Letnie pożary lasów (2009) (debata) 
Przewodnicząca
Kolejnym punktem porządku dziennego jest oświadczenie Komisji w sprawie letnich pożarów lasów w 2009 roku.
Stavros Dimas
Pani przewodnicząca! Przede wszystkim chciałbym wyrazić swoje wsparcie dla osób poszkodowanych przez niedawne pożary lasów.
Latem bieżącego roku Wspólnota w znacznym stopniu przyczyniła się do ugaszenia wielu skomplikowanych pożarów lasów, które wybuchły w różnych państwach członkowskich. Pilotażowy program unijnej rezerwy taktycznej na wypadek pożarów lasów odegrał tu istotną rolę i zapewnił wsparcie państwom członkowskim, poszkodowanym przez pożary lasów.
Chciałbym wyrazić szczególne podziękowania dla Parlamentu Europejskiego za zatwierdzenie finansowania tego projektu pilotażowego. Muszę również stwierdzić, że przedmiotowy program pilotażowy stanowi niewielką część, częściową realizację wniosków i pomysłów, zawartych w sprawozdaniu sporządzonym przez pana posła Michaela Barniera, któremu również chciałbym podziękować.
Przedmiotowy program pilotażowy w istotny sposób wzmocnił wspólnotowy mechanizm ochrony ludności, a dodatkowo również instrumenty wspierania państw dotkniętych klęskami żywiołowymi.
Wspólnotowy mechanizm ochrony ludności został wykorzystany przez Francję, Włochy, Hiszpanię i inne państwa członkowskie Unii Europejskiej w celu zapewnienia środków do zwalczania pożarów lasów z powietrza w Grecji, Włoszech, Portugalii i innych krajach. Faktycznie, po raz pierwszy dwa wspólnotowe samoloty pożarnicze zostały wykorzystane wspólnie z lotnictwem greckim, portugalskim i francuskim przy gaszeniu pożarów w ramach programu pilotażowego, tworząc niezależną wspólnotową straż pożarną.
W związku z tymi niedawnymi pożarami ponownie podniosły się liczne głosy polityków, naukowców, dziennikarzy i zwykłych obywateli, wzywające do powołania na szczeblu europejskim wyspecjalizowanej służby pożarniczej, mogącej bezpośrednio i skutecznie interweniować, kiedy krajowe służby pożarnicze są niewystarczające.
W tym kierunku podjęto ogromne wysiłki zmierzające do powołania niezależnej służby interwencyjnej, zwalczającej pożary lasów, a - jak już powiedziałem - wsparcie udzielone przez Parlament Europejski miało tu decydujące znaczenie. Umożliwiło nam ono zagwarantowanie środków finansowych na wynajęcie samolotu pożarniczego i w lecie tego roku, po raz pierwszy, w okresie od 1 lipca do 30 września, określaliśmy i zlecaliśmy zadania lotniczej straży pożarnej, działającej pod nadzorem Komisji Europejskiej, stanowiącej unijną rezerwę taktyczną do gaszenia pożarów lasów, której samoloty były zaangażowane w akcje pożarnicze w wielu krajach. Dokładniej rzecz ujmując, zostały one wykorzystane w sześciu spośród dziewięciu przypadków, w których złożono wnioski o wsparcie ze wspólnotowego mechanizmu ochrony ludności.
Do lotnictwa krajowego, bez względu na to, czy greckiego, portugalskiego czy włoskiego, jak również przybyłego z innych państw, faktycznie dołączył w pełni wspólnotowy samolot pożarniczy, latający pod banderą Unii Europejskiej, a nie pod banderą państwa członkowskiego.
Celem tego projektu pilotażowego było uzupełnienie braków w zasobach lotniczych państw członkowskich, a nie zastępowanie dostępnych zasobów krajowych. Wynajęty samolot rezerwowy był - jak już wspominałem - wykorzystywany w tym roku w Portugalii, na południu Francji i na Korsyce, we Włoszech i Grecji, w rejonie Attyki, gdzie doszło do ogromnych pożarów. Ich baza znajduje się na Korsyce, która w razie konieczności interwencji znajduje się w jednakowej odległości od obu krańców Morza Śródziemnego.
Uważam, że obecnie istnieje pilna potrzeba stworzenia niezależnej rezerwy, służącej walce z klęskami żywiołowymi na szczeblu wspólnotowym. Mamy nadzieję, że przedmiotowy program pilotażowy będzie stanowił podstawę przyszłych europejskich sił szybkiego reagowania, służących zwalczaniu pożarów lasów i innych klęsk żywiołowych lub spowodowanych działalnością człowieka.
Oczywiście istnieją różne punkty widzenia, dotyczące zagadnienia pożarów lasów, a niektórzy powołują się na zasadę pomocniczości w dziedzinie zarządzania zasobami leśnymi i ich ochrony. Pojawiają się jednak również zastrzeżenia dotyczące przekazywania większych uprawnień Komisji w dziedzinie ochrony ludności. Pojawiają się również argumenty, że istnienie europejskiej służby pożarniczej dawałoby fałszywe poczucie bezpieczeństwa wielu władzom krajowym, które mogą zaniedbywać niezbędne inwestycje, potrzebne w zakresie zasobów ludzkich, zasobów pożarniczych i - co ważniejsze - w zakresie zapobiegania pożarom i innym klęskom żywiołowym.
Oprócz tych reakcji pojawia się szereg problemów praktycznych, dotyczących koordynacji, w szczególności w przypadkach pożarów lasów. Na przykład, jakie kryteria i jakie priorytety będą stosowane do określenia sposobu wykorzystania europejskich samolotów pożarniczych, jeżeli pożary wybuchną jednocześnie w kilku krajach, na przykład jednocześnie w Portugalii i Grecji.
W każdym razie wszystkie te pytania zostaną zbadane w sprawozdaniu w sprawie funkcjonowania programu pilotażowego latem bieżącego roku, które Komisja Europejska przedłoży do dyskusji na forum Rady Ministrów i Parlamentu Europejskiego.
Konieczne jest przekonanie Rady, Parlamentu Europejskiego i Komisji oraz skłonienie ich do współpracy przy tworzeniu tego mechanizmu. Oczywiście w międzyczasie państwa członkowskie nie mogą w żaden sposób zaniedbywać swoich obowiązków w zakresie informowania, edukowania i zapobiegania.
Chciałbym jeszcze krótko wspomnieć o wspólnotowym mechanizmie ochrony ludności, który został powołany w 2001 roku i który w początkowych latach służył niewielu interwencjom. Od 2005 roku pięciokrotnie zwiększyła się liczba interwencji, podejmowanych zarówno na terytorium Unii Europejskiej, jak i poza nim, przy czym interwencje na terytorium UE i poza nim stanowiły po około 50%; udało się nam również znacząco usprawnić współpracę i wsparcie udzielane za pośrednictwem wspólnotowego mechanizmu ochrony ludności.
Wszyscy wiedzą, jak istotne znaczenie miały interwencje zarówno w przypadku tsunami, jak i huraganu Katrina. W rzeczywistości w obu tych przypadkach jako pierwsi wysłaliśmy specjalistów w obszary klęski. Jednakże, jak już wspomniałem, nadal pozostaje nam wiele do zrobienia, a każdy, kto przeczyta sprawozdanie pana posła Barniera, zobaczy, jak dalece możemy usprawnić ochronę ludności z korzyścią dla obywateli europejskich i, oczywiście, ochrony środowiska.
Theodoros Skylakakis
Pani przewodnicząca! Każdego roku 400 tysięcy hektarów lasów w południowej Europie ulega zniszczeniu. To katastrofa systemowa o ogromnych rozmiarach, a w kolejnych dziesięcioleciach sytuacja będzie się dalej pogarszać. Przez co najmniej 30-40 lat, bez względu na to, co zrobimy w zakresie ograniczenia zmian klimatu, będziemy żyć w pogarszających się warunkach klimatycznych, co nie będzie dobrym doświadczeniem, szczególnie na południu Europy, gdzie lasy są wrażliwe. W przyszłości będziemy musieli stawić czoła większym pożarom i poważniejszym niebezpieczeństwom.
W normalnych warunkach gaszenie pożarów należy do kompetencji i obowiązków państw członkowskich, a państwa członkowskie południowej Europy każdego roku skutecznie stawiają czoła dziesiątkom tysięcy pożarów. Jednakże każdego roku, w nadzwyczajnych okolicznościach, wybuchają pożary o ogromnej sile niszczącej, w walce z którymi potrzebna jest zewnętrzna pomoc i solidarność.
Projekt decyzji, który przedłożyła Europejska Partia Ludowa (Chrześcijańscy Demokraci), opiera się na tych faktach i wskazuje między innymi na pilną potrzebę ustanowienia europejskich sił szybkiego reagowania, o których wspomniał pan komisarz Dimas i które proponuje się w sprawozdaniu sporządzonym przez pana posła Barniera.
Wskazuje to na potrzebę elastycznej i natychmiastowej mobilizacji zasobów Europejskiego Funduszu Solidarności, potrzebę walki z pożarami lasów w południowej Europie jako priorytet w ramach obecnie przygotowywanego europejskiego planu działań na rzecz dostosowania do zmian klimatu, oraz potrzebę jak najszybszego przedłożenia przez Komisję wniosku dotyczącego europejskiej polityki służącej zwalczaniu klęsk żywiołowych.
Dla mojego kraju, a w szczególności dla poszkodowanych obywateli, duże znaczenie ma zatwierdzenie tej decyzji przez Parlament Europejski. To ważne, aby ta Izba pokazała, że ma świadomość znaczenia tej kluczowej kwestii dla południowej Europy.
Anni Podimata
Pani przewodnicząca, panie komisarzu! W tym roku historia pożarów lasów ponownie zatoczyła koło, przynosząc coraz gorsze rezultaty, a jesienią każdego roku wracamy po wakacjach, aby dyskutować nad rekultywacją zniszczonych obszarów i pomocą dla ofiar.
W tym roku po raz kolejny ubolewamy w Grecji nad setkami tysięcy spalonych hektarów i niewyobrażalnymi stratami ekologicznymi i gospodarczymi, podczas gdy Hiszpania, Portugalia, Włochy czy Francja doświadczyły katastrof o podobnej skali.
Panie komisarzu! Pewna jest jedna rzecz, o której pan wspomniał: wydaje się, że nie potrafimy uczyć się na błędach z przeszłości. Od co najmniej sześciu lat rozmawiamy o wspólnych europejskich służbach ochrony ludności. Parlament Europejski stale o to wnioskuje, jednakże znaczenie tego wniosku uległo deprecjacji wskutek błędów ze strony niektórych rządów krajowych. Błędy przy projektowaniu i realizacji mechanizmów i działań zapobiegawczych, niezdolność lub niechęć do stanowienia restrykcyjnych przepisów, które nakładałyby obowiązek ponownego zalesiania zniszczonych obszarów, oraz niezdolność do wykorzystania wszystkich dostępnych zasobów Wspólnoty do zapewnienia odszkodowań dla ofiar.
Na szczeblu wspólnotowym jednym z głównych priorytetów Wspólnoty, oprócz służb ochrony ludności, powinna być bezpośrednia aktywizacja zasobów Funduszu Solidarności i - co ważniejsze - uwolnienie ich od mechanizmów biurokratycznych.
Wreszcie, panie komisarzu, wie pan lepiej niż my wszyscy, że stoimy w obliczu nowej generacji pożarów, tak zwanych pożarów o dużej intensywności, które są bezpośrednio związane ze zmianami klimatu i dotykają przede wszystkim lasów w obszarze śródziemnomorskim i w południowej Europie. Z tego względu potrzebna jest natychmiastowa zmiana organizacji ochrony lasów poprzez dostosowanie zapobiegania pożarom i ich gaszenia do nowych okoliczności oraz włączenie tych polityk do palety działań, które należy podjąć, aby państwa członkowskie mogły sprostać wyzwaniom zmian klimatu.
Izaskun Bilbao Barandica
Pani przewodnicząca, panie komisarzu! Bardzo dziękuję za pańskie wyjaśnienia.
Uważam, że faktycznie potrzebna jest polityka wspólnotowa, przede wszystkim w celu zapobiegania występującym pożarom, a ich występowanie mieliśmy okazję obserwować przez całe lato.
Chcę również powiedzieć, że moje wystąpienie pragnę rozpocząć od wspomnienia o czterech strażakach, którzy zginęli w czerwcu w Horta de Sant Joan w Tarragonie, i przekazania wyrazów szacunku dla ich rodzin i kolegów.
Potrzebujemy polityki zapobiegania, ale również polityki koordynacji. Nie możemy zapomnieć, że w odniesieniu do wielu wybuchających pożarów pojawiają się podejrzenia, że są one wynikiem polityki spekulacyjnej i zamierzeń budowlanych. Z tego względu uważam, że musimy działać w Europie również na rzecz wspierania bezpieczeństwa poprzez dochodzenia i standaryzację kar za przestępstwa ekologiczne. Musimy także rozważyć możliwość ścigania ich za pomocą europejskiego nakazu aresztowania.
Konieczne jest zapewnienie niezbędnych środków naukowcom, aby umożliwić im opracowanie innowacyjnych mechanizmów badania pogody, wiatru i temperatury, aby mogli pracować we właściwych warunkach, ponieważ w ostatecznym rozrachunku chronią nas wszystkich.
Michail Tremopoulos
Pani przewodnicząca! To nader zastanawiające, że głównie Grecy zabierają głos w tej niezwykle istotnej sprawie, mającej znaczenie dla całej południowej Europy, jeśli weźmiemy pod uwagę, że ogromne pożary lasów regularnie niszczą wielkie obszary, wywierając negatywny wpływ na jakość życia, różnorodność biologiczną, rozwój regionalny i przyszłość obywateli.
Pożary lasów często, jak to niedawno miało miejsce w Grecji, są efektem źle zaplanowanej i sprzecznej polityki leśnej i mieszkaniowej, co stanowi zachętę do podpaleń i podejmowania sprzecznych z prawem działań dla uzyskania ziemi leśnej. Niestety, obie największe partie dążyły do ograniczenia konstytucyjnej ochrony lasów.
Ciągła presja na zmiany w zagospodarowaniu gruntów, rozszerzanie się stref zamieszkania i - oczywiście - niekontrolowane wysypiska śmieci, które są podpalane lub ulegają samozapłonowi, jak również zmiany klimatu, co dla niektórych stanowi łatwą wymówkę, zwiększają obecnie potencjał występowania klęsk żywiołowych.
Z tego względu ważne jest, byśmy w większym stopniu skoncentrowali się na zapobieganiu, ochronie i szybkim zarządzaniu ryzykiem na szczeblu europejskim za pomocą skoordynowanej współpracy. Należy w ramach tego procesu zagwarantować realizację zrównoważonej, wspólnej, europejskiej polityki leśnej i zapewnić racjonalne i zrównoważone wykorzystanie środków finansowych, które są zarezerwowane w Funduszu Spójności, Funduszu Rozwoju Regionalnego czy Funduszu Solidarności na ograniczanie ryzyka i zarządzanie nim oraz na rekultywację zniszczonych obszarów.
Środki wydatkowane na rekultywację zniszczonych obszarów muszą być wykorzystywane na podstawie racjonalnego ponownego zalesiania i badań naukowych, a my chcielibyśmy podkreślić, że powinny być zwracane przez państwa członkowskie, co do których stwierdzono, że zniszczone obszary leśne zostały w nich przekształcone na obszary budowlane czy przeznaczone na rozwój turystyki.
W przeszłości, nawet dwa lata temu, Parlament przyjął rezolucje zawierające zalecenia dotyczące zapobiegania zagrożeniom naturalnym i szybkiego reagowania na nie, które niestety nie zostały skutecznie zrealizowane. Uważamy, że długoterminowa ochrona lasów i różnorodności biologicznej jest możliwa jedynie wtedy, gdy realistyczna polityka zapobiegania zagrożeniom i zarządzania ryzykiem realizowana jest na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym poprzez aktywne zaangażowanie społeczności lokalnych, zatrzymywanie mieszkańców na obszarach wiejskich, tworzenie nowych "ekologicznych” zawodów, poprzez uczenie się i szkolenie przez całe życie oraz wzmocnienie służb leśnych, z naciskiem na ochotniczą straż do zwalczania pożarów lasów.
Wreszcie musimy wzmocnić nasze wysiłki na rzecz opracowania skuteczniejszych mechanizmów szybkiego reagowania na klęski żywiołowe poprzez wzmocnienie stałej służby ochrony ludności, o której mówił pan komisarz Dimas, i lepsze skorzystanie z wniosków ze sprawozdania pana posła Barniera. W tych okolicznościach przedkładamy Parlamentowi Europejskiemu dzisiejszą rezolucję, mając nadzieję, że uda się nam osiągnąć postęp w postaci wspólnych działań i współpracy państw członkowskich na rzecz rzeczywistego zapobiegania klęskom naturalnym i zarządzania nimi oraz skuteczniejszego wykorzystywania w tym celu środków finansowych Unii Europejskiej. Jesteśmy to winni naszym dzieciom.
Nikolaos Chountis
Pani przewodnicząca! Moja ojczyzna, Grecja, już trzeci rok z rzędu doświadcza niszczenia ogromnych obszarów przez pożary. Pożary w 2007 roku, które były jedną z największych tragedii tego typu, i tegoroczne pożary w północno-wschodniej Attyce pokazują, jak dalece niewystarczający jest system zabezpieczenia pożarowego i ochrony środowiska.
Chciałbym przypomnieć naszej Izbie, że Ateny są stolicą europejską o najmniejszym wskaźniku powierzchni obszarów zielonych przypadających na mieszkańca i o największym zanieczyszczeniu powietrza, a pożary z lat 2007 i 2009 jeszcze zaostrzyły problem ochrony środowiska.
W pewnej mierze zmiany klimatu mogą stanowić wyjaśnienie katastrof, do których doszło w południowej Europie. Istnieją również jednak braki w polityce krajowej i polityce Unii Europejskiej, polegające na tym, że zmiany klimatu nie zostały we właściwy sposób uwzględnione w strategii ochrony środowiska.
Rząd grecki zezwolił na zabudowę spalonych obszarów i przywłaszczenie gruntów należących do państwa, zaś środki finansowe UE są nieelastyczne. Biorąc to pod uwagę, chciałbym pana zapytać, panie komisarzu, czy Komisja Europejska ma zamiar przyczynić się do instytucjonalnego zabezpieczenia lasów w tym kraju poprzez natychmiastowe wszczęcie procedury opracowywania i zatwierdzania map lasów, które - gdyby istniały wcześniej - być może pozwoliłyby na zapobieżenie tym podpaleniom?
Czy Komisja ma zamiar bezpośrednio dofinansowywać prace zabezpieczające przed powodzią i erozją, aby zapobiec kolejnym katastrofom na zniszczonych obszarach? Czy ma zamiar sfinansować prawidłowe ponowne zalesienia, jako że obecne akcje ponownego zalesiania są niewystarczające dla wyrównania szkód? Wreszcie czy Komisja Europejska ma zamiar omówić z rządem greckim, bez względu na to, jaki będzie jego kształt po najbliższych wyborach, stworzenie parku miejskiego na starym lotnisku Hellenikon, które zapewniłoby powiew świeżego powietrza północnej Attyce?
Dziękuję bardzo i - jak mawiamy w Grecji - życzę panu komisarzowi wielu szczęśliwych powrotów z okazji jego imienin.
Niki Tzavela
Pani przewodnicząca, panie komisarzu! Bardzo się cieszę, że miałam okazję pana tu spotkać i posłuchać. Uważam, że to, co pan powiedział, stanowi również odpowiedź na list, który do pana wysłaliśmy drugiego dnia pożarów, w którym złożyliśmy propozycję podjęcia wspólnych działań w południowej Europie w celu zapobiegania pożarom i ich zwalczania, wraz z kilkoma innymi szczegółowymi propozycjami.
Chciałabym również podkreślić, że bardzo się cieszę, iż wszyscy posłowie do PE z partii greckich i partii hiszpańskiej zareagowali na nasz apel o wspólną obecność w Parlamencie Europejskim i podjęcie wspólnych wysiłków na rzecz opracowania europejskiej strategii walki z klęskami żywiołowymi.
Panie komisarzu! Wydaje się, że zmiany klimatu powodują pożary i powodzie i stanowią obecnie poważne zjawisko strukturalne - bo obserwowane przez nas pożary i powodzie są zjawiskiem strukturalnym.
Nie możemy myśleć w kategoriach krótko- i średniookresowych. Musimy położyć fundamenty pod strategię długookresową. Właśnie z tego względu rządy państw śródziemnomorskich powinny się zjednoczyć w wysiłkach na rzecz przekonania naszych partnerów z północy o potrzebie ustanowienia mechanizmów, o których pan wspominał, zarówno w ramach zasady pomocniczości, jak i solidarności.
Rozumiem, panie komisarzu, że w kontaktach z Europą północną napotyka pan na problemy dotyczące zasady pomocniczości. Mam nadzieję, że zjawisko klęsk żywiołowych będzie dotykać tylko południowej Europy, ale mam ogromne obawy, że zmiany klimatu następują z taką prędkością, że możemy doświadczać klęsk żywiołowych różnych rodzajów w północnej Europie. A zatem miał pan sporo racji, proponując opracowanie tej strategii zapobiegania klęskom żywiołowym i zwalczania ich.
Obecnie mamy do dyspozycji tę małą jednostkę stacjonującą na Korsyce. Latem tego roku funkcjonowało to dobrze. Komisarz ds. środowiska powinien pilnie rozwinąć i wesprzeć tę jednostkę za pomocą swoich zaleceń w tej dziedzinie, skierowanych zarówno do Komisji, jak i do Rady. Wzywam posłów do PE z krajów południowych o współpracę ze swoimi rządami i wsparcie zaleceń, sporządzonych przez pana komisarza Dimasa, skierowanych do Komisji i Rady, ponieważ są one korzystne dla wszystkich krajów południowych.
Widziałam projekt rezolucji Europejskiej Partii Ludowej (Chrześcijańskich Demokratów) i zgadzam się z nim. Cieszę się, że przedłożono tę rezolucję. Chciałabym dodać coś nowego do tego projektu, przygotowanego przez PPE. Uwzględniając zmiany klimatu jako przyczynę oraz pożary i powodzie jako skutek, na konferencji w Kopenhadze Komisja powinna zwrócić szczególną uwagę na przygotowanie strategii zapobiegania klęskom żywiołowym i zwalczania ich, określić budżet niezbędny na zapobieganie i przeciwdziałanie klęskom żywiołowym, a z tego względu wzmocnić wzorcową wspólnotową jednostkę rezerwy taktycznej do zwalczania pożarów lasów.
Oczekujemy, że europejska strategia zapobiegania klęskom żywiołowym i zwalczania ich znajdzie się, jako główny priorytet, na wyróżniającej się pozycji w programie konferencji w Kopenhadze.
Franz Obermayr
(DE) Pani przewodnicząca, szanowni państwo! Nie można pozwolić, aby to, co wydarzyło się latem tego roku w Grecji, kiedykolwiek powtórzyło się w Europie. W sumie w samej Grecji wybuchło 75 pożarów, spośród których sześć całkowicie wymknęło się spod kontroli, a najgorszy z nich - jak mieliśmy okazję dzisiaj usłyszeć - na północ od Aten, blisko stolicy. Jedynie dzięki odważnej i bezinteresownej postawie przede wszystkim ochotniczej straży pożarnej i innych organizacji ochotniczych pożary w wielu regionach nie mogły rozprzestrzeniać się w sposób niekontrolowany, a ludzkie tragedie udało się ograniczyć do minimum.
Z tego względu mam ogromny szacunek dla moich kolegów, członków ochotniczych straży pożarnych, których ekwipunek - oględnie mówiąc - nie był najnowocześniejszy, jak nam powiedziano. Kiedy używam określeń "koledzy” czy "kompani”, czynię tak, ponieważ sam przez wiele dziesięcioleci byłem członkiem ochotniczej straży pożarnej w Austrii, a przez to bezwzględnie sympatyzuję i utożsamiam się z podejmowanymi wysiłkami.
Chciałbym przejść do spostrzeżeń Komisji. Uważam, że to wspaniałe, iż europejskie siły reagowania będą nieść pomoc tam, gdzie lokalna straż pożarna nie może sobie poradzić. Jestem jednak również przekonany o słuszności starego przysłowia "Pomóż sobie, a Bóg ci pomoże” i z tego względu uważam również, że bardzo istotne jest wzmocnienie mechanizmów ochrony ludności. Wszystko, co mogę w tej mierze uczynić, to zalecać i zachęcać do wykorzystania istniejącego know-how, w szczególności w Europie Środkowej, w Niemczech i Austrii, którymi, jak można powiedzieć, są krajowe systemy ochotnicze, ochotnicza straż pożarna, próbowana i testowana przez ponad 100 lat.
Będąc strażakiem cieszyłbym się z możliwości nawiązania kontaktów z regionalnymi i krajowymi organami ochotniczej straży pożarnej. W takich przypadkach należy również zrobić coś samodzielnie, a gdyby zostało to uznane za przydatne, mógłbym przeprowadzić z naszymi greckimi kolegami projekt pilotażowy założenia ochotniczej straży pożarnej w wybranym regionie czy gminie. Byłbym również więcej niż szczęśliwy, mogąc aktywnie pomóc i zaangażować się w taki projekt wspólnie z moimi kolegami z regionalnego stowarzyszenia pożarniczego z Górnej Austrii.
Michel Barnier
(FR) Pani przewodnicząca, panie komisarzu, panie i panowie! Oczywiście chciałbym podziękować panu komisarzowi Dimasowi za jego obecność i odpowiedzi oraz uwagę, którą stale poświęca wszelkim klęskom żywiołowym.
Wykonaliśmy wspólnie ogromną pracę, kiedy pan przewodniczący Barroso zwrócił się do mnie o przygotowanie sprawozdania, o którym pan wspomniał, dotyczącego europejskich służb ochrony ludności.
Przedstawiłem to sprawozdanie 9 maja 2006 r. Kiedy czytam je ponownie i widzę wszystkie katastrofy, które się wydarzyły, uświadamiam sobie, że to nadal bardzo istotny temat.
Pani poseł Tzavela! Oczywiście to nie dotyczy wyłącznie Grecji. Każdy kraj jest poszkodowany, a ja chciałbym dodać, że mamy do czynienia nie tylko z klęskami żywiołowymi, ale również z klęskami ludzkimi, spowodowanymi przez człowieka. Myślę o katastrofach morskich - o Erice i niezliczonej liczbie innych - oraz o wypadkach przemysłowych, takich jak w Czarnobylu. Oprócz pożarów istnieją inne klęski żywiołowe. Myślę o tsunami. Pewnego dnia możemy spodziewać się tsunami na Morzu Śródziemnym, takiego samego, jak to, które na początku XX wieku zrównało z ziemią Messynę.
Panie komisarzu, panie i panowie! Szczerze mówiąc, wykorzystywane przez nas narzędzia nie odpowiadają tym klęskom, których intensywność zwiększy się w następstwie połączonych skutków globalnego ocieplenia i transportu. Z tego względu uważam, że powinniśmy mieć większe ambicje.
Jestem wdzięczny Komisji, panu komisarzowi Dimasowi i wszystkim jego pracownikom z Dyrekcji Generalnej, którzy zapewniają działanie mechanizmów ochrony ludności. Uważam, że musimy pójść dalej. Możliwe jest podjęcie pogłębionej współpracy z tymi państwami członkowskimi, które tego chcą. Jeżeli nie wszystkie spośród 27 państw chcą ustanowienia służb ochrony ludności, zacznijmy od dwunastu czy piętnastu spośród nas. Wtedy zobaczą państwo, że to dotyczy każdego.
Kiedy sporządzam listę klęsk, widzę, że wszyscy są poszkodowani: powodzie w Niemczech w 2002 roku, ogromne pandemie, jak również terroryzm. Panie komisarzu, właśnie z tego względu chciałbym, aby Komisja podjęła tę inicjatywę i poszła dalej oraz zaproponowała to samo państwom członkowskim. Nasz Parlament, Komisja Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności oraz Podkomisja Bezpieczeństwa i Obrony wesprą państwa w tych proaktywnych inicjatywach.
Edite Estrela
(PT) Pani przewodnicząca, panie komisarzu! Ponownie mówimy na tym forum o pożarach, ponieważ każdego roku pożary niszczą część lasów europejskich. Jeśli weźmiemy pod uwagę zmiany klimatu i globalne ocieplenie, przyszłość nie wygląda bardziej różowo.
Klęsk naturalnych nie da się uniknąć, ale należy im zapobiegać. Możemy tego dokonać po prostu ograniczając nasze emisje gazów cieplarnianych i opracowując odpowiednią politykę leśną, uwzględniającą wiele funkcji ekologicznych spełnianych przez lasy, w szczególności jako pochłaniacze związków węgla.
Prawdę mówiąc, europejski mechanizm ochrony ludności działa lepiej, a niektóre państwa członkowskie podjęły ogromne wysiłki i poczyniły duże inwestycje w ochronę pożarniczą i siły szybkiego reagowania pożarniczego. Na przykład w moim kraju, Portugalii, zatwierdzono plan obejmujący ponowny podział kraju na strefy, stworzenie specjalnego budżetu na gaszenie pożarów, zmianę ustawodawstwa i program rekultywacji spalonych obszarów. Mimo to pożary nadal występują.
Wszystkie państwa członkowskie poszkodowane przez pożary muszą uczynić więcej i bardziej się postarać, a Komisja Europejska powinna również przyjąć propozycje przedłożone w kilku rezolucjach Parlamentu Europejskiego. Istnieje wiele dokumentów wskazujących rozwiązania. Wspomniano już tutaj o sprawozdaniu pana posła Barniera i innych, przedłożonych przez Parlament. Ja sama byłam sprawozdawczynią w sprawie klęsk żywiołowych w Komisji Ochrony Środowiska, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności i również przedłożyłam kilka propozycji.
Tym państwom członkowskim, które odwołują się do kwestii finansowych jako przyczyny niezbyt szybkiej poprawy mechanizmów, należy uświadomić, że zapobieganie jest tańsze niż leczenie. Kluczowe znaczenie ma również osiągnięcie na konferencji w Kopenhadze międzynarodowego porozumienia w sprawie walki ze zmianami klimatu - i to ambitnego porozumienia - a my, panie komisarzu, nadal czekamy na dyrektywę w sprawie pożarów, podobną do tej, którą przyjęto w sprawie powodzi.
François Alfonsi
(FR) Pani przewodnicząca! Latem bieżącego roku Korsyka również została dotknięta kilkoma bardzo poważnymi pożarami, podobnie jak Sardynia, Katalonia, Grecja, Wyspy Kanaryjskie i tak wiele innych regionów w Europie.
Mając na względzie przede wszystkim poszkodowanych obywateli, nasza grupa chciałaby zwrócić się o zapewnienie solidarności europejskiej poprzez wdrożenie Funduszu Solidarności.
Co Komisja ma zamiar uczynić w tej sprawie? To pierwsze pytanie, które chciałbym zadać panu komisarzowi.
23 lipca na Korsyce wystąpiły nadzwyczajne upały z temperaturą sięgającą 44 stopni, bardzo suchym powietrzem i bardzo silnymi podmuchami sirocco. W takich warunkach, które coraz częściej będą stawać się normą w wyniku globalnego ocieplenia, zasoby lokalne zostały wyczerpane do granic, mimo tego, że w poprzednich latach pogoda była łagodniejsza, a Korsyka została oszczędzona.
Dla mnie wynika z tego prosta nauczka: kiedy takie warunki, warunki, które można przewidzieć i prognozować, wystąpią, musimy mieć możliwość polegania na wsparciu ze strony europejskich służb ochrony ludności, takich, jakie zaleca się w sprawozdaniu pana posła Barniera, a które w szczególności umożliwią gaszenie pożarów w zarodku, zanim wymkną się spod kontroli, ponieważ potem jest już zbyt późno. Kiedy pożar dostanie się do lasu, wygasa dopiero wtedy, kiedy cały las zostanie spalony.
Z tego względu dla nas istotne jest to, aby pójść zdecydowanie dalej, niż tylko w projekcie pilotażowym, o którym pan, panie komisarzu, wspominał. Co Komisja planuje w celu możliwie jak najszybszego ustanowienia tej służby ochrony ludności, która faktycznie stawi czoła ogromnemu wyzwaniu stojącemu przed wszystkimi Europejczykami, polegającemu na ochronie środowiska, a w szczególności na zwalczaniu pożarów w regionie Morza Śródziemnego?
Czy to prawda, że w budżecie na 2010 rok nie przewidziano żadnych środków na te służby?
Przedłożyliśmy odpowiednio brzmiącą poprawkę. Mamy nadzieję, że wielkie grupy, a w szczególności grupa Europejskiej Partii Ludowej (Chrześcijańskich Demokratów), do której należy pan poseł Barnier, pomoże nam zapewnić przyjęcie tej poprawki.
Georgios Toussas
(EL) Pani przewodnicząca! Pożary są głęboko politycznym problemem, występującym w nader dotkliwej formie w takich krajach, jak Portugalia, Hiszpania, Francja, Włochy i Grecja, przynoszącym bolesne skutki zarówno dla społeczeństwa, jak i dla środowiska naturalnego.
Uwzględniając nasze doświadczenia w Grecji, pożary, które szalały w północno-wschodniej Attyce, Kithaironi, Evii i innych regionach Grecji, powodując niepoliczalne straty, są efektem polityki podpaleń UE i zmieniających się rządów greckich, które mają chrapkę na ziemię, lasy i masywy górskie jako dobra gospodarki kapitalistycznej.
Ta nadzwyczaj niebezpieczna polityka daje broń do ręki podpalaczom, którzy - jeżeli uwzględnić miejsca zapłonów i skargi mieszkańców obszarów dotkniętych przez pożary - ponownie działali w sposób skoordynowany. Musimy sobie jasno uświadomić jedną rzecz: jeżeli nie rozwiążemy zasadniczego problemu sprzedaży i zmiany sposobu zagospodarowania terenów, żaden mechanizm, bez względu na to, jak dobrze będzie wyposażony w najnowocześniejsze zasoby, nie będzie w stanie zatrzymać tego poważnego problemu, który niszczy środowisko i wpływa na przyszłość całej planety.
Pierwsze tragiczne skutki tej polityki można było zaobserwować w Evii 12 września 2009 r. - zaledwie kilka dni temu - kiedy to przez zniszczoną przez pożary Evię przetoczyła się katastrofalna powódź. Niewystarczające zabezpieczenia przeciwpowodziowe i zły stan gleb spowodowany pożarami, w połączeniu z intensywnością opadów spowodowały jedną ofiarę śmiertelną i ogromne zniszczenia wiosek, dróg, mostów i innej infrastruktury. Gwałtowne opady deszczu nie stanowią wystarczającego uzasadnienia zakresu zniszczeń. To nie przypadek, że za każdym razem, kiedy dochodzi do klęski żywiołowej, to robotnicy tracą życie i patrzą na destrukcję swojego nędznego żywota i środowiska naturalnego.
Istnieje pilna potrzeba sfinansowania bezpośrednich działań na rzecz zewidencjonowania strat i wypłaty odszkodowań poszkodowanym rodzinom z klasy pracującej oraz rolnikom i hodowcom, bez dokonywania jakichkolwiek zmian w sposobie zagospodarowania terenów, oraz ponownego zalesienia zniszczonych obszarów. Ogromne posiadłości prywatne w górach i lasach również powinny przejść na własność rządu, a lasy i komisje leśne powinny być zreorganizowane i usprawnione...
(Przewodnicząca wyłączyła mikrofon)
Mario Mauro
(IT) Pani przewodnicząca, panie i panowie! Nie ma wątpliwości, że instrument budżetowy, w jaki Unia Europejska wyposażyła się na walkę z takimi istotnymi przypadkami, jak ten - mówię tu o Funduszu Solidarności - jest przydatny, ale prawdą jest również, że od 2007 roku stale zwracaliśmy uwagę na kwestię elastyczności, kiedy uznaliśmy, że słuszne będzie skrytykowanie podejścia związanego z wykorzystaniem tego instrumentu.
Ważne jest, aby zarządzanie tym instrumentem było możliwie jak najbardziej elastyczne, aby możliwe było rozwiązywanie problemów, które zmieniają się z dnia na dzień. Na przykład całkowicie słuszne jest wymaganie od państw członkowskich przedłożenia dokumentacji, odnoszącej się do wydarzeń, w krótkim okresie - nie więcej niż 10 tygodni - ale dlaczego w takim razie nie ma obowiązku udzielenia im w takim samym okresie odpowiedzi?
Jednocześnie zdajemy sobie sprawę, że choć w pewien sposób rozmiar strat ma znaczenie, konieczne jest jednak ujmowanie go w kontekście tego, z czym musi sobie poradzić każdy poszczególny region, byśmy mogli zrozumieć i zbadać potrzeby różnych społeczności. Właśnie z tego powodu Parlament, wraz z Komisją Budżetową i innymi komisjami, od dawna zgłaszał uwagi, które w rzeczywistości skierowane są do Rady, ale których Rada udaje, że nie dostrzega. Jeżeli możliwa jest ponowna analiza kwestii elastyczności, oznacza to, że możliwe jest usprawnienie Funduszu Solidarności jako instrumentu i dalsze zwiększenie jego skuteczności, co pozwoli na rozwiązanie ogromnych problemów, z którymi będziemy mieli do czynienia w coraz większym stopniu.
Zwracamy się zatem, panie komisarzu, o uwzględnienie w pełni ustępów 3 i 11 przedmiotowej rezolucji, tak aby kwestia elastyczności nie była postrzegana jako wniosek państw członkowskich o umożliwienie im podejmowania wszelkich działań w celu zwiększenia szansy uzyskania reakcji, ale jako wniosek, który w inteligentny sposób uwzględnia zmiany, zapewniając jednocześnie pełną skuteczność instrumentu.
Andres Perello Rodriguez
(ES) Pani przewodnicząca, panie komisarzu! Faktycznie nie ma wątpliwości, że w ostatnim okresie osiągnięto postęp, ale mimo tego całego osiągniętego postępu południowe części Unii Europejskiej coraz bardziej płoną. Z tego względu przyjęta przez Parlament rezolucja nie może być jedynie kolejną rezolucją, służącą pokazaniu naszego głębokiego zaniepokojenia wydarzającymi się naokoło katastrofami.
Istnieje wiele przyczyn pożarów lasów, nikt jednak nie może zaprzeczyć, że są one napędzane zmianami klimatu. Bez względu na kompetencje, które mogą istnieć w niektórych państwach członkowskich czy regionach autonomicznych, Parlament musi jasno wezwać Komisję do szybkiego działania i udostępnienia wszelkich pozostających w jej dyspozycji zasobów, które nie są małe. Ofiary, poniesione straty i potrzeba ponownego zalesienia nie mają zrozumienia dla biurokracji i deficytów budżetowych.
Musimy określić priorytety i działać, co w tej sytuacji oznacza zmianę strategii, mobilizację i zwiększenie zasobów oraz optymalizację polityki zapobiegania. Musimy domagać się, aby państwa członkowskie wzięły za to odpowiedzialność, jeżeli tak się jeszcze nie dzieje, ale założyć, że nie jest to problem wyłącznie kilku państw członkowskich południowej Europy, a zmiany klimatu nie dotyczą wyłącznie kilku państw członkowskich - dotyczą nas wszystkich i są przez wszystkich spowodowane.
Z tego względu jednym z najważniejszych zadań stojących przed Parlamentem jest zapewnienie, aby Unia Europejska osiągnęła jasne, zdecydowane zobowiązania na szczycie w Kopenhadze, dotyczące możliwie jak największego ograniczenia emisji gazów cieplarnianych, ponieważ bezwzględnie stoją one za pożarami, są ich przyczyną, przez to, w dalszej kolejności, przyczyną dalszych zmian klimatu.
Z tego względu, po przyjęciu przedmiotowej rezolucji, bezsprzecznie jest to wyzwanie dla Parlamentu. Jednakże konieczne jest sprostanie temu wyzwaniu stojącemu przed Komisją, jeżeli pan komisarz faktycznie chce, aby południowa część Europy, która naprawdę istnieje, przestała płonąć.
Veronica Lope Fontagné
(ES) Pani przewodnicząca, panie komisarzu, panie i panowie! Niestety, już na pierwszym posiedzeniu naszego ciała ustawodawczego musimy zająć się tą smutną, a obecnie powszechną kwestią: klęskami żywiołowymi, w szczególności zaś pożarami.
Po raz kolejny ubolewamy nad rozprzestrzenianiem się pożarów w lecie 2009 roku, które spowodowały ofiary śmiertelne. Zginęło 20 osób, wszystkie w moim kraju. Z tego względu moja pierwsza myśl i najwyższe współczucie skierowane jest ku ludzkiemu cierpieniu, spowodowanemu przez te katastrofy.
Chciałabym zwrócić uwagę na niszczący wpływ, jaki ten rodzaj katastrof ma na życie poszkodowanej ludności, na ich gospodarkę, zatrudnienie, dziedzictwo naturalne i kulturowe, środowisko naturalne i turystykę. W moim regionie latem bieżącego roku spłonęły 22 tysiące hektarów, z czego połowa przypadła na obszary chronione ze względu na ich znaczenie dla środowiska naturalnego.
Musimy niezwłocznie zareagować na te problemy, domaga się tego społeczeństwo. Instytucje europejskie nie mogą być ponownie niezdolne do znalezienia odpowiedniego rozwiązania dla osób poszkodowanych. Musimy być w stanie pomóc ofiarom i określić działania dla rekultywacji zniszczonych obszarów. Musimy w dalszym ciągu ciężko pracować na rzecz zapobiegania oraz podejmować dalsze działania w celu powołania europejskiej służby ochrony ludności.
Chciałabym przedstawić dwa wnioski: po pierwsze, chciałabym wezwać Komisję Europejską do zbadania sytuacji i podjęcia odpowiednich działań, aby zrekompensować koszty społeczne, związane z utratą miejsc pracy i źródeł utrzymania dla mieszkańców zniszczonych regionów. Po drugie, chciałabym zwrócić się z wnioskiem do rządu Hiszpanii, która będzie sprawowała prezydencję Rady od stycznia 2010 roku. Rząd Hiszpanii musi dać radę przekazać swoje odczucia i obawy partnerom. Uważam, że nadanie priorytetu odblokowaniu reformy Europejskiego Funduszu Solidarności powinno mieć kluczowe znaczenie w jego programie prac.
Prezydencja hiszpańska musi również w jasny sposób zobowiązać się do rozwoju strategii europejskiej. Powinna także dokonać przeglądu środków zapobiegawczych oraz modeli zarządzania lasami, które tworzą warunki sprzyjające dużym pożarom.
Francesca Balzani
(IT) Pani przewodnicząca, panie i panowie! Jako posłanka Grupy Postępowego Sojuszu Socjalistów i Demokratów w Parlamencie Europejskim, która - nawet w okresie ostatnich kilku dni - z ogromnym smutkiem obserwowała, jak pożary jeden po drugim niszczyły ogromne obszary wokół Genui, we włoskim regionie Liguria, uważam, że faktycznie istnieje pilna potrzeba, aby Europa zwróciła uwagę i podejmowała interwencje w celu zapobiegania tym powtarzającym się, niestety, katastrofom.
Katastrofy nie powinny się powtarzać. Powinniśmy każdego dnia pracować nad tym, by zapewnić wyeliminowanie cyklicznych katastrof. Właśnie z tego względu uważam, że sama Europa może i powinna skutecznie interweniować za pomocą wiążących aktów prawnych, służących ochronie tych cennych obszarów, w których co roku istnieje zagrożenie wystąpienia pożaru i które faktycznie stanowią nasze wspólne dziedzictwo, ponieważ to prawda, że pożary wybuchają coraz częściej w Europie południowej - a nawet jeżeli w rzeczywistości zaledwie mała część południowej Europy płonie, to pożar ogarnia całą Europę.
Musimy interweniować przez politykę zapobiegawczą i przez odpowiednią politykę leśną - a poprzez zapobieganie rozumiem również interwencje za pomocą dokładnych, obszernych i ukierunkowanych kampanii przeciwko wszelkim formom spekulacji, związanym bezpośrednio lub pośrednio z tymi katastrofami - ale uważam, że powinniśmy również zapewnić szerszy, łatwiejszy i szybszy dostęp do najważniejszych zasobów, aby przynajmniej ograniczyć niszczący efekt tych katastrof. Mam na myśli przede wszystkim Fundusz Solidarności, instrument, który niewątpliwie powinien być szybciej wykorzystywany w odniesieniu do narażonych obszarów.
Françoise Grossetête
(FR) Pani przewodnicząca! Już w 2001 roku, w świetle katastrofy z 11 września, zwracaliśmy się o ustanowienie europejskiego mechanizmu ochrony ludności.
Następnie ustanowiliśmy fundusz. Potem pojawiło się sprawozdanie pana posła Barniera, w którym podkreślono znaczenie okazywania solidarności. Obecnie ta solidarność działa, ale powinna być skuteczniejsza, a my powinniśmy być w stanie wrzucić kolejny bieg.
Konieczne jest rozwinięcie dwóch kwestii. Po pierwsze, zdolność reagowania. Wszyscy ludzie, którzy niestety ponieśli straty wskutek tych pożarów, ubolewają nad faktem, że procedury są często zbyt długie, a ich realizacja zajmuje zbyt wiele czasu, jeżeli mimo że w rzeczywistości, stając wobec pożarów, musimy działać bardzo szybko. W pewnością musimy być bardziej elastyczni, potrzebujemy większej elastyczności we wdrażaniu tych procedur, ponieważ w tym przypadku czas jest cenny.
Ponadto istnieje kwestia zapobiegania. Nie mówimy dostatecznie dużo o zapobieganiu, ponieważ wiąże się ono z zasadą pomocniczości. Mówi się nam, że to państwa członkowskie powinny podejmować decyzje. Jednak kiedy pożary stanowią zagrożenie dla różnorodności biologicznej i środowiska, kiedy niszczą rzeczy najcenniejsze dla ludzi, czyli ich własność, dobytek i domy, i kiedy niestety powodują ofiary śmiertelne, nie mamy prawa nie zapewnić takiego zapobiegania. Byłoby to zbrodnią.
Należy z tym skończyć, a aby z tym skończyć potrzebujemy również środków finansowych. Istnieje zatem bezwzględna konieczność zapewnienia sobie możliwie jak najlepszych budżetów, byśmy mogli działać o wiele skuteczniej w ramach tego europejskiego mechanizmu ochrony ludności. Zagwarantujmy zatem, aby budżet - nasz budżet - faktycznie uwzględniał ten problem. To wszystko wymaga również, byśmy przyjęli szczególne podejście do naszej polityki rolnej i leśnej, a o tym zdecydowanie niewystarczająco rozmawiamy.
Zapobieganie, zdolność reagowania i zasoby - krótko mówiąc, należy uczynić wszystko, aby sprawić, by południowa Europa nie musiała już siedzieć jak na rozżarzonych węglach.
Kriton Arsenis
(EL) Pani przewodnicząca, panie komisarzu! W tym roku po raz kolejny południowa Europa została niezwykle ciężko dotknięta przez niszczące pożary, a pożary o podobnej skali wybuchły również w Stanach Zjednoczonych i innych krajach uprzemysłowionych i rozwijających się.
Nie ma najmniejszej wątpliwości, że zmiany klimatu stanowią zagrożenie dla lasów basenu Morza Śródziemnego i innych kluczowych obszarów naszej planety. Jednakże zniszczenie lasów w regionie Morza Śródziemnego uniemożliwia pełnienie przez ekosystemy naturalne funkcji pochłaniaczy dwutlenku węgla. Konieczne jest opracowanie europejskiej polityki zapobiegania pożarom lasów i ich zwalczania, podobnie jak wsparcie finansowe ze strony Unii Europejskiej dla takich krajów, jak Grecja, które w tym roku muszą stawić czoła najgorszym skutkom.
Nie ma najmniejszej wątpliwości, że w niektórych krajach istniały ogromne luki w koordynacji między mechanizmami ochrony lasów i ochrony ludności oraz w podejmowaniu działań zapobiegawczych, co nie może powtórzyć się w przyszłości. Wydaje się również, że lasy znajdujące się w odległości trzech godzin jazdy od dużych miast i obszarów turystycznych są często zagrożone występowaniem pożarów. Wiele osób uważa, że może osiągnąć osobiste korzyści dzięki zniszczeniu lasów. Są w stanie "sadzić” domy i inne budynki zdecydowanie szybciej, niż państwa członkowskie i ekosystemy naturalne są w stanie sadzić drzewa na spalonej ziemi.
Często mamy do czynienia z takimi przepisami krajowymi, które sprzyjają takim zachowaniom i stanowią niewłaściwą zachętę. Bezwzględnie konieczne jest przyjęcie europejskiej polityki ochrony lasów, rekultywacji spalonej ziemi, zalesiania obszarów w ramach europejskiej pomocy w walce ze zmianami klimatu, jak również skoordynowane działania europejskie na rzecz zapobiegania pożarom i ich zwalczania, rekultywacji lasów i tworzenia nowych obszarów leśnych.
Musimy to wdrożyć natychmiast, szczególnie jako element przygotowań do negocjacji na konferencji w Kopenhadze, która będzie miała decydujące znaczenie dla przyszłości naszej planety. Musimy zwrócić się do krajów rozwijających się o ochronę lasów deszczowych, musimy rozwiązać kluczowy problem, w jaki sposób niszczenie lasów odpowiada za emisję 20% gazów cieplarnianych. Z tego względu musimy być tymi, którzy dadzą przykład, poprzez zagwarantowanie objęcia całkowitą ochroną lasów zagrożonych, naszych zagrożonych lasy w Europie, czyli lasów śródziemnomorskich.
Markus Pieper
(DE) Pani przewodnicząca! Skala pożarów lasów faktycznie przekracza możliwości mniejszych państw członkowskich, w szczególności w regionach szczególnie narażonych na susze. Właśnie z tego względu Parlament oczywiście wspiera Europejski Fundusz Solidarności. Wzywamy Radę do udostępniania wreszcie tych funduszy bez przeszkód. Regiony pilnie potrzebują tych środków na odbudowę i zapobieganie. Fundusz Solidarności, w połączeniu z istniejącymi programami ekologicznymi i rolniczymi, mógłby pomóc w naprawdę trwały sposób.
Poza tym gaszenie pożarów należy jednak przede wszystkim do kompetencji krajów. Bardziej zdecydowane karanie podpalaczy, zakaz budowy, trwający około 30 lat w przypadkach, gdy dowiedzione zostanie podpalenie, szkolenie brygad straży pożarnej - w tym zakresie można i po prostu trzeba uczynić więcej. Jednakże Europa również musi uczynić więcej, przede wszystkim w zakresie lepszej koordynacji. Konieczny jest transfer know-how brygad straży pożarnej do regionów charakteryzujących się dużą podatnością na występowanie katastrof; potrzebujemy również lepszych przepisów dotyczących prowadzenia operacji transgranicznych. Oczekujemy propozycji ze strony Komisji w tych kwestiach, ale nie powinny one wkraczać w kompetencje państw członkowskich. Ta uwaga - niewkraczanie w kompetencje państw członkowskich - jest moim zdaniem niezwykle ważna. Oczywiście koncepcja europejskiej straży pożarnej i europejskich samolotów jest możliwa, ale jedynie wtedy, kiedy dokonamy optymalizacji wszystkich zasobów krajowych i kiedy pomoc finansowa wreszcie będzie skutecznie docierać do poszkodowanych regionów.
Uważam, że jest zbyt wcześnie na omawianie zapobiegania katastrofom jako zadania na szczeblu europejskim. Zróbmy pierwszy krok, zanim uczynimy kolejny. Najpierw zróbmy najważniejsze rzeczy, co oznacza działania począwszy od pomocy europejskiej do samopomocy, w tym za pomocą Funduszu Solidarności, szkoleń i usprawnionej koordynacji europejskiej.
Inés Ayala Sender
(ES) Panie przewodniczący! Ja również chciałabym wyrazić współczucie i troskę wobec ofiar i ich rodzin, ponieważ to prawda, że każdego roku jesteśmy zmuszeni do ubolewania nad tą sytuacją.
Właśnie z tego względu jest kwestią coraz istotniejszą, by Europa wreszcie dysponowała skutecznym instrumentem. Uważamy, panie komisarzu - być może z tego względu, że pracuję w sektorze transportowym i jestem ekspertem do spraw bezpieczeństwa drogowego - że być może powinniśmy rozważyć coś podobnego do planu działania w sprawie bezpieczeństwa drogowego. Europejski plan działania, wraz z celami i strategiami, w ramach którego być może usprawnienie szybkich interwencji w niezbędnych ramach czasowych, jak ma to miejsce w dziedzinie bezpieczeństwa drogowego, stanowiłoby dla nas pomoc oraz poprawiłoby warunki pracy i szkoleń dla zawodowców. Uważam również, że podnoszenie świadomości i promowanie kultury zapobiegania mają fundamentalne znaczenie. Udaje się nam to stopniowo osiągać w dziedzinie bezpieczeństwa drogowego. Dlaczego nie można uczynić tego samego w zakresie zapewnienia ochrony przed pożarami?
Oczywiście z zadowoleniem przyjmujemy fakt usprawnienia koordynacji i zwiększenia solidarności. Uważam, że wysyłając potrzebne samoloty rząd Hiszpanii stał się uczestnikiem procesu zwiększania świadomości w krajach południa, ale to powinno mieć miejsce również między północą a południem.
Z zadowoleniem przyjmujemy również fakt, że projekt pilotażowy taktycznej rezerwy samolotów pożarniczych może w przyszłości faktycznie stać się organem interwencyjnym, co moim zdaniem ma duże znaczenie.
Jednakże nadal mamy do czynienia z blokowaniem prawodawstwa w Radzie, na przykład przepisów dotyczących Funduszu Solidarności, jak również prawodawstwa dotyczącego ochrony gruntów, które naszym zdaniem byłoby niezwykle użyteczne.
Gaston Franco
(FR) Panie przewodniczący, panie komisarzu, panie i panowie! Latem bieżącego roku po raz kolejny ogień pochłonął lasy śródziemnomorskie: w Marsylii i na południu Korsyki, ale również we Włoszech, Hiszpanii i - na większą skalę - w Grecji. Spaleniu uległo ponad 400 tysięcy hektarów lasów i pól, powodując znaczne straty materialne, nieodwracalne straty różnorodności biologicznej oraz tragiczne ofiary śmiertelne.
Przerażony taką wielokrotną oceną, dokonywaną każdego roku, i świadomy efektu mnożnikowego, powodowanego przez globalne ocieplenie w przypadkach pożarów, wzywam do zwiększenia świadomości europejskiej, dotyczącej potrzeby prowadzenia bardziej skoordynowanych wysiłków i zgromadzenia zasobów do zwalczania pożarów.
Chciałbym, aby w ramach Unii dla Śródziemnomorza zrealizowano olbrzymi euro-śródziemnomorski projekt współpracy w zakresie zwalczania pożarów lasów. Z zadowoleniem przyjmuję istniejące inicjatywy, a w szczególności pilotażowy projekt europejskiego systemu informowania o pożarach lasów.
Mimo to wzywam do przeprowadzenia reformy Funduszu Solidarności Unii Europejskiej, aby stał się skutecznym narzędziem reagowania na kryzysy. Wzywam również do wzmocnienia europejskich służb ochrony oraz mechanizmu "EuropeAid”, stworzonego przez pana posła Barniera w 2006 roku w celu podejmowania interwencji na terytorium 27 państw członkowskich, jak również za granicami.
Uważam, że jednym z rozwiązań problemu pożarów lasów jest dzielenie się informacją i najlepszymi praktykami w zakresie zapobiegania i chciałbym zwrócić uwagę na pionierską rolę odgrywaną przez strażaków zwalczających pożary lasów w moim departamencie. Mogę oczywiście podzielić się z Europą tym przykładem, który może być przydatny.
Eija-Riitta Korhola
(FI) Panie przewodniczący! Zeszły rok był jednym z najtragiczniejszych pod względem pożarów lasów. Straciliśmy setki i tysiące hektarów lasów, w szczególności w regionie śródziemnomorskim. Przypuszczenia dotyczące przyczyn pożarów lasów ożywiają nasze szeregi, ponieważ niestety wszyscy są świadomi ich skutków. Zgłoszono sugestię, że to zmiany klimatu są odpowiedzialne za zwiększoną liczbę pożarów lasów, i że również w Europie powinniśmy być przygotowani na dłuższy sezon pożarów lasów, niż tylko od czerwca do września, co było dotychczas normą. Sezony letnie zaczynają się wcześniej, są cieplejsze i suchsze, w szczególności na południu, i z tego względu rośnie zagrożenie pożarowe. To prawda, że w tym roku już w marcu doszło wyjątkowo do poważnych pożarów lasów w północno-zachodniej Hiszpanii i Portugalii, a z tego względu warunki sprzyjają występowaniu pożarów lasów, ale sam problem nie polega na jakiejkolwiek stopniowej zmianie warunków naturalnych, lecz na czymś innym.
Naukowcy specjalizujący się w ochronie środowiska odkryli, że przyczyny pożarów lasów w UE, Australii i Kalifornii mają w przeważającej mierze charakter społeczno-ekonomiczny. Jak dotąd nie udało im się znaleźć bezpośredniego związku ze zmianami klimatu. Kluczowe czynniki wybuchania pożarów lasów to budownictwo i presja związana ze zwiększonym zapotrzebowaniem na domy mieszkalne, gospodarstwa rolne, niektóre uprawiane gatunki roślin i drzew, jak również brak wiedzy i umiejętności przewidywania oraz zaniedbania ze strony władz. Na przykład przyczyny tragedii, które wydarzyły się latem bieżącego roku, to niedostateczna liczba brygad przeciwpożarowych oraz niezdolność do wykrywania sprawców przestępstw, które mogą być źródłem pożarów, oraz zapobiegania tym przestępstwom.
Wraz ze zmianami klimatu warunki naturalne będą ulegały zmianie; to fakt. Jednakże nie stanowi to wyjaśnienia dla katastrof ekologicznych, zwłaszcza jeżeli takie samo zjawisko powtarza się co kilka lat, i właśnie z tego względu być może będziemy musieli lepiej się przygotować. Nadszedł czas, aby państwa członkowskie Unii spojrzały w lustro, ponieważ w przyszłości to, czy pożary lasów będą występować, będzie zależeć od nas. Dostosowywanie się do zmieniającego się środowiska to jedno, ale akceptowanie sztywnych, złych praktyk i brak przygotowania to coś zgoła innego.
(Oklaski)
Sari Essayah
(FI) Panie przewodniczący! Zgadzam się z tymi głosami, które stwierdzały, że zapobieganie szkodom jest zawsze tańsze, niż radzenie sobie z ich konsekwencjami. Większość z tych środków finansowych powinna być przeznaczana na zapobieganie pożarom i powodziom na południu Europy. Oprócz monitorowania satelitarnego potrzebujemy samego takiego systemu ostrzegania o pożarach lasów i zapobiegania im, jak ten, który już od wielu lat skutecznie działa na przykład w Finlandii. Ponadto na szczeblu krajowym musimy zapewnić, by wyposażenie brygad przeciwpożarowych odpowiadało standardom, tak aby możliwe było jak najszybsze uzyskanie kontroli nad pożarami.
Częstsze występowanie powodzi jest w znacznej mierze spowodowane zmianami klimatu, a z tego względu najlepszą metodą zapobiegania im jest zawarcie odpowiedniego porozumienia na konferencji w Kopenhadze. Jednakże również na szczeblu krajowym możliwe jest podejmowanie działań służących zapobieganiu powodziom. Musimy realizować właściwy rodzaj polityki leśnej, konieczna jest ochrona lasów w łańcuchach górskich i sadzenie odpowiednich gatunków drzew w lasach, aby ich systemy korzeniowe były w stanie absorbować wodę, co sprawi, że nie spłynie ona zbyt szybko. Konieczne jest również budowanie obwałowań i odbiorników rezerwowych przy zbiornikach wodnych, a drogi wodne należy poddać bagrowaniu dla lepszego odpływu w przypadku powodzi. Musimy uznać, że te zadania w przeważającej mierze należą do kompetencji każdego państwa członkowskiego. Unia Europejska nie może przejmować odpowiedzialności za sprawy, które zależą od decyzji podejmowanych na szczeblu krajowym, ani za wszelkie pojawiające się zaniedbania. Fundusz Solidarności Unii Europejskiej jest przede wszystkim źródłem pomocy w nagłych przypadkach i mam nadzieję, że różne państwa członkowskie będą gotowe inwestować w długoterminową politykę leśną, zapobieganie pożarom i ochronę przeciwpowodziową.
Gabriel Mato Adrover
(ES) Panie przewodniczący, panie komisarzu! Pożar zawsze stanowi tragedię: tragedię dla ludzi, tragedię dla środowiska, tragedię gospodarczą i społeczną.
Miałem nieszczęście żyć bardzo blisko takiej tragedii, blisko pożaru, który wybuchł latem bieżącego roku na wyspie La Palma w archipelagu Wysp Kanaryjskich. Z tego względu z zadowoleniem przyjmuję przedmiotową rezolucję i jestem przekonany, że uda się nam ją przyjąć jednogłośnie. To rezolucja kompletna, która opiera się na bogatym wkładzie, a przede wszystkim przynosi ważne skutki. W pierwszym rzędzie stanowi upamiętnienie ofiar, wszystkich ofiar, jak i hołd dla tych, którzy dobrowolnie pracują na rzecz zwalczania tych pożarów.
Jednakże zawiera ona również pewne istotne uwagi dotyczące znaczenia suszy i pustynnienia dla rozprzestrzeniania się pożarów i spowodowanego w ten sposób znikania setek tysięcy hektarów każdego roku.
Rezolucja zawiera również istotne spostrzeżenia dotyczące przyczyn zwiększonego zagrożenia pożarowego, na przykład stopniowego porzucania obszarów wiejskich, niewłaściwego utrzymywania lasów oraz nieodpowiedniego karania podpalaczy. W tym zakresie musimy działać i to w sposób zdecydowany.
Komisja powinna przygotować strategię zapobiegania zagrożeniom i skuteczną strategię zwalczania klęsk żywiołowych oraz protokół zharmonizowanego działania. Wsparcie jest jednak również potrzebne na rekultywację, przywrócenie potencjału produkcyjnego oraz odszkodowania za straty społeczne i utracone miejsca pracy.
Jak stwierdził pan komisarz, kluczowe znaczenie ma koordynacja. Jednakże potrzebna jest koordynacja między różnymi instrumentami wspólnotowymi: funduszami strukturalnymi, Funduszem Solidarności - który w oczywisty sposób powinien być zreformowany - i ich elastyczność, jak również takie instrumenty, jak Aid Plus i oczywiście mechanizm szybkiego reagowania, o którym już wspominano.
Musimy uczynić kolejny krok w rozwiązywaniu tych problemów, a ja mocno wierzę, że przedmiotowa rezolucja jest właściwym sposobem realizacji tego celu.
José Manuel Fernandes
(PT) Panie przewodniczący, panie komisarzu, panie i panowie! Nadszedł czas, abyśmy okazali solidarność, ale to również okazja - powiedziałbym nawet, że obowiązek - aby opracować usprawnienia, zmiany i dostosowania. Dostosowania potrzebne natychmiast dotyczą Funduszu Solidarności Unii Europejskiej, aby mógł być wykorzystywany - i to szybko - do radzenia sobie z tymi katastrofami, podczas gdy usprawnienia i zmiany dotyczą polityki leśnej.
Potrzebujemy europejskiej polityki leśnej, której celem będzie zarówno ulepszenie lasów, jak i zapobieganie pożarom. W wielu państwach członkowskich, podobnie jak ma to miejsce w moim - Portugalii, jak dotąd nie ma nawet rejestru wszystkich gruntów i nie wiemy, kto jest ich właścicielem. Powoduje to problemy przy zagospodarowaniu gruntów, ponownym zalesianiu i polityce zapobiegania pożarom.
W odniesieniu do polityki zapobiegania chciałbym zadać pytanie, które jest jednocześnie sugestią: dlaczego nie uwzględnić działań zapobiegających pożarom lasów w europejskim planie naprawy gospodarczej, planie służącym ożywieniu gospodarki europejskiej? Gdybyśmy wspierali działania na rzecz oczyszczenia naszych lasów, a na przykład produkty takich działań mogą zostać wykorzystane do wytwarzania energii za pomocą specjalnie zaprojektowanych w tym celu elektrowni na biomasę, gdybyśmy podejmowali takie działania, z pewnością pomoglibyśmy środowisku chroniąc je, a jednocześnie stworzylibyśmy miejsca pracy, co obecnie stanowi kolejny z celów Europy.
Lambert van Nistelrooij
(NL) Panie przewodniczący! To dobrze, że dzisiaj, w pierwszym dniu sesji Parlamentu, omawiamy zagadnienia katastrof w Europie południowej, i chciałbym również podziękować tym posłom, którzy w szczególności pracowali nad przedmiotowym tekstem. To dobra rezolucja. Przede wszystkim jest to oczywiście kwestia zaangażowania międzyludzkiego, bliskości obywateli - jak zawsze mówiliśmy w kontekście naszych wyborów - i solidarności. Tym razem chodzi o pożary na południu Europy, ale kto wie, czy zimą nie będą to powodzie w zupełnie innych częściach Europy. W Komisji Rozwoju Regionalnego kilkukrotnie omawialiśmy zagadnienie usprawnienia Funduszu Solidarności. Absolutnie nie jest naszym zamiarem zwracanie się o nowe instrumenty, ale raczej o usprawnienie tych, którymi już dysponujemy, aby uczynić je skuteczniejszymi. Zatem, panie komisarzu Dimas, co w tym jest dziwne? Przyjęliśmy to w Parlamencie ogromną większością głosów i wskazaliśmy, w których kwestiach możliwe są usprawnienia, ale zostało to zablokowane przez Radę. Obecnie od dwóch lat Radzie nie udało się niczego zrobić w tej sprawie. Moje pytanie do pana brzmi, czy istnieje jeszcze szansa osiągnięcia w tej mierze postępu. Słusznie informuje pan o postępach w odniesieniu do projektu pilotażowego i wykorzystywanych samolotów, ale nie słyszymy nic o zasadniczej sprawie, której tak dobitnie domagał się Parlament. Czy to znajduje się nadal w programie prac? Co się właściwie dzieje?
W odniesieniu do służb ochrony ludności chciałbym stwierdzić, że wdrażanie własnych instrumentów przez Europę samo w sobie jest dobre, ale zasadnicze fundamenty znajdują się w samych państwach członkowskich. Tymi fundamentami powinny być wymiana doświadczeń i rozmieszczanie, szczególnie w bardziej rozległych regionach.
Wreszcie kwestia rekultywacji: naprawa zniszczeń, ponowne zasadzenia i wszystko, co jest z tym związane. To nie jest zagadnienie odgórnej kontroli, lecz powinno być zdecentralizowane do szczebla państw członkowskich. Dysponujemy jednak tymi środkami finansowymi - funduszami strukturalnymi, funduszami rolnymi - a zatem dlaczego nie zacząć działać? To może być plan gospodarczy, jak przed chwilą usłyszeliśmy, ale równie dobrze może to być plan rekultywacji, za który można się zabrać w sposób wszechstronny i w którym instrumenty zdecentralizowane odgrywałyby szczególnie istotną rolę. Właśnie tego domagamy się w rezolucji i z tego względu poprzemy ją jutro z pełnym przekonaniem.
Antonio Cancian
(IT) Panie przewodniczący, panie komisarzu, panie i panowie! Bez względu na to, jak dokładna jest rezolucja zatytułowana "Klęski żywiołowe”, przedłożona przez Grupę Europejskiej Partii Ludowej (Chrześcijańskich Demokratów), mimo wszystko chciałbym zwrócić uwagę na kilka kwestii, o których wspomniano dzisiejszego wieczora, ale które nie zostały uwzględnione w rezolucji, lecz są przedmiotem proponowanych przeze mnie poprawek.
Latem bieżącego roku, oprócz pożarów, mieliśmy do czynienia z innymi katastrofami, a ostatnia z nich wydarzyła się zaledwie w ostatni weekend na południu Włoch. Sam pochodzę z włoskiego regionu Veneto, który w czerwcu i lipcu został dotknięty osunięciami ziemi i trąbami powietrznymi, a ja chciałbym jako przykład przywołać Vallà di Riese i Borca di Cadore.
W rezolucji powinniśmy wspomnieć również o innych klęskach żywiołowych, nie tylko o pożarach, ponieważ letnie powodzie nie są niestety nowym zjawiskiem; to jeden ze scenariuszy, którym będziemy musieli w przyszłości stawić czoła, jako niestety jednemu ze skutków zmian klimatu, wynikających z globalnego ocieplenia. Z tego względu powinniśmy podjąć starania, aby nalegać na prowadzenie działań zapobiegawczych i tworzenie infrastruktury, która mogłaby zapobiegać tym wydarzeniom lub przynajmniej ograniczać zniszczenia; gorzej, jeżeli ta infrastruktura powoduje ich nasilenie - mam na myśli zbiorniki w regionach górskich, obszary pasów zieleni, obszary rolne i leśne oraz leżące wzdłuż cieków wodnych.
Po drugie, jako że w większości przypadków klęski żywiołowe są również spowodowane działalnością człowieka, konieczne jest ustalenie, kto jest za nie odpowiedzialny, aby ścigać sprawców i zaostrzyć kary. Wreszcie chciałbym powiedzieć, że dobrym pomysłem jest ustanowienie niezależnych służb interwencyjnych i związanego z tym Funduszu Solidarności. Istotne jest jednak rozszerzenie interwencji również na inne klęski żywiołowe, zwiększenie zasobów do walki z tymi klęskami poprzez gromadzenie różnych środków finansowych, uproszczenie procedur i zapewnienie lepszej koordynacji i elastyczności, o czym wspominał pan poseł Mauro.
Mairead McGuinness
Panie przewodniczący! Przysłuchiwałam się tej debacie w moim biurze. W Irlandii, co oczywiste, nie mamy na szczęście do czynienia z taką intensywnością pożarów, z jaką muszą się mierzyć nasi koledzy z południa. Przyszły mi na myśl dwie uwagi. Jedna z nich dotyczy tego, że w tej Izbie mamy tendencję do mówienia jedynie o tych kwestiach, które w bezpośredni sposób dotyczą naszych krajów, a jeśli weźmiemy pod uwagę, że w Irlandii obecnie toczy się debata w sprawie traktatu lizbońskiego, w którym porusza się kwestię solidarności w ramach całej Unii Europejskiej, wydaje mi się, że powinniśmy skończyć z tym zwyczajem. Uważam, że powinniśmy częściej mówić o znanych nam kwestiach będących przedmiotem obaw w innych państwach członkowskich, tak aby istniało poczucie większej solidarności między posłami tej Izby w odniesieniu do obaw ich obywateli. Chciałabym na przykład, aby inni wzięli pod uwagę obawy, które mogą pojawić się wśród obywateli mojego kraju, Irlandii. Uważam, że byłoby to korzystne dla wspierania koncepcji, że Europa działa na rzecz wszystkich, a my nie troszczymy się wyłącznie o siebie. To jeden z dotychczasowych błędów Unii Europejskiej i coś, z czym zmagamy się w debacie w sprawie traktatu lizbońskiego.
Chciałabym poprzeć to, co państwo tu robicie i wyrazić swoją solidarność z problemami południowej Europy. Rozprawcie się z tymi, którzy powodują celowe zniszczenia. Zajmijcie się zapobieganiem. Należy zdziałać o wiele więcej za pomocą zarządzania i wreszcie konieczne jest dostarczenie środków z Funduszu Solidarności tym, którzy ich potrzebują.
Juan Fernando López Aguilar
(ES) Panie przewodniczący, panie komisarzu Dimas! Po raz pierwszy jestem posłem do PE - zostałem wybrany 7 czerwca - ale na podstawie debaty jasno można dostrzec, że ta sprawa wraca każdego roku we wrześniu po fali niszczących pożarów, które w szczególności dotykają południową Europę: Włochy, Francję, Grecję i Hiszpanię.
Wspomniano już o niszczących pożarach na wyspie La Palma, w najbardziej zewnętrznym regionie Wysp Kanaryjskich, hiszpańskiego regionu autonomicznego, w którym się urodziłem i mieszkam. Istotna jest jednak nasza świadomość, że chociaż problem dotyczy w szczególności południowych rubieży Europy, to mamy szansę na zwiększenie empatii i powiązania obywateli z tym, co oznacza Europa: wartość dodaną w zakresie reagowania.
Oznacza to europejską wartość dodaną w zakresie zapobiegania i europejską wartość dodaną w zakresie koordynowania instytucji: Komisji, Rady i Parlamentu Europejskiego za pomocą rezolucji, we współpracy z państwami członkowskimi. Konieczna jest jednak europejska wartość dodana w zakresie reagowania.
Właśnie z tego względu ważne jest, aby przejść od debaty do czynów, poprzez zwiększenie elastyczności Funduszu Solidarności przy reagowaniu na sytuacje nadzwyczajne, oraz ustanowić tę europejską służbę ochrony ludności, w sprawie której decyzja nadal nie zapadła, a która stanowi element mogący mieć faktycznie decydujące znaczenie w przyszłości, kiedy będziemy musieli stawić czoła tym sytuacjom nadzwyczajnym, które powtarzają się każdego lata w wyniku zmian klimatu i globalnego ocieplenia.
Ilda Figueiredo
(PT) Panie przewodniczący! Bardziej, niż wszystkich dowodów solidarności, w obliczu plagi pożarów lasów, które każdego roku szaleją w naszych południowych krajach, w tym w Grecji, Włoszech, Hiszpanii i Portugalii, potrzebujemy pilnego przyjęcia niezbędnych działań służących odwróceniu tej sytuacji, jako że w ten sposób niszczone są nasze pozostałe lasy, nieruchomości, stada, różnorodność biologiczna, a co jeszcze gorsze - ludzkie życie.
Z tego względu nadszedł czas, aby zmierzyć się wprost z przyczynami tej plagi i wziąć pod uwagę poważne, narastające porzucanie obszarów wiejskich. Nadszedł czas, aby zmienić wspólną politykę rolną, aby inwestować w zapobieganie, co jednocześnie oznacza inwestowanie w rolnictwo wielofunkcyjne, w tym w leśnictwo śródziemnomorskie, poprzez wspieranie rodzinnych gospodarstw rolnych oraz poprzez zapewnienie warunków dla mało- i średnioobszarowych rolników i młodych ludzi, zachęcając ich do pozostawania na obszarach wiejskich i w ten sposób wniesienia wkładu w działania zapobiegające tej dorocznej pladze.
Malika Benarab-Attou
(FR) Panie przewodniczący, panie i panowie! Jestem zadowolona z odpowiedzi, której pan komisarz Dimas mógł udzielić w tej sprawie, a w szczególności z odniesienia się przez niego do znaczenia pomocy wykraczającej poza granice naszego kontynentu.
Oprócz ochrony środowiska Morza Śródziemnego, czy nie można by formalnie zaproponować, aby w ramach projektu Unii dla Śródziemnomorza możliwe było udzielanie tej pomocy w sytuacjach nadzwyczajnych w przypadku pożarów pozaeuropejskim członkom Unii dla Śródziemnomorza oraz wspólne z nimi rozwijanie wiedzy ekspertów z dziedziny leśnictwa w tej sprawie?
Petru Constantin Luhan
(RO) Latem bieżącego roku Portugalia, Hiszpania, Francja, Włochy i Grecja miały do czynienia z wielkimi pożarami lasów. W Grecji pożary zniszczyły obszar o powierzchni około 21 200 hektarów, niszcząc około 2 miliony drzew i co najmniej 150 domów.
Dzięki skoordynowanym wysiłkom na szczeblu europejskim Francja, Hiszpania i Cypr skierowały samoloty Canadair w region Aten, aby pomóc w gaszeniu pożarów. Dzięki temu wspólnotowe wsparcie strategiczne dla zwalczania pożarów lasów ponownie udowodniło swoją przydatność. Fundusz Solidarności Unii Europejskiej również może zapewnić pomoc w tego rodzaju sytuacjach, ponosząc część kosztów działań w sytuacjach nadzwyczajnych, realizowanych w celu odtworzenia infrastruktury, zapewnienia tymczasowego schronienia i ochrony dziedzictwa naturalnego.
Chciałbym zwrócić uwagę na fakt, że musimy ograniczyć biurokrację, związaną z dostępem do środków finansowych. Proszę pozwolić mi przytoczyć szczególny przykład z mojego kraju. Rumunia została dotknięta klęskami żywiołowymi w czerwcu zeszłego roku. Obecnie, we wrześniu 2009 roku, nadal nie udostępniono środków rządowi Rumunii. Uważam również, że w przyszłości potrzebujemy zrównoważonej polityki leśnej, jak również strategii zapobiegania katastrofom tego rodzaju.
Stavros Dimas
Panie przewodniczący! Chciałbym podziękować szanownym posłom do Parlamentu za ich niezwykle konstruktywny wkład do debaty, odbywającej się dzisiejszego wieczora, oraz za zgłoszone przez nich doskonałe pomysły.
Sytuacje nadzwyczajne często wiążą się z wysokimi kosztami ludzkimi, finansowymi i ekologicznymi. W przyszłości, ze względu na zmiany klimatu, prawdopodobnie będziemy musieli sprostać większej liczbie większych katastrof - nie tylko pożarów lasów, które nie będą ograniczone do południowej Europy, a zaczną pojawiać się w Europie środkowej, a nawet północnej - ale z różnymi rodzajami katastrof, na przykład powodziami. Z tego względu musimy stale wzmacniać i usprawniać europejskie zasoby zarządzania kryzysowego, które obecnie w zdecydowany sposób udowodniły swoją wartość dodaną.
Zostało to również potwierdzone przy pożarach lasów latem bieżącego roku, które przypomniały nam, że Wspólnota musi wzmocnić nie tylko swój potencjał reagowania na klęski żywiołowe, ale również swoją zdolność zapobiegania im, jak to podkreślało wielu mówców dzisiejszego wieczora. Chciałbym przypomnieć Izbie, że w lutym bieżącego roku Komisja przedstawiła komunikat w sprawie zapobiegania klęskom żywiołowym oraz katastrofom spowodowanym przez człowieka, w którym przedstawiła pewne propozycje.
Czekamy na uwagi Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie tego komunikatu. Wierzę, że nowy Parlament nie będzie zwlekał z udzieleniem odpowiedzi, którą mamy nadzieję otrzymać w lutym. Uważamy, że będzie to dla nas stanowić zachętę polityczną, podobnie jak rezolucja w tej sprawie ze zbliżającej się konferencji, aby podjąć dalsze niezbędne działania w tej dziedzinie.
Ponieważ wiele osób, począwszy od pani poseł Podimaty, odnosiło się do tej kwestii, chciałbym zwrócić uwagę również na zagadnienie zmian klimatu i potrzeby dostosowania oraz przewidywanego przeglądu strategii wspólnotowej w sprawie lasów, celem której jest uwzględnienie zagadnień związanych ze zmianami klimatu. To również będzie okazja do zbadania zagadnień związanych z pożarami lasów. Chciałbym tutaj dodać, że przedmiotowy komunikat Komisji jest bardzo istotny, podobnie jak opublikowany przez nas w zeszłym tygodniu komunikat w sprawie finansowania porozumień w sprawie zmian klimatu, które naszym zdaniem będą rezultatem konferencji w Kopenhadze, dzięki czemu znaczne kwoty zostaną udostępnione na finansowanie dostosowania do zmian klimatu w krajach rozwijających się. Środki finansowe zostaną skierowane na działania niezbędne do tego, aby kraje, które odczuwają skutki zmian klimatu, a nie przyczyniły się do efektu cieplarnianego, były w stanie poradzić sobie z tymi skutkami.
W rzeczywistości zaproponowałem, że nie powinniśmy po prostu z czekać rozpoczęciem tych działań do 2013 roku, ale powinniśmy rozpocząć je natychmiast, w roku 2010. Mam nadzieję, że Rada Europejska zatwierdzi, albo w dniu 17 września, albo w październiku, przekazanie środków finansowych umożliwiających natychmiastowe rozpoczęcie działań, tak aby te kraje mogły dostrzec, że Unia Europejska i kraje uprzemysłowione faktycznie mają zamiar zrobić to, o czym mówią i co proponują.
Zgłoszono wiele innych interesujących uwag - a ja chciałbym powiedzieć, że wszystkie były słuszne - dotyczących znaczenia finansowania wspólnotowego. Wspólnotowy mechanizm rozwoju obszarów wiejskich oraz Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego stanowią instrumenty wspierające krajowe działania zapobiegawcze. Komisja wykorzysta instrumenty zapewniane przez wspólnotowy Fundusz Solidarności w celu wsparcia działań odbudowy w państwach członkowskich.
Usłyszawszy, że interwencje ze strony Komisji powinny następować natychmiast, chciałbym wyjaśnić następującą kwestię: są tu dwie kwestie i nie było dla mnie jasne, do której odnosiły się uwagi. Jedną jest uruchomienie wspólnotowego mechanizmu ochrony ludności, a drugą - uruchomienie Funduszu Solidarności. W odniesieniu do wykorzystania wspólnotowego mechanizmu ochrony ludności chciałbym powiedzieć, że jest on uruchamiany natychmiast, w czasie rzeczywistym. Chciałbym przywołać niedawny przykład pożarów, które wybuchły w Grecji: w godzinę od otrzymania oficjalnego wniosku od rządu greckiego wystartowały włoskie samoloty, aby być na miejscu w gotowości do wykorzystania następnego dnia. Mobilizacja następuje zatem natychmiast.
Jak już wspomniałem w moim pierwszym wystąpieniu, byliśmy pierwszymi, którzy wysłali specjalistów na miejsce katastrofy w przypadku tsunami i huraganu Katrina. Otrzymaliśmy wiele pochwał za działania podjęte za pomocą wspólnotowego mechanizmu ochrony ludności, co stanowi potwierdzenie zarówno działań podejmowanych w ostatnich latach, jak i jego potencjału, pod warunkiem, że jest on właściwy i dysponuje zasobami - w szczególności środkami finansowymi - aby móc rozszerzyć jego działanie z korzyścią dla Unii Europejskiej, obywateli, ochrony środowiska i własności obywateli europejskich.
W odniesieniu do Funduszu Solidarności usłyszałem - i to prawda - że potrzebne jest zwiększenie jego elastyczności. Faktycznie potrzebne jest zapewnienie mu możliwości jak najszybszego reagowania, ponieważ filozofia Funduszu Solidarności polega właśnie na reagowaniu w sytuacjach nadzwyczajnych lub części sytuacji nadzwyczajnych powodowanych przez katastrofy.
Z tego względu logiczne jest, aby Komisja mogła działać natychmiast, a państwa członkowskie, za pomocą swojej administracji centralnej bądź regionalnej, podejmowały natychmiastowe działania celem rozdysponowania środków finansowych. Ponadto w ramach Europejskiego Funduszu Solidarności istnieje klauzula, że prace muszą zostać wykonane w okresie roku od rozdysponowania środków finansowych. To logiczne, ale potrzebna jest większa elastyczność.
Na zakończenie - i przykro mi, że nie ma czasu na udzielenie odpowiedzi na bardziej szczegółowe, poruszone kwestie - chciałbym jedynie powiedzieć, zanim zapomnę, jako że kilka osób odnosiło się do programów naprawy gospodarczej, że to faktycznie bardzo dobry pomysł, ponieważ istnieje cały szereg korzyści z uwzględnienia projektów zapobiegania katastrofom, których w mniejszym lub większym stopniu możemy się spodziewać również w kolejnym roku - jak wcześniej wspominano, omawiamy te sprawy każdego roku - gdyż spowodują one wzrost aktywności gospodarczej i stworzenie dodatkowych miejsc pracy, jak również zapobiegną stratom o wartości milionów euro w formie prac rekonstrukcyjnych. Z tego względu stanowią one inwestycję, która przyniesie wielokrotne zyski i - oczywiście - zapobiegnie kosztom ludzkich katastrof.
Wreszcie chciałbym zwrócić uwagę, że chociaż nie da się całkowicie wyeliminować ryzyka pożarów lasów czy innych katastrof, na przykład powodzi, trzęsień ziemi czy nawet interwencji wojskowych - ponieważ wspólnotowy mechanizm ochrony ludności był wykorzystywany w przypadkach powodzi, trzęsień ziemi i pożarów lasów, a nawet do przemieszczania ludności, jak miało to miejsce po konflikcie w Libanie, gdzie nasza pomoc okazała się być wielkim sukcesem - to mimo wszystko może ono zostać ograniczone dzięki naszej współpracy i lepszemu wspólnemu reagowaniu na takie katastrofy. Komisja podejmuje działania na rzecz wzmocnienia wkładu Wspólnoty w zapobieganie, gotowość, reagowanie i odbudowę po katastrofach, aby chronić obywateli i środowisko.
Chciałbym ponownie podziękować Parlamentowi za jego aktywne wsparcie na rzecz usprawnienia zarządzania kryzysowego z korzyścią dla wszystkich obywateli europejskich.
Przewodniczący
Zamykam debatę.
Głosowanie odbędzie się w środę, 16 września.
Oświadczenia pisemne (art. 149 Regulaminu)
Iosif Matula  
Jestem dość zaniepokojony skalą, jaką przybrały w ostatnich latach te katastrofy, które mają nie tylko przyczyny naturalne, ale są również spowodowane działalnością ludzką, a które mają skutki zarówno dla infrastruktury gospodarczej, jak i społecznej. Nasza reakcja na to zjawisko za pomocą Funduszu Solidarności Unii Europejskiej zapewnia istotne wsparcie w działaniach na rzecz odbudowy obszarów zniszczonych przez katastrofy, wraz z ograniczeniem ich potencjalnych skutków transgranicznych. Chciałbym jednak podkreślić potrzebę uproszczenia i poprawy przejrzystości kryteriów wykorzystywania tego Funduszu, aby narażone obszary mogły możliwie jak najszybciej skorzystać ze wsparcia wspólnotowego. Musimy również umożliwić większej liczbie regionów skorzystanie z pomocy poprzez obniżenie limitu zastosowania. Ponadto popieram opracowanie europejskiej strategii zwalczania klęsk żywiołowych oraz wzmocnienie wspólnych służb europejskich, gotowych do reakcji w razie katastrofy, w każdym regionie UE.
Richard Seeber  
Latem bieżącego roku w niektórych obszarach Europy ponownie doszło do wybuchu niszczących pożarów lasów, które spowodowały nie tylko znaczne straty materialne, ale również 11 ofiar śmiertelnych. W obliczu takich katastrof Europa musi okazać solidarność. Naglące sytuacje tego typu stanowią dla Wspólnoty szansę na dowiedzenie swoich zalet i umożliwienie ludności Europy doświadczenia bezpośredniej wartości dodanej ze strony Unii Europejskiej. Jednakże przy praktycznym zastosowaniu konieczne jest bezwzględne przestrzeganie zasady pomocniczości. To państwa członkowskie są odpowiedzialne za przygotowania zapobiegawcze na wypadek katastrof oraz opracowanie planów zarządzania kryzysowego, a UE nie powinna ingerować w tę istotną kompetencję poszczególnych państw członkowskich. Wspólnotowy Fundusz Solidarności stanowi odpowiednie i wartościowe narzędzie zarządzania finansowego. Na dłuższą metę w Europie konieczne jest usprawnienie strategii zapobiegania pożarom tego typu, a my musimy zlikwidować zależność od krótkookresowego zarządzania kryzysowego.
Dominique Vlasto  
W obliczu tragicznych pożarów, które po raz kolejny nawiedziły południową Europę, musimy zareagować, aby stopniowo wyeliminować te tragiczne wydarzenia. Po pierwsze, poprzez lepszą organizację działań interwencyjnych - to pomysł pana posła Barniera, aby ustanowić europejskie służby ochrony ludności, zdolne do podejmowania interwencji wspierającej służby krajowe. Aby ugasić pożar, konieczna jest szybka interwencja na dużą skalę; solidarność europejska powinna być skuteczniejsza. Jednakże w dalszym ciągu zapobieganie ma kluczowe znaczenie: lasy muszą być utrzymywane w dobrym stanie i oczyszczane. Na południu Francji 75% lasów należy do właścicieli prywatnych. Z tego względu duże znaczenie ma sporządzenie zestawienia środków wspierających właścicieli i zachęcenie ich do właściwego utrzymywania obszarów leśnych. W szczególności będzie to związane z rekultywacją lasów śródziemnomorskich, bowiem związane z nimi zyski gospodarcze są zbyt niskie. Inicjatywy wspierane przez fundusze strukturalne muszą stanowić zachętę do regularnego zbierania biomasy i wykorzystywania jej do wytwarzania energii, jak również do rozwoju zrównoważonego leśnictwa i odpowiedzialnej turystyki ekologicznej. Z tego względu wzywam Komisję Europejską do uznania specyfiki lasów śródziemnomorskich oraz zaproponowania planu działania, opracowanego w celu ich ochrony i lepszego wykorzystania ich zasobów naturalnych. Przynajmniej tyle można zrobić w celu ograniczenia zagrożenia pożarowego w długim okresie oraz dla zachowania i odbudowy wrażliwych ekosystemów południowej Europy.
