Przepisy przejściowe w zakresie dwustronnych umów inwestycyjnych między państwami członkowskimi a państwami trzecimi (debata) 
Przewodnicząca
Kolejnym punktem porządku dziennego jest sprawozdanie pana posła Carla Schlytera, w imieniu Komisji Handlu Międzynarodowego, w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego przepisy przejściowe w zakresie dwustronnych umów inwestycyjnych między państwami członkowskimi a państwami trzecimi
- C7-0172/2010 -.
Carl Schlyter
Pani Przewodnicząca! Kwestia, którą się zajęliśmy, okazała się skomplikowanym zadaniem. Mamy ponad tysiąc dwustronnych umów inwestycyjnych. Zgodnie z postanowieniami traktatu lizbońskiego sfera ta wchodzi w zakres kompetencji UE. Jak należałoby potraktować tę sytuację?
Okazuje się, że nie jest to zbyt łatwe. Odbyliśmy wiele spotkań i staraliśmy się wypracować wspólne stanowisko, ale bez powodzenia. Przyznaję to uczciwie. Będziemy musieli poddać tę sprawę pod głosowanie i zobaczyć, jakie stanowisko zajmie Parlament. Wolałbym, gdybyśmy wszyscy podzielali wspólnie uzgodnione stanowisko, co dałoby nam lepszą pozycję wyjściową w chwili rozpoczynania negocjacji z Radą. Moglibyśmy wówczas bronić kompetencji i zasad Parlamentu zgodnie z postanowieniami traktatu. Tak się jednak nie stało z uwagi na delikatność tematu, w szczególności jeśli chodzi o sposób potraktowania starych umów. Co się tyczy nowych umów, których realizację państwa członkowskie kontynuują i które mają prawo zawrzeć, niewątpliwie mieliśmy możliwość uzgodnienia polityki, w ramach której istniałaby rozsądna równowaga pomiędzy prawami inwestorów a innymi prawami.
Zadanie to było jednak trudne do wykonania w odniesieniu do starych umów, w związku z czym zachowałem kompromisowe rozwiązania, które zaproponowaliśmy w komisji, jako że głosy rozłożyły się bardzo równomiernie. Wciąż mam nadzieję, że przyjęliśmy bardziej aktualny pogląd na temat umów inwestycyjnych niż miało to miejsce w przypadku wielu starych umów, w ramach których to my byliśmy stroną inwestującą w innych krajach. Obecnie mamy co najmniej tyle samo inwestycji płynących z zewnątrz do państw członkowskich. Musimy zatem upewnić się, że nasza polityka obejmuje odpowiedni zakres oraz że inwestycje są dostosowane do prowadzenia bardziej zaawansowanych, nowoczesnych prac w kontekście środowiska naturalnego i spraw socjalnych. Musimy bronić tej części traktatu. Również polityka inwestycyjna nie może zaniechać uwzględnienia tych kwestii. Jak już wspomniałem, zobaczymy, jaki będzie wynik jutrzejszego głosowania.
Kolejnym problemem, jaki tu napotykamy, jest fakt, że nie potrafimy przyjąć argumentu o zapewnieniu maksymalnej ochrony inwestycji. A to nie jest właściwy sposób tworzenia pewności prawa. Ponieważ nowa polityka handlowa jest bardziej zrównoważona, musimy również przyjąć bardziej zrównoważony pogląd na temat tego, co może się wiązać z maksymalną ochroną. Z pewnością nie chcemy tutaj zapewniać maksymalnej ochrony zagranicznym spółkom państwowym, czy też wręcz spółkom będącym własnością reżimów dyktatorskich, kosztem praw człowieka i środowiska naturalnego. Mam nadzieję, że pod tym względem będziemy w stanie osiągnąć równowagę. Nie chodzi o to, aby wykorzystać umowy inwestycyjne w celu osiągnięcia celów socjalnych, jednakże z drugiej strony nie powinny one również uniemożliwiać nam osiągnięcia tych celów socjalnych i środowiskowych. To dalekosiężna debata.
Kolejna istotna debata dotyczy przejrzystości. Uznajemy fakt, że Parlamentowi i UE przyznano nowe kompetencje. Właściwym organem jest teraz Komisja. Musi więc mieć dostęp do dokumentów. Musimy zwiększyć przejrzystość. Wiele z tych umów zostało sporządzonych w czasach, gdy przypadków rozstrzygania sporów prawie nie było. Obecnie mamy ponad 300 takich spraw i toczących się postępowań. Konieczne jest zatem stworzenie warunków do prowadzenia w tej dziedzinie ściślejszej kontroli. Nie możemy stosować tu pełnej poufności - i mam szczerą nadzieję, że niezależnie od tego, co sądzimy na temat tego powiązania między polityką a inwestycjami, to jeśli chodzi o przejrzystość, będziemy w stanie wypowiedzieć się jednym głosem i bronić otwartości oraz nowych kompetencji przyznanych nam na mocy traktatu. Mam szczerą nadzieję, że tak właśnie się stanie. Ufam zatem, że poprawka 13 zyska poparcie. Bez niej nie będziemy mieli zupełnie żadnej demokratycznej kontroli nad tymi postępowaniami. Potrzebujemy tego, jeśli mamy zachować i obronić pewność prawa.
Obserwujemy także w wielu innych krajach, np. Stanach Zjednoczonych, Australii i Kanadzie, skłonność do podejmowania starań o przedłużenie zawartych przez nie umów. Będzie to korzystne, jeżeli zgodzimy się na uaktualnienie dotychczasowych mechanizmów rozstrzygania sporów i prowadzenia postępowań sądowych, ponieważ są one przestarzałe i wymagają dostosowania do obecnych wymogów, jak również zwiększenia przejrzystości. Wówczas zyskamy politykę inwestycyjną na przyszłość. Będzie to przedmiotem działań w innym kontekście - debaty o samej przyszłości.
Karel De Gucht
komisarz - Pani Przewodnicząca! Rozporządzenie w sprawie przepisów przejściowych w zakresie dwustronnych umów międzynarodowych jest ważną inicjatywą ustawodawczą. Traktat lizboński powierzył Unii nową wyłączną kompetencję w zakresie bezpośrednich inwestycji zagranicznych.
Dalsza realizacja - od chwili wejścia w życie traktatu lizbońskiego - ponad 1200 zawartych przez państwa członkowskie międzynarodowych umów dotyczących inwestycji nie jest kwestionowana na mocy przepisów prawa międzynarodowego. Jest ona jednak sprzeczna, na mocy prawa Unii Europejskiej, z nową wyłączną kompetencją w zakresie bezpośrednich inwestycji zagranicznych. Jednocześnie umowy te stanowią cenne źródło ochrony prawnej europejskich inwestorów prowadzących działalność zagranicą. Ponieważ traktat lizboński nie zawiera przepisów wyjaśniających status umów dwustronnych, musimy zagwarantować pewność prawa dla inwestorów korzystających z tych umów udzielając upoważnienia do utrzymania ich w mocy.
Ważne jest upoważnienie do kontynuacji dotychczasowych umów inwestycyjnych, ale istotne jest również przewidzenie możliwości podejmowania działań w ramach współdziałania w podjęciu ważnych kwestii, jakie mogą wyniknąć w związku z treścią tych umów oraz ich wzajemnym oddziaływaniem z polityką inwestycyjną UE. Musimy zastrzec odpowiednie mechanizmy działania Unii, aby umożliwić rozwój i realizację tej polityki na szczeblu unijnym. Rozumiem, że w kontekście wniosku Komisji zakres tego rodzaju działań jest kwestią najtrudniejszą - dla Parlamentu, a nawet w jeszcze większym stopniu dla Rady.
Stajemy tu zatem przed wyzwaniem w postaci konieczności znalezienia rozwiązania, które chroniłoby zasady, o których przed chwilą nadmieniłem, i byłoby możliwe do przyjęcia zarówno dla Parlamentu, jak i Rady. Zdajemy sobie w tym względzie sprawę z tego, że wciąż istnieją znaczne rozbieżności pomiędzy tymi instytucjami, które należy zmniejszyć, ostatecznie jednak będziemy musieli znaleźć kompromis w interesie Unii Europejskiej i jej inwestorów.
Uważamy, że przyjęte przez Komisję Handlu Międzynarodowego poprawki stanowią podstawę do znalezienia takiego rozwiązania. Zasadniczo podtrzymują one zasadność wniosku Komisji, ale jednocześnie podejmują próbę znalezienia możliwego kompromisu. Odnotowujemy w tym miejscu z zadowoleniem fakt, że postanowienia art. 5 i 6 pozostawiałyby Komisji prawo do kontroli umów inwestycyjnych i cofania upoważnienia, gdyby stwarzały one poważne problemy.
Biorąc pod uwagę stanowiska głównych uczestników tego procesu, wszyscy będziemy musieli wykazać się do pewnego stopnia elastycznością. Komisja jest gotowa wykonać swoje zadanie, wykazać się elastycznością i ułatwić osiągnięcie porozumienia pomiędzy Parlamentem a Radą, jednak nie może się to odbyć za wszelką cenę. Będziemy czujni w kwestii podstawowych zasad zawartych w naszym wniosku. Istnienie dwustronnych umów inwestycyjnych musi być zagwarantowane, ale jednocześnie nie możemy bezwarunkowo dawać przyzwolenia na umowy, jeżeli stwarzają one znaczące problemy.
Komisja w pełni podziela odczucie Parlamentu, że kompetencje w zakresie inwestycji winny być realizowane przede wszystkim na szczeblu UE i popieramy cel, jakim jest przeniesienie negocjacji inwestycyjnych na szczebel europejski. Muszę tu jednak wyraźnie nadmienić, że Komisja nie będzie mogła negocjować ze wszystkimi krajami wskazanymi na potrzeby ochrony inwestycji przez państwa członkowskie. Nasze państwa członkowskie są stronami umów międzynarodowych z ponad 100 krajami. Zastępowanie ich będzie bardzo stopniowym procesem, trwającym przez lata. Właśnie dlatego ważne jest stworzenie skutecznego mechanizmu uprawniającego państwa członkowskie, pod pewnymi warunkami, do kontynuowania negocjacji i zawierania dwustronnych umów inwestycyjnych. Mechanizm taki powinien uwzględniać procedury i prerogatywy zaangażowanych instytucji.
Na zakończenie należy podkreślić, że zbliżamy się do decydującej fazy procesu legislacyjnego i istotnym czynnikiem staje się czas. To ważne, bowiem im dłużej będzie trwać proces przyjmowania rozporządzenia, tym dłuższy będzie okres zawieszenia, mogący stwarzać klimat niepewności prawa z punktu widzenia inwestorów. Mam nadzieję, że po głosowaniu Parlament i Rada będą mogły usiąść razem i szybko dojść do porozumienia w tej kwestii. Jesteśmy gotowi aktywnie wspierać obie instytucje w tym zadaniu.
Paweł Zalewski
Pani Przewodnicząca! Chciałbym zacząć od podziękowania panu Schlyterowi za to, iż jako główny sprawozdawca stworzył właściwe ramy pracy w komisji, aby została zbudowana większość, aby powstał projekt, który uzyska - i uzyskał - większość w komisji. Jak pan Schlyter powiedział - to, co będzie jutro, wynik głosowania, jest otwarty - ale mam nadzieję, że będzie on odzwierciedlał to, co zostało wypracowane w komisji. Stworzenie wspólnej polityki inwestycyjnej Unii Europejskiej jest bardzo ważnym krokiem naprzód w integrowaniu Unii Europejskiej. Jeżeli wspólnie wewnątrz Unii Europejskiej firmy konkurują w oparciu o te same ramy, o te same zasady, tak powinno być również na zewnątrz, że powinny mieć ten sam system ochrony prawnej.
Zgadzam się tutaj również z panem komisarzem De Guchtem. Cieszę się bardzo, że popiera on wynegocjowany w komisji projekt, bo rzeczywiście jest to bardzo dobry kompromis pomiędzy różnymi stanowiskami: kompromis pomiędzy stanowiskiem z jednej strony Komisji, a opiniami prezentowanymi przez państwa członkowskie, z drugiej strony jest on zgodny z interesem inwestorów, ale przede wszystkim otwiera dobre perspektywy dla polityki inwestycyjnej Unii w przyszłości, służąc Unii jako całości. To bardzo ważne, że tworzymy nowy system, zaczynając od zakorzenienia go w systemie prawnym tych umów, które obecnie istnieją, a które zostały wynegocjowane przez państwa członkowskie po to, by wreszcie powstał wspólny system ochrony dla całej Unii Europejskiej. Ważne jest, aby ta rezolucja, która jutro zostanie przegłosowana, była szybko uzgodniona z Radą. To jest bardzo istotne. Liczę, że stanie się to w tym roku, przy aktywnym udziale i wsparciu Komisji.
Monika Flašíková Beňová
Pani Przewodnicząca, Panie Komisarzu, Panie i Panowie! W epoce globalizacji gospodarki wspólna polityka handlowa Unii Europejskiej wydaje nam się czymś zupełnie naturalnym.
W tym kontekście inicjatywa dotycząca koordynowania przez Unię Europejską polityki inwestycyjnej wydaje się równie normalna. Obecny system, opierający się na licznych wzajemnie pokrywających się - a niekiedy wzajemnie sprzecznych - dwustronnych umowach inwestycyjnych, należy zastąpić w rozsądnej perspektywie czasowej nowymi ramami umów inwestycyjnych Unii Europejskiej, zgodnymi z celami horyzontalnymi polityk UE. Osobiście byłabym za położeniem głównego nacisku na politykę rozwoju. Zgadzam się z posłem sprawozdawcą, że przejście do nowego systemu nie powinno nastąpić z dnia na dzień, ale powinno odbywać się we wcześniej ustalonym okresie przejściowym, którego długość i zasady należy ustalić z góry, aby uniknąć jakiejkolwiek niepewności prawa. Bez harmonogramu rozporządzenie umożliwiałoby istnienie równoległych, potencjalnie niezgodnych zasad inwestowania.
Konieczny jest odpowiednio długi okres przejściowy, bowiem Parlament uznaje za niedopuszczalną bezterminową dwoistość polityki inwestycyjnej UE, jako że Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej stanowi, iż polityka inwestycyjna należy w całości do kompetencji Unii Europejskiej.
Niccolò Rinaldi
Pani Przewodnicząca, Panie Komisarzu, Panie i Panowie! Jestem wdzięczny panu posłowi Schlyterowi za przygotowanie znakomitego sprawozdania dotyczącego tak delikatnej kwestii, w odniesieniu do której potrzeba tak wiele zdrowego rozsądku. Nie wszystkie umowy inwestycyjne można zastąpić umowami europejskimi, ale nawet Komisja nie może ignorować umów, które naruszają europejskie przepisy. Podzielamy pogląd sprawozdawcy co do położenia nacisku na przejrzystość.
Byłoby idealnie, gdybyśmy przyjęli klauzulę, która automatycznie uchyliłaby 1200 obecnie obowiązujących umów. Niestety jednak oznaczałoby to niepewność prawa dla inwestorów i, być może, zbyt wiele pracy dla Komisji. Nasze poprawki w Komisji Handlu Międzynarodowego przyniosły efekt, po pierwsze, w postaci zapewnienia, że kompetencje Komisji są w pełni przestrzegane, a po drugie, w postaci stwierdzenia, że należy zagwarantować pewność prawa.
Niektóre poprawki, nad których przyjęciem będziemy głosować jutro na posiedzeniu plenarnym, mogą teraz zmienić ten kompromis i zaburzyć równowagę; wzywam więc koleżanki i kolegów posłów, a w szczególności sprawozdawcę i kontrsprawozdawców, aby zaproponowali zrównoważone rozwiązanie, które będzie możliwe do przyjęcia dla wszystkich.
Helmut Scholz
Pani Przewodnicząca, Panie Komisarzu De Gucht, Panie i Panowie! Ja również chciałbym podziękować sprawozdawcy, Panu Posłowi Schlyterowi, za ciężką pracę oraz za podjęcie w duchu Parlamentu Europejskiego prób znalezienia kompromisu zadowalającego wszystkie strony, a także za poszukiwanie najlepszego rozwiązania i opracowanie go metodą współpracy. Nie jest to łatwe zagadnienie.
Dotyczy ono wspólnej polityki inwestycyjnej Unii Europejskiej w kontekście międzynarodowej polityki handlowej ze wszystkimi towarzyszącymi jej konsekwencjami dla sytuacji w UE i w państwach członkowskich w dziedzinie polityki społecznej, gospodarczej i polityki zatrudnienia, wyważenia interesów grup finansowych, dużych spółek i przedsiębiorstw, z jednej strony, oraz interesów związków zawodowych i pracowników z drugiej.
Z tego właśnie powodu ważne jest, aby tego rodzaju porozumienie zostało osiągnięte zgodnie z demokratycznymi regułami oraz aby podtrzymać u obywateli przekonanie o kontrolującej roli Parlamentu. Dlatego też mam nadzieję, że jutrzejsze głosowanie pokaże, iż poszukiwany kompromis zyskał poparcie Parlamentu.
William  Dartmouth
w imieniu grupy EFD - Pani Przewodnicząca! Zwykle uważa się, że traktat lizboński ma charakter konstytucji, ale to, o czym tutaj debatujemy jest przykładem sposobu, w jaki wpłynie on - i to negatywnie - na handel w państwach członkowskich. Wiem, że dyskutujemy na temat przepisów przejściowych, ale chodzi o to, że traktat lizboński pozbawia państwa członkowskie prawa do negocjowania dwustronnych umów inwestycyjnych.
Kiedyś w przyszłości - przy czym nadal jeszcze nie wiadomo, kiedy - dwustronne umowy inwestycyjne będą wchodziły w zakres kompetencji Komisji. Z powodu traktatu lizbońskiego umowy inwestycyjne mogą stać się narzędziem realizacji celów politycznych Komisji - i nie tylko Komisji: możemy mieć całkowitą pewność, że Zieloni będą się starali przeforsować swój program polityczny, co wciąż możemy obserwować na przykładzie umów handlowych. Będą podejmowane próby uwzględnienia pełnego programu Zielonych w każdej umowie inwestycyjnej.
Zieloni są utalentowanymi politykami - mówię to z podziwem. Będą często odnosić sukcesy, a w rezultacie inwestycje, a co za tym idzie - również handel we wszystkich państwach członkowskich, będą ograniczane i krępowane. Z kolei kraje spoza UE nie będą obiektem odgrywanej przez partię Zielonych pantomimy Entów, jeśli pamiętają Państwo te postacie z "Władcy Pierścieni”. To wszystko jest bardzo, bardzo przygnębiające.
Daniel Caspary
(DE) Pani Przewodnicząca! Bezpieczeństwo inwestycji, zarówno na szczeblu krajowym, jak i zagranicą, ma zasadnicze znaczenie dla rozwoju gospodarczego tak w Europie, jak i w odnośnych krajach partnerskich. Jedynym sposobem zagwarantowania dotychczasowych miejsc pracy lub tworzenia nowych jest zabezpieczenie inwestycji.
Z tego powodu uważam, że ważne są dwie kwestie. Po pierwsze, ponad tysiąc już obowiązujących umów musi zachować moc. Nie ma sensu wprowadzać inwestorów, państwa członkowskie i innych w stan niepewności prawa.
Po drugie, co jest szczególnie ważne dla nas - w przyszłości będziemy musieli mieć wiele wspólnych europejskich umów, które będą obowiązywać wszystkie 27 państw członkowskich oraz inwestorów z tych państw członkowskich, jeżeli mamy również osiągnąć jednolity poziom ochrony w obrębie europejskiego rynku wewnętrznego.
Z tego powodu jestem bardzo wdzięczny moim kolegom posłom - panu Schlyterowi, jak również panom Zalewskiemu, Sturdy'emu oraz Rinaldiemu - ponieważ podjęli zakończoną pomyślnie próbę znalezienia szerokiego konsensusu. Sądzę, że byłoby dobrze, gdyby pozostałe grupy przemyślały tę kwestię i uznały, że będący przedmiotem dyskusji kompromis jest w istocie bardzo dobrym rozwiązaniem, nastawionym na zaspokojenie wszystkich potrzeb.
Co się tyczy mojej grupy, chciałbym raz jeszcze wyraźnie powiedzieć, że chcemy dobrego rozwiązania dla inwestorów, pracowników oraz państw członkowskich. Oczekujemy, że niezwłocznie odbędą się negocjacje z Radą, tak aby zagadnienie to nie było przekładane w czasie, ale aby wkrótce zostało znalezione właściwe rozwiązanie.
Z uwagi na różnice pomiędzy poszczególnymi grupami moja grupa opowiada się za zakończeniem pierwszego czytania w tym tygodniu. Na zakończenie pragnę dodać, że jesteśmy bardzo otwarci na znalezienie szybkiego rozwiązania w drugim czytaniu - i bardzo wdzięczni, gdyby było to możliwe - innymi słowy proponujemy, aby zamiast stosowania zwykłej procedury drugiego czytania podjąć próbę znalezienia tzw. wczesnego porozumienia w drugim czytaniu.
Raz jeszcze chciałbym podziękować wszystkim zaangażowanym osobom. Sądzę, że przyjmując ten proces legislacyjny Komisja Handlu Międzynarodowego pokazuje, że jesteśmy w stanie radzić sobie ze złożonymi zagadnieniami i złożoną dokumentacją w rozsądnym czasie.
George Sabin Cutaş
(RO) Pani Przewodnicząca! Od 2009 roku polityka handlowa wchodzi w zakres wyłącznej kompetencji Unii Europejskiej, co sprawia, że musimy obecnie znaleźć wspólny mianownik dla znaczącej części zagranicznej polityki inwestycyjnej.
Będzie zatem obowiązywać okres przejściowy, w którym kompetencje związane z dwustronnymi umowami inwestycyjnymi pomiędzy państwami członkowskimi a krajami trzecimi zostaną przeniesione na szczebel unijny. W tej sytuacji uważam, że przyjęcie na szczeblu UE procedury weryfikacji i przeglądu dwustronnych umów inwestycyjnych jest bardziej pożądane niż formalne przepisy międzyrządowe. Zadanie finalizacji wdrażania zmian należy powierzyć Komisji Europejskiej, a nie państwom członkowskim, tak aby zapewnić ochronę wspólnego interesu.
Właśnie z tego powodu europejskie władze muszą zagwarantować zarówno pewność prawa dla inwestorów - którą naruszy proces przejściowy - jak i równoważne warunki inwestycyjne dla spółek ze wszystkich państw członkowskich Unii Europejskiej.
Bastiaan Belder
(NL) Pani Przewodnicząca! Holandia, moje ojczyste państwo członkowskie, jest od wieków krajem handlującym i pan komisarz powinien to uszanować, bowiem dzięki wspólnej pracy stworzyliśmy jedno państwo. Holenderskie środowisko biznesowe jest jednym z największych inwestorów na świecie. W istocie Holandia zawarła 98 dwustronnych umów inwestycyjnych przewidujących bardzo wysoki poziom ochrony.
W proponowanym systemie upoważnień Komisji przyznaje się zbyt szerokie kompetencje do cofania upoważnienia do utrzymania w mocy obecnie obowiązujących umów, powodując zbyt małą pewność co do nich. Ryzyko, że państwa członkowskie mogą zostać zmuszone do anulowania ich obecnych dwustronnych umów inwestycyjnych na polecenie Komisji zanim Unia Europejska zawrze nową umowę o równoważnym poziomie ochrony jest nie do przyjęcia. Upoważnienia powinny być cofane wyłącznie w sytuacji, gdy Unia wynegocjowała już nową umowę o identycznym poziomie ochrony.
Godelieve Quisthoudt-Rowohl
(DE) Pani Przewodnicząca! Chciałabym w dużym skrócie poruszyć cztery kwestie. Pierwsza dotyczy tego, że przedmiotowy projekt powinien być przedstawiany pod ogromnym szyldem gwarancji bezpieczeństwa i wiarygodności dla inwestorów, którzy chcą inwestować w Unii Europejskiej, jak również inwestorów unijnych, którzy chcą inwestować gdzie indziej. Obie te grupy muszą mieć możliwość polegania na ochronie zapewnionej w dotychczasowych umowach.
Po drugie: powinniśmy podziękować sprawozdawcy za wykonanie naprawdę kompleksowej pracy, powinniśmy jednak unikać prób zmieszczenia w umowach handlowych zbyt wielu kwestii. Nie mogę tu zgodzić się ze sprawozdawcą, jako że jest to dość typowy sposób postępowania w sytuacji rozbieżności stanowisk na szczeblu komisji lub parlamentu, a nie wszystko można osiągnąć poprzez kompromisy. Tym samym chciałabym podziękować sprawozdawcy za uczciwość w czasie naszej współpracy. Poczekajmy i zobaczmy, jak zakończy się jutrzejsze głosowanie.
Po trzecie, przyjmuję z zadowoleniem oświadczenie pana komisarza De Guchta, że Komisja nie kwestionowała dotychczasowych umów. Nie oznacza to, że UE nie powinna szybko zawrzeć nowych umów po tym, jak Unia została ponownie ukonstytuowana na mocy traktatu lizbońskiego. Jednak jeżeli pan komisarz De Gucht też tak właśnie uważa, to z pewnością zgodzi się na znaczące osłabienie instrumentu badania dotychczasowych umów, nad którym głosowaliśmy w ramach poprawki, a także na ograniczenie zakresu przyczyn uzasadniających wycofanie zgody do czterech jasnych kryteriów.
I tak przechodzę do ostatniej kwestii: z tych dyskusji oraz z prac komisji wynika dość jednoznacznie, że mamy tu do czynienia z różnymi interesami w zależności od tego, ile umów dwustronnych czyjeś państwo zawarło. Właśnie dlatego dobrze się stało, że w przedmiotowej dyrektywie został jasno określony okres przejściowy.
John Bufton
Pani Przewodnicząca! Spośród około 2500 dwustronnych umów międzynarodowych obowiązujących na całym świecie 1500 dotyczy państw członkowskich UE. Zewnętrzny handel i inwestycje mają zasadnicze znaczenie dla ożywienia gospodarczego. Wątpię, aby wiele rynków zewnętrznych miało zaufanie do pakietów przedsięwzięć handlowych z UE w świetle spadku wartości euro i podejmowanych przez Komisję nieudanych prób ocalenia gospodarek trzech z jej państw członkowskich. Jaki skutek dla państw członkowskich będzie miała wyłączna kompetencja UE w obszarze dwustronnych inwestycji państw członkowskich?
Wielka Brytania odnotowuje deficyt handlowy z Unią Europejską i polega na negocjacjach z krajami trzecimi, z których wiele toczy się od lat i dotyczy naszej Wspólnoty Narodów.
Jestem zbulwersowany faktem, że Unia stara się wdrożyć narzędzie, które ma służyć przyjmowaniu krajowych pakietów większością głosów na szczeblu unijnym, osłabiając zdolność poszczególnych państw członkowskich do uzyskania lub utrzymania korzyści, które mogą znacząco wspomóc krajowe gospodarki. Chciałbym zapytać Komisję, czy rzeczywiście uznaje zasadę pacta sunt servanda w prawie międzynarodowym.
Georgios Papastamkos
(EL) Pani Przewodnicząca! Przyjęcie wspólnej polityki w zakresie inwestycji zagranicznych, która zapewniałaby jednakowe traktowanie wszystkim europejskim inwestorom, jest bardzo ważnym posunięciem. Jednak do czasu, gdy będzie możliwe zawieranie umów inwestycyjnych na szczeblu unijnym należy unikać prawnej próżni - niepewności prawa, o której mówił pan poseł Caspary - i konieczne jest zachowanie niezbędnego bezpieczeństwa prawa dla europejskich inwestorów. Chciałbym nadmienić, że prawo państw członkowskich Unii, w połączeniu z prawodawstwem ujednolicającym, zapewnia wszelkie gwarancje, jakich potrzebują inwestorzy z krajów trzecich. Z drugiej strony, jeżeli ma zostać zapewniony wysoki poziom ochrony dla Europejczyków inwestujących w krajach trzecich, to muszą pozostać w mocy obecnie obowiązujące umowy dwustronne zawarte przez poszczególne państwa członkowskie Unii.
W projekcie rozporządzenia, w mojej ocenie, w żaden sposób nie zapewniono niezbędnego bezpieczeństwa prawa. Mam tu na myśli w szczególności następujące sprawy: po pierwsze, uznaniowe kompetencje Komisji do cofania upoważnienia do utrzymania w mocy dotychczasowych umów lub udzielenia zgody na rozpoczęcie nowych negocjacji mających na celu zmianę obecnych umów lub zawarcie nowych; po drugie, zapis dotyczący przeprowadzenia przeglądu ram prawnych w ciągu pięciu lat; i po trzecie, niezwykle czasochłonne procedury zawierania nowych umów. Przyjęte przez Komisję Handlu Międzynarodowego poprawki są, moim zdaniem, krokiem we właściwym kierunku. Powtórzę: celem powinno być utrzymanie w mocy dotychczasowych umów dwustronnych oraz uproszczenie procedury zawierania i stosowania nowych.
Elena Băsescu
(RO) Pani Przewodnicząca! Polityki inwestycyjne państw członkowskich muszą zostać zharmonizowane na szczeblu UE w ramach wspólnej polityki handlowej. Państwa członkowskie winny zapewnić, aby dwustronne umowy inwestycyjne były zgodne z politykami Unii w zakresie rozwoju. Komisja musi stopniowo zastąpić dotychczasowe umowy nowymi, które będą zapewniać idealny system ochrony inwestycji. Z uwagi na ryzykowny charakter inwestycji zagranicznych konieczne jest zagwarantowanie wysokiego poziomu pewności prawa w okresie przejściowym.
W tym względzie przyjmuję z zadowoleniem zastosowane przez Komisję i sprawozdawcę podejście oparte na współistnieniu. Utrzymanie w mocy umów dwustronnych oraz umożliwienie państwom członkowskim finalizowania negocjacji bądź rozpoczynania nowych jest sprawą zasadniczej wagi. I wreszcie - popieram ustanowienie harmonogramu z ostatecznym terminem przejścia od umów dwustronnych państw członkowskich do umów międzynarodowych zawieranych przez Unię Europejską.
Jaroslav Paška
(SK) Pani Przewodnicząca, Panie Komisarzu! Ochrona inwestycji transgranicznych państw członkowskich UE stała się po przyjęciu traktatu lizbońskiego niezwykle złożonym i delikatnym zagadnieniem.
Konieczne jest umieszczenie w zakresie kompetencji Unii Europejskiej ponad 1200 dwustronnych umów inwestycyjnych zawartych przez państwa członkowskie w ramach różnych, często wzajemnie nieprzystających systemów prawnych, bez naruszania przy tym praw ich stron. Jedynym możliwym sposobem wyjścia z prawnej stagnacji wywołanej przeniesieniem dotychczasowych kompetencji państw członkowskich na rzecz Unii Europejskiej wydaje się być zastosowanie zasady dopuszczającej współistnienie w okresie przejściowym obu kategorii umów, tak aby państwa członkowskie mogły renegocjować dotychczasowe umowy dwustronne lub - zgodnie z polityką inwestycyjną UE - zakończyć negocjacje w sprawie umów będących w fazie przygotowywania.
Nawet w tym przypadku konieczne jest utrzymanie w toku całego procesu właściwej współpracy pomiędzy Komisją a państwami członkowskimi, tak aby nie dopuścić do choćby najmniejszej utraty pewności prawa z punktu widzenia inwestorów i umawiających się stron.
Karel De Gucht
komisarz - Pani Przewodnicząca! Chciałbym tylko nadmienić o kwestii, którą podniosło kilkoro posłów w tym Parlamencie, dotyczącej zgodności z politykami UE. Staramy się być elastyczni i osiągnąć dobry kompromis w odniesieniu do przepisów przejściowych.
Poprawki w tym zakresie idą nawet dalej niż pierwotny projekt rozporządzenia złożony przez Komisję, jako że w sposób znaczący poszerzają zakres mechanizmów przeglądu i cofania upoważnienia, które już są źródłem poważnego niepokoju ze strony państw członkowskich oraz wielu posłów do Parlamentu. Można uznać, że te nowe kryteria odnoszące się do niezgodności z ustanowionymi politykami Unii lub ogólnymi zasadami Unii określonymi w art. 21 traktatu otwierają drzwi do ustanowienia wszelkiego rodzaju dodatkowych wymogów, jakie dotychczasowe umowy inwestycyjne winny spełnić. Wierzę, że państwa członkowskie zdecydowanie sprzeciwią się takiemu podejściu jako znacząco zwiększającemu poziom niepewności prawa dla inwestorów korzystających z tego rodzaju umów.
Wracając do kolejnych kroków w ramach niniejszej procedury - uważam, że jutrzejsze głosowanie będzie ważnym sygnałem dla wszystkich zainteresowanych stron w tym procesie, a także - zwłaszcza - dla Rady, jeśli chodzi o procedurę legislacyjną. Wynik jutrzejszego głosowania będzie omawiany z ministrami w przyszły piątek podczas debaty publicznej. W przyszły piątek mamy posiedzenie Komisji Spraw Zagranicznych na temat handlu i będzie to jeden z tematów naszej dyskusji.
Mam nadzieję - a nawet jestem przekonany - że Państwa głosy przygotują grunt pod osiągnięcie porozumienia. Wiem, że jutro odbędzie się głosowanie nad poprawkami i nad przyjęciem sprawozdania jako całości, ale - jak powiedział między innymi pan poseł Caspary - mam nadzieję, że nie utrudni nam to osiągnięcia wczesnego porozumienia w drugim czytaniu.
Carl Schlyter
Pani Przewodnicząca! Chciałbym podziękować wszystkim, którzy zabrali głos w debacie. To było trudne. Niektóre kwestie podniesione przez panią poseł Quisthoudt-Rowohl i innych posłów dotyczą bezpieczeństwa i uczciwości. I właśnie co do tego wszyscy się zgodziliśmy: inwestycje muszą być uczciwe, ludzie powinni być traktowani uczciwie i musimy mieć rozsądny poziom bezpieczeństwa. Jednocześnie nie możemy być wobec nich nadopiekuńczy jak wobec rozpieszczonych niemowląt. Niekiedy przypomina to stąpanie po polu minowym; czasami obrywamy i zwiększamy czujność. Z drugiej strony, ryzyko musi być rozsądnie przewidywalne i musimy wiedzieć, jakie rodzaje ryzyka przyjmujemy. Jeżeli będziemy roztaczali nadmierną ochronę, wówczas utrzymamy nasze stare gałęzie gospodarki i stracimy szansę na dokonanie zmian i odnowę, której potrzebujemy, ponieważ nie będziemy mieli śmiałości podejmować nowych decyzji. A byłoby szkoda. Nie rozumiem zatem krytyki, która padła z ust pana komisarza w odniesieniu do niektórych kompromisów, jakie ponownie tutaj przedstawiono - odnosimy się bowiem do traktatu i to Państwo dokonują wykładni, jak należy stosować jego przepisy. Wszyscy zdajemy sobie doskonale sprawę z tego, że nie są Państwo w stanie oceniać każdej umowy i wszystkiego sprawdzać, a jedynie mogą się Państwo zajmować poważnymi naruszeniami.
To dobrze również, że zgadzamy się co do tego, iż art. 5 i 6 należy pozostawić. Byłoby niedobrze, gdyby jedynym narzędziem stosowanym przez Komisję w celu zakwestionowania umowy było skierowanie sprawy do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. Jeżeli dana umowa zostaje zakwestionowana, a Europejski Trybunał Sprawiedliwości orzeknie, że jest ona nieważna, wówczas setki umów nagle staje się nieważnych bez ostrzeżenia. Tego rodzaju praktyka z pewnością nie zaowocowałaby pewnością prawa. Ważne jest, aby postanowienia art. 5 i 6 zostały zachowane.
W pełni podzielam pogląd pana posła Caspary'ego, że nasze negocjacje powinny zostać przeprowadzone szybko. Niezależnie od tego, jak przebiegnie jutrzejsze głosowanie, ważne jest, abyśmy przeprowadzili negocjacje szybko. Rozmawiałem już z przedstawicielami węgierskiej prezydencji, która deklaruje gotowość i wolę zajęcia się tą sprawą niezwłocznie po naszym głosowaniu. Mogłaby także rozważyć podjęcie decyzji podczas pierwszego czytania, choć nie wygląda na to, aby miało to nastąpić.
Nie sądzę, aby hrabia Dartmouth musiał martwić się tym, że Zieloni przejmą politykę inwestycyjną. Jest wiele sił, które chcą utrzymać ją w dokładnie takim samym kształcie, w jakim była przez ostatnie 50 lat. Muszę powiedzieć, że nawet jeśli podziwia Pan naszą polityczną umiejętność przeforsowywania proponowanych rozwiązań, proszę jej nie przeceniać. Jeśli o mnie chodzi, podziwiam Pana zdolności retoryczne. Gdybyśmy mogli z nich skorzystać, być może bylibyśmy w stanie przeforsować jeszcze więcej proekologicznej polityki.
Jak już powiedziałem, będziemy musieli zagłosować w tym tygodniu i przekonać się, jaki będzie wynik. Chciałbym podziękować wszystkim zaangażowanym osobom, a także prezydencji węgierskiej, z której przedstawicielami spotkałem się kilkakrotnie.
Przewodnicząca
Zamykam debatę.
Głosowanie odbędzie się we wtorek, 10 maja 2011 r.
Oświadczenia pisemne (art. 149 Regulaminu)
Andreas Mölzer
Zarówno na szczeblu Światowej Organizacji Handlu, jak i na szczeblu OECD podjęto próbę wprowadzenia kompleksowych wielonarodowych uregulowań dotyczących bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ), które miałyby zastosowanie we wszystkich sektorach gospodarki. Ochrona prawna, jaką zapewniają dwustronne umowy inwestycyjne, jest ważna, bowiem stanowi zachętę dla przedsiębiorstw do podjęcia decyzji o zainwestowaniu zagranicą, która może kosztować wiele milionów. Unia Europejska jest zarówno beneficjentem, jak i stroną dokonującą bezpośrednich inwestycji zagranicznych. Przyszłość pokaże, czy decyzja o koordynacji dobrych 200 bezpośrednich inwestycji zagranicznych już funkcjonujących w Unii Europejskiej może ostatecznie rozwiązać problem polegający na tym, że prawomocne wyroki arbitrażowe dotyczące BIZ, wydane na mocy przepisów prawa międzynarodowego, nakładają na państwa członkowskie zobowiązania wobec inwestorów, które stanowią podstawę do wszczęcia postępowania w sprawie naruszenia postanowień traktatu UE. Inwestycje bezpośrednie z pewnością nie są cudownym lekiem, jak uważano, na przykład, w okresie transformacji gospodarczej Europy Środkowej i Wschodniej. Wprawdzie większa przewidywalność w odniesieniu do możliwości realizacji bezpośrednich inwestycji zagranicznych przez inwestorów z UE jest czymś, co należy przyjąć z zadowoleniem, jednak potencjalnie niekorzystnych aspektów polityki inwestycyjnej, jak np. obaw wśród miejscowej ludności związanych z możliwością likwidacji miejsc pracy i obniżek wynagrodzeń z powodu outsourcingu i przenoszenia produkcji, nie należy zamiatać pod dywan. Musimy także jasno dać do zrozumienia krajom rozwijającym się, że bezpośrednie inwestycje zagraniczne mogą poprawić standard życia tylko wówczas, gdy zostaną spełnione podstawowe wymogi instytucjonalne, takie jak jasno określone prawa własności, niezawisłość systemu prawnego, a także stabilność polityczna. Sądzę, że w tej pseudo-humanitarnej pomocy na rzecz rozwoju brakuje uczciwości.
