Hervatting van de zitting
De Voorzitter
Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement, die op 17 januari 1997 werd onderbroken, te zijn hervat.

Oomen-Ruijten
Voorzitter, in alle vriendelijkheid zou ik er bij u er op willen aandringen dat het niet zo kan zijn dat, wanneer wij om 15.00 uur hier binnen moeten zijn, dat men dan het lef heeft om liften te blokkeren voor het ontvangen van een delegatie. Als deze delegaties naar boven willen komen, Voorzitter, dan moeten zij net zo goed als wij op tijd zijn. Het kan niet waar zijn dat wij te voet de trappen omhoog moeten of een discussie moeten hebben met ambtenaren van dit Parlement die weigeren ons in de lift te laten gaan. Dit kan niet meer waar zijn. Wilt u daar alstublieft iets aan doen?

Balfe
Mijnheer de Voorzitter, het College van quaestoren heeft uitdrukkelijk verboden dat bezoekers op de dagen van vergadering die gangen en liften gebruiken. Kunt u erop toezien dat dit besluit van het College wordt nageleefd?

De Voorzitter
Mijnheer Balfe, u heeft met uw bijdrage een antwoord gegeven op de terechte vraag van mevrouw Oomen-Ruijten. U kan zien dat de quaestoren al vooruitgelopen zijn op jullie verzoek opdat dit niet meer gebeurt.

Crawley
Mijnheer de Voorzitter, ik heet u hier voor uw eerste volledige vergaderperiode hartelijk welkom. Sedert de laatste vergaderperiode heeft de heer Goldsmith, een Frans ingezetene, in mijn lidstaat, het Verenigd Koninkrijk, propagandamateriaal doen verspreiden waarin wordt beweerd dat Brussel wekelijks een honderdtal nieuwe verordeningen uitvaardigt. Kan het Bureau nagaan of die informatie juist is en daarover bij het Parlement verslag uitbrengen?

De Voorzitter
Dank u wel, mevrouw Crawley. Mijns inziens hoeft een ervaren parlementslid als u zeker niet na te gaan dat het onmogelijk is in één week 100 of zelfs maar 10 verordeningen uit te vaardigen. Alle afgevaardigden weten dit en ik hoop dat ook alle burgers met gezond verstand dit inzien.

Provan
Mijnheer de Voorzitter, ik sluit mij aan bij wat mevrouw Crawley heeft gezegd. Zij heeft een belangrijke opmerking gemaakt, namelijk dat in Groot-Brittannië vaak een verkeerde voorstelling wordt gegeven van wat in de Europese Unie gebeurt. Dat komt vooral doordat de pers niet behoorlijk verslag uitbrengt van wat hier en bij andere instellingen van de Gemeenschap gebeurt. De vraag is of ons werk voldoende naar waarde wordt geschat. Mijnheer de Voorzitter, ik hoop dat u niet alleen maar kennis zult nemen van wat mevrouw Crawley heeft gezegd, maar dat u in het Bureau ook zult nagaan hoe dat probleem kan worden opgelost.

Collins, Kenneth
Mijnheer de Voorzitter, ik ben het in de grond eens met wat mevrouw Crawley heeft gezegd, maar zou toch iets willen rechtzetten. Zij noemde de heer Goldsmith een Frans ingezetene. Hij is echter onder meer ook Italiaans, Brits en Mexicaans ingezetene. Dat wilde ik opmerken.

De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer Collins. Ik dacht even dat we een debat in het Lagerhuis gingen krijgen maar ik zie dat nu ook de heer Berthu het woord vraagt.

Berthu
 Mijnheer de Voorzitter, ik stel met groot genoegen vast dat de woorden van mijn fractievoorzitter hier zoveel aandacht krijgen. U bent een nauwgezet jurist en hebt dan ook terecht opgemerkt dat er in de enge zin van het woord zeker geen honderden verordeningen per week worden uitgevaardigd. Als men echter alle richtlijnen, verordeningen en andere teksten van de Europese Gemeenschap bij elkaar neemt, vullen die, zoals iedereen weet, elk jaar toch wel een grote stapel Publikatiebladen.

De Voorzitter
Dames en heren, wij hebben vanmiddag een zware agenda en mijns inziens is deze kwestie duidelijk genoeg na deze bijdrages. Het Bureau zal het nodige doen opdat duidelijk blijkt hoeveel richtlijnen, verordeningen enz. worden uitgevaardigd. Mijns inziens beschikt de heer Oreja, die bevoegd is voor informatie, samen met één van onze ondervoorzitters, de heer Anastassopoulos, zeker en vast over de nodige middelen opdat de waarheid duidelijk blijkt.

Regeling van de werkzaamheden
De Voorzitter
Aan de orde is de regeling van de werkzaamheden.
De definitieve ontwerpagenda, die overeenkomstig artikel 95 van het Reglement door de Conferentie van Voorzitters is opgesteld, is rondgedeeld maar de volgende wijzigingen zijn voorgesteld of opgenomen:
Woensdag: Aangezien het verslag van de heer Danesin, namens de Commissie vervoer en toerisme, over een nieuwe maritieme strategie niet is goedgekeurd in de commissie, wordt het van de agenda geschrapt.
Donderdag: Op verzoek van de Commissie openbare vrijheden en binnenlandse zaken stel ik inzake het verslag van mevrouw Van Lancker betreffende de werking en de toekomst van Schengen voor dat het debat morgen donderdag plaats vindt maar dat de termijn voor de indiening van amendementen wordt verlengd tot donderdag 13 februari en de stemming wordt uitgesteld tot de volgende vergaderperiode.

Schulz
Mijnheer de Voorzitter, ik dank u voor deze mededeling, maar zou u namens de Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-democraten willen vragen anders te werk te gaan. Wij zouden willen dat het verslag van mevrouw Van Lancker morgen niet in zijn huidige vorm wordt besproken en dat zowel het debat als de stemming over dat verslag tot de volgende vergaderperiode wordt verdaagd. Ik zou dat verzoek kort willen verantwoorden.
Op het verslag van mevrouw Van Lancker waren 88 amendementen ingediend. In de commissie werd daarover heftig gedebatteerd en werden bij de stemmingen harde standpunten ingenomen. Na het debat en de stemming over de amendementen zijn wij in de commissie overeengekomen dat mevrouw Van Lancker de kans moet krijgen om met andere fracties over compromisteksten te onderhandelen zodat dit belangrijke verslag over de uitvoering van Schengen door een zo ruim mogelijke meerderheid in het Parlement kan worden aangenomen. De tijd ontbrak echter om dat tegen morgen te doen. Bovendien heeft het geen zin een debat te houden als nog compromisamendementen moeten worden opgesteld omdat die in dat debat dan niet kunnen worden behandeld. Dat heeft geen zin. Het is veel logischer dat wij zowel het debat als de stemming naar de eerstkomende of volgende vergaderperiode in Straatsburg verdagen. Dat wilde ik u vragen.

Nassauer
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, in de eerste plaats verzet ik mij er beslist tegen dat wij dit debat houden zonder meteen daarop ook te stemmen. Wij zouden onszelf een slechte dienst bewijzen als wij morgen alleen maar het debat zouden houden en daaruit niet meteen ook de conclusie zouden trekken. De media zullen aan onze werkzaamheden beslist geen aandacht schenken als wij nu het debat houden en pas later, wanneer het verband met het debat niet meer duidelijk is, de stemming houden.
In de tweede plaats verzoeken wij u dit agendapunt om die reden niet af te voeren maar te doen wat op de agenda staat. Ik ben het er met de heer Schulz over eens dat wij inderdaad hebben getracht tot een vergelijk te komen. Wij hebben echter voldoende amendementen ingediend om dat mogelijk te maken.
Daarom verzoek ik u het agendapunt niet te schrappen en zowel het debat als de stemming in deze vergaderperiode te houden.

De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer Nassauer. Mijns inziens kan de Vergadering zich het beste uitspreken over de vraag of het debat en de stemming op de agenda moeten blijven, maar dan wel samen. De Vergadering moet zich uitspreken over de handhaving van het verslag van mevrouw Van Lancker op de agenda.
Wij gaan over tot de stemming over het verzoek om het verslag van mevrouw Van Lancker van de agenda te schrappen.
(Het Parlement willigt het verzoek in) Ik herinner jullie er tevens aan dat de volgende twee punten, die waren uitgesteld tijdens de vergadering van 16 januari jl., zijn opgenomen in de stemming:
de ontwerpresolutie van het verslag van de heer Thomas namens de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling. Ik herinner jullie eraan dat voor dit verslag een gekwalificeerde meerderheid vereist is.-de zeven ontwerpresoluties naar aanleiding van de verklaring van de Commissie over de resultaten van de werkzaamheden van de Raad Visserij.
Urgentverklaring
Collins, Kenneth
Mijnheer de Voorzitter, met dit verzoek tot urgentverklaring erkent de Commissie haar eigen onverantwoordelijkheid en doet ze het Parlement een groot compliment. De Commissie heeft zich onverantwoordelijk getoond door dit verzoek pas op 10 januari van dit jaar aan het Parlement voor te leggen. Het is nu 29 januari en de Commissie wenst dat wij dit voorstel zonder enig onderzoek of overleg aannemen. Ik vrees dat deze aangelegenheid veel te belangrijk is om dat te doen. De Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming heeft tijd nodig om de kwestie in overleg met de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling te onderzoeken. Wij doen dat met spoed en kunnen de kwestie in februari op de agenda plaatsen. Namens de commissie beveel ik het Parlement dan ook aan dit verzoek tot urgentverklaring niet in te willigen.
Met dit voorstel doet de Commissie ons allen een groot compliment. Het gaat om een verordening die op 31 december moest verstrijken. Aangezien de Commissie ongeveer zes maanden nodig heeft om een nieuw voorstel te doen, gelooft ze kennelijk dat het Parlement zeven of acht keer doeltreffender werkt dan zijzelf. De Commissie wenste immers dat wij in drie weken iets deden waarvoor zijzelf zes maanden nodig heeft. De Commissie ging er dus van uit dat wij zeven of acht keer doeltreffender werken. Jammer genoeg moet ik zeggen dat wij slechts zes keer doeltreffender werken en dat wij dus pas in februari klaar zullen zijn.

De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer Collins.
Als er geen andere bijdrages zijn, leg ik dit verzoek om urgentverklaring ter stemming voor.
(Het Parlement verwerpt het verzoek)

Dringende politieke kwesties
De Voorzitter
Aan de orde is de mededeling van de Commissie over de huidige stand van zaken met betrekking tot de Intergouvernementele Conferentie: " meer samenwerking" .

Oreja Aguirre
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, de kwestie van de flexibiliteit, die wij al maandenlang in de Reflectiegroep bespreken, stond ingeschreven op de agenda van de Intergouvernementele Conferentie tijdens het Ierse voorzitterschap. Ze is ook aan de orde geweest tijdens de officieuze vergadering die op 13 januari, reeds onder het Nederlandse voorzitterschap, in Amsterdam gehouden is en is eveneens aan bod gekomen tijdens de jongste bijeenkomst van de Intergouvernementele Conferentie op het niveau van de ministers, die op 20 januari gehouden is. Zoals jullie wel weten, zal deze kwestie van de flexibiliteit de kern vormen van de debatten van de Intergouvernementele Conferentie, niet alleen omwille van de weerslag die eventuele oplossingen op de institutionele structuur van de Unie en haar werking kunnen hebben maar ook omdat dit begrip op heel verschillende manieren gedefinieerd kan worden en heel uiteenlopende concepten weerspiegelt, zoals de geachte afgevaardigden overigens wel weten.
Ik heb echter de indruk dat, alvast wat de eerste pijler betreft, de verschillende voorstellen, die in de Intergouvernementele Conferentie zijn ingediend, de flexibiliteit interpreteren als een procedure om de hindernissen te overwinnen die de goede werking van de Unie en de ontwikkeling van de integratie zouden kunnen ondervinden. Deze hindernissen zijn in de meeste gevallen het gevolg van de eenparigheidsregel. Het zou dan ook de bedoeling zijn een nauwere samenwerking mogelijk te maken zodat de doelstellingen van het Verdrag sneller bereikt kunnen worden. In dit verband moet mijns inziens beklemtoond worden dat dit Parlement het al herhaaldelijk over het begrip "ritmes van gedifferentieerde integratie" gehad heeft. Dit idee bepaalt het debat over de uitbreiding dat zich meer richt op een aantal doeltreffende overgangsperiodes, die de toetreding van de kandidaat-lidstaten mogelijk maken, dan op het eigenlijke idee van de flexibiliteit zelf.
Het debat dat momenteel in de Intergouvernementele Conferentie gevoerd wordt, zit vol vragen. Dient een flexibiliteitsclausule in het Verdrag te worden opgenomen? Zo ja, hoe? Waar moet de flexibiliteit gelden? Moet ze beperkt blijven tot de tweede en derde pijler? Of zal ze ook mogelijk zijn in de eerste pijler? De Commissie heeft vooral aandacht besteed aan de eerste pijler die, alvast vanuit juridisch oogpunt, meer problemen stelt. In de tweede en derde pijler valt, in het licht van hun intergouvernementele karakter, de flexibiliteit ongetwijfeld gemakkelijker te begrijpen.
De Commissie handhaaft het standpunt dat zij in haar advies van 28 februari 1996 heeft ingenomen. Zoals jullie weten, is dit standpunt vrij restrictief. Flexibiliteit moet kunnen als ze verenigbaar is met de verwezenlijking van de doelstellingen van het Verdrag, als zij het institutionele eenheidskader respecteert, als zij de communautaire verworvenheden niet in vraag stelt en met name de vier basisvrijheden, de interne markt en het gemeenschappelijke en flankerende beleid en als zij openstaat voor alle lidstaten, zodat elke lidstaat zich op elk ogenblik bij de versterkte samenwerking kan aansluiten.
De Commissie is geen voorstander van de opstelling van positieve of negatieve lijsten met aangelegenheden die al dan niet het voorwerp kunnen uitmaken van een versterkte samenwerking. Een positieve lijst van onderwerpen zou in zekere zin de differentiatie kunnen bevorderen en de inspanningen om gemeenschappelijke oplossingen te vinden kunnen schaden. Een negatieve lijst zou een uitsluitingseffect kunnen hebben dat misschien niet terecht zou zijn.
Ik wil even stilstaan bij deze kwestie, zoals ze door de Commissie is voorgesteld met het oog op een versterkte samenwerking. Het schema zou er als volgt uitzien: de Commissie neemt op vraag van de lidstaten het initiatief, daarna volgt de deelneming van het Europees Parlement en wordt een besluit genomen, in principe met een gekwalificeerde meerderheid. De Commissie beklemtoont dat ook in de gevallen van versterkte samenwerking de eenheid van de instellingen bewaard moet blijven. De Commissie, het Parlement en het Hof van Justitie vertegenwoordigen niet de lidstaten maar zijn als het ware supranationale instellingen.
Mijns inziens mag de versterkte samenwerking in de eerste pijler uitsluitend beschouwd worden als een laatste middel, als de laatst mogelijke oplossing wanneer, met name bij gebrek aan eenparigheid, gemeenschappelijke actie onmogelijk blijkt. Ze moet, zoals de Voorzitter van het Parlement ook al stelde, " de uitzondering op de regel" zijn, het middel dat de Unie de mogelijkheid biedt om alsnog vooruitgang te boeken in bepaalde gevallen en onder strikte voorwaarden, zelfs als sommige lidstaten zich niet onmiddellijk bij deze gemeenschappelijke actie kunnen voegen of aansluiten.
We mogen ons echter niet vergissen. Flexibiliteit is geen alternatief voor de gekwalificeerde meerderheid. Versterkte samenwerking zou, als ze de regel was, kunnen leiden tot het volledig uit elkaar vallen van het systeem. We mogen niet vergeten dat de gemeenschappelijke besluiten, die met een gekwalificeerde meerderheid worden aangenomen, in zekere zin alle flexibiliteit bieden die nodig is om rekening te houden met de verschillende situaties in de lidstaten.
Anderzijds lijdt het geen twijfel dat het behoud van de eenparigheid in bepaalde gebieden ertoe kan leiden dat al te vaak gekozen wordt voor versterkte samenwerking. Wij moeten dan ook een aantal strikte regels vastleggen voor deze procedure in gang kan worden gezet. Anders zouden we het risico lopen dat de Intergouvernementele Conferentie de gemakkelijkste oplossing kiest en de eenparigheidsregel behoudt en de uitbreiding van beslissingen bij meerderheid sterkt beperkt.
Dames en heren, de Economische en Monetaire Unie verdient misschien een apart hoofdstuk. In de veronderstelling dat de muntunie aanvankelijk niet alle lidstaten zou omvatten, kunnen we ons de volgende vraag stellen: zou er nood zijn aan versterkte samenwerking tussen de lidstaten die geen deel uitmaken van de muntunie? Jullie weten dat de meningen terzake verdeeld zijn en dat hierover een levendig debat gevoerd wordt. Sommigen zijn van oordeel dat de bestaande regeling volstaat, aangezien zich in elke lidstaat aanpassingen aan de verschillende beleidslijnen zouden voordoen maar altijd met inachtneming van het communautaire acquis . Anderen zijn van mening dat op een aantal gebieden, zoals het sociale of fiscale beleid, verdergaande gemeenschappelijke bepalingen nodig zijn voor de lidstaten die geen deel uitmaken van de muntunie. Ik wil niet te gronde ingaan op dit debat maar de Commissie is van oordeel dat in dit geval hoe dan ook de basisbeginselen, die zij inzake de versterkte samenwerking voorstelt, gerespecteerd moeten worden.
Tenslotte wil ik beklemtonen dat de veralgemeende flexibiliteit in geen geval de panacee kan zijn voor alle moeilijkheden van de Unie. De Europese Raad van Dublin heeft bevestigd dat de beslissingen terzake, of ook het ontbreken van beslissingen terzake, van levensbelang zouden zijn voor de toekomst van de Unie.
Ik wil dan ook klaar en duidelijk stellen dat de flexibiliteit niet de enige sleutel voor onze toekomst mag zijn. Het is van levensbelang dat de lidstaten het eens zijn over de doelstellingen van de Unie. Als de flexibiliteit niet beperkt zou blijven tot concrete aspecten en concrete beslissingen maar ook zou gelden voor de doelstellingen zelf van de Unie zou dit vroeg of laat tot breuken in de Unie leiden. Dit risico zou des te groter zijn als de techniek van het sociale protocol ook op andere gebieden zou worden toegepast, zodat een of meerdere lidstaten uitgesloten zouden zijn van de gemeenschappelijke acties inzake kwesties die van belang zijn voor de Europese integratie.
Dan wil ik nog even kort over de flexibiliteit in de overige twee pijlers hebben en met name inzake het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid. Technisch gezien lijkt flexibiliteit op het vlak van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid eenvoudiger en het GBVB vereist inderdaad geen juridische regelingen die blijvende verschillen zouden kunnen creëren maar vooral concrete optredens en besluiten. Bovendien bestaan er een aantal verschillen tussen de nieuwe lidstaten op het vlak van hun militaire toezeggingen inzake defensie.
Het is dan ook moeilijk te bedenken dat het buitenlandse beleid van de Unie niet op enige mate van flexibiliteit zou kunnen rekenen. We moeten ons echter wel de volgende, essentiële vraag stellen: hoever kan de differentiatie gaan tussen de acties die een buitenlands beleid bepalen waaraan een aantal lidstaten niet deelneemt zonder dat dit een belangrijke crisis in de Unie veroorzaakt? Mijns inziens is een hoge mate van consensus onontbeerlijk inzake de gemeenschappelijke doelstellingen van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid.
In verband met de derde pijler is de Commissie, zoals jullie wel weten, voorstander van een ruime communautarisering. Gisteren nog hebben wij tijdens de bijeenkomst van de vertegenwoordigers van de regeringen van de lidstaten de kwestie van de derde pijler besproken en wij zullen deze werkzaamheden voortzetten op 10 en 11 februari. Inzake de resterende kwesties die nog blijven bestaan in de derde pijler zijn wij van mening dat hier inderdaad flexibiliteit kan gelden.
Tenslotte, mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, wil ik nog twee opmerkingen maken. Ons inziens is de flexibiliteit niet het belangrijkste probleem van de Intergouvernementele Conferentie en mag het dit ook niet zijn. De oplossingen die tot nu toe door verschillende lidstaten zijn voorgesteld en overwogen gaan in zekere zin in dezelfde richting. De Commissie zal er, overeenkomstig de in het Verdrag vastgelegde bevoegdheden, over waken dat het communautaire stelsel, de communautaire verworvenheden en de bepalingen van het Verdrag volledig gerespecteerd worden.
Het onderliggende politieke probleem, waarover we ons nu moeten buigen, is echter het volgende: zijn wij Europeanen bereid om samen het integratieproces voort te zetten met inachtneming van de verscheidenheid van de lidstaten? Lopen wij anders in een uitgebreide Unie het gevaar dat een aantal lidstaten ervoor kiest om samen vooruitgang te boeken los van het communautaire stelsel? Dat is mijn belangrijkste bekommernis. Mijns inziens steunt het welslagen van ons integratieproces op het principe van vrijheid en openheid ten opzichte van alle landen die deel willen uitmaken van de Unie en kunnen en moeten wij allen in staat zijn om samen vooruitgang te boeken met het oog op de verwezenlijking van de gemeenschappelijke doelstellingen.

De Giovanni
Mijnheer de Voorzitter, ik zou de heer Oreja willen vragen wat hij juist denkt van het voorstel om in het Verdrag een algemene bepaling op te nemen over meer samenwerking zoals die waarvan onder meer het Frans-Duitse document getuigt.
Als de heer Oreja daarmee instemt, zou ik willen weten of hij niet meent dat een dergelijke bepaling een flexibiliteit mogelijk maakt die uiteindelijk de structuur zelf van het Verdrag kan aantasten. Meent hij ook niet dat dit tot een opeenstapeling van protocollen bij het Verdrag dreigt te leiden en het verplichte karakter van de Verdragsbepalingen zou uithollen? Hoe kan men dat vermijden als de samenwerking de algemene regel wordt?

Oreja Aguirre
Mijnheer De Giovanni, er bestaan reeds protocollen en we hebben niet kunnen vermijden dat zij in hun waarschijnlijk meest negatieve vorm voorkomen, zoals blijkt uit het heel karakteristieke voorbeeld van het sociale protocol. Ik ben van oordeel dat de vaststelling van de algemene lijnen voor een versterkte samenwerking in het kader van het Verdrag in de goede richting gaat, aangezien exact wordt aangegeven welke fundamentele principes deze versterkte samenwerking moeten bepalen. Die mag niet om het even wanneer gelden maar moet aan een reeks principes voldoen. Ze moet verenigbaar zijn met de doelstellingen van de Unie, ze moet het institutionele eenheidskader respecteren en moet uiteraard de interne markt en het gemeenschappelijk en flankerend beleid behouden. Een versterkte samenwerking, die alle richtingen uitkan, kan niet en ze moet aan een aantal precieze voorwaarden voldoen.

Spaak
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Oreja, het succes of de mislukking van de intergouvernementele conferentie zal grotendeels afhangen van de vooruitgang die op het gebied van de versterkte integratie wordt geboekt. Sommige lidstaten nemen immers een afwijzend, sterk op een veto gelijkend standpunt in.
De Commissie stelt zich volgens mij terecht terughoudend op. Ze bepaalt immers uitdrukkelijk binnen welk kader die versterkte integratie kan gebeuren. Ik meen echter ook dat de Commissie zich met betrekking tot haar initiatiefrecht op dit terrein defensief opstelt. Dat vind ik minder goed.
Zoals u in de Commissie institutionele zaken heeft gezegd is de Commissie de behoedster van de Verdragen. U heeft echter ook gezegd dat de Commissie de behoedster van het algemeen belang is. Kunt u die uitspraken, die misschien een uiterst subtiele strategie weerspiegelen, nader toelichten?

Oreja Aguirre
Mevrouw Spaak, ik weet niet of dit een subtiel initiatief is maar ik kan u wel zeggen dat deze kwestie besproken is in de Commissie. Ik moet u zelfs bekennen dat in de eerste versie van het voorstel van de Commissie het initiatief bij de Commissie lag. In de tweede, huidige versie zijn wij echter van oordeel dat het initiatief niet van de Commissie mag uitgaan en wel omdat de belangrijkste taak van de Commissie erin bestaat het algemeen belang te verdedigen. Overigens blijven wij hieraan verder werken.
Ik wil echter twee zaken duidelijk stellen: eerst en vooral dat het initiatief uitgaat van de lidstaten - het aantal moet nog worden vastgesteld - maar dat de Commissie vervolgens beoordeelt of het proces al dan niet in gang moet worden gezet. De Commissie neemt dus als het ware niet het eerste initiatief maar wel het tweede, ook al begrijp ik dat dit een controversieel onderwerp is. Ten tweede wil ik u zeggen dat de Commissie in zekere zin ook initiatief neemt aangezien zij zich kan verzetten tegen een initiatief dat door een groot aantal lidstaten genomen wordt. We kunnen ons bijvoorbeeld voorstellen dat 13 lidstaten een initiatief nemen en dit aan de Commissie voorleggen. Als de Commissie van oordeel is dat dit niet beantwoordt aan de fundamentele principes, die ik eerder vermeld heb, kan de Commissie weigeren verder te gaan en het proces in gang te zetten.

Cederschiöld
Mijnheer de Commissaris, mijnheer de Voorzitter, er kan niet door een klein aantal staten uit naam van de Unie worden opgetreden. Wat is het minimum aantal staten dat nodig is om de flexibiliteit te laten functioneren? Als administratieve maatregelen via de begroting worden gefinancierd en de uitvoeringskosten via de deelnemende landen, zijn er dan bovendien speciale maatregelen, plannen en kosten nodig voor de landen die niet deelnemen?

Oreja Aguirre
In verband met de eerste vraag hebben wij in de Commissie alle mogelijkheden opengelaten aangezien wij deze kwestie nog verder bespreken. Wij bieden drie mogelijkheden aan: een eenvoudige meerderheid van de lidstaten; een tweederde meerderheid - hetgeen momenteel neerkomt op tien lidstaten - of een eenvoudige meerderheid gekoppeld aan een bevolkingscriterium. Dit zijn de drie mogelijkheden die wij momenteel onderzoeken.
Ik kan u hoe dan ook verzekeren dat het algemene standpunt van de Commissie is dat het om een ruim aantal lidstaten moet gaan. Wij hebben niet exact vastgelegd om hoeveel lidstaten het moet gaan, noch of het om een eenvoudige of een gekwalificeerde meerderheid moet gaan. Wij moeten echter vermijden dat het aantal mogelijkheden en aanbiedingen sterk toeneemt aangezien het aantal lidstaten, dat deze versterkte samenwerking kan voorstellen, heel beperkt is. Dit lijkt ons in te gaan tegen de principes zelf van het Verdrag. Het moet om een groot aantal lidstaten gaan.
In verband met het tweede deel van uw vraag, de financiering, zijn wij van mening dat de administratieve kosten van de samenwerking ten laste moeten zijn van de communautaire begroting. De operationele kosten moeten ons inziens gedekt worden volgens hun aard en modaliteiten. Momenteel zijn wij van oordeel dat de Commissie geval per geval moet aangeven welke kosten ten laste van de communautaire begroting zullen vallen en welke ten laste van de desbetreffende lidstaten moeten zijn. Deze kwestie is onlangs ook aan de orde gesteld in de Commissie institutionele zaken en wij moeten deze verder bestuderen. De Commissie is echter in principe van oordeel dat een onderscheid moet gemaakt worden tussen administratieve en operationele kosten.

Cohn-Bendit
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Oreja, u had het op uiterst sibillijnse wijze over de zogenaamde betrokkenheid van het Parlement. In minder sibillijnse termen betekent dit dat het Parlement alleen maar wordt geraadpleegd. Zou men niet moeten bepalen dat een flexibel initiatief van enkele lidstaten alleen mogelijk is als een gekwalificeerde meerderheid van het Parlement daarmee instemt, zodat een communautaire instelling ook op partiële belangen kan toezien?

Oreja Aguirre
Mijnheer Cohn-Bendit, ik dank u van harte omdat u mijn houding als sibillijns bestempeld heeft. Ik wist niet dat ik deze eigenschap bezat maar ik aanvaard ze graag. Ik wil u zeggen dat het standpunt inzake het Europees Parlement ons inziens heel duidelijk is. Het gaat eerst en vooral om een kwestie waar de communautaire instellingen moeten tussenkomen. Het Europees Parlement, het Hof van Justitie en de Commissie moeten terzake tussenkomen. Ten tweede zijn wij van oordeel dat de tussenkomst van het Parlement moet afhangen van de behandelde aangelegenheid. Wanneer de aangelegenheid, waarover het in de versterkte samenwerking gaat, een wetgevende kwestie is en onder de medebeslissing valt, dient de medebeslissing te gelden. Het principe dat de betrokkenheid van het Europees Parlement moet bepalen zal ons inziens dus afhangen van de aangelegenheid waarover het gaat. Als het om een onderwerp gaat waarvoor een eenvoudige raadpleging geldt, dient de betrokkenheid van het Europees Parlement de vorm aan te nemen van een eenvoudige raadpleging. Als het om medebeslissing gaat, moet de medebeslissing gelden. Het lijdt hoe dan ook geen twijfel dat het Europees Parlement bij het proces betrokken moet worden.
Ik heb echter meer twijfels bij het initiatief van het Parlement op grond van artikel 138 B. Ik betwijfel niet dat het Parlement een initiatief kan nemen en dat de Commissie en de lidstaten hiermee rekening zouden houden. Ik ben echter van mening dat het eigenlijke initiatief moet uitgaan van de lidstaten en niet van het Parlement of de Commissie.
Ik dacht echter dat u vooral het eerste deel van uw vraag belangrijk vond en daarover wil ik klaar en duidelijk zeggen dat de rol van het Parlement moet afhangen van de inhoud van de aangelegenheid: medebeslissing als het om medebeslissing gaat, een eenvoudige raadpleging als het om eenvoudige raadpleging gaat.

Dell'Alba
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Oreja, ook ik ben zeer teleurgesteld over de schuchtere houding van de Commissie en over wat ze, in het bijzonder in antwoord op de vragen van een aantal collega's, heeft verklaard. Ik zou dus willen dat de Commissie zich moediger toont. In het document dat de Commissie over deze belangrijke kwestie, waarin ze een centrale rol speelt, aan de delegaties heeft voorgelegd zegt ze dat het niet haar taak is om, zoals in alle voorstellen van onder meer Portugal en Italië en ook in het oorspronkelijke voorstel van Frankrijk en Duitsland staat, op versterkte samenwerking aan te sturen.
Mijnheer Oreja, wat voorts de rol van het Parlement betreft, wijs ik erop dat daarover in het document van de Commissie niets staat. Ik heb het hier niet over de rol van het Parlement ex post , maar over zijn rol in de totstandbrenging van en de besluitvorming over een versterkte samenwerking.
Mijnheer Oreja, kunt u op die twee punten nader ingaan en aldus deze twee vragen beantwoorden?

Oreja Aguirre
Mijnheer Dell'Alba, ik kan u zeggen dat ik hier de bereidheid van de Commissie toezeg wanneer ik hier - met het plechtige karakter van een plenaire vergadering - het woord voer. De Commissie heeft een tekst opgesteld maar ik voer nu het woord nadat ik deze tekst heb voorgelezen en u kan hetgeen ik hier nu verklaar dan ook als geschreven beschouwen. Het moge duidelijk zijn dat ik de bereidheid van de Commissie toezeg wanneer ik deze plenaire vergadering toespreek. De rol van het Parlement is dus zoals ik zopas al uiteengezet heb.
Ik wil u ook nog het volgende zeggen: wij hebben onze besprekingen nog niet afgerond. Ik hoop dat we onze overwegingen nooit afronden en altijd blijven nadenken. Wij blijven momenteel hoe dan ook nadenken over de standpunten die niet alleen de vertegenwoordigingen van de regeringen maar ook het Europees Parlement hebben ingenomen. Ik wil nog meer zeggen: in verband met uw eerste vraag over de taak van de Commissie wil ik zeggen dat de vertegenwoordiging van het Parlement het standpunt heeft opgenomen dat het initiatief niet van de Commissie maar van de lidstaten dient uit te gaan. Ik kan u zeggen dat de argumenten van de vertegenwoordiging van het Parlement één van de redenen waren die mij er persoonlijk van overtuigd hebben dat het initiatief misschien niet van de Commissie moet uitgaan. Deze vertegenwoordiging heeft immers gesteld dat het initiatief niet van de Commissie maar van de lidstaten moet uitgaan. En zij hebben mij overtuigd. Ik wil mij achter niemand verschuilen maar wil enkel stellen dat zij mij overtuigd hebben en mijns inziens moet zeker rekening gehouden worden met dit standpunt. Waarom? Omdat ik van oordeel ben dat de Commissie enkel over het algemeen belang en de belangen van de Gemeenschap in haar geheel moet waken en niet over de belangen van een aantal lidstaten. Ik kan u hoe dan ook zeggen dat wij deze kwestie verder zullen bestuderen. Het zou kunnen dat de Commissie nog van mening verandert wanneer zij met andere standpunten geconfronteerd wordt - zoals die welke ik onlangs in de Commissie institutionele zaken gehoord heb en die in de richting gingen die u zopas heeft aangegeven.

Martin, David
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Oreja, bent u het er met mij niet over eens dat flexibiliteit, nu wij naar een Gemeenschap met meer dan twintig lidstaten gaan, niet alleen wenselijk maar voor het voortbestaan van de Gemeenschap ook onontbeerlijk is? Opdat die flexibiliteit kan werken, moeten echter drie fundamentele beginselen in acht worden genomen. In de eerste plaats mag die flexibiliteit in geen geval het bestaande communautaire acquis aantasten. In de tweede plaats is flexibiliteit niet wenselijk voor de bestaande fundamentele beleidsvormen van de Gemeenschap, in het bijzonder de interne markt en het begeleidende milieu-, sociaal en consumentenbeleid. In de derde plaats vergt flexibiliteit een enig institutioneel kader.
Kan de Commissie het Parlement garanderen dat ze met ons zal aandringen op een enig institutioneel kader voor alle beleidsterreinen waarop in de toekomst flexibiliteit mogelijk wordt?

Oreja Aguirre
Mijnheer Martin, ik kan u zeggen dat dit een klaar en duidelijk standpunt is. Er zijn onderwerpen die we nog altijd verder bespreken in de Commissie maar deze kwestie hebben wij besproken voor wij ons advies van 28 februari 1996 opstelden en wij hebben dit standpunt sindsdien ondubbelzinnig gehandhaafd. Er zijn een aantal beginselen waarin wij bijna dogmatisch geloven, hoewel ik helemaal niet van dogmatisme houd en waarschijnlijk ook hier niet. Een aantal ideeën moet echter klaar en duidelijk zijn: de versterkte samenwerking moet eerst en vooral verenigbaar zijn met de doelstellingen van de Unie en de communautaire verworvenheden; ze moet duidelijk en op de manier, die u zopas aangegeven heeft, het institutionele eenheidskader respecteren; ze moet de interne markt handhaven; ze moet het flankerend en gemeenschappelijk beleid behouden; ze moet steeds openstaan voor alle niet-deelnemers en hun rechten moeten volledig gewaarborgd zijn; ze moet bovendien - ik heb dit nog niet gezegd maar wil dit nu toch doen - een uiterste middel zijn wanneer geen andere oplossing mogelijk is. We moeten dan ook hindernissen opwerpen voor deze flexibiliteit maar mogen ze niet onmogelijk maken. De flexibiliteit mag de harmonieuze ontwikkeling van de Unie niet in het gedrang brengen of tot concurrentieverstoring leiden en moet tenslotte het institutionele evenwicht en de rechten van de burgers waarborgen - dat wil ik in het bijzonder benadrukken.

Schaffner
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Oreja, u heeft zoëven uw standpunt uiteengezet tegenover meer samenwerking, in het bijzonder in de eerste pijler. U bent daarvan geen voorstander en ik ben het dan ook met onder meer mevrouw Spaak eens dat u terzake wel een zeer aarzelende houding aanneemt.
Meent u niet dat het Verdrag van Maastricht zelf in de eerste pijler al in een hechtere samenwerking heeft voorzien door de enige munt in het vooruitzicht te stellen en te bepalen dat slechts bepaalde lidstaten mogen meedoen? Ik heb de indruk dat iedereen dat aanvaardt en dat wij daarmee de enige markt zeker niet hebben verstoord.

Oreja Aguirre
Mevrouw Schaffner, u heeft het over een concrete situatie die voorzien is in het Verdrag. Wij hebben het hier echter over de vraag of een algemene flexibiliteitsclausule nodig is. Ik wil u zeggen dat het niet om een schuchter standpunt gaat maar dat ik in een aantal ideeën geloof. Ik meen dat een algemene clausule momenteel op zijn plaats is en dat bovendien specifieke clausules nodig zijn voor de eerste, tweede en derde pijler. Wij hebben ons nog niet verdiept in de tweede en derde pijler waar het ernaar uitziet dat de mogelijkheid voor een versterkte samenwerking volkomen normaal is. Het probleem wordt gevormd door de eerste pijler. In het kader van de eerste pijler zijn een aantal regels vastgelegd voor de Economische en Monetaire Unie, die klaar en duidelijk zijn. Dat is echter het probleem niet. Het probleem is of er in het kader van de eerste pijler een algemene clausule nodig is. Mijn standpunt inzake de mogelijkheid om in het raam van de eerste pijler gebruik te maken van versterkte samenwerking is heel restrictief. Ik heb een aantal voorwaarden gesteld die door de Commissie aanvaard zijn. Wij zullen nu zien hoe de dialoog verder evolueert, ook met het Parlement, en welke ideeën voorgesteld worden om deze samenwerking te versterken.

Maij-Weggen
Voorzitter, het hele onderwerp van flexibiliteit is natuurlijk een voortzetting van het hele thema van twee snelheden. Dat is zo langzamerhand duidelijk. Ook duidelijk is dat het een thema is vol met valkuilen en ook vol met kansen. Laat ik de volgende case aan de commissaris geven. Stel dat een voorstel van de Commissie wordt weggestemd in de Europese Ministerraad via een gekwalificeerde meerderheid die niet wordt gehaald of via unanimiteit. Wat gebeurt er dan wanneer een groep van ministers vaststelt dat men het punt toch tot wet- of regelgeving kan verheffen in het kader van de flexibiliteit, want dat is natuurlijk wat de bedoeling is. Als iets niet een unanimiteit haalt of geen gekwalificeerde meerderheid dan is straks de derde weg die gekozen kan worden die van flexibiliteit. Dat lijkt mij inderdaad de situatie te zijn. Hoe kan de Commissie zich daar tegen weren dat een dergelijke situatie ontstaat?
De tweede vraag is: hoe wilt u in dat kader de parlementaire controle nog garanderen? Men zal immers snel zeggen: het is nu niet meer een kwestie van communautair beleid, maar het is intergouvernementeel geworden omdat het noch een gekwalificeerde meerderheid had noch een unanimiteit. Ik vind in die zin dat er heel grote gevaren in zitten in datgene wat wordt voorgesteld en dat ook de stelling dat er geen initiatiefrecht van de Commissie bij hoort wellicht niet kan worden bewerkstelligd door de case die ik net heb genoemd.

Oreja Aguirre
Ik wil mij duidelijk uitspreken over wat ik denk maar dat betekent niet dat ik niet van mening kan veranderen wanneer ik naar de verschillende standpunten luister die ik hier en in andere vergaderingen hoor.
Wat het eerste deel van de vraag van mevrouw Maij-Weggen betreft, waar zij het heeft over een voorstel dat met een gekwalificeerde meerderheid verworpen wordt, wil ik erop wijzen dat dit niet kan als het initiatief uitgaat van de lidstaten. Als het initiatief uitgaat van de lidstaten en de Commissie dit alleen overneemt en voorlegt, kan het immers al op een meerderheid rekenen. Uw hypothese is dan ook onmogelijk met de formule die ik hier heb voorgesteld. Dit zou inderdaad kunnen als de Commissie het initiatief neemt maar niet als dit uitgaat van de lidstaten.
Wat de uitoefening van de parlementaire controle betreft, wil ik een opmerking maken die ik nog niet gemaakt heb. In het debat over de manier waarop de instellingen betrokken moeten worden bij aangelegenheden waar gebruik gemaakt wordt van de versterkte samenwerking, is de Commissie van oordeel dat, in het geval van de Raad, de vertegenwoordigers van de lidstaten, die tot deze versterkte samenwerking besloten hebben, aanwezig moeten zijn. De Commissie, het Hof van Justitie en het Europees Parlement daarentegen moeten optreden als instellingen in hun geheel, ongeacht welke lidstaten deelnemen aan deze versterkte samenwerking. Dit standpunt lijkt ons heel logisch, ook al begrijp ik dat dit voor discussie vatbaar is. Wij zijn echter van mening dat het Parlement in zijn geheel betrokken moet worden bij de versterkte samenwerking aangezien het ons ondeelbaar lijkt. Hetzelfde geldt voor de Commissie en het Hof van Justitie.

Gebhardt
Mijnheer de Voorzitter, uw uitleg heeft mijn scepticisme ten aanzien van de flexibiliteit niet weggenomen maar eerder nog versterkt. Ik vraag mij af of wij ons niet op het thema van de flexibiliteit concentreren om de aandacht af te leiden van het debat over de democratisering van het institutioneel bestel. Ik heb steeds meer die indruk. Wij besteden almaar minder aandacht aan de vraag hoe wij onze instellingen democratischer kunnen maken en concentreren ons steeds meer op de vraag hoe wij ons institutioneel bestel op flexibele wijze kunnen handhaven. Voor mij is het, ondanks alles wat u heeft gezegd, nog steeds niet duidelijk welke positie het Europees Parlement dan moet innemen.
Als men flexibiliteit in uitzonderlijke gevallen mogelijk maakt, hoe zal men dan garanderen dat de prerogatieven van het Europees Parlement in acht worden genomen? Welke gevolgen zal de flexibiliteit op de regelgeving hebben als sommige landen op een aantal gebieden sterker naar elkaar toe kunnen groeien, als het Europees Parlement en de instellingen in het algemeen niet meer kunnen volgen en als daardoor de controle, die wij moeten uitoefenen, onmogelijk wordt?

Oreja Aguirre
Ik wil beklemtonen dat flexibiliteit niet de normale situatie is in het communautaire leven. U zegt dat er twijfels en aarzelingen bestaan. Natuurlijk zijn die er en ik ken zelf vele twijfels. Het is allemaal eenvoudig wanneer alle lidstaten gezamenlijk optreden. Het idee van versterkte samenwerking is in zekere zin ongewoon. Dit is duidelijk vastgesteld en geïnstitutionaliseerd in het Verdrag in verband met de Economische en Monetaire Unie. Maar nu wil men het idee van de versterkte samenwerking ook toepassen op tal van andere kwesties. En het gaat hier om een moeilijke formule waar het mij heel moeilijk lijkt om de waarheid te kennen. Wij moeten met zijn allen nagaan hoe we - zoals de heer Martin ook al gezegd heeft - het institutionele eenheidskader en de communautaire verworvenheden, die we voor alles moeten bewaren, kunnen waarborgen.
Ik wil echter wijzen op iets dat heel duidelijk gesteld is in de Intergouvernementele Conferentie en dat is dat de versterkte samenwerking er komt. Als ze er niet komt in het kader van het Verdrag, zal ze er buiten het kader van het Verdrag komen en het probleem is dat we een keuze moeten maken. Wat verkiezen we: proberen we de moeilijkheden van een versterkte samenwerking op te lossen binnen het kader van het Verdrag of dulden we dat de versterkte samenwerking buiten het kader van het Verdrag verloopt? Ikzelf verkies dat dit in het Verdrag kadert maar u verkiest misschien dat dit buiten het kader van het Verdrag valt. Ik geef er de voorkeur aan dat dit binnen het kader van het Verdrag valt en dat een aantal heel duidelijke regels worden vastgesteld. Ik heb in dit verband al gewezen op een aantal principes die mijns inziens voldoende duidelijk en ondubbelzinnig zijn: de versterkte samenwerking moet verenigbaar zijn met de doelstellingen van de Unie en de communautaire verworvenheden. Het kan dan ook niet zomaar om om het even welke vorm van versterkte samenwerking gaan. Ik heb al gezegd dat ze het institutionele eenheidskader moet respecteren en alle principes die hieruit voortvloeien; dat ze een aantal bepalingen, bijvoorbeeld inzake de interne markt, moet in acht nemen. Dit betekent dat de versterkte samenwerking moet voldoen aan de bepalingen inzake de interne markt en het flankerend beleid. Hierover bestaat geen twijfel.
Een aantal andere onderwerpen moet nog verder besproken worden. Een van deze kwesties is welke jullie betrokkenheid kan zijn en wij verwachten dat het Parlement ons terzake ideeën aanreikt. Ik heb zelf al een aantal pistes aangegeven en met name de mogelijkheid dat de deelneming van het Parlement afhangt van de aangelegenheid. Als het om een wetgevingskwestie gaat, dient medebeslissing te gelden. In dat geval zou het Europees Parlement op voet van gelijkheid en met dezelfde rechten kunnen optreden als de lidstaten die voor de versterkte samenwerking gekozen hebben.

Lindqvist
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de Commissaris, mijn vraag is of er geen gevaar bestaat voor teloorgang van de samenwerking tussen de landen die de zaak opjagen en de landen die het gevoel hebben dat men te snel gaat, en voor de mogelijke aantasting van de goede samenwerking, als men bijvoorbeeld een flexibele samenwerkingsvorm doordrijft, waarmee het vetorecht in beginsel wordt afgeschaft. Ik denk in de eerste plaats aan het buitenlands en veiligsheidsbeleid, ik denk daarbij ook aan iets als het belastingbeleid en aan gebieden die samenhangen met de EMU, bijvoorbeeld het monetair beleid.
Mijn tweede vraag luidt: kan dit, mijnheer de Voorzitter, geen muur opwerpen tussen kleine landen, nieuwe leden en kandidaat-landen, die dan misschien lange tijd niet tot de kern zullen kunnen horen, en de grote, eerdere leden van de Unie?
Dan nog een derde vraag, als daar een antwoord op is. Wie besluit wanneer de flexibiliteit van toepassing is? Zal dat ook via flexibele besluitvorming worden bepaald?

Oreja Aguirre
Uiteraard bestaat het gevaar op verdeeldheid. In dat risico zijn we overigens al getrapt. Als de kwestie van de flexibiliteit niet in het kader van het Verdrag wordt opgelost, hoeven we er niet aan te twijfelen dat deze flexibiliteit buiten het kader van het Verdrag zal bestaan. Dat is nu al het geval en we kunnen zien dat er in het kader van de tweede pijler en zeker in het kader van de derde pijler al verschillende vormen van flexibiliteit bestaan.
Denkt u bijvoorbeeld maar aan Schengen. Schengen is waarschijnlijk het duidelijkste voorbeeld van wat een vorm van flexibiliteit buiten het Verdrag betekent. Waarom valt dit buiten het kader van het Verdrag? Omdat in het kader van het Verdrag de eenparigheidsregel geldt. Bijgevolg dwong de blokkering door een lidstaat de overige lidstaten, die deze vorm van samenwerking wensten, ertoe dit buiten het Verdrag te doen. Ik vind dit een slechte procedure. We moeten ernaar streven dat Schengen in het Verdrag kadert en precies daarom moeten nu een aantal regels aanvaard worden zodat de fundamentele principes, waarover ik al had, gewaarborgd kunnen worden.

Berthu
Mijnheer de Voorzitter, de heer Oreja heeft de flexibiliteit alleen maar voorgesteld als een middel om tot een steeds grotere integratie te komen. Dat is inderdaad een mogelijkheid, maar flexibiliteit is een veelvormig concept dat ook vele andere aspecten vertoont. De flexibiliteit zou bijvoorbeeld kunnen helpen om de Unie naar het oosten uit te breiden. Die uitbreiding is een van de prioriteiten van de intergouvernementele conferentie en ook wij moeten ons daarvoor inspannen.
Mijn vraag luidt als volgt: hoe kan de flexibiliteit volgens de heer Oreja de uitbreiding in oostelijke richting vergemakkelijken? Zouden wij niet heel wat problemen kunnen voorkomen door alle nieuwe kandidaat-landen niet alle beleidsvormen van de Unie te willen opdringen?

Oreja Aguirre
In het Verdrag en de praktijk bestaan al termijnen om zich aan het communautaire beleid aan te passen. Wij weten dat tijdens de onderhandelingen voor de toetreding van een land tot de Gemeenschap bepaalde termijnen kunnen worden toegekend, die vervolgens in het toetredingsverdrag worden ingeschreven. Om een voorbeeld te geven in verband met het land dat ik het beste ken, Spanje kreeg op het vlak van het visserijbeleid 17 jaar om zich aan te passen. Deze termijn werd later teruggebracht als gevolg van de onderhandelingen die gevoerd zijn nadat Spanje tot de Gemeenschap was toegetreden. Hetzelfde kan men zeggen inzake het vrij verkeer van kapitaal. Het is dan ook niet nieuw dat termijnen gelden voor gemeenschappelijke beleidslijnen.
Ik zou het idee van de flexibiliteit willen scheiden van de kwestie van de uitbreiding. Persoonlijk ben ik van mening dat dit een foute benadering van deze kwestie is. Mijns inziens is de flexibiliteit voorzien voor andere omstandigheden. Laten wij voor de uitbreiding de criteria en de principes hanteren die al bestaan in het Verdrag. Ik wil terloops ook stellen dat ik niet houd van het woord "flexibiliteit" . Ik geef de voorkeur aan de term "versterkte samenwerking" of aan een andere uitdrukking die ik - toen ik vier jaar geleden lid was van het Parlement - gehoord heb toen de heer Jean-Louis Bourlanges het over "gedifferentieerde integratieritmes" had. Deze uitdrukking past mijns inziens het beste bij wat wij hier doen. De versterkte samenwerking moet dan ook worden gezien in het licht van de toekomst. Ik heb echter alle begrip voor degenen die willen dat deze gedifferentieerde ritmes niet alleen vooruit maar ook achteruit gaan. Persoonlijk ben ik er echter voorstander van dat dit gebeurt met het oog op de toekomst.

Myller
Mijnheer de Voorzitter, betekent het verbeteren van de samenwerking en het vergroten van de flexibiliteit dat de grote lidstaten meer macht moeten krijgen, zoals blijkt uit de uitspraken van sommige leden van de Commissie? Er is onder andere voorgesteld om Frankrijk, Duitsland en Groot-Brittannië het veto-recht te geven. Wordt dit voorstel binnen de Commissie breder gesteund?

Oreja Aguirre
Deze kwestie houdt verband met de zogenaamde "besluitvorming" , het systeem voor de weging van de stemmen. Mijns inziens moet hier geen enkele wijziging aangebracht worden en moet het systeem enkel aangepast worden aan een groter aantal lidstaten. Het standpunt van de Commissie is ondubbelzinnig. Zij stelt dat de eenparigheidsregel moet verdwijnen en in die zin wordt dan ook onderhandeld in de Intergouvernementele Conferentie.
Een van de belangrijkste en meest veelbetekenende successen van de Intergouvernementele Conferentie zou zijn dat de toepassing van de unanimiteitsregel uitsluitend beperkt zou worden tot constitutionele of quasi constitutionele aangelegenheden en dat voor het overige de regel van de gekwalificeerde meerderheid zou worden uitgebreid. Mijns inziens is dit wellicht een van de belangrijkste veldslagen die alvast de Commissie moet leveren in het kader van de Intergouvernementele Conferentie. Ik zou bijna zeggen dat wat op de Europese Raad van Amsterdam zal gebeuren, afhangt van de uitbreiding van het principe van de gekwalificeerde meerderheid. Dit betekent dat de eenparigheid grotendeels zou verdwijnen en dat niet alleen de grote maar ook de kleine lidstaten niet langer hun veto kunnen stellen.

Elliott
Mijnheer de Voorzitter, wij willen dat de Europese Unie doeltreffend werkt en vrij is van bureaucratie. Ik heb een zeer concrete vraag. In de Europese Unie leven steeds meer Aziatische zakenlieden. Velen van hen verblijven hier al lange tijd of zijn hier zelfs geboren. Hun vertrouwdheid met de cultuur en het zakenleven van Europa en het Indiase subcontinent kunnen de handel in het voordeel van beide bevorderen. De huidige invoerprocedures veroorzaken evenwel problemen.
Onlangs werd ik in mijn kiesdistrict West-Londen aangesproken door een Indiase zakenman die geen toestemming had gekregen om uit India modieuze nachtkleding in te voeren. Ik ben in beginsel niet tegen quota's, maar het door de Commissie ontworpen en door de nationale douanediensten gebruikte classificatiesysteem voor importgoederen is achterhaald. De betrokken zakenman kreeg geen invoervergunning omdat de categorie nachtkleding niet bestaat, omdat zijn goederen daarom als blouses moesten worden beschouwd en omdat de quota daarvoor bereikt was.
Ik heb hier een voorbeeld. Ik zou de heer Oreja en de vrouwelijke afgevaardigden willen vragen of zij dit als een blouse beschouwen en of zij dit op straat of hier in het Parlement zouden willen dragen? Is de Commissie bereid de classificatie van importgoederen onverwijld te herzien en bij te werken?

De Voorzitter
De heer Oreja zal deze vraag niet beantwoorden aangezien ze geen verband houdt met de voorliggende kwestie. Wij moeten de regels die we zelf hebben afgesproken respecteren.

Cox
Mijnheer de Voorzitter, in zijn inleiding verklaarde de heer Oreja dat hij geen overzicht wilde geven van de terreinen in de eerste pijler die voor flexibiliteit in aanmerking komen, maar verwees hij toch naar de economische en monetaire unie.
Ik weet niet of de opmerking van de heer Oreja over de flexibiliteit en de EMU het standpunt van de gehele Commissie weerspiegelt en of de Commissie die ontwikkeling al dan niet wenselijk vindt. Ik weet dat de lidstaten daarover van mening verschillen. Vindt de Commissie dat een flexibeler samenwerking tussen de landen die aan de derde fase van de EMU deelnemen op het gebied van het fiscale en het sociale beleid wenselijk is?

Oreja Aguirre
Mijns inziens bestaat uw vraag uit twee delen. Het eerste deel betreft het systeem met lijsten en ik heb al gezegd dat de Commissie geen voorstander is van een systeem met lijsten, zeker niet van een positieve lijst. Zij is evenmin voorstander van een negatieve lijst hoewel wij kunnen stellen dat wij vollediger zullen zijn wanneer wij een aantal kwesties uitsluiten. Wij zijn van mening dat een systeem met criteria, die ik hier heb opgesomd, te verkiezen valt. Elk initiatief zal aan deze criteria moeten voldoen en de Commissie zal initiatieven van de lidstaten, die niet aan deze principes voldoen, dan ook niet aanvaarden.
Inzake het tweede deel kan ik u het standpunt van het college van commissarissen niet meedelen omdat de Commissie nog geen standpunt heeft ingenomen. De Commissie bespreekt echter nog altijd deze belangrijke kwestie. Kunnen in het kader van de Economische en Monetaire Unie een aantal formules voor versterkte samenwerking gezocht worden? Deze versterkte samenwerking zou hoe dan ook de fundamentele principes en rechten moeten eerbiedigen die ik eerder heb opgesomd. Wanneer er, bijvoorbeeld op het vlak van de belastingen, een waaier aan mogelijkheden zou bestaan tussen een maximum en een minimum, zou het dan een probleem vormen wanneer deze lidstaten met een versterkte samenwerking het eens worden over het minimum? Ik zie geen enkel probleem en dit zou niet in strijd zijn met het Verdrag. Er zou zich wel een probleem stellen wanneer men buiten deze waaier zou gaan. Dit is een van de kwesties die momenteel, zowel op het vlak van de belastingen als het sociaal kader, besproken worden en wij hebben onze besprekingen nog niet afgerond.

De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer Oreja. Mijns inziens is deze uitwisseling van ideeën heel vruchtbaar geweest.

Bestrijding van het racisme
De Voorzitter
Aan de orde is het jaarlijkse debat over de strijd tegen het racisme op grond van de mondelinge vragen die de heren Oostlander en Ford namens de Commissie openbare vrijheden en binnenlandse zaken aan de Raad (B4-1229/96) en de Commissie (B4-1230/96) gesteld hebben.

Oostlander
Mijnheer de Voorzitter, racisme en vreemdelingenhaat staan haaks op de beginselen waarvan de Europese integratie uit gaat. Wij willen volken verenigen en de harmonie in de Europese samenleving verstevigen op basis van wederzijds vertrouwen en solidariteit. Weg met het nationalisme, was de logische reactie na de overwinning op het nationaal-socialisme.
De Europese Unie heeft dan ook een diep gefundeerde, zij het in omvang beperkte ambitie om de grensoverschrijdende aspecten van racisme en xenofobie te bestrijden en om de nodige Europese maatregelen te nemen die voor effectief, nationaal, regionaal en lokaal beleid nodig zijn. Het echte werk moet aan de basis worden verricht. Daarom hechten wij ook aan een optimale steun, aan Europa-wijde sociale en kerkelijke organisaties die werkelijk de breedst mogelijke kringen bereiken en op hun wijze de bestrijding van racisme en xenofobie kunnen funderen.
Die brede benadering is noodzakelijk. Het kwaad en de misleiding dreigen overal. De gangbare lokalisatie in een bepaald hoekje of in bepaalde hoekjes van dit Parlement of in bepaalde weerzinwekkende partijtjes gaat aan de ernst van de zaak voorbij. Binnen iedere beweging is zelfkritiek op z'n plaats en morele veroordelingen die de weg naar zelfkritiek blokkeren zijn dus ethisch zeer bedenkelijk of wel waardeloos. Laten wij de weerzinwekkende partijtjes over aan het strafrecht.
Die zelfkritiek geldt ook de regeringen en de lidstaten en bijvoorbeeld de Raad van Europese Ministers. Het is toch te gek dat lidstaten en Raad ook in dit jaar tegen racisme en xenofobie een etnische verdeling van Bosnië schaamteloos, dat wil zeggen op real-politieke gronden aanvaarden, en afzien van arrestatie van racistische massamoordenaars.
Kortom, dit Europees Jaar is niet een mooie gelegenheid voor personen, partijen of overheden om zich fraai te profileren. Het Jaar zal pas nut hebben als de pijn ervan wordt ervaren en de prioriteit van racisme- en xenofobiebeleid serieus wordt genomen. De acties zullen zich voorts op de toekomst moeten richten.
Daarbij twee punten. In de eerste plaats: het onderwijs. De verantwoordelijken daar zullen in staat moeten zijn om lesmateriaal te ontwikkelen en kennis en ervaring terzake met collega's elders in de Unie uit te wisselen. Ten tweede, moeten wij ons realiseren dat langdurige verwaarlozing van het integratiebeleid ten opzichte van immigranten heden ten dage nog tot spanningen leidt. Het gemak waarmee in medemensen alleen maar economisch bruikbare gastarbeiders werden gezien, is achteraf gezien onrustbarend. Racisme en xenofobie zijn grotendeels vermijdbaar. Het komt erop aan om van dit Europees Jaar een jaar van actieve integratie, wederzijdse aanpassing en aanvaarding te maken.
De Britse regering heeft heden een veto uitgesproken tegen de communautaire basis van het door de commissieKahn voorgestelde observatorium dat het netwerk van bestaande onderzoeksinstellingen zou ondersteunen bij het volgen van het verschijnsel racisme en xenofobie en ons zou helpen bij de vergelijking van de effectiviteit van beleidsvoornemens die ons zouden kunnen helpen. Dit veto is ernstig maar niet onoverkomelijk. Ik stel me voor dat indien de Britse regering haar houding niet herziet of niet op korte termijn herziet de commissiediensten wel zo creatief gebruikt kunnen worden dat het netwerk van bestaande onderzoeksinstellingen binnen de huidige mogelijkheden toch door de Commissie wordt gesteund.
In de commissie-Kahn hebben collega Ford en ik om die reden dan ook waar het ook maar kon ervoor gepleit om met name de bestaande projecten van de Europese Gemeenschap te gebruiken om die om te buigen in de richting ook van racisme- en xenofobiebestrijding zoals wij dat ook heel vaak doen bij projecten in de sfeer van onderwijs, cultuur en media als het gaat over de gelijkstelling van mannen en vrouwen. Op deze wijze moeten wij waar de Raad mogelijkerwijze op punten wordt verlamd - ik zeg het maar uitdagend - door veto's, des te meer verwachten van de Commissie om al haar beschikbare bevoegdheden en creativiteit zo grondig mogelijk te benutten.

Dijkstal
Voorzitter, ik ben het Parlement zeer erkentelijk dat ik hier mag verschijnen. Dat is voor elke minister of staatssecretaris een hoogtepunt in zijn carrière. Ik wil graag kort reageren op de opmerkingen van de heer Oostlander.
In de eerste plaats zou ik mij zeer gaarne willen aansluiten bij één van zijn opmerkingen. In het begin is dat misschien de allerbelangrijkste reden waarom de Unie, de Raad, de Commissie en allen daarbij betrokkenen zich moeten bemoeien met het bestrijden van racisme, xenofobie, vreemdelingenhaat, antisemitisme ligt in de geboorte van de Gemeenschap. Het zijn de tragische gebeurtenissen in de eerste helft van deze eeuw die het noodzakelijk maken, ook vandaag nog, hier en op andere plekken in het kader van de Europese Unie over dit zeer belangrijke en af en toe ook zeer zorgwekkende vraagstuk te spreken. Ik hoop dat u ervan overtuigd bent dat het voorzitterschap daar geen enkel twijfel over heeft.
Dan zijn er een paar punten aan de orde gesteld waar ik heel kort op wil reageren. Laat ik beginnen met het punt dat aan het eind door de heer Oostlander is genoemd: de ontwikkelingen op weg naar het Europese waarnemingscentrum. Ik ben een beetje verbaasd over de stelligheid waarmee de heer Oostlander spreekt over het veto van de Britse regering. Mij heeft tot vijf minuten geleden nog niet een signaal van die strekking bereikt. Ik heb wel kennis genomen van krantenartikelen en andere media-uitlatingen waar ik niet helemaal gerust over ben, maar het is bij mijn weten niet zo dat er sprake is van een veto. Ik ga er van uit dat ook het Verenigd Koninkrijk overtuigd is van de wenselijkheid en de noodzaak om op Unie-niveau aan dit vraagstuk wat te doen, ook in het kader van een waarnemingscentrum. Maar er is nog discussie mogelijk hoe de juridische vormgeving het beste gestalte kan krijgen. Ik heb zelf begrepen dat men ook van de kant van het Verenigd Koninkrijk meedenkt over oplossingen voor de juridische kant daarvan. Ik ben hoopvol en zal vanuit het voorzitterschap er ook alles aan doen om te proberen ook het Verenigd Koninkrijk in deze boot te houden op weg naar dat waarnemingscentrum.
Daarnaast heeft de heer Oostlander twee belangrijke thema's genoemd. Het punt van het onderwijs en daarmee zegt hij impliciet de nieuwe generaties goed informeren over wat er allemaal aan de hand is als je spreekt over racisme en discriminatie. In de tweede plaats het belang van actieve integratie in onze lidstaten in de Gemeenschap als zodanig. Ik ben het met die twee punten zeer eens. Voor zover dit onderwerpen zijn die op het niveau van de Unie ook behandeld kunnen worden, moeten wij dat zeker doen. Voor zover zij dat niet zijn, vind ik dat met name de nationale comités die nu in het kader van het Europees Jaar op zijn gericht en actief gaan worden, juist op dat terrein van onderwijs en op het terrein van actieve integratie ook in de eigen lidstaat, daar juist veel aandacht aan zou moeten geven.
Morgen vindt in Den Haag de startconferentie plaats over het jaar van het anti-racisme. Morgen wordt er ook in Den Haag een intentieverklaring, zo hoop ik althans, getekend waarin nadrukkelijk dezelfde wens die de heer Oostlander uitsprak ook tot uitdrukking komt. Ik moet u zeggen: ik ben wat dat betreft wel hoopvol gestemd dat in de lidstaten de nationale comités de handschoen zullen oppakken zoals ook de heer Oostlande die hier heeft neergelegd. Ik ga er ook van uit dat wij aan het eind van dit jaar daar een balans van kunnen opmaken en dan misschien toch eindelijk wel met een beetje trots kunnen constateren dat in het kader van de Unie, in het kader van de Raad, in het kader van het voorzitterschap er inderdaad wat daadwerkelijk tot stand is gebracht.

Flynn
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats dank ik de heer Oostlander en minister Dijkstal voor hun steun aan ons Jaar tegen het racisme.
Ik vind het goed dat het Europees Parlement dit jaarlijks debat bij het begin van ons Europees Jaar op de agenda heeft geplaatst. De belangstelling en betrokkenheid van het Parlement zijn zeer belangrijk geweest. Het is vooral omdat het Parlement in de loop van de jaren voortdurend aan deze kwestie aandacht heeft besteed dat werd beslist 1997 tot Europees Jaar tegen het racisme uit te roepen.
Uw vraag biedt mij de gelegenheid u op de hoogte te brengen van de recente ontwikkelingen en uit te leggen hoe wij op de verschillende vragen en suggesties hebben gereageerd.
In de eerste plaats zou ik het willen hebben over de IGC en de eventuele invoeging in het Verdrag betreffende de Europese Unie van een bepaling die discriminatie verbiedt. De Commissie heeft op de invoeging van een dergelijke bepaling in het Verdrag aangedrongen. Ik kan u verzekeren dat wij ons standpunt bij het Nederlandse voorzitterschap, dat de moeilijke opdracht heeft de IGC-onderhandelingen tot een goed einde te brengen, krachtig zullen verdedigen. Ik stel met grote voldoening vast dat de heer Dijkstal hier vandaag aanwezig is. Reeds op 20 januari heeft hij in de Commissie openbare vrijheden verklaard dat hij de in de tekst van het Ierse voorzitterschap geformuleerde doelstelling zal blijven nastreven.
Zoals wij hebben gehoord gaat het Europees Jaar tegen het racisme morgen van start. In Den Haag vindt een openingsconferentie plaats die door de Voorzitter van het Europees Parlement, de heer Santer en de Nederlandse premier zal worden bijgewoond. Ik weet dat ook vele leden van het Parlement aan de conferentie zullen deelnemen en daaraan een belangrijke bijdrage zullen leveren.
De bevoegdheid voor de strijd tegen het racisme ligt vooral bij de lidstaten. Dit jaar is echter een oefening in partnerschap. Wij zullen onze betrekkingen met een aantal belangrijke partners, zoals de niet-gouvernementele organisaties, dan ook verder versterken.
Een van de manieren om mee te werken is de financiering van projecten. Weldra zal een oproep worden gedaan om projecten voor te stellen. Die oproep zal in de nieuwsbrief van het Jaar verschijnen. In die oproep zal worden gespecificeerd welke organisaties voor financiering in aanmerking komen, aan welke criteria de projecten moeten voldoen, wat de termijnen zijn en welk budget beschikbaar is. Andere partners zijn onder meer het comité ad hoc, dat uit vertegenwoordigers van de regeringen bestaat, en de NGO's die op het terrein van de racismebestrijding werkzaam zijn. Voorts is er de adviesgroep van onafhankelijke deskundigen, die ons ideeën voorlegt.
Van beide groepen hebben wij suggesties gekregen, waarvan sommige overeenstemmen met de voorstellen die u in uw resolutie heeft geformuleerd. Een van de belangrijkste suggesties van onze adviesgroep is tot nu toe dat wij ons zouden inspannen om iets te doen aan de ongerechtvaardigde negatieve perceptie van minderheidsgroepen en migranten. In werkelijkheid leveren de minderheidsgroepen en migranten een uiterst positieve bijdrage aan de Europese samenleving. Daaraan wordt echter te weinig aandacht geschonken en daarom moeten wij daarover meer spreken. Ik heb daarover een verslag gevraagd. Een van de workshops zal dat verslag op de openingsconferentie in de loop van de week behandelen.
Wat nu de andere punten in uw resolutie betreft, kan ik zeggen dat over diverse problemen een ronde tafel zal worden gehouden en dat zeker ook een mediacampagne zal worden gevoerd. Voorts zullen wij een videofilm doen maken en ter beschikking van een aantal televisiezenders stellen. Tijdens de openingsconferentie zullen twee tentoonstellingen worden gehouden, een over de positieve bijdrage van de etnische minderheden aan de Britse samenleving en een over de beeldvorming over de etnische minderheden door de media en de reclame. Een van de ideeën van zowel het comité ad hoc als de adviesgroep is de organisatie van een seminarie over de opleiding van juristen. Wij onderzoeken op dit ogenblik die suggestie.
Met betrekking tot het waarnemingscentrum voor racisme en vreemdelingenhaat, waarnaar tijdens het debat is verwezen, heeft de Commissie op 27 november van vorig jaar een voorstel voor een verordening van de Raad geformuleerd en heeft de Raad van Dublin erop aangedrongen dat dit voorstel onder het Nederlandse voorzitterschap wordt aangenomen. De heer Dijkstal heeft het Europees Parlement gezegd dat wij van die kwestie werk moeten maken. Wij zullen op de spoedige aanneming van het voorstel blijven aandringen. Ik hoop dat het Europees Parlement daarover spoedig een advies zal geven maar, zoals u weet, betwist een bepaalde lidstaat nog steeds de rechtsgrondslag van dit belangrijke voorstel. Er is dus nog geen definitieve beslissing genomen, maar ik heb de heer Dijkstal tot mijn genoegen horen zeggen dat de Britten misschien zullen bijdraaien.
Tot besluit kan ik u zeggen dat ik zeer tevreden ben over de wijze waarop het Europees Jaar vordert. De campagne past in onze gezamenlijke inspanningen om een echt Europa van de burgers tot stand te brengen. De lidstaten, de NGO's, de andere belangrijke betrokkenen en ook de Commissie zijn zeer enthousiast en doen hun uiterste best om van dit Europees Jaar een succes te maken en om ervoor te zorgen dat het ook in de volgende jaren nog effect sorteert. Ik hoop dat het Europees Jaar niet alleen de meerwaarde van de Europese actie zal aantonen maar ook een aanzet tot verdere actie in de volgende jaren zal zijn. Ik weet dat het Europees Parlement daarin met zijn activiteiten en initiatieven een eigen rol zal spelen. Mijnheer de Voorzitter, ik dank u en de leden van het Parlement voor uw steun aan dit Europees Jaar en trouwens aan al onze inspanningen tegen het racisme, dat onze vrijheden bedreigt.

d'Ancona
Voorzitter, acties tegen onverdraagzaamheid trekken de aandacht. Vandaag voeren wij hier het jaarlijkse debat over de strijd tegen racisme en xenofobie, terwijl morgen in Den Haag het Europees Jaar tegen het racisme officieel zal worden geopend.
Het is bemoedigend om te zien dat op vele fronten in Europa initiatieven worden genomen om onverdraagzaamheid en racisme tegen te gaan. Scholen die lesprogramma's over een multiculturele samenleving uitwisselen. Vakbonden die de strijd aanbinden tegen racisme op de werkvloer. Internetgroepen die alert zijn op de verspreiding van racistisch materiaal via de nieuwe media. Het zijn allemaal illustraties van het feit dat burgers in Europa niet wensen te berusten in het bestaan van racisme en xenofobie.
Tegen die achtergrond is het onbehoorlijk en onbegrijpelijk dat de Engelse regering het ene na het andere obstakel opwerpt om een Europese observatorium tegen racisme en xenofobie van de grond te tillen. Onbehoorlijk tegenover al die mensen en groeperingen die zich met man en macht inzetten tegen het kwaad dat racisme is en die verwachten dat de politiek een voortvarende bijdrage aan deze strijd levert. Onbegrijpelijk omdat John Major zo wel tijdens de Top in Dublin als die in Florence heeft ingestemd met de komst van een observatorium. Onbegrijpelijk ook omdat de Engelse regering in 1986 - en ik was daar zelf nog bij - de plechtige gemeenschappelijke verklaring ondertekende van Raad, Commissie en Europees Parlement om racisme zowel op nationaal als op Europees niveau te bestrijden. Daar kunt u ze nog eens aan herinneren, minister Dijkstal, aan die plechtige verklaring uit 1986.
Vrede, democratie, strijd tegen het fascisme en racisme, nooit meer Auschwitz, dat zijn de wortels zoals u zei van de Europese eenwording. Het is daarom inderdaad onvoorstelbaar dat John Major die boodschap zou willen onthouden aan zijn burgers. Als hij dat onverhoopt toch doet dan gaan wij ervan uit dat een volgende regering dit besluit onmiddellijk zal herzien.
Vorige week is in verschillende lidstaten Auschwitz herdacht. Daarbij is geopperd om Europese afspraken te maken om het revisionisme strafbaar te stellen. In Duitsland is de Auschwitz Lüge al strafbaar. Maar in de meeste lidstaten is dat nog niet het geval. Ik zou het Nederlandse voorzitterschap willen verzoeken om met voorstellen te komen voor Europese regelgeving op dit terrein.

Pirker
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, het debat over racisme en vreemdelingenhaat beantwoordt aan een noodzaak. Ik wil het meer in het bijzonder over de vreemdelingenhaat hebben. Hier een debat houden en aantonen dat het verschijnsel bestaat, is onvoldoende. Ik meen dat wij meer naar de oorzaken van de vreemdelingenhaat moeten zoeken en, als wij die kennen, snel tegenmaatregelen moeten nemen.
Wij kennen de oorzaken van de vreemdelingenhaat. Een daarvan is dat in de asielwetgeving van de verschillende landen nog een aantal problemen bestaan, zoals de buitensporig lange procedures, en dat men, als het om oorlogsvluchtelingen gaat, te weinig bereid is de lasten te spreiden. Ik herinner aan het jaar 1991/1992, toen Duitsland en Oostenrijk sterk met dat probleem werden geconfronteerd. Ik wijs ook op het gebrek aan mechanismen om de migratie van werknemers te sturen, waardoor de mensen ook bang worden om hun baan te verliezen.
Ook de maatregelen inzake integratie zijn beslist ontoereikend. Zeer vaak stellen wij ook een scherpe stijging van het aantal asielaanvragen vast. In 1985 waren er 159.000 asielzoekers, in 1992 niet minder dan 674.000. Dat is een dramatische ontwikkeling. Een van de oorzaken van de vreemdelingenhaat is ook dat een sterke immigratie potentiële conflicten in de EU importeert. In plaats van in de herkomstlanden worden conflicten uitgevochten in de landen waarheen de betrokkenen zijn geëmigreerd. Voorts worden de migratiestromen door de georganiseerde criminaliteit voor eigen voordeel gebruikt.
Wij kennen dus vele oorzaken van de vreemdelingenhaat. Daarom moeten wij onverwijld maatregelen nemen. In de eerste plaats moeten wij naar een gemeenschappelijke regeling van het asiel- en visumbeleid streven. In de tweede plaats moeten wij de migratie van werknemers op geharmoniseerde wijze aanpakken en ten derde ervoor zorgen dat de lasten van eventuele nieuwe oorlogsvluchtelingenstromen worden verdeeld.
Het vierde punt is de gemeenschappelijke controle aan de buitengrenzen. In de vijfde plaats moeten wij maatregelen ter bestrijding van de georganiseerde criminaliteit nemen, omdat steeds opnieuw de schuld bij de verkeerde personen wordt gelegd. Ik zou graag hebben dat het Europees Waarnemingscentrum wordt opgericht. Als wij de oorzaken van de vreemdelingenhaat blootleggen en passende maatregelen nemen, kunnen wij de voorwaarden creëren om vreemdelingenhaat voortaan te voorkomen.

Caccavale
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, het werk van de Commissie openbare vrijheden en de grote aandacht voor het steeds prangender probleem van racisme en vreemdelingenhaat tonen overduidelijk aan dat elke vorm van racisme en vreemdelingenhaat hard moet worden aangepakt. Het Europees Parlement kan daarmee alleen maar instemmen. Ik vrees evenwel dat alle verklaringen, goede voornemens en principes in de gebruikelijke retoriek zullen verzanden. Laten wij duidelijk zijn: in de loop van de geschiedenis zijn migraties altijd een bron van weldaden en veranderingen geweest. Ook nu evolueren wij naar een uiterst wenselijke versmelting van verschillende culturen. Uiteraard liggen alle oorzaken van het racisme en de vreemdelingenhaat in het probleem van de immigratie. Daarop moeten de Europese regeringen hun volle aandacht richten. Ik meen evenwel niet dat de principiële verklaringen in het kader van het Europees Jaar tegen racisme en, jammer genoeg, ook het Waarnemingscentrum met zijn nog niet duidelijk omschreven doelstellingen, dat belastinggeld dreigt te verspillen, ons probleem kunnen oplossen.
Wat het werk van de heren Ford en Oostlander van de Commissie openbare vrijheden betreft, ondersteun ik de voorstellen in de ontwerpresolutie maar vind ik het repressieve gedeelte veel minder positief. De enige goede manier om racisme en vreemdelingenhaat aan te pakken is de mensen het besef bijbrengen dat het geheel van culturen een uitdrukking is van beschaving en dat de veelvuldigheid van tradities voor Europa positief en verrijkend is. De beteugeling van racistische en xenofobe uitingen dreigt een averechts effect te hebben, contraproductief te zijn en de racistische en xenofobe beweging in de clandestiniteit te duwen. Op dat aspect moeten het Parlement en allen die de democratie en de vrijheid van ons continent en van de gehele wereld verdedigen hun aandacht richten.
Ten slotte is het ook verkeerd naar de extreem-rechtse partijen of rechts in het algemeen te verwijzen. Het Europees Parlement moet de strijd aanbinden tegen alle vormen van extremisme en onverdraagzaamheid. Wee ons als wij dat niet doen.

Cars
Mijnheer de Voorzitter, toen de geallieerde troepen de poorten van Auschwitz openden, zag de wereld waartoe de waanzin van het racisme ons allen kon brengen. Dat was een ernstige en schokkende, maar ook zeer belangrijke ervaring. Als gevolg van de holocaust waren antisemitisme en andere soorten racisme evenals racistische grappen en uitspraken gedurende lange tijd bij weldenkende mensen taboe . Decennia lang was iedere uitdrukkingsvorm van dat soort verschijnselen in scholen, verenigingsleven en verschillende soorten samenkomsten ongewoon. Daar is echter de laatste jaren verandering in gekomen. Vandaag de dag is het geen zeldzaamheid meer dat leerlingen - vaak met gemillimeterd haar en soldatenschoenen aan, naar school komen, terwijl ze nazistische symbolen dragen en onverbloemd racistische en xenofobe standpunten naar voren brengen. In zulke situaties zijn er veel leraren die niet weten hoe ze moeten reageren, wat ze moeten zeggen en wat ze moeten doen. Ook de directie en het schoolbestuur kunnen daar erg onzeker over zijn. Hetzelfde geldt voor de leiders van sportverenigingen, wanneer die openlijk geconfronteerd worden met honend lachende racisten.
Antisemitisme, racisme en vreemdelingenhaat zijn in Europa niet op hun retour. Integendeel, deze verschijnselen nemen toe. Daarom, mijnheer de Voorzitter, ligt er een belangrijke taak voor de Europese Unie om de juiste middelen te vinden om deze toenemende verschijnselen tegemoet te treden en tegen te gaan.
Er is hier gesproken over een waarnemingscentrum voor racisme, maar dat is niet voldoende. Wat nodig is, is dat er op veel plaatsen in de Europese Unie opleidingsmogelijkheden komen, waar leraren, sportleiders en anderen concreet horen, wat racisme inhoudt, wat de voedingsbodem ervan is, op welke verschijnselen het voortbouwt en hoe men moet omgaan met diegenen die openlijk tonen dat zij deze waanideeën een warm hart toedragen. Daar moeten wij mee aan de gang gaan, o.a. door een programma op te stellen voor de hele Europese Unie om deze weerzinwekkende verschijnselen uit onze Europese samenleving te weren.

Mohamed Alí
Mijnheer de Voorzitter, ik wil eerst en vooral de opstelling van deze schitterende resolutie in het kader van dit jaarlijkse debat over racisme en xenofobie toejuichen. Dit debat en de aansluitende resolutie komen op een ogenblik waarop zich in de Europese Unie heel verontrustende verklaringen voordien die een klimaat van wantrouwen tegenover asielzoekers en migranten uit derde landen voeden. De rechtstreekse koppeling van immigratie en de problemen van de Europese samenleving en de voorstellen voor strengere nationale wetgevingen zijn twee goede voorbeelden van dit klimaat van wantrouwen.
Ik wil in deze bijdrage toch positief zijn omdat de uitroeping van 1997 tot Europees jaar tegen racisme en xenofobie mij een stap vooruit lijkt - het is misschien een kleine stap maar het is toch een stap vooruit. In mijn fractie zijn wij van oordeel dat het welslagen van dit initiatief gepaard moet gaan met een besluit in de Intergouvernementele Conferentie om het asielbeleid en de instrumenten ter voorkoming van racisme en xenofobie te communautariseren, opdat zo snel mogelijk een anti-discriminatierichtlijn kan worden goedgekeurd, waaraan de Raad, de Commissie en uiteraard ook het Europees Parlement moeten meewerken.
Ik wil zeker en vast van de gelegenheid gebruik maken om het besluit van de Raad om een waarnemingscentrum tegen racisme en xenofobie op te richten toe te juichen. Dit centrum zal een doeltreffende bijdrage leveren voor de uitwisseling van ervaringen en inlichtingen en zal zo ongetwijfeld bijdragen tot een betere analyse van uitingen van racisme en xenofobie en hun oorzaken.
Tenslotte wil ik benadrukken dat onze fractie - dit dient ook gezegd - er met succes voor geijverd heeft dat in de resolutie vermeld zou worden dat het concept "ras" elke juridische, genetische of antropologische grond mist en alleen discriminatie en racisme helpt voeden. Wij zijn dan ook van oordeel dat deze term nooit gebruikt mag worden in officiële teksten. Wij hebben een amendement in die zin ingediend en ik vertrouw erop dat jullie dit zullen steunen.

Roth
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Flynn, dames en heren, het Europees Jaar tegen racisme en vreemdelingenhaat kan belangrijk zijn als de Europese Unie haar verantwoordelijkheid eindelijk op zich neemt. De Europese Unie mag zich niet tot ronkende verklaringen beperken maar moet politieke, juridische en financiële maatregelen nemen en de vele bestaande voorstellen en projecten van niet-gouvernementele organisaties ten volle ondersteunen. Hier rijst bij mij echter al twijfel. Voor het Jaar tegen racisme stelt de Europese Unie immers geen nieuwe middelen ten bedrage van 4, 7 miljoen ecu ter beschikking. Men heeft daarvoor uit de bestaande kredieten geput, wat ten koste van de lopende initiatieven gaat. Het tweede probleem is het gebrek aan transparantie bij de eigengereide ondersteuning van initiatieven en toewijzing van middelen, waardoor kleinere projecten zeer moeilijk met succes kunnen worden bekroond.
Veel ernstiger zijn voor mij echter de politieke problemen. Mijnheer Flynn, hoe is het mogelijk dat de nationale coördinatie-instanties in Duitsland, Groot-Brittannië, Zweden en Denemarken worden geleid door de nationale ministers van binnenlandse zaken, die zich in de Raad volstrekt niet voor een integratiebeleid hebben ingespannen zoals ook u dat voorstaat. Zij hebben geen enkele inspanning gedaan om de discriminatie te bestrijden en om het democratische beginsel van gelijke rechten voor iedereen eindelijk in de praktijk te brengen. Zij hebben zich vooral beijverd om de hiërarchische indeling van de mensen in verschillende klassen nog te versterken. Een beleid tegen racisme veronderstelt dat men ophoudt tegen vluchtelingen en migranten campagne te voeren. Een beleid tegen racisme houdt in dat men, in plaats van misleidende campagnes te voeren, de uitoefening garandeert van rechten zoals het recht op asiel, op een gezin, op vrij verkeer en op deelname aan verkiezingen. Pas wanneer elke vorm van institutionele discriminatie en institutioneel racisme zal zijn opgeruimd zullen wij geloofwaardig zijn. Dat moet de basis worden om het racisme en het geweld in de Unie te bestrijden.
De werkelijkheid ziet er echter heel anders uit: bij de start van het Europees Jaar heeft de Duitse minister van binnenlandse zaken de visumplicht en een verplichte verblijfsvergunning voor kinderen uit de traditionele migratielanden ingevoerd. Het gaat om 800.000 niet begeleide kinderen, maar ook om kinderen van mensen die hier bij ons als migrant verblijven. Zij worden het slachtoffer van een onverantwoordelijk beleid dat de integratie schaadt. Daartegen moeten wij ons verzetten. Mijnheer Flynn, wij steunen u. Wij zijn het niet eens met de heer Pirker, die zegt dat het racisme eigenlijk de schuld is van de slachtoffers, de vluchtelingen en migranten. Mijnheer Pirker, het racisme is ons probleem en niet dat van de mensen die worden aangevallen en van wie de huizen in brand worden gestoken. Wie heeft schuld aan het racisme tegen gehandicapten, homo's en lesbiennes, ouderen en kleurlingen? Dat is ons probleem, niet dat van de slachtoffers!

Pradier
Mijnheer de Voorzitter, wat men hier vandaag heeft gezegd en de vele goede bedoelingen die men daarbij heeft geformuleerd kunnen wij bezwaarlijk van de hand wijzen. Wij kunnen ten hoogste opmerken dat dit politiek wel volkomen juist is, maar dat men misschien alleen maar een aantal beginselen heeft geformuleerd die nauwelijks effect zullen sorteren. Uiteraard zullen alle afgevaardigden zich dit jaar inspannen om de strijd aan te binden tegen het racisme, het antisemitisme en de hatelijke domheid die wij ook hier soms aantreffen. Dat spreekt vanzelf.
Toch maken wij voorbehoud bij een belangrijk punt in de ingediende ontwerpresolutie, namelijk de oprichting van het Europees Waarnemingscentrum. De voorgangers van dat centrum - ik denk daarbij in het bijzonder aan ons waarnemingscentrum voor drugverslaving in Lissabon - hebben tot nu toe geen tastbare resultaten opgeleverd of ons merkbare vooruitgang doen boeken op het terrein waarop zij actief zijn.
Wat nu het racisme betreft, weet iedereen dat tal van instanties, verenigingen en comités, zowel van de overheid als van de privésector, in de strijd tegen het racisme op nationaal en internationaal niveau talloze initiatieven nemen. Zo heeft de Raad van Europa vorig jaar een opmerkelijke campagne gevoerd. Wij kunnen nog wat extra doen. Ik ben echter niet zeker dat de oprichting van een dergelijk centrum de houding van de Europese burgers zal beïnvloeden die zich aangetrokken voelen door de domme agressiviteit tegen joden, Arabieren, Aziaten en vreemdelingen in het algemeen.
Ik vrees een beetje dat dit waarnemingscentrum alweer een dure structuur met veel ambtenaren wordt, die ons geweten sust maar waarvan de doeltreffendheid vragen doet rijzen. In onze fractie stellen zich een aantal afgevaardigden die vraag.

Le Gallou
Mijnheer de Voorzitter, zoals de heer Pradier heeft gezegd is de bestrijding van het racisme een uit politiek oogpunt correcte houding. Politieke correcte ideeën houden echter het gevaar in dat ze uitmonden in een aantasting van de vrijheid van mening en meningsuiting en in een echte controle op wat de mensen denken.
Onder het mom van de bestrijding van het racisme streven sommigen in de zogenaamde antiracistische lobby's ernaar een aantal opinies en meningsuitingen aan banden te leggen. Zo kan men de verdediging van de nationale identiteit verbieden. Elke kritiek op de immigratie wordt daardoor moeilijk en dreigt gerechtelijk te worden vervolgd. Ook kan iemand die het natuurlijke beginsel van de nationale en communautaire preferentie verdedigt, in naam van wat politiek correct is en in naam van het toezicht op de gedachten worden vervolgd en veroordeeld.
Welnu, wij verheugen ons dat die controle op de gedachten de jongste weken een zware slag heeft gekregen. In de Duitse Bondsrepubliek is immers een debat op gang gekomen over de immigratie en het verband tussen immigratie en werkloosheid. Tot nu toe beschouwde men een dergelijke debat als politiek verkeerd. Welnu, over die kwestie is nu in een groot land toch een debat op gang gekomen.
Om de situatie voor het Parlement te verduidelijken, zou ik enkele raadseltjes willen opgeven. Wie heeft gezegd: " Wij kunnen niet langer aanvaarden dat miljoenen van onze medeburgers werkloos zijn en dat tegelijkertijd elk jaar honderdduizenden arbeidsvergunningen aan buitenlandse werknemers worden afgegeven" ? Welnu, die woorden zijn niet van Jean-Marie Le Pen maar van de CSU-fractievoorzitter in de Bondsdag.
Wie heeft voorgesteld vreemdelingen van buiten de Europese Unie te verbieden gedurende de eerste vijf jaar van hun verblijf te werken? Dat voorstel komt niet van een afgevaardigde van het Front National, maar van twee christen-democratische afgevaardigden in de Bondsdag.
Wie heeft gezegd: " Wij staan voor het probleem van de hoge werkloosheid bij onze landgenoten en toch werken bij ons vele vreemdelingen. Wij moeten ons kunnen bezinnen over de vraag hoe wij de werkgelegenheid aan onze eigen landgenoten ten goede kunnen doen komen" ? Ook dat zijn niet de woorden van een afgevaardigde of leider van het Front National of een soortgelijke partij, maar van de Duitse minister van financiën.
Wie heeft gezegd: " Het is ongerijmd dat zoveel banen door vreemdelingen worden ingenomen. Dat kan niet blijven duren. Wij kunnen onze eigen werknemers niet doen begrijpen dat, ondanks de hoge werkloosheid, honderdduizenden vreemdelingen een baan hebben" ? Dat zijn niet de woorden van Jean-Marie Le Pen, maar van bondskanselier Kohl.
Ik kan nog meer voorbeelden geven. Wie heeft gezegd: " Ik meen dat wij in het kader van een wet op de integratie tot een contingentering moeten komen om de druk op de nationale arbeidsmarkt te verlichten en een sociale explosie te voorkomen" ? Ook dat zijn niet de woorden van een afgevaardigde van het Front National, het Vlaams Blok of een soortgelijke partij, maar die van Klaus Zwickel, de voorzitter van IG-Metall.
Welnu, ik meen dat al die verklaringen ons tot bezinning moeten aanzetten. Ze bewijzen dat het probleem van de immigratie en de werkloosheid bestaat en dat er een verband tussen beide bestaat. Ik meen dat de Commissie zich, in plaats van in de val van het antiracisme te trappen, moet inspannen om onze regelgeving sterker op de nationale en communautaire preferentie te richten.

De Voorzitter
Dames en heren, voor wij ons debat voortzetten wil ik jullie meedelen dat ik overeenkomstig artikel 40, lid 5, van het Reglement één ontwerpresolutie ontvangen heb.
De stemming vindt morgen, donderdag, te 11.00 uur plaats.

Schulz
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, wij hebben zoëven gehoord hoe rechtse extremisten demagogische toespraken houden. De heer Le Gallou heeft, in aanwezigheid van zijn heer en meester, vlijtig personen uit de Duitse Bondsrepubliek geciteerd. Daaruit blijkt vooral dat, als men de personen van wie de heer Le Gallou de woorden heeft aangehaald met zijn medestanders vergelijkt, dat voor hen een belediging is. Racisme en vreemdelingenhaat vindt men echter inderdaad niet alleen aan de rechterzijde van onze samenleving. Het gevaar dat ze ook in het centrum van de maatschappij opgang maken is groot. Daarom moeten de politici en de politieke leiders van de landen en van de Europese Unie door hun woordkeuze en houding elke twijfel wegnemen. Zij die voor hun volk en voor de Europese Unie verantwoordelijkheid dragen, moeten door hun taalgebruik, daden en optreden duidelijk laten zien dat zij voor de gelijkheid van alle mensen zijn en zich tegen racisme en vreemdelingenhaat verzetten. Ikzelf verzet mij tegen elke vorm van antisemitisme.
Als men dat zowel aan de linker- als rechterzijde duidelijk maakt, zullen de mensen zien dat de leiders van onze volkeren en landen doen wat ze zeggen en voorleven wat zij eisen en propageren. Dat zou een belangrijke stap zijn. Zoals blijkt uit de woorden die de heer Le Gallou zoëven heeft geciteerd laten mensen daarbij echter soms een steek vallen. Een natuurlijk beginsel van nationale preferentie bestaat niet. Dat moeten wij nu eens duidelijk zeggen. Alle mensen en nationale staten zijn gelijk. Dat is een natuurlijk beginsel. De nationale preferentie is een kunstmatig begrip uit de 19de eeuw. Het natuurlijke beginsel van de nationale preferentie is een strijdbegrip dat de mensen die de nationaliteit van het land bezitten op een hogere sport plaatst dan zij die de nationaliteit van dat land niet bezitten. Mijnheer Le Gallou, dat is het begin van een samenleving die anderen onderdrukt, zoals u die in geheel Europa tot stand wil zien komen. Wij willen dat niet en stellen daar in het Jaar tegen racisme en vreemdelingenhaat een ander concept tegenover. Dat concept houdt in dat Europa economische moeilijkheden ondervindt en zich over zijn toekomst zorgen maakt, dat Europa een immigratiedruk ondervindt en problemen heeft met de verdeling van zijn eigen rijkdom, maar ook dat Europa een toekomst heeft als de Raad, de Commissie en het Parlement bereid zijn te zeggen dat wij die problemen zelf zullen oplossen zonder onschuldigen tot zondebok te maken. Dat moet ons concept zijn. Als wij dat in de praktijk brengen, zullen wij ongure types zoals u uit dit Parlement kunnen weren.

Heinisch
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, elke dag worden wij, niet alleen door enkele extremistische politieke groeperingen, met allerlei vormen van racisme en vreemdelingenhaat geconfronteerd. Daarom moeten wij het racisme overal bestrijden. Dat begint al bij de opvoeding van de kleinsten. Als lid van de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs en media pleit ik voor meer aandacht voor de integratie in de leerplannen van onze scholen en voor de erkenning van de integratie als doel van het onderwijs. Onze kinderen moeten al op jonge leeftijd andere culturen en tradities verdraagzaam leren bejegenen. Wij moeten onze kinderen duidelijk maken dat eigendunk hier niet op zijn plaats is. Vooral ten aanzien van bepaalde radicale stromingen, die door een aantal staten politiek worden gebruikt, moeten wij onze kinderen dringend leren dat zulke opvattingen niet algemeen zijn en dat vreemde culturen ons heel wat verrijking kunnen brengen. In het onderwijs gebeurt op dat gebied reeds een en ander. Ik meen echter dat wij er onze inspanningen nog moeten opvoeren en dat wij meer bepaald ook de nieuwe technologieën moeten inschakelen. Die bieden immers fantastische mogelijkheden om tot een rechtstreekse uitwisseling te komen en andere denkwijzen te leren kennen. Ook de opvoeding van de ouders is volgens mij uiterst belangrijk omdat wij het gehele gezin voor zijn verantwoordelijkheid moeten plaatsen. Een bemoedigend initiatief is dit Europees Jaar tegen racisme, dat morgen van start gaat. Wij moeten dit jaar gebruiken om maatregelen te nemen en duidelijk te maken dat elke dag een dag tegen racisme moet zijn.
Tot besluit wil ik er echter nog op wijzen dat er jammer genoeg nog steeds geen formulieren zijn om voor het Europees Jaar projecten voor te stellen en dat vele burgers in Duitsland zich daarover bij mij al hebben beklaagd. Zij voelen zich terecht afgeremd doordat de gebrekkige organisatie bij de EU hen, hoewel het Jaar reeds is begonnen, belet hun ideeën en projecten naar voren te brengen.

Watson
Mijnheer de Voorzitter, in deze ontwerpresolutie staat terecht dat een van de belangrijkste bestaansredenen van de Unie het voorkomen van racisme en vreemdelingenhaat is. Het harmonisch samenleven van de rassen verliest terrein en de vreemdelingenhaat, soms aangemoedigd door het regeringsbeleid en de institutionele structuren, neemt toe. Het Europees Jaar tegen racisme kon moeilijk op een beter ogenblik worden georganiseerd.
De ervaring in mijn eigen lidstaat toont aan dat de houding van de regeringen cruciaal is. Als de verantwoordelijkheid voor het toezicht op immigranten door de staat wordt afgewenteld op luchtvaartmaatschappijen of werkgevers verliest het overheidsbeleid zijn kracht, wordt de controle willekeurig en creëert men een klimaat van wantrouwen. Als wij de indienstneming van leden van etnische minderheden of vrouwen niet aanmoedigen, blijft de blanke en uit mannen bestaande politiemacht vatbaar voor de kanker van het raciale vooroordeel. Als wij werkloosheid en uitsluiting bij de jeugd tolereren, creëren wij een voedingsbodem voor onverdraagzaamheid. Andere leden van het Parlement stellen in hun eigen land ongetwijfeld hetzelfde vast.
Wij moeten dit jaar aangrijpen om in geheel Europa de bevolking bewust te maken en een solidariteit tegen rassenvooroordelen te creëren. De lidstaten moeten zich met enthousiasme voor het Europees Jaar inspannen en daarvoor passende middelen uittrekken. Binnen het democratisch kader van het Verdrag van Rome moeten wij ook het Europees Waarnemingscentrum voor racisme en vreemdelingenhaat oprichten. Als andere regeringen in de Raad zwichten voor de eisen van een steeds meer autoritaire en anti-Europese Britse regering doen zij de Europese burgers onrecht aan. Ik verzoek de heer Dijkstal, eveneens een liberaal, niet toe te staan dat de Unie zich laat meeslepen op de gevaarlijke en ondemocratische weg die de Britse regering volgt.
In mijn kiesdistrict zijn wij al hard aan het werk om van dit Europees Jaar een succes te maken. Ik weet dat het probleem zich overal in de Unie voordoet. Velen beseffen dat wij niet langer mogen talmen en beslissende maatregelen moeten treffen.

Pailler
Mijnheer de Voorzitter, (zonder microfoon)... en uzelf heeft niet het monopolie van de laster. Ook als een beledigende idee door de bevolking zou worden goedgekeurd, zou ze daardoor nog niet legitiem worden.
Daarom lijkt het Europees Jaar tegen racisme, dat morgen in Den Haag wordt geopend, meer dan ooit een noodzaak. Het racisme maakt immers nog steeds opgang. Dat gebeurt vaak op gewelddadige wijze, maar vaak ook ondergronds en stiekem. Het racisme dringt binnen in het dagelijks leven en racistische en xenofobe uitlatingen en gedragingen worden voor de publieke opinie gebagatelliseerd.
Wij moeten dan ook de huichelarij en de dubbelhartigheid van de regeringen aan de kaak stellen die dit Europees Jaar tegen racisme mee organiseren maar ondertussen beslissingen nemen die het racisme in de hand werken. Jammer genoeg kan ik daarvan vele voorbeelden geven. Zo zijn er de verklaringen van de Raad over de communautaire preferentie inzake werkgelegenheid, de uitspraken van Duitse politieke leiders die een rechtstreeks verband tussen immigratie en werkloosheid leggen en natuurlijk ook het schandelijke wetsontwerp van de Franse regering over de immigratie dat de wetten-Pasqua nog erger maakt en een klimaat van wantrouwen tegen de vreemdelingen wil creëren.
Zulke uitspraken zijn koren op de molen van de racisten. Het racisme gedijt op de crisis en de uitsluiting. Wij moeten dus in de eerste plaats de wortels van het kwaad aanpakken en prioriteit verlenen aan de werkgelegenheid. Wij moeten echter ook, vooral in het dagelijks leven, een krachtig en samenhangend beleid voeren. In het dagelijks leven vindt men immers het symbolische geweld met zijn tragische gevolgen voor hen die er in stilte slachtoffer van zijn.
Wij moeten onszelf doeltreffender wapens verschaffen om het racisme te bestrijden. Daarbij moeten wij vooral aandacht hebben voor de justitie, het onderwijs en de media. Op het gebied van de justitie moeten wij alle racistische uitlatingen en daden strenger bestraffen en harder tegen de verspreiding van negationistische stellingen optreden. Wij moeten prioriteit verlenen aan een actief beleid op het gebied van het onderwijs en de jeugd en daarbij het respect voor de anderen en de verdraagzaamheid beklemtonen naar het voorbeeld van de St-Exupéry, die verklaarde: " Als je van mij verschilt, doe je mij geen kwaad maar verrijk je mij" . Wij moeten ook het woord "ras" uit onze woordenschat bannen. Mijn vriend heeft daarover daarstraks reeds uitvoerig gesproken.
In de derde plaats moet onze aandacht naar de media gaan. Mijn fractie ondersteunt het voorstel van het Europees migrantenforum voor een deontologische code voor de media. In een amendement onderstrepen wij de essentiële rol die de media zouden moeten spelen om het racisme aan de kaak te stellen en de verdraagzaamheid te bevorderen, vooral door de positieve bijdragen van de migranten aan de Europese samenleving in het licht te stellen.
Laten wij in het dagelijks leven streven naar de beleving van de waarden van solidariteit en broederlijkheid en laten wij de volgende woorden van de schrijver Carlos Fuentes tot de onze maken: " Onze cultuur is niet gemaakt van isolement maar van communicatie, confrontatie en wederzijdse bevruchting. Een cultuur die zuiver wil blijven en haar grenzen voor andere culturen sluit is ten dode opgeschreven. Men vindt zichzelf en zijn identiteit maar in het contact met de andere. Wij zijn slechts wat wij zijn doordat wij weten wat wij niet zijn" .
Ik zal de Commissie Reglement, onderzoek geloofsbrieven en immuniteiten verzoeken zich te beraden over de wijze waarop racistische uitlatingen van extreem-rechtse fracties kunnen worden bestraft. Die schrikken er niet voor terug zelfs hier in het Parlement racistische ideeën te verspreiden. Dat is volstrekt onaanvaardbaar.

Trizza
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, racisme is in de eerste plaats een geestesgesteldheid, maar kan ook een levenswijze worden. Het is al te eenvoudig racisme uitsluitend aan een of andere politieke partij toe te schrijven. Ook dat wijst op een racistische houding. Ik geef een voorbeeld: de heer Bossi, een van onze collega's, is enkele dagen geleden door het Italiaanse gerecht veroordeeld omdat hij de rechter en oud-minister Di Pietro "terrone" had genoemd. Aangezien de heer Bossi lid is van de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij in het Europees Parlement zou die fractie volgens de logica van punt 4 van het verslag racistisch en dus rechts zijn.
Dat is de bespottelijke conclusie uit het domme syllogisme in punt 4 van de ontwerpresolutie. Ik ben ervan overtuigd dat de heer Bossi onder meer ten aanzien van de Italianen in Zuid-Italië een racistische houding aanneemt, maar ik weiger de gehele Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij op grond van de bespottelijke logica dat elke racist rechts en iedereen van de rechterzijde racist is als racistisch te beschouwen.
Als katholiek bevestig ik namens de Italiaanse rechterzijde dat wij er ons niet toe mogen beperken een zoveelste document aan te nemen om ons geweten te sussen en ondertussen lijdzaam toe te zien hoe onze regeringen akkoorden sluiten met China dat zich niet onder meer in Tibet aan een culturele genocide schuldig maakt. Onze regeringen hebben ook in ex-Joegoslavië niets kunnen doen. Zij staan toe dat in het gebied van de Grote Meren 500.000 burgers zonder enige hulp rondzwerven. Zij staan toe dat aan de rand van de grote steden echte ghetto's van migranten en burgers van buiten de Gemeenschap ontstaan.
Het probleem bestaat en is beslist ernstig. Welnu, laten wij een Europees Waarnemingscentrum oprichten, maar laten wij deze keer dan ook zien wat er echt gebeurt.

Bontempi
Mijnheer de Voorzitter, wij juichen vandaag de start van het Europees Jaar tegen racisme toe waarop het Europees Parlement al jaren aandringt. Dit is de eerste keer dat de Europese instellingen, in samenwerking met de lidstaten, een concrete actie tegen het racisme op touw zetten. Eindelijk geeft men ook in de praktijk uitdrukking aan de fundamentele waarden van de Europese democratie.
Dit Europees Jaar beoogt niet alleen een betere zichtbaarheid van het probleem op Europees niveau, maar ook meer samenwerking, partnerschap en uitwisseling van ervaringen tussen alle partners op nationaal en regionaal niveau. Daarom is dit Europees Jaar een belangrijke bijdrage tot de inspanningen van de velen die zich reeds lang voor deze doelstellingen inzetten.
Dit is een belangrijk moment, maar toch moet ik erop wijzen dat wij deze kans niet mogen laten voorbijgaan. Wij moeten de strijd tegen het racisme niet prediken maar aanvatten. Al te vaak blijft het bij ronkende verklaringen en volgt daarop geen concrete actie. Een aantal collega's hebben het al gezegd: racisme en vreemdelingenhaat komen voort uit angst. Ook het immigratie- en asielbeleid van de lidstaten, dat uitsluitend in het teken van de openbare orde staat, komt voort uit angst. Wij weten dat het beleid op die twee terreinen ondoeltreffend is en, doordat het ook een alibi en een legitimatie voor het racisme verschaft, de democratische rechten in gevaar brengt. Wij weten op welke populistische en demagogische wijze lichtzinnige en hooghartige politici die angst uitbuiten. Ter attentie van de collega van de Nationale Alliantie merk ik op dat ik niets meer tegen de rechterzijde zal hebben zodra ik merk dat ze de sociale tegenstellingen als gevolg van de immigratie niet langer demagogisch en populistisch misbruikt.
Het probleem gaat ons allen aan. De racisten zijn niet altijd de anderen. Primo Levi, een groot Italiaans schrijver die als jood naar Auschwitz is gedeporteerd, zegt in zijn boeken dat bij elk van ons een grijze zone bestaat waardoor wij ons anders kunnen gedragen dat wij zijn en aldus de ogen kunnen sluiten voor de ongelijkheid die het probleem bij uitstek van de huidige democratieën wordt. Zonder samenhangende maatregelen kunnen wij de voedingsbodem van het racisme moeilijk wegnemen. Dit Europees Jaar moet ook vorderingen op die weg mogelijk maken. Daarvoor moeten wij ons allen inspannen. Wij mogen ons niet tot verklaringen beperken - hoe belangrijk die ook zijn -, maar moeten maatregelen treffen die blijvend effect sorteren.

Ribeiro
Voorzitter, zoals elk jaar vormt dit debat over de bestrijding van racisme en vreemdelingenhaat een mijlpaal in de werkzaamheden van het Europees Parlement. Omdat het geen routine is, omdat het niet tot aanklachten beperkt blijft, omdat het tegen racisme en vreemdelingenhaat is, omdat het bestrijdingsmethoden voorstelt en verder uitwerkt.
Wij feliciteren de heren Ford en Oostlander met hun werk, dat de rechtvaardiging is van wat we zojuist hebben gezegd. In het verslag wordt voorgesteld rechtsinstrumenten in het leven te roepen, met name een "antidiscriminatie" -richtlijn, en wordt voortgebouwd op het besluit van de Raad om een Europees observatorium, waarvoor al een ontwerpverordening bestaat. Het wordt op prijs gesteld dat het voorstel van ons Parlement om dit jaar uit te roepen tot "Europees Jaar tegen racisme en xenofobie" wordt geconcretiseerd en om trachten ertoe bij te dragen dat dit in harmonie met de stellingen van dit Parlement gebeurt.
Dat is hard nodig. Er is immers geen gebrek aan standpunten en uitspraken van hoge functionarissen die een "achterdochtig klimaat" ten opzichte van vreemdelingen aanwakkeren, vooral ten aanzien van wie asiel vraagt of werk zoekt. Er is een teveel aan paternalisme en vernederende tolerantie en een tekort aan solidariteit en eerbied voor de mensenrechten in de legaliseringsprocedures van inwoners en werknemers, zoals is gebeurd in bepaalde lidstaten, waaronder Portugal.
Met genoegen stellen wij vast dat er in het voorstel enkele door onze fractie ingediende amendementen zijn opgenomen. Hieruit blijkt dat men het voorstel, dat al op onze steun kon rekenen, wil verbeteren.
In verband met één van de amendementen breng ik tot besluit de titel van een Mozambicaanse schrijfster, Mia Couto, in herinnering: " Cada homem é uma raça" (Elk mens is een ras). Daarom moet de racismebestrijding uitgaan van de afwijzing van ongefundeerde zaken: het rassenbegrip en de terminologie die over rassen spreekt als een gevormde en hiërarchise dialoog. Dat het "Europees Jaar tegen het racisme" mag overeenstemmen met de eisen van dit Parlement en laten wij niet vergeten dat de begrotingsmiddelen van 4, 7 miljoen ecu 20 % lager liggen dan wat wij hier in mei 1996 hebben genoteerd, 6 miljoen ecu, en laten wij beletten dat de begrotingsinkrimpingen dit Europees Jaar tot een kortstondig en hol verschijnsel maken.

Larive
Voorzitter, het is volstrekt onbegrijpelijk en schrijnend als de Britse weigering waar is tot het oprichten van een Europees observatorium tegen racisme en xenofobie. Misschien kan minister Dijkstal daar straks wat over zeggen. Al jaren geeft de Europese Raad, dus ook John Major, tweemaal per jaar plechtige verklaringen af. Op 6 december 1996 heeft de Algemene Raad, inclusief Groot-Brittannië, unaniem het besluit genomen dit observatorium op te zetten. Nu zouden wij dus een "neen" krijgen. Ik vraag mij af of Major zich in het kader van zijn nationale verkiezingscampagne wil richten misschien tot de laagste gevoelens van de Britse bevolking. Of dat hij bang is Europese bevoegdheid op het gebied van racismebestrijding aan Brussel te geven, zodat ook Britse burgers zich met klachten tot het Europese Hof van Justitie in Luxemburg zouden kunnen wenden.
Ik hoop vurig dat ik mij vergis en dat het morgen mogelijk is tijdens de door het Nederlandse voorzitterschap georganiseerde grote anti-racismeconferentie de oprichting van het observatorium door minister Dijkstal alsnog plechtig te doen aankondigen. Het gaat om coördineren van bestaande organisaties en het voorkomen van dubbelwerk. Wie kan daar nu in hemelsnaam bang voor zijn. Ik denk dat dit het zoveelste voorbeeld is van de verlammende werking van het vetorecht. Veertien landen willen vooruit en één kan het tegen houden.
Ten slotte, in paragraaf 29 van de resolutie geven wij duidelijk aan dat wij ook concrete acties voor de burgers willen. Ik hoop dat het voorzitterschap ons voorstel voor een grote mediacampagne met medewerking van bekende sporthelden als Ruud Gullit zal steunen.

Lukas
Mijnheer de Voorzitter, de niet-ingeschreven Oostenrijkse afgevaardigden zullen de ontwerpresolutie van de heren Ford en Oostlander op alle punten goedkeuren. Wij zijn vooral ingenomen met de organisatie van activiteiten en tentoonstellingen over het thema van het Europees Jaar tegen racisme. Wij, leden van het Europees Parlement, hebben de plicht aan zulke evenementen in onze landen mee te werken.
In de aanhef van de ontwerpresolutie verwijst het Europees Parlement uitdrukkelijk naar een ontwerpresolutie van 9 mei 1996 en de daarin gedane aanbevelingen. Die resolutie bevat echter een overweging H, waarvan de inhoud voor het Europees Parlement een schande is. Daarin wordt uitdrukkelijk gezegd dat een bepaalde democratisch gekozen partij moet worden veroordeeld. Die Oostenrijkse partij is hier in het Parlement de tweede grootste Oostenrijkse fractie en behaalde bij de verkiezingen voor het Europees Parlement vorig jaar 27 % van de stemmen. In alle negen Oostenrijkse deelstaten draagt die partij ook regeringsverantwoordelijkheid. Het is een belediging voor Oostenrijk dat een miljoen burgers die voor die partij stemmen, in dit document van het Europees Parlement als racisten worden verketterd.
Zoals telkens opnieuw uit onze houding bij de stemmingen en onze werkzaamheden in het Europees Parlement blijkt, zijn wij overtuigde tegenstanders van elke vorm van racisme, vreemdelingenhaat en antisemitisme en veroordelen wij ten stelligste die afwijkingen van het normale menselijke gedrag. De rechtse extremisten zijn een handvol criminelen en zijn niet in partijen georganiseerd. Ik wil er ook op wijzen dat wij vandaag een brief hebben ontvangen waarin wij met terreuraanslagen en bombrieven worden bedreigd.
Mijnheer de Voorzitter, ik verzoek u daarvan kennis te nemen en verwacht dat de rapporteurs over dit onderwerp voortaan uitdrukkelijk met de concrete werkelijkheid rekening zullen houden.

Lindeperg
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats vind ik het goed dat de Europese Unie zich met deze voor de maatschappelijke vrede en de toekomst van de Unie belangrijke problemen van racisme en onverdraagzaamheid bezighoudt. Ik zou echter willen wijzen op de rol van hen die uit het racisme munt slaan en het vuur voortdurend trachten aan te wakkeren. Doordat zij de vreemdelingen, de migranten, de anderen, hoezeer die ook op hen gelijken - ik denk daarbij aan het antisemitisme - de schuld geven van alle kwalen waarmee wij op dit ogenblik worden geconfronteerd, besmetten zij met hun propaganda een aantal mensen die in de huidige moeilijkheden niet meer weten wat te denken. De strategie van de zondebok, die in de jaren 1930 zeer goed heeft gewerkt, wordt opnieuw gebruikt. De Franse voorstanders van die ideologie beweren gewoonlijk dat zij het antiFranse racisme bestrijden, dat volgens hen het meest offensieve en gevaarlijkste is.
Dat het antinationale racisme evengoed bestaat als het racisme ten aanzien van vreemdelingen ontken ik niet. Zij voeden immers elkaar en niemand mag beweren dat hij het ene bestrijdt als hij het andere voedsel geeft. Welnu, extreem-rechts voedt het racisme reeds lange tijd op een uiterst methodische wijze. Wanneer de heer Le Pen over de ongelijkheid tussen de rassen spreekt, sluit hij zich aan bij een ideologie met een lange traditie. Een van zijn huidige aanhangers verkondigde lang geleden al theorieën over de ongelijkheid tussen de rassen. Hij beweerde dat er slaven nodig waren opdat een nieuwe aristocratie kon ontstaan en dat collectieve maatregelen nodig waren om de tucht te verbeteren en de selectie te versterken. Die collega recidiveerde enige tijd later, wellicht om elk misverstand te voorkomen, en had het toen over africhting op raciale basis.
Dames en heren, ik verzoek u even in de huid te kruipen van hen die goede redenen hebben om aan te nemen dat zij in dat scenario met grotere waarschijnlijkheid bij de nieuwe slaven dan bij de nieuwe aristocraten zouden terechtkomen. Wat kan men in die situatie voelen? Dat kan niets anders zijn dan opstandigheid en agressiviteit en, bij sommigen, de neiging om de persoon die dat heeft gezegd en zijn gelijken over dezelfde kam te scheren.
Zo voedt men het anti-Franse of antinationale racisme samen met het andere, zet men de verschillende bevolkingsgroepen op hetzelfde grondgebied tegen elkaar op en brengt men een land aan de rand van de haat en de burgeroorlog.
De voorzitter van het Front National is trouwens raad gaan vragen bij de Servische nationalisten. Onlangs heeft hij een vriendschappelijk bezoek gebracht aan enkele virtuozen van de etnische zuivering die wellicht beter in Den Haag bij het Internationaal Tribunaal op hun plaats zouden zijn.
Mijnheer de Voorzitter, wij moeten het racisme uit alle kracht bestrijden. Wij moeten dat echter met doorzicht en werkelijkheidszin doen, onszelf daarvoor de nodige middelen verschaffen en alle verantwoordelijken aanduiden. Het heeft geen zin het vuur van het racisme met een glas water te willen doven en ondertussen toe te staan dat anderen dat vuur met grote middelen aanwakkeren.

Ojala
Mijnheer de Voorzitter, racisme behoort tot de rampzaligste verschijnselen in onze maatschappij. Racisme, vreemdelingenhaat en intolerantie nemen overal in Europa onrustbarend toe. Racisme kent geen grenzen. Daarom heeft iedereen, en vooral wij politici, maar ook elke lidstaat, de plicht om actie te ondernemen om het racisme uit te roeien. Het is belangrijk dat dit jaar in het teken staat van de strijd tegen het racisme, maar dat is niet voldoende - voor racisme moeten we altijd op onze hoede blijven, ook na dit jaar.
Als we het hebben over racisme, denken we meestal aan immigranten, waarop het racisme ook vaak gericht is. Maar ik zou er ook aan willen herinneren dat elke lidstaat van de Europese Unie andere etnische minderheden heeft, die dagelijks het slachtoffer worden van discriminatie en racisme. In heel Europa zijn er zo'n 7 a 8 Roma en in de Europese Unie zo'n anderhalf à 2 miljoen. De Roma bezitten in veel landen nog onvoldoende rechten en ik wil er dan ook aan herinneren dat op dit moment in geen enkel land de Roma de positie van minderheid is toegekend. Ik hoop dat de Europese Unie en commissaris Flynn wat deze kwestie betreft actie zullen ondernemen en meer gaan samenwerken met de Raad van Europa. De Europese Unie en de Raad van Europa zouden zo hun krachten kunnen bundelen.

Zimmermann
Mijnheer de Voorzitter, dit debat over het Europees Jaar tegen racisme en vreemdelingenhaat bewijst dat die verschijnselen zich overal voordoen. Vele sprekers hebben dat al gezegd. Ook hier in het Parlement zelf horen wij vrij vaak uitspraken die niet van verdraagzaamheid, werkelijkheidszin en openheid getuigen. Ook in het voorbije uur hebben wij dat al enkele keren meegemaakt. Ook hier maken collega's regelmatig een onderscheid tussen de burgers van de Unie en de mensen die wel onder ons leven maar eigenlijk niet tot de Unie behoren omdat zij geen paspoort van een van de lidstaten bezitten. Daarom moeten wij alles in het werk stellen om een einde te maken aan de discriminatie tussen de burgers van de Unie en de burgers van andere landen, die vaak al lang bij ons verblijven. In Duitsland wonen velen al meer dan dertig jaar onder ons. Die discriminatie creëert immers vaak een klimaat van vreemdelingenhaat.
Als wij een Europa van de burgers tot stand brengen, vraag ik mij af waarom daaraan niet alle burgers kunnen deelnemen. Zijn er dan werkelijk burgers van eerste en tweede categorie? Waarom spreken wij altijd weer over integratieprocessen als die processen door vele wetten worden gehinderd? Wij werpen hinderpalen op waardoor die burgers zich niet kunnen integreren.
Laten wij de verschillende vreemdelingenwetten in de verschillende landen bekijken. Ik ken die zeer goed. Als Nederlandse in Duitsland weet ik dat ik ook volgens de Duitse vreemdelingenwet anders wordt behandeld dan een Duitse. Wij spreken wel over de mogelijkheid van een meervoudig staatsburgerschap, maar hoe kunnen wij dat concreet realiseren?
Op het volgende punt zou ik graag nog nader ingaan. In de Europese Unie verblijven vier miljoen Europeanen met een donkere huidskleur. Zij zijn hier geboren en hebben een paspoort van een lidstaat van de Unie, maar moeten dat telkens opnieuw laten zien om te bewijzen dat zij werkelijk Europeanen zijn. Ik vind het schandelijk dat alle mensen blijkbaar niet op dezelfde manier worden behandeld.

Dury
Mijnheer de Voorzitter, ik hoop dat het Europees Jaar tegen racisme ook concrete gevolgen zal hebben, in het bijzonder op de intergouvernementele conferentie, en dat men het beginsel van de nondiscriminatie en dat van de bestrijding van racisme, vreemdelingenhaat en antisemitisme in de Verdragen zal opnemen. Wij hebben juridische instrumenten nodig om het racisme te bestrijden.
De strijd tegen het racisme houdt volgens mij ook in dat wij het politieke Europa en de democratie op Europees niveau tot stand moeten brengen. Ik stel met grote ongerustheid vast dat zes landen, waaronder ook België, de richtlijn over het stemrecht van Europese burgers bij gemeenteraadsverkiezingen nog niet in hun eigen recht hebben omgezet. Ik maak mij grote zorgen wanneer men zegt dat de Belgische minister van binnenlandse zaken de mogelijkheid van een overeenkomst over het actief en passief kiesrecht van Europese onderdanen bij de gemeenteraadsverkiezingen uitsluit. Ik maak mij zorgen, maar hoop tevens dat ik mij vergis. België heeft reeds afwijkingen gevraagd en gekregen. Ik hoop dat België dat kiesrecht niet opnieuw op de helling zal zetten en dat wij bovendien de moed zullen hebben dat kiesrecht voor de Europese burgers uit te breiden tot de burgers die sedert ten minste vijf jaar bij ons zijn ingeschreven. De strijd tegen het racisme houdt ook de integratie van iedereen in ons politiek bestel en democratie in.
Ten slotte zou ik onze Oostenrijkse collega willen vragen of hij ons dan echt als domoren beschouwt. Zij hebben hun succes in Oostenrijk niet behaald door een beroep te doen op de rede of door hun standpunten toe te lichten, maar door op demagogische wijze op het gevoel van afkeer voor de anderen in te spelen. Ik neem de Oostenrijkse kiezers dat niet kwalijk. Ik ben boos op de politieke partijen die soms nogal gemakkelijk zeggen wat de mensen graag horen en gevoelens van uitsluiting en racisme aanwakkeren. Dat is hun verantwoordelijkheid.

Elliott
Mijnheer de Voorzitter, ik stem in met alles wat hier in dit debat is opgemerkt om het racisme te veroordelen. Ik kan daaraan niet veel meer toevoegen. Ik zou echter wel de woorden willen citeren van een Aziatisch religieus leider die ik enige tijd geleden heb horen spreken. Toen hij een bezoek bracht aan de Verenigde Staten kreeg hij een formulier waarin hij werd verzocht in te vullen tot welk ras hij behoorde. Hij schreef "mens" . Toen men opmerkte dat hij dat niet mocht schrijven vroeg hij of men dan betwistte dat hij mens was. Ik vind dat een mooi antwoord.
Wij moeten niet alleen elke vorm van rassendiscriminatie, vooroordeel, haat, geweld en misbruik bestrijden, maar ook de positieve aspecten van een multiculturele en pluralistische samenleving beklemtonen. In vele van onze landen zijn zich gedurende eeuwen mensen komen vestigen. Onze samenleving is door hun aanwezigheid rijker geworden. Samenlevingen die zich inspannen om anderen buiten te houden, stagneren en sterven af. Een multiculturele samenleving heeft reusachtige voordelen. Ik ben opgetogen dat ik hier een kiesdistrict met een multiculturele samenleving mag vertegenwoordigen.
Ik ben verbitterd over de houding van de Britse regering, die de oprichting van het waarnemingscentrum voor racisme tegenhoudt. De Britse regering doet dat zogezegd om technische redenen, maar heeft nog nooit laten zien dat ze iets wil doen om de Gemeenschap de bevoegdheid te geven die ze dringend nodig heeft om op te treden. Ik hoop dat de intergouvernementele conferentie die kwestie zal aanpakken.

Féret
Mijnheer de Voorzitter, ik ben racist noch vreemdelingenhater. Als arts heb ik mij gedurende dertig jaar ingespannen om het leven te redden van mannen en vrouwen van elke afkomst, ras en nationaliteit. Dat heeft mij nooit enig financieel voordeel opgeleverd. Ik verschil daarin van een aantal confraters en collega's die met humanitaire hulpverlening fortuin hebben gemaakt en van wie de vertegenwoordiger die de grootste media-aandacht krijgt hier in het Parlement zit.
Mijn inzet, ook nu nog, voor de minst begunstigden van welk ras ook, verleent mij meer dan iemand anders het recht te verklaren dat ik geschokt ben door de ontwerpresolutie die wij vandaag bespreken en waarin staat dat de verdediging van de nationale preferentie volgens de achterhaalde methodes van de Opperste Sovjet moet worden veroordeeld omdat ze een uiting van racisme, vreemdelingenhaat of antisemitisme zou zijn.

De Voorzitter
Dames en heren, met de bijdrage van de heer Féret zijn we aan het einde van de bespreking gekomen. De Raad en de Commissie hebben mij gevraagd het woord te mogen voeren bij monde van hun vertegenwoordigers. Maar eerst hebben de leden Fassa en Konrad op grond van artikel 108 om het woord verzocht voor een persoonlijk feit. De heer Fassa heeft eerst en vooral het woord voor ten hoogste drie minuten.

Fassa
Mijnheer de Voorzitter, de uitspraken van de heer Féret, naar aanleiding waarvan ik voor een persoonlijk feit het woord heb gevraagd, zijn het duidelijkste bewijs dat men met uitdrukkelijk onverdraagzame argumenten voor verdraagzaamheid en antiracisme kan pleiten. Ik vind dat men met laag-bij-de-grondse uitspraken van belangrijke problemen zoals racisme en vreemdelingenhaat geen misbruik mag maken om een louter Italiaanse politieke strijd uit te vechten.
Dat is het Parlement onwaardig en beledigend voor de duizenden die hun leven hebben gegeven voor idealen zoals de strijd tegen het fascisme, het racisme en de vreemdelingenhaat. Die idealen passen volkomen in de liberale en democratische Europese traditie die ik, als Europees en Italiaans afgevaardigde, gekozen op de lijst van de Lega, de eer heb te vertegenwoordigen.

Trizza
Mijnheer de Voorzitter, ik stel vast dat de heer Fassa de woorden van de heer Bossi niet heeft tegengesproken. Ik wil hier geen goedkope polemiek over het Italiaanse parlement en de Italiaanse politieke partijen openen. Daar woorden echter door daden moeten worden gevolgd, zou ik willen opmerken dat opnieuw is gevraagd de heer Bossi voor de rechter te brengen omdat hij tijdens een meeting tot zijn toehoorders heeft gezegd dat men een zuivering had moeten houden onder alle kiezers van de Nationale Alliantie in Noord-Italië.
Ik vind dat dergelijke uitingen meer zijn dan folklore en moeten worden bestraft. Ik heb dan ook met respect naar de woorden van de heer Fassa geluisterd en ben ervan overtuigd dat hij in zijn binnenste zeker niet met dergelijke racistische uitspraken van zijn nationaal secretaris instemt.

De Voorzitter
Mijnheer Konrad, overeenkomstig het Reglement kan u slechts tussenbeide komen aan het einde van het debat, met name na de interventies van de Raad en de Commissie.

Dijkstal
Voorzitter, ik heb met uitermate veel belangstelling geluisterd naar de bijdrage van de diverse woordvoerders. Er is over vele aspecten van dit gecompliceerde vraagstuk gesproken. Ik ben niet in staat om op al die aspecten in te gaan, ook gezien de tijd, dus ik maak een hele korte selectie van wat ik in ieder geval voor mezelf als hoofdpunten beschouw.
Dat is in de eerste plaats toch misschien al die opmerkingen - ik denk aan mevrouw d'Ancona, mevrouw Ojala, mevrouw Roth, mevrouw Heinisch en de heer Cars - die te maken hebben met wat je zou kunnen noemen: het integratiebeleid. Je kunt racisme, antisemitisme, discriminatie bestrijden met wetgeving, politieel, justitieel, maar je kunt het ook vanuit de inhoud van je beleid trachten te bestrijden en dan is integratiebeleid misschien inderdaad de meest effectieve manier waarop je dit soort verschijnselen te lijf kan gaan. Alles wat in die sfeer daarover gezegd is daar kan ik het zeer mee eens zijn. Misschien in het bijzonder, en dan verwijs ik niet alleen naar wat mevrouw d'Ancona gezegd heeft en de heer Cars, maar ook naar wat de heer Watson gezegd heeft, als het gericht is op de jeugd en op het onderwijs. Daar valt nog veel meer te doen dan wat wij tot nu toe doen zowel in termen van in herinnering brengen van waar het allemaal helaas begonnen is. De verwijzing van mevrouw d'Ancona naar Auschwitz is, denk ik, zeer terecht, maar ook verwijzend naar de potenties die juist jongere mensen hebben bij het verder vormgeven van hun eigen leven en vormgeven van de samenleving waarin zij wonen.
Ten aanzien van het waarnemingscentrum heb ik toch mogen opmerken dat daar grote steun voor bestaat ook hier in het Parlement. Dat er enige zorgen bestaan dat wij in de vertraging komen bij het zoeken naar de juiste juridische vormgeving. Ik geloof dat wij dat inderdaad moeten proberen te verhinderen. Ik verheug mij op de samenwerking ook op dit punt met de heer Flynn om te kijken hoe wij dat op de meest effectieve en snelle manier tot stand zouden kunnen brengen. Voorlopig, ik verwijs naar wat ik in het begin heb gezegd, denk ik, dat ook het Verenigd Koninkrijk zeker overtuigd zal blijven van de noodzaak van dit observatorium en mee zal werken naar het vinden van een adequate oplossing.
Misschien is toch uiteindelijk het belangrijkste wat hier gezegd is door een aantal mensen, ik wil ze even kort noemen omdat ik er nadrukkelijk wil naar verwijzen, is behalve mevrouw d'Ancona ook de heer Schulz, mevrouw Pailler, de heer Bontempi, mevrouw Lindeperg en mevrouw Zimmermann, alles wat te maken heeft met de wijze waarop men zich persoonlijk opstelt bij dit onderwerp. Wie werkelijk staat voor bestrijding van racisme zal dat altijd moeten laten zien, zal dat moeten laten zien in daden, zal dat moeten laten zien in woorden, zal dat moeten laten zien in gedrag. Al degenen die dat nalaten die dragen een zeer, zeer zware verantwoordelijkheid. Het mag van ons allemaal gevraagd worden als politici, u als volksvertegenwoordigers, wij, in wat je zou kunnen noemen, de uitvoerende macht, maar het mag ook van ons gevraagd worden als individuele burger van de Europese Unie. Pas als wij het laten zien, mogen wij werkelijk een beroep doen op die andere burgers in Europa om het ook te laten zien. Wat dat betreft geldt hier, zoals wij dat in Nederland zeggen: verander de wereld en begin bij je zelf. Dat geldt met name op dit belangrijke terrein van racisme- en discriminatiebestrijding.
Ik wil het hier bij laten en zal in de loop van het voorzitterschap proberen ook dit Parlement op de hoogte te houden van wat wij doen en wat wij verder van plan zijn nog aan te pakken.

Flynn
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats dank ik allen die aan dit debat hebben deelgenomen. Sommigen hebben daaraan een buitengewoon nuttige bijdrage geleverd.
Ik zou op twee punten nader willen ingaan. Mevrouw Heinisch vroeg wat wij voornemens zijn om steun te verlenen aan wie aan projecten wil deelnemen. Het antwoord is eenvoudig: wij beschikken over 4, 7 miljoen ecu. Dat is weliswaar slechts een bescheiden bedrag, maar het gaat wel om extra geld. Volgende week worden aanvraagformulieren gestuurd naar allen die met de Commissiediensten contact hebben genomen. Iedereen zal op hetzelfde ogenblik een aanvraag kunnen indienen. Wij kijken uit naar een eerlijke en doorzichtige beslissing over de personen en projecten die geld zullen ontvangen.
Ik wil ook nader ingaan op wat mevrouw Roth heeft gezegd. De opmerkingen van mevrouw Roth waren een goede samenvatting van de vele voortreffelijke opmerkingen die tijdens het debat zijn gemaakt. Mevrouw Roth riep ons allen op om iets te ondernemen. Welnu, dat is nu juist de bedoeling van dit Jaar tegen het racisme. Mevrouw Roth zei dat wij een anti-discriminatiebeleid nodig hebben. Wij hebben een dergelijk beleid inderdaad op beide niveaus nodig: op nationaal niveau in de wetgeving en op het niveau van de Gemeenschap door de invoeging van een desbetreffende bepaling in het Verdrag. Wij hebben een bepaling tegen discriminatie nodig om de communautaire instrumenten in de strijd tegen het racisme te kunnen gebruiken.
U onderstreepte ook dat wij een passend integratiebeleid nodig hebben. Na grondig onderzoek van alle problemen hebben wij beslist welke onderwerpen de workshops zullen behandelen die de volgende dagen in Den Haag bij de start van ons seminarie en onze conferentie zullen worden gehouden. Die workshops zullen zich buigen over het verband tussen ras en werkgelegenheid en over het wettelijk kader om het racisme te kunnen bestrijden. Wij zullen ook de rol van de media onderzoeken. Ten slotte zullen wij ook het probleem van het racisme in het dagelijks leven onderzoeken, waarover wij ons in de eerste plaats zorgen maken.
Het belangrijkste instrument voor de bescherming van personen die door racisme worden bedreigd is uiteraard de wet. Dat is in de eerste plaats een bevoegdheid van de lidstaten. Dat betekent echter niet dat de Gemeenschap op Europees niveau geen maatregelen kan nemen. In de loop van het Europees Jaar tegen racisme zullen wij projecten financieren die op problemen in verband met de wetgeving betrekking hebben. In het bijzonder zullen wij projecten ondersteunen die de aandacht op de bestaande wetten tegen discriminatie vestigen en die de mensen ertoe aanzetten die wetten ten volle te gebruiken, de lacunes in de nationale wetgevingen aan te stippen en te trachten daaraan iets te doen.
Een spreker merkte op dat over deze aangelegenheid veel wordt gesproken. Ik ben het daarmee eens. Ik vind dat wij veel over de strijd tegen het racisme moeten spreken. Dat moet in alle lidstaten gebeuren, zodat de mensen weten dat wij tegen racisme zijn en erkennen dat racisme de samenleving bedreigt.
Wij moeten in het bijzonder onze niet-gouvernementele organisaties aanmoedigen. Daar vinden wij immers de mensen die iets willen doen om de vrede en de harmonie, de grondslagen van deze Unie, te bevorderen. Het Parlement en het Jaar tegen racisme moeten hen duidelijk maken wat wij beogen en wat Europa tegen de bedreiging van het racisme wil doen. Volgens mij willen wij duidelijk maken dat vrede en harmonie, waardigheid, wederzijds respect en fair play niet afhankelijk zijn van ras, afkomst, huidskleur of herkomst. Dat zijn de basisdoelstellingen van onze Unie. Zowel hier als buiten het Parlement moeten wij daarover spreken en dat aan de Europese volkeren duidelijk maken.

De Voorzitter
Ik geef het woord aan de heer Konrad die het wil hebben over een persoonlijk feit. Ik herinner eraan dat artikel 108 van het Reglement bepaalt dat leden die het woord vragen voor een persoonlijk feit, gehoord worden nadat het aan de orde zijnde agendapunt is afgehandeld of op het moment van de goedkeuring van de Notulen van de vergadering waarop het verzoek om over een persoonlijk feit te mogen spreken, betrekking heeft. Daar het debat over de bestrijding van het racisme is beëindigd, kan de heer Konrad thans tussenbeide komen.

Konrad
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik wil een verklaring afleggen over wat de heren Schulz en Le Gallou tijdens het debat hebben gezegd. Beiden hebben door middel van citaten en uitspraken zowel de Duitse Bondskanselier als de Duitse minister van financiën scherp gehekeld en onaanvaardbare verwijten toegestuurd. Mede namens de CDU-CSU-fractie wijs ik hun uitlatingen van de hand. Ik doe dat als Duits afgevaardigde ook uit persoonlijke naam. Duitsland doet in Europa een grote inspanning voor de integratie. Duitsland herbergt op dit ogenblik 400.000 oorlogsvluchtelingen. Ons land heeft gedurende tientallen jaren ook vele mensen uit Oost-Europa opgenomen. In Duitsland leven twee miljoen Turken. Ook dat vergt grote inspanningen op het gebied van de integratie. Mijn land en mijn medeburgers leveren dan ook een grote bijdrage tot de integratie waarover wij het hier hebben gehad. Ik wil hier duidelijk stellen dat Duitsland een van de landen is die het meest voor vreemdelingen openstaan en het dan ook niet verdient op die manier te worden aangevallen, zeker niet door uiterst links of uiterst rechts. Ik eis dat beide heren zich nog tijdens dit debat voor hun uitlatingen verontschuldigen.

De Voorzitter
Mijnheer Konrad, ik vraag me af of u wel het woord heeft gevoerd voor een persoonlijk feit. Ik heb de indruk dat het eerder ging om een politieke uiteenzetting.

Fassa
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de afgevaardigde naar aanleiding van wiens betoog ik daarstraks het woord heb gevoerd. Hij heeft mij immers verzekerd dat hij beledigende uitspraken van wie dan ook afwijst. In de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij zijn wij het daarover dus eens.
Bovendien wijs ik erop dat de strafrechtelijke aansprakelijkheid volgens alle democratische grondwetten persoonlijk is. Niemand kan dus worden gedwongen verantwoording af te leggen voor aan anderen toegeschreven feiten of daden. Men zal echter zeggen dat dit een politiek probleem is. Ik meen dat een van de grote zwakheden van de politiek op dit ogenblik - en niet alleen in Italië - is dat men juridische kwesties voor andere doeleinden gebruikt. Ook dat dreigt een uiting van onverdraagzaamheid te worden. In de debatten in dit Parlement moeten wij dat tot elke prijs vermijden.

Schulz
Mijnheer de Voorzitter, ik moet nog iets opmerken over wat de heer Konrad heeft gezegd. Mijnheer Konrad, ik weet niet of u hier tijdens het debat aanwezig was. Als u hier aanwezig was, heeft u niet goed begrepen of niet goed gehoord wat hier is gezegd. Ik heb immers precies het tegenovergestelde gedaan van wat u mij heeft verweten. Ik heb de geciteerde Duitse politici tegen de heer Le Gallou in bescherming genomen. Ik verzoek u naar mij te luisteren. Ik heb gezegd dat de bondskanselier en de minister van financiën vergelijken met mensen van het Front National voor hen een belediging zou zijn. Vervolgens heb ik gezegd dat wij allen, zowel leidinggevend als uitvoerend politiek personeel, ons zo moeten uitdrukken dat geen misverstand mogelijk is. Dat is geen kritiek op de bondskanselier of op een of andere CDU-politicus. Terloops merk ik op dat er genoeg andere redenen zijn om op hen kritiek te leveren, maar u heeft dit alles verkeerd begrepen. Zie nu maar of u ongedaan kunt maken wat u zoëven heeft aangericht, namelijk mij met hen gelijk te stellen. Wat een brutaliteit!

De Voorzitter
Mijnheer Schulz, ik stel vast dat er niet alleen problemen zijn met de - meestal schitterende - vertolking van wat in de vergadering wordt gezegd. Het lijkt soms ook moeilijk zich in de eigen taal verstaanbaar te maken.

Le Gallou
Mijnheer de Voorzitter, ik spreek niet eenzelfde taal, ik spreek Frans. Ik wil de heer Konrad en alle andere afgevaardigden echter geruststellen. Ik heb de Duitse minister of Duitse bondskanselier niet aangevallen. Ik heb vastgesteld dat zij over de kostprijs van de immigratie en over het verband tussen immigratie en werkloosheid hebben gesproken. Een andere collega had het in verband met de immigratie en het buitensporig grote aantal vluchtelingen over een "last" . Ik meen dat de heer Konrad zijn woorden heeft overgenomen.
Ik stel alleen maar vast dat zoiets in de Duitse Bondsrepubliek openlijk kan worden gezegd. Ik verheug mij daarover omdat ik meen dat vrijheid van mening en meningsuiting geen ijdele begrippen mogen zijn. Sommige Duitse collega's denken zus, anderen zo. Dat moet mogelijk zijn. Dat is nu eenmaal typisch voor een vrij debat. Ik verheug mij daarover.
Ik betreur alleen maar dat, wanneer wij over de nationale preferentie of de kostprijs van de immigratie soortgelijke uitspraken doen, men ons dat verwijt en dat een aantal plaatselijke gekozenen in Frankrijk gerechtelijk worden vervolgd omdat zij uitspraken hebben gedaan die vergelijkbaar zijn met die van de heer Waigel of van de heer Kohl. Ik veroordeel de uitspraken van de heer Waigel of de heer Kohl niet. Ik hekel het feit dat men zoiets in Frankrijk niet even vrijuit mag zeggen. Ik kom op voor de vrije meningsuiting.

De Voorzitter
Dames en heren, wij kunnen deze discussie niet voortzetten.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 11.00 uur plaats.

Bestrijding van het terrorisme
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0368/96) van mevrouw Reding, namens de Commissie openbare vrijheden en binnenlandse zaken, over de bestrijding van het terrorisme in de Europese Unie.

Reding
Mijnheer de Voorzitter, wij zijn teleurgesteld. Wij zijn het beu dat onze regeringen elke keer als een terroristische aanslag wordt gepleegd een vuist maken, krachtige verklaringen afleggen en op Europees niveau een krachtige aanpak en doeltreffende politieke maatregelen beloven en dat wij enkele weken of maanden later moeten vaststellen dat daarvan niets in huis is gekomen, dat de mooie woorden vergeten zijn en dat de politieke plannen nog steeds in de lade liggen.
Het Europees Parlement is die ronkende verklaringen beu. Wij willen dat die maatregelen eindelijk concrete vorm krijgen. Wij hebben die nodig om, over de nationale grenzen heen, de plaag van de zware criminaliteit en het terrorisme doeltreffend te bestrijden. Daarom moeten wij een aantal elementen van de nationale soevereiniteit van de lidstaten naar de Gemeenschap overhevelen. Die gedeelde solidariteit zal de nationale belangen niet aantasten maar integendeel beschermen.
Wij mogen niet blind zijn voor de realiteit: de grote Europese markt van de criminaliteit bestaat. Zij die de criminaliteit moeten bestrijden en de burgers moeten beschermen worden echter door kunstmatige barrières aan de nationale grenzen verhinderd dat te doen. Dat is ondoeltreffend en bespottelijk. Het wordt tijd dat onze regeringen inzien dat zij snel een echte Europese juridische ruimte moeten creëren en hun ordediensten in staat moeten stellen over de nationale grenzen heen doeltreffend samen te werken omdat ze anders hun dierbare soevereiniteit dreigen te verliezen wanneer niet langer de politici, maar allerlei criminelen de wet zullen stellen. Dat geldt niet alleen voor de criminaliteit in het algemeen, maar vooral ook voor het terrorisme, een extreme en speciale vorm van criminaliteit. In de eerste plaats rijst de vraag hoe wij het terrorisme omschrijven. Terroristisch noemen wij elke daad, ieder misdrijf dat door individuen of groepen onder toepassing van geweld of dreiging met geweld wordt begaan en gericht is tegen een land, zijn inwoners of instellingen en die zijn ingegeven door separatistische, extremistisch-ideologische of fanatiek-religieuze overwegingen om een toestand van angst teweeg te brengen bij officiële instanties, individuen of groepen. Dat is onze definitie van een terroristische daad.
Ik kom nu tot onze interpretatie. Europa stoelt op rechtsstaten waardoor elke burger of groep van burgers gebruik kan maken van de democratische structuren om gehoord te worden en om zijn ideeën in de praktijk te brengen. Geen enkele ideologie of andere overweging kan dus terroristische daden rechtvaardigen. Het is dan ook duidelijk dat een terroristische daad voor ons een misdrijf is en als dusdanig moet worden behandeld. Dat betekent dat wij geen uitzonderingswetten of -procedures wensen om het terrorisme te bestrijden. Wij willen aan het terrorisme immers geen bijzonder belang hechten en het daardoor onbedoeld opwaarderen.
Hoe moeten wij het terrorisme op het terrein concreet bestrijden? In de eerste plaats wijs ik op het belang van de preventie. Allereerst is er het aspect van de politieke preventie. Wij moeten de democratische dialoog bevorderen om bij te dragen tot de politieke oplossing van politieke, etnische, nationale, sociale en milieuconflicten. Wij moeten beletten dat die conflicten als alibi voor terroristische daden worden gebruikt en daardoor door bepaalde lagen van de bevolking worden goedgekeurd. Daarnaast is er de technische preventie. Het gaat hier om controles in de luchthavens, betere systemen voor de opsporing van explosieven, het gebruik van doeltreffende en gecoördineerde computersystemen, het voorkomen van het misbruik van gegevensnetwerken en de controle op de aanmaak, de opslag, de verkoop, het vervoer, de invoer en de uitvoer van wapens en explosieven.
Wat de samenwerking op het gebied van justitie en politie betreft, wensen wij dat Europol eindelijk op de sporen wordt gezet. Ook daarover worden na elke Raad ronkende verklaringen afgelegd. Men zegt dat wij Europol nodig hebben, maar in werkelijkheid is het verdrag nog steeds niet goedgekeurd. Wanneer zal dat gebeuren? Wij kunnen het ernstige werk pas aanvatten wanneer er een verdrag is.
Wij willen ook dat de lidstaten terroristische daden in hun strafrecht tot de ernstige misdrijven rekenen waarvoor de dader kan worden uitgeleverd, dat de lidstaten strafvervolging instellen tegen iedereen die bij de organisatie, voorbereiding en uitvoering van een terroristische daad betrokken is geweest en dat ze de verdediging van het terrorisme in hun nationale wetgeving als een misdrijf beschouwen.
Wij willen ook dat de samenwerking tussen de politiediensten in de bestrijding van het terrorisme wordt geïntensiveerd, dat men de uitwisseling van informatie, zelfs zonder rechtstreeks verband met de strafprocedure, mogelijk maakt, dat men de rechtstreekse uitwisseling van meningen en ervaringen bevordert tussen de met de bestrijding van het terrorisme belaste ambtenaren van de verschillende lidstaten, dat men het op 27 september 1996 ondertekende verdrag betreffende de uitlevering ratificeert en dat men vraagt dat de nodige beslissingen en maatregelen worden genomen opdat een onderdaan van een lidstaat die van een terroristisch misdrijf of samenwerking met een gewapende bende wordt beschuldigd in een andere lidstaat geen politiek asiel of de status van vluchteling kan krijgen.
Uiteraard willen wij de wetgeving op dit gebied harmoniseren. Zolang dat niet is gebeurd vragen wij echter dat de lidstaten concrete beslissingen nemen en die door middel van verdragen uitvoeren. Wij willen ook dat men aan de slachtoffers van het terrorisme niet alleen denkt op het ogenblik dat de terroristische daad wordt gepleegd, maar dat men hen en hun familie ook in de daaropvolgende jaren materieel en psychologisch opvangt.

Schulz
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, het is gebruikelijk dat wij hier de rapporteur met zijn verslag feliciteren. Soms is dat maar een formaliteit, maar vandaag wil ik mevrouw Reding zeer oprecht gelukwensen. Mevrouw Reding, namens de Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-democraten zou ik u willen zeggen dat het voor ons bij de opstelling van het verslag, tijdens het debat, bij de onderhandelingen over de amendementen en tot vandaag een groot genoegen is geweest in deze uiterst netelige kwestie met u samen te werken. U heeft zich als rapporteur voor dit thema bereid getoond tot samenwerking op een wijze die voor andere debatten in het Europees Parlement model kan staan. Wij willen u daarmee niet alleen feliciteren, maar u daarvoor ook hartelijk danken.
In uw verslag heeft u een poging ondernomen om het terrorisme nauwkeurig te definiëren. Dat is een moeilijke onderneming omdat het debat over het terrorisme in de lidstaten van de Europese Unie nog steeds een netelige aangelegenheid is die de gemoederen in beweging brengt. Dat hebben wij tot op de laatste dag van onze discussie kunnen vaststellen. Ik zal daarop meteen nader ingaan.
Zoals mevrouw Reding zeer terecht heeft opgemerkt, moeten wij drie dingen doen. In de eerste plaats moeten wij duidelijk maken dat in geen enkele democratische rechtsstaat een terroristische daad tegen zaken of personen kan worden aanvaard. In een democratische rechtsorde kan niets terreur of geweld rechtvaardigen. Wij moeten, over de partijgrenzen heen, de terroristen eensgezind duidelijk maken dat zij nergens op begrip of steun hoeven te rekenen, hoe politiek hun beweegredenen ook mogen zijn.
Daaruit volgt dat wij duidelijk moeten omschrijven wat terrorisme is. Is terrorisme alleen tegen zaken of zowel tegen personen als zaken gericht? Is terrorisme tegen de instellingen en op de destabilisering van de staatsorganen gericht? Kan terrorisme na een lange periode van bijvoorbeeld etnische of economische onderdrukking gerechtvaardigd zijn? Daarover zijn wij het allen eens geworden.
In hun politiek optreden moeten de regeringen, de staten en hun organen ervoor zorgen dat mogelijke oorzaken terrorisme vroeg worden opgemerkt. Wij moeten snel handelen en ons inspannen om ongenoegen en ook terechte ontevredenheid weg te nemen door toe te staan dat de problemen in onze democratie openlijk worden besproken. Wij moeten ervoor zorgen dat iedereen zich inspant om naar de anderen toe te gaan en alles in het werk te stellen om conflicten met vreedzame middelen op te lossen.
Als wij dat doen, verwerven wij ook het recht consequent elke andere vorm van conflictregeling af te wijzen. Zo verwerven wij ook het recht te zeggen dat iemand die individueel of in groep terroristische daden stelt of tegen individuen of groepen terreur gebruikt, in onze democratische rechtsstaten van de Unie noch bij de Unie zelf op enig begrip hoeft te rekenen. Zo iemand moet vooral weten dat hij strafrechtelijk zal worden vervolgd zoals iedereen die criminele handelingen stelt. Daarbij zal volstrekt geen rekening worden gehouden met enig vermeend politiek motief. Het is belangrijk dat wij dat zeggen omdat terroristische organisaties in de Europese Unie er nog steeds in slagen hun acties een zogezegd politieke verantwoording te geven. Wij moeten dat verhinderen. Wij moeten bijdragen tot een doeltreffende gezamenlijke bestrijding van het kankergezwel van het terrorisme. Dat verwacht onze fractie van dit verslag.

Palacio Vallelersundi
Een blauwe band, mijnheer de Voorzitter. De hemel van de Europese Unie is vandaag een enorme blauwe band die zich uitstrekt van La Palma tot Malmö en van Rhodos tot Dublin. Deze blauwe band is het stille symbool van de dagelijkse strijd, van de maatschappelijke afkeer van het terrorisme en is ontstaan in Spaans Baskenland, een gebied dat bijzonder getroffen wordt door deze maatschappelijke gesel. De burgers van Europa, die in dit Parlement vertegenwoordigd zijn, herhalen de woorden van de rapporteur en verheffen vandaag klaar en duidelijk hun stem: " het is genoeg geweest, wij zijn allen verenigd tegen het terrorisme" . Zij trekken een lijn, met aan de ene kant de democraten en aan de andere kant de terroristen, die gewone misdadigers zijn.
Dames en heren, dit is een belangrijke stemming. Ik twijfel er niet aan dat de voorliggende resolutie morgen op de steun van een overweldigende meerderheid van dit Parlement zal kunnen rekenen. Ik heb namens de Fractie van de Europese Volkspartij de eer de steun van onze fractie uit te spreken voor de resolutie en een aantal amendementen, met name amendementen 2, 4, 5, 6 en 11. Ik wil mevrouw Reding tevens feliciteren met haar lovenswaardige werk en ik deel en herhaal de woorden van de heer Schulz.
Mijnheer de Voorzitter, dit is een belangrijke stemming. Deze stemming heeft eerst en vooral een symbolische waarde. Europa geeft in zijn geheel en zonder breuken uiting aan zijn afschuw voor terreurdaden. Het verenigt zich in deze strijd tegen het terrorisme en niet alleen tegen het terrorisme op zich maar ook tegen alle parafernalia die het omgeven, zijn woordvoerders, medewerkers en sympathisanten.
Zoals mevrouw Reding ook al gezegd heeft - en het is belangrijk dit nogmaals te herhalen - is de Europese Unie gebouwd op de rechtsstaat en respect voor de fundamentele vrijheden. Bescherming van of zelfs maar het minste begrip voor terrorisme of terreurdaden zijn dan ook misplaatst. Elke aanspraak, elke ideologische of politieke stellingname kan in een wettelijk kader ontwikkeld worden en degenen die deze weg niet volgen, moeten beschouwd worden als wat ze werkelijk zijn: gevaarlijke misdadigers van gemeen recht. En het gewone recht treedt tegen hen op en moet tegen hen optreden. Ik sluit me ook hier aan bij de opmerkingen van mevrouw Reding in al hun kracht en strengheid.
Bovendien houdt deze resolutie het helemaal niet bij algemene verklaringen maar eist zij concrete maatregelen die de Europese burgers als hoogdringend beschouwen om deze maatschappelijke plaag te bestrijden. Mevrouw Reding heeft deze één voor één besproken en ik zal er slechts enkele hernemen, die mij het meest symbolisch en passend lijken.
De burgers van Europa vragen de regeringsinstanties dat zij hun samenwerking opvoeren. Zij vragen dat Europol sneller bevoegd wordt voor terrorisme en dat de verdediging van het terrorisme in heel de Europese Unie als een misdrijf vervolgd wordt. Zij vragen ook dat geen enkele burger van de Europese Unie asiel of het statuut van vluchteling kan krijgen in een andere lidstaat wanneer hij terreurdaden gepleegd heeft in de Europese Unie of hiervan beschuldigd wordt en vragen uiteraard onvoorwaardelijke steun voor de slachtoffers van het terrorisme.
Bovendien biedt deze resolutie voor alles hoop en moed. Hoop dat in een geschokte wereld de Europese Unie andermaal als beschermster van rechtvaardigheid en mensenrechten zal optreden.
Deze vlag is vandaag de blauwe banier die alle burgers van Europa verenigt vanuit de verscheurdheid tegenover het terrorisme maar met de blik gericht op een toekomst van maatschappelijke vrede. Het is een eerbetoon van ons allen aan de slachtoffers van het terrorisme, aan de slachtoffers die het terrorisme gemaakt heeft en nog altijd maakt, aan de twee Spaanse onderdanen - José Antonio Ortega Lara en Cosme Delclaux - die momenteel alle verschrikkingen en alle leed van het terrorisme vertegenwoordigen, aan hun gezinnen en familieleden.
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, deze vlag van de fundamentele rechten, deze Europese vlag vormt vandaag een blauwe banier en een symbolische band die de Europese Unie bestrijkt van La Palma tot Malmö en van Rhodos tot Dublin.

Andrews
Mijnheer de Voorzitter, ik feliciteer u met uw herverkiezing. Het is fijn dat u de vergadering opnieuw voorzit.
Ik feliciteer mevrouw Reding met haar uitvoerig verslag over de bestrijding van het terrorisme in de Europese Unie. De kwestie werd op de recente Top van Dublin besproken. De Europese Raad veroordeelde er zonder voorbehoud elke terroristische daad en verklaarde dat hij meer aandacht zou besteden aan de dreiging die zowel binnen als buiten de Gemeenschap van het terrorisme uitgaat. Ik sta volkomen achter die duidelijke stellingname.
Zoals mevrouw Reding opmerkt, houden terroristische daden een schending in van tal van fundamentele rechten van de persoon, in het bijzonder het recht op leven, het recht op fysieke integriteit en het recht op persoonlijke vrijheid. Terroristische daden hebben op tragische wijze een einde gemaakt aan het leven van onschuldige mannen, vrouwen en kinderen. Zij die gewond zijn geraakt omdat zij zich op het verkeerde ogenblik op de verkeerde plaats bevonden, zijn voor altijd getekend door de ernstige gevolgen van de daden van hen die hun doel met terroristische in plaats van democratische middelen trachten te bereiken.
Niemand mag zich boven de democratie plaatsen. Wij moeten de democratie en de fundamentele vrijheden in onze samenleving op elk niveau beschermen, ook op dat van de ordediensten van de staat. In dat verband vraag ik uw steun voor ons amendement 7, waarin wij de regeringen en de ordediensten verzoeken begrip en respect voor de mensenrechten te tonen en in de gezamenlijke strijd tegen het terrorisme de wet in acht te nemen.
Het zal de afgevaardigden niet verbazen dat ik dit debat aangrijp om op de situatie van bepaalde Ierse gevangenen in twee Britse gevangenissen te wijzen. Verleden maandag heb ik met de heren Gallagher en Crowley een bezoek gebracht aan Róisín McAliskey, die in Londen in de vrouwengevangenis van Holloway zit omdat ze in Duitsland - en dus niet in Groot-Brittannië zelf - moet terechtstaan. In verband met een terroristisch incident wordt haar uitlevering gevraagd, maar zij is nog niet veroordeeld.
Ik vind dat Róisín McAliskey niet mag worden behandeld zoals dat nu het geval is. Zij is niet veroordeeld, maar zit desondanks in een gevangenis waar de strengste veiligheidsmaatregelen gelden. Zij is zes maanden zwanger. Ondanks haar wankele gezondheid heeft zij geen toegang tot medische verzorging of behandeling. Twee keer, soms zelfs zes keer per dag wordt zij aan een visitatie onderworpen. In haar cel wordt zij door een televisiecamera en speciale wachters voortdurend bewaakt. In de gevangenis heeft zij geen contact met medegevangenen.
Ik moet eerlijk zeggen dat het hoofd van de Hollowaygevangenis aandachtig naar onze argumenten heeft geluisterd en heeft verklaard dat hij haar situatie in de gevangenis zou trachten te verbeteren. Wij vragen alleen dat zij menswaardig wordt behandeld en in afwachting van de uitleveringsprocedure naar Noord-Ierland wordt teruggebracht.
Ik heb de indruk dat haar behandeling niet verschilt van de behandeling van gedetineerden in Whitemoor waar, naar ik meen te weten, het gerecht en de politici met elkaar geheime afspraken hebben gemaakt om allerlei onfrisse praktijken toe te dekken.

Wiebenga
Voorzitter, inderdaad het is van groot belang dat wij hier als Europees Parlement, als afgevaardigde van de bevolking rechtstreeks gekozen spreken over het terrorisme. Het is onaanvaardbaar dat onschuldige mensen van geweld het slachtoffer worden zelfs als dat politiek gemotiveerd is. Dat kan niet en dat mag niet. Er is wel een probleem met het terrorisme. Want er bestaat ook zo iets als vrijheidstrijd. Ik hoef alleen maar het voorbeeld te noemen van de strijd van Mandela, president van Zuid-Afrika nu. Maar helder ook van deze kant er kan geen misverstand over bestaan, in een democratie met algemeen kiesrecht hoort terrorisme, het gebruik van geweld, nooit geoorloofd te worden. Dat is een grove misdaad.
Het voorliggend verslag van collega Reding vinden wij ook als liberale fractie een goed verslag. Wij kunnen ons er in het algemeen goed mee verenigen. Ik denk dat wij helder moeten zijn en moeten zeggen als maatregel dat inderdaad terroristen onderdanen van een lidstaat van de Europese Unie geen recht op asiel hebben. Ik denk aan Spanje, ik denk aan Ierland, dat mag niet. Wij moeten daar duidelijk zijn. Wij moeten dat soort zaken afwijzen.
Er is meer over te zeggen. Derde landen, het buitenland buiten de Europese Unie, dat terroristische bewegingen steunt moet hard aangepakt worden. Ten slotte, wil ik wel gezegd hebben dat wij zorgvuldig moeten om gaan met de media. Het recht op vrijheid van meningsuiting moet in dit verband wel gehandhaafd blijven.

Orlando
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, het voortreffelijke verslag van mevrouw Reding is een bron van onenigheid doordat het onderwerp dat zij behandelt, namelijk het terrorisme, controversieel is. Ik wil twee positieve opmerkingen over het verslag maken. In de eerste plaats verhoogt de openstelling van de grenzen het gevaar voor terroristische daden inderdaad niet. Mevrouw Reding merkt terecht op dat de traditionele grenscontroles vrijwel nooit tot de arrestatie van terroristen leiden. In de tweede plaats wijst mevrouw Reding er ook terecht op dat vele terroristische daden door bepaalde staten worden georganiseerd en gefinancierd.
Ik ben echter ook verbijsterd. Ik wijs elke vorm van geweld met klem van de hand. Ik begrijp echter niet waarom in de overwegingen A en H staat dat binnen de Europese Unie niet van terroristische daden maar uitsluitend van criminele handelingen kan worden gesproken en dat politiek asiel dus uitsluitend tot burgers van derde landen moet worden beperkt. Hier maakt men volgens mij een logische fout. Het getuigt van kortzichtigheid en ideologische bekrompenheid dat men bij de beoogde wijziging van het Verdrag uitsluit dat er nog ooit een reden kan zijn om burgers van andere lidstaten politiek asiel te verlenen.
Daarom deel ik de vrees van de Italiaanse afdeling van Amnesty International dat ons democratisch Europa voor het asielrecht wel eens een vrijhaven zou kunnen worden, tot welke staat de asielzoeker ook behoort. Dat is onaanvaardbaar, althans zolang Europa, zoals nu, uit verschillende staten met verschillende regels inzake justitie en politie bestaat.

Pradier
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats dank ik mevrouw Reding voor de verstandige en realistische inhoud van haar verslag. Jammer is evenwel dat dit slechts een initiatiefverslag zonder bindende waarde is. Laten wij echter tevreden zijn met wat wij hebben.
Toen ik kind was, werden mensen die tegen de nazi-onderdrukking streden als terroristen gefusilleerd of gedeporteerd. Gelukkig heerst, dank zij onze ouders, in de Europese Unie nu de rechtsstaat en de democratie. Politiek geweld dat onze instellingen poogt te vernietigen kan nooit worden gerechtvaardigd en moet overal krachtig worden bestreden.
Ik wil hier een aantal zeer positieve, moedige en juiste punten in de tekst onderstrepen. In de eerste plaats merk ik op dat de maatregelen om het terrorisme te bestrijden in geen enkel opzicht op uitzonderingswetten mogen steunen. Dat getuigt van grote politieke moed en ik kan dat dan ook alleen maar onderschrijven. Een tweede punt is dat de openstelling van de grenzen het gevaar voor terroristische daden geenszins heeft verhoogd.
In dat verband wijs ik erop - ik kom daarmee terug tot het vorige debat - dat het beeld van het terrorisme dat de media ons voorhouden geen koren op de molen mag zijn van de dwazen die hier zelfs in het Parlement te vinden zijn. Het terrorisme in Europa komt niet van buiten. Het terrorisme is, in tegenstelling met wat men ons wil doen geloven, geen importproduct. Het terrorisme komt niet alleen van Iran, Libië, Algerije of Afghanistan maar gedijt ook in Europa zelf en wordt er door misprijzen voor de democratische instellingen, onverdraagzaamheid en buitensporige nationalistische eisen gevoed.
Wij mogen ons niet vergissen. Die ontsporing is volstrekt niet noodzakelijk. Onze Schotse en sommige van onze Catalaanse collega's bewijzen hier in het Parlement dat men ook met respect voor de democratische instellingen nationalistische doeleinden kan nastreven. In dat opzicht geven zij volgens mij het goede voorbeeld.
Een derde belangrijk punt is dat men de verdediging van het terrorisme als een misdrijf beschouwt. Dat is nodig om niet alleen het terrorisme, maar ook de politieke demagogie daarrond een halt toe te roepen.
Ten slotte vind ik dat wij de burgers tot dapperheid moeten aansporen opdat ook zij het terrorisme bestrijden en meewerken aan de reïntegratie in het sociale, professionele en politieke leven van hen die ooit voor de verleiding van het terrorisme zijn bezweken.

Nicholson
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats feliciteer ik de rapporteur, die aan de voorbereiding van dit voortreffelijke verslag duidelijk veel tijd en energie heeft besteed.
Het terrorisme is een van de grote plagen van onze moderne samenleving. Terroristen zijn op verschillende terreinen actief, gebruiken verschillende middelen en passen verschillende tactieken toe naargelang de plaats waar zij toeslaan. Er zijn altijd een klein aantal mensen - wij moeten erkennen dat het normaal gesproken slecht over een klein aantal mensen gaat - dat de grote meerderheid met wapens of bommen gijzelt.
In Noord-Ierland, waar ik vandaan kom, hebben wij al lang met terrorisme te maken. Dat terrorisme heeft de bevolking getekend en diepe verdeeldheid veroorzaakt. Wij mogen niet toestaan dat het terrorisme in zijn opzet slaagt. Wij moeten de bevolking beschermen. De wet moet altijd de bovenhand houden.
Wat de uitlevering betreft, blijkt dat de Europese Unie een grote zwakheid vertoont. Europa heeft op dat punt weinig roemvol gehandeld. Sommige lidstaten hebben hun verantwoordelijkheid niet op zich willen nemen. Lidstaten hebben zich vaak aan hun verantwoordelijkheid onttrokken en niet gedaan wat ze moesten doen. Zo moedigen ze het terrorisme alleen maar aan. Het terrorisme teert op dat soort propaganda. Het is koren op zijn molen.
Niemand heeft het recht iemand het leven te benemen. Ik zal nooit iemand verdedigen die dat doet. Gewone criminelen moeten als dusdanig worden behandeld. Wij mogen niet vergeten dat velen zich onder het mom van het terrorisme ook met drugshandel en afpersing bezighouden en veel geld verdienen.
In Noord-Ierland heb ik met terrorisme persoonlijk ervaring. Ik wens dat niemand toe. Ik kijk uit naar de tijd waarin geen terrorisme meer zal bestaan. Wij zullen het terrorisme niet in de hand werken.

Belleré
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, sedert het einde van de koude oorlog beleven wij een toename van het terrorisme, vooral als gevolg van de intensivering van regionale, religieuze en etnische conflicten. Vele van die tegenstellingen bestonden reeds voor de koude oorlog maar sluimerden, vooral in de Oosteuropese landen, onder het puin van het communistisch regime.
Het terrorisme is in vele landen van de derde wereld een ernstig probleem en raakt ook Europa. Het gaat om een ideologisch terrorisme tegen wie anders denkt. Er is een religieus en een fanatiek terrorisme, dat van de verschillen tussen de nationale wetgevingen profiteert en zich dus ontwikkelt in de landen die de vrijheid van beweging en vergadering het best garanderen.
Europa is voor de terroristen dan ook een ideaal werkterrein. Een doeltreffende bestrijding van het terrorisme van welke aard ook moet, zoals mevrouw Reding terecht heeft opgemerkt, de vicieuze cirkel doorbreken door de proliferatie te verhinderen van de subculturen die de voedingsbodem van het terrorisme zijn. Wij moeten de terroristische daad elk politiek karakter ontnemen, door hem uitsluitend als een criminele handeling te beschouwen. Wij moeten technische middelen gebruiken om het terrorisme te bestrijden. Ik denk aan infiltratie en contraspionage, waarvoor wij passende middelen en mensen ter beschikking moeten stellen. Wij moeten de uitleveringsprocedures vereenvoudigen en magistraten en ordehandhavers opleiden die de wetgevingen in de verschillende lidstaten door en door kennen. Wij moeten de bevoegdheden van de Europese Unie op het gebied van het terrorisme communautariseren. Een open Gemeenschap moet immers over een gemeenschappelijke wetgeving beschikken om dit ernstige probleem aan te pakken. Wij moeten de internationale samenwerking op het gebied van de opsporing versterken en ook de samenwerking op het gebied van justitie verbeteren. Ten slotte moeten wij ook het strafrecht in de Europese Unie harmoniseren. Alleen op die manier kunnen wij het terrorisme bestrijden. Dat is de uitdaging waarvoor wij thans worden geplaatst.

Terrón i Cusí
Mijnheer de Voorzitter, enkele dagen geleden zijn in mijn land boeken verbrand. In het Baskenland werd het uitstalraam van een boekhandel, die ook al tijdens de donkere jaren van de dictatuur hetzelfde lot ondergaan had, aan diggelen geslagen en werden boeken verbrand door degenen die wij als "terroristische kringen" omschrijven en die zich beroepen op "identiteits" of ideologische redenen om geweld te rechtvaardigen. Zoals de heer Alonso Puerta ook al gezegd heeft, moorden, ontvoeren, folteren en doden zij op grond hiervan willekeurig politici als Enrique Casas, leden van de strijdkrachten zoals Tomás y Valiente of gewone burgers die door het noodlot zijn uitgekozen en van wie het leven verwoest wordt.
De weerslag die dit op de getroffenen heeft, is heel moeilijk uit te leggen en te beschrijven. Wanneer ik in mijn eigen fractie met collega's spreek, kost het mij soms moeite om niet te vervallen in wat we "demagogische" houdingen zouden kunnen noemen maar ik moet erkennen en erken dat dit moeilijk te begrijpen is wanneer men het zelf niet meemaakt.
Zoals de heer Pradier ook al vertelde, woon ik als Catalaanse in een gebied waar jarenlang strijd gevoerd is voor de eigen identiteit. Ik moet zeggen dat ik nooit het gewelddadige beleid begrepen heb en wij hebben dit uiteraard nooit beoefend. Ik moet echter erkennen dat ik heel radicaal van mening tegenover terreurdaden veranderd ben, toen ik in een arbeiderswijk van mijn stad zag hoe de lijken van mensen, die op vrijdagmiddag rustig aan het winkelen waren in de supermarkt, naar buiten gedragen werden en ik de reactie van stille pijn van de menigte zag.
Mijnheer de Voorzitter, de Europese Unie is opgericht opdat nooit meer boeken verbrand zouden worden, opdat nooit meer doden zouden vallen achter één of andere vlag of opdat nooit meer geweld zou gepleegd worden dat met om het even welke motieven gerechtvaardigd wordt. Zij is opgericht om conflicten vreedzaam en via dialoog op te lossen en in onze democratieën is dit perfect mogelijk.
Met dit verslag sluit het Europees Parlement zich nauwer aan bij de burgers, die erop vertrouwen dat de Europese Unie ons vrijer maakt, ons de mogelijkheid biedt om in vrede te leven en ons beschermt. Ik wil de rapporteur dan ook feliciteren. Ik feliciteer haar omdat ik echt vind dat zij uitstekend werk geleverd heeft en ik hoop en vraag dat deze Vergadering zich met een grote meerderheid voor dit verslag uitspreekt. Onze burgers zouden niet begrijpen dat een politieke unie, die is samengesteld uit democratische landen, niet actiever samenwerkt en niet al het mogelijke doet om het terrorisme actief en krachtdadig te bestrijden op grond van de democratische beginselen.
Mijns inziens zal het Parlement morgen een stap in die richting zetten.

De Esteban Martín
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, eerst en vooral wil ik mevrouw Reding feliciteren met haar uitstekende verslag. Wij hadden veel liever gehad dat dit verslag niet nodig geweest was maar helaas zijn er vandaag nog altijd mensen in de Europese Unie die de samenleving, de mensenrechten en de democratische principes niet respecteren. Het verslag behandelt tal van aspecten, die al behandeld zijn door de collega's die voor mij het woord gevoerd hebben, zoals preventie van terrorisme, politiële en justitiële samenwerking, strafrechtelijke vervolging, de noodzaak van een snelle ratificatie van de Europol-overeenkomst en vooral het feit dat alle terreurdaden moeten worden beschouwd als misdrijven die strafrechtelijk vervolgd moeten worden.
Ik zou toch twee aspecten van dit verslag willen onderstrepen die mij van fundamenteel belang lijken: enerzijds dat steun voor het terrorisme in het strafrecht van de lidstaten als een misdrijf moet worden bestempeld en anderzijds dat effectieve hulp moet worden verleend aan de slachtoffers van terrorisme. In verband met het eerste punt kunnen wij als democraten niet dulden dat artikels of verklaringen, die terroristische acties rechtvaardigen, verdedigen of prijzen, straffeloos verspreid worden. Alle soortgelijke daden of uitingen verhogen enkel de verwarring en de onenigheid in de strijd tegen het terrorisme. Alle aanmoedigingen voor het terrorisme moeten dus niet alleen verboden zijn maar moeten tevens strafrechtelijk vervolgd worden.
Er bestaat geen enkele rechtvaardiging voor het geweld en alle argumenten verliezen hun kracht wanneer de rede wijkt voor dood en lijden. Het zijn met name de slachtoffers van het terrorisme en hun families die lijden. Mijns inziens moet dan ook onderstreept worden dat in de Europese Unie een solidariteitsfonds dient opgericht te worden voor de slachtoffers van terrorisme. In een Europa waar wij het hebben over het Europese burgerschap, democratie, vrijheid en solidariteit moeten wij solidair zijn met onze medeburgers die getroffen worden door een maatschappelijke plaag zoals het terrorisme en met de slachtoffers van terreur, onverdraagzaamheid en onderdrukking.
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, voor een echte strijd tegen het terrorisme moeten de lidstaten niet alleen de materiële daders van de terreuraanslagen strafrechtelijk vervolgen maar ook alle andere personen, groepen of structuren die hebben meegewerkt aan de organisatie, voorbereiding of uitvoering van aanslagen. Zonder een adequate infrastructuur zouden vele terreuraanslagen niet kunnen worden uitgevoerd en daarom moeten we de strafrechtelijke aansprakelijkheid ook uitbreiden tot degenen die met de terreur meewerken. Zolang de democraten eensgezind optreden tegen het terrorisme, zoals herhaaldelijk in dit Parlement is aangetoond, zullen de vrijheid, het vreedzame samenleven en de democratie zegevieren. De steunbetuigingen tegen het terrorisme zijn talrijk maar de solidariteit van dit Parlement, dat de wil van alle burgers van de Europese Unie vertegenwoordigt, is van levensbelang.
Mijnheer de Voorzitter, mag ik tenslotte herinneren aan de mensen die nog altijd gegijzeld worden door de onderdrukkers van de vrijheid en pleiten voor hun vrijlating.

Lindqvist
Mijnheer de Voorzitter, terrorisme kan in een rechtsstaat niet worden geduld. Het moet op alle niveaus, met alle wettige middelen bestreden worden. Een democratische samenleving die openstaat voor zijn burgers en de haar omringende wereld, is het beste middel om de diepere oorzaken van terrorisme te bestrijden. Maatregelen om etnische, nationale, sociale en economische conflicten te voorkomen zijn ook belangrijk. Er zijn praktische en technische verbeteringen denkbaar. Controles van vliegvelden, bagage, data- en telecommunicatiesystemen zijn belangrijk, en kunnen worden verbeterd, om zo een einde te maken aan terreuracties. Ik ben van mening dat het absoluut niet vast staat dat doelmatigheid samenvalt met supranationale besluitvorming. Er kan veel gebeuren door samenwerking.
Europol moet meer met Interpol samenwerken, en wel volgens de wensen van de afzonderlijke lidstaten. Wat in deze discussie niet naar voren is gekomen is de opvatting dat noch Europol, of de EU, noch een andere instelling de vrije pers mag muilkorven. Het voorstel om aan de media te verzoeken, hun berichtgeving op een bepaalde wijze te verzorgen, vind ik daarom onaanvaardbaar.

Blot
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, dit verslag bevat vele goede voornemens en maatregelen die van gezond verstand getuigen en waarmee iedereen het dus wel eens moet zijn. Wij zullen niet anders doen dan de anderen. Toch is de analyse van het terrorisme in het verslag erg oppervlakkig. In Europa zijn er blijkbaar niet alleen gekke, maar ook heilige koeien waaraan de rapporteur niet heeft durven raken.
Net zomin als het geweld in het algemeen gedijt het terrorisme op om het even welke sociale grond. Daarover staat niets in het verslag. Vele antropologen en sociologen, zoals Arnold Gehlen, hebben aangetoond dat de mens nood heeft aan tradities en krachtige instellingen omdat zijn gewelddadige aard anders snel opnieuw aan de oppervlakte komt.
Zo is de nationale of sociale ontworteling een fundamentele oorzaak van geweld, maar ook van terrorisme. De massale immigratie uit de landen van de derde wereld en de marginalisering van steeds grotere sociale groepen als gevolg van de mondialisering van de economie en de daardoor veroorzaakte werkloosheid creëren een nieuw proletariaat. Dat dreigt in de toekomst een echte recruteringsreserve voor het terrorisme te worden. Om te voorkomen dat dit sociologisch potentieel tot stand komt moeten wij de strijd aanbinden tegen de verschillende vormen van ontworteling die juist door het Europees beleid worden veroorzaakt. Wij moeten strijden tegen de immigratie en opnieuw zorgen voor groei in het kader van een eerlijke concurrentie die haaks staat op de ongebreidelde vrijhandel van vandaag. Ten slotte moeten wij de diepgewortelde familiale, nationale en religieuze waarden bevorderen die de gedragingen van de mensen kanaliseren en aldus het gebruik van geweld intomen. Dat onderwerp is echter taboe.
Er is nog een ander taboe: men wil niet toegeven dat de strijd tegen het terrorisme noodzakelijkerwijs een soort oorlog is en dat men geen oorlog kan voeren zonder de doodstraf opnieuw in te voeren. Zoals een bepaalde bondsstaat en lidstaat van de Europese Unie verkiest men wellicht dat terroristen in de gevangenis zelfmoord plegen. Dat werpt een schaduw op het democratisch rechtssysteem.
Dit alles is uiterst hypocriet. Ik denk dat het rechtvaardiger, waardiger en democratischer zou zijn voor moordende terroristische daden de doodstraf opnieuw in te voeren.
Ook die taboes meende ik onder uw aandacht te moeten brengen.

Lööw
Mijnheer de Voorzitter, niet voor het eerst wordt nu in het Parlement de kwestie van het terrorisme besproken, en het is licht te begrijpen dat dat al vaak is gebeurd. Ten eerste nu het voor een Parlement dat via een democratisch proces zijn opdracht heeft verkregen, vanzelfsprekend volstrekt onaanvaardbaar is dat iemand naar geweld grijpt als methode om zijn doel in een democratische samenleving door te drukken.
Een tweede reden is dat het voor een Parlement dat dagelijks over de veiligheid en zekerheid van zijn burgers discussieert, een tragedie is als terroristische daden gericht zijn tegen gewone burgers die niets met de eventuele eisen van de terroristen te maken hebben. Dat is enkel zinloos, onrechtvaardig en volkomen onmenselijk.
Ten derde vormt het terrorisme tezamen met andere georganiseerde misdaad de grootste belemmering voor de burgers van Europa om van het vrij verkeer binnen de gemeenschappelijke markt te kunnen genieten.
Mijnheer de Voorzitter, de opdracht van de Unie zou wel eenvoudig kunnen worden geformuleerd als het laten samenwerken van alle goede krachten in Europa ten behoeve van de vrede en het milieu en de gezondheid en de veiligheid van haar burgers. Dan kunnen wij vanzelfsprekend nooit aanvaarden dat het aan kwade krachten wordt toegestaan, dit te saboteren. Daarom is de strijd tegen de georganiseerde misdaad in al haar vormen ook een van de belangrijkste taken van de Unie. Het is voor mij dan ook volkomen onbegrijpelijk dat de lidstaten zich hier niet uit alle macht aan wijden, dat men bijvoorbeeld niet de mogelijkheid van een meer georganiseerde juridische en politiële samenwerking benut, maar integendeel zelfs niet de eerste belangrijke stap neemt, namelijk het ratificeren van de Europol-conventie. Ik deel de verontwaardiging van mevrouw Reding hierover en ik ben het ook eens met de overige conclusies van dit uitstekende verslag.

de Melo
Voorzitter, afgevaardigden, ik wil bondig mijn steun en die van mijn fractie hechten aan het verslag over de bestrijding van het terrorisme van collega Reding. Volgens mij is dit een uitstekend verslag, waarin op uitvoerige wijze de oorzaken, de praktijk en de bestrijding van het terrorisme respectievelijk worden besproken, beoordeeld en voorgesteld. Met uw goeddunken noem ik heel in het bijzonder vier punten.
Ten eerste, de niet-noodzakelijkheid - en zelfs de gewenstheid - om terroristische daden met uitzonderingsprocedures en noodwetten te behandelen. Terroristische daden moeten in hun diverse vormen een normale rechtsprocedure kunnen volgen, zoals alle misdrijven. Terroristische acties beschouwen als misdrijven die uitzonderingswetten vereisen, komt neer op het valoriseren van deze daden, waardoor men tegemoet komt aan de doelstellingen van de terroristen. Het is daarentegen wel noodzakelijk de strafwetgeving van onze staten in deze gevallen te harmoniseren, zodat er in deze of gene staat geen uitzondering opduikt.
Ten tweede is de nadruk die de media gewoonlijk op terroristische acties legt tevens een aanzienlijke bijdrage om het door de terroristen gewenste effect te valoriseren en te vergroten. Zelfcontrole, ik herhaal zelfcontrole van de media moet voorkomen dat de terroristische acties luid opklinken.
Ten derde moeten wij allen bijdragen aan de preventie en bestrijding van het terrorisme op wereldvlak. De actieve bescherming van de rechten van de Mens, waarvan de Europese Unie de vaandeldrager is, zal onze grootste bijdrage hieraan zijn. In dit kader is het onze fundamentele plicht de Europese Unie te beschermen tegen terroristische acties. De doelen, die zelfs als volkomen gerechtvaardigd worden beschouwd, hebben altijd bestaan en bestaan nog steeds. Maar het is altijd beter politieke oplossingen te zoeken voor eventuele onenigheden, hoe ernstig ook, dan radicalistische standpunten die onvermijdelijk tot geweld leiden. Indien men ons geweld oplegt, dienen wij echter over de geschikte middelen te beschikken om de terroristische acties doelmatig te bestrijden, naast preventiemaatregelen. In dit verband dienen ook de objectieve doelstellingen van het verslag te worden aangenomen door ons Parlement.
Ten vierde, mijnheer Blot, wij hebben de sterkste instellingen van alle op aarde bestaande politieke stelsels. De instellingen zijn sterk, heel sterk, omdat zij vrij, solidair en rechtvaardig zijn en omdat zij in democratie functioneren.

Moretti
Mijnheer de Voorzitter, ik sluit mij aan bij de scherpe veroordeling, door het Parlement, van terroristische daden, geweld, vreemdelingenhaat, geniepige pogingen van de regeringen om volkeren te koloniseren, hun territoriale identiteit te ontnemen en hun rechtmatige aanspraken op vrijheid, autonomie en zelfbeschikking te onderdrukken. Geheel Europa moet zich inspannen om te vermijden dat het terrorisme, de criminaliteit en het geweld op elk niveau nog verder uitbreiding nemen en om het nieuwe Europa op basis van de democratie en de persoonlijke vrijheden tot stand te brengen. Het Europees Parlement mag de rechtmatige aanspraken van de volkeren op meer autonomie, die trouwens in de Akkoorden van Helsinki internationaal zijn erkend, niet verwarren met het streven van groeperingen of ideologieën die met die aanspraken niets te maken hebben. Het zou een ernstige aantasting van de geest en de letter van de Verdragen zijn als het Europees Parlement zich zou verlagen tot duistere manoeuvres met als enige bedoeling het ontstaan van het Europa van de regio's en het Europa van de volkeren te beletten.

Elliott
Mijnheer de Voorzitter, ik feliciteer mevrouw Reding met haar verslag. Zij heeft daarin gestreefd naar een evenwicht tussen, enerzijds, de volstrekt prijzenswaardige veroordeling van alle vormen van geweld en terrorisme en, anderzijds, het besef dat wij daarbij moeten voorkomen dat onze burgerrechten zodanig worden uitgehold dat de terroristen op die manier toch hun doel bereiken.
Men zegt soms dat wie voor de ene een terrorist is, door een ander als vrijheidsstrijder wordt beschouwd. Wij kennen allen voorbeelden van landen waar bepaalde personen door de enen als terroristen en door de anderen als vrijheidsstrijders werden beschouwd. Net zoals in het verslag moeten wij echter een onderscheid maken tussen, enerzijds, mensen die, zoals vijftig jaar geleden, de gruwelen van het nazisme bestreden of mensen die zich tegen brutale en onderdrukkende regimes verzetten en, anderzijds, mensen die in een open en democratische samenleving terroristisch geweld gebruiken. Zoals alle sprekers hebben gezegd is er geen enkele rechtvaardiging voor terrorisme in een vrije, open en democratische samenleving en zeker niet voor terroristische daden waarvan, zoals zo vaak gebeurt, onschuldigen het slachtoffer zijn.
Wij moeten alles in het werk stellen om te voorkomen dat de terroristen hun doel bereiken. Het terrorisme in de Europese Unie wil vooral de samenleving ontwrichten. Als wij zulke krachtige veiligheidsmaatregelen nemen dat het normale democratische leven daardoor wordt bemoeilijkt, spelen wij in de kaart van de terroristen en helpen wij hen om hun doel te bereiken. Dat moeten wij tot elke prijs vermijden. Dat is een moeilijke evenwichtsoefening, maar ik meen dat het verslag daarin voortreffelijk is geslaagd.

Matikainen-Kallström
Mijnheer de Voorzitter, ik wil mevrouw Reding danken voor haar verdienstelijke behandeling van deze moeilijke kwestie, het terrorisme, een veelvormig en ernstig probleem waarvoor op korte termijn intensieve Europese en mondiale samenwerking nodig is. Ik ben blij dat Finland de wil en bereidheid heeft getoond om veelzijdige samenwerking aan te gaan op dit gebied, dat tot de derde pijler behoort. Een op het Europol-verdrag gebaseerde coördinatie van het asielbeleid, een bredere toepassing van hoogwaardige technologie bij de beveiliging van openbare ruimtes en bijvoorbeeld het openbaar vervoer, zoals het vlieg- en treinverkeer, en de beschikbaarheid van informatie zijn van belang voor het handhaven van het gevoel van veiligheid onder de burgers Europa.
Ik zou willen wijzen op de door mevrouw Reding genoemde coördinatie van het asielbeleid met betrekking tot burgers uit derde landen. Het is goed om te bedenken of het verstandig is dat er aan asielaanvragen in elke lidstaat onbeperkt middelen worden besteed zonder na te gaan of dezelfde aanvraag in een andere lidstaat al is afgewezen.
Omdat de kerngedachte van de Europese integratie het scheppen van een veilige levensomgeving is en het waarborgen van het vrij verkeer van personen, moet de Unie op geloofwaardige wijze laten zien over de wil en de middelen te beschikken voor de bescherming van het recht van de Europeanen om de vruchten van deze principes te kunnen plukken zonder bang te hoeven zijn voor terrorisme. Terrorisme is een bedreiging die gericht is op de gehele civiele bevolking, een bedreiging die het gevoel van onveiligheid in Europa vaak veel meer schaadt dan de traditioneel beperkte, meestal militaire, veiligheidsproblematiek. De terroristische aanslagen van de laatste tijd laten zien dat de Europese Unie zich met name moet inspannen voor de uitroeiing van het fundamenteel- islamitische terrorisme en voor het werven en opleiden van deskundigen.
Wanneer we het hebben over computerterrorisme valt op dat de uitgebreide informatiestromen het functioneren van de maatschappij sterk bevorderen, maar er ook de Achilleshiel van zijn, omdat illegaal misbruik ervan moeilijk te voorkomen is. Gemeten naar het aantal individuele Internet-aansluitingen is Finland een van de toplanden en ik geloof ook dat ons land als specialist op het gebied van hoogwaardige technologie veel te bieden heeft. Finland kan informatie verstrekken inzake het gebruik van technologie bij de gezamenlijke Europese inspanningen ter bestrijding van het terrorisme.

McCartin
Mijnheer de Voorzitter, ik dank mevrouw Reding voor haar evenwichtige en grondige toelichting bij het probleem van het terrorisme. In overweging H staat dat terroristische daden binnen de Europese Unie op grond van het niveau van democratie dat wij in de Europese Unie hebben bereikt niet door politieke of ideologische motieven kunnen worden gerechtvaardigd en dat ze, hoe men ze ook uitlegt, uitsluitend als criminele handelingen moeten worden beschouwd en als dusdanig moeten worden bestraft. Mevrouw Reding merkt ook terecht op dat die straffen in overeenstemming moeten zijn met het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens.
Ik woon aan de grens met Noord-Ierland en deze overweging is bijzonder toepasselijk op de situatie aldaar. Meer in het bijzonder het nationalistisch geweld is er door politieke motieven ingegeven. Als zij die daarvoor verantwoordelijk zijn even zouden nadenken zouden zij zien dat de meeste klachten op grond waarvan vijfentwintig jaar geleden naar geweld werd gegrepen nu in de Europese Unie worden opgevangen. Alle burgers van de Europese Unie, waar zij ook verblijven, genieten vandaag rechten die burgers in vele lidstaten vroeger niet hadden.
Het IRA-geweld, in het bijzonder in Noord-Ierland, lost niets op maar verhindert integendeel dat de gemeenschappen in Noord-Ierland en de twee delen van het Ierse eiland werk maken van de integratie en de opheffing van grenzen en barrières die de Europese Unie mogelijk heeft gemaakt. In paragraaf 9 wordt de aandacht gevestigd op het feit dat economische, sociale en culturele uitsluiting tot het gebruik van geweld kan bijdragen.
In zijn historisch werk over de problemen van Noord-Ierland ondersteunt de Ierse historicus Tim Pat Coogan die stelling. Hij wijst erop dat de meeste jongeren die de laatste vijfentwintig jaar de geweldcampagne aan de gang hebben gehouden uit een klein aantal ghetto's kwamen waar de bevolking arm en van alles verstoken is. Hetzelfde geldt voor het geweld van de kant van de loyalisten. Het geweld wordt gepleegd door mensen die in overbevolkte arbeiderswijken in benarde omstandigheden zijn opgegroeid.
De burgers van de Unie hebben het fundamentele recht tegen geweld van welke oorsprong ook te worden beschermd. Het Europees Parlement heeft de plicht te beletten dat mensen die misdrijven plegen, vooral tegen personen, in een andere lidstaat van de Europese Unie hun toevlucht kunnen zoeken. In deze fase van de ontwikkeling van de Unie hebben wij ongetwijfeld al voldoende vertrouwen in elkaar om de wettelijke bepalingen te harmoniseren die wij nodig hebben om de strijd aan te binden tegen de steeds mobielere criminaliteit en de technologie waarover ze kan beschikken. Aan die opdracht moeten wij prioriteit verlenen.

Imaz San Miguel
Mijnheer de Voorzitter, ik wil mevrouw Reding danken voor haar uitstekende verslag. Er bestaat geen enkele rechtvaardiging voor terrorisme en de gewelddadige acties, die worden uitgevoerd door groepen, die politieke, sociale of andere doelstellingen willen bereiken. Terrorisme is niet alleen vanuit ethisch maar ook vanuit politiek standpunt onaanvaardbaar. In een democratische samenleving zoals de Europese zijn alle doelstellingen legitiem en verdedigbaar en moeten ze dat ook zijn, op voorwaarde dat ze op een vreedzame manier worden nagestreefd en op de steun van de bevolking kunnen rekenen. Wij moeten het gebruik van geweld om bepaalde doelstellingen te bereiken dan ook volledig verwerpen.
Wij hebben instrumenten nodig om deze gewelddadige en georganiseerde groepen te bestrijden, des te meer nu we een gemeenschappelijke ruimte zonder grenzen gecreëerd hebben in de Europese Unie en de ruimte vrijmaken voor het vrij verkeer van personen. Precies hierom moeten we onszelf twee bijkomende instrumenten geven in de strijd tegen gewelddaden. We moeten enerzijds een gemeenschappelijke politiële en justitiële ruimte creëren waar, zoals de tekst van de resolutie zegt, alle bevoegde autoriteiten van de lidstaten samenwerken. Dit zijn de terzake bevoegde politiediensten, hetzij op nationaal of regionaal vlak, zoals de eigen Baskische politie, de Ertzaintza, die bevoegd is in haar eigen ambtsgebied. Anderzijds moeten we de wetgevingen harmoniseren om te verhinderen dat daders van geweld bescherming en onderdak vinden in andere lidstaten.
Deze politiesamenwerking moet gepaard gaan met een nauwgezet respect voor de mensenrechten in de strijd tegen gewelddadige acties en de daders zodat wij legitimiteit geven aan onze democratische systemen. Zoals de tekst van de resolutie ook beklemtoont, volstaat politie-optreden niet om de conflicten op te lossen die diepgeworteld zijn in onze samenleving. Er is ook een democratische dialoog nodig en het Europees Parlement richt in de resolutie dan ook een oproep tot de lidstaten van de Europese Unie opdat zij deze dialoog bevorderen als middel om de politieke conflicten op te lossen.
Laten wij dus niet alleen de politie inzetten maar ook de voorwaarden scheppen voor een dialoog zonder uitsluiting, zodat alle personen en groepen duidelijk zien dat zij hun politieke doelstellingen kunnen nastreven in het kader van de democratie maar wel op één voorwaarde: dat zij de steun van de burgers genieten en op een democratische meerderheid kunnen rekenen.

Pomés Ruiz
Mijnheer de Voorzitter, ik juich het verslag van mevrouw Reding toe, dat duidelijk stelt dat wij in ons beschaafde Europa nog altijd kampen met de plaag van de terreur. Vele van de leden van het Europees Parlement zijn er zich in hun kiesdistricten van bewust dat het terrorisme de flagrantste schending van de mensenrechten is en een aantal afgevaardigden zou zelfs kunnen getuigen dat zij hiervan zelf het slachtoffer zijn in hun vertrouwde omgeving.
Waartoe dient de soevereiniteit van de landen? We moeten eindelijk inzien dat de verdediging van het leven en de vrijheid de bundeling van al onze krachten vergt, waaronder het wapen dat de start van Europol ons kan bieden als middel om een zo nodige doelstelling na te streven in de eeuw waarin wij leven. In Spanje zijn momenteel twee mensen ontvoerd door de terreurgroep ETA. De vrouw van een van hen, van de ambtenaar Ortega Lara, heeft in november een bezoek aan het Europees Parlement gebracht en heeft de solidariteit en de steun van de Voorzitter en alle leden van het Parlement gevraagd en gekregen.
Zoals mevrouw Reding ook al zei, volstaan woorden niet langer. We moeten beseffen dat het terrorisme een voedingsbodem heeft die vernietigd moet worden. We moeten die vernietigen met politieke en juridische argumenten zoals die welke dit Parlement morgen hopelijk met een meerderheid goedkeurt.
Woorden volstaan niet langer en we moeten bedenken dat we stilaan het Europa van de toekomst moeten opbouwen op grond van respect voor de meest fundamentele rechten: het recht op leven en het recht op vrijheid.
Ik wil u dan ook nogmaals danken, mevrouw Reding en laten we hopen dat uw verslag morgen door de volledige Vergadering wordt goedgekeurd.

Gradin
Mijnheer de Voorzitter, geachte leden, de laatste decennia heeft Europa een golf van terroristische acties meegemaakt. De daders behoorden zowel tot binnenlandse groeperingen als tot buiten Europa gevestigde organisaties. Wij herinneren ons al die vele vliegtuigkapingen, bomaanslagen, moorden en ontvoeringen. Er werd hierop gereageerd met een onmiddellijke, internationale mobilisatie ter bestrijding van het terrorisme. Gedurende een gedeelte van deze periode had ik, als minister in Zweden, o.a. de verantwoordelijkheid voor de kwesties inzake terrorisme. Ik kon daarom van dichtbij zien hoe de algemene ideeën over veiligheid, overal in Europa aanzienlijk verbeterden. De veiligheid van vliegtuigen werd een begrip. Ambassades en andere kwetsbare gebouwen werden wezenlijk beter beschermd. Bestuurders en allerlei mensen op sleutelposities moesten leren leven met bescherming van hun persoon. Onze politie werd opgeleid en de overheid kreeg meer middelen en bevoegdheden. Het belangrijkste van alles was de snel opgebouwde, zeer intensieve internationale samenwerking ter bestrijding van het terrorisme. Ik denk daarbij vooral aan het TREVIoverleg, dat zoals bekend in veel opzichten een voorloper is van de huidige politiële samenwerking binnen de Unie. Dit overleg heeft ertoe geleid dat een aantal terroristen is gevangengezet en dat hun organisaties zijn ontbonden. Het is voor nieuwe groepen aanzienlijk moeilijker geworden om zich te vestigen. De strijd tegen het terrorisme is misschien wel een van de beste voorbeelden hoe belangrijk en succesrijk een nauwe internationale samenwerking kan zijn bij de bestrijding van de georganiseerde misdaad.
De positieve politieke ontwikkeling van de laatste jaren in het Midden-Oosten, de voormalige Sovjet-Unie en in Oost- en Midden-Europa heeft vanzelfsprekend ook een belangrijke rol gespeeld. Ik ben het volkomen met mevrouw Reding eens als zij in haar verslag wijst op de noodzaak om politieke oplossingen te vinden voor de conflicten die de voedingsbodem vormen voor het terrorisme. Wij moeten ons ook bekommeren om de diepere oorzaken van het terrorisme.
Het terrorisme is echter nog steeds een zeer grote zorg, zowel in als buiten Europa. Weliswaar is het aantal internationale terroristische acties het laatste decennium gedaald, maar het aantal slachtoffers lijkt toe te nemen. Gesteld kan worden dat de ontwikkeling gaat in de richting van minder, maar ernstiger internationale terreurdaden.
Het terrorisme is bij vele gelegenheden in het kader van de Europese samenwerking inzake binnenlandse en juridische aangelegenheden aan de orde gesteld. In het verslag-Reding wordt bijvoorbeeld gewag gemaakt van de verklaring van La Gomera tegen het terrorisme, die de Raad van Ministers in oktober 1995 heeft aangenomen. Deze verklaring wijst, net als het verslag van mevrouw Reding, op de noodzaak van een gemeenschappelijke inzet in de strijd tegen het terrorisme.
Het allerbelangrijkste op dit moment is dat het terrorisme onder de verantwoordelijkheid van Europol komt, na inwerkingtreding van de overeenkomst. Tot mijn tevredenheid kan ik dan ook vaststellen dat mevrouw Reding, net als veel sprekers in deze vergadering, de lidstaten dringend heeft verzocht om de Europol-overeenkomst zo snel mogelijk te ratificeren. Tot nu toe heeft enkel Groot-Brittannië dat gedaan. Het Ierse Voorzitterschap heeft alle lidstaten verzocht om de overeenkomst in 1997 te ratificeren. Ik zou hier nog aan willen toevoegen dat ik het zeer noodzakelijk vind dat er parallel aan deze ratificatie een begin wordt gemaakt met de uitleveringsovereenkomst. Dat is namelijk ook belangrijk, als men zich wil bekommeren om alles wat met terrorisme te maken heeft. Het verslag-Reding is derhalve zowel actueel als urgent. De bestrijding van het terrorisme moet ook voor de toekomst in de Europese Unie een hoge prioriteit krijgen.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 11.00 uur plaats.

Vorderingen van de EU in 1995
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0396/96) van de heer Valverde López, namens de Commissie institutionele zaken, over het verslag van de Raad (C4-0409/96) over de vorderingen van de Europese Unie in 1995 (overeenkomstig artikel D van het Verdrag betreffende de Europese Unie).

Valverde López
Mijnheer de Voorzitter, overeenkomstig artikel D van het Verdrag van Maastricht starten wij het jaarlijkse debat over de vorderingen van de Europese Unie. Een van de belangrijkste nieuwigheden was de erkenning van de taak van de Europese Raad om de Unie de nodige impulsen te geven voor haar ontwikkeling en de algemene politieke beleidslijnen vast te stellen. Bovendien gaf de eis in het Verdrag, dat de Europese Raad een jaarverslag over de vorderingen van de Unie zou voorleggen, duidelijk een verplichting tot dialoog tussen de Europese Raad en het Europees Parlement aan. Opdat deze dialoog doeltreffend zou verlopen in de toekomst, moet de Europese Raad zich ertoe verbinden zijn jaarverslag af te ronden op de top van december en het Europees Parlement moet blijk geven van politieke soepelheid en fijngevoeligheid en elk jaar een groot algemeen debat houden in zijn plenaire vergadering van februari of maart.
We moeten de Europese Raad er tevens andermaal aan herinneren dat zijn taak duidelijk verschilt van die van de Raad van de Unie. Zijn jaarverslag mag dus geen eenvoudige opsomming zijn van de activiteiten die tijdens het jaar ontwikkeld zijn. Het moet de verwezenlijkte politieke acties evalueren en een uiteenzetting geven van de politieke doelstellingen en de algemene lijnen die aan de samenleving moeten worden overgemaakt. Er moeten een open dialoog zijn tussen het Europees Parlement en de Europese Raad over de algemene politieke beleidslijnen voor het lopende jaar. Het politieke optreden van de Unie zal versterkt en dubbel gelegitimeerd uit deze dialoog komen.
Op deze cruciale ogenblikken van de consolidatie van de Europese Unie is het heel belangrijk dat de burgers duidelijke, precieze en kordate boodschappen krijgen over de grote politieke doelstellingen van de Unie. Zoals in elke onderneming moeten zij de zekerheid hebben dat de horizon duidelijk is vastgelegd. Het belangrijkste probleem van de Europese integratie wordt momenteel gevormd, en vooral voor de publieke opinie, door de nationalistische interpretaties die een aantal regeringsleiders aan hun respectieve kiezerskorpsen geven en die de institutionele akkoorden heel vaak verhullen en verzwakken. Vanuit dit Parlement moet dan ook een duidelijke boodschap van steun komen voor vele van de akkoorden die in de Europese Raden gesloten zijn. Wij moeten tevens de regeringsleiders aanklagen die zich niet aan de vereiste loyauteit tegenover de institutionele akkoorden houden en door hun optreden verwarring en onzekerheid zaaien en voor veel verwarring zorgen bij de publieke opinie.
Bovendien zijn deze vertekende en onvolledige interpretaties helaas al te vaak het favoriete onderwerp voor vele media omwille van de schandaalwaarde en het destabiliserende karakter van een aantal van de geopperde ideeën. Debatten als dit debat dat we hier vandaag houden over de staat van de Unie moeten de burgers dan ook een inspirerende boodschap voor de toekomst bieden. Ze moeten bevestigen dat de Europese Raad en het Parlement van mening kunnen verschillen over een aantal concrete punten en in een aantal concrete gevallen maar dat zij het eens zijn over de grote doelstellingen van de politieke Unie.
De doelstellingen, die vervat liggen in de ontwerpresolutie die in de schoot van de Commissie institutionele zaken met een grote consensus van alle fracties is opgesteld, moeten hier vandaag duidelijk zijn voor beide instellingen. Ik wil de fracties overigens danken voor hun bijdrages en steun. Deze ontwerpresolutie vat het huidige standpunt van het Europees Parlement samen inzake de levensbelangrijke uitdagingen die de Unie wachten op het vlak van de Economische en Monetaire Unie, de werkgelegenheid, de interne markt, het burgerschap, het gemeenschappelijk buitenlands beleid, justitie en binnenlandse zaken, de uitbreiding en de belangrijke kwestie van de Intergouvernementele Conferentie.
Om de voorstellen van het Parlement kort samen te vatten, kunnen we stellen dat ze overeenstemmen met de doelstellingen die de Europese Raad van Madrid heeft goedgekeurd toen hij zijn "Agenda 2000" voorstelde. Wij achten het van het grootste belang dat deze volledig wordt uitgevoerd, evenals de verdere verduidelijkingen die tijdens de Europese Raden van Firenze en Dublin zijn aangebracht.
Dit Parlement wil de publieke opinie er zeker en vast op wijzen dat het de grote doelstellingen, die de Europese Raad heeft uitgetekend, deelt en dat de termijnen en voorwaarden, die zijn vastgesteld om in elke fase de verschillende problemen te overwinnen, moeten worden nageleefd. Wij veroordelen alle pogingen van staatshoofden en regeringsleiders om wat overeengekomen is te wijzigen of de verschillende aangelegenheden, die al behandeld en gepland zijn, door elkaar te halen.
Kort samengevat, mijnheer de Voorzitter, kunnen we stellen dat het Europees Parlement het akkoord over de eenheidsmunt en de uitbreiding - die het als een historische kans beschouwt om Europa politiek te verenigen - steunt. Wij herinneren de Europese Raad er echter aan dat de Intergouvernementele Conferentie de Unie de nodige instrumenten moet bieden om de uitbreiding met succes aan te pakken.
In verband met de ontwikkeling op het gebied van justitie en binnenlandse zaken, is het van levensbelang dat dit beleid "gecommunautariseerd" wordt, zoals wij herhaaldelijk benadrukt hebben in dit Parlement. Er is een Europese gerechtelijke ruimte nodig en een onontbeerlijke strategie om terrorisme en drugshandel te bestrijden, zoals het vorige debat duidelijk aangetoond heeft.
We moeten eveneens de nadruk leggen op het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid, dat moet vorderen overeenkomstig de lijnen die in het Verdrag van Maastricht zelf zijn vastgelegd. De Europese Raad moet erkennen dat de huidige samenwerkingsmechanismen een mislukking geweest zijn en dat vastberaden vooruitgang geboekt moet worden in de integratieprocessen.
Tenslotte, mijnheer de Voorzitter, moeten wij beklemtonen dat de burgers de zekerheid moeten krijgen dat de Europese Raad vast voornemens is vooruitgang te boeken inzake de uitbreiding van de rechten die het Europese burgerschap vormen. Overigens moeten we ook de inspanningen loven die de Commissie momenteel in haar informatiecampagne levert. Een aantal andere onderwerpen zullen door andere collega's behandeld worden en ik ga hier dan ook niet verder op in.

Schäfer
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, het Verdrag betreffende de Europese Unie voorziet in dit schriftelijk verslag van de Raad. Het jaarlijks debat daarover in het Europees Parlement mag echter niet tot een ritueel verworden. Daarom zou ik van dit debat gebruik willen maken om de concrete perspectieven van ons gemeenschappelijk Europa te bespreken en daarbij een aantal belangrijke gebeurtenissen van het jaar 1995 te belichten.
Een eerste belangrijke gebeurtenis was de uitbreiding tot vijftien lidstaten. Dat succes was tegelijkertijd het signaal voor de onontbeerlijke hervorming van onze Gemeenschap en de gewijzigde politieke randvoorwaarden. Zoals bekend beraadt de intergouvernementele conferentie zich op dit ogenblik over die kwestie.
Een tweede belangrijke gebeurtenis was het werk van de Reflectiegroep onder het voorzitterschap van de heer Westendorp, waaraan twee leden van het Europees Parlement hebben deelgenomen. Die Reflectiegroep heeft duidelijk gemaakt dat een hervorming van de Gemeenschap zonder de medewerking van de volkeren van de Europese Unie en van hun gekozen afgevaardigden onmogelijk is. Daarom moeten de resultaten van de intergouvernementele conferentie ook met de eisen van het Europees Parlement rekening houden.
Een derde belangrijk feit was de vastberadenheid van de Europese Raad van Madrid om de monetaire unie tot stand te brengen. Wij volgen met grote aandacht, maar niet kritiekloos, wat de Raad op dit ogenblik doet om dat besluit ten uitvoer te leggen.
Een vierde belangrijke gebeurtenis was de vaststelling van een politieke agenda voor de volgende jaren. Ik bedoel daarmee de intergouvernementele conferentie, de monetaire unie, de onderhandelingen over de uitbreiding en de herziening van het financiële vooruitzicht en de eigen middelen. Wat die agenda betreft, moet de Top van Amsterdam half juni een fundamentele hervorming van de Europese Unie voorstellen.
Een aantal problemen uit 1995 wachten echter nog steeds op een oplossing. Een daarvan is de zwakheid van Europa op het gebied van het buitenlands beleid, meer bepaald het onvermogen van de vijftien regeringen om samen iets te ondernemen. Denken wij maar aan Joegoslavië. Vooral echter is er de sociale ramp van de werkloosheid. In 1995 en 1996 was de werkloosheid voor de Europese Raad een prioriteit, maar merkbare resultaten werden niet bereikt. De intergouvernementele conferentie moet daarom beterschap brengen door een nieuw hoofdstuk over het werkgelegenheidsbeleid in het Verdrag op te nemen en de sociale opt-out van GrootBrittannië te beëindigen. Dat is echter onvoldoende. In het kader van een gemeenschappelijke coördinatie moeten de lidstaten hun verantwoordelijkheid op zich nemen en voor een positieve ontwikkeling op de arbeidsmarkt zorgen. De politieke democratie en de sociale staat blijven de onverbrekelijk met elkaar verbonden fundamenten van de verdere Europese integratie.

Ullmann
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de heer Valverde López voor zijn kritisch verslag. Ik ben het volledig met hem eens. Ik wil het nog alleen hebben over paragraaf 34 van de ontwerpresolutie, waarin de gebrekkige inzet van de Raad op de intergouvernementele conferentie wordt betreurd. Volgens mij is die gebrekkige inzet toe te schrijven aan het fundamentele gebrek aan duidelijkheid over het doel dat de Europese Unie in Maastricht voor zichzelf heeft geformuleerd, namelijk de beëindiging van de opdeling van het Europees continent door de grondslagen voor het Europa van de toekomst te leggen. In het Verdrag van Maastricht zelf staat wat die grondslagen zijn: het Handvest van de Verenigde Naties, de beginselen van de Slotakte van Helsinki en het Handvest van Parijs. Dat men daarop wil voortbouwen heeft zware gevolgen. Die doelstellingen kunnen immers niet meer in de vorm van een traditioneel buitenlands en veiligheidsbeleid worden gerealiseerd, zoals men dat nog steeds tracht te doen, maar alleen door de totstandbrenging van een nieuwe, vreedzame ordening en door het toekomstige Europa gestalte te geven. Ik moet echter tot mijn spijt zeggen - mijnheer Oreja, ik doe dat ook in uw aanwezigheid - dat ik in de documenten van de Raad voor Dublin II zelfs geen spoor van enig besef van die reusachtige opdracht heb kunnen vinden.

Berthu
Mijnheer de Voorzitter, dit verslag over de vorderingen van de Unie in 1995 analyseert het Europees beleid op basis van verkeerde uitgangspunten. Dat blijkt reeds uit de eerste overweging. Daar staat dat de Unie berust op een democratische legitimiteit die bij uitstek door het Europees Parlement wordt belichaamd, en op de legitimiteit van de landen, die het duidelijkst gestalte krijgt in de Europese Raad.
Die voorstelling van zaken, hoe klassiek ze ook mag zijn, verbergt de essentie. Er bestaat een eerste legitimiteit die vóór de andere twee komt maar waarop onvoldoende wordt gewezen, namelijk die van de nationale parlementen. Die legitimiteit is en zal nog lange tijd, in feite zolang er geen Europees volk bestaat, de belangrijkste legitimiteit zijn, zoals in het arrest van het Duits Constitutioneel Hof van oktober 1993 over het Verdrag van Maastricht zeer terecht wordt opgemerkt.
Die eerste legitimiteit beïnvloedt de Unie niet alleen indirect via de verantwoordelijkheid van de nationale regeringen, maar heeft ook een rechtstreeks effect doordat de nationale parlementen - en in vele landen de bevolking zelf - het Verdrag moeten goedkeuren waaraan het Europees Parlement en alle andere instellingen van de Unie onderworpen zijn.
Ik moet aan die ondergeschikte rol herinneren om te kunnen verklaren waarom het, in tegenstelling tot wat in het verslag wordt beweerd, volkomen normaal is dat het Europees Parlement van de onderhandelingstafel van de intergouvernementele conferentie is geweerd. Ik moet ook eens te meer protesteren tegen de in het verslag geëiste uitbreiding van de medebeslissingsbevoegdheid van het Europees Parlement tot alle wetgevende handelingen. Hoewel onze vergadering rechtstreeks is gekozen, vertegenwoordigt ze immers de volkeren in hun geheel en geen burgers die als gelijken worden beschouwd. Bovendien komt de legitimiteit van het Europees Parlement pas na die van de nationale parlementen en kan ze die in geen geval vervangen.
De vraag is of de veronachtzaming van die waarheid en van die eerste legitimiteit niet een van de hoofdredenen van het democratisch tekort in de Unie is.

Corbett
Mijnheer de Voorzitter, dit is voor mij een ontroerend moment. Dit is mijn maidenspeech in het Europees Parlement, waar ik voor het eerst aan een debat deelneem. Ik ben opgetogen dat ik hier aan een debat over de toekomstige ontwikkelingen van de Europese Unie kan deelnemen. Ik heb aan die ontwikkeling van de Europese Unie steeds veel belang gehecht. Als student heb ik mee de campagne gecoördineerd om de kiezers ertoe aan te zetten bij het Britse referendum over de voortzetting van het Britse lidmaatschap van de Europese Unie ja te stemmen. In 1975 bracht ik een delegatie van studenten naar Rome om er bij een bijeenkomst van de Europese Raad te demonstreren ten gunste van de rechtstreekse verkiezing van het Europees Parlement waarover de Europese Raad het toen had.
Later voerde ik het woord op de grote manifestatie naar aanleiding van de eerste vergadering van het rechtstreeks gekozen Europees Parlement in 1979 in Straatsburg. Nog later had ik het voorrecht voor het Parlement te mogen werken, meer bepaald voor de Commissie institutionele zaken, die het verslag heeft voorgelegd dat wij vandaag bespreken. Toentertijd werkte die commissie aan het verslag van de heer Spinelli met het ontwerp-verdrag van de Europese Unie. Dat is nog niet zoveel jaren geleden, maar sedertdien hebben wij toch al een lange weg afgelegd.
In dit verslag bekijken wij de vorderingen die wij meer bepaald in 1995 hebben gemaakt. Ik vind evenwel dat wij dit debat niet in deze vorm zouden mogen houden. Wij bespreken hier de gebeurtenissen van 1995, maar eigenlijk is het al begin 1997. Bovendien bespreken wij een verslag over een ander verslag. Wij bespreken hier een verslag van de Commissie institutionele zaken over een verslag van de Europese Raad over de gebeurtenissen van 1995, die nu toch al enige tijd achter ons liggen. Volgens mij heeft die werkwijze van het Parlement niet veel zin. Het zou veel beter zijn dat wij het verslag van de Europese Raad zelf bespreken zodra wij het ontvangen. De Raad of de Europese Raad zouden het verslag dan kunnen voorstellen en wij zouden het debat met een ontwerpresolutie over het onderwerp kunnen besluiten. Dat zou veel beter zijn dan een verslag over dat verslag op te stellen en dat verslag dan een jaar later, wanneer alles al lang vergeten is, te bespreken.
In het begin van het verslag staat dat wij reeds beschikken over een jaarverslag over het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid en een jaarverslag over justitie en binnenlandse zaken en desbetreffende ontwerpresoluties. Voorts houden wij naar aanleiding van elke Europese Raad een debat dat steeds meer een algemeen debat over de staat van de Unie wordt. Bovendien vindt elk jaar een debat over de staat van de Unie als dusdanig plaats. Ook bij de start van elk voorzitterschap van de Raad maken wij een stand van zaken op en onderzoeken wij welke richting wij moeten uitgaan. Bij het begin van elk jaar vindt ook een debat over het programma van de Commissie plaats. Ik vind dat wij al te veel algemene debatten over de staat van de Unie houden. Ik meen dat wij, naar aanleiding van dit bijkomende debat over wat bijna twee jaar geleden is gebeurd, onze procedures moeten herzien. Aan dit verslag is hard gewerkt, ik waardeer de inspanningen die de rapporteur elk jaar levert en wil daarop zeker geen kritiek leveren. Ik zal echter een amendement op het Reglement indienen om onze werkwijze op dit punt bij te stellen.

De Voorzitter
Mijnheer Corbett, ik dank u en feliciteer u met uw maidenspeech.

Spiers
Mijnheer de Voorzitter, ook ik feliciteer de heer Corbett met zijn maidenspeech. Misschien zal dat u verrassen, maar ik ben het met zijn belangrijkste opmerkingen eens en hoop dat ook hij het met mij eens zal zijn. Ik kan grotendeels met de ontwerpresolutie instemmen, maar misschien kan ik, in afwijking van de hoffelijke gewoonte in het Europees Parlement, eerst nader ingaan op de punten waarmee ik niet akkoord kan gaan.
Met de eerste regel van de ontwerpresolutie heb ik geen problemen. Het probleem begint bij de tweede regel, waarin sprake is van de vorderingen van de Europese Unie, alsof de Unie altijd vooruitgang moet boeken. De vraag die wij ons moeten stellen is in welke richting wij moeten vorderen en wie die vooruitgang stimuleert. De ontwerpresolutie gaat er zonder meer van uit dat de EU almaar meer moet doen. Ze beschikt echter niet over de nodige structuren om een afdoende democratische controle te waarborgen en heeft ook niet de instemming van de volkeren van de Europese Unie om die taken op zich te nemen.
Op Europees niveau wordt nu al veel meer geregeld dan de meeste mensen in Europa beseffen. Het integratieproces wordt in zeer grote mate gestuwd door een elite van politici, waartoe ook zij behoren die in de Raad zijn vertegenwoordigd. In de ontwerpresolutie staat heel wat over de versterking van de democratische legitimiteit, maar het is volstrekt niet zeker dat de grote meerderheid van de EU-burgers met het huidige tempo van de integratie instemt.
Ik vind het zeer merkwaardig dat in overweging F staat dat "het enige juiste antwoord" op nationalisme en op de moeilijke economische en sociale situatie de "versterking van de Europese integratie" is. Dat heeft volgens mij meer met theologie en geloof dan met politiek en redelijkheid te maken. Dergelijke uitspraken zijn volkomen in strijd met het herhaalde protest van de vele Europese politici, die sedert Maastricht het standpunt innemen dat de EU er niet moet naar streven nieuwe bevoegdheden over te nemen maar alleen moet trachten beter te doen op de terreinen waarvoor ze nu bevoegd is.
Wij weten dat het tempo van de Europese integratie met de economische en monetaire unie krachtig zal versnellen. Dat wordt in deze ontwerpresolutie zonder enige vorm van kritiek toegejuicht. In 1995 had men blijkbaar nauwelijks aandacht voor de fiscale en politieke implicaties van de EMU. Wij hebben van de heer Oreja vernomen dat de Commissie met het onderzoek van die implicaties nog maar pas is begonnen. De EMU komt neer op een aanzienlijke versterking van de Europese bevoegdheden op alle terreinen. Wij weten dat de EUburgers bij de EMU ernstige bedenkingen hebben, maar toch stevenen zij daar zonder debat op af. Men houdt hen voor dat er geen debat nodig is omdat de beslissing jaren geleden door een handvol politici in Maastricht is genomen.
Ik weet dat ik met mijn standpunten in mijn fractie en het Parlement een minderheidspositie inneem, maar zij die, zoals ik, echt om het succes van de EU bekommerd zijn, zouden bij de beoordeling van wat de Raad in 1995 heeft gedaan of bij de beoordeling, aan de vooravond van het volgende millennium, van de wat de Raad in 1997 zal hebben gedaan, duidelijk moeten zeggen dat Europa het tempo moet afremmen. Als de Europese elite tegen ijltempo naar een "steeds hechtere Unie" blijft streven - wat onvermijdelijk naar een Europese staat moet leiden - zonder dat ze daarbij op de steun van de Europese volkeren kan rekenen, vrees ik dat wij op een ramp afstevenen.

Oreja Aguirre
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, eerst en vooral wil ik de rapporteur, de heer Valverde, feliciteren met zijn uitstekende werk. Dit is des te verdienstelijker aangezien de heer Valverde erin geslaagd is een politieke beoordeling te geven van de belangrijkste kwesties waarmee de instellingen van de Europese Unie vandaag geconfronteerd worden. Ik wil aan het begin van mijn bijdrage ook stellen hoezeer ik het gewaardeerd heb naar de eerste bijdrage van de heer Corbett te kunnen luisteren aangezien ik het geluk gehad heb om jarenlang met hem samen te werken in het Parlement. Ik vond het erg aangenaam om naar zijn toespraak te luisteren die een politieke visie bevatte en duidelijk aangaf hoe dergelijke verslagen er in de toekomst moeten uitzien.
Ik ben het volledig eens met het standpunt van de heer Valverde inzake de doelstellingen van de taak, die in artikel D van het Verdrag betreffende de Europese Unie is vastgelegd. We hoeven inderdaad niet nodeloos de communautaire publicaties te hernemen die al alle activiteiten van de Unie behandelen. Ik heb het over het algemene verslag over de werkzaamheden van de Europese Unie, waarvan de uitgave voor 1996 beschikbaar is vanaf 11 februari a.s. en het maandblad van de Europese Unie.
Zoals de rapporteur ook al stelde, moet het verslag van de Europese Raad veeleer een politieke evaluatie geven van de vorderingen en de problemen van de Unie en moet het op grond hiervan een aantal algemene politieke beleidslijnen vaststellen. Dit wordt hoe dan ook allemaal klaar en duidelijk uiteengezet in het verslag van de heer Valverde en de Commissie is het te gronde eens met de grote lijnen van dit verslag.
Net als het Europees Parlement is ook de Commissie van oordeel dat in het Verdrag specifieke bepalingen inzake werkgelegenheid moeten worden opgenomen, dat de bevordering van de diensten van algemeen nut, die een sleutelelement zijn van wat we het "Europese maatschappijmodel" kunnen noemen, één van de doelstellingen van het Verdrag moet vormen en dat de Unie moet zorgen voor een passende rechtsgrond om fraude tegen de financiële belangen van de Unie doeltreffend te bestrijden.
De burger in het middelpunt van de Europese Unie plaatsen is eveneens een constante bekommernis van de Commissie, dit in overeenstemming met haar advies van 28 februari 1996 over de Intergouvernementele Conferentie. De heer Schäfer wijst in dit verband heel terecht op het werk van de groep-Westendorp. Deze groep vormde eigenlijk de aanzet en hield zich met name bezig met wat aandacht voor en de rol van de burger betekenden.
Het opruimen van de hindernissen voor het vrij verkeer van personen is van fundamenteel belang, evenals de "communautarisering" van een groot deel van de samenwerking op het vlak van justitie en binnenlandse zaken en de versterking van de mogelijkheden om op de overige gebieden van de derde pijler op te treden.
De Commissie acht het tevens noodzakelijk het besluitvormingsproces van de Unie te vereenvoudigen en te democratiseren en het transparanter en begrijpelijker te maken voor de burger. In dit verband heeft de Commissie er in haar verslag van juli vorig jaar voor gepleit dat de medebeslissing tot de volledige communautaire wetgevende activiteit zou worden uitgebreid. Mijns inziens bestaat terzake een dubbele legitimiteit en ik wil de heer Berthu, die het over legitimiteit had, hierop wijzen. Ik ben van oordeel dat er een dubbele legitimiteit bestaat: die van de landen en die van de volkeren. In het licht van deze dubbele legitimiteit komt de nationale parlementen een uiterst belangrijke rol toe en is er eveneens een uiterst belangrijke rol weggelegd voor het Europees Parlement.
De vorming van een sterke identiteit naar buiten toe is een andere gemeenschappelijke doelstelling van het Europees Parlement en de Commissie en de heer Ullmann had het hier ook al over in zijn bijdrage. Met het oog hierop dienen in de onderhandelingen een aantal gemeenschappelijke doelstellingen vastgelegd, ook al zal dit niet gemakkelijk zijn. Hiertoe moeten we ook zorgen voor meer samenhang in het buitenlandse optreden en dat wil ik in het bijzonder benadrukken. We moeten de actiemiddelen van de Unie versterken, in het bijzonder inzake het handelsbeleid. We moeten ook het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid ontwikkelen, er moet een gemeenschappelijke analysegroep worden opgericht en er moet meer gebruik gemaakt worden van de stemming met een gekwalificeerde meerderheid. Tenslotte moeten we geleidelijk een Europese veiligheids- en defensie-identiteit opbouwen.
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie is het tenslotte volledig eens met de rapporteur dat de toekomst van de Europese Unie, met inbegrip van die van de Economische en Monetaire Unie en het succes van de uitbreiding, vooral goede resultaten van de Intergouvernementele Conferentie vergt. Een ernstige hervorming is zeker geen luxe of een taak voor instellingen die enkel hun eigen rol wensen te bevestigen. Het is de enige manier om de Unie de nodige middelen te geven om haar internationale belangen te verdedigen, om tegemoet te komen aan de verzuchtingen van haar burgers en de landen die tot de Unie willen toetreden te verwelkomen.
En ik stel met tevredenheid vast, mijnheer Valverde, dat uw verslag de Commissie steunt en aanmoedigt in de inspanningen die elke dag in de Intergouvernementele Conferentie geleverd worden om deze doelstellingen te bereiken.

Spiers
Mijnheer de Voorzitter, zou de Raad, aangezien wij hier toch een verslag van de Raad bespreken, onze vragen en opmerkingen niet moeten beantwoorden?

De Voorzitter
Mijnheer Spiers, ik moet uw vraag ontkennend beantwoorden.

Spiers
Mijnheer de Voorzitter, waarom moet de Raad dat niet doen?

De Voorzitter
Het is gebruikelijk dat de Raad in dit debat geen antwoord geeft. Ik weet echter niet waarom dat zo is.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 11.00 uur plaats.

Culturele aspecten bij de acties van de EU
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0410/96) van de heer Escudero, namens de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs en media, over het eerste verslag van de Europese Commissie (COM(96)0160 - C4-0249/96) inzake de inachtneming van culturele aspecten bij acties van de Europese Gemeenschap.

Escudero
Mijnheer de Voorzitter, ik wil heel kort de algemene lijnen van dit verslag uiteenzetten. Het uitgangspunt is de onderlinge afhankelijkheid tussen het culturele en politieke optreden in de Europese Unie. Zoals jullie wel weten, werd het integratieproces in de beginfasen opgebouwd rond economische belangen maar sinds het Verdrag van Maastricht wordt ook gestreefd naar een burgerschap van de Unie en vormt het bereiken van een Europees burgerschap een belangrijke en fundamentele doelstelling.
Welnu, in de politieke geschiedenis van het Westen hing de verwerving van het burgerschap altijd samen met het bestaan van een ideologische en culturele gemeenschap. Het culturele aspect is dan ook geen erudiete versiering of een bijkomstige en ornamentele verwijzing in de tekst maar vormt de kern en de bestaansreden van het beoogde Europese burgerschap. Zonder cultureel en ideologisch kader en systeem bestaat er geen politieke gemeenschap en zonder politieke gemeenschap is ook het Europese burgerschap onmogelijk.
De verwijzingen naar cultuur in het Unieverdrag zijn deze in artikel 3, artikel 92 en vooral in het belangrijke artikel 128, dat de nieuwe titel IX vormt, die gewijd is aan cultuur. In dit artikel wordt bepaald dat de Gemeenschap bijdraagt tot de ontplooiing van de culturen van de lidstaten onder eerbiediging van de nationale verscheidenheid, dat haar optreden erop gericht is de samenwerking tussen de lidstaten aan te moedigen en hun activiteiten op een aantal gebieden te ondersteunen en aan te vullen en dat zij de samenwerking met derde landen terzake bevordert.
Krachtens artikel 3 B van het Verdrag is het optreden van de Gemeenschap op alle gebieden die niet onder haar exclusieve bevoegdheid vallen, zoals uiteraard cultuur, onderworpen aan het subsidiariteitsbeginsel. De Gemeenschap treedt slechts op indien en voor zover de doelstellingen van het overwogen optreden niet voldoende door de lidstaten kunnen worden verwezenlijkt. Dit betekent dat het communautaire optreden ondergeschikt is aan het subsidiariteitsbeginsel. Aangezien dit principe niet in een empirische formule gegoten is maar een conceptuele benadering is, hangt het communautaire optreden dan ook af van de interpretatie die aan dit subsidiariteitsbeginsel gegeven wordt. Wij pleiten in dit verband voor een soepele interpretatie aangezien een radicale en strikte interpretatie deze deelneming in de praktijk eigenlijk onmogelijk zou maken, die zich hoe dan ook aan de beperkingen moet houden die in het hogervermelde artikel 128 zijn vastgelegd.
Het onderzoek van het culturele optreden van de Gemeenschap gaat verder dan het concrete programma van directe acties - de programma's Kaleidoscoop, Ariane en Rafaël - die hoe dan ook lof en steun verdienen. Het moet alle administratieve en financiële besluiten onderzoeken die ook maar enige weerslag op het vlak van cultuur kunnen hebben.
Met inachtneming van het initiatief van de lidstaten en de historische en taalkundige eigenheid van de volkeren, moet een volgehouden actie van de Gemeenschap ten voordele van de culturen in Europa worden aangemoedigd. Zoals in het voorliggende verslag wordt voorgesteld, is het dan ook zinvol een clausule in te voeren die bepaalt dat alle communautaire acties, die een weerslag kunnen hebben op cultuur, verenigbaar moeten zijn met de culturele doelstellingen. De Gemeenschap moet tevens een institutionele dialoog aangaan met alle entiteiten - universiteiten, academies en stichtingen - die zich bezighouden met cultuur. Op die manier zouden een aantal historische breuken en misverstanden overwonnen kunnen worden en zou een sociaal klimaat gecreëerd worden van eendracht, vrijheid, verdraagzaamheid en respect, zodat we de democratische waarden van het politieke samenleven kunnen bevorderen.
Tenslotte, mijnheer de Voorzitter, stond voorliggend verslag tijdens de behandeling in de commissie open voor suggesties, opmerkingen en amendementen van de afgevaardigden van de verschillende fracties en is het met algemene instemming goedgekeurd. Nadat het verslag was goedgekeurd zijn met het oog op de voorlegging aan de plenaire vergadering nog drie amendementen ingediend. Het amendement van mevrouw Pack herstelt een titel die ook al voorkwam in mijn tekst maar op een aantal plaatsen verdwenen was en betreft de verplichting om de resten van analfabetisme uit te roeien en een adequaat boekenbeleid te bevorderen. Ik ben het uiteraard volledig eens met dit amendement dat enkel mijn eigen tekst herstelt. Ik ben het ook eens met het amendement van de heer Perry inzake het voorstel dat deskundigen, op vraag van de Commissie, een schoolhandboek zouden opstellen over de geschiedenis van Europa en dat wordt aanbevolen maar niet verplicht dat dit een onderdeel vormt van de leerprogramma's in de lidstaten. Ik ben het echter niet eens met de nieuwe versie die de heer Perry voorstelt voor lid 18 - dat gaat over de investeringen in kunstwerken en de versiering van openbare werken. Dit was het resultaat van een verstandig amendement van de heer Aparicio en dat is ambitieuzer en tegelijk ook gemakkelijker haalbaar in het kader van deze taak die wij onszelf tot doel gesteld hebben om de rol van de cultuur in het leven van Europa in ere te herstellen.

Aparicio Sánchez
Mijnheer de Voorzitter, vele burgers en afgevaardigden zijn van oordeel dat er wel degelijk een Europese cultuur bestaat. Dit gebied, dat beïnvloed is door de erfenis van Aristoteles en de Grieken, dat vervolgens geromaniseerd en gekerstend is en ook de Renaissance, de Verlichting, de Romantiek en de belangstelling voor de wetenschappen gekend heeft, evenals de vrijheidsideeën van de 18de eeuw of de gelijkheidsideeën van de 19de eeuw, heeft meer gemeen dan alleen maar geografie en handel. Velen van ons geloven wel degelijk dat er een Europese cultuur bestaat en wij zijn niet beschaamd dit te zeggen. Zij die in een Europese cultuur geloven, zijn echter in het defensief gedrongen, mijnheer de Voorzitter. Wanneer men het over Europese cultuur heeft, voegt men er onmiddellijk aan toe dat die "gebaseerd moet zijn op verscheidenheid en respect voor de pluraliteit van de culturen" . Natuurlijk is dit zo want welke cultuur is die naam waardig als zij de culturele verscheidenheid niet respecteert? Natuurlijk geloven wij dat wij het moeten hebben over een Europese cultuur en dat wij iets meer gemeen hebben dan - zoals ik al zei - geografie of handel.
Waarom doet men zo terughoudend? Omdat tijdens deze eeuw afschuwelijke wreedheden begaan zijn in naam van de cultuur als gevolg van uniformiteit en autoritarisme. De Europese Unie is uiteraard de tegenpool van deze situatie. Ik ben dan ook van oordeel dat het geheel aan kennis, opvattingen, ideeën, zelfs morele systemen, de geschiedenis, de gebruiken, alles wat samen cultuur vormt, de Europeanen verbindt. Mijns inziens zouden wij na het bloedige en verdeelde Europa van het einde van de jaren veertig nooit zover geraakt zijn als deze Europese cultuur niet bestond.
Ik vind het verslag van de heer Escudero dan ook bewonderenswaardig. Zijn nauwgezetheid en opleiding maken hem mijns inziens tot een voorbeeld van het Europese denken, zoals hij ook al bewezen heeft in zijn samenvatting van vijf minuten van daarnet. Mijns inziens kan het moeilijk anders dat verslagen als dit niet op deze eenparigheid van stemmen zouden kunnen rekenen die het verslag van de heer Escudero gehaald heeft. Vooral punten 18 en 23 van de ontwerpresolutie zijn mij dierbaar aangezien hier sprake is van de invoering van één enkele tekst in het basisonderwijs.
Wanneer zal de vlam branden die het proces van de Europese Unie onomkeerbaar maakt? Wanneer een kind Europa niet langer ziet als een "organisatie waartoe mijn land behoort" maar Europa beschouwt als "mijn land" . Wanneer een Deens kind Mozart als een genie uit "mijn land" beschouwt, wanneer een Spanjaard aan Goethe denkt als aan een denker uit "mijn land" of wanneer een Griek aan Picasso of een Engelsman aan Pasteur denkt als aan "figuren uit mijn land: Europa" . Dit kan bereikt worden via het onderwijs en deze tekst over onze gezamenlijke geschiedenis. Wij bevelen aan dat deze wordt opgenomen in de leerplannen en gegeven wordt naast de nationale geschiedenis. Ik vind dit dan ook een uitstekend verslag.

Perry
Mijnheer de Voorzitter, het Verdrag van Maastricht heeft de Europese Unie voor het eerst een bevoegdheid in culturele aangelegenheden gegeven. Wij moeten beseffen dat de Europese cultuur onze steun niet alleen verdient, maar ook nodig heeft. De Europese cultuur wordt door Amerikaanse waarden belegerd. Wij kunnen Amerika wel bewonderen, maar toch is het uiterst belangrijk dat wij hier in Europa onze eigen culturen beschermen en bevorderen. Ik was sterk onder de indruk toen de toenmalige Franse minister van cultuur Toubon in het Europees Parlement in 1995 verklaarde dat wij een Nintendo-generatie dreigden te kweken. Hij had gelijk en ik deel zijn bezorgdheid.
Wij moeten deze gelegenheid ook aangrijpen om hulde te brengen aan de heer Oreja en de vroegere directeurgeneraal van DG XX, mevrouw Flesch, voor de inspanningen die zij voor de bescherming en bevordering van de Europese cultuur hebben gedaan. Ik ondersteun in grote mate het verslag van de heer Escudero, maar heb daarbij toch enige bedenkingen. Zo ben ik er niet van overtuigd dat de Raad bij meerderheidsstemming over het cultuurbeleid moet beslissen. Juist onze verschillende nationale culturen vormen de rijke verscheidenheid van de Europese cultuur. De lidstaten moeten het recht hebben hun eigen cultuur naar eigen inzicht te beschermen. Kenmerkend voor de Europese cultuur is haar nationale verscheidenheid.
Ik meen ook niet dat in alle lidstaten de studie van eenzelfde Europese geschiedenis mag worden opgelegd. Ik geef toe dat het voor Engelse leerlingen bijvoorbeeld nuttig kan zijn eindelijk te leren hoe wij, hoewel wij in alle belangrijke veldslagen tijdens de honderdjarige oorlog, zoals Azincourt en Crécy, de overwinning hebben behaald, de oorlog op een of andere manier toch hebben kunnen verliezen. Dat mag echter niet gebeuren aan de hand van een door de Commissie samengesteld schoolboek. Ik ben erkentelijk voor wat de heer Escudero heeft opgemerkt en had de indruk dat hij met het amendement instemde.
In het verslag wordt ook gevraagd dat 1 % van de EU-uitgaven voor openbare projecten wordt besteed aan kunstwerken ter decoratie van de projecten in kwestie. Ik zeg niet dat wij op openbare plaatsen nooit kunstwerken op kosten van de overheid mogen plaatsen, maar meen niet dat dit altijd passend is en heb dan ook een amendement ingediend om de verplichting te beperken tot de gevallen waarin dat wel het geval is. Als rapporteur van de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs en media voor de begroting ben ik het er met de heer Escudero volstrekt niet over eens dat de uitgaven voor de culturele sector in hun geheel moeten worden verhoogd.
Het Europees cultureel erfgoed verdient en behoeft niet alleen meer middelen wegens zijn intrinsieke waarde, maar ook omdat de culturele sector overal in Europa een belangrijke bron van economische groei en werkgelegenheid is. Die boodschap richt ik niet alleen tot de Commissie maar ook tot de Raad en, jammer genoeg, ook het Europees Parlement.

De Voorzitter
Ik moet u mededelen dat ik de heer Oreja, nadat wij de woordvoerders van de fracties hebben gehoord, als laatste spreker voor de onderbreking het woord zal verlenen. Wij zullen het debat na de onderbreking voortzetten. Ik verontschuldig mij daarvoor in het bijzonder bij de heer Evans, de eerste spreker die daarvan het slachtoffer zal zijn.

Guinebertière
Mijnheer de Voorzitter, zoals de vorige sprekers feliciteer ook ik de heer Escudero met zijn verslag, dat de Fractie Unie voor Europa volledig onderschrijft. Wij kunnen ons er immers alleen maar over verheugen dat de culturele dimensie in het gehele Europese beleid in aanmerking wordt genomen en dat de Europese culturele doelstellingen steeds nauwkeuriger worden omschreven.
De weg is echter lang. Op het gebied van het historisch en artistiek erfgoed kunnen wij al een positieve balans voorleggen, maar op dat van de bescherming van de kunstenaars, het verkeer van kunstwerken en de bevordering van de lectuur moeten wij een grotere inspanning doen en een voluntaristischer beleid voeren. De toegang tot de cultuur en de erkenning van het feit dat iemand tot een bepaalde cultuur behoort zijn essentiële voorwaarden voor de participatie van de burgers aan het maatschappelijk leven.
De snelheid waarmee wij naar de informatiemaatschappij evolueren dwingt de Gemeenschap tot nog grotere inspanningen om de Europese culturele identiteit zowel via de netwerken als via de aangeboden diensten te bevorderen. Persoonlijk ben ik ingenomen met het feit dat men eindelijk ook aandacht schenkt aan het economisch effect van de culturele actie van de Unie, meer bepaald op de werkgelegenheid.
In het Europees beleid is de milieudimensie alomtegenwoordig. Laten wij nu ook de culturele dimensie zoveel mogelijk in het beleid integreren en het effect daarvan regelmatig beoordelen. Laten wij ons inzetten voor het behoud en de bescherming van onze Europese talen. Laten wij onze literaire, muzikale en audiovisuele werken ook buiten de Unie bekendheid geven. Laten wij ons inspannen voor de bevordering van culturele activiteiten die de waarde van ons Europees model in het licht stellen. Laten wij onze culturele doelstellingen delen met de landen die om toetreding tot de Europese Gemeenschap hebben verzocht. Laten wij niet bang zijn om onze culturen te verspreiden. Zij zijn de levensbron van onze beschavingen.

Ryynänen
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, indien de EU haar cultuurbeleid niet kan versterken binnen de grenzen van het Verdrag van Maastricht en op de wijze zoals bedoeld in het "cultuurartikel" in het Verdrag, blijven de belangrijkste doelstellingen en waarden van de Unie buiten bereik. Er moet onderzoek worden verricht op het gebied van de economie om diegenen die nog twijfelen te overtuigen van het nut van nauwe samenwerking tussen cultuur en economie en van de stimulerende werking die van de cultuur op de economie uitgaat. De cultuur wordt vooral gestimuleerd via de regionale ontwikkelingsprogramma's van de structuurfondsen. Beslissers op regionaal niveau die een goed inzicht hebben in manieren om de ontwikkeling te bevorderen, integreren cultuur- en scholingsprojecten als onderdelen van wezenlijk belang in de ontwikkelingsprogramma's. Op die manier worden nieuwe arbeidsplaatsen gecreëerd, wordt het welzijn verhoogd, het milieu verbeterd en wordt sociale uitsluiting voorkomen.
Het communautaire cultuurbeleid moet ook in de toekomst gebaseerd zijn op de bescherming en versterking van de culturele en taalkundige veelzijdigheid. Europa wordt in wezen gevormd door zijn verscheidenheid. We hebben geen behoefte aan een alles gladstrijkende Eurocultuur. Wat we wel nodig hebben is een beter inzicht in de cultuur, kennis over anderen en een positieve houding tegenover hen die anders zijn dan wijzelf. Het eerbiedigen van het subsidiariteitsprincipe houdt bij het communautaire cultuur- en onderwijsbeleid in dat we naar gemeenschappelijke doelen streven op basis van de eigen culturele identiteit en met gebruikmaking van onze eigen structuren. Daarom kan ik niet mijn goedkeuring hechten aan het voorstel in de resolutie voor een verplicht en gezamenlijk schoolboek en curriculum inzake de Europese geschiedenis. Wel onderstreep ik de gedachte die eraan ten grondslag ligt inzake het grote belang van lessen over de Europese geschiedenis voor de ontwikkeling van wederzijds begrip en tolerantie.

Sjöstedt
Mijnheer de Voorzitter, ik ben een groot voorstander van culturele acties en van internationale culturele uitwisselingen. Het verslag bevat dan ook veel gedeeltes waar ik zeer positief tegenover sta. Maar er staan ook gedeeltes in dit verslag die mij volstrekt vreemd zijn.
In Europa bestaan vele culturen. Er is geen sprake van één Europese cultuur en één Europese identiteit waar het verslag het over heeft. Het idee dat de grens van de EU ook een natuurlijke cultuurgrens zou zijn, mist eenvoudig iedere basis. Waarom zouden wij minder gemeen hebben met een Hongaar, of voor mijn part met een Argentijn, dan met iemand die uit een EU-land komt? De promotie van een speciale Europese cultuur, kan een manier zijn om een kunstmatige basis te creëren voor "euronationalisme" en een Europese staat. Ik denk dat zulke pogingen gedoemd zijn te mislukken.
In een open democratische samenleving wordt de cultuur niet per decreet gevormd. Daarom sta ik zo verbaasd en vreemd tegenover de gedachte in het verslag dat men een Europese culturele dimensie zal kunnen verwezenlijken via meerderheidsbesluiten in de Raad. Voor mij is dat een absurde gedachtegang. Even absurd zijn de plannen voor gemeenschappelijk en verplicht lesmateriaal over de Europese geschiedenis. De volkeren van Europa hebben niet één en dezelfde, gemeenschappelijke geschiedenis. Bovendien is het helemaal geen taak voor de EU, maar een taak voor de lidstaten om leermiddelen te ontwikkelen. De gedachte dat de Raad van de EU tot in detail zal vaststellen wat iedere leerling in school moet leren is wat mij betreft niet te verenigen met de verscheidenheid, openheid en democratie, die de beste kant van Europa vormen.

Leperre-Verrier
Mijnheer de Voorzitter, wij hebben al herhaaldelijk gezegd dat wij willen dat de bevoegdheden van de Europese Unie in culturele aangelegenheden worden versterkt. Die wens van de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs en media is door het Europees Parlement in zijn resolutie betreffende de IGC overgenomen maar schijnt van de onderhandelaars van de lidstaten weinig aandacht te krijgen.
Toch maakt de idee opgang. Dit eerste verslag van de Commissie inzake de inaanmerkingneming van de culturele aspecten wekt bij ons de hoop dat de cultuur ooit als structuurelement van de Europese constructie zal worden erkend. Het is nog niet zover, maar toch moeten wij de Commissie met haar initiatief feliciteren. Mijnheer Oreja, ik richt mij in het bijzonder tot u, maar wil ook de heer Escudero met zijn voortreffelijk verslag feliciteren.
Wij moeten dus zien hoe het staat met artikel 128, in het Verdrag betreffende de Unie de rechtsgrondslag voor de cultuur. Jammer genoeg heeft dit verslag uitsluitend betrekking op paragraaf 4 van artikel 128. Het gaat hier dus niet om een beoordeling van de acties die in het kader van de culturele programma's op touw zijn gezet maar alleen om de vraag in welke mate het communautaire beleid bij acties op grond van andere bepalingen de culturele aspecten in aanmerking neemt.
Op basis van het evolutieve karakter van het begrip "cultuur" biedt de Commissie een nauwkeurig, zij het gedeeltelijk overzicht van de invloed van de cultuur op alle actieterreinen van de Unie. Ik denk onder meer aan de fundamentele vrijheden, de fiscaliteit, het mededingingsbeleid en het vrij verkeer van goederen. Voorts merk ik op dat men de culturele aspecten ook in aanmerking neemt in de structuurfondsen, wat uiterst belangrijk is. Wij hebben met genoegen gehoord dat de meeste communautaire beleidsvormen een culturele dimensie hebben. Toch sluit ik mij aan bij enkele kritische opmerkingen van de heer Escudero.
Mogen wij genoegen nemen met deze al te milde beoordeling en de telkens herhaalde verklaring dat men met de coherentie van de interne beleidsvormen en hun onderlinge verenigbaarheid rekening houdt? Ik meen ook dat wij, zoals onze rapporteur vraagt, artikel 128 in zijn geheel moeten beschouwen en op een betere toepassing ervan moeten aandringen, meer bepaald door de invoering van de stemming met gekwalificeerde meerderheid in de Raad. Het culturele aspect wordt overigens niet altijd voldoende in aanmerking genomen. Artikel 128 zou de rechtsgrondslag van elke wetgevende handeling met een cultureel oogmerk moeten zijn.
Tot besluit zou ik nog een meer persoonlijke opmerking willen maken. Zoals ik al heb gezegd erken ik dat de Commissie prijzenswaardige inspanningen doet om respect voor onze cultuur af te dwingen. Toch meen ik dat wij ons in de eerste plaats moeten bezinnen over de vraag wat men daaronder vandaag de dag verstaat. Als men alles door een culturele bril wil bekijken, vrees ik dat men de cultuur langzaam maar zeker elke inhoud ontneemt. Op dit ogenblik noemt men alles cultuur. Als cultuur tegenover natuur staat, omvat ze de gehele menselijke activiteit. Ik vrees dat de realiteit ons tot wat meer bescheidenheid dwingt. Overdaad schaadt immers.
Ik zou willen dat wij ons vooral inspannen voor het echt scheppend werk. Wij moeten ons erfgoed in stand houden, maar moeten in Europa ook de artistieke creatie ondersteunen. In deze tijd van het vluchtige en het virtuele, waarin men de organisatie van een evenement boven het scheppen van een kunstwerk verkiest, moeten wij wellicht ook de scheppende kunstenaars helpen en de culturele praktijk bevorderen. Wij weten hoeveel mensen daarvan zijn uitgesloten. Op die manier kunnen wij cultuur verzoenen met het onderwijs en met de sociale en economische dimensie en de uitstraling van de Europese cultuur bevorderen.

Evans
Mijnheer de Voorzitter, een motie van orde. Weinig of geen afgevaardigden hebben voor u meer respect dan ik, maar toch zou ik u over het volgende punt opheldering willen vragen. Als de heer Oreja geen bijzondere psychische of telepathische gaven heeft, vraag ik mij af hoe hij op dit debat kan antwoorden als hij niet alle sprekers heeft gehoord en als hij niet naar alle pertinente opmerkingen blijft luisteren die hier straks zeker nog zullen worden geformuleerd. Misschien heb ik u verkeerd begrepen, maar dan zult u dat zeker willen rechtzetten.

De Voorzitter
Mijnheer Evans, dat is een pertinente opmerking. Ik ben er zeker van dat de Commissie de tekst van de betogen van de leden die na de antwoorden aan het woord komen, grondig zal lezen en dat de heer Oreja bepaalde punten schriftelijk zal beantwoorden als hij dat nodig acht. Jammer genoeg kunnen wij alleen maar op die manier te werk gaan. Het is altijd jammer dat wij een debat moeten onderbreken, maar gelet op de tijd moeten wij dat noodgedwongen doen. Wij kunnen de tolken en de andere personeelsleden hier niet oneindig vasthouden. Als alle sprekers aan het woord moeten komen, zou het debat nog twintig minuten duren. Ik vind dit alles zeer jammer.

Oreja Aguirre
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, eerst en vooral wil ik de rapporteur niet alleen feliciteren met zijn uitstekende verslag maar ook met zijn bijdrage van daarnet. Die was duidelijk, bondig en volledig en ze zal ze een waardevolle hulp zijn bij onze werkzaamheden. Ik wil ook zeggen dat ik het ermee eens ben dat dit een belangrijk debat en een belangrijke etappe is in de vaststelling van het cultuurbeleid van de Europese Gemeenschap. Ik wil jullie eveneens danken omdat jullie de kwaliteit van het werk van de Commissie beklemtoond hebben. De Commissie houdt zich al enige tijd bezig met de uitwerking van het verslag in verband met artikel 128, lid 4 en in feite is dit slechts een eerste poging om het belang van het communautaire engagement op cultureel vlak te beoordelen.
Het was de bedoeling van de Commissie om, op grond van haar initiatiefrecht, een debat te starten over de reikwijdte van het nieuwe artikel 128 van het Verdrag en vervolgens een aantal conclusies te trekken. Wij verheugen ons zowel over deze ontwerpresolutie van het Parlement als over de resolutie die de Raad onlangs heeft goedgekeurd.
Ik wil de heer Escudero zeggen dat de Commissie de meeste van de opmerkingen in zijn verslag deelt en met name de aandacht voor de culturele aspecten, die voortaan een verplichting is die de Gemeenschap wordt opgelegd. Uiteraard moet het subsidiariteitsbeginsel gerespecteerd worden maar het mag niet gebruikt worden om het optreden van de Gemeenschap op cultureel vlak af te remmen. Cultuur moet eveneens een belangrijke rol spelen in de Europese integratie. Wij kunnen niet beweren dat de burger het middelpunt van de Europese eenmaking moet vormen en tegelijk geen rekening houden met cultuur en het geheel aan waarden - humanisme, democratie, mensenrechten, verdraagzaamheid - waarop het Europese samenlevingsmodel gebaseerd is.
Cultuur is een element van sociale samenhang en kan een bijdrage leveren in de strijd tegen werkloosheid en sociale uitsluiting, zoals de heer Perry ook al gezegd heeft toen hij stelde dat cultuur een rol speelde in het scheppen van banen. Ik heb met name aan mijn diensten gevraagd een Groenboek voor te bereiden over het verband tussen cultuur en werk en ik hoop dit tegen het einde van dit jaar te kunnen voorleggen.
De Commissie neemt met veel belangstelling kennis van de voorstellen van de rapporteur inzake de toepassing van lid 4 van artikel 128. Ik kan jullie zeggen dat ik hiermee terdege rekening zal houden bij de uitoefening van ons initiatiefrecht en de uitvoering van het gemeenschappelijke beleid. Wij zijn terzake van oordeel dat alle acties, die een weerslag hebben op cultureel vlak, niet alleen rekening moeten houden met de eigen doelstellingen maar ook met de culturele doelstellingen van de Gemeenschap. Zo moet een actie uit hoofde van de structuurfondsen, die een culturele weerslag heeft, bijdragen tot de regionale ontwikkeling, de specifieke culturele aspecten in de processen van vorming en verspreiding respecteren en een Europese reikwijdte en zichtbaarheid bezitten.
Het culturele optreden van de Gemeenschap moet de Europeanen wijzen op het belang van hun gemeenschappelijke wortels en de rol die contacten gespeeld hebben in de vorming van ons cultuurpatrimonium, zoals de heer Aparicio duidelijk gesteld heeft in zijn schitterende pleidooi. Zoals de rapporteur vraagt, moet het tevens de vorming bevorderen van netwerken voor culturele samenwerking, die concrete verwezenlijkingen kunnen mogelijk maken.
Met het oog hierop hebben jullie mijns inziens heel terecht gewezen op de rol die de universiteiten spelen. Het idee om een leerstoel-Jean Monnet te creëren over de vergelijkende cultuurgeschiedenis van Europa moet worden verwezenlijkt. Ook het voorstel, dat tot doel heeft de toekomstige cultuurprogramma's tot geïntegreerde programma's om te vormen en dat m.a.w. het eigenlijke culturele optreden wil koppelen aan de acties die ondernomen worden in het kader van het beleid voor samenhang, opleiding en technologie verdient evenzeer onze aandacht.
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie neemt kennis van de vraag van het Parlement en de Raad om interne mechanismen goed te keuren die de toepassing van het bepaalde in artikel 128, lid 4 waarborgen via een clausule van verenigbaarheid met de culturele aspecten. Deze clausule zal een betere coördinatie mogelijk maken tussen alle communautaire acties die een weerslag kunnen hebben op cultureel vlak en zal bijgevolg bijdragen tot een betere integratie van cultuur in het optreden van de Gemeenschap. Ik zal de Commissie binnenkort een dergelijk mechanisme voorleggen dat geïnspireerd is op wat in die zin bereikt is op het vlak van het milieu.
Tenslotte neemt de Commissie kennis van de wens van het Parlement en de Raad dat een jaarverslag wordt opgesteld over de aandacht die aan de culturele aspecten van de Gemeenschap besteed wordt.
Tenslotte wil ik de heer Escudero nogmaals feliciteren met zijn uitstekende verslag en jullie zeggen dat de Commissie met haar verslag en de Raad en het Parlement met hun resoluties een belangrijke stap gezet hebben in de richting van de erkenning en het respect voor de rol van de cultuur in de Europese eenmaking, zoals de rapporteur ook al gezegd heeft.
(De vergadering wordt te 20.10 uur onderbroken en te 21.00 uur hervat)

Evans
Mijnheer de Voorzitter, ik heet u voor dit debat hartelijk welkom. Ik vind het jammer dat u het eerste deel van het debat heeft gemist en dat de rapporteur hier voor het tweede deel niet meer aanwezig is. Toch wil ook ik het verslag van de heer Escudero ondersteunen.
Velen menen dat de Europese Unie alleen met economische aangelegenheden, geld verdienen en internationale handel te maken heeft. Vele anderen menen echter dat de Europese Unie meer is dan dat. In het Verenigd Koninkrijk, maar ook in andere landen, is er op dit ogenblik heel wat twijfel en gemor over het concept van de Europese Unie in het algemeen. De politici en de industriëlen denken dat zij alle beslissingen nemen, maar in werkelijkheid beslist het volk. Wij moeten dan ook de Europese burgers aan onze zijde krijgen door hen bij de problemen te betrekken en door hen te laten zien dat ook zij tot de Europese Unie behoren. Dat doen wij niet door onze verschillen in het licht te stellen.
Uiteraard aanvaard en respecteer ik dat wij verschillend zijn. Wij spreken verschillende talen, hebben een eigen geschiedenis en behoren in Europa tot verschillende godsdiensten en culturen. Wij moeten echter onze gelijkenissen beklemtonen en daarop onze toekomst bouwen. Het Europese continent heeft een gemeenschappelijke geschiedenis die onder meer door de Romeinen, de oude Grieken en de moderne oorlogen vorm heeft gekregen. Wij hebben echter ook een gemeenschappelijk cultureel verleden. De meeste Europese talen delen dezelfde woorden, uitdrukkingen en grammaticale verschijnselen en gelijken ook in andere opzichten op elkaar. Die gelijkenissen vormen een band tussen ons allen en zullen uiteindelijk de sleutel zijn tot het succes van Europa.
Toen het ontwerp van de eurobiljetten vorig jaar werd voorgesteld voelden velen zich ongelukkig. Hoewel het ontwerp van de bankbiljetten niets met het echte debat over de Europese Unie te maken heeft, hebben de kunstenaars ons gemeenschappelijk Europees architecturaal erfgoed, dat wij allen willen bewaren en beschermen, erkend en naar waarde geschat.
Zoals ook in dit verslag staat, meen ik dat wij op dit gebied een grotere en beter gecoördineerde inspanning moeten doen. Dat wordt in het verslag gevraagd. Wij moeten onze kinderen en jongeren over andere talen en culturen leren. Zo kunnen wij de sterke negatieve krachten tegenhouden. Als wij daartegen niets doen, zullen die krachten het racisme, het fascisme en de vreemdelingenhaat nog doen toenemen. Dat bleek onlangs nog in de Britse pers, die over paragraaf 23 van het verslag van de heer Escudero slecht geïnformeerd was en daarover dan ook verkeerde informatie heeft verspreid.
Mijn fractie zal met amendement 3 instemmen om aan dat aspect van het probleem iets te doen en om elke onduidelijkheid weg te nemen, maar het principe blijft onaangetast. In een Unie van vijftien landen is het belangrijk dat onze kinderen over onze gemeenschappelijke geschiedenis en ons gezamenlijk erfgoed leren. Soms, maar niet altijd, zullen wij daarom de argumenten van beide kanten moeten bekijken. Dat betekent ook dat wij een en ander over de geschiedenis en de strijd van mensen in andere landen zullen moeten leren.
Mijn fractie zal ook instemmen met amendement 1, waarin voor boeken en kranten een BTW-nultarief wordt gevraagd. Een land of samenleving die het gedrukte woord belast, gaat een gevaarlijke weg op. Wij moeten daaraan iets doen. De Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-democraten zal dit uitvoerige en goed gefundeerde verslag goedkeuren. Ik hoop dat ook het Parlement het zal aannemen.

Vaz da Silva
Voorzitter, zonder enige voorafgaande parlementaire ervaring heb ik meegedongen in de verkiezingen voor dit Parlement, omdat ik in de Europese droom geloofde. Ik ben hier naar toe gekomen om dichter bij de bron te zijn, waar de besluiten worden genomen die ons leven - ten goede of ten kwade - kunnen beïnvloeden.
Uit mijn gezichtspunt is dit één van de belangrijkste verslagen die dit jaar in het Parlment worden besproken. Hoevelen zijn het met mij eens? En toch, beste collega's, twijfel ik er niet aan dat dit zo is. In deze doorslaggevende fase van de Europese Unie zal de versterking van haar culturele dimensie doorslaggevende antwoorden meebrengen, die alleen zij kan meebrengen, op gevoelig liggende gebieden als de economische en sociale cohesie en het burgerschap.
De laatste tijd zijn er steeds meer signalen in de drie instellingen dat men de cultuur in het middelpunt van de Europese eenmaking wil plaatsen. Dat is de grote uitdaging die wij moeten aangaan en verwezenlijken. Het Parlement heeft in het stuk Dury/Maij-Weggen voor de Intergouvernementele Conferentie innovatieve punten opgenomen die het eerste verslag van de Commissie over de culturele impact van de beleidsacties van de Unie aanvult en verduidelijkt.
Maar omwille van haar belang, onderstreep ik de recente resolutie die het Ierse voorzitterschap in december op de jongste Raad "Cultuur" heeft doen ondertekenen, omdat hierin voor het eerst sprake is van een consensus tussen lidstaten over een nieuwe houding ten opzichte van de dynamiserende rol van de cultuur in de Unie, die de deur opent voor de versterkte interinstitutionele samenwerking waarop wij al lang wachten.
Het verslag van de heer Escudero - die ik bedank omdat hij bijna al mijn voorstellen heeft overgenomen - geeft duidelijk de richting aan waarin wij moeten voortgaan. Het is noodzakelijk dat artikel 128 wordt gewijzigd om de rechtsgrondslag van alle culturele acties te kunnen zijn. Het is dringend noodzakelijk een geïntegreerde samenwerkingsoptiek tussen diensten en programma's van de Commissie ten uitvoer te leggen, maar niet een gemeenschappelijk cultureel fonds op te richten, wat een stap terug zou betekenen ten opzichte van deze nieuwe optiek waarvoor wordt gepleit in het verslag. Het is vooral noodzakelijk dat er een verplicht cultureel aspect komt in de projecten op andere gebieden die door de structuurfondsen worden gefinancierd. Tot slot is een studie vereist naar de culturele weerslag van alle projecten, dit niet alleen in negatieve zin van analyse van de schade aan het erfgoed, maar vooral in positieve zin, ten einde te beoordelen hoe de cultuur de regionale ontwikkeling, de wederopleving van de steden, het toerisme en de werkgelegenheid ten goede kan komen. Mijnheer de Voorzitter, vroeg of laat moet dit gebeuren. Beter vroeg dan laat.

Monfils
Mijnheer de Voorzitter, ook als de cultuur in richtlijnen, bij de verdeling van de kredieten van de structuurfondsen en bij de toekenning van rechtstreekse steun in aanmerking wordt genomen, vind ik dit alles weinig samenhangend.
Het voortreffelijke verslag van de heer Escudero wijst terecht op het fundamentele probleem, namelijk dat wij de Unie, rekening houdend met het subsidiariteitsbeginsel, in staat moeten stellen bijkomende maar gecoördineerde en algemene maatregelen op het gebied van de cultuur te nemen. Daartoe moet ze de unanimiteitsregel afschaffen die op dit ogenblik verschillende programma's blokkeert, wat door steeds meer actoren in de culturele sector wordt gehekeld.
Als wij de Europese Unie de bevoegdheid verlenen om, met eerbiediging van de nationale en regionale verscheidenheid van de lidstaten, een cultuurbeleid te voeren, als wij daarbij ons gemeenschappelijk cultureel erfgoed in het licht stellen en over dat beleid met een gekwalificeerde meerderheid en met codecisie van het Parlement beslissen, wordt de cultuur een van de fundamentele aandachtspunten van Europa.
De herziening van artikel 128 van het Verdrag zou, met een parafrase op een historische uitspraak, een kleine stap zijn op het gebied van de wijziging van de teksten, maar een grote stap voor de toekomst van de cultuurschepping.
Ten slotte vind ik het jammer dat de heer Oreja, die hier voor dit nochtans korte debat niet bij ons is gebleven, niet duidelijk heeft gezegd of hij voor of tegen een wijziging van artikel 128 is. Persoonlijk ben ik daarvan een groot voorstander.

Evans
Mijnheer de Voorzitter, dat twee sprekers hier aan het einde van dit debat niet aanwezig zijn bewijst dat het niet goed is dat een debat wordt onderbroken. De heer Oreja heeft op een aantal opmerkingen geantwoord en het debat is daarna voortgezet. Dat is een ongelukkige en oneerlijke werkwijze. Misschien kunnen de diensten dat voortaan voorkomen. Dit is geen goede manier van doen.

De Voorzitter
Hartelijk bedankt, mijnheer Evans. Uw klacht wordt genoteerd, maar u begrijpt natuurlijk om welke redenen - die eerder al zijn opgehelderd - men precies op deze manier heeft moeten handelen: dat was op grond van de speciale voorrechten van de aanwezige commissaris. Uw opmerking is hoe dan ook volkomen terecht en wij moeten ervoor zorgen dat de zaken veranderen, zodat dergelijke situaties inderdaad niet meer voorkomen.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 11.00 uur plaats.

Prijsstelling in het vervoer
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0012/97) van mevrouw Schmidbauer, namens de Commissie vervoer en toerisme, over het Groenboek "Naar een eerlijke en doelmatige prijsstelling in het vervoer - Mogelijke beleidskeuzen voor het internaliseren van de externe kosten van vervoer in de Europese Unie (COM(95)0691 - C4-0610/95).

Schmidbauer
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Kinnock, dames en heren, als leden van het Europees Parlement wachten wij al lang op een initiatief van de Commissie met het oog op een eerlijker verdeling van de kosten van het vervoer. Ik waardeer dat de heer Kinnock deze moeilijke kwestie meteen na zijn aantreden heeft aangepakt en ons het Groenboek betreffende de internalisering van de externe kosten van het vervoer heeft voorgelegd. Het Groenboek is een stap in de goede richting om de vervoersproblemen op te lossen en om tot een duurzame en milieuvriendelijke mobiliteit te komen. De toenemende mobiliteit maakt de vervoersproblemen almaar groter.
De laatste twintig jaar zijn het aantal kilometers dat de deelnemers aan het verkeer dagelijks gemiddeld afleggen en ook het aantal voertuigen verdubbeld. Onze huidige, in de verschillende lidstaten zeer uiteenlopende heffingen belastingregelingen verwaarlozen de reële kosten en wentelen die op derden af. Dat wekt de illusie dat autorijden vrij goedkoop is. Niet alleen de deelnemers aan het verkeer maar ook de mensen die geen auto bezitten draaien echter op voor de externe kosten van infrastructuur, opstoppingen, ongevallen en milieuverontreiniging.
Het Groenboek is een discussiedocument, geen kant-en-klare wetgeving. Ik moet daar telkens opnieuw op wijzen omdat zij die op het concept kritiek leveren doen alsof dit Groenboek alles al wettelijk vastlegt. In principe is het Groenboek van toepassing op alle sectoren van het vervoer: het wegvervoer, het spoor, de binnenscheepvaart en de luchtvaart. In werkelijkheid concentreert het Groenboek zich echter op het wegvervoer, meer bepaald op de kosten die zware vrachtwagens veroorzaken. Dat betekent echter niet dat de in het Groenboek voorgestelde maatregelen tot doel hebben het goederenvervoer van onze wegen te verbannen. Dat wordt door een bepaalde belangengroep voortdurend beweerd. Ik heb in het Groenboek nergens iets gevonden dat die visie bevestigt. Het goederenvervoer over de weg is en blijft een onontbeerlijk aspect van elke economische activiteit. Ook het goederenvervoer moet echter worden onderworpen aan het beginsel dat de veroorzaker betaalt.
Een ander onhoudbaar argument is dat men niet alleen de externe kosten mag aanrekenen maar dat men ook de externe voordelen in rekening moet brengen. Het goederenverkeer over de weg levert voor de meeste mensen ongetwijfeld voordelen op. Die voordelen zijn echter geen externe voordelen, daar de aanbieders van vervoersdiensten die niet kosteloos aanbieden. De gebruikers betalen daarvoor al. Bij de berekening van de kosten mag men daarmee niet nog een keer rekening houden.
(Protest van de heer Jarzembowski) Mijnheer Jarzembowski, om die reden ben ik dan ook tegen amendement 2 van de Fractie van de Europese Volkspartij. Het Groenboek vindt geen extra kosten uit die het vervoer duurder maken. Het brengt alleen maar de tot nu toe verborgen kosten aan het licht en stelt een doeltreffender en eerlijker verdeling van die kosten voor. De internalisering moet de kosten doen dalen, zodat zowel de ondernemingen als de burgers minder voor vervoer moeten uitgeven. Hoofdzaak is dat die kosten correct kunnen worden berekend.
Om de externe kosten op een eerlijke wijze aan te rekenen volgens het beginsel dat de veroorzaker betaalt, moeten een aantal principes worden geformuleerd die garanderen dat de heffingen zo nauw mogelijk aan het effectieve gebruik gebonden zijn. De heffingen mogen dus niet als een bijkomende belastingbron worden misbruikt. Ik herinner alleen maar aan het huidige debat in de Duitse Bondsrepubliek over een eventuele verhoging van de accijnzen op minerale oliën om de budgettaire tekorten van onze minister van financiën te dekken. Dat mag niet gebeuren. Als de internalisering overeenkomstig het daadwerkelijke gebruik gebeurt, moet, ook als de kosten van elke reis afzonderlijk stijgen, de kostprijs van het vervoer in het algemeen dalen.
Ik kom nu tot de verschillende soorten externe kosten. Een eerste soort zijn de infrastructuurkosten. Onze wegen worden door het gebruik beschadigd. Een essentiële factor daarbij is de asdruk van de voertuigen. Hoe meer een voertuig weegt, hoe meer het de wegen beschadigt. In enkele lidstaten worden hoge heffingen op het gebruik van de wegen betaald, maar toch betalen ook daar de gebruikers van de wegen vaak niet de schade die zijzelf veroorzaken. In de regel worden de zware vrachtwagens door de personenwagens gesubsidieerd. Ook de kosten van opstoppingen worden al door de verkeersdeelnemers gedragen, maar dat gebeurt nog maar gedeeltelijk. Aan de ene kant veroorzaakt elke verkeersdeelnemer voor elke andere dezelfde vertraging als voor zichzelf en betaalt hij voor zijn beslissing om tijdens het spitsuur te rijden doordat hij langer onderweg is. Die redenering houdt echter volstrekt geen rekening met de economische waarde van elke reis afzonderlijk. De invoering van verschillende heffingen volgens regio, tijdstip en veroorzaakte schade moet het aantal niet noodzakelijke reizen doen dalen en aldus de doorstroming van het verkeer verbeteren.
De kosten van ongevallen worden door de zeer uiteenlopende verzekeringssystemen in de Unie lang niet volledig gedekt. De rest wordt mee betaald door de belastingplichtigen, die niet allen met de auto rijden. Er is ook een verschil tussen veilige voertuigen en veilige of gevaarlijke bestuurders. Volgens het beginsel dat de veroorzaker betaalt, zou elke bestuurder evenwel moeten betalen volgens het risico dat hij veroorzaakt. De thans in het Groenboek voorgestelde berekeningsmethode overtuigt mij echter nog niet.
Dat het vervoer het milieu verontreinigt staat buiten kijf. Het wegvervoer is verantwoordelijk voor 62 % van de koolstofmonoxide, 50 % van de stikstofoxide, 33 % van de koolwaterstof en 17 % van de koolstofdioxide die in de lucht wordt uitgestoten. Volgens recent onderzoek wordt meer dan 20 % van de EU-bevolking te zwaar door verkeerslawaai belast. In het Groenboek ontbreekt ook een onderzoek naar de CO2 -uitstoot. De milieuverontreiniging kan nu al worden verminderd als de lidstaten de naleving van de bestaande Europese regels en normen zouden controleren. Met het oog op de internalisering van de externe kosten stelt de Commissie een elektronische wegentol voor, met andere woorden een road pricing -systeem. Ik vind dat in beginsel een goede methode, maar er moeten wel regels worden geformuleerd om de gegevensbescherming te waarborgen en het systeem mag geen sociale scheeftrekkingen tot gevolg hebben. Het zal evenwel nog enige tijd duren voor telematicasystemen voor het incasseren van heffingen op het weggebruik in de praktijk kunnen worden gebracht. In afwachting moeten, als eerste stap, de autobelastingen, de accijnzen op minerale oliën, de registratiebelastingen en de wegentol in geheel Europa worden geharmoniseerd. Later kunnen wij die dan geheel of gedeeltelijk door road pricing vervangen.
Nogmaals, het voorstel in het Groenboek strekt er niet toe het vervoer duurder te maken, maar de kosten rechtvaardiger te verdelen.
Het Groenboek bevat nog een aantal niet volledig uitgeklaarde punten, die de Commissie ook zelf aanwijst. De Commissie zegt zelf welke studies nog nodig zijn om een aantal inzichten te verdiepen. In het algemeen is het Groenboek echter een goede basis om het vervoersbeleid te heroriënteren. Dat kan helpen om de groeiende vervoersproblemen op te lossen. Ik hoop dat wij, ondanks onze meningsverschillen, dat nieuwe vervoersbeleid op de sporen kunnen zetten en verder kunnen ontwikkelen.

Sisó Cruellas
Mijnheer de Voorzitter, zoals duidelijk gesteld wordt in het advies van de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid, waarvoor ik rapporteur ben, geven de ideeën in het Groenboek inzake de internalisering van de externe kosten van het vervoer in de Europese Unie slechts een eerste kijk op deze kwestie, o.a. omdat de Commissie voorstelt enkel op te treden inzake het vervoer over de weg en meer bepaald het vervoer van zware goederen over de weg. Dit zal waarschijnlijk voor meer concurrentieverstoring zorgen dan dit nu het geval is.
Voor een internalisering van de externe kosten van het vervoer moeten volgende voorwaarden vervuld zijn:
We moeten eerst en vooral over uitgebreide informatie over de huidige externe kosten van alle vervoersmodaliteiten en hun mogelijke evolutie in de toekomst beschikken.
Ten tweede moeten we deze externe kosten berekenen en ramen en dit op grond van dezelfde berekeningscriteria voor de verschillende vervoermiddelen.
Ten derde moeten wij, wanneer we de externe kosten van het vervoer onderzoeken, berekenen en ramen, hetzelfde doen met de externe baten ten einde een onevenwichtige benadering te vermijden.
Ten vierde moeten de externe kosten gelijktijdig worden aangerekend aan de verschillende vervoerswijzen, in functie van hetgeen zij produceren en tevens met inachtneming van hun respectieve externe baten.
Wanneer wij deze kwestie zo bekijken, zullen jullie het met mij eens zijn dat het ernstig te betwijfelen valt of de in het Groenboek van de Commissie voorgestelde procedures een zo complex probleem als dat van de internalisering van de externe kosten van het vervoer aankunnen. Wij beschikken immers over weinig en onbetrouwbare informatie. De Commissie geeft zelf toe dat zij twijfels heeft bij de berekening van de externe kosten. Zo wijst het Groenboek erop dat de evaluatie en de toekenning van de externe kosten van spoor- en waterwegen aanzienlijke problemen stelt. Wij begrijpen ook niet goed waarom de Commissie zich persé wil concentreren op het goederenvervoer. De twee belangrijkste oorzaken van de externe kosten van het vervoer over de weg - files en ongevallen - zijn in het eerste geval immers bijna uitsluitend te wijten aan de personenwagens en hetzelfde kan eigenlijk gezegd worden van de ongevallen, waar het percentage slachtoffers veel hoger ligt bij personenwagens.
We zouden nog vele andere zwakke punten van het Groenboek kunnen vermelden maar ik heb hier helaas geen tijd voor. Ik dring er dan ook bij de Commissie op aan dat zij verder zoekt naar concrete en globale voorstellen, die het probleem van de externe kosten met succes kunnen oplossen.

Rübig
Mijnheer de Voorzitter, dit Groenboek is interessant omdat het naar een doelmatige prijsstelling in het vervoer streeft. Ik kan de Commissie alleen maar feliciteren met deze bezinning over de vraag hoe het vervoer in het volgende millennium moet functioneren. Mobiliteit is een dagelijkse behoefte en de mensen handelen niet altijd overeenkomstig de doelstellingen van het beleid, maar trachten zich op de goedkoopste en gemakkelijkste manier te verplaatsen.
In het Groenboek bevalt mij de grote indeling in drie belangrijke punten. Dat zijn de toepassing van het veroorzakerprincipe, de aanwending van markteconomische instrumenten en een nieuwe spreiding van de belastingen waardoor, als de doelstellingen worden bereikt, het vervoers- en mobiliteitssysteem goedkoper wordt.
Ik wil kort nader op het veroorzakerprincipe ingaan. Dat de reële kosten voor de afgelegde afstand moeten worden betaald is een goed uitgangspunt. Zo weten de deelnemers aan het verkeer wat de reële kosten zijn en kunnen zij zich flexibeler gedragen. Een tweede essentieel principe is de gelijke behandeling van alle vervoers- en mobiliteitsdragers. Wat de markteconomische instrumenten betreft, gaat het erom ecosociale, eerlijke en doelmatige marktprijzen te garanderen. Hoofddoel moet zijn de vervoerskosten voor iedereen te doen dalen door de infrastructuur beter te gebruiken en de in het Groenboek geformuleerde doelstellingen te bereiken.
Als een elektronische heffing wordt ingevoerd, moet dat in geheel Europa gebeuren en moeten verschillende systemen kunnen worden gebruikt. Er mag geen monopolie ontstaan waardoor concurrentie onmogelijk wordt. In de loop van de tijd moeten wij kunnen ondervinden wat het beste systeem is. Daarom moet de elektronisch geïnde heffing evenredig zijn met de aan de infrastructuur veroorzaakte schade, moet in overbelaste gebieden tol volgens het tijdstip kunnen worden geheven, moeten de heffingen op minerale oliën volgens hun milieueigenschappen worden gedifferentieerd, moeten alle brandstoffen fiscaal gelijk worden behandeld en moeten de voertuigen in geluidscategorieën worden ingedeeld zodat stille voertuigen minder in de kosten moeten bijdragen. Voorts moeten auto's worden ingedeeld volgens veiligheid, emissies van schadelijke stoffen en duurzaamheid. Daarnaast moet er een premie komen voor wie kan aantonen dat een auto is gesloopt. Voorts zijn er ook mogelijkheden op het gebied van de verkeersveiligheid: slaapapneu, slechte ogen, een te lange reactietijd en een gebrek aan ervaring en theoretische kennis veroorzaken een massa kosten. Daarom moet men ook in bonuspunten voor bijscholing voorzien.
Ten slotte moet de opbrengst van alle belastingen en heffingen naar de vervoerssector terugvloeien en dienen om de problemen op te lossen. De verschillende vervoersmodi mogen niet kruiselings worden gesubsidieerd. Wij moeten regionale oplossingen aanbieden en de nodige financiële middelen zoeken voor onderzoek en ontwikkeling, telematicaveiligheidssystemen, milieu-informatiesystemen, opleiding en bijscholing.

Sindal
Mijnheer de Voorzitter, ik wil niet alleen u maar ook de commissaris en de Commissie danken voor het Groenboek. Mevrouw Schmidbauer dank ik voor het verslag, dat een waardevolle bijdrage tot het debat vormt en een eerste stap in de goede richting is. De nauwe samenhang tussen het vervoersbeleid en de andere beleidssectoren maakt het probleem er niet gemakkelijker op. Daarom moeten wij pragmatisch te werk gaan om niet het risico te lopen dat er helemaal niets van terecht komt. We hebben hier te maken met concurrentie, milieu, interne markt, culturele of algemene verschillen tussen de landen. Bij het maken van het verslag diende men met al deze aspecten rekening te houden. Daardoor is het verslag een compromis geworden, maar een van hoge kwaliteit. Het is in feite een weerspiegeling van het politieke Europa waarin tot uiting komt dat er rechtse en linkse partijen zijn en dat we speciale belangen in de vervoerssector hebben. Het belangrijkste is dat het debat zijn gang kan gaan en dat er een kwalitatief hoogstaande gedachtewisseling is. Als dat niet het geval is, valt het beleid stil, waardoor het vervoer zich niet kan ontwikkelen en ook zal stilvallen. Wij zijn tegen oneerlijke concurrentie wat betreft heffingen, energieverbuik, verontreiniging, arbeidstijd enzovoort. Nu is er sprake van een Eurovignet. We hebben het over de problemen in de Alpen. Laten we deze eerst aanpakken. Er kan in elk geval geen twijfel over bestaan dat de verontreiniging toeneemt en er is reeds aangetoond dat het aandeel van het vervoer in de verontreiniging ook stijgt.
Wanneer de Commissie de problematiek rond de internalisering van de externe kosten, zoals dat genoemd wordt, in het najaar aanpakt, is het belangrijk dat zij een concreet tijdschema voorstelt. Het mag niet bij woorden blijven. Intussen zou men ook de nationale parlementen bij dit proces kunnen betrekken, door hen actief aan deze problematiek te laten meewerken. Het zou ook goed zijn om voor één keer een basis voor samenwerking te creëren in plaats van een confrontatie, zodat de Commissie en de Raad in dezelfde richting aan hetzelfde product werken. Ik steun de ontwikkeling en ben voorstander van de visie dat het niet alleen een kwestie is van concurrentie tussen degenen die vervoerdiensten aanbieden maar ook van concurrentie tussen de vervoerwijzen.
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, collega's, wij hebben een gezamenlijke taak. Wanneer we morgen stemmen, gaat het nog niet over een volledige wetgeving, maar slechts over het eerste deel ervan.

Jarzembowski
Mijnheer de Voorzitter, ook ik dank mevrouw Schmidbauer voor haar verslag en voor haar bereidheid om tijdens de uitvoerige debatten compromissen te zoeken op basis waarvan het gehele Parlement tegenover dit Groenboek een gemeenschappelijke houding kan aannemen. Belangrijk is dat het Parlement over deze belangrijke kwestie van de eerlijke en doelmatige prijsstelling in het vervoer niet gaat kibbelen maar tegenover de Raad, de Commissie en de heer Kinnock een eensgezind standpunt inneemt.
Wij, christen-democraten, ondersteunen het Groenboek als een eerste poging om de externe kosten te analyseren die door het vervoer worden veroorzaakt en dus ook door het vervoer moeten worden gedragen. Mijnheer Kinnock, ik vind echter eerlijk gezegd dat die analyse zeer onvolledig is. Zo staat in het Groenboek niets over de externe kosten van het spoor, de binnenscheepvaart of de luchtvaart. U analyseert in detail de kosten van het wegvervoer, maar voor de aanrekening van de externe kosten van die andere verkeersdragers formuleert u geen voorstellen. Zo worden ook de reële kosten van de binnenscheepvaart op de Rijn niet gedekt. Uw huiswerk is dus nog niet af.
Het Parlement moet eisen dat voor alle vervoersdragers dezelfde mededingingsvoorwaarden gelden. Daarom mogen wij niet aanvaarden dat de externe kosten alleen aan het wegvervoer worden aangerekend en moeten wij u verzoeken de aanrekening van de externe kosten tegelijkertijd voor alle vervoersdragers te regelen om geen nieuwe concurrentiedistorsies te veroorzaken.
Mijnheer Kinnock, ik vind het principieel goed dat men de externe kosten aan de vervoersdragers aanrekent maar dat mag, zoals mevrouw Schmidbauer terecht heeft opgemerkt, niet uitsluitend dienen om het vervoer duurder te maken en de ministers van financiën nieuwe inkomsten te bezorgen. Dat kan niet de bedoeling zijn. Die middelen moeten uitsluitend worden gebruikt om de door het vervoer veroorzaakte schade te compenseren. Wij moeten dus verhinderen dat de lidstaten het wegvervoer of andere vervoersdragers door gewone belastingen duurder maken en de opbrengst daarna bijvoorbeeld voor beeldende kunst gebruiken. Dat kan niet de bedoeling van uw Groenboek of van uw voorstellen zijn. Dat moeten wij verhinderen.
Wat het goederenvervoer betreft, kunnen wij ook zonder nieuwe financiële lasten nu al doeltreffende maatregelen inzake milieubescherming, verkeersveiligheid en mededingingsvoorwaarden nemen. Ik geef drie voorbeelden. Wij kunnen de autobelastingen en de belastingen op minerale oliën in de Unie harmoniseren om voor de ondernemers in de verschillende lidstaten gelijke mededingingsvoorwaarden te scheppen. Bij de berekening van de autobelastingen kunnen wij ook rekening houden met de emissies van schadelijke stoffen, het geproduceerde lawaai en de belasting van de wegen en aldus, via een differentiatie van de autobelastingen, stimulansen geven om de druk op het milieu te verlichten.
Mijn collega's hebben ook al op het volgende gewezen. De lidstaten - mijnheer Kinnock, ik vrees dat u ze daartoe zult moeten aanmanen - zouden ervoor moeten zorgen dat de rij- en rusttijden in acht worden genomen en dat vrachtwagens die de drempels inzake schadelijke stoffen en lawaai overschrijden niet meer mogen rijden. Als u dan concrete controlemaatregelen neemt, zouden wij inzake lawaaihinder, milieubescherming en verkeersveiligheid al heel wat bereiken. Ik zou van u graag vernemen of u die praktische maatregelen zult nemen.
Over de wegentol zal ik het vandaag niet hebben. Ik zal daarover een afzonderlijk verslag voorleggen. Mevrouw Schmidbauer en mijnheer Rübig, ik moet beslist niets weten van sloopprogramma's voor oude voertuigen. Dergelijke programma's belasten alleen maar de overheidsbegrotingen en hebben geen enkel duurzaam effect. Ook de invoering van een producentenaansprakelijkheid voor de duurzaamheid van de motoren heeft weinig zin.
Mijnheer Kinnock, ten slotte wil ik u nog een vraag stellen. Bent u bereid om, zoals de grote meerderheid in de commissie eist, een omvattende studie over de externe kosten van alle vervoersdragers te laten uitvoeren, zodat wij er zeker van kunnen zijn dat, als wij maatregelen nemen, de externe kosten van alle vervoersdragers op een betrouwbare basis worden aangerekend?

Santini
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Kinnock, vorig jaar had u het hier in een uiteenzetting over de juiste verhouding tussen de beheerskosten en de toltarieven op de Brennerautoweg. De opbrengst van de tol bedraagt drie keer meer dan de onderhoudskosten voor het traject tussen de Brenner en Innsbrück, die nochtans als referentiepunt zouden moeten dienen. Dat is een schending van de Verdragen en de toetredingsakkoorden.
Aan Oostenrijkse kant wil men het gebruik van de autoweg door zware vrachtwagens vooral 's nachts ontmoedigen. De tol ligt zeer hoog. Voor 35 km autoweg vraagt men overdag 90 ecu en tussen 22.00 en 5.00 uur het dubbele. Wij begrijpen dat men het milieu wil beschermen, maar vinden het onrechtvaardig dat vrijwel alleen de vrachtvervoerders daarvoor moeten opdraaien. Wij vinden het ook onbillijk dat dit op initiatief van een enkele lidstaat uitsluitend op een bepaald traject gebeurt en dat men geen enkele inspanning doet om afspraken te maken met het buurland dat met dezelfde problemen wordt geconfronteerd.
Ik vind het voorstel van mevrouw Schmidbauer in paragraaf 18 van het eerste deel van de toelichting gevaarlijk. zij stelt voor "duidelijk hogere heffingen op ecologisch bijzonder belaste knelpunten toe te laten waardoor het mogelijk zou worden alternatieve oplossingen te financieren" . In dit concrete geval gaat het om de financiering van de Brennerbasistunnel en de verbinding München-Verona, waarvan de kostprijs in 1992 op 13.000 miljoen ecu of 25.000 miljard lire is geraamd. Ik vraag mij werkelijk af hoeveel van dat bedrag autowegentol kan opleveren. Wij zullen dus wellicht een gemakkelijk alibi verschaffen om de tol op de autowegen willekeurig te verhogen. Ook dat zal onvermijdelijk invloed hebben op de totale kostprijs van het vervoer en niet alleen tussen gebieden en staten, maar ook tussen ondernemingen binnen eenzelfde land, scheeftrekkingen veroorzaken.
Op 5 december van vorig jaar heb ik een seminarie over de "harmonisatie van de vervoerskosten op het grondgebied van de Europese Unie" georganiseerd. Daaraan namen vertegenwoordigers van de organisaties van de wegvervoerders uit vijf landen deel. Opvallend was vooral de grote vastberadenheid van allen om dat probleem aan te pakken.
Daarom hebben wij nood aan een gemeenschappelijke regeling die rekening houdt met de technische en externe kosten, maar ook met de gevolgen van de arbeidskosten. Daarover wordt trouwens weldra een verslag voorgelegd. Wij mogen in geen geval alle externe kosten op de vervoerssector afwentelen. Ook mogen wij niet vergeten dat wij in geheel Europa de werkgelegenheid moeten trachten te behouden en nieuwe werkgelegenheid moeten trachten te creëren. Buitensporig hoge kosten en nieuwe fiscale lasten kunnen immers de doodsteek zijn voor de kleine wegvervoerders, die in Europa 1, 85 % van de vervoerssector uitmaken.

Wijsenbeek
Voorzitter, wij steunen de doelstellingen van het Groenboek: het terugbrengen van de schadelijke gevolgen, objectieve berekening voor alle modaliteiten. Dat betekent dus, mijnheer de commissaris, dat wat in het Groenboek staat, de binnenvaart nul procent, dat kan gewoon niet en wij zijn voor duurzame mobiliteit. Zijn er alternatieven voor wegvervoer? Eigenlijk in de meeste gevallen niet. Dat betekent dat wij in ieder geval geen dwingende maatregelen wensen voor verladerkeuze.
Wij vinden dat nieuwe technologie gestimuleerd moet worden. Dat moet met pull and push -maatregelen. Dus vinden wij ook dat de nieuwste stand van technologie eerder beloond moet worden dan gestraft en dat er dus een nultarief moet komen voor de minst-schadelijke vervoermiddelen.
Zeker, en de rapporteur heeft het al gezegd, aan haar onze complimenten, dienen wij ervoor te waken dat een structureel zwakke bedrijfstak nog meer lasten opgelegd krijgt. Wel zijn wij het ermee eens dat wij een overgang moeten hebben van de vaste naar de variabele kosten. Wij steunen dan ook in die richting de paragrafen 7, 8, 11, 12 en 15 en die maken met elkaar het verslag in z'n geheel aanvaardbaar.
Ik heb nu twee specifieke vragen aan de commissaris. Een onderzoek in opdracht van de minister van Verkeer en Waterstaat, thans voorzitter van de Raad van Ministers, uitgevoerd door het bureau Tebodin, heeft erop gewezen dat in het vrachtvervoer meer dan 100 % van de kosten gedragen worden. Deelt de commissaris die mening en wil hij dat verslag mee in zijn verdere overweging betrekken?
Ten tweede, wanneer wij overgaan van auto's van 40 naar 44 ton op 5 assen kunnen wij een besparing uitvoeren van 214, 3 miljoen liter en 18, 4 miljoen kilo minder giftige stoffen. Wil de commissaris, zoals wij dat als Parlement hebben aangeraden in het verslag over maten en gewichten, dat toch niet eens in overweging nemen teneinde het milieu te sparen?

Van Dijk
Voorzitter, het is goed dat het Groenboek er ligt en dat ook het verslag van mevrouw Schmidbauer er ligt, want er wordt nu al te lang gepraat over het internaliseren van de externe kosten in de vervoerssector terwijl er tot nu toe bitter maar dan ook bitter weinig van terecht gekomen is. Ik moet wel zeggen dat wanneer je het verslag van mevrouw Schmidbauer goed bekijkt en je legt dat naast het Groenboek van de Commissie, wat zo'n fantastische titel heeft: Naar een eerlijke en doelmatige prijsstelling in het vervoer mogelijke beleidskeuzes voor het internaliseren van de externe kosten van vervoer in de Europese Unie, dan kan ik toch helaas niet anders zeggen dan dat het verslag van mevrouw Schmidbauer eigenlijk nog minder interessant is dan het Groenboek zelf. Ik kan dus eigenlijk wel zeggen dat de moed kennelijk van de vervoerscommissie een beetje in de schoenen gezonken is.
Het verslag concludeert dat de internalisering er niet toe dient het vervoer duurder te maken. Maar vertel mij eens hoe dan in hemelsnaam het milieu onvriendelijke vervoer ontmoedigd moet worden als het vervoer niet duurder mag worden. Het verslag zegt dat het niet de bedoeling is om het goederenvervoer van de weg te halen. Nu dat is wel mijn bedoeling voor zover dat kan. Want die goederen kunnen immers veel milieuvriendelijker over het spoor en over het water worden vervoerd.
Mijnheer Wijsenbeek, ik vond het zo aardig dat u net zei dat met toepassing van de moderne technologie voor de minst milieuschadelijke vervoermiddelen een nultarief zou moeten gelden. Nu dan heeft de heer Kinnock gelijk dat hij voor de binnenvaart zelfs zonder de moderne technologie een nultarief toepast. Want het vervoer over water is zonder enige twijfel de meest milieuvriendelijke gemotoriseerde vorm van vervoer. Maar nog beter zijn andere vervoermiddelen zoals u weet die niet gemotoriseerd zijn, maar die zijn hier niet aan de orde want wij praten over Europa.
Als wij werkelijk toe willen naar een duurzame mobiliteit dan vrees ik dat het verslag onvoldoende streng is over de diverse vormen van vervoer en dat blijkt des te meer uit het feit dat ondanks grote welwillendheid van de rapporteur, het luchtvervoer onaangeroerd blijft. De ministers van Milieu concludeerden in december 1994 dat er geen enkele reden meer was om kerosine uit te sluiten van accijnzen. De Europese Commissie noemt het niet in haar Groenboek. Bang om daarmee een discussie open te trekken die problemen zou kunnen veroorzaken. Maar het luchtvervoer is de meest milieu onvriendelijke vorm van vervoer. Daarom is het absoluut nodig dat er zo spoedig mogelijk normale accijnstarieven worden geheven op kerosine. Dan is al te makkelijk als al mijn collega's in hun eigen landen zeggen: natuurlijk willen wij dat, maar dat moet internationaal. Dan komen wij hier in het Europees Parlement, in de Europese Unie, en dan zeggen wij: nee, dat willen wij niet, want dat is slecht voor de concurrentiepositie. Iedere poging in die richting wordt hier afgewezen. Het is niet zozeer de rapporteur, maar wel de rechter kant van dit Huis die verantwoordelijk is voor de zeer matige kwaliteit van dit verslag.

Van der Waal
Mijnheer de Voorzitter, in het Groenboek over toerekening van externe kosten in het vervoer wordt aandacht gevestigd op de zogenaamde "onbetaalde rekening" van het vervoer. Over de hoogte en samenstelling van die rekening valt te twisten, maar we dienen er van doordrongen te zijn dat de verplaatsing van mensen en goederen het milieu belast en kosten voor de samenleving met zich meebrengt. Deze kosten komen in de prijs van het vervoer momenteel onvoldoende tot uitdrukking. Ik meen daarom dat het Groenboek een goede aanzet geeft tot een verdere discussie op basis van het principe de gebruiker betaalt en de vervuiler betaalt.
Op een aantal punten heeft het Groenboek mij niet overtuigd. In tegenstelling tot wat gesteld wordt kunnen de kosten vanwege congestie veroorzaakt door onvoldoende infrastructuur niet aan de vervoerders toegerekend worden. Zij lijden er zelf al het meeste onder. Ter bestrijding van opstoppingen en voor een betere benutting van de schaarse infrastructuur is het beter het economisch belangrijke verkeer te bevoorrechten met een systeem van road pricing . In dit verband betreur ik het dat mijn amendement waarin de personenauto als hoofdschuldige van de files in stedelijk gebied werd aangewezen is verworpen. Gelukkig vind ik deze uitspraak terug in het verslag van de milieucommissie.
Voorts heb ik mij erover verbaasd dat commissaris Kinnock in een toespraak gezegd heeft dat toerekening van de externe kosten niet tot doel heeft de modal-shift te wijzigen, maar zo vraag ik mij af, waarom worden ze dan alleen aan het wegvervoer toegerekend. Is de commissaris dan niet van mening dat op termijn de externe kosten aan alle vervoersdragers toegerekend moeten worden? En heeft hij al enig inzicht in wat dat betekent voor de onderlinge concurrentieverhoudingen. Ik vrees met name dat de positie van het spoor ten opzichte van de weg dan nog op grotere achterstand komt. Graag commentaar van de commissaris hierop. Maar vooral wil ik van hem horen of hij een modal-shift voorstaat en welke maatregelen hij in petto heeft om dat doel te bereiken. Nu wordt alleen het vrachtvervoer duurder.
Vervolgens, ik ben teleurgesteld in het standpunt van de Commissie met betrekking tot een beperkte verhoging van de brandstofprijzen. Weliswaar is een accijnsverhoging een generieke maatregel die weinig differentieert naar tijd en plaats maar een verhoging van de accijns kan snel en eenvoudig uitgevoerd worden. Bovendien past het in het beleid van variabilisatie en stimuleert het tot economisch gebruik en de ontwikkeling van zuinige en schone motoren. Dit in tegenstelling tot prijsverhoging van het starre euro-vignet dat juist niet prikkelt tot minder mobiliteit.
Tenslotte lof voor het werk van de rapporteur.

Baldarelli
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Kinnock, in tegenstelling tot sommige andere afgevaardigden vind ik dat de rapporteur en de commissie voortreffelijk werk hebben verricht. Vooral de cijfers zijn interessant: 250 miljard ecu externe kosten, waarvan 120 als gevolg van opstoppingen; ongelukken die 1, 5 % van het BBP kosten; 50.000 verkeersslachtoffers, eveneens ongeveer 166 miljard ecu. Wij moeten ons beslist over een andere soort ontwikkeling bezinnen en nagaan hoe wij het vervoer milieuvriendelijk kunnen maken en tot duurzame mobiliteit kunnen komen.
Er zijn de marktverhoudingen, waardoor de flexibiliteit is toegenomen en bovendien is er de ontmoediging van het openbaar vervoer. Daardoor is de situatie verslechterd.
Ik zou enkele cijfers met betrekking tot de CO2 -uitstoot willen voorleggen. Tweeduizend ton over duizend kilometer produceert op zee zeven ton CO2 . Over het spoor en de weg is dat respectievelijk elf en zestig ton.
Dat alles baart ons grote zorgen. Voorts maken wij ons natuurlijk ook zorgen over het feit dat het spoorvervoer door de ontwikkelingen van de jongste jaren veel terrein heeft verloren. In 1970 bedroeg het aandeel van het wegvervoer 48, 6 %. Nu is dat 71, 7 %. In 1970 bedroeg het aandeel van het spoor 31, 7 %, nu jammer genoeg nog slechts 14, 9 %. Het aandeel van de scheepvaart is van 12, 3 tot 7, 7 % gedaald.
Daaruit blijkt het belang van intermodaliteit. De verdeling over de vervoersmodi moet ook door de reële aanrekening van de externe kosten worden verbeterd. Mijnheer Kinnock, ik meen dat wij daartoe een veel concretere stap moeten ondernemen. Wij moeten onverwijld wetgevend optreden en mogen ons dus niet langer tot studies beperken. Wij moeten iets doen aan de knelpunten. Bijzonder belangrijk vind ik de harmonisatie, op Europees niveau, van de verkeersbelasting, de accijnzen op minerale oliën, de registratiebelasting en de tolgelden. Dat zijn volgens mij concrete elementen die wij moeten aanpakken om uw prijzenswaardige, waarmee u ook naar een andere aanpak van het vervoer streeft, concrete vorm te geven.

McIntosh
Mijnheer de Voorzitter, ik ben ingenomen met de voorstellen van de Commissie voor een eerlijke en doelmatige prijsstelling om tot een eerlijker mededinging tussen de vervoersmodi te komen. Ik feliciteer de heer Kinnock en zijn diensten met hun Groenboek en mevrouw Schmidbauer met haar voortreffelijk verslag.
Opzet is de aanrekening van de externe kosten van het vervoer. Men zegt dat gebruikers van vervoer, vooral weggebruikers, niet de kosten dragen die zij door hun verplaatsingen veroorzaken en dat daardoor een wanverhouding ontstaat tussen de prijzen die de gebruikers betalen en de onderliggende kosten voor de gehele samenleving. Dit is een prijzenswaardige doelstelling. Als wij het vervoersbeleid zo dicht mogelijk bij de kosten van het vervoer kunnen doen aansluiten is dat goed voor het milieu en bevorderlijk voor een eerlijker en doelmatiger gebruik van het vervoer.
Men moet die externe kosten van onder meer verontreiniging, lawaai en opstoppingen echter kunnen berekenen. Ik zou van de heer Kinnock vanavond dan ook in de eerste plaats willen vernemen hoe wij dat kunnen doen. Hoe kan de Commissie die kosten beoordelen? Hoe kan men die vervolgens aan de individuele gebruikers aanrekenen? Welke rol kan de technologie daarin spelen en op welke wijze wil de Commissie daarbij telematica, satellieten en andere moderne technologieën gebruiken? Wij hebben juiste cijfers en proefondervindelijke bewijzen van die kosten nodig. Ik wijs de Commissie erop dat haar Groenboek over die cijfers en proefondervindelijke bewijzen weinig zegt.
Het zal de heer Kinnock beslist niet verbazen dat in het Verenigd Koninkrijk nu al steeds meer de nadruk wordt gelegd op de nood aan een andere prijsstelling in het vervoer die beter met alle kosten, ook milieukosten, rekening houdt. Hoe kunnen wij de externe milieufactoren bepalen, de kostprijs daarvan berekenen en die vervolgens door middel van prijsmaatregelen aanrekenen? Zowel in het Groenboek van de Commissie als in het verslag van mevrouw Schmidbauer gaat veel aandacht naar belastingmaatregelen. Ik wijs de heer Kinnock en mevrouw Schmidbauer er uitdrukkelijk op dat wij het subsidiariteitsbeginsel in geen geval mogen verwaarlozen. Kan de heer Kinnock hier vanavond aantonen dat communautaire maatregelen op dit gebied volstrekt noodzakelijk zijn? Als hij dat niet kan, vind ik dat men belastingmaatregelen aan de lidstaten moet overlaten.
Wij zijn het er allen over eens dat deze complexe aangelegenheid verder onderzoek en debat vergt. Tot besluit wil ik de heer Kinnock en de rapporteur nog het volgende ter overweging geven: een eerlijke en doelmatige prijsstelling moet zeker het openbaar vervoer ten goede komen. Op dit ogenblik bedraagt het aandeel van het openbaar vervoer in de totale mobiliteitsmarkt slechts 10 à 15 %. Ik verzoek de heer Kinnock te bevestigen dat de andere leden van de Commissie en hijzelf bereid zijn in het kader van een algemeen vervoersbeleid, meer bepaald in het vierde en vijfde kaderprogramma, onderzoeks- en ontwikkelingsprogramma's ten behoeve van het openbaar vervoer te financieren.
Ik hoop dat de Commissie in die kaderprogramma's ook het onderzoek en de ontwikkeling op het gebied van de telematica wil steunen. Ik kijk uit naar de antwoorden van de heer Kinnock en de commentaar van mevrouw Schmidbauer. Ondanks mijn bedenkingen beveel ik het Groenboek van de Commissie en de tekst van mevrouw Schmidbauer bij het Parlement aan.

Sindal
Mijnheer de Voorzitter, ik dacht dat dit debat over het verslag-Schmidbauer ging. De vele vragen die mevrouw McIntosch zo-even aan de Commissie heeft gesteld, betreffen een heel ander onderwerp en ik vind dat de Commissie ze nu niet moet beantwoorden. Ze hebben niets met het verslag-Schmidbauer te maken.

De Voorzitter
Mijnheer Sindal, dit is geen motie van orde. Het spijt mij, maar ik kan de vrijheid van het debat niet aantasten.

Stenmarck
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik graag mevrouw Schmidbauer bedanken voor het uitstekende stuk werk dat zij in dit verslag heeft gestoken. Volgens mij is het voor ons in het Parlement van belang om wegen te vinden om de interne markt te bevorderen. Mijn beeld van een interne markt is dat alle landen, eigenlijk ongeacht de afstand tot het middelpunt van Europa, om en nabij dezelfde concurrentiemogelijkheden hebben. Het vervoer is hiervoor een van de belangrijkste terreinen. Het is ook een van de meest geschikte terreinen om ons beeld van een vrije interne markt in praktijk te brengen. Er ligt een aantal voorbeelden van de manier waarop wij hierbij vorderingen kunnen maken. Het actuele vraagstuk van de transeuropese netwerken is hiervan een uitstekend voorbeeld, als wij er eenmaal in geslaagd zijn deze te verwezenlijken; de afstanden worden korter en het vervoer daardoor efficiënter.
Als Zweed ben ik mij er van bewust dat de lange afstanden van Zweden naar de grote afzetgebieden op het vasteland onze concurrentiepositie zeer nadelig beïnvloeden. In het algemeen hebben wij elke keer dat er iets ergens verkocht zal worden, qua afstand een exportnadeel van 700 tot 1000 kilometer. Dat geldt natuurlijk niet alleen voor Zweden, maar ook voor landen als Finland, Griekenland, Spanje en Portugal. Het treft met andere woorden alle landen die als de periferie kunnen worden omschreven, d.w.z. alle landen die op grote afstand van de grote afzetmarkten van Europa liggen. Het is daarom belangrijk om rekening te houden met dit soort factoren, als we erover praten om het vervoer met externe kosten te belasten.
Uit wat ik zeg mag niet worden geconcludeerd dat ik negatief tegenover het gepresenteerde voorstel sta. Er staat integendeel enorm veel in het verslag dat ik als positief ervaar. Tegelijkertijd moeten echter de zojuist door mij aangeduide factoren in het vervolg bij het proces op dit gebied worden betrokken.
Hetzelfde geldt voor de discussie over de belastingharmonisatie. Ik ben van mening dat wij niet moeten streven naar een pan-Europees belastingsysteem. Maar een evenwichtige belastingharmonisatie binnen de Europese landen, juist op dit gebied, is misschien noodzakelijk voor een gelijkwaardige concurrentiepositie. Ik denk dat wij in dit verband op de juiste weg zitten, als men in het belastingtarief rekening houdt met de aantasting van het milieu. Europa heeft grote milieuproblemen en de vervoerssector draagt hier zeker ook in grote mate toe bij. Wij moeten deze problemen op enigerlei wijze aanpakken, maar dat moet op zo'n manier gebeuren dat de grondbeginselen van de interne markt niet worden bedreigd.
Ik vind het verslag van mevrouw Schmidbauer over het internaliseren van de externe kosten van vervoer in de Europese Unie in grote lijnen een goed stuk. Uit de voorstellen blijkt de wil om de harmonisatie te bevorderen, een harmonisatie die volgens mij goed afgewogen is tegen de mogelijke problemen. Ik had het echter wenselijk gevonden als er ook iets op de door mij besproken afstandsproblematiek was gevonden. Wij moeten in ieder geval deze problematiek in gedachten houden bij de verwezenlijking van deze voorstellen. Wij stellen deze maatregelen immers niet alleen voor ten behoeve van het milieu, maar ook ter versterking van de interne markt en ter bescherming van de vrije mededinging in de Europese Unie.
Ik wil graag eindigen met de volgende vraag aan Commissaris Kinnock: is de Commissie bereid om bij het verdere werk op dit terrein rekening te houden met de genoemde afstandsproblematiek?

McIntosh
Mijnheer de Voorzitter, ik maak gebruik van het recht dat het Reglement mij verleent om een persoonlijke verklaring af te leggen. Ik wil mij bij de heer Kinnock verontschuldigen voor de kregeligheid waarvan de heer Sindal vanavond blijk geeft. Indien ik Deens had gesproken had hij de betekenis van mijn opmerkingen misschien begrepen. Ik heb het volste recht de heer Kinnock vragen te stellen en hij heeft het volste recht die te beantwoorden.

De Voorzitter
Mevrouw McIntosh, u hebt alle recht om te spreken nadat de commissaris het woord heeft gevoerd.

Kinnock, Neil
Mijnheer de Voorzitter, ik meng mij niet graag in deze duidelijk interne aangelegenheid, maar ben ervan overtuigd dat de heer Sindal volstrekt niet kregelig was. Dat is hem volkomen vreemd. In dit democratisch Parlement kan iedereen vrij zijn mening zeggen. Ik ben er dan ook van overtuigd dat alle afgevaardigden de betekenis van zijn betoog en het antwoord van mevrouw McIntosh correct hebben begrepen. Dit toont alleen maar aan hoever ik tegenwoordig van de concrete politiek sta.
Zoals het Parlement beslist weet, heeft in het jaar nadat ik het Groenboek van de Commissie over een eerlijke en doelmatige prijsstelling in het vervoer had voorgesteld, een levendig debat plaatsgevonden. Ook vanavond hebben wij dat kunnen vaststellen. Over het Groenboek is uitvoerig overleg gepleegd. Ik heb alle aspecten en implicaties van de kwestie met tal van personen en organisaties besproken, ook met hen die hier in november van vorig jaar in Brussel onze conferentie over dat thema hebben bijgewoond. De grote en blijvende belangstelling voor het probleem bewijst het belang van de kwestie. Dat doet ook de ontwerpresolutie die het Parlement over het Groenboek is voorgelegd.
Ik feliciteer mevrouw Schmidbauer dan ook met haar grondige analyse van de kwestie en met haar verslag over dit kennelijk zeer ingewikkelde onderwerp. Ik ben in het bijzonder ingenomen met het duidelijke standpunt dat zij ook hier vanavond ten aanzien van twee belangrijke punten heeft ingenomen. In de eerste plaats heeft zij gezegd dat de prijsstelling een integrerend onderdeel van een algemeen vervoersbeleid in alle vervoersmodi moet zijn.
Ter attentie van onder meer de heer Jarzembowski merk ik op dat, zoals hij beslist zal begrijpen, het Groenboek zoveel aandacht aan het wegvervoer besteedt omdat dit 90 % van de externe kosten van het vervoer veroorzaakt. Als men het Groenboek aandachtiger bekijkt, is het echter duidelijk dat daarin alle vervoersmodi aan bod komen. Het Groenboek verwijst niet alleen naar die andere vervoersmodi, maar formuleert ook concrete voorstellen om de problemen welke die veroorzaken grondiger te onderzoeken. Dat gebeurt op dit ogenblik. Mevrouw Schmidbauer en vele andere afgevaardigden hebben dat terecht onderstreept.
In de tweede plaats is hier in het Parlement ook ten aanzien van een andere kwestie een duidelijk standpunt ingenomen. Zoals mevrouw McIntosh opmerkte, moet de aanrekening van de reële kosten gelijke mededingingsvoorwaarden garanderen, de gebruikers bewust maken en aldus de algemene doeltreffendheid en duurzaamheid van het Europees vervoerssysteem verbeteren. Nu wij de verborgen kosten van het vervoer hebben vastgesteld moeten wij een aantal concepten ontwikkelen en concrete voorstellen doen om een werkbaar en produktief communautair beleid uit te stippelen en, waar nodig, een communautaire regelgeving formuleren.
Ter attentie van enkele sprekers merk ik op dat communautaire maatregelen gerechtvaardigd zijn omdat wij nu eenmaal een gemeenschap vormen, dat wij een interne markt hebben en dat alle vervoersmodi met elkaar vervlochten zijn. Met het oog op eerlijke mededingingsvoorwaarden en de volstrekt noodzakelijke bescherming van het milieu moet de Gemeenschap maatregelen nemen. Dat moet echter gebeuren op basis van de bereidheid van de democratisch gekozen regeringen van de lidstaten om voorstellen van de Commissie en het Parlement goed te keuren of te wijzigen.
Zoals het Parlement al weet, is een eerste concrete stap naar de uitstippeling van een werkbaar beleid het voorstel van de Commissie betreffende de herziening van de richtlijn inzake de wegentol voor zware vrachtwagens. Uit uw debatten en conclusies over het Groenboek maak ik op dat het Parlement dat initiatief zal ondersteunen. Toch zou ik iets meer willen zeggen over het voorstel in het verslag om bij de harmonisatie van de autobelastingen rekening te houden met de materialen waarvan het voertuig is gemaakt.
Ik begrijp wat men daarmee beoogt, maar wil er toch op wijzen dat die en andere interessante voorstellen beter passen in het kader van andere communautaire beleidsvormen, in dit geval het beleid betreffende de industriële materialen en produktieprocessen. Om dezelfde reden zijn wij in het Groenboek niet nader ingegaan op het debat over de vermindering van de kooldioxide-uitstoot. Dat is immers een sectoroverschrijdend probleem. Zoals het Parlement wellicht weet, legt de Commissie op dit ogenblik de laatste hand aan een voorstel inzake de aanpassing van de communautaire minimumaccijnzen op energieproducten. Wij zullen ervoor zorgen dat in alle betrokken sectoren, met inbegrip van het vervoer, van de vermindering van de CO2 -uitstoot werk wordt gemaakt.
Ik zou nu kort nader willen ingaan op enkele punten waarbij enige verduidelijking of wat meer informatie over de visie en de werkzaamheden van de Commissie het wederzijds begrip tussen de verschillende instellingen kan verbeteren en onze constructieve samenwerking kan versterken. Ik denk daarbij in de eerste plaats aan ons gemeenschappelijk standpunt ten aanzien van de noodzakelijke ontwikkeling van een evenwichtig vervoerssysteem waarin de mogelijkheden van alle vervoersmodi optimaal worden benut. Wij werken aan dat evenwicht, maar het is duidelijk dat, hoewel wij het principe respecteren dat alle vervoersmodi hun reële kosten moeten dekken, sommige vervoersmodi op een of andere manier onze bijzondere steun verdienen.
In dat verband wil ik er in de eerste plaats op wijzen dat wij hebben voorgesteld het PACT-programma op het gebied van het gecombineerd vervoer met vijf jaar te verlengen, daarvoor meer middelen beschikbaar te stellen en de opzet ervan te verruimen. Bovendien zou het Witboek over een strategie voor de spoorwegen, dat de toegang tot de markt van het vrachtvervoer per spoor wil vergemakkelijken, die vervoersmodus aantrekkelijker moeten maken en ons beleid inzake prijsstelling moeten vergemakkelijken.
Ten slotte zal ik, aansluitend bij de conferentie van november van vorig jaar en in antwoord op een voorstel van vertegenwoordigers van de industrie, een tripartiet initiatief over de best mogelijke milieupraktijken lanceren en zal ik de industrie, de vervoerssector en de milieuorganisaties ertoe uitnodigen daaraan deel te nemen. Ook de leden van het Parlement zullen uiteraard worden uitgenodigd. Ik meen dat dit initiatief de idee van gedifferentieerde lasten volgens de aan het milieu toegebrachte schade terrein zal doen winnen en in praktische maatregelen zal uitmonden. Ik zal ook een workshop organiseren over de best mogelijke plaatselijke oplossingen voor de problemen van het stedelijk vervoer, waar het onderzoek op het gebied van de telematica, het netwerk van de burgers en een eerlijke en doelmatige prijsstelling, zoals dat hoort, samen zullen worden besproken.
In de Commissie zullen wij onze werkzaamheden met betrekking tot de verschillende in het Groenboek behandelde problemen voortzetten. Wij zullen dat doen door middel van specifieke studies en verder onderzoek, zoals sommige sprekers hier vanavond in het debat hebben gevraagd. Daarbij zullen wij ook aandacht hebben voor de uiterst belangrijke kwestie van de interoperabiliteit van de road pricing -systemen. Wij zullen maatregelen bestuderen om de vervoersinfrastructuur te verbeteren en ons over regelgevende en fiscale instrumenten beraden.
De meest praktische manier om tot het beste resultaat te komen is dat wij alle krachten bundelen om de verschillende aspecten van het complexe probleem van de ecologisch gerechtvaardigde verbetering van ons vervoerssysteem aan te pakken. Ik beschouw het Parlement als een van de meest overtuigende deelnemers aan dit debat. Daarom ben ik ingenomen met uw positief standpunt ten aanzien van ons Groenboek over een eerlijke en doelmatige prijsstelling en beveel ik dan ook het voortreffelijke verslag van mevrouw Schmidbauer bij u aan.
Ten slotte wil ik nog zeggen dat ik wegens tijdgebrek jammer genoeg niet alle vragen kan beantwoorden. Wij zullen in de Commissie vervoer en toerisme op deze aangelegenheid ongetwijfeld nog terugkomen. Ik kijk daarnaar uit.

De Voorzitter
Hartelijk bedankt, commissaris Kinnock, voor uw ophelderingen en uw goed humeur, dat op dit late tijdstip altijd welkom is.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 11.00 uur plaats.

Onderzoek en duurzame ontwikkeling
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0382/96) van de heer Marset Campos, namens de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie, over het communautair beleid inzake onderzoek en duurzame ontwikkeling.
Ik heb een verzoek om een motie van orde van de rapporteur, de heer Marset Campos.

Marset Campos
Mijnheer de Voorzitter, overeenkomstig artikel 129 van het Reglement stel ik namens de Confederale Fractie Europees Unitair Links - Noords Groen Links voor hetgeen eigenlijk ook al vorige week, op 21 januari, beslist is in de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie. Wij vonden het verstandig ons eigen verslag nogmaals grondig te bespreken en alle fracties de tijd te geven om amendementen in te dienen en het verslag met hun bijdrages te verbeteren. Ik verzoek dan ook om terugverwijzing naar de commissie.

De Voorzitter
Mijnheer Marset Campos, uw verzoek is gedaan namens een fractie en dus volkomen in overeenstemming met artikel 129 van ons Reglement. Wij zullen nu dan ook de gebruikelijke procedure volgen: een afgevaardigde zal zich vóór het verzoek om terugverwijzing naar de commissie uitspreken en natuurlijk zal een andere afgevaardigde zich hiertegen uitspreken, waarna wij zullen stemmen over de kwestie.

McNally
Mijnheer de Voorzitter, ik ondersteun het verzoek van de heer Marset Campos tot terugverwijzing naar de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie. Het is uiterst belangrijk dat wij dit probleem oplossen. Dit verslag vormt de basis voor onze debatten over het vijfde kaderprogramma inzake onderzoek. Het is dan ook uiterst belangrijk dat wij, nu de Commissie nieuwe documenten heeft voorgelegd, dit verslag naar de Commissie terugverwijzen om het daar, zo nodig, bij te stellen met het oog op de komende debatten over het vijfde kaderprogramma. Wij ondersteunen dus het verzoek tot terugverwijzing naar de Commissie.

Heinisch
Mijnheer de Voorzitter, ik verzoek u dit verslag niet naar de commissie terug te verwijzen. Er heeft een hoorzitting plaatsgevonden en wij hebben de kwestie in de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie uitvoerig besproken en daarover ook gestemd. De Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-democraten en de Fractie van de Europese Volkspartij hebben amendementen ingediend. Wij hebben die amendementen langdurig besproken. Met die amendementen wilden wij ervoor zorgen dat over dit belangrijke verslag inzake onderzoek en duurzame ontwikkeling zo snel mogelijk kon worden gestemd. Daarom vraag ik dat wij dit verslag, zoals aangekondigd, vandaag behandelen.(Het Parlement besluit tot de terugverwijzing naar de commissie)

Ontwikkeling van communautaire statistiek inzake onderzoek, ontwikkeling en innovatie
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0383/96) van de heer Izquierdo Collado, namens de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie, over het tussentijds verslag, overeenkomstig artikel 8 van de beschikking 94/78/EG, Euratom, van de Raad tot vaststelling van een meerjarenprogramma voor de ontwikkeling van een communautaire statistiek inzake onderzoek, ontwikkeling en innovatie (COM(96)0042 - C4-0247/96).

Izquierdo Collado
Mijnheer de Voorzitter, ik wil eerst en vooral de duidelijke en vastberaden steun van de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie uitspreken voor dit verslag dat de Commissie ons in een meerjarenkader heeft voorgelegd. Het gaat hier niet om een eindresultaat maar om een tussentijdse evaluatie.
Wij vinden het werk van de Commissie positief. Wij zijn van oordeel dat de procedures en termijnen adequaat worden nageleefd en hopen dat dit alles definitief kan worden afgerond en tot een nieuwe situatie voor de wetenschappelijke statistieken in Europa kan leiden. Wij wachten dan ook op het ogenblik waarop het werk wordt afgerond en dringen er bij de Commissie op aan dat zij haar inspanningen voortzet die alle pogingen, om nog altijd diepgewortelde gewoonten in de verschillende landen te veranderen, natuurlijk vereisen. Wij willen immers dat deze statistieken een duidelijk communautair niveau bereiken.
Toch mag niemand denken dat wij helemaal geen opmerkingen hebben en het met alles eens zijn. Wij zijn van mening dat nog veel moet gebeuren, en misschien wel het moeilijkste, datgene dat het werk van de Commissie kwalitatief gezien waardevol kan maken. Wij zijn uiteraard van oordeel dat we op de goede weg zijn en dat dit zal worden afgerond wanneer de Commissie het definitieve verslag voorlegt. Hopelijk kunnen wij dan een even positief oordeel vellen als vandaag. Dit zou immers betekenen dat aanzienlijke vooruitgang geboekt is op een echt belangrijk gebied voor de Europese Unie.
Mijnheer de Voorzitter, wij hebben het hier over wetenschappelijke statistieken in een Europa dat een reus is op het vlak van basisonderzoek maar dat niet is op het vlak van technologie en innovatie. De oorzaken van dit verschil worden onderzocht. Hoe is het mogelijk dat Europa zoveel kan investeren in fundamenteel onderzoek en hier zo'n uitzonderlijk niveau haalt maar daarna niet hetzelfde niveau haalt op het vlak van markttoepassingen, technologische ontwikkeling en deze innovatie, die zorgt voor de band tussen fundamenteel onderzoek en de markt, die nodig is opdat het onderzoek rendabel is? Natuurlijk zijn er vele oorzaken. Mijns inziens is het feit dat onze statistieken onvolledig zijn wellicht één van de oorzaken die ertoe leiden dat het Europese onderzoek niet het niveau haalt dat het zou moeten halen.
We moeten streven naar een Europees systeem voor statistieken inzake onderzoek, technologische ontwikkeling en innovatie. Zonder correcte statistieken zullen wij immers niet over alle gegevens beschikken om het beleid voor onderzoek en ontwikkeling, dat zo belangrijk is voor de Unie, uit te stippelen. Wij willen hier niet als "verlichte despoten" tewerk gaan maar willen rekening houden met de burger en zijn mening, in het besef dat hij een belangrijke bijdrage kan leveren.
Mijnheer de Voorzitter, zoals dit verslag voorstelt, hebben wij een rechtsgrond nodig om wetenschappelijke enquêtes te verrichten. Momenteel loopt de situatie mank. De lidstaten werken in een aantal gevallen zo goed mogelijk mee uit vrije wil maar de verplichting, die nodig is opdat alle lidstaten hun statistieken harmoniseren en onderling aanpassen, ontbreekt. De Europese Unie moet over deze rechtsgrond beschikken zodat zij niet alleen samenwerking kan vragen maar ook kan eisen.
Wij zijn van mening dat de databanken naast kwantitatieve elementen ook kwalitatieve elementen moeten omvatten aangezien deze van fundamenteel belang zijn om een duidelijk beeld te geven van de statistische diagnostiek. Wij zijn van oordeel dat deze Europese databanken, deze Europese "bibliometrie" een noodzaak zijn als wij geen bijhuis van met name de Verenigde Staten willen worden en wij een eigen persoonlijkheid wensen.
Wij pleiten ook voor de regionalisering van de statistieken. De wetenschappelijke infrastructuur moet geregionaliseerd worden en onze enquêtes moeten plaatselijke indicatoren zijn die op regionaal vlak worden opgesteld en de basis vormen om een regionaal beleid te voeren.
Tenslotte, mijnheer de Voorzitter, moet de nieuwe informatiemaatschappij alle aspecten van het verzamelen van gegevens en het opstellen van wetenschappelijke statistieken doordringen. Wij kunnen ongetwijfeld niet toekijken op dit nieuwe samenlevingsmodel, dat op wetenschappelijk niveau de informatiemaatschappij zal ontwerpen.

Stockmann
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, hoe belangrijk statistieken zijn, zullen wij dit jaar nog vaak kunnen vaststellen. Het debat over de deelname aan de monetaire unie draait vrijwel uitsluitend om de inachtneming van de criteria betreffende de schuld. Daarbij gaat het uitsluitend om door statistische technieken verkregen cijfers. Uit dat voorbeeld blijkt overigens ook hoe moeilijk het vaak is om over vergelijkbare gegevens te beschikken.
Wij hebben het vandaag echter niet over economische aangelegenheden, maar over het tussentijds verslag van de Commissie over het actieprogramma voor de ontwikkeling van een communautaire statistiek inzake onderzoek en innovatie. Het is een algemeen Europees probleem dat hier vijftien systemen in tien talen met elkaar moeten worden verbonden. Daarom moeten wij op het gebied van onderzoek en ontwikkeling vaak andere oplossingen vinden dan bijvoorbeeld de Verenigde Staten of Japan, onze grootste concurrenten. Om de resultaten van het gemeenschappelijk onderzoeksbeleid te optimaliseren moeten wij daartoe de best mogelijk voorwaarden scheppen. Daarbij spelen de communautaire statistieken een rol. Wij moeten over actuele en op dezelfde wijze verkregen gegevens uit alle lidstaten beschikken om onderzoeksprogramma's te kunnen opstellen. Bovendien moeten zij die op het gebied van de wetenschap, het onderzoek, de economie en de politiek de beslissingen nemen de gegevens die zij daarvoor nodig hebben in een begrijpelijke vorm kunnen gebruiken.
Daarom ben ik ingenomen met het programma van de Commissie, dat ertoe strekt leemten aan te vullen, methodische verschillen weg te werken en de gegevens in gegevensbanken voor iedereen toegankelijk te maken. Belangrijk is ook dat wij dubbel werk vermijden en voorkomen dat gegevens op verschillende niveaus worden verzameld. Op het gebied van de statistiek wordt aan de subsidiariteit zeer veel belang gehecht. Wij willen de ondervraagden zo weinig mogelijk belasten en tegelijkertijd voor een zo groot mogelijk comfort voor de gebruikers van de verzamelde gegevens zorgen.
Ik kan het verslag van de heer Izquierdo Collado alleen maar ondersteunen. Deze droge materie zal hem geen grote media-aandacht opleveren, maar toch heeft hij deze aangelegenheid met grote zorgvuldigheid behandeld. Ik dank hem daarvoor.
Mijn spreektijd is te kort om in te gaan op al wat de heer Izquierdo Collado al op voortreffelijke wijze heeft uiteengezet. Daarom zal ik mij beperken tot iets wat volgens mij ontbreekt. Ik vind het onontbeerlijk dat wij onze kennis met het oog op de opstelling van statistieken aan de Centraal- en Oost-Europese landen meteen ter beschikking stellen. In de eerste plaats kunnen wij aldus over de mogelijkheden van die landen betrouwbare gegevens krijgen en bovendien helpen wij die landen op die manier concurrerend te worden. Ik weet nog hoe moeilijk het na de ommekeer in de voormalige DDR was betrouwbare gegevens te verkrijgen, al was het maar over de chocoladeconsumptie of het aantal beschikbare röntgenapparaten. Voor de economie en met het oog op de innovatie was dat een onmogelijke situatie. Wij moeten voorkomen dat zoiets nog eens gebeurt. Daarom wil ik hier nogmaals beklemtonen dat het belangrijk is dat wij de geassocieerde landen bij dit programma betrekken.

Chichester
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats verheug ik mij over het feit dat de heer Kinnock hier aanwezig is en onze belangstelling voor statistieken deelt.
Ik feliciteer de heer Izquierdo Collado met zijn verslag over dit nu niet bepaald enthousiasmerende onderwerp. In zijn verslag heeft hij dat onderwerp meer dan voortreffelijk behandeld. Onwillekeurig denk ik aan het oude adagium van de politici over leugens en statistieken: statistieken worden door een heer gebruikt zoals een lantaarnpaal door een dronkaard, namelijk meer als steun dan als verlichting.
Het gaat hier in de eerste plaats om de verspreiding van de resultaten van het onderzoek in de Europese Unie. Welnu, zonder statistieken is dat uiterst moeilijk. Wij moeten de resultaten van het onderzoek zo ruim mogelijk verspreiden om tot nog meer onderzoek te stimuleren en aan te moedigen. Wij moeten wijzen op het belang van netwerken en van een hoge graad van participatie van verschillende partners in het onderzoek in het kader van het vierde kaderprogramma. Nogmaals, zonder resultaten van het reeds verrichte werk kan men zeer moeilijk nieuwe deelnemers aantrekken.
De heer Izquierdo Collado verwijst in zijn verslag naar het debat over de tegenstelling tussen toegepast en fundamenteel onderzoek. Ikzelf geef de voorkeur aan toegepast onderzoek omdat wij nood hebben aan onderzoek dat dichter bij de markt en de klant staat. Ik wil hier mijn waardering uitspreken voor de bijdrage van het Verenigd Koninkrijk, dat aan het grootste aantal onderzoeksprojecten in de Europese Unie deelneemt. Het Verenigd Koninkrijk levert daarmee een uiterst belangrijke positieve bijdrage. In de huidige omstandigheden is het fijn erop te kunnen wijzen dat het Verenigd Koninkrijk iets positiefs doet.
Ten slotte wil ik de universiteiten van Exeter en Plymouth en de kleine en middelgrote ondernemingen in mijn kiesdistrict in Devon met hun deelname aan het onderzoek in de Europese Unie feliciteren.

Malerba
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Kinnock, dames en heren, dit verslag over de vaststelling van een meerjarenprogramma voor de ontwikkeling van een communautaire statistiek inzake onderzoek, ontwikkeling en innovatie is een uitstekende gelegenheid om een lans te breken voor de harmonisatie van de grondslagen van de statistieken in de Europese Unie. De totstandbrenging van een Europese statistiek inzake onderzoek is onontbeerlijk om de uitvoering van de programma's inzake onderzoek te beoordelen en dus ook om de investeringsbeslissingen in het kader van het communautair onderzoeksbeleid een steviger basis te geven.
Ik stem in met dit initiatief van de Commissie en ben het er met de rapporteur over eens dat wij ook naar de wensen van de burgers moeten kijken. Wat mij met betrekking tot dit initiatief wel verbijstert is dat de Commissie dit programma inzake de statistiek zal toepassen op het communautair onderzoek dat, alle verhoudingen in acht genomen, reeds goed wordt gecoördineerd.
Het systeem zal ook worden toegepast door een aantal organisaties die in Europees verband een vooraanstaande plaats bekleden, maar toch vraag ik mij met enig scepticisme af of de invoering van deze nieuwe statistische methodes in het kader van de programma's inzake onderzoek en ontwikkeling in de lidstaten op zichzelf voldoende zal zijn om in de grote verscheidenheid van activiteiten orde te scheppen. die activiteiten worden soms door verschillende ministeries en instanties gecoördineerd - ik denk daarbij aan de situatie in Italië, die ik wat beter ken -, die er vaak niet eens in slagen doublures in de programma's te voorkomen. Ik spreek dan nog niet eens van de onderzoeksprogramma's van de industrie, die er niet op gebrand is haar activiteiten naar buiten toe bekend te maken.
Laten wij ten slotte ook niet vergeten dat in Europa vooral in het onderzoek van de lidstaten wordt geïnvesteerd. Toch verheug ik mij over het initiatief van de Commissie en hoop ik dat het, hoewel ik daarvan niet zeker ben, spoedig concrete resultaten zal opleveren.

Kinnock, Neil
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de heer Chichester die mij hier in dit debat heeft verwelkomd. Misschien weet hij niet dat ook ik zeer veel belangstelling voor het probleem van de statistieken heb. Ik weet dat ik die grote belangstelling met velen hier in het Parlement deel. Dat is trouwens de reden waarom dit debat hier vanavond zo druk wordt bijgewoond.
Het Parlement ziet ongetwijfeld in dat de uitstippeling, de begeleiding en de beoordeling van een beleid inzake onderzoek, ontwikkeling en innovatie de beschikbaarheid van goede en geharmoniseerde statistische informatie veronderstelt. Het is ook duidelijk dat een dergelijk informatiesysteem gemeenschappelijke standaarden en een synchronisatie van de verzameling en verspreiding van gegevens vergt.
Toen de Raad in 1994 besloot tot de vaststelling van een meerjarenprogramma om die doelstellingen te bereiken vroeg hij om die redenen een tussentijds verslag. Dat vorig jaar opgestelde verslag omvat een overzicht van de situatie en laat zien dat de in artikel 4 van de beschikking vermelde werkzaamheden goed zijn opgeschoten.
De Commissie is ingenomen met het positief advies van de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie. De Commissie dankt de heer Izquierdo Collado voor zijn uiterst zorgvuldig onderzoek van de tekst van de Commissie en voor de belangstelling die hijzelf en zijn collega's voor deze voorstellen aan de dag hebben gelegd.
Zoals in het verslag terecht wordt opgemerkt maken organisatorische veranderingen en het toenemende belang van de kennisindustrie aanpassingen aan het traditionele statistische kader noodzakelijk. Op dit ogenblik worden conceptuele studies uitgevoerd om na te gaan welke veranderingen aan onze statistische systemen moeten worden aangebracht en om nieuwe indicatoren voor te stellen. Een tweede communautair onderzoek over innovatie gaat dit jaar in de lidstaten van start. Daarin zullen sommige van die aspecten in aanmerking worden genomen. De Commissiediensten leggen zich bijvoorbeeld ook toe op een zorgvuldige opsplitsing van de gegevens per sector, volgens de streek en volgens het soort onderzoek. Wij beseffen dat wij algemene informatie nodig hebben, maar over het algemeen vindt men dat wij niet te veel mogen verwachten van de antwoorden van hen die aan het statistisch onderzoek meewerken. De voorgestelde uitbreiding van de harmonisatie in samenwerking met de mediterrane landen zal door de Commissie grondig worden onderzocht.
De Commissie heeft het aantal indicatoren op het gebied van wetenschap en technologie reeds uitgebreid door de gedekte geografische zone te verruimen, door gebruik te maken van informatiebronnen zoals octrooi- en bibliometrische gegevensbanken en door het gebruik van statistische gegevens over de kennis van de bevolking over wat op het gebied van wetenschap en technologie gebeurt. Wij zullen op die weg voortgaan met de verzameling van informatie over menselijk potentieel, wetenschap en technologie en over de mobiliteit van wetenschapslieden en studenten.
Om die doelstellingen gemakkelijker te bereiken neemt de Commissie zich voor de rol van de statistiek in het vijfde kaderprogramma inzake onderzoek en ontwikkeling te versterken en in statistische initiatieven in te passen. De vaststelling van een wettelijk kader voor de regelmatige verzameling van informatie over O&O en innovatie wordt, zoals het Parlement wellicht weet, op dit ogenblik onderzocht.
Ik moet het Parlement er echter op wijzen dat bepaalde lidstaten daartegen sterk voorbehoud hebben gemaakt. Volgens die lidstaten maken de huidige budgettaire beperkingen en het feit dat wij de aan het statistisch onderzoek deelnemende bedrijven niet mogen overbelasten dat initiatief minder aantrekkelijk. Andere lidstaten menen echter dat een wettelijk kader wenselijk is om op Europees niveau over goede statistieken te kunnen beschikken. Uiteraard zullen wij met die verschillende visies en ook met eventuele wijzigingen aan het artikel van het Verdrag over de statistieken door de intergouvernementele conferentie rekening moeten houden.
De Commissie dankt het Parlement voor zijn steun voor de ontwikkeling van een systeem van geharmoniseerde statistische informatie inzake onderzoek en technologie. Een dergelijk systeem verschaft ons een instrument dat een begeleiding door de overheid en derhalve ook een goede uitstippeling en uitvoering van het beleid mogelijk maakt. De Commissie waardeert de rol van het Parlement in de ontwikkeling van dat systeem en dankt allen die daaraan, zoals de heer Izquierdo Collado, rechtstreeks bijdragen.

De Voorzitter
Hartelijk bedankt, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 11.00 uur plaats.

Toepassing van het Gemeenschapsrecht
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0001/97) van mevrouw Schaffner, namens de Commissie juridische zaken en rechten van de burger, over het dertiende jaarlijks verslag over de controle op de toepassing van het Gemeenschapsrecht (1995) (COM(96)0600 - C4-0363/96).

Schaffner
Mijnheer de Voorzitter, dit dertiende jaarlijks verslag van de Commissie over de toepassing van het Gemeenschapsrecht heeft, zoals gebruikelijk, twee fundamentele oogmerken. In de eerste plaats maakt de Commissie in dit verslag een stand van zaken op van de omzetting van de richtlijnen door de lidstaten en in de tweede plaats legt de Commissie hierin rekenschap af van het gebruik dat zij heeft gemaakt van haar discretionaire bevoegdheid om tegen de lidstaten inbreukprocedures in te stellen.
In het dertiende jaarlijks verslag wordt echter niet alleen een balans opgemaakt. Het biedt ook de gelegenheid voor een grondige bezinning over de middelen om de dagelijkse realiteit van het Gemeenschapsrecht in de lidstaten beter te leren kennen. De Commissie juridische zaken en rechten van de burger heeft op basis van dit dertiende verslag van de Commissie dan ook drie belangrijke richtsnoeren geformuleerd.
In de eerste plaats moet, zoals de Commissie juridische zaken en rechten van de burger reeds herhaaldelijk voor alle instellingen van de Unie heeft gezegd, wat geldt voor de enen ook voor de anderen gelden. Met betrekking tot de uitvoering van het Gemeenschapsrecht moet de Commissie voor meer transparantie zorgen wanneer zij gebruik maakt van haar discretionaire bevoegdheid om een inbreukprocedure te starten, in het bijzonder in de aan het geschil voorafgaande fase waarin artikel 169 van het Verdrag voorziet. Interessanter dan te weten hoeveel keer de Commissie is opgetreden is het antwoord op de vraag waarom zij dat heeft gedaan en nog meer waarom zij dat niet heeft gedaan.
Met haar besluit om de criteria voor de toepassing van artikel 171 van het Verdrag in een persmededeling bekend te maken en de berekeningswijze voor de vaststelling van de aan de lidstaten opgelegde financiële straffen te bepalen bevordert de Commissie de transparantie. Jammer is alleen dat die informatie niet aan het Parlement is bezorgd.
Voorts is het duidelijk dat de Commissie en de medewetgevers moeten blijven streven naar de opstelling van duidelijke en beknopte richtlijnen en dat zij daarbij het subsidiariteitsbeginsel in acht moeten nemen. Dat is noodzakelijk om de richtlijnen zo doeltreffend mogelijk in nationaal recht te kunnen omzetten. Hoewel 90 % van de toepasselijke richtlijnen zijn omgezet, waarbij de drie landen die het laatst tot de Unie zijn toegetreden het zeer goed doen, dient te worden opgemerkt dat de grootste problemen zich voordoen op de belangrijke terreinen van de landbouw, het vervoer en het milieu.
Afgezien van de verantwoordelijkheid van de lidstaten zou het, gelet op de diversiteit en soms ook de complexiteit van de interne organisatie van de verschillende lidstaten, wellicht interessant zijn dat tussen de Commissie en de nationale wetgevers een permanente dialoog op verschillende niveaus tot stand komt om tot een echte rechtsgemeenschap te komen. De Commissie zou de lidstaten er zelfs kunnen toe aanzetten zo nodig technische bijstand te vragen opdat het hoofddoel, de correcte toepassing van het Gemeenschapsrecht, wordt bereikt.
Hoewel samenwerking met de nationale instanties op het gebied van de informatie in dat stadium belangrijk is, mag men toch ook de rol van de burgers en de nationale rechtbanken in de toepassing van het Gemeenschapsrecht niet veronachtzamen. Die burgers en rechtbanken vragen en beoordelen immers het recht op schadeloosstelling in het geval van gebrekkige toepassing of zelfs niet-omzetting van een richtlijn. Dat recht hangt met betrekking tot de vereisten inzake vorm en grond in de eerste plaats van het nationaal recht af. Het is dan ook bijzonder belangrijk dat de parlementen van de lidstaten, die de bron van het nationaal recht zijn, zich bewust zijn van het feit dat zij op dit concrete terrein van het recht op schadeloosstelling een rol te spelen hebben.
Dat de voorwaarden met betrekking tot de grond van de zaak van de ene tot de andere lidstaat kunnen verschillen is strijdig met de fundamentele eis van een homogene en eenvormige toepassing van het recht van de burgers. Een daadwerkelijke en eenvormige toepassing van het Gemeenschapsrecht veronderstelt dus ook meer inspanningen om de bevolking en de gerechtsbeoefenaren beter te informeren. De programma's GROTIUS en SCHUMANN hebben, via het programma Burgers van Europa, op alle burgers betrekking.
Door op die reeds vroeger door het Europees Parlement geformuleerde wens in te gaan verdienen de Raad en de Commissie onze waardering voor hun initiatieven. De Commissie juridische zaken en rechten van de burgers wenst dat voor die maatregelen voldoende financiële middelen beschikbaar worden gesteld.
Ook op het gebied van de informatie formuleert onze commissie verschillende wensen. Wij willen dat de nationale rechtbanken met financiële steun van de Gemeenschap toegang krijgen tot het CELEX-systeem, dat de studenten in de rechten in de Unie voldoende kennis opdoen van het Gemeenschapsrecht, ook als zij geen juridisch of gerechtelijk beroep maar bijvoorbeeld wel een carrière als ambtenaar of journalist beogen, en dat de rechtsbeoefenaren in het Gemeenschapsrecht worden onderwezen en opgeleid voor zij hun beroep gaan uitoefenen.
Die voorstellen zijn zowel in het belang van de lidstaten als in dat van de Unie en de burgers. Een doorzichtig en eenvoudig Gemeenschapsrecht dat door de burgers is gekend en dat aan hun verwachtingen beantwoordt, is het beste middel om de huidige twijfels ten aanzien van de Europese integratie bij de publieke opinie weg te nemen.
Als vertegenwoordigers van alle burgers van de Unie moeten wij ons hier in het Parlement bewust zijn van dat gebrek aan enthousiasme. Als instelling is het echter onze taak iets tegen die negatieve ontwikkeling te doen.

Miranda de Lage
Mijnheer de Voorzitter, geachte aanwezigen - want het aantal aanwezigen is op dit late uur misschien vrij beperkt maar zeker van uitstekende kwaliteit - eerst en vooral wil ik mevrouw Schaffner feliciteren met het verslag dat zij namens de Commissie juridische zaken en rechten van de burger heeft opgesteld. Haar opmerkingen en argumenten stemmen globaal gezien overeen met die welke ook de Commissie verzoekschriften voorstelt. Wat onze beide commissies echter van elkaar onderscheidt, is het feit dat onze werking steunt op het directe contact met honderden burgers en groepen. Wij moeten dan ook een aantal van de opmerkingen van de commissie ten principale verscherpen. De demoralisering van de burgers en ook hun weerloosheid als gevolg van de trage procedures zijn niet in het voordeel van de Europese integratie of van de ontwikkeling van het gevoel van burgerschap, dat gepaard zou moeten gaan met dit schitterende avontuur waar wij een zo ruime, rijke en veelzijdige ruimte delen.
De Commissie verzoekschriften is een sleutelelement in het institutionele kader. Dankzij de ingediende verzoekschriften hebben wij talrijke fouten in de omzetting en de uitvoering van het Gemeenschapsrecht kunnen vaststellen. De samenwerking met de Commissie is opmerkelijk geweest en zal dat blijven. Toch verbaast het ons dat zij in haar verslag zo kritisch en mysterieus doet over het totale aantal inbreuken dat dankzij onze parlementaire instelling is vastgesteld.
Ten tweede herhalen wij - zij het met weinig hoop, aangezien wij dit al zeven jaar beklemtonen - dat de procedure overeenkomstig artikel 169 versneld moet worden. We moeten er eveneens op aandringen dat artikel 171 kordaat wordt toegepast. Het is immers een schande hoeveel arresten genegeerd worden door degenen - met name de regeringen - die betrokken zijn bij de vaststelling van de juridische bepalingen.
De "pakketvergaderingen" vinden wij eerlijk gezegd positief maar wij verwerpen dat ze gebruikt worden om stiekem langere termijnen overeen te komen of af te spreken om bepalingen, die slecht of onvolledig zijn omgezet binnen de vastgestelde termijnen, correct om te zetten.
De Commissie is de hoedster van het Verdrag maar de regeringen zijn verantwoordelijk voor de toepassing van de wet en moeten waken over de strikte tenuitvoerlegging. Het gelijkheidsbeginsel moet altijd gelden en ook transparantie is een onontbeerlijk element voor de geloofwaardigheid van het systeem. De inspanningen van de Commissie voor transparantie zijn heel positief en wij juichen deze toe. We mogen immers niet vergeten dat de burgers het middelpunt van de Europese integratie zijn en dat onduidelijkheid alleen in de kaart speelt van de sceptici en het anti-Europese gevoel.
Mijnheer de Voorzitter, wij vragen kortom de strikte toepassing van artikel 169. Er mag ook niet geaarzeld worden bij de toepassing van artikel 171 en wij vragen de Commissie om meer transparantie wanneer zij haar jaarlijkse verslag voorlegt.

Anastassopoulos
Mijnheer de Voorzitter, ik wens de rapporteur - mede namens de Fractie van de Europese Volkspartij - geluk met haar verslag over deze lastige en heel gewichtige materie. We betreuren dan ook dat het debat erover op dit late tijdstip plaatsvindt, wat bewijst dat het Parlement zich niet ten volle bewust is van het belang van het onderwerp waarop het werk van mevrouw Schaffner betrekking heeft.
We vinden het ook jammer dat we bij de behandeling van dit verslag van de Commissie juridische zaken en rechten van de burger over het jaarverslag van de Commissie over de controle op de toepassing van het Gemeenschapsrecht opnieuw moeten herinneren aan de tekortkomingen en problemen waarop we in het verleden reeds hebben gewezen. We troosten ons evenwel met de vaststelling dat intussen toch al enkele problemen - zij het vertraagd, onvolledig en onvoldoende succesvol - werden opgelost.
Over het algemeen werd het afgelopen jaar echter weinig ondernomen om de heel ingewikkelde Gemeenschapswetgeving begrijpelijker en overzichtelijker te maken voor de burgers van de Europese Unie. Daarom dring ik nogmaals aan op de codificatie van het communautair recht, wat de tenuitvoerlegging ervan ongetwijfeld flexibeler en doeltreffender zal maken.
Ik vraag de Commissie in dit verband het nodige personeel ter beschikking te stellen om op dit vlak eindelijk vooruit te komen. We moeten inzien dat de codificatie van het Gemeenschapsrecht bijdraagt tot - ik herhaal - de betere toepassing van dit recht en er zal toe leiden dat het toegankelijker en begrijpelijker wordt voor de burgers van de Unie. Voorts lijdt het geen twijfel dat de goede werking van de interne markt goeddeels afhangt van de mate waarin de voorschriften terzake gekend zijn, begrepen worden en op voet van gelijkheid met die van het nationaal recht worden aangewend.
Ik ben het eens met mevrouw Schaffner die beweert dat de omzetting van het Gemeenschapsrecht in nationale wetgeving op tal van vlakken is verbeterd, wat niet wegneemt dat de stand van de uitvoering van de richtlijnen in het kader van het Witboek over de interne markt onbevredigend blijft op de gebieden vervoer, milieu, energie en landbouw. Dat bewijst dat de richtlijnen die op Europees vlak worden goedgekeurd, duidelijk en overzichtelijk moeten worden en met het subsidiariteitsbeginsel rekening moeten houden - waardoor moeilijkheden bij de integratie ervan in het nationaal recht kunnen worden voorkomen.
Voorts ga ik akkoord met de twee vorige sprekers die aandringen op de toepassing van de artikels 169 en 171 van het Verdrag en benadrukken dat sancties zullen leiden tot betere resultaten inzake de omzetting van het Gemeenschapsrecht in nationaal recht.
Mijnheer de Voorzitter, het verheugt me uiteraard dat - zoals ik reeds heb benadrukt - vorderingen op enkele terreinen werden gemaakt.
Ik denk hierbij vooral aan de programma's Karolus en Matheus voor de uitwisseling van nationale ambtenaren en - meer in het algemeen - aan de samenwerking en de onderlinge verstrekking van informatie tussen de Commissie en de lidstaten bij de voorbereiding en tenuitvoerlegging van het communautair recht.
Ik verwijs tevens naar het programma Grotius - een initiatief van de Commissie dat hopelijk zal uitmonden in een besluit van de Raad ter lancering van een gemeenschappelijke actie met het oog op de instelling van een stimulerings- en uitwisselingsprogramma voor rechtsbeoefenaars.
Ik verzoek de lidstaten in dit verband nogmaals erop toe te zien dat juristen tijdens hun universitaire studie voldoende kennis van het Gemeenschapsrecht opdoen.
In die zin verheug ik me ook over de voorbereiding door de Commissie van de - heel positieve - Robert Schumanactie, in het kader waarvan tijdelijk financiële steun wordt verleend aan instellingen in de lidstaten die zich bezighouden met de versterking van de opleiding of voorlichting van de ongeveer 100.000 rechters en 450.000 advocaten in de Unie - waardoor deze zich in de toekomst beter van hun taak kunnen kwijten.
Ik verwelkom eveneens het door de Commissie en het Parlement in november 1996 gelanceerde initiatief "Burgers van Europa" dat bedoeld is de burgers van de Unie op hun rechten te wijzen en beantwoordt aan het verzoek in mijn verslag over het jaarlijks verslag van de Commissie over de controle op de toepassing van het Gemeenschapsrecht in 1994.
De Europese Unie is een rechtsgemeenschap die zich niet kan veroorloven dat de door haar uitgevaardigde wetgeving niet naar behoren wordt toegepast. Ze moet er dan ook voor zorgen dat haar besluiten juist en efficiënt ten uitvoer worden gelegd.
Tenslotte wil ik benadrukken dat de opmerkingen, voorstellen en verzoeken in het verslag van mevrouw Schaffner bijdragen tot het welslagen van de acties die het Parlement en de Commissie al jaren op dit vlak ondernemen. Daar we niet alleen willen klagen en mopperen, wens ik nogmaals te herhalen dat het afgelopen jaar vooruitgang op enkele gebieden werd gemaakt. Om de doelstelling die we hebben vooropgesteld, sneller en doeltreffender te verwezenlijken, moet evenwel veel meer worden ondernomen dan tot dusver het geval was.

Wijsenbeek
Mijnheer de Voorzitter, ook ik verwelkom het verslag van mevrouw Schaffner en ik verwelkom tevens de aanwezigheid van de heer Kinnock hier. Want wat ik nu ga zeggen gaat hem, denk ik, direct aan. Wij hebben zojuist binnengekregen het jaarverslag 1991/1992 en al sinds een half jaar is ons toegezegd, komt er spoedig het rapport 1993/1994. Wat blijkt nu, dat in al die opgenoemde jaren van een aantal lidstaten gewoon geen gegevens beschikbaar zijn en de Commissie er eenvoudig niet achteraan gaat en zegt: ja, die hebben wij niet en die passen dat niet toe. Daar gaat dit verslag namelijk over.
Wanneer er lidstaten zijn die eenvoudigweg de gemeenschapswetgeving aan hun laars lappen, dan betekent dat dat tegelijkertijd het summa ius ook het summa iniuria wordt. Dat schept weer een ongelijkheid voor onze burgers die de Commissie niet op zich zou moeten laten zitten.
Ik geef een tweede punt. Artikel 177, het inroepen van prejudicieel advies. Het is mij en een gewaardeerd collega, die recentelijk ook al weer van de EVP over gegaan is naar de fractie van mevrouw Schaffner, dat wij een zaak aanspanden samen in het Gerechtshof in Rotterdam, waarop de hoofdofficier van justitie ter plekke zei: mijnheer, u weet toch dat een prejudicieel advies uitsluitend door het hoogste rechtsorgaan in den lande kan worden ingeroepen. Een flagrante fout in de toepassing van het gemeenschapsrecht. Wat blijkt dan ook: men kan in alle lidstaten van de Gemeenschap rechter of officier van justitie worden zonder ook maar iets te weten van het gemeenschapsrecht. Anderen en ikzelf dringen nu al tenminste vijf jaar aan op een verplicht onderdeel Europees recht binnen de studie aan alle rechtenfaculteiten in Europa. Eindelijk zouden wij dat graag eens toegepast zien.

Ullmann
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Kinnock, in de eerste plaats dank ik mevrouw Schaffner voor haar vele concrete voorstellen over onder meer studie- en uitwisselingsprogramma's, opleiding in het Gemeenschapsrecht en, zoals gezegd, ook over inbreukprocedures. Het Europees Parlement zal die praktische en duidelijke voorstellen ongetwijfeld ondersteunen. Bijzonder belangrijk vind ik ook het initiatief "Burgers van Europa" in paragraaf 16 van het verslag, een handleiding over de rechten en plichten van de burgers ten aanzien van de toepassing van het Gemeenschapsrecht. In het licht van het advies van de Commissie verzoekschriften lijkt mij dat uiterst belangrijk.
Mij valt echter nog iets anders op. De rechten van de burgers worden in verband gebracht met een mogelijke gebrekkige werking van de interne markt. Dat is een duidelijke verwijzing naar de inhoudelijke zwakheid van het burgerschap van de Unie. Nog merkwaardiger vind ik dat wij, enerzijds, van het burgerschap van de Unie maar, anderzijds, van het Gemeenschapsrecht spreken. Zijn de burgers van de Unie alleen maar burgers van de Gemeenschap, of zullen wij er eindelijk in slagen het Gemeenschapsrecht tot Unierecht om te vormen en wellicht een en ander uit de duisternis in het heldere licht van het dagelijks leven van de Europese Unie te brengen?

Kinnock, Neil
Mijnheer de Voorzitter, ik dank mevrouw Schaffner voor haar voortreffelijk verslag over het dertiende jaarlijks verslag van de Commissie over de controle op de toepassing van het Gemeenschapsrecht. Haar grondige analyse, haar waardevolle kritiek en haar voortreffelijke voorstellen verdienen onze bijzondere aandacht.
Zoals het Parlement ongetwijfeld weet, heeft het jaarlijks verslag over de controle op de toepassing van het Gemeenschapsrecht, dat in 1983 op verzoek van het Parlement voor het eerst is opgesteld, betrekking op de eerste opdracht waarmee de Commissie door artikel 155 van het Verdrag wordt belast. Dat artikel bepaalt dat de Commissie toeziet "op de toepassing zowel van de bepalingen van dit Verdrag als van de bepalingen welke de instellingen krachtens dit Verdrag vaststellen" .
Het verslag van de Commissie is grotendeels het resultaat van een vruchtbare gedachtewisseling tussen het Parlement en de Commissie. Zoals de afgevaardigden beslist weten, steunt de Commissie bij de opstelling van een nieuw verslag op de resolutie en de aanbevelingen van het Parlement over het verslag over het vorige jaar. Zoals de heer Anastassopoulos hier vanavond heeft gezegd zijn verbeteringen altijd mogelijk. Dit instrument heeft nu al veel aan het zorgvuldige werk van het Parlement te danken.
In het jaarlijks verslag wil de Commissie in de eerste plaats een overzicht van haar eigen werkzaamheden geven. Uit het dertiende verslag blijkt dat de afwikkeling van de inbreukprocedures is verbeterd en vooral minder tijd in beslag neemt. Die tendens zet zich in 1996 door. De Commissie heeft zich ingespannen om het onderzoek van inbreuken te bespoedigen en om haar interne procedures te rationaliseren. In juli van vorig jaar werden een aantal maatregelen genomen die nu al positieve resultaten opleveren. Zo werd beslist dat de termijn van een jaar tussen de registratie van een klacht en de uitspraak van de Commissie over de grond van de zaak, het sluiten van de zaak of het verzenden van een schrijven overeenkomstig artikel 169 stipt zou worden nageleefd. Sedertdien is dat het geval.
Mevrouw Schaffner maakt zich in haar verslag over drie punten zorgen. Een eerste punt is het gebrek aan transparantie van de beslissingen van de Commissie bij inbreuken. Een tweede punt is dat buitensporig veel arresten van het Hof van Justitie niet in acht worden genomen. Een derde punt is de ontoereikende verspreiding van het Gemeenschapsrecht.
Ik kan het Parlement, met enige voldoening maar zonder zelfingenomenheid, zeggen dat de Commissie op die drie punten in 1996 grote inspanningen heeft gedaan. Wat de transparantie betreft, is het sedert juli 1996 de regel dat over de besluiten van de Commissie persmededelingen worden verspreid, dat gemotiveerde adviezen worden geformuleerd en dat zaken aan het Hof van Justitie worden voorgelegd. Het Parlement herinnert zich beslist dat vroeger het tegenovergestelde gebeurde. Zo kon geen perscommuniqué worden verspreid tenzij de Commissie uitdrukkelijk besliste dat dit wel het geval zou zijn. De Commissie is dus op het verzoek van het Parlement ingegaan. In plaats van vertrouwelijkheid, die soms een bron van misverstanden was, heeft de Commissie voor openheid gekozen door haar besluiten openbaar te maken. Ik kan het Parlement meedelen dat dit bij de bespreking in de Commissie door alle leden met enthousiasme werd begroet. In antwoord op de opmerkingen van de ombudsman spant de Commissie zich ook altijd in om de klager gerust te stellen voor ze beslist een zaak te sluiten.
Ik kom nu tot de kwestie van de straffen bij niet-naleving van arresten van het Hof van Justitie. Zoals het Parlement heeft gevraagd, heeft de Commissie het nodige gedaan om het tweede lid van paragraaf 2 van artikel 171 toe te passen en dus straffen voor te stellen voor lidstaten die de arresten van het Hof niet nakomen. Na de publicatie, in augustus van vorig jaar, van een mededeling over de toepassing van dit artikel heeft de Commissie onlangs een methode voor de berekening van het bedrag van de boetes goedgekeurd. De procedure kan dus als operationeel worden beschouwd. Dat moet voor een betere toepassing van het Gemeenschapsrecht in de lidstaten zorgen. Zoals de rapporteur terecht opmerkt, biedt de uitspraak van het Hof dat individuele personen een vordering tot schadeloosstelling kunnen instellen tegen lidstaten die het Gemeenschapsrecht schenden, de burgers een nieuwe mogelijkheid.
Mevrouw Schaffner beschouwt dit terecht als een belangrijke vooruitgang. De toepassing van die uitspraak in de lidstaten is al begonnen. Het is echter nog te vroeg om het effect ervan te beoordelen. De Commissie volgt de ontwikkelingen op de voet.
Ten slotte wil ik het nog over de verspreiding van het Gemeenschapsrecht hebben. De Commissie heeft in 1996 haar inspanningen voortgezet om de verspreiding van het Gemeenschapsrecht in de lidstaten te verbeteren. Ze heeft daarvoor een aantal programma's ontwikkeld, in het bijzonder ten behoeve van de rechtsbeoefenaren, waarnaar hier in het debat al is verwezen. Hoewel de verspreiding van het Gemeenschapsrecht in de eerste plaats de taak is van de lidstaten tracht de Commissie daartoe, binnen het kader van haar bevoegdheden, de nodige stimulansen te geven. Ik hoop dat ik hiermee heb kunnen aantonen dat de Commissie de controle op de toepassing van het Gemeenschapsrecht belangrijk en nuttig vindt. Mijn collega's en ikzelf zijn ingenomen met de steun die het Parlement ons daarbij verleent.

De Voorzitter
Hartelijk bedankt, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 11.00 uur plaats.
(De vergadering wordt te 23.10 uur onderbroken)

