Sprawozdanie z działalnosci EURES: w kierunku jednolitego rynku pracy (debata)
Przewodniczący
Kolejnym punktem porządku dziennego jest debata nad pytaniem ustnym do Komisji dotyczącym sprawozdania z działalności Europejskich Służb ds. Zatrudnienia w latach 2004-2005: w kierunku jednolitego europejskiego rynku pracy, skierowanym przez Jana Anderssona w imieniu Komisji Zatrudnienia i Spraw Socjalnych (http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?type=OQ&reference=O-2007-0038&language=PL" - B6-0136/2007).
Jan Andersson  
autor. - (SV) Panie przewodniczący! Wcześniej rozmawialiśmy o znaczeniu mobilności dla wzrostu i zatrudnienia w Europie. Następnie dyskutowaliśmy o mobilności pracowników, którzy podejmują dalsze szkolenia, szukają nowej pracy we własnym kraju, zmieniają zawody w drodze dalszych szkoleń, oraz o mobilności geograficznej w granicach jednego kraju, jak też o mobilności transgranicznej. Jeśli spojrzymy na Europę, zrozumiemy, że są to czynniki istotne dla wzrostu. Niektóre kraje mające najwyższą mobilność osiągają również najwyższe współczynniki wzrostu i zatrudnienia w Europie. To bardzo istotne.
Jak wygląda sytuacja w Europie? Cóż, sytuacja różni się dosyć znacznie w zależności od kraju, lecz jednocześnie zauważamy poprawę. W ostatnich latach zaobserwowaliśmy poprawę. Pochodzę z regionu przygranicznego, położonego pomiędzy dwoma krajami skandynawskimi, gdzie, co muszę zaznaczyć, mobilność nie była wysoka, ale znacznie zwiększyła się w ostatnich latach. Ze względu na wzrost i zatrudnienie, fakt, że ludzie mieszkający po jednej stronie granicy państwowej mogą przenieść się na drugą jej stronę, ma istotne znaczenie. Być może nie mogą oni znaleźć pracy w swoim kraju, a znajdują ją za granicą. Przyczynia się to do podniesienia współczynnika wzrostu w całym regionie i ma pozytywny skutek długoterminowy.
Istnieją również liczne przeszkody. Widziałem je w tej pracy. Istnieją przeszkody w poszczególnych systemach zabezpieczenia społecznego, w podatkach itd., są też przeszkody spowodowane brakiem informacji. W odniesieniu do informacji na ten temat, prowadzimy współpracę służb zatrudnienia, współpracę EURES. Rozwijała się ona w ostatnich latach. Częściowo dzięki specjalnym limitom, ale prawdopodobnie przede wszystkim poprzez portal, do którego mają dostęp indywidualni obywatele i gdzie mogą znaleźć informacje na temat dostępnego zatrudnienia oraz na temat sytuacji zabezpieczenia społecznego. Jak wygląda kwestia podatków? Co muszę zrobić, jeżeli chcę przekroczyć granicę?
W najnowszym budżecie Parlament Europejski przegłosował zwiększenie o 2 miliony EUR środków przeznaczonych na współpracę EURES. Dlatego składamy pytanie ustne oraz rezolucję. Zauważamy, że istnieje szereg potrzeb, jakie trzeba spełnić, aby dalej zwiększać mobilność. W naszym pytaniu ustnym skupiliśmy się na osobach z krajów trzecich. Wybiega ono w przyszłość. Wiemy, że Europa potrzebuje większej liczby pracowników, zwłaszcza obywateli krajów trzecich. Osoby takie już u nas pracują, ale powinniśmy rozszerzyć naszą współpracę - zwłaszcza z krajami sąsiadującymi, objętymi współpracą sąsiedzką - i stworzyć im większe możliwości uzyskania istotnych informacji dotyczących zatrudnienia, systemów zabezpieczenia społecznego i podatków.
Druga część dotyczy pracowników sezonowych. Pracownicy sezonowi od dawna przyjeżdżają do Unii, ale również oni potrzebują lepszej informacji w zakresie zatrudnienia, korzyści socjalnych i obowiązujących zasad. Można ją uzyskać poprzez portal EURES.
Wreszcie, chciałbym także zadać pytanie, czy Komisja ma pomysły dotyczące poprawy mobilności w innych aspektach. Odbyliśmy szeroką dyskusję dotyczącą zasad i mobilności pomiędzy nowymi a starymi państwami członkowskimi. Nadal szereg państw UE stosuje przepisy przejściowe. Mam nadzieję, że okres ten będzie jak najkrótszy oraz że niebawem będziemy mogli w pełni korzystać ze swobodnej mobilności i znikną wszystkie przepisy przejściowe. Istotne jest również, abyśmy mogli rozejrzeć się i zobaczyć, jak będzie wyglądała sytuacja w przypadku większej mobilności w krajach, które nie stosowały środków przejściowych, ponieważ mobilność nie jest tam szczególnie wysoka. Mobilność nie jest wysoka, a prawdopodobnie istnieją ogólne powody, aby usprawnić informację. Jeśli przepisy przejściowe znikną, musimy również poprawić informowanie indywidualnych pracowników o wolnych miejscach pracy oraz o tym, jakie są wymagania, jaki należy wnieść wkład, jeśli chodzi o zabezpieczenie społeczne, podatki i tak dalej.
To pytania, jakie musimy zadać Komisji. Wiem, że Komisja ma takie same cele, co Parlament Europejski, ale co Komisja planuje zrobić?
Vladimír Špidla
komisarz. - (CS) Panie przewodniczący, panie i panowie! Zanim odpowiem na postawione mi pytania, pragnę przypomnieć państwu, na czym polega system EURES.
Jest to system, system wyjątkowy, którego wielką zaletą jest połączenie sieci składającej się z ponad 800 wykwalifikowanych doradców ze skutecznym portalem, ułatwiającym dostęp do danych i interaktywną ich wymianę.
Od roku 2006 portal EURES oferował łatwy dostęp do wszystkich ofert pracy w Unii Europejskiej, jak też do krajowych publicznych służb zatrudnienia w krajach należących do Europejskiego Obszaru Gospodarczego w 25 językach europejskich. Portal gwarantuje dostęp do średnio ponad 1 200 000 ofert. Jednocześnie doradcy EURES z jednej strony pomagają pracownikom i ich rodzinom, którzy planują skorzystanie z możliwości oferowanych przez mobilność.
Teraz przejdę do odpowiadania na poszczególne pytania zadane przez pana posła.
Zacznę od pierwszego pytania dotyczącego możliwości rozszerzenia systemu EURES na obywateli krajów trzecich.
Jak państwo wiedzą, EURES został wprowadzony do dyspozycji obywateli Europejskiego Obszaru Gospodarczego, aby pomóc im w znalezieniu pracy poza ich krajami ojczystymi, a tym samym zwiększyć mobilność. Obecnie Komisja planuje udostępnienie systemu EURES również pracownikom z innych krajów: nie tylko wyjdziemy naprzeciw ich oczekiwaniom, ale także przyniesiemy korzyści samej Unii. Mając na względzie starzejącą się populację i spadek demograficzny w Europie, musimy przygotować się na niedostatki europejskiej siły roboczej w przyszłości, które dotkną kluczowe sektory gospodarki oraz nasz styl życia. Oprócz tego, system EURES może również przyczynić się do opracowania bardziej globalnego rozwiązania problemu migracji z krajów trzecich.
W wyniku tego, dodano nowy kierunek do ogólnych celów systemu EURES na lata 2007-2010, który dotyczy możliwości rozszerzenia zakresu informacji dostępnej za pośrednictwem portalu EURES, aby wyjść naprzeciw potrzebom pracowników z krajów trzecich.
W następstwie planu działania Komisji dotyczącego legalnej migracji, pragniemy obecnie szczegółowo przeanalizować możliwości rozszerzenia systemu EURES w tym kierunku. Na początkowym etapie moglibyśmy rozważyć uzupełnienie istniejących sekcji oferujących informacje o "warunkach życia i pracy” o informacje dostosowane do potrzeb obywateli z krajów trzecich, którzy chcą wejść na rynek europejski, oraz dostarczyć takie informacje również w językach tych krajów.
Drugie pytanie dotyczy włączenia sezonowych i krótkoterminowych, tymczasowych ofert pracy do systemu EURES. Prawdą jest, że wstępne analizy, które przeprowadziliśmy dla systemu EURES, nie określały potrzeby i wielkości zapotrzebowania na krótkoterminowe oferty pracy za granicą. Statystyki, jakimi dysponujemy, obejmowały jedynie minimalny okres jednego roku, nie uwzględniono zapotrzebowania na pracę sezonową lub praktyki zawodowe i staże.
Jednakże, w następstwie zaleceń Parlamentu Europejskiego dotyczących zwiększenia budżetu na system EURES w 2007 r., przeprowadzono badania w ramach systemu w celu określenia potrzeby i wykonalności wprowadzenia takiej usługi. Reakcja szeregu krajów była bardzo pozytywna. Niektórzy partnerzy mieli już do czynienia z usługą tego typu w branży turystycznej, budownictwa i rolnictwa. W przyszłości, w miarę opracowywania planów dalszego rozwoju systemu EURES, automatycznie będzie brana pod uwagę możliwość rozszerzenia tej usługi.
W odniesieniu do trzeciego pytania, Komisja również jest zdania, że zarówno mobilność zawodowa, jak i geograficzna, może odegrać pozytywną rolę w poprawie funkcjonowania europejskiego rynku pracy, a zatem ważne jest wspieranie i zwiększanie takiej mobilności.
Komisja opracowuje w związku z tym plan działania, oparty na wynikach Europejskiego Roku Mobilności Pracowników 2006, który to plan ma na celu zwiększenie mobilności na europejskim rynku pracy oraz wyeliminowanie głównych przeszkód dla jej dalszego rozwoju.
Ten plan działania będzie promował wzmocnienie roli systemu EURES, czyniąc z niego główny instrument wspierania mobilności pracowników w całej Unii Europejskiej oraz zwiększając wiedzę o nim. Plan będzie miał trzy główne cele:
1. zwiększenie strategicznego wymiaru systemu EURES poprzez wzmocnienie jego potencjału analitycznego w odniesieniu do przepływów pracowników i zmian mobilności na europejskim rynku pracy;
2. podniesienie jakości usług oferowanych przez EURES, poprzez zaoferowanie pracownikom mobilnym i ich rodzinom bardziej wszechstronnych usług;
3. rozszerzenie zakresu działania systemu poprzez zwiększenie powiązań z innymi dostawcami podobnych usług - lub z sektorem prywatnym - oraz stopniowe otwieranie usług systemu na pracowników z innych części świata, jak już wspomniałem w odpowiedzi na pierwsze pytanie.
Czwarte, ostatnie, pytanie dotyczy transgranicznych projektów systemu EURES i ich roli w pomaganiu państwom członkowskim w eliminacji środków przejściowych.
Zajmowanie się konkretnymi problemami, które pojawiają się w stosunkach transgranicznych, zawsze było ważnym priorytetem dla EURES-u. Mamy obecnie aż 20 projektów współpracy transgranicznej, najnowsze z nich dotyczą współpracy Czech i Niemiec oraz Słowacji i Węgier. Poza tym, obecnie prowadzonych jest 14 analiz wykonalności, mających na celu wskazanie nowych projektów i usług, czy to pomiędzy "nowymi” państwami członkowskimi, czy też pomiędzy "nowymi” a "starymi” państwami członkowskimi.
Jednakże, panie i panowie, uważam, że nadszedł czas, aby porzucić koncepcję "starych” o "nowych” państw: w pewnym sensie Hiszpania jest niewątpliwie nowym państwem, podobnie jak Grecja itd. Zastanawiam się, jak długo jeszcze będziemy używać takiej klasyfikacji w odniesieniu do równoprawnych państw członkowskich Unii Europejskiej.
Tak czy inaczej, prowadzonych jest 14 analiz wykonalności, aby wskazać nowe projekty. Są to projekty praktyczne, zaprojektowane w celu ułatwienia obywatelom - pracodawcom oraz pracownikom transgranicznym - codziennego życia. Do partnerów można by zaliczyć związki zawodowe, organizacje zrzeszające pracodawców, publiczne służby zatrudnienia na szczeblu lokalnym i regionalnym. Mamy nadzieję, że dzięki tym projektom ułatwimy wymianę pracowników pomiędzy krajami partnerskimi i zachęcimy je do podjęcia koniecznych kroków w zakresie środków przejściowych.
Panie i panowie! Chciałbym zakończyć, wskazując na kolejny istotny aspekt pracy EURES-u, czyli na ograniczenie możliwości dumpingu socjalnego. Bez wątpienia osoby, które są dobrze poinformowane w momencie przyjazdu do innego kraju, są w o wiele lepszej sytuacji niż osoby, które nie posiadają niezbędnych informacji. Również pod tym względem EURES jest wyjątkowym i bardzo skutecznym narzędziem.
Philip Bushill-Matthews
w imieniu grupy PPE-DE. - Panie przewodniczący, na wstępie chciałbym powiedzieć, że uwagi mojego kolegi zasiadającego w ławach opozycji, pana Anderssona, uważam zasadniczo za słuszne, ale proszę, aby nie uważać tego za precedens dla kolejnych okazji. Warto odnotować, że niniejsza rezolucja cieszyła się sporym wsparciem na forum komisji. Nasza grupa nie wnosi żadnego wniosku dotyczącego zmian do tej rezolucji i mam nadzieję, że koledzy z wszystkich partii politycznych i wszystkich narodowości udzielą wsparcia idei, którą warto wesprzeć, tzn., że UE jest dla ludzi i ma zapewniać więcej możliwości większej ich liczbie, a w realizacji tego celu szczególną rolę może odegrać EURES.
Chciałbym jednak zadać dwa dodatkowe pytania, na które Komisarz mógłby odpowiedzieć w swoich uwagach dodatkowych lub na piśmie. Pytania te dotyczą dwóch pomniejszych kwestii, ale miejmy nadzieję, że nie są one bez znaczenia.
Pierwsza z nich dotyczy korzystania z portalu. Kiedy wyszukamy wyrażenie: "mobilność zawodowa w Europie”, automatycznie pojawia się portal EURES, który jest bardzo dobrym portalem, umożliwiającym łatwą nawigację. Jednakże pojawienie się tego portalu uzależnione jest od wpisania odpowiedniego wyrażenia: "mobilność zawodowa”. Jeżeli po prostu wpisze się "miejsca pracy w Europie” pojawi się cała lista innych portali, takich jak Eurojobs, Jobpilot, Topjobs, Careers in Europe itp. Może portale te są wartościowe, ale sprawą o zasadniczym znaczeniu jest odnalezienie portalu EURES. Dlatego moje pytanie brzmi: czy można coś jeszcze zrobić, aby zapewnić, że portal EURES będzie o wiele bardziej dostępny dla osób, które nie koniecznie korzystają najpierw z centrów pośrednictwa pracy, ale chcą po prostu same skorzystać z zasobów dostępnych w Internecie.
Moja druga kwestia dotyczy tego, że jeden z elementów portalu EURES, który także doceniam, to podportal dotyczący kształcenia ustawicznego i z kolei portal stanowiący jeden z elementów tego podporalu - PLOTEUS. Portal PLOTEUS zaintrygował mnie, ponieważ jest to portal dotyczący możliwości kształcenia się w całej przestrzeni, o czym wcześniej - tak jak pewnie moi koledzy - nie wiedziałem. To jest dopiero wielkie przedsięwzięcie, nie tylko w całej Europie, ale także w całej przestrzeni! Zastanawiałem się nad tym, bo choć wiele kwestii dotyczących mobilności związanych jest z zapewnianiem naszym przyjaciołom i kolegom z krajów Europy Środkowo-Wschodniej możliwości przeprowadzenia się do któregoś z krajów Europy Zachodniej uważam, że więcej uwagi należałoby poświęcać możliwościom przeprowadzania się z krajów Europy Zachodniej do krajów Europy Środkowo-Wschodniej. Jedną z przeszkód - I mówię to wyraźnie jako Anglik - jest brak znajomości języków obcych i elastyczności językowej, a wszelki wkład, jaki portal PLOTEUS może wnieść we wspieranie nauki języków obcych stanowi - i mam nadzieję, że komisarz zgodzi się ze mną - bardzo ważny aspekt mobilności zawodowej.
W obydwu tych sprawach dotyczących projektu PLOTEUS i dostępu do Internetu chcę powiedzieć, że oczywiście rozważajmy możliwości w przestrzeni, ale wróćmy na ziemię i doprowadźmy do tego, aby ten portal służył częściej większej liczbie osób borykających się z rzeczywistymi problemami.
Stephen Hughes
w imieniu grupy PSE. - Panie przewodniczący, portal EURES stwarza olbrzymie możliwości, ale wiele z nich pozostaje nadal niewykorzystanych. Portal ten ciągle boryka się z pewnymi ograniczeniami. Według nas portal EURES powinien stanowić centrum kompleksowej obsługi, sprzyjające geograficznej i zawodowej mobilności pracowników, ale powinniśmy być szczerzy, akceptując, że pozostaje jeszcze wiele do zrobienia zanim ten cel zostanie w pełni osiągnięty. Utworzenie takiego centrum kompleksowej obsługi powinno przecież być możliwe w tych elektronicznie zaawansowanych czasach.
Pracownicy planujący przeprowadzkę do innych państw członkowskich UE w poszukiwaniu pracy potrzebują dostępu do szczegółowych i zlokalizowanych informacji, które dawałyby im wiarę w sens przeprowadzki ze swoimi rodzinami; taka szczegółowość powinna zapewniać możliwość zdobycia informacji umożliwiających znalezienie szkoły w danej miejscowości, ocenę poziomu nauki w tej szkole, liczbę uczniów i liczbę wolnych miejsc. To samo dotyczy ochrony zdrowia, zakwaterowania i całego szeregu innych kwestii.
Portal EURES umożliwia dostęp do informacji dotyczących tych kwestii pod odpowiednimi hasłami, ale są to informacje o znacznym stopniu ogólności, umożliwiające jedynie stworzenie sobie wycinkowego obrazu sytuacji panującej w tym zakresie w danym kraju. Wprowadzenie do tego portalu szczegółowych i zlokalizowanych informacji mogłoby się wydawać wielkim wyzwaniem, ale niekoniecznie tak musi być w tym przypadku. Wiele takich szczegółowych informacji jest już dostępnych poprzez witryny internetowe władz lokalnych, organów służby zdrowia, lokalnych organów szkolnictwa i organów administracji rządowej. Odnośniki do takich witryn można umieścić w portalu EURES, aby jego użytkownicy potrzebujący bardziej szczegółowych informacji mogli łatwo znaleźć te witryny.
Informacje udostępniane na szczeblu lokalnym są coraz częściej dostępne również w kilku wersjach językowych. Przykładowo, w mojej okolicy mamy wszystko- od informacji dotyczących tego, jak zarejestrować się jako wyborca, po znalezienie zakwaterowania - po polsku i w kilku innych językach obcych.
Na koniec chciałbym powiedzieć, że takie informacje są często dostępne również w kilku językach państw trzecich, co jest związane z kwestią podniesioną przez komisarza. Napływ emigrantów z krajów trzecich nie jest rozwiązaniem trudności, jakie zmiany demograficzne stwarzają UE, ale może się do tego przyczynić. Z zadowoleniem przyjąłem zatem to, co komisarz powiedział na temat planów rozwoju portalu EURES, tak aby portal ten stanowił istotny element tego procesu.
DanutBudreikaitė
w imieniu grupy ALDE. - (LT) Swobodny przepływ pracowników jest jednym z czterech warunków niezbędnych do istnienia i skutecznego funkcjonowania jednolitego rynku UE. Jednolity rynek pracy, który jeszcze nie został ustanowiony, pozwoliłby osobom poszukującym pracy na zyskanie nowych umiejętności i doświadczenia oraz dałby im możliwość wyboru zatrudnienia i praktykowania umiejętności, natomiast pracodawcy, którzy chcą zatrudnić określonych specjalistów, mogliby wybierać z szerszego grona pracowników Sieć EURES (Europejskie Służby Zatrudnienia) jest instrumentem służącym stworzeniu jednolitego rynku pracy poprzez ułatwianie przepływu pracowników w UE, w krajach Europejskiego Obszaru Gospodarczego i w Szwajcarii (nie wspominam tu o krajach trzecich). Krajowe służby zatrudnienia, związki zawodowe, organizacje zrzeszające pracodawców i władze lokalne współpracują w ramach tej sieci. Ich działalność jest koordynowana przez Komisję Europejską. Rolą sieci EURES jest informowanie, doradztwo i pomoc potencjalnie mobilnym pracownikom w zakresie możliwości pracy za granicą oraz w zakresie warunków życia i studiowania w krajach Europejskiego Obszaru Gospodarczego, jak również pomoc pracodawcom, którzy chcą rekrutować pracowników z innych krajów.
Portal EURES został uruchomiony w 2006 r. i zapewnia dostęp do miliona ofert pracy w całej Europie. Jak dotąd, na portalu zarejestrowało się 8 000 pracodawców i 184 000 osób poszukujących pracy. Chociaż prawo do swobodnego przepływu podczas poszukiwania warunków życia i pracy za granicą jest jednym z podstawowych praw Europejczyków, ustanowionym traktatem rzymskim, wiele starych państw członkowskich nadal stosuje okresy przejściowe w stosunku do krajów, które przystąpiły do UE w roku 2004 i 2007. Niemcy planują rozszerzenie okresu przejściowego na otwarcie rynku pracy do 2011 r., z powodu wysokiej stopy bezrobocia w tym kraju. Według niektórych źródeł informacji mamy do czynienia z niedostatkiem siły roboczej w UE, natomiast inne źródła donoszą o wysokim poziomie bezrobocia. Na portalu EURES zarejestrowano milion ofert pracy, a jednocześnie swoboda przepływu siły roboczej jest ograniczana. Czy EURES jest skuteczny? Podam przykład mojego kraju, Litwy. Według oficjalnych statystyk, 34.000 pracowników opuściło Litwę w ciągu czterech lat, ale jedynie 405 w ciągu dwóch i pół roku z pomocą służb EURES. Media często przedstawiają szokujące informacje o pracownikach migrujących, traktowanych jak niewolnicy we Włoszech, Hiszpanii i Wielkiej Brytanii, gdzie przybysze z nowych państw członkowskich napotykają nieludzkie warunki życia i pracy. Czy nie jest to wadą systemu EURES? Ludzie nie otrzymują wystarczających informacji o warunkach życia i pracy, i nie wiedzą, do kogo się zwrócić, jeśli napotykają problemy. Działalność w 2006 r. wykazała, że pojawiły się przeszkody w swobodnym przepływie siły roboczej; są to problemy praktyczne, problemy związane z mieszkaniem, językiem, pracą dla partnera czy małżonka i trudności psychologiczne związane z adaptacją w nowym kraju i planowaniem powrotu do domu. Cieszy mnie, że Komisja w 2007 r. rozpocznie wdrażanie planu działania w zakresie mobilności, który pomoże rozwiązać pojawiające się problemy. System informujący o mobilności geograficznej i zawodowej, oparty na zasadzie jednego punktu kompleksowej obsługi również przyczyniłby się do realizacji tego celu.
Ryszard Czarnecki
w imieniu grupy UEN. - Panie Przewodniczący! Obiecuję, że nie będę mówił o cyberprzestrzeni i szansach wynikających z surfowania po niej dla mieszkańców Europy Środkowo-Wschodniej, jak uczynił to mój przedmówca - pan poseł Bushill-Matthews.
W projekcie rezolucji czytamy pochwały dotyczące Europejskich Służb ds. Zatrudnienia EURES. Miejmy jednak świadomość, że dla niektórych obserwatorów EURES to przykład przerostu eurobiurokracji. Przed chwilą moja koleżanka z Litwy mówiła, że zaledwie 8% Litwinów wyjeżdżających poza granice tego kraju do pracy korzystało z instrumentów proponowanych przez EURES. To naprawdę bardzo mało.
Być może nie jest to przerost biurokracji, ale sprawa byłaby bardziej oczywista, gdyby w końcu otwarto całkowicie europejski rynek pracy. Wówczas w naturalny sposób Europejczycy znajdowaliby pracę, niekoniecznie korzystając z pośrednictwa EURES.
Jasne, że warto wspierać wszelkie formy, także instytucjonalnego informowania o wolnych miejscach pracy dla pracowników sezonowych lub czasowych. Dotyczyć to powinno jednak w pierwszej kolejności obywateli państw członkowskich Unii, a dopiero w drugiej kolejności państw trzecich, w tym krajów współpracujących z Unią w ramach polityki sąsiedztwa Unii Europejskiej.
Przed dwoma laty i dwoma miesiącami, przyjmując wytyczne dla polityki zatrudnienia w państwach członkowskich podkreśliliśmy, że należy "znieść przeszkody dla przepływu pracowników na terytorium Europy w ramach traktatów”. Szkoda, że tego wezwania nie posłuchały Niemcy, Austria i niektóre inne państwa członkowskie, które dalej stosują - wbrew fundamentalnym swobodom tworzącym Wspólnoty Europejskie, o których mówiła moja koleżanka - bariery w zakresie dostępu do rynku pracy. W końcu to nastąpi, ale szkoda straconego czasu. Mówmy więc hic et nunc o rozwiązaniach generalnych, a nie o półśrodkach.
Elisabeth Schroedter
w imieniu grupy Verts/ALE. - (DE) Panie przewodniczący! Koledzy posłowie absolutnie słusznie twierdzą, że EURES to projekt przyczyniający się do sukcesu Europy. Bez sieci EURES geograficzna i zawodowa mobilność w Europie nie osiągnęłaby takich rozmiarów, jakie ma obecnie; pracownicy nie mieliby do niej dostępu i nie znaliby swoich praw, a co za tym idzie, nie mogliby z nich korzystać. Czwarta swoboda deklarowana w Unii Europejskiej istniałaby jedynie na papierze, gdyby EURES nie istniał.
A zatem, panie komisarzu, nie rozumiem, dlaczego nie wykazuje pan większego zaangażowania w celu ulepszenia systemu EURES, innymi słowy, dlaczego nie są tworzone nowe centra, dlaczego niepoprawiana jest jakość, np. poprzez modele najlepszych praktyk w regionach przygranicznych. Przecież powinny one się pojawiać jak grzyby po deszczu, aby przyczyniać się do realizacji naszych celów w Europejskim Roku Mobilności Pracowników oraz powinny zwiększać mobilność geograficzną w Europie. Naprawdę potrzebujemy większego zaangażowania w tym zakresie. Gdyby mobilność w Europie była łatwiejsza, skorzystałyby na tym szczególnie regiony dotknięte niedoborem wykwalifikowanych pracowników. Jednakże to oczywiście przede wszystkim państwa członkowskie hamują ten rozwój - a Rada również w tym przypadku nie wykazuje działania.
Proces wzajemnego uznawania systemów zabezpieczenia społecznego musi jeszcze pokonać długą drogę, zanim osiągnie poziom, który pozwoliłby pracownikom na podjęcie pracy w innym państwie członkowskim, bez utraty części ich zabezpieczenia społecznego. Jeszcze trudniej mają pracownicy w państwach członkowskich - jak na przykład w moim kraju - które nadal nalegają na ograniczanie mobilności w okresie przejściowym. W krajach tych mobilność jest realizowana w nielegalnych i niestabilnych warunkach zatrudnienia; czarny rynek ustala pensje i ubezpieczenie. Jednakże walka z dumpingiem socjalnym może mieć miejsce tylko mając za podstawę legalną mobilność.
Z tego względu dziwi mnie, dlaczego niektóre rządy, jak na przykład rząd niemiecki, z jednej strony nagłaśniają problem niedoboru wykwalifikowanych pracowników, a z drugiej nie mają odwagi, aby pozwolić pracownikom z Europy Wschodniej na korzystanie ze swobody przepływu, tym samym nie chcą wreszcie załagodzić często absurdalnej sytuacji na granicach. Apeluję także do partnerów społecznych, aby więcej robili dla mobilności w różnych krajach oraz aby narzucali kontrole publiczne w celu wskazania czarnych owiec i uniemożliwienia im czerpania korzyści z dumpingu socjalnego.
Derek Roland Clark
w imieniu grupy IND/DEM. - Panie przewodniczący, Europa obejmuje obszary o szeroko zróżnicowanej geografii, rzeźbie terenu i klimacie, co wiąże się z szerokim zróżnicowaniem stylów życia i gospodarek. W szczególności w Europie zawsze istniały różne zasady działania, przy znacznym zróżnicowaniu rozwoju prawa pracy. Metodologie pracy odzwierciedlają różnice pomiędzy poszczególnymi osobami. Różnorodność czyni życie ciekawym. Usuwanie takich różnic rodzi ryzyko, ponieważ taka różnorodność stanowi istotę pełnego zatrudnienia i przepisów prawa pracy.
Pełna nazwa Komisji Zatrudnienia to "Komisja Zatrudnienia i Spraw Socjalnych”, a bez wątpienia największą korzyścią społeczną dla wszystkich, tzn. zarówno dla poszczególnych obywateli, jak i dla społeczeństwa, jest sytuacja, kiedy ludzie mają pracę. W kwietniu 2005 r., bezrobocie w Niemczech wynosiło 10%, a w Wielkiej Brytanii tylko 4,5% - a przecież Wielka Brytania przyjęła mniejszą liczbę unijnych przepisów prawa pracy. W wielu krajach Europy Wschodniej stopa bezrobocia jest wysoka. Poczyniły one postępy, osiągnęły pewna poprawę, lecz ostatnią rzeczą, na jakiej im zależy jest zamiana centralnie sterowanej sowieckiej gospodarki kontrolowanej przez wyznaczonych komisarzy na zcentralizowane zasady określane przez wyznaczonych komisarzy unijnych.
Europa nie potrzebuje UE, która chce narzucić wszystkim wspólny zestaw przepisów prawa pracy. Tego rodzaju kaftan bezpieczeństwa może przyczynić się jedynie do podwyższenia bezrobocia, prowadząc do niepokojów społecznych, jakie już kiedyś widzieliśmy. Mam nadzieję, że nikt z nas nie chce ponownie tego doświadczyć.
Csaba Őry
(HU) Wiele powiedziano o wzroście mobilności geograficznej i zawodowej w Unii, jako o kluczowym czynniku ograniczania bezrobocia i zwiększania konkurencyjności gospodarczej.
Unia składająca się z 27 państw ma bardzo dużą rezerwę siły roboczej, lecz z powodu nierównego podziału regionalnego dostępnych miejsc pracy nie może zapewnić możliwości zatrudnienia znacznej części pracowników zaczynających drogę zawodową oraz pracowników w wieku powyżej 50 roku życia. W wyniku tego pilną kwestią jest obecnie imigracja pracowników przybywających do kilku państw członkowskich z krajów trzecich, nawet jeśli w Unii Europejskiej istnieje odpowiednia i wykwalifikowana siła robocza.
Sieć EURES odgrywa wybitną rolę w relacjach pomiędzy podażą a popytem, lecz niestety nie otrzymała jeszcze odpowiedniego wsparcia w postaci unijnych środków dostępnych na cele rozwoju. To widać wyraźnie: słyszałem, że jest 700 doradców EURES, podczas gdy pan komisarz Špidla wymienił 800 - jeśli porównamy tę liczbę z liczbą 20 milionów obywateli, którzy nie mogą znaleźć zatrudnienia w 27 państwach członkowskich, zestawienie takie daje nam śmiesznie dane. Tylko 25-26 doradców w każdym kraju, jedynie kropla w morzu potrzeb, w żadnym wypadku niewystarczająca dla realizacji wyznaczonego zadania.
Kolejną kwestią, jaką uważam za problematyczną, jest fakt, że podczas gdy informacja o osobach poszukujących pracy jest dostępna na portalu, jest tam o wiele mniej informacji o przedsiębiorstwach oferujących możliwość zatrudnienia. Według najnowszych informacji, na portalu EURES reprezentowanych jest łącznie 11 000 firm. Jeśli podmioty ekonomiczne mają zostać bardziej zaangażowane w sieć EURES niż obecnie, konieczna jest znacznie szersza kampania informacyjna. Uważam, że elementem warunkującym rozwój sieci EURES i portalu jest wspólny interes europejski, a zatem apeluję o przyjęcie przedmiotowych wniosków.
Proinsias De Rossa
Panie przewodniczący, bez wątpienia EURES jest bardzo ważnym i dobrze funkcjonującym portalem. Niemniej jednak wymaga on udoskonalenia.
Chciałbym zająć się specyficzną kwestią związaną z mobilnością, która - jak zgadzamy się wszyscy - jest niezbędna i dobrze służy Europie. Problem, który chcę poruszyć w szczególności, dotyczy przypadków, w których obywatel UE, który przybył do Irlandii, ma żonę lub męża niebędących obywatelami UE.
W ostatnich tygodniach rząd Irlandii wydał nakazy deportacji 120 takich żon i mężów. Wiem, że o wiele większa liczba osób została poinformowana przez władze irlandzkie, że postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku o wydanie pozwolenia na pobyt stały zostało zawieszone do czasu zakończenia postępowania sądowego, które prawdopodobnie nie zostanie zakończone wcześniej niż w 2009 r. Jest to bez wątpienia przeszkoda w mobilności w Europie dla każdego obywatela Unii Europejskiej pragnącego przeprowadzić się do Irlandii i podjąć pracę, która jest tam dostępna, ale stwierdza, że jego możliwości w tym zakresie są ograniczone ponieważ jego mąż lub żona nie jest obywatelem UE.
Wydaje mi się, że jest to niesprawiedliwe wobec tych, którzy mogą chcieć się przeprowadzić, ale jest to jeszcze bardziej niesprawiedliwe wobec tych, którzy już się przeprowadzili i mieszkają - w niektórych przypadkach od wielu lat - w Irlandii ze swoim mężami i żonami, którzy są obecnie deportowani. Wzywam Komisarza do niezwłocznego skontaktowania się z ministrem Irlandii i zaapelowania do niego o cofniecie nakazów deportacji, przyznanie odnośnym rodzinom prawa pobytu na okres przejściowy i usunięcia doświadczanej przez te rodziny niepewności co do swojej przyszłości.
Jeżeli poważnie traktujemy kwestię mobilności w Europie, to takie sytuacje nie powinny mieć miejsca. Jestem przekonany, że obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa irlandzkiego naruszają dyrektywę Unii Europejskiej z 2004 r. w sprawie mobilności i stałego pobytu oraz przepisy UE zapobiegające dyskryminacji, ponieważ te przepisy irlandzkie mają zastosowanie wyłącznie do żon i mężów obywateli UE, którzy nie są obywatelami irlandzkimi. Są to dwie poważne kwestie. Wzywam zatem komisarza do złożenia na ręce władz irlandzkich, a w szczególności ministra Briana Lenihana, bezpośrednio i niezwłocznie oświadczeń, aby ta sprawa została jak najszybciej rozstrzygnięta.
Zbigniew Krzysztof Kuźmiuk
Panie Przewodniczący! W tej debacie chciałbym zwrócić uwagę na dwie kwestie. Po pierwsze, potrzebna jest pełna realizacja jednej z podstawowych swobód, na jakich oparty jest europejski wspólny rynek, a mianowicie swobodny przepływ siły roboczej. W odniesieniu do pracowników pochodzących z nowych państw członkowskich jest on poważnie ograniczony, choćby przez Niemcy czy Austrię, co w oczywisty sposób osłabia mobilność pracowników na terytorium Unii Europejskiej.
Po drugie, potrzebne jest znaczące wsparcie, szczególnie dla nowych państw członkowskich, umożliwiające podnoszenie stopy zatrudnienia w tych krajach. Na przykład w moim kraju - w Polsce - stopa ta wynosi 51 % dla mężczyzn i zaledwie 46 % dla kobiet, podczas gdy na przykład w Stanach Zjednoczonych czy krajach skandynawskich te wskaźniki przekraczają już 70 %.
Gunnar Hökmark
Panie przewodniczący, myślę, że znaczenie większej mobilności cieszy się powszechnym zrozumieniem, a wszystkie doświadczenia dotyczące pracowników, badaczy są bardzo dobre. Jest to wszędzie widoczne. Powodzenie zależy w znacznej mierze od zapewnienia mobilności i współpracy europejskiej i wiemy, że taka mobilność ma istotne znacznie dla jakości zatrudnienia i efektywności rynków pracy. Wiemy, że jest to rzeczywiście idea europejska. Wiemy też, że ma ona zasadnicze znaczenie w zapewnianiu możliwości poszczególnym osobom fizycznym. Z drugiej jednak strony nadal napotykamy kilka przeszkód.
Wspieranie EURES i zadbanie o to, by portal ten był efektywny, jest ważne. Jednocześnie musimy jednak zadbać, by przeszkody, np. przepisy przejściowe, zostały jak najszybciej usunięte, ponieważ paradoksem jest, że jedna strona stara się zwiększyć mobilność, podczas gdy druga strona akceptuje jej ograniczenie.
Drugą kwestią, która według mnie jest istotna, jest fakt, że nawet kiedy usuniemy już te przeszkody, nadal będziemy mieli zbyt ograniczoną mobilność. Dotyczy to zarówno naszego krajowego rynku pracy, jak i rynków pracy innych państw członkowskich. Uważam, że portal EURES mógłby być wykorzystywany nie tylko do celów informowania i zwiększania bezpieczeństwa osób pragnących przeprowadzić się do innego kraju i znaleźć zatrudnienie na innym rynku pracy - jak zauważył to tutaj dziś wcześniej pan Andersson - ale także mógłby być wykorzystywany do informowania organów decyzyjnych o przeszkodach występujących nadal na europejskich rynkach pracy, ponieważ rozdźwięk pomiędzy wizją i teorią a rzeczywistością jest dość znaczny. Uważam także, że portal EURES mógłby odgrywać rolę informacyjną na dwa sposoby: dla tych, którzy pragną przeprowadzić się, aby znaleźć zatrudnienie na innym rynku pracy, ale także dla nas wszystkich i dla wszystkich państw członkowskich, abyśmy mogli doprowadzić do tego, że w rzeczywistości o wiele łatwiej będzie się przeprowadzić. Jest to wyzwanie, które moglibyśmy omówić tutaj dziś wieczorem bardziej szczegółowo.
Vladimír Špidla
komisarz. - (CS) Panie i panowie! Uważam, że debata wyraźnie pokazała, że EURES jest dobrym instrumentem, spełniającym określone zadania i użytecznym: faktycznie przyczynia się on do swobodnego przepływu siły roboczej, działa korzystnie na mobilność, pomaga ludziom w znalezieniu informacji o rynku pracy w różnych krajach Unii Europejskiej oraz w uzyskaniu wiedzy o ich prawach.
Z drugiej strony, co również zostało podkreślone w debacie, nie osiągnęliśmy sytuacji doskonałej czy ostatecznej i należy nadal rozwijać EURES.
W debacie poruszono pewne kwestie, których obecnie nie skomentuję indywidualnie, ponieważ mają one bardzo specyficzny i organizacyjny charakter i uważam, że każda z nich zasługuje na ocenę ekspertów, ustalającą jej wartość.
Z debaty wyraźnie wyłania się fakt, że ogólna koncepcja Komisji dotycząca rozwoju tego portalu oraz ogólna wizja Parlamentu Europejskiego w zakresie celu i rozwoju tego portalu są mniej więcej takie same i dają nam możliwość naprawdę skutecznej i długoterminowej korzystnej współpracy oraz wzajemnej inspiracji.
Chciałbym także zauważyć, że zgłoszono tutaj wiele pomysłów, które daleko wykroczyły poza zakres tego pytania parlamentarnego, jak na przykład kwestia prawodawstwa krajowego, ale są to pytania, które oczywiście odnotowałem i które rozpatrzę.
