangepakt moet worden, niet alleen om aan een door de Europese Unie aangegane verplichting te voldoen, maar ook vanwege het onbetwistbare wereldwijde belang van het probleem.
Willen wij hierin slagen, dan zullen wij naar onze mening echter een aantal gemeenplaatsen moeten vermijden, die in discussies over dit onderwerp herhaaldelijk opduiken. Deze moeten ook niet in de resolutie worden opgenomen.
Het eerste wat wij moeten zien te vermijden is te denken dat economische ontwikkeling onverbiddelijk tot een grotere aantasting van het milieu leidt. Dit ongewenste effect van economische groei kan in hoge mate worden opgeheven door vergroting van de doelmatigheid van onze hulpbronnen. Invoering van goedkope efficiency-maatregelen kan de emissies aanzienlijk verminderen. Voor sommige lidstaten kan het echter moeilijk zijn aan deze doelstelling te voldoen. Toch is het alleszins wenselijk dat zij dit wel doen.
De tweede gemeenplaats is wereldwijde problemen als lokale kwesties te behandelen. De Europese Unie dient zich in dit opzicht sterk te tonen. Zij moet bevorderen dat een zo groot mogelijk aantal landen het Protocol ratificeert en naleeft. Alleen zo kunnen wij aanvaarden dat maatregelen worden genomen die voor sommige landen van de Europese Unie ongetwijfeld pijnlijk en kostbaar zullen zijn. Enkele van die maatregelen staan in de ontwerpresolutie.
De laatste gemeenplaats die wij moeten zien te vermijden is onze acties hoofdzakelijk op de zogenoemde flexibele mechanismen van het Protocol te baseren. Weliswaar is er een technisch potentieel waardoor de in Kyoto aangegane verplichting door middel van nationale strategieën en maatregelen kan worden nagekomen, doch de economische inspanning voor de verschillende mogelijkheden loopt sterk uiteen. Daar waar de nettokosten lager zijn, zouden de strategische acties onmiddellijk moeten worden opgevoerd. Voordat een maatregel als energiebelasting wordt getroffen, moeten deze strategische acties en de betrouwbaarheid van de maatregelen met betrekking tot de uitstoot van broeikasgassen gewaarborgd zijn, zodat wij in alle landen een doelmatige follow-up kunnen verwezenlijken.

Lange
Mijnheer de Voorzitter, nadat we eerst diepgaand op de mondiale onderhandelingen zijn ingegaan, is het nu natuurlijk zaak onze eigen strategie te optimaliseren. Ik ben daarom blij dat de Commissie haar voorstellen voor zo´n strategie nu ook eindelijk wil presenteren. Ik heb momenteel namelijk het gevoel dat we tamelijk selectief en ad hoc bezig zijn, en niet doelgericht werken. We hebben werkelijk behoefte aan een geïntegreerde strategie, aan de hand waarvan de beslissing kan worden genomen welke sectorale maatregelen we moeten treffen.
Ik wil nog eens op de vrijwillige afspraken terugkomen. In de mededeling die de Commissie heeft gepresenteerd, wordt eigenlijk gezegd: wij roepen iedereen op, vrijwillige afspraken te maken. Daar wordt echter niet precies bij gezegd waar de prioriteiten liggen en onder welke voorwaarden dat zou moeten gebeuren. Ik herhaal daarom nog eens de voortdurende eis van het Parlement, dat per sector duidelijk moet worden gezegd welke maatregelen er moeten worden genomen, en hoe.

Doyle
Mijnheer de Voorzitter, bijna alle belangrijke punten zijn inmiddels aan bod gekomen. De EU loopt ernstig achter bij het vervullen van haar wettelijke verplichtingen inzake het terugdringen van broeikasgassen. Ik zal me beperken tot de zorgen die ik heb ten aanzien van mijn eigen land.
De zelfgenoegzaamheid van de Ierse regering ten opzichte van de verplichtingen die ze in december 1997 in Kyoto is aangegaan, baart me grote zorgen. We hebben ons ertoe verplicht de uitstoot van broeikasgassen tegen 2010 of daaromtrent te beperken tot 13% boven het niveau van 1990. Volgens de huidige schattingen zal de Ierse uitstoot echter 40% boven dat niveau liggen.
Wat de energieheffing betreft wordt het hoog tijd dat we eens precies definiëren wat we met die term bedoelen. Ik ben er persoonlijk van overtuigd dat we de lidstaten een grotere worst moeten voorhouden, vooral als het gaat om milieubescherming. Het heeft geen zin te gaan dreigen met heffingen zonder subsidies beschikbaar te stellen waarmee verouderde installaties hun uitstoot tot een aanvaardbaar niveau kunnen terugdringen, en zonder te investeren in verbeterd toezicht op de uitstoot. Waar hebben we het eigenlijk over? Heffingen ter bestrijding van de klimaatverandering? Emissieheffingen? Algemene energieheffingen, of heffingen op de uitstoot van koolstof of kooldioxide? Volgens mij hebben we nooit afgesproken wat we nu precies met die heffing bedoelen.
Ik ben het volledig eens met mijn collega de heer Bowis, die aangaf dat we onder geen beding moeten toestaan dat ons probleem naar ontwikkelingslanden wordt geëxporteerd. Dat zou wel gebeuren als we oudere fabrieken met een hoge uitstoot zwaar gaan belasten, zodat die productie-eenheden met de bijbehorende banen worden gedwongen zich naar minder ontwikkelde regio' s te verplaatsen, waar minder middelen voorhanden zijn om de aantasting van het milieu te bestrijden. We moeten op wereldschaal een nettoreductie bewerkstelligen, maar dat bereiken we natuurlijk nooit door het probleem vanuit het Westen naar minder ontwikkelde regio' s te exporteren.
Ik maak me ook grote zorgen over de voorspelde toename van fluorkoolwaterstoffen, die vooralsnog slechts en relatief klein gedeelte van de totale uitstoot van broeikasgassen voor hun rekening nemen. Op basis van de groei van de huidige uitstoot wordt een toename van 40% voorspeld. Dit is een grote bron van zorg, die onze aandacht verdient.

Hassi
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw Jackson zei dat politici verzwijgen dat uitvoering geld kost en lastig is. Ik weet niet hoe dit debat in de andere lidstaten verloopt, maar in mijn eigen land is het geen enkel geheim dat er voor een vermindering van de uitstoot grote veranderingen nodig zijn. Hier werd de vraag gesteld over de gevolgen van de terugdringing van emissies voor de werkgelegenheid. Ik ben er persoonlijk van overtuigd dat de terugdringing van emissies aan de ene kant arbeidsplaatsen schept, maar dat er ongetwijfeld aan de andere kant ook een aantal banen zal verdwijnen. Degenen die banen zullen krijgen, weten dat nog niet zeker, maar degenen die hun baan verliezen weten dat veel beter en daarom wordt er door hen helaas krachtiger gelobbyd.
Veel afgevaardigden spraken over de behoefte aan financiële instrumenten en over energieheffing. Zoals u weet heeft de Raad hierover geen besluit kunnen nemen, zodat ik namens de Raad niets kan zeggen. Ik zeg alleen dat Finland het zeer belangrijk vindt dat de Unie vooruitgang boekt bij het realiseren van een gemeenschappelijke energieheffing. Wij hebben ook gepraat over de mogelijkheid voor de lidstaten die dat willen om sneller vooruitgang te boeken. Een probleem dat hier mee te maken heeft, is of een dergelijk handelen nut heeft bij de conflicten die mogelijk ontstaan met de Europese mededingingswetgeving. In mijn eigen land heeft men bijvoorbeeld de ervaring dat de nationaal geregelde energieheffingen een manier zijn om de marktmechanismen ertoe aan te zetten de uitstoot te verminderen en nieuwe, moderne en schone technologie te ontwikkelen. Dit vind ik zeer belangrijk.
Wat betreft de ratificatie van het Protocol van Kyoto moet ik u zeggen dat er nog niets is afgesproken over de regels van de mechanismen van Kyoto en de regels voor het nakomen van de verplichtingen. In deze fase is het op die grond eigenlijk nog onduidelijk wat er precies geratificeerd moet worden. Als hierover internationale onderhandelingen worden gevoerd, is het naar mijn mening van belang dat de Europese Unie de troef in handen heeft dat ze kan onderhandelen over de voorwaarden voor ratificatie. Als de Europese Unie meteen zou ratificeren, zou dat betekenen dat ze daarna nog maar weinig recht van spreken meer heeft in de debatten over de belangrijkste voorschriften.
Ik ben het met de heer Linkohr eens, dat als de Europese Unie zich verbindt tot de doelstellingen om de emissies te verminderen, men ook een besluit moet nemen over de maatregelen tegen de lidstaten die zich niet aan de verplichtingen kunnen houden. In het Protocol van Kyoto en ook in de klimaatovereenkomst wordt bepaald dat als een economisch samenwerkingsverband van staten, zoals de Europese Unie, niet in zijn geheel de doelstellingen kan bereiken, de doelstellingen die namens dit verband zijn gesteld voor alle lidstaten gelden. Als enkele lidstaten dus niet in staat zijn zich aan hun verplichtingen te houden, dan lijdt de hele Unie hieronder.
Tenslotte nog het volgende: in de debatten wordt vaak de gedachte geuit dat als er niets wordt gedaan, het klimaat over honderd jaar twee graden warmer zal zijn. Dat is echter niet juist. Er is al heel veel voor nodig om de stijging tot slechts twee graden in honderd jaar te beperken. Als men de ontwikkeling ongehinderd laat voortgaan, zonder een doelbewust klimaatbeleid, zal het klimaat veel meer graden warmer worden dan die twee graden in honderd jaar, en dan zullen dus ook de gevolgen ervan veel dramatischer zijn.

Wallström
Dames en heren, het is een bijna onbegrijpelijk grote en zware opgave die voor ons ligt. Wij moeten oordelen over de geloofwaardigheid van toekomstscenario's, die inhouden dat men de Golfstroom feitelijk omkeert en dat wij een nieuwe ijstijd tegemoet gaan. Wij moeten aan de andere kant al vandaag proberen besluiten te nemen over concrete maatregelen die in bepaalde gevallen vijftig of honderd jaar later effect kunnen hebben. Er wordt ons verzocht om dit liefst vandaag nog te concretiseren en exact te bespreken hoe dit moet gebeuren. Ik geloof dat dat nodig is, omdat dat feitelijk is wat de burgers in onze respectieve landen van ons verwachten. Wij weten dat er problemen zijn, zij weten dat ook en ze vragen zich af: "Bent u bereid om besluiten te nemen zodat we misschien een verandering kunnen zien?"
Wat ik vandaag heb gedaan, is uiteenzetten hoe ik en de Commissie dit vraagstuk willen aanpakken, hoe wij het tot in detail moeten behandelen, hoe wij te werk moeten gaan met een strategie en een programma waarin wij broeikasgas na broeikasgas bestuderen, hoe wij de problemen precies te lijf moeten gaan. Voorstellen liggen er reeds; in het Kyoto-Protocol staat een aantal voorstellen over de manier waarop we verder kunnen gaan en over de maatregelen die genomen moeten worden.
Ik ben er volkomen van overtuigd dat er financiële prikkels nodig zijn. Money talks: als het om geld gaat, wordt het belangrijk. Dat begrijpen ook ondernemingen en industrieën. Al heel vaak is de verwachting dat de werkgelegenheid uit een land zou verdwijnen beschaamd, omdat er integendeel juist nieuwe milieuvriendelijke techniek is gekomen, en een doelmatiger en milieuvriendelijker energieverbruik, wat zoals bekend juist is waar wij naar streven.
Ik wil in het kort commentaar geven op enige vragen die hier aan de orde zijn gesteld. Wat het vliegverkeer betreft, is de Commissie zich er zeer goed van bewust dat dit een groeiend probleem is. Vóór het eind van dit jaar zullen wij een mededeling in dezen presenteren. Wij van het milieudirectoraat zijn hier uiteraard bij betrokken geweest. Ik ben ook in dit verband voorstander van het gebruik van financiële stuurmiddelen, omdat wij weten dat die effectief zijn.
Wat de handel in emissierechten betreft, geloof ik dat wij eerst een concreet voorstel moeten zien. Ik heb meegedeeld dat ik een groenboek zal presenteren met een dergelijk concreet voorstel voor een systeem, dat natuurlijk de nationale verantwoordelijkheid van ieder land zal beschrijven. Men zal zich niet kunnen vrijkopen, er moet een regelgeving zijn waarmee men juist zo effectief mogelijk kan voldoen aan zijn verplichtingen. Dat is de bedoeling erachter. Ik geloof dat wij moeten uitkijken met de taal. Het woord leidt namelijk de gedachte. Gebruikt men een begrip als "een beurs voor de handel in emissierechten", dan denk ik dat dat leidt tot de gedachte dat het gaat om een cynisch systeem, waarin men zich kan vrijkopen, en dat is absoluut niet mijn bedoeling. Een en ander moet op een verstandige wijze worden geregeld, maar wij moeten ervoor zorgen dat er veel meer partijen bij worden betrokken. Als wij de industrie niet meekrijgen, als wij de burgers niet mee krijgen en vooral, als wij niet tot politieke besluiten komen, dan gaat het niet. Dan zullen wij de verplichting in dezen niet kunnen nakomen. Wij moeten de betrokkenen op een veel breder vlak mobiliseren. Eigenlijk geloof ik dat het bewustzijn bij onze burgers in zijn algemeenheid veel groter is, dat hun wil om iets te doen op dit moment groter is dan die van de politici in onze lidstaten. Dat is de grote zorg.
Wat de energieheffing betreft, kan ik niet precies beoordelen hoeveel tijd dit in beslag zal nemen. Dat moeten we bespreken in de Commissie. Als dat te veel tijd in beslag neemt, ben ik bereid het voorstel te steunen dat enige landen vooroplopen om de weg te wijzen en om te laten zien dat het een doelmatige manier kan zijn om resultaten te bereiken op het punt van de klimaatveranderingen.
Ik wil tot slot van de gelegenheid gebruik maken om u te bedanken voor al uw bijdragen.

Breyer
Mijnheer de Voorzitter, enkele collega's hebben concrete vragen gesteld. Ik wil mevrouw Wallström nog een keer vragen om daar concreet op in te gaan. Zo was er de vraag wanneer we van de Commissie sector-specifieke reductieplannen met tijdschema's kunnen verwachten. Daarnaast hadden wij ook een vraag over de CO2-heffing op kerosine in het luchtverkeer gesteld. Tenslotte is ook de vraag, hoe u over een richtlijn voor de invoering van hernieuwbare energie met kostendekkende vergoeding denkt, nog niet beantwoord. Ik zou het erg waarderen als u zich over deze drie punten concreet uitsprak. Ik weet niet of u dat al lukt, omdat u deze functie immers pas heel kort bekleedt. Dat we allemaal iets moeten doen om het milieu te beschermen, daar zijn we het over eens.

Wallström
Ik heb niet voldoende tijd om alle concrete vragen te beantwoorden, maar ik heb hier gesproken over mijn manier om met concrete maatregelen te komen. Wij zullen vóór de jaarwisseling met een groenboek komen met de beschrijving van een systeem voor de handel in emissierechten, de flexibele mechanismen. Wij zullen een actieprogramma op gang brengen, dat erop neerkomt dat wij concreet gebied voor gebied nagaan en alle belanghebbenden daarbij betrekken. Dat is nodig, omdat zo'n programma op dit moment niet bestaat.
Ik zal natuurlijk ook proberen het integratieproces zoveel mogelijk te bevorderen. Een exacte datum kan ik niet geven; de kwestie van de energieheffingen staat al zes jaar op de agenda. Ik wou dat ik kon zeggen dat er morgen al resultaten liggen, maar dat zal helaas wat meer tijd kosten.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mevrouw de commissaris.
Mevrouw Breyer, in een debat als dit zijn zelfs omissies antwoorden.
Ik heb overeenkomstig artikel 37, lid 2, van het Reglement een ontwerpresolutie ontvangen ter afsluiting van dit debat.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Vragenuur (Raad)
De Voorzitter
Aan de orde is het vragenuur voor vragen aan de Raad (B5-0030/1999).

Alexandros Alavanos, vervangen door de heer Koulourianos
Vraag nr. 1 van (H-0464/99):
Betreft: Besluit over de wederopbouw van seismische gebieden in Griekenland Kan de Raad, na de hevige aardbevingen die de streek van Attika (Griekenland) hebben getroffen, waarbij tientallen doden zijn gevallen en de schade nog niet is te overzien, meedelen of hij van plan is onverwijld een besluit te nemen om een lening met rentesubsidie toe te staan voor de wederopbouw van de economische en sociale structuur, inclusief woningen, en voor de heroprichting van productievestigingen, zoals de Raad heeft gedaan in vorige besluiten ten gunste van Portugal in 1993 en ten gunste van Griekenland in maart 1981 en september 1986 (besluit 81/1013/EEG van 14 december 1981 en besluit 88/561/EEG van 7 november 1988)?

Sasi
Mijnheer de Voorzitter, de Raad is zeer bedroefd over de aardbeving in Griekenland en wil het Griekse volk zijn diepe gevoel van medeleven overbrengen met de ernstige schade die deze natuurramp heeft veroorzaakt.
De Commissie heeft de Raad tot nu toe nog geen voorstel gedaan wat betreft de wederopbouw van de gebieden in Griekenland die door de aardbeving zijn getroffen. De Raad stelt echter met tevredenheid vast dat de Commissie al begonnen is met onderhandelingen over de vraag hoe de gevolgen van de aardbeving verzacht kunnen worden. Zoals bij eerdere besluiten na natuurrampen is gebeurd, zal de Raad een voorstel van de Commissie met betrekking tot de aardbeving snel behandelen.

De Voorzitter


Camilo Nogueira Román
Vraag nr. 2 van (H-0466/99):
Betreft: Structuurfondsen Bij de verdeling van de bedragen die uit hoofde van de structuurfondsen worden uitgetrokken voor de autonome gemeenschappen die onder doelstelling 1 vallen heeft de Spaanse overheid geen objectieve criteria die betrekking hebben op de bevolking en het per capita-inkomen toegepast. Met het gevolgde beleid worden de criteria van de structuurfondsen zelf dus blijkbaar niet nageleefd.
Tegen deze achtergrond wordt de Raad verzocht mede te delen welke autonome gemeenschappen in de periode 1994-1999 uit hoofde van doelstelling 1 van de structuurfondsen in Spanje middelen hebben ontvangen en om welke percentages het hierbij ging. Voorts wordt de Raad verzocht mede te delen welke criteria voor de periode 2000-2006 zullen worden toegepast bij de territoriale verdeling van de middelen van de structuurfondsen in Spanje die zijn bestemd voor de onder doelstelling 1 vallende autonome gemeenschappen.

Sasi
Mijnheer de Voorzitter, de Raad is van mening dat bij het verlenen van financiële bijstand uit de structuurfondsen aan verschillende regio' s, men zich aan de bestaande regels moet houden, zodat alle regio' s gelijkwaardig worden behandeld. De Raad kan de vraag van de geachte afgevaardigde over de situatie in Spanje echter niet precies beantwoorden. De coördinatie van de steun uit de structuurfondsen aan doelstelling 1-regio' s wordt bepaald als de Commissie met de betrokken lidstaat afspraken maakt over de bijstand van de Gemeenschap. De tenuitvoerlegging van de steun uit structuurfondsen hoort dus niet tot de bevoegdheid van de Raad, maar van de lidstaten. Het is de verantwoordelijkheid van ambtenaren en organen die door de lidstaten zijn aangewezen.

Nogueira Román
Een vager antwoord had ik niet kunnen krijgen. Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, het gaat mij om de autonome gemeenschappen die onder doelstelling 1 vallen. Ondanks de bevoegdheden van die gemeenschappen bestemt de Spaanse overheid 55% van de middelen van de structuurfondsen voor centrale beleidsvormen, die over het algemeen niet in de onder doelstelling 1 vallende autonome gemeenschappen worden uitgevoerd. De middelen worden dus door de centrale overheid op nogal willekeurige wijze verdeeld.
Mijn land bijvoorbeeld, Galicië, dat onder doelstelling 1 valt en dat naar rato ongeveer 12% van de middelen van de structuurfondsen in Spanje zou moeten ontvangen, kreeg in de periode 1994-1999 slechts 5%. Dit onderscheidt Galicië bijvoorbeeld van Portugal en Ierland, landen die onder doelstelling 1 vallen en die zich heel goed hebben kunnen ontwikkelen. In mijn land, Galicië, is dat helaas niet gebeurd.
Wat gaat de Raad doen om te voorkomen dat deze situatie zo blijft voortduren?

Sasi
Mijnheer de Voorzitter, de kwestie van bevoegdheid is hier echt heel duidelijk. Volgens de regels waarop het verlenen van steun uit de structuurfondsen is gebaseerd, is het de taak van de Commissie te controleren of er geen fraude wordt gepleegd. Omdat dit een zaak is van de Commissie die deskundig is op dit gebied en die over alle informatie beschikt, kan zij de geachte afgevaardigde antwoord geven. Zolang de regels zo zijn, is de controle over deze zaken de taak van de Commissie en moeten deze zaken met de Commissie worden geregeld. De Raad kan zich hier niet mee bemoeien.

Izquierdo Collado
Ik heb dezelfde vraag als die mijn collega heeft gesteld. Ik begrijp heel goed dat het misschien juister was geweest deze vraag aan de Commissie te stellen, maar toch wil ook ik dat de Raad op de hoogte is van wat er werkelijk gebeurt.
De structuurfondsen worden steeds belangrijker. In sommige landen blijken de middelen van de structuurfondsen echter door de lidstaat te worden aangewend met als argument dat het land het geld in meerjarenprogramma's steekt. De middelen voor de autonome gemeenschappen, de regio's, vallen hierdoor lager uit. Er zijn ook landen waar het anders gaat. Daar eigent de overheid zich niet 50% of 55% van de structuurfondsen toe. Vindt de fungerend voorzitter van de Raad het gewoon dat er bedragen van de begrotingssteun voor de Europese regio's worden afgetrokken?

Sasi
Mijnheer de Voorzitter, ik ben van mening dat het goed is dat de financiële steun altijd naar de eigenlijke activiteit en de betrokken regio gaat, omdat alleen op deze manier de allerbeste resultaten geboekt kunnen worden.

Garriga Polledo
Mijnheer de voorzitter van de Raad, ik had begrepen dat Spanje, net als andere landen die structuurfondsen ontvangen voor gebieden die onder doelstelling 1 vallen, de middelen van die fondsen een bestemming gaf op grond van criteria die geheel en al in overeenstemming met de verordeningen voor die fondsen waren. Het is natuurlijk onjuist regio's en landen door elkaar te halen.
In het geval van Spanje zeggen echter alle instellingen, de Rekenkamer en de Europese Commissie voorop, dat Spanje de structuurfondsen voor doelstelling 1 een juiste bestemming geeft. Zij constateren ook een hoog uitvoeringsniveau van de fondsen. Er zijn Spaanse regio's, zoals Galicië, waar het percentage bruto binnenlands product dat voor infrastructuur is bestemd, hoger is dan het nationaal gemiddelde.
Mijn vraag aan de Raad is echter de volgende. Is de Raad van plan druk uit te oefenen op lidstaten waar de uitvoeringscijfers van de structuurfondsen lager zijn dan het Europees gemiddelde, zodat zij de fondsen beter uitvoeren en wordt voorkomen dat het "sneeuwbaleffect" zich weer voordoet?

Sasi
Mijnheer de Voorzitter, aangezien de Commissie de controle over deze zaak voert, kunnen pressiemiddelen het beste aan de Commissie overgelaten worden. De Raad vindt het niet correct zich hiermee te bemoeien. Overigens ben ik ook van mening dat dit debat ook heel goed in het Spaanse parlement gevoerd kan worden.

De Voorzitter
De heer Nogueira vraagt het woord voor een motie van orde. Van een ordeverstoring is echter geen sprake. Alles verloopt naar wens. De leden kunnen zich ook per brief tot de heer Sasi wenden, die daar vast en zeker voor open staat.
Mijnheer Nogueira, u krijgt het woord voor een motie van orde, maar die moet dan ook echt van orde zijn. Geeft u niet het slechte voorbeeld, mijnheer Nogueira.

Nogueira Román
Mijnheer de Voorzitter, ik vraag het woord naar aanleiding van een opmerking in strijd met de grondwet die zojuist door het lid van de Fractie van de Europese Volkspartij is gemaakt. Ik herinner hem eraan dat mijn land in de Spaanse grondwet als "nationaliteit" wordt aangemerkt. Ik verzoek hem daarom de Spaanse grondwet te eerbiedigen.

De Voorzitter
Mijnheer Nogueira, dames en heren, ik heb u gisteren al gezegd dat ik, daar Finland dit halfjaar voorzitter is, in dit soort discussies net zo objectief wil zijn als een Finse voorzitter zou zijn. Ik blijf bij mijn mening dat dit geen debat over nationaliteiten en regio's in het Spaanse parlement is. Ik ga ervan uit dat wij steeds Europese regio's bedoelen als wij het over regio's hebben. Niets anders dan Europese regio' s.

Maj Britt Theorin
Vraag nr. 3 van (H-0471/99):
Betreft: Rechten van de vrouw en gelijke behandeling In artikel 3, lid 2 van het Verdrag van Amsterdam wordt bepaald dat op alle beleidsgebieden moet worden gestreefd naar gelijkheid van mannen en vrouwen. Om dit te verwezenlijken is het nodig dat er specifieke middelen van de begroting worden gereserveerd voor een vijfde actieprogramma en dat er concrete en meetbare doelstellingen op het gebied van gelijke behandeling worden geformuleerd. Dit laatste kan bijvoorbeeld worden bewerkstelligd door te meten hoe groot het aandeel vrouwen is onder de werkenden enerzijds en onder de werklozen anderzijds, of door een analyse te maken van de wijze waarop de richtlijn inzake gelijke lonen ten uitvoer wordt gelegd. Een andere manier is het meten van het aandeel vrouwen in besluitvormende organen. Vervolgens moeten de drie landen met de beste staat van dienst op het desbetreffende gebied worden gebruikt om een doelstelling te formuleren die door de andere lidstaten met behulp van actieprogramma's moet worden nagestreefd.
Op welke wijze is de Raad voornemens om het goedkeuren van een vijfde actieprogramma te bevorderen door middel van voldoende begrotingsmiddelen en een bindend tijdschema, en welke maatregelen gaat de Raad nemen om concrete en meetbare doelstellingen te formuleren op het gebied van gelijke behandeling?

Sasi
De Raad erkent, net als het Europees Parlement, ten eerste dat het beleid op het gebied van gelijke behandeling nog steeds uiterst belangrijk is, ten tweede dat het actieprogramma het belangrijkste instrument van de EU vormt voor het nakomen van de verplichtingen die zijn aangegaan in het actieprogramma van de conferentie van Peking, en tenslotte dat een succesvolle verwezenlijking het beste kan worden bereikt door integratie van een perspectief van gelijke kansen in het gehele beleid.
Dat is de reden waarom de Raad tijdens het Finse voorzitterschap naar verwachting conclusies zal aannemen om dit te bereiken. De Raad is tevens verheugd over het plan van de Commissie om zo snel mogelijk een voorstel in te dienen voor een nieuw actieprogramma om de gelijke kansen voor vrouwen en mannen te bevorderen, om er zo voor te zorgen dat dat programma kan worden toegepast als het huidige actieprogramma afloopt.
Bovendien plant de Raad indicatoren en benchmarking voor de follow-up van het actieprogramma van de conferentie van Peking. Het Finse voorzitterschap heeft een eerste verslag voorbereid over de deelname van vrouwen aan het besluitvormingsproces. Finland heeft voorgesteld dat de Raad tijdens de komende voorzitterschappen zijn plannen met de voortgezette ontwikkeling van indicatoren en benchmarking bekend maakt op andere kritieke gebieden die zijn vastgesteld in het actieprogramma van de conferentie van Peking, en dat de Raad het op zich neemt om regelmatig de vorderingen bij de besproken vraagstukken te onderzoeken.

Theorin
Dank u voor uw antwoord. Ik wil graag zeggen dat ik blij ben met dit antwoord, waarin u duidelijk aangeeft dat er een vijfde actieprogramma komt. Er is echter een kleine 'maar', namelijk dat er ook voldoende begrotingsgelden moeten zijn. Ik hoop dat de Raad ervoor zorgt dat die er komen, want zonder geld kan men niets realiseren, en dat de Raad er ook op toeziet dat er een tijdpad wordt vastgesteld.
Integratie in alle beleid is zeer belangrijk voor de gelijke kansen, maar er zijn ook dubbele middelen nodig, namelijk speciale, gerichte maatregelen. In dat verband is het belangrijk dat men concreet formuleert welke doelstellingen men wil bereiken. Daarom wil ik opnieuw vragen: op welke manier bent u van de kant van de Raad bereid om concrete en meetbare doelen te formuleren voor de gelijke kansen in de komende vijf jaar?

Sasi
Wat de begrotingsfinanciering betreft, kan men constateren dat deze vraag te vroeg wordt gesteld, omdat de Commissie nog niet met haar voorstel is gekomen. Daarom kan de Raad nog geen standpunt in dezen bepalen.

Martin, David
De Raad zou natuurlijk kunnen aangeven hoe hij zou reageren op een dergelijk financieringsvoorstel van de Commissie. Ik zou de Raad echter de volgende vragen willen stellen: onderschrijft de Raad de opvatting dat de Europese instellingen zelf het goede voorbeeld moeten geven op het gebied van gelijke behandeling? Is de Raad gelukkig met de kwaliteit van het huidige personeel van de instellingen? Zelfs al heeft de heer Prodi enkele hervormingen geïntroduceerd, vrouwen blijven naar mijn mening ernstig ondervertegenwoordigd op alle niveaus van de Raad, de Commissie, en eerlijk gezegd ook dit Parlement.

Sasi
Ik wil zeggen dat wij verheugd zijn over het voorstel van Commissievoorzitter Prodi om een betere competentie na te streven met betrekking tot de Commissie. Ook van de kant van de Raad streven wij ernaar om bij elke keuze van personen zoveel mogelijk te letten op de competentie. Wij wensen en hopen dat dit ertoe leidt dat het aandeel van vrouwen op verschillende posten in de nabije toekomst groeit.

De Voorzitter


Anneli Hulthén
Vraag nr. 4 van (H-0473/99):
Betreft: Een gemeenschappelijke methode voor verslaglegging op het gebied van drugsstatistieken Het waarnemingscentrum in Lissabon is onder andere verantwoordelijk voor de verslaglegging inzake de drugsstatistieken van de lidstaten, teneinde een beeld te krijgen van de ontwikkeling van het drugsmisbruik in de EU, en tevens om de statistieken van de lidstaten te kunnen vergelijken. Helaas ontbreken er nog zeer veel gegevens, omdat er geen gemeenschappelijke methode voor de verslaglegging wordt gehanteerd.
Streeft de Raad naar de invoering van een gemeenschappelijke methode voor verslaglegging en/of is de Raad van mening dat er op andere wijze verbeteringen kunnen worden doorgevoerd om de huidige werkwijze effectiever te maken?

Sasi
De Raad beseft zeer goed dat het van wezenlijk belang is om toegang te hebben tot exacte en vergelijkbare statistische gegevens, teneinde zich een oordeel te vormen over de omvang en de aard van het drugsgebruik en de ontwikkeling van de drugsgerelateerde misdaad, en om de doelmatigheid en voortgang van de ingevoerde methoden te kunnen analyseren.
In dit verband moet erop worden gewezen dat alle lidstaten van de Unie van nu af aan toegang hebben tot zulke statistieken. Het is echter ook duidelijk dat het ontwikkelen van nationale statistieken niet toereikend is als men een Europese methode wil ontwikkelen, en dat men er daarom voor moet zorgen dat de definities waarop deze methode gebaseerd is, vergelijkbaar zijn.
Het werk dat reeds is verricht op dit gebied heeft echter wezenlijke verschillen aangetoond in de nationale systemen voor het verzamelen van statistische gegevens. De lidstaten hanteren allerlei verschillende indicatoren voor het beschrijven van het vóórkomen van drugsgebruik, van de gezondheidseffecten daarvan en van de ontwikkeling van de drugsgerelateerde misdaad op nationaal niveau. Zelfs definities die de grondslag vormen van de indicatoren zijn af en toe zeer verschillend. Wat de kwantiteit van in beslag genomen drugs betreft, brengen sommige lidstaten verschillende soorten drugs onder één noemer, terwijl andere landen de informatie verdelen volgens criteria die niet noodzakelijk overeenkomen met die van andere landen.
De statistische gegevens worden verzameld door verschillende organen, bijvoorbeeld door afdelingen die ressorteren onder de politie, de douane of het openbaar ministerie. Tevens liggen de systemen voor het verzamelen, registreren en evalueren van de gegevens op zeer verschillende centraliseringsniveaus. Ook een geleidelijke harmonisatie van de voornaamste epidemiologische indicatoren is van belang.
De Raad beseft dit alles heel goed en wordt in zijn bezorgdheid gesteund door zowel de resolutie van het Europees Parlement van 13 april 1999 als de mededeling van de Commissie over het actieprogramma voor de drugsbestrijding in de periode 2000-2004, en de mededeling van het Europees Centrum voor de controle van narcotica en narcoticamisbruik, het ECNN, van 17 maart 1999.
Het ECNN heeft zich vanaf zijn tweede actieprogramma voor de periode 1998-2000 als hoofddoel gesteld om gemeenschappelijke indicatoren in te voeren en te zorgen voor instrumenten en methodes voor het maken van vergelijkingen tussen maatregelen, wetgevingsstrategieën en methoden die in de Unie worden gehanteerd, en om een databank aan te leggen voor de aanwezige instrumenten, waardoor men gemakkelijker toegang heeft tot gegevens en deze gemakkelijker kan vergelijken.
In maart 1999 herhaalde het ECNN zijn boodschap van vorig jaar in verband met een initiatief van het Duitse voorzitterschap, waarbij een werkgroep van de Raad de opdracht kreeg om te onderzoeken welke maatregelen nodig zijn om een betere vergelijking mogelijk te maken van de drugsstatistieken van de politie. Er is een gedetailleerd vragenformulier over statistiek opgesteld. De antwoorden van de lidstaten zullen daarna de grondslag vormen voor de uitwerking van de onontbeerlijke gemeenschappelijke normen voor de verzameling van gegevens.
De invoering van geschikte structuren in de Raad heeft reeds geleid tot de conclusies waarnaar ik aan het begin van deze bijdrage verwees, inzake het probleem van de vergelijking van uiteenlopende nationale systemen. Ons voorzitterschap is er heel duidelijk op gericht het genoemde streven te steunen en ervoor te zorgen dat er een kwalitatieve en kwantitatieve meerwaarde wordt toegevoegd aan de registratie van reeds gemaakte of nog komende vorderingen in de strijd tegen de drugshandel.

Hulthén
Ik dank de minister voor zijn antwoord, dat aantoont dat hij tot dezelfde conclusie is gekomen, namelijk dat dit een probleem is. Daarentegen geeft hij misschien niet even duidelijk aan hoe dit probleem moet worden opgelost. Het gaat er niet alleen maar om dat wij aan elkaar kunnen duidelijk maken welke hoeveelheden de politie in beslag neemt of wat de douane doet, maar het gaat ook en vooral om de statistieken van het drugsgebruik onder de jongeren in het Europa van vandaag. Dat is het meest interessante, omdat wij daaraan kunnen zien wat de trend is, welke toename er plaatsvindt, welke drugs er worden gebruikt. Wij kunnen daarmee ook op een doelmatiger wijze proberen de communautaire middelen te gebruiken om een verhoogd drugsgebruik tegen te gaan. Daarvoor zijn de statistieken belangrijk, omdat die de trend aangeven.
Zoals bekend bedriegen wij elkaar vandaag de dag tot op zekere hoogte, doordat wij verschillende begrippen hanteren bij het opstellen van de statistieken. Daarna wordt alles verzameld in het centrum in Lissabon en worden de gegevens in de Unie verspreid. Zo krijgen we geen betrouwbare statistieken en presenteren we misschien ook wel geen betrouwbare programma's. Hier ligt volgens mij ook een taak voor de Raad.

De Voorzitter
Met alle respect moet ik u zeggen, mevrouw Hulthén, om te voorkomen dat uw interventie precedenten schept, dat u ons heel goed geïnformeerd heeft, maar dat u geen vraag heeft gesteld, terwijl u het woord heeft gekregen voor het stellen van een aanvullende vraag. De heer Sasi moet nu een niet-bestaande vraag beantwoorden. Desalniettemin mag hij een poging doen, als hij dat wil.

Sasi
Zoals ik in mijn antwoord al zei, is het een feit dat er een probleem ligt dat wij moeten proberen op te lossen. Nu heeft het ECNN de taak op zich genomen om een gemeenschappelijke methode te ontwikkelen voor het opstellen van statistieken. Daarna moet men echter ook bekijken welke middelen men ter beschikking heeft. Bovendien moet men enorm doelgericht zijn bij het verder ontwikkelen van deze statistische methode.

Dupuis
Mijnheer de Voorzitter, het antwoord van de voorzitter van de Raad verbaast me eerlijk gezegd enigszins. We vinden immers allemaal dat statistieken onontbeerlijk zijn. De voorzitter van de Raad wees er al op dat het Europees Parlement deze mening nogmaals in zijn resolutie heeft genoemd. Het waarnemingscentrum had hier meerdere keren om verzocht. Er is een werkgroep die zich met het Retox-netwerk bezighoudt. Uit het antwoord van de Raad kunnen we niet opmaken wanneer we over deze gemeenschappelijk statistieken kunnen beschikken.
Ik denk dat deze statistieken van groot belang zijn. Het drugsbeleid dat in de verschillende lidstaten wordt gevoerd is rampzalig. De Europese burgers moeten weten dat het extra geld dat voor de strijd tegen drugs wordt aangewend slechts tot een toename van het drugsgebruik leidt en dat het beleid dat in de lidstaten gevoerd wordt nog niet in de verste verte het gewenste resultaat oplevert. Kan de minister mij zeggen wanneer we nu eens over de gemeenschappelijke statistieken kunnen beschikken? Hieruit blijkt immers dat het huidige antidrugsbeleid een regelrechte ramp is.

Sasi
Laat ik alleen kort zeggen dat wij op de goede weg zijn. Wij hebben zoals gezegd maatregelen genomen om verder te komen en om een uniforme statistiek te krijgen. Een datum noemen waarop alles klaar is, is echter nog niet mogelijk.

De Voorzitter


Esko Olavi Seppänen
Vraag nr. 5 van (H-0475/99):
Betreft: Gemeenschappelijk beleid De Finse minister van Buitenlandse Zaken heeft als vertegenwoordiger van het Finse voorzitterschap tijdens de vergaderperiode van juli in Straatsburg gezegd dat overeenkomstig het streven van Finland de Europese Unie een gemeenschappelijke wil, een gemeenschappelijk beleid en een gemeenschappelijke stem moet hebben. Betekent dit dat ook het militair ongebonden Finland bereid is mee te werken aan een gemeenschappelijk defensiebeleid, in het kader van een gemeenschappelijke wil, een gemeenschappelijk beleid en een gemeenschappelijke stem voor de Unie?

Sasi
Mijnheer de Voorzitter, de heer Seppänen weet sinds de Europese Raad van Keulen vast en zeker dat de Europese Unie op grote schaal aan internationale acties deelneemt. De staatshoofden en regeringsleiders van de Europese Unie hebben ook verklaard de Europese Unie de nodige middelen en voorzorgsmaatregelen te willen bieden om haar taken met betrekking tot het veiligheids- en defensiebeleid goed uit te kunnen voeren. In de Europese Raad van Keulen werden de voorbereidingen van de Europese Unie op het voorkomen van conflicten en het crisisbeheer behandeld. Voornamelijk met het oog op de internationale taken op het gebied van crisisbeheer werd gewezen op een geloofwaardig militair vermogen.
In de Europese Raad werd ook onderstreept dat het vergroten van het vermogen van de Unie tot crisisbeheer de voorwaarden voor de Unie zou verbeteren om in overeenstemming met de beginselen van het VN-handvest deel te nemen aan het bevorderen van de vrede en veiligheid. De maatregelen op het gebied van crisisbeheer zijn volledig in overeenstemming met de neutraliteit of ongebondenheid van enkele lidstaten. In de conclusies van de Europese Raad van Keulen wordt in het bijzonder vermeld dat men zich niet bemoeit met de verschillende posities die de lidstaten innemen met betrekking tot de garanties voor een collectieve defensie.

Seppänen
Mijnheer de Voorzitter, de vertegenwoordigers van het Finse voorzitterschap hebben bij verschillende gelegenheden medegedeeld dat men ook bij het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid besluiten met gekwalificeerde meerderheid in gaat voeren, en sinds Keulen blijkbaar ook bij het gemeenschappelijk defensiebeleid.
Ik zou de geachte minister willen vragen hoe het Finse voorzitterschap de besluitvorming met gekwalificeerde meerderheid in het buitenlands en veiligheidsbeleid en het defensiebeleid voorbereidt.

Sasi
Mijnheer de Voorzitter, het Finse voorzitterschap heeft zich op de besluitvorming met gekwalificeerde meerderheid als volgt voorbereid: wij hebben bij de lidstaten navraag gedaan op welk gebied ze bereid zijn de besluitvorming bij gekwalificeerde meerderheid vaker toe te passen. Deze zaak loopt nog steeds en het is nu nog onmogelijk te zeggen of het ook van toepassing zal zijn op het buitenlands en veiligheidsbeleid. Als we de geschiedenis van de voorbereiding van dit vraagstuk echter zo bezien, moet worden gezegd dat het niet erg waarschijnlijk is dat men bijvoorbeeld bij defensievraagstukken op korte termijn overgaat tot het nemen van bindende besluiten met gekwalificeerde meerderheid.

De Voorzitter


Carmen Cerdeira Morterero
Vraag nr. 6 van (H-0477/99):
Betreft: Aanvallen op homoseksuelen De laatste tijd is in heel Europa het aantal aanvallen gericht tegen homo' s en lesbiennes toegenomen, bijvoorbeeld op homo-gelegenheden in Gijón en Londen. Hierbij zijn enkele doden gevallen. Deze gebeurtenissen zijn des te ernstiger waar zij plaatsvinden in een gebied als Europa alwaar bescherming van de mensenrechten een fundamenteel onderwerp is juist nu gewerkt wordt aan een Europees Handvest voor de Fundamentele Rechten.
Volgens het nieuwe artikel 13 van het Verdrag van Amsterdam kan de Raad speciale acties goedkeuren voor bestrijding van discriminatie o.a. wegens seksuele geaardheid. Hoe dan ook, de Raad moet duidelijk en hard optreden tegen dit soort homofobe aanslagen tegen de vrijheid van seksuele keuze.
Welke acties denkt de Raad te voeren tegen en ter voorkoming van dit soort agressie op het grondgebied van de Europese Unie?

Sasi
Mijnheer de Voorzitter, de Raad vindt de bescherming van de fundamentele rechten zeer belangrijk. Zoals in artikel 6 van het Verdrag betreffende de Europese Unie wordt bepaald, is de Unie gegrondvest op de beginselen van vrijheid, democratie, eerbiediging van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden, en de rechtsstaat, welke beginselen de lidstaten gemeen hebben. In hetzelfde artikel wordt bepaald dat de Unie de grondrechten eerbiedigt als algemene beginselen van het Gemeenschapsrecht. Met de inwerkingtreding van het Verdrag van Amsterdam op 1 mei dit jaar wordt in het nieuwe artikel 13 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap de Raad de bevoegdheid gegeven binnen de grenzen van de door dit Verdrag aan de Gemeenschap verleende bevoegdheden passende maatregelen te nemen om onder andere discriminatie op grond van seksuele geaardheid te bestrijden, onverminderd de andere bepalingen van dit Verdrag.
Opdat de Raad een wettig besluit kan nemen, wordt in de bepalingen een voorstel van de Commissie en raadpleging van het Europees Parlement vereist. De Raad moet vaststellen dat er tot nu toe nog geen voorstel van de Commissie is geweest dat is gebaseerd op het voornoemde nieuwe artikel 13. De Raad brengt voor alle zekerheid in herinnering dat het onder de exclusieve bevoegdheid van de lidstaten valt om aanvallen en aanslagen zoals de geachte afgevaardigde die noemt, te voorkomen. Zij alleen zijn verantwoordelijk voor het handhaven van de algemene orde en de bescherming van mensen en bezittingen.

Cerdeira Morterero
Mijn bedoeling met deze vraag was de aandacht van de Raad op een buitengewoon ernstig onderwerp te vestigen. Op het grondgebied van de Europese Unie, op ons grondgebied, doen zich uitingen voor van een allesbehalve tolerante, haast fascistische houding jegens homoseksuelen.
Europa heeft altijd vooropgelopen als het ging om de bescherming van de rechten van de mens, harmonieus samenleven en tolerantie. Hierdoor is Europa uiteindelijk de in sociaal opzicht meest vooruitstrevende maatschappij. Ik ben het met u eens dat wij het ons niet kunnen veroorloven de verworvenheden vrijheid, tolerantie en harmonieuze samenleving weer te moeten opgeven. Het geringste symptoom dat op een verandering in deze onmiskenbaar Europese waarden kan duiden, dient door ons aan de kaak te worden gesteld. Door de gebeurtenissen moeten wij gealarmeerd zijn en wij moeten ons gezicht laten zien ter voorkoming van verdere aanslagen tegen personen wegens morele, religieuze, ideologische of seksuele overtuiging.
Wij bevinden ons nu op een historisch moment in de ontwikkeling van het Europese bouwwerk. Er wordt hard gewerkt aan een ruimte van vrijheid, veiligheid en gerechtigheid. Er is een debat gaande over een Handvest voor de Fundamentele Rechten. Gezien het feit dat de Verdragen de Raad bevoegdheden toekennen om acties te voeren ter waarborging van deze rechten van de Europese burgers, wil ik graag weten hoe de Raad staat tegenover de inhoud van dat Handvest voor de Fundamentele Rechten op het gebied van de bescherming van seksuele vrijheid en vrijheid van seksuele keuze.

Sasi
Mijnheer de Voorzitter, de eerbiediging van de mensenrechten en de tolerantie zijn fundamentele waarden van de Europese Unie, fundamentele West-Europese waarden. In dit verband moeten wij allen flink ons best doen om in alle landen een klimaat te scheppen waarin men onder andere seksuele minderheden met respect bejegent.
Met wetgeving kan men de ontwikkeling in zekere mate beïnvloeden, maar dit geval is eerder een kwestie van mentaliteit. Mentaliteit kan men ook beïnvloeden door maatregelen op het gebied van cultureel en sociaal beleid. In alle maatschappelijke sectoren moet men ernaar streven dat het klimaat in alle landen van Europa zo tolerant mogelijk is.

Cashman
Dank u zeer. Ik denk dat u de vraag niet gelezen hebt. Ik vroeg u aan te geven welke maatregelen er genomen zullen worden. We weten wat er gedaan moet worden, maar het heeft weinig zin te zeggen dat u niets zult ondernemen zolang de Commissie of het Parlement niet optreedt. Met een dergelijke passiviteit geeft u impliciet goedkeuring aan dit soort aanvallen op minderheden. Ik geef u daarom een nieuwe kans mijn vraag te beantwoorden: gaat de Raad de lidstaten doorlichten om vast te stellen of er landen zijn met discriminerende wetgeving tegen homoseksuele mannen en vrouwen, die geen gelijke rechten garanderen, gelijke burgerrechten voor homoseksuele mannen en vrouwen, en die homoseksuele mannen en vrouwen niet dezelfde wettelijke bescherming bieden als andere burgers? Pas als we dit hebben vastgesteld kunnen we beginnen met de tenuitvoerlegging van artikel 13 van het Verdrag van Amsterdam. We moeten ophouden met praten en het verzinnen van voorwendsels. Als we niet snel optreden zal dit Parlement met al zijn instellingen zijn reputatie voorgoed verspelen.

Sasi
Mijnheer de Voorzitter, ik wil zeggen dat de rechtsgrondslag bij ons in zoverre in orde is, dat alle lidstaten van de Europese Unie het Verdrag inzake de rechten van de mens van de Raad van Europa hebben ondertekend. Dit verdrag is uiterst waardevol voor de burgerrechten, de mensenrechten en de tolerantie. Wij hebben ook artikel 13 van het EU-Verdrag waarnaar we bij deze kwesties kunnen verwijzen. Bij concrete gevallen moet men echter beseffen dat de Unie geen eigen politiemacht heeft, maar dat in elk land vooral de nationale regeringen en de daaraan ondergeschikte politiemacht voor de veiligheid van de burger verantwoordelijk zijn. Wij kunnen natuurlijk een oordeel vellen over de situatie in de verschillende lidstaten, maar naar mijn mening ligt hier de eerste verantwoordelijkheid beslist bij elke lidstaat en zijn politieke besluitvormers zelf.

Rübig
Mijnheer de Voorzitter, geweld en criminaliteit moeten natuurlijk keihard en consequent worden bestreden. Wij weten allemaal uit ervaring dat er in Brussel op gezichtsafstand van het Parlement doorlopend overvallen plaatsvinden, en dat de criminaliteit daar aan de orde van de dag is. Er bestaan echter werkelijk geen vergelijkbare statistieken in Europa. Wanneer je EUROSTAT erom vraagt, lopen de waarden sterk uiteen. Ik denk dan ook dat we maatstaven voor het opstellen van criminaliteitscijfers nodig hebben, en vergelijkbare statistieken. In de vorige zittingsperiode heb ik de Raad ook al opgeroepen om zich consequent om de veiligheid van ons personeel en de Brusselse bevolking te bekommeren, en ik wil ook deze gelegenheid benutten om de Raad te verzoeken een initiatief ten gunste van de veiligheid in Brussel en tegen de criminaliteit in de steden te nemen.

De Voorzitter
Ik wijs de heer Rübig erop dat ik hem het woord heb gegeven voor een aanvullende vraag.

Rübig
Ik heb de voorzitter van de Raad concreet gevraagd of hij ertoe bereid is, voor vergelijkbare statistieken op dit terrein te zorgen. Dat was mijn vraag: zal de Raad proberen vergelijkbare statistieken te verkrijgen?

Sasi
Mijnheer de Voorzitter, ik wil op de vraag van de geachte afgevaardigde antwoorden dat statistieken op zich nuttig kunnen zijn, maar de vraag is nogal algemeen van aard. Als de vraagsteller preciseert wat voor statistiek hij wil zien, kan ik later een standpunt innemen. Ik wil echter zeggen dat het vooral gaat om mentaliteit en in een maatschappij waarin de tegenstellingen scherp zijn, verhardt de mentaliteit natuurlijk al snel. Het gaat er vooral om welke klimaat er in de maatschappij heerst. Wat geweldsdelicten in het algemeen betreft, wordt er over ruim een week in Tampere een top gehouden en het is de bedoeling daar over de middelen te praten, waarmee criminaliteit en ook geweldsdelicten in de Unie algemeen genomen voorkomen kunnen worden.

De Voorzitter
De heer Dupuis vraagt het woord voor een motie van orde.

Dupuis
Mijnheer de Voorzitter, de laatstgenoemde aanvullende vraag van de heer Rübig houdt geen verband met de vraag die hier aan de orde is. Zelf vindt hij zijn vraag misschien interessant, maar dan moet hij net als de andere leden van dit Parlement zijn vraag gewoon indienen.

De Voorzitter
Het is nu niet het moment om de heer Rübig wederom terecht te wijzen. Ik heb al gezegd dat er relevante aanvullende vragen gesteld moeten worden. Bovendien is het prettig als maar één persoon tegelijk deze vergadering voorzit. Als er meer voorzitters zijn, gaat de vergadering langer duren.

Ole Krarup
Vraag nr. 7 van (H-0480/99):
Betreft: Aandeel van Denemarken in het ECB­kapitaal Kan de Raad bepalen hoe groot het aandeel van Denemarken in de eigen middelen van de Europese Centrale Bank moet zijn, procentueel en als bedrag uitgedrukt, als Denemarken volledig aan de EMU zou willen deelnemen?

Sasi
Mijnheer de Voorzitter, overeenkomstig artikel 28 van het statuut van de Europese Centrale Bank bedraagt het eigen kapitaal van de ECB 5 miljard euro. Volgens de in artikel 29, lid 1 van het statuut van het ESCB omschreven verdeelsleutel voor het kapitaal van de ECB, bedraagt het aandeel van de Deense Bank in het eigen kapitaal van de ECB 1,6709%. De lidstaten die niet aan de eurozone deelnemen, betalen volgens artikel 48 van het statuut van het ESCB slechts een minimumpercentage van hun aandeel in het kapitaal als bijdrage aan de kosten van de ECB, als de Algemene Raad van de ECB hiertoe besluit. Volgens het betrokken artikel moesten de centrale banken buiten de eurozone aan de kosten van de ECB een bijdrage betalen van 5% van hun aandeel in het kapitaal. In het geval van Denemarken was het bedrag 4.177.250 euro, waarbij rekening wordt gehouden met de inkomsten uit het beëindigen van de werkzaamheden van het EMI.

Krarup
Ik dank u voor uw antwoord en wil graag een aanvullende vraag stellen. Het is immers zo dat de aanzienlijke macht van de Europese Centrale Bank ten opzichte van de nationale economische instellingen en nationale banken, vervat zit in een vrij cryptisch ladensysteem. Ik ken artikel 28 van de statuten. Daarnaast is er artikel 30 waarin bepaald wordt dat het aandeel van een land met de valutareserves tot een tienvoudig bedrag vermenigvuldigd kan worden, 50 miljard dus. In lid 4 van artikel 30 staat bovendien dat de ECB aanspraak kan maken op de valutareserves, zelfs boven het maximum van 50 miljard euro. Dit is een zeer groot bedrag, ongeacht of het Denemarken of een ander land betreft. Bovendien kan dit maximum door een meerderheidsbeslissing in de Raad worden vastgesteld, op basis van een aanbeveling van de raad van bestuur, die ook meerderheidsbeslissingen neemt, waarbij het aantal stemmen van een land bepaald wordt door zijn aandeel. Mijn vraag luidt: zijn er grenzen?

Sasi
Mijnheer de Voorzitter, voor zover ik weet - hierbij moet wel gezegd worden, dat er zeer weinig tijd voor een juridisch onderzoek was - is het de Europese Centrale Bank die hierover een besluit neemt.

Sjöstedt
Ook ik wil de Raad bedanken voor de antwoorden. Ik heb twee aanvullende vragen. Ten eerste ben ik nieuwsgierig hoe groot het procentuele aandeel van Zweden wordt als wij deelnemen aan de gemeenschappelijke munt; wij hebben immers alleen antwoord gekregen met betrekking tot Denemarken.
Ten tweede wil ik alleen maar dat u bevestigt dat de Raad tegen de wil van een lidstaat in dit aandeel kan vergroten, zodat het land meer moet betalen, dat wil zeggen dat het kan worden gedwongen een groter deel van zijn valutareserve bij de Centrale Bank te deponeren en dat er eigenlijk geen plafond is.

Sasi
Ik moet bekennen dat ik in dit geval niet over voldoende materiaal beschik om te antwoorden op de vraag van de geachte afgevaardigde over het aandeel van Zweden en de procedure in dezen. Ik verzoek u er genoegen mee te nemen dat ik u later schriftelijk antwoord.

De Voorzitter


Gorka Knörr Borràs
Vraag nr. 8 van (H-0481/99):
Betreft: Overtreding van verordening 1239/98 inzake beperking en afschaffing van drijfnetten Tijdens zijn vergadering in Luxemburg in juni 1998 besloot de Ministerraad om per 1 januari 2002 een eind te maken aan het gebruik van drijfnetten in de tonijnvisserij en, middels verordening 1239/98, om de vloot voor het jaar 1998 met 40% in te krimpen en jaarlijks lijsten op te stellen.
De bepalingen van deze verordening worden echter totaal niet nageleefd, de bekendmaking van de lijsten is vertraagd, het aantal vaartuigen dat deze netten gebruikt is toegenomen, aan de tonijnvisserij, het mariene milieu en de economische belangen van de vissers in het noordwesten van de Cantabrische zee wordt grote schade toegebracht en de aanbevelingen van de Internationale Commissie voor de Instandhouding van de Tonijnachtigen in de Atlantische Oceaan (ICCAT) om de overbevissing op deze soort tegen te gaan worden door de EU volstrekt niet nageleefd.
Welke maatregelen denkt de Raad te nemen om te zorgen dat de communautaire wetgeving op dit gebied strikt wordt nageleefd? Zal de Raad er bij de Commissie op aandringen om de aanbevelingen van de ICCAT in de communautaire wetgeving op te nemen?

Sasi
Mijnheer de Voorzitter, de Raad wil er ten eerste op wijzen dat het de bevoegdheid van de Commissie is te controleren of de lidstaten zich aan de communautaire regelgeving houden. Dit geldt ook voor de controle die de lidstaten moeten laten uitvoeren binnen het gemeenschappelijk visserijbeleid. De Raad heeft niet vernomen dat zich bij de toepassing van verordening 1239/98 van de Raad gebreken hebben voorgedaan. De Raad heeft tot nu toe geen voorstel gekregen over de uitvoering van de aanbevelingen van de ICCAT die betrekking hebben op het beperken van de vangst van witte tonijn.

Knörr Borràs
Het enige wat ik tegen de fungerend voorzitter van de Raad wil zeggen, is dat dit inderdaad een bevoegdheid van de Commissie is. Ik heb deze vraag ook aan de Commissie gesteld, maar die kon mij gisteren geen antwoord geven. Dat antwoord heb ik nog steeds niet.
Er is duidelijk sprake van overtredingen. Vertragingen in de bekendmaking van de lijsten lopen soms op tot ruim vier maanden, er zijn meer vaartuigen dan vroeger - in Ierland en Engeland 57% respectievelijk 63% meer - terwijl er minder hadden moeten zijn, er wordt schade toegebracht aan het milieu en aan de economische belangen van betrokkenen en de aanbevelingen van de ICCAT worden niet in de communautaire wetgeving opgenomen.
Daarom stel ik u nogmaals de vraag hoeveel gegevens de Commissie en de Raad nog van ons willen krijgen voordat zij eindelijk maatregelen treffen om deze situatie niet te laten voortduren.

Sasi
Mijnheer de Voorzitter, wij ontvangen graag informatie. Als wij die krijgen, geven wij die door aan de Commissie, zodat de Commissie de nodige maatregelen kan nemen.

Miguélez Ramos
Mijnheer de voorzitter van de Raad, wij zijn het er allemaal over eens dat registratie een essentieel instrument is ter waarborging van duurzame visserij.
Mijnheer de Voorzitter, niet de Commissie, maar de Raad heeft in 1998 in het kader van de instandhouding van de visbestanden een beschikking vastgesteld over de geleidelijke afschaffing van het gebruik van drijfnetten.
Ik verzoek de Raad, en niet de Commissie, aan te geven hoe hij de de gevoerde campagne in het algemeen beoordeelt; of het waar is dat dit een goed jaar voor de tonijn is geweest en of de conflicten tussen de verschillende vissersvloten in de Cantabrische zee om die reden achterwege zijn gebleven; met hoeveel boten de vloot van ieder land als gevolg van het verbod is ingekrompen; of dit een adequate methode is gebleken om de druk op de tonijnpopulatie af te remmen.
Mijnheer de voorzitter van de Raad, mijn laatste vraag is of het feit dat een aantal Europese vaartuigen - het precieze aantal hoor ik wel van u - de drijfnetten door andere hoogwaardige vistuigen heeft vervangen, ook een betere bescherming van de tonijnvisserij betekent of dat het tegendeel waar is, namelijk dat de druk op de tonijnpopulatie onbedoeld is toegenomen.

Sasi
Mijnheer de Voorzitter, helaas moet ik vaststellen dat ik echt niet in staat ben deze vragen te beantwoorden. De Raad beschikt niet over dergelijke statistieken. De Commissie wel en ik verzoek de geachte afgevaardigde zich te wenden tot de Commissie die de nodige informatie kan geven.

Seppänen
Mijnheer de Voorzitter, ook in de Oostzee worden drijfnetten gebruikt en die zorgen wat de zalm betreft voor overbevissing. Ik wil de vertegenwoordiger van de Raad vragen - als hij geen informatie heeft over afnemende visvangsten - of hij weet dat afgelopen jaar de natuurzalm in de rivier de Torniojoki tussen Finland en Zweden geen kuit heeft kunnen schieten. Zal de vertegenwoordiger van de Raad de aandacht van de commissaris ook vestigen op het feit dat het vissen met drijfnetten ook in de Oostzee beperkt moet worden en niet alleen in het nu genoemde tonijngebied?

Sasi
Mijnheer de Voorzitter, ik heb begrepen dat het vissen met drijfnetten in de Oostzee is beperkt, maar hiervoor moet ik mij wenden tot de voorzitter van de Landbouwraad, minister Hemilä, en hem deze vragen en informatie overbrengen.

De Voorzitter
Ik denk dat wij in een aantal gevallen een vraag naar de nationale parlementen moeten doorsluizen.

María Izquierdo Rojo
Vraag nr. 9 van (H-0484/99):
Betreft: Referendum over de nationale verzoening in Algerije Wat is het oordeel van de Raad omtrent het referendum over de wet op de nationale verzoening, dat op 16 september ll. in Algerije is gehouden? Welke maatregelen en acties zal de EU de komende maanden met deze mediterrane partner ten uitvoer leggen?

Sasi
Mijnheer de Voorzitter, na het referendum van 16 september 1999 over nationale verzoening en vrede heeft het Finse voorzitterschap namens de Europese Unie een verklaring uitgegeven die tegelijkertijd ook een volledig antwoord is op de vraag van de afgevaardigde.

Izquierdo Rojo
Mijnheer de voorzitter van de Raad, naar mijn idee was dit een vraag waarbij de Raad zich eindelijk van zijn beste kant kon laten zien. Dit is immers een onderwerp dat op het ogenblik van bijzonder groot belang is voor de Europese buitenlandse politiek - recent referendum - jegens een partner als Algerije, een land dat niet alleen in het gebied van de Middellandse Zee, maar ook voor de betrekkingen met Europa van groot gewicht is.
De Raad geeft echter een bijzonder vaag antwoord, dat afbreuk doet aan de door mij gestelde vraag.
Wij zijn met een parlementair vragenuur bezig. Ik verzoek de fungerend voorzitter van de Raad duidelijk te zijn, in begrijpelijke, niet-bureaucratische bewoordingen te spreken en mij mede te delen wat het oordeel van de Raad is over het referendum voor verzoening dat onlangs in Algerije is gehouden.
Laten wij alstublieft in voor iedereen begrijpelijke taal spreken.

Sasi
Mijnheer de Voorzitter, misschien is het het beste als ik de verklaring voorlees: "De Europese Unie is ingenomen met de uitslag van het op 16 september in Algerije gehouden referendum, waarin het Algerijnse volk zijn steun heeft betuigd aan het plan voor nationale verzoening en vrede van president Bouteflika. De Europese Unie hoopt dat Algerije het geweld waaronder de bevolking gedurende een aantal jaren gebukt ging, eindelijk achter zich zal kunnen laten om een begin te kunnen maken met een proces van nationaal herstel dat de nodige stabiliteit voor economische en sociale vooruitgang zal opleveren. De Europese Unie bevestigt dat zij bereid is het hervormingsproces in Algerije te steunen en aan te moedigen, met name door de Euro-mediterrane samenwerking, waaronder de spoedige hervatting van de onderhandelingen over de sluiting van een Euro-mediterrane associatieovereenkomst. De EU hecht veel belang aan de voortzetting van de politieke dialoog met Algerije en ziet uit naar de bijeenkomst op ministerieel niveau met de EU-trojka die op 3 november eerstkomend te Algiers zal plaatsvinden."
Net als de vraagsteller wil ik bevestigen dat Algerije voor de Unie een zeer belangrijk land is en wij vinden het positief dat het referendum heeft kunnen plaatsvinden. Wij zijn tevreden over de uitslag en wij hopen dat de vreedzame ontwikkeling in Algerije zich kan consolideren.

De Voorzitter


Bernd Posselt
Vraag nr. 10 van (H-0488/99):
Betreft: Overeenkomst met Kroatië Hoe is de stand van zaken ten aanzien van de afsluiting van een handels- en samenwerkingsverdrag met Kroatië en de beschikbaarstelling van kredieten in het kader van het PHARE-programma?

Sasi
Mijnheer de Voorzitter, zoals de geachte afgevaardigde weet, houdt men zich bij het verlenen van handelsprivileges, bij het verlenen van bijstand in het kader van het PHARE-programma en bij contractuele betrekkingen aan de regionale benadering die de Europese Unie toepast op de landen in Zuid-Oost-Europa. De betrokken landen kennen de criteria waaraan zij zich moeten houden en de terreinen waarop de Unie vooruitgang wil zien. De Raad maakt regelmatig overzichten over de vooruitgang die wordt geboekt om aan de criteria van de regionale benadering te voldoen.
In verband met het meest recente overzicht van 21 juni 1999 constateerde de Raad dat de politieke dialoog tussen de Kroatische regering en de oppositie de laatste zes maanden is verbeterd. Naar de mening van de Raad was de vooruitgang echter onvoldoende op het gebied van de democratische ontwikkeling, de mensenrechten en de onafhankelijkheid van de rechtspraak, vooral wat betreft de verdeling van de macht en de terugkeer van minderheden. De Raad was ook van mening dat de regering geen adequate informatiecampagnes is begonnen over de rechten van de mensen die willen terugkeren. Op basis van zijn evaluatie heeft de Raad besloten dat Kroatië de eenzijdige handelsprivileges behoudt. De Raad vond dat de democratische ontwikkeling vooruitgang moet boeken, onder andere wat betreft de hervorming van de media, de verkiezingshervorming en de terugkeer van vluchtelingen. De Raad constateerde echter ook bepaalde positieve ontwikkelingen in verkiezings- en media-aangelegenheden.
De Raad ging ervan uit dat als de huidige ontwikkeling op deze gebieden wordt voortgezet, Kroatië snel de mogelijkheid krijgt te profiteren van het PHARE-programma. Wat de onderhandelingen betreft, zei de Raad dat het beginnen van onderhandelingen over de stabiliteits- en associatieovereenkomst, een nieuw type bilaterale overeenkomst die de Unie de landen in Zuid-Oost-Europa biedt, op basis van de mededelingen van de Commissie wordt besproken als Kroatië aan de betrokken criteria heeft voldaan. De Raad is van plan de voorwaardelijkheid de volgende keer in maart dit jaar te behandelen.

Posselt
Mijnheer de Voorzitter, ik haak meteen in op een discussie met de heer Verheugen, die tijdens het vragenuur voor de Europese verkiezingen plaatsvond. Natuurlijk kan Kroatië nog veel verbeteren, maar veel ontheemden zijn teruggekeerd, en het is een democratie die zich zeer sterk ontwikkelt. Daarom wil ik u vragen waarom Rusland net als Oekraïne een TACIS-programma krijgt aangeboden, terwijl landen als Albanië, waar veel problemen zijn, een handels- en samenwerkingsovereenkomst krijgen. Waarom worden er voor Kroatië strengere criteria aangelegd - want dat is mijn vrees - dan voor enig ander land? Deelname aan het PHARE-programma en een samenwerkingsovereenkomst betekenen toch dat er sprake is van toenadering tot een land, om het te hervormen en opener te maken. Daarom vraag ik u: wilt u die stap niet eindelijk zetten?

Sasi
Mijnheer de Voorzitter, ik wil bevestigen dat dezelfde criteria op alle landen worden toegepast. En wat Kroatië aangaat, is er een positieve ontwikkeling zichtbaar en wij zijn van mening dat er ook wat het PHARE-programma betreft hopelijk vrij snel vooruitgang geboekt kan worden.

De Voorzitter
Vraag nr. 11 van de heer Deva vervalt, daar het onderwerp van zijn vraag reeds op de agenda van de huidige vergaderperiode staat. De heer Deva is hiervan schriftelijk op de hoogte gesteld.

Pierre Schori
Vraag nr. 12 van (H-0497/99):
Betreft: Culturele zuiveringsactie van het Front National In de Zuid-Franse stad Orange heeft het Front National een culturele zuiveringsactie (épuration culturelle) gehouden in de stadsbibliotheek, door leesmateriaal te verwijderen dat naar mening van het Front "onrein" is. Blijkbaar uit angst voor kennis van het verleden en de toekomst zijn boeken zoals "Het Egypte van de oudheid" en "De EU op de drempel van het jaar 2000" verwijderd.
Deze actie vormt een aanval op het vrije woord en op het onbegrensde recht van de burger op cultuur, en is een ongekend verschijnsel in de EU en de rest van de democratische wereld.
Welke maatregelen denkt het voorzitterschap te treffen om deze vorm van culturele zuivering te bestrijden en om de rol van bibliotheken op het gebied van democratie en voorlichting te versterken?

Sasi
De Raad hecht zeer veel waarde aan de bescherming van de fundamentele vrijheden. Volgens artikel 6 van het Verdrag betreffende de Europese Unie is de Unie gebaseerd op een aantal voor de lidstaten gemeenschappelijke beginselen, namelijk de beginselen van vrijheid, democratie en respect voor de mensenrechten en de fundamentele vrijheden en het beginsel van de rechtsstaat. In hetzelfde artikel wordt voorgeschreven dat de fundamentele vrijheden moeten worden gerespecteerd door de Unie als algemene beginselen voor het Gemeenschapsrecht. Er moet echter worden vastgesteld dat het soort omstandigheden dat in deze vraag door de geachte afgevaardigde aan de orde wordt gesteld, een zaak voor de lidstaten is.
Wat bibliotheken en de bevordering van democratie en cultuur betreft, herinnert de Raad eraan dat in artikel 151 van het EG-verdrag wordt voorgeschreven dat de inspanningen van de Gemeenschap om bij te dragen tot de ontwikkeling van de cultuur in de lidstaten met respect voor hun nationale en regionale diversiteit erop gericht moeten zijn om de samenwerking tussen de lidstaten te bevorderen en zo nodig hun activiteiten moeten steunen en aanvullen, ten eerste waar het gaat om de kennis en de verspreiding van de cultuur en geschiedenis van de Europese volkeren; ten tweede waar het gaat om het bewaren en beschermen van het cultureel erfgoed dat Europese betekenis heeft; ten derde waar het gaat om niet-commerciële culturele uitwisseling; en ten vierde waar het gaat om artistieke en literaire creaties, ook in de audiovisuele sector.
De Raad heeft daarom op 28 juni 1998 volgens de medebeslissingsprocedure samen met het Europees Parlement een gemeenschappelijk standpunt ingenomen inzake het aannemen van een besluit over de oprichting van een uniform instrument voor de financiering en de planning van programma's voor culturele samenwerking. Dat is het Cultuur 2000-programma.

Schori
Dank u voor uw antwoord. Ik vind het een schandvlek op dit Parlement dat er hier vertegenwoordigers zijn die staan voor dit soort ideologische en intellectuele zuivering. Ik zou willen vragen of de Raad vindt dat deze perversie van plaatselijke democratie verenigbaar is met de fundamentele standpunten van de Unie.

Sasi
Wat onze fundamentele waardering betreft kan men in dit geval wel zeggen dat men geen respect heeft betoond voor de rechten die zouden moeten gelden in de hele Unie. In laatste instantie is het echter altijd een zaak van de nationale staat om te garanderen dat de mensenrechten en de andere fundamentele rechten in de respectieve landen worden gerespecteerd.

De Voorzitter


Gerard Collins
Vraag nr. 13 van (H-0499/99):
Betreft: Perifere eilandgebieden Kan de Raad uiteenzetten welk beleid hij onder het Finse voorzitterschap met betrekking tot infrastructuur, landbouw en werkgelegenheid wil voeren ten aanzien van perifere eilandgebieden die vallen onder doelstelling I en II?

Sasi
Mijnheer de Voorzitter, mijn dank voor de sympathie. Bij het goedkeuren afgelopen juni van de nieuwe regelgeving voor de structuurfondsen, heeft de Raad in een hoofdverordening de belangrijkste doelen, de algemene beginselen en de programmeringprocedures voor de periode 2000-2006 vastgesteld. In de aparte verordeningen voor de verschillende fondsen heeft de Raad de regels voor elk fonds en in het bijzonder hun werkterrein bepaald. Aangezien de Raad de toepassing van de regelgeving aan de Commissie heeft overgelaten, is de Raad niet bevoegd de sectoriële strategieën voor de doelstelling 1- en 2-regio' s te bepalen die op de betreffende regelgeving zijn gebaseerd.

Collins
Ik zou de fungerend voorzitter van de Raad willen danken voor zijn antwoord. Mijn aanvullende vraag bestaat uit twee delen.
De economische en sociale situatie van de perifere en eilandgebieden van de EU is bijzonder wisselend. De regio' s lijden sterk onder hoge uitvoerkosten en aanvullende marketingkosten. Ik zou van de fungerend voorzitter graag willen horen op welke manier hij de specifieke steun voor perifere en eilandgebieden, met inbegrip van dergelijke regio' s aan de Atlantische kust, binnen het EU-beleid denkt te kunnen garanderen.
Perifere en eilandgebieden hebben allemaal hun eigen karakter, ook in geografisch opzicht, en dat dient weerspiegeld te worden in het beleid van de EU, met name op het punt van de infrastructuur en werkgelegenheid. De concentratie van infrastructurele ontwikkeling in de steden mag niet ten koste gaan van andere gebieden. Ik zou graag willen weten hoe de Raad hierover denkt.

Sasi
Mijnheer de Voorzitter, ten eerste zijn de nieuwe regels voor de structuurfondsen in juni jongstleden goedgekeurd en in dat verband zijn er natuurlijk adequate besluiten genomen. Wat vervolgens de eilandregio' s in het algemeen betreft, kan gezegd worden dat als er in de Unie over achtergebleven gebieden is gesproken, onder andere in de conclusies van verscheidene toppen en ook in andere verklaringen, er juist speciale aandacht aan eilandregio' s is geschonken.

De Voorzitter


Pat the Cope Gallagher, vervangen door de heer Collins
Vraag nr. 14 van (H-0501/99):
Betreft: Belastingvrije verkoop Kan de Raad uiteenzetten hoe hij de Ierse luchthavens, havens, luchtvaartmaatschappijen en passagierveerdiensten wil steunen in hun pogingen om de inkomstenderving op te vangen die een gevolg is van de beëindiging van de belastingvrije verkoop? Hoe wil hij de passagiers beschermen tegen hogere tarieven, de werkgelegenheid in stand houden en uitbreiden alsmede essentiële infrastructuurontwikkelingen ondersteunen die in het verleden mogelijk werden gemaakt door de verkoop van belastingvrije artikelen?

Sasi
Mijnheer de Voorzitter, volgens het besluit van de Raad uit 1992 past de belastingvrije verkoop aan reizigers binnen de Gemeenschap niet in de interne markt die wat de belastingen betreft geen grenzen kent. De Raad heeft in 1992 echter besloten de situatie van belastingvrije winkels tijdelijk te handhaven tot eind juni 1999.
De Raad is van mening dat het in de eerste plaats de taak van de lidstaten is zowel de sociale gevolgen in de betrokken sectoren als de regionale problemen in grensgebieden die kunnen ontstaan door het stopzetten van de belastingvrije verkoop, op te vangen. De communautaire instrumenten die de lidstaten tot hun beschikking hebben om de mogelijke gevolgen van het beëindigen van de belastingvrije verkoop op te vangen, worden genoemd in de mededeling van de Commissie aan de Raad van 17 februari 1999.

Collins
Is de fungerend voorzitter van de Raad er zich van bewust dat de afschaffing van belastingvrij winkelen, een besluit waar de lidstaten het in meerderheid niet mee eens waren, het voor luchthavens, vliegtuigmaatschappijen en rederijen voor passagiersvervoer alleen maar moeilijker heeft gemaakt de tarieven laag te houden? Is de Raad bereid het besluit over herziening in beraad te houden en de Commissie te verzoeken ervoor te zorgen dat luchthavens in doelstelling 1-gebieden en doelstelling 1-gebieden in overgang niet hoeven lijden onder het verlies aan inkomsten waar ze door de afschaffing van het belastingvrij winkelen mee worden geconfronteerd? Dit besluit leidt onvermijdelijk tot hogere tarieven voor de consument en verlies aan inkomsten voor vliegtuigmaatschappijen, rederijen, havens en luchthavens. Bovendien vormt het een bedreiging voor de werkgelegenheid in industrieën en kleine bedrijven die als leveranciers voor de belastingvrije winkels hebben gediend.

Sasi
Mijnheer de Voorzitter, allereerst heb ik persoonlijk kunnen constateren dat verscheidene grotere luchthavens het ondanks het beëindigen van de belastingvrije verkoop het nog zeer goed doen. En zoals ik in mijn antwoord heb gezegd, zijn wij van mening dat het in de eerste plaats de zaak van elke lidstaat zelf is te proberen de economische en andere problemen die zijn ontstaan na het beëindigen van de belastingvrije verkoop, op te lossen.

De Voorzitter
Daar de vraagsteller afwezig is, vervalt vraag nr. 15.

Brian Crowley
Vraag nr. 16 van (H-0505/99):
Betreft: Nieuw EU­programma voor armoedebestrijding Zoals de Raad bekend, is er in het kader van het Verdrag van Maastricht geen vooruitgang geboekt bij de goedkeuring van een nieuw programma voor armoedebestrijding.
Is de Raad, nu het Verdrag van Amsterdam in werking is getreden, voornemens aan te dringen op een uitgebreid EU-programma voor armoedebestrijding, en in hoeverre wil hij steun verlenen voor maatregelen van de EU ten behoeve van huisvesting en de daklozen?

Sasi
Mijnheer de Voorzitter, de Raad staat positief tegenover de nieuwe mogelijkheden om sociale uitsluiting tegen te gaan. Toen het Verdrag van Amsterdam van kracht ging, kreeg de Raad deze nieuwe mogelijkheden via artikel 137, lid 2 behorende bij de sociale bepalingen. In het kader hiervan kan de Raad nu maatregelen nemen om de samenwerking tussen de lidstaten te bevorderen. Zodoende steunt de Raad de initiatieven tegen sociale uitsluiting waarbij wordt gestreefd naar het verbeteren van de verkrijgbaarheid van informatie, het ontwikkelen van de uitwisseling van informatie en de beste aanpak, het bevorderen van innovatieve uitgangspunten en het evalueren van ervaringen.
Aangezien de maatregelen die op dit gebied genomen moeten worden zeer gevoelig liggen, neemt de wetgever deel aan de medebeslissingsprocedure, waardoor ook het Europees Parlement als wetgever optreedt. Tot nu toe heeft de Raad nog geen voorstellen van de Commissie gekregen die betrekking hebben op de in de vraag genoemde specifieke problemen.

Crowley
Ik wil de minister graag danken voor zijn antwoord. Ik weet hoe moeilijk de Raad het in het verleden op dit punt heeft gehad. Desalniettemin is er een duidelijke meerderheid in dit Parlement die pleit voor Europese betrokkenheid, niet alleen inzake de uitwisseling van beste werkmethoden of de samenwerkingsprocedures, waar we het mee eens zijn, maar ook ten aanzien van het opnieuw inzetten van een aantal oude programma' s. Ik verwijs met name naar het eerste en tweede armoedebestrijdingsprogramma en de manier waarop de problemen daarin vanaf de basis werden aangepakt. Analoog daaraan bestaan er binnen de Europese Gemeenschap inmiddels initiatieven zoals het LEADER-programma en het URBAN-programma, waar deze bottum-up benadering haar succes heeft bewezen en een aantal van de problemen heeft opgelost.
Ik zou van de fungerend voorzitter graag willen weten of hij bereid is op het niveau van de Raad een initiatief te ontplooien waarin de Commissie wordt verzocht een nieuw armoedebestrijdingsprogramma in het leven te roepen. Daarin zouden de beste aspecten van de vorige programma' s moeten worden opgenomen. Het moet dan wel een echt programma worden, en niet slechts bestaan uit de uitwisseling van ideeën tussen deskundigen onderling, of uit bijeenkomsten op allerlei exotische locaties in de Unie.

Sasi
Mijnheer de Voorzitter, ik wil naar aanleiding van de vraag zeggen dat dergelijke programma' s die tot nu toe zijn gerealiseerd nauwelijks enige invloed hebben in de Unie. De Raad is daarom van mening dat er een nieuwe benaderingswijze gevonden moet worden om deze kwestie op te lossen.

De Voorzitter


Jonas Sjöstedt
Vraag nr. 17 van (H-0511/99):
Betreft: Openbaarheid van de vergaderingen van de Raad Het Finse voorzitterschap had het goede voornemen een groot deel van de vergaderingen van de Raad openbaar te maken, dus toegankelijk voor het publiek en de media. Heeft het voorzitterschap dit doel de afgelopen tijd kunnen bereiken, en hoeveel van de vergaderingen waren geheel of gedeeltelijk openbaar? In de gevallen waarin het voorzitterschap zijn voornemen niet heeft weten uit te voeren, welke lidstaten waren het die zich hiertegen verzetten en openbaarheid wilden voorkomen?
Een interessante vraag om deze vergadering mee te besluiten. Het woord is aan de heer Sasi.

Sasi
De Raad heeft op initiatief van het voorzitterschap feitelijk een vrijwel volledige lijst gemaakt van vragen die gedurende dit halfjaar in het openbaar moeten worden bediscussieerd. Deze vragen zijn gecentreerd rond een gemeenschappelijk thema: "Een sterk en open Europa in het nieuwe millennium".
Het voorzitterschap heeft bovendien de taak op zich genomen om de kwaliteit van de openbare debatten te verbeteren en om de interesse die ze wekken te vergroten, onder andere door de debatten beter voor te bereiden. Voorafgaand aan alle openbare debatten deelt het voorzitterschap daarom een discussiestuk uit met een lijst van vragen aan de lidstaten en de Commissie, als uitgangspunt voor de discussies. Het is nog te vroeg om met een definitieve evaluatie van deze procedure te komen. Wat de openbare debatten betreft die al volgens deze procedure zijn gehouden, kan men echter vaststellen dat de start bevredigend is geweest.
Wat betreft de vraag van de geachte afgevaardigde over de houding van bepaalde lidstaten tegenover deze initiatieven van het voorzitterschap, moet erop worden gewezen dat deze unaniem door de Raad zijn goedgekeurd.

Sjöstedt
Ik wil de Raad dank zeggen voor dit antwoord. Het is immers een meer dan uitstekend initiatief van het Finse voorzitterschap om meer openheid in het werk van de Raad te krijgen. Het werd tijd dat dit gebeurde, en ik vind het heel positief. Het is immers een fundamenteel democratisch recht dat men inzage heeft in het directe wetgevingswerk en dat men op die manier ook politieke verantwoording kan eisen.
Mijn aanvullende vraag is of het in bepaalde gevallen zo was dat hele vergaderingen van de Raad van begin tot eind openbaar waren. Of was dat alleen het geval bij bepaalde punten op de agenda? Zijn er ooit tijdens uw voorzitterschap bezwaren geuit waardoor bepaalde vergaderingen niet zo openbaar zijn geweest als u had gewenst?

Sasi
Wat de eerste vraag betreft, of de hele vergadering openbaar was, luidt het antwoord dat dat niet het geval was. Er zijn altijd bepaalde programmapunten geweest die in het openbaar zijn behandeld, maar de rest van de vergadering is in alle gevallen besloten geweest en zal ook tijdens het vervolg van het Finse voorzitterschap besloten zijn.
Wat was uw tweede vraag?

Sjöstedt
Mijn tweede vraag was of er tijdens uw voorzitterschapsperiode ooit een vergadering is geweest waarbij u een grotere openheid had gewenst, maar waarbij een bepaalde lidstaat dit verhinderd heeft en een veto heeft uitgesproken tegen een of andere vorm van openheid.

Sasi
De praktijk was dat het voorzitterschap heeft besloten welke agendapunten in het openbaar zouden worden behandeld. Voor zover ik weet, hebben alle andere landen dit goedgekeurd. Het kan zijn dat wij in bepaalde gevallen andere lidstaten hebben geraadpleegd, maar in beginsel waren het de besluiten van het voorzittende land die gevolgd zijn. Bij mijn weten zijn er in elk geval tot nu toe geen problemen ontstaan met andere lidstaten.

De Voorzitter
Mijnheer Sjöstedt, u weet ook dat de heer Sasi als een redelijk man bekend staat. Ik denk dat hij u naar beste kunnen heeft geantwoord. Wij zijn de heer Sasi erkentelijk voor de grote mentale en fysieke inspanning die hij vanmiddag heeft moeten leveren. Het stemt mij ook tevreden dat wij de vergadering op tijd kunnen besluiten, in goede harmonie met de Raad.
Daar er geen tijd meer beschikbaar is voor het vragenuur aan de Raad, zullen de vragen 18 t/m 27 schriftelijk worden beantwoord.
Het vragenuur is gesloten.
(De vergadering wordt om 19.30 uur gesloten)

