Drugi szczyt UE/Afryka (Lizbona, 8-9 grudnia 2007 r.) (debata)
Przewodniczący
Następnym punktem porządku obrad są oświadczenia Rady i Komisji w sprawie drugiego szczytu UE-Afryka, który odbył się w Lizbonie w dniach 8-9 grudnia 2007 r.
Manuel Lobo Antunes
urzędujący przewodniczący Rady. - (PT) Panie przewodniczący, panie komisarzu Michel, szanowni państwo! Drugi szczyt UE-Afryka, który odbył się w zeszłym tygodniu w Lizbonie był niewątpliwie udany i stanowił punkt wyjścia dla nowych relacji między Unią Europejską i Afryką w oparciu o dialog strategiczny. Prawie osiemdziesięciu szefów państw i rządów, przewodniczący Parlamentu Europejskiego i Parlamentu Panafrykańskiego oraz przedstawiciele społeczeństwa obywatelskiego wystąpili z istotnymi przesłaniami do mieszkańców Europy, mieszkańców Afryki i do świata.
Konkretny wyraz nowych stosunków między UE i Afryką można znaleźć w dokumentach - moim zdaniem są to bardzo dobre dokumenty - które zostały przyjęte na tym szczycie: wspólnej strategii, planie działania i deklaracji lizbońskiej. W tych dokumentach przedstawiono szczegóły relacji między Europą i Afryką. Nowe podejście przede wszystkim sprzyja wielostronnym kontaktom, a po drugie stara się traktować w zintegrowany sposób wszystkie tak różnorodne wymiary tych stosunków. To podejście różni ewentualny wkład UE w porównaniu z innymi czynnikami międzynarodowymi.
Traktowanie Afryki jako partnera w dialogu strategicznym znalazło swoje odzwierciedlenie także w metodzie zastosowanej zarówno podczas przygotowań do szczytu, jak i opracowywania dokumentów, które miał zostać przyjęte podczas tego szczytu. Strategia - po raz pierwszy była to naprawdę wspólna strategia - i plan działania były wynikiem intensywnej i dogłębnej współpracy ze stroną afrykańską, w szczególności z Unią Afrykańską, i były w końcu przygotowane i skompletowane przez wspólną grupę ekspertów.
Muszę także podkreślić w tym miejscu konstruktywną rolę odegraną przez Parlament Europejski w procesie opracowywania dokumentów i przygotowywania do szczytu lizbońskiego. We wspólnej strategii określono cztery wzajemnie ze sobą powiązane wspólne obszary problemowe: pokój i bezpieczeństwo, demokratyczne sprawowanie rządów i prawa człowieka, handel i integracja regionalna, oraz rozwój. Pierwszy plan działania przewiduje we wstępnym okresie, obejmującym lata 2008-2010, osiem partnerstw w dziedzinach stanowiących przedmiot wspólnego zainteresowania, które mają przede wszystkim pozytywnie oddziaływać na codzienne życie obywateli Afryki i Europy.
Szczyt lizboński potwierdził ważne zmiany, które miały miejsce w Europie, Afryce i na świecie. W dzisiejszej Europie, która liczy sobie 27 państw członkowskich, istnieją bardzo różne priorytety i koncepcje polityki zewnętrznej. Unia Afrykańska wyłania się jako uprzywilejowany partner UE do dyskusji, a agenda obejmuje także kwestię praw człowieka i dobrego zarządzania. Powszechnie uważa się także, iż szereg globalnych wyzwań, takich jak pokój, bezpieczeństwo i handel międzynarodowy, wymagają zbiorowych działań ze strony społeczności międzynarodowej, uzasadniając w ten sposób pojawianie się nowych form współpracy. To samo można powiedzieć o szukaniu odpowiedzi na problemy dotykające Europę i Afrykę, w szczególności skutki zmian klimatu, zarządzanie zasobami energetycznymi i przepływy migracyjne.
Afryka i UE rozumieją, że konieczne jest podniesienie wzajemnych stosunków na wyższe szczebel, przy czym właśnie na tym szczycie to pragnienie stało się jasne i jednoznaczne. Jednakże drugiego szczytu UE-Afryka nie wolno przedstawiać jako końca drogi, ale raczej jako punkt zwrotny w stosunkach między tymi dwoma kontynentami.
Dlatego też szczególne znaczenie w przyjętych dokumentach, zwłaszcza w celu zagwarantowania perspektywy średnio i długoterminowej, ma jednoznaczne nawiązanie do mechanizmów umożliwiających dalsze działania związane z podjętymi decyzjami. Oprócz ustaleń, że takie szczyty będą odbywać się co trzy lata, planuje się sektorowe spotkania ministrów i ekspertów w różnych dziedzinach objętych planem działania, oraz regularne kontakty między Komisją Unii Europejskiej i Komisją Unii Afrykańskiej. Jednakże ważną rolę we wdrażaniu i monitorowaniu planowanych środków będą miały także do spełnienia społeczeństwo obywatelskie, organizacje pozarządowe, związki zawodowe, fora biznesu i sztaby ekspertów.
Na koniec muszę podkreślić zasadniczą rolę Parlamentu Europejskiego i Parlamentu Panafrykańskiego we wdrażaniu nowego partnerstwa. Należy teraz wzmocnić dotychczasowe więzy między przedstawicielami parlamentów z Europy i Afryki. Prezydencja jest bardzo zadowolona, o czym z pewnością państwo wiedzą, ze wspólnego oświadczenia przedstawionego przez przewodniczących obydwu parlamentów podczas drugiego szczytu UE-Afryka. Nie ma wątpliwości, że po szczycie lizbońskim w stosunkach między Europą i Afryka otwiera się nowa i bardzo interesująca droga.
Louis Michel
komisarz. - (FR) Panie przewodniczący, panie ministrze, panie i panowie! Cieszę się mogąc poinformować państwa o wynikach szczytu lizbońskiego. Wydaje mi się, że niewiele jest już do dodania, ponieważ urzędujący przewodniczący Rady znakomicie przedstawił te wyniki. Chcę także pogratulować prezydencji słoweńskiej zaplanowania i zorganizowania tego szczytu - ponieważ uważam, że był on bardzo potrzebny - a zwłaszcza tego, że okazał się on wielkim sukcesem.
Szczyt niewątpliwie przyniósł nowe i jasne przesłanie: przesłanie o radykalnej zmianie w stosunkach między Afryką i Europą. Szczyt lizboński oznaczał przyjęcie, tak jak to już powiedziano, nowej wspólnej wizji w ramach wspólnej strategii, politycznego partnerstwa równych sobie - wolnego od kompleksów, wyzwolonego i pragmatycznego - oraz wzajemnej odpowiedzialności. To powiedziawszy należy także zauważyć, że podczas szczytu przyjęto także osiem planów strategicznych służących właśnie wdrożeniu tej nowej wizji.
Podczas szczytu miały miejsce poważne, głębokie, wysokiej jakości debaty wskazujące na nowy charakter naszych stosunków, a w związku z tym na ich autentyczny i zasadniczo polityczny charakter. Tak, dyskutowaliśmy o Zimbabwe, i wielu nowych europejskich przywódców, takich jak pan przewodniczący Barroso i pani kanclerz Merkel, mówiło jasno, że polityka Roberta Mugabe jest absolutnie nie do przyjęcia, że nie możemy tolerować łamania praw człowieka i że prowadzona tam polityka szkodzi pragnieniu reform na kontynencie afrykańskim. Wielu afrykańskich przywódców podziela te poglądy i sądzę, że UE powinna zapewnić swoje pełne poparcie dla afrykańskiej mediacji pod auspicjami Południowoafrykańskiej Wspólnoty Rozwoju (SADC) i kierowanej przez pana prezydenta Mbeki.
Tak, rozmawialiśmy o Darfurze i o niemożliwej do zaakceptowania sytuacji humanitarnej i w zakresie bezpieczeństwa, i krytykowaliśmy niechęć do współpracy ze strony sudańskiego rządu. Na posiedzeniu trojki z udziałem prezydenta Sudanu wyraźnie przedstawiliśmy nasze oczekiwania i żądania, aby podjął decyzję umożliwiającą szybkie rozlokowanie oddziałów mieszanych celem jak najszybszego położenia kresu przemocy, która, jak wiemy, ma tam miejsce. Należy zauważyć, że generalnie sprawowanie rządów, demokracja i prawa człowieka nie stanowią już dłużej tabu i wiele krajów afrykańskich weszło na drogę postępu, jak mówią, nie w odpowiedzi na oczekiwania Europy, ale w odpowiedzi na oczekiwania własnych obywateli.
Tak, rozmawialiśmy także o umowach o partnerstwie gospodarczym (UPG), i tak, doszliśmy do porozumienia z wieloma afrykańskimi przywódcami. Pan przewodniczący Barroso i ja wielokrotnie wyjaśnialiśmy czym naprawdę są UPG. Wyjaśnialiśmy także, iż prawdziwym wyzwaniem w krótkotrwałej perspektywie jest przygotowanie umów przejściowych, nie UPG, przed 1 stycznia w celu zapewnienia zgodności z zasadami WTO, oraz zadbanie o to, by kraje nienależące do grupy krajów najsłabiej rozwiniętych od 1 stycznia 2008 r. nie znalazły się w mniej korzystnej sytuacji. Podano mi przykład Wybrzeża Kości Słoniowej, które straciłoby około 750 mln euro na handlu towarami, gdyby nie zawarło umowy przejściowej. Pan przewodniczący Barroso zaproponował, aby w przyszłym roku debaty na temat UPG z każdym z zainteresowanych regionów odbywały się na najwyższym szczeblu, celem sfinalizowania umów służących racjonalnej integracji gospodarczej.
To są oczywiście trudne sprawy. Mówiliśmy o nich nie bojąc się rozbieżności. Uważam, że nada to naszemu partnerstwu jakość i głębię, ale, panie i panowie, od jutra mamy przed sobą jeszcze większe wyzwanie polegające na przekształceniu tej nowej wizji politycznej w konkretne działania. Naszym obowiązkiem politycznym jest przedstawienie konkretnych rezultatów do 2010 r., innymi słowy, gdy spotkamy się ponownie na trzecim szczycie UE-Afryka. Mamy zbiorowy obowiązek zapewnienia rezultatów.
Wspólna strategia i pierwszy plan działania stanowią mapę drogową naszego partnerstwa i dzielą je na bardzo konkretne, operacyjne, tematyczne cela, jak powiedział pan przewodniczący. Te dwa wspólne dokumenty przyjęte podczas szczytu zostały jednogłośnie przyjęte z zadowoleniem, ze względu na ich jakość i ambitny charakter. Ten sukces jest wynikiem bardzo długiego okresu prac przygotowawczych, który rozpoczął się w grudniu 2005 r. komunikatem Komisji w sprawie strategii dla Afryki, która stała się w 2007 r. wspólną strategią UE-Afryka.
Komisja Europejska zamierza w całości wywiązać się ze swoich obowiązków na etapie wdrażania. Sukces nie jest jednak tylko obowiązkiem Komisji. Państwa członkowskie i nasi afrykańscy partnerzy muszą zadbać, by ich mechanizmy były absolutnie sprawne. Jednym z najważniejszych obowiązków Europy podczas wdrażania tego partnerstwa będzie zgromadzenie środków na finansowanie. Chciałbym przypomnieć państwu, że państwa członkowskie zobowiązały się wydatkować 20 mld euro rocznie do 2010 r. Najnowsze wyniki pokazują, ze jesteśmy na właściwej drodze, ale jeśli weźmiemy pod uwagę skutki umorzenia zadłużenia w niektórych krajach, to obecne dobre wyniki okazują się dość względne.
Po drugie, jednym z bardzo ważnych aspektów jest podział pracy między donatorami. Dlatego też zasadniczym elementem jest kodeks postępowania w dziedzinie podziału pracy.
Po trzecie, chcę także przypomnieć państwu, że w Gleneagles państwa członkowskie zobowiązały się do znalezienia miliarda euro rocznie na pomoc na rzecz wymiany handlowej, z czego połowa musi być wypłacona Afryce. To są publiczne zobowiązania polityczne. Chciałbym o tym państwu przypomnieć, ponieważ to są składniki, które będą umacniać wykonalność i realizację planów strategicznych.
Mam inną myśl na ten temat: teraz jest jasne, że zobowiązania Komisji i państw członkowskich nie mogą stanowić monopolu ministrów spraw zagranicznych czy ministrów rozwoju. Chciałbym, abyśmy zinstytucjonalizowali zasadę wspólnych i systematycznych posiedzeń ministrów sektorowych w tych sprawach. To oczywiste, że ministrowie sektorowi, zajmujący się na przykład dziedziną badań naukowych, handlu, rolnictwa i finansów mogą wnieść olbrzymi wkład w nowe stosunki z krajami afrykańskimi.
Jak wyjaśniłem na konferencji Parlamentu Europejskiego i Panafrykańskiego w Lizbonie liczymy, że Parlament Europejski oraz afrykańskie i europejskie parlamenty krajowe będą zbierać i przedstawiać opinie i oczekiwania społeczeństw obywatelskich. Nowatorskim elementem jest również czołowe miejsce zapewnione podmiotom demokratycznym oraz afrykańskim i europejskim społeczeństwom obywatelskim w partnerstwie strategicznym i w jego wdrażaniu, które, mam nadzieję, zaowocuje autentycznym partnerstwem ukierunkowanym na ludzi. Wystąpienia przewodniczących Parlamentu Europejskiego i Panafrykańskiego adresowane do szefów państw i rządów stanowiły początek oficjalnego wdrażania.
Chcę także państwu powiedzieć, że zwróciłem należytą uwagę na prośbę państwa kolegów z Parlamentu Panafrykańskiego o pomoc finansową dla tej instytucji związaną z jej autonomią. Oczywiście chcemy rozważyć, wraz z władzami budżetowymi, bardziej bezpośredni dostęp do finansowania. Powtarzam państwu, że mam nadzieję, iż pewnego dnia będziemy mogli włączyć do budżetu Europejski Fundusz Rozwoju, bo sądzę, że będzie słusznie, jeśli będą państwo sprawować swoją funkcję kontroli demokratycznej nad procesem przedzielania publicznych środków finansowych przeznaczonych na rozwój.
Panie i panowie! Przed szczytem powiedziałem, że głównym wyzwaniem będzie wygranie odpowiedniej nuty w tym partnerstwie politycznym UE-Afryka i wysłanie wyraźnego przesłania o wolnych od kompleksów, wspólnych i pragmatycznych relacjach. Sądzę, że takie właśnie przesłanie wyłania się ze szczytu lizbońskiego. Jak powiedział premier Portugalii, José Socrates, mam wrażenie ze w stosunkach między UE i Afryką będzie się mówić o okresie przed Lizboną i po Lizbonie.
Maria Martens
w imieniu grupy PPE-DE. - (NL) Panie przewodniczący, panie komisarzu, panie i panowie! Szczyt jest za nami, historyczna chwila, punkt zwrotny w naszych stosunkach z Afryką. Podstawa naszych stosunków naprawdę się zmieniła: od dominacji do współpracy, od monologu do dialogu. Słusznie mówimy o partnerstwie równych sobie. W końcu tak Europa, jak i Afryka mają obowiązki jeśli chodzi o rozwój Afryki. Europa odpowiada za politykę europejską, a rządy afrykańskie odpowiadają za swoją politykę.
Była bardzo potrzebna wspólna strategia oparta na wspólnych wartościach i wzajemnym szacunku oraz ukierunkowana na dobro ludzi. Wspólna strategia była także potrzebna, aby wspólnie poradzić sobie z problemami, które dotykają obu kontynentów. Cieszę się, że szczyt nie stał się zakładnikiem Roberta Mugabe. Sytuacja w Zimbabwe jest nie do przyjęcia i słuszna jest surowa krytyka polityki Mugabe. Szczyt jednak dotyczył nie tylko Zimbabwe. W Afryce dzieją się także inne nieszczęścia, które pochłaniają wiele ofiar. Pomyślmy tylko o Darfurze, Somalii i nie zapominajmy o Kongu.
Panie przewodniczący! W październiku Parlament przyjął swoje sprawozdanie w sprawie strategii. Wspólna deklaracja naszego Parlamentu i Parlamentu Panafrykańskiego została podpisana na spotkaniu parlamentarnym poprzedzającym szczyt. Obydwaj przewodniczący przedstawili ją na sesji otwierającej szczyt. Parlamenty rzeczywiście powinny nie tylko odgrywać rolę w przygotowaniu strategii, ale powinny także odgrywać ważną rolę monitorującą jej wdrażanie.
Jeśli chodzi o plan działania, to niestety jest on jeszcze mało konkretny, podobnie jak sprawy finansowania i strukturalnego zaangażowania parlamentów. Cieszę się z obietnic pana komisarza w tej sprawie. W planie działania mówi się o seminariach, studiach i ocenach. To wszystko jest bardzo ważne, ale w ostatecznym rozrachunku chodzi jednak o wyniki. Wszyscy wiemy, że jest dość wody, know-how i pieniędzy, aby zapewnić Afryce lepszą egzystencję. Bardzo wiele zależy od woli politycznej. Niech ta strategia stanowi prawdziwy nowy start w dziedzinie zrównoważonego rozwoju w Afryce.
Josep Borrell Fontelles
w imieniu grupy PSE. - (ES) Panie przewodniczący! Chcę się dołączyć do gratulacji dla prezydencji portugalskiej. Bardzo niedobrze sie stało, że przez siedem lat największy podmiot w handlu światowym i najuboższy kontynent nie siadły do rozmów. Ta przeszkoda została teraz usunięta. Szczyt się odbył i niewątpliwie przyniósł wiele sukcesów, a pierwszym z nich jest to, że się w ogóle odbył.
Parlamenty, a w szczególności ta Izba, są gotowe są przenieść nasze natchnienie na scenę, jak mówimy w Hiszpanii, co oznacza, że za słowami idą czyny. Ubolewam jednak, panie komisarzu, że nawiązanie do wymiaru parlamentarnego było tylko próżną przechwałką, bo żadnego z naszych żądań z poprzedniego szczytu dotyczących konkretnych sposobów działania i środków na finansowanie roli parlamentów nie włączono do wniosków szczytu.
Pomimo tego nasza Izba będzie kontynuować pracę i wskazywać na obszary, w których nie mamy osiągnięć. Trzeba powiedzieć, że nie mamy osiągnięć w związku z tymi słynnymi umowami o partnerstwie gospodarczym. Mamy pozbawione kompleksów relacje, relacje równych. Niektórzy afrykańscy przywódcy wyraźnie przedstawili problemy powodowane przez niektóre metody, których tak zażarcie bronimy. Nie wystarczy mieć rację czy mieć powody. Mamy osiągnąć porozumienie. Umowy są umowami i nie mogą być narzucane. Powinniśmy pracować ciężej i lepiej, aby zagwarantować umowy na równej stopie, o której mówiliśmy podczas szczytu. To nieporozumienie w sprawie handlu zostanie w historii jako jedna z głównych cech tego szczytu.
Inną ważną cechą były prawa człowieka. Tutaj też brakowało meritum. Tak, panie komisarzu, dyskutowali państwo o Darfurze, ale niewiele. Niewiele, tak, a w istocie prawie wcale, ponieważ niektórzy z nas musieli pisać do pana, aby przypomnieć panu, że tego nie ma w porządku obrad i że to skandal, iż Afryka i Europa spotkały się i nie dyskutują o Darfurze. Raz jeszcze ludzie byli przejęci, ale w praktyce nie przejęli się zbytnio. Jak przypomniano nam dzisiejszego ranka, jest zdecydowanie pora na to, abyśmy się przejęli, ale jest to także pora, abyśmy się przejęli znacznie bardziej, a także znacznie skuteczniej.
(Oklaski)
Thierry Cornillet
w imieniu grupy ALDE. - (FR) Panie przewodniczący, panie komisarzu, panie i panowie! Chciałbym powrócić do spotkania międzyparlamentarnego między Parlamentem Panafrykańskim i Parlamentem Europejskim, aby skomentować dwie sprawy, co do których potrzebna jest wspólna wizja w ramach wspólnej strategii. Podobnie jak w miłości słowa nie wystarczą: potrzebujemy działań i dowodów. Dlatego też sądzę, że istnieją dwie sprawy, w przypadku których moglibyśmy wdrożyć wspólną wizję i uczynić ją naprawdę częścią wspólnej strategii.
Pierwsza sprawa, to jak pan powiedział, panie komisarzu, kontrola budżetowa. Naszym zadaniem jest kontrola rozchodów, a zatem rzeczą absolutnie konieczną, i to od nas zależy, jest włączenie Europejskiego Funduszu Rozwoju (EFR) do budżetu w taki sposób, aby umożliwić kontrolę parlamentarną. Nasze rozchody są oczywiście przychodami dla naszych kolegów w parlamentach afrykańskich. To bardzo istotne, aby mogli oni wykorzystać krajową kontrolę parlamentarną w odniesieniu do przychodów, które, szczególnie w ramach polityki wspierania budżetu, mogą stanowić ważny środek nacisku w polityce krajowej. Jest zatem najwyższa pora, abyśmy zadbali o włączenie EFR do budżetu i zapewnili im mechanizmy kontroli budżetowej, a w razie czego także pomoc w tej kwestii.
Druga sprawa, którą chcę poruszyć, dotyczy wspólnego działania w kontekście międzynarodowego prawa humanitarnego. Międzynarodowe prawo humanitarne, jak pan powiedział, panie komisarzu, jest świadomie łamane i deptane, a to jest absolutnie nie do przyjęcia, i dzieje się to często z tak niezwykle zadziwiającego powodu, że toczy się wojna. Międzynarodowe prawo humanitarne jest właśnie prawem, które stosuje się wyłącznie w czasie wojny: nie jest to prawo na czasy pokoju. Zatem w tej sprawie możemy wszyscy razem naciskać, Parlament Europejski i Parlament Panafrykański, że każda osoba, która kiedykolwiek złamała międzynarodowe prawo humanitarne, zwłaszcza w czasie walk o władzę, nie może być usprawiedliwiona i że możemy nakładać sankcje na winnych. Te sankcje posłużą jednak właściwemu celowi i będą właściwie postrzegane tylko wówczas, jeżeli będą one realizowane gruncie afrykańskim, i jeśli zostanie ograniczone bierne współsprawstwo, które czasami możemy obserwować. Wierzę, że nasi koledzy parlamentarzyści byliby zaszczyceni, gdybyśmy podjęli wspólne rozważania w tej sprawie.
Eoin Ryan
w imieniu grupy UEN. - Panie przewodniczący! Przede wszystkim chciałbym pogratulować prezydencji, a także komisarzowi Michelowi i afrykańskim przywódcom postępu, jaki dokonał się podczas szczytu. Myślę, że często widzimy negatywne strony, ale sądzę, że wynikło z niego wiele dobrych rzeczy.
Zagadnieniem, które wyłoniło się podczas szczytu jest partnerstwo. To był szczyt równych sobie. Ale musimy zadbać, żeby to nie były tylko puste słowa. Niech to zobowiązanie do partnerstwa znajdzie swoje odzwierciedlenie w praktyce. W tym celu powinniśmy zarówno żądać od naszych partnerów stosowania takich samych norm praw człowieka, jak i traktować ich jak równych sobie w sprawach handlowych i gospodarczych.
Chcemy budować nowe strategiczne partnerstwo z Afryką, partnerstwo, które pomoże zapewnić mieszkańcom Afryki pokojową i bezpieczną przyszłość, które pomaga umacniać inwestycje, wzrost i dobrobyt dzięki bliższym więziom gospodarczym, i które opiera się na wspólnej wizji dla Afryki.
Przed rozpoczęciem szczytu istniały pewne obawy dotyczące prezydenta Mugabe - sądzę jednak, że bardzo dobrze zrozumiał przekaz - a także dotyczące UPG. Wiem, że byłem zachwycony słysząc, jak pan komisarz mówi, że on i pan przewodniczący Barroso wielokrotnie wyjaśniali afrykańskim przywódcom korzyści, jakie z tego płyną. Raz jeszcze chcę mu podziękować za spotkanie, jakie odbył z naszą grupą i z innymi grupami. Bardzo jasno mówiono o korzyściach, jakie płyną z UPG dla gospodarczej przyszłości Afryki w długoterminowej perspektywie i oczywiście, dla mieszkańców Afryki.
Chciałbym raz jeszcze pogratulować wszystkim zaangażowanym w ten szczyt i sądzę, że osiągnięto naprawdę dobre tempo i duży postęp.
Marie Anne Isler Béguin
w imieniu grupy Verts/ALE. - (FR) Panie przewodniczący, panie urzędujący przewodniczący Rady, panie komisarzu! Chciałabym przede wszystkim powiedzieć, że delegacja Parlamentu Europejskiego uczestniczyła w dwóch szczytach: najpierw w poprzedzającym szczyt spotkaniu parlamentarnym z naszymi kolegami z Parlamentu Panafrykańskiego, a także w oficjalnym szczycie. Panie urzędujący przewodniczący Rady! Myślę, że nie wie pan, jaki status tam mieliśmy, mówiąc innymi słowy poniżający status obserwatorów: posłowie do Parlamentu Europejskiego, nawet jeśli pracowali przy wcześniejszych okazjach, nie mieli dostępu do oficjalnego szczytu. Bardzo chciałam o tym Wysoką Izbę poinformować, i sądzę, że my, jako posłowie do Parlamentu Europejskiego, reprezentujemy europejskich obywateli w takim sam sposób jak szefowie państw i rządów. Dlatego też właściwe byłoby, gdybyśmy byli również reprezentowani na następnym szczycie.
Oficjalny szczyt był jednak wspaniałą inicjatywą i dobrze wiedzieć, że odbył się po siedmiu latach nieudanych prób. Uważam jednak, że najważniejszą lekcją płynącą z tego szczytu jest to, że kontynent afrykański w końcu staje się wyzwolony i zorganizowany jako afrykański podmiot i to jest z pewnością dobra nowina. To mi przypomina o dyskusjach, jakie prowadziliśmy z panem komisarzem na poprzedzającym szczyt spotkaniu parlamentarnym, gdzie podkreślaliśmy sprzeczność między polityczną manifestacją wizji UE i nowym podejściem do jej partnerów z jednej strony, a naciskami wywieranym przez UE na podpisanie umów o partnerstwie gospodarczym z drugiej strony. Chciałabym teraz zapytać pana komisarza o status tych partnerstw, tych umów przejściowych, które mają być podpisane, ponieważ muszę państwu przypomnieć, że kraje afrykańskie odrzuciły ten rodzaj umowy i tego rodzaju naciski.
Na koniec, panie komisarzu, jeszcze jedno pytanie, dotyczące sprawy, która budzi pewne obawy: kwestia energii jądrowej. Pytanie grupy Zielonych brzmi następująco: dlaczego zostały rozpoczęte rozmowy o energii jądrowej z krajami afrykańskimi? Kraje afrykańskie potrzebują teraz energii odnawialnych. Nasza technologia, nasza energia słoneczna, systemy fotowoltaiczne, systemy energii wiatrowej naprawdę są odpowiednie dla Afryki. Jaka więc była przyczyna, skoro zdajemy sobie sprawę z trudności, które mogą się z tym wiązać, takich jak te w chwili obecnej z Iranem? Dlaczego, panie wiceprzewodniczący? To jest bardzo ważne pytanie. Chciałabym także wiedzieć, jaki kraj zmusił UE do dodania kwestii energii jądrowej do strategii. Czy to był mój prezydent, ogólnoświatowy przedstawiciel handlowy w zakresie energii jądrowej? To jest całkowicie niewiarygodne. Teraz Afryka potrzebuje odnawialnych form energii.
Luisa Morgantini
w imieniu grupy GUE/NGL. - (IT) Panie przewodniczący, panie i panowie! Uważam, że możemy być zadowoleni z tego, co wydarzyło się w Lizbonie. W końcu, pomimo różnic - a przecież my też mamy swoje - Afryka pokazuje, że jest zjednoczona i zdolna do przezwyciężenia paternalistycznych stosunków, jakie powstają między krajami donatorami i krajami odbiorcami.
Budowanie partnerstwa politycznego, ekonomicznego i społecznego stanowi część naszej strategii. Możemy zatem cieszyć się, że to, co podkreślaliśmy w naszych dokumentach od czasu traktatu rzymskiego z 1957 r. staje się dziś rzeczywistością. Pan przewodniczący Konaré stwierdził, że Afryka chce sporządzić swój własny plan: to jest dość niezwykłe, i mam nadzieję, że to naprawdę oznacza, iż Afryka podejmuje odpowiedzialność za wspólne rozwiązywanie problemu ubóstwa, pustynnienia i chorób. Umowy o partnerstwie gospodarczym (UPG) od dawna krytykowano w tej Izbie i moim zdaniem powinniśmy pamiętać, że nie tylko grupy społeczne, lecz także rządy państw afrykańskich wyrażają takie krytyczne opinie, i w związku z tym spróbować znaleźć alternatywne rozwiązania.
Parlament Panafrykański i Parlament Europejski wkroczyły do akcji z determinacją, ze wspólnym oświadczeniem, i to jest coś wyjątkowego. Będzie to jednak także wyzwanie dotyczące strategii, które mają być realizowane wspólnie z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego.
Gerard Batten
w imieniu grupy IND/DEM. - Panie przewodniczący! Robert Mugabe stwierdził, że odniósł zwycięstwo dyplomatyczne w Lizbonie, pod tym względem, że "pokonał Brytyjczyków”. W pewnym sensie miał rację. Zamiast samemu wziąć udział w konferencji Gordon Brown wysłał na nią baronową Amos, która, z całym szacunkiem dla niej, jest stosunkowo mało znaczącą postacią w brytyjskim rządzie. W taki sam sposób wyśle w czwartek do Lizbony swego chłopca na posyłki, ministra Davida Milibanda, celem podpisania Traktatu.
To Angeli Merkel przyszło skarcić Roberta Mugabe przy pomocy cudownego, niemal brytyjskiego niedopowiedzenia: "Zimbabwe szkodzi wizerunkowi nowej Afryki”. Rzeczywiście można tak powiedzieć!
Pan premier Brown powinien był wziąć udział w konferencji i skorzystać z możliwości, aby powiedzieć Robertowi Mugabe prosto w oczy, że jest krwiożerczym tyranem, dla którego nie ma miejsca w nowoczesnej społeczności cywilizowanych narodów. Dodałoby to ducha uciskanym mieszkańcom Zimbabwe, a poza tym wymagałoby prawdziwego przywódczego ducha- a z powodu jego braku nie miało to miejsca.
Koenraad Dillen
(NL) Panie przewodniczący, panie i panowie! Musimy odważnie spojrzeć prawdzie w oczy. Szczyt UE-Afryka, który odbył się pod koniec minionego tygodnia był w istocie klęską i nie trzeba daleko szukać przyczyn. Można wygłaszać piękne oświadczenia na temat strategicznego partnerstwa, ale faktem jest - jak powiedziałem w Lizbonie - że udane partnerstwo między Europą i Afryką musi opierać się na wspólnych wartościach i zasadach, takich jak demokracja, prawa człowieka i dobre zarządzanie. Teraz tak się nie dzieje.
Europa rozwija czerwony dywan przed Muammarem Kadafim i Robertem Mugabe: przed Kadafim, aby zapewnić sobie lukratywne kontrakty, a przed Mugabe, aby nie obrazić innych partnerów. Jeśli jednak państwa członkowskie Unii Afrykańskiej będą nadal otwarcie popierać dyktatora Mugabe, pojawi się pytanie, ile warte są naprawdę ich własne obietnice dotyczące demokracji i praw człowieka. Powiem to raz jeszcze: jedyny sygnał, jaki Europa powinna była dać podczas tego szczytu jest taki, że tylko demokratyczne systemy oparte na praworządności dają gwarancję poprawy sytuacji na danym terenie i że pomoc na rzecz rozwoju powinna być uzależniona od spełnienia tych warunków.
Luís Queiró
(PT) Panie przewodniczący! O tym, czy szczyt UE-Afryka był wart starań dowiemy się dopiero w 2010 r., gdy odbędzie się następny szczyt, w zależności od tego, czy wówczas będzie się dyskutować o nowych zagadnieniach, czy o tych samych co dziś. To będzie kryterium i pora oceny rezultatów tego, co wydarzyło się pod koniec tego tygodnia w Lizbonie. Jednakże w międzyczasie możemy w pewnym stopniu dokonać oceny.
Ten szczyt został przedstawiony jako szczyt służący dialogowi, prawdziwemu dwustronnemu partnerstwu i wspólnym zobowiązaniom. To szlachetne cele. W nowych relacjach między Europą i Afryką nikt nie może być przywódcą, ponieważ Afrykanie muszą być odpowiedzialni za swój własny los. My Europejczycy mamy być hojni i konsekwentni w naszej pomocy na rzecz rozwoju. Jeżeli w 2010 r. będziemy zaawansowani na drodze do osiągnięcia milenijnych celów rozwoju i jeżeli będzie mniej zgonów, mniej głodu, a więcej demokracji, więcej poszanowania dla praw człowieka, więcej uczciwego handlu oraz więcej wzrostu i rozwoju, wówczas szczyt okaże się sukcesem. Jeśli natomiast ci sami dyktatorzy będą nadal u władzy i jeśli będą dokonywane te same transakcje przynoszące wielkie korzyści bardzo nielicznym, wówczas niestety okaże się, że była to stracona szansa.
Alain Hutchinson
(FR) Panie przewodniczący, panie komisarzu! Chciałbym przedstawić kilka uwag po zakończeniu szczytu, stanowiących jakieś podsumowanie tego ważnego spotkania. Jak powiedział pan komisarz rezultaty szczytu z pewnością okażą się pozytywne.
Przede wszystkim od miesięcy, a może nawet dłużej prosiliśmy Komisję o dokonanie przeglądu kalendarza i treści umów o partnerstwie gospodarczym. Za każdym razem Komisja lub przedstawiciele Komisji mówili nam, że naszej krytyki nie podzielają członkowie żadnego z rządów państw afrykańskich ani partnerzy i że opieramy się tylko, pamiętam tę odpowiedź, na pokrętnych argumentach pewnej liczby dużych organizacji pozarządowych. W Lizbonie płynął potok uwag krytycznych ze strony znacznej większości afrykańskich szefów państw i rządów dotyczących metodologii ale i treści negocjacji. Było to wyraźne wezwanie, aby poświęcić trochę czasu na podpisanie rzetelnych i wyważonych umów zgodnie z zobowiązaniami UE w zakresie rozwoju Afryki.
Przez długi czas prosiliśmy Komisję o zapewnienie realnej spójności różnorodnych polityk. Zgadzamy się, że przez kilka dziesięcioleci europejska współpraca na rzecz rozwoju była nieudana, ale będziemy utrzymywać, że ograniczenia tej współpracy ciągle powodowała Komisja, zabierając w jednej dziedzinie to, co dała w innej. Po Lizbonie jest zatem oczywiste, że nie chodzi o zastąpienie handlu współpracą, ale o doprowadzenie do tego, aby obie polityki miały ten sam cel w postaci wspólnego rozwoju.
Jeśli chodzi o bezpieczeństwo żywności, walkę z chorobami, prawa człowieka i migrację, zwłaszcza wsparcie dla krajów znajdujących się w trudniejszym położeniu, to także wciąż prosiliśmy Komisję o więcej pomocy i lepszą pomoc dla Afryki. Możemy zauważyć, że tak będzie od tej pory, i to dobrze. Nie można jednak ignorować faktu, że żądania tej Izby są żądaniami zwykłych obywateli Afryki, a także ich przedstawicieli politycznych. Cieszymy się więc, że uwzględniono wreszcie parlamenty, tak długo ignorowane w tym procesie. Mamy nadzieję, że następny szczyt umożliwi szybsze i bez nadmiernych opóźnień oszacowanie skuteczności nowej strategii, w celu potwierdzenia przydatności celów i osiągnięć.
Miguel Portas
(PT) Ten szczyt odbył się, ponieważ nalegała na to prezydencja portugalska, a Unia Europejska zaryzykowała. Ci Europejczycy, który chcieli pomniejszyć szczyt pod pretekstem obecności Roberta Mugabe w Lizbonie, przegrali. Jednakże ci, którzy przyjmują króla Arabii Saudyjskiej w Londynie z całą należną paradą nie mogą mówić o prawach człowieka. W tym samym czasie, gdy odbywał się szczyt liczne organizacje obywatelskie potępiły tę dwulicowość słów i czynów, dwulicowość tych, którzy byli nieobecni, ale też i tych, którzy byli obecni.
W Portugalii szczyt umożliwił ludziom rozmowy o Afryce i jej problemach, i choćby z tej przyczyny był wart wysiłków. Jednakże ci, którzy słuchali prezydencji i Komisji uwierzą, że było to naprawdę historyczne wydarzenie, punkt zwrotny, co jest ewidentnie przesadą. W istocie, dla Portugalczyków, był to luzytańsko-tropikalny prowincjalizm, co widać w europejskiej prasie. Postęp się dokonał: w rzeczywistości głównym elementem postępu było to, że kraje afrykańskie sporządziły własny plan. Jednak pod wszystkimi innymi względami istniała głęboka przepaść między próżnymi słowami i słabiutkimi wynikami. Ten szczyt był lepszy niż szczyt w Kairze, ale o to nie było trudno. Trudno jest zaakceptować wspólną odpowiedzialność, jeśli wychodzi się od niewzruszonej idei dotyczącej umów o partnerstwie gospodarczym przekonania.
Michael Gahler
(DE) Panie przewodniczący! To dobrze, że szczyt UE-Afryka się odbył. Teraz mamy większą jasność. Mamy strategię i pierwszy plan działania. Parlament Europejski musi ściśle monitorować ich wdrażanie. Jako przewodniczący delegacji do spraw stosunków z Parlamentem Panafrykańskim mogę państwu powiedzieć, że będziemy to robić wspólnie z naszymi afrykańskimi kolegami.
Jeśli chodzi o dziedzinę dobrego zarządzania to podczas naszego spotkania parlamentarnego poprzedzającego szczyt wydaliśmy wspólne oświadczenie, w którym wyrażaliśmy przekonanie, że środki mające wzmocnić zdolności parlamentów afrykańskich umożliwiłyby tym instytucjom, które wcześniej były pomijane wniesienie realnego wkładu w dobre zarządzanie i kontrolę wdrażania polityki. W tym celu konieczne jest przeznaczenie odpowiednich środków w konkretnych programach Komisji i państw członkowskich.
Jeśli chodzi o prawa człowieka, to widzimy jak Afrykanie zwierają szeregi, gdy tylko w Europie wyrażane są uprawnione słowa krytyki dotyczące sytuacji istniejącej w niektórych krajach. Sporadyczne uwagi delegatów dystansujących się od polityki Roberta Mugabe słyszane przed szczytem ustąpiły miejsca zjednoczonemu frontowi na samym szczycie. Dziękuję pani kanclerz Niemiec, Angeli Merkel, za jasne wyrażanie się o Zimbabwe w imieniu nas wszystkich.
Jeśli jednak chodzi o umowy o partnerstwie gospodarczym to sądzę, że mamy prawdziwy problem. Celem UE nie może być doprowadzenie do skutecznej dezintegracji Wspólnoty Rozwoju Afryki Południowej ani Unii Celnej Afryki Południowej poprzez zawieranie umów przejściowych z jednymi krajami, a z innymi nie. W tej kwestii pan przewodniczący przedstawia obiektywne argumenty, podczas gdy w kwestii Zimbabwe ma tendencję do zajmowania bardziej stronniczego stanowiska. Jeśli chodzi o umowy o partnerstwie gospodarczym, to wzywam Radę, aby dała Komisji bardziej elastyczny mandat negocjacyjny, tak aby niepożądane skutki, takie jak zakłócenie przepływów handlowych krajów nienależących do grupy krajów najsłabiej rozwiniętych, nie wystąpiły 1 stycznia tylko dlatego, że wygasły obecne porozumienia handlowe.
Tak, przestrzeganie reguł WTO jest sprawą zasadniczą, ale musi także być możliwe wykorzystanie pewnego poziomu kreatywności, aby to osiągnąć. Czasami na pewien czas można zatrzymać stoper. W końcu wszystkie nasze kraje są też członkami WTO.
Glenys Kinnock
Panie przewodniczący! Jak powiedział pan poseł Gahler ewidentnie szczyt nieco przysłonił fakt, że toczyły się te ostre negocjacje dotyczące umów o partnerstwie gospodarczym i relacje zostały rzeczywiście popsute przez te negocjacje, chociaż pan komisarz i Rada starali się pracować na rzecz dobrego partnerstwa.
Pewna liczba głów państw wyraziła swoje obawy, w tym szef Unii Afrykańskiej, Alpha Oumar Konaré, który powiedział, że Komisja wygrywa jedne regiony afrykańskie przeciwko drugim. Rada ds. Ogólnych, która zebrała się w tym tygodniu nie zaleciła - co część nas rozczarowało - elastyczności, którą wielu z nas chciało zobaczyć, w stosunku do krajów nienależących do grupy krajów najsłabiej rozwiniętych, chociaż, jak ja to rozumiem, zwłaszcza Wielka Brytania i Holandia na to naciskały. Ten miecz Damoklesa nadal wisi nad głowami krajów nienależących do grupy krajów najsłabiej rozwiniętych i stoją one przed konsekwencjami, gospodarczymi i społecznymi, wstrząsów gospodarczych, które dla nas powinny być całkiem nie do pomyślenia.
Istnieją nadal obawy, którymi się nie zajęto, dotyczące UPG, pomocy rozwojowej, zasad pochodzenia i zobowiązań w sprawie skutków dotacji dla rolnictwa. To są te wszystkie rzeczy, o które prosiły generalnie państwa Afryki, Karaibów i Pacyfiku (AKP), a w tym przypadku Afryka. Nie wystarczy, że Komisja powie, że ci z nas, którzy krytykują UPG siedzą w kieszeni organizacji pozarządowych, że państwa AKP są źle poinformowane i wprowadzane w błąd przez różnych ludzi i że chodzi tylko o próbę dostosowania się do reguł Światowej Organizacji Handlu. Tego rodzaju argumenty naprawdę nie mają sensu w wobec niebezpiecznej sytuacji, w jakiej znajdują się kraje nienależące do grupy krajów najsłabiej rozwiniętych.
Na koniec chcę powiedzieć, że nasi obywatele w Europie nie zaakceptują żadnej sytuacji, w której, w 2008 r., ubogie kraje będą jeszcze uboższe, a my nie możemy stać i czekać. Apelujemy do Komisji o elastyczność.
Gabriele Zimmer
(DE) Panie przewodniczący! Proszę pozwolić mi nawiązać do pewnych rezultatów, które, jak sądzę, ujawniają bardziej niż cokolwiek innego brak wspólnej polityki rozwoju. Dobre ramy, które stworzono dążąc do realizacji milenijnych celów rozwoju i celów związanych z klimatem są znowu niszczone przez wzrost nacisków związanych z umowami o partnerstwie gospodarczym, a w jeszcze większym stopniu przez politykę energetyczną napędzaną przez potrzeby energetyczne konglomeratów.
Umowy o wolnym handlu mają być wymuszane na poszczególnych partnerach, co zapewni, że nawet już istniejące obszary regionalne w Afryce zostaną raz jeszcze podzielone. W dziedzinie polityki energetycznej jedyne co się liczy to interesy wielkich inwestorów europejskich, a dążenie do eksportu elektrowni jądrowych do Afryki to moim zdaniem jest skandal.
Jeśli chodzi o zarządzanie migracją to raz jeszcze poczyniliście ważne obietnice. Te jednak są sprzeczne z projektami dyrektyw w sprawie selektywnej migracji, które przedstawił pan komisarz Frattini. Wierzę, że istnieje pilna potrzeba wycofania tych projektów, bo inaczej mobilność i swoboda poruszania się między Europą i Afryką pozostanie tylko marzeniem.
Marie-Arlette Carlotti
(FR) Pani przewodnicząca! W Lizbonie Afryka i Europa debatowały o polityce na najwyższym szczeblu i to jest bardzo dobra wiadomość. Mówiąc to chciałabym mieć pewność, że rozmawiają tym samym językiem i w szczególności o trzech ważnych sprawach. Po pierwsze, o partnerstwie równych sobie. Alpha Konaré powiedział zgromadzonym, że Afryka potrzebuje ani jałmużny, ani paternalizmu. Deklaracja lizbońska potwierdza to: będziemy tworzyć partnerstwo równych sobie. Europa jednak często traktowała to zobowiązanie raczej lekko czy à la carte, narzucając, gdy w grę wchodziły jej własne interesy, swój własny plan: w sprawie terroryzmu, migracji, a teraz - umów o partnerstwie gospodarczym.
Po drugie, partnerstwo ludzi. Oczekujemy także jakichś działań w tej sprawie. Nowe partnerstwo musi bardziej systematycznie łączyć społeczeństwa obywatelskie, a także przedstawicieli ludu, czyli innymi słowy, parlamenty, zwłaszcza dzięki wspieraniu zdolności parlamentów afrykańskich. To jest przesłanie zawarte we wspólnym oświadczeniu Parlamentu Europejskiego i Parlamentu Panafrykańskiego, i mam nadzieję, że to przesłanie zostanie usłyszane.
Na koniec w związku z migracją: Europejczycy i Afrykanie mieli w Lizbonie możność wysłania jasnego sygnału politycznego, który umieściłby prawa człowieka w centrum naszego partnerstwa. Jestem szczerze przekonana, że Lizbona była niestety niewykorzystaną szansą. Nowa strategia nadal kładzie nacisk bardziej na ochronę granic, niż na prawa migrantów. To oznacza, że Europa może nadal lekceważyć prawa migrantów tu czy tam, ponieważ podjęła bardzo niewiele zobowiązań w swoim planie działania dotyczącym "migracji, mobilności i zatrudnienia”.
Ana Maria Gomes
(PT) Szczyt UE-Afryka odbył sie dzięki wytrwałości dyplomatycznej i politycznej prezydencji portugalskiej. Europa doniosła o sukcesie, ale należy wątpić, czy Afryka zrobi to samo, zwłaszcza mężczyźni i kobiety walczący z reżimami opartymi na ucisku i złodziejstwie. Oni wiedzą, że większość ich przedstawicieli nie ma absolutnie żadnego zamiaru, aby podporządkować się temu, co zasadnie uzgodniono podczas szczytu. Dalsze wypróbowywanie przyjętej wspólnej strategii i planu działania będzie w rękach prezydencji portugalskiej.
Ponieważ podczas szczytu tylko przelotnie wspomniano o okropnych tragediach, z jakimi Afryka ma do czynienia w Darfurze i Somalii, powinniśmy przejść do środków praktycznych. Kiedy europejskie siły pokojowe wejdą do Czadu, jak to obiecano zeszłego lata? Kiedy UE podejmie zdecydowane działania przeciwko reżimowi sudańskiemu, który uniemożliwia siłom mieszanym, posiadającym mandat Rady Bezpieczeństwa ONZ, ochronę ludności cywilnej w Darfurze? Kiedy oddziały europejskie lub inne zostaną wysłane, aby zmusić okupacyjne siły etiopskie do wycofania się z Somalii, jak to zdecydowała Rada Bezpieczeństwa ONZ?
Organizowanie szczytów nie usprawiedliwia zapominania o tak pilnych sprawach, ponieważ to podważa wiarygodność UE wśród milionów Afrykanów i Europejczyków. Musimy pokazać, że ochrona istnień ludzkich w Sudanie, w Somalii, we wschodnim Kongu i w innych krajach afrykańskich liczy się znacznie bardziej, niż podpisywanie kontraktów w namiotach zbrodniarza Kadafiego.
Manuel Lobo Antunes
urzędujący przewodniczący Rady. - (PT) Pani przewodnicząca, panie komisarzu! Będę równie szczery, jak byli niektórzy posłowie, przy czym jedni byli nieco bardziej szczerzy niż inni. Szczyt UE-Afryka był sukcesem. Oto moje uwagi, bez ograniczeń tekstu pisanego. Bardzo dobrze pamiętam, że gdy na początku sprawowania prezydencji przez Portugalię, czy faktycznie podczas przygotowań do prezydencji portugalskiej, wskazaliśmy, że jednym z naszych celów jest przeprowadzenie szczytu UE-Afryka, słychać było komentarze, wątpliwości a czasem nawet słowa krytyki, że określamy ten szczyt jako jeden z naszych celów.
Niektórzy mówili: "Afryka nie budzi, w opinii publicznej, w społeczeństwie lub w instytucjach zainteresowania i zaangażowania koniecznego dla przeprowadzenia szczytu: prezydencja będzie sama, z bardzo niewielkim poparciem. Afryka nie znajduje się w planach międzynarodowych i brak jest zainteresowania”. Inni mówili: "istnieją sprawy organizacyjne i związane ze zdolnością do uczestnictwa, które będą trudne, a może nawet nie do pokonania”. Zniechęcano nas do promowania tej koncepcji. Niemniej jednak faktem jest, że udało nam się przeprowadzić ten szczyt, jak mówimy w Portugalii "wbrew wichrom i morzu”, czyli innymi słowy wbrew wszelkim przewidywaniom. Udało nam się to, ponieważ mieliśmy poparcie wielu państw członkowskich, które współpracowały z nami, z prezydencją, podczas przygotowywania tekstów, a także podczas bezpośredniego negocjowania tekstów z przedstawicielami Afryki. Mieliśmy także poparcie unijnych instytucji, Komisji i Parlamentu, co irytowało krytyków i sceptyków. Udało nam się też rozwiązać pewne delikatne i trudne problemy dyplomatyczne. Nie zakładałbym, że ten szczyt był historyczny: o tym zadecyduje przyszłość. Nie można jednak mieć wątpliwości, że ten szczyt oznacza nowy etap w stosunkach między Europą i Afryką, a fakt, że się odbył jest sukcesem sam w sobie.
Jak powiedział pan komisarz Michel, nie unikaliśmy podczas tego szczytu, w naszym kompleksowym dialogu z Afryką, problemów, trudności i różnicy zdań. Przeciwnie! Rozmawialiśmy o problemach, o trudnościach i o tym, co nas dzieli. Rozmawialiśmy o handlu, bezpieczeństwie, konfliktach i łamaniu praw człowieka, oko w oko, szczerze i przejrzyście. Jednakże celem szczytu oczywiście nie było negocjowanie umów handlowych - nie było to właściwe miejsce po temu - i nie miał on za zadanie natychmiastowego rozwiązania problemu Sudanu. Nie miał on także za zadanie natychmiastowego rozwiązania, jak za machnięciem różdżki czarodziejskiej, sytuacji w Zimbabwe. Obie strony jednak razem zajmowały sie tymi problemami, dyskutowały o nich, wyrażały opinie, a tam, gdzie były różnice, nie wzbraniały się powiedzieć, jakie to są różnice.
Przesłanie przekazane przez Unię Europejską we wszystkich tych sprawach było absolutnie jednoznaczne. Jak państwo wiedzą dyskutowaliśmy o Sudanie zarówno na posiedzeniu plenarnym, jak i później na posiedzeniu ministerialnej trojki. Broniliśmy także naszego stanowiska, stanowiska UE, w sprawie umów o partnerstwie gospodarczym. Pan poseł Mitchell być może mówił o tej sprawie bardziej dogłębnie i bardziej szczegółowo, ale mieliśmy możność jasno wytłumaczyć, jakie jest stanowisko UE w sprawie umów o partnerstwie gospodarczym. Dążymy do umów, które są uczciwe i wyważone, i które sprzyjają Afryce i naszym afrykańskim partnerom: takie właśnie, a nie inne, jest nasze stanowisko. Powinniśmy mieć absolutną jasność w tej sprawie! Próbujemy tylko zareagować na niepokoje i aspiracje Afryki. Nie mają racji ci, którzy w tym względzie atakują, krytykują lub dezawuują starania Komisji, jak również starania Rady wspierającej Komisję, aby zawrzeć do końca tego roku jak największą liczbę umów o partnerstwie gospodarczym.
Rację mają jednak ci, którzy mówią, że szczyt nie jest sam w sobie końcem drogi i że sam w sobie nie zrewolucjonizuje stosunków z Afryką. Musimy bez cienia wątpliwości kontynuować podjęte decyzje. Prawdziwą wartość tego szczytu, jego prawdziwe znaczenie określi, w średnio- i długoterminowej perspektywie nasza zdolność do spełnienia tego, co zostało uzgodnione, postanowione i przedsięwzięte. Musimy zatem kontynuować decyzje, które zostały podjęte. Musimy oceniać osiągnięte rezultaty i tylko wtedy, gdy ta ocena zostanie dokonana w średnio- i długoterminowej perspektywie, będziemy mogli słusznie powiedzieć, czy szczyt był udany pod względem konsekwencji i skutków.
Jak już powiedziałem dzięki uzgodnieniu wspólnej strategii, konkretnego planu działania i konkretnych mechanizmów dotyczących dalszych działań, dzięki omówieniu takich ważnych i aktualnych problemów, jak zmiany klimatu, integracja, energetyka i imigracja, szczyt niewątpliwie stanowi krok naprzód, dojrzewanie naszych stosunków z Afryką. Czekaliśmy siedem lat, aby przejść od Kairu do Lizbony. Jesteśmy całkowicie pewni, że nie będziemy czekać tak długo na następny szczyt między Europą i Afryką. Waga, przydatność i znaczenie tego szczytu wskazują, bez cienia wątpliwości, na potrzebę przeprowadzenia wkrótce kolejnego szczytu. Zrozumieją państwo, dlaczego prezydencja portugalska jest zachwycona tym wydarzeniem i tą inicjatywą, w której wszyscy wzięliśmy udział. Dziękuję wszystkim za współpracę, zaangażowanie i starania, które przyczyniły się do sukcesu szczytu.
Louis Michel
komisarz. - (FR) Pani przewodnicząca, panie i panowie! Chcę szybko odpowiedzieć na najważniejsze poruszone kwestie, a potem chciałbym pokrótce omówić umowy o partnerstwie gospodarczym (UPG).
Dwoje z państwa mówiło, że ubolewają z powodu niewystarczającego zaangażowania Parlamentu Europejskiego. Trzeba powiedzieć, że być może możemy działać lepiej, ale uczciwie rzecz biorąc, jeśli chodzi o inne ważne spotkania międzynarodowe w przeszłości, mam wrażenie, że dziś w każdym razie parlament jest w pełni zaangażowany w ten proces. Ponadto, jeśli o mnie chodzi, zawsze z przyjemnością dyskutuję z posłami, a nawet im się sprzeciwiam, ponieważ to pomaga precyzować moje własne stanowisko. Regularnie zmieniam zdanie z państwa powodu, nie dlatego, aby państwa zadowolić, ale po prostu dlatego, że mnie państwo przekonują.
Druga sprawa to Darfur i Sudan. Po pierwsze chcę powiedzieć, podobnie jak pan przewodniczący, że priorytetem tego szczytu nie było znalezienie rozwiązania tego problemu. Zorganizowaliśmy jednak posiedzenie trojki z udziałem prezydencji portugalskiej, pana przewodniczącego Barroso, wysokiego przedstawiciela do spraw wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa oraz mojej osoby. Spotkaliśmy się z prezydentem Sudanu i mogę państwu powiedzieć, że ton i treść przesłania przekazanego podczas tego spotkania w pełni odzwierciedlały ostre słowa, które tutaj słyszałem. Powiedzieliśmy wyraźnie prezydentowi Bachirowi, że ma jak najszybciej pozytywnie zareagować na żądanie ONZ i umożliwić szybką dyslokację sił mieszanych, która jest absolutnie konieczna dla nawet niewielkiej poprawy sytuacji ludzi w Darfurze.
Panie pośle Cornillet, muszę panu powiedzieć, że całkowicie się zgadzam z pańskim wystąpieniem na temat międzynarodowego prawa humanitarnego. Jak pan wie, na przykład wczoraj miałem spotkanie ze wszystkimi podmiotami partnerskimi ECHO. Było ich bardzo wielu i omawiałem ten problem międzynarodowego prawa humanitarnego. Przedstawiłem propozycję, o której pan wspomniał i uzgodniliśmy, że w kwietniu lub w maju zostanie zorganizowana duża konferencja w tej sprawie. Powiedziałem im też, chociaż nie mam uprawnień do występowania z zaproszeniem, że zaproszę do udziału w tej konferencji Parlament Europejski i parlamenty krajowe, jeśli to będzie możliwe i jeśli Parlament będzie zainteresowany taką propozycją, ponieważ, prawdą jest, że każdego dnia widzę, że międzynarodowe prawo humanitarne jest traktowane coraz bardziej lekceważąco, a to niezwykle poważna sprawa. Do takiego stopnia, że gdy tam byłem, rozmawiałem z osobą odpowiedzialną za dostęp do konwojów z pomocą humanitarną. Powiedziałem mu: "Ale nie przestrzegacie międzynarodowego prawa humanitarnego”, a on odpowiedział: "Ale musi pan zrozumieć, że toczy się wojna”. To straszne, gdy słyszy się coś takiego, bo takie nastawienie przeczy samej istocie, samej genezie międzynarodowego prawa humanitarnego. Proszę mi wierzyć, że będziemy dalej zajmować się tą sprawą.
Jeśli chodzi sprawę energii jądrowej, pani poseł Isler Béguin, to muszę powiedzieć, że to jest dobre pytanie, które zwróciło moją uwagę. Powinni państwo jednak wiedzieć, że żądali tego nasi afrykańscy partnerzy, sądzę, że raczej ze względu na zasadę, niż na realny problem. Skądinąd zgadzam się z pani wątpliwościami. Zostali przede wszystkim poproszeni o rozmowy w sprawie nierozprzestrzeniania broni masowego rażenia i powiedzieli: "W porządku, możemy o tym rozmawiać, ale w takim razie nie ma powodu, aby nie rozmawiać o zastosowaniach jądrowych do celów cywilnych”. To wszystko jest związane z obecnym klimatem. Ubolewam nad tym, podobnie jak pani, ale żądali tego i nie możemy odmówić naszym partnerom rozmowy na ten temat. Było to zresztą bardzo powściągliwe i nikt nie mówi o rozwoju sektora jądrowego w Afryce. Uzgodniliśmy, że będziemy rozmawiać o sprawach energii jądrowej i zgodziliśmy się, że są to sprawy, o których musimy rozmawiać, ponieważ od samego początku było jasne, że nie ma tematów tabu. Dlatego też uważam, że musimy mówić z sensem.
Są dwie inne sprawy, które chciałbym skomentować, a potem skończę sprawę UPG. Sądzę, że to pani poseł Zimmer mówiła o szczególnym zainteresowaniu wszystkim, co może być wykorzystanie przez wielkich europejskich inwestorów. Powrócę do tego przy okazji UPG, ale zupełnie nie zgadzam się z tą argumentacją. Możecie mnie tu państwo trzymać przez następne dwa tygodnie, dniem i nocą, ale nie zgodzę się z tą krytyką. Nie zgodzę się z bardzo prostego powodu. Biorę udział w tych negocjacjach od kilku miesięcy, chociaż powinienem powiedzieć, że nie negocjuję, ale jestem obecny w czasie negocjacji. Nigdy nie miałem wrażenia, że ostatecznym celem jest wsparcie albo europejskiej gospodarki, albo europejskich przedsiębiorstw. Ci, którzy tak twierdzą są, moim zdaniem, albo w błędzie lub źle poinformowania, albo działają w złej wierze. Myślę, że są źle poinformowani, ponieważ nigdy nie działa się w złej wierze. Uważam jednak, że takie uwagi w związku z tą sprawą są zdecydowanie nieusprawiedliwione.
Doszedłem teraz do umów o partnerstwie gospodarczym W sprawie umów przejściowych chcę zapytać: jaki jest ich cel? Czy zostały zaplanowane, aby wspierać europejskie przedsiębiorstwa? Absolutnie nie: celem jest naprawdę zapewnienie ochrony krajom o średnich dochodach, które w innym przypadku, jak państwu wiadomo, znalazłyby się w ogólnym systemie preferencji. Jest to system ewidentnie dużo mniej korzystny niż system, w jakim obecnie funkcjonują, który jest równoważnym systemem dla krajów nienależących do grupy krajów najsłabiej rozwiniętych, innymi słowy, systemem "Wszystko Oprócz Broni”. Dlatego też, jeżeli pod koniec tego roku, pomimo całej mojej dobrej woli, kraje zainteresowane nie będą dysponować żadną inną umową, która zapewnia im taką samą pozycję, jaką mają teraz, z pewnością stracą rynki, a już wspomniałem przykład Wybrzeża Kości Słoniowej. Ta druga umowa jest umową przejściową. Z kim przygotowywaliśmy te umowy? W większości przypadków planowaliśmy je z krajami o średnich dochodach, które w innej sytuacji znalazłyby się w dużo mniej korzystnym systemie, niż ten, w którym funkcjonują do tej pory. Czy zostało to zrobione, aby chronić nasze przedsiębiorstwa, aby otwierać naszym firmom kanały wejścia do Afryki czy dokonania inwazji w Afryce? Nie, to nieprawda.
Co więc zaproponowaliśmy? Przechodzę teraz do sedna umów, ponieważ należy poznać prawdę. Chcę wysłuchać każdego, chcę zrozumieć każdego, a nawet chcę zgodzić się z niektórymi uwagami i słowami krytyki ze strony Wysokiej Izby. Cóż więc zaproponowaliśmy? Zaproponowaliśmy okresy przejściowe trwające od 15 do 25 lat. Pan prezydent Wade twierdzi, że jego rynek zostanie zalany przez dotowane europejskie produkty rolne. O tym właśnie mówię. Produkty rolne mogą mu zapewnić ochronę przed 20%, które nie zostały zliberalizowane. Nie bardzo rozumiem o co mu chodzi. Co więcej, nie dotyka to bezpośrednio pana prezydenta Wade. To prawda, że ma on prawo występować w imieniu całej Afryki, ale ten problem go nie dotyka, ponieważ reprezentuje kraj nienależący do grupy krajów najsłabiej rozwiniętych i objęty systemem "Wszystko oprócz broni”. Pan prezydent Mbeki, którego bardzo podziwiam i z którym dobrze się rozumiemy, chętnie potępia UPG, ale łatwo mu mówić. Zawarliśmy z nim specjalny układ stowarzyszeniowy. To znaczy, że możemy zadać sobie pytanie, w jakim stopniu nie przejmuje się tym, że wszystkie pozostałe kraje regionu mogą stać się jego konkurentami. Nie mówię tego w złej wierze; mówię tylko, że możemy mu zadać takie pytanie. Nie sądzę, aby tak było, ale możemy go zapytać.
Jeśli chodzi o pana przewodniczącego Konaré, przewodniczącego Komisji Unii Afrykańskiej, to jest on znakomitym prawnikiem i jego powołaniem jest gromadzenie obaw, o jakich słyszy od innych. I to jest uzasadnione. Jednakże, panie pośle Hutchinson, kiedy stwierdza pan "mówili to wszyscy afrykańscy przywódcy... ", to nie jest prawda. Nie jest prawdą, że wszyscy afrykańscy przywódcy tak mówili. Prawdą jest, że wielu z nich zadawało nam pytania. Na przykład: "Panie komisarzu, co to będzie, gdy zostaną zniesione bariery taryfowe? Z pewnością stracimy pieniądze i nasze dochody budżetowe. Z czego zapłacimy naszym nauczycielom, policjantom, urzędnikom służby cywilnej itp.", a myśmy odpowiadali: "Możecie stworzyć fundusze regionalne, a my przygotujemy tak zwane umowy o wniesieniu wkładu finansowego, które oznaczają dostarczanie środków finansowych, odpowiadających przynajmniej skutkom skarbowym netto usunięcia barier taryfowych, w celu zrekompensowania strat, i to da wam środki na sfinansowanie służb państwowych itp.”
Jest to asymetryczny system, okres przejściowy. Co jeszcze zrobiliśmy? Sporządziliśmy ogólne matryce z tymi krajami, na ich prośbę, ponieważ to one dostarczały treść umów. Co oznacza ten biurokratyczny termin? Ogólne matryce są czymś w rodzaju planu, obejmującego wszystkie projekty, wszystkie sektory, naprawdę całą esencję tego, co chcą one widzieć jako środki dodatkowe towarzyszące stopniowemu otwieraniu rynków, jeżeli tego sobie życzą: transfer technologii, większe możliwości, większa wiedza fachowa, praca nad infrastrukturą, wzajemne połączenia lub lepszy dostęp, wszystkie te aspekty.
Sporządziłem także memorandum finansowe dla regionalnej wspólnoty gospodarczej. Jest to coś w rodzaju zobowiązania, na papierze i z liczbami, dotyczącego środków, które udostępni im UE. Jednej tylko rzeczy nie mogą zrobić, obiecać im pieniędzy obiecanych przez państwa członkowskie w Gleneagles. Obiecały one miliard euro i przynajmniej połowa tej sumy miała być przeznaczona dla Afryki. Mam nadzieję, że w tej sprawie staną na wysokości zadania. Te pieniądze będą dostarczane od 2010 r. i mają stanowić pomoc na rzecz wymiany handlowej. Są to zatem dodatkowe pieniądze. Podwoiliśmy fundusze regionalne, o których wspomniałem wcześniej. Wszystko to jest przejrzyste.
Muszę wyznać, że moją wielką troską jest "integracja gospodarcza”, ponieważ uważam, że w związku z aspektem "rozwoju”, jest to najpierw "integracja gospodarcza”, która pozwoli im stworzyć majątek, majątek, który będą mogli ewidentnie użyć na służby socjalne i rozdzielić dobrobyt między swoich obywateli. To prawda, że w tym względzie dokonaliśmy bardzo niewielkich postępów, z przyczyn, o których wspomniałem wcześniej.
Będziemy zatem dyskutować, prawdopodobnie przez cały przyszły rok, tę sprawę regionalnych UPG, aby stworzyć, utrzymać i skonsolidować ten wymiar integracji gospodarczej. Przyznaję to, ale wydarzy się to dopiero gdy damy wszystko... Pozytywnie reagowaliśmy na wszystko, o co nas proszono. Tak było w sferze finansowej, przynajmniej w ramach ograniczeń budżetowych, a także w odniesieniu do spraw techniczno-prawnych, instytucjonalnych, a nawet politycznych. Prawdą jest też, że gdy w 2008 r. będziemy musieli negocjować, próbując zabezpieczyć tę integrację regionalną, musimy być niezwykle przekonujący i musimy mieć argumenty. Proszę się nie martwić, zostaną wysłuchani i będziemy słuchali tego co mają do powiedzenia... Z pewnością zrobię wszystko, co w mojej mocy, aby odpowiedzieć na ich troski, obawy i pytania, tak abyśmy mogli naprawdę dodać im otuchy. Muszę jednak państwu powiedzieć, że poza tą dodatkową kwotą miliarda euro, z której połowa musi zostać przyznana Afryce nie mam wielu innych argumentów. Zobaczymy, co z tego wyjdzie.
Niemniej jednak trochę mi przykro słyszeć, że szantażowaliśmy naszych partnerów. Nigdy nie szantażowaliśmy naszych partnerów, z tej prostej przyczyny, że nie mamy możliwości, aby ich szantażować. Przede wszystkim nie zrobiłbym tego. Nie możemy po prostu zmusić naszych partnerów do podpisania umów. Proszę mi wybaczyć, ale to zbyt duże uproszczenie. Mogę zobaczyć rezultat. Chcę także poinformować państwa o obecnym statusie krajów, które je podpisały, aby pokazać państwu, że podpisało je znacznie więcej krajów niż państwo sądzą, że podpisało, i że zrozumiały mechanizm.
Ostatni punkt, zanim skończę, dotyczy krajów nienależących do grupy krajów najsłabiej rozwiniętych, które obecnie korzystają z systemu "Wszystko oprócz broni” i dzięki temu mają całkowity i nieograniczony dostęp do naszych rynków. W tym przypadku zapytano mnie, co mogą stracić. W rzeczywistości nie tracą nic, ale zyskują możność skorzystania ze szczególnie wspaniałomyślnych reguł pochodzenia. Jakie są te szczególnie wspaniałomyślne reguły pochodzenia? W chwili obecnej, aby wyrób był uznawany za pochodzący z kraju partnerskiego musi być poddany przynajmniej dwóm przekształceniom. Od tej pory będzie to tylko jedno przekształcenie. Na przykład, w przypadku ryb złowionych w ich wodach, ale importowanych tutaj, to wystarczy. Będzie to liczone jako jedno przekształcenie i w związku z tym mogą one wejść na nasze rynki bez kontyngentów i bez cła. To duża różnica. Istnieje znaczny potencjał możliwości, których kraje te są obecnie pozbawione.
Chciałem to wszystko państwu powiedzieć i mogę to powtórzyć, gdy tylko państwo zechcą. Proszę zadawać mi pytania lub przesłać mi pytania na piśmie. Obiecuję, że będę się starał udzielić szczerych i kompletnych odpowiedzi. Jeżeli będzie się wydawało, że moja odpowiedź na jedno z państwa pytań jest niewystarczająco dobra lub jest zła, chętni eto przyznam i poprawię ją, mogą państwo być tego pewni. Do chwili obecnej wysłuchałem wszystkich pytań, sprawdziłem wszystkie odpowiedzi i bardzo się zaangażowałem. Nie słyszałem jeszcze pytania, na które nie udzieliłem precyzyjnej, szczegółowej i uczciwej odpowiedzi.
Przewodniczący
Debata została zamknięta.
Oświadczenia pisemne (art. 142 Regulaminu)
John Attard-Montalto  
na piśmie. - Szczyt pomiędzy państwami europejskimi i afrykańskimi odbył się w dniach 8-9 grudnia w Lizbonie w Portugalii. Uczestniczyło w nim ponad 70 głów państw i rządów.
Wkład Malty skupiał się na problemie nielegalnej imigracji.
W interesie Malty leży by Afryka postrzegana była jako odpowiedzialność Europy. Udzielona pomoc i poczynione w Afryce inwestycje oznaczać będą, iż mniejsza liczba ludzi z tego kontynentu będzie zmuszana do opuszczenia swojego kraju w poszukiwaniu lepszego życia. Większość nielegalnych imigrantów, jaka dociera do Malty z Subsaharyjskiej Afryki to imigranci gospodarczy. Sytuacja może się jednak pogorszyć, gdy ogólne umowy o handlu preferencyjnym wygasną 31 grudnia 2007 roku.
Większość krajów afrykańskich odrzuciła propozycję "specjalnych umów partnerskich”. Jedynie jedna piąta podpisała umowy przejściowe. Nawet jeśli data wygaśnięcia zostanie przedłużona, w interesie każdego państwa jest podpisanie umów przejściowych, aby złagodzić negatywny wpływ "umów preferencyjnych”.
Inni nielegalni imigranci przybywający na Maltę to uchodźcy polityczni. To, że problemy praw człowieka w Darfurze i Zimbabwe zostały pominięte w oryginalnym planie szczytu nie wróży dobrze tej grupie pozbawionych prawa do głosu cierpiącej w milczeniu.
Richard Corbett  
na piśmie. - Rada Europejska musi zwrócić swoją uwagę na Birmę, gdzie sytuacja jest tragiczna.
Sankcje UE uchwalone 15 października wymierzone przeciwko liderom reżimu, ich poplecznikom tym, którzy korzystają z ich działań, razem z sankcjami handlowymi w tych sektorach - leśnictwie, surowców mineralnych, metali i kamieni szlachetnych - z których reżim czerpie największą ilość swoich dochodów.
Ale czy to wystarczy? Rada Europejska musi ocenić sytuację i ustalić jakie inne środki może podjąć UE, aby dokonać rzeczywistej zmiany w Birmie. Nadszedł czas zastosowania dalszych restrykcji - włączając w to zakaz nowych inwestycji.
Pedro Guerreiro  
na piśmie. - (PT) Pomimo, że za wcześnie jest na ocenę rzeczywistego wpływu decyzji poczynionych na szczycie UE-Afryka i pomimo niektórych sprzeczności, odrzucenie unijnych umów o wolnym handlu (znanych jako "umowy o partnerstwie gospodarczym”) przez kraje afrykańskie powinno zostać przyjęte z zadowoleniem.
Nieco ironicznie, to odrzucenie - pomimo całej niedającej się zaakceptować presji i szantażu ze strony UE - tych "umów o partnerstwie gospodarczym” przez kraje afrykańskie stanowi dobry przykład tego, czym jest w końcu, niechlubny "dobry zarząd” tak wychwalany przez UE. Innymi słowy, stanowi to przejęcie i obrona przez państwo kontroli nad swoją gospodarką.
W naszej opinii skuteczna współpraca na rzecz rozwoju wymaga poszanowania suwerenności kraju, politycznej i gospodarczej niezależności oraz prawa wszystkich ludzi do decydowania o swojej teraźniejszości i przyszłości oraz do definiowania i budowania własnego państwa i planowania rozwoju. Taka współpraca jest niezgodna z bardziej lub mniej ukrytymi celami i ideami ingerencji, wykorzystywania, plądrowania zasobów oraz politycznej i gospodarczej kontroli.
Powiedziano, że szczyt UE-Afryka otworzył "nową stronę”. Ze swojej strony będziemy nadal otwarcie występować, by neokolonialne ambicje UE i jej największych międzynarodowych korporacji nie zostały (ponownie) zapisane na ten stronie.
