Διακήρυξη και υπογραφή του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων
Πρόεδρος
Κύριε Πρόεδρε του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, José Sócrates, κύριε Πρόεδρε της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, José Manuel Durão Barroso, κυρίες και κύριοι, με μεγάλη μου χαρά σας καλωσορίζω σήμερα εδώ, στην καρδιά της ευρωπαϊκής δημοκρατίας, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, επ' ευκαιρία της επίσημης υπογραφής του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Πρόκειται πράγματι για μια ημέρα χαράς, ιδιαιτέρως για τους πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Πενήντα χρόνια αφότου οι ιδρυτές δημιούργησαν τις Ευρωπαϊκές Κοινότητες από τα ερείπια μιας κατακερματισμένης ηπείρου, πρόθεσή μας σήμερα είναι η επίσημη διακήρυξη των κοινών αξιών που σχηματίζουν τον πυρήνα της ευρωπαϊκής μας ταυτότητας.
Ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων που διακηρύσσουμε σήμερα συμβολίζει τη σπουδαία πορεία προς μια Ένωση των λαών της Ευρώπης που πραγματοποιούμε μαζί κατά τα τελευταία 50 χρόνια.
Αυτός ο Χάρτης αποδεικνύει ότι, όταν θέσαμε τα θεμέλια της Ευρωπαϊκής Ένωσης, είχαμε διδαχθεί το σημαντικότερο μάθημα από την ευρωπαϊκή ιστορία, και σήμερα εξακολουθούμε να θεωρούμε τον σεβασμό της αξιοπρέπειας κάθε ανθρώπου ανεξαιρέτως, τη διαφύλαξη της ελευθερίας που έχει επιτευχθεί, της ειρήνης, της δημοκρατίας και της εφαρμογής του κράτους δικαίου ως τις κινητήριες δυνάμεις της ενοποίησης της Ευρώπης.
" ελευθερία δεν μπορεί να αναπτυχθεί δίχως σεβασμό των δικαιωμάτων του πλησίον, και η ειρήνη δεν μπορεί να ανθίσει δίχως δίκαιη εξυπηρέτηση των αμοιβαίων συμφερόντων. " ελευθερία, η ειρήνη, η δικαιοσύνη και η κοινωνική πρόνοια μπορούν να επιτευχθούν μόνο ως ενιαίο σύνολο· κανένας από τους σκοπούς αυτούς δεν μπορεί να επιτευχθεί εις βάρος των άλλων.
Οι ιδρυτές το είχαν αντιληφθεί αυτό και ίδρυσαν την Ευρώπη ως μια κοινότητα που ερείδεται στο κράτος δικαίου. " Ευρωπαϊκή Ένωση δεν διέπεται από την αντίληψη του δίκαιου του ισχυρότερου, αλλά από την αρχή ότι η εξουσία πηγάζει από τον νόμο. Σε αυτήν την αρχή έγκειται ο πραγματικός νεωτερισμός και το όραμα της Ένωσής μας, μιας κοινότητας ριζωμένης σε κοινές αξίες. Μόνο η πραγματική δικαιοσύνη μπορεί να διασφαλίσει ειρήνη για όλους μας.
Το όραμα των ιδρυτών απέδωσε καρπούς. Και μάλιστα, στον αγώνα μεταξύ δύο συστημάτων, όπου η ελευθερία και η δημοκρατία αναμετριόνταν με τη δικτατορία και την καταδυνάστευση του ατόμου, απεδείχθη το ισχυρότερο και επιτυχέστερο όραμα.
Το θαύμα της γενιάς μας υπήρξε το τέλος της διαίρεσης της ηπείρου μας. " πτώση του Σιδηρού Παραπετάσματος και η προσχώρηση δώδεκα χωρών στην Ευρωπαϊκή Ένωση ήταν δυνατές γιατί η φωνή της ελευθερίας και της δημοκρατίας και η δύναμη των ίσων δικαιωμάτων για όλους ήταν ισχυρότερες από αυτές των απάνθρωπων ιδεολογιών του εικοστού αιώνα.
" Δήλωση του Βερολίνου, που εγκρίθηκε στις 25 Μαρτίου του τρέχοντος έτους για να σηματοδοτήσει την 50ή επέτειο της υπογραφής των Συνθηκών της Ρώμης, κάνει μια σημαντική δήλωση αναφέροντας ότι "Οι πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουμε πια ενωθεί για το καλό όλων μας", γιατί είμαστε όντως τυχεροί που η ελευθερία, η δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα έχουν καταστεί πραγματικότητα για όλους εμάς στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
" σημερινή επίσημη διακήρυξη του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων μας επιβάλλει μια σημαντική υποχρέωση και μας δίνει μια μεγάλη ευκαιρία να αποσαφηνίσουμε την αληθινή πεμπτουσία της ενοποίησης της Ευρώπης στους πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που ανέρχονται σε περίπου 500 εκατομμύρια, και στις μελλοντικές γενιές.
" πεμπτουσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, κυρίες και κύριοι, ξεπερνά τους οικονομικούς υπολογισμούς κόστους/οφέλους. Παρότι οι υπολογισμοί αυτοί είναι σημαντικοί και θα εξακολουθήσουν να επηρεάζουν τη ζωή μας στην ΕΕ, είμαστε πρωτίστως μια κοινότητα που στηρίζεται στις κοινές αξίες, και η αλληλεγγύη, η ελευθερία και τα ίσα δικαιώματα αποτελούν ενιαίο και αναπόσπαστο μέρος της καθημερινής μας ύπαρξης. Αυτές οι κοινές αξίες, στο επίκεντρο των οποίων βρίσκεται ο σεβασμός της απαραβίαστης ανθρώπινης αξιοπρέπειας, όπως κατοχυρώνεται από το άρθρο 1 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, συνιστούν τα θεμέλια της ενοποίησης της Ευρώπης.
(Χειροκροτήματα)
Για τον λόγο αυτόν, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θεώρησε τη νομικά δεσμευτική αναγνώριση του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων ως καίριο στοιχείο κάθε συμφωνίας για τη μεταρρύθμιση των ευρωπαϊκών συνθηκών, και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατόρθωσε να περάσει αυτήν την άποψη.
" παραπομπή στον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων στο άρθρο 6 της Συνθήκης της Λισαβόνας, που θα υπογραφεί αύριο από τους αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων, προσδίδει στον Χάρτη τον ίδιο νομικά δεσμευτικό χαρακτήρα με αυτόν των συνθηκών.
Είναι απολύτως φυσικό η Ευρώπη του 21ου αιώνα να διαθέτει έναν ολοκληρωμένο κατάλογο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών, δεσμευτικών και νομικά εκτελεστών για όλους τους πολίτες της Ένωσης· μάλιστα, αυτή είναι η ίδια η ουσία της αντίληψής μας για την ευρωπαϊκή ταυτότητα.
(Χειροκροτήματα)
Ο άνθρωπος και η ανθρώπινη αξιοπρέπεια βρίσκονται στην καρδιά των πολιτικών μας. Έτσι, η Ευρωπαϊκή Ένωση συνιστά ένα πλαίσιο που μας δίνει τη δυνατότητα, ως πολίτες της Ένωσης, να οικοδομήσουμε το κοινό μας μέλλον εν ειρήνη.
Χωρίς τα γερά θεμέλια των κοινών αξιών μας, τις οποίες πρέπει πάντοτε να λαμβάνουμε υπόψη, η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν θα είχε μέλλον. Ούτε θα μπορούσαμε να στηρίξουμε την επιμονή μας στον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στον υπόλοιπο κόσμο αν δεν κατορθώναμε να αναγνωρίσουμε τις δικές μας αξίες ως νομικά δεσμευτικές στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
(Χειροκροτήματα)
Δεν θα επιτρέψουμε σε κανέναν, μέσα ή έξω από την Ευρωπαϊκή Ένωση, να θέσει όρια στην ανυποχώρητη προάσπισή μας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Είναι ηθικό και πολιτικό καθήκον μας, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, να υπερασπιζόμαστε πάντοτε την ανθρώπινη αξιοπρέπεια.
(Χειροκροτήματα)
Στον σημερινό κόσμο, εμείς, οι Ευρωπαίοι, οφείλουμε να εμφανιζόμαστε ως μια κοινότητα ενωμένη με κοινές αξίες και να υπερασπιζόμαστε την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, και οφείλουμε επίσης να επιδιώκουμε τον διαπολιτισμικό διάλογο. Μπορούμε να το κάνουμε αυτό με εμπιστοσύνη, και οφείλουμε να το κάνουμε με ακούραστη δέσμευση - και κανείς δεν θα μας σταματήσει.
(Χειροκροτήματα)
Στη σύνταξη του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά στην ιστορία της ενοποίησης της Ευρώπης η νέα ανοιχτή και δημοκρατική μέθοδος της συνέλευσης. " μέθοδος αυτή απεδείχθη άκρως επιτυχής, και η συνέλευση έγινε το πρότυπο και το σημείο αφετηρίας ολόκληρης της μεταρρυθμιστικής διαδικασίας.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο διαδραμάτισε ιδιαιτέρως ενεργό ρόλο στη σύνταξη του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων και άσκησε αποφασιστική επιρροή στην ουσία του κειμένου.
Ο Χάρτης συνιστά την πρώτη πράξη που κατοχυρώνει οικονομικά και κοινωνικά δικαιώματα αποδίδοντάς τους το ίδιο καθεστώς με τα πολιτικά δικαιώματα και τις προσωπικές ελευθερίες. Προστατεύει τα θεμελιώδη δικαιώματα στο πλαίσιο των δράσεων της Ένωσης και της εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου. Παρέχει επίσης σε όλους τους πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης δικαίωμα προσφυγής στο Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων στο Λουξεμβούργο. Ελπίζουμε πως κάποια ημέρα ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων θα είναι νομικά δεσμευτικός για όλα τα κράτη μέλη.
(Χειροκροτήματα)
Τα ανθρώπινα δικαιώματα και οι θεμελιώδεις ελευθερίες είναι αδιαίρετα. Καλώ λοιπόν όλα τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης ανεξαιρέτως να συνεισφέρουν, προς όφελος όλων των πολιτών της Ένωσης, σε αυτήν την ευρωπαϊκή κοινή αντίληψη.
" σημερινή επίσημη διακήρυξη θα πρέπει ακόμη να αποτελέσει ευκαιρία για όλους τους ευρωπαίους πολίτες που μπορούν να διεκδικούν τα δικαιώματά τους βάσει του Χάρτη να αναλογιστούν το καθήκον τους προς την κοινότητα των Ευρωπαίων, τον υπόλοιπο κόσμο και τις μελλοντικές γενιές. Δεν υπάρχουν δικαιώματα χωρίς ευθύνες. Αυτό που μας ενώνει είναι η αλληλεγγύη.
(Χειροκροτήματα)
Δημιουργούμε μια Ευρώπη των πολιτών και παρέχουμε στην Ευρωπαϊκή μας Ένωση μια στέρεα βάση κοινών, δημοκρατικών, θεμελιωδών δικαιωμάτων. " σημερινή επίσημη διακήρυξη αποδεικνύει ότι η κοινότητά μας που στηρίζεται στις κοινές αξίες είναι ζωντανή και αναπτυσσόμενη. Σήμερα, αυτό το σύνολο κοινών αξιών θα εντυπωθεί στη ζωή και στη μνήμη του πληθυσμού της Ένωσης. " σημερινή ημέρα αποτελεί μεγάλο θρίαμβο για τους πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και αυτό μπορεί να μας χαροποιεί όλους ολόψυχα.
(Ζωηρά χειροκροτήματα)
(Αναταραχή στην αίθουσα)
(Μερικοί βουλευτές διαμαρτύρονται έντονα και επιδεικνύουν πανό και πλακάτ)
Πρόεδρος
Παρακαλώ απομακρύνετε τα πλακάτ τώρα. Δείξτε λίγη ευγένεια στον καλεσμένο μας στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
Κύριε Πρόεδρε του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, σας παρακαλώ να λάβετε τον λόγο.
José Sócrates
Προεδρεύων του Συμβουλίου. - (PT) Κύριε Πρόεδρε του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, κύριε Πρόεδρε της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, κυρίες και κύριοι. Σήμερα, σε μια επίσημη συνεδρίαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, διακηρύσσουμε τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και θα ήθελα να σας δηλώσω ξεκάθαρα ότι η σημερινή ημέρα -η 12η Δεκεμβρίου- θα αποτελεί στο εξής θεμελιώδη ημερομηνία στην ιστορία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Θεμελιώδη ημερομηνία στην ιστορία της Ευρώπης.
(Χειροκροτήματα)
(Αναταραχή στην πτέρυγα των Μη Εγγεγραμμένων και της Ομάδας IND/DEM)
Πρόεδρος
Υπομονή, παρακαλώ. Θα έπρεπε να έχετε τουλάχιστον την ευπρέπεια να επιτρέψετε στον ομιλητή μας να εκφωνήσει την ομιλία του.
Κύριε Πρόεδρε, έχετε τον λόγο.
José Sócrates
Προεδρεύων του Συμβουλίου. - (PT) Όσο και αν κάποιοι φωνάζουν για να εμποδίσουν άλλους να μιλήσουν, η σημερινή ημερομηνία αποτελεί θεμελιώδη ημερομηνία στην ιστορία της Ευρώπης. Και θέλω να σας πω επίσης ότι αυτή η ημερομηνία, αυτή η τελετή, είναι ενδεχομένως η σημαντικότερη τελετή στην οποία είχα την τιμή να συμμετάσχω. " σημαντικότερη τελετή ολόκληρης της πολιτικής μου σταδιοδρομίας.
Θεωρώ μεγάλη μου τιμή ως Ευρωπαίου να υπογράφω έναν Χάρτη και να διακηρύσσω έναν Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων και θεωρώ ιδιαίτερη τιμή το ότι αυτός ο Χάρτης διακηρύσσεται κατά τη διάρκεια της πορτογαλικής Προεδρίας. Είναι τιμή μου ως Ευρωπαίου και είναι τιμή μου ως πορτογάλου πολίτη, ιδίως καθώς κατά τη διάρκεια της Προεδρίας μας το 2000 ξεκίνησε τις εργασίες της η Συνέλευση που οδήγησε σε αυτόν τον Χάρτη. Για αυτό θέλω να δηλώσω στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ότι είναι τιμή για τη χώρα μου να συνδέεται με αυτόν τον τρόπο με ένα σημαντικό βήμα στο εγχείρημα της ευρωπαϊκής ιθαγένειας.
Αυτός ο Χάρτης αντιπροσωπεύει μια δέσμευση σε αξίες που δημιούργησαν τον ευρωπαϊκό πολιτισμό, αξίες που έχουν αγκυροβολήσει στην υπεράσπιση της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, και βρισκόμαστε εδώ για να διακηρύξουμε ότι είμαστε συνεπείς σε αυτές τις αξίες, αξίες που απορρέουν από τις κοινές συνταγματικές παραδόσεις των κρατών μελών της Ένωσης καθώς και από διεθνείς νομικές πράξεις, όπως στην περίπτωση της Οικουμενικής Διακήρυξης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Και για να υπογραμμιστεί αυτή η συμβατότητα, η ίδια η Συνθήκη της Λισαβόνας προβλέπει την προσχώρηση της Ένωσης στη Σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης και, ως εκ τούτου, αναγνωρίζει τι αντιπροσωπεύει πλέον η προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων στις σύγχρονες δημοκρατίες.
Για αυτό η σημερινή είναι μια τόσο εξαιρετική ημέρα, γιατί από σήμερα και στο εξής, αν και σε ορισμένους δεν θα αρέσει ενδεχομένως, τα θεμελιώδη δικαιώματα θα κατοχυρωθούν επίσημα και οριστικά ως τμήμα της κοινής κληρονομιάς της Ένωσης, μιας ηθικής κληρονομιάς, μιας πολιτικής κληρονομιάς, μιας κληρονομιάς ιθαγένειας και μιας κληρονομιάς των καλύτερων χαρακτηριστικών του ευρωπαϊκού πολιτισμού.
Ωστόσο, ο Χάρτης αυτός συνιστά επίσης μέσο πολιτικής δράσης, ένα μέσο για τα θεσμικά όργανα γιατί ο Χάρτης θα διαμορφώσει τις δραστηριότητές τους. Θα υποχρεούνται να σέβονται τα δικαιώματα και τις αρχές που ορίζονται στον Χάρτη και να προωθούν την εφαρμογή των εν λόγω δικαιωμάτων και αρχών· συνιστά όμως και μέσο δράσης για τους πολίτες γιατί αποδεικνύει ότι το σχέδιο της Ένωσης είναι σχέδιο των πολιτών και αποδεικνύει ότι η Ένωση βρίσκεται στην υπηρεσία των πολιτών της και ότι προστατεύει και προωθεί τα δικαιώματά τους.
Ο Χάρτης υλοποιεί, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, την προβολή της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και την κυριαρχία των κοινωνικών δικαιωμάτων. Για αυτόν τον λόγο διαθέτει και κοινωνική συνιστώσα, γιατί προβάλλει την ανθρώπινη αξιοπρέπεια στον κόσμο της εργασίας, στον κόσμο της απασχόλησης, στον κόσμο της υγείας, στον τομέα της κοινωνικής ασφάλισης και κοινωνικής πρόνοιας, καθώς και την ανθρώπινη αξιοπρέπεια όσον αφορά την προστασία του περιβάλλοντος. Είναι ο Χάρτης της ισότητας και της αλληλεγγύης, ο Χάρτης της μάχης κατά κάθε είδους διακρίσεων, και είναι ένας Χάρτης για την ισότητα διότι κατοχυρώνει μια ιδιαίτερη μέριμνα, την ιδιαίτερη μέριμνα που προσδίδουμε στα παιδιά και τους νέους, στην ισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών, στον ρόλο των ηλικιωμένων, και στα ουσιώδη ζητήματα της προστασίας των προσωπικών δικαιωμάτων και των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα.
Πρέπει επίσης να επιστήσω την προσοχή στις ελευθερίες που κατοχυρώνονται στον Χάρτη, στις ελευθερίες που συνδέονται με την ευρωπαϊκή ιθαγένεια και τα συναφή με αυτήν πολιτικά δικαιώματα, και στις οικονομικές ελευθερίες που βασίζονται στη Συνθήκη της Ρώμης, την 50ή επέτειο της οποίας εορτάζουμε φέτος. Είμαστε λοιπόν συνεπείς στην παράδοσή μας και επαναλαμβάνουμε την απαγόρευση της θανατικής ποινής, και χαιρετίζω ιδιαιτέρως την απόφαση που έλαβε το Συμβούλιο την προηγούμενη εβδομάδα να ανακηρύξει την Ευρωπαϊκή "μέρα κατά της Θανατικής Ποινής.
Τέλος, θα ήθελα να επισημάνω ότι ο Χάρτης καλύπτει τα δικαιώματα των πολιτών και τα δικαιώματα των ανθρώπων, απευθυνόμενος σε ένα σώμα που ξεπερνά τους πολίτες των κρατών μελών, και αυτό είναι εξίσου σημαντικό διότι συμβολίζει, από σήμερα, ένα θεμελιώδες στοιχείο της πεποίθησής μας ότι καλύτερος κόσμος είναι ένας κόσμος όπου αυτά τα δικαιώματα και οι ελευθερίες τυγχάνουν σεβασμού σε οικουμενικό επίπεδο.
Αυτός ο Χάρτης, από σήμερα, θα είναι στη διάθεση της εξωτερικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης που αποσκοπεί στη δημιουργία ενός κόσμου όπου όλα αυτά τα δικαιώματα και οι ελευθερίες γίνονται σεβαστά και διασφαλίζονται σε οικουμενικό επίπεδο. Θα λειτουργεί επομένως ως δείκτης, δείκτης της θέσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη διεθνή σκηνή και σε κάθε δράση που προτείνεται για τη διασφάλιση παγκόσμιου σεβασμού των θεμελιωδών δικαιωμάτων.
Για αυτόν τον λόγο οι πολίτες της Ευρώπης μπορούν, κατ' αυτόν τον τρόπο, να αναγνωρίσουν τον εαυτό τους σε μια Ένωση που είναι η δική τους Ένωση. Μπορούν να αναγνωρίσουν τα δικαιώματα που τους διασφαλίζει η Ένωση και να συνειδητοποιήσουν ότι η Ευρώπη αποτελεί σχέδιο ειρήνης και δημοκρατίας, σχέδιο στο οποίο τα δικαιώματα του ατόμου γίνονται απολύτως σεβαστά. Το ηθικό μας κύρος και το συναίσθημα αυτής της τελετής ενώνει τα τρία θεσμικά όργανα. Διακηρύσσουμε αυτόν τον Χάρτη την παραμονή της υπογραφής της Συνθήκης της Λισαβόνας, έναν Χάρτη που έχει το νομικό καθεστώς βασικής νομοθεσίας και νομικό καθεστώς ισάξιο με αυτό των Συνθηκών, προς όφελος πολλών και προς δυσαρέσκεια λίγων. Ο Χάρτης αυτός περιλαμβάνεται στη Συνθήκη.
(Οι βουλευτές, όρθιοι, χειροκροτούν)
(Νέα αναταραχή στην πτέρυγα των Μη Εγγεγραμμένων και της Ομάδας IND/DEM)
Πρόεδρος
Θα έπρεπε να έχετε τουλάχιστον την ευπρέπεια να επιτρέψετε στον καλεσμένο μας να ολοκληρώσει την ομιλία του.
" ένταση δεν αποτελεί επιχείρημα. Αποχωρήστε από την αίθουσα!
José Sócrates
Προεδρεύων του Συμβουλίου. - (PT) Σε αυτόν τον παγκοσμιοποιημένο κόσμο, όπου πολλοί ισχυρίζονται πως οι οικονομικοί και χρηματοοικονομικοί κανόνες είναι απόλυτοι, το γεγονός ότι 27 ευρωπαϊκά κράτη επαναλαμβάνουν στο πλαίσιο της Ένωσης αυτήν τη σθεναρή δέσμευση σε αξίες και στόχους που σχεδιάστηκαν για την προστασία και τη διασφάλιση των θεμελιωδών δικαιωμάτων αποτελεί σημαντική συνεισφορά στη ρύθμιση της ίδιας της παγκοσμιοποίησης. Τα θεμελιώδη δικαιώματα συνιστούν κοινή παράδοση των δημοκρατικών κρατών στο πλαίσιο του κράτους δικαίου, τρόπους περιορισμού της εξουσίας των αρχών και θεμελιώδη μέσα για την προστασία του ατόμου.
Δεσμεύοντας τα θεσμικά όργανα και τα κράτη της Ένωσης, ο Χάρτης περιορίζει την εξουσία των αρχών εν ονόματι της προστασίας των συμφερόντων των πολιτών και των οργανώσεων αυτών. Και επισημοποιώντας τον εν λόγω περιορισμό της εξουσίας των αρχών, τα όρια της εφαρμογής του θα τηρούν αυστηρά την αρχή της επικουρικότητας και θα ενισχύουν τον κατ' εξοχήν δημοκρατικό χαρακτήρα της ίδιας της Ένωσης. " προάσπιση των θεμελιωδών δικαιωμάτων είναι σαφώς μια αξία ουσιώδης για την ευρωπαϊκή ταυτότητα, που αποτελεί μέρος του γενετικού μας κώδικα, ένα στοιχείο που δομεί το σύνολο του ευρωπαϊκού σχεδίου και δίνει στην Ευρώπη τη δυνατότητα να ορίζεται ως μια Ένωση αξιών, και αυτό που προσδοκά ο κόσμος από την Ευρώπη είναι η άνευ όρων επιβεβαίωση των αξιών αυτών.
Σε αυτήν την Ευρώπη επιθυμώ να ανήκω, μια Ευρώπη που υπερασπίζεται αυτές τις αξίες. Και γνωρίζουμε καλά, εγώ και όλοι οι βουλευτές, ότι ο αγώνας για τα θεμελιώδη δικαιώματα αποτελεί καθημερινό και ενδεχομένως ατέρμονο καθήκον, καθήκον των κρατών, καθήκον της κοινωνίας των πολιτών, καθήκον των βιομηχανικών επιχειρήσεων και των συνδικάτων, καθήκον κάθε πολίτη ανεξαιρέτως. Για αυτόν τον λόγο, διακηρύσσοντας τον Χάρτη, μας χαροποιεί η συμφωνία που επιτεύχθηκε για τον Χάρτη, η αναγνώριση της νομικής του αξίας επί ίσοις όροις με τις ίδιες τις ιδρυτικές Συνθήκες της Ένωσης.
Εκτός όμως από το γεγονός ότι σηματοδοτεί μια ημέρα χαράς, η διακήρυξη αυτού του Χάρτη αντιπροσωπεύει συμφωνία των θεσμικών οργάνων της Ένωσης ως προς την τήρηση και καθημερινή εφαρμογή του στις δράσεις της. Μόνο έτσι θα δικαιώσουμε την ιστορία της Ευρώπης, μόνο έτσι θα είμαστε άξιοι κληρονόμοι των καλύτερων χαρακτηριστικών της συλλογικής μας ταυτότητας και της κοινής μας παράδοσης: μια συλλογική ταυτότητα και μια κοινή παράδοση που τιμούν μια Ευρώπη που αγωνίζεται για τα δικαιώματα, τις ελευθερίες και τις εγγυήσεις των πολιτών της. Σας ευχαριστώ όλους.
(Οι βουλευτές, όρθιοι, χειροκροτούν, εκτός από την πτέρυγα των Μη Εγγεγραμμένων και των Ομάδων GUE/NGL και IND/DEM)
Πρόεδρος
Κυρίες και κύριοι, θα ήθελα να σας πληροφορήσω για κάτι, και ζητώ τώρα από εσάς την απαραίτητη ηρεμία. Ο Βασιλιάς της Ιορδανίας βρίσκεται στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και θα μας μιλήσει αμέσως μετά την επίσημη διακήρυξη του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων. Παρακαλώ βεβαιωθείτε, κυρίως για χάρη του καλεσμένου μας από τον Ιορδανία, ότι δεν θα υπάρξουν άλλες διακοπές ούτως ώστε να είμαστε σε θέση να ολοκληρώσουμε αυτήν τη διακήρυξη αξιοπρεπώς.
José Manuel Barroso
Πρόεδρος της Επιτροπής. - (PT) Κύριε Πρόεδρε του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, κύριε Πρωθυπουργέ της Πορτογαλίας και Πρόεδρε του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, κυρίες και κύριοι, την παραμονή της υπογραφής της Συνθήκης της Λισαβόνας, οι Πρόεδροι των τριών θεσμικών πολιτικών οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης -του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής- υπογράφουν εδώ, στο Στρασβούργο, τον Ευρωπαϊκό Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων.
Για εμένα προσωπικά, είναι μεγάλη τιμή να συμμετέχω σε μια πράξη τόσο υψηλής σημασίας. " διακήρυξη του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων κατοχυρώνει μια κουλτούρα δικαίου στην Ευρώπη. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, που είναι πάνω από όλα μια κοινότητα στο πλαίσιο του κράτους δικαίου, οι θεσμικές αλλαγές απαιτούν την ενίσχυση του σεβασμού των θεμελιωδών δικαιωμάτων.
(EN) Αξιότιμοι βουλευτές, σήμερα τα τρία ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα επιβεβαιώνουν τη δέσμευσή τους - τη δέσμευση την οποία ανέλαβαν τον Δεκέμβριο του 2000 όταν ο Χάρτης διακηρύχθηκε για πρώτη φορά. Επτά χρόνια αργότερα, όμως, κάνουμε ένα καίριο βήμα μπροστά.
Ο Χάρτης του 2000 δεν ήταν νομικά δεσμευτικός. Με την αυριανή υπογραφή της Συνθήκης της Λισαβόνας, και τη μετέπειτα επικύρωσή της, ο Χάρτης θα αποτελεί μέρος του πρωτογενούς δικαίου της Ένωσης και θα έχει την ίδια νομική αξία με τις ίδιες τις Συνθήκες. Αυτή η πρόοδος θα έχει πολύ απτά οφέλη για τους ευρωπαίους πολίτες. Επιτρέψτε μου να επεξηγήσω αυτήν την παρατήρηση εξετάζοντας εν συντομία το περιεχόμενο του Χάρτη. Τα 54 άρθρα καλύπτουν δικαιώματα που μέχρι σήμερα έπρεπε να αναγνωριστούν από το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων κατά περίπτωση. Πλέον έχουν συγκεντρωθεί.
Ο Χάρτης, αναγνωρίζοντας τις βασικές αρχές της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, ενσωματώνει πρώτα από όλα τις κλασικές πολιτικές ελευθερίες που ήδη περιλαμβάνονται στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων: ελευθερία του λόγου, ελευθερία του συνέρχεσθαι, θρησκευτική ελευθερία, ισότητα έναντι του νόμου και την αρχή της απαγόρευσης διακρίσεων.
Ο Χάρτης επιβεβαιώνει επίσης τα οικονομικά και κοινωνικά δικαιώματα. Περιλαμβάνει το δικαίωμα ιδιοκτησίας και την επιχειρηματική ελευθερία, αλλά, ταυτόχρονα, τα δικαιώματα των εργαζομένων και των κοινωνικών εταίρων, και κατοχυρώνει ζητήματα όπως η κοινωνική ασφάλιση και η κοινωνική αρωγή.
Ο Χάρτης καλύπτει επίσης τις νέες προκλήσεις που αντιμετωπίζει η κοινωνία σήμερα. Συμπεριλαμβάνει, επομένως, εγγυήσεις για την προστασία των δεδομένων, τη βιοηθική και τη χρηστή διοίκηση, γνωστές ως "δικαιώματα τρίτης γενιάς". Αυτά θα είναι ιδιαιτέρως χρήσιμα στο πλαίσιο πολλών αρμοδιοτήτων μας, όπως στην πολιτική έρευνας, στον χώρο ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης ή στη διαρκή επιδίωξη της χρηστής διακυβέρνησης.
(FR) Κύριε Πρόεδρε, κυρίες και κύριοι, ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων θα συμβάλλει στην αγκυροβόληση της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε μια ουσιαστική κουλτούρα θεμελιωδών δικαιωμάτων. Υπογράφοντας τον Χάρτη σήμερα, εμείς -οι Πρόεδροι των τριών πολιτικών θεσμικών οργάνων της Ένωσης- δεσμευόμαστε, κατά προτεραιότητα, για τον σεβασμό αυτών των δικαιωμάτων, σε κάθε δράση μας. " τήρηση αυτής της δέσμευσης μπορεί ενδεχομένως να μοιάζει εύκολη εκ πρώτης όψεως, όμως στην πραγματικότητα θα αποτελέσει διαρκή πρόκληση για τη διασφάλιση του απόλυτου σεβασμού των πολιτικών ελευθεριών σε όλες τις πολιτικές της ΕΕ, είτε πρόκειται για νομοθέτηση για την εσωτερική αγορά, είτε για διαχείριση της μετανάστευσης είτε για απόπειρα καταπολέμησης της τρομοκρατίας.
Ο Χάρτης συνιστά την πρώτη νομικά δεσμευτική πράξη που καταρτίστηκε ποτέ σε διεθνές επίπεδο η οποία συγκεντρώνει σε ένα και μόνο κείμενο όχι μόνο τα αστικά και πολιτικά δικαιώματα αλλά και τα οικονομικά και κοινωνικά δικαιώματα, υποβάλλοντάς τα όλα στο ίδιο σύστημα νομικής εποπτείας. Πρόκειται αδιαμφισβήτητα για σημαντικό επίτευγμα και ένα επίτευγμα για το οποίο η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να είναι περήφανη. Είναι, θεωρώ, ιδιαιτέρως σημαντικό να είναι αυτό δυνατόν σήμερα στη νέα διευρυμένη Ευρώπη, μια Ευρώπη που πρωτύτερα διχαζόταν από ολοκληρωτικά και αυταρχικά καθεστώτα που αψηφούσαν τα ανθρώπινα δικαιώματα, ενώ η Ευρώπη του σήμερα είναι μια Ευρώπη ενωμένη γύρω από τις αξίες της ελευθερίας και της αλληλεγγύης.
(Χειροκροτήματα)
Αν συνεργαστούμε για την προώθηση της κουλτούρας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, θα πραγματοποιήσουμε μια καίρια συμβολή στην επίτευξη μιας Ευρώπης ουσιαστικά ριζωμένης σε αξίες - απτές αξίες που είναι αξιόπιστες στα μάτια των απλών ανθρώπων. Ενισχυμένη από τον Χάρτη, η Ευρώπη είναι πλέον πιο αποφασισμένη να προωθήσει τις αξίες της σε παγκόσμιο επίπεδο. Από την υπογραφή της Οικουμενικής Διακήρυξης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, η Ευρώπη ηγείται του αγώνα για τα θεμελιώδη δικαιώματα. Από τώρα και στο εξής, θα έχει καλύτερα εφόδια για την επιτυχή διεξαγωγή αυτού του αγώνα υπέρ της ελευθερίας, της ειρήνης και της δημοκρατίας.
(Οι βουλευτές, όρθιοι, χειροκροτούν)
(Μερικοί βουλευτές εκφράζουν έντονα την αντίθεσή τους, κουνώντας σημαίες και πανό και φωνάζοντας: "Δημοψήφισμα!")
(Ο Πρόεδρος του Κοινοβουλίου, ο José Sócrates και ο José Manuel Barroso προβαίνουν στην υπογραφή του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων)
