Goedkeuring van de notulen
De Voorzitter
De notulen van de vorige vergadering zijn rondgedeeld.
Geen bezwaren?

Maij-Weggen
Voorzitter, er is een punt van orde geweest afgelopen dinsdag. Daarin heeft de heer Janssen van Raay opmerkingen gemaakt over het vrijwillig pensioensysteem. Daar heeft hij gezegd: ik ben heel snel klaar, ongelukkigerwijs heeft een aantal Nederlanders zich via hun zaakwaarnemer met de regeling akkoord verklaard, dat is wat ik gisteren genotuleerd wilde zien. Voorzitter, ik heb aan de heer Dankert gevraagd of dit klopt. Hij is de deken van de Nederlandse 31 en heeft mij gemeld dat dat ten enenmale niet waar is. Dus ik wilde tegenspreken wat de heer Janssen van Raay hier dinsdag bij het begin van de werkzaamheden heeft gezegd.

De Voorzitter
Daar nemen wij nota van, mevrouw Maij-Weggen.

Breyer
Mevrouw de Voorzitter, wilt u er alstublieft voor zorgen dat de aanklacht van de Nederlanders tegen de octrooirichtlijn de leden van het Parlement ter beschikking wordt gesteld?
Wij hebben deze week veel over transparantie gesproken en daarom vind ik het onaanvaardbaar dat het Europees Parlement wordt aangeklaagd en de leden de aanklacht niet hebben ontvangen. Ik verzoek u derhalve vriendelijk ervoor te zorgen dat de leden die dat wensen - en ik denk dat hier grote belangstelling voor bestaat - deze aanklacht zo spoedig mogelijk in handen krijgen, temeer daar de juridische dienst van het Parlement al aan een antwoord werkt. Mijns inziens moeten wij bewijzen dat wij geloofwaardig zijn wanneer wij over transparantie spreken.

De Voorzitter
Mevrouw Breyer, ook daar neem ik nota van. Wij zullen nagaan of dat mogelijk is.

Hallam
Mevrouw de Voorzitter, ik verwijs naar amendement 49 op het verslag-McCarthy. Volgens de notulen hoor ik bij de tegenstemmers, terwijl ik in werkelijkheid voor dit amendement wilde stemmen. Zou dat nog aangepast kunnen worden?

De Voorzitter
Dat zal worden gecorrigeerd, mijnheer Hallam.

Carnero González
Mevrouw de Voorzitter, ik wil alleen maar zeggen dat ik bij de stemming over amendement 7 van het verslag-McCarthy bij vergissing voor heb gestemd. Ik had eigenlijk tegen willen stemmen. Dat is trouwens wat ik het Bureau heb meegedeeld, maar ik vind deze correctie niet terug in de notulen en ik zou willen dat zij daarin wordt opgetekend.

De Voorzitter
Ook dat zal worden gecorrigeerd.
(De notulen worden goedgekeurd)

Stemming
Nassauer
Mevrouw de Voorzitter, ik moet erop wijzen dat in een aantal documenten en in een aantal vertalingen een drukfout staat waardoor de tekst onzinnig wordt. Amendement 5 op artikel 3, lid 2, letter c is in het verslag als volgt geformuleerd: "....welke het totaal van drie jaar niet mag overschrijden en na een nieuw besluit tot hoogstens vijf jaar mag worden verlengd" In een aantal vertalingen en documenten staat in plaats van drie, vijf jaar. Vijf jaar tot vijf jaar verlengen is natuurlijk onmogelijk, zoals u wel zult begrijpen. Daarom verzoek ik u vriendelijk dit te corrigeren en de tekst aan te passen. Dezelfde fout komt bijvoorbeeld ook voor in de verzameling van amendementen op amendement 5. Ook daar is het dus verkeerd. De oorspronkelijk tekst van amendement 5 van de heer Wiebenga is correct. Ik zou u dankbaar zijn indien de diensten daar aandacht aan konden schenken.

De Voorzitter
Hartelijk dank dat u onze aandacht daarop vestigde, mijnheer Nassauer. Wij zullen daar rekening mee houden.
(Het Parlement neemt bij opeenvolgende stemmingen de twee wetgevingsresoluties aan)

Deprez
Het is absoluut noodzakelijk de regeling van de buitengrenzen van de Unie te regelen. Zij mogen geen zeef zijn. De getroffen maatregelen moeten evenwel in overeenstemming zijn met de letter en de geest van het Verdrag van Genève en het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden.
Aan deze eerste twee pijlers wordt een derde toegevoegd. Het betreft de aanvullende maatregel van het Verdrag van Amsterdam die binnen vijf jaar na de inwerkingtreding van het Verdrag van toepassing moet zijn en toestemming geeft voor het tijdelijk verblijf om humanitaire redenen op het grondgebied van de Unie niet alleen van individuen maar ook van groepen die strikt genomen geen beroep kunnen doen op de bepalingen van bovengenoemde verdragen, maar die voor het behoud van hun lichamelijke of geestelijke integriteit tijdelijke bescherming in de Unie nodig hebben.
Deze maatregel is hoogdringend, in het bijzonder omdat de Unie niet in staat is een echt gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid te voeren, zelfs niet aan haar grenzen!
In die omstandigheden moet er duidelijkheid zijn over de noodzakelijke verdeling van de lasten die elke toestroming van vluchtelingen met zich meebrengt. Er moet een einde komen aan de kleinzielige twisten tussen lidstaten die alle verzekeren al het mogelijke inzake opname te hebben gedaan en meestal insinueren dat de andere steeds te weinig doen. Er moeten nauwkeurige beoordelingscriteria worden vastgesteld.
Ik wil ook onderstrepen dat de regeling inzake tijdelijke bescherming uiteraard gepaard moet gaan met een tijdig onderzoek naar de voorwaarden en middelen die nodig zijn om voor de vluchtelingen een menswaardige terugkeer naar en een geslaagde heropname in hun land van herkomst mogelijk te maken. Daar moeten we bij de toepassing van zo'n status voor zorgen.

Iversen
De Deense sociaal-democraten stemmen voor gemeenschappelijke regels inzake de tijdelijke bescherming en minimumrechten van vluchtelingen alsook voor een grotere solidariteit bij de verdeling tussen de lidstaten. Het probleem is dat vele op de vlucht gedreven mensen zoals de oorlogsvluchtelingen uit het voormalige Joegoslavië, niet voldoen aan de voorwaarden om de vluchtelingenstatus krachtens het Verdrag van Genève te krijgen en dat deze mensen zeer ongelijk verdeeld worden over de lidstaten. Er zijn gemeenschappelijke regels nodig om te kunnen bepalen aan wie de vluchtelingenstatus verleend mag worden, hoe lang deze vluchtelingen in de Unie mogen blijven en onder welke voorwaarden. Wij stemmen voor de toepassing van een tijdelijke beschermingsregeling, maar alleen in noodgeval wanneer er een massale toestroom van vluchtelingen is. Het Verdrag van Genève moet nog steeds het uitgangspunt blijven en de mensenrechten dienen gerespecteerd te worden.

Lindqvist
Het onderhavige voorstel is uitstekend en zeer gewenst. Bij vluchtelingencatastrofes moet men in Europa een grotere verantwoordelijkheid op zich nemen. Dit voorstel moet worden gezien als een aanvulling op het Verdrag van Genève, dat onder alle omstandigheden dient te worden gerespecteerd.
Solidariteit met vluchtelingen is niet iets dat men met wetgeving kan regelen of afdwingen. Gedetailleerde regels of besluiten die met een gekwalificeerde meerderheid zijn afgedwongen, verdienen geen steun. Verdeling van vluchtelingen moet uitgaan van een gemeenschappelijke verantwoordelijkheid, maar gebaseerd zijn op vrijwillige overeenkomsten.

Theorin
Met nadruk wil ik erop wijzen dat een gemeenschappelijk optreden alleen gevraagd mag worden in noodsituaties, waarbij sprake is van een massale toestroom van vluchtelingen. De regels inzake tijdelijke bescherming moeten altijd gebaseerd zijn op het beginsel dat internationale bescherming een verplichting is die voortvloeit uit internationaal asielrecht en uit de regels betreffende de mensenrechten. Ook moet er nadrukkelijk op worden gewezen dat de regels inzake tijdelijke bescherming niemand mogen beroven van toegang tot de asielprocedure.
Verslag-Lehne (A4-0408/98)
Deprez
Het is belangrijk een zo rationeel mogelijke regeling te treffen voor het vraagstuk van de procedures inzake de toegang tot het grondgebied van personen die geen reisdocument bezitten of houders zijn van een document dat niet wordt erkend door de lidstaat waaraan toestemming tot toegang wordt gevraagd. In dit opzicht kan het wellicht nuttig blijken gebruik te maken van een uniform model voor een blad waarop een visum wordt aangebracht. Niettemin meen ik dat de invoering van zulke documenten pas echt zinvol is, voor zover deze werkelijk bijdraagt tot de ontwikkeling van een uniform Europees visumbeleid. Uit dit oogpunt kan een modelblad slechts als een tussenstap worden beschouwd.
Ik kan het er met de leden van onze Commissie juridische zaken en rechten van de burger over eens zijn dat de invoering van een modelblad voor het aanbrengen van een visum te beschouwen is als een gemeenschappelijk optreden waarvan de rechtsgrondslag te vinden is, niet in artikel K.3, lid 2, van het Verdrag betreffende de Europese Unie, maar in artikel 100 C van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap.
Wat de luchthaventransit betreft heeft het Hof van Justitie het juridisch geschil tussen de door het Parlement gesteunde Commissie enerzijds en de Raad anderzijds in het voordeel van laatstgenoemde beslecht, aangezien het heeft geoordeeld dat die aangelegenheid inderdaad onder de bevoegdheid van de derde pijler valt. We kunnen enkel nog hopen dat het voor het modelblad niet tot hetzelfde besluit komt. De geloofwaardigheid op dit gebied van het Parlement staat op het spel.
Ik onderstreep dat een regeling van de buitengrenzen absoluut noodzakelijk is en er geen sprake van kan zijn om het even wie op welke manier ook tot het grondgebied van de Unie toe te laten. Bovendien ben ik het er met de rapporteur ook over eens dat de noodzakelijke uniformering van het technisch hulpmiddel niet mag leiden tot de feitelijke uitholling van de bepalingen van het Verdrag van Genève en het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden.
Na deze verduidelijkingen verleen ik mijn steun aan beide voorstellen zoals ze bij amendement zijn gewijzigd.

Iversen
De Deense sociaal-democraten stemmen voor een gemeenschappelijk optreden inzake een uniform model voor een blad waarop een visum kan worden aangebracht en voor een gemeenschappelijke regeling inzake luchthaventransit. Wij stemmen echter tegen de aanbeveling van de commissie om het gemeenschappelijk optreden te vervangen door een richtlijn en een verordening binnen de eerste pijler. Wij zijn van oordeel dat deze voorstellen onder de intergouvernementele samenwerking binnen de derde pijler thuishoren.

Lindqvist
In de Noordse landen heeft men al bijna een halve eeuw ervaring met de Noordse Pasunie, een unie op internationaal niveau. Het model van deze unie zou ook voor de EU als richtsnoer kunnen worden gehanteerd. Het Verdrag van Amsterdam is nog niet van kracht en men kan zich daar in dit verband niet op baseren. De rechtsgrondslag mag niet worden veranderd in door de Raad met een gekwalificeerde meerderheid genomen besluiten. Ik kan mij niet scharen achter de ambities van de Commissie om een soort "regering" van de EU te worden. In plaats daarvan dienen de lidstaten en de Raad meer macht te krijgen.

Falconer
Mevrouw de Voorzitter, gisteren heb ik een opmerking gemaakt met betrekking tot de cameraploeg hier in deze vergaderzaal. Ik vroeg toen of iemand zou kunnen uitzoeken of die ploeg wel toestemming had om hier te filmen. Uw secretariaat zou daarvoor zorg dragen. Kunt u me nu zeggen of die cameraploeg inderdaad bevoegd was om hier op die manier te filmen?

De Voorzitter
Uit mijn inlichtingen blijkt dat een lid van het Parlement zich op de tribune heeft laten filmen en hij daarvoor toestemming had gekregen.

Falconer
Vroeger was het niet toegestaan in de vergaderzaal of vanaf de tribune filmopnamen te maken. Ik begrijp absoluut niet hoe deze filmer toestemming kan hebben gekregen. U bent lid van het Bureau. Zou u in die hoedanigheid dit onderwerp niet ter tafel kunnen brengen? Ik vind het namelijk erg belangrijk dat dit Huis met een zekere mate van respect behandeld wordt. Buiten de vergaderzaal word je al praktisch onder de voet gelopen door de cameraploegen; als we ze nu ook nog toelaten tot de vergaderzaal zelf is het hek van de dam. Ik verzoek u deze zaak door het Bureau te laten onderzoeken.

De Voorzitter
Mijnheer Falconer, mijns inziens zijn u zorgen niet gerechtvaardigd, maar ik zal het nogmaals laten onderzoeken.

Perry
Mevrouw de Voorzitter, iets soortgelijks overkwam mijzelf en andere parlementsleden gisterenmiddag om een uur of twaalf, ten tijde van de stemming. Toen we deze vergaderzaal verlieten werden we opgewacht door mensen die waren uitgedost in met slogans beschilderde T-shirts en kregen we velletjes papier in onze handen gedrukt. Enkele parlementsleden kwamen bij het verlaten van de vergaderzaal zelfs bijna ten val. De verklaring die men ons verzocht te ondertekenen was in mijn ogen weliswaar volstrekt oorbaar, maar desalniettemin behoren dit soort demonstraties mijns inziens niet binnen de muren van het Parlementsgebouw plaats te vinden. Ik zou u met klem willen verzoeken na te gaan op basis van welke regels en verordeningen we kunnen voorkomen dat dit soort acties binnen het Parlementsgebouw, en zelfs op de drempel van de vergaderzaal zelf, worden gehouden. Gisteren ging het nog om een nobel doel, maar de volgende keer zou het ook heel goed een demonstratie kunnen zijn waar ik en andere gekozen leden van dit Huis wel degelijk grote aanstoot aan nemen.

De Voorzitter
Daar heb ik kennis van genomen. Wij zullen nagaan hoe wij in dergelijke gevallen moeten optreden.

Stoffen voor illegale vervaardiging vanverdovende middelen en psychotropen
De Voorzitter
Aan de orde is het debat over het verslag (A4-0367/98) van de heer Pirker, namens de Commissie openbare vrijheden en binnenlandse zaken, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van richtlijn 92/109/EEG van de Raad inzake de vervaardiging en het in de handel brengen van bepaalde stoffen die worden gebruikt voor de illegale vervaardiging van verdovende middelen en psychotrope stoffen (COM(98)0022 - C4-0081/98-98/0017(COD)).

Pirker
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, in dit debat gaat het om een instrument voor de bestrijding van verdovende middelen. Dit instrument moet ons in staat stellen verduistering van chemische uitgangsstoffen te bemoeilijken of, indien mogelijk, zelfs te voorkomen. Deze chemische uitgangsstoffen zijn nodig voor de productie van drugs zoals heroïne en cocaïne, maar met name ook voor de productie van synthetische drugs, zoals ecstasy, ICE, LSD of ook amfetaminen, die uitsluitend met chemische uitgangsstoffen worden vervaardigd.
Wij hebben een dergelijk instrument nodig omdat het drugsgebruik en met name het gebruik van synthetische drugs niet alleen in Europa, maar in heel de wereld toeneemt. Ik heb de laatste gegevens opgevraagd en daaruit blijkt dat in 1997 alleen al in Europa 2, 5 miljoen ecstasy-pillen in beslag zijn genomen, waarvan de helft in Nederland. In hetzelfde jaar werden verder 267.000 doses LSD in beslag genomen waarvan weer de helft in Nederland. Deze cijfers tonen natuurlijk aan dat het drugsgebruik stijgende is, maar ook dat de drugsbestrijdingsstrategieën tastbare resultaten beginnen op te leveren en politiemaatregelen wel degelijk doeltreffend zijn. Er worden immers steeds grotere hoeveelheden drugs in beslag genomen.
Volgens voorzichtige ramingen gebruiken meer dan 5 miljoen jongeren in Europa synthetische drugs. Dat is een dramatische situatie, temeer daar deze jongeren niet weten wat zij precies met synthetische drugs innemen. De ingrediënten van deze drugs variëren immers voortdurend zowel wat uitgangsstoffen als wat dosering betreft. De jongeren begeven zich aldus in groot gevaar en zij zijn in feite een proefkonijn voor gewetenloze zakenlieden. Juist omdat wij de jeugd moeten beschermen, moeten wij de beste instrumenten zien te verkrijgen voor de bestrijding van drugs.
Het onderhavig voorstel van de Raad voorziet in wijziging van een richtlijn uit het jaar 1992. Daarin komt een heel praktisch voorstel voor dat waarschijnlijk zoden aan de dijk zal zetten, zeer zeker wanneer wij daarin ook nog de door de Commissie openbare vrijheden en binnenlandse zaken ingediende amendementen ter aanvulling op het Raadsvoorstel opnemen. Ik wil u deze dan ook van harte aanbevelen. Ons voorstel is uit de bus gekomen na hoorzittingen met deskundigen. Wij hebben met vertegenwoordigers van de industrie en de overheid gesproken over de meest praktikabele bestrijdingsmodellen en hebben uiteindelijk een aantal conclusies kunnen trekken. De Commissie openbare vrijheden en binnenlandse zaken is het in bijna elk opzicht met de Raad eens. Het voorstel van de Raad is een afgerond, consequent en praktikabel geheel.
Wat zijn de hoofdpunten hieruit? Ik zal de vijf belangrijkste noemen. Ten eerste moesten wij kiezen uit twee mogelijkheden. De ene mogelijkheid was een strakke lijst op te stellen met alle uitgangsstoffen voor drugsproductie, aan de hand waarvan dan controle moest worden verricht. Momenteel zijn er 22 uitgangsstoffen. Om echter realistische controle mogelijk te maken zouden wij een ellenlange lijst moeten maken. De stoffen die nu worden gebruikt, zijn echter niet per se dezelfde stoffen die in het verleden werden gebruikt en het zijn er bovendien heel veel. Met een strakke lijst zou controle praktisch bijna onmogelijk worden en daarom hebben wij voor de andere mogelijkheid gekozen. Er zijn bepaalde stoffen die een sleutelfunctie vervullen. Dit zijn altijd dezelfde stoffen. Uitgaande daarvan kunnen wij dan de lijst wijzigen en daarin de stoffen opnemen die op een gegeven moment voor drugsproductie worden gebruikt.
Met andere woorden, wij krijgen een lijst met een aantal sleutelstoffen die aangevuld en bijgewerkt kan worden. Aldus kunnen wij optimaal inspelen op de bestaande situatie.
Ten tweede mag dit geen officiële lijst zijn. Met een officiële lijst is het voor de producenten een kinderspel de controle te omzeilen, omdat dan bekend is wat wordt gecontroleerd.
Ten derde moeten wij de landen de mogelijkheid geven een verbod uit te vaardigen op de handel in uitgangsstoffen, zodra reden bestaat aan te nemen dat uitgangstoffen illegaal worden gebruikt voor drugsproductie.
Ten vierde moet de samenwerking tussen het bedrijfsleven, dat wil zeggen de chemische industrie, en de overheid op vrijwillige basis geschieden. Dit is een uiterst belangrijk punt, daar het systeem anders waarschijnlijk niet zal werken. Wel moeten de landen zich op een dergelijke samenwerking voorbereiden. Dat betekent dus dat het bedrijfsleven, de chemische industrie uit eigen beweging inlichtingen moet verschaffen over eventuele ongewone transacties of bestellingen. Anderzijds krijgt natuurlijk de overheid de bevoegdheid inlichtingen in te winnen of ook onaangekondigd controle te verrichten in bedrijven.
Dit systeem van vrijwillige samenwerking functioneert reeds in een aantal landen, zoals Oostenrijk, Duitsland, Nederland, GrootBrittannië en Ierland en heeft groot succes. In het afgelopen jaar zijn alleen al in Duitsland 6000 meldingen binnengekomen en dankzij deze meldingen heeft men met succes illegaal gebruik van uitgangsstoffen kunnen bestrijden en zelfs drugsproductie kunnen voorkomen.
Ten vijfde - en ook dit is uiterst belangrijk - zullen wij via het PHARE-programma ook de landen van Midden- en Oost-Europa kunnen betrekken in onze strijd tegen de verdovende middelen en bij de controle op uitgangsstoffen. Met dit voorstel kunnen wij mensen van de chemische industrie en de overheid uit die landen bij ons uitnodigen en hen hier in Europa opleiden. Aldus kunnen wij ten eerste ervoor zorgen dat het geld niet onrechtmatig wordt gebruikt, zoals wel vaker voorkomt en ten tweede de mensen zo opleiden als wij dat zelf willen. Dan hebben wij bovendien ook contactpersonen in deze landen. Met een dergelijk controlesysteem kan men verplaatsing van de productie naar die landen voorkomen en verzekerd zijn van een goede samenwerking bij de bestrijding van illegaal gebruik van uitgangsstoffen.
Wij hopen met dit pakket niet alleen in heel Europa, maar in heel de wereld - hetgeen sedert twee jaar mogelijk is - controle te kunnen uitoefenen op verduistering van uitgangsstoffen. Dit instrument is van doorslaggevend belang voor een succesvolle bestrijding van verdovende middelen waartoe wij verplicht zijn omdat wij onze jongeren moeten beschermen. Ik hoop dat mede dankzij uw steun dit voorstel volledig zal worden uitgevoerd.

Mendes Bota
Mevrouw de Voorzitter, het oorverdovende lawaai van de rave parties en de schijnbaar onuitputtelijke energie van de jongeren die eraan deelnemen, zijn typerend voor het nieuwe tijdperk van de synthetische drugs. Hallucineren, in razernij ontsteken, exploderen, in trance verkeren tot na het ochtendgloren is in de mode. Ik heb het dan over de fervente aanhangers van techno en house music die op zoek zijn naar nieuwe rituelen en in wier midden leiders met een eigenaardig nachtelijk charisma worden geboren die zij DJ noemen.
Hun religie is gebaseerd op de mythe dat de nieuwe elektronische muziek enkel onder invloed van drugs kan worden geapprecieerd. In de plotse gedragsverandering van schijnbaar doodnormale burgers met een normaal beroeps- en familieleven gaan de effecten schuil van de wonderbaarlijke capsules die onmiddellijk werken en fysiek en geestelijk genot verschaffen. Hoewel het definitieve einde van de traditionele heroïne, cocaïne en marihuana nog niet in zicht is, staan wij voor een nieuwe realiteit die steeds meer veld wint bij een universeel publiek dat op zoek is naar nieuwe gewaarwordingen, nieuwe extreme ervaringen en nieuwe breukpunten in een wereld van contrasten waarin rijkdom en armoede, cultuur en analfabetisme, meesters en slaven, voorrechten en marginaliteit naast elkaar bestaan.
Vandaag bespreken wij hier een nieuw gevaar, namelijk de verplaatsing van de productie van de synthetische drugs. Het volstaat niet meer de voormalige handelcircuits van Zuid-Amerika, Noord-Afrika of het Verre Oosten te controleren. De laatste nieuwigheid is dat de fabrikanten die ecstasy en vervangmiddelen van dit product vervaardigen zich dichtbij de gebruiker vestigen, in lokale ambachtelijke productie-eenheden. Zelfs op het Internet worden recepten verspreid voor de vervaardiging van deze superdrugs die een dodelijke afloop kunnen hebben. Het is derhalve van wezenlijk belang dat controle wordt uitgeoefend op de verhandeling van de chemische substanties die bij de illegale vervaardiging van verdovende middelen als uitgangsstoffen dienstdoen. Vandaar ook de noodzaak om de vrijwillige samenwerking tussen de autoriteiten en de chemische en farmaceutische bedrijven te versterken teneinde verdachte aankopen van substanties die deel uitmaken van de lijsten met producten die voor de samenstelling van psychotrope stoffen in aanmerking komen, op te sporen. Deze lijsten mogen niet openbaar worden gemaakt en moeten flexibel zijn aangezien de gebruikte samenstellingen voortdurend aan veranderingen onderhevig zijn, in de hoop nieuwe uitgangsstoffen te vinden die nog niet zijn geregistreerd.
Ecstasy bestaat nu reeds bijna tien jaar. Iedereen weet dat deze substantie de hersenen van de gebruikers op onomkeerbare wijze beschadigt. Dit neemt echter niet weg dat er nieuwe producten zoals DOB , golden eagle , 4MTA of flatliners op de markt worden gebracht waarvan het laatste 33 maal sterker is dan ecstasy. Ook de landen van Midden- en Oost-Europa dienen in dit gemeenschappelijk optreden te worden opgenomen om het ontstaan van alternatieve, oncontroleerbare markten te vermijden. Het Europees Parlement moet deelnemen aan de evaluatie van de genoemde vrijwillige samenwerking. Ten aanzien van het hier besproken probleem, dat de toekomst en het welzijn van onze samenleving op het spel zet, willen wij geen ongeïnteresseerde of lakse houding aannemen, en hallucinaties zijn hier natuurlijk helemaal uit den boze.

Eisma
Voorzitter, natuurlijk is het uitermate belangrijk dat er toezicht komt op de uitgangsstoffen en met name de handel erin als het nieuwe synthetische drugs betreft. Alleen natuurlijk wanneer het nodig is, want er zijn ook synthetische drugs die niet gevaarlijk zijn. Maar als er stoffen inzitten die ondeugdelijk zijn, moeten deze opgespoord worden. Dus we moeten het probleem niet te zwaar aanzetten, alleen maar daar waar het gevaarlijk is. Natuurlijk is er ook goede voorlichting nodig voor de jeugd, zodat ze weten wat ze krijgen. Ik vind het een goed idee om die vrijwillige samenwerking tussen de overheden en de marktdeelnemers, zoals in ons land en diverse andere landen al bestaat, uit te breiden naar andere landen in Europa. Wij zullen voor de amendementen stemmen. Alleen lijkt mij het niet zo erg realistisch dat de lijst met stoffen niet openbaar gemaakt mag worden. Ik denk dat het een illusie is dat we dat kunnen bereiken. Tenslotte, Voorzitter, vind ik het heel belangrijk dat nauwe samenwerking met Midden- en Oost-Europa in het kader van PHARE tot stand komt. Anders is het alleen maar verplaatsing van het probleem van West- naar Oost-Europa.

Lindholm
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de heer Pirker gelukwensen met dit goede verslag. De strijd tegen drugs en drugsgebruik moet permanent en overal worden gevoerd. Vooral de synthetische drugs vormen een groeiend probleem, omdat men hun chemische inhoud, de uitgangsstoffen, heel gemakkelijk kan veranderen en daarmee de wetgeving kan ontduiken.
Het voorstel van de Commissie tot wijziging van de huidige richtlijn biedt hiervoor natuurlijk geen oplossing, maar het kan een belangrijke stap zijn om de vervaardiging en daarmee de beschikbaarheid van drugs te bestrijden. Het voorstel ligt ook geheel in het verlengde van hetgeen de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties deze zomer in New York heeft besloten. Het spreekt voor zich dat een flexibele lijst niet officieel kan zijn, als men wil dat die lijst in de praktijk functioneert. Ik juich het vooral toe dat het hier gaat om een constructieve en vrijwillige samenwerking tussen de lidstaten en de chemische industrie. Ervaringen uit landen die met zo'n systeem werken, hebben uitgewezen dat dat zeer goed functioneert.

Buffetaut
Mijnheer de Voorzitter, op de eerste plaats wil ik de heer Pirker met zijn uitstekend verslag feliciteren. Hij heeft trouwens de gewoonte ons betrouwbare teksten voor te leggen die het resultaat zijn van uiterst nauwkeurig werk.
Het onderwerp dat wij behandelen is voor de toekomst van de Europese jeugd van de grootste betekenis. De rapporteur heeft ons erop gewezen dat 5 miljoen jongeren synthetische drugs gebruiken. Dat geeft ons een beeld van de omvang van het gevaar. Het risico is des te groter omdat de chemische samenstelling van deze drugs voortdurend verandert en onze jongeren zo gevaar lopen proefkonijnen te worden, voorwerpen waarmee gewetenloze handelaars experimenteren.
Uit een recent onderzoek naar het gebruik van hasj door leerlingen van het openbaar onderwijs weten wij dat slechts 16 % van de gebruikers, tegen 75 % van de niet-gebruikers, op achttienjarige leeftijd nog schoolgaat en dat 60 % van hen niet verder is geraakt dan het middelbaar onderwijs. Dit zet het twijfelachtige onderscheid tussen zogenaamd soft en andere drugs op losse schroeven. En tot de eerste bedrieglijke categorie behoren natuurlijk de synthetische drugs waarvan het gevaar, alhoewel het bewezen is, wordt geminimaliseerd, zelfs geloochend, door bepaalde prominenten uit de showbizz en het politieke milieu, die een weerzinwekkend gebrek aan verantwoordelijkheidszin aan de dag leggen.
Tegen hen die de vlag van de individuele vrijheid uitsteken om vrij drugsgebruik te rechtvaardigen zeg ik trouwens dat zij moeten beseffen dat echte vrijheid zonder verantwoordelijkheidszin niet bestaat en dat vrijheid begint met uit de greep van verslavende middelen te blijven.
De uitgangspunten van de Commissie en van rapporteur Pirker lijken inderdaad realistisch. Zo zijn we met het streven naar vrijwillige samenwerking tussen marktdeelnemers, producenten en handelaars wellicht op de goede weg. Het is gebaseerd op de wil alle betrokkenen meer verantwoordelijkheidsgevoel te geven, en ieder beleid dat erop gericht is de mensen meer verantwoordelijkheidsgevoel te geven is een goed beleid.
Tot besluit wil ik zeggen dat wij in deze discussie vooral oog moeten hebben voor het welzijn van de jongeren. Onder de invloed van een ontspoorde opvatting over zogenaamd leuke of gezamenlijke ontspanning worden zij de belangrijkste slachtoffers van synthetische drugs. En dit alles wordt veroorzaakt, ik zeg het ronduit, door mensen met laaghartige commerciële drijfveren die met het ware geluk van de jeugd geen rekening houden. Wij moeten dus een beroep doen op het verantwoordelijkheidsbesef zowel van de jongeren als van hen die, in naam van een verkeerde opvatting over vrijheid, de jeugd ertoe aanzetten het verslavend en aftakelend effect van drugsgebruik te bagatelliseren. In feite moeten wij ervoor zorgen dat onze jongeren hun zelfrespect bewaren en die strijd is voor ons, verantwoordelijke politici, een dwingende plicht.

Seppänen
Mijnheer de Voorzitter, we hebben de activiteiten van de Commissie openbare vrijheden en binnenlandse zaken hier in het Parlement gevolgd en we hebben opgemerkt dat de standpunten van de commissie zeer liberaal zijn, waarbij ik verwijs naar het verslag-d'Ancona. Nu is er sprake van een nog veel serieuzere kwestie dan soft drugs, namelijk synthetische drugs en hun uitgangsstoffen, de chemische stoffen. De vrijwillige controle is een zeer milde vorm van toezicht.
Ik wil toch de aandacht vestigen op het feit dat de rapporteur heeft voorgesteld om samen te werken met derde landen, maar dan alleen met Midden- en Oost-Europese landen. Finland grenst aan Rusland, dat behoort tot de zogenaamde GOS-landen. Het is echter minstens zo belangrijk om met Rusland samen te werken als met de Midden- en Oost-Europese landen. Daar komt een zeer grote hoeveelheid van de transit- en overige transporten vandaan naar het gebied van de Europese Unie. Ik hoop dat de rapporteur dit punt de volgende keer in aanmerking wil nemen.

Hager
Mijnheer de Voorzitter, weer eens behandelen wij hier voorstellen voor de verbetering van de bestrijding van synthetische drugs. Ik heb herhaaldelijk erop gewezen dat deze drugs uiterst gevaarlijk zijn. De in het verslag opgenomen voorstellen en met name de versoepeling van de lijsten zijn een stap vooruit op de met stenen bezaaide weg. Het debat in de commissie was, waarschijnlijk ook door de unanieme standpunten van de experts tijdens de hoorzittingen, gekenmerkt door een zeldzame eenstemmigheid waar ook ik mij in volle overtuiging achter heb geschaard. Deze eenstemmigheid mag ons echter niet doen berusten. Wij mogen de ontwikkelingen geen moment uit het oog verliezen.
Ik heb namelijk met grote bezorgdheid nota genomen van het besluit van de nieuwe Duitse regering om in Hamburg en Frankfurt te experimenteren met gecontroleerde verstrekking van harddrugs en om juridische kadervoorwaarden uit te werken voor heroïneverstrekking. Heeft men dan helemaal geen les geleerd uit de mislukte proefprojecten? Drugs zijn een grote bedreiging voor de gezondheid van onze kinderen en door liberalisering verscherpt men het probleem alleen maar.

Virrankoski
Mijnheer de Voorzitter, het onderhavige verslag van de heer Pirker betreft een zeer actueel onderwerp, namelijk verdovende middelen. De handel daarin is explosief gegroeid. Het verminderen van de grenscontroles is een van de zaken die daarop van invloed zijn geweest. De smokkel van verboden stoffen is makkelijker geworden. Men vermoedt dat maar een klein deel van de drugs in beslag wordt genomen.
De Europese Unie is een voorvechter geweest van vrij internationaal verkeer. Daarom rust bij de Unie een uitzonderlijk grote verantwoordelijkheid voor de inperking van de nadelige gevolgen daarvan. De tweede pijler van de EU, die van samenwerking op het gebied van binnenlandse zaken en justitie, krijgt juist in de strijd tegen drugs wellicht grotere rechtvaardiging. Het transport van en de handel in uitgangsstoffen van verdovende en psychotrope middelen laten ook het belang zien van de ontwikkeling van een gemeenschappelijk douanesysteem. Afgezien van het feit dat de ontwikkeling daarvan de circulatie van douanes en belastingen zou verminderen, zou het ons ook in staat stellen de uitgangsstoffen van verdovende middelen beter te volgen en te controleren. Daarom is er haast geboden bij deze ontwikkeling.

Cushnahan
Mijnheer de Voorzitter, het gebruik van synthetische drugs zoals ecstasy heeft zich razendsnel verspreid, met name onder jongeren. Dit wordt bevestigd door het gegeven dat ze binnen de Europese Unie op marihuana na de meest gebruikte drugs zijn geworden.
Ik ben blij met het plan van de Commissie om ook de uitgangsstoffen voor de vervaardiging van deze nieuwe drugs op te nemen in het toepassingsbereik van de richtlijn uit 1992 inzake de controle op illegale verdovende middelen. Ik ben me ervan bewust dat dit geen eenvoudige taak zal gaan worden, omdat deze chemische uitgangsstoffen niet alleen een sleutelrol spelen in de illegale productie van verdovende middelen, maar ook voor legale doeleinden worden aangewend. Samenwerking bij de aanpak van dit probleem is onontbeerlijk. Met het actieplan dat afgelopen juni door de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties is goedgekeurd is de eerste steen gelegd; hier in de Europese Unie moeten we daarop voortbouwen.
De rapporteur onderstreept terecht het belang van internationale samenwerking, met name met betrekking tot Midden en OostEuropa, waar we veel invloed kunnen uitoefenen. De productie van synthetische drugs vormt in dat deel van Europa een echte groeisector. We kunnen, zoals de rapporteur al aangeeft, het PHARE-programma gebruiken voor de constructie van een effectief controlesysteem. We kunnen echter nog een stap verder gaan door landen die hopen op lidmaatschap van de Europese Unie duidelijk te maken dat we hun volledige medewerking verlangen, evenals de toezegging dat ze strenge en doortastende maatregelen zullen nemen. Als ze daarin tekort zouden schieten zou dat van invloed zijn op hun kansen tot toetreding.
Ik schaar mij achter dit verslag en de voorstellen die erin staan verwoord. Ik hoop dat het een significante bijdrage kan leveren aan de oplossing van het drugsprobleem, dat de levens van zo veel van onze jonge burgers heeft vernietigd.

Van Miert
Mijnheer de Voorzitter, sta me als woordvoerder van de Commissie toe op de eerste plaats de heer Pirker zeer oprecht te danken voor de kwaliteit van zijn verslag en voor zijn, volgens mij, zeer overtuigende steun aan ons voorstel voor een richtlijn.
Dankzij onder meer zijn inspanningen is dit voorstel vlug voor behandeling in eerste lezing naar het Europees Parlement gestuurd. Voor de Europese Gemeenschap, maar ook voor de rest van de wereld, is de verspreiding van de synthetische drugs een zeer ernstig probleem. Volgens de huidige communautaire wetgeving inzake uitgangsstoffen voor synthetische drugs is er controle mogelijk op slechts 22 in de VN-Verdragen geregistreerde chemische stoffen. Bij de clandestiene vervaardiging van deze verdovende middelen wordt echter steeds vaker een beroep gedaan op andere producten die gemakkelijk vervangbaar en niet geregistreerd zijn. De uitbreiding tot andere mogelijke uitgangsstoffen van de strenge maatregelen die vandaag op de 22 geregistreerde uitgangsstoffen van toepassing zijn zou voor de efficiënte werking van het controlesysteem echter nadelig zijn. Deze chemische producten worden immers in ruime mate in het handelsverkeer gebruikt.
Enkel een aangepast systeem is uitvoerbaar. Daarom beoogt het wijzigingsvoorstel van de Commissie de lidstaten ertoe te verplichten een controlemechanisme in te voeren waarin de marktdeelnemers bij de bevoegde autoriteiten op vrijwillige basis verdachte transacties aangeven met stoffen die momenteel niet in de richtlijn zijn opgenomen maar niettemin op grote schaal bij de illegale vervaardiging van synthetische drugs worden gebruikt.
Alhoewel de stoffen die illegaal worden gebruikt zeer talrijk zijn, is enkel een selectieve benadering mogelijk. Een comité "uitgangsstoffen" dat de Commissie op grond van de bestaande wetgeving reeds bijstaat zal worden belast met het opstellen en bijwerken van lijsten van producten die voor controle in aanmerking komen. De werkzaamheden van dit comité zijn natuurlijk vertrouwelijk.
Laten we nu de amendementen van het Europees Parlement bekijken. De Commissie deelt de wens van het Parlement om meer zekerheid te hebben over het toezicht op uitgangsstoffen en drugs. Daarom is ze blij met de amendementen 1 en 3 die ze dus aanvaardt. Met betrekking tot amendement 4 begrijpt de Commissie dat het Europees Parlement wil beschikken over een instrument om het controlemechanisme voor uitgangsstoffen en drugs te kunnen toetsen. Op basis van de informatie die haar door de lidstaten wordt verstrekt stelt de Commissie nu reeds een jaarverslag op voor het Internationaal Comité van toezicht op verdovende middelen, dat, zoals u weet, een VN-orgaan is. Daarom vraagt de Commissie zich af of de eis tot een extra verslag gegrond is en waarin dit aparte verslag voor het Europees Parlement zou verschillen van dat wat wordt of moet worden opgesteld ter attentie van het Internationaal Comité van toezicht op verdovende middelen.
U moet trouwens weten dat de informatie die ons momenteel door de lidstaten wordt verstrekt jammer genoeg fragmentarisch is en niet toelaat de werking van het systeem dat in toepassing van de bestaande richtlijn is ingevoerd te beoordelen. De toetsing van een mechanisme dat nog niet werkbaar is zal dus des te riskanter zijn. De Commissie kan er zich dus niet toe verbinden zo'n bijzonder verslag voor te leggen maar zij blijft natuurlijk bereid haar jaarverslag voor het Internationaal Comité van toezicht op verdovende middelen naar het Europees Parlement door te sturen. De rapporteur heeft deze informatie dit jaar trouwens ontvangen.
In amendement 5 vraagt het Europees Parlement dat de lijsten van de producten waarop toezicht nodig is geheim blijven, maar aan deze eis is in het Commissievoorstel reeds impliciet gevolg gegeven. Die aanvulling lijkt dus overbodig, want de lijsten worden opgesteld door het comité uitgangsstoffen waarvan de werkzaamheden niet openbaar worden gemaakt. Het tweede deel van het amendement waarin sprake is van de voortdurende aanpassing van de communautaire en nationale wetgeving, lijkt ons daarentegen zeer nuttig. Voor de Commissie zou aanvaarding van het amendement dat de invoering van het controlemechanisme niet verplicht stelt gelijkstaan met uitholling van haar voorstel. Bovendien zou een situatie waarin sommige lidstaten de richtlijn wel toepassen en andere niet onvermijdelijk tot concurrentievervalsing binnen de eenheidsmarkt leiden. Om die redenen kan de Commissie dit amendement dus niet aanvaarden.
Om te besluiten wil ik de rapporteur en zijn medewerkers nogmaals van harte feliciteren met een verslag dat ons vandaag uitermate overtuigend werd uiteengezet.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
Waarde collega's, alvorens tot de stemming van het verslag-Pirker over te gaan ben ik zo vrij u in te lichten over iets wat u ongetwijfeld zal verheugen. Afgelopen maandag, 16 november, heeft het Bureau de technische en financiële maatregelen goedgekeurd die nodig waren om ook op vrijdagochtend televisieopnamen van de vergadering van het Parlement te kunnen maken. U had hier reeds herhaaldelijk om verzocht en ik vind het dan ook niet meer dan correct dat het Bureau dit verzoek heeft ingewilligd.
Wij gaan nu over tot de stemming.
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)

WHO: financiële diensten
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0420/98) van de heer Kittelmann, namens de Commissie externe economische betrekkingen, over het voorstel voor een besluit van de Raad houdende goedkeuring, namens de Europese Gemeenschap, voor de onder haar bevoegdheid vallende aangelegenheden van de resultaten van de onderhandelingen van de Wereldhandelsorganisatie over financiële diensten (COM(98)0440 - C4-0489/98-98/0239(CNS)).
De heer Habsburg-Lothringen, die de heer Kittelmann vervangt, heeft als eerste het woord.

Habsburg-Lothringen
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, ik spreek hier namens de rapporteur, de heer Kittelmann, wiens verslag in de Commissie externe economische zaken diepgaand werd besproken en, laat mij dit benadrukken, uiteindelijk met eenparigheid van stemmen werd goedgekeurd.
Als men dit verslag leest en vaststelt hoelang de besprekingen in de WHO hebben aangesleept, mag men verwachten dat de resultaten navenant zijn. Godzijdank kunnen wij tenminste in dit geval zeggen dat geduld wordt beloond.
Weer eens hebben wij kunnen vaststellen dat de Verenigde Staten zich aanvankelijk fel tegen deze sector verzetten, maar na de tussentijdse overeenkomst van 1995 een wat flexibelere houding aannamen. Wij hebben tevens kunnen vaststellen dat als het Parlement en de Commissie maar voldoende druk uitoefenen op de VS, de VS uiteindelijk toegeven en niet, zoals op andere gebieden van de WHO gebruikelijk is, de wereldpolitieagent proberen te spelen, maar zich uiteindelijk neerleggen bij een verstandige oplossing.
Waar gaat dit verslag over? Het gaat in principe om het wegwerken van handelsbelemmeringen en om de mogelijkheid financiële diensten internationaal aan te bieden zonder gediscrimineerd te worden. Wij hebben herhaaldelijk in verschillende verslagen van het Parlement de nadruk gelegd op deze sector. Deze week nog hebben wij hier het verslag van mevrouw Mann over de transatlantische betrekkingen behandeld. Ook daarin werd nogmaals duidelijk gesteld dat alleen door het wegwerken van handelsbelemmeringen een algemene verbetering van de economische situatie en dus ook van de werkgelegenheid kan worden bewerkstelligd.
Bovendien hebben wij de afgelopen maand het verslag van mevrouw Mosiek-Urbahn over de verzekeringsrichtlijn behandeld waarin men zich eveneens, aan de hand van een intern Europees probleem, onomwonden tegen discriminatie heeft uitgesproken. Mijns inziens is heel belangrijk dat wij dit niet alleen toepassen op de landen van de Europese Unie, maar ook in de WHOonderhandelingen ter sprake brengen.
In het verslag gaat het uitsluitend om de procedure voor de technische uitvoering van de WHO-overeenkomst. Ik zal kort ingaan op het verloop van deze procedure. Naast de algemene werkzaamheden in de WHO zijn specifieke onderhandelingen gevoerd over de markttoegang van afzonderlijke dienstverleningssectoren. De desbetreffende verbintenissen zijn opgenomen in bijlagen bij de GATS-overeenkomst. Het gaat hierbij met name om diensten op het gebied van de basistelecommunicatie en de financiële dienstverlening. Reeds voor het verstrijken van de vastgestelde termijn werd duidelijk dat de VS de aanbiedingen van ongeveer 30 WHO-leden, waarbij de EU en de lidstaten als een partij werden gerekend, als ontoereikend beschouwden. Zij verklaarden zich niet bereid hun aanbod overeenkomstig de meestbegunstigingsclausule tot alle WHO-leden uit te breiden. De VS hadden zich aldus sterk van de rest afgesloten. De onderhandelingen over de overeenkomst konden echter op 12 december 1997 succesvol worden afgerond. 70 overeenkomstsluitende partijen kwamen met verbeterde lijsten van verbintenissen inzake markttoegang en nationale behandeling.
Vergeleken met de tussentijdse overeenkomst van 1995 betekent de onderhavige overeenkomst over financiële diensten een aanzienlijke verbetering. Afgezien van de VS zijn talrijke WHO-leden bij de overeenkomst betrokken. De omvang van de overeenkomst is aanzienlijk. Daarmee krijgen buitenlandse financiële instellingen vrije markttoegang en nationale behandeling in meer dan 95 % van het wereldwijde handelsverkeer in financiële diensten. Alleen de liberalisatieverbintenissen ten aanzien van de effectenhandel vertegenwoordigden in 1996 al een bedrag van 14, 8 biljoen US$. Het vermogen van de banken in de aan de overeenkomst deelnemende landen bedroeg in 1995 in totaal 41, 2 biljoen US$.
Tegelijkertijd wordt via de overeenkomst gewaarborgd dat de financiële instellingen van de Europese Unie op dezelfde gunstige voorwaarden op de markten van derde landen kunnen opereren als financiële instellingen uit derde landen dat kunnen op de interne markt van de EU. De door de Commissie voorgestelde procedure om het Europees Parlement erbij te betrekken - uitsluitend raadpleging overeenkomstig artikel 228, lid 3, eerste alinea van het EG-Verdrag - is voor het Europees Parlement acceptabel. Ik wil hier verder niets aan toevoegen, temeer daar in de toelichting daar nader op wordt ingegaan.
Ter afsluiting wilde ik nog een opmerking maken. Mijns inziens is het uiterst belangrijk dat het Parlement dit vraagstuk afrond en het verslag aanneemt. Dan hebben wij ons aan de gestelde termijnen gehouden. Een snelle besluitvorming is noodzakelijk om inwerkingtreding van de overeenkomst per 31 maart 1999 mogelijk te maken.

Iversen
Mijnheer de Voorzitter, de wereldeconomie is tijdens het laatste decennium ingrijpend veranderd. De marktkrachten zijn niet meer zo afhankelijk van het politieke besluitvormingsproces. De overeenkomst inzake financiële diensten, waarover we het vandaag hebben, is naar onze mening fundamenteel in orde. Het is belangrijk dat de overige overeenkomsten die de EU en de WHO afsluiten, de Europese consumentenbescherming niet verminderen, want dat zou het vertrouwen van de bevolking in deze overeenkomsten ondermijnen. Ik denk dat het vertrouwen van de bevolking een zeer belangrijk element is. Deze overeenkomst komt overigens op het geschikte ogenblik. Ook wegens de financiële crises die de Aziatische landen momenteel treffen, is het uiterst belangrijk om duidelijk te maken dat economische stabiliteit een eerste vereiste is om een nieuwe groei van de wereldhandel te bewerkstelligen. Het is dan ook positief dat deze overeenkomst door een groot aantal landen is ondertekend.
Het kan niet vaak genoeg herhaald worden dat internationale samenwerking noodzakelijk is. Er zijn ontelbare voorbeelden van uitdagingen die het best op internationaal niveau kunnen worden opgelost: groene heffingen en belastingen, ecologische etikettering, handelsinstrumenten met een milieuvriendelijk doel, een betere toegang tot de wereldmarkt voor ontwikkelingslanden, bescherming van intellectuele eigendomsrechten en de strijd tegen technische handelsbelemmeringen. Als politici behoort het tot onze verantwoordelijkheid garant te staan voor de bescherming van de consumentenrechten. Wij moeten daarom samenwerken, opdat de democratische controle op de WHO even streng wordt als die op de EU. Dat is onze taak voor de toekomst.

Thors
Mijnheer de Voorzitter, ik geloof dat wij vandaag kunnen vaststellen dat deze permanente overeenkomst niet tot stand zou zijn gekomen zonder EU. Maar we moeten ook bedenken dat het een financial leader's group was, die hiervoor grensoverschrijdend werk heeft verricht. Ik geloof dat dit een tactiek is waar we in verband met de komende WHOonderhandelingen eens over moeten nadenken. Misschien kunnen partijen makkelijker samenwerken als ze economische belangen hebben, en gaat er dan niet zoveel politiek prestige in de verschillende zaken zitten.
Net als collega Iversen geloof ik dat dat belangrijk is voor de stabiliteit. Wij kennen vandaag de dag een merkwaardige markt, waar enerzijds sprake is van gesloten thuismarkten en anderzijds van een enorme internationale kapitaalverplaatsing, waarbij het kapitaal de plaatsen opzoekt die uit speculatief oogpunt interessant zijn. Het scheppen van openheid en stabiliteit is een belangrijk instrument om speculatie tegen te gaan. Het is bijvoorbeeld belangrijk om te zorgen dat er in Zuid-Oost-Azië goed functionerende inheemse spaarmogelijkheden komen. Deze overeenkomst zal ook van groot belang zijn voor Europa, bijvoorbeeld met het oog op mogelijke investeringen in de pensioenmarkten van Japan, en ook met het oog op verschillende investeringen in de infrastructuur die dan mogelijk worden.
Het is duidelijk dat een dergelijke overeenkomst van grote betekenis is voor ontwikkelingslanden die een zekere mate van ontwikkeling hebben bereikt en daardoor meer kunnen sparen. Maar natuurlijk is dat niet onproblematisch. Volgens mij is het van geweldig groot belang dat er ook een koppeling wordt gelegd met de problematiek van het witwassen van geld, en dat wij ervoor zorgen dat de internationale zogeheten BIS-regels ook werkelijk functioneren. Het probleem in Japan was namelijk dat wij niet wisten welke regels daar gelden, dat wil zeggen hoe de regels worden toegepast. Een van de zaken die met een grotere concurrentie worden nagestreefd, is dat wij op die manier te weten krijgen welke regels er gelden. Verder hoop ik dat wij volgend jaar, tijdens het voorzitterschap van Finland, echte vorderingen maken met een nieuw onderhandelingsmandaat.

Seppänen
Mijnheer de Voorzitter, de taak die op politici rust, lijkt vandaag de dag geen al te zware te zijn. Het lijkt erop dat men ons alleen nodig heeft voor de liberalisering van de handel in goederen en diensten. We dienen in een zo hoog mogelijk tempo zoveel mogelijk van de beschermingsconstructies ongedaan te maken die in de diverse landen in het leven zijn geroepen ter bescherming van mensen en het milieu. Want de indruk bestaat dat de politiek tegenwoordig alleen over mensen regeert, maar niet over zaken of kapitaal. De politiek heeft daardoor haar geloofwaardigheid verloren. Vrije burgers kunnen de politiek niet vertrouwen, want die giet alle mensen in dezelfde mal en reduceert soevereine burgers tot consumenten en niets meer.
Aangezien in de WHO gesproken wordt over de liberalisering van goederen en diensten, is dat de juiste plaats voor internationale verdragen. Om die reden hebben we natuurlijk geen andere keus dan het verdrag dat nu in behandeling is, goed te keuren, precies zoals dat in het verslag van de heer Kittelmann wordt voorgesteld.
Ik wil desondanks in dit verband wijzen op een ander aspect van de zaak. Het spreekt niet voor zich dat de onzichtbare krachten die op de vrije financiële markten aan het werk zijn, zich houden aan algemeen geaccepteerde spelregels. In die groep bevinden zich ook mensen die zich bezig houden met fraude en bedrog. In het huidige reële kapitalisme, mondiaal en opwindend als het is, hebben de controlesystemen van de financiële instellingen in hun ontwikkeling geen gelijke tred gehouden met die van het vrij worden van de markten. Om die reden zijn de marken dan ook niet vrij. De financiële markten zijn ook onderhevig aan de dictatuur van de krachten die de markt beheersen, want er is geen werkelijk, openbaar toezicht op hun activiteiten. Dit is een probleem waarover in geen enkele internationale bijeenkomst wordt gesproken, en waarvoor geen enkele speciale VN-commissie bestaat.

Telkämper
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, laten wij er eens van uitgaan dat uw mening als afgevaardigde wordt gevraagd. Laten wij er eens van uitgaan dat het hierbij om een belangrijk hoofdstuk gaat. En het gaat hierbij om een belangrijk hoofdstuk, namelijk om niets minder dan de GATS, de Algemene Overeenkomst inzake dienstverlening in het kader van de WHO, de Wereldhandelsorganisatie, met andere woorden om de financiële dienstverlening. Als u zich dan echter realiseert dat u hier in feite alleen als claqueur zit, dan weet ik zeker dat u dat niet zou bevallen. Dat is echter vandaag wel precies het geval. Vandaag gaat het om een overeenkomst die allang in kannen en kruiken is. Met deze overeenkomst wordt vrije markttoegang en nationale behandeling gegarandeerd voor meer dan 95 % van het wereldwijde handelsverkeer in financiële diensten.
De banken en andere financiële instellingen in precies 102 landen van de aarde zijn daarmee een flink stuk opgeschoten op de weg naar onbelemmerd en ongecontroleerd optreden. Dat is echter niet het enige. Ook effecten kunnen zich sneller bewegen. Zoals de heer Kittelmann zo mooi schrijft: "Alleen de liberalisatieverbintenissen ten aanzien van de effectenhandel vertegenwoordigden in 1996 al een bedrag van 14, 8 biljoen US$. Het vermogen van de banken in de aan de overeenkomst deelnemende landen bedroeg in 1995 in totaal 41, 2 biljoen US$" . Hele landen zullen daardoor worden geruïneerd, omdat door ongecontroleerde financiële stromen hun nationale begrotingen ineen zullen storten.
Wij roepen almaar luid dat hervormingen van het internationale financiële stelsel dringend noodzakelijk zijn. Wij zeggen alsmaar dat moet worden voorzien in veiligheidsnetten, vroegtijdige waarschuwingssystemen, flankerende maatregelen en een ontwikkelingsbeleid. Gelijktijdig vraagt men ons echter of wij zo vriendelijk willen zijn om applaus te geven, omdat de Commissie er weer eens in is geslaagd een liberaliseringsvoorstel erdoor te krijgen zonder onze mening te vragen. Hier hebben wij juist enorme behoefte aan hervormingen! In de Europese Unie hebben wij behoefte aan parlementaire invloed op de mandaatverlening en de instemmingsprocedure voor alle wereldeconomisch belangrijke overeenkomsten. Ook de WHO moet worden hervormd. Als men denkt dat de WHO alleen maar de plicht heeft te zorgen voor liberalisering tegen welke prijs dan ook, vergist men zich schromelijk. De financiële crisis van de laatste maanden spreekt wat dit betreft boekdelen. Wij stemmen derhalve niet in met het onderhavige verslag en zullen tegen stemmen.

Van Miert
Mijnheer de Voorzitter, ik zou de heer Kittelmann graag willen feliciteren met zijn uitstekende verslag en ook met de buitengewoon overtuigende presentatie door de heer Habsburg-Lothringen.
De succesvolle afsluiting, op12 december vorig jaar, van de GATT-onderhandelingen over financiële diensten was een ware mijlpaal die heeft bijgedragen aan de consolidatie van de WHO als een kader voor multilaterale dienstenonderhandelingen. Er werd daarmee een gunstig klimaat geschapen waarin zaken kunnen worden geregeld en bediscussieerd zonder unilaterale maatregelen te hoeven nemen.
Door de financiële diensten permanent op te nemen in de regeling inzake het meestbegunstigde natie- en het nondiscriminatieprincipe in de handel tussen lidstaten van de WHO, waar we het hier in essentie over hebben, en door ons te verzekeren van effectieve toegang tot 96 % van de WHO-markt voor financiële diensten heeft de EG haar voornaamste onderhandelingsdoelstelling bereikt.
De bekrachtiging en aansluitend de tenuitvoerlegging van de overeenkomst is voor de EU nu de eerste prioriteit. We gaan zodanig te werk dat de overeenkomst op de kortst mogelijke termijn door zowel de EEG als de afzonderlijke lidstaten kan worden geratificeerd en vanaf de afgesproken datum, 1 maart van het volgend jaar, van kracht kan worden. We verwachten daarbij ook dat andere landen die aan de onderhandelingen hebben deelgenomen hun interne procedures voor de deadline van 29 januari van het volgend jaar hebben afgerond.
De liberalisatie van financiële diensten blijft een wezenlijke voorwaarde voor de ontwikkeling van een efficiënt wereldwijd financieel dienstenverkeer, die op haar beurt weer een noodzakelijke voorwaarde vormt voor een gezonde economische ontwikkeling in meer algemene zin. We hebben er daarom vertrouwen in dat de economische crisis waar een aantal landen momenteel onder gebukt gaat, de onderhandelingen die voor het jaar 2000 staan gepland niet zal beïnvloeden en evenmin de protectionistische krachten in de kaart zal spelen.
Ik heb met grote aandacht naar een aantal parlementsleden zitten luisteren. We moeten ons goed realiseren dat we naast een goed en efficiënt functionerende vrije markt ook behoefte hebben aan regels die naar behoren worden nageleefd. De crisis in Azië en andere delen van de wereld komt deels voort uit het feit dat de regels of ontoereikend zijn of niet voldoende worden nageleefd. Zelfs in landen als Japan is er een gebrek aan regelgeving. Bovendien hebben de internationale instellingen vooralsnog niet de bevoegdheden gekregen waarmee ze naleving kunnen afdwingen. Dit wordt een hele zware klus. Dat betekent echter niet dat we de liberalisering van financiële diensten daarom maar moeten laten varen, want dat is weer heel wat anders. Ik onderschrijf de opvatting van een aantal van u dat er behoefte is aan meer efficiënte regelgeving, zowel op mondiaal als nationaal niveau, en aan bevoegdheden op basis waarvan de spelers kunnen worden gedwongen zich aan de spelregels te houden. Dit tekort zal moeten worden aangevuld als we een stabiel systeem willen creëren en optimaal willen profiteren van de liberalisatie waarover we hebben gediscussieerd en waar we het eens over zijn geworden.
Ik ben alle leden van dit Parlement dankbaar voor hun bijdragen, en zou graag willen afsluiten met de opmerking dat ik ervan uit ga dat de tekst te zijner tijd door de Europese Unie en alle lidstaten afzonderlijk zal worden bekrachtigd.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
Wij gaan nu over tot de stemming.
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)

De Voorzitter
Waarde collega's, ik zou nog even uw aandacht willen vragen. Ik zou de heer Kittelmann via de heer Habsburg-Lothringen om willen bedanken voor de kwaliteit van zijn verslag. En nu ik de naam Habsburg heb genoemd, zou ik u eraan willen herinneren dat de heer Otto von Habsburg zich niet in ons midden bevindt. Wij weten allemaal dat hij afwezig is wegens ziekte. Wij weten ook dat hij aan de beterhand is. Welnu, het is vandaag een speciale dag voor de heer Otto von Habsburg. Het is zijn verjaardag. Hij wordt 86, de kroon op vele lovenswaardige, vruchtbare levensjaren. Met uw welnemen zou ik hem dan ook in naam van uw allen onze felicitaties willen overbrengen alsmede onze wens dat hij vlug weer beter wordt, aangezien wij hier 's vrijdags niet zonder hem kunnen.
De heer Van Miert heeft het woord.

Van Miert
Mijnheer de Voorzitter, namens de Europese Commissie wil ik mij graag bij uw woorden aansluiten. Ik ben er zeker van dat mijn collega's uw woorden naar waarde schatten en in hun naam kan ook ik me erbij aansluiten.

Grensoverschrijdende vaste boekenprijzen voorDuitsland en Oostenrijk
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende mondelinge vragen:
B4-0704/98 van mevrouw Hawlicek, e.a. namens de PSE-Fractie, aan de Commissie, over de klachtenprocedure tegen de grensoverschrijdende vaste boekenprijs voor Duitsland en Oostenrijk; -B4-0706/98 van de heer Ebner e.a. namens de PPE-Fractie, aan de Commissie, over de bezwaren van de Commissie tegen het grensoverschrijdend stelsel van vaste boekenprijzen tussen Oostenrijk en Duitsland; -B4-0707/98 van de heer Frischenschlager, namens de ELDR-Fractie, aan de Commissie, over de klacht betreffende de grensoverschrijdende vaststelling van boekenprijzen tussen Oostenrijk en Duitsland; -B4-0708/98 van mevrouw Pailler, namens de GUE/NGL-Fractie, aan de Commissie, over de regeling boekenprijzen; -B4-0709/98 van de heer Kerr e.a. namens de V-Fractie, aan de Commissie, over de klachtenprocedure grensoverschrijdende vaste prijzen voor boeken in Duitsland en Oostenrijk.Ik heb drie ontwerpresoluties ontvangen overeenkomstig artikel 40, lid 5, van het Reglement.
In zijn hoedanigheid van vraagsteller mag de heer Elchlepp gedurende 4 minuten als eerste het woord te voeren.

Elchlepp
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, men zou misschien op het eerste gezicht kunnen oordelen dat vaste boekenprijzen op het Duitse taalgebied achterhaald zijn. Als men echter beseft wat de gevolgen zullen zijn van de opheffing van vaste boekenprijzen, wordt men voorzichtiger. Dit is immers een immens cultureel vraagstuk. Ik had eigenlijk van de Commissie, van iemand die zich zo zeer inzet voor de werkgelegenheid, verwacht dat zij bij het onder de mededingingsloep nemen van het boekenprijssysteem alle doelstellingen uit de Europese verdragen voor ogen zou houden.
Vrijheid van concurrentie is geen absolute waarde. Dit is geen doel op zich. Het behoud van culturele verscheidenheid, zoals voorzien in artikel 128, lid 4, is voor mij in dit geval waardevoller. Heeft de Commissie bij haar toetsing aan de mededingingsregels eraan gedacht dat in de arbeidsintensieve kleine boekwinkels door de opheffing van vaste boekenprijzen misschien wel 200.000 arbeidsplaatsen en duizenden opleidingsplaatsen verloren zullen gaan? In wetenschappelijk studies wordt verder de vrees uitgesproken dat het aantal boekwinkels in geval van opheffing van deze regeling zal teruglopen van 4000 tot 800. Mijnheer de commissaris, ook in het dorp in het Zwarte Woud waar ik woon, zou men dan geen boekwinkel meer kunnen houden.
Bovendien zou het aantal uitgevers drastisch kunnen afnemen, omdat men juist met de opbrengst uit de verkoop van prijsgebonden bestsellers de commerciële risico's kan opvangen die verband houden met de bevordering van het cultuurgoed. De situatie in de VS zou ons wat dat betreft tot voorzichtigheid moeten manen. Daar zijn niet alleen de prijzen voor vakboeken en fraaie letteren hoger dan in Duitsland, maar is de boekhandel in handen van een klein aantal handelaren die deel uitmaken van handelsketens die van hun kant weer afhankelijk zijn van grote uitgevers.
Daarom mogen boeken niet worden onderworpen aan de wet van een onbeteugelde concurrentie. Het hoofddoel kan toch niet zijn cultuur goedkoper te verkopen. Belangrijk is toch dat de culturele verscheidenheid wordt beschermd. De verbruikers willen goed advies en een groot titelaanbod. Dat wordt hun gegarandeerd met vaste boekenprijzen. Alleen in mijn land komen er jaarlijks 75.000 nieuwe boeken op de markt ten opzichte van 55.000 op de veel grotere markt van de VS. Ook willen de lezers dat boeken snel worden geleverd en dat kan met ons systeem.
U moet mij echter niet verkeerd begrijpen, mijnheer de commissaris. Ik ben geen tegenstander van de mededingingsregels van de EU en evenmin van de voltooiing van de interne markt in Europa. Handhaving van vaste boekenprijzen zijn daarvoor echter juist noodzakelijk. Vaste prijzen geven de mogelijkheid tot een groot titelaanbod en tot verschillende aanbieders. Dat verzekert mededinging juist. Vaste prijzen garanderen een op markteconomische grondslag gefundeerde culturele en literaire verscheidenheid, zonder enige subsidie. Ik herhaal: het gaat hierbij om de culturele identiteit van taalgebieden en om de culturele verscheidenheid in Europa.
Wij twijfelen er overigens nog ten zeerste aan of de Commissie er wel goed aan doet uit te gaan van een expertise die meer problemen opwerpt dan oplost. De Commissie moet ook verduidelijken waarom zij zich niet heeft willen laten bijstaan door een permanent adviescomité voor het boek, zoals zij tien jaar geleden al had willen doen.

Habsburg-Lothringen
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, als enkele grote winkelketens en helaas ook de Europese Commissie hun zin krijgen, zullen de zogenaamde vaste boekenprijzen verleden tijd worden. In Oostenrijk en in enkele andere landen van de Unie hebben uitgevers namelijk de mogelijkheid hun producten tegen een vaste minimumprijs te verkopen. Dat is, zegt men, in strijd met de strekking van de Europese verdragen, omdat daardoor kartelvorming in de hand wordt gewerkt. Zuiver economisch bekeken zijn deze argumenten steekhoudend. Uitgevers maken een grote omzet dankzij de massale verkoop van bestsellers, ofschoon deze vaak heel goedkoop zijn. Boeken over specifieke onderwerpen zullen, ook indien zij goedkoop worden, nauwelijks beter worden verkocht. Boeken zijn echter geen huishoudapparaten. Boeken zijn deel van de cultuur van een land.
Sedert de vorige eeuw proberen vormingsinstituten, stadsbibliotheken, schoolbibliotheken, boekenclubs en andere instanties de mensen voor hun vorming te motiveren tot het lezen van goede boeken. De publicatie van heel wat boeken zou onmogelijk worden wanneer uitgevers geen winsten meer kunnen maken met de verkoop van bestsellers. Met deze winsten kunnen zij immers andere uitgeverijproducten subsidiëren. Literaire verscheidenheid is een teken van geestelijke zelfstandigheid. Evenals voor een woongebied dagelijkse voedselvoorziening noodzakelijk is, is voor geestelijke voeding de boekhandel nodig. Zoals wij in Oostenrijk zeggen is de boekhandel "de kruidenier om de hoek" voor de hersenen.
In tegenstelling tot de papiersupermarkt doet de boekhandel ook aan dienstverlening. Daar wordt vakkundig advies gegeven over boeken en kunnen boeken worden besteld die niet direct een verkoopsucces zijn. Zonder vaste prijzen is een boekhandel echter niet in staat het hoofd boven water te houden, omdat de boekhandel in tegenstelling tot een grote keten niet zo gunstig kan inkopen en dus duurder moet verkopen. Afgezien daarvan zijn vaste boekenprijzen niet verplicht. Er zijn boeken die zonder vaste prijs op de markt komen. In veel gevallen verschijnt reeds na een jaar een veel goedkopere uitgave in zakformaat. Verder hebben wij bijvoorbeeld de witte boekenweken en het moderne antiquariaat. Er zijn dus talrijke mogelijkheden om de vaste prijzen eigenlijk al zeer snel te doen zakken.
Als ik een boek zoals dit hier omhoog houd, heb ik in eerste instantie een handelsgoed in de hand. Zodra ik dit boek echter doorblader en begin te lezen, gebruik ik niet meer iets dergelijks als een huishoudapparaat, maar dan bedien ik mij van een cultuurtechniek. Dan lees ik om mij te informeren. In dit geval heb ik een boek van mijn collega Rübig in de hand over telecommunicatie, nogal taaie kost. Soms neem ik een boek om mij te ontspannen, soms ook om mij te ergeren, maar in ieder geval altijd om iets te leren.
Zolang een boek slechts als handelswaar wordt gezien, is het absoluut gerechtvaardigd vaste prijzen - en dan doet het er niet toe of dat nationale of grensoverschrijdende prijzen zijn - te bestrijden en af te schaffen. Dit zou echter een bekrompen en onrechtvaardige visie zijn, daar men daarmee de ware aard van het boek miskent. De ware aard van het boek schuilt niet in de verpakking, maar in de inhoud en de inhoud hoort ongetwijfeld thuis in de cultuur, in de wetenschap. Men koopt immers een boek niet of meestal niet omdat er een mooi plaatje op het kaft staat, maar omdat men het gedrukte wil lezen.
Een grote verscheidenheid op de boekenmarkt is een bewijs dat een land of een taalgebied cultureel ontwikkeld is. Om deze verscheidenheid te kunnen garanderen, moet er een veelvoud aan uitgevers en boekwinkels zijn. Niet elk boek wordt een bestseller. Er zijn ook boeken die voor een speciaal publiek of voor speciale belangengroeperingen bestemd zijn. Met een kleine oplage kan men geen geld verdienen. Geld verdient men met boeken die goed worden verkocht op de markt. Bestsellers subsidiëren in ons systeem de noodzakelijke culturele verscheidenheid.
Als een ondernemer er vandaag in slaagt met een goede marktstrategie een vierkante soeppan te verkopen en alle producenten van ronde pannen van de markt te verdrijven, heeft dat geen enkele uitwerking op de culinaire verscheidenheid. Elke uitgever die echter van de markt wordt verdreven, betekent een verlies aan boeken. Dan zullen bepaalde boeken immers niet meer worden gedrukt omdat elke uitgever nu eenmaal zijn eigen programma heeft. Elke boekhandel die moet sluiten, omdat hij niet tegen de goedkope prijzen van een grote papierhandelaar kan opboksen, is een verlies voor de geestelijke voedselvoorziening van de regio.
Mijnheer de commissaris, zoals u ziet, vragen wij u - en ik weet dat het Parlement bijna als één man achter ons staat - daadwerkelijk rekening te houden met de overwegingen van het Parlement. Wij willen namelijk dat daadwerkelijk rekening wordt gehouden met de culturele dimensie van ons vasteland.

Larive
Voorzitter, soms lijkt het erop dat er maar één ding telt in Europa: onze economie. Als het met de euro maar goed komt, lijkt de eenwording nabij. Terwijl er toch zoveel andere zaken zijn in Europa die dat Europa uniek maken voor onze burgers. Zo onderstreept ook de cultuurparagraaf van het Verdrag, artikel 128, dat Europa om meer draait dan economie alleen. De discussie over de vaste boekenprijs blijft slepen. De Europese Commissie heeft tot nu toe zeer eenzijdig de economische invalshoek in haar standpuntbepaling toegepast. Zowel de vaste boekenprijs tussen Duitsland en Oostenrijk als de vaste boekenprijs binnen Nederland zelf, worden door de Commissie momenteel zwaar onder vuur genomen. Het zou in strijd zijn met de mededingingsregels van het Verdrag. Al jaren pleit ik, en veel collega's met mij, middels schriftelijke vragen, artikelen, brieven, en resoluties dat een beoordeling van de vaste boekenprijs evenwichtig onderbouwd moet worden met een aantal argumenten, zowel vanuit economisch als vanuit cultuurperspectief. De voordelen zijn al door de twee voorgaande collega's uitgebreid opgesomd. Maar denkt u ook aan de kleine taalgebieden waar het titelaanbod in de boekhandels ook erg belangrijk is en groot moet zijn, waarmee de culturele diversiteit wordt gegarandeerd aan de bijzondere boeken die beschikbaar moeten zijn, en niet alleen de bestsellers die toch wel verkocht worden. Het met de mond beleden en ook wel in de praktijk gebrachte beleid tot stimulering van kleine en middelgrote ondernemingen. Zodra we die vaste boekenprijs loslaten, een collega zei het al, zullen de kleine boekhandels verdwijnen. Kijk maar naar het Verenigd Koninkrijk. Kortom, de vaste boekenprijs bevordert de culturele ontwikkeling in Europa zonder dat we een beroep hoeven te doen op subsidiëring. Dat is toch ook een argument dat de commissaris zal moeten aanspreken. Geen concentratie die ten koste gaat van de culturele verscheidenheid. Nadelen: studies hebben uitgewezen dat het wel of niet bestaan van de vaste boekenprijs geen economische impact heeft op de boekenmarkt. Als er dan wel degelijk culturele voordelen zijn, waarom dan afschaffen? Gelukkig, we zijn er blij om, besloot de Commissie zowel in de Duitse-Oostenrijkse als in de Nederlandse zaak te wachten met een definitieve uitspraak totdat de resultaten van deze studie bekend waren. Ik had hier middels schriftelijke vragen ook nadrukkelijk om gevraagd. Nu, collega's, lijkt er misschien een kentering te komen. Misschien, zeg ik, daar definitieve beslissingen nog niet genomen zijn.
De commissarissen Van Miert en Oreja hebben in een brief naar aanleiding van een studie aan de ministers van Cultuur laten weten dat er op aantoonbare culturele gronden toch een mogelijkheid bestaat om die vaste boekenprijzen te blijven hanteren, ook voor grensoverschrijdende afspraken in hetzelfde taalgebied. Nationale regelingen, zoals in Nederland, zal de Commissie omgemoeid laten als aangetoond kan worden dat er geen merkbaar effect is op de handel tussen de lidstaten. Deze ontwikkeling juichen wij absoluut toe. Ik hoop dat commissaris Van Miert bij zijn beslissingen begin volgend jaar deze lijn doorzet.
Ook mijn fractie is voor het adviescomité voor het boek. Een permanent raadgevend orgaan bestaande uit belanghebbenden uit alle sectoren dat de Commissie adviseert, is nuttig. Ik hoop van harte dat de Commissie de teneur van de gemeenschappelijke resolutie van vijf fracties, waaronder uiteraard de Europese liberale fractie, goed tot zich zal laten doordringen. Het is niet de eerste keer. Wij zijn duidelijk en zijn het altijd geweest. De vaste boekenprijs, ook grensoverschrijdend in eenzelfde taalgebied, moet mogelijk zijn op grond van een ontheffing krachtens artikel 85, lid 3, van het Verdrag, in het belang van de burgers.
Mijn laatste zin hoeft niet worden te worden vertaald door de tolkencabines: Why do we only support agriculture and don't want to do anything for culture .

Voggenhuber
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, mijnheer de commissaris, ik weet natuurlijk dat de alles wegmaaiende, de alles naar zijn onzichtbare hand zettende markt geen betere volgeling had kunnen vinden dan de Commissie. De Commissie is zogezegd het Vaticaan van de vrije concurrentie en ik weet natuurlijk dat u, mijnheer de commissaris, de pauselijk inquisiteur bent van deze vrije markteconomie. Ik weet natuurlijk ook dat de strenge blik van de pauselijk inquisiteur dagelijks over de Europese markt dwaalt en daar speurt naar allerlei ketters, tendensen tot kartelvorming, verstoringen van de heilige mededinging. Zodra zijn strenge blik op iets onrechtzinnigs stuit, op iemand die deze onzichtbare kracht van de markt een stoot wil toebrengen, wordt het proces van de heilige inquisitie ingeleid.
Ik zou willen, mijnheer de commissaris, dat men met een evenzo scherpe blik de milieubescherming, het sociale gebied of de burgerrechten in de gaten hield. Helaas houdt de Commissie zich bij dergelijke vraagstukken niet voor de pauselijke inquisiteur van de Unie. Nu is uw oog gevallen op een nietig ding dat de naam "boek" draagt. Nu heeft het oog onomstotelijk vastgesteld dat met het boek onzedige dingen gebeuren. Dat hebt u gemeen met de geschiedenis van het Vaticaan. U zet nu dit boek op de index van de vrije concurrentie omdat de mens daarmee op ongeoorloofde wijze omgaat. De mens verkoop het boek niet als punaises of als computers. De mens heeft met het boek een heel complexe, hoogst ondoorzichtige, om niet te zeggen troebele erotische verhouding.
Mijnheer de commissaris, toen Beckett voor "Wachten op Godot" de Nobelprijs kreeg, werden van dit boek op het Duitse taalgebied 300 exemplaren verkocht. Ik begrijp dat het voor u niet de moeite waard was geweest die 300 exemplaren te drukken. Er was immers nauwelijks vraag naar. U hebt wel gelijk als u zegt dat een boek en een handelsgoed iets gemeen hebben: zij worden beide aangeboden. Een boek is echter niet onderworpen aan de vraag. De speurtocht van een boek naar zijn lezers gaat soms langs duistere, geheimzinnige wegen. Soms duurt die speurtocht tientallen jaren en mijns inziens is het een gebrek aan cultuur deze complexe speurtocht te reduceren tot simpele marktcijfers. En wat behept is met een gebrek aan cultuur, wordt snel barbaars.

Van Miert
Men zal het mij veroorloven in mijn eigen cultuurtaal te spreken. Het is inderdaad een voordeel, mevrouw Maes, als men meerdere talen spreekt. Dat is het ook in Europese zin, het heeft ook met een cultuurdimensie te maken dat men niet enkel één taal kent. Dat heeft inderdaad ook met cultuur te maken. Dat wou ik meegeven aan diegenen die denken dat men slechts één taal moet spreken om cultureel te zijn. Het streelt natuurlijk mijn gevoel dat u mij vergelijkt met de paus. Spijtig genoeg is er al een andere kandidaat. Ik heb begrepen dat Oscar Lafontaine nu ook paus wil worden. Ik zou me niet met hem willen meten, ik zou niet met hem willen rivaliseren. Laten we het daarbij houden. Ik wilde graag zeggen waarom het precies gaat.
Ten eerste is de houding die de Commissie en ikzelf heb aangenomen absoluut dezelfde als de Commissie voordien heeft aangenomen, telkens bevestigd door rechtsspraak van het Hof. De eerste functie van de Commissie is inderdaad in zulke zaken de rechtspraak van het Hof te doen respecteren. Het is wat al te gemakkelijk onder de dekmantel van cultuur te vragen dat men het recht niet respecteert. Dus, eerste zaak, het is onze plicht ook de uitspraken van het Hof, die verschillende malen zijn gedaan, om die te doen respecteren. Ten tweede, mag ik eraan herinneren dat niet mijn welgevallig oog een dag op het boek is gevallen, dat wij actief zijn geworden omdat er klachten zijn gekomen, meer bepaald uit Oostenrijk. Klachten van Libero , klachten van bepaalde universiteiten die inderdaad moeilijkheden hadden met de snelstijgende prijzen van boeken die zij moesten kopen. Dus de klachten kwamen ook uit wetenschappelijke middens, maar ook van andere boekhandels. Als die klachten er zijn, moet de Commissie die onderzoeken. Ook dat behoort tot onze taak en onze opgave. Wat is dat voor een rechtssysteem als ik zou kunnen zeggen: ik schuif klachten terzijde, we behandelen ze niet. Wat wilt u nu? Laat ons toch een beetje eerlijk zijn, wij leven in een rechtsstaat, ook in een rechtsgemeenschap.
Ten tweede, in geen enkel geval, ik ben nu zes jaar verantwoordelijk voor concurrentiebeleid, hebben wij zoveel tijd genomen, zoveel disponibiliteit aan de dag gelegd om met de betrokkenen te praten. Ik heb zelfs iets gedaan wat misschien juridisch onjuist was. Eén keer, een comfort-letter gegeven, voor een zekere tijd, om voldoende tijd, een paar jaar, te kunnen nemen om over die zaak te kunnen praten en oplossingen te vinden die ook juridisch in orde zijn. Wat was de dank voor deze goede wil langs de kant van de Commissie? Ten eerste dat men bepaalde voorwaarden die eraan verbonden waren, niet heeft gerespecteerd van de kant van de uitgevers en ten tweede dat men gedurende twee, drie jaar, ik geloof dat het drie jaar was, het enige wat men gedaan heeft in plaats van een oplossing na te streven, was politieke druk uitoefenen, gaan lobbyen bij iedereen. Gaan lobbyen bij iedereen opdat de Commissie haar ogen zou sluiten voor de situatie en onder meer voor de uitspraken van het Hof van Justitie. Welnu, daartoe ben ik niet bereid. Dat moet klaar en duidelijk zijn. Waartoe we wel bereid zijn, dat hebben we altijd gezegd, zowel de culturele dimensie in ogenschouw nemen maar ook de feiten zoals ze zijn, niet zoals ze altijd weer worden opgevoerd, zoals ze zijn, de realiteit. Welnu, ook het Hof van Justitie, destijds reeds, en ik citeer hier de advocaat-generaal Lenz:
"Il en va de même en ce qui concerne les références au fait que, lors de l'adoption de sa décision, la Commission devait tenir compte des aspects culturels de la présente affaire. L'obligation de tenir compte de ces aspects découlait déjà de la jurisprudence de la Cour en vertu du traité sur l'Union européenne. Cette obligation est désormais expressément inscrite dans le traité CE. Toutefois, ainsi qu'il ressort du point 75 de sa décision, la Commission n'a nullement méconnu ces aspects culturels" .
Het Hof zegt dat. Nu laat ons even de feiten bekijken. Ten eerste: men zegt dat als men dat systeem niet overeind houdt het publiceren van waardevolle boeken en literatuur er geweldig onder gaat lijden. Dit verwondert mij want er zijn heel wat landen in de wereld waar er geen vaste boekenprijsbinding bestaat, Verenigde Staten, nu ook Groot-Brittannië en ook een aantal Europese landen. In andere is het zich aan het ontrafelen. Mag ik even vragen is er daar geen literaire productie in hoge mate? Mag ik eraan herinneren dat de literaire werken die gepubliceerd worden in Duitsland voor 40 à 45 % vertalingen zijn vooral uit het Angelsaksisch gebied. Dat zijn feiten.
Vervolgens, mag ik dan de vraag stellen als dan dat systeem toch zo waardevol is waarom legt men dan geen verplichting op aan de uitgevers om dat te doen. Er is geen enkele verplichting. Er is een uitgever die sinds jaar en dag geen boek heeft uitgegeven dat met literatuur of waardevolle dingen te maken heeft, hij geniet ook van die vaste boekenprijsbinding. Er is geen enkele verplichting. Dat men dan begint met de verplichting op te leggen aan de uitgevers die genieten van de vaste boekenprijsbinding om waardevolle werken uit te geven. Die verplichting is er vandaag niet.
Dan zegt men alleen met de vaste boekenprijsbinding heeft men voldoende variëteit in de titels. Het spijt mij, maar de feiten bewijzen dat niet. Met of zonder vaste boekenprijsbinding, gelukkig, worden meer en meer titels op de markt gebracht; dat heeft te maken met de technologie. Men kan vandaag gemakkelijker boeken produceren en in minder hoge oplage dan vroeger. Overal vaste boekenprijsbinding of niet, dat is de tendens. Daarvoor heb je niet een vaste boekenprijsbinding nodig. Dat heb je sowieso als een algemene trend. Nogmaals, ik moet met de feiten leven, want vooraleer wij een uitzondering kunnen toestaan, moeten wij argumenten en feiten hebben om tegen de arresten van het Hof te kunnen ingaan als er nieuwe feiten zijn die ons toelaten dat te bewijzen. Anders niet.
Dan zegt men ook: als er geen vaste boekenprijsbinding is gaan er vele kleinere boekhandels over de kop gaan. Dames en heren, bekijk de feiten in alle landen. Ook waar er boekprijsbinding is, lopen de kleine boekwinkels terug, overal, ook in Nederland, ook in Frankrijk, overal. Dat is de tendens. Tot mijn verwondering heb ik zelfs vastgesteld - ik zeg enigszins tot mijn verwondering - dat een recent rapport dat gemaakt werd over de situatie in Groot-Brittannië door Francis Fishwick, het volgende zegt: ik lees het voor wat het waard is, ik geef het u niet voor waarheid, dat wij elkaar goed begrijpen. Wat zegt dat rapport heel recentelijk: The main gain from abandonment of retail price maintenance in the UK has been an improvement in distribution, particularly through smaller booksellers who are now able to replenish stocks and fulfil special orders in a very short time through an expanded and revitalised wholesale system.
Dames en heren, men heeft toch de kleine boekhandelaars met handen en voeten gebonden. Waarom kunnen zij inderdaad als een boek slecht verkoopt dat niet tegen betere prijzen aanbieden. Waarom niet? Waarom moeten zij dat in hun kelder opstapelen. Waarom hen niet de mogelijkheid geven? Als het toch om de kleine boekhandelaars gaat waarom hen dan geen grotere verminderingen geven in plaats van dat aan de grootste te geven? Wel dat men begint met een beleid te voeren in het belang van de kleine boekhandelaar. Maar dat doet men dus niet.
Mag ik u er ook op wijzen dat in landen die die vaste boekenprijsbinding kennen, zoals Frankrijk, 25 % van de boeken daar vandaag verkocht wordt via de grote magazijnen. In Spanje vaste boekenprijsbinding: de boeken die goedkoper zijn, en het marktaandeel neemt toe, worden verkocht via de kiosken. Want dat strakke systeem leidt hoe langer hoe meer tot praktijken die sowieso die zaak proberen te omzeilen. U hebt gesproken over concentratie van ondernemingen. Welnu in Nederland heeft de Commissie zich verzet tegen een grote concentratie. Waar of niet? De grote concentratie die op het getouw stond tussen de grote ondernemingen, die zijn u allemaal bekend: Elsevier, Wolters, Kluwer, welnu, het is de actie van de Commissie die ervoor gezorgd heeft dat het niet is doorgegaan. Wij zullen waarschijnlijk eerstdaags ons moeten buigen over de nieuwe actie van Bertelsmann en Springer. Die concentratie ook van de boekprijsbinding gaat sowieso door. De enige die er desgevallend een stok kan voor steken is de Commissie. De paus, het Vaticaan, dat is de realiteit.
Dames en heren, hebt u er al eens over nagedacht hoe het er morgen gaat uitzien met Internet? En wat stel ik vast dat een onderneming als Bertelsmann die in Duitsland van de vasteboekenprijsbinding profiteert zegt: Ik wil nummer één worden in de wereld in verband met de verkoop van boeken over Internet. Ik heb er geen bezwaar tegen. Maar wil men dan de eerlijkheid hebben om een beetje over de consequenties na te denken wat er aan het komen is? U stemt regelmatig resoluties om dat te bevorderen. Hier wil men iets doen om dat tegen te gaan, terwijl de ondernemingen in de landen zelf volop bezig zijn op die markt te gaan en ze te veroveren. Wil men de realiteit eens in ogen zien van de zaken die zich voordoen.
Die discussie wil ik hebben. Die vraag ik al jaren en die is er niet gekomen. Men komt met vastgelegde ideeën. Men verdedigt heilige koeien. Men ontwijkt het debat op basis van feiten. Ik blijf bereid, ook in het licht van de cultuurparagraaf - ik heb dat altijd weer herhaald - om naar oplossingen te zoeken die ook over de grenzen heen gaan, want de nationale regimes staan niet ter sprake. Dat heeft de Commissie allang aanvaard. Daarom gaat het niet. Het gaat om grensoverschrijdende effecten of om prakijken die, zoals in Nederland, absoluut onaanvaardbaar waren. Dat is een absoluut protectionistisch systeem ten voordele van de Nederlandse ondernemingen. Hoe wil je dat de Commissie daarmee leeft alsof het ook niet om economische belangen ging. Dat is de realiteit. Als u die discussie wilt, sta ik te uwer beschikking. Zoals ik al vijf jaar ter beschikking sta van de uitgevers om erover te praten. Maar al wat er komt is politieke druk omdat de Commissie de ogen zou sluiten én voor de arresten van het Hof én voor de feiten. Daartoe ben ik niet bereid!

Von Wogau
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, de heer Voggenhuber heeft zojuist commissaris van Miert bestempeld als de pauselijk inquisiteur van de mededinging. Dat is natuurlijk een prachtig beeld voor Karel van Miert. Ik denk echter dat dit beeld niet geheel de realiteit weergeeft. Karel van Miert bewijst met zijn werk de mensen van de Unie een dienst. Waartoe dient de mededinging? De mededinging is er om de macht van de monopolies te breken, om te zorgen voor verschillende aanbieders van goederen en diensten. De mededinging is er om de mensen in staat te stellen deze goederen en diensten onder gunstige voorwaarden te verkrijgen en onder deze goederen vallen ook boeken. Wat dat betreft ben ik het met Karel van Miert eens.
Ik zou hem niet als pauselijke inquisiteur willen betitelen, maar eerder als een soort scheidsrechter die met name onze instemming nodig heeft wanneer hij in dienst van de mensen tegen monopolies ten strijde trekt en een einde probeert te maken aan situaties waarin slechts een enkel iemand bepaalde goederen en diensten aanbiedt. Als burgers, als verbruikers zouden wij immers machteloos zijn tegenover zo iemand. Daarom wil ik ook als voorzitter van de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid Karel van Miert van harte bedanken voor zijn werk. Ik ben hem zeer erkentelijk. Wij voeren in de commissie economische zaken talrijke discussies over deze vraagstukken en soms zijn wij het met elkander eens en soms ook niet. Dat is nu eenmaal democratie.
Bij deze gelegenheid wil ik dan ook zeggen dat ik, wat de vaste boekenprijzen betreft, het niet met Karel van Miert eens ben. Ik wil persoonlijk een lans breken voor vaste boekenprijzen. Over dit thema zijn reeds lange discussies gevoerd. Wij hebben ons altijd afgevraagd of wij cultuurgoederen op dezelfde wijze moeten behandelen als andere goederen en diensten. Die vraag was bijvoorbeeld bij de televisie al moeilijk te beantwoorden. Televisie is volgens de overheersende mening een cultuurgoed. Als ik echter mijn televisie aanzet, krijg ik wel daar wel eens twijfels over. Boeken zijn echter wel degelijk cultuurgoederen. Dat staat buiten kijf. Boeken zijn onverbrekelijk verbonden met onze Europese cultuur en ik zou samen met boeken in een adem de kleine boekenwinkels willen noemen.
Ik moet hier een persoonlijk belang kenbaar maken. De enige winkels waar ik graag lang vertoef, zijn boekenwinkels. Ik vind dat zij een heel belangrijk onderdeel zijn van onze cultuur. Deze kleine boekenwinkels zijn echter volgens mij sterk afhankelijk van vaste boekenprijzen. Vaste boekenprijzen bieden deze kleine boekenwinkels een zekere bescherming. Daarom ben ik van mening dat wij de vaste boekenprijzen moeten handhaven. Het zou mij als voorzitter van de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid zeer verheugen indien Karel van Miert in dit geval nog eens goed zou nadenken.

Van Bladel
Ik hoop dat u en de commissaris na gisteravond alle politieke opwinding van amendementen en stemmingen met een goed glas Franse, Duitse, Spaanse, Portugese of Italiaanse wijn, een stukje agricultuur, de dag hebben afgesloten. Ik vermoed niet dat u daarna met de benen gestrekt nog eens ernstig achter de computer bent gaan zitten om op Internet te gaan surfen. Wellicht hebt u toch een boek gepakt, een stukje literaire schoonheid dat je alleen in kwaliteitsboeken aantreft. Zo niet, dan wil ik u nu in de vorm van een citaat die schoonheid in herinnering brengen en ik vraag de tolken mij daarin te willen volgen. Voorzitter, "een waas van heimwee naar mijn grootvader vertroebelde mijn ogen. Ik stond op uit de grote leren stoel en begon door de kamers van mijn huis te dolen. Het was de grote villa die ik had gekocht nadat ik was opgegroeid, grootvader en zijn kameraden in de boomgaard had begraven, rijk was geworden en het dorp had verlaten. Die ene zin, 'alleen jij en Baruch hebben elkaar nog', bleef opduiken in mijn herinnering en weigerde naar de bodem van mijn geheugen te zinken. Ik hoorde het geruis van de golven, liep naar buiten en ging met mijn gezicht naar de kust gewend op het gemaaide grasveld liggen" .
Voorzitter, een vertaling van de Russische roman van Meir Shalev. Voorzitter, deze week is in het transatlantisch economisch partnerschap veel gesproken over de noodzaak onze cultuur te beschermen. In andere debatten, bijvoorbeeld over de werkgelegenheid wordt lippendienst bewezen aan de ondersteuning van de kleine ondernemers vanwege hun belangrijke rol in de werkgelegenheid. Wel, Voorzitter, naar mijn idee, ook na alles wat u gezegd hebt, is het loslaten van de vaste boekenprijs de doodklap voor de kleine boekhandel, voor het kwaliteitsboek, voor de werkgelegenheid. Grote boekenketens maken zich middels prijzenoorlogen meester van de sector. Voorzitter, in Nederland is geen sprake van grensoverschrijdende boekenprijzen zoals hier nu aan de orde is. Maar men maakt zich wel zorgen. Wij zijn al geliberaliseerd. Ketens als Bertelsmann en Smith zijn al in Amsterdam en Alkmaar. Voorzitter, commissaris, we kunnen onze kinderen toch niet uitsluitend met stripverhalen, televisieseries, e-mail, Internet, voorgekookte rijst en aardappelen laten opgroeien zonder de verdieping van een goed boek. Ik maak mij daarover zorgen. Ik zie u, commissaris, niet als de grootinquisiteur. Ik zie u meer zoals mijnheer Von Wogau heeft gezegd, als scheidsrechter. U hebt gezegd: liberalisatie benutten, maar het moet niet doorslaan. Liberalisatie is zoals de collega aan de andere kant van dit Huis zei: geen doel in zichzelf.
Voorzitter, commissaris, u hebt al veel gezegd over de Nederlandse situatie. Omdat er nog steeds een onderzoek loopt naar de vaste boekenprijs in Nederland wil ik weten: wat wil de Commissie nu nog meer? Gaat u in Nederland die vaste boekenprijs nu opnieuw aan de orde stellen? Wat is de situatie? U bent iemand uit mijn taalgebied, ik hoop dat u daar straks antwoord op wilt geven.

Maes
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, het argument van de veeltaligheid vond ik het enige echt mooie argument dat ik van de commissaris heb gehoord. Voor de rest heeft hij mij niet kunnen overtuigen. Ik ben een voorstander van de vaste boekenprijs, omdat ik vind dat een boek op de eerste plaats een cultuurgoed is, een cultuurproduct en in de meeste gevallen een cultuurdrager. Er zijn ook minder dragende dingen in het boekwezen.
In België is er nooit een vaste boekenprijs gekomen, ondanks het feit dat Vlaanderen daar in cultureel opzicht alle belang bij had aangezien het deel uitmaakt van een klein taalgebied. De hele Vlaamse regering die bevoegd is voor cultuur was er ook voorstander van. U kan komen kijken wat de gevolgen zijn. Een catastrofale achteruitgang van de dienstverlening in Vlaanderen inzake gespecialiseerde boekenwinkels, ik zeg niet alleen maar kleine, ik zeg gespecialiseerde boekenwinkels en uitgeverijen, is hiervan het gevolg. Want het is niet in een kiosk dat u de gedichten van Nolens zult vinden.
Wij evolueren naar een situatie waarin boeken gekocht worden in warenhuizen en de gespecialiseerde boekhandels verdwijnen. Daarmee ook de mogelijkheid om gespecialiseerde uitgaven aan de man te brengen. De productie van minder commerciële en gespecialiseerde uitgaven komt daardoor in het gedrang. In het Franstalig deel van België had men immers een tegenovergestelde interesse en de minister van Economie is een Franstalige. Als deel van een groot taalgebied waar men afzetgebied vond voor goedkope boeken die men vanuit België naar de Franse markt exporteerde, want daar bestaat een vaste boekenprijs. Dat gebeurde trouwens ook vanuit Vlaanderen. Men importeerde naar Nederland, maar eigenlijk was dat schijnimport want dat waren Nederlandse uitgeverijen die bij ons kwamen drukken om de markt te verstoren. Vanuit cultureel standpunt hebben wij belang bij een vaste boekenprijs. Het niet bestaan van zo'n boekenprijs in België heeft enkel de concurrentieverstoring van de Nederlandse en de Franse boekenmarkt in de hand gewerkt. Wij hopen dat de Commissie haar pogingen opgeeft om de vaste boekenprijsregelingen aan te vallen, maar deze integendeel beschouwt als een middel tot integratie van de aaneengesloten taalgebieden en tot het creëren van een Europese culturele ruimte waarin de rijkdom van de Europese cultuur in haar verscheidenheid en in haar kwaliteit tot uiting kan komen.
Wij hopen dan ook dat de Raad er werk van maakt gestimuleerd door een voorzitterschap dat van cultuur nu eens een prioriteit maakt. De markt moet niet alleen sociaal gecorrigeerd worden, mijnheer Van Miert, hij moet ook cultureel gecorrigeerd worden. De vaste boekenprijs is een absolute noodzaak voor grensoverschrijdende homogene taalgebieden als het Nederlandse die ook een marktgebied vormen voor de afzet van boeken in die taal.
Wij steunen dus deze resolutie al herhaalt zij slechts wat al zo vaak door de ministers van Cultuur werd gevraagd en die ook een beetje los staat van wat in de werkelijke besluitvormingsorganen omgaat, want, mijnheer de Voorzitter, wij discussiëren hier over een resolutie terwijl de Raadsvergadering van 17 november precies de vaste boekenprijs op haar agenda had. Toch hoop ik dat dit Parlement geen roepende in de woestijn zal blijven.

Hager
Mijnheer de Voorzitter, eigenlijk is alles is al gezegd. In Wenen is het in advocatenkringen haast vaste prik geworden iemand te vragen of hij al een advies heeft geschreven over de kwestie van de vaste boekenprijzen. Veel gerenommeerde advocatenkantoren hebben zich reeds over dit vraagstuk uitgesproken. De helft van de adviezen is voor en de andere helft tegen, al naar gelang de opdrachtgever.
Alleen daaruit kan men reeds afleiden hoe ingewikkeld deze materie is. Als men er echter van uitgaat dat de argumenten van beide kanten gelijkwaardig zijn, wordt het probleem teruggebracht tot de beslissing of een boek een handelsgoed of een cultuurgoed is.
Ik beschouw mijzelf niet als advocaat van de boekwinkel, maar als advocaat van het boek. In het conflict tussen concurrentie en cultuur heb ik mij op grond van artikel 128, lid 4, uitgesproken ten gunste van de cultuur. Ik wil naar een boekhandel kunnen gaan om mij daar vakkundig te laten adviseren. Ik heb geen zin om in een fastfoodketen een boek van de grote hoop te halen. Ik wil graag in een boekwinkel waardevolle boeken zien staan en niet alleen paperbacks.
Mijnheer de commissaris, u hebt mij er niet van kunnen overtuigen dat de afschaffing van vaste boekenprijzen daarin geen enkele verandering brengt. Maar misschien heb ik telkens de verkeerde helft van de adviezen gelezen.
Als men inziet dat het samengroeien van de Unie tot een economische markt behoefte heeft aan culturele verscheidenheid en differentiatie, moet men zich uitspreken tegen afschaffing van vaste boekenprijzen. Mijns inziens zou afschaffing van vaste boekenprijzen een culturele faillissementsverklaring van de Unie zijn.

Van Miert
Mijnheer de Voorzitter, ik heb tijdens de laatste vijf jaar helaas meermaals de ervaring opgedaan dat het zo ontzettend moeilijk schijnt te zijn om hier zakelijk over de discuteren. Of ik "s avonds voordat ik slapen ga nog een boek lees, mevrouw, daar hebt u niets mee te maken. Dat is mijn persoonlijke aangelegenheid. Ik heb mijn bibliotheek, ik lees graag, inderdaad. Maar ik stel ook vast, als ik naar de boekhandels ga, alle boekhandels, dat meestal het aanbod van waardevolle boeken beperkt is, ook in Europa. Men doet het hier voorkomen alsof alle boeken waardevolle boeken zijn. Wat is dat voor een miskenning van de werkelijkheid? Mogen we ook eens even nader bekijken waarover het precies gaat? Heb ik nu hier verstaan uit de vele tussenkomsten, dat daar waar er geen vaste boekprijsbinding is, dat daar de mensen a-cultureel zijn, dat er daar geen waardevol aanbod is van boeken? Reis dan eens eventjes de wereld rond, u zal merken dat de werkelijkheid heel anders is. Dan stel je vast, vaste boekprijsbinding of niet, de concentratie vindt plaats overal, de kleine boekhandels zijn in defensief en daar wilde ik nog iets over zeggen. Spijtig genoeg, mijnheer Von Wogau, dat is inderdaad één van de plezieren in het leven om als men tijd heeft wat rond te lopen, wat boeken in te kijken, er wat te kopen en ze dan op een ogenblik, ofwel als je naar Straatsburg rijdt met de wagen, ik heb het voordeel om een chauffeur te hebben, dus ik kan in de auto lezen en hoef het niet te doen voordat ik ga slapen. Dat is een plezier, dat is een genot, dat verrijkt cultureel. Maar dat kan je evengoed doen in een land zonder boekprijsbinding. Is dat nu de pretentie dat dat in Zweden of in Finland niet kan, of in Groot-Brittannië of in de Verenigde Staten? Laat ons uiteindelijk toch eens ernstig discussiëren. Dan zeg ik: ja, waar blijven nu die voorstellen ten voordele van de kleine boekhandelaar? Afgezien van het feit dat het hoog tijd wordt, mevrouw Maes, om van die mededingings-overhoophalende zaken die inderdaad vanuit het systeem van Nederland ook in andere landen overspoelen, om daarmee op te houden. Want Nederland had een geweldig protectionistisch systeem, mevrouw. Het was niet alleen de vaste boekprijsbinding, het was een soort inteelt. Want je moest tot de club behoren, anders kwam je niet aan de bak. Je mocht de meest waardevolle boeken hebben, als je niet de regels aanvaardde van de club, om het zo te zeggen, was je nergens en kon je ook uw waardevolle boeken niet verkopen. Zo was het systeem. Gelukkig heeft men dat nu begrepen en is men begonnen dat te veranderen. Waarom? Omdat de Commissie inderdaad de zaak onderzoekt. Daarom, dat is de realiteit. Nu is men begonnen met wijzigingen aan te brengen, met een aantal elementen er terug uit te halen, dat is de realiteit.
Ik ben graag bereid met iedereen daarover te praten waarom dat nodig was en waarom uiteindelijk ook de Nederlandse, de betrokken organisaties, uiteindelijk zijn gaan bewegen. Het ging hem niet over het boek, het ging hem niet over de cultuur, het ging om economische belangen. Punt. Zo was het systeem. En nu, de kleine boekhandelaars, ik nodig de beurzen al jaren uit om wat te doen voor de kleine boekhandelaars, hen meer flexibiliteit te geven, meer te kunnen inspelen op de klanten en als het hun past inderdaad de boeken tegen wat goedkopere prijzen aan te bieden. Hebt u al eens goed onderzocht in de publieke opinie hoe moeilijk het is voor een hoop mensen om die hoge prijzen te betalen? Mag ik ook een beetje nadenken over de positie van diegenen die kopen? Of die graag boeken zouden kopen? Mogen we dat ook meenemen? Is dat misschien in de zin die daar werd gezegd van het Vaticaan? Mogen wij tenminste denken aan de mensen die de boeken moeten kopen? Ook dat is een dimensie die moet worden meegenomen en die, mevrouw Maes, als je met cultuurministers discuteert, al te vaak afwezig blijft. Men denkt aan uitgevers, men denkt aan auteurs, men denkt te weinig aan diegenen die de boeken moeten lezen. Dat is mijn ervaring.
Nogmaals nodig ik u uit, maak dan een keer een resolutie om de positie van de kleine boekhandelaar serieus te verstevigen. Geef hen meer flexibiliteit in plaats van hen verplichtingen op te leggen. Geef hen grotere rabatten dan je geeft aan de groten. Mag ik u daartoe uitnodigen? Als je het ernstig meent met de kleine boekhandelaars, doe dan iets, in plaats van hier te komen klagen en de Commissie aan te vallen. Ik nodig u daartoe uit en, mijnheer Von Wogau, ik ga graag in op uw uitnodiging om daar verder over te praten maar ondertussen, mevrouw Maes, liggen er klachten, wordt de Commissie bedreigd dat men ons naar het Hof zal voeren wegens inactiviteit, wegens het niet waarnemen van onze verantwoordelijkheid. Die dreiging hangt boven ons hoofd. Het kan mij niet schelen zolang ik het gevoel heb dat we nog een oplossing kunnen vinden. Maar ik vraag al vijf jaar om met voorstellen aan te komen om inderdaad misschien dan ten voordele van de kleine boekhandelaars de zaken te regelen, maar ik wacht nog altijd. Het enige wat ik voel, is altijd weer politieke druk om de ogen te sluiten voor het recht en om evidenties te miskennen. Ik heb het al gezegd: dat doe ik niet!

Elchlepp
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik wilde u nog een vraag stellen. Bent u bereid dit nog eens te overwegen en met de betrokkenen na te gaan of inderdaad, zoals wordt beweerd, met het wegvallen van de vaste boekenprijzen de kostenberekening van kleine boekenwinkels negatief wordt beïnvloed? Is het niet mogelijk dat in plaats van concurrentie monopolistische situaties ontstaan met grote verkoopketens, zoals reeds in andere sectoren van de detailhandel is gebeurd? Wilt u alstublieft ook nog eens bedenken dat, als dat laatste inderdaad gebeurt, heel veel plaatselijke boekenwinkels gedoemd zullen zijn te sluiten, de adviseringskwaliteit sterk achteruit zal gaan en afgezien van talrijke deeltijdbanen veel opleidingsplaatsen verloren zullen gaan in met name mijn land waar wij die opleidingsplaatsen juist zo hard nodig hebben?

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer Elchlepp. Waarde collega's, er zijn nog meer leden die het woord hebben gevraagd, maar wij gaan dit debat niet heropenen. Het debat is reeds gesloten. Ik heb weliswaar een uitzondering gemaakt voor de vraagsteller, de heer Elchlepp, maar wij gaan het debat over deze kwestie niet opnieuw openen.
Waarde collega's, met deze woorden van de heer Elchlepp verklaar ik het debat te zijn gesloten.
Wij gaan nu over tot de stemming.
Ik deel u mee dat de ontwerpresoluties B4-0984/98 en B4-0986/98 zijn ingetrokken. Ik deel u eveneens mee dat mevrouw Maes, namens de ARE-Fractie, ontwerpresolutie B4-0991/98, die ik nu ter stemming voorleg, medeondertekent.
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)

Schulz
Mijnheer de Voorzitter, bij gebrek aan een andere gelegenheid ben ik gedwongen het instrument van de stemverklaring te gebruiken. Ik heb niet deelgenomen aan dit debat, omdat ik hier persoonlijk bij betrokken ben. Dan doe je er in de regel goed aan je wat terughoudend op te stellen. Voordat ik als lid van het Europees Parlement werd gekozen, ben ik twaalf jaar lang eigenaar geweest van een boekhandel in de Bondsrepubliek Duitsland. Het vraagstuk waar u, mijnheer de commissaris, zo geëngageerd over hebt gesproken, gaat mij dus persoonlijk aan. Ik moet u zeggen dat u de realiteit anders ziet dan ik. Ik wilde u een overweging meegeven, want u begaat een grote fout. Natuurlijk worden kleine boekwinkels door vaste boekenprijzen beschermd. Het staat toch als een paal boven water dat als op een gegeven ogenblik het comité voor de mededinging wegvalt - en er bestaat een dergelijk comité voor de prijs, waardoor men ervoor zorgt dat tenminste via de prijs geen kleine boekhandel door een grote firma van de markt weggeconcurreerd kan worden - ook de vaste prijs wegvalt en dan heb je die concurrentie. Dan heeft geen enkele kleine firma ook maar een enig verweer tegen Bertelsmann. Zo is dat!
Nu vraagt u - en daarmee hebt u in principe gelijk - waarom men de kleine boekhandel dan geen grotere rabat geeft, zodat hij soepeler kan zijn bij de prijsberekening. Maar weet u dan niet wie die rabatten aan de kleine boekhandelaren moet geven? Bertelsmann! De grote uitgevers moeten dergelijke rabatten geven!
Dacht u nu werkelijk dat, omdat u de vaste boekenprijzen afschaft, de grote uitgevers de boekhandelaren plotseling grotere rabatten zullen geven? Weet u wat het resultaat zal zijn? De vaste prijzen worden afgeschaft, de huidige kleine rabatten blijven bestaan en uiteindelijk zullen in Duitsland vijf- tot zesduizend boekenwinkels de pijp uit gaan. En waarom? Om uiteindelijk - en daarvan ben ik vast overtuigd - de nichecultuur te laten voortbestaan! Dure folianten zullen op de markt blijven komen, dure boeken zullen blijven voortbestaan, maar weet u hoe? Nog exclusiever en duurder dan nu! Daarbij denkt u dus uiteindelijk niet aan degenen die u nu op het oog hebt, de consumenten, maar daarmee speelt u de grote concerns in de kaart, alhoewel dat het laatste is wat u wilt. Misschien kunt u hier nog eens over nadenken.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer Schulz.

Onderbreking van de zitting
De Voorzitter
Waarde collega's, voordat ik de zitting van het Europees Parlement verklaar te zijn onderbroken, zou ik met uw welnemen en naar gewoonte een woord van dank tot alle diensten van de Vergadering willen richten, een verplichting waaraan ik met genoegen tegemoet kom. En zoals ik van tijd tot tijd placht te doen, zou ik in het bijzonder de medewerkers willen danken met wie wij niet rechtstreeks in aanraking komen. De tolken zien wij zitten, ook al bevinden zij zich in hun "viskommen" , en ondanks de kilheid van die warme "viskommen" hebben wij met hen rechtstreeks contact, net zoals met de zaalwachters die steeds bereid zijn aan onze behoeften tegemoet te komen. De diensten van het Directoraat-generaal griffie helpen ons bij onze werkzaamheden en zorgen er met name voor dat wij minder fouten maken dan wanneer wij het zonder hun hulp zouden moeten stellen.
Er zijn echter medewerkers die hier niet fysiek aanwezig zijn: ik denk dan aan de vertalers, die dagelijks 4.000 bladzijden vertalen, en aan alle anonieme medewerkers die steeds weer hun uiterste best doen om onze betogen begrijpelijk te maken in de Regenboog . Ik zou al deze medewerkers, en dan vooral de laatstgenoemden, onze meest oprechte dank willen betuigen.
Waarde collega's, de Spaanse volkswijsheid zegt: "Sneeuw brengt voorspoed" . Deze week heeft het gesneeuwd en ik heb een groot vertrouwen in de volkswijsheid. Ik ben er vast van overtuigd dat deze sneeuw ons veel goeds zal brengen, niet het hele jaar door - daarvoor heeft het te weinig gesneeuwd - maar toch ten minste dit weekeinde, waarvan ik hoop dat het u allen voldoening zal schenken.
Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement te zijn onderbroken.
(De vergadering wordt om 11.42 uur gesloten)

