Oekraïne (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie over Oekraïne.
Günter Gloser
fungerend voorzitter van de Raad. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, wij verwelkomen uw besluit om het debat over de huidige situatie in Oekraïne en ook de betrekkingen van de Europese Unie met dit land op de agenda te zetten. Het belang van Oekraïne voor de stabiliteit in Europa is niet te onderschatten en ik ben dan ook blij dat u mij de gelegenheid biedt om het standpunt van het voorzitterschap van de Raad hierover mee te delen.
De Oranjerevolutie was een indrukwekkende demonstratie van de kracht van de burgerbewegingen in Oost-Europa, en de democratische parlementsverkiezingen in maart 2006, die over het algemeen vrij en eerlijk zijn verlopen, waren een voorbeeld voor andere landen in deze regio.
Dit was echter niet de eerste keer dat Oekraïne op een zeer moeilijk punt in zijn moeizaam overgangs- en transformatieproces aanbelande. Het had de Oranjerevolutie meegemaakt, die op zich al de kritieke culminatie was van een politiek conflict, gevolgd door de maandenlange politieke touwtrekkerij en de problemen rond de vorming van een coalitie en een regering na de parlementsverkiezingen in maart 2006, die een debat waren over de binnenlandse en buitenlandse oriëntatie van het land, en nu het decreet van president Joesjtsjenko van 2 april 2007 om het parlement te ontbinden, met de weigering van de regering en het parlement om hieraan gehoor te geven.
De houding van beide zijden stuit op aanzienlijke constitutionele bezwaren in Oekraïne zelf, en het Oekraïense parlement heeft het constitutionele hof gevraagd om een uitspraak te doen over de grondwettelijkheid van het presidentiële decreet tot ontbinding.
De Raad volgt de gebeurtenissen in Kiev natuurlijk op de voet, maar wij zijn er ook bezorgd over. De Europese Unie onderhoudt nauwe contacten met beide partijen in het conflict sinds het uitbreken van de crisis. De heer Solana heeft meerdere malen gesproken met de betrokkenen en daarbij het standpunt van de Europese Unie naar voren gebracht, en ons voorzitterschap heeft, daags na bekendmaking van het ontbindingsdecreet, opgeroepen tot matiging en bereidheid tot dialoog op basis van democratische regels en de Oekraïense grondwet. Het voorzitterschap heeft ook nauw contact met de bij de crisis betrokken groepen en met vooraanstaande persoonlijkheden van beide zijden. De Europese Unie zal deze contacten ook voortzetten.
Het constitutionele hof van Oekraïne staat voor een moeilijke taak en kan deze alleen uitvoeren als het zonder druk van buitenaf in staat wordt gesteld om een besluit te nemen over de grondwettelijkheid van de ontbinding van het parlement. Voor een langetermijnoplossing van de politieke crisis zijn evenwel politieke compromissen nodig, en wij zijn dan ook blij dat president Joesjtsjenko en premier Janoekovitsj onverminderd bereid zijn tot dialoog, en juichen het toe dat beide zijden hebben verzekerd dat geweld als middel om het conflict bij te leggen, is uitgesloten. Wij verwachten dat beide zijden zich zullen houden aan hun publieke uitspraken en aan hun toezeggingen aan de Europese Unie om een verdere escalatie van de crisis te voorkomen.
Welke veranderingen in het politieke klimaat in Kiev er ook zullen komen, democratie, vrije en eerlijke verkiezingen, vrijheid van meningsuiting en persvrijheid blijven de basis van het politiek en maatschappelijk bestel, en dat is een van de redenen waarom wij er alle vertrouwen in hebben dat Oekraïne een uitweg zal vinden uit deze politieke crisis, een uitweg die gebaseerd zal zijn op onze gemeenschappelijke ideeën over democratie en rechtsstaat, een weg waarbij Oekraïne kan blijven rekenen op de steun van de Europese Unie.
Vladimír Špidla
lid van de Commissie. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik dank u voor de uitnodiging om te komen spreken over de betrekkingen tussen de Europese Unie en Oekraïne. Dit debat is van groot belang en actueler dan ooit. Een van redenen daarvoor is dat wij op 5 maart de onderhandelingen hebben geopend over een nieuwe uitgebreide overeenkomst, met de bedoeling onze betrekkingen met Oekraïne op een nieuwe leest te schoeien.
Een andere reden houdt verband met de manier waarop de binnenlandse politieke situatie in Oekraïne zich ontwikkelt. Voor de verdere consolidatie van de democratische omstandigheden in dat land en voor de continuïteit van het hervormingsproces is het van groot belang dat er een oplossing wordt gevonden voor de huidige crisis. De Commissie heeft de laatste ontwikkelingen in de Oekraïense binnenlandse politiek op de voet gevolgd en is bezorgd over de ontbinding van het parlement door president Joesjtsjenko, die heeft geleid tot een verharding van de fronten tussen hem en premier Janoekovitsj.
Wij vinden het heel belangrijk dat Oekraïne doorgaat met zijn hervormingskoers in de richting van volledige democratisering, stabiliteit en welvaart. Oekraïne, en zijn toekomst in Europa, hangen volledig af van stabiliteit. Stabiliteit is echter ook essentieel voor de Europese Unie, omdat wij in de landen om ons heen stabiliteit nodig hebben, samen met welvaart.
De Oekraïense democratie moet nu eindexamen doen. De heer Barroso, de voorzitter van de Commissie, heeft bij zijn ontmoeting met president Joesjtsjenko afgelopen week gezegd dat er in een democratie geen politiek probleem bestaat waarvoor geen politieke oplossing gevonden zou kunnen worden die in overeenstemming is met de wet. Het openlijk gevoerde politieke debat en de - tot dusverre - veelal vreedzame demonstraties in de straten van Kiev hebben aangetoond dat het Oekraïense volk begrijpt dat interne politieke meningsverschillen op een verantwoordelijke en democratische wijze moeten worden bijgelegd.
Nu komt het erop aan dat alle relevante politieke krachten constructief samenwerken en oprecht moeite doen om een politiek compromis te bereiken, met volledig respect voor het principe van democratie en rechtsstaat. Alle politieke krachten moeten zich houden aan de democratische spelregels, corruptie bestrijden en de onafhankelijkheid van het constitutionele hof en zijn besluiten respecteren.
Oekraïne heeft ook een langetermijnproces nodig, een proces waaraan iedereen kan deelnemen en dat zal leiden tot een grondwettelijke hervorming die gebaseerd is op een politiek compromis nieuwe stijl en het politiek bestel zal voorzien van duidelijke controle- en reguleringsmechanismen. Het kan niet de rol van de Europese Unie zijn om rechtstreeks in te grijpen in deze crisis, maar we kunnen en moeten wel een beroep doen op terughoudendheid en het gezonde verstand van alle betrokkenen in de Oekraïense politiek en hen ertoe aanzetten een compromis te bereiken.
Dat is de boodschap die wij moeten uitdragen. Wij vertrouwen erop dat de jonge Oekraïense democratie voor dit examen zal slagen en dat haar politici zich zullen blijven inzetten voor het welzijn van het land en voor de toekomstige betrekkingen met de Europese Unie. Sinds de zogenaamde Oranjerevolutie en de aanvaarding van het actieplan EU-Oekraïne zijn de EU en Oekraïne veel dichter bij elkaar komen te staan en zijn de betrekkingen tussen hen verbeterd.
Oekraïne is een voorbeeld van het succes van het Europese nabuurschapsbeleid: onze politieke dialoog is behoorlijk intensief geworden en het aantal terreinen waarop wij samenwerken, neemt toe. Wij hebben besloten om onze steun in het kader van het nieuw Europees nabuurschaps- en partnerschapsinstrument te verhogen tot 120 miljoen euro per jaar. Wij hebben de overeenkomsten inzake visumfacilitering en overname geparafeerd en bereiden op handelsgebied verdere stappen voor die ons, samen met de nieuwe en uitgebreide overeenkomst, dichter bij een vrijhandelszone zullen brengen.
Onlangs zijn we begonnen met werkzaamheden die onze betrekkingen nog nauwer moeten maken. Op 5 maart heeft de Commissie namelijk onderhandelingen met Oekraïne geopend over een nieuwe uitgebreide overeenkomst, die - als zij wordt gesloten - het belang van de betrekkingen tussen ons en de nieuwe perspectieven moet weerspiegelen, onder andere het perspectief op een verdiept partnerschap in de energiesector.
Een tweede onderhandelingsronde vond plaats in Kiev op 2 en 3 april. De gesprekken zijn tot onze volste tevredenheid verlopen, want we hebben substantiële vooruitgang geboekt en Oekraïne toonde zich zeer geëngageerd. De Commissie heeft het voornemen om de onderhandelingen over de nieuwe uitgebreide overeenkomst zoals gepland voort te zetten, omdat Oekraïne een sleutelpartner is voor de Europese Unie en wij vastbesloten zijn om onze betrekkingen met dit belangrijke buurland verder te ontwikkelen en te consolideren.
Jacek Saryusz-Wolski
namens de PPE-DE Fractie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, de politieke crisis in Kiev baart eenieder zorgen die de politieke vooruitgang sinds de Oranjerevolutie toejuicht. Ik wil de hier aanwezigen herinneren aan de voortrekkersrol die het Parlement in 2004 vervulde.
Het is essentieel dat de huidige situatie wordt opgelost in overeenstemming met de rechtsstaat en met de democratische beginselen die stroken met de Europese waarden, en bovenal conform de op democratische wijze geuite wensen van het Oekraïense volk.
Mijns inziens hadden we meer kunnen doen om te voorkomen dat deze crisis zich verder zou ontwikkelen. Wij hadden met name meer substantiële, morele en financiële steun moeten geven en Oekraïne moeten helpen bij zijn inspanningen om de uiterst moeilijke politieke erfenis van zijn sovjetverleden te boven te komen.
We moeten alles in het werk stellen om de democratische groei in Oekraïne te bevorderen en aan te moedigen. Europa moet nu een grotere, consequentere betrokkenheid tonen. De nieuwe uitgebreide overeenkomst moet voorzien in een nieuwe, versterkte grondslag voor de betrekkingen tussen de Europese Unie en Oekraïne, een grondslag die strookt met de reële uitdagingen.
De Europese Unie moet de context waarin deze crisis is ontstaan, begrijpen en erkennen. Het heeft niet veel zin om de leiders van Oekraïne op te roepen tot een verstandig intern akkoord als niet alle bij het conflict betrokken partijen bereid zijn om de macht te delen en als de normale constitutionele mechanismen in verval zijn geraakt.
Sommigen grijpen de crisis in Oekraïne misschien aan als een voorwendsel om niets te doen, en beweren dat de situatie daar serieuzere betrokkenheid onzerzijds in de weg staat. Dat moeten we juist niet doen. De problematische interne situatie is een uitdaging voor de Europese Unie. Wij moeten een praktische koers uitzetten en ons inzetten voor de beëindiging van de crisis, die gevolgen kan hebben voor heel Europa. Het is hoog tijd meer te doen voor Oekraïne. Er is concrete vooruitgang geboekt sinds de Oranjerevolutie, maar die vooruitgang kan verloren gaan als daar geen gevolg aan wordt gegeven. Laten we Oekraïne steunen in zijn keuze voor Europa.
Jan Marinus Wiersma
namens de PSE-Fractie. - Mijnheer de Voorzitter, ook wij zijn verontrust over de voortdurende politieke instabiliteit in Oekraïne. De situatie die is ontstaan uit het conflict tussen de president en het parlement, doet het land geen goed. Het zal zonder twijfel ook een impact hebben op de samenwerking tussen de Europese Unie en Oekraïne. Zolang het land zich in een constitutionele impasse bevindt, zal het moeilijk zijn verdere gesprekken te voeren over nauwere samenwerking, laat staan om concrete vooruitgang te boeken.
Maar ik denk dat we ons niet moeten laten verleiden tot de gedachte dat deze crisis de resultaten van de ingrijpende gebeurtenissen van de winter van 2005 en 2006 teniet zou doen. De Oranjerevolutie heeft geleid tot een fundamentele democratisering van het land. Oekraïne vandaag is een wezenlijk ander land dan het Oekraïne van voor de Oranjerevolutie en de Europese Unie heeft in deze verandering een belangrijke positieve rol gespeeld. Tegelijkertijd moeten we vaststellen dat die Oranjerevolutie de grote tegenstellingen in dat land niet heeft overbrugd. Een consensus over de koers van het land ontbreekt vooralsnog. Het huidige conflict is een uitdrukking van de verdeeldheid van dat land. Het is ook een uitdrukking van het feit dat er klaarblijkelijk nog geen stabiele balans is gevonden tussen de rol van de verschillende politieke spelers, de macht van de verschillende instituties en de uiteenlopende visies over de toekomst van het land.
Het is niet in de eerste plaats aan ons om nu partij te kiezen. Op dit moment ligt de zaak al bij het constitutionele hof in Kiev. Op dit moment zie ik geen zwaarwegende reden om er nu op te vertrouwen dat zij in staat zullen zijn een correcte uitspraak te doen over de juiste institutionele balans. Dat hof heeft eerder bewezen zich onafhankelijk te kunnen opstellen. Een zeer belangrijk deel van de verantwoordelijkheid ligt echter bij de politieke spelers en bij de politieke klasse.
Zonder een compromis aan die kant zullen ook constitutionele oplossingen niet werken. Dat betekent dat zij alles zullen moeten doen om te investeren in een compromis dat de groepen niet verder uit elkaar drijft, maar dichter bij elkaar brengt. Daarin kunnen en moeten de Europese spelers wel degelijk een rol spelen, een bemiddelende rol, en ik verwelkom de opmerkingen die minister Gloser daarover gemaakt heeft.
Ook wij hebben daar belang bij, want voortmodderen op de huidige basis levert enkel verliezers op in Oekraïne, maar het maakt ook de EU tot een verliezer, omdat wij onze rol met moeite daar kunnen vervullen. De uitdaging is nu om interne tegenstellingen te overwinnen, zodat men door kan gaan met de hervormingen die nodig zijn voor nauwere banden met de EU, die nodig zijn om invulling te geven aan de eigen ambitie van Oekraïne om lid te worden van de Europese Unie. Dit is de enige geloofwaardige basis om de ambitie die alle politieke partijen hebben te realiseren.
István Szent-Iványi
namens de ALDE-Fractie. - (HU) Oekraïne is een strategisch belangrijke partner voor de Europese Unie. We hebben er fundamenteel belang bij dat Oekraïne een stabiele, democratische staat is met een functionerende markteconomie. Daarom hebben we de gebeurtenissen tijdens de Oranjerevolutie met grote belangstelling gevolgd en gesteund. Helaas heeft de sedertdien verstreken tijd uitgewezen dat de democratische, maatschappelijke en economische transformatie veel gecompliceerder en tegenstrijdiger is dan wij hadden gehoopt. Hiervan geeft ook de huidige crisis blijk. De crisis in Oekraïne is voornamelijk een aangelegenheid van binnenlandse politiek en de oplossing hiervoor moet dan ook gevonden worden in de binnenlandse politieke sfeer, door Oekraïense politici, via vreedzame onderhandelingen.
Wij kunnen ons steentje bijdragen door middel van actieve neutraliteit. Wij zijn neutraal ten opzichte van beide partijen, maar niet als het gaat om het eindresultaat van dit debat. Het is immers in ons belang dat Oekraïne uiteindelijk een stabiele, democratische rechtsstaat wordt die nauwe banden onderhoudt met Europa.
Wij kunnen voor de oplossing van de situatie weinig van het constitutionele hof verwachten, aangezien dit zelf deel uitmaakt van het probleem. De grootste verantwoordelijkheid is dus weggelegd voor de binnenlandse krachten in de politiek van Oekraïne en de politici aldaar. Momenteel voeren Europa en Oekraïne onderhandelingen over een intensievere samenwerking. Deze onderhandelingen laten een gunstig verloop zien.
Wij hebben er belang bij dat de onderhandelingen zo spoedig mogelijk met succes worden bekroond, maar de leiders van Oekraïne moeten inzien dat de contacten tussen de Europese Unie en Oekraïne slechts kunnen worden versterkt als Oekraïne het pad terugvindt waarvan het als gevolg van de recente crisis is afgedwaald. We benadrukken dan ook dat de crisis in de binnenlandse politiek zo snel mogelijk moet worden bezworen door middel van vreedzame onderhandelingen en dat wij graag helpen bij het zoeken naar een oplossing. Wij zullen steun verlenen aan alle processen die leiden tot de consolidatie van een democratisch Oekraïne.
Guntars Krasts
namens de UEN-Fractie. - (LV) Dank u, mijnheer de Voorzitter. De ontwikkelingen in Oekraïne zijn uiterst belangrijk voor het Europees Parlement, en niet alleen omdat Oekraïne een buurland van ons Europa is. Hoewel Oekraïne in de nabije toekomst niet kan worden beschouwd als een kandidaat-land voor de Europese Unie, is zulks op de middellange termijn niet geheel en al uitgesloten als de democratische processen zich positief ontwikkelen en het economisch potentieel van het land blijft groeien. De ontwikkeling van de democratische processen in Oekraïne, de integratie van het land in de wereldeconomie en de ontwikkeling van de betrekkingen met de Europese Unie op tal van terreinen hebben een degelijke basis gelegd voor het ombuigen van de interne politieke tegenstellingen van het land in constructieve oplossingen en in verbroedering van de Oekraïense samenleving. De huidige politieke crisis is een toetssteen voor de mate van ontwikkeling van de democratie in Oekraïne, en de manier waarop die crisis wordt opgelost zal bepalend zijn voor de richting waarin het land zich zal ontwikkelen. De Europese Unie moet de strijdende politieke facties in Oekraïne ertoe aanzetten om een tot compromis te komen. De politieke rivalen moeten overeenstemming zien te bereiken over de noodzaak de tekortkomingen in de constitutionele hervorming ongedaan te maken en zodanig op te lossen dat het evenwicht tussen de instellingen van de nationale overheid blijft behouden, en de stabiliteit van het staatsbestel te waarborgen. De oplossing van de politieke crisis moet gebaseerd zijn op democratische methoden, waaronder vervroegde verkiezingen. Daardoor krijgt het Oekraïense volk het laatste woord bij de oplossing van de politieke crisis. Dank u.
Rebecca Harms
namens de Verts/ALE-Fractie. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, als u zich een oordeel wilt vormen over de weg die Oekraïne al heeft afgelegd in de richting van democratie, volstaat het dat u uw blik vandaag tegelijkertijd op Moskou en op Kiev richt. Als we deze twee hoofdsteden met elkaar vergelijken, wordt al snel duidelijk dat ze, wat de eerbiediging van de democratie betreft, lichtjaren van elkaar verwijderd zijn en dat de democratie in Kiev, ondanks de chaos en de onlusten, nu veel stabieler is dan we drie of vier jaar geleden hadden durven hopen.
Zoals alle vorige sprekers reeds zeiden, heeft Europa bijzonder veel belang bij een stabiele democratische ontwikkeling in Oekraïne. Daarom wil ik de beslissing van president Joesjtsjenko niet op een neutrale manier bekijken. Ik ben van mening dat zijn politieke motivatie voor nieuwe verkiezingen correct is. Wanneer een politieke kracht als de partij van de regio's aankondigt dat ze in het Oekraïense parlement driehonderd stemmen wil verzamelen, dan heeft de president het volste recht om te verklaren dat, als de partij een dergelijke meerderheid wil, ze dan maar moet proberen om die via verkiezingen te behalen.
Ik ben ervan overtuigd dat deze verkiezingen noodzakelijk zijn, dat president Joesjtsjenko gelijk heeft als hij deze politieke crisis laat culmineren, en dat dit ook in het belang is van Europa. Als de nieuwe verkiezingen er daadwerkelijk komen, is het van cruciaal belang dat alle partijen de verkiezingsuitslag respecteren en bereid zijn om eindelijk werk te maken van de constitutionele hervormingen die al geruime tijd zijn aangekondigd, maar voortdurend op de lange baan werden geschoven.
Ik wil nog kort het woord richten tot de Parlementsleden uit Polen, aangezien Warschau de belangrijkste pleitbezorger is van Oekraïne in de Europese Unie. Het is duidelijk dat Warschau, wat Oekraïne betreft, zeer continentaal, zeer Europees ingesteld is. Ik zou graag zien dat de Poolse Parlementleden - met wie ik het over talrijke kwesties eens ben - deze Europese benadering, dit continentale denken, deze Europese gezindheid ook in andere conflictsituaties tot uiting zouden brengen, zodat we samen weer een goed beleid kunnen voeren voor de landen in het oosten, niet alleen in Oekraïne, maar ook in de andere landen van de regio.
Helmuth Markov
namens de GUE/NGL-Fractie. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, wanneer de president van een land zijn nationale parlement ontbindt, spreekt het vanzelf dat hij dat in overeenstemming met de bepalingen van de grondwet van zijn land moet doen. Dat heeft president Joesjtsjenko gedaan. Hij heeft gehandeld overeenkomstig artikel 90 van de Oekraïense grondwet, waarin zeer duidelijk is vastgelegd onder welke omstandigheden het Oekraïense parlement ontbonden kan worden. Dat was zijn goede recht. Anderzijds heeft ook het parlement het recht om zich tot het constitutioneel hof te wenden en te zeggen: "Wij zijn een andere mening toegedaan. Dit artikel is niet overeenkomstig de tekst van de grondwet toegepast.” Daarom is er ook in elke democratische samenleving een machtenscheiding. Daardoor wordt gegarandeerd dat uiteindelijk de rechterlijke macht bepaalt hoe de tekst moet worden uitgelegd. Het resultaat is dan in de eerste plaats een juridische interpretatie en geen politiek oordeel.
Het is tevens het goede recht van elk parlementslid om moreel te oordelen over het feit of het goed is of niet wanneer afgevaardigden voor het andere kamp kiezen. Ik zou erop willen wijzen dat er ook in dit Europees Parlement in de loop der tijd nieuwe fracties tot stand gekomen zijn, en dat sommige leden hun fractie hebben verlaten om lid te worden van een andere. Dat is in talrijke landen van de Europese Unie een zeer normale gang van zaken.
De leden van het Oekraïense parlement zijn niet gebonden door een vast mandaat! Zolang dat het geval is, kunnen ze wel moreel ter verantwoording geroepen worden, maar niet juridisch.
Mevrouw Harms, u hebt gelijk, er bestaat een hemelsbreed verschil tussen Moskou en Kiev. Laat ons niet vergeten dat wijlen Boris Jeltsin, toen hij president van Rusland was, op het Russische parlement heeft laten schieten omdat het weigerde zijn wensen in te willigen. Zoiets is in Oekraïne ondenkbaar! In Oekraïne zijn er democratische krachten die dat zouden verhinderen. En dat is maar goed ook!
Wat mij af en toe ergert aan dit debat, is dat we de rivaliserende partijen veel te overhaast een etiket opplakken - ja, ook wij maken ons daar schuldig aan -, in de veronderstelling dat president Joesjtsjenko de uitgelezen partner is voor de Europese Unie en dat premier Janoekovitsj de beschermeling van Rusland is, de man die de Russische belangen behartigt. We weten allemaal dat beide heren een verschillende nationaliteit hebben. De ene is Oekraïner, de andere Rus. Ze zijn echter allebei Oekraïense staatsburgers en vertegenwoordigen beiden de belangen van hun land. Dat ze er verschillende meningen op nahouden over de manier waarop ze hun ideeën in praktijk willen brengen, is volkomen normaal. Dat is in elke lidstaat van de Europese Unie zo.
Daarom staan er ons, mijns inziens, vier dingen te doen. Ten eerste moeten we er bij het constitutioneel hof op aandringen dat het in afzienbare tijd een beslissing neemt. Ten tweede zouden we moeten nadenken en moeten debatteren over de mogelijkheid om een delegatie naar Oekraïne te sturen. Ten derde is het misschien mogelijk om alle fracties van de Verkhovna Rada, het Oekraïense parlement, in dit Parlement uit te nodigen en met hen in debat te treden. Ten vierde zouden we de bekvechtende protagonisten kunnen uitnodigen om op dezelfde dag naar het Europees Parlement te komen en de kwestie samen te bespreken. Het lijkt ons geen goed idee dat de heer Janoekovitsj de ene dag komt, mevrouw Timosjenko de daaropvolgende dag en de heer Joesjtsjenko nog een dag later. Wij willen een echt gemeenschappelijk debat.
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)
Bastiaan Belder
namens de IND/DEM-Fractie. - Mijnheer de Voorzitter, de toekomst van de Europese Unie én de toekomst van Oekraïne liggen, mijns inziens, in elkaars politieke verlengde. De EU-27 zal verdragsmatig kleur moeten bekennen over haar geografische reikwijdte, haar grenzen. Oekraïne dient daar als Europees land in principe binnen te vallen.
Met het scheppen van deze helderheid openen zich tegelijk Europese toekomstperspectieven voor Oekraïne. Stellig een wezenlijke stimulans voor de Oekraïense hervormingskrachten. Trouwens, een eerlijke keus voor álle Oekraïense burgers.
Dit alles, mijnheer de Voorzitter, klinkt als zeer verre toekomstmuziek, gelet op de algehele politieke crisissituatie waarin Oekraïne zich momenteel bevindt. Echter, ook binnen het kader van het Europees nabuurschapsbeleid vergt de kakofonie in Kiev al een krachtige en creatieve Brusselse inbreng. Omwille van duurzame stabiliteit aan de eigen oostgrens kunnen Raad en Commissie het daar richting Oekraïne niet louter bij laten! Hoe verzoent u deze strategische interesses van de Unie met een wenkend perspectief voor Oekraïne?
Charles Tannock
(EN) Mijnheer de Voorzitter, ik had het voorrecht om in 2006 de parlementsverkiezingen in Oekraïne bij te mogen wonen, die op voorbeeldige wijze gehouden werden. Spijtig genoeg leverde de uitslag daarvan noch een stabiele regering, noch een klimaat van financiële integriteit op. Veel parlementsleden van de Verkhovna Rada hadden maar weinig belangstelling voor de politiek en wilden eigenlijk alleen maar hun zakelijke belangen beschermen of gerechtelijke vervolging vermijden via hun parlementaire onschendbaarheid. Ik keek dan ook niet op van de aantijgingen dat parlementsleden door de regerende coalitie met hoge bedragen werden omgekocht om van partij te veranderen in een poging de magische driehonderd zetels te behalen. Dat is namelijk de constitutionele meerderheid die nodig is om president Joesjtsjenko uiteindelijk alle macht uit handen te nemen.
Persoonlijk heb ik altijd het wezenlijke recht van Oekraïne om op grond van artikel 49 van het Verdrag een aanvraag in te dienen tot lidmaatschap van de EU, verdedigd. Dat zal, gezien de uitbreidingsmoeheid en de vrees van sommige lidstaten om Rusland voor het hoofd te stoten, wel nog even duren. Desondanks ben ik van mening dat de Raad niet overal van op de hoogte was, toen hij Oekraïne, in de heftige tijd van de Oranjerevolutie, niet dezelfde status van potentieel kandidaat-land voor uiteindelijke toetreding tot de Europese Unie verleende als aan een aantal landen van de Westelijke Balkan, zoals Albanië. Hiermee zou de democratische, hervormingsgezinde en pro-westerse krachten een grote worst zijn voorgehouden. Het is zeer spijtig dat dit niet is gebeurd.
Ik ben van mening dat Oekraïne deze laatste constitutionele crisis geweldloos zal overleven, en de Europese normen van democratie, mensenrechten en de rechtsstaat ten volle zal respecteren. Ik veroordeel nadrukkelijk de vermeende pogingen om de rechters van het constitutionele hof te intimideren met het oog op hun juridische beraadslagingen over de rechtmatigheid van de ontbinding van de Verkhovna Rada door president Joesjtsjenko. Ondertussen juich ik de Europese plannen toe voor een door vrijhandel en visumfacilitering gekenmerkt reisruimte, nadat Oekraïne is toegetreden tot de Wereldhandelsorganisatie. Idealiter wordt de in 2008 verstrijkende Partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst vervangen door een associatieovereenkomst. Hoe dan ook, de inwoners van Oekraïne moeten dichter tot de Europese Unie worden gebracht, waar ze rechtmatig thuishoren. Voor mij is het duidelijk dat de duurzame erfenis van de Oranjerevolutie, namelijk vrije pers en democratische verkiezingen, intact blijft.
Adrian Severin
(EN) Mijnheer de Voorzitter, de essentie van de crisis in Oekraïne ligt in het verschil tussen de standpunten van de politieke spelers met betrekking tot de controlemechanismen en de machtenscheiding. De crisis wordt gevoed door de zwakheden in het interinstitutionele evenwicht en de manier waarop de overheidsinstellingen functioneren.
De Europese Unie moet haar rol vervullen en haar verantwoordelijkheid nemen, want zij heeft weinig gedaan om het democratisch tekort of de kwetsbaarheid van de democratie, die tot deze crisis leidden, te voorkomen.
Het goede nieuws is dat alle partijen nu in onderhandeling lijken te zijn, en er uitzicht is op een compromis. We moeten geen partij kiezen. We moeten de bevolking van Oekraïne niet zien als pro-westers of niet pro-westers. Ik ben van mening dat we haar, overeenkomstig onze waarden, niet moeten beoordelen op haar woorden, maar op haar daden.
Tegelijkertijd moeten we koste wat kost persoonlijke initiatieven vermijden, die misleidend kunnen zijn of misbruikt kunnen worden. Eveneens moeten we vermijden de situatie in Oekraïne te benaderen met nationale agenda's in gedachten, en er mag ook geen concurrentie binnen de Europese Unie en het Parlement plaatsvinden, want dat zou een averechts effect hebben.
Aan de andere kant mogen we ons niet onverschillig opstellen tegenover bepaalde waarden. Zoals ik al zei, hebben we bepaalde waarden, en die mogen we gerust naar voren brengen bij de aanpak van deze crisis.
We moeten alle betrokkenen aanmoedigen bereidheid te tonen tot het sluiten van een compromis en respect voor de rechtsstaat en democratie aan de dag te leggen. Ook moeten we hen vragen de beslissingen van het constitutionele hof te accepteren, zelfs indien dit hof nog niet volledig functioneel is.
We moeten hen aanmoedigen om door middel van onderhandelingen tot een pakket van constitutionele wijzigingen en verbeteringen te komen, waar bij voorkeur overeenstemming over moet zijn bereikt voordat het constitutionele hof uitspraak doet.
De delegatie van het Europees Parlement voor de betrekkingen tussen de Europese Unie en Oekraïne heeft voortdurend contact met de betrokkenen en is bereid te helpen. We hebben duidelijk gemaakt dat het resultaat een toetsing zal zijn van het vermogen van Oekraïne om met de Europese Unie samen te werken en in onze structuren opgenomen te worden.
Daarnaast hebben we duidelijk gemaakt dat de rechtsstaat niet mag worden opgeofferd op het altaar van een beter institutioneel evenwicht, of vice versa. Aan de andere kant moeten we naar onszelf kijken. Hebben we een helder beeld van de toekomstige status van de betrekkingen tussen de Europese Unie en Oekraïne? Weten we werkelijk wat voor soort staat Oekraïne moet worden? Hebben we onze verwachtingen duidelijk genoeg kenbaar gemaakt? Beschikken we over een strategie met betrekking tot de manier waarop we de samenwerking tussen Oekraïne en de Europese Unie moeten bevorderen? Hebben we een plan met betrekking tot de manier waarop we Oekraïne en zijn eurosceptici nader tot ons kunnen laten komen? Zijn we een Europese Unie van interactie, en niet slechts van reactie? Ik vrees dat het antwoord op veel van deze vragen wel eens 'nee' zou kunnen zijn.
Als we onze aanpak niet veranderen, vrees ik dat de vooruitzichten op zijn minst twijfelachtig zijn.
Grażyna Staniszewska
(PL) Mijnheer de Voorzitter, het Europees Parlement heeft zich aan Oekraïne gecommitteerd tijdens de Oranjerevolutie. We waren allemaal diep ontroerd door de oproep vanaf het Onafhankelijkheidsplein in Kiev tot de eerbiediging van de menselijke waardigheid, tot een democratisch, op de rechtsstaat gegrondvest land, tot een land zonder financiële en politieke corruptie. Dat was het Oekraïne waar we allemaal op hadden gewacht.
Vanuit dit Parlement wil ik nu beide zijden van het conflict in Oekraïne - president Joestsjenko en Julia Timosjenko, beiden symbolen van de Oranjerevolutie, en premier Janoekovitsj, de vertegenwoordiger van de regerende coalitie - oproepen om door middel van onderhandelingen een oplossing te vinden voor deze crisis.
Het streven naar compromissen wordt in de EU hoog aangeslagen en heeft zijn waarde bij het vermijden van conflicten herhaaldelijk bewezen. Het is goed dat beide partijen vandaag aan de onderhandelingstafel hebben plaatsgenomen. We hopen dat de onderhandelingen spoedig en succesvol zullen worden afgerond. Hier in het Europees Parlement willen we graag alle redenen en heel de overtuiging blijven houden om te kunnen verklaren dat we openstaan voor de Europese aspiraties van de Oekraïners.
Jerzy Buzek
(PL) Mijnheer de Voorzitter, drie jaar geleden hebben we terecht de democratische veranderingen in Oekraïne gesteund. Vandaag heeft Oekraïne mediavrijheid en efficiëntere democratische instellingen. Het is nu aan de Oekraïners zelf om te beslissen welke weg hun land moet inslaan, en welke oplossingen er moeten worden gevonden voor de democratische spanningen en crises. Dat betekent echter niet wij alleen maar met onze armen over elkaar moeten toekijken. Door de veranderingen in Oekraïne te steunen, hebben we een zekere morele verplichting op ons genomen en het is onze taak om goede betrekkingen met dat land te onderhouden.
Daarom moeten we in de eerste plaats beginnen met serieuze onderhandelingen over nauwere samenwerking met Oekraïne op energiegebied. Daardoor zal de EU beter in staat zijn om, via Oekraïne en onafhankelijk van Rusland, haar olie- en gasaanvoer veilig te stellen.
In de tweede plaats moeten er actief in Oekraïne worden geïnvesteerd, met name in olie- en gaspijpleidingen waarvoor te weinig financiering beschikbaar is, of die niet zijn afgebouwd.
In de derde plaats moet de EU een diplomatiek offensief inzetten in de landen rond de Kaspische Zee, die mogelijk via Oekraïne olie en gas aan de EU kunnen leveren.
Het vierde en belangrijkste punt is dat we een opendeurbeleid moeten voeren ten aanzien van Oekraïne en Oekraïne moeten behandelen als onze naaste strategische partner en als toekomstig lid van de EU. Op deze manier kunnen we echte steun geven aan een onafhankelijk, stabiel en democratisch Oekraïne met een vrije markt. Het is aan ons, en het is onze plicht, om ervoor te zorgen dat dit functioneert.
Günter Gloser
fungerend voorzitter van de Raad. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, ik stel vast dat we het over talrijke punten in de beoordeling van de situatie in Oekraïne eens zijn. Ik ga akkoord met wat velen van u in de loop van dit debat hebben gezegd, namelijk dat niet wij, maar de politieke machthebbers het nu voor het zeggen hebben, dat zij moeten beslissen, en dat ze dat moeten doen met respect voor de instellingen die inmiddels in Oekraïne tot stand gekomen zijn, waaronder ook het constitutioneel hof. Ze mogen daarbij niet onder druk gezet worden.
Het lijkt me op dit moment niet opportuun dat de Europese Unie een soort van bemiddelende rol speelt, aangezien dit in de eerste plaats een interne kwestie is, waarbij de verantwoordelijken, de president en de premier van Oekraïne, op enigerlei wijze tot een vergelijk moeten komen en een uitweg uit deze crisis moeten vinden. Anderzijds - en dat heeft commissaris Špidla zeer duidelijk gesteld - heeft de Europese Unie ook zelf de weg naar nauwere samenwerking getoond door onderhandelingen met het land te openen. Ze heeft Oekraïne tevens duidelijk gemaakt dat er vele mogelijkheden zijn voor de economische en politieke ontwikkeling van het land. Dat is de weg die we ook in de volgende weken moeten inslaan.
Zoals ik al heb gezegd, onderhoudt de heer Solana met beide groepen nauwe contacten. Het is belangrijk dat we ons niet afzijdig houden, maar ook dat we ons - hoe zou ik het zeggen? - neutraal opstellen tegenover wat anderen in Oekraïne tot een goed einde moeten brengen.
Ik hoop echter dat de Oekraïense bevolking zich zal kunnen vinden in het perspectief dat de Europese Unie hun heeft geboden. Het stemt me optimistisch dat geen van beide politieke kampen de weg richting Europa uit het oog verloren heeft en dat daarover eensgezindheid bestaat.
Vladimír Špidla
lid van de Commissie. - (DE) Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, de Europese Commissie is het over het algemeen eens met de beoordeling van het Europees Parlement van de huidige politieke crisis. Ze juicht de voorzichtige aanpak die het Europees Parlement tot dusver in deze situatie heeft gevolgd, toe. De Commissie, van haar kant, zal nauwlettend toezien op het verdere verloop van de crisis en zal haar steentje bijdragen door de machthebbers in Oekraïne aan te sporen om in het belang van hun land naar een duurzaam politiek compromis te zoeken.
Zoals al werd benadrukt, staat de Commissie nog steeds volledig achter de onderhandelingen over de nieuwe uitgebreide overeenkomst. Ze beschouwt Oekraïne zonder enige twijfel als een van onze sleutelpartners. We zullen het verdere debat over Oekraïne in dit Parlement met belangstelling volgen en kijken uit naar de definitieve versie van het verslag-Kamiński.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
