Goedkeuring van de notulen van de vorige vergadering
De Voorzitter
De notulen van de vergadering van gisteren zijn rondgedeeld.
Geen bezwaren?

Fernández Martín
Mijnheer de Voorzitter, ik heb twee opmerkingen bij de notulen.
De eerste is de minst belangrijke en betreft de verzoeken om urgentverklaring. Ik was bij de stemming over de overeenkomst met Marokko wel degelijk aanwezig en heb toen ook voor gestemd, maar dat staat niet in de notulen. Ik was er en heb onmiddellijk na de stemming nog het woord gevoerd.
Mijn tweede opmerking betreft het Wereldfonds voor de strijd tegen aids, tuberculose en malaria. De termijn voor indiening van amendementen werd gisterochtend vastgesteld op vanochtend 10.00 uur, met de bedoeling om het voorstel vanavond laat te behandelen. De verschillende fracties hebben gisteren hard gewerkt om hun amendementen tijdig te kunnen indienen en nu lees ik hier vandaag in de notulen dat dit punt op de agenda van woensdag 28 november wordt geplaatst en de termijn voor indiening van amendementen op donderdag 22 november verstrijkt.
Tevens wens ik u er namens de Commissie ontwikkelingssamenwerking op te attenderen dat de tekst van de Commissie, waarop wij ons gisteren hebben gebaseerd, geen valabel uitgangspunt is. Het document is slechts in één taal beschikbaar en bovendien bestaan er in die ene taal meerdere versies die niet altijd met elkaar overeenkomen en op bepaalde punten zelfs afwijkingen vertonen.
Ik zal ter afsluiting een voorbeeld geven, mijnheer de Voorzitter. In de laatste versie staat dat de Commissie voorstelt om een eenmalige bijdrage van 120 miljoen te leveren. Er wordt evenwel niet gespecificeerd of het om euro's, dollars, voorbehoedsmiddelen of DDT gaat. Het lijkt mij derhalve onontbeerlijk dat de Commissie ons de juiste tekst voorlegt. Zij moet aangeven welke de definitieve versie is, in alle talen.

De Voorzitter
We zullen erop toezien dat uw stem wordt geregistreerd.
In antwoord op uw vraag van de Commissie ontwikkelingssamenwerking kan ik u zeggen dat de documenten nog niet gereed zijn, zoals u terecht opmerkte. Daarom werd dit punt ook naar 28 november verplaatst. Dan heeft de commissie ook iets meer tijd om zich over de kwestie te beraden en voor de juiste tekst te zorgen. Dat was de reden van dit uitstel, maar u hebt volkomen gelijk dit aan de orde te stellen.

Harbour
Mijnheer de Voorzitter, als degene die in dit Parlement voortdurend heeft aangedrongen op een vroegtijdig verslag van het voorzitterschap over de vorderingen bij onze eigen personeelshervormingen wil ik graag als eerste mijn genoegen uitspreken over het feit dat we gisteren een brief over dit onderwerp van de Voorzitter hebben ontvangen. Het was een brief zonder datum, maar ik neem aan dat hij van gisteren was. Ik wijs er echter nogmaals met klem op dat we nog meer informatie nodig hebben. Mevrouw Fontaine schreef: "Ik geloof dat het tijd is alle leden zo volledig mogelijk op de hoogte te stellen" . Ik vrees dat dit nog niet "zo volledig mogelijk" is, aangezien de helft van dit schrijven gericht is aan de heer Prodi.
Ik wil het Bureau en het voorzitterschap vragen dit Parlement zo spoedig mogelijk een vergelijking te presenteren van de voor dit Parlement voorgestelde personeelshervormingen en die van de Commissie. Aangezien de Commissie op 28 oktober een nieuwe personeelsstrategie heeft aangenomen, zou ik in dit Parlement graag op korte termijn een debat willen voeren met de heer Kinnock over zijn hervormingen en met het voorzitterschap over zijn hervormingen, zodat de parlementsleden behoorlijk op de hoogte worden gesteld. We moeten de kans krijgen hierover te debatteren en te begrijpen waarom het voorzitterschap van dit Parlement in één bepaald geval volstrekt andere wijzigingen voorstelt dan zijn voorgesteld voor de Commissie. Ik en veel van mijn collega' s maken ons zorgen over deze afwijkende aanpak.

De Voorzitter
Meneer Harbour, uw standpunt is duidelijk en het Bureau begrijpt dit volkomen. Uiteindelijk is het Parlement soeverein. Ik zal uw boodschap op ondubbelzinnige wijze overbrengen aan het voorzitterschap zodat de kwestie kan worden opgelost. Iedereen is zich er ongetwijfeld van bewust dat er momenteel binnen de Commissie zelf een discussie gaande is. Zolang over deze kwestie geen duidelijkheid bestaat, kunnen in het Parlement ook geen definitieve besluiten worden genomen.
Ik heb de brief niet voor mij liggen, maar de Voorzitter zegt daarin dat de Conferentie van voorzitters en het Bureau het vrijwel unaniem eens zijn over het ingenomen standpunt. Zoals ik al zei, is het Parlement soeverein en er zal nog over de kwestie worden gedebatteerd. Dat staat vast.
(De notulen van de vorige vergadering worden goedgekeurd)

Europese onderzoekruimte (Meerjarenkaderprogramma 2002-2006 van de Europese Gemeenschap en de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie)
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende verslagen:
(A5-0376/2001) van de heer Caudron, namens de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, over het voorstel voor een besluit van het Europees Parlement en de Raad betreffende het meerjarenkaderprogramma 2002-2006 van de Europese Gemeenschap voor activiteiten op het gebied van onderzoek, technologische ontwikkeling en demonstratie ter bevordering van de totstandbrenging van de Europese onderzoekruimte (COM(2001) 94 - C5-0087/2001 - 2001/0053(COD))
(A5-0355/2001) van de heer Caudron, namens de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, over het voorstel voor betreffende het meerjarenkaderprogramma 2002-2006 van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie (Euratom) voor activiteiten op het gebied van onderzoek en opleiding ter bevordering van de totstandbrenging van de Europese onderzoekruimte (COM(2001) 94 - C5-0171/2001 - 2001/0054(CNS))

Caudron
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, beste collega' s, voordat ik in mijn hoedanigheid van algemeen rapporteur voor het zesde kaderprogramma voor onderzoek - een belangrijk programma waaraan, inclusief Euratom, een voorlopige begroting van 17,5 miljard euro is toegekend - aan mijn betoog begin, wil ik iedereen die mij in deze zware taak terzijde heeft gestaan, hartelijk danken. Ik noem in dit verband het Zweedse en het Belgische voorzitterschap, de Europese Commissie en commissaris Busquin, voorzitter Westendorp en het secretariaat van de Commissie industrie, de Commissie industrie als zodanig, de fractiemedewerkers, mijn assistente, Gaëlle Le Bouler, de schaduwrapporteurs van de Commissie industrie, de rapporteurs voor advies en de schaduwrapporteurs van de medeadviserende commissies, evenals de coördinatoren van de fracties.
Ik denk wel op dit moment te mogen stellen - zonder al te veel risico te lopen om te worden tegengesproken - dat wij een opmerkelijk staaltje teamwork hebben geleverd. Tijdens de stemmingen zal het verschil met het vierde, en vooral het vijfde kaderprogramma voor onderzoek en ontwikkeling overigens wel duidelijk worden.
In dit stadium meen ik dat dit voor een groot deel het resultaat is van een dubbele opzet. Ten eerste heb ik, wat de vorm betreft, als rapporteur altijd de vertegenwoordiger en woordvoerder willen zijn van een brede meerderheid van het Parlement. Ten tweede heb ik, wat de inhoud betreft, vanaf het begin van onze werkzaamheden steun willen geven aan het principe, de architectuur en de algehele begroting die ten grondslag liggen aan het ontwerp van commissaris Busquin. Deze steun bracht - en brengt nog steeds - een aantal wijzigingsvoorstellen met zich mee die het resultaat zijn van uitgebreid overleg met de Europese onderzoeksgemeenschap, de leden van het Europees Parlement en alle bij het Europees onderzoek betrokken organisaties en burgers.
Sinds het begin van 2001 heb ik persoonlijk meer dan 250 vergaderingen, ontmoetingen en gesprekken over dit dossier en dit verslag geteld. Ik voeg daaraan toe dat ik gestreefd heb naar transparantie door alle beschikbare informatie en beschouwingen over dit onderwerp tijdig openbaar te maken via mijn internetsite. Deze werd de afgelopen maanden, met uitzondering van de zomervakantie, meer dan 3000 keer per maand geraadpleegd.
Ik wil duidelijk zijn: wij hebben allen, ook ikzelf, ingestemd met de daadwerkelijke totstandbrenging van een Europese onderzoekruimte door middel van het kaderprogramma voor onderzoek en ontwikkeling, evenals met alle daaruit voortvloeiende consequenties, waaronder steun aan het GCO, het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek. Samen hebben wij, ook ik persoonlijk, ingestemd met de noodzaak rekening te houden met het begrip van de Europese meerwaarde, zoals voorgesteld door de Europese Commissie. Tegelijkertijd hebben wij verzocht een ander aspect van deze meerwaarde in aanmerking te nemen, namelijk de europeanisering van het onderzoek. Dit vormt een aanvulling op de meerwaarde van de Europese Commissie. Ik heb er namelijk op gewezen dat elk gevoel of elke vorm van uitsluiting vermeden moet worden en dat onderzoekers die doordrongen zijn van de noodzaak een Europese dimensie toe te voegen aan hun werkzaamheden, in hun overtuiging gesterkt moesten.
Dit alles heeft er concreet toe geleid dat er twee nieuwe, bijkomende prioriteiten werden opgenomen: ten eerste de bestrijding van ernstige ziekten, als aanvulling op het genoomonderzoek en de verwachte gevolgen daarvan voor de gezondheid, en ten tweede het vervoer te land en over zee, met het oog op het streven naar intermodaliteit, doorstroming, veiligheid, efficiëntie en coherentie, waarbij de zorg voor kwaliteit en een beter milieu een belangrijke factor zal zijn.
Dit heeft eveneens geleid tot voorstellen om bij de tenuitvoerlegging van het kaderprogramma een soepele overgang te waarborgen tussen de oude instrumenten van het vierde en vijfde kaderprogramma en de drie nieuwe instrumenten van de Europese Commissie, waaraan ik nog een vierde instrument heb toegevoegd, genaamd "trap naar topkwaliteit" .
Verder is dit uitgemond in een compromis over de specifieke programma' s. Er is voorgesteld met het oog op een grotere coherentie één enkel programma in te stellen en onder te verdelen in acht afzonderlijke subsectoren. Dit zou voldoende mogelijkheden tot deelneming en controle bieden. Ten slotte heeft dit geleid tot concrete maatregelen ter verbetering van de levenskwaliteit en de mobiliteit van de onderzoekers en, niet te vergeten, tot voorwaarden voor de versterking van de rol van het MKB en de micro-ondernemingen.
Ook wat Euratom betreft heeft de meerderheid van de Commissie industrie ingestemd met de uitgangspunten en de architectuur van de tekst van de Commissie. Aandachtspunten hierbij zijn met name de veiligheid van onze energievoorziening, vermindering van de risico' s en de opwerking van nucleair afval. Tot slot bevestigde de meerderheid van de Commissie industrie het belang van fusieonderzoek en de noodzaak om snel over te gaan tot de bouw van een experimentele reactor, indien mogelijk in Europa. Als wij een kans willen hebben om over vijftig jaar een veilige energievoorziening te kunnen waarborgen, is dit beslist noodzakelijk.
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, geachte collega' s, het Europees Parlement zal na onze eerste lezing vandaag een goed, solide standpunt innemen. Overigens ben ik blij dat maandagavond voorkomen kon worden dat een gemene streek zou worden uitgehaald, om het zo maar eens te noemen. Ik doel hiermee op het feit dat de goedkeuring van mijn verslagen afhankelijk zou worden gesteld van de conclusies van de Tijdelijke Commissie bio-ethiek.
Ik hoop trouwens dat wij zelf om twaalf uur een compromisstandpunt zullen bereiken over de ethische voorschriften, evenals over het gebruik van overtollige embryonale stamcellen voor onderzoek. Indien wij dit compromis vandaag aannemen, zou dit overigens bevorderlijk kunnen zijn voor een goed verloop van de debatten en de stemmingen over het verslag-Fiori tijdens de vergadering van november in Brussel. Gezond verstand en tolerantie moeten hier namelijk de boventoon voeren, met inachtneming van een ieders overtuiging.
Over het geheel genomen heeft de Onderzoekraad van 30 oktober de stemming van de Commissie industrie van 16 en 22 oktober ter harte genomen: dat is mijn conclusie na lezing van de slotverklaring van de Raad. In december 2001 zal een nieuwe Onderzoekraad zijn gemeenschappelijk standpunt vaststellen, en ik heb goede hoop dat wij daarna in het kader van de medebeslissing, en door middel van informele gesprekken, tot een gezamenlijke beslissing kunnen komen. Zullen wij een bemiddeling weten te voorkomen? Ik durf er niet om te wedden, maar ik herhaal nog eens: hoe eerder wij in 2002 onze werkzaamheden afronden, hoe eerder de onderzoekspartners zich kunnen voorbereiden en ervoor kunnen zorgen dat de overgang naar het vijfde kaderprogramma zo goed mogelijk verloopt, en hoe eerder wij ook onze internationale partnerschappen met de kandidaat-lidstaten en de geassocieerde landen kunnen opzetten en, niet te vergeten, alle overige internationale activiteiten kunnen ontplooien.
Ik wil graag eindigen zoals ik begonnen ben, namelijk door alle mensen te bedanken die hebben bijgedragen aan een goed afsluiting van onze werkzaamheden. De Commissie en de Raad wil ik verzoeken naar ons te luisteren en vooral rekening met ons te houden. Wat wij vragen is niet irreëel en komt niet voort uit politieke belangen. Het gaat om voorstellen in het belang van Europa en van de burgers, waar uitgebreid over nagedacht en gediscussieerd is. Om die reden willen wij dan ook dat ze bestudeerd worden. Als de uiteindelijke compromissen voorliggen, zal de tijd rijp zijn om te trachten nader tot elkaar te komen, maar op dit moment is het belangrijk dat wij ons standpunt geheel onafhankelijk vaststellen.
Tot slot wil ik nog eens wijzen op de doelstelling die wij ons sinds januari nadrukkelijk gesteld hebben. Wij willen namelijk bereiken dat deze voorbereiding een belangrijke mijlpaal vormt in de discussie met de burgers, zodat de noodzakelijke band tussen wetenschap en samenleving versterkt wordt en men ervan overtuigd raakt dat - hoewel je niet kunt verwachten dat de wetenschap overal een antwoord op heeft - de grote problemen waar onze wereld mee te maken heeft, niet opgelost kunnen worden zonder de wetenschap, het onderzoek en de onderzoekers. Ik hoop dus dat ons werk hieraan zal hebben bijgedragen en dat de uit de Europese onderzoeksgemeenschap afkomstige voorstellen die wij de Commissie en de Raad hebben voorgelegd, ertoe zullen bijdragen dat Europa in 2002 over een kaderprogramma voor onderzoek en ontwikkeling beschikt - het zesde, zeg ik met nadruk - dat zowel vernieuwend, realistisch als efficiënt zal zijn. Dit is de beste manier om de Europese onderzoekruimte, waar wij allen voorstander van zijn, tot stand te brengen.

Rühle
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de rapporteur uitdrukkelijk gelukwensen en hem vooral ook bedanken voor het feit dat hij dit debat op gang heeft gebracht. Hij heeft werkelijk geprobeerd om een breed debat met de burgers, zoals hij het noemt, tot stand te brengen. Hij heeft contacten gelegd in en buiten het Parlement, evenals in de onderzoeksgemeenschap om een verstandige discussie te kunnen voeren en een goed compromis op tafel te kunnen leggen. Als lid van de Begrotingscommissie ondersteun ik de rapporteur, maar ik bevind me wel in een lastig parket. Mijn fractie heeft namelijk twijfels en zal niet volledig achter het besluit kunnen staan. Op de allereerste plaats ben ik hier evenwel in mijn hoedanigheid van rapporteur voor advies van de Begrotingscommissie. Ik moet zeggen dat de begroting van dit zesde kaderprogramma voor onderzoek goed in elkaar steekt. De uitgaven zijn licht gestegen, maar blijven binnen de gestelde limiet voor de rubriek. Dat betekent dat het programma zich begrotingstechnisch binnen een gezond kader beweegt. Met dit voorstel kunnen wij naar mijn mening daadwerkelijk een Europese meerwaarde creëren.
Wij hebben ook samen met de Commissie besproken hoe de procedures vereenvoudigd kunnen worden. De Begrotingscommissie is hier namelijk voorstander van, omdat dan sneller kan worden goedgekeurd. De Commissie heeft uitstekende voorstellen gedaan en wij hebben goede hoop dat wij de procedure kunnen versnellen en projectdeelnemers sneller aan de benodigde middelen kunnen helpen. Tegelijkertijd hebben wij er evenwel op aangedrongen dat voldoende rekening werd gehouden met kleine projecten. Deze mogen niet in het kader van de procedurevereenvoudiging buiten de boot vallen. Juist op het gebied van de kleine projecten wordt namelijk veel belangrijk werk gedaan.
Er is echter een probleem waar met name mijn fractie zich zorgen over maakt en dat is de kwestie van de hernieuwbare energiebronnen en van de middelen voor Euratom. Als lid van de Fractie De Groenen/Vrije Europese Alliantie moet ik zeggen dat er niet voldoende aandacht is besteed aan de hernieuwbare energiebronnen. Er zijn met name teveel kredieten uitgetrokken voor kernfusie.

Vattimo
Mijnheer de Voorzitter, als rapporteur voor het advies van de Commissie vrijheden over het verslag-Caudron wil ik allereerst de rapporteur namens mijn commissie gelukwensen met het allesbehalve eenvoudige verslag dat hij moest opstellen. Wij danken hem daarvoor. Hierin worden op evenwichtige wijze de belangrijkste vraagstukken op het gebied van het wetenschappelijk onderzoek en de technologische ontwikkeling, alsook op dat van de mogelijke sociale ontwikkeling weergegeven, waar de Europese instellingen hun aandacht op moeten toespitsen. De Commissie vrijheden wijst met name op de noodzaak te zorgen voor maximale transparantie en betrokkenheid van de burgers bij de bevordering van het onderzoek met openbare middelen. De Unie is van plan een Europese kennismaatschappij te verwezenlijken, maar een dergelijke kennismaatschappij heeft niet alleen behoefte aan grootschalige initiatieven op het gebied van de alfabetisering en de wetenschappelijke alfabetisering van alle burgers, maar ook aan een steeds intensievere en actievere deelname van de burgers aan de besluitvorming over de richting waarin de investeringen op dit gebied moeten gaan.
Het volstaat dus niet de niet-gespecialiseerde burgers enkel in het genot te laten komen van de wetenschappelijke resultaten, ofschoon dit genot soms eerder lijden lijkt te zijn. Zij moeten ook samen met deskundigen kunnen beslissen over de met het onderzoek na te streven doelstellingen. Juist dit moet volgens ons de maatstaf zijn om de waarde en de geldigheid van een Europees wetenschapsbeleid te meten. Terecht wordt in het verslag-Caudron hiernaar verwezen.
Transparantie en democratische besluitvorming op het gebied van het wetenschappelijk onderzoek zijn mijns inziens ook de drijfveren achter hetgeen in het verslag-Caudron staat over de ethische problemen in verband met onderzoek. In plaats van de beginselen van het natuurlijk recht in te roepen - een recht waarover lang niet elke autoriteit kan beslissen - verwijst de rapporteur naar het Handvest van de grondrechten, naar de effectief door onze instellingen aangenomen en bekrachtigde documenten. Dit betekent bijvoorbeeld dat wat het stamcelonderzoek betreft enerzijds de gevoeligheid van een groot deel van de Europese burgers wordt gerespecteerd en productie van stamcellen voor onderzoekdoeleinden wordt uitgesloten, en anderzijds onderzoek wordt toegestaan met de overtollige cellen die anders zouden worden vernietigd. Mijns inziens moeten wij wat dit en andere vraagstukken betreft het verslag van de heer Caudron volgen.

Mantovani
Mijnheer de Voorzitter, de Europese Commissie erkent volledig het belang van het onderzoek en de technologische innovatie in Europa en stelt dan ook voor 17 miljard euro hiervoor uit te trekken. Helaas worden echter met de onderzoekprogramma' s niet altijd de beoogde resultaten bereikt, resultaten die ons in staat zouden stellen mee te doen aan de mededinging op wereldvlak. Helaas is de Europese Unie ook niet aantrekkelijk genoeg om hoog gekwalificeerde onderzoekers die in het buitenland willen werken ertoe aan te zetten naar de Unie te komen.
Met het nieuwe programma moet een aantal veranderingen worden doorgevoerd: ten eerste moet de financiële steun geconcentreerd worden op een klein, nauwkeurig omschreven aantal prioritaire thema' s voor Europa; ten tweede moeten onderzoekers worden aangemoedigd tot meer systeemsamenwerking en ten derde moet via de verhoogde mobiliteit van de onderzoekers een voor hen aantrekkelijk werkmilieu worden gecreëerd. De Commissie werkgelegenheid en sociale zaken heeft met het oog op deze prioriteiten 42 amendementen ingediend die voor een groot deel door de rapporteur worden gesteund. Wij willen de rapporteur en de Industriecommissie, als commissie ten principale, daarvoor van harte bedanken.
Deze amendementen gaan over de werkgelegenheid, de gezondheid en de veiligheid op de plaats van het werk, de toegang tot de arbeidmarkt van gehandicapten, het midden- en kleinbedrijf en de onderzoekcentra van de Europese Gemeenschap. Zoals wij hebben gezien is, wat de werkgelegenheid betreft, een amendement goedgekeurd waarin wordt aangedrongen op uitbreiding van het onderzoek tot de ontwikkeling van operationele systemen en hardware in Europa. Dit zou de werkgelegenheid ten goede komen en een eind maken aan Europa' s sterke afhankelijkheid van de VS en Japan. Dit is inderdaad een scharniersector voor de nieuwe economie en daar schuilen aanzienlijke risico' s voor de economische groei en de werkgelegenheid.
Verder is aangedrongen op maatregelen met betrekking tot de veiligheid en de gezondheid op de plaats van het werk. Wij willen onder meer dat sociaal uitgesloten en benadeelde personen, zoals gehandicapten, toegang krijgen tot de arbeidsmarkt. Eveneens is ruimschoots tegemoet gekomen aan ons verzoek meer middelen ter beschikking te stellen ter ondersteuning van het midden- en kleinbedrijf bij onderzoek: 15% is nu 30% geworden. Hetzelfde kan worden gezegd van de GOC' s met 725 miljoen euro.
Tot slot wil ik, mijnheer de Voorzitter, nog duidelijk maken dat ik voor aanneming van dit verslag ben. Wetenschap en onderzoek moeten in dienst staan van de mensen. Niemand mag immers het recht op leven in gevaar brengen.

Liese
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid heeft zich intensief beziggehouden met het kaderprogramma voor onderzoek. Daarbij hebben wij een groot aantal voorstellen gedaan, onder andere inzake duurzame ontwikkeling en voedselveiligheid, die de ten principale bevoegde Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie gelukkig grotendeels heeft overgenomen.
Wij hebben ons met name gericht op het medisch onderzoek, omdat volgens ons het voorstel van de Commissie daaromtrent het meest veranderd moet worden. De aanpak van de Commissie om op gezondheidsgebied alleen maar de biotechnologie te stimuleren is te beperkt. Er zijn ook andere onderzoeksgebieden die van groot belang kunnen zijn voor de gezondheid en die ondersteund moeten worden. Ik wil de heer Caudron danken voor zijn geweldige inzet. Ook de schaduwrapporteurs en met name de heer van Velzen verdienen lof. Hij vond dit ook een belangrijk thema.
Helaas was de Commissie industrie het niet eens met de ethische grenzen van medisch onderzoek. De Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid heeft zich duidelijk uitgesproken voor onderzoek en voor de behandeling van ziekten, maar daar moeten duidelijke grenzen aan gesteld worden met betrekking tot de menselijke waardigheid. Onze commissie wil met name dat onderzoek met gebruikmaking van menselijke embryo' s van het kaderprogramma voor onderzoek wordt uitgesloten. Dit verbod is niet alleen noodzakelijk, omdat het om menselijk leven gaat, maar ook omdat wij het risico moeten voorkomen dat het vrouwelijk lichaam wordt beschouwd als grondstof voor de industrie. Onderzoek naar menselijke embryo' s is niet mogelijk als vrouwen geen eicellen doneren, maar voor een vrouw betekent het doneren van eicellen een belasting en een medisch risico. Daarom zijn veel feministen ook tegen onderzoek met gebruikmaking van menselijke embryo' s.
De Commissie industrie is het dus niet met ons eens. Daarom heb ik samen met de heer Fiori een voorstel ingediend dat overeenkomt met het standpunt van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid. Dit is ook het standpunt van de Verenigde Staten die voor stamcellenonderzoek zijn, maar tegen onderzoek met gebruikmaking van menselijke embryo' s. Wij kunnen de Amerikanen veel verwijten, maar niet dat ze onderzoeksonvriendelijk zijn. Daarom verzoek ik u amendement 332 dat ik samen met de heer Fiori en anderen heb ingediend te ondersteunen.

Fraisse
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega' s, ik wil de heer Caudron graag danken voor zijn verslag. Er zijn verschillende redenen waarom de Commissie cultuur verheugd is over dit verslag. Een van de belangrijkste is dat er een aantal preoccupaties van deze commissie, die ook deel uitmaakten van mijn advies, in zijn opgenomen. Ik zal er enkele noemen: technologieën en infrastructuren om ontwerpen en werkstukken te digitaliseren, de bescherming en het gebruik van het historisch en cultureel erfgoed, dopingpraktijken - want de Commissie cultuur is eveneens bevoegd voor jeugd en sport -, de geschiedenis van Europa, opleidingen op afstand en de mobiliteit van de onderzoekers. Tot mijn spijt is de digitale filmkunst van deze lijst afgevoerd. Dit is de cinema van de toekomst, waarvoor mogelijk specifiek onderzoek moet worden verricht. Ik hoop dat de specifieke programma' s dit verzuim zullen corrigeren.
Verder verheugt het mij dat de menswetenschappen als zodanig als een onderzoeksdoel worden beschouwd en niet slechts als een instrument voor andere wetenschappen. Het gaat hier om een afzonderlijke, volwaardige discipline en het feit dat het zesde kaderprogramma deze positie aan de menswetenschappen toekent, is een stap voorwaarts. Misschien was de titel van het zevende themagebied, namelijk "Sociaal en cultureel onderzoek" , wel de juiste geweest. Ik betreur het dat dit veranderd is in "Burgers, democratie, maatschappelijke en politieke instellingen" . Mijns inziens voldeed de eerste titel prima. En met de titel "Sociaal en cultureel onderzoek" was het misschien ook eenvoudiger geweest het onderzoek over vrouwen daarin op correcte wijze in te passen, in plaats van alleen het onderzoek door vrouwen, zoals we zullen zien bij het thema "Wetenschap en samenleving" . Ik betreur het dat het aspect "over vrouwen" , evenals trouwens de filosofie die op een bepaald moment in uw tussentijdse verslagen voorkwam, mijnheer Caudron, niet tot aan het einde van uw werkzaamheden gehandhaafd is.
Tot slot heb ik eveneens in de loop van de verschillende verslagen een verandering waargenomen rond de kwestie van de centres of excellence, waar de "Trap naar topkwaliteit" voor in de plaats kwam. Wij hechtten er in de Commissie cultuur namelijk veel belang aan dat het onderzoek niet uitsluitend aan een elite zou worden voorbehouden, maar dat dit verspreid zou kunnen worden over meerdere actoren, zoals jonge onderzoekers, verschillende instellingen en universiteitscentra, wanneer de Europese ruimte onderzoekruimte eenmaal tot stand zou zijn gebracht. Ik stel echter vast dat ook dit veranderd is. Overigens is het bedrag op de begrotingslijn voor "Wetenschap en samenleving" verdubbeld en daar ben ik blij om, aangezien de kwestie "door vrouwen" precies in dit thema past. Dit is een belangrijk punt van zorg voor de Commissie rechten van de vrouw, maar eveneens voor de Commissie cultuur.

Gröner
Mijnheer de Voorzitter, als rapporteur voor advies van de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen heb ik een aantal amendementen ingediend die met name betrekking hebben op de verankering van het beginsel van gender mainstreaming in het zesde kaderprogramma voor onderzoek. Dat is met ongeveer 17 miljard euro het grootste programma waarover wij hier een besluit nemen.
Zoals mevrouw Fraisse zojuist gezegd heeft, heeft men zich toegespitst op andere onderwerpen, waardoor het onderzoek naar de positie van de vrouw en het volledig benutten van het menselijk potentieel in het onderzoek en de technologie op de achtergrond zijn geraakt. In 1999 vormden mannen 66% van het onderzoekspersoneel in dienst van de overheid en 72% van het onderzoekspersoneel in dienst van hogescholen en universiteiten. Er waren slechts enkele landen die een percentage vrouwen boven 40% hadden, namelijk Ierland en Griekenland. Alleen op de hogescholen en universiteiten in Portugal was de verhouding met 53% goed verdeeld. In Duitsland zijn vrouwen op het gebied van het academisch onderzoek met 9% sterk ondervertegenwoordigd. Finland heeft met 36% het hoogste percentage. Het is daarom in het belang van Europa en de Europese meerwaarde dat vrouwen bij alle onderdelen van het onderzoek en het onderwijs en bij de Europese initiatieven voor prijzen en wedstrijden betrokken worden. Zij moeten er vanaf de planning tot de besluitvorming en uitvoering van projecten aan meedoen.
Dit is ook wat ik reeds tijdens het debat over het verslag-McNally over vrouwen en wetenschap geëist heb. De Commissie heeft vervolgens een Gender Unit opgericht die nu al de eerste goede resultaten kan laten zien. Dankzij de doelgerichte aanpak maken vrouwen nu bijna 40% uit van de Europese wetenschappelijke groepen, en datzelfde geldt voor de Marie Curie-beurzen. Het succes van het vijfde kaderprogramma voor onderzoek moet dus doorgezet worden. Een verdubbeling van de begroting op het gebied van wetenschap en maatschappij kan daarvoor een middel zijn, maar ook onderzoek naar de rolverdeling tussen de geslachten.
Tot slot heb ik nog een opmerking. De Duitse versie van het ontwerp moet helemaal in sekseneutrale taal herschreven worden, omdat wij de toekomstige hindernissen voor met name jonge vrouwelijke wetenschappers uit de weg willen ruimen.

Van Velzen
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, collega's, ik wil mij in de eerste plaats wenden tot de rapporteur en hem van harte feliciteren met het resultaat, maar ook met de enorm goede manier van samenwerken. U heeft een innovatieve methode gevonden, waarvoor onze hartelijke dank. Dat geldt uiteraard ook voor de schaduwrapporteurs McNally, Piétrasanta en Plooij-van Gorsel. We hebben goed met elkaar samengewerkt. Ook graag een woord van dank aan mijn eigen collega's, die enorm veel energie in dit dossier hebben gestopt. Dit is werkelijk ons gemeenschappelijk resultaat en ik hoop dan ook dat de Commissie bereid is om dit resultaat, net zo goed als de Raad, zeer serieus te nemen.
We hebben namelijk een structuur ontwikkeld waarmee binnen de beperkte marges waarover we beschikken, alles duidelijker geworden is. Er is meer de nadruk gelegd op biowetenschappen; er is een betere koppeling gekomen tussen menselijk-genoomonderzoek en de ziekten die daarmee samenhangen; er is veel meer aandacht besteed aan een samenhangend pakket van industriebeleid, informatiemaatschappij, nanotechnologie, en ook lucht- en ruimtevaart. Ook is er aanzienlijk meer aandacht gekomen voor voedselveiligheid. Bovendien hebben wij, in tegenstelling tot de Commissie, transport een veel hogere prioriteit gegeven, naast meer aandacht voor energie. Landbouw is ook meer erbij betrokken. Volgens mij ziet het pakket er nu al met al beter uit.
Ook het budget vind ik van groot belang. We hebben ons nadrukkelijk gehouden aan onze belofte aan de Raad dat wij het budget niet zouden verhogen. We hebben de prioriteiten wat verschoven. Wij doen dan ook een dringend beroep op de Raad om ons budget nu ook te aanvaarden en niet te gaan marchanderen, want dan breekt de oorlog uit.
Dan moeten we ons nadrukkelijk gaan realiseren dat de bijdrage van de Europese Unie aan het onderzoek in de lidstaten door de nationale regeringen en de industrie weliswaar beperkt is, maar toch van fundamenteel belang. Juist als wij aanvullend kunnen werken vanuit de Europese Unie, ontstaat een grote toegevoegde waarde.
Wij hebben ook niet voor niets een vierde instrument erin gestopt om de overgang tussen het vijfde en het zesde kaderprogramma zo goed mogelijk te laten verlopen en ook kleinschalige projecten te laten plaatsvinden. Voor het midden- en kleinbedrijf is ruim 15% gereserveerd en ook dat is één van onze prioriteiten.
Voorzitter, de decentralisatie van het zesde kaderprogramma is belangrijk maar tegelijkertijd is het van belang dat we de nieuwe geïntegreerde projecten centers of excellence niet opzadelen met enorm veel administratief werk. Daarom denk ik dat onze amendementen heel goed zijn.
Het laatste punt: we hebben ontzettend geworsteld met ethische principes. Aan de ene kant moet je namelijk een kader creëren waarbinnen het onderzoek moet plaatsvinden, aan de andere kant moet je ruimte creëren, opdat het mogelijk wordt voor bestaande ziekten met een erfelijkheidsfactor dankzij nader onderzoek een oplossing te vinden. Het vinden van die balans was onze grootste uitdaging en ik hoop dat we daarin geslaagd zijn.

McNally
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de rapporteur, de heer Caudron, en commissaris Busquin, die ons evenals de schaduwrapporteurs hebben geholpen efficiënt te werken.
Het zesde kaderprogramma is de eerste toepassing van de Europese onderzoeksruimte, die op haar beurt is voortgekomen uit de Top van Lissabon en het streven naar een succesvolle, op kennis gebaseerde economie. Er is namelijk een sterke correlatie tussen onderzoek en onwikkeling enerzijds en economisch succes anderzijds. Ik moet er echter bij zeggen dat dit laatste in de meeste EU-landen buiten Scandinavië ontoereikend is.
We zijn blij dat de nadruk wordt gelegd op het streven naar Europese meerwaarde en niet naar het uitsmeren van de beperkte middelen over het brede scala van de uit te voeren onderzoeken. Ik ben dus blij dat we nu baanbrekend onderzoek nastreven, met name op gebieden zoals de nanotechnologie, die in de toekomst van groot belang zullen zijn. Er zitten echter enkele hiaten in de voorstellen die we graag zouden opvullen, Daaronder vallen uiteraard gezondheid, afgezien van puur post-genoomonderzoek, niet-nucleaire energie en land- en watertransport.
Ik wil ook de internationale activiteiten noemen omdat het kaderprogramma zich ook moet richten op landen buiten de EU. Het is van essentieel belang dat er geld wordt toegewezen aan internationale onderzoeksprogramma' s - ons voorstel is 400 miljoen euro - en dat het "mainstreaming" -beginsel bij al het onderzoek wordt toegepast, met name op het gebied van HIV/AIDS, malaria en tuberculose. We moeten de landen die onder deze plagen gebukt gaan bij het onderzoek betrekken. De bedragen die de commissaris in zijn voorstel heeft uitgetrokken voor wetenschap en maatschappij zijn ontoereikend. We stellen voor de uitgaven voor wetenschap en maatschappij te verdubbelen.
We geloven niet dat één specifiek, onder één beheer staand programma tot transparantie en adequaat toezicht zal leiden. Ik hoop dus dat ons voorstel tot openheid en goed beheer van alle afzonderlijke onderdelen van de programma' s zal leiden.
Hoewel we expertisenetwerken en geïntegreerde projecten verwelkomen, moeten we in de eerste stadia vertrouwdere mechanismen hanteren. We moeten koste wat het kost wetenschappelijke kartelvorming voorkomen. Ik ben blij met de nieuwe taken van het GCO. Ik was lid van het panel van de heer Davignon en deze taken sluiten zeker aan bij de standpunten van het panel.
Wat betreft het Euratom-kaderprogramma, betwijfel ik ten zeerste of het ITER-project zal worden uitgevoerd en persoonlijk ben ik van mening - en dit is niet het standpunt van de rapporteur - dat daarvoor geen extra middelen nodig zijn. Er zullen toch wel middelen beschikbaar zijn. De kaderprogramma' s zijn een van de grote succesverhalen van de Europese Unie. Laten we op dat succes verder bouwen.

Piétrasanta
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik commissaris Busquin graag danken voor de wijze waarop de voorstellen zijn voorbereid, voor zijn bereidheid naar ons te luisteren en voor de goede samenwerking.
Tevens wil ik mijn oprechte dank overbrengen aan de rapporteur, Gérard Caudron, voor de perfecte wijze waarop hij geluisterd heeft naar alle politieke fracties, de schaduwrapporteurs, etc. Wij hebben prima met hem samengewerkt. Naar mijn mening heeft hij alles gedaan wat in zijn vermogen lag. Hoewel er over sommige conclusies verschil van mening bestaat, is er goed werk verricht. Tot slot richt ik een woord van dank aan mijn collega-schaduwrapporteurs.
Ik wil graag stellen dat dit verslag over het zesde kaderprogramma voor het Europese onderzoek hét belangrijke verslag van dit moment is. Denkt u maar aan de Europese toegevoegde waarde, het innoverende karakter - naar het voorstel van de Commissaris -, de networks of excellence en de geïntegreerde projecten. Er staat ons kortom veel te doen. Verder zijn er met betrekking tot jongeren, beurzen en vrouwen belangrijke vorderingen gemaakt om een brain drain te voorkomen. Al datgene wat met dit zesde kaderprogramma vanuit een streven naar innovatie wordt voorgesteld, zal niet onopgemerkt blijven.
Er zijn drie belangrijke punten waaraan de Groenen veel waarde hechten. Wat ten eerste de ethische kwesties betreft, willen wij dat modificaties van de menselijke kiembaan en het creëren van menselijke embryo's voor therapeutische doeleinden van communautaire financiering worden uitgesloten. Evenzo willen wij dat onderzoek waarvoor menselijke restembryo' s en stamcellen van restembryo' s worden gebruikt, van financiering wordt uitgesloten. Na alles wat ik gehoord heb, denk ik dat wij erin zullen slagen om met alle politieke fracties overeenstemming over deze punten te bereiken.
Ten tweede zouden wij graag zien dat de impact van de nieuwe technologieën, zoals bijvoorbeeld elektromagnetische straling, werd geëvalueerd. Wat zijn de gevolgen daarvan voor de bevolking, de gezondheid, enzovoort? Ten derde willen wij dat er meer evenwicht komt tussen het onderzoek naar duurzame energie en naar kernenergie.
Evenals mijn collega Eryl MacNally wil ik opmerken dat wij niet vóór verruiming zijn van het budget voor kernenergie en het ITER-project dat pas in een verre toekomst gerealiseerd zal worden. Tot slot willen wij dat de kredieten voor onderzoek naar duurzame energie en kernenergie evenwichtiger verdeeld worden.

Thors
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, allereerst wil ik er met nadruk op wijzen dat ik niet namens de ELDR-Fractie spreek. Talrijke fractieleden die zich eigenlijk met deze kwestie hebben beziggehouden, zijn onderweg naar hier om erover te debatteren, maar zij komen misschien niet op tijd voor de stemming.
Persoonlijk vind ik dat wij te veel amendementen zullen aannemen. Als wij naar de onderzoeksprogramma' s en de onderzoeksvraagstukken kijken, blijkt dat er in heel Europa nauwelijks een onderzoeksprogramma te vinden is dat zo sterk door de politiek wordt gestuurd. Dit staat in schril contrast met bijvoorbeeld de verklaring die Manuel Castells - ja, we mogen hem wel sociaal onderzoeker noemen - samen met de Finse filosoof Pekka Himanen heeft gegeven voor het feit dat Finland zo succesvol is als informatiemaatschappij. In hun overigens wat vage boek constateren zij dat de technologie en het innovatiebeleid in Finland succes hebben omdat dit land een volledig autonome centrale dienst voor technische ontwikkeling heeft. Dat stemt volgens mij tot nadenken. In een ander verband pleegt men het Finse innovatiebeleid te loven. Ik vind dat hieruit een zekere les te trekken valt.
Bovendien wil ik met nadruk wijzen op een aspect van dit voorstel dat mij bijzonder stoort. Het voorgesteld sociaal onderzoek zou daardoor definitief op een verkeerde plaats terechtkomen, en komen te vallen onder het directoraat-generaal onderwijsbeleid en informatiemaatschappij. Sociaal onderzoek hoort daar niet thuis. Ik begrijp niet goed hoe men hiertoe gekomen is.
Wij weten ook dat de belangstelling voor onderzoeksvragen zich de laatste tijd sterk toespitst op stamcelonderzoek. Op dit moment kunnen wij op ons gemak ons standpunt inzake het voorstel van de heer Caudron bepalen. Persoonlijk vind ik het voorstel van de parlementaire commissie heel evenwichtig. Dit voorstel geeft ook blijk van de bescheidenheid en het respect die vereist zijn bij de behandeling van onderzoeksvragen. Naar mijn mening betonen degenen die zeggen dat wij ons nu vooral moeten richten op stamcellen van volwassenen, niet de nodige bescheidenheid op dit gebied. Tijdens de werkzaamheden in de Tijdelijke Commissie voor menselijke genetica heb ik geleerd dat wij nog maar heel weinig weten. Wij moeten ons houden aan de oude beginselen en binnen de verschillende kaders blijven. Verder heb ik geleerd dat de onderzoeksprojecten voor de beide soorten stamcellen afhankelijk zijn van elkaar. Daarom moeten ze dezelfde prioriteit kunnen krijgen. Dat is volgens mij uiterst belangrijk als wij verder willen komen op de weg naar een succesvolle samenleving.
Ik hoop dat dit commentaar niet al te zeer choqueert, maar iedereen die het belangrijk vindt dat onze onderzoekers werkelijk goed onderzoek kunnen verrichten, tot nadenken stemt.

Seppänen
Mijnheer de Voorzitter, via het kaderprogramma wordt in de komende jaren voor 17,5 miljard euro aan EU-lidmaatschapsgelden voor wetenschappelijke activiteiten gebruikt. De omvang van dat bedrag toont aan hoe belangrijk het is. De medebeslissingsprocedure verplaatst een deel van de macht van de Commissie naar het Parlement. In dit geval is dat zeer terecht. Het is goed steun te verlenen aan het model dat de heer Caudron voorstelt voor de coördinatie en het beheer van de programma's en de informatie en raadpleging van het Parlement, ook bij besluitvorming die gedetailleerder is dan het kaderprogramma.
Voor de onderwerpen die de Commissie in eerste instantie heeft gekozen bestaat een goede motivering. Dat geldt ook voor de aanvullende prioriteiten van het Parlement die niet enkel en alleen informatietechnologie en kunstmatige intelligentie omvatten. De gezondheid van de mens is afhankelijk van wat hij eet. Het is gerechtvaardigd financiële middelen te gebruiken voor het onderzoek naar de hele voedselketen. In de nieuwe biotechnologie gaat het om ethische motieven voor allerlei vormen van leven en daarom moet die technologie ook worden aangevuld met de resultaten van de geesteswetenschappen. De wetenschap mag niet afhankelijk zijn van de ethiek van grote ondernemingen en daarom moet zij met overheidsgeld worden gefinancierd.
Aangezien de gezondheid van het milieu in grote mate afhankelijk is van de energieproductie, wordt met veel amendementen van het Parlement getracht het onderzoek naar nieuwe vormen van energie te verbeteren. Het zou goed zijn meer geld te reserveren voor het onderzoek naar kernfusie dan de Commissie voorstelt. Er moet een nieuw Tokamak worden gebouwd voor gezamenlijk gebruik van alle lidstaten, Zwitserland, Canada, Japan en Rusland. Als er op de financiering wordt bezuinigd, zal dit belangrijke project vertraging oplopen en dat zal de nu al tot een periode van vijftig jaar opgeschoven mogelijkheid om energie door kernfusie te produceren, vertragen.
Bij het opstellen van het kaderprogramma is onvoldoende aandacht besteed aan het functioneren van het gemeenschappelijk Europees onderzoekscentrum. Ook dat maakt gebruik van wetenschappelijke middelen. In de komende vijf jaar moet zijn positie in de wetenschaps- en onderzoekswereld van de Europese Unie en haar lidstaten worden verduidelijkt. Er mogen geen onderzoeksmiddelen worden verspild.

Hyland
Mijnheer de Voorzitter, ik wil mijn bezorgdheid uiten over de nadruk die de Commissie legt op de grote integratieprojecten. Die zijn slecht voor kleine, plaatselijk opererende bedrijven, zoals die worden gepropageerd in het kader van de programma' s voor plattelandsontwikkeling en onderzoek in de landbouwsector en de aanverwante voedingssector. Er is nu duidelijk gebleken dat de door de EU gesteunde programma' s, zoals LEADER, kunnen resulteren in duurzame werkgelegenheid in plattelandsgebieden waar meer gecentraliseerde programma' s zouden hebben gefaald.
Ik heb geen tijd om stil te staan bij de behoefte aan verder onderzoek in de voedingssector en de mogelijkheden van nieuwe technologieën om te komen tot een verbetering op het gebied van productdiversificatie, kwaliteit en consumentenvertrouwen. Wanneer kunnen we een helder en definitief standpunt tegemoet zien over de mogelijkheden en onmogelijkheden van genetisch onderzoek zoals dat in de landbouw wordt toegepast? Vertraging op dit gebied leidt tot verwarring onder de consumenten en ontneemt de Europese landbouw wellicht de hulpmiddelen die nodig zijn voor duurzaamheid, kwaliteit en concurrentievermogen. Wat hebben we geleerd van de recente voedselcrises zoals mond- en klauwzeer en BSE? Weten we hoe we herhaling van de demoraliserende ervaring van een uit de hand gelopen mond- en klauwzeerepidemie kunnen voorkomen?
Tot slot wil ik - en dit is niet de eerste keer - mijn bezorgdheid uitspreken over het onderzoek naar menselijke embryo' s. Dit Parlement dient op dit gebied zeer strenge regels toe te passen.

Belder
Voorzitter, het verslag-Caudron dreigt vanuit christelijk-ethische optiek problematisch te worden. Omstreden activiteiten mogen geen actieve steun ontvangen van de Unie. Bovendien komt daarmee de waardengemeenschap die de EU tenslotte ambieert, zonder meer in het gedrang. Het ingrijpen in het door God geschapen leven is niet onderhandelbaar. Dat dient het uitgangspunt te zijn. In dat licht is het al helemaal niet te rechtvaardigen dat onderzoek op restembryo's gefinancierd wordt uit gemeenschappelijke middelen. Burgers gaan gedwongen meebetalen aan onderzoek dat in een lidstaat zoals Duitsland strafbaar is en waartegen een aantal nationale parlementen zich heeft uitgesproken.
Een samenhangend probleem vormen de consequenties voor buurlanden van een lidstaat met minder stringente regels. Verschuiving van Europees onderzoek naar de betreffende lidstaat ondergraaft zo de effectiviteit van de regels. Verschillen in ethiek mogen toch niet leiden tot gebruik daarvan als concurrentiefactor. Dat zou ook leiden tot een brain drain. Het realiseren van één Europese onderzoeksruimte zal hierbij werken als katalysator. Daarom roep ik u allen ernstig op om mijn amendementen te steunen. Zij beogen dit te voorkomen. Europa moet zich inspannen voor een oplossing voor deze dreigende grensoverschrijdende problematiek. Heeft de Commissie zich hierover gebogen?
Tot slot, mijnheer de Voorzitter, in het onderzoekskader voor grensoverschrijdende problemen, verdient niet financiering maar samenwerking een centrale plaats. Financiering van onderzoek naar restembryo's compliceert die samenwerking.

Raschhofer
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, in principe juich ik het voorstel van de Commissie inzake het zesde kaderprogramma voor onderzoek toe. Met name de coördinatie op Europees niveau en de nadruk die wordt gelegd op fundamenteel onderzoek kunnen mijn goedkeuring wegdragen. Er zijn echter twee punten waarover ik mij zorgen maak. Op de eerste plaats heerst er in het Parlement verdeeldheid over het absolute verbod op onderzoek naar stamcellen van embryo' s en het toestaan daarvan.
Iedereen moet voor zichzelf uitmaken waar de grens ligt tussen een hoopje cellen en menselijk leven. Dat is een fundamentele beslissing die wij naar eigen geweten moeten maken. In een aantal lidstaten, onder andere Oostenrijk, is het onderzoek naar stamcellen van embryo' s echter verboden. Het is daarom onaanvaardbaar dat in een lidstaat onderzoek wordt gefinancierd dat in een andere lidstaat verboden is.
Op de tweede plaats wordt in het kader van het Euratom-programma 1,2 miljard voor onderzoek ter beschikking gesteld. Meer dan tweederde daarvan is bestemd voor kernonderzoek. De veiligheidsproblematiek speelt daarbij slechts een marginale rol. Ik vind echter dat er meer onderzoek moet worden gedaan naar niet-nucleaire energiebronnen. Deze aanzet mis ik.

Trakatellis
Mijnheer de Voorzitter, het zesde kaderprogramma van de Europese Unie behelst enkele thema' s die thuishoren in hoog prioritaire gebieden, maar ook thema' s op het gebied van speerpuntonderzoek waarvan wij grote sprongen in de wetenschap verwachten. Ik wil graag uw aandacht vestigen op het onderzoek naar het menselijk genoom. Op dat gebied wordt speerpuntonderzoek verricht en men verwacht dat dit in de toekomst toepassingen zal opleveren voor vier medische sectoren: ten eerste de erfelijke ziekten, ten tweede de sterk verspreide en dodelijke ziektes als kanker, hart- en bloedvatenziekten en zenuwaandoeningen, ten derde het beter begrip van de mechanismen van de verschillende ziekten met de mogelijkheid van nieuwe, doeltreffendere therapieën en medicijnen en ten vierde de preventie van ziektes.
De nieuwe kennis van het menselijk genetisch materiaal zal ons beter doen begrijpen welke delen van het genetisch potentieel kwetsbaar zijn en beïnvloed worden door milieufactoren of bepaalde levensgewoonten. Die kennis zal ons in staat stellen nieuwe strategieën te ontwikkelen voor preventie, diagnose en therapie van de zojuist door mij genoemde ziektes. Bovendien kan stamcelonderzoek eventueel leiden tot nieuwe toepassingen bij de behandeling van ziekten zoals Parkinson, Altzheimer, leukemie, enzovoort.
Het onderzoek op deze gebieden moet echter wel duidelijk worden afgebakend opdat geen ethische problemen rijzen. Dat was ook het doel van het amendement dat ik samen met de collega' s Nisticò en Purvis heb ingediend. Op grond van dit amendement is het mogelijk het zojuist door mij omschreven speerpuntonderzoek te verrichten en tegelijkertijd een evenwicht te handhaven en ethische problemen te voorkomen. Wij verwachten dat dit onderzoek in de toekomst belangrijke medische toepassingen zal opleveren. Ik hoop ervan uit te mogen gaan dat het Europees Parlement voor de in het amendement uitgezette lijn zal stemmen en een juist evenwicht zal garanderen tussen vooruitgang en ethiek.

Pohjamo
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de rapporteur bedanken voor de goede voorbereiding, waarbij de wil aanwezig was rekening te houden met de standpunten van de collega's. Veel leden maken zich zorgen over de mogelijkheid van het MKB om deel te nemen aan het kaderprogramma. Het oorspronkelijke voorstel van de Commissie concretiseert die mogelijkheid namelijk onvoldoende. De Commissie stelt zogeheten horizontale activiteiten voor waaraan het MKB zeker in de beginfase moeilijk kan deelnemen. Daarom zijn de in de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie goedgekeurde amendementen, die gericht zijn op het voortzetten van regelingen als het al bestaande CRAFT-programma, noodzakelijk. Dat geldt ook voor de exploratiepremies. Ondernemingen zijn al gewend aan die activiteiten en daarmee is veel goeds tot stand gebracht. Waarom moet een goede regeling worden afgeschaft? Amendement 265 heeft daar betrekking op. Er is voorgesteld dat het voor ondernemingen bestemde aandeel in de financiering 15 procent moet bedragen. Ook deze zaak moet worden geconcretiseerd met financiële tabellen die de eigenlijke richting moeten aangeven als daar later besluiten over moeten worden genomen.

Ahern
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de rapporteur bedanken voor het vele werk en de vele toevoegingen aan de Commissievoorstellen, vooral met betrekking tot gezondheid en ziekte en duurzaam vervoer. Zijn werk werd in de commissie echter ondermijnd door wat de heer van Velzen reeds het gemeenschappelijk resultaat noemde. De voorstellen voor gezondheidszorg en vervoer zijn sterk afgezwakt. Onze burgers zullen willen weten waarom wij meer geld aan ruimteonderzoek willen uitgeven dan aan duurzaam vervoer. Dat heeft voor hen geen prioriteit.
Wat betreft de ethiek in de biotechnologie, is in de voorstellen sprake van de financiering van onderzoek naar de modificatie van de menselijke kiembaan. Dit is onaanvaardbaar voor de heersende wetenschap. De Fractie De Groenen heeft een amendement ingediend dat overeenkomt met het standpunt van de meeste onderzoekers in het veld en dit moet worden gesteund.
Wat betreft stamcelonderzoek is de productie van menselijke embryo' s voor onderzoek onaanvaardbaar, en dat vinden de meeste Europese burgers ook. De tijdelijke commissie menselijke genetica heeft in dit verband zeer nuttige gevolgtrekkingen gemaakt en haar verslag had vóór dit debat moeten worden bestudeerd. Er zijn echter amendementen ingediend die op één lijn liggen met de voorstellen van de Tijdelijke Commissie en deze moeten ook door het Parlement worden aangenomen. Anders ontstaat er een groot conflict tussen ons en onze burgers.
Wat betreft GGO' s en plantengenetica zou het gevolg van de voorstellen die in de commissie zijn aangenomen, zijn dat er genetisch gemodificeerd voedsel op tafel komt en dat dit tegen de wil van velen aan de Europese consument wordt opgedrongen. Dit vraagt wederom om een conflict en maakte geen onderdeel uit van de voorstellen van de Commissie.
Wat betreft energie dienen er evenveel middelen voor duurzame energie te worden vrijgemaakt als voor kernenergie. We hebben 1 miljard euro voor kernenergie bestemd maar veel minder voor duurzame energie. Ook dit is volstrekt onaanvaardbaar voor onze burgers. Als we een conflict tussen de wetenschap en de samenleving willen voorkomen - en dat wil de commissaris heel graag - zullen we deze prioriteiten opnieuw moeten bezien. Voorstellen voor kernfusie zijn bijvoorbeeld achterhaald. De VS en Japan zijn bezig zich volledig uit dit onderzoek terug te trekken.

Alyssandrakis
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega' s, wij hebben een zeer belangrijk document voor ons liggen. De inhoud daarvan is doorslaggevend voor niet alleen het onderzoek in de Europese Unie, maar ook voor de richting en de praktijk van het onderzoek in de lidstaten, met name in lidstaten zoals Griekenland die in feite geen eigen nationaal onderzoekprogramma hebben. Ondanks het feit dat, zoals wij allen hebben kunnen vaststellen, het onderzoek in de Europese Unie gebukt gaat onder geldgebrek wordt met het begrotingsvoorstel van de Europese Commissie niet tegemoet gekomen aan de noodzaak van royale financiële middelen voor onderzoek. Helaas heeft ook de Industriecommissie de begroting niet verhoogd, ofschoon nieuwe activiteiten zijn toegevoegd.
Een tweede belangrijk vraagstuk betreft de oriëntatie. Het onderhavig voorstel laat geen enkele ruimte voor vrij onderzoek. Vrij onderzoek levert weliswaar geen onmiddellijk bruikbare resultaten op, maar draagt wel in belangrijke mate bij aan de ontwikkeling van de kennis en legt de grondslag voor toepassingen in de komende decennia. Daarom zijn wij van mening dat het voorstel van de Industriecommissie om de uitgaven voor de zogenaamde prioriteit 8 te verminderen niet de juiste kant uitgaat. Dit betekent natuurlijk niet dat wij het oneens zijn met de zeven voorgestelde thematische prioriteiten.
Het derde grote probleem betreft de vraag wie de vruchten zal plukken van de financieringen. Door de structuur van het voorgestelde programma worden ondernemingen direct en indirect bevoordeeld. De oriëntaties zijn immers op maat van hun behoeften gesneden. Ons inziens moeten zij hun onderzoek echter met hun eigen winst financieren. Daarvoor mogen zij geen steun ontvangen uit de openbare begrotingen. Wij vrezen eveneens dat kleine onderzoekgroepen problemen zullen ondervinden bij de toegang tot financiële middelen, alhoewel men met de amendementen van de Industriecommissie daaraan tegemoet probeert te komen.
Ik wil een opmerking maken over het Euratom-programma. Natuurlijk moet men uit veiligheidsoverwegingen zeer terughoudend zijn ten aanzien van kernsplijting, maar tegelijkertijd moet beseffen dat de ontwikkeling van kernfusie op lange termijn oplossingen kan bieden voor de energiebevoorrading. Daarom verheugt het mij dat de Industriecommissie een verhoging van de kredieten voor de ITER-reactor voorstelt.
Tot slot vrees ik dat het debat over de zogenaamde ethische problematiek veel meer aandacht heeft gekregen dat het verdiende en eerder desoriënterend heeft gewerkt. Openbare financiering van onderzoek is niet het geijkte instrument om dergelijke problemen op te lossen. Het zou echter zeer nalatig zijn van mijn kant, mijnheer de Voorzitter, als ik niet commissaris Busquin en zijn diensten, evenals natuurlijk de rapporteur, de heer Caudron en alle schaduwrapporteurs zou bedanken voor hun enorme werk.

Sandbæk
Mijnheer de Voorzitter, de heer Caudron en mevrouw McNally noemden beiden de strijd tegen aids, tbc en malaria. Hier is 400 miljoen euro voor gereserveerd, maar het geld staat in de begroting onder "integratie van Europees onderzoek" in amendement 339. Kan de Commissie mij alstublieft vertellen of dit betekent dat het geld alleen in Europa kan worden besteed? Of is het ook mogelijk dit geld aan te wenden ter financiering van het pan-Afrikaanse netwerk dat, in tegenstelling tot de EU, nu al klaar is om een malariavaccin uit te testen?
Als de 400 miljoen euro uitsluitend binnen Europa kan worden besteed, kan de Commissie mij dan vertellen of het Afrikaanse netwerk door middel van mainstreaming kan worden gefinancierd? Zo niet, dan wil ik er bij de heer van Velzen op aandringen eventueel een mondeling amendement op amendement 339 te aanvaarden waardoor de 400 miljoen euro onder internationale activiteiten komt te vallen.
We praten over een onderzoeksprogramma dat in 2006 afloopt. Als we het pan-Afrikaanse netwerk niet financieren, zullen tegen die tijd in het gebied ten zuiden van de Sahara en in andere arme landen meer dan 400 miljoen slachtoffers zijn gevallen, en dan is waarschijnlijk meer dan 50 jaar aan ontwikkelingsbeleid weggegooid. Dit is uiterst belangrijk, dus ook indien de heer van Velzen dit mondelinge amendement niet zou steunen, hoop ik dat de plenaire vergadering dat wel doet.

Montfort
Ik dank u, mijnheer de Voorzitter, en ik dank u eveneens, mijnheer de rapporteur. Het zesde kaderprogramma voor onderzoek en technologische ontwikkeling is van kapitaal belang voor zowel onze lidstaten als de Europese Unie. De doelstelling van onderzoek moet namelijk ontwikkeling zijn. Op die manier kunnen wij tegemoetkomen aan de verklaringen van de Europese Raad van Lissabon en van de Europese Unie de meest concurrerende en dynamische kenniseconomie van de wereld maken, maar eveneens streven naar volledige werkgelegenheid. Want wat hebben wij aan onderzoek, als wij niet met elkaar deze doelstelling zouden willen realiseren? Het opstellen en goedkeuren van dit zesde kaderprogramma voor onderzoek en technologische ontwikkeling lijkt mij een goede gelegenheid om dit standpunt van de Top van Lissabon gestalte te geven. Daarnaast biedt het de gelegenheid om het Europees handvest voor kleine ondernemingen vorm te geven, aangezien het bedrijfsleven een belangrijke factor is voor het verspreiden van wetenschappelijke innovaties. Het verheugt mij dan ook dat een niet geringe bijdrage (niet gering vergeleken met de enorme behoeften op andere terreinen) gereserveerd is voor de ontwikkeling van het bedrijfsleven, in het bijzonder de kleine ondernemingen en ambachtelijke bedrijven. Wij moeten het MKB steunen en aanmoedigen om onderzoeks- en innovatie-activiteiten te ontplooien en ervoor zorgen dat het MKB, met inbegrip van de traditionele sector, gemakkelijker toegang krijgt tot de beste technologieën. Op die manier kan het bedrijfsleven tegemoetkomen aan de eis van volledige werkgelegenheid. Hierbij dienen wij echter in het bijzonder aandacht te schenken aan de biotechnologische industrie, aangezien deze tak zich bezighoudt met de wetenschap van levende organismen. Een menselijk wezen, ongeacht zijn ontwikkelingsstadium - of het nu om een embryo of een volwassene gaat -, mag nooit als materiaal dienen voor de behandeling en genezing van een ander menselijk wezen. Financiering van het onderzoek naar embryonale stamcellen en restembryo' s zou in strijd zijn met het beginsel van de menselijke waardigheid, zoals dit in verschillende basisteksten van de Europese Unie en onlangs nog in het Europees Handvest van de grondrechten is vastgelegd. Overigens is dit onderzoek onnodig geworden nu het gebruik van volwassen stamcellen zeer bemoedigende resultaten te zien geeft bij de behandeling van ongeneeslijke ziekten.

Purvis
Mijnheer de Voorzitter, volgens de verklaringen van Lissabon en Stockholm en het verslag van dit Parlement over de toekomst van de bio-industrie hebben de biowetenschappen de hoogste prioriteit binnen het zesde kaderprogramma. Ook in het voortreffelijke verslag van de heer Caudron wordt hieraan prioriteit gegeven. Het Parlement dient consequent te zijn en de vooruitgang waar onze wetenschappers en onderzoekers voor kunnen zorgen, te steunen.
Als vertegenwoordigers van het Europese volk moeten wij in dit Parlement echter ook de grenzen definiëren die een behoorlijke ethische context voor deze vooruitgang bieden. Genetisch onderzoek is veelbelovend als het gaat om het voorkomen en genezen van de meest gevreesde erfelijke ziekten, maar genetische manipulatie voor dit doel moet niet ontaarden in eugenetica. Embryo-onderzoek mag niet leiden tot het moedwillig creëren van embryo' s voor onderzoek, hoewel het wel aanvaardbaar is dat embryo' s afkomstig van in-vitrofertilisatie, spontane miskramen of abortussen op medische gronden, die anders worden vernietigd, op legitieme en ethisch verantwoorde wijze voor onderzoek ter beschikking worden gesteld in de lidstaten met strenge regels en toezicht.
Amendement 333, dat ik samen met de heren Trakatellis en Nisticò heb ingediend, heeft tot doel aan te geven wat de beperkingen zijn en waar de grenzen liggen, en wel op een nauwkeurigere manier dan in de bestaande tekst het geval is. Ik kan het amendement van harte aan het Parlement aanbevelen.

Linkohr
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik iets over het geld zeggen. Vooral met het oog op de ambitieuze doelstellingen die de Europeanen steeds weer formuleren is 17,5 miljard mijns inziens te weinig. Als wij naar de toekomstige uitbreiding van de Europese Unie kijken, is het zelfs veel te weinig. Dit geld moet later over 25 lidstaten of meer verdeeld worden en dat is niet voldoende. Maar zo staan de zaken er nu eenmaal voor. Ik hoop in ieder geval dat de Raad ten minste zijn goedkeuring hecht aan deze 17,5 miljard, want anders - en daarin moet ik de heer van Velzen gelijk geven - breekt de hel los.
Het Europees onderzoeksbeleid staat zeer sterk in het teken van deelname aan onderzoekprogramma' s. Ik wil de Commissie daarom met klem verzoeken alles in het werk te stellen om de aanvraagprocedure en de behandeling van de aanvragen zodanig te vereenvoudigen dat onderzoekers hun tijd niet verdoen met het invullen van formuleren, maar onderzoek kunnen doen.
Mijn derde punt is het vraagstuk van de kernfusie. Daarover liggen wij steeds weer in de clinch. Ik respecteer de meningverschillen daarover, maar vind het onaanvaardbaar dat de resultaten van dit onderzoek zo lang op zich laten wachten. Wij eisen van de jongeren dat zij op tijd voor hun oude dag gaan zorgen, hoewel dat voor hen natuurlijk nog ver weg is. Dit is echter ook een vorm van voorzorg. De na ons komende generaties zullen uiteindelijk moeten beslissen of er al dan niet een fusiecentrale wordt gebouwd, maar wij moeten hen de keuzemogelijkheid geven.
Ik heb er altijd zeer grote waarde aan gehecht dat de Europese Unie zich ook met zeer gevoelige vraagstukken bezighield waar zij tot dusver niet verantwoordelijk voor was, zoals nieuwe methoden voor het opsporen en opruimen van landmijnen. Gelukkig bestaat er in de Europese Unie sinds een aantal jaren een dergelijk programma en daarmee zijn ook al opmerkelijke successen behaald. Ik ben er een groot voorstander van dat dit programma wordt voortgezet en met ambitieuze doelstellingen wordt uitgebreid. Bovendien moet het door een orgaan binnen de Commissie gecoördineerd worden. Ik denk daarbij aan het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek waarvan ik de prestaties tot dusver wil benadrukken.
De Europese Unie doet nu een soortgelijke poging met haar onderzoek naar het opruimen van massavernietigingswapens, van biologische, chemische en kernwapens dus. Ik wil u er overigens op wijzen dat de Commissie vanmiddag een verklaring over het verbod op biologische wapens wil afleggen. Dat heeft te maken met de bestrijding van het terrorisme. In de voormalige Sovjet-Unie liggen tot op de dag van vandaag grote hoeveelheden biologische en chemische wapens opgeslagen. Deze wapens kunnen niet opgeruimd worden, omdat daarvoor vaak het geld en de techniek ontbreken. In dit geval zou de Europese Unie iets voor de veiligheid van Europa en de wereld kunnen ondernemen.
Wat betreft de bio-ethiek pleit ik ervoor dat wij het voorstel van de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie volgen. In dit voorstel wordt er rekening mee gehouden dat er in onze lidstaten verschillende meningen over dit onderwerp bestaan. Wij kunnen als Europese wetgever de lidstaten niet vervangen. Dit respect voor soevereiniteit wordt ook in het voorstel weerspiegeld.

Maes
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, ik sluit mij aan bij de felicitaties en de woorden van dank aan de heer Caudron. Mijnheer Busquin, het zesde kaderprogramma heeft de grote ambitie een Europese onderzoeksruimte tot stand te brengen en ik hoop van harte dat de kleine maar excellente onderzoeksteams, die we zelfs in de meer perifere regio's hebben, hierin ook hun rol zullen kunnen spelen. Wij moeten in het Europees onderzoek een kwalitatieve en kwantitatieve stap zetten. Vrouwelijke onderzoekers moeten hierin een rol kunnen spelen en in de komende jaren doorstoten tot de leidende posities in het onderzoek.
Het onderzoek waarmee wordt geprobeerd de geheimen van het leven te ontraadselen, blijft belangrijk, niet enkel het toegepast onderzoek, doch ook het fundamenteel onderzoek. Ongetwijfeld zal de biogenetica in de toekomst nieuwe mogelijkheden creëren in de strijd tegen ongeneeslijke ziekten zoals Alzheimer, Parkinson en sommige vormen van kanker.
Binnen de grenzen die in het verslag-Caudron werden aangegeven, met name in amendement nummer 22, en onder streng ethisch toezicht, ook van de parlementen, menen wij dat stamcelonderzoek moet kunnen worden gefinancierd binnen het wettelijk kader van de lidstaten. Het is van groot belang dat we dit ethische kader samen schetsen en zorgvuldig vanuit het Europees Parlement en de parlementen van de lidstaten de evolutie op het terrein volgen, want wij moeten tot elke prijs vermijden dat voor sommigen alles mag als het commercieel verantwoord is, en dat voor anderen niets mag. Dit kader moeten wij vanuit ons geweten samen schetsen, ook al verschillen wij van mening.

Dell' Alba
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega' s, mijnheer de commissaris, de Italiaanse radicalen steunen het verslag-Caudron zonder voorbehoud en complimenteren de rapporteur met het feit dat hij deze moeilijke en belangrijke taak tot een goed einde heeft weten te brengen. Het is een belangrijk verslag daar het nieuwe perspectieven biedt aan het hortend Europees onderzoek. Ons continent en onze Unie zijn allesbehalve koplopers, ofschoon het wetenschappelijk en niet-wetenschappelijk onderzoek een van de pijlers is voor niet alleen wetenschappelijke vooruitgang, maar ook de werkgelegenheid, de economie en de ontwikkeling van de mensheid.
Daarom zijn wij bijzonder ingenomen met het standpunt van de Commissie industrie betreffende het onderzoek op het gebied van de menselijke genetica. Overal ter wereld zijn enorme vorderingen gemaakt, en dit proces gaat dagelijks door. Zo werken onderzoekers, wetenschappers, verantwoordelijke mensen - en zeker geen gekken, zoals sommigen denken - er in hun laboratoria hard aan om vele miljoenen mensen de kans te bieden aan een vreselijk lot te ontsnappen, weer een normaal leven te gaan leiden en, tot slot, hun menselijke waardigheid te hervinden.
Wat ziekten als Alzheimer, Parkinson, diabetes, kanker en hart- en vaatziekten betreft, ligt nog een groot terrein voor onderzoek braak, met name daar waar het om stamcelonderzoek gaat. Deze nieuwe uitdaging krijgt in het verslag-Caudron de plaats die het verdient. Sinds Galileo, sinds mensenheugenis heeft wetenschappelijke vooruitgang tegen de gevestigde orde moeten vechten. Vooruitgang leidt namelijk tot een nieuwe orde, waardoor de bestaande orde noodgedwongen wordt omvergeworpen.
Een deel van de afgevaardigden verzet zich niettemin - of tracht zich te verzetten - tegen een vooruitgang die mij vanzelfsprekend lijkt. Hoe dan ook, zelfs indien het Parlement zich tegen dit verslag zou uitspreken, zal het deze vooruitgang niet kunnen stoppen. Wij weten immers dat vele miljoenen mensenlevens gevaar lopen, met de dood bedreigd worden en met behulp van de nieuwe technologieën een serieuze kans op genezing of behandeling krijgen.
Daarom zeg ik ja tegen het verslag-Caudron, ja tegen het vooruitzicht dat het Europese onderzoek in staat gesteld wordt de uitdaging aan te gaan waarvoor de Verenigde Staten en andere wereldeconomieën ons stellen. Daarvoor moeten wij investeren in Europees onderzoek en ervoor zorgen dat dit onze waarden tot het hoogste niveau verheft. Daarvoor moeten wij wetenschappers de kans bieden zich bij hun werk op het meest veelbelovende gebied te richten, namelijk op dat van de embryonale stamcellen. Laten we eerlijk zijn: dit is het probleem dat zo meteen een stevig conflict tussen ons zal opleveren. Het gaat echter om de toekomst, beste collega' s, een toekomst die zich niet laat tegenhouden, omdat hij zich reeds aandient en vroeg of laat zal zegevieren.

Rovsing
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen dank ik de Industriecommissie voor de boeiende, inspirerende en zakelijke manier van werken. Het was een plezier aan de werkzaamheden rond dit kaderprogramma te kunnen deelnemen. Ik dank ook commissaris Busquin voor de manier waarop hij de aanzet heeft gegeven tot een vernieuwend debat over de Europese onderzoeksruimte. Ik heb gezien hoe de ideeën van de commissaris in de lidstaten positief onthaald werden en hoe ze een nieuwe, nooit eerder geziene dynamiek hebben gecreëerd. Dit hebben wij grotendeels aan de commissaris te danken. Het verheugt mij dat het nieuwe kaderprogramma de mogelijkheid biedt om landen die geen directe steun van de Unie krijgen, toch bij de onderzoekruimte te betrekken. Om enkele extreme voorbeelden te noemen: landen als Iran en Taiwan kunnen voortaan aan het programma deelnemen als zij hun deelname zelf financieren en als de Unie de inbreng van deze landen waardevol vindt. Dit betekent uitwisseling van jongeren op gebieden die voor de toekomst belangrijk zijn en maakt nieuwe creativiteit en nieuwe inzichten in de onderzoekswereld mogelijk, wat voor onze huidige wereld zeer waardevol zal zijn.
Wat nucleair onderzoek betreft, moet Europa de gebieden bevorderen die actief kunnen bijdragen tot de opruiming van nucleaire massavernietigingswapens, weapon-grade plutonium enzovoort. Wij hebben de mogelijkheden en de kennis daarvoor. In de huidige internationale context is het mogelijk dit soort wapens te vernietigen. Laat ons daarvan gebruik maken en laat Europa ervoor zorgen dat ze opgeruimd worden. Tot slot hoop ik dat de commissaris samen met zijn directeur-generaal zal ijveren voor de noodzakelijke vereenvoudiging, zodat kleine en middelgrote ondernemingen en universiteiten aan het programma kunnen deelnemen zonder in financiële moeilijkheden te komen.

Breyer
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, het ontwerp voor het zesde kaderprogramma voor onderzoek is een ethisch mijnenveld. Amendement 22, waarin wordt voorzien in communautaire financiering van onderzoek naar embryo' s, is absoluut onaanvaardbaar. Dat is een flagrante schending van de menselijke waardigheid. Embryo' s mogen niet tot onderzoeksmateriaal worden gedegradeerd! In vier lidstaten, waaronder Duitsland, is onderzoek naar embryo' s verboden. Wij mogen niet toestaan dat de Gemeenschap iets financiert dat in deze lidstaten strafbaar is. Het onderzoek met stamcellen van embryo' s zou enkel tot gevolg hebben dat nog meer overtollige embryo' s worden geproduceerd. Daarom wijzen wij dit voorstel zeer beslist af!
Met dit ontwerp wordt zelfs de kiembaantherapie ondersteund. Het Europees Parlement zal zich op die manier echter politiek en wetenschappelijk buiten spel zetten in de wereld. Niemand binnen de onderzoeksgemeenschap wil kiembaantherapie. Integendeel, iedereen wil dat het verboden wordt.
Daarom verzoek ik u deze ethische mijnen in het kaderprogramma voor onderzoek op te ruimen. Laten wij een verantwoord kaderprogramma voor onderzoek goedkeuren!

Carraro
Mijnheer de Voorzitter, ik wil mij in eerste instantie scharen achter de dankbetuigingen aan het adres van commissaris Busquin en de rapporteur, de heer Caudron, voor het uitstekende werk dat zij hebben verricht met het oog op de aanneming van het zesde kaderprogramma voor onderzoek. Dit is mijns inziens zo' n uitstekend document, een document dat zo vol innovatieve maatregelen zit dat het haast zonde is dat het debat in dit Parlement wordt toegespitst op één enkel thema, hoe belangrijk dit ook moge zijn, namelijk dat van de ethiek en het gebruik van stamcellen. Daardoor vergeet men dat er in dit zesde kaderprogramma ook andere dingen, nieuwe en zeer belangrijke dingen staan.
Het feit dat voor onderzoek acht prioritaire thema' s zijn vastgesteld is op zich als iets nieuws, iets belangrijks. Men loopt evenwel het risico dat het midden- en kleinbedrijf op de een of andere manier buiten de boot valt, daar deze thematische prioriteiten qua structuur eerder op maat zijn gesneden van de grote bedrijven. Rapporteur Caudron heeft een voorstel gedaan voor de toepassing van schalen van uitmuntendheid. Dat instrument lijkt mij een goed compromis en ik ben het daar dan ook mee eens. Ik wil echter wel de Commissie en de commissaris op het hart drukken de grootste aandacht te besteden aan het midden- en kleinbedrijf.
Wij lopen natuurlijk altijd het risico dat de grote bedrijven uiteindelijk de middelen voor het Europees onderzoek opstrijken, ofschoon die bedrijven per definitie, objectief gezien, er het minst behoefte aan hebben. Zij beschikken immers over de nodige capaciteiten om onderzoekprogramma' s op te stellen en te beheren.
Als wij echter de in Lissabon in het vooruitzicht gestelde kennismaatschappij willen creëren, moeten wij onderzoek mogelijk maken in alle lagen van onze samenleving. Dan zal onderzoek dus bij voorbaat bevorderd moeten worden in het Europees midden- en kleinbedrijf.
Tot slot nog een korte opmerking over het Euratom-programma. Ik ga akkoord met de in het verslag voorgestelde kredieten, maar het is noodzakelijk het ITER-project van stapel te laten lopen. Dit project mag evenwel niet verward worden met de tot nu toe gebruikelijke kernenergieprogramma' s. Hier hebben wij het over onderzoek, over de toekomst van de schone energie.

Nisticò
Mijnheer de Voorzitter, ik zou allereerst commissaris Busquin willen bedanken voor niet alleen zijn enorme werk maar ook het enthousiasme dat hij in het Europees Parlement heeft weten te wekken voor de verwezenlijking van een Europese ruimte van wetenschappelijk onderzoek. Ook wil ik de rapporteur, de heer Caudron, en de schaduwrapporteurs, de heer van Velzen en mevrouw McNally, van harte bedanken voor hun bijdragen en voor het respect waarvan zij blijk hebben gegeven jegens degenen onder de afgevaardigden die met hun amendementen het kaderprogramma hebben willen verbeteren.
De oorspronkelijk door de Commissie voorgestelde tekst is aanzienlijk aangevuld en geherstructureerd. Enerzijds zijn daarin de onderzoekprioriteiten in de verschillende sectoren in Europa verduidelijkt, en anderzijds is de aanvankelijke financiële opzet veranderd. Wat de biomedische sector betreft, wil ik mijn voldoening uitspreken over de verhoging met 500 miljoen euro van de desbetreffende kredieten. Het gaat hierbij niet alleen om genomica en postgenomica maar ook om heel het onderzoek dat tot doel heeft een beter inzicht te krijgen in de moleculaire mechanismen die ten grondslag liggen aan ziekten.
Ik wil hier nogmaals wijzen op het fundamentele concept dat ook de heer Trakatellis reeds noemde: voor Europa kan het belangrijkste onderzoek alleen maar onderzoek zijn naar de menselijke gezondheid, naar de lichamelijke en psychische aandoeningen. Daarom wil ik namens heel de wereld van de wetenschap en namens enkele Nobelprijswinnaars, zoals mijn vriend Renato Dulbecco, Rita Levi Montalcini en John Vane, een beroep doen op commissaris Busquin: zorgt u ervoor dat in de komende vijf jaar deze verhoging van de financiële middelen voor biomedisch onderzoek wordt gehandhaafd.
Dankzij het wetenschappelijk onderzoek en dankzij de daaruit voortvloeiende, nieuwe, geavanceerde technologieën kunnen wij eindelijk de strijd aanbinden tegen een aantal verschrikkelijke, tot nu toe ongeneeslijke ziektes, zoals kanker, aids, Alzheimer, Creutsfeld-Jacob, hart- en vaarziekten, enzovoort. Daarom heb ik samen met de heren Trakatellis en Purvis een amendement ingediend dat een hoge mate van evenwicht garandeert en in staat is de instemming te verkrijgen van dit Parlement.

Lange
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte afgevaardigden, op de eerste plaats wil ik de heer Caudron van harte danken voor het moeilijke werk. Daar hebben wij in Duitsland de volgende uitdrukking voor: het is gemakkelijker op een zak met vlooien te passen dan de verschillende belangen binnen het Parlement met elkaar te verzoenen. Daarin bent u geslaagd en daar dank ik u voor.
Met het kaderprogramma voor onderzoek willen wij bijdragen aan de versterking van de concurrentiepositie van de Europese industrie. Wij willen ons Europees beleid met onderzoek onderbouwen en ondersteunen. Wij willen echter ook dat het onderzoek dichter bij de burgers komt te staan. Daarom ben ik blij dat wij, wat dat laatste betreft, het voorstel van de Commissie op drie belangrijke punten enigszins verbeterd hebben.
Op de eerste plaats is het volgens mij van belang dat wij op onderzoek het beginsel van duurzame ontwikkeling toepassen, zoals ook in artikel 6 van het Verdrag van Amsterdam en in het besluit van de Raad van Göteborg is vastgelegd. Wij moeten de milieueisen in overeenstemming brengen met de economische en sociale eisen. Daarom is het juist en noodzakelijk dat wij dit beginsel op onderzoek toepassen. Dat blijkt ook uit een aantal aanvullingen op het gebied van energie en duurzaam vervoer.
Op de tweede plaats is het mijns inziens van groot belang dat wij onderzoek en samenleving met elkaar verweven. Dat kunnen we doen door bij ieder onderzoek na te denken over de gevolgen daarvan voor de samenleving, door met andere woorden een technologiebeoordeling toe te passen. Dat kunnen we ook doen door de burgers actief te betrekken bij de dialoog over onderzoek en door de dialoog tussen onderzoek en samenleving te versterken. Daarom is het mijns inziens ook van groot belang dat wij daarvoor meer geld beschikbaar stellen.
Op de derde plaats kunnen wij onderzoek zeker dichter bij de burgers brengen door de deelnemingsmogelijkheden van het MKB, de universiteiten en kleine onderzoeksinstituten te versterken. Daarin schuilt immers een groot potentieel aan innovatieve ideeën, en bovendien zijn daar vele Europeanen werkzaam. Wij moeten er daarom voor zorgen dat de procedures eenvoudig, transparant en snel zijn. Bovendien moeten degenen die worden afgewezen ook antwoord krijgen. De wetenschappers moeten serieus genomen worden. Als wij deze drie punten: duurzame ontwikkeling, dialoog tussen onderzoek en samenleving en de effectieve deelname van het KMB daadwerkelijk realiseren, dan ben ik ervan overtuigd dat onderzoek niet alleen in het hoofd, maar ook in het hart van de Europeanen zal zitten!

Niebler
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte afgevaardigden, ook ik wil allereerst de commissaris danken voor het uitstekende werk. Natuurlijk dank ik ook de heer Caudron voor zijn beide verslagen en voor de goede, constructieve samenwerking in de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie. Ik ben daar zeer tevreden over, mede dankzij het uitstekende werk van de schaduwrapporteurs.
Ik wil graag twee onderwerpen behandelen. Op de eerste plaats genomica: de gen- en biotechnologie biedt grote kansen voor de geneeskunde en het milieu. Het is daarom zeker goed dat deze technologie op Europees niveau sterk bevorderd wordt. Als er echter menselijke embryo' s gebruikt worden bij het onderzoek, moeten er om ethische redenen naar mijn mening duidelijke grenzen getrokken worden. In een aantal lidstaten, waaronder Duitsland, is er een verbod op het gebruik van menselijke embryo' s voor onderzoeksdoeleinden en uiteraard op de daarmee samenhangende activiteiten, zoals het klonen van menselijk leven.
Als wij de andere lidstaten respecteren en daarmee rekening willen houden, moeten wij de activiteiten die nauw verband houden met de ethische verantwoording uitsluiten van Europese onderzoekssteun. Ik wil u daarom met klem verzoeken amendement 334 van de heer Posselt of amendement 332 van de heer Liese te ondersteunen.
Op de tweede plaats wil ik graag kort het onderwerp fusieonderzoek behandelen. Ik ben een groot voorstander van de ondersteuning van fusieonderzoek, want kernfusie kan volgens mij een van de toekomsttechnologieën worden. Deze veroorzaakt immers nauwelijks schadelijke kooldioxide-emissies, levert geen radioactief afval op en heeft geen langetermijngevolgen, zoals atoomsplitsing. Daarom moeten wij als Europeanen onze kans grijpen. Wij nemen op dit gebied een bijzondere positie in en daarom moeten wij ons onderzoek ook voortzetten. Wij mogen het budget op dit gebied niet verlagen, maar moeten het op zijn minst op het oorspronkelijk voorgestelde niveau laten.

Bethell
Mijnheer de Voorzitter, als iemand die leidt aan een neurologische ziekte, namelijk de ziekte van Parkinson, ben ik natuurlijk niet helemaal objectief in dezen, maar ik ben ietwat geschokt door het intensieve gebruik van termen als "onaanvaardbaar" en "waardigheid" in verband met mensen die door middel van medisch onderzoek een oplossing zoeken voor de afgrijselijke problemen van patiënten die lijden aan neurologische ziekten zoals Alzheimer en Parkinson of aan motorische zenuwziekten. Er is niets waardigs aan het overlijden aan dergelijke aandoeningen en er is ook weinig waardigs aan de ziekte van Parkinson. Daarom vraag ik het Parlement de kwestie niet alleen te bekijken vanuit het standpunt - als daar sprake van kan zijn - van degenen die eerst en vooral het embryo willen beschermen maar ook vanuit het standpunt van de lijdende persoon.
Als ik van mening was dat een embryo dezelfde mensenrechten had als een kind of een volwassene, was ik natuurlijk geen voorstander van iets dat menselijk leven vernietigt. Maar de wetten van onze lidstaten maken grotendeels onderscheid tussen een embryo, een bevruchte eicel en een volwassene of een kind dat al een mens is. De mensenrechten zijn niet overal helemaal gelijk, maar dat zegt de wet in de meeste lidstaten. Ik geloof niet dat de grondlegger van het christelijk geloof, die veel waarde hechtte aan het genezen van zieken, mensen ervan wil weerhouden zieken te genezen. Ik kan niet geloven dat dit de bedoeling van de christelijke ethiek is.

Quisthoudt-Rowohl
Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, geachte afgevaardigden, allereerst wil ik natuurlijk de heer Caudron feliciteren. Ik weet uit eigen ervaring hoeveel werk het is om zelfs maar een ontwerp voor een kaderprogramma tot een goed einde te brengen. Wij zullen dit programma daarom vandaag, of morgen op plechtige wijze aannemen. Het is nu de tijd van grote woorden, woorden die ook daadwerkelijk gezegd moeten worden. Daarom wil ik bij deze gelegenheid ook de Commissie danken voor de samenwerking.
Papier is evenwel geduldig. Het is een goed programma maar het echte werk begint nu pas. Wat gaan wij doen met de doelstellingen die wij op papier hebben staan? Hoe willen wij die gaan realiseren? Dat staat niet in de sterren geschreven, maar hebben de ambtenaren of de commissaris in hun hoofd zitten. Dit plan moet daarom snel geconcretiseerd worden. Wij moeten zo snel mogelijk specifieke programma' s krijgen. Dat is het eerste punt. De samenwerking met de Commissie blijft ook van groot belang als het Parlement deze specifieke programma' s eventueel wil veranderen.
Het tweede punt is dat het geen zin heeft 16, 17 of 18 miljard euro - daar zijn we nog niet helemaal uit - ter beschikking te stellen als het geld niet daar terechtkomt waar het daadwerkelijk nodig is. Daarmee doel ik dus op de universiteiten, de industrie en de middelgrote en kleine ondernemingen. Het is daarom dringend noodzakelijk dat de regelingen voor deelname aan dit programma uitvoerbaar zijn. Ze moeten toegespitst zijn op de realiteit binnen de onderzoekswereld en op de behoeften van de bedrijven die met behulp van deze gelden willen innoveren. Wij mogen immers niet vergeten dat onderzoek en innovatie geen doel op zich zijn. Onderzoek en innovatie hebben tot doel producten op de markt te brengen die onze concurrentiepositie verbeteren. Dat kan alleen maar lukken als de deelname groot is, als de gunningsinstrumenten transparant zijn en als iedereen tussen Finland en Sicilië of Griekenland weet waar hij aan toe is.
Vandaar dat het werk nu niet alleen voor de ambtenaren van de Commissie begint maar ook voor ons. Wij sluiten nu een kaderprogramma af, maar niet alleen staat ons een nieuw kaderprogramma te wachten maar moeten wij ook met name op de uitvoering letten. Het Parlement zal nauwkeurig in de gaten houden hoe groot de continuïteit is tussen het vijfde en zesde kaderprogramma, hoe betrouwbaar de instrumenten van de Commissie zijn en hoe het geld wordt uitgegeven. Wij zullen ook ex post controle uitvoeren.
Hartelijk dank. Ik kijk met genoegen uit naar de komende jaren van samenwerking!

Scallon
Mijnheer de Voorzitter, ik ben voorstandster van onderzoek. We willen allemaal dat er middelen worden gevonden om ziekten te genezen, en ik weet zeker dat wij allemaal persoonlijke ervaringen hebben met ongeneeslijke ziekten in de eigen familiekring.
Het afgelopen jaar hebben we in de Tijdelijke Commissie menselijke genetica en andere nieuwe technologieën gesproken over diverse manieren om deze medische problematiek aan te pakken. Vorige week hebben we gestemd over de financiering van oncontroversieel stamcelonderzoek waarbij gebruik wordt gemaakt van placenta' s, navelstrengen en volwassen stamcellen. We hebben met steun van alle partijen gestemd tegen het financieren van onderzoek dat leidt tot de vernietiging van menselijke embryo' s, tegen alle vormen van klonen, tegen het gebruik van restembryo' s en ingrepen in de kiembaan. De meerderheid in de Tijdelijke Commissie, die ethische gedragslijnen wilde voor de Europese Unie, wijst de in het verslag-Caudron voorgestelde onderzoekfinanciering van de hand. De middelen van de EU zouden niet gebruikt mogen worden voor controversiële vormen van onderzoek die in vier lidstaten verboden zijn, waaronder mijn eigen land.
Respect voor de waardigheid van de mens is een fundamenteel beginsel dat in alle Europese en internationale overeenkomsten wordt onderschreven. Ik dring erop aan dat we dit beginsel niet loslaten. Vele burgers, waaronder ikzelf, zijn van mening dat er een aanvaardbare, ethische en morele weg vooruit is waarbij geen onschuldig menselijk leven hoeft te worden vernietigd om een andere leven te redden. Ik verzoek u dringend de financiering die in het verslag-Caudron wordt voorgesteld, af te wijzen.

Posselt
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, het onderzoeksbeleid is een van de gebieden waarvoor wij duidelijk meer Europa nodig hebben. München is op onderzoeksgebied een van modernste steden in de Europese Unie en Franz Josef Strauß heeft er dertig jaar geleden al voor gezorgd dat wij vandaag nog een Europese lucht- en ruimtevaartindustrie hebben.
Deze onderzoeksstad heeft nooit enige schade ondervonden van het feit dat het onderzoeksbeleid steeds duidelijke ethische grenzen heeft getrokken. Het tegendeel is eerder waar. Tot deze duidelijke ethische grenzen hoort ook een verbod van onderzoek met embryonale stamcellen, de import van embryonale stamcellen en onderzoek met gebruikmaking van embryo' s. Dat is immers niets anders dan kannibalisme. Zelfs als er menselijk leven gered wordt door ander menselijk leven te doden, is dat in mijn ogen onaanvaardbaar. Dat is kannibalisme!
Ik ben blij dat het Europees Parlement zich al in 1988 met het verslag-Ghergo met een grote meerderheid aan dit standpunt heeft gehouden. Ik ben blij dat de enquêtecommissie van de Duitse Bondsdag zich maandagavond bij dit standpunt heeft aangesloten door zich te beroepen op het verslag-Fiori dat wij vorige week met grote meerderheid in de Tijdelijke Commissie menselijke genetica en andere nieuwe moderne technologieën in de moderne geneeskunde hebben aangenomen. Het zou daarom buitengewoon jammer zijn als dit belangrijke en uitstekende kaderprogramma voor onderzoek verbonden zou worden aan een poging om dit duidelijke ethische standpunt van het Europees Parlement wat betreft de bescherming van embryo' s, dat wil zeggen van menselijk leven te omzeilen.
Ik verzoek u het amendement van mevrouw Scallon en mijzelf aan te nemen. Als ons amendement niet wordt aangenomen, verzoek ik u het compromisamendement van de heren Liese en Fiori te ondersteunen en alle andere amendementen die met dit onderwerp te maken hebben te verwerpen. Het Europees Parlement staat erom bekend dat het al meer dan tien jaar de toon aangeeft wat betreft de bescherming van het menselijk leven. Deze naam kan het nu verliezen.

Kratsa-Tsagaropoulou
Mijnheer de Voorzitter, met het zesde kaderprogramma voor onderzoek doet de Europese Unie een serieuze, fundamentele poging om haar strategische doelstellingen te bereiken en in de komende tien jaar het meest concurrentiekrachtig, op de kenniseconomie gebaseerd gebied van de wereld te worden. Met dit programma kan zij bovendien profijt trekken van de vooruitgang die elders in de wereld wordt gemaakt en bijdragen aan de ontwikkeling van de mensheid.
Wij moeten allen, zowel op Europees als op nationaal vlak, laten zien dat wij opgewassen zijn tegen deze uitdaging. Dat betekent dat er voldoende middelen voor onderzoek beschikbaar moeten worden gesteld, gecoördineerd moet worden op Europees vlak, een einde moet worden gemaakt aan de nu nog bestaande versplintering en de resultaten van het onderzoek moeten worden verspreid in alle lagen van het economische en sociaal bestel van de Unie. Of wij onze ontwikkelingsdoelstellingen zullen bereiken zal inderdaad afhankelijk zijn van ons vermogen om de onderzoeksresultaten te gebruiken ten behoeve van de gezondheid en de levenskwaliteit van de burgers, ten behoeve van volledige werkgelegenheid en sociale samenhang.
Ik wil mijn opmerkingen toespitsen op de noodzaak van onderzoek op sociaal gebied. De belangrijkste voorwaarde voor ontwikkeling is de levensvatbaarheid van ons sociaal model. De door ons aangenomen en toegepaste sociale agenda is de grondslag voor dit beleid. Door de economische en sociale veranderingen zijn wij voor haast onoverkomelijke problemen komen te staan in onze economie en samenleving: de vergrijzing van de bevolking, het hoog percentage arme en sociaal uitgesloten mensen, het groot aantal arbeidsongevallen, de noodzaak van integratie van grote groepen van burgers, zoals de Roma, de toegang van gehandicapten tot de arbeidsmarkt, de niet-nalatende behoefte aan maatregelen ter ondersteuning van de vrouw op de arbeidsmarkt, de nieuwe gevaren voor de gezondheid van de werknemers en het steeds sterker wordend multicultureel karakter van de Europese samenleving. Als daarnaar geen onderzoek wordt verricht, zullen wij ons beleid voor de komende jaren geen grondslag kunnen geven. Met dit onderzoek kan men ook de Europese landen een hart onder de riem steken die geen traditie hebben op het gebied van het sociaal onderzoek, en dit zijn nu juist ook de landen waar zich de grootste ontwikkelingsproblemen voordoen.
Tot slot wil ik nog wijzen op de noodzaak van voorlichting van de burgers en van overleg over alle onderzoekdoelstellingen. De burgers zijn nauwelijks betrokken bij het onderzoek in welke sector dan ook, van de biotechnologie tot het sociaal onderzoek. Dit onderzoek vindt achter de gesloten deuren van laboratoria en instituten plaats. De burgers zijn niet in staat de wetenschappelijke artikelen te lezen uit niet alleen vakbladen, maar ook grote kranten. Daarom moeten wij stelselmatig voorlichting bedrijven.

Gutiérrez-Cortines
 Mijnheer de Voorzitter, het verslag en het kaderprogramma hebben diepgaande wijzigingen ondergaan sinds zij aan dit Parlement werden voorgelegd.
De burgers moeten van deze wijzigingen op de hoogte worden gebracht aangezien zij getuigen van de goede samenwerking tussen de instellingen. Mijns inziens is dit resultaat grotendeels te danken aan de flexibiliteit van de heer Caudron, aan zijn luisterbereidheid en ook aan de rapporteurs van de andere fracties, zoals de heer van Velzen die de hele tijd geheel en al oor is geweest en ten volle openstond voor eenieders amendementen en suggesties. Ik heb nooit eerder in een commissie gewerkt waar zoveel rekening werd gehouden met de verschillende verzoeken en zozeer gestreefd werd naar integratie. Ik zou willen dat het uitvoeringsproces in dezelfde geest verloopt. Het spreekt immers vanzelf dat dit Europees project verder ontwikkeld moet worden en moet blijven groeien.
Er zij tevens op gewezen dat de oorspronkelijke tendens om de werkzaamheden in te perken, om het werk van de commissie te verminderen en weliswaar minder maar grootschaligere projecten ten uitvoer te leggen in de huidige versie is gecorrigeerd. Het Parlement is erin geslaagd om het centralisme van de grote projecten en de grote bedrijven te doorbreken. Dergelijke onderzoeksprogramma's zijn in vele gevallen immers slechts een dekmantel voor parastatale activiteiten van grote onderzoekcentra of belangrijke industrietakken zoals de luchtvaartindustrie. Het Parlement is erin geslaagd om dit project open te trekken en de prioritaire aandachtspunten uit te breiden naar tot dusver ongekende of veronachtzaamde terreinen.
Er zijn verschillende nieuwe elementen opgenomen waarvan de burgers in kennis moeten worden gesteld. De invoering van een vierde instrument vormt mijns inziens de belangrijkste innovatie. Dit vierde instrument stelt ons in de gelegenheid om de deur naar kleinschaligere projecten te openen, de toegang van het midden- en kleinbedrijf te vergemakkelijken en de haalbaarheid van de Europese onderzoekruimte te waarborgen. Europa is immers samengesteld uit vele kleine landen en talloze kleine onderzoekcentra. De Europese onderzoekgroepen bestaan gemiddeld hoogstens uit zes personen terwijl het aantal onderzoekers per team in de Verenigde Staten oploopt tot vierentwintig.
Europa heeft behoefte aan op maat gesneden, beschermende en stimulerende maatregelen. Europa is nog steeds een bundeling van individuele initiatieven. Daarom ben ik van oordeel dat de trap naar topkwaliteit op meesterlijke wijze wordt gedefinieerd in amendement 305.
Ook op cultureel gebied hebben wij belangrijke nieuwe elementen toegevoegd. Het culturele erfgoed wordt tot de niet-hernieuwbare bronnen gerekend. Wanneer het graf van een middeleeuwse koning, met inbegrip van ornaat en tooi, op het punt staat te verdwijnen of wanneer een scheepswrak of een schip naar de diepte zinkt, moeten geavanceerde technologieën worden toegepast om deze overblijfselen te redden. Zowel architectuur als techniek en bouwkunde zijn wetenschappelijke disciplines. Wij hebben ons opgeworpen als de beschermers van het culturele erfgoed en wij zijn van oordeel dat de Europese Unie deze koers moet blijven varen.

Busquin
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, wij zijn op een belangrijk punt aangeland in het aannemingsproces van het nieuwe communautaire kaderprogramma voor onderzoek. Derhalve betekent het advies in eerste lezing van het Europees Parlement inderdaad een belangrijke stap.
Ik sluit mij graag aan bij alle voorgaande felicitaties aan het adres van de rapporteur, de heer Caudron, en ik wil hem zeggen dat de kwaliteit van het verslag, maar ook het karakter dat hij eraan gegeven heeft, alsmede het werk en de energie die hij erin gestoken heeft, werkelijk voorbeeldig zijn, gezien de zware taak die hij op zich genomen had. Zoals mevrouw Quisthoudt-Rowohl opmerkte was het een complexe taak, die de heer Caudron echter tot een goed einde heeft gebracht en ik wil hem daarvoor graag in het bijzonder bedanken.
Tevens wil ik opmerken dat dit verslag de vrucht is van een gemeenschappelijke inspanning en ik wil de schaduwrapporteurs van de overige fracties eveneens danken voor hun aandeel. Ik zal geen namen noemen, maar ik denk dat iedereen weet welke mensen zich hiervoor de afgelopen maanden - op een constructieve wijze, zoals gezegd - hebben ingespannen. Vanzelfsprekend wil ik hierbij ook de rapporteurs van de verschillende commissies betrekken, evenals uiteraard de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie in haar geheel, alsmede het secretariaat van deze commissie die eveneens een bijdrage aan de werkzaamheden heeft geleverd.
Wat ons hier gepresenteerd wordt, is mijns inziens werkelijk een collectief werkstuk van hoge kwaliteit.
Zoals u weet wordt een aantal amendementen niet overgenomen. Ik zal niet proberen u het standpunt van de Commissie over elk van deze amendementen uiteen te zetten, omdat ik anders twee uur aan het woord zou zijn. Ik wil er echter op wijzen dat hiertoe dadelijk een volledig overzicht bij de griffie van dit Parlement zal worden gedeponeerd.
Over het geheel genomen wil ik benadrukken dat de Commissie ertoe neigt het advies van de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie in brede zin over te nemen. Hoewel het statistisch gezien wellicht aanvechtbaar is, wil ik toch stellen dat de Commissie van de 334 amendementen er in feite 248 - als zodanig, gedeeltelijk of in principe - aanvaardt, hetgeen neerkomt op driekwart. U kunt dus kennisnemen van de toelichting over al deze amendementen afzonderlijk en van de redenen waarom wij er niet meer kunnen aanvaarden. Soms komt het namelijk voor dat zij reeds deel uitmaken van het voorstel, hetgeen belangrijk is om te weten.
Ik wil er dus mee volstaan u het standpunt van de Commissie te geven over de belangrijkste punten zoals die in de door de Commissie industrie aangenomen amendementen omschreven zijn.
Ik zal nader ingaan op de structuur van het kaderprogramma, de wetenschappelijke en technologische inhoud ervan, de instrumenten voor de tenuitvoerlegging, de algehele begroting en de verdeling daarvan, de ethische kwestie en tot slot zal ik enkele woorden wijden aan het beheer van het programma, aangezien dit natuurlijk, zoals al werd onderstreept, het fundamentele punt is.
Wat de algehele structuur van het kaderprogramma betreft, deelt de Commissie de mening van het Parlement zoals die in het oorspronkelijk door de heer van Velzen ingediende amendement 36 wordt verwoord. De Commissie en het Parlement zijn het dus tot mijn vreugde eens over het idee één enkel specifiek programma voor alle prioritaire thematische onderzoekgebieden in te stellen, teneinde een pluridisciplinaire samenhang en een strategische visie op het onderzoek in Europa te verkrijgen.
Dankzij deze formule zal het Parlement de tenuitvoerlegging van het programma op de voet kunnen volgen. Elk van de acht prioritaire gebieden zal namelijk een afzonderlijke begrotingslijn krijgen, waarover het Parlement zijn begrotingscontrole zal kunnen uitoefenen.
Wat de wetenschappelijke en technologische inhoud betreft, heeft het merendeel van de amendementen, te weten de amendementen 30 tot en met 294, betrekking op de technologische inhoud. Wij stemmen in met een reeks suggesties van het Parlement betreffende de prioriteiten 2, "Technologieën voor de informatiemaatschappij" ; 3, "Nanotechnologieën" ; 4, "Lucht- en ruimtevaart" en 7, "Burgers in de Europese kennismaatschappij" . Wij denken daarbij bijvoorbeeld aan de amendementen van mevrouw Schröder over de bescherming van de privacy op het gebied van de informatietechnologieën of de amendementen van de Commissie werkgelegenheid over onderzoek als ondersteuning van de doelstellingen van Lissabon.
Bovenal stemt de Commissie ermee in de inhoud van de prioriteiten 1, "Genomica en gezondheid" ; 5, "Voedselveiligheid" en 6, "Duurzame ontwikkeling" , volgens de door het Parlement voorgestelde richtlijnen te wijzigen.
Wat prioriteit 1 betreft, betekent dit dat het perspectief zal worden uitgebreid tot genoomonderzoek van alle levende organismen en dat de aspecten van het medisch onderzoek zullen worden versterkt, meer in het bijzonder het onderzoek naar kanker, en wel in twee afzonderlijke onderdelen onder de door de heer van Velzen voorgestelde lijn en in de geest van met name de amendementen van mevrouw Gutiérrez-Cortines en de heer Caudron. Deze gaan in een richting waarmee wij volledig kunnen instemmen.
Als aanvulling hierop wil ik een reactie geven op het betoog van mevrouw Sandbaek over ziekten die verband houden met armoede en vaccins tegen aids, tuberculose en malaria. Hierin wordt uiteraard reeds voorzien, zoals mevrouw MacNally overigens onderstreepte, in het kader van het internationale beleid. Het technologische platform over aids, malaria en tuberculose sluit precies aan op de vraag van mevrouw Sandbaek. De vraag was dus eigenlijk reeds beantwoord.
Prioriteit nummer 5: we willen het onderzoek naar voedselveiligheid extra aandacht geven. Dat is ook de bedoeling van een aantal amendementen van de Commissie landbouw en visserij, en van het door de heer Piétrasanta en mevrouw Quisthoudt-Rowohl ingediende amendement. Prioriteit 5 "Voedselveiligheid" verschaft hier een antwoord.
Prioriteit 6 is opnieuw geformuleerd, en wel volgens de suggesties van afgevaardigden Caudron, Lange, Hyland en van Velzen. Er is nu een onderverdeling aangebracht, waarbij de aspecten met gevolgen voor milieu, vervoer en energie, afzonderlijk zullen worden bekeken. Onder energie vallen ook de hernieuwbare energiebronnen. Het accent zal liggen op bepaalde aspecten van dit soort energiebronnen. Dat was trouwens ook de wens van de Milieucommissie en de Vervoercommissie. De prioriteit "Duurzame ontwikkeling" zal dus worden onderverdeeld in drie afdelingen: één voor elk der drie genoemde elementen.
Voor ik op onderwerpen van algemene aard overstap, wil ik eerst aangeven dat de Commissie een aantal amendementen overneemt dat zowel op het algemeen beleid als op de precieze inhoud daarvan betrekking heeft, of daar in ieder geval terdege rekening mee zal houden. Het gaat hier onder andere om alle amendementen van de heer Glante over de deelname van kandidaat-landen, het amendement van mevrouw McNally over de uitsluiting van onderzoek ten behoeve van wapens, en het amendement van de heer Linkohr over het onderzoek naar veiligheidskwesties die binnen het kader van het gemeenschappelijk onderzoekscentrum kunnen worden ingedeeld in de categorie nieuwe onderwerpen. Wij houden ook de ontwikkelingen voor de kleine en middelgrote ondernemingen goed in de gaten. Het belang van deze ondernemingen is vanochtend door de afgevaardigden Rovsing en Carraro nog eens onderstreept. Uiteraard zal er in het volgende kaderprogramma apart aandacht worden besteed aan de kleine en middelgrote ondernemingen.
Wat de instrumenten betreft, is de Commissie het in het algemeen eens met de door het Parlement ingediende amendementen. De bedoeling daarvan is om naast de nieuwe, integrerende instrumenten nog enige tijd de klassieke instrumenten aan te houden. Dat was althans het door mevrouw McNally aangevoerde idee. Daarom wil de Commissie tot op bepaalde hoogte de door rapporteur Caudron voorgestelde schaal van uitmuntendheid toepassen op bepaalde gerichte projecten en op de coördinerende acties zoals die zijn opgenomen in het Commissievoorstel over de deelnemingsregels. Daarin zal althans het idee van zo' n schaal verwerkt worden. Toch zullen de nieuwe instrumenten beslist de belangrijkste hulpmiddelen worden voor het uitvoeren van dit kaderprogramma, eenvoudigweg omdat er zonder de door deze instrumenten gecreëerde structuur geen Europese onderzoeksruimte kan bestaan.
Met betrekking tot de begroting wil ik het Parlement bedanken voor het feit dat het zich heeft ingehouden en zich zo realistisch opgesteld heeft. Het Parlement heeft zich steeds aan de door de Commissie voorgestelde beperkingen gehouden. Het komt erop neer dat de algemene begroting van dit kaderprogramma 17% hoger uitvalt dan die van het vorige. Dat is van belang, aangezien de door de Commissie voorgestelde bedragen gebaseerd waren op een evaluatie van de behoeften, waarbij we rekening hebben gehouden met de financiële vooruitzichten en de mogelijkheden die begrotingsrubriek 3 "intern beleid" ons bood. Ik heb daar geloof ik al op gewezen. Wij gaan ervan uit dat de lidstaten in de Raad dezelfde opstelling zullen volgen, aangezien die beslist logisch, redelijk en samenhangend is.
Het Parlement heeft voorgesteld het algemene kredietvolume te verhogen met 100 miljoen euro. Dat is niet zo' n enorm groot bedrag. Om interinstitutionele wrijvingen te vermijden geloven we echter dat het beter is vast te houden aan de reeds gemaakte keuzes. De Commissie blijft dus bij haar oorspronkelijke voorstel van 17,5 miljard, en wel om het evenwicht tussen de instellingen te bewaren. We zullen nu zien hoe we het fusieprobleem willen aanpakken.
Wat fusie betreft, moeten we de nodige flexibiliteit tonen als we besluiten de 200 miljoen euro die voor ITER is gereserveerd ook werkelijk te gebruiken. Het gaat hier niet alleen om de constructie van de apparatuur zelf, maar ook om de met ITER samenhangende activiteiten. Met ITER hopen we ons potentieel op het gebied van onderzoek te verwezenlijken, nu en in de toekomst. De fusie moet daarom in een veel gunstiger licht worden gezien. De door de heer Linkohr gebruikte metafoor was heel aardig. Er zal de eerstvolgende twintig jaar veel interessant onderzoek worden verricht naar materialen en de wijze waarop magnetische opsluiting kan worden gerealiseerd. En dat onderzoek heeft ook buiten de fusie betekenis. Het kan immers bijdragen tot de ontwikkeling van nieuwe technologieën voor andere sectoren. Zo moet je deze zaken bekijken, en dat is dan ook de zienswijze die bij de stemming in de ITER-commissie de overhand heeft gekregen.
De Commissie zal samen met de lidstaten een werkgroep opzetten om in dit kader doelstellingen te ontwikkelen voor een iets minder ver verwijderde toekomst, laat ons zeggen 2020. Dat lijkt ver weg, maar is dichter bij dan u denkt, en dit initiatief zal zeker resultaten opleveren. Een vergelijkbaar voorstel is overigens ook al in de Raad gedaan door een aantal lidstaten die zich met het oog op de voor fusie benodigde materialen konden vinden in deze visie voor 2020.
Als het gaat om de verdeling van de middelen voor dit kaderprogramma, is de Commissie vrijwel steeds geneigd de algemene richtsnoeren van het Parlement te volgen. Alle belangrijke amendementen worden dus min of meer automatisch overgenomen. Het is echter wel duidelijk dat wij, als wij instemmen met bepaalde fundamentele amendementen op bepaalde gebieden, daarvoor ook de noodzakelijke financiële middelen moeten vinden. Als bij onderzoek aandacht wordt besteed aan onderwerpen die aanvankelijk niet in de plannen waren opgenomen, moet de begroting natuurlijk aangepast worden. Anders volstaan de middelen niet. De wijzigingen die wij voorstaan zijn echter minder ingrijpend dan die welke het Parlement voorstelt. Waarom? Omdat we moeten inspelen op de reële behoeften, zoals we die op dit moment kunnen inschatten. Als we verder gaan, heeft dat ernstige gevolgen voor de financiering van de binnen het kader van de achtste prioriteit ontwikkelde activiteiten. Dat vraagt om enige uitleg, en die zal ik nu verschaffen.
Waarom moeten we voor deze activiteiten over middelen kunnen blijven beschikken? Omdat ze een belangrijke rol vervullen. Het gaat hier vooral om onderzoek dat voor de hervorming van het algemeen landbouwbeleid van belang is, en dat is een uiterst belangrijke doelstelling van het communautair beleid, zeker met het oog op de aanstaande uitbreiding. We hebben het hier bovendien over het visserijbeleid, volksgezondheid - wat de epidemiologische aspecten betreft -, justitie en veiligheid. Dat zijn zaken die we niet gemakkelijk bij andere prioriteiten kunnen indelen, aangezien die prioriteiten daarvoor te specifiek zijn gedefinieerd. Dat betekent dat ze door iets preciezer gerichter programma' s worden bestreken. Er moeten voor onderzoek en ontwikkeling van het communautair beleid op deze gebieden voldoende middelen beschikbaar blijven. Ik denk hier trouwens ook aan het beleid dat voor de uitbreiding ontwikkeld zal moeten worden. De heer Verheugen wil daarvoor ook middelen vrijgemaakt zien, en wel op het gebied van de menswetenschappen.
Wat de ethiek betreft: we hebben het door de Industriecommissie goedgekeurd amendement, zoals dat in het verslag-Caudron is opgenomen, bestudeerd. We zijn echter ook bereid de aan deze plenaire vergadering voorgelegde amendementen in overweging te nemen. Het gaat hier om een heel delicate kwestie. De tekst die de Commissie in het besluit wil opnemen, stelt dat niet alleen onderzoeksactiviteiten gericht op het klonen voor reproductieve doeleinden van mensen en op de modificatie van het menselijk genetisch erfgoed van communautaire financiering moeten worden uitgesloten, maar ook de productie van menselijke embryo' s voor uitsluitend onderzoekdoeleinden of voor het verkrijgen van stamcellen. Als ik het goed begrijp moet deze uitsluiting volgens de amendementen ook gelden voor het overbrengen van celkernen. Dat blijkt, bijvoorbeeld, uit de door de afgevaardigden Nisticò, Trakatellis en Purvis ingediende amendementen.
Ik sluit af met de bespreking van twee punten, en ik zal proberen het kort te houden. Er is aan één aspect, coördinatie, dat niet voldoende aandacht heeft gekregen. Volgens mij, mevrouw Maes, is de coördinatie tussen de verschillende nationale en regionale programma' s een absolute voorwaarde voor het scheppen van een Europese onderzoeksruimte. U weet dat wij een mededeling hebben opgesteld met de titel "Regio' s en onderzoek" . Daarvoor is 400 miljoen euro vrijgemaakt. Met dat geld kunnen coördinerende activiteiten worden gefinancierd, vooral op een aantal gebieden die in sommige amendementen van het Parlement met name genoemd worden. Als ik bijvoorbeeld kijk naar het amendement van afgevaardigden Nisticò, Fiori en Bowis, moet ik opmerken dat kinderziekten en diabetes beter onderzocht kunnen worden in het kader van een tussen de verschillende lidstaten gecoördineerd beleid. Datzelfde geldt voor risico' s bij aardschokken, zoals dat genoemd wordt in het amendement van afgevaardigden Caudron en Nisticò, of voor fossiele brandstoffen. Dit geldt misschien zelfs voor de in het amendement van de heer Piétrasanta vermelde ecosites, al weet ik niet of dit amendement nu wel of niet is ingetrokken. Er bestaan dus wel degelijk mogelijkheden voor de coördinatie tussen het door de lidstaten gevoerde nationale beleid.
Tot slot wil ik enige woorden wijden aan het beheer. Het beheer van de kaderprogramma' s is terecht onderwerp van kritiek geweest, onder andere van de zijde van de Rekenkamer die zich vooral heeft gekant tegen de complexiteit van het beheer. Beheersvereenvoudiging is dan ook een doelstelling waar we veel aandacht aan willen besteden. Dit zal niet alleen de wetenschapsgemeenschap, maar ook het bedrijfsleven, de kleine en middelgrote ondernemingen, ten goede komen. Vereenvoudiging betekent ook dat we het aantal voorwaarden beperken en met het oog op het zinvol gebruik van openbare middelen een zekere mate van flexibiliteit hanteren om gehoor te kunnen geven aan de oproep van de Rekenkamer. Vooral de deelnemingsregels zijn heel belangrijk, en het Parlement zal gevraagd worden deze regels vast te leggen. Ik kan mevrouw Quisthoudt-Rowohl verzekeren dat wij daarover momenteel een debat voeren met de wetenschap, het bedrijfsleven en het Parlement. Dat is de nu voor ons liggende taak.
Ter afsluiting wil ik dit Parlement bedanken. Ik geloof dat we belangrijk werk hebben verricht en een stap dichter bij een Europese onderzoeksruimte zijn gekomen, en dat is toch waar we heen willen. Ik dank u voor uw bijdragen en inspanningen.
(Applaus)

De Voorzitter
Hartelijk dank voor uw opmerkingen, commissaris Busquin. Ik denk dat alle collega' s zich scharen achter mijn oprechte dank aan u voor de uiterst correcte wijze waarop u de betrekkingen met ons Parlement hebt onderhouden.

Van Velzen
Voorzitter, nu de commissaris heeft aangegeven dat hij zoveel van de amendementen van het Parlement overneemt, heb ik één pertinente vraag aan de commissaris. Betekent dat ook dat u de specifieke programma's die u eerder heeft vervaardigd, nu eerst bijstelt voordat ze in het Parlement kunnen worden behandeld?

Busquin
Het spreekt voor zich dat de specifieke programma' s de eestvolgende dagen zullen worden aangepast, en wel overeenkomstig de amendementen die uiteindelijk zullen worden aangenomen.

De Voorzitter
De vergadering is gesloten.
De stemming vindt vandaag om 12.00 uur plaats.

Betrekkingen Europese Unie/Latijns Amerika
De Voorzitter
Aan de orde van de dag is het verslag (A5-0336/2001) van de heer Salafranca Sánchez-Neyra, namens de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid over een globaal partnerschap en een gemeenschappelijke strategie voor de betrekkingen tussen de Europese Unie en Latijns Amerika (2000/2249(INI)).

Salafranca Sánchez-Neyra
Mijnheer de voorzitter, ik vraag het woord voor een motie van orde. Ik zou u erop willen attenderen - in de hoop dat deze woorden niet als spreektijd worden aangerekend - dat ik niet ben ingelicht over de afwezigheid van de bevoegde commissaris, de heer Patten. Ik vraag mij af of het Voorzitterschap misschien een verklaring heeft ontvangen en ons de desbetreffende informatie kan doorspelen. Ik zie de commissaris niet, hetgeen mij ten zeerste verbaast aangezien hij de debatten over het buitenlands beleid steeds tracht bij te wonen. Ik zou graag van het Voorzitterschap en de Commissie vernemen of zij over enige informatie beschikken die de afwezigheid van de bevoegde commissaris, de heer Patten, rechtvaardigt, want ik ben er vrijwel zeker van dat hij verhinderd is.

De Voorzitter
Mijnheer Salafranca, ik kan niet als Voorzitter op uw vraag antwoorden. De Commissie is hier aanwezig in de persoon van commissaris Bolkestein die aan het einde van het debat natuurlijk namens de Commissie het woord zal voeren. Ik weet niet of commissaris Bolkestein onmiddellijk wil reageren op uw vraag. Ik geef het woord aan de commissaris.

Bolkestein
. (EN) Mijnheer de Voorzitter, mijn collega, de heer Patten, is momenteel in New York waar hij de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties bijwoont. Ik hoop dat de heer Salafranca Sánchez-Neyra dit als een afdoend excuus ziet voor zijn afwezigheid en dat hij tevreden zal zijn met de antwoorden die ik hem en de andere leden in het hiernavolgende debat geef. Ik zal in ieder geval mijn best doen.

De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer Bolkestein. Mijns inziens heeft de heer Salafranca evenals wij allen een duidelijk en bevredigend antwoord gekregen.

Salafranca Sánchez-Neyra
Mijnheer de Voorzitter, hartelijk dank. Mijn dank ook aan commissaris Bolkestein voor zijn vriendelijkheid en bereidvaardigheid. Uiteraard kan ik in deze omstandigheden het volste begrip opbrengen voor de afwezigheid van de heer Patten.
Zoals u allen weet, hebben de staatshoofden en regeringsleiders een tijdje geleden, in juni 1999 om precies te zijn, besloten om een globaal partnerschap, een strategische associatie tussen de Europese Unie en Latijns Amerika tot stand te brengen. Ondertussen is er alweer twee jaar verstreken en om eerlijk te zijn is er met het oog op de verwezenlijking van de door de staatshoofden en regeringsleiders vastgestelde doelstellingen geen noemenswaardige vooruitgang geboekt.
Daarom juist, mijnheer de Voorzitter, heeft het Europees Parlement zich niet tot een simpele gedachtewisseling willen beperken, maar heeft het beslist om een eigen initiatiefverslag op te stellen teneinde het debat over de volgende top - de tweede bijeenkomst van de staatshoofden en regeringsleiders die in de lente zal plaatsvinden - concreet in te vullen en een document ter tafel te leggen waarin ten aanzien van deze betrekkingen een strategische visie wordt ontwikkeld. Zodoende zal de Europese Unie niet met lege handen op de top verschijnen, althans voorzover het de verantwoordelijkheid van onze instelling betreft.
In de eerste plaats wil ik mijn dank uitspreken voor de geest van samenwerking waarin het onderhavige verslag tot stand is gekomen. Daartoe hebben alle fracties hun steentje bijgedragen: het verslag is in de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid met overweldigende meerderheid - 48 stemmen voor, 0 tegen bij 2 onthoudingen - goedgekeurd. Ik dank ook de commissies die wij om advies hebben verzocht voor hun samenwerking.
Mijnheer de Voorzitter, het onderhavige verslag bevat een fundamenteel verzoek, namelijk dat de Europese Unie naar het voorbeeld van de gemeenschappelijke strategie voor de betrekkingen met Rusland, de Balkan, het Middellandse-Zeegebied of Oekraïne een gemeenschappelijke strategie ontwikkelt voor de betrekkingen met de landen van Latijns Amerika.
Ik acht het wenselijk, mijnheer de Voorzitter, dat deze strategie drie essentiële terreinen beslaat. Op politiek gebied moeten drie prioriteiten worden nagestreefd: ten eerste, de aanneming van een verruimde biregionale politieke agenda; ten tweede, de actualisering van de politieke dialoog op ministerieel niveau; ten derde, de oprichting van een Transatlantische Vergadering EU-Latijns Amerika die gebaseerd moet zijn op de ondertekening van een Europees-Latijns-Amerikaans handvest voor de vrede en de totstandbrenging van een politieke en veiligheidsassociatie tussen de EU en Latijns Amerika.
Voorts zijn wij van oordeel, mijnheer de Voorzitter, dat de Europese Unie op economisch, financieel en handelsgebied de lopende onderhandelingen over de sluiting van associatieovereenkomsten met Mercosur en Chili moet afronden. Het is belangrijk dat de overeenkomsten met deze partners evenwichtig zijn en zo spoedig mogelijk tot stand komen, uiteraard op grond van hun eigen verdiensten. Wij zijn ervan overtuigd dat - althans vanuit de optiek van de Europese Unie - geen onderscheid mag worden gemaakt tussen eersterangs- en tweederangslanden. Daarom zetten wij de Commissie ertoe aan om op de middellange termijn richtsnoeren voor onderhandelingen vast te stellen met het oog op de sluiting van nieuwe overeenkomsten met de Andesgemeenschap en de landen van Midden-Amerika.
Ik heb het hier over de korte en middellange termijn, mijnheer de commissaris, omdat wij hier in het Europees Parlement van mening zijn dat de in het kader van het communautaire stelsel van algemene preferenties toegekende faciliteiten op de korte termijn behouden moeten blijven.
In overeenstemming hiermee, mijnheer de Voorzitter, dringen wij aan op de sluiting van een globale interregionale associatieovereenkomst die de betrekkingen met het subcontinent in institutioneel opzicht schraagt en vanuit geografisch oogpunt de hele regio bestrijkt, onder meer om te vermijden dat ons ontwikkelingsbeleid verdrongen wordt door dat van de Verenigde Staten. Wij dringen tevens aan op de totstandbrenging van een zone van gedeelde welvaart op basis van een versterking van de regionale markten met het oog op 2010.
Ik zou hieraan willen toevoegen, mijnheer de Voorzitter, dat er helaas één Latijns-Amerikaans land is waarmee de Europese Unie geen overeenkomst heeft gesloten, ofschoon wij met dat land diplomatieke betrekkingen onderhouden en ook daar het communautaire stelsel van algemene preferenties van toepassing is. Ik heb het natuurlijk over Cuba. Daarom stel ik voor - in de geest van de communautaire doctrine in het algemeen en van het eerder door dit Parlement aangenomen verslag-Newens in het bijzonder - dat wij, uiteraard met inachtneming van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden, een formule zoeken die ons in de gelegenheid stelt vorderingen te maken en onze betrekkingen met dit land te institutionaliseren.
Op sociaal en cultureel vlak pleiten wij, mijnheer de Voorzitter, voor een vastberaden en ambitieus ontwikkelingsbeleid. Ook willen wij een beleid inzake onderwijs, migratie en binnenlandse zaken en justitie. Daarbij horen tal van concrete initiatieven die ik hier wegens tijdgebrek niet kan uiteenzetten.
Mijnheer de Voorzitter, ik ben van oordeel - en ik denk dat mijn collega's het met mij eens zijn - dat zowel de tijdens de Top van Rio aangegane verplichtingen als de nieuwe strategie ten behoeve van Latijns Amerika spoedig in de praktijk moeten worden gebracht en een sterke impuls moeten geven aan de betrekkingen met deze regio, al was het alleen maar om niet achter te blijven bij de economische sector en het maatschappelijk middenveld. Het is van fundamenteel belang dat de eerstvolgende top van staatshoofden en regeringsleiders een waar succes wordt. Wij moeten immers duidelijk laten verstaan dat wij werkelijk bereid zijn om onze nieuwe verplichtingen ten aanzien van Latijns Amerika na te komen.

Kreissl-Dörfer
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, op de eerste plaats wil ik de heer Salafranca Sánchez-Neyra feliciteren met zijn uitgebreide en duidelijke verslag. Het wordt inderdaad tijd dat de Europese Unie haar strategie voor de betrekkingen met Latijns-Amerika herziet. Met name op het gebied van de economische samenwerking is nog veel voor verbetering vatbaar. Daar moet in onze ogen ook Cuba bij betrokken worden. Het wordt hoog tijd dat wij met Cuba onderhandelingen beginnen over een kaderovereenkomst zonder voorafgaande voorwaarden.
Wij moeten rekening houden met de gepaste sociale en ecologische minimumnormen en deze tot onderdeel maken van de economische samenwerking. Wij willen de sociale tegenstellingen in Latijns Amerika immers niet groter maken, maar juist verkleinen. De Latijns Amerikaanse landen worden immers nog steeds gekenmerkt door enorme sociale verschillen. Rijke geïndustrialiseerde enclaves worden daar omringd door zeer arme regio' s. Daarom willen wij dat naar duurzame economische ontwikkeling wordt gestreefd waarmee in het kader van de structurele bevordering met name kleine en middelgrote ondernemingen worden gesteund. Verder moet men, waar zinvol en noodzakelijk, met name ook de belanghebbende groepen en het maatschappelijk middenveld, in het bijzonder de inheemse volkeren, van meet af aan betrekken bij de planning. Dat geldt met name voor het Puebla Panama-plan waaraan de Europese Unie slechts met inhoudelijk duidelijk gedefinieerde afspraken mag deelnemen. Overdracht van technologie en kennis en openstelling van de Europese markt voor de producten van partnerlanden zijn verdere stappen die wij snel moeten zetten. Het Europees Parlement wil een gelijkwaardig economisch partnerschap met de burgers van Latijns Amerika en niet alleen met de grote ondernemingen.

Stenzel
Mijnheer de Voorzitter, wij moeten ons er in ieder geval sinds de terroristische aanslagen van 11 september van bewust zijn dat mondiale crisissituaties gevolgen voor de hele wereld hebben en dat de Europese Unie zich geen eurocentrisme meer kan veroorloven. Dat betekent niet dat wij de uitbreiding van de EU en de stabilisatie van de Balkan moeten relativeren, maar veeleer dat wij ervoor moeten zorgen dat het proces van Rio niet hetzelfde lot ondergaat als het proces van Barcelona en het Middellandse-Zeebeleid. Er mag niet weer eerst een terroristische aanslag gepleegd worden, voordat wij onze aandacht gaan vestigen op Latijns Amerika dat historisch en qua bevolking met Europa verbonden is.
Het initiatiefverslag dat de heer Salafranca namens het Europees Parlement heeft opgesteld, komt daarom net op tijd voor de top die volgend jaar mei in Madrid wordt gehouden als vervolg op de top van Rio. Wij hebben een strategie en een herwaardering van ons beleid jegens Latijns Amerika nodig op alle niveaus. Daardoor kunnen wij de armoede op dit continent bestrijden, de ontwikkeling van de democratie bevorderen, de georganiseerde misdaad en de drugshandel bestrijden en ten slotte onze economische belangen behartigen. Het sluiten van de vrijhandelsovereenkomst met Mexico heeft een gunstige uitwerking gehad op de aanwezigheid van de Europese economie aldaar, in het voordeel van beide partijen. Hopelijk wordt de vrijhandelsovereenkomst met Chili in mei in Madrid ondertekend.
Helaas stagneren de onderhandelingen met Mercosur. Hopelijk zullen de Commissie en het Europees Parlement alles in het werk stellen om de problemen met Argentinië en Brazilië op te lossen. Vrije handel is geen eenrichtingsverkeer en min of meer verhuld protectionisme moet tot het verleden behoren. Wij moeten ook de kennis van Latijns Amerika vergroten en de oprichting van een centrum voor studies over Europa en Latijns Amerika zou daarom zeer welkom zijn. Latijns Amerika heeft echter niet alleen vrijhandelsovereenkomsten nodig, maar ook strategieën voor de algemene versterking van een gunstig investeringsklimaat. Dat kan alleen bereikt worden door de juiste politieke stabiliteit te bereiken en door kapitaalvlucht een halt toe te roepen. Niet iedere verdiende dollar moet onmiddellijk naar Miami overgemaakt worden.

Menéndez del Valle
Mijnheer de Voorzitter, het verslag-Salafranca komt als geroepen. Ofschoon het uiteraard steeds de moeite loont om op initiatief van Europa een globale associatie en gemeenschappelijke strategie met Latijns Amerika op gang te brengen, hebben wij nu, na 11 september, op een moment dat de internationale betrekkingen duidelijk in beroering zijn, meer dan ooit behoefte aan een dergelijk voorstel. Het is des te belangrijker dat het initiatief tot deze strategie en associatie van Europa uitgaat omdat onze bondgenoot, zoals wij allen weten, momenteel in andere opzichten een moeilijke periode doormaakt.
Als Europeanen moeten wij evenwel realistisch zijn. Zodra de bondgenoot op wie ik heb gezinspeeld, deze inzinking weer te boven is, zal hij opnieuw aandacht aan Latijns Amerika besteden. Daartoe heeft hij uiteraard het volste recht, maar de waarden en belangen van Europa komen niet steeds overeen met die van de Verenigde Staten. Alleen al het bestaan van Mercosur en FTAA spreekt in dit opzicht boekdelen, om nog maar te zwijgen van de verschillende standpunten die wij ten aanzien van thema's als de doodstraf en het permanent Internationaal Gerechtshof aannemen.
Voor wat de doelstellingen van de gemeenschappelijke strategie betreft, acht ik het streven naar de oprichting van een Europees-Latijns-Amerikaanse ruimte van vrede en stabiliteit en de ondertekening van een handvest voor de vrede uiteraard bijzonder lovenswaardig, ofschoon het mijns inziens uitermate moeilijk zal zijn om deze taak tot een goed einde te brengen. Anderzijds heeft de verwezenlijking van de doelstellingen van het mediterrane proces van Barcelona wellicht nog meer voeten in de aarde. Het conflict in het Midden-Oosten is immers nog steeds niet opgelost.
Ik verwelkom eveneens het voorstel om een zone van gedeelde welvaart tot stand te brengen door de oprichting van een vrijhandelsassociatie tegen het jaar 2010. In dit verband wens ik evenwel nogmaals een toespeling te maken op het proces van Barcelona. Er zij op gewezen dat in het kader van de ontwikkelingen die wij in Latijns Amerika teweeg willen brengen rekening moeten worden gehouden met de bestaande ongelijkheden, of liever gezegd, met het verschillende economische gewicht van de bondgenoten. De kans bestaat dat de verschillende landen in theorie weliswaar van de vrijhandelszone deel uitmaken, maar in de praktijk in hun mogelijkheden beknot worden door de zwaarste van alle lasten, namelijk de reële ongelijkheid. Het is algemeen geweten dat deze druk in het betrokken continent noemenswaardige proporties kan aannemen. Wij moeten derhalve verhinderen dat de zogenaamde vrijhandel tot een lege slogan verwordt. Het is de bedoeling om een associatie tussen leden van gelijk niveau tot stand brengen. Wanneer blijkt dat deze vermeende gelijkheid onbestaande is, moeten wij een fundamenteel instrument inzetten.
Ik ben met andere woorden van oordeel dat er behoefte bestaat aan een doelmatig ontwikkelingssamenwerkingbeleid. Dat is immers de enige manier om de huidige kloof, de enorme sociaal-economische verschillen tussen de Unie en Latijns Amerika enerzijds en tussen de verschillende Latijns-Amerikaanse bondgenoten onderling anderzijds te verkleinen. Ik vrees evenwel dat 2010 een al te optimistische streefdatum is.
Tenslotte wil ik de ultraliberalen erop attenderen dat ontwikkelingshulp niet alleen perfect verenigbaar is met vrijhandel, maar bovendien voor de totstandbrenging van een vrijhandelszone onontbeerlijk is, tenzij men streeft naar een weliswaar vrije maar tegelijkertijd cynische en zelfs wrede uitoefening van de ongelijkheid. In sommige gevallen is waardige handel onmogelijk zonder dat een doelmatige en transparante ontwikkelingssamenwerking de grondslag legt voor een vrij maar eerlijk spel.

Di Pietro
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega' s, ik kan niet anders dan de heer Salafranca oprecht gelukwensen met zijn diepgaand verslag. Inderdaad moet men, als men de tijdens de bijeenkomst van Rio de Janeiro genomen besluiten van de staatshoofden en regeringsleiders van de Europese Unie, Latijns Amerika en de Caraïben echte inhoud wil geven, de plechtige verklaringen concreet invullen en ze omzetten in feiten, strategieën en gelegenheden waarmee de dialoog tussen de Europese Unie en Latijns Amerika nieuw leven in kan worden geblazen.
Het hoeft ons niet te verbazen dat in het verslag-Salafranca onomwonden tot uitdrukking wordt gebracht dat er maar één instrument is voor de verwezenlijking van een echt, strategisch, biregionaal partnerschap, en dat is een nieuwe gemeenschappelijke strategie. Wij moeten deze dan ook met kracht en vastberadenheid lanceren en daartoe krijgen wij een goede gelegenheid tijdens de top van Madrid in mei 2002. Daarom is het goed daarvoor nu al de grondslag te leggen en te zoeken naar de meest eenvoudige en gemakkelijk begrijpbare instrumenten, voor zowel de Europese als Zuid-Amerikaanse burgers. Daarom zijn wij blij met de instelling van een gemeenschappelijke transatlantische, Europees-Latijns-Amerikaanse vergadering en met de toekenning daaraan van een zeer ruim takengebied. Daaronder valt in eerste instantie de strijd tegen de armoede en de sociale uitsluiting, en de strijd tegen de drugs en de georganiseerde misdaad. Anderzijds moet echter ook nauwgezet aandacht worden geschonken aan de fundamentele sector van het onderwijs, de cultuur en de vrije handel bij de ontwikkeling waarvan geen ongelijkheden mogen worden veroorzaakt, zoals de vorige spreker reeds zei.
De door de rapporteur voorgestelde strategie zou inderdaad kunnen uitmonden in een gemeenschappelijk fonds van biregionale solidariteit, mits dit een duidelijk afgebakende en dus gemakkelijk controleerbare strategie is. Afgezien van de technische en financiële instrumenten is het van fundamenteel belang dat er een duidelijke politieke wil bestaat, dat de Unie zich sterker inspant - en daartoe heeft zij de mogelijkheid - om een krachtig beleid voor ontwikkelingssamenwerking ten uitvoer te leggen. Heel wat Europeanen hebben historische, culturele en verwantschapsbanden met het Latijns-Amerikaans continent. Daarom voelt men zich daar ook zo thuis als men op bezoek is. Deze banden leggen ons niet alleen een politieke maar ook morele plicht op. Wij moeten ons met hernieuwde kracht inzetten voor de waarborging van de specifieke Europese rol, een rol gebaseerd op de kracht van de waarden die de bron waren van ons integratieproces. Daarom wil ik namens de fractie van de Europese liberalen mijn volledige steun betuigen aan dit verslag.

Frassoni
Mijnheer de Voorzitter, in deze steeds ingewikkelder wordende wereld kan de gemeenschappelijke strategie met betrekking tot Latijns Amerika een sterk innovatief karakter hebben voor Europa, innovatief wat de organisatie van de betrekkingen tussen Europa en Latijns Amerika betreft. Deze betrekkingen zullen om drie thema' s draaien: ten eerste het debat over de spelregels in het mondialiseringsproces, en met name de vraagstukken van democratie en armoedevermindering; ten tweede de regionale politieke integratie en ten derde het gemeenschappelijk beheer van de grote milieuproblemen.
Ofschoon mijn fractie instemt met de algemene strekking van het verslag van de heer Salafranca, staan hierin dingen die volgens ons een uitvloeisel zijn van een bepaalde visie, van een visie waarin te weinig aandacht wordt geschonken aan de nieuwe problemen die zijn gerezen en waarop wij een antwoord moeten geven. Mijn fractie is het met name er niet mee eens dat de klemtoon wordt gelegd op de handelsdimensie van de betrekkingen tussen Europa en Latijns Amerika, op de noodzaak vooral dat deze betrekkingen worden onderworpen aan de huidige regels van de Wereldhandelsorganisatie. Deze regels worden namelijk van verschillende kanten aangevochten, niet alleen in Latijns Amerika maar ook in Europa.
Ten tweede zijn wij het niet eens met het bij voorbaat gunstige oordeel over het Puebla-Panama-plan. Dit is een plan voor grote infrastructuurwerken dat zeer zeker een aanzienlijke impact zal hebben op het sociaal bestel en het milieu. Voordat de Europese Unie zich schaart achter de financiële gemeenschap - zoals in dit verslag wordt gevraagd - om bij te dragen aan het welslagen van dit plan, zou zij mijns inziens aandachtiger de gevolgen van dit plan moeten bestuderen.

Marset Campos
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen feliciteer ik de heer Salafranca met zijn bijzonder volledig, degelijk en opportuun verslag. Mijn oprechte dank hiervoor. Nu het uitbreidingsproces, althans op papier, is afgerond staan ons immers nog twee dingen te doen: de Euro-mediterrane strategie en het onderhavige initiatief ten aanzien van Latijns Amerika. Gelet op de toenemende organisatie van dit continent biedt Latijns Amerika wellicht meer mogelijkheden. Ook het belang van de internationale uitstraling mag niet over het hoofd worden gezien.
Mijns inziens is de invloed die de Europese Unie in het kader van de Verenigde Naties op Latijns Amerika uitoefent om een vreedzame oplossing voor de bestaande conflicten te vinden een hoopvol alternatief voor de op militarisering en agressief gebruik van geweld gebaseerde aanpak van de Verenigde Staten.
Daarom vind ik dat dit belangrijke verslag bijzonder gelegen komt. Het Parlement bewijst hiermee overigens dat het op de omstandigheden weet in te spelen.
Om al deze redenen zal onze fractie het initiatief van de heer Salafranca volmondig steunen.
De tekst bevat evenwel enkele zeer concrete punten waarover wij het oneens zijn, maar daar zullen we het te zijner tijd over hebben. Zij houden verband met de opname van Cuba, die wij onontbeerlijk achten, en het streven naar een vreedzame oplossing voor het Colombiaanse conflict, waarvoor de Europese Unie als dusdanig zich ten volle moet inzetten.

Carrilho
Mijnheer de Voorzitter, de Latijns-Amerikaanse landen en die van de Europese Unie kunnen verwijzen naar een gemeenschappelijke cultuur, en dat vergemakkelijkt de omgang tussen de in deze gebieden levende volkeren. De eerste Top tussen de Europese Unie en Latijns Amerika, met inbegrip van het Caribische gebied, werd in 1999 in Rio de Janeiro gehouden, en het verloop daarvan was heel veelbelovend. Er werd gesproken over een strategisch partnerschap op economisch, sociaal en ecologisch gebied. De concrete resultaten zijn tot op heden echter nogal teleurstellend gebleken. De redenen daarvoor zijn van uiteenlopende aard en er is niet werkelijk één schuldige aan te wijzen. Als we naar onze eigen verantwoordelijkheden kijken, zien we dat er van Europese zijde een soort remming valt waar te nemen, en die heeft mogelijk te maken met het feit dat de Verenigde Staten op het gehele Amerikaanse continent zo' n dominante rol speelt, onder andere op geostrategisch gebied.
Zoals bekend kunnen de Latijns-Amerikaanse landen mogelijk reeds vanaf 2005, in de zeer nabije toekomst dus, deel gaan uitmaken van de Amerikaanse vrijhandelszone. Het is nu meer dan ooit sinds het einde van de koude oorlog van belang dat internationaal wordt samengewerkt met sterke partners. De Europese Unie mag haar verantwoordelijkheden op dit gebied en de uitdagingen waarvoor ze zich gesteld ziet niet uit de weg gaan. Waar het nu eerst en vooral om gaat is dat we duidelijke gemeenschappelijke strategieën uitzetten en die vervolgens een uitvoerbare politieke inhoud geven.
Ik dank onze collega Salafranca voor zijn uitstekend initiatiefverslag en ben van mening dat we zijn voorstellen moeten steunen. Niet alleen omdat hij precies aangeeft welke aspecten in een gemeenschappelijke strategie aan de orde moeten komen en pleit voor een verdieping van de Europees-Latijns-Amerikaanse betrekkingen, maar ook omdat deze voorstellen precies op het juiste moment komen, terwijl de voorbereidingen voor de in mei te houden tweede top van regeringsleiders en staatshoofden in volle gang zijn.

Mayol i Raynal
Mijnheer de Voorzitter, ik moet vaststellen dat er in het ons voorgelegde verslag een hele bevolkingsgroep ontbreekt. Die grote afwezige is de Indiaan. Met Indianen bedoel ik de autochtone bevolking van dit continent. Wij vergeten die Indiaan maar al te graag, aangezien hij ons aan ons kwaad geweten herinnert.
Hoe kan men spreken over de betrekkingen met dit alleen in naam "Latijnse" Amerika zonder iets over deze volkeren te zeggen? Het merendeel van deze mensen leven in erbarmelijke omstandigheden, als ze tenminste niet zijn uitgeroeid door onze zogenaamde beschaving.
Deze nalatigheid wordt nog duidelijker in het advies van de Ontwikkelingscommissie. In artikel 50 van dat verslag wordt onder g) gesproken over financiële steun van de Unie aan het Puebla Panama-plan. Als bekend is dat dit plan betrekking heeft op gebieden waar de Indianen, net als in Chiapas en Guatemala, de meerderheid van de bevolking vormen, hoe kan men dan zulke steun overwegen zonder eerst die meerderheid te raadplegen?
Ik kan uiteraard niet voor zo' n verslag stemmen.

Sauquillo Pérez del Arco
Mijnheer de Voorzitter, de vaststelling van een gemeenschappelijke strategie tussen de Europese Unie en Latijns Amerika, waartoe in 1999 in Rio de Janeiro werd besloten, is een kwestie van rechtvaardigheid. Eindelijk worden deze vanuit historisch oogpunt ondergewaardeerde interregionale betrekkingen naar waarde geschat.
De socialistische fractie in de Commissie ontwikkelingssamenwerking onderschrijft de doelstellingen van de door de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid opgestelde resolutie. Mijn felicitaties aan de heer Salafranca.
Wij achten het noodzakelijk dat de politieke agenda inhoudelijk wordt verruimd en dat de dialoog op de verschillende politieke en institutionele niveaus wordt uitgediept in het kader van een reëel partnerschap. Wij pleiten tevens voor de sluiting van associatieovereenkomsten met de Andesgemeenschap en Midden-Amerika teneinde een Europees-Latijns-Amerikaanse vrijhandelszone tot stand te brengen.
Wij zijn evenwel van oordeel dat ook prioritaire aandacht moet worden besteed aan de ontwikkelingsproblemen waarmee vele Latijns-Amerikaanse landen nog steeds worden geconfronteerd. Laten we niet vergeten dat het aantal armen in deze regio op 200 miljoen wordt geschat. Wij maken ons met name zorgen over de Andesregio, Midden-Amerika en het Caribische gebied. In de Andesregio vereisen de onstabiliteit, het institutionele geweld, de drugshandel en het beheer van de migratiestromen een geïntegreerde aanpak waarin plaats moet zijn voor ontwikkelingssamenwerking, liberalisering van de handel, institutionele hervormingen, mensenrechten en met name rechten van de inheemse bevolking.
Het is van fundamenteel belang dat de totstandbrenging van een Europees-Latijns-Amerikaanse ruimte van vrede en stabiliteit de mensenrechten, de democratie en de drugsbestrijding ten goede komt. In Midden-Amerika moeten de bijdrage aan de sociale ontwikkeling en de armoedebestrijding prevaleren boven onverschillig welk ander initiatief, zoals onder meer de bevordering van de informatiemaatschappij. Wij moeten immers oppassen dat wij het paard niet achter de wagen spannen.
Ik wil ook expliciet refereren aan het Caribische gebied, inzonderheid aan Cuba, zoals hier vanochtend overigens wel vaker is gedaan. Cuba neemt niet deel aan de Overeenkomst van Cotonou en het onderhoudt evenmin geïnstitutionaliseerde betrekkingen met de Europese Unie. Ons inziens is het, gelet op de ontwikkelingsperspectieven van Cuba - waar investeringen van Europese ondernemingen reeds lang schering en inslag zijn - en de situatie van de bevolking aldaar, hoog tijd dat de Europese Unie de onverschillige houding die zij tot dusver jegens Cuba heeft aangenomen laat varen. Het land verdient wel degelijk een andere behandeling.

Medina Ortega
Mijnheer de Voorzitter, ik feliciteer de heer Salafranca met zijn uitstekende verslag. Mijn felicitaties ook aan de heer Kreissl-Dörfler, die namens de Industriecommissie over dit onderwerp advies heeft uitgebracht.
Het verslag-Salafranca is over het geheel genomen een bijzonder uitvoerig en vrij ambitieus initiatief. Mijn commentaar beperkt zich tot één enkele kwestie, die in paragraaf 60 van het verslag aan de orde wordt gesteld, namelijk de noodzaak om passende financiële middelen uit te trekken. Ik zou dit punt in verband willen brengen met het gisteren door de voorzitter van de Rekenkamer gepresenteerde verslag over het economisch beheer tijdens het jaar 2000.
In dit verslag wordt in artikel 5.5.8. melding gemaakt van een zorgwekkende situatie: meer dan 25% van de tijdens het jaar 2000 voor Latijns Amerika bestemde vastleggingskredieten konden niet worden gebruikt. Sterker nog, deze middelen konden niet worden gebruikt wegens administratieve gebreken.
Uit het verslag van de Rekenkamer kan niet duidelijk worden opgemaakt of de verantwoordelijkheid voor deze administratieve problemen uitsluitend aan de voor communautaire steun in aanmerking komende landen of ook aan de diensten van de Unie moet worden toegeschreven.
In het antwoord van de Commissie wordt gewag gemaakt van de tenuitvoerlegging van een reeks maatregelen waarmee men wil beletten dat deze situatie zich ook dit jaar en komend jaar herhaalt. De heer Salafranca zelf brengt overigens nog een andere kwestie te berde, namelijk de noodzakelijke uitbreiding van de personele middelen bij het directoraat-generaal voor Latijns Amerika.
De directeur van het voornoemde directoraat-generaal zei mij reeds een hele tijd geleden - meer dan tien jaar terug - dat hij niet meer financiële middelen nodig had, maar meer personeel. Ik weet niet of dit knelpunt ondertussen van de baan is.
De Commissie dringt tevens aan op een versterking van de deconcentratie naar de delegaties.
Tot slot wil ik samen met de heer Salafranca onderstrepen dat er nog steeds geen delegatie is geopend in een zulk een belangrijk Latijns-Amerikaans land als Ecuador, waarmee wij preferentiële betrekkingen onderhouden, ondanks de eerder door dit Parlement en de Commissie zelf onderschreven overeenkomsten en verplichtingen.

Howitt
Mijnheer de Voorzitter, in de mij beschikbare tijd zal ik mij, zoals de heer Salafranca zal begrijpen, concentreren op paragraaf 7 van de resolutie waarin sprake is van de dwingende noodzaak het vredesproces in Colombia als prioriteit binnen deze strategie te blijven steunen.
Twee punten wil ik met name naar voren brengen. Het eerste is dat de belofte die president Pastrana persoonlijk aan dit Parlement heeft gedaan over de ontwapening van paramilitaire groeperingen niet wordt ingelost. Dat zeggen de speciale VN-afgezant voor de mensenrechten, de Mexicaanse waarnemingscommissie, de familieleden van tien vissers die in Santa Marta zijn omgebracht en de 18 mensen die alleen de laatste maand al met een nekschot om het leven zijn gebracht door paramilitairen in Buga. Er is voortdurend sprake van grove schending van de mensenrechten. Zoals mijn eigen Britse ambassadeur opmerkte, zijn in deze woelige tijden zowel guerrillastrijders als paramilitairen terreurgroepen die op alle mogelijke manieren moeten worden bestreden, als onderdeel van het huidige programma tegen terrorisme. Zeker na de moord op de Britse trekker Jeremy Parks op 28 oktober zijn wij deze mening toegedaan.
Afgelopen augustus werd actie tegen de paramilitairen terecht door het Belgisch voorzitterschap opgenomen als een van de vier prioriteiten in Colombia. Kan de commissaris ons vertellen of er al voortgang wordt geboekt nu druk wordt uitgeoefend?
Ten tweede steunen wij het voorstel van commissaris Patten over een vredeslaboratorium in Magdalena Medio. Dit is een voorname bijdrage aan het vredesproces, in tegenstelling tot de Amerikaanse militaire steun volgens het Colombia-plan, dat we zonder meer hebben veroordeeld. Deze zelfde guerrilla' s zijn echter Magdalena Medio binnengevallen. Ze bedreigen boeren met de dood als die weigeren cocaplanten te verbouwen. Ze hebben er hun eigen bedrijven, heffen hun eigen belastingen en willen NGO' s annexeren om ervoor te zorgen dat ons Europese geld bij hen terechtkomt en het vredesproces aldus wordt ondermijnd in plaats van gesteund. Ik vraag de commissaris ons te vertellen hoe hij controle- en ratificatiemechanismen denkt te gaan invoeren, zodat ons Europese geld het vredesproces ten goede komt en niet door de paramilitairen wordt misbruikt om onze doelstellingen te ondermijnen.

Verwelkoming
De Voorzitter
Ik wil graag een delegatie van de Gemengde Parlementaire Commissie Mercosur hartelijk welkom heten.
De delegatie wordt geleid door haar voorzitter pro tempore, de heer Washington Abdala, en bestaat uit twaalf parlementsleden en senatoren uit Uruguay, Paraguay en Brazilië.
Dit bezoek biedt de delegatieleden de gelegenheid de 4de interparlementaire bijeenkomst van de genoemde Gemengde Parlementaire Commissie Mercosur en de delegatie voor de betrekkingen met de landen van Zuid-Amerika en Mercosur bij te wonen. Met dergelijke bijeenkomsten werd in 1996 begonnen.
De betrekkingen tussen Mercosur en de EU bevinden zich in een heel belangrijke fase aangezien de onderhandelingen, die de totstandbrenging van een vrijhandelszone tot doel hebben, de zesde ronde hebben bereikt en razendsnel vorderen.
Uit naam van het Europees Parlement wil ik deze delegatie nogmaals een hartelijk welkom heten en steun beloven bij het voorspoedig doen verlopen van de onderhandelingen.

Betrekkingen Europese Unie/Latijns-Amerika (voortzetting)
Bolkestein
. (EN) Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik de heer Salafranca Sánchez-Neyra bedanken voor zijn voortreffelijke verslag. Ik ben hem zeer erkentelijk voor de zware taak die hij op zich heeft genomen. Hij moest namelijk de verschillende aspecten van onze betrekkingen met Latijns Amerika in een samenhangend geheel onderbrengen. Dit verslag is een ambitieuze poging om onze toch al intensieve verstandhouding met Latijns Amerika verder te activeren en te stimuleren. Het verslag behelst een allesomvattende benadering van de doelstellingen die we moeten nastreven binnen het brede kader van onze betrekkingen en de Commissie deelt deze visie ten volle.
Politieke, economische en samenwerkingsaspecten mogen we niet los van elkaar zien als we de betrekkingen op evenwichtige wijze willen ontwikkelen. Een van de belangrijkste ontwikkelingen van de afgelopen jaren in dit kader is de oprichting van een biregionale strategische associatie waartoe tijdens de eerste topbijeenkomst van staatshoofden en regeringsleiders van de Europese Unie, Latijns Amerika en het Caribische gebied werd besloten. Het verslag onderstreept het belang van de prioriteiten die tijdens de topbijeenkomst zijn vastgesteld en gebruikt deze als springplank om te komen tot specifieke doelstellingen op politiek, economisch, sociaal en cultureel gebied.
Op politiek gebied steunen en delen wij de wens tot uitbreiding van de biregionale politieke agenda en tot actualisering van de politieke dialoog op ministerieel niveau. De politieke dialoog is het centrale instrument om de strategische associatie vorm en inhoud te geven. Deze strategische associatie is gegrondvest op gemeenschappelijke waarden, zoals diversiteit, tolerantie, humanisme en solidariteit, en zou beide gebieden in staat moeten stellen hun gemeenschappelijke standpunten en convergerende belangen met betrekking tot gewichtige internationale en multilaterale kwesties te bekrachtigen.
Veel van deze kwesties worden in het verslag belicht en een aantal ervan - zoals het voorkomen van conflicten en de strijd tegen het terrorisme - hebben onlangs een nieuwe betekenis gekregen. Op economisch, financieel en commercieel vlak kan ik niet anders dan uw wens delen dat de met Chili en Mercosur gevoerde onderhandelingen zo spoedig mogelijk tot een goed einde worden gebracht. De inwerkingtreding van de met Mexico gesloten overeenkomst heeft nu al een zeer gunstig effect op onze handelsbetrekkingen en onze investeringen. Maar ik geloof dat we moeten oppassen dat we de programma' s die we op Mercosur, Chili en Mexico toepassen, niet zomaar op andere regio' s in Latijns Amerika loslaten. We moeten altijd rekening houden met de typische eigenschappen van iedere regio, met het economisch ontwikkelingsniveau, de handelsstructuur en het niveau van regionale integratie. Daarom hebben wij onze huidige en toekomstige handelsbetrekkingen met Midden-Amerika en de Andesgemeenschap aan een uitgebreid onderzoek onderworpen. Op basis van dat onderzoek zullen we in staat zijn te bepalen hoe we onze economische en handelsbetrekkingen met die regio' s kunnen blijven ontwikkelen.
Dan ga ik nu over tot de samenwerkingskwesties die in het verslag worden aangeroerd. Om te beginnen wijs ik op het gunstig effect die de hervormingen van de externe hulpverlening zullen hebben. De nieuwe programma- en beheersmechanismen zullen de samenhang, de complementariteit en de doeltreffendheid van de samenwerkingsprogramma' s ten goede komen.
Ook wil ik erop wijzen dat de benadrukking van de sociale aspecten - met name gezondheidszorg, onderwijs en armoedebestrijding - eveneens een prioriteit voor de Commissie is. Momenteel steunen we een forum voor uitwisseling van ideeën tussen de verschillende actoren van het maatschappelijk middenveld op het gebied van de sociale rechtvaardigheid, zodat we de resultaten ervan aan de top van Madrid kunnen voorleggen. Sociale rechtvaardigheid dient een centrale rol te spelen in de dialoog tussen de staatshoofden en regeringsleiders en deze top zou op dat vlak concrete initiatieven moeten opleveren.
Ik ben dankbaar voor de steun aan de initiatieven van de Commissie op het gebied van onderwijs en cultuur. De Commissie is van plan vóór het eind van het jaar een ambitieus studiebeursprogramma op te zetten, zodat Latijns-Amerikaanse universitaire studenten hun studie in Europa kunnen voltooien. Ik ben ook dankbaar voor de steun van de rapporteur en dit Parlement aan het programma dat ten doel heeft de rol van Latijns Amerika in de informatiemaatschappij te vergroten.
Ik hoop dat ik duidelijk heb gemaakt dat de Commissie de doelstellingen van het verslag grotendeels steunt en dat we veel waardering hebben voor de kwaliteit en de ambitieuze opzet van de voorstellen. Niettemin vraag ik mij af of een gemeenschappelijke strategie wel noodzakelijk is om deze doelstellingen te bereiken. We mogen niet vergeten dat onze betrekkingen dynamisch van aard zijn. Deze dynamiek komt vooral voort uit het brede scala van regionale en subregionale mechanismen dat we ter beschikking hebben. Deze mechanismen stellen ons in staat een flexibele politieke dialoog te ontwikkelen die eenvoudig kan worden aangepast aan de actuele omstandigheden en prioriteiten.
De vitaliteit van onze betrekkingen is grotendeels toe te schrijven aan ons besluit om verder te gaan op basis van een strategische associatie die is gestoeld op een relatie tussen gelijken. De prioriteiten van die strategische associatie zijn gedefinieerd door de staatshoofden en regeringsleiders van beide regio' s. Ik geloof daarom dat we ons er eerst van moeten verzekeren dat het zojuist gestarte proces zich verder ontwikkelt en de huidige dialoog en associatie verder wordt uitgebouwd, voordat we nieuwe initiatieven lanceren.
Ik wil het Parlement voor deze waardevolle bijdrage bedanken. Met zulke verslagen geeft het Parlement telkenmale duidelijk aan wat zijn doelstellingen zijn voor de betrekkingen met een regio die nauwere politieke en economische relaties met de Europese Unie nastreeft.
Tot slot ben ik me er terdege van bewust dat een aantal vragen voor de heer Patten was bedoeld. Ik weet zeker dat hij met name de vragen van de heer Medina Ortega, maar ook de vragen van andere sprekers, graag schriftelijk wil beantwoorden. Ik verzeker het Parlement dat de vragen binnen een paar weken volledig zullen worden beantwoord.

Salafranca Sánchez-Neyra
Mijnheer de Voorzitter, noblesse oblige, vandaar dat ik mij geroepen voel om te reageren op de positieve en constructieve bijdrage van de heer Bolkestein. Als rapporteur heb ik de aanwezigheid van de heer Patten eerlijk gezegd nauwelijks gemist. Mijn dank ook aan alle collega's.
In de loop van het huidig debat is gesignaleerd dat in dit verslag geen aandacht wordt besteed aan de inheemse bevolking, hetgeen overigens als een grove nalatigheid is bestempeld. Ter verduidelijking citeer ik paragraaf 27 waarin de wens wordt uitgesproken: "dat de nieuwe gemeenschappelijke strategie voorrang geeft aan onderwijs, gezondheidszorg en cultuur, en voorziet in concrete acties ter ondersteuning van de Latijns-Amerikaanse landen die hulp nodig hebben, inclusief, en heel speciaal, de etnische minderheden en de inheemse volkeren".
Het lijkt mij derhalve volkomen contradictoir te beweren dat een dergelijke verwijzing ontbreekt. Wij geven precies aan dat de nieuwe gemeenschappelijke strategie absolute voorrang moet verlenen aan de inheemse minderheden, ofschoon ik uiteraard respect heb voor de mening van al mijn collega's.

De Voorzitter
Ik dank u, mijnheer Salafranca. Het spijt mij dat de collega die deze opmerking heeft gemaakt niet aanwezig is en uw woorden daarom niet heeft kunnen horen, maar hij zal hiervan zeker in kennis worden gesteld.

Scheepsbouw
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0373/2001) van mevrouw Riis-Jørgenson, namens de Economische en Monetaire Commissie, over het voorstel voor een verordening van de Raad betreffende een tijdelijk defensief mechanisme voor de scheepsbouw (COM(2001) 401 - C5-0393/2001 - 2001/0153(CNS)).

Randzio-Plath
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, het verslag over het voorstel van de Raad betreffende een tijdelijk defensief mechanisme voor de scheepsbouw is van groot belang omdat de scheepsbouw in de Europese Unie een sector van strategisch belang is. Ik wil nu de mening van de Economische en Monetaire Commissie weergeven die helaas niet overeenstemt met de mening van de rapporteur. Ik wil mevrouw Riis-Jørgenson echter danken voor het uitstekende werk dat zij in zo korte tijd gedaan heeft, ook al heeft zij moeite met het erkennen van de legitimiteit van dit voorstel. Uiteraard heeft onze commissie dat onderzocht en wij zijn tot de conclusie gekomen dat de juiste juridische grondslag is gekozen. De twijfels over de legitimiteit van dit voorstel waren derhalve onterecht.
Ik wil daarom kort iets zeggen over de inhoud van het voorstel en het verslag. Ik wil daarbij echter niet vergeten op de goede samenwerking met de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie te wijzen. Mijns inziens hebben wij een goed voorstel gepresenteerd en ik hoop dat de Commissie de amendementen van het Parlement zal overnemen.
De Raad Industrie en Energie van 5 december 2000 heeft overeenkomstig het besluit van de Raad van 1998 het einde van de steun aan de scheepsbouw vanaf 1 januari 2001 bekrachtigd. Toen werd evenwel al duidelijk gemaakt dat de Commissie eventueel, na onderzoek, een andere houding zou kunnen aannemen als de onderhandelingen met Korea zouden mislukken. Wij moeten vaststellen dat Korea zich niet aan de afspraak van 2000 heeft gehouden op grond waarvan discipline bij prijzen en subsidies zou worden betracht. Daarom moest de Commissie onderzoeken of er in geval van schipbreuk in de onderhandelingen met Korea - dat zich bij de toekenning van overheidssteun nog steeds niet aan de geldende handelsovereenkomsten houdt - een tijdelijke steunmaatregel voor de Europese scheepsbouwindustrie voorgesteld zou moeten worden.
Nu ligt dit voorstel ter tafel omdat de onderhandelingen mislukt zijn en omdat het voorgestelde defensief mechanisme moet worden beoordeeld. Het voorstel is wat onze commissie betreft onvoldoende omdat het zich beperkt tot containerschepen en tankers voor het vervoer van aardolieproducten en chemicaliën, met uitzondering van tankers van roestvrij staal.
Volgens het voorstel moet een bedrijfssteun van 6% en in bijzondere gevallen van 14% toelaatbaar zijn. Er moet ook een procedure voor geschillenregeling in het kader van de WTO worden geopend. Het geven van staatssteun is slechts toegestaan zolang deze procedure loopt, dat wil zeggen hooguit tot 31 december 2002.
Het Europees Parlement moet naar onze mening voet bij stuk houden en aandringen op de opening van een geschillenregelingsprocedure. Het voorstel betreffende een defensief mechanisme is echter voor verbetering vatbaar, omdat de drie betrokken bedrijfstakken slechts 20% van de Europese scheepsbouw vertegenwoordigen. Bijna alle bedrijfstakken van de Europese Unie worden echter geconfronteerd met oneerlijke concurrentie van de kant van Korea. Daarom moeten met name die categorieën schepen opgenomen worden die ook onderwerp zullen zijn van het bij de WTO aan te tekenen beroep. Alleen op die manier kunnen wij onze boodschap aan Korea duidelijk en overtuigend overbrengen. Mijnheer de commissaris, wat dat betreft is uw instemming met de amendementen 2, 3, 4, 5, 6 van essentieel belang.
De looptijd lijkt ons eveneens onvoldoende. Wij stellen voor het defensief mechanisme in ieder geval toe te passen tijdens de looptijd van de huidige verordening 1540/98 inzake steunverlening aan de scheepsbouw, die op 31 december 2003 verstrijkt, of eventueel zelfs zolang de procedure bij de WTO loopt.
Als Europees Parlement en als Europese Unie mogen wij niet toestaan dat oneerlijke handelspraktijken de Europese economie schaden of arbeidsplaatsen in gevaar brengen. Anders zullen dergelijke oneerlijke handelspraktijken ook in andere sectoren de kop opsteken en de groei en de werkgelegenheid schaden. Tegelijkertijd moeten wij echter een rechtvaardig defensief mechanisme en een tegen de marktregels indruisende bescherming van bepaalde sectoren zorgvuldig tegen elkaar afwegen. Bescherming via staatssteun vormt immers een beletsel voor de eerlijke mededinging.
In mijn ogen voldoet het voorstel van de commissie aan dit idee en ik verzoek u daarom dit voorstel aan te nemen. Ik wil de Commissie vragen de amendementen over te nemen.

Langen
Mijnheer de Voorzitter, ik vertegenwoordig de rapporteur van de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, de heer Valdivielso de Cué, niet omdat hij tegen het verslag is maar omdat hij er gewoon niet kan zijn. In de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie zijn de voorstellen van mevrouw Randzio-Plath met overgrote meerderheid goedgekeurd: 39 stemmen voor en 9 stemmen tegen.
Wij moeten een signaal geven en duidelijk maken dat wij gekant zijn tegen het dumpingbeleid van Zuid-Korea dat de Europese scheepsbouw in de afgelopen decennia aan de rand van de afgrond gedreven heeft door steun en voorrechten te blijven verlenen aan reeds failliete ondernemingen. Wij hebben nu meer dan een jaar lang geprobeerd met Zuid-Korea tot een akkoord te komen. Op 5 juni 2000 is een protocol gesloten maar Zuid-Korea heeft zich daar niet aan gehouden. In december 2000 hebben wij besloten een klacht in te dienen bij het WTO-panel. Zuid-Korea heeft daar niet op gereageerd. Daarom heeft de Commissie in juli terecht besloten dat tot eind 2002 de nationale overheden - en dus niet de Europese Unie - voorlopige, tot 14% oplopende steun kunnen geven aan een bepaalde categorie van schepen. Daar gaat het om.
Net als mevrouw Randzio-Plath willen wij de in aanmerking komende schepen uitbreiden met schepen voor het vervoer van treinen, personen, auto' s, aardgas en petroleumgas. Wij willen bovendien de termijn verlengen tot 2003, wat een tweejarige termijn zou betekenen. Wij willen onze collega' s verzoeken dit ontwerpverslag aan te nemen en het amendement van de liberalen tot verwerping van het gehele ontwerpverslag van de hand te wijzen.
Het is nu aan Zuid-Korea. Niemand wil subsidies van lange duur, maar dit is onze enige mogelijkheid om bij deze moeilijke kwestie druk uit te oefenen ten gunste van de Europese scheepsbouwindustrie.

De Voorzitter
Het debat wordt nu onderbroken en vanmiddag om circa 16.45 uur hervat, na afloop van het debat over de internationale situatie in aanwezigheid van de Commissie.
We gaan nu over tot de stemming.

Stemming
De Voorzitter
Wij gaan nu over tot de stemming.
Procedure zonder debat:
Aanbeveling voor de tweede lezing in briefvorm, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 70/220/EEG inzake de onderlinge aanpassing van de wetgevingen der lidstaten met betrekking tot maatregelen tegen luchtverontreiniging door emissies van motorvoertuigen (11253/1/2001 - C5-0474/2001 - 2000/0211(COD)).
(De Voorzitter, verklaart dat het gemeenschappelijk standpunt is goedgekeurd)
  
Verslag (A5-0364/2001) van de heer Meijer, namens de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme, over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende het optreden van de lidstaten ten aanzien van openbare-diensteisen en de gunning van openbare-dienstcontracten op het gebied van het personenvervoer per spoor, over de weg en over de binnenwateren (COM(2000) 7 - C5-0326/2000 - 2000/0212(COD))

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, ik heb een mondeling amendement op amendement 75.
Na de stemming over amendement 130:
De Voorzitter. Mijnheer Fatuzzo, dat betekent helaas dat amendement 75 komt te vervallen.

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, niets "helaas" , want wat ik wilde zit in dat amendement: het gaat over gepensioneerden.
(Applaus en gelach)

De Voorzitter
Wij doen mensen graag een plezier.
Voor de stemming over de ontwerpwetgevingsresolutie:

Meijer
Voorzitter, ik zou u willen verzoeken de stemming over de wetgevingsresolutie op te schorten; dit naar aanleiding van de mededeling van commissaris de Palacio van gisteren dat zij niet zou willen aanvaarden wat thans in grote meerderheid door het Parlement is beslist. Ik denk dat er een periode moet zijn om met mevrouw de Palacio verder te overleggen over deze procedure, omdat zij anders over enkele maanden komt met het voorstel om weliswaar een verordening te hebben, maar in een andere vorm dan die welke thans door het Parlement is aanvaard. Daarom stel ik u voor om de stemming over de wetgevingsresolutie op te schorten.

Jarzembowski
Mijnheer de Voorzitter, beste collega' s, mijn partij heeft weliswaar in een cruciale stemming het onderspit moeten delven, maar het proces moet doorgaan. Wij moeten er nu op toezien dat de Raad een standpunt inneemt. Als wij daarmee wachten, kan de Raad zich blijven verschuilen achter zijn inertie. Daarom stel ik voor het verzoek van de rapporteur te verwerpen en direct over te gaan tot de slotstemming. Op die manier wordt de bal weer teruggekaatst naar de Raad. Wij hebben altijd nog de tweede lezing en de bemiddelingsprocedure achter de hand. Uitstel heeft op dit moment geen enkele zin. Wij willen verder komen met deze zaak en daarom vraag ik om het verzoek van de heer Meijer te verwerpen.

Piecyk
Mijnheer de Voorzitter, ik steun collega Jarzembowski om een andere reden. De plenaire vergadering heeft met grote meerderheid ingrijpende wijzigingen doorgevoerd in een voorstel van de Commissie. De Commissie moet ook eens slikken dat het Parlement een voorstel van de Commissie ingrijpend amendeert. Daarom ben ik er voor dat het proces wordt voortgezet.

(Het Parlement verwerpt het verzoek tot uitstel van stemming) (Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)
  
De Voorzitter. Voordat wij verdergaan, wil ik de heer Poettering feliciteren. Ik heb vernomen dat hij zojuist is herkozen als fractieleider.
(Levendig applaus)
  
Verslag (A5-0354/2001) van de heer Jarzembowski, namens de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad inzake toegang tot de markt voor havendiensten (COM(2001) 35 - C5-0078/2001 - 2001/0047(COD))
Voor de stemming over amendement 47:

Jarzembowski
Mijnheer de Voorzitter, nu wij eerder al de amendementen 48 en 49 hebben aangenomen, zou ik de liberale fractie willen vragen of amendement 47 hierdoor niet automatisch komt te vervallen. Ik vraag dit omdat wij al hebben besloten dat de Commissie voorstellen hiervoor moet doen. Een en ander zou dan betekenen dat amendement 47 komt te vervallen.

De Voorzitter
Ik denk dat het vervalt, maar als de Liberale Fractie mij wil steunen, zou ik dat zeer op prijs stellen.

Sterckx
Voorzitter, jammer genoeg heeft de rapporteur gelijk. Ik dacht dat mijn amendement veel beter was, maar goed, het zijne heeft het al eerder gehaald, dus ik denk dat het geen zin heeft om over het mijne te stemmen. Ik wijs er echter op dat de Commissie gezegd heeft dat het zijne niet klopt en het mijne wel.

De Voorzitter
Amendement 47 vervalt.
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)
  
Verslag (A5-0359/2001) van de heer Berenguer Fuster, namens de Economische en Monetaire Commissie, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende verzekeringsbemiddeling (COM(2000) 511 - C5-0484/2000 - 2000/0213(COD))
Voor de stemming:

Tannock
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag een opmerking maken over de door de PPE-DE aanbevolen stemlijst. Amendement 8 bevatte een fout omdat er in de oorspronkelijke versie een fout zat, maar die is nu verbeterd. Amendement 8 wordt nu dus als aanbeveling door de PPE-DE-Fractie gesteund.
Ook in de amendementen 57, 13, 46, en 47 is een fout geslopen in de Engelse vertaling waardoor er nonsens staat. Het woord "by" in de letter c) moet worden vervangen door "to" . De rapporteur, de heer Berenguer Fuster, kan dit in beide gevallen beamen.

De Voorzitter
Wij zullen ervoor zorgen dat de vertalingen aangepast worden en met elkaar in overeenstemming zijn.

Berenguer Fuster
Mijnheer de Voorzitter, in het geval van amendement 55 gaat het niet zozeer om een mondeling amendement dan wel om het toevoegen van een fragment dat men wellicht over het hoofd heeft gezien, aangezien het in de bedoelde tekst ontbreekt. Anders gezegd, aan het einde van de tekst van amendement 55 moeten de volgende woorden worden toegevoegd: "zal de naam van deze verzekeringsmaatschappijen moeten geven".

De Voorzitter
Zijn er bezwaren tegen het mondeling amendement?
(Het Parlement stemt in met het in overweging nemen van het mondeling amendement)

Berenguer Fuster
Mijnheer de Voorzitter, mijns inziens is amendement 60 niet onverenigbaar met amendement 41 en kan het als toevoeging in stemming worden gebracht. Ik zou daarover graag het standpunt willen vernemen van de fractie die het voorstel heeft ingediend.

Hautala
Mijnheer de Voorzitter, het amendement is zeer geschikt als toevoeging, zodat er als toevoeging over gestemd kan worden.
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)
  
De Voorzitter. Collega' s, wij gaan nu alleen nog stemmen over de beide verslagen-Caudron. Over de resterende punten zullen wij morgen stemmen.

Bourlanges
Mijnheer de Voorzitter, we zijn pas ongeveer halverwege de lijst met stemmingen. Ik wil hiermee alleen maar zeggen dat vergaderperioden zonder de vrijdag absurd zijn. Zo kunnen we onze agenda niet op een behoorlijke wijze afwerken.
(Langdurig applaus)

Swoboda
Mijnheer de Voorzitter, vanwege het grote aantal stemmingen dat wij nog voor de boeg hebben, verzoek ik met klem morgenochtend vroeg met de stemmingen te beginnen, anders hebben wij geen tijd om alles af te handelen.

De Voorzitter
Dit wordt momenteel bekeken en de afgevaardigden zullen daarover te zijner tijd worden geïnformeerd.
  
Verslag (A5-0376/2001) van de heer Caudron, namens de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, over het voorstel voor een besluit van het Europees Parlement en de Raad betreffende het meerjarenkaderprogramma 2002-2006 van de Europese Gemeenschap voor activiteiten op het gebied van onderzoek, technologische ontwikkeling en demonstratie ter bevordering van de totstandbrenging van de Europese onderzoekruimte (COM(2001) 94 - C5-0087/2001 - 2001/0053(COD))
Voor de stemming:

Gröner
Mijnheer de Voorzitter, er is aangekondigd dat amendement 35 niet wordt behandeld omdat het niet alle taalversies betreft. Het gaat hierbij echter om geslachtsneutraal taalgebruik in het complete voorstel en daarom verzoek ik u er in ieder geval zorg voor te dragen dat het volledige onderzoekskaderprogramma in geslachtsneutrale taal wordt gesteld.

De Voorzitter
Wij zullen ervoor zorgen dat alle termen die gebruikt worden geslachtsneutraal zijn.
Voor de stemming over de amendementen 322 en 333:

Caudron
Mijnheer de Voorzitter, door de aanneming van het amendement van de commissie over hetzelfde thema komen volgens mij de andere twee amendementen te vervallen.
Het gaat immers over de dezelfde paragraaf.

De Voorzitter
Daar ben ik het helaas niet mee eens. Wij stemmen namelijk over toevoegingen.

Van Velzen
Mijnheer de Voorzitter, de beginselen die in het verslag-Caudron staan, zijn exact dezelfde beginselen als die in de amendementen van de leden Liese, Nisticò, Fiori en Trakatellis, behalve dat er in die amendementen nog één ding is toegevoegd, namelijk dat we ook rekening moeten houden met de Conventie van de Verenigde Naties voor Kinderen. Dat is het enige toegevoegde punt en ik hoop dus dat onze socialistische collega's en ook anderen vóór dat amendement zullen stemmen.

De Voorzitter
Hartelijk dank voor deze opheldering. Bent u het daarmee eens, mijnheer Caudron?

Caudron
Mijnheer de Voorzitter, ik ben het eens met wat de heer Van Velzen zojuist gezegd heeft. Hij geeft aan dat er iets moet worden toegevoegd. Daar moeten we over stemmen, en ik stem voor.

De Voorzitter
Hartelijk dank. De rest komt later, als wij over de amendementen 332 en 333 gaan stemmen. Op dit moment stemmen wij alleen over dat gedeelte.

McNally
Mijnheer de Voorzitter, ik geloof dat de rapporteur daar iets over wil zeggen.

De Voorzitter
Mijnheer Caudron, mevrouw McNally kan uw gedachten lezen.

Caudron
Dat klopt, ik wil inderdaad iets zeggen. Als je op de tweede rij zit val je nu eenmaal beter op dan wanneer je verder weg zit.
Het gaat hier om drie delen. De rapporteur stelt voor dat we stemmen over het eerste deel, dan over het tweede deel en vervolgens, in tegenstelling tot hetgeen in de nota aan de Voorzitter staat, over het derde deel. Daarin wordt, zoals iedereen kan zien, gesteld dat bij het onderzoek gebruik moet worden gemaakt van stamcellen van embryo' s of foetussen die voortkomen uit miskramen of met het oog op de gezondheid van de moeder uitgevoerde zwangerschapsonderbrekingen. Het gaat hier om een formuleringen uit andere tijden.
Dat betreur ik ja, want men wil het debat oprakelen over vrijwillige zwangerschapsonderbreking en dat baart me ernstig zorgen.

De Voorzitter
Mijnheer Caudron, misschien haalt u twee delen door elkaar. We hebben het nu over deel 3: stamcellen. U brengt de kwestie van de embryo' s naar voren. Wij stemmen nu alleen maar over het aspect stamcellen, deel 3 van het amendement.

Caudron
Neen, ik vergis me niet, mijnheer de Voorzitter. Het staat wel degelijk in paragraaf 3, in het laatste deel, en dus niet in paragraaf 4.

De Voorzitter
Om misverstanden te voorkomen, het gaat om de woorden: "om ervoor te zorgen dat de gezondheid van de moeder financieel kan worden gesteund" .

Caudron
Precies, Mijnheer de Voorzitter, dat is het stuk waarover ik niet wil dat gestemd wordt.

De Voorzitter
Dan is mij dat in ieder geval duidelijk nu.
Voorafgaand aan de stemming over amendement 330: Turmes (Verts/ALE). (EN) Mijnheer de Voorzitter, dit amendement gaat over technologie-evaluatie. In principe zijn alle fracties het hierover eens, maar ons amendement is ietwat star wat de financiële aspecten betreft. Er staat: "minimaal 3%" . Daarom stel ik een mondeling amendement voor dat luidt: "activiteiten met betrekking tot alle thematische gebieden dienen uitsluitend te worden gesteund als een bepaald percentage van het betreffende project wordt aangewend voor de beoordeling van de technologische gevolgen" .

De Voorzitter
Dat is zeer duidelijk. Zijn er bezwaren tegen het mondeling amendement?
(Het Parlement stemt in met het in overweging nemen van het mondeling amendement)
Amendement 33:

Van Velzen
Voorzitter, misschien mag ik de rapporteur uitnodigen om zijn mondeling amendement bij 335 naar voren te brengen. Met de rapporteur was afgesproken dat hij het woordje "en" zou vervangen door "of". Dat is een buitengewoon klein mondeling amendement en ik weet dat de rapporteur het daarmee eens is.

De Voorzitter
Bedoelt u "vis of dier" , of "nieuwe of verbeterde" ?

Caudron
Mijnheer de Voorzitter, uit mijn reactie kunt u opmaken aan welk punt van dit verslag ik onvoldoende aandacht heb besteed.
Het mondelinge amendement dat ons nu wordt voorgesteld heeft betrekking op het tweede deel van amendement 335, "nieuwe of verbeterde rassen" . Ik geloof inderdaad dat het logischer is om daar "of" te zetten, in plaats van "en" . Als je spreekt over "nieuwe en verbeterde rassen" kun je daar toch bezwaarlijk de menselijke soort onder verstaan.

De Voorzitter
Goed, het is dus "nieuwe of verbeterde" . Zijn er bezwaren tegen dit mondeling amendement?
(Het Parlement stemt in met het in overweging nemen van het mondeling amendement)
Amendement 320:

Caudron
Mijnheer de Voorzitter, met betrekking tot amendement 320 kan ik instemmen met de toevoeging van voedingsaspecten aan het vraagstuk van de kwaliteit. Ik kan echter niet instemmen met de schrappingen die in dit amendement worden voorgesteld. Als de indieners het daarmee eens kunnen zijn, ben ik bereid de toevoeging aan de tekst te aanvaarden.

De Voorzitter
Stemmen de groenen in met dit mondeling amendement als toevoeging?
(De Fractie De Groenen/Europese Vrije Alliantie stemt in met het in overweging nemen van het mondeling amendement) (Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)
  
Verslag (A5-0355/2001) van de heer Caudron, namens de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, over het voorstel voor een besluit van de Raad betreffende het meerjarenkaderprogramma 2002-2006 van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie (Euratom) voor activiteiten op het gebied van onderzoek en opleiding ter bevordering van de totstandbrenging van de Europese onderzoekruimte (COM(2001) 94 - C5-0171/2001 - 2001/0054(CNS))
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)
  
De Voorzitter. Hiermee is de stemming beëindigd.
Verslag-Meijer (A5-0364/2001)

Ortuondo Larrea
Mijnheer de Voorzitter, wij hebben de nieuwe verordening betreffende het optreden van de lidstaten bij de liberalisering van de openbare diensten op het gebied van het personenvervoer per spoor, over de weg en over de binnenwateren aangenomen teneinde bij te dragen aan de consolidatie van deze nieuwe Europese eenheidsmarkt. De Fractie De Groenen/Vrije Europese Alliantie heeft in dit verband diverse amendementen ingediend waarin de eerbiediging van het milieu en de duurzaamheid van de vervoersector centraal staan. Wij dringen onder meer aan op rationeel energieverbruik en eisen dat de regelgeving inzake luchtverontreiniging, broeikasgassen, geluidshinder, enzovoorts, wordt nageleefd. Bovendien dient voorrang te worden verleend aan de vervoersmodaliteiten die verkeersopstoppingen helpen bestrijden.
Wij hebben geijverd voor vervoer van goede kwaliteit, ongeacht of de exploitatie aan overheidsbedrijven of particuliere ondernemingen wordt overgelaten, en wij hebben vanuit sociaal oogpunt onderstreept dat de gezondheid en veiligheid van de werknemers van deze bedrijven nauw samenhangt met de kwaliteit van de dienstverlening. Wij zijn tevens van oordeel dat de liberalisering geen afbreuk mag doen aan de opvatting dat het personenvervoer een maatschappelijk instrument is voor de bevordering van de solidariteit met de zwakste bevolkingsgroepen. Ik denk dan bijvoorbeeld aan scholieren, leerlingen, gepensioneerden en gehandicapten. Al deze mensen moeten bescherming blijven genieten in de vorm van speciale tarieven.
De tarieven moeten geharmoniseerd worden teneinde de integratie en interoperabiliteit van de verschillende vervoersvormen te bevorderen. Daarbij dient bijzondere aandacht te worden besteed aan het grensoverschrijdend vervoer. Het is met name onontbeerlijk dat de tijdschema's, dienstregelingen, enzovoorts op elkaar worden afgestemd.
Alle regio's moeten over betaalbare vervoersdiensten beschikken. Het vervoersnet moet heel het Europese grondgebied bestrijken, met inbegrip van de minst bevolkte en minst ontwikkelde gebieden.
Tot slot is het onaanvaardbaar dat het stedelijk, voorstedelijk en regionaal vervoer wordt geliberaliseerd terwijl sommige regeringen zich blijven verzetten tegen de liberalisering van het nationale vervoersnet. Denk maar aan het personenvervoer per spoor. Het is van fundamenteel belang dat in heel de Unie vrije concurrentie heerst, zij het dan op gecontroleerde wijze.

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, als parlementslid en als vertegenwoordiger van de Partij voor gepensioneerden wil ik mijn voldoening uitspreken over het feit dat in het verslag-Meijer over de reglementering van de openbare-dienstverlening in het personenvervoer per spoor, over de weg en over de binnenwateren in heel Europa, amendement 130 werd opgenomen. Dat amendement is door de groenen ingediend - die ik hiervoor dank - en in stemming gebracht vóór het mondeling amendement dat net als het amendement van de groenen erop gericht was ook voor gepensioneerden de mogelijkheden tot deelneming aan het vrije verkeer te verruimen.
Ik dank dus alle parlementsleden die voor dit amendement hebben gestemd, in het bijzonder de Europese afgevaardigden van de Lega Nord, de heren Gobbo, Borghezio, Speroni, en natuurlijk de groene afgevaardigden die het amendement hebben ingediend alsmede al degenen, en met name de socialisten, die voor het amendement hebben gestemd.

Bonde, Esclopé, Farage en Titford
Deze ontwerpverordening houdt volgens ons een ernstige bedreiging in voor het openbaar vervoer in de stad, aangezien ze plaatselijke autoriteiten hun bestuurlijke vrijheid ontneemt. In een groot aantal lidstaten staat dit principe onder druk, en alles lijkt erop te wijzen dat het zelfs grondwettelijk mogelijk is. Op deze wijze wordt de keuzevrijheid echter wel geweld aangedaan, en datzelfde geldt voor de vrijheid om de plaatselijke diensten naar eigen goeddunken te organiseren. Dat zal gevolgen hebben voor die diensten.
We kunnen het uiteraard wel eens zijn met het feit dat lange spoorwegtrajecten uitgesloten worden, gezien de exclusieve rechten zonder compensatie die ze nu genieten.
We staan ook achter al die amendementen die het behoud van de sociale verworvenheden beogen te garanderen.
Als het netwerk opgedeeld wordt, komen veiligheid en overzichtelijk beheer in gevaar, en daarom zijn wij ertegen dat korte spoorwegtrajecten wel onder de verordening komen te vallen.
Wij verwerpen daarom deze tekst. Het is een volstrekt onaanvaardbaar voorstel dat voor het behoud van het plaatselijk openbaar vervoer een groot gevaar inhoudt.

Bordes, Cauquil en Laguiller
Overal in Europa sluiten regeringen spoorverbindingen, en dat proces is al jaren aan de gang. Het zijn de particuliere ondernemingen in de automobielsector die hiervan profiteren, alhoewel juist het autoverkeer verantwoordelijk is voor de tragische ongevallen in de Mont Blanc- en de Gotthardtunnel, om nog maar te zwijgen over de enorme kosten die de "gewone" ongevallen met zich meebrengen op sociaal en menselijk vlak.
Het wegennet is vandaag de dag goeddeels verstopt, en daarom richt een deel van het particulier kapitaal zich opnieuw op het spoorwegvervoer in de hoop daar winst te kunnen maken. De nationale regeringen en de Europese instellingen bieden daarbij een helpende hand.
De spoorreizigers en de bevolking als geheel hoeven van de privatisering van de spoorwegen niet veel goeds te verwachten. Datzelfde geldt voor de werknemers in deze sector: zij verzetten zich daarom ook tegen privatisering, omdat dit banenverlies en een verslechtering van de arbeidsomstandigheden zal betekenen.
De rapporteur maakt zich zorgen over de schade die ongebreidelde liberalisering met zich mee kan brengen, en hij geeft aan dat lokale overheden er zich tegen zullen verzetten. Hij voegt zich echter wel bij al degenen die privatisering als een gegeven aanvaarden en ziet de ontmanteling van de openbare diensten als iets onvermijdelijks. Het gaat er volgens hem alleen maar om dit proces enigszins te reglementeren.
Wij zijn voorstanders van openbaar spoorwegvervoer, en daarmee bedoelen wij niet alleen de grote internationale verbindingen, maar ook het regionaal en lokaal netwerk. Wij weigeren daarom direct of indirect mee te werken aan de ontmanteling van deze openbare diensten. Zelfs als dat op gereglementeerde wijze geschiedt, zal deze ontmanteling de gebruikers van deze diensten en de werknemers in de sector ernstig schaden en sociaal gezien een achteruitgang betekenen.
Daarom hebben we niet voor dit verslag gestemd. We herhalen dat bij het opzetten van openbare diensten de behoeften van de gebruikers als richtsnoer moeten dienen. Ze mogen dus in geen geval ondergeschikt gemaakt worden aan het winstbejag van particuliere ondernemingen.

Figueiredo
Met dit verslag wordt beoogd het voorstel van de Commissie te verbeteren. Anders dan wat je op grond van de titel van dit voorstel zou verwachten, is de Commissie voornemens het passagiersvervoer te privatiseren. Er zijn verscheidene belangrijke voorstellen aangenomen, en ook wij hebben voor deze voorstellen gestemd. We mogen echter niet vergeten dat door de introductie van het mededingingsbeginsel de verworven rechten van werknemers en bepaalde groepen met korting reizende gebruikers in het gedrang kunnen komen. In het verslag wordt daarmee niet voldoende rekening gehouden, en de Commissie en de Raad zullen dat al evenmin doen. Dat kan ertoe leiden dat de bewegingsvrijheid van gebruikers ernstig wordt beperkt, ook al heeft het Parlement een aantal goede voorstellen gedaan om dat te voorkomen. De coördinatie tussen de verschillende vervoersmiddelen is niet afdoende gegarandeerd, en gebruikers die zich verplaatsen van en naar minder winstgevende wijken en regio' s weten ook niet goed waar ze aan toe zijn: particuliere ondernemers kunnen besluiten dat deze lijnen niet winstgevend zijn en ze vervolgens opheffen.
Ons verzet tegen deze wetgevingsresolutie is ook ingegeven door onze twijfels over de uitwerking van dit standpunt van de Commissie en de mogelijke gevolgen daarvan voor werkers en gebruikers. Het is heel goed mogelijk dat de diensten duurder worden en kwalitatief minder goed. De Commissie kiest voor privatisering, maar we moeten wel bedenken dat een deel van deze diensten hoe dan ook toch uit openbare middelen gefinancierd zal worden, en dat is beslist onaanvaardbaar.

Krivine et Vachetta
Met dit voorstel wordt beoogd het mededingingsbeginsel in het vervoer te introduceren. In tegenstelling tot al hetgeen over dit onderwerp beweerd wordt, wijst de ervaring uit dat dit soort marktopeningen, met "gereguleerde" mededinging, nooit goede resultaten opleveren en al evenmin leiden tot een verbetering van de dienstverlening. Integendeel!
Liberalisering leidt niet tot een verbetering van de dienstverlening voor de gebruikers, en het leidt ook niet tot betere arbeidsomstandigheden. Het leidt tot meer milieuvervuiling en minder veiligheid. Bovendien leidt liberalisering tot een beleid voor ruimtelijk ordening dat uitsluitend door de markt gedicteerd wordt.
Wij zijn tegen elke vorm van liberalisering van het openbaar vervoer. Wat wij willen is dat de grote openbare ondernemingen op Europees niveau gaan samenwerken. We zijn dus ook tegen elke vorm van overheidssteun aan particuliere bedrijven, die hoe dan ook niet gereed zijn om de noodzakelijke investeringen te doen in de infrastructuur van deze diensten.
Wij zijn daarenboven voor de onmiddellijke hernationalisatie van alle particuliere spoorwegnetwerken in Europa, en voor het hernationaliseren of het onder gemeentelijk beheer brengen van het stadsvervoer en het korte afstandsvervoer. Het kernprobleem is dat je met het marktmechanisme geen compromissen kunt sluiten. Als je het marktmechanisme toepast gaat dat altijd ten koste van iets anders, van de openbare dienstverlening. Daarom hebben we tegen dit verslag gestemd.
Verslag-Jarzembowski (A5-0354/2001)

Ortuondo Larrea
Mijnheer de Voorzitter, het is een goede zaak dat wij de toegang tot de markt voor havendiensten openstellen en daarbij het beginsel van gelijke kansen hanteren. Sterker nog, uiteindelijk gaat het hier om een verplichting die ons door de Verdragen van de Unie wordt opgelegd. In die zin is het van fundamenteel belang dat geen enkel land zijn havens financieel steunt, aangezien openbare steunverlening de vrije mededinging tussen de verschillende communautaire havens in het gedrang brengt. Er bestaat derhalve behoefte aan controle en regulering.
Desalniettemin zijn er bepaalde aspecten die niet uitsluitend door de Unie mogen worden gereguleerd. De lidstaten en de grondwettelijke instanties met bevoegdheden op dit terrein moeten gemachtigd blijven om bij de gunning van contracten voor het verlenen van havendiensten en de bescherming van de betrokken werknemers specifieke normen te hanteren.
Bovendien mogen verplichte diensten zoals loods- en aanlegdiensten en vrachtafhandeling, met inbegrip van laden en lossen, stouwen en omladen, niet in de communautaire richtlijn betreffende de liberalisering van havendiensten worden opgenomen. De regulering van deze diensten moet ter wille van de veiligheid van het zeevervoer aan de lidstaten en aan hun havenautoriteiten worden overgelaten.
Op de luchthavens zou er een ware chaos ontstaan indien de luchtverkeersleiding door meer dan één dienstverlener zou worden verzorgd. Om dezelfde reden mag er in een haven slechts één loodsdienst en één aanlegdienst zijn.

Fatuzzo
Zoals u weet, mijnheer de Voorzitter, ben ik geboren en getogen in Genua, waar ik tot mijn 21ste heb gewoond. Ik bewonderde de haven van Genua iedere ochtend als ik over de stad uitkeek, want ik woonde in de heuvels, in een heel beroemd gebied. Vandaaruit kon ik het prachtige landschap van de haven van Genua aanschouwen, dat niettemin een zeer geïndustrialiseerd gebied is, zoals alle havens in de EU. Welnu, ik had in dit verslag - waarin de organisatie van de haven, de havendiensten en de veiligheid wordt gereglementeerd - graag een grotere inspanning en een grotere financiële deelneming van de EU willen aantreffen. Alle Europese havens, de havens in Noord- en in Zuid-Europa, moeten financiële steun ontvangen net als hun concurrenten in Zuid-Korea die hun scheepvaart ondersteunen. Ook wij dienen onze havens en onze zeevaart te hulp te schieten.

Alavanos
De openstelling van de havendiensten voor de mededinging zal een reeks ernstige gevolgen hebben, zeer zeker als deze openstelling geschiedt zoals de Commissie voorstelt. Deze gevolgen hebben betrekking op:
a) de kwaliteit van de dienstverlening bij gebruik van de havens en de toegepaste normen, vanwege de concurrentie tussen de havens en de aanwerving van ongeschoold personeel;
b) de arbeidsomstandigheden en de werkgelegenheidsperspectieven van havenwerkers; hun gezondheid en veiligheid zullen in gevaar worden gebracht, en hun beroepsopleiding en scholing zullen worden beperkt;
c) de veiligheid van het zeevervoer en het milieu; de dienstverlening zal in het algemeen van mindere kwaliteit zijn;
Ofschoon met de aangenomen amendementen en de resolutie van de Vervoerscommissie enkele verbeteringen worden aangebracht aan het Commissievoorstel, blijft men op één lijn zitten met de Commissie en worden met name de controletaken van de overheid aangetast. Daarom heb ik tegen gestemd.

Alyssandrakis
Achter de algemene titel van de onderhavige communautaire richtlijn verschuilt zich een belangrijke stap in de richting van privatisering van de havens en meer in het algemeen van de havendiensten, zoals de loods-, sleep- en aanlegdiensten, de overslag en opslag van goederen en het passagiersverkeer. Het doel dat wordt beoogd is niet de verbetering van de verleende havendiensten, maar de verkoop tegen een spotprijsje van de zoveelste overheidssector en de overdracht van kant en klare infrastructuur aan het particulier monopolie voor uitbuiting en winstbejag. Dit zal onvermijdelijk leiden tot diepgaande veranderingen in de arbeidsomstandigheden en de verworvenheden van de werknemers en tot een tragische aantasting van de veiligheid voor werknemers, scheepspassagiers en dienstverlening.
Wij willen van meet af aan duidelijk maken dat wij absoluut gekant zijn tegen de richtlijn en het verslag-Jarzembowski. Wij verwerpen deze in hun totaliteit. Wij weigeren ook pertinent te geloven in de redenering dat privatisering onvermijdelijk is en dankzij privatisering enkele diensten van de ondergang gered kunnen worden. Wij zijn er veeleer rotsvast van overtuigd dat er openbare havendiensten en havens moeten zijn, dat deze een vast onderdeel moeten zijn van een algemeen ontwikkelingsplan, van een plan dat de mogelijkheden van elk land tot hun recht doet komen, de economie en de werkgelegenheid ondersteunt en de veiligheid in de havens en op zee bevordert. Dit zijn uiterst gevoelige vraagstukken voor een land als Griekenland met zijn talloze eilanden en de Egeïsche Zee, een gebied dat zeer gevoelig is niet alleen vanuit economisch en sociaal oogpunt maar ook vanuit dat van de nationale veiligheid. Tevens wijzen wij erop dat de multifunctionele havens hun taken enkel op efficiënte wijze kunnen vervullen als zij deel blijven uitmaken van de overheidsector. Een voorbeeld is de haven van Piraeus, een belangrijk centrum voor scheepsreparatie.
Wat men hier wil is op zijn zachts gezegd provocerend. Wij zijn hier meer dan verontwaardigd over. Men gaat het eenheidsbedrijf, de haven, in stukken snijden en verbiedt deze dat te doen wat elke onderneming doet, namelijk als eenheid functioneren. Men wil de havens uiteen rijten en mededinging ontketenen tussen de diensten van een en dezelfde instantie! Tegelijkertijd wordt in de richtlijn gesproken over voorwaarden van "overheidsdiensten" , maar men permitteert de particulieren wel hiermee te doen wat zij willen!
De Communistische Partij van Griekenland strijdt samen met de werknemers voor een 100% openbaar havenbedrijf, voor een goed werkende eenheid die zich kan ontwikkelen en die verbonden is met andere bedrijfstakken. Als wij goed beheer, veiligheid, coördinatie en ontwikkeling willen, moeten wij zorgen voor een enkel havenbedrijf waarin alle diensten zijn opgenomen en waarin de ene activiteit de andere ondersteunt. Anders zal de soepele en efficiënte werking van deze sector in gevaar worden gebracht en elke coördinatieactiviteit de grond in worden geboord. Dan zal wat de veiligheid betreft het hek van de dam zijn. Dan zal de veiligheid onder de winst- en mededingingswetten komen te vallen en worden overgelaten aan de goede wil van de bedrijven.
Daarom hebben wij tegen het verslag van de heer Jarzembowski gestemd.

Carlotti
Het ontwerpverslag is in zijn huidige staat onaanvaardbaar.
Allereerst is er geen eensluidend antwoord gegeven op de fundamentele kwesties die verband houden met de concurrentie tussen de Europese havens. Ook de financiële transparantie van de subsidies voor deze havens laat te wensen over. Nog kwalijker is dat elke vorm van liberalisering die geen oog heeft voor de samenhang tussen de verschillende havendiensten een bedreiging vormt voor de veiligheid, het milieu en de werkgelegenheid.
Dit zou een bedreiging zijn voor de veiligheid omdat hiermee ook voor gespecialiseerde diensten, zoals het loodswezen, een vrije markt wordt geschapen. Voor dit soort diensten moet de verlener immers over specifieke kennis van de betreffende haven beschikken. Een vrije markt kan leiden tot een onaanvaardbare versoepeling van de voor deze diensten geldende veiligheidsvoorschriften. Liberalisering bedreigt ook het milieu, aangezien de vrije markt onvoldoende rekening houdt met het milieu. Wat deze twee aspecten betreft druisen zowel het verslag als de richtlijn in tegen het beleid voor een verhoogde "maritieme veiligheid" en het terugbrengen van de milieurisico' s zoals de Unie dat na de ramp met de Erika geformuleerd heeft.
Ook de werkgelegenheid wordt bedreigd, omdat openstelling tot de mededinging van de havendiensten - en van met name de mees arbeidsintensieve diensten zoals laden en lossen - kan leiden tot een gevaarlijke ontwikkeling in de Europese havens, waarbij de onderneming die de minste sociale bescherming biedt de grootste kansen maakt. Een dergelijke ontwikkeling is onaanvaardbaar in regio' s die toch al verzwakt zijn, of waar de werkgelegenheid ernstig geleden heeft onder de industriële herstructureringen.
Ik kan mij dus niet aansluiten bij dit pakket voorschriften voor de openstelling tot de mededinging van alle havendienst, zonder enig tegenwicht en zonder minimumgaranties. Daarom heb ik gestemd voor al die amendementen waarin beoogd wordt de havendiensten (loodsen, aan- en afmeren, laden en lossen) van de in de richtlijn voorgestelde liberalisering uit te sluiten. Aangezien deze amendementen niet aangenomen zijn, heb ik tegen het verslag gestemd.

Darras
Ik wil allereerst de heer Jarzembowski, onze rapporteur van de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme, en de leden van deze commissie gelukwensen met het gedegen verslag dat ze ons hebben voorgelegd.
Ik heb om een aantal redenen tegen dit verslag gestemd.
Door tegen dit verslag te stemmen wil allereerst aangeven dat ik mij verzet tegen de liberalisering van de havendiensten. Ik ben tegen de opgelegde privatisering van het loodswezen en het laad- en loswerk.
Ik ben tegen de privatisering van loodsdiensten omdat deze van alle havendiensten de enige zijn die door iedereen als een bij uitstek openbare dienst wordt gezien. Voor de veiligheid zijn loodsdiensten van groot belang en daarom moet het toezicht op deze diensten bij de lidstaten blijven liggen. Met andere woorden, de richtlijn mag niet van toepassing zijn op loodsen.
Dat loodsen een dienst van algemeen nut verrichten wordt internationaal erkend. Zij garanderen de best denkbare veiligheid en werken zo dus ook mee aan de bescherming van het milieu. Dat voor dit beroep een vrije markt wordt gecreëerd is onaanvaardbaar.
Door tegen dit verslag te stemmen geef ik ook aan dat ik mij verzet tegen de liberalisering tussen de havens. Als je hier het mededingingsbeginsel invoert, kan dat alleen maar negatieve gevolgen hebben. De loodsen zullen hun werk in slechtere arbeidsomstandigheden moeten verrichten en de kwaliteit van het werk zal eronder lijden. Als ik tegen dit verslag stem, is dat omdat ik wil pleiten voor een betere samenwerking tussen de havens. Ik geef daarmee ook aan dat ik havens zie als een belangrijke factor in de ruimtelijke ordening. Als we voor havens een vrije markt creëren, lopen we het risico dat we diezelfde havens ruïneren.
Dit zijn in het kort de twee belangrijkste redenen waarom ik niet voor dit verslag heb kunnen stemmen.

Esclopé
Dit voorstel om de havendiensten te liberaliseren noopt ons ertoe van meet af aan duidelijk te maken wat de concrete gevolgen van deze maatregel zouden kunnen zijn. Het is volgens ons volstrekt onnodig welke havendienst dan ook te privatiseren, aangezien een aantal van die diensten op grond van de door hen verrichte taken hoe dan ook als openbare diensten moeten worden aangemerkt.
De opvattingen over de mate waarin havendiensten als openbaar worden beschouwd kunnen per land verschillen, maar het doel is in alle lidstaten de best denkbare veiligheid te garanderen. De lidstaten moeten dus zelf de activiteiten van deze diensten kunnen definiëren. Zij moeten de taken van deze openbare dienst omschrijven en aangeven wat het vereiste professionele niveau is. Lagere kosten voor gebruikers mogen nooit een argument zijn, niet althans als de veiligheid daarmee op het tweede plan raakt. Ik bedoel veiligheid in de ruimste zin: veiligheid van personen, milieu en materieel.
Of het nu gaat om het loodswezen en het aan- en afmeren, of om andere havendiensten, volgens ons mogen al de diensten die volgens de opvattingen van de lidstaten openbare diensten zijn, niet onder dit voorstel vallen. Dat is niet het geval, en daarom stemmen we tegen deze tekst.

Figueiredo
Ons stemgedrag weerspiegelt ons standpunt met betrekking tot een door en door omstreden verslag dat in geen enkele sector van de havendiensten aanvaard zal worden. Zoals bekend is de Commissie van plan een aantal belangrijke, met de veiligheid in de havens verband houdende diensten voor concurrentie open te stellen, zonder daarbij de rechten van de werknemers te garanderen. Dit verslag heeft een aantal positieve aspecten, maar weerspiegelt in grote lijnen het Commissiestandpunt. In landen als Portugal kan dit voorstel ernstige gevolgen hebben voor een sector die het toch al zwaar te verduren heeft als gevolg van andere ongunstige maatregelen. Daarom hebben wij tegen gestemd.

Krivine et Vachetta
Rapporteur Jarzembowski heeft eerst het openbaar spoorvervoer aangepakt, en nu is het de beurt van de havendiensten. De onderliggende gedachte is steeds dezelfde en dit voorstel sluit aldus naadloos aan bij de liberalisering van de telecommunicatie, het vervoer, de energievoorziening en het postwezen. De bedoeling daarvan is de organisatie en de infrastructuur van een dienst van algemeen nut en de mensen die deze dienst garanderen (vaak binnen de overheid) in het marktmechanisme in te passen.
Deze richtlijn heeft gevolgen voor 300 havens binnen de Europese Unie en al de daarbij behorende activiteiten, zoals laden en lossen, aanleggen, loodsen, slepen, en de diensten voor in- en ontscheping.
Een onlangs uitgevoerde enquête heeft echter uitgewezen dat de werknemers in deze sector deze voorstellen afwijzen, en die afwijzing is bevestigd door het succes van de door de havenwerkers uitgeroepen eurostaking. Binnen de vervoercommissie is er een grote strijd gevoerd, met amendementen over en weer, en dat heeft er, voor het moment althans, toe geleid dat er geen mededinging zal zijn tussen de diensten van een en dezelfde haven, maar wel tussen de verschillende havens. Dat is echter geen bevredigend resultaat. Wij eisen dat veiligheid, naleving van de regels, continuïteit, kwaliteit, milieu en prijsbepaling in handen van de overheid blijven. Binnen dat kader moeten ook de sociale verworvenheden van het havenpersoneel worden gezien. We verwerpen derhalve het verslag-Jarzembowski.

Nicholson
Het merendeel van de Britse havens wordt behoorlijk bestuurd en doet het goed omdat particuliere ondernemers het bestuur van de in financiële nood verkerende plaatselijke autoriteiten hebben overgenomen en de havens als succesvolle bedrijven leiden. De voorgestelde richtlijn van de Commissie ter versterking van de mededinging tussen havendiensten in de EU dreigt een streep door de rekening te halen.
De Britse havens zouden aan overnames worden blootgesteld, zoals eerder het geval is geweest bij diverse elektriciteitsbedrijven die zijn overgenomen door Electricité de France. De richtlijn zou tot onnodige bureaucratie leiden in een reeds zeer concurrerende en succesvolle Britse havenmarkt.
Het onafhankelijke, commerciële en subsidieloze karakter van de Britse havens zou erdoor in gevaar komen.
Ik zou graag zien dat particuliere ondernemers buiten de werkingssfeer van deze richtlijn vielen.

Piétrasanta
Het loodswezen moet aangemerkt worden als een dienst van algemeen nut, hetgeen bevestigd wordt door een arrest van het Hof in Luxemburg van 18 juni 1998.
Als er zich een veiligheidsprobleem voordoet, kunnen de havenautoriteiten de loodsen te allen tijde opdragen de situatie het hoofd te bieden. De autoriteiten hoeven daarvoor niet extra te betalen.
Loodsen verlenen voor alle schepen dezelfde dienst, en zij kunnen dat doen omdat ze beschikken over een gedegen kennis van de haven waar zij hun werkterrein hebben.
Het gaat hier om een continue dienstverlening, met hooggeschoold personeel dat goed op de hoogte is van de plaatselijke omstandigheden. Loodsen spelen dus een fundamentele rol bij het waarborgen van de veiligheid in de haven en op zee. Ze dragen zo ook bij tot de bescherming van het milieu. Schepen hebben te lijden onder overexploitatie, en dat is de reden waarom de koopvaardijvloot in een slechte staat verkeert. De apparatuur is vaak defect, en dat betekent dat loodsen, die immers een gedegen technische kennis hebben en hun werkterrein uitstekend kennen, in de komende jaren een uiterst belangrijke rol gaan spelen.
Loodsen moeten dus uitgesloten worden van de Europese richtlijn. Daarom ook heeft onze fractie voor de amendementen 66 en 67 op dit verslag gestemd.

Sanders-ten Holte
), schriftelijk. Voorzitter, het is duidelijk dat het Europees beleid inzake havens met de introductie van de port package een nieuwe impuls heeft gekregen. Het verslag markttoegang tot havens heeft veel stof doen opwaaien in het Europees Parlement, niet in de laatste plaats omdat het voorstel van de Europese Commissie voornamelijk gaat over concurrentie binnen havens. Er is volledig voorbij gegaan aan de wens van het EP uit 1997 om te komen tot een verordening over concurrentie tussen havens. Hierbij werd gevraagd om heldere spelregels ten aanzien van financiële transparantie en staatssteun in de havensector.
De VVD-fractie binnen de ELDR-fractie wil meer transparantie van overheidsgelden in havens waarborgen en vraagt de Europese Commissie om, voor de inwerkingtreding van onderhavige richtlijn, met een voorstel hierover te komen. Anders is het voor ons de vraag of de richtlijn nog meerwaarde heeft voor de Europese havens en gebruikers.
Binnen mijn fractie bestaan verschillende meningen over welke diensten wel en niet onder de richtlijn moeten vallen. De VVD steunt de rapporteur waar hij de richtlijn wil beperken tot de technisch-nautische diensten. Loodsdiensten horen volgens ons echter wel in de richtlijn thuis. Vrachtafhandelingsdiensten zijn naar hun aard grondgebonden en horen in deze richtlijn niet thuis. Bovendien moeten havenbeheerders en gebruikers relatief omvangrijke investeringen doen in infrastructuur en suprastructuur. Het tenderen van ladingsbehandeling zal vooral leiden tot bureaucratische rompslomp. Deze administratieve last staat niet in verhouding tot het beoogde resultaat en schept onzekerheid bij investerende overheden. Ook doorkruist het de ruimtelijke ordenings-bevoegdheden van de gemeenten, waar de meeste havens in Nederland nog deel van uitmaken. De VVD is tegen het opnemen van vrachtafhandelingsdiensten in deze richtlijn.

Vlasto
Ik wil de rapporteur gelukwensen met zijn verslag over dit gevoelige onderwerp. In tegenstelling tot wat doorgaans het geval is, zijn het nu eens niet de fracties die tegenover elkaar staan. De meningsverschillen volgen nationale grenzen. Het compromis wordt in het algemeen echter positief beoordeeld.
Het is van belang dat er hier een richtlijn tot stand komt. De havens moeten voor mededinging worden opengesteld, en dat betekent dat de Europese havens behoefte hebben aan een Europese verordening betreffende de havendiensten.
Als men het eens is met het mededingingsbeginsel, moet er voor die mededinging wel een kader geschapen worden. Daarbij moet echter rekening gehouden worden met het bijzondere karakter van de verschillende diensten. In denk dan in de eerste plaats aan het loodswezen en de diensten die het aan- en afmeren voor hun rekening nemen. Zij moeten om veiligheidsredenen onder de havenautoriteiten blijven ressorteren.
Dit systeem functioneert heel goed in Frankrijk, en zelfs als voor genoemde activiteiten in andere Europese landen een vrije markt wordt gecreëerd, ben ik ervoor dat ze buiten het toepassingsgebied van deze richtlijn blijven vallen. Het gaat hier om diensten van algemeen nut. Als deze diensten onder de richtlijn komen te vallen, verliest het begrip havenautoriteit alle betekenis.
Als het gaat om de vrachtafhandeling, ben ik echter voor liberalisering. Het gaat hier immers om een commerciële dienst. Als hiervoor een vrije markt wordt gecreëerd zal dat leiden tot extra banen in de haven.
Ik heb ook al die bepalingen gesteund die een grotere transparantie beogen in de financiële betrekkingen tussen de havens en de lidstaten. Met het oog op de rechtszekerheid en de eerlijke mededinging tussen Europese havens moet er zorgvuldig toezicht worden gehouden op de door de nationale overheden uitgekeerde subsidies.
Verslag-Berenguer Fuster (A5-0359/2001)

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, ik heb voor de richtlijn inzake verzekeringsbemiddeling gestemd. Ik maak echter van de gelegenheid gebruik om de hoop uit te spreken dat de EU binnenkort ook de bemiddeling in publieke verzekeringen zal gaan reglementeren. 'Wat zijn publieke verzekeringen?' zult u mij vragen, mijnheer de Voorzitter. Sociale zekerheid en ziektekostenverzekering natuurlijk! Ook in deze sectoren hebben de burgers het recht om correct te worden ingelicht over hetgeen de publieke sector hun te bieden heeft voor hun toekomstig leven als gepensioneerden, over de hoogte van de premies die zij vandaag als werknemers moeten betalen om morgen een pensioen te kunnen genieten.
Bovendien zou men in heel Europa de voorlichting van werknemers en gepensioneerden over hun pensioenrecht moeten reglementeren en alleszins moeten bevorderen.

Kauppi
Grensoverschrijdende verzekeringsactiviteiten vergroten de mogelijkheden van de consument om tussen verschillende verzekeringsaanbieders te kiezen. De onderhavige ontwerprichtlijn maakt het nu mogelijk dat geregistreerde verzekeringsbemiddelaars ook in andere lidstaten kunnen werken. Bij de keuze tussen verschillende aanbieders moet de burger van de Unie er echter op kunnen vertrouwen dat wij als Europese wetgevers de bescherming van de consumenten waarborgen door een groot vakmanschap van de verzekeringsbemiddelaars te garanderen.
Het door ons in de Economische en Monetaire Commissie opgestelde verslag over verzekeringsbemiddelaars is over geheel genomen bevredigend. Wij garanderen dat de verzekeringsbemiddelaar over de nodige vakkennis, een aansprakelijkheidsverzekering of een andere vergelijkbare garantie, en voldoende financiële armslag beschikt. De verzekeringsbemiddelaar moet ook een persoon van goede reputatie zijn die niet eerder failliet is verklaard.
Tegelijkertijd moeten wij echter ook garanderen dat de EG-wetgeving niet voor onnodige bureaucratie zorgt. Wij hebben in onze commissie veel amendementen opgesteld die naar de mening van deskundigen de richtlijn duidelijk rationaliseren en de lidstaten de mogelijkheid geven maatregelen te nemen die rekening houden met de nationale omstandigheden. Wij hebben compromissen bereikt waar ook de meerderheid van de lidstaten in de Raad achter lijkt te staan.
Het is van belang dat de richtlijn niet wordt toegepast op personen die als hoofdactiviteit een ander beroep uitoefenen dan verzekeringsbemiddelaar. Ik bedoel daarmee vooral reisbureaus die hun klanten als onderdeel van een reispakket ook reisverzekeringen aanbieden. Die vergemakkelijken het leven van de klant aanzienlijk en worden bijvoorbeeld in Finland door de overheid gecontroleerd. In samenhang met reisverzekeringen worden vaak ook ongevallenverzekeringen verkocht die inhouden dat er bij overlijden vergoedingen worden uitgekeerd. Het is goed te preciseren dat die niet dezelfde zijn als de in deze richtlijn bedoelde levensverzekeringen.
Het zou ook nuttiger zijn geweest de richtlijn niet toe te passen op bemiddelaars waarvoor de verzekeringsmaatschappij de verantwoordelijkheid op zich heeft genomen of volgens de nationale wetgeving verantwoordelijk is voor de werkzaamheden van de betrokken persoon en hem ook een passende opleiding aanbiedt. Aangezien het helaas onmogelijk is om de agenten die deze functie als nevenactiviteit uitoefenen en onder de verantwoordelijkheid van een verzekeringsmaatschappij opereren, volledig buiten de richtlijn te houden, is het goed de registratieplicht te versoepelen op een manier zoals in onze commissie is voorgesteld.
Het verband tussen amendement 14 en de amendementen 13 en 6 blijft onduidelijk, omdat in amendement 14 wordt toegestaan dat bijvoorbeeld de reis- en dierverzekeringen volledig buiten de richtlijn worden gehouden, terwijl in de andere amendementen de bemiddelaars van de betrokken verzekeringen slechts buiten de registratieplicht vallen.
Als er nog wijzigingen kunnen worden ingediend, stel ik voor de amendementen 18 en 22 te schrappen. De verkoop van verzekeringen door banken is geen andersoortige verzekeringsbemiddeling en daarvoor zijn dus geen eigen regels nodig.
Verslag-Caudron (A5-0376/2001)

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, wat houdt die subsidiariteit, waarover zoveel wordt gesproken in EU-verband, eigenlijk in? Subsidiariteit, zult u mij zeggen mijnheer de Voorzitter, betekent dat men op Europees niveau dient te handelen wanneer dat voor alle Europese burgers een groter voordeel en een groter profijt oplevert. Welnu, hoe dienen wij het wetenschappelijk onderzoek in Europa dan te organiseren? Moeten wij daarvoor vijftien verschillende projecten in vijftien verschillende lidstaten hebben - straks zullen dat er vijftien plus de twaalf toetredingslanden, dus in totaal zevenentwintig zijn -, of is het wellicht beter om een enkel onderzoeksfonds in te stellen? Kunnen we niet beter één besluit nemen over de wijze waarop de gelden van alle zevenenwintig lidstaten van de EU worden besteed dan zevenentwintig verschillende uitgavenposten handhaven? Wij moeten besluiten tot de instelling van een enkel Europees fonds voor onderzoek.

Schierhuber
Mijnheer de Voorzitter, ik heb tegen het verslag gestemd omdat een gedeelte van de stemmingsuitslag niet verenigbaar is met mijn ideeën over ethiek en moraal. Daarnaast vind ik het onbegrijpelijk dat er nauwelijks initiatieven zijn ontplooid op het gebied van het land- en bosbouwonderzoek, terwijl wij met het oog op de toekomst juist voor de land- en bosbouw onderzoeksprioriteiten moeten vaststellen!

Bordes, Cauquil en Laguiller
Dit verslag sluit goed aan bij het beleid van de Europese instellingen, vooral waar onder het mom van onderzoek het accent gelegd wordt op de subsidiëring van het particulier ondernemerschap en waar onderzoek en particuliere belangen met elkaar verstrengeld geraken. Het maakt dan weinig uit of dit al dan niet met een ecologisch of regionalistisch sausje wordt overgoten.
Uit dit verslag komt ook een aantal nogal obscurantistische, al dan niet van religieuze aard zijnde ideeën naar voren. Wat de begroting van het zesde kaderprogramma betreft, stellen wij vast dat dit weinig goeds inhoudt voor onderzoeksgroepen wier werk als niet prioritair wordt beschouwd omdat men daarvan op korte of middellange termijn geen winstgevende toepassingen kan verwachten voor de particuliere sector.
We hebben weliswaar voor dit verslag gestemd, maar uitsluitend omdat we het wel eens kunnen zijn met een aantal in dit verslag opgenomen richtsnoeren voor de wetenschappelijke, medische en technologische vooruitgang. Bovendien willen we verhinderen dat onderzoekers die in openbare sector werkzaam zijn verstoken blijven van de middelen die ze voor hun onderzoek nodig hebben.
Wij hebben ook gestemd voor al die amendementen die vergeleken bij de huidige toestand een vooruitgang inhouden.

Damião
Ondanks de inspanningen van de rapporteur en de meerderheid van de leden van de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie is men er niet in geslaagd landen en regio' s waar bedrijven wel over wetenschappelijke, maar niet over economische capaciteiten beschikken de garantie te geven dat zij niet gediscrimineerd zullen worden als ze willen deelnemen in programma' s die gericht zijn op de snelle overdracht van kennis op het gebied van technologische innovatie.
De cohesiemechanismen, zoals die in het Verdrag zijn opgenomen, volstaan dus niet om iets te ondernemen tegen het verlies van mededingingsvermogen dat hiervan het gevolg is. De strategie van Lissabon was gericht op volledige werkgelegenheid en de bestrijding van sociale uitsluiting. Nu lijkt men de tegenovergestelde waarheid aan te hangen. Als achtergestelde regio' s niet kunnen participeren in programma' s tot verspreiding van de hierboven bedoelde kennis zullen zij bij de economische en sociale convergentie steeds verder achterop geraken.

Grossetête
Ik heb voor dit verslag gestemd.
Ik zet me al geruime tijd in voor onderzoek op Europees niveau, en ik ben dan ook ingenomen met het enthousiasme dat dit Parlement heeft getoond voor het opzetten en ontwikkelen van een interdisciplinaire en intercommunautaire ruimte.
In Frankrijk - om maar eens een voorbeeld te noemen - is er een alarmerend tekort aan onderzoekers. Het nationale beleid is ontmoedigend, en daarom vertrekken de meest getalenteerde onderzoekers naar het buitenland, waar ze doorgaans blijven. Ik hoop dan ook dat het tekort waar sommige regeringen mee te kampen hebben enigszins kan worden gecorrigeerd door de bepaling in dit verslag over mobiliteit en steun bij terugkeer.
Als je onderzoek wilt steunen, moet je ook een onafhankelijk onderwijsbeleid voeren, gebaseerd op de bestaande bevoegdheden op Europees niveau.
De wetgever is weliswaar verplicht een kader te scheppen voor het onderzoek, maar het risico bestaat dan dit kader een keurslijf wordt. We moeten het Europa van het onderzoek de helpende hand bieden en biotechnologisch onderzoek, dat immers de toekomst vertegenwoordigt, aanmoedigen. Er moet steun komen voor al het Europese onderzoek dat onze industrie een voorsprong geeft, en dat geldt dus ook voor het onderzoekswerk dat door de kleine en middelgrote ondernemingen en industrieën verricht wordt. Het is bekend dat deze ondernemingen een belangrijke rol spelen bij innovatie en nieuwe ontdekkingen.
Onderzoek speelt een rol in het leven van alle Europese burgers. Voedselveiligheid, de bestrijding van ernstige ziekten en de verbetering van de volksgezondheid zijn prioriteitsgebieden. Daaruit blijkt dus dat wij een band willen leggen tussen onderzoek en welzijn.
Ik ben ook tevreden met het voorstel om onderzoek naar kinderziekten te steunen, een terrein waarop de nationale regeringen maar zelden succesvol zijn geweest. Ik hoop dat de Commissie nu ook voorstellen zal doen met betrekking tot kindergeneesmiddelen.

Malmström, Paulsen en Olle Schmidt
Onderzoek en ontwikkeling zijn van cruciaal belang in de inspanningen om van Europa een door economische groei en echte welvaart gekenmerkt continent te maken. Door de internationale concurrentie van vooral de Verenigde Staten, neemt de behoefte aan nieuwe en meer onderzoeksinvesteringen toe. De Commissie heeft in haar voorstel voor het zesde kaderprogramma gewezen op verscheidene belangrijke problemen en onderzoeksgebieden waarop Europa zich moet richten. Uiteraard is het belangrijk dat de Europese onderzoekers samenwerken en de onderzoeksinspanningen tot op zekere hoogte worden gecoördineerd. Het is ook van groot belang dat wij niet alleen de fysieke mobiliteit van de onderzoekers stimuleren, maar ook de verspreiding van onderzoeksresultaten vergemakkelijken.
Wat ons verontrust is dat het kaderprogramma neigt tot een aanzienlijke centralisatie van het onderzoek. Er worden grote bedragen geïnvesteerd in een beperkt aantal, geselecteerde onderzoeksterreinen. Daarmee wordt het onderzoek op een ongelukkige wijze gestuurd, omdat het eigen onderzoeksbeleid van de lidstaten mede bepaald zal worden door de prioriteiten van de Commissie. Voor kleine landen met een beperkt onderzoeksbudget dreigt de EU daarmee een hoofdfinancier voor onderzoek te worden, wat een ongelukkige centralisering met zich meebrengt.
Als liberalen huldigen wij het beginsel van vrij onderzoek. Het vrije onderzoek is vanuit een oogpunt van doelmatigheid veruit superieur gebleken aan politiek gestuurd onderzoek. Samenlevingen die onderzoekers ruim baan geven bij de keuze van hun onderwerpen en methodes, bereiken op den duur betere resultaten dan samenlevingen waar de politici de richting aangeven. Het beginsel van vrije kennisvergaring heeft eeuwenlang een krachtig stempel gedrukt op het Europese onderzoek. Hogescholen en universiteiten spelen een belangrijke rol in de samenwerking met de overheidssector en het bedrijfsleven, maar het mag niet hun belangrijkste taak zijn om op bestelling van de overheid en het bedrijfsleven te werken.
Wij vinden dat het zesde kaderprogramma een te grote centralisatie van het vrije onderzoek met zich meebrengt. Wij hebben daarom besloten om ons van stemming over het verslag-Caudron te onthouden.

Montfort
Als lid van zowel de Commissie industrie en onderzoek als de Tijdelijke Commissie menselijke genetica ( "Bio-ethiek" ) hecht ik buitengewone betekenis aan dit verslag, zeer zeker als het gaat om de volgende twee fundamentele aspecten:
de voorwaarden voor steun aan onderzoek in Europa, en
het ethisch kader dat het Parlement hiervoor wil scheppen.
Uit de amendementen blijkt dat het debat zich toespitst op het onderdeel "ethiek" , zoals toegepast op de biotechnologie.
De meerderheid heeft bij de stemming haar goedkeuring gehecht aan de mogelijkheid om mensen als instrumenten te gebruiken. Men mag namelijk menselijke embryo' s gebruiken die tijdens "onvruchtbaarheidbehandelingen" via in vitro bevruchting zijn geconcipieerd. Dat gaat ten koste van de menselijke integriteit en waardigheid. Ik ben daarom van mening dat het ethisch kader, zoals dat bij meerderheidsbesluit in eerste lezing tot stand is gekomen, het verslag als geheel negatief kleurt, de technische bepalingen inbegrepen.
De technische bepalingen zijn goed geformuleerd, maar met de zogenaamde "ethische" bepalingen wordt afbreuk gedaan aan het verslag in zijn geheel, omdat hierin geen respect wordt getoond voor de mens als persoon.

Moreira da Silva
Met therapeutisch klonen kunnen voor bepaalde ziekten nieuwe behandelingswijzen worden gevonden. Bij dit procédé worden echter wel embryo' s vernietigd. Nu mag dit de best onderzochte, en daarom meest toegankelijke methode zijn, het is niet de enige, en zeker niet de ideale werkwijze.
De wetgever wil deze techniek graag toestaan, maar hij moet ook voldoen aan zijn verplichting om duurzame wetgeving af te leveren, een wetgeving die jaren meekan (zeker op een gebied waar de ontwikkeling zo snel verloopt). Hij moet de industrie en de wetenschap daarom duidelijk maken dat ze moeten kiezen voor de ontwikkeling van procédés die weliswaar nog in de kinderschoenen staan en vrij duur zijn, maar desalniettemin een grote belofte inhouden (zoals bijvoorbeeld de manipulatie van volwassen cellen). We moeten ons blijven inzetten voor de ontwikkeling van technieken die alle voordelen van manipulatie met menselijke embryo' s in zich dragen, maar dan zonder de daaraan klevende ethische bezwaren.
Als je via celkerntransfers embryo' s creëert maak je ook het klonen voor reproductieve doeleinden veel gemakkelijker, en dat wordt door vrijwel iedereen moreel onaanvaardbaar geacht.
Daarom pleit ik voor een in geheel Europa geldend verbod op het creëren van menselijke embryo' s via klonen, zowel voor therapeutische als voor reproductieve doeleinden. Op dit algemene verbod moeten wel twee uitzonderingen worden gemaakt: voor restembryo' s en voor de 64 beschikbare cellijnen.
Voor de financiering van het onderzoek, en zeer zeker voor het onderzoek in het kader van het zesde kaderprogramma (waar dit verslag over gaat), moet volgens mij dus prioriteit worden gegeven aan onderzoeksprojecten voor therapeutische doeleinden die gebruik maken van volwassen kiemcellen.

Sacrédeus
In het verslag-Caudron wordt uitgelegd met welke prioriteiten en binnen welke kaders wij in Europa onderzoek moeten verrichten opdat het in aanmerking komt voor communautaire financiële steun uit het zesde kaderprogramma.
Als christen-democraat vind ik dat er ethische kaders in de maatschappij nodig zijn. Deze ethische kaders moeten er ook zijn voor onderzoek. Het meest fundamentele kader is het respect voor de menselijke waardigheid. Hoe behartigenswaardig het doel ook kan zijn, het rechtvaardigt nooit het gebruik van mensen als middel.
Onderzoek waarbij embryonale stamcellen worden gebruikt, is ethisch gezien zeer controversieel en bovendien in vier lidstaten verboden. Dat geldt niet voor het gebruik van volwassen stamcellen. In dat verband vind ik dat onderzoek waarbij volwassen stamcellen worden gebruikt de prioriteit moet hebben, terwijl aan het ethisch zeer controversiële embryonaal stamcelonderzoek geen middelen vanuit het kaderprogramma moeten worden toegekend. Het subsidiariteitsbeginsel sluit overigens niet uit dat nationale regeringen ervoor kunnen kiezen om dit onderzoek te steunen.
De middelen van het kaderprogramma zijn ondanks alles bescheiden. Wij zijn gedwongen om prioriteiten te stellen. In dat verband moet onderzoek dat ethisch gezien zo controversieel is en bovendien duidelijk strijdig is met de wetgeving van meerdere lidstaten, niet worden gesteund. Ik heb daarom besloten steun te verlenen aan amendement 334 en dit te ondertekenen. Daarin staat in paragraaf 4:
"Onderzoek met embryonale stamcellen mag niet worden gefinancierd met communautaire middelen, omdat de lidstaten het niet eens zijn over dit vraagstuk" .

van der Laan
. Door verschillende Nederlandse collega's is in de media beweerd dat de liberale fractie geen ethische grenzen wil stellen aan wetenschappelijk onderzoek. Dat dit onzin is blijkt uit ons stemgedrag.
In de eerste plaats komt het aangenomen amendement 41 uit liberale koker. Hierin wordt geëist dat zowel bij de uitvoering van het programma als bij de resultaten moet worden vastgehouden aan ethische grondbeginselen zoals de bescherming van de menselijke waardigheid, van persoonsgegevens en van de persoonlijke levenssfeer. Ten aanzien van stamcelonderzoek moeten de richtsnoeren van de Ethische Commissie van de Europese Stichting voor Wetenschappen worden nageleefd.
Daarnaast wilde onze fractie amendement 22 van de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie volgen. Op die wijze zouden onderzoeksactiviteiten gericht op het klonen van mensen voor voortplantingsdoeleinden, alsmede het creëren van menselijke embryo's voor onderzoeksdoeleinden en eugenetische wijzigingen in het erfelijk materiaal niet voor financiering in aanmerking mogen komen.
Helaas is de restrictieve tekst van amendement 322 aangenomen waarbij ook het therapeutisch klonen wordt uitgesloten. Dat vinden wij jammer, omdat juist het therapeutisch klonen echte kansen biedt voor Alzheimer-, Parkinson-, diabetes- en AIDS-patiënten. We hebben ons dan ook bij de eindstemming onthouden.
Verslag-Caudron (A5-0355/2001)

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, ik was nog heel jong - ik zal zo' n 10 of 12 jaar zijn geweest -, toen iemand mij een prachtig boek van Walt Disney schonk dat getiteld was "Onze vriend de atoom" . Het was op briljante wijze geïllustreerd, zoals Walt Disney heel zijn wereldberoemde oeuvre - want van oeuvre is hier sprake - heeft geïllustreerd. Ik bleef volledig in de ban van dit boek over de wetenschap, waarin de dingen zo duidelijk werden uitgelegd voor een kind, voor het kind dat ik toen nog was. Sindsdien ben ik voorstander van kernenergie, en als zodanig heb ik voor dit verslag gestemd, vooral omdat het de studie en het onderzoek in de nucleaire sector in Europa stimuleert, die wij naar mijn mening verder moeten ontwikkelen.

Raschhofer
Mijnheer de Voorzitter, het aflopen van het Euratom-Verdrag beschouw ik als een kans voor Europa om afscheid te nemen van het gebruik van atoomenergie. In de stemming van vandaag over het Euratom-programma is echter besloten om kernenergieonderzoek te blijven financieren. Zo wordt in amendement 12 vermeld: "aan het onderzoek naar veiligheid van bestaande reactoren (met prioriteit voor reactoren in de kandidaat-lidstaten), alsmede aan reactoren van de nieuwe generatie dient meer aandacht te worden geschonken" . Het gaat dus ook om de veiligheid van toekomstige kerncentrales. Wij moeten ons juist richten op onderzoek naar niet-nucleaire energie, naar met name duurzame energiebronnen, en aldus bijdragen aan de geleidelijke afschaffing van kernenergie in Europa. Daarom hebben wij in de stemming van vandaag niet alleen amendement 12 maar het gehele Euratom-programma verworpen.

Titley
Ik ben zeer blij met dit verslag van Gerard Caudron, waarmee wijzigingen worden aangebracht in de bestemming van middelen zoals voorgesteld door de Commissie in haar onderzoeksbegroting van 16 miljoen euro. Het wordt hoog tijd dat onderzoek naar veelvoorkomende ziekten aan de agenda van het programma wordt toegevoegd. De meeste mensen zijn wel eens van dichtbij of anderszins in aanraking geweest met ziekten zoals kanker, degeneratieve ziekten en hart- en vaatziekten. Door geld te reserveren voor onderzoek naar deze ziekten, kan de EU iets wezenlijks voor de mensen betekenen. Het belang van de ethische, juridische en sociale aspecten wordt steeds groter en is misschien wel net zo groot als dat van het onderzoek zelf. Door aan te dringen op middelen voor de financiering van dit soort zaken, laat de commissie zien dat zij zich bewust is van het belang van deze hedendaagse kwesties.
De vraag om geld te reserveren voor de informatiemaatschappij laat zien dat men van plan is de ambities van de Unie, zoals die tijdens de zogenaamde dot-com-Top in Lissabon zijn geformuleerd, te verwezenlijken, dat wil zeggen ervoor te zorgen dat de EU een van de meest concurrerende en dynamische economieën ter wereld wordt. Een andere optie is er niet: als de EU een rol van betekenis wil spelen in de nieuwe economie en de informatiemaatschappij, zullen op dit terrein zo snel mogelijk substantiële financiële investeringen moeten worden gedaan.
Tot slot dient het bestemmen van middelen voor onderzoek altijd plaats te vinden op grond van milieutechnische overwegingen. De voorstellen tot het financieren van onderzoek naar duurzame energiebronnen maken dit verslag tot een evenwichtig en milieuvriendelijk geheel.

De Voorzitter
Daarmee zijn de stemverklaringen beëindigd.
(De vergadering werd om 13.51 uur onderbroken en om 13.00 uur hervat)

Sterckx
Voorzitter, bij de stemming van vanmiddag is er jammer genoeg in onze fractie enige verwarring ontstaan in verband met het verslag-Jarzembowsky. De lijn van de fractie was dat, als vrachtafhandeling niet in de richtlijn was opgenomen, we zouden tegenstemmen. We dachten dat dat het geval was, maar dat bleek niet het geval te zijn. Daardoor was er enige verwarring. Het was de bedoeling van de fractie om op het einde, bij de eindstemming, vóór te stemmen en niet tegen te stemmen, zoals wij hebben gedaan en ik wou dat laten opnemen in de notulen.

De Voorzitter
Mijnheer Sterckx, we zullen de bedoeling van uw fractie in de notulen tot uiting laten komen.

Internationale situatie
De Voorzitter
Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie over de internationale situatie.
Ik geef het woord aan mevrouw Durant, fungerend voorzitter van de Raad.

Durant
Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, zoals u weet is de internationale situatie sinds 11 september jongstleden bijzonder kritiek. In mijn betoog wil ik met u de balans opmaken van de huidige situatie en u informeren over de initiatieven die door de Raad zijn genomen en verder zullen worden ontwikkeld. Ik zal met name ingaan op de situatie in Afghanistan, die het middelpunt vormt van de huidige crisis. Ik zal verder echter ook ingaan op de situatie in het Midden-Oosten.
De Raad heeft vastberaden en eenduidig gereageerd op de urgente situatie in Afghanistan. Tijdens zijn bijeenkomsten van 21 september en 19 oktober jongstleden heeft de Raad aangegeven hoe de Europese Unie zich met betrekking tot de huidige situatie opstelt. Dit zijn de belangrijkste punten. Allereerst toont de Unie zich solidair met de Verenigde Staten en steunt ze het Amerikaanse optreden. De Verenigde Staten hebben immers het recht om zichzelf te verdedigen. Bovendien handelen ze overeenkomstig resolutie 1368 van de VN-Veiligheidsraad. Voorwaarde is wel dat de burgerbevolking niet door dit Amerikaanse optreden wordt getroffen. In de tweede plaats levert de Unie een bijdrage aan de coalitie tegen het terrorisme die in het kader van de Verenigde Naties is gevormd. De trojka is eind september afgereisd naar Pakistan, Iran, Saoedi-Arabië, Syrië en Egypte. In dit laatste land heeft de trojka bovendien de leiders van de Arabische Liga ontmoet. Onlangs heeft de trojka een rondreis in de landen van Centraal-Azië gemaakt. Tijdens de gezamenlijke Top van de Europese Unie en Rusland van 3 oktober en de Europese Conferentie van 20 oktober is er gesproken over de inspanningen die op internationaal niveau moeten worden verricht. Tijdens de bijeenkomst in november van de Algemene Vergadering krijgen wij opnieuw de mogelijkheid om deze coalitie te versterken.
De strategie van de Europese Unie jegens Afghanistan is gebaseerd op vijf hoofdpunten: humanitaire noodhulp heeft onze prioriteit; de VN dienen een centrale rol te spelen; er moet gezocht worden naar een rechtvaardige en duurzame interne politieke oplossing; er dient een plan te worden opgesteld voor de wederopbouw van het land, en stabiliteit is alleen mogelijk als de gehele regio bij deze wederopbouw betrokken wordt. Ik wil hierbij opmerken dat deze vijf hoofdpunten volmondig zijn onderschreven tijdens de Raad Algemene Zaken in Luxemburg van 17 oktober en tijdens de informele Top van Gent van 19 oktober.
Wat betreft het eerste hoofdpunt, de humanitaire noodhulp, is er tot op heden ongeveer 320 miljoen euro vrijgemaakt voor de opvang van vluchtelingen en ontheemden en de bestrijding van de hongersnood. Het grootste probleem is dat de noodlijdende burgers moeilijk bereikbaar zijn. Daarom is de volledige medewerking van de buurlanden van Afghanistan vereist. Het voorzitterschap heeft hiertoe reeds verschillende stappen ondernomen. Voor de mobilisering en verspreiding van de hulp zal er nauw worden samengewerkt tussen de nationale agentschappen voor samenwerking, ECHO en de diverse internationale humanitaire organisaties, zoals de UNHCR, het WVP, het ICRK en vele andere NGO' s.
Het tweede hoofdpunt heeft betrekking op de centrale rol van de VN. De Europese Unie is van mening dat internationaal gezien alleen de VN over de benodigde legitimiteit beschikken om een interne politieke oplossing te bewerkstelligen. De rol van de VN zal ook doorslaggevend moeten zijn bij de uitwerking van een plan voor de wederopbouw van het land. De Europese Unie steunt in dit opzicht de inspanningen van de secretaris-generaal en diens vertegenwoordiger voor Afghanistan. Ze neemt verder met interesse nota van het plan dat zojuist door de speciale vertegenwoordiger van de secretaris-generaal van de VN, de heer Brahimi, is gepresenteerd. De Raad beraadt zich momenteel over de manier waarop de Unie het best kan bijdragen aan de tenuitvoerlegging van dit plan.
Wat betreft het derde hoofdpunt, de interne politieke oplossing, hecht de Europese Unie er belang aan dat de toekomstige Afghaanse autoriteiten door Afghanen gekozen zullen worden en dat ze de aanwezige etnische groeperingen zullen vertegenwoordigen. Voorts dienen de toekomstige autoriteiten de mensenrechten, het humanitaire recht en de rechtstaat in het algemeen te respecteren en te bevorderen. Ze moeten afzien van iedere vorm van samenwerking met terroristen, harmonieuze betrekkingen onderhouden met de buurlanden en aldus zorgen voor een algehele stabiliteit. De Europese Unie beschouwt het niet als haar taak om aan te geven wat zij als beste oplossing beschouwt. Zij vindt dit de taak van de speciale vertegenwoordiger van de secretaris-generaal van de Verenigde Naties en van de Afghanen zelf.
Wat het vierde hoofdpunt betreft vindt de Europese Unie dat er met het oog op de interne politieke ontwikkelingen in Afghanistan snel een plan voor de wederopbouw van het land moet komen. Ze wil hierbij worden betrokken, net als veel andere actoren, de donorlanden en de internationale organisaties. De wederopbouw van het land vereist een lange adem en daarom moeten de deelnemers aan het plan zich ook op langere termijn aan deze operatie verbinden.
Met betrekking tot het vijfde hoofdpunt is de Europese Unie van mening dat er alleen sprake kan zijn van een duurzame vrede in Afghanistan als dit vraagstuk in regionaal verband wordt opgelost. Met andere woorden, de buurlanden van Afghanistan en andere regionale mogendheden moeten ervan overtuigd worden dat het herstel van de orde in Afghanistan ook in hun voordeel is. De veiligheidsbehoeften van deze landen moeten uiteraard in overweging worden genomen om te voorkomen dat ze zich opnieuw in de interne aangelegenheden van Afghanistan gaan mengen, met als gevolg dat de stabiliteit van dit land opnieuw wordt ondermijnd en de interne conflicten weer oplaaien.
De Europese Unie beschouwt de volgende landen en internationale organisaties als zeer belangrijke elementen die bij iedere regionale strategie met betrekking tot het Afghaanse vraagstuk in overweging moeten worden genomen: Pakistan, Iran, India, Oezbekistan, Tadzjikistan, Turkmenistan, China, Rusland en de Organisatie van de Islamitische Conferentie.
Uiteraard mogen de laatste ontwikkelingen in Afghanistan hier niet onvermeld worden gelaten. De afgelopen dagen zijn de gebeurtenissen in een stroomversnelling geraakt met de inneming van Mazar-i-Sharif en Kaboel. Uit deze gebeurtenissen blijkt dat het Talibanregime en de terroristische netwerken hun controle over Afghanistan verliezen. Door deze gebeurtenissen zijn de doelstellingen van de internationale coalitie wat betreft de vernietiging van de terroristische netwerken weer wat dichterbij gekomen.
In deze cruciale uren voor de toekomst van Afghanistan heeft de fungerend voorzitter van de Raad, de heer Verhofstadt, gisteren het standpunt van de Raad in herinnering gebracht, namelijk dat er geen sprake kan zijn van stabiliteit in dit land zolang er geen stabiele, legitieme en democratische regering is geïnstalleerd die alle etnische groeperingen in het land vertegenwoordigt. Voorts dient deze regering de beginselen van de mensenrechten volledig te onderschrijven.
Er is bovendien in herinnering gebracht dat de Verenigde Naties een centrale rol dienen te spelen bij de formatie van een regering door de Afghanen. De Unie zal de plannen van de Verenigde Naties in die richting steunen en de Noordelijke Alliantie uitdrukkelijk verzoeken zich hier ondubbelzinnig bij aan te sluiten. De Unie wil Afghanistan overigens graag helpen bij de ontwikkeling en uitwerking van een uitgebreid plan voor de wederopbouw van het land. Een dergelijk plan is immers onontbeerlijk om de rust en orde te herstellen. Dit plan doet overigens niets af aan het feit dat humanitaire noodhulp op de eerste plaats dient te komen. De Afghaanse volkeren hebben deze humanitaire hulp nu namelijk meer dan ooit nodig.
De fungerend voorzitter van de Europese Raad heeft tot slot de regionale dimensie van het Afghaanse vraagstuk benadrukt. De Afghanen dienen uiteraard zelf hun toekomstige regering aan te wijzen, maar de overige landen in de regio moeten zich door die regering niet bedreigd voelen. Daarom zal de voorzitter van de Europese Raad samen met de voorzitter van de Commissie op 23 en 24 november aanstaande een bezoek afleggen aan India en Pakistan.
De Europese Unie is tot slot buitengewoon bezorgd over de situatie in het Midden-Oosten. Door het geweld en het gebrek aan vertrouwen tussen de partijen kan de politieke dialoog niet worden hervat. Deze dialoog zou moeten beginnen met de tenuitvoerlegging van het Tenet-Plan en de aanbevelingen in het verslag-Mitchell. Op termijn zou deze dialoog moeten leiden tot een rechtvaardige en duurzame oplossing van het conflict, gebaseerd op de resoluties 242 en 338 van de VN-Veiligheidsraad en de Akkoorden van Madrid en Oslo.
In het kader van een strategie van opeenvolgende diplomatieke missies door vertegenwoordigers van zowel de lidstaten als de Raad, is de Europese Unie voortdurend in het Midden-Oosten aanwezig. Dankzij de missies van de Hoge Vertegenwoordiger Solana, de speciale gezant Moratinos en een aantal Europese ministers heeft er uiteindelijk na veel verwikkelingen op 26 september een ontmoeting kunnen plaatsvinden tussen Peres en Arafat. Israëliërs en Palestijnen zijn er helaas niet in geslaagd deze nieuwe poging tot een staakt-het-vuren in praktijk af te dwingen.
Tijdens de Euromed-Conferentie van 5 en 6 november in Brussel is er uitvoerig van mening gewisseld over de kwestie van de stabiliteit en de veiligheid in het gebied rond de Middellandse Zee. De hoofdrolspelers hebben op deze Conferentie vorderingen weten te boeken bij het herstel van de dialoog op hoog niveau. Ze achten het niet ondenkbaar dat op termijn het benodigde vertrouwen zal zijn hersteld om de onderhandelingen over de uiteindelijke regeling van het conflict te hervatten.
De voorzitter van de Europese Raad en de fungerend voorzitter van de Raad zullen nog deze week naar het Midden-Oosten afreizen. Ze zullen worden vergezeld door de voorzitter van de Commissie en de Hoge Vertegenwoordiger, de heer Solana. Alle partijen erkennen dat de Hoge Vertegenwoordiger in deze context een belangrijke rol speelt. Deze missie vindt plaats in het kader van het mandaat dat tijdens de informele Raad van Gent aan het Belgisch voorzitterschap is verleend. Tijdens deze missie zal de Europese Unie de betrokken partijen haar ondubbelzinnig standpunt in herinnering brengen wat betreft de doelstellingen die tijdens de onderhandelingen uiteindelijk zullen moeten worden bereikt: de vorming van een levensvatbare, democratische staat door de Palestijnen; het einde van de bezetting van het Palestijnse grondgebied door de Israëliërs, en het recht om in vrede en veiligheid te kunnen leven binnen internationaal erkende grenzen.
De Europese Unie zal voorts in herinnering brengen dat bij de zoektocht naar algehele, duurzame vrede in de regio noodzakelijkerwijze ook rekening moet worden gehouden met het conflict tussen Israël en Syrië enerzijds en tussen Israël en Libanon anderzijds, aangezien deze conflicten niet los van de gehele situatie kunnen worden beschouwd. De oplossing van deze conflicten dient op dezelfde principes gebaseerd te zijn.
U ziet dat de Europese Unie tot op heden alles in het werk heeft gesteld om de partijen in het Midden-Oosten dichter tot elkaar te brengen. Ze zal dat blijven doen zolang als dat nodig is. De Europese Unie volgt overigens ook de ontwikkelingen in Afghanistan en de rest van Centraal-Azië op de voet. In het kader van de coalitie tegen het terrorisme zal ze blijven strijden tegen alle vormen van steun aan het internationale terrorisme.

Busquin
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de minister, geachte afgevaardigden, zoals u weet ontwikkelt de situatie in Afghanistan zich bijzonder snel. Bijna ieder uur worden er nieuwe, dramatische ontwikkelingen gemeld. De militaire strategie tegen de Taliban is een succes. Het dient evenwel te worden benadrukt dat in weerwil van de bemoedigende ontwikkelingen van de afgelopen dagen de doelstellingen nog lang niet zijn bereikt. Nog niet alle militaire doelen van de campagne zijn gehaald, en zoals aangegeven zijn ook de humanitaire en diplomatieke doelen van levensbelang.
Met het oog op de ontwikkelingen dienen wij onze inspanningen in deze richting te verdubbelen. Ook moeten we ervoor zorgen dat het Afghaanse volk een regering krijgt die op een brede basis is gestoeld. Mevrouw Durant heeft overigens benadrukt dat wij het proces dat de VN onder leiding van ambassadeur Brahimi op gang hebben gebracht, volmondig steunen. Voorts moeten wij de nieuwe militaire situatie te baat nemen om onze humanitaire inspanningen te vergroten. De Commissie speelt op beide fronten een actieve rol. Afgelopen week heeft commissaris Patten de president van de Wereldbank, de heer Wolfensohn, ontmoet. Deze week heeft hij een gesprek gehad met ambassadeur Brahimi in New York.
De Commissie zal nauw met de Wereldbank en de andere partijen samenwerken om de behoeften te evalueren en een bijdrage te leveren aan de wederopbouw van Afghanistan. De Commissie wil op dit moment nog niets kwijt over de precieze hoogte van de steun die hiervoor nodig is. Allereerst dient de internationale gemeenschap de eerste behoeften te evalueren en in overleg met het Afghaanse volk vast te stellen wat precies de aard van deze behoeften is. In de tussentijd zullen wij alles in werking stellen om ervoor te zorgen dat de 52 miljoen euro die in het kader van het programma ECHO voor 2001 zijn toegekend en de 22,5 miljoen euro die voor ontheemden in 2001 zijn vrijgemaakt, terechtkomen bij de mensen die er ook daadwerkelijk behoefte aan hebben. Verder stellen wij in het kader van het Wereldvoedselprogramma 23,5 miljoen euro ofwel 36.300 ton aan voedselhulp ter beschikking. De NGO' s krijgen 4,5 miljoen euro om de bevolking te voorzien van voedsel, zaaigoed en gereedschap. Het totale bedrag aan steun komt daarmee voor dit jaar uit op ongeveer 100 miljoen euro. Wij zijn bovendien overeengekomen dat deze bedragen voor het jaar 2002 ten minste gehandhaafd moeten blijven.
U weet dat de Commissie sinds de gebeurtenissen van 11 september kosten noch moeite heeft gespaard. Verder weet u dat wij binnen enkele dagen een aantal nieuwe maatregelen hebben gepresenteerd om het terrorisme in Europa te bestrijden. Zo hebben wij besloten een gemeenschappelijke definitie van terroristische daden vast te stellen, een Europees aanhoudingsbevel in te voeren ter vervanging van het omslachtige uitleveringsstelsel tussen de lidstaten, striktere regels uit te vaardigen voor de bestrijding van het witwassen van kapitaal en juridische mogelijkheden te bieden tot het snel bevriezen van tegoeden van individuen of organisaties waar dan ook in Europa zodra is vastgesteld dat deze een potentiële financieringsbron van het terrorisme vormen. De Commissie heeft ook snel maatregelen getroffen ter verbetering van de veiligheid van het luchtvervoer. Het gaat hierbij om maatregelen die betrekking hebben op onder meer de toegang tot de cockpit en het toezicht op de bagage. In de tussentijd hebben de Europese ministers gezamenlijk besloten dat de lidstaten de luchtvaartmaatschappijen te hulp mogen schieten om de ergste gevolgen van de gebeurtenissen van 11 september op te vangen. Zo mogen de regeringen bijvoorbeeld hun luchtvaartmaatschappijen dekken tegen terroristische aanslagen nu de commerciële verzekeraars deze dekking niet langer willen bieden. Een subsidieoorlog dient evenwel te worden voorkomen, aangezien die concurrentievervalsing tot gevolg zal hebben.
De Europese Unie biedt zowel binnen als buiten Afghanistan massale humanitaire steun. Er is al ongeveer 310 miljoen euro door de Unie en de lidstaten vrijgemaakt om het leed van het Afghaanse volk te verlichten. Deze humanitaire steun, die alleen door de Verenigde Staten in omvang is overtroffen, is nauwelijks bekend maar heeft al levens gered. Het Europees Bureau voor humanitaire noodhulp ECHO heeft de toezeggingen in bijzonder korte tijd geconcretiseerd.
Onder leiding van voorzitter Romano Prodi levert de Commissie haar bijdrage aan de zeer belangrijke diplomatieke inspanningen. Minister Durant heeft overigens al gewezen op de reizen die de heer Prodi de komende dagen en weken zal maken. Deze inspanningen maken duidelijk dat de Europeanen een evenwichtig internationaal diplomatiek optreden wensen. Zoals u weet is de heer Chris Patten in de dagen direct volgend op de aanslagen in gezelschap van Louis Michel - minister van Buitenlandse zaken en vertegenwoordiger van het Belgische voorzitterschap van de Raad van de EU - en de heer Solana afgereisd naar Pakistan, Iran, Egypte, Saoedi-Arabië en Syrië. Overal hebben ze dezelfde boodschap afgegeven: de gehele mensheid moet zich verenigen in de strijd tegen het terrorisme. Ze hebben gesproken over de noodzaak om de samenwerking in de regio te intensiveren. De Unie heeft hiertoe op handelsgebied reeds een belangrijk initiatief genomen door de toegang van Pakistaanse exportproducten tot de Europese markt te verbeteren. Wij hopen bovendien dat wij binnenkort een vrijhandelsovereenkomst kunnen sluiten met de zes staten van de Samenwerkingsraad van de Golf. Wij zullen overigens voorstellen doen om een handels- en samenwerkingsovereenkomst met Iran te sluiten. Voorts spelen wij een belangrijke rol in de pogingen om het vredesproces in het Midden-Oosten vlot te trekken. Zo bieden wij niet alleen financiële steun aan de Palestijnse Autoriteit, die zich in bijzonder grote problemen bevindt, maar streven wij ook naar de tenuitvoerlegging van het verslag-Mitchell dat mede door de Europese Unie is ondertekend. Zoals mevrouw Durant heeft benadrukt, hebben de heren Peres en Arafat deze week beiden een euromediterrane conferentie in Brussel bijgewoond.
U ziet dus dat de Europese Unie een gemeenschappelijk buitenlands beleid voert, maar er wordt meer gedaan. Ieder land en iedere instelling doet alles wat in het eigen vermogen ligt om het gezamenlijke doel te verwezenlijken. Het vastberaden optreden van de afzonderlijke lidstaten en het gemeenschappelijke optreden versterken elkaar. Het feit dat de lidstaten onafhankelijk van elkaar initiatieven ontwikkelen in met name deze crisissituatie betekent niet dat de Unie faalt, maar maakt juist duidelijk wat haar aard is.
Tot slot wil ik u namens de Commissie laten weten dat wij ons allen bewust zijn van het feit dat de gebeurtenissen van 11 september een nieuw tijdperk hebben ingeluid. Wij hebben allen erkend dat de aanvallen op New York en Washington niet alleen tegen de Verenigde Staten zijn gericht, maar tegen de gehele vrije en open wereld. De bedreiging geldt dus voor ons allen en wij zullen er samen op moeten reageren. De Europese Unie en de Europese Commissie in het bijzonder zullen waar mogelijk bijdragen aan deze gezamenlijke doelstelling. Wij willen derhalve de ingeslagen weg blijven volgen.

Poettering
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, beste collega' s, eergisteren is een vliegtuig neergestort boven New York. Opnieuw hebben wij allen onze adem ingehouden in de vrees dat er opnieuw een terreuraanslag was gepleegd. Het is een afschuwelijk ongeluk gebleken, maar godzijdank geen aanslag. Dat onze vermoedens maandag direct die kant opgingen, toont aan hoezeer het terrorisme ons leven heeft beïnvloed en dat wij niet eenvoudigweg kunnen overgaan tot de orde van de dag. Wij dienen het terrorisme te beschouwen als een enorme dreiging, waaraan wij op geestelijk, politiek, economisch en militair gebied het hoofd zullen moeten bieden. Ik kan uw betoog alleen maar toejuichen, mevrouw de voorzitter van de Raad. Het sluit aan op wat ik in het kort heb omschreven als: het terroristisch netwerk moet worden ontward. Daar gaat het ook om in Afghanistan. Wij hebben beelden gezien van de vreugde die heerst in Kabul, maar ook van mensen die op kennelijk brute wijze zijn afgeslacht. Daarom vragen wij de Noordelijke Alliantie, die onder leiding heeft gestaan van Ahmed Shah Massoed die wij hier in april nog hebben mogen begroeten, zich in Afghanistan en Kabul op te stellen zoals het verantwoordelijke leiders betaamt, de menselijke waardigheid te respecteren en op te komen voor een betere toekomst van dit zwaar beproefde land.
Mevrouw de voorzitter van de Raad, ik ben het met u eens dat nu de Verenigde Naties aan bod moeten komen. Het is een goede zaak dat onze Amerikaanse vrienden de Verenigde Naties erbij willen betrekken. Er is echter ook een coalitie nodig voor de wederopbouw van Afghanistan en daar zou de Europese Unie een belangrijke rol in moeten spelen. De fout dat wij in de jaren 80 en 90 Afghanistan aan zijn lot hebben overgelaten, mogen wij niet opnieuw maken. Dit keer dienen wij de Afghanen te hulp te schieten.
Mevrouw de voorzitter van de Raad, het is triest dat de Europese Unie in deze kwestie maar een marginale rol speelt. Het spreekt vanzelf dat militaire vraagstukken in de eerste plaats op nationaal niveau worden beslist. Wij Europeanen zijn nog niet zo ver dat wij hier als een eenheid op kunnen treden. Wat een paar landen van de Europese Unie zich de laatste tijd echter hebben gepermitteerd, acht ik bijzonder pijnlijk. Eerst was er naar aanleiding van de Raad van Gent het onderonsje tussen drie landen en toen volgde de gewraakte bijeenkomst in Londen. Ik moet u zeggen dat ik dit als zeer pijnlijk heb ervaren. De Europese Unie kent geen zelfbenoemde leiders; de Europese Unie heeft wel een Raadsvoorzitterschap en een Commissie. Kennelijk heeft men, waaronder de voorzitter van de Raad, het nodig gevonden zichzelf in Londen uit te nodigen, iets wat ik bijzonder pijnlijk heb gevonden. In Londen waren Groot-Brittannië, Frankrijk, Italië, Spanje, Duitsland, Nederland en het Belgische voorzitterschap vertegenwoordigd. Griekenland, Portugal, Oostenrijk, Finland, Zweden, Luxemburg, Ierland en Denemarken waren echter niet van de partij. Ik had graag gezien dat het Belgische voorzitterschap - waar ik overigens zeer over te spreken ben - en met name premier Guy Verhofstadt tegen deze bijeenkomst had geprotesteerd. Het Raadsvoorzitterschap hoort niet om een uitnodiging te vragen, maar moet gewoon worden uitgenodigd op een bijeenkomst zoals in Londen. Ik hoop dat dit soort zaken in de toekomst op een andere manier zal worden afgehandeld om een dergelijke splijting binnen de Europese Unie te voorkomen.
Uiteraard dient men ook lering te trekken uit gemaakte fouten en ik hoop dat dit ook nu zal gebeuren. Onze fractie acht het van cruciaal belang dat er in communautair verband wordt opgetreden en niet alleen op het niveau van intergouvernementele samenwerking. Wij zijn voorstander van een communautair Europa en wij verwachten dat het Raadsvoorzitterschap in die geest vastberaden en moedig zal handelen. Als die verwachting wordt bewaarheid kan het Raadsvoorzitterschap en de Commissie rekenen op onze steun. Mijnheer Busquin, ik roep de Commissie, haar voorzitter en het voltallige college op de Europese boodschap duidelijk te laten horen! De Commissie moet zich in de discussie mengen en haar mening naar voren brengen. De Commissie mag hetgeen wij de laatste weken en maanden hebben gezien, niet zomaar over haar kant laten gaan. Wij hebben een kans als wij ons vastberaden tonen en ik kan u namens onze fractie verzekeren dat wij het Raadsvoorzitterschap en de Commissie krachtig zullen steunen wanneer wordt opgekomen voor het communautair belang van de Europese Unie. Dat is waartoe wij u willen oproepen. Als u hieraan gehoor geeft, zult u ons aan uw zijde vinden!

Barón Crespo
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, waarde collega's, nauwelijks meer dan twee maanden na de aanvallen van 11 september zijn wij allen, de Verenigde Staten inbegrepen, tot het inzicht gekomen dat de bestrijding van het wereldterrorisme een pluridimensioneel beleid vergt, een beleid dat oog heeft voor militaire en veiligheidsaspecten, voor informatieoverdracht, humanitaire acties en, zou ik willen zeggen, voor de culturele dimensie, evenals voor andere elementen. Wij beseffen eveneens dat wij noodzakelijkerwijs een en dezelfde doelstelling moeten nastreven: die van de coalitie, waarvoor de Verenigde Naties het referentiekader biedt en de grondslag legt.
De jongste berichten bevestigen dat de hoop in Afghanistan herleeft. In dit verband moet duidelijk worden onderstreept dat de Afghanen zelf, en met name de Afghaanse vrouwen, de eerste slachtoffers en gijzelaars waren van het agressieve fundamentalisme en de bijbehorende terreur. Zij hebben het meeste onder deze situatie geleden. De beelden van de vrouwen - en ook van de mannen, maar toch vooral van de vrouwen - die wij op televisie zien, zijn hiervan een sprekend bewijs: eindelijk hoeven zij hun gelaat niet meer te bedekken. Dat is het eerste feit.
Nu is het aan ons om, samen met de Verenigde Naties, een politieke oplossing te zoeken voor de Afghaanse situatie en in tweede instantie voor heel Centraal-Azië. De Europese Unie moet haar medewerking blijven verlenen in het kader van de humanitaire hulpverlening en met het UNHCR blijven samenwerken teneinde het lijden van de vluchtelingen en de ontheemden te kunnen verlichten. Ook moet onder de auspiciën van de Verenigde Staten een plan voor het herstel van de stabiliteit en de democratie in Afghanistan ten uitvoer worden gelegd.
Ten tweede moet de Europese Unie de nodige stappen ondernemen om een antwoord te bieden op het terrorisme. Er is vooruitgang geboekt op het gebied van de politiële samenwerking. Gisteren nog zijn er in mijn land elf personen aangehouden die tot het netwerk van Bin Laden in Spanje behoren. Er gaat geen dag voorbij zonder dat er elders in de Unie soortgelijke aanhoudingen plaatsvinden. Wij plegen de rechten te waarborgen van al degenen die tegen ons democratische en pluralistische systeem ten strijde trekken. Dat strekt ons weliswaar tot eer, maar het brengt ook problemen met zich mee. Hier in het Parlement stellen wij alles in het werk om samen met de Commissie zo spoedig mogelijk een gemeenschappelijk beleid inzake terrorismebestrijding vast te stellen. Dat is de koers die wij moeten varen.
Ten derde zijn wij ons bewust van ons uiterst beperkte vermogen om gemeenschappelijke militaire acties te ondernemen. Het is een feit dat wij dit gebrek op andere beleidsterreinen enigszins hebben weten te compenseren, maar dat is nog geen rechtvaardiging voor het uitblijven van een daadwerkelijk veiligheids- en defensiebeleid. In plaats van te malen over wie er nu precies in Gent vergaderd heeft en - zoals in een film uit lang vervolgen tijden "Guess who's coming to dinner" - af te tellen wie er wel en niet in Londen aanwezig was, moet het Europees Parlement er bij de Raad en de Commissie op aandringen dat het veiligheids- en defensiebeleid in de Verdragen wordt opgenomen.
Ik maak van de gelegenheid gebruik om de commissaris erop te attenderen dat mijn fractie - en naar ik meen ook de rest van het Parlement - van de Commissie verwacht dat zij haar bevoegdheden als hoedster van de Verdragen en ook haar initiatiefrecht ten volle zal benutten om in dit verband een duidelijk standpunt in te nemen, zowel met het oog op Laken als in het vooruitzicht van de conventie. Wij zullen haar daarin steunen. Zodoende zullen wij er ongetwijfeld in slagen om de huidige situatie te boven te komen: ons veiligheids- en defensiebeleid en de Petersbergtaken moeten dringend worden geactualiseerd. Dat is iets waarop wij samen moeten aandringen. Ik denk dat ons antwoord in die richting moet gaan.
Mevrouw de Voorzitter, ik heb nog een laatste opmerking. Tijdens het euromediterrane forum - dat volgde op het forum van de Raad - hebben wij de gelegenheid gehad om een fundamentele kwestie aan de orde te stellen en van gedachten te wisselen met onze collega's, de parlementsleden van beide zijden van de Middellandse Zee. Allen - Arabieren, Israëliërs en Europeanen - waren het erover eens dat wij ons moeten blijven inzetten - er zij aan herinnerd dat de Europese Unie voor het eerst een centrale rol speelt - voor het bestaan van een Israëlische staat met veilige grenzen naast een Palestijnse staat met veilige grenzen. Dat is de enige manier om een stabiele oplossing voor het Midden-Oosten te bereiken.
Daarom moeten wij van hieruit resoluut onze steun verlenen aan de inspanningen van onze vertegenwoordigers, zowel hier als in het Midden-Oosten.

Cox
Mevrouw de Voorzitter, de oorlog in Afghanistan begint nu duidelijk militaire vruchten af te werpen, zoals we de afgelopen 48 uur hebben kunnen zien aan de ongelooflijke ineenstorting van de Taliban en de snelheid waarmee dat is gebeurd, hoewel de Taliban in grote delen van het land nog steeds een bedreiging vormt en de terroristen die door de Taliban worden beschermd, nog steeds niet zijn gevonden.
Een aantal aspecten van de oorlog, en niet alleen van het terrorisme, is tot nu toe verborgen gebleven. Een ervan betreft een groep waarvoor u, mevrouw de voorzitter, afgelopen maandag reeds blijk van waardering hebt gegeven, namelijk de journalisten die bereid waren de hoogste prijs te betalen om ons het verhaal te kunnen vertellen. We weten zo weinig over moderne oorlogvoering en we worden zodanig door de machthebbers buitengesloten dat we zonder de betrokkenheid en de professionaliteit van de journalisten niets zouden weten. Hiervoor zijn we ze veel dank verschuldigd.
Wat we weten van het betrekkelijke succes in Mazar-i-Sharif en nu ook in Kaboel, en zelfs van reportages van de frontlinie die reikt tot aan Kandahar, is dat zich nieuwe uitdagingen aandienen. De internationale coalitie - met name de Verenigde Staten en niet in de laatste plaats hun president - is ervan uitgegaan dat de Noordelijke Alliantie in zekere zin inschikkelijk zou zijn en bereid zou zijn bepaalde dingen te doen en andere na te laten. Zo werd ons met enige stelligheid verteld dat ze Kaboel niet zouden innemen. Ondertussen zitten ze daar wel. Het lijkt mij dat de Noordelijke Alliantie lang zo inschikkelijk niet is als velen binnen de coalitie beweerden of hadden gehoopt. Des te groter is dus het belang van een diplomatiek initiatief om respect af te dwingen voor de rechtsorde en een stabiel regeringsproces, ook al is er nog geen sprake van een stabiele regering. Er moet snel worden gehandeld omdat er, terwijl ik hier sta te praten, een nieuwe vrijheid aan het ontstaan is, zoals de televisiebeelden van Kabul ons tonen. Maar er wordt ook gesproken van een nieuwe angst omdat Afghanistan een wrede geschiedenis heeft en de wreedheden niet alleen het werk waren van de Taliban. Grote haast is dus geboden.
De tweede uitdaging is van humanitaire aard en deze bestond reeds vóór de oorlog, maar is hierdoor versterkt. Nu een vrij groot gebied niet meer onder het gezag van de Taliban valt, moeten we zichtbaar en snel beoordelen wat er moet gebeuren: wij moeten ter plekke aanwezig zijn. Onze steun aan de humanitaire inspanningen moet in daden worden omgezet. De commissaris sprak van grote bedragen en ik meen dat hij zei dat deze grotendeels onopgemerkt waren gebleven. Helaas blijft de bijdrage van Europa in deze situaties vaak onopgemerkt. We moeten ter plekke zichtbaar aanwezig zijn en onze solidariteit tonen, niet alleen via de militaire campagne maar ook via humanitaire hulp.
Ik heb twee slotopmerkingen. De ene betreft het Midden-Oosten. Ik verwelkom de stille maar doeltreffende diplomatie van de heer Solana en zijn collega' s, het Belgische Voorzitterschap, de Commissie en anderen. Terwijl Amerika de andere kant op keek, zijn wij er namelijk in geslaagd de ergste spanning weg te nemen, wat noodzakelijk is om het door Mitchell geleide proces op weg naar levensvatbare vrede in gang te zetten.
Enkele collega' s verwezen naar het Europese veiligheids- en defensiebeleid. Mijn fractie is hier een groot voorstander van en verwelkomt de initiatieven in die richting. Wij waren van mening dat dat werd bedoeld met het EVDB tot we er onlangs in Downing Street achter kwamen dat de afkorting staat voor Europees veiligheids- en dinerbeleid.
Mevrouw de voorzitter, ik wil graag uw mening horen over het Europese veiligheids- en dinerbeleid, dat lijnrecht indruist tegen het idee van een Europees veiligheids- en defensiebeleid. Dat beleid is namelijk bedoeld voor iedereen en niet slechts voor enkelen.

Lagendijk
Voorzitter, mevrouw de Raadsvoorzitter, mijnheer de commissaris, ik zal mijn bijdrage concentreren op Afghanistan. Het is buitengewoon lastig over de militaire gang van zaken vragen te stellen, omdat die situatie zo enorm fluïde is. Eén vraag wil ik daarover toch stellen en die gaat over een element dat naar mijn inschatting de komende dagen nog steeds bovenaan de agenda zal staan. Het betreft het idee om een VN-vredesmacht naar Kaboel te sturen om te zorgen dat de zaken niet al te veel uit de hand lopen. Is in de Raad op een of andere manier en op enig moment erover gesproken dat Europese landen of de Unie misschien als geheel een bijdrage zouden leveren aan de VN-vredesmacht of is de Raad de overtuiging toegedaan dat die VN-vredesmacht het beste zou kunnen bestaan uit vertegenwoordigers van alleen maar moslimlanden? Met andere woorden, is er een toekomstige betrokkenheid van de EU bij die VN-vredesmacht?
Dan over het humanitaire aspect. Het is duidelijk dat er nog veel behoeften zijn en het is ook duidelijk dat de verovering van grote delen van Afghanistan door de Noordelijke Alliantie de mogelijkheden om die hulp te verlenen, vergroot. Is het de Commissie bekend of op dit moment of de komende dagen alle hulp die de Commissie zou willen verlenen op een snelle en afdoende manier kan worden verleend of zijn er nog steeds belemmeringen? Zo ja, welke zijn die belemmeringen dan?
Ten slotte, het politieke en diplomatieke niveau. Mijn fractie vreest dat de politici onder de voet worden gelopen door de militairen. De situatie is zo dat de militaire veroveringen aan de politieke voorafgaan. Mijn fractie is bang dat het vinden van een politieke oplossing bemoeilijkt zou kunnen worden en misschien zelfs onmogelijk wordt gemaakt als de Noordelijke Alliantie steeds verder oprukt naar het zuiden. Ik weet dat de Europese Unie en lidstaten van de Europese Unie, naast VN-vertegenwoordiger Brahimi, betrokken zijn bij het vinden van hetgeen u een stabiele regering noemde. Welke zijn op dit moment en de komende dagen de concrete bemoeienissen van de EU bij het vinden van die politieke oplossing, die mijns inziens een buitengewoon hoge prioriteit heeft? Misschien heeft dat wel meer prioriteit dan een militaire oplossing. Wordt geen politieke oplossing gevonden, dan zou elke militaire verovering wel eens voor niks kunnen zijn.
Ten slotte, een opmerking over Londen. Het verontrust mij niet zozeer dat daar landen bij elkaar komen die militaire bijdragen leveren en daarover willen spreken. Wat mij verontrust is dat op de agenda van Londen ook het Midden-Oostenbeleid stond. Ik zou onder andere aan u, mevrouw de Raadsvoorzitter, willen vragen of het Midden-Oostenbeleid in Londen gemaakt wordt of in Brussel.

Wurtz
Mevrouw de minister, mijnheer de commissaris, wij mogen gerust toegeven verheugd te zijn over het feit dat er opnieuw muziek klinkt in de straten van de Afghaanse hoofdstad en dat er op Radio Kaboel weer vrouwenstemmen te horen zijn. Het gevoel van bevrijding dat de Afghanen uitstralen en de aftocht van de meest obscurantistische en wrede onderdrukkers in de wereld doen ons allen deugd.
Wij dienen er echter onverwijld voor te zorgen dat het huidige gevoel van hoop binnenkort geen plaats hoeft te maken voor een nieuwe nachtmerrie.
Allereerst wordt er helaas nog altijd gestreden. De Taliban hebben zich gehergroepeerd in het zuiden van het land en aan de Pakistaanse grens, en zullen tegen iedere prijs hun laatste restjes macht en hun vermogen om anderen kwaad te doen, verdedigen. Het zou rampzalig zijn als ze de Pathanen voor hun snode plannen weten te winnen. Het Pathaanse volk voelt zich immers in de steek gelaten door de nieuwe heersers van het land.
Laten we verder de verschillende groeperingen binnen de Noordelijke Alliantie niet idealiseren. Het lot van de vrouwen in sommige van de provincies die onder hun controle staan, stemt ons niet gerust. Wij mogen niet vergeten hoe deze facties zich nog maar vijf jaar geleden gedroegen. Verder bereiken ons vanuit Mazar-i-Sharif verontrustende berichten. Het is niet ondenkbaar dat er vroeg of laat afrekeningen zullen plaatsvinden in de heroverde gebieden.
Wij weten uit ervaring dat hulptroepen die doelmatig worden ingezet bij militaire acties een politieke oplossing ernstig in de weg kunnen staan, terwijl het vanaf het begin af aan duidelijk was dat een dergelijke politieke oplossing van levensbelang is.
In de tweede plaats mogen we niet de ogen sluiten voor de ontreddering van het Afghaanse volk, dat vijf jaar lang geterroriseerd is. Ik heb het dan nog niet over de maandenlange droogte en armoede en de intensieve bombardementen van de afgelopen vijf weken. De VN schatten dat in dit verwoeste land 7,5 miljoen mensen door hongersnood worden bedreigd. De speciale VN-afgezant, de heer Lakhdar Brahimi, heeft dan ook veelvuldig opgeroepen de oorlog zo snel mogelijk te beëindigen.
Dit land heeft geen behoefte aan oorlog maar juist aan omvangrijke en snelle hulpvoorziening enerzijds en ontwikkeling anderzijds. Wij mogen niet vergeten dat het internationale optreden gericht was op het uitschakelen van de terroristische netwerken, het stopzetten van met name de financiële steun aan terroristen en het wegnemen van de sociale en politieke voedingsbodem voor deze terroristen. Dit rechtvaardige en ambitieuze doel is tot op heden nog geenszins bereikt, en als er geen politieke oplossing wordt gevonden voor het Afghaanse vraagstuk, zullen wij alleen maar verder van dit doel verwijderd raken.
Als internationale spelers dienen de Europese Unie en met name ook de VN ervoor te zorgen dat het ernstig getroffen Afghaanse volk kan leven in stabiliteit, waardigheid en vrede. De VN moeten hierbij een beroep doen op hun lidstaten. Verder dienen wij nauw samen te werken met de Amerikaanse leiders en de landen in de regio om een politieke oplossing door de verschillende Afghaanse groeperingen mogelijk te maken. De Afghanen vormden immers het eerste slachtoffer van de Taliban en het is daarom aan hen om de verandering te bewerkstelligen.

Bonino
Mevrouw de Voorzitter, er bestaat een woord dat taboe is, dat ik in dit debat niet een keer heb horen uitspreken, evenmin als in de onderhandelingsbijeenkomsten die plaatshebben in Rome, Peshawar, Islamamad, New York. Er is een taboe dat ik, dat wij willen doorbreken en dat taboe is de deelname van vrouwen, de substantiële deelname van vrouwen aan de tijdelijke regering van Afghanistan.
De secretaris-generaal van de VN hoopt op een etnisch evenwichtige overgangsregering. De Raad, in de persoon van mevrouw Durant, heeft ons gezegd te hopen op een rechtvaardige en duurzame samenstelling. Maar over wat voor soort rechtvaardigheid hebben we het eigenlijk? Over wat voor soort evenwichtigheid? Miljoenen Afghaanse vrouwen waren niet alleen de eerste slachtoffers: zij waren al deze jaren lang in heel de wereld de hoofdrolspelers in een niet-gewelddadige oppositie. U kent hen: het zijn de vrouwen van Neghar, van RAWA, van Prait. Ze zijn hier in het Europees Parlement geweest. Zij waren het die het land bestuurden totdat de Taliban aan het bewind kwam. Terwijl de mannen oorlog voerden, vormden vrouwen 40 procent van het artsenbestand, 50 procent van de leerkrachten en 70 procent van het ambtenarenkorps in het land. En toch zie ik alleen maar mannen aan de onderhandelingstafel: mannen met meer of minder lange, meer of minder korte baarden. Ik heb echter niet een van die geweldige vrouwen gezien die wij hebben ontmoet.
Ik weet heel goed dat ik overal openlijke of heimelijke glimlachjes zal ontmoeten. Ik weet nog goed hoe ik me voelde toen ik in 1997, 1998 op dezelfde glimlachjes werd onthaald, toen dit Parlement en de Commissie bij mijn weten de enige instellingen waren die steun gaven - sinds 1997 - aan de campagne "Een bloem voor de vrouwen van Kaboel" . Deze moed moeten wij, en u beste collega' s, mijns inziens blijven tonen. Vandaag moet het afgelopen zijn met het gepraat, met de discriminatie, met de uitroep: arme vrouwen! Afgelopen uit! Wij willen dat de Afghaanse vrouwen op zichtbare wijze politieke verantwoordelijkheid gaan dragen voor de wederopbouw van hun land in deze overgangsregering.
Ik weet echter dat dit niet volstaat. Ik weet dat er een mobilisatie van de publieke opinie nodig is. Welnu, laten wij wereldwijd 24 november uitroepen tot een wereldvastendag, een wereldwijde satyagraha, opdat vrouwen eindelijk daadwerkelijk deel zullen uitmaken van deze tijdelijke regering.
Ik hoop van harte dat dit voorstel niet ontvangen zal worden met het eeuwige hoongelach. Vaak heeft namelijk degene die zich serieus inzet voor de mensenrechten een groter vermogen om een visie te ontwikkelen, toe te passen en te concretiseren dan degenen die alles menen te weten en denken dat de wereld nu eenvoudigweg de gebruikelijke realpolitik kan voortzetten. Dat is niet zo! De mensheid, de mens is de schepper van zijn eigen toekomst. Maar welke toekomst, als de helft van de bevolking wordt buitengesloten? Daarom: 24 november, dag van de wereldwijde satyagraha, opdat vrouwen deel uitmaken van de overgangsregering.

Morillon
Mevrouw de Voorzitter, Ahmed Shah Massoud heeft ons hier in april dit jaar reeds laten weten dat het bewind van de Taliban zeker ten val zou worden gebracht als het de Pakistaanse regering onmogelijk zou worden gemaakt de Taliban politieke en met name ook militaire steun te verschaffen. Massoud vroeg de internationale gemeenschap en de Europese Unie in feite alleen maar daadwerkelijk diplomatieke druk uit te oefenen op Pakistan om diens inmenging in de interne aangelegenheden van Afghanistan stop te zetten. Hij wist dat de Afghaanse bevolking ernstig verbitterd was over het bewind van de Taliban en ging ervan uit dat de Afghanen zelf in opstand zouden komen, ook in het zuiden waar de meerderheid van de bevolking Pathaans is. Hij verzekerde ons dat hij overal in het land bondgenoten had zitten met wie hij een brede nationale regering zou kunnen vormen. De snelle ontwikkelingen van de afgelopen 48 uur hebben alleen onze pedante specialisten verrast die zelf nooit een voet op Afghaanse bodem hebben gezet. Deze specialisten verkondigden dat de alliantie tegen de Taliban niet meer was dan een samenraapsel van krijgsheren die even barbaars zijn als de Taliban zelf en zelfs nog gevaarlijker omdat ze uitsluitend door machtswellust gedreven zouden worden en na de machtsoverdracht onmiddellijk opnieuw in onderlinge ruzies zouden vervallen.
Deze deskundigen voelden zich in hun zekerheid gesterkt door de onrust in Islamabad en waarschuwen ons via de media zelfs nu nog voor het feit dat de Noordelijke Alliantie slechts een zeer klein percentage van de bevolking vertegenwoordigt en dat de Afghanen veel waarden hechten aan de vrede die alleen de Taliban ze kon bieden. De jubelende menigten in Kaboel, de huidige opstand in Kandahar zelf, de reeds op gang gekomen terugkeer van duizenden vluchtelingen tonen aan dat deze onheilsprofeten slecht geïnformeerd waren. Mevrouw de Voorzitter, de mensen achter u die zo verstandig waren om naar Massoud te luisteren, kunnen hier alleen maar blij om zijn.
Vanuit politiek oogpunt is de situatie nog altijd kwetsbaar. De internationale gemeenschap en de Europese Unie dienen derhalve deze regering van nationale eenheid, waaraan ex-koning Zahir Shah bereid is zijn instemming te verlenen, in het zadel te helpen.
Wij moeten het Afghaanse volk de materiële steun bieden die nodig is om aan deze rampzalige humanitaire situatie het hoofd te bieden. De heer Wurtz heeft dit zojuist al aangegeven. Momenteel worden immers 1,5 miljoen mensen door hongersnood bedreigd en is de gezondheidstoestand van meer dan 6 miljoen Afghanen kritiek als gevolg van ernstige ondervoeding. Wij hopen, mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, dat de Raad en de Commissie zich bereid tonen deze steun onmiddellijk te bieden. Het doet mij dan ook genoegen dat u zich hiertoe zojuist bereid hebt verklaard.

Rod
Mevrouw de Voorzitter, Afghanistan beleeft momenteel onzekere uren die evenwel bepalend zullen blijken voor de toekomst. Nu er een einde is gekomen aan de dictatoriale macht van de Taliban, kan de democratie wellicht worden hersteld. Dat herstel is echter vooralsnog zeer onzeker. Een islamitische guerrilla naar Algerijns voorbeeld is waarschijnlijker. Massale bombardementen zullen in dat geval ondoeltreffend blijken. Derhalve dienen de bombardementen nu te worden stopgezet.
De Europese Unie moet duidelijke en krachtige standpunten innemen. Emma Bonino en Francis Wurtz hebben reeds terecht aangegeven dat de Afghaanse vrouwen tijdens het politieke wederopbouwproces niet opnieuw het slachtoffer mogen worden. De participatie van de vrouwen is een belangrijke voorwaarde voor een duurzame wederopbouw van Afghanistan. Zij moeten derhalve al bij de eerste onderhandelingen worden betrokken en vanaf het begin deel uitmaken van een nieuw te vormen regering. Alleen zo kunnen wij garanderen dat de mensenrechten in het algemeen en die van vrouwen in het bijzonder gewaarborgd worden. De Europese Unie kan geen regering steunen waarin geen rekening is gehouden met deze essentiële dimensie. Met de opname van vrouwen in de regering kan bovendien een eerste stap worden gezet op de weg naar democratie. Een dergelijke democratie kan evenwel niet worden verwezenlijkt met een regering waarin krijgsheren zetelen die zich schuldig hebben gemaakt aan herhaalde schendingen van de mensenrechten en veelvuldig machtsmisbruik, en die zich ongeacht hun rang meer zorgen maken over hun etnische groepering dan over de toekomst van het land. Misdragingen mogen niet langer ongestraft blijven. De Afghanen moeten worden vertegenwoordigd door een gemengde, democratisch gekozen regering waarin alle etnische minderheden vertegenwoordigd zijn en die zorgdraagt voor de naleving van de mensenrechten.

Collins
Mevrouw de Voorzitter, de recente gebeurtenissen hebben aangetoond dat de militaire strategie van de Amerikaanse regering in Afghanistan werkt. Het verdrijven van de Taliban in Afghanistan is een gerechtvaardigd doel. De Taliban verbergt Osama bin Laden, een internationale terrorist die vele gruweldaden heeft gepleegd, niet alleen dit jaar, maar ook in de jaren ervoor. Het herbergen van terroristen is een misdaad op zich.
De val van strategisch belangrijke steden in Afghanistan deze week zal het bestrijden van de Taliban zeker vereenvoudigen. Maar er moet nog veel gebeuren als we de Taliban in de nabije toekomst willen verslaan. De Taliban is een zeer ervaren militaire macht waarmee rekening moet worden gehouden. Ik hoop dat het Taliban-regime wordt verslagen en vervangen door een bredere alliantie van politieke groeperingen in Afghanistan. Dit is geen eenvoudige opgave, maar er moet militair gezien alles aan worden gedaan dit voor elkaar te krijgen.
Op grond van VN-Resolutie 1373 is het onze verantwoordelijkheid erop toe te zien dat degenen die de gruwelijke terroristische daden afgelopen september in Amerika hebben gepleegd, worden berecht. Ook moeten wij verdere terroristische aanslagen voorkomen, en dit kan alleen als de internationale gemeenschap nauw blijft samenwerken.
Een kwestie waar in verband met de oorlog in Afghanistan zeker aandacht aan moet worden besteed, betreft de humanitaire behoeften van het Afghaanse volk. De internationale gemeenschap moet onder auspiciën van de Verenigde Naties en de Europese Unie met een zichtbare en levensvatbare strategie komen die de garantie biedt dat het Afghaanse volk humanitaire hulpgoederen ontvangt. Er moet absolute prioriteit worden gegeven aan een zichtbare humanitaire strategie om het Afghaanse volk door een zeer strenge winter heen te helpen. We moeten zorgen voor een veilige en consistente verstrekking van humanitaire hulpgoederen aan de noodlijdenden. Dit is alleen mogelijk met de steun van de internationale gemeenschap en belangrijke niet-gouvernementele organisaties.
De Verenigde Naties en de Europese Unie moeten snel een positieve rol gaan vervullen terwijl in Afghanistan nieuwe politieke structuren vorm krijgen. We moeten allemaal ons steentje bijdragen om internationaal terrorisme de kop in te drukken. Er is duidelijk een veelomvattende aanpak nodig als we het internationale terrorisme met wortel en tak willen uitroeien.
Ter afronding: we kunnen niet vaak genoeg herhalen dat de oorlog tegen het terrorisme geen strijd tegen de islam is. Er wonen miljoenen moslims binnen de Unie die volledig zijn geïntegreerd binnen onze samenleving en die een positieve bijdrage leveren aan de ontwikkeling van de Europese Unie. De Europese Unie is als politieke instelling een vriend van het islamitische volk en zal dat altijd blijven. Deze boodschap dienen we bij elke gelegenheid opnieuw te bevestigen.

Brok
Mevrouw de voorzitter, beste collega' s, naar mijn opvatting is de strategie van de anti-terrorismecoalitie in Afghanistan juist gebleken. Daarbij is tevens aangetoond dat het niet alleen maar gaat om het jagen op terroristen; er is namelijk een volk bevrijd van hun ongeliefde overheersers. Nu deze ontwikkelingen zich zo duidelijk hebben gemanifesteerd, dienen wij mijns inziens te benadrukken dat wij absoluut niet tegen moslims zijn. Integendeel, wij streven ernaar samen met hen een toekomst in alle vrijheid op te bouwen.
Dit houdt natuurlijk ook in - de Afghaanse geschiedenis heeft ons dat geleerd - dat wij met een nieuwe regering moeten samenwerken zonder dat wij besluiten opleggen of ons daar in allerlei detailkwesties mengen. Ik geloof dat het buitengewoon belangrijk is dat men erin slaagt een regering op te zetten die streeft naar nationale verzoening.
Hier heeft de Europese Unie met haar mogelijkheden op het vlak van conflictpreventie en civiele crisisbeheersing een rol te vervullen. Wij moeten hiermee een bijdrage leveren aan de wederopbouw van dit land, in een mate die strookt met de wensen van de bevolking.
Verder is de laatste weken gebleken dat de Europese Unie op die gebieden waarin zij daadwerkelijk functioneert een aanzienlijke bijdrage kan leveren. Ik geloof dat in het Midden-Oosten de anti-terrorismecoalitie niet in de huidige vorm had kunnen ontstaan zonder de Europese Unie en de bezoeken aan de landen aldaar door de Europese trojka.
Anderzijds moeten wij onder ogen zien dat wij ons op het militaire vlak, waar wij absoluut geen vuist kunnen maken, nog altijd schuldig maken aan bilaterale onderonsjes en oplossingen op directoraatsniveau. Dit illustreert mijns inziens het belang dat wij ons op heel het gebied van het veiligheids- en defensiebeleid sterker gaan toeleggen op de communautaire methode. Bovendien kunnen de grote landen onder ons wel denken dat zij internationaal nog een toontje meeblazen, maar zij moeten wel beseffen dat zij in werkelijkheid geen enkele invloed hebben kunnen uitoefenen op de strategieën die uiteindelijk ten uitvoer werden gelegd. Wij kunnen pas een rol spelen als wij gezamenlijk optreden, in communautair verband, als wij gezamenlijk werken aan onze doelstelling om tegen 2003 de uit 60000 man bestaande rapid deployment forces van de grond te krijgen en als wij de gebieden van conflictpreventie en crisisbeheersing met deze derde component op geloofwaardige wijze onderbouwen.
Dit soort zaken dient met het oog op Laken en in het kader van het post-Nice-proces uitvoerig te worden belicht. Bij onze activiteiten op het gebied van het buitenlands beleid merken wij steeds opnieuw hoe de gebrekkige structuren ons belemmeren een vuist te maken. Ik denk in dit verband aan de organisatorische chaos waarvan regelmatig sprake is op de Balkan en de onderlinge concurrentiedrift. Er is niet zozeer een probleem tussen Solana en Patten, maar eerder met de parallelle structuren die - dat heeft de ervaring uitgewezen - op den duur samenwerking in de weg staan. Het is nodig deze structuren samen te ballen bijvoorbeeld door ze in handen te geven van de Commissie met hiervoor een eigen legitimatie ten opzichte van de Raad.
Mijns inziens is dat de lering die wij moeten trekken uit de afgelopen twee maanden en daarom dienen wij bij de regeringen in onze landen aan te dringen op initiatieven in die richting. Hierbij moeten wij duidelijk maken dat als wij in de toekomst slagvaardig willen kunnen handelen, wij voortaan de communautaire methode moeten hanteren, ook op het gebied van het buitenlands en veiligheidsbeleid.

Van Velzen
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de Raadsvoorzitter, mijnheer de commissaris, ik hoop dat u het me vergeeft als ik een halve minuut langer spreek. Aangezien de heer McMillan-Scott er niet was, kunnen we misschien een half minuutje van zijn tijd afsnoepen.
In de eerste plaats zou ik willen zeggen dat het doel van het gevecht tegen het internationaal terrorisme helaas niet is bereikt met de val van Kaboel of de mogelijke val binnenkort van Kandahar. We moeten ons natuurlijk concentreren op nog vele andere voorwaarden. Van groot belang zijn natuurlijk het opsporen van terroristische cellen in o.a. Europa, het droogleggen van de financieringsbronnen van het internationaal terrorisme en überhaupt de hele discussie, ook in onze samenleving, over de vraag wat voor groepen er eigenlijk in onze samenleving actief zijn en hoe we op dat soort fronten die groepen een halt kunnen toeroepen.
Ik denk ook dat binnen Afghanistan een groot aantal voorwaarden moet worden gecreëerd om dit soort voedingsbodems voor internationaal terrorisme weg te kunnen nemen. Een multi-etnische regering is logisch, maar we moeten natuurlijk ook een speciale oplossing zien te vinden voor Kaboel. Er moet vrede komen met de landen rond Afghanistan om te zorgen dat daar een gebied ontstaat van stabiliteit en vrede. De vluchtelingen moeten kunnen terugkeren en er moet een geweldige hoeveelheid geld worden geïnvesteerd in de wederopbouw van Afghanistan. Tenslotte moeten we ervoor zorgen dat er een regering komt die de mensenrechten respecteert. Dat is een totaalpakket.
De oorzaken kunnen indirect ook gevonden worden in het Midden-Oosten. Het is niet zo, maar dat argument wordt door bin Laden wel gebruikt. Ik denk dus dat het vredesproces in het Midden-Oosten een extra impuls nodig heeft en ik vraag me ook af of daarvoor nu niet de tijd gekomen is. Ik vraag dat aan de Raadsvoorzitter als ze meeluistert. Ik vraag met name aan u of u er niet samen met de Commissie voor kunt zorgen dat er nu eindelijk een VN-resolutie komt over een Palestijnse staat. Is nu niet het moment gekomen om op dat punt doorbraken te forceren zoals we dat ook jaren geleden met Israël hebben gedaan? Ik vraag me ook af of er niet een evaluatie nodig is van de rol van Saoedi-Arabië bij het financieren van alle mogelijke instellingen in West-Europa waar je vraagtekens bij zou kunnen plaatsen. De positie van Syrië is al eerder genoemd. Ik denk - onze Voorzitter heeft erop gewezen - dat het ook nuttig en nodig is om juist de jonge Assad te helpen om de veel positievere rol te gaan spelen die we allemaal van hem hadden verwacht, maar die hij tot nu toe door allerlei omstandigheden niet heeft kunnen vervullen. Syrië speelt echter een cruciale rol en daar moet dus veel meer gaan gebeuren.
Als wij als EU een rol willen spelen, ook in het totale vredesproces, dan moeten we ook opletten welke acties we ondernemen, onder andere met betrekking tot wapenverkoop of de levering van goederen voor tweeërlei gebruik aan Iran. Israël kijkt er met heel veel bezorgdheid naar en ik denk dat dit soort signalen van groot belang zijn.
En ten slotte, mevrouw de Voorzitter, bijna iedereen heeft het gezegd en ik ga het niet meer herhalen, maar het kan niet dat de Europese Unie door blijft gaan met het geven van een verbrokkeld beeld. We moeten eensgezind zijn, we moeten communautair handelen op het gebied van buitenlands, vredes- en veiligheidsbeleid. Als we nog steeds deze boodschap niet begrijpen, hoe kunnen we dan een rol spelen op het grote wereldtoneel? Dus ik doe een dramatische oproep, ook aan het voorzitterschap, om op dat terrein grote stappen voorwaarts te zetten.

De Sarnez
Mevrouw de Voorzitter, ik ben ingenomen met het debat van vandaag omdat het zich afspeelt op een moment waarop de situatie in Afghanistan van uur tot uur verandert, naar ik hoop in positieve zin.
Ik weet dat Europa twee verplichtingen heeft jegens Afghanistan. Wij moeten in het kader van de VN streven naar een politieke oplossing van het conflict zodat er, in de woorden van Guy Verhofstadt, een stabiele, legitieme, democratische regering kan worden gevormd die een ruime vertegenwoordiging omvat van alle etnische groeperingen en de mensenrechten onderschrijft.
Wij hebben in mijn ogen echter nog een andere plicht jegens Afghanistan en deze plicht heeft een urgent karakter. Zoals u weet kan de humanitaire situatie in dit land als tragisch worden omschreven. Deze situatie is enerzijds het gevolg van een oorlog die het land 23 jaar lang heeft verscheurd en anderzijds van de droogte die het land al drie jaar teistert. Wij weten dat al voor het van start gaan van de militaire operaties zeven miljoen mensen afhankelijk waren van humanitaire hulp. Bijna 100.000 kinderen zullen mogelijkerwijze deze winter omkomen als we er niet voor zorgen dat ze de komende weken voldoende voedsel krijgen. Daarom willen wij dat Europa snel en op grote schaal ingrijpt teneinde een humanitair drama te voorkomen.
Wij zouden graag willen dat het overleg tussen de Europese Unie, de Verenigde Staten, de buurlanden, de gespecialiseerde VN-agentschappen en de NGO's die in Afghanistan actief zijn een permanent karakter krijgt. In het kader van dit overleg willen wij u vragen, mevrouw de voorzitter, of u, zoals u een aantal keer in het verleden ook al hebt gedaan, veilige humanitaire corridors wilt instellen zodat de broodnodige voedselhulp snel de juiste plekken kan bereiken en de ontheemden van onderdak kunnen worden voorzien. Het is de plicht van de volkeren van de Unie die wij hier vertegenwoordigen om ervoor te zorgen dat deze spoedeisende hulp snel de juiste plaats bereikt.

Durant
Mevrouw de Voorzitter, ik zal hier ingaan op de opmerkingen die in de loop van dit debat zijn gemaakt. Deze opmerkingen zijn bijzonder interessant omdat de situatie momenteel veelbelovend lijkt, maar de ontwikkelingen tegelijkertijd bijzonder onzeker zijn.
Ik wil allereerst terugkomen op de gedenkwaardige bijeenkomst in Londen die door een aantal afgevaardigden hier ter tafel is gebracht. Ik wil er in deze context op wijzen dat de bijeenkomst niet op initiatief van het voorzitterschap is georganiseerd. Het voorzitterschap heeft als taak bijeenkomsten van de vijftien lidstaten te organiseren en voor te zitten. De bijeenkomst in Gent vond volgens de aanwezigen om militaire redenen plaats. Ik wil erop wijzen dat het voorzitterschap niet het initiatief voor de bijeenkomst in Londen heeft genomen, maar wel was uitgenodigd. Direct na deze uitnodiging heeft de voorzitter van de Europese Raad, de heer Verhofstadt, uiteraard contact opgenomen met zijn collega's om zich op de hoogte te stellen van hun standpunt. Aangezien hem sterk werd aangeraden naar Londen te reizen, is hij onmiddellijk vertrokken. Besloten werd om tijdens de bijeenkomst van de volgende dag van het Comité van Permanente Vertegenwoordigers verslag uit te brengen van de bespreking. Aangezien het hier om zeer belangrijke veiligheidsvraagstukken ging, heeft de heer Verhofstadt besloten zich te laten begeleiden door de heer Solana.
Deze feiten geven u een beter beeld van de bijeenkomst in Londen. Ik wil hier in dit kader graag herhalen dat de Unie niet alleen een diplomatieke en politieke rol speelt, maar ook een humanitaire rol. Ik wil dit punt graag benadrukken. Net als de heer Busquin dat namens de Commissie heeft gedaan, heb in mijn inleidend betoog benadrukt dat wij veel waarde hechten aan humanitaire vraagstukken en dat het hier niet alleen om woorden of financiële hulp gaat, maar ook om daadwerkelijk maatregelen. Wij zullen erop toezien dat deze maatregelen getroffen worden. U kunt ervan op aan dat het voorzitterschap van de Raad en de voorzitter van de Commissie vastberaden zijn om op korte termijn zeer concrete en duidelijke vorderingen te boeken. Er zullen antwoorden worden geformuleerd die voor iedereen zeer zichtbaar zullen zijn. Het is van belang dat men, los van de te treffen maatregelen, weet en inziet dat de Europese Unie in dit opzicht een rol wil en zal spelen.
Ik deel de mening van de heer Poettering dat Europa noodzakelijkerwijze met één stem moet spreken. Ik kan u in dit opzicht verzekeren dat het voorzitterschap van de Raad er alles aan heeft gedaan om dit te bewerkstelligen. Dit geldt in het bijzonder voor de bijeenkomst in Londen, die niet door ons was belegd, maar in het kader waarvan het voorzitterschap is verzocht om eerst de andere lidstaten te raadplegen en deze bijeenkomst samen met de heer Solana bij te wonen.
Dit is wat ik te zeggen heb over Londen, Gent en de andere kwesties.
De heer Lagendijk stelde een vraag over onder meer de VN-macht en het bewind na het Talibanregime. De Raad heeft nog niet gesproken over de deelname van de Europese Unie als zodanig aan een VN-vredesmacht en heeft in dit stadium dus nog niet zijn standpunt kunnen vaststellen. Ik kan u hier dus nog niets over vertellen. Wat de stabilisering van het bewind na het Talibanregime betreft, denk ik dat er eerst overleg dient plaats te vinden met de landen in de regio, en wel onder toezicht van de VN en de Veiligheidsraad.
Wij hopen dat het bewind dat het Talibanregime zal vervangen stabiel, multi-etnisch en democratisch van aard zal zijn. Wij weten dat hiertoe een moeizame weg dient te worden afgelegd. Ik wil hier evenwel uw bijzondere aandacht vragen voor een kwestie die mij en het voorzitterschap van de Raad bijzonder aan het hart gaat, namelijk het vraagstuk van de positie van de vrouw. In onze zoektocht naar een meer democratische en stabiele regering mag dit vraagstuk niet over het hoofd worden gezien. Net als het voorzitterschap van de Raad zal ik er geen begrip voor kunnen opbrengen als de Afghaanse vrouwen worden uitgesloten van de samenstelling, en in een later stadium, van het optreden van de toekomstige regering. De Afghaanse vrouwen kunnen immers als de grootste slachtoffer van het Talibanregime worden beschouwd. Zij hadden onder dit regime geen rechten, maar namen wel enorm grote verantwoordelijkheden op zich.
Uit vrijwel alle opmerkingen is duidelijk naar voren gekomen dat er op het gebied van de gemeenschappelijke veiligheid zeer veel behoefte bestaat aan meer Europa. Er dient in dit opzicht in communautair verband te worden opgetreden. Het Belgisch voorzitterschap is hiervan overtuigd en ik hoop echt dat dit vraagstuk tijdens de Top van Laken aan de orde wordt gesteld. Uit de recente gebeurtenissen blijkt duidelijk dat er in beter onderling overleg, op meer harmonieuze wijze en in een communautair kader vorderingen moeten worden geboekt.
Dit zijn enkele antwoorden op de vragen die in dit debat aan de orde zijn gekomen. In dit debat zijn de beginselen benadrukt die de komende dagen, weken en maanden bijzonder nuttig zullen blijken.

Busquin
Mevrouw de Voorzitter, ik wil graag drie dingen verduidelijken. Mevrouw Durant heeft terecht benadrukt dat het vraagstuk van de humanitaire hulp uiterst belangrijk is. Veel sprekers hebben hier aangegeven dat deze humanitaire hulp prioriteit verdient met het oog op de naderende winter die een bedreiging vormt voor de burgers.
Ik kan hier bevestigen dat wij ons kunnen vinden in de afgesproken bedragen. Ik wil herhalen dat het voor het jaar 2001 om 100 miljoen euro gaat. De World Food Organisation en de NGO's zorgen ervoor dat dit geld juist wordt besteed. Zodra sprake is van veilige corridors moeten wij mijns inziens via het ECHO-mechanisme toezien op een doelmatige besteding van het geld. Ik kan u bevestigen dat dit de wens van de Commissie is.
De Commissie evalueert op dezelfde wijze en in samenwerking met de internationale gemeenschap en het Afghaanse volk - uiteraard met inbegrip van de vrouwen - de behoeften die in het kader van de wederopbouw bestaan volgens de methode die ook in Servië is gebruikt en die in de loop der tijd als een voorbeeld van doelmatigheid is gaan gelden.
Op diplomatiek niveau hebben de heren Prodi en Patten zich tot slot geheel bereid verklaard om in te gaan op de verzoeken die het voorzitterschap van de Europese Unie de komende dagen zeker zal doen.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.

Onderhandelingen in het kader van de Overeenkomst inzake biologische en toxinewapens naar aanleiding van de recente miltvuuraanslagen
De Voorzitter
Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie over de onderhandelingen in het kader van de Overeenkomst inzake biologische en toxinewapens naar aanleiding van de recente miltvuuraanslagen.
Ik geef nu het woord aan mevrouw de minister Durant die namens de Raad zal spreken.

Durant
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik wil hier graag ingaan op het vraagstuk van de onderhandelingen die in het kader van de Overeenkomst inzake biologische en toxinewapens worden gevoerd.
Sinds de recente aanslagen van 11 september jongstleden zijn wij er meer dan ooit van overtuigd dat wij in het kader van de ontwapening en non-proliferatie over multilaterale instrumenten dienen te beschikken. Wij moeten alles in het werk stellen om ervoor te zorgen dat terroristische organisaties en hun leden geen toegang kunnen krijgen tot nog krachtigere middelen voor hun criminele activiteiten.
Vanuit dit oogpunt dient de strijd tegen biologische wapens dan ook te worden geïntensiveerd teneinde de dreiging van eventuele bioterroristische aanslagen af te kunnen wenden. De Overeenkomst inzake biologische en toxinewapens vormt in dit opzicht dan ook een zeer belangrijk instrument. De Europese Unie en haar lidstaten zullen derhalve naar een universele toepassing van deze Overeenkomst streven.
Met het oog op de Vijfde Conferentie ter herziening van de Overeenkomst inzake biologische en toxinewapens van 19 november tot en met 7 december 2001 in Genève, zal de Europese Unie de landen die nog niet zijn toegetreden tot deze Overeenkomst vragen deze zo snel mogelijk te ratificeren. De Unie is van mening dat deze Overeenkomst in het kader van de ontwapening snel dient te worden versterkt. Zo hecht de Raad bijzonder veel waarde aan een goede afloop van de onderhandelingen die in Genève binnen de ad hoc werkgroep worden gevoerd over een juridisch bindend protocol ten behoeve van een doelmatig stelsel dat moet voorzien in de naleving van de Overeenkomst inzake biologische en toxinewapens.
In zijn conclusies van 11 juni 2001 heeft de Raad van de Europese Unie nogmaals bevestigd een bijdrage te willen leveren aan het opstellen van een protocol met een aantal concrete maatregelen die de Raad heeft vastgesteld. In zijn gemeenschappelijk standpunt van 17 mei 1999 heeft de Raad reeds aangegeven dat dergelijke maatregelen van wezenlijk belang zijn voor het bewerkstelligen van een doelmatig instrument. De Unie betreurt het dan ook dat het panel er niet in is geslaagd zijn taak te vervullen, dat wil zeggen de onderhandelingen over een juridisch bindend protocol voor aanvang van de Vijfde Herzieningsconferentie af te ronden. De Unie heeft blijk gegeven van haar teleurstelling over de weigering van de Verenigde Staten om de geconsolideerde tekst te accepteren die door de voorzitter van het panel is gepresenteerd. De Raad blijft dus bij zijn standpunt. De biologische wapens vormen een wezenlijke bedreiging en daarop dienen wij een passend multilateraal antwoord te geven. De Raad zal het belang blijven benadrukken van de werkzaamheden die moeten leiden tot een juridisch bindend instrument. Ook zal hij zich ervoor inzetten dat het panel zijn werkzaamheden kan blijven voortzetten.
De Unie heeft nota genomen van de verklaring van de Verenigde Staten dat ze alle huidige multilaterale mechanismen steunen met betrekking tot wapenbeheersing, non-proliferatie van wapens en controle op wapenexport. Voorts heeft de Unie nota genomen van hun alternatieve voorstellen. De Unie zal deze voorstellen nader bestuderen. Wij hebben al met de Verenigde Staten over deze voorstellen gesproken en zullen dat in het kader van de voorbereidingen op de Herzieningsconferentie ook blijven doen. De Unie behoudt zich het recht voor om zelf ook voorstellen te formuleren.
Tot slot wenst de Unie dat de bereikte resultaten van de onderhandelingen behouden blijven en dat op de Herzieningsconferentie beslissingen genomen zullen worden die perspectieven bieden voor een snelle hervatting van de onderhandelingen die in het multilaterale kader van de Overeenkomst worden gevoerd, en dat alle deelnemende landen hieraan zullen meewerken.

Busquin
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de minister, geachte afgevaardigden, ik heb niet veel toe te voegen aan hetgeen mevrouw de minister zojuist gezegd heeft. Ik wil alleen maar bevestigen dat de Europese Unie altijd een groot voorstandster is geweest van een compromistekst, aangezien ze ervan overtuigd is dat de akkoorden inzake non-proliferatie van wapens van groot belang zijn, op voorwaarde dat ze worden vergezeld van doelmatige controlemaatregelen.
De Unie is ervan overtuigd dat een negatief signaal in de onderhandelingen over internationale afspraken op het gebied van non-proliferatie van wapens in het algemeen schadelijk kan zijn voor de internationale veiligheid.
Zoals aangegeven is het compromis niet aanvaard. Voor 19 november zal er dus naar alle waarschijnlijkheid geen resolutie op tafel liggen. De Verenigde Staten en de Europese Unie hebben evenwel nog geregeld contact met elkaar over deze kwestie. De Verenigde Staten zijn overigens van mening dat de gebeurtenissen van 11 september en daarna hun standpunt inzake het binnen de ad hoc werkgroep uitgewerkte toetsingsprotocol niet hebben gewijzigd.
De Europese Unie blijft daarentegen bij haar standpunt dat er dankzij deze compromistekst op dit bijzonder kritieke moment een enorme stap vooruit kan worden gezet. De Unie vindt verder dat de dynamiek van de debatten binnen de ad hoc werkgroep niet verloren mag gaan, ook al zullen de vorm en de procedure moeten worden aangepast aan de omstandigheden.
De Verenigde Staten beraden zich momenteel op nieuwe beschermingsmaatregelen waarmee ze het risico van een biologische aanval hopen af te wenden. Ze wijzen hierbij op de noodzaak om zich tegen terroristische aanslagen te kunnen beschermen. De Europese Unie kan zich vinden in een aantal voorstellen van de Verenigde Staten. Ze heeft echter zelf ook een aantal voorstellen om de Overeenkomst te verbeteren en de ontwikkeling op de lange termijn van een juridisch bindend instrument te stimuleren, maar daar wringt nu juist de schoen.
De Unie zal voorts een aantal voorstellen doen ter ontwikkeling van een mechanisme op basis waarvan de dialoog over de Overeenkomst tussen alle betrokken partijen op regelmatige voet kan worden voortgezet. Deze maatregelen zullen zeker deel uitmaken van het debat tijdens de Vijfde Herzieningsconferentie.
Tot slot beschikken wij, zoals reeds aangegeven, over één zekerheid: op korte termijn zal er geen toetsingsprotocol komen met betrekking tot de Overeenkomst over biologische wapens. Wij zullen erop toezien dat de vorderingen die door de ad hoc werkgroep zijn geboekt, behouden blijven. Er wordt regelmatig overleg gevoerd met de Verenigde Staten en wij zullen proberen om op basis van hun voorstellen met aanvullende voorstellen te komen, zodat er een constante, open dialoog gevoerd kan blijven worden met alle partijen bij de Overeenkomst. Wij denken namelijk dat dit de sleutel tot het multilateralisme vormt.

Morillon
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, waarde collega' s, er wordt wel eens gezegd dat volkswijsheden in spreekwoorden tot uiting komen. Zo is er een spreekwoord van "een geluk bij een ongeluk" . De verschrikkelijk ramp met het World Trade Center en de miltvuuraanslagen, die door een stel razende gekken zijn gepleegd, hebben ten minste als positieve bijkomstigheid gehad dat ze de publieke opinie, en daarmee de politiek verantwoordelijken, hebben wakker geschud. Men is zich nu derhalve beter bewust van de gevaren van het internationale terrorisme en van het feit dat de terroristen vastbesloten zijn hun wereldbeeld op alle manieren aan anderen op te leggen. U herinnert zich in dit opzicht nog wel de recente pocherij van Osama Bin Laden. Ik hoop overigens dat dit de laatste keer was. Binnenkort zal Osama Bin Laden zich ongetwijfeld voor zijn misdaden moeten verantwoorden voor een internationaal gerechtshof. Ik hoop echter dat na de op handen zijnde val van Bin Laden de internationale gemeenschap zich zal blijven inzetten voor de beheersing en uitbanning van biologische en chemische wapens zodat deze verschrikkelijke bedreiging de kop kan worden ingedrukt.
Ons Parlement heeft daarom een ontwerpresolutie voorbereid die morgen ter aanneming aan onze collega' s zal worden voorgelegd. Het doet ons genoegen dat de Amerikaanse regering van houding is veranderd. Afgelopen juli hebben de Amerikanen zich immers nog teruggetrokken uit de onderhandelingen over de sluiting van een protocol voor de toepassing van de Overeenkomst. Dit punt is zojuist door de commissaris in herinnering gebracht. Wij hopen dat de nieuwe conferentie die volgende week in Genève van start zal gaan en waarnaar u zojuist hebt verwezen, mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, succesvol zal verlopen.
Mevrouw de fungerend voorzitter, wij willen de Raad die u hier vandaag vertegenwoordigt van harte danken voor zijn voornemen om het optreden van de regeringen van de lidstaten in die richting te coördineren. Wij willen de Commissie dan ook uitnodigen om onder haar toezicht een gespecialiseerd agentschap in het leven te roepen dat snel kan optreden wanneer het vermoeden bestaat dat de Overeenkomst wordt geschonden. Mijnheer de commissaris, kunt u wat dit punt betreft uw persoonlijke mening geven?

Wiersma
Voorzitter, eerder dit jaar spraken we onze teleurstelling uit over het gebrek aan steun van de Verenigde Staten voor de versterking van het verdrag inzake biologische wapens. Door de gebeurtenissen van 11 september en de miltvuuraanslag op de Verenigde Staten is de kwestie van bioterreur plotseling erg actueel geworden. Biologische wapens dreigen onderdeel te worden van de asymmetrische oorlogsvoering die de strijd tegen het terrorisme kenmerkt. Het verdrag is natuurlijk tot staten gericht, maar een doelmatige uitvoering ervan maakt het ook voor terroristen moeilijker de beschikking over deze wapens te krijgen. Deze wapens zijn al heel lang verboden, maar helaas nog steeds beschikbaar. Daarom pleiten wij voor bindende internationale regels om het toezicht op het verdrag te verbeteren.
De Amerikanen zijn gelukkig terug aan de onderhandelingstafel. Ze hebben een probleem dat ze niet alleen kunnen oplossen. De voorstellen die zij echter op tafel hebben gelegd bevatten nog te veel gaten. Hoe strakker en hoe transparanter de controles, hoe beter, en dat moet ook de inzet van de Europese Unie zijn op de aanstaande herzieningsconferentie later deze maand. Het verdrag moet een middel worden in de jacht op producenten van biologische wapens, maar ook voor het opsporen van oude voorraden. Rusland heeft uitgebreide programma's gekend. Hoe zijn die beëindigd en wat is er met de opgebouwde kennis gebeurd? Men hoort geruchten over wetenschappers die aan die programma's gewerkt hebben en hun diensten zouden hebben aangeboden aan anderen.
De miltvuuraanslag in de VS dwingt ons opnieuw te bezien hoe we de wapenprogramma's van Irak kunnen stoppen. De VN moet daartoe nieuwe initiatieven nemen. Het verdrag biedt natuurlijk geen afdoende bescherming tegen bioterreur, tegen de zogenaamde niet-gouvernementele actoren. Daarvoor is ook meer en betere samenwerking van politie en inlichtingdiensten nodig, alsmede betere opsporingsmethodes. Betere bescherming van burgers tegen mogelijke aanslagen en de gevolgen daarvan is geboden. Vele landen treffen voorbereidingen om zich beter te kunnen weren tegen miltvuur of pokken. Dat kost erg veel geld. Arme landen hebben dat geld niet en zouden daarom het grootste slachtoffer kunnen worden van een mogelijke pokkenepidemie als gevolg van bioterreur. Ik zou een oproep willen doen aan de Europese Unie en de landen van de Europese Unie om niet alleen te kijken naar de mogelijke bescherming van de eigen burgers, maar ook na te gaan of ontwikkelingslanden kunnen worden geholpen bij het opzetten van programma's ter bescherming van de eigen bevolking in het geval van eventuele terroristische aanslagen met biologische wapens.

Newton Dunn
Mijnheer de Voorzitter, mijn fractie, de liberale fractie, wil drie opmerkingen maken, grotendeels in de vorm van vragen.
Mijn eerste opmerking - en dit punt wordt in de nog niet in drukvorm verschenen compromisresolutie opgenomen en zal zeker onderdeel zijn van onze eigen resolutie - is dat zoals mijn collega, barones Nicholson of Winterbourne, duidelijk maakt, de Verenigde Naties uiterst traag reageren, of plegen te reageren op meldingen dat deze wapens onrechtmatig worden gebruikt. Toen bijvoorbeeld Saddam Hoessein in het begin van de jaren negentig deze wapens in de Irakese moerasgebieden gebruikte, duurde het drieëneenhalve week voordat er inspecteurs van de Verenigde Naties ter plekke waren, waardoor Saddam Hoessein ruim de tijd had om de sporen van zijn misdaden uit te wissen. Zou de Raad de Verenigde Naties er vriendelijk op willen wijzen dat de reactietijd veel korter moet zijn dan drieëneenhalve week als zulke incidenten zich in de toekomst opnieuw zouden voordoen? Wij zijn namelijk bang dat dit niet het laatste incident was.
Mijn tweede opmerking - en dit punt wordt opgenomen zowel in de resolutie van de liberale fractie als in de compromisresolutie - is dat we door het miltvuurprobleem in de Verenigde Staten er volledig van doordrongen zijn geraakt dat we snel moeten reageren en de gebeurtenissen moeten analyseren. In Europese Unie is er geen enkele instantie die zich met deze problematiek bezighoudt, terwijl de VS het Centre for Disease Control in Atlanta hebben. Is de Commissie bereid voor te stellen om onder haar toezicht een EU-instantie in het leven te roepen die het werk van de relevante nationale instanties in onze lidstaten op het gebied van overdraagbare ziekten kan coördineren? Dat zou onze reactiesnelheid vergroten en de positie van de Unie wat dit betreft versterken.
Mijn derde vraag is gericht tot de Raad en ik hoop dat het een hypothetische vraag is. Als uit de onderzoeken in de VS blijkt dat het miltvuur afkomstig is uit Irak en een overweldigende meerderheid van het Amerikaanse publiek zich dus voorstander van een aanval op Irak verklaart - ik stel me zo voor dat George Bush het in dat geval erg moeilijk zou vinden de druk van de publieke opinie te weerstaan - wat is dan het standpunt van de Raad? Gaan we ook de EU aansporen Irak aan te vallen of gaan we proberen George Bush tegen te houden? Heeft de Raad daarover nagedacht?

Maes
Mevrouw de Raadsvoorzitter, mijnheer de commissaris, de hemel beware ons voor de wapens die dienen en ontworpen zijn om ons te beschermen. Na de aanslag van 11 september op Manhattan bleef de Amerikaanse bevolking door angst gegijzeld ten gevolge van de miltvuuraanvallen die, weliswaar een beperkt aantal slachtoffers maakten doch een massaal psychologisch effect hebben tot ver buiten de Verenigde Staten. Het dodelijke product dat gebruikt werd, wijst in zijn concentratie en zuiverheid op laboratoria in de Verenigde Staten zelf, die het als enige in de wereld zouden kunnen vervaardigen. Dit toont overduidelijk aan dat de risico's die onze bevolking loopt door de aanmaak van chemische en biologische wapens door de huidige wetgeving onvoldoende worden weggenomen. Binnenkort heeft daarover in Genève een conferentie plaats en we herinneren eraan dat met name de Verenigde Staten zich in juli jongstleden hebben teruggetrokken uit de onderhandelingen over het protocol dat ter tafel ligt.
Het Europees Parlement heeft op 14 juni jongstleden een resolutie aangenomen om zich achter de goedkeuring van dat protocol te scharen. Wij zijn echter ervan overtuigd dat zowel het vervaardigen als het gebruik van chemische en biologische wapens door de internationale gemeenschap volledig zou moeten worden verboden en dat dit verbod afdwingbaar zou moeten zijn. De beschikbare voorraden zouden deskundig moeten worden vernietigd en ik vrees dat ook het protocol daarvoor nog te zwak zou kunnen uitvallen.

Papayannakis
Mijnheer de Voorzitter, hoe lang hebben wij al niet een Overeenkomst ter bestrijding van biologische en toxinewapens? De toepassing van deze Overeenkomst en het toezicht daarop is echter onmogelijk als er geen protocol is waarin precies wordt gezegd hoe deze toepassing en dit toezicht in hun werk moeten gaan. Wij proberen al jaren lang een dergelijk protocol op te stellen, maar wij zijn er nog steeds niet in geslaagd. De Verenigde Staten hebben hier telkens weer een stokje voor gestoken, en vraagt u mij niet waarom. Naar ik lees hebben Amerikaanse analisten gezegd dat programma' s voor een dergelijke oorlog weliswaar op stapel waren gezet maar men er niet in was geslaagd deze tijdig af te ronden.
Na de verschrikkelijke gebeurtenissen in New York en na de gevallen van miltvuur in de Verenigde Staten moeten wij hoe dan ook zo snel mogelijk terugkomen op het vraagstuk van de toepassing van en het toezicht op deze Overeenkomst. Ik hoorde tot mijn grote verbazing de commissaris zeggen dat het standpunt van de Verenigde Staten niet is veranderd, dat wij niet moeten verwachten binnenkort een protocol te hebben met alles erop en eraan met betrekking tot het toezicht op en de toepassing van de Overeenkomst.
In de gezamenlijke ontwerpresolutie zeggen wij verheugd te zijn over de verandering van het standpunt van de Verenigde Staten. Dat moet mijns inziens worden geschrapt, waarde collega' s. Dat is een fout! Wij moeten dat morgen met een mondeling amendement veranderen.
Ten tweede hebt u, mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, ons niet gezegd hoe u druk denkt te kunnen uit te oefenen op de Verenigde Staten, want van hen hangt alles af. Ik begrijp er niets van! Zijn discussies nu echt voldoende?
Er zijn ten derde, mijnheer de Voorzitter, nieuwe gegevens. Gebleken is dat dergelijke massavernietigingswapens kunnen worden gefabriceerd met behulp van gentechnologieën, uitgaande van zogenaamd onderzoek naar de productie van vaccins en naar andere therapieën, of ook op grond van echt onderzoek, van onderzoek dat echter gemakkelijk kan worden omgebogen naar militaire doeleinden. Ik heb een amendement ingediend voor de stemming van morgen, dat wij mijns inziens moeten aannemen. Ook moet de Europese Unie dit vraagstuk aan de orde stellen in het debat.
Als tot slot zou blijken dat, zoals de FBI zegt, die miltvuursporen in de Verenigde Staten zijn gefabriceerd, wat gaan wij dan doen? Gaat dan een van de collega' s hier voorstellen de Verenigde Staten te bombarderen?

Mussa
Mijnheer de Voorzitter, aangezien het de eerste keer is dat ik het woord neem in deze zaal, wil ik, als u het goed vindt, het Voorzitterschap, de Raad en de collega' s van het Parlement hartelijk groeten.
Het mogelijke gebruik van militaire technologieën en biologische en chemische wapens door subversieve groeperingen is niet slechts een verre dreiging meer, maar een reëel verdedigingsprobleem voor de beschaafde wereld. Er bestaat geen enkele twijfel dat militaire geheimen, deskundigen en materieel in verkeerde handen zijn terechtgekomen. Zij vormen het substraat waar de terroristen gebruik van kunnen maken als zij de beschaafde landen willen treffen die machteloos staan tegenover dergelijke nieuwe vormen van agressie.
Dit is het nieuwe oorlogsscenario, het scenario waarin de vijand onderduikt in de beschaafde maatschappij en beschermd wordt door het door hemzelf aangevochten recht op vrijheid, en waarin het doelwit niet enkel meer de gewapende strijdkrachten zijn maar ook de gewone burgerbevolking. Als men een dergelijk scenario het hoofd wil bieden, moet men absoluut te weten zien te komen waardoor de veiligheid van de burgers precies wordt bedreigd. Aangezien enkele landen - die naar wij hebben vernomen niet zijn toegetreden tot de Overeenkomst van Genève inzake chemische en biologische wapens - doorgaan met de ontwikkeling van deze oorlogstechnologieën, verzoeken wij de VS, de republieken van de voormalige Sovjet-Unie, en alle andere staten die de Overeenkomst niet hebben geratificeerd of ondertekend, om de internationale gemeenschap gedetailleerde informatie te verschaffen over de biologische en chemische stoffen die naar hun weten op de een of andere manier gevonden of ontvreemd zouden kunnen zijn door terroristische groeperingen.
Het doel hiervan is om zo spoedig mogelijk gegevens te vergaren die nuttig kunnen zijn om de vervaardiging, de opslag en de verspreiding van dergelijke massavernietigingswapens te voorkomen, en tegelijkertijd de noodzakelijke voorbereidende maatregelen te treffen om het personeel van burgerlijke en paramilitaire instellingen in staat te kunnen stellen snel en efficiënt het hoofd te bieden aan deze nieuwe rampenscenario' s, waar gewetenloze mensen zich schuldig aan maken.

Swoboda
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, het is tragisch dat nou net het land dat niet mee wilde werken aan de invoering van effectieve controles op het gebied van de toepassing van biologische en toxinewapens het eerste slachtoffer is geworden van wrede aanslagen. Uiteraard is dat geen enkel beletsel om ons grote medeleven te betuigen met het Amerikaanse volk alsmede met de slachtoffers en hun familieleden. Ik ben evenwel van mening dat de nog immer duidelijke tekenen van isolationisme en unilateralisme in Amerika voor de Europese Unie en met name voor de Raad reden moeten zijn om er bij de Verenigde Staten krachtig op aan te dringen dat zij zich uitspreken voor effectieve internationale overeenkomsten en voor controle op die overeenkomsten. Wat ik nu zeg geldt niet alleen voor dit specifieke vraagstuk, maar ook voor het Internationaal Strafhof.
Het is grotesk dat juist nu in het congres gediscussieerd wordt over een wet die zich fel keert tegen de vorming van het Internationaal Strafhof, een college dat zich juist over dat soort misdrijven zou moeten buigen, met name als deze door staten worden gesteund en gepleegd.
Het tweede belangrijke punt - en hiervoor richt ik mij nadrukkelijk tot de Commissie - gaat om de vraag of wij in Europa voldoende op dit soort aanslagen zijn voorbereid, zo dat überhaupt mogelijk is. Zo niet, zijn wij dan in staat de gevolgen van een aanslag tot een minimum te beperken? De Verenigde Staten hebben hiervoor al een instelling in Atlanta, het disease control center, waarnaar al eerder is verwezen. Is de Commissie van mening dat de instelling van een dergelijk centrum ook in Europa serieuze overweging verdient? Nu weet ik wel dat er bij problemen meteen wordt geroepen om een instelling die vervolgens nieuwe problemen doet ontstaan ten aanzien van controle en toezicht, maar ik denk dat er in het licht van de huidige ontwikkelingen flink wat argumenten zijn die in het voordeel spreken van een dergelijke instelling.
Ik ben sowieso van mening dat de Commissie meer moet doen om ons te wapenen tegen terreuraanslagen, of het nu gaat om aanslagen met biologische wapen of om aanslagen op kerncentrales. Dat is geen taak die wij kunnen overlaten aan de afzonderlijke lidstaten. Er moeten op Europees niveau veiligheidsnormen komen die bescherming bieden tegen dat soort terreur.
Daarnaast vind ik dat de Commissie met de Raad moet overleggen hoe bepaalde minimumnormen voor ventilatie, beveiliging en preventie kunnen worden ingesteld voor installaties, bedrijven en laboratoria die met gevaarlijke stoffen van dergelijke aard werken, met name als het gaat om genetisch gemodificeerde producten, zonder daarbij al te zeer binnen te dringen in de privé-sfeer van het personeel. Het betrokken personeel moet het dan wel eens zijn met een dergelijke controle.
Ter afsluiting wil ik de Commissie nogmaals vragen welke doelgerichte stappen zij de komende jaren denkt te ondernemen om deze bescherming te verwezenlijken, waarbij ik niet alleen denk aan bescherming in algemene zin, maar ook aan concrete maatregelen.

Brie
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, mevrouw de minister, er is in dit debat geen woord gevallen waar ik het niet mee eens ben. Ik zou echter de aandacht willen vestigen op een drietal punten die wat meer nadruk verdienen. Ten eerste vallen er van andere staten geen wijzigingen in het veiligheidsbeleid te verwachten als wij die zelf ook achterwege laten. Als wij een verdere verspreiding van dit soort massavernietigingswapens tegen willen gaan zullen de Europese Unie en haar partners op dit gebied zelf nadrukkelijker een daad moeten stellen.
Ten tweede heeft zich in de Verenigde Staten sinds de jaren 80 een duidelijke omwenteling voorgedaan in de strategie en paradigma' s op het vlak van verificatie. Indachtig het dramatische karakter van de vraagstukken die zich sinds 11 september hebben gemanifesteerd, acht ik de diplomatieke terughoudendheid van de Europese Unie - die overigens vaak is te billijken - in deze zaak misplaatst, en ik hoop dat het al aangestipte unilateralisme van de USA op basis van hun eigen ondervindingen zal worden overwonnen.
Het derde punt is het grootste probleem. Wij mogen niet alleen naar de VS wijzen. Ook in West-Europa heeft zich kennelijk de genoemde verandering van paradigma' s voltrokken. Als ik het model bekijk waarover gedebatteerd wordt in het kader van de B-wapensconventie, waarbij het gaat om de organisatie van de controle op chemische wapens, is er op dit gebied thans sprake van een financiële crisis waarbij ook de lidstaten van de Europese Unie betrokken zijn. Vanaf het moment dat de conventie werd aangenomen zijn de controlebepalingen aan erosie onderhevig geweest. Mevrouw de minister, ik heb hierover in mei van dit jaar een vraag geformuleerd aan de Raad. Het is misschien symptomatisch voor de ernst waarmee wij ons over dit thema buigen, maar mijn vraag is tot op heden nog niet beantwoord, en ik vrees daarom dat ook onze betrokkenheid bij dit onderwerp maar weinig om het lijf heeft.

Busquin
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de minister, geachte afgevaardigden, ik wil hier graag ingaan op de vraag of er al dan niet een agentschap moet komen. De heren Morillon, Swoboda en Dunn hebben deze kwestie zojuist aangeroerd. In het geval van de Overeenkomst inzake biologische en toxinewapens kan er uiteraard niet over een agentschap gesproken worden. De Unie heeft als standpunt dat een mechanisme moet worden voorgesteld om de dialoog ook na de Herzieningsconferentie voort te kunnen zetten. Dit mechanisme kan bijvoorbeeld vorm krijgen in jaarlijkse bijeenkomsten van de verschillende partijen, zoals dat gebeurt in het kader van de Overeenkomst over chemische wapens. Het mechanisme kan echter ook zijn beslag krijgen in bijeenkomsten van deskundigen, hetgeen de facto een voortzetting betekent van de voormalige ad hoc werkgroep. Tijdens dit debat over de Overeenkomst inzake biologische en toxinewapens is deze optie reeds aan de orde gekomen. Ik wil u er echter op wijzen dat naar aanleiding van de Top van Gent en, uiteraard, op verzoek van het voorzitterschap van de Europese Unie, de Commissie de verschillende aspecten van dit vraagstuk onderzocht heeft en een lijst heeft opgesteld van laboratoria, teneinde te kunnen bepalen op welke manieren wij zouden kunnen reageren. Tijdens de bijeenkomst van de Commissie van gisteren hebben commissaris Byrne voor volksgezondheid en consumentenbeleid, commissaris Liikanen en ikzelf een gezamenlijke achtergrondnotitie opgesteld waarin wij uiteenzetten hoe wij, op het niveau van de Europese Unie en uiteraard in overeenstemming met de lidstaten, een beter coördinatiesysteem kunnen opzetten waarmee we de doelstellingen kunnen bereiken zonder noodzakelijkerwijze te hoeven overgaan tot de oprichting van een agentschap. Dit is min of meer de richting die wij op willen gaan. Ik wil er in dit opzicht op wijzen dat wij met het oog op het onderzoek zelf, en dus de eventuele kennis die op dit gebied kan worden opgedaan, een bijeenkomst hebben gepland van alle deskundigen in de lidstaten op dit gebied, en wel op 13 december in Brussel.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris.
Ik heb zes ontwerpresoluties overeenkomstig artikel 37, lid 2 ontvangen.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Scheepsbouw (voortzetting)
De Voorzitter
Aan de orde is de voortzetting van het debat over het verslag (A5-0373/2001) van mevrouw Riis-Jørgenson, namens de Economische en Monetaire Commissie, over het voorstel voor een verordening van de Raad betreffende een tijdelijk defensief mechanisme voor de scheepsbouw (COM(2001) 401 - C5-0393/2001 - 2001/0153(CNS))

Pérez Álvarez
Mijnheer de Voorzitter, ik feliciteer de rapporteur en begin met te onderstrepen dat de scheepsbouwsector in heel Europa een ernstige crisis doormaakt die de geloofwaardigheid van de Europese Unie op de helling kan zetten en het voortbestaan van deze sector in de Unie in gevaar kan brengen ten gevolge van de oneerlijke concurrentie van Zuid-Korea. Erger nog, deze situatie kan een uitnodiging en een stimulans zijn om de oneerlijke Koreaanse praktijken uit te breiden tot andere economische sectoren zoals de automobielindustrie, de elektronische industrie en de staalsector. Wij lopen overigens het risico dat niet alleen Korea zelf maar ook andere landen uit met name die regio deze gelegenheid zullen aangrijpen.
Voor ons is transparantie een uitdaging: vrije concurrentie op een vrije markt. Dit veronderstelt evenwel dat iedereen dezelfde wetten naleeft, hetgeen vooralsnog niet het geval is. Voor transparantie kiezen in een wereld en een tijdperk waarin niet aan de overige voorwaarden voor de verwezenlijking van de vrije markt wordt voldaan, getuigt niet alleen van naïviteit, maar houdt bovendien een enorm risico op mislukking in, nog afgezien van het feit dat deze houding op een gebrek aan solidariteit van de Europese Unie met de lidstaten en bepaalde steden uit de lidstaten wijst. Ik denk bijvoorbeeld aan mijn stad, Vigo, in het noordwesten van Spanje, waar bedrijven en families kosten noch moeite hebben gespaard om ons concurrentievermogen op peil te brengen.
Daarom moeten wij uit solidariteit maatregelen aannemen ter bescherming van deze sector die ook voor Europa van strategisch belang is. Het toepassingsgebied van het defensieve steunmechanisme moet worden uitgebreid tot alle door Koreaanse scheepswerven gebouwde scheepstypen en de looptijd ervan moet tot 31 december 2003 worden verlengd, overeenkomstig de looptijd van verordening (EG) nr. 1540/98, of, in voorkomend geval, totdat de bij de WTO tegen Korea aangespannen procedure is afgesloten.
Mijnheer de Voorzitter, laten we onze toekomst, de toekomst van de lidstaten en van de Europese volkeren, niet verspelen. Binnen twintig jaar zal het definitief te laat zijn. Het solidariteitsbeginsel dwingt de Commissie en de Raad ertoe om in de zin van het onderhavige voorstel te handelen. Dat is wat wij van hen verwachten. Ook de betrokken bedrijven en werknemers uit de Europese regio's waar de scheepsbouwsector van vitaal belang is, voeren dit argument aan en doen een beroep op ons solidariteitsgevoel.

Berenguer Fuster
Mijnheer de Voorzitter, de afgevaardigden onder u die mij kennen, weten dat ik in principe geen voorstander ben van concurrentieverstorende overheidssteun. Desalniettemin geef ik graag toe dat bepaalde steunmaatregelen nuttig zijn en behouden moeten blijven indien zij de in het Verdrag vastgestelde doelstellingen helpen verwezenlijken.
Ondanks mijn principiële terughoudendheid geniet het Commissievoorstel mijn onvoorwaardelijke steun, precies omdat het hier om een van de voornoemde uitzonderingsgevallen gaat. Ik onderschrijf tevens de amendementen van de bevoegde commissies. Zij voorzien in een tijdelijk defensief mechanisme voor de scheepsbouwsector, dat ons de mogelijkheid biedt het hoofd te bieden aan de oneerlijke praktijken van de Republiek Korea. In dit opzicht zijn oplossingen zoals het voorstel van de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij uit den boze aangezien zij onder het mom van een streng orthodoxe afwijzing van elke overheidssteun rampzalige gevolgen zouden hebben voor de Europese scheepsbouw.
Het is onbetwistbaar dat de Republiek Korea zich schuldig maakt aan dumping. Daardoor wordt het concurrentievermogen van de Europese industrie aangetast. De Commissie heeft bij de Wereldhandelsorganisatie weliswaar een procedure ingesteld om deze concurrentievervalsing te bestrijden, maar de kans is reëel dat de Europese scheepsbouwindustrie op het moment dat de uitkomst wordt bekendgemaakt al niet meer bestaat, met alle gevolgen van dien voor de werkgelegenheid.
Wij moeten er rekening mee houden dat deze maatregelen om tweeërlei redenen onze steun verdienen: ten eerste gaat het om een tijdelijk steunmechanisme dat zal worden ingetrokken zodra de WTO het aanhangige geschil heeft beslecht, en ten tweede heeft de steunverlening een louter defensief karakter aangezien zij een antwoord biedt op de aanval van oneerlijke concurrentie van de kant van de Republiek Korea. Deze specifieke kenmerken zorgen ervoor dat de steun volstrekt aanvaardbaar is.
Hetzelfde geldt voor de door de bevoegde commissie goedgekeurde amendementen, waarin nog meer scheepstypen worden opgenomen die nadeel ondervinden van deze oneerlijke Koreaanse praktijken.
Er is met de rapporteur overleg gepleegd over het eventuele bestaan van een juridisch advies van de diensten van de Raad waarin de door de Commissie voorgestelde maatregelen worden verworpen. Maar goed, bij gebrek aan informatie over de voornoemde juridische beschouwingen moeten wij vertrouwen op de juridische verslagen van zowel het Europees Parlement als de Commissie zelf. Daarin wordt duidelijk gesteld dat de door de Commissie bedoelde steunverlening pertinent is. De in de Economische en Monetaire Commissie goedgekeurde voorstellen zijn hiermee in lijn, enkele onaanzienlijke wijzigingen daargelaten.

Riis-Jørgensen
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, ik protesteer tegen de afwezigheid van de Raad, waardoor we het gevraagd juridische advies niet hebben gekregen. Het is onaanvaardbaar dat het Parlement niet over dezelfde informatie als de Raad kan beschikken. De twee instellingen worden verschillend behandeld en dat is onaanvaardbaar. Ik had voorgesteld de behandeling van het voorstel uit te stellen totdat we het juridisch standpunt van de Raad zouden hebben ontvangen. De twee grote fracties wilden dit echter niet. De gebruikelijke eis inzake openheid is klaarblijkelijk niet zo belangrijk als er geld en nationale belangen op het spel staan.
Van de Commissie heb ik daarentegen wel antwoord gekregen op de vraag of de bepalingen van de verordening verenigbaar zijn met de WTO-regels. De Commissie ziet geen problemen. Ik ben het daar niet mee eens. Volgens de Commissie zal de verordening geen ongunstige gevolgen voor derde landen hebben. Dat is verkeerd. In de toekomst moet een Japanse werf bijvoorbeeld concurreren met Europese scheepswerven die overheidssteun krijgen. In dit geval heeft de verordening dus voor Japan ongunstige gevolgen. De Commissie zegt ook dat de voorgestelde verordening niet gezien mag worden als eenzijdige maatregel van de Unie tegen Zuid-Korea, wat strijdig zou zijn met de WTO-regels. In de verordening staat uitdrukkelijk vermeld dat alleen Europese scheepswerven die rechtstreekse concurrenten van Koreaanse scheepswerven zijn, voor overheidssteun in aanmerking komen. Korea wordt dus bij naam genoemd. Een meer eenzijdige maatregel kan men zich niet voorstellen.
Met dit voorstel begeeft de EU zich op onwettig terrein. Ik doe een oproep om het voorstel dat in de commissie is goedgekeurd, te verwerpen en ik zou het liefst hebben dat de Commissie haar voorstel intrekt en probeert om deze aangelegenheid via de WTO met Korea te regelen. Wat zal de Commissie doen met de vele amendementen betreffende de uitbreiding van het aantal scheepstypes die voor steun in aanmerking komen, en de verlenging van de looptijd van de verordening? Kan de Commissie vandaag bevestigen dat zij in geen geval op de eisen van het Parlement zal ingaan? Kan de Commissie ontkennen of bevestigen dat zij van plan is om een gewijzigd voorstel in te dienen, waarin ook LNG-tankschepen zijn opgenomen? Ik hoop ten zeerste dat de Commissie op deze vragen zal antwoorden.

Ortuondo Larrea
Mijnheer de Voorzitter, de Europese scheepswerven beschuldigen Korea reeds jarenlang van dumping met betrekking tot de verkoopprijzen van de aldaar gebouwde schepen. Na al deze klachten heeft de Commissie nu eindelijk met instemming van de Raad een initiatief ingediend. Zij heeft ons een reeks voorlopige maatregelen voorgesteld voor een tijdelijk defensief mechanisme dat speciaal is bedoeld om de oneerlijke Koreaanse praktijken te bestrijden totdat de bij de Wereldhandelsorganisatie ingestelde klachtenprocedure wordt afgesloten.
Het Commissievoorstel voor steunverlening aan de scheepsbouw is evenwel uitsluitend van toepassing op containerschepen en olietankers. Wij wensen dat ook schepen die andere gassen op basis van aardolie en LNG vervoeren, zoals "ferry's", "bulkcarriers" en "ro-ro-schepen", worden opgenomen. Al deze schepen worden immers vermeld in de bij de WTO ingediende klachten.
Het is hoog tijd dat Korea beseft dat de Unie vastbesloten is om haar scheepsbouwindustrie te beschermen tegen oneerlijke praktijken van om het even welk derde land.

Figueiredo
Mijnheer de Voorzitter, dit voorstel van de Commissie is een reactie op de problemen die veroorzaakt zijn door de liberaliseringsovereenkomsten waarover de Commissie binnen het kader van de OESO heeft onderhandeld, en door haar gelijktijdig streven naar beperking van de steun aan de scheepsbouwsector, concentratie van de werven en uiteindelijke afschaffing van alle subsidies. Deze sector is van groot strategisch belang voor de Europese Unie. De goederenvoorziening moet immers veiliggesteld worden en we mogen niet al te sterk afhankelijk worden van externe vervoerders. Nu deze sector met ernstige problemen te kampen heeft, moeten we de Europese scheepsbouwindustrie helpen en iets ondernemen tegen het door Korea gevoerde dumpingbeleid.
Het voorstel van de Commissie is weliswaar van cruciaal belang voor dit moment, maar biedt een onvolledige en tijdelijke oplossing die in wezen niet verschilt van het Koreaanse beleid. We moeten ons derhalve open stellen voor de voorstellen van de rapporteur, zoals het voorstel tot voortzetting van de scheepsbouwsteun met 6% en in bijzondere gevallen zelfs 14%. Ook het voorstel om andere scheepstypen in de regeling op te nemen is goed. Wij steunen daarom dit verslag. Wij willen namelijk verhinderen dat de reeds bestaande sociale en economische problemen in deze sector nog groter worden.

Blokland
Voorzitter, van uitstel komt afstel nu de Europese Commissie voorstelt de scheepsbouw opnieuw te subsidiëren. In het verleden is duidelijk afgesproken dat de subsidies voor de scheepsbouwsector medio 2001 gestaakt zouden worden. Het opnieuw instellen van tijdelijke subsidie gaat tegen de gemaakte afspraken in en is onaanvaardbaar.
Subsidieverlening aan de scheepsbouwsector is overbodig en onwenselijk. Overbodig, omdat de scheepsbouw in Europa zich richt op de bouw van technologisch geavanceerde schepen en niet op de eenvoudige serieproductie zoals in lageloonlanden. Het biedt dus geen enkele oplossing voor de problemen in de sector. De steunverlening is onwenselijk, omdat ongezonde bedrijven als gevolg van subsidies blijven produceren. Efficiënte productie blijft daarbij uit. De sector heeft geen baat bij niet-generieke steun. Structurele oplossingen voor de problemen van de Europese scheepsbouw liggen in gezonde concurrentie en structurele hervormingen. Met het voorstel van de Commissie worden deze verhoudingen voor lange tijd verziekt. De interne markt zal verstoord worden, daar de lidstaten zelf invulling geven aan de verordening, en door niet-generieke steun zal een oneerlijke concurrentieverhouding ontstaan.
Europa plaatst zich met dit voorstel in een onhoudbare positie. Het indienen van een klacht bij de WTO is ongeloofwaardig, indien de Commissie vasthoudt aan tijdelijke steunmaatregelen zoals voorgesteld. Wij hebben net als de oorspronkelijke rapporteur Riis-Jørgensen dan ook onoverkomelijke moeite met dit voorstel. Ik kan me eigenlijk niet voorstellen dat de dienstdoende commissaris Bolkestein daar anders over denkt.

Kauppi
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, mijnheer de commissaris, de Europese Unie en Zuid-Korea hebben tot nu toe zonder resultaat onderhandelingen gevoerd over het tot stand brengen van een gezonde concurrentie op de wereldwijde scheepsbouwmarkt. Nu heeft de Commissie een strategie aangenomen die stelt dat deze kwestie aan een WTO-procedure voor geschillenregeling moet worden onderworpen. Ik steun dat besluit en bedank alle commissarissen die actief hebben bijgedragen aan het ontstaan van dat besluit. Tegelijkertijd kwam de Commissie echter met het voorstel tot het tijdelijk toestaan van productiesteun aan afzonderlijke werven zolang de WTO-procedure loopt. Volgens de ontwerpverordening van de Commissie zouden deze steunmaatregelen van uitzonderlijke en tijdelijke aard zijn en alleen betrekking hebben op een beperkt aantal scheeptypes.
Het voorstel van de Commissie lijkt op het eerste gezicht misschien gerechtvaardigd, maar in werkelijkheid vervalst het de concurrentie op zowel de wereldmarkt als binnen de Europese Unie en ontbeert het de juiste rechtsgrondslag. De link tussen het steunmechanisme en de WTO-procedure is geheel kunstmatig. Die zaken hangen niet van nature met elkaar samen en daarom moeten die kwesties apart worden behandeld. Wij zijn zelf bij de politiek betrokken en weten dat hier politiek wordt bedreven en er geen sprake is van een wettige procedure. Als wij op de WTO willen steunen, moeten wij zelf volgens de regels van de WTO werken. Bij het uitdelen van subsidies maakt de Europese Unie zich zelf schuldig aan dezelfde concurrentievervalsende activiteiten waarvan zij nu Korea beschuldigt. Dat stelt ons in een kwaad daglicht en verzwakt onze onderhandelingspositie in de WTO.
Ik zei dat het voorstel van de Commissie ook de concurrentie binnen de Europese Unie vervalst. Ook al geeft men slechts bepaalde scheepstypes steun, de gesubsidieerde werven zullen altijd van de steunbedragen profiteren en zich zodoende in een gunstiger positie dan andere werven bevinden. Dat bemoeilijkt vooral de positie van de scheepsbouwindustrie die gebruikt maakt van hoogwaardige technologie en volkomen terecht de moordende concurrentie het hoofd probeert te bieden met concentratie op producten die een veeleisender technologie vertegenwoordigen. Onder andere mijn land Finland heeft van begin af aan overeenkomstig de afspraken de steun aan werven verminderd en heeft sterk geïnvesteerd in de productie van cruiseschepen en andere schepen die gebruik maken van hoogwaardige technologie. De Finse rederijen hebben met die maatregelen een wereldwijde concurrentiekracht bereikt die de Commissie nu met dit voorstel van ons af wil nemen.

Caudron
Waarde collega' s, om te beginnen wil ik opmerken dat ik mij kan vinden in de wijze waarop het verslag van mevrouw Jørgensen in de commissie is geamendeerd. Op grond daarvan kunnen wij een defensief mechanisme voor de scheepsbouw bewerkstelligen.
Iedereen is op de hoogte van de problemen die al jarenlang in deze sector bestaan en die een gevolg zijn van de oneerlijke concurrentie van Zuid-Korea. Zoals u weet blijft Zuid-Korea tarieven hanteren die onder de kostprijs liggen, verleent de regering van Zuid-Korea ondoorzichtige, directe en indirecte steun aan zijn scheepswerven en worden scheepswerven in staat van faillissement volledig operationeel gehouden. U weet eveneens dat in de periode 1988-1997 Zuid-Korea zijn productiecapaciteit heeft verhoogd met 170%, terwijl in dezelfde periode de Europese productie met 30% is teruggelopen. In deze periode is de Europese overheidssteun bovendien stopgezet. Alle pogingen om dit probleem in der minne te schikken zijn op niets uitgelopen en daarom is er nu dus een klacht bij de WTO ingediend. Het doet mij genoegen dat er behalve de indiening van deze klacht nu ook een defensief mechanisme in werking zal treden. De procedure bij de WTO zal ongetwijfeld zo' n drie jaar in beslag gaan nemen. Het zou idioot zijn om de Europese industrie gedurende deze periode aan haar lot over te laten. Daarom stelt de Commissie een defensief mechanisme voor in de vorm van steunmaatregelen. Ik kan mij in het voorstel van de Commissie vinden, maar wil tevens opmerken dat de oneerlijke concurrentie van Zuid-Korea ook betrekking heeft op LNG-tankers. Een enkel Koreaans bedrijf - met een schuld weliswaar van 5 miljard dollar, die gewoon door de staatsbanken is weggeveegd - heeft in het jaar 2000 dankzij ongehoord lage prijzen orders binnen gekregen ten bedrage van niet minder de helft van het industrieel tonnage. Nu de gevolgen van de aanslagen merkbaar beginnen te worden in het aantal orders voor passagiersschepen - een onderdeel van de scheepsbouw die overigens geen steun nodig heeft - dienen we ervoor te zorgen dat er meer orders voor LNG-tankers worden geplaatst. Daarom denk ik dat wij deze sector ook moeten opnemen in ons defensief mechanisme. Waarde collega' s, dit is wat ik te zeggen had over dit zeer belangrijke debat over de scheepsbouw. Ook ik hoop dat ons Parlement zich massaal zal uitspreken voor het voorstel van de Commissie.

Schmidt, Olle
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik rapporteur Riis-Jørgensen bedanken voor haar volhardende en moedige strijd voor een vrije markteconomie. Zij weet iets wat de andere collega' s in de Economische en Monetaire Commissie en in de Europese Commissie zouden moeten weten: staatssubsidies van welke soort dan ook zijn schadelijk voor de economie, schadelijk voor het fungeren van de markt en schadelijk voor de consumenten. Subsidies zijn ondoelmatig en verhogen de kosten. Het onbegrijpelijke is dat de collega' s in dit Parlement nu een slecht voorstel nog slechter willen maken.
Ik kom uit Zweden. In de jaren ' 70 was dat de tweede scheepsbouwnatie ter wereld, na Japan. Mijn eerste baan had ik op een van de grootste Zweedse scheepswerven van destijds. Wij bouwden de grootste olietanker die ooit gebouwd was. Toen de concurrentie uit landen als Portugal, Japan en Zuid-Korea toenam, investeerde de Zweedse staat in totaal 2 miljard euro om de scheepsbouwsector te redden. Geen industriële investering in Zweden is ooit zo ongelukkig geweest, heeft zoveel gekost en zo weinig opgeleverd. De noodzakelijke herstructurering van het bedrijfsleven kwam tot stilstand en er kwamen geen nieuwe banen bij.
Als wij vandaag de dag in de EU werkelijk onze solidariteit willen tonen met de scheepswerfarbeiders en hun gezinnen, moet het voorstel van de Commissie en de parlementaire commissie uiteraard worden afgewezen. Dat zou pas een investering in de toekomst zijn.

Bouwman
Voorzitter, geachte commissaris, ik kom gelijk ter zake. Onze fractie steunt het voorstel van de Commissie met amendementen. We stellen ons natuurlijk een aantal vragen en die hebben betrekking op de manier waarop wij defensieve mechanismen optrekken als er sprake is van onheldere, onduidelijke en onfaire concurrentie.
De rapporteur stelde voor om niet te komen met generieke maatregelen, zoals die nu worden voorgesteld, namelijk naar soorten schepen en eventueel een uitbreiding daarvan, maar naar regio's en werven. Aparte steun dient te worden gegeven binnen de afspraken die wij daarover gemaakt hebben. Dan stelt zich eigenlijk de vraag op welke manier mensen die, laten we zeggen, de liberale principes willen hooghouden, moeten optreden op het moment dat er schade wordt aangericht. Ik zal één voorbeeld geven. Op dit moment heeft de Commissie een procedure ingesteld tegen de Schelde-Damenconstructie, dat wil zeggen Damen heeft het bedrijf Schelde overgenomen voor 1 gulden. Er zijn vragen over gesteld of dat nou kon. Mijn vraag is of het in de geest van de richtlijn die nu voorgesteld wordt, mogelijk kan zijn dat de Commissie ook - laten we zeggen schuinweg - een andere kant opkijkt bij constructies die in dit kader, ook in bovengenoemd voorbeeld, gehanteerd worden.

Korakas
Mijnheer de Voorzitter, de inkrimping van de strategische sector van de scheepsbouw is het gevolg van het beleid dat de Europese Unie met de medeplichtigheid van de regeringen van onze landen ten uitvoer heeft gelegd. De instrumenten van dit beleid waren het verbod op staatsteun aan vooral openbare scheepswerven, de weigering om de door de vorige eigenaars veroorzaakte schulden kwijt te schelden en de bijna gratis overheveling van deze scheepswerven naar de particuliere sector.
De toch al belabberde situatie werd nog dramatischer door het dumpingbeleid van met name Zuid-Korea. De klappen begonnen met de zevende richtlijn en waren fataal voor de sterk ontwikkelde scheepsbouwindustrie in Griekenland: duizenden arbeidsplaatsen gingen verloren, de arbeidsomstandigheden verslechterden en de veiligheid en de gezondheid in deze sector gingen aanzienlijk achteruit. Recentelijk nog vergde een ongeluk het leven van vijf werknemers. Zij waren de zoveelste slachtoffers van de kapitalistische speculatie in de scheepsbouwsector.
Nu wordt op schijnheilige wijze voorgesteld de geprivatiseerde scheepswerven alsnog de verboden subsidies te geven, daar deze kennelijk het enige reddingsmiddel vormen. Weer eens blijkt hoezeer de Europese Unie de dienaar is van het grootkapitaal. Volgens de Communistische Partij van Griekenland is er maar een levensvatbare oplossing en dat is de verwezenlijking van een grote overheidssector, een sector die in staat is niet alleen de internationale mededinging het hoofd te bieden, maar ook de werkgelegenheid en de economische groei te bevorderen.

García-Margallo y Marfil
Mijnheer de Voorzitter, in de loop van het debat is over een aantal onbetwistbare kwesties een consensus bereikt. Iedereen is het erover eens dat de scheepsbouwsector van de Europese Unie een crisis doormaakt en iedereen is het erover eens dat deze crisis mede wordt veroorzaakt door de oneerlijke mededinging van de Republiek Korea. Volgens de heer Caudron komt deze concurrentieverstoring tot uiting in drie maatregelen: het hanteren van prijzen die onder de kostprijs liggen, het verlenen van steun aan scheepswerven en het operationeel houden van scheepswerven in staat van faillissement.
Er is hier tevens onderstreept dat het om een ernstige crisis gaat. De laatste tien jaar heeft Korea haar productiecapaciteit met 180% zien stijgen terwijl de productie in Europa in dezelfde periode met 30% is gedaald. Welke stappen hebben wij tot dusver ondernomen? Wij hebben een overeenkomst met Zuid-Korea ondertekend die evenwel niet wordt nageleefd. Wij hebben een klacht ingediend waarover nog geen uitspraak is geveld, en onlangs hebben wij besloten om op twee fronten actie te voeren: er is overeengekomen om de zaak aan de WTO voor te leggen en tegelijkertijd een selectief en tijdelijk defensief mechanisme vast te stellen.
Het lijkt wel of de onwil van Korea commissaris Bolkestein heeft herinnerd aan de rede van Cicero tegen Catilina: "Quousque tandem abutere Catilina patientia nostra? "Hoe lang nog, Catilina, zult ge ons geduld op de proef stellen?".
Ik stel voor dat de nagenoeg allen uit het Noorden afkomstige sprekers die vóór mij het woord hebben genomen en zich tegen deze beslissing hebben uitgesproken zich op het volgende militaire aforisme bezinnen: "het is de taak van de artillerie om de infanterie te bombarderen, als het even kan die van de vijand". In dit geval worden de stellingen van de Europese Unie onder vuur genomen door het noordelijke artilleriegeschut, onder voorwendsel van de situatie in Japan of die van andere industriesectoren.
Wat zal het Europees Parlement doen? Het zal onvoorwaardelijke steun verlenen aan de heer Bolkestein en hem vragen wat vrijgeviger te zijn, met name voor wat het toepassingsgebied van de steun betreft. Zoals de heer Ortuondo terecht heeft onderstreept, moeten alle schepen die nadeel ondervinden van de oneerlijke concurrentie voor steun in aanmerking komen, met inbegrip van LNG-carriers, "ro-ro-schepen", enzovoorts. Bovendien zou de minister ook met de betrekking tot de toepassingstermijn wat minder krenterig mogen zijn. Wij zouden het op prijs stellen als deze tijdelijke en defensieve maatregel tot 2003 van kracht blijft. God zegene u, mijnheer Bolkestein, als u deze wensen inwilligt.

Damião
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie legt ons een verordening met betrekking tot de scheepsbouwsector voor en ik wil haar daarvoor bedanken. Toegegeven, het gaat hier om een tijdelijke en vrij gefragmenteerde verordening, maar deze maatregel zal de gevolgen van het protectionistische beleid dat gevoerd wordt door een aantal economische blokken - en dus niet alleen Korea - ietwat verzachten. In het geval van Korea gaat het trouwens niet eens om protectionisme: het Koreaanse beleid is een regelrechte schending van de door de Wereldhandelsorganisatie opgestelde normen. We hopen dat de ingediende klacht zal leiden tot althans enige discipline in de sector en dat deze nu wat efficiënter zal werken.
De Commissie geeft echter wel aan dat het voorgestelde mechanisme onvoldoende is, en dat het maar een klein stapje is, met alle onvolmaaktheden die noodmaatregelen eigen zijn. De sector heeft eerder al een aantal crises moeten doorstaan en verkeert in een deplorabele toestand. Daar is al naar verwezen en ik hoef dat niet te herhalen. De noordelijke landen kiezen voor investeringen in andere technologieën. Dat levert meer op en zo kunnen zij zich op deze markt drijvende houden, zonder dat er zich ernstige sociale problemen voordoen. Dat geldt echter niet voor andere regio' s van de Europese Unie, zoals bijvoorbeeld het zuiden. In deze regio' s is de scheepsbouwindustrie de grootste werkgever, en één waarvan een hele reeks andere industrieën en diensten afhankelijk is. In deze regio' s is de scheepsbouw vaak de enige economische activiteit die kan bijdragen tot ontwikkeling. Als deze industrie zou verdwijnen, zou dat voor bepaalde regio' s in mijn land, maar ook in Spanje en Griekenland, een sociale ramp betekenen. Als we van de Commissie nu mogen verwachten dat ze bereid is deze verordening ten minste tot 2003 toe te passen, dan ziet de toekomst voor deze sector er iets beter uit.

Grönfeldt Bergman
Mijnheer de Voorzitter, op 5 december 2000 besloot de Raad dat per eind 2000 de toekenning van maximaal 9% staatssteun aan de scheepsbouwsector in alle lidstaten moest ophouden, en wel om twee redenen: staatssteun bleek geen groot effect te hebben gehad op de overlevingskansen van de branche en men was principieel van mening dat staatssteun moest worden geminimaliseerd en het liefst helemaal worden beëindigd. Het Parlement deelde vorig jaar deze opvatting nog.
Staatssteun aan scheepswerven is bovendien strijdig met internationale handelsovereenkomsten, hetgeen ook blijkt uit de pogingen die de Commissie in het najaar van 1999 en het voorjaar van 2000 heeft gedaan om door onderhandelingen met Zuid-Korea een oplossing te vinden voor het probleem dat was ontstaan doordat dit land geldende handelsovereenkomsten schond door omvangrijke staatssteun. Nu dit mislukt is, presenteert de Commissie een alternatief voorstel voor een zogenaamd tijdelijk defensief mechanisme ter bescherming van de scheepsbouw, met een bedrijfssteun van 6% à 14%. Volgens het voorstel van de parlementaire commissie zou deze regeling zelfs moeten voortduren tot eind 2003. Tegelijkertijd moet binnen de WTO een procedure worden gestart tegen Zuid-Korea om een oplossing te vinden voor de schending van de geldende handelsovereenkomsten door dit land.
Herinvoering van omvangrijke staatssteun in de EU zal de kans op een succesvolle oplossing van de twist met Zuid-Korea niet vergroten. Het zou juister zijn om het voorstel van de Commissie af te wijzen en alle energie in de WTO-procedure tegen Zuid-Korea te steken.
Tot slot zou ik de volgende vraag aan commissaris Bolkestein willen stellen: hoe verhoudt dit voorstel zich volgens u tot het mededingingsbeleid van de EU, waarmee wij proberen de staatssteun aan industrieën te minimaliseren en liefst op te heffen om daarmee voor een rechtvaardige en gezonde concurrentie tussen ondernemingen te zorgen?

Bolkestein
Voorzitter, mijn collega, de heer Monti, kan tot zijn spijt niet aanwezig zijn en heeft mij gevraagd namens hem een antwoord te geven. Namens de heer Monti wil ik mevrouw Riis-Jørgensen bedanken voor haar harde werk en haar aanzienlijke bijdrage aan dit verslag. We zijn uitermate dankbaar voor de snelle afhandeling van dit dossier door het Parlement. Ik wil ook graag van de gelegenheid gebruik maken om het standpunt van de Commissie over dit verslag uiteen te zetten.
Idealiter zou de Commissie dit voorstel niet hoeven in te dienen. Ik stel met nadruk dat bedrijfssteun een bijzonder vervalsende vorm van steun is, omdat hij geen stimulans vormt voor een efficiëntere bedrijfsvoering en omdat hij geen gunstige uitwerking heeft op het concurrentievermogen van de scheepswerven door bijvoorbeeld scholing en onderzoek aan te moedigen. Evenmin draagt deze steun bij aan een beter milieu. Om deze redenen, en nadat er vele jaren bedrijfssteun aan de scheepsbouw was toegekend, besloot de Commissie uiteindelijk deze vorm van steun vanaf het eind van vorig jaar te verbieden.
We leven echter, om met een bekende filosoof te spreken, niet in de best mogelijk wereld. Daarom is het niet meer dan juist dat de Gemeenschap optreedt tegen oneerlijke concurrentiepraktijken en binnen dat kader moet het voorstel voor het tijdelijk defensief mechanisme worden gezien.
Dit voorstel maakt deel uit van een tweesporenstrategie die is gericht tegen de Koreaanse praktijken en dient ter ondersteuning van de stappen die de Gemeenschap in het kader van de WTO tegen Korea onderneemt. Het is een uitzonderlijke maatregel en wordt slechts genomen omdat we ons bevinden in een situatie die een van de afgevaardigden zo treffend typeerde door Cicero aan te halen: "Quousque tandem abutere, Catilina, patientia nostra?"
Zoals ik al zei, is dit een uitzonderlijke maatregel die bedoeld is om druk op Korea uit te oefenen en ervoor te zorgen dat Korea met de Gemeenschap gaat onderhandelen en een eind maakt aan zijn oneerlijke handelspraktijken.
Als het aan de Commissie ligt, is dit beslist niet het begin van een nieuwe bedrijfssteunregeling, mogelijk van onbepaalde duur. Dat is uitdrukkelijk niet de bedoeling van de Commissie.
Ik merk op dat de voorgestelde amendementen op het voorstel van de Commissie voornamelijk betrekking hebben op drie zaken: ten eerste op het toepassingsgebied van het mechanisme, ten tweede op de informatie die aan de lidstaten en via de lidstaten aan derden moet worden bekendgemaakt en ten derde op de duur van het mechanisme. Ik wil graag in de genoemde volgorde nader op deze punten ingaan.
In de eerste plaats zal ik dus iets zeggen over de uitbreiding van het toepassingsgebied. Met de aanneming van de in het verslag voorgestelde amendementen zou het toepassingsgebied van het mechanisme aanzienlijk worden verruimd. Op dit moment behelst het mechanisme alleen die marktsegmenten die volgens het verslag van de Commissie over de verordening betreffende handelsbelemmeringen reeds aanzienlijke schade hebben opgelopen vanwege oneerlijke Koreaanse praktijken. Het voorstel is een evenwichtig document met enerzijds een hoog maximaal steunplafond van 14% en anderzijds een beperkt aantal voor steun in aanmerking komende marktsegmenten. Het is derhalve specifiek bedoeld om oneerlijke Koreaanse praktijken tegen te gaan. Door het toepassingsgebied uit te breiden, zou de aard van het voorstel kunnen veranderen.
Ik wijs de leden op artikel 2, lid 6 van het voorstel, waarin wordt aangegeven dat de Commissie toezicht zal uitoefenen op de voor steun in aanmerking komende marktsegmenten om zich ervan te vergewissen dat een bepaald marktsegment in de Gemeenschap inderdaad rechtstreeks wordt geschaad door oneerlijke en ondoorzichtige concurrentievoorwaarden. De Commissie zal derhalve de ontwikkelingen kritisch volgen en het Parlement op de hoogte houden van een mogelijke herziening krachtens die bepaling.
Het tweede punt betreft de informatie die aan de lidstaten en via de lidstaten aan derden wordt verstrekt, d.w.z. het verwijderen van de naam en het adres van de steunaanvragende scheepswerf en de kandidaat-koper. Dat is de intentie van de ingediende amendementen.
De informatie die in artikel 3, lid 2, sub a) van het voorstel van de Commissie wordt genoemd, is het minimum dat noodzakelijk is om derden in de gelegenheid te stellen nuttige opmerkingen aan de Commissie voor te leggen en de doeltreffendheid van de transparantieprocedure te waarborgen. Het doel van deze bepaling is de procedure te versnellen. Het alternatief is de opening van een formele onderzoeksprocedure telkens wanneer de Commissie twijfelt aan de verenigbaarheid van steun. In dat geval moet er gedetailleerde informatie over de aanmelding worden gepubliceerd.
Ten derde hebben we te maken met een uitstel van de vervaldatum tot 31 december 2003. Sommige parlementsleden hebben betoogd dat het mechanisme te vroeg afloopt. Aan het eind van 2002 zullen we echter een goed idee hebben van hoe de stappen in het kader van de WTO vorderen. Dat is een goede gelegenheid om na te gaan hoe de stand van zaken is en opnieuw te beoordelen of speciale maatregelen voor de scheepsbouw nog steeds nodig zijn.
Op dat moment kan de Commissie de Raad voorstellen het defensieve mechanisme te verlengen.
Het voorgaande heb ik namens mijn collega, de heer Monti, gezegd. Nu wil ik meer specifiek ingaan op twee of drie vragen die de Commissie zo-even zijn gesteld.
Ten eerste beweert de heer Blokland dat er structurele veranderingen nodig zijn en dat noodlijdende industrieën niet langer moeten worden geholpen. Ik ben het met hem eens dat idealiter subsidies gebruikt moeten worden om structurele veranderingen te ondersteunen. Laten we hopen dat dat hier ook geldt.
Diverse leden hebben gevraagd naar de verenigbaarheid met de WTO. Volgens de Commissie is het voorstel voor een tijdelijk defensief mechanisme volledig verenigbaar met de subsidies die krachtens de WTO-wetgeving worden verstrekt, mits deze geen remmende werking en zogenaamde nadelige gevolgen hebben en in het kader van de WTO legitieme nationale beleidsinstrumenten vormen. Daarom heeft de Europese Gemeenschap het recht haar scheepsbouwers steun te verlenen. De EG heeft dergelijke steun zelfs vele jaren lang aan haar scheepsbouwindustrie toegekend, en wel tot en met 31 december 2000. Voor zover de subsidies geen sancties vormen in de zin van de geschillenbeslechtingsprocedure, zijn ze als beleidsmaatregelen toegestaan. Het kan dan ook beslist niet zo zijn dat de normale rechten en plichten van de leden krachtens de WTO-overeenkomsten door de geschillenregeling worden beperkt.
Ten slotte wil ik een antwoord geven op de vraag van mevrouw Riis-Jørgensen of de Commissie om de genoemde redenen een nieuw voorstel zal indienen. De Commissie ziet geen enkele reden om het voorstel te wijzigen. De Commissie heeft derhalve geen plannen om een nieuw voorstel te doen.
De Commissie is dankbaar voor de steun die het Parlement tot dusver aan dit voorstel heeft gegeven. Om de zojuist genoemde redenen zijn de ingediende amendementen voor de Commissie onaanvaardbaar. Niettemin hoop ik ten zeerste dat we in deze zaak op de steun van het Parlement kunnen blijven rekenen.

Riis-Jørgensen
Voorzitter, ik ben blij dat de heer Bolkestein heeft bevestigd dat hij geen nieuw voorstel zal indienen. Hij verwees echter ook naar de toezichtclausule in het voorstel. Mijnheer Bolkestein, kunt u me vandaag verzekeren dat u niet door de knieën zult gaan voor Frankrijk en Frankrijk zult toestaan om zijn scheepswerven te subsidiëren teneinde in de Raad van december een akkoord te kunnen bereiken? Kunt u bevestigen dat u vóór die vergadering daarover met Frankrijk geen afspraken zult maken?

Bolkestein
In antwoord op de vraag van mevrouw Riis-Jørgensen herhaal ik dat de Commissie het standpunt huldigt dat ik zojuist heb verwoord. Wat de Commissie betreft zijn verdere onderhandelingen niet aan de orde. We zullen zien wat er in de Industrieraad van begin december gebeurt. De Commissie heeft niets toe te voegen aan hetgeen gezegd is over het standpunt van één lidstaat.

Kauppi
Mijnheer de Voorzitter, ik wil het hebben over de regeling van de werkzaamheden. Naar mijn mening is het voor het werk van de leden van het Europees Parlement zeer onbevredigend dat de verslagen op de agenda van de vergadering continu naar totaal andere tijden worden verschoven. Het verslag-Peijs zou aanvankelijk op de middagvergadering worden behandeld. Toen kregen wij het bericht dat het werd verschoven naar de vergadering die om 21.00 uur begint, en daarna verscheen plotseling om 17.15 uur het bericht dat de behandeling ervan nu al begint. Een dergelijk heen en weer schuiven is met het oog op het organiseren van de tijdschema's van de leden onaanvaardbaar.
Een ander punt waar ik de aandacht op wil vestigen is de afwezigheid van de Raad. Het vragenuur van de Raad begint nu. De Raad had waarschijnlijk toch wel de mogelijkheid gehad een half uur eerder te komen om bijvoorbeeld over deze voor de scheepsbouwindustrie zeer belangrijke kwestie te debatteren. De Raad schittert echter weer eens door afwezigheid. Ik betreur dat zeer.

De Voorzitter
Ik begrijp uw zorg, waarde collega, maar wil er op wijzen dat het vragenuur voor vragen aan de Raad wel degelijk volgens de agenda van vandaag om precies 17.30 uur moet beginnen. De collega' s die vragen hebben gesteld zullen dus over enkele minuten hier naar toe komen, en wij moeten dan plaats voor ze maken. U weet dat onze debatten weliswaar in een bepaalde volgorde gepland worden maar wij nooit in staat zijn precies, of zelfs ook maar op een paar minuten of een kwartier na, vast te stellen hoe lang zij zullen duren, met name wanneer commissarissen en ministers veel langer het woord voeren dan bij de indeling van de spreektijd was voorzien. Daarom vraag ik om uw begrip en flexibiliteit. Over twee à drie minuten is het 17.30 uur. In afwachting van het vragenuur voor vragen aan de Raad onderbreek ik daarom nu de vergadering.
(De vergadering wordt om 17.27 uur onderbroken en om 17.30 uur hervat)

Vragenuur (Raad)
De Voorzitter
Aan de orde is het vragenuur voor vragen aan de Raad (B5-0338/2001).
Ik wil mevrouw Durant van harte welkom heten. Zij is vice-premier en minister van Mobiliteit en Vervoer en hier aanwezig als fungerend voorzitter van de Raad.
Daar de vraagsteller afwezig is, vervalt vraag nr. 3.
Wij zijn vandaag op tijd begonnen en dat zal een aantal afgevaardigden wel verbaasd hebben, die erop hadden gerekend dat wij zoals altijd te laat zouden beginnen. Vandaag is dat echter niet het geval.
Vraag nr. 2 is ingetrokken.

Chris Davies
Vraag nr. 3 van (H-0778/01):
Betreft: beleidskeuzen voor het integratieproces van Cardiff Hoe denkt de Raad een reeks gemeenschappelijke beleidskeuzen voor deugdelijke evaluatie, verdere uitbouw en controle van zijn 9 strategieën en het milieu-integratieproces van Cardiff op te stellen? Zullen de beleidskeuzen aanbevelingen voor doorzichtiger werkwijzen en ruimere deelname van de belanghebbenden aan de uitstippeling en uitvoering van de strategieën omvatten? Hoe denkt de Raad voor volledige deelname van het Europees Parlement aan het proces van Cardiff te zorgen?

Durant
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, de Raad wil allereerst in herinnering brengen dat in het kader van het proces van Cardiff zes Raadsformaties de Europese Raad strategieën hebben gepresenteerd voor de integratie van het milieu in het beleid. Deze strategieën hebben betrekking op de volgende sectoren: vervoer, energievoorziening, landbouw, industrie, interne markt en ontwikkelingssamenwerking. De Raadsformaties Algemene Zaken, Ecofin en Visserij zullen hun milieustrategieën presenteren tijdens de Europese Raad van Barcelona die in het voorjaar van 2002 gehouden zal worden. De negen integratiestrategieën dienen hun beslag te krijgen in sectorale maatregelen die op basis van een gekwalificeerde meerderheid en in het kader van de medebeslissing door het Europees Parlement dienen te worden aangenomen.
Parallel aan het proces van Cardiff is er het proces van Lissabon dat een aanvulling is op het sociale proces van Luxemburg van 1997 inzake werkgelegenheid en op het economische proces van Keulen van 1999 dat in Göteborg van een derde dimensie werd voorzien. Met deze derde milieudimensie, die haar beslag heeft gekregen in de strategie voor duurzame ontwikkeling, wordt tevens integratie van het milieuaspect in de sectorale beleidsvormen beoogd. Dit alles dient de Unie te presenteren op de Wereldtop voor duurzame ontwikkeling die, zoals u weet, in september 2002 in Johannesburg zal plaatsvinden.
Met deze strategie voor duurzame ontwikkeling heeft de Europese Raad op milieugebied prioriteit toegekend aan: klimaatverandering, ecologisch levensvatbare vervoersvormen, verantwoord beheer van natuurlijke hulpbronnen en ten slotte beheer van volksgezondheidsrisico' s.
Het proces van Cardiff is in 1998 van start gegaan en sindsdien aan een evaluatie onderworpen. Deze evaluatie en de follow-up van Cardiff zijn opgenomen in het ruimere kader van het proces van Lissabon, hoewel het proces van Cardiff ook nog zijn eigen koers blijft volgen. De tenuitvoerlegging van de strategie voor duurzame ontwikkeling dient, zoals overeengekomen in Göteborg, op vier aspecten te berusten.
Allereerst is er het jaarlijkse samenvattend verslag van de Commissie met betrekking tot de drie dimensies van het proces van Lissabon inzake de strategie voor duurzame ontwikkeling. Een dergelijk verslag zal ook op de Europese Raad van Barcelona gepresenteerd moeten worden. In de tweede plaats zal er tijdens de Europese Raden in het voorjaar een evaluatie en politieke oriëntatie moeten worden uitgevoerd. In de derde plaats zijn er de structurele indicatoren voor duurzame ontwikkeling die op basis van een mededeling van de Commissie door de Raad zullen worden goedgekeurd alvorens ze aan de Europese Raad van Laken worden voorgelegd. In de vierde plaats is er ten slotte de mededeling van de Commissie over een betere regelgeving, volgens welke alle belangrijke voorstellen van deze instelling in eerste instantie worden geëvalueerd op hun gevolgen voor de strategie van duurzame ontwikkeling, waaronder de milieu-integratie.
De Raad werkt momenteel aan de tenuitvoerlegging van de conclusies van de Europese Raad betreffende de werkstructuren. Bij de uitwerking van deze structuren zal met name rekening worden gehouden met de beginselen van goed bestuur wat transparantie, deelname van de betrokkenen, betere technieken voor de reglementering en herijking van het communautair beleid betreft.

Davies
Het is niet eenvoudig om beginselen van een duurzaam milieubeleid in praktijk te brengen. De Raad is op dit moment bezig het wiel opnieuw uit te vinden.
Velen van ons hebben de indruk dat de discussies achter gesloten deuren plaatsvinden. Ik vraag me af of het voorzitterschap tracht de discussie openbaar te maken, de transparantie van het proces te vergroten en wellicht andere organisaties als NGO' s bij de ontwikkeling van strategieën te betrekken.
Ik wil de fungerend voorzitter in het bijzonder de volgende vraag stellen: wat wordt er gedaan om de werkgroepen aan te sporen specifieke en duidelijke doelstellingen voor de middellange termijn en actieprogramma' s te formuleren, zodat we iets hebben om onze tanden in te zetten en iets tastbaars in handen krijgen waarmee we vorderingen en prestaties kunnen meten?

Durant
. (FR) Ik deel uw zorgen over de transparantie, de openheid en de wijze waarop er over indicatoren en concrete elementen kan worden beschikt. Verder deel ik uw zorgen over het in overweging nemen van adviezen of concrete bijdragen van actoren waaronder met name NGO's.
Ik neem nota van uw suggestie en uw wens om deze transparantie te vergroten. Hetzelfde geldt voor uw wens om de zeggenschap te vergroten van hen die ter plekke een bijdrage leveren aan de uitwerking van de strategieën voor duurzame ontwikkeling. Ik hoop uiteraard dat de Raad in het kader van deze gewenste transparantie ook de door u genoemde elementen mag opnemen om ervoor te zorgen dat deze indicatoren voor duurzame ontwikkeling, die momenteel worden voorbereid en in Laken ter tafel worden gebracht, in de loop van het proces en met het oog op de Top van Barcelona zullen worden verbeterd. Ik doel hier niet alleen op de transparantie en de mogelijke gevolgen, maar ook op het in overweging nemen van de bijdrage aan duurzame ontwikkeling van de mensen die ter plekke concreet bezig zijn.

Rübig
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de voorzitter van de Raad, dames en heren, het proces van Cardiff is van cruciaal belang voor een duurzame ontwikkeling. Het Europees Parlement, en met name de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid heeft op dit gebied al zeer goed voorbereidend werk geleverd en ik ben van mening dat bij ons in het Parlement transparantie en natuurlijk ook dialoog eigenlijk een vanzelfsprekendheid zijn. Daarnaast worden er in het Parlement zeer vaak hoorzittingen gehouden en streven wij naar een optimale dialoog met de niet-gouvernementele organisaties.
Over dat laatste punt gaat mijn vraag. Welke mogelijkheden ziet u, nu wij de WTO-onderhandelingen hebben afgerond, om het proces van Cardiff met de WTO-organisaties te coördineren?

Durant
Mijnheer de Voorzitter, uw vraag naar transparantie en een verband tussen enerzijds de resultaten van de Top van Doha, waarvan we het laatste nieuws nog moeten vernemen, en anderzijds de strategieën voor duurzame ontwikkeling is bijzonder interessant.
Zoals wij in Doha gezien hebben, is het inderdaad niet eenvoudig maar desalniettemin interessant om de verschillende beleidsvormen op milieugebied te plaatsen in een meer multilateraal kader. Dat zou een belangrijke stap vooruit zijn in vergelijking met ons uitgangspunt.
Ik vind dit element bijzonder positief en ben van mening dat wij nu, na de beëindiging van de Top van Doha, de verworvenheden van deze Top ten volle moeten benutten in het kader van de maatregelen die op het niveau van de Europese Unie getroffen moeten worden om ervoor te zorgen dat duurzame ontwikkeling niet slechts een grootmoedige en dappere ambitie van ons allen blijft, maar met name beslag vindt in de naleving van het transparantiebeginsel en, na een constructieve dialoog, in concrete maatregelen ter plekke.
Ik denk dus dat het verband tussen enerzijds de bestaande verworvenheden van een breder forum en die van de Europese Unie en anderzijds de toekomstige verworvenheden van de Raad van Laken en Barcelona nauw met elkaar moeten samenhangen, en dat we moeten zorgen voor een structureel en concreet beleid dat de opname van duurzame ontwikkeling in de verschillende beleidsvormen op het niveau van de Raad en de Europese Unie in het algemeen mogelijk moet maken.

De Voorzitter


Manuel Medina Ortega
Vraag nr. 4 van (H-0781/01):
Betreft: veel illegale immigranten zoeken hun heil op de Canarische eilanden Volgens recente berichten worden bevoorradingsschepen gebruikt om grote aantallen illegalen afkomstig van het Afrikaanse vasteland, af te zetten op de Canarische eilanden. Welke maatregelen denkt de Raad te nemen om te garanderen dat de communautaire wateren in deze zone worden geëerbiedigd?

Durant
Mijnheer de Voorzitter, de Raad heeft al meerdere malen vragen van leden van het Europees Parlement beantwoord over illegale immigranten die de Unie vanaf het Afrikaanse vasteland via de communautaire wateren binnenkomen. Ik wil hierbij graag refereren aan de antwoorden op de mondelinge vragen H-2701, H-0330/01 en H-0699/01 betreffende de illegale immigratie in de Europese Unie, en de antwoorden op de schriftelijke vragen E-0085/01 en E-1045/01 over dezelfde kwesties.
De Raad heeft reeds meerdere maatregelen getroffen om illegale immigratie tegen te gaan. Een mooi voorbeeld hiervan vormen de actieplannen die in het kader van de werkgroep op hoog niveau "Asiel/Migratie" zijn uitgewerkt voor de herkomstlanden en -regio's van de illegale immigranten en/of asielzoekers. Een ander voorbeeld is de regeling voor het vroegtijdig signaleren van afwijkingen, die binnen het Centrum voor Informatie, Beraad en Gegevensuitwisseling voor Grensbewaking en Immigratie - CIBGGI - is ontwikkeld.
In het kader van de Schengensamenwerking zijn er maatregelen ontwikkeld ter verbetering van de doelmatigheid van de controles aan de zeegrenzen door de lidstaten. Met de inwerkingtreding van het Verdrag van Amsterdam behoren deze maatregelen voortaan tot het acquis communautaire. Het is uiteraard aan de lidstaten om de controlemaatregelen ten uitvoer te brengen. De lidstaten dienen dus zelf toezicht en controle uit te oefenen op hun territoriale wateren. De Raad wil voorts benadrukken dat deze voorbereidende instanties zich momenteel buigen over de instelling van een aantal goede praktijken op basis waarvan de lidstaten hun controles beter kunnen uitoefenen.

Medina Ortega
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, het voorzitterschap van de Raad begrijpt wellicht dat deze afgevaardigde zich niet tevreden kan stellen met verwijzingen naar schriftelijke verklaringen.
De Canarische Eilanden zijn het slachtoffer van een ware invasie. Er stromen wekelijks circa honderd personen binnen die wij op onze beurt naar de rest van de Gemeenschap uitsturen. Een week geleden heeft de burgemeester van de stad Las Palmas de Gran Canaria tweehonderd immigranten met een ticket enkele reis naar Madrid gezonden.
Als de Europese Unie niet de nodige aandacht aan deze grens besteedt, zal er een ware invasie volgen waardoor alle parameters overhoop zullen worden gehaald.
Mijn aanvullende vraag heeft betrekking op het antwoord dat commissaris Vitorino mij gisteren in verband met de nieuwe Commissievoorstellen heeft gegeven. Houdt de Raad rekening met deze voorstellen van de Commissie inzake controle van de buitengrenzen, overeenkomsten inzake immigratie met aangrenzende landen en terugzending naar het land van oorsprong van immigranten die illegaal op ons grondgebied aankomen?

Durant
Mijnheer de Voorzitter, ik kan begrijpen dat u het antwoord dat ik hier namens de Raad geef ontoereikend vindt met betrekking tot de situatie die u als zorgelijk en bijzonder belangrijk omschrijft. Zoals ik reeds heb aangegeven kan ik wat betreft de beslissingen die op communautair worden genomen uitsluitend verwijzen naar de bevoegdheden van de lidstaten. Overeenkomstig het subsidiariteitbeginsel dienen de lidstaten de benodigde maatregelen ter uitvoer te brengen die in een communautair kader zijn vastgelegd.

De Voorzitter


Camilo Nogueira Román
Vraag nr. 5 van , vervangen door Josu Ortuondo Larrea (H-0783/01):
Betreft: verwijzing naar het nationalisme in de conclusies van de Europese Raad van 21 september 2001 Na de afschuwelijke terroristische aanslagen en de tragedie van 11 september jl. heeft het Amerikaanse volk krachtig gereageerd en duidelijk uiting gegeven aan zijn nationalisme of patriottisme die op de democratische en morele waarden zijn gebaseerd waarop de Noord-Amerikaanse samenleving is geschoeid. Een dergelijk democratisch nationalisme heeft aan de wieg gestaan van de meeste landen van de huidige Europese Unie als reactie op het absolutisme. Het feit dat bepaalde Europese landen zich schuldig hebben gemaakt aan een agressief imperialisme dat in de Europese geschiedenis tot tragische oorlogen heeft geleid, heeft niets te maken met het pacifistisch streven naar vrijheid dat het democratisch nationalisme van de meeste landen karakteriseert. Het wekt dan ook de nodige verbazing dat de Europese Raad van 21 september 2001 nu juist naar aanleiding van de aanslagen tegen steden in de Verenigde Staten in zijn conclusies wederom de term nationalisme heeft gebruikt en op een lijn heeft gesteld met racisme en vreemdelingenhaat. De Europese Raad heeft daarmee de Europeanen die zich vreedzame, democratische en solidaire leden voelen van een land en een nationale cultuur en de leden van de Europese en universele gemeenschap objectief beledigd.
Is de Raad niet van mening dat het duidelijk niet terecht is zonder onderscheid een verband te leggen tussen nationalisme enerzijds en racisme en vreemdelingenhaat anderzijds?

Durant
De Raad wil hier in herinnering brengen dat het niet zijn taak is om de conclusies van de Europese Raad van commentaar te voorzien. In het onderhavige geval dient evenwel te worden benadrukt dat de Europese Raad in zijn conclusies van 21 september 2001 heeft gewezen op de noodzaak om iedere nationalistische, racistische of xenofobe misstand aan te pakken. Ik wil overigens benadrukken dat nationalistische misstanden heel wat anders zijn dan nationalisme. De term "nationalisme" wordt overigens niet in de tekst genoemd. Er wordt alleen gesproken over "misstanden en misbruik in nationalistische, racistische of xenofobe zin". Ik denk dan ook niet dat het standpunt van de Raad daadwerkelijk in strijd is met hetgeen u met uw vraag hebt uitgedrukt.

Ortuondo Larrea
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, de Europese Raad heeft een duidelijk onderscheid gemaakt tussen religie en Arabische en moslimgemeenschap enerzijds en fanatieke groeperingen en islamitische terroristen anderzijds. Desalniettemin onderstreept de Europese Raad in zijn conclusies van 21 september de noodzaak om, zoals u hebt gezegd, elke vorm van nationalisme te bestrijden, alsof het feit dat iemand zich nationalist voelt op zich een misdrijf of een aanval op de mensenrechten is.
Gaat de Raad er niet mee akkoord dat een dergelijke nadruk op de noodzakelijke bestrijding van het vreedzame nationalisme, dat op louter democratische wijze pleit voor iets wat door de Verenigde Naties als het universeel recht van de volkeren op vrije zelfbeschikking wordt erkend, als een uiting van onverdraagzaamheid en fascisme vanwege de regeringen van de Europese Unie kan worden beschouwd?
Naast radicale nationalistische bewegingen - die het terrorisme steunen - bestaan er immers ook agressieve unionistische en ecologische groeperingen. Beide plegen geweld. Is de Commissie in overeenstemming hiermee van oordeel dat bijvoorbeeld ook het Britse unionisme of het milieuactivisme in al zijn vormen moet worden bestreden? Is het niet wenselijker dat wij behoedzaam te werk gaan en bij iedere referentie aan het nationalisme, unionisme, milieuactivisme of eender welke andere ideologie blijk geven van democratisch respect?

Durant
Ik bevestig hetgeen ik zojuist gezegd heb: in de tekst wordt niet naar de term "nationalisme" gerefereerd als een niet-democratische beweging. Er wordt hier verwezen naar de misstanden van racistische en xenofobe aard, en met een uitsluitend karakter. Er staat echter nergens dat het nationalisme als oorzaak van deze misstanden moet worden bestempeld. Soms wordt het nationalisme echter gebruikt voor nog veel extremistischere doeleinden. Dergelijk optreden moet natuurlijk aan de kaak worden gesteld. Voor ieder politiek optreden geldt dat democratische politieke daden de democratie als geheel, en de vrijheid van meningsuiting in het bijzonder, ten goede komen, maar dat misstanden gevaarlijk zijn en bestreden dienen te worden.

MacCormick
Ik ben blij met de laatste opmerkingen van de fungerend voorzitter. Ik behoor tot een nationale beweging in mijn eigen land, Schotland, die de afgelopen honderd jaar grote grondwettelijke veranderingen heeft bewerkstelligd zonder enig bloedvergieten of geweld. Zoals zij weet, zijn er ook nog andere plaatsen waar soortgelijke grondwettelijke veranderingen hebben plaatsgevonden en nog steeds plaatsvinden.
Misschien gaan de Raad en de fungerend voorzitter opzettelijk voorbij aan de kern van de vraag van de heer Nogueira Román. Het is absoluut verkeerd te zeggen dat sommige doelen terrorisme uitlokken en die doelen op zich aan te vallen. Een terrorist is namelijk iemand die denkt dat een bepaald doel alle middelen heiligt. Het is absurd te geloven dat alle middelen gerechtvaardigd zijn om een nobel doel te bereiken. Degenen die dat geloven, maken van hun doel een gedrocht. Ik zou willen dat de Raad dergelijke vragen met een minder selectieve blik zou bekijken.

Durant
Ik deel uw mening en wil hier, onder verwijzing naar het debat van zojuist over de internationale situatie, in herinnering brengen dat hetgeen van toepassing is op het nationalisme ook op andere gebieden geldt. Kijk nu bijvoorbeeld eens naar wat er op het gebied van de godsdienst gebeurt. Dit vraagstuk is in het kader van de gebeurtenissen in Afghanistan bijzonder actueel. Volgens de islam is godsdienstbeoefening een privé-aangelegenheid en een persoonlijke keuze. De Raad kan zich in deze opvatting vinden en is van mening dat godsdienstbeoefening niet verward dient te worden met de schandelijke praktijken van bijvoorbeeld terroristen, die zich om geheel andere doeleinden op een godsdienst beroepen. Wat uw vraag betreft kan ik hier slechts herhalen dat de Raad ervan overtuigd is dat in Europa en de rest van de wereld respect dient te worden getoond voor een democratische vorm van islamitische godsdienstbeoefening, dat wil zeggen een vorm van godsdienstbeoefening die tot de privé-sfeer behoort en op een legitieme wijze tot uiting wordt gebracht. Daarnaast dienen wij iedere vorm van religieuze uiting te bestrijden waarin geheel andere, bijzonder repressieve doelen worden nagestreefd.

Stihler
Ik wil graag de opmerkingen van mijn eerwaarde collega, de heer MacCormick, nog wat verduidelijken. Na de verkiezingen van 1997 maakte de Labour-regering het mogelijk dat in 1999 het Schotse parlement democratisch werd gekozen, een historische gebeurtenis. Als we die Labour-regering niet hadden gehad, was er ook geen Schots parlement geweest.

De Voorzitter
Ik wil de afgevaardigden eraan herinneren dat dit uitsluitend een vragenuur is.
Dergelijke opmerkingen bewaart u maar voor in de wandelgangen.

De Voorzitter


Antonios Trakatellis
Vraag nr. 6 van (H-0784/01):
Betreft: clandestiene binnenkomst van illegale immigranten in Griekenland via Turkije - Schending van de partnerschapsovereenkomst Het verschijnsel van de clandestiene binnenkomst van duizenden illegale immigranten die van de Turkse kusten oversteken naar de Griekse kusten met bootjes van Turkse smokkelaars, heeft explosieve dimensies aangenomen. De Turkse overheid doet niets om deze illegale immigranten tegen te houden en deze toestand betekent een schending van de bepalingen van de partnerschapschapsovereenkomst voor de toetreding. De maatregelen die de Griekse autoriteiten nemen volstaan niet, zodat deze immigranten systematisch en in groten getale het Griekse grondgebied en bij uitbreiding de EU binnenstromen.
Wat is, gezien het klimaat van onveiligheid dat wordt gecreëerd door de ongecontroleerde stroom van migranten in de EU en dat nog is versterkt na de terroristische aanslagen in de VS, het standpunt van de Raad inzake de toestroom van illegale immigranten uit Turkije? Welke maatregelen denkt de Raad te treffen tegen Turkije als kandidaat-lidstaat van de EU, op grond van de bepalingen in de partnerschapsovereenkomst over het voorkomen van illegale immigratie en over de versterking van de controle aan de grenzen in het licht van de overname van het Schengen-acquis, zodat de toestroom van illegale immigranten naar Griekenland wordt gestopt en de veiligheid van de EU-grenzen wordt gewaarborgd?

Durant
Wat deze vraag van de heer Trakatellis betreft, wil ik aangeven dat de Raad regelmatig zijn zorg heeft geuit over de kwestie van de clandestiene immigratie. De Raad wil in dit opzicht onder meer de conclusies van de Europese Raad van Tampere, Santa Maria de Feira en Nice in herinnering brengen. Wat betreft de maatregelen die de Raad op dit gebied heeft getroffen en zal blijven treffen, wil ik u graag verwijzen naar de antwoorden die deze instelling reeds gegeven heeft op de vele vragen die de leden van het Europees Parlement met betrekking tot illegale immigratie hebben gesteld. De Raad wil erop wijzen dat er op de Europese Raad van Helsinki besloten is Turkije uit te roepen tot kandidaat-land dat tot de Unie wil toetreden op basis van dezelfde criteria als die welke voor de andere kandidaat-lidstaten gelden. Op de Europese Raad van Helsinki is het volgende besloten, ik citeer: "met het oog op de intensivering van de werkzaamheden tot harmonisatie van de Turkse wetgeving en praktijk met het acquis, wordt de Commissie verzocht een proces van analytische bestudering van het acquis voor te bereiden" . Overeenkomstig de conclusies van de Europese Raad van Feira zal de Commissie verslag aan de Raad uitbrengen van de vorderingen die bij de voorbereiding van de analytische bestudering van het acquis in Turkije zijn geboekt. De Raad heeft het partnerschap voor de toetreding van Turkije op 8 maart 2000 formeel aangenomen. Overeenkomstig dit partnerschap voor toetreding heeft Turkije een nationaal programma aangenomen om zich het acquis eigen te kunnen maken. In dit programma staat welk beleid er moet worden gevoerd. Voorts bevat het een tijdschema voor de werkzaamheden die er op het gebied van de wetgeving moeten worden uitgevoerd. Tenslotte biedt het programma een overzicht van de vereisten waaraan Turkije op bestuurlijk en budgettair gebied moet voldoen om zich het communautair acquis eigen te maken.
Overeenkomstig de handelwijze die voor alle kandidaat-landen is vastgesteld, zal de Commissie dit nationale programma van Turkije ter aanneming van het acquis evalueren in haar periodiek verslag 2001 op basis van het partnerschap voor toetreding. De Europese Unie zal de concrete tenuitvoerlegging van de verschillende maatregelen die in dit kader zijn aangekondigd op de voet volgen.
Dit nationale programma over het acquis bevat verschillende maatregelen op het gebied van justitie en binnenlandse zaken. Aan de werkzaamheden die in de loop van het jaar 2001 zijn aangevangen, lagen onder meer de volgende doelstellingen ten grondslag: versterking van de grenscontroles, harmonisatie van de wetgeving en gebruiken betreffende het visumbeleid met het acquis van de Unie, en de overname van het acquis op migratiegebied, zodat onder meer illegale immigratie kan worden tegengegaan.
De Raad heeft nogmaals zijn bezorgdheid geuit over de massale toestroom naar het Griekse grondgebied van illegale immigranten die uit Turkije afkomstig zijn of dit land als doorreisland gebruiken. De Unie heeft Turkije verzocht de relevante maatregelen te treffen die in het verslag van de Europese Unie van november 2000 staan vermeld. Ze is overigens bereid om Turkije, overeenkomstig het partnerschap voor toetreding, financieel te steunen bij de tenuitvoerlegging van de aanbevolen benadering. De Raad heeft in dit opzicht met belangstelling nota genomen van het voornemen van Turkije om op middellange termijn een einde te maken aan het geografische voorbehoud dat het met betrekking tot het Verdrag van Genève inzake vluchtelingen van 1951 heeft gemaakt.
De Raad heeft overigens in het kader van de Groep op hoog niveau "asiel en migratie" een actieve dialoog op gang gebracht met de landen van herkomst van asielzoekers en/of illegale immigranten. Deze Groep is door de Raad in december 1998 ingesteld en heeft als taak voor een aantal landen actieplannen te ontwikkelen. Dit heb ik overigens ook al gezegd in mijn antwoord op de vraag van een ander lid met betrekking tot de Canarische Eilanden. Met het oog op de uitwerking van deze actieplannen heeft de Groep een globale benadering uitgewerkt die voor alle pijlers van toepassing is en waarin rekening wordt gehouden met aspecten op het gebied van het buitenlands beleid, de economische ontwikkeling en het beheer van de migratiestromen. Zo zal er onder meer een actieplan worden opgesteld voor Irak, dat voor veel immigranten als land van herkomst of als doorreisland kan worden aangemerkt. Vanwege zijn geografische situatie kan Turkije uiteraard als belangrijk doorreisland worden aangemerkt. In het kader van de tenuitvoerlegging van het actieplan van de Europese Unie betreffende Irak, heeft de Raad een dialoog op gang gebracht met Turkije. Een van de maatregelen van het actieplan heeft immers betrekking op de onderhandelingen over een transitovereenkomst met Turkije.

Trakatellis
Ik ben blij met dit uitgebreid antwoord van de Raad, maar ik wil toch nog twee aanvullende vragen stellen. Zoals de premier van Griekenland, de heer Simitis, heeft gezegd verwachten wij dit jaar 260.000 illegale immigranten. Tweehonderdzestigduizend illegale immigranten die via Turkije komen: u begrijpt dat die niet onopgemerkt kunnen blijven. Daarom wil ik de Raad vragen welke concrete stappen hij heeft ondernomen in de richting van Turkije. Turkije is een kandidaat-land; Turkije is een land waarmee een partnerschap is gesloten. De bedoeling daarvan is toch dat Turkije zijn grenzen beter bewaakt en dit enorme aantal illegale immigranten voorkomt.
De tweede en belangrijkste vraag is echter wat de Raad van plan is te doen. Is de Raad in staat een allesomvattend beleid uit te werken om een bevredigende oplossing te vinden voor dit probleem en goede controle mogelijk te maken op zowel de grenzen als de illegale immigratie? Natuurlijk willen degenen die politiek asiel vragen, politiek asiel krijgen maar afgezien daarvan moet er toch enige controle zijn!

Durant
Mijnheer de Voorzitter, ik wil hier graag bevestigen hetgeen ik zojuist heb gezegd over de maatregelen van de Raad betreffende de tenuitvoerlegging van de punten die in het kader van het Turkse actieprogramma zijn vastgelegd. De Raad erkent graag dat Turkije vanwege zijn geografische ligging bijzondere aandacht verdient en dat de situatie die u beschrijft ons niet onbekend is. Wat dit punt betreft heeft het Belgisch voorzitterschap enkele weken geleden in Brussel een Europese Conferentie over het migratievraagstuk in het algemeen belegd. Het was de eerste keer dat er op Europees niveau een dergelijke conferentie werd gehouden. De Raad vindt het namelijk van groot belang dat er een debat over migratiestromen op gang wordt gebracht. De Raad heeft dit debat, los van de beslissingen die er met betrekking tot Turkije en Irak zijn genomen, willen aanzwengelen, en wel in kader van de debatten die Europa voert met enerzijds Turkije, met inachtneming van diens status, en anderzijds de niet-Europese landen die niet als kandidaat-land kunnen worden aangemerkt. Het debat moet leiden tot een beter beheer van de problemen die met deze migratiestromen verband houden.

Alavanos
Ik wil mevrouw de fungerend voorzitter zeggen dat wij wat Turkije betreft geconfronteerd zijn met een tegenstrijdige situatie. Enerzijds is Turkije een grote expediteur van immigranten, maar anderzijds komen in Griekenland ook Turkse politieke vluchtelingen aan, of in Turkije vervolgde politieke vluchtelingen uit ander landen. Ik noem bijvoorbeeld de Koerden uit Irak die vanwege hun activiteiten in Turkije zouden kunnen worden vervolgd. Hoe kan men deze twee zaken met elkaar combineren? Hoe kan men met andere woorden Turkije ertoe aanzetten op te houden met het vervoer van deze mensen en terugkeer van de illegaal in Griekenland, en dus in de Gemeenschap binnengekomen immigranten mogelijk te maken, en hoe kan men anderzijds ervoor zorgen dat degenen die politiek asiel vragen voldoende bescherming krijgen? Turkije is immers een land waar de doodstraf nog wordt toegepast en waar, zoals wij ook gisteren bij het voortgangverslag van de Commissie hebben gezien, nog grote tekortkomingen op het gebied van de democratie bestaan?

De Voorzitter
Mevrouw de voorzitter acht het niet raadzaam op de volgende vraag te antwoorden. Zij beschouwt dit waarschijnlijk niet als een vraag maar als een verklaring van de afgevaardigde. Dat is de keuze van mevrouw de voorzitter.

Mihail Papayannakis
Vraag nr. 7 van (H-0788/01):
Betreft: uitspraken van de heer Berlusconi De Italiaanse premier Berlusconi heeft recentelijk uitspraken gedaan waarin hij terrorisme in feite op één lijn stelde met de grote demonstraties en de eis van een andere globalisering, en de westerse beschaving en de beschaving van islamitische landen op een aantal punten met elkaar vergeleek en beoordeelde. Het was voor het eerst dat dergelijke uitspraken werden gedaan en de heer Michel, de minister van Buitenlandse Zaken van België en fungerend voorzitter van de Raad, kenmerkte ze als "bijna barbaars, dwaas en ongehoord".
Kan de Raad, gezien het feit dat de uitspraken van de heer Berlusconi volledig haaks staan op het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, dat op 7 december 2000 tijdens de Europese Raad van Nice door de voorzitters van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie werd ondertekend en afgekondigd, officieel en zo volledig mogelijk op dit onderwerp reageren?

Durant
Mijnheer de Voorzitter, het is uiteraard niet aan de Raad om zich uit te drukken over de verklaringen van de heer Berlusconi. De Raad wil u hier herinneren aan de bewoordingen waarin de Europese Raad zich op 21 september jongstleden in Brussel in zijn conclusies heeft uitgedrukt. Hij heeft de internationale gemeenschap opgeroepen om binnen alle multinationale samenwerkingsverbanden de weg van de dialoog en de onderhandeling voort te zetten teneinde een wereld van vrede, recht en tolerantie te creëren. Dit geldt voor zowel Europa als de rest van de wereld. Met zijn oproep heeft de Europese Raad tevens de noodzaak benadrukt om alle uitingen van racisme en vreemdelingenhaat te bestrijden en ieder verband tussen het terrorisme en de Arabische of islamitische wereld te verwerpen.
Het behoeft dan ook geen betoog dat de Raad het officiële en gezamenlijke standpunt dat u verlangt reeds heeft ingenomen, en wel tijdens diens zitting van 21 september jongstleden.

Papayannakis
Mevrouw de Voorzitter, ik had het in mijn vraag over twee kwesties. De eerste kwestie betrof de opvattingen - als ik dat zo mag zeggen - van de heer Berlusconi over de Arabieren en de Islam. Uit hetgeen u voorlas maakte ik op dat de Raad zich daarvan distantieert, om maar niet te zeggen veroordeelt. Daar ben ik blij om. Ik heb echter ook een tweede kwestie aan de orde gesteld, mevrouw de fungerend voorzitter. De heer Berlusconi heeft in zijn verklaringen de grote manifestaties die bij tijd en wijlen in heel de wereld, ook in Europa en Amerika, worden gehouden door degenen die van mening zijn dat de mondialisering ook een ander gezicht kan hebben en een andere richting kan uitgaan, gelijkgesteld met terrorisme. Hij gooit deze manifestaties op één hoop met terrorisme. Wat is de mening van de Raad over deze zeer belangrijke kwestie waar wij ook in de toekomst nog mee geconfronteerd zullen zijn.

Durant
Mijnheer de Voorzitter, ik wil u er nogmaals op wijzen dat het niet aan de Raad is om zich uit te drukken over de uitlatingen die onder meer door de heer Berlusconi zijn gedaan. Ik doel hier niet alleen op uitlatingen over aspecten die verband houden met de islam of over een eventuele relatie tussen het terrorisme en de Arabische wereld, maar ook op opmerkingen over globaliseringvraagstukken. Ik wil dan ook graag opnieuw verwijzen naar de maatregelen en standpunten van de Raad van 21 september jongstleden, die mijns inziens de mening van de Europese Raad goed verwoorden wat betreft diens wens om ieder verband op dit gebied te verwerpen. De Raad dient zich verder ook niet uit te laten over andere punten die de heer Berlusconi in zijn verklaringen aan de orde heeft gesteld.

De Voorzitter


Ioannis Marinos
Vraag nr. 8 van (H-0791/01):
Betreft: vermelding van bijkomende gegevens op de nieuwe identiteitskaarten van de EU De recente terroristische aanslagen in de VS hebben een felle discussie doen oplaaien over de vraag of het nodig is om op de identiteitskaarten in de EU-lidstaten gedetailleerde gegevens te vermelden over de eigenschappen en de herkomst van de houder. Volgens berichten in de Griekse pers zal deze kwestie begin december in Brussel besproken worden op de bijeenkomst van de ministers van Justitie, Binnenlandse Zaken en Openbare Orde van de 15 EU-landen.
Zal op de besprekingen tussen deze ministers gediscussieerd worden over de vermelding van de volgende aanvullende gegevens om de identiteit van de Europese burgers en in het algemeen van de bewoners van de EU, nader te bepalen: vingerafdrukken, oog- en haarkleur, lengte, gewicht, bloedgroep en subgroep, zichtbare littekens en andere lichamelijke kenmerken, haargroei, handicaps, nationaliteit, geboorteplaats, geloofsovertuiging, burgerlijke staat, beroep, diploma' s? Kan de Raad een precies antwoord geven voor elk van de hoger genoemde onderdelen? Zal er ook worden gediscussieerd over de vraag of de al in omloop zijnde identiteitskaarten van de EU-lidstaten moeten worden aangevuld met eventuele bijkomende gegevens, en zo ja welke?

Durant
Hartelijk dank voor uw vraag, waarmee u mij in de gelegenheid stelt om dit enorme misverstand dat in de Griekse pers is gerezen uit de weg te helpen.
De Raad "Justitie, Binnenlandse Zaken en Openbare Orde" heeft tijdens zijn speciale bijeenkomst van 20 september naar aanleiding van de gebeurtenissen van 11 september jongstleden een breed debat gevoerd over de maatregelen die in het kader van de strijd tegen het internationale terrorisme getroffen dienen te worden. Het is inderdaad zo dat er tijdens de Raad een debat heeft plaatsgevonden over de opname van biometrische gegevens. Het ging hier echter om visa voor inwoners van derde landen.
Naar aanleiding van dit debat heeft de Commissie de Raad een voorstel voor een verordening voorgelegd om deze categorie visa beter te beveiligen door middel van een vingerafdruk, zodat er meer zekerheid bestaat over de vraag of de houder van het paspoort wel daadwerkelijk de persoon is aan wie het document is uitgegeven. De Raad zou het enorm op prijs stellen als het Parlement zich snel over dit nieuwe voorstel zou willen uitspreken.
Tot slot weet u ongetwijfeld dat identiteitskaarten van EU-onderdanen uitsluitend onder de bevoegdheid van de afzonderlijke lidstaten vallen.

Marinos
Ik dank de fungerend voorzitter voor haar duidelijk antwoord op mijn vraag. Zij heeft bevestigd dat in de Raad gesproken wordt over de mogelijkheid om ook andere gegevens op te nemen in paspoorten of visa, zoals zij zei, zoals een digitale foto, een zeer belangrijk element, en aanvullende biometrische gegevens.
Kunt u misschien wat concreter zijn en zeggen over welke aanvullende gegevens gesproken wordt, of daaronder afgezien van vingerafdrukken ook andere biometrische gegevens, zoals bijvoorbeeld de godsdienst vallen? Dit is een vraag die vooral voor mijn land van belang is. Ik wilde tevens vragen waarom u overweegt alleen identiteitsgegevens te vragen van mensen uit derde landen en niet van burgers van de Europese Unie? Voor zover ik weet zijn er ook in de Unie talrijke terroristen, zoals in Spanje en in mijn land, Griekenland. Moeten de Europese politieautoriteiten niet geholpen worden bij het opsporen van onder andere ook Europese terroristen.

Durant
Uiteraard wilde ik hier een zo precies mogelijk antwoord geven. Natuurlijk gaat het hier alleen om visa en wordt er alleen aan vingerafdrukken als kenmerk gedacht. Ik kan u dus geruststellen: het gaat niet om zaken als religie. Zoals reeds aangegeven acht ik het van belang dat het Parlement zich snel over dit voorstel uitspreekt zodat er op korte termijn vorderingen kunnen worden geboekt. U kunt gerust zijn: het gaat hier alleen om vingerafdrukken, dat kan ik u verzekeren.

De Voorzitter


Catherine Stihler
Vraag nr. 9 van (H-0795/01):
Betreft: discriminatie volgens leeftijd Denkt de Raad zijn discriminerende politiek van vandaag tegen sollicitanten naar een betrekking die 45 jaar en ouder zijn, op te geven naar aanleiding van het lopend onderzoek van de Europese ombudsman, of zo'n discriminatie volgens leeftijd niet neerkomt op wanbestuur?

Durant
De Raad vindt niet dat de vaststelling van een leeftijdsgrens van 45 jaar voor de aanwerving van ambtenaren op de basisgraad op zich als discriminerend kan worden aangeduid. Het verschil in behandeling dat met de instelling van deze leeftijdsgrens wordt gecreëerd is enerzijds conform het EG-Verdrag en het statuut van de ambtenaren en berust anderzijds op objectieve redenen die met name verband houden met het loopbaanbeginsel dat centraal staat in de communautaire werkkring. Deze overweging is al twee keer onder de aandacht van de Ombudsman gebracht.
Er zij overigens op gewezen dat deze leeftijdsgrens stelselmatig met maximaal zes jaar wordt verhoogd, zodat er kan worden ingespeeld op gezinsbehoeften met betrekking tot onder meer de opleiding van kinderen, de dienstplicht en lichamelijke handicaps. De leeftijdsgrens wordt ook verhoogd als er in specifieke wervingsbehoeften moet worden voorzien die worden ingegeven door de behoeften van de diensten of door nieuwe behoeften van de instelling. Dit was bijvoorbeeld het geval bij de werving van vertalers naar de Scandinavische talen en bij de vacatures die op politiek-militair gebied vrijkwamen. De secretaris-generaal van de Raad doet graag een beroep op de ervaring van oudere kandidaten als daar ook daadwerkelijk behoefte aan is. Hij moet echter ook toezien op de verjonging van zijn ambtenarenapparaat waar het gaat om permanente functies van de instelling binnen bijvoorbeeld de vertaaldienst of het secretariaat.
U hebt verder verwezen naar het feit dat het huidige proces van bestuurlijke hervorming en versterking van de interinstitutionele samenwerking onder meer voorziet in de oprichting van een interinstitutioneel selectiebureau. Bij de voorbereidingen op de oprichting van dit bureau is dit vraagstuk van de leeftijdsgrens nog niet ter sprake gekomen. Het is echter niet ondenkbaar dat de Raad geacht wordt om zich over dit vraagstuk uit te spreken, met het oog op zijn wetgevende bevoegdheden en in het kader van de hervormingsvoorstellen betreffende het statuut van de ambtenaren.
In afwachting van de resultaten van deze werkzaamheden, die moeten leiden tot gezamenlijke regels voor alle instellingen, lijkt het mij niet opportuun om een wijziging aan te brengen in de huidige situatie op het secretariaat-generaal van de Raad voor de werving van ambtenaren op de basisgraad van de loopbaan. Deze situatie beantwoordt namelijk aan de rechtsregels en voorziet in de belangen van de instelling.

Stihler
Ik dank de fungerend voorzitter voor haar antwoord. Ik werd mij bewust van de leeftijdsdiscriminatie binnen de Raad tijdens onze vorige vergaderperiode, toen mij naar mijn mening werd gevraagd. Mijn onmiddellijke reactie was dat we enerzijds proberen een eerlijkere behandeling van oudere werknemers te bevorderen, maar anderzijds mensen van 45 jaar en ouder binnen een van onze eigen EU-instellingen discrimineren, en wanneer ik de minister moet geloven, binnen meer dan één instelling. Het is triest dat mensen van 45 niet voor werk in aanmerking komen. Wat een verlies aan talent, kennis en ervaring!
Ik zou de fungerend voorzitter willen vragen welke maatregelen er worden getroffen om alle sollicitaties gelijk te behandelen. Het was interessant iets te vernemen over een interinstitutioneel aanwervingsbureau. Wanneer wordt het opgericht en welke gemeenschappelijke regels gaan gelden voor alle instellingen?
Ook wil ik nog graag opheldering over iets wat u zei. De basisleeftijd is met zes jaar verhoogd. Betekent dit dat de basisleeftijd nu 51 is of is er sprake van een verhoging van 39 tot 45?

Durant
Mijnheer de Voorzitter, ik wil hier alleen ingaan op een van de precieze, aanvullende vragen die hier zijn gesteld. De leeftijdsgrens is inderdaad op 45 jaar gesteld. Het is niet mogelijk om deze te verhogen tot bijvoorbeeld 51 jaar. Dit is mijn concrete antwoord op een van de precieze vragen die mij in tweede instantie zijn gesteld.

De Voorzitter
Omdat de vragen over een soortgelijk onderwerp gaan, worden ze tezamen behandeld:

María Izquierdo Rojo
Vraag nr. 10 van (H-0796/01):
Betreft: specifieke maatregelen voor de opvang van en hulp aan de bevolking van Afghanistan Welke acties en effectieve maatregelen denkt de Raad, in het licht van de huidige situatie, die een groot risico van een werkelijke humanitaire catastrofe in Afghanistan in zich houdt, te nemen om te voorkomen dat honderdduizenden vrouwen en onschuldige personen het slachtoffer worden van geweldaanwending zonder aanzien des persoons of van koude en honger? Zal de Raad zorgen voor het openen van corridors en politieke en humanitaire oplossingen?

Alexandros Alavanos
Vraag nr. 11 van (H-0825/01):
Betreft: stroom Afghaanse vluchtelingen op weg naar Europa Vele jaren reeds is Turkije een van de voornaamste landen van waaruit economische en/of politieke vluchtelingen de Europese Unie binnenkomen. Na de terroristische aanslagen in de VS bestaat de grootste groep vluchtelingen uit Afghanen, die het niets-ontziend Talibanregime maar vooral ook de oorlog ontvluchten. Uit goed ingelichte bronnen valt te vernemen dat tienduizenden Afghaanse vluchtelingen op het punt staan vanuit Turkije naar Griekenland en Italië over te steken.
Hoe karakteriseert de Raad deze Afghaanse vluchtelingen? Is de Raad van mening dat zij voor politiek asiel in aanmerking komen; wordt nagedacht over een toelatingssysteem met contingenten? Bestaat er enige vorm van samenwerking met de Turkse autoriteiten? Wat vindt de Raad van de omstandigheden waaronder de vluchtelingen in Italië en Griekenland worden "opgevangen" (opvangcentra voor vluchtelingen, enz.)? Welke maatregelen kan de Raad nemen in samenwerking met de Griekse en Italiaanse autoriteiten?

Durant
Mijnheer de Voorzitter, zoals de Raad reeds heeft aangegeven in zijn vorige antwoorden over dit onderwerp, deelt hij volledig uw zorgen met betrekking tot de rampzalige humanitaire situatie in Afghanistan.
Tijdens zijn bijeenkomsten van 8 en 9 oktober 2001 heeft de Raad opnieuw bevestigd dat de Unie en haar lidstaten alles in het werk zullen stellen om een humanitair drama in Afghanistan en de omringende landen te voorkomen. Hierbij is nauwe samenwerking vereist met de UNHCR en andere gespecialiseerde agentschappen, het ICRK, de aangrenzende landen en diverse multilaterale organisaties.
De Raad heeft tijdens de genoemde bijeenkomsten reeds in herinnering gebracht dat de Gemeenschap en haar lidstaten met het oog op de humanitaire crisis reeds een bedrag ter waarde van 316 miljoen euro hebben vrijgemaakt. De Raad heeft met genoegen de eerste maatregelen verwelkomd die de Commissie ten behoeve van de vluchtelingen heeft getroffen en heeft de Commissie opgeroepen onverwijld nieuwe maatregelen te treffen. Ik wil in dit opzicht benadrukken dat tijdens het tripartiet overleg van 15 oktober jongstleden over de begroting besloten is om 25 miljoen euro uit de reserve voor urgente steun vrij te maken voor humanitaire steun aan de Afghaanse bevolking. Voorts heeft de Raad opnieuw bevestigd dat de Unie bereid is om te gelegener tijd haar steun te verlenen aan een politiek proces dat met steun van de VN in Afghanistan dient plaats te vinden. Ook is de Unie bereid een bijdrage te leveren aan de wederopbouw, modernisering, ontwikkeling en openstelling van dit land. De huidige gebeurtenissen maken opnieuw duidelijk dat dergelijke maatregelen onontbeerlijk zijn.
De Raad is voorstander van de instelling van humanitaire corridors, maar benadrukt dat hiervoor de medewerking is vereist van de strijdkrachten die de situatie ter plekke beheersen. In deze context betreurt de Raad het ten zeerste dat de Taliban al meerdere malen het vervoer van humanitaire hulp heeft belemmerd, de NGO's heeft gedwarsboomd, de humanitaire infrastructuur heeft vernietigd, iedere samenwerking met internationale instellingen heeft geweigerd en onlangs nog geëist heeft dat de konvooien voor humanitaire hulp ten behoeve van de Afghanen tol betalen.
Met het oog op de huidige situatie in Afghanistan is het uiteraard moeilijk een volledige doelmatigheid in welke zin dan ook te waarborgen. U weet natuurlijk dat de Unie in het kader van haar steun aan de inspanningen ter bestrijding van het terrorisme naar aanleiding van de aanslagen van 11 september jongstleden actief deelneemt aan de humanitaire actie ten behoeve van de ontheemde volkeren in de regio. Het standpunt van de Raad in dergelijke situaties is zoals altijd dat de ontheemden in de nabijgelegen regio dienen te blijven zodat hun terugkeer kan worden bespoedigd zodra de omstandigheden dat toestaan. Ik wil u eraan herinneren dat de Raad op 20 juli 2001 een richtlijn heeft aangenomen betreffende de tijdelijke bescherming van ontheemden op het grondgebied van de lidstaten ingeval van massale toestroom.
Aangezien deze richtlijn pas in december 2002 in werking zal treden, heeft de Commissie zich tijdens de Raad van 27 en 28 september jongstleden bereid verklaard om in geval van nood de regels waarin de genoemde richtlijn voorziet vervroegd toe te passen, teneinde een beeld te krijgen van de manier waarop deze opvang dient te worden gerealiseerd. In dit licht heeft de Commissie de lidstaten verzocht om iedere twee weken statistische gegevens te verstrekken aan Eurostat over de asielaanvragen en de onwettige komst van Afghaanse burgers.
De Raad beschikt niet over informatie over de omstandigheden waarin asielzoekers in opvangcentra worden opgevangen. Ik wil in dit opzicht laten weten dat de instellingen van de Raad zich momenteel buigen over een ontwerprichtlijn waarin de minimale normen staan opgenomen met betrekking tot de omstandigheden waarin asielzoekers in de lidstaten dienen te worden opgevangen.
Wat de betrekkingen met Turkije betreft, wil ik tenslotte laten weten dat er regelmatig ontmoetingen hebben plaatsgevonden tussen de instellingen van de Raad en Turkije in het kader van de tenuitvoerlegging van het actieplan voor Irak, dat door de Groep op hoog niveau voor asiel- en migratievraagstukken is uitgewerkt. Ik heb dit reeds aangegeven in mijn antwoord op een vorige vraag. Naar alle waarschijnlijkheid zal er eind november een nieuwe ontmoeting plaatsvinden.

Izquierdo Rojo
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, hartelijk dank voor uw antwoord.
Het grote probleem is dat al deze humanitaire hulp van de Europese Unie, al die miljoenen euro´s via Pakistan gaan.
Pakistan is samen met Saoedi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten het enige land dat het Talibanregime heeft gesteund. Wij begaan derhalve een grove vergissing door de sleutel en het beheer van deze humanitaire hulp aan Pakistan over te laten. Wij doen evenwel niets om hierin verandering te brengen, ofschoon deze politieke fout ervoor zorgt dat de hulp niet bij alle hulpbehoevende Afghanen terechtkomt.
Mevrouw de voorzitter, zou u deze kwestie, nu Kaboel is ingenomen, alstublieft opnieuw kunnen bestuderen zodat de humanitaire hulp van de Europese Unie niet langer via Pakistan wordt verdeeld en wij de sleutel en het beheer niet langer in handen van Pakistan laten maar de hulp rechtstreeks aan de bevolking van Afghanistan doen toekomen?

Alavanos
Ik wil allereerst de fungerend voorzitter van de Raad bedanken en heel het team van het Belgisch voorzitterschap dat ons zulke goede antwoorden geeft. Misschien is dit te danken aan het feit dat vrouwen daarin de scepter zwaaien. Wat u zei was uiterst interessant. U zei namelijk dat de voorschriften van de richtlijn inzake de massale toestroom van ontheemden toegepast kunnen worden voordat de richtlijn van kracht wordt in de lidstaten. Daarom wilde ik u het volgende vragen: kan een land als Griekenland, waar op het eiland Zakynthos 700 mensen uit vooral Afghanistan en Iraaks Koerdistan zijn aangeland, gebruik maken van de voorschriften uit de richtlijn en onder meer aanspraak maken op de middelen van het Europees vluchtelingenfonds?

Durant
Ik wil graag in herinnering brengen wat ik heb gezegd in mijn eerste antwoord op de algemene vraag inzake vervroegde toepassing van de richtlijn. Die geldt uiteraard voor elke lidstaat. Vanuit dat gezichtspunt hebben we trouwens gevraagd om Eurostat regelmatig van statistische gegevens te voorzien zodat we inderdaad, vanwege een situatie die destijds niet te voorzien was, eerder op toepassing van de richtlijn over kunnen gaan.
Voor het overige gaat het om de afhandeling van de humanitaire hulp en die valt voornamelijk onder de bevoegdheid van de Commissie. Daarover kan de Raad dan ook moeilijk een standpunt innemen. Ik neem wel nota van de opmerkingen met betrekking tot de afhandeling van de hulp.

De Voorzitter


Lennart Sacrédeus
Vraag nr. 12 van (H-0797/01):
Betreft: doodstraf geëist tegen 16 Afghanen wegens wisseling van godsdienst In Kaboel, Afghanistan heeft een aanklager overeenkomstig de islamitische wetgeving van het Talibanbewind tegen 16 Afghanen de doodstraf geëist omdat zij van de islam zijn overgestapt naar het christendom. Tegelijkertijd zijn acht medewerkers van de hulporganisatie Shelter Now International aangeklaagd wegens christelijke missieactiviteiten. Ook in dit geval wordt overeenkomstig de islamitische wetgeving van het land de doodstraf geëist.
Duitsland, de VS en Australië zetten zich op diplomatiek niveau in voor de acht ontwikkelingshelpers en voor de rechtszekerheid. De Commissie heeft in een eerder antwoord in het Parlement verklaard dat de drie landen hebben medegedeeld dat de EU zich daarom niet met de zaak hoeft te bemoeien. Internationale diplomatieke stappen van lidstaten of van de EU als zodanig ten behoeve van de 16 aangeklaagde Afghanen hebben echter niet plaatsgevonden.
Op mondiaal niveau zet de EU zich, op basis van verdraagzaamheid en eerbied voor diverse geloofsovertuigingen, actief in tegen de doodstraf en ten gunste van de godsdienstvrijheid. Op welke wijze blijkt dit uit de maatregelen die de Raad heeft genomen ten aanzien van de 16 Afghanen die van godsdienst zijn veranderd? Op welke wijze houdt de Europese Unie via de Raad het proces tegen de 16 Afghanen die in Kaboel gevaar lopen te worden terechtgesteld in het oog en welke concrete maatregelen heeft zij genomen om ervoor te zorgen dat zij een eerlijk proces krijgen en dat hun leven beschermd wordt?

Durant
De Raad deelt uw angst over het lot van de Afghaanse burgers en de buitenlandse ontwikkelingswerkers die door de Taliban worden beschuldigd van het overstappen naar een andere godsdienst en van missieactiviteiten, aanklachten waarvoor zij gerede kans lopen de doodstraf te krijgen.
Het standpunt van de Raad over de doodstraf is genoegzaam bekend. Bevordering van en respect voor de fundamentele rechten van de mens, met inbegrip van vrijheid van godsdienst en overtuiging, vormen een wezenlijk onderdeel van het beleid van de Europese Unie ten opzichte van derde landen en liggen dan ook besloten in het gezamenlijke standpunt van de Europese Unie over Afghanistan. In de belangrijkste internationale juridische instrumenten is het recht op vrijheid van gedachten, geweten en godsdienst vastgelegd. Onder dit recht valt de vrijheid om van godsdienst of overtuiging te veranderen en de vrijheid om die godsdienst of overtuiging, alleen of met anderen, privé of in het openbaar, tot uiting te brengen.
In internationaal verband heeft de Unie van haar zorgen met betrekking tot de mensenrechtensituatie in Afghanistan blijk gegeven, met name in de derde commissie van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties. Tijdens deze bijeenkomst hebben alle lidstaten van de Europese Unie de Italiaanse ontwerpresolutie inzake de schendingen van de mensenrechten in Afghanistan, gesteund. Gezien het feit dat de lidstaten van de Unie het Talibanbewind niet erkennen, is het uitermate moeilijk met hen in contact te komen en toegang te krijgen tot de gebieden die zij controleren. Overigens was dit ook al voor 11 september 2001 het geval.
De bilaterale diplomatieke inspanningen voor de bescherming van de buitenlandse ontwikkelingswerkers die tot nu toe in de richting van Islamabad door Duitsland, de VS en Australië zijn gedaan, hebben, hebben nog geen enkel tastbaar resultaat opgeleverd. Sinds het begin van de militaire acties in Afghanistan op 7 oktober, is het vanzelfsprekend nog moeilijker geworden om het lot van de 16 Afghanen waarop in de vraag wordt gedoeld, goed te volgen en bij te dragen aan een politieke oplossing van deze kwestie. Ik betreur dit werkelijk ten zeerste, maar u begrijpt ook dat de situatie op dit moment nog moeilijker in te schatten is dan voorheen.

Sacrédeus
Ik wil het Belgische voorzitterschap hartelijk danken voor dit antwoord, waaruit niet alleen betrokkenheid bleek, maar ook de oprechte wil om al het mogelijke te doen voor deze mensen.
Kaboel is gevallen. Het Talibanregime is op de vlucht. Afghanistan staat op de drempel van een nieuwe tijd. In dit scenario zou ik werkelijk wensen dat u als Belgisch voorzitterschap al het mogelijke doet om inlichtingen te verkrijgen over deze 16 Afghanen die met de doodstraf bedreigd worden. Zijn ze nog in Kaboel? Zijn ze meegenomen naar Kandahar? Kunnen wij ze redden? Wat is er gebeurd met de acht hulpverleners van Shelter Now International?
Het zou mij enorm verheugen als het Belgische voorzitterschap hier in het Parlement zou kunnen meedelen dat al deze 24 mensen weer opgedoken zijn, vrij zijn en leven. Het is mijn grote wens dat u van de kant van het Belgische voorzitterschap al het mogelijke doet. Er zijn nieuwe mogelijkheden nu Kaboel weer toegankelijk is. Ik wil u vragen of u denkt dat u vóór de jaarwisseling antwoord kunt geven.

De Voorzitter
Daar de vraagsteller afwezig is, vervalt vraag nr. 13.

Pat the Cope Gallagher
Vraag nr. 14 van (H-0806/01):
Betreft: prioriteiten in de visserijsector tijdens de tweede helft van het Belgische voorzitterschap Kan de Raad onder het Belgische voorzitterschap aangeven wat zijn prioriteiten in de tweede helft van deze termijn zijn voor de visserijsector met verdiscontering van de speciale behoeften van perifere landen als Ierland dat 11% van de communautaire wateren, maar slechts 4% van de communautaire quota' s tot zijn jurisdictie mag rekenen?

Durant
De Raad verwijst u naar het antwoord dat al eerder op dezelfde vraag werd gegeven tijdens het vragenuur in september 2001. Deze verwijzing betreft zowel de voornemens van het voorzitterschap met betrekking tot de agenda van vergaderingen van de Raad over het onderwerp van het Groenboek van de Commissie, de uitbreiding van het meerjarig oriëntatieprogramma en het herstel van de visstand van bedreigde soorten, als de vraag over de omschakeling van schepen en vissers die afhankelijk waren van de visserijovereenkomst met Marokko.

Gallagher
Voorzitter, ik wil de fungerend voorzitter bedanken voor haar antwoord, ook al was het heel summier. Is de fungerend voorzitter het met me eens dat de visserij belangrijk is voor perifere maritieme gebieden in de gehele Unie waar geen andere bron van werkgelegenheid voorhanden is? Wil zij ook van mij aannemen dat de visserijsector in mijn land, Ierland, weinig profijt heeft van het lidmaatschap van de Europese Unie, omdat de meest vruchtbare visgronden binnen redelijke afstand van onze kust worden geplunderd door hebzuchtige zeestaten binnen de Unie?
Zou zij, tijdens haar ambtstermijn tussen nu en het eind van het jaar, willen onderzoeken wat er kan worden gedaan voor enkele gebieden van de Ierse kust, waaronder het gebied in het westen van Ierland waar ik woon, waar ooit vruchtbare visgronden bestonden die zeker niet door onze kleine kustvloot zijn geplunderd? Is zij het niet met me eens dat het regionaal ontwikkelingsbeleid en het visserijbeleid niet afzonderlijk maar gecoördineerd ten uitvoer moeten worden gelegd?

Durant
De Raad heeft al meer dan eens op deze vraag geantwoord. Ik begrijp echt heel goed hoe belangrijk en relevant de vraag voor de vragensteller is, maar voor het overige laat ik het bij wat ik al gezegd heb en bij wat de Raad bovendien heeft gezegd in antwoord op andere vragen met betrekking tot de voornemens op het gebied van de uitbreiding, de jaarlijkse programma's, het herstel van de visstand, de omschakeling van schepen en de omscholing van vissers. Ik kan hier dan ook alleen de antwoorden die de Raad eerder op deze vraag heeft gegeven, bevestigen ook al begrijp ik heel goed dat deze kwestie de vraagsteller bijzonder veel zorgen baart.

Sacrédeus
Mijnheer de Voorzitter, u heeft het Belgische voorzitterschap geen gelegenheid gegeven om antwoord te geven op mijn aanvullende vraag na vraag 12. Normaliter wordt een aanvullende vraag wel beantwoord en zojuist gebeurde dat ook met de aanvullende vraag na vraag 14. Ik vind het een beetje onbeleefd dat u het Belgische voorzitterschap geen gelegenheid tot antwoord heeft gegeven.

De Voorzitter
 Mijnheer Sacrédeus, de fungerend voorzitter van de Raad, mevrouw Durant, heeft in sommige gevallen geweigerd op een bepaalde vraag te antwoorden omdat zij meende dat de vraag reeds beantwoord was. Desondanks breng ik uw verzoek over aan mevrouw Durant.
Mevrouw Durant is vrij om te besluiten dat dit niet langer als een vraag kan worden beschouwd of dat zij hierop reeds een antwoord heeft gegeven.
U hebt het woord, Mevrouw Durant, voor het geval dat u toch een boodschap voor de geachte afgevaardigde hebt of een antwoord wenst te formuleren.

Durant
Ik zou slechts willen bevestigen, mijnheer de Voorzitter, dat ik uiteraard ook - en dat mag ook blijken uit mijn vrij uitgebreide antwoord op uw vraag over deze 16 personen - net als iedereen hier graag wil dat deze mensen in leven zullen blijven. Dat spreekt vanzelf. Verder wens ik van harte dat, voor zover dat mogelijk is binnen de bilaterale contacten en gezien de uiterst moeilijke huidige omstandigheden - zelfs als daarin de afgelopen vierentwintig uur een lichtpuntje valt te bespeuren met de bevrijding van Kaboel en wellicht van Kandahar en het vertrek van de Taliban - er alles aan wordt gedaan om die mensen te vinden en hun leven te redden. Maar ik kan mij hier juist niet vastleggen op een bepaald soort acties. U kunt er in elk geval wel van op aan dat al het mogelijke wordt gedaan, maar weliswaar onder de uiterst verwarde omstandigheden die daar op dit moment heersen.

Sacrédeus
In mijn punt van orde heb ik juist benadrukt dat ik in mijn aanvullende vraag heb verwezen naar de geheel nieuwe situatie die in Afghanistan en in Kaboel is ontstaan nu het Taliban-regime de hoofdstad ontvlucht is. De situatie was anders toen deze vraag een maand geleden aan het Belgische voorzitterschap gesteld werd en toen het Belgische voorzitterschap zijn antwoord voorbereidde. Er is nu een nieuwe opening. Ik dank het Belgische voorzitterschap dan ook voor zijn aanvullende antwoord, waarin duidelijk werd gemaakt dat gebruik zal worden gemaakt van de nieuwe situatie in Afghanistan.

De Voorzitter


Miguel Angel Martínez Martínez
Vraag nr. 15 van (H-0807/01):
Betreft: herziening van het gemeenschappelijk standpunt over Cuba Op 11 juli hebben wij de Raad gevraagd wat hij van plan was in verband met een wijziging van het standpunt van de Europese Unie over haar betrekkingen met Cuba. Op 5 september hebben wij een schriftelijk antwoord gekregen dat uitvoerig en bevredigend was. Wij vinden het zeer juist dat het Belgisch voorzitterschap het initiatief heeft genomen om de dialoog opnieuw aan te knopen met een land als Cuba, dat zeer veel belang stelt in samenwerking met Europa en dat in de lidstaten van de Unie zijn voornaamste economische partner vindt. Na de missie naar Havana heeft de fungerend voorzitter zijn indrukken doorgegeven aan de Raad; wij vragen: Vindt de Raad het niet een anachronisme en volstrekt misplaatst dat Cuba het enige land in Latijns Amerika is waar de Europese Unie geen samenwerkingsovereenkomst mee onderhoudt (de voornaamste reden hiervoor is het huidige "gemeenschappelijk standpunt" van de Unie over Cuba)? Vindt de Raad ook niet dat het moment is gekomen om dit gemeenschappelijk standpunt te herzien en te actualiseren omdat het niet representatief is voor de opstelling van elk van de lidstaten ten aanzien van Cuba? De tekst lijkt ons namelijk verouderd en gebleken is dat het geen enkel effect heeft in de door de voorstanders verhoopte richting. Klopt het dat bij de discussies binnen de Raad over herziening van het gemeenschappelijk standpunt van de Europese Unie ten aanzien van Cuba er één regering is die zich met hand en tand hiertegen verzet en daarmee een actualisering in de praktijk blokkeert terwijl deze volgens ons terecht, broodnodig en wenselijk is?

Durant
Opnieuw vraagt dit geachte Parlement het voorzitterschap van de Raad te spreken over de betrekkingen tussen Cuba en de Europese Unie. Ik wil graag van deze gelegenheid gebruik maken om hieromtrent enkele punten in herinnering te roepen en wellicht een aantal misverstanden over die betrekkingen uit de weg te ruimen. Het gemeenschappelijk standpunt van de Europese Unie over Cuba blijft aan de basis staan van het beleid van de Europese Unie ten opzichte van dit land. Zoals ook blijkt uit het Verdrag betreffende de Europese Unie, behoren gemeenschappelijke standpunten tot de instrumenten van het buitenlands beleid en de gemeenschappelijke veiligheid (artikel 12) en worden besluiten aangaande buitenlands beleid en veiligheid met algemene stemmen aangenomen (artikel 23)
De Raad heeft tijdens de negende herziening van het gemeenschappelijk standpunt inzake Cuba op 25 juni jongstleden opgemerkt dat hij daar nog steeds achter staat. De Europese Unie wenst ten aanzien van Cuba nog steeds een vreedzame overgang naar een pluralistische democratie en de eerbiediging van de fundamentele rechten en vrijheden van de mens te bevorderen.
Tegelijkertijd wenst de Raad blijk te geven van haar voortdurende bereidheid tot het voeren van een open en constructieve politieke dialoog over alle kwesties van gemeenschappelijk belang. Afgelopen juni heeft de Raad nogmaals bevestigd deze benadering te willen voortzetten. Hij heeft ook de wens uitgesproken om een open politieke dialoog op gang te brengen en te streven naar een kaderovereenkomst voor samenwerking op basis van de eerbiediging van de democratische principes, de rechten van de mens en de beginselen van de rechtsstaat. Overigens heeft de trojka van de Europese Unie onder leiding van vice-premier en minister van Buitenlandse Zaken, de heer Louis Michel, op 23 en 24 augustus jongstleden voorbereidende besprekingen gevoerd in Havana. Anderzijds heeft de Raad tijdens zijn negende evaluatie van het gemeenschappelijk standpunt, de Europese Commissie aangemoedigd de pogingen tot samenwerking te verstevigen, met name met burgerorganisaties en niet-gouvernementele organisaties op Cuba, zodat een grotere groep spelers van de Europese Unie ter plaatse een effectievere bijdrage kan leveren aan de realisering van de doelstellingen van het gemeenschappelijk standpunt. Bovendien zijn, zoals u het zelf al hebt opgemerkt, de lidstaten van de Europese Unie de belangrijkste handelspartners van Cuba. Wij mogen evenwel niet vergeten dat het de Cubaanse autoriteiten zijn geweest die de dialoog tussen de Europese Unie en Cuba hebben afgebroken door op het allerlaatste moment de missie van de trojka van de Unie op het niveau van directeuren-generaal, die op 27 en 28 april 2000 zou plaatshebben, af te zeggen. Het waren ook de Cubaanse autoriteiten die in mei 2000 hun verzoek om toetreding tot de Overeenkomst van Cotonou hebben teruggetrokken. Bovendien viel er al die tijd geen enkel signaal van betekenis te bekennen - en dat had de Raad al tijdens de negende herziening van het gemeenschappelijk standpunt opgemerkt - dat duidde op een politieke verandering van de kant van de Cubaanse regering in de richting van de doelstellingen van het gemeenschappelijk standpunt. De Cubaanse minister van Buitenlandse zaken en de trojka van de Unie zullen elkaar opnieuw ontmoeten buiten het officiële kader van de 55e Algemene Vergadering van de Verenigde Naties. Die Vergadering vindt op dit moment plaats en ik kan u over deze tweede ontmoeting dus nog niets meedelen.

Martínez Martínez
Mijnheer de Voorzitter, uitgaande van het antwoord van de minister zou ik graag van haar vernemen of zij weet dat enkele weken geleden een delegatie van het Europees Parlement naar Cuba is afgereisd. Tijdens hun bezoek hebben onze collega's van gedachten gewisseld met de Cubaanse overheden, de kerk, de NGO's en de elf ambassadeurs van de landen van de Unie. Iedereen was het erover eens - op één enkele ambassadeur na - dat het gemeenschappelijk standpunt nutteloos is aangezien het niet bijdraagt aan de ontwikkeling van de Cubanen of aan de betrekkingen tussen de Europese Unie en Cuba.
Daarom moet u, mevrouw de minister en fungerend voorzitter van de Raad, zich ervan bewust zijn dat het voornoemde gemeenschappelijk standpunt voorbijgestreefd en achterhaald is. Bovendien vinden wij het een anachronisme, onrechtvaardig en volkomen misplaatst dat Cuba het enige land van Latijns Amerika is waarmee de Europese Unie geen samenwerkingsovereenkomst onderhoudt. Ten gevolge hiervan kunnen wij - ondanks de rampzalige situatie waarin Cuba momenteel verkeert - nauwelijks steun verlenen voor de wederopbouw van de door de orkaan Michelle aangerichte ravage.

Durant
Mijnheer de Voorzitter, zoals ik u in mijn antwoord al te kennen heb gegeven, denk ik inderdaad dat het recente bezoek van de trojka van de Europese Unie en de ontmoeting die op dit moment plaatsvindt buiten de Algemene vergadering van de Verenigde Naties, vruchten zou kunnen afwerpen voor het werk van de Raad op dit gebied. Desalniettemin houd ik onverkort vast aan onze wens en onze doelstellingen om een vreedzaam overgangsproces te bevorderen en over alle kwesties van gemeenschappelijk belang een zo eerlijk, open en constructief mogelijke dialoog te ontwikkelen.
Ik kan dan ook niet anders dan beamen hoe belangrijk deze bilaterale contacten zijn en hopen dat deze een nieuwe impuls zullen betekenen voor de toekomstige standpunten van de Raad.

González Álvarez
Hartelijk dank, mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, voor uw bijzonder interessante antwoord. Ik heb deelgenomen aan de delegatie waaraan Miguel Ángel Martínez heeft gerefereerd en heb kunnen vaststellen dat de NGO's, de ambassadeurs en zelfs de zogenaamde Cubaanse dissidenten inderdaad van oordeel zijn dat het gemeenschappelijk standpunt niet echt nuttig is.
Er zij aan herinnerd, mevrouw de voorzitter, dat het gemeenschappelijk standpunt betreffende Cuba door vele afgevaardigden als onrechtvaardig wordt beschouwd omdat wij bijvoorbeeld een douaneovereenkomst met Turkije hebben gesloten terwijl wij toch allemaal goed weten dat Turkije elementaire mensenrechten met voeten treedt. Denk maar aan de Koerdische afgevaardigde Leyla Zana, aan wie wij de Sacharovprijs hebben toegekend. Zij zit momenteel gevangen en mocht de voorbije dagen niet eens bezoek ontvangen van een Europese delegatie. Wij hebben eveneens zeer bijzondere overeenkomsten met Marokko, waar de mensenrechten evenmin worden geëerbiedigd
Mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, wij achten het derhalve onrechtvaardig dat in het gemeenschappelijk standpunt betreffende Cuba wordt bepaald dat er hervormingen moeten plaatsvinden voordat er een associatieovereenkomst kan worden gesloten. Daarom dringen wij er wederom op aan dat bij deze herziening - de tiende op rij - rekening wordt gehouden met het standpunt van de gesprekspartners uit Cuba. Wij stellen tevens vast dat er met twee maten wordt gemeten.

De Voorzitter
Dat was geen vraag, maar mevrouw Durant heeft toch de mogelijkheid daarover haar mening te geven als zij dat wenselijk acht.

De Voorzitter


Liam Hyland
Vraag nr. 16 van (H-0810/01):
Betreft: plattelandsvlucht stopzetten Heeft de Raad, onder het Belgisch voorzitterschap van de EU en in overleg met het aanstaande Spaanse voorzitterschap, nagedacht over de noodzaak van een actief EU-beleid om de ontvolking van de plattelandsgebieden in de lidstaten, onder meer in Ierland, stop te zetten? Zal hij een verklaring afleggen over de kwesties die in dit opzicht moeten worden bekeken, onder meer de financiële aspecten, proefprojecten, studies en de betrokkenheid van relevante NGO' s? Zal hij de Commissie vragen een mededeling op te stellen over een beleid om de plattelandsvlucht stop te zetten?

Durant
Allereerst wil ik graag nogmaals wijzen op de mogelijkheid die in het kader van het Europees regionaal beleid, en dan met name binnen de lopende programmaperiode 2000-2006, bestaat voor extra steun aan de economische en sociale omschakeling van plattelandsgebieden van doelstelling 2 met een dichtheid van minder dan 100 inwoners per km2. De Raad wil ook graag uw aandacht vestigen op het feit dat afgelopen juni, inhakend op de presentatie van het tweede verslag over de economische en sociale samenhang door de Commissie, vertegenwoordigers van de lidstaten, de Commissie en het Europees Parlement op initiatief van het Zweeds voorzitterschap van de Raad bijeen zijn gekomen in Lycksele in het noorden van Zweden. De bijeenkomst was bedoeld om ervaringen uit te wisselen en te spreken over de toekomst van ontvolkte gebieden waaronder ook plattelandsgebieden, een toekomst waarvoor ook het voorzitterschap, dat dit semester door ons wordt waargenomen, blijft ijveren.
De Raad acht het raadzaam om in dit stadium vooral te zoeken naar maximale benutting van de mogelijkheden overeenkomstig de huidige regeling om de ontvolking en verarming van bepaalde plattelandsgebieden tegen te gaan. Dit is, met inachtneming van de criteria die op communautair niveau zijn gedefinieerd, vooral een taak voor de lidstaten. Gezien het feit dat de voorstellen van de Commissie voor de volgende programmaperiode niet voor 2004 worden verwacht, lijkt het de Raad vooralsnog voorbarig om naast hetgeen momenteel al in werking is, een nieuw debat op te starten over een nieuw Europees beleid ten behoeve van al ontvolkte plattelandsgebieden of van gebieden waarvoor ontvolking dreigt.

Hyland
Ik dank de fungerend voorzitter voor haar antwoord. Is zij het niet met me eens dat de nationale beleidsvormen en het beleid ter verwezenlijking van de doelstellingen inzake plattelandsontwikkeling beter op elkaar afgestemd moeten worden, en dat meer aandacht moet worden besteed aan decentralisatie en het scheppen van werkgelegenheid in de regio' s?
Welke nieuwe actie kan worden ondernomen om deze doelstelling te bevorderen en te verwezenlijken? Gaat de fungerend voorzitter ervoor zorgen dat deze kwestie op de agenda van het Spaanse voorzitterschap wordt geplaatst?

Durant
Ik kan alleen maar bevestigen wat ik zojuist heb gezegd en dat is dat volgens mij, en volgens de Raad, de mogelijkheden van de huidige regeling maximaal moeten worden benut. Weliswaar gaat het hier om een communautair kader, maar daarbinnen zijn het toch de lidstaten die concrete stappen moeten nemen. Ik ben meer voorstander van het optimaal benutten van de huidige regeling dan van het voortijdig opstarten van een nieuw debat over een beleid ten gunste van die gebieden. Ik denk dat het bestaande kader beter kan worden gebruikt, niet alleen op communautair niveau maar vooral ook als aanvulling, dat wil zeggen als aanvulling op hetgeen in de lidstaten wordt gedaan. Zij moeten immers dit beleid uitvoeren in het kader van de criteria die op communautair niveau zijn gedefinieerd.

De Voorzitter


Brian Crowley
Vraag nr. 17 van (H-0814/01):
Betreft: Europees burgerschap, studenten en staatssteun Heeft de Raad zich over de conclusies van de uitspraak van 20 september 2001 van het Europees Hof van Justitie gebogen (in een zaak van een Franse student in België waar het bestaansminimum aan geweigerd was), die bevestigt dat studenten in een andere dan hun eigen lidstaat recht hebben op dezelfde uitkeringen als staatsburgers van het gastland, en dat de uitspraak terugwerkende kracht heeft? Wat zijn de onmiddellijke gevolgen van de uitspraak voor alle lidstaten?

Durant
Het arrest CE 184/99 dat u aanhaalt, mijnheer, dateert pas van 20 september 2001. De Raad heeft dan ook nog geen tijd gehad om zich uitgebreid over deze kwestie te buigen en kan dus nog niet alle consequenties daarvan overzien. Wel zal de Raad zoals gebruikelijk het arrest respecteren en er vanzelfsprekend ook alle consequenties uit trekken. In ieder geval is het ook aan de lidstaten om de consequenties uit het arrest te trekken. Dit is een enigszins kort antwoord, maar dat komt vooral omdat het arrest nog pas zo kortgeleden is uitgesproken.

Crowley
Ik begrijp dat de fungerend voorzitter deze vraag niet uitgebreid kan beantwoorden. Bij een aantal gelegenheden heb ik evenwel in dit Parlement de kwestie aan de orde gesteld van met name Erasmus-studenten die in verschillende lidstaten verschillend worden behandeld. Een van de consequenties van dit arrest is dat alle lidstaten nu verplicht zijn erop toe te zien dat er een gezamenlijke regeling komt voor de verlening van bijstand aan studenten die meedoen aan Erasmus-programma' s of die voltijds buiten hun eigen lidstaat studeren.
Daarom verzoek ik de fungerend voorzitter dit vraagstuk zo mogelijk onmiddellijk op de agenda van de volgende vergadering van de Raad te plaatsen zodat er geen uitstel meer zal zijn. Er zijn talrijke studenten die tot op heden bij de bestaande regelingen geen baat hebben gehad of van wie de ouders hun studie in het buitenland moesten betalen, en die moeten van de bestaande mogelijkheden kunnen profiteren. Deze abnormale toestanden en ongelijkheid moeten in de toekomst verdwijnen.

Durant
Ik kan alleen maar akte nemen van uw formeel en uitdrukkelijk verzoek zich diepgaand over deze kwestie te buigen en herhalen dat de Raad het arrest van het Hof zal respecteren, zodra hij dit in al zijn consequenties en uitvloeisels heeft bestudeerd. Maar ik neem akte van het feit dat u er aan hecht dat de Raad zich hier diepgaand mee bezighoudt.

De Rossa
Ik zou de fungerend voorzitter willen vragen of zij kan bevestigen wat ik geloof, namelijk dat Europese burgers het recht hebben om van dit arrest te profiteren, ongeacht of de lidstaten bepalingen betreffende de interpretatie van het arrest hebben opgesteld. Heb ik het juist als ik denk dat vanaf het moment dat het arrest is uitgevaardigd de burgers het recht hebben om daarvan te profiteren?

Durant
Ik wil het in deze fase en vanwege het feit dat het arrest nog maar zo kort geleden door het Hof is uitgesproken, echt graag laten bij wat ik heb gezegd. Maar ik begrijp inderdaad best waar u naar toe wilt. Ik hoop van harte dat de Raad tijd zal hebben om zich over de consequenties van het arrest te buigen en zal kunnen aangeven in hoeverre uw vraag bevestigend of ontkennend moet worden beantwoord. Ik verzoek u hierbij dan ook om de Raad de tijd te gunnen die nodig is om de gevolgen van dit afgelopen september door het Hof uitgesproken arrest te bestuderen.

De Rossa
Voorzitter, ik heb een motie van orde. Ik wil ter informatie verwijzen naar een eerder arrest van het Hof op grond waarvan burgers het recht hebben om van deze arresten te profiteren, ongeacht of een lidstaat naar aanleiding van eigen besluiten of besluiten van de Raad of de Commissie uitvoeringsbepalingen heeft opgesteld.
Ik vraag de fungerend voorzitter alleen maar of zij kan bevestigen dat dit specifieke arrest van het Hof de burgers het recht geeft daarvan te profiteren, vanaf het moment van uitvaardiging en ongeacht de inhoud daarvan, en dat geen enkele lidstaat mag proberen dat recht te beperken.

De Voorzitter
Als Voorzitter van de vergadering neem ik nota van uw opmerking.
Ik zal haar doorgeven aan de Raad.

Durant
Ik neem akte van de punten die u naar voren brengt, maar ik blijf bij mijn eerder gegeven antwoord.

De Voorzitter
Omdat de volgende vragen over soortgelijke onderwerpen gaan, worden ze tezamen behandeld:

James Fitzsimons
Vraag nr. 18 van (H-0816/01):
Betreft: Sellafield en de dreiging van het terrorisme De Europese Raad heeft op zijn vergadering van 21 september 2001 in de nasleep van de vreselijke gebeurtenissen in de Verenigde Staten, verklaard dat het terrorisme een echte uitdaging is voor de wereld en voor Europa. Hij heeft voorgesteld de financiering van terroristische organisaties te blokkeren als een van de beslissende instrumenten om deze uitdaging te beantwoorden.
Welke rampenplan stelt de Raad voor als antwoord op de dreiging van een terroristische aanslag op kerninstallaties in de EU, en met name de kerncentrale van Sellafield, in het licht ook van het totaal onaanvaardbare besluit van de Britse minister van Milieu om op 3 oktober 2001 het licht op groen te zetten voor de opening van de MOX (gemengde oxide)-centrale in Sellafield, waarvan de officiële goedkeuring was uitgesteld omdat de BNFL gegevens had vervalst? Zal de Raad nu zijn goede diensten aanbieden om de Britse regering ertoe aan te sporen haar recente besluit in te trekken, zal hij de Commissie verzoeken maatregelen te treffen in deze kwestie en aanvaardt hij dat de sluiting van de centrale van Sellafield de enige oplossing is?

Proinsas De Rossa
Vraag nr. 19 van (H-0824/01):
Betreft: MOX (plutonium in gemengd oxide)-installatie in Sellafield Kan de Commissie, gezien de goedkeuring door de regering van het Verenigd Koninkrijk op 3 oktober 2001 van een nieuwe installatie voor plutoniumbrandstof in het nucleaire complex van Sellafield haar standpunt over dit voorstel aangeven, met name wat betreft de veiligheidsaspecten, gezien het feit dat er verontrustende rapporten zijn dat een dergelijke installatie de algehele handel in plutonium zal doen toenemen, dat dergelijke handel de bedreiging voor de mondiale veiligheid zal vergroten, dat het vervoer van materiaal dat tevens bruikbaar is voor wapens dit vervoer kwetsbaar maakt wat betreft terroristen, en dat de aanslag van 11 september het risico aantoont dat Sellafield een mogelijk doel kan zijn voor terroristen, hetgeen catastrofale gevolgen kan hebben voor de bevolking van het Verenigd Koninkrijk, Ierland en de hele wereld.
De MOX-installatie ter waarde van £ 470 miljoen, die vijf jaar geleden is gebouwd door British Nuclear Fuels plc en die in staatsbezit is, maar nog niet operationeel, moet nog aantonen dat de economische baten van een dergelijke installatie opwegen tegen de schade aan gezondheid en milieu, zoals op grond van de EU-wetgeving verplicht is.

Durant
Tijdens zijn bijzondere vergadering van 21 september 2001 jongstleden heeft de Raad besloten dat de strijd tegen het terrorisme meer dan ooit een primaire doelstelling van de Europese Unie is. Het grote belang dat de Raad aan deze strijd hecht, blijkt ook duidelijk uit het aantal zittingen dat de verschillende Raadsformaties en de Europese Raad onder Belgisch voorzitterschap aan dit onderwerp hebben gewijd en nog zullen wijden. In dit verband is het ook goed om er aan te herinneren dat de Europese Unie in de conclusies van de Raad Algemene Zaken op 8 en 9 oktober 2001 haar actie ten gunste van non-proliferatie en ontwapening nog eens bevestigt.
In het meer specifieke geval van de twee vragen wil de Raad op het feit wijzen dat de fysieke beveiligingsmaatregelen van centrales op de eerste plaats tot de bevoegdheden van de nationale overheden behoren. Onafhankelijk van de specifieke omstandigheden waar u op doelt, zijn er in het EGA-verdrag controlemaatregelen ingesteld voor de beveiliging van kernmateriaal voor niet-militaire installaties in de Europese Unie. Deze behelzen alle controlemaatregelen die tot doel hebben na te gaan of kernmateriaal en kerncentrales niet worden aangewend voor ander gebruik dan de uiteraard vreedzame doelen waarvoor ze bestemd zijn. Het is aan de Commissie om te waken over de tenuitvoerlegging van de daaruit voortvloeiende maatregelen en de communautaire regelgeving, met name van verordening 3227/76 over de uitvoering van controlemaatregelen voor de beveiliging van Euratom. Met name het Bureau veiligheidscontrole van Euratom heeft tot de taak om, waar nodig met inzet van inspecteurs, na te gaan of de exploitanten van kerncentrales zowel de in het verdrag opgenomen controleverplichtingen als die zijn vastgelegd in verordening 3227/76 respecteren.
Op internationaal niveau bestaan er meerdere instrumenten waaraan het Verenigd Koninkrijk en de overige lidstaten wettelijk gebonden zijn. Een van die instrumenten is bijvoorbeeld het verdrag inzake de fysieke beveiliging van kernmateriaal van 3 maart 1980 waarin verschillende maatregelen zijn vastgelegd, bijvoorbeeld met betrekking tot diefstal of enige andere vorm van ongeoorloofde ontvreemding van kernmateriaal en waarin de verplichting is opgenomen tot samenwerking met en ondersteuning van de getroffen partij door de andere deelnemende staten. In meer algemene zin voorziet het Verdrag betreffende de Europese Unie, en wel met name artikel 29, in politiële en justitiële samenwerking in strafzaken tussen de lidstaten.
Juist op grond daarvan onderzoekt de Raad op dit moment een voorstel voor een kaderbesluit van de Raad met betrekking tot de strijd tegen het terrorisme. In dit voorstel worden onder meer de volgende maatregelen voorgesteld: in artikel 3 de samenstelling van een lijst van terreurdaden, in artikel 5 een lijst van minimumstraffen en sancties, in artikel 11 maatregelen inzake uitlevering en vervolging en in artikel 12 de samenwerking tussen lidstaten.

Fitzsimons
Ik dank de fungerend voorzitter voor haar lange antwoord dat ik voor een belangrijk deel al eerder heb gehoord.
Is de fungerend voorzitter zich ervan bewust dat British Nuclear Fuels formeel gezien insolvent is? Is zij zich ervan bewust dat de opruimwerkzaamheden na de sluiting van kerncentrales en de verwijdering van kernafval de onderneming GBP 34 miljard kosten, terwijl op de balans van de onderneming GBP 235 miljoen aan aandeelhoudersfondsen staat? Is zij het met me eens dat onder deze omstandigheden het openhouden van de kerncentrale van Sellafield vanuit economisch oogpunt op geen enkele wijze kan worden gerechtvaardigd, laat staan het streven om de nucleaire activiteiten ervan in de toekomst uit te breiden, en dat de centrale moet worden gesloten? Als de Commissie de werking van de centrale door onafhankelijke nucleaire inspecteurs had laten onderzoeken - waar wij al jaren om vragen - was men enkele jaren geleden al tot deze conclusie gekomen. Misschien kan dit onderzoek nu eindelijk eens plaatsvinden.

De Rossa
Ik wil de fungerend voorzitter er graag op wijzen dat zij niet is ingegaan op het tweede deel van mijn vraag. Het betreft hier het feit dat British Nuclear Fuels de economische baten van de MOX (plutonium in gemengd oxide)-installatie nog niet heeft vastgesteld, wat de onderneming verplicht is te doen voordat zij de installatie op grond van bestaande EU-regelgeving in bedrijf mag stellen.
Ik wil haar ook wijzen op het verslag van de STOA-commissie van het Parlement. Dit is een onderzoekscommissie die een uitvoerig verslag heeft laten opstellen over de Sellafield-centrale en de centrales van Cap La Hague, waarin ernstige zorgen worden geuit over de emissies in lucht en water afkomstig van de centrales in Cap La Hague en Sellafield. Er wordt gewezen op het feit dat de Commissie onvoldoende capaciteit heeft om haar in het Euratom-verdrag genoemde taken te verrichten, en tevens op een Duits onderzoek waarin vermeld staat dat uit de centrales van zowel Cap La Hague als Sellafield ongeveer tienmaal zoveel radioactief materiaal in de lucht wordt uitgestoten als is toegestaan.

Durant
Mijn antwoord daarop is dat de door u gewenste taken en functies ten aanzien van toezicht en arbitrage, zijn voorbehouden aan de Commissie en dat ik niet gerechtigd ben daarover in naam van de Raad nadere gegevens te verschaffen.

De Rossa
Voorzitter, een motie van orde. Ik heb de fungerend voorzitter verzocht of zij in wilde gaan op het tweede deel van mijn vraag, maar dat heeft zij niet gedaan, noch in haar eerste noch in haar tweede antwoord.

De Voorzitter
Het is aan de fungerend voorzitter van de Raad om te oordelen of zij de vraag naar behoren heeft beantwoord.

Durant
Mijnheer de Voorzitter, die tweede factor was inderdaad meer een constatering die in het kader van de vraag naar voren werd gebracht. Overigens kan ik omtrent deze constatering niet anders dan herhalen dat het hier om factoren gaat die meer tot het terrein van de Commissie behoren dan tot die van de Raad, bijvoorbeeld waar het gaat om de eerbiediging van de communautaire wetgeving.

De Voorzitter
Daar de vraagsteller afwezig is, vervalt de vraag nr. 20.

Jonas Sjöstedt
Vraag nr. 21 van (H-0820/01):
Betreft: nieuwe dioxinevoorschriften bedreigen visstand in Oostzee Het voorstel van de Commissie inzake grenswaarden voor dioxine in vis kan de nekslag voor de Zweedse visserij betekenen. Volgens het Zweedse productschap vis zal het voorstel tot een volledig verbod op de verkoop van zalm en aal leiden. Ook de verkoop van in de Oostzee gevangen en voor de consumptie bestemde haring en oostzeeharing komt in de gevarenzone. In het ergste geval zullen een paar duizend vissers werkloos worden. Zweden zal hierdoor het zwaarst worden getroffen aangezien Denemarken en Finland ook visgronden in de Atlantische Oceaan hebben.
Het is zaak niets te overhaasten. Volgens Zweden zijn met voedingsadviezen (aanbevolen maximale visconsumptie) en intensieve bestrijding van dioxine-emissie vooralsnog betere resultaten te behalen dan met het stellen van grenswaarden. Een dergelijke aanpak is uit een oogpunt van volksgezondheid toereikend, aangezien het om buitengewoon kleine hoeveelheden gifstoffen gaat en vis een belangrijk voedingsbestanddeel is.
Kan de Raad het voorstel van de Commissie zodanig aanpassen dat voorkomen wordt dat een groot deel van de Zweedse visserij het loodje legt?

Durant
Op dit moment zijn alle inspanningen van het voorzitterschap van de Raad gericht op het vinden van een evenwichtige oplossing waarmee de volksgezondheid kan worden gegarandeerd zonder dat de door u geschetste economische onrust wordt veroorzaakt. Het voorzitterschap onderhoudt inzake deze kwestie nauw contact met zowel de Commissie als met de leden van de Raad, zodat die oplossing nog voor eind november 2001 door de Raad kan worden goedgekeurd. Binnen deze termijn moet de Raad zich uitspreken over het voorstel dat de Commissie eind augustus 2001 heeft ingediend.

Sjöstedt
Ik dank de Raad voor dit antwoord. Ik vind het zeer positief dat men een compromis probeert te vinden. Ik zou de Raad willen vragen of dat compromis inhoudt dat er mag worden gewerkt met voedingsadviezen inzake de consumptie van vis uit de Oostzee, in plaats van met absolute grenswaarden. Is dat de gedachte achter het soort compromis dat men voor ogen heeft?
Ik wil ook benadrukken dat het eten van diverse soorten haring uit de Oostzee niet alleen een kwestie van economie is, maar ook een kwestie van groot cultureel belang. Een verbod op oostzeevis zou zoiets zijn als een verbod op mosselen en frieten in België, en ik kan me goed voorstellen dat dat ondenkbaar zou zijn.

De Voorzitter
Mevrouw de voorzitter, ik zou zeggen dat die vraag zelfs met cultuur te maken heeft.
Als u het wenselijk acht, mag u deze vraag beantwoorden voorzover deze relevant is voor de Raad.

Durant
In dit stadium is het voor mij heel moeilijk om nader op deze aanbevelingen in te gaan. Overigens kan ik u wel zeggen dat ik inderdaad met een groot nationaal probleem te maken zou hebben wanneer er in België geen frieten meer zouden zijn. Dat probleem zou desalniettemin tamelijk ondergeschikt zijn aan de vraag die u bezighoudt, maar waarop ik moeilijk kan reageren omdat het hier gaat om zowel aanbevelingen als het zoeken naar een compromis dat vanuit economisch of ander oogpunt het beste voldoet.

De Voorzitter
Daar de vraagsteller afwezig is, vervalt de vraag nr. 22.

Luis Berenguer Fuster
Vraag nr. 23 van (H-0838/01):
Betreft: Belgisch voorzitterschap: verordening betreffende tekeningen en modellen Heeft het Belgische voorzitterschap de lidstaat die de goedkeuring van de verordening betreffende tekeningen en modellen tegenhoudt kunnen overtuigen zijn houding te wijzigen?

Durant
De Raad deelt u naar aanleiding van uw vraag mede dat hij tijdens de vergadering van 27 september van de Raad Interne markt, Consumentenzaken en Toerisme heeft geconstateerd dat er geen belemmeringen zijn voor de aanneming van het voorstel voor een verordening betreffende tekeningen en modellen van de Gemeenschap. Het voorstel wordt op dit moment bijgewerkt door de juristen-linguïsten. De formele aanneming door de Raad zal naar verwachting eind van deze maand plaatsvinden of begin december.

Berenguer Fuster
In de eerste plaats feliciteer ik het Belgische voorzitterschap omdat het de Belgische regering heeft kunnen overtuigen van de noodzaak om haar linguïstische bezwaren in te trekken. Naar verluidt stonden deze bezwaren de aanneming van de voornoemde verordening inzake tekeningen en modellen in de weg.
Anderzijds verheugt het ons te vernemen dat deze verordening, die onontbeerlijk is voor de goede werking van de interne markt en het Bureau voor harmonisatie binnen de interne markt, onverwijld - nog onder het Belgische voorzitterschap - zal worden aangenomen.

De Voorzitter
Dat is geen vraag. Dat betekent dat het vragenuur is beëindigd, als mevrouw de voorzitter niets meer te zeggen heeft. De tijd is om. Overeenkomstig het Reglement worden de vragen 24 tot en met 27 daarom schriftelijk beantwoord.
Het vragenuur voor vragen aan de Raad is gesloten.
(De vergadering wordt om 19.02 onderbroken en om 21.00 uur hervat)

Grensoverschrijdende betalingen in euro
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0357/2001) van mevrouw Peijs, namens de Economische en Monetaire Commissie, over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende grensoverschrijdende betalingen in euro (COM(2001) 439 - C5-0379/2001 - 2001/0174(COD)).

Peijs
Voorzitter, in 1990 bracht de Commissie een Groenboek uit over het betalingsverkeer en vanaf dat ogenblik zijn de gesprekken met de banken begonnen, onder andere over het grensoverschrijdend betalingsverkeer. Aanvankelijk bestonden er terechte bezwaren bij de banken en jarenlang hebben we eraan gewerkt om aan deze bezwaren tegemoet te komen. We hebben nu een internationaal bankrekeningnummer, de IBAN, we hebben een bankidentificatiecode, de BIC, er is een vrijstelling tot 12 500 EUR van de rapportageplicht aan de Centrale Bank en dat valt samen met de vrije ruimte van de witwasrichtlijn. Er is een format om betalingen volledig automatisch door te kunnen sturen. Tot mijn teleurstelling resulteerde dit alleen in steeds duurdere overschrijvingen. Eind 2000 stonden de heer Bolkestein en ik in deze zelfde plenaire zaal en de Commissaris beloofde bij die gelegenheid dat hij met maatregelen zou komen als er in de helft van dit jaar niets veranderd zou zijn. In juli constateerden de Commissie en het Parlement, ieder na een uitgebreid eigen onderzoek, dat er niks veranderd was. Integendeel, de zaak verslechterde. De Commissaris hield woord en kwam met zijn verordening en ik concludeer dat de banken twee momenten in de tijd eenvoudig voorbij hebben laten gaan. In november 2000 en zelfs nog in juli van dit jaar was er nog tijd geweest om tot een serieuze zelfregulering te komen waaraan alle partijen de voorkeur gegeven zouden hebben boven deze tik op de vingers. De European Banking Association heeft een manmoedige poging gedaan om een goedkope betalingsstructuur op te zetten. Stap één gevolgd door stap twee. En ook de Europese Centrale Bank heeft hen geprezen voor dit initiatief in haar jaarverslag 2000. Ik sluit mij daarbij aan maar spreek tegelijkertijd mijn verbazing uit over het feit dat slechts een zeer gering aantal banken zich bij het initiatief heeft aangesloten.
Tot grote vreugde van het Parlement heeft de Raad in Gent zijn instemming met de verordening uitgesproken en wij hopen dat dit een positieve invloed zal hebben op de Raad interne markt.
Nu de amendementen. Amendement 9 over zelfregulering kan ik niet steunen. Zoals al gezegd, is de gedachte van zelfregulering ons weliswaar sympathiek, maar dan hadden alle banken achter het voorstel moeten staan. Het zou omgeven moeten zijn met monitoring, garanties, sancties enz. Het liberale amendement schept echter verwarring over het tijdstip van inwerkingtreding en wettechnisch is iets dergelijks niet in deze verordening te regelen. De andere nieuwe amendementen zijn het resultaat van de goede samenwerking tussen het Parlement, de Raad en de Commissie. Ik dank de Raadsvoorzitter voor de goede samenwerking. Ik heb nu goede hoop dat de Raad interne markt op 26 november tot het akkoord zal komen waarop de Top van Gent heeft aangedrongen. De veranderingen die ik voorstel ten opzichte van het Commissiestandpunt zijn de volgende.
Allereerst heb ik een wijziging voorgesteld op het tijdstip van inwerkingtreding: 1 maart in plaats van 1 januari. Op 1 maart hebben alle landen hun overgangsperiode achter de rug. Bovendien halen wij, praktisch gezien, 1 januari niet meer met de bekendmaking in het Publicatieblad. Ik stel enkele amendementen voor, namelijk 10, 13 en 16 met betrekking tot cheques. Ik wil dat cheques niet onder het beginsel van de gelijke kosten vallen waarvan sprake is in artikel 3, omdat steeds meer banken eigenlijk af willen van de grensoverschrijdende cheque. De garanties rond de cheque zijn in alle landen heel verschillend. De cheque blijft wel vallen onder het transparantiegedeelte van de verordening, dat is artikel 4.
Een ander voorstel tot wijziging gaat over de verplichting om in de IBAN- en de BIC- code te communiceren met het bankland. Sommige banken zoals de Postbank en de Internetbanken kennen eigen codes en dienen de IBAN-code en de BIC-code dan ook niet opgelegd te krijgen.
Tenslotte het vroegere amendement van mevrouw Torres Marques. Sommige lidstaten hadden moeite met weer een nieuw instituut en dat was ook nooit onze bedoeling. Wij hebben het opgelost met een overweging over redress-procedures en een artikel over sancties waaraan we wel veel belang hechten.
Voorzitter, ik wil graag Commissaris Bolkestein bedanken voor zijn moed en voor het feit dat hij zijn woord heeft gehouden. Zijn diensten waren altijd beschikbaar voor overleg en een en ander kan ertoe leiden dat deze verordening haar mars door de instellingen positief kan afsluiten. Naar verwachting zal het Parlement brede ondersteuning geven.

Wieland
Mijnheer de Voorzitter, vandaag hadden wij een overvolle agenda. Onderzoek van de heer Caudron stond op de agenda en bij de stemming ging het om de havendiensten van de heer Jarzembowski. Verder stond de scheepsbouw van collega Riis-Jørgensen op de rol. Het gaat in alle gevallen om economisch en maatschappelijk belangrijke onderwerpen, maar als ik de aanwezigen op de publieke tribune zo eens aanschouw, denk ik dat zij er weinig van hebben begrepen.
Hoe anders zal het zijn voor het thema dat ik hier wil aansnijden. Ik had deze zomer in Oostenrijk per ongeluk fout geparkeerd en ik hield daar een naar gevoel aan over. Dat nare gevoel maakte echter al gauw plaats voor schrik toen ik mij realiseerde hoeveel het me zou gaan kosten om de boete van 200 Oostenrijkse schilling over te schrijven van Duitsland naar Oostenrijk. Ik ben daarom maar snel naar het plaatselijke politiebureau gereden om de boete contant te betalen. Ik vreesde namelijk dat de overschrijvingskosten wel eens hoger zouden kunnen uitvallen dan de boete zelf. Dit soort dingen overkomt veel van onze medeburgers! Het is dan ook van groot belang dat wij ons blijven afvragen hoe Europa concreet op moet treden tegenover de burgers. Dat moeten wij in dit Parlement steeds in het achterhoofd houden. Op dat punt is nog wel het een en ander vatbaar voor verbetering.
Op 1 januari krijgen wij de euro. De Duitse taal kent het woord "begreifen" , dat "begrijpen" betekent. Het woord komt echter ook voor in de betekenis van "in de hand nemen" . De mensen zullen de euro in de hand kunnen nemen en vanaf dat moment zal het vertrouwen in de euro gaandeweg stijgen. Daar hoort natuurlijk ook een financieel landschap bij waarin de burger betalingen binnen Europa als binnenlandse betalingen kan voldoen. Om die reden is deze verordening onvoorstelbaar belangrijk en ik vind het zeer triest dat de Commissie dit idee pas vandaag naar voren heeft gebracht. Driekwart jaar geleden was ik al eens rapporteur voor advies. Bij die gelegenheid werd mij door de Commissie medegedeeld dat de wegen tussen banken maar moeilijk begaanbaar zijn. Ik heb geantwoord dat als er met moeilijk begaanbare wegen geld te verdienen valt, dan wordt er geld verdiend met moeilijk begaanbare wegen. Als er met snelwegen geld te verdienen valt, dan wordt er met snelwegen geld verdiend. Het wordt tijd dat er snelwegen komen in de banksector.

Karas
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, mevrouw de rapporteur, om te beginnen wil ik u hartelijk bedanken voor uw hardnekkige en consequente inzet. U hebt er in deze zaak al het een en ander mee bereikt. Over 47 dagen beschikken alle burgers in de eurozone over een gemeenschappelijke munt in de vorm van euromunten en eurobiljetten. Voor de identiteit en de integratie van de Europese Unie is het een project zonder weerga. De eurozone wordt een thuismarkt in de interne markt. Op ons allen wordt een beroep gedaan om in verband met het grensoverschrijdend betalingsverkeer al het mogelijke te doen om de obstakels voor de financiële thuismarkt weg te nemen. Een van die obstakels is het verschil in kosten dat wordt berekend voor binnenlandse overschrijvingen en grensoverschrijdende overschrijvingen in de thuismarkt. Dat verschil staat haaks op onze doelstellingen.
Een studie van de Commissie heeft uitgewezen dat, hoewel zich vanaf 1993 een constante daling heeft voorgedaan in de overschrijvingskosten, de burgers desalniettemin bij een groot aantal banken tot op heden tot 24 euro moesten betalen voor een grensoverschrijdende overschrijving van 100 euro binnen de EU. Dit toont aan hoe noodzakelijk dit voorstel van de Commissie en het verslag zijn. Desalniettemin verklaar ik namens mijn fractie dat het goed zou zijn als de banken echt werk zouden gaan maken van een duurzaam, uitgebreid en geloofwaardig systeem van zelfregulering. Weliswaar voorzien de huidige voorstellen al in een zekere mate van zelfregulering, maar wij vinden dat deze niet ver genoeg gaan. Vandaar het verslag dat wij hier naar voren brengen.
Ingeval er een geloofwaardige en duurzame vorm van zelfregulering van de grond zou komen, zouden wij ons voor kunnen stellen dat wij ons in de volgende lezing tegen de verordening keren. Dat zou de Commissie in staat stellen haar ontwerpverordening in te trekken. Wij wachten echter op een initiatief van de banken. Zij zijn namelijk aan zet. Wij zijn gedwongen deze weg te bewandelen omdat alle maatregelen tot dusver niet toereikend zijn gebleken.

Santos
Mijnheer de Voorzitter, ik spreek hier voor mevrouw Torres Marques die om gewichtige redenen zelf niet aanwezig kan zijn. Ik zal haar ideeën volgen. Het Europees Parlement dringt er - vooral bij monde van de Economische en Monetaire Commissie - al jaren op aan dat de banken binnen de eurozone een betaalsysteem opzetten dat de burgers in de gelegenheid stelt de euro te gebruiken als ware het een nationale munt. De wisselkoersen voor de verschillende munten binnen de eurozone zijn nu vastgelegd, en toch worden voor de verwerking van grensoverschrijdende betalingen niet dezelfde kosten berekend als voor binnenlandse betalingen. De burgers begrijpen dat niet: waarom moet voor betalingen binnen de eurozone betaald worden alsof het om internationale betalingen gaat. Bestaat er nu een eurobetaalzone of niet? De banken hebben hun betalingssystemen op nationaal niveau heel goed uitgewerkt, met credit en debit cards en elektronisch geld. Ze hebben ook veel aandacht besteed aan internationale transacties. Maar de eurozone zijn ze vergeten. Wij zien de eurozone als een regio waar één enkele munt wettig betaalmiddel is, en daar moeten eensluidende monetaire regels gelden die voor alle burgers eenvoudig te begrijpen zijn. Een onlangs door de Commissie uitgevoerde studie heeft aangetoond dat de overschrijvingskosten binnen de eurozone niet omlaag zijn gegaan. Ze zijn op hetzelfde, hoge niveau gebleven. En dat is de reden waarom deze ontwerpverordening is opgesteld. De bedoeling is dat vanaf januari 2002 de kosten van grensoverschrijdende betalingen per credit of debit card gelijkgesteld worden aan de kosten die de banken daarvoor op de binnenlandse markt berekenen. De Commissie stelt voor dat die regel vanaf januari 2003 ook op cheques en bankoverschrijvingen van toepassing wordt.
De Europese Socialistische Partij is het eens met de voorstellen van de rapporteur. De ontwerpverordening heeft dus onze steun. We hopen dat er reeds na eerste lezing overeenstemming met de Raad mogelijk is. De toepassing van deze verordening mag er in geen geval toe leiden dat de kosten van binnenlandse betalingen omhoog gaan. Grensoverschrijdende betalingen vertegenwoordigen maar 1% van het totaal aantal door de banken gerealiseerde betalingen, en het gaat hier om elektronische overschrijvingen, waarmee de banken hoe dan ook op personeelskosten besparen.
Het in deze verordening geopperde idee om belastingen te heffen op binnenlandse betalingen moet door de Europese instellingen met kracht van de hand worden gewezen. De burgers hebben dat al gedaan. Een aantal belangrijke wijzigingen is goedgekeurd; ik noem hier het amendement over de toe te passen sancties voor het geval een bankinstelling verzuimt de verordening na te leven, en het amendement waarin wordt aangegeven welke procedure alsdan gevolgd moet worden. Op die wijze moeten de gebruikers van de euro zich beschermd voelen.
Met de goedkeuring van deze verordening levert het Parlement een bijdrage aan een geslaagde introductie van de nieuwe munt. Dit zal de euro bij de burgers meer geloofwaardigheid en extra degelijkheid geven, en de onmisbare culturele en economische overgang vereenvoudigen. We hopen nu dat deze wetgeving, die gevolg geeft aan de beslissing van de Raad van Gent, zo snel mogelijk goedgekeurd zal worden. Dit politieke besluit zal goed zijn voor de eurozone en voor de Europese Unie als geheel.

Maaten
Voorzitter, soms moet je in de politiek kiezen tussen iets wat verschrikkelijk of iets dat onsmakelijk is, en eigenlijk zitten we ook nu in een dergelijke situatie.
Een oplossing voor het probleem van de grensoverschrijdende betalingen komt nu echt in zicht en dat is toch eigenlijk wel een goede zaak. Mede door de vasthoudendheid van dit Parlement wordt een regeling getroffen en ik denk dat de naam van onze rapporteur daarmee onverbrekelijk verbonden zal blijven. Haar vasthoudendheid heeft er in belangrijke mate toe geleid dat er nu een voorstel voorligt om iets aan dit probleem te doen. Consumenten en bedrijven moeten uit kunnen gaan van efficiënte, veilige en goedkope diensten op het gebied van grensoverschrijdende betalingen in de interne markt na de komst van de nieuwe munt. Die euro geeft immers de mogelijkheid om Europa werkelijk dichter bij de burger te brengen, zoals zojuist al gezegd is, en om Europa tastbaar te maken. Daarom moet die munt ook als Europese munt gebruikt kunnen worden zonder belemmeringen of veel te hoge kosten. Er is geen burger die zal begrijpen waarom voor het overmaken van euro van het ene land naar het andere zulke immense kosten betaald moeten worden. Dat ligt aan de banken, daar ligt het probleem. Maar de schuld wordt natuurlijk uiteindelijk niet gelegd bij die banken maar bij ons als politici: wij hebben tenslotte voor die euro gezorgd, en wij zitten dus met een probleem.
Maar het is niet alleen ons probleem, het is ook een probleem van de banken. In de eerste plaats dient daarom de omschakeling zo soepel en zo vlot mogelijk te verlopen en het is dan ook goed om alles daarop in te zetten. Banken moeten zich volledig kunnen concentreren op de succesvolle introductie van eurobankbiljetten en -munten begin volgend jaar en als dat gebeurd is kan de eurozone zich wat betreft het betalingsverkeer ontwikkelen tot één binnenland met één markt. Ik denk dat de nieuwe amendementen van onze rapporteur wat dat betreft dan ook bepaald gelukkig zijn en wij zullen die steunen.
Wat ons niet bevalt in het voorstel is dat het natuurlijk kan leiden tot een situatie waarin ook de binnenlandse betalingen, die nu veelal gratis zijn of althans lijken, voor de consument duurder zullen worden. Ook dat zal namelijk de euro niet populairder maken. Het is dan ook zaak die situatie te voorkomen.
Tenslotte, waarom is het een keuze tussen twee kwaden? Voorzitter, wij zijn geen bankiers. Ik weet niet hoe je banktarieven moet berekenen, ik wil dat eerlijk gezegd ook niet weten, daar heb je bankiers voor. Zelfregulering heeft daarom de grote voorkeur wat onze fractie betreft. We hebben daar een amendement over ingediend. Mocht dat niet lukken - en de banken zijn tot nu toe niet voldoende bereid geweest om er iets aan te doen - dan zijn deze maatregelen helaas onontkoombaar.

Blokland
Voorzitter, de komst van de euro schept grote verwachtingen bij de burgers. Een van die verwachtingen is dat bij het gebruik van de euro in de betrokken lidstaten eenzelfde prijs betaald wordt voor het gebruik van betalingsmiddelen. Het is dan ook geen goede zaak dat kort voor de invoering van de euro de kwestie van de tarieven voor de grensoverschrijdende betalingen nog niet op adequate wijze is opgelost.
Hierin valt de banken en financiële instellingen veel te verwijten. Zelfregulering in de sector blijkt kennelijk niet te werken. Daarom heb ik veel waardering voor de inspanningen van commissaris Bolkestein en rapporteur Peijs, die vasthoudend aan een oplossing hebben gewerkt.
Er zijn goede argumenten aan te geven voor banken om in het geheel geen kosten in rekening te brengen voor elektronische grensoverschrijdende betalingen. De huidige techniek maakt het mogelijk om deze betalingstransacties tegen lage kosten uit te voeren en dezelfde techniek is ook mogelijk om grensoverschrijdende betalingen te verrichten. Het hanteren van verschillende tarieven is onwenselijk en in strijd met de idee van de interne betalingsmarkt en een gezamenlijke munt. Voor de banken betekent elektronisch betalen een besparing doordat minder arbeidsintensieve PIN-betalingen worden gestimuleerd. Ik steun dus de lijn van de Europese Commissie en rapporteur Peijs en spreek de wens uit dat een spoedige invoering van deze maatregel het vertrouwen van de consument in de euro zal versterken.

Berthu
Mijnheer de Voorzitter, ik heb ten overstaan van dit Parlement op 26 oktober 2000 uitgelegd dat de thans door de banken berekende kosten over grensoverschrijdende betalingen het gevolg zijn van technische obstakels. Die zullen, naar ik hoop, op den duur verdwijnen. We kunnen er nu echter nog niet omheen.
Deze hetze tegen de bankkosten toont aan dat sommigen geobsedeerd zijn door de uniformering van de binnenmarkt. De propaganda rond de euro heeft deze mensen wonderen beloofd en nu worden ze met hun neus op de feiten gedrukt. Ik heb dit al duidelijk gemaakt, dus ik zal er niet op terugkomen.
Het voorstel voor een verordening dat we nu beoordelen, heeft betrekking op de volgende fase. De markt verzet zich, en daarom wordt voorgesteld de markt te dwingen dezelfde kosten te berekenen voor interne overschrijvingen en grensoverschrijdende betalingen. Dat is volgens ons geen verstandig voorstel, niet alleen omdat de realiteit van de markt zich ertegen zal verzetten, maar ook om de volgende vier redenen.
Eén: dit voorstel druist in tegen het subsidiariteitsbeginsel, aangezien dit een zaak is waarover de lidstaten moeten kunnen beslissen. Twee: het is een inbreuk op de vrijheid van prijsbepaling, en je zou toch denken dat de Commissie over die vrijheid zou behoren te waken. De Commissie is echter niet bereid de euro voor dit principe op te offeren. Drie: het is in strijd met de herhaaldelijk gedane belofte om zo min mogelijk gebruik te maken van verordeningen. Verordeningen zijn immers direct toepasbaar in de lidstaten. Dat betekent dat nationale parlementen de bevoegdheid ontnomen wordt Europese wetgeving om te zetten in nationale wetgeving - en dat is een buitengewoon belangrijke bevoegdheid. Vier: dit voorstel zal ertoe leiden dat de burgers op allerhande al dan niet verhulde manieren onbillijk behandeld zullen worden. De banken mogen de werkelijke kosten van grensoverschrijdende betalingen immers niet berekenen, en zullen daarom die kosten doorberekenen in andere bankproducten.
Ziedaar, Mijnheer de Voorzitter, meer dan voldoende redenen om deze verordening te verwerpen.

Kauppi
Mijnheer de Voorzitter, het Parlement eist al jarenlang van de Commissie dat ze maatregelen neemt om de bankkosten voor de consumenten in de eurozone te verlagen. De huidige situatie, waarin voor het betalen van honderd euro maar liefst tot 23 euro aan overschrijvingskosten betaald moet worden, is onhoudbaar. Daar hebben collega's ook al op gewezen. Bovendien zal het probleem na de jaarwisseling alleen maar groter worden als de twaalf lidstaten van de eurozone overgaan op de chartale euro. De ontwikkeling van het betalingssysteem en het verlagen van de kosten voor de banken en op die manier voor de consumenten is dan ook een van de speerpunten op de urgentielijst van de Economische en Monetaire Commissie.
De Commissie sluit zich waarschijnlijk bij onze doelstelling aan, maar de middelen om het doel te bereiken wijken gedeeltelijk af van de oorspronkelijke wensen van het Parlement. Structurele problemen moeten niet met dwang worden opgelost. Grensoverschrijdende bankkosten kunnen enkel en alleen duurzaam worden verlaagd als men in staat is voor de eurozone technische normen te creëren waarmee de betalingen geautomatiseerd behandeld kunnen worden. De huidige hoge kosten worden veroorzaakt doordat de betalingen handmatig moeten worden verwerkt. Die prehistorische papiermolen kost veel tijd en geld.
Aangezien er in het bankwezen onvoldoende consensus bestaat om een dergelijke technische norm tot stand te brengen, heeft het Parlement in verscheidene verslagen over dit onderwerp de rol van de ECB bij het ontwikkelen van een betalingssysteem onderstreept. Het Parlement heeft al eind vorig jaar de ECB verzocht een werkgroep van deskundigen bijeen te roepen die als taak krijgt een toepasbare norm te creëren. Het idee van het Parlement was dat de werkgroep gedurende dit jaar eraan zou werken en dat het voorstel nog voor de kerst openbaar zou worden gemaakt. Op die manier zou er in feite een nieuwe, voor alle banken bindende norm zijn geweest vóór het e-moment tijdens de jaarwisseling, waarna de handelsbanken hem in hun eigen tempo in hadden kunnen voeren. Zo'n regeling zou natuurlijk ook een concurrentievoordeel hebben opgeleverd voor de financiële instellingen die in staat zijn sneller dan anderen op een nieuwe regeling over te stappen.
Het is jammer dat het er niet van is gekomen. Dit keer moeten wij dus een voorstel van de Commissie steunen dat niet op alle punten overeenkomt met de oorspronkelijke wensen van het Parlement.

Randzio-Plath
Mijnheer de Voorzitter, ik ben van mening dat het voorstel van de Commissie nog juist op tijd is gekomen - beter laat dan nooit. Het voorstel maakt duidelijk dat de monetaire unie niet alleen in het belang is van de markten en de ondernemers maar ook in het belang van de consumenten.
Ik zou in herinnering willen roepen dat wij, zoals de rapporteur terecht heeft opgemerkt, al meer dan 10 jaar bezig zijn met dit probleem. In die periode hebben wij steeds opnieuw aangedrongen op zelfregulering en regelingen op basis van vrijwilligheid. Uiteindelijk is gebleken dat er in deze sector wetgeving moest worden uitgewerkt om overschrijvingen op snelle, veilige en vooral goedkope wijze te regelen. Ik noem in dit verband de dubbele kostenberekeningen waarbij zowel de ontvanger als de verzender voor de overschrijvingskosten op moesten draaien. Dit soort zaken behoort gelukkig tot het verleden, maar de lering die wij er als Europees Parlement uit hebben getrokken is dat wetgeving onontbeerlijk is. Ik verwelkom dan ook deze verordening, zowel in haar benadering als uitwerking. Het is geen prijsdictaat geworden, maar er wordt wel duidelijk in gesteld dat de kosten van een grensoverschrijdende betaling gelijk moeten zijn aan die van een binnenlandse betaling, omdat dat een fundamenteel beginsel is van de interne markt. Deze interne markt vraagt om een Europees betalingssysteem, en dan heb ik het niet alleen over grote betalingen via het TARGET-systeem, maar ook voor massabetalingen, voor de overschrijving van kleine bedragen.
Hier zullen alle mensen mee te maken hebben: vaders of moeders met kinderen die in het buitenland naar school gaan of studeren, mensen die in een ander Europees land een boek willen bestellen of een reis of hotel willen betalen of mensen die accommodatie hebben in het buitenland of een vakantiewoning. Al die mensen hebben onder het oude systeem te leiden, ook de migrantenarbeiders die in het buitenland werken en hun loon willen overmaken naar de familie thuis. Naar deze groepen moet onze aandacht uitgaan. Gemiddelde overschrijvingskosten van 24 euro per 100 euro is domweg veel te veel geld. Dat mag niet langer worden getolereerd. Ik verwijs het voorstel van de heer Maaten direct naar de prullenmand. Er is van alles geprobeerd, nu komt het erop aan besluiten te nemen. Ik moet bekennen dat ik de verklaring van de heer Karas niet zo goed begrijp. Waarom zou er na 15 jaar gesteggel opeens binnen twee of drie weken een voorstel op tafel komen! Ook het voorstel om alles tot het jaar 2005 uit te stellen acht ik volstrekt onacceptabel. Er is een grens aan wat ik aanvaardbaar vind: de argumentatie van de rapporteur, en op basis daarvan acht ik een brede meerderheid in het Parlement voor dit project noodzakelijk, want een Europees betalingssysteem zou er al lang zijn geweest als de banken het hadden gewild.

Ilgenfritz
Mijnheer de Voorzitter, kennelijk hebben de banken jarenlang een spelletje gespeeld, en uiteindelijk hun hand overspeeld. Vandaar de noodzaak van deze opgelegde regeling in de vorm van een verordening. Het is laakbaar om bij een overschrijving van bijvoorbeeld 100 euro 18 euro administratiekosten in rekening te brengen, en dat vaak ook nog tweemaal - zodat niet alleen de ontvanger maar ook de verzender die kosten betaalt. Het is met name afkeurenswaardig omdat geldinstellingen al geruime tijd over de techniek beschikken om overschrijvingen en uitbetalingen van cheques en betaalkaarten snel en goedkoop uit te voeren. Wij moeten echter wel oppassen - er is al diverse malen op gewezen - dat een verlaging van de kosten van grensoverschrijdende transacties nu niet opeens leidt tot een verhoging van de kosten voor binnenlandse transacties. Mocht het daar toch van komen, dan zullen wij ook hier dwang moeten gebruiken, in de vorm van een verordening betreffende binnenlandse betalingen. Ook dat moeten we duidelijk maken.
Het is bitter om te constateren dat men erop aanstuurt de termijn met twee maanden op te schuiven. Ik geloof dat ik hier de rapporteur niet helemaal kan volgen. Banken zijn al sinds jaar en dag in staat rente en kosten van de ene op de andere dag te verhogen. Het moet dan ook geen probleem zijn om binnen anderhalve maand de kosten tot een normaal niveau terug te brengen. Ik hoop dat de voorstellen van die strekking niet op steun van de meerderheid kunnen rekenen.

Thyssen
Voorzitter, ik dank de Commissie voor het moedige voorstel voor een verordening en feliciteer collega Peijs met haar jarenlange inzet voor dit dossier zonder dewelke we wellicht de Commissie en de Raad niet hadden kunnen overtuigen van de noodzaak van dit wetgevingsinitiatief. Ik steun overigens ook alle amendementen die mevrouw Peijs namens onze fractie heeft ingediend. Maar toch, Voorzitter, vind ik het jammer dat we zowat drie jaar na de lancering van de girale euro en op de drempel van 1 januari 2002, aan een wetstekst als deze moeten werken. Het is voor mij onbegrijpelijk dat de banken, die elkaar anders zo snel en zo efficiënt grensoverschrijdend kunnen vinden en die in goed werkende beroepsorganisaties verenigd zijn, bij wet gedwongen moeten worden om zich behoorlijk te organiseren en te automatiseren om goedkoper te kunnen werken in de interne markt en niet langer te discrimineren.
Het dwingende karakter van de non-discriminatieregel zal wenkbrauwen doen fronsen, maar er is geen alternatief: de zaken op zijn beloop laten zou erger zijn, want dan zouden we aanvaarden wat sommige kleine ondernemers en consumenten vrezen, namelijk dat de voordelen van de euro voor hen niet merkbaar zullen zijn en dat grensoverschrijdende betalingen gemiddeld ongeveer 20 EUR per stuk zullen blijven kosten. We kunnen ons op 1 januari geen vertrouwensverlies van de consumenten of van kleine ondernemers permitteren, dus we hebben geen keuze.
Voorzitter, over één zaak maak ik me nog zorgen en ter zake zou ik graag aan de Commissaris een vraag stellen. Hoe kunnen we verhinderen dat deze verordening door de banken aangegrepen wordt als excuus om de tarieven voor de binnenlandse betalingen op te trekken, en hoe kijkt de Commissie zelf tegen dit voorstel aan? Wordt het gezien als een stok achter de deur om op het laatste ogenblik toch nog een gentlemen's agreement los te krijgen van de banken, of bent u van plan, commissaris, om op het pad naar een verordening door te gaan? Ik hoop dat u als Commissie besluitvaardig blijft.

Bolkestein
Voorzitter, in oktober vorig jaar, zoals mevrouw Peijs daarnet al zei, stond ik hier op dezelfde plaats om te spreken over hetzelfde thema, namelijk het tot stand brengen van een gemeenschappelijke betalingsruimte. De Commissie had zopas haar vierde of vijfde mededeling over dat onderwerp gepubliceerd en daarin werd gesteld dat de interne markt en de eenheidsmunt vergezeld dienden te gaan van een gemeenschappelijke betalingsruimte.
In dit Parlement was er toen kritiek op de Commissie omdat zij te passief zou zijn. Ik herinner me dat nog goed. Mevrouw Peijs vroeg zich af wanneer de Commissie tot actie zou overgaan. Welnu, Voorzitter, de Commissie heeft goed naar mevrouw Peijs geluisterd en gehandeld, dat zal niemand nu kunnen ontkennen. De Commissie heeft een ontwerpverordening ingediend die op een eenvoudig beginsel berust, namelijk dat elke betaling in euro evenveel moet kosten, ongeacht of het om een binnenlandse dan wel om een grensoverschrijdende betaling gaat. Voor de burgers is dit van groot belang, zoals ook door vele leden van dit Parlement is opgemerkt. Vandaag is de euro vooral voor de burgers een virtuele munt. Maar op 1 januari 2002 zal de munt een concrete vorm aannemen, want vanaf die datum zullen 300 miljoen Europeanen dezelfde bankbiljetten en munten gebruiken.
Vandaag aanvaarden de burgers in Europa nog dat een grensoverschrijdende betaling meer kost dan een binnenlandse. De reden is dat het om verschillende munteenheden gaat, maar na 1 januari zal dat niet meer het geval zijn. De burgers zullen dan de vraag stellen welk nut de euro heeft als grensoverschrijdende betalingen toch nog altijd even duur zijn als nu.
Ik zou er in dit verband aan willen herinneren dat ons laatste onderzoek naar de kosten van grensoverschrijdende overmakingen verbijsterende resultaten heeft opgeleverd. Het is gebleken dat in het jaar 2001 de kosten voor een grensoverschrijdende overmaking van 100 EUR gemiddeld maar liefst 24 EUR bedragen. In 1993 hadden wij reeds eenzelfde onderzoek verricht. Wij hebben jammer genoeg moeten vaststellen dat er in acht jaar tijd geen enkele vooruitgang is geboekt. Daarom heeft de Commissie besloten naar het wapen van een verordening te grijpen. De markt is er zelf niet in geslaagd met oplossingen voor het aan de orde gestelde probleem op de proppen te komen en met deze ingreep wil de wetgever de marktdeelnemers ertoe dwingen de infrastructuren in het leven te roepen waaraan de markt behoefte heeft.
Zoals mevrouw Peijs weet ben ik een overtuigd liberaal, en ik betreur dan ook dat ik mij genoodzaakt heb gezien een zo dwingende tekst voor de banken voor te stellen. Maar het is de enige manier om de marktdeelnemers ertoe te bewegen werk te maken van de nieuwe systemen die onontbeerlijk zijn voor de goede werking van de interne markt. Ik stel dan ook met tevredenheid vast dat de eerste resultaten zich reeds aandienen. In een deel van de banksector wordt thans het plan geopperd om een nieuw systeem voor grensoverschrijdende betalingen tot stand te brengen. En dat is het bewijs dat het voorliggende voorstel voor een verordening ook realistisch is. Ook in de banksector geldt immers: waar een wil is, is een weg.
Wat mij wel heeft verrast, is de gedachte van de banksector: wij, banken, verbinden ons ertoe het plan uit te voeren dus u, Commissie, kunt uw voorstel voor een verordening intrekken. In eerste plaats mag niet uit het oog worden verloren dat dit plan slechts op de steun van een deel van de banksector mag rekenen. Er zijn immers drie Europese belangenverenigingen voor het bankwezen en slechts één ervan heeft mij geschreven om dit plan voor te stellen. Dat is een belangrijk gegeven. Een betalingssysteem is immers een netwerk, en een netwerk ontwikkelt zich in het tempo van de traagste leden die ertoe behoren. Welnu, het is voldoende dat een deel van de leden van een netwerk weigert verder te evolueren, om alle overige leden te blokkeren. Dat is trouwens een van de redenen waarom in de afgelopen tien jaar geen enkele vooruitgang is geboekt.
Tweede punt is dat het voorgestelde plan te laat komt. Het is pas aangekondigd in een persbericht twee weken voor de behandeling van het voorstel in het Parlement. De Commissie vraagt echter al elf jaar werk te maken van deze kwestie, maar in al die tijd is er te weinig gebeurd en om deze redenen, mijnheer de Voorzitter, kan de Commissie ook niet positief reageren op die leden van het Parlement die hebben voorgesteld om de banksector toch een zekere zelfregulerende bevoegdheid te geven. De banksector heeft voldoende tijd gehad, komt nu met een eigen voorstel, althans een deel van de banksector. Het is te weinig en te laat en daarom moet de Commissie overgaan tot het voorstellen van een verordening. Het is dus niet logisch, Voorzitter, de intrekking van het voorstel te eisen juist voor de eerste vruchten zichtbaar worden. Het idee voor de opschorting van de verordening zoals voorgesteld in amendement 9 van de heer Maaten lijkt mij daarom niet aanvaardbaar. Ik herhaal wat ik daareven heb gezegd: de voorstellen voor een zelfregulering komen te laat.
Voorzitter, elke oproep van de Commissie aan de bankwereld wordt gesteund of is gesteund door dit Parlement en dat is bemoedigend. Ik prijs in dat verband vele leden van dit Parlement en vooral dan rapporteur, mevrouw Peijs, die met volharding heeft gewerkt aan het doel, de kosten van overmakingen te verlagen. Mevrouw Peijs vertolkt daarbij de mening van de burgers en het grote belang voor het bedrijfsleven, niet in de laatste plaats de kleine en middelgrote ondernemingen. Het voorstel dat de Commissie voorlegt is een concrete invulling van wat men noemt het Europa van de burgers.
Ik kom nog op een ander discussiepunt, namelijk de datum waarop de voorliggende ontwerpverordening in werking moet treden. Sommige leden van dit Parlement hebben in dat verband verwezen naar het advies van de Europese Centrale Bank. Daarin staat dat de ECB het volledig eens is met de doelstellingen die wij met ons voorstel nastreven maar dat wij, de Commissie dus, te snel zouden gaan en te veeleisend zouden zijn. De sleutel in het betoog van de ECB is dat de banken meer tijd nodig hebben om de noodzakelijke infrastructuur en logistieke voorzieningen op te zetten. Daarom stelt de Europese Centrale Bank 1 januari 2005 voor als datum voor de inwerkingtreding van de verordening.
Voorzitter, aan de ene kant betwist ik niet dat er tijd nodig zal zijn om deze infrastructuur tot stand te brengen, maar aan de andere kant vind ik ook dat dit probleem niet mag worden overdreven. Al jarenlang houden de banken ons immers voor dat de grensoverschrijdende overmaking slechts 1 procent van de totale overmakingen vertegenwoordigt. Inwerkingtreding van de verordening in 2003 zal derhalve geen onoverkomelijke extra kosten met zich meebrengen, en als onze verwachtingen bewaarheid worden en als blijkt dat de prijsdaling resulteert in een groter gebruik van dit betaalmiddel, dan is er zelfs nog meer reden om vaart te zetten achter de werkzaamheden.
Mijnheer de Voorzitter, het verslag van mevrouw Peijs bevat zestien amendementen, zeven op de overwegingen en negen op de artikelen. Eén enkel amendement is niet aanvaardbaar en dat is amendement 9 over de opschorting van de verordening waar ik het daarnet over heb gehad. Eén amendement levert een juridisch probleem op, namelijk amendement nummer 4 betreffende de stijging van de kosten voor binnenlandse betalingen. Het betreft hier een politieke verklaring die ik weliswaar geheel onderschrijf, maar die niet past in een wetstekst.
Overigens zou ik, Voorzitter, wat dat betreft willen ingaan op de laatste spreekster, mevrouw Thyssen, die mij vroeg hoe het zit met de mogelijkheid dat banken datgene wat zij dan verliezen op internationale betalingen verhalen op het binnenlands betalingsverkeer. Zoals terecht is opgemerkt, is deze voorgestelde verordening geen prijsmaatregel: de prijzen van de overmakingen worden immers niet bepaald en dat betekent dat de prijzen voor binnenlandse overmakingen in theorie zouden kunnen stijgen.

Maar een essentieel onderdeel van deze verordening is transparantie. De banken moeten aan hun klanten mededeling doen over de prijsopbouw van de verschillende soorten overmakingen. Zij moeten hun klanten ook informeren wanneer die prijzen veranderen. Dat betekent dat er totale transparantie zal ontstaan over wat dit alles kost. De Commissie gaat ervan uit dat het normale spel van de concurrentie ertoe zal leiden dat de verschillende kosten voor binnenlandse overmakingen onder controle blijven en dus niet zullen stijgen.
In amendement nr. 6 wordt gesteld dat de lidstaten hun verantwoordelijkheid moeten nemen ten aanzien van de toepassing van de verordening. De Commissie kan zich vinden in het eerste deel van het amendement. Het tweede deel komt de Commissie enigszins mysterieus voor en zij vindt het moeilijk om daar nu een oordeel over te geven. Met amendement 10 wenst de indiener dat het beginsel van non-discriminatie niet van toepassing is op betaalcheques. Welnu, de Commissie heeft nooit het gebruik van cheques willen bevorderen en is het dus eens met dat amendement.
Verder wenst rapporteur Peijs dat de inwerkingtreding van de verordening wordt uitgesteld tot 1 maart 2002. Dat levert voor de Commissie geen problemen op. We kunnen dat amendement dus aanvaarden. De overige zeven amendementen zijn in beginsel aanvaardbaar, maar sommige zullen wel opnieuw moeten worden geformuleerd.
Voorzitter, dit voorstel wordt besproken op de Raad interne markt van 26 november, over een dag of tien. Ik ben ervan overtuigd dat wij dan een akkoord zullen bereiken, niet in het minst omdat de Europese Raad in Gent de Raad heeft verzocht om snel tot conclusies te komen en dit voorstel heeft gesteund. Ik weet dat de rapporteur, mevrouw Peijs, ook vele contacten met de Raad heeft en zij zal, denk ik, mijn gevoelens kunnen onderschrijven. Ik zou graag mevrouw Peijs willen danken voor het uitstekende document dat zij heeft opgesteld en voor al haar activiteiten sinds 1989 om de kosten van grensoverschrijdende betalingen te verminderen. Ik hoop, Voorzitter, dat de tweede lezing slechts een formele zaak zal zijn zodat de tekst in januari kan worden gepubliceerd.
Tenslotte nog een tweede vraag van mevrouw Thyssen. Zij heeft mij ook gevraagd of de Commissie van plan is stand te houden, niet door de knieën zal gaan voor de druk van de banken en of zij dit ziet als een soort stok achter de deur. Neen, mijnheer de Voorzitter, dit is bedoeld als een verordening en de Commissie is dus zeker van plan voet bij stuk te houden en ervoor te zorgen dat deze verordening in werking treedt in maart volgend jaar en dat grensoverschrijdende overmakingen niet méér zullen kosten dan nationale overmakingen.
Voorzitter, tot slot mag ik het Parlement als geheel bedanken voor de goede samenwerking. Dat toont aan hoe vooruitgang kan worden geboekt als beide instellingen, Parlement en Commissie, op één lijn zitten. Dit voorstel laat de burger van onze landen de concrete voordelen van Europa zien en versterkt het vertrouwen in de Europese Unie.

Peijs
Voorzitter, ik zou niet willen dat de heer Bolkestein naar huis ging, denkend dat we in dit Parlement buitengewoon mysterieuze dingen doen. Het eerste deel van het amendement waar de commissaris het over had, blijft gehandhaafd. Hij kan daar ook mee instemmen. We vonden zelf ook dat het tweede gedeelte een beetje een merkwaardige vorm had, te meer daar het niet de bedoeling van het Parlement was een nieuw instituut te vormen. We hebben het omgezet in een overweging en daarin staat dus ongeveer dezelfde vraag om redress-procedures als in de richtlijn van 1997. Ik denk dat daarmee alle mysterieuze zaken weggenomen zijn, Voorzitter, zodat we met zijn allen aan de tweede lezing kunnen gaan werken.

Bolkestein
Voorzitter, de Commissie heeft kennis genomen van datgene wat mevrouw Peijs zoëven heeft gezegd en zal haar houding nader bepalen. Dank u zeer, Voorzitter.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Structuur en tarieven van de accijns van tabaksfabrikaten
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0352/2001) van de heer Katiforis, namens de Economische en Monetaire Commissie, over het voorstel voor een richtlijn van de Raad tot wijziging van Richtlijn 92/79/EEG, Richtlijn 92/80/EEG en Richtlijn 95/59/EG wat de structuur en de tarieven van de accijns van tabaksfabrikaten betreft (COM(2001) 133 - C5-0139/2001 - 2001/0063(CNS)).

Katiforis
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, het spijt mij ten zeerste maar in het geval van deze ontwerprichtlijn kan ik geen bijdrage leveren aan de eendracht tussen onze twee instellingen. Ik moet helaas verwerping van het Commissievoorstel aanbevelen. Zoals u weet zijn sigaretten geen belastingvrije goederen. Er wordt belasting op geheven, namelijk in de vorm van accijnzen en BTW. Deze belasting loopt in Europa hoog op: 70 à 80% van de prijs van sigaretten is belasting. De Commissie stelt nu voor de accijnzen een minimumtarief van 70 euro voor, als aanvulling op het momenteel geldend evenredig belastingstelsel.
Het argument hiervoor is dat de belastingdruk in de lidstaten van de Unie grote verschillen vertoont, alhoewel er juist van convergentie sprake zou moeten zijn. Dit klopt niet. Er is inderdaad geen sprake van convergentie maar de belastingdruk is niet sterk verschillend. Bij sigaretten is zelfs in sterkere mate sprake van convergentie dan bij vele andere producten, hetgeen ook wordt bevestigd in een onafhankelijke studie van het Directoraat-generaal studies van het Europees Parlement, en die studie is zeer zeker niet opgesteld om mijn voorstel te schragen.
Waarom moet volgens de Commissie de belastingdruk convergeren? Wel, omdat anders prijsverschillen ontstaan en prijsverschillen op hun beurt illegale handel en belastingfraude in de hand werken. Natuurlijk moet daar een einde aan worden gemaakt en het Parlement heeft ook herhaaldelijk maatregelen voorgesteld, maar helaas zijn die maatregelen ter bestrijding van sigarettensmokkel er nooit gekomen. Als wij een einde willen maken aan de verschijnselen die gepaard gaan met prijsverschillen, moeten wij de prijsverschillen zelf uit de weg ruimen. De Commissie geeft toe dat onbekend is of convergentie van belastingdruk ook inderdaad zal leiden tot convergentie van prijzen. Het is echter zo goed als zeker dat er geen prijsconvergentie zal komen. Door het monopolistische karakter van de industrie worden de prijzen immers vastgesteld op grond van strategische overwegingen. De sigarettenprijzen zijn niet het gevolg van het marktspel, maar van de monopolistische mededinging, en daarom is het een utopie te geloven dat de prijzen gelijkgeschakeld zullen worden.
In het Commissievoorstel wordt ook met geen woord gerept over BTW-harmonisatie. Het verschil tussen de BTW-tarieven in de lidstaten kan zelfs oplopen tot 100%. Hoe kan men nu de belastingdruk gaan harmoniseren als niet tegelijkertijd ook de BTW op sigaretten wordt geharmoniseerd? Als men in een bepaald land van de Unie sigaretten koopt waarover belasting is betaald en die verkoopt in een ander land van de Unie waar deze sigaretten duurder zijn, handelt men dan illegaal? Volgens mij niet! Dit is gewoon het gevolg van de interne markt. Ook indien dit echter illegaal zou zijn, of indien er geen belasting is betaald over de sigaretten, zou de situatie er niet door veranderen. Ik denk bijvoorbeeld aan het geval van Groot-Brittannië dat werkelijk zwaar gebukt gaat onder sigarettensmokkel: 50% van de in Groot-Brittannië gerookte sigaretten zijn gesmokkeld juist omdat door de enorme belastingdruk de sigarettenprijs huizenhoog is opgelopen. De situatie in Groot-Brittannië zal niet veranderen omdat de sigarettenprijzen in België, Nederland of Frankrijk, van waaruit deze smokkelhandel wordt gevoed, niet door het Commissievoorstel zullen worden beïnvloed.
Het is zelfs zo dat de prijzen in de zuidelijke lidstaten zullen stijgen, evenals de prijzen in de kandidaat-landen. Als de kandidaat-landen tot de Europese Unie toetreden - hetgeen ik van ganser harte hoop - zullen de prijzen daar tengevolge van deze richtlijn met 200 à 400% omhoog gaan. Denkt u nu werkelijk dat wij met uitzonderingen dergelijke prijsverhogingen kunnen opvangen? Beseft u wel wat er met de smokkelhandel zal gebeuren vanuit Oekraïne, Rusland, China of ook India als wij dergelijke prijsverhogingen dulden?
Ook wordt het argument van de volksgezondheid genoemd. Men zegt namelijk dat met hoge prijzen het roken wordt tegengegaan. Dat is echter niet gezegd. Waar halen wij die wijsheid vandaan? Uit de statistieken? De statistieken houden echter alleen rekening met de legale sigarettenhandel. Met prijsverhogingen wordt inderdaad het legale roken beperkt, maar het illegale roken daarentegen aangemoedigd. In Groot-Brittannië viert de maffia hoogtij. Juist de hoge prijzen hebben de maffia de kans gegeven de sigarettenmarkt volkomen te ontwrichten.
Bovendien moet ik toch zeggen, mijnheer de commissaris, dat de Raad niet het verschuldigde respect en de noodzakelijke tact heeft betracht jegens het Parlement. Een week voordat wij ons advies moesten uitbrengen, kwam de Raad namelijk met een politiek akkoord op de proppen. Daarmee wilde de Raad ons dwingen naar zijn pijpen te dansen. Dat is mijns inziens niet de juiste manier om onze democratische instellingen te laten functioneren. Als ons Parlement op die manier moet werken, vraag ik mij eerlijk gezegd af waarom wij zo nodig de koude oorlog moesten winnen. Uit uw vorige toespraak kon ik opmaken dat u liberaal in hart en nieren bent. Daarom verbaast het mij dat u nu deze maatregel ondersteunt. Economisch gezien zullen alleen de grote monopolies daar baat bij hebben - om redenen die ik nu niet kan uiteenzetten, maar u weet heel goed dat dit zo is - en politiek gezien handelt u op een haast totalitaire manier. Er gaapt een diepe kloof tussen hetgeen wij voorstaan en hetgeen in de praktijk gebeurt, en dat moet u mijns inziens aan het denken zetten.

Wieland
Mijnheer de Voorzitter, de rapporteur adviseert u het voorstel van de Commissie te verwerpen. Het doet ons van de Commissie juridische zaken en interne markt pijn om dat te doen zonder de Commissie te zeggen waarom, althans zonder de Commissie in schriftelijke vorm uitleg te geven. Alles bij elkaar genomen moeten wij tot de conclusie komen dat deze richtlijn in deze vorm niet te handhaven valt. In haar standpunt heeft de Commissie juridische zaken en interne markt een aantal opmerkingen geformuleerd waarin zij zich heeft beperkt tot haar specifieke werkterrein. Zeker is dat bij dit voorstel voor een richtlijn ook de kwestie omtrent de gezondheidsbescherming een bepaalde rol speelt. Hier heeft onze commissie zich echter niet over gebogen. In verband met de gezondheidsbescherming is het zeker ook van belang of men een minimum accijnsbedrag eist van 140, 120, 100, 80 of 60 euro, maar dit is niet van invloed op het standpunt van de Commissie juridische zaken en interne markt. Juridische overwegingen waren voor ons de enige maatstaf. En wat dat betreft lijkt de richtlijn twee forse tekortkomingen te vertonen, dermate fors dat de richtlijn met het oog op een verstandig internemarktbeleid niet zo kan worden aangenomen.
Ten eerste kleeft er aan het systeem van minimum accijnsbedragen het probleem dat er bovenop het minimum accijnsbedrag nog BTW wordt berekend. Als ik nu een land neem dat zich exact houdt aan de minimumaccijns en een zeer lage BTW berekent, dan moet ik constateren dat er sprake is van oneerlijke concurrentie tegenover een land dat wat meer rekent dan het minimum accijnstarief en dat verhoudingsgewijs ook een wat hogere BTW hanteert. Daarom denken wij dat het beter is om het systeem van een minimum verbruiksbelasting exclusief BTW te verruilen voor een systeem met een minimumaccijns inclusief BTW.
Het tweede punt betreft artikel 3, lid 1. Wij denken dat er in dit voorstel geen adequaat onderscheid wordt gemaakt tussen sigaretten en cigarillo' s of sigaren. Het voorstel wekt de schijn dat cigarillo' s met filter als sigaretten met een donker dekblad zijn te bestempelen teneinde dit soort cigarillo' s onder de belastingheffing op sigaretten te laten vallen. Onzes inziens bevindt men zich hiermee op de verkeerde weg. Over de gunstige werking van filters voor de gezondheid valt natuurlijk te twisten, maar wat wel onbetwistbaar juist moet zijn, is dat een cigarillo met filter beter is voor de gezondheid dan een cigarillo zonder filter. Als ik dan voor een cigarillo met filter dezelfde accijnsdruk opleg als voor een sigaret dan benadeel ik - en ik rook echt geen cigarillo' s, hoor! - het product dat in wezen minder schadelijk is voor de gezondheid dan een sigaret. Ik denk dan ook dat er op dit punt nog wel het een en ander te verbeteren valt. Al met al zijn wij voor verwerping. Het klinkt misschien wat hard, maar men zal bij het aanbrengen van verbeteringen wat meer vakmanschap aan de dag moeten leggen.

Maaten
Voorzitter, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid kan ik de Commissie bedanken voor het voorstel voor opwaartse convergentie tussen accijnzen op tabak. Het Parlement heeft er enige jaren geleden om gevraagd en de Commissie bedient ons nu. Het voorstel betekent naar onze smaak een vooruitgang in verhouding tot de huidige situatie en het lost ook een aantal problemen op waaronder dat van het blijven handhaven van uitzonderingen, zoals nu voor Zweden, en in de toekomst voor toetredingslanden. Het is daarom volgens ons een doordacht voorstel. We zijn wel met een aantal amendementen gekomen. In de eerste plaats is daar de kwestie van de BTW waarover ook de heren Katiforis en Wieland het hebben gehad. Ik deel hun standpunt daarover en daarom heeft mijn fractie opnieuw het amendement ingediend dat al in de Commissie juridische zaken was aangenomen, namelijk om bij de berekening ook de BTW in aanmerking te nemen.
Ten tweede zijn wij in onze commissie van mening geweest dat je de zaak duidelijk in de context van de bestaande onderhandelingen in de Wereldgezondheidsorganisatie moet zetten, want die is hiervoor van groot belang.
Ten derde zijn wij van mening dat er veel gedaan moet worden tegen de smokkel. Ik onderschrijf niet het standpunt van de rapporteur dat het verhogen van de accijnzen als zodanig de smokkel bevordert of, omgekeerd, dat je door het verlagen van de accijnzen minder smokkel zou krijgen. Ik ben van mening dat je tegen smokkel heel andere maatregelen moet nemen, die overigens ook onderwerp van debat zijn binnen de Wereldgezondheidsorganisatie.
Verder hebben wij een amendement ingediend betreffende de tabaksubsidies, een onderwerp waar we het vaak over hebben en dat ook in dit verband relevant is. Voorts hebben wij een amendement ingediend waarin wij zeggen dat we voor producten die minder ongezond zijn eigenlijk naar een systeem zouden moeten toewerken, misschien niet nu, maar in 2005, waarbij de accijnzen op die producten ook lager zouden zijn. Wij steunen dus in grote lijnen het voorstel van de Commissie en overigens ook het standpunt dat de Raad daarover reeds heeft ingenomen.

Folias
Mijnheer de Voorzitter, voor een keer ben ik het eens met de heer Katiforis, de rapporteur, niet omdat wij dezelfde taal spreken of dezelfde nationaliteit hebben, maar omdat hetgeen hij zegt gewoon een kwestie van gezond verstand is. Het spijt mij maar van gezond verstand is in deze ontwerprichtlijn absoluut geen sprake. Daarom stellen ook wij voor deze richtlijn in haar totaliteit te verwerpen. Als ze niet wordt verworpen, lopen wij het risico ons belachelijk te maken. Als een dergelijke richtlijn wordt aangenomen, zullen wij waarschijnlijk precies het tegenovergestelde effect bereiken van hetgeen de Raad wil. Bovendien zou het nuttig zijn geweest indien de Raad hier aanwezig was geweest. Evenals het gezond verstand schittert ook de Raad door afwezigheid.
De Raad zegt belastingontduiking en sigarettensmokkel te willen bestrijden. Als wij de accijnzen verhogen, verhogen wij echter de belastingontduiking. Het is alom bekend dat belastingontduiking des te aantrekkelijker is naarmate de belastingen hoger zijn. Als wij zoals voorgesteld de sigarettenprijzen verhogen, zullen wij zeker ook de smokkelhandel in sigaretten aanmoedigen. Legale sigaretten zullen daardoor immers duurder worden dan gesmokkelde sigaretten. Wij krijgen dus een averechtse uitwerking. Verder zegt de Raad de volksgezondheid te willen beschermen via het bestrijden van roken, en het roken wordt bestreden met het duurder maken van sigaretten. In het beste geval zal er niets veranderen in het consumptiegedrag van de rokers, en in het slechtste geval zullen met name rokers met lage inkomens gedwongen worden goedkopere, en dus schadelijkere sigaretten te roken. Willen wij dat? Bijzonder nobel van ons!
Bovendien zijn de bepalingen in de voorgestelde richtlijn onbillijk. Ten eerste wordt de toepassing van de richtlijn immers beperkt tot vijf, vooral zuidelijke landen. In de resterende tien lidstaten blijft de situatie ongewijzigd omdat men daar al op het hoogste niveau zit. Ten tweede zullen in deze vijf landen - waarvan vier zuidelijke lidstaten - de kosten voor levensonderhoud stijgen zonder dat het inkomen stijgt en zal dus de inflatie worden aangewakkerd. Bovendien moeten wij ons afvragen wat de kandidaat-landen voor toetreding zullen denken van deze voorgestelde richtlijn? Zullen zij van mening zijn dat deze richtlijn de goede kant uitgaat en een blijk is van oprechte belangstelling van de Europese Unie voor hun welzijn? Bovendien zou het goed zijn eens na te gaan hoe deze regeringen hun burgers ervan kunnen overtuigen dat toetreding tot de Europese Unie voordelig is als zij door een dergelijke richtlijn worden gedwongen de sigarettenprijzen met 200 à 500% te verhogen?
Tot slot moet ik zeggen dat ik het betreur dat de Ecofin-Raad een poging heeft gedaan om de stemming van morgen te beïnvloeden door bij voorbaat het bereikte akkoord naar buiten te brengen. Dat is hoogst kwalijk.

Stihler
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de Commissie graag bedanken voor dit voorstel. Ik ben het oneens met de rapporteur; hij laat me geen andere keus. Gisteren nog heeft dit Parlement een resolutie aangenomen met daarin het standpunt van het Europees Parlement voor de derde ronde van de onderhandelingen over een kaderovereenkomst van de Wereldgezondheidsorganisatie inzake de bestrijding van het tabaksgebruik.
Het Parlement moet niet vergeten dat tabak in de Europese Unie de grootste oorzaak is van ziekten die voorkomen kunnen worden. Dat kunnen we van geen enkel ander product zeggen. Elk jaar sterven er onnodig een half miljoen EU-burgers door tabak. In Schotland, dat ik vertegenwoordig, zijn vorig jaar 13.000 mensen overleden aan de gevolgen van roken. Het voorstel van de Commissie zal mensen helpen om te stoppen met roken. Met dit voorstel wordt een minimum accijnsbedrag ingevoerd. Het tarief wordt momenteel uitgedrukt in de vorm van een belastingpercentage van de verkoopprijs en heeft daarom weinig effect op lidstaten en kandidaat-lidstaten waar de verkoopprijzen al laag zijn.
Hoe duurder een pakje sigaretten, hoe groter de stimulans om te stoppen met roken. Sommige mensen zeggen dat de doeltreffendste manier om rokers van hun verslaving af te helpen is er een hoog prijskaartje aan te hangen. Daarom juich ik alle maatregelen om het roken te ontmoedigen toe en ik acht ze van groter belang dan argumenten ten gunste van de tabaksindustrie.
Wat smokkel betreft denk ik, in tegenstelling tot de rapporteur, dat smokkel binnen de EU met dit voorstel wordt tegengegaan. Het is zinnig en doeltreffend om ter bestrijding van deze plaag met minimum accijnsbedragen te werken. De Commissie is met een goed voorstel gekomen, dat van ganser harte moet worden gesteund.

Blokland
Voorzitter, het valt mij op dat in het verslag-Katiforis geen verklaring wordt gegeven voor het feit dat het voorstel van de Europese Commissie betreffende de wijziging van de accijnstarieven voor tabak wordt verworpen. Blijkbaar kan dit standpunt niet onderbouwd worden. In dit nieuwe voorstel gaat het om een wijziging van bestaande richtlijnen, dus de rechtsgrondslag is niet in het geding. De reden voor de wijziging is onder andere dat de lidstaten zeer veel accijnzen mislopen door fraude en smokkel. Op dit punt werkt de interne markt dus nog niet goed en is er sprake van concurrentieverstoring. Als de verschillen tussen de lidstaten kleiner worden, zullen deze fraude en smokkel ontmoedigd worden en hopelijk zelfs verdwijnen. Bovendien zal de als gevolg van dit voorstel noodzakelijke verhoging van de tabaksaccijnzen voor een aantal lidstaten, de gezondheid geen schade toebrengen. Om genoemde redenen kan ik een minimumaccijnsdruk van 57 procent toejuichen. In het geval dat de smokkelpraktijken waar zelfs tabaksfabrikanten aan meewerken, niet verdwijnen, dient de Europese Commissie met aanvullende maatregelen te komen.
Al verscheidene malen heb ik mij sterk gemaakt voor de afbouw van subsidies op tabaksteelt. De amendementen van de heer Maaten kan ik daarom van harte steunen. Nog steeds is de Europese Unie op dit punt erg ongeloofwaardig. Aan de ene kant wordt het tabaksgebruik ontmoedigd door waarschuwende boodschappen, verbod op tabaksreclame en hogere accijnzen, terwijl aan de andere kant een miljard EUR in rook opgaat in de vorm van tabaksubsidies. De tabakstelers ondersteunen met het overschakelen op een andere teelt waarbij ook weer subsidie wordt verstrekt, is een zeer ruimhartige oplossing en verdient daarom de steun van het Parlement. Ik roep daarom de Raad op om de voorstellen van de Europese Commissie te steunen en niet te zwichten voor de druk van een of twee lidstaten. Ik maak trouwens bezwaar tegen de toe-eigening door de heer Folias van het gezond verstand. Met evenveel recht kan ik stellen dat ieder het recht heeft op zijn eigen domheid.

Bolkestein
Mijnheer de Voorzitter, het standpunt dat de Economische en Monetaire Commissie inneemt ten aanzien van het onderhavige voorstel heeft me verbaasd. Het wijkt aanzienlijk af van het standpunt van dit Parlement in 1996. Toen drong het Parlement er bij de Commissie op aan om met voorstellen te komen voor de opwaartse harmonisering van tabaksprijzen op basis van hogere accijnstarieven binnen de Unie met als een van de redenen het gezondheidsaspect, en om maatregelen te overwegen om sigarettenproducenten, die per lidstaat ver uiteenlopende prijzen vóór belasting hanteren, minder ruimte te geven om de prijzen te manipuleren. Het huidige voorstel van de Commissie sluit aan bij dat standpunt.
Om die reden heeft het advies van de Economische en Monetaire Commissie mij zeer verbaasd. De Commissie doet wat het Parlement in 1996 heeft gevraagd en daarom is het merkwaardig dat het voorstel van de Commissie in het verslag niet wordt aanvaard. De voorgestelde wijzigingen zullen voor een grotere convergentie van accijnzen binnen de Europese Unie zorgen en als zodanig de werking van de interne markt verbeteren, zowel nu als na uitbreiding. Ook zal hierdoor de fraude met accijnzen binnen de Unie worden ontmoedigd.
Wat mij nog meer verbaast - en daar heeft de heer Blokland zojuist op gewezen - is dat in het ontwerpverslag niet wordt aangegeven waarom het voorstel van de Commissie wordt verworpen. Dat is wel het minste wat de Commissie had verwacht. Volgens het werkdocument dat de rapporteur in juni aan de Economische en Monetaire Commissie heeft gepresenteerd is het belangrijkste argument dat de invoering van een minimum accijnsbedrag van 70 euro voor sigaretten een verschuiving naar specifieke belastingheffing betekent en dat dit in het nadeel is van kleine en middelgrote fabrikanten in zuidelijke lidstaten.
Ik wil graag benadrukken dat de Commissie deze zienswijze absoluut niet deelt. Met de invoering van een vast bedrag in euro's wordt de structuur van de accijnsheffing op sigaretten niet gewijzigd. Lidstaten die getroffen worden door de invoering van het vaste bedrag blijven de flexibiliteit houden die zij nu hebben om zelf de verhouding te bepalen van de specifieke component en de ad valorem-component van de heffing, aangezien andere regels ongewijzigd blijven.
Ik merk ook graag op dat het voorstel van de Commissie brede steun heeft gekregen in de Raad. Vorige week hebben de lidstaten tijdens de Ecofin-Raad zich unaniem achter een compromistekst geschaard die was opgesteld door het Belgische voorzitterschap en die duidelijk in het verlengde ligt van het voorstel van de Commissie. Wat de accijns op sigaretten betreft, is het opvallendste element de invoering van een minimum accijnsbedrag van 60 euro in het begin en van 64 euro in een later stadium in plaats van de 70 euro die de Commissie heeft voorgesteld.
Dat het voorstel wordt aangenomen is ook uitermate belangrijk met het oog op de toekomstige uitbreiding van de Unie in oostelijke richting. De heer Folias heeft zeer terecht onze aandacht gevestigd op dat aspect van het voorstel. Met de huidige minimum heffingseis - de zogeheten 57%-regel - is er veel meer prijsmanipulatie mogelijk en kan de kloof tussen het accijns- en het prijsniveau in de huidige lidstaten en de kandidaat-lidstaten niet duurzaam worden gedicht.
Een dergelijke situatie zou ertoe leiden dat de huidige lidstaten, en met name de buurlanden van kandidaat-lidstaten, met een aanzienlijke inkomstendaling te maken zullen krijgen. Met een minimum accijnsbedrag wordt dit voorkomen en wordt ervoor gezorgd dat de interne markt na uitbreiding naar behoren functioneert. De Commissie is zich ervan bewust dat het voor de meeste kandidaat-lidstaten een aanzienlijke opgave zal zijn om het bedrag in euro's te halen. Daarom heeft zij voorgesteld dat de Raad beperkte overgangsperioden instelt voor kandidaat-lidstaten om hen in staat te stellen het minimum accijnsbedrag te halen.
Verder zag ik tot mijn genoegen dat de twee parlementaire commissies die een standpunt over het voorstel hebben geformuleerd - de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid met de heer Maaten als rapporteur voor advies, en de Commissie juridische zaken en interne markt met de heer Wieland als rapporteur voor advies - weliswaar enkele amendementen hebben ingediend, maar de algemene strekking van het voorstel aanvaarden.
De meeste amendementen die zijn voorgesteld in het verslag van de heer Maaten zijn in deze vergadering opnieuw ingediend. De Commissie is het globaal genomen eens met het standpunt van de heer Maaten dat er meer aandacht moet worden geschonken aan het gezondheidsaspect en dat fraude en smokkel moeten worden bestreden. Ik begrijp niet waarom de heer Katiforis de argumenten die met de gezondheid te maken hebben niet kan aanvaarden. Het is algemeen bekend - en ik weet zeker dat hij dat ook weet - dat 75% van de rokers voor hun achttiende met roken zijn begonnen. Uit allerlei rapporten en onderzoeken blijkt dat het rookgedrag van jonge mensen onder de 18 sterk wordt bepaald door het prijsaspect.
Het deed mij plezier om te horen dat zowel mevrouw Stihler als de heer Blokland het eens zijn met het standpunt van de Commissie dat er een direct verband is tussen de prijs en het sigarettenverbruik en dat de prijs derhalve een onmiskenbare invloed heeft op de gezondheid. De heer Folias voorspelde dat een verhoging van de prijs ertoe zou leiden dat er goedkopere sigaretten worden gekocht en gerookt. Volgens die redenering zou een verlaging van de prijs ertoe leiden dat er ook duurdere sigaretten worden gekocht. Dat wordt niet door de realiteit bevestigd. Daarom is de redenering van de heer Folias, met alle respect, niet in overeenstemming met de werkelijkheid.
Tussen het beantwoorden van specifieke vragen vanuit het Parlement door wil ik graag opmerken dat ik de redenering van de heer Wieland met betrekking tot de juridische aspecten van de zaak niet begrijp. Volgens hem zou de wisselwerking tussen BTW en accijns onrechtmatig zijn. Natuurlijk worden de concurrentie en de smokkel erdoor beïnvloed, zoals we allemaal wel weten, maar waarom zou dit onrechtmatig zijn, zoals hij beweert?
Het standpunt van zijn commissie is gebaseerd op de juridische stand van zaken. Volgens hem is er een probleem omdat cigarillo's met bepaalde afmetingen en van een bepaald soort als sigaren moeten worden behandeld en niet als sigaretten. Ik heb er hier een paar. Als je een doorsneeburger van de Europese Unie dit pakje cigarillo's zou laten zien, er een uit zou halen - een cigarillo is net zo groot en zwaar als een gewone sigaret - en hem zou vragen of hij op een sigaret lijkt of op een sigaar, durf ik er 144 pakjes sigaretten of cigarillo's met de heer Wieland om te verwedden - net wat hij liever heeft - dat die doorsneeburger ze tot de sigaretten zou rekenen.
De meeste amendementen uit het advies van de heer Maaten zijn in deze vergadering opnieuw ingediend. De Commissie is het globaal genomen eens met het standpunt dat er meer aandacht moet worden geschonken aan het gezondheidsaspect. Maar het voorstel hoeft vanwege deze amendementen niet te worden gewijzigd. Volgens de bestaande herzieningsbepalingen is de Commissie al verplicht om rekening te houden met de algemene doelstellingen van het Verdrag, met inbegrip van de bescherming van de gezondheid. Nieuwe ontwikkelingen, die zich bijvoorbeeld kunnen voordoen als de Wereldgezondheidsorganisatie een kaderovereenkomst inzake de bestrijding van het tabaksgebruik afsluit, moeten bij een volgende herziening automatisch in aanmerking worden genomen.
De Commissie en de lidstaten hebben tevens een aantal initiatieven genomen ter bestrijding van fraude en smokkel als reactie op de conclusies van de werkgroep op hoog niveau inzake fraude op het gebied van accijnzen.
Ik besluit met de opmerking dat de Commissie om de genoemde redenen nog steeds overtuigd is van de waarde van haar voorstel en dat zij de voorstellen van de Commissie nog steeds als een rechtstreeks antwoord beschouwt op het in 1996 door het Parlement geuite verzoek. Daarom nodigt de Commissie alle leden van het Parlement die een andere mening hebben laten horen dan die van de Commissie uit om hun standpunt inzake deze kwestie vóór de stemming van morgen nogmaals zorgvuldig in overweging te nemen.

Wieland
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, u hebt ons zojuist een voorbeeld getoond. Mag ik u vragen of de Commissie van mening is dat het bij de beoordeling van tabaksproducten, net als bij de beoordeling van commissarissen, niet om de verpakking maar om de inhoud gaat?

Bolkestein
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie kijkt altijd eerder naar de inhoud dan naar de vorm. Maar in dit geval is de vorm belangrijk. Als je de gewone EU-burger vraagt: "Wat is dit? Lijkt dit op een sigaret of op een sigaar?" , dan zal hij, omdat de lengte, de dikte en het gewicht precies hetzelfde zijn als van een sigaret, zonder een spoortje twijfel zeggen: "Dit lijkt op een sigaret" en niet "Dit lijkt op een sigaar" . En zo denkt de Commissie er ook over.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Europese Raad in het voorjaar van 2002
De Voorzitter
Aan de orde is het debat over de mondelinge vraag (B5-0528/01) van mevrouw Randzio-Plath, namens de Economische en Monetaire Commissie, over het syntheseverslag van de Commissie over de voorbereiding van de Europese Raad in het voorjaar van 2002.

Randzio-Plath
Mijnheer de Voorzitter, de Europese Raad van Lissabon heeft in maart 2000 een nieuwe strategie uitgestippeld voor het komende decennium. Op dat moment gaf de economische barometer nog alle aanleiding voor veel optimisme. Wij gingen er serieus vanuit dat wij niet alleen een duurzame groei van minstens 3% zouden kunnen bewerkstelligen, maar ook economische hervormingen, volledige werkgelegenheid en sociale insluiting.
Vandaag de dag staan wij er aanzienlijk slechter voor omdat de wereldeconomie in zwaar weer terechtgekomen is en de Europese Unie, ondanks haar bereidheid tot en de uitvoering van hervormingen, te kampen heeft met een economische neergang. Om die reden doemt nog krachtiger dan tijdens de voorbereiding van de eerste voorjaarstop in Stockholm de vraag op: hoe denkt de Commissie dit ambitieuze proces voort te zetten en de Europese Unie op basis van innovatie en kennis uit te laten groeien tot de meest dynamische en concurrerende economie van de wereld die in staat is alle problemen die ik zojuist heb geschetst het hoofd te bieden?
Die vraag rijst des te meer nu de voorjaarstop in Barcelona begint te naderen. Na een twee jaar durende evaluatie van een dergelijke strategie moet immers blijken op welke beleidsterreinen de lidstaten en de Europese Unie zich daadwerkelijk hebben gericht op de vooropgestelde kwantitatieve en kwalitatieve doelstellingen, alsmede in hoeverre men erin is geslaagd om de maatregelen te bundelen en aanschouwelijk te maken. Over het algemeen zijn er in de begrotingen van de lidstaten inderdaad meer middelen vrijgemaakt voor onderzoek en ontwikkeling, innovatie of de verdere ontwikkeling van de informatie- en communicatiemaatschappij.
De weinige cijfers waarover wij als Europees Parlement beschikken, spreken echter nog niet de duidelijke taal die we zo graag zien. Van de strategie van Lissabon en de consequente uitvoering hadden wij ons voorgesteld dat daar een zichtbare meerwaarde van zou uitgaan die tot uiting zou komen in een gecoördineerd Europees beleid waarin economisch, financieel, werkgelegenheids- en sociaal beleid is vervlecht, waarmee wij de burgers van de Europese Unie duidelijk zouden kunnen laten zien wat het Europees beleid voor hen betekent en, in meer concrete termen, kan betekenen voor de verbetering van de levens- en arbeidsomstandigheden in de Europese Unie. Een andere kwestie die om meer duidelijkheid vraagt, is hoe men de ambitieuze doelstelling denkt te realiseren van meer investeringen in de Europese Unie. Is er sprake geweest van concrete grensoverschrijdende investeringen in de infrastructuur anders dan in de vorm van papieren verslagen? Het zijn dit soort vragen die het Europees Parlement moet stellen omdat de Commissie met haar syntheseverslag het document moet leveren op basis waarvan het overleg zal worden gevoerd op de voorjaarstop, een top waar uiteindelijk de hoofdlijnen moeten worden vastgelegd van het toekomstig economisch beleid van de Europese Unie en haar lidstaten. Met het oog op de economische neergang en de problemen die in het kielzog van de afschuwelijke terreuraanslagen van 11 september zijn ontstaan - zoals de inzakking van het consumentenvertrouwen - moeten wij ons ook de vraag stellen: hoe voorkomen wij dat een self-fulfilling prophecy wordt bewaarheid, anders gezegd, hoe voorkomen wij dat wij in een recessie belanden?
In dit verband bezit de Commissie een grote verantwoordelijkheid om concrete en doelgerichte initiatieven te ontplooien voor de invoering van economische beleidsmaatregelen die niet alleen de arbeidsmarkt en de andere markten bestrijken, maar tevens gericht zijn op de totstandkoming van volledige werkgelegenheid en sociale insluiting. In dit verband wil ik specifiek aan u, mijnheer de commissaris, de vraag richten of het fiscale landschap, dat helaas nog steeds wordt gekenmerkt door naast elkaar bestaande, nationale systemen, geen negatief effect heeft op de investeringsactiviteiten in de Europese Unie, met name op de grensoverschrijdende investeringsactiviteiten.
Mijnheer de Commissaris, het is ons als Europees Parlement tot op heden niet duidelijk op welke manier het Europees Parlement eigenlijk zal worden betrokken bij dit gehele proces, dat zich op de rand van de tweede voorjaarstop bevindt. Op het gebied van de macro-economische dialoog zijn wij nog steeds geen volwaardige partner. Het ziet er niet naar uit dat er, zoals voor het proces van Lissabon, nog een forum zal worden belegd met alle betrokkenen. Ik vraag mij in alle ernst af in hoeverre het Europees Parlement betrokken wordt bij dit proces en in hoeverre er recht wordt gedaan aan de belangen van de burgers bij de vastlegging van de prioriteiten voor het economisch en structuurbeleid van de Europese Unie. Wij bevinden ons in een situatie waarin wij alle zeilen bij moeten zetten en optimisme ten toon moeten spreiden. Hoe denkt u dit te realiseren aan de hand van dit syntheseverslag? Welke aanpak staat u voor en van welke richtsnoeren wilt u daarbij uitgaan?

Bolkestein
Mijnheer de Voorzitter, in antwoord op de vragen van mevrouw Randzio-Plath merk ik graag als eerste op dat er momenteel wordt gewerkt aan het syntheseverslag van de Commissie voor de Europese Raad in maart 2002. Zoals de Europese Raad heeft verzocht, zal het verslag een evaluatie bevatten van de vorderingen die zijn gemaakt ten aanzien van de economische, sociale en milieuaspecten van de strategie van Lissabon. Ik noem het milieuaspect met name in verband met de Top van Göteborg.
Bij deze evaluatie wordt ook gekeken naar de vooruitgang die Raad en Parlement hebben geboekt ten aanzien van de hervormingsagenda van Lissabon. Voor de evaluatie zal gebruik worden gemaakt van de reeks structurele indicatoren die de Commissie in haar mededeling van 30 oktober 2001 heeft voorgesteld. Zoals mevrouw Randzio-Plath weet, geven die structurele indicatoren een uiterst betrouwbaar beeld van de geboekte vooruitgang, en de Commissie beschouwt ze als een waardevol instrument. De doelstelling van een duurzame ontwikkeling zal een belangrijke maatstaf vormen bij de evaluatie van elk element van die strategie.
De inhoud van het syntheseverslag is ook afhankelijk van de verdere werkzaamheden van het Parlement en de Raad tot het einde van dit jaar. Het is daarom wat te vroeg om op dit moment in details te treden over de inhoud en de structuur van het verslag. Ik ben het desalniettemin met mevrouw Randzio-Plath eens dat in het syntheseverslag rekening moet worden gehouden met de situatie zoals die vermoedelijk zal zijn op het moment van de Europese Raad in Barcelona. Dat is aan de ene kant de nieuwe internationale situatie waarover zij zojuist sprak en aan de andere kant de invoering van de euro op 1 januari volgend jaar.
Tijdens de onlangs gehouden informele Top in Gent hebben de staatshoofden, de regeringsleiders en de Commissie nogmaals de toezegging gedaan om zich in te zetten voor de in Lissabon overeengekomen strategie van structurele en economische hervorming en sociale vernieuwing als antwoord op deze twee factoren: de genoemde nieuwe situatie en de invoering van de euro. Het is belangrijk om de continuïteit en de langetermijndoelstelling van de hervormingsagenda te handhaven, met name in het licht van de huidige economische teruggang.
Vanwege de economische situatie in de eurolanden en de hele wereld moet het economische beleid worden herzien. Maar doordat tijdens de Europese Raad van Gent de toezegging is gedaan om zich te blijven inzetten voor het stabiliteits- en groeipact is het vertrouwen gewekt dat het elementaire beleidskader van de economische en monetaire unie zal worden behouden en is het zeker makkelijker geweest om de recente verdere aanpassingen in het monetaire beleid door te voeren. Hieruit blijkt dat coördinatie van het economische beleid zinvol is.
De coördinatie van het economische beleid moet echter, overeenkomstig de voorstellen van de Commissie, nog verder worden versterkt teneinde tot een gemeenschappelijke evaluatie van de economische situatie te komen en de juiste economische- beleidsmaatregelen te treffen. Die boodschap wordt deze week door de heer Prodi bekrachtigd in een schrijven aan dit Parlement en aan de staatshoofden en regeringsleiders, waarin hij hen aanspoort om hun inspanningen voort te zetten om nog voor Barcelona vooruitgang te boeken ten aanzien van de belangrijkste aspecten van de hervormingen van Lissabon, zoals het Gemeenschapsoctrooi en de herziening van de telecommunicatierichtlijn, volgens het bestaande tijdschema, en ten aanzien van een aantal voorstellen inzake financiële diensten.
Het syntheseverslag beslaat een breed terrein van de activiteiten van de Commissie. Daarom leveren diverse Commissiediensten een bijdrage aan dit verslag en wordt er op politiek niveau een oogje in het zeil gehouden door een groep commissarissen die zich bezighouden met groei, concurrentie, werkgelegenheid en duurzame ontwikkeling. Het verslag moet door de Commissie worden goedgekeurd op 15 januari 2002 en wordt nog diezelfde dag aangeboden aan het Parlement. Het verslag wordt al in zo'n vroeg stadium gepresenteerd om de andere Europese instellingen de gelegenheid te geven tijdig hun standpunt over het verslag te formuleren en zodoende een bijdrage te leveren aan het werk van de Europese Raad in Barcelona. Ik geloof dat dat precies is wat mevrouw Randzio-Plath wil.
Tot slot wil ik nog even ingaan op de open coördinatiemethode. Die is vooral bedoeld om binnen de context van de strategie van Lissabon op het niveau van de lidstaten indicatoren te ontwikkelen en om ervaringen uit te wisselen ten aanzien van de optimale aanpak. Het gebruik van deze methode is in overeenstemming met de principes die zijn vastgelegd in het Witboek inzake governance op gebieden waar het niet mogelijk is om wetgeving krachtens de méthode communautaire, de communautaire methode, toe te passen.
Ik hoop dat ik de vragen van mevrouw Randzio-Plath hiermee heb beantwoord. Zoals ik bij eerdere gelegenheden al heb gezegd, zal ik met plezier een presentatie houden voor haar commissie en nader ingaan op de plannen van de Commissie tijdens de Top van Barcelona. Maar het zou zinvol zijn als mijn bezoek aan de Economische en Monetaire Commissie kon plaatsvinden na 15 januari, omdat zowel het Parlement als ikzelf dan in het bezit zullen zijn van de documenten die de Commissie aanlevert voor de Raad van Barcelona.

Gasòliba i Böhm
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte afgevaardigden, ik neem het woord om namens de liberale fractie onze steun uit te spreken voor het standpunt dat de voorzitter van de Economische en Monetaire Commissie heeft uiteengezet over het thema van dit debat.
Ik ben verheugd over het feit dat commissaris Bolkestein zich bereid heeft verklaard om in de commissie te discussiëren over de inhoud van het voorstel van het syntheseverslag. Dat voorstel moet als basis dienen voor de discussie die over dit thema zal worden gehouden op een bijeenkomst in mijn stad en die van de Voorzitter van deze vergadering, een bijeenkomst die naar wij hopen van grote betekenis zal zijn. Daarom is het voor ons bijzonder belangrijk dat Barcelona echt een succes wordt en dat het de geschiedenis zal ingaan als een belangrijke stap in de verbintenissen die sinds de bijeenkomst van Lissabon van vorig jaar werden aangegaan.
Ik zou de nadruk willen leggen op een aspect dat zowel de Commissie als wij van de liberale fractie naar voren hebben gebracht. Het gaat om de noodzaak de mechanismen en doelstellingen op het gebied van economisch en monetair beleid te verstevigen en te verduidelijken. Zoals u weet, bestaat er enige verwarring - en daarover is zowel in de Commissie als in deze plenaire vergadering reeds gediscussieerd - tussen, enerzijds, het Europa van de euro (dat nu bijna zijn laatste fase ingaat met het in omloop brengen van biljetten en muntstukken, zoals ook de commissaris heeft aangegeven) en de buitenlandse vertegenwoordiging van de euro, en, anderzijds, het besluitvormingsproces op het gebied van economisch en monetair beleid. Wij weten dat deze situatie onbevredigend is, en de huidige crisis laat dat duidelijk zien.
Wij hopen echt dat we de huidige situatie te boven zullen komen, zoals de collega van de heer Bolkestein, commissaris Solbes, regelmatig met groot optimisme blijft verkondigen, al ziet hij zich tezelfdertijd verplicht om de groeiperspectieven te verlagen.
Daarom wil ik dit aspect benadrukken, alsmede een ander punt dat de commissaris niet heeft aangehaald, maar dat volgens mij behoort tot de belangrijkste elementen die in Lissabon zijn behandeld en vervolgens verder werden uitgewerkt, te weten onderwijs en technologie.
In Lissabon werd het doel gesteld om in 2010 een volledig concurrerende samenleving tot stand te brengen, die in staat is de technologische en wetenschappelijke achterstand die we momenteel ten opzichte van de Verenigde Staten hebben - en die in Lissabon als referentiepunt werd vastgelegd - -weg te werken. Naar mijn mening moet dit element eveneens in het syntheseverslag worden opgenomen, zoals ook naar voren is gekomen op de bijeenkomsten na Lissabon.

Bolkestein
Ik dank de heer Gasòliba i Böhm en mevrouw Randzio-Plath voor hun opmerkingen. Ik benadruk dat de vooruitgang die sinds Lissabon is geboekt onvoldoende is geweest. Wat bijvoorbeeld de financiële diensten betreft is de Commissie van plan om in februari volgend jaar een tussentijdse evaluatiebijeenkomst te houden om meer politieke belangstelling te stimuleren voor het verbeteren van de interne markt en het realiseren van de moeilijke doelstellingen die de Europese Raad van Lissabon ons heeft opgelegd.
Maar ik benadruk dat we niet hebben gedaan wat we hadden moeten doen. Er zijn nog steeds aanzienlijke problemen en we moeten de bijeenkomst in Lissabon gebruiken om verdere vooruitgang te boeken. Het zou goed zijn als de Ecofin-ministers in Barcelona aanwezig waren. Dan konden ze ter plekke doen wat leden van de Europese Raad van hen verlangen. Tot nu toe hebben leden van de Europese Raad zich steeds in lovende bewoordingen uitgelaten, maar zodra ministers zich bezig moeten houden met de kwesties die aan de orde zijn lijkt de politieke wil te zijn vervlogen. Als de Ecofin-ministers aanwezig zouden zijn bij de Raad van Barcelona, konden zij deze problemen misschien direct oplossen. Wat de octrooikwestie betreft heeft de Europese Raad de Raad opgedragen om voor Kerstmis van dit jaar met een besluit te komen. Ik ben niet optimistisch. Daarmee wordt onderstreept hoe belangrijk het is dat de Europese Raad van Barcelona een praktisch karakter heeft en wordt benadrukt dat er meer vooruitgang moet worden geboekt dan tot nu toe het geval is.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.

Omschakeling van vaartuigen en vissers die afhankelijk waren van de visserijovereenkomst met Marokko
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0395/2001) van mevrouw Miguélez Ramos, namens de Commissie visserij, over het voorstel voor een verordening van de Raad ter bevordering van de omschakeling van vaartuigen en vissers die tot in 1999 afhankelijk waren van de visserijovereenkomst met Marokko (COM(2001) 384 - C5-0407/2001 - 2001/0163(CNS)).

Miguélez Ramos
Mijnheer de Voorzitter, het Europees Parlement biedt de Commissie de kans om het voorstel voor een verordening dat zij destijds aan het Parlement en de Raad heeft voorgelegd te verbeteren. In het door de Commissie visserij goedgekeurde verslag waarover wij hier debatteren, wordt inderdaad geprobeerd om de rigide bepalingen van het voornoemde voorstel te corrigeren, want in de huidige vorm is het niet geschikt om de problemen op te lossen van degenen die het slachtoffer zijn van de niet-vernieuwing van de visserijovereenkomst tussen de EG en Marokko.
Vanaf het verstrijken van deze overeenkomst op 30 november 1999 tot het moment dat het duidelijk was geworden dat er geen nieuwe overeenkomst zou komen, leefden de reders van meer dan 400 schepen en ongeveer 4300 vissers tussen hoop en vrees zolang de onderhandelingen tussen de Gemeenschap en Marokko zich voortsleepten.
Pas op 26 maart 2001 liet commissaris Fischler weten dat het onmogelijk was geweest een overeenkomst te sluiten die in het belang was van beide partijen. Vanaf dat moment heeft de Gemeenschap zich tot doel gesteld de getroffen visserijvloot om te schakelen.
Met de indiening van dit voorstel voor een verordening laat de Commissie zich leiden door de richtsnoeren die de Europese Raad van Nice op 7 december 2000 heeft vastgesteld. Op deze top belastte de Europese Raad de Commissie met de taak een specifiek actieprogramma voor de herstructurering van de getroffen communautaire vloot voor te stellen.
Ik moet duidelijk stellen dat dit voorstel voor een verordening niet aansluit op de behoeften van de getroffen sector. De Commissie lijkt opnieuw voorstellen te presenteren waarvan het doel ons ontgaat en die niet beantwoorden aan de noodzaak van een welbewuste steunactie voor een vloot en een aantal regio' s die in een diepe crisis verkeren. Want in plaats van te helpen het grootste deel van de vloot en haar economische activiteit in stand te houden, presenteert de Commissie een rigide voorstel, dat, indien de Raad het zou aannemen zonder de ingrijpende wijzigingen die door de Commissie visserij zijn goedgekeurd, zou leiden tot de sloop van een vloot waarvoor volgens de reders en lokale autoriteiten van de betrokken regio' s alternatieven kunnen worden gevonden.
Daarom moet dit voorstel worden gewijzigd, in de zin zoals de Commissie visserij het heeft goedgekeurd, zodat de geplande acties ten goede komen aan de getroffen sector.
De Commissie visserij deelt niet de visie van de Commissie volgens welke sloop de enige oplossing is. De Commissie had zich kunnen concentreren op bestaande mogelijkheden in alternatieve sectoren, zoals de verwerkingsindustrie, de aquacultuur en in het bijzonder de promotie van visserijproducten.
Op dezelfde manier worden sectoren die direct zijn getroffen door de niet-vernieuwing van de overeenkomst door het voorstel uitgesloten, zoals de visserij-industrieën die geen visvangst uitoefenen. De bedrijven aan land hebben tijdens het lange onderhandelingsproces veel economische schade geleden, waardoor ze moesten overgaan tot herstructureringen en ontslagen, met enorme verliezen tot gevolg. Hun toekomst is vandaag net zo onzeker als die van de vloot waarvan ze afhankelijk zijn.
In tegenstelling tot deze benadering waarin de sloop centraal staat, hebben de getroffen sector zelf en de regionale autoriteiten mondelinge afspraken met bedrijven en reders van diverse Maghreb-landen gemaakt om gemengde vennootschappen op te richten, waardoor het volgens schattingen van de sector zelf, dit wil zeggen de ambachtelijke sector, mogelijk zou zijn om met behulp van deze specifieke actie, mits flexibeler toegepast, een honderdtal schepen opnieuw in de vaart te brengen, zodat het aantal te slopen vaartuigen zou worden teruggebracht tot 26. Zo zou een bedrijfstak in stand worden gehouden die voor bepaalde regio' s van vitaal belang is en zou de werkgelegenheid van reders en vissers, die dat willen blijven, zijn verzekerd.
Kort samengevat wijzigen de amendementen van het verslag van de Commissie visserij het voorstel voor een verordening als volgt.
Naast de reders en vissers worden ook de visserij-industrieën aan land die activiteiten uitoefenden welke rechtstreeks verband hielden met deze overeenkomst in de maatregel opgenomen, mits hun verliezen meer dan 70% bedragen.
De eis dat om in aanmerking te komen voor deze specifieke actie de getroffenen minstens negen maanden achter elkaar subsidies moeten hebben ontvangen wegens stillegging van hun activiteiten, wordt opgeheven. Deze eis zou betekenen dat degenen die, soms tijdelijk, een andere activiteit hebben gevonden in afwachting van de sluiting van een nieuwe visserijovereenkomst met Marokko, zouden worden uitgesloten. Dat is des te erger omdat men deze reders en vissers niet heeft gewaarschuwd dat het vinden van een andere activiteit bestraft zou worden op het moment van hun omschakeling.
Ook de eis dat de voor de modernisering van de vloot ontvangen steun moet worden terugbetaald, is door de Commissie visserij verworpen. Het gaat niet aan achteraf een sanctie voor niet-naleving van een voorwaarde toe te passen op steun waarvoor deze voorwaarde niet gold op het moment van de toekenning.
In haar voorstel stelt de Commissie voor om de overheidssteun per reder met 20% te verhogen wanneer wordt gekozen voor de sloop of de overbrenging naar een derde land. De Commissie visserij is van mening dat deze verhoging van 20% eveneens moet gelden voor de vissers.
We hebben ook een andere verdeling ingevoerd met betrekking tot de financiële middelen die voor deze specifieke actie worden uitgetrokken. Het deel dat bestemd is voor sloop wordt teruggebracht tot 30%, terwijl de middelen voor de oprichting van gemengde vennootschappen worden opgetrokken tot 35%, net zoals de middelen voor sociaal-economische maatregelen. Dit zal de uitvoering van de specifieke actie ten goede komen.
Ten slotte zou ik nog iets willen zeggen over de begrotingsaspecten. Overeenkomstig de conclusies van de Europese Raad van Nice stelt de Commissie voor om 197 miljoen euro voor deze specifieke actie uit te trekken. Zij stelt voor om in 2002 het flexibiliteitsinstrument in te schakelen en de daarvoor nodige kredieten in te schrijven op rubriek 2 van de financiële vooruitzichten. Door de niet-vernieuwing van de overeenkomst kon 500 miljoen euro worden bespaard. Het is dan ook logisch dat de Commissie deelt in de kosten van de omschakeling van deze vloot.

Fraga Estévez
Mijnheer de Voorzitter, het is misschien de laatste keer dat deze vergaderzaal iets zal horen over wat wij nu al veertien jaar kennen als de visserijovereenkomst met Marokko. Morgen, bij de stemming over het verslag dat wij vandaag bespreken, schrijft onze instelling de laatste bladzijde van een geschiedenis die ons bezighoudt sinds augustus 1987, toen de Europese Unie haar eerste visserijovereenkomst met dit land ondertekende. Voor Spanje dateert deze geschiedenis al van bijna vijfentwintig jaar geleden.
Er zijn dus communautaire vissers en reders wier bestaan uitsluitend afhing van de Marokkaanse visgronden. Wij hebben vandaag dan ook de plicht tegenover deze sector, die een ongekende omschakeling van zijn visserijactiviteiten tegemoet gaat, om deze bladzijde op een zo waardig en verantwoordelijk mogelijke manier om te slaan.
Wij moeten de Commissie bedanken voor de inspanningen die zij de afgelopen twee lange jaren heeft geleverd om datgene te voorkomen waarover wij morgen zullen stemmen. Nu de situatie onomkeerbaar is geworden, moeten wij echter ook erkennen dat het voorstel van de Commissie blijk geeft van solidariteit en van de erkenning dat dit tijdperk niet mag worden afgesloten met het schouwspel van een ordinaire koehandel ten overstaan van degenen die met smart op dit plan wachten om te kunnen blijven leven en werken, en dat de financiële middelen die in het voorstel worden uitgetrokken volledig gerechtvaardigd zijn.
De door de Commissie visserij ingediende amendementen dragen vooral bij tot een grotere flexibiliteit, zodat de communautaire solidariteit daadwerkelijk ten goede kan komen aan deze heterogene vloot die de laatste twee jaar onophoudelijk heeft gezocht naar eigen uitwegen; uitwegen die door een strengere regeling misschien zouden worden afgesneden.
Onze voornaamste plicht is echter dat we dit verslag moeten aannemen, om de rechtsgrondslag te creëren die noodzakelijk is om in de tweede lezing van de begroting de nodige kredieten toe te wijzen aan de financiering van het herstructureringsplan. Dit herstructureringsplan zal ongetwijfeld leiden tot de verdwijning van een deel van de historische vloot, maar kan niet het einde betekenen van de visserijbetrekkingen met Marokko.
Het is ondenkbaar dat Marokko de Europese Unie daadwerkelijk de rug wil toekeren, onder meer omdat wij twee zeeën delen en gedwongen zijn elkaars buren te zijn, en Marokko kan alleen maar voordeel halen uit dit nabuurschap. Daarom verzoek ik de Commissie open te blijven staan voor suggesties en ieder initiatief op het gebied van visserijsamenwerking te bevorderen. Het is in het belang van beide partijen dat deze initiatieven in de toekomst worden genomen.
Tot slot rest mij alleen nog de rapporteur te bedanken voor het uitstekende werk dat zij heeft verricht.

Lage
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte afgevaardigden, dit voorstel voor een verordening van de Raad ter bevordering van de omschakeling van vaartuigen en vissers die tot 1999 afhankelijk waren van de visserijovereenkomst met Marokko, hetzelfde voorstel dus, waarover mevrouw Miguélez Ramos een uitstekend verslag heeft opgesteld, verdient onze onvoorwaardelijke steun.
Met dit voorstel laat de Europese Unie zien dat ze zich zorgen maakt over het breekbare lot van de vissers, wier voortbestaan als vissers afhankelijk was van het al dan niet hernieuwen van de visserijovereenkomst met Marokko. Europese solidariteit is een feit en zal ook in de toekomst vruchten blijven afwerpen. Laat dat de sceptici gezegd zijn. Het voorstel van de Commissie gaat over de sociale en economische aspecten van de problemen bij de omschakeling. Dit voorstel stelt ook nieuwe middelen ter beschikking: 197 miljoen euro. Dat bedrag is vergelijkbaar met het eerder uit de structuurfondsen toegewezen bedrag.
In Portugal zijn er 570 vissers die uit hoofde van dit programma steun ontvangen. 400 van deze vissers wonen in Sesimbra, een pittoresk vissersplaatsje vlakbij Lissabon, waar ook veel toeristen komen. Van deze in Sesimbra wonende vissers zijn er 150 ouder dan 55. Voor hen moet de steun worden gezien als een soort vervroegd pensioen, aangezien het erg moeilijk is om mensen van deze leeftijd nog om te scholen. De reders kunnen nu een bonus van 20% op hun uitkering krijgen, maar de vissers niet. Dat is volgens mij onrechtvaardig.
De vissers ontvangen een som van tienduizend euro per jaar, als ze verder geen activiteiten ontwikkelen. 20% mag niet veel lijken, maar het zou hun uitkering op twaalfduizend euro brengen, en dat is toch wat aantrekkelijker. Daar komt bij dat het voorstel een beetje te rigide van opzet is. Het zou wat flexibeler moeten zijn en de lidstaten Spanje en Portugal toe moeten staan de uitkeringen aan te passen aan complexe situaties die niet helemaal goed passen in het door de verordening gevormde keurslijf. Ook voor de tot einde 2001 toegekende steun zou wat meer flexibiliteit geen kwaad kunnen, om te verhinderen dat al die steun wordt bijgeschreven onder artikel 4 van het FIOV. Dat fonds is bedoeld voor sociaal-economische maatregelen die allemaal betrekking hebben op de regio Lissabon en de Taagvallei. Het zou beter zijn als deze middelen ook voor andere programma' s gebruikt konden worden.
Tot slot, mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, wil ik aangeven dat ik het geheel eens ben met de inhoud en de voorstellen van het verslag van mevrouw Miguélez Ramos. Het gaat hier om intelligente en verstandige voorstellen, en dat geldt vooral voor de voorstellen om omscholing te steunen voor die mensen wier beroepsactiviteiten afhankelijk waren van de visvangst. Het is inderdaad niet juist dat er geen steun kan worden gegeven voor de met de verkoop en verwerking verband houdende activiteiten. Die hebben toch ook onder de toestand te lijden. We zijn mevrouw Miguélez Ramos daarom dankbaar voor haar voorstellen.

McKenna
Mijnheer de Voorzitter, ik kan het Parlement tot mijn genoegen mededelen dat de VN-overeenkomst inzake visbestanden op 11 december van kracht wordt, nadat Malta de overeenkomst als dertigste land heeft geratificeerd. Helaas zijn er geen EU-ratificaties.
Wat Marokko betreft: de Groenen zullen tegen dit voorstel stemmen, niet omdat wij erop tegen zijn dat vissers die hun werk zijn kwijtgeraakt worden gecompenseerd, maar omdat we tegen dit specifieke pakket zijn.
In de eerste plaats zijn de premies slechts bestemd voor bepaalde mensen, namelijk degenen die betrokken zijn bij de kwestie-Marokko. Dit is discriminatie ten opzichte van andere vissers en reders. In de tweede plaats geeft dit pakket een financiële stimulans voor meer overbrengingen naar derde landen, met inbegrip van schepen die onder een goedkope vlag varen, en er zijn nog steeds geen maatregelen getroffen om dit te voorkomen. In de derde plaats wordt er een zeer verwerpelijk precedent geschapen als we bij iedere beëindiging van een overeenkomst of bij ieder volkomen te verwachten probleem besluiten om met flinke sommen Europees belastinggeld te gaan strooien. Het is duidelijk dat het probleem van de visserijovereenkomsten moet worden aangepakt. We hebben nu als eerste te maken met Marokko, maar deze situatie zal zich nog vaker voordoen.

Jové Peres
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats wil ik mevrouw Miguélez bedanken voor het uitstekende werk dat zij heeft verricht. De kwaliteit daarvan is des te opvallender omdat het gaat om een kwestie die buitengewoon traumatisch is voor een grote bevolkingsgroep die afhankelijk is van de visvangst, in Portugal en in de Spaanse regio' s Galicië, Andalusië en de Canarische Eilanden.
Het gaat erom de gevolgen te verzachten van wat in mijn ogen - en vergeef mij de uitdrukking - de kroniek is van een aangekondigde dood. Mijn fractie heeft al lang geleden in dit Parlement gewezen op de gevaren van het niet verbinden van de visserijovereenkomst met Marokko aan de associatieovereenkomst. Ik kan vandaag alleen maar vaststellen dat het Koninkrijk Marokko zich tijdens de onderhandelingen niet heeft gedragen als een echte handelspartner.
Ik wil de Commissie bedanken voor de inspanningen die zij heeft geleverd om de impact van de niet-vernieuwing van de visserijovereenkomst met Marokko te verzachten, maar ik wil niet herhalen wat reeds is gezegd. Het volstaat om te verwijzen naar de toespraken van de rapporteur en mevrouw Fraga om te begrijpen dat de Commissie visserij het voorstel van de Commissie aanmerkelijk heeft verbeterd, en wel door dit voorstel billijker te maken.
In die zin rest mij alleen nog te verzoeken dat het Parlement morgen het door mevrouw Miguélez opgestelde verslag van de Commissie visserij aanneemt, zoals mijn fractie zal doen, en dat dit verslag, zodra het is aangenomen door het Parlement, wordt uitgerust met de financiële instrumenten die noodzakelijk zijn om het in de praktijk te brengen. In die zin wens ik duidelijk te onderstrepen dat het flexibiliteitsinstrument van de begroting essentieel is.
Het zou toch het toppunt zijn, geachte afgevaardigden, dat, om maar een voorbeeld te noemen, een doelstelling 1-gebied met het hoogste werkloosheidspercentage van de Europese Unie, dat bovendien de nadelige gevolgen ondervindt van de concurrentie die is ontstaan door overeenkomsten waarin wij als Europeanen aan Marokko zeer gunstige voorwaarden hebben toegekend in de fruitsector, niet alleen de gevolgen moet dragen van een zware omschakeling door de niet-ondertekening van de overeenkomst met Marokko, maar bovendien, doordat sommigen willen beknibbelen op de begroting, het zonder structuurfondsen zou moeten stellen.

Varela Suanzes-Carpegna
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega' s, ik zal op dit late uur proberen heel kort en bondig te zijn. In de eerste plaats wil ik de rapporteur, mevrouw Miguélez, feliciteren met het goede werk dat zij heeft verricht, ondanks de tijdsdruk waaronder we moesten werken.
Ik zou ook onszelf willen feliciteren - ik denk iedereen - met het werk dat de Commissie visserij heeft verricht. Ik denk dat wij allen opgewassen zijn gebleken tegen de uitdaging waarvoor wij stonden: de rapporteur, de opstellers van de amendementen, degenen die hebben gezorgd voor de bereikte compromissen en de afgevaardigden die ons hebben gesteund en die wij bedanken voor hun begrip en solidariteit.
Zoals ik reeds zei, vereist een spoedbehandeling altijd dat het werk sneller wordt gedaan dan wenselijk is, maar dan nog is het resultaat zeer positief.
Ik hoop nu dat de Commissie rekening zal houden met de belangrijke verbeteringen die de Commissie visserij in haar voorstel heeft aangebracht. Ik verwijs met name naar de uitbreiding van de steun, de betere spreiding en, vooral, de flexibiliteit die werd ingevoerd om de beoogde maatregelen adequaat toe te passen.
Ten tweede moet er gepraat worden over de financiering van dit plan, al valt dit strikt genomen niet onder de bevoegdheid van onze commissie. De Raad heeft in Nice een politiek compromis gesloten op het allerhoogste niveau - dat van de staatshoofden en regeringsleiders - tegenover de getroffenen van de dramatische situatie die is ontstaan na de mislukking van de onderhandelingen met Marokko.
Ik denk dat de Europese Commissie eveneens opgewassen is gebleken tegen de omstandigheden, en dat wil ik hier ook erkennen: de inschakeling van het flexibiliteitsinstrument en de 197 miljoen euro die zij voorstelt voor de financiering spreken denk ik boekdelen. Dus mijn felicitaties aan de Commissie hiervoor.
Ik verzoek nu de Begrotingscommissie van dit Parlement en de Raad om de Europese Commissie en de Commissie visserij van het Europees Parlement te steunen en het compromis te bereiken dat noodzakelijk is om de onontbeerlijke 197 miljoen euro uit te trekken voor de voorgestelde doelstellingen.
Er is een politiek compromis, de Commissie visserij van het Parlement heeft een gunstig advies uitgebracht en wij eisen nu met klem dat het wordt uitgevoerd.

Figueiredo
Mijnheer de Voorzitter, het is van het allergrootste belang dat we dit verslag goedkeuren. Alleen dan kan de volgende Visserijraad een besluit nemen over het programma voor de omschakeling van de vloot die voorheen in de Marokkaanse wateren viste en sinds eind 1999 zonder werk zit, met alle gevolgen van dien voor de Portugese en Spaanse vissers en reders en de bevolking van de regio' s waar deze vissers en reders wonen. Hun uitkeringen worden aan het einde van dit jaar stopgezet. Het gaat hier eigenlijk om de 197 miljoen euro voor de herstructurering die in januari 2002 moet aanvangen. Volgens het verslag van mevrouw Miguélez Ramos moet dat bedrag verhoogd worden. Wij vinden het voorstel van de Commissie om in de begroting een flexibiliteitsinstrument op te nemen heel aanvaardbaar. We betreuren het daarom dat dit onderwerp tijdens de eerste lezing van de begroting door het Europees Parlement niet duidelijker is toegelicht. Dan hadden de bedragen in de begrotingslijn kunnen worden opgenomen, en dan hadden we vervolgens kunnen vragen of er hier flexibiliteit kon worden betracht. Dat was ook het voorstel van de visserijcommissie, zoals onze Voorzitter zelf heeft aangegeven. Het is dus uiterst belangrijk dat de volgende Begrotingsraad de blokkeringen opheft en een plaats inruimt voor deze voorstellen. Dan kunnen we een oplossing vinden precies op het moment dat het omschakelingsprogramma voor de vloot begin volgend jaar van kracht wordt.

Langenhagen
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, het is al laat, maar wij zijn nog steeds wakker, klaarwakker zelfs. Want de alarmklokken worden al geluid terwijl de gordiaanse knoop nog niet is doorgehakt. Het Parlement zal, hoop ik, echter niet versagen. Wat staat er op het spel? Arbeidsplaatsen en het aanzien van de Europese Unie bij de Europese burger.
Dankzij het urgente voorstel van onze collega Daniel Varela kunnen wij vanavond een onderwerp behandelen dat even spoedeisend als problematisch is. Wie dienen ons in alle open- en eerlijkheid te beraden over de situatie die op het Iberisch schiereiland is ontstaan als gevolg van de mislukte onderhandelingen met Marokko.
De kale feiten zijn snel gegeven: naar verluidt mag sinds november 1999 de communautaire vloot - in de praktijk de zeevissers uit Spanje en Portugal - niet meer vissen in Marokkaanse wateren. Zoals mevrouw Miguélez Ramos in overtuigende bewoordingen heeft geschetst, gaan 4300 vissers verdeeld over 400 vaartuigen ervan uit dat de huidige steunregeling, die in december 2001 verstrijkt, zal worden verlengd. Achter de kale cijfers gaat de tragische realiteit schuil van mensen, families en complete gemeenschappen die traditioneel van de visvangst leven. Daarom moet er een toekomstperspectief worden geboden. En als ik het over perspectief heb, praat ik niet alleen over het verlenen van financiële bijstand, maar ook over de uitwerking van een breed en overtuigend concept waarin gestreefd wordt naar een kleinere, maar wel economisch levensvatbare visserijvloot of naar alternatieve inkomstenbronnen. Hiervoor zou ik een lans willen breken bij de Commissie en de Raad.
Het onderhavige verslag toont eens te meer aan dat de hervorming van het gemeenschappelijk visserijbeleid waar wij ons allen druk mee bezighouden, een uitermate belangrijke en urgente kwestie is. Het is geen toeval dat woorden als externe betrekkingen, handelsakkoord, beperking van capaciteiten en omvangrijke herstructurering als een rode draad door de werkdocumenten heen lopen. Ze spreken boekdelen over de huidige toestand in Spanje en Portugal en het is dan ook de hoogste tijd dat er voor deze landen een plan op poten wordt gezet dat daadwerkelijk de naam van hervormingsplan verdient.
Het past niet binnen een waardegemeenschap als die van de Europese Unie om de leden van een zo trotse bedrijfstak afhankelijk te laten zijn van een aalmoes. Gelet op de dalende opbrengsten ben ik van mening dat wij de enorme problemen afdoende hebben onderkend. Laten wij gezamenlijk de juiste stappen ondernemen en de flexibiliteit tonen waartoe de rapporteur en andere collega' s ons hebben opgeroepen.

Cunha
Mijnheer de Voorzitter, het voorstel dat de Commissie ons voorlegt is positief, maar moet wel verbeterd worden. Ik noem hier drie aspecten die voor verbetering vatbaar zijn. In de eerste plaats is de ontwerpverordening niet voldoende flexibel geformuleerd als het gaat om de percentages die voor de verschillende soorten acties worden toegewezen. Het zou een goed idee zijn om een algemene envelop toe te kennen, met duidelijke regels. De lidstaten kunnen deze middelen dan al naar gelang hun specifieke behoeften inzetten. In Portugal, bijvoorbeeld, zouden in dat geval de bedragen voor het uit bedrijf nemen van vaartuigen kunnen worden verlaagd, waardoor er meer geld vrij komt voor sociale doeleinden en voor het ombouwen van een aantal van deze schepen.
Ten tweede is het zo dat in een dergelijke envelop ook middelen moeten worden opgenomen voor de economische omschakeling van de regio' s die door de stopzetting van de visvangst getroffen zijn. Ik denk dan ook aan steun voor met de visvangst samenhangende activiteiten, zoals de visverwerkende industrie. Dat betekent allereerst dat er extra middelen moeten worden vrijgemaakt. Het Commissievoorstel doet dat helaas niet - er wordt zelfs een discussie gevoerd over problemen van begrotingstechnische aard.
Het derde aspect dat ik hier wilde toelichten is dat de Commissie met deze steun eigenlijk beoogt een hoofdstuk van het algemeen visserijbeleid te sluiten - de visserijovereenkomst met Marokko. Volgens mij moet de Commissie proberen voor de betrokken landen mogelijkheden te vinden om in wateren van derde landen te vissen. Dat heeft ze niet gedaan. En de Commissie heeft al evenmin nagedacht - en dat had ze moeten doen - over maatregelen om deze bedrijven te helpen op een wat meer internationale wijze te functioneren.
De Visserijcommissie heeft een aantal wijzigingen aangebracht, en ik wil de rapporteur daarvoor bedanken. Ze heeft in dat proces een belangrijke rol gespeeld. Wij hopen zelf ook iets bij te dragen, en wel door het indienen van amendementen die de lacunes in dit voorstel opvullen. Destijds ontbrak de politieke wil om te onderhandelen, en ik hoop, met mijn collega Fraga Estévez, dat we de getroffen vissers nu dan toch een waardig antwoord kunnen geven. Ik hoop dat het Parlement het voorstel van de Visserijcommissie goedkeurt, en dat de Raad doet wat hij behoort te doen.

Bolkestein
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik mevrouw Miguélez Ramos, vice-voorzitter van de Commissie visserij, bedanken voor en complimenteren met haar verslag over deze uiterst belangrijke verordening, waarmee wordt beoogd de omschakeling te vergemakkelijken voor de duizenden vissers en honderden vaartuigen die plotseling hun activiteiten hebben moeten staken omdat het niet mogelijk was een nieuwe visserijovereenkomst met het Koninkrijk Marokko te sluiten.
Hoewel er al instrumenten beschikbaar zijn, heeft de Gemeenschap besloten om een speciaal gebaar te maken in de vorm van een tweeledig initiatief. Ten eerste is dat de verordening van de Raad, die erop is gericht de werkingssfeer van bestaande bepalingen te verruimen, en ten tweede zijn dat extra kredieten voor een specifieke actie. Terwijl het voorstel voor extra kredieten momenteel wordt behandeld door de begrotingsautoriteit, spitst het debat van vandaag zich toe op het wetgevingsvoorstel. De Commissie is verheugd over het feit dat de verordening dankzij de noodprocedure al eind november kan worden aangenomen in plaats van eind december.
Het verslag bevat achttien amendementen, die in een aantal categorieën kunnen worden ondergebracht. Ik zal daar nu nader op ingaan. Tot de eerste categorie behoren amendement 1, 2, 5, 10, 11 en 13. De Commissie vindt niet dat bedrijven aan land - dat wil zeggen visverwerkende bedrijven en dienstverlenende bedrijven ten behoeve van vaartuigen - moeten profiteren van de nieuwe verordening. Datzelfde geldt voor de kustregio's zelf. Er bestaan al regionale ontwikkelingsprogramma's, en sectoren die moeten omschakelen of kustregio's die hun belangen moeten spreiden, kunnen een beroep doen op het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling en het Europees Sociaal Fonds. De aquacultuur en de visverwerkende industrie kunnen steun krijgen via het financieringsinstrument voor de oriëntatie van de visserij.
Tot de tweede categorie amendementen behoren amendement 3 en 4. De Commissie vindt niet dat alle vissers en reders die in 2000-2001 een schadeloosstelling hebben ontvangen, ongeacht de eigenlijke duur van de onderbreking van hun activiteiten, moeten profiteren van de nieuwe verordening. Daarom is voorgesteld om als eenvoudig criterium een minimale compensatieduur aan te houden, en men vond een duur van negen maanden redelijk. Bovendien is tot op heden niet aangetoond dat een dergelijke duur in het nadeel is van hen die alternatieve activiteiten hebben trachten te ontplooien en zich nog steeds in een moeilijke situatie bevinden.
Tot de derde categorie amendementen behoren amendement 6, 7 en 8. Wat betreft de ouderdom van vaartuigen die aan de vloot worden onttrokken, heeft de Commissie voorgesteld om deze terug te brengen tot een minimum van vijf jaar voor vaartuigen die worden geëxporteerd. Alle overige regels moeten worden gehandhaafd. Bovendien heeft de Commissie voorgesteld om het bij elkaar schrapen van subsidies voor de bouw van nieuwe vaartuigen te voorkomen door middel van premies voor het onttrekken van vaartuigen aan de vloot. Elke andere regel zou tot gevolg hebben dat er niet verstandig wordt omgesprongen met gemeenschapsgeld en daarom kan de Commissie deze amendementen niet steunen.
Wat amendement 9 en 12 betreft wil de Commissie benadrukken dat er krachtens de huidige verordening al sociale premies voor vissers beschikbaar zijn. Toch steunt zij mogelijk een verhoging van deze premies in de nieuwe verordening. Spanje en Portugal moeten echter de garantie geven dat door deze hogere premies geen onevenwichtige situatie ontstaat ten aanzien van vergelijkbare sociale premies die in deze lidstaten beschikbaar zijn voor werknemers in andere sectoren.
Dan nu amendement 14 en 15. De extra kredieten zijn geen structuurfondsen. Ze worden verstrekt om de Commissie in staat te stellen bepaalde regels op te stellen. Die regels moeten aansluiten bij de prioriteiten van nu, namelijk de sloop van overbodige vaartuigen en sociale maatregelen. Van "aanpassen" of "wijzigen" kan geen sprake zijn.
Dan is er nog amendement 16. Vanuit de Commissie gezien is het verstrekken van een premie aan een gemengde vennootschap in de visserijsector nogal een riskante zaak. Dat risico kan via twee wettelijke bepalingen worden beperkt: in de eerste plaats via een bankgarantie en in de tweede plaats via een gedeeltelijk uitgestelde betaling (dat wil zeggen na twee jaar goed functioneren). Volgens de begrotingsregels voor het gebruik van extra kredieten zou de tweede bepaling minder strikt moeten worden toegepast, maar de Commissie is bereid haar financiële risico op hetzelfde niveau te handhaven. Daarom heeft zij voorgesteld dat nadeel recht te trekken door de bankgarantie te verhogen tot 40% van de premie. Maar dat is zuiver een mechanische rekensom.
Dan amendement 17. Als de begrotingsautoriteit besluit om alle kredieten die bestemd zijn voor de specifieke actie in het begrotingsjaar 2002 voor dat doel te verstrekken, moet de formulering van dit artikel ongewijzigd blijven. Zo niet, dan moet deze dienovereenkomstig worden aangepast.
Tot slot amendement 18. Dit amendement heeft geen praktische consequentie. De formulering van artikel 7 moet consistent blijven met de formulering van de overeenkomstige artikelen in Verordening (EG) nr. 2792/1999.
Samenvattend kan ik zeggen dat de Commissie welwillend staat tegenover amendement 9 en 12. Mijn collega, de heer Fischler, zal de Visserijraad voorstellen om deze wijzigingen in de nieuwe verordening op te nemen.
Amendement 17 kan in overweging worden genomen, afhankelijk van de beslissing van de begrotingsautoriteit.
Ik heb het woord gevoerd namens mijn collega Fischler, die ongetwijfeld zal terugkomen op de vragen die ik niet heb kunnen beantwoorden.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer de Voorzitter.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.
(De vergadering wordt om 23.20 uur gesloten)

