Hervatting van de zitting
De Voorzitter.
Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement, die op donderdag 4 december 2002 werd onderbroken, te zijn hervat. 1

De Voorzitter.
De definitieve ontwerpagenda die door de Conferentie van voorzitters is opgesteld tijdens haar bijeenkomst van donderdag 12 december, overeenkomstig artikel 110 en artikel 110 bis van het Reglement, is rondgedeeld.

MacCormick (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, ik begrijp dat het niet mogelijk is een verzoek tot wijziging te doen, maar is het wel toegestaan te protesteren tegen een wijziging die de Conferentie van voorzitters heeft doorgevoerd? We hadden vandaag moeten debatteren over het verslag Napolitano over de rol die de regionale en lokale autoriteiten spelen bij de Europese integratie. Dat is een zaak van groot belang en het Parlement had vóór het einde van het jaar de Conventie van zijn standpunt op de hoogte moeten stellen. Deze week debatteert de Visserijraad bijvoorbeeld over kabeljauwbestanden en het gemeenschappelijk visserijbeleid. Schotland, dat daar zeer veel belangstelling voor heeft, vervult momenteel een figurantenrol. De rol die de regio's in Europa spelen, is zeer belangrijk voor burgers in heel Europa en dit Parlement heeft door een onderlinge afspraak van de grote partijen nagelaten over deze kwestie te debatteren, hoewel die er al sinds juli ligt. Het is schandalig dat dit punt van de agenda is gehaald.

De Voorzitter.
De Conferentie van voorzitters stelt voor dit onderwerp in januari in het Parlement te behandelen.
Dinsdag
Naast de verklaring over de toekomst van de pensioensystemen die mevrouw Diamantopoulou om 17.00 uur namens de Commissie zal afleggen, wenst de Commissie een tweede mededeling te doen, bij monde van mevrouw Schreyer, over de modernisering van de boekhouding.
Aangezien beide onderwerpen van gewicht zijn, zullen wij waarschijnlijk meer tijd kwijt zijn dan oorspronkelijk is uitgetrokken. Wellicht moet degene die op dat moment Voorzitter is de geachte collega's iets meer tijd geven voor het stellen van vragen over deze twee belangrijke mededelingen.

MacCormick (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, dit is een zeer acceptabel voorstel, maar het gevaar bestaat dat de afgevaardigden weer eens niet in de gelegenheid worden gesteld de Commissie tijdens het vragenuur vragen te stellen. Kan het vragenuur ter compensatie alstublieft worden verlengd?

De Voorzitter.
Het is de bedoeling, mijnheer MacCormick, dat het een niet ten koste gaat van het ander, maar dat de vergadertijd zo nodig wordt verlengd.
Morgen om 12.00 uur zullen wij de Sacharovprijs uitreiken. Om 17.00 uur zullen wij in zaal WIC 100, in de aanwezigheid van vele winnaars uit voorgaande jaren, vieren dat de Sacharovprijs vijftien jaar bestaat.
Na de ceremonie, om 18.30 uur, zal er een speciale tentoonstelling zijn over het vijftienjarig bestaan van de prijs. Deze tentoonstelling wordt gehouden in de ruimte buiten zaal WIC 100.

Cohn-Bendit (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, hebt u van de Turkse regering nog nieuws ontvangen over Leyla Zana?

De Voorzitter.
Ik heb deze kwestie aan de orde gesteld in de Conferentie van voorzitters en tijdens al mijn besprekingen met de Turkse autoriteiten. Wat uw briefwisseling betreft, beschikt u over dezelfde informatie als ik. Ik zal daar morgenmiddag echter op terugkomen, ervan uitgaande dat onze wensen op dat moment nog niet zijn ingewilligd.
Woensdag
Met betrekking tot de verklaringen van de Raad en de Commissie over de veiligheid van de zeevaart en maatregelen om de gevolgen van de ramp met de Prestige zoveel mogelijk te beperken, heb ik het verzoek ontvangen van de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten om tot besluit van dit debat ontwerpresoluties te mogen indienen.

Poettering (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik ben het daar niet mee eens. We hebben de afgelopen maand al een ontwerpresolutie over dit zeer belangrijke onderwerp opgesteld. Ook in de Verklaring van Kopenhagen zou een tekst naar aanleiding van dit vreselijke ongeluk moeten worden opgenomen. Nog een extra ontwerpresolutie lijkt ons niet opportuun. Wij denken juist dat we de hele kwestie meer gewicht geven wanneer we een formulering opnemen in de Verklaring van Kopenhagen. Wij zijn dus tegen het verzoek van de socialistische fractie.

Barón Crespo (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, het ligt niet in mijn bedoeling om dit vraagstuk in detail te behandelen, maar uit de beschikbare gegevens blijkt dat momenteel ten minste vier lidstaten van de Europese Unie door deze ramp getroffen worden: Spanje, Frankrijk, Portugal en Denemarken. Het probleem reikt veel verder dan de veiligheid op zee. Er zijn op zijn minst vier commissies bij betrokken (de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, de Commissie visserij, de Commissie ontwikkelingssamenwerking, en de Commissie juridische zaken en interne markt). Daarom is het belangrijk dat wij een antwoord geven, niet alleen vanwege de dramatische situatie in Galicië, maar ten behoeve van de Europese Unie als zodanig. Er is nog een belangrijk punt: de oprichting van een onderzoekscommissie. Ik hoop dat dit voorstel op de steun van de Fractie van de Europese Volkspartij kan rekenen. Vorige week was dat althans het geval.
Posselt (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wilde nog een vraag stellen over woensdag: waarom wordt het vragenuur aan de Raad alweer met een half uur ingekort? Ik wil daar ook tegen protesteren. U weet dat ik het vragenrecht als een fundamenteel parlementair recht beschouw. Ik betreur het dat dit steeds vaker gebeurt!

De Voorzitter.
Het antwoord daarop, mijnheer Posselt, is dat wij een zeer ambitieuze agenda hebben vastgesteld voor de Raad, die hier tot 19.00 uur aanwezig zal zijn. Wij hebben deze tijd reeds voor andere onderwerpen uitgetrokken, met inbegrip van het onderwerp waarover wij zojuist gestemd hebben.
De agenda wordt aldus vastgesteld.

De Voorzitter.
Tijdens de Top van Kopenhagen is een belangrijk en historisch besluit genomen. Er zijn enige kwesties aan de orde gekomen die van specifiek institutioneel belang zijn voor het Parlement. Ik zal u daarvan op de hoogte brengen. De fracties kunnen deze zaken nader onderzoeken in het debat met het Deense voorzitterschap.
In de eerste plaats is er een principeakkoord dat inhoudt dat wij tegen het einde van januari de aanstellingsprocedures voor de tien nieuwe commissarissen uit de toetredende landen zullen hebben geregeld, evenals de aanstelling van de Commissie die na de Commissie-Prodi zal aantreden. De werkzaamheden hiervoor zijn reeds gaande. Er zijn enkele voorstellen ingediend door commissies en fracties, maar we moeten dit proces uiterlijk eind januari voltooien. Ik wil de fracties erop wijzen dat wij tegen die tijd het vergaderrooster voor het jaar 2004 moeten hebben opgesteld met betrekking tot de aanstelling van de Commissie, verkiezingsdata en onze eigen interne procedures.
In de tweede plaats zijn er aanwijzingen dat er aanzienlijke vooruitgang is geboekt - waarvoor ik mijn geachte collega's wil bedanken - met betrekking tot het opstellen van een interinstitutionele overeenkomst inzake een betere reglementering en wetgeving. De instellingen hebben in beginsel toegezegd te zullen trachten dit punt vóór de voorjaarsconferentie in Brussel af te ronden. Wij hebben nog enkele maanden om de resterende onderwerpen vóór die streefdatum te behandelen. Ik heb de fracties en de diverse betrokken commissies hierover ingelicht.
In de derde plaats is besloten dat de Europese Conventie haar eigen definitieve verslag op tijd voor de Europese Raad van Thessaloniki moet opstellen. Nogmaals, wanneer wij ons voorbereiden op onze werkzaamheden van het volgende kalenderjaar, moeten wij eventuele inhoudelijke voorstellen en voorstellen over te volgen tijdschema's tijdig indienen, opdat we invloed kunnen uitoefenen op wat er dan en in de periode daarna gebeurt.
Wat de Prestige betreft, heb ik er de aandacht op gevestigd dat het Parlement zoveel mogelijk prioriteit wil geven aan het punt van financiële solidariteit en dat het bij de Commissie wil aandringen op specifieke voorstellen. Ik heb er tevens op gewezen dat deze voorstellen met gepaste spoed zullen worden behandeld wanneer zij aan ons worden voorgelegd.
Met betrekking tot mensenrechtenkwesties, ten slotte, heb ik sterk de nadruk gelegd op de dialoog met Rusland over de mensenrechten in Tsjetsjenië.
De tekst van mijn speech is verkrijgbaar en wellicht willen de fracties een aantal van de genoemde punten, met name institutionele kwesties, in de loop van ons debat met de Raad ter sprake brengen.

Nogueira Román (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, u weet wellicht dat duizenden vissers en vrijwilligers in Galicië zich eigenhandig inzetten om een probleem op te lossen waarvoor zij niet verantwoordelijk zijn - een ramp die is toe te schrijven aan de nalatigheid van de overheidsdiensten -, in een poging om de afwezigheid van de Europese Unie en de Spaanse staat te compenseren.
Mijnheer de Voorzitter, ik wil hier nadrukkelijk uiting geven aan de verontwaardiging van de Galicische bevolking en haar ontgoocheling over de resoluties van Kopenhagen. De Top was een regelrecht fiasco. Men heeft niet eens rekening gehouden met de eisen van de Europese Commissie. Bepaalde lidstaten van de Europese Unie - het merendeel van de regeringen, met de steun van de Spaanse regering onder leiding van premier Aznar - laten de belangen van de grote oliemaatschappijen - ik zou zelfs durven zeggen van de criminele, kapitalistische maffia's - prevaleren boven de bescherming van de lidstaten en de Europese burgers.

Ferrer (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik ben een van degenen die Oswaldo Payá hebben voorgedragen als kandidaat voor de Sacharov-prijs. Ik wil u en andere collega's van het Europees Parlement dan ook van harte bedanken voor uw inspanningen. Op uw aandringen heeft de regering-Castro Oswalda Payá immers toestemming verleend om Cuba te verlaten en vooral ook om weer naar Cuba terug te keren. Op die manier kan hij de prijs in ontvangst komen nemen die dit Parlement hem heeft toegekend voor zijn vreedzame strijd ten behoeve van de verzoening van het Cubaanse volk en het herstel van de vrijheid.
Mijnheer de Voorzitter, de beslissing van de onlangs gehouden Europese Raad van Kopenhagen belichaamt de overwinning van de vrijheid en de democratie op de twee totalitaire machtsstructuren waarvan Europa het slachtoffer is geworden. Dit is een historische stap, die ons echter niet mag doen vergeten dat er elders nog steeds mensen zijn voor wie het recht op rechten, om het met de woorden van Oswaldo Payá te zeggen, niet meer dan een illusie is. Mijnheer de Voorzitter, daarom, en met inachtneming van het feit dat de Europese Unie de bescherming van de democratie en de mensenrechten hoog in het vaandel draagt, zou ik willen dat u de Asamblea Nacional del Poder Popular er namens dit Parlement toe aanspoort om het Varela-initiatief in behandeling te nemen, dat dankzij de meer dan 11.000 bijgaande handtekeningen een heus wetsontwerp is geworden. Op die manier kunnen wij er mede voor zorgen dat het Cubaanse volk eindelijk zijn stem kan laten horen en in alle vrijheid over zijn toekomst kan beslissen.

De Voorzitter.
Ik denk dat iedereen in dit Parlement uw waardering en vreugde deelt over het feit dat de heer Payá Sardiñas ten langen leste een visum heeft gekregen, zodat hij de bijeenkomst van morgen kan bijwonen.

Mayol i Raynal (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, ik wil u graag laten weten hoe bezorgd alle mensen zijn die zich in Frankrijk inzetten voor het behoud van de inheemse talen. Zoals u weet, heeft Frankrijk het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens helaas nog niet geratificeerd, en de Conseil d'Etat heeft onlangs een negatief oordeel uitgesproken over het intensieve onderwijs van inheemse talen en over een gelijkwaardige plaats van deze talen in het openbaar onderwijs.
Dit zijn uitermate ernstige uitspraken omdat ze de inspanningen die gedurende meer dan twintig jaar geleverd zijn door voorvechters van onder andere het Bretons en het Elzassisch, teniet dreigen te doen. Ik wijs er nog eens op dat bijvoorbeeld hier in de Elzas tweetalige scholen bestaan, écoles associatives (ABCM) genaamd.
Ik zou graag willen dat het Parlement aandacht heeft voor deze schending van de rechten van minderheden, en ik doe een beroep op hun gezonde verstand, zodat deze scholen hun experiment kunnen voortzetten.

Krarup (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, de afgelopen week zag ik op de Deense televisie de Voorzitter van het Parlement in nauw overleg met zijn partijgenoot, de huidige voorzitter van de Europese Raad. Hoewel ik niet kan liplezen, stel ik me zo voor dat er twee onderling samenhangende onderwerpen waren die deze partijgenoten bezighielden, namelijk de opneming van Turkije in de EU en het vraagstuk van de volksreferenda. Ik zal niet gedetailleerd op het eerste punt ingaan; ik wil volstaan met de opmerking dat de Turkse regering nu een zeer effectieve lobbyist heeft gekregen, namelijk de oorlogszuchtige president van de Verenigde Staten, die zowel bij de ene als de andere partij aan de telefoon hangt. Het probleem voor de minister-president, dat ook naar voren kwam op onze fractievergadering in Kopenhagen, was dat de burgers de opneming zouden kunnen verwarren met het nieuwe Verdrag. Aangezien de Voorzitter van het Parlement een soort specialist in volksreferenda is, wil ik het volgende vragen: Waar ging dat gesprek eigenlijk over? Welke adviezen heeft de Voorzitter van het Parlement aan zijn Deense partijgenoot gegeven?

De Voorzitter.
Liplezen is niet nodig. Het lezen van het verslag van de vergadering is voldoende. Wij zullen u een kopie van mijn speech doen toekomen.

van den Berg (PSE).
Voorzitter, de ramp met de Afrikaanse Titanic voor de kust van Senegal heeft, zo blijkt nu, wellicht aan tweeduizend slachtoffers het leven gekost. Afgelopen zaterdag demonstreerden in Dakar en in Parijs nabestaanden en sympathisanten voor de berging van het schip en de slachtoffers. Hun oproep aan de Europese leiders en aan de Senegalese President Waden was heel simpel: 'We eisen onmiddellijke berging.? In dit uitzonderlijke geval moet uitzonderlijk leiderschap worden getoond en buiten de formele paden worden getreden. Voorzitter, dit is zo'n uitzonderlijk geval. U weet dat ik daar eerder over gesproken heb en ik heb de afgelopen vier weken geen bericht ontvangen van de Commissie. Ik zou u willen vragen, Voorzitter, op zijn minst te proberen President Waden van Senegal te laten weten dat wij als Europees Parlement het enorm op prijs stellen dat hij dwars door allerlei diplomatiek gedoe heen, het initiatief zou nemen tot die berging en dat wij als Europa bereid zijn te helpen. Want het kan natuurlijk niet zo zijn dat wij ons ontzettend, en terecht, druk maken om grote rampen voor onze kusten maar niet helpen wanneer tweeduizend mensen ongeborgen voor de kust van Senegal liggen. Ik doe een beroep op u als Voorzitter dat bericht namens ons aan President Waden over te brengen.

De Voorzitter.
Dat zal ik met genoegen nogmaals doen. Zoals u zegt is het niet de eerste keer dat men mij dit gevraagd heeft. Wij hebben geen duidelijke reactie mogen ontvangen op het antwoord dat wij bij de vorige gelegenheid gegeven hebben. Ik zal op deze zaak terugkomen.

Scarbonchi (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil het graag hebben over Ivoorkust. U hebt uw goedkeuring verleend aan het sturen van een parlementaire missie op 9 december, op basis van een resolutie die op 10 oktober is aangenomen. Ik wil u daarvoor bedanken. Deze missie heeft echter niet kunnen plaatsvinden, omdat de twee belangrijkste fracties in dit Parlement, namelijk die van de PPE-DE en de PSE, niet in staat waren twee Parlementsleden voor deze missie te leveren. Ik vind het spijtig en bijzonder kwalijk dat ons Parlement, dat bij het ontwikkelingsbeleid is betrokken, geen steun kan bieden aan een land dat in oorlog is; dat het zich beperkt tot waarnemingsmissies of onderzoeken naar massaslachtingen en niet meewerkt aan het voorkomen en beheersen van het conflict in Ivoorkust, een land dat in West-Afrika een cruciale positie inneemt.
Mijnheer de Voorzitter, ik vraag u dus - en ik weet dat u daar ook belang aan hecht - om vóór het eind van het jaar een Europese parlementaire missie naar Ivoorkust te sturen. Dat is immers de wens van president Gbagbo, Frankrijk en de ECOWAS-landen. De eer en waardigheid van dit Parlement staan op het spel.

De Voorzitter.
Zoals u weet, mijnheer Scarbonchi, is in beginsel besloten de bijeenkomst bij te wonen. Een van de zaken die voor de delegatieleiders vooral van belang waren, was de veiligheid van de potentiële deelnemers. Dit is een zware verantwoordelijkheid. Wij kunnen de zaak deze week opnieuw bespreken en de huidige veiligheidssituatie nogmaals bekijken tijdens de vergadering van de Conferentie van voorzitters.
De principes in deze kwestie zijn duidelijk, maar de noodzaak de veiligheid van onze afgevaardigden te waarborgen is eveneens van groot belang.

Malmström (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil u bedanken voor uw persoonlijke inzet, waardoor Oswaldo José Payá Sardiñas na eindeloze moeilijkheden en bureaucratische hindernissen Cuba mocht verlaten. 
Ik wijs u echter op het volgende. Onder de mensen die Cuba niet mogen verlaten, zijn tientallen personen die hun handtekening gezet hebben onder het Varela-initiatief, waarin om een volksreferendum wordt verzocht. Daarna zijn zij van hun universiteit verwijderd, gevangengezet, getreiterd en mishandeld. Het enige misdrijf dat zij begaan hebben, is het ondertekenen van een pleidooi voor een volksreferendum en voor democratie. Dit geeft wel aan hoe provocerend en belangrijk deze prijs is. Het lijkt me belangrijk dat u dit weet voordat u morgen de discussie en de officiële prijsuitreiking meemaakt.

Barón Crespo (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ter vervollediging van de informatie die u in verband met de mogelijke missie naar Ivoorkust hebt verstrekt, vestig ik uw aandacht op het veiligheidsaspect en stel ik voor de missie in overleg met de Paritaire Parlementaire Vergadering ACS-EU te organiseren. In dit soort gevallen moeten wij ons er immers voor hoeden de indruk te wekken dat wij ons schuldig maken aan neokolonialisme. Ik heb dat overigens ook aan de heer Scarbonchi gezegd. Daarom begrijp ik niet waarom hij mijn fractie deze beschuldiging naar het hoofd slingert, temeer daar de president van Ivoorkust vice-voorzitter van de Socialistische Internationale is.

Cohn-Bendit (Verts/ALE).
Wij hebben zojuist vernomen dat de heer Mokhtar Yahyaoui, een van de bekendste verdedigers van burgerlijke vrijheden in Tunesië, vanmorgen in Tunis is ontvoerd. Op 11 december was hij al op straat aangevallen. Hij kreeg toen harde klappen, terwijl hij op weg was naar zijn advocaat. Ik wil de Voorzitter vragen bij de Tunesische regering te informeren waarom de heer Yahyaoui is ontvoerd en door wie. Als de regering daar zelf achter zit, wat is daarvan dan de reden?

De Voorzitter.
Mijn secretariaat zal voor nadere details contact met u opnemen om deze kwestie uit te zoeken.

Perry, Roy (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik heb een punt van orde. Ik verwelkom de aanstaande uitbreiding van de Europese Unie, maar ik wil eraan herinneren dat het op 1 januari 2003 dertig jaar geleden is dat het Verenigd Koninkrijk, Ierland en Denemarken, drie landen die elk een duidelijke bijdrage aan deze Unie hebben geleverd, toetraden. In Groot-Brittannië wordt de dertigste verjaardag als een paarlemoeren jubileum gezien. Sommigen beschouwen Groot-Brittannië als de zandkorrel in de oester waaruit de parel is ontstaan. Wat wordt er op 1 januari aan de dertigste verjaardag van de toetreding van deze drie fantastische landen gedaan?

De Voorzitter.
Ik weet niet wat u en uw collega's van plan zijn, mijnheer Perry, maar ik breng die dag met mijn gezin door.

Santini (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, sinds gisteren rijdt trein 299 niet meer. De legendarische en glorierijke Oriënt-Expres van de arme lieden, die door Luxemburg, Frankrijk en Zwitserland van Brussel-Zuid naar Milaan ging, is in de nieuwe dienstregeling geschrapt. Heel veel emigranten hebben met deze historische trein gereisd, maar ook voor afgevaardigden die vanwege hun gezondheid, om tijdsredenen of - waarom zouden wij dat niet toegeven? - uit vliegangst niet willen vliegen was de trein een goed alternatief. De Nationale Maatschappij van de Belgische Spoorwegen heeft eenzijdig besloten deze trein te schrappen. Juist nu Europa het gebruik van het spoor in plaats van de auto bepleit, valt dat niet te begrijpen. Wij moeten dit besluit dan ook om de twee genoemde redenen aanvechten.
Ook in Italië dragen wij daartoe ons steentje bij. De Italiaanse senator Gianpaolo Bettamio, die velen hier zich nog zullen herinneren als een waardevol medewerker van het Bureau, heeft de Italiaanse minister van Vervoer en Infrastructuur over deze kwestie vragen gesteld. Ik vraag u, mijnheer de Voorzitter, met grote vastberadenheid stappen te ondernemen teneinde de Belgische regering op haar schreden te doen terugkeren. Tot slot lijkt het mij wreed een dergelijk besluit juist nu, tien dagen voor kerstmis, te nemen, want vele emigranten maakten van die trein gebruik om met de feestdagen terug te keren naar hun geboorteland. Voorzitter, bij voorbaat spreek ik mijn dank uit voor wat u bereid bent te doen.

Gasòliba i Böhm (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, ik neem hier het woord om een verzoek aan dit Parlement te formuleren. De gisteren in Equatoriaal-Guinea gehouden presidentsverkiezingen waren niet meer dan een schijnvertoning. Laten wij deze farce dan ook met klem veroordelen en verwerpen. Van democratische waarborgen was geen sprake. Erger nog, de kiezers waren ertoe verplicht hun stem openbaar te maken. Gelet op deze omstandigheden hebben alle kiesbare oppositieleden hun kandidatuur twee uur na de opening van dit volledig onbetrouwbare kiesproces ingetrokken.
Zoals u weet, heeft de huidige regering van Teodoro Obiang niet ingestemd met de aanwezigheid van waarnemers van dit Parlement en internationale waarnemers. Wij vinden dan ook dat er redenen te over zijn om deze schijnverkiezingen onomwonden aan de kaak te stellen. Zij zijn een getrouwe afspiegeling van de dictatuur die het Guinese volk in haar greep houdt. In afwachting van het standpunt van de plenaire vergadering achten wij het wenselijk dat het Parlement, bij monde van zijn Voorzitter of via de kanalen die hij opportuun acht, nu reeds protest aantekent tegen deze bedroevende schijnvertoning die gisteren in Equatoriaal-Guinea heeft plaatsgevonden.
Bautista Ojeda (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, neemt u mij niet kwalijk dat ik blijf aandringen: wij hebben in dit Parlement de meest uiteenlopende onderwerpen behandeld, maar wij hebben nog steeds geen specifiek debat over de honger in de wereld gehouden.
Als wij niet snel tot actie overgaan, zal de eerstvolgende maanden een miljoen mensen van honger omkomen, maar als wij blijven doen wat de internationale gemeenschap tot dusver heeft gedaan, zal de hongersnood zich op regelmatige tijdstippen herhalen. Het heeft geen zin dat wij landbouwoverschotten blijven sturen die de broze landbouweconomieën van deze landen steeds weer onderuithalen. Het initiatief 'alles behalve wapens? verdient ongetwijfeld een woord van lof, maar het volstaat niet. Daarom is een specifiek, diepgaand debat onontbeerlijk. Wij hebben toekomstgerichte beslissingen nodig die in overeenstemming zijn met onze huidige behoeften.
Ford (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, zoals u wellicht weet, zijn er in de zomer van 2000 in Oldham weerzinwekkende rellen uitgebroken, die waren uitgelokt door extreemrechtse groeperingen zoals de British National Party, het National Front en Combat 18. Filmmateriaal dat kennelijk afkomstig is van de plaatselijke politie, is in handen geraakt van de plaatselijke British National Party, die het materiaal nu verspreidt. Afgezien van het feit dat de betrokkenen zich om begrijpelijke redenen zorgen maken over hun veiligheid, is het kennelijke verbond tussen leden van het plaatselijke politiekorps en de British National Party natuurlijk een reden tot bezorgdheid voor iedereen die hoopt dat de daders aan beide zijden worden berecht door een rechtsstelsel dat zich niet door de politiek laat beïnvloeden. Ik hoop dat u deze kwestie bij de Britse autoriteiten aankaart.

De Voorzitter.
Ik hoop dat u dat inmiddels zelf ook gedaan heeft, mijnheer Ford.

Di Lello Finuoli (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, zo'n drie dagen geleden heeft de Italiaanse politie een gezin dat uit Irak kwam aan de liberaal-democratische regering van Syrië overgedragen. Het gezinshoofd was daar twintig jaar geleden ter dood veroordeeld vanwege zijn lidmaatschap van de 'Moslimbroederschap?. Wij vrezen dat het vonnis in Syrië al tot uitvoering is gebracht. Het gezin is vijf dagen lang op de luchthaven Malpensa vastgehouden. Niemand heeft in die tijd met het gezin contact kunnen leggen en het gezin is overgedragen zonder dat het informatie had gekregen over het recht asiel aan te vragen. Ik verzoek het Europees Parlement, in de persoon van zijn Voorzitter, zich over deze zaak zeer gedetailleerd te laten informeren door de Italiaanse regering.

Lage (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik zou de aandacht van de Voorzitter, de Commissie en het Huis willen vragen voor de zeer ernstige gebeurtenissen in Oost-Timor. Ik vraag om uw aandacht, daar het Parlement het onafhankelijkheids- en pacificatieproces van Oost-Timor altijd heeft gesteund. Dat proces is als het ware een kind van dit Parlement, waarvoor wij ons verantwoordelijk voelen. Er hebben zich in Oost-Timor ernstige rellen en opstandjes voorgedaan met een enigszins mysterieus karakter, waar de Europese autoriteiten aandacht aan dienen te besteden. Ik verzoek de Voorzitter zo mogelijk contact op te nemen met president Gusmão om erachter te komen wat er in Oost-Timor gebeurt. Wij zijn immers zeer begaan met dit sinds kort onafhankelijke land.

Korakas (GUE/NGL).
Ik wil nogmaals in het Europees Parlement het volgende naar voren brengen. In weerwil van de resolutie van de VN-Veiligheidsraad over Irak en in weerwil van het feit dat het regime van Saddam Hoessein zich kennelijk heeft gehouden aan de in resolutie 1441 vastgestelde data en een uit twaalfduizend bladzijden bestaand rapport over zijn wapensystemen, enzovoort, heeft voorgelegd, blijft president Bush in alle toonaarden verkondigen dat het allemaal ongeloofwaardig is en dat hij Irak uiteindelijk zal bombarderen. Zoals wij hebben gehoord, heeft hij eergisteren zelfs verklaard niet te zullen aarzelen om kernwapens te gebruiken.
Tegelijkertijd krijgen wij echter te horen dat de Verenigde Staten organisaties van de oppositie financieren, met een bedrag van 92 miljoen dollar. Onder die organisaties bevindt zich ook het Conseil suprême de la Révolution islamique en Iraq. Daaruit blijkt dus dat degenen die tegenstander zeggen te zijn van de islam en de islamitische revoluties, deze zelf financieren. Daarom mogen wij morgen niet verbaasd opkijken als de woorden van Bush senior waar blijken te zijn. Die heeft namelijk gezegd dat als het om het belang van het land gaat, de Verenigde Staten terreurorganisaties niet alleen steunen maar zelfs creëren.
Daarom vraag ik u, mijnheer de Voorzitter, hierop commentaar te leveren of in ieder geval iets te ondernemen om een eind te maken aan de bandeloosheid van Bush. Als hij zo doorgaat, laat hij heel de planeet nog in vlammen opgaan.

De Voorzitter.
Ik hoef niet in te gaan op alles wat zojuist gezegd is, maar ik wil uw aandacht vestigen op het feit dat deze zaken op de agenda kunnen worden ingeschreven en in de betreffende commissies van het Parlement ter sprake kunnen worden gebracht.

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0425/2002) van de heer Bourlanges, namens de Commissie constitutionele zaken, over de typologie van besluiten en de hiërarchie van normen in de Europese Unie (2002/2140(INI)).

Bourlanges (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, volgens mij kan niemand ontkennen dat het stelsel van rechtsinstrumenten van de Europese Unie vreselijk ingewikkeld is, niet transparant, onbegrijpelijk voor het grote publiek en soms zelfs voor ons moeilijk te bevatten.
Dat complexe karakter is tot op zekere hoogte uit te leggen en te rechtvaardigen. Het is niet eenvoudig een rechtsorde tot stand te brengen die de fundamenteel verschillende rechtsordes van nu 15 en straks 25 lidstaten overkoepelt. Ook moeten binnen de Europese Unie de traditionele problemen op het gebied van de hiërarchie van normen in elk van de lidstaten worden aangepakt. Het betreft hier normen als de grondwet, wetten, uitvoerende regelgeving en individuele besluiten. Tegelijkertijd moet er een oplossing worden gezocht voor de specifieke problemen van de Unie die verband houden met de altijd delicate koppeling tussen de bevoegdheden van de Unie en die van de lidstaten.
Het complexe karakter is dus tot op zekere hoogte te rechtvaardigen en we zullen nooit een supersimpel stelsel kunnen realiseren. In een ander opzicht is dit complexe karakter echter niet te rechtvaardigen: wij hebben namelijk te maken met een normatieve, procedurele en linguïstische chaos. Er is sprake van een normatieve chaos omdat fundamenteel verschillende besluiten bijvoorbeeld binnen hetzelfde kader, te weten het constitutionele kader, worden genomen. Sommige bepalingen hebben betrekking op het beleid, andere op de instellingen. Verder worden besluiten over begrotingskwesties zoals financiële middelen feitelijk in een constitutioneel kader genomen. Aangezien er geen duidelijk onderscheid wordt gemaakt tussen algemene wetgevende maatregelen en regelgevende maatregelen, worden er binnen het kader van de wet uitvoeringsmaatregelen en binnen het kader van de uitvoerende regelgeving algemene maatregelen getroffen.
Tot slot hebben we te kampen met een linguïstische chaos, omdat we weigeren de dingen bij hun naam te noemen. Er worden wetten aangenomen, maar wij noemen ze niet zo. Zowel individuele als constitutionele maatregelen worden als besluiten aangemerkt, die onder aan de hiërarchische ladder staan.
Niemand begrijpt er iets van. Daarbij komt nog het vraagstuk van de pijlers waarop de Unie rust. Tevens heeft men heeft het mogelijk, ja zelfs noodzakelijk geacht minder democratische (d.w.z. buiten het Europees Parlement om gaande) en minder doeltreffende procedures te gaan hanteren, omdat bepaalde besluiten gevoelig liggen, bijvoorbeeld besluiten met betrekking tot grondrechten in strafzaken. Het gaat om besluiten die met eenparigheid van stemmen moeten worden genomen. Bovendien zijn dergelijke besluiten minder rechtszeker omdat het Hof van Justitie er niet bij betrokken wordt. Een dergelijke paradox kan ik niet begrijpen. Wie het snapt, mag het zeggen. 
Waarom zijn de garanties en procedures die gelden voor andere wetgevingsbesluiten, niet van toepassing op zaken die rechtstreeks met de grondrechten verband houden?
In het verslag wordt voorgesteld om orde in de chaos te scheppen en één eenvoudig beginsel te hanteren: één norm, één procedure, één beschrijving, één naam. Wij stellen voor een indeling te maken in drie grote delen. Ten eerste is er het constitutionele deel, dat - en volgens mij denkt de Conventie er net zo over - zelf weer uit twee delen zal bestaan: een deel A, dat betrekking heeft op de eigenlijke constitutionele aspecten, namelijk de waarden, beginselen, doelstellingen, instellingen en procedures die de basis vormen voor het functioneren van de Unie, en een deel B, dat de belangrijke beleidsbeginselen omvat die in het Verdrag terug zijn te vinden.
Wat dit constitutionele deel betreft, gaat het om de vraag of de ratificatieprocedures moeten worden bijgesteld. Uw rapporteur heeft voorstellen gedaan die niet allemaal door de Commissie constitutionele zaken zijn opgevolgd, maar het is duidelijk dat er aanpassingen nodig zijn als we willen voorkomen dat elke vernieuwing van deze norm door 25 lidstaten wordt geblokkeerd.
Ten tweede hebben we een wetgevend deel. Dit deel geeft geen problemen. We moeten een wet een wet noemen en wij stellen voor een onderscheid te maken tussen de volgende soorten wetten: organieke wetten, oftewel wetten met een wat formeler karakter die aan een specifieke procedure worden onderworpen; kaderwetten, die de richtlijnen moeten vervangen; en gewone wetten ter vervanging van de wetgevende verordeningen. Daarnaast moet er onderscheid worden gemaakt tussen financiële wetten en begrotingen, die uiteraard de financiën en begrotingskwesties als onderwerp hebben. Laten we dit echter allemaal wetten noemen, want het zijn wetten. En laten we vooral heel duidelijk stellen dat er sprake is van een wet wanneer de medebeslissingsprocedure wordt toegepast, en dat uitsluitend deze procedure voor het wetgevende deel mag worden gebruikt. Wellicht zijn er specifieke toepassingen, met name op financieel gebied, maar dit is de richting die we moeten opgaan.
Ten slotte is er het derde onderdeel, het uitvoerende deel, te weten de uitvoerende regelgeving. Hier moeten drie eenvoudige beginselen worden toegepast. Allereerst moeten er consequenties worden getrokken uit het feit dat de Raad niet langer alleen de wetgevende macht vormt, maar samen met het Parlement volgens de medebeslissingsprocedure handelt. De bevoegdheden die nu met name op grond van artikel 202 aan de Raad zijn verleend, moeten dus door de beide exponenten van de wetgevende macht worden uitgeoefend. Laten we echter wel erkennen dat met 25 lidstaten de regelgeving niet op dezelfde manier kan verlopen als op dit moment. Het werk moet beter worden verdeeld tussen een wetgevende macht die machtigt en controleert, en een uitvoerende macht die de uitvoerende regelgeving voor zijn rekening neemt. Volgens ons moet deze laatste macht de Commissie zijn. Dat zal ook zeker het geval zijn, mits er een call back-procedure komt, waardoor de twee exponenten van de wetgevende macht kunnen nagaan of de regelgeving in overeenstemming is met de wetten waarop zij is gebaseerd.
Dit zijn de belangrijkste punten. Er valt uiteraard nog heel wat meer over dit verslag te zeggen. Het voornaamste is echter dat we een duidelijk onderscheid hebben aangebracht tussen een constitutioneel deel, een wetgevend deel, dat door medebeslissing wordt gekenmerkt, en een uitvoerend deel, dat een eind zal maken aan de comitologieprocedures - in ieder geval wat raadpleging betreft zoals de Commissie graag ziet - en dat in plaats daarvan een werkelijke controle op de beide exponenten van de wetgevende macht mogelijk maakt. Wij denken dat we hiermee hebben gezorgd voor meer transparantie, meer democratie en een grotere doeltreffendheid en misschien dat sommige mensen in Europa eindelijk beginnen te begrijpen wat wij aan het doen zijn!

Corbett (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, namens mijn fractie feliciteer ik de heer Bourlanges met de opmerkelijke consensus die hij in de commissie heeft weten te bewerkstelligen voor de voornaamste voorstellen in zijn verslag.
Het is een moeilijk onderwerp. Zoals de heer Amato al zei, niets is zo ingewikkeld als vereenvoudiging. Met de vereenvoudiging van de hiërarchie van normen in de Europese Unie heeft de heer Bourlanges een zeer complex en moeilijk onderwerp op zich genomen en hij heeft geprobeerd dit enigszins te rationaliseren.
Wij steunen zijn dualistische benadering om allereerst te proberen de hiërarchie te rationaliseren door ruwweg drie categorieën rechtsinstrumenten te definiëren: constitutionele besluiten, wetgevingsbesluiten en uitvoerende besluiten. Er zijn natuurlijk subcategorieën - we kunnen helaas ook weer niet te veel vereenvoudigen - maar er is in ieder geval sprake van deze drie hoofdcategorieën. Het andere onderdeel van zijn benadering betreft de terminologie of vocabulaire. Verordeningen moeten we voortaan bijvoorbeeld 'wetten? noemen en richtlijnen worden 'kaderwetten?. Dat lijkt me een goed idee. Onze besluiten worden daardoor veel begrijpelijker voor het publiek.
Dan kom ik nu bij een zeer belangrijk punt, waar de heer Bourlanges aan het eind van zijn commentaar naar verwees, namelijk de categorie uitvoerende besluiten waarbij we het recht om bepaalde soorten besluiten aan te nemen, aan de Commissie delegeren. We zitten al met het probleem van de juiste benaming voor deze besluiten, maar als wij als Parlement en de Raad als wetgevende autoriteit bevoegdheden die momenteel in het kader van het comitologiesysteem worden uitgeoefend, aan de Commissie delegeren, moet er hoe dan ook een fundamentele verandering plaatsvinden en moeten we een paar stappen verder gaan, op basis van wat tot dusverre is overeengekomen.
De heer Bourlanges heeft aangegeven wat we in de commissie zijn overeengekomen, namelijk dat zijn eigen oorspronkelijke ontwerpverslag inderdaad wordt gewijzigd, maar op zo'n manier dat er voor de uiteindelijke tekst een ruime meerderheid is in dit Parlement. Het standpunt waarover we het eens waren was dat wij als Parlement - samen met de Raad - bereid zijn dergelijke bevoegdheden tot uitvoerende regelgeving te delegeren, mits we ze, indien nodig, terug kunnen halen. Het is niet zo dat we onszelf willen verliezen in de technische bijzonderheden van uitvoeringsmaatregelen. Het is niet zo dat we de plaats van de wetgevende macht willen innemen, maar we willen de garantie dat we de bevoegdheden kunnen terughalen als de manier waarop de Commissie deze uitoefent, ons niet aanstaat.
We hebben voorgesteld dat de Commissie een uitvoeringsmaatregel moet intrekken als de Raad met een gekwalificeerde meerderheid of het Parlement met een meerderheid van zijn leden - dus niet met een krappe meerderheid van 36 tegen 29 stemmen op een donderdagmiddag - besluit de maatregel terug te halen en dat hun oorspronkelijke maatregel anders aan de volledige wetgevings- annex medebeslissingsprocedure wordt onderworpen om het besluit in kwestie te bekrachtigen, te wijzigen of te herroepen.
Het is een eenvoudig systeem, dat ons in staat stelt veel meer te delegeren dan we nu doen, maar het zorgt ook voor democratie en transparantie. Ik kan het systeem aan het Parlement aanbevelen.

Duff (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, we moeten de heer Bourlanges feliciteren met zijn goede verslag over een buitengewoon ingewikkelde reeks vragen. Het verslag is van groot belang voor de Conventie, die deze vragen momenteel ook bestudeert.
De belangrijkste doelstellingen zijn de volgende. Ten eerste een duidelijker onderscheid maken tussen wetgevings- en uitvoeringsbesluiten; ten tweede de keuze van beschikbare instrumenten rationaliseren zodat de inhoud en de vorm minder ver uiteenlopen; en ten derde duidelijker secundaire wetgeving invoeren, die niet alleen bijdraagt aan de kwaliteit van de primaire wetgeving, maar ook aan de parlementaire controle van aangenomen wetgeving.
In het belangrijkste amendement dat namens mijn fractie is ingediend, wordt aangedrongen op een afzonderlijke wijzigingsprocedure voor het tweede deel van het constitutioneel Verdrag. Het is van belang dat de beleidshoofdstukken worden onderworpen aan een mildere vorm van hervorming dan de bestaande unanimiteit, en bovendien aan nationale ratificatie in alle lidstaten. Als we er niet in slagen een mildere procedure tot stand te brengen, zullen de politieke hoofdstukken mogelijk nooit worden gewijzigd. Wat heeft het voor nut het Verdrag op te splitsen als de Unie voor het eerste en het tweede deel per se dezelfde procedure wil?
De PPE-DE-Fractie en de PSE-Fractie hebben altijd de lichtere procedure gesteund, en ik vertrouw erop dat hun woordvoerder ons kan uitleggen waarom ze van gedachten zijn veranderd.

Kaufmann (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, dit verslag moet als positiebepaling van het Europees Parlement een bijdrage leveren aan het werk van de Conventie. De Conventie houdt zich al zeer intensief bezig met de vereenvoudiging van de Europese wetgeving, met name in werkgroep 9. Dit is zonder twijfel een zeer urgent onderwerp, want per slot van rekening moeten en willen de burgers vat krijgen op Europa, en Europa moet ook transparanter worden. Ik weet zeker dat de Conventie in de discussie over de concrete invulling van het constitutioneel verdrag veel aandacht zal schenken aan het vraagstuk van de typologie van besluiten en de hiërarchie van normen.
Met betrekking tot het onderhavige verslag wil ik me graag tot drie kritische opmerkingen beperken. Het verslag schetst een normenhiërarchie van vijf lagen binnen de Europese Unie: de grondwet, de organieke wetten, de internationale overeenkomsten, de wetten en kaderwetten en de uitvoeringsbesluiten. Deze hiërarchie van vijf lagen wordt onder punt 1 voorgesteld als een drieledige categorisering. Ik vind dat eerder verwarrend dan vereenvoudigend, maar dat vergeven de burgers ons misschien nog.
Wat ze ons niet zo snel zullen vergeven, is dat we daarbij kennelijk ook meteen maar een voorstel doen voor een eigen bevoegdheid van de Europese Unie met betrekking tot belastingen en dat we dat ook nog niet eens zo noemen. In paragraaf 6 wordt het eigenmiddelenbesluit als organieke wet genoemd. De bijbehorende wetgevingsprocedure voor organieke wetten wordt in paragraaf 9 beschreven. Dat betekent dus dat niet meer is voorzien in een ratificatie van het eigenmiddelenbesluit door de nationale parlementen.
Men kan over het invoeren van een bevoegdheid voor de Europese Unie om belasting te heffen heel goed van mening verschillen. Men kan dat echter met de beste wil van de wereld niet even meenemen in een besluit met de titel 'Typologie van besluiten en hiërarchie van normen?. Ik vind het echt bedenkelijk om in een verslag met deze titel voorstellen te doen die het wezen van de Europese Unie als een samenwerkingsverband van staten fundamenteel veranderen.
In paragraaf 5 wordt het tot nu toe geldende principe losgelaten dat de lidstaten partij zijn bij de Verdragen met behoud van hun soevereiniteit. In de toekomst hoeven immers niet meer alle lidstaten in te stemmen met de overdracht van bevoegdheden. Een gekwalificeerde meerderheid zal daarvoor voldoende zijn. Daarmee zou echter in feite de competentie om bevoegdheden vast te stellen op Europees niveau komen te liggen. Ik vraag me in alle ernst af of dat werkelijk de bedoeling is. Ik wil er nadrukkelijk op wijzen dat volgens het Duitse constitutionele recht aan een dergelijk verdrag geen goedkeuring zou kunnen worden gegeven.

Frassoni (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, telkens wanneer de heer Bourlanges een voorstel presenteert, verplicht hij het Parlement en allen die dit soort kwesties volgen tot zeer interessante en stimulerende gedachteoefeningen. Ik wil hem daar oprecht voor danken, mede omdat zijn voorstellen een aantal elementen bevatten die mijn fractie belangrijk en positief acht. Dat kan ik echter niet zeggen over al zijn voorstellen, en daarom zal ik mij vooral buigen over de punten waar wij de meeste problemen mee hebben.
De Conventie heeft met probleem te maken dat de Intergouvernementele Conferenties van Maastricht, Amsterdam en Nice ook niet hebben kunnen oplossen. Het betreft de hiërarchie van de normen en het onderscheid tussen wetgeving en uitvoerende regelgeving, dat trouwens duidelijker geformuleerd dient te worden. Dat had het thema moeten zijn van het verslag van de heer Bourlanges, maar volgens ons is hij zijn boekje te buiten gegaan door er nogal omstreden elementen in op te nemen. Volgens ons zou het Parlement die zaken grondiger moeten bespreken en kan hetgeen het verslag-Bourlanges daarover zegt echt niet het laatste woord zijn. Ik doel in het bijzonder op de procedure voor de hervorming van de grondwet, waar onze fractie niet mee akkoord kan gaan. Wij steunen dan wel de door rapporteur toegelichte indeling van de normen van de Europese Unie in de grondwet, de wetgeving en de uitvoerende regelgeving, maar wij zijn van mening dat zijn voorstellen voor de hervorming van de grondwet geen aanbeveling verdienen, daar zij onderling tegenstrijdig zijn. Wij vinden het ontoelaatbaar dat men eerst een unaniem akkoord van de Raad en de vertegenwoordigers van de lidstaten noodzakelijk acht en vervolgens zegt dat niet iedereen verplicht is te ondertekenen. Een van tweeën: of wij aanvaarden dat de Verdragen hervormd kunnen worden zonder de unanimiteit van alle lidstaten, of wij aanvaarden dat niet. De meerderheid van onze fractie is natuurlijk zonder meer voor de eerste oplossing.
Ook met betrekking tot het wetgevende deel vinden wij het belangrijk ons standpunt nader toe te lichten. Wij zijn van mening dat artikel 308 gewijzigd dient te worden, want de huidige eis van unanimiteit in de Raad beantwoordt op generlei wijze aan de noodzaak de bevoegdheden in een Europa van vijfentwintig lidstaten op flexibele wijze af te bakenen. Bovendien zijn wij tegen het idee een speciaal orgaan of gespecialiseerde agentschappen de technische toepassing van het communautair recht te laten volgen. De daarmee opgedane ervaring is namelijk bijna altijd negatief geweest.
Tot slot wil ik er wat de comitologie betreft slechts op wijzen dat het Europees Parlement en de Raad over een termijn van drie maanden beschikken om hun standpunt te bepalen. Het komt ons voor dat deze overdreven termijn de uitvoeringsprocedure verder oprekt. Hoe het ook zij, wij zijn niet in staat geweest die procedure bijzonder efficiënt te organiseren. Het gaat om een onderwerp dat wij grondiger dienen te behandelen, en ik hoop dan ook dat het Parlement met dit debat hier niet het laatste woord over heeft gesproken.

Berthu (NI).
Mijnheer de Voorzitter, het verslag-Bourlanges is zowel technisch als briljant, twee eigenschappen die normaal gesproken bijna onmogelijk in een en dezelfde tekst kunnen worden samengebracht. Dat is dus een eerste prestatie, waarmee we de rapporteur moeten feliciteren. De heer Bourlanges levert nog een tweede prestatie, waar ik echter minder enthousiast over ben: hij weet ons met mooie woorden om de tuin te leiden. Uiteindelijk berust dit hele verslag namelijk op de impliciete vooronderstelling dat we moeten streven naar een piramidevormig Europa waarbij de afzonderlijke landen helemaal onderaan staan. Ditzelfde piramidevormige Europa wordt krachtig veroordeeld door het verslag-Napolitano, voorzover dit model dreigt te worden toegepast op regio's en lokale bevoegdheden.
Aan de top van de piramide bevindt zich een Europese grondwet. In het verslag wordt, heel slim, niet met zoveel woorden gezegd dat de afzonderlijke landen zich aan een dergelijke grondwet moeten onderwerpen. Integendeel, in paragraaf 4 staat dat het gaat om een tekst naar internationaal recht die door de lidstaten wordt ondertekend. Daarin wordt het belangrijkste echter verzwegen, namelijk dat de lidstaten er daardoor mee instemmen dat zij hun soevereiniteit kwijtraken, omdat het gezag van de Europese grondwet uitgaat boven dat van de nationale constituties. Een voorbeeld hiervan is dat alle in meerderheid goedgekeurde wetgevingsbesluiten dwingend aan de lidstaten worden opgelegd.
Deze in het verslag gewenste ontwikkeling stelt ons echter wel voor een wezenlijk probleem. Wat gebeurt er wanneer een op Europees niveau in meerderheid genomen besluit in strijd is met een nationale grondwet of met een fundamenteel beginsel waaraan een bepaald volk bijzonder hecht? In het verslag wordt daarover niets gezegd, omdat men anders zou moeten erkennen dat landen plompverloren afstand moeten doen van hun soevereiniteit.
Een dergelijk Europa is voor ons onaanvaardbaar. Overigens werkt dit model ook niet in een Europa dat naarmate het zich uitbreidt, steeds heterogener wordt. In zo'n situatie kunnen meerderheidsbesluiten alleen maar een grotere rol gaan spelen als daartegenover staat dat de nationale parlementen expliciet een vetorecht krijgen, zoals ik heb uiteengezet in het minderheidsstandpunt bij het verslag-Bourlanges.
Meer algemeen wordt in dit verslag het voorwendsel van vereenvoudiging gebruikt om voorstellen voor supranationale eenwording acceptabel te maken. Dat is ook de welbeproefde methode binnen de Conventie, die ons voortdurend uitlegt dat alles veel eenvoudiger wordt wanneer er één verdrag, één rechtspersoonlijkheid en één pijler komen, de medebeslissingsprocedure algemeen van toepassing wordt en de unanimiteitsregel wordt afgeschaft, ook als het gaat om de herziening van de verdragen. Dit alles kan in één leus worden samengevat: een superstaat is veel eenvoudiger.
Deze oplossing lijkt inderdaad eenvoudiger, maar we moeten niet aan het belangrijkste bezwaar voorbijgaan: de democratie wordt op deze manier behoorlijk uitgehold. Zeker, in het verslag-Bourlanges wordt in paragraaf 1 gezegd dat de gedane voorstellen gebaseerd zijn op een beginsel van 'democratisering?. Wanneer we de beschrijving van dat beginsel lezen, zien we echter dat hier hetzelfde wordt bedoeld als wat voorzitter Prodi elders in zijn toespraken en in zijn ontwerpgrondwet supranationale democratie noemt. Kort gezegd worden bevoegdheden van de nationale parlementen overgeheveld naar het Europees Parlement, en dit vormt de essentie van de medebeslissing met de Raad, die gebaseerd is op een meerderheid van stemmen. Mijnheer de Voorzitter, helaas blijkt deze supranationale democratie grotendeels kunstmatig te zijn, omdat de bevolking van de afzonderlijke landen tegenwoordig het hoogste gezag toekent aan de nationale democratie. Het betreft dus een trucje om bevoegdheden bij de nationale bevolking weg te nemen en hun macht beter te beheersen.
Tot slot willen wij met betrekking tot het verslag-Bourlanges en de Conventie zeggen dat het onaanvaardbaar is dat men een technisch verhaal over vereenvoudigingen houdt om het debat over de belangrijkste politieke kwesties te omzeilen. De belangrijkste politieke kwestie is deze: de burgers van de afzonderlijke lidstaten willen een Europa dat dichter bij hen staat, maar men brengt Europa niet dichterbij door enkele procedures die van nature ver van de afzonderlijke landen af staan, te vereenvoudigen en deze landen hun bevoegdheden te ontnemen. Europa komt dichterbij wanneer de nationale parlementen rechtstreeks bij de Europese besluitvorming worden betrokken. Al het andere is slechts bijzaak.

Inglewood (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen bied ik mijn verontschuldigingen aan voor het feit dat ik dankzij de grillige Europese vervoersverbindingen verlaat was. Het verslag van de heer Bourlanges is mijns inziens een uitermate virtuoos staaltje werk, waar ik persoonlijk veel bewondering voor heb. In zijn verslag wordt echter een heel andere traditie van politiek denken weergegeven dan ik gewend ben in mijn eigen land. Hij heeft namelijk een theoretische sjabloon gemaakt waarin het functioneren van de Europese instellingen en met name bepaalde aspecten van de relatie tussen het Europees Parlement en de andere instellingen moeten worden ingepast.
Ik ben van mening dat dit de verkeerde volgorde is. De beste oplossing voor de vraagstukken en problemen die hij naar voren brengt is veeleer een besluit te nemen over de specifieke procedures, processen en mechanismen die nodig zijn om de specifieke kwesties waarover het gaat zo effectief mogelijk te hanteren en het functioneren van de Europese Unie vervolgens op die wijze te definiëren en te beschrijven.
Los van dit onderwerp, waar wij conservatieven ons deels in kunnen vinden en deels ook niet, zullen we tegen het verslag stemmen, omdat we vinden dat het onderwerp van de verkeerde kant wordt benaderd - op een wijze die niet goed voor Europa is.

van den Berg (PSE).
Het was interessant om net de oppositie te horen. Voorzitter, ik kwam drie en een half jaar geleden naar dit Parlement met het vaste voornemen het Europese Bestuurshuis begrijpelijker, efficiënter en democratischer te maken voor onze burgers, mee te helpen aan de afbraak van de bureaucratische kathedralen en het bestuur eenvoudiger te maken. Ik moet zeggen dat we, na drie en een half jaar, heel wat voorstellen in het Europees Parlement hebben behandeld. Ik noem de Kinnock-hervormingen en ik noem het verslag-Lamassoure over een heldere rolverdeling tussen de vier bestuurslagen van ons Europees huis, namelijk het Europees, nationaal, regionaal en lokaal niveau. We zijn bezig met het verslag Napolitano, en proberen dat er ook hier door te krijgen om het fundament van het Europese Huis beter, lokaal en regionaal, in de Europese grondwet te verankeren.
Vandaag behandelen we het verslag-Bourlanges, dat officieel handelt over de hiërarchie van normen. Aanvankelijk was dit verslag behoorlijk ingewikkeld en nogal theoretisch, te theoretisch. We hebben echter met elkaar een stevige discussie kunnen voeren en we kunnen trots zijn want we zijn erin geslaagd de meer dan dertig soorten besluiten op Europees niveau, die in complexiteit de Sagrada Familia van Gaudi absoluut voorbij streven, toch aanzienlijk terug te brengen tot een helderder voorstel. Drie delen wetgeving : een constitutioneel deel met principes, een legislatief deel met de eigenlijke wetgeving en een reglementair deel voor uitvoeringsbesluiten. Ik wil één ding zeggen: hoewel we de heer Bourlanges ten zeerste steunen zijn we het op één punt met hem oneens. Wij willen niet dat enkele staten als het ware het vetorecht ontnomen wordt als we het verdrag gaan herzien. We kunnen niet zeggen: neen, u doet niet mee, we herzien het verdrag maar een paar landen, - Nederland, Luxemburg, Frankrijk of wie dan ook - staan aan de kant. Daarin ben ik het eens met wat mevrouw Kaufmann en mevrouw Frassoni hebben gezegd. We zullen dan ook tegen dat specifieke punt stemmen. We blijven erbij dat het verdrag unaniem moet zijn, en unaniem veranderd moet worden. Het gaat hier wel om het constitutionele deel; wat die andere delen betreft delen we natuurlijk de mening dat het veel simpeler moet. Maar er kan geen sprake van zijn dit toe te passen op het constitutionele deel, want dan komen we tot een zeer ongelijke behandeling.

Randzio-Plath (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik zou graag willen opmerken dat de scherpzinnige overwegingen van de rapporteur een einde kunnen maken aan de procedurechaos, mits we ook echt bereid zijn om aan die transparantie en duidelijkheid in de hiërarchie van normen gevolg te geven. Juist bij onze rol in de wetgeving, in de parlementaire commissies van het Europees Parlement, is dat niet altijd eenvoudig. De verleiding bestaat immers om in de wetten van tegenwoordig een onderscheid te maken tussen technische en politieke vraagstukken. Aangezien de wetgeving niet alleen ingewikkelder, maar ook steeds uitgebreider is geworden, wordt ervan uitgegaan dat afgevaardigden niet in staat zijn om moeilijke technische kwesties te regelen. Daarom wil de uitvoerende macht ons behulpzaam zijn en zaken regelen in aanhangsels of andere schriftelijke vormen, hoewel daarin vaak zeer belangrijke en ingewikkelde politieke vraagstukken verborgen zitten.
Het lijkt mij daarom een goede zaak dat men voorstelt om door middel van een hiërarchie van normen tot solide vormen van samenwerking te komen. We hebben naast primaire wetgeving afgeleide wetgeving nodig; bij de afgeleide wetgeving hebben we echter de zogenaamde call-back-procedure nodig. Wij hebben die procedure nog meer nodig dan de nationale parlementen, die hem al hanteren. Wij kunnen als Europees Parlement de initiatieven van de Commissie immers niet via een recht van initiatief ongedaan maken. Ik vind het buitengewoon prijzenswaardig dat nu ook de Commissie constitutionele zaken de mening is toegedaan dat beide instellingen - verankerd in een institutioneel evenwicht - de mogelijkheid moeten hebben om een voorstel weer in te trekken. Ik denk dat dit voor een democratische en transparante wetgeving van het grootste belang is.

Berès (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik zeg bravo tegen de rapporteur! Bravo, omdat u volgens mij aan het licht hebt gebracht wat een van de belangrijkste onderwerpen van de Conventie gaat worden. Ook bravo, omdat u erin geslaagd bent in uw verslag het vraagstuk van de terminologie te behandelen. Ik meen dat Europeanen eenvoudige bewoordingen moeten gebruiken wanneer zij aan andere Europeanen proberen uit te leggen wat het Europees Parlement doet. U nodigt ons daartoe uit. Ik ga ervan uit dat de Conventie u daarin zal volgen en dat is een stap in de goede richting.
U zegt dat u de zaken eenvoudiger wilt maken. Als het om Europa gaat, sta ik wantrouwig tegenover vereenvoudigingen omdat ik ontdekt heb dat complexiteit niet noodzakelijkerwijs synoniem is met complicaties en dat de wens om te vereenvoudigen er soms toe leidt dat de dingen juist ingewikkelder worden.
Wat betreft de bevoegdheden van het Europees Parlement is uw verslag echter op één punt absoluut onmisbaar, namelijk de gevolgen van de medebeslissing voor de comitologie. U wilt artikel 202 wijzigen. Een dergelijke hervorming is beslist essentieel op de twee terreinen in kwestie: de omschrijving van de taken en de controle op de uitvoering van de taken. Wat de bevoegdheden aangaat, is parallellisme tussen de bevoegdheden van de Raad en die van het Parlement van belang. Wanneer de Raad afstand doet van bepaalde bevoegdheden, kunnen wij dat ook en omgekeerd. We moeten echter wel realistisch blijven en naar ik vrees wordt in het verslag onvoldoende rekening gehouden met de huidige ontwikkelingen van normen op Europees niveau. U hebt terecht de in ontwikkeling zijnde mechanismen met betrekking tot de Lamfalussy-procedure genoemd. Men vermoedt dat de Raad en de Commissie deze procedure naar andere gebieden willen uitbreiden en daarom is het belangrijk dat dit Parlement een effectieve call back-procedure kan toepassen. Tevens bent u ingegaan op het vraagstuk van het coördinatiebeleid.
Tot slot wil ik nog één aspect noemen, namelijk de zelfregulering door marktexploitanten, en de aandacht van het Parlement vestigen op een groot gevaar. Het risico bestaat dat we vooral werken aan en nadenken over de wetgevingsprocedure, terwijl de uitwerking van normen in Europa in de toekomst zal plaatsvinden via zelfregulering, coördinatie en comitologie.

Marinho (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik behoor tot degenen die achter de systematisering en vereenvoudiging van de normen staan die de heer Bourlanges zo voortreffelijk heeft uitgewerkt. Zijn werk houdt namelijk rekening met de jarenlange theoretische productie van het Parlement sinds het Verdrag van Maastricht. Het is voorts een parlementair acquis dat in de tekst van de Conventie een plaats dient te krijgen. Tot slot resulteert het werk in transparante instrumenten en doeltreffende besluitvormingsmechanismen, die noodzakelijk zijn om de toekomstige Unie normaal te doen functioneren.
Helaas, mijnheer de rapporteur, springt in het filosofisch en theoretisch substraat van de tekst - zie bijvoorbeeld het tweede gedachtestreepje van paragraaf 5 - het wantrouwen tegenover de kleine en middelgrote lidstaten in het oog. Om uiteenlopende en nogal simpele redenen heb ik dan ook besloten om op dit moment niet in te stemmen met het verslag. Ten eerste hebben de grote lidstaten met hun verschillen over de belangrijke kwesties de voortgang van de Unie belet. Het is niet te wijten aan het gebrek aan goede wil van de kleine lidstaten dat Groot-Brittannië geen deel uitmaakt van de eurozone of Schengen! Zo zijn de kleintjes ook niet verantwoordelijk voor het uitblijven van het sociale Europa, de geringe omvang van de begroting, het uitblijven van een hervorming van het GLB, de crisis in het structuurbeleid en de beperkingen van de rechtsinstrumenten in de ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid.
Wat betreft de omvang van de lidstaten kunnen wij niet uit de voeten met het eeuwige antwoord van de onvergetelijke gendarme in de film Casablanca: 'Arresteer de gebruikelijke verdachten?! Het aantal vierkante kilometers, de lengte- en breedtegraden en het BNP per hoofd van de bevolking zijn niet de maat van de betrokkenheid bij het gemeenschappelijk Europees belang! Juist daarom kunnen deze criteria niet gebruikt worden om kant-en-klare oplossingen voor de grondwet op te leggen, waarbij de dissidenten niets anders rest dan op de gang te blijven staan, vlak bij de buitendeur.
Mijnheer Bourlanges, met uw verstand, kennis en onwankelbaar geloof in Europa had u misschien dit punt grondiger moeten bekijken en er meer voor moeten strijden om een redelijke, op consensus gebaseerde oplossing te vinden. Die hoop kan ik ten minste tot morgen nog koesteren.

Thorning-Schmidt (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de rapporteur graag bedanken voor zijn onvermoeibare enthousiasme voor de ontwikkeling van Europa en voor zijn zeer gedetailleerde en uitstekende verslag. Ik wil echter twee punten naar voren halen waarover ik met hem van mening verschil. Het eerste punt is de procedure voor herziening van de verdragen. Ik ben het er geheel mee eens dat wij gezien de werkzaamheden van de Conventie in het vervolg de Conventie-methode moeten gebruiken bij het wijzigen van verdragen. Dat hebben we in elk geval van dit proces geleerd. Ik ben het echter volstrekt oneens met de wijziging van de ratificatieprocedure zelf. Volgens mij is het niet in de geest van de Gemeenschap als wij de lidstaten het recht ontnemen om de ontwikkeling van de Unie te controleren. Ik ben eerlijk gezegd bang dat een dergelijke procedure de ontwikkeling van ons Europa juist zal verhinderen, omdat de burgers er zeer sceptisch tegenover zullen staan om Europa meer bevoegdheden te geven, bijvoorbeeld als ze het gevoel hebben dat ze de ontwikkelingen niet meer onder controle hebben. Daarom moeten we naar mijn mening erkennen dat Europa gebaseerd is op de burgers en de volkeren, maar dat de pijlers onder onze Unie worden gevormd door de lidstaten en dat dat natuurlijk weerspiegeld moet worden in onze ratificatieprocedure. We moeten eenvoudigweg de huidige procedure handhaven. Het tweede punt is de plaats van de sociale dialoog in de Gemeenschap. De rapporteur probeert een goedkeuringsprocedure van de Raad en het Europees Parlement ingevoerd te krijgen, als de sociale partners tot een voorstel zijn gekomen. Ik vind dat een dergelijke procedure een ondoelmatige derde partij in de sociale dialoog inbrengt. De bedoeling van de sociale dialoog is immers juist dat de twee partijen op de arbeidsmarkt verplichtende overeenkomsten sluiten en dat er geen irrelevante partijen - in dit geval wetgevers - bij deze overeenkomsten betrokken zijn. Als wij serieus een sociale dialoog op gang willen brengen en op termijn misschien echte Europese overeenkomsten willen sluiten, dan moeten wij erkennen dat het aan de sociale partners zelf is om te onderhandelen, en dat de wetgevers zich erbuiten moeten houden.

Medina Ortega (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, op dit moment zijn wij kennelijk bijzonder ingenomen met de uitbreiding van de Europese Unie van 15 tot 25 lidstaten in 2004, en twee jaar later wellicht tot 27, en mettertijd misschien wel tot 28, 30 of meer lidstaten.
Als deze uitbreiding niet vergezeld gaat van een ingrijpende constitutionele hervorming, zijn wij nu waarschijnlijk helaas de dood van de Europese Unie aan het vieren. Anders gezegd, het huidige besluitvormingsproces, waarin constitutionele wijzigingen slechts met algemene stemmen kunnen worden doorgevoerd, is een procedure die onverenigbaar is met de ontwikkeling van een instelling als onze Gemeenschap, die tot dusver goed heeft gefunctioneerd. Onze Europese Unie loopt het risico uit te groeien tot een soort Raad van Europa, tot een ondoeltreffend parlementair forum - alleen het Europees Hof voor de rechten van de mens functioneert goed -, tot een soort grote VN, met het verschil dat het vetorecht in de Verenigde Naties beperkt blijft tot vijf lidstaten en in de Europese Unie tot 27 of 28 lidstaten zou worden uitgebreid.
Laat ik dan nu even nader ingaan op de voorstellen van de heer Bourlanges. In de eerste plaats acht ik het van wezenlijk belang dat de huidige unanimiteitsregel vervangen wordt door een meerderheidssysteem. Eén ding is zeker: hoe meer beslissingen er bij meerderheid worden genomen, hoe dichter wij de echte politieke gemeenschap zullen benaderen die wij tot stand wensen te brengen.
Ten tweede ben ik het met mevrouw Frassoni eens dat de variabele geometrie een uitstekend voorwendsel is om zich aan de meerderheidsregel te onttrekken. Zoals de heer Marinho ook al zei, bestaat de kans dat sommige lidstaten, zoals het Verenigd Koninkrijk, zich van deze formule zullen bedienen om de dans te ontspringen. Anders gezegd, zij zullen deze optie aangrijpen om in bepaalde gevallen - denkt u maar aan Schengen en aan de euro - af te zien van deelname aan de Europese integratie. Dat is wellicht het zwakste punt van het voorstel van de heer Bourlanges.
Kortom, ik onderschrijf de grote lijnen van het verslag. Ofschoon niet alle voorstellen van de heer Bourlanges mijn goedkeuring wegdragen, ben ik van oordeel dat dit verslag onze steun verdient. Het zal ongetwijfeld bijdragen aan de versterking van de Europese instellingen.

Leinen (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, de hiërarchie van normen is normaal gesproken een onderwerp waarmee je iedere gewone burger de zaal uitjaagt. Toch zal duidelijk zijn hoe belangrijk dit verslag-Bourlanges is voor de slagvaardigheid van de Unie en natuurlijk ook voor de transparantie en - zoals men zal zien - voor de democratisering van de beslissingsprocedures. Bij ons kennen we drie niveaus van normen: de grondwet, de wetten, en de aan de wetten ondergeschikte uitvoeringsbepalingen. In de EU hebben we dertig verschillende instrumenten. De instrumentenkoffer van de EU is dus veel te groot en daarom ook veel te onoverzichtelijk. Niemand kan daar wijs uit worden en de begrippen lopen ook volledig door elkaar. Het gaat om een totaal ondoorzichtig en gedeeltelijk ook ondemocratisch systeem!
Het is de grote verdienste van het verslag-Bourlanges dat het in deze context een kwantumsprong teweegbrengt. Het is echt een grote sprong voorwaarts op het punt van transparantie en democratisering. We hebben met veel moeite geprobeerd ook bij de EU de drie niveaus aan te tonen: het constitutionele niveau, het wetgevingsniveau en het niveau van de aan de wet ondergeschikte normen. Met betrekking tot het constitutionele niveau denk ik dat bij het tweede deel van de grondwet een minder zware herzieningsprocedure moet worden gevonden. Wanneer we met 25 of meer landen unaniem alle bepalingen van het tweede deel moeten wijzigen, dan weet je zeker dat dat tot een blokkade leidt. Aan de andere kant ligt dat natuurlijk ook erg gevoelig, omdat meerderheidsbesluiten immers ook betekenen dat je kunt verliezen. Die sprong en ook die politieke wil moeten er echter wel komen, anders zullen we over en weer blokkades opwerpen en dat willen de burgers niet.
Bij de wetgeving begint het ermee dat wij de wetten ook wetten noemen en niet - zoals nu het geval is - verordeningen, wat in het Duits een aanduiding is voor een administratieve norm. Ik zou er erg voor zijn wanneer we zouden spreken van Uniewet en Uniekaderwet en wanneer medebeslissing de regel zou zijn. Bij de wetgeving in alle vormen moet het medebeslissingsrecht de regel worden. Voor de financiële wetgeving - het is tenslotte een heel belangrijk recht van het Parlement om de begroting vast te stellen - zal zeker een speciale procedure nodig zijn, maar ook die zal gebaseerd moeten zijn op het medebeslissingsbeginsel.
Van groot belang is het derde complex: de afbakening tussen de normale wetgeving door Parlement en Raad en de uitvoeringsbepalingen die de Commissie uitvaardigt. Hier is duidelijkheid nodig over de vraag wat tot wetgeving en wat tot uitvoering behoort. Wij zouden zelf onze taak kunnen verlichten door hier in het Parlement geen technische voorschriften uit te vaardigen, maar alleen de basisnormen. Voorzitter, ik vind dat dit een grote vooruitgang is. Dank aan collega Bourlanges die zich veel moeite getroost heeft en werkelijk een geweldig verslag heeft gepresenteerd!

Bourlanges (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, ik ga beslist geen uitvoerige antwoorden geven, maar ik wil wel twee of drie dingen verhelderen. Tegen mevrouw Frassoni en mevrouw Kaufmann wil ik zeggen dat ze geen verkeerde conclusies moeten trekken: in artikel 308, zoals het op grond van dit verslag zou worden geformuleerd, wordt bepaald dat de besluitvorming gekenmerkt wordt door medebeslissing en een gekwalificeerde meerderheid. In plaats van eenparigheid van stemmen in de Raad, zal er voortaan sprake zijn van medebeslissing, op exact dezelfde wijze als voor de eigen middelen. Het klopt niet dat wij voorbijgaan aan de bevoegdheden van het Europees Parlement. Omdat mevrouw Kaufmann daarnaar verwijst, wil ik duidelijk stellen dat wij volledig in de pas lopen met de uitleg van het Duitse Constitutionele Hof. Dit Hof had naar aanleiding van het verslag van de heer Herzog, toen het Verdrag van Maastricht nog geldig was, opgemerkt dat het Europees Parlement het groene licht moest geven voor elke overdracht van bevoegdheden. Wat dit betreft hebben wij dus geen onjuist beeld geschetst: wij zijn voor medebeslissing.
Ook begrijp ik heel goed dat men afwijzend staat tegenover het voorstel om de grondwet niet met eenparigheid van stemmen te laten ratificeren, ook al heeft dat onderwerp geen centrale plaats in dit verslag - en ik wil dan ook niet dat de discussie zich daarop toespitst. Ik begrijp echter heel goed dat men daar om principiële redenen afwijzend tegenover staat en de heer van den Berg heeft daarover enkele aannemelijke opmerkingen gemaakt. 
Ik wil echter niet dat er een verkeerde voorstelling van zaken ontstaat. Het is niet waar (en ik geloof dat de heer Marinho zijn standpunt moet herzien) dat met dit voorstel de kleine lidstaten worden geschoffeerd of geminacht. Dankzij het voorstel kunnen staten die 2,4% van de bevolking van de Gemeenschap vertegenwoordigen, voorkomen dat een verdrag wordt aangenomen of geratificeerd. Het gaat hier dus om een verdrag dat wordt gesteund door staten die 97,6% van de communautaire bevolking vertegenwoordigen. Met andere woorden: er is geen sprake van een verkeerde voorstelling van zaken! Ik begrijp dat voorstanders van nationale soevereiniteit niet willen dat een verdrag slechts door een deel van de lidstaten wordt geratificeerd. In mijn voorstel worden kleine en middelgrote staten echter op geen enkele wijze gediscrimineerd.
Ten slotte wil ik nog iets zeggen over de heer Duff. De heer Duff heeft amendement 14 opgesteld, een wijziging waar ik het fundamenteel mee eens ben, omdat volgens hem deel A en deel B van de toekomstige grondwet op een verschillende manier moeten worden herzien. Ik heb een voorstel van die strekking gedaan. De Commissie constitutionele zaken heeft dat voorstel niet overgenomen en dus kan ik dit amendement niet voor mijn rekening nemen. Naar mijn mening is de argumentatie van de heer Duff echter volkomen juist en op persoonlijke titel onderschrijf ik zijn visie volledig, ook al ben ik als rapporteur aan handen en voeten gebonden.

Barnier
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, omdat ik als laatste het woord mag voeren, ben ik ook de laatste die de heer Bourlanges met zijn verslag zal complimenteren, maar ik ben beslist niet de enige. Dit verslag is immers opmerkelijk in vele opzichten. Ten eerste omdat een van de in Laken besproken fundamentele punten daarin zeer uitvoerig aan de orde komt. Vervolgens vanwege de zorgvuldigheid, de doeltreffendheid en de beknoptheid waarmee het Parlement in dit verslag voorstellen formuleert. Deze voorstellen leiden inderdaad tot een werkelijke vereenvoudiging van ons normenstelsel waarvan de rapporteur, de heer Bourlanges, zelf heeft gezegd dat het op een chaos leek. En ten slotte, als ik het zo mag zeggen, vanwege de zeer kleurrijke en vaardige pen van uw rapporteur. Zijn talent laat telkens weer zien dat een groot diplomaat van vroeger, de Fransman Talleyrand, een goede bekende van de heer Bourlanges, het bij het verkeerde eind had. Deze diplomaat stelde dat vernuft overal toe dient maar nergens toe leidt. Welnu, mijnheer de rapporteur, u hebt uw verslag met vernuft geschreven en dat heeft geleid tot een goed beargumenteerde resolutie. Ik wil hier duidelijk aangeven dat de Commissie volledig achter de meeste conclusies van deze resolutie staat. Dat is trouwens in overeenstemming met onze eigen mededeling over de institutionele structuur die ik op 5 december jongstleden samen met voorzitter Prodi en mijn collega Vitorino alhier heb opgesteld.
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag op drie punten nader ingaan. Het eerste betreft het beginsel van de verdeling van de juridische structuur van de Unie in drie delen: een constitutioneel, wetgevend en uitvoerend deel. Deze verdeling moet het functioneren van de Unie helder maken, iets waaraan het momenteel behoorlijk schort. Deze reorganisatie is onontbeerlijk om de rol die elke instelling op het gebied van normen speelt, te verduidelijken: de verantwoordelijkheid van het Europees Parlement en de Raad als het gaat om de opstelling van wetgevingsnormen, en de primaire verantwoordelijkheid van de Commissie als het gaat om de toepassing van de wetgevingsnormen en de goedkeuring van uitvoeringsnormen. Verder zijn uiteraard ook de procedures voor de goedkeuring en herziening van de toekomstige constitutionele verdragen belangrijk. Net als het Parlement zou de Commissie graag zien dat deze procedures voortaan steeds meer volgens het model van de Conventie worden gehanteerd.
Behalve over procedurekwesties zijn het Parlement en de Commissie het ook eens over de noodzaak om het sectorale beleid in het constitutionele verdrag op te nemen. Ik herhaal het nog maar een keer: met een slap beleid hoeven we niet te rekenen op sterke instellingen.
Mijn tweede punt, dames en heren, dat in dit verslag van wezenlijk belang is, betreft de totstandkoming van een wetgevend deel. De tijd is inderdaad gekomen om, zoals u het zelf zegt, de dingen bij de naam te noemen en dus van Europese wetten te spreken. Deze wetten zullen worden aangenomen door een wetgevende macht die uit twee gelijkwaardige exponenten bestaat, en wel via één enkele procedure, namelijk die van de medebeslissing op voet van gelijkheid, waar de heer Leinen zojuist op heeft aangedrongen. Zie hier eindelijk een schema dat voor alle burgers helder en transparant is, ook al is het zonneklaar dat bepaalde aspecten van de medebeslissingsprocedure zouden moeten worden gestroomlijnd.
Voorts moeten er absoluut enkele specifieke aanpassingen voor organieke wetten en begrotingen komen, en in uw verslag, mijnheer Bourlanges, worden ons nuttige handreikingen gedaan om dat doel te bereiken.
Mijn derde punt betreft de rol die u de Europese Commissie wilt laten spelen in de uitvoering van wetgeving. Ik heb het hier niet over de eigenlijke regeringstaken, ook al wil ik terloops wel even opmerken dat we ook duidelijk moeten zijn over de uitoefening van deze taken. Die moeten worden verdeeld tussen de Commissie, die voorstellen doet, en de Raad, die de besluiten neemt, waarbij het Europees Parlement op adequate wijze wordt geïnformeerd. Dat geldt voor het beleid inzake politie en justitie en voor het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid. Wat betreft de bevoegdheden van de Gemeenschap om Europese wetgeving uit te voeren, zouden wij net als u graag willen dat deze ondubbelzinnig aan de Commissie worden toegewezen en rechtens op gelijke voet worden gecontroleerd door het Parlement en de Raad, dat wil zeggen de beide exponenten van de wetgevende macht en de begrotingsautoriteit. Mevrouw Randzio-Plath heeft hier trouwens al met nadruk op gewezen. Het betreft hier een essentiële rationalisering om te weten te komen wie wat doet in de Europese Unie, en om ervoor te zorgen dat de uitoefening van deze uitvoeringsbevoegdheden gepaard zal gaan met meer transparantie en een grotere verantwoordelijkheid.
Aangaande deze laatstgenoemde bevoegdheden zijn er, dames en heren, twee punten in uw verslag die de Commissie zorgen baren. Het eerste punt is zojuist reeds genoemd door mevrouw Frassoni. Het betreft de mogelijkheid deze uitvoeringsbevoegdheden ten minste gedeeltelijk toe te vertrouwen aan een andere autoriteit dan de Commissie. Dames en heren, laten we ervoor waken ook maar iets aan te moedigen of te bevorderen dat zou kunnen lijken op een versnippering van de bevoegdheid tot uitvoerende regelgeving in de Europese Unie. Het tweede punt dat ons zorgen baart en waar de heer Corbett, mevrouw Berès en anderen al op hebben gewezen, is de toekenning van een algemeen call back-recht aan het Parlement en de Raad met betrekking tot uitvoeringsmaatregelen. Let wel, het gaat hier om uitvoeringsmaatregelen. Mutatis mutandis vormt dit punt momenteel het voorwerp van een discussie in het kader van de opstelling van het voorstel voor een institutioneel akkoord voor betere wetgeving. Mijn collega, mevrouw de Palacio, zal daarover morgen in deze vergadering spreken.
Ik kom hier niet terug op het standpunt van de Commissie, dat u bekend is. Ik wil alleen maar zeggen dat wat betreft de uitvoeringsmaatregelen elke instelling zelfstandig haar privileges moet kunnen uitoefenen, in harmonie met de andere instellingen. Daarbij moet voorkomen worden dat er rechtsonzekerheid ontstaat voor burgers en economische entiteiten.
Mijnheer de Voorzitter, ter afsluiting wil ik de leden van de Commissie constitutionele zaken en uw rapporteur oprecht feliciteren met de prestatie de ze in de vorm van dit inspirerende verslag hebben geleverd. We moeten ons uiterste best doen om de ambitieuze conclusies die daaruit getrokken kunnen worden, waar te maken. Mijnheer de rapporteur, dames en heren, het door u aan te nemen verslag-Bourlanges en de conclusies van de werkgroep binnen de Conventie, die door de heer Amato wordt geleid, verschillen in bepaalde opzichten van elkaar. Om die verschillen in het toekomstige constitutionele verdrag te overbruggen, is het absoluut noodzakelijk dat de Commissie en het Parlement binnen de Conventie op één lijn blijven. U kunt daarbij op de heer Vitorino en mij rekenen. Dit is een uitdaging die mevrouw Kaufmann en de heer Duff zojuist al genoemd hebben en waardoor het nut en de actualiteit van het verslag van de heer Bourlanges alleen maar groter worden.
De Voorzitter.
Dank u wel, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.30 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0436/2002) van de heer Coelho, namens de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken, over het initiatief van het Koninkrijk Spanje met het oog op de aanneming van:
1. een verordening van de Raad betreffende de invoering van enkele nieuwe taken in het Schengeninformatiesysteem, met name bij de bestrijding van terrorisme (9408/2002 - C5-0317/2002 - 2002/0813(CNS)),
2. een verordening van de Raad betreffende de invoering van enkele nieuwe taken in het Schengeninformatiesysteem, met name bij de bestrijding van terrorisme (9407/2002 - C5-0316/2002 - 2002/0812(CNS)).

Coelho (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, het Schengeninformatiesysteem (SIS) is een systeem van computernetwerken waarin door de lidstaten verschafte informatie is opgeslagen. De politiële en douaneautoriteiten van de andere Schengenlanden kunnen die bestanden raadplegen. Dit grootste databestand in Europa vervult een tweeledige functie: het speelt een rol bij de handhaving van de openbare orde en de veiligheid, en bij emigratie ondersteunt het maatregelen om bepaalde effecten van het vrije verkeer van personen te compenseren.
Dat is het kader van de twee Spaanse initiatieven die ons zijn voorgelegd. Het doel ervan is het invoeren van nieuwe taken in het SIS, met name bij de bestrijding van het terrorisme. Ik betreur het dat wij ons om interne redenen van het Europees Parlement beperken tot die twee Spaanse initiatieven en niet, zoals oorspronkelijk de bedoeling was, de resolutie behandelen betreffende de mededeling van de Commissie over de toekomstige ontwikkeling van het SIS II (daarin staan voorstellen om de capaciteit van het systeem te vergroten en nieuwe mogelijkheden op technisch en onderzoeksvlak te introduceren). De twee Spaanse initiatieven beogen namelijk in de huidige versie van het SIS verbeteringen aan te brengen, die noodzakelijkerwijs een weerspiegeling moeten vormen van de langetermijndoelen van het SIS II. Die verbeteringen moeten dan ook gezien worden als een integraal bestanddeel van het overgangsproces van het SIS I naar het SIS II.
Wij hebben de Spaanse initiatieven grondig bestudeerd. Hoewel wij het niet met alle bepalingen akkoord gaan, zijn wij tot de conclusie gekomen dat wij de initiatieven kunnen aanvaarden indien er bepaalde amendementen in worden opgenomen. Die amendementen moeten er met name voor zorgen dat de waarborgen voor de bescherming van de rechten van de burger niet in het gedrang komen. Daarmee geven wij een antwoord op de grootste zorg van het Europees Parlement bij deze kwestie.
Voorstellen zoals de toegang voor Europol en Eurojust zijn aanvaardbaar, mits er adequate waarborgen komen voor een legitiem en rechtmatig gebruik van de gegevens. Daarom moet er voldaan zijn aan de voorwaarden in mijn amendementen 7 (met betrekking tot Europol) en 10 (met betrekking tot Eurojust) alvorens aan deze organen toegang wordt verleend. Indien de toegang voor die nieuwe gebruikers werkelijkheid wordt, dient het doel waarvoor die toegang is verleend altijd te worden gerespecteerd. De toegang mag alleen gelden voor de informatie die onder het toegangsrecht valt. Mocht het niet mogelijk zijn een hoger beschermingsniveau voor de rechten van de burgers te realiseren, dan dient in ieder geval verzekerd te zijn dat het minimaal gelijk blijft. Het is voorts nog belangrijk dat de behoefte van Europol en Eurojust aan toegang tot SIS-gegevens grondig wordt bestudeerd en gemotiveerd.
De voorstellen om elke raadpleging te registreren krijgen van ons een positief onthaal. Het zou in dat verband een goede zaak zijn in de tekst op te nemen welke informatie geregistreerd dient te worden. Het is ook van belang een rechtsgrond te creëren voor het functioneren van de SIRENE-bureaus, een voorstel dat ik al in mijn verslag van juni 2001 heb gedaan. Die bureaus moeten de plicht krijgen gegevens te verwijderen wanneer dat nodig blijkt.
Daarentegen bevatten de twee initiatieven ook voorstellen die volgens ons moeten worden opgeschort tot er in het kader van het SIS II adequate waarborgen bestaan. Dat geldt voor het voorstel de toegang uit te breiden tot de gegevens van gestolen, verduisterde en verloren identiteitsbewijzen. Hoewel ik er geen principiële bezwaren tegen heb, meen ik dat het Europees Parlement zonder bijkomende maatregelen dat voorstel op dit moment niet kan goedkeuren. Die maatregelen moeten de rechten beschermen van degenen wier document gestolen is, wier identiteit wederrechtelijk wordt gebruikt of wier gegevens gewoon incorrect zijn ingevoerd in het SIS. Zonder deze beschermende elementen kan het voorstel de problemen van de burgers wier identiteit wederrechtelijk wordt gebruikt verergeren. Hetzelfde kunnen wij zeggen over de voorstellen om aanvullende gegevens in te voeren over gezochte personen, met name foto's en vingerafdrukken. Ook voor die voorstellen moeten er eerst adequate garanties komen.
De Commissie heeft opdracht gegeven tot een haalbaarheidsstudie naar de ontwikkeling van het SIS II, die in maart 2003 klaar moet zijn. Ik hoop dat het Europees Parlement dan de gelegenheid krijgt zich over de conclusies van de studie uit te spreken. Ik betreur het eens te meer dat in die haalbaarheidsstudie niet de mogelijkheid bestudeerd wordt om de douanedatabestanden van Schengen, Europol, en eventueel ook Eurojust, samen te voegen in één databank. Die samenvoeging kan mogelijk overlapping elimineren, tot een rationeler gebruik van de middelen leiden en de nauwkeurigheid vergroten. Die gemeenschappelijke databank zou de verschillende gebruikers op gedifferentieerde wijze ter beschikking kunnen worden gesteld, waardoor beperkte en gerichte toegang tot de verschillende delen van het databestand gegarandeerd is.
Er schijnt al politieke overeenstemming te bestaan over de noodzaak van een nieuw SIS. Er is namelijk al een besluit van de Raad in die zin met de nodige rechtsgrond voor de ontwikkeling van het SIS II en een bijbehorende begroting. Het beheer van het SIS II zal in een toekomstig wetsvoorstel geregeld worden. Ik zou hier nog eens het duidelijke standpunt van het Europees Parlement in dezen in herinnering willen roepen: het beheer moet bij de Commissie liggen, met zowel parlementaire als gerechtelijke controle. Wij hopen dat de ontwikkeling van het SIS II uiterlijk 2006 zijn beslag krijgt. Gezien het risico dat die ontwikkeling langer duurt dan voorzien, lijkt het mij aanvaardbaar en raadzaam dat wij binnen de grenzen van het mogelijke nu al een aantal verbeteringen aanbrengen in het huidige SIS.
Tot slot, mijnheer de Voorzitter, zou ik alle collega's willen dankzeggen die in de Vrijhedencommissie met hun amendementen tot de verbetering van mijn verslag hebben bijgedragen. Ik wil ook de schaduwrapporteurs dankzeggen voor hun medewerking, met name de socialistische schaduwrapporteur, de heer Sousa Pinto.

Vitorino
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, allereerst zou ik de heer Coelho met zijn uitstekende verslag willen gelukwensen. Zijn verslag heeft op heldere en bondige wijze bijgedragen tot de verbetering van de ontwerpinitiatieven van de Raad betreffende de nieuwe taken van het Schengeninformatiesysteem.
Ik kan er zelfs aan toevoegen dat een aantal amendementen van de rapporteur op dit moment al deel uitmaken van de teksten waar de werkgroepen van de Raad zich in verband met die initiatieven over buigen. De Raad Justitie en Binnenlandse Zaken zal in het kader van het Gemengd Comité met IJsland en Noorwegen de ontwerpinitiatieven op 19 december voor de eerste keer bespreken. De Commissie is bereid verscheidene voorstellen die de rapporteur hier heeft geformuleerd te steunen, en ik ben ervan overtuigd dat de plenaire vergadering van het Parlement hetzelfde zal doen.
In het bijzonder ben ik het ermee eens dat het nodig is de toegang van Europol tot de gegevens die op basis van de artikelen 95, 99 en 100 van de Schengenovereenkomst geregistreerd zijn, te beperken. Er dienen waarborgen te zijn tegen het kopiëren en downloaden van die gegevens. Deze toegangsmogelijkheid mag het SIS niet veranderen in een onderzoeksinstrument. Bovendien moet er een evenredige verhouding bestaan tussen de toegang en de redenen voor de toegang. Volgens mij kan die toegang met name van nut zijn om Europol de gelegenheid te bieden de lidstaten aanvullende informatie te vragen over specifieke gevallen, die Europol bijvoorbeeld in het kader van de strijd tegen het terrorisme onderzoekt. Dit soort informatie kan Europol trouwens nu al rechtstreeks bij de lidstaten opvragen.
Wat betreft de gegevensbescherming is de Commissie van mening dat de nieuwe SIS-bepalingen die ten dele onder de communautaire bevoegdheid vallen, niet alleen verenigbaar moeten zijn met het uit 1981 daterende Verdrag van de Raad van Europa inzake gegevensbescherming, maar ook met richtlijn 45/96/EG. Dit geldt met name voor artikel 96. Het evenredigheidsonderzoek van bepaalde maatregelen kan gemakkelijker worden gemaakt door het raadplegen van de bevoegde autoriteiten in zowel de derde als de eerste pijler.
In dit verband hebben wij vooral het advies van de Gemeenschappelijk Controleautoriteit over deze ontwerpinitiatieven bestudeerd, waar wij het grotendeels mee eens zijn. Wij stemmen in met de opmerkingen dat de voor het verlenen van verblijfsvergunningen verantwoordelijke autoriteiten ruimere toegang moeten krijgen tot de gegevens van artikel 100 over het veiligheidsinformatiesysteem, als het om identiteitsbewijzen gaat. Wij dienen echter wel te voorkomen dat die toegang leidt tot beperking van de rechten van de burgers wier identiteitsbewijzen zijn gestolen. De rapporteur heeft dit probleem terecht aan de orde gesteld, maar het kan niet louter door nieuwe technieken of door het invoeren van nieuwe taken in het SIS II worden opgelost. Zoals de rapporteur heeft gezegd, treedt dit nieuwe systeem in principe in 2006 in werking. Wij moeten echter dat probleem nu al aan de orde stellen en vooral de nodige informatie verstrekken over het Schengeninformatiesysteem en de gebruiksvoorwaarden van dat systeem. Bepaalde signaleringen in geval van diefstal of verlies van documenten dienen voorts verwijderd te worden.
Zoals de rapporteur al zei, is de Commissie sinds januari 2002 bezig met de ontwikkeling van het SIS II. De mededeling die wij op 18 december 2001 de Raad en het Parlement hebben doen toekomen, bevat al een voorproefje van de globale aanpak van de taken van het nieuwe systeem. In het kort kan ik het Parlement daarover zeggen dat de voorbereiding van het SIS II tot nu toe op schema ligt en dat de haalbaarheidsstudie in maart 2003 klaar moet zijn. Dan kunnen wij de kandidaat-landen beter bijstaan bij de voorbereiding van de toekomstige afschaffing van de binnengrenzen, die alleen mogelijk is wanneer het SIS II in werking treedt. Bij de Commissiediensten legt men op dit moment de laatste hand aan een verslag met een gedetailleerde beschrijving van de huidige stand van de genoemde studie. Dat verslag zullen het Europees Parlement en de Raad begin volgend jaar ontvangen.

von Boetticher (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, commissaris Vitorino, collega's, met het initiatief van Spanje en het verslag van collega Coelho gaat een lang gekoesterde wens van het Parlement in vervulling. Europol en Eurojust krijgen nu eindelijk toegang tot het Schengeninformatiesysteem. Dat is gezien de nieuwe bedreigingen die uitgaan van de georganiseerde criminaliteit en het terrorisme ook dringend nodig. Ook de mogelijkheid om signaleringen onderling te koppelen is een echte vooruitgang. Collega Coelho gaat in zijn verslag in op de daarmee samenhangende vragen en problemen in verband met de bescherming van persoonsgegevens en reikt daarvoor verstandige oplossingen aan. In die zin verdient dit verslag onze volledige steun.
Als voormalig rapporteur van dit Parlement voor de ontwikkeling van de tweede generatie van het Schengeninformatiesysteem wil ik op deze plaats nogmaals de Commissie en de Raad tot spoed manen. Collega Coelho heeft er immers al op gewezen dat bepaalde uitbreidingen van de toegang tot het systeem pas samen met die volgende generatie kunnen worden ingevoerd. Uiterlijk in 2006 moet deze ontwikkeling zijn afgerond en dat is eigenlijk al twee jaar te laat, want de uitbreiding naar Oost-Europa vindt zoals bekend plaats in 2004.
We moeten echter nog verder vooruitdenken. Het ziet er immers naar uit dat het bestaande model van de drie pijlers van de Europese Unie door de Conventie zal worden afgeschaft. Dat is terecht, zeg ik, want de internationale pijler 'binnenlandse zaken en justitie? heeft het probleem van de gegevensbescherming waarover we het hier hebben, nu juist veroorzaakt. Het feit dat de instellingen Europol en Eurojust vijftien nationale en divergerende regelingen op het gebied van gegevensbescherming moeten toepassen, leidt nu al tot een chaos. Door gebrekkige parlementaire en rechterlijke controle is er bovendien sprake van een democratisch tekort waarbij een Montesquieu zich in zijn graf zou omdraaien. Werkgroep 10 van de Conventie heeft terecht voorgesteld, Europol te communautariseren. Maar, commissaris Vitorino, dat is niet voldoende. Er is een volledige communautarisering nodig van het Verdrag van Schengen en van de instellingen Europol en Eurojust. Ook hebben we een extra coördinerende instantie nodig voor de buitengrenzen, dus een soort 'Eurobord?. We moeten in Europa één enkel systeem hebben dat het Schengeninformatiesysteem, het douane-informatiesysteem en de databank van Europol omvat, en dat onderworpen is aan de Europese gegevensregulering. Het moet worden gecontroleerd door een Europese data-ombudsman, het Europees Parlement en het Europese Hof van Justitie.
Dan nog een woord aan het adres van de uiterste linkerzijde in dit Parlement. Ik zie daar de heer Krarup: u keert zich tegen het Schengeninformatiesysteem en zou het graag willen afschaffen. Ik wil daarover alleen het volgende zeggen: wie opkomt en zich inzet voor het lot van vluchtelingen, maar tegelijkertijd de ogen sluit voor het feit dat zich buiten Europa ook misdadigers en criminelen bevinden, leeft helaas in een droomwereld en handelt onverantwoordelijk, om niet te zeggen gewetenloos tegenover onze bevolking. U zult daarvoor geen meerderheid vinden!
Het vandaag aangenomen verslag van collega Coelho is een stap in de goede richting. De Conventie moet echter zorgen voor de grote sprong. Daartoe wensen wij u, commissaris, veel geluk en misschien nog iets meer moed dan tot nu toe!

Sousa Pinto (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, mijnheer Coelho, geachte collega's, om te beginnen zou ik de rapporteur willen feliciteren met zijn werk. Het verslag bevat een evenwichtige evaluatie van de twee Spaanse initiatieven betreffende de invoering van nieuwe taken in het Schengeninformatiesysteem, die met name voor de bestrijding van het terrorisme van belang zijn.
Na de aanslagen van 11 september 2001 heeft de Raad samen met de Commissie een pakket maatregelen uitgewerkt om het veiligheidsniveau in Europa te verhogen en de doeltreffendheid van de strijd tegen het terrorisme te maximaliseren. Een aantal van die maatregelen sorteren rechtstreekse effecten voor het Schengeninformatiesysteem. Daar het SIS II pas in 2006 operationeel zal zijn, is de perfectionering van het huidige systeem dringend noodzakelijk. Die perfectionering moet als bestanddeel worden gezien van de overgang van het oude naar het nieuwe systeem.
Bij de invoering van die nieuwe taken moeten de rechten, vrijheden en individuele zekerheden van de burgers van de Unie natuurlijk nauwgezet worden gerespecteerd. Het doel hiervan is een gecontroleerd gebruik van de persoonsgegevens in het SIS. Wij begrijpen allemaal dat het noodzakelijk is om over efficiënte informatiesystemen te beschikken, nu de internationale criminaliteit ons voor grote uitdagingen plaatst. Dat mag ons echter nooit bewegen de fundamentele principes waarop de Unie als rechtsgemeenschap is gegrondvest, te negeren of te vergeten.
Men wil daarom bepaalde artikelen van de Schengenovereenkomst wijzigen met het oog op het uitvoeren van nieuwe taken. Een van de belangrijkste concrete voorstellen van dat initiatief is het verlenen van toegang tot bepaalde SIS-gegevens aan Europol en aan de nationale leden van Eurojust. De Europese Unie en de lidstaten dienen het streven naar verbetering van de samenwerking op justitieel vlak en bij binnenlandse aangelegenheden voort te zetten. Met name dienen zij te blijven streven naar betere koppeling en toetsing van de informatie in verschillende databestanden.
Het SIS is in het leven geroepen om de lidstaten bij te staan op de terreinen openbare orde en veiligheid, die door de activiteiten van Europol en Eurojust bestreken worden. Daarom kunnen wij het principe van de uitwisseling van informatie goedkeuren, dat achter het Spaanse ontwerpinitiatief schuilgaat. Net als de Gemeenschappelijke Controleautoriteit van Schengen, die toezicht uitoefent op het SIS, zijn wij van mening dat de toegang van Europol en de nationale leden van Eurojust tot de databestanden enkele vragen opwerpt in verband met de gegevensbescherming. Dat toegangsrecht kan slechts werkelijkheid worden door te respecteren dat de toegang tot en het gebruik van het bestand legitiem en rechtmatig zijn.
Gezien onze bedenkingen bij de oorspronkelijk Spaanse voorstellen zijn wij verheugd over de amendementen van de rapporteur, die ons een antwoord lijken op de zorgen van de Gemeenschappelijke Controleautoriteit en de Vrijhedencommissie. Zo zal de Europese Politiedienst slechts het recht hebben gegevens te raadplegen en te bestuderen met het oog op het doel waarvoor deze zijn verstrekt. Ook de nationale leden van Eurojust zullen slechts het recht krijgen SIS-gegevens te raadplegen voor zover dat recht verenigbaar is met het doel waarvoor de gegevens zijn verstrekt. De nationale leden van Eurojust zullen elke raadpleging moeten laten registreren en zullen gegevens niet aan derde landen of aan andere organen mogen afstaan.
Andere voorstellen in het initiatief heeft de Vrijhedencommissie op voorstel van de rapporteur volgens mij terecht verworpen. Die voorstellen boden namelijk onvoldoende waarborgen en konden daarom maar beter onder het SIS II geregeld worden. Het betreft met name het voorstel om de verantwoordelijke instanties voor de afgifte en controle van visa de mogelijkheid te geven toegang te krijgen tot de gegevens in het SIS. Vanwege de genoemde redenen juichen wij als sociaal-democratische fractie het verslag van de heer Coelho dan ook toe; het verdient onze steun.
Krarup (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, naar aanleiding van de vriendelijke opmerking van de heer von Boetticher aan mijn adres wil ik zeggen dat ik heel goed besef dat er ook buiten Europa misdadigers zijn. Dat zijn echter kleine visjes vergeleken bij de grote vissen in de eigen instellingen van de Europese Unie. Ik hoef alleen maar de naam te noemen van een toekomstig voorzitter van de Raad, die over ruim een halfjaar aantreedt. Zijn naam begint met de letter B. Dat is een misdadigerstype waarbij de kleine visjes buiten de Unie verbleken. Maar dit terzijde. Het hoofdpunt van mijn kritiek en mijn standpunt met betrekking tot de voorliggende voorstellen is neergelegd in een minderheidsstandpunt inzake het verslag. Dat minderheidsstandpunt is gebaseerd op mijn eeuwige verwondering over het vermogen van de Europese Unie en haar instellingen om de taal geheel van betekenis te ontdoen en in sommige gevallen het tegenovergestelde te laten betekenen van wat er ogenschijnlijk bedoeld wordt. De weerstand tegen de voorliggende voorstellen richt zich tegen het feit dat de bewakingstechnologie wordt versterkt, terwijl er onvoldoende wordt gelet op de rechtszekerheid, ondanks plechtige beloften in die richting. Ik kan met slechts één voorbeeld volstaan, aan de hand van het voorstel inzake de toegang van Europol tot het Schengeninformatiesysteem. Het gaat om artikel 101a. Er worden een aantal basisvoorwaarden aan Europol gesteld, maar er is geen enkele garantie dat Europol aan die voorwaarden voldoet. Krachtens artikel 24 van de Europolovereenkomst is er een controleautoriteit, maar het enige dat men met zekerheid over deze autoriteit kan zeggen, is dat die in de praktijk volstrekt niet opgewassen is tegen de enorme mogelijkheden tot misbruik die het totale systeem biedt. Daar kan ik nog aan toevoegen dat het vanuit een oogpunt van rechtszekerheid extra bedenkelijk is dat men deze bevoegdheden koppelt op grond van een uiterst vaag terrorismebegrip. Geachte collega's, hier geldt het Deense spreekwoord: 'Het vergt een sterk karakter om elastiek per meter te verkopen.? Het is uiterst onwaarschijnlijk dat de betrokken instanties een voldoende sterk karakter hebben. De rechtszekerheid zal hierdoor onherstelbare schade lijden.

De Voorzitter.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.30 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0404/2002) van mevrouw Damião, namens de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, over het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 83/477/EEG van de Raad betreffende de bescherming van werknemers tegen de risico's van blootstelling aan asbest op het werk (9635/1/2002 - C5-0450/2002 - 2001/0165 (COD)).
Hughes (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, u hebt mij als rapporteur de gelegenheid gegeven te spreken, maar de naam van mevrouw Damião staat op het verslag. Om te beginnen wil ik haar hartelijk danken voor het vele werk dat zij heeft verricht inzake dit dossier. Helaas is ze ziek en haar herstel verloopt traag. Ik weet zeker dat ik namens iedereen spreek als ik haar een volledig en spoedig herstel toewens.
Ook dank ik de Raad voor het aannemen van een gemeenschappelijk standpunt dat het oorspronkelijke voorstel van de Commissie versterkt en waarin tevens een aantal amendementen van de eerste lezing in het Europees Parlement is opgenomen. Het Parlement is vooral blij dat er een nieuw punt aan de ontwerprichtlijn is toegevoegd betreffende een verbod op alle activiteiten waarbij werknemers aan asbestvezels worden blootgesteld, behalve sloopwerkzaamheden en het behandelen en storten van producten die afkomstig zijn van sloop en asbestverwijdering. De opzet van het voorstel is bescherming te bieden aan werknemers die dergelijke activiteiten en reparatiewerkzaamheden uitvoeren en nog jaren met asbest in gebouwen in aanraking zullen komen.
Op grond van deze overwegingen hebben we in de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken tijdens de tweede lezing drie amendementen aangenomen, bedoeld om het gemeenschappelijk standpunt verder te versterken. Ik ga kort op deze drie amendementen in. Artikel 3, lid 3 van het voorstel doet afbreuk aan belangrijke onderdelen van de richtlijn met betrekking tot werknemers die slechts sporadisch en met een geringe intensiteit aan asbest worden blootgesteld. Dit vond de Commissie werkgelegenheid te vaag en daarom wilden wij deze definitie van sporadische blootstelling met geringe intensiteit nog verder uitwerken.
Dit gebeurt door middel van amendement 1, waarin wordt voorgeschreven dat de lidstaten overeenkomstig de normale traditie en praktijk met de sociale partners dienen te overleggen en praktische richtsnoeren moeten vaststellen voor de vaststelling van dit type werk. Wij vinden dit een belangrijke stap in de goede richting.
Amendement 2 voorziet in rustpauzes voor werknemers die verplicht zijn individuele ademhalingsapparatuur te dragen in verband met de potentiële blootstelling. Ook dit vinden wij een belangrijke stap. Het is bijzonder oncomfortabel om langere tijd met individuele ademhalingsapparatuur te moeten werken.
De Raad verzette zich aanvankelijk tegen amendement 3, maar we vonden het belangrijk om specifiek naar sancties te verwijzen en uiteindelijk hebben we een tekst opgenomen die in het verleden heel vaak in andere sociale dossiers en werkgelegenheidsdossiers is gebruikt. Ook daar zijn we heel blij mee.
Over het geheel genomen hebben we op uitstekende wijze met het Deens voorzitterschap aan dit dossier gewerkt en nu het COREPER ons de garantie heeft gegeven dat de Raad bereid is tot aanvaarding van deze drie door de Commissie werkgelegenheid aangenomen amendementen, verwachten we dat we bij de tweede lezing tot overeenstemming zullen komen. Nu morgen over deze drie amendementen wordt gestemd, hoop ik dat de Denen dit op 20 december als een A-punt aanmerken en dat de amendementen zeer spoedig worden aangenomen.
Ik zeg dat ik hoop dat dit het geval zal zijn, omdat de termijn voor amendementen op dit dossier een paar minuten geleden is verstreken. Ik hoop dat er geen fracties zijn geweest die van die termijn gebruik hebben gemaakt door amendementen in te dienen. Als dat wel zo is, kan ik met absolute zekerheid stellen dat die amendementen niet door het Parlement zullen worden aangenomen. Dat weten we gezien de marges in de Commissie werkgelegenheid. De aanneming van dit dossier zou erdoor worden vertraagd tot na het Deens voorzitterschap, dat wil zeggen tot op zijn vroegst in maart, tijdens het Griekse voorzitterschap.
Dat levert nog eens een vertraging op van verschillende weken, zo niet maanden, voordat deze richtlijn kan worden aangenomen. Daardoor loopt de definitieve aanname en tenuitvoerlegging ervan binnen de Europese Unie vertraging op, en al die tijd worden meer werknemers aan asbestvezels blootgesteld en kunnen er na verloop van tijd werknemers overlijden ten gevolge van die blootstelling. Ik hoop dus dat er geen fracties gebruik hebben gemaakt van die termijn. Als dat wel zo is, hoop ik dat ze, zelfs in dit late stadium, hun amendementen intrekken.
Ik hoop dan ook dat we dit dossier morgen op de stemlijst kunnen zetten. Iedereen heeft de amendementen die in de commissie zijn overeengekomen reeds enkele weken in vertaling tot zijn beschikking. De Commissie kan dit dossier morgenmiddag dus tijdens haar vergadering behandelen en dat stelt de Denen weer in staat het op 20 december te behandelen. Als er geen nieuwe amendementen zijn ingediend of als die zijn ingetrokken, wil ik u vragen, mijnheer de Voorzitter, ervoor te zorgen dat dit dossier morgen rond lunchtijd op de stemlijst staat.

Vitorino
mijnheer de Voorzitter, ik wens de rapporteur, mevrouw Damião, een spoedig herstel, en ik feliciteer haar en de heer Hughes met het voortreffelijke werk dat ze hebben verricht op het gebied van een uitermate gevoelig en technisch dossier als asbest. Ik ben ook blij dat we het er unaniem over eens zijn dat werknemers beter tegen de risico's van blootstelling aan asbest moeten worden beschermd.
De Commissie hecht het grootste belang aan alle maatregelen die zijn ontworpen om de gezondheid en de veiligheid van werknemers te beschermen. We hebben dit belang van de sociale agenda benadrukt en bevestigd in de mededeling van de Commissie over een nieuwe communautaire strategie inzake gezondheid en veiligheid op het werk. Tot mijn grote genoegen kan ik u mededelen dat de Commissie de drie amendementen die het Parlement bij deze tweede lezing heeft voorgesteld, in hun geheel aanvaardt.
Ik complimenteer het Parlement met de kwaliteit van de ingediende amendementen. Ze geven aan dat het Europees Parlement zich veel zorgen maakt over de risico's en gevolgen van blootstelling aan asbest en inziet dat de Europese werknemers die nog steeds aan asbest worden blootgesteld, beter moeten worden beschermd. De Commissie is ervan overtuigd dat de drie voorgestelde amendementen de tekst ten goede komen en bijdragen aan een betere toepassing van de richtlijn.
U bent op de hoogte van de grote doorbraak waar het gemeenschappelijk standpunt van de Raad reeds toe heeft geleid: een verbod op alle werkzaamheden waarbij werknemers aan asbestvezels worden blootgesteld bij de winning van asbest en de vervaardiging en de verwerking van asbestproducten en de vervaardiging en de verwerking van producten waaraan asbest is toegevoegd, met slechts enkele onvermijdelijke uitzonderingen.
Tot slot bedank ik het Parlement, het Deens voorzitterschap en de Raad voor het werk dat ze tot nu toe op dit terrein hebben verricht. We moeten niet vergeten dat blootstelling aan asbest dramatische gevolgen heeft voor de gezondheid van werknemers en zelfs die van hun gezinsleden. Door deze belangrijke richtlijn snel aan te nemen geven we aan dat de gezondheid en de veiligheid van onze beroepsbevolking bovenaan de agenda staan.

Pérez Álvarez (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, om te beginnen wil ik mevrouw Damião feliciteren. Ik wens haar overigens een spoedig herstel toe, niet alleen vanwege de aloude banden tussen het Galicische en het Portugese volk, maar vooral ook uit persoonlijke sympathie.
Aangezien de uitoefening van een beroepsactiviteit per definitie risico's inhoudt, kan het probleem van de risico's op het werk wellicht herleid worden tot een eenvoudige vraag: welk risicopercentage achten wij aanvaardbaar? Sommige risico's zijn echter haast onzichtbaar en daardoor des te gevaarlijker. Zij blijven verborgen en zijn slechts latent aanwezig.
Blootstelling aan asbest kan leiden tot ernstige ziekten zoals fibrose van de long en het longvlies, longkanker, longvlieskanker en buikvlieskanker. Ook keel- en darmkanker en urogenitale tumoren behoren tot de mogelijkheden. Het maakt niet uit aan welk soort asbest de werknemer wordt blootgesteld: amfibool of chrysotiel.
Volgens de onderzoekers varieert de incubatietijd van 20 tot 50 jaar. Het is nog niet duidelijk welke gevaren er precies aan het inademen van geringe hoeveelheden asbest verbonden zijn en vanaf welk risiconiveau en risicopercentage werknemers van kanker gevrijwaard blijven. Wij weten ook niet met zekerheid of het kennelijk minder schadelijke chrysotielasbest inderdaad minder gevaarlijk is dan het amfiboolasbest. Bovendien is het van wezenlijk belang dat er een verbod komt op het gebruik van asbest bij het herstel, de renovatie en de restauratie van gebouwen. Bij sloopwerkzaamheden komen werknemers hoe dan ook in contact met asbest, zelfs als er een algemeen verbod wordt ingevoerd.
Ik geloof dat de wijziging van richtlijn 83/477/EEG betreffende de bescherming van werknemers tegen de risico's van blootstelling aan asbest van uitzonderlijk belang is met het oog op de aanstaande uitbreiding van de Europese Unie, waarvoor het licht reeds op groen is gezet. Wij moeten er immers op toezien dat het gebruik van asbesthoudende producten en materialen in de toekomstige lidstaten aan banden wordt gelegd. Met name in de bouw worden werknemers nog steeds aan asbest blootgesteld, ofschoon dit lang niet de enige risicovolle economische sector is. De stof wordt ook gebruikt in de scheepsbouw, de luchtvaart en de machinebouw, zodat ook deze activiteiten als risicoactiviteiten moeten worden beschouwd.
Gelet op deze omstandigheden moeten wij een reeks doelstellingen verwezenlijken die een wijziging van de richtlijn vereisen: aanpassing van de beschermende maatregelen voor personen die langdurig aan asbest worden blootgesteld, onderzoek naar de risico's die verbonden zijn aan activiteiten waarin blootstelling aan asbest onvermijdelijk is, versterking van de maatregelen ter voorkoming of beperking van deze blootstelling, en herziening van de risicopercentages.
Ik onderschrijf de drie amendementen van de rapporteur. De lidstaten moeten na overleg met de sociale partners praktische richtsnoeren vaststellen om de gevolgen van sporadische blootstelling met geringe intensiteit tegen te gaan. Afhankelijk van de fysieke en klimatologische belasting waaraan de werknemers worden blootgesteld, moet men, ook weer in samenspraak met de sociale partners, voorzien in de nodige rustpauzes. Bovendien moeten er in de richtlijn sancties worden opgenomen, die doeltreffend zijn, proportioneel - in de Spaanse vertaling zou er proporcionada moeten staan, aangezien het niet gaat om de vaststelling van een bepaalde proportie, maar om een afweging van de omvang van de inbreuk, de blootstellingsperiode, het risiconiveau, enzovoort - en afschrikwekkend. Deze drie eisen dragen bij aan de verwezenlijking van de strategie van Lissabon. Daarin werd immers aangedrongen op betere werkgelegenheid, en betere werkgelegenheid betekent ongetwijfeld veiligere werkgelegenheid. Daarom verheugt het mij ten zeerste te vernemen dat de commissaris met deze amendementen instemt.
Mijnheer de Voorzitter, deze regelgeving, deze wijziging, deze verbetering van de bestaande wetgeving zal echter niet het gewenste effect sorteren zolang er geen aanvullende maatregelen worden genomen. Zoals in de strategie voor gezondheid op het werk 2002-2006 wordt onderstreept, moet de preventiecultuur dringend bevorderd worden. Ook deze kwestie komt aan bod in de voornoemde amendementen. Het lijdt geen twijfel dat sociaal overleg de beste manier is om meer aandacht te vestigen op preventie van risico's op het werk in het algemeen en van risico's verbonden aan het gebruik van asbest in het bijzonder. Het draagt bij aan de horizontale aanwezigheid van het preventiebeginsel op alle beleidsterreinen, aan het onderzoek, aan de naleving van de wetgeving, aan de vaststelling van veiligheids- en gezondheidsvoorwaarden, kortom, aan de eerbiediging van de menselijke waardigheid.
Tot slot roep ik u allen op het tijdschema te respecteren. Ik ben het met de heer Hughes eens dat een tijdige afhandeling van dit dossier een onmiddellijke verbetering van de arbeidsomstandigheden van de getroffen werknemers zal inhouden, hetgeen in overeenstemming is met artikel 31 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie.

De Rossa (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wens mevrouw Damião een volledig en spoedig herstel en ik dank haar voor haar inspanningen in verband met dit verslag. Ik dank ook de heer Hughes voor zijn inspanningen. Tijdens de afwezigheid van mevrouw Damião heeft hij voortreffelijk werk verricht in de vorm van de compromissen die in dit debat ter tafel liggen.
Asbest is een geruisloos en onzichtbaar moordwapen. Per jaar sterven in West-Europa, Noord-Amerika, Japan en Australië zo'n 30.000 mensen aan de gevolgen van blootstelling aan asbest. Volgens een Belgisch onderzoek dat vorig jaar aan het congres van de European Respiratory Society is aangeboden, vertoont naar schatting één op de zeven stedelingen longbeschadigingen ten gevolge van asbest.
De blootstelling was het hoogst in de jaren zeventig en het duurt jaren voordat bepaalde soorten kanker ten gevolge van asbest zich openbaren. Artsen die zich op dit terrein hebben gespecialiseerd, voorspellen consequent dat het aantal gevallen van asbest-gerelateerde kanker tot het jaar 2020 gestaag zal toenemen.
Er zullen in de toekomst gebouwen moeten worden gesloopt en ook nu worden er gebouwen gesloopt, dus is het van belang dat we degenen die dergelijke sloopwerkzaamheden verrichten betere bescherming bieden.
Ik verwelkom de amendementen die zijn overeengekomen. Die leiden niet tot een extra verzwaring voor de werkgevers van de betreffende werknemers of voor de regeringen. Ik dring er echter op aan dat er sancties worden ingevoerd om ervoor te zorgen dat deze richtlijn na aanname op doeltreffende wijze wordt uitgevoerd.

Lynne (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, ik dank mevrouw Damião voor al haar werk en ik hoop dat ze spoedig beter is.
Ieder jaar sterven er alleen al in het Verenigd Koninkrijk 4500 mensen aan asbest-gerelateerde ziekten. Er wordt voorspeld dat in de Europese Unie de komende 35 jaar 250.000 mensen aan deze ziekten zullen sterven. Medisch en wetenschappelijk bewijs geeft aan dat deze richtlijn hoogst noodzakelijk is. Ik ben blij dat de vervaardiging en verkoop van asbest vanaf 2005 in de gehele EU verboden is. In het Verenigd Koninkrijk is dit verbod gelukkig al van kracht.
Er zitten echter nog miljoenen tonnen asbest in gebouwen door de hele Europese Unie. Deze gebouwen zullen op een bepaald moment moeten worden gesloopt en de asbest zal moeten worden verwijderd, gerepareerd of onderhouden met alle gevolgen van dien voor de gezondheid en de veiligheid van al die werknemers die aan asbest worden blootgesteld.
Ik juich het toe dat de grenswaarden voor de blootstelling aan asbest dankzij deze richtlijn worden verlaagd. Ik steun de drie amendementen waarover de heer Hughes sprak met klem. Ik was echter zeer teleurgesteld dat de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken na de eerste lezing van gedachten veranderde; mijn amendementen, die niet zijn aanvaard, zouden voor een halvering van de grenswaarde voor blootstelling hebben gezorgd. Naar ik begrijp, was de redenering van de commissie dat, aangezien de Raad mijn amendementen niet had aanvaard, het geen zin had de amendementen naar het bemiddelingscomité te verwijzen, omdat ze ook in een later stadium niet door de Raad zouden worden aanvaard. We weten evenwel uit ervaring dat de Raad tijdens de bemiddelingsprocedure heel vaak van gedachten verandert, en het is heel jammer dat we deze amendementen niet hebben doorgezet. Al hadden we er het leven van slechts één werknemer mee gered, dan nog was het het waard geweest.
Desalniettemin was ik ertegen dat de amendementen opnieuw zouden worden ingediend, omdat ik niet werd gesteund door de Commissie werkgelegenheid en de andere fracties in dit Huis.
Hoewel ik graag had gezien dat de richtlijn nog verder was gegaan, is het toch een goede richtlijn, waarmee we het leven van werknemers in de hele EU kunnen redden. Om die reden adviseer ik mijn fractie voor de richtlijn te stemmen. Ze is heel erg nodig.

Meijer (GUE/NGL).
Voorzitter, optimisten die vinden dat het goed gaat met het beleid en de structuur van de Europese Unie beweren vaak dat binnen de Unie economie en financiën al lang niet meer het belangrijkste zijn maar dat het nu gaat om een Gemeenschap van waarden zoals vrede, solidariteit en milieubescherming. Helaas maakt de behandeling van de richtlijnen inzake de bescherming van werknemers tegen asbest opnieuw duidelijk dat de Unie veel meer gaat over economie dan over zaken zoals de volksgezondheid en dat de Raad en de Commissie dat zo willen houden.
Op 10 april, bij de eerste lezing, heb ik erop aangedrongen om met betrekking tot asbest meer te doen dan de Europese Commissie heeft voorgesteld. Dat is nodig omdat deze ziekmakende stof veel te lang is behandeld als wondermiddel, omdat we te maken krijgen met woningen en bedrijfsgebouwen in Oost-Europa die veel Russisch asbest bevatten en omdat ook anderen dan bewerkers van asbest slachtoffer kunnen worden. Risico lopen onder meer de gezinsleden van asbestwerkers, bewoners van woningen die asbest bevatten en mensen die zich bevinden in de nabijheid van werkzaamheden voor het verwijderen van asbest.
Als rapporteur voor advies voor de Commissie milieu en volksgezondheid heb ik eerder al geprobeerd om de werking van de richtlijn uit te breiden tot andere slachtoffers en de openbaarheid van bedrijfsgegevens te vergroten. Daarvoor heb ik aanvankelijk brede bijval gekregen totdat de Europese Commissie wees op juridische problemen. Op grond daarvan, heb ik voorgesteld om de Commissie uit te nodigen voor het eind van 2003, los van deze richtlijn, aanvullende voorstellen te doen voor schadevergoeding en bescherming van slachtoffers die niet beroepsmatig aan asbest zijn blootgesteld. De Commissie wil die verruiming niet en de Raad nog minder. Het is natuurlijk een stap vooruit als er nu een aangescherpte richtlijn komt maar het is teleurstellend te zien welke maatregelen als gevolg van bezwaren er vooralsnog niet zullen komen. Het uitonderhandelde compromis en de drie bijbehorende amendementen vind ik daarom niet toereikend.

Bouwman (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de Commissaris, allereerst ook namens de Commissie werkgelegenheid onze allerbeste wensen voor beterschap aan mevrouw Damião, de oorspronkelijke rapporteur en ook felicitaties aan de heer Hughes voor zijn plaatsvervangend werk en meer dan dat.
Ik denk dat hier sprake is van een belangrijke vervolmaking van een richtlijn die vooral betrekking heeft op de positie van werknemers. Ik ben het eigenlijk wel eens met datgene wat de heer Meijer zegt, maar nogmaals: dat heeft betrekking op allerlei andere categorieën mensen die hier mee te maken hebben en daar moeten we zeker wat aan doen. Dus vervolmaking van die richtlijn 83 477. Net als de heer Hughes ben ik blij dat de impasse die er dreigde omdat amendementen van het Parlement niet werden aanvaard, werd vermeden door een uitstekende inbreng van de kant van de Raad met een gemeenschappelijk standpunt en aanvullende amendementen die wat verder gaan.
Dit betekent eigenlijk dat we nu een heel eind zijn opgeschoten en er geen asbest van welke soort dan ook, bijproducten of productie, gebruikt kan worden, en dit eindelijk na 25 jaar. Ik trek hier de les uit dat wij, gezien ook de incubatietijd van 25 jaar of langer, het voorzorgprincipe moeten hanteren en nadrukkelijker moeten hanteren. Dan denk ik maar even aan een aantal zaken waar wij tot nu toe nog helemaal geen bal aan gedaan hebben, zoals elektromagnetische golven, optische stralingen, OPS, weekmakers en het gebruik ervan. Het gaat er niet alleen om die producten aan te pakken, het gaat ook om de toepassing in productieprocessen. Daaruit volgt automatisch ook de noodzaak van wetgeving en richtlijnen in die landen, maar ook sancties, vandaar ook een amendement. Ook moet je de partners erbij betrekken, dat lijkt me allemaal erg verstandig. Maar wie doet aan rechtshandhaving in de praktijk? Dat zijn toch vakbondskaderleden, dat zijn werknemers die lid zijn van een ondernemingsraad, dat zijn soms gespecialiseerde diensten in grote bedrijven en die moeten ergens op terug kunnen vallen. Vandaar dat wij in ons komende Health and Safety-programma daaraan aandacht moeten besteden.
Tot slot, wil ik graag dat er een register komt van die gebouwen en in die zin sluit ik me aan bij dat wat de heer Meijer gezegd heeft. Daar hadden wij ook om gevraagd. Dat is niet door de Raad direct geaccepteerd omdat er moeilijkheden zijn. We zullen daarom contact opnemen met de Raad en proberen te komen tot ofwel een oplossing in termen van nationale registers ofwel een oplossing op een andere manier, zodanig dat we weten over welk gebouw het gaat. Eén gebouw ken ik: het gebouw van de Commissie, maar dat is dan ook tot op de grond afgebroken.

Thorning-Schmidt (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag mijn dank betuigen jegens de rapporteur en degenen die deze vergadering hebben belegd, want het is voor het eerst in lange tijd dat de huidige Kamer in staat wordt gesteld om op een redelijk tijdstip te vergaderen over een belangrijk thema rond het arbeidsmilieu. Over dit soort onderwerpen wordt meestal tegen middernacht vergaderd, dus het is prettig om hier overdag aanwezig te zijn en te constateren dat iedereen klaarwakker is. 
We weten allemaal dat asbest een van de grootste bedreigingen vormt van de gezondheid van de werknemers in de EU. Naar schatting zullen tegen de 500.000 sterfgevallen van de komende 35 jaar direct gerelateerd zijn aan de ernstige ziekten die door asbest veroorzaakt worden. De ervaringen met asbest en de discussies in dit Parlement en elders tonen volgens mij overduidelijk aan dat we het voorzorgsbeginsel heel serieus nemen. Heel lang heeft men dat niet gedaan, en daarvan kunnen we vandaag de dag de gevolgen zien. Ik ben dan ook blij dat alle fracties in het Parlement besloten hebben om deze richtlijn te steunen. Ik zou wensen - ik kan het niet laten het hier vandaag te zeggen - dat de steun van de liberalen ook gold voor andere problemen rond het arbeidsmilieu en dat de liberalen die problemen even serieus zouden nemen zou als ze nu doen met het asbestprobleem. Dat laatste hebben ze namelijk niet altijd gedaan. Het voorliggende voorstel zorgt over het geheel genomen voor een betere bescherming van de werknemers, en ik ben blij dat veel amendementen van het Parlement door de Raad aanvaard zijn. Het is de bedoeling dat de werkgevers nu gaan zorgen voor opleidingsprogramma's, zodat de werknemers beter op de hoogte zijn hoe ze zich kunnen beschermen. Het is een grote stap vooruit dat de verantwoordelijkheid van de werkgevers in dezen heel duidelijk is geworden. Ik wil hier vandaag ook een oproep doen aan de lidstaten om nog verder te gaan dan de richtlijn. Volgens mij zouden de drie door de parlementaire commissie aangenomen amendementen het verslag nog beter maken. Het zou uiteraard ook prettig zijn als de Raad zich positief zou opstellen, want dat zou betekenen dat wij snel, dat wil zeggen nog deze week, de behandeling van deze richtlijn kunnen afsluiten. Ik roep u allen op daarvoor te zorgen. Er is van alles dat beter gekund had, maar als we de procedure nu afsluiten, zal een aantal werknemers gespaard worden voor deze zeer ernstige ziekten. Ik hoop dan ook dat de Raad de amendementen zal aanvaarden, en dat we zo snel mogelijk over deze richtlijn beschikken.

Laguiller (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, 'beter laat dan nooit? zouden we kunnen zeggen in verband met de hele reeks aanbevelingen die als doel hebben het gebruik van asbest in de Europese Unie te verbieden. Dan vergeten we echter de generaties arbeiders die met asbest hebben gewerkt en daardoor overleden zijn, terwijl de schadelijke eigenschappen ervan reeds bekend waren. Dan vergeten we de vele duizenden die binnen enkele maanden of enkele jaren na het verbod nog zullen overlijden. Dan vergeten we ook al die fabriekseigenaren en aandeelhouders die dankzij asbest winst hebben gemaakt, terwijl ze wisten dat het een dodelijke stof was. Zij hebben hun op dubieuze wijze verkregen winsten in andere sectoren geïnvesteerd en blijven zich verrijken, terwijl er nog steeds mensen sterven.
Deze lieden, die van andermans leed profiteren, worden zelfs financieel niet benadeeld, omdat geen van de Europese landen van hen eist dat ze ten minste alle huidige en toekomstige slachtoffers en hun gezinnen schadeloosstellen.
Natuurlijk zullen wij voor deze amendementen stemmen, maar de slaafse houding die de nationale en Europese politieke instellingen ten opzichte van de betrokken werkgevers tentoonspreiden, vervult ons met walging en woede. Door deze slaafse houding is een fundamentele maatregel als het verbod op asbest al heel lang uitgesteld.

Moraes (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, evenals mijn collega, mevrouw Thorning-Schmidt, verwachtte ik een middernachtelijke discussie, aangezien het hier een kwestie van gezondheid en veiligheid betreft! Het is nogal symbolisch dat we op een schappelijk tijdstip over dit onderwerp spreken want het gaat hier om veel meer dan om gezondheid en veiligheid alleen.
Ook in Groot-Brittannië kwam vanmorgen in ons toonaangevende nieuwsprogramma, the Today Programme, voor de verandering de asbestkwestie op een redelijk tijdstip aan de orde. Het kwam aan de orde vanwege de kwestie die mevrouw Thorning-Schmidt aansneed, namelijk de implementatie van deze richtlijn. Het werk dat voor deze specifieke richtlijn en deze zaak is verricht, is zeer effectief, en hetzelfde geldt voor de manier waarop het debat is verlopen en de overeenstemming die tussen de politieke groeperingen bestaat. Daarom bekijken de lidstaten op dit moment zorgvuldig hoe de richtlijn kan worden geïmplementeerd.
Vanmorgen heeft de Britse Dienst voor Gezondheid en Veiligheid precies aan de Britten uiteengezet hoe deze richtlijn geïmplementeerd gaat worden, op zo'n manier dat ook kleine en middelgrote bedrijven met deze wetgeving op het gebied van gezondheid en veiligheid overweg kunnen. Het is een belangrijk thema, waar veel overeenstemming over bestaat, maar we moeten ook de gevaren onder ogen zien. Niet alleen de lidstaten zullen deze wet implementeren - en we moeten zorgvuldig toezien op de naleving ervan -, en kandidaat-lidstaten gebruiken asbest op een niveau waarnaar we slechts kunnen gissen, maar zeker is dat het hier een gevaarlijke hoeveelheid betreft. Dus we moeten de toon zetten door deze richtlijn in te voeren, we moeten respect tonen voor de manier waarop het Parlement de kwestie heeft besproken, en we moeten ervoor zorgen dat zowel in de EU-lidstaten als in de kandidaat-lidstaten iets van deze richtlijn gemaakt kan worden, om zo het discussieniveau in het Parlement weer te geven.

Korakas (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, hoewel asbest, waarvan het kankerverwekkend effect is bewezen, in 13 landen is verboden en bijna niet meer voorkomt, blijft Griekenland gebruik maken van de communautaire wetgeving, volgens welke deze stof is toegestaan tot 2005. Aldus wordt het leven en de gezondheid van de werknemers in de bouw en van heel de samenleving in gevaar gebracht.
Het is duidelijk dat, in weerwil van hetgeen alom wordt verkondigd, de bescherming van het milieu en de volksgezondheid geen prioriteit is van de Europese Unie. Prioriteit is de verwezenlijking van woekerwinsten voor het grootkapitaal. Het asbestschandaal is een flagrant voorbeeld van het barbaars karakter van het kapitalistisch systeem. Daarom moeten eindelijk maatregelen worden genomen om de ontginning, de verwerking en het gebruik van asbestproducten te verbieden. Tegelijkertijd moeten maatregelen worden genomen om de volksgezondheid tegen asbest te beschermen, om de werknemers in de bouw te rehabiliteren en om de gezondheidsschade te vergoeden die zij al deze jaren hebben opgelopen.

De Voorzitter.
Hartelijk dank.
Het debat is gesloten.
Als ik goed geïnformeerd ben, vindt de stemming woensdag om 11.30 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0384/2002) van mevrouw Breyer, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, over de mededeling van de Commissie over voedsel en voedselingrediënten die in de Gemeenschap mogen worden behandeld met ioniserende straling (COM(2001) 472 - C5-0010/2002 - 2002/2008(COS)).

Vitorino
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag de rapporteur, mevrouw Breyer, bedanken voor haar verslag, dat antwoord geeft op de vraag die was gesteld door de Commissie, namelijk welke soorten voedsel bestraald zouden mogen worden binnen de Europese Unie.
De Commissie heeft deze vraag voorgelegd aan het Parlement en de Raad, nadat industriële en consumentenorganisaties en andere belangengroepen geconsulteerd waren. Dit leverde een wisselende respons op. De groepen in kwestie waren ofwel helemaal tegen of helemaal vóór deze technologie. Er leek geen gemeenschappelijk standpunt te bestaan bij beide kampen.
Momenteel bevat de binnen de Europese Unie gehanteerde positieve lijst met producten die een behandeling met ioniserende straling mogen ondergaan, slechts gedroogde aromatische kruiden, specerijen en groente-extracten. Om deze lijst compleet te maken, stelde de Commissie drie mogelijkheden ter discussie voor. De eerste optie betrof goedkeuring van het bestralen van garnalen en kikkerbilletjes, aangezien deze etenswaren vaak worden geïmporteerd vanuit subtropische en tropische gebieden en een bepaald microbenniveau nauwelijks kan worden vermeden.
Het tweede voorstel betrof de goedkeuring van het bestralen van een aantal andere etenswaren - naast garnalen en kikkerbilletjes - die al in aanzienlijke hoeveelheden bestraald worden in de lidstaten en ook in de toekomst bestraald zullen worden. Tot deze categorie behoren gedroogde vruchten, graanproducten, kip, afvalvlees, eiwit en Arabische gom. Het derde voorstel was dat de huidige lijst als compleet moet worden beschouwd, wat zou betekenen dat in de Europese Unie uitsluitend gedroogde aromatische kruiden, specerijen en groente-extracten mogen worden bestraald.
Het verslag dat was aangenomen door de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid noemt de mogelijkheid om meer producten toe te voegen aan de huidige positieve lijst, mits de veiligheid van deze producten kan worden gegarandeerd. Het aannemen van de amendementen 2 en 3, die waren ingediend door de rapporteur en andere leden van het Parlement, zou echter leiden tot het derde, tevens meest beperkende voorstel. De Commissie neemt de conclusies van het Parlement in overweging, maar moet de reactie van de Raad afwachten voordat zij een officieel voorstel kan doen.
Toch wil ik graag, namens mijn collega de heer Byrne, gebruikmaken van deze gelegenheid om opheldering te verschaffen over een aantal punten. Ten eerste wil ik duidelijk herhalen dat het Wetenschappelijk Comité voor de menselijke voeding tot de conclusie is gekomen dat bestraald voedsel veilig is. Deze mening is gebaseerd op verscheidene wetenschappelijke studies en wordt gedeeld door de Wereldgezondheidsorganisatie en wetenschappelijke instanties. Om deze reden zijn er geen extra toxicologische studies nodig; de standpunten van de wetenschappelijke wereld omtrent deze kwestie zijn zeer duidelijk.
Er bestaan veel misvattingen over deze techniek. Ik zou graag willen benadrukken dat niet alle etenswaren bestraald kunnen of zullen worden. De situatie aangaande koken en invriezen is vergelijkbaar: niet elk voedsel wordt gekookt en niet alle etenswaren worden ingevroren. Bestraling is slechts één mogelijke methode voor het bewaren van voedsel. Voor sommige etenswaren is het een betere techniek dan voor andere etenswaren. De Europese Unie hanteert zeer strenge etiketteringregels voor bestraald voedsel. Zelfs als voedsel dat uit meerdere bestanddelen bestaat slechts kleine hoeveelheden bestraalde ingrediënten bevat, moet dit feit duidelijk worden vermeld.
We beschikken ook over de technische middelen om te zorgen voor correcte etikettering. De Commissie heeft de ontwikkeling en standaardisering van methodes voor het opsporen van bestraald voedsel gefinancierd. Deze methodes worden door de voedselcontrole-instanties gebruikt om voedsel op de markt te controleren. Het eerste verslag van de Commissie over voedselbestraling dat onlangs werd gepubliceerd, laat zien dat de overgrote meerderheid van de voedingsproducten op de markt is voorzien van het juiste etiket. Dit betekent dat consumenten vrij kunnen kiezen tussen bestraalde en onbestraalde producten. Ik wil graag herhalen dat de huidige wetgeving ook nu al van de lidstaten vraagt de resultaten van controles op bestralingsvoorzieningen en voedselproducten te rapporteren. Als de voedselcontrole-instanties producten vinden die niet voldoen aan de wettelijke eisen, moeten ze van de markt worden gehaald.
Tot slot wil ik opmerken dat het verslag andere landen stigmatiseert omdat ze deze techniek gebruiken, in het bijzonder de Verenigde Staten en Brazilië. Ik vind dit ongepast aangezien ons eigen Wetenschappelijk Comité voor de menselijke voeding aangeeft dat bestraald voedsel veilig is.

Breyer (Verts/ALE)
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, allereerst excuus voor mijn stem, ik ben namelijk verkouden.
Met dit verslag discussiëren wij opnieuw over de omvang en regulering van de bestraling van voedsel in de Gemeenschap. Eind jaren negentig is na lange discussies een richtlijn aangenomen die in de EU uitsluitend bestraling toestaat van gedroogde, gearomatiseerde kruiden en specerijen. Nu staat de EU weer voor de beslissing of ook in de toekomst alleen kruiden en specerijen voor bestraling vrijgegeven worden, of dat deze lijst moet worden uitgebreid met enkele voedselproducten met een problematische hygiëne zoals kikkerbilletjes en garnalen of dat de voedselproducten die in overgangsregelingen voor afzonderlijke landen zijn toegestaan, worden toegelaten, zoals aardappelen, gevogelte, groente, garnalen, zeevruchten, kikkerbilletjes en eiwit.
De Commissie - dat maakte de commissaris hier zojuist duidelijk - geeft in haar mededeling deze drie opties aan en stelt daarmee ons als Europees Parlement min of meer voor de keus om met een van die opties in te stemmen. De Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid heeft in haar verslag eigenlijk een tegenstrijdig besluit genomen. De commissaris ging daar, dacht ik, kort op in. Eerst wordt in paragraaf 3 gesteld dat wij van het voorstel van de Commissie kennis nemen en dat de huidige lijst als volledig beschouwd kan worden. Ook is de Milieucommissie van mening dat andere kruiden, specerijen en plantaardige smaakmakers in de EU alleen mogen worden bestraald indien uit wetenschappelijke gegevens blijkt dat dit veilig en efficiënt is. Tegelijkertijd stelt de Milieucommissie in paragraaf 4 voor om bestraalde producten die in sommige lidstaten in aanzienlijke hoeveelheden voorkomen, op te nemen in de positieve lijst, indien deze technologie de veiligheid van bepaalde levensmiddelen kan verhogen.
Hieruit blijkt eigenlijk dat wij geen duidelijk standpunt hebben, omdat wij enerzijds in paragraaf 3 zeggen dat we een zeer restrictieve beslissing willen, maar anderzijds in paragraaf 4 duidelijk maken dat wij voor een verdergaand besluit zijn. Wel duidelijk is het Europees Parlement daarentegen met zijn standpunt dat in paragraaf 5 van het verslag wordt verwoord, namelijk dat voor ieder voedselproduct een gedetailleerde analyse moet worden uitgevoerd alvorens voorstellen worden ingediend om voedselproducten aan de positieve lijst toe te voegen. Daarbij moet worden aangetoond dat op ondubbelzinnige wijze is voldaan aan iedere in bijlage I bij de richtlijn uit 1999 genoemde voorwaarde om toestemming te verlenen voor bestraling.
De mededeling van de Commissie maakt heel duidelijk - en de commissaris heeft dat daarnet ook duidelijk gezegd - dat de consumenten eigenlijk geen bestraling van voedsel willen, dat zelfs een groot deel van de voedingsindustrie bestraling afwijst en haar voor overbodig verklaart. Ook Eurotoc, een onafhankelijke consumentenorganisatie voor gezonde voeding - we kennen allemaal de chef-koks van Eurotoc - heeft verklaard dat het bestralen van voedsel in strijd is met haar opvattingen en doelstelling. De organisatie kreeg binnen een paar dagen ook heel veel steun voor haar resolutie om voedselbestraling af te wijzen.
Ik denk dat hiermee duidelijk wordt dat de bestralingsrichtlijn zeer kritisch en met zeer veel bedenkingen moet worden bekeken. Wij moeten ons namelijk goed realiseren dat bestraling eigenlijk alleen bedoeld is om hygiënische omstandigheden die naar onze begrippen niet aanvaardbaar zijn, toe te dekken, te verdoezelen en de consumenten een bepaalde kwaliteit voor te spiegelen die er niet is. Alleen dan heeft bestraling zin, want als de hygiënische omstandigheden goed zouden zijn, zouden de producten ook prima in orde zijn en geen bestraling nodig hebben.
Verder gaat het erom, voedsel dat over lange afstanden wordt vervoerd houdbaar te maken. Het belang hiervan blijkt heel goed uit het voorbeeld van garnalen die van Noord-Duitsland naar Marokko worden overgebracht om daar te worden gepeld. Daar moeten we natuurlijk ook vanuit het oogpunt van ecologisch verkeersbeleid heel kritisch naar kijken - we hebben net de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme gehoord. Wij hebben er als commissie vaak voor gepleit om milieubeleid in alle beleidsterreinen te integreren.
Daarom kan ik ter afsluiting slechts nogmaals benadrukken dat de commissie in punt 3 en 5 heel verschillende standpunten heeft ingenomen. De stemming van morgen zal laten zien of wij ons sterk maken voor de consumenten en consumentenbescherming, of dat wij ook concessies doen aan de industrie, die de laatste weken flink gelobbyd heeft. Ik vind dat we allemaal zouden moeten inzien dat bestraling een kritische benadering vraagt, dat er ook bepaalde risico's aan verbonden kunnen zijn, hoewel we misschien vandaag die risico's nog niet allemaal kennen, en dat de consumenten bestraling afwijzen. Ik hoop dat we morgen een beslissing nemen ten gunste van de bescherming van de consument zodat de Commissie en de Raad met hun werk kunnen beginnen. Ook hoop ik dat wij het verslag van de Milieucommissie, met al zijn tegenstrijdigheden, wat verhelderen en tot een eenduidig standpunt komen, dat dan ook een basis zal zijn voor het verdere werk van Raad en Commissie.

Grossetête (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik heb altijd gevonden dat de bescherming van de gezondheid en van de consument boven elk ander belang uitgaat. Naleving van het voorzorgsbeginsel betekent echter niet dat elke technologische vooruitgang op het gebied van de behandeling van voedsel moet worden tegengehouden.
In de mededeling van de Commissie wordt onderstreept - en ik wil hier met nadruk zeggen dat het gaat om een mededeling en niet om wetgeving - dat volgens wetenschappers de bestraling van voedsel geen enkel gevaar voor de gezondheid van de consument oplevert als deze plaatsvindt met toepassing van goede productiepraktijken. Uiteraard mag bestraling niet worden toegepast om een gebrek aan hygiëne te compenseren.
Het ontwerpverslag dat mevrouw Breyer ons in september jongstleden in de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid heeft voorgelegd, vind ik bijzonder teleurstellend. Het is hierbij wel belangrijk dat wij geen twee dingen door elkaar halen, zoals sommige van mijn collega's doen. Het gaat hier over de inhoud van het verslag van mijn collega, mevrouw Breyer, en niet over de mededeling van de Commissie. Toch wil ik tegen mevrouw Breyer zeggen dat er geen enkele druk op mij is uitgeoefend.
Nadat de meeste van mijn amendementen en die van mijn collega, John Bowis, waren aangenomen, werd dit verslag met eenparigheid van stemmen door de parlementaire commissie goedgekeurd. Mijn fractie was van oordeel dat er een goed evenwicht was bereikt en dat dit verslag kon worden aanvaard, ook al bleven enkele paragrafen gehandhaafd die van een bijzondere demagogie getuigen. Zo draagt paragraaf 14 strikt genomen niets bij aan het verslag. Onze collega van De Groenen zegt dat producenten van voedsel moeten worden verplicht om gevaren voor werknemers, de gezondheid van de mens en het milieu te voorkomen. Hoe kunnen we in de ogen van de consument ooit geloofwaardig overkomen als we ons tot dit soort formuleringen beperken?
We moeten aan de slag gaan en concrete besluiten nemen die de veiligheid van de consument daadwerkelijk verbeteren. In die geest heb ik amendementen ingediend die door de commissie zijn goedgekeurd en die als doel hebben de controles te versterken om zo te voorkomen dat op ongeoorloofde wijze bestraalde producten in de handel kunnen worden gebracht. Het lijkt me echter niet redelijk bestraling totaal te verbieden, omdat gebleken is dat deze behandelingsmethode zeer nuttig is voor de vernietiging van micro-organismen of insecten die in bepaalde soorten voedsel aanwezig zijn.
Voorts deel ik niet het standpunt van de rapporteur over het vervoer van goederen. Het lijkt me gunstig dat we tegenwoordig bepaalde producten kunnen in- en uitvoeren, terwijl dat voorheen onmogelijk was. Een voorbeeld hiervan zijn specerijen, die over zeer grote afstanden kunnen worden vervoerd. En ik zie niet in waarom een langere houdbaarheid van voedingsproducten in strijd is met de doelstelling van duurzame ontwikkeling die wij allen nastreven.
Tot slot, mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, wil ik een algemene opmerking maken. Ik vind het erg spijtig dat ons Parlement een mening formuleert en een verslag opstelt over elke mededeling van de Europese Commissie. Dit type procedure werkte goed toen wij alleen nog maar geraadpleegd werden. Tegenwoordig is het echter veel doeltreffender en logischer om ons op onze wetgevende taak te concentreren. We zouden daardoor aan gezag winnen en we zouden onze overvolle agenda ontlasten en meer tijd besteden aan wetgevingsprocedures. Ten slotte zouden we niet langer werk doen dat eigenlijk een taak is van de Commissie. Nu vormen we ons al een mening over een dossier voordat we een voorstel van de Commissie hebben ontvangen. Ik zal niet langer uitweiden over het dossier dat voor ons ligt. Volgens mij zijn er geen nieuwe amendementen of een nieuw plenair debat nodig. Veel tijd besteden aan een verslag over een mededeling van de Commissie en dat alleen maar met het oog op drie amendementen die ter plenaire vergadering zijn ingediend, is mijns inziens in strijd met de wijze waarop wij in dit Parlement debatten zouden moeten voeren.

Whitehead (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijn fractie neemt een geheel ander standpunt in dan de laatste spreker. Wij zijn van mening dat het Parlement geraadpleegd moet worden. Wij vinden dat over een aantal omstreden onderwerpen - zoals de gevaren van niet-geïoniseerde straling - binnen de wetenschap niet voldoende bekend is om er zomaar aan voorbij te gaan.
Mijn fractie zal tevens het amendement steunen dat andere collega's en ik hebben ondertekend in naam van de sociaal-democratische fractie en dat het schrappen van de paragraaf 4 betrof. Waarom doen we dat? Niet omdat we het per se oneens zijn met het Wetenschappelijk Comité voor de menselijke voeding over de vraag of bestraling veilig kan zijn voor levensmiddelen, maar omdat dit niet het hele verhaal is. De vraag is waarom het gebeurt. Is het echt in het voordeel van de consument? Is er vraag naar bij de consumenten? Als dat zo zou zijn, zouden er niet zo veel gevallen zijn, zeker in mijn land, van illegale en clandestiene bestraling. Die bestraling geschiedt illegaal omdat men niet wil dat consumenten ervan weten. Men wil met name niet dat ze iets te weten komen en gaan nadenken over deze handel, die zich meer bezighoudt met zo laag mogelijke kosten dan met het eindproduct en dus met tevredenheid van de consument. Mevrouw Breyer noemde garnalen die van de ene naar de andere markt worden gebracht; ze worden gepeld in het ene werelddeel en dan weer naar een ander werelddeel gebracht. Dit heeft niets te maken met veiligheidsvoorschriften of de aantrekkelijkheid van het product: het draait slechts om de winst die in deze handel te behalen is.
Naar aanleiding van de mogelijkheden die zijn gepresenteerd door de Commissie, nemen wij, evenals de rapporteur, het standpunt in dat de lijst op dit moment niet verder moet worden uitgebreid. De bewijslast rust nog steeds op degenen die deze zaken willen uitvoeren. Het bewijs is echter nog niet geleverd.

Paulsen (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik ben oud genoeg om me het felle debat over bestraalde levensmiddelen te herinneren, dat vijftien tot twintig jaar geleden de gemoederen in heel Europa in grote beroering bracht. Dat debat had grote overeenkomsten met het GGO-debat van dit moment. Het is een feit dat de wetenschap, de WHO en de FAO het er geheel over eens zijn dat bestraling op zichzelf volstrekt ongevaarlijk is. Men kan dan ook zeggen dat de overwegingen I en J van dit verslag nogal misleidend zijn. Deze techniek is waarschijnlijk een goede zaak voor die delen van de wereld waarin voedselveiligheid eenvoudigweg betekent dat men überhaupt iets te eten heeft. 
Dit gezegd zijnde, wil ik er anderzijds met nadruk op wijzen dat er in het Europa van vandaag geen enkele reden is om andere zaken dan uitsluitend kruiden te bestralen. Voor dat laatste zijn er goede redenen, omdat andere methoden om kruiden te steriliseren vanuit een oogpunt van volksgezondheid en milieu nog minder geschikt zijn. In alle andere gevallen is het onnodig om deze techniek te gebruiken in een werelddeel en een systeem waarin we ons tot het uiterste inspannen om een hoog veiligheidsniveau in de hele voedselketen te creëren. Als we een voldoende hoog niveau van hygiëne aanhouden, goede productiepraktijken toepassen en de koel- en diepvriesketen intact houden, hebben we geen techniek nodig die gebruikt kan worden - ik zeg niet dat het altijd gebeurt - wordt gebruikt om een gebrek aan hygiëne of een gebrek in de koel- en diepvriesketen enzovoort te verdoezelen. Het is een tikkeltje te moeilijk om dat alles te controleren. Natuurlijk kunnen we wel zeggen dat deze behandeling oké is als ze maar op het etiket vermeld wordt, maar de gevaren voor misbruik zijn mijns inziens te groot. Ik vind deze techniek niet gevaarlijk, maar wel hoogst ongeschikt voor ons.

Sjöstedt (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, net als de vorige spreker vind ook ik dat er geen steekhoudende argumenten zijn om bestraling van ander voedsel dan kruiden toe te laten. Integendeel, diverse lidstaten zouden juist beter moeten controleren dat voedsel dat niet bestraald mag worden ook inderdaad niet bestraald wordt. 
Wij willen het verslag aanscherpen door de amendementen 2 en 3 aan te nemen en deze tot het standpunt van het hele Parlement maken.
Er bestaat een duidelijk gevaar dat de bestraling wordt gebruikt om slechte hygiëne te verdoezelen of om te verbergen dat het voedsel te oud is om nog verkocht te mogen worden. Er is geen reden om methoden toe te laten die dat mogelijk maken. Bovendien is aangetoond dat voedsel dat wordt bestraald om de houdbaarheid ervan te verlengen, kan afnemen in voedingswaarde en dat de consumenten er met dit voedsel dus slechter aan toe zijn. Ik vind dat de consumenten op die manier verleid worden tot het kopen van kwalitatief minderwaardige producten.
Het gaat hier ook om de vraag wat voor soort landbouw- en voedselbeleid we moeten voeren. Moeten we een extreem grootschalige productie nastreven van voedsel met een lange houdbaarheid, dat over grote afstanden vervoerd wordt? Of moeten we werken aan een landbouw- en voedselbeleid volgens het beginsel dat het voedsel zoveel mogelijk lokaal wordt geproduceerd en geleverd en dat het binnen een redelijke termijn wordt geconsumeerd? Wij pleiten voor het laatstgenoemde alternatief!

Blokland (EDD).
Vers voedsel en veilig voedsel blijken niet altijd hand in hand te gaan.
Jaarlijks sterven veel mensen als gevolg van een vergiftiging door salmonella en campylobacter in bijvoorbeeld kip. Deze bacteriën kunnen bestreden worden met chemicaliën, zoals het giftige methylbromide. Een groot nadeel van deze methode is dat een gedeelte van deze giftige stoffen achterblijft in de voeding. Bestraling van voedsel is een goed alternatief om de micro-organismen te doden en zodoende voedselvergiftiging te voorkomen.
Willen we verse producten eten, dan kunnen we ze niet eerst thermisch behandelen. Om bederf van groente, fruit en graanproducten tegen te gaan kunnen we wel bestralen. Een ander groot voordeel dus om producten toch vers te houden. Er kan echter niet gezegd worden dat dit voedsel bestraald wordt om het ten onrechte een betere 'uitstraling? te geven of een gebrek te maskeren. De eventuele schadelijke stoffen die door de micro-organismen al gemaakt zijn, kunnen niet door de straling ongedaan gemaakt worden. De hygiënische en sanitaire voorschriften dienen dus van toepassing te blijven bij de productie- en landbouwprocessen.
Maar hoe weten we nu dat deze verse producten ook veilig zijn? Ten eerste leert de ervaring dat in landen zowel binnen als buiten de Europese Unie het bestralen van voedsel veelvuldig wordt toegepast. Bovendien wordt de veiligheid van bestraald voedsel bevestigd door een vijftigjarige onderzoeksgeschiedenis van onder andere de Wereldgezondheidsorganisatie en het Internationaal Atoomagentschap. Het bestralen van voedsel resulteert wel in de vorming van nieuwe stoffen, evenals dit ook bij het koken van voedsel gebeurt. Alleen bij de bestraling van vetten is het niet helemaal duidelijk of dit negatieve gezondheidseffecten zou kunnen hebben. Dit moet nog verder onderzocht worden.
Uit bovenstaande feiten concludeer ik dat er een technische behoefte is, er geen gevaar voor de volksgezondheid is, het nuttig is voor de consument en dat het bestralen van voeding geen alternatief is voor de hygiënische voorschriften. Hiermee wordt voldaan aan de vier voorwaarden die in de kaderrichtlijn van 1999 zijn vastgelegd. Ik wil daarom ruimte laten voor het toevoegen van onder andere groente, fruit en graanproducten aan de positieve lijst.
In de milieucommissie is de resolutie door amendering in de goede richting verbeterd. Ik heb echter nog wel een opmerking over etikettering. De etikettering moet niet zodanig zijn dat het een gevarenteken of waarschuwingsteken wordt. Als aangetoond is dat deze producten veilig zijn, is een waarschuwing niet aan de orde. Dit zou alleen maar ten onrechte het idee geven bij de consument dat er toch wat mis mee is. Om verwarring te voorkomen kan volstaan worden met een vermelding dat om hygiënische redenen dit product bestraald is. Net zoals er op een pak melk vermeld wordt dat het tot een bepaalde temperatuur verwarmd is om de schadelijke bacteriën te doden.
Tenslotte, mijnheer de Voorzitter, concludeer ik dat voedsel bestralen in een aantal gevallen noodzakelijk is om vers voedsel en veilig voedsel hand in hand te kunnen laten gaan. Laten we daarom het bestralen van voedsel niet van de hand wijzen, maar op onze handen dragen.

De Roo (Verts/ALE).
Undine Bloch von Blottnitz was 5 jaar geleden rapporteur over voedselbestraling. Toen wou de Europese Commissie snel doorgaan en veel meer voedsel bestralen dan alleen kruiden. Nu eerst discussie, dat is winst. Er zijn verschillende regimes in de vijftien landen. In mijn eigen land, Nederland, worden aardappelen bestraald maar nog nooit heb ik dat op een label gezien. De Europese wet in dezen wordt niet goed toegepast. Bestraling is niet nodig. Er zijn veel alternatieven. Als er eerlijke etikettering zou zijn dan zullen de consumenten het niet kopen. Dat is ook de reden waarom er gefraudeerd wordt bij de labeling. Cyclobutadieen is een stof die altijd waarneembaar is als voedsel bestraald is. Het is dus heel goed mogelijk om goed te labelen want die stof is altijd detecteerbaar. Dat is de achilleshiel van de bestralingsindustrie, want de consumenten willen het niet. Als het eerlijk vermeld wordt dan zou deze industrie een langzame dood sterven.

Bowis (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik ben zeer te spreken over de inleiding van de commissaris over dit onderwerp. Ik denk dat hij gelijk heeft, op één uitzondering na: hij heeft paragraaf 3 verkeerd gelezen. Die is niet zo negatief als hij suggereert. De oorspronkelijke tekst van mevrouw Breyer, waarin de suggestie van de Commissie om de huidige lijst in acht te nemen, wordt toegejuicht, is nu geworden 'neemt kennis van het voorstel van de Commissie de huidige lijst als volledig te beschouwen.? Dit fragment is behoorlijk veranderd. Je moet naar alle veranderingen kijken die zich binnen de parlementaire commissie hebben voltrokken. Voedsel wordt immers al zo'n 50 jaar met ioniserende straling behandeld, zoals de rapporteur terecht opmerkte. In mijn land, Groot-Brittannië, betreft het de producten groente, fruit, graanproducten, gevogelte, vis, schelpdieren - niet veel kikkerbilletjes! Dit hele scala aan producten krijgt tot op zekere hoogte bovengenoemde behandeling. Andere landen hanteren andere lijsten. Wat alle lijsten echter met elkaar gemeen hebben, is dat de bestraling van deze producten geen gezondheidsrisico's met zich mee mag brengen, dat ze voordelig is voor de consument en dat ze op het etiket wordt aangegeven. Als er vraag naar is en het veilig is, waarom dan ook eigenlijk niet? Dit is in grote lijnen de visie van de parlementaire commissie.
Welnu, de methode is veilig. Dat zegt de WHO. Het Wetenschappelijk Comité voor de menselijke voeding van de EU bevestigt dit en daarom vormt de methode een onderdeel van consumentenbescherming op zich. In ziekenhuizen bijvoorbeeld is het nodig om het voedsel van enkele zeer kwetsbare patiënten te beschermen tegen gevaarlijke bacteriën. Het voedsel kan op die manier beschermd worden tegen besmetting. Het is echter niet mogelijk om besmetting of bederf van voedsel ongedaan te maken.
De Commissie kwam op de proppen met een zeer heldere uiteenzetting - een discussienota - met daarop de mogelijkheden om ofwel de huidige lijst die binnen de EU wordt gebruikt te behouden en daarbij garnalen en kikkerbilletjes op te nemen, ofwel de huidige meer uitgebreide lijst van de lidstaten te gebruiken, ofwel alleen de huidige EU-lijst te handhaven. Ik vermoed dat het antwoord ergens tussen de eerste en tweede optie in ligt, maar in dit stadium zijn we nog niet bezig met het wetsvoorstel. De Commissie bevindt zich nog in de luisterfase. We hadden tijd nodig om rustig na te denken. Deze situatie staat mijlenver af van de apocalyptische bedreiging die we in het oorspronkelijke verslag tegenkwamen, met een enorm scala aan gevaren, zoals de lange reizen, terwijl die de ontwikkelingslanden juist ten goede komen aangezien zij zo hun goederen kunnen exporteren. Het beeld van radioactieve bronnen die risico's voor de veiligheid opleveren wanneer terroristen radioactieve materialen verwerven voor het vervaardigen van enge bommen, leeft niet langer binnen de parlementaire commissie. Wij zoeken naar een iets gematigder standpunt.
Het verslag in zijn oorspronkelijke vorm had meer weg van de beschrijving van de Merovingische dynastie, als een door moorden getemperd despotisme. In werkelijkheid is er sprake van een veilig proces, mits het goed wordt toegepast. Het kan voordelen opleveren en daarom moet er goed over nagedacht worden, met behulp van grondige risicoanalyse en risicobeheer, maar zonder paniekzaaierij.
De amendementen die mevrouw Grossetête en ik hebben voorgesteld en die werden ondersteund door de parlementaire commissie, brengen dit verslag terug op de plaats waar de Commissie het waarschijnlijk graag zou willen hebben.

Schnellhardt (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik dank de Commissie voor de heldere wijze waarop zij de situatie met betrekking tot de behandeling van voedsel met ioniserende straling in de Europese Unie geschetst heeft. Ik dank ook de commissaris voor de duidelijke woorden die hij over deze problematiek heeft gesproken.
Toen we de richtlijn in 1999 opstelden, vreesden we al dat het de Commissie niet zou lukken om voor 31 december 2000 een omvangrijke positieve lijst te presenteren. Wat is er gebeurd? Het is nu bijna 31 december 2002 en we discussiëren niet over de vraag of bijvoorbeeld de lijst moet worden aangenomen, maar we herhalen de discussies uit de periode voordat de richtlijn werd opgesteld.
Ik vind dat we dat niet maar zo kunnen laten en voor lief moeten nemen. In haar mededeling stelt de Commissie vast dat de FAO en WHO het wetenschappelijk bewezen achten dat een behandeling veilig is voor de consument. De WHO roept er zelfs toe op de toepassing te intensiveren omdat de procédés de gevaren voor de consument juist verminderen. Het Wetenschappelijk Comité voor de menselijke voeding stelt voor zeventien voedselproducten vast dat een behandeling met ioniserende straling geen gevaar oplevert. Daaronder vallen alle producten die in landen van de Europese Unie tot nu toe met straling behandeld worden. Ook wordt in de Europese Unie in geen enkel geval de kritische dosis overschreden.
In de mededeling wordt geconstateerd dat de belangrijkste voorwaarden voor behandeling met ioniserende straling - toestemming, etikettering en controle - aanwezig zijn en dat de detectiemethoden voor bestraling erkend, dus voorhanden zijn. Ik vind het langzamerhand onverteerbaar dat in dit verband voortdurend beweerd wordt dat ermee kan worden gesjoemeld of gefraudeerd. De detectieprocedures zijn er. We kunnen nagaan of de producten behandeld zijn, legaal of illegaal. Waarom moeten we deze discussie dan alsmaar herhalen?
Alle voorwaarden voor het opstellen van een positieve lijst en voor behandeling in de Commissie zijn dus aanwezig, maar de Commissie talmt. De redenen daarvoor zijn terug te voeren op de enquête die ze heeft gehouden. Daarin wordt bijvoorbeeld geconcludeerd dat de voedselproducenten die behandeling met straling niet willen. Maar waarom willen ze dat dan niet? In de mededeling zegt u heel duidelijk dat ze bang zijn dat hun producten worden geboycot omdat binnen de Europese Unie en in deze discussie een ideologie opgang maakt die alle wetenschappelijke inzichten negeert, die alles wat tot nu toe aan kennis vergaard en beschreven is, eenvoudig niet accepteert. En weer beginnen we met de discussie en jammeren we hoe vreselijk het toch is dat dit gebeurt.
Vervolgens wordt het argument van de hygiëne aangevoerd. Ik heb meegewerkt aan de richtlijn over hygiënische voorwaarden bij de behandeling van vers vlees. Ik zou de laatste zijn die op dit punt met minder genoegen zou willen nemen. Bij de huidige behandeling van de richtlijn inzake levensmiddelenhygiëne hebben we echter over HACCP-systemen gesproken. We zien heel goed dat deze methode niet overal mogelijk is en dat we ook andere methoden moeten toepassen om de producten veiliger te maken voor de consument. Daartoe dient deze procedure. Dat kan alleen als de Commissie heel snel de positieve lijst opstelt en dan niet slechts in de vorm zoals ze nu voorstelt. Het is juist noodzakelijk om de situatie in de Europese Unie te veranderen. We kunnen het ons niet permitteren om voortdurend deze ideologische ballast met ons mee te dragen.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mijnheer Schnellhardt.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.30 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0386/2002) van mevrouw Langenhagen, namens de Commissie begrotingscontrole, over het speciaal verslag nr. 2/2002 van de Rekenkamer over de communautaire actieprogramma's Socrates en Jeugd voor Europa (RCC0002/2002 - C5-0257/2002 - 2002/2125(COS)).

Langenhagen (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, het was niet vanzelfsprekend dat het Parlement besloten heeft om hier vandaag te debatteren over de gemeenschappelijke actieprogramma's Socrates en Jeugd voor Europa.
Volgens ons nieuwe Reglement hoeft een onderwerp dat unaniem door een commissie is goedgekeurd, namelijk niet meer plenair behandeld te worden, en de Commissie begrotingscontrole heeft mijn verslag unaniem goedgekeurd. Ik was echter van mening dat het bij Socrates en Jeugd voor Europa om gewichtige onderwerpen gaat, die in hoge mate relevant zijn voor het Europees beleid en om die reden aan een breder gezelschap moeten worden gepresenteerd. Dat gezelschap heeft immers bij de uitvoering de nodige pijn moeten lijden, en die pijn is uiteindelijk bij de Europese Rekenkamer terechtgekomen, die in haar speciaal verslag een heel aantal behoorlijk zwakke plekken heeft ontdekt.
De Rekenkamer bevestigt dat middelen voor een deel niet overeenkomstig de doelstellingen van de programma's worden aangewend en dat de doelstellingen niet duidelijk zijn gedefinieerd. Bij bepaalde projecten ontbrak een behoorlijke voorfinanciering, hetgeen het werk van de projectleiders en -uitvoerders aanzienlijk bemoeilijkte, zo niet onmogelijk maakte.
Niet zonder reden keren steeds meer scholen, universiteiten en andere instellingen zich van deze programma's af. Dat kan ik begrijpen. Bovendien staan de onevenredig hoge administratiekosten en de omslachtige administratieve procedures niet in verhouding tot wat ze opbrengen. Het kan niet zo zijn dat de beschikbaar gestelde middelen gewoon in de machinerie van het bestuursapparaat blijven steken, in plaats van terecht te komen bij degenen voor wie ze eigenlijk zijn gereserveerd.
Bovendien was er kritiek op het feit dat subsidies te laat worden uitgekeerd, dat er geen algehele coördinatie is en dat daadwerkelijke controle- en evaluatiestructuren ontbreken, vooral als gevolg van de complexiteit van de programma's.
Echt onbegrijpelijk is de late indiening van het evaluatieverslag door de Commissie. Dat leidde weer tot de vertraging van het daarop aansluitende verslag van de Rekenkamer. Dat is eigenlijk onvergeeflijk, temeer daar het hier ging om een evaluatie van een verslag over 1995 tot 1999 terwijl we nu, bijna vier jaar later, al het jaar 2003 schrijven.
We waren in 1999 bereid om direct in aansluiting op het eerste programma toestemming te geven voor een tweede programma voor zes jaar, van 2000 tot 2006, zonder dat een tijdige evaluatie van het vorige programma had plaatsgevonden. Desondanks bevat mijn verslag over het speciaal verslag en over de programma's Socrates en Jeugd voor Europa een zeer positief oordeel. Voor mij lijdt het geen twijfel dat deze programma's voor de transnationale samenwerking in het verenigde Europa belangrijk, ja zelfs noodzakelijk zijn en een aanvulling vormen op het onderwijssysteem.
Maar dat niet alleen. Ook de burgers van Europa - en om hen gaat het uiteindelijk, of het nu studenten zijn of jonge professionals - komen steeds meer met elkaar in aanraking. Door de uitwisseling van meningen, de zogenaamde actieve dialoog en de doelgerichte overdracht van kennis over Europese verbanden wordt het begrip voor elkaar, voor sociale en economische aspecten en voor Europese beleidskwesties bevorderd en komt een verdere Europese integratie dichterbij.
In het vijfjarenprogramma voor 1995 tot 1999 werden middelen ten bedrage van 920 miljoen euro voor Socrates beschikbaar gesteld en ten bedrage van 126 miljoen euro voor Jeugd voor Europa - een behoorlijk bedrag. In het daaropvolgende programma voor 2000 tot 2006 werd dit bedrag verdubbeld. Dat is een aanzienlijk bedrag. Met het oog op de komende uitbreiding is de taak om na te denken over de jeugd van Europa en hun opleiding en vorming niet kleiner, maar groter geworden.
Daarom verzoek ik om de zogenoemde bureaus voor technische bijstand nu eindelijk door agentschappen naar publiek recht te vervangen, en om een duidelijke afbakening van bevoegdheden tussen Commissie en nationale agentschappen te garanderen, zodat ook de verschillen in de afzonderlijke lidstaten uit de weg worden geruimd. De nationale agentschappen moeten van voldoende personele, materiële en financiële middelen worden voorzien om de hun toevertrouwde taken ook effectief te kunnen vervullen.
We zijn het er immers toch over eens dat goed onderwijs de basis is voor toekomstig economisch succes en voor het concurrentievermogen van Europa. De in het verslag genoemde specifieke maatregelen om de problemen uit de wereld te helpen, vormen een stap in de goede richting. Daardoor zullen de programma's Socrates en Jeugd voor Europa in de toekomst worden gekenmerkt door meer efficiëntie, transparantie en enthousiasme.

Vitorino
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren afgevaardigden, mevrouw de rapporteur, het verslag van mevrouw Langenhagen, dat tijdens de laatste vergadering van de Commissie begrotingscontrole met eenparigheid van stemmen is goedgekeurd, bevat hoofdzakelijk de belangrijkste kritiek die ook te vinden is in het speciale verslag van de Rekenkamer over bepaalde gebreken in de opzet en het beheer van programma's. Het gaat met name om het feit dat een beroep wordt gedaan op een bureau voor technische bijstand en op nationale agentschappen, en om een vertraagde en onvolledige uitvoering. Hoe nationale agentschappen worden ingeschakeld, wordt overigens niet duidelijk genoeg omschreven.
Zoals zij in haar antwoord aan de Rekenkamer aangeeft, heeft de Commissie reeds verbeteringen aangebracht in de uitvoering van de nieuwe programma's Socrates en Jeugd voor Europa, die vanaf 2000 de door de Rekenkamer onderzochte programma's hebben vervangen. Dat geldt met name voor de relaties met de nationale agentschappen als het gaat om het beheer van de gedecentraliseerde onderdelen van de programma's. Tevens is het van groot belang dat de Commissie van plan is zo snel mogelijk de door de Rekenkamer aangegeven richting in te slaan door het tijdelijke bureau voor technische bijstand te sluiten zodra er voor het onderwijsprogramma een uitvoerend orgaan beschikbaar is.
Ten aanzien van de verbetering van het beheer van de gedecentraliseerde programmaonderdelen heeft de Commissie in 2000 voor elk van de programma's - mutatis mutandis - vastgesteld wat de verantwoordelijkheden van de Commissie en de nationale autoriteiten zijn met betrekking tot de nationale agentschappen en de begunstigden. In de bijlagen bij deze besluiten worden eveneens de taken vermeld die de agentschappen moeten verrichten. Bovendien zijn de bepalingen in de contracten tussen de Commissie en de nationale agentschappen verduidelijkt en vereenvoudigd.
Wat betreft de controle op de nationale agentschappen heeft de Commissie in 2000 besloten dat de ministeries controle- en auditsystemen moeten opzetten met het oog op het functioneren van de agentschappen, inclusief het beheer van de gedecentraliseerde acties. In het kader van haar contractuele betrekkingen met de nationale agentschappen verricht de Commissie controles en audits waarmee het functioneren van deze agentschappen en de gefinancierde projecten kunnen worden beoordeeld. De uitvoering van gedecentraliseerde acties door de nationale agentschappen kan nauwkeuriger worden gevolgd dankzij de controle die de diensten van de Commissie bij deze agentschappen verrichten en dankzij de uitwisseling van informatie die regelmatig tussen de nationale autoriteiten en de Commissie plaatsvindt. De financiële afrekeningen van de agentschappen worden door erkende instanties gecertificeerd, voordat deze aan de Commissie worden overgelegd.
Wat het beheer van de gecentraliseerde acties aangaat, is er ook vooruitgang geboekt. De Commissie heeft bepaalde taken - waarvan sommige onder de bevoegdheid van de overheid vallen - die voorheen aan het bureau voor technische bijstand waren toevertrouwd, zelf ter hand genomen, in afwachting van de totstandkoming van een uitvoerend orgaan. De voorbereidingen voor de oprichting van dit orgaan zijn reeds begonnen. Het moet in 2004 operationeel worden en de taken gaan uitvoeren die momenteel door het tijdelijke bureau voor technische bijstand worden waargenomen, alsmede enkele van de beheerstaken die de Commissie nu nog voor haar rekening neemt. Nadat mevrouw Langenhagen haar ontwerpverslag had opgesteld, heeft zij op verzoek diverse documenten ontvangen waarin de vorderingen op dit punt beschreven worden.
Ondanks bepaalde gebreken in de opzet en het beheer van de programma's in de periode 1995-1999 moet worden beklemtoond dat de Rekenkamer erkent dat deze programma's een Europese toegevoegde waarde hebben. In de inleiding geeft de Rekenkamer namelijk aan dat mede dankzij deze beide programma's de samenwerking tussen de universiteiten binnen de Unie en andere deelnemende landen is versterkt en multiculturele jongerenuitwisselingen mogelijk zijn geworden. Kortom, niemand kan ontkennen dat deze programma's hun uitwerking hebben gehad op jongeren en studenten.
Tot slot zal de Commissie zo veel mogelijk rekening houden met het advies van de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport, die vooral belang hecht aan de tussentijdse beoordeling van de twee nieuwe programma's voor de periode 2000-2006 en aan een vereenvoudiging van de nieuwe generatie programma's na 2006. Uiteindelijk gaat het erom dat wordt gezorgd voor een doeltreffender beheer en eenvoudiger procedures, met name voor de toekenning van geringe subsidies.

Bösch (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de rapporteur namens de sociaal-democratische fractie hartelijk feliciteren, vooral vanwege zijn zeer kritische kanttekeningen. Om te voorkomen dat er allerlei verhalen de ronde gaan doen over de uitvoering sinds 2000, wil ik de commissaris eraan herinneren - ook al weet ik dat hij op dit terrein niet zonder meer verantwoordelijk is - dat wij tot zes december dit jaar in de programma's onder de post B31 'Onderwijs en jeugd? een achterstand hadden van 500 miljoen euro. Mijnheer de commissaris, 500 miljoen euro! Ik zal u zeggen wat het betekent dat er zo traag, zo onverantwoord traag wordt uitbetaald. Dat is een vorm van klassenpolitiek. De eersten die daardoor namelijk niet meer kunnen deelnemen aan voor Europa zeer waardevolle programma's, zijn studenten uit armere milieus. Als vertegenwoordiger van de sociaal-democratische fractie moet ik erop wijzen dat het hier niet alleen maar gaat om een paar bureaucratische problemen die zich toevallig voordoen, maar dat hier mensen de facto het recht op subsidie wordt ontzegd. Dat willen wij uitdrukkelijk niet.
Mijnheer de commissaris, wij zullen dit in de gaten houden. Ik hoop ook dat onze rapporteur er bij de kwijting het komende jaar zorgvuldig op toeziet hoe het in de toekomst met de uitkeringen en vertragingen in dit programma staat. Anders zijn het de zwaksten die ervoor opdraaien. In dit geval zijn dat degenen wier ouders een wat lager inkomen hebben, en aan hen voelen wij ons in het bijzonder verplicht.

Casaca (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil mij aansluiten bij de gelukwensen van de heer Bösch voor de inhoud van het verslag van onze collega Brigitte Langenhagen. Zoals uit het verslag van de Rekenkamer blijkt, zijn de vereenvoudiging en transparantie van deze programma's verreweg de belangrijkste en beslissende factor voor hun welslagen. Ik meen dat er op dit moment nagedacht wordt over de oprichting van enkele tientallen agentschappen om programma's te beheren die nauwelijks afwijken van het onderhavige. Ik geloof dat wij alvorens nieuwe agentschappen te creëren zeer zorgvuldig zouden moeten nadenken over de problemen die wij ermee willen oplossen. Zal een agentschap echt verschil uit gaan maken en zaken tot een oplossing kunnen brengen die de zogenaamde bureaus voor wetenschap en techniek niet hebben kunnen oplossen?
Ik denk dat het belangrijker is na te denken over het standaardiseren en toegankelijker maken van deze materie in alle lidstaten, dan zich bezig te houden met agentschappen. Dan kunnen de zaken sneller verlopen, zowel wat betreft de betalingen - die collega Bösch heeft aangestipt - als het maken van het programma zelf. Deze uitnodiging om hierover na te denken zou ik met name tot de Commissie willen richten.

De Voorzitter.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.30 uur plaats.
(De vergadering wordt om 20.20 uur gesloten)

