Bijeenkomst van de Europese Raad van 21/22 juni 2007 - Activiteitensemester van het Duits voorzitterschap (verslag en verklaringen gevolgd door een debat) 
De Voorzitter
Dames en heren, dan zijn wij nu toegekomen aan het debat over de resultaten van de Europese Raad van 21/22 juni 2007. Mevrouw de voorzitter van de Europese Raad, bondskanselier Angela Merkel, u zult vandaag de leden van het Europees Parlement voor de vierde keer toespreken. Hiermee stelt u de norm voor elk toekomstig voorzitterschap. Ik wil niet vooruitlopen op wat de fractievoorzitters en mijn andere collega's gaan zeggen. Wel wil ik u onze dank betuigen voor uw welwillendheid, uw geduld, maar bovenal uw besluitvaardigheid wat Europa betreft, zonder welke het resultaat van de Top van Brussel niet mogelijk zou zijn geweest. Mijn oprechte dank, mevrouw de bondskanselier.
(Applaus)
Dan zijn wij nu toegekomen aan het debat over het verslag van de Europese Raad en de verklaring van de Commissie aangaande de bijeenkomst van de Europese Raad van 21/22 juni 2007, alsmede de verklaring van de Raad over het activiteitensemester van het Duits voorzitterschap.
Mevrouw de voorzitter van de Europese Raad, bondskanselier Angela Merkel, u zult vandaag de leden van het Europees Parlement voor de vierde keer toespreken. Hiermee stelt u de norm voor elk toekomstig voorzitterschap. Ik wil niet vooruitlopen op wat de fractievoorzitters en mijn andere collega's gaan zeggen. Wel wil ik u onze dank betuigen voor uw welwillendheid, uw geduld, maar bovenal uw besluitvaardigheid wat Europa betreft, zonder welke het resultaat van de Top van Brussel niet mogelijk zou zijn geweest. Mijn oprechte dank, mevrouw de bondskanselier.
(Applaus)
Ik zou u willen vragen thans het woord te nemen, mevrouw de Raadsvoorzitter.
Angela Merkel
Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, slechts enkele dagen na een gedenkwaardige bijeenkomst van de Europese Raad wil ik nu allereerst onze viering in herinnering roepen van de vijftigste verjaardag van de Verdragen van Rome in Berlijn in maart. Bij die gelegenheid stonden we erbij stil dat vijftig jaar Verdragen van Rome, vijftig jaar vrede en vrijheid, democratie en rechtstaat in het licht van de geschiedenis per slot van rekening niet meer is dan één keer knipperen met de ogen. En of het op een dag meer zal zijn ...
(Problemen met de geluidsinstallatie)
De Voorzitter
Dames en heren, ik probeer het nogmaals. Is de vertolking nu in orde?
Mevrouw de voorzitter van de Raad, zou u het nog eens kunnen proberen? In Europa moet men wat geduld hebben. Ik vraag u om begrip.
Angela Merkel
Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, slechts enkele dagen na een gedenkwaardige bijeenkomst van de Europese Raad wil ik nu allereerst onze viering in herinnering roepen van de vijftigste verjaardag van de Verdragen van Rome in Berlijn in maart. Bij die gelegenheid stonden we erbij stil dat vijftig jaar Verdragen van Rome, vijftig jaar vrede en vrijheid, democratie en rechtstaat in het licht van de geschiedenis per slot van rekening niet meer is dan één keer met de ogen knipperen. En of het op een dag meer zal zijn, dat weten we niet.
Bij de ceremonie in maart wezen wij erop dat niets van dit alles vrede en vrijheid, democratie en rechtsstaat vanzelfsprekend is. Dit alles moet steeds opnieuw worden versterkt en verdedigd. Stilstand is achteruitgang. Het kost tientallen jaren om vertrouwen op te bouwen, maar vertrouwen beschamen, dat is snel gebeurd. Heel snel. Bij een breuk raakt Europa sneller uit het lood dan sommigen denken.
Kortom, de Europese integratie moet steeds opnieuw worden bewerkstelligd en gewaarborgd. Daarom ben ik erg dankbaar dat wij juist dit hebben bereikt met de uitkomst van de afgelopen bijeenkomst van de Europese Raad. Wij hebben de koers uitgezet voor een vernieuwd, gemeenschappelijk fundament van de Europese Unie, we hebben de stilstand doorbroken, en uiteindelijk hebben we het vertrouwen niet beschaamd en hebben we een breuk weten te voorkomen. Kortom: Het resultaat van zaterdagnacht zal Europa nieuwe, gemeenschappelijke energie geven.
Vandaag wil ik niet meer terugkijken op de uitputtingsslag die de onderhandelingen van de afgelopen weken en maanden waren, want wij weten allemaal maar al te goed dat het uitgangspunt al moeilijk was. Enerzijds hadden we de landen die het Grondwettelijk Verdrag hadden getekend en volledig steunen, en anderzijds hadden we de landen die verregaande wijzigingen eisten op grond van de kritiek van hun bevolking.
Laten we onszelf niets wijsmaken: Er dreigt altijd een gevaar, namelijk het gevaar dat de staat van verlamming en de afsplitsingstendensen voortduren. Indien de Europese Raad niet het gewenste resultaat had geboekt, dan had dat niet het einde van Europa betekend, maar het had ongetwijfeld onbeschrijflijke gevolgen gehad. Daarom is het van groot belang dat dit kon worden voorkomen.
Het akkoord van Brussel stelt ons in staat om de substantie van het Grondwettelijk Verdrag in stand te houden. Ik denk dat we het er allemaal over eens zijn dat het resultaat van de Europese Raad een succes is. Een succes voor Europa en ook een succes voor het Europees Parlement.
U hebt de substantie van het Grondwettelijk Verdrag altijd verdedigd en nu kan het Hervormingsverdrag op tijd van kracht worden, vóór de Europese verkiezingen van 2009. Dit is van het allergrootste belang voor allen die zich verkiesbaar stellen voor het Europees Parlement.
(Applaus)
In het Hervormingsverdrag houden wij rekening met de bezorgdheid van de burgers dat er een Europese superstaat zou kunnen ontstaan en dat de individuele landen te veel van hun identiteit zouden moeten opgeven. Ik deel deze bezorgdheid niet, maar ik moest haar respecteren en heb haar ook gerespecteerd. Daarom hebben wij besloten in het Hervormingsverdrag af te zien van symbolen en aanduidingen die vergelijkbaar zijn met die van de lidstaten.
Tegelijkertijd brengt het Hervormingsverdrag een aanzienlijke vooruitgang in de slagvaardigheid van de Europese Unie met zich mee. Op sommige terreinen gaan we zelfs verder dan het Grondwettelijk Verdrag. Klimaatbescherming en energiesolidariteit werden erin opgenomen, de nationale parlementen worden nog sterker betrokken bij de vormgeving van het nationale Europabeleid, de bevoegdheden van de EU en de lidstaten worden nog duidelijker afgebakend en de voorwaarden voor intensievere samenwerking worden versoepeld, vooral op het terrein van justitie en binnenlandse zaken.
Geachte dames en heren, met het Hervormingsverdrag worden drie elementen verwezenlijkt die essentieel zijn voor de toekomst van de Europese Unie. Allereerst de slagvaardigheid van de EU, zowel binnen als buiten haar grenzen. Daartoe dragen een uniforme rechtspersoon in de EU en de uitbreiding van de besluitvorming met gekwalificeerde meerderheid in de Raad bij. De nieuwe regeling van een dubbele meerderheid, waarbij de demografische factor een groter gewicht wordt toebedeeld, wordt weliswaar pas vanaf 2014 van kracht, tegelijkertijd dus met de eerste afgeslankte Commissie, maar zij wordt wel degelijk verwezenlijkt. Dat betekent een niet te overschatten vooruitgang voor Europa.
Het werk van de Raad zal ook meer continuïteit krijgen door een voorzitter van de Europese Raad en de teamvoorzitterschappen, regelingen die samen met het nieuwe verdrag van kracht worden. Tegelijkertijd betekent het Hervormingsverdrag vooruitgang voor het beleid, bijvoorbeeld op het gebied van de externe activiteiten van de Europese Unie.
Een samenhangend buitenlands beleid waarbij met één stem wordt gesproken, wordt iedere dag belangrijker voor een Europa dat zich wil handhaven in de wereld. Wij zullen de Hoge Vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlands en veiligheidsbeleid benoemen, hij zal de Raad voor buitenlandse zaken leiden, hij zal worden ondersteund door een Europese diplomatieke dienst en hij zal lid zijn van de Commissie, en wel in de functie van vicevoorzitter. Dit is een politieke kwantumsprong voor Europa.
(Applaus)
Op het terrein van justitie en binnenlandse zaken, een gebied dat de mensen bijzonder interesseert, is belangrijke vooruitgang geboekt, bijvoorbeeld in de gemeenschappelijke strijd tegen grensoverschrijdende criminaliteit. Bovendien zullen de procedures aanzienlijk worden versneld door het nieuwe besluitvormingsproces met gekwalificeerde meerderheid.
Voorts zullen wij duidelijker kunnen maken dat overdracht van bevoegdheden geen eenrichtingsverkeer is, waarbij de Europese Unie alleen maar steeds meer verantwoordelijkheden krijgt. Er kunnen zich ook situaties voordoen waarin bevoegdheden kunnen worden teruggegeven aan de individuele lidstaten, indien dit noodzakelijk is. Want het is een vaak gehoorde wens van de burgers dat er op sommige belangrijke gebieden meer Europa moet komen, maar ook dat er minder Europa moet komen op terreinen waarop de lidstaten het heel goed zelf aankunnen, en wij geven gehoor aan deze wens.
Geachte dames en heren, met het Hervormingsverdrag maken we ook een tweede zaak ondubbelzinnig duidelijk: Europa en zijn burgers zullen nader tot elkaar komen. Daartoe wordt een Europees burgerinitiatief ingevoerd, zoals dat was opgenomen in het Grondwettelijk Verdrag. Er zal vooruitgang worden geboekt op maatschappelijk terrein en er komen heldere regels op het gebied van de publieke diensten. Voorts zal de Intergouvernementele Conferentie haar eigen protocol vaststellen, waarin diensten van algemeen economisch belang hoog zullen worden aangeslagen. Ook wordt erop gewezen dat de lidstaten aanzienlijke vrijheid genieten op niet-commercieel terrein.
Het doet mij bijzonder veel genoegen, en ik denk dat dit voor verreweg de meesten van ons geldt, dat we ook een oplossing hebben kunnen vinden voor het Handvest van de grondrechten. Het Handvest zal de rechten van de burgers tegenover de instellingen versterken. Het is wettelijk bindend van karakter, en dat past naar mijn mening goed bij een Europa dat groot belang hecht aan waarden..
(Applaus)
We weten dat het Verenigd Koninkrijk, met zijn eigen wettelijke traditie, zijn eigen weg heeft gekozen en dat moeten wij respecteren. Het alternatief zou een beperking van het wettelijk bindende karakter van het Handvest voor allen zijn, maar dat zou voor de meeste lidstaten onaanvaardbaar zijn geweest. Daarom is het goed dat dit is vermeden, en ik geloof dat dit ook het meerderheidsstandpunt van het Parlement is.
(Applaus)
Geachte dames en heren, tot slot het derde element dat de vooruitgang door het Hervormingsverdrag zichtbaar maakt: meer rechten voor de parlementen. Met de hervorming van het Verdrag zal het Europees Parlement in de regel een gelijkwaardige medewetgever worden en het Europees Parlement zal voortaan de voorzitter van de Europese Commissie kiezen. Vele lidstaten achtten het tegelijkertijd van belang om de rol van de nationale parlementen meer erkenning te geven. Dit vindt plaats in een nieuw artikel. Wij zijn eveneens overeengekomen om de rol van de parlementen te versterken in het subsidiariteitscontrolemechanisme, hoewel we daarbij het recht van de Europese Commissie om voorstellen te doen hebben geëerbiedigd. Ook in de toekomst zullen de afzonderlijke nationale parlementen geen vetorecht krijgen, en dat vind ik ook absoluut juist.
(Applaus)
Geachte dames en heren, de hervorming van het Verdrag was een van de doelstellingen van het Duitse voorzitterschap van de Raad. Het andere doel van het Duitse Raadsvoorzitterschap was de heroriëntatie van de Europese Unie op de zaken die wij slechts gemeenschappelijk kunnen verwezenlijken als een verenigd Europa. Want ik ben er diep van overtuigd dat wij alleen tastbare vooruitgang kunnen bereiken voor onze burgers als wij gezamenlijk en doelgericht handelen.
Uiteraard zullen er altijd uitzonderingen zijn, zoals we die onlangs zagen bij de besluiten van de EU-Raad. Er zullen steeds weer gevallen voorkomen waarin afzonderlijke lidstaten besluiten dat zij niet, of in eerste instantie niet willen deelnemen aan een bepaald beleid, terwijl andere landen vooroplopen, maar wel binnen de grenzen van de Verdragen. Dit is echter iets anders dan een Europa van twee snelheden. Laat mij hierover heel duidelijk zijn: ik zie daar niets in.
(Applaus)
Dat mag niet het doel zijn van ons beleid, anders slaan we nieuwe kloven in Europa en verzwakken we het Europees Parlement. Het is alle moeite en inspanningen waard om te blijven zoeken naar een gemeenschappelijke weg voor alle lidstaten van de Europese Unie. Een Afrikaans spreekwoord zegt: "Wie snel vooruit wil komen, moet alleen lopen. Wie ver wil komen, moet samen lopen.” Volgens mij ligt in dat Afrikaanse spreekwoord de wijsheid van de Europese integratiegedachte. Alleen als wij gezamenlijk en gericht handelen kunnen wij de grote, unieke gedachte in stand houden die het concept van de Europese integratie al ruim vijftig jaar is: vrede, vrijheid en rechtszekerheid voor de burgers van Europa.
Slechts als wij gezamenlijk en gericht actie ondernemen kunnen wij de burgerrechten in de Europese Unie versterken, bijvoorbeeld door het Verdrag van Prüm op te nemen in het nieuwe rechtskader van de EU. Daarmee maken we intensievere politionele samenwerking mogelijk in de grensoverschrijdende strijd tegen het terrorisme, criminaliteit en illegale migratie in de EU. Alleen als wij gezamenlijk en gericht optreden, vergroten wij het concurrentievermogen van Europa als vestigingsplaats. De roamingverordening die wij vandaag hebben ondertekend, is hier een voorbeeld van. Slechts als wij gezamenlijk en gericht optreden, kunnen wij een van de grote uitdagingen voor de mensheid aangaan, namelijk het gevaar aanpakken dat dreigt door de klimaatverandering.
De besluiten van de voorjaarstop van de Europese Unie met betrekking tot een geïntegreerd energie- en klimaatbeschermingsbeleid zijn baanbrekend. Deze lagen overigens ook ten grondslag aan het bereiken van een overeenkomst tijdens de G8-top over de noodzaak van een follow-up in het kader van het Kyoto-protocol onder auspiciën van de Verenigde Naties en aan de steun die alle G8-deelnemers hieraan gaven. Zonder de voorjaarstop van de Europese Unie en de steun van het Europees Parlement was dit niet mogelijk geweest. Dit is een mooi voorbeeld van de verdediging van Europese belangen.
(Applaus)
Daarom is het ook juist dat klimaatbescherming in het nieuwe ontwerpverdrag nu onder de doelstellingen van de Europese Unie komt te vallen. Alleen als wij gezamenlijk en gericht handelen hebben wij Europeanen enige kans om onze doelstellingen in de wereld te verwezenlijken. Dit bleek ook tijdens de topconferenties die wij tijdens ons voorzitterschap hielden met onze G8-partners die niet tot de EU behoren: de Verenigde Staten, Japan en Canada.
Naast besluiten over klimaatbescherming werden er verdere, voor de lange termijn belangrijke overeenkomsten gesloten: Met de VS en Canada kwamen we intensivering van de samenwerking op het gebied van regelgeving overeen, met Rusland kwamen we de instelling van een alarmsysteem voor energiecrises en de start van een dialoog over investeringen overeen, en met Japan kwamen wij overeen de bescherming van intellectueel eigendom doeltreffender te handhaven.
Geachte dames en heren, iedere institutionele vooruitgang en de heroriëntatie van de Europese Unie zijn uiteindelijk alleen mogelijk indien wij Europeanen ons bewust zijn van onze waarden en wij deze waarden daadwerkelijk tot het richtsnoer van al ons handelen maken. Ik meen dat dit richtsnoer er eveneens toe kan bijdragen om onze burgers te overtuigen van Europa, en wel door hen bewust te maken van onze gemeenschappelijke doelstellingen door duidelijk te maken dat wij gezamenlijk handelen in de wereld op basis van onze waarden.
Europa betekent niet "lekker onze eigen gang gaan”. Europa houdt een verplichting in om eraan bij te dragen dat onze aarde een bewoonbare planeet blijft, dat steeds minder mensen gedwongen zijn huis en haard te verlaten ten gevolge van gewelddadigheden of oorlog, dat ziekten zoals aids, malaria en tuberculose succesvol kunnen worden bestreden. En zo sluit zich de cirkel van het Duitse voorzitterschap van de Europese Raad.
Het Hervormingsverdrag is noodzakelijk om Europa op koers te houden. De Europese Raad hoopt dat de Intergouvernementele Conferentie nog voor eind juli kan worden bijeengeroepen, en daarom wil ik u verzoeken uw standpunt zo spoedig mogelijk kenbaar te maken. Net als het Duitse voorzitterschap wilt u dat wij tijdens de campagne voor de Europese Verkiezingen van 2009 tegen de burgers kunnen zeggen: zo, en niet anders, gaat het verder met Europa. Daarom is het ook goed dat het Europees Parlement in het debat hierover regelmatig zijn stem laat horen en de dialoog zoekt met het maatschappelijk middenveld, zoals zal blijken uit een bijeenkomst van het permanent burgerforum Agora in het najaar.
Geachte dames en heren, tot besluit van het Duitse Raadsvoorzitterschap wil ik graag het boek Werte. Von Plato bis Pop (Waarden. Van Plato tot pop) van de Duitse schrijver Peter Prange aanhalen. Wellicht herinnert u zich nog dat ik hem ook al citeerde in mijn redevoering hier in januari bij de start van mijn Raadsvoorzitterschap. Prange schrijft: "Alles wat wij Europa ooit tot stand hebben gebracht, hebben wij te danken aan onze innerlijke tegenstellingen, aan de eeuwige gespletenheid in onszelf, aan de voortdurende wedijver tussen de ene en de andere mening, tussen het ene idee en het andere idee, tussen thesen en antithesen.”
Hieraan wil ik graag in mijn eigen woorden nog iets toevoegen: wij hebben dit aan ons vermogen te danken om deze innerlijke tegenstellingen te verdragen en, na talloze oorlogen en oneindig veel leed, zoiets geweldigs te laten slagen als het werk voor vrede in Europa. Wij burgers van Europa hebben werkelijk het geluk verenigd te zijn. Ik zou wensen dat de burgers van Europa over vijftig jaar, in 2057, zullen zeggen: toen, in 2007, is de Europese Unie na afmattende, zenuwslopende debatten de juiste koers ingeslagen. Toen, in 2007, is de Europese Unie de juiste weg naar een bloeiende toekomst ingeslagen. Dat was, is en blijft onze missie, onze missie voor de toekomst. Daarvoor zal Duitsland zich ook na het voorzitterschap volledig blijven inzetten. Dank u wel.
(De leden van het Europees Parlement staan op en geven een langdurig applaus)
De Voorzitter
Mevrouw de voorzitter van de Raad, de reactie van het Europees Parlement maakt duidelijker hoezeer het achter uw maatregelen staat dan woorden zouden kunnen doen. Wij willen ook uw collega's die u gesteund hebben oprecht bedanken. Mijn hartelijke dank gaat ook uit naar Commissievoorzitter Barroso, die ik hierbij verzoek het woord te nemen.
José Manuel Barroso
voorzitter van de Commissie. (DE) Staat u mij toe bondskanselier Angela Merkel bij deze gelegenheid te complimenteren met hetgeen zij heeft bereikt.
Uit een buitengewoon lastige opgave kwam een succes voor Europa voort. In het bijzonder wil ik mijn waardering uitspreken voor de politieke ambitie van de kanselier om vast te houden aan een Hervormingsverdrag waarmee de Unie de juiste instrumenten in handen krijgt om het hoofd te bieden aan de uitdagingen van de 21e eeuw.
Hulde aan bondskanselier Merkel en het hele team van het Duitse voorzitterschap voor het feit dat zij vastberaden hebben gestreden voor het bereiken van hun doelstellingen en dat zij de onderhandelingen tot een goed einde hebben gebracht. Dit compliment is niet alleen van toepassing op het resultaat van de Top van juni, maar eveneens op de vele successen die het Duitse voorzitterschap de afgelopen zes maanden heeft behaald.
(Applaus)
We kunnen met de hand op het hart zeggen dat Europa volledig op koers ligt.
Ik denk dat het nuttig is om eraan te herinneren waar we enige tijd geleden stonden. Ik wil de gebeurtenissen van vorige week even laten voor wat ze zijn en terugkijken naar de afgelopen twee jaar. Iets meer dan een jaar geleden heeft de Commissie gekozen voor een aanpak die ik de tweesporenaanpak heb genoemd. Het eerste spoor was dat de Europese Unie de bestaande Verdragen effectiever moest gebruiken om resultaten te boeken voor de Europese burgers. Dat hebben we gedaan, bijvoorbeeld met ons pakket maatregelen op het gebied van energie en de klimaatverandering; door ons te focussen op innovatie; door overbodige regels te schrappen; door wetgeving aan te nemen die praktische voordelen voor de consumenten oplevert, zoals de wetgeving inzake roaming die we hebben voorgesteld en die hier vandaag is ondertekend. Ik wil dit Huis bedanken voor zijn steun voor deze initiatieven.
Het tweede spoor was om terug te keren naar het proces van hervorming van het Verdrag. Daarom zijn we met het idee van de Verklaring van Berlijn gekomen. Dat was een geweldig moment om onze belangen en onze waarden voor de 21e eeuw te herbevestigen. Ik denk dat de discussie over de Verklaring van Berlijn belangrijk is geweest om de steun te verwerven die nodig was om goede resultaten te kunnen bereiken tijdens de afgelopen Europese Raad.
Het is daarom een eer om te kunnen zeggen dat de route die we tijdens de verschillende voorzitterschappen van de Raad hebben voorgesteld, is gevolgd. Hoe was dat mogelijk? Omdat de tweesporenaanpak de juiste aanpak was. We mogen onze burgers niet de indruk geven dat we alleen maar over instellingen praten: we moeten ons concentreren op praktische resultaten voor onze burgers, en regeringen en burgers zullen het vertrouwen hebben om soms zeer moeilijke institutionele kwesties aan te pakken als ze maar het vertrouwen hebben dat de instellingen resultaten kunnen boeken met betrekking tot de zaken die de Europese burgers belangrijk vinden - groei en werkgelegenheid, en de nieuwe agenda van Europa: energie, klimaatverandering en veiligheid.
De recente resultaten van de Eurobarometer zijn bemoedigend: de steun voor het lidmaatschap van de Europese Unie en de waardering voor de voordelen van het lidmaatschap zijn in de afgelopen twee tot drie jaar aanmerkelijk verbeterd. De steun voor de Europese Unie is sinds 1994 zelfs niet meer zo groot geweest. Daarom hebben we alles op alles gezet - en dat moeten we blijven doen - om niet de kans te laten lopen om de betrokkenheid bij dit grote Europese project te versterken nu we met 27 lidstaten en bijna vijfhonderd miljoen burgers zijn.
Laat ik eerlijk zeggen wat ik van de resultaten van de Raad vind. Ik denk dat wanneer we kijken naar de uitdagingen die voor ons liggen, we echt kunnen zeggen dat de resultaten uitstekend zijn. Vandaag, in dit Huis, is een goed moment om dit te benadrukken. Laten we niet vergeten dat we, voordat deze Raad begon, te maken hadden met een situatie van verdeeldheid, met achttien lidstaten die het Grondwettelijk Verdrag hadden geratificeerd, negen lidstaten die dat niet hadden gedaan en twee lidstaten die het Grondwettelijk Verdrag expliciet hadden afgewezen in een referendum. Nu zijn alle 27 lidstaten verenigd rond een gemeenschappelijk mandaat voor een Hervormingsverdrag.
Het feit dat we een akkoord hebben bereikt is al een geweldig politiek resultaat, en we moeten dankbaar zijn voor de bereidheid die alle regeringen hebben getoond om tot een compromis te komen. Nu moeten we vooruitkijken naar het ratificatieproces als een prachtig moment van solidariteit en eenheid in Europa en als een historische kans om de uitgebreide Europese Unie te consolideren. Tegelijkertijd zullen de verbeteringen ten opzichte van het Verdrag van Nice een Unie garanderen die beter in staat is om actie te ondernemen om resultaten te boeken.
Natuurlijk, het Hervormingsverdrag zal waarschijnlijk geen hoogstaande poëzie opleveren, maar ik twijfel er niet aan dat het een zeer goed voorbeeld van uitstekend proza zal worden als het zich concentreert op juist dat vermogen van de Europese instellingen om actie te ondernemen.
Ik heb tegen de Europese Raad gezegd dat we het vermogen van de Europese Unie om actie te ondernemen echt moeten versterken. Ik denk dat het Hervormingsverdrag een belangrijke stap vooruit zal zijn voor de Unie en dat het haar vermogen om actie te ondernemen zal vergroten. In de eerste plaats zal de Unie volledig tot één geheel worden gemaakt door de afschaffing van de pijlerstructuur en het aannemen van één enkele rechtspersoonlijkheid. Met betrekking tot dat vermogen om actie te ondernemen wil ik in het bijzonder drie specifieke punten noemen.
Ten eerste zal de meest substantiële vooruitgang worden geboekt op het terrein van justitie en binnenlandse zaken. Er zijn in het Hervormingsverdrag meer dan veertig nieuwe gevallen waarbij een gekwalificeerde meerderheid nodig is, waaronder het beheer van de buitengrenzen, asiel, migratie, strafrecht en politiesamenwerking. In het Verdrag zullen deze gebieden ook volledig worden geïntegreerd in de communautaire besluitvormingsmethode. Het gaat in feite om een 'communautarisering' van de derde pijler. Dit is een fundamentele hervorming die een echte ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid in Europa zal creëren en dit zal een prioriteit zijn tijdens het resterende mandaat van deze Commissie. De Unie heeft de efficiëntie die meerderheidsbesluiten met zich meebrengen nodig. Het heeft geen zin om het juiste beleid te hebben als daar jaren te laat pas overeenstemming over wordt bereikt.
Ten tweede zal het Hervormingsverdrag nieuwe kansen bieden en de rechtsgrondslagen versterken om de uitdagingen van het energiebeleid en de klimaatverandering aan te kunnen pakken. De Commissie is met name ingenomen met de solidariteitsclausule op het gebied van energiezekerheid en het besluit om de bestrijding van de klimaatverandering in het Verdrag op te nemen. Energiezekerheid en de klimaatverandering zijn nu kernprioriteiten van de Unie. Het is terecht dat dit in de Verdragen tot uiting komt.
Ten derde zal het Hervormingsverdrag de samenhang van de Unie op het gebied van externe aangelegenheden versterken. In de wereld van de 21e eeuw kunnen we alleen concurreren met andere leidende machten door de krachten van onze lidstaten en onze instellingen te bundelen. Onze welvaart, onze vrijheid en onze veiligheid zijn afhankelijk van ons vermogen om op mondiaal niveau te concurreren en van ons vermogen om op te komen voor onze belangen en onze waarden. Europa zal steeds meer met één stem gaan spreken in diplomatieke, veiligheids- en defensieaangelegenheden en op het gebied van handel, financiële steun en ontwikkeling, en zal daardoor beter geëquipeerd zijn om in de wereldpolitiek op te komen voor onze waarden en belangen. We zullen over de voorwaarden en de instrumenten beschikken om de globalisering vorm te geven en we mogen zo'n historische kans niet laten liggen.
Maar in het Hervormingsverdrag worden ook andere zaken geregeld, namelijk het afleggen van verantwoording en legitimiteit. Met het Hervormingsverdrag zal de Unie beter verantwoording kunnen afleggen en zal haar democratische legitimiteit groter worden. Ik wil weer drie punten benadrukken die een duidelijke verbetering inhouden ten opzichte van het Verdrag van Nice.
In de eerste plaats zal het Europees Parlement een grotere rol krijgen in het wetgevende proces van de Unie, omdat de medebeslissingsprocedure vaker van toepassing zal zijn. Op grond van het nieuwe Verdrag zal de overgrote meerderheid van de Europese wetten door het Europees Parlement en de Raad gezamenlijk worden aangenomen, met volledige eerbiediging van het initiatiefrecht van de Commissie.
In de tweede plaats zullen de nationale parlementen meer worden betrokken bij het functioneren van de Unie. Dit gaat over subsidiariteit en wij zijn voor subsidiariteit. Het nieuwe Verdrag zal een wijziging van het protocol over subsidiariteit en proportionaliteit inhouden. Deze Commissie is altijd voorstander geweest van een grotere rol voor de nationale parlementen. De Commissie heeft echter ook duidelijk gesteld dat het betrekken van de nationale parlementen bij het beoordelen van de subsidiariteit de wezenskenmerken van het functioneren van de Unie niet mag ondermijnen.
Ten eerste zullen in iedere nieuwe subsidiariteitsprocedure de communautaire methode en het initiatiefrecht van de Commissie gerespecteerd moeten worden.
Ten tweede moeten het Europees Parlement en de Raad op gelijke voet met elkaar staan. En tot slot moeten de meerderheidsdrempels worden verhoogd om het belang van de procedure tot uiting te brengen.
We zijn er in geslaagd al onze eisen ingewilligd te krijgen en op die manier het institutioneel evenwicht van de Unie in stand te houden en tegelijkertijd de controle op de subsidiariteit te versterken.
Ten derde, en naar mijn mening is dit een van de belangrijkste punten, zal het Hervormingsverdrag rechtskracht geven aan het Handvest van de grondrechten. Een juridisch bindend Handvest is een krachtig symbool van de sterke banden die er bestaan tussen de Unie en de Europese burgers. Het is een heel goed signaal en een symbool van het feit dat we ons hebben gecommitteerd aan de grondrechten. We kunnen de grondrechten niet overal in de wereld bevorderen en tegelijk niet zeggen dat ze in de Unie zelf bindend zijn.
(Applaus)
Het Handvest is niet - en dat is ook nooit de bedoeling geweest - een Handvest voor de rechten van de Europese instellingen boven die van de lidstaten. Het is een Handvest voor de Europese burgers en voor de rechten van de burgers tegenover iedere macht die die rechten zou kunnen inperken. Het Handvest is een garantie, zowel voor de Europese burgers als voor de nationale instellingen, en zal een centraal onderdeel uitmaken van het systeem van 'checks and balances' van onze rechtsorde, want dat is wat ons onderscheidt van veel andere projecten: wij zijn een Unie die is gebaseerd op een rechtsorde.
Ik heb altijd gezegd dat een stap terug ten opzichte van het bestaande acquis onaanvaardbaar zou zijn. Dat is met name van belang als het gaat om de interne markt. De resultaten van de Europese Raad zijn vanuit het perspectief van de Commissie uitsluitend positief, vooral met betrekking tot de bevoegdheden van de Commissie. De protocollen over diensten van algemeen belang en over de interne markt en mededinging, die er allebei zijn gekomen op voorstel van de Commissie, waarborgen een eerlijke werking van de interne markt, zonder verstoringen, en met eerbiediging van de legitieme zorgen die sommige lidstaten hebben geuit.
Voordat ik afsluit, wil ik waarschuwen tegen de verleiding van het smeden van een perverse alliantie tussen degenen die tegen een politiek Europa zijn en degenen die tegen de interne markt zijn. Tegen degenen die voor een open en mondiaal opererend Europa zijn, wil ik zeggen dat ze dat alleen zullen krijgen als ze de politieke integratie steunen. Zonder politieke macht zal Europa nooit in staat zijn om de globalisering vorm te geven en zijn belangen en waarden te verdedigen in de wereld. Zonder politieke macht zal Europa nooit in staat zijn om voor open economieën en open samenlevingen te strijden.
(Applaus)
Tegen degenen die een sterk politiek Europa accepteren, maar niet zo enthousiast zijn over economische integratie, zeg ik dat ze alleen een sterk politiek Europa zullen krijgen als ze de interne markt en economische integratie steunen.
(Applaus)
We kunnen het Europese project niet verdedigen door de interne markt aan te vallen en weer af te breken wat een van de grootste prestaties van onze Europese integratie is.
Na het succes van de Europese Raad liggen er nu twee cruciale fasen voor ons. Eerst moeten we de Intergouvernementele Conferentie tot een goed einde brengen en het Hervormingsverdrag ondertekenen. De Intergouvernementele Conferentie zal volgende maand van start gaan en het Portugese voorzitterschap mikt op afsluiting van de Conferentie in oktober. Ik steun dit volledig. De lidstaten moeten het Verdrag ratificeren en ondertussen aan het publiek uitleggen waarom dit Verdrag nodig is en een positieve stap vooruit is. Datzelfde verhaal zal een centraal onderdeel vormen van het advies dat de Commissie zal uitbrengen voorafgaand aan de Intergouvernementele Conferentie. Ik weet dat dit Huis ook al hard aan het werk is aan zijn advies.
Ik hoop zeker dat het Europees Parlement en de Commissie nauw kunnen blijven samenwerken bij het verspreiden van de boodschap dat deze hervorming absoluut noodzakelijk is om de uitdagingen van de 21e eeuw aan te kunnen en betere resultaten voor de Europese burgers te kunnen boeken. Ik ben ervan overtuigd dat degenen die het meest van het Hervormingsverdrag zullen profiteren, de Europese burgers zijn.
(Applaus)
De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer Barroso, voor uw toespraak en voor uw enorme inzet.
Joseph Daul
namens de PPE-DE-Fractie. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Europese Commissie, beste collega's, het is onmiskenbaar, sinds een paar maanden zit er een "tijger in de tank van Europa", en dat is te danken aan het Duitse voorzitterschap van de Unie. Ik wil hier in het bijzonder een woord van dank uitspreken aan het adres van de bondskanselier, de fungerend voorzitter van de Raad, mevrouw Angela Merkel, en haar regering.
De balans van het Duitse voorzitterschap van de Unie is uiterst positief. De successen hebben de heersende sfeer in de Europese Unie doen omslaan. De neerslachtigheid en het pessimisme hebben plaatsgemaakt voor vertrouwen, en het gevoel van onmacht tegenover de uitdagingen van de globalisering gaat langzaam maar zeker over in een gevoel van hoop, hoop die gevestigd wordt op een ambitieuze, realistische en vastberaden politiek.
Het energie- en klimaatpakket was het eerste belangrijke positieve signaal. Door de staatshoofden en regeringsleiders van de EU ervan te overtuigen dat ze voor de periode van nu tot 2020 moesten kiezen voor ambitieuze doelstellingen op het gebied van hernieuwbare energie en CO2, dat ze ervoor moesten kiezen de strijd aan te binden met de klimaatverandering, hebt u de toon gezet. Tijdens de G8-top in Heiligendamm heeft Europa zich eensgezind getoond en de Verenigde Staten in beweging gekregen. Natuurlijk is er nog heel veel te doen op dit terrein. Maar we hebben de Europeanen en onze partners laten zien dat een eensgezind Europa echt invloed kan uitoefenen en zaken op gang kan brengen.
Het Duitse voorzitterschap heeft ook successen geboekt in onze strategische betrekkingen met de Verenigde Staten, ongeacht of dat nu de vorm aannam van het omgaan met dit land als prioritaire partner, het versnellen van de totstandkoming van een trans-Atlantische markt of het tot stand brengen van de "Open Skies"overeenkomst.
De betrekkingen van Europa met Rusland hebben eveneens centraal gestaan tijdens uw voorzitterschap, mevrouw Merkel. Toen u de heer Poetin in Samara duidelijk wist te maken waar onze grenzen liggen en op welke basis wij konden en moesten samenwerken, hebt u Europa ook op dit vlak vooruitgeholpen.
Het Duitse voorzitterschap is ook zeer actief geweest op het niettemin gevoelige terrein van justitie en binnenlandse zaken. Ik wil de minister van Binnenlandse Zaken, Wolfgang Schäuble, zeer hartelijk danken voor zijn zeer doeltreffende samenwerking met ons Parlement bij al deze onderwerpen.
Wij juichen ook de vorderingen op andere terreinen toe, die misschien minder spectaculair zijn, maar wel tastbaarder voor onze medeburgers. Op deze vorderingen is meermaals gewezen de laatste dagen: verlaging van de roamingkosten, vrijwillige aanpassing in de sectoren landbouw en visserij, het milieu, enz. Op al deze gebieden is er in de afgelopen zes maanden duidelijk vooruitgang geboekt, voorwaar geen geringe prestatie.
Ik sluit af met het akkoord dat vorige week zaterdag in de kleine uurtjes is bereikt over de hervorming van het Europees verdrag. Ik ga niets meer zeggen over hoe extreem zwaar die klus was, zij het dat ik wel bepaalde uitlatingen betreur die, ik zeg gewoon wat ik denk, de opofferingen onwaardig zijn die de Europeanen zich vijftig jaar getroost hebben om een klimaat van vrede en verzoening tussen ons allen tot stand te brengen.
(Applaus)
De hoop die het in Brussel bereikte compromis over het weer op gang brengen van het institutionele proces biedt, blijft bij mij de boventoon voeren. Wil dat zeggen dat mijn fractie, en met name het PPE-deel daarvan, geheel en al tevreden is met het nieuwe ontwerpverdrag? Iedereen zal begrijpen dat dat niet zo is. De Europese symbolen, de titel van minister van Buitenlandse Zaken, stemmen volgens een dubbele meerderheid met korte termijnen, wij betreuren dat alles. Maar de kunst van de politiek, en vooral de Europese, zit hem in het compromis. Het via een gezamenlijke inspanning door de Duitse voorzitter bereikte akkoord is een goed akkoord, dat wij zullen steunen.
Dankzij u, mevrouw Merkel, dankzij uw land en ook dankzij de goede wil van de 27 zijn de afgelopen zes maanden zeer positief geweest voor de opbouw van Europa. Wij kunnen u daarvoor niet genoeg bedanken.
(Applaus)
Martin Schulz
Mijnheer de Voorzitter, geachte mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, geachte dames en heren, het Duitse voorzitterschap was een succes, het Duitse voorzitterschap heeft nieuwe normen gesteld. Dat zei de Voorzitter aan het begin van het debat en, mevrouw de bondskanselier, de aanwezigheid van de Duitse regering en de bekwaamheid van haar leden, in het bijzonder de sociaaldemocratische, hebben blijvende indruk gemaakt.
Tijdens de top van vorige week is minder bereikt dan we hadden gewild, maar er is veel bereikt. De vooruitgang die in het weekend is geboekt, is niet verwaarloosbaar, maar aanzienlijk. We hebben veel grote stappen voorwaarts gezet. Om veel van hetgeen waarover u verslag deed en wat de voorzitter van de Commissie beschreef, was verzocht door het Europees Parlement.
Graag wil ik uiteenzetten waarom het een goed teken is dat u tijdens de onderhandelingen voet bij stuk hebt gehouden. Veel besprekingen hebben plaatsgevonden achter gesloten deuren, maar onze vergadering hier is openbaar. Daarom wil ik één ding zeggen: mij kwam ter ore dat u 's nachts verklaarde dat u, wanneer er geen unaniem besluit zou vallen, de Intergouvernementele Conferentie met gekwalificeerde meerderheid bijeen zou roepen en er zou worden gestemd. Toen deze geest van afsplitsing, die enkelen in dit Europa graag steunen, door de zaal waarde, hield u het hoofd koel, stond op en zei dat de lidstaten hun kaarten op tafel moesten leggen. Op dat moment zijn enkelen gezwicht en rolde er een unaniem resultaat uit. Dit laat zien hoe u de onderhandelingen van afgelopen weekend tot een dergelijk doorslaand succes heeft kunnen maken.
(Applaus)
Aan hen die slechts hun eigen belangen willen behartigen in Europa, die alleen aan nationale belangen denken, zeg ik in navolging van uw voorganger Konrad Adenauer, die op de hem kenmerkende, korte en krachtige, wijze verklaarde: de koe die je wilt melken, moet je niet slachten. Hij had gelijk, en zijn woorden zijn nu nog steeds van toepassing op de Europese Unie.
(Applaus)
We hebben aanzienlijke vooruitgang geboekt. Europa is nu veel transparanter. Er is sprake van transparantie in de Commissie en ook in het Parlement, maar niet in de Europese Raad. Wij spreken over de crisis in Europa, maar sinds vorig weekend is nog duidelijker geworden dat niet de Europese instellingen zich in een crisis bevinden, maar dat het vooral de regeringen van de lidstaten van de Europese Unie zijn die in een crisis verkeren.
(Applaus)
Mevrouw de bondskanselier, ik heb het niet over alle regeringen, maar slechts over enkele. Mijn dank gaat uit naar alle staatshoofden en regeringsleiders die aan onze zijde hebben gestreden: naar Romano Prodi, Guy Verhofstadt, Jean-Claude Juncker en u zelf, die zeiden dat zij Europese eenheid wilden omdat er geen alternatief is. Sommige andere regeringen deden niet mee en wilden iets anders. De Poolse regering - niet het Poolse volk dat, anders dan zijn regering, pro-Europees is - moet zich herinneren dat Polen in het verleden het liberum veto kende. Het Poolse adelparlement kon alleen een besluit nemen in geval van unanieme overeenstemming. Dit liberum veto heeft mede bijgedragen aan de ineenstorting van het koninkrijk Polen.
Wij zullen dit liberum veto niet overnemen in de Europese Unie, omdat wij er niet aan te gronde willen gaan, en wij zullen niet toestaan dat de Europese Unie een weg inslaat die zij niet moet inslaan. Europa en de Europese Unie zijn een gedachte, de gedachte om de demonen en de vijandbeelden uit het verleden te overwinnen door middel van de Europese integratie. Wij zullen de enkelingen die de vijandbeelden uit het verleden nieuw leven willen inblazen niet toestaan de Europese gedachte kapot te maken. Dat is nou net waaraan u dit weekend een einde hebt gemaakt, en daarvoor danken wij u.
(Levendig en langdurig applaus)
Nu zou ik graag enkele woorden wijden aan een verbijsterend ogenblik in deze onderhandelingen. Mevrouw de kanselier, onze generatie, ongeacht uit welk deel van Duitsland we ook afkomstig zijn, heeft een plicht om, net als alle democratische politici in ons land, te proberen de juiste consequenties te trekken uit de fouten van ons land en uit de misdaden die zijn begaan in naam van ons volk. De juiste consequentie die wij Duitsers hebben getrokken, is het herenigde Duitsland in te bedden in de Europese Unie, het tot onderdeel te maken van een geïntegreerde gemeenschap van naties om te waarborgen dat de fouten uit het verleden nooit worden herhaald. Dat is onze plicht, dat is waar wij als sociaaldemocraten, christendemocraten, liberalen of groenen gezamenlijk aan werken. Dat is onze gemeenschappelijk plicht en onze gemeenschappelijke taak die wij Duitsers naar mijn mening vervullen - en dit zeg ik als lid van dit internationale Parlement. Daarom hebben wij ook het recht om te zeggen dat eenieder die de doden in de Tweede Wereldoorlog gebruikt om voor zichzelf een betere stemverhouding in de Raad van ministers in de wacht te slepen niets heeft begrepen van de Europese politiek. Daar moeten wij een stokje voor steken.
(Levendig en langdurig applaus)
Mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, u zei dat het Europees Parlement de grote winnaar is van deze ronde. Wij zijn de grote winnaar omdat wij zullen handelen. De Raad zal zichzelf in de weg blijven zitten met deze mysterieuze stemmethoden. Gefeliciteerd! Zodra er rekening zal worden gehouden met onze meerderheden zowel in de eerste lezing als in de tweede lezing, zullen wij de beslissende kracht in de Europese Unie zijn, zoals dat bij de roaming, bij REACH en bij de dienstenrichtlijn het geval was. U heeft het hier zojuist ondertekend, met de Europese vlag achter u. In 2057 zullen de mensen zich de pro-Europeanen herinneren en niet degenen die deze gedachte, die niet tegen te houden is, wilden tegenhouden.
Mijn welgemeende dank gaat uit naar het Duitse voorzitterschap. Dank u voor uw bezoek en voor de voortreffelijke samenwerking. Tot gaat mijn dank ook uit naar Wilhelm Schönfelder, die naast u zit en die de Bondsrepubliek Duitsland door de jaren heen voortreffelijk heeft vertegenwoordigd.
(Applaus)
De Voorzitter
Dank u, mijnheer Schulz. Als het de Voorzitter van het Parlement was toegestaan zijn instemming te betuigen, dan zou hij dat nu gedaan hebben.
Graham Watson
Mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, gefeliciteerd met het groene licht voor Europa en een fantastische nalatenschap van uw leiderschap.
De actie die u hebt ondernomen op het gebied van de klimaatverandering en energiezekerheid heeft uw voorzitterschap opmerkelijk gemaakt. Het bereiken van overeenkomst over de hervorming van onze Unie heeft het een formidabel voorzitterschap gemaakt.
Joseph Conrad heeft ooit gezegd dat "vrouw zijn een verschrikkelijke taak is, omdat die voornamelijk bestaat in het omgaan met mannen.”
(Gelach)
Nergens heeft dit meer gegolden dan tijdens de Raad, waar veel van uw collega's erop uit leken om het Verdrag en de hervormingen ten grave te dragen. Het is een compliment voor uw karakter dat u in die omstandigheden een overeenkomst uit het vuur hebt weten te slepen, terwijl dat eigenlijk niet mogelijk leek.
Wie had in de maanden na de referenda van 2005 gedacht dat institutionele hervorming binnen handbereik lag; dat de leiders van Europa de noodzaak van gemeenschappelijke actie op het gebied van energiezekerheid, klimaatverandering en buitenlands beleid zouden erkennen of de eis van unanimiteit in de Raad zouden loslaten ten gunste van gekwalificeerde meerderheden op 36 nieuwe beleidsterreinen?
Het doet ons ook genoegen dat u ook het toenemend politiek pluralisme in Europa heeft erkend door het Parlement drie vertegenwoordigers te geven op de komende Intergouvernementele Conferentie. Samen met het onder parlementaire controle brengen van justitie en binnenlandse zaken bewijst dit dat de Europese democratie volwassen is geworden en dat dit Huis nu een gelijkwaardige partner is in het bestuur van de Unie.
Voor de overeenkomst is echter wel een prijs betaald, en die prijs bestaat niet alleen uit een derogatie hier en een opt-out daar. Het echte slachtoffer is het idealisme: het verlies van de symbolen van onze Unie en de vervanging van de relatieve eenvoud van het Grondwettelijk Verdrag door bureaucratische ondoorzichtigheid zijn betreurenswaardig.
Als gevolg hiervan leest uw nieuwe wijzigingsverdrag als de handleiding voor het bouwen van een Japanse pagode die door een Chinees in het Engels is vertaald.
(Gelach en applaus)
Wat betreft de inhoud, mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, schuilt het venijn in het detail. Uw neiging om de aardige peettante te spelen, heeft er vrees ik toe geleid dat de neezeggers - 'die Verfassungsfeinde heissen sie immer noch in Bayern' - zijn beloond voor hun negatieve houding, terwijl de vrienden van de Grondwet - de zwijgende meerderheid - bijzonder weinig hebben teruggekregen voor het steunen van de Grondwet, die door alle lidstaten in Rome is ondertekend.
(Applaus)
En dus hebben de Fransen en de Nederlanders weer toegeslagen en een elleboogstoot uitgedeeld tegen eerlijke en open markten. De volledige consequenties van de Britse en Poolse derogaties ten aanzien van het Handvest voor de grondrechten zijn nog niet bekend. Wij liberalen en democraten kunnen niet geloven dat een Britse premier de burgers van het Verenigd Koninkrijk de rechten onthoudt die dit land gerespecteerd heeft gemaakt - en die nu voor de andere burgers worden gewaarborgd - om de populaire pers te vriend te houden.
(Luid applaus)
Alleen de tijd zal leren of de wijzigingen in de tekst cosmetisch zijn of een grootschalige aanval op de Europese burgerlijke en marktwaarden inhouden. Maar politiek is altijd een kwestie van doe-het-zelven.
Hoewel het resultaat niet perfect is, is het gebouw dat u hebt opgetrokken stevig: het dak zal naar verwachting niet gaan lekken zolang de bouwstenen van de vooruitgang worden vastgemetseld met het cement van de vastberadenheid.
We moeten de nationale leiders er hier en nu aan herinneren dat Europa een kwestie van geven en nemen is. Zolang zij niet besluiten om volledig samen te werken, zal de Unie nooit uitgerust zijn voor haar taak.
Mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, zes maanden is nauwelijks lang genoeg voor een voorzitter van de EU om te schitteren. Als de leider die ons de permanente voorzitter in het vooruitzicht heeft gesteld, is uw voorzitterschap echter memorabel geweest. Wie anders kan er prat op gaan dat hij of zij de impasse in de Raad heeft doorbroken en ons heeft verlost van de veelbekritiseerde driepijlerstructuur? Wie anders kan de eer opeisen dat hij of zij een Europese diplomatieke dienst en een Hoge Vertegenwoordiger in het leven heeft geroepen om onze rol op het wereldtoneel te versterken, en wie anders zou zo veel hebben bereikt zonder actie die 'hart aber herzlich' was?
Het Portugese voorzitterschap moet gebruik maken van dit momentum om ervoor te zorgen dat de ontwikkelingen in de toekomst niet worden gestuurd door gebeurtenissen die buiten ons continent plaatsvinden, maar, in de beste traditie van de Europese Unie, door idealisme van binnenuit.
(Applaus)
Cristiana Muscardini
namens de UEN-Fractie. - (IT) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ondanks het feit dat het bijna krankzinnige standpunt van de sociaaldemocratische fractievoorzitter over de democratisch gekozen Poolse regering deze vreugdevolle gebeurtenis, een dag waarop de welwillendheid van alle betrokkenen ons tot een akkoord heeft gebracht, enigszins dreigt te overschaduwen, wil ik met name bondskanselier Merkel bedanken, die we allemaal oprecht dankbaar zijn voor haar inspanningen.
Wij zijn de Raadsvoorzitter erkentelijk dat zij onze instellingen weer op de rails heeft gebracht en als Parlement waarderen we ook de bemiddeling van president Sarkozy gedurende de afgelopen dagen.
Als voormalig lid van de Europese Conventie wil ik graag enkele punten aanhalen waar we nog steeds niet achter staan: de verkleining van de Commissie, het ontbreken van bepaalde basale rechten voor gezinnen en kinderen in het Handvest van de grondrechten, het ontbreken van referenties naar onze wortels en het niet noemen van de symbolen die de Unie tot op heden hebben gekenmerkt. De vlag, het volkslied en het motto hebben een symbolische waarde voor onze burgers; het is gevaarlijk om deze elementen prijs te geven in een periode die gekenschetst wordt door massale immigratie en het verlies van kernwaarden.
De Unie is geen staat en moet dit ook niet worden; ze is een gemeenschap van staten en heeft visuele symbolen nodig die verzinnebeelden wat zij is. Als we sociaal beleid scheiden van handels- en monetair beleid, verhogen we het risico dat we een Europa krijgen dat zich, net als in eerdere verdragen, zorgen maakt over ruitenwissers voor tractoren, maar niet in staat is om een doorslaggevende rol te spelen bij het tot stand brengen van een grotere welvaart binnen en buiten de Unie.
Ik ben verheugd over de versterking van de macht van het Europees Parlement, dat burgers en politieke partijen weer in staat moet kunnen stellen om nationale en regionale tradities te beschermen, en deze tegelijkertijd te combineren met andere Westerse culturen. Samenwerking in juridische en strafrechtzaken moet leiden tot het harmoniseren van proefperiodes en het afschaffen van strafvermindering voor ernstige strafbare feiten die de veiligheid in gevaar brengen.
Er is dringend behoefte aan een migratiebeleid: de mediterrane landen van de Unie kunnen niet langer in de steek worden gelaten! Daarom juichen wij de toegenomen steun voor Frontex toe. Door de banden tussen de Unie en Afrika aan te halen, kan een halt worden toegeroepen aan armoede, terroristische organisaties en de steeds verontrustender synergie tussen het islamitisch radicalisme van Iran en de Hezbollah, dat een bedreiging vormt voor zowel de gematigde en de seculiere islamitische wereld als het Westen.
Mevrouw Merkel, wij zijn u daarom dankbaar voor hetgeen u heeft bereikt en we willen graag ons verzoek herhalen: er is momenteel ook behoefte aan een Handvest van de plichten; rechten en plichten kunnen niet afzonderlijk worden gezien!
Daniel Cohn-Bendit
Neem me niet kwalijk, Hans-Gert, ik ben het maar.
(Gelach)
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, geachte dames en heren, het resultaat is oké, het is zelfs erg goed. Zonder er omheen te draaien, kunnen we zeggen dat het Duitse voorzitterschap - samen met iedereen die vooruitgang voor Europa wil - vooruitgang voor Europa heeft bereikt. De tekst is prima, maar de muziek was een verschrikking. Die deed pijn aan je oren.
Eén ding wil ik wel vaststellen: onze burgers zijn enerzijds gerustgesteld dat Europa weet te handelen en besluiten weet te nemen, maar anderzijds zijn de burgers van Europa ook uitgesloten van het proces en dat zal op de lange termijn onhoudbaar blijken te zijn. Wij kunnen Europa niet opbouwen zonder dat onze burgers deze opbouw mede kunnen vormgeven. Als we zo doorgaan, spat de hele zaak nog eens net zo uit elkaar als veel van onze kinderdromen.
Ik blijf erbij dat Europa in een midlifecrisis zit. Op de een of andere manier is het door handig manoeuvreren door een handvol mensen met een sisser afgelopen. Tussen twee haakjes, als je in Frankrijk bent, krijg je de indruk dat alleen Sarkozy op de top aanwezig was en verder niemand. Het is goed om te horen dat de loftuitingen hier meer betrokkenen gelden.
Nu over een ander punt, iets wat voor de Groenen niet te verkroppen is en waartegen wij ons tot het laatst toe zullen verzetten. We kunnen het Handvest van de grondrechten er onmogelijk buiten houden. Of je hebt zo'n handvest, of je hebt er geen. Het is toch absurd om te zeggen dat we een Handvest van de grondrechten met gemeenschappelijke waarden hebben dat nu eens wel van toepassing is, maar dan weer niet. Dan gaan we naar de heer Poetin en zeggen: wij zijn een waardengemeenschap. De heer Poetin en de Chinezen zullen antwoorden: behalve wanneer jullie dat niet zijn! Dat kan natuurlijk niet.
(Applaus)
In de komende jaren willen wij een proces om het Handvest van de grondrechten tot een vast onderdeel van de Europese Unie te maken. Iedere Britse burger en iedere Poolse burger dient dezelfde rechten te hebben als alle andere Europese burgers. Mocht dat niet het geval zijn dan bieden we de betreffende staat een geprivilegieerd partnerschap aan. Je behoort tot de Europese Unie of je behoort er niet toe. Laten we ophouden met deze flauwekul!
Ik ben er vast van overtuigd dat we voor uitdagingen staan die wij als individuele naties niet het hoofd kunnen bieden. De rituele nationale gezangen die tijdens de topontmoetingen ten gehore worden gebracht, zijn gif voor onze plannen. Iedere natie moet via haar regering beslissen of zij aan boord wil zijn of niet. Het goede aan dit Verdrag is dat er op enig moment een uittredingsclausule komt. Wij zijn niet gedwongen voor altijd samen te blijven. Iedereen die dat niet wil, hoeft niet. De tirannie van een minderheid die haar vetorecht uitoefent, is het meest ondemocratische dat er bestaat.
Daarom, mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, was het zonder meer indrukwekkend hoe u als vrouw met macho's à la Blair omging. Ik heb het niet alleen over de tweelingen, omdat het Tony Blair was die de bijl in ons project zette. Hij had alles al ondertekend, maar toch kwam hij terug en zei: ik kan niet. Een van de weinige dingen die ik van de politiek heb opgestoken, is er geen weg terug is als er eenmaal een handtekening is gezet. Bovendien waren de zaken die ter discussie werden gesteld al in de Conventie geregeld, inclusief de reikwijdte van het Handvest van de grondrechten. Iedereen die daarop terugkomt, laat zien dat hij Europa niet serieus neemt. Dat is nog het meest tragische en verdrietige aspect van de hele zaak, namelijk dat er regeringen zijn die Europa niet serieus nemen.
Je hebt gelijk, Martin, ze willen Europa melken en tegelijkertijd de koe opeten of verkopen. Dit pikken we niet en daarom zullen wij als Groenen een campagne starten onder de titel: We want our rights back!
(Levendig applaus)
Francis Wurtz
namens de GUE/NGL-Fractie. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, mijn fractie zal nog uitvoerig terug kunnen komen op de uiteenlopende en belangrijke dimensies van het toekomstige verdrag die u hebt genoemd.
Ik zou me vandaag willen beperken tot één vraag, waar de voorzitter van de Raad stilletjes aan voorbij is gegaan. Wat gaat het besluit van de 27 om vrije en eerlijke concurrentie van de lijst van EU-doelstellingen af te halen, in de praktijk veranderen? Want het is óf het een óf het ander: ofwel de Europese leiders zien dit slechts als een communicatieoperatie om zo goedkoop mogelijk de Europeanen gerust te stellen die in steeds grotere getale deze concurrentieobsessie zien als een van de oorzaken van de afbrokkeling van de sociale verworvenheden, de in hoog tempo toenemende onzekerheid en, omgekeerd, de explosieve ontwikkeling van de dividenden; ofwel het is een serieuze zaak, en in dat geval moeten we absoluut weten hoe dit in de praktijk zal uitpakken.
Zij die de eerste stelling aanhangen, kunnen argumenten aanvoeren waar weinig tegen in te brengen valt. Ten eerste is daar het leidende beginsel van de open markteconomie, waarbij de vrije concurrentie op tal van plaatsen opduikt in de delen van het huidige verdrag die ongewijzigd zullen worden overgenomen. Vervolgens is door dezelfde Europese Raad een protocol aangenomen dat speciaal bedoeld is als herbevestiging van het mededingingsbeleid en dat in de uiteindelijke tekst zal worden opgenomen. Tot slot is er niet de geringste wijziging aangebracht in de verdragsbepalingen die steunen op het beginsel in kwestie. Ondanks de ruchtbaarheid die de Europese Raad hieraan heeft gegeven, is er in dit opzicht dus niets nieuws onder de zon.
Als dit inderdaad zo is, is er mijns inziens sprake van bedrog dat staatshoofden en regeringsleiders onwaardig is en dat in de ogen van vele van onze medeburgers nog eens extra kracht zou bijzetten aan de eis van een breed publiek debat over het gehele toekomstige verdrag, of het dubbele verdrag als geheel, een debat dat afgesloten zou moeten worden met een referendum in de gehele Unie. Ik zal dan ook zeer aandachtig luisteren naar uw toelichting, mevrouw de voorzitter. Wat gaat er op het gebied van de vrije concurrentie veranderen, en zullen deze veranderingen wel of niet raken aan de kern van het ontwerp van het Grondwettelijk Verdrag?
Hoe het ook zij, ik roep iedereen die zich betrokken voelt bij dit onderwerp op om de Europese leiders letterlijk te nemen: de vrije concurrentie is niet langer uw doelstelling, en laat dat nu maar eens zien! De eerste test komt binnenkort al, in de vorm van het lot dat beschoren zal zijn aan het ontwerp van de richtlijn over de invoering van volledige concurrentie bij de postdiensten. Waar zij al is doorgevoerd, zoals in Zweden, heeft deze liberalisering zeer nadelige gevolgen voor de werkgelegenheid en de sociale en territoriale cohesie, de werkgelegenheid en de cohesie dus, beide toch doelstellingen van de Unie. Het zou dan ook niet meer dan logisch zijn als deze richtlijn wordt ingetrokken of verworpen. In juli zullen we meer weten over deze test van de waarheid.
Jens-Peter Bonde
Mijnheer de Voorzitter, we hebben kanselier Merkel leren kennen als een charmante, efficiënte, diplomatieke en overtuigende versie van Bismarck. Kanselier Merkel, u hebt Europa verenigd onder Duits leiderschap, door te doen alsof Polen het probleem was. De Poolse tweeling heeft u geholpen door over de oorlog te beginnen. Ook veel Duitsers waren het slachtoffer van nazi-Duitsland. Het argument is niet geldig. Maar met ingang van 2017 kunt u, samen met Turkije, de EU besturen. Polen heeft niet gewonnen en niet verloren. De verliezers zijn de 21 kleine en middelgrote landen. Mijn land heeft zijn macht gehalveerd zien worden. U hebt de Duitse invloed verdubbeld. Waarom Polen daar de schuld van geven?
Zult u altijd het beginsel van één burger, één stem accepteren? Zult u dit beginsel accepteren in de Verenigde Naties, met China en India? Zou u bereid zijn om India en China vijftien stemmen te geven tegen Duitsland één? Het Poolse voorstel is helemaal niet Pools. Het is afkomstig van Zweden, en bedacht door een Britse wiskundige. Wordt dit systeem niet ook gebruikt in de Duitse Bundesrat? In Nice kreeg Polen 27 stemmen omdat Chirac het niet toestond dat Duitsland meer stemmen kreeg dan Frankrijk. Polen biedt nu aan om dat aantal te verlagen van 27 naar 6, waardoor u er 9 kunt krijgen in plaats van 29. Die 21 regeringen die Polen hebben bekritiseerd omdat Polen is opgekomen voor hun belangen, en voor het algemeen belang, met een begrijpelijk systeem, moeten zich schamen.
Nice is moeilijk; uw oplossing is onmogelijk. Als u erin slaagt het Verdrag geratificeerd te krijgen, zal uw naam voor altijd verbonden zijn aan een EU die niet kan worden begrepen door het publiek. Wie zal de cijfers over de bevolkingsgrootte kunnen onthouden, die elk jaar veranderen? Wie moet er gaan tellen als er bij het aannemen van een wet geen computer aanwezig is? Een dubbele meerderheid klinkt eenvoudig, maar is in de praktijk heel moeilijk te hanteren. Het Penrose-systeem is veel gemakkelijker en eerlijker. En het zou nog verder kunnen worden vereenvoudigd door Duitsland zes stemmen te geven, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en Italië vijf en Polen vier. Dan zouden we bij elkaar maar 81 stemmen hebben, en de meesten van ons zouden dan uit ons hoofd kunnen rekenen, zoals u dat ook kunt in de Duitse Bundesrat!
Een eerlijker systeem zou een systeem zijn waarbij elke lidstaat één stem heeft en er in de Raad een meerderheid van 75 procent van de lidstaten, en in het Europees Parlement een eenvoudige meerderheid nodig is. In de Amerikaanse Senaat wordt ook niet gestemd aan de hand van de grootte van de staat. Waarom doen wij dat wel, en waarom moeten we doen alsof Polen een dief is?
Het nieuwe systeem is ook slecht voor de Duitse kiezers. Het legt de wetgevende functie in handen van de uitvoerende en de rechterlijke macht. We gaan terug in de tijd, van Montesquieu naar Merkel en Machiavelli. Het democratisch tekort zal groter worden.
(Applaus van de IND/DEM-Fractie)
De kern van de democratie is dat je verkiezingen kunt houden, een nieuwe meerderheid kunt krijgen en dan nieuwe wetten kunt aannemen. Deze kern zal nu verder worden uitgehold. De Grondwet zal een andere naam krijgen, maar de inhoud blijft hetzelfde, en daarom moeten ook over dit Verdrag referenda worden gehouden. Zes voorstanders en vier tegenstanders van de Grondwet hebben u een open brief gestuurd waarin ze vragen om een referendum. 77 procent van alle Europeanen wil een referendum; slechts 20 procent is tegen - en die kennen we allemaal, dat zijn ministers! Luistert u naar uw eigen Duitse burgers, die gehoord willen worden in een referendum. Teken de petitie voor een referendum in alle lidstaten op de website met het adres x09.eu.
(DE) Geachte mevrouw de bondskanselier, als Noord-Sleeswijker acht ik u hoog om andere redenen, en ik wil u hartelijk danken voor uw inzet bij het debat over klimaatverandering.
Philip Claeys
namens de ITS-Fractie. - mijnheer de Voorzitter, mevrouw de Bondskanselier, u zult mij moeten verontschuldigen voor het feit dat ook ik niet zal meedoen met de hoera-stemming die in dit Huis heerst naar aanleiding van het akkoord dat op de Europese top is bereikt. Ik verwacht dan ook geen kussen van mijnheer Schulz en van mijnheer Cohn-Bendit. Maar goed, daar kan ik mee leven.
Wat te voorspellen viel, is uitgekomen: het zogenaamde Hervormingsverdrag werd niet meer en niet minder dan een gecamoufleerde versie van de Europese grondwet, met andere woorden, we krijgen oude wijn in nieuwe zakken.
Het Hervormingsverdrag zorgt niet voor meer doorzichtigheid. De tekst wordt trouwens onleesbaarder dan ooit tevoren. Er wordt niets fundamenteels gedaan aan het democratisch deficiet. Er wordt niet gesproken over referenda in de lidstaten, de rol die de nationale parlementen zullen spelen, zal in de praktijk onbestaanbaar zijn gezien de hoge drempel die wordt ingebouwd, er komt geen bepaling van de grenzen van de Europese Unie. Zelfs het Nederlandse voorstel om de criteria van Kopenhagen in de tekst op te nemen werd afgeschoten. Het typisch Belgisch compromis, mag ik wel zeggen, over de besluitvormingsprocedure houdt geen rekening met het feit dat de kleinere lidstaten aan invloed zullen verliezen. Tot slot, het Europees recht primeert duidelijk op het nationale recht.
Ik zeg u, mevrouw de Bondskanselier, het triomfalisme zal van korte duur zijn. Men weigert rekening te houden met de referenda in Frankrijk en in Nederland. Als dat het resultaat is van een bezinningsperiode van twee jaar, dan moet ik dat bijzonder droevig noemen. Het triomfalisme zal dus van korte duur zijn indien er geen nieuwe referenda komen. Ook in de andere lidstaten zal het wantrouwen van de bevolking alleen maar toenemen, want het democratisch draagvlak van de Europese Unie is zeer klein geworden. Er gaapt een enorme kloof tussen het officiële Europa en de man in de straat - dat uit zich trouwens ook inzake de mogelijke toetreding van Turkije tot de Europese Unie - en het spijt mij te moeten vaststellen, mevrouw de Bondskanselier, dat u ook daar geen initiatief hebt genomen om de kloof tussen burger en publieke opinie op de een of andere manier te verkleinen.
Hoe dan ook, er zal dringend iets moeten gebeuren. Het wordt hoog tijd dat de Europese Unie eindelijk rekening begint te houden met de publieke opinie in Europa.
Jana Bobošíková
(CS) Dames en heren, het Duitse voorzitterschap heeft Europa inderdaad in beweging gebracht, maar helaas niet in de richting van een in de mondiale economie welvarende Unie, maar eerder in de richting van iets dat doet denken aan het regime van Fidel Castro. Uit de conclusies van de Top van Brussel blijkt zonneklaar dat de Unie haar buitensporig dure en inefficiënte sociale stelsels wil handhaven. Het is eveneens zonneklaar dat de leiders van de EU-lidstaten nog steeds geloven in de droom van volledige werkgelegenheid en prijsstabiliteit. En ten derde heeft de Unie weer een stap terug gezet ten opzichte van het beginsel waarop ze is opgebouwd, te weten vrije mededinging zonder barrières.
Dames en heren, ik vraag u dringend vooral niet uit het oog te verliezen dat de afschaffing van vrije economische mededinging, die de drijvende kracht is achter de Europese economie, een serieuze waarschuwing is aan het adres van alle democratisch gezinde burgers. De aanvallen op de vrijheden in de handelssector zijn slechts een kleine stap verwijderd van de aanvallen op de fundamentele mensenrechten en vrijheden. De uitkomst van het Duitse voorzitterschap is in mijn ogen geen moedig, door veel uitdagingen gekenmerkt pad naar welvaart, maar eerder het gemakkelijk begaanbare pad van het populisme, dat regelrecht leidt tot de hel van een institutionele alleenheerschappij.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
