Instrument pomocy finansowej dla bilansów płatniczych państw członkowskich - Pomoc finansowa dla państw członkowskich (debata) 
Przewodniczący
Następnym punktem posiedzenia jest debata łączna na temat:
sprawozdania pani Berès, w imieniu Komisji Gospodarczej i Monetarnej, w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 332/2002 ustanawiające instrument średnioterminowej pomocy finansowej dla bilansów płatniczych państw członkowskich - C6-0389/2008 -;
oświadczenia Komisji w sprawie wsparcia finansowego dla państw członkowskich.
Pervenche Berès
sprawozdawczyni. - (FR) Panie przewodniczący, pod tym niejasnym tytułem wszyscy oceniamy wagę dyskusji, jaką prowadzimy dziś w odpowiedzi na prośbę Węgier o finansowanie, która skierowana została pierwotnie do Międzynarodowego Funduszu Walutowego (MFW). Unia Europejska zajęła się tą kwestią, aby sprawdzić warunki, na jakich mogłaby udzielić swego wsparcia jednemu z państw członkowskich.
Rzeczywiście wśród członków Komisji Gospodarczej i Monetarnej odbyła się dyskusja na temat tego, dlaczego Węgry zwróciły się w pierwszej kolejności do MFW. Jest to pytanie do Węgier jako kraju, jako kilkuletniego członka Unii Europejskiej, a także do instytucji unijnych, jako że ewidentnie na tym etapie nie byliśmy w stanie wystarczająco rozwinąć tego klimatu zaufania, klimatu solidarności, klimatu współpracy, który pozwoliłby państwom takim jak Węgry w ich obecnej trudnej sytuacji uznać, że pierwszym kręgiem solidarności, pierwszym kręgiem współpracy powinna być Unia Europejska.
Uważam wreszcie, że plan wdrożony na rzecz instrumentu pomocy dla bilansów płatniczych, na podstawie artykułu 119, z inicjatywy Komisji i pana Almunii, którym dziękuję, pozwoli na znalezienie stosownego rozwiązania wspólnie z MFW.
Ewidentnie wszyscy uważamy teraz, że sytuacja Węgier nie jest niestety odosobnionym przypadkiem i musimy jakoś skonsolidować działania, które pomogą Unii Europejskiej odpowiadać na takie prośby.
W rezolucji, którą przyjęliśmy w Komisji Gospodarczej i Monetarnej, a która - mam nadzieję - zostanie poparta na jutrzejszej dyskusji plenarnej - prosimy Komisję o zbadanie, jak i czy banki niektórych państw członkowskich Unii przyczyniły się do pogorszenia tej sytuacji. Uważam, że to dla Parlamentu Europejskiego ważna informacja przed zbliżającą się debatą, którą niewątpliwie zbada następnie grupa Jacquesa de Larosière'a.
Powiedzieliśmy także, że zasadniczo uważamy, iż wniosek Rady dotyczył podniesienia poziomu instrumentów pomocy do określonego progu, który zaakceptowaliśmy, sądząc, że nie będzie to chyba ostatnia nasza dyskusja z Komisją. Na tym etapie rozumiemy, że jest to podstawa porozumienia w negocjacjach z Radą, a zatem akceptujemy tę sytuację.
Mamy nadzieję, że w przyszłości Komisja Europejska, Rada i Parlament będą regularnie zatwierdzać te kwoty, ponieważ w roku 2002, kiedy Parlament Europejski głosował w sprawie rozporządzenia, które obecnie zmieniamy, prosiliśmy o zorganizowanie regularnych aktualizacji. Niestety, muszę powiedzieć, że ewidentnie mieliśmy rację. Panie komisarzu, obecnie prosimy więc o to ponownie. Uważam, że uzasadnione jest żądanie, by przeprowadzić tę sprawę w ten sposób.
Na koniec, w Komisji Gospodarczej i Monetarnej prosiłam o to, by narzędzia i procesy opisane w artykule 100 Traktatu pomogły nam wspierać niektóre państwa członkowskie bardziej kompleksowo, a nie tylko w odniesieniu do problemów z bilansami płatniczymi. Niestety, Komisja Gospodarcza i Monetarna nie poparła mnie w tej kwestii, ale chcę wykorzystać swą pozycje sprawozdawczyni, by nakłonić Komisję do zbadania mechanizmu, jaki oferuje Traktat, którego jak dotąd zupełnie nie wykorzystujemy.
Joaquín Almunia
Panie przewodniczący, pani Berès, panie i panowie! Kiedy założyciele Unii Europejskiej opracowywali Traktat WE, zawarli w nim przezornie, w jednym z artykułów, mechanizm pomocy państwom członkowskim, których bilans płatniczy jest poważnie zagrożony.
Przezorność odzwierciedlona w tym artykule Traktatu WE została zachowana w kolejnych zmianach Traktatu i ma obecnie postać artykułu 119 Traktatu. Po wielu latach leżenia odłogiem ta podstawa prawna została obecnie wykorzystana przez Komisję na rzecz pomocy państwu członkowskiemu, które pilnie potrzebowało pomocy, mianowicie Węgrom.
Ten artykuł Traktatu opracowano w rozporządzeniu z roku 2002, którym posłużyliśmy się w przypadku Węgier, a teraz proponujemy jego zmianę w odniesieniu do maksymalnego limitu kwot, jakie można udostępnić, udzielając pomocy państwom członkowskim stojącym w obliczu takich trudności.
Wczoraj debatowaliśmy w tej Izbie na temat dziesięciolecia Unii Gospodarczej i Monetarnej. Dziś po południu debatowaliśmy na temat sytuacji gospodarczej. Wczoraj i dziś dyskutowaliśmy o problemach wynikających z tej sytuacji; niestety, są pewne państwa członkowskie poza strefą euro, których brak równowagi makroekonomicznej i finansowej stawia je w bardzo trudnym położeniu, zważywszy na napięcia na rynku.
W przypadku Węgier w świetle tych trudności władze węgierskie skontaktowały się w pewnym momencie z Międzynarodowym Funduszem Walutowym (MFW). Natychmiast po kontakcie z MFW zwróciły się do Komisji Europejskiej.
Jak powiedziałem władzom węgierskim, nie była to właściwa procedura dla państwa członkowskiego. Logiczna procedura to najpierw kontakt z organami europejskimi, a następnie, w razie konieczności - a w przypadku Węgier taka konieczność niewątpliwie zaistniała - wspólne zwrócenie się do MFW.
Muszę powiedzieć wszystkim państwu, że MFW i jego Dyrektor Generalny, pan Strauss-Kahn, pokazali, że są w pełni otwarci na współpracę MFW z Komisją Europejską, organami europejskimi i państwami członkowskimi UE, które należą do strefy euro i potrzebują dostępu do instrumentów oferowanych przez MFW.
W przypadku Węgier działaliśmy we współpracy. Choć procedura ta nie rozpoczęła się prawidłowo, efekt końcowy był właściwy, ponieważ współpracowaliśmy. Unia Europejska zapewnia Węgrom 6 500 milionów euro w ramach globalnego pakietu pomocy o wartości 20 000 milionów euro. To samo podejście, z tym że z zachowaniem właściwej procedury zwrócenia się wpierw do organów europejskich, a następnie, wspólnie, do MFW, zastosowano obecnie do innego państwa.
Niestety, sytuacja okazuje się tak trudna, że może to nie być ostatni przypadek, a przynajmniej powinniśmy być przygotowani na kolejne przypadki, innych państw członkowskich potrzebujących tego rodzaju pomocy. Dlatego jednocześnie z przedstawieniem Radzie wniosku o udzielenie pomocy Węgrom poprzez zastosowanie artykułu 119 Traktatu oraz rozporządzenia z 2002 roku, przedstawiliśmy także wniosek o zwiększenie maksymalnego limitu instrumentu ustanowionego na mocy rozporządzenia z 2002 roku do kwoty 25 000 milionów euro.
Mam nadzieję, że nie będziemy musieli wykorzystać tych środków, ale nie mogę wykluczyć takiej ewentualności. Jeżeli trzeba będzie ich użyć, to będziemy musieli okazać naszą solidarność, jak to uczynili założyciele w Traktacie WE w 1957 roku. Musimy też zaplanować ewentualne zwiększenie limitu powyżej 25 000 milionów euro, jeśli okaże się to niezbędne. W związku z tym proszę Parlament, by omawiając tę kwestię w przyszłości, jeśli okaże się to niezbędne, okazał tę samą gotowość, jaką dziś mam przyjemność zaobserwować. Proszę Parlament, by szybko i elastycznie wydał swą opinię w sprawie pomocy, która przez sam swój charakter, będzie pilna.
Projekt rezolucji przedstawiony przez Parlament, wraz z debatą w sprawie wniosku dotyczącego zwiększenia limitu bilansu płatniczego, zawiera elementy, z którymi się zgadzam. Jest to między innymi kwestia wrażliwości niektórych państw członkowskich oraz potrzeba dokonania oceny, w jaki sposób możemy chronić siebie i państwa członkowskie przed takimi trudnościami jakich doświadczają Węgry, które mogą pojawić się także w innych państwach.
Musimy zadbać o to, by obrona stabilności gospodarki państw członkowskich i ich pozycji finansowej była kompatybilna ze swobodnym przepływem kapitału oraz z zasadami, na których opiera się rynek wewnętrzny. Bądźmy jednak świadomi, że musimy reagować na niepotrzebne ryzyko i na sytuacje, w których pewne prywatne interesy mogą zagrażać wyższym interesom obywateli państw członkowskich, jeśli chodzi o gospodarcze i ogólne bezpieczeństwo naszych państw.
Uwzględniłem należycie sugestie zawarte w tym projekcie rezolucji. Ocenimy je w Komisji i powiadomimy o naszych stwierdzeniach Komisję Gospodarczą i Monetarną. Jak powiedziała pani Berès, zostaną one tez przekazane panu De Larosière, aby jego grupa mogła przedstawić swe stwierdzenia w okresie wyznaczonym na jej pracę, tj. do marca.
Zsolt László Becsey
w imieniu grupy PPE-DE. - (HU) Panie przewodniczący, dziękuję za udzielenie głosu. Rzeczywiście mamy do czynienia ze smutną sytuacją, ponieważ musimy omówić prośbę o niezwłoczną pomoc. Ja jednak mam pozytywną uwagę, ponieważ Unia Europejska wreszcie, po wielu poszukiwaniach - które nie były łatwe - odkryła artykuł 119 i podstawę prawną, dzięki której może udzielić takiej pomocy. Przez długi czas, jak wynika z informacji docierających z Węgier, nie można było znaleźć stosownej podstawy prawnej.
Zanim przejdę dalej, zastanówmy się nad powodami tej sytuacji. Jednym z nich jest konwergencja - jak mówiliśmy wczoraj - lub raczej jej brak. W ostatnich latach brakowało reinwestycji w przepływ kapitału ze wschodu na zachód w ramach UE, dlatego istnieje ogromny drenaż kapitału ze wschodnich państw członkowskich do zachodnich. Oznacza to, że stoimy w obliczu ciągłego braku równowagi płatniczej, który ponadto przeszkadza prawdziwej konwergencji.
Kolejny problem to fakt, że oczywiście system nadzoru jest niepełny, jako że państwa, które nie stosują euro, mogą zwyczajnie zaciągać długi w walutach obcych. Jeżeli dobrze usłyszałem, dotychczas Unia Europejska nie miała zupełnie mocy - choć moim zdaniem ma coś do powiedzenia w tej sprawie - by powiedzieć tym krajom: "Uważajcie i nie pozwalajcie ludności i firmom popadać w ciągłe i irracjonalne zadłużenie w walutach obcych, ponieważ w czasie kryzysu może to być problem”. I problem rzeczywiście się pojawił.
Dlatego należy rozszerzyć system nadzoru tak, by obejmowała tę kwestię, i należało to zrobić już dawno, gdyż, jak mówię, Komisja ma wiele do powiedzenia w Europie Środkowej i Wschodniej, i może przemówić.
Teraz mamy kryzys. Rząd węgierski zwrócił się najpierw do Międzynarodowego Funduszu Walutowego (MFW) ze strachu, jak wiemy, choć mówi, że oczywiście próbował zwracać się także do UE i że ta ostatnia systematycznie usiłowała znaleźć podstawę prawną. Rząd ten mówi też, że nie ma uprawnień do dokonania analizy kryzysu. Na to odpowiadam: dajmy mu taką możliwość. Nie powinno być tak, że każdy musi polegać na MFW, ilekroć potrzebna jest analiza kryzysu. Co pomyśli o nas świat, jeśli będziemy próbować wykorzystywać środki MFW na ratowanie państw członkowskich mających 1-1,5 miliona ludności w sytuacji nierównowagi płatniczej?
Mechanizm kryzysowy nie zadziała, kiedy system w czasach kryzysu musi powstrzymać drenaż kapitału z kraju spoza strefy euro, np. w sferze monetarnej, ponieważ wtedy właśnie drenaż naprawdę zaczyna funkcjonować. Nawet Europejski Bank Centralny nie może zbyt wiele, bo chociaż obsługuje forinty, w rzeczywistości nie chce pomóc w problemie płynności, mimo że Węgry potrzebowały jedynie płynności w walutach obcych, gdyż banki nie były mocno zadłużone.
Jeśli chodzi o sprawozdanie Węgier, analiza roku 2006 rozpoczęła się od poprawy sytuacji. Przypomina mi to nieco Czarnobyl w roku 1986, kiedy pierwszego dnia podano, że nie ma problemu, a potem, że sytuacja ciągle się poprawia. Po czym zaczęliśmy się obawiać szkodliwego promieniowania. W tym przypadku także wszyscy zapominają o istocie sprawy. Zaczęliśmy od tego, co działo się do roku 2006, a od tego czasu poważnie dał się odczuć brak nadzoru przepływów walut.
Chciałbym zaznaczyć, że wspomniany limit 25 miliardów euro wydaje się bardzo niski. Zakłada od początku naszą chęć współpracy z MFW, podczas gdy trudno sobie wyobrazić bardziej krępującą sytuację niż poleganie na MFW.
Oczywiście byłoby bardzo ważne, by Parlament Europejski był zaangażowany, a jednocześnie działał szybko. Moim zdaniem te dwie rzeczy mają teraz miejsce jednocześnie, za co jestem wdzięczny tak Komisji, jak i Parlamentowi. Chciałbym jednak powtórzyć, że powinniśmy stworzyć mechanizm zapobiegania nawrotom różnych nieszczęść, jakie pojawiły się w związku z kryzysem węgierskim, przy której to okazji nie zrobiono nic, aby zwiększyć prestiż Unii Europejskiej w Europie Środkowej i Wschodniej. Dziękuję za głos, panie przewodniczący.
Szabolcs Fazakas
w imieniu grupy PSE. - (HU) Dziękuję za głos, panie przewodniczący. Panie komisarzu, panie i panowie! Ponieważ nie jestem członkiem Komisji Gospodarczej i Monetarnej, pozwólcie, że podejdę do tej kwestii z innej perspektywy. Zeszłoroczny kryzys finansowy w Ameryce w tym roku dotarł do Europy i nasze rynki finansowe, o których sądziliśmy, że są stabilne, zachwiały się w posadach.
Zamiast wymyślać jednolite rozwiązanie unijne, dopiero po długich wahaniach byliśmy w stanie zmierzyć się z kryzysem w sposób zindywidualizowany i zharmonizowany, co teraz kosztuje kilka miliardów euro na kraj. Owe indywidualne, krajowe rozwiązania nie mogą być sposobem na walkę z kryzysami w nowych państwach członkowskich UE, które nie są w stanie samodzielnie angażować miliardów euro. Pierwotnie kraje te wierzyły, że skoro ich banki nie angażują się w podejrzane, spekulacyjne transakcje zagraniczne, to ten międzynarodowy kryzys kredytowy być może ich nie dotknie.
Brak płynności i kryzys zaufania, który towarzyszył międzynarodowemu kryzysowi finansowemu, mocno zachwiał finansami tych państw, które bazują na kredytach w walutach obcych, a spekulacyjne ataki na waluty krajowe jeszcze przyczyniły się do tych turbulencji. W tej sytuacji ważne było, by nowe państwa członkowskie otrzymały nie tylko moralną, ale i namacalną finansową pomoc z Unii Europejskiej, oraz by UE rozszerzyła swą ochronę na te kraje, które jeszcze nie przystąpiły do strefy euro.
Chodzi nie tylko o solidarność, inspirowaną fundamentalnymi wartościami europejskimi, ale o wspólny europejski interes, jakim jest unikanie efektu domino poprzez zapobieganie temu, by nawet pojedynczy bank, nie wspominając o całym kraju, stał się niewypłacalny.
Mając to na uwadze, zastanawiamy się obecnie nad zwiększeniem limitu z 12 miliardów euro do 25 miliardów euro. W tym kontekście Europejski Bank Centralny zapewnił Węgrom, które najbardziej ucierpiały w kryzysie na rynkach finansowych, pakiet ratunkowy wysokości 6,5 miliarda euro. Było to bardzo uczciwe i godne rozwiązanie, jako że Węgry nie tylko stały na czele reform i ujednolicenia od dziesięcioleci, ale także od minionego roku zmniejszyły o połowę swój niemal 10% deficyt budżetowy, zgodnie z programem konwergencji przyjętym w roku 2006; od tego czasu program ten był wdrażany systematycznie, a w tym roku deficyt został zmniejszony do 3%.
Aby proces konsolidacji wymagany przez UE mógł trwać, potrzebna jest pomoc międzynarodowych organów finansowych. W wyniku kryzysu finansowego i kredytowego cała gospodarka światowa boryka się obecnie z trudnościami, jednak poszczególne państwa członkowskie UE próbują radzić sobie z nimi przy pomocy własnych instrumentów i zgodnie z własnymi specyficznymi celami. Aby nowe państwa członkowskie, które nie mają do dyspozycji takich instrumentów, nie zagubiły się w tym procesie, Europa, by przetrwać ten kryzys wspólnie, musi nie tylko zharmonizować obecne działania, lecz także przyjąć wspólną europejską strategię walki z kryzysem gospodarczym.
Mam nadzieję, że ten finansowy pakiet ratunkowy będzie pierwszym krokiem do tego celu i że po jego przyjęciu będziemy w stanie skoncentrować wszystkie nasze wysiłki wspólnie na zaradzeniu kryzysowi realnej gospodarki. Dziękuję za głos.
Zbigniew Krzysztof Kuźmiuk
w imieniu grupy UEN. - Panie przewodniczący! Zabierając głos w imieniu grupy UEN w sprawie rozporządzenia Rady ustanawiającego instrument średnioterminowej pomocy finansowej dla państw członkowskich Unii Europejskiej chcę zwrócić uwagę na następujące kwestie: po pierwsze, sytuacja na światowych rynkach finansowych coraz bardziej negatywnie wpływa na realną gospodarkę, czego rezultatem jest przewidywany spadek poziomu PKB w 2009 roku w Stanach Zjednoczonych i w wielu najbardziej rozwiniętych krajach Unii Europejskiej.
Po drugie, ponieważ kraje te są głównym rynkiem zbytu dla nowych krajów członkowskich Unii Europejskiej, zagraża to ich wzrostowi gospodarczemu, a tym samym będzie negatywnie wpływało na bilanse płatnicze tych krajów. Po trzecie, w związku z powyższym należy zdecydowanie poprzeć podniesienie limitu pomocy finansowej ze strony Wspólnoty do 25 miliardów euro dla jednego kraju członkowskiego nie będącego w strefie euro, ponieważ tylko tak wysoki limit daje gwarancję, że ewentualnie udzielona pomoc Wspólnoty będzie skuteczna.
Po czwarte, gdyby któryś z krajów członkowskich Unii będących poza strefą euro wymagał natychmiastowego wsparcia finansowego Rada, Komisja Europejska i Parlament powinny działać na tyle szybko, aby zaufanie do skuteczności tej pomocy nie zostało podważone.
Po piąte wreszcie, na pozytywną ocenę zasługuje szybka reakcja Komisji Europejskiej na potrzeby finansowe zgłoszone przez Węgry, mimo tego, że ten kraj w pierwszej kolejności zwrócił się o pomoc do Międzynarodowego Funduszu Walutowego, a nie do Komisji Europejskiej.
Nils Lundgren
w imieniu grupy IND/DEM. - (SV) Panie przewodniczący, panie komisarzu, panie i panowie! Kiedy czytałem o tym, o czym teraz rozmawiamy, o problemie bilansów płatniczych, czułem się jak Marcel Proust nad ciastkiem zwanym magdalenką w powieści "W poszukiwaniu straconego czasu”. Przyjęte podejście do tego problemu pachnie mi latami 50-tymi i 60-tymi ubiegłego wieku.
Problem bilansów płatniczych? To coś, na co musimy przeznaczyć 25 miliardów euro. Dlaczego niby mielibyśmy to robić? Czy to robimy dzisiaj? Jest to rozwiązanie adresowane do tych biednych krajów, jak rozumiem, które są w UE, ale nie są w unii walutowej i mogą potrzebować ratunku z losu gorszego niż śmierć: z problemu bilansów płatniczych. W tym przypadku problem został oczywiście stworzony przez samą Unię Europejską. To, o czym tu mówimy, w rzeczywistości już nie istnieje.
Mój kraj, Szwecja, jest częścią UE i lojalnie ją popiera, wdrażając wszystko, co tu zostanie postanowione znacznie lepiej niż większość krajów, ale nie przystąpiliśmy do unii walutowej. Moim zdaniem słusznie. Gdybyśmy jednak teraz doświadczali problemów w Szwecji, czy mielibyśmy problem bilansów płatniczych? Odpowiedź oczywiście brzmi: nie. Naturalnie, można sobie wyobrazić, że Szwecja mogłaby zacząć źle zarządzać swą gospodarką i doświadczyć znacznie wyższej stopy inflacji i wzrostu płac niż inne kraje. Co wówczas? Czy będziemy mieć do czynienia z problemem bilansów płatniczych? Nie, szwedzka korona spadnie, by to zrekompensować. I nic innego się nie dzieje. Tak ma się rzecz również w innych krajach w podobnej sytuacji, np. w Wielkiej Brytanii.
Jaki więc mamy problem? Cóż, problem jest taki, że jeśli te kraje są członkami Unii Europejskiej - a powinny - ale nie są członkami unii walutowej - a nie powinny - to trzeba je zmusić, według waszego zamiaru, do utrzymywania stałego kursu wymiany euro. Najgorszy scenariusz to bycie zmuszonym do utrzymywania stałego kursu wymiany z najważniejszymi partnerami handlowymi. Jasne jest, że jeśli jakiś kraj źle zarządza swą gospodarką, to doświadcza wyższej stopy inflacji lub ma problemy strukturalne w swej najważniejszej gałęzi eksportowej, eksport spada, a import rośnie. Nagle powstaje pytanie: Jak to finansować?
Jest to jednak całkowicie sztuczna sytuacja. Zupełnie niemodne jest w krajach, które nie są członkami unii walutowej, decydowanie się na stały kurs wymiany, a następnie szukanie ratunku w Międzynarodowym Funduszu Walutowym lub w UE, lub gdziekolwiek indziej. Dlaczego na miłość boską miałoby tak być? To zupełnie niedzisiejsza forma polityki gospodarczej. Albo kraj przystępuje do unii walutowej, co czasem może być słuszne, zgadzam się, albo pozostaje poza nią, stojąc na własnych nogach z własną, niezależną polityką monetarną, i sam się o siebie troszczy. Jeżeli jakiś kraj sam się o siebie troszczy, nic szczególnego się nie dzieje. Jeśli źle zarządza, waluta spada, by to zrekompensować. To także nie jest zbyt groźne.
Dlatego chciałbym podkreślić, że choć debatujemy tu nad tym, czy powinniśmy przeznaczyć 25 miliardów euro na ten cel, to wcale nie jest to konieczne. To problem, który sami sobie stworzyliśmy, czy raczej wy sobie stworzyliście. Połóżcie temu kres. Kraje, które są członkami UE, ale nie przystąpiły do unii walutowej powinny utrzymać system zmiennego kursu wymiany. Wówczas problem zniknie.
Sergej Kozlík
- (SK) Limit wzajemnej pomocy państwu członkowskiemu UE, które nie jest członkiem obszaru euro, a ma trudności z bilansami płatniczymi lub jest zagrożone poważnymi problemami w wyniku ogólnego braku równowagi w swych bilansach płatniczych, wynosi obecnie 12 miliardów euro. Przykład Danii i Węgier pokazuje, że konsekwencje kryzysów finansowych w pewnych państwach mogą być tak wielkie, że gdyby pojawiły się w większym państwie, limit ten byłby za niski.
Dlatego chciałbym podkreślić, że nie uważam, by głównym powodem podniesienia tego limitu była ani ekspansja Unii Europejskiej, ani większa liczba państw poza strefą euro, jak podano w uzasadnieniu. Musimy sobie zdawać sprawę, że problemy finansowe w niektórych państwach członkowskich wynikają głównie z niekonsekwentnej polityki gospodarczej i społecznej. Kryzys finansowy pogłębia te problemy i czyni je bardziej złożonymi, wywierając w ten sposób presję związaną ze zwiększaniem limitów pomocy. Węgry są tego typowym przykładem
Popieram podniesienie limitu średnioterminowej pomocy do 25 miliardów euro. Zgadzam się też jednak z opinią Parlamentu Europejskiego, że nie ma potrzeby tworzenia specjalnego procesu pozwalającego Komisji na rewizję tego limitu poza zwykłymi procedurami decyzyjnymi. Uważam, że takie podejście pozwoli na zachowanie wysokiego poziomu staranności w systemie pomocy, a jednocześnie zapewni wystarczający zakres działania.
Wspominam o tym, gdyż Węgry są tu przykładem książkowym, jako że ich przywódcy polityczni nie byli w stanie przez długi czas zadecydować o reformach i środkach naprawczych. W końcowej analizie przyjęcie i wdrożenie takich środków mogłoby także zmniejszyć wpływ finansowego kryzysu w tym kraju i zmniejszyć potrzebę pomocy finansowej ze strony Unii Europejskiej.
Z drugiej strony jednak muszę bronić Węgier ze względu na fakt, że nowe reguły funkcjonowania rynków finansowych nie mogą dopuszczać nadmiernego przepływu płynności z banków zależnych do banków dominujących i trzeba utrzymać odpowiedni poziom nadzoru nad krajowymi bankami centralnymi.
Prawdą jest, że pośpiech jest złym doradcą i prawdą jest, że spiesząc się z braniem, można nie zwrócić pożyczki na czas lub nie zwrócić wszystkiego. Dlatego ważne jest, aby ten system miał jasne reguły dotyczące pomocy oparte o system środków naprawczych, który obejmuje zarówno harmonogramy, jak i kwestie merytoryczne.
Dariusz Rosati
(PL) Panie Przewodniczący! Panie Komisarzu! Najpierw chciałbym odnieść się krótko do dwóch wypowiedzi poprzednich kolegów. Po pierwsze, chcę zwrócić uwagę, że kraje, które nie należą do strefy euro nie muszą utrzymywać sztywnego kursu wobec euro. Polska jest przykładem kraju, który ma w pełni płynny kurs walutowy. I po drugie, chcę powiedzieć, że nawet, jeżeli kraj prowadzi znakomitą politykę wewnętrzną i nie popełnia błędów, też może być dotknięty kryzysem w wyniku tzw. efektu zarażenia. I w dużym stopniu to, z czym mamy do czynienia na Węgrzech, oczywiście, ma również swoje źródła w niewłaściwej polityce rządu, ale również Węgry zostały dotknięte ucieczką kapitału, która nie wynikała akurat z sytuacji na Węgrzech, tylko była spowodowana sytuacją zewnętrzną.
Panie Komisarzu, chciałbym wyrazić poparcie dla propozycji Komisji. Sądzę, że jest to propozycja, która uwzględnia fakt, że wszyscy jesteśmy w jednolitym rynku i sytuacja poszczególnych krajów jest ważna dla innych krajów. Dlatego powinniśmy odczuwać wzajemne powiązania i mieć poczucie współodpowiedzialności za naszych partnerów. Ta propozycja jest również przejawem solidarności europejskiej, która powinna być jedną z głównych wartości, które leżą u podstaw naszego działania.
Kwota 25 miliardów euro, którą proponuje Komisja, wydaje się kwotą rozsądną, choć oczywiście mogą być sytuacje, w których tych pieniędzy potrzeba będzie więcej i dlatego popieram również propozycję, aby Komisja miała prawo w krótkim terminie podejmować decyzje o zwiększeniu tego limitu. Uważam, że odwoływanie się do pełnej procedury zgody Parlamentu czy konsultacji parlamentarnej jest niepraktyczne w tym względzie. Wyobraźmy sobie, że kryzys następuje w lecie, kiedy Parlament nie obraduje. Przecież trudno sobie wyobrazić, że czekalibyśmy 6 tygodni, aby się Parlament zebrał, żeby pomóc jakiemuś krajowi. Dlatego popieram propozycję Komisji, która daje Komisji uprawnienia do podniesienia tego limitu w bardzo krótkim czasie.
Chcę również powiedzieć, że brakuje mi w tej propozycji odniesienia się do możliwego działania Europejskiego Banku Centralnego. On udzielił pożyczki Węgrom. Powinna to być skoordynowana akcja i sądzę, że jakieś odniesienie powinno się znaleźć. I wreszcie ostatnia uwaga - uważam, że ta propozycja nie powinna odnosić się do art. 100 Traktatu o Wspólnotach Europejskich. Art. 100 odnosi się do zupełnie innych sytuacji i dlatego powinien być traktowany oddzielnie.
Edit Herczog
(HU) Dziękuję, panie przewodniczący. Panie komisarzu, pani Berès! To właśnie zasada solidarności sprawia, że Europa jest czymś więcej niż tylko związkiem gospodarczym, i pomaga wykazywać cechy silnej wspólnoty politycznej. Kiedy rozpoczął się kryzys, wydawało się przez chwilę, że Europa podzieli się gospodarczo i społecznie, ale dzięki szybkiemu i skutecznemu działaniu Komisji udało się temu zapobiec.
Węgry najpierw zwróciły się do Unii Europejskiej z prośbą o pomoc. Jednak 20 miliardów euro, których potrzebowaliśmy w ramach wsparcia czy finansowania, było nie do uzyskania z tego jednego źródła.
Panie i panowie! Chcę podziękować panu komisarzowi i Parlamentowi Europejskiemu za szybką reakcję, za solidarność posłów, która pokazuje wartość bycia Europejczykiem. Dziękuję za uwagę.
Harald Ettl
(DE) Panie przewodniczący! Wniosek w kwestii zmian w rozporządzeniu dotyczącym państw członkowskich, które nie należą do strefy euro, w celu podniesienia limitu z 12 do 25 miliardów euro w przypadku poważnych trudności został sporządzony w ostatnim momencie.
Głównym wymogiem, aby te przyjęte ad hoc środki okazały się skuteczne, jest to, by UE nie popełniła tych samych błędów, co Międzynarodowy Fundusz walutowy (MFW) w odniesieniu do przeciwnych roszczeń. W MFW sam pan Strauss-Kahn nie jest gwarantem rozsądnej polityki. Zbyt dobrze znamy terapie szokowe stosowane do krajów dotkniętych kryzysem w starym, neoliberalnym stylu.
Znamy też dobrze tych, którzy wcześniej skorzystali na tej sytuacji. Na przykładzie Węgier mam nadzieję, że dzięki instrumentowi UE osiągnięta zostanie większa, trwalsza stabilność. Węgry pokazują nam zwłaszcza, że UE musi sobie zdać sprawę, że to konserwatywna opozycja przeszkodziła premierowi Węgier, jeśli chodzi o stabilność i reformy. Węgry na pewno nie osiągną stabilności poprzez ograniczanie samych wydatków socjalnych, które i tak nie są zbyt wysokie; to pomoże tylko antyeuropejskim prawicowym populistom. Tak, Węgry są pod presją, szczególnie ze względu na gwałtowny spadek wartości forinta, za co częściowo odpowiedzialne są fundusze hedgingowe.
W przypadku Islandii MFW pokazał, że wciąż stosuje terapie szokowe, np. poprzez nakładanie wysokich bazowych stóp procentowych na niekorzyść danej gospodarki narodowej, w tym przypadku gospodarki narodowej Islandii. Panie komisarzu, proszę wziąć pod uwagę, że nie chcę, by moi sąsiedzi, Węgry, popadły w konflikt społeczny z powodu takich środków naprawczych takich jak ten oparty na przeciwnych roszczeniach. Węgry potrzebują budującego zaufanie, wspierającego działania Unii Europejskiej, która w końcu pomaga nie tylko Węgrom, ale nam wszystkim.
Paul Rübig
(DE) Panie przewodniczący! Uważam, że ta debata odbywa się w najwłaściwszym momencie.
Chcę przypomnieć, że Węgry to kraj, który wykorzystał deficyt budżetowy w największym stopniu: minus 5%. To pokazuje nam, że stabilność w tym kraju ma także tło polityczne. Nie ma sensu w przyszłości wystawiać tego państwa - a przecież dotyczy to wszystkich podatników - na ryzyko związane z niektórymi biznesami. W tym przypadku zgadzam się zupełnie z panem Ettlem, nie możemy obarczać podatników ryzykiem związanym z funduszami hedgingowymi i instrumentami pochodnymi, gdyż to ograniczyłoby ich siłę nabywczą.
A tego właśnie potrzebujemy na Węgrzech: większej siły nabywczej. Ludzie muszą znowu inwestować w kraj i w firmy, a to oznacza, że potrzebne są obniżki podatków umożliwiające znowu inwestowanie, i to nie tylko firmom, ale przede wszystkim pracownikom. Uważam, że wyciągam słuszne wnioski. Decydujące czynniki to przyznawanie dodatków np. za efektywność energetyczną, premii inwestycyjnych oraz stosowanie odpowiedniej amortyzacji progresywnej.
Chcę prosić pana komisarza Kovácsa, który pochodzi z Węgier, o wyznaczenie stosownych inicjatyw na szczeblu europejskim.
Mairead McGuinness
Panie przewodniczący! Obserwowałam debatę w moim biurze i przyszłam do Izby, aby poruszyć obszerną, jak mi się zdaje, kwestię.
W Irlandii mamy program gwarancji bankowych z powodu kryzysu finansowego i mamy obecnie większą jedność niż w UE, jeśli chodzi o to, jak sobie z tym radzić. Jednak zdajemy sobie sprawę, że nasze banki będą musiały zostać zrekapitalizowane i to być może szybciej niż się nam pierwotnie wydawało. Chcę wyrazić nadzieję, że tak się stanie, ponieważ mamy prawdziwy problem, jak wspomniał przedmówca. Ludzie muszą kupować i inwestować, a pożyczki nie są dostępne. Myślę, że najważniejsze jest, by szybko zrobić coś, aby przywrócić zaufanie i kapitał do systemu bankowego.
Marian Zlotea
. - (RO) Panie przewodniczący, panie komisarzu, panie i panowie! Cieszę się z tego, że możemy dziś rozmawiać o tak ważnej kwestii, o kryzysie gospodarczym, który dotyka nie tylko państwa członkowskie, ale cały świat.
Dlatego musimy znaleźć rozwiązanie tego problemu. Wzajemne wsparcie państw członkowskich to jeden z kroków uczynionych w tym kierunku. Pamiętając, że chcemy, by państwa członkowskie UE korzystały z tego funduszu w razie potrzeby, musimy z zadowoleniem przyjąć decyzję europejskich liderów politycznych podjętą na szczycie w zeszłym tygodniu.
Uważam, że ten europejski fundusz pomocy finansowej dla państw członkowskich musi być zwiększony co najmniej do 25 miliardów euro z jednego powodu: musimy uratować tę gospodarkę rynkową. Zanim skończę, chcę wyrazić swe zaufanie, że podejmiemy działania niezbędne do przezwyciężenia kryzysu, zarówno na szczeblu europejskim, jak i globalnym. Musimy szybko znaleźć środki potrzebne do tego, by uniknąć problemów, z jakimi borykać się będą nasi obywatele, takich jak bezrobocie. Wszyscy życzymy UE jak najlepiej.
Margarita Starkevičiūt
(LT) Chcę podziękować panu komisarzowi za słuszne pokazanie dziś, że ten problem wiąże się z kwestią tego, jak zapewnić kompatybilność swobodnego przepływu kapitału ze stabilnością makroekonomiczną. Nie podoba mi się, kiedy posłowie mówią, że jest to problem biednych krajów Unii Europejskiej. Panie i panowie, gdyby gospodarka Niemiec i Francji miała wzrosnąć o 2 i 3 procent, to nie byłby problem dla tych z nas, którzy zintegrowali się ze wspólnym rynkiem. Dlatego jeżeli niezbędny jest jakiś pakiet jako bodziec dla gospodarek narodowych, to powinien on być wdrożony przez wspomniane kraje, a wówczas nie mówilibyśmy o funduszach stabilizacyjnych. Prawdę mówiąc, nie potrzebujemy tych pieniędzy, lecz gwarancji, że europejski wspólny rynek będzie dobrze funkcjonował i rozwijał się. Jeżeli będą takie gwarancje, które trzeba osiągnąć wspólnym wysiłkiem, wszystkie problemy zostaną rozwiązane.
Joaquín Almunia
Panie przewodniczący! Chcę podziękować posłom za poparcie dla decyzji i wniosków Komisji w tej sprawie wyrażone w większości wystąpień.
Chcę podać trzy krótkie uwagi na temat trzech kwestii podniesionych w państwa wypowiedziach. Po pierwsze, podzielam obawy pana Becsey'a co do ryzyka stwarzanego przez rodziny i firmy zaciągające kredyty w walutach obcych w krajach, które mają zmienny kurs wymiany i które narażone są na ryzyko nadmiernej zmienności kursów wymiany, jak w przypadku Węgier. Pan Becsey zna moje obawy, ponieważ nadzór budżetowy i gospodarczy prowadzony przez Komisję czasami nie jest wystarczająco poważnie brany pod uwagę lub nie przynosi pożądanych rezultatów, kiedy mówi się o tego rodzaju ryzyku.
Uważam, że bardziej skuteczny jest nasz nadzór budżetowy. Przypadek Węgier jest bardzo pozytywny w tym znaczeniu, zważywszy na ważną korektę budżetową, jaka ma miejsce w tym kraju od 2006 roku. Z drugiej strony jednak nie odnieśliśmy sukcesu, jeśli chodzi o ryzyko związane z zadłużeniem w walutach obcych. Mam nadzieję, że od teraz, zważywszy na okoliczności nie tylko na Węgrzech, ale i w innych krajach UE spowodowane kryzysem i nadmierną niestabilnością wielu wskaźników finansowych, zwłaszcza kursów wymiany, tego rodzaju uwagi i zalecenia będą częściej brane pod uwagę.
Nie ma tu już pana Lundgrena, ale jego uwagi były całkowicie błędne. Skrytykował on Węgry i Komisję za zalecenia wydane Węgrom odnośnie stałego kursu wymiany, podczas gdy sytuacja jest dokładnie odwrotna. Innymi słowy kurs wymiany na Węgrzech jest zmienny, a jego nadmierna niestabilność pogłębiła te problemy i była jednym z czynników, które spowodowały kryzys i kazały Węgrom zwrócić się o pomoc. Dlatego, kiedy wyraża się krytykę, należy upewnić się, że jest ona oparta na właściwych informacjach, a nie na informacjach zupełnie mylnych. Gdyby pan Lundgren pozostał do końca debaty, zrozumiałby, że te informacje były zupełnie mylne. Ponieważ go nie ma, mam nadzieję, że ktoś z państwa mu o tym powie.
Wreszcie, jeśli chodzi o uwagi pana Rübiga w sprawie deficytu, nieprawdą jest, że Węgry mają 5% deficyt, ponieważ został on w znacznym stopniu zmniejszony. W roku 2008 deficyt będzie ewidentnie mniejszy, nie sięgnie nawet 3%, a Węgry zobowiązały się w zamian za udzieloną pomoc, że ich docelowy deficyt na następny rok wyniesie 2,6%. Dlatego, jeżeli cel ten zostanie osiągnięty - a mam nadzieję, że zostanie - Węgry będą musiały się zmierzyć z innym problemem. Niewątpliwie trzeba będzie się z nim zmierzyć i niestety Węgry będą to robić, ale przynajmniej nie będą miały nadmiernego deficytu w przyszłym roku.
Pervenche Berès
sprawozdawczyni. - (FR) Panie przewodniczący, panie komisarzu, panie i panowie! Mam cztery uwagi.
Po pierwsze, pan komisarz prosi o szybką, elastyczną odpowiedź na wszelkie takie nowe prośby. Uważam, że Parlament Europejski pokazał, że może stanąć na wysokości zadania. Dziś przyjmujemy próg 25 miliardów euro, by zmienić rozporządzenie z 2002 roku, skoro znamy warunki negocjacji z Radą, ale oczywiście pokazujemy, że jesteśmy otwarci i, niestety, przygotowani do przewidywania innych scenariuszy.
Po drugie, pragnę przypomnieć, że jedną z lekcji, jakie możemy wyciągnąć z tego etapu integracji europejskiej jest to, że dla każdego państwa członkowskiego, bez względu na to, czy należy do strefy euro, czy nie, pierwszym kręgiem solidarności, pierwszym kręgiem do dyskusji powinna być Unia Europejska. Mam nadzieję, że dziś jest to jasne dla nas wszystkich, tak dla instytucji, jak i dla państw członkowskich.
Po trzecie, chcę zauważyć z zadowoleniem zobowiązanie Komisji do podania do publicznej wiadomości, czy też najpierw do zbadania, a następnie do podania do wiadomości, zarówno w naszej Komisji Gospodarczej i Monetarnej, jak i w grupie pana Larosière'a, lekcji, jakie należy wyciągnąć z sytuacji, jaka wystąpiła na Węgrzech.
Na koniec chcę zauważyć, że wszyscy myśleli, że będą dwa kanały przenoszenia kryzysu - z jednej strony złożone rynki finansowe, a z drugiej realna gospodarka.
W rzeczywistości widzimy teraz, że jest i trzeci kanał przenoszenia kryzysu, mianowicie przepływy kapitału, które mogą wpływać nawet na prostsze, bardziej przejrzyste rynki finansowe. Dlatego przenikanie realnej gospodarki i rynków finansowych, których zakres, jak sądzę, dopiero w pełni ocenimy, jest tak ważne. Niestety, z każdym dniem dowiadujemy się więcej i stajemy w obliczu kwestii, która wymaga od nas elastyczności i zbiorowej inteligencji w znajdowaniu odpowiednich rozwiązań.
Uważam, że Parlament ponownie pokazał swą zdolność i gotowość uczestniczenia w znajdywaniu odpowiednich rozwiązań na każdy nowy aspekt tego kryzysu; mam jednocześnie nadzieję, że w końcu dojdziemy i do tego, co jest niezbędne, by nasza gospodarka mogła zmierzyć się z wyzwaniami tych trudnych czasów.
Przewodniczący
Zamykam wspólną debatę.
Głosowanie odbędzie się w czwartek, 20 listopada 2008 r.
