Wyzwania w zakresie umów zbiorowych w UE (debata)
Przewodnicząca
Następnym punktem posiedzenia jest sprawozdanie pana posła Jana Anderssona w sprawie wyzwań związanych z układami zbiorowymi w UE złożone w imieniu Komisji Zatrudnienia i Spraw Socjalnych.
Jan Andersson
sprawozdawca. - (SV) Pani przewodnicząca! Mam nadzieję, że przedstawiciele Komisji, których jeszcze nie ma, wkrótce tu będą.
Zamierzam zacząć od ogólnego omówienia sprawozdania. W Parlamencie Europejskim wielokrotnie dyskutowaliśmy o tym, jaką politykę prowadzić w zglobalizowanym społeczeństwie. Nie powinniśmy konkurować o niskopłatną pracę. Aby osiągnąć sukces, powinniśmy natomiast mieć dobre warunki pracy i koncentrować się na kapitale ludzkim, ludziach, inwestycjach i innych sprawach. Wielokrotnie dyskutowaliśmy również o równowadze między otwartymi granicami a rozbudowanym systemem socjalnym UE, dochodząc do wniosku, że równowaga ta jest istotna.
Ponadto często poruszaliśmy - podkreślając jej znaczenie - kwestię równego traktowania ludzi bez względu na płeć, pochodzenie etniczne lub przynależność państwową, stwierdzając, że równe traktowanie i zasada niedyskryminacji powinny być nadrzędne.
W sprawozdaniu poruszono kwestię potrzeby posiadania otwartych granic. Komisja opowiada się za otwarciem granic bez ograniczeń lub okresów przejściowych, lecz jednocześnie powinniśmy mieć socjalną UE, w której nie konkurujemy ze sobą, wymuszając niższe płace, gorsze warunki pracy i tym podobne.
W sprawozdaniu poświęcono również miejsce zasadzie równego traktowania, przez którą należy rozumieć równe traktowanie i niedyskryminowanie pracowników bez względu na przynależność państwową. Nie może być tak, że ludzie z Łotwy, Polski, Niemiec, Szwecji czy Danii są różnie traktowani na tym samym rynku pracy. Taki jest również punkt wyjścia propozycji przedstawionych w sprawozdaniu. Najważniejsze z nich dotyczą dyrektywy o delegowaniu pracowników, ponieważ trzy przytoczone wyroki dotyczą delegowanych pracowników. Jest bardzo ważne, aby z dyrektywy o delegowaniu pracowników nie uczynić minimalistycznej dyrektywy.
To prawda, że dyrektywa zawiera minimalne warunki, które muszą być spełnione. Warunki te muszą być tam zamieszczone, jednak podstawową zasadą jest równe traktowanie. W tej kwestii musimy zatem wypowiedzieć się jasno: należy stosować zasadę równego traktowania bez względu na przynależność państwową. Na każdym rynku pracy, na przykład na rynku pracy w niemieckim landzie Dolnej Saksonii, obowiązujące warunki powinny dotyczyć wszystkich pracowników, bez względu na to, skąd pochodzą. To ważna zasada, która musi stać się jeszcze bardziej oczywista po wydanych wyrokach.
Drugą ważną sprawą jest to, że mamy różne modele rynku pracy. Wszystkie te modele muszą mieć równą wartość przy wdrażaniu prawa. W dyrektywie należy również zmienić niektóre inne kwestie. Ponadto musimy bardzo wyraźnie podkreślić, że prawo do strajku jest podstawowym prawem konstytucyjnym, które nie może być podrzędne względem swobody przemieszczania się. Dotyczy to nowego traktatu, lecz również, choć w inny sposób, prawa podstawowego.
Po trzecie, prawo wspólnotowe nie może naruszać konwencji Międzynarodowej Organizacji Pracy. W sprawie Rüffert++ odniesiono się do konwencji MOP, która dotyczy zamówień publicznych. W takim przypadku stosuje się warunki pracy obowiązujące w miejscu, w którym praca jest wykonywana. Z tego powodu przedstawiliśmy wspomniane propozycje. Będę przysłuchiwał się debacie, a jednocześnie chciałbym skorzystać z okazji, aby podziękować za konstruktywną współpracę wszystkim osobom zaangażowanym w przygotowanie sprawozdania, w tym również kontrsprawozdawcy.
(Oklaski)
Vladimír Špidla
Pani przewodnicząca, panie i panowie! Chciałbym najpierw przeprosić za niewielkie opóźnienie. Niestety nie mogłem przewidzieć, że na drogach będzie taki ruch.
Panie i panowie! Wyroki wydane ostatnio przez Trybunał Sprawiedliwości w sprawach Viking, Laval i Rüffert wywołały w UE szeroką debatę na temat ochrony praw pracowników w związku z coraz większą globalizacją i mobilnością tych ostatnich. Aby europejski rynek pracy funkcjonował właściwie, musimy ustanowić właściwe zasady. Dyrektywa o delegowaniu pracowników jest kluczowym instrumentem służącym osiągnięciu tego celu. Chciałbym przypomnieć państwu, że celem dyrektywy było znalezienie równowagi między, z jednej strony, odpowiednim poziomem ochrony pracowników czasowo delegowanych do innego państwa członkowskiego, a z drugiej - swobodnym przepływem usług na rynku wewnętrznym.
Komisja jest zdeterminowana zapewnić, by podstawowe swobody gwarantowane Traktatem nie stały w konflikcie z ochroną podstawowych praw. Komisja wyraziła wolę rozpoczęcia otwartej debaty ze wszystkimi zainteresowanymi stronami, co pozwoli nam wspólnie przeanalizować konsekwencje wyroków Trybunału Sprawiedliwości. Taka debata jest niezwykle ważna, gdyż pozwoli ona sprecyzować stanowisko prawne, a wreszcie umożliwi państwom członkowskim wprowadzenie odpowiednich rozwiązań prawnych. W dniu 9 października 2008 r. Komisja zorganizowała forum na ten temat. Uczestniczyły w nim wszystkie zainteresowane strony. Forum powinno stać się punktem wyjścia dla debaty, która jest tak bardzo potrzebna.
Komisja zgadza się, że większa mobilność pracowników w Europie niesie ze sobą nowe wyzwania, ponieważ wiąże się z funkcjonowaniem rynków pracy i regulacją warunków zatrudnienia. Komisja uważa, że partnerzy społeczni znajdują się na najlepszej pozycji, aby podjąć te wyzwania i zaproponować ewentualne usprawnienia. Dlatego też Komisja zwróciła się do europejskich partnerów społecznych o zbadanie konsekwencji większej mobilności w Europie i wyroków Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. Cieszę się, że europejscy partnerzy społeczni podjęli wyzwanie. Komisja będzie ich wspierać w takim zakresie, jaki będzie konieczny.
Komisja pragnie poinformować, że państwa członkowskie, których w największym stopniu dotyczy wyrok Trybunału Sprawiedliwości, pracują obecnie nad rozwiązaniami prawnymi mającymi zapewnić dostosowanie do judykatury Trybunału Sprawiedliwości. Komisja nie może zgodzić się na propozycję, aby w dyrektywie o delegowaniu pracowników zawrzeć również odniesienie do swobodnego przemieszczania się. Takie rozszerzenie w nieunikniony sposób prowadziłoby do nieporozumień dotyczących operacyjności dyrektywy, ponieważ skutkowałoby zatarciem różnicy między dwiema odrębnymi kategoriami pracowników, czyli pracownikami delegowanymi i pracownikami migrującymi. Chciałbym podkreślić, że między pracownikami delegowanymi a pracownikami migrującymi różnica bezsprzecznie istnieje.
Komisja zgadza się z Parlamentem co do potrzeby poprawy funkcjonowania i wdrażania dyrektywy o delegowaniu pracowników. Chciałbym przypomnieć w tej kwestii, że w kwietniu 2008 roku Komisja zaakceptowała zalecenie dotyczące zacieśnienia współpracy administracyjnej, o które wnioskowały państwa członkowskie w celu naprawienia obecnych niedociągnięć. Komisja popiera również ściślejszą współpracę w ramach planu powołania komitetu ekspertów z państw członkowskich. Komisja uważa, że w ramach proponowanego traktatu lizbońskiego nastąpi znaczące wzmocnienie praw socjalnych w wyniku zmian obejmujących na przykład nowe klauzule społeczne, dzięki którym polityka UE we wszystkich innych obszarach będzie musiała uwzględniać kwestie społeczne, również z uwagi na wprowadzenie prawnie wiążącego odniesienia do Karty praw podstawowych.
Małgorzata Handzlik
autorka projektu opinii Komisji Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów. - (PL) Pani przewodnicząca! Sprawozdanie, nad którym dzisiaj debatujemy uczyniło z obecnej dyrektywy o delegowaniu pracowników, wyzwanie dla układów zbiorowych. Ja z takim podejściem, co zawsze bardzo mocno podkreślałam, nie mogę się zgodzić. Zdaję sobie sprawę, iż orzeczenia ETS mogły wywołać niezadowolenie części państw członkowskich, jednak zapewniają one równowagę między wszystkimi celami dyrektywy, a mianowicie między swobodą świadczenia usług, poszanowaniem praw pracowniczych i zachowaniem zasad uczciwej konkurencji. Pragnę podkreślić, iż utrzymanie tej równowagi jest dla nas kwestią najważniejszą.
Nie powinniśmy kwestionować zapisów samej dyrektywy, a skupić się raczej na złym staniej jej implementacji przez państwa członkowskie, bo to ona jest głównym problemem przy jej poprawnym stosowaniu. Dlatego potrzebujemy przede wszystkim dogłębnej analizy na poziomie państw członkowskich, która pozwoli ocenić nam problemy wynikające z orzeczeń i ewentualne wyzwania, przed którymi stoimy. Dlatego też moim zdaniem musimy powstrzymać się na obecnym etapie od wezwań do zmiany dyrektywy. Nie zapominajmy, iż delegowanie pracowników jest nierozerwalnie związane ze swobodą świadczenia usług, która jest jedną z podstawowych zasad wspólnego rynku europejskiego i nie powinna być ona w żadnym wypadku postrzegana jako ograniczenie dla układów zbiorowych.
Tadeusz Zwiefka
autor projektu opinii Komisji Prawnej. - (PL) Niezależnie od przekonań, uważam za niedopuszczalną krytykę orzeczenia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, który jest instytucją niezależną i niezawisłą, kluczową dla funkcjonowania Unii Europejskiej. Może nam się nie podobać prawo i oczywiście mamy możliwość dokonywania jego zmiany, ale trudno znaleźć mi zrozumienie dla krytyki Trybunału, który orzeka na bazie obowiązującego prawa.
Chciałbym podkreślić dwa ważne aspekty w omawianej dziś przez nas kwestii. Po pierwsze, wyroki Trybunału w żadnym stopniu nie wpływają na treści swobody zawierania układów zbiorowych. Po drugie, zgodnie z wykładnią Trybunału, państwa członkowskie nie mogą wprowadzać minimalnych standardów w sprawach innych niż wymienione w dyrektywie 96 o delegowaniu pracowników. Trybunał wyraźnie uznaje prawo do podejmowania działań zbiorowych za prawo podstawowe, stanowiące część ogólnych zasad prawa wspólnotowego. Jednocześnie zasady swobody przepływu usług, jak i inne swobody rynku wewnętrznego, stanowią równie ważną podstawę integracji europejskiej.
Jaka jest konsekwencja tego sprawozdania? Otóż sprawozdawca domaga się rewizji dyrektywy o delegowaniu pracowników twierdząc, że wykładnia Trybunału jest niezgodna z intencją prawodawcy. Całkowicie nie zgadzam się z tym stanowiskiem.
Jacek Protasiewicz
w imieniu grupy PPE-DE. - (PL) Pani przewodnicząca! Co roku na terenie Unii Europejskiej około miliona osób wykonuje swoją pracę zawodową w formie oddelegowania do innego kraju, niż kraj, w którym siedzibę ma firma, w której są zatrudnieni.
Tylko kilka przypadków na przestrzeni ostatnich lat stanowiło problem w interpretacji zapisów dyrektywy i prawa unijnego regulującego tę kwestię i te kilka przypadków stało się przedmiotem zainteresowania Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, który orzekł generalnie rzecz biorąc, że problemem nie jest treść dyrektywy, ale raczej brak właściwej implementacji tej dyrektywy w poszczególnych państwach członkowskich. Czego to dowodzi? Otóż dowodzi to, że prawo unijne, które zostało stworzone dla uregulowania kwestii oddelegowania pracowników jest prawem poprawnym, dobrze skrojonym. Co najwyżej istnieje problem z jego wdrożeniem w poszczególnych państwach.
Nie oznacza to oczywiście, że to jest prawo idealne. Tym nie mniej obecna dyrektywa po pierwsze chroni podstawowe prawa pracowników gwarantując im minimum zarówno w postaci wynagrodzenia, jak i ochrony BHP w pracy. Po drugie, co wyraźnie chcę podkreślić, nie neguje możliwości zawierania korzystniejszych niż to minimum warunków pracy w postaci układów zbiorowych. Jednocześnie dyrektywa jest bardzo dobrym balansem pomiędzy swobodą świadczenia usług, a ochroną praw pracowników, którzy są do wykonywania usługi w innym kraju oddelegowani. Dlatego w sprawozdaniu Jana Anderssona zgodziliśmy się na to, że zapraszamy Komisję, aby zechciała przyjrzeć się raz jeszcze dyrektywie. Jesteśmy jednak absolutnie przeciwni przekonaniu, że ta dyrektywa jest zła, i że istnieje pilna potrzeba dokonania jakiejś radykalnej zmiany w europejskim prawie w tej kwestii.
Stephen Hughes
w imieniu grupy PSE. - Pani przewodnicząca! Gratuluję panu posłowi Anderssonowi doskonałego sprawozdania. Na początku chciałbym zacytować część ustępu 12 sprawozdania, który brzmi: "uważa, że intencje prawodawców zawarte w dyrektywie o delegowaniu pracowników oraz w dyrektywie usługowej nie są zgodne z wykładniami” Trybunału. Zgadzam się z tym stwierdzeniem. Uczestniczyłem w przygotowywaniu obydwu dyrektyw i nigdy nie spodziewałbym się, że - analizowane razem z Traktatem - mogłyby skłonić Trybunał do przyjęcia wniosku, że swobody gospodarcze są nadrzędne względem podstawowych praw pracowników.
Kiedy tego rodzaju wydarzenia mają miejsce, prawodawca powinien podjąć działania zmierzające do przywrócenia pewności prawnej. Jesteśmy współprawodawcą, a omawiana rezolucja zawiera bardzo jasne wskazówki, co naszym zdaniem należy zrobić. Panie komisarzu! Nie możemy jednak wywiązać się z naszego obowiązku prawodawcy, dopóki państwo dysponujecie prawem inicjatywy. Współzwołuję w tym miejscu intergrupę ds. związków zawodowych i współprzewodniczę jej. Są w niej reprezentowane wszystkie główne grupy polityczne. Dzięki temu mam również kontakt z wieloma związkowcami, nie tylko w Brukseli i w Strasburgu, lecz w regionach, i mogę państwu powiedzieć, że brak równowagi, który uwidoczniły wspomniane wyroki, budzi powszechne i wszechogarniające zaniepokojenie. Panie komisarzu! W obliczu zbliżających się przyszłorocznych wyborów europejskich jest to bardzo ważna kwestia. Jeżeli związkowcy zadecydują, że Europa nie stanowi części rozwiązania, lecz część problemu, może to okazać się bardzo szkodliwe dla wszystkich frakcji w tej Izbie i dla samego procesu demokratycznego.
Cieszę się, że uważa pan, iż dyrektywa o delegowaniu pracowników wymaga poprawy, jako że jednym z naszych postulatów jest jej przegląd, w ramach którego należy co najmniej wyjaśnić, jak można wykorzystać układy zbiorowe do wprowadzenia minimalnego zakresu zadań i obowiązków oraz jak działania zbiorowe mogą być wykorzystane do zapewnienia ochrony tych praw.
Panie komisarzu! Proszę zatem wysłuchać bezpośrednio wybieranej instytucji. Musimy nadstawiać uszu. Proszę wykorzystać prawo inicjatywy i pokazać, że dostrzegacie państwo potrzebę działania.
Luigi Cocilovo
w imieniu grupy ALDE. - (IT) Pani przewodnicząca, panie i panowie! Ja również chciałbym podziękować panu posłowi Anderssonowi za jego inicjatywę oraz za wkład wszystkich grup i sprawozdawców w ostateczny tekst przyjęty przez komisję. Uważam, że stanowisko przyjęte przez Parlament Europejski jest naprawdę istotne. Chciałbym wyraźnie powiedzieć, że Parlament nie kwestionuje ani nie krytykuje wyroków Trybunału per se; te zawsze były zgodne z prawem. Stara się natomiast odpowiedzieć na pytania dotyczące wykładni dyrektywy o delegowaniu pracowników, częściowo wynikające z tych wyroków.
Założenie, że odpowiedź kryje obawy związane z niektórymi podstawowymi swobodami, na przykład swobodą świadczenia usług transgranicznych, jest błędne; zamierzamy w pełni chronić tę swobodę, tak samo jak zamierzamy chronić zasadę uczciwej i przejrzystej konkurencji. Nie możemy jednak akceptować takiej konkurencji, która opiera się na korzyści uzyskanej w wyniku "dumpingu”, konkurencji żywiącej się iluzją, że dopuszcza się naruszanie niektórych podstawowych zasad, na przykład swobodnego przenoszenia przedsiębiorstw i niedyskryminacji. Nieważne jak bardzo będziemy spierać się o wykładnię, zasada ta opiera się na podstawowej prawdzie: nie powinno być różnicy w traktowaniu pracowników w kraju, w którym usługi są świadczone, bez względu na to, czy są to pracownicy delegowani, czy pracownicy mobilni, i bez względu na ich przynależność państwową. Takie same zasady, wraz z prawem do strajku, powinny być stosowane w odniesieniu do przedsiębiorstw w kraju prowadzenia działalności, jak i przedsiębiorstw stosujących ustalenia o delegowaniu.
Uważamy, że każdy inny model Europy zostanie odrzucony i będzie traktowany podejrzliwie. Swobodny przepływ ma również zastosowanie do zasad, a wszelkie odstępstwa od tego schematu zaszkodzą przede wszystkim Europie, bez względu na wykładnię jednej z dyrektyw.
Elisabeth Schroedter
w imieniu grupy Verts/ALE. - (DE) Pani przewodnicząca, panie komisarzu, panie i panowie! Równe traktowanie jest podstawową zasadą Unii Europejskiej. Państwa członkowskie muszą mieć możliwość zagwarantowania, że równe traktowanie będzie rzeczywiście wdrażane w terenie. Europejski Trybunał Sprawiedliwości (ETS) postawił nas w bardzo trudnym położeniu. Nie mogę ukrywać faktu - który jest oczywiście bardzo dobrze znany, - że co najmniej w jednej sprawie Komisja się do tego przyczyniła. Nie można po prostu poddawać w wątpliwość prawa do strajku i prawa do negocjowania układów zbiorowych. W tej kwestii musimy reagować. Trybunał przedstawił tak negatywny obraz Europy, że wielu ludzi teraz się od niej odwraca: nie możemy po prostu przyglądać się temu i czekać na bieg wydarzeń.
Każdy, kto chce propagować większą mobilność w Europie, musi zapewnić, by u jej podstaw leżało równe traktowanie. Europejski Trybunał Sprawiedliwości oddał nam złą przysługę w tej kwestii, a w procesie zaszkodził socjalnej Europie.
Jako prawodawca musimy zacząć działać w tym bałaganie, mając na uwadze, że ETS wykrył również słabe punkty w dyrektywie o delegowaniu pracowników: wykazał, że problem pojawia się wtedy, gdy pracownicy są usługodawcami. Należy znów zacząć traktować pracowników jak pracowników. Z tego właśnie względu potrzebujemy przeglądu dyrektywy.
Należy zagwarantować zasadę "równej płacy za taką samą pracę w tym samym miejscu”. Okazało się, że zgodnie z wykładnią ETS dyrektywa o delegowaniu pracowników już tego nie gwarantuje. Przegląd jest potrzebny, aby przywrócić Europie wiarygodność. Nie możemy prowadzić kampanii wyborczej bez tego projektu. W przeciwnym razie pojawi się problem trudności powstałych w związku z wolnością oferowaną przez rynek wewnętrzny i zasadą równego traktowania na miejscu.
Jak powiedział pan poseł Cocilovo, nie można akceptować, aby konkurencja opierała się nie na jakości, lecz na "dumpingu społecznym”. Musimy działać. Chciałabym ponownie wezwać Izbę do przyjęcia sprawozdania pana posła Anderssona w obecnej formie. Ta kwestia jest najważniejsza, ponieważ w sprawozdaniu przedstawiono również wysoce specyficzną strategię działania, jeżeli chodzi o przegląd dyrektywy o delegowaniu pracowników. Zasada równego traktowania jest podstawą społecznej Europy. Przywrócenie społecznej Europy jest powodem, dla którego zostaliśmy wybrani do tej Izby. Dlatego też musimy przyjąć omawiane sprawozdanie.
Ewa Tomaszewska
w imieniu grupy UEN. - (PL) Pani przewodnicząca! Z ubolewaniem stwierdzam, odnosząc się w szczególności do wyroków ETS w sprawach Laval, Viking i innych, że zbyt często prawom ekonomicznym nadaje się rangę wyższą niż podstawowym prawom i wolnościom.
Wyraźnego zaznaczenia wymaga właściwa hierarchia tych praw i respektowanie faktu, że człowiek jest ważniejszy niż pieniądz. Prawa dotyczące swobód gospodarczych nie mogą blokować prawa człowieka do zrzeszania się i wspólnej obrony swych praw. W szczególności pracownicy mają prawo do tworzenia organizacji i zbiorowego negocjowania warunków pracy. Systemy rokowań zbiorowych i układy zbiorowe pracy, powstałe w wyniku tych rokowań, zasługują na uznanie i wspieranie, gdyż zgoda odpowiedzialnych partnerów społecznych gwarantuje pokój społeczny i szansę na realizację zawartych porozumień. Odzwierciedleniem tego przekonania są Konwencje Międzynarodowej Organizacji Pracy.
Główne wyzwania stojące dziś przed nami w zakresie układów zbiorowych, to wzięcie pod uwagę gwarancji równych praw pracowników zatrudnionych we własnym kraju, pracowników migrujących i pracowników oddelegowanych. Gratuluję panu sprawozdawcy!
Mary Lou McDonald
w imieniu grupy GUE/NGL. - (GA) Pani przewodnicząca! Przez lata pracownicy i związki zawodowe pokładały zaufanie w Unii Europejskiej, wierząc, że warunki pracy ulegną poprawie i będą chronione.
Wszyscy pracownicy w całej Europie mają prawo do godziwej pracy i do równego traktowania. Mają prawo do organizowania się, agitowania i prowadzenia kampanii mających na celu poprawę swego losu w miejscu pracy. Słusznie oczekują zatem, że prawo będzie uznawać i egzekwować te prerogatywy.
Szereg orzeczeń Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, omówionych - jak się zdaje - w sprawozdaniu pana posła Anderssona, stanowi zuchwały atak na podstawowe prawa. Orzeczenia te dały zielone światło zupełnej eksploatacji pracowników. Orzeczenia Trybunału odzwierciedlają prawny status quo, fakt, że kiedy prawa pracowników kolidują z regułami konkurencji, przeważają reguły konkurencji. Wspomniane wyroki uprawomocniły to, co określa się mianem "prześcigania się w obniżaniu standardów”.
Jestem bardzo rozczarowana omawianym sprawozdaniem. Świadomie pominięto w nim wezwanie do zmiany traktatów UE, które - jak wszyscy wiemy - są konieczne, aby chronić pracowników. Wezwanie do zmiany Traktatów zostało świadomie i cynicznie usunięte z pierwszego projektu sprawozdania, pomimo że ruchy związkowe w całej Europie powszechnie domagały się włączenia do Traktatów klauzuli o postępie społecznym.
Słaba ochrona praw pracowników była jednym z powodów, dla których Irlandczycy głosowali przeciwko traktatowi lizbońskiemu, nawet jeżeli przywódcy UE wolą ignorować ten niewygodny fakt. Jeżeli mieszkańcy Europy mają zaakceptować jakikolwiek nowy traktat, musi on zapewniać odpowiednią ochronę pracowników.
My, parlamentarzyści, mamy teraz okazję, aby naciskać na włączenie do Traktatów wiążącej klauzuli lub wiążącego protokołu o postępie społecznym. Jeżeli tego rodzaju poprawka nie zostanie dzisiaj przyjęta, Parlament Europejski poczyni kolejny krok oddalający go od ludzi, których - jak się wydaje - reprezentuje. Nie mam wątpliwości, że wówczas irlandzcy pracownicy będą podzielać moje rozczarowanie, że Parlament Europejski ich zawiódł.
Hanne Dahl
w imieniu grupy IND/DEM. - (DA) Pani przewodnicząca! Rozwój wypadków, jaki obserwujemy na rynku pracy w świetle daleko idących wyroków w sprawach Rüffert, Laval i Waxholm, jaskrawo kontrastują z pragnieniem wprowadzenia modelu elastycznego rynku pracy i bezpieczeństwa socjalnego (flexicurity) jako gospodarczego modelu dla Europy, gdyż wydaje się, że zupełnie zapomniano, iż sam model flexicurity opiera się na stuletniej tradycji rynku pracy, na którym obowiązywało prawo do negocjowania solidnych i niezależnych ustaleń. Nie można zatem wprowadzać modelu elastyczności na europejskim rynku pracy jednocześnie wdrażając przepisy lub akceptując wyroki, które utrudniają związkom zawodowym wdrażanie i utrzymanie systemu bazującego na układach zbiorowych. Jeżeli zostanie wprowadzony model flexicurity, a jednocześnie przyjmiemy, że zasady rynku wewnętrznego UE przeważają nad negocjacjami płacowymi i bezpieczeństwem środowiska pracy, to koniec końców trzeba będzie unieważnić stuletnią walkę pracowników. Sprawozdanie posła Anderssona jest plastrem na ranę zadaną przez Europejski Trybunał Sprawiedliwości temu, co osiągnięto przez sto lat zmagań, i jest zdecydowanie niewystarczające.
Roberto Fiore
(IT) Pani przewodnicząca, panie i panowie! Omawiane sprawozdanie jest bezsprzecznie dobrym punktem wyjścia, aby uplasować pracę przed gospodarką, a prawa socjalne przed prawami do swobody działalności gospodarczej. Zasadniczo broni się w nim ogólnej koncepcji zasad socjalnych, które są częścią europejskiej tradycji.
Należy jednak powiedzieć, że w sprawozdaniu nie poruszono podstawowej kwestii, jaką jest bardzo wysoka liczba delegowanych lub zagranicznych pracowników, zalewających rynki krajowe. Musimy zatem zwrócić uwagę na "dumping”, który faktycznie ma miejsce w krajach takich jak Włochy, gdzie na przykład Rumuni masowo opanowali rynek pracy. Taka sytuacja niewątpliwie prowadzi do dumpingu, co jest korzystne dla dużych przedsiębiorstw, lecz szkodliwe dla lokalnych pracowników.
Gunnar Hökmark
(SV) Pani przewodnicząca! Chciałbym zwrócić uwagę na to, co zawiera sprawozdanie, i na to, czego nie zawiera. Chciałbym również podziękować sprawozdawcy. Wykazał on zrozumienie dla różnych punktów widzenia w komisji, a to oznacza - tu zwracam się do pana komisarza Špidli - że sprawozdanie nie zawiera wymogu uchylenia ani przeredagowania dyrektywy o delegowaniu pracowników. Na początku cechowało się dużą dozą krytycyzmu i potępienia wobec Trybunału, lecz wszystko to zostało usunięte. Dlatego teraz o tym dyskutujemy.
Aby podkreślić ten fakt, chciałbym podać cytat w języku angielskim.
Przytoczę angielską wersję ustępu 27: "Welcomes the Commission's indication that it is now ready to re-examine the impact of the internal market on labour rights and collective bargaining” [Z zadowoleniem przyjmuje sygnały z Komisji, że jest ona gotowa do powtórnego zbadania wpływu rynku wewnętrznego na prawa pracownicze i negocjacje zbiorowe]; i dalej: "Suggests that this re-examination should not exclude a partial review of the PWD” [Sugeruje, że ponowne badanie nie powinno pominąć częściowego przeglądu dyrektywy o delegowaniu pracowników] - proszę zwrócić na znaczenie słów "not exclude”.
(SV) Pani przewodnicząca! Oznaczają one, że nie ma potrzeby wprowadzania poprawki. Niemniej jednak pożądany jest przegląd przeprowadzony przez Komisję, aby sprawdzić, jak przepisy działają w praktyce w różnych państwach członkowskich. Jeżeli w wyniku przeglądu poprawki okażą się konieczne, wówczas nie należy ich unikać.
Chciałem to powiedzieć, ponieważ dyrektywa o delegowaniu pracowników odgrywa bardzo ważną rolę. Milion osób ma możliwość podjęcia pracy w różnych krajach. Chodzi również o równe traktowanie, o równe prawo do pracy we wszystkich częściach Unii Europejskiej, nawet jeżeli ktoś ma układ zbiorowy zawarty w swoim kraju. Z tego względu o tym wszystkim mówimy. Tak długo, jak ludzie pozostają w zgodzie z przepisami dyrektywy o delegowaniu pracowników, mają prawo pracować wszędzie w UE. Do takiego wniosku doszedł również Trybunał, na przykład w sprawie Laval.
Panie komisarzu, pani przewodnicząca! Krytyczne uwagi pod adresem Trybunału nie znajdują się już w projekcie komisji i nie ma potrzeby uchylania dyrektywy o delegowaniu pracowników. Ważne, aby o tym pamiętać w dalszej części debaty.
Magda Kósáné Kovács
(HU) Dziękuję, pani przewodnicząca! Problem poruszany w dzisiejszej debacie ilustruje łacińska sentencja: "Dla kogoś, kto nie wie, do jakiego portu zmierza, każdy wiatr jest niepomyślny”. Niestety podczas dzisiejszej debaty również my nie widzimy portu, do którego każdy mógłby szczęśliwie dotrzeć. Uregulowania dotyczące swobody przemieszczania się delegowanych pracowników nie zostały uwzględnione w dyrektywie usługowej z 2006 roku, lecz problem pozostał - na co wskazuje reakcja na orzeczenia Trybunału - aby teraz w nas ugodzić. Tak jak traktatu z Maastricht, projektu traktatu konstytucyjnego i niepewnego traktatu lizbońskiego nie można oddzielać od kwestii związanych ze swobodnym przepływem usług, tak nie można rozstrzygnąć powracającej debaty na temat tego, która z dwóch kwestii znajduje się na silniejszej pozycji: cztery podstawowe swobody czy prawa socjalne, nawet kosztem jednej z nich.
To prawda, że przepisy UE dają tymczasową przewagę konkurencyjną usługodawcom w nowych państwach członkowskich. Z drugiej strony swobodny przepływ towarów i kapitału stworzył sprzyjające warunki rynkowe dla bardziej rozwiniętych państw członkowskich. Twierdzę, że są to różnice tymczasowe, ponieważ jakość i warunki funkcjonowania rynków usług i rynków pieniężnych będą bez wątpienia coraz bardziej zbliżone. Dlatego też naszym pierwszym zadaniem nie jest ponowne redagowanie przepisów ani sprzeciwianie się orzeczeniom sądowym, lecz wdrażanie istniejących uregulowań w sposób spójny i skuteczny. Dzisiejszych wojen nie prowadzi się przy użyciu broni, a kryzysy finansowe, takie jak obecny, mogą siać takie samo spustoszenie jak wojna. Mam nadzieję, że Parlament i wszystkie inne fora podejmujące decyzje w UE, mając w pamięci nasze zrodzone po drugiej wojnie światowej pragnienie trwałego pokoju i współpracy, będą dążyć do sprawiedliwego rozwiązania, tak abyśmy byli członkami trwałej, prosperującej, wzajemnie się wspierającej i spójnej wspólnoty. W międzyczasie ograniczony protekcjonizm powinien odnieść porażkę. Dziękuję, pani przewodnicząca.
Olle Schmidt
(SV) Pani przewodnicząca! Dziękuję panu posłowi Anderssonowi za ważne sprawozdanie. Powstało wiele zawirowań wokół orzeczenia w sprawie Laval, w której szwedzki związek zawodowy posunął się za daleko. W sprawozdaniu znajduje się wiele rzeczy, które mi się nie podobają. W sposób szczególny interpretuje się w nim działania Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, a w wielu miejscach znajdziemy wskazówki na temat tego, co pierwotnie zamierzał pan poseł Andersson - uchylenia dyrektywy o delegowaniu pracowników. Jednakże przejrzane sprawozdanie nie zawiera takiego zapisu, jak słusznie wskazał pan poseł Hökmark. Teraz chodzi o to, aby nie wykluczać częściowego przeglądu dyrektywy, co bardziej pokrywa się z opinią Komisji Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów, za którą byłem odpowiedzialny.
Mam nadzieję, że głosowanie również pokaże, iż nie trzeba uchylać dyrektywy o delegowaniu pracowników. Proszę zerknąć na propozycje 14 i 15 Grupy Porozumienia Liberałów i Demokratów na rzecz Europy.
Panie pośle Andersson! Błędem jest myślenie, że szwedzki model będzie lepiej chroniony, jeżeli będzie przechodził przez Brukselę. Jest dokładnie odwrotnie. Jeżeli będziemy przechodzić przez Brukselę, możemy stworzyć zagrożenie dla szwedzkiego modelu bazującego na odpowiedzialności stron, a w konsekwencji będziemy mieć w Szwecji uregulowania i płace minimalne. Z racjonalnego punktu widzenia takie rozwiązanie nie może leżeć w interesie szwedzkich związków zawodowych.
Roberts Zīle
(LV) Dziękuję, pani przewodnicząca! Dziękuję, panie komisarzu Špidla! Często za domniemanymi próbami ochrony standardów pracy i zapewnienia równych warunków pracy kryje się faktycznie protekcjonizm i wyraźne ograniczenie swobodnej i uczciwej konkurencji. Wynagrodzenie jednostki powinno zależeć od jej sukcesów i produktywności w pracy, a nie od tego, co ustalą partnerzy społeczni. Na takim podejściu tracą obecnie wszyscy uczestnicy rynku wewnętrznego Unii Europejskiej, ponieważ maleje konkurencyjność UE na rynkach światowych. Nie trzeba zmieniać dyrektywy o delegowaniu pracowników, aby dostosować ją do systemów opieki społecznej w niektórych państwach członkowskich. Podstawowym obowiązkiem Unii Europejskiej jest zagwarantowanie równych praw w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej na wewnętrznym rynku usług przedsiębiorstwom ze starych i nowych państw członkowskich. Jeżeli nie podobają nam się decyzje Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, zmieniamy prawo. Nie jestem pewien, czy tego rodzaju działania sprawiają, że Unia Europejska staje się bardziej zrozumiała dla swoich obywateli.
Gabriele Zimmer
(DE) Pani przewodnicząca! Po pierwsze chciałabym wyrazić sprzeciw wobec ducha wypowiedzi, którą usłyszeliśmy kilka minut temu. Mam na myśli stwierdzenie, że nasz rynek pracy został opanowany przez zagranicznych pracowników.
Po drugie, życzyłabym sobie bardziej precyzyjnego i jednoznacznego sprawozdania Komisji Zatrudnienia i Spraw Socjalnych. Zaufanie do społecznej spójności Unii Europejskiej można osiągnąć jedynie wtedy, gdy określimy podstawowe prawa socjalne jako europejskie prawo pierwotne. Powinniśmy wysłać silniejszy sygnał Radzie, Komisji, państwom członkowskim i Europejskiemu Trybunałowi Sprawiedliwości, zamiast zadowalać się wzywaniem do równowagi między prawami podstawowymi a swobodami przepływu na rynku wewnętrznym. Taka postawa nie doprowadzi do zmian. Podobnie jak wolności, podstawowe prawa socjalne są prawami człowieka, a te nie mogą być ograniczane z powodu funkcjonowania swobód przepływu na rynku wewnętrznym.
Istotną kwestią jest to, że musimy bronić europejskiego modelu społecznego i usprawniać go. Nadszedł czas, abyśmy wprowadzili klauzulę o postępie społecznym w postaci wiążącego protokołu do istniejących traktatów UE. Nadszedł czas, aby dyrektywa o delegowaniu pracowników została zmieniona w sposób blokujący żądania ograniczenia do minimum wymogów dotyczących płac i minimalnych standardów.
Hélène Goudin
(SV) Pani przewodnicząca! Jeden z głównych wniosków pana posła Anderssona jest taki, że rynek pracy należy chronić, zmieniając europejską dyrektywę o delegowaniu pracowników. Jeżeli chodzi o Szwecję, najlepszym rozwiązaniem byłoby wyraźne ustanowienie w traktacie UE, że kwestie związane z rynkiem pracy powinny być rozstrzygane na szczeblu krajowym. Jeżeli orzeczenie w sprawie Laval nas czegoś nauczyło, to właśnie tego, że nasz rynek pracy nie powinien być kontrolowany przez wszędobylskie przepisy UE.
Partia Lista Czerwcowa opowiada się za wyłączeniem Szwecji z prawa pracy UE. Jestem ciekawa, co pan poseł Andersson myśli o takiej propozycji. Czy przepisy UE zawsze posuwają nas naprzód? Orzeczenie w sprawie Laval jest wynikiem decyzji socjaldemokratów i polityków centroprawicowych, którzy poparli poprawki w traktacie UE, dając w ten sposób UE i Europejskiemu Trybunałowi Sprawiedliwości więcej uprawnień w dziedzinie polityki pracy. Bezsprzecznie będziemy głosować przeciwko hołdowi pana posła Anderssona dla traktatu lizbońskiego.
Philip Bushill-Matthews
Pani przewodnicząca! Grupa PPE-DE nie poparła sprawozdania posła Jana Anderssona w jego pierwotnej wersji. Jednakże w wyniku dobrej współpracy naszego kontrsprawozdawcy z innymi kontrsprawozdawcami, prowadzącej do dość znaczącego przeredagowania sprawozdania, mogliśmy poprzeć je w komisji, zachowując dobre samopoczucie. Nasza grupa zaproponuje również, aby poprzeć dzisiaj sprawozdanie w jego obecnym brzmieniu. Niemniej jednak jesteśmy zdecydowani poprzeć również niektóre poprawki. Mam nadzieję, że pan poseł rozważy je ze swej strony.
Poruszę tylko jedną bardzo ważną kwestię. Stephen Hughes powołał się na fakt - a wierzę, że mówił prawdę - że związki zawodowe wyrażają powszechne zaniepokojenie ewentualnymi ograniczeniami prawa do strajku. Nie chciałbym z tym polemizować, jednak mam nadzieję, że pan poseł nie będzie polemizował ze mną, kiedy powiem, że pracownicy wyrażają powszechnie zaniepokojenie potencjalnymi ograniczeniami prawa do pracy. Niewiele mówiono - ani podczas dzisiejszej debaty, ani podczas prac komisji - o tym ważnym prawie. Oczywiście prawo do strajku jest prawem podstawowym: to nie podlega dyskusji. Niemniej jednak prawo do pracy - wolność pracy - jest również bardzo ważnym prawem. Warto, byśmy podkreślili to po tej stronie Izby.
Proinsias De Rossa
Pani przewodnicząca! Rynek wewnętrzny nie jest celem samym w sobie. Jest instrumentem służącym poprawie życia i warunków pracy wszystkich ludzi, dlatego też niedociągnięcia dyrektywy o delegowaniu pracowników, które mogą być wykorzystywane do ułatwiania prześcigania się w obniżaniu standardów, należy usunąć w trybie pilnym.
Grupie Socjalistycznej udało się uzyskać poparcie zdecydowanej większości członków Komisji Zatrudnienia i Spraw Socjalnych dla tego rodzaju reform. Jedynymi grupami, które wyłamały się z tego konsensusu są grupa ultraprawicowa i grupa ultralewicowa, które wolą prowadzić politykę partyjną niż starać się szukać politycznych rozwiązań problemów.
Musimy w tej Izbie wystosować wyraźny wniosek do Komisji i rządów państw członkowskich, aby godziwa płaca i godziwe warunki pracy nie zostały poświęcone na ołtarzu jednolitego rynku. Europa może z sukcesem konkurować jedynie poprzez wysokiej jakości usługi i towary, nie zaś poprzez obniżanie standardów życia.
Z zadowoleniem przyjąłem dzisiaj oświadczenie Komisji, że jest gotowa dokonać ponownego przeglądu dyrektywy o delegowaniu pracowników - taka reforma jest potrzebna, lecz pytanie, panie komisarzu, kiedy to nastąpi? Kiedy przedstawi pan tej Izbie inicjatywę, w której zostaną wyraźnie określone poprawki, jakie proponuje pan wprowadzić do dyrektywy o delegowaniu pracowników?
Istnieje wyraźna potrzeba ochrony i wzmocnienia równego traktowania i równej płacy za taką samą pracę w tym samym miejscu, o czym mówi art. 39 ust. 12 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Swoboda świadczenia usług lub swoboda prowadzenia działalności, przynależność narodowa pracodawcy, przynależność narodowa pracowników czy pracowników delegowanych nie mogą uzasadniać nierówności na płaszczyźnie warunków pracy, płacy lub korzystania z podstawowych praw, a takim jest prawo pracowników do podejmowania działań zbiorowych.
Anne E. Jensen
(DA) Pani przewodnicząca! Chciałabym poczynić jedną uwagę: chodzi o zaprzestanie ataków na Europejski Trybunał Sprawiedliwości i dyrektywę o delegowaniu pracowników. To państwa członkowskie powinny wzmóc wysiłki. Po wyroku w sprawie Laval wdrażamy obecnie w Danii zmianę przepisów uzgodnioną z obiema stronami sektora. Dziewięć wierszy w tekście ustawy gwarantuje związkom zawodowym podejmowanie działań sektorowych w celu ochrony warunków pracy, które są uznawane za normę w danej sferze. Wydaje się, że Szwedzi również szukają możliwości praktycznego wdrożenia dyrektywy o delegowaniu pracowników. Nie musimy zmieniać dyrektywy. Musimy być lepiej poinformowani, tak aby pracownicy byli świadomi swoich praw, a pracodawcy - swoich obowiązków. Potrzebujemy lepszego wdrażania dyrektywy w praktyce.
Jan Tadeusz Masiel
- (PL) Pani przewodnicząca! Za kilka miesięcy po raz kolejny poprosimy obywateli Unii Europejskiej o wybranie swoich przedstawicieli do Parlamentu Europejskiego i po raz kolejny nie będą oni wiedzieli, po co mają to czynić, czemu służy ten Parlament, w związku z czym frekwencja w wyborach znów będzie niska.
Otóż dzisiejsza debata nad dyrektywą o delegowaniu pracowników i orzeczeniem Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości dowodzi, iż Parlament Europejski jest m.in. po to, by bronić obywateli, czasami również przed krótkowzroczną, jednostronną, w tym wypadku zbyt liberalną polityką ich rządów. Dzisiaj ETS i Parlament Europejski bronią bardziej praw pracowniczych niż swobody przedsiębiorczości i nie sposób być przeciwko zasadzie jednakowego traktowania pracowników w całej Unii. Mamy te same ceny w sklepach i domagamy się tej samej płacy za taką samą pracę w całej Unii.
Thomas Mann
(DE) Jednym z osiągnięć Parlamentu Europejskiego, które przyciągnęło największą uwagę, była poprawka do dyrektywy Bolkesteina zastępująca zasadę kraju pochodzenia zasadą swobody świadczenia usług. Pracownicy potrzebują uczciwych warunków pracy, a przedsiębiorstwa, zwłaszcza MŚP, potrzebują ochrony przed konkurencją cenową zagrażającą ich przetrwaniu. Chcemy dopilnować, aby wynik był długoterminowy.
Jak wynika z obecnej debaty, ostatnie orzeczenia w sprawach Viking, Laval i Rüffert zasiały co do tego wątpliwość. Czy to prawda, że Europejski Trybunał Sprawiedliwości uważa, iż swoboda świadczenia usług jest ważniejsza niż ochrona pracowników? Czy uważa, że prawo do strajku jest podrzędne względem prawa do swobodnego przemieszczania się? O ile dopuszcza się kwestionowanie osobistych ocen, o tyle kwestionowanie niezależności lub prawowitości instytucji jest nie do przyjęcia.
Uzyskanie wyjaśnień nie wymaga zmiany dyrektywy o delegowaniu pracowników, lecz spójnego wdrożenia jej przepisów w państwach członkowskich. To jest niezbędna równowaga między zachowaniem swobody przemieszczania się a ochroną pracowników. Zasada równej płacy za taką samą pracę w tym samym miejscu nie może ulec osłabieniu.
Warunki pracy przekraczające minimalny poziom nie zakłócają konkurencji, a negocjacje zbiorowe w żadnym razie nie mogą być ograniczane. Musimy jasno powiedzieć "nie” każdemu rodzajowi dumpingu społecznego i próbom tworzenia spółek pozornych, które mają służyć unikania minimalnych standardów w obszarze płac i warunków pracy. Zasady socjalne nie mogą być podporządkowane swobodom gospodarczym.
Tylko wtedy, gdy w Unii Europejskiej będą obowiązywały uczciwe zasady gry, będziemy mogli uzyskać poparcie przedsiębiorstw i MŚP dla koncepcji społecznej gospodarki rynkowej.
Zuzana Roithová
- (CS) Pani przewodnicząca, panie i panowie! Jedną z cennych cech tego parlamentu jest jego sukces w osiąganiu spójnych stanowisk. Nie opowiadam się za osłabianiem dyrektywy o delegowaniu pracowników. Przeciwnie. Uważam, że musimy w pełni ją wdrożyć. Wyroki Trybunału Sprawiedliwości jasno wyznaczają kierunek działań. W sprawozdaniu na temat układów zbiorowych wymierzono cios we wspomniane wyroki oraz w kompromis osiągnięty w Parlamencie Europejskim podczas debaty w sprawie dyrektywy usługowej. Nie mogę tego poprzeć. Dumping powstaje w wyniku praktyk nielegalnego zatrudniania i obchodzenia przepisów dyrektywy. Dlatego zwracam się do państwa z pytaniem, czy popieracie nasze propozycje poprawek, które odnoszą się do obecnych przepisów. Przedsiębiorcy mają prawo do świadczenia usług ponad granicami na podstawie uregulowań zawartych w obecnej dyrektywie. Zgadzam się, że należy dopilnować, aby ludzie, inaczej mówiąc pracownicy, mieli tego świadomość.
Csaba Sándor Tabajdi
(HU) Widmo polskiego hydraulika zostało teraz zastąpione groźnym cieniem łotewskiego pracownika budowlanego. Ponowne otwarcie niestosownej debaty bardzo zaszkodziło całej UE. Niektórzy biją na alarm, wskazując na dumping społeczny, nieposkromioną inwazję pracowników z nowych państw członkowskich. Fakty temu przeczą. Bądźmy realistami. Nie straszmy wyborców takimi wypowiedziami. Dwanaście nowych państw członkowskich nie ma prawie żadnej przewagi konkurencyjnej. Jeden z atutów - dość niskie koszty pracy - będzie trwał tylko kilka lat. Na szczęście płace rosną również w naszych krajach. Apeluję do państwa: kiedy mówicie o równym traktowaniu - a to kolejny aspekt tej sprawy - niech będzie również mowa o równym traktowaniu starych i nowych członków. Jeżeli ograniczymy potencjał konkurencji na rynku wewnętrznym, jeżeli ograniczymy swobodę przedsiębiorczości, szkodę poniesie cała UE. Niemniej jednak również dla mnie aspekt społeczny jest niezwykle ważny. Dziękuję.
Marian Harkin
Pani przewodnicząca! Podczas niedawnej debaty dotyczącej traktatu lizbońskiego w Irlandii kwestie uwypuklone wyrokami w sprawach Laval i Viking stanowiły główne punkty wielu dyskusji, wywołując poczucie niepewności i niepokoju. W wypowiedziach wielu moich kolegów dziś rano pobrzmiewało echo tych odczuć, dlatego z zadowoleniem przyjęłam dzisiejsze starania Parlamentu.
Uspokoiły mnie również słowa pana komisarza, który powiedział, że Komisja zgadza się z Parlamentem, iż dyrektywa o delegowaniu pracowników wymaga usprawnień i musi być prawidłowo transponowana.
Opinia Parlamentu jest dość jasna. W ustępie 33 potwierdzono, że podstawowe prawa socjalne nie są podrzędne względem praw gospodarczych w hierarchii podstawowych swobód, a w dalszej części sprawozdania podkreślono, że swoboda świadczenia usług nie stoi w sprzeczności z podstawowym prawem do strajku ani nie jest względem niego nadrzędna. Te stwierdzenia są zupełnie czytelne i wskazują na stanowisko Parlamentu w tej sprawie. Teraz czekamy, aż Komisja przejmie pałeczkę i będzie kontynuować bieg.
Zaczęłam od traktatu lizbońskiego, więc skończę też na nim: ratyfikacja Karty praw podstawowych i włączenie klauzuli społecznej do traktatu lizbońskiego doprowadziłyby do poprawy sytuacji pracowników w UE.
Bairbre de Brún
(GA) Pani przewodnicząca! Związki zawodowe tracą prawo do negocjowania lepszych wynagrodzeń dla swoich członków. Rządom uniemożliwia się przyjmowanie przepisów poprawiających życie pracowników.
Zgadzam się z moimi kolegami, którzy stwierdzili tu dzisiaj, że włączenie wiążącej klauzuli o postępie społecznym do traktatów UE jest minimalnym wymogiem niezbędnym do zagwarantowania, że taki scenariusz się nie spełni.
Niemniej jednak w sprawozdaniu pana posła Anderssona nie poruszono najważniejszej kwestii. Można by zwiększyć jego znaczenie, wprowadzając kilka poprawek. Europejski Trybunał Sprawiedliwości orzeka zgodnie z traktatami. Tak długo, jak traktaty umożliwiają ograniczenia praw pracowników i obniżanie płac i warunków pracy, Trybunał Sprawiedliwości nie może orzekać inaczej.
Luca Romagnoli
(IT) Pani przewodnicząca, panie i panowie! Z zadowoleniem przyjąłem sprawozdanie pana posła Anderssona, ponieważ skupiono się w nim na zasadach, które powinny kierować rynkiem wewnętrznym, z uwzględnieniem równowagi między swobodnym przepływem usług a niezbywalnymi prawami pracowników.
Chociaż kwestia ta powinna zostać rozwiązana w praktyce na szczeblu krajowym, tutaj jest miejsce na interwencje pozwalające walczyć z negatywnymi skutkami społecznymi i politycznymi swobodnego przemieszczania się pracowników. Musimy zatem dokonać przeglądu dyrektywy o delegowaniu pracowników, podsumować klauzule społeczne Montiego i dyrektywy usługowe oraz zatwierdzić dyrektywę o pracownikach czasowych, którzy powinni podlegać tym samym zasadom co pracownicy zatrudnieni na stałe.
Na koniec chcę dodać, że popieram pilny tryb, w jakim podejmowane są środki zwalczające spółki pozorne tworzone w celu świadczenia usług poza państwem siedziby oraz omijania przepisów regulujących płace i warunki pracy w państwie, w którym prowadzą działalność. Podsumowując, poza kilkoma wyjątkami, popieram sprawozdanie.
Mairead McGuinness
Pani przewodnicząca, jak powiedzieli inni mówcy, wyrok w sprawie Laval i inne wyroki wywołały pewne kontrowersje w czasie debaty nad traktatem lizbońskim w Irlandii i były wykorzystywane, a nawet nadużywane w tym celu.
W sprawozdaniu zajęto się przede wszystkim zasadami rynku wewnętrznego, lecz wzywa się w nim również do równego traktowania i równej płacy za taką samą pracę, i to właśnie powinna być dzisiaj nasza przewodnia zasada. Dumping społeczny jest zjawiskiem budzącym ogromne obawy. Chciałabym jednak zaznaczyć, że będziemy mieć dziwną i jedyną w swoim rodzaju sytuację w Europie, kiedy w krajach takich jak Irlandia, gdzie obserwowano napływ pracowników, sytuacja ulegnie zmianie. W naszym interesie pracownicy powinni mieć zagwarantowane dobre i równe prawa, bez względu na to, w którym miejscu Unii Europejskiej się znajdują.
Chciałabym również zauważyć, że Europa musi sprostać znacznie większemu problemowi: przepływowi całych sektorów działalności i przedsiębiorstw poza Unię Europejską, co bezsprzecznie wiąże się z odpływem pracy i ekonomiki działalności poza nasze granice, my zaś importujemy jedynie jej wyniki. Musimy stawić czoła temu problemowi.
Costas Botopoulos
(EL) Pani przewodnicząca! Uważam, że sprawozdanie pana posła Anderssona stanowi odważny krok Parlamentu Europejskiego, ponieważ chodzi tu o równowagę między uregulowaniami prawnymi a wizją polityczną, która ma bezpośrednie przełożenie na życie nie tylko pracowników, lecz wszystkich obywateli.
To nie przypadek, że sprawy, o których debatujemy, wzbudziły sprzeciw zarówno środowisk prawniczych - wiem to, bo jestem prawnikiem - jak i wszystkich obywateli Unii Europejskiej, którzy mają poczucie, że Unia ich nie rozumie. Jak słyszeliśmy, to właśnie był jeden z powodów, dla których Irlandia powiedziała "nie” traktatowi lizbońskiemu.
A jednak, choć to dziwne, prawda jest taka, że to właśnie traktat lizboński stanowi prawdopodobnie rozwiązanie w niniejszej sprawie, ponieważ pozwala interpretować odpowiednie przepisy w innym świetle. Klauzula społeczna i specjalne klauzule w Karcie praw podstawowych najprawdopodobniej zmuszą Trybunał do przyjęcia innego punktu widzenia.
Søren Bo Søndergaard
(DA) Pani przewodnicząca! Moja duńska koleżanka z Grupy Porozumienia Liberałów i Demokratów na rzecz Europy powiedziała wcześniej, że problem, któremu musimy stawić czoła po orzeczeniu w sprawie Waxholm, został już w Danii rozwiązany. Muszę powiedzieć, że nie jest to zgodne z prawdą. Ludzie mogą myśleć, że rozwiązali problem, lecz wszelkie rozwiązania wynikają faktycznie z decyzji Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. Oczywiście, na tym właśnie polega problem: chodzi o fakt, że teraz to Europejski Trybunał Sprawiedliwości decyduje, czy ludzie w różnych państwach członkowskich mają prawo do strajku. Dlatego właśnie powinniśmy przemodelować traktat, w którym powinien znaleźć się specjalny zapis, że taki stan spraw nie jest słuszny. Niestety w sprawozdaniu pana posła Anderssona nie ma o tym mowy. Zawiera ono pewne konstruktywne fragmenty, lecz nie zawiera wzmianki o tej specyficznej kwestii. Pominięto w nim również wyraźny wymóg zmiany dyrektywy o delegowaniu pracowników. Chciałbym zatem wezwać państwa do głosowania za tymi poprawkami, które precyzują przytoczone wyżej kwestie, co pozwoli nam stworzyć jasną politykę Parlamentu Europejskiego.
Elmar Brok
(DE) Pani przewodnicząca, panie komisarzu, panie i panowie! Chciałbym dodać kilka słów w omawianym temacie.
Swobodny przepływ jest jednym z największych osiągnięć Unii Europejskiej. Musimy jednak jasno stwierdzić - a niektóre kraje o niższych standardach wkrótce to zrozumieją, jako że ich standardy będą się poprawiać - że swobodny przepływ nie może prowadzić do swego rodzaju konkurencji, która staje się normą oznaczającą zwolnienie z niektórych standardów społecznych, które uległy zmianie. Europa nie może popierać zniesienia praw socjalnych i praw pracowników, o które długo walczono. Z tego powodu powinniśmy jasno stwierdzić, że to nigdy nie była nasza polityka i że nigdy nie powinno to zostać wdrożone.
Jeżeli ktoś wykonuje daną pracę w danym kraju, powinien otrzymywać taką samą płacę za taką samą pracę. Nie może istnieć społeczeństwo klasowe, w którym zagraniczni pracownicy pracują za mniejsze wynagrodzenie. To niesprawiedliwe dla obydwu stron. Dlatego też trzeba to wyraźnie powiedzieć.
Yannick Vaugrenard
- (FR) Pani przewodnicząca! Chciałbym najpierw wyrazić uznanie dla pracy naszego kolegi, pana posła Anderssona. Czego dokładnie chce Unia Europejska? Jednolitego rynku zdanego na łaskę nieokiełznanej konkurencji, która niszczy wszystkie prawa zbiorowe, czy regulowanego jednolitego rynku, na którym obywatele mogą wykonywać godziwą pracę w całej Europie?
Komunikaty płynące z Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, często z Komisji, a niekiedy również od prezydencji Rady, nie są ani jasne, ani zawsze spójne. Społeczeństwo jest tyle warte, ile umowa, którą samo tworzy. Dzięki niej jest również w stanie przeżyć. Deregulacja, podejście "każdy dla siebie” prowadzą do jeszcze większej deregulacji, co w efekcie końcowym rozsadza system.
Nie tego chcemy. Oczywiście chcemy rynku wewnętrznego, lecz takiego, który służy poprawie życia i warunków pracy obywateli. Traktat lizboński ustanawia szereg zasad, w tym prawo do negocjowania układów zbiorowych. Chcemy zagwarantować, że zasada ta będzie respektowana przez Unię Europejską i wszystkie państwa członkowskie.
Ilda Figueiredo
(PT) Pani przewodnicząca! Nie wystarczy krytykować niedopuszczalne stanowisko przyjęte w orzeczeniach Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich, które stanowi poważny atak na podstawowe prawa pracowników. Musimy posunąć się znacznie dalej i dogłębnie zmienić traktaty europejskie, aby tego rodzaju sytuacja więcej się nie powtórzyła.
Odrzucenie w referendach tak zwanej konstytucji europejskiej i projektu traktatu lizbońskiego jest wyraźnym dowodem niezadowolenia obywateli z Unii Europejskiej, która lekceważy pracowników i nie potrafi respektować ich godności. Żałuję, że sprawozdanie nie zawiera tych samych wniosków, chociaż skrytykowano w nim stanowisko przyjęte w wyrokach Trybunału Sprawiedliwości, broniąc praw pracowników. To jednak nie wystarczy.
Vladimír Špidla
Panie i panowie! Chciałbym podziękować sprawozdawcy i państwu za debatę, która została właśnie rozpoczęta, ponieważ dotyczy ona wyjątkowo delikatnej i obszernej materii. Uważam, że debata ukazała całe spektrum opinii, które mogą wywoływać żywiołowe dyskusje, a także całe spektrum przeciwstawnych punktów widzenia. Pomijając wszystko inne, potwierdza to znaczenie i ambitny charakter tej debaty. Chciałbym zwrócić uwagę na kilka podstawowych kwestii. Po pierwsze orzeczenia sądu w Luksemburgu nie osłabiły praw podstawowych ani nie stanowiły ataku na nie. To jest po prostu niezgodne z prawdą. Chciałbym również stwierdzić, że sąd w Luksemburgu, pomijając wszelkie inne kwestie, jako pierwszy ogłosił w swoich orzeczeniach, że prawo do strajku jest prawem podstawowym. Nigdy wcześniej nie zostało to sformułowane ani w orzecznictwie, ani w naszym systemie prawnym.
Chciałbym również zabrać głos w sprawie często poruszanej w debacie, dotyczącej tego, że kwestia delegowanych pracowników dzieli stare i nowe państwa członkowskie. Mogę państwa poinformować, że najwięcej delegowanych pracowników jest obywatelami Republiki Federalnej Niemiec. Na drugim miejscu pod względem liczby pracowników uplasowała się Polska, na trzecim - Belgia, a czwarte miejsce przypadło Portugalii. Opinia, że delegowanie oznacza przemieszczanie się wschodu na zachód, z nowych do starych państw członkowskich, również jest błędna. Podobnie błędna jest opinia, że delegowani pracownicy przyczyniają się pośrednio do dumpingu społecznego. Chciałbym oświadczyć, że podstawowa polityka Komisji polega na odrzucaniu dumpingu i zdecydowanym sprzeciwie wobec tego zjawiska. Dotyczy to również dumpingu społecznego. Polityka Komisji obejmuje również ochronę standardów społecznych, które osiągnęliśmy, przy jednoczesnym odrzuceniu wszelkich praktyk prowadzących do ich podważania w jakichkolwiek okolicznościach.
Pragnę również stwierdzić, że w otwartej debacie na seminarium większość państw członkowskich, których dotyczyły orzeczenia w sprawach Laval i Rüffert, nie uznała zmiany dyrektywy za konieczną. Wyraźna większość z nich dostrzegała możliwość znalezienia rozwiązania w ramach prawa krajowego, a niektóre z nich rozpoczęły już ten proces. Mam tu na myśli Danię i Luksemburg. Chcę również powiedzieć, że zgodnie z informacjami, które otrzymałem od Szwecji, w ciągu piętnastu dni ma tam zostać podjęta bardzo ważna decyzja, która była przedmiotem dogłębnej i szczegółowej debaty z udziałem partnerów społecznych i rządu.
Ponadto chciałbym stwierdzić, chociaż jest to szczegół, że tak zwane przedsiębiorstwa pozorne nie są tożsame z delegowaniem pracowników lub swobodą przemieszczania się. Można znaleźć setki przykładów takich przedsiębiorstw na rynkach wewnętrznych poszczególnych państw. W moim mniemaniu jest to kwestia otwarta. Chciałbym również zwrócić uwagę na inną bardzo ważną sprawę, że wyroki wydane dotychczas przez sąd w Luksemburgu stanowią odpowiedź na wcześniejszy problem. Do sądów krajowych należy teraz wydanie ostatecznych orzeczeń, ponieważ ta dziedzina podlega ich kompetencji.
Panie i panowie! Muszę bezwzględnie podkreślić, że jest to bardzo istotna kwestia. Komisja obserwuje ją z takiego punktu widzenia, o którym rozmawialiśmy, i jest gotowa podjąć wszelkie niezbędne środki, aby rozwiązać problem i znaleźć stosowny konsensus, ponieważ - i chcę to jeszcze raz podkreślić - nawet z tej debaty nie wynikało jasno, gdzie leży linia podziału. Przed nami wciąż jeszcze dużo pracy, lecz chciałbym podkreślić, że rola partnerów społecznych w tej dziedzinie jest niezwykle istotna.
Jan Andersson
sprawozdawca. - (SV) Pani przewodnicząca! Chciałbym przedstawić kilka krótkich komentarzy.
Istnieje różnica między zadaniami Trybunału a naszymi zadaniami jako prawodawcy. Trybunał przedstawił swoje stanowisko. Jako prawodawca musimy teraz działać, jeżeli uznajemy, że Trybunał nie zinterpretował przepisów tak, jakbyśmy tego chcieli. W sprawozdaniu stwierdziliśmy, że my i Komisja powinniśmy podjąć odpowiednie działania. Nie powinniśmy wykluczać zmiany dyrektywy o delegowaniu pracowników, o czym również wspomnieliśmy. Nie ma konfliktu między swobodą przepływu a solidnymi warunkami socjalnymi. Wręcz przeciwnie.
Jeszcze kilka słów o poprawkach proponowanych przez Grupę Europejskiej Partii Ludowej (Chrześcijańskich Demokratów) i Europejskich Demokratów. Niestety zawierają one liczne sprzeczności tam, gdzie jest poszukiwany kompromis. Z jednej strony krytykuje się w nich jednostronne opinie Rady, a z drugiej strony te same opinie są przyjmowane z zadowoleniem. Wspomniane poprawki zawierają wiele takich sprzeczności. Nie popieram zwolnień dla niektórych specjalnych krajów, ponieważ są to problemy europejskie, które powinniśmy rozwiązać razem. Różne rynki pracy powinny funkcjonować wspólnie.
Mówię natomiast "tak” nowemu traktatowi, ponieważ problem dotyczący wyroków powstał w ramach narzuconych przez stary traktat. Nie mówię "nie” środkom przyjmowanym na szczeblu krajowym. Takie środki są potrzebne na przykład w Szwecji i w Niemczech, lecz potrzebujemy również środków na szczeblu europejskim.
Na koniec chciałbym powiedzieć, że teraz Komisja musi wykonać ruch. Jeżeli Komisja nie posłucha Parlamentu, zwłaszcza tego, co mówią ludzie w Irlandii, Niemczech, Szwecji i w innych państwach członkowskich, projekt europejski dozna znacznego uszczerbku. To jedna z najważniejszych kwestii dla obywateli europejskich. Swobodny przepływ - tak, lecz przy solidnych warunkach socjalnych i braku dumpingu społecznego. Musimy podjąć działania zmierzające do osiągnięcia tego celu, co oznacza, że Parlament musi zostać wysłuchany.
(Oklaski)
Przewodniczący
Zamykam debatę.
Głosowanie odbędzie się w środę 21 października 2008 r.
Oświadczenia pisemne (art. 142)
Ole Christensen  
na piśmie. - (DA) Mobilność na europejskim rynku pracy musi wzrosnąć. Należy zatem skupić większą uwagę na kwestii równego traktowania i niedyskryminacji.
Słuszna jest zasada, zgodnie z którą każdy, kto przemieszcza się z jednego kraju do drugiego w celu podjęcia pracy, powinien pracować na warunkach, jakie są stosowane w nowym kraju.
Kraje powinny natomiast zwrócić uwagę na sposób, w jaki wdrażają dyrektywę o delegowaniu pracowników, aby osiągnąć większą przejrzystość.
Potrzebne są jednak również rozwiązania europejskie.
Prawo do strajku nie może podlegać zasadom regulującym rynek wewnętrzny.
Dyrektywę o delegowaniu pracowników należy dostosować do intencji leżących u jej podstaw. Kraje powinny mieć możliwość tworzenia lepszych warunków dla delegowanych pracowników niż wymogi minimalne. W ten sposób zwiększymy mobilność, lepiej zadbamy o równe traktowanie pracowników i usprawnimy układy zbiorowe, w tym prawo do zbiorowych działań sektorowych.
Richard Corbett  
na piśmie. - Sprawozdanie posła Anderssona stanowi użyteczny wkład w kontrowersyjną i niezwykle skomplikowaną prawnie debatę. Zwłaszcza zawarte w nim zalecenie, aby kraje UE należycie egzekwowały dyrektywę o delegowaniu pracowników, i wniosek, aby w swoich projektach legislacyjnych Komisja zajęła się lukami prawnymi uwypuklonymi w wyrokach i zapobiegała wszelkim sprzecznym wykładniom prawa, należy uznać za pożądane. Musimy zagwarantować, że dyrektywa o delegowaniu pracowników nie będzie dopuszczać dumpingu społecznego, a układy zbiorowe nie będą podważane przez pracowników z innych krajów UE poprzez obniżanie płac i warunków pracy w przyjmującym kraju.
Nie powinniśmy winić Trybunału, który zasadniczo precyzuje, co mówią przepisy. Mimo wszystko ten sąd wydał również wiele korzystnych wyroków z socjalnego punktu widzenia. Powinniśmy raczej skupić naszą uwagę na skorygowaniu sytuacji prawnej, która do tego doprowadziła. Sama Komisja stwierdziła w kwietniu bieżącego roku, że podstawowe prawo do strajku i do członkowstwa w związkach zawodowych nie umniejsza znaczenia prawa do świadczenia usług.
Ważne, aby sprawozdanie nie kończyło debaty. W razie potrzeby powinniśmy wykorzystać nasze prawo do zawetowania nowej Komisji, jeżeli ta nie będzie chciała uwzględnić niezbędnych wniosków legislacyjnych w swoim pierwszym programie pracy.
Gabriela Creţu  
na piśmie. - (RO) Chciałabym złożyć wyjaśnienie. Pracownicy ze wschodniej części Unii Europejskiej nie uczestniczą w dumpingu społecznym ani go nie popierają. Nie są tymi, którzy chcą się tanio sprzedać. Niestety koszty reorganizacji i modernizacji siły roboczej są porównywalne na wschodzie i na zachodzie. W Rumunii niektóre są nawet większe niż na innych obszarach, lecz również tu trzeba płacić rachunki.
Odpowiedzialność za niestabilną sytuację na rynku pracy i pogorszenie warunków pracy w Unii Europejskiej nie spoczywa na pracownikach, lecz na tych, których wywierają jak największą presję, aby tylko znieść istniejące gwarancje w prawie pracy, kierując się jednym celem; maksymalnym zwiększeniem zysków przy użyciu wszelkich sposobów, włącznie z poświęceniem wszelkich wartości, które postrzegamy jako wspólne zdobycze społeczeństw europejskich.
W takiej sytuacji naszym obowiązkiem jest ochrona prawa pracowników ze wschodniej Europy do korzystania z podstawowych praw: równej płacy za tę samą pracę. Socjaliści i związkowcy muszą przede wszystkim unikać tworzenia fałszywych, sztucznych podziałów w grupie osób, które mogą pozyskać te prawa tylko wtedy, gdy zachowają solidarność. Solidarność jest ich jedyną bronią.
Marianne Mikko  
na piśmie. - (ET) Swoboda przemieszczania się pracowników jest jedną z czterech swobód rynku wewnętrznego. Jeżeli chcemy, aby Europa integrowała się szybciej, musimy złagodzić strach pracowników z zachodniej Europy przed pracownikami z Europy wschodniej bez zamykania rynków pracy. Niestety, wyrażana przez liczne zachodnioeuropejskie związki zawodowe chęć zamknięcia rynków przed obywatelami nowych państw członkowskich raz jeszcze stanie się przeszkodą w zjednoczeniu Europy. Taki kierunek działań jest nieuzasadniony ekonomicznie, rodzi brak zaufania i nie jest zgodny z duchem międzynarodowej solidarności.
Przemieszczanie się pracowników jest jedynym rozwiązaniem problemu niedoborów siły roboczej w niektórych sektorach. Są obszary, na których kierowcy autobusów są bardzo poszukiwani, są również miejsca, w których brakuje wykwalifikowanych lekarzy. Nie można powstrzymywać takiej mobilności.
Odkąd równe traktowanie stało się jedną z podstawowych wartości Unii Europejskiej, swobodne przemieszczanie się pracowników powinno odbywać się na równych zasadach. Powszechna praktyka, że pracownicy zagraniczni są wynagradzani gorzej niż obywatele kraju przyjmującego stoi w sprzeczności z tą zasadą. Popieram podkreśloną w sprawozdaniu zasadę - równe traktowanie i równa płaca za taką samą pracę.
Mobilność pracowników w Unii Europejskiej wymaga co najmniej zagwarantowania płacy minimalnej.
Mechanizmy ochrony pracowników podlegają historycznym różnicom w różnych częściach Europy. Nadszedł jednak czas, aby zmienić praktyki również w tym obszarze. Jeżeli pracownicy bronią teraz jedynie odrębności narodowej, dobrowolnie się poddają. Bardzo trudno wytłumaczyć brak możliwości zmiany ludziom z nowych państw członkowskich, mając na względzie, że na przykład Estonia była w stanie wdrożyć całe acquis communautaire w mniej niż sześć lat. Ochrona pracowników jest dostatecznie szlachetnym celem, powinniśmy zatem poczynić starania, aby osiągnąć konsensus.
Siiri Oviir  
na piśmie. - (ET) Spontaniczne sprawozdanie, nad którym dyskutujemy, jest niewyważone i wyraża protekcjonistyczne tendencje. Nikt nie kwestionuje prawa do strajku, lecz nie można posuwać się do tego, aby zagrażać konkurencyjności usługodawców.
Musimy dziś podjąć debatę na temat szczególnych orzeczeń Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, zwłaszcza w sprawach Laval, Rüffert i Viking Line. Chciałabym zwrócić uwagę na fakt, że żaden z wymienionych wyroków nie dotyczy treści żadnego układu zbiorowego, który mógłby zostać podpisany w państwie członkowskim, ani prawa do zawierania takich układów. Prawo do podejmowania działań zbiorowych należy do zakresu postanowień Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, dlatego musi być proporcjonalne i znajdować uzasadnienie w istotnym interesie publicznym.
