Honger in de wereld en opheffing van de handelsbelemmeringen voor de armste landen ter wereld
De Voorzitter.
Aan de orde is de verklaring van de Commissie over honger in de wereld en opheffing van de handelsbelemmeringen voor de armste landen ter wereld.

Ferrer (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik betreur het dat de commissaris niet aanwezig is. Ik vind dat we de rollen zouden kunnen omdraaien, zodat hij zelf de tekst leest die aangenomen moet worden. Hij dient de in de gezamenlijke ontwerpresolutie bereikte akkoorden echt goed te bekijken. Volgens mij zouden we dan veel verder komen dan met woorden.
We zijn het er vast allemaal over eens dat deze vreselijke misstand van de honger in de wereld een schande is voor degenen die de macht hebben om dit verschijnsel te voorkomen. In dat verband spreken de cijfers voor zich, en ze zijn ook genoegzaam bekend, maar het lijkt me zinvol ze hier nog eens te herhalen. Want terwijl een klein aantal mensen - waaronder wij - in een maatschappij van overdaad leven, komen er in de wereld per uur 900 mensen om van de honger, terwijl 800 miljoen mensen, waaronder 300 miljoen kinderen, over onvoldoende voedsel beschikken.
Het ergste is dat die cijfers geen verbetering te zien geven. We zijn bij lange na niet in staat de doelstelling van de Wereldvoedseltop van 1996 te halen, die werd herhaald in de Millenniumverklaring en die gericht is op een halvering van het aantal ondervoede mensen in 2015. En dat ondanks het feit dat deze doelstelling zo weinig ambitieus is, en ondanks de aanzienlijke inspanningen die in heel wat landen zijn geleverd om de armoede terug te dringen en de voedselveiligheid te verbeteren.
Deze cijfers, waarbij de gevolgen van de ondervoeding, met name de negatieve impact op de ontwikkeling van de betrokken volken, nog moeten worden opgeteld, tonen onmiskenbaar aan dat de tijd van woorden, van grootse verklaringen voorbij is. Honger wacht niet. Het is hoog tijd om de strategie die nodig is om aan deze misstand een einde te maken een kwalitatieve impuls te geven. Daartoe moet het probleem bij de wortel worden aangepakt, willen we daadwerkelijk de structurele oorzaken van de honger in de wereld bestrijden.
Nog afgezien van de huidige urgente situatie is het zaak dat we de menselijke ontwikkeling vooropstellen, als we het probleem echt bij de wortel willen aanpakken. Onze doelstelling moet dan ook tweeledig zijn: op de korte en middellange termijn moeten we ons richten op het probleem van de voedselveiligheid en de onafhankelijkheid op voedselgebied, om de honger van het moment te verlichten. Wat de lange termijn betreft moeten we duurzame groei in de minst ontwikkelde landen bevorderen.
Een tweeledige doelstelling dus, die moet bijdragen tot het creëren van een economisch, politiek en sociaal kader waarmee deze landen de armoede kunnen uitroeien en hun ontwikkeling kunnen stimuleren. Daar de oorzaken van honger en onderontwikkeling buitengewoon divers zijn, moet er een groot aantal zeer uiteenlopende acties worden ondernomen om de honger op tal van fronten te bestrijden en deze tweeledige doelstelling te verwezenlijken.
Behalve door natuurrampen, droogteperiodes, overstromingen en woestijnvorming worden de honger en de armoede in de wereld onder meer veroorzaakt door gewapende conflicten, door wrijvingen tussen groepen burgers, door politieke, sociale en economische ontwrichting, door de aids-epidemie en, voor de armste landen, door het probleem van de buitenlandse schuld.
Zoals staat in de gezamenlijke ontwerpresolutie die we de plenaire vergadering ter aanneming hebben voorgelegd, moet er op twee hoofdlijnen actie worden ondernomen. Eerste en belangrijkste punt: de onafhankelijkheid op voedselgebied. Het meest urgent zijn maatregelen ter ondersteuning van de kleine boerenbedrijven en een duurzame en gediversifieerde landbouw. Verder moeten er maatregelen worden genomen ter bevordering van de ontwikkeling van economische netwerken voor lokale distributie, maatregelen om de toegang tot grond en water te verbeteren en maatregelen om de buitenlandse schuld kwijt te schelden.
Met het oog op het terugdringen van de armoede en in het kader van de doelstelling van ontwikkeling is het verder allereerst zaak dat het onderwijs wordt verbeterd. En dan bedoel ik: onderwijs voor iedereen, vooral ook voor meisjes. Veel meisjes hebben simpelweg geen toegang tot de onderwijsprogramma's en profiteren dus niet van de eventuele ontwikkeling van de bevolking. In het verlengde van onderwijs en scholing ligt een andere doelstelling: vergroting van de technologische capaciteit, in het bijzonder het productievermogen. Dit om de strijd te kunnen aangaan met aan armoede gerelateerde ziekten, met name aids, en, meer in het algemeen, om een goed bestuur en de rechtsstaat te bevorderen. Zoals we in onze resolutie hebben benadrukt, is het verder buitengewoon belangrijk dat alle partijen op voet van gelijkheid en wederkerigheid toegang hebben tot de markten. Maatregelen met een verstorend effect op de handel moeten derhalve geleidelijk worden afgeschaft. Meer in het bijzonder is het van belang, en ook dat staat in de ontwerpresolutie, dat de landbouwsubsidies in lijn met de conclusies van Doha worden afgeschaft. Daarbij doel ik niet alleen op de subsidies van de Europese Unie, die voor de minst ontwikkelde landen uiteindelijk toch de meest open markt is, maar op die van de hele internationale gemeenschap, en vooral van de geïndustrialiseerde - meest welvarende - landen.
Al deze maatregelen zijn namelijk essentieel, onvermijdelijk en onontkoombaar als we erin willen slagen de minst geavanceerde landen op weg te helpen naar duurzame ontwikkeling, teneinde het probleem van de honger de wereld uit te helpen. De vrede op sociaal en internationaal gebied staat hier op het spel.

Veltroni (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, het zal niemand onder ons ontgaan zijn dat er een diepe scheidslijn loopt tussen degenen die te eten hebben en degenen die honger lijden, tussen degenen die kunnen lezen en schrijven en degenen die analfabeet zijn, tussen degenen die toegang hebben tot medische zorg en degenen die dit recht niet hebben. De statistische rapporten worden steeds talrijker. Het meest recente is van het Wereldvoedselprogramma, waarin we ervoor gewaarschuwd worden dat in de komende maanden 38 miljoen mensen zullen omkomen door gebrek aan voedsel, drinkwater en medicijnen. De internationale gemeenschap doet daar eerlijk gezegd nog veel te weinig aan. Dit thema staat niet centraal op de politieke agenda, terwijl dat absoluut wel het geval zou moeten zijn. Dit is niet het belangrijkste criterium voor het optreden van het Internationaal Monetair Fonds, de Wereldbank en de G8. In de toekomst zullen de geschiedkundigen een hard oordeel vellen over onze beschaving als wij geen verandering brengen in de manier waarop en de snelheid waarmee we optreden, als wij er niet slagen de globaliseringsprocessen in goede banen te leiden en in het teken te plaatsen van ecologische en sociale duurzaamheid.
Wij denken met name aan bepaalde armoedegerelateerde ziekten, aan malaria, tuberculose en aids. Reeds 25 miljoen mensen zijn gestorven aan deze afschuwelijke ziekte, en dagelijks raken 14.000 mensen in de hele wereld me het hiv-virus besmet. Preventie is van fundamenteel belang maar volstaat niet. Het zal moeilijk zijn in de toekomst excuses te vinden voor het feit dat wij 95% van de aidspatiënten niet kunnen behandelen. Dit is eigenlijk een regelrechte misdaad als men beseft dat de geneeskunde wel degelijk veel kan doen om deze ziekte met gegarandeerd dodelijke afloop te veranderen in een chronische aandoening, en met name om de overdracht van moeder op kind te beperken. Daarom moet de Europese Unie in het geweer komen en daadkrachtig optreden jegens de Verenigde Staten, opdat eindelijk wordt afgesproken dat rechten inzake intellectuele eigendom en octrooi niet gelden als het gaat om geneesmiddelen die, bij vrij gebruik, het leven zouden kunnen redden van miljoenen mensen. Dat zou een belangrijk resultaat zijn, net zoals de toezegging meer financiële middelen beschikbaar te stellen, en net zoals de uitvaardiging van deze ontwerpverordening, die naar wij hopen snel, in de eerste lezing al, aangenomen zal worden.
Eveneens is het belangrijk de minst ontwikkelde landen vrije toegang te geven tot de Europese markt. De Europese Unie moet de taak op zich nemen om de beginselen en standpunten die wij vandaag bespreken uit te dragen in alle internationale instanties, en met name de Wereldhandelsorganisatie. Alleen met een nieuwe vorm van governance op wereldvlak, met meer participatie en transparantie, met besluiten en concrete daden, zullen wij de honger en de armoede kunnen bestrijden en de grootste uitdaging van de mensheid de baas kunnen worden.

Rutelli (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, aangezien de wereld haar aandacht toespitst op de enorme crisis rondom Irak, is het de plicht van dit Parlement en van alle mensen van goede wil om het prioritaire vraagstuk van de strijd tegen de honger opnieuw voor het voetlicht te brengen, en dat probeert het Europees Parlement vandaag ook. De resultaten van de laatste conferenties, van de laatste internationale bijeenkomsten, zijn namelijk helaas nogal teleurstellend. Teleurstellend is eerlijk gezegd eveneens het feit dat het zoveel moeite kost een authentieke impuls, afkomstig van een groot aantal niet-gouvernementele organisaties, in de richting van vernieuwing en inspraak van kritische stemmen concreet om te zetten in veranderingen en hervormingen. Ik denk hierbij aan de recente verklaringen van de president van de Wereldbank, James Wolfensohn, die de instellingen oproept meer te doen en tegelijkertijd de maatschappelijke organisaties uitnodigt om hun kritische geest ten aanzien van de gebreken van de mondialisering op constructieve wijze te gebruiken en te richten op substantiële doelstellingen.
Mijns inziens is het wenselijk dat ook in het instrument dat thans voorligt in het Parlement meer aandacht wordt geschonken aan de afschrikwekkende situatie in bepaalde delen van Afrika, en met name Ethiopië, waar miljoenen mensen dreigen om te komen. Zoals in het onderhavige document goed wordt beschreven, en zoals iedereen weet, kan de situatie alleen worden verbeterd indien de structurele fouten en de enorme tekortkomingen van een groot aantal regeringen worden gecorrigeerd, regeringen die geld in de verkeerde richting blijven uitgeven. De ervaring leert echter dat het noodzakelijk is een andere benadering te kiezen bij de acties die ondernomen worden om armoede, honger en ondervoeding uit te roeien en het gebrek aan informatie te verbeteren. Daar ligt namelijk de oorzaak van de erbarmelijke gezondheidssituatie, van het feit dat miljoenen en miljoenen mensen niet naar school gaan en geen opleiding krijgen. Het is eveneens voor iedereen duidelijk dat in veel gevallen ook de handelsbeperkingen een enorme belemmering vormen en dus afgeschaft moeten worden. Er zijn dringend humanitaire acties nodig, maar daarnaast is er behoefte aan meer vrijheid, en dus aan meer concurrentie en meer kansen. Dat is hetgeen het Europees Parlement voor ogen staat en waarachter wij ons mijns inziens allen moeten scharen.

Miranda (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, de voedselsituatie in de wereld is dramatisch en dreigt nog verder te verslechteren. Miljoenen mensen leven in extreme armoede en uur na uur komen vele mensen om van de honger. Derhalve dienen absoluut snelle en ingrijpende maatregelen te worden genomen om aan deze situatie, die zwaar op het geweten van de mensheid drukt, een halt toe te roepen.
In dit verband zijn structurele maatregelen ter voorkoming van conflicten vereist. Deze fundamentele maatregelen moeten worden aangevuld met niet minder belangrijke noodmaatregelen waarmee meteen al mensenlevens kunnen worden gered. De tot dusver verleende noodhulp is niet toereikend, noch ten aanzien van de bevoorrading met levensmiddelen noch ten aanzien van de voorziening met medicijnen. Er moet bijvoorbeeld duidelijker worden ingehaakt op programma's voor risicogebieden, zoals de campagne 'Honger in Afrika? van het Wereldvoedselprogramma. Tevens dienen goede initiatieven op dit gebied te worden gesteund. Hierbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan het recente voorstel van de nieuwe Braziliaanse president Lula da Silva inzake het 'Fome zero? ('Nul honger?)-programma, dat erop gericht is de honger in zijn land uit te bannen, of zijn andere, meer mondiaal gerichte initiatief dat hij in Davos heeft gepresenteerd en waarmee wordt beoogd een internationaal fonds ter bestrijding van de armoede en de honger in de landen van de derde wereld in het leven te roepen.
Maar, zoals ik reeds zei, het is van wezenlijk belang dat er fundamentele maatregelen worden genomen die in de eerste plaats een breuk met het huidige inadequate en onrechtvaardige model inhouden. Dit model leidt tot de onderdrukking en onbillijke behandeling van de minder ontwikkelde landen - vooral doordat de handel als de oplossing voor alle problemen wordt beschouwd - en houdt een oneerlijk handelssysteem in stand waarin uitsluitend prioriteit verleend wordt aan de economische groei en waarin voorbij gegaan wordt aan het belang van een eerlijke verdeling van de gecreëerde rijkdom.
Er is een nieuwe mondiale economische orde vereist. In het bijzonder dienen de op een verkeerde leest geschoeide lichamen die thans de dienst uitmaken, zoals de WTO, het Internationaal Monetair Fonds en de Wereldbank, grondig hervormd te worden. Het is van het grootste belang dat er een definitieve oplossing wordt gevonden voor de schuldenproblematiek en dat er stabiele en billijke prijzen worden geboden voor de traditionele producten van de minder ontwikkelde landen, meestal primaire goederen. Wezenlijk is voorts dat de soevereiniteit en de voedselveiligheid op de voorgrond komen te staan, een doel dat met name kan worden bereikt door de natuurlijke en de menselijke hulpbronnen te mobiliseren en de bevolking toegang te bieden tot land en water.

Rod (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, in Afrika lijden steeds meer mensen honger. We zijn geschokt wanneer we kinderen zien sterven van de honger, maar we doen niets aan de oorzaken. De honger wordt niet alleen veroorzaakt door klimatologische omstandigheden, maar ook door structureel beleid, met name op landbouw- en handelsgebied. Hierdoor worden de landbouwers in de arme landen gedwongen voor de export te produceren, en niet voor de plaatselijke markt.
Voedselhulp is geen duurzame oplossing. De rijke landen sussen er hun geweten mee. Voor hen is het vaak een middel om hun landbouwoverschotten af te zetten en hun verwoestende overproductie te rechtvaardigen. De Verenigde Staten bijvoorbeeld doen er alles aan om hun door Europa geboycotte genetisch gemanipuleerde organismen in Afrika af te zetten in de vorm van levensmiddelen en zaaigoed. Het toppunt van cynisme is dat ze de regeringen die die hulp weigeren, ervan beschuldigen dat ze hun burgers laten doodgaan. Die chantage ten koste van kwetsbare mensen is schandalig. Dit gaat lijnrecht in tegen het grondrecht op voedsel, op grond waarvan ieder mens vrij is om zijn voedsel te kiezen. Wie maken zich hieraan schuldig? De door hongersnood getroffen landen die weigeren hun burgers mogelijk gevaarlijke producten te eten te geven, of landen die mensen alleen maar genetisch gemodificeerd graan aanbieden als hulp, wat desastreuze gevolgen zal hebben voor het milieu en de biodiversiteit?
De voedselcrisis is in sommige van deze landen of regio's niet algemeen verbreid. Het probleem is niet altijd een gebrek aan voedsel, maar de eerlijke verdeling ervan in de wereld. Alleen lokale productie en intraregionale handel is duurzaam en kan iedereen toegang tot voedsel garanderen. De Europese Unie pleit echter voor wereldwijde vrijhandel en dwingt de ontwikkelingslanden hun markten te openen. Als tegenprestatie belooft zij haar markt te openen voor alle producten afkomstig uit de minst ontwikkelde landen, behalve wapens - maar die uitzondering geldt natuurlijk ook voor bananen, suiker, enzovoort. Die maatregel heeft niet alleen geleid tot concurrentie tussen ontwikkelingslanden in plaats van tot vergroting van hun marktaandeel, maar hij bevordert ook de teelt van exportgewassen ten koste van gewassen voor eigen gebruik. Op dezelfde manier laat ook de crisis waarin de koffieproducenten zich momenteel bevinden weer eens zien dat vrijhandel de kleine boeren te gronde richt en de grote multinationals winst oplevert. Free trade is geen fair trade. Binnenkort kunnen we hier de recente mededeling van de Commissie behandelen met de titel 'Handel en ontwikkeling?. Daarin wordt echter helemaal niet gerept over eerlijke handel. President Lula heeft de strijd tegen de honger tot prioriteit verheven. Hij stelt voor een internationaal fonds op te richten. De FAO heeft hetzelfde plan, maar haar recente topconferentie heeft geen belangrijke resultaten opgeleverd.
Volgens ons Groenen kan de honger alleen de wereld uit worden geholpen door duurzame ontwikkeling van voedselproductie, gebaseerd op de behoeftes van de lokale bevolking en eerlijke handel tussen het Noorden en het Zuiden. Dit houdt in dat redelijke prijzen worden betaald, waarbij rekening wordt gehouden met de productiekosten op sociaal en milieugebied, de hulpbronnen en de arbeiders in de arme landen.

Camre (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, deze resolutie bevat een groot aantal uitstekende constateringen en voorstellen. Het verslag laat bijna geen enkel aspect van de problematiek onaangeroerd. Toch moeten wij vaststellen dat de maatregelen die wij tot nog toe hebben genomen, ontoereikend waren. De kloof tussen de industriële en de ontwikkelingslanden is in de loop van de jaren negentig alleen maar groter geworden, zoals in deze resolutie wordt vastgesteld.
Naar mijn mening heeft de resolutie drie belangrijke tekortkomingen. Ten eerste ontbreekt elke verwijzing naar de noodzaak van geboortebeperking in de ontwikkelingslanden. Nochtans is duidelijk dat de arme landen geen economische groei kunnen bewerkstelligen die gelijke tred kan houden met de snelle toename van het aantal inwoners in deze landen. Ten tweede wordt in de resolutie niets gezegd over de interne verhoudingen in de ontwikkelingslanden, die verhinderen dat de mensen er in vrijheid kunnen leven. Wij deinzen ervoor terug de dictators te verdrijven die de burgers het leven onmogelijk maken en de structuur van hun land vernietigen. Wij willen schone handen hebben en wij denken dat met diplomatie alles kan, maar zoals in de resolutie wordt gezegd, moeten wij vaststellen dat er in een groot aantal landen waar de bevolking noodlijdend is, helemaal geen vrijheid bestaat die de bevolking in staat zou stellen haar lot te veranderen. Tijdens het debat over Irak gisteren werd nog maar eens duidelijk dat wij er weinig voor voelen om deze dictators op een andere manier te verdrijven dan met woorden en diplomatie. Alleen de VS is bereid de onderdrukkers met macht te verjagen. Ten derde wordt in de resolutie gewezen op de noodzaak van een verlaging van de douanebarrières, maar wij vergeten te zeggen dat wij niet geloofwaardig overkomen, omdat ons landbouwbeleid erop gericht is landbouwproducten te dumpen op de markten van de arme landen, waardoor hun eigen mogelijkheden voor landbouw teniet worden gedaan.
Onze beschaving kan niet als 'lichtend voorbeeld' dienen, omdat wij niet in staat zijn bij onszelf de economische en politieke wijzigingen door te voeren die noodzakelijk zijn om de situatie op handelsgebied te veranderen en om de rampzalige situatie in de wereld te verbeteren. Het is beschamend dat wij niet in staat zijn krachtige besluiten te nemen op dit gebied. Ik hoop dat iedereen die voor deze overigens uitstekende resolutie stemt, consequent zal zijn en tegen de EU-begroting zal stemmen, omdat deze voorziet in landbouwsteun die voor de ontwikkelingslanden zo schadelijk is.

Belder (EDD).
Ontwikkelingslanden die in een crisis verkeren zijn een gegronde reden voor een oproep tot extra aandacht voor het voedselgebrek en de relatie met handel.
De resolutie gaat in op problemen die ten grondslag liggen aan de crisis waarvan het voedselgebrek de indringende uitwerking is. De laagconjunctuur in de wereldeconomie eist zeker zijn tol. Economische neergang treft arme landen het hardst. Een uiterst relevante notie in de relatie honger en handel, hoewel niet genoemd in de gezamenlijke resolutie. Deze omissie leidt er al snel toe dat arme landen worden weggezet als onvoldoende bereid tot liberalisatie of als zouden hun binnenlandse structuren niet sterk genoeg zijn om zich gezond economisch te ontwikkelen.
Naast deze oorzaak van het acute voedselgebrek wil ik een andere externe factor noemen: de schuldenproblematiek. Schuldenkwijtschelding was toch overeengekomen in het kader van het "jubeljaar" 2000? Niet meer dan de helft van de in 2000 toegezegde kwijtschelding is tot op heden gerealiseerd! Dit is direct verbonden met handel, daar export vaak dient tot betaling van buitenlandse schulden. Zolang de landen niet vrij zijn van deze schuldenlast, zal er dus een rem staan op de stimulans die handel kan bieden voor de ontwikkeling in het land zelf.
Ten derde is er het gevaar van een doorschietend liberalisatiestreven. De resolutie vraagt terecht om ruimte voor ontwikkelingslanden om hun sectoren sterk genoeg te maken alvorens de internationale concurrentie aan te gaan. Het gaat echter te ver hun eenzijdige beschermingsmaatregelen voor te schrijven.
Deze vraag naar een verstandige wijze en mate van liberalisatie toont de zin van controle op het WTO-proces, een punt dat de resolutie terecht aanstipt. Die controle zal binnen nationale kaders beter tot zijn recht komen dan in internationale instellingen. De minister is immers verantwoordelijk en aanspreekbaar. Weliswaar is binnen Europa de Europese Commissie een belangrijke actor. Het principe verandert hiermee niet: de WTO-leden bepalen de koers van de handelsliberalisatie. Verantwoording bevindt zich dus primair op dat niveau en is daar ook het meest afgebakend en onderdeel van nationaal beleid waarin de burger zich herkent. Die duidelijkheid is daarentegen veel minder aanwezig in internationale gremia met een groot aantal actoren en belangen, zoals een parlementaire assemblee.
Ten vierde zijn er uiteraard eveneens factoren die onder de invloedssfeer van ontwikkelingslanden zelf vallen, zoals goed bestuur en een sterke economische structuur. Een grotere verscheidenheid aan exportproducten vormt daarvan een onderdeel. Het ACS-akkoord heeft tot nu toe niet geleid tot die diversificatie in de export van de minst ontwikkelde landen. Graag verneem ik de strategie en inspanningen van de Europese Commissie om een daadwerkelijke diversificatie alsnog te bereiken. Ik ben blij dat de commissaris gearriveerd is, want ik wil die vraag graag aan zijn adres onderstrepen.
Een ander punt van voortdurende zorg is hiv/aids en de desastreuze effecten op lichaam, sociale verbanden en economische structuur. Hier wil ik uitdrukkelijk vragen in hoeverre de Europese Commissie gebruik maakt van de sterk preventieve werking die uitgaat van huwelijkstrouw. Is de Commissie overigens bereid om op basis van de zeer succesvolle resultaten in verscheidene Afrikaanse landen waar dit onderdeel vormt van de voorlichtingsstrategie, ruimte hiervoor in te lassen in haar beleid?
Afrondend wil ik opmerken dat de resolutie enigszins blijft steken in probleemsignalering, zonder sterke oplossingsrichtingen te noemen. Vanwege de evenwichtige benadering van de probleempunten krijgt de resolutie desalniettemin mijn steun.

De Voorzitter.
De commissaris is er eindelijk in geslaagd door de files heen te komen. Ik denk dat het het beste is als we hem de rest van het debat laten volgen en hem vervolgens het woord geven om te reageren op de interventies die hij wel heeft kunnen bijwonen.

Della Vedova (NI).
Mijnheer de Voorzitter, ik zal zo meteen met genoegen luisteren naar de opmerkingen van commissaris Nielson, ook al hadden wij volgens mij vandaag met commissaris Lamy moeten spreken. Ik heb een vraag gesteld aan de Commissie die door talrijke collega's is ondertekend - bij dezen mijn hartelijke dank - en die vandaag is uitgemond in dit debat. Daarin draaide het om het - slechts gedeeltelijk door ons aangepakte - probleem van de band tussen handelsprotectionisme en honger en armoede in de wereld. Ziet u, marktopenstelling is mijns inziens politiek gezien veel duurder dan hulpverlening. In het debat van vandaag wordt over veel te veel actieplannen gesproken. Het zou veel beter zijn geweest indien wij onze aandacht op dit vraagstuk hadden toegespitst en de Commissie daarover aan de tand hadden gevoeld. De markten openstellen betekent een debat openen over de marktpositie van bepaalde ijzersterke lobbies, van de landbouwlobby in Europa en de Verenigde Staten, de textiellobby in Europa en de Verenigde Staten, enzovoort. Dat is ongetwijfeld een heel moeilijk beleid, ik herhaal: een veel moeilijker beleid dan het geven van hulp, ofschoon niemand - onder de belastingbetalers wel te verstaan - dat misschien in de gaten heeft. Het is echter door marktopenstelling, en in veel mindere mate door hulpverlening, dat we in staat zijn honderden miljoenen mensen reële en duurzame mogelijkheden te bieden om te ontsnappen aan honger en armoede en de structurele en juridische basis te leggen voor economische groei - en groei van de samenleving - in vrijheid en democratie.
Wat dit betreft doet de Europese Unie niet genoeg. Laat dat gezegd zijn, en daarom zal ik met genoegen luisteren naar de woorden van de commissaris. De Europese Unie trekt aan hetzelfde eind van het touw als de Verenigde Staten, en doet niet genoeg. Zij heeft niet genoeg gedaan in Doha. Zij doet niet genoeg met haar voorstel voor de zogenaamde modalities voor de onderhandelingsronde over de landbouwproducten, die volgt op Doha, omdat zij te hoge beschermingsniveaus handhaaft en de tarieven uitstrijkt over een te groot tijdsbestek.
Deze resolutie is een compromis en vertoont bijgevolg de gebreken van een compromis. Kijkt u maar naar het dispositief, dat bestaat uit 27 paragrafen waarin alle menselijke ellende de revue passeert, van honger en armoede in de wereld tot aids. Daarin zijn enkele belangrijke punten gehandhaafd, zoals met name het verzoek aan de Commissie om het 'Everything but arms?-initiatief voor eind 2003 in werking te doen treden. Het strijkt ons tot eer dat wij ons inzetten voor de liberalisering van onze markten voor alle producten, met uitzondering van wapens, afkomstig uit de 48 armste landen van de wereld, maar wij hebben wel bepaald dat voor drie fundamentele producten - bananen, rijst en suiker - het einde van de invoerrechten wordt uitgesteld tot 2009. Als het voor de strijd tegen armoede zinnig is invoerrechten af te schaffen - en het is zinnig -, laten wij dat dan alsjeblieft onmiddellijk doen!

Schierhuber (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte dames en heren, de tijden waarin in grote delen van Europa honger werd geleden liggen goddank achter ons. Wij kunnen er echter niet omheen dat er op veel plekken in de wereld nog steeds echte hongersnood heerst, vooral in Afrika. Ik juich het daarom toe dat het Europees Parlement opnieuw de aandacht vestigt op deze rampzalige situatie en steun geeft aan strategieën om de hongersnood te bestrijden.
Geachte dames en heren, een duurzame strategie houdt meer in dan het sturen van voedselhulp naar crisisgebieden. Er moet rekening gehouden worden met een waaier van factoren, waaronder structurele oorzaken in de ontwikkelingslanden zelf, zoals toegang tot land en water. Die tellen net zozeer mee als verbeteringen in de logistieke capaciteit en de aanwezigheid van adequate infrastructuren. Een kernelement vormt de opbouw van capaciteiten waarmee een overgang van hulp naar zelfhulp bewerkstelligd kan worden.
De landbouwmarkten van de Europese Unie onvoorwaardelijk openstellen, wat door velen wordt bepleit, is niet het ultieme wondermiddel om de honger in de ontwikkelingslanden de baas te worden. Waar de boeren in zowel het Noorden als het Zuiden behoefte aan hebben zijn stabiele prijzen. Bovendien zou het beter zijn om de opbouw van binnenlandse en regionale markten te ondersteunen. Dat vind ik de aangewezen manier om deze landen minder afhankelijk te laten worden van de industrielanden. Wat we moeten blijven volgen, mijnheer de Voorzitter, is een interregionale, duurzame strategie die de noden van de bevolking op de voorgrond stelt.
Mijnheer de commissaris, ik wil benadrukken dat de overdracht van technologie en knowhow op agrarisch vlak van cruciaal belang is om te komen tot een duurzame landbouw, die niet alleen voor de wereldhandel produceert, maar in de eerste plaats voor de eigen bevolking. Verder moeten we de ontwikkelingslanden ondersteunen bij het treffen van sanitaire en fytosanitaire maatregelen die hen in staat stellen zich te voegen naar de EU-normen voor voedselveiligheid. In dit verband dienen er strategieën uitgewerkt te worden voor de stimulering van investeringsactiviteiten en de ontwikkeling van de particuliere sector.
Tot slot, mijnheer de Voorzitter, stel ik nadrukkelijk vast dat er uitgebreide aandacht besteed moet worden aan fraudebestrijding, met name op het gebied van de ontwikkelingshulp. Wij mogen niet toestaan dat de boeren en de plattelandsgebieden in zowel het Noorden als het Zuiden het onderspit delven, want zij staan aan de basis van onze voedselvoorziening, de noden van onze samenleving en een duurzame ontwikkeling. Ik ben buitengewoon verheugd dat wij in deze gezamenlijke resolutie zo'n brede consensus hebben gevonden.

Van den Berg (PSE).
Voorzitter, het 'Alles Behalve Wapens?-verdrag van de Europese Commissie was en is een belangrijke doorbraak voor de armste landen om toegang te krijgen tot de Europese markt zonder kwantitatieve of tariefbarrières.
Helaas is dat voorstel destijds voor de producten rijst en suiker erg afgezwakt en uitgesteld onder druk van de Europese suikerindustrie en suikerlanden. Het blijft belangrijk te beseffen dat een land als Mozambique, dat ten gevolge van een eindeloze burgeroorlog volledig van voedsel van elders afhankelijk werd, thans dankzij een goede interne distributie in staat is voor eigen voedselvoorziening te zorgen. Dit heeft te maken met de opbouw van watersystemen, goed milieubeheer en participatie van lokale boerinnen en boeren. Dankzij externe hulp zijn de lokale systemen na de watersnoodrampen hersteld. Kortom, een succesverhaal.
Toch is ook in dit geval de link met het Europees landbouwprotectionisme weer heel schrijnend. Uit zijn suikerproductie zou Mozambique op de wereldmarkt onder normale omstandigheden net zoveel verdienen als het nu aan internationale hulp ontvangt. Maar de situatie is niet normaal, want de prijzen liggen in Europa voor de consument kunstmatig hoog en bederven zo de wereldmarkt. Natuurlijk vergt dit herstructurering van onze industrie, inclusief een sociaal plan. Weigeren ons protectionisme te doorbreken, ondergraaft structureel de eigen voedselvoorziening in arme landen. Als het sluitstuk van deze vicieuze hongercirkel dan bestaat in dumping van onze overschotten op de markten die we al ondergraven hebben door de lage wereldmarktprijzen, dan wordt het helemaal te gek! Inkoop in de regio zelf blijft absolute prioriteit, ook als de prijs iets hoger is.
Kortom, onze voorstellen om Doha tot ontwikkelingsronde te maken vergen meer dan de huidige Commissievoorstellen. De Commissie heeft voorgesteld om 45 procent te snijden in exportsubsidies, maar in Doha spraken we over afschaffing. 45 procent is pas een begin én het moet veel sneller. Voor eenderde snijden in de tarieven is ook niet voldoende, en het voorstel van de Commissie om de tarieven op landbouwimporten uit ontwikkelingslanden tot nul te brengen moet verder gaan dan slechts de helft van die import. Dit is van groot belang om het gat tussen de ontwikkelde en de zich ontwikkelende wereld te overbruggen.
Vanzelfsprekend blijven evenzeer onmisbaar good governance, een goede regionale landbouwpolitiek die niet alles gooit op export, maar zich eerst concentreert op lokale zelfvoorziening gekoppeld aan regionale handel. De hulp van de EU is daartoe zeer belangrijk. Europa geeft nu met de ene hand hulp die het met de andere hand weer terugneemt. Protectionisme. Het wordt de hoogste tijd dat Europa het verschil gaat maken en werkelijk gaat samenwerken met die landen.

Boudjenah (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, commissaris, de integratie van de economieën van de armste landen in het stelsel van de wereldhandel blijft een illusie wanneer bij de voorziene opbrengsten geen rekening wordt gehouden met de problemen die die landen hebben met hun handel en vooral hun ontwikkeling. In het kader van de strijd tegen de armoede en de voedselonzekerheid en de preventie van de conflicten die hiervan vaak het gevolg zijn, moeten we de structurele oorzaken aanpakken en het mislukte beleid op economisch, landbouw- en handelsgebied vaarwel zeggen. We weten door welke economische hindernissen we niet kunnen voldoen aan de voedselbehoefte van miljarden mensen. Landbouwers worden verplicht hun producten te verkopen tegen prijzen die lager zijn dan de productiekosten, en exportproducten te verbouwen die nuttig zijn voor de landen van het Noorden, terwijl ze noodzakelijk zijn voor de mensen in het Zuiden. Internationale instellingen zoals de Wereldbank, het IMF en de WTO liberaliseren de handel, ten koste van het recht van mensen om zelf hun beleid te bepalen.
De Commissie heeft besloten zich actief bezig te houden met de oplossing van deze problemen. Ik vrees echter dat de gekozen weg weer eens niet de juiste is. In het rapport van het UNDP uit 2002 staat dat wanneer de ontwikkeling in het huidige langzame tempo doorgaat, ik citeer, de honger pas over 130 jaar verdwenen zal zijn. De honger in de wereld verdient meer dan een klemmend beroep van de rijke landen op de arme landen om te vertrouwen op de wetten die de WTO uitvaardigt. 60 procent van de inwoners van Zambia heeft voedselhulp nodig terwijl de multinationals Monsanto en DuPont 93 procent van de zadenmarkt controleren. Daarom verdienen zij meer dan kortzichtige particuliere investeringen voor de korte termijn. De wereldhandel heeft een waarde van 7000 miljard dollar per jaar. Per dag worden er financiële transacties gedaan ter waarde van 1500 miljard dollar. De Wereldbank acht het noodzakelijk om de wereldwijde ontwikkelingshulp van 50 miljard dollar per jaar te verdubbelen. Wanneer wordt er dan een belasting ingevoerd op internationale financiële transacties om die hulp te financieren? Op dit punt zou de Europese Unie nuttig werk kunnen verrichten.
De strijd tegen de armoede is gebaseerd op de gedachte dat de ontwikkelingslanden het recht krijgen zelf prioriteiten te stellen en strategieën te ontwikkelen om een duurzame voedselproductie te ondersteunen. Hiervoor moeten ze hun natuurlijk en menselijk kapitaal en de plaatselijke knowhow gebruiken, investeren in de structurele verandering van hun economieën en ook kunnen profiteren van gegarandeerde billijke prijzen. Er zijn vrijhandelsovereenkomsten gesloten tussen partijen die niet op voet van gelijkheid staan. Bovendien zijn ze gebaseerd op opheffing van de douanetarieven, ongeacht het ontwikkelingsniveau van de partijen. Hierdoor is de armoede toegenomen en de voedselzekerheid verminderd. We moeten de lokale teelt van voedingsgewassen bevorderen door de toegang tot land, water en natuurlijke hulpbronnen te vergemakkelijken. Bovendien moeten we schulden kwijtschelden.

Graefe zu Baringdorf (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, protectionisme wordt vaak genoemd als oorzaak van de honger in de wereld. Hoewel daar beslist een kern van waarheid in zit, kunnen we niet zomaar stellen dat handel wèl zorgt voor gevulde magen en rijkdom voor iedereen, beste collega's, althans niet altijd aan beide zijden van de handelsrelatie! We moeten ons daarom afvragen hoe die handel nu precies in elkaar steekt. Als we de schulden van derdewereldlanden onder de loep nemen, kunnen we concluderen dat die voor een deel worden veroorzaakt door de ongelijke handelssituatie.
Voorts stellen we vast dat 80 procent van de mensen die honger lijden op het platteland woont. Hoe kunnen zij voedsel naar Europa exporteren als ze zelf niets te eten hebben? Wie zijn het eigenlijk die handel drijven met Europa? Om wat voor producten gaat het en wat zijn de voorwaarden? Handel drijven door middel van de import van voedselproducten die hier worden veredeld en vervolgens met exportsubsidies weer terug geëxporteerd worden, zorgt voor een nieuwe handelsverstoring en draagt niet bij aan de oplossing van het hongerprobleem. Europa is het grootste importgebied voor voedingsmiddelen. Als levensmiddelen op Europese voorwaarden afgerekend zouden worden, zou dat voor de derde wereld een positief effect hebben op de handelsbalans. Ziedaar een manier om de economieën van die landen tot ontwikkeling te brengen.
Als wij die landen echter met lage prijzen willen afschepen, maken wij niet alleen daar, maar ook hier de landbouw kapot. Daar komt nog bij dat de mensen in die landen de beschikking moeten krijgen over grond. Dat brengt evenwel problemen met zich mee - zoals mogelijke wrijving tussen maatschappelijke klassen - alsmede een aantal vragen, zoals: wie kan het land bebouwen? Wie neemt de verantwoordelijkheid op zich voor de exploitatie? Wie leert de mensen hoe zij het land kunnen bewerken? Wie laat de mensen, die nog in een subsistentie-economie leven, verder in diezelfde subsistentie-economie werken en wie helpt hen bij het doorgeven van kennis aan volgende generaties? Op die vragen moeten wij ons richten; wij moeten af van het idee dat de opening van de grenzen volstaat om de honger van deze mensen te stillen.

Hyland (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, de statistieken over honger in de wereld zijn inderdaad onthutsend. Terwijl wij dit onderwerp bespreken, sterven er in de wereld bijna duizend mensen aan honger, voor het merendeel in Afrika. Momenteel zijn er zo'n 800 miljoen mensen in de wereld die niet genoeg te eten hebben, waaronder 300 miljoen kinderen.
Het meest beangstigende hiervan is misschien wel dat er geen verbetering in de situatie zit. Integendeel. Het afgelopen decennium is het verschil tussen rijk en arm, tussen de mensen die genoeg te eten hebben en degenen die honger lijden, alleen maar groter geworden.
Wij, die het geluk hebben dat we in een deel van de wereld zijn geboren waar geen voedselschaarste, droogte of hongersnood heerst, hebben de morele verplichting aan een rechtvaardiger wereld te werken. Ik heb het niet alleen over voedselhulp. Ik onderken dat de EU de grootste donor van ontwikkelingshulp ter wereld is. We moeten naar de oorzaken van de armoede en de honger kijken, zodat we er iets aan kunnen doen en het probleem op de lange termijn kunnen elimineren.
Met haar 'Alles-behalve-wapens?-initiatief heeft de EU een belangrijke bijdrage geleverd om tot een rechtvaardig handelssysteem te komen. Onze inzet is de uitvoerrechten die van toepassing zijn op de export naar de 48 armste landen ter wereld, volledig op te heffen. Ik hoop van harte dat de Commissie er bij de welvarende regio's in de wereld waar dergelijke handelsbelemmeringen nog steeds van kracht zijn, op aan zal dringen over te gaan op een beleid zoals wij dat binnen de Europese Unie voeren.
Helaas zijn er talrijke regio's in de wereld die het niet zonder hulp van buitenaf redden en wij, die de techniek hebben ontwikkeld, moeten bereid zijn onze technologie en onze ervaring met de ontwikkelingslanden te delen. Er zijn diverse prachtige voorbeelden te noemen van het positieve werk en het succes van bijvoorbeeld de NGO's en andere vrijwilligersorganisaties op dit uitdagende terrein. Naar mijn mening verdient dit werk in de toekomst alle steun.

Souchet (NI).
Mijnheer de Voorzitter, van de zes miljard mensen op aarde lijden er momenteel meer dan 800 miljoen aan ondervoeding. Driekwart van hen woont op het platteland. Zij moeten niet alleen voorzien in hun eigen voedselbehoefte, maar ook in die van hun medeburgers. Die 600 miljoen arme boeren zijn niet in staat zichzelf en hun gezinnen te voeden. Zij worden rechtstreeks getroffen door de dalende landbouwprijzen, een uitvloeisel van de liberalisering van de handel. Het enige wat ze kunnen doen, is voortdurend hun eigen reserves aanspreken in een meestal vruchteloze poging hun productiepotentieel op peil te houden.
We kunnen een eind maken aan deze afschuwelijke situatie door de globalisering van de handel in landbouw- en voedselproducten op een andere wijze aan te pakken. Hierbij moet erkenning van het beginsel van voedselsoevereiniteit voorop staan. Volgens dat beginsel is elk land of elke groep landen vrij in de keuze van zijn voedselvoorziening. Voedselsoevereiniteit houdt ook in dat het recht van mensen wordt erkend om zichzelf te voeden en zich te voeden zoals zij willen. De ontwikkelingslanden kunnen op dit gebied autonomie bereiken door hun landbouw te ontwikkelen. We moeten niet alleen verkondigen dat de ontwikkelingslanden het recht hebben de teelt van voedingsgewassen te ontwikkelen, maar we moeten ook voorkomen dat hun dat in de praktijk onmogelijk wordt gemaakt door de regels van de internationale handel in landbouwproducten. Deze landen moeten het recht krijgen hun landbouw te beschermen en hun markten selectief te openen. Dat heeft Europa zelf ook gedaan om een eind te maken aan zijn afhankelijkheid op voedselgebied.
In sommige landen hebben overheden met verantwoordelijkheidsbesef de landbouwprijzen ondersteund en subsidies verleend voor productiemiddelen en infrastructuur. Dankzij dit beleid hebben de landbouwers toegang gekregen tot hun eigen binnenlandse markt en hun koopkracht, productiviteit en dus hun productie weten te verhogen. Deze landen zijn er het beste in geslaagd de honger terug te dringen. Als we het probleem van de honger werkelijk willen aanpakken, moeten we dus een eind maken aan de daling van de landbouwprijzen. Wanneer de landbouwers toegang krijgen tot een lokale winstgevende markt, neemt de landbouwproductie toe. Dit helpt weer de honger terug te dringen. De volledige en ongecontroleerde liberalisering van de handel in landbouwproducten is niet in het belang van de landen waar honger heerst, maar in het belang van de landen die structureel landbouwproducten exporteren. De arme boeren in de ontwikkelingslanden gaan eraan ten onder. Het is nutteloos te proberen een boer uit Tsjaad rechtstreeks te laten concurreren met een farmer uit Minnesota, of een herder uit het Andes-gebergte met een grote veehouder uit Nieuw-Zeeland.
Als de Europese Unie een efficiënte bijdrage wil leveren aan het terugdringen van de honger in de wereld, moet zij zeer goed letten op drie essentiële punten. Ten eerste moeten alle landbouwontwikkelingsprojecten die zij in ontwikkelingslanden financiert, voorzien in hulp voor het op de markt brengen van voedselproducten. Ten tweede moet de Europese Unie de ontwikkelingslanden of de groepen landen met vergelijkbare productiekosten door middel van bepaalde instrumenten helpen hun binnenlandse markt te beschermen tegen de dumpprijzen op de wereldmarkt. Anders worden de producenten te gronde gericht. Ten derde moet de Europese Unie tijdens onderhandelingen over internationale handel haar volle gewicht in de strijd werpen om ervoor te zorgen dat het recht op de agrarische uitzondering wordt erkend. Hiermee wordt het recht van staten bedoeld om hun landbouwers te beschermen, die zorgen voor voedsel en wier welzijn voorwaarde is voor de economische ontwikkeling.

Moreira da Silva (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, de cijfers spreken helaas zeer duidelijke taal waar het gaat om de kloof tussen Noord en Zuid. Naast de reeds genoemde cijfers betreffende honger en ondervoeding zou ik er echter nog een paar willen noemen die wij in mijn ogen ook niet zouden mogen vergeten: 1 procent van de bevolking beschikt over 57 procent van de rijkdom in de wereld, meer dan 2,5 miljard mensen hebben geen toegang tot drinkwater en meer dan 2 miljard mensen hebben geen toegang tot elektriciteit. Meer dan 1 miljard mensen kampen met extreme armoede en 70 procent van de met hiv besmette personen leeft in Afrika ten zuiden van de Sahara. Tegen de achtergrond van deze tragische cijfers is het een zeer goede zaak dat er bij de Top van Johannesburg voor het eerst een zeer nauw verband is gelegd tussen uitroeiing van de armoede en bescherming van het milieu.
Ik ben van mening dat wij op het vlak van het intern beleid van de Europese Unie lering moeten trekken uit deze Top. De delegatie van de Europese Unie was de enige die naar Johannesburg vertrok met een agenda voor onderhandelingen; die agenda bleek vervolgens ook de enige van de conferentie te zijn. Het is ook een feit dat het vooral aan de Unie te danken is dat tijdens deze Top ook een aantal positieve resultaten is bereikt. Dit betreft bijvoorbeeld de streefdata voor de uitroeiing van de armoede en de bevordering van de toegang tot drinkwater en gezondheidszorg. De Europese Unie heeft zich ook ingezet voor een groot aantal partnerschappen tussen de openbare en de particuliere sector, vooral op het gebied van water en energie. En tot besluit heeft zij er in belangrijke mate toe bijgedragen dat een tienjarenplan voor duurzame productie en consumptie is aangenomen.
Maar, mijnheer de Voorzitter, het is ook een feit dat de diepgaande meningsverschillen tussen de Europese Unie en de ontwikkelingslanden, vooral ten aanzien van het dossier handel en financiële zaken, verdergaande resultaten in de weg hebben gestaan. In de praktijk is gebleken dat de armere landen niet bereid zijn concessies te doen waar het gaat om de biologische diversiteit, hernieuwbare energiebronnen en bestuur, terwijl de Verenigde Staten en de Europese Unie vasthouden aan subsidiëring van hun producten op het gebied van landbouw, visserij en fossiele brandstoffen.
Tegen deze achtergrond moeten wij, willen wij geloofwaardige partners van de ontwikkelingslanden zijn en ertoe bijdragen de schokkende welvaartskloof tussen Noord en Zuid te overbruggen, absoluut onze beloften nakomen ten aanzien van het financiële vraagstuk, ten aanzien van de kwijtschelding van de schulden van de armste landen, maar wij moeten ook werk maken van de beloofde geleidelijke afschaffing van onze subsidies voor landbouw, visserij en energie en uiteraard van onze handelsbelemmeringen.

Kinnock (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik heet de commissaris van harte welkom. Ik weet zeker dat het hem als Deen bijzonder zwaar valt te worden opgehouden door een beetje sneeuw.
Ik wil vanochtend in het bijzonder stilstaan bij de lopende onderhandelingen over de economische partnerschapsovereenkomst tussen de EU en de ACS-landen. Van de 78 ACS-landen zijn er 40 die behoren tot de minst ontwikkelde landen; 38 landen hebben te kampen met zeer hevige armoede en diverse andere zijn bijzonder kwetsbaar als kleine eilandstaat of omdat ze door andere landen zijn ingesloten. Commissaris, zoals u weet, zijn de ACS-landen van mening dat het bij de onderhandelingen over de partnerschapsovereenkomst niet alleen draait om het navolgen van neoliberale ideologieën die betrekking hebben op de handel, maar ook om ontwikkeling. Dat aspect is niet minder belangrijk dan het bevorderen van handelsliberalisering.
De structurele transformatie van de ACS-landen tot concurrerende economieën die in staat zijn de kansen te benutten die de betrekkingen met Europa hun bieden, vergt, zoals u vorige week in de commissie hebt bevestigd, een enorme investering in vergroting van de capaciteit, met name de handelscapaciteit. Ik weet dat er op dat gebied al investeringen worden gedaan, maar ik dring er bij u op aan deze nauwlettend te volgen, commissaris, want ik vermoed dat, naarmate de onderhandelingen vorderen, extra middelen zullen moeten worden ingezet om de ACS-landen voldoende toe te rusten voor de regionale handelsafspraken en andere aspecten van de onderhandelingen.
Zoals u weet, hebben de ACS-landen te kampen met ernstige belemmeringen aan de toeleveringszijde. Oost-Europese landen ontvangen miljarden euro's om de normen voor voedselverwerking op peil te krijgen voordat ze tot de EU toetreden. U weet heel goed dat de ACS-landen er de grootste moeite mee zullen hebben te voldoen aan de fytosanitaire en sanitaire voorwaarden die een wezenlijk onderdeel uitmaken van de toekomstige betrekkingen. Ik vertrouw erop dat zij op zijn minst evenveel steun zullen krijgen bij hun inspanningen om hun processen te verbeteren.
Commissaris, u bent ook op de hoogte van de potentiële kosten in verband met reciprociteit en van het feit dat op grond van de economische partnerschapsovereenkomst dezelfde mate van betrokkenheid van de ACS-landen wordt verwacht als van Europa. Ik hoop dat u rekening houdt met de moeilijkheden die hierdoor ontstaan en dat u erop toeziet dat er uitvoerig effectonderzoek wordt gedaan naar de kosten en de gevolgen van reciprociteit voor de ACS-landen.
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken)

Bautista Ojeda (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, commissaris, er bestaan twee heel verschillende werelden: in de ene wereld sterf je van de honger, aan aids en als gevolg van de armoede, in de andere wereld sterf je door een teveel aan cholesterol. We hebben één wereld, de ontwikkelde wereld, die erop uit is de as van het kwaad op te sporen en oorlogen voor te bereiden die nog meer ellende en armoede zullen brengen. En dan is er nog die andere wereld, die vurig hoopt dat iemand het zal opnemen voor de as van het goede, die voedsel en geneesmiddelen, eerlijke handel zonder belemmeringen en duurzame binnenlandse ontwikkeling zal brengen, met het oog op zelfvoorziening.
De exportrestitutie voor overschotten die bestemd zijn voor de armste landen is wel de meest kwalijke en minst solidaire regeling in al onze beleidsvormen. Deze regeling zou alleen moeten worden gebruikt voor extreem afgeschermde en meer ontwikkelde markten.
Verder mogen we niet schijnheilig zijn en de verantwoordelijkheid voor het probleem van de honger in de wereld afwentelen op een van de zwakste sectoren in Europa, de traditionele Europese landbouwsector, die de laagste inkomens van de Europese Unie kent. Het is niet aan die

Santini (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, de statistieken geven ons een, zacht gezegd, dramatisch beeld. Wij mogen echter niet alleen kijken naar de cijfers maar moeten ook de schokkende trend zien die daarachter schuilgaat: dit volk van potentieel ter dood veroordeelden blijft groeien, ondanks de inspanningen van de mensheid. Volgens de statistieken is hun aantal in de afgelopen dertig jaar meer dan verdubbeld: dat is wat ons zorgen moet baren. Naast al degenen die dreigen om te komen van honger en ondervoeding - meer dan 30 miljoen in Afrika, en 800 miljoen in Latijns-, Midden- en Zuid-Amerika - worden wij ook nog geconfronteerd met miljoenen aids-slachtoffers. Zij zijn een echte schandvlek op het geweten van de mondiale samenleving, die er maar niet in slaagt voldoende middelen uit te trekken voor hulpacties en vooral niet in staat is de farmaceutische multinationals te dwingen af te zien van hun octrooirechten en royalties, tenminste wat de hoogstnoodzakelijke producten betreft.
Deze situatie van endemische armoede, honger en ziekte wordt nog verergerd door de chronische, economische en sociale crises die deze landen in een uitzichtloze wurggreep houden. De inspanningen van de regeringen en particulieren om deze landen tot zelfvoorziening te brengen, volstaan niet meer. Daarmee kan ternauwernood het hoofd worden geboden aan de onmiddellijke, dagelijkse problemen. Deze economieën worden verpletterd onder het gewicht van de overheidsschulden en de internationale schuldenlast. Zoals wij weten heeft de Europese Unie daarom besloten niet alleen uiting te geven aan haar solidariteit maar ook haar markten te openen en rechtstreekse steun te geven. Dat is echter niet voldoende. De inspanningen van talrijke regeringen om de in het verleden opgebouwde schuldenlast van deze landen te beperken of kwijt te schelden, volstaan niet. Ik wil hier graag herinneren aan een besluit dat helaas veel te weinig aandacht heeft gekregen: op initiatief van de Italiaanse regering werd besloten vóór de Top van de G8, de bijeenkomst van de meest ontwikkelde landen, die in juli 2001 in Genua heeft plaatsgevonden, een bijeenkomst te organiseren van een grote groep van vertegenwoordigers van landen die met grote problemen te kampen hebben in verband met overheidsschulden, honger en armoede. Dat was geen symbolisch of ritueel gebaar: op die dag werd bijna eenderde van de enorme schuldenlast van deze landen kwijtgescholden. Helaas is er nauwelijks aandacht geschonken aan dit resultaat, omdat alle media volledig in beslag waren genomen door de rellen op straat.
Dan wil ik tot slot nog iets zeggen over de waardevolle, onvervangbare rol die de niet-gouvernementele organisaties in alle communautaire en niet-communautaire landen spelen. Zij vormen altijd de frontlinie in deze oorlog tegen de honger, tegen de dood door ondervoeding en tegen aids. De Commissie moet de voor hen bestemde programma's aanzienlijk versterken. Deze vrijwilligers verrichten veel belangrijker werk dan alle westerse regeringen, in kwalitatief en inhoudelijk opzicht, maar ook omdat zij in hun werk blijk geven van een zekere spirit. Zij geven steun en solidariteit, in de overtuiging, mijnheer de Voorzitter, dat niemand vrij en gelukkig kan zijn als alle anderen om hem heen niet vrij en gelukkig zijn.

Evans, Robert J.E. (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, er is gesproken over rijke en arme landen, over de welvaart die we in Europa hebben en het schrijnende contrast met de omstandigheden in de minder ontwikkelde landen. De heer Bautista Ojeda had het daar zojuist over. Europa zwelgt momenteel in zijn economische succes en zijn welvaart, maar we moeten er wel bij stilstaan hoezeer dit ten koste van andere delen van de wereld is gegaan en wat de gevolgen voor die landen zijn geweest.
Onze huidige welvaart hebben we deels te danken aan ons beleid in de negentiende en twintigste eeuw, toen het imperialisme zich over de hele wereld verspreidde, en nu zitten we met de gevolgen. We kunnen er veel meer aan doen dan nu het geval is. De problemen stapelen zich vandaag de dag op in Europa, met mensen uit minder ontwikkelde landen die naar Europa willen migreren en mensen die hun eigen land ontvluchten, mensen die niet alleen wanhopig zijn vanwege de economische situatie maar ook vanwege het gebrek aan democratie en het geweld en die in het Westen asiel aanvragen. We kunnen meer doen door die landen te helpen.
Het gaat niet alleen om grote bedragen voor ontwikkelingshulp; we moeten duurzame hulp bieden. Wat we in ieder geval kunnen doen om die landen te helpen, is ons gemeenschappelijk landbouwbeleid opnieuw bekijken en herzien. Nu dumpen we gesubsidieerde goederen in minder ontwikkelde landen. Daar zijn hun gemeenschap, hun economie en hun boeren helemaal niet mee geholpen. We beschermen onze eigen landbouw in Europa ten koste van andere landen. Terwijl wij onze landbouw subsidiëren, gaan de boeren en de armere bevolking in landen over de hele wereld ten onder omdat ze met ons niet kunnen concurreren.
Wij moeten het gemeenschappelijk landbouwbeleid dus opnieuw bekijken. We moeten er samen met de WTO voor zorgen dat de normen en voorwaarden die zij stellen niet tot meer armoede leiden. We kunnen meer doen dan we momenteel doen.

De Roo (Verts/ALE).
Voorzitter, er is genoeg voedsel in de wereld om iedereen te voeden. Natuurlijk helpt het als de gewasopbrengst hoger wordt. Maar dat is niet, ik herhaal, niet de essentie van het hongerprobleem. Vrije en vooral eerlijke handel helpt ook, maar dat is evenmin de essentie. De essentie is het verdelingsvraagstuk. In landen met parlementaire democratie is geen honger, zelfs niet als het om arme landen gaat. De politieke machtshebbers weten dat zij weggestemd kunnen worden. In politieke dictaturen is dat anders. Denk maar aan Zimbabwe. Dit verband tussen democratie en de afwezigheid van honger is vastgesteld door niemand minder dan Amartya Sen, Nobelprijswinnaar voor de economie uit India. De beste oplossing is het bevorderen van de democratie overal ter wereld. Dit aspect ontbreekt te veel in de Europese strategie.
Ten slotte, als we 5 procent van de militaire uitgaven in de wereld zouden afschaffen, dan hebben we genoeg geld om de millenniumdoelstellingen van de Verenigde Naties te bereiken.

Korhola (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, de kloof tussen de rijke, de arme en de allerarmste landen is sinds de jaren negentig alleen maar groter geworden. De opheffing van de handelsbelemmeringen voor producten uit de ontwikkelingslanden waartoe de EU besloten heeft, heeft de situatie in derde landen niet merkbaar verbeterd, hoewel de Europese Unie de grootste exportmarkt voor landbouwproducten uit de ontwikkelingslanden is. Een van de meest bezwaarlijke aspecten van het ontwikkelingsbeleid van de Europese Unie is altijd geweest dat een eenzijdige productie in de ontwikkelingslanden bevorderd is. Tegelijkertijd verstoort en vernietigt de export van zwaar gesubsidieerde Europese landbouwproducten naar de ontwikkelingslanden de plaatselijke productie.
Opheffen van handelsbelemmeringen is niet genoeg; ook moet de verspreiding van fair trade-producten in de Unie worden gestimuleerd. De Commissie steunt de promotiecampagnes voor fair trade-producten, maar ze heeft ook geconstateerd dat de hoge prijzen ervan alleen zullen dalen als de vraag toeneemt. De Europese Unie zou de drempelprijzen van fair trade-producten moeten verlagen en de drempelprijzen van andere producten uit ontwikkelingslanden moeten verhogen. Een daling van de drempelprijzen van fair trade-producten zal de verkoop van die producten in de Europese Unie bevorderen. Dat leidt weer tot vergroting van de productie in de ontwikkelingslanden. Op die manier vindt er een verschuiving plaats in de richting van fair trade. Ook moet het ontwikkelingsfonds vooral ingezet worden om de boerenbedrijven te steunen die overgaan tot productie in het kader van fair trade. Voor de ontwikkeling van deze boerenbedrijven moeten leningen tegen een lage rente worden versterkt en moet ontwikkelingssteun worden gegeven, zodat er scholing voor werklozen, vooral vrouwen, kan worden georganiseerd.
Om de hongersnood te bestrijden verlenen we steun en zamelen we geld in, maar wij beseffen zelden dat wij die hongersnood met onze importheffingen zelf veroorzaken. De lidstaten zouden ook bij hun overheidsopdrachten de voorkeur moeten geven aan fair trade-producten, zodat dankzij de toenemende vraag zowel de kosten als de detailprijzen zullen dalen.
De wereldwijde graanproductie kan men niet verhogen door het landoppervlak voor de verbouwing van graan simpelweg uit te breiden. Daarop heeft ook de afname van de watervoorraden invloed: een toename van irrigatie op grote schaal is niet meer mogelijk. Als een toename van de voedselproductie niet mogelijk is, moeten de verdeelsleutels voor voedsel en de handelsbetrekkingen veranderen. Als oorzaak van hongersnood kan behalve de ongelijke verdeling van het voedsel vaak ook een onstabiele politieke situatie genoemd worden. Momenteel is de hongersnood in Afrika ten zuiden van de Sahara zo ernstig dat met traditionele humanitaire hulp geen ramp meer kan worden voorkomen, en dat komt door de politieke instabiliteit in die regio. De regeringen beschikken in geen enkel opzicht over de middelen om de crisis op te lossen.
Behalve met politieke en economische middelen moet de hongersnood ook met sociale middelen worden bestreden. Vaak lijden vrouwen het meest onder de hongersnood. Hoewel vrouwen volgens een schatting van de Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties (FAO) meer dan de helft van het voedsel in de wereld produceren, hebben ze toch de minste mogelijkheden land te bezitten, kredieten te verkrijgen, te studeren en hun sociale rechten te doen gelden.
De politieke fracties in het Parlement hebben met betrekking tot de mededeling van de Commissie een gezamenlijke ontwerpresolutie opgesteld. De hulp aan slachtoffers van hongersnood en de steun aan ontwikkelingslanden kunnen dus op zeer grote politieke steun rekenen. Dat zou ook tot uiting moeten komen in het beleid van de Commissie en de Raad. Mijn grootste angst is dat bij ontwikkelingsvraagstukken de daden weer eens achterblijven bij de woorden. Dat mag niet gebeuren. Achter de theoretische beschouwingen staat een echte, concrete wereld. Die bestaat uit mensen van vlees en bloed en niet uit dummies. Zij kennen een pijngrens. Dat mag niet worden vergeten.

Désir (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, iedere Europese koe ontvangt elke dag gemiddeld twee euro van de Europese Unie. Twee euro per dag: meer dan twee miljard mannen en vrouwen hebben niet eens zoveel om van te leven.
Wij verzetten ons hier tegen honger en ondervoeding. Die worden niet veroorzaakt doordat de aarde niet in staat is haar bewoners te voeden, maar door specifieke politieke situaties, en zelfs door een aantal internationale beleidsmaatregelen waarvoor wij deels verantwoordelijk zijn. Soms gaat het om plaatselijke politieke situaties - oorlog, ineenstorting van een staat, moorddadig fanatisme van individuen of leiders -, maar het kan ook gaan om de effecten van internationaal beleid. We hebben er al over gesproken: schulden, onze hoge landbouwsubsidies die de landbouwers in de landen van het Zuiden te gronde richten, maar ook het feit dat de landbouw en de economie van veel ontwikkelingslanden voornamelijk gericht zijn op de export van enkele producten en grondstoffen. Dit heeft een monocultuur tot gevolg, die haaks staat op zelfvoorziening op voedselgebied en voedselzekerheid, waarvoor agrarische diversificatie nodig is. Daarom ben ik het eens met mevrouw Graefe zu Baringdorf. Zij heeft zojuist gezegd dat de toegang tot de markten in het Noorden, onze markten, bijzonder belangrijk is, maar dat dit slechts een deel van de oplossing is. Volgens mij moeten wij er nauwlettend op toe zien dat regionale integratie, economische diversificatie en voedselzekerheid in de ontwikkelingslanden gegarandeerd kunnen worden.
Sommigen van ons komen juist terug uit Porto Alegre. De verkiezingsoverwinning van president Lula en het beleid dat hij wil gaan voeren, met name tegen de honger, scheppen veel hoop en verwachtingen, in Brazilië, Latijns-Amerika en vooral in alle ontwikkelingslanden. Als zijn beleid resultaten oplevert, zijn er nieuwe mogelijkheden voor de ontwikkeling, maar ook voor de democratie.
Wat gaan we doen om Brazilië te helpen dit experiment tot een goed einde te brengen? Blijven we binnen het IMF eisen dat dit land een begrotingsoverschot realiseert van 3,75 procent per jaar, terwijl we tegelijkertijd stellen dat een tekort van maximaal 3 procent in het kader van het Stabiliteitspact star en dom is? We worden geconfronteerd met tegenstrijdigheden. U probeert de lidstaten en de Unie aan te sporen om de ontwikkelingshulp te verhogen, maar binnen internationale instellingen - bijvoorbeeld de WTO - voeren wij een beleid dat soms lijnrecht indruist tegen die doelen.
President Lula heeft in Porto Alegre en in Davos een oproep gedaan om een groot mondiaal fonds op te richten voor de strijd tegen de honger en de armoede. Gaan wij hem steunen? Gaan wij, of liever: gaat de Commissie aan de Raad en het Parlement een belasting voorstellen op door de globalisering verkregen kapitaal waarvan de opbrengsten gebruikt zouden kunnen worden voor dat fonds, dat beheerd zou gaan worden door de Verenigde Naties? Dat zou een concreet antwoord en een sterk politiek signaal zijn.

Keppelhoff-Wiechert (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, de campagnes ter bestrijding van de honger in ontwikkelingslanden kunnen we alleen maar toejuichen. Nu moeten de officiële verklaringen, die overigens ook allemaal in de onderhavige resolutie terug te vinden zijn, gevolgd worden door nadere, concrete actie. Er zijn zonder twijfel verschillende manieren waarmee de armoedeval in de ontwikkelingslanden bestreden kan worden.
Als lid van de ACS-delegatie van het Europees Parlement houd ik mij intensief bezig met het wegnemen van belemmeringen voor de handel met de armste landen. Het aantal mensen in ontwikkelingslanden dat moet rondkomen van minder dan één dollar per dag groeit gestaag. Wereldwijd sterven elk uur negenhonderd mensen van de honger, waaronder vele kinderen. Het heeft geen zin alleen maar diepe bezorgdheid uit te spreken. De Europese Unie en andere donors moeten doeltreffender reageren op de honger in de derde wereld; zij moeten meer voedselhulp en humanitaire hulp verschaffen en beschikbare gelden, bijvoorbeeld uit het hiv/aids-fonds, sneller distribueren. Er moet ingespeeld worden op de logistieke problemen in de bedreigde gebieden, zoals tolheffing op wegen en allerlei import- en douaneprocedures, om de verstrekking van voedselhulp tijdig en gesmeerd te laten verlopen.
Met deze resolutie moeten we hier, in het Europees Parlement, opnieuw duidelijk maken dat de wereldwijde kosten torenhoog zullen zijn als het hongerprobleem op zijn beloop wordt gelaten. Conflicten, steeds opnieuw terugkerende rampen, internationale misdaad, drugshandel, economische stagnatie, illegale immigratie en voortijdig sterven - het is, dames en heren, nog maar een greep uit de vele problemen die ons te wachten zouden staan. De besluitvorming is er vanzelfsprekend op gericht alle producten van de minst ontwikkelde landen - met uitzondering van wapentuig - toe te laten op de markt van de Europese Unie.
Mijnheer de Voorzitter, ik ga afronden. Het staat buiten kijf dat wij meer mogelijkheden moeten scheppen voor ontwikkelingslanden om zich op de markt van landbouwproducten te begeven. Daarnaast moeten wij er echter op wijzen dat bepaalde hoog ontwikkelde landen in deze wereld zich best eens wat actiever zouden mogen opstellen. Als lid van de ACS-delegatie stel ik mij volledig achter het werk in verband met deze resolutie.

Karamanou (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, het is werkelijk tragisch dat wij na vijftig jaar ontwikkelingshulp moeten vaststellen dat niet één land zich heeft kunnen ontworstelen aan onderontwikkeling en armoede. Velen zeggen dat de mondialisering de oorzaak is van de economische situatie in de armste landen. De waarheid is echter dat het protectionistisch beleid van het Noorden in belangrijke mate bijdraagt aan de wurggreep waarin cruciale sectoren van het Zuiden gevangen worden gehouden. Degenen die denken dat de arme landen het inkomen van de rijke landen kunnen bereiken zonder kapitaalstromen en investeringen, vergissen zich schromelijk. Als de arme landen genoegen moeten nemen met hun eigen spaarcenten of op eigen kracht technologie en vaardigheden moeten ontwikkelen, zullen zij eeuwen nodig hebben.
In een samenleving waarin een klein aantal mensen steeds rijker wordt en een groot aantal steeds armer, kan onmogelijk van echte vooruitgang gesproken worden. Honger en bittere armoede treffen vooral vrouwen. De ongelijkheid van man en vrouw is daarmee een grote hinderpaal voor de ontwikkeling. In de laatste tien jaar is het aantal vrouwen dat in grote armoede leeft toegenomen, hetgeen verband houdt met de reproductieve gezondheidsproblemen, daar arme vrouwen minder toegang hebben tot gezondheidsdiensten en meer ongewenste kinderen krijgen. Een half miljoen vrouwen sterven in het kraambed en bijna al deze vrouwen komen uit ontwikkelingslanden. Zij sterven niet omdat zij besluiten moeder te worden maar omdat zij arm zijn. De kans dat een vrouw in het kraambed sterft is minder dan één op de drieduizend in de ontwikkelde landen maar één op de negentien in Afrika. Uit deze cijfers blijkt dat de voordelen van de mondialisering voor een groot aantal mensen nog steeds onbereikbaar zijn. Door de voortdurende armoede worden de voordelen van de open handel beperkt.
Er is maar één oplossing: we moeten de twee grootste vijanden zien te overwinnen, dat wil zeggen het verzet van vele politieke leiders in het Noorden, die van afschaffing van de handelsbarrières voor goederen en personen niets willen weten, en anderzijds het verzet van vele politieke leiders in het Zuiden, die hun burgers de fundamentele, politieke en economische rechten en mensenrechten onthouden, ofschoon deze een absolute voorwaarde zijn voor ontwikkeling.

Nielson
Mijnheer de Voorzitter, ik wil u graag bedanken voor de wijze waarop u de gevolgen van de problemen die ik had om hier te komen, hebt opgevangen.
Om te beginnen vind ik het belangrijk en opvallend dat alle partijen het in principe eens zijn over wat de problemen zijn en over wat er aan moet worden gedaan. Dit is belangrijk, al heeft één afgevaardigde opgemerkt dat ik misschien niet de aangewezen commissaris ben om dit debat mee te voeren gezien de aard van de problemen waar het om draait, met name de handelskwesties.
Welnu, we moeten allemaal onder ogen zien dat coherentie begint bij jezelf. In de Commissie hebben we veel vooruitgang geboekt waar het gaat om het werken met verschillende sectorale standpunten en programma's, en wat betreft het evenwicht tussen de mondiale kwesties van ontwikkeling en handel ben ik ervan overtuigd dat deze Commissie veel georganiseerder en voorspelbaarder handelt en blijk geeft van fundamentelere visies dan vorige Commissies.
Ik denk dat het Parlement er zelf meer aan moet doen om ervoor te zorgen dat de keurige, correcte analyse die alle partijen hier presenteren, representatief is voor het hele Parlement. De duistere machten van de landbouw in Europa zijn niet alleen actief in bepaalde regeringen. Dat spel wordt ook in dit Parlement gespeeld. Als we het hebben over visserij, landbouwbeleid, landbouwhervormingen in Europa, de vraag of het 'Alles-behalve-wapens?-initiatief al dan niet moet afhangen van de aanpassingen met betrekking tot suiker, rijst en bananen, moeten we ons realiseren dat dit alles weinig effect heeft als iedereen vindt dat dit alleen een taak is voor de Commissie. We hebben allemaal een verantwoordelijkheid. Hoezeer ik alles wat ik heb gehoord ook verwelkom, en ik weet zeker dat wat ik niet heb gehoord van dezelfde strekking was, en hoezeer ik uw aanmoediging ook waardeer, het past meer binnen de Realpolitik om de bal naar het Parlement zelf terug te spelen en te vragen om een partnerschap waarbij deze houding ook wordt toegepast op die beleidsterreinen waar we problemen ondervinden.
Zoals ik zei, kan ik me vinden in de analyse. Een paar opmerkingen over de cijfers: bij de Wereldvoedseltop afgelopen voorjaar kwam ik met de analyse dat circa 80 procent van de hongersnood het gevolg is van conflicten. Het probleem van de continuïteit van de voedselvoorziening en de slechte samenstelling en kwaliteit van het voedsel is groter dan het aantal mensen dat in dit verband werkelijk verhongert.
Het hoeft geen betoog dat al deze problemen direct in verband staan met armoede. Ik ben onlangs een week in Zambia en Angola geweest. Met name in Zambia hebben we kennis kunnen nemen van de realiteit ter plekke. We hebben onder andere een bezoek gebracht aan voedseldistributiecentra en hulpdiensten voor boeren die voor eigen gebruik gewassen verbouwen. Alles wat hier is gezegd over de relatie met handelsbeleid, toegang tot onze markten en de noodzaak de landbouwproductie en de economie in deze landen te diversifiëren, is waar, maar er is tevens sprake van een soort loskoppeling van dit alles, waar de allerarmste boeren de dupe van zijn. Zij hebben nog nooit gehoord van een geldeconomie en hebben niets te bieden als het gaat om marktgewassen. Zij kunnen geen gebruik maken van dergelijke diensten. Het gaat hier om de ernstigste vorm van armoede en het is dit onvermogen om de voedselvoorziening veilig te stellen dat leidt tot de situatie in de Hoorn van Afrika waaraan we momenteel iets proberen te doen. Het gaat hier om een langdurig structureel effect waaruit blijkt dat verwaarlozing, armoede en marginalisatie de werkelijke problemen zijn.
Deze mensen zijn niet meteen geholpen met meer handel, het onderwerp waarover wereldwijd zoveel wordt gesproken. Het probleem speelt zich als het ware af op een ander niveau. Wat we nu aan de voedselcrisis in zuidelijk Afrika proberen te doen is veel zinvoller dan simpelweg maïsoverschotten in die landen te dumpen, wat je een opportunistische vorm van marketing zou kunnen noemen. Tot nu toe, en dat is een getal om trots op te zijn, is 99,1 procent van wat de Europese Commissie heeft bijgedragen om de voedselcrisis in zuidelijk Afrika te bestrijden, ook in die regio terechtgekomen. Zo hoort het. In feite vervullen wij de rol van katalysator door een markt in de regio te ontwikkelen en door het juiste signaal te geven aan producenten die deelnemen aan de formele geldeconomie, die voor een markt produceren en niet alleen voor zichzelf en de buurman, als die er nog slechter aan toe is.
Maar er ontstaat een kloof tussen degenen die werkelijk als landbouwproducent op de markt opereren en degenen die slechts gewassen verbouwen om zichzelf te voeden, voor zover ze daartoe in staat zijn. Het voornaamste probleem is de gemarginaliseerde groep zeer armen, die het niet overleeft als er een jaar geen regen valt, omdat ze zich dan niet op het volgende seizoen kan voorbereiden.
Geld en andere middelen zijn niet zozeer het probleem. Het grote probleem is hoe we hen uit hun niet-gemonetariseerde subsistentie-economie kunnen tillen. De discussie over 'alles-behalve-wapens? moet worden voortgezet op de manier zoals we dat nu doen. Natuurlijk is deze discussie binnen het Doha-traject nog niet ten einde en ik dring er bij het Parlement op aan de druk en de inzet waarover ik vandaag heb horen spreken, in stand te houden. Er moet nog veel werk worden verzet voordat we kunnen hopen dat in dit verband gesproken wordt over een echte onderhandelingsronde.
Ik zou tegen de heer Souchet willen zeggen dat het idee van voedselsoevereiniteit heel zinnig is, maar zelfvoorziening is niet de enige manier om daartoe te komen. Singapore kan bijvoorbeeld niet in zijn eigen voedselbehoefte voorzien. Daaruit blijkt dat er andere mogelijkheden zijn, maar wat betreft de groep landen waarover wij het hier hebben, ben ik het er roerend mee eens dat dit een uitstekende manier is om het probleem op nationaal niveau te definiëren.
We moeten er echter voor oppassen dat we protectionisme en het recht om de landbouwproductie te subsidiëren gaan beschouwen als een goede zaak. Het is belangrijker de betrekkingen tussen buurlanden te stimuleren, ook op dit gebied. Als we echt iets van de grond willen krijgen, kunnen we niet genoeg doen om de opkomst van marktmechanismen op regionaal niveau te stimuleren. Mevrouw Kinnock onderstreepte met haar opmerkingen over de onderhandelingen over de economische partnerschapsovereenkomst dat we onze ACS-partners bewuster moeten zien te maken van hun verantwoordelijkheid om deze agenda verder uit te werken. Bij de fytosanitaire belemmeringen en andere zaken zoals capaciteitsverhoging bij onderhandelingen over handelskwesties is de beschikbaarheid van geld niet echt het probleem. Het echte probleem draait om het opzetten van adequate, goede, specifieke, betaalbare projecten en ideeën. Voor fytosanitaire normen in de visserij lopen ook grootschalige programma's. We zijn bezig binnen de Commissie een centrale helpdesk op te zetten waarnaar alle problemen rechtstreeks kunnen worden doorgesluisd, zodat wij in de Commissie kunnen twisten over de juiste reactie. We hopen een stroom ideeën uit het veld te krijgen die we in betaalbare programma's kunnen vertalen. Op die manier willen we meer schot in de zaak krijgen.
De heer Santini zei dat de NGO's meer doen dan alle regeringen van de westerse wereld bij elkaar. Ik ben het met hem eens dat NGO's bijzonder belangrijk zijn, met name op het gebied van humanitaire hulp, maar ook in het algemeen. Maar laten we de burger niet de informatie onthouden dat de Commissie via de NGO's jaarlijks ongeveer een miljard euro bijdraagt, als we alle verschillende begrotingslijnen bij elkaar optellen. Soms zijn de NGO's zeer terughoudend en hebben ze er veel moeite mee de burger te vertellen waar ze hun middelen vandaan halen. Toen Artsen zonder Grenzen zeer verdiend de Nobelprijs voor de Vrede kreeg, heb ik deze organisatie een felicitatietelegram gestuurd waarin ik de medewerkers tevens heb verteld dat ik me als degene die borg staat voor zo'n 50 procent van hun economische basis des te meer geroepen voelde hen van harte te feliciteren en waarin ik de hoop uitsprak dat ze ons partnerschap onder de aandacht zouden brengen bij hun berichtgevingen naar de burger toe. Helaas heb ik daar nooit antwoord op gekregen. Dat verandert niets aan onze verstandhouding, maar ik hoop dat het Parlement er samen met mij op aandringt dat onze rol zichtbaar wordt gemaakt. Het is voor de burger moeilijk te begrijpen waar het geld echt voor wordt gebruikt als zaken op deze manier worden verhuld.
Ik heb één opmerking voor mevrouw Schierhuber. Ze zei dat fraude een probleem is bij ontwikkelingshulp. Het is riskant voor mij om te zeggen dat dit niet zo is, maar de meeste corruptie en fraude hangen samen met grote contracten, met beheer en wanbeheer van olie-inkomsten, diamanten, illegale houtkap en andere zwaarbeladen zaken. Bij ons ontwikkelingssamenwerkingsbeleid speelt dit probleem niet zo'n grote rol. Ik geef toe dat de financierbaarheid technisch gezien een blijvend gegeven is, aangezien daardoor meer flexibiliteit in de begroting ontstaat. Maar onze resultaten op het gebied van opsporing en documentatie zijn heel goed.
U herinnert zich vast nog dat er in Ivoorkust met geld werd geknoeid. Toen dit aan het licht kwam, hebben ze alles terugbetaald. Zo werkt dat. Ik wil graag af van het idee dat ontwikkelingssamenwerking op zich een probleem is, want dat is niet zo. Daarom is het van belang dat de afspraken van Monterrey worden nageleefd. Wat de kwaliteit van en het omgaan met ontwikkelingssamenwerking betreft, hebben we het punt bereikt waarop we kunnen zeggen dat meer van hetzelfde een goede zaak is. Tot slot wil ik de heer Santini het volgende zeggen: als Italië het vorige en huidige percentage voor ontwikkelingshulp van 0,15 procent van het bbp verhoogt tot 0,33 procent in 2006, zoals in Monterrey is besloten, zou een dergelijke bijdrage van Italië en andere lidstaten die onder het huidige gemiddelde van de EU-partners zitten een zeer interessant en relevant antwoord zijn op de discussie die hier vandaag wordt gevoerd.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris.
Ter afsluiting van het debat wil ik mededelen dat ik zes ontwerpresoluties

Van Hecke Johan (ELDR)
Bijna 30 miljoen mensen in Afrika zijn bedreigd met hongersnood. Al sinds september waarschuwen de hulporganisaties voor een grootschalige ramp. Het is veelzeggend dat zelfs dit Parlement daar pas vijf maanden later aandacht voor heeft.
Niettemin ben ik verheugd over deze resolutie. Naast de onmiddellijke aanleiding - droogte en oorlog - werden ook de diepere oorzaken onder ogen gezien: de armoede, de hoge douanetarieven voor producten uit de armste landen, de schuldenlast, de aids-epidemie en de landbouwsubsidies in het Westen.
Twee bedenkingen. Uiteraard moeten de rijke landen sneller en guller over de brug komen met middelen om de nood te lenigen. Maar deze voedselhulp mag niet als politiek middel worden gebruikt door regimes als in Zimbabwe om hun verantwoordelijkheid te ontlopen en hun macht te bestendigen.
Ten tweede mag de hongersnood niet worden aangewend om genetisch gemanipuleerd voedsel op te dringen. In de Europese Unie worden terecht hoge eisen gesteld aan het toelaten van GMO's. In Afrika kan het ongecontroleerd dumpen van GMO's verregaande gevolgen hebben, vooral voor het milieu, de landbouw en de voedselveiligheid.
Zelfs het malen van genetisch gemanipuleerd graan is geen waterdichte oplossing. Al bij aankomst van het voedsel in Zimbabwe waren de opslagplaatsen geplunderd.
De bewering dat er niet genoeg niet-manipuleerd voedsel voorhanden is, klopt niet. India heeft 65 miljoen ton graan onmiddellijk beschikbaar.
Tijdens de Koude Oorlog was voedselhulp al een politiek en commercieel wapen. We mogen niet toelaten dat het vandaag wordt gebruikt om een markt te creëren voor westerse biotechbedrijven die op die manier de boeren in de ontwikkelingslanden voorgoed aan hen binden.

Zrihen (PSE)
De werkelijk schandalige wereldwijde honger op aarde verplicht ons actie te ondernemen. Daarom staan wij positief tegenover het Europese initiatief 'Alles behalve wapens?.
De koffiecrisis laat echter zien dat dit niet voldoende is. Daarom moeten we de kwestie van stabiele prijzen voor grondstoffen aan de orde stellen. Bovendien moeten we erover nadenken hoe we kunnen garanderen dat de winsten uit de handel met die producten niet alleen terechtkomen bij de multinationals die de markt controleren, maar ook worden herverdeeld onder de boeren.
In Porto Alegre zijn tienduizenden mensen bijeengekomen om een rechtvaardigere wereld te eisen. De nieuwe Braziliaanse president heeft grote verwachtingen geschapen door te verklaren dat hij 'zero honger? tot zijn prioriteit heeft gemaakt.
De Europese Unie moet tegemoet komen aan die wensen en verwachtingen. Daarom moet zij haar verplichting tot solidariteit waarmaken door bijvoorbeeld schulden kwijt te schelden en een Tobin-tax in te voeren. Maar zij moet er ook voor zorgen dat de ontwikkelingslanden, ondanks de druk van de onderhandelingen in het kader van de GATS, hun openbare diensten mogen blijven regelen en de vrijheid behouden al dan niet te kiezen voor genetisch gemanipuleerd zaaigoed.

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0394/2002) van de heer Wijkman, namens de Commissie ontwikkelingssamenwerking, over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende steun voor aan armoede gerelateerde ziekten (hiv/aids, malaria en tuberculose) in ontwikkelingslanden (COM(2002) 109 - C5-0100/2002 - 2002/0051(COD)).

Wijkman (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, hiv, malaria en tuberculose kosten jaarlijks het leven aan duizenden mensen. Alleen vorig jaar al zijn in de arme landen minstens vijf miljoen mensen gestorven. Deze drie ziekten zijn verschillend van aard en vereisen verschillende preventie- en behandelingsmethodes. Zij hebben echter één ding met elkaar gemeen. Ze treffen in de eerste plaats de arme bevolking in de wereld. Een gezamenlijke aanpak van de hulp bij de bestrijding van deze ziekten is dan ook logisch.
Het Parlement heeft de voorbije jaren steeds geëist dat de Commissie meer inspanningen zou leveren op het gebied van gezondheid. Toen de Commissie eind 2000 een plan met maatregelen ter bestrijding van deze ziekten voorlegde, was dat dan ook een welkom initiatief. Commissaris Nielson verdient erkenning voor het feit dat hij de strijd tegen deze ziekten tot een van de prioriteiten van de Unie heeft gemaakt.
De verordening waarover wij het vandaag hebben is uiterst belangrijk. Ze biedt het kader voor de uitvoering van het maatregelenpakket. Een belangrijk deel is het programma van de Commissie zelf. Voor de efficiëntie van het programma is het belangrijk dat er voldoende personeel wordt ingezet. Het andere deel bestaat uit de bijdrage van de EU aan het recentelijk opgerichte Wereldgezondheidsfonds.
Het voorstel van de Commissie voor een verordening is in de meeste opzichten een goed document. Tijdens de behandeling in de commissie hebben wij gepoogd de formuleringen op een aantal gebieden aan te scherpen en dit onderwerp meer gewicht te geven door de begroting te verhogen. Parallel hieraan hebben wij gesprekken gevoerd met de Raad om te proberen reeds in eerste lezing tot een consensus te komen. Ik hoop dat we daarin zullen slagen.
Tot de gebieden die we sterker hebben willen ontwikkelen, behoren ten eerste de preventieve maatregelen en de maatregelen ten behoeve van steun aan en verzorging van de mensen die besmet zijn met het hiv-virus of aids hebben. Een krachtig optreden ter voorkoming van deze ziekten kan niet in een vacuüm plaatsvinden. Daarom is het, ten tweede, belangrijk naast de genoemde initiatieven ook de gezondheidssystemen in het algemeen in deze landen te versterken. Ten derde: hoewel deze verordening niet specifiek bedoeld is als stimulans voor onderzoek, wordt erin onderstreept dat het belangrijk is meer financiële middelen uit te trekken voor onderzoek dat erop gericht is vaccins tegen hiv en malaria alsook efficiëntere geneesmiddelen te ontwikkelen. Coördinatie met andere donoren is daarbij noodzakelijk. Hetzelfde geldt natuurlijk voor de coördinatie van maatregelen op het gebied van reproductieve gezondheid en gezinsplanning.
In het verslag wordt benadrukt hoe belangrijk het is dat de landen die zwaar getroffen zijn door deze ziekten goedkope, generieke geneesmiddelen kunnen importeren. Het is bedroevend dat dit probleem nog steeds niet is opgelost, ondanks lange en intense onderhandelingen binnen de WTO.
De kredieten in de begroting zijn naar mijn mening ontoereikend om in de behoeften te voorzien. Uit berekeningen is gebleken dat er jaarlijks tien miljard dollar nodig is voor een efficiënte bestrijding van deze drie ziekten. Op dit ogenblik is er slechts sprake van een paar miljard dollar.
De investering van de EU is nog niet groot geweest, maar tijdens de behandeling is toch een aantal positieve zaken gerealiseerd. Zo is er in de herfst van vorig jaar in het kader van de begroting overeenstemming bereikt over de bijdrage aan het Wereldfonds. Wat de EU aan middelen besteedt voor de bestrijding van deze ziekten mag echter niet gekoppeld zijn aan wat nodig is om een plaats te krijgen in het bestuur van het Wereldfonds. De behoeften in het kader van de bestrijding van de ziekten zelf moeten uiteraard de bepalende factor zijn.
De begroting die onze commissie nu heeft voorgesteld, is ook ontoereikend, maar wij vinden het al positief dat wij erin geslaagd zijn de kredieten te verhogen. Samen met de bijdrage uit het EOF betekent dit dat er de komende vier jaar hopelijk ruim 500 miljoen euro op dit gebied zal worden geïnvesteerd.
Tijdens de stemming zal ik een aanvullend amendement indienen dat noodzakelijk is om ons besluit in overeenstemming te brengen met de nieuwe regels betreffende de begroting.
Ik ben ervan overtuigd dat wij het op korte termijn opnieuw moeten hebben over bijkomende middelen voor deze kwestie, en dan bedoel ik nieuwe, "verse" middelen. Ik ben onlangs zelf in Kenia geweest en ik heb daar met eigen ogen gezien hoe zwaar één enkel arm land al door deze problemen getroffen is. Wanneer maar liefst 20 à 30 procent van de bevolking besmet is, zijn de gevolgen fataal. Ik merk echter op dat niet alleen Afrika getroffen is. In landen zoals India en China verspreidt het virus zich momenteel ook heel snel.
Deze drie ziekten zullen nog lang een ernstig probleem vormen. Toen het nieuwe hoofd van het Wereldfonds, de heer Richard Feachem, hier onlangs was, zei hij dat de hiv-epidemie pas over zestig jaar haar hoogtepunt zal bereiken als er geen grotere inspanningen worden geleverd in de vorm van preventieve maatregelen. Zestig jaar! Vandaag, na twintig jaar, zijn reeds 40 miljoen mensen het slachtoffer. Wij kunnen ons nauwelijks voorstellen wat de gevolgen zullen zijn van nog eens zestig jaar waarin de hiv-epidemie voortraast. Het verslag van vandaag verdient daarom alle steun.

Nielson
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik de rapporteur bedanken. De heer Wijkman heeft keihard gewerkt om ervoor te zorgen dat het voorstel bij de eerste lezing zou worden aangenomen en hij heeft deze kwestie zeer vakkundig aangepakt.
Ons voorstel voor een verordening betreffende aan armoede gerelateerde ziekten is vorig jaar maart aangenomen. De Commissie geeft de hoogste prioriteit aan gezondheidskwesties en ontwikkeling, en ze heeft een actieprogramma gepresenteerd ter bestrijding van hiv/aids, malaria en tuberculose. Ik denk dat we het erover eens zijn dat de gezondheidssituatie in ontwikkelingslanden moet worden verbeterd. Wat de verordening betreft, hebben we uitvoerige en constructieve debatten gevoerd, onder andere over de TRIP's-overeenkomst, maar de financiële kwesties bleken de meeste problemen op te leveren.
Ik wil u eraan herinneren dat de realiteit van begrotingssteun gekoppeld aan resultaten op het gebied van gezondheidskwesties en ook onderwijs, logischerwijs de ontbrekende schakel is in deze discussies. Ik ben ervan overtuigd dat we, naarmate we verdergaan en op indicatoren vooruitgang boeken, tot een bredere consensus tussen het Parlement en de Commissie zullen komen als we laten zien wat we op deze terreinen doen, ook al kunnen we de werkwijze niet simpelweg beschrijven door te verwijzen naar begrotingslijnen als zodanig. De situatie verbetert zich gaandeweg en dit punt wilde ik in het kader van de lopende discussie even herhalen.
De Commissie kan alle amendementen aanvaarden die door de Commissie ontwikkelingssamenwerking zijn goedgekeurd, aangezien ze de tekst van de verordening versterken en verduidelijken zonder dat de hoofddoelstellingen worden gewijzigd. Er zijn ook enkele wijzigingen aangebracht in de verwijzingen in het oorspronkelijke voorstel van de Commissie, die we graag aanvaarden. Deze amendementen geven aan dat er sprake is van een constructieve samenwerking tussen de Raad, het Parlement en de Commissie.
De rapporteur heeft nu een amendement ingediend met een voorstel voor 351 miljoen euro voor de jaren 2003 tot 2006. Ik sta natuurlijk positief tegenover het voorstel om de financiering te verhogen, maar ik moet u mededelen dat we er niet in zijn geslaagd de benodigde middelen binnen de communautaire begroting te vinden. Als een gebrekkige communicatie tussen de rapporteur en mijn diensten tot misverstanden heeft geleid, betreur ik dat, maar het moet duidelijk zijn dat een bedrag van die grootte niet binnen de begroting past.
Voor de begrotingslijn voor hiv/aids van 2003 zijn het Parlement, de Raad en de Commissie aanzienlijke verhogingen overeengekomen ten opzichte van die begrotingslijn in 2002. Tijdens de plenaire vergadering van december is een amendement aangenomen waarmee de begrotingslijn voor 2003 tot 80,35 miljoen is verhoogd. In een gezamenlijke financiële verklaring van de drie instellingen staat dat 42 miljoen euro bestemd is voor het Wereldfonds en dat de resterende 38,35 miljoen euro naar het actieprogramma dient te gaan. Gezondheidskwesties blijven een prioriteit voor de Commissie en ze blijft vastberaden zoeken naar middelen om de volksgezondheid te verbeteren, of dat nu gebeurt via programma's van de gezondheidssector of via begrotingssteun gekoppeld aan verbeterde gezondheidsindicatoren.
We zullen ook voorstellen doen voor een flinke nieuwe bijdrage van het EOF voor het Wereldfonds ter bestrijding van hiv/aids, tuberculose en malaria.

De Voorzitter.
Dames en heren, houdt u zich alstublieft aan de tijd zoals de fracties die op dit moment hebben aangevraagd, dan hebben we nog 26 minuten tijd voor het debat. U zult derhalve wel begrijpen dat ik zeer strikt zal zijn wat betreft de handhaving van de spreektijd. Ik verzoek u dan ook allen om stilte en aandacht voor de spreker, anders wordt het zeer lastig om een goed debat te kunnen voeren.

Gill (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, ik zou willen beginnen met de rapporteur te feliciteren. Zoals u zei, spreek ik namens de Begrotingscommissie en wij staan in grote lijnen achter dit verslag. Er zijn echter enkele amendementen die wat problemen opleveren. Zoals de rapporteur heeft gezegd, schrijft artikel 28 van het nieuwe Financieel Reglement voor dat alle voorstellen die worden ingediend en die gevolgen voor de begroting hebben, vergezeld moeten gaan van een financieel memorandum en een evaluatie. In dit verslag ontbreken die voor het nieuwe cijfer van 351 miljoen euro, dus mijn commissie kan dit verslag alleen steunen als de rapporteur op dit punt een mondeling amendement indient. Ik hoop dat alle fracties in dit Huis achter deze aanpak staan, want als er bezwaren worden gemaakt tegen een mondeling amendement, leidt dat alleen maar tot terugverwijzing en vertraging.
Om verder te gaan met dit cijfer, we moeten de beperkingen in de huidige financiële vooruitzichten erkennen. Als we het flexibiliteitsinstrument niet gebruiken, zal het voor ons bijzonder moeilijk worden om de vermelde bedragen te halen. Het cijfer zal dus van invloed zijn op andere beleidsterreinen binnen rubriek 4 en ik verzoek alle fracties dit niet ten koste te laten gaan van ander beleid voor de armste landen wanneer we naar deze fase gaan. We willen tenslotte niet met de ene hand geven en met de andere hand nemen. Dit is precies wat de Raad Ontwikkelingssamenwerking aangeeft: alle middelen moeten een aanvulling zijn.
Persoonlijk verwelkom ik van harte de inhoud van het document van de Commissie en de voorstellen van de rapporteur, en ik juich het toe dat de EU op dit terrein een voorbeeld geeft. Hiv, tuberculose en malaria zijn de belangrijkste dodelijke ziekten op aarde, de ernstigste ziekten waar de wereld vandaag de dag mee te maken heeft. Bijna zes miljoen mensen zijn overleden. Er worden dus veel middelen van de EU besteed aan immateriële zaken. Ik hoop dat we dit verslag zullen steunen.

Rod (Verts/ALE)
Mijnheer de Voorzitter, het actieprogramma ter bestrijding van aan armoede gerelateerde ziekten dat de Europese Unie wil invoeren, is belangrijk, maar het moet wel compleet zijn. In het Zuiden sterven mensen nog steeds in groten getale aan aids, malaria en tuberculose, maar er wordt meer gepraat dan gedaan. Deze mensen lijden ook aan knokkelkoorts, slaapziekte en andere draadwormziektes, maar hiertegen wordt helaas niets ondernomen.
Ik vind het vooral jammer dat er tot aan het debat van vandaag sprake is geweest van een informele procedure. De Commissie en de Raad hebben grote druk op ons uitgeoefend om deze verordening in eerste lezing aan te nemen, zodat het programma snel van start kan gaan. We zijn feitelijk gechanteerd door deze instellingen, die vastbesloten waren dit verslag af te zwakken en ons medebeslissingsrecht aan te tasten. Ze wilden geen directe verwijzing accepteren naar de verklaring van Doha over volksgezondheid en intellectuele eigendom en naar de rechten die hierin worden toegekend aan de ontwikkelingslanden met betrekking tot de toegang tot geneesmiddelen. Dat heeft ons verbaasd. Wat is er gebeurd met de Europese verklaringen waarin werd onderstreept dat gezondheid belangrijker is dan winst?
Het Europees Parlement heeft herhaalde malen gesteld dat de toegang tot behandelingen tegen kostprijs onlosmakelijk verbonden is met preventie, verbetering van gezondheidsstelsels en -structuren, met name openbare diensten, en met onderzoek en ontwikkeling. De Commissie leek positief te staan tegenover deze argumenten voor zover ze niet dwingend waren. Maar bij deze wetgevende verordening stelt ze zich anders op. In december hebben de lidstaten en de Commissie zich in Genève tijdens de onderhandelingen van de TRIP's-raad nauwelijks iets aangetrokken van de resoluties van het Europees Parlement over de toegang tot geneesmiddelen. De Europese Unie stelde voor dat landen die zelf geen productiecapaciteit hebben, geneesmiddelen onder verplichte licentie moeten importeren uit andere landen. De ontwikkelingslanden konden niets met deze oplossing beginnen. De ironie van het lot wil dat dit slechte akkoord is verworpen door de Verenigde Staten, die de strekking ervan nog verder wilden beperken. Bovendien is de algemene begroting voor het programma naar beneden bijgesteld: 350 miljoen euro voor een vijfjarenprogramma is erg weinig, gezien de belangen die op het spel staan Het is veel minder dan de 500 miljoen euro waarom oorspronkelijk was gevraagd.
Tot slot wil ik nog zeggen dat we deze verordening zeer snel moeten aannemen, maar niet ten koste van de democratie. De Europese afgevaardigden zijn er niet om hun eigen belangen te bevorderen, maar die van de mensen op de wereld.

Deva (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag beginnen met mijn collega de heer Anders Wijkman te feliciteren met zijn uitstekende verslag, waar hij zeven maanden aan heeft gewerkt. Hij heeft zich er echter doorheen geworsteld en ik ben heel trots dat ik bij deze werkzaamheden in de Commissie ontwikkelingssamenwerking met hem heb samengewerkt.
We hebben dit verslag 'Ziekten in arme landen' genoemd en we hebben ons gericht op Afrika, waar 28 miljoen mensen hiv-positief zijn, en op de mogelijke toename van deze verschrikkelijke ziekten in India en China, alsook tuberculose en hepatitis B. Door onze wereldwijde onderlinge afhankelijkheid, door het feit dat bijvoorbeeld alleen al in het Verenigd Koninkrijk 115.000 migranten arriveren om in ons land te komen wonen en door het feit dat we 100.000 asielzoekers ons land binnenlaten, zijn dit echter niet langer ziekten van de arme landen. In het afgelopen jaar is het hiv-cijfer in het Verenigd Koninkrijk met 100 procent gestegen tot 5000 gevallen. Tuberculose is met 200 procent toegenomen tot 7300 gerapporteerde gevallen. De Londense wijk Brent heeft nu een tuberculosecijfer dat hoger is dan dat van China en dat twee keer zo hoog is als dat van Brazilië. In de afgelopen vier jaar zijn alleen al in Londen 26.300 gevallen van hepatitis B-infectie gemeld. In het oosten van Londen heeft een op de vijftig mensen hepatitis B - hetzelfde niveau als in Nepal. Waarom wordt dan verwezen naar arme landen?
Nee: dit is een wereldwijde epidemie waarbij we onderling afhankelijk zijn, en datgene wat we doen om de mensen in de ontwikkelingslanden te helpen om deze ziekten uit te roeien en te stoppen, zal ook van enorme invloed zijn op de manier waarop wijzelf en onze kinderen in Europa zullen leven. Ik denk dat we het verband moeten leggen tussen ontwikkeling en wat er in ons eigen land gebeurt, en ik wil de Labourregering nu vragen hiernaar te handelen voordat het te laat is.

Carlotti (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, commissaris, naar deze verordening hebben we uitgekeken. Ze moet het mogelijk maken eindelijk van start te gaan met het actieprogramma van de Europese Unie tegen aids, malaria en tuberculose in de landen van het Zuiden. De tijd dringt. Ieder jaar sterven er miljoenen mensen aan deze ziekten, met name in ontwikkelingslanden. De zieken, de patiënten bevinden zich namelijk in het Zuiden en de geneesmiddelen in het Noorden.
We moeten ons via het verslag van onze collega Wijkman uitspreken over twee fundamentele kwesties ten aanzien van de volksgezondheid in de landen van het Zuiden. Allereerst de financiële middelen die de Europese Unie de komende jaren gaat besteden aan de strijd tegen deze drie ziekten. De aanneming van deze verordening is in dit opzicht een belangrijke stap, maar volgens mij is het slechts een eerste stap. In juni 2001 heeft de internationale gemeenschap in het kader van de Verenigde Naties de verplichting op zich genomen om vanaf 2005 per jaar zeven à tien miljard dollar uit te geven enkel voor de strijd tegen aids in ontwikkelingslanden. We hebben dit doel nog lang niet bereikt. Als Europa zijn verplichtingen wil nakomen, moet het verder gaan dan de 351 miljoen euro in vier jaar die de rapporteur en wij met hem voorstellen.
De tweede kwestie is de politieke steun die de Europese Unie heeft beloofd aan de landen in het Zuiden voor verbetering van de volksgezondheid. De Commissie ontwikkelingssamenwerking heeft in dit opzicht haar werk gedaan. In de verordening wordt expliciet en ondubbelzinnig verwezen naar de verklaring van Doha over intellectuele eigendom, waarin de specifieke rechten van de landen in het Zuiden worden erkend. Ook wordt gepleit voor het verbeteren van de toegang tot geneesmiddelen in ontwikkelingslanden door geneesmiddelen ter beschikking te stellen tegen de laagst mogelijke prijs. Maar de Europese Unie moet die politieke steun met name binnen de WTO concreet tot uiting brengen. In dit verband betreur ik het dat de onderhandelingen afgelopen december over een verduidelijking van artikel 31 van de overeenkomsten inzake intellectuele eigendom zijn vastgelopen. Om uit deze impasse te komen, moet de Europese Unie zonder voorbehoud de voorstellen van de landen in het Zuiden steunen. Ik wil u vragen, commissaris, om dit verzoek over te brengen aan commissaris Lamy.

Sanders-ten Holte (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, commissaris, collega's, ik wil in de eerste plaats rapporteur Wijkman complimenteren met zijn uitstekende verslag. De aan armoede gerelateerde ziektes vormen een ernstige bedreiging voor de ontwikkeling van de arme landen en wij hebben de belangrijke taak die landen bij te staan bij de bestrijding van die ziektes. Zo is het Wereldfonds een zeer nuttig instrument om de ziektebestrijding op mondiaal vlak aan te pakken en op het ogenblik is het voorstel om daar vanuit de EU 35 miljoen aan bij te dragen. Er gaan stemmen op om dit te verhogen. Ondanks het nuttige werk dat ze doen, ben ik daar zelf niet direct een voorstander van. Ik vind het zeer belangrijk dat er eerst gekeken wordt naar wat er met die bijdrage gebeurt. We moeten de garantie hebben dat het geld goed en efficiënt besteed wordt. Transparantie speelt daarbij een grote rol. Ik steun dan ook van harte het voorstel van de rapporteur om in het jaarlijks verslag van de Commissie ook de acties gefinancierd vanuit het Wereldfonds te betrekken.
Zelf zie ik ook een belangrijke rol weggelegd voor de farmaceutische industrie. Niet alleen moeten ze betaalbare prijzen hanteren, ze moeten ook bereid zijn hun knowhow te delen met partners in ontwikkelingslanden. Een win-win-situatie. Door de producten lokaal te laten produceren, zal ze direct bijdragen aan de bestrijding van armoede, de vergroting van kennis en de efficiëntere bestrijding van ziekten omdat de producten zich al bij de potentiële afnemers bevinden. Er komen dus minder logistieke problemen bij kijken. En de TRIP's hoeven hiervoor geen beletsel te zijn, gezien de verklaring van Doha.
Ten slotte, om de bestrijding effectief te laten zijn, wil ik ook pleiten voor een grotere aandacht voor de sensibilisering van de bevolking. Het is van wezenlijk belang dat de patiënt zich realiseert dat een eenmaal begonnen kuur tot het eind wordt afgemaakt. Hoe vaak hoor je de klacht niet dat de patiënt met malaria een resistente variant heeft gekregen omdat hij uit onwetendheid vroegtijdig met zijn kuur is opgehouden. Ook hier moeten wij de nodige aandacht aan besteden. Voorlichting en onderwijs moeten speerpunten zijn in het ontwikkelingsbeleid, ook bij de bestrijding van aan armoede gerelateerde ziektes. De farmaceutische industrie kan daar een formidabele bijdrage aan leveren.

Caudron (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, ik ben zelf rapporteur voor het verslag over de invoering, krachtens artikel 169, van een programma tot instelling van een partnerschap tussen Europa en de ontwikkelingslanden op het gebied van onderzoek naar aids, malaria en tuberculose, een programma met een budget van 600 miljoen euro. In die hoedanigheid wil ik de heer Wijkman feliciteren.
Wij zijn ons allemaal bewust van de urgentie en de ernst van de situatie. Elk jaar sterven er vijf miljoen mensen aan één van deze drie ziekten, bijna 40 miljoen mensen zijn besmet met aids, en 90 procent van hen woont in ontwikkelingslanden, voor het grootste deel - 70 procent - in Afrika ten zuiden van de Sahara. Het aantal tuberculosegevallen neemt weer toe. Malaria stak in de jaren zeventig weer de kop op en komt opnieuw voor in landen waar het was uitgeroeid. Ik hoef er dus niets meer over te zeggen, behalve dat de Europese Unie snel een strategie moet aannemen om deze ziekten efficiënt te bestrijden.
In de verordening die wij hier behandelen is het kader voor het communautair optreden op dit gebied vastgelegd. De tekst legt ook de juridische basis voor de bijdrage van Europa. Doel is het stimuleren van onderzoek om geneesmiddelen, behandelingen en vaccins te ontwikkelen en de voorwaarden voor toegang te versoepelen. Dit is zeer belangrijk, omdat slechts 10 procent van het onderzoek betrekking heeft op ziekten die verantwoordelijk zijn voor 90 procent van alle ziektegevallen op de wereld. We moeten dus onderzoek in de overheidssector doen en de particuliere sector aansporen om te investeren. De medicijnen moeten ook en vooral worden aangepast aan de levensomstandigheden in de betreffende landen en gedistribueerd worden via gezondheidsinstellingen die die naam waardig zijn. Tot slot mogen de prijzen niet te hoog zijn. En hiermee zijn we terug bij het probleem van de intellectuele eigendom.
Ik ondersteun dit verslag, mijnheer de Voorzitter, en hoop dat het in de eerste lezing wordt goedgekeurd.

Mantovani (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, ik wil allereerst de heer Wijkman van harte gelukwensen met zijn uitstekende verslag en de concrete bijdrage aan de strijd tegen armoedegerelateerde ziekten. Dit verslag is in de Commissie ontwikkelingssamenwerking met eenparigheid van stemmen goedgekeurd, hetgeen eens te meer bevestigt dat het noodzakelijk is de aanneming van deze verordening te versnellen - naar het zich laat aanzien zal dat al in eerste lezing geschieden - opdat snel kan worden overgegaan tot de tenuitvoerlegging ervan, overeenkomstig de verantwoordelijkheden die de Europese Unie heeft jegens de ontwikkelingslanden.
Ofschoon ook deze bijdrage niet volstaat, wordt hiermee zeker waardevolle steun gegeven aan het recentelijk opgericht Wereldfonds ter bestrijding van aids, tuberculose en malaria. Op de oprichting van dat fonds was ook sterk aangedrongen door de Italiaanse premier tijdens de bijeenkomst van de G8 in Genua, en het fonds is - als ik dat mag toevoegen - in een recordtijd, in vergelijking met de gebruikelijke termijnen, inzetbaar geworden. De situatie is echter nog steeds alarmerend, en wij mogen absoluut geen tijd verliezen: wij kunnen en moeten mijns inziens nog veel meer doen.
Ik zal nooit moe worden erop te wijzen dat voor de bestrijding van deze ziekten coördinatie nodig is tussen het beleid voor ontwikkelingssamenwerking, het beleid voor onderzoek en het beleid voor gezondheidszorg. Daartoe moeten onder meer de gezondheidssystemen in derde landen worden ontwikkeld. Iedereen kent de feiten. Ik zal er slechts één noemen: 12 à 14.000 mensen per dag raken besmet met het aidsvirus. Zoals collega Deva terecht zei heeft deze ziekte nu ook onze voordeur bereikt. Denkt u maar eens aan de duizenden kinderen in Roemenië die besmet zijn met het aidsvirus. Met andere woorden, het betreft hier een wereldwijd probleem, maar het zijn met name de ontwikkelingslanden die erdoor worden getroffen.
Het begrotingsprobleem is kennelijk het grootste struikelblok voor de vaststelling van de ontwerpverordening zoals deze is geamendeerd, en daarom wil ik kort ingaan op een fundamenteel probleem: de medicijnen, de kosten van medicijnen en de toegang tot gezondheidszorg en medicijnen. Hoe is het in godsnaam mogelijk dat slechts 10 procent van zowel de openbare als de particuliere onderzoeksinspanningen wordt gewijd aan het onderzoek naar deze ziekten, die niet minder dan 90 procent van bevolkingen in de ontwikkelingslanden treffen? Ik vraag mij af wat er gebeurd is met het verzoek dat ik samen met collega Tajani hier ongeveer twee jaar geleden heb gedaan. Daarin werd aangedrongen op de uitwerking op korte termijn, in samenwerking met de farmaceutische industrie, van een gemeenschappelijk plan voor de strijd tegen armoedegerelateerde ziekten. Aangezien dit een zeer omvangrijk fenomeen is en deze armoedegerelateerde ziekten - die onze voordeur al hebben bereikt - een grensoverschrijdend karakter hebben, moet de gehele internationale gemeenschap hier een systematisch antwoord op geven.

Junker (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijne dames en heren, staat u mij toe dat ik mij hier beperk tot hiv/aids. Het onlangs verschenen Wereldbevolkingsrapport 2002 bevat schokkende cijfers. Er sterven dagelijks gemiddeld veertienduizend mannen, vrouwen en kinderen aan deze plaag, die inmiddels de belangrijkste doodsoorzaak is in Afrika ten zuiden van de Sahara. Wereldwijd zijn tot nu toe meer dan 60 miljoen mensen met het virus besmet. Inmiddels zijn er daarvan al circa 22 miljoen overleden. Van de 40 miljoen geïnfecteerden leeft 95 procent in ontwikkelingslanden, bijna eenderde daarvan in Afrika. Van de 580.000 kinderen jonger dan vijftien jaar die aan aids gestorven zijn, waren er 500.000 - dus bijna 90 procent - afkomstig uit Afrika. En zo zou ik nog eindeloos kunnen doorgaan met het noemen van dit soort afschuwelijke cijfers.
Het is een rampzalige toestand, die niet alleen zorgt voor miljoenen menselijke tragedies, maar ook complete samenlevingen ontwricht. De gevolgen zijn een dalende levensverwachting, teloorgang van het onderwijs, een afnemende landbouwproductie en sociale en economische erosie. Concepten voor de bestrijding van hiv/aids mogen niet louter gericht zijn op gezondheidszorgbeleid; het moeten strategieën zijn waarmee het probleem in zijn totaliteit wordt aangepakt en waarbij brede bewustwordings- en preventiecampagnes worden gevoerd. Wie besmet is, heeft recht op een optimale behandeling. Hierin hebben ook wij een verantwoordelijkheid. Wij dienen de noodzakelijke kennis, informatie en natuurlijk ook de nodige middelen beschikbaar te stellen voor preventie en behandeling. Want eenmaal besmet is een mens niet meer te genezen. In Sierra Leone heb ik op straten en pleinen posters gezien met de indringende boodschap: Aids kills! Malaria en tuberculose zijn te genezen, aids is dat niet. Maar aids is wel te voorkomen en dat is iedere inspanning waard.
De Voorzitter.
Geachte afgevaardigden, ik zou u willen verzoeken stil te zijn en naar de sprekers te luisteren. Dat hebben ze wel verdiend. Ik zie mijzelf genoodzaakt de vergadering te onderbreken als deze niet kan verlopen volgens de fatsoensnormen die in dit Huis gerespecteerd dienen te worden.

Als u niet stil bent, zal ik de bodes moeten vragen de gangpaden achterin vrij te maken.

Laguiller (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, uit dit verslag blijkt duidelijk hoe erg de situatie is ten aanzien van aids, malaria en tuberculose in de landen van de derde wereld. Alleen al aan deze ziekten sterven ieder jaar vijf miljoen mensen. De situatie is des te schokkender aangezien er voor aids nog geen behandeling bestaat die leidt tot genezing. Voor malaria en tuberculose bestaan die behandelingen wel. De voorstellen lossen het probleem bij lange na niet op. De rapporteur onderstreept wel dat er op het gebied van onderzoek en ontwikkeling belachelijk weinig aandacht wordt geschonken aan de gezondheidsproblemen in de ontwikkelingslanden. Hij onderstreept dat slechts 10 procent van de onderzoeksmiddelen wordt besteed aan ziekten die verantwoordelijk zijn voor 90 procent van alle ziektegevallen ter wereld. Hij voegt hieraan toe dat onderzoek in de overheidssector moet worden aangemoedigd wanneer de markt gebrekkig functioneert. Inderdaad, maar als die markt gebrekkig functioneert, moeten we de particuliere sector daadwerkelijk dwingen investeringen te plegen, en bedrijven daartoe niet slechts aanmoedigen door de gemeenschap te laten bijdragen aan hun winsten.

Howitt (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijn felicitaties voor de Europese Commissie voor het feit dat zij het actieprogramma ter bestrijding van de belangrijkste infectieziekten met zijn rechtsgrondslag op dit terrein tot prioriteit heeft gemaakt. Mijn felicitaties ook voor de rapporteur, de heer Wijkman, omdat hij met de volledige steun van de socialistische fractie heeft gevochten voor voldoende middelen om de uitdaging het hoofd te kunnen bieden, en natuurlijk mijn felicitaties voor de regeringen in de ontwikkelingslanden die bereid zijn om taboes te doorbreken en voor de patiëntengroeperingen in deze en andere landen die als voorbeeld kunnen dienen voor het soort verandering van houding dat nodig is; beide laten ze zien dat de strijd tegen hiv/aids kan worden gewonnen.
De Commissie zou zich er echter voor moeten schamen dat zij heeft geprobeerd om voor een prikje mondiale middelen van de VN te krijgen. Het Parlement zou zich ervoor moeten schamen dat het heeft gestemd tegen verhoging van de middelen die zijn bestemd voor reproductieve gezondheid, die een wezenlijk deel uitmaakt van de strijd tegen de verspreiding van hiv. Ook de farmaceutische bedrijven zouden zich moeten schamen, omdat ze, wanneer ze met ons in Europa spreken, doen alsof ze de prijs van essentiële geneesmiddelen verlagen, terwijl ze tegelijkertijd nalaten in Afrika bezuiden de Sahara, waar de nood het hoogst is, hun belofte na te komen.

Zrihen (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, commissaris, beste collega's, het verslag dat vandaag aan ons wordt voorgelegd, is van fundamentele betekenis. Ik hoop dat het de aandacht van mijn collega's zal trekken. Tuberculose, aids en malaria zijn ware obstakels geworden voor de ontwikkeling van de armste landen. Iedere dag weer worden wij met schokkende voorbeelden geconfronteerd.
Het initiatief van de Commissie om een bedrag van 300 miljoen euro te besteden aan de strijd tegen deze ziekten is dus welkom, maar de Commissie is wel wat karig. Daarom vraag ik de Commissie en de Raad serieus en coherenter te werk te gaan. Zij hebben beloofd dat de bijdrage van de Europese Unie aan het Wereldfonds voor de strijd tegen aids, tuberculose en malaria zou bestaan uit aanvullende middelen. Nu moeten we vaststellen dat die bedragen afkomstig zijn uit bestaande begrotingslijnen. Dat is niet serieus te noemen. Zij stellen hier dat de openbare gezondheidsdiensten belangrijk zijn voor de ontwikkelingslanden. In het kader van de onderhandelingen betreffende de algemene overeenkomst over handel in diensten verklaren ze dat liberalisering en privatisering van diensten positieve effecten zullen hebben voor die landen. Dat is niet coherent te noemen. Er kan ook meer samenhang worden bereikt door ervoor te zorgen dat op grond van deze ontwerpverordening ook geneesmiddelen worden geleverd tegen betaalbare prijzen. Ik wil eraan herinneren dat de onderhandelingen in het kader van de WTO nog steeds niet dat resultaat hebben opgeleverd voor de landen die niet in staat zijn zelf geneesmiddelen te produceren. Soms vraag ik me dan ook af of de commissarissen wel met elkaar overleggen.

Nielson
Mijnheer de Voorzitter, commissarissen spreken elkaar en soms schrijven ze elkaar zelfs. Ik blijf erbij dat wat we op het gebied van de overdraagbare ziekten hebben bereikt, een goed voorbeeld is van het functioneren van de Commissie op de verschillende terreinen van verantwoordelijkheid. Zonder die werkhouding zou dit initiatief nooit van de grond zijn gekomen en de resultaten hebben opgeleverd die het heeft opgeleverd. Wat betreft verder onderzoek naar deze ziekten: dit komt ook terug in wat mijn collega de heer Busquin doet, en in het zesde kaderprogramma voor Europees onderzoek wordt meer nadruk gelegd op dit onderzoek teneinde zulk onderzoek te versnellen. Ik geef toe dat de farmaceutische bedrijven vanuit het gezichtspunt van de wereldwijde armoede onvoldoende doen op dit gebied. Het is interessant te zien dat de Melinda and Bill Gates Foundation onlangs bekend heeft gemaakt 200 miljoen Amerikaanse dollars ter beschikking te stellen als een soort concurrentiefonds om farmaceutische bedrijven te verleiden dat geld aan te trekken voor versneld onderzoek naar malaria, tuberculose en aids, maar voornamelijk naar malaria. We zullen met hen samenwerken en hebben natuurlijk al contact met hen, want dit is zinvol. Ik wijs er nogmaals op dat wanneer het Parlement, zoals in dit geval, tracht aanvullende middelen voor deze activiteiten bijeen te krijgen, dit natuurlijk een welkome ontwikkeling is. Als commissaris moet ik u echter wel vertellen dat de Commissie geen geld drukt. We moeten werken binnen de grenzen van de begroting en binnen het perspectief dat door de begrotingsautoriteit als geheel is bepaald. Ik herhaal dus: we kunnen het amendement met betrekking tot de 351 miljoen euro niet aanvaarden.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris. Namens het Parlement bied ik u mijn excuses aan voor het voortdurende gemompel.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt vandaag om 11.00 uur plaats.

Wijkman (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, vorig jaar heeft het Parlement een nieuwe versie van ons Reglement vastgesteld. Artikel 63 bis, lid 2, van de geamendeerde tekst luidt: "Indien de bevoegde commissie het bedrag van de voor het desbetreffende besluit toegewezen middelen wijzigt, verzoekt zij de voor begrotingszaken bevoegde commissie om advies".
Toen ik aan dit verslag werkte, is de Begrotingscommissie geraadpleegd, maar in een vroeg stadium, nog voordat de begrotingsbedragen definitief waren vastgesteld. We zijn er begin januari in geslaagd met de Raad en met de Commissie tot overeenstemming te komen over een verhoging in de begroting. In het ideale geval was de Begrotingscommissie in een later stadium nogmaals geraadpleegd en het spijt me dat dit niet is gebeurd. Om de situatie op te lossen en alsnog te voldoen aan het Reglement, stel ik een mondeling amendement voor, zowel op de wetgevingstekst als op de resolutie. Ik heb het amendement natuurlijk besproken met Terry Wynn, de voorzitter van de Begrotingscommissie; hij gaat ermee akkoord. In artikel 10 en amendement 42 moet aan de tekst derhalve een extra zin worden toegevoegd, luidend: "De omvang van de jaarlijkse enveloppe is afhankelijk van de vraag of beide takken van de begrotingsautoriteit het eens worden over de vraag of de financiering binnen het kader van de financiële vooruitzichten moet geschieden of middels gebruikmaking van de instrumenten waarin het Interinstitutioneel Akkoord van 6 mei 1999 voorziet".
Wijkman (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, we zouden dus het volgende aan de resolutie willen toevoegen: "is van oordeel dat de begrotingstoewijzing van 351 miljoen euro slechts verenigbaar is met het maximum van rubriek 4 van de financiële vooruitzichten als de begrotingsautoriteit besluit op andere beleidsmaatregelen te besnoeien of de instrumenten aan te spreken waarin het Interinstitutioneel Akkoord van 6 mei 1999 over de begrotingsdiscipline en de verbetering van de begrotingsprocedure voorziet".
Nielson
Mijnheer de Voorzitter, in het licht van de opmerkingen die ik eerder deze ochtend heb gemaakt, wil ik graag duidelijk maken dat de Commissie niet kan instemmen met de 351 miljoen euro, gezien de realiteit van de budgettaire beperkingen. De verwijzing van de heer Wijkman naar een afspraak begin januari met de diensten van de Commissie dekt niet de werkelijkheid wat betreft het vermogen van de Commissie om dit amendement te aanvaarden.
Poettering (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik zat achterom te kijken om te zien of iedereen zijn stem wel uitbracht, en ik had het daar zo druk mee dat het stemmen erbij ingeschoten is. Ik stem alsnog tegen!
De Voorzitter.
Daarvan zullen wij nota nemen. Iemand heeft ooit gezegd: 'Ik ben hun leider, ik moet hen volgen!?

(Het Parlement neemt de gezamenlijke resolutie aan)
Gezamenlijke ontwerpresolutie

Gahler (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wijs u op een fout in de Duitse versie van amendement 9 die gecorrigeerd moet worden. Het gaat om het woord "Demokratiekomittee". Dat is een foute vertaling. Het mag geen geformaliseerd karakter hebben; het moet een informele aangelegenheid blijven. Daarom verzoek ik de Duitse tekst te wijzigen. De Engelse versie is de juiste tekst.

De Voorzitter.
Wij zullen ervoor zorgen dat alle taalversies met elkaar in overeenstemming zijn.
Voor de stemming over paragraaf 13:

Fraisse (GUE/NGL).
Voor degenen die misschien in de war raken door het bijvoeglijk naamwoord "gedwongen": het gaat hier alleen om prostitutie, en natuurlijk niet om kinderarbeid.

Gahler (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, met het oog op de actualiteit verzoek ik u in de lijst van landen die bij wijze van voorbeeld zijn opgevoerd ook Burma - ofwel Myanmar - op te nemen.

Mann, Thomas (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, gezien het feit dat vier dagen geleden op last van een Chinees rechtscollege - ondanks wereldwijde protesten, ook van het Europees Parlement in december - het doodvonnis van een Tibetaan is voltrokken en dat een in hoog aanzien staande Lama hetzelfde lot dreigt te ondergaan, verzoek ik het Parlement om toestemming voor een motie die verder gaat dan voorstel 8 van de Groenen en de Niet-ingeschrevenen. Ik stel voor de volgende tekst toe te voegen aan paragraaf 16:
"veroordeelt krachtig de executie wegens vermeende politieke misdrijven van de Tibetaan Lobsang Dhondrup op 26 januari 2003 en wenst de onmiddellijke nietigverklaring van de tegen Lama Tensin Delek uitgesproken doodstraf".
Ferrer (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik zou erop willen wijzen dat in de Spaanse versie een deel van paragraaf 16 ontbreekt. Ik geloof dat dit al onder uw aandacht is gebracht, maar ik zou alleen willen dat er melding van wordt gemaakt in de Notulen.

De Voorzitter.
Hartelijk dank dat u deze kwestie naar voren heeft gebracht. Ik verzeker u nogmaals dat wij ervoor zullen zorgen dat alle taalversies met elkaar in overeenstemming zijn.
(Het Parlement neemt de gezamenlijke resolutie aan)
Ontwerpresolutie (B5-0052/2003) van de heer Pasqua, namens de UEN-Fractie, over de illegale uitbuiting van de rijkdommen van de Democratische Republiek Congo 
(Het Parlement verwerpt de ontwerpresolutie)
Ontwerpresolutie (B5-0053/2003) van de leden Corrie en Cornillet, namens de PPE-DE-Fractie, over de illegale exploitatie van de rijkdommen van de Democratische Republiek Congo 
Voor de stemming over paragraaf 4:

Sauquillo Pérez del Arco (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, wij zouden een mondeling amendement op paragraaf 4 willen indienen om de omschrijving: 'wanneer deze daden zijn gepleegd om zich illegaal natuurlijke rijkdommen toe te eigenen? te vervangen door: 'met inbegrip van daden die zijn gepleegd om zich illegaal natuurlijke rijkdommen toe te eigenen?.

Deva (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil alleen voorstellen dat we als eerste visum een mondeling amendement inlassen dat luidt: "gezien resolutie 1457/2003 van de VN-Veiligheidsraad om het mandaat van de expertisegroep die de illegale exploitatie van natuurlijke hulpbronnen en andere vormen van rijkdom in de Democratische Republiek Congo onderzoekt, met zes maanden te verlengen".
Fatuzzo (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, wat een eer! Het was mij een waar genoegen dat ook u, hooggewaardeerde mijnheer de Voorzitter, geluisterd hebt naar mijn stemverklaring! Bovendien heb ik vernomen dat mijn mondelinge stemverklaring van vandaag over het verslag over Irak gevolgd zal worden door die van een ander groot leider. Ik heet derhalve de heer Pannella van harte welkom. Ook hij zal het woord voeren over Irak. Een groot leider komt na de heer Fatuzzo: hoe kan ik daar niet verheugd over zijn?
Wat het verslag-Mulder betreft, wil ik uitleggen wat 'liquidazione dei conti? (goedkeuring van de rekeningen) in het Italiaans betekent. 'Liquidazione? betekent 'vloeibaar maken, laten verdwijnen?; 'conti? is een adellijke titel. 'Liquidazione dei conti? betekent dus: zich ontdoen van de edelen. Is dit soms een verslag tegen de monarchie? Terwijl ik daar vanmorgen over nadacht en mijn fantasie de vrije loop liet, liet ik mijn kopje koffie uit de hand vallen en de koffie kwam nota bene op mijn broek terecht. Welnu, is dit verslag - waarmee men 2245 miljoen euro aan fraudegeld voor Europa probeert terug te krijgen - misschien ook niet een vrucht van de verbeelding?

Fatuzzo (PPE-DE).
Zoals ik zojuist al zei, mijnheer de Voorzitter, heb ik vanmorgen koffie gedronken in de ledenbar op de derde verdieping. Ik vergat echter er suiker in te doen. Wat was die koffie bitter! Onmiddellijk schoot mij echter te binnen: 'Wat zal het zoet zijn voor het verslag-Korhola te mogen stemmen. Dat verslag stelt de verenigingen van gepensioneerden immers in staat te weten te komen wanneer het centrum van Milaan gesloten zal zijn voor het autoverkeer voor de bevordering van een schoner milieu. De gepensioneerden kunnen zich dan informeren, en als dergelijke besluiten worden genomen gauw een vergunning aanvragen om met de auto naar de dokter te kunnen gaan?.

Bernié (EDD)
Wij hebben al steun gegeven aan de richtlijn betreffende de toegang van het publiek tot milieu-informatie. Nu ondersteunen wij de deelname van het publiek aan milieuprogramma's. Met deze tekst moet de besluitvorming doorzichtiger worden gemaakt en de plaatselijke bevolking betrokken worden bij projecten die te maken hebben met haar gezondheid en omgeving. Dat zal niet gemakkelijk worden, omdat te vaak dingen worden bekokstoofd in de wandelgangen van de ministeries.
Wij willen de rapporteur en het bemiddelingscomité feliciteren met hun werk. De bevoegde instanties worden verplicht het publiek te informeren over de besluiten die zijn genomen en over de motivering daarvan. Het is essentieel dat de termijnen voor deelname aan inspraakprocedures redelijk zijn, zodat het publiek zich erop kan voorbereiden.
Twee bepalingen vind ik in hun huidige vorm echter niet aanvaardbaar. Naar mijn mening is het de taak van niet-overheidsinstellingen om het publiek te scholen op het gebied van besluitvorming. Bovendien moeten de bepalingen soepel worden geïnterpreteerd. Zo kunnen we voorkomen dat overheidsinstellingen verlamd raken door zware en dure inspraakprocedures en dat de NGO's zich tot spreekbuis maken van de bevolking. Dat risico kan niet worden uitgesloten wanneer je de tekst leest.

Coelho (PPE-DE)
, schriftelijk. (PT) De uitkomst van de bemiddelingsprocedure stemt mij tot grote tevredenheid. Het onderhavige voorstel is niet alleen voor de gewone burger, maar ook voor het milieubeleid van de Gemeenschap van groot belang, omdat het voorziet in inspraak van het publiek met betrekking tot bepaalde milieuplannen en -programma's. Tegelijkertijd wordt ernaar gestreefd de communautaire wetgeving te harmoniseren, en daarmee wordt een wezenlijke stap gezet in de richting van de ratificatie van het Verdrag van Aarhus door de Europese Gemeenschap.
De autoriteiten dienen thans het publiek op de hoogte te stellen van de genomen besluiten en van de redenen en overwegingen die hieraan ten grondslag lagen evenals van de procedures voor de participatie van het publiek. Tevens dienen zij de milieueducatie van het publiek te bevorderen en op deze wijze voor een actieve betrokkenheid van de burger bij het oplossen van milieuproblemen te zorgen. De vrije toegang tot en de transparantie en de verspreiding van milieu-informatie vormen een fundamenteel recht van iedere burger die belangstelling heeft voor de ruimte waarin hij leeft en werkt. De recente milieurampen hebben trouwens duidelijk gemaakt dat de burgers in toenemende mate het recht zouden moeten hebben risico's te beheren en te spreken over en aan te dringen op adequate bescherming van hun belangen op het vlak van milieu en gezondheid.

Lambert (Verts/ALE)
Ik heb voor dit verslag van de delegatie in het bemiddelingscomité gestemd, maar met enige twijfels.
Het planningsproces is een sleutelelement van duurzame ontwikkeling omdat het het landgebruik bestrijkt en dus het fysieke kader bepaalt voor de manier waarop we leven. Helaas volgt dit akkoord niet helemaal het Verdrag van Aarhus, aangezien het niet toestaat dat het publiek volledig wordt betrokken bij de ontwikkeling van beleid dat het kader vormt voor planningsbesluiten. Als rapporteur voor advies van de Commissie verzoekschriften inzake dit voorstel kan ik u zeggen dat we hebben opgemerkt dat veel verzoekschriften voortkomen uit het ontbreken van adequate raadpleging in de strategische fase. Dit is een andere democratische tekortkoming. Zoals in een advertentie van Britse NGO's in antwoord op veranderingen in de Engelse en Welshe planningswetten te lezen was: "Hier is de nieuwe kerncentrale. In welke kleur wilt u de poorten hebben?"
Evenmin laten de richtlijnen toe dat derde partijen bij het hele proces worden betrokken. Dit kan betekenen dat expertise bij de procedure wordt uitgesloten, en het beantwoordt niet aan de duurzaamheiddoelstelling die inhoudt dat ieder van ons verantwoordelijk is voor ons milieu.
In algemene zin verwelkom ik echter dat in deze richtlijnen de verlening van bepaalde vergunningen aan bedrijven is opgenomen en dat de beslissende instanties een grote verantwoordingsplicht opgelegd krijgen. Vandaar mijn stem vóór dit verslag.

Ribeiro e Castro (UEN)
. (PT) De uitkomsten van de bemiddelingsprocedure, waarmee de voorbereiding van de tweede van drie richtlijnen inzake het burgerschap op milieugebied wordt afgerond, stemmen mij tot voldoening. Ik wil nogmaals benadrukken hoe cruciaal publieke controle op milieugebied is, en ik ben zelfs van mening, zoals ik op 18 december jongstleden naar aanleiding van een ander verslag van dezelfde collega reeds heb gezegd, dat de toegang tot informatie en het recht op inspraak op milieugebied vandaag de dag als normaal prerogatief van de burger moeten worden beschouwd. Ik ben voorstander van een echt toezicht van de burger ter bescherming van het ecologisch erfgoed.
Er zij aan herinnerd dat het doel van deze richtlijn erin bestaat beginselen die reeds in het op 25 juni 1998 (in het kader van de ministeriële conferentie 'Milieu voor Europa?) gesloten Verdrag van Aarhus zijn verankerd, in de communautaire wetgeving over te nemen. Dit verdrag voorziet in de toegang tot milieu-informatie en in meer inspraak van het publiek met betrekking tot besluiten die gevolgen hebben voor het milieu. Hierdoor worden de rechten die zijn vastgelegd in de Verklaring van Stockholm (1972) en artikel 1 van de Verklaring van Rio (1992) geconcretiseerd.
Tot slot, ik heb voor dit verslag gestemd omdat ik tevens wil benadrukken dat moet worden gewaarborgd dat het publiek onder meer inspraak krijgt met betrekking tot de goedkeuring van plannen en programma's betreffende het beheer van afvalstoffen, luchtvervuiling en bescherming van het water tegen verontreiniging met nitraten, evenals ten aanzien van projecten die aanzienlijke gevolgen hebben voor het milieu, zoals de bouw van nieuwe luchthaventerminals of bepaalde militaire projecten.

Fatuzzo (PPE-DE).
Toen ik vanmorgen, mijnheer de Voorzitter, het hotel verliet waarin ik altijd verblijf als ik hier in Brussel ben, in de Chaussée de Vleurgat - het was half acht 's morgens - sneeuwde het. Er kwamen dikke vlokken uit de hemel vallen. 'Wat een prachtig landschap! Het lijkt wel een sprookje?, zei ik tegen mezelf. En toen: 'Fatuzzo, je moet voor het verslag van mevrouw Hautala stemmen, want daarin wordt gevraagd om goede benzine en daarmee zullen wij in een beter milieu kunnen leven. Wie weet - dacht ik bij mezelf - of mevrouw Hautala er met dit verslag in zal slagen ons Europeanen allemaal in het sprookjeslandschap van haar regio, haar Finland, te laten leven?.

Bernié (EDD)
Het verslag van mevrouw Hautala over de kwaliteit van benzine en diesel heeft om meerdere redenen ingrijpende economische gevolgen voor land- en bosbouwbedrijven.
Allereerst worden de kwaliteitsnormen ten aanzien van brandstoffen voor het wegverkeer ook van toepassing verklaard op mobiele machines die niet voor de weg bestemd zijn (met name land- en bosbouwtrekkers). Naar mijn mening valt die maatregel onder de richtlijn betreffende mobiele machines die niet voor de weg bestemd zijn. Bovendien wordt het zwavelgehalte voor die machines verlaagd. Dat zal leiden tot een prijsverhoging van 8 à 10 procent per liter. Door deze maatregel komt er meer diesel van verschillende kwaliteit op de markt, met als gevolg dat er grote logistieke problemen zullen ontstaan zonder dat er sprake is van een echte meerwaarde voor het milieu. Tot slot wordt in de landbouw een nieuwe klasse benzine ingevoerd, waardoor landbouwers worden gedwongen hun voorraadtanks te vervangen. Dat brengt extra kosten met zich van ongeveer 5000 euro per bedrijf.
Deze voorstellen leiden tot nieuwe torenhoge lasten voor een sector die al verzwakt is door sanitaire crises en die nu in afwachting is van de nieuwe richtsnoeren van het gemeenschappelijk landbouwbeleid. Als we een eind hadden willen maken aan de neergang van een reeds zwaar getroffen landbouwsector, hadden we de mobiele machines die niet bestemd zijn voor de weg moeten uitsluiten van de werkingssfeer van de richtlijn en ons moeten houden aan het realistische standpunt van de Raad.

Moreira da Silva (PPE-DE)
Ik ben uiterst voldaan over de door het bemiddelingscomité bereikte resultaten en ik zou de rapporteur met haar uitstekende verslag willen feliciteren. De onderhavige richtlijn is van cruciaal belang voor de bestrijding van de luchtverontreiniging, aangezien deze betrekking heeft op de aanpassing van de motoren en de kwaliteit van de brandstoffen en zodoende bijdraagt tot een vermindering van de uitstoot en het verbruik van motorvoertuigen. Van groot belang lijkt mij ook het op aandringen van het Europees Parlement gelegde verband tussen deze richtlijn en de uitwerking van nieuw nationaal en communautair fiscaal beleid op het vlak van brandstoffen. Het is essentieel dat de milieukosten in de economie worden doorberekend, en het fiscaal beleid is één van de meest doelmatige instrumenten om dit doel te bereiken.

Ribeiro e Castro (UEN)
. (PT) Ik sta achter het merendeel van de overwegingen van de rapporteur ten aanzien van het milieu en steun net als zij de gemeenschappelijke ontwerptekst. Derhalve heb ik voor het verslag gestemd.
Desalniettemin wil ik erop wijzen dat een echte geografische dekking moet worden gewaarborgd, dat wil zeggen dekking niet alleen op nationaal maar ook op communautair niveau, teneinde het in de handel brengen van brandstof met een maximaal zwavelgehalte van ten hoogste 10mg/kg (ppm) effectief mogelijk te maken. Mocht dit doel niet worden bereikt, dan zou dit in verschillende opzichten tot problemen en schade leiden, die in de meer perifere economieën naar verhouding nog sterker voelbaar zouden zijn.
Tot besluit zou ik nog de nadruk willen leggen op het belang van fiscale stimulansen als middel om de invoering van brandstoffen met een lager zwavelgehalte te bevorderen. Dat is in dit verband zonder meer een doeltreffend instrument.

Fatuzzo (PPE-DE).
Ik las als kind altijd stripverhalen, mijnheer de Voorzitter, en daarin kwam een held voor - Pecos Bill, een held uit het Wilde Westen - die sprekend leek op de heer Wijkman. Deze Pecos Bill was een held, en ik moet zeggen dat de heer Wijkman, die dit verslag heeft geschreven, een Pecos Bill is, een held uit het Wilde Westen, want hij vraagt om geld voor de landen waarin zoveel mensen ziek worden door armoede. Wij hebben allemaal voor dit verslag gestemd, ook ik, en eenieder van ons is een Pecos Bill of een Calamity Jane. Dus hoe kan ik, mijnheer de Voorzitter, deze stemverklaring anders afsluiten dan met een: 'Yippee-ya-yay Yippee ya yoo??

Bastos (PPE-DE)
Ik heb mijn goedkeuring aan het onderhavige verslag gehecht aangezien hierin wordt aangetoond hoe belangrijk het is in het kader van het terugdringen van de armoede in de ontwikkelingslanden vaart te zetten achter de strijd tegen hiv/aids, malaria en tuberculose. Deze ziekten hebben ieder jaar de dood van meer dan vijf en een half miljoen mensen tot gevolg, waardoor de samenlevingen worden ontwricht en het effect teniet wordt gedaan van de inspanningen die in de loop der jaren op het gebied van de sociale en economische ontwikkeling zijn ondernomen. Zo gaat de vooruitgang die is bereikt weer verloren.
De bestrijding van hiv/aids, malaria en tuberculose vraagt om een alomvattende en coherente aanpak. Maar de kosten stijgen ver uit boven de financiële en menselijke hulpbronnen waarover de meeste ontwikkelingslanden beschikken. De maatregelen die op dit gebied worden ondernomen zijn in het belang van iedereen en mogen niet worden beschouwd als louter een kwestie van ontwikkelingshulp. Zij dragen bij aan de verbetering van de gezondheid en het terugdringen van de armoede in de ontwikkelingslanden.
Derhalve dient er een verordening ter zake te worden aangenomen die gericht is op een algemene verbetering van de gezondheidszorg en op preventie, alsmede op vermindering van de kosten van essentiële geneesmiddelen en op intensivering van het onderzoek.

Caudron (GUE/NGL)
Tijdens het plenaire debat heb ik aangegeven waarom ik instem met dit verslag en met de link die gelegd wordt met het onderzoeksprogramma waarvoor ik rapporteur ben - een programma waarvoor 600 miljoen euro beschikbaar is.
Ik hoop dat we met de Commissie en de Raad overeenstemming kunnen bereiken over het verzoek van het Parlement inzake verhoging van de kredieten, alsmede over de kwestie inzake de toegang tot medicijnen tegen kosten en prijzen die zijn aangepast aan de lage levensstandaard van de zieken in de landen in het Zuiden.

Lambert (Verts/ALE)
Ik heb voor dit uitstekende verslag gestemd, maar ik betreur ten zeerste het ontbreken van definitieve overeenstemming over de begrotingstoewijzing.
Deze ziekten veroorzaken veel doden, maar dat hoeft eigenlijk niet zo te zijn. Er zijn drie dingen nodig om de situatie te veranderen, zoals het verslag duidelijk maakt. Op de eerste plaats: schoon water en goede voeding. De EU moet ervoor zorgen dat haar landbouwsubsidies en handelspraktijken de lokale voedselproductie niet ondermijnen. Op de tweede plaats: investeringen in de noodzakelijke infrastructuur om gezondheidszorg te kunnen leveren. Alle lidstaten moeten het evenwicht van het IMF en de Wereldbank veranderen om te bewerkstelligen dat een eventuele financiële herstructurering geen bedreiging vormt voor de publieke middelen voor gezondheidszorg en onderwijs, die nauw samenhangen. Op de derde plaats moeten behandelingen met geneesmiddelen toegankelijk en betaalbaar zijn: we moeten druk op de VS blijven uitoefenen om zich te houden aan de afspraken die over TRIP's, octrooirechten, productie en gedifferentieerde prijsstelling zijn gemaakt.
We moeten onze bijdragen verhogen om te verzekeren dat mensen deze ziekten kunnen overleven. De verwoesting als gevolg van hiv/aids is algemeen bekend, maar tuberculose neemt toe en malaria blijft endemisch. Deze noodzakelijke maatregel om deze ziekten te bestrijden zal voor een deel van de allerarmsten op aarde tot een algemene verbetering van de kwaliteit van leven leiden. Ik steun de rapporteur en zijn inspanningen om meer nieuwe middelen te vinden.

Meijer (GUE/NGL)
In Europa dachten we dat tuberculose niet meer bestond en hielden we al helemaal geen rekening met het ontstaan van de nieuwe ziekte aids of met het door de opwarming van de aarde oprukken van malaria in onze richting. Inmiddels weten we dat die ziekten blijven groeien en massaal slachtoffers maken. Over de hele wereld zijn 40 miljoen mensen besmet met hiv/aids, worden de komende twintig jaar een miljard nieuwe gevallen van tbc-besmetting verwacht en loopt 40 procent van de mensen het risico om malaria te krijgen. In Afrika ten zuiden van de Sahara is de gemiddelde levensverwachting gedaald tot 47 jaar, vooral ook omdat veel jonge mensen sterven en kinderen moeten opgroeien zonder ouders. Onder deze dramatische omstandigheden stemmen nu ook diegenen die meestal de vrijheid van de markt willen uitbreiden en overheidssteun willen beperken in met een belangrijke Europese bijdrage aan het Wereldfonds ter bestrijding van aids, tuberculose en malaria. Overlaten aan de markt heeft er slechts toe geleid dat geen medicijnen beschikbaar zijn voor diegenen die ze het hardst nodig hebben: de armen in de derde wereld. Dit voorstel, dat in de drie betrokken commissies unanieme steun heeft gekregen, erkent het falen van de markt als instrument om deze drie, vooral in de derde wereld wijdverbreide ziektes te bestrijden. Dat is een belangrijke stap vooruit.

Montfort (NI)
De rapporteur wijst er terecht op dat in het handelsbeleid het probleem van de meest bedreigende ziektes in de wereld niet botweg genegeerd kan worden. De impact daarvan staat een doeltreffend ontwikkelingsbeleid immers in de weg.
Voor de uitroeiing van deze ziekten is toegang tot de belangrijkste medicijnen vereist. De vraag is dus wat er met de kosten moet gebeuren, maar ook hoe de ontwikkeling van nieuwe medicijnen bevorderd kan worden. Onderzoek en ontwikkeling op dit gebied moeten gestimuleerd blijven worden om een eind te maken aan wat een misstand mag heten: slechts 10 procent van de onderzoeksinspanningen is gericht op de ziekten die 90 procent van de aandoeningen in de wereld veroorzaken.
Daarnaast lijkt het weliswaar logisch deze maatregelen en de geplande maatregelen op het gebied van seksuele en reproductieve gezondheid op elkaar af te stemmen, maar dat mag niet betekenen dat er allerlei koerswijzigingen doorgedrukt worden en dat, met name, abortus opgelegd wordt als onontkoombaar perspectief voor het ontwikkelingsbeleid. Geprobeerd moet worden de mensen in die landen op hun verantwoordelijkheid te wijzen, onder andere door duidelijk te maken dat het leven en het menselijk wezen, ongeacht het ontwikkelingsstadium en de gezondheidstoestand, te allen tijde geëerbiedigd dienen te worden.

Moreira da Silva (PPE-DE)
. (PT) De ontwerpverordening evenals het verslag van de heer Wijkman stemmen mij tot grote voldoening. Het is van zeer groot belang dat wij ons inzetten voor de bestrijding van zeer besmettelijke ziekten (vooral ziekten die verband houden met armoede: hiv/aids, tuberculose en malaria) en de verbetering van de vaccinatie en de gezondheidszorg. Te dien einde dienen de meer ontwikkelde landen gezondheidsprogramma's te financieren en dienen de hinderpalen (licenties en octrooien) voor de toegang van de ontwikkelingslanden tot farmaceutische producten uit de weg te worden geruimd. Ook moeten internationale partnerschappen ter ontwikkeling van nieuwe productgeneraties mogelijk worden gemaakt. Er zij nogmaals op gewezen dat 70 procent van de met aids besmette personen in Afrika ten zuiden van de Sahara leeft.

Queiró (UEN)
. (PT) Van de drie epidemieën die in het verslag worden genoemd, worden vooral de armsten het slachtoffer. Zo leeft bijvoorbeeld 90 procent van de 40 miljoen met aids besmette personen in een ontwikkelingsland, en maar liefst 70 procent van hen leeft in Afrika bezuiden de Sahara. De wederopleving van nieuwe vormen van tuberculose (een miljard mensen lopen het risico om tussen nu en 2020 met het virus besmet te raken) en de terugkeer van malaria in gebieden waar deze ziekte reeds was uitgeroeid (één miljoen doden per jaar, 40 procent van de aarde wordt bedreigd) leiden tot de ontwrichting van hele samenlevingen en betekenen een zware klap voor de sociale en economische ontwikkeling van deze landen.
Tegen deze achtergrond is een specifiek initiatief gerechtvaardigd. Hierbij wordt het communautaire actieterrein ingeperkt teneinde een maximale impact van de maatregelen te waarborgen. Voor dit initiatief wordt voor een periode van vier jaar (tot en met 2006) een bedrag ten belope van 300 miljoen euro uitgetrokken. Wij staan achter de algemene filosofie van dit initiatief, dat stoelt op de medische en sociale noodzaak om preventie en gezondheidszorg te combineren. Voorts dienen de middelen voor onderzoek en ontwikkeling, die betreurenswaardig laag zijn, te worden opgetrokken, moeten de infrastructuur en de gezondheidssystemen worden versterkt en moet een verband worden gelegd met de reproductieve gezondheidszorg. Al deze aspecten dienen elkaar maximaal aan te vullen.
Om al deze redenen heb ik besloten vóór het verslag te stemmen.

Ribeiro e Castro (UEN)
. (PT) Ik heb mij achter de grote lijnen van het verslag evenals achter de voorgestelde wijzigingen geschaard, aangezien ik doordrongen ben van het besef dat wij dringend het hoofd moeten bieden aan een uitdaging waarvan iedereen het belang onderkent: de bestrijding van aan armoede gerelateerde ziekten (hiv/aids, malaria en tuberculose) in ontwikkelingslanden.
Desalniettemin zou ik ten aanzien van een aantal punten kanttekeningen willen plaatsen. Enerzijds dient ten aanzien van de coördinatie van de beoogde maatregelen met acties op het gebied van de zogenoemde 'seksuele en reproductieve gezondheid? te worden benadrukt dat eventuele partnerschappen absoluut gebaseerd moeten zijn op een serieuze benadering van het gezondheidsvraagstuk en dat ze niet mogen worden aangegaan met organisaties die ideologische doeleinden nastreven. Tegelijkertijd is het gezien de toenemende omvang en ernst van de aidsplaag zaak de ontwikkeling van de epidemie met open geest en zonder ideologische vooringenomenheid in het oog te houden. Hierdoor kan worden voorkomen dat foute praktijken worden doorgegeven en kunnen de meest doeltreffende methodes worden opgespoord, gesteund en verspreid, zelfs al wijken deze af van de heersende trend - zoals thans het geval lijkt te zijn in Oeganda.
Tot besluit zij erop gewezen dat de samenwerking van de Unie met de agentschappen, fondsen en programma's van de Verenigde Naties of met de NGO's die in het kader van de VN actief zijn niet betekent dat er geen nauw toezicht hoeft te worden gehouden op de besteding van de communautaire middelen evenals op de strikte uitvoering, de gedegenheid en de geschiktheid van de gefinancierde acties. Integendeel: een dergelijk toezicht is zelfs geboden, gezien het feit dat vaak aantijgingen omtrent wanbeheer worden geuit. Dergelijke praktijken zijn bijzonder schokkerend wanneer het, zoals hier, gaat om een gebied dat betrekking heeft op de gezondheid en het leven van mensen.

Roure (PSE)
Een van de voornaamste taken van de Europese Unie is eenieder toegang te garanderen tot de grondrechten. Toegang tot gezondheidszorg is een recht dat alle burgers van de Unie is toegekend in artikel 35 van het Handvest van de grondrechten. Gebrek, armoede en sociale uitsluiting zijn schendingen van de menselijke waardigheid; de Europese Unie zou er goed aan doen alles in het werk te stellen om dit recht op bescherming van de gezondheid te garanderen in alle landen waar aan armoede gerelateerde ziekten voorkomen.
Vastgesteld is dat er een nauw verband bestaat tussen armoede en de verspreiding van ziekten. De verordening vormt in dit verband een bijzonder nuttig instrument: we kunnen nu een programma met doeltreffende acties ten uitvoer leggen dat met name gericht is op verruiming van de toegang tot medicijnen, via verlaging van de kosten. De Europese Unie dient zich hoofdzakelijk te richten op de preventie van aan armoede gerelateerde ziekten. Deze inspanningen op het gebied van preventie moeten vergezeld gaan van maatregelen gericht op de behandeling van ziekten. Mensen die besmet zijn moeten geholpen worden. Er dienen meer middelen ter beschikking gesteld te worden, en de Commissie moet kunnen beschikken over goed opgeleid en voldoende personeel. Tevens willen wij dat er meer onderzoek gedaan wordt naar die ziekten, met het oog op de ontwikkeling van therapieën en vaccins. Ik wil erop wijzen dat het Europees Parlement in oktober 2001 een oproep gedaan heeft om 10 procent van de communautaire begroting voor ontwikkelingssamenwerking te besteden aan gezondheidszorg.
(Verklaring ingekort overeenkomstig artikel 137, lid 1 van het Reglement)

Fatuzzo (PPE-DE).
Dit verslag is te belangrijk, mijnheer de Voorzitter, om mijn stemgedrag te bepalen zonder de ouderen en gepensioneerden te raadplegen die op mij gestemd hebben en mij als vertegenwoordiger van de Partij van de Gepensioneerden naar dit belangrijke Parlement hebben gestuurd. Al deze gepensioneerden hebben mij gezegd: 'Fatuzzo, Fatuzzo, Fatuzzo, wat zijn sommige afgevaardigden toch kort van geheugen! Zijn zij dan vergeten dat de Verenigde Staten, Groot-Brittannië en andere landen Italianen, Duitsers, Japanners, enzovoort tijdens de Tweede Wereldoorlog hebben gered van zoveel dictaturen en zoveel dictators, dictators die men het beste uit de weg ruimt voordat zij schade kunnen aanrichten, voordat zij het ons allen bekende onrecht begaan!?
MacCormick (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, we hebben zojuist de nieuwste akte van de beroemde opera "Così fa Fatuzzo" gehoord! Maar even serieus, ik zit hier in het Europees Parlement als vertegenwoordiger van Schotland en we hebben de kans gehad om over de noodsituatie rond Irak te debatteren en te stemmen. Onze collega's in het Schotse parlement hebben dat ook gedaan.
Het is een schande, maar onze collega's in Westminster wordt die kans onthouden, ook als Tony Blair besluit hun kiezers de oorlog in Irak in te sturen. Mijn steun voor de resolutie van deze ochtend van dit Parlement is ondubbelzinnig, vooral wat betreft het centrale punt van de resolutie.
Een rechtmatige gewapende interventie in Irak is niet mogelijk zonder nadrukkelijke toestemming van de Verenigde Naties. Het is niet genoeg dat George W. Bush of Tony Blair ervan overtuigd is dat er sprake is van een ernstige schending van resolutie 1441. Alleen als de Veiligheidsraad dat vindt, en alleen als deze besluit dat er actie moet worden ondernomen, kan op rechtmatige wijze actie plaatsvinden.
Ik ben blij te zien dat het artikel van de hand van de premier in de Times van vandaag dit in feite bevestigt. We kijken nu naar de inspecteurs van de Verenigde Naties, die zullen toezien op de effectieve ontwapening door Irak of zullen vaststellen dat Irak de resolutie duidelijk schendt. Daar hebben ze tijd voor nodig.
Als dit het oude Europa is, dan komt het oude Europa op voor het recht en voor het vreedzaam oplossen van conflicten wanneer dat enigszins mogelijk is. Daar is niets mis mee.

Nordmann (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, tot mijn grote spijt heb ik niet voor de resolutie over Irak kunnen stemmen - niet omdat ik van oorlog houd, of omdat ik een militair ingrijpen buiten de regels van het internationaal recht om voorsta, maar omdat van de oorspronkelijke bedoelingen van de opstellers van de compromistekst weinig meer over is na de aanneming van het pakket amendementen. Het resultaat is een tekst waarin de verantwoordelijkheid van het Iraakse regime aanzienlijk afgezwakt wordt, en waarin Irak vrijgesproken lijkt te worden van iedere vorm van betrokkenheid bij het internationale terrorisme. Ik ben er dan ook zeker van dat deze tekst door Saddam Hussein met hoongelach ontvangen zal worden, of op een andere manier die van nog minder respect getuigt voor de schriftelijke producten die ons Parlement afscheidt.

Pannella (NI).
Mijnheer de Voorzitter, collega's, met deze stemming heeft het Europees Parlement drie vliegen in één klap geslagen: ten eerste zet het de politiek van München voort, de politiek van vrede met dictators en oorlog tegen eigen, democratische landen; ten tweede wordt hier gepoogd een wig te drijven tussen Europa en Amerika, de Verenigde Staten; en ten derde probeert men Europa zelf te verdelen: het Europa van de Duitsers van Ollenhauer en niet van Adenhauer, het Europa van de Fransen van Debré en het anti-Europees gaullisme en niet van Schuman. Dat zijn de drie connotaties. Wij zeggen: 'Vrijheid voor Irak! Een vrij Irak!?. Europees Parlement, de Amerikanen hebben gelijk: jullie zijn een oud Europa! Wij zullen jullie veranderen, teneinde vrijheid, democratie en recht te bewerkstelligen en dus vrede, een andere vrede dan de communistische, nationalistische vrede, een andere vrede dan de eeuwige vrede van de priesters en de fundamentalisten!

Borghezio (NI).
Mijnheer de Voorzitter, ik heb vol overtuiging tegen de resolutie over Irak gestemd, die erdoor is gekomen dankzij een roodgroene coalitie. Ik heb dit gedaan in naam van het jonge Europa, het Europa van de vrije volkeren, dat zich zeer zeker niet kan vinden in het oude compromissenbeleid, in het valse en hypocriete pacifisme dat de ogen sluit voor het verschrikkelijke gevaar voor de Europese veiligheid dat het regime van Saddam vormt, een regime waarmee wij in een daadwerkelijk beschavingsconflict verwikkeld zijn. Enkele amendementen die tot doel hadden de tekst meer kracht te geven - een tekst waarin een laf en slap Europa wordt neergezet, zeer zeker niet het Europa van de slag bij Lepanto, waarin de paus aan de juiste zijde stond - zijn verworpen. Europa heeft derhalve de morele en politieke plicht om zich te scharen aan de zijde van de vrijheid van de volkeren en zich te verzetten tegen de bedreiging met verschrikkelijke massavernietigingswapens, tegen de bedreiging die het islamitisch terrorisme vormt, waarmee het regime van Saddam geheime banden onderhoudt.

McAvan (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik vind dat de resolutie van vandaag over Irak heel belangrijk is, omdat zij opnieuw bevestigt dat we de weg van de Verenigde Naties willen bewandelen. Het is jammer dat we in dit Huis geen grote meerderheid hebben weten te krijgen om namens het hele Parlement een duidelijk signaal af te geven.
Ik wil me echter richten op het Midden-Oosten. In een amendement hebben we het belang benadrukt van het vredesproces in het Midden-Oosten voor het bereiken van een oplossing in het hele Midden-Oosten en het bewerkstelligen van vrede in de gehele regio. Het is opnieuw spijtig dat we dat in een amendement hebben gedaan, want zonder vredesproces zullen we nooit een einde zien komen aan de ernstige ontwrichting in het Midden-Oosten.
Wij in dit Huis zouden de Israëli's en de Palestijnen moeten aansporen terug te keren naar de onderhandelingstafel en zouden druk op de Verenigde Staten moeten uitoefenen om actief mee te werken aan de totstandkoming van een Palestijnse staat en een duurzame oplossing in het Midden-Oosten. We mogen dit niet vergeten wanneer we het over de crisis in Irak hebben. We mogen dit niet uit het oog verliezen, omdat we anders op de lange termijn nooit vrede zullen hebben.

Berthu (NI)
De resolutie over de situatie in Irak die het Europees Parlement zojuist heeft aangenomen is buitengewoon teleurstellend, aangezien de enige zin die er werkelijk toe doet, een simpel zinnetje, er niet in staat: 'Indien Irak niet meewerkt bij de VN-inspecties, of indien blijkt dat het regime massavernietigingswapens verborgen houdt en weigert die te vernietigen, verleent de Europese Unie steun aan een militair ingrijpen?.
Die zin bevat niets nieuws. Toch is dit een essentiële verklaring, want hiermee worden de inspecties geloofwaardig en wordt het regime in Bagdad aangespoord om de deuren overal open te zetten, zodat een verdere escalatie kan worden voorkomen.
Een dergelijk vertoon van vastberadenheid nu zou van grote betekenis zijn voor de handhaving van de vrede later. Deze verklaring ontbreekt evenwel in de aangenomen resolutie, en dat zou geïnterpreteerd kunnen worden als een teken dat de Unie niet echt bereid is in te grijpen als Saddam Hussein blijft tegenwerken. In die zin zou de resolutie rampzalige gevolgen kunnen hebben. De voorzitter van de socialistische fractie heeft zelfs geroepen: 'Nee tegen de oorlog, en nee tegen de dictator Saddam!?. We weten maar al te goed waartoe dit soort slappe stellingnames leidt: de dictator wordt getolereerd, om te voorkomen dat er oorlog komt, maar uiteindelijk zitten we met zowel de dictator als de oorlog.

Bordes, Cauquil en Laguiller (GUE/NGL)
Wij kunnen geen stem uitbrengen voor deze hypocriete, zogenaamd pacifistische en humanistisch geïnspireerde resolutie, die enkel tot doel heeft de geachte afgevaardigden een gerust geweten te bezorgen. Immers, op voorhand worden hier de oorlogshandelingen van Bush gelegitimeerd, evenals die van zijn imperialistische bondgenoten, die hem slaafs zullen volgen.
De verwijzingen naar het internationaal recht en de besluiten van de VN-Veiligheidsraad dienen enkel om ervoor te zorgen dat deze hele maskerade met betrekking tot het Iraakse gevaar, de massavernietigingswapens, de noodzaak van internationaal toezicht, enzovoort beter te verteren wordt.
Die hele inspectie is een dekmantel; met de resolutie wordt alleen maar geprobeerd een vulgair voorwendsel kracht bij te zetten om dat wat waarschijnlijk komen gaat bij voorbaat te legitimeren: de massaslachting onder Iraakse burgers als gevolg van de inzet van de massavernietigingswapens van de Amerikanen en consorten.
De dictatuur in Irak is niet kwalijker dan die in de omringende Arabische landen. Toch heeft men het enkel op dit land gemunt, zonder speciale reden, gezien de situatie in de buurlanden. Als de westerse democratieën inderdaad, zoals ze pretenderen, de democratie, de rechten van vrouwen, de vakbondsrechten en alle politieke vrijheden in het Midden-Oosten willen beschermen, dan moeten ze dat zeker niet laten. Maar dat moeten ze niet doen door heel berekend een slachting onder het Iraakse volk te plannen. Wat een dubbelhartigheid, wat een cynisme gaat er schuil achter deze laag van politieke correctheid, terwijl we het hier toch hebben over de dood en ellende van honderdduizenden mensen van vlees en bloed. Dit alles is volstrekt onaanvaardbaar.

Caudron (GUE/NGL)
Oorlog is altijd de slechtste oplossing, een zwaktebod waarvan onschuldige burgers altijd de eerste slachtoffers zijn!
Bovendien is Irak bepaald niet het enige land dat geregeerd wordt door een dictator, en het is evenmin het enige land dat over massavernietigingswapens beschikt, dus het feit dat er veel olie in de grond zit daar geeft J.W. Bush nog niet het recht de hele regio op middellange termijn in vuur en vlam te zetten. We moeten nee zeggen tegen de oorlog en vertrouwen op de VN!
Daarom heb ik voor de resolutie van het Parlement tegen de oorlog gestemd, en ik betreur het dat een groot deel van de rechtse fracties zich tegen deze tekst gekeerd heeft.

Krivine (GUE/NGL)
Ik ben verheugd over het feit dat in de resolutie een aantal door mij gesteunde amendementen opgenomen is waarin iedere vorm van unilateraal militair ingrijpen in Irak afgewezen wordt, waarin de VN opgeroepen wordt onderzoek te doen naar de gevolgen van de boycot voor de Iraakse burgerbevolking en waarin van de Europese Unie geëist wordt dat ze onverwijld alles in het werk stelt om het conflict in het Midden-Oosten op te lossen. De resolutie in haar geheel blijft evenwel tweeslachtig. Kan de VN-Veiligheidsraad na een alomvattende evaluatie van de situatie alsnog besluiten tot verdere actie, inclusief een militair ingrijpen? Vanwege die onduidelijkheid heb ik me van stemming onthouden.
Het grote publiek moet gemobiliseerd worden om de oorlogstaal die iedere dag krachtiger wordt een halt toe te roepen, In dit verband wens ik me aan te sluiten bij de oproep van het Sociaal Forum van Porto Alegre om van 15 februari aanstaande een internationale protestdag te maken. Deze oorlog moet voorkomen worden, met of zonder de hulp van de VN!

Meijer (GUE/NGL)
Olie is onmisbaar voor landen die veel energie verspillen, vooral Amerika. Irak is rijk aan aardolie. Daarom bestaat voor alle problemen in dat land veel meer belangstelling dan voor onrecht in andere dictatuurstaten. Saddam Hussein is een wrede dictator. De Koerden in het noorden en de sjiieten in het zuiden zouden een beter leven hebben als hij zich niet meer met hen kan bemoeien. Toch hebben die geterroriseerde bevolkingsgroepen nooit steun van de buitenwereld gekregen om zich van Irak af te scheiden. Vooral Amerika, dat vroeger vriendschappelijke betrekkingen met deze dictator onderhield, wil Irak tot elke prijs bijeenhouden. De VS zijn sterk geïnteresseerd in een bevriend regime, dat de continue toevoer van goedkope olie garandeert. We moeten de door sancties benadeelde bevolking niet door bombardementen nog verder in de handen van Saddam drijven. In Europa en Amerika demonstreren steeds meer mensen onder de leuze 'geen bloed voor olie'. Amerika is helaas niet meer tegen te houden, maar Europa moet ervoor zorgen geen medeplichtige te worden. Het Verenigd Koninkrijk, Italië en Spanje dreigen zich te laten meeslepen in het veroorzaken van vernietiging en vluchtelingenstromen. Het is belangrijk dat het EP zich uitspreekt tegen een oorlog die niet de mensenrechten of het uitschakelen van vernietigingswapens dient, maar slechts de beheersing van oliebronnen.

Queiró (UEN)
. (PT) Mijn standpunt ten aanzien van het Irak-conflict is gisteren duidelijk tot uiting gekomen in mijn interventie in de plenaire vergadering. Desalniettemin wil ik een toelichting op mijn stemgedrag geven, hetgeen alleen in de vorm van de onderhavige verklaring mogelijk is.
Zowel de Fractie van de Europese Volkspartij als de Fractie Unie voor een Europa van Nationale Staten vond het noodzakelijk een pakket amendementen op de compromisresolutie in te dienen met de bedoeling een evenwicht tot stand te brengen tussen de oproep tot een vreedzame oplossing van het conflict, die wij uiteraard steunen, en de handhaving van adequate druk van de zijde van de internationale gemeenschap, in concreto het Europees Parlement, op het Iraakse regime. In onze ogen is dit een conditio sine qua non om het eerstgenoemde doel te bereiken.
In deze resolutie wordt geen gewag gemaakt van de permanente en ernstige schendingen van de VN-resoluties door Irak, wordt niet vermeld dat het bij dit geschil gaat om de handhaving van vrede en veiligheid in de wereld, noch wordt gewezen op de banden tussen het Iraakse regime en het internationale terrorisme en op het reële risico dat massavernietigingswapens afkomstig uit dit land terechtkomen bij terroristische groeperingen. Een dergelijke resolutie kan onze goedkeuring niet wegdragen.

Ribeiro e Castro (UEN)
. (PT) Ik heb uiteindelijk tegen de compromisresolutie gestemd, en de reden daarvoor is mijn teleurstelling over de uitslag van de stemming over verschillende amendementen. Bepaalde verbeteringen die door mijn fractie zijn voorgesteld, stuk voor stuk evenwichtige wijzigingen die stroken met de belangen van een vrij Europa, zijn verworpen, terwijl andere amendementen, die duidelijk het regime van Saddam Hussein in de kaart spelen, zijn aangenomen. Het is absoluut verwerpelijk dat de meerderheid aldus afbreuk heeft gedaan aan de geest van compromis die nu juist het uitgangspunt was bij de moeizame opstelling van de gezamenlijke tekst.
De stemuitslag is in Bagdad beslist reden tot vreugde en heeft in dit opzicht in ieder geval één positief aspect: hierdoor wordt namelijk duidelijk hoe bedrieglijk de woorden zijn van degenen die vastgeroest zitten in een achterhaalde linkse ideologie en prachtig geformuleerde standpunten verkondigen die op veroordelingen lijken, maar waarmee ze in wezen niets anders doen dan Saddams spelletje spelen. Het is een paradox dat deze resolutie, die aldus veel van haar kracht heeft verloren, is aangenomen door degenen die Saddam gisteren tijdens het debat nog hebben uitgemaakt voor onder andere 'dictator en moordenaar?, terwijl ze nu weigeren de consequenties te trekken uit dergelijke ernstige en terechte verbale veroordelingen.
De uitslag van de eindstemming weerspiegelt overigens een perverse paradox. Velen hebben beslist voor de resolutie gestemd omdat zij geloven hiermee de internationale vrede te kunnen redden. Maar als zij al iets bereikt hebben, dan is het dat er in Bagdad feest wordt gevierd en dat de internationale politieke druk op Saddam Hussein afneemt. Dit betekent dat een oorlog door de aanneming van de resolutie misschien wel dichterbij is gekomen.

Ford (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, de socialistische fractie heeft de compromisresolutie over Noord-Korea gesteund. Wij zijn van mening dat het een belangrijke kwestie is en ik ben het eens met mijn collega mevrouw De Keyser, die eerder heeft gesproken.
We maken ons zorgen over de mensenrechten in Noord-Korea, net als over de mensenrechten in de Europese Unie, maar we zouden wel moeten erkennen dat toen Goran Perrson, de heer Solana en de heer Patten in mei 2000 Noord-Korea bezochten, er een afspraak was dat we met dat land een dialoog over mensenrechten zouden voeren, en die dialoog is gaande. We staan natuurlijk kritisch tegenover het feit dat Noord-Korea over de technologie beschikt om uranium te verrijken, en we zijn hier bezorgd over. Het zou een kritieke situatie alleen maar erger kunnen maken. Er wordt echter weinig of geen moeite gedaan om sancties op te leggen aan generaal Musharaf in Pakistan, die verantwoordelijk is voor het verhandelen van dergelijke gevoelige technologie voor raketten.
Het is tenslotte niet alleen Noord-Korea dat buiten het kader van het non-proliferatieverdrag valt; we hebben ook nog Pakistan, India en Israël, die allemaal over kernwapens beschikken. De situatie op het Koreaanse schiereiland is mogelijk veel gevaarlijker dan die in Irak. Hier zou een overgang van vrede naar oorlog miljoenen levens in gevaar brengen.
Er is veel ophef geweest over de geheime aanschaf door Noord-Korea van technologie voor de verrijking van uranium, die in strijd is met de geest, zo niet de letter, van de kaderovereenkomst van 1994. Deze aanschaf is allerminst vergeven, maar de fouten liggen niet helemaal aan één kant. De kaderovereenkomst van 1994 behelsde dat de Verenigde Staten de betrekkingen zouden normaliseren, een einde zouden maken aan het embargo, twee lichtwaterreactors zouden leveren als onderdeel van het KEDO-project en ondertussen 500.000 ton zware olie per jaar zouden leveren. In de praktijk heeft de normalisatie, negen jaar later, nog niet plaatsgevonden, is het embargo niet opgeheven, zijn de lichtwaterreactors zeven jaar over tijd en hebben de Verenigde Staten natuurlijk eerst bij Japan, en vervolgens bij de Republiek Korea en de EU druk uitgeoefend om de levering van zware olie stop te zetten. Daarna waren de Verenigde Staten verbaasd dat Noord-Korea precies deed wat het had aangekondigd te gaan doen en dreigde de door Russen ontworpen kernreactor van Yongbyong te heropenen, die net als alle reactors van dat type voor kernwapens bestemd plutonium kan produceren.
We willen praten. We willen onderhandelen. We verwelkomen het voorgestelde bezoek van Solana, Patten en het voorzitterschap. We hopen wel dat deze keer het Parlement erbij zal worden betrokken. De vorige keer kregen we te horen dat het om een kleine delegatie ging; het bleek dat ze 75 journalisten meenamen. Toen we de Commissie hierop wezen, zeiden ze dat ze zouden overwegen er de volgende keer leden van het Parlement bij te betrekken.
Tot slot zou ik graag de aandacht willen vestigen op paragraaf 8. Daarin wordt gevraagd om een permanente delegatie van de EU in Pyongyang en daarin wordt, wat op de korte termijn belangrijker is, de EU opgeroepen zevenmogenhedenbesprekingen te initiëren over economische steun, de veiligheid en de ontwapening op het Koreaanse schiereiland, waarvoor Noord-Korea, Zuid-Korea, de VS, Japan, China en Rusland zouden moeten worden uitgenodigd. Dit is een weg vooruit voor de toekomst.

Caudron (GUE/NGL)
Ik heb namens de Confederale Fractie Europees Unitair Links / Noords Groen Links een uitgebreide resolutie ondertekend; de reden is dat deze tekst een betrouwbaar beeld geeft van de toestand van de mensenrechten - van de vorderingen, maar ook van de ernstige gebreken op dit gebied. Deze resolutie kan beschouwd worden als een 'roadmap? voor de echte democratieën.

Maes (Verts/ALE).
Voorzitter, op het einde van het Mobutu-regime heeft in Zaïre de toenmalige Conférence Nationale een striemende veroordeling gepubliceerd na een onderzoekscommissie over "les biens mal acquis", de door misdrijven verworven rijkdommen. Een veroordeling van de plunderingen door het Mobutu-regime.
Na bloedige oorlogen met meer dan twee miljoen slachtoffers in NDRC en honderdduizenden in Rwanda en Burundi gaan de gevechten nog altijd door. Het is dus uiterst belangrijk dat men onderzoekt hoe dat komt, en dat heeft te maken met het feit dat de oorlogen gevoed worden ondanks de vredesakkoorden van Lusaka en Arusha door de plunderingen van de bodemrijkdommen die eigenlijk aan het volk van Congo zouden moeten ten goede komen. De buitenlandse en de binnenlandse plunderaars kunnen dit echter niet doen zonder de actieve medewerking en de schuld van grote bedrijven die bij ons treffelijke ondernemingen zijn en die zich ginder schuldig maken zonder dat wij daar enige maatregel tegen nemen. Ik roep dus de internationale gemeenschap op om haar verantwoordelijkheid te nemen en het niet te laten bij deze onderzoekscommissie maar daadwerkelijk bindende gedragscodes uit te werken waaraan de multinationale ondernemingen zich moeten houden, zodanig dat eindelijk de vrede kan komen in het gebied van de Grote Meren en dat die honderdduizenden mensen echt recht hebben op leven. Want met al dat gepraat over de oorlog die we verplicht zijn te moeten voeren, blijft Afrika vergeten.

Bordes, Cauquil en Laguiller (GUE/NGL)
Wij hebben niet tegen dit verslag gestemd om de simpele reden dat er kritiek geleverd wordt op de plundering van Congo door grote particuliere ondernemingen, ook uit Europa, al worden deze bedrijven niet bij naam genoemd.
Toch was dat voor ons geen voldoende reden om voor te stemmen. In werkelijkheid is dit verslag namelijk niet gericht tegen de uitbuiting van Congo, maar enkel tegen die vormen van uitbuiting die in de tekst als illegaal aangemerkt worden. Bedoeld is de brute uitbuiting waaraan ondernemingen zich met steun van gewapende milities schuldig maken, met medeweten van min of meer criminele netwerken zonder scrupules, die zich tot in het staatsapparaat uitstrekken.
De rapporteur maakt zich vooral zorgen over deze anarchistische vorm van plundering. Hij geeft de voorkeur aan legale vormen van plundering. Het bewijs daarvoor is het feit dat hij de Europese landen vraagt orde op zaken te stellen - de Europese landen die u hier verdedigt, terwijl, en dat weet u heel goed, deze landen op uitgebreide schaal steun verlenen aan deze algehele - legale en illegale - plundering, als ze die al niet zelf organiseren. Deze landen helpen of houden de dictators ter plekke in het zadel, ze leveren wapens en verlenen subsidies aan de ondernemingen die de arme landen leegroven.
Bij zoveel hypocrisie en cynisme geven wij er de voorkeur aan ons van stemming te onthouden.

Fatuzzo (PPE-DE).
Het verslag-McCartin heeft tot doel fraude en oplichterij in het gebruik van Europese gelden te verminderen. Er is te veel fraude, te veel zwendelarij ten koste van Europa! Toen ik vanmorgen onderweg was naar de bar voor een kopje koffie - waar ik het al eerder over had - dacht ik na over hoe ik mijn stem voor het verslag-McCartin zou verklaren. Ik deed een ogenblik mijn ogen dicht en zag de Bassotti-bende door de gangen van het Europees Parlement lopen. Toen kreeg ik opeens inspiratie voor mijn stemverklaring. Er kwam zelfs een suggestie bij mij op. Ik zou Europa willen suggereren de Bassotti-bende - dat wil zeggen de oplichters zelf, degenen die frauderen met ons geld - te vragen hoe wij fraude in de toekomst kunnen voorkomen. Natuurlijk moeten wij hen daarvoor betalen; wij moeten hen op de loonlijst zetten, opdat zij het deel krijgen dat hun toekomt. Dat is misschien de enige manier om fraude ten laste van de Europese begroting te voorkomen.
En nu: smakelijk eten!

Bordes, Cauquil en Laguiller (GUE/NGL)
Zoals zo vaak in deze vergaderzaal wordt in de resolutie de vinger gelegd op misstanden die vanuit menselijk oogpunt onacceptabel zijn. De honger in de wereld is inderdaad een onacceptabele zaak. Maar zoals te doen gebruikelijk wordt in het verslag geen echte oplossing geboden. Sterker nog, van de rampzalige toestand wordt enkel melding gemaakt om te pleiten voor meer vrijemarktwerking. In de huidige context betekent dat simpelweg dat de kapitalistische ondernemingen uit de rijke landen zullen doorgaan de arme landen met hun economische en financiële macht te gronde te richten, dat ze zullen blijven proberen de landbouwsector daar over te nemen en om te vormen ten behoeve van de markten van de rijke landen, dat ze zullen doorgaan met hun pogingen alle productie- en distributiecircuits te controleren, enzovoort.
De 'rechtvaardige internationale handel' waarover gesproken wordt in het verslag bestaat niet. Dat is een holle term die de mensen moet doen geloven dat de armoede langs deze weg definitief uitgeroeid kan worden. Uiteraard wensen wij niet geassocieerd te worden met een dergelijke verbale maskerade bij een zo ernstig onderwerp.

Krivine (GUE/NGL)
In de resolutie wordt gewezen op de dramatische omstandigheden waarin vandaag de dag de meer dan 307 miljoen mensen verkeren die moeten zien rond te komen van minder dan één dollar per dag. Dit betekent dat er ieder uur negenhonderd mensen in de wereld sterven van de honger.
Ondanks enkele goede voorstellen, zoals het voorstel de schuldenlast van de minst ontwikkelde landen (MOL's) kwijt te schelden, waarmee ik het volledig eens ben, kan ik niet voor deze resolutie stemmen. In de resolutie wordt namelijk beweerd dat de MOL's niet in staat zijn geweest de structurele hervormingen op economisch gebied door te voeren die noodzakelijk zijn om deze landen vooruit te helpen. Dat is natuurlijk de wereld op zijn kop: juist omdat de landen in het Zuiden gebukt gaan onder het juk van de imperialistische landen uit het Noorden en geen andere keus hebben dan zich te onderwerpen aan de eisen inzake structurele aanpassing en schuldaflossing zijn ze terechtgekomen in de ellendige positie waarin ze nu verkeren.
In de resolutie worden op meerdere plaatsen de richtsnoeren van het IMF en de Wereldbank en de wetten van de vrije markt aangeprezen als dé oplossing om de MOL's vooruit te helpen. Daar moeten echter juist eerder de diepere oorzaken gezocht worden van de ellendige situatie van deze landen.

De Voorzitter.
Hiermee zijn de stemverklaringen beëindigd.

De Voorzitter.
Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement te zijn onderbroken.
(De vergadering wordt om 12.20 uur gesloten)

