Plechtige vergadering - Hongarije
De Voorzitter
Mijnheer de president van de Republiek Hongarije, geachte afgevaardigden, dames en heren, het is mij een eer om u, president Sólyom, welkom te mogen heten in de plenaire vergadering van het Europees Parlement.
President Sólyom is een vooraanstaand jurist die zich altijd vastberaden heeft ingezet voor de bescherming van het recht, de politieke vrijheid en de menselijke waardigheid. Hij was een van de eerste vijf rechters tot wier benoeming besloten werd aan de nationale Ronde Tafel in Hongarije van 1989, toen dit land en andere landen toegang kregen tot de vrijheid.
Als president van het Hongaars grondwettelijk hof heeft president Sólyom enorme invloed uitgeoefend op de besluiten die de jonge democratie en de Hongaarse instellingen moesten versterken.
Als derde president van de Republiek Hongarije heeft de heer Sólyom de inbreng en de reputatie van zijn land geconsolideerd.
Hij is een pleitbezorger van sociale rechten en milieuwetgeving. Hij heeft gedurende het eerste jaar van zijn mandaat respect weten af te dwingen door zijn voorzichtige machtsuitoefening en zijn kordaat optreden telkens wanneer dat nodig was.
Hij is ook zeer betrokken bij het milieu. Dat heeft hem ertoe gebracht een Europese Groep van groene regeringsleiders op te richten, dat wil zeggen van regeringsleiders die begaan zijn met de milieuproblematiek. Dit is een origineel en creatief initiatief.
(Applaus)
U kunt zich wel voorstellen tot welke fractie de afgevaardigden behoren die nu voor u applaudisseren.
De opstand van het Hongaarse volk van vijftig jaar geleden toonde aan hoe krachtig het volk de democratische beginselen steunde en hoezeer het nationale zelfbestemming wenste. Zo zijn er heel wat mijlpalen die wij nu gedenken en vieren.
Alles begon in oktober 1989 toen uw land zijn onafhankelijkheid verklaarde, en in 1990 toen het Hongaarse parlement 23 oktober uitriep tot nationale feestdag van Hongarije en duidelijk maakte dat de erfenis van de revolutie van 1956 nog steeds onder ons leeft.
Gisteren heeft het Europees Parlement in zijn plenaire vergadering de Hongaarse revolutie van 1956 herdacht. Morgen zullen we hierover een resolutie aannemen. Ook vanmiddag zal het Europees Parlement deze herdenkingsdag vieren met de opening van de foto-expositie: "Hongarije - Verleden en Toekomst - 1956-2006”, waarvoor ik alle leden van het Parlement zou willen uitnodigen.
Mijnheer de president, ik dank u voor uw aanwezigheid hier op een voor de geschiedenis van uw land, en voor de geschiedenis van ons allen, zo belangrijk moment.
(Applaus)
László Sólyom
Mijnheer de Voorzitter, geachte leden van het Europees Parlement, geachte vertegenwoordigers van de Raad en de Commissie, dames en heren, samen met de hele wereld viert Hongarije de vijftigste verjaardag van de Hongaarse opstand van 1956 en de vrijheidsstrijd. Het is bemoedigend en verheffend te zien dat er één herdenkingsplechtigheid is waarin iedereen zich kan herkennen. Er zijn geen meningsverschillen, geen voorbehouden. Iedereen eert de nagedachtenis van de Hongaarse helden van 1956. Vijftig jaar zijn verstreken en nu kunnen wij, vanuit een historisch perspectief en na de val van het communistische regime in de voormalige Sovjet-Unie, duidelijk overzien hoe groot het historische belang van de Hongaarse opstand van 1956 en van de strijd om de vrijheid was.
De herdenking is ook voor de rest van de wereld aanleiding tot viering, en volkomen terecht. We keren in gedachten terug naar de geestdrift waarmee andere landen zich schaarden achter de Hongaarse opstand. We vieren de edelmoedige offers die wereldwijd werden gebracht. Oostenrijk, zelf nog maar net bevrijd, opende zijn grenzen voor 160 000 Hongaarse vluchtelingen, Polen doneerde bloed voor de gewonden in de vrijheidsstrijd en in diverse landen overal ter wereld vonden tienduizenden Hongaarse vluchtelingen een nieuw bestaan.
De werkelijke aanleiding voor deze vreugdevolle herdenking is echter dat Hongarije inmiddels zelfstandig, soeverein en democratisch is geworden, dat het nu een rechtsstaat is en zich uit eigen vrije wil kon aansluiten bij internationale organisaties zoals de Europese Unie.
Mede door de gebeurtenissen in 1956 bejegent de wereld Hongarije met een positieve instelling. De heroïsche strijd van de Hongaarse verzetsstrijders tegen de Sovjetoverheersing heeft ervoor gezorgd dat Hongarije ook nu nog overal erkenning en waardering ondervindt.
Sinds de ineenstorting van de Sovjet-Unie is het gemeengoed geworden te stellen dat met de Hongaarse opstand een fatale klap werd toegediend aan het internationale Sovjetregime. In de beginjaren van de militaire dictatuur en het terreurbewind van Kádár zag echter niemand dat zo. 1956 riep hooguit twijfels op over de communistische ideologie en de gebeurtenissen stelden het linkse, sovjetgezinde deel van de intelligentsia in West-Europa voor een dilemma door hen op de feiten te wijzen. Die respons kan nu nog worden gezien als een zekere mate van intellectuele oprechtheid. Politiek had de Sovjet-Unie evenwel geleerd dat zij de regio ongestoord en onbeperkt haar wil kon opleggen. De Westerse mogendheden hadden er immers geen directe veiligheids- of economische belangen.
De grote mogendheden stelden zich ambivalent op in hun beleid en propaganda, zodat ook de Hongaren niet goed wisten wat ze konden verwachten. Noch de Amerikaanse noch de Franse of Britse regering was voornemens te interveniëren of zelfs maar de integriteit van de Sovjetinvloedssfeer in twijfel te trekken - dat gaven zij de Sovjet-Unie in oktober te verstaan. Zij lieten de Hongaarse regering alleen, verschaften geen informatie en wekten valse hoop onder de verzetsstrijders en de bevolking omdat zij in de propaganda van de met overheidsmiddelen gesubsidieerde, Westerse radiostations ertoe werden aangezet vertrouwen te stellen in de komst van hulp voor hun vrijheidsstrijd.
De communisten konden in 1961 de Berlijnse Muur bouwen en in 1968 met militair ingrijpen korte metten maken met de hervormingsbeweging van de Praagse lente. Dat de Sovjet-Unie in 1989 haar invloedssfeer in het Oostzeegebied en in Midden- en Oost-Europa opgaf, was, evenals de ineenstorting zelf, niet het gevolg van 1956 maar van de inherente zwakheden van het politieke stelsel en van het onvermogen om de economische race en de wapenwedloop bij te houden.
De Hongaarse opstand en onafhankelijkheidsstrijd waren echter vanuit een ander standpunt bekeken, het eerste en gewichtigste teken van de instabiliteit van de communistische regimes in de Midden-Europese landen, met hun ten opzichte van de Sovjetunie geheel andere historische, politieke en culturele tradities. Deze landen hadden een democratische traditie. Nationale autonomie was er bijna zoiets als een intrinsieke waarde geworden. De strijd die in 1956 werd gevoerd in Polen en Hongarije, in 1968 in het toenmalige Tsjecho-Slowakije, en vanaf de jaren tachtig opnieuw in Polen, onder leiding van de vakbond Solidariteit, was tevens een strijd voor elementaire democratische vrijheden en voor beperking van de Sovjetinvloed. Die gebeurtenissen en strijd leidden in 1989-90 tot de democratische overgang in Midden-Europa.
De opstand in 1956 en de overgang in 1989 hebben gemeen dat beide gekeerd waren tegen het communisme van de eenpartijstaat. Als wij echter de opstand trouw willen blijven en er een legitieme aanspraak op willen maken, moeten we erop toezien dat de scheidslijn tussen het vrije Hongarije van vandaag en het Hongarije van vóór 1989 niet vervaagt.
De lering die we kunnen trekken uit zowel 1956 als 1989 is dat in beide gevallen de historische implicaties verder reikten dan het streven naar meer vrijheid binnen een socialistisch systeem. De grootsheid van premier Imre Nagy was dat hij dat besefte. Hij liet zijn communistische verleden achter zich, hij liet het internationale Sovjetsysteem achter zich, hij bleef een links politicus maar nam een historische rol op zich. Hij aanvaardde het lot dat de opstandige Hongaarse natie hem aanbood en wilde liever sterven dan zich daaraan te onttrekken.
(DE) Op 22 oktober, aan de vooravond van de revolutie, hebben staatshoofden, regeringsleiders en andere hoge gasten deelgenomen aan een feestelijke bijeenkomst in de Staatsopera van Boedapest. Onder de genodigden bevonden zich ook de landen die destijds veel Hongaarse vluchtelingen hadden opgenomen.
Tot eind 1956 zijn meer dan 153 000 Hongaren naar Oostenrijk gevlucht. Later kwamen daar nog eens 30 000 personen bij. Oostenrijk zorgde onbaatzuchtig voor onderdak en verzorging van de vluchtelingen en zette de bijna onmisbaar geworden internationale hulpactie op touw. De Oostenrijkse hulp omvatte advies, rechtshulp, arbeidsbemiddeling en zelfs onderwijs voor schoolgaande kinderen en psychologische zorg. Oostenrijk maakte ook de weg vrij voor emigratie naar andere landen. Een tiende van de Hongaren is echter in Oostenrijk gebleven, een land waar de Hongaren altijd al een nauwe band mee hadden.
De hulp van Oostenrijk bleef echter niet beperkt tot de opvang van vluchtelingen. Dit buurland voelde zich niet alleen bij ons betrokken vanwege de geografische nabijheid, maar had ook een bijzondere empathie voor Hongarije. De bezettingsmacht had kort daarvoor het land verlaten; het rode leger had zich kort daarvoor uit Wenen teruggetrokken. In Oostenrijk wist men wat het betekende in een onvrij land te wonen. Hier ondervond men telkens weer aan den lijve hoe het gebrek aan zelfbeschikking alles doordringt en aantast. Wij hadden ook ervaringen met totalitaire systemen gemeen.
Wij zijn ook de Bondsrepubliek Duitsland bijzondere dank verschuldigd. Op 2 november 1956 kwamen de eerste Hongaarse vluchtelingen in Duitsland aan. Toen de regering zag hoe groot de toestroom was, besloot zij 10 procent van de vluchtelingen asiel te verlenen, hoewel ze op 7 november aanvankelijk slechts 3 000 vluchtelingen wilde opnemen. Hoewel de vluchtelingen en ontheemden uit de oostelijke deelstaten reeds een zware last waren voor de Duitse verzorgingsstaat, ving men de Hongaren met grote sympathie op. Het Duitse Rode Kruis gaf in totaal 30 miljoen DM voor de opvang van vluchtelingen uit. 20 000 Hongaarse vluchtelingen vonden in Duitsland een nieuw thuis. 1 200 studenten konden een studie volgen in het Duitse hoger onderwijs, en in Kastl werd een tweetalig gymnasium opgericht.
Namens het Hongaarse volk mijn dank hiervoor.
(HU) De herdenking van 1956 moet ons herinneren aan de bevrijding die wij toen ervoeren, aan het gevoel van elementair en puur geluk. Dat geluk straalde af van de gezichten van de mensen tijdens de demonstratie op 23 oktober 1956, en was zichtbaar op alle foto's en filmbeelden die uit die tijd konden worden bewaard, en dat is ook wat iedereen die er herinneringen aan bewaart, noemt.
Ik zou willen afsluiten met de woorden van een beroemd schrijver, Géza Ottlik, die schreef: "Als je er niet van het begin tot het einde bij bent geweest, heb je aan een poëtische verbeelding, een fervente revolutionaire inborst of zelfs een geniaal verstand niet genoeg om te bevatten hoe het was. Ik had het me ook niet van tevoren de gelukzaligheid kunnen indenken waarmee we door de straten van Budapest liepen, omdat ik niet wist, omdat ik er gewoon geen flauw benul van had dat zo'n gelukzaligheid kon bestaan ... Niemand acht zijn ellendige leven - dat misschien te ellendig is gemaakt - meer waard dan de abstracte eer van zijn vaderland. Kijk naar de gezichten! Ziet u ... wat een opgeluchte kalmte erop te lezen is? Het belangrijkste is namelijk niet de dappere vastberadenheid, noch de heldenmoed, maar wat uit hun ogen straalt, die blije opluchting. Ze marcheren, in groepjes of alleen, tanks tegemoet, terwijl kanonnen en machinegeweren op hen gericht zijn, met een diepe, gelukzalige kalmte. Niets is hun dierbaarder dan hun herwonnen menselijke waardigheid."
Ik dank u voor uw aandacht.
De Voorzitter
Mijnheer de president, hartelijk dank voor uw herinneringen aan de gebeurtenissen die wij nu vieren. Wij wensen uw land het allerbeste toe.
Europa was voor vele landen in niet alleen het Oosten maar ook het Westen een baken en heeft de weg gewezen naar vrijheid en democratie.
Uw woorden zullen ongetwijfeld de kennis onder de jonge generaties van die historische gebeurtenissen vergroten. Wij danken u hartelijk voor uw aanwezigheid hier, en wij hopen dat u en de Hongaarse regering de ingeslagen weg naar volledige integratie in de Europese Unie zullen voorzetten. Nogmaals hartelijk dank.
(Applaus)
(De plechtige vergadering wordt om 12.25 uur gesloten)
Gérard Onesta
(FR) Mijnheer de Voorzitter, wat de agenda van onze vergadering betreft, was, als ik me niet vergis, aangekondigd dat de stemmingen om 12.30 uur zouden beginnen. Ik heb de indruk dat daarom sommige collega's nog niet aanwezig zijn. Zouden we niet tot 12.30 uur kunnen wachten met de stemmingen, zoals was aangekondigd?
(Applaus)
De Voorzitter
De stemming is aangekondigd en iedereen volgt de werkzaamheden in de plenaire zaal. Mijns inziens is het niet wenselijk om te wachten tot precies half één. Ik heb namelijk heel duidelijk gezegd dat de stemming onmiddellijk na de plechtige vergadering zou plaatsvinden.
Ignasi Guardans Cambó
(ES) Mijnheer de Voorzitter, ik heb u vanochtend, niet via de simultane vertolking maar rechtstreeks in uw schitterende Castiliaans, horen verklaren na afloop van het debat over deze kwestie, dat de stemming om half één zou plaatsvinden. Meer hebt u niet gezegd: u zei dat de stemming om half één zou plaatsvinden.
Ik verzoek u dan ook om uit respect voor onze collega's, en omdat het nu zal gaan over een uiterst gevoelig onderwerp waarbij elke stem telt - zoals elke stem altijd telt - zo tactvol te zijn en de stemming om half één te beginnen en niet om vijf of vier minuten voor half één.
De Voorzitter
Mijnheer Guardans, bedankt voor uw complimenten met mijn Castiliaans. Ik kan mij natuurlijk over het algemeen goed uitdrukken in die taal en als ik me goed herinner, heb ik gezegd: om half één, na de plechtige vergadering. Uit de notulen zal blijken wie van ons twee gelijk heeft, maar u hoeft geen beroep te doen op mijn tact om mij beslissingen te laten nemen die u goeddunken.
Josu Ortuondo Larrea
(ES) Mijnheer de Voorzitter, ik zou hetzelfde willen zeggen als de heer Guardans. U hebt na afloop van het debat over het vredesproces verklaard dat de stemming om half één zou plaatsvinden, om 12.30 uur, en bovendien is wat u zei, in het Castiliaans waarin u zich zo goed uitdrukt - om half één, na de plechtige vergadering - geenszins in strijd met een begin van de stemmingen om half één.
Het tweede deel is gewoon bedoeld als een garantie, dat als de plechtige vergadering niet om half één zou zijn afgelopen, de stemmingen ook later kunnen beginnen. Dat is de betekenis van uw woorden in het Castiliaans.
De Voorzitter
Ik laat geen verdere moties van orde toe.
