Transfer produktów związanych z obronnością we Wspólnocie (debata) 
Przewodniczący
Kolejnym punktem posiedzenia jest sprawozdanie przygotowane przez panią Rühle, w imieniu Komisji Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów, w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie uproszczenia warunków transferu produktów związanych z obronnością we Wspólnocie - C6-0468/2007 -.
Heide Rühle
sprawozdawczyni. - (DE) Panie przewodniczący! Mamy tu niestety do czynienia z jeszcze jednym porozumieniem w pierwszym czytaniu, ale oczekuję, że pani Weiler później wypowie się na ten temat.
Musimy wykorzystać szansę na dojście do kompromisu podczas prezydencji francuskiej. Obecnie zasady rynku wewnętrznego nie obejmują zbrojeń, co oznacza, że wszystkie produkty związane ze zbrojeniami muszą otrzymywać indywidualne zezwolenia: każdy produkt począwszy od tych prostych, jak śrubki lub elementy umundurowania, aż po wysoce złożoną broń wymaga indywidualnego zezwolenia. Te zezwolenia indywidualne są wydawane przez 27 różnych systemów krajowych, więc obecnie próbujemy tę kwestię uprościć i sharmonizować, by zapewnić większą przejrzystość oraz by mieć pewność, że prawdziwe zadania, czyli inspekcje, mogą skupić się na złożonych systemach; inaczej mówiąc, tak by zamiast jednakowego monitorowania wszystkiego za pomocą zezwoleń indywidualnych, móc rzeczywiście skoncentrować się na kwestiach zasadniczych.
Niemniej jednak to całkiem zrozumiałe, że tego typu uproszczenie nie może osłabić odpowiedzialności państw członkowskich za wywóz broni oraz za kontrolę procesu, zdecydowanie nie. Ta odpowiedzialność polega głównie na skoncentrowaniu się na procedurze przyznawania zezwoleń. Zezwolenia określają ograniczenia dotyczące wykorzystania oraz końcowego zastosowania, które stanowią stały składnik produktu oraz jego dostawy i którym odbiorca ma obowiązek się podporządkować. Regulacja na szczeblu europejskim musi wzmocnić odpowiedzialność po stronie państw członkowskich, a także nałożyć na nie obowiązek stosowania tej samej procedury.
W procesie uproszczenia działań w obszarze tak delikatnym, jak obronność bezwzględnie należy uwzględnić powtarzające się w UE naruszenia ograniczeń wywozowych do krajów trzecich. Broń z UE jest wykorzystywana w krajach znanych z naruszania praw człowieka, jak na przykład miało to miejsce, gdy we wrześniu 2006 roku wbrew unijnemu prawu wywieziono 82 uzbrojone pojazdy wojskowe, które przez terytorium Francji i Belgii trafiły do Czadu. Wcześniej państwa członkowskie, mimo że mogły, przynajmniej teoretycznie, wymagać od odbiorcy podporządkowania się klauzulom końcowego zastosowania, to nie miały praktycznej możliwości odwołania się do odbiorcy z innego państwa członkowskiego, który dokonał ponownego wywozu towarów wbrew nałożonym ograniczeniom.
I tak na przykład organizacja pozarządowa Safeworld z żalem zauważyła, że w Rumunii nie obowiązują żadne efektywne sankcje wobec podmiotów naruszających krajowy system transferu broni. Chcemy to zmienić poprzez przedmiotową dyrektywę, która zwiększy odpowiedzialność państw członkowskich. Tym niemniej jednak należy zauważyć, że dyrektywa została przygotowana w oparciu o ustawodawstwo w zakresie rynku wewnętrznego, o artykuł 95 traktatu WE, czyli inaczej mówiąc o pierwszy filar traktatu, co niestety uniemożliwiło bezpośrednie uwzględnienie porozumień polityki zagranicznej w ramach drugiego filaru, takich jak europejski Kodeks postępowania w sprawie wywozu broni. Mimo tego mamy wyraźnie sformułowany punkt preambuły, jasno pokazujący, że to państwa członkowskie ponoszą odpowiedzialność w tym obszarze.
Moim głównym zadaniem, jako sprawozdawczyni Parlamentu Europejskiego było zwiększenie przejrzystości i wzmocnienie demokratycznych kontroli w celu zapobiegania naruszeniom lub ich karania, jeśli już wystąpią. Warunkami koniecznymi umożliwiającymi ułatwienie transferów broni są zwiększona odpowiedzialność po wszystkich stronach oraz obopólne zaufanie.
Wzmocniliśmy przede wszystkim dwie procedury przyznawania zezwoleń - po pierwsze zezwoleń globalnych, po drugie generalnych - i tym samym ustanowiliśmy wyraźne zobowiązania przedsiębiorstw, które chcą uzyskać zezwolenia generalne. W przyszłości jedynym sposobem na uzyskanie zezwoleń generalnych przez te przedsiębiorstwa będzie przejście procesu certyfikacji. Proces certyfikacji będzie wymagał od przedsiębiorstwa, aż po kadrę kierowniczą najwyższego szczebla, jednolitej odpowiedzialności za przestrzeganie nałożonych ograniczeń wywozowych. Wobec przedsiębiorstw, które nie przestrzegają ograniczeń państwa członkowskie mają obowiązek nie tylko wycofania zezwolenia, ale również nałożenia kar. W przyszłości lista przedsiębiorstw posiadających zezwolenia generalne będzie publikowana w powszechnie dostępnych rejestrach, co zagwarantuje opinii publicznej większą przejrzystość i możliwości monitorowania. Będzie również należało publikować zezwolenia generalne wraz ze wszystkimi uwzględnionymi w nich zobowiązaniami.
W procesie certyfikacji przedsiębiorstw wszystkie państwa członkowskie muszą stosować te same kryteria, ten aspekt ma szczególnie istotne znaczenie. W związku z tym omawiana dyrektywa zwiększy nacisk wywierany na państwa członkowskie, które do tej pory wydawały zezwolenia i zarządzały wywozem broni bez należnej przejrzystości. Oznacza to, że obszar szczególnie podatny na korupcję, według opinii Transparency International, po raz pierwszy będzie miał zapewniony właściwy poziom przejrzystości.
Günter Verheugen
wiceprzewodniczący Komisji. - (DE) Panie przewodniczący, panie i panowie! Dziś robimy ogromny krok w kierunku rynku wewnętrznego produktów związanych z obronnością. Jednocześnie nie odbieramy jednak państwom członkowskim ich prawa do podejmowania samodzielnych decyzji dotyczących ich polityki wywozowej w ramach tego bardzo wrażliwego sektora. To jedyne możliwe rozwiązanie w przypadku tak trudnej sprawy i chciałbym szczególnie podziękować sprawozdawczyni, pani Rühle za jej ciężką i efektywną pracę. Jestem również wdzięczny kontrsprawozdawcom, którzy zasługują na znaczne uznanie za dzisiejszy sukces.
Chciałbym także podziękować prezydencji francuskiej i słoweńskiej, które zagwarantowały tak szybki postęp w negocjacjach w Radzie: to naprawdę nadzwyczajne, że już dziś, w czasie krótszym niż jeden rok, zdołaliśmy przyjąć tak trudny wniosek.
Kto dziesięć lat temu, gdy Komisja po raz pierwszy poruszyła koncepcję stworzenia wewnętrznego rynku produktów związanych z obronnością uwierzyłby, że rzeczywiście do tego dojdziemy? Nie sądzę, by wierzyło w to wiele osób, ale nasza wytrwałość się opłaciła. Zbliżamy się do przełomu: w zakresie wywozu broni państwa członkowskie nie będą już postrzegane przez inne państwa członkowskie jako kraje trzecie, ale jako partnerzy, co będzie również jasnym i politycznie istotnym wyrażeniem integracji europejskiej.
Nie wolno nam również niedoceniać znaczenia gospodarczego tych zmian. W przyszłości pieniądze podatników będą bardziej efektywnie wykorzystywane, ponieważ specjalizacja zajmie miejsce obecnie tradycyjnego powielania prac, co jest znaczne droższe. Nasz przemysł stanie się bardziej konkurencyjny na szczeblu międzynarodowym: ma to zastosowanie zwłaszcza do małych i średnich przedsiębiorstw, które dzięki jaśniejszym, bardziej przewidywalnym zasadom uzyskają łatwiejszy dostęp do rynku.
I wreszcie siły zbrojne państw członkowskich otrzymają zwiększone bezpieczeństwo dostaw oraz większy wybór w zakresie jakości broni, jest to całkiem łatwe, skoro będą mogły kupować w Unii Europejskiej, co powinno służyć za zachętę do kupowania towarów europejskich zamiast poszukiwania ich poza granicami Europy.
Na zakończenie dodam, że oczekuję, iż także pod względem bezpieczeństwa wszyscy zyskamy. Osiągamy realne oszczędności dzięki likwidacji kontroli wewnątrzwspólnotowych, co państwom członkowskim daje dodatkowe zasoby na wzmożone kontrole wywozu do krajów trzecich. Chciałbym powtórzyć słowa pani Rühle w odniesieniu do bieżących zwyczajów, zupełnie się z nią zgadzam, że w związku z tym potrzebujemy większej liczby kontroli. Wiele osób ciężko pracowało nad osiągnięciem tego rezultatu i dziś udało się nam wspólnie do niego dojść. Jestem państwu za to wielce zobowiązany.
Hannes Swoboda
sprawozdawca komisji opiniodawczej Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii. - (DE) Panie przewodniczący, panie komisarzu, pani Rühle! Pozwolę sobie szczerze podziękować pani Rühle. Podobnie, jak pan komisarz, również ja - występując w imieniu Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii - uważam, że w odniesieniu do przemysłu zbrojeniowego potrzebujemy lepszych warunków wstępnych. Uwzględniając poziom konkurencji, zwłaszcza ze strony Stanów Zjednoczonych Ameryki, potrzebujemy równych konkurencyjnych reguł gry.
Nie oznacza to, że nie ma potrzeby, by poszczególne państwa członkowskie miały swoje własne zasady dotyczące wywozu broni, co zresztą zostało już wcześniej powiedziane, ale musimy w stosownych i możliwych przypadkach wprowadzić uproszczone procedury, szczególnie w celu ograniczenia biurokracji.
Warto raz jeszcze powtórzyć, że potrzebujmy przejrzystości, która zwiększy poczucie bezpieczeństwa, uprości procedurę, a także ułatwi - w porównaniu do obecnych okoliczności - ujawnianie ewentualnych nadużyć.
Bez wątpienia należy przeprowadzać regularne kontrole, by mieć pewność, że uzgodnione zasady i przepisy są przestrzegane, co oczywiście powinno być odnotowywane w różnorodnych dokumentach handlowych.
I na zakończenie chciałbym jeszcze podkreślić, że nie obejdziemy się bez określenia sankcji. Bynajmniej nie dlatego, że koniecznie chcemy je nakładać, ale dlatego, że chcemy dać jasno do zrozumienia, że jeśli mamy uproszczone zasady pasujące przemysłowi obronnemu, to musimy mieć również w zamian większą możliwość wywierania nacisku, by zapewnić przestrzeganie tych zasad. I pod tym względem uważam, że jest to bardzo dobre sprawozdanie i naprawdę robimy istotny krok w kierunku rynku wewnętrznego produktów związanych z obronnością.
Jacques Toubon
w imieniu grupy PPE-DE. - (FR) Panie przewodniczący! Jestem niezwykle zadowolony z przyjęcia omawianego projektu dyrektywy, ponieważ dzięki temu instrument wspólnotowy po raz pierwszy uprości transfery między państwami członkowskimi niezwykle wrażliwych produktów związanych z obronnością.
To prawdziwy duży krok w kierunku stworzenia rynku wewnętrznego wyposażenia obronnego, który zawdzięczamy pracy Parlamentu, a zwłaszcza naszej sprawozdawczyni, pani Rühle oraz wysiłkom podejmowanym przez Radę i Komisję od momentu zakończenia miesiąc temu naszych rozmów, czyli od przegłosowania wniosku w ramach Komisji Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów.
Przedmiotowy tekst ma dwojaki cel, a mianowicie cel związany z polityką przemysłową, świetny z punktu widzenia przemysłów zbrojeniowych w Europie oraz cel związany z rynkiem wewnętrznym, polegający na ułatwieniu przepływu produktów związanych z obronnością przy jednoczesnym uwzględnieniu ich wyjątkowego charakteru.
W rzeczywistości stworzyliśmy zrównoważone stanowisko, które umożliwia nam zagwarantowanie, że względy bezpieczeństwa państw członkowskich będą zachowane, dzięki nieustannemu odniesieniu do artykułów 30 i 296 traktatu oraz zagwarantowanie, że państwa członkowskie będą mogły kontynuować stosowaną obecnie międzyrządową współpracę opartą na listach intencyjnych. W przygotowaniu przedmiotowego tekstu zadano sobie wiele trudu, by poprzez proces certyfikacji oraz stworzenie zezwoleń generalnych i globalnych, zwiększyć wzajemne zaufanie państw członkowskich w odniesieniu do transferów. W tekście bardzo wyraźnie wyłączono kwestię wywozu do krajów trzecich oraz wprowadzono wyraźne rozróżnienie między pierwszym filarem, mającym związek z rynkiem wewnętrznym, a drugim filarem.
Uważam tak naprawdę, że przedmiotowa dyrektywa tym bardziej zasługuje na przychylne przyjęcie, gdyż jednocześnie, czyli w ubiegłym tygodniu - 8 grudnia, Rada przyjęła wspólne stanowisko w sprawie kodeksu postępowania i nadała temu kodeksowi moc obowiązującą, chociaż od trzech lat ta kwestia tkwiła w martwym punkcie. Taka była prośba Parlamentu, która dziś została spełniona.
Omawiany tekst jest w ten sam sposób częścią odnowy europejskiej polityki bezpieczeństwa i obrony, o której w piątek zadecydowała Rada Europejska. I na przykład osiągniemy osławione założenie: 60 tysięcy ludzi w 60 dni. Wyraźnie widać, że tworzymy zarówno spore oszczędności, jak i dobrą politykę zewnętrzną.
Manuel Medina Ortega
Moim zdaniem sprawozdawczyni oraz moi przedmówcy podkreślili już główne cechy charakterystyczne przedmiotowego wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady.
W omawianym wniosku uznano, że broń oraz amunicja również podlegają regułom rynku wewnętrznego, choć są uzależnione oczywiście od licznych ograniczeń. To nie są zwykłe towary, to nie są słodycze ani produkty przeznaczone do wypoczynku, ale przedmioty, które należy uważnie kontrolować.
Oczywiście ograniczenia zostały wprowadzone już w samym traktacie, a dokładniej w postanowieniach art. 30 i 296, dając państwom członkowskim istotną odpowiedzialność w tym obszarze. Istnienie wspólnego rynku nie powstrzymuje państw członkowskich przed obowiązkiem przestrzegania norm bezpieczeństwa oraz prawem do ich egzekwowania, gdy zagrożone jest bezpieczeństwo kraju.
Prace podjęte przez Komisję Spraw Wewnętrznych oraz współpracujące z nią komisje opiniodawcze, przy porozumieniu ze strony Rady i pod doświadczonym kierownictwem sprawozdawczyni, pani Rühle dały niezwykle pozytywne wyniki.
Przedstawiony tekst jest, moim zdaniem, dobrze wyważony. Zasadniczo, pomimo zgłoszenia wielu poprawek na piśmie, dziś ograniczamy się tylko do jednej, a mianowicie poprawki 63, która stanowi podsumowanie kompromisu. Zarówno treść, jak i sformułowanie tej poprawki są spójne i umożliwią całemu rynkowi efektywne funkcjonowanie.
Pan Toubon zauważył, że ma to powiązania z innymi tekstami o znaczeniu międzynarodowym, w tym z przyjętą, a raczej podpisaną w tym miesiącu konwencją z Oslo wprowadzającą zakaz amunicji kasetowej oraz z konwencją ograniczającą stosowanie min przeciwpiechotnych, a także z całym szeregiem porozumień międzynarodowych, a nawet z ustawodawstwem Unii Europejskiej mającym na celu ograniczenie stosowania tego typu broni. Uważam, że nasz model nie polega na swobodnym przepływie broni w dowolnym czasie, ale na istnieniu uregulowanego rynku, kontrolowanego zarówno przez państwa członkowskie, jak i od tej pory także przez instytucje UE.
Leopold Józef Rutowicz
w imieniu grupy UEN. - (PL)
Panie przewodniczący! Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie uproszczenia transferu produktów związanych z obronnością we Wspólnocie jest dokumentem potrzebnym. Chciałbym podziękować pani Heide Rühle za duży wkład w jego opracowanie.
Dyrektywa ułatwia działalność wspólnego rynku, podnosi jego konkurencyjność, nie ograniczając uregulowań wynikających ze specyfiki danego kraju. Zabezpiecza ona międzynarodowe zobowiązania państw i Unii Europejskiej odnośnie handlu produktami związanymi z obronnością. Przyjęte przepisy mogą utrudniać działanie małych i średnich przedsiębiorstw ze względu na formalne wymogi, na co należałoby zwrócić uwagę przy przeglądzie jej wdrażania. Ze względu na duży postęp techniczny i przyjmowanie nowych zobowiązań np. w zakresie min przeciwpiechotnych i amunicji kasetowej należy możliwie na bieżąco korygować wykaz uzbrojenia Unii Europejskiej.
Zgłoszone poprawki są zasadne. Należy wykluczyć w nich powtarzanie się zapisu. Popieramy tę dyrektywę.
Tobias Pflüger
w imieniu grupy GUE/NGL. - (DE) Panie przewodniczący! Głównym celem przedstawionym we wniosku Komisji jest "niezakłócone funkcjonowanie rynku wewnętrznego”. Wniosek ma również na celu ułatwienie wewnątrz-europejskiego wywozu broni, który oczywiście wpływa także na wywóz broni poza granice UE. Oznacza to w zasadzie, że wzrośnie skala wywozu broni, a w sprawozdaniu pani Rühle nie ma żadnej próby mającej zmienić ten kierunek wyznaczony przez omawianą dyrektywę. Przedłożono kilka słusznych poprawek, jak ta dotycząca wyłączenia z zakresu dyrektywy min przeciwpiechotnych i amunicji kasetowej. Chodzi tu najwyraźniej o wzmocnienie europejskiego przemysłu obronnego przed konkurencją z zewnątrz, co podkreślono także w notatce prasowej Parlamentu Europejskiego. W sprawozdaniu wzmocniono tendencję w kierunku oligopolizacji przemysłu obronnego UE, ponieważ jedynie sześć państw unijnych posiada silne kompleksy wojskowo-przemysłowe: Niemcy, Francja, Wielka Brytania, Szwecja, Włochy i Hiszpania. Przede wszystkim jednak chodzi o zapewnienie tym krajom pomocy wywozowej. Wewnątrzwspólnotowy wywóz broni oznacza również wywóz broni do państw znajdujących się w stanie wojny, takich jak Wielka Brytania w Iraku i Niemcy w Afganistanie.
Jeśli przyjrzymy się treści punktu 24 preambuły dyrektywy, to zauważymy, że nawet stosowanie Kodeksu postępowania, któremu na szczęście nadano moc obowiązującą, pozostaje w rękach państw członkowskich. W punkcie tym czytamy: "Ponieważ decyzja o wydaniu lub odmowie wydania zezwolenia na eksport należy do zakresu kompetencji każdego państwa członkowskiego i powinna pozostać w tym zakresie, współpraca taka powinna wynikać z dobrowolnie podejmowanej koordynacji polityki eksportowej”. W odniesieniu do rynku broni i produktów militarnych nie potrzebujemy pomocy, potrzebujemy dyrektywy w sprawie rozbrojenia i konwersji broni.
Nils Lundgren
Panie przewodniczący! Jestem gorliwym zwolennikiem wewnętrznego rynku UE, ale produkty związane z obronnością nie są takie same jak pozostałe towary lub usługi. Kraj eksportując produkty związane z obronnością obejmuje określone stanowisko w zakresie polityki zagranicznej i polityki bezpieczeństwa i musi przyjąć na siebie odpowiedzialność za takie postępowanie. Efektywność oraz bezpieczeństwo dostaw stanowią uzasadnienie wniosku Komisji w sprawie nowego systemu transferów produktów związanych z obronnością, a sprawozdawczyni, pani Rühle w zasadzie popiera stanowisko Komisji. Takie argumenty wprowadzają w błąd. Jeśli potężna elita europejska wbrew zasadom demokracji doprowadzi do przyjęcia traktatu z Lizbony, co wydaje się prawdopodobne, to omawiany dziś wniosek będzie ogromnym krokiem w stronę stworzenia unii wojskowej. Nie pozwólmy na to. Rozwiązania międzyrządowe w tym obszarze stanowią drogę naprzód zgodną z krajową polityką zagraniczną i polityką bezpieczeństwa. Te rozwiązania są skuteczne. Kraje nordyckie obecnie prowadzą negocjacje dotyczące tych kwestii. Dziękuję państwu za udzielenie mi głosu.
Malcolm Harbour
Panie przewodniczący! Z ogromnym zadowoleniem, jako koordynator z ramienia Komisji Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów, przyjmuję przedmiotowy wniosek i pragnę podziękować panu Jacquesowi Toubonowi oraz pani Heidze Rühle. Te dwie osoby, zwłaszcza pod przewodnictwem pani Heidy Rühle niezwykle dobrze reprezentowały interesy naszej grupy.
Jestem, jak wielu spośród państwa wie, żarliwym zwolennikiem rynku wewnętrznego. Jestem jednakże również żarliwym zwolennikiem koncepcji, w której państwa członkowskie muszą mieć, we własnym krajowym interesie, całkowitą kontrolę nad kwestiami związanymi z obronnością i zakupem wyposażenia obronnego. Korzyścią płynącą z przedmiotowego wniosku jest to, że umiejętnie połączyliśmy te dwa aspekty. Dziękuję pani sprawozdawczyni i w zasadzie całej Radzie za przyjęcie poprawek, które wzmocniły zasadę całkowitej kontroli państw członkowskich nad warunkami przydzielania zezwoleń eksportowych, nad produktem oraz sposobem wykorzystania i miejscem przeznaczenia tego produktu.
Z drugiej jednak strony, jako zwolennik rynku wewnętrznego, a zwłaszcza jako reprezentant obszaru zajmowanego przez liczne małe przedsiębiorstwa prowadzące niezwykle aktywną działalność w sektorze obronnym - Wielka Brytania ma największy w Unii Europejskiej sektor produkcji związanej z obronnością - muszę powiedzieć, że przedmiotowy wniosek przyniesie ogromne korzyści firmom pracującym na rzecz wywiązania się z dużych i złożonych kontraktów obronnych. Nie będzie zapotrzebowania na rodzaj biurokracji, jaki całkiem słusznie zidentyfikowała Komisja. Z danych statystycznych Komisji, które poznali państwo wcześniej wynika, że obecnie rocznie przyznaje się około 11 tysięcy zezwoleń, a od roku 2003 ani razu nie odrzucono żadnego wniosku. Faktycznie upraszczamy proces, tak by, zamiast produkowania ton dokumentów, które nie przynoszą żadnych zmian z punktu widzenia zainteresowanych małych i średnich przedsiębiorstw, możliwe było zajęcie się właściwą kontrolą. A zatem teraz, gdy przyjęliśmy także program Small Business Act, czekamy na przybliżenie stworzenia jednolitego rynku oraz na ulepszenie bazy przemysłowej.
Przedmiotowy wniosek jest wartościowy i jestem przekonany, że jutro Izba poprze go w głosowaniu.
Jan Cremers
(NL) Panie przewodniczący, panie komisarzu, panie i panowie! Ja również pragnę podziękować sprawozdawczyni, pani Rühle. W negocjacjach sprawą nadrzędną dla Grupy Socjalistycznej w Parlamencie Europejskim było zagwarantowanie, że przedmiotowa dyrektywa nie tylko stworzy równe szanse dla przemysłu, ale również zapewni większą przejrzystość, kontrolę i właściwą zgodność.
Ponadto dla mojej grupy bardzo istotne jest, by w miarę upraszczania warunków wewnątrzwspólnotowego transferu produktów związanych z obronnością, zwrócić stosowną uwagę na ewentualne następstwa tych działań dla krajów trzecich, w tym przypadku na ewentualny tranzyt broni do krajów rozwijających się.
Dlatego podczas negocjacji w sprawie nowego systemu wydawania zezwoleń w odniesieniu do produktów obronnych przemawialiśmy za ulepszeniem systemu kontroli na zewnętrznych granicach Europy oraz systemu, który w żadnym wypadku nie stanąłby na drodze do współpracy państw członkowskich w ramach Kodeksu postępowania w sprawie wywozu broni.
Rada w trakcie negocjacji podzielała pragnienia Parlamentu dotyczące wyraźniejszego określenia, kto kupuje i sprzedaje produkty obronne oraz jakich zasad i warunków te podmioty powinny przestrzegać, a także ustalenia, że należy ustanowić wyraźne sankcje w przypadku, gdy firmy nie spełniają zobowiązań przyjętych w ramach umów, w tym niedopuszczenie ich do rynku.
Podczas ostatniego posiedzenia plenarnego w Brukseli przemawiałem za przeistoczeniem dobrowolnego kodeksu postępowania w instrument prawnie obowiązujący. Bardzo ucieszyła mnie informacja, że w ubiegłym tygodniu Rada poparła ten pomysł w połączeniu z wprowadzeniem surowszych zasad dotyczących wywozu komponentów broni. Działając w tym tempie Europa wkrótce będzie mogła posłużyć za przykład w zakresie przewozu produktów związanych z obronnością, co jest bezwzględnie konieczne.
Charlotte Cederschiöld
(SV) Poprzez ulepszenie rynku, a do tego doprowadzi przedmiotowa dyrektywa, zwiększamy szanse sektora obronnego na rynku europejskim. Uprzednio obowiązujące systemy przyznawania zezwoleń, zgodnie z tym, co słyszeliśmy, były skomplikowane i uciążliwe z administracyjnego punktu widzenia, a także utrudniały rozróżnienie lojalnych partnerów z krajów sąsiadujących od nowych podmiotów z krajów trzecich. Obecnie ulega to zmianie w wyniku znoszenia barier w transferze oraz harmonizacji i uproszczeniu zasad, a to oczywiście przyniesie korzyści krajom napędzającym funkcjonowanie rynku.
Przemysł obronny w moim kraju jest bardzo konkurencyjny, a ponadto moja ojczyzna w kontekście międzynarodowym cieszy się dużym zaufaniem w odniesieniu do działań pokojowych oraz wysiłków wspierających demokrację. Z tego powodu niezwykle ważne było dla nas, dla mnie oraz mojego rządu, by utrzymać stuprocentową szwedzką kontrolę nad wywozem do krajów trzecich. W żadnym wypadku nie możemy akceptować sytuacji, w której państwa o bardziej tolerancyjnym podejściu wobec państw niedemokratycznych i biorących udział w wojnie kupują broń od Szwecji, by z kolei, poza kontrolą ze strony Szwecji wyeksportować ją dalej.
Chcemy otrzymać gwarancje, że produkty związane z obronnością sprzedawane przez nas nie wpadną w niepożądane ręce i wprowadzenie tak zwanych certyfikatów końcowego zastosowania nam je zapewni. Z tego powodu z ogromnym przekonaniem popieram kompromis przedłożony podczas posiedzenia plenarnego i pragnę podziękować wszystkim zaangażowanym osobom za świetną pracę.
Barbara Weiler
(DE) Panie przewodniczący, panie i panowie! Doceniam wysiłki pani Rühle i prawdopodobnie jutro zagłosuję za przygotowanym przez nią sprawozdaniem, ale martwią mnie jeszcze pewne istotne i proceduralne kwestie.
Moim zdaniem wspólny rynek produktów związanych z obronnością i wspieranie konkurencyjności nie są celami samymi w sobie. My, członkowie Grupy Socjalistycznej w Parlamencie Europejskim nie chcemy ponownej militaryzacji Unii Europejskiej: poprzez wprowadzenie omawianego prawa próbujemy osiągnąć coś innego. Chcemy większej przejrzystości i ją właśnie wprowadzamy. Chcemy bardziej efektywnej współpracy między państwami członkowskimi, która przyczyni się także do zmniejszenia kosztów w krajowych budżetach obronnych. I nie powinniśmy lekceważyć tego, że - zwracam się tu szczególnie do jednej strony w Izbie - takie wiążące zasady przede wszystkim pomogą zwalczyć korupcję. A wszyscy wiemy, jak podatny na korupcję może być omawiany sektor.
Jeszcze jednym pozytywnym wynikiem przeprowadzonych negocjacji było nieograniczenie surowych ograniczeń wywozowych obowiązujących w niektórych krajach, takich jak Szwecja i Niemcy.
Wciąż jednak mamy dwa powody do rozgoryczenia: niestety w Komisji Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów odrzucono mój wniosek mówiący, że demokratyczna kontrola powinna, po raz pierwszy w historii, być wdrażana przez system monitorowania parlamentarnego; a drugim powodem jest to, że nie mogliśmy ponownie przedłożyć tego wniosku, ponieważ nie przeprowadzono stosownej debaty parlamentarnej. Nie rozmawiamy tu przecież o tenisówkach, lecz o niebezpiecznych i ryzykownych towarach i w związku z tym uważam, że w nowoczesnym parlamencie nie ma miejsca dla nieformalnych rozmów trójstronnych, gdyż taką niewinną nazwę im się przypisuje, niezależnie od tego, czy dotyczą pakietu zmian klimatycznych, czy też zabawek lub innych praw.
Marian Zlotea
(RO) Chciałbym zacząć od złożenia gratulacji pani Rühle oraz kontrsprawozdawcy, panu Toubonowi z Grupy Europejskiej Partii Ludowej (Chrześcijańscy Demokraci) i Europejskich Demokratów w związku z pracą jaką wykonali, pamiętając o technicznym charakterze sprawozdania.
Panie przewodniczący! Obecnie funkcjonuje 27 krajowych rynków wyposażenia obronnego, inaczej mówiąc mamy do czynienia z niewystarczającym wykorzystaniem zasobów. Głosowanie za przyjęciem przedmiotowej dyrektywy może dla państw członkowskich oznaczać istotny postęp pod względem aspektów związanych z obronnością. Dzięki dyrektywie możliwe będzie wdrożenie nowego systemu ujednoliconych zezwoleń w odniesieniu do produktów związanych z obronnością.
Państwa członkowskie, w oparciu o firmy korzystające z zezwoleń, muszą zadecydować o ustanowieniu warunków w odniesieniu do każdego rodzaju zezwolenia, w tym dotyczących rodzajów produktów regulowanych przez poszczególne zezwolenia. Jeśli firma chce zakupić produkt posiadający zezwolenie wydane przez inne państwo członkowskie, musi otrzymać zezwolenie od swojego ojczystego państwa członkowskiego. Stworzenie różnych rodzajów zezwoleń w zakresie transferu na terytorium UE produktów związanych z obronnością oraz usługami, zmniejszyłoby bariery, które obecnie hamują swobodny przepływ oraz wymianę produktów związanych z obronnością na rynku wewnętrznym, a także doprowadziłoby do mniejszego zniekształcenia konkurencyjności.
Wdrożenie tych środków stanowi jedynie część większej inicjatywy mającej na celu zwiększenie częstotliwości i ułatwienie podejmowania projektów związanych z zamówieniami publicznymi produktów związanych z bezpieczeństwem i obronnością, oczywiście w zgodzie z konwencjami międzynarodowymi.
Na zakończenie chciałbym wyrazić swoje przekonanie, że kompromisowe poprawki uzgodnione w następstwie negocjacji pozwolą na stworzenie pozytywnego środka, który przyniesie korzyści wszystkim zainteresowanym stronom. Dziękuję państwu.
Geoffrey Van Orden
Panie przewodniczący! O ile należy z zadowoleniem przyjmować wiele elementów efektywnego jednolitego rynku, to obronność, a co za tym idzie także przemysły obronne, stanowią bardzo szczególny przypadek, gdyż mają swoiste krajowe znaczenie strategiczne.
Moi przedmówcy już wspominali, że sześć spośród 27 państw UE przyczynia się do ponad 80% wydatków związanych z obronnością i do 98% wydatków na badania naukowe i rozwój. Grupa tych sześciu państw tworzy już w ramach dobrowolnej współpracy wspólne układy dotyczące zezwoleń. I dlatego muszę zapytać, czemu Komisja uważa, że przyjęcie przedmiotowej dyrektywy o takim charakterze ma istotne znaczenie?
Muszę przyznać, że wydaje się to nieszkodliwe. Jeśli o mnie chodzi to nie sądzę, by dokument ten pozwalał na stworzenie wspólnotowej konkurencji w zakresie handlu produktami związanymi z obronnością. Wygląda na to, że zainteresowane strony w przemyśle obronnym, z którymi się skonsultowałem, są spokojne, ale pani Rühle uważa, że należy wprowadzić sankcje i kontrole wywozowe, a komisarz Verheugen popiera ten pogląd. Pan Toubon z kolei podkreślił, że kwestie związane z wywozem nie zostały omówione w przedmiotowym tekście.
Zauważyłem, że Komisja zostanie obarczona odpowiedzialnością za przegląd procesu wdrożenia dyrektywy i oceni jej wpływ na rozwój europejskiego rynku wyposażenia obronnego oraz europejskiego obronnego zaplecza technologicznego i przemysłowego. W przypadku Komisji zdarzeniem wyjątkowym byłoby spędzenie tak długiego czasu nad projektem, gdyby miał on jedynie na celu uproszczenie zasad i procedur.
Wydaje mi się dziwne, że bardzo niewiele aspektów przewidzianych w przedmiotowej dyrektywie może przynieść korzyści dla Wielkiej Brytanii, choć ten kraj ma największy w UE przemysł obronny. W rzeczywistości mamy tu do czynienia ze zwiększeniem biurokracji i koniecznością wprowadzenia nowej koncepcji firm certyfikowanych. Nie jestem przekonany, czy uznanie dyrektywy za umiarkowanie nieszkodliwą jest wystarczającym uzasadnieniem do jej przyjęcia.
Bez wątpienia jest to krok w kierunku zwiększonego zaangażowania UE w kwestie związane z obronnością. Powinniśmy otrzymać zapewnienie, że zyski handlowe i przemysłowe są tak istotne, że uzasadniają wprowadzenie tego ustawodawstwa, a także zapewnienie, że podczas gdy zmniejszane są bariery w handlu wewnątrzwspólnotowym, nie wprowadza się w kontaktach z krajami spoza UE żadnych dodatkowych ukrytych przeszkód w handlu produktami związanymi z obronnością. Chciałbym usłyszeć w odniesieniu do tej kwestii zapewnienia Rady i Komisji.
Ioan Mircea Paşcu
Panie przewodniczący! Chciałbym pochwalić omawianą dyrektywę za to, że stanowi ważny krok w kierunku ograniczenia biurokracji reżimów krajowych w obszarze transferów związanych z obronnością na terenie wspólnoty.
Doceniam to, że dyrektywa pozwoli na osiągnięcie głównego założenia: zmniejszenie niepewności w zakresie obiegu tego typu produktów we Wspólnocie, przy jednoczesnym utrzymaniu krajowej decyzyjności w tych kwestiach.
Przedmiotowa dyrektywa pomoże także, nawet jeśli tylko pośrednio, w doprowadzeniu do ujednolicenia i normalizacji tego bardzo zróżnicowanego rynku, a tym samym przyczyni się w Unii do integracji w obszarze obronności, bezpieczeństwa oraz polityki zagranicznej. Problemem będzie praktyczne zastosowanie jej postanowień, ponieważ obecnie przedstawione normy nie mogą zostać unieważnione poprzez stosowanie wyjątków, które z kolei nie mogą być całkowicie zlikwidowane ze względu na delikatny charakter tego sektora.
Na zakończenie dodam, że omawiana dyrektywa, a raczej jej przyszła ulepszona wersja, będzie także przydatna w określeniu akceptowalnych przez państwa członkowskie w każdym dowolnym momencie limitów dalszej integracji w obszarze obronności i bezpieczeństwa.
Bogusław Liberadzki
- (PL) Panie przewodniczący! Nie zgadzam się tutaj ze stanowiskiem przedstawionym przez pana Van Ordena. Otóż, dlaczego? Mówimy o regulacji pewnej gałęzi gospodarki, mówimy o harmonizacji, mówimy o uproszczeniu procedur, mówimy o spójnych regułach dla przedsiębiorstw, a także regułach postępowania na rynkach zewnętrznych. Jest to zatem ważny obszar również z punktu widzenia gospodarki poszczególnych państw członkowskich, a danie dużej swobody państwom daje właśnie szansę wykorzystania tychże potencjalnych możliwości. Jest to ważne także ze względu na naszą pozycję na rynkach międzynarodowych. Chcę także zwrócić uwagę, że my, jako Parlament Europejski i Unia Europejska, nie jesteśmy niewrażliwi na ogólną sytuację w świecie i poszczególnych regionach świata, w tym także na sprawy pokoju i zbrojeń.
Günter Verheugen
wiceprzewodniczący Komisji. - (DE) Panie przewodniczący, panie i panowie! Chciałbym dodać dwie krótkie uwagi.
Nie można rozwiązywać problemów z zakresu kontroli wywozu broni w krajach spoza Unii Europejskiej, rozbrojeń oraz ogólnej kontroli broni, przy pomocy dyrektywy rynku wewnętrznego. Tymi kwestiami można by się zająć, gdybyśmy w Unii Europejskiej mieli nie tylko wspólną, ale wspólnotową politykę zagraniczną i politykę bezpieczeństwa, ale ich nie mamy. Z tego powodu musimy ograniczyć się do tego, co możemy zrobić i tego dotyczy moja druga uwaga.
Dopóki będziemy w państwach członkowskich Unii Europejskiej uważać siły zbrojne za konieczność i dopóki będziemy wierzyć, że możemy zagwarantować swoje bezpieczeństwo jedynie poprzez utrzymanie - być może powinniśmy powiedzieć również poprzez utrzymanie - sił zbrojnych, dopóty podatnicy europejscy będą mieli prawo oczekiwać otrzymania za swoje pieniądze jak najbardziej efektywnej usługi. Europejski rynek produktów związanych z obronnością jest po prostu nieefektywny: marnuje nieprawdopodobne kwoty, które należałoby raczej przeznaczyć ma zakup bardziej nowoczesnej i technologicznie zaawansowanej broni bardziej przydatnej siłom zbrojnym oraz broni, którą można byłoby lepiej wykorzystać w celu zwiększenia bezpieczeństwa Europy. Dostrzeżecie państwo, na czym polega problem, jeśli tylko zadacie sobie pytanie, jak to jest możliwe, że europejski sektor obronny w całości kosztuje równowartość prawie 40% budżetu obronnego Stanów Zjednoczonych, a jednak efektywność i działanie europejskich sił zbrojnych jest na poziomie mniejszym niż 10% efektywności i działania sił zbrojnych USA. Problem polega między innymi na tym, że w odniesieniu do wewnątrzwspólnotowego rynku produktów obronnych funkcjonuje niepotrzebnie złożony i kosztowny system zezwoleń.
Zrezygnowanie z obowiązujących obecnie zezwoleń pozwoliłoby nam na roczne oszczędności w wysokości 450 milionów euro; potrzebne jest tylko to jedno działanie. Dla państwa członkowskiego, o którym wspomniał pan Van Orden, i które w przyszłości będzie mogło przeznaczyć znaczną część oszczędności na swój własny budżet obronny, był to w każdym razie wystarczający powód do poparcia wniosku Komisji. Musimy zwrócić uwagę na zwiększoną skuteczność europejskiego rynku produktów związanych z obronnością, czyli inaczej mówiąc na zwiększoną efektywność naszej obronności i bezpieczeństwa, bo do tego to się w praktyce sprowadza, a także na zmniejszenie naszego uzależnienia od dostaw broni z krajów spoza Europy. Istnieje jeszcze dyrektywa podobna do obecnie omawianej, a mianowicie dyrektywa dotycząca zamówień publicznych w dziedzinie obronności, nad którą Parlament dopiero przeprowadzi debatę. Komisja celowo przedstawiła te dwie dyrektywy jako pakiet, ponieważ oba przewidziane środki będą w pełni efektywne tylko, gdy przyjęte zostaną obie części. W związku z tym na zakończenie chciałbym prosić państwa o przyjęcie nie tylko obecnie omawianego projektu, ale również kolejnego projektu dotyczącego europejskich zamówień w obszarze obronności.
Heide Rühle
sprawozdawczyni. - (DE) Panie przewodniczący! Ja również chciałabym powtórzyć, że przedmiotowa dyrektywa dotyczy rynku wewnętrznego, a nie polityki zagranicznej: moim zdaniem to bardzo istotny aspekt. W obszarze polityki zagranicznej nie mielibyśmy po prostu szansy na przyjęcie dyrektywy: w takich kwestiach Parlament jest jedynie konsultowany, ale nie może brać udziału w procesie współdecyzji. W przypadku dyrektywy dotyczącej rynku wewnętrznego mamy pełną władzę współdecyzyjną i w związku z tym mogliśmy zapewnić przejrzystość w sektorze, który uprzednio był zbyt zagmatwany.
Chciałabym jedynie odpowiedzieć panu Pflügerowi, który poruszył kwestię zagrożenia oligopolizacją: a z czym mamy do czynienia obecnie? Istnieje system ILO, w ramach którego większe państwa już ze sobą współpracują i zdołały uprościć kwestie związane z transportem pomiędzy swoimi terytoriami. Obecnie zaś otwieramy cały rynek wewnętrzny zgodnie z przejrzystymi zasadami, w oparciu o zobowiązania po stronie państw członkowskich i przedsiębiorstw, dzięki tym działaniom w rzeczywistości przeciwdziałamy ewentualnej oligopolizacji, a zatem pański argument nie jest przekonywający.
Jeśli chodzi o odpowiedzi na pozostałe pytania, a mianowicie na pytanie, co robimy w celu zapewnienia wdrożenia przedmiotowej dyrektywy, a inaczej mówiąc egzekwowania jej postanowień oraz na pytanie, co zrobimy w odniesieniu do odstępstw pragnę powiedzieć, że w kwestii wdrożenia Komisja będzie regularnie składała w Parlamencie sprawozdania, ponieważ dla nas wszystkich jest jasne, że wypływamy na niezbadane wody i konieczne będzie wsparcie procesu wdrożeniowego przez regularne kontrole oraz budowanie zaufania wśród państw członkowskich.
Wszystkie te odpowiedzi zostały ustanowione w dyrektywie. Jeśli chodzi o poprawki, nasza komisja nalegała - i uważam to za bardzo ważny punkt - by można je było przedkładać jedynie za zgodą Komisji i Parlamentu, zatem wyjątki będą wprowadzane tylko, jeśli Parlament się na nie zgodzi. Dzięki temu otrzymujemy procedurę regulacyjną połączoną z kontrolami i sądzę, że to również stanowi istotny krok naprzód, ponieważ dokładnie to chcemy osiągnąć: normalizację omawianego sektora, wyraźne i przejrzyste zasady, zrozumiałość oraz lepsze kontrole.
Moim zdaniem możemy to osiągnąć w oparciu o rynek wewnętrzny i nie zdołalibyśmy osiągnąć tego założenia w żaden inny sposób. I dlatego naprawdę zupełnie nie potrafię zrozumieć krytyki wyrażonej przez pana Pflügera.
Przewodniczący
- Zamykam debatę.
Głosowanie odbędzie się we wtorek, 16 grudnia 2008 r.
Oświadczenia pisemne (art. 142)
Bogdan Golik  
na piśmie. - (PL) Pragnę wyrazić swoje poparcie dla projektu dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie uproszczenia warunków transferu produktów związanych z obronnością we Wspólnocie (COM (2007) 0765).
Należy zauważyć, że państwa członkowskie UE konsekwentnie wyłączały transfer produktów związanych z obronnością z procesu integracji europejskiej, opierając się na zróżnicowanych regulacjach krajowych. Skutkiem tego było zamykanie się rynków obronnych, co miało negatywny wpływ na wszystkich członków UE. A przecież pogłębienie procesów integracji i reform w sektorze produkcji zbrojeniowej zwiększa również efektywność Europejskiej Polityki Bezpieczeństwa i Obrony.
Zapisy dyrektywy w sprawie uproszczenia warunków transferu produktów związanych z obronnością będą miały pozytywny wpływ na zwiększenie przejrzystości procedur poprzez wprowadzenie jednolitych i prostszych zasad transferów produktów obronnych wewnątrz Wspólnoty. Oznacza to zwiększenie bezpieczeństwa i przewidywalności dostaw, wzrost konkurencyjności europejskiego przemysłu obronnego oraz wzrost zaufania pomiędzy państwami członkowskimi UE.
Wiarygodna polityka potrzebuje środków realizacji, a z finansowego i operacyjnego punktu widzenia skonsolidowanie zasad transferów produktów obronnych w drodze uproszczenia warunków i procedur przyznawania zezwoleń jest pożądane. Popierany przeze mnie projekt dyrektywy, harmonizujący krajowe przepisy w tym zakresie, stanowi dobry krok do otwarcia rynków państw członkowskich, wzmocnienia stosunków handlowych UE z państwami trzecimi, a także umożliwienia MŚP współpracy na rynku wewnątrzwspólnotowym.
Daniel Strož  
Jednym z głównych powodów, dla których obywatele UE sprzeciwiają się tzw. traktatowi z Lizbony jest to, że chroni i jednocześnie wzmacnia ideę militaryzacji UE, zamiast pozwolić na rozwój Unii jako wyłącznie pokojowego projektu. Przede wszystkim europejska lewica wyraziła zdecydowany sprzeciw wobec militaryzacji UE. Sprawozdanie w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie uproszczenia warunków transferu produktów związanych z obronnością we Wspólnocie stanowi typowy przykład militaryzowania UE. Pod przykrywką łagodnych i wprowadzających w błąd pojęć, takich jak "wyposażenie obronne” lub "europejski przemysł obronny” kryje się w nim prawdziwy cel polegający na radykalnym uproszczeniu i wzmocnieniu handlu bronią oraz produkcji broni w ramach Unii Europejskiej, przy jednoczesnym przedstawieniu tych zamierzeń w charakterze gospodarczej korzyści dla małych i średnich przedsiębiorstw. Nie można akceptować tego typu argumentów w odniesieniu do tak poważnego i delikatnego obszaru. Militaryzacja UE, w tym produkcja broni, to kierunek, którego UE powinna zdecydowanie unikać.
