Stand van zaken bij SIS II en VIS (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is verklaring van de Commissie over de stand van zaken bij SIS II en VIS.
Jacques Barrot
Mevrouw de Voorzitter, ik wil het geduld van het Parlement niet op de proef stellen, maar ik wil de hier aanwezige Parlementsleden en het Parlement toch graag het een en ander toelichten.
Toen ik anderhalf jaar geleden de portefeuille van commissaris voor Justitie, Vrijheid en Veiligheid overnam, trof ik op mijn bureau twee omvangrijke projecten op het gebied van de informaticatechnologie aan, die bedoeld zijn om de lidstaten uit te rusten met moderne en effectieve samenwerkingsinstrumenten.
Voor deze twee projecten, SIS II en VIS, is in 2003 één gezamenlijk contract gesloten tussen de Commissie en een consortium van IT-bedrijven. In technologisch opzicht gaat het om twee complexe projecten. Er moet een koppeling en een wisselwerking tot stand worden gebracht tussen een centraal systeem en de nationale systemen, waarbij aan bijzonder veeleisende specificaties moet worden voldaan.
Ik heb altijd mijn best gedaan om het Parlement op de hoogte te houden van deze ontwikkelingen. Na de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken in februari en juni 2009 heb ik de voorzitter van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken van het Parlement, de heer Deprez, geschreven om hem te informeren over de ontwikkeling van de werkzaamheden aan het SIS II-project. Mijnheer Coelho, ik heb u een kopie van deze brieven gestuurd, omdat u de vaste rapporteur bent voor onderwerpen die betrekking hebben op het SIS-dossier en omdat u deze dossiers nauwlettend volgt.
In deze geest van transparantie wil ik u ook vandaag zoveel mogelijk informatie verschaffen. Het is waar dat deze twee projecten SIS II en VIS, net als de meeste grote industriële projecten, het risico met zich meebrengen dat de planning uitloopt en dat de begroting wordt overschreden. Het is waar dat de situatie voor zowel het SIS II als het VIS onbevredigend is.
Ondanks de inzet van deskundigen van de Commissie en de lidstaten blijft het SIS II-project tegen diverse obstakels oplopen. Het VIS-project is een belangrijke fase ingegaan. Met de oorspronkelijke specificaties was het moeilijk de geplande tests uit te voeren, maar het lijkt erop dat de tests dankzij een herziening van deze specificaties, met instemming van de lidstaten, binnenkort met succes kunnen worden afgerond.
Ik wil allereerst ingaan op het SIS II. De Commissie werkt nauw samen met het voorzitterschap, de lidstaten en de contractanten om de richtsnoeren die in de conclusies van de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken van 4 en 5 juni 2009 zijn vastgelegd, uit te voeren.
Om te beginnen worden alle betrokken partijen actief betrokken bij de technische voorbereidingen van een eerste test, de zogenaamde "mijlpaaltest”, die tot doel heeft te waarborgen dat de huidige technische oplossing op een gezonde basis berust. Vanuit dit oogpunt heeft de Commissie onderhandelingen gevoerd met het voor dit project verantwoordelijke consortium over de vereiste contractuele aanpassingen. De eerste mijlpaaltest zal extra kosten van 1 026 000 euro met zich mee brengen. Tegelijkertijd hebben onze diensten het beheer en de controle van het project versterkt. Zij hebben contractuele boetes ingesteld om de druk op de contractant te verhogen.
Ik heb de president-directeur van de onderneming die verantwoordelijk is voor het project vrijdagavond ontboden en ontmoet, zodat hij mij persoonlijk kon informeren over de maatregelen die hij nam om de technische problemen op te lossen.
Tot slot: uit voorzorg heeft de Commissie, zoals door de Raad van juni is bepaald, de voorbereidingen in gang gezet voor een eventuele overschakeling op een alternatief technisch scenario, voor het geval de huidige technische oplossing zou mislukken.
Om deze gegevens en het nieuwe tijdschema in aanmerking te kunnen nemen, moeten wij deze omstandigheden natuurlijk in een rechtskader integreren. Daarom heeft de Commissie op 29 september amendementen ingediend betreffende de instrumenten voor de migratie naar SIS II, amendementen waarover uw Parlement momenteel wordt geraadpleegd. Dit biedt ons de gelegenheid om uitvoeriger op deze kwestie terug te komen.
Wat het VIS-project betreft: de contractant is in april 2009 begonnen met een reeks tests met betrekking tot het centrale systeem om de geboekte vooruitgang te evalueren. De contractant is er nog niet in geslaagd aan alle vereiste contractuele criteria te voldoen om deze reeks tests af te ronden, ondanks de extra tijd die hij hiervoor had gekregen.
Uiteraard heeft de Commissie de contractueel bepaalde boetes opgelegd als straf voor deze vertraging. Zij heeft de contractant aangemaand om alle nodige correctieve maatregelen uit te voeren.
Ik geloof niet dat er sprake is van een fout in het ontwerp, hoewel ik hierin mogelijk ongelijk krijg. Aan de andere kant lijkt het met de STT de goede kant op te gaan. De tests zouden op 11 november voltooid moeten zijn. Parallel hieraan moeten de lidstaten echter ook hun eigen nationale systemen aanpassen om het VIS te kunnen gebruiken. Ten minste drie lidstaten ondervinden hierbij grote problemen, en de vertragingen die deze drie lidstaten veroorzaken, zijn nog groter dan de vertragingen die we bij het centrale systeem ondervinden.
Op dit moment stellen wij dus, samen met de lidstaten, een uitvoerig onderzoek in, teneinde een nieuw tijdschema te kunnen opstellen voor de inwerkingtreding van het VIS. Hiervoor is het echter noodzakelijk dat wij een duidelijk beeld hebben van de uitkomst van de reeks tests met betrekking tot het centrale systeem.
Op grond van de bespreking die ik vrijdag heb gehad, denk ik dat wij mogelijk op 11 november zullen weten of de lopende tests positief zijn. Maar in ieder geval moeten zowel de nationale systemen als het centrale systeem volledig operationeel zijn, voordat het systeem in werking wordt gesteld. Uiteraard zal ik het Parlement informeren over dit nieuwe tijdschema, zodra wij dit kunnen vaststellen.
Ik rond af. Het spijt mij dat ik een beetje lang van stof ben geweest, maar ik wilde echt uitvoerig toelichten hoe het met de voortgang van de projecten SIS II en VIS staat. Er is daadwerkelijk reden voor bezorgdheid; dat hoeven we niet te verhullen. De aard van de technische, politieke en begrotingsrisico's van de twee projecten rechtvaardigt dat wij ons hier allemaal voor inzetten, rekening houdend met onze respectieve verantwoordelijkheden. Er zijn aanzienlijke financiële middelen vrijgemaakt. Het totaalbedrag aan betalingsverplichtingen van de Commissie voor het SIS II-project beloopt iets meer dan 80 miljoen euro, waarvan iets meer dan de helft, namelijk 44,5 miljoen euro, tot nu toe daadwerkelijk is uitgegeven. Het totaalbedrag aan betalingsverplichtingen van de Commissie voor het VIS-project beloopt tot op heden ongeveer 74,5 miljoen euro. Wat de uitvoering van de begroting betreft, is tot nu toe bijna 43,3 miljoen euro daadwerkelijk besteed. Deze bedragen liggen in de orde van grootte van projecten van vergelijkbare schaal die in Europa en elders in de wereld ontwikkeld worden.
Mevrouw de Voorzitter, ik wil hier nog graag opmerken dat ik het Parlement beslist zal informeren over alle ontwikkelingen die gevolgen zouden kunnen hebben voor de begroting of voor de opleveringsdatum van deze systemen.
Maar als wij erin slagen het SIS II en het VIS te verwezenlijken, dan zullen wij Europa hebben uitgerust met het meest effectieve systeem ter wereld. Wij moeten de obstakels dus op een koelbloedige, duidelijke en praktische manier aanpakken, en ik zou in dit opzicht, zo vaak als dat nodig is, de hulp willen inroepen van het Parlement om deze twee dossiers eens te meer aandachtig te volgen en ervoor te zorgen dat ze tot een goed einde worden gebracht.
Simon Busuttil
Om te beginnen zou ik de vicevoorzitter van de Europese Commissie willen bedanken voor de toelichting die hij ons heeft gegeven, en op mijn beurt zou ik ook willen toelichten waarom wij om dit debat hebben verzocht.
Dat was omdat het Schengengebied in het licht van vrij verkeer van onze burgers uiterst belangrijk voor ons is. Maar hoewel we de bedoeling hadden dat het Schengengebied volledig vrij verkeer aan onze burgers zou geven, willen we dit privilege niet aan misdadigers gunnen. Dat is de reden waarom we het Schengeninformatiesysteem hebben gecreëerd, dat zou worden verbeterd tot een systeem van een nieuwe generatie, onder de naam SIS II, om ons te helpen het vrije verkeer van onze burgers te versterken en tegelijkertijd misdadigers ervan te weerhouden om ook maar enige ruimte te verkrijgen. Wij maken ons dan ook zorgen over het feit dat dit systeem van een nieuwe generatie, SIS II, ruim over tijd is en het er nog steeds niet naar uitziet dat het ook maar in de buurt van voltooiing is. Daarom stellen wij u nu deze vragen over de reden voor dit uitstel en of het mogelijk zou zijn een datum te garanderen waarop het systeem in werking zal zijn. Ik zou echter overduidelijk willen maken dat ons einddoel is samen te werken met de Europese Commissie om ervoor te zorgen dat het Schengengebied volledig operationeel is en dat het in het belang van onze burgers werkt, zonder degenen met slechte bedoelingen de vrije teugel te geven.
Claude Moraes
namens de S&D-Fractie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, ik dank de commissaris dat hij vandaag aanwezig is om ons in enig detail bij te praten over deze kwesties. We waarderen de wijze waarop hij dat heeft gedaan.
Net als de heer Busuttil wil ik een toelichting - een gezamenlijke toelichting - geven bij onze ernstige bezorgdheid over de aanzienlijke vertraging bij de migratie van SIS naar SIS II en de ontwikkeling van VIS. U zult, denk ik, begrijpen waarom we een gezamenlijke ontwerpresolutie hebben ingediend. Er heerst namelijk echt bezorgdheid. De heer Coelho en anderen hebben deze bezorgdheid de laatste tijd meermalen naar voren gebracht en het is zinvol erop te wijzen dat deze aanzienlijke vertraging op zichzelf weliswaar hoogst zorgwekkend is, maar dat het bij het Parlement, zoals u weet, in de eerste plaats draait om de transparantie en controleerbaarheid, met name als het gaat om gevoelige gegevens op dit gebied. Het Parlement moet, als medewetgever en enige rechtstreeks gekozen instelling van de EU, op de hoogte worden gehouden van de ontwikkelingen rond deze systemen en heeft daar in het verleden veelvuldig om gevraagd.
We willen in onze ontwerpresolutie geen onredelijke eisen stellen. We willen redelijk zijn en we willen inspelen op de wijze waarop u ons vandaag hebt geïnformeerd. We willen gewoon van de huidige stand van zaken op de hoogte worden gehouden, uitleg krijgen over de oorzaken van de vertraging en de verzekering krijgen dat deze problemen worden opgelost. Het is van cruciaal belang dat een dergelijk belangrijk project, dat voor een zeer groot aantal mensen - zowel EU-burgers als niet-EU-burgers - gevolgen zal hebben, op transparante wijze tot stand komt.
Naast transparantie en controleerbaarheid is het echter ook van belang te wijzen op enkele bredere implicaties. De technische problemen waarmee we te maken hebben en de ontwikkeling van deze grootschalige databases, leiden niet tot een breder vertrouwen. Veel van onze lidstaten - waaronder mijn eigen lidstaat - hebben grote problemen gehad met de ontwikkeling van hun eigen belangrijke databases, de ontwikkeling van ID-databases enzovoorts. Het is van cruciaal belang dat het publiek vertrouwen in deze systemen heeft.
Alle politieke partijen moeten derhalve gezamenlijk bekijken hoe deze problemen zijn ontstaan en hoe ze in de toekomst kunnen worden voorkomen, bij voorkeur tijdens de planningsfase en niet tijdens de ontwikkelingsfase. We moeten lering trekken uit de ervaringen, we moeten vertrouwen in deze systemen hebben en we moeten, bovenal, volledig en effectief toezicht hebben. Uiteindelijk kunnen deze systemen alleen werken als er sprake is van technische samenwerking - en als het publiek vertrouwen in dit systeem heeft en als het Parlement openlijk controle uitoefent op deze kwesties en als er uiteindelijk enige resultaten worden geboekt.
Sarah Ludford
namens de ALDE-Fractie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, in die tien jaar dat ik nu in het Europees Parlement zit, heb ik op één avond nog nooit zoveel spreektijd gehad! Tien minuten in totaal is een ongehoorde luxe en ik weet niet zeker of ik die tijd wel volledig zal benutten.
Ook ik ben vicevoorzitter Barrot dankbaar dat hij hiernaartoe gekomen is om verslag uit te brengen van de problemen, hoewel ik het een kwalijke zaak vind dat we zo hebben moeten aandringen om informatie te krijgen. Iedereen die ook maar iets afweet van de invoering van grote IT-projecten in de publieke sector in zijn eigen lidstaat, weet dat al deze technische en budgettaire problemen zich vaak voordoen. Maar wanneer het twee van deze grote high-profile systemen betreft - het Schengeninformatiesysteem (SIS) II en het visuminformatiesysteem (VIS) - gaat dit helaas niet alleen ten koste van de geloofwaardigheid van de interne veiligheid van de Unie - waar ik later nog op terugkom - maar ook van die van het visumbeleid van de EU.
Als rapporteur over het VIS kan ik zeggen dat we onder druk stonden om de wetgeving op tijd af te ronden, omdat we het VIS zo snel mogelijk ten uitvoer wilden leggen - zoals reeds het geval had moeten zijn - en iedere vertraging van het programma is een zware teleurstelling.
Ik zou commissaris Barrot willen vragen wat de gevolgen zullen zijn voor visumaanvragers. Zitten we dadelijk met een heleboel verwarde mensen, omdat het VIS twintig miljoen visumaanvragen per jaar moet gaan verwerken en vertragingen waarschijnlijk een domino-effect teweeg brengen? En hoe zit het met de outsourcingregelingen die nu worden ingesteld? U zei dat er boetes wegens contractbreuk zijn opgelegd ten gevolge van vertragingen met het visuminformatiesysteem. Kunt u ons vertellen hoe hoog die boetes zijn? Wat zijn de voorziene kosten naar schatting? En, commissaris Barrot, kunt u ons vertellen of u over de gehele linie vertrouwen hebt in de opdrachtnemer, of is de kans aanwezig dat het contract wordt ontbonden?
Dit heeft vermoedelijk ook gevolgen voor de instelling van het agentschap voor het gemeenschappelijk beheer van het SIS en het VIS - en, mogelijk, andere databases in de toekomst. Misschien moeten sommige ambities voor het verzamelen van gegevens en grootschalige controlesystemen worden bijgesteld. Dat zou vanuit het oogpunt van de privacy geen slecht idee zijn als we met al deze technische en infrastructurele problemen zitten.
Ik heb nog één vraag voor de commissaris. Volgens de huidige schatting treedt SIS II in het laatste kwartaal van 2011 in werking. Er zal, denk ik, nog wel enige verdere vertraging optreden. In de zomer van 2012 worden de Olympische Spelen in Londen gehouden. De Britse regering heeft de kans niet aangegrepen om in SIS I te stappen om redenen die zij zelf het beste kent. Ze had zelfs al enige jaren geleden aan SIS I kunnen meedoen, maar ze zei "nee, nee, we wachten wel tot SIS II”.
In reactie op mijn vragen zei de regering dat ze zich geen zorgen maakt over de implicaties voor de veiligheid. Het is echter niet alleen de veiligheid van het Verenigd Koninkrijk maar ook die van Europa die mogelijk in gevaar komt als het Verenigd Koninkrijk er niet ruim vóór de Olympische Spelen van Londen in 2012 toe overgaat op grond van het Schengeninformatiesysteem politiegegevens te delen - waartoe het gerechtigd is.
Commissaris Barrot, kunt u ons vertellen wat dit volgens u zou kunnen betekenen voor de veiligheid rond de Olympische Spelen? Ik maak me daar ernstig zorgen over, temeer omdat de Spelen in Londen worden gehouden, wat ook nog eens mijn kiesdistrict is. Ik denk dat we ons allemaal ernstig zorgen maken over de veiligheid tijdens de Olympische Spelen. Dit zijn een paar van de vragen die ik u wilde stellen. Ik dank u nogmaals voor uw komst hier.
Tatjana Ždanoka
namens de Verts/ALE-Fractie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, namens mijn fractie dank ook ik commissaris Barrot voor zijn toelichting. Natuurlijk betreuren wij de huidige situatie rond SIS II en VIS ook.
Maar we willen ook enkele andere punten van zorg naar voren brengen. Zoals u weet neemt onze fractie een bijzonder standpunt in over het gebruik van biometrische gegevens, met name in VIS en SIS II.
Ik wil graag van de gelegenheid gebruik maken om ons standpunt te benadrukken. Ik ben net als Sarah Ludford heel dankbaar voor de extra spreektijd die ik vanavond heb gekregen. Ik zal die tijd misschien ook niet helemaal benutten, hoewel ik maar zes minuten heb in plaats van tien.
Wij betreuren ook dat steeds meer autoriteiten toegang tot deze systemen hebben. We zijn momenteel bang dat SIS van een technisch instrument wordt omgezet in een algemeen controle- en toezichtsysteem.
Daarom herinneren we de Commissie eraan dat een samenhangende rechtsgrondslag voor de bescherming van gegevens op basis van de hoogste normen en de aanneming van een rechtsinstrument voor minimumgaranties van het procesrecht, een absolute voorwaarde zijn voor de volledige tenuitvoerlegging van deze nieuwe systemen.
We betreuren ook het gebrek aan samenwerking van de zijde van de Raad, met name de weigering om de medebeslissingsprocedure toe te passen voor de uitvoeringsmaatregelen. We hopen dat het Europees Parlement in de toekomst regelmatig betrouwbare informatie krijgt over de tests, de kosten, enzovoorts.
Ik zal de vraag van een vorige spreker niet herhalen, maar ook wij willen graag informatie van commissaris Barrot over het contract en de daaruit voortvloeiende verplichtingen en wat er gebeurt als de uitkomst van de test tegenvalt en we willen ook graag weten wat de eventuele kosten zijn.
Het is misschien ook een kwestie van goedkeuring: een heleboel vragen hadden voorkomen kunnen worden als ons Parlement vanaf het allereerste begin actief bij het hele proces betrokken was. Ik hoop derhalve dat dit geval ook heeft aangetoond dat het nu echt tijd wordt om samen te werken.
Timothy Kirkhope
namens de ECR-Fractie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, als ondertekenaar van de gezamenlijke ontwerpresolutie namens de ECR-Fractie ben ik heel blij dat we dit debat nu voeren. Het is van cruciaal belang dat we de Commissie in het Europees Parlement ter verantwoording roepen wanneer we het hebben over kwesties waarmee aanzienlijke sommen geld van de Europese belastingbetaler gemoeid zijn. Het is correct dat het grote publiek bijzondere belangstelling heeft voor een dergelijk gevoelig terrein als de bescherming en uitwisseling van gegevens. Er hebben zich talloze problemen en vertragingen voorgedaan, waardoor het nieuwe systeem nog steeds niet functioneert. Er zijn nu zelfs twijfels over de uitvoerbaarheid van het project.
Ik wil graag van de Commissie weten hoe het komt dat er zoveel vertragingen en overschrijdingen van de begroting hebben plaatsgevonden. Wat voor maatregelen worden er genomen om iets aan de tekortkomingen te doen? We willen volledige transparantie over het uitvoeringsproces en over de financiële aspecten waarover ik het had. Zoals in onze resolutie staat, wil het Verenigd Koninkrijk - op dit moment uiteraard niet als volledig lid van Schengen - samen met een aantal andere lidstaten geen deel uitmaken van dit systeem tot er een oplossing gevonden is.
Ik wil ook graag weten wat voor maatregelen er zijn genomen om een deel van de schade op opdrachtnemers te verhalen. We willen een reactie van de Commissie en de Raad op de vraag waarom er nog steeds vertrouwen is in de huidige opdrachtnemer en diens vermogen om de systemen tot voltooiing te brengen. Heeft dit project eigenlijk wel een toekomst of moeten we het hele initiatief opnieuw in overweging nemen? Zoals commissaris Barrot al zei: sommige lidstaten schuiven de zaak op de lange baan, maar zonder vertrouwen kun je ze dat nauwelijks kwalijk nemen. Het Europees Parlement moet voortdurend op de hoogte worden gehouden van de stand van zaken rond de inzet van deze systemen. Ik zie uit naar de schriftelijke reactie van de Commissie op de vragen die mijn collega's en ik hebben gesteld.
Cornelia Ernst
namens de GUE/NGL-Fractie. - (DE) Mevrouw de Voorzitter, allereerst wil ik zeggen dat wij niet de zorgen delen van de Fractie van de Europese Volkspartij (Christendemocraten). Het is zo simpel als wat: wij vinden verdere ontwikkeling van SIS II onnodig en een politiek verkeerde keuze. Dat heeft redenen: ten eerste omdat gegevens van geheime diensten en de politie met elkaar worden vermengd, waardoor een datasysteem ontstaat dat de controleerbaarheid niet meer garandeert en waarbij persoonsgegevens niet worden beschermd.
Ten tweede omdat in dit kader een grootschalig project met biometrische gegevens wordt opgezet, en ten derde omdat SIS II uiteraard tegen de zogeheten illegale immigratie zal worden ingezet. Wij stellen daarom voor om, aangezien we al over SIS I beschikken, dit systeem als "one for all" verder te ontwikkelen. Dat lijkt ons een verstandige zet. Het zou getuigen van een pragmatische aanpak, ook al komt het ons op zware kritiek te staan. Wij vinden de aanpak zoals die nu wordt gevolgd een doodlopende weg. Laat ik er geen doekjes om winden: SIS II is al de facto mislukt, en daarom heeft het geen zin om er nog langer aan te blijven prutsen - om het zo maar eens uit te drukken. Het is belangrijk dat er wordt bespaard op middelen die verkeerd zijn ingezet. Het zou ons over het geheel minder problemen opleveren en we hoeven ons ook geen zorgen meer te maken over vertragingen bij SIS II. Ik zeg dit mede vanuit het perspectief van de Saksen, die leven in Duits gebied dat grenst aan Polen en Tsjechië. Wat dat betreft, weet ik zeker dat het veel nuttiger zou zijn om te werken aan stabilisering van de politiediensten dan om zoiets in te voeren.
Carlos Coelho
(PT) Dames en heren, ik wil beginnen met een woord van dank voor de verklaring die vicevoorzitter Barrot hier heeft afgelegd. Het is natuurlijk wel onrechtvaardig ten opzichte van de commissaris dat we hier het standpunt van de Raad niet hebben kunnen beluisteren. Ik stel vast dat het makkelijker is parlementaire controle uit te oefenen op de Commissie dan op de Raad.
In december 2001 heeft de Europese Commissie een mandaat gekregen voor de ontwikkeling van het Schengeninformatiesysteem II (SIS II) dat in maart 2007 in werking had moeten treden. Er hebben zich echter verschillende problemen voorgedaan en ook is er vaak vertraging ontstaan. Op dit moment functioneert het nieuwe systeem nog niet. Sommigen voorspellen dat het niet voor 2012 zal functioneren, terwijl anderen de levensvatbaarheid van het project ter discussie stellen. Niet alleen SIS heeft vertraging opgelopen maar ook het visuminformatiesysteem (VIS), daar beide projecten door dezelfde onderneming zijn ontwikkeld.
Ik moet echter zeggen dat ik vertrouwen blijf houden in vicevoorzitter Barrot. Hij heeft tijdens zijn politieke loopbaan altijd blijk gegeven van bekwaamheid, integriteit en Europese gezindheid. We weten dat hij het SIS-project niet gestart heeft maar geërfd toen hij op verzoek van voorzitter Barroso een andere portefeuille aanvaardde. Er ligt evenwel ook een duidelijk stuk verantwoordelijkheid bij de diensten van de Europese Commissie en bij het gecontracteerde bedrijf voor de ontwikkeling van het centrale systeem.
Het Parlement is een tak van de begrotingsautoriteit en wij hebben het recht en de plicht de Europese Commissie om uitleg te vragen. Waarom hebben we SIS II nodig? Wij hebben behoefte aan betere bewaking van de buitengrenzen, meer veiligheid, biometrische gegevens en het onderling koppelen van signaleringssystemen. Er zijn twee globale technische proeven voorzien, de zogenaamde milestone tests, de eerste proef op 22 december aanstaande en de tweede in de zomer van 2010. Het doel van de eerste test is het controleren van het stabiel, betrouwbaar en efficiënt functioneren van SIS II onder operationele omstandigheden gedurende een periode van 72 uur en het controleren dat de centrale vitale functies en de coherentie van de gegevens zonder problemen en haperingen werken.
Er dienen enkele vragen gesteld te worden. Op de eerste plaats zou ik willen weten of er risico's bestaan die het houden van deze proef in december dit jaar in gevaar zouden kunnen brengen. Op de tweede plaats vraag ik of het klopt dat om de risico's te verminderen overwogen wordt de eisen lager te stellen of zelfs het aantal staten dat aan de proef moet meedoen, te reduceren. Op de derde plaats zou ik willen weten of deze nieuwe proeven beschouwd kunnen worden als onderdeel van het jaarlijks contract met de onderneming of dat ze zullen worden beschouwd als bijkomende eisen die extra kosten met zich meebrengen. Op de vierde plaats zou ik willen weten of het opsporen van problemen en technische fouten heeft geleid tot het afsluiten van contracten voor andere bijkomende diensten. Op de vijfde plaats vraag ik of de vertraging en de technische fouten, met het mislukken van eerdere proeven als gevolg, hebben geleid tot het opleggen van boetes aan het gecontracteerde bedrijf. Vicevoorzitter Barrot heeft daar in zijn betoog al op gewezen. En hoe hoog was het totaalbedrag van de opgelegde boetes? Op de zesde plaats zou ik willen weten of de Commissie meent dat in geval van een switch off voor een alternatieve oplossing het contract met de onderneming Steria ontbonden wordt. Wat zijn in dat geval de gevolgen voor VIS?
En tot slot, mevrouw de Voorzitter, nog een laatste vraag: klopt het dat Bulgarije en Roemenië niet langer wachten op SIS II en dat er al gepland wordt deze landen op te nemen in SIS I?
Ernst Strasser
(DE) Dank u, mevrouw de Voorzitter, ik zal proberen me zo stipt mogelijk aan de spreektijd te houden. In principe verwelkomen wij de invoering van SIS II en de bijbehorende functionaliteit. Als minister van Binnenlandse Zaken in de eerste jaren van deze eeuw heb ik krachtig geijverd voor de komst van dit systeem. Destijds is ons beloofd dat het in 2007 zou worden ingevoerd, mede omdat wij het hard nodig zouden hebben voor de nieuwe lidstaten, zodat zij zouden kunnen participeren in de veiligheidsstructuur.
Die nieuwe lidstaten zijn er inmiddels, maar SIS II niet. Wij moeten die vertraging onderzoeken en ervoor zorgen dat de onderste steen boven komt. Er moeten ook duidelijke consequenties aan verbonden worden. Uit onze ervaringen moeten we lering trekken voor de toekomst.
We moeten erkennen dat de Commissie alles in het werk heeft gesteld om het SIS II-project voort te kunnen zetten, en daarbij gebrekkige testresultaten op de koop toe heeft genomen. We moeten echter vaststellen dat het geen zin heeft om op dit punt te grote concessies te doen, omdat die ten koste zouden gaan van de stabiliteit en betrouwbaarheid van het systeem. Eender welke uit de analyse of uit de tests voortvloeiende extra kosten voor de lidstaten moeten daarom worden voorkomen. Ook moeten we ervoor zorgen dat het systeem geen verdere vertraging oploopt. Dit vereist echter totale transparantie, dat lijkt me duidelijk, ook voor degenen die het project namens de Commissie uitvoeren. Dat moet ook betekenen dat er voor de projectontwikkelaars in kwestie - indien nodig - sprake moet zijn van financiële consequenties.
Edit Bauer
(HU) Mevrouw de Voorzitter, commissaris, in 2006, toen de nieuwe lidstaten wachtten op aansluiting bij het Schengengebied, hebben we als voorwaarde gesteld en is aan ons als voorwaarde gesteld dat SIS II moest functioneren. In de tussentijd is gebleken dat het systeem in geen geval operationeel zou zijn. Toen hoorden we dat de vloer niet sterk genoeg was om het gewicht van de technische apparatuur te dragen, en als toen het Portugese voorzitterschap niet met de oplossing was gekomen om het systeem "SIS one for all” in werking te stellen, hadden de acht nieuwe lidstaten waarschijnlijk tot op heden niet kunnen toetreden tot het Schengengebied.
We mogen niet vergeten dat er in de tussentijd nieuwe contracten moesten worden afgesloten, nieuwe financiële pakketten moesten worden gelokaliseerd voor de ontwikkeling van het SIS II-systeem, terwijl de werking van het SIS I+-systeem ook nog moet worden gefinancierd. We financieren nu dus eigenlijk twee systemen, wat de Europese belastingbetalers een behoorlijke smak geld kost. Het gaat hier duidelijk om een grote investering in het belang van de veiligheid van de Europese burgers. In tegenstelling tot mijn linkse collega ben ik van mening dat dit wel degelijk een enorme kwalitatieve verandering teweeg kan brengen in het belang van de Europese veiligheid.
Ik ben benieuwd naar de omvang van de vertraging, gezien het feit dat er in 2001 vijf jaar was ingeruimd voor de ontwikkeling van het systeem, van 2002 tot 2007. Nu hebben we het erover dat dit misschien pas over tien jaar klaar is. Commissaris, in een technisch systeem kunnen er niet zoveel onzekere factoren zijn dat de ontwikkelingstijd wordt verdubbeld. We weten dat de techniek het kan laten afweten, we weten dat de openbare investering vertraagd is geraakt, maar we moeten ons uiteindelijk wel de vraag stellen hoe dat komt. Wordt de ontwikkeling van SIS II niet opzettelijk vertraagd door bepaalde lidstaten? En om mijn vraag af te ronden: wat is de garantie dat er niet hetzelfde gebeurt bij het VIS-systeem?
Elżbieta Katarzyna Łukacijewska
(PL) Mevrouw de Voorzitter, met het oog op de vertragingen en problemen bij de voltooiing van de werkzaamheden in verband met SIS II en gezien de verwachtingen dat het systeem niet volledig operationeel zal zijn voor eind 2011, en volgens sommigen zelfs niet voor 2015, is besloten om SIS II voor het einde van dit jaar te testen, teneinde de doelmatigheid van het systeem te beoordelen. Indien uit deze tests blijkt dat SIS II niet naar behoren functioneert, zal naar verluidt een alternatief plan worden ingevoerd dat is gebaseerd op het aanbrengen van verbeteringen in SIS I.
In dit licht rijzen diverse vragen. Is de Europese Commissie bereid een alternatief plan uit te voeren? Wat gebeurt er met de investeringen die de lidstaten hebben gedaan en de kosten die ze hebben gemaakt in verband met de aankoop van apparatuur voor de indienstneming van dit nieuwe systeem? Zal deze uitrusting ook bruikbaar zijn in het alternatieve plan? En, ten slotte, hoe wil de Europese Commissie ervoor zorgen dat degenen die verantwoordelijk zijn voor het project de contractuele boetes zullen betalen?
Jacques Barrot
Mevrouw de Voorzitter, ik kan niet op alle vragen antwoorden die mij zijn gesteld, aangezien wij ons in een moeilijke fase bevinden. Wat het VIS betreft, gaat het om de tests met betrekking tot het centrale systeem die vóór 11 november moeten zijn uitgevoerd, en wat het SIS II betreft, gaat het om de mijlpaaltest, die het criterium is waaraan voor het eind van het jaar moet zijn voldaan.
Om te beginnen wil ik alle sprekers hartelijk bedanken. Ik wil graag dat het Europees Parlement volledig toegang heeft tot alle informatie. Ik wijs er nog eens op dat deze twee belangrijke systemen zijn bedacht door de lidstaten, juist om onder veilige omstandigheden te kunnen profiteren van de vrijheid van verkeer, zoals met name de heer Busuttil en de heer Moraes hebben opgemerkt.
Ik wil allereerst ingaan op het VIS, en met name reageren op mevrouw Ludford, die in haar hoedanigheid van rapporteur in het bijzonder betrokken is bij dit probleem. Wat wij ervan kunnen zeggen is dat het VIS vóór 11 november zal worden onderworpen aan tests, die zullen uitwijzen of er reden is onze koers te wijzigen. Tot nu toe wijst alles erop dat het VIS-systeem een goede architectuur heeft en dat er, inderdaad, sprake is van enkele bugs, die echter gecorrigeerd kunnen worden. Uit deze tests zal vervolgens blijken of het eventueel noodzakelijk is het contract met de contractant te verbreken. Het is nu nog te vroeg om dit te zeggen, maar als dat gebeurt zou het tijdschema op dat moment herzien worden.
Ik wijs er nog eens op dat de Raad in 2005 heeft besloten dat het VIS op een coherente en gecoördineerde manier door de lidstaten in werking moest worden gesteld. Daarom is in de VIS-verordening bepaald dat het systeem de werkzaamheden in de eerste regio dient te beginnen op de door de Commissie vastgestelde datum, wanneer alle lidstaten haar ervan in kennis hebben gesteld dat zij alle nodige technische en wettelijke regelingen hebben getroffen om het VIS in deze regio te gebruiken.
Dit betekent dat de aanvangsdatum van de werkzaamheden van het VIS in de eerste regio - Noord-Afrika, dat de landen omvat die de grootste risico's vormen op het gebied van illegale immigratie en veiligheid - voor alle lidstaten hetzelfde is. Dit brengt mij ertoe te zeggen dat het echt belangrijk is dat alle lidstaten operationeel zijn en het VIS beheersen. Het zou namelijk uiterst schadelijk zijn als wij, als het centrale systeem normaal blijkt te functioneren, verplicht zouden zijn de termijnen nog eens te verlengen vanwege deze vertragingen die zich bij een paar lidstaten voordoen. Vandaar dat ik dit punt enigszins benadruk.
Mevrouw Ludford heeft met name het probleem van de Olympische Spelen aangeroerd. Ik hoop van harte dat wij vóór het zover is, vooruitgang hebben geboekt. Maar het klopt dat normaal gesproken is voorzien dat het Verenigd Koninkrijk kan worden aangesloten op het SIS I +, mocht dit in het vooruitzicht van de Olympische Spelen noodzakelijk zijn.
Daarnaast wil ik opmerken dat wij, ten aanzien van visumaanvragers, hopen dat wij erin zullen slagen om niet te veel van de vastgestelde termijn af te wijken, want dit is heel belangrijk voor ons. Bovendien kan het ernstige risico van visa shopping bij de consulaten nog toenemen als wij te veel vertraging met het VIS oplopen.
Mevrouw Ždanoka heeft de biometrische gegevens en de controle op de toegang tot het systeem ter sprake gebracht. Ik denk dat wij nog de gelegenheid krijgen hier nader op in te gaan, maar deze controles zullen aan een aantal duidelijke regels gebonden zijn. Ik heb er goede nota van genomen dat mevrouw Ernst tegen het systeem is, maar ik wil ook onthouden wat de heer Kirkhope heeft gezegd. Dan kom ik nu op de heer Coelho. De heer Coelho is goed bekend met het SIS II, en ik zal proberen enkele van zijn vragen te beantwoorden, waarbij ik de mogelijkheid openhoud om hem schriftelijk aanvullende antwoorden te geven op de zeven vragen die hij heeft gesteld.
Wat ik ervan kan zeggen is dat de Commissie contractuele onderhandelingen is aangegaan met haar medecontractant en dat deze onderhandelingen over twee aspecten gingen: het geven van opdracht voor extra diensten en materieel die vereist zijn om de eerste mijlpaaltest uit te voeren, en een aanhangsel van het basiscontract om de mijlpaaltests binnen het SIS II-project contractueel vast te leggen. Wij zijn eind juli tot een totaalovereenkomst gekomen. Wij zijn eind juli tot een totaalovereenkomst gekomen, en het klopt dat de medecontractant erop heeft gewezen dat er specificaties waren die de uitvoering van deze eerste mijlpaaltest erg ingewikkeld leken te maken. Wij hebben niettemin een contract met de contractant ondertekend waarin is bepaald dat deze mijlpaaltest moet worden verricht.
Tijdens de onderzoeks- en herstelperiode hebben wij evenwel kunnen constateren dat het SIS II op een gezonde - hoewel soms overdreven ingewikkelde - basis berustte, en dat het systeem - weliswaar met behulp van bepaalde inspanningen - te herstellen was.
Aan de hand van dit diepgaande onderzoek hebben wij verschillende werkwijzen kunnen opstellen om het systeem te verbeteren, maar het is waar, mijnheer Coelho, en ik zeg dit ook tegen het gehele Parlement: wij hebben op dit gebied met een bijzonder ambitieus project te maken en het is inderdaad niet gemakkelijk om goed te overzien wat er gaat gebeuren.
Ik kan echter melden dat wij het consortium Hewlett-Packard-Steria contractuele boetes hebben opgelegd, als straf enerzijds voor zijn onvermogen om het systeem na verloop van de contractuele fase van de operationele tests met betrekking tot de ST op het contractueel vereiste niveau te brengen, en anderzijds - voorlopig in ieder geval - voor de vertragingen die het heeft veroorzaakt voor de interne tests van het VIS.
Voor deze twee projecten geldt een en hetzelfde contract, en daarom worden de boetes zowel van de facturen voor het SIS II als van die voor het VIS afgetrokken. Deze boetes bedragen bijna 3,5 miljoen euro, en voor het VIS blijft de teller van de boetes nog lopen, terwijl die voor het SIS II sinds het begin van de onderzoeks- en herstelwerkzaamheden waarmee in januari is aangevangen, is stilgezet. Mocht het noodzakelijk zijn deze projecten stop te zetten, dan komen de daaruit voortvloeiende kosten natuurlijk voor rekening van de medecontractant.
Mevrouw de Voorzitter, gezien de huidige stand van zaken en gezien hetgeen ik heb gezegd over het VIS, betreffende de tests die vóór 11 november zullen plaatsvinden, en over het SIS II, betreffende de doelstelling om door middel van de mijlpaaltest aan het einde van het jaar na te gaan of de architectuur echt bruikbaar is, kan ik dus geen duidelijker antwoord geven, aangezien wij momenteel bezig zijn met de uitvoering van deze tests en met de voorbereiding van de mijlpaaltest.
Ik wil graag opmerken dat het Parlement welkom is om ons te helpen de medecontractant aan te sporen. Zoals u hebt gezien, ben ik zeer doortastend en heb ik me persoonlijk ingezet voor deze kwestie. Ik hoop dat ik er, net als met Galileo, enigszins in zal slagen deze twee projecten te redden. De projecten zijn in technologisch opzicht zeer interessant en zouden Europa in staat stellen gebruik te maken van een zeer goed presterend systeem, maar ik kan daar vanavond nog geen zekerheid over hebben.
Het Parlement is eveneens welkom om ons te helpen de lidstaten aan te sporen: wat het VIS betreft, zijn de grootste vertragingen vooralsnog bij enkele lidstaten geconstateerd.
Mevrouw de Voorzitter, ik realiseer mij terdege dat ik niet alle vragen heb beantwoord, maar ik sta volledig ter beschikking van het Parlement om, zodra ik hierover de beschikking heb, alle informatie te verschaffen die wenselijk is van de zijde van de Parlementsleden, en met name van degenen die mij vanavond vragen hebben gesteld.
De Voorzitter
Dank u, commissaris, voor uw antwoord. Tot besluit van het debat zijn drie ontwerpresoluties ingediend.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt donderdag 22 oktober 2009 om 11.00 uur plaats.
