Hervatting van de zitting
De Voorzitter
Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement, die op donderdag 4 mei 2000 werd onderbroken, te zijn hervat.

De Voorzitter
Geachte collega's, zoals u weet heeft het noodlot de inwoners van Enschede in Nederland in diepe rouw gedompeld. De ontploffing van een vuurwerkfabriek heeft al minstens zestien doden geëist, er zijn meer dan zeshonderd gewonden, waarvan er zes in levensgevaar verkeren, en talloze mensen worden nog steeds vermist. Bijna vierhonderd woningen zijn verwoest door de explosie, en er zijn meer dan duizend woningen beschadigd. Dit is voor Nederland een van de grootste rampen uit de geschiedenis sinds de Tweede Wereldoorlog.
Ik heb bij de Nederlandse autoriteiten persoonlijk en uit naam van het Europees Parlement, mijn diepste condoléances betuigd. Op dit moment van rouw gaan onze gedachten van ganser harte uit naar de slachtoffers, hun familieleden, en eveneens naar de reddingsteams, die zich met volle overtuiging inzetten. Geachte collega's, ik nodig u uit een minuut stilte in acht te nemen.
(De vergadering neemt staande een minuut stilte in acht)

Oostlander
Mevrouw de Voorzitter, namens de 31 in Nederland gekozen afgevaardigden van deze Europese volksvertegenwoordiging wil ik u van harte danken voor de woorden die u zojuist heeft gesproken en voor het respect dat dit Parlement heeft betuigd met de nabestaanden en de getroffenen van de grote ramp in Enschede.
Mevrouw de Voorzitter, aan uw woorden heb ik eigenlijk namens de 31 niet zoveel meer toe te voegen. Ik wil wel nog onderstrepen hoe wij getroffen zijn niet alleen door wat u daarstraks heeft gezegd en de stilte die in acht is genomen, maar ook door de onmiddellijke hulpverlening over de grenzen heen bij het lenigen van de nood na deze ramp. Onmiddellijk zijn Duitse collega's hun Nederlandse vrienden te hulp geschoten om het vaak gevaarlijke werk te doen dat bij het bestrijden van de ramp noodzakelijk was. Ook de Duitse ziekenhuizen zijn betrokken bij het verzorgen van de gewonden waarvan er nog tientallen in ziekenhuizen verblijven. Ik vind het een voorbeeld van Europese solidariteit waarvoor wij in dit Parlement staan.
Namens de 31 wil ik ook dank uitspreken aan de Commissie die onmiddellijk van haar medeleven heeft getuigd middels een brief van de heer Prodi aan de gemeente Enschede. Ik zou de Commissie in overweging willen geven na te gaan op welke wijze zij een rol ziet voor zichzelf bij de leniging van de nood en ter voorkoming van dit soort vreselijke rampen waarbij zovele burgers zijn betrokken.
Ik dank u zeer namens de 31 voor het medeleven van het Parlement en zie in ons Parlement de werkelijke vertegenwoordiging van de Europese solidariteit die voor dit werelddeel zo nodig is.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer Oostlander.

De Voorzitter
Op 7 mei jongstleden heeft het terrorisme in zijn meest blinde en wrede vorm opnieuw toegeslagen in Spanje met de moord op José Luis López de Lacalle, journalist en medeoprichter van het Forum d'Ermua, de vredesbeweging van intellectuelen in Baskenland. De terroristen hebben inbreuk willen maken op een van de meest waardevolle kenmerken van de democratie, de vrijheid van meningsuiting. Het forum was opgericht na de moord op Miguel Ángel Blanco Garrido, gemeenteraadslid in Ermua, door de ETA in juli 1997. Het forum wil aantonen dat intimidatie en chantage niet in staat zijn het geweten tot zwijgen te brengen.
José Luis López de Lacalle heeft gedurende zijn hele leven gestreden voor de verdediging van de vrijheid en de democratie. Na vijf jaar te hebben doorgebracht in de gevangenissen van de Francogezinden, is hij gevallen door de kogels van een andere dictatuur, het terrorisme.
Diezelfde dag heb ik deze barbaarse daad zeer sterk veroordeeld, en heb ik persoonlijk en uit naam van het volledig Europees Parlement ons diepste medeleven en onze oprechte condoléances aangeboden aan zijn familie en aan de krant waarvoor hij werkte. Ik heb ook aan de Spaanse regering onze absolute steun aangeboden in haar strijd tegen het terrorisme.

Regeling van de werkzaamheden
De Voorzitter
De definitieve ontwerpagenda die door de Conferentie van voorzitters op donderdag 11 mei jongstleden is opgesteld, is rondgedeeld.
Donderdag: In de categorie mensenrechten is er ruimte voor de behandeling van vijf punten. Er zijn er slechts vier. Het is dus mogelijk een nieuw punt te introduceren, en ik heb daarvoor drie verzoeken ontvangen. Een verzoek van de fracties GUE/NGL, Verts/ALE en TDI betreft de opneming van een rubriek "Tunesië"; een verzoek van de PPE-DE-Fractie betreft het toevoegen van een rubriek getiteld "Veiligheid van toeschouwers en preventie voetbalvandalisme bij het komende Europees voetbalkampioenschap"; en een verzoek van de Fractie Unie voor een Europa van Nationale Staten betreft een nieuwe rubriek getiteld "Situatie van vluchtelingen uit Bhutan in Nepal".
Ik zal deze verzoeken in stemming brengen in de volgorde waarin ze aan mij zijn voorgelegd, maar eerst wil mijnheer Cohn-Bendit interveniëren om het verzoek van de fracties GUE/NGL, Verts/ALE en TDI te ondersteunen.

Cohn-Bendit
Mevrouw de Voorzitter, geachte collega's, het associatieakkoord tussen de Europese Unie en Tunesië is van kracht sinds 1 maart 1998. Sinds die datum is er geen enkele maal een groot debat geweest over Tunesië, geen enkel verzoek om urgentverklaring. Telkens weer was er wel een fractie die zei: "Ja, het is belangrijk, maar meneer Ben Ali is bezig met hervormingen." We hebben allemaal in de kranten kunnen lezen hoe het staat met de mensenrechten en de vrijheid van meningsuiting in Tunesië.
Ik vind het schandalig dat telkens wanneer we proberen dit onderwerp te bespreken, er een interventie komt van de Tunesische overheid en parlementariërs, ik vind het schandalig dat een van de twee grote partijen opnieuw probeert een verzoek om urgentverklaring betreffende de fundamentele grondrechten in Tunesië te verwerpen. Daarom vraagt onze fractie aan iedereen om niet langer te luisteren naar de leiders van deze twee grote partijen, volwassen genoeg te zijn om zelf de situatie te bepalen, en te besluiten eindelijk een spoeddebat te houden over de situatie in Tunesië.
Laat er een verzoek om urgentverklaring zijn, en dan zullen we zien welke meerderheid er voor de mensenrechten is, en welke meerderheid de mensenrechten uitsluitend gebruikt voor het eigenbelang van haar partij en haar toevlucht neemt tot tactiek wanneer de situatie netelig wordt. Tegen tactische manoeuvres, voor een eerlijk en open debat over Tunesië: in die geest vraag ik u te stemmen voor het verzoek om urgentverklaring en daarin de mensenrechtensituatie in Tunesië op te nemen.

Wurtz
Mevrouw de Voorzitter, ik intervenieer van mijn kant niet om te polemiseren, maar om een constructieve bijdrage te leveren. Ik denk dat het moment is aangebroken voor een debat over de mensenrechten in Tunesië; dit debat moet deze week plaatsvinden, omdat vandaag in Tunis het proces begint tegen de broer van Taoufik Ben Brik, en omdat morgen een delegatie van europarlementariërs uit mijn fractie, Europees Unitair Links, de fractie van De Groenen en de socialistische fractie terugkomt uit Tunis. Bovendien verwachten we deze week het bezoek van de voorzitter van het Tunesische verbond van de mensenrechten en misschien van mijnheer Taoufik Ben Brik zelf. Dit alles in aanmerking genomen, naast het belang van het besluit van het Europees Parlement om zich in te zetten voor de vrijlating van mijnheer Ben Brik, denk ik dat het opnemen van dit punt in de agenda buitengewoon wenselijk is.

Barón Crespo
Mevrouw de Voorzitter, in de eerste plaats zou ik willen zeggen dat we uit wederzijds respect een heilloze controverse moeten zien te vermijden. De strijd voor de rechten van de mens moet immers niet alleen worden gevoerd wanneer we hier zijn, maar ook elders worden voortgezet. Volgens mij zijn wij in die strijd verenigd en bestaan er op dat punt geen wezenlijke verschillen tussen ons.
Het is jammer dat de socialistische fractie toen zij destijds voorstelde een spoeddebat te houden over de situatie in Tunesië, niet kon rekenen op de steun van degenen die nu protesteren, want het lukte ons toen niet die spoedbehandeling erdoor te krijgen. Als eerste spreker van de plenaire vergadering van Brussel waarop ik u, mevrouw de Voorzitter, heb verzocht om namens ons allen een brief te schrijven aan president Ben Alí van Tunesië, wil ik er echter op wijzen dat het nu zaak is dat we het antwoord afwachten van de president van Tunesië aan u in uw hoedanigheid van de hoogste vertegenwoordiger van het Europees Parlement.
In de tweede plaats wil ik erop wijzen dat de kwestie van onze betrekkingen met Tunesië niet kan worden afgehandeld in een spoeddebat. Daarvoor is deze kwestie veel te belangrijk, en mijn fractie is vandaag overeengekomen de Commissie en de Raad een mondelinge vraag te stellen om de aanzet te geven tot een wezenlijke discussie over dit onderwerp. Ik vind dat als bijvoorbeeld de heer Cohn-Bendit hierover een grondige discussie zou willen aangaan, hij ons voorstel zou moeten steunen zodat dit op de volgende agenda kan worden ingeschreven.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer Barón Crespo. Het lijkt me dat de vergadering voldoende is ingelicht om tot de stemming over te gaan.
(Het Parlement verwerpt het verzoek) Aan de orde is het voorstel van de PPE-DE-Fractie betreffende voetbalvandalisme.

Heaton-Harris
Mevrouw de Voorzitter, ik ben mijn eigen fractie erkentelijk voor het feit dat dit voorstel het zover heeft kunnen brengen. Het gebeurt niet vaak dat wij in het spoeddebat zaken behandelen die wellicht iets ten goede kunnen veranderen. Wij zijn altijd zeer behoudend in onze opstelling en debatteren over zaken waarop wij in feite weinig invloed hebben.
Volgende maand echter, nog vóór wij weer in Straatsburg bijeenkomen, gaat het Europees voetbalkampioenschap van start. Er is door sommige organisaties, zoals de Belgische politiebond, al gewezen op bepaalde knelpunten en in verscheidene landen is ook menig tv-programma gewijd aan de wedstrijden van Euro 2000 en de daarmee gepaard gaande veiligheidsmaatregelen. Ik ben mij ervan bewust dat dit de rubriek mensenrechten is en mijn voorstel gaat ook inderdaad over de rechten van gewone mensen. Iedere ware voetbalsupporter heeft het recht naar een voetbalwedstrijd te gaan kijken en het stadion weer te verlaten zonder dreiging van geweld, zonder gewelddadigheden op straat en zonder te worden lastiggevallen door personen die wij maar liever niet tegenkomen: voetbalvandalen. Daar gaat dit voorstel over en ik hoop van harte op uw steun daarvoor.
(Het Parlement willigt het verzoek in)

Van der Laan
Voorzitter, afgelopen maand op de vrijdag konden de vier stemmingen niet doorgaan omdat er een quorum was aangevraagd en er was geen quorum aanwezig. Nu denk ik niet dat dit de plaats is om daar een discussie over te hebben. Diegenen die daar het initiatief toe hebben genomen, hebben aan alle leden een brief gestuurd om precies uit te leggen wat wel en wat niet de bedoeling was van deze actie.
Wij hebben natuurlijk allemaal volgende maand de kans om ons over die vrijdag uit te spreken omdat er dan gesproken wordt over de agenda 2001. Maar dat betekent wel dat wij op de korte termijn nog een probleem hebben, namelijk wat we aanstaande vrijdag gaan doen.
Nu is dat probleem ook opgepakt door het Bureau van dit Parlement en als ik het goed begrepen heb heeft het Bureau een advies gegeven aan de Conferentie van voorzitters met een voorstel om aanstaande vrijdag niet tot stemmingen over te gaan. Ik heb begrepen dat daar niet over gesproken is in de Conferentie van voorzitters.
Aangezien het natuurlijk aan dit Huis is om de agenda vast te stellen, zou ik willen voorstellen om alle stemmingen die voor de vrijdag voorzien zijn, gewoon op donderdag te laten plaatsvinden, want wat men ook mag vinden van wat er vorige maand is gebeurd, ik denk dat als we het kunnen voorkomen, dat natuurlijk de beste manier is. Dan kunnen we ons volgende maand uitspreken over wat we op de lange termijn moeten doen.

De Voorzitter
Dank u, mevrouw van der Laan. Dit is een aansporing, zoals u kunt zien, tot een grote opkomst voor de stemming op vrijdag.

Blak
Ik wend mij tot mijn geliefde vriendin, Mary Banotti, om haar te vragen hoever we staan met de ontvangst van de Deense televisie in dit gebouw. Wij zijn immers een van de kleine landen die altijd onderdrukt worden, maar wij willen graag naar de Deense zenders kijken om op de hoogte te zijn van wat er gebeurt. Wij zijn het belangrijkste land in Europa, wij zijn gewoon de besten - kijk maar wie het Eurosongfestival gewonnen heeft. Wij kunnen echter niet volgen wat er gebeurt. Hoe denk je dit te verhelpen, Mary?

De Voorzitter
Dank u, mijnheer Blak. Mevrouw Banotti zal u zo dadelijk een antwoord geven.

Banotti
Mevrouw de Voorzitter, dit is een regelmatig terugkerend onderwerp aan het worden. Er waren wat technische problemen met de vertolking. Ik heb dan ook, beste Freddy, geen woord verstaan van wat jij zei, maar het was vast schitterend!

De Voorzitter
Mijnheer Blak zal het u uitleggen.

Posselt
Mevrouw de Voorzitter, ik wil alleen het volgende zeggen. Wij hebben vorig jaar op democratische wijze met grote meerderheid tegen een amendement gestemd om de vrijdag te schrappen. Wij hebben de vrijdag in stand gehouden en ervoor gekozen op die dag punten op de agenda te zetten die weliswaar niet controversieel zijn, maar die toch moeten worden afgehandeld en die ook met een kleiner aantal aanwezigen kunnen worden afgehandeld. Afgelopen vrijdag heeft een minderheid een bepaling uit het Reglement misbruikt om de vrijdag als het ware te omzeilen en de stemming te dwarsbomen. Dit is in mijn ogen misbruik van een op zich zinvol recht, omdat een meerderheid in dit Parlement vorig jaar tenslotte over de vrijdag had besloten. Over de kwesties waarover vrijdag dan uiteindelijk niet is gestemd - waaronder de belangrijke kwestie-Ethiopië - hadden we in Brussel al bijna unaniem onze stem uitgebracht. Ook vrijdag hadden we daarover bijna unaniem kunnen stemmen. Ik verzoek de collega's dan ook deze sabotage achterwege te laten, ons te laten werken en ons in alle rust te laten bespreken hoe wij onze werkzaamheden willen indelen. Laat u degenen die hier op vrijdag willen werken in alle rust hun gang gaan. Uiteindelijk kwam de stemming er dan toch, omdat degenen die de vaststelling van het quorum hadden aangevraagd zelf niet meer aanwezig waren en niet meer hebben meegestemd.

De Voorzitter
Geachte collega's, u bent zich er wel van bewust dat wij hier niet gaan debatteren over dit gevoelige onderwerp. Ik geef het woord alleen nog aan twee collega's, vervolgens beginnen we met de agenda.

Buitenweg
Voorzitter, ik denk dat er net sprake was van een misverstand. Mevrouw Van der Laan sprak over het voorstel dat het Bureau heeft gedaan aan de Conferentie van voorzitters. Ik heb begrepen dat de Conferentie van voorzitters daar verder niet over gesproken heeft. Wat mevrouw Van der Laan zegt, is niet dat we nu een oordeel gaan hebben over een actie over het gebruik van het Reglement. Ik zou niet willen spreken van een misbruik want dan zou ik niet weten waar die artikelen verder wel voor gebruikt kunnen worden. Het gaat erom dat een voorstel van het Bureau nu ook hier ter tafel komt. Ik denk toch dat een voorstel van het Bureau niet zomaar ter zijde kan worden geschoven en we willen dat het gewoon ook besproken wordt en dat daarover gestemd wordt.

De Voorzitter
Geachte collega's, ik geef nu het woord aan mijnheer Wiebenga, omdat hij de Voorzitter was bij de vergadering van afgelopen vrijdag, en hij kan u vertellen dat er een gedachtewisseling heeft plaatsgevonden over deze kwestie in het kader van het Bureau.

Wiebenga
Mevrouw de Voorzitter, voor de leden die dat niet weten zou ik vooraf willen zeggen dat ik niet behoor tot de actiegroep die vorige maand deze vrijdagactie heeft geëntameerd, maar inderdaad ik was de dienstdoend plaatsvervangende Voorzitter die daarmee te maken had. Ik zou eraan willen herinneren, en ik mag dat hier zeggen omdat ik dat buiten het Bureau ook gezegd heb, dat ik aan het Bureau dit punt heb voorgelegd, aan u en de collega's in het Bureau en daarbij voor wat de korte termijn betreft vier mogelijkheden genoemd heb voor vrijdag, voordat wij gaan beslissen over de kalender voor het jaar 2001, want dan kunnen wij hier in het plenum natuurlijk zelf beslissen.
De eerste mogelijkheid is in het geheel te stoppen met de vrijdagzittingen. De tweede mogelijkheid is een vrijdagzitting met een volle agenda en stemmingen om 12.00 uur, tussen de middag, of iets dergelijks. De derde mogelijkheid is om vrijdag wel debatten te houden, maar zonder stemmingen en de stemmingen in Brussel of in latere zittingen te houden. De vierde mogelijkheid is doorgaan zoals nu. Dat is enkele kleinere debatten te houden op de vrijdag en die vervolgens af te ronden met stemmingen. Het is duidelijk dat er bij deze laatste mogelijkheid dan weer door andere leden om het quorum gevraagd kan worden en wij dus aanstaande vrijdag weer niet kunnen stemmen.
Voorzitter, het Bureau is niet het competente orgaan, dat is de Conferentie van voorzitters. Ik denk, hoe u er ook over denkt, of u voor of tegen de vrijdag bent en of u voor of tegen Straatsburg bent, dat het voor ons Parlement op dit ogenblik het beste is als wij niet elke vrijdag ruzie maken over het quorum en, dat heb ik in het Bureau ook gezegd, om aanstaande vrijdag geen stemmingen te houden.

De Voorzitter
Geachte collega's, in elk geval zal de Conferentie van voorzitters zich aanstaande donderdag over de situatie buigen en bekijken of er reden is om op vrijdag te stemmen.
Ik wil u ook wijzen op het verslag van mijnheer Provan dat ter onderzoek moet worden voorgelegd aan het Bureau. Dit verslag betreft de interne hervormingen die bijdragen aan het functioneren van ons Parlement, en natuurlijk wordt ook de indeling van de vrijdag - waarover mijnheer Wiebenga zojuist sprak - in die overwegingen meegenomen.
Dit gezegd zijnde, als u de discussie wilt voortzetten, heb ik hier geen enkel bezwaar tegen. U wordt allen gehoord, als u hierover een voorstel van orde indient.

Ahern
Mevrouw de Voorzitter, een beroep op het Reglement! Ik wil nog even mijn beklag doen over de technische voorzieningen hier. De vertolking viel uit en ik weet zeker dat anderen daar al eerder last van hadden. Op een gegeven moment kreeg ik, geloof ik, de Zweedse vertolking, en de heer Blak hoorde ik al helemaal niet meer. Dat wil ik alleen maar even zeggen. Ik dacht dat mevrouw Banotti hier ook al een opmerking over maakte, maar omdat ik op dat moment de Zweedse vertolking kreeg, kon ik haar niet verstaan en weet ik dus niet wat zij heeft gezegd.

De Voorzitter
Dank u, mevrouw Ahern, we zullen er zorg voor dragen dat dit probleem zich niet herhaalt.

Chichester
Mevrouw de Voorzitter, een beroep op het Reglement! Het gaat over hetzelfde onderwerp en voor één keer ben ik het met mevrouw Ahern eens. Dit soort problemen moet met voorrang worden verholpen!

Langen
Mevrouw de Voorzitter, ik wil graag de draad oppakken van mevrouw Van der Laan. Zij heeft de vrijdag van de vorige vergaderweek aangekondigd dat de vaststelling van het quorum zal worden aangevraagd zolang er op vrijdag vergaderd wordt. Met andere woorden, de fractie die dit de vorige keer heeft gedaan, heeft nu zelf verklaard dat zij alleen nog maar wil dwarsliggen en niet van plan is zinvol werk te verrichten. Dit kan het Bureau niet laten gebeuren, omdat de plenaire vergadering heeft besloten vrijdag als vergaderdag te handhaven, zoals collega Posselt heeft opgemerkt. Ook het Bureau kan deze beslissing niet teniet doen. Wij kunnen ons niet in een kwaad daglicht laten stellen door een handvol mensen die tot nu toe zelden op vrijdag aanwezig waren. Bij de hoofdelijke stemming om 10.00 uur was bijna niemand van de 30 indieners van het amendement aanwezig. Deze gang van zaken dulden wij niet.

Isler Béguin
Mevrouw de Voorzitter, ik zou in zekere zin willen antwoorden op hetgeen mijn collega zojuist zei. Ik behoor inderdaad tot degenen die voorstander zijn van de vergadering van vrijdag en die het belangrijk vinden om de vergadering op die dag te handhaven, zoals elke andere dag van de week. Ik wil daaraan toevoegen dat sommigen van ons, die het quorum juist hebben aangevraagd opdat de zittingen volkomen correct verlopen, aanwezig waren tijdens de gehele stemming.
Het is derhalve onjuist om te zeggen dat sommigen sabotage hebben gepleegd. Het gaat om afgevaardigden, hier, in de zaal, die aanwezig zijn van maandag tot en met vrijdag, en op vrijdag tot en met het einde van de zitting.

Oomen-Ruijten
Voorzitter, ik kan mij geheel en al aansluiten bij de opmerkingen die door collega Wiebenga gemaakt zijn. Wij moeten in elk geval eens een keer goed kijken naar de wijze waarop wij de vrijdag hebben ingevuld. Maar ik zeg dan, ook omdat er in de media een aantal misverstanden over zijn ontstaan, dat ik niet behoor tot degenen die de discussie "Straatsburg" via de achterdeur willen oplossen, maar dat ik behoor tot degenen die via een stemming willen gaan bekijken of wij in Straatsburg met een goed gevulde agenda inclusief ook de Franse collega's hier een goede vergaderdag kunnen houden. Die twee kenmerken.
Maar dat betekent ook en dat moet mij hier van het hart, dat al die collega's die mij de vorige keer gekritiseerd hebben omdat ik kritiek had op hen, dat die collega's niet voor 12.00 uur, de laatste stemming was na 12.00 uur, dan de zaal al verlaten moeten hebben. Dat heeft mij erg veel pijn gedaan, want bij de naamstemming waren de actievoerders, de pro-Europeanen uit mijn eigen land maar ook een groot aantal anti-Europeanen helaas niet meer aanwezig. Kijkt u naar de laatste naamstemming.
Laten wij in een goede discussie op een faire manier kijken naar de invulling van deze vergaderperiode.

Maij-Weggen
Voorzitter, na mevrouw Oomen hoef ik niet zoveel meer te zeggen. Ik hoop alleen dat u dit wilt begrijpen. De Nederlandse groep die de vrijdag op deze manier ter discussie heeft gesteld, heeft dat niet gedaan omdat men tegen Straatsburg of iets dergelijks is. Het is vooral gebeurd omdat er een ongelooflijke kritiek ook in Nederland keer op keer komt op deze vrijdagzittingen en tegelijk omdat de meesten van ons op de vrijdag liever in het eigen land willen werken. Omdat wij al heel veel in Brussel en Straatsburg zijn en ook tijd nodig hebben om met onze kiezers te spreken. Ik denk dat een serieuze discussie over die vrijdag dringend nodig is en die moet niet verward worden met de Straatsburg-discussie. Het is een discussie over de vraag of we ons werk efficiënt en goed inrichten en of wij ook nog tijd hebben om thuis in ons eigen kiesdistrict te werken. In die zin steun ik die actie.

De Voorzitter
Zoals ik u al heb gezegd, wordt deze overweging meegenomen in het kader van het onderzoek naar het verslag van mijnheer Provan.

Malmström
Mevrouw de Voorzitter, waarde collega's, ik behoorde tot de afgevaardigden die vrijdag de hele dag aanwezig waren. Dat is gemakkelijk te controleren, omdat er toen elektronisch gestemd werd. Het is geen sabotage. We nemen het Parlement juist zo serieus dat we het gênant vinden dat er slechts 70 afgevaardigden aanwezig zijn bij stemmingen over belangrijke kwesties zoals de schoolmelk of Ethiopië.
Dit heeft ook in mijn vaderland Zweden een tamelijk omvangrijk debat veroorzaakt. We moeten een serieuze discussie over deze kwesties op gang brengen. Of we beschouwen vrijdag als een echte werkdag, of we schaffen hem als werkdag af!

Cocilovo
Ik zal het heel kort houden, mevrouw de Voorzitter, en ik geloof trouwens dat wij deze bespreking nog eens moeten overdoen, maar dan veel grondiger en misschien op een ander tijdstip.
Ik behoor tot degenen die vinden dat de vrijdag best een werkdag mag blijven. Waarschijnlijk is het mogelijk een oplossing te vinden door voor die dag alleen debatten te plannen en geen stemmingen, want wij weten allemaal wel dat de vrijdag een bijzondere dag is; dit onder meer vanwege de mogelijkheden van omgang met het kiescollege, wat belangrijk is voor ons politieke functioneren, voor onze betrekkingen als lid van het Europees Parlement met het gebied van herkomst. Wat ik echter wel graag zou willen aanbevelen, is dat zodra deze discussie opnieuw wordt aangegaan, de collega's geen aanleiding geven tot externe speculaties over de al dan niet vermeende rol van het Parlement. Bepaalde acties die zogezegd een voorbeeldfunctie vervullen, hebben soms verstrekkende gevolgen en kunnen bij onze landen en kiezers al gauw het gevoel kweken dat wij in het Europees Parlement in feite maar een beetje rondhangen, dat er hier niet gewerkt wordt: dat soort acties zijn ronduit schadelijk, welk doel men zich daarbij ook voor ogen stelt.
Ik hoop dus dat wij met het nodige gevoel voor verantwoordelijkheid te werk gaan om tot een definitief besluit te komen, maar hierbij dient vermeden te worden dat wij onze nek te ver uitsteken en een richting uitgaan die toch kennelijk niemand wil.

De Voorzitter
Mijnheer Wiebenga heeft het al gezegd, en zoals ik u zelf al heb gezegd, worden op dit moment de beste oplossingen onderzocht.

Van der Laan
Voorzitter, het enige wat ik heb gevraagd is of u in stemming kunt brengen, want we hebben het nu over het agendapunt: vaststelling van de agenda voor deze plenaire, dat wij op vrijdag niet stemmen?

De Voorzitter
Nee, mevrouw Van der Laan, u zou moeten weten dat krachtens de bepalingen van het Reglement dit verzoek had moeten worden ingediend op een bepaalde wijze en op een bepaald tijdstip, hetgeen hier niet het geval was. Ik kan dit verzoek dan ook niet in stemming brengen.
Ik kan nu alleen nog maar wensen dat er aanstaande vrijdag een zeer grote opkomst zal zijn, stemming of geen stemming. Ik reken op u allen, al is het maar voor het publiek dat onze debatten bijwoont.

Landbouwprijzen
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0115/2000) van mevrouw Jeggle, namens de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, over de voorstellen van de Commissie voor de vaststelling van de landbouwprijzen (COM(2000) 77 - C5-0121/2000 t/m C5-0126/2000 - 2000/0045(CNS) t/m 2000/0050(CNS)).

Jeggle
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, ik wens u een prachtig weekend toe, ergens in een van onze prachtige en vooral intacte Europese landschappen die zo verantwoord en liefdevol door onze boeren verzorgd worden. Zo kunnen wij optimistisch ons verslag over de vaststelling van de prijzen voor landbouwproducten voor 2000 en 2001 aanvatten.
In het verleden was dit verslag keer op keer het voorwerp van heftige debatten over de inkomenstoestand in de landbouw. Met Agenda 2000 zijn er over veel zaken beslissingen gevallen die niet altijd even gunstig voor de landbouw hebben uitgepakt. Het voorstel van de Commissie dat nu voor ons ligt, bevat opnieuw een reeks elementen die tot een inkomensachteruitgang voor de landbouw zullen leiden. Ik ben daar nadrukkelijk tegen gekant, en dat blijkt ook uit mijn verslag.
In het Commissievoorstel wordt geopperd de verhogingen van de interventieprijzen voor graan in twee verdere stappen te beperken en vervolgens vast te leggen. Dit zou een verdere substantiële achteruitgang van de inkomens in de landbouw inhouden. In dit verband wijzen wij ook de aanscherping van de interventiecriteria af die de Commissie voorstelt. Een eventuele verlaging van het minimale vochtgehalte zou het vangnet minder betrouwbaar maken en in principe meer graan van de interventie uitsluiten.
Een derde punt betreft de korting van 300 miljoen euro op de landbouwbegroting die mevrouw Schreyer van plan is door te voeren ten gunste van het buitenlands beleid van de Europese Unie. Het lijkt er volgens de jongste perscommuniqués overigens op dat de Raad op dit punt kiest voor het standpunt van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling. Een en ander moet ook worden gezien tegen de achtergrond van het feit dat er voor de schade aan de bossen nog altijd geen bijkomend geld is vrijgemaakt. Ik wil nog eens duidelijk herhalen dat de landbouwbegroting ondanks het grote belang van het Europese engagement voor de Balkan geen onuitputtelijke bron is waaruit we andere wenselijke beleidsvormen naar believen kunnen financieren. De landbouwbegroting is geen zelfbedieningswinkel en ook geen weelderige melkkoe. Het feit dat die 300 miljoen euro volgens mevrouw Schreyer niet uit de rechtstreekse subsidies wordt geput is niet relevant, omdat ook voor de tweede pijler van het landbouwbeleid - steun, ontwikkeling en zorg voor het platteland - iedere euro noodzakelijk en welbesteed is. Onze boeren en boerinnen verkeren nu al tot op zekere hoogte in onzekerheid, en dat moet ons tot nadenken stemmen.
De structurele verandering is op zich niet slecht, zij is veeleer het gevolg van een enorme verbetering van de opleidingsgraad, dus van het weten, het kunnen en de techniek. Er zijn echter steeds meer bedrijven die sluiten, terwijl wij als politici hadden gemeend dat zij goede overlevingskansen hadden. Bovendien klagen boeren steeds vaker over een te grote werkdruk. Er is dus iets dat niet meer klopt, en misschien ligt dat ook wel aan ons beleid.
Het is onze taak een concrete en op termijn betrouwbare - of laat ik een woord in de mond nemen uit onze moderne landbouwterminologie - duurzame basis tot stand te brengen in plaats van voortdurend ook nog de kleine schroefjes aan te draaien. De grote schroeven zitten toch al goed vast.
Wij moeten de fundamentele aspecten van ons landbouwbeleid blijvend veranderen. Onze boeren hebben behoefte aan een nieuwe visie, een visie gericht op de toekomst en op de eisen die de toekomst zal stellen.
Van de Commissie zou ik nu graag willen weten of, en zo ja in welke mate zij bereid is de amendementen die wij in onze commissie unaniem hebben goedgekeurd over te nemen. Daarbij heb ik in mijn achterhoofd natuurlijk een mogelijke terugverwijzing, mocht de Commissie niet bereid zijn punten over te nemen die het Parlement belangrijk vindt. Het gaat daarbij met name om het vochtgehalte van het graan en de maandelijkse verhogingen.
Anderzijds verlies ik niet uit het oog dat het begrotingsjaar op 1 juli begint en een terugverwijzing naar de commissie tot gevolg kan hebben dat de Raad niet tijdig kan beslissen, wat wederom nadelig zou zijn voor de landbouw. Zoiets wil ik koste wat kost voorkomen.
Ik ben mijn bijdrage begonnen door te wijzen op de schoonheid van het Europese landschap dat door onze boeren wordt onderhouden. Ik zou willen besluiten met de woorden: "Eten en drinken houden lichaam en ziel bijeen". Laten wij dat niet vergeten, ook niet bij onze politieke overwegingen en besluiten.

Mulder
Mevrouw de Voorzitter, de Begrotingscommissie is in overgrote meerderheid van mening dat wat betreft de landbouwprijzen voor het volgende jaar wij moeten vasthouden aan dat wat vast afgesproken is in Berlijn. Niets meer en niets minder. Dat is voor sommige sectoren van de landbouw al moeilijk genoeg. In diverse Europese landen zitten grote groepen landbouwers in moeilijkheden. Er wordt veel stille armoede geleden op het ogenblik.
Tot nu toe valt de landbouwbegroting zoals het zich laat aanzien onder een gelukkig gesternte. De euro-dollarverhouding pakt goed uit voor de begroting, alhoewel bepaalde cijfers zorgwekkend zijn. Niets zegt echter dat het voor altijd het geval zal zijn. Toch heeft de Commissie al diverse voorstellen gemaakt om eventueel te profiteren van de landbouwbegroting. Soms concentreren die discussies zich op de suikersector, soms op andere sectoren van de landbouwbegroting. De Begrotingscommissie is van mening dat wij ons moeten houden aan wat afgesproken is in de plenaire een aantal maanden geleden, namelijk dat het nooit zo zal mogen zijn dat de landbouwbegroting gaat dienen als primaire bron voor de financiering van externe acties van de Europese Unie. Daar zal de begroting aan vasthouden.
In de tweede plaats vindt de Begrotingscommissie dat de Europese Commissie zo snel mogelijk moet komen met voorstellen met betrekking tot de hervorming van de suikersector. Als wij in september of oktober van dit jaar gaan praten in structurele zin over de begroting van 2001, dan is het onontbeerlijk om te weten wat de Commissie in petto heeft met betrekking tot de suikersector. Want is het niet zo dat suiker buiten de Berlijnakkoorden viel? En willen wij goed kunnen oordelen over de begroting van 2001 dan moeten wij dat weten. Ik hoop dat commissaris Fischler ons vanmiddag uit de doeken kan doen wanneer hij denkt dat hij kan komen met de hervormingsvoorstellen voor suiker.

Keppelhoff-Wiechert
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, als onze landbouwers uit de pers vernemen dat wij in het Europees Parlement de landbouwprijzen voor het verkoopseizoen 2000-2001 bespreken, zullen velen ook de hoop koesteren dat er een prijsverhoging op stapel staat. Maar dat is niet zo. Wij zijn bezig met de voorstellen die de Commissie ons na de hervormingen van Agenda 2000 voorlegt. Ik wil rapporteur Jeggle uitdrukkelijk voor haar werk bedanken. Tot nu toe was het parool "jaar in jaar uit", als het over de vaststelling van de landbouwprijzen ging. Jaar in jaar uit waren er felle discussies, en daarom ben ik blij dat er is voorgesteld de prijzen nu voor meerdere jaren vast te leggen, zodat de boeren een wat betrouwbaarder referentiekader hebben voor het plannen van hun productie. Niettemin wil ik waarschuwen dat de jaarlijkse evaluaties door de Raad, de Commissie en het Parlement op deze manier niet naar waarde geschat dreigen te worden. De marktsituatie, de vooruitzichten van de afzonderlijke sectoren en de ontwikkeling van het inkomen in de landbouw, alsook de werkgelegenheid moeten ook in de toekomst jaarlijks door de Europese instanties tegen het licht gehouden worden.
De voorstellen van de Commissie voor de vaststelling van de institutionele prijzen en maandelijkse verhogingen hebben betrekking op de genoemde producten. Met Agenda 2000 zijn de meeste prijzen vastgelegd, maar de Commissie stelt wel voor de maandelijkse verhogingen voor graan met 7,5% terug te schroeven. Ik wil in dit verband het idee van de rapporteur volledig overnemen. Het terugschroeven van de maandelijkse verhogingen voor graan valt volgens onze fractie niet te verdedigen, en niet het minst omdat de Commissie met dit voorstel het in Berlijn gesloten akkoord over Agenda 2000 omzeilt. Het inkomen van de landbouwers moet niet zomaar opnieuw onder druk worden gezet.
Ik heb een actuele vraag voor u, commissaris Fischler. Vorige week hebben we in de plenaire vergadering opnieuw met mevrouw Schreyer gediscussieerd over de vraag of de 300 miljoen euro steun voor de wederopbouw van Kosovo in 2000-2001 nu echt wel uit de landbouwbegroting geput kan worden. Ik ken de argumentering, we verdienen dat terug door de wisselkoersverschillen. Deze kreten hebben we ook gehoord toen het over de gemeenschappelijke marktordening voor suiker ging. Maar klopt het wat ik via de pers vernomen heb, namelijk dat de Raad deze aanpak van de Commissie begin vorige week regelrecht heeft verworpen? Ik heb uit dit persbericht de conclusie getrokken dat wij hier niet aan mee moeten doen, en ik had daarop graag uw reactie gehad. Anders ontbrandt er hier een discussie die achter de feiten aanholt. Persoonlijk was ik overigens bijzonder in mijn sas met deze verklaring van de Raad.

Garot
Mevrouw de Voorzitter, geachte collega's, praten over het pakket landbouwprijzen heeft niet zoveel zin meer omdat het GLB van 1992 een geleidelijke overgang heeft vastgesteld van een systeem dat productieprijzen ondersteunt naar een systeem van rechtstreekse hulp, bestemd om meer en meer los te komen van geproduceerde hoeveelheden. En omdat Agenda 2000 dit beleid heeft herhaald en versterkt, gebeurt de vaststelling van landbouwprijzen voortaan terecht op meerjarige basis. Echter, als jaarlijkse correcties mogelijk moeten blijven, dan zullen zij toch tenminste in grote lijnen in overeenstemming moeten zijn met de afspraken die in Berlijn voor die periode zijn gemaakt.
In die zin zie ik mij, tezamen met mijn collega's van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, genoodzaakt het voorstel van de Commissie betreffende het verlagen van de maandelijkse verhogingen van de graanprijzen in twee etappes van elk 7,5% niet te onderschrijven. Dit geldt tevens voor wat betreft het vochtgehalte van graan.
Het akkoord van Berlijn moet dus inderdaad ons referentiekader blijven. Het gaat dan om de beginselpositie die door de Europese Unie is aangenomen in Seattle ten opzichte van de commerciële partners en concurrenten in het kader van de Wereldhandelsorganisatie. Logischerwijze is het dus raadzaam dat deze positie ook doorslaggevend is in onze debatten met betrekking tot interne aangelegenheden van het GLB. De Unie moet zich met name aan de afspraken houden om haar boeren een helder inzicht te geven in het beleid dat hen aangaat, zodat zij hun bedrijf zo efficiënt mogelijk kunnen voeren.
Om die reden lijkt het me net zo dringend om meer inzicht te krijgen in het idee om de landbouwsector te gebruiken ten gunste van Kosovo. Ik vraag dan ook in die zin dat de Commissie ons snel in kennis stelt van haar voorstel voor de hervorming van de GMO voor suiker.

Mulder
Voorzitter, de mening van de Begrotingscommissie en de mening van de liberale fractie komen ongeveer overeen. Het is zuiver toeval. Ik zal dan ook niet herhalen wat ik in de eerste twee minuten al gezegd heb. Al die punten die ik genoemd heb worden ook gesteund door de liberale fractie. Ik zou er nog een aantal punten aan willen toevoegen.
Wij leven onder een tijdsbestek dat de landbouwbegroting uiterst krap is. Er hoeft maar iets te gebeuren met de dollarverhouding en de euroverhouding of wij zullen in grote moeilijkheden zijn. Dan zal de Commissie een keuze moeten maken wat te doen met het geld dat beschikbaar is. Er is echter nog een ander groot potentieel gat. Wij hebben in de afgelopen jaren te maken gehad met de uitbraken van epidemieën van besmettelijke dierziekten. Wij hebben in Europa de BSE-crisis gekend. Wij hebben in verschillende Europese landen de varkenspestuitbraken gekend. Al die uitbraken hebben de Europese begroting miljarden gekost. Die konden tot nu toe worden gefinancierd uit andere categorieën dan de landbouwbegroting.
In Berlijn is afgesproken dat dit niet meer het geval kan zijn. Als ik de landbouwbegroting goed ken staat er echter maar een post van ongeveer 100 miljoen euro in voor dierziektebestrijding. Dat is een schijntje in vergelijking met wat er in het verleden nodig was voor de bestrijding van uitbraken van besmettelijke ziekten. Daarom vraagt de liberale fractie uitdrukkelijk aan de Commissie om zo snel mogelijk met voorstellen te komen om eventuele calamiteiten het hoofd te kunnen bieden. Eén van de opties is eventueel een verzekeringssysteem in heel Europa, dat zou ook goed zijn voor gelijke concurrentieverhoudingen. Wat wij graag zouden willen is dat voor de begrotingsbesprekingen in september de Commissie ons iets toestuurt opdat wij dat mee kunnen nemen in de besprekingen over de begrotingen van het jaar 2001.

Fiebiger
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, aan het aannemen van het prijzenpakket voor de landbouw voor 2000-2001 is de verplichting verbonden 300 miljoen euro op de landbouwbegroting te besparen en de vrijkomende middelen in te zetten voor de wederopbouw van Kosovo. In het verslag wordt er in dit verband terecht op gewezen dat de Commissie een totaalvoorstel bij het Parlement moet indienen in de vorm van een concreet plan, voordat er nog verdere besparingsvoorstellen kunnen worden geaccepteerd. Zonder twijfel speelt de financiering van het totale hervormingspakket een beslissende rol.
Niettemin ben ik het er niet mee eens dat de uitgaven en inkomsten in zulke gevallen altijd verlaagd moeten worden, terwijl we tegelijkertijd de Commissie steeds meer taken toebedelen, wat de kosten natuurlijk niet helpt drukken. De Commissie zou moeten uitgaan van de doelen die tot 2006 haalbaar zijn en daaruit de financiële behoeften destilleren. Als gevolg van Agenda 2000 krijgen de Europese boeren een inkomensachteruitgang van 5 miljard euro te slikken. De landbouwbegroting is nu vastgelegd op 50,5 miljoen euro, en dat moet zo blijven.
Om nu te zorgen dat dat ook gebeurt, moeten we in mijn ogen van de Commissie eisen dat zij een verslag indient over de kostenontwikkeling in de agrarische sector. Tegenwoordig gaan er in één seconde meer bedrijven failliet dan vroeger in een hele dag. Daar komt nog bij dat verandering de enige constante is. De landbouwprijzen veranderen buitengewoon snel. In 1999 zakten de prijzen voor plantaardige producten in de Europese Unie met 4%, en voor dierlijke producten met 6%. Als gevolg van de grote overproductie zakte de varkensprijs met 9%. Voor alle belangrijke landbouwproducten, zoals melk, rundvlees, graan en varkensvlees, neemt de internationale wisselkoersturbulentie toe en vermindert het inkomen van de landbouwers meer en meer. De vraag hoe de Europese boer in de toekomst zijn inkomen moet verwerven, is dus nog lang niet beantwoord. Bij een verzadigde markt kunnen alleen producten verkocht worden die met een minimum aan kosten gemaakt zijn. De prijsdalingen zullen een einde maken aan boerenbedrijven in Europa en zo de markt tijdelijk ontlasten.
Na de structurele verandering zullen de levensvatbare landbouwbedrijven hun productie verder opvoeren en met nog meer slagkracht hun plaats op de wereldmarkt veroveren. Een nieuwe prijzenslag leidt dan opnieuw tot een herschikking van de markt. De tijd zal leren of de hervorming van het Europese landbouwbeleid dankzij Agenda 2000 haar algemene doelstelling waar kan maken of niet.

Hyland
Mijnheer de Voorzitter, hoewel in Agenda 2000 de parameters voor de landbouw tot 2006 worden uitgezet, blijven de jaarlijkse landbouwprijsvoorstellen zeer belangrijk. Ik deel volledig de bezwaren die hier vandaag zijn geuit tegen de voorstellen van de Commissie voor de graansector. Ik ben blij dat commissaris Fischler hier aanwezig is en van dit debat kennis neemt.
Als het aan de landbouwers ligt moet de marktprijs een eerlijke beloning zijn voor hun inspanningen en niet wat zij vaak zien als een sociale ondersteuning voor de vruchten van hun arbeid. Hoewel ik geenszins afbreuk wil doen aan het algehele succes van de landbouwhervormingen die in Agenda 2000 zijn neergelegd, en ik terdege besef dat landbouwers het zonder inkomenssteun niet zouden redden, vind ik het desalniettemin een zorgelijke ontwikkeling dat landbouwproducten die door onze boeren zijn voortgebracht, in veel gevallen beneden de kostprijs moeten worden verkocht.
De landbouwsteun - waarmee een aanzienlijk bedrag gemoeid is en ik erken dat, aangezien het bijna om de helft van de totale begroting gaat - is in zekere zin ook een subsidie aan de consument. Door de aantrekkende werkgelegenheid buiten de landbouw en de goede resultaten die de EU en de lidstaten boeken bij het terugdringen van de werkloosheid, wordt het voortbestaan van de traditionele Europese gezinsbedrijven momenteel ernstig bedreigd. De laatste weken is er veel te doen geweest over een herziening van de landbouwbegroting, waarover slechts enkele maanden geleden in Berlijn overeenstemming werd bereikt.
Ik krijg het gevoel dat mensen die zich alleen maar met de financiën bezighouden, totaal geen benul hebben van de praktijk. Ik wil ervoor waarschuwen dat, als wij niet waakzamer worden en meer begrip tonen voor de unieke en onvervangbare functie die landbouwers in de samenleving vervullen, toekomstige generaties en parlementariërs de landbouw noodgedwongen van de ondergang zullen moeten redden. Dat is wat wij thans beogen te doen met onze poging om de met de jaren scheefgegroeide verhouding tussen stad en platteland weer recht te trekken. Let wel: dit grote maatschappelijke probleem is niet door de burgers veroorzaakt, maar te wijten aan een gebrek aan visie bij politici en beleidsplanners.
Laten wij opnieuw bezien hoe wij de functie van de landbouw op de lange termijn als verantwoordelijke sector voor de voedselvoorziening en de voedselveiligheid, nog kunnen verbeteren, daarbij rekening houdend met de unieke rol van boeren als beheerders van ons milieu.

Redondo Jiménez
Mijnheer de Voorzitter, commissaris, waarde collega's, in de eerste plaats wil ik mevrouw Jeggle gelukwensen met haar verslag en met het werk dat ze verzet heeft, en omdat ze erin geslaagd is om voor haar verslag vrijwel de volledige steun van de landbouwcommissie te verkrijgen. Tevens wil ik de Commissie gelukwensen omdat zij in haar voorstellen meerjarige prijzen heeft vastgelegd.
Ofschoon ik misschien in herhaling verval, zou ik willen zeggen dat wat de granen betreft zowel het vochtgehalte als de maandelijkse prijsaanpassingen in heroverweging moeten worden genomen, daar deze kwesties voor ons immers zeer nadelig kunnen uitpakken. Dan is er nog een onderwerp waarvan ik vind dat het onze aandacht verdient: telkens wanneer zich problemen voordoen in de Europese Unie of in haar politieke standpunten - die ik op zich niet in twijfel trek - wordt er geopperd geld te onttrekken aan de landbouwbegroting. Wij vinden dat bijzonder verontrustend, des te meer daar de commissaris van begrotingszaken nogmaals te kennen heeft gegeven dat zij 300 miljoen euro wil onttrekken aan de begrotingspost voor suiker om die aan Kosovo te besteden.
Er zijn nog een aantal punten waarop ik de aandacht zou willen vestigen en die niet in het prijsvoorstel worden genoemd. Zorgwekkend vind ik bijvoorbeeld de situatie in de sector schaalvruchten - hazelnoten en amandelen - die op dit moment in grote moeilijkheden verkeert, daar de door de Commissie toegezegde verbeteringsplannen in een aantal gevallen op hun eind lopen. Aangezien de herziening van die plannen nog niet is afgerond, en totdat er een oplossing is gevonden voor het probleem van de sector schaalvruchten, zou moeten worden overwogen deze verbeteringsplannen opnieuw te verlengen totdat deze producten op de juiste plek zijn ondergebracht, namelijk onder de GMO voor fruit, waarvoor een speciale aanpak zou moeten gelden.
Dan zijn er nog andere kwesties die ik van belang acht en waaraan het prijsvoorstel eveneens voorbijgaat, zoals de kwestie van de voor verwerking bestemde asperges. In artikel 10.3 van de verordening betreffende verwerkt fruit en verwerkte tuinbouwproducten zijn steunregelingen voorzien waarin van een vaste prijs wordt uitgegaan. Die steunregelingen lopen tegen hun eind, aan het einde van dit verkoopseizoen zijn ze afgelopen. Wat denkt de Commissie te ondernemen om ervoor te zorgen dat deze productiesteun in Europa een concurrerende productie mogelijk maakt en dat de aspergetelers voor deze steun in aanmerking blijven komen?
Wat betreft de kwestie van de tafeldruiven komt er op 31 juli een eind aan de steunregelingen voor de productie van druivensap die in de GMO voor wijn zijn opgenomen. Naar mijn idee zou het wenselijk zijn als deze regelingen in de volgende wijziging van de GMO voor fruit werden opgenomen. Daar zij echter van vanaf 31 juli komen te vervallen is de vraag: wat moeten we doen met de steunregelingen voor de verwerking van tafeldruiven totdat de nieuwe hervormingen zijn goedgekeurd? Moeten ze worden verlengd? Wat is de Commissie voornemens te doen?
Verordening nr. 2275 voorziet ook in productiesteun ter bevordering van de sector bloemen en planten, en die steun komt eveneens te vervallen. Hoe is dit nu mogelijk, daar de Raad de Commissie immers verzocht heeft studie te verrichten naar het effect van deze regelingen alvorens te besluiten of hun voortzetting al dan niet gerechtvaardigd is? Ik vind dat in afwachting van die studie - waarover thans nog niets bekend is - en nadat het herzieningsvoorstel naar behoren is afgehandeld, moet worden overwogen verordening 2275 te verlengen. Strookt dit met de voornemens van de Commissie? Het belang van deze sectoren schuilt in hun bijzondere betekenis voor een aantal specifieke gebieden.

Pesälä
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, Agenda 2000 heeft voor een zekere stabiliteit in het Europese landbouwbeleid gezorgd. Het is naar mijn mening van groot belang dat wij tot en met het jaar 2006 met zekerheid vooruit kunnen kijken. Dat van de akkoorden van Berlijn is afgeweken - met bedragen die voor de landbouw belangrijk en op communautair niveau zeer klein zijn - en dat er überhaupt van afspraken wordt afgeweken, is een zeer ernstige zaak. Dit Parlement moet besluiten nemen over een nieuw landbouwbeleid na 2006. Met een politiek waarbij van de afspraken wordt afgeweken wordt niet de stabiliteit en geest gecreëerd waarmee gezamenlijk tot ver in de toekomst kan worden gekeken.
Een ding dat vergeten lijkt te worden is de dagelijkse werkelijkheid waarin de landbouw zich momenteel bevindt. De kosten van de landbouw zijn aanzienlijk gestegen. De prijzen van brandstoffen zijn gestegen en ook in het algemeen gaat het kostenniveau voortdurend omhoog. Het tweede punt is dat de boeren net als de levensmiddelenindustrie zeer veel in kwaliteit hebben geïnvesteerd om van de schandalen af te komen die een smet op het Europese landbouwmodel hebben geworpen. Deze kosten moeten uiteindelijk vooral door de boeren zelf worden betaald. De boeren hebben van hun kant alles gedaan wat gedaan moest worden en wat hun plicht is. Het is te hopen dat ook de andere partij zich houdt aan de overeenkomsten die gezamenlijk zijn gesloten.

Korakas
Mijnheer de Voorzitter, in tegenstelling tot hetgeen in de misleidende aanhef staat, stelt de Commissie met haar voorstellen aan de Raad geen prijzen en premies vast, maar herinnert zij ons slechts aan de prijzen en premies die overeenkomstig de bestaande verordeningen sowieso al gelden voor de periode 2000-2001. Zij wijzigt hoogstens enkele maandelijkse verhogingen van interventieprijzen bij nog aan interventie onderhevige producten.
Wij willen bij deze gelegenheid echter duidelijk maken dat ten eerste bij talrijke producten de producentenprijzen en de premies voor het twaalfde opeenvolgende jaar zijn bevroren. Ik noem als voorbeeld schapen- en geitenvlees. Er zijn zelfs producten waarvoor deze zijn verminderd, ofschoon de productiekosten alsmaar stijgen. Het netto-inkomen van de boeren krimpt dientengevolge steeds verder in, zoals overigens ook uit de gegevens van Eurostat blijkt. De vraag is dus wat de boeren hieraan gaan doen.
Door de geleidelijke, en zelfs totale afbraak van de interventie wordt de boer overgeleverd aan de willekeur van de handelaren en industrie. Deze kopen de producten van de boeren tegen schandalig lage prijzen en verkopen ze tegen het veelvoudige. Ofschoon zelfs de nominale producentenprijzen dalen, en vaak zelfs kelderen, stijgen de consumentenprijzen. De producent wordt uitgezogen en de consument bestolen, alhoewel de Europese Unie zich opwerpt als beschermvrouwe van de consumenten. De vraag is dus wat de boeren en de consumenten hieraan zullen doen. Zullen zij hun verzet en strijd hiertegen versterken?
Ten derde zorgen de magere contingenten en de daaraan gepaard gaande, vernietigende strafmaatregelen er wel voor dat van de premies voor de oogst 1999 niet veel overblijft. Men neemt in feite met de ene hand terug wat men met de andere hand geeft. Een frappant voorbeeld is dat van de olijfolie in mijn land en op mijn eiland, Lesbos. Aanvankelijk had men voor 1998-1999 een premie aangekondigd van 460 drachme. De producenten kregen een jaar later uiteindelijk maar 330 drachme. Hetzelfde zien wij bij de katoen: de minimumprijs is 101 euro per 100 kilo, maar de Griekse producent krijgt ten gevolge van de medeverantwoordelijkheid uiteindelijk minder dan 65 euro.
Over de in het verslag aan de orde komende vraagstukken willen wij het volgende opmerken. Bij de granen zijn wij het niet eens met de vermindering van de maandelijkse verhoging van de interventieprijs; deze moet veeleer worden verhoogd. Het interventiesysteem wordt op die manier nog sterker ondermijnd. Waarschijnlijk zal, evenals bij talrijke andere producten, ook bij granen het interventiesysteem uiteindelijk geheel verdwijnen. Wij zijn het evenmin eens met de betaling van de maandelijkse verhoging in november. In Griekenland wordt in juni geoogst. Voor de rijst stellen wij voor de interventie te laten beginnen op 1 oktober, of 1 november, maar niet op 1 april. Dan zullen onze producenten namelijk zijn overgeleverd aan de speculatiezucht van de handelaren en de industrie......
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)

Daul
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik zou het verslag van mevrouw Jeggle willen ondersteunen evenals de voorstellen die zij heeft gedaan, waarbij ik enkele zeer eenvoudige vragen wil stellen.
Mijnheer de commissaris, ik denk dat het in uw belang is om gebruik te maken van de steun die u van de leden van het Parlement krijgt om te trachten uw budget voor de landbouwplannen te behouden. Als we zien hoe geld wordt gebruikt en omgeleid om andere acties te financieren, kunnen we ons de vraag stellen of we zeker weten dat we na de uitbreiding nog wel voldoende middelen hebben om ons Europees landbouwbeleid uit te voeren en anderzijds om de ontwikkeling van het platteland te garanderen.
Als u bezuinigt op de graanprijzen, in overeenstemming met het vochtgehalte, hoeveel miljoenen betekent dat dan op de schaal van Europa? En hoe worden die miljoenen gebruikt? Vergeet niet dat er tussenregio's zijn die als eersten onder de maatregelen zullen lijden. Dat zullen niet de goede graanstreken zijn, de grote graanstreken, maar de streken waar de productie gemiddeld is, waar veel graanboeren momenteel moeilijke tijden doormaken. Als ik de balans opmaak van landbouwregio's, dan moet ik concluderen dat het die kleine en middelgrote bedrijven zijn waar opvolging niet gegarandeerd is, en waar kinderen een toekomst buiten de landbouw zoeken.
Ik geloof dan ook dat uw beleid om voorzichtigheid vraagt, mijnheer de commissaris. En u hebt onze steun. Het landbouwbudget dient om de plattelandsontwikkeling te bevorderen, tot versterking van onze steun aan familiebedrijven, die zich in dat gebied bevinden, in plaats van zich te beperken tot begrotingsmaatregelen die nauwelijks tot bezuinigingen leiden.
Mijnheer de commissaris, wij rekenen sterk op u. Uit de grond van ons hart willen we hier benadrukken dat we dergelijke familiebedrijven willen verdedigen in dit Parlement.

Fiori
Ik wil rapporteur Jeggle feliciteren met haar verslag en vind dat er technisch gesproken niets valt te zeggen van het onderhavige voorstel, omdat alles verloopt volgens de logica waarop het hele proces van Agenda 2000 is gebaseerd, namelijk de logica van een inkomenssteun, zonder dat er een grondig overleg is opgestart over de noden en behoeften van de landbouwbedrijven bij het bepalen van programmerings- en productiekeuzen waarmee men tracht in te spelen op de huidige globalisering van de markt.
Dit is dan ook een overweging waar wij de nodige nadruk op willen vestigen: de agrarische sector treedt op als een economisch stelsel, maar binnen de Europese Unie wordt momenteel het zwaartepunt alleen maar verlegd naar ondersteuning van overheidsinterventies zonder dat er richtsnoeren en beleidsplannen worden uitgestippeld waaruit de landbouwondernemers kunnen opmaken hoe de toekomst er voor hen uitziet. De boeren maken geen gelukkige tijden door en de indruk die inmiddels is ontstaan, is dat men onze bedrijfstak steeds minder wil zien als een productieve sector. Hiervan getuigen onder andere de laatste perikelen rondom de WTO-onderhandelingen en de gebeurtenissen die zich in de afgelopen maanden hebben voorgedaan: ik denk aan de actie voor Kosovo om hulp in die regio te financieren - een prioriteit waar echt niets op af te dingen valt maar die wel met discutabele tijdskeuzen en modaliteiten wordt uitgevoerd - ik denk ook aan de geruchten rondom bezuinigingen in de graansector, waar overigens mijn collega's al op gewezen hebben, of de spanning waarmee wordt uitgekeken naar het voorstel in de suikersector. Het Europees landbouwmodel is synoniem met landbouwondernemerschap: dit model verdedigen komt er tevens op neer dat de landbouw niet in de steek gelaten mag worden en dat men in de bres moet springen voor een eventuele verhoging van de werkgelegenheid in die sector.
Wij boeren zijn met de Europese Unie meegegroeid: dat willen wij graag zo houden.

Cunha
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, in de eerste plaats wil ik onze rapporteur, mevrouw Jeggle, feliciteren met haar werk. Het is inderdaad een feit dat dit prijzenpakket aan belang heeft ingeboet sinds de eerste stappen zijn ondernomen om een landbouwbeleid op middellange termijn uit te werken en vast te stellen. Dat is een positieve zaak. Daarom hebben wij onlangs Agenda 2000 hervormd. De onderhavige prijzenpakketten hebben enkel tot doel de jaarlijkse aanpassingen aan te brengen die de omstandigheden vereisen. Het huidige prijzenpakket doet zijn intrede nadat de Commissie beloofd heeft in de loop van dit jaar voorstellen in te dienen om bepaalde sectoren te hervormen, met name de sectoren rijst, suiker, groenten en fruit en olie. Ik hoop dan ook van harte dat de Commissie haar woord houdt. In verband hiermee zou ik een punt willen aanstippen dat betrekking heeft op de groenten- en fruitsector en vooral in mijn land voor ernstige problemen zorgt.
Het is ons allen bekend dat de huidige beleidsregeling inzake verwerkte tomaten onrechtvaardig is. Er doen zich elk jaar wijzigingen in de quota van de lidstaten voor. Dit gebeurt echter in een context waarin geen rekening wordt gehouden met onvoorziene omstandigheden die zijn toe te schrijven aan het klimaat of de markt. Hierdoor verkeert de sector permanent in een situatie van instabiliteit. Daarom heeft het Europees Parlement onlangs in het kader van het verslag van mevrouw Ayuso González verzocht dringend garantiedrempels voor de lidstaten op te stellen. Wij hebben de Commissie gevraagd zo spoedig mogelijk met voorstellen te komen.
De Commissie heeft echter in het prijzenpakket geen maatregelen opgenomen die de bestaande situatie corrigeren. Bovendien ziet het er niet naar uit dat de Commissie op korte termijn een voorstel zal indienen. Indien het voorstel voor de GMO niet snel wordt aangenomen, loopt mijn land het risico 10% van zijn quotum te verliezen. Dat is toch werkelijk onaanvaardbaar. Vandaar mijn vraag. Ik begrijp namelijk niet waarom het Portugese voorzitterschap geen initiatieven heeft genomen om zo spoedig mogelijk met een voorstel te komen. Ik begrijp evenmin waarom hier gebruik wordt gemaakt van het argument dat de tomatensector niet kan worden hervormd omdat er geen geld is terwijl wij de beschikbare middelen aanwenden voor kwesties die niet onder het landbouwbeleid vallen, zoals de financiering van de wederopbouw van Kosovo.

Fischler
Mijnheer de Voorzitter, geachte leden van het Parlement, om te beginnen wil ik u, mevrouw Jeggle, hartelijk danken voor dit verslag. Het is het eerste dat u voor het Europees Parlement heeft opgesteld. Tevens wil ik de leden van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, en ook de andere commissies die actief hebben deelgenomen aan de besprekingen, hartelijk bedanken voor de constructieve samenwerking.
Het doet mij plezier dat het Parlement de Commissie gelijk geeft op een cruciaal punt uit haar voorstellen, namelijk dat we behoefte hebben aan meer continuïteit en daarmee aan een vastlegging van de prijzen voor meerdere jaren. Graag zou ik eerst op de context en de inhoud van onze voorstellen willen ingaan. Het is volkomen juist dat het prijzenpakket niet meer dezelfde betekenis heeft als in het verleden. De logische consequentie van de keuze voor meerjarige vastleggingen in het kader van Agenda 2000 is dan ook dat de Commissie heeft voorgesteld de gemeenschappelijke prijzen en bedragen voor sectoren waarvoor dat überhaupt nog nodig is, voor onbepaalde tijd vast te leggen.
Dit biedt onze landbouwers een aanzienlijk stabieler kader voor hun termijnplanning. Niettemin is het niet uitgesloten dat we in de toekomst nog wijzigingen zullen moeten aanbrengen. De enige uitzondering op deze meerjarige benadering is volgens onze voorstellen de suikersector, waarvan de huidige productiequota - zoals de meesten hier wel zullen weten - in het verkoopseizoen 2000-2001 zullen aflopen. Het zou niet op zijn plaats zijn geweest als we daar iets aan hadden veranderd, komend jaar is toch het laatste dat zij nog moeten worden vastgelegd. Daarom stellen wij ook voor de suikerprijzen die bij de momenteel geldende productiequota horen, voor dit laatste jaar te handhaven.
Dan wil ik het nu hebben over de ingediende amendementen. Volgens amendement 4 moeten de maandelijkse verhogingen op de huidige niveaus worden gehandhaafd. Met dit voorstel kan ik het in alle eerlijkheid niet eens zijn, want de bewering klopt niet dat de korting die wij voorstellen een inbreuk vormt op het in Berlijn gesloten akkoord. Integendeel, het is juist een logisch gevolg van Berlijn. In Berlijn is namelijk overeengekomen dat het systeem van de maandelijkse verhogingen behouden blijft. Dat heeft echter niets te maken met de aanpassing van het bedrag. Ook in het verleden hebben wij bijna elk jaar wel aanpassingen moeten doorvoeren.
Aan de andere kant wil ik u ook een beetje waarschuwen voor het idee dat het geen zin heeft deze aanpassing door te voeren. U moet namelijk een ding goed beseffen: als er geen aanpassing plaatsvindt en het gevolg daarvan is dat de afzetmarkt verstoord wordt en dat het graan achtergehouden wordt in afwachting van hogere opbrengsten, dan zullen de landbouwers in het voorjaar bij de verkoop meer verliezen dan zij door omvangrijker verhogingen zouden winnen. Daarom kan ik niet instemmen met dit voorstel.
Dan ga ik nu in op de tweede kwestie, de actualisering en verbetering van de kwaliteitscriteria. Daarover wordt nu al maandenlang gediscussieerd. Ik wil overigens nog eens benadrukken dat de Commissie in deze materie exclusief bevoegd is. Ondertussen is er al gestemd in de bevoegde Parlementscommissie, en daarmee is de discussie eigenlijk gesloten, aangezien op 19 april verordening 824/2000 van de Commissie is uitgevaardigd. Ik geloof niet dat we dit debat nu opnieuw moeten openen, en om die reden kan ik niet instemmen met amendementen 2 en 5.
Nu het vochtgehalte bij de discussie betrokken wordt, wil ik erop wijzen dat in Berlijn de graanprijs is vastgelegd, niet de waterprijs. 14,5% is wat op dit moment in de internationale handel als maximaal vochtgehalte geaccepteerd wordt. Dit levert geen noemenswaardig probleem op voor de boeren. Als een boer de pech heeft dat zijn graan iets vochtiger is, dan hoeft hij alleen maar de kosten voor het drogen op zich te nemen en het probleem is opgelost. Wij van onze kant kunnen daarentegen niet meer accepteren dat er in onze interventieopslagplaatsen graan komt te liggen dat niet voldoet aan de gangbare internationale handelsgebruiken.
Met amendementen 1 en 3, waarin wordt voorgesteld mosterdzaad op te nemen in de subsidieregeling, heb ik helaas ook een probleem. Dit zou namelijk in tegenspraak zijn met de vredesclausule uit de Overeenkomst van Marrakesj, volgens welke er geen nieuwe producten in de subsidieregeling mogen worden opgenomen.
Wat betreft amendement 6 en 7 moet een en ander verduidelijkt worden. Om te beginnen houdt de financiering van het buitenlands beleid in het verkoopseizoen 2000-2001 geen verband met de vastlegging van de suikerprijzen. Ten tweede vormt de voor 2002 voorgestelde verlaging van het plafond van rubriek 1a geen bedreiging voor maatregelen in enige specifieke productiesector.
Ten derde heeft de Commissie voor 2003 en volgende jaren die mevrouw Jeggle ter sprake heeft gebracht, besloten dat eventuele middelen voor Servië pas zullen worden opgenomen als de politieke situatie in dat land zich fundamenteel heeft gewijzigd. Wanneer dat eenmaal zo is, zal de Commissie ter gelegenheid van de evaluatie van de financiële vooruitzichten in 2002, waartoe in Berlijn is besloten, onderzoeken hoe zij tegemoet kan komen aan de eventuele behoeften in dat land.
De Commissie heeft uitdrukkelijk besloten ook in deze kwestie momenteel niet op de zaken vooruit te lopen. Bovendien heeft de Commissie besloten dat gelden uit rubriek 1a in principe alleen dan kunnen worden aangewend, als overige financieringsbronnen ontoereikend zijn, wat op dit moment verre van zeker is.
Mevrouw Jeggle, u heeft voorgesteld de middelen uit rubriek 1b - die voor plattelandsontwikkeling - ten nutte te maken, en heeft een verband gelegd met het rampzalige stormweer in Baden-Württemberg. Dit is een veel diepgaander probleem, aangezien de Commissie oorspronkelijk precies zo'n overdraagbaarheid tussen deze twee deelrubrieken had voorgesteld. Het Parlement heeft dit echter afgewezen. Daarom is een dergelijke overdracht op grond van de huidige financiële verordening en het Interinstitutioneel Akkoord niet mogelijk.
In antwoord op de vraag van mevrouw Keppelhoff wat de Raad van ministers van Economische Zaken en Financiën nu eigenlijk precies heeft beslist, kan ik u zeggen dat de voorstellen van mevrouw Schreyer aan deze Raad in eerste instantie zijn afgewezen. Momenteel verkeren we echter nog in de discussiefase, eerst komt immers nog het concrete begrotingsdebat voor 2001. De afwijzing heeft niet in de eerste plaats en niet uitsluitend betrekking op de kwestie van de 300 miljoen, maar de Ecofin-Raad heeft de voorstellen als geheel negatief beoordeeld.
Amendement 8, waar de heer Mulder bijzondere aandacht aan besteed heeft, betreft een studie over alternatieve vormen van schadevergoeding in verband met mogelijke epidemieën onder dieren. In deze studie, waar de heer Mulder op heeft gewezen, zou ook rekening gehouden moeten worden met de mogelijkheid van een verplichte verzekering. Wij zullen een dergelijke studie laten uitvoeren. Niettemin moet ik u melden dat de resultaten pas aan het eind van dit jaar beschikbaar zullen zijn. Eerder krijgen wij ze niet van de mensen die de studie uitvoeren.
Ik ben het eens met het standpunt dat in het amendement wordt geuit, namelijk dat de producenten meer financiële verantwoordelijkheid moeten dragen voor het bestrijden van epidemieën onder dieren. Dit is in principe een bevoegdheid van de lidstaten. Daarom kunnen wij van onze kant in eerste instantie niet meer doen dan evalueren wat we op Europees niveau kunnen doen om de lidstaten bij het inrichten van een dergelijk stelsel te ondersteunen. In ieder geval moet deze kwestie worden behandeld in het kader van de herziening van de diergeneeskundige wetgeving, die het voor volksgezondheid en diergeneeskundige kwesties bevoegde directoraat-generaal momenteel in handen heeft.
Mevrouw Redondo heeft enkele vragen gesteld over de gemeenschappelijke marktordening voor groenten en fruit, schaalvruchten en bloemen en planten, en het lid Cunha wilde het een en ander weten over verwerkte tomaten. De Commissie zal, zoals voorzien, nog dit jaar een verslag over het functioneren van de gemeenschappelijke marktordening voor groenten en fruit voorleggen. In dit verslag zullen wij niet alleen verse groenten en fruit, maar ook voor verwerking bestemde groenten en fruit, dus ook voor verwerking bestemde tomaten behandelen. Dit verslag zal naar wij verwachten aan het begin van de tweede helft van dit jaar beschikbaar zijn. Wat de steun aan de bloemen- en plantensector betreft, of beter gezegd, mevrouw Redondo, de campagne voor de bloemen- en plantensector, klopt het dat de Commissie hier bezig is met een evaluatie. Dat hebben wij ook bij de invoering van de regeling geëist, en afhankelijk van de resultaten van deze evaluatie zullen we dan tijdig een voorstel indienen, zodat de steun niet onderbroken wordt.

De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Sector vezelvlas: steunregeling voor producenten en GOM
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0124/2000) van mevrouw Schierhuber, namens de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, over het voorstel voor een verordening van de Raad houdende wijziging van verordening (EG) nr. 1251/1999 tot instelling van een steunregeling voor producenten van bepaalde akkerbouwgewassen, met het oog op uitbreiding van de werkingssfeer tot vezelvlas en -hennep (COM(1999) 576 - C5-0280/1999 - 1999/0236(CNS)) en over het voorstel voor een verordening van de Raad houdende een gemeenschappelijke ordening der markten in de sector vezelvlas en -hennep (COM(1999) 576 - C5-0281/1999 - 1999/0237(CNS)).

Schierhuber
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, het belang van de vlas- en hennepsector is op het eerste gezicht misschien niet helemaal duidelijk voor de collega's die zich niet zo intensief met landbouw bezighouden. Vlas en hennep zijn in Europa teelgewassen met een rijke traditie, en al hebben zij inmiddels aan populariteit ingeboet, toch worden hun ruime toepassingsmogelijkheden momenteel herontdekt. We hebben hier te maken met een branche uit de landbouw die producten kan ontwikkelen met een groot potentieel, en wij moeten dat dan ook op Europees niveau steunen. Hennep en vlas kunnen in de moderne techniek bijvoorbeeld gebruikt worden voor isolatiemateriaal in de huizenbouw, als opvulling voor carrosserieën in de auto-industrie, of als grondstof voor persplaten in de meubelbouw. Het aanmaken van dit soort producten op basis van groene grondstoffen, biedt een reëel alternatief voor synthetische grondstoffen, maakt boeren tot leveranciers van industriële grondstoffen en biedt hen een nieuwe en aantrekkelijke bron van inkomsten.
De noodzaak tot hervormingen komt vooral voort uit het misbruik en de fraude die de laatste jaren is opgetreden rond de areaalsteun. Ik ben vierkant tegen dit soort subsidiejacht, en een consequente controle op de naleving van de wettelijke regelingen is hier op zijn plaats. In ieder geval vind ik dat de voorstellen van de Commissie het doel ietwat voorbij schieten.
Graag wil ik de uitgangspunten van mijn verslag kort uiteenzetten. De areaalsteun dient vastgesteld te worden op 126 euro per ton of 600 euro per hectare, en dient pas uitbetaald te worden als het bewijs is geleverd dat er ook daadwerkelijk aan de verwerker geleverd is. De vaststelling van de areaalsteun vindt plaats in het kader van de verordening inzake de steunregeling voor producenten van akkerbouwgewassen, en daarom moet deze ook worden aangepast aan de specifieke aspecten van vlas en hennep. Het spreekt dan ook vanzelf dat de cijfers uit deze verordening voor de regionale basisarealen moeten worden uitgebreid met de vlas- en henneparealen. Aangezien vlas en hennep overwegend voor non-fooddoeleinden worden verbouwd en er geen overschotten geproduceerd worden, mag er geen sprake zijn van een verplicht braakleggingspercentage, omdat de verplichte braak dient als instrument om de markt te reguleren bij eventuele overschotten.
De verwerkingssteun die aan de eerste verwerker wordt uitbetaald, wordt pas overgemaakt als binnen 18 maanden het bewijs kan worden voorgelegd dat verwerking ook daadwerkelijk heeft plaatsgevonden. Aangezien bij deze steun rekening moet worden gehouden met de rendabiliteit van de sector, stelt de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling voor om een bedrag van 120 euro per ton voor hennep met lange vezels en van 70 euro per ton voor hennep met korte vezels vast te leggen. Bovendien moet er natuurlijk niet alleen voor de steun aan de teelt van lange vezels, maar ook voor die voor korte vezels een duurzame garantie komen, aangezien juist de korte vezel voor innoverende projecten van doorslaggevend belang is.
Mijnheer de commissaris, de nationale maximumhoeveelheden, de maximumhoeveelheden van de Europese Unie die de Commissie voorstelt, moeten opnieuw overwogen worden. De maximumhoeveelheden van de lidstaten moeten berekend worden op basis van de verwerkingscapaciteit, en moeten worden aangepast aan de geplande verwerkingscapaciteit, want daarvoor zijn al investeringen gedaan die niet meer terug zijn te draaien.
Ik wil nog graag iets zeggen over hennep, omdat er altijd weer misverstanden de kop opsteken. In Europa bestaat er geen risico dat er drugs gekweekt worden, en het gebruik van hennepzaad voor voedingsdoeleinden geniet in bepaalde regio's een lange traditie. Volgens mij zijn de bestaande controlemechanismen en de geldende grenswaarden voldoende om te voorkomen dat er hennep wordt verbouwd voor de aanmaak van psychotrope stoffen. In bepaalde Europese regio's zijn er specialiteiten ontwikkeld, zoals hennepolie of hennepbier, die de regionale culinaire identiteit verrijken.
Mijnheer de Voorzitter, ik wil er nog eens op wijzen dat de vlas- en hennepsector in al zijn multifunctionaliteit van zodanige betekenis is voor de toekomst van de Europese landbouw en die van de boer als leverancier van grondstoffen voor nieuwe toepassingen, dat de hervorming - die er in ieder geval moet komen - er niet toe mag leiden dat de hele sector onrendabel wordt. De Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling heeft dit verslag met een zeer ruime meerderheid goedgekeurd. Daarvoor wil ik iedereen die mij bij het samenstellen van dit verslag ondersteund heeft van harte bedanken.

Maat
Voorzitter, het verslag dat voorligt van collega Schierhuber geeft aan dat wanneer in Europa iets fout gaat in een bepaalde regeling het heel goed mogelijk is door middel van nieuwe voorstellen toch te zorgen dat een bepaalde regeling in stand blijft, in dit geval voor vlas. Vlas is een bijzonder product evenals hennep met een lange Europese geschiedenis. Het feit alleen al dat vandaag zowel mijn broek als mijn jasje van linnen en van vlas gemaakt zijn, ook nog verwerkt in Vlaanderen, geteeld in Frankrijk en voor een gedeelte verwerkt is in Zeeland, geeft aan wat voor traditie dit product heeft.
De reden dat wij dit debat moeten voeren houdt verband met het feit dat de regeling ontspoord is. Wij weten allemaal wat er gebeurd is met het kortvlas. Wij weten ook dat in Zuid-Europa die ontsporing er was. Wij moeten bereid zijn om tot bijstelling van het beleid te komen.
Maar wat nu gebeurt met het Commissievoorstel betekent in feite dat het kind met het badwater wordt weggegooid. Er is een overschrijding. Tegelijkertijd is het heel goed mogelijk de vlasregeling en de hennepregeling zo te verscherpen dat wij toe kunnen met een normaal budget van de afgelopen jaren en desondanks toch een renderende teelt houden in Europa.
Ik zeg het omdat deze teelt een oude teelt is, maar ook bijzondere toepassingen kent zowel in linnen in de kleding, als in de non-food; ik hoef maar te denken aan de dashboards van auto's, bumpers van auto's en tegelijkertijd ook een echte toevoeging is voor het plattelandsbeleid. Een heel bijzonder product dat heel veel toegevoegde waarde en werkgelegenheid biedt. Juist die drie facetten moeten ons ertoe brengen om veel zuiniger te zijn op een goede regeling.
Om die reden steun ik van harte het verslag van collega Schierhuber. De bedragen die zij genoemd heeft houden het rendement in de teelt en geven ook een goede verwerking. Wat wij nodig hebben is een verscherpte controle op die verwerking om te zorgen dat misbruik in de toekomst niet opnieuw voorkomt.
Ik wil afsluiten met een historische schets. Mijn land heeft een geschiedenis van de tachtigjarige oorlog gehad met Spanje en die is beslecht met de Vrede van Münster. De mensen die toen aan tafel zaten kwamen uit de zuidelijke Nederlanden, het huidige België, de noordelijke Nederlanden, het huidige Nederland en Spanje en alle drie droegen linnen jassen, zeer waarschijnlijk vervaardigd in Vlaanderen, geteeld in Noord-Frankrijk en geteeld in België. Een conflict van tachtig jaar heeft de vlasteelt aan de Noordzeekust niet kapot kunnen krijgen. Het mag toch niet zo zijn dat de huidige regeling ten onder gaat door een kleine ontsporing in Spanje die inmiddels bijgesteld is en heeft geleid tot een minimalisering van de teelt daar tot 50.000 hectare. Ik zou willen dat dit historisch besef van de Vrede van Münster ook doorklinkt in een nieuwe vlasregeling voor Europa.

Rodríguez Ramos
Mijnheer de Voorzitter, wij scharen ons achter de doelstellingen die het Commissievoorstel nastreeft met de nieuwe regeling voor vlas en hennep: het reguleren en op elkaar afstemmen van de markten, vereenvoudiging van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid, en het bestrijden van fraude. Wij zijn het echter niet eens met de manier waarop dit zou moeten gebeuren. Naar onze mening zou dit voorstel, indien de door de landbouwcommissie ingediende amendementen niet worden aangenomen, namelijk de doodsteek kunnen betekenen voor de teelt van vlas en hennep in de kleine en middelgrote bedrijven, en zou hiermee het definitieve einde worden ingeluid van de teelt van dit alternatieve landbouwproduct in bepaalde streken van de Unie.
Mijnheer de commissaris, in onze ogen is het onaanvaardbaar dat men om fraude te voorkomen een einde zou willen maken aan de teelt van een bepaald gewas. Dit lijkt me een geschikt moment om erop te wijzen dat fraude het beste kan worden bestreden door middel van een volledige transparantie op het gebied van overheidssubsidies en op het gebied van het onderzoek dat wordt opgezet om gevallen van fraude op te sporen. Daarbij dient de identiteit van de fraudeurs met naam en toenaam bekend te worden gemaakt, omdat alleen op die manier te voorkomen is dat de landbouwers en de landbouwsector als geheel opdraaien voor de gevolgen van de door een paar speculanten gepleegde fraude.
Teneinde vlas en hennep in de algemene regeling voor grasachtige gewassen op te nemen, moet worden uitgegaan van een vaste opbrengst voor alle streken van de Europese Unie. Als gevolg van de verschillen in opbrengsten tussen de zuidelijke en de noordelijke gebieden, in de diverse regio's van de Unie, zou er feitelijk een vorm van discriminatie kunnen ontstaan ten aanzien van het bedrag per oppervlakte dat voor dit gewas ontvangen wordt. Wij verzoeken de Commissie dan ook om akkoord te gaan met de opneming van een gemiddelde opbrengst in alle regio's van de Unie, de gemiddelde opbrengst van het graanproduct.
Wat betreft de regeling voor de verwerking achten wij de door de Commissie voorgestelde steunregeling voor de overgang naar de verwerking van vlas met korte vezels, die zou aflopen in 2006, volstrekt ontoereikend. Naar ons oordeel moet deze regeling van duurzame aard zijn en dient zij te worden afgestemd op en aangepast aan de regeling voor de verwerking van vlas met lange vezels. Dit is namelijk de enige manier om de afzet te garanderen van vlas met lange vezels aan een industrietak die een serieus alternatief vormt ten opzichte van de sectoren van synthetische producten.
Mijnheer de commissaris, wij zijn het er volstrekt mee eens dat de teelt van dit gewas stabiliserende factoren nodig heeft, maar wij zijn het volstrekt oneens met de in het Commissievoorstel vastgestelde gegarandeerde nationale quota's, omdat die volkomen inadequaat zijn en in strijd met de realiteit in elk dezer landen. Daarom verzoeken wij u ook het door de landbouwcommissie ingediende voorstel in overweging te nemen.
Tenslotte wil ik u zeggen dat wij ons helemaal kunnen vinden in het voorstel voor controlemaatregelen in deze sector. Het bestaan van een verkoopcontract dat in ieder geval moet worden gesloten tussen landbouwer en verwerker, lijkt ons onontbeerlijk. Om die reden hebben wij tegen het verslag van de rapporteur gestemd toen zij voorstelde een einde te maken aan deze contracten. Om aan te tonen dat het gewas is verkocht en verwerkt, is er geen beter bewijs denkbaar dan dit contract.

Pesälä
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik wil rapporteur Schierhuber voor dit verslag bedanken. Dit alleen al voor het feit dat hierin speciaal rekening wordt gehouden met de verwerking in de EU-lidstaten die ook met de teelt van vlas zijn begonnen. Het is heel logisch dat vooral bij kortvezelig vlas, dat in gebouwen en als isolatie gebruikt kan worden, ook de markt en op die manier de steun en aandacht voor de verwerking als zeer belangrijk worden beschouwd.
Ik wil mij ook aansluiten bij de voorgaande interventie van mevrouw Rodríguez Ramos waarin zij over gemiddelde oogsten sprak. De gemiddelde oogsten van vlas en hennep liggen in heel Europa, zowel in het noorden als in het zuiden, zeer dicht bij elkaar. In tegenstelling tot de graansector zijn er geen grote verschillen. Het zou daarom voor het kleine aandeel van hennep en vlas in de hele landbouwproductie overdreven zijn als de randgebieden - rond de Middellandse Zee en in het noorden - een aparte positie zouden innemen bij het verlenen van subsidie gebaseerd op oppervlakte. Amendement 38 is daarom zeer verstandig. Ik steun het en ik hoop dat het brede steun krijgt, zodat de landen rond de Middellandse Zee en in het noorden bij deze productievorm geen aparte status krijgen ten opzichte van de regio's in het midden van de Europese Unie.

Wyn
Mijnheer de Voorzitter, ik ben blij dat ik het Parlement over deze belangrijke kwestie mag toespreken. Ik wil in de eerste plaats benadrukken dat misbruik van subsidies in een bepaalde regio innovaties elders niet mag doorkruisen. Er zijn op dit gebied al heel goede plannen ontwikkeld die onze steun verdienen.
In een landbouwsector vol onzekerheden mogen de kansen die vlas en hennep ons te bieden hebben in een nieuwe markt voor natuurlijke vezels, niet verloren gaan. Deze gewassen bieden landbouwers mogelijkheden tot diversificatie, waartoe de respectieve nationale overheden en het Europees Parlement de boeren steeds hebben aangespoord, en zij zorgen bovendien voor nieuwe werkgelegenheid. In Wales, waar ik vandaan kom, zijn er met behulp van Europese subsidies al vlasverwerkende bedrijven opgericht. Daarnaast zijn in het verslag van onze landbouwcommissie amendementen opgenomen om de subsidieregeling voor de vlas- en hennepteelt uit te breiden tot geschikte marginale gronden. Zo ontstaan ook mogelijkheden tot diversificatie in gebieden van de Europese Unie die onder de huidige regeling niet voor financiële steun in aanmerking komen.
Dit is een cruciaal punt, aangezien het gaat om duizenden hectares, laag-productieve grond in de Europese Unie. In mijn land, Wales, is bijvoorbeeld 80% van de gronden van marginale betekenis. De bovengemiddelde neerslag die in Wales valt, maakt deze gronden uitermate geschikt voor de teelt van kortvezelig vlas, maar toch viel Wales in de vroegere verordeningen buiten alle subsidieregelingen. Als gevolg van de perifere ligging, een gegeven waarop ook al nadrukkelijk vanuit andere regio's is gewezen, maar ook vanwege de toegenomen concurrentie die kleine gezinsbedrijven ondervinden in een verruimde markt alsmede door het hoge pond zijn de landbouwinkomens met 80% gedaald in nog geen drie jaar tijd. Het belang van subsidiëring van de vlasteelt in dit soort gebieden van de Europese Unie kan niet genoeg worden benadrukt. Ik wil de rapporteur danken voor de aanvaarding van onze amendementen op dit punt.
Wij zijn ook tegen quota en productiebeperkingen, aangezien dit de diversificatie en de werkgelegenheid in achtergestelde gebieden zou kunnen remmen. Wij vinden verder dat er een evenwicht moet zijn tussen de steun aan landbouwers en aan verwerkers. De rapporteur, mevrouw Schierhuber, heeft ingestemd met een maximumbedrag voor rechtstreekse steun aan landbouwers van 600 euro per hectare, op voorwaarde dat de landbouwer de bevoegde autoriteiten binnen 18 maanden na aanvraag van de subsidie bewijsstukken overlegt waaruit blijkt dat hij de vezels aan een verwerker heeft geleverd. Wij zijn daarnaast overeengekomen dat de subsidie weer tot het niveau van de braakpremie zal worden teruggebracht, als er binnen die termijn geen bewijsstukken aan de bevoegde autoriteiten worden overgelegd.
Ik feliciteer de rapporteur en roep het Parlement op het verslag van de landbouwcommissie te steunen.

Jové Peres
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats wil ik mevrouw Schierhuber bedanken voor het door haar verzette werk, dat allereerst als verdienste heeft verstandige ideeën in te brengen in een voorstel dat zulke ideeën volstrekt ontbeert.
Het is waar dat de thans van kracht zijnde regeling op het punt van de controle tekortschiet, en sommige mensen hebben daarvan gebruikt gemaakt voor het verkrijgen van subsidies waarop zij volgens de wet misschien geen recht hadden. Gezien deze situatie lag het voor de hand dat er een aantal wijzigingen zouden worden doorgevoerd die logischerwijs zouden moeten worden toegespitst op het aanscherpen van de controlemaatregelen. Niettemin zijn we weer eens in de gelegenheid gesteld om te zien op welke bijzondere wijze de Commissie invulling geeft aan haar taak om wetgevingsvoorstellen te vervaardigen.
In haar voorstel volgt de Commissie een wonderlijke lijn: in plaats van de controlemechanismen te versterken, schrapt zij de steunregeling voor vlas met korte vezels. Eerlijk gezegd bedient de Commissie zich hiermee van een methode welke te vergelijken valt met die van een arts die om iemand van zijn hoofdpijn te genezen, voorstelt het hoofd te amputeren.
Bovendien zou de teelt van dit gewas in sommige lidstaten definitief verdwijnen als gevolg van het Commissievoorstel, indien dit ten uitvoer werd gelegd. Hierdoor zou een niet gering aantal landbouwers worden getroffen die een alternatief product hadden gevonden dat geen overschotten oplevert en dat voor de non-foodindustrie bestemd is.
In Spanje bijvoorbeeld wordt vrijwel uitsluitend vlas met korte vezels verbouwd, daar de plant in zijn groei wordt geremd door de warmte en de schaarse neerslag. Anderzijds is het door de droogte van de bodem 's zomers zo goed als onmogelijk de plant met wortel en al te oogsten om vlas met lange vezels te verkrijgen. Vlas met korte vezels kan het bovendien heel goed stellen zonder irrigatie, er bestaat een zekere markt voor, en het is een product waarvan de teelt, althans in theorie, moet worden gestimuleerd.
Het schrappen van de steunregeling voor vlas met korte vezels zou de innoverende toepassingsmogelijkheden inperken van landbouwproducten op non-foodgebied, waarbij vooral de regio's met een geringe neerslag en met extra moeilijke omstandigheden de dupe zouden zijn. Op deze manier stelt de Commissie voor om de steun te concentreren in de regio's die gunstiger omstandigheden kennen, terwijl de minder bevoordeelde gebieden die steun ontzegd wordt.
Ik wil de Commissie hierbij wijzen op artikel 158 van het Verdrag (voorheen artikel 130 A), dat de verplichting schept om de economische en sociale cohesie te versterken, de verschillen in ontwikkelingsniveaus tussen de diverse regio's te verkleinen, en de achterstand van de minder begunstigde regio's, waaronder de plattelandsgebieden, te verminderen.
Tenslotte acht ik het van fundamenteel belang dat de voorstellen van de Commissie niet verder worden ontwikkeld. Het onderbrengen van vlas in het stelsel van grasachtige gewassen zou in elk geval onrechtvaardige situaties in de hand werken doordat er, ook bij droogte, zou worden uitgegaan van vaste opbrengsten.
In dit verband bieden de amendementen van mevrouw Rodríguez Ramos mijns inziens een goede oplossing.

Van Dam
Mijnheer de Voorzitter, het areaal van vezelvlas en hennep is de afgelopen jaren sterk toegenomen als gevolg van premiejacht in lidstaten zoals Groot-Brittannië en Spanje. Producenten in deze landen vernietigden hun oogst, terwijl ze de premie opstreken voor de teelt. Terecht stelt de Raad paal en perk aan deze vorm van misbruik van gemeenschapsgeld door een wijziging in de verordening voor vlasteelt.
De oorspronkelijke doelstelling van de productiesteun is het ondersteunen van de traditionele vezelvlasteelt, die vooral in België, Frankrijk en Nederland voorkomt. Het is van groot belang dit doel niet uit het oog te verliezen. Gelijkstelling van de steun aan kort en aan langvezelig vlas, zoals de Begrotingscommissie in haar advies voorstelt, wijzen wij daarom van de hand. De productiekosten van langvezelig vlas zijn hoger dan van kortvezelig vlas en van hennep. Juist met de kortvezelige variant streken landbouwers ten onrechte premies op.
We kunnen meegaan met het voorstel de vlasteelt onder te brengen in de algemene steunregeling voor akkerbouwgewassen. Maar het steunniveau van graan is voor langvezelig vlas te laag en stimuleert daarom producenten niet tot het telen van deze vlasvariant. Daarom is onze instemming met het verslag ervan afhankelijk of het steunniveau voor de producent van langvezelig vlas het dubbele wordt van de steun voor graan. Zolang er verder in de steun aan de verwerker variatie aangebracht wordt naar korte en lange vezel, kan die differentiatie in de steun aan de producent achterwege blijven.
Verhoogde steun aan de producent moet wel gepaard gaan met de volgende drie controlemaatregelen. Ten eerste, een verplicht contract met een verwerker die op zijn beurt moet aantonen dat het vlas verwerkt is. Ten tweede, een quotum per lidstaat, uitgesplitst naar langvezelig vlas en kortvezelig vlas en hennep. Ten derde het gebruik van gecertificeerd zaaizaad.
Tenslotte wijs ik erop dat deze verordening vanwege het gevorderde seizoen pas kan ingaan vanaf het seizoen 2000-2001.

Redondo Jiménez
Mijnheer de Voorzitter, commissaris, waarde collega's, voor ons ligt een voorstel van de Commissie voor de hervorming, op twee niveaus, van de GMO voor vlas en hennep. In de eerste plaats rechtvaardigt de Commissie de noodzaak tot een hervorming door te wijzen op de stijgende kosten in de begroting. Naar mijn idee is dat niet de beste manier om te trachten die noodzaak tot een hervorming te rechtvaardigen, waarmee ik het op zich mee wel eens ben. Een van de doelstellingen waarmee we rekening dienen te houden bij het doorvoeren van die hervorming en het aanpassen en vereenvoudigen van de regelgeving, is verbetering van de controle, iets wat we naderhand vaak over het hoofd zien.
Het Commissievoorstel geeft een goede analyse van deze sector in de Europese Unie, op coherente en nauwkeurige wijze. Aangetoond wordt het belang van de vlas- en de hennepproductie vanuit economisch en ecologisch oogpunt. De overwegingen van de Commissie ten aanzien van hennepvezel en vlas met korte vezels lijken me echter weinig realistisch, zowel wat betreft hun toekomstige rentabiliteit als wat betreft de afzetmogelijkheden.
Wat mij echter het minst adequaat lijkt, is het voorstel betreffende steunregelingen voor de verwerking. In dit verband zou ik, in navolging van eerdere sprekers, de aandacht willen vestigen op de toenemende afzetmogelijkheden van dit soort vezels. Als we langs deze weg verdergaan, zou de productie van deze vezels in de Europese Unie, althans in sommige landen, helemaal tot nul worden gereduceerd, terwijl de Unie toch al een deficit heeft wat betreft het gebruik van dit product. Vandaag las ik in een Spaanse krant dat een van de autonome gemeenschappen de teelt van vlas met korte vezels voor meer dan 95% heeft opgegeven. Dat is wat de minister van landbouw van deze regio verklaard heeft. Als de wijziging wordt doorgevoerd, zijn zulke gevolgen onvermijdelijk.
Aangaande de verwerking kan ik het niet eens zijn met het Commissievoorstel, zowel wat betreft het onderscheid tussen kortvezelig en langvezelig vlas als wat betreft hennep. Voor zover ik weet zijn de verschillende premiebedragen voor ons niet met exacte cijfers onderbouwd. Evenmin heb ik een precieze berekening onder ogen gekregen waarop de gegarandeerde maximumquota's gebaseerd zouden zijn, zowel op Europees niveau als op de diverse nationale niveaus. Derhalve zullen deze quota's de ontwikkeling afremmen van de productie van kort- en langvezelig vlas en hennep in de Europese Unie.
Overigens lijkt het ook mij moeilijk deze regeling nog voor dit verkoopseizoen te laten gelden, voor het seizoen 2000-2001, daar dat er al een heel eind opzit.
Het voorstel van mevrouw Schierhuber is naar mijn mening een evenwichtig voorstel, het is met een meerderheid van stemmen goedgekeurd in de landbouwcommissie, en het is het voorstel dat we als basisnorm moeten aannemen.

Adam
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de rapporteur bedanken voor de wijze waarop zij deze zeer complexe materie heeft benaderd. Over de voorstellen van de Commissie zijn immers ernstige bedenkingen gerezen, zowel bij de producerende als bij de niet-producerende lidstaten.
Heel algemeen gesproken ben ik ingenomen met het voorstel van de Commissie om vlas en hennep onder de steunregeling voor akkerbouwgewassen te brengen. Een enkele hectarepremie past in de gedachtegang dat telers moeten produceren voor de markt en niet vanwege de subsidies die er te halen zijn. Ik zal echter niet de hele reeks bezwaren tegen de voorstellen, die mijn collega's al hebben opgesomd, gaan herhalen.
Wij moeten bedenken dat vlas en hennep milieuvriendelijke gewassen zijn. Vergeleken met gangbare gewassen als oliehoudende zaden of granen, vereisen deze teelten relatief weinig bestrijdingsmiddelen en meststoffen. Zij leveren hernieuwbare grondstoffen die de plaats kunnen innemen van synthetische vezels op basis van aardolie en andere minerale bronnen. Wij zouden dan ook positief moeten staan tegenover een uitbreiding van non-food gewassen en de mogelijkheden tot diversificatie die zij ons bieden.
Ik wil hierbij echter wijzen op de kwestie van de subsidiabiliteit van het productiegebied, wat in het Verenigd Koninkrijk een specifiek knelpunt lijkt te zijn. De teelt van vlas en hennep vindt in het VK overwegend plaats buiten het areaal dat in aanmerking komt voor de areaalbetalingen. De voorstellen van de Commissie vormen mijns inziens een bedreiging voor de teelt in het Verenigd Koninkrijk en de Britse verwerkers zouden daardoor wel eens zonder binnenlandse aanvoer van grondstoffen kunnen komen te zitten. Er is daarom voorgesteld om de subsidiabiliteitsvoorschriften voor productiegebieden niet van toepassing te verklaren op vlas en hennep, zodat elke grond voor deze gewassen zou kunnen worden gebruikt, doch zonder verruiming van het basisareaal. Dit zou, als groei vanuit de markt zou worden gestimuleerd, een productie-uitbreiding mogelijk maken en de weg vrij maken voor nieuwe telers. Het zou heel welkom zijn als de commissaris hierover iets zou kunnen zeggen in zijn reactie op het debat.

Mulder
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats mijn dank aan de rapporteur, mevrouw Schierhuber. Ik heb de indruk dat dit soort onderwerpen een typisch kolfje naar haar hand is. Ik kan alleen maar zeggen dat ik in grote lijnen met haar verslag instem. Ik denk dat het inderdaad tijd werd voor de Commissie om in te grijpen in een steunregeling voor vlas en hennep. In het geval van grootscheepse fraude en misbruik, al dit soort dingen, kan het alleen maar bijdragen aan een slechte naam van de landbouwpolitiek en dat moet voorkomen worden. Daarom is het terecht dat de Commissie ingreep.
Echter, in dit stadium is er nog een andere reden waarom het wijs is van de Commissie om speciale aandacht aan dit onderwerp te besteden. Want ik ben nog steeds van mening dat het nodig is om andere landbouwgewassen te ontwikkelen dan de gebruikelijke landbouwgewassen die er op het ogenblik zijn. Vlas en hennep zijn typisch gewassen die kunnen dienen om nieuwe markten te vinden voor nieuwe landbouwproducten. Agrificatie is het goede Nederlandse woord ervoor en ik zal straks eens nakijken hoe dat in de verschillende talen overkomt.
In verschillende landen zijn bemoedigende initiatieven op dit gebied reeds gedaan en ook grote investeringen gepleegd. Ik denk dat de Commissie er vooral voor moet zorgen dat investeringen die reeds gedaan zijn in fabrieken en in verwerkingsmateriaal, dat die ten volle gebruikt worden. Ik ben dus niet van mening dat het absoluut noodzakelijk is om bepaalde quota's aan bepaalde landen te verbinden. Het moet meer aan de bepaalde gebruikscapaciteit verbonden zijn.
Echter, één ding staat niet in de verordening. Dat is een groot voordeel voor commissaris Fischler. Het kost hem geen enkele cent. Waarom zou hij eens niet overwegen om het gebruik van deze producten die uit vlas en hennep voortkomen verplicht te stellen. Via een bepaalde wet zou in het belang van het milieu gezegd kunnen worden: u moet dashboards van auto's van dit en dit product maken. Misschien kan er een mooie samenwerking uit komen met de commissaris van milieu want ik heb zo de indruk dat op andere terreinen van haar gebied zij de landbouw nogal eens dwarszit. Misschien kan dit door dit initiatief ten goede gekeerd worden.

Graefe zu Baringdorf
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Fischler, het lijkt alsof de Commissie een verstandig voorstel heeft ingediend, maar dat is niet zo. Met dit voorstel kunt u fraude misschien wel tegengaan, omdat er geen prikkel meer is om in plaats van braakleggingssteun of graansteun de hogere vlassteun op te strijken, maar als u de zaak herleidt tot de hoogte van de graansteun of de braakleggingssteun, dan is het probleem dat er in de Europese Unie geen vlas en geen hennep meer verbouwd zal worden, en dan zijn we van het probleem af. Als u verwerkingssteun invoert - waarvan u denkt dat er niet mee gefraudeerd kan worden, maar daarin vergist u zich, maar goed, laten we aannemen dat u gelijk heeft - dan kan het gevolg zijn dat de grondstof van buiten de Europese Unie zal worden ingevoerd. Als we willen dat hier vlas wordt verbouwd, moeten we precies datgene doen dat wij hier hebben voorgesteld, en dat is zakken tot het bedrag van de graansteun. Als dan bewezen kan worden dat het gewas verwerkt is, wordt het bedrag verdubbeld. Bij dit systeem is niet veel controle nodig, omdat de controle wordt uitgevoerd door degenen die de steun willen ontvangen.
Wat betreft de maximumwaarden wil ik het volgende kwijt: het valt niet goed te praten dat de begroting is uitgedijd als gevolg van fraude. Daarbij heeft de Commissie bepaald geen groots figuur geslagen wat betreft de controle. Natuurlijk moeten we dit probleem nu terugdringen, en het geld dat op frauduleuze wijze aan de begroting onttrokken is, moet natuurlijk naar de begroting terugvloeien, maar de totale begroting voor deze belangrijke, milieuvriendelijke teelt moet omhoog, en daarom zijn de quota die nu worden vastgesteld niet op hun plaats.
Mijnheer Fischler, ik ben benieuwd of u de voorstellen van de rapporteur zult overnemen. Ik dank haar trouwens voor dit verslag. U weet welke procedure wij volgen. Als u ze niet kunt overnemen, dan komen we morgen met een antwoord, en dan moeten we op een andere manier over dit verstandige voorstel van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling onderhandelen.

Thorning-Schmidt
Mijnheer de Voorzitter, de productiesteun voor vlas en hennep is een regelrechte premiejacht geworden. De marktordening wordt zo sterk misbruikt, dat we kunnen spreken van criminaliteit en daar moeten we paal en perk aan stellen. De productiesteun voor hennep bedroeg jarenlang meer dan voor andere teelten. De steun per hectare voor hennep bedraagt dubbel zoveel als voor graan. Hierdoor is het landbouwareaal dat voor hennep gebruikt wordt, de laatste jaren verviervoudigd, ondanks het feit dat de legale teelt van hennep nauwelijks bestaat. De wens om de hoge steun per hectare voor hennep te behouden is in feite een merkwaardig compromis tussen degenen die hasj willen legaliseren en de speculanten met EU-subsidies. In de realiteit is het namelijk onmogelijk de cannabisolievrije hennep te onderscheiden van de hennep die voor vlas wordt gebruikt. De Commissie stelt voor de productiesteun in drie fases te verminderen tot het niveau van de productiesteun voor graan. Ik had liever gezien dat de steun in één keer tot het niveau van de productiesteun voor graan werd verlaagd, maar ik kan mij met het voorstel van de Commissie toch verzoenen. Het geeft de landbouwers de tijd om zich om te schakelen. Met de aanbeveling van de Commissie landbouw kan ik mij echter niet verzoenen. Een verlenging van de overgangsregeling strookt niet met een modern, toekomstgericht landbouwbeleid dat ook nog rekening houdt met de uitbreiding. Deze aanbeveling is totaal niet realistisch en daarom zal ik tegen stemmen. Voor vlas stelt de Commissie ook voor de premiejacht onmogelijk te maken, maar ook hier pleit de commissie voor een verbetering van de ordening. Ik ben daarentegen van mening dat de steun beperkt moet worden. De markt en de consumenten moeten de productie bepalen, niet de astronomisch hoge EU-subsidies.

Fischler
Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren afgevaardigden, allereerst mijn bijzondere dank aan rapporteur Schierhuber voor haar diepgravend onderzoek en haar voortreffelijke verslag.
Als we het jaar 1996 en de voorstellen die de Commissie destijds gedaan heeft als uitgangspunt nemen, is het debat over de hervorming van de regeling rond vezelvlas en -hennep al bijna vijf jaar aan de gang. In plaats van de hervormingsvoorstellen van de Commissie van destijds over te nemen, heeft de Raad alleen maar de controle verscherpt. Hierdoor zijn de beheerskosten aanzienlijk toegenomen, maar het verhoopte effect is grotendeels uitgebleven, aangezien de jacht op subsidies is blijven doorgaan en het areaal van ongeveer 100.000 hectare tot 240.000 hectare is gegroeid, met als gevolg dat de begroting voor deze sector meer dan verdubbeld is.
Het voorstel dat vandaag voor u ligt, beoogt in de eerste plaats drie doelen. Het moet een einde maken aan de premiejacht. De Commissie wil de ontwikkeling van het platteland bevorderen door het ondersteunen van de traditionele teelt- en productiemethoden, en wil de boeren voor een beperkte periode helpen bij het zoeken naar rendabele nieuwe afzetmogelijkheden en bij het uitbouwen van de capaciteit daarvoor. Laten we onszelf niets wijsmaken. Gezien de begrotingsbeperkingen die iedereen genoegzaam bekend zijn, moet de sector zich meer op de markt gaan richten. En wat nog belangrijker is, in Berlijn zijn we overeengekomen dat er geen nieuw geld meer opzij gezet wordt voor het ondersteunen van nieuwe producten. Zulk soort nieuwe producten zijn voor de landbouw wellicht bijzonder interessant, maar we moeten in alle eerlijkheid zeggen dat het hoogste doel bij dit soort innovatie rendabiliteit moet zijn.
De Commissie heeft de amendementen van het Parlement zorgvuldig onderzocht. Vele daarvan zijn voor ons op zijn minst in grote lijnen aanvaardbaar. Andere zijn dat in hun huidige vorm niet, maar zij zetten ons op zijn minst aan tot nadenken. Nog andere kunnen we helaas niet accepteren.
Om te beginnen het eerste voorstel om vezelvlas en -hennep op te nemen in de regeling voor akkerbouwgewassen. Ik ben bereid amendement 2, dat over de formulering van de doelstellingen gaat, alsook amendement 1 in principe te aanvaarden. Het idee om de hectaresteun te verdubbelen als bewezen wordt dat het stro tot vezels is verwerkt, lijkt mij op het eerste gezicht bijzonder verlokkelijk, mijnheer Graefe zu Baringdorf, maar ik geloof dat het tot mislukken gedoemd is, omdat we zo de facto een nieuwe subsidiejacht ontketenen. Bovendien zouden we opnieuw moeten gaan controleren, en dat is tot op heden weinig doeltreffend gebleken.
Daarom ben ik het niet eens met de amendementen 3, 9, 10 en 12, en om soortgelijke redenen ook niet met nummer 38. In amendement 4 wordt bezorgdheid geuit over de voorschiften betreffende de areaalsteun, en hierop zijn vooral de leden Adam en Wyn dieper ingegaan. Ik ben het met u eens dat we hier op zoek moeten naar een goede oplossing, en daarom stem ik in principe in met amendement 4. Hetzelfde geldt voor amendement 37, dat in dezelfde richting gaat.
Amendementen 7, 8 en 15 zijn alleen aanvaardbaar voor zover zij overeenkomen met het akkoord over Agenda 2000. Het gaat hier om uitzonderingen op de voorschriften inzake basisarealen en braakleggingspercentages. Volgens mij zijn zulke uitzonderingen helemaal niet meer nodig, omdat er binnen de basisarealen overal arealen zijn waarop vlas en hennep geteeld kunnen worden zonder dat daarvoor de teelt van andere gewassen zou moeten worden ingeperkt. Niettemin kunnen zich in bepaalde gebieden problemen voordoen. Wij proberen een oplossing te vinden om de druk die op sommige plaatsen kan ontstaan, op te heffen.
Amendement 6 over de hennepteelt kan ik aanvaarden. Toch kan het niet zo zijn dat we de controle op zogenaamde illegale arealen gewoon maar achterwege laten, zoals in amendement 5 en 16 op zijn minst impliciet wordt aanbevolen. Met deze amendementen kan ik niet instemmen.
Wat betreft een hoog niveau van controle kunnen we wel een zekere mate van flexibiliteit aan de dag leggen. Daarom kan ik het met deze amendementen en met amendement 14 althans in principe eens zijn. Vanwege het risico dat het imago van hennep met zich meebrengt, stelt de Commissie een verbod voor op het gebruik van hennep en hennepzaden in voedingsmiddelen, ook al bevatten de soorten die bij ons moeten worden gebruikt geen psychotrope stoffen. Dit is een bij uitstek politieke kwestie, waarover we zeker nog verder kunnen discussiëren. In de huidige fase wil ik echter niet instemmen met de amendementen 11, 13 en 32, al is het doel ervan mij op zich volkomen duidelijk.
Dan kom ik nu bij het tweede voorstel, dat voor een verordening van de Raad houdende een gemeenschappelijke ordening der markten in de sector vezelvlas en -hennep. De verwerkingssteun moet in een zinvolle verhouding staan tot de productiekosten en er moet rekening gehouden worden met de marktwaarde van de producten.
De verwerkingssteun voor vlas met lange vezels brengt nu eenmaal hogere bedragen met zich mee. Daarom moet deze verschillen van de steun voor vlas met korte vezels en voor hennepvezels.
Er moet eveneens een maximumwaarde worden vastgesteld voor toegestane verontreinigingen, omdat de steun moet gaan naar de productie van hoogwaardige vezels en niet naar het afval dat daarbij wordt voortgebracht.
Het beleid voor deze sector moet eenduidig zijn. Wij kunnen alleen maar akkoord gaan met investeringen in producten die rendabel zijn op de markt. Dit principe is ook hier van toepassing. Daarom kan ik het niet eens zijn met amendementen 18 en 34, ook al bevatten zij meer dan voldoende stof tot verdere discussie.
Wel ben ik het dan weer eens met de overwegingen die aan amendementen 23, 25 en 26 ten grondslag liggen, namelijk dat de steunbedragen dichter bij elkaar moeten komen te liggen en dat de uitbetaling van de subsidies afhankelijk gemaakt moet worden van de controleresultaten. Niettemin mogen de begrotingsplafonds niet overschreden worden.
Het tweede belangrijke punt zijn de gegarandeerde nationale hoeveelheden. Gezien de bekende problemen bij het controleren van de omvang van de oogst, kunnen we echt niet zonder. Met het voorstel van de Commissie beperken we het gevaar op misbruik bij de verwerking, zonder dat we quota moeten vaststellen voor afzonderlijke verwerkingsbedrijven, en dus zonder de nadelen die dergelijke quota voor een expansiemarkt met zich zouden meebrengen.
Een gegarandeerde maximumhoeveelheid voor de hele Unie zou geen oplossing bieden. Uit ervaring weten we dat dit alleen maar tot onenigheid tussen de lidstaten leidt en het vinden van een echte oplossing bemoeilijkt.
De jaarlijkse opdeling van de gegarandeerde maximumhoeveelheden tussen de lidstaten op basis van een niet te controleren verwerkingscapaciteit, is echt geen praktisch alternatief. Daarom kan ik niet instemmen met de amendementen 20, 21, 27 tot en met 30 en 35. Maar het idee om een soort quota voor nieuwkomers in te voeren en die jaarlijks te verdelen onder die lidstaten waar op dit moment nog maar een geringe of helemaal geen vlas- en hennepproductie bestaat, vind ik bijzonder interessant.
Amendementen 24 en 33 kan ik accepteren voor die gevallen waarin de eigenaar van de onderneming en de eerste verwerker een en dezelfde zijn. Wat betreft de invoer van hennep en hennepzaad ben ik het met u eens dat we een praktische oplossing nodig hebben. Met amendementen 22 en 31 kan ik in hun huidige vorm echter niet akkoord gaan, omdat ik dan impliciet zou zeggen dat er geen enkele vorm van controle meer nodig is.
Met een blik op het tijdschema ben ik tot slot ook bereid amendementen 17 en 36 te accepteren, waarin bepaald wordt dat de nieuwe voorschriften pas op 1 juli 2001 van kracht moeten worden. De hectaresteun moet dan wel voor de komende campagne van dit jaar volgens de vigerende regels worden vastgesteld. In dat geval zou ik dan gebonden zijn aan de cijfers uit de ontwerpbegroting voor 2001.
Een hervorming van deze sector is absoluut noodzakelijk. Ik geloof dat u het op dat punt met mij eens bent. Het is hoog tijd om de sector vezelvlas en -hennep marktconform te maken, zodat hij een onmiskenbaar efficiënte en nuttige bijdrage aan de economie levert en niet langer het mikpunt is van kritiek.
Ik denk dan ook dat u er het belang van zult inzien dat er nog deze week een resolutie wordt aangenomen, zodat de Raad zo snel mogelijk tot een bestluit kan komen. Op die manier kunnen we voorkomen dat er verstoringen van de markt optreden in het verkoopjaar 2000-2001, omdat de hoogte van de steun niet tot 1 augustus zou vaststaan.
In ieder geval kan ik zoals gezegd akkoord gaan met 13 van de amendementen, en ook wat een groot aantal andere amendementen betreft, heb ik uitdrukkelijk gezegd dat ik ze in hun huidige vorm weliswaar niet kan accepteren, maar dat ze voor een deel toch zeker stof tot nadenken aanreiken, ook voor debatten die ik zelf in de Raad zal initiëren.
Als we niet tijdig met een regeling voor de dag komen, zullen we met ernstige marktverstoringen te maken krijgen. Als we geen tijdelijke beschermingsmaatregelen treffen, rekening houdend met de financiële vooruitzichten voor 2001, krijgen we een oogst zonder dat de producenten weten hoe hoog hun subsidie gaat worden. Zover moeten we het echt niet laten komen. Het zou gewoon niet te verdedigen zijn ten opzichte van de producenten en verwerkers waarom zij moeten lijden onder het feit dat het ons niet lukt een beslissing te nemen over een voorstel dat al acht maanden in handen van dit Parlement is.

Graefe zu Baringdorf
Mijnheer de Voorzitter, als het mag, zou ik graag nog een vraag stellen aan de commissaris. U heeft het gehad over de noodzaak tot controle bij de verwerkingssteun, en die controle moet er ook zijn. Maar als u nu ons voorstel zou volgen, namelijk om de hectaresteun te verdubbelen als bewezen wordt dat de oogst verwerkt is - en dat laatste moet uiteindelijk ook bewezen worden - en u verbindt die twee aan elkaar - wat overigens niet verder is uitgewerkt in dit verslag - dan heeft u de nodige controle voor beide subsidievormen en blijven de boeren niet in de kou staan. Als u uw plannen in hun huidige vorm uitvoert, haalt u de grond onder de voeten van de Europese vlas- en hennepteelt vandaan, en dat heeft niets met controle te maken.

Schierhuber
Mijnheer de Voorzitter, als het kan, zou ik graag nog een verdiepende vraag aan de commissaris willen stellen. Ik ben het volledig met u eens dat wij het niet zover mogen laten komen dat de arme boeren en verwerkers niet weten wat hun te wachten staat en wat hun kansen voor de toekomst zijn. Daarom vraag ik u met nadruk, mijnheer de commissaris, en ik verwijs naar de amendementen 27 en 28, alsook naar mijn vorige bijdrage: kunt u zich voorstellen dat u in de Commissie uw voorstel over de quota misschien nog een keer overdenkt en herschrijft?

Fischler
Ik zou willen beginnen met de tweede vraag, die van de rapporteur. Als ik het goed begrepen heb, dan gaat het in eerste instantie om de zogenaamde nieuwkomersquota. Ik heb daarover al gezegd dat wij bereid zijn die te aanvaarden. Wat betreft de eerste vraag van de heer Graefe zu Baringdorf spijt het me zeer, maar wat u voorstelt, is momenteel ook een voorwaarde, namelijk dat deze controle ook echt plaatsvindt. Het is nu eenmaal zo dat het huidige systeem niet werkt, en daarom denk ik dat we dat systeem ook moeten veranderen. Ik wil ook niet dat we het systeem nu volledig op zijn kop zetten, want als we straks gedeeltelijk weer naar het oude systeem terugkeren, zie ik niet in hoe we iets kunnen verbeteren en waarom het dan beter zou draaien dan in het verleden.

De Voorzitter
Hartelijk dank, commissaris Fischler.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt dinsdag om 12.00 uur plaats.

WA-verzekering waartoe deelneming aan het verkeer van motorrijtuigen aanleiding kan geven
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0130/2000) van de heer Rothley, namens de delegatie van het Parlement in het bemiddelingscomité, over de door het bemiddelingscomité goedgekeurde gemeenschappelijke ontwerptekst van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad inzake de onderlinge aanpassing van de wetgevingen van de lidstaten betreffende de verzekering tegen de wettelijke aansprakelijkheid waartoe deelneming aan het verkeer van motorrijtuigen aanleiding kan geven en houdende wijziging van richtlijnen 73/239/EEG en 88/357/EEG (vierde richtlijn motorrijtuigenverzekering) (C5-0111/2000 - 1997/0264(COD)).

Rothley
Mijnheer de Voorzitter, ik moet en ik kan het kort houden. Deze week kunnen we voor het eerst in de geschiedenis van de Europese Unie een wetgevende tekst aannemen, die op initiatief van het Europees Parlement tot stand is gekomen en waaraan de Commissie en de Raad godzijdank positief hebben meegewerkt. Het gaat om een verbeterde bescherming voor slachtoffers van ongevallen in de Europese Unie. Wij hebben met deze richtlijn een groot deel van de problemen opgelost die zich voordoen als iemand een ongeval in een ander land krijgt.
Om te beginnen wil ik echter een blik in de toekomst werpen, voor ik er een in het verleden werp. Commissaris Bolkestein, er is nu een ontwerp voor een vijfde richtlijn. Ik heb die opgesteld, en het zal binnenkort bij het Parlement op tafel liggen. Ik hoop van harte dat wij ook in deze nauw kunnen samenwerken. De vijfde richtlijn is dus al in de maak. Begin juni zullen we in de Europese Rechtsacademie in Trier - en ook dit hoort bij de blik in de toekomst - een congres houden over een andere belangrijke kwestie, namelijk de hervorming van de wijze waarop persoonlijk letsel wordt afgehandeld, en wellicht komt daaruit wel een nieuw parlementair initiatief tot stand. We willen met andere woorden vaart brengen in deze discussie over een verbeterde bescherming voor slachtoffers van ongevallen. Ik zou met name u, mijnheer de commissaris, bijzonder dankbaar zijn als wij zoiets gezamenlijk tot stand konden brengen.
Dan nu een blik in het verleden. Ik ben u dankbaar voor het feit dat u een aanzienlijke bijdrage heeft geleverd aan de discussie over de vierde richtlijn. We stonden namelijk voor de grote vraag of deze richtlijn moest worden toegepast als het ongeval zich voordeed in een lidstaat van de Europese Unie. Ik heb nooit begrepen waarom de Commissie zich in het begin daar zo halsstarrig tegen heeft verzet. Daar bestond namelijk geen enkele logische, politieke of juridische rechtvaardiging voor. Godzijdank heeft u vervolgens bij de discussie van eind vorig jaar in het Parlement de weg naar een oplossing bereid. Nu wordt deze richtlijn in alle landen waar de groene kaart geldig is, toegepast, en zo is bij benadering 90% van alle ongevallen waar Europeanen bij betrokken zijn gedekt. En nu ik het toch over getallen heb: alleen al in de Europese Unie - dus zonder de landen buiten de Unie - gaat het om ongeveer 500.000 ongelukken per jaar die wij in de toekomst makkelijker zullen kunnen afhandelen. Vroeger was het probleem dat je de zaak in een vreemde taal en volgens vreemd recht moest afhandelen. Dit kon dan ook erg veel tijd in beslag nemen. Aan de vele verzoekschriften te zien die de Commissie verzoekschriften van het Europees Parlement heeft ontvangen over de afhandeling van verkeersongevallen in het buitenland die soms jaren en jaren kon aanslepen, maken we met deze richtlijn een enorme sprong vooruit.
Natuurlijk kunnen we niets veranderen aan het toe te passen recht en de gerechtelijke bevoegdheid, maar met ons huidige voorstel om elke verzekeraar in elk ander land een vertegenwoordiger te laten aanstellen voor de afhandeling van schadegevallen, kunnen we niet minder dan 90% van de verkeersongevallen in het buitenland op een voor de slachtoffers bevredigende manier behandelen. Dat is een grote sprong vooruit.
In het debat zijn nog enkele vragen onbeantwoord gebleven. Ik heb het een beetje betreurd - en dit is het punt dat ik naar voren wilde brengen - dat de schadevergoedingsorganen - die toch een idee van de Commissie waren - in de loop van de politieke discussie langzaam maar zeker op de achtergrond zijn geraakt. Uiteindelijk hebben we dan toch een bevredigende oplossing gevonden, maar we zullen over drie of vier jaar moeten evalueren wat deze richtlijn heeft opgeleverd, en zonodig verbeteringen voorstellen.
Samenvattend wil ik dit zeggen: dankzij uw optreden hebben wij met deze richtlijn een aanzienlijke vooruitgang geboekt, mijnheer de commissaris, en daarvoor wil ik u uitdrukkelijk bedanken. U heeft de tegenstand binnen de Commissie overwonnen. Dat is een enorme prestatie, en daar wil ik u hartelijk voor bedanken. Ik hoop dat wij rond de bescherming van slachtoffers van ongevallen en de verbetering daarvan ook in de toekomst goed zullen blijven samenwerken.

Bigliardo
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, ik dank collega Rothley voor het werk dat hij heeft verricht, omdat met deze maatregel een eind wordt gemaakt aan een reeks gênante en zorgwekkende situaties die in onze Gemeenschap was ontstaan. Het gemeenschappelijk standpunt dat het bemiddelingscomité heeft goedgekeurd, zorgt er vast en zeker voor dat onze Gemeenschap grote stappen vooruit kan zetten. Ik zeg u dus toe dat ik voor zal stemmen, maar mij moet dan meteen ook van het hart dat ik behoorlijk versteld sta van het antwoord dat ik van de Commissie heb gekregen op een mondelinge vraag van mij. Het ging over een probleem dat niet echt te maken had met de kwestie van ongevallen in het buitenland maar het had hoe dan ook betrekking op het verzekeringswezen, een sector waarin volgens mij in Italië heel rare dingen gebeuren, en wel zozeer dat ik mijn twijfels erover heb of de inspectiebond van dit Parlement echt wel functioneert.
Ik had bij de Commissie een vraag ingediend waarin ik haar aanspoorde om op te treden ten aanzien van een kwestie die ronduit absurd is. Het ging over die verzekeringsmaatschappijen die wel van alles eisen van de burgers van een deel van de Gemeenschap maar hun verder niets bieden. Er is in Napels een congres gehouden op initiatief van de Italiaanse automobielclub waar ook beroemde juristen aan deel hebben genomen, omdat gebeurd is - en het gebeurt nog steeds - dat verzekeringsmaatschappijen de Italiaanse burgers uiteenlopende premies laten betalen naar gelang van hun woonplaats. Daarbij wordt dan beweerd dat de maatschappijen nu eenmaal met het probleem zitten dat ze uit hun kosten moeten komen in gebieden waar meer ongelukken gebeuren. Maar dan vraag ik mij toch af, en ik vraag dit ook aan dit Parlement: mag er zo duidelijk sprake zijn van discriminatie tussen burgers van eenzelfde staat en van de Europese Gemeenschap? Het is natuurlijk waar dat er in bepaalde gebieden meer ongelukken voorkomen dan elders, maar het is ook waar dat wanneer men deel uitmaakt van eenzelfde staat en eenzelfde gemeenschap, de lasten dan gedeeld worden door de burgers van dezelfde streek, hetzelfde gewest, hetzelfde land, dezelfde gemeenschap. Als je naar het premiestelsel kijkt, dan zie je werkelijk de gekste dingen: in een stad als Alessandria bijvoorbeeld betaalt men minder dan de helft van wat de mensen in zuidelijke steden als Napels of Catania moeten betalen.
En dan geloof ik dat wij als Parlement niet alleen maatregelen moeten treffen van het type dat thans wordt voorgesteld in het verslag-Rothley, maar ook meer in het geweer moeten komen om aperte gevallen van discriminatie tussen burgers van eenzelfde gebied te bestrijden. Hierbij richt ik dus ook een oproep tot de verzekeringsmaatschappijen: er mag dan wel een verplicht instituut van verzekering bestaan, maar de maatschappijen hebben ook de plicht om de burgers te verzekeren.
In sommige regio's van Italië gebeurt het zelfs dat de verzekeringsmaatschappijen het vertikken om Italiaanse burgers te verzekeren. Dit is wel heel gortig. Ik zal er dan ook voor zorgen dat de vraag die ik heb gesteld en waarop de Commissie heeft geantwoord dat het Europees Parlement op dit terrein niet bevoegd is, opnieuw wordt ingediend wat deze specifieke kwestie betreft. Maar als wij werkelijk bevoegd zijn deze materie te regelen, zoals het verslag-Rothley trouwens momenteel doet met betrekking tot de relaties tussen de diverse lidstaten, dan geloof ik toch dat wij de verzekeringsmaatschappijen even in de kraag moeten grijpen om aperte gevallen van discriminatie te voorkomen, om ervoor te zorgen dat iedereen dezelfde premie betaalt, om ervoor te zorgen dat wanneer die maatschappijen iets incasseren, zij dan ook betalen wat betaald moet worden, om ervoor te zorgen dat de hele sector verbeterd wordt of op enigerlei wijze aangepast wordt aan de veranderende behoeften van onze samenleving.
Al deze vragen vooropgezet, verklaar ik dat ik bijzonder positief sta tegenover dit verslag. Ik dank nogmaals collega Rothley en de Commissie voor de inspanningen die zij al ten behoeve van onze mensen hebben verricht en ik spoor hen aan om zo spoedig mogelijk in de specifieke materie die ik te berde heb gebracht, in te grijpen.

Bolkestein
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de rapporteur, de heer Rothley, namens de Commissie oprecht danken voor zijn grote inhoudelijke en politieke inbreng bij deze vierde richtlijn motorrijtuigenverzekering. Het was buitengewoon vriendelijk van hem om de Commissie te bedanken voor haar inspanningen. De Commissie mag dan misschien behulpzaam zijn geweest bij het formuleren van deze vierde richtlijn motorrijtuigenverzekering, maar - en de heer Rothley zei het al - het initiatief daartoe is genomen door het Europees Parlement. De Commissie is het EP dan ook de nodige dank verschuldigd.
Zij hoopt op goedkeuring van deze vierde richtlijn motorrijtuigenverzekering door het Parlement. Zoals de heer Rothley al aangaf, gebeuren er jaarlijks meer dan 500.000 ongevallen waarbij voertuigen uit verschillende lidstaten betrokken zijn. De huidige schaderegeling voor mensen die betrokken zijn bij ongelukken buiten hun eigen land, werkt echter niet naar behoren. De nieuwe richtlijn voorziet in een betere informatievoorziening, vereenvoudigde procedures en een snellere afhandeling van schadeclaims, stuk voor stuk zaken die de burgers van al onze lidstaten rechtstreeks aangaan. Bovendien is dit een regeling die de Europese Unie dichter bij de burgers zal brengen.
Zoals ik net al zei, is dit Commissievoorstel het gevolg van een EP-resolutie waarvoor het Parlement gebruik heeft gemaakt van zijn nieuwe bevoegdheden krachtens artikel 192 van het EG-Verdrag. Ik wil het Parlement en natuurlijk de heer Rothley, maar ook de bevoegde commissie onder voorzitterschap van mevrouw Palacio Vallelersundi, nogmaals uitdrukkelijk bedanken voor de constructieve discussies in de eerste en tweede lezing van de richtlijn en tijdens informele trilogen in het kader van de daaropvolgende onderhandelingen.
De heer Rothley zinspeelde al op een vijfde richtlijn. Hij meldde dat daarover binnenkort in Trier overleg zal plaatsvinden en vroeg de Commissie aan dit wetgevingsproces sturing te geven. Het is wellicht wat prematuur om nu al over een vijfde richtlijn te praten, maar ik wil bij dezen de heer Rothley gaarne de verzekering geven dat de Commissie zich bij eventuele verdere regelgeving die dit Parlement wenselijk acht, net zo constructief zal opstellen als zij bij de vierde richtlijn heeft gedaan.
Tenslotte zou ik nog iets willen zeggen over de opmerking van de heer Bigliardo dat de premies voor autoverzekeringen in Italië per regio verschillen, afhankelijk van het aantal ongelukken. Hij is het niet eens met deze premiedifferentiatie naar gelang van de ongevallenfrequentie in de verschillende delen van Italië en wenst tegenmaatregelen van de Commissie.
Ik moet tot de heer Bigliardo zeggen dat dit buiten het kader van de onderhavige richtlijn valt. Strikt genomen zou ik het hierbij kunnen laten, maar zijn opmerkingen verdienen een specifieker antwoord. Ik wil hierover nog het volgende zeggen. Als het zo zou zijn geweest dat de premies voor autoverzekeringen in Italië voor Italiaanse burgers anders waren dan voor in Italië woonachtige Fransen of Duitsers, dan zou de Commissie daartegen bezwaar kunnen maken. Je kunt Fransen of Duitsers die in Italië wonen, geen andere premies laten betalen dan de Italiaanse burgers. Dat is een duidelijk geval van discriminatie. Maar zo ligt het niet. De premies verschillen naar gelang van het aantal ongelukken in de afzonderlijke regio's en zijn derhalve voor zowel Italianen als niet-Italianen gelijk. Zij houden verband met de verschillende gebieden in Italië. Ik geloof niet dat de Commissie dan nog kan ingrijpen. Het is gewoon een kwestie van hoe verzekeringsmaatschappijen hun premies berekenen en als er objectieve redenen zijn om in een bepaalde regio een hogere premie op te leggen, dan kan de Commissie daar niets aan doen. Als de heer Bigliardo zijn eis nader wil toelichten, dan zie ik graag een brief van hem tegemoet waarop ik hem dan zal antwoorden. Als hij echter meteen wil horen wat ik ervan denk, dan moet ik hem zeggen dat de Commissie in dit geval niets kan doen.

De Voorzitter
Hartelijk dank, commissaris Bolkestein.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt dinsdag om 12.00 uur plaats.

Ontwikkelingssamenwerking met Zuid-Afrika
De Voorzitter
Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0114/2000) van de heer Martínez Martínez, namens de Commissie ontwikkelingssamenwerking, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende ontwikkelingssamenwerking met Zuid-Afrika (5095/2/2000 - C5-0100/2000 - 1999/0070(COD)).

Martínez Martínez
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, enkele dagen geleden heeft de Commissie ontwikkelingssamenwerking met eenparigheid van stemmen de aanbeveling goedgekeurd die wij thans ter overweging voorleggen aan het Parlement. Hieraan voorafgaande heeft de Commissie ontwikkelingssamenwerking heel wat in het werk gesteld om een soepele en rationele behandeling van dit onderwerp mogelijk te maken. In haar ogen was het namelijk een dringende en belangrijke kwestie dat de nieuwe verordening van het Parlement en de Raad betreffende samenwerking met Zuid-Afrika zou worden aangenomen.
Het belang hiervan was onder meer gelegen in het feit dat Zuid-Afrika een van de landen is die de hoogste bijdrage krijgen van de Europese Unie om hun ontwikkelingsproces te ondersteunen. De kwestie was dringend omdat de verordening die de afgelopen vijf jaar als grondslag van deze samenwerking van kracht was geweest, op 31 december 1999 afliep, waardoor de verschillende lopende procedures vanaf dat moment geen rechtsgrondslag meer hadden.
Het is zonder meer verontrustend dat het zover heeft kunnen komen. In de eerste helft van 1999 heeft ons Parlement feitelijk het eerste Commissievoorstel in overweging genomen, met betrekking hierop zes amendementen aangenomen en die aan de Raad voorgelegd voor zijn vereiste antwoord.
Op dat punt is de vertraging opgetreden, daar de Raad er niet minder dan acht maanden over deed om ons zijn standpunt te geven. Als gevolg daarvan konden wij ons niet houden aan het geplande werkschema en ontstond het zojuist genoemde juridische vacuüm.
Uiteindelijk heeft de Raad ons zijn voorstel voorgelegd. Hierin waren de meeste amendementen overgenomen die het Parlement in eerste lezing had aangenomen. Bovendien heeft de Raad meer nadruk gelegd op de verwijzingen naar armoedebestrijding en verwezenlijking van de internationale ontwikkelingsdoelstellingen die zijn overeengekomen op basis van de VN-verdragen en resoluties.
In haar discussie over het voorstel van de Raad achtte de Commissie ontwikkelingssamenwerking het noodzakelijk dat vertraging van de behandeling met een derde lezing zou worden vermeden. Dat wil zeggen dat we vonden dat we met alles wat maar enigszins redelijk leek, moesten instemmen, en dat we ons in onze amendementen moesten beperken tot het strikt noodzakelijke, en dan nog vanuit een geest van grote gematigdheid. Er bleven nog amper twee vraagstukken over, die we in amendementen hebben vertaald welke in de vorm van een aanbeveling door onze commissie ter aanneming worden voorgelegd aan de plenaire vergadering.
De eerste kwestie heeft betrekking op de comitologie. De Raad wenste dat het comité van deskundigen de follow-up zou uitvoeren van alle projecten voor samenwerking met Zuid-Afrika, vanaf de projecten die uitkwamen op een drempelbedrag van meer dan 3 miljoen euro. Wij waren daarentegen van oordeel dat dit comité veeleer tot taak zou moeten hebben de grote lijnen van de ontwikkelingssamenwerking met Zuid-Afrika uit te zetten en te beoordelen, alsook de follow-up uit te voeren van uitsluitend de belangrijkste programma's. De kleinere projecten zouden worden behandeld volgens de gewone procedures, waarmee de Commissie belast is.
Na alle punten te hebben meegewogen, hebben we in ons amendement dat we vandaag ter overweging aan u voorleggen, het voorstel van de Raad uiteindelijk verhoogd van 3 tot 5 miljoen euro. Hierdoor zal het beheerscomité zich met aanzienlijk minder projecten hoeven bezig te houden en kan het zich beter wijden aan de kernvraagstukken van deze belangrijke activiteit.
Het tweede voorstel betreft het begrotingskader van de ontwikkelingssamenwerking tussen de Europese Unie en Zuid-Afrika over een periode van 7 jaar, met inbegrip van het jaar 2000, waarop de onderhavige verordening betrekking heeft.
Gedurende de vijf voorafgaande jaren bedroeg de begroting 125 miljoen euro per jaar. Vanuit zijn streven naar verlichting van de begrotingsdruk verlaagde de Raad die toewijzing in zijn voorstel tot 112,5 miljoen euro per jaar.
Wij van onze kant verklaarden dat we het vanuit politiek oogpunt onaanvaardbaar achtten om met Zuid-Afrika een belangrijke overeenkomst te sluiten ter bevordering van samenwerking, handel en ontwikkeling, en tegelijkertijd een signaal te geven dat er zal worden bezuinigd. Ofschoon wij de bezorgdheid delen over de beschikbare middelen, vonden wij het juist zaak dat die bedragen tenminste gehandhaafd bleven en liefst werden verhoogd, al was het maar als teken van goede wil.
Het voorstel dat werd goedgekeurd door de Commissie ontwikkelingssamenwerking - uit wier naam ik hier spreek - is buitengewoon redelijk. Wij gaan uit van de 123,5 miljoen euro die reeds voor het jaar 2000 werd vastgelegd, plus 127 miljoen euro voor elk van de daaropvolgende zes jaren, totdat het totaalbedrag van een begrotingskader van 885,5 miljoen euro bereikt is voor de in de verordening voorziene looptijd van zeven jaar.
Beide amendementen zijn ons inziens goed doordacht. Beoogd wordt te voorkomen dat er een derde lezing nodig is, een einde te maken aan de huidige, onaanvaardbare situatie van het juridische vacuüm, en een belangrijke politieke impuls te geven aan onze ontwikkelingssamenwerking met Zuid-Afrika.
Wij vragen u om uw steun voor onze voorstellen in de hoop dat het gezond verstand en de matiging van de zijde van het Parlement zullen leiden tot begrip van de kant van de Raad. We hopen eveneens dat de Commissie met deze voorstellen zal kunnen instemmen, ook al wijken onze voorstellen enigszins af van die van haar, waarin 25 miljoen euro wordt uitgetrokken voor de comitologiekwestie en 850,5 miljoen voor het begrotingskader.
Mocht dat begrip uitblijven, dan is het uitsluitend aan de Raad of de Commissie te wijten als de procedure een derde lezing moet ingaan, met alle mogelijke gevolgen van een ontbrekende rechtsgrondslag voor de lopende projecten in het kader van onze ontwikkelingssamenwerking met Zuid-Afrika.
Wil het Parlement het door de Commissie genoemde bedrag voor het begrotingskader, dat niet veel van dat in ons eigen voorstel afwijkt, eventueel in overweging kunnen nemen, dan moet de Commissie ontwikkelingssamenwerking hiervan tijdig op de hoogte worden gesteld. Bovenal echter moeten we dan de zekerheid hebben dat als we dit bedrag overnemen ook de Raad hiermee akkoord is gegaan.

Gahler
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, met het verslag over de ontwikkelingssamenwerking met Zuid-Afrika - waarmee ik de rapporteur overigens uitdrukkelijk feliciteer - heeft de Raad een indrukwekkend voorbeeld geleverd van de vertragingstactiek die hij ten opzichte van het Europees Parlement volgt. Op zich gaat het hier om een allerminst problematische verordening, en eigenlijk om een evenmin problematisch verslag. Zuid-Afrika neemt een vooraanstaande positie in op het subcontinent, en het feit dat de Unie daarom het accent legt op de ontwikkelingssamenwerking met dit land, is nooit ter discussie gesteld. Waar het dus voornamelijk om ging, was een nieuwe rechtsgrondslag te creëren voor deze samenwerking, aangezien de vorige verordening in december 1999 is verlopen. Onze toenmalige collega Fassa heeft in mei 1999 het verslag in eerste lezing ingediend. De Raad heeft bijna alle amendementen overgenomen. Niettemin stel ik mij de vraag waarom het gemeenschappelijk standpunt van de Raad pas in maart van dit jaar officieel aan het Parlement is overhandigd. Ook de rapporteur heeft hierop gewezen.
Dit soort vertragingstactieken, die waarschijnlijk te verklaren zijn uit het feit dat parallel over een handelsakkoord met Zuid-Afrika is onderhandeld, verbijsteren mij toch steeds weer opnieuw. In Zuid-Afrika zelf zal men zich waarschijnlijk ook wel afvragen welke conclusies er uit het gedrag van de Raad getrokken moeten worden.
Daarom wil ik de rapporteur uitdrukkelijk bedanken voor het feit dat wij dankzij de spoedprocedure dit verslag al in mei op de agenda van de plenaire vergadering hebben staan, zodat we kunnen voorkomen dat de ontwikkelingssamenwerking in problemen komt omdat rechtsgrondslagen ontbreken.
Inhoudelijk zijn enkele onduidelijkheden vooraf door middel van informele onderhandelingen met de Raad opgeklaard, zodat dit verslag tot twee punten beperkt kan blijven: de verhogen van de totale begroting naar 885,5 miljoen euro voor de looptijd van 2000 tot 2006, een in het Parlement gebruikelijke en noodzakelijke eis.
Ten tweede is de nu overeengekomen drempelwaarde van 5 miljoen euro volgens mij een goed compromis. Kleine projecten kunnen efficiënt door de ter plaatse aanwezige instellingen en organisaties gepland en uitgevoerd worden. De limiet van 5 miljoen euro biedt voldoende speelruimte.
Hiermee heeft de rapporteur van zijn kant al het mogelijke gedaan om een doortimmerd verslag over de verordening in te dienen. Ik hoop van harte dat wij een derde lezing toch nog kunnen voorkomen, geachte collega. Daarom mijn hartelijke felicitaties.
De betekenis van dit verslag komt echter pas goed tot zijn recht in samenhang met de andere initiatieven om de samenwerking met Zuid-Afrika te versterken, met voorop het genoemde handelsakkoord.
De Unie heeft verder het grootste belang bij een stabiele ontwikkeling van Zuid-Afrika, niet alleen in het belang van de mensen daar, maar ook in het belang van de ontwikkeling van de buurlanden ten noorden van de Limpopo-rivier.
Het afschaffen van de wettelijke discriminatie van de meerderheid van de bevolking en het invoeren van democratische verkiezingen, dat zijn dingen die de Zuid-Afrikanen al tot stand hebben gebracht. Waar het vandaag om gaat, is de rechtsstaat dieper te verankeren. Alle bevolkingsgroepen en alle ambtenaren moeten zich gebonden voelen aan deze rechtsstaat, en niet meer zoals vroeger alleen ten opzichte van de eigen bevolkingsgroep of zelfs alleen ten opzichte van de eigen persoonlijke familie- en vriendenkring.
Politiek doet de Unie met deze nieuwe verordening meer dan alleen het resultaat van het hervormingsproces tot dusver honoreren. Wij verbinden er voor de toekomst namelijk ook de duidelijke verwachting aan dat het respect voor de wet tot alle uithoeken van het land zal gaan reiken. Met bezorgdheid lees ik de berichten over misbruik van belastinggeld op provinciaal niveau. Ik hoor met ongenoegen dat de corruptie ook binnen het politieapparaat welig tiert, en dat er op het platteland en in de townships plaatsen zijn waar de politie vrij spel heeft, en waar de armsten van de armsten zijn overgeleverd aan de willekeur van bendes. Omgekeerd verschansen degenen die iets te verliezen hebben zich achter hoge muren, en huren zij voor hun veiligheid mensen in die vroeger gekwalificeerd werk verrichten bij het leger of de politie. Zo ontstaat er opnieuw een gespleten samenleving, op de koop toe rond het gevoelige thema van de binnenlandse veiligheid. Sinds in het buurland Zimbabwe de wet de facto buiten werking is gesteld, is de stemming bij de commerciële boeren ten zuiden van de Limpopo op het nulpunt.
Dat is nog een doorslaggevend aspect van onze verwachtingen ten aanzien van Zuid-Afrika: de stabiliserende functie en de voorbeeldfunctie ten aanzien van de noordelijke buurlanden. Ik verwacht van de Zuid-Afrikaanse regering dat zij haar regionale verantwoordelijkheid nakomt en dat president Mbeki net zo duidelijk stelling neemt ten opzichte van de gebeurtenissen in Zimbabwe als zijn voorganger president Mandela, voor wie wij allen veel ontzag hebben. Als hij de zaak op zijn beloop laat of goedpraat, helpt hij noch de boeren, noch diegenen in Zimbabwe die met honderdduizenden zijn aangewezen op een functionerende infrastructuur op de boerderijen. Levensmiddelen, onderdak, ten dele ook gezondheidscentra en scholen staan de landarbeiders en hun gezinnen ter beschikking. In grote delen van Zuid-Afrika is het net zo. Natuurlijk zijn dit geen voorbeeldige structuren, maar voor je ze afschaft, moet je zorgen dat degenen die er baat bij hebben, iets beters in de plaats krijgen. Zuid-Afrika moet ook in zijn eigen belang nu massaal druk uitoefenen op Mugabe, anders wordt het zelf binnenkort bedreigd door een golf van hongerende vluchtelingen wanneer op de boerderijen in Zimbabwe zelfs niet meer gezaaid kan worden. In Zuid-Afrika zelf zou niet alleen de rand als nationale munt verder onder druk komen te staan, maar zou ook het vertrouwen van grote delen van de bevolking diep geschokt kunnen worden, terwijl uitgerekend die bevolking voor de voedselvoorziening moet zorgen. Dat kan niet in het belang van Zuid-Afrika zijn, en ook niet in dat van ons.
Met deze verordening laat de Europese Unie zien dat zij zich blijft inzetten voor de economische, politieke en maatschappelijke hervormingen in Zuid-Afrika. De Zuid-Afrikaanse regering heeft behoefte aan het blijvende vertrouwen van alle geledingen van de maatschappij in de ontwikkeling van het land. Ik hoop dat men zich in Pretoria evenzeer bewust is van deze verwachting. De Fractie van de Europese Volkspartij (Christen-democraten) en Europese democraten zal het verslag steunen.

Kinnock, Glenys
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil de rapporteur prijzen voor de grote toewijding waarmee hij aan dit verslag heeft gewerkt. Wij zijn u daarvoor zeer erkentelijk.
Er is zonder meer sprake van een zeer ernstige situatie. De verordening voor Zuid-Afrika liep op 31 december 1999 af. Het is duidelijk dat wij, zoals de rapporteur al heeft aangegeven, met enige spoed moeten handelen om ons belangrijke werk in Zuid-Afrika weer van een rechtsgrondslag te voorzien. Deze begrotingslijn is er dankzij het Europees Parlement gekomen. Ik was in 1994 rapporteur voor begrotingszaken toen de Commissie ontwikkelingssamenwerking haar introduceerde. De reden hiervoor was dat wij wilden beschikken over praktische en tastbare steun om in Zuid-Afrika een vreedzame overgang naar vrijheid en democratie mogelijk te maken. Dit is zonder enige twijfel een van de meest bemoedigende gebeurtenissen van de laatste tijden geweest.
Zuid-Afrika staat nu, met de heer Thabo Mbeki als nieuwe president, voor nieuwe uitdagingen, waarbij in mijn ogen een duurzaam partnerschap met de Europese Unie onontbeerlijk is. Dit is niet het moment, zoals anderen al hebben opgemerkt, voor het soort vertragingstactieken waarvan de Raad zich heeft bediend. Dit is ook niet het moment voor de andere EU-instellingen om politiek te scoren. Ik heb inderdaad de indruk dat de Raad op nogal cynische wijze voor acht maanden uitstel heeft gezorgd bij zijn reactie op de eerste lezing om zo sterker te staan in de onderhandelingen met Zuid-Afrika over een handels- en ontwikkelingsakkoord. Door deze handelwijze zijn levensreddende programma's op losse schroeven komen te staan en enig verder uitstel zou de in Zuid-Afrika ontstane indruk van een Europese Unie die eerst alleen maar aan de eigen belangen denkt, nog versterken.
Gezien de voorgeschiedenis met ouzo en grappa, zouden wij hiermee een volstrekt verkeerd signaal naar Zuid-Afrika kunnen afgeven. Er moeten nu knopen worden doorgehakt. Wij kunnen geen verder uitstel meer riskeren. Dan zou bijvoorbeeld het werk van de Zuid-Afrikaanse mensenrechtenorganisatie, die ik goed ken, in het gedrang kunnen komen. Ook andere programma's zouden dan ernstig worden bedreigd, zoals het cultuurprogramma, het werk van de Zuid-Afrikaanse arbeidsorganisatie en het steunprogramma voor de politie in de Oostelijke Kaapprovincie. Als er weer uitstel optreedt, als er geen overeenstemming over de verordening wordt bereikt, dan zal dat ook gevolgen hebben voor nieuwe programma's. Dat zou zelfs kunnen betekenen dat de begrotingsmiddelen voor 2000 ten bedrage van 1,54 miljoen euro niet kunnen worden vastgelegd.
Laten wij nog eens uiteenzetten waar wij het over hebben. Wij hebben het over projecten voor de aanleg van waterleidingen en riolering, die zo belangrijk zijn voor de verbetering van de kwaliteit van het leven in de townships en op het platteland. Ook dreigt er gevaar voor het aidsbestrijdingsprogramma van de SADC, dat door iedereen wordt beschouwd als een van de meest efficiënte programma's die de Europese Unie ondersteunt. In de Oostelijke Kaapprovincie zouden negatieve gevolgen kunnen optreden voor de economische ontwikkeling van de regio en voor onze samenwerking met het Ministerie van Onderwijs. Bovendien zouden problemen kunnen ontstaan met de steun voor sociale woningbouwprogramma's in Zuid-Afrika.
Wij moeten nu in het Parlement, zoals de rapporteur al zei, alles in het werk stellen om dit geld zo snel en efficiënt mogelijk ten goede te laten komen aan de mensen in Zuid-Afrika. Het standpunt van het Parlement is altijd realistisch en moreel juist geweest. Ik maak mij echter grote zorgen over alle ellende die door nieuw uitstel zou kunnen ontstaan. Wij zouden, zoals wij normaliter ook doen, heel duidelijk moeten maken dat wij in de Commissie ontwikkelingssamenwerking het bedrag aan steun dat hier voor ons ligt, als zuiver indicatief zien. Voor ons is dit slechts een referentiepunt en niet een vaststaand gegeven waaraan wij in onze commissie nooit zullen tornen.
Het handelsakkoord met Zuid-Afrika is zijn eerste jaar ingegaan. Hoe gaan wij ons eerste jaar in, als wij onze kredieten niet volledig vastleggen en onze verplichtingen niet nakomen? Wij moeten ons blijven inzetten om Zuid-Afrika te helpen de erfenis van de apartheid achter zich te laten. Om dat te bewerkstelligen moeten wij niet verder treuzelen, maar haast maken met de verordening. Ik hoop dat wij na de bijdrage van de commissaris nog de gelegenheid hebben om nader met hem van gedachten te wisselen en door te praten over de uiterst zorgelijke situatie die bij verder uitstel van deze verordening ontstaat.

Van den Bos
Voorzitter, in Zuid-Afrika is de apartheid afgeschaft maar nog niet verdwenen. Zo zijn de inkomensverschillen tussen de bevolkingsgroepen nog steeds schrikbarend. Ook in huisvesting, onderwijs en gezondheidszorg zijn de dramatische achterstanden nog lang niet opgeheven. De frustraties hierover nemen toe, getuige de ongehoorde misdaadcijfers en het buitensporig geweld zowel binnen- als buitenshuis. Terwijl ze het verleden willen ontlopen, versperren ze hun eigen toekomst. De ontwikkelingsstrategie moet er daarom bovenal op gericht zijn om de scheefgroei van de apartheid recht te trekken. Anders zal het land geen stabiliteit kennen, zal het buitenlandse investeerders afschrikken en arm blijven waar het rijk kan zijn.
Uiteraard is het bovenal Zuid-Afrika zelf dat orde op zaken moet stellen, maar Europa moet en kan een substantiële bijdrage leveren aan het ontwikkelingproces. Het samenwerkingsakkoord verdient daarom onze steun op basis van de 885,5 miljoen zoals voorgesteld door onze uitstekende rapporteur.
De totstandkoming van de verordening is veel te lang opgehouden door de Raad. Alles wijst erop dat zij een oneigenlijke relatie heeft gelegd met de onderhandelingen over het handelsakkoord. De betrokkenheid van de lidstaten via het comité moet zich meer richten op de strategie en het indicatieve programma dan op de afzonderlijke projecten. Een drempelbedrag van 5 miljoen lijkt mij uiterst redelijk. Maar dit ontslaat de Europese Unie er echter niet van om alle projecten, ook de kleinste, goed te monitoren en ook op tijd te evalueren. De Commissiedelegatie moet voldoende geëquipeerd zijn om dit zelfstandig en professioneel te kunnen doen.
Zuid-Afrika, mijnheer de Voorzitter, heeft een enorm potentieel. Er is zoveel waar nog maar zo weinigen van hebben geprofiteerd. Economische groei is noodzakelijke maar geen voldoende voorwaarde voor ontwikkeling. Het gaat om een betere verdeling en een juiste besteding van de middelen voor alle maatschappelijke noden. Het apartheidsregime is afgeschaft, nu de apartheid zelf nog.

Lucas
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik de rapporteur mijn dank en felicitaties overbrengen. Zijn streven om deze verordening zo snel mogelijk, dus zonder derde lezing, in werking te laten treden, steun ik van harte. De rapporteur was erg mild in zijn interpretatie van de acht maanden tijd die de Raad om onverklaarbare redenen nodig had voor een reactie op de zes amendementen die het Parlement in de eerste lezing had ingediend. Als er enige aanwijzing zou zijn dat de Raad deze verordening met opzet als pressiemiddel achter de hand heeft gehouden bij de onderhandelingen over het bredere handels- en ontwikkelingsakkoord, zou dat inderdaad uiterst bedenkelijk zijn.
Wat de regeling zelf en het beschikbare budget betreft, vind ik het volstrekt onverteerbaar dat de EU uitgerekend in deze fase van onze betrekkingen met Zuid-Afrika met minder geld over de brug komt dan in de voorgaande jaren. Het risico is groot dat Zuid-Afrika hierdoor het vertrouwen in de EU nog verder zal verliezen. Wij moeten niet vergeten dat dit hard aankomt na de langdurige en vaak bittere onderhandelingen over het handels- en ontwikkelingsakkoord, waar de EU een bedroevende indruk heeft achtergelaten.
Meerdere keren liep de hele overeenkomst bijna stuk op de weigering van de EU om Zuid-Afrikaanse landbouwproducten makkelijker toegang te geven tot de Europese markt. Om hierna nog eens zo schandelijk voor de dag te komen, zou erg ongelukkig zijn. Misschien is er ergens het beeld ontstaan dat Zuid-Afrika zich zodanig heeft ontwikkeld dat het deze middelen niet echt meer nodig heeft. Hoewel het land inderdaad grote sprongen vooruit heeft gemaakt, moeten wij niet vergeten dat veel Zuid-Afrikanen nog steeds in bittere armoede leven, zonder werk, zonder land en zonder goede huisvesting. Naar schatting 42% van de zwarte Zuid-Afrikaanse bevolking zit zonder werk tegen slechts 4% van de blanken. Een kwart van de scholen heeft geen drinkwater binnen loopafstand. De helft van de huishoudens in Zuid-Afrika leeft in armoede. Van de volwassen Zuid-Afrikanen is 65% analfabeet en 10 miljoen mensen wonen in illegaal gebouwde onderkomens of op een stuk land waarop zij geen rechten kunnen doen gelden. Daarnaast wil ik nog memoreren aan de weigering van de Commissie en de Raad om mee te werken aan een nieuw specifiek financieringsinstrument ter ondersteuning van de buurlanden. Deze landen zullen zich economisch moeten aanpassen aan de nieuwe situatie die door de sluiting van de handels- en ontwikkelingsovereenkomst is ontstaan. Ik ben op dit punt niet zo gerustgesteld als de rapporteur en ik zou liever een aparte begrotingslijn hebben gehad die beter zichtbaar en makkelijker te beheren zou zijn geweest.
Het is zonneklaar dat er aanzienlijke middelen nodig zijn om deze landen te helpen overschakelen. Alleen al door het wegvallen van douaneheffingen lopen deze landen in sommige gevallen zeer veel inkomsten mis. In Swaziland bijvoorbeeld gaat het maar liefst om 40% van alle overheidsinkomsten. Ondanks alle binnenlandse problemen, heeft Zuid-Afrika zich al bereid getoond de landen in de regio tegemoet te komen. Zo heeft Zuid-Afrika ingestemd met een zeer asymmetrische handelsliberalisering met de andere landen in Zuidelijk Afrika, die voor deze landen heel voordelig is.
De Europese Unie moet dezelfde onbaatzuchtigheid van geest tonen. Zij moet haar oorspronkelijke financiële beloftes aan Zuid-Afrika gestand doen en de nodige middelen uittrekken om de buurlanden te helpen omschakelen.

Belder
Mijnheer de Voorzitter, het heeft een jaar geduurd, maar nu is het dan toch eindelijk zover dat we in tweede lezing over de verordening inzake ontwikkelingssamenwerking met Zuid-Afrika spreken. Het is de hoogste tijd, want sinds eind 1999 heeft het Europees Programma voor de Wederopbouw en Ontwikkeling van Zuid-Afrika geen rechtsgrondslag. De continuïteit van de ontwikkelingsrelatie staat daarmee op het spel.
Ik dank dan ook de rapporteur voor de voortvarendheid waarmee hij te werk is gegaan. Zijn kritische opmerkingen over de acht maanden die de Raad nodig achtte om zijn standpunt te formuleren deel ik. Terecht merkt hij op dat er onderscheid moet worden gemaakt tussen deze verordening en de Overeenkomst inzake Handel, Ontwikkeling en Samenwerking tussen Europa en Zuid-Afrika. Ontwikkelingssamenwerking en handel hebben weliswaar alles met elkaar te maken, maar mogen niet tegen elkaar worden uitgespeeld. Het opzettelijk vertragen van de goedkeuring van deze verordeningen zou spreken van weinig echte betrokkenheid met Zuid-Afrika. Nog afgezien van de vraag hoe eerlijk de Europese onderhandelingspositie op het gebied van handel is.
Bovendien past zo'n houding niet in de strategie ten aanzien van Zuid-Afrika die de Commissie verwoordt in haar landenstrategiedocument 2000-2002. Daarin is zowel aandacht voor armoedebestrijding als infrastructuurverbetering. Naar aanleiding van dat strategiedocument vroeg ik me echter wel af waarom daarin het ontwikkelingsinstrument van de Europese Unie maar zijdelings aan de orde komt. Zou de Commissie daarop in kunnen gaan? Daarnaast zou ik graag van de Commissie vernemen in hoeverre het gekwalificeerde Lomé-lidmaatschap van Zuid-Afrika overlap vertoont met het Europese Programma voor Wederopbouw en Ontwikkeling. Ik ben de Commissie overigens zeer erkentelijk voor de grote hoeveelheid overzichtelijke informatie met betrekking tot Zuid-Afrika op Internet. Een voorbeeld om na te volgen bij de strategiebepaling ten aanzien van andere landen!
Een enkele opmerking aan het adres van de rapporteur ten slotte. Ik kan me voorstellen dat hij inzet op behoud van het budget van 910 miljoen euro voor ontwikkelingssamenwerking met Zuid-Afrika. Toch hecht ik daar zelf minder aan, gezien de beperkte financiële middelen voor het buitenlands beleid en de grote uitdagingen in andere delen van de wereld. Voorop staat de kwaliteit van de samenwerking met Zuid-Afrika. Die is naar mijn mening op dit moment goed te noemen, zeker ook vanwege de regionale projecten die de afgelopen jaren zijn gefinancierd. Daardoor kunnen buurlanden van Zuid-Afrika meeprofiteren van Europese ontwikkelingsprojecten. Het lijkt erop dat coherentie en consistentie langzamerhand terrein winnen in het ontwikkelingsbeleid van de Europese Unie.

Corrie
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de rapporteur dankzeggen, niet alleen voor de totstandbrenging van het onderhavige verslag, maar ook voor de nogal onconventionele manier waarop hij moest opereren, gezien de situatie waarmee de Commissie ontwikkelingssamenwerking en het Parlement werden geconfronteerd. Het is wellicht een treurige aanklacht tegen de Europese instellingen dat deze verordening van de Raad nu pas, vijf maanden na het verstrijken van de rechtsgrondslag voor deze overeenkomst, aan het Parlement wordt voorgelegd. Dit uitstel is te wijten aan de Raad die, zoals de rapporteur en bijna alle andere sprekers hier hebben gezegd, acht maanden nodig had voor een reactie op de eerste lezing van het Parlement.
Wij kunnen beslist niet op deze voet met elkaar doorgaan. Een interessant detail hierbij is dat de helft van dit verslag in beslag wordt genomen door procedurele kwesties waar de rapporteur zich doorheen moest werken. Nu de kwestie weer bij ons ligt, stel ik met veel genoegen vast dat de Raad de meeste amendementen in grote lijnen heeft overgenomen. Zeer verheugend is dat de Raad de armoedebestrijding een zeer hoge prioriteit heeft gegeven. Dit zal de samenwerking tussen Zuid-Afrika en Europa versterken.
Ik ben net een week in Zuid-Afrika geweest en men heeft daar veel waardering voor alles wat de EU onderneemt om de broze democratie te stabiliseren. Alleen door een spoedige verhoging van de levensstandaard, met name op het punt van gezondheidszorg, onderwijs en werkgelegenheid, zal het land ook stabiel kunnen blijven. Niettemin bleek tegen een aantal landen nog veel wrevel te bestaan vanwege de gepleegde obstructie bij het nieuwe handelsakkoord, vooral als het ging om de benaming van sterke drank.
Wij doen veel voor Zuid-Afrika en ik hoop dat president Mbeki zich in ruil daarvoor zal willen inzetten voor de vrede in de regio, met name in Zimbabwe. De suggestie in het verslag van de rapporteur dat deze verordening wel eens zo lang op zich heeft kunnen laten wachten, omdat zij als troef in de onderhandelingen werd gebruikt, vind ik zeer verontrustend. Misschien dat de Commissie hier nog iets over wil zeggen.
Ik zou ook graag van de Commissie vernemen hoe wij het systeem meer kunnen stroomlijnen. In de vorige vergaderperiode in Straatsburg hadden wij ook al een verordening waarvan de looptijd eveneens in december verstreken was, en dit zou eigenlijk niet mogen gebeuren. De rapporteur wijst er volkomen terecht op dat de Commissie zich op de kernthema's moet toeleggen, zoals de betekenis en de algemene impact van het programma afgezet tegen de vastgestelde doelstellingen, en zich niet moet bezighouden met de afzonderlijke programma's. Ik zou ook graag zien dat de EU-delegatie wordt versterkt met meer en beter personeel om zo toezicht en evaluatie doelmatiger te kunnen aanpakken.
Deze verordening heeft ongetwijfeld ook gevolgen voor de buurlanden en ik hoop dat de Commissie daar oog voor zal hebben. De rapporteur is op het punt van de comitologie een nieuwe weg ingeslagen, die voor de toekomst alleen maar gunstig kan zijn. Mijn fractie steunt de verordening, maar vraagt wel om een snelle oplossing voor het vacuüm dat er nu is. Het zou een slechte zaak zijn als ratificatie zou worden opgehouden door meningsverschillen over de beschikbaar te stellen middelen.

Fruteau
Mijnheer de Voorzitter, Mijnheer de Commissaris, geachte collega's, Zuid-Afrika heeft in de afgelopen jaren een historische stap genomen, met de afschaffing van de apartheid en het instellen van een nieuwe politieke orde, gebaseerd op een rechtsstaat, eerbied voor de mensenrechten en de democratie. Als de bevolking van Zuid-Afrika de wegen van de vrijheid opnieuw heeft gevonden, dan is dit zeker voor het grootste deel te danken aan haar taaie volharding, haar moed en die van haar leiders, maar ook, en dit mag best gezegd worden, aan de politieke en financiële ondersteuning die is toegekend door de lidstaten van de Europese Unie in het kader van de hervormingen in Zuid-Afrika.
Het is immers duidelijk dat we met de samenwerkingsovereenkomst die op 10 oktober 1994 werd ondertekend, een krachtige boodschap hebben afgegeven aan deze door haar geschiedenis getekende bevolking. Ik moet bekennen dat ik enigszins versteld sta van de traagheid van de onderhandelingen in de Raad voor de vernieuwing ervan.
Onze terechte solidariteitsplicht jegens dit land mag niet, en kan niet worden geofferd op het altaar van nationale commerciële belangen. Wij moeten voorkomen dat de geschillen met betrekking tot de handelsovereenkomst, een overeenkomst waarover wij ons positief hebben uitgesproken, zoals u weet met een grote meerderheid in deze zelfde zaal in oktober jongstleden, een obstakel vormen voor het aannemen van deze samenwerkingsovereenkomst. Een dergelijke houding zal lijken op een betreurenswaardige chantage door Europa en is in strijd met de geest die ten grondslag ligt aan de nieuwe partnerovereenkomsten voor de ontwikkeling van de ACS-landen, dat wil zeggen, het opstellen van een overeenkomst die de identiteit, de cultuur, en de waardigheid van elke partner respecteert.
Voor wat betreft het gedeelte van de verordening dat betrekking heeft op de regionale samenwerking, wil ik op mijn beurt de aandacht van de Raad en de Commissie vestigen op de risico's van economische destabilisatie die door de verordening kan worden veroorzaakt, en nog meer door de handelsovereenkomst met Zuid-Afrika. We moeten buitengewoon waakzaam zijn voor de gevolgen die deze overeenkomsten kunnen hebben voor het altijd wankele evenwicht in het kader van de Douane-unie van Zuidelijk Afrika. Ik denk ook aan Namibië, Swaziland, of Lesotho en Botswana, landen die bij lange na niet hetzelfde bedrag aan ontwikkelingshulp uit Europa ontvangen. Het lijkt me dus dringend noodzakelijk dat de Europese Unie stappen onderneemt om tot een overeenkomst te komen met de autoriteiten van die landen teneinde een eventuele schade te compenseren.
Tot besluit, waarbij ik onze rapporteur wil complimenteren met zijn helderheid en talenten als onderhandelaar, wil ik blijk geven van mijn totale instemming met de noodzaak zo snel mogelijk de huidige juridische leemte op te vullen, zodat deze overeenkomsten eindelijk van kracht kunnen worden. Het is dringend noodzakelijk een einde te maken aan deze lange maanden van aarzeling en vertraging, die als evenzoveel negatieve berichten zijn ontvangen door de jonge democratie van Zuid-Afrika, dat van Europa meer verwacht dan bekrompen berekeningen om enkele belangen te behartigen.

Maes
Mijnheer de Voorzitter, ik schaam mij, en ik ben blijkbaar niet de enige, tegenover Zuid-Afrika. Jarenlang hebben wij de strijd tegen de apartheid mee gesteund en met enthousiasme hebben wij dat nieuwe Zuid-Afrika verwelkomd. In 1995 werd het onze belangrijkste partner in de ontwikkelingssamenwerking. Dat dit land de meeste steun kreeg van Europa was verantwoord. Immers, Zuid-Afrika moest en moet de motor zijn van de ontwikkeling in Zuidelijk-Afrika en Centraal-Afrika. Maar het duurde te lang voor de programma's op gang kwamen en toen de datum voor de rechtsgrondslag ging verstrijken hadden wij geen nieuwe verordening klaar voor onze ontwikkelingssamenwerking. De rapporteur heeft in zijn voortreffelijk verslag met kracht gewezen op de verstreken datum van 31 december 1999.
De Raad had niet minder dan acht maanden nodig om een houding te bepalen. Dat was natuurlijk niet omwille van diepgaande meningsverschillen, maar zoals door verscheidene van onze collega's hier reeds gezegd is, omdat het ontwikkelingsgeld gebruikt werd als een drukkingsmiddel om de Europese handelsbelangen te vrijwaren en een handelsovereenkomst af te dwingen waarbij dan nog eens onze fameuze geestrijke dranken moesten worden gevrijwaard. Wij zijn diep beschaamd over zulke koehandel.
Er is nog een tweede reden voor schaamte. Een deel van het geld dat wij in de Europese landen voor de heropbouw van Kosovo willen besteden wordt afgenomen van de ontwikkelingssamenwerking met Zuid-Afrika. In plaats van een stijging van 1% om de inflatie op te vangen en het bedrag te bereiken van 885,5 miljoen euro wat ook door onze rapporteur wordt voorgesteld, gaan wij een vermindering van 10% voorstellen. Ik vind dit schaamtelijk.
Uiteindelijk heeft commissaris Schreyer 850 miljoen euro of jaarlijks 121 miljoen voorgesteld, 5 miljoen minder voor armoedebestrijding terwijl wij die armoedebestrijding zo belangrijk achten.
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, wij zullen de amendementen van de Commissie ontwikkelingssamenwerking vanzelfsprekend goedkeuren. Armoede is een onrecht. Wij willen de heropbouw van Kosovo. Wij willen die graag financieren, maar niet met het geld dat voor armoedebestrijding moet dienen. Dat is onethisch.
Ook het tweede amendement steunen wij. Het mag dan minder belangrijk lijken maar ik vind dat de middelen bij de procedure gehandhaafd moeten worden. Als wij ons comité verplichten zich met de individuele programmapunten bezig te houden dan is er veel minder tijd en energie om bezig te zijn met de efficiency van het totale programma. Daarom steunen wij met enthousiasme de rapporteur.

Sacrédeus
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik de heer Martínez Martínez bedanken voor zijn intensieve werkzaamheden in verband met deze verordening. Het Europees Parlement kan onder geen beding akkoord gaan met een bezuiniging van 10% op ontwikkelingshulp aan Zuid-Afrika. Vanzelfsprekend betreur ik het zeer dat de Raad acht maanden over deze dringende kwestie heeft geprakkiseerd, waardoor de rechtsgrond voor ontwikkelingssamenwerking sinds de jaarwisseling ontbreekt.
De relatie tussen de Europese Unie en Zuid-Afrika mag niet geschaad worden. Zuid-Afrika moet de grootste en beste vriend van de EU in Afrika zijn. Zuid-Afrika speelt namelijk een doorslaggevende rol voor de toekomst van het hele continent. In tijden van oorlog op het Afrikaanse continent, zoals in Kongo, Angola, Eritrea, Ethiopië, Sierra Leone, Uganda, Rwanda, Algerije - en om maar niet spreken over de hevige recente onrust en haat die president Mugabe in Zimbabwe heeft aangewakkerd - vormt Zuid-Afrika met zijn opvallend sterke, democratische instanties een stabiliserende en constructieve factor die Afrika naar een betere en vreedzamere toekomst kan leiden.
Zuid-Afrika heeft een sterke grondwet met daarin verplichtingen op het gebied van de mensenrechten en de menselijke vrijheden. Het land heeft een constitutioneel hof, waarvan de president de uitspraken respecteert. Er zijn vrije verkiezingen, er is persvrijheid en de grote vredestichter Nelson Mandela, die het land heeft opgebouwd, heeft het presidentsambt op een vreedzame en ordelijke manier overgedragen. De waarheidscommissie onder leiding van de anglicaanse bisschop Desmond Tutu, heeft aangetoond dat men streeft naar echte verzoening in dit land.
Tijdens de conferentie van Cairo van de EU en Afrika eerder dit jaar noemde de Zweedse premier de bijeenkomst een "startpunt van iets nieuws en iets groots". Dit "nieuwe en grote", een ontmoeting van Afrikaanse en Europese landen op een nieuw en gelijkwaardig niveau die vooruitkijken en niet blijven steken in de koloniale tijd, is een voorwaarde voor een democratisch en harmonieus Zuid-Afrika.
Zuid-Afrika is een noodzakelijke democratische motor voor heel Zuidelijk Afrika en de rest van Afrika. Het land kan laten zien dat met vrijheid en democratische en ethische normen en waarden het meest bereikt kan worden in Afrika.

Cunha
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, het Parlement dient zich in tweede lezing uit te spreken over de verordening die de rechtsgrondslag voor de samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese Unie en Zuid-Afrika moet vaststellen. U zult zich wellicht herinneren dat de Raad van ministers van de Europese Unie in verband hiermee vorig jaar in september naar aanleiding van het verslag-Kinnock het algemeen akkoord voor samenwerking, ontwikkeling en handel heeft aangenomen. Zoals u weet, is de handelscomponent van dit verdrag in januari jongstleden van kracht geworden.
Een van de belangrijkste onderdelen van de handelsovereenkomst heeft betrekking op wijn. Na twaalf jaar verbindt Zuid-Afrika zich ertoe overeenkomstig de bepalingen van het in maart 1999 op de Top van Berlijn gesloten akkoord definitief een einde te maken aan het gebruik van een aantal aanduidingen van communautaire herkomst, met name "Porto" en "Jerez", waarvan het zich op onrechtmatige wijze bediende.
Na talloze bizarre wederwaardigheden, herhaalde opschortingen en vertragende manoeuvres van de Zuid-Afrikaanse onderhandelaars die allen te maken hadden met een concrete regelgeving van het desbetreffende akkoord zijn beide partijen er uiteindelijk dan toch in geslaagd tot een vergelijk te komen. Zij hebben afgesproken dat tegen eind juni van dit jaar een nieuwe versie van de regeling van het wijnakkoord moet voorliggen. Deze moet op 1 september aanstaande in werking treden.
Nochtans is mij ter ore gekomen dat de Zuid-Afrikanen zich tegen een getrouwe weergave van het Akkoord van Berlijn blijven verzetten. Zij stellen met name alles in het werk om deze wijnkwesties naar het TRIPS-dossier van de Wereldhandelsorganisatie over te hevelen. De Europese Unie is echter van mening dat dit dossier de aanduidingen van communautaire herkomst onvoldoende beschermt. Bovendien lijkt het erop dat Zuid-Afrika onder één hoedje speelt met andere producerende landen van de nieuwe continenten. Dat blijkt onder meer uit het feit dat deze landen, die met de Europese Unie onderhandelingen over bilaterale overeenkomsten inzake wijn hadden aangeknoopt, plots van mening zijn veranderd en alles willen uitstellen.
Gezien deze omstandigheden kan ik mij onmogelijk achter het verzoek van de rapporteur scharen. Hij roept het Parlement op om als blijk van goede trouw de onderhavige kaderverordening dringend aan te nemen zonder deze aan de handelscomponent van het algemeen akkoord voor samenwerking, ontwikkeling en handel te koppelen. Ik ga hiermee niet akkoord omdat de houding van de Europese Unie tot dusver één grote uiting van goede trouw is geweest. Wij zijn hierin zelfs zo ver gegaan dat wij in tegenstelling tot de oorspronkelijke afspraken het licht op groen hebben gezet voor de toepassing van de handelsovereenkomst zonder over een regeling voor wijn te beschikken. Het is genoeg geweest! Samenwerking houdt in dat beide betrokken partijen een positieve houding aannemen, te goeder trouw handelen en blijk geven van verantwoordelijkheidsbesef. Aangezien dit niet het geval is, kan ik het standpunt van de rapporteur onmogelijk naar eer en geweten onderschrijven.

Nielson, Poul
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie dankt de rapporteur voor zijn voortreffelijk verslag. Zij is ingenomen met de aanbeveling over het gemeenschappelijk standpunt van de Raad, waaruit de bereidheid van het Parlement spreekt om het nieuwe Zuid-Afrika te ondersteunen. Ook wij maken ons zorgen over de vertraging die de verordening heeft opgelopen, en delen uw mening dat het nu zaak wordt om de verordening over het Europese programma voor hervorming en ontwikkeling snel aangenomen te krijgen. Dat zou voor Zuid-Afrika een signaal zijn dat wij de feitelijke inwerkingtreding van het handels -en ontwikkelingsakkoord willen doorzetten en geen nieuwe spanningen willen veroorzaken over nog openstaande kwesties, zoals wijnen, sterke drank en bepaalde visserijvraagstukken.
Als de Gemeenschap er echter niet in slaagt de verordening snel aangenomen te krijgen, dan dreigt ons ontwikkelingsprogramma voor dit jaar in de knel te komen. Dat zal het onderlinge vertrouwen beslist geen goed doen.
Voorts zijn wij het geheel met de rapporteur eens dat het gemeenschappelijk standpunt van de Raad enkele nuttige verbeteringen bevat ten opzichte van het Commissievoorstel. Op het gebied van de comitologie en het financiële kader gaat het gemeenschappelijk standpunt naar onze mening echter niet ver genoeg en kan op die punten niet worden opgevolgd.
Neem nou amendement 1 op artikel 8, de leden 5 en 6, over de comitologie. Uw voorstel voor een drempel van 5 miljoen euro is eerlijk gezegd ietwat teleurstellend in vergelijking met de 25 miljoen die ons voor ogen stond. Wij hebben dat bedrag voorgesteld om de gereserveerde middelen efficiënter en doeltreffender te kunnen inzetten en ook om ons meer op strategische aspecten te kunnen richten in plaats van te verzanden in allerlei details van afzonderlijke projecten. In het geval van Zuid-Afrika zijn wij echter bereid in te stemmen met een drempel van 5 miljoen euro, simpelweg om de besluitvorming niet verder te vertragen. Afgaande op de besprekingen die wij met de Zuid-Afrikaanse regering over de programmering hebben gevoerd, ziet het ernaar uit dat er een klein aantal sectorale kernprogramma's zal worden geformuleerd die naar onze mening in ieder geval met de lidstaten moeten worden besproken. De drempel van 5 miljoen euro geeft ons genoeg ruimte om snel enkele kleinere projecten te starten, zoals bijvoorbeeld voorbereidende studies of proefprojecten. Wel is het zaak duidelijk te maken dat hiermee voor de Raad geen precedent mag worden geschapen om de drempels voor de comitologieprocedure laag te houden. Ik zou graag de mogelijkheid open houden om deze drempel voor de begrotingslijn ten behoeve van Zuid-Afrika op te trekken, als dat in de toekomst nodig mocht zijn.
Ten aanzien van amendement 2 op artikel 10, lid 1, over het financiële kader kan ik het volgende zeggen. De Commissie is aan de ene kant doordrongen van het feit dat de gedane politieke toezegging in het kader van het handels- en ontwikkelingsakkoord om de steun aan Zuid-Afrika onverminderd voort te zetten, moet worden nagekomen, maar wij moeten aan de andere kant ook rekening houden met de zeer penibele begrotingssituatie die is ontstaan door de toegezegde financiële steun aan de Balkan. De Commissie zag zich daardoor genoodzaakt financiële correcties toe te passen om aan de nieuwe behoeften te kunnen voldoen. Dit was een zeer complex proces waarbij een zeer zorgvuldige afweging moest worden gemaakt tussen de politieke prioriteiten van de regionale EU-programma's. Om de situatie in Zuid-Afrika te stabiliseren, is naar ons idee een financiële injectie van gemiddeld 122 miljoen euro per jaar nodig. Dat zou neerkomen op een totaalbedrag van 850,5 miljoen euro voor de periode 2000-2006. Dit bedrag zit onder uw voorstel van 885,5 miljoen euro, maar is beduidend hoger dan de 787,5 miljoen euro van de Raad. Feit is dat het programma voor Zuid-Afrika relatief goed wegkomt bij de voorgestelde bezuinigingen in het kader van hoofdstuk IV en de toegepaste correcties zijn niet van invloed op de aard en reikwijdte van het beoogde programma.
Ik heb er begrip voor dat u niet wilt tornen aan de ontwikkelingssteun voor Zuid-Afrika. Het is in mijn ogen echter een absolute noodzaak dat de verordening nu snel wordt aangenomen, zodat wij onze activiteiten in Zuid-Afrika niet hoeven te onderbreken. De situatie is inderdaad uitermate ernstig en wijkt af van het normale patroon - maar het is helaas niet anders - en ik voel het als mijn plicht alles in het werk te stellen om Raad, Parlement en Commissie tot elkaar te brengen over het concept dat nu voorligt.
Ik wil daarom graag opnieuw in discussie gaan met de Commissie ontwikkelingssamenwerking van het Parlement, nadat ik de lidstaten om een reactie heb gevraagd.
In het licht hiervan zou ik het op prijs stellen als het Parlement zou willen bezien of de stemming over amendement 2 niet kan worden uitgesteld om deze discussie mogelijk te maken. Zo lopen wij de minste risico's op nog verder uitstel van de verordening, met alle gevolgen van dien voor de geloofwaardigheid van onze samenwerking met Zuid-Afrika.

Martínez Martínez
Mijnheer de Voorzitter, zoals u heeft kunnen horen heeft de commissaris verzocht de stemming uit te stellen, dus niet morgen te laten plaatsvinden. Ik moet zeggen dat deze situatie mij overvalt omdat we allemaal flink willen opschieten, en wat de Commissie ons nu te kennen geeft is dat we, omdat we gehaast zijn, een rustiger tempo in acht moeten nemen.
Uit principe zal ik nooit weigeren om deze onderwerpen nogmaals te bespreken. In de eerste plaats wil ik mijn dank uiten aan het adres van de woordvoerders van de verschillende fracties voor de door hen verleende steun. Hun steun geldt namelijk het wel bijzonder bescheiden standpunt van de commissie, en kan als kritische steun worden opgevat daar we verder moesten gaan dan de beslissing van de Commissie ontwikkelingssamenwerking. Nogmaals, in principe zou ik hier niet tegen zijn, maar ik denk dat het Parlement er geen voorstander van is de stemming uit te stellen. Naar mijn gevoel is het Parlement op dit moment niet bereid de stemming uit te stellen. Uitstel zou betekenen dat de commissaris de volgende week de vergadering van de Commissie ontwikkelingssamenwerking zou moeten bijwonen, en dat onze beslissing tot de maand juni moet worden opgeschort. Persoonlijk ben ik daar niet tegen, ik wijs die mogelijkheid niet af.
Het moet mij echter wel van het hart, mijnheer de Voorzitter, dat het me bijzonder stoort dat het Parlement nu wordt opgezadeld met de verantwoordelijkheid voor het uitstellen van iets wat iedereen al heeft uitgesteld. Iedereen heeft dit proces vertraagd: de Raad en de Commissie. Nu wordt er gepoogd druk uit te oefenen op het Parlement met als argument dat de ontwikkelingsprogramma's zullen worden stopgezet, wat vreselijk zou zijn, als wij de standpunten van de Raad of van de Commissie niet goedkeuren. Ik ben het ermee eens dat het verschrikkelijk zou zijn als de samenwerkingsprogramma's werden stopgezet. Mijnheer de Voorzitter, er mag echter wel eens goed worden gekeken naar wie er hier onder druk wordt gezet en wie verantwoordelijk moet worden gesteld voor het vertragen van dit proces en voor de noodzaak tot een derde lezing.
Mijnheer de Voorzitter, ik zou u dan ook willen verzoeken om te bekijken of het Parlement morgen moet worden geraadpleegd over het al dan niet aannemen van onze standpunten. Indien die morgen worden aangenomen, is het aan de Raad en aan de Commissie om ervoor te zorgen dat er een einde komt aan de situatie die Zuid-Afrika voor ernstige problemen stelt en die onze eigen geloofwaardigheid op het spel zet. We dienen ons echter af te vragen of wij hier enkel en alleen zitten om te slikken wat de Raad of de Commissie ons op willekeurig welk moment en al dan niet onder druk voorstelt. Als dat zo is, dan is het Parlement niet nodig en zijn wij als instelling onze geloofwaardigheid kwijt.
Ik ben er dan ook niet tegen de stemming een maand uit te stellen. Naar mijn mening is het bijzonder riskant dit proces nog langer te vertragen, maar in elk geval zijn wij daar dan niet verantwoordelijk voor maar wel degenen aan wie de vertraging totnogtoe te wijten is. Blijkbaar willen zij die nog langer laten duren, misschien vanwege de lopende onderhandelingen over de aanduidingen van herkomst van wijnen en alcoholische dranken.

De Voorzitter
Er is hier sprake van een misverstand. De commissaris kan op persoonlijke titel spreken, maar de Commissie heeft niet verzocht om uitstel van de stemming. De Commissie heeft, naar ik begrepen heb, alleen haar visie gegeven op amendement 2. Misschien dat de commissaris dit nog verder wil toelichten.

Nielson, Poul
Het klopt inderdaad, zoals de Voorzitter al zei, dat ik niet in de positie ben zomaar iets te verzoeken en het zou ook niet stroken met mijn eigen opvattingen over de betrekkingen tussen Commissie en Parlement als ik zoiets zou doen. Ik heb gezegd dat ik het een goede zaak zou vinden als uitstel van de stemming als optie in overweging zou worden genomen. Maar die beslissing is geheel aan het Parlement, en zo hoort het ook. Ik zie het echter als mijn plicht jegens u om er nog eens heel duidelijk op te wijzen dat dit wel eens zou kunnen uitdraaien op een langdurige en moeizame kwestie, waardoor onze huidige activiteiten in Zuid-Afrika vertragingen zullen oplopen. Ik maak hier alleen maar mijn visie kenbaar om het risico op een dergelijk scenario te minimaliseren. Wat u als Parlement besluit, is uiteraard geheel uw zaak.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
Een eventueel verzoek tot uitstel van een stemming moet onmiddellijk voorafgaande aan de stemming aan het Parlement worden voorgelegd. In dit geval zal de stemming op dinsdag om 12.00 uur plaatsvinden.
(De vergadering wordt om 20.50 uur gesloten)

