
De Voorzitter.
   Het doet mij deugd u mede te delen dat er vandaag voor de eerste keer in de plenaire vergadering drie nieuwe tolkencabines in gebruik worden genomen. Derhalve beschikken we voor de debatten van vandaag over tolkvoorzieningen voor drie van de nieuwe talen: Pools, Hongaars en Tsjechisch.
Dit verandert niets aan het feit dat volwaardige tolkvoorzieningen pas met ingang van 1 mei 2004 voor alle nieuwe talen beschikbaar zullen zijn. Dus met de beperkte beschikbare faciliteiten, is het de bedoeling dat we de diverse talen laten rouleren zodat alle nieuwe talen gelijkmatig aan bod komen.(1) 

Watson (ELDR ).
   – Mijnheer de Voorzitter, hier voor mij staan 26 kaarsen. Ik ben me ervan bewust dat hierdoor het brandalarm zou kunnen afgaan en zou u dan ook dankbaar zijn als u mij toestaat mijn punt te maken alvorens over te gaan tot het verslag van de fungerend voorzitter van de Raad.
Ik zou de fungerend voorzitter willen vragen een reactie te geven op een kwestie die tijdens de top niet aan de orde is gesteld, maar die volgens de liberale fractie wel aan de orde gesteld had moeten worden: het feit dat 26 Europese burgers nog steeds zonder proces gevangen worden gehouden in Guantánamo Bay. Deze 26 kaarsen symboliseren dat deze gevangen niet vergeten mogen worden en ik hoop dat deze 26 en uiteraard alle zeshonderd gevangenen een eerlijk proces zullen krijgen. Ik wil het Italiaanse voorzitterschap vragen om, namens de Europese Unie, deze kwestie bij iedere gelegenheid onder de aandacht van de Amerikaanse regering te brengen en deze op de agenda te zetten voor de volgende top EU-VS.
De fungerend voorzitter beweert zelf het slachtoffer te zijn van oneerlijke behandeling door de rechterlijke macht, dus juist hij zou zich deze zeer reële onrechtvaardigheid op veel grotere schaal moeten aantrekken. 
De Voorzitter.
   Bij wijze van uitzondering heb ik dit beroep op het Reglement als eerste aan de orde laten komen, voornamelijk om veiligheidsredenen en om te voorkomen dat het brandalarm wordt geactiveerd. Nu hij zijn punt aan de orde heeft gesteld, wil ik de heer Watson verzoeken de kaarsen te doven. 
De Voorzitter.
   Als eerste zijn aan de orde de verklaringen van de Raad en de Commissie over de resultaten van de Europese Raad die op 16 en 17 oktober 2003 in Brussel is gehouden, waarbij ook aandacht voor het voortgangsverslag van de Intergouvernementele Conferentie.
Ik wil het Parlement mededelen dat de fungerend voorzitter van de Raad, de heer Berlusconi, tijdens zijn laatste bezoek een aantal beloften heeft gedaan namens het Italiaanse voorzitterschap. Alle beloften betreffende de deelname van het Parlement aan de Intergouvernementele Conferentie zijn volledig waargemaakt.
Onze collega's de heer Méndez de Vigo en de heer Hänsch wonen beide de vergaderingen van de Intergouvernementele Conferentie met betrekking tot buitenlandse zaken bij en dat als volwaardige deelnemers met een betrokkenheid die, voor dergelijke activiteiten, ongekend is voor dit Parlement.
Ten tweede dien ik er op te wijzen dat mochten er eventueel een aantal technische werkgroepen voor bepaalde aspecten van de Intergouvernementele Conferentie in het leven worden geroepen, het Europees Parlement volledig betrokken zal zijn bij de werkzaamheden van deze werkgroepen.
Ten derde is de Voorzitter van het Europees Parlement voor het allereerst door het voorzitterschap van de Raad uitgenodigd om alle topontmoetingen in het kader van de Intergouvernementele Conferentie bij te wonen en eraan bij te dragen, eerst op 4 oktober 2003 in Rome en vorige week opnieuw in Brussel. Dit is een uitzonderlijk en ongekend hoog betrokkenheidsniveau, waarmee tegemoet wordt gekomen aan een verzoek dat dit Parlement heeft gedaan voordat Italië het voorzitterschap aanvaardde: in de Conventie is een nieuwe werkwijze vastgelegd en er is een nieuw partnerschap vereist om te kunnen bouwen aan een Europa met een grondwet.
Ik wil namens mijzelf en namens het Parlement uiting geven aan onze erkentelijkheid voor het feit dat het voorzitterschap zijn beloften is nagekomen.
Berlusconi,
   - Mijnheer de Voorzitter, zoals u terecht opmerkte – mijn dank daarvoor – heb ik de beloftes ingelost die ik persoonlijk in dit Parlement had gedaan met betrekking tot deelname van de vertegenwoordigers van het Europees Parlement aan de werkzaamheden van de Intergouvernementele Conferentie.
Het verheugt mij, mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, u verslag te kunnen uitbrengen over de Intergouvernementele Conferentie en de recente Europese Raad. Tijdens de openingsplechtigheid van de Conferentie op 4 oktober jongstleden hebben de staatshoofden en regeringsleiders, samen met de Voorzitter van dit Parlement en de voorzitter van de Commissie, de Verklaring van Rome aangenomen. Daarin bevestigden zij dat de Europese integratie een factor van cruciaal belang is voor de vrede, de democratie, de welvaart en de solidariteit op ons vasteland.
Zoals u reeds hebt gezegd, mijnheer de Voorzitter, hebben wij in onze werkzaamheden nauw samengewerkt met het Parlement. Met de deelneming van Voorzitter Cox aan de vergaderingen in Rome en Brussel en met die van de heren Hänsch en Méndez de Vigo wordt duidelijk gemaakt hoe belangrijk het huidige constitutionele proces is vanuit historisch oogpunt.
Tot nu toe hebben de vergaderingen van de Conferentie bevestigd dat er ruime overeenstemming bestaat ten aanzien van de meeste door de Conventie opgestelde bepalingen. De nog bestaande meningsverschillen betreffen een aantal specifieke voorbehouden van bepaalde lidstaten. Voor ons is het evenwel van essentieel belang dat het ontwerp van de Conventie als een geheel wordt beschouwd en wordt geprobeerd elke instelling te versterken en tegelijkertijd het tussen de instellingen bereikte evenwicht te handhaven. De komende weken zullen uitwijzen of het mogelijk is nog tijdens het semester van het Italiaanse voorzitterschap tot een akkoord te komen. Het Italiaanse voorzitterschap kan evenwel bevestigen dat het niet zal instemmen met een ondermaats compromis.
Het allesomvattende voorstel dat wij in de tweede helft van november met het oog op de eindsprint van de onderhandelingen zullen presenteren, zal oplossingen van hoog gehalte bevatten. Daarmee zal de Europese Unie in staat worden gesteld in de wereld een hoofdrol te vervullen bij de bevordering van de veiligheid, de vrijheid en de vrede. Ik verwijs in dit verband ook naar de vooruitgang die is geboekt bij het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid, dat een van de pijlers is van het toekomstige Constitutioneel Verdrag. De besprekingen van de staatshoofden en regeringsleiders van 16 oktober hebben aangetoond dat er ten aanzien daarvan een gemeenschappelijk, en ik zou haast zeggen groeiend bewustzijn is. Het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid zal echter des te efficiënter zijn naarmate het beter wordt geïntegreerd in een kader dat het transatlantisch kader aanvult en daarmee verenigbaar is. Dit aspect moet in de toekomstige constitutionele tekst op ondubbelzinnige wijze worden bevestigd.
Dan ga ik nu over tot de Europese Raad van de afgelopen week. Tijdens de werkzaamheden is gesproken over de economische groei, de verbetering van het mededingingsvermogen en het immigratiebeleid. Uit alle interventies is gebleken dat men van plan is te handelen overeenkomstig de strategie van Lissabon. Ik wijs hier met name op het principeakkoord over het Europees groei-initiatief, dat aan het begin van het semester door het Italiaanse voorzitterschap werd gelanceerd en de volledige steun en instemming heeft gekregen van de Commissie. Met dit initiatief willen wij vervoersinfrastructuren en energie- en telecommunicatienetwerken verwezenlijken en tegelijkertijd investeringen in innovatie en onderzoek aanmoedigen. Voor de tenuitvoerlegging van zowel de infrastructuurprojecten als de projecten voor innovatie en onderzoek is een geschikte investeringenmix noodzakelijk. Deze mix kan een beslissende rol spelen in deze context. De Commissie heeft beloofd snel voorstellen te doen voor een pakket projecten die op korte termijn ten uitvoer moeten worden gelegd. Daarbij zal de mogelijkheid worden geboden van een hoger medefinancieringspercentage ten laste van de Uniebegroting.
In de conclusies van de Europese Raad wordt ook duidelijk gemaakt hoe belangrijk het is dat de Unie en de afzonderlijke lidstaten zich inzetten voor de verbetering van de factoren die van doorslaggevend belang zijn voor het mededingingsvermogen van de Europese productiesector. Daarom wordt aangedrongen op een snelle aanneming van de verordening betreffende het communautair octrooi en worden de lidstaten uitgenodigd meer vaart te zetten achter de omzetting in het nationale recht van de communautaire wetgeving op het gebied van de interne markt. Ook wordt aangedrongen op snelle vooruitgang bij de verwezenlijking van het actieplan voor de integratie van de financiële diensten en op een spoedige afsluiting van de onderhandelingen over de richtlijn betreffende overheidsopdrachten.
Wij hebben eveneens bevestigd te willen streven naar een investeringsvolume voor onderzoek en innovatie van 3 procent van het bruto binnenlands product. Ook werd nogmaals onderstreept hoe belangrijk het is dat gezorgd wordt voor een wetgeving van goede kwaliteit, voor vereenvoudiging en stroomlijning daarvan en voor een efficiënt en transparant overheidsbestuur. Tot slot hebben wij het belang van de sociale dimensie in de Europese economische ontwikkeling bevestigd.
Wat de werkgelegenheid betreft wachten wij op het verslag van de door Wim Kok voorgezeten werkgroep. Dat verslag zal behandeld worden tijdens de buitengewone Europese Top die het voorzitterschap van plan is bijeen te roepen aan de vooravond van de Europese Raad van december. Wij hebben gekeken naar bepaalde aspecten van de sociale bescherming en geprobeerd de open coördinatiemethode voor de beleidsvormen van de lidstaten op dit gebied efficiënter te maken. Het doel is de modernisering van de socialezekerheidsstelsels te bevorderen en te vergemakkelijken opdat de geleidelijke vergrijzing van de Europese bevolking kan worden aangepakt en de pensioenstelsels en de socialezekerheidsstelsels financieel duurzaam kunnen worden gemaakt. Wij vonden het onze plicht om collectief nota te nemen van dit probleem maar ons te onthouden van elk ingrijpen in de autonome besluitvorming van de afzonderlijke lidstaten. Het doel is onze praktijken naast elkaar te leggen en te vergelijken en gemeenschappelijke doelstellingen te bepalen, opdat het pact tussen de generaties, dat sociale samenhang moet garanderen binnen onze samenlevingen, succesvol zal zijn.
De Europese Raad heeft zich ook beziggehouden met een aantal aspecten van het werkprogramma voor asiel en immigratie, dat is vastgesteld in Tampere, Laken, Sevilla en laatst nog in Thessaloniki. Wij hebben bevestigd de tot nu toe gevolgde evenwichtige aanpak te zullen voortzetten, niet alleen bij de bestrijding van illegale immigratie en mensenhandel en bij de versterking van de buitengrenscontrole maar ook bij de ontwikkeling van gemeenschappelijke beleidsvormen voor opvang en integratie van al degenen die Europa legaal binnenkomen.
In Thessaloniki hebben wij een werkprogramma opgesteld en in Brussel hebben wij een extra impuls gegeven aan bepaalde specifieke aspecten daarvan. Wat de controle aan de buitengrenzen betreft hebben wij nota genomen van diverse belangrijke gemeenschappelijke initiatieven die de afgelopen maanden zijn genomen en een betere coördinatie verdienen. Daarom hebben wij ingestemd met het voorstel van de Commissie om een agentschap voor het beheer van de buitengrenzen op te richten voor de verbetering van de verschillende vormen van samenwerking tussen de lidstaten bij het beheer van de buitengrenzen.
Wat de controle op de migratiestromen betreft werd nogmaals gewezen op het belang van een effectief gemeenschappelijk overname- en terugkeerbeleid. Wij hebben de Commissie derhalve gevraagd te blijven streven naar de sluiting van overnameovereenkomsten met derde landen en hebben onze goedkeuring gehecht aan het voorstel van de Commissie om gepaste financiële steun te verlenen aan het grensbeheer en de aanpak van de repatriëring. Ik geloof dat voorzitter Prodi zo meteen deze vergadering op de hoogte zal stellen van de desbetreffende besluiten. Tot slot leek het ons noodzakelijk nogmaals te wijzen op het belang van een constructief partnerschap met derde landen, zowel met de landen van herkomst als de doorreislanden, opdat de migratiestromen op efficiënte wijze kunnen worden beheerd.
Wij hebben bevestigd de nationale voorrechten op het delicate gebied van het aantal immigranten dat kan worden toegelaten op het eigen grondgebied, volledig te zullen eerbiedigen en hebben ingestemd met het voorstel om de Commissie een studie te laten verrichten naar de relatie tussen legale en illegale immigratie. Ik wil hier herinneren aan de recente tragedie dicht bij de Italiaanse kust, en aan alle tragedies die zich continu voordoen in de Middellandse Zee. Ik moet u zeggen dat deze tragedies mij diep treffen en met smart vervullen. Het feit dat zoveel mensen het leven verliezen tijdens hun wanhopige zoektocht naar een betere toekomst, moet voor ons reden zijn om onze samenwerking te versterken en herhaling van dergelijke rampen te voorkomen. Ik wil hierbij onderstrepen dat onze christelijke vorming ons ertoe aanzet deze immigranten te zien als mensen die wij een met onze beschaving strokende opvang moeten bieden. Zij verlaten hun door armoede geteisterde land en komen naar ons continent met hun werklust en armkracht als enige toeverlaat. Ik denk dat wij allen diep moeten nadenken over de manier waarop het beschaafde Europa, het christelijke Europa, het welvarende Europa zich moet openstellen en degenen moet opvangen die hier naartoe komen met hoop in hun hart, met hoop op een betere toekomst voor henzelf en hun kinderen.
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, de Europese Raad heeft zich ook beziggehouden met de internationale actualiteit. De internationale ontwikkelingen vereisen dat de Europese Unie snel standpunten inneemt. Wat de situatie in het Midden-Oosten betreft heeft de Unie de lijn bevestigd die zij altijd coherent heeft gevolgd: enerzijds een ondubbelzinnige en onvoorwaardelijke veroordeling van het terrorisme en een vastberaden oproep aan de Palestijnse Autoriteit om daadwerkelijk blijk te geven van vastberadenheid in de strijd tegen het extremistisch geweld, en anderzijds het verzoek aan de Israëlische regering om haar nederzettingenbeleid te wijzigen en bij de uitoefening van de legitieme verdediging van haar burgers acties te vermijden die slachtoffers maken onder de burgerbevolking. Europa herhaalt dus met vastberadenheid te zullen bijdragen aan de tenuitvoerlegging van alle aspecten van de routekaart, en onderstreept daarbij het belang van een efficiënt mechanisme voor internationaal toezicht. Eveneens is bevestigd dat er absoluut behoefte is aan een economisch plan - dat plan hebben wij de naam Marshall gegeven, dezelfde naam als het plan dat Europa na de Tweede Wereldoorlog weer op de been hielp - voor het herstel van de economie van het betrokken gebied. Daarvoor is de hulp noodzakelijk van de landen van de G8 en de landen van de Europese Unie.
Wat Irak betreft heeft de Raad er met voldoening nota van genomen dat de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties resolutie 1511 unaniem heeft goedgekeurd. Met deze resolutie worden betere vooruitzichten geschapen voor de donorconferentie die zoals u weet op 24 oktober aanstaande in Madrid zal worden gehouden. De Europese Unie zal in een eerste fase 200 miljoen euro beschikbaar stellen. Deze staan reeds op de communautaire begroting voor de periode 2003-2004. In die context werd de Hoge Vertegenwoordiger van het GBVB en de Commissie gevraagd een strategie op middellange termijn uit te werken voor de betrekkingen van de Europese Unie met Irak en voor eind maart volgend jaar verslag uit te brengen over de daarbij gemaakte vorderingen.
Wat Iran betreft hebben wij verklaard onze aandacht gericht te houden op de termijn van eind oktober. Dit is de termijn die de raad van beheer van de Internationale Organisatie voor Atoomenergie Iran had gegeven voor het uitvoeren van enkele specifieke garanties wat zijn kernprogramma betreft. Wij vragen de regering in Teheran nogmaals het Aanvullend Protocol betreffende deze garanties zo spoedig mogelijk en onvoorwaardelijk te ondertekenen, te ratificeren en uit te voeren en alle activiteiten met betrekking tot de verrijking van uranium en alle opwerkingsactiviteiten op te schorten. De Europese Unie heeft tegelijkertijd bevestigd bereid te zijn met dit land een samenwerking op te zetten. Het Italiaanse voorzitterschap heeft nauw contact onderhouden met Frankrijk, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk, met het oog op het bezoek dat de ministers van Buitenlandse Zaken van deze drie landen gisteren, 21 oktober, aan Teheran hebben gebracht. Het voorzitterschap heeft de ontwikkelingen bij dit initiatief op de voet gevolgd en wel vanaf het moment waarop het in afgelopen juli ontstond. Wij beschouwen dit als een onderdeel van de algemene activiteiten van de Europese Unie ten aanzien van Iran. Wij hebben dan ook met voldoening kennis genomen van de goede resultaten van dit bezoek. Deze ontwikkeling – als zij wordt bevestigd – zal de voorwaarden helpen creëren waarover tijdens de Europese Raad van Brussel overeenstemming is bereikt en die noodzakelijk zijn om de samenwerking met een belangrijke partner voor de stabiliteit in dat gebied te bevorderen.
De Europese Raad heeft ook andere actuele kwesties behandeld. Wat Kosovo en met name de ontwikkelingen in de dialoog tussen Belgrado en Pristina betreft, werden alle betrokken partijen aangemoedigd een constructieve bijdrage te leveren aan de onderhandelingen. Wat de Republiek Moldavië betreft heeft de Europese Raad de wens geuit dat het probleem van Trans-Dnjestrië wordt opgelost en de steun aan de bemiddeling van de OVSE wordt voortgezet. De Europese Unie blijft ook aandacht schenken aan de gebeurtenissen in de gebieden die in geografisch opzicht weliswaar ver van ons verwijderd zijn maar ons in historisch en cultureel opzicht juist zeer na zijn. Wij bedoelen hiermee de dramatische gebeurtenissen in Bolivia en de onrust in de aanlooptijd tot de verkiezingen in Guatemala. Wij hebben wat dit laatste land betreft uiting gegeven aan onze ongerustheid over het klimaat van intimidatie en geweld dat daar heerst.
Tot slot wil ik nog vermelden dat de Europese Raad Zijne Heiligheid paus Johannes Paulus II van harte heeft gefeliciteerd met de vijfentwintigste verjaardag van zijn aan vrede en solidariteit onder de volkeren gewijd pontificaat. De Raad heeft de voorzitter van de Europese Raad gevraagd de paus namens de Raad te bedanken en hem zijn steun en dank te betuigen, gezien met name ook zijn belangrijke werk voor de verdediging van de burgerrechten, dat volgens de Raad een rechtstreekse invloed heeft gehad op de val van het regime in de Sovjetunie en de uiteindelijke val van de muur van Berlijn.
Dit is, mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, een korte weergave van onze werkzaamheden. Ik dank u voor uw aandacht.
Prodi,
    Mijnheer de Voorzitter van het Parlement, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, geachte afgevaardigden, de laatste keer dat ik u toesprak heb ik erop gewezen dat de fundamenten van de Unie gezond zijn maar snel en vastberaden optreden geboden is om de huidige fase van stagnatie te doorbreken. Daarom heeft de Commissie het Europees groei-initiatief gepresenteerd, dat ik aan het begin van deze maand kort heb beschreven. Vandaag kan ik u mededelen dat de Europese Raad heeft ingestemd met onze ideeën voor het herstel van de economie en de stimulering van de groei en de werkgelegenheid.
Het groei-initiatief is een eenvoudige en concrete strategie. Het heeft niet ten doel te tornen aan de prioriteiten van de strategie van Lissabon, maar juist de verwezenlijking ervan te versterken en te versnellen. De belangrijkste punten zijn: ten eerste de opheffing van de hinderpalen voor de coördinatie en met name de opheffing van de hinderpalen die voortvloeien uit de ingewikkelde bestuursregels, en ten tweede de aantrekking van publieke en particuliere middelen voor de financiering en het opstarten van bepaalde, zich reeds in een vergevorderd ontwikkelingsstadium bevindende infrastructuurinvesteringen. Daarvoor zijn wij een -lijst aan het opstellen, dat wil zeggen een lijst met onmiddellijk te starten infrastructuur- en onderzoeksprojecten van Europese draagwijdte. De projecten die op deze -lijst komen te staan, zijn gekozen uit de lijst van de 29 reeds eerder ingediende projecten. Daaronder bevinden zich ook de grote trans-Europese verkeersverbindingen en een aantal hightech projecten. De lijst beantwoordt aan twee beginselen: enerzijds de wens snelle en concrete resultaten te boeken en anderzijds de noodzaak aandacht te schenken aan de verenigbaarheid met de beoogde doelstellingen inzake duurzame ontwikkeling.
De wens snel concrete resultaten te boeken krijgt op drie belangrijke manieren vorm. Ten eerste wordt profijt getrokken van de mogelijkheden die ontstaan met een hoger niveau van cofinanciering door de Unie. De Commissie heeft voorgesteld het communautaire aandeel in de financiering van de grensoverschrijdende delen van de projecten op te trekken tot 30 procent. Op die manier zal het hefboomeffect van onze investeringen op de aantrekking van particulier kapitaal en andere bronnen van overheidskapitaal worden versterkt. Ten tweede worden de middelen geconcentreerd ingezet op een beperkt aantal, rijpe projecten. De impact van de investeringen neemt aanzienlijk toe als men de financiële middelen niet als poedersuiker uitstrooit maar concentreert op de zich reeds worden de projecten uitgekozen die het meest uitzicht op snelle resultaten bieden. Dat betekent echter dat, met name met het oog op de uitbreiding, concrete oplossingen moeten worden gevonden voor ingewikkelde problemen: er moet werkgelegenheid worden gecreëerd, de economische groei moet worden gestimuleerd en het potentieel voor onderzoek en technologische innovatie moet in goede banen worden geleid, waarbij tegelijkertijd de basis moet worden gelegd voor een sterker mededingingsvermogen.
Met de -lijst wordt tot slot ook grote aandacht besteed aan de factor verenigbaarheid, aangezien de projecten worden geselecteerd aan de hand van ecologische, economische en financiële duurzaamheidscriteria. Bij deze financieringen moet echter met name het Stabiliteits- en Groeipact worden gerespecteerd en overeenkomstig de globale richtsnoeren voor het economisch beleid worden gestreefd naar een betere kwaliteit van de uitgaven. Ik wil wat dit betreft mijn waardering uitspreken voor de voortreffelijke geest van samenwerking waarvan de Europese Investeringsbank blijk geeft. De EIB, met wie wij in perfecte harmonie samenwerken, heeft een nauwgezet plan opgesteld voor de financiering van het initiatief. Het is evenwel duidelijk dat dit niet de enige projecten zijn die in aanmerking komen voor tenuitvoerlegging in het kader van het groei-initiatief. Persoonlijk hoop ik dat er meer projecten op de lijst zullen komen te staan.
Dit initiatief heeft echter enkele belangrijke aspecten. Ten eerste worden hierin de prioriteiten beter en duidelijker afgebakend en de middelen geconcentreerd op de beste projecten. Verder wordt gezorgd voor een beter gecoördineerd beheer van de operationele fasen van de projecten. Waar nodig zal een coördinator worden benoemd om de moeilijkheden bij de voltooiing van de werkzaamheden te overwinnen. Tot slot wordt rekening gehouden met de wetgevingsstructuren en worden ook de andere, bureaucratische en administratieve problemen aangepakt die tot nu toe een rem waren op de tenuitvoerlegging van de werkzaamheden.
Wat zal nu de volgende stap zijn? De Europese Raad heeft de in het initiatief opgenomen ideeën overgenomen en de Commissie mandaat gegeven om samen met de EIB een gedetailleerd voorstel uit te werken. Dit voorstel zal in december aan de staatshoofden en regeringsleiders ter goedkeuring moeten worden voorgelegd. De steun van de Raad is ongetwijfeld een zeer positieve factor. Programma´s, actieplannen en consensus zijn onontbeerlijk maar resulteren niet automatisch in investeringen. Om de realiteit te veranderen is er behoefte aan een sterke politieke wil en een groot engagement. De komende maanden zullen wat dat betreft voor de Europese Unie een belangrijke test zijn. Met andere woorden, als wij echt dichter in de buurt van de doelstellingen van Lissabon willen komen, moeten wij van ganser harte hopen dat de Europese Raad van december woorden omzet in daden en onze voorstellen in praktijk brengt.
Geachte afgevaardigden, het tweede thema van mijn interventie gaat over de Intergouvernementele Conferentie. Zoals u weet, zou de Europese Raad van december de ontwerp-Grondwet moeten goedkeuren. Daarna zal op een gegeven ogenblik - en in ieder geval nog voor de verkiezingen voor het nieuw Europees Parlement - het Verdrag van Rome kunnen worden ondertekend.
Om de nieuwe grondwet in december te kunnen goedkeuren moet het voorzitterschap voor eind november met duidelijke voorstellen komen en aan de hand daarvan een consensus zien te bewerkstelligen. Ik wil hier nogmaals duidelijk maken dat de Conventie een pakket evenwichtige voorstellen heeft gepresenteerd waarin belangrijke innovaties voorkomen. Wij blijven dit pakket in zijn geheel als een goede basis voor discussie zien.
Het is duidelijk dat de Intergouvernementele Conferentie zich moet buigen over de vraagstukken die in de Conventie niet konden worden besproken of uitgediept. Er zijn echter maar heel weinig punten die verandering vereisen, en de vergaderingen op ministerieel niveau van 4 en 13 oktober hebben aangetoond dat veel van de nog open vraagstukken niet in de grondwet zelf hoeven te worden opgelost maar beter kunnen worden toevertrouwd aan de secundaire wetgeving of aan de interne reglementen van de verschillende instellingen. Dit is mijns inziens een belangrijke stap waarmee snelle en efficiënte conclusies mogelijk worden. Ik wil vandaag slechts één kwestie behandelen, een kwestie die hoe dan ook onderwerp van gesprek moet zijn in de Conferentie, omdat hierdoor waarschijnlijk wrijving zal ontstaan. Zoals u weet heb ik tijdens de laatste Intergouvernementele Conferentie een lans gebroken voor de besluitvorming in de Raad met een dubbele gewone meerderheid. Onze burgers zullen een dergelijk systeem intuïtief begrijpen omdat het eenvoudig en transparant is en de besluitvorming zou stroomlijnen en vereenvoudigen. Ik heb mijn teleurstelling over het in Nice bereikte resultaat nooit onder stoelen of banken gestoken en ben onvermoeibaar blijven ijveren voor een eenvoudig systeem, voor een meerderheid van ten minste 50 procent van de lidstaten en 50 procent plus één van de bevolking. De door de Conventie ingediende ontwerp-Grondwet bevat een wat ingewikkeldere formule: 50 procent van de lidstaten en 60 procent van de bevolking. Dat was niet precies hetgeen wij hoopten maar mijns inziens is ook dit wel beschouwd nog een tevredenstellende oplossing. Zij is namelijk eenvoudig, transparant en maakt besluiten mogelijk.
Praktisch gezien biedt een dergelijke formule bijna dezelfde kans op succes als de zeer ingewikkelde stemweging zoals die in Nice werd vastgesteld. Misschien zou iemand geneigd zijn de drempel van het inwonertal bij wijze van middenweg op te trekken tot 66 procent. Wij zullen ons echter met kracht tegen een dergelijk voorstel moeten verzetten. Het doel daarvan is namelijk het in de Conventie tot stand gebracht evenwicht diepgaand te wijzigen.
Als wij namelijk een balans opmaken van de gevolgen van een dergelijk voorstel, zien wij dat een kleine minderheid daarmee veel gemakkelijker een initiatief kan bevriezen of de Unie kan lamslaan.
Wat samenstelling betreft moet de Commissie, zoals reeds vaker gezegd is, een weerspiegeling zijn van de nationale gezichtspunten. Ook de Conventie heeft gekozen voor een Commissie bestaande uit één commissaris per lidstaat. Daar wordt nauwelijks bij stilgestaan, maar dat is wat de Conventie voorstelt. De structuur die de Conventie voorstelde was echter ingewikkeld en mijns inziens onwerkbaar. Ons voorstel moet dan ook niet gezien worden als een poging het constitutioneel pakket open te breken - er is namelijk al één commissaris per lidstaat – maar veeleer als een bijdrage in de richting van een uiteindelijk compromis. Een bewijs daarvan is het feit dat de meeste lidstaten een duidelijke voorkeur hebben voor één commissaris per lidstaat van de Unie en voor gelijke stemrechten van alle commissarissen. Dat is het verschil.
Op die manier zou men ook dichter in de buurt van een evenwichtige en politiek aanvaardbare oplossing komen. De Commissie heeft reeds een voorstel gedaan voor de organisatie van een uitgebreid college van commissarissen. Dat voorstel staat garant voor een efficiënt besluitvormingsproces en volledige legitimiteit. Degenen die beweren dat de Commissie op die manier een directorium wil vormen, of dat de Commissie zich zou verwijderen van de visie van de oprichters van de Gemeenschap, zitten ver naast de realiteit. De Commissie kan haar politieke rol alleen vervullen als zij een eigen legitimiteit en geloofwaardigheid bezit, en deze legitimiteit en geloofwaardigheid vloeien voort uit een nauwe band met de nationale culturen en de gezichtspunten van heel Europa.
Tot slot moet absoluut ook een derde punt worden aangepakt: het moet mogelijk gemaakt worden de Grondwet in de toekomst te wijzigen. Wij beseffen heel goed dat het praktisch gezien onmogelijk is de Grondwet te wijzigen als daarvoor de unanieme ratificatie van 25 of nog meer landen nodig is.
Dan zal elke hervorming onmogelijk zijn. Wij moeten echter ook beseffen - en wat dat betreft wil ook ik, net als alle anderen, verwijzen naar de grote strijd die werd geleverd bij de opstelling van de Amerikaanse grondwet - dat als wij onze Grondwet niet kunnen wijzigen, deze niet functioneel zal zijn en bij de eerste de beste moeilijkheid in duigen zal vallen. Een rigide Grondwet is erger dan geen Grondwet.
Geachte afgevaardigden, zoals uit deze korte opmerkingen blijkt heeft de Europese Unie behoefte aan een dynamische economie en een stevige Grondwet. Wij moeten de kracht gebruiken van de grote landen en de steun zoeken van de kleine landen: dat is in eenieders belang. Wij moeten heel de beschikbare energie vrijmaken en onze hulpbronnen volledig benutten. Als ik spreek over het benutten van onze hulpbronnen denk ik aan de legale immigratie, waar de fungerend voorzitter van de Raad terecht op zinspeelde. De legale immigratie biedt ons niet alleen de benodigde hoeveelheid arbeidskrachten om het werk te verrichten dat onze jongeren niet meer willen doen - het heeft geen zin dat feit te verdoezelen - maar ook de hooggeschoolde technici die onze productie en ons economisch leven broodnodig hebben.
Dit verschijnsel is echter uiterst moeilijk te beheren, omdat de legale immigranten moeten inburgeren en de rechten moeten krijgen die alle burgers in onze samenleving hebben. Wij moeten bovendien de strijd aanbinden tegen de illegale immigratie en tegen het nieuwe verschijnsel van de mensenhandel, dat volledig haaks staat om onze waarden. Dit zijn geen vraagstukken waarmee wij de afzonderlijke lidstaten kunnen opzadelen, onder meer omdat niet alle lidstaten in dezelfde mate onder de last daarvan gebukt gaan. In deze tijd is niemand in staat dit verschijnsel op tevredenstellende wijze het hoofd te bieden zonder een gemeenschappelijke beleidsaanpak op Europees niveau. De Commissie heeft haar werk gedaan en misschien zelfs meer dan dat, omdat vele van onze voorstellen niet zijn overgenomen. Ik herinner u hier aan het programma van zowel Tampere als Thessaloniki. Nu proberen wij in allerijl het voorstel met betrekking tot het agentschap voor het gemeenschappelijk grensbeheer aangenomen te krijgen. Dit is een grote stap - en ik ben blij dit te kunnen zeggen - maar volstaat niet. Zoals voorzitter Berlusconi al zei, is dit overduidelijk een dramatisch probleem, een probleem waarvan het einde nog niet in zicht is en dat misschien zelfs nog zal toenemen. Daarom moet een gemeenschappelijke politieke aanpak worden afgesproken en gezorgd worden voor de noodzakelijke financiële middelen. Men moet ook gemeenschappelijke stromen voor legale immigratie vaststellen en daarvan uitgaande gemeenschappelijke en allesomvattende onderhandelingen voeren met de emigratielanden, met de landen van herkomst van de immigranten.
Bovendien – om u de volle omvang van de problemen te tonen – hebben deze landen ook legale lijsten nodig om hun maatregelen ter ontmoediging van deze wanhoopspogingen door illegale immigranten te kunnen versterken. Wij moeten deze landen de garantie geven dat ten minste een klein gedeelte van hun emigratie gereguleerd kan worden. Met andere woorden, wij moeten ervoor zorgen dat ze met ons samenwerken. Het was niet mogelijk dit tijdens de laatste Raad voor elkaar te krijgen maar de Commissie zal zich hiervoor blijven inzetten, want volgens ons is dit de enige mogelijkheid om immigratie, zowel legale als illegale immigratie, op actieve wijze te beheren. Ik kan niet de ogen sluiten voor de genoemde tragedies die zich steeds weer herhalen. Wij mogen daarvoor de ogen niet sluiten, en de Commissie is ook beslist niet van plan om dat te doen.
Poettering (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, geachte voorzitter van de Commissie, beste collega’s, tijdens de Top van Brussel stond de Intergouvernementele Conferentie centraal. Onze fractie is zeer ingenomen met het feit dat het Italiaanse voorzitterschap er zo vastberaden naar streeft om voor de Top van 12 en 13 december tot een afronding te komen. Wij willen u er ook nadrukkelijk toe aanmoedigen, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, om dat voor elkaar te krijgen. Wanneer de Intergouvernementele Conferentie zich namelijk tot in 2004 voortsleept, neemt het risico toe dat er nog meer hoofdstukken worden opengebroken en dat we er niet uit zullen komen. Doet u er daarom alles aan om de zaak nog onder uw voorzitterschap af te ronden. U vindt ons daarbij aan uw zijde. Wat de institutionele vraagstukken betreft, pleiten wij ten aanzien van de samenstelling van de Commissie voor een oplossing die voor alle landen bevredigend is, zowel voor de grote als de kleine landen. We moeten ervoor oppassen te denken dat alleen de grote landen rechten hebben. Ook de kleine landen hebben er recht op, op behoorlijke wijze vertegenwoordigd te zijn. Ik wens u veel succes bij het vinden van een oplossing voor dit vraagstuk. Als u dit probleem kunt oplossen, zal er ook een oplossing komen voor de kwestie van het voorzitterschap van de Europese Raad en van de samenstelling van de Raad.
Over de stemprocedure in de Raad van ministers is onze fractie het niet helemaal eens. Op enkele uitzonderingen na is de overweldigende meerderheid van de fractie echter voor het beginsel van de dubbele meerderheid, zoals door de Conventie wordt voorgesteld. Wij vinden in het algemeen dat de Conventie een voorstel gedaan heeft dat strookt met de communautaire methode. We moeten er dan ook voor zorgen dat dit voorstel het haalt.
Ten aanzien van de wetgevende Raad staan wij erop, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, dat ook de wetgevingsactiviteiten van de Europese Raad worden gekenmerkt door transparantie en continuïteit. We moeten niet weer vervallen in de oude achterkamertjespolitiek, zodat niemand weet wat er achter de deuren van de Raad van ministers gebeurt.
Een probleem dat moet worden opgelost is de kwestie van Maastricht oftewel de prijsstabiliteit. De prijsstabiliteit maakt weliswaar deel uit van de Grondwet, maar nergens vinden we de grens van 3 procent voor het begrotingstekort. Een algemeen gebod prijsstabiliteit na te streven heeft weinig zin wanneer daarvoor geen duidelijke basis is. Daarom vragen wij ervoor te zorgen dat er heldere, meetbare uitgangspunten komen die op protocollen gebaseerd zijn. Dan blijft de prijsstabiliteit niet alleen in theorie, maar ook in de praktijk een centraal element van ons gemeenschappelijk beleid.
Dan een opmerking over de buitengrenzen. Ik heb tot mijn genoegen vernomen dat de fungerend voorzitter van de Raad, de heer Berlusconi, en de voorzitter van de Commissie, de heer Prodi, het eens zijn geworden over het immigratievraagstuk. 
Natuurlijk moeten de buitengrenzen van de Europese Unie worden beveiligd, maar beveiliging van de buitengrenzen lost slechts een deel van het probleem op, namelijk dat deel dat overeenkomt met onze doelstelling. Ten diepste gaat het echter om een menselijk probleem. Kijkt u bijvoorbeeld eens naar die deerniswekkende mensen op het eiland Lampedusa, onder wie ook kinderen, die ondervoed en uitgedroogd zijn. Dan wordt toch duidelijk dat het niet alleen maar om de beveiliging van onze buitengrenzen gaat. Die beklagenswaardige mensen zouden helemaal niet in die boten moeten hoeven stappen, maar in hun eigen land een kans moeten krijgen. Daarom is het belangrijk dat er controle is aan de grenzen van deze emigratielanden en dat er een ontwikkeling in deze landen op gang komt die jonge mensen in staat stelt in hun eigen vaderland een redelijke, goede en menswaardige toekomst tegemoet te zien. Daaraan moeten ook wij als Europese Unie in het Middellandse-Zeegebied een bijdrage leveren.
Dames en heren, op mijn briefje – dat ik nu wel terzijde kan leggen – stond al het trefwoord “Guantánamo”, voordat wij hoorden over de symbolische en betekenisvolle daad die de heer Watson in deze vergaderzaal gesteld heeft. Wij zijn van mening dat het gebruiken van overtuigende argumenten voldoende is om lastige problemen aan te snijden. Wij zeggen dat het niet alleen om die 26 Europeanen gaat, maar om alle mensen die in Guantánamo gevangen zitten. Wij zijn een groot voorstander van de strijd tegen het terrorisme, maar in onze christelijke visie op de mens heeft iedereen, ook de grootste misdadiger, recht op een proces dat beantwoordt aan de beginselen van de rechtsstaat.
Daarom doen wij een beroep op onze Amerikaanse vrienden om de fundamentele mensenrechten te eerbiedigen. Stelt u zich eens voor dat zich onder die zeshonderd gevangenen vijf of zes mensen bevinden die vastzitten terwijl ze helemaal niets hebben gedaan. Wat voor leed wordt deze mensen aangedaan en hoe onrechtvaardig worden ze niet behandeld! Dat is in wezen ook de kern van de Europese opvatting over de doodstraf. Wanneer slechts één iemand ten onrechte geëxecuteerd wordt, is dat voldoende reden om zich tegen iedere rechtvaardiging van de doodstraf uit te spreken.
Ik zeg dit als iemand die zichzelf ziet als een vriend van de Amerikanen en die er bij hen op aandringt dat zij begrip hebben voor ons standpunt - dat gebaseerd is op de rechtsstaat en de menselijke waardigheid - dat ieder mens, van welke huidskleur, sekse of nationaliteit ook, van gelijke waarde is.
Tot slot wil ik nog een opmerking maken over de Europese defensie. Ik heb het genoegen gehad tien jaar lang voorzitter te zijn geweest van de Subcommissie veiligheid en ontwapening van het Europees Parlement. Wij hebben ons altijd ingezet voor een sterke Europese defensie als onderdeel van het Noord-Atlantisch bondgenootschap. Wij willen een Noord-Atlantisch bondgenootschap dat rust op de zuil Europa en de zuil Amerika. Wij vragen onze Amerikaanse vrienden om begrip voor het feit dat wij werken aan een Europese defensie. Dat is niet tegen Amerika gericht, maar bedoeld als aanvulling: we willen samen sterk zijn. In wezen gaat het erom dat wij gezamenlijk onze gemeenschappelijke waarden verdedigen. Dat is de basis van een gemeenschappelijk Europees defensiebeleid.
Barón Crespo (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, geachte collega’s, het verslag van de fungerend voorzitter van de Raad over de Top van Brussel zou je kunnen zien als een schets in clair-obscur – om het in termen van de kunst te zeggen – want Europa ziet zich voor een bijzonder belangrijke uitdaging gesteld, namelijk het opstellen van een Europese Grondwet en daarnaast het aaneensluiten van ons grondgebied. Het is dan ook logisch om de Europese Grondwet te behandelen in combinatie met de Europese infrastructuurnetwerken, die het aderen- en zenuwstelsel van Europa vormen, en die structuur geven aan iets wat veel meer is dan alleen maar een markt: een project dat gericht is op leven in gemeenschap.
Wat de Intergouvernementele Conferentie betreft is mijn fractie bezorgd, omdat zij de indruk heeft dat dezelfde standpunten steeds maar weer in een soort litanie worden herhaald en de problemen niet worden aangepakt. Bijzonder zorgwekkend vinden wij het dat het allereerste besluit – waartegen de vertegenwoordigers van het Parlement protest hebben aangetekend – gericht was op het opheffen van de wetgevende Raad. Dat is een bijzonder belangrijk punt, want we zitten hier in een Parlement, en net nu er eindelijk een gedeelde wetgevende bevoegdheid tot stand is gekomen, besluit de Conferentie dat de mogelijkheid om samen met ons wetten te maken moet worden geschrapt. Ik dring er dan ook op aan dat dit verkeerde besluit wordt teruggedraaid.
Wat het stemsysteem betreft is er een drietal problemen dat gezamenlijk moet worden opgelost, namelijk de samenstelling van de Commissie, het voorzitterschap van de Raad, en het stemsysteem. Omdat wij ervan uitgaan dat besluiten gezamenlijk moeten worden genomen – in plaats van te worden geblokkeerd – ondersteunen wij het systeem van een dubbele meerderheid volgens het concept van de Conventie. In dit verband zou ik de aandacht van mijn geachte collega’s willen vestigen op het volgende, belangrijke punt: u mag uw parlementaire zetel niet als troefkaart inzetten om snel spijkers met koppen te kunnen slaan. Daar is deze kwestie veel te belangrijk voor.
Wat de ontwerp-Grondwet betreft blijkt op het economische vlak dat de regulering van de economische , tekort schiet, wat toch een belangrijk punt is. Dit probleem is van grote betekenis voor de prijsstabiliteit en voor de samenhang van onze beslissingen, niet alleen op het gebied van het monetair beleid maar ook op dat van het economisch beleid.
Tenslotte is de herziening van de Grondwet van vitaal belang omdat een grondwet beslist niet mag worden afgegrendeld. Dan zou hij namelijk volstrekt overbodig worden.
Ten aanzien van Guantánamo – waarover wij een hoorzitting hebben gehouden met andere fracties van het Parlement – moet gezegd dat het Europese burgerschap thans in de Grondwet erkend wordt. Het Verdrag van Genève bepaalt echter dat het de taak van de lidstaten is om de burgers van Europa te beschermen. Ik verzoek u er bij de regeringen op aan te dringen dat zij hun plicht vervullen.
Op het economische vlak komt het erop neer dat uw inspanningen erop gericht zijn geweest het plan-Delors te redden – tien jaar na dato –, het veto van de Raad ECOFIN te ontkrachten – waardoor dit plan geblokkeerd werd – en nu stelt u een reeks acties voor die werkelijk zoden aan de dijk zouden kunnen zetten. Ik denk hier bijvoorbeeld aan het voorstel voor een Europese lening, want je hoort hier overal dat de Europese Investeringsbank daar heel geschikt voor zou zijn, maar het is nog de vraag of het privé-kapitaal – dat ruim voorhanden is – er wel op afkomt. Dat is een belangrijk punt dat niet verder is toegelicht.
Ik moet zeggen, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, dat u in uw fluwelen bewoordingen in feite aanbevelingen doet die thuishoren bij de nationale regeringen. Het is niet het Europees Parlement dat de invoering van een Europees octrooi tegenhoudt. Wij werpen geen barrières op voor de omzetting van de regels: het zijn de ministers en hun regeringen die u moeten gehoorzamen. Het is niet aan u om advies te geven; u moet uw regeringen opdragen het beleid ten uitvoer te leggen waarover u overeenstemming bereikt. Dit verdient werkelijk aandacht, want dit is iets wat telkens weer als een litanie herhaald wordt.
Wat de werkgelegenheid betreft wachten wij met grote belangstelling het verslag-Koch af. In dit verband is het nuttig om de kwestie ter sprake te brengen die onder het Zweedse voorzitterschap aan de orde is gesteld, namelijk de “demografische herfst” in Europa, met betrekking tot de pensioenen en de immigratie.
Omdat Europa geen godsdienstig bestel heeft en gelukkig - voor het eerst in de geschiedenis - niet één enkele religie het recht heeft zich de Europese waarden toe te eigenen, moet ons wat betreft de immigratie en de beslissingen van de Europese Raad van Thessaloniki van het hart, mijnheer de fungerend voorzitter, dat ook wij de gebeurtenissen betreuren. In uw regering zitten ook mensen die op een positieve manier bezig zijn – iets wat we maar al te graag erkennen: minister Pisanu geeft blijk van zijn politieke verantwoordelijkheid ten aanzien van de xenofobe en volstrekt onaanvaardbare houding van andere leden van uw regering. Minister Pisanu’s optreden ligt in de lijn van dat van de heer Napolitano, die ooit als minister van Binnenlandse Zaken de aanzet heeft gegeven tot het beleid voor het sluiten van verdragen met landen die immigranten leveren. Dat beleid moet worden uitgewerkt, en met alleen maar praten over een agentschap voor het beheer van de buitengrenzen komen we er volgens mij niet; we zouden het moeten hebben over gemeenschappelijke ontwikkeling en quota’s, en u moet het daarover eens zien te worden. Dat is de lijn die we moeten aanhouden met het oog op de toekomst.
Ten slotte, mijnheer de Voorzitter, vindt mijn fractie het niet alleen belangrijk dat er een stap vooruit is gezet op het gebied van de Europese defensie, maar is zij ook verheugd over de beslissing van de Commissie externe zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid om de Sacharov-prijs toe te kennen aan Kofi Annan, aan de medewerkers van de Verenigde Naties die omgekomen zijn en ook ter nagedachtenis van Sergio Vieira de Mello. Bij de Verenigde Naties heb ik vorige week vernomen, mijnheer de Voorzitter, dat de heer Kofi Annan er mee akkoord is gegaan om ons hier in januari aanstaande te bezoeken. Ik vind dat die beslissing onze steun verdient.
Wat betreft de zogeheten donorconferentie van Madrid staat mijn fractie ten slotte volkomen achter het voorstel van de Europese Raad om een bijdrage van 200 miljoen euro te geven. Het enige waar we op zouden willen wijzen, is dat toen president Bush de Amerikaanse senaat om steun vroeg, de senaat die steun verdeeld heeft: de ene helft werd als lening verstrekt, en de andere helft als donatie. Daarmee wil ik zeggen dat we niet verder hoeven te gaan dan de Amerikanen. Zij hebben in principe een stap vooruit gezet door terug te keren tot de Verenigde Naties, zij het dat ze dat hebben gedaan in een situatie waarin steeds meer behoefte ontstaat aan een duidelijk tijdschema voor de soevereiniteitsoverdracht aan het Irakese volk.
De Voorzitter.
   Ik wil van deze gelegenheid gebruikmaken om u te informeren dat de secretaris-generaal van de Verenigde Naties, de heer Kofi Annan, dit Parlement tijdens de plenaire vergadering op 29 januari 2004 in Brussel zal toespreken. Wij verheugen ons hier erg op.
Watson (ELDR ).
   – Mijnheer de Voorzitter, de liberale fractie in dit Parlement juicht het initiatief van het Italiaanse voorzitterschap toe om de Voorzitter van dit Parlement nauwer te betrekken bij het werk van de Europese Raad. Desondanks leeft bij de Europese Liberaal-democraten een overweldigend gevoel van teleurstelling over de resultaten van de Europese Raad. Wij vrezen dat als mensen zich deze top al zullen herinneren dit zal zijn als een top die toch vooral wordt gekenmerkt door wat er onbesproken bleef en niet door wat er daadwerkelijk werd bereikt.
Een voorbeeld van een kwestie die niet aan de orde is geweest is de voortdurende gevangenschap, zonder beschuldiging of proces, van 26 Europese burgers in Guantánamo Bay op Cuba, waar ik eerder al over sprak. Als symbool voor hen staan er hier 26 kaarsen voor mij. Ik vind het jammer dat de fungerend voorzitter niet op mijn verzoek is ingegaan om vanochtend enkele woorden te wijden aan de voortdurende gevangenschap van deze Europese burgers of aan het lot van alle zeshonderd gevangenen. Mijn fractie vindt het een schandaal dat zij gevangen zitten zonder in staat van beschuldiging te zijn gesteld en is van mening dat het verzuim van de leiders van de Europese Unie in het voorzitterschap van de Raad om deze kwestie onder de aandacht te brengen moet worden rechtgezet.
Dit Parlement maakt zich eveneens grote zorgen over de situatie in Tsjetsjenië. De misdaden die daar iedere dag worden begaan in naam van de strijd tegen het terrorisme zorgen er alleen maar voor dat de regen van wraak die de rivieren van terreur zal doen stijgen eerder valt.
Met nog minder dan twee maanden te gaan tot de eindejaarstop, wanneer er overeenstemming zou moeten worden bereikt over een nieuwe Grondwet, had het voorzitterschap eigenlijk geen tijd te verliezen. Wij vrezen dat er een kans gemist is om vooruitgang te boeken. De EU-leiders, die toch al niet echt een inhoudelijke agenda kregen gepresenteerd, waren zelfs nog tot minder bereid. Ik vraag me af of het verstandig was van het Italiaanse voorzitterschap om nu nog niet aan te dringen op beslissingen over de Grondwet en te wachten met het opstellen van compromisvoorstellen en alles te laten liggen tot november. Dan kan het al te laat zijn – de politiek verafschuwt, net als de natuur, het ledige. Het ontbreken van voorstellen heeft enkele landen aangemoedigd terug te komen op de afspraken van de Conventie en heeft Polen en Spanje een gehoor verschaft voor hun uit eigenbelang geboren nostalgie naar de afgedankte afspraken van Nice.
De cruciale bepalingen over een gemeenschappelijke defensie werden besproken ‘tijdens het diner’, maar op de verheugende ommezwaai van de heer Blair ten aanzien van gestructureerde samenwerking na, lijkt het erop dat we weinig bereikt hebben, behalve Amerika buikpijn bezorgen. Ook ten aanzien van de economische hervormingen is geen substantiële vooruitgang geboekt. Hoewel we het Europees groei-initiatief toejuichen, evenals het feit dat we ons in plaats van op overbodige transportprojecten meer op O[amp]O gaan richten, moet de echte nadruk bij het herstellen van de groei toch liggen op de voortgang van structurele hervormingen. Wij hadden graag gezien dat de Raad de wetgevende daad bij het woord had gevoegd wat betreft het opbouwen van de dynamische, open economie die ons op de Top van Lissabon is beloofd.
De vooruitgang op het terrein van justitie en binnenlandse zaken was beperkt, aangezien er nauwelijks winst werd geboekt ten aanzien van belangrijke zaken als immigratie en asiel. De enige positieve ontwikkeling, het opzetten van een Europees bureau voor het veiligheidsbeheer van onze steeds langer wordende grenzen, was opnieuw iets waarover van tevoren reeds overeenstemming was bereikt en wat op de top slechts bekrachtigd werd. De andere kant van de medaille is het voorstel om biometrische gegevens aan te brengen op paspoorten en visa, wat alle alarmbellen met betrekking tot de burgerlijke vrijheden had moeten doen rinkelen, maar waarover op de top niemand zich druk leek te maken.
Mijnheer de fungerend voorzitter, er zal in november veel afhangen van uw compromistekst voor de Grondwet. Het is de laatste keer dat u aan zet bent en wij wensen u veel geluk omdat wij vrezen dat u dat wel kunt gebruiken!
De Voorzitter.
   Ik wil het Parlement eraan herinneren dat de Conferentie van voorzitters de Raad en de Commissie vorige week heeft uitgenodigd om deze middag verklaringen af te leggen over de toestand in Tsjetsjenië. Ik heb begrepen dat zij dit inderdaad vanmiddag zullen doen. 
Wurtz (GUE/NGL ).
   – Mijnheer de Voorzitter, wij herinneren ons allen de hartenkreet die de heer Giscard d’Estaing hier op 3 september jongstleden slaakte: “Verlies nooit de burgers uit het oog!”
Klaarblijkelijk hebben onze staatshoofden en regeringsleiders op geen enkele wijze hun voordeel gedaan met deze door een vriend gegeven raad. Het beeld dat ontstaat van hun onderhandelingen over de ontwerp-Grondwet is nogal bedroevend: het is alsof we weer aan het onderhandelen zijn over het Verdrag van Nice. Niet dat de problemen die ter sprake komen er niet toe doen, maar ze staan volledig los van wat in de ogen van de mensen belangrijk is, namelijk wat zijn de toekomstplannen voor de Unie? Wat is ons antwoord op de verwachtingen vanuit de samenleving? In hoeverre wil men iets doen om de koers van de huidige mondialisering te wijzigen? De gesprekken die nu plaatsvinden lijken dan ook vooral op een machtsstrijd en ontberen iedere visie die de burgers zou kunnen aanspreken. Ik ben van mening dat de Europese gedachte toch echt meer waard is.
Een aantal overwegingen van de voorzitter van de Commissie, in zijn brief aan de voorzitter van de Raad, lijken mij evenmin van een zodanige aard dat zij de publieke opinie met hartstocht voor Europa zouden kunnen vervullen. Zoals we in de brief kunnen lezen, zien de burgers steeds meer in hoe belangrijk het voor de Unie is dat de structurele hervormingen waartoe in Lissabon besloten is worden doorgezet. We hebben het dan over de voorgestelde hervormingen op het gebied van de pensioenen, de sociale bescherming, de arbeidsmarkt en de overheid, maar het is nu net dit type maatregelen dat maakt dat werknemers, gepensioneerden en werklozen, van Rome via Berlijn tot Parijs, zich steeds meer afzetten tegen die karikatuur van Europese harmonisatie van het beleid. En wat te denken van de doelstelling waarover in diezelfde brief wordt gesproken om, ik citeer, “op Europees niveau versneld te komen met maatregelen om het potentieel aan legale immigranten te benutten en tegelijkertijd een stevige positie in te nemen in de strijd tegen illegale immigratie”. Geeft dit tweesporenbeleid werkelijk de opvatting weer over de verhoudingen tussen Europa en het zuiden zoals wij die willen overdragen op onze medeburgers? Dit zal ongetwijfeld de jongeren voor het hoofd stoten die zijn gaan geloven dat er een andere wereld mogelijk is, een wereld zonder plunderaars en zonder bolwerken. Deze jongeren vinden dat de oplossing voor het probleem van mensen die immigreren om te overleven gebaseerd moet zijn op een daadwerkelijk en proactief ontwikkelingsbeleid dat de volken in het zuiden nieuwe hoop biedt. Maar meer in het algemeen nog, wordt het niet tijd dat we aan het gehele Europese publiek laten zien dat de hoofdzakelijk op nut en veiligheid gerichte benadering van het immigratievraagstuk een doodlopende weg is, hetgeen blijkt uit de ondraaglijke herhaling van drama’s, zoals de tragedie die zich onlangs afspeelde ter hoogte van het eiland Lampedusa?
Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, tot slot en als afsluiting wil ik u namens mijn fractie een concreet, constructief en realiseerbaar voorstel doen, aan de hand waarvan u een van de gebaren kunt maken die de Unie in de ogen van onze medeburgers eer aandoet, omdat ze waarden die wij in onze teksten noemen werkelijk doen leven. Dit voorstel betreft de vrede in het Midden-Oosten. Zoals u weet, hebben mannen en vrouwen met veel moed, Palestijnen en Israëliërs, twee jaar lang gewerkt aan een nieuw vredesplan, zonder een van de problemen die tot nog toe alle officiële onderhandelingen hebben geblokkeerd uit de weg te gaan. Onder hen bevinden zich buitengewoon representatieve mensen uit politieke, militaire of culturele milieus, zoals de oud-voorzitter van de Knesset, bij eenieder hier bekend, de heer Avraham Burg. Dit plan is onlangs openbaar geworden. Twee van de initiatiefnemers, mevrouw Naomi Shazan, oud-ondervoorzitter van de Knesset, en de heer Jamal Zakoud van de Palestijnse Wetgevende Raad, zijn vanmiddag onder ons. Om 16.00 uur zullen zij hun historisch initiatief presenteren aan alle afgevaardigden die dit willen horen. Daaraan voorafgaand zal Voorzitter Cox hen ontvangen en daar wil ik hem graag voor bedanken.
Ik stel voor, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, dat u hen op uw beurt ontvangt en dat u de plechtige ondertekening van dit vredesplan in Genève, op 4 november aanstaande, de dag waarop de moord op Jitschak Rabin wordt herdacht, met uw aanwezigheid opluistert, of dat in elk geval dat de Raad en de Commissie daarbij aanwezig zijn. Dit zou een gebaar voor de vrede zijn, en welk gebaar zou de identiteit van Europa op het wereldtoneel beter karakteriseren? 
Frassoni (Verts/ALE ).
   - Voorzitter, misschien zijn zes maanden inderdaad te kort om spijkers met koppen te slaan, maar van die zes maanden blijft bijna niets over als tijd wordt verspild met vergaderingen van staatshoofden en regeringsleiders. Die zijn een nutteloze en dure repliek van de discussies van de ministers van Buitenlandse Zaken. In Brussel had het Italiaanse voorzitterschap een synthesedocument moeten presenteren en een poging moeten doen om de al maanden lang bekende problemen op te lossen. Het is nu welletjes met die vragenlijsten; het is hoog tijd dat antwoorden worden geven!
Wat dit betreft wil ik een enkele opmerking maken over de wetgevende Raad. Voor ons is dit echt een kwestie van democratie. Zoals de heer Frattini gisteren heeft kunnen vaststellen, bestaat er een grote kloof tussen hetgeen veel regeringen willen en hetgeen de overgrote meerderheid van de parlementen wil. De wetgevende Raad is onontbeerlijk om democratische controle en scheiding der machten te garanderen, en vandaag hadden wij daarvoor graag garanties gehad van uw regering.
De Intergouvernementele Conferentie, de impasse waarin deze verkeert en die discussies over cijfertjes en percentages herinneren ons aan de nachten van Nice. Wij denken met bijna heimwee terug aan de Conventie, die weliswaar haar beperkingen had maar toch discussies mogelijk maakte over de gemeenschappelijke lotsbestemming van de Europeanen en het beheer daarvan.
Dan heb ik nog een opmerking over de tragedie van Lampedusa: deze mensen zijn geen immigranten maar vluchtelingen, en in de la van de Raad liggen voorstellen te wachten voor een rechtskader inzake immigratie en de definitie van vluchteling. Steeds weer komen regeringen met nieuwe voorstellen. Mijnheer de fungerend voorzitter, neemt u een resultaat mee naar huis. Dat is veel meer waard dan een stroom van woorden.
Het spook van Nice waart ook over die enorme lijst van bruggen en snelwegen waarmee het Italiaanse voorzitterschap en commissaris De Palacio ons willen opzadelen. Wat die beroemde lijst van grote projecten betreft, wel, daarover horen wij nu alleen nog maar het geschreeuw van de twee categorieën belanghebbenden: degenen die klagen dat deze of gene tunnel of corridor niet is opgenomen en degenen die popelen van ongeduld om aan de slag te gaan. Er wordt echter met geen woord gerept over de kwaliteit van deze investeringen of over de vraag of ze wel noodzakelijk zijn. Iedereen doet alsof het een nationale prestigezaak is. Dat blijkt ook uit de nauwelijks verhulde poging van de Italiaanse regering om Frankrijk onder druk te zetten, en dat doet Italië zelfs op een steeds minder elegante manier. Frankrijk heeft echter terecht twijfels over de noodzaak van de tunnel Turijn-Lyon. 
Het is voor een groot land als Italië, mijnheer de fungerend voorzitter, toch pijnlijk een koehandel te moeten voeren met als inzet een niet te rechtvaardigen tunnel in ruil voor een twijfelachtige elektriciteitsinvestering, vooral als wij kijken naar de weinig Europese aard van het belangenconflict dat speelt bij dit project en waarbij minister Lunardi betrokken is.
Wij blijven volhouden dat voor het herstel van een echte, in milieu- en sociaal opzicht duurzame groei in Europa een soort Marshallplan nodig is - een “ander” Marshallplan - voor nuttige infrastructuur maar ook voor hernieuwbare energie, gebiedsregeneratie, onderzoek en innovatie.
Elke dag worden in de toetredingslanden kilometers en kilometers perifere spoorwegen gesloten en moeten duizenden burgers met de benenwagen gaan. Ook daaruit blijkt al dat men met de fata morgana van de trans-Europese netwerken de mobiliteitsproblemen niet oplost.
Wij willen een beroep doen op de Commissie en haar vragen niet meer voor notaris te spelen als deze of gene regering met eisen komt, maar de belangen van de Unie te behartigen: dat is haar belangrijkste taak. Kennelijk is er een nieuwe lijst, de zogenaamde -lijst. Wij willen voorzitter Prodi zeggen dat het idee ons goed bevalt, zeer zeker als bij de opstelling van deze lijst wordt uitgegaan van kwaliteit en van de sociale en ecologische duurzaamheid van de projecten. Dat heeft commissaris De Palacio helaas echter niet gedaan met de lijst van Van Miert. Wij mogen niet vergeten - want dat doen de Commissie en de Raad blijkbaar - dat het Parlement bij dit thema medebeslissing heeft, en wij ook van plan zijn daar volledig gebruik van te maken.
Voorzitter, de Raad heeft besloten de Raad Mededinging te belasten met de behandeling van de wetgeving inzake chemische stoffen. Dat is een nederlaag voor al degenen die zich bezorgd maken over de gezondheid van de burgers, en een overwinning voor de chemische industrie. Het is duidelijk dat dit besluit mede mogelijk was dankzij de aarzelende houding van de Commissie. De Commissie is te laat op de proppen gekomen met haar voorstel. Zij was enorm zwak ten aanzien van de lobby’s en is totaal niet ingegaan op de verzoeken die het maatschappelijk middenveld heeft gedaan tijdens een ellenlang overleg dat geen overleg was.
In 1998 werd besloten een voorstel uit te werken voor dit onderwerp. Het doel was de gezondheid en het milieu te beschermen en niet het mededingingsvermogen en de handel te bevorderen. Wij zijn vastbesloten om die lijn te blijven volgen en zijn bereid om samen met de milieu- en consumentenverenigingen de strijdbijl op te graven en de talloze werknemers in Europa en de wereld te beschermen die nog steeds ziek worden en sterven.
De heer Watson heeft op suggestieve wijze gesproken over de verschrikkelijke situatie in Guantánamo. Ik moet echter zeggen dat tot mijn grote teleurstelling met geen woord is gerept over de 11.000 gevangenen, of politieke gevangenen zoals we zouden kunnen zeggen, die door de Amerikanen in Bagdad worden vastgehouden. Dat zijn weliswaar geen Europeanen maar wel mensen met rechten. Wij herhalen hier ons voorstel: laten wij de inwerkingtreding van de uitleveringsovereenkomst met de Verenigde Staten opschorten en druk uitoefenen op de Amerikanen wat dit vraagstuk betreft.
Dan nog een laatste opmerking, mijnheer de fungerend voorzitter. Het Europees Parlement schenkt zoals u weet grote aandacht aan het vraagstuk van de rechten van zijn burgers. In juli heeft het Parlement Italië gevraagd iets te ondernemen in het geval van Adriano Sofri, waardoor het een Europese aangelegenheid is geworden. Wij vertrouwen erop dat u gehoor zult geven aan deze oproep. U kunt dat doen. Voor ons als Europeanen is het een pijnlijke zaak met lede ogen te moeten aanschouwen hoe heel de Italiaanse regering en ook de wil van de president volkomen overgeleverd zijn aan de grillen van een minister.
Pasqua (UEN ).
   –Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, geachte voorzitters, om te beginnen zou ik willen zeggen dat de kritiek die is geuit ten aanzien van de resultaten van de Europese Raad en de Intergouvernementele Conferentie mij overtrokken, zo niet ongepast lijkt.
Om te beginnen zou ik tegen de voorzitter van de Commissie willen zeggen dat ik deze keer tevreden ben met zijn voorstellen, en dat ik eveneens tevreden ben met de voorstellen van de Europese Raad met betrekking tot het initiatief voor groei.
Dit initiatief lijkt mij inderdaad noodzakelijk, net zoals het mij noodzakelijk lijkt particuliere fondsen te combineren met publieke fondsen om een betere ontwikkeling van onze economie mogelijk te maken. Maar daarvoor moeten alle lidstaten een aantal maatregelen nemen om de particuliere investeringen te stimuleren en moet er in het bijzonder voor worden gewaakt dat de bureaucratie van de Commissie, met alle gevolgen van dien, de bureaucratie die al in elk land bestaat verergert. Dit gezegd hebbende, ben ik van mening dat we op de goede weg zijn.
Ten tweede word ik juist gerustgesteld door dat wat de vorige sprekers verontrust. Hiermee bedoel ik dat een aantal collega’s nogal naïef is. Er bestaat hier immers een federalistische meerderheid, die haar standpunten kenbaar heeft gemaakt toen het werk van de Conventie werd goedgekeurd. Deze goedkeuring ging vergezeld van een zekere pretentie, om niet te zeggen een grote arrogantie, doordat verklaard werd dat de staatshoofden en regeringsleiders, in feite de enigen aan wie in elk van onze landen nationale legitimiteit ontleend wordt, niet het recht zouden hebben ook maar enig wijzigingsvoorstel te doen.
Het was ook uitermate naïef te denken dat de landen die toetreden tot de Europese Unie genoegen zouden nemen met een tweederangs plaats voor hun ‘net echte’ commissarissen. De resultaten hoeven u dan ook niet te verbazen. Zoals Lenin al zei, zijn feiten halsstarrig; u wordt geconfronteerd met de feiten, zie ze onder ogen!
Bonde (EDD ).
   –Mijnheer de Voorzitter, de Top van Brussel heeft vaart gezet achter de gemeenschappelijke grenspolitie. Binnenkort zullen wij beschikken over een gemeenschappelijke bewaking van de buitengrenzen van de Unie, zoals wij die vroeger ook kenden aan de grenzen van ons eigen land. De EU-staat schrijdt volgens plan voort, evenals de Europese Grondwet. Momenteel werkt men aan de hand van het ontwerp van de Conventie. Er zal echter een commissaris uit elk land komen, omdat een aantal landen de Grondwet niet goedgekeurd krijgt zonder nationale commissarissen.
Wij willen ook dat de landen zelf de commissarissen kiezen, en dat er volledige gelijkheid tussen de lidstaten is qua leiding van de vergaderingen van de Raad. Nu dreigt het gevaar van groepsvoorzitterschappen van drie tot vier landen, die de EU gedurende 18 tot 24 maanden leiden, waarbij in de praktijk het grootste land van deze groep de leiding kan gaan nemen op de belangrijkste punten. Het is verstandiger om door te gaan met de huidige toerbeurtsysteem, waarbij landen zich gedurende zes maanden kunnen concentreren op een fatsoenlijk voorzitterschap. Om de werklast te beperken kan men het mogelijk maken dat de afzonderlijke Raadsformaties en vooral de 297 werkgroepen van de Raad hun eigen voorzitter uit hun midden kiezen op grond van een combinatie van toerbeurt op basis van gelijkheid en de persoonlijke kwalificatie van de voorzitter als leider van de bijeenkomsten. Ik wil speciaal waarschuwen voor de zogenaamde passerelles – eenrichtingssnelwegen – waarbij het aan de ministers-presidenten wordt overgelaten om zelf de grenzen tussen de EU en de nationale staten vast te stellen. Zij kunnen de EU-samenwerking in de breedte uitbreiden met de flexibiliteitsclausule in artikel 17. Ze kunnen de algemene wetgevingsprocedure invoeren en van eenstemmigheid overstappen op meerderheidsbesluiten, op grond van artikel 24, lid 4, en bijvoorbeeld artikel 39, lid 8, wat het buitenlands beleid betreft. Als die drie methoden worden gecombineerd, kunnen bijna alle vraagstukken onder de bevoegdheid van de EU komen te vallen. In plaats van bijvoorbeeld de wens van de Deense minister-president betreffende een competentiecatalogus met een duidelijke machtsscheiding tussen de EU en de lidstaten, krijgen we een onbeperkte macht van de regeringsleiders en een veel grotere centralisatie van de wetgevingsmacht in Brussel. Nu moeten we hopen dat de ontwerp-Grondwet in alle EU-landen aan een referendum wordt onderworpen. Het is absurd dat minister-president Blair referenda houdt over regionale parlementen in Schotland en Wales en over het stadsbestuur van Londen, maar geen referendum wil toestaan over de eerste schriftelijke grondwet van Groot-Brittannië. Wees eens dapper, mijnheer Blair, het is niet genoeg om een referendum te houden over een nieuwe grondwet in Irak. 
Pannella (NI ).
   - Mijnheer de Voorzitter, collega Pasqua zei terecht dat dit het Europees Parlement is dat hij kent: dit is het resultaat van de anti-Europese standpunten van De Gaulle, en niet van het Europa dat Winston Churchill in 1946 in Zürich opriep zich te verheffen, toen hij over de “Verenigde Staten van Europa” sprak. Hier hebben wij de “onverenigde” staten van Europa. Wij hebben bureaucratieën die elkaar verslinden en, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, wij hebben een Raad die in juli door het Parlement werd gevraagd een Europese vertegenwoordiger voor de Kaukasus aan te wijzen en op 4 september en nogmaals op 24 september werd gevraagd een vertegenwoordiger voor Irak aan te wijzen. Tsjetsjenië, dat zucht onder volkerenmoord, noch Irak zal iets van ons krijgen, afgezien van dat beschamende envelopje dat zuid-Italiaanse zwarte handelaren waardig zou zijn, afgezien van die tweehonderd miljoen op een totaal van vijfendertig miljard. Ziehier ons Europa! Als het om Israël, Irak, Tsjetsjenië en ongetwijfeld ook Guantánamo gaat, brult dit Europa als een leeuw tegen de Verenigde Staten en balkt het als een ezel tegen Rusland, China, Tsjetsjenië en Vietnam.
Ik kan dan ook niet zeggen dat wij de verantwoordelijkheid te zeer bij het Italiaanse voorzitterschap van de Raad leggen. De ontwerp-Grondwet, die met zoveel lof ter bespreking is voorgelegd, is slechts een vormloze, oppervlakkige en verwaande opeenhoping van bepalingen die geen enkele band hebben met het in de wereld bekende constitutioneel recht. Wat de rechtsstaat en de liberale staten betreft, worden in de ontwerp-Grondwet overambitieuze, aanmatigende eisen gesteld, en het ontwerp weet niet eens stand te houden in de conceptuele fase, laat staan in de toepassingsfase na de inwerkingtreding.
Mijnheer de fungerend voorzitter, ondanks de oproepen van het Europees Parlement hebt u nog steeds geen informeel ontwerp over de doodstraf ingediend. De Algemene Vergadering van de VN loopt echter ten einde. Wij kunnen echter wachten: Israël kan wachten, Turkije kan wachten en ook wij Europese federalisten uit de grote pro-Europese traditie van Italië en talrijke andere delen van Europa kunnen wachten. 
Méndez de Vigo (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, ofschoon met wat minder pathos maar zeker met net zoveel overtuiging als de vorige spreker zou ik willen zeggen dat ik gefrustreerd ben door de voortgang van de Intergouvernementele Conferentie.
Die frustraties komen in de eerste plaats voort uit de indruk dat de essentie van de Conventie verloren is gegaan, dat wil zeggen de zoektocht naar het beste voor de toekomst van het Europa van de 25. Mijn zeer gewaardeerde vriend de heer Pasqua heeft het over Lenin gehad en ons eraan herinnerd dat feiten halsstarrig zijn. En óf ze dat zijn, want deze regeringen die het groene licht moeten geven aan de Grondwet, zijn aanwezig geweest bij de Conventie en hebben daar actief aan deelgenomen. Ik huldig het standpunt dat niemand tegen zijn eigen beslissingen hoort in te gaan.
Mijnheer de Voorzitter, die frustraties hangen ook samen met de indruk dat de komende dagen zal worden geprobeerd om de onderwerpen van de Conventie opnieuw ter discussie te stellen. Het Italiaanse voorzitterschap heeft de regeringen een voorstel doen toekomen waarin staat wat er op de Conventie moet worden behandeld. Als reactie daarop zijn er 150 pagina’s gekomen met voorstellen om vrijwel alle in de Conventie behandelde onderwerpen open te breken. Verder doet zich het volstrekt tegenstrijdige feit voor dat sommige Raadsformaties – zoals de Raad ECOFIN – eveneens met voorstellen komen om de Grondwet te wijzigen. Het ergste van dit alles, geachte collega’s, is dat niet één van die voorstellen werkelijk ambitieus is, geen enkel voorstel gaat verder dan de tekst van de Grondwet. Het gaat om voorstellen die onder de maat zijn.
En dat terwijl de tekst van de Grondwet een stuk ambitieuzer had kunnen zijn. Om een voorbeeld te geven: deel IV, met betrekking tot de herziening van de constitutionele tekst, is wegens tijdgebrek nauwelijks aan bod gekomen in de Conventie, en voorzitter Giscard d’Estaing beloofde zelfs dat deze kwestie na Thessaloniki ter sprake zou komen. Maar dat is niet gebeurd. Er ligt daar een enorm gebied waarop concrete voorstellen kunnen worden gedaan. Er is hiervoor echter geen enkel concreet voorstel ingediend.
Verder ben ik teleurgesteld omdat de essentie van de Conventie het compromis is, maar dan wel het compromis dat tussen blokken wordt gesloten. Ik zie dat er bijvoorbeeld voorstellen zijn om de begrotingsprocedure te herzien. Die kan echter niet afzonderlijk worden behandeld. Zij vormt één pakket samen met de financiële vooruitzichten en met de eigen middelen. Als Europees Parlement keuren wij dat hele pakket goed, we kunnen er nu niet mee akkoord gaan dat er een deel ongewijzigd wordt gelaten terwijl datgene wat is overeengekomen met betrekking tot de begrotingsprocedure, wordt veranderd.
Ik vind dan ook dat de Intergouvernementele Conferentie zich moet concentreren op de echte politieke onderwerpen, waarvoor nog steeds geen oplossing is gevonden, waarover de regeringen nog geen consensus hebben bereikt, en dat zijn gewoon: het voorzitterschap van de Raad en de roulerende voorzitterschappen, de stemweging en de zetelverdeling in het Europees Parlement, en het aantal commissarissen. Het is zaak dat constructieve voorstellen – en ik roep het Italiaanse voorzitterschap op om daarmee te komen – worden ingediend en niet hier en daar als lapmiddel worden gebruikt.
Daarom heb ik de voorzitter van de Commissie helaas alweer niet begrepen – en ik zeg dit vanuit bezorgdheid – als hij zegt dat de stemweging een heel goede zaak is maar dat het aantal commissarissen wel moet worden veranderd. We kunnen niet die gedeelten van voorstellen die ons aanstaan accepteren en de rest verwerpen.
Er zal moeten worden gezocht naar een compromisoplossing en ik hoop dat het Italiaanse voorzitterschap dat zal doen, en daar niet te lang mee zal wachten.
Napolitano (PSE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ik zal enkel iets zeggen over de vraagstukken in verband met de Intergouvernementele Conferentie alhoewel u, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, daar niet veel woorden aan vuil hebt gemaakt. Ook de conclusies van de Raad van 16 oktober zijn wat dat betreft nogal pover: slechts achtenhalve regel. Gisteren hebben wij echter met minister Frattini een ruime discussie kunnen voeren in de Commissie constitutionele zaken, die open was voor de nationale parlementen. Ik wil inhaken op enkele zorgen en kritische opmerkingen die gisteren naar voren zijn gekomen, en waar ook collega Méndez de Vigo zojuist al naar verwees.
Staat u mij toe bij voorbaat elk misverstand uit de weg te ruimen. Dit Parlement is absoluut niet behept met vooroordelen jegens het Italiaanse voorzitterschap. Integendeel, wij hebben Italië krediet gegeven omdat Italië als oprichtend land in de meest cruciale fasen van de Europese opbouw altijd belangrijke bijdragen heeft geleverd. Het Italiaanse voorzitterschap moet nu aantonen dat het dit krediet waard is en zich weet te voegen in de beste traditie van het Italiaanse europeïsme. Waarom zijn wij bezorgd? Wij zijn bezorgd omdat een niet gering aantal regeringen reeds heeft laten doorschemeren enkele van de belangrijkste innovaties van het ontwerp van de Conventie ter discussie te zullen stellen. Hoe moeten wij daarop reageren? Dat is de vraag. De manier waarop de Conferentie op ministerieel niveau is begonnen is zeer zorgwekkend. Wij weten wat er is gebeurd, alhoewel u, voorzitter Berlusconi, daar niets over hebt gezegd.
De discussie begon bij de nieuwe ontwikkeling die door de Conventie werd ingevoerd in haar voorstel aangaande de uitoefening van de wetgevende functie in de Unie. Het voorstel was af te stappen van de versnipperde sectorale uitoefening via de talrijke Raadsformaties en de wetgevende bevoegdheden te concentreren in een enkele Raad Algemene Zaken en Wetgeving. Welnu, uit de raadpleging via vragenlijsten, die voor de discussie onder de ministers van Buitenlandse Zaken is gehouden, is gebleken dat een groot aantal regeringen “nee” zegt. Waarom werd niet vermeld. Welnu, de vertegenwoordigers van al de regeringen die nu “nee” zeggen, hebben met deze innovatie ingestemd toen dit een onderdeel werd van het eindcompromis van de Conventie. De kwestie van de wetgevende Raad is geen niemendalletje. Ik heb nu geen tijd om uit te leggen waarom, maar hetgeen in de IGC op ministerieel niveau is gebeurd heeft bij ons de alarmbel doen luiden. Men mag niet denken dat deze kwestie is afgehandeld. Als dat wel het geval was, zou er geen sprake meer zijn van een ondermaats compromis, maar van een regelrecht zwichten.
Zoals trouwens talrijke regeringen met een eenvoudig “nee” heel de kwestie van de wetgevende Raad van tafel hebben geveegd zouden zij ook andere, even belangrijke of zelfs nog belangrijkere punten uit het ontwerp van de Conventie van tafel kunnen vegen. Die manier van doen is onaanvaardbaar. Het voorzitterschap mag alleen verzoeken tot wijziging in overweging nemen als deze gemotiveerd, begrijpelijk en verdedigbaar zijn. Dan zal het voorzitterschap blijk moeten geven van de noodzakelijke overtuigingskracht om de betrokkenen over de streep te trekken, en zal het zich gesteund moeten weten door de wetenschap, voorzitter Berlusconi, dat het niet alleen het standpunt van Italië vertegenwoordigt maar alle standpunten en alle krachten die in de Conventie zijn samengevloeid in een gemeenschappelijk resultaat. Onder die krachten bevinden zich ook het Europees Parlement en achtentwintig nationale parlementen, dat wil zeggen de rechtstreeks gekozen en aldus gelegitimeerde vertegenwoordigingen van de burgers, van de volkeren van de Unie: laten wij dat nooit uit het oog verliezen.
Wij kunnen niet echt op aan van de principiële consensus of de goede wil van de staatshoofden en regeringsleiders tijdens de openingszitting van de IGC in Rome als onmiddellijk daarna de ministers van Buitenlandse Zaken het ontwerp van de Conventie uiteen beginnen te rafelen en in stukjes beginnen te snijden. Past u op dat u niet in retoriek vervalt! U hebt de vorige keer gezegd - en het moest gezegd worden - dat het Europees belang de overhand moest hebben boven de nationale belangen. Het risico is echter dat - en dat gebeurt ook, zoals wij zien - niet eens de fundamentele nationale belangen aan bod komen maar slechts enkele kleine en onbeduidende standpunten worden beschermd. Wij vrezen dan ook, voorzitter Berlusconi, dat de metafoor waar zal blijken te zijn die Altiero Spinelli hier in het Parlement uit het werk van Hemingway citeerde toen zijn ontwerp werd goedgekeurd en hij sterke twijfels had over het lot dat zijn ontwerp beschoren zou zijn. Dezelfde metafoor gebruikte ook de heer Amato in deze dagen: “De grote vis die wij dachten te vangen met het ontwerp van de Conventie zou wel eens een visgraat kunnen blijken te zijn omdat de haaien het visvlees hebben verwijderd”. Wij moeten alles in het werk stellen om dat te voorkomen. 
De Voorzitter.
   Ik kon een citaat van Hemingway niet onderbreken, maar ik wil mijn collega's toch dringend vragen zich aan hun spreektijd te houden! 
Rutelli (ELDR ).
   - Mijnheer de Voorzitter, zal het Italiaanse voorzitterschap succesvol zijn op dit historisch moment voor de Europese Grondwet en de Europese opbouw? Ik blijf tot op het laatst hopen dat de vruchten van de Conventie zullen rijpen en in het belang van Europa zullen worden geoogst.
Nu wij de laatste twee maanden van uw voorzitterschap ingaan, wilde ik u aanspreken over twee politieke vraagstukken. Ten eerste het dramatische en tegelijkertijd concrete en symbolische vraagstuk van de immigratie. Wij verwachten dat het Italiaanse voorzitterschap samen met de Commissie de basis legt voor een echte Europese optie inzake financiering, controle en sancties op immigratiegebied. Wij willen meer dan enkele algemene wensen en verwachten dat eindelijk stappen naar voren worden gezet door een van de landen die het sterkst bij dit verschijnsel betrokken zijn.
Ik verwacht verder, mijnheer de fungerend voorzitter, dat de door u voorgezeten Raad een initiatief neemt in de kwestie-Irak. De unanieme resolutie van de Veiligheidsraad opent misschien een nieuwe weg. De Europese leden van de Veiligheidsraad zijn het eindelijk onderling eens geworden en nu moet de Raad dat compromis omzetten in een initiatief. Men moet - en kan - terug naar het multilateralisme. Men kan zich gemeenschappelijk inzetten voor de wederopbouw, de veiligheid, de aanpak van het humanitaire probleem en de democratische overgang naar een Irakese soevereiniteit onder het mandaat en de leiding van de Verenigde Naties.
Mijnheer de fungerend voorzitter, als Europeaan mag ik mijn diepe bezorgdheid over de gang van zaken in de Intergouvernementele Conferentie niet verzwijgen. U hebt bevestigd dat u hoopt de werkzaamheden voor eind december te kunnen afsluiten en zo dicht mogelijk bij de tekst van de Conventie te kunnen blijven. U zei niet bereid te zijn een ondermaats compromis te accepteren. Ik heb echter de indruk dat het Italiaanse voorzitterschap tot nu toe niet meer heeft gedaan dan nota nemen van de voor- en tegenstandpunten van de delegaties ten aanzien van de verschillende vraagstukken. Aldus ontstaat echter het risico dat het spel ook daar waar alles in kannen en kruiken leek te zijn, wordt heropend.
Zoals de heer Watson echter al zei, heeft Europa geen behoefte aan een voorzitterschap dat voor notaris of scheidsrechter speelt en de verschillende eisen tot in de puntjes optekent. Er is nu behoefte aan een leiderschap dat met vooruitziende blik en wijsheid leiding geeft. Voorzitter Prodi heeft gelijk: een rigide Grondwet is gedoemd in duigen te vallen. Daarom hoop ik dat juist Italië, dat in 1985 het onmogelijke mogelijk maakte met de IGC die uitmondde in de Europese Akte, in 2003 zal aantonen in staat te zijn de Europees gezinde traditie voort te zetten en bij te dragen aan de totstandkoming van een Grondwetstekst die soepel genoeg is om functioneel te kunnen zijn en overtuigend genoeg om de ontwikkeling van Europa in de komende vijftig jaar te kunnen begeleiden.
Bertinotti (GUE/NGL ).
   - Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Commissie, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, geachte collega´s, eerlijk gezegd is dit voor mij een totaal schizofreen debat. De voorzitter van de Raad presenteert hier een beleid dat men alleen kan presenteren als men de realiteit in Europa buiten beschouwing laat.
U zegt dat maatregelen genomen moeten worden voor de pensioenstelsels en daarbij de sociale samenhang moet worden behouden. Mijnheer de fungerend voorzitter, werpt u eens een blik op uw eigen land: overmorgen wordt een algemene staking gehouden door alle vakbonden die protesteren tegen uw pensioenbeleid. Daaraan doen ook de vakbonden mee die het pact voor Italië met u hebben ondertekend. Alle werknemers verzetten zich tegen een bepaald beleid: zegt u dat wat? Zegt u dat wat na de strijd in Frankrijk, na de strijd in Spanje en na het ongenoegen in Duistland? Of zegt u dat niets?
U zegt zo hoogdravend dat er een Europese Grondwet wordt uitgevaardigd. Maar hebt u eigenlijk wel gemerkt dat er op 4 oktober in Rome twee grote Europese manifestaties zijn gehouden, een door de Europese vakbonden en een door de andersglobalisten? Met deze twee manifestaties is uiting gegeven aan sterke, radicale kritiek op deze Grondwet omdat hetgeen hierin over vrede, rechten en arbeid staat namelijk heel zwak en dubbelzinnig is. 
Tijdens de vredesmars van Perugia naar Assisi heeft een grote menigte mensen van verschillende culturen, godsdiensten en politieke overtuigingen gevraagd om een radicale verandering van de grondwettelijke structuur. Zij willen dat verwerping van oorlog het eerste punt wordt. De oorlog in Irak gaat echter gewoon door en vergiftigt de wereld. Hier zijn Guantánamo en de politieke gevangenen van Bagdad genoemd. Wij zouden echter ook de blik kunnen richten op de vrijheidsbeperkende maatregelen die in de Arabische landen worden genomen met het oog op het terrorisme en de oorlog. U zegt echter niet hoe men uit deze dramatische vicieuze cirkel kan geraken.
U spreekt over de christelijke wortels van dit Europa. Als deze wortels echter bestaan wordt hun bepaald geen eer aangedaan door de tragedie in de Middellandse Zee, die neerkomt op een humanitaire ramp. Hoe kunt u zo blind zijn voor de mislukking van het contingentenbeleid voor immigratie? Mijnheer de fungerend voorzitter, u hebt hier met zulke plechtige woorden over die tragedie gesproken. U wil u er niet aan herinneren - want dat zou weinig elegant zijn - dat volgens ministers van uw regering die immigranten teruggeschopt zouden moeten worden naar hun land. Ik wil u echter wel wijzen op de faliekante mislukking van dat beleid, dat gericht was op beteugeling in plaats van op het opvangen van immigranten en het creëren van een ander ontwikkelingsmodel.
U hebt het over een economisch beleid maar kennelijk hebt u niet in de gaten dat de economie van dit Europa in een crisis verkeert en bergaf gaat. U hebt het over maatregelen en trans-Europese netwerken en zojuist hebt u kritiek gehoord op de kwaliteit daarvan. Ik wil echter vooral van uw weten hoe u de economische crisis in Europa wilt aanpakken met de lage dollar en de meedogenloze concurrentie van de Verenigde Staten. Hoe denkt u het hoofd te bieden aan de groeiende concurrentie van China? Hoe denkt u uit deze wurggreep te geraken? Hoe denkt u de neergang te stoppen? U blijft zich vastklampen aan de beleidsvormen van Maastricht, die de voorzitter van de Commissie op een goede dag - heel verstandig - stupide heeft genoemd. U kunt alleen met een zeker gezag spreken over uw beleid als u erin slaagt de realiteit te vergeten. De realiteit zegt namelijk dat u mislukt bent. 
Maes (Verts/ALE ).
   – Heren voorzitters, de Europese Raad is zich blijkbaar duidelijk bewust van zijn taak, gezien de veelheid van onderwerpen die behandeld werden op de Top. De Raad wil trans-Europese netwerken, maar in de praktijk schrikken lidstaten vaak terug om een paar kilometer spoorweg aan te leggen, die het voor het buurland een beetje gemakkelijker zou maken om de eigen goederen te exporteren. Er wordt gesproken over de noodzaak om ontwikkelingskansen te bieden aan mensen in eigen land, maar als het over suiker of over katoen gaat, laten wij de economische belangen van een kleine groep, van onze eigen bevolking, steeds prevaleren boven de kansen van de velen die in ellende leven, die daaraan trachten te ontsnappen en dan verzuipen aan onze kusten! Wij spreken al jaren over het recht van de Palestijnen om een eigen staat te hebben naast die van Israël. Maar waar is dat effectief en geloofwaardig optreden van de Europese Unie?
Eens te meer wordt u genoodzaakt om vast te stellen dat zo een optreden nodig is. Maar waar blijft het? De Europese Unie heeft behoefte aan effectiever structuren om effectiever te kunnen optreden, zonder dat de lidstaten stokken in de wielen steken. Daarom hebben we die Grondwet nodig. Wij hebben steeds gehoopt dat Europa een huis voor allen zou worden, niet alleen voor burgers en lidstaten, maar ook voor die mensen die zich in een regio bevinden die geen lidstaat geworden is, om de een of andere reden van de geschiedenis. Maar waarom ziet u Europa niet als die grote lappendeken van culturen, volkeren en regio's, waar iedereen kansen op ontwikkeling moet krijgen? Onze gemeenschappelijke lotbestemming moeten wij beter in handen nemen en die mag niet gedwarsboomd worden door de prestigepolitiek of de kortzichtigheid van een paar lidstaten! Wij willen een Europese Grondwet die werkelijk een nieuw verdrag is, dat de toekomst van de Europese volkeren een nieuw élan geeft en dat de regio's ook toegang geeft tot het Hof van Justitie als hun rechten geschonden worden. 
Muscardini (UEN ).
   - Mijnheer de voorzitter, is voldaan over het besluit van de Raad om een defensiebeleid op poten te zetten en aldus de geconsolideerde betrekkingen met de NAVO te bevestigen. Ook wijzen wij erop dat, wat de werkzaamheden van de IGC betreft, het noodzakelijk is dat elke lidstaat een commissaris heeft met stemrecht. Een van de uitdagingen is de strijd tegen het terrorisme. Daarvoor moet Europa echter in staat zijn om heel zijn grondgebied en alle burgers van zijn volkeren te verdedigen en vrede, rechtvaardigheid, vrijheid, democratie en ontwikkeling te bevorderen in de landen waarin miljoenen mensen door geweld en honger tot wanhoop worden gedreven en moeten vluchten.
De tragedies voor de Italiaanse kust maken het noodzakelijk dat de Raad eindelijk een besluit neemt over het al zo lang hangende vraagstuk van het asielrecht voor politieke vluchtelingen, en op ondubbelzinnige wijze de regeringen veroordeelt die de mensenrechten niet eerbiedigen, niet investeren in hulpbronnen voor de strijd tegen honger en zwijgen over de op hun grondgebied actieve terroristische en fundamentalistische organisaties. Europa moet zich duidelijker inzetten voor een oplossing van de crisis in Somalië. Sedert 1991 komen duizenden wanhopige, op de vlucht geslagen mensen om, eerst in de Indische Oceaan en nu in het Kanaal van Sicilië. Dit waren geen gewone immigranten, maar Somaliërs, mijnheer de fungerend voorzitter! De conferentie van Nairobi moet worden hervat en er moet een federatief pact worden gesloten tussen de Somalische staten. Dat kan de voorloper zijn voor democratie en bestrijding van fundamentalisme, terrorisme en armoede.
Degenen wier namen voorkomen op de na 11 september opgestelde lijsten van terroristische organisaties mogen geen gesprekspartners zijn van noch de lidstaten noch de Unie. Wij hebben waardering voor het besluit van de Raad om een agentschap op te richten voor het gemeenschappelijk beheer van de buitengrenzen, maar de Raad moet ook een nieuw samenwerkingsmodel opzetten waarmee hulp kan worden verleend aan de volkeren en waarmee degenen die de mensenrechten negeren worden veroordeeld. De Raad moet bovendien gratie vragen voor degenen die de shari’a ter dood veroordeeld heeft, zoals de jonge Iraanse vrouw die ter dood is veroordeeld wegens moord op haar verkrachter. 
Abitbol (EDD ).
   –Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, het niveau van Europese topbijeenkomsten is zo hoog dat ze haast wel in de stratosfeer moeten plaatsvinden, want ze lijken lichtjaren verwijderd van de Europese werkelijkheid. Mijnheer Prodi en mijnheer Berlusconi, u ruziet met elkaar over het geestelijk vaderschap van een initiatief voor groei, een oud verhaal dat al meer dan twintig jaar de ronde doet in de Europese politiek en dat stukje bij beetje zijn essentie verliest. Zoals gewoonlijk ziet het ernaar uit dat de heer Pasqua een teleurstelling te wachten staat.
Ofschoon u, en dan bedoel ik de Raad, met geen woord rept over dat wat de Europese groei verstikt heeft en elk herstel in de weg zal staan, hoofdzakelijk in de eurozone, namelijk de ongelofelijke , het ongelooflijk dwaze beleid dat de eurozone dwingt tot zowel monetaire als budgettaire starheid, zou men hebben verwacht dat de Raad enige woorden zou wijden aan de sterke stijging van de euro die onze export om zeep helpt en zo van Europa, van de eurozone, de zwakke schakel van de wereldeconomie maakt. Heeft alleen de G8 het recht over geld te praten, met alle gevolgen van dien?
Zonder vooruit te willen lopen op de resultaten denk ik dat de IGC ertoe zal leiden dat Europa, wat de Grondwet betreft, verzandt in institutioneel navelstaren, zonder dat de publieke opinie kan begrijpen wat er op het spel staat - iets wat de Conventie heeft weten te vermijden, wat men ook denkt van het werk dat zij verricht heeft. Welnu, mijnheer Berlusconi, u wist in uw eigen land inventief te zijn en het politieke leven te hernieuwen door uit te vinden. Ik doe een beroep op u om ook op Europese schaal vernieuwend bezig te zijn en met een Europees referendum te komen. Want hoe zwaar de stem van de regeringen, het Parlement en de Commissie uiteindelijk ook zal wegen in de toekomstige Europese structuur, wat ontbreekt - de ontbrekende schakel, zou je kunnen zeggen - is de bevolking: de enige manier om deze te betrekken bij de opbouw van Europa is een referendum te houden, zelfs als dit een risico met zich meebrengt. Ik hoop dat de IGC wat dat betreft vastberadener zal blijken dan de Conventie. 
Borghezio (NI ).
   - Mijnheer de Voorzitter, de woorden van voorzitter Berlusconi over de tragische humanitaire situatie op Lampedusa worden godzijdank bevestigd door de feiten. Ik heb Voorzitter Cox gevraagd een delegatie van het Europees Parlement naar Lampedusa te sturen. Europa kan in Lampedusa en elders ter plekke zien welke enorme inspanningen de Italiaanse politieagenten en douaniers ondernemen. Ik heb gezien hoe zij vanaf hun boten, op zee, voedsel en water uitdeelden aan die arme mensen, die door gewetenloze handelaren naar onze grenzen worden vervoerd.
Onze landen en de Europese Unie moeten echter niet alleen humanitaire acties ondernemen maar hebben eveneens de plicht een krachtige, vastberaden en strenge waarschuwing uit te spreken aan het adres van de politiek verantwoordelijken in de landen van herkomst, op wie een zware morele verantwoordelijkheid rust omdat zij niets doen tegen deze handel in menselijk vlees. Elk beschaafd land heeft de plicht daartegen op te treden.
Gisteren hebben wij hier een welkome gast met applaus ontvangen. Dat was de hoogste vertegenwoordiger van een van de Afrikaanse landen die nog steeds niet zijn overgegaan tot ratificatie of sluiting van een overnameovereenkomst. Deze overeenkomsten zijn echter absoluut noodzakelijk en het enige echte middel om illegale immigratie te kunnen bestrijden.
Wij staan vierkant achter het besluit van de Europese Unie om in visa, verblijfsvergunningen en paspoorten biometrische gegevens op te nemen. Deze zijn een onontbeerlijk identificatie-instrument. Wij hopen dus samen met u dat de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken de termijn van 2003 zal eerbiedigen en zo spoedig mogelijk een akkoord zal bereiken over de voorstellen van de Raad met betrekking tot deze onontbeerlijke maatregel.
Het beleid van de vorige Italiaanse linkse regeringen kenmerkte zich helaas door grootschalige, schandalige plundering van de bevolking van Afrika. Collega Barón Crespo kan er zeker van zijn dat wij de voortzetting van dit soort racisme, dat zo schadelijk en beledigend is voor die volkeren, niet zullen toestaan. Wij zullen de hulp aan de derde wereld zo transparant mogelijk maken. Die hulp mag nooit meer worden gebruikt - zoals helaas in het verleden maar al te vaak het geval is geweest en waarvoor wij ons moeten schamen - om zaken te doen of om zelfs politieke partijen in Italië of andere Europese landen op illegale wijze te financieren. 
Brok (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, geachte fungerend voorzitter van de Raad, geachte voorzitter van de Commissie, ik wil graag kort op twee kwesties ingaan. Ik vind dat het Italiaanse voorzitterschap met betrekking tot de Grondwet tot nu toe buitengewoon goed werk heeft verricht en ik wil u van harte steunen in uw streven om het belangrijkste stuk van de Conventie de slotronde van de onderhandelingen binnen te loodsen. Daarbij moeten we niet vergeten dat de begrippen transparantie, democratie en doeltreffendheid niet alleen mooie woorden zijn, maar dat die ook een zeer concrete inhoud hebben. Op het gebied van transparantie betekent dit dat voor de buitenwereld zichtbaar moet zijn wat de wetgevende Raad doet en dat door die openbaarheid controle mogelijk is. Vanuit het perspectief van de regeringen is die wetgevende Raad slechts bijzaak, maar voor ons is het een belangrijk punt, omdat de Raad onze partner is bij wetgeving. Ondanks alle moeilijkheden moet hiervoor een open formulering worden gevonden, waardoor een toekomstige ontwikkeling in deze richting niet wordt uitgesloten.
Het punt van doeltreffendheid heeft met name betrekking op de Commissie. We richten geen schade aan wanneer we het door de Conventie voorgestelde model handhaven en daar misschien het stemrecht voor allen aan toevoegen. Met alle begrip voor Polen en Spanje zou ik toch willen vragen om de wijze waarop in de Raad beslissingen worden genomen, zo te laten zoals de Conventie heeft voorgesteld. Voor de genoemde landen moet echter wel een vorm van compensatie worden gevonden, zodat de offers niet van één kant komen. Ook hier mogen we het idee van doeltreffendheid niet uit het oog verliezen. We moeten niet vergeten dat het Parlement nu juist kritiek op Nice had vanwege de methoden van besluitvorming in de Raad.
Staat u mij een laatste opmerking toe over de Conventie: in de afgelopen dagen maakten de Verenigde Staten duidelijk dat zij moeite hebben met een Europees veiligheids- en defensiebeleid. Ik vind de formulering van de Conventie heel duidelijk, namelijk dat de structurele samenwerking openstaat voor iedereen en dat die het NAVO-lidmaatschap niet mag aantasten. Indien nodig kan dat lidmaatschap nog worden uitgebreid. Wanneer er echter geen structurele samenwerking op dit terrein plaatsvindt, wanneer hiervoor geen toekomstgerichte oplossing wordt gevonden, dan zal het op een bepaald moment komen tot de oprichting van een defensie-unie op het Europese continent die los van de Europese Unie staat en geen binding heeft met de NAVO. Amerikanen, Britten en anderen moeten voor ogen houden dat het alternatief vanuit hun belang gezien veel slechter is. Daarom zouden zij de benadering van de Conventie moeten steunen.
Behalve over de Grondwet moeten we het ook over de grenzen van Europa hebben. De discussie over vind ik tot nu toe niet bevredigend. We moeten duidelijker aangeven dat een in de richting van Oost-Europa ook betekent dat we naast het volledige lidmaatschap een tweede optie moeten creëren. Alleen wanneer we ook aan de uitbreiding grenzen stellen, wanneer we dus niet zo ver uitbreiden dat we ons doel voorbijschieten, zullen we in staat zijn de huidige Unie in voorwaartse richting te ontwikkelen. Daarom moet aan die landen die in de komende tien jaar geen lid kunnen, mogen of willen worden, naast het volledige lidmaatschap een tweede optie in multilaterale vorm worden geboden, zoiets als een “Europese Economische Ruimte”. Ik wil u vragen de komende maanden initiatief te tonen op dit gebied.
Goebbels (PSE ).
   –Geachte Voorzitters, dames en heren, de topbijeenkomsten volgen elkaar op en lijken op elkaar. De vergaderingen van staatshoofden en regeringsleiders leveren conclusies op waarvan de inhoud over het algemeen omgekeerd evenredig is met de lengte. De conclusies van de Europese Raad doen steeds meer denken aan de hoogdravende beslissingen van de Opperste Sovjet, die gelukkig niet meer is. Drie jaar geleden heeft Europa niettemin een opleving gekend: Lissabon. Maar dat wat Lissabon ambieerde, is in rook opgegaan, ook al blijft men maar op bezwerende wijze verkondigen dat Europa de meest competitieve kenniseconomie moet worden, blablabla.
In feite stelt onze Unie zichzelf niet in staat om dat wat zij ambieert te realiseren. Hoe moeten we aan onze medeburgers duidelijk maken dat we bezig zijn met de opbouw van Europa als de communautaire begroting schommelt rond een magere 1 procent van het bruto nationaal product? In de Verenigde Staten wordt meer dan 30 procent van het Amerikaanse BNP herverdeeld in de federale begroting. Zelfs in Zwitserland, dat toch bekend staat om zijn relatieve zuinigheid, wordt 15 procent van het BNP via de confederale begroting herverdeeld. De begrotingen van de lidstaten kunnen een ontoereikende communautaire begroting niet compenseren.
Na drie jaren van matige recessie moeten vrijwel alle landen het hoofd bieden aan het probleem van verminderde inkomsten. Zij worden geconfronteerd met hetzij een toenemende schuldenlast, hetzij een vermindering van hun investeringsuitgaven, en soms zelfs beide. De staatsinvesteringen zijn in de Europese Unie gedaald tot één mager procentpunt van het bruto nationaal product. De Verenigde Staten zitten op 3 procent. Volgens instellingen van de Commissie levert 1 procent investering een extra groei op van 0,6 procent. De landen van de Unie zullen de weg naar een gezonde groei niet hervinden door nu de investeringsuitgaven te beperken en de koopkracht van de Europese burgers te beknotten.
De heer Berlusconi sprak zo-even tot ons over de noodzaak de groei en de concurrentie in Europa weer op gang te brengen. In deze context heeft men zojuist de trans-Europese netwerken herontdekt. Maar waar is het geld voor de financiering hiervan? De heer Berlusconi spreekt in vage termen over cofinanciering ten laste van de communautaire begroting. De heer Prodi spreekt over een hefboomeffect dankzij de begroting van de Unie waarin 30 procent wordt uitgetrokken voor de kosten van grensoverschrijdend transport. Maar in het document van de Commissie over het Europees groei-initiatief wordt slechts gesproken over herstructurering van de bestaande kredieten en niet over extra euro’s. Aangezien dezelfde kredieten maar één keer kunnen worden uitgegeven, leidt het niet tot extra groei wanneer kredieten van structuurfondsen of zelfs van het zesde kaderprogramma voor onderzoek en ontwikkeling gebruikt worden om de TEN’s te financieren. Dat is een dramatische verspilling.
Europa slaat geen acht op de uitgaven van de toekomst, de uitgaven voor onderwijs, onderzoek en infrastructuur. De Top van Brussel is geëindigd met vrome wensen. Men zegt ons nu dat concrete besluiten zullen worden genomen op 12 en 13 december aanstaande. Mijn fractie, mijnheer de Voorzitter, zal het Italiaanse voorzitterschap beoordelen op grond van deze concrete besluiten. Om dit voorzitterschap de helpende hand te bieden, stellen wij voor de ideeën van Jacques Delors nog eens te bekijken. Waarom zouden we de TEN’s niet financieren met een grote Europese lening? De Europese Unie heeft daar de financiële ruimte voor. De eurozone is een interne markt geworden waarop bijna 90 procent van de handel plaatsvindt tussen deelnemende landen. Waarom zouden we het niet aandurven over te gaan tot een stimuleringsbeleid dat niet zou werken in de landen afzonderlijk, maar dat concrete resultaten zou kunnen opleveren als het werd ingevoerd in heel Europa? 
Di Pietro (ELDR ).
   - Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, in uw verslag hebt u een fabelachtig Europa beschreven. Als dat het echte Europa was, zouden wij het er roerend mee eens zijn. Wij zien echter dat u probeert een Grondwet goedgekeurd te krijgen die de Europese instellingen muilkorft, verzwakt en in een keurslijf stopt. Bovendien maakt u Europa steeds oppervlakkiger en snijdt u dit toe op maat van de Amerikaanse en Russische wensen. Wij hadden graag gezien dat u ten minste bij deze gelegenheid, voor één keer uw persoonlijk ambitie opzij zou schuiven en het collectief belang zou behartigen.
Ziet u af van het genot om tegen elke prijs uw handtekening te zetten onder de Europese Grondwet. Deze maakt elke toekomstige wijziging bijna onmogelijk, kent de Commissie een vernederende rol toe en voorziet in een vanwege de unanimiteit verlammend besluitvormingsmechanisme in de Raad. Wij zouden graag willen dat u, zolang u nog fungerend voorzitter van de Europese Raad bent, de rol van Europa bij de verdediging van de mensenrechten - ook indien deze worden geschonden door de Amerikanen in Guantánamo of door de Russen in Tsjetsjenië - niet voor een appel en een ei verkoopt, in ruil voor een weekendje in Camp David met Bush of een uitstapje naar Sardinië met Poetin.
Laat uw stem horen over deze vraagstukken als u daartoe de moed hebt. Of conflicteren uw eigen belangen misschien ook met deze vraagstukken? 
Cossutta (GUE/NGL ).
   - Voorzitter Berlusconi, er zijn vier maanden verstreken sedert het moment waarop de Raad van Thessaloniki u de ontwerp-Grondwet toevertrouwde. Na deze vier maanden duidt echter niets erop dat er concrete mogelijkheden zijn om de alom bekende meningsverschillen over enkele essentiële vraagstukken te overbruggen. Deze zijn: de stemming in de Raad - unanimiteit of geen unanimiteit -, de samenstelling van de Commissie, het economisch en sociaal beleid en het buitenlands en defensiebeleid, krachtens welke de Europese militaire macht een aanvulling zou zijn op die van de NAVO, hetgeen zou betekenen dat zij niet autonoom is maar onderworpen aan de Verenigde Staten.
Het Italiaanse voorzitterschap is allesbehalve actief geweest. Het heeft geen tastbare resultaten kunnen bereiken. Dat is heel erg. Erg is ook uw stilzwijgen over de tragische ontwikkelingen op internationaal vlak, om te beginnen in het Midden-Oosten. Er zal geen vrede komen en er zal nooit een einde komen aan het terrorisme - dat wij allen veroordelen - zolang Israël de Palestijnse gebieden bezet houdt en zolang de schandalige scheidsmuur overeind blijft. De VN is lamgeslagen door de Amerikaanse veto´s. Het Italiaanse voorzitterschap moet iets ondernemen. Preken helpt weinig. Europa moet vastberaden optreden en het bestaan van de staat Palestina formeel erkennen. Het moet ijveren voor de stationering van een internationale troepenmacht opdat de grenzen van de twee landen en de tenuitvoerlegging van de vredesakkoorden kunnen worden gegarandeerd. Wat Irak betreft, is het absoluut noodzakelijk de bezettingstroepen onmiddellijk terug te trekken. 
Ortuondo Larrea (Verts/ALE ).
   – Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, er wordt gezegd dat de Unie gebaseerd is op de beginselen van de moderne democratie, maar het zijn de regeringen van de staten – dat wil zeggen de Raad – die zullen besluiten wat er in het verdrag over de Grondwet te staan komt. Dat gaan ze doen door te snijden in het werk van de Conventie, die nog het meeste weg had van een grondwetgevende vergadering en dus in elk geval de beste vertegenwoordiging vormde van de burgers. Volgens de beginselen van de democratie ligt de soevereiniteit bij het volk, en niet bij de uitvoerende regeringen.
Het antidemocratisch karakter van de Unie komt echter op nog meer terreinen tot uiting. Hoezeer er ook voorspeld wordt dat de wetgevende bevoegdheden van het Europees Parlement zullen worden vergroot, het zijn de regeringen van de staten in de diverse Raden die hun goedkeuring zullen blijven geven aan de Europese wetten en regelgevingen waaraan vervolgens iedereen zich heeft te onderwerpen. Ik pleit dan ook tegen de instelling van een wetgevende Raad van ministers, maar vóór een tweede Europees territoriaal Parlement, waarvan de leden moeten worden benoemd door de nationale parlementen en uit de wetgevende constitutionele organen. Dan zou Europa pas echt democratisch zijn.
Overigens lijkt het me onlogisch om in artikel 1 van het Verdrag de huidige verwijzing naar de bevolkingen om te zetten in een verwijzing naar de burgers, als in de nationale grondwetten de respectievelijke bevolkingen centraal staan, en als in artikel 5 en artikel 8 wordt gewezen op het respect voor de identiteit van de lidstaten. 
Queiró (UEN ).
   – Mijnheer de Voorzitter, de meeste sprekers hebben in hun verklaringen de aandacht gevestigd op het onmiskenbare politieke belang van de werkzaamheden van de huidige IGC. Desalniettemin mogen ook de referenties aan de opleving van de Europese economie niet over het hoofd worden gezien. De tekenen van herstel van het economisch klimaat overal ter wereld worden aangegrepen om met de steun van de EIB en de participatie van de particuliere sector een reeks belangrijke voorstellen in het kader van het groei-initiatief ten uitvoer te leggen, zoals hier overigens al is gesignaleerd.
Het is ook niet voor niets dat er met het oog op de versterking van de veiligheid van de burgers zoveel aandacht wordt besteed aan het beheer van de buitengrenzen van de Unie. Dit element ligt immers ten grondslag aan de ontwikkeling van beleidsacties die gericht zijn op een doeltreffend beheer van migrantenstromen en illegale immigratie. Bestrijding van illegale immigratie is synoniem met bestrijding van mensenhandel en andere aanverwante misdaden. Bovendien worden op die manier, zoals u ook al zei, mijnheer de fungerend voorzitter, de voorwaarden gecreëerd die nodig zijn om de opvang en sociale integratie van legale immigranten in onze landen te waarborgen.
Maar goed, de agenda wordt bepaald door de werkzaamheden van de IGC. Daarom voel ik mij geroepen u te herinneren aan de enorme politieke verantwoordelijkheid van het Italiaanse voorzitterschap en de regeringsvertegenwoordigers die op dit moment overeenstemming proberen te bereiken over de herziening van de Verdragen. Zonder afbreuk te doen aan de verdiensten van de Conventie - waaraan ik overigens zelf heb deelgenomen - attendeer ik u erop dat de herziening van de Verdragen eigenlijk pas echt begonnen is met de opening van de Intergouvernementele Conferentie. Dit neemt niet weg dat wij de vigerende Verdragen eerbiedigen. Daarom heeft de Raad van Thessaloniki het voorstel van de Conventie aangemerkt als een goed uitgangspunt voor discussie maar niet als een voldongen feit dat alleen nog even door de ministers onderschreven moet worden.
In dit verband wordt van de IGC verwacht dat zij aan het einde van haar werkzaamheden aan de nationale parlementen en de burgers van de lidstaten een gewijzigd verdrag voorlegt waarvan de basisclausules beantwoorden aan het beginsel van institutioneel evenwicht. Dat principe heeft ons immers van meet af aan in de gelegenheid gesteld de belangen en de gelijke behandeling van de lidstaten te verenigen met de vereisten van de Europese integratie. 
Berthu (NI ).
   –Mijnheer de Voorzitter, de heer Berlusconi heeft zojuist onderstreept, ik citeer, “hoe belangrijk het huidige constitutionele proces is vanuit historisch oogpunt”. En toch wekken de eerste vergaderingen van de Intergouvernementele Conferentie de indruk dat er aan dat onderwerp voorbij wordt gegaan. Er wordt op geleerde wijze gesproken over technische institutionele vraagstukken, die ingewikkeld zijn maar alles welbeschouwd van secundair belang, terwijl nog met geen woord gesproken is over het meest essentiële onderwerp: het principe op zich van een grondwet voor een soevereine entiteit, die veel wegheeft van een superstaat, met zijn supranationale besluitvormingsprocedures en het absolute primaat van het Europees recht.
Op deze wijze ontwijken de staatshoofden en regeringsleiders de centrale vraag: waarom een grondwet? Is het niet meer dan een handeling om de verdragen te verduidelijken? Of is hier sprake van het vrijwel laatste stadium van de vorming van de Europese superstaat? Sluit deze superstaat aan bij de behoeften van een uitgebreid Europa? Zou variabele geometrie geen betere oplossing zijn?
Al deze vragen, die nu nog worden toegedekt, zullen eens gesteld moeten worden, en laten we hopen dat dat in ieder geval bij het ratificeren via referenda zal zijn. Maar, mijnheer de Voorzitter, hoe langer het duurt voordat die dag aanbreekt, hoe wreder het ontwaken zal zijn. 
Evans, Jonathan (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, wij als Britse conservatieven nemen kennis van de woorden van de heer Berlusconi over de noodzaak de Europese economie weer op de rails te zetten. Mijnheer de fungerend voorzitter, u had het over concurrentievermogen, economische groei en deregulering. Dat zijn welkome woorden, maar het zijn tevens woorden die aan slijtage onderhevig zijn in verklaringen van de Raad. De vraag is of deze woorden in dit geval wel zullen worden omgezet in daden.
Het lijkt helaas weer zo te zijn dat Europa meer interesse heeft in retoriek dan in de echte hervormingen die nodig zijn om het Lissabon-proces opnieuw op gang te krijgen. Er is dringend behoefte aan daadwerkelijke en verregaande structurele economische hervormingen. Welke bewijzen zijn er dat lidstaten concrete acties ondernemen om dit soort hervormingen ten uitvoer te leggen? De voorzitter heeft zijn steun uitgesproken voor de tenuitvoerlegging van het actieplan financiële diensten, maar de realiteit is dat juist onlangs nog onder dit voorzitterschap de voortgang met betrekking tot de richtlijn beleggingsdiensten is gefrustreerd door de lidstaten.
Lage economische groei en werkloosheid blijven essentiële kwesties voor Europa: kwesties die alleen echt kunnen worden aangepakt door vastberaden de politieke wil te tonen om iets te doen aan de structurele zwakte van de Europese economie. Europa voelt zich echter wederom beter op zijn gemak bij het doorvoeren van constitutionele en institutionele hervormingen dan bij het nemen van praktische maatregelen die echte gevolgen hebben voor het dagelijks leven van onze kiezers.
We kunnen toch zeker wel iets leren van de boodschap die de uitslag van het referendum in Zweden bevatte. Is daar iets mee gedaan? De boodschap van Zweden lijkt in sommige lidstaten juist opnieuw de overtuiging te hebben gevoed dat kiezers vooral niet de kans moeten krijgen om hun mening te geven over de grote Europese kwesties. Uiteraard zullen de kiezers in Spanje, Portugal, Nederland, Denemarken en Ierland zich in een referendum kunnen uitspreken over de Grondwet en het deed mij plezier ook de minister-president van Frankrijk, de heer Raffarin, te horen zeggen dat het noodzakelijk is ook in dat land een referendum te houden over deze kwestie.
Wij waren vorige week dan ook allemaal een beetje verbijsterd over het standpunt van de Britse regering inzake een referendum in het Verenigd Koninkrijk. Er lijkt binnen de regering over dit onderwerp totale verwarring te bestaan: hoge ambtenaren ontkenden in instructies dat een referendum onhaalbaar was; een medewerker van het ministerie van Buitenlandse Zaken hield de deur nog op een kier totdat deze door de heer Blair met een klap werd dichtgesmeten. 80 procent van het Britse volk wil zich in een referendum kunnen uitspreken over deze Grondwet. Gisteren heeft mijn partij in het Verenigd Koninkrijk een verzoekschrift ingediend bij ons Parlement waarin een referendum geëist wordt. De fundamentele veranderingen in de relatie tussen de Unie en de burgers van Europa die in het ontwerp-Verdrag worden voorgesteld zullen zonder de instemming van het volk immers legitimiteit ontberen.
Er is nog een andere kwestie die in het Verenigd Koninkrijk de afgelopen dagen aanleiding heeft gegeven tot echte zorgen: de toekomst van de Europese defensie en het transatlantisch bondgenootschap. Onze Amerikaanse bondgenoten hebben hun oprechte bezorgdheid uitgesproken over de voorstellen aangaande defensie in het ontwerp-Verdrag. De Amerikaanse ambassadeur bij de NAVO heeft onlangs gezegd dat deze voorstellen de belangrijkste bedreiging voor de toekomst van de NAVO vormen. De Britse premier zegt het tegenovergestelde, namelijk dat hij niets zou doen om de NAVO te ondermijnen, maar het gaat hier natuurlijk wel om dezelfde premier die Groot-Brittannië ervan verzekerde dat de Grondwet niet meer is dan een grote schoonmaak.
Frankrijk en België blijven aandringen op het opzetten van een aparte militaire structuur, met een nieuw hoofdkwartier in Brussel. Wij beschouwen dit als een aantasting van de suprematie van de NAVO in de Europese defensie. Ik wil één ding duidelijk maken, om ons standpunt duidelijk en ondubbelzinnig vast te leggen: wij geloven in de NAVO als het fundament onder de Europese defensie en ieder initiatief dat tot doel heeft een parallelle structuur op te zetten in het kader van de EU ondermijnt een bondgenootschap dat al lang bestaat en zich in de loop der tijd bewezen heeft. 
Schulz (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de verklaring van de fungerend voorzitter van de Raad over de beveiliging van de buitengrenzen van de Europese Unie en zijn opmerkingen over de slachtoffers die in de afgelopen dagen voor de kust van Sicilië te betreuren waren, wil ik uitdrukkelijk toejuichen en steunen, ook namens mijn fractie.
Naar mijn indruk waren de woorden van de heer Berlusconi gemeend en wij delen zijn ontzetting. De Fractie van de Europese Sociaal-Democraten is bovendien van mening dat de beveiliging van de buitengrenzen en de bescherming van de menselijke waardigheid van de vluchtelingen geen Italiaanse, Spaanse of Griekse aangelegenheid is, maar een Europese. Wij moeten als Europeanen in alle landen goed beseffen dat Italië ook de grenzen van mijn land bewaakt en de grenzen van Ierland. Italië draagt een Europese verantwoordelijkheid en wij zijn tot solidariteit met het land van de heer Berlusconi verplicht.
Wanneer we ons tot die solidariteit verplichten en wanneer dit een gemeenschappelijke Europese aangelegenheid is, dan is ook volstrekt duidelijk dat wij blij zijn dat de verantwoordelijkheid hiervoor ligt bij de fungerend voorzitter van de Raad van ministers van Binnenlandse Zaken, de heer Pisanu. Wij juichen zijn voorbeeldige opstelling van harte toe. We zijn blij dat deze taak niet is toevertrouwd aan leden van de regering van uw land die zeggen dat ze kanongebulder willen horen als ze zulke boten met vluchtelingen zien. Dan hebben we liever de fungerend voorzitter van de Raad van ministers van Binnenlandse Zaken.
Mijnheer Berlusconi, u hebt wederom weinig gezegd over de conclusies van de Raad betreffende de beraadslagingen over de justitiële en politiële samenwerking. U hebt zich niet uitgelaten over het feit dat volgens punt 34 van de conclusies met name moet worden gesproken over de operationele bestrijding van de zware criminaliteit in Europa en over de samenwerking die daarvoor nodig is. In mijn laatstgehouden toespraak heb ik u twee vragen gesteld die ik vandaag wil herhalen. Ik wil u vragen daarop te antwoorden, omdat onze fractie nadrukkelijk belang hecht aan die antwoorden. Ik vraag u derhalve, mijnheer de voorzitter van de Raad, wat u denkt te doen om de aanstelling van een Europese officier van justitie te bespoedigen. Wat denkt u in het bijzonder te doen aan de invoering van het Europees arrestatiebevel? We hebben ons ten doel gesteld om voor de bestrijding van de zware criminaliteit in Europa een gemeenschappelijk arrestatiebevel in te voeren. Ik stel deze vraag niet opnieuw omwille van het dramatische effect, maar om het Parlement eraan te herinneren dat het Europees Verdrag betreffende uitlevering op 31 december aanstaande afloopt. Indien het Europees arrestatiebevel op 1 januari niet in werking treedt, zal de rechtstoestand in 2004 slechter zijn.
Daar dreigt dus gevaar en daarom willen wij van u horen wat u doet om de invoering van het Europees arrestatiebevel te bespoedigen. Ik vraag u dat ook omdat er vandaag in , een krant die u wellicht bekend is, mijnheer Berlusconi, een artikel staat van Sabrina Cottone uit Milaan die een gesprek had met de heer Bossi. De heer Bossi zegt in dat interview: “Wanneer het Europees arrestatiebevel wordt aangenomen, is dat een stap op weg naar de dictatuur, een stap op weg naar een schrikbewind”. Hij gaat verder: “Het Europees arrestatiebevel is op zichzelf al een misdaad”. Ik citeer dat nog een keer: “Het Europees arrestatiebevel is op zichzelf al een misdaad. Indien het wordt aangenomen, is dat krankzinnig en ik zal daar het eerste slachtoffer van zijn”. Nu ja, daarover kan men van mening verschillen!
Mijn vraag is: streeft de Unie bij de bestrijding van de georganiseerde misdaad een verslechtering van de rechtstoestand na? Of moet het niet juist uw taak zijn, mijnheer Berlusconi, om ten eerste de heer Bossi terecht te wijzen en ten tweede alles in het werk te stellen om ervoor te zorgen dat het arrestatiebevel op 1 januari 2004 in werking treedt? Ik zou u dankbaar zijn als u hierop een antwoord zou kunnen geven.
Maaten (ELDR ).
   – Ik durf het hier bijna niet meer te zeggen, maar wij hebben in 2000 afgesproken om in 2010 de meest concurrerende op kennis gebaseerde economie van de wereld te zijn. Na zoveel debatten en zo weinig progressie lijkt het een slechte klucht te worden. En ook in dit verslag van de Raad komt weer naar voren dat we de administratieve lasten voor het bedrijfsleven moeten verminderen. Op papier zal iedereen het hier best mee eens zijn. Maar begrijpen wij eigenlijk wel waar het in de praktijk om gaat? In Nederland heeft Gerrit Jan Zalm, de minister van Financiën, een website genaamd 
 opgericht. Ondernemers kunnen hierop precies aangeven welke regelgeving hen belemmert in het ondernemen. Ik roep U, voorzitter van de Raad, op dit ook in de Europese Unie te doen. We moeten de gedupeerden de kans geven zich uit te spreken. En pas als we een serieus overzicht van administratieve lasten hebben kunnen we echt aan de slag. Daarom, www.stopeuropeanoverregulation.eu
Tenslotte nog een punt, voorzitter, tijdens uw vorig bezoek aan dit Parlement heb ik begrepen dat u wel van een grapje houdt en ik veronderstel dan ook dat uw beloftes aan de Oekraïne over hun lidmaatschap van de Europese Unie een uiting zijn van uw originele gevoel van humor. Maar eerst moeten we toch van de huidige uitbreiding een succes maken en pas dan kunnen we nadenken over nieuwe beloftes. 
Raschhofer (NI ).
   – Mijnheer de Voorzitter, beste collega’s, de een zegt dat de Europese regeringen het compromis over de grondwet dat in de Conventie met veel moeite tot stand is gekomen, stukje bij beetje uitkleden. De ander zegt dat het legitiem is wanneer regeringen wijzigingen in het ontwerp van de Conventie aanbrengen. De bijeenkomst in Brussel is een déjà vu voor iedereen die Amsterdam en Nice heeft meegemaakt. Het is echter wel zo dat de consensus die in de Conventie met veel moeite bereikt werd, tot stand is gekomen met medewerking van vertegenwoordigers van de nationale parlementen en regeringen.
De signalen die vanuit Brussel tot ons zijn gekomen, stemmen mij tot nadenken. De Europese regeringen zijn weliswaar niet verder gekomen, maar ze verklaren dat ze op de goede weg zijn. De Duitse kanselier Schröder laat zich door de Franse president Chirac vertegenwoordigen. Iedereen in Europa weet dat je om Parijs en Berlijn niet heen kunt. Moeten nu echt al degenen die waarschuwen voor een directorium met een dergelijk machtsvertoon worden gebruuskeerd?
Tenslotte het initiatief voor groei: sinds het besluit van Essen in 1994 – ik herhaal: 1994 – is er veel papier geproduceerd, maar hebben we weinig daden gezien. Voor de top van december wordt er dus een -programma opgesteld met een lijst van uit te voeren TEN-projecten. Hoeveel geld de EU voor de TEN-projecten beschikbaar stelt, is nog onduidelijk. Er is echter ook nog geen antwoord op de vraag, wat voorrang heeft: het stabiliteitspact of het groeipact. Ik denk dat groei zonder stabiliteit niet mogelijk is, want per slot van rekening zijn de schulden van vandaag de belastingen van morgen.
Ferber (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, geachte voorzitter van de Commissie, dames en heren, ik wil me in mijn bijdrage hoofdzakelijk richten op de werkzaamheden van de Intergouvernementele Conferentie. Die vormen voor het Italiaanse voorzitterschap immers de hoofdzaak. Wij willen het Italiaanse voorzitterschap aanmoedigen om die werkzaamheden voor het eind van het jaar af te ronden, omdat alleen zo kan worden gegarandeerd dat Europa ook na de uitbreiding slagvaardig en transparant is en door de burgers wordt geaccepteerd. Dit is een belangrijke missie die de staatshoofden en regeringsleiders in het belang van Europa moeten volbrengen.
Daarom wil ik u ook vragen om in de onderhandelingen – en dit is zowel een appèl aan de Raad als aan de staatshoofden en regeringsleiders - het Europese perspectief, de Europese verantwoordelijkheid echt voorop te stellen en niet verzeild te raken in allerlei nationale detailkwesties. Waar dat toe kan leiden, hebben we gemerkt bij de laatste Intergouvernementele Conferentie in Nice. Dat is niet de Europese mentaliteit die we zo nodig hebben. De mensen koesteren hoge verwachtingen en de Raad draagt op dit punt een grote verantwoordelijkheid.
De Conventie heeft op haar manier een verrassend goed resultaat voorgelegd. Ik wil ook nadrukkelijk constateren dat het een uitstekende basis vormt voor de beraadslagingen die nu binnen de Intergouvernementele Conferentie dienen plaats te vinden. Desalniettemin zijn er naast alle positieve dingen ook wel enige kritische kanttekeningen te maken.
In de eerste plaats vind ik dat we in de preambule bij dit Verdrag een verwijzing moeten opnemen naar het christelijk erfgoed: er is niets anders dat zo’n stempel heeft gedrukt op ons werelddeel. Het christelijk erfgoed is het verbindende element dat dit continent bij elkaar houdt. Mijnheer Cohn-Bendit kan roepen wat hij wil, maar ook zijn wortels liggen in het christelijk erfgoed van dit werelddeel.
De manier waarop u reageert toont aan dat ik gelijk heb.
In de tweede plaats moeten we ons met betrekking tot deel III afvragen, of de Conventie hier haar doel niet voorbijgeschoten is en bepaalde taken naar Europees niveau heeft overgeheveld die eerder geen Europese aangelegenheid waren en dat ook niet horen te zijn. Laat ik de diensten van algemeen belang als voorbeeld noemen. Als we begrijpen wat subsidiariteit inhoudt, dan hebben de diensten van algemeen belang op het Europese niveau niets te zoeken. Hetzelfde geldt voor de coördinatie van het sociaal en economisch beleid. Ik weet niet waar hier de Europese meerwaarde ligt. Wat meer subsidiariteit, wat meer concurrentie tussen de lidstaten onderling is beter voor de interne markt, ook om doelstellingen van Lissabon te halen. Hetzelfde geldt voor de wijze waarop de toegang tot de nationale arbeidsmarkten geregeld wordt. Dat zijn zaken waarover de lidstaten moeten beslissen en verantwoording moeten afleggen. Ook de burgers verwachten bij dit soort zaken geen antwoorden van het Europese niveau, maar van de lidstaten. Als we erin slagen ook voor deze problemen een oplossing te vinden, zullen we uiteindelijk een Verdrag krijgen dat de steun van de mensen uit heel Europa ook echt verdient. De Raad moet er toch eer in stellen om die verantwoordelijkheid uit naam van de mensen in Europa op zich te nemen. 
Randzio-Plath (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, beste collega’s, in het ontwerp van de Conventie wordt terecht geconstateerd dat we niet te veel, maar te weinig Europa hebben. Daarom is er coördinatie nodig, niet alleen van het economisch en financieel beleid, maar ook van het sociaal en werkgelegenheidsbeleid. Ik denk dat juist de huidige discussie over het initiatief voor groei en investeringen duidelijk maakt hoe zwak ontwikkeld onze ideeën over het organiseren van groei en werkgelegenheid eigenlijk zijn.
Daarom zou ik er bij de Raad en zijn voorzitter op willen aandringen om veel concreter in te gaan op de vraag welke weg we willen bewandelen. Ik vind het een goede zaak dat we weer bij de maatregelen voor de modernisering van de infrastructuur beginnen en dat we niet alleen maar aan het vervoer, maar ook aan milieu en energie denken. Ik vind het terecht dat we aan onderzoek en ontwikkeling denken, maar voor alles moet er in alle lidstaten tegelijk een kwaliteitsoffensief worden gestart. Zonder gekwalificeerde mensen zal het immers niet mogelijk zijn de groei te doen toenemen. Dan zal het ons niet lukken de kenniseconomie te verwezenlijken waarin iedereen participeert. Daarom moeten we alles op alles zetten om ervoor te zorgen dat er goede sociale voorzieningen zijn, waardoor het met name mogelijk wordt om werk en gezin te combineren. Zonder de vrouwen zal de beroepsbevolking immers niet op het noodzakelijke hogere percentage uitkomen. Zweden, Denemarken en Finland hebben ons laten zien op welke manieren dat kan worden bereikt.
Aan financiële bronnen ontbreekt het in de Europese Unie werkelijk niet en ik denk daarbij niet alleen maar aan de Europese Investeringsbank of aan de andere beschikbare instrumenten. Ik denk daarbij ook aan het feit dat er in de Europese Unie naar schatting jaarlijks voor 100 miljard euro aan BTW wordt ontdoken, om van andere belastingen maar te zwijgen. Dat is meer dan die 220 miljard over tien jaar en daarmee zouden we echt iets op poten kunnen zetten. Daarom, mijnheer de voorzitter van de Raad, wordt het hoog tijd dat we niet meer, zoals in uw land, de kwijtschelding van belasting stimuleren, maar dat we eindelijk eens de samenwerking tussen de belastingdiensten gaan coördineren. Daarmee moet paal en perk worden gesteld aan de schandalige grensoverschrijdende criminaliteit, zoals carrouselfraude, handel in auto’s en mobiele telefoons en andere louche praktijken die worden gefinancierd door de omzetbelasting te ontduiken.
Duff (ELDR ).
   – Mijnheer de Voorzitter, men kan niet werkelijk verbaasd zijn over de langzame vooruitgang tijdens de beginfase van deze IGC. Men moet er simpelweg op vertrouwen dat, wanneer de premiers langer de tijd hebben gehad om na te denken over de resultaten van de Conventie en over de mindere kwaliteit van hun eigen voorstellen, zij meer geneigd zullen zijn het resultaat van de Conventie te accepteren en dit aan hun publiek te verkopen.
Een kwestie waar ik me vooral zorgen over maak is het ontbreken van een duidelijk tijdspad voor de beoordeling van deel III. De IGC is ongetwijfeld een prachtige kans om de beleidshoofdstukken te herzien en te moderniseren; sommige zijn immers, net als het gemeenschappelijk landbouwbeleid, al vijftig jaar oud. Als deel III niet daadwerkelijk hervormd kan worden, dan moet de IGC in ieder geval in deel IV proberen de procedures voor toekomstige herzieningen te vereenvoudigen. 
Lang (NI ).
    Mijnheer de Voorzitter, tijdens de Europese Raad van Brussel hebben de Europese leiders uiteraard afgezien van het idee immigratiequota per nationaliteit in te stellen.
Dit besluit, dat volgt op de verklaringen van de heer Fini, voorstander van stemrecht voor vreemdelingen in Italië, en van die van de heer Prodi, die vasthoudt aan zijn pleidooi voor integratie door verlening van nieuwe burger- en politieke rechten, toont aan hoezeer de huidige leiders van Europa actief betrokken zijn bij de verdere openstelling van de grenzen voor legale immigratie en daarmee op termijn aan massale kolonisatie van Europa.
Dit onverantwoordelijk beleid leidt onvermijdelijk tot verlies van nationale identiteit, tot etnische communautarisering van de Europese samenlevingen en tot verlies van de nationale eenheid, terwijl die toch juist een waarborg voor vrede vormen. Maar gelukkig zal die kolonisatie van Europa zich niet zonder slag of stoot voltrekken en zijn er van de kant van de burgers wettige, gezonde en heilzame reacties te verwachten. 
Salafranca Sánchez-Neyra (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, in feite heeft het Italiaanse voorzitterschap geen gemakkelijke agenda voorgeschoteld gekregen. Op een drietal punten zou ik nader willen ingaan.
In de eerste plaats de moeilijke bevalling van de Europese Grondwet. Vol ongeduld wachten wij de voorstellen af waarmee het fungerend voorzitterschap van de Raad zal komen om de hangende kwesties in de tweede helft van november tot een oplossing te brengen, en wij juichen het bericht toe dat het probleem door die voorstellen in een globaal perspectief zal worden geplaatst. Daarmee bedoel ik, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, dat er een globale oplossing wordt gevonden, waarbij alle instellingen betrokken zijn, en waarmee zij allemaal akkoord kunnen gaan, net als alle lidstaten – waarvan sommige al hebben aangekondigd dat zij een referendum zullen gaan houden – en alle nieuwe lidstaten – die ook al, in een ander verband, referenda hebben gehouden. Dat is een kant van het probleem, mijnheer de Voorzitter, waarvoor we onze ogen niet mogen sluiten.
Het tweede probleem waarmee het Italiaanse voorzitterschap zit, is de vraag hoe we de weg naar duurzame groei en het scheppen van werkgelegenheid weer terug kunnen vinden. Mijnheer de voorzitter van de Commissie, natuurlijk willen wij groei, maar ook stabiliteit. Wij juichen het Commissievoorstel toe voor het initiatief ter bevordering van de groei, waarin de infrastructuren een hoofdrol moeten spelen, want er wordt vaak gezegd, mijnheer de voorzitter, dat als het goed gaat met het Europa van de infrastructuren, het Europa van de bouw, dat het dan ook goed gaat met de opbouw van Europa. Dat is om een eenvoudige reden: de integratie van de markten is niet alleen een politiek of een juridisch begrip, maar vooral en bij uitstek een fysieke aangelegenheid. Vandaar het vitale belang van de infrastructuren, waarvan eenmaal opgebouwde achterstanden nooit meer zijn in te halen, omdat het inerte structuren zijn. Of Europa lost voor eens en altijd zijn infrastructuurproblemen op, of het moet definitief zijn ambities laten varen om tegen 2010 de meest concurrerende ruimte te worden.
Het laatste probleem waarop ik hier wil ingaan, betreft de vraag hoe we de betrekkingen met de Verenigde Staten, na de crisis van Irak en na de gebeurtenissen van 11 september, moeten herstellen. Naar mijn mening, mijnheer de Voorzitter, moeten we het accent leggen op de hoofdzaken en niet op de bijzaken. Hoofdzaak is dat we een gemeenschappelijke geschiedenis hebben, dat we een aantal gemeenschappelijke waarden hebben die soms wrijving veroorzaken – waarop onze fractievoorzitter, de heer Poettering, en ook anderen ons al hebben gewezen, zoals bijvoorbeeld in de kwestie Guantánamo en in het geval van de doodstraf, en verder een gemeenschappelijke passie voor de vrijheid. We krijgen nu een gelegenheid bij uitstek, namelijk de aanstaande donorconferentie, om onze gezamenlijke visie te geven op het project van de Europese Unie, want zoals ik gisteren al heb gezegd in het begrotingsdebat is het herstel, de wederopbouw, de pacificatie en de democratisering van Irak niet een taak die uitsluitend op de schouders van de Verenigde Staten dient te rusten maar op die van de hele democratische internationale gemeenschap.
Mijnheer de Voorzitter, aan het begin van mijn betoog heb ik gezegd dat het Italiaanse voorzitterschap geen gemakkelijke agenda heeft. Het spreekt echter vanzelf, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, dat als je jezelf geen moeilijke doelen stelt, de toppen ontbreken die de moeite waard zijn om te beklimmen. Mijnheer de Voorzitter, ik wens het Italiaanse voorzitterschap dan ook succes toe in de beslissende maanden die nog voor ons liggen. 
Terrón i Cusí (PSE ).
   ) Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen zou ik graag willen zeggen dat Catalonië, waar ik vandaan kom, samen met Aragon en Roussillon en de aangrenzende gebieden nog steeds te lijden heeft onder de onwil van de Spaanse en Franse regeringen en andere verantwoordelijke autoriteiten om de nodige infrastructuur aan te leggen om de Pyreneeëngrens te slechten.
Het is het zoveelste voorbeeld van domheid en kortzichtigheid want iedereen zou immers baat hebben bij een nog dynamischer en nog krachtiger Europese regio in dat gebied. Ik hoop dat de aankondiging van voorzitter Prodi om de financiering van de Europese grenstrajecten met 30 procent te verhogen ertoe bijdraagt dat de regeringen van de lidstaten voortaan zullen handelen overeenkomstig de besluiten van de Raad die zijzelf ondertekenen.
De ontwikkeling van het vrije Europa zonder grenzen is één kant van de medaille. De andere kant is het beheer van de buitengrenzen en het vrije verkeer van personen. Ook daar is sprake van een gelijksoortige krenterigheid en gebrek aan ambitie.
Ik juich het toe dat de Raad vasthoudt aan de algemene visie op het migratieprobleem die is goedgekeurd tijdens de Europese Raad in Thessaloniki. Dat is belangrijk, maar de toelating, het verblijf, de integratie, de grenscontrole en het scheppen van een positieve dynamiek in de landen van opvang en landen van herkomst, is al besproken op de Europese Raad van Tampere. Er liggen al jarenlang plannen op tafel voor nieuwe wetten en een coherent en duidelijk politiek beleid waardoor het aantrekkelijker moet worden om naar het consulaat te stappen in plaats van de zee op te gaan. Ook hebben wij een Europees programma dat gerechtigheid en veiligheid moet brengen voor de Europese burgers door samenwerking tussen de lidstaten, hetgeen met name tot uitdrukking komt in het Europees opsporings- en aanhoudingsbevel.
Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, wat bespreekt u tijdens de vergaderingen van de Raad? Hoe kunt u algemene verklaringen afleggen over de strijd tegen de misdaad als wij verwachten dat u ons gaat vertellen hoe, wanneer en op welke wijze u de voorstellen gaat aannemen die al op tafel liggen en of die in alle lidstaten van kracht zullen worden op de geplande datum? 
Thors (ELDR ).
    Voorzitter van de Raad, mijnheer de Voorzitter, voorzitter van de Commissie, ook op deze top zijn er naar men zegt talloze fictieve besluiten genomen. Ik vraag mij af hoe de burgers in Europa tegen een organisatie aankijken die op iedere top weer besluiten neemt die niet eens worden uitgevoerd door de ministers in de lidstaten. Zijn de kosten en resultaten wel in verhouding? Mijnheer Berlusconi, u heeft de mogelijkheid gehad om de zinloze resoluties van de topontmoetingen tegen te houden en ik betreur het dat u dat verzuimd heeft. Laat het duidelijk zijn dat ik deze kritiek ook op eerdere voorzitterschappen heb geuit. Het is van belang dat de gang van zaken tijdens de topontmoetingen fundamenteel verandert, zodat de burgers weer vertrouwen krijgen in de Unie en haar instellingen.
Mijnheer Berlusconi, in uw toespraak heeft u het over christelijke normen en waarden gehad. Een van de christelijke waarden die iedereen naar mijn mening – ongeacht geloofsovertuiging – in acht zou moeten nemen, is lijden zoveel mogelijk verlichten. Daarom maak ik mij zorgen over de vele pogingen voor het belemmeren van nieuw genetisch onderzoek waarbij verschillende soorten stamcellen worden gebruikt. Door dit onderzoek te stimuleren, kan het lijden van mensen verminderd worden. 
Hernández Mollar (PPE-DE ).
   ) Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag twee boodschappen overbrengen aan de fungerend voorzitter van de Raad en de voorzitter van de Commissie.
In de eerste plaats wil ik hun laten weten dat wij dit debat niet kunnen en niet mogen afsluiten zonder een serieus en rigoureus politiek compromis te hebben bereikt om nu eindelijk eens een einde te maken aan de doden, de uitbuiting en de mensenhandel, kortom met al die verschrikkelijke menselijke tragedies die wij dagelijks meemaken aan de zuidelijke Middellandse-Zeekust. Geen woorden maar daden.
Aan de golf van 528 emigranten die enkele dagen geleden zijn aangespoeld aan de Andalusische en Canarische kusten moeten ook nog eens zo’n 70 worden toegevoegd die zijn omgekomen bij hun poging om de kust van Sicilië te bereiken. En het is heel goed mogelijk dat wij vandaag of morgen nog meer cijfers moeten toevoegen aan dit sinistere lijstje.
De tweede boodschap is dat de Europese Unie als zodanig geen gemeenschappelijk immigratie- en asielbeleid kan voeren als de akkoorden die de lidstaten bereiken, hetzij tijdens interessante bijeenkomsten als in La Baule, die de aanzet kunnen vormen tot een nauwere samenwerking op dit gebied, hetzij door de Raad van Ministers zelf, later niet worden vertaald in solidair beleid waarin de lasten en verantwoordelijkheden worden gedeeld, zowel op economisch gebied als wat inzet van mensen en materialen betreft. Daarom is het ook nodig dat de oprichting van een Europees fonds voor de repatriëring van illegale immigranten zijn beslag krijgt. Er zijn enkele landen, zoals het mijne, Spanje, die bijzonder hoge repatriëringkosten hebben.
Overigens is het ook van wezenlijk belang dat de doorvoer- en herkomstlanden zich veel verantwoordelijker opstellen, met name die landen waarmee wij een associatieverdrag hebben waarvan alle bepalingen dienen te gelden en niet alleen de economische. Het lijkt mij geenszins overbodig als de Commissie en de Raad in het kader van deze verdragen een klemmend en overtuigend beroep doen op landen als Marokko en Tunesië, die de bron vormen van de tragische gebeurtenissen waar ik net over sprak. 
Roth-Behrendt (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, de toespraken van de heer Berlusconi in dit Parlement zijn in velerlei opzicht opmerkelijk. Vandaag, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, bent u erin geslaagd om in 19 minuten en 39 seconden erg veel te zeggen over economische groei, concurrentievermogen, innovatie, industriebeleid, nogmaals over de versterking van het concurrentievermogen en over buitenlands beleid. Dat zijn onderwerpen waarmee wij allemaal kunnen instemmen. U hebt het echter ook gepresteerd om in die 19 minuten en 39 seconden met geen woord te reppen over milieubeleid of duurzaamheid.
Ik ben Commissievoorzitter Prodi dankbaar dat hij blijkbaar in complexere verbanden denkt en bovendien een goed geheugen heeft, want hij heeft wel degelijk gezegd dat het beleid van de Europese Unie zich altijd door het duurzaamheidsbeginsel moet laten leiden. Hij herinnerde ons ook aan het proces van Lissabon, dat u zich stellig ook kunt herinneren. Het proces van Lissabon zegt namelijk dat het beleid van de Europese Unie natuurlijk het concurrentievermogen van de Unie moet versterken, maar dat het ook altijd rekening moet houden met ecologie en duurzaamheid. U hebt bereikt dat in de conclusies van de Raad over het industriebeleid het volgende gezegd wordt: voor alle voorgestelde EU-wetgeving moet een alomvattende effectbeoordeling worden uitgevoerd om te zien wat de gevolgen voor ondernemingen zijn. U hebt direct het goede voorbeeld gegeven met uw voorstel om te beginnen met het beleid inzake chemische stoffen. Tot mijn verbazing wilt u niet dat dat voorstel in de Raad Milieu wordt besproken, maar in de Raad Concurrentievermogen. Dat is niet alleen een grote verrassing voor mij, maar voor veel van uw collega’s in de Raad. Dat was zeker een van de verrassingen van de afgelopen week.
Daarom vraag ik u, mijnheer Berlusconi: realiseert u zich wel dat we niet alleen maar iets aan milieubeleid doen omdat we zo goed zijn of willen proberen ecologisch verantwoord te handelen? Beseft u dat we daarmee ook het concurrentievermogen van onze industrie versterken, dat we daarmee onze aarde, onze directe omgeving voor onze kinderen bewaren en dat we daarmee misschien ook onze bestaansvoorwaarden op het huidige niveau handhaven? Ik heb u bij uw laatste optreden in het Europees Parlement gevraagd of u van plan bent de milieumaatregelen van de Europese Unie voortvarend en met wat meer energie uit te voeren. U hebt die vraag niet beantwoord. Ik hoop dat u vandaag een antwoord zult geven op de vraag, hoe u over de ecologische component van uw beleid denkt en hoe u vandaag zelf de balans zou opmaken wat betreft de middelen en de geboekte vooruitgang, en op de vraag wat u in ecologische zin als succes beschouwt en of u tot nu toe op het gebied van milieubeleid eigenlijk wel iets bereikt hebt.
Fiori (PPE-DE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, het is altijd moeilijk om in twee minuten een zo volle agenda als die van de laatste Europese Raad van Brussel samen te vatten en te beoordelen. Ik wil een overweging over de economische context maken en daarbij inhaken op veel van hetgeen vanmorgen is gezegd.
Het is een feit dat er ergens iets niet klopt in onze analyses. Wij hebben net een top van de Wereldhandelsorganisatie achter de rug. Die heeft absoluut niets opgeleverd en totaal niet aan de verwachtingen voldaan. Het woord “faillissement” geeft op concrete wijze uiting aan hetgeen is gebeurd. Wij volgen een multilaterale aanpak in het handelsbeleid, en deze multilaterale aanpak zit momenteel in een diepe crisis. Wij moeten opnieuw nagaan of de uitgangspunten van Doha nog wel gegrond zijn, of de ontwikkelingen van Doha ons misschien van standpunt moeten doen veranderen.
Tegelijkertijd zien wij dat in Europa de inflatieniveaus grotendeels onder controle zijn. Wij hebben een vrij stabiele, zou ik zeggen, energieprijs en de omstandigheden op de financiële markten zijn niet slecht. De vraag is dus: waarom is er geen economisch herstel? Het economisch herstel is afhankelijk van factoren die enkel en alleen aangepakt kunnen worden in Europees verband.
Inderdaad geven wij een nieuwe interpretatie aan het Keynesiaans model en passen wij dit aan onze tijd aan. Het Keynesiaans model dwingt ons echter meer vaart te zetten achter de structurele hervormingen, en structurele hervormingen betekenen dat vastgeroeste posities moeten worden opgegeven. Die zijn namelijk een zware last voor de ontwikkeling van de economie.
De voorstellen van Brussel zijn concreet en interessant. Zij leren ons dat de politiek een karwei is dat dagelijks vruchten moet afwerpen, een karwei waarvoor dagelijkse inzet en inspanningen nodig zijn. Mijns inziens zullen wij een groot deel van de overwegingen van de Raad van vorige week op 12 en 13 december terugvinden in concrete voorstellen. 
Karas (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, de Commissievoorzitter heeft gezegd woorden in daden te willen omzetten. Inderdaad, niet enkel aankondigingen doen, maar uitvoeren wat besloten is, niet alleen uitbreiding maar integratie. De Top was niet alleen in de media, maar ook voor velen van ons meer een top van de retoriek, niet van de inhoud. Ik verheel niet dat ik dat ook aan het tijdstip toeschrijf.
Zijn er echt nieuwe dingen voor de Grondwet te verwachten, veertien dagen na de bijeenkomst in Rome? Welke reactie had de Commissie verwacht op haar initiatief voor groei, gezien de gebrekkige voorbereiding en het feit dat de EU geen industriebeleid en geen economisch beleid heeft? Zouden de nationale conjunctuurprogramma’s en het initiatief voor groei niet tot een kapitaalkrachtig pakket moeten worden gebundeld? Zouden we niet moeten zeggen, wie in Europa wat voor wanneer moet doen om de gemeenschappelijk vastgestelde doelstellingen te bereiken?
Ik had het over het uitvoeren van besluiten in plaats van aankondigingen doen. We hebben niets nieuws nodig. We willen voor de buitenwereld een sterk Europa en intern een subsidiair georganiseerd Europa. We willen het Stabiliteits- en groeipact. Laten we ons daaraan houden en laten we het toepassen! We hebben het concept van de interne markt. Laten we die dan eindelijk tot stand brengen! We hebben het mededingingsbeleid. Laten we er dan voor zorgen dat alle lidstaten de belemmeringen wegnemen! We hebben de doelstellingen van Lissabon, we hebben de doelstellingen van Göteborg en die van Barcelona. Wat we nodig hebben, zijn operationele programma’s voor omzetting van wat er besloten is en geen nieuwe aankondigingen.
Het tweede punt: er ligt nu een uitgebalanceerd ontwerp voor een Grondwet op tafel, op basis waarvan besluitvorming kan plaatsvinden. Het is duidelijk over welke punten nog knopen moeten worden doorgehakt. De diensten van algemeen belang vallen onder het subsidiariteitsbeginsel, maar maken deel uit van het Europese maatschappelijke bestel en moeten om die reden van het mededingingsrecht worden uitgezonderd. Uitstel brengt geen oplossing voor deze kwesties. We kunnen ons aan het tijdschema houden omdat duidelijk is welke problemen nog moeten worden opgelost.
Dan het derde punt: wij zeggen ja en nee tegen een referendum. We bedoelen dan een ja of nee tegen een nationaal referendum over de hervorming. Mijn laatste vraag aan u is: waarom gaan we ook deze kwestie niet heroverwegen? Ik zeg ja tegen een Europees referendum, ja tegen een Europese voorlichtingscampagne, ja tegen een Europese uitkomst. Dat wil zeggen dat de meerderheid van de lidstaten, de meerderheid van de stemmen beslist. Dat is beter dan een Europees project tot een nationale aangelegenheid te maken.
Oostlander (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, het verslag van de Europese Raad begint met een klein paragraafje over het Constitutioneel Verdrag. Daar is kennelijk weinig voortgang te melden. Wat we horen is in elk geval in enkele opzichten niet zo positief. Het blijkt lastig te zijn om eerst uit te breiden en daarna pas te verdiepen. Dat hadden we van tevoren al wel ingezien.
De toenemende fixatie op het idool van de zogenaamde nationale soevereiniteit en het nationaal belang inspireert tot voorstellen die vooral gericht zijn op de vraag: hoe kunnen wij de besluitvorming in Europa frustreren? Dat is de centrale gedachte in de meeste pogingen om de resultaten van de Conventie te veranderen. Sommigen willen vetorechten handhaven, anderen willen de blokkerende minderheid verkleinen en bovendien willen sommigen de Europese Commissie zo inrichten dat alle bezwaren die aan de Raadsbesluitvorming kleven, in de Commissie zouden terugkeren. Zo zou deze een verzwakt orgaan van nationale bevoordeling worden.
En tenslotte, aansluitend op wat de heer Karas gezegd heeft, hebben we al die nationale referenda, die tezamen een zeer ondemocratisch besluitvormingsmiddel vormen omdat één kleine meerderheid in één land heel Europa voor het blok kan zetten. Als dat democratie is, dan weet ik het niet meer. Dat alles staat haaks op wat de stichters van de Europese integratie bedoelden. Zij konden die gigantische innovatie starten vanwege een brede Europese visie. Als ze waren blijven hangen in een mozaïek van benepen nationale belangen dan was Europa het toneel van al of niet gewelddadige machtsspelletjes gebleven. We moeten man en paard blijven noemen. Een Commissaris die niet het Europees belang vooropstelt, maar een vertegenwoordiger is van de eigen nationale belangen, dat is een corrupte Commissaris, die ten val moet worden gebracht. Het Europees Parlement mag niet ontaarden in een verzameling van loopjongens van lidstaatregeringen. Wij zijn immers de rechtstreekse vertegenwoordigers van de Europese burgers. Het is jammer dat in sommige nieuwe lidstaten leidende persoonlijkheden de rol van Brussel om demagogische redenen niet onderscheiden van die van het Sovjet-Moskou. Het is heel duidelijk waar de verschillen liggen: zeggenschap, vrijwilligheid enz. Als men voor de keuze werd gesteld van de vrijhandelszone, hebben dat soort persoonlijkheden dat alternatief ook altijd met klem verworpen. We hopen dat de uitbreiding, die voor ons heel lang een wensdroom was, een wezenlijke versterking zal worden van de Europese gedachte. Dat is de bedoeling van de uitbreiding.
Pirker (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, geachte collega’s, gezien het feit dat de nieuwe buitengrenzen langer zullen zijn en de migratiedruk zal toenemen, ben ik zeer ingenomen met de prioriteit die u geeft aan het versterken van de ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid. Ik juich het in dit verband uitdrukkelijk toe dat u daarbij gekozen hebt voor een multidisciplinaire benadering, die van de beveiliging van de buitengrenzen via versnelde asielprocedures en regulering van de legale immigratie reikt tot de bestrijding van illegale immigratie.
Ik wil echter een paar specifieke opmerkingen maken. Mijn eerste punt heeft betrekking op het beheer van de buitengrenzen. Wanneer we een nieuw beheer van de buitengrenzen door middel van een groot aantal projecten willen realiseren, wanneer we willen dat overal zeer hoge standaarden worden toegepast, dan is daarvoor coördinatie nodig. Zowel door de Commissie als door de Raad is voorgesteld een nieuw agentschap op te richten. De vraag is waar dat agentschap wordt gevestigd. Ik zou er niet voor zijn om nog weer een keer bevoegdheden over te hevelen naar een agentschap waarop we vervolgens geen greep hebben. Ik zou liever zien dat een coördinerende instantie – of we dat nu een agentschap noemen of niet – bij de Commissie wordt ondergebracht en daar op efficiënte wijze haar werk doet. Ik wil u vragen om ook dit in uw overwegingen te betrekken.
Mijn tweede opmerking heeft betrekking op het terugkeerbeleid. Wie een geloofwaardig beleid met betrekking tot asiel en legale immigratie wil ontwikkelen, moet illegale immigratie en misbruik van het asielrecht bestrijden. Daarvoor is een gemeenschappelijk terugkeerbeleid nodig. Daarom moedig ik u aan om in de toekomst niet alleen terugkeerovereenkomsten met landen als Macau te sluiten, maar met die landen waaruit naar verwachting de meeste migranten afkomstig zullen zijn. Dat verwachten wij van u en we steunen u daarbij. Wij helpen u ook bij uw aanpak om ter plaatse voorlichting te geven, want dat is het beste preventieve middel tegen de misdadige mensensmokkel.
Dan het laatste punt dat ik naar voren wil brengen: oefent u alstublieft meer druk uit op de lidstaten om eindelijk de richtlijn betreffende de voorwaarden om als asielzoeker te worden erkend en de richtlijn inzake een gemeenschappelijke asielprocedure af te ronden. Dan kunnen we eindelijk snel beslissingen nemen, procedures snel afronden en vluchtelingen snel hulp bieden.
Swoboda (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, ik zou heel kort iets willen zeggen over de verklaring van de voorzitter van de Raad over het buitenlands beleid, respectievelijk over de conclusies van de Raad. De Raad heeft zich ook – hoe kon het anders – met de situatie in het Midden-Oosten beziggehouden en betreurt het dat de situatie verslechterd is. De Raad heeft beide partijen opgeroepen zich te beheersen en af te zien van geweld. Ik wil u vandaag, mijnheer de voorzitter van de Raad, oproepen om langs formele en informele weg alles te doen wat in uw vermogen ligt om ieder Israëlisch en Palestijns initiatief te steunen dat naar vrede kan leiden.
Ik doel bijvoorbeeld op het zogenaamde Akkoord van Genève. Dat is een uitstekend initiatief van mensen die zich echt al jaren met dit gecompliceerde proces bezighouden. Laat ik bij wijze van uitzondering eens een schrijver citeren: Amos Oz, een Israëlische schrijver die in een commentaar op dit Akkoord van Genève inging. Ik citeer: “Sinds de Zesdaagse Oorlog zitten wij aan de Palestijnen vast zoals een bewaker met handboeien aan een gevangene vastzit. Het is niets bijzonders om een gevangene een of twee uur aan je pols vast te hebben zitten, maar een bewaker die zich 36 jaar lang aan zijn gevangene vastketent, is zelf niet vrij meer. De bezetting heeft ook ons tot onvrije mensen gemaakt.” Ik denk dat deze woorden duidelijk maken dat ook de Europese Unie moet meehelpen een einde te maken aan de onvrijheid die er hierdoor in Israël zelf is. Het Akkoord van Genève is een goed voorbeeld voor hoe het kan.
De laatste dagen is echter ook gebleken dat er tussen het conflict in Palestina en de situatie in Irak een nog veel nauwere samenhang bestaat dan we in dit Parlement altijd al aannamen. Men is blij met de resolutie van de Verenigde Naties die unaniem is aangenomen. We mogen echter, mijnheer de voorzitter van de Raad, niet afstappen van de doelstellingen die het Parlement in het Irakbeleid steeds heeft nagestreefd: een sterke rol voor de Verenigde Naties en een stapsgewijze, maar snelle en duidelijk vastgelegde machtsoverdracht door de Amerikanen, door het leger aan de Irakezen. Irak behoort aan de Irakezen. Het moet duidelijk gemaakt worden, ondubbelzinnig en relatief snel, dat de Europese Unie dit uitgangspunt wil omzetten en verwezenlijken.
Ik was niet gelukkig met de wijze waarop het akkoord met Iran tot stand is gekomen. Ik had liever gezien dat de heer Frattini, de fungerend voorzitter van de Raad Buitenlandse Zaken, dat samen met de Hoge Vertegenwoordiger, de heer Solana, had geregeld. Laten we echter blij zijn dat de drie Europese ministers van Buitenlandse Zaken een akkoord met Iran hebben bereikt. Het kan ook zonder oorlog, het kan ook langs vreedzame weg, het kan ook via onderhandelingen met landen die zich verzetten tegen een overeenkomst. We moeten blij zijn dat dit belangrijke akkoord nu kennelijk met Iran gesloten is.
Tajani (PPE-DE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, tijdens de werkzaamheden van de Conventie hadden pessimisten voorspeld dat er niets uit de bus zou komen, dat er zich in het beste geval een vertraging zou voordoen en de verwezenlijking van het vastgestelde doel - Europa snel een eerste Grondwet te geven - in gevaar zou worden gebracht. Wij weten inmiddels hoe de zaken zijn verlopen. Uiteindelijk hebben politiek en verantwoordelijkheidsbesef de overhand gekregen. Giscard d´Estaing heeft ondanks de aanvankelijke kritiek het schip de haven kunnen binnenloodsen.
Vandaag hoor ik in deze zaal enkele pessimisten weinig rooskleurige voorspellingen doen voor de uitkomst van de IGC. Natuurlijk denkt niemand dat de werkzaamheden van de Intergouvernementele Conferentie van een leien dakje zullen lopen. Niemand denkt dat deze IGC een gemakkelijk karwei zal zijn, maar ik ben ervan overtuigd dat uiteindelijk, net als in de Conventie, het Europees belang de overhand zal hebben. Daarom ben ik optimistisch. Ik ben ervan overtuigd dat dankzij dit voorzitterschap ons Europa belangrijke stappen vooruit zal zetten.
Wij kunnen niet anders dan tevreden zijn over de verklaring van de Spaanse premier Aznar en over enkele opmerkingen van president Chirac. Politiek betekent bemiddeling, geen propaganda. Politiek betekent dat men in staat is het doel binnen de gestelde termijnen te bereiken. Ik ben er dus van overtuigd dat dit voorzitterschap de doelstellingen zal bereiken: Europa zal voor de volgende Europese verkiezingen zijn eerste Constitutioneel Verdrag hebben, een verdrag dat de kostbare vrucht is van het werk van de Conventie en het werk van dit Parlement.
Voor mij is de actieve deelneming van het Parlement aan de werkzaamheden van de Intergouvernementele Conferentie een uiterst positief resultaat. Deze deelneming bevestigt dat het Italiaanse voorzitterschap de beloftes heeft ingelost die het hier in deze zaal heeft gedaan. Ik moet nogmaals duidelijk maken hoe belangrijk een verwijzing is naar de joods-christelijke wortels in de preambule van de grondwet. Dit is geen kwestie van monopolie, mijnheer Barón Crespo, maar precies het omgekeerde. Deze verwijzing is noodzakelijk om de bijdrage van het christendom aan de groei en de morele en sociale ontwikkeling van dit continent niet uit het oog te verliezen. Ik denk aan de waarden die belichaamd werden in de persoon van moeder Teresa van Calcutta. Dat zijn ons aller waarden, de waarden van gelovigen en niet-gelovigen.
Wat het grote en moeilijke vraagstuk van de immigratie betreft moet Europa luisteren naar de pijnkreet die miljoenen en miljoenen Afrikanen slaken. Afrika zal met al zijn drama´s het grootste probleem van de komende decennia zijn. 
Uw woorden, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, bevestigen ons dat u bij dit grote probleem de juiste aanpak volgt. Gaat u voort! Zoals vele collega´s vanmorgen in deze zaal hebben gezegd moet Europa - heel Europa – de verantwoordelijkheid op zich nemen, in politieke en economische zin, voor het organiseren en beschermen van de grenzen. De door het Italiaanse voorzitterschap bewandelde weg is, nogmaals, de juiste. Daarom moeten wij het Italiaanse voorzitterschap een hart onder de riem steken en helpen, ook bij het ontwikkelingsbeleid, mijnheer Bertinotti. Is het voorstelbaar dat het mededingingsvermogen van onze regio´s wordt opgetrokken zonder dat er grote infrastructuren worden verwezenlijkt voor de ontwikkeling van de interne markt en voor nieuwe werkgelegenheid?
Probeert u, voorzitter, ook vorderingen te maken op de weg van Lissabon. Zonder een serieuze hervorming van de socialezekerheidsstelsels kunnen wij onze jongeren geen hoop bieden. Het sociaal-democratisch Duitsland heeft deze weg ingeslagen, evenals het centrumrechtse Frankrijk. Het gaat dus niet om de keuze van deze of gene, maar om eenvoudigweg een politieke langetermijnvisie.
Positief is ook het besluit met betrekking tot het onderzoek. Daartoe was in deze zaal in juli jongstleden een belofte gedaan en die belofte is ingelost. Ook met betrekking tot de bestrijding van de georganiseerde misdaad is een belofte gedaan. 
Tot mijn voldoening zie ik dat de heer Schulz de Italiaanse kranten met aandacht leest. Ik wil zijn persoverzicht aanvullen met enkele berichten. Het is bekend dat de Italiaanse regering en het fungerend voorzitterschap van de Unie, wat de Europese openbare aanklager betreft, zich menen te moeten houden aan de tekst die de Conventie aan de Europese Unie heeft voorgelegd. Het is eveneens bekend - en dat kunt u in de Italiaanse kranten lezen - dat wat het Europees arrestatiebevel betreft de ontwerpwet voor de aanpassing van het Italiaans recht aan het Europees kaderbesluit reeds is ingediend bij het kabinet en binnenkort behandeld zal worden, en dan voor 31 december van dit jaar ter aanneming zal worden voorgelegd aan ons parlement.
Daarom geloof ik afsluitend dat dit Parlement, in weerwil van enkele bewust polemische interventies, die zijn ingegeven door politieke redenen, het Italiaanse voorzitterschap moet aanmoedigen op de ingeslagen weg. 
Berlusconi,
   - Mijnheer de Voorzitter, ik dank alle afgevaardigden die het woord hebben gevoerd. Wij hebben aandachtig nota genomen van alle opmerkingen en zullen daar rekening mee houden in de vijftig werkdagen die ons nog resten tot de Europese Raad van medio december.
Van verschillende kanten zijn opmerkingen gemaakt over de resultaten en het werk van het voorzitterschap. Ik wil enkel duidelijk maken dat het, zoals ik persoonlijk heb kunnen ondervinden, voor een voorzitterschap heel moeilijk is om in zo weinig tijd alle problemen aan te pakken. Het voorzitterschap heeft sowieso weinig tijd, maar als dit dan ook nog valt in de tweede helft van het jaar, blijft er niet veel meer over dan vier maanden. In de maanden juli en augustus wilden wij bijeenkomsten beleggen van de staatshoofden en regeringsleiders, maar dat bleek onmogelijk te zijn en daarom hebben wij ons moeten beperken tot bilaterale ontmoetingen. Het tweede halfjaarlijks voorzitterschap heeft dus in feite maar vier maanden ter beschikking voor zijn werk. Daar komt Kerstmis dan nog bij, waardoor wij dit jaar gedwongen zijn de Europese Raad te vervroegen naar 12 en 13 december. U ziet dus hoe weinig tijd beschikbaar is. Daarom dient het met de ontwerp-Grondwet gedane voorstel serieus in ogenschouw te worden genomen. Daarin is namelijk sprake van een voorzitterschap voor de duur van tweeënhalf jaar, met de mogelijkheid van verlenging. Dan is het natuurlijk zaak een gezaghebbende voorzitter te vinden, een voorzitter die onze Unie met krachtige hand kan leiden op het internationale toneel en die de tijd heeft om eventueel ook de noodzakelijke revoluties teweeg te brengen in de functionering van de Europese Raad, want voor dergelijke revoluties is tijd nodig.
Het Italiaanse voorzitterschap heeft in deze tijd hoe dan ook zijn best gedaan om aan zijn verantwoordelijkheden te voldoen. Om u een idee te geven van het werk dat een voorzitterschap moet verzetten, zal ik u zeggen wat wij hebben gedaan. Wij hebben meer dan 42 ontmoetingen gehad met regeringsvertegenwoordigers uit de lidstaten en de kandidaat-landen; wij hebben een oplossing gevonden voor een aantal oude conflicten die geen enkel ander voorzitterschap had kunnen oplossen; wij hebben 26 vergaderingen van de Raad geleid, waarvoor aanzienlijke voorbereidingen en coördinatiewerkzaamheden noodzakelijk waren, ook van de kant van de voorzitter zelf; wij hebben zeventien verordeningen en richtlijnen goedgekeurd; wij hebben drie, zich reeds geruime tijd voortslepende bemiddelingsprocedures met het Europees Parlement afgesloten; wij hebben zeven internationale overeenkomsten gesloten of geparafeerd; wij zijn begonnen met de technische herziening van de door de Conventie goedgekeurde teksten, hetgeen een groot aantal, vaak tot in de nacht durende vergaderingen betekent met de rechtstreekse deelname van de voorzitter; wij hebben acht Associatie- en Samenwerkingsraden gehouden met onder meer Armenië en Georgië, Jordanië en Tunesië; wij hebben tien topontmoetingen en trojkabijeenkomsten belegd - deze week vertrekt de trojka naar China -; wij hebben dertig COREPER-vergaderingen gehouden waarvoor ook veel voorbereidende vergaderingen nodig waren; wij hebben vijftien werkvergaderingen belegd met vertegenwoordigers van de Verenigde Staten, Rusland, de Balkanlanden, Latijns-Amerika en andere landen en hebben tot slot meer dan achthonderd vergaderingen van werkgroepen van de Raad gehouden. Het toekomstig voorzitterschap van de Europese Unie moet dus over een goede structuur beschikken en worden toevertrouwd aan iemand die qua leeftijd en kracht tegen een dergelijke taak is opgewassen. Ik ben te oud voor dergelijke taken, mijnheer Schulz, maar hoe dan ook bedankt.
Wat nu de Intergouvernementele Conferentie betreft wil ik erop wijzen dat deze achttien dagen geleden werd geopend. Het voorzitterschap heeft een discussie op gang gebracht. De discussie is dus geopend maar zal kort en bondig zijn. Dat was en is onvermijdelijk. Ik geloof namelijk niet dat men in een college van staatshoofden en regeringsleiders een regering het recht kan onthouden om het standpunt van haar land over een grondwettelijk verdrag weer te geven. De taak van het voorzitterschap was te luisteren en elk discussiepunt uit te diepen. Daarna zal het een synthese moeten maken en een allesomvattend voorstel moeten doen, en dat is precies hetgeen wij binnenkort zullen doen.
De nog openstaande problemen betreffen, zoals u weet, vooral institutionele vraagstukken: het besluitvormingssysteem met een dubbele meerderheid, de samenstelling van de Commissie - waar ook hier uitgebreid over is gesproken - en de herziening van het Constitutioneel Verdrag met de mogelijke uitbreiding van de gevallen van besluitvorming met gekwalificeerde meerderheid. Ik ben van plan om over enkele weken, als alle openstaande vraagstukken op diepgaande - en nogmaals, open en transparante - wijze zijn onderzocht, een allesomvattend voorstel te doen. Dan zal ik bilateraal contact opnemen met de verantwoordelijken in de verschillende landen en dan dit voorstel voorleggen aan waarschijnlijk een informele bijeenkomst van de Europese Raad tussen 15 en 30 november. Het definitief voorstel zal dan medio december op tafel worden gelegd.
Eén ding is evenwel duidelijk: Europa en zijn burgers verwachten een Constitutioneel Verdrag van hoge kwaliteit. Zij willen een resultaat dat beantwoordt aan de uitdagingen die ons te wachten staan. Wij kunnen niet instemmen met compromissen die de besluitvaardigheid van de Europese Unie, het vermogen van de Unie om snel en efficiënt besluiten te nemen, ondermijnen. Daarom kan en mag de verdediging van de nationale belangen - hoe legitiem en begrijpelijk deze ook moge zijn - geen hinderpaal zijn voor de uitvaardiging van een constitutionele tekst. Dat zou onvoorstelbaar zijn. Deze tekst is namelijk noodzakelijk om de integratie in Europa, in het Europa dat steeds verder wordt uitgebreid met nieuwe lidstaten, te consolideren. In december zal het allesomvattend voorstel van het voorzitterschap worden behandeld en dan zal het moment van de beslissing aanbreken. Wij zullen iedereen vragen zijn verantwoordelijkheid op duidelijke en transparante wijze te aanvaarden en in te stemmen met een afgerond constitutioneel ontwerp dat, nogmaals, van hoog gehalte zal zijn. Anders zullen de Europese burgers in juni hun stem moeten uitbrengen zonder te weten hoe de nieuwe instellingen eruit zien. Dan zal hun vertrouwen in de Europese Unie en in haar geleidelijke integratie verdwijnen of in ieder geval sterk worden aangetast, alhoewel juist dit vertrouwen zo noodzakelijk is om Europa een hoofdrol te laten vervullen op het wereldtoneel en een waardige positie te geven, naast willekeurig elke andere wereldmacht, en om Europa in staat te stellen niet alleen zijn burgers meer democratie, vrijheid, welvaart en veiligheid te geven maar dit grote goed ook in de rest van de wereld te bevorderen. Mijns inziens is het de moeite waard hierover na te denken. Wij hebben immers allen recentelijk nog, met de Millenniumverklaring, beloofd voedsel, water, gezondheid en onderwijs te zullen geven aan degenen in de wereld die daar nog van verstoken zijn. Dit zijn belangrijke materiële goederen maar wij weten heel goed dat daaraan een ander goed, het hoogste goed, vooraf moet gaan, namelijk vrijheid, en vrijheid betekent een democratische regering. Anders zal het onmogelijk zijn de mensen in de wereld die deze goederen nog niet hebben, hiervan duurzaam in het genot te laten komen.
Bij het afwegen van de uiteindelijke formulering van de artikelen van het Constitutioneel Verdrag - waar ook ik in deze dagen en nachten mee bezig ben - moeten wij voor ogen houden dat dit het Verdrag is waarmee onze medeburgers het in de komende tien, twintig jaar moeten stellen en dat dit Verdrag de Unie, de wieg van de oudste beschaving, dit consortium van landen en burgers die een gemeenschappelijk patrimonium van waarden, beginselen, culturen en beschaving hebben, de mogelijkheden moet bieden om in samenwerking - en niet in strijd - met andere landen een rol te vervullen in de wereld. De Unie moet het belangrijke goed dat vrijheid en democratie heet exporteren en in heel de wereld bevorderen. Alleen met dit goed kan men de volkeren welvaart en een daadwerkelijke toekomst van vrede garanderen.
Er zijn ook enkele meer specifieke vraagstukken aangestipt waar de heer Tajani reeds gedeeltelijk op heeft geantwoord. Ik denk bijvoorbeeld aan het vraagstuk van de Europese openbare aanklager, ten aanzien waarvan wij ons zullen houden aan het Constitutioneel Verdrag. Wat de milieudimensie betreft moet ik eraan herinneren dat volgens paragraaf 24 van de conclusies de milieudimensie moet worden opgenomen in het proces van economisch groei omdat deze een katalysator kan zijn voor innovatie en modernisering in een aantal sleutelsectoren zoals vervoer en energie.
Ter afsluiting van mijn interventie moet ik er nog op wijzen dat er in feite al concrete resultaten zijn geboekt. Deze geven ons ook goede hoop voor de verdere werkzaamheden in de Intergouvernementele Conferentie. Zo hebben wij resultaten geboekt op een gebied waarop zich ogenschijnlijk onoverwinnelijke tegenstellingen voordeden: de Europese defensie. Uit de werkzaamheden van de Europese Raad is gebleken - en daaraan zal tijdens de Raad van december concrete vorm worden gegeven - dat alle landen van de Europese Unie, met inbegrip van de tien nieuwe landen, er zich van bewust zijn dat er geen sprake kan zijn van een echt buitenlands beleid van de Europese Unie, van een gezaghebbende en slagvaardige Europese Unie, als dit buitenlands beleid niet gesteund wordt door een autonome Europese defensiemacht.
Men heeft ook ingestemd met het systeem van de versterkte samenwerking, of gestructureerde samenwerking, zo u wilt. Dit systeem stelt de landen die beschikken over de noodzakelijke militaire vermogens en over de wil en mogelijkheid om geld uit te geven voor defensie, in staat hun krachten te bundelen. Daaraan zijn echter drie duidelijke voorwaarden verbonden: ten eerste moet deze samenwerking op elk moment open zijn voor alle lidstaten van de Europese Unie die daaraan deel willen nemen; ten tweede mogen de criteria en regels waarmee deze samenwerking wordt geactiveerd niet worden vastgelegd door de landen die deze samenwerking opstarten maar moeten worden goedgekeurd door de Europese Raad - in december zal overigens worden besloten of deze goedkeuring moet geschieden met eenparigheid van stemmen, hetgeen ik niet hoop, ofwel met gekwalificeerde meerderheid - en ten derde mag de Europese defensie geen alternatief worden voor de NAVO maar moet zij deze veeleer aanvullen. De NAVO is voor ons nog steeds een van de pijlers die Europa meer dan een halve eeuw vrede en veiligheid hebben gegeven.
Ik kan iedereen hier enkel garanderen dat wij ons werk tijdens deze resterende vijftig dagen zullen afmaken met de grootste toewijding en, wat het Constitutioneel Verdrag betreft, te allen tijde met een duidelijke visie. Wij kunnen de Intergouvernementele Conferentie niet afsluiten onder Italiaans voorzitterschap, hoe trots wij daar ook op zouden zijn en hoeveel voldoening ons dat ook zou geven. Dat is trouwens ook nog nooit voorgekomen in de geschiedenis. De vijf vorige Intergouvernementele Conferenties zijn allemaal afgesloten onder een ander voorzitterschap dan het voorzitterschap waaronder ze waren geopend. Wij zullen proberen te komen tot een afronding, en wij weten ook dat de Europese burgers in de komende lente naar de stembus moeten gaan. Daarom zullen wij ons uiterste best doen om ervoor te zorgen dat onze burgers weten welke taken het Europees Parlement, wiens leden zij moeten kiezen, moet vervullen en wat het kader daarvoor zal zijn. Wij zullen echter nooit onze handtekening zetten onder een compromis, onder een Constitutioneel Verdrag dat Europa en zijn burgers de mogelijkheid onthoudt om gezamenlijk datgene te doen wat in de komende jaren moet worden gedaan. Het Italiaanse voorzitterschap zal bijgevolg alles in het werk stellen om de werkzaamheden voor eind december af te sluiten, maar wij zullen weigeren deze werkzaamheden af te sluiten als het resultaat daarvan beneden elk peil is, als daarmee de belangen van de afzonderlijke landen de overhand krijgen boven onze gemeenschappelijke belangen, boven ons gemeenschappelijk goed.
Prodi,
    Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, geachte afgevaardigden, ik dank u allen voor dit debat, dat zeer interessant was en ons aanknopingspunten heeft gegeven voor ons toekomstig optreden. Ik dank ook voorzitter Berlusconi voor het feit dat hij heeft gezegd te zullen proberen de Intergouvernementele Conferentie af te sluiten met een sterk, en geen ondermaats ontwerp. Ik dank hem ook voor hetgeen hij zei over de noodzaak van continuïteit van de instellingen, en over de problemen die gepaard gaan met het voortdurend en snel wisselend voorzitterschap.
De Commissie beschouwt het als haar plicht continuïteit te waarborgen in de institutionele taken van de politiek. Daar hebben wij ons in deze jaren ook consequent, loyaal en met toewijding voor ingezet. Een bewijs daarvan is het feit dat ik vanavond in Dublin een ontmoeting zal hebben met de Ierse premier juist om deze continuïteit te kunnen garanderen en ervoor te kunnen zorgen dat ons werk niet versnipperd raakt door de voortdurende veranderingen.
Dan zal ik nu kort ingaan op de verschillende vraagstukken en enkele heel eenvoudige overwegingen naar voren brengen. Talrijke sprekers hadden het over het probleem van de samenstelling van de Commissie. Ik wil nogmaals verduidelijken dat het voorstel van de Conventie reeds voorziet in een commissaris per lidstaat. Waar wij niet mee kunnen instemmen is dat, volgens het voorstel, de ene helft commissarissen volledige rechten zal hebben de andere helft een soort spookverschijning zal worden. Er is echter al sprake van een commissaris per lidstaat.
Wij moeten alle commissarissen zichtbaar maken. Zij moeten allen dezelfde macht hebben en in staat zijn het Europees beleid mede te bepalen. Het klopt absoluut niet dat met een commissaris uit elke lidstaat de nationale belangen op de voorgrond zullen komen te staan. Wij hebben nu in de Commissie commissarissen die - gelukkig maar - niet de nationale maar de gemeenschappelijke belangen vertegenwoordigen.
Er is nog een tweede, zeer belangrijk probleem dat door de heer Bonde werd aangestipt. Ik was enigszins verbaasd toen ik hoorde dat hij een lans brak voor een referendum in elke lidstaat. Ik dacht dat hij juist voorstander was van het subsidiariteitsbeginsel. Uit hoofde daarvan bepaalt elke lidstaat zelf hoe de Grondwet moet worden goedgekeurd. Als er al behoefte is aan een referendum dan is dat een Europees referendum, zoals de heer Karas zojuist zei.
U begrijpt dus dat alles dan een andere betekenis zou krijgen: als deze Grondwet werd goedgekeurd met een Europees referendum zou hij een oneindig grotere betekenis krijgen. Dan zou het gewoon iets heel anders zijn. Ik zou u willen vragen daar eens over na te denken. Ik weet heel goed dat dit te mooi klinkt om waar te zijn maar er zijn momenten in de geschiedenis waarin een dergelijk besluit volstaat om het aangezicht en het leven van onze instellingen te veranderen.
Derde vraagstuk: de kwaliteit van de investeringen. Ook dat kwam ter sprake. Ik wil wat dit betreft verduidelijken dat de -lijst geen prioriteiten bevat of projecten uitsluit. Dat willen wij niet. Wij willen veeleer erachter zien te komen welke projecten het sterkst gerijpt zijn, welke het sterkst een grensoverschrijdend karakter hebben en voor welke projecten het gemakkelijkst middelen en vertrouwen kunnen worden gevonden. Vertrouwen betekent ook, mevrouw Frassoni, duurzaamheid in sociaal en milieuopzicht, overeenkomstig de beleidsvormen van de Commissie die - laten wij dat niet vergeten - in de afgelopen maanden heeft geprobeerd haar wil door te zetten op een zeer delicaat gebied als het energiebeleid, met de toewijzing van een groot deel van de onderzoeksmiddelen aan waterstof en alternatieve energiebronnen.
Ook is gesproken over het vraagstuk van de milieubescherming en -gezondheid en over de chemische industrie. Wij hebben misschien inderdaad compromissen moeten sluiten, met name vanwege het economisch moeilijke moment. Ik wil dat niet uitsluiten, want wij moeten elke dag compromissen sluiten. Ik wil mevrouw Frassoni echter verzekeren dat wij de rest van de wereld vooruit, ver vooruit zijn en dat brengt natuurlijk ook grote kosten met zich mee. Wij willen echter avant-garde zijn, net zoals wij in Kyoto avant-garde zijn geweest. Wij weten namelijk maar al te goed dat wij als Europese Unie een andere verantwoordelijkheid hebben dan de afzonderlijke landen en naties.
Wij moeten als Europese Unie eveneens - en ik werp nu een blik op het kaarsje, of liever gezegd de grote brandende kaars die de heer Watson voor zich heeft staan - een verantwoordelijkheid dragen met betrekking tot het vraagstuk van Guantánamo. Ik kan mij wat dat betreft alleen maar scharen achter de zorgen die zijn geuit over de situatie van de gevangenen. Ik wil geen oppervlakkig oordeel vellen, maar ik durf wel te beweren dat als een dergelijk geval zich in de Unie had voorgedaan, het behandeld had kunnen worden overeenkomstig de procedure van artikel 7.
Wij moeten nu echter ook vaststellen dat de gevangenen van de lidstaten, gevangenen van de lidstaten zijn. Wij moeten er dan ook concreet op toezien dat de rechten van deze burgers energiek worden verdedigd door de autoriteiten van hun lidstaten.
Dan heb ik tot slot nog een laatste onderwerp in verband met het buitenlands beleid. De heer Wurtz heeft met klem gewezen op het Akkoord van Genève. Ik ben daar blij om want dit is de eerste keer dat een concreet initiatief wordt ontplooid, niet door het Kwartet of door externe structuren, die natuurlijk zeer nuttig werk doen, maar door de Palestijnen en Israëliërs zelf.
Zij zijn weliswaar geen regeringsvertegenwoordigers van beide partijen, maar wel persoonlijkheden met grote intellectuele en morele kracht. Ik wil de Voorzitter van het Parlement herinneren aan de voortreffelijke manier waarop voorzitter Avraham Burg de Israëlische Knesset heeft geleid in moeilijke tijden. Hij wist zijn toehoorders werkelijk te bezielen met zijn redevoeringen, zijn analyses en ook zijn kritiek. Mijns inziens zullen deze een belangrijke - en hopelijk beslissende - bijdrage zijn aan de vrede in Israël. Ik kan de geachte afgevaardigde verzekeren dat wij deze bijdrage met de geboden fijngevoeligheid zullen bejegenen. Het is duidelijk dat dit een proces is van de Palestijnen en Israëliërs. Dit is geen proces dat de wereldmachten opleggen aan Israël en de Palestijnen. Wij verwachten veeleer van hen een boodschap, opdat wij in staat zijn samen met hen vrede in het Midden-Oosten te bewerkstelligen.
Wat de immigratie betreft, sprak de heer Brok over het Europees beleid voor het Ik geef er de voorkeur aan dit het beleid van de kring van vrienden te noemen. Dat is een beleid dat ons in staat moet stellen om ons heen - van Moskou, van Rusland tot Marokko - een kring van landen te scharen, landen waarmee wij nauwe en sterke vriendschapsbanden kunnen onderhouden. Dit is de zogenaamde Dit is het veiligheidsbeleid dat Europa wil voeren via dialoog en economische en culturele banden. In dit kader moet men ook het immigratievraagstuk zien. 
Wij hebben twee grote stappen vooruit gezet: de samenwerking bij patrouilleren - een echte vooruitgang - en het agentschap voor de coördinatie van ons optreden. De heer Pirker heeft gegronde bezwaren aangetekend tegen het agentschap. Hij zegt dat wij het gevaar lopen dubbelop te werken. Wij zullen echter proberen deze structuur in dienst te stellen van de Europese instellingen en ons optreden daarmee te coördineren.
Dit is het eerste gedeelte. Maar het volstaat niet. Het is niet genoeg. Dit is interne verdediging, terwijl er veeleer een initiatief nodig is waarmee immigratiebeheer mogelijk wordt en de immigranten kunnen worden tegengehouden in de landen van herkomst. Het is dus duidelijk dat wij met deze landen een dubbele overeenkomst moeten sluiten: een overeenkomst inzake bescherming en een overeenkomst inzake immigratiecontrole, waarbij wij deze landen interactiemogelijkheden en legitieme voordelen moeten bieden. Mijns inziens is het contingentenbeleid absoluut noodzakelijk. De Raad heeft dat verworpen, misschien ook vanwege het woord “contingent”, dat niet geschikt is. Ik zou liever willen spreken over een overeenkomst met deze landen voor de toekenning van een minimale emigratie, in ruil voor hulp bij de bescherming van onze grenzen. Er is geen alternatief. Als wij met bevriende landen te doen hebben, kunnen wij dit tragische probleem oplossen, maar als de landen waarmee wij te doen hebben geen bevriende landen zijn, zullen zij steeds meer emigranten sturen om ons een hak te zetten, en dan zullen wij uiteindelijk niet meer weten wat voor houding wij moeten aannemen en welke besluiten wij moeten nemen. Dit moeten we in gedachten houden: eerst een softepassieve verdediging en dan actief via een overeenkomst met deze landen.
Tot slot hebben velen onder u terecht gewezen op het probleem van de economische achteruitgang en de angst die deze oproept. Dit is een serieus probleem, dat aansluit bij de zorgen van de Duitse, Franse en Britse regeringen over de deïndustrialisering van Europa. Daar moeten wij in de toekomst over nadenken en daaraan moeten wij werken. Wij kunnen immers moeilijk instemmen met protectionisme als oplossing, want daardoor zouden wij alleen maar armer worden. Wij moeten via de lessen van Lissabon, via de toepassing van deze lessen op de nieuwe realiteit, Europa het elan geven waaraan het behoefte heeft. De fundamentele voorwaarden van onze economie zijn goed, veel beter dan de fundamentele voorwaarden van een aantal andere economieën die ons nu de les willen lezen en willen zeggen hoe wij vooruit moeten.
Wij moeten wel beseffen dat de structurele hervormingen, waar de heer Fiori naar verwees, hoogst noodzakelijk zijn maar niet volstaan. Wij hebben nieuwe kracht nodig en moeten coördineren. Wij moeten het als onze opdracht beschouwen dat waar te maken wat eenieder van het Europees beleid verwacht. Wij zitten opgescheept met een grote tegenstrijdigheid: al onze regeringen, landen en volkeren verwachten van ons een industriebeleid, een financieel beleid, een gemeenschappelijk en gecoördineerd onderzoeksbeleid om uit de wurggreep los te komen, maar als puntje bij paaltje komt en stappen moeten worden gedaan om uit de crisis te geraken en deze doelstellingen te bewerkstelligen, duiken plotseling de nationale belangen, de angst en de behoudendheid weer op, en dan kunnen wij weer niet overgaan tot daden.
Wij zitten al veel te lang vast in deze absurde situatie. Daar moeten wij nu uit zien te komen. De Europese volkeren vragen het Parlement en de Commissie deze tegenstrijdigheid te overbruggen. Laten wij dat samen doen.
Watson (ELDR ).
   –Mijnheer de Voorzitter, het is voor ons niet mogelijk terug te komen op dit debat en ik wil de welwillendheid van dit Parlement niet op de proef stellen, maar toch wil ik het voorzitterschap en de Commissie eenvoudigweg vragen uit te leggen waarom we van de Europese kiezers zouden mogen verwachten dat zij vóór Europa stemmen, als de Commissie en de Raad niet eens de solidariteit en de inzet kunnen opbrengen om op te komen voor de rechten die wij als werelddeel hebben onderschreven. 
De Voorzitter.
   Ik zou iedereen die aan het debat van vandaag heeft bijgedragen willen bedanken voor deze gedachtewisseling die reflectief van aard was en in een kalme, welwillende atmosfeer heeft plaatsgevonden.
Het debat is gesloten.
Figueiredo (GUE/NGL ).
   – Uit de conclusies van de Europese Raad van 16 en 17 oktober 2003 blijkt dat de regeringsleiders en staatshoofden totaal onverschillig staan tegenover sociaal-economische problemen en hun neoliberale beleid blijven voortzetten. Het is onaanvaardbaar dat er nog altijd voorrang wordt gegeven aan de versterking van de concurrentiekracht van de ondernemingen, die gepaard gaat met liberaliseringen en privatiseringen, verlaging van de loonkosten en verhoging van de flexibiliteit, in plaats dat er een oplossing wordt gezocht voor de werkloosheid, de armoede en de sociale uitsluiting.
Ook het zogeheten "Europees groei-initiatief" is tot mislukking gedoemd als de beperkingen die door het monetair beleid worden opgelegd van kracht blijven. Sterker nog, het risico bestaat dat de financiering van grote projecten afhankelijk zal worden van financiële marktcriteria. Wij zijn meer dan ooit toe aan een herziening van het Stabiliteitspact. Daarbij moet rekening worden gehouden met elementen als werkgelegenheid, onderwijs, beroepsopleiding en duurzame ontwikkeling
Wat bekend gemaakt is aangaande de IGC wekt verontrusting. Met name de financiële chantage waaraan bepaalde lidstaten zich schuldig hebben gemaakt, is onaanvaardbaar. De bedoelde landen dreigen ermee de communautaire begroting te blokkeren om een akkoord op basis van de Europese Grondwet te bereiken.
Het is al even betreurenswaardig dat de Raad niet alle middelen aanwendt om een einde te maken aan de bezetting van Irak en te waarborgen dat de Iraakse bevolking haar onvervreemdbare recht om zelf over haar toekomst te beslissen en zelf haar rijkdommen te exploiteren kan uitoefenen. 
De Voorzitter.
   Geachte collega's, ik zou van deze gelegenheid gebruik willen maken om de heer Olivier Kamitatu Etsu en zijn gezelschap van harte welkom te heten. De heer Kamitatu Etsu is voorzitter van het voorlopige parlement van de Democratische Republiek Congo en heeft samen met een delegatie van dat parlement op de officiële tribune plaatsgenomen. Ik wens hun een vruchtbaar verblijf in Straatsburg toe.(1)


De Voorzitter.
    Ik wil herhalen wat de Voorzitter vanmorgen reeds aan het begin van de vergadering gezegd heeft, toen echter nog niet alle collega´s in de zaal aanwezig waren. Dit is een belangrijke en interessante mededeling: voor het eerst zijn in deze plenaire vergadering drie nieuwe tolkencabines in gebruik genomen. Ons debat van vandaag wordt in drie nieuwe talen vertaald: het Pools, het Hongaars en het Tsjechisch. Het Tsjechisch kunt u beluisteren op kanaal 12, het Hongaars op kanaal 13 en het Pools op kanaal 14. (1)
Wij gaan over tot de stemming.
Valenciano Martínez-Orozco (PSE ).
   ) Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag even het woord om uw steun te vragen en enige uitleg te geven over de onregelmatigheid die zich in dit verslag heeft voorgedaan. Een amendement van mijn fractie, waar de overgrote meerderheid van de commissie voor heeft gestemd, is vreemd genoeg verdwenen uit de tekst die vandaag ter stemming voorligt. In dit amendement werd verzocht om erkenning van het recht op asiel voor vrouwen die ernstig worden vervolgd en wier mensenrechten worden geschonden. Om die reden wil ik u namens mijn fractie graag verzoeken om de stemming over het verslag Smet uit te stellen tot deze situatie, die wij als zeer ernstig beschouwen, is opgehelderd door de diensten van dit Parlement.
Smet (PPE-DE )
   . – Mijnheer de Voorzitter, er is zeer langdurig onderhandeld om een correctie aan te brengen in de tekst. Ik zal die correctie voorlezen en ik vraag aan de socialistische collega's of deze correctie uiteindelijk vertolkt wat zij gevraagd hebben. Zo niet, ga ik akkoord om het terug te sturen. Ik lees voor wat de tekst van paragraaf 13 zou moeten zijn, want er zijn inderdaad een aantal moeilijkheden geweest, onder andere omdat stukken uit de tekst zijn weggevallen. 

 “Verzoekt de lidstaten bij asielaanvragen van vrouwen rekening te houden met vervolgingen en/of vrees voor vervolgingen en geweld op grond van hun sekse.” 
Bonino (NI ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ik geef steun aan hetgeen mevrouw Valenciano zojuist zei. Dit is inderdaad een belangrijke procedureovertreding. Ik schaar mij dan ook achter het voorstel van mijn collega en vraag niet om terugverwijzing naar de commissie maar om uitstel van de stemming, opdat deze zaak kan worden opgehelderd. Wij geven steun aan het standpunt van mevrouw Valenciano dat procedureel correct is. 
De Voorzitter.
   Wij gaan nu stemmen over het verzoek van mevrouw Valenciano tot uitstel van de stemming.

Lehne (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, volgens de stemmingslijst gaan we zo dadelijk stemmen over verschillende ontwerpresoluties met betrekking tot de mondelinge vraag aangaande de vrije beroepen. Nu zou ik u willen verzoeken de stemming van de agenda te schrappen en uit te stellen tot de volgende vergaderperiode in Brussel. Dit verzoek heeft de steun van de sociaal-democraten. Wij willen proberen een compromisresolutie uit te werken en niet stemmen over deze resoluties die met elkaar in tegenspraak zijn. 
De Voorzitter.
   Wij gaan nu stemmen over het verzoek tot uitstel van de stemming.

Figueiredo (GUE/NGL ),
    Uit de recente voedingsschandalen is gebleken hoezeer de voedselveiligheid bedreigd wordt. Het lijkt wel alsof het winstbejag, dat nog bevorderd wordt door het gebrek aan controle en een in vele gevallen toegeeflijke wetgeving, prevaleert boven de volksgezondheid. Levensmiddelenadditieven horen thuis in de context van de agro-industrie. Het zijn de “E’s” die wij terugvinden op de etiketten van de voedingsproducten. Zij hebben diverse functies, van conserveringsmiddelen tot kleurstoffen, en moeten aan een doeltreffende controle worden onderworpen om de risico’s voor de volksgezondheid te beoordelen.
Kaderrichtlijn 89/107/EEG inzake levensmiddelenadditieven voorziet in de vaststelling van bijzondere richtlijnen om het gebruik van de verschillende categorieën additieven in levensmiddelen te harmoniseren. Het is in deze context dat amendementen zijn ingediend op richtlijn 94/35/EG inzake zoetstoffen in levensmiddelen.
Ik steun derhalve de twee belangrijkste voorstellen van het Europees Parlement: zoetstoffen die niet voldoen aan de herziene communautaire regelgeving mogen niet worden verkocht en gebruikt zolang de voorraad strekt en de Commissie mag niet bevoegd worden verklaard om in afwachting van de herziening van de kaderrichtlijn uit te maken of een bepaalde stof al dan niet onder de categorie zoetstoffen valt. 
Ribeiro e Castro (UEN ),
    Dit verslag heeft tot doel de voorwaarden voor het gebruik van bepaalde producten aan te passen aan de conclusies van een reeks beschikbare wetenschappelijke studies over de ongewenste neveneffecten van deze substanties voor de mens en de waarden die het Wetenschappelijk Comité voor de menselijke voeding als aanvaardbare dagelijkse inname heeft vastgesteld.
Ik zie niet in waarom de Commissie, in afwachting van de herziening van kaderrichtlijn 89/107/EEG inzake levensmiddelenadditieven, de bevoegdheid zou moeten krijgen om te beslissen of een bepaalde stof al dan niet onder de categorie zoetstoffen valt. Samen met de rapporteur ben ik van mening dat er slechts een besluit over toekenning van extra bevoegdheden aan de Commissie kan worden genomen in het kader van de herziening van de bedoelde kaderrichtlijn, die de Commissie nog voor dit jaar heeft gepland.
Verder vind ik het een goede zaak dat de Commissie wordt verzocht om binnen twee jaar na de inwerkingtreding van de richtlijn een verslag over de stand van de herbeoordelingen van alle additieven op te stellen. Ook het voorstel om misbruik van tijdelijke uitzonderingsregelingen voor niet-conforme producten tegen te gaan draagt mijn goedkeuring weg.
Ik heb voor het verslag gestemd. 

Alavanos (GUE/NGL ),
    Ik neem de gelegenheid van deze stemming te baat om het volgende te onderstrepen.
Ten eerste stem ik in met de voorstellen van het Europees Parlement voor grotere marges van schadeloosstelling.
Ten tweede mag dit niet leiden tot hogere verzekeringspremies voor de burgers. De verzekeringsmaatschappijen hebben namelijk genoeg armslag, en bovendien werkt het Italiaanse voorzitterschap aan maatregelen voor meer verkeersveiligheid en minder ongevallen.
Ten derde moeten verzekerden voorrang krijgen boven crediteurs in geval van faillissement van verzekeringsmaatschappijen. 
Figueiredo (GUE/NGL ),
    Deze richtlijn vervangt de inmiddels verouderde richtlijnen betreffende de verzekering van motorrijtuigen. Zij is niet alleen gericht op de communautaire harmonisering van de verschillende wetgevingen, maar ook op de bevordering van het vrije verkeer van personen en goederen. De vroegere richtlijnen hebben de basis gelegd voor een verplichte verzekering tegen wettelijke aansprakelijkheid voor alle communautaire voertuigen, de toekenning van verzekeringsbewijzen die in alle lidstaten geldig zijn, de verplichte dekking van alle inzittenden van een voertuig, de oprichting van garantiefondsen en de bekende groene kaart.
Mijn land heeft een van de hoogste verkeersongevallencijfers en een van de laagste dekkings- en vergoedingspercentages voor wat betreft de verplichte motorrijtuigenverzekering. Daarom ben ik bijzonder ingenomen met alle initiatieven die bijdragen aan een betere bescherming van slachtoffers van auto-ongevallen op basis van de verplichte verzekering en voorzien in snellere procedures en een hogere minimumdekking, op voorwaarde dat zij de bevoegdheid van de lidstaten om hogere dekkingen voor te schrijven niet aan banden leggen. De oorspronkelijke voorstellen van de rapporteur om de dekking voor lichamelijk letsel en materiële schade respectievelijk op te trekken tot 10 miljoen euro en 5 miljoen euro hadden mijn instemming. Ik betreur het dan ook ten zeerste dat dit standpunt heeft moeten wijken voor een compromis waarin lagere waarden worden gehanteerd. 
Meijer (GUE/NGL ),
   . De heer Rothley is een opmerkelijk soort sociaal-democraat. Hij doet steeds het tegendeel van wat je van een lid van zijn fractie zou verwachten. In juni was zijn grote succes dat hij zorgde voor een aanmerkelijk hoger salaris voor alle andere EP-leden dan de reeds te hoog betaalde Duitsers en Italianen. Al jaren daarvoor had hij geroepen dat hij daarmee de waardigheid van het Europees Parlement wilde vergroten. Nu stelt hij als rapporteur in zijn amendement 15 voor om in de verzekering van automobilisten tegen wettelijke aansprakelijkheid, voetgangers en fietsers uit te zonderen van het dekken van lichamelijk letsel, ongeacht de vraag of de automobilist schuld draagt. Zijn motief is nu dat het gaat om een delicaat en zeer controversieel probleem, dat beter kan worden geregeld in een afzonderlijk wettelijk instrument. Als dat afzonderlijke wettelijke instrument er gelijktijdig met deze richtlijn zou komen, zou er met dat argument niets mis hoeven zijn. Maar de heer Rothley weet uitstekend dat dit Parlement geen recht van initiatief heeft. Als we dit onderdeel nu afwijzen, moeten we afwachten of de Europese Commissie ooit nog eens komt met dat afzonderlijke voorstel. En als dat voorstel er komt, ziet de heer Rothley mogelijk opnieuw bezwaren. Zo wordt de zwakste partij benadeeld. Daarom wijs ik dit voorstel af. 
Ribeiro e Castro (UEN ),
   . Ik heb voor het verslag gestemd. Het nieuwe voorstel voor een vijfde richtlijn inzake de motorrijtuigenverzekering is bedoeld om de huidige leemten in de bestaande richtlijnen op te vullen en een antwoord te bieden op de praktische problemen waarmee de burgers van de lidstaten geconfronteerd worden. Immers, tot dusver bestond er geen communautaire regeling voor juridische mechanismen zoals het afsluiten van verzekeringen die een tijdelijk verblijf in een andere lidstaat dekken of het afsluiten van verzekeringen van korte duur voor voertuigen die buiten de lidstaat van verblijf van de eigenaar worden gekocht. Ook de modernisering van de vigerende bepalingen betreffende de minimumdekking waarop autobestuurders recht hebben en de verhoogde bescherming van voetgangers en fietsers bij ongevallen zijn een goede zaak.
Een ander belangrijk element van dit verslag heeft betrekking op de verhoging van de minimumdekking voor materiële schade en lichamelijk letsel. De voorgestelde bedragen passen in de algemene tendens om de rechten van slachtoffers beter te beschermen.
Ik ga er tevens mee akkoord dat aan de lidstaten het recht wordt toegekend te eisen dat bestuurders van bepaalde voertuigen (aanhangwagens, landbouwmachines, enzovoorts) een geldig verzekeringsbewijs voorleggen wanneer zij zich met de bedoelde voertuigen op hun grondgebied begeven. 
Sacrédeus (PPE-DE ),
    In tegenstelling tot de Commissie heeft het Europees Parlement zich uitgesproken voor een schadevergoeding per gebeurd ongeluk en niet voor ieder slachtoffer.
Dit heeft tot gevolg dat de hoogte van de vergoeding half zo hoog is bij een ongeluk waar twee personen gewond zijn geraakt, alsof maar één persoon letsel heeft opgelopen. Dat vind ik merkwaardig, om niet te zeggen absurd.
Daarom heb ik tegen het standpunt van het Europees Parlement gestemd en steun ik de zienswijze van de Commissie. 

Bradbourn, Callanan, Kirkhope, Parish en Sumberg (PPE-DE ),
   . Conservatieve afgevaardigden hechten traditioneel veel waarde aan kwesties als ouderlijke verantwoordelijkheid en de bescherming van kinderen. Het is helaas een onontkoombaar feit dat de Europese Gemeenschap werkt aan het opzetten van een gemeenschappelijke justitiële ruimte. Wij vinden echter dat de ouderlijke verantwoordelijkheid het recht moet blijven van een ouder binnen de bevoegdheden van de afzonderlijke lidstaten en om die reden kunnen we het verslag, waarin de Raad het recht krijgt de lidstaten te verplichten hun autonomie op dit terrein over te dragen, niet steunen. 
Coelho (PPE-DE ),
    Ik ben bijzonder ingenomen met het politieke akkoord dat de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken heeft bereikt over het voorstel voor een verordening betreffende de erkenning en tenuitvoerlegging in de Gemeenschap van beslissingen inzake huwelijksaangelegenheden en ouderlijke verantwoordelijkheid, op basis van gemeenschappelijke bevoegdheidsregels en met bijzondere aandacht voor de terugkeer van het kind. In de tekst wordt onderstreept dat bij alle rechterlijke beslissingen waarbij minderjarigen betrokken zijn in de eerste plaats rekening moet worden gehouden met het superieure belang van het kind.
Deze verordening zal pas formeel kunnen worden aangenomen als de lidstaten bij besluit gemachtigd worden om het Verdrag van ‘s-Gravenhage van 1996 te ratificeren in het belang van de Gemeenschap.
Dat is de achtergrond van het initiatief waarover wij vandaag gedebatteerd hebben, en van de urgente aard van dit initiatief. Doel is de lidstaten te machtigen het voornoemde Verdrag voor wat betreft de ouderlijke verantwoordelijkheid en maatregelen ter bescherming van kinderen te ratificeren of tot het Verdrag toe te treden (de Gemeenschap kan geen partij zijn bij het Verdrag van ‘s-Gravenhage). Daarna is het aan de lidstaten om de nodige stappen te ondernemen en ervoor te zorgen dat ook de Gemeenschap lid kan worden. Dat lidmaatschap zal immers een toegevoegde waarde geven aan de communautaire wetgeving betreffende de bescherming van kinderen.
Op die manier brengen wij de Europese Unie dichter bij de burgers en met name bij diegenen die helaas geconfronteerd worden met het drama van een scheiding of echtscheiding. Dat is op zich al een tragedie. Daarom moeten wij tot elke prijs vermijden dat deze omstandigheden negatieve gevolgen hebben voor de rechten en het welzijn van kinderen. 
Figueiredo (GUE/NGL ),
    Ik ben het met de rapporteur eens dat de ratificatie van of toetreding tot het Verdrag van ‘s-Gravenhage van 1996 door de lidstaten wellicht zal bijdragen aan een betere bescherming van de rechten van kinderen op het gebied van de ouderlijke verantwoordelijkheid. Zoals de rapporteur terecht opmerkt, "moet bij alle rechterlijke beslissingen waarbij minderjarigen betrokken zijn in de eerste plaats rekening worden gehouden met het superieure belang van het kind".
Ook de voorstellen die gericht zijn op een snelle inwerkingtreding van het verdrag dragen mijn goedkeuring weg.
Ik kan mij evenwel niet vinden in de federalistische opvattingen die aan dit proces ten grondslag liggen. Ironisch genoeg moet de Raad de lidstaten toestemming verlenen om het verdrag te ratificeren of tot het verdrag toe te treden. Dat vind ik onbegrijpelijk. 
Ribeiro e Castro (UEN ),
    Samen met de rapporteur ben ik van oordeel dat de totstandbrenging van een geharmoniseerde en uniforme justitiële ruimte van het grootste belang is voor de Europese eenwording op een zo belangrijk gebied als de ouderlijke verantwoordelijkheid. Met dit voorstel wordt een belangrijke stap in die richting gezet. Doel is aan de lidstaten machtiging te verlenen om tot het Verdrag van ’s-Gravenhage toe te treden of dit verdrag te ratificeren in het belang van de Europese Unie. Alleen soevereine lidstaten kunnen bij het verdrag partij zijn, maar op deze manier kan die technische moeilijkheid omzeild worden. Het Verdrag van ‘s-Gravenhage heeft betrekking op de bevoegdheid, het toepasselijk recht, de erkenning, de tenuitvoerlegging en de samenwerking op het gebied van ouderlijke verantwoordelijkheid en maatregelen ter bescherming van kinderen. Hiermee is de fundamentele basis gelegd voor de toekomstige verordening van de Raad inzake ouderlijke verantwoordelijkheid die momenteel nog in behandeling is.
Ik begrijp echter niet waarom de rapporteur zich beroept op artikel 24 van het Handvest van de grondvesten. Het superieure belang van het kind moet immers worden ingeroepen vanwege zijn intrinsieke waarde, niet omdat dit beginsel toevallig in een tekst voorkomt die op dit ogenblik bovendien niet eens juridisch afdwingbaar is.
Desalniettemin steun ik de voorstellen van de rapporteur. Zaak is immers dat er in alle rechterlijke beslissingen waarbij minderjarigen betrokken zijn rekening wordt gehouden met het superieure belang van het kind. 
Roure (PSE ),
   . - Het Verdrag van 's-Gravenhage is op 1 januari 2002 in werking getreden en betreft de bevoegdheid, het toepasselijke recht, de erkenning, de tenuitvoerlegging en de samenwerking op het gebied van ouderlijke verantwoordelijkheid en maatregelen ter bescherming van kinderen. Vanaf nu moeten de lidstaten dan ook alles in het werk stellen om ervoor te zorgen dat de Unie het Verdrag naleeft.
De Europese Unie werkt aan de totstandkoming van een gemeenschappelijk rechtsgebied op basis van het beginsel van wederzijdse erkenning van strafrechtelijke beslissingen. Wij moeten erop toezien dat elke beslissing wordt genomen in het bijzondere belang van het kind.
Het is onze plicht onze kinderen te beschermen; zij zijn de volwassen burgers van morgen. Onze samenleving kan zich alleen voor het welzijn van iedereen inzetten als wij voor goed onderwijs aan onze kinderen kunnen zorgen en toezien op hun lichamelijke en geestelijke ontwikkeling. Ons inspannen voor de rechten van het kind, betekent dat we ons inspannen voor de rechten van de mens; door hen te beschermen tegen geweld, met name tegen geïnstitutionaliseerd geweld, bereiden wij hen voor op een vreedzame wereld. 

Alavanos (GUE/NGL ),
    Ik neem de gelegenheid van deze stemming te baat om het volgende onderstrepen.
Ten eerste baren de standpunten die het Verenigd Koninkrijk, Nederland, Zweden, Denemarken en Duitsland tijdens de Raadsvergadering van 21 oktober in Rome hebben ingenomen mij grote zorgen. Zij zijn namelijk voor vermindering van de regionale steun;
Ten tweede mag de uitbreiding het ontwikkelingsvermogen van de regio´s van de huidige vijftien EU-lidstaten niet aantasten.
Ten derde moeten de eilanden in de Egeïsche Zee soortgelijke voorrechten krijgen als de ultraperifere gebieden van de Unie. 
Andersson, Färm, Hedkvist Petersen, Karlsson, Sandberg-Fries en Theorin (PSE ),
    Wij juichen een doeltreffender beheer van de structuurfondsen toe. Tegelijkertijd vinden wij het riskant om alle fondsen samen te voegen, zoals in het verslag-Pittella wordt bepleit, omdat dit ertoe zou kunnen leiden dat kleinere projecten verdwijnen. In plaats daarvan moet de prioriteit gegeven worden aan een harmonisatie van de regels met betrekking tot het gebruik van de fondsen. 
Marques (PPE-DE ),
    Ik feliciteer collega Giovanni Pittella met het verslag dat hij ons hier presenteert. Zijn tekst draagt ongetwijfeld bij aan het ingewikkelde debat over de structuurfondsen. Desalniettemin zou ik hier twee punten willen aanstippen waarover de rapporteur en ik uiteenlopende meningen hebben. Daarom onderschrijf ik twee amendementen waarvoor ik de steun van dit Parlement vraag, namelijk:
- het amendement op paragraaf 23 van de ontwerpresolutie, aangezien ik het van wezenlijk belang acht dat er een referentie aan het beginsel van gewettigd vertrouwen wordt opgenomen met betrekking tot de subsidieerbaarheid van de voorschotten die de lidstaten hebben toegekend aan de eindbegunstigden en de opname van deze bedragen in de betalingsaanvragen die vóór 31 december 2002 zijn ontvangen. De beginselen van solidariteit, flexibiliteit en doeltreffendheid zijn niet concurrerend maar complementair.
- het amendement op paragraaf 35, sub b), van de ontwerpresolutie, omdat ik vind dat in het kader van de doelstelling van vereenvoudiging en met het oog op een beter gebruik van de fondsen moet worden voorzien in de mogelijkheid om na te gaan of samenvoeging van de fondsen en centralisering van het beheer ervan tot grotere doeltreffendheid zou leiden. Deze beslissing moet afhankelijk worden gesteld van de concrete omstandigheden die ons op een later tijdstip in de gelegenheid zullen stellen te beslissen of deze stap al dan niet wenselijk is. 
Ribeiro e Castro (UEN ),
    In dit verslag wordt uitvoerig ingegaan op talloze zorgwekkende problemen die verband houden met de uitvoering van de structuurfondsen. Deze fondsen moeten worden beschouwd als een systeem voor herverdeling van de rijkdom via de communautaire begroting. Zij zijn bedoeld om de ontwikkelingsverschillen tussen de lidstaten weg te werken en de economische en sociale cohesie te bevorderen. In de loop der jaren is gebleken dat zij daadwerkelijk bijdragen aan de verwezenlijking van deze doelstellingen.
Desalniettemin stellen wij vast dat de uitvoering van de fondsen en de respectieve instrumenten en initiatieven steeds meer vertraging oploopt. Deze situatie is niet alleen te wijten aan het feit dat de fondsen vaak pas effectief beschikbaar worden gesteld tijdens de volgende programmeringsperiode maar ook aan de uitvoerigheid en de complexiteit van de procedures. Het is aan de Europese Commissie om zich in dit debat te verdiepen en na te denken over de invoering van ambitieuzere procedurewijzigingen die moeten leiden tot een snellere goedkeuring en uitvoering van de programma’s en een grotere betrouwbaarheid van de financiële vooruitzichten. Verder moet ook de doeltreffendheid van de structuurfondsen worden vergroot overeenkomstig de doelstellingen van de strategie van Lissabon van 2000. Met name de coördinatie tussen de diverse communautaire, nationale en regionale administratieve diensten is aan verbetering toe.
Zoals ook in dit verslag wordt onderstreept, is het van wezenlijk belang dat er een evenwicht wordt gevonden tussen wenselijke vereenvoudigingsmaatregelen en noodzakelijke controles om de economische en sociale cohesie te waarborgen, vooral ook met het oog op de uitdaging van de uitbreiding.
Daarom heb ik voor het verslag gestemd. 
Vairinhos (PSE ),
    Ik ga geheel en al akkoord met het voorstel van zowel het Comité van wijzen als het Europees Parlement om de volledige verantwoordelijkheid voor de uitvoering van de structuurfondsen in elke lidstaat aan slechts één directoraat-generaal en aan slechts één ministerie toe te vertrouwen. Dit zal ongetwijfeld leiden tot een betere coördinatie van de verschillende communautaire, nationale en regionale administratieve diensten die bij de uitvoering van de fondsen betrokken zijn.
Mijns inziens moeten de financiële middelen overigens veel meer gericht worden op de kwaliteit van de projecten en het reële effect van de structuurfondsen op de gesubsidieerde regio’s. 
De Voorzitter.
   Hiermee is de stemming beëindigd.

(2)

De Voorzitter.
   Aan de orde is het verslag (A5-0348/2003) van de heer Brok, namens de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid, over het jaarlijks verslag (2002) van de Raad aan het Europees Parlement over de voornaamste aspecten en de fundamentele keuzen van het GBVB, met inbegrip van de financiële gevolgen ervan voor de algemene begroting der Europese Gemeenschappen ((7038/2003 - C5-0423/2003 - 2003/2141(INI)). 
Brok (PPE-DE ),
   .  Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, dames en heren, staat u mij toe enkele inleidende opmerkingen te maken over dit jaarlijks verslag. Aan de basis van dit verslag over het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid staan de dramatische gebeurtenissen van de oorlog in Irak en de gevolgen daarvan voor de samenhang van de Europese Unie, de transatlantische betrekkingen, de onderlinge verbondenheid binnen de VN en de NAVO en de internationale orde in haar geheel.
Wij zijn van mening dat het nu zaak is de crisis rondom de oorlog in Irak als een kans en een uitdaging tegemoet te treden. Het wordt tijd dat Europa eindelijk wordt neergezet als een belangrijke speler op het internationale politieke toneel. Europa moet in de mondiale politiek niet langer de rol van waarnemer spelen, maar die van deelnemer. De Europese Conventie heeft belangrijke institutionele hervormingen voorgesteld binnen welk kader dat doel verwezenlijkt kan worden, zoals de invoering van een Europese minister van Buitenlandse Zaken, de mogelijkheid om meer te gaan samenwerken op het gebied van het defensiebeleid, en de instelling van een Europees wapenagentschap. Aan deze voorstellen mag op de regeringsconferentie niet worden getornd. Met minder mogen we absoluut geen genoegen nemen.
Bij de stemmingsprocedure in de Raad en ook ten aanzien van het recht van raadpleging en informatie van het Parlement hadden we op veel meer gehoopt. Zo achten wij het in het licht van een op de toekomst gericht crisispreventiebeleid absoluut noodzakelijk om voortaan reeds in een vroeg stadium van de planning van crisisoperaties in het kader van het EVDB te worden geïnformeerd en daarbij te worden betrokken. Een efficiënt institutioneel kader voor het GBVB en EVDB is noodzakelijk, maar niet voldoende. Er moet politieke inhoud aan worden gegeven en om dat te bereiken moet gebruik worden gemaakt van de veiligheidsdoctrine die Javier Solana heeft voorgesteld. Dit verslag ondersteunt het initiatief-Solana vanuit vier oogpunten.
Ten eerste is het Parlement van mening dat Europa duidelijke prioriteiten moet stellen in de belangen en doelstellingen van zijn buitenlands en veiligheidsbeleid en deze gemeenschappelijk definiëren en geografisch benoemen moet, zoals wij dat in lid 8 hebben gedaan.
Ten tweede dient een Europese veiligheidsstrategie te berusten op een mondiale invalshoek die tegenover het puur militaire veiligheidsdenken van de huidige Amerikaanse regering wordt gezet. Een reeks politieke, economische, sociale en interculturele maatregelen die kunnen bijdragen aan het afzwakken en oplossen van conflicten, moet deel uitmaken van die strategie.
Ten derde kan een veiligheidsdoctrine van de EU alleen op basis van een multilaterale aanpak en binnen het systeem van de VN ontwikkeld worden, omdat dit strookt met de historische ervaringen en de politieke belangen van haar lidstaten.
Ten vierde: ook al zal conflictpreventie en conflictoplossing met niet-militaire middelen altijd in het middelpunt van elke veiligheidsstrategie van de Europese Unie staan, de geloofwaardigheid van het Europees buitenlands en veiligheidsbeleid is uiteindelijk afhankelijk van de kwaliteit van zijn militaire vermogens en van de bereidheid om deze in geval van conflicten in te zetten.
Wat zijn de prioriteiten op het gebied van het buitenlands beleid in het kader van een Europees veiligheidsconcept? Bovenaan staan nog altijd de transatlantische betrekkingen. Europa kan alleen een gelijkwaardige partner van de VS worden als de lidstaten de politieke wil ontwikkelen om de gemeenschappelijke belangen te laten prevaleren boven de specifieke nationale belangen. Daarnaast kunnen organisaties zoals de Verenigde Naties of de NAVO enkel worden versterkt als Europa en de VS één lijn trekken. De strategische discussie tussen Europa en de VS moet nieuw leven wordt ingeblazen. Daarom is het door de heer Solana voorgelegde document zo belangrijk. Het gaat hierbij om kwesties zoals de stabilisering, de wederopbouw en de opbouw van het staatsstelsel in Irak, een gemeenschappelijke strategie inzake Iran en, in algemene zin, hoe de verspreiding van massavernietigingswapens kan worden voorkomen en hoe moet worden omgegaan met repressieve dictatoriale regimes en desintegrerende staten.
Een hoofdtaak blijft het bereiken van vrede in het Midden-Oosten in het kader van het Kwartet. In dat verband moeten we erop toezien dat de leden van het Kwartet eens serieus werk maken van een gezamenlijk optreden in de regio en dat het niet blijft bij samenwerking op papier. Europa zal zijn inspanningen op de westelijke Balkan en in Afghanistan absoluut consolideren, ondanks alle problemen waarmee we geconfronteerd worden en al het pessimisme over de vraag of het, zeker wat Afghanistan betreft, überhaupt zal lukken om dit land op een behoorlijke manier om te vormen tot een levensvatbare staat.
Er moet meer aandacht worden geschonken aan de zuidelijke Kaukasus, die zich tot een van de meest instabiele buurregio’s van de Unie ontwikkelt. Daarbij speelt ook de verhouding met Rusland een grote rol. Aangezien de Unie door de uitbreiding dichter bij crisishaarden in het oosten en zuidoosten komt te liggen, is de creatie van veiligheidszones om Europa en de ontwikkeling van een doeltreffend beleid van nabuurschap van cruciaal belang. Wij moeten ons dan ook veel meer gaan bezinnen op onder meer de creatie van een “Europese economische ruimte plus” en op specifieke ideeën over hoe het Middellandse-Zeegebied tot een stabiele regio kan worden ontwikkeld.
Tot slot nog een opmerking over onze kritiek op het jaarlijks verslag van de Raad. Degene die de bundel van 200 bladzijden ter hand neemt zal merken dat deze meer doet denken aan een inventarislijst van een kruidenierswinkel dan aan een verslag waarin politieke verantwoording wordt afgelegd. Dat is in het verleden wel eens anders geweest. Het verslag is volstrekt ongeschikt om als basis voor een dialoog tussen de Raad en het Parlement te dienen. Dergelijke verslagen dienen voortaan weer duidelijke politieke beoordelingen en doelstellingen te bevatten. Daarom willen we dat de Hoge Vertegenwoordiger doorgaat bij toekomstige jaarverslagen een schriftelijk verslag in te dienen over de vooruitgang bij het in praktijk brengen van de veiligheidsprincipes van de EU.
Ter afsluiting nog een woord over het werk van de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid. Dit jaarverslag, het laatste van deze zittingstermijn, vertoont een opmerkelijke eensgezindheid tussen de fracties waarvan bij aanvang van de zittingstermijn geen sprake was. Die eensgezindheid is mede te danken aan de opbouwende samenwerking in deze commissie waarvoor ik de collega’s en de medewerkers van deze commissie uitdrukkelijk zou willen bedanken. Hartelijk dank.
Frattini,
    Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik heb met belangstelling geluisterd naar hetgeen de heer Brok zojuist zei en ik heb daar grote waardering voor. Ik ga uit van de overweging dat, zoals de heer Brok reeds zei, sedert kort een nieuw kader is ontstaan in de crisis in Irak en dit kader een nieuwe, sterke impact heeft op het gemeenschappelijk buitenlands beleid. Deze impact is zelfs zo sterk dat bepaalde waarnemers beginnen te twijfelen aan de overlevingskansen van het GBVB. Mijns inziens is het echter absoluut niet waar dat Irak het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid kapot heeft gemaakt. Integendeel, ik denk dat de wrevel die de lidstaten ondervonden ten gevolge van de door de Irakese crisis veroorzaakte meningsverschillen en de inspanningen die wij hebben ondernomen om de patstelling op te heffen, duidelijk hebben aangetoond hoezeer de gehechtheid aan een gemeenschappelijk buitenlands beleid wortel heeft geschoten in het bewustzijn van alle Europeanen.
Mijn tweede opmerking is dat het GBVB als zodanig vandaag geconfronteerd wordt met een echte uitdaging. Ik bedoel hiermee de uitbreiding, of de hereniging van de Europese Unie, zoals wij dat liever noemen. Als wij geen oplossingen vinden voor de institutionele problemen, zullen de impasses uit het verleden zich waarschijnlijk in de toekomst herhalen.
Mijn derde opmerking gaat over de rol van de Unie in de wereld. De Unie heeft onmiskenbaar belangen in de wereld, en niet alleen economische belangen. Zij moet derhalve ervoor zorgen dat zij klaar is om de waarden te verdedigen die ten grondslag liggen aan het leven en de levensregels van onze volkeren en deze inspireren. Mijn vraag is echter: kan en wil de Unie als een wereldmacht gezien worden? Daar gaat het om. Wij hebben inderdaad beperkte middelen ter beschikking en moeten dus kiezen als wij optreden, maar anderzijds is het ook waar dat de belangen van Europa van globale aard zijn en het daarom noodzakelijk is dit globaal karakter te handhaven, zowel in onze analyses als in onze diplomatieke inspanningen.
Welke consequenties kunnen wij nu trekken uit het besef dat dit drie reële problemen zijn? Erkend moet worden - en het verslag-Brok bevestigt dit - dat de Unie op het gebied van het buitenlands beleid een positieve balans heeft. Ik noem enkel de vorderingen bij de totstandbrenging van een Europese militaire macht en de eerste proeven van deugdelijkheid die deze heeft gegeven in zowel samenwerking met de NAVO - een voorbeeld is de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië - als op autonome wijze, zoals in de Democratische Republiek Congo. Ik noem ook de bijdrage die de Unie heeft geleverd aan de stabilisering van de Balkan en aan het economisch maar ook democratisch wederopbouwproces van de landen in dit gebied. Ik noem verder nog de steun aan de Verenigde Naties op een moment waarop de rol van de Verenigde Naties werd betwist.
Als Europeanen hebben wij bevestigd dat de multilaterale aanpak voor de oplossing van crises niets aan waarde heeft verloren. Wij hebben gezegd dat multilateralisme ons uiteindelijke doel is. Wij willen een aanpak waarmee schendingen van het internationaal recht kunnen worden voorkomen en waar noodzakelijk worden bestreden. Ik moet eveneens melding maken van de belangrijke inspanningen die de Unie en haar lidstaten hebben ondernomen om een antwoord te geven op de huidige globale problemen: de strijd tegen het terrorisme en de verspreiding van massavernietigingswapens.
Ik heb met deze belangrijke voorbeelden willen aantonen dat wij wel degelijk in staat zijn geweest om onze woorden, ons engagement om te zetten in daden. Natuurlijk is dit - en ook wat dat betreft ben ik het eens met het verslag van de heer Brok - niet voldoende om te voldoen aan hetgeen de burgers van Europa en de derde landen van ons verlangen. De Raad van Ministers is zich daarvan bewust en wij stellen alles in het werk om oplossingen te realiseren op twee gebieden, op dat van de institutionele efficiëntie en op dat van de strategische prioriteiten, die duidelijk en nauwkeurig moeten zijn.
Wat de institutionele efficiëntie betreft - waar ook voorzitter Berlusconi vandaag in deze zaal over sprak - kan ik u bevestigen dat wij in de werkzaamheden van de Intergouvernementele Conferentie het ontwerp van de Conventie zullen verdedigen en geen stap terug zullen zetten. Dit ontwerp is voor ons een goede basis voor de werkzaamheden in de Intergouvernementele Conferentie. Wat het tweede aspect - de strategie - betreft zal, zoals u weet, de Europese Raad van december aanstaande een document moeten aannemen waarin een strategie voor de veiligheid van de Unie wordt uiteengezet. Dit is een ambitieuze tekst en zal een kader moeten zijn voor alle gebieden die voor ons gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid van belang zijn.
In deze strategie zal duidelijk moeten worden gemaakt met welke bedreigingen wij als Europese Unie momenteel worden geconfronteerd. Daarin moeten echter ook de gebieden worden genoemd waarvan de stabiliteit van doorslaggevend belang is voor onze veiligheid. Deze strategie zal onze leidraad moeten zijn als wij bepalen welke middelen noodzakelijk zijn om veiligheidsproducenten te worden - zoals wij dat zo graag noemen - en niet alleen veiligheidsconsumenten. Daarom schenkt het Italiaanse voorzitterschap grote aandacht aan de bevordering van de synergie tussen het gemeenschappelijk buitenlands beleid en de activiteiten van de internationale organisaties die actief zijn op veiligheidsgebied. Ik denk allereerst aan de NAVO en de OVSE, maar voor ons is ook de rol van de Verenigde Naties onontbeerlijk. OP 24 september jongstleden hebben het Italiaanse voorzitterschap en secretaris-generaal Kofi Annan in New York een gezamenlijke verklaring van de Europese Unie en de Verenigde Naties ondertekend waarmee de grondslag werd gelegd voor een gestructureerde samenwerking bij crisisbeheer, bij zowel de militaire als de civiele dimensie van crisisbeheer.
Mijns inziens moeten wij allen beseffen, geachte afgevaardigden, dat preventie op de voorgrond moet staan. Preventie is beter dan de gevolgen herstellen van een reeds tot uitbarsting gekomen crisis. Daarom wordt preventie ook geleidelijk aan een fundamenteel bestanddeel van de externe betrekkingen van de Unie. Preventie begint en komt tot ontplooiing als een gecoördineerd beroep wordt gedaan op enerzijds de hulpbronnen die de lidstaten ter beschikking stellen van het gemeenschappelijk belang en anderzijds de eigen, door de Europese Commissie beheerde middelen van de Unie. Wij moeten dus een optimaal gebruik maken van de grote waaier van middelen die de Unie heeft tot optreden in crisissituaties. Wij hebben instrumenten waarmee wij culturele, economische, politieke en nu ook militaire invloed kunnen uitoefenen. De Unie kan en moet, meer dan welke andere internationale organisatie ook, inspanningen ondernemen om de achterliggende oorzaken van de conflicten aan te pakken en op te heffen voordat een crisis uitbreekt. Wij grijpen daarvoor naar een beïnvloedings- en stimuleringsbeleid, naar een beleid dat ons in staat stelt regionale integratieprocessen vooruit te helpen en situaties van onbegrip en instabiliteit te overwinnen.
Dat was ook het succesvolle model aan de hand waarvan wij de Europese Unie hebben opgebouwd. Daarom kunnen wij dit model ook met zoveel overtuiging voorleggen aan onze partners buiten de Unie. Ik noem hier met name de Westelijke Balkan, dat een gevoelig gebied is waar wij grote aandacht aan moeten schenken. Wij willen de samenwerking bevorderen met dit gebied, evenals wij de samenwerking willen bevorderen met de zuidkust van de Middellandse Zee en - niet te vergeten - met het Latijns-Amerikaans subcontinent. Wat dit laatste betreft wil ik erop wijzen dat juist het belang van conventionele betrekkingen met de Europese Unie een van de belangrijkste stimulansen is voor regionale aaneensluiting. Daarom sluit ons veiligheidsbeleid ook zo goed aan bij het ontwikkelingsbeleid, ofschoon het niet in de plaats daarvan kan treden en ook geen middelen van dit beleid mag wegnemen.
In het verslag van de heer Brok staat dat de Unie aandacht moet schenken aan de regio´s in haar buurt. Ik heb al de Balkan en het Middellandse-Zeegebied genoemd. Ik wil hier echter ook wijzen op de situatie in het Midden-Oosten. De moeilijkheden daar tasten onze vastberadenheid geenszins aan. De Unie kan en moet een krachtige bijdrage leveren aan het streven naar een vreedzame oplossing en een internationale waarborg van de vredesafspraken. Het voorzitterschap, de Hoge Vertegenwoordiger en de Commissie werken daar continu aan en de laatste conclusies van de Europese Raad steken ons wat dat betreft een hart onder de riem. De Raad heeft eveneens een bevestiging gegeven van het profiel van de Unie met betrekking tot twee andere cruciale vraagstukken van internationale actualiteit: Irak, waar de Unie een bijdrage levert aan de wederopbouw en Iran, waar een beslissende stap werd gezet met de aanvaarding door Iran van alle verplichtingen jegens de Internationale Organisatie voor Atoomenergie. Dankzij dit zeer positieve optreden van gisteren - waaraan het voorzitterschap zijn volledige steun heeft gegeven - kon men Iran ervan overtuigen deze verplichtingen te aanvaarden. Wij blijven Iran daarin natuurlijk aanmoedigen en zijn blij met dit resultaat.
Een ander gebied waarop de uitgebreide Unie belangen heeft, wordt gevormd door de oostgrenzen. Vandaar ons nabuurbeleid met Oekraïne, Wit-Rusland, Moldavië en, verder naar het oosten, de Russische Federatie, waar ik later vanmiddag op zal terugkomen als we de voorbereiding van de Top van Rome op 6 november bespreken.
Ik sluit mijn opmerkingen af met een verwijzing naar een strategische relatie die voor ons Europeanen van fundamenteel belang is: de transatlantische relatie. Alle lidstaten zijn zeer gehecht aan een goede relatie met de Verenigde Staten. Persoonlijk denk ik dat het recente gebrek aan wederzijds begrip goedgemaakt zal worden. De recente, zij het dan moeizame besluiten van de VN zijn trouwens een bewijs van het herstel van deze relatie. Ik ben overtuigd van dit herstel omdat de transatlantische betrekkingen worden gevoed door een gemeenschappelijke geschiedenis, door een grote schuld met betrekking tot de bevrijding en de vrijheid - vooral voor ons, Italianen - maar ook door gemeenschappelijke waarden en idealen en een gemeenschappelijk optreden, zoals dit tot uiting komt in het GBVB. De gemeenschappelijke inzet in de Balkan, de strijd tegen het terrorisme, de strijd tegen de proliferatie zijn allemaal voorbeelden en bewijzen van ons gemeenschappelijk ijveren.
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, de heer Brok heeft suggesties gedaan voor de toekomstige werkzaamheden. Ik wil hem nogmaals bedanken. Ik ben het met zijn suggesties en zijn voorstellen eens. De opbouw van Europa is een proces dat geen weerga kent in de geschiedenis, zowel qua politieke ambitie als qua institutionele mechanismen. Ter afsluiting wil ik dan ook opmerken dat wij volgens mij ons werk moeten toespitsen op vier terreinen. Ik zal ze kort noemen. 
Ten eerste moet men een politieke wil tot integratie doen rijpen. Deze wil moet een steeds sterker stempel drukken op het gemeenschappelijk buitenlands beleid en het Europees gemeenschappelijk defensiebeleid. Een essentiële rol zal daarbij worden vervuld door de parlementaire vertegenwoordigers van de lidstaten, en ik hoop dan ook dat dit Parlement deze rol zal blijven aanmoedigen en stimuleren. 
Het tweede terrein betreft de strategie voor de externe activiteiten van de Unie. Daarbij moet men uitgaan van het document dat wij voor eind december zullen voorleggen. 
Het derde terrein betreft geschikte en efficiënte besluitvormingsmechanismen. Daaraan zullen wij een krachtige bespreking wijden in de Intergouvernementele Conferentie. 
Het vierde en laatste terrein is dat van de middelen. Ik noem de middelen wel als het laatste terrein maar deze zijn van doorslaggevend belang. Wij moeten ervoor zorgen dat wij de middelen hebben om het buitenlands beleid te voeren waar wij behoefte aan hebben. Er is weliswaar een alternatief, maar daar houd ik niet van: de lat van onze ambities lager leggen. Wij hebben weinig geld op de GBVB-begroting. In 2003 hebben wij een kleine verhoging gekregen maar wij moeten ongetwijfeld veel meer doen.
Het Italiaanse voorzitterschap begrijpt dat het Europees Parlement goede en tijdige, of zelfs preventieve informatie wil over de door de Europese Raad geplande activiteiten. Ik sta achter uw wens en beloof u daarin te steunen. 
Patten,
   . Mijnheer de Voorzitter, ik wil de rapporteur feliciteren met zijn uitstekende verslag dat ik, zoals hij weet, met veel plezier gelezen heb. Ik wil de vijf minuten waarover ik beschik niet gebruiken om alle punten te herhalen die net op zo’n welsprekende en uitputtende wijze door het Italiaanse voorzitterschap zijn behandeld, maar sluit me aan bij alles wat de minister heeft gezegd.
Misschien kan ik me concentreren op vier punten en proberen binnen mijn vijf minuten te blijven. Ten eerste wil ik iets zeggen over de institutionele regelingen. Wij weten allemaal dat de huidige institutionele regelingen die voorzien in de infrastructuur voor het GBVB en deze ondersteunen, om het jargon van de Europese Unie te gebruiken, ‘suboptimaal’ zijn. Daarbij weten we allemaal dat veranderingen in de institutionele regelingen, het soort veranderingen dat in de Conventie is voorgesteld en in de IGC wordt besproken, de politieke wil kunnen helpen creëren waardoor dingen effectiever kunnen worden aangepakt.
Het hervormen van instellingen kan echter nooit dienen ter vervanging van politieke wil. De meningsverschillen over Irak kwamen immers niet voort uit een gebrek aan adequate institutionele regelingen. Er ontstonden meningsverschillen over Irak omdat het ons ontbrak aan voldoende politieke wil. Het is verder goed om op te merken dat hoezeer we onze institutionele regelingen ook verbeteren – ook het voorzitterschap maakte dit punt – we onze rekeningen daarvan niet kunnen betalen. Als we op internationaal vlak effectiever willen opereren en als we door de Verenigde Staten gezien willen worden als mensen die op het terrein van de veiligheid hun steentje bijdragen, dan moeten we het feit onder ogen zien dat we meer moeten doen en meer moeten gaan uitgeven. Uit alle opiniepeilingen blijkt – en dat is een interessante overeenkomst met het huidige debat in Europa – dat het grootste deel van onze kiezers wil dat Europa een grotere rol gaat spelen op het internationale politieke toneel. Toch is er jammer genoeg bijna geen enkele land te vinden waar kiezers bereid zijn meer geld te besteden aan veiligheid ter ondersteuning van die grotere Europese rol. Om die reden moeten we het gat aanpakken dat nu bestaat tussen het praten over institutionele regelingen en de discussies over zowel de politieke wil als de middelen.
Ten tweede wil ik de veiligheid noemen en met name de definitie van veiligheid. We weten allemaal dat veiligheid veel breder gedefinieerd moet worden dan tot nu toe gebruikelijk is geweest in de debatten over het buitenlandbeleid. Een van de grote voordelen van de ontwerp-veiligheidsstrategie die de Hoge Vertegenwoordiger heeft gepresenteerd is dat hij hierin aantoont dat veiligheid over meer gaat dan alleen precisiemunitie en de capaciteit van het militaire luchttransport. Veiligheid heeft betrekking op kwesties van volksgezondheid en ziekten tot terrorisme en de georganiseerde misdaad, alle kwesties, kortom, ten aanzien waarvan wij als Europese Unie over de bevoegdheden beschikken een beter samenhangend, allesomvattend buitenlands beleid te ontwikkelen dan mogelijk is in veel lidstaten en veel natiestaten. Het is in mijn optiek dan ook zeer belangrijk dat we er bij het opzetten van een gezamenlijke buitenlandse dienst voor zorgen dat we de krachten van de eerste en de tweede pijler bundelen bij het beheer en de tenuitvoerlegging van het GBVB. We zouden een grote fout maken als we ofwel aan de ene kant de minister van Buitenlandse Zaken zouden isoleren van de Commissie, ofwel aan de andere kant die dingen zouden doen waardoor mensen argwanend gaan kijken of de Commissie zich toch niet te veel bemoeit met het GBVB. We moeten er dus voor zorgen dat we bij het opzetten van de gezamenlijke buitenlandse dienst zowel gebruik maken van de kracht van de Raad als van die van de Commissie, teneinde een zo breed mogelijke invloed te hebben op buitenlandse problemen.
Het derde punt dat ik wil maken betreft het transatlantisch partnerschap. We weten allemaal dat Europa in de aanloop naar de militaire interventie in Irak tot op het bot verdeeld was. Ik heb al eerder gezegd dat dit voor mij niet helemaal als een verrassing kwam omdat de kwesties waar we in verband met Irak mee geconfronteerd werden buitengewoon ingewikkeld en ernstig waren. Verder weten we dat, ondanks deze verdeeldheid, we de meeste dingen die wij als Europeanen willen bereiken, over het algemeen, eenvoudiger kunnen bereiken als we met de Verenigde Staten samenwerken. En het moet gezegd worden dat ook de meeste dingen die de Verenigde Staten willen bereiken beter haalbaar zijn als zij met de Europese Unie samenwerken. Ik hoop dat we dat nu in Irak bij de wederopbouw ook zullen gaan zien.
Ik ga vanuit dit Parlement door naar Madrid voor de donorconferentie voor Irak, net als het voorzitterschap. Daar zullen we, denk ik, zien dat het voorzitterschap in staat is een toezegging van de Europese Unie voor het eerste jaar van de wederopbouw aan te kondigen die hoger zal zijn dan de toezegging die we konden doen aan Afghanistan in Tokio. Ik denk dat we in de komende maanden meer geld kunnen reserveren voor Irak dan bij die gelegenheid mogelijk was. Wij zullen 200 miljoen euro toezeggen uit de Europese begroting bovenop de 100 miljoen euro die we reeds hebben toegezegd voor humanitaire hulp.
Ik denk dat het bedrag dat we voorstellen binnen de begroting een verantwoord bedrag is: ik vind het een weloverwogen bedrag. We hoeven hiervoor niet al onze flexibiliteit voor volgend jaar te gebruiken of geld weg te halen bij andere belangrijke programma’s. Ik denk dat het voor ons veel belangrijker is om naar Madrid te gaan met een aanzienlijke bijdrage ter ondersteuning van de wederopbouw, dan dat we daar aankomen met een bijdrage die niets anders is dan een politieke reactie.
Het vierde dat ik wilde zeggen is dat we vaak over effectief multilateralisme praten en dan af en toe de vraag krijgen of we dit kunnen definiëren. Ik denk dat wat we de laatste 24 uur hebben zien gebeuren in Iran een goed voorbeeld is van effectief multilateralisme. We hebben in Iran een beleid gevolgd van realistische maar constructieve betrokkenheid. Betrokkenheid betekent echter niet dat je principes over boord zet. Wij hebben een uitgesproken mening over de mensenrechtensituatie in Iran. Wij hebben een uitgesproken mening over terrorisme. We hebben een uitgesproken mening over kernwapens. Maar desondanks waren we bereid als vrienden onze hand uit te steken naar Iran en te erkennen dat het een grootse pre-islamitische beschaving is. Wij zien verder – dit is in ieder geval mijn mening – dat de bevolkingsopbouw in Iran in het voordeel van de democratie werkt, waardoor Iran de kans krijgt opgenomen te worden in de internationale gemeenschap en er niet van te vervreemden. Het bezoek van gisteren lijkt me dan ook een uitstekend voorbeeld van hoeveel we kunnen bereiken in Europa als we samenwerken en ik vind het vooral belangrijk om te onderkennen dat Frankrijk, Duitsland en Groot-Brittannië, evenals de andere lidstaten, het goede voorbeeld moeten geven bij deze samenwerking.
Ik hoop dat we dit soort gezamenlijke inspanningen vaker zullen gaan zien, waarbij we zowel gebruik maken van de middelen die de lidstaten beschikbaar kunnen stellen als van de middelen en bevoegdheden die we besloten hebben met zijn allen te delen. Ik hoop dat we deze effectieve vorm van samenwerking zullen gaan zien en wat minder oorlogsvoering binnen de instellingen. Ik ben zonder meer van mening dat de kwesties die we op het internationale toneel moeten aanpakken daarvoor veel te ernstig zijn, zoals in dit uitstekende verslag duidelijk wordt gemaakt.
Laschet (PPE-DE ),
    – Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, dames en heren, ik wil inhaken op de inleidende opmerkingen van commissaris Patten, die zijn gedachten liet gaan over interinstitutionele akkoorden en politieke wil, waarvan hij de betekenis onderstreepte. De intensiteit van onze debatten dient verhoogd te worden, maar ik denk ook dat interinstitutionele akkoorden kunnen bijdragen aan een bundeling van de politieke wil en het bereiken van een resultaat.
Om die reden wordt in het advies van de Begrotingscommissie betreffende het jaarlijks verslag nadrukkelijk ingegaan op het vraagstuk waarover ook de fungerend voorzitter van de Raad aan het slot van zijn betoog sprak, namelijk hoe wij met de begroting van de Europese Unie omspringen en hoe het gesteld is met het recht van informatie van het Europees Parlement. Het gaat in dit verband niet om een puur technisch vraagstuk; we kunnen namelijk niet zonder discussies over de politieke prioriteiten. En die discussies kunnen alleen worden gevoerd als men ruim op tijd beschikt over alle informatie die de Raad heeft. Het gaat om informatie die in de werkgroepen van de Raad wordt besproken, een groot aantal trappen doorloopt en ten slotte tot een resultaat wordt gesmeed. Het kan niet zo zijn dat die informatie pas komt als het besluit van de Raad al vaststaat en we alleen nog maar onze zegen hoeven te geven.
Ik dank u voor uw toezegging dat u deze informatie beschikbaar wilt stellen aan het Parlement. Afhankelijk van het betreffende onderwerp hebben we te maken met verschillende partners, en in deze kwestie trekken de Commissie en het Parlement erg vaak gelijk op. Wat de buitenlandse betrekkingen betreft, is het Parlement altijd een instelling die geneigd is het werk van de Commissie te steunen en eerder bereid is meer geld te geven. De Raad trapt dan soms een beetje op de rem, ook bij de begrotingsprocedure, en ik geloof dat het mogelijk is op dit punt tot een nieuwe driehoeksverhouding te komen. Het onderwerp dat u daarna heeft aangeroerd, het onderwerp "Verenigde Naties", is door de Commissie tot dusver zeer technisch aangepakt. Zij heeft de VN-projecten gesteund, maar politieke discussies zijn achterwege gebleven. De Commissie heeft het zelfs bestaan om in een document over de betrekkingen tussen de Europese Unie en de Verenigde Naties het Parlement als begrotingsautoriteit niet eens te noemen. Ik denk dat wij nu met commissaris Patten in een nieuwe dialoogfase zijn aanbeland. Ook ten opzichte van de Verenigde Naties hebben wij behoefte aan prioriteitenstellingen die de Raad en het Parlement in hun betreffende begrotingsprocedures moeten bespreken. Dit jaarverslag biedt met de verklaringen van de Hoge Vertegenwoordiger dan ook uitzicht op flinke vooruitgang. 
Gawronski (PPE-DE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter, mijnheer de commissaris, mijns inziens is het verslag van mijnheer Brok niet zozeer een verslag maar een manifest, een manifest waarin niet alleen het buitenlands en defensiebeleid van de Europese Unie wordt uitgezet maar ook de andere grote problemen van de Unie worden aangeduid, zoals bijvoorbeeld de vraag wat de uiteindelijke grenzen van de Unie zullen zijn. Dit is een heel actueel thema, zeer zeker nu - zoals de voorzitter van de Raad zei - tien landen opnieuw in Europa worden opgenomen. De Unie breidt zich uit op een manier die enkele jaren geleden nog onvoorstelbaar was. Talrijke landen richten vol hoop hun blik op de Unie, maar ik wil hier met name wijzen op het belang van Oekraïne. Dit land zit op de rand tussen twee werelden, tussen de Europese en de Slavische wereld, en het is in ons belang dit land aan Europa te koppelen. Ik zeg dit niet alleen maar omdat Oekraïne bezocht heb als lid van een delegatie van het Europees Parlement. 
In zijn verslag en in zijn inleiding heeft de heer Brok een goede analyse gegeven van het verslag van de Raad. Het verslag van de Raad is echter niet meer dan een lijst van onderwerpen en bevat geen enkele politieke evaluatie. Ook worden daarin de prioriteiten slechts terloops genoemd. Als u het goed vindt wil ik in mijn korte spreektijd een kleine aanvulling geven op het verslag van de heer Brok. Ik geef steun aan een amendement van de heer Wuori waarin hij voorstelt Oost-Afrika toe te voegen aan de in het verslag genoemde prioritaire gebieden. Wij mogen absoluut niet vergeten dat Italië een zeer belangrijke en gewichtige bemiddelingsrol speelt in de conflicten tussen Ethiopië en Eritrea en tussen Somalië en Soedan. Deze rol vraagt grote offers en brengt ernstige moeilijkheden met zich mee en het gezag van Italië is terecht erkend. Italië heeft de geleidelijke betrokkenheid van de Europese Unie bij het beheer van deze crises bevorderd, en daarom is het mijns inziens noodzakelijk en terecht dat Oost-Afrika wordt opgenomen onder de prioritaire gebieden voor het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid in paragraaf 8 van het verslag-Brok.
Swoboda (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, allereerst wil ik namens mijn fractie collega Brok feliciteren met zijn verslag. Het is een afgewogen verslag geworden met een zekere behoedzaamheid die eigen is aan het voorzitterschap dat hij in de commissie vervult, maar dat niettemin in duidelijke bewoordingen is gesteld – wat op zich een hele kunst is. Toch slaagt collega Brok er keer op keer in verslagen van dit kaliber op te stellen.
Vandaag zou ik iets anders dan anders willen beginnen. Ik wil namelijk benadrukken dat het opkomen voor onze Europese belangen onze belangrijkste doelstelling is. Daar hoeven we ook geen doekjes om te winden. De vraag is alleen hoe vaak onze belangen ook de belangen zijn van andere partijen, hoe vaak ze parallel lopen. Bij heel veel onderwerpen, juist op veiligheidsgebied, kunnen we vaststellen dat de belangen van Europa gelijk zijn aan die van andere regio’s. Als we het veiligheidsbegrip hanteren zoals dat door commissaris Patten vandaag opnieuw uiteengezet is – en dat lijkt me prima – zullen we constateren dat een zinvolle behartiging van onze belangen niet in strijd hoeft te zijn met de wensen van andere regio’s.
Zo is al tijdens het debat over het voorzitterschap de vluchtelingenproblematiek aangekaart en op de voorgrond geplaatst. Ik hoop nu dat woorden gevolgd zullen worden door daden. Om de huidige vluchtelingenstroom naar Europa in te dammen moet er dus actie worden ondernomen en hulp worden verleend in de landen waar mensen zich gedwongen voelen of gedwongen worden te vluchten. Het is niet alleen in ons belang, maar ook in het belang van de mensen dáár dat we ze de kans geven in hun eigen land in welvaart te leven zodat ze niet hoeven te vluchten.
Voor dat beleid hebben wij natuurlijk partners nodig. De VS zijn bevoorrechte partners, dat is duidelijk, maar ook met andere landen zoals Rusland, China en India moeten we onze banden aanhalen en versterken om een dergelijk partnerschap adequaat te kunnen onderhouden. Dat is met name van belang in verband met een kwestie die de komende maanden het middelpunt van onze besprekingen zal vormen en waarover collega Laschet een verslag zal schrijven: de hervorming van de Verenigde Naties. Eenieder die de Verenigde Naties recht wil verschaffen – zoals onze voltallige fractie – en die zich onvoorwaardelijk achter het multilateralisme schaart, moet tevens aandringen op hervormingen van de Verenigde Naties die ertoe leiden dat deze organisatie representatief blijft, maar ook slagvaardiger kan optreden.
Alle leden in deze fractie die tegen de interventie van de Verenigde Staten in Irak waren zullen toch moeten erkennen dat het een fout in de huidige algehele structuur van de Verenigde Naties is geweest die er mede – en ik zeg nadrukkelijk mede – toe heeft bijgedragen dat er niet al in een eerder stadium en op tijd multilaterale pogingen zijn ondernomen om in Irak een verandering van regime te bewerkstelligen.
Bij alle kritiek op het eigen buitenlands en veiligheidsbeleid is er – zoals reeds gezegd – ook reden om trots te zijn. Er is een vermaning uitgesproken aan het adres van Iran. Dat was een positief resultaat, al had het institutioneel nog wat beter gekund. Maar het resultaat telt en daar moeten we ons achter stellen. Voorts wil ik de commissaris buitengewoon bedanken voor het Balkanbeleid. Als we in aanmerking nemen welke resultaten we de laatste jaren op de Balkan hebben bereikt en hoe we erin geslaagd zijn vrede te bewerkstelligen dan is dat een heel positief teken. Een en ander betekent echter ook dat Europa eigen verantwoordelijkheid op zich moet nemen. Als wij bereid zijn eigen verantwoordelijkheid op ons te nemen in nabijgelegen regio’s kunnen wij ook successen boeken.
Andreasen (ELDR ).
   –Mijnheer de Voorzitter, het goede nieuws van vandaag is dat de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties met een zeer grote meerderheid een resolutie heeft aangenomen waarin word geëist dat Israël stopt met de bouw van de zogenaamde veiligheidsmuur. In de resolutie wordt zelfs geëist dat de reeds opgetrokken delen van de muur worden afgebroken. Het slechte nieuws van vandaag is dat Israël ondanks dit VN-besluit doorgaat met de bouw van de muur. In het onderhavige verslag beschouwt het Europees Parlement de pacificatie van het Midden-Oosten als de belangrijkste gemeenschappelijke taak van de EU met de Verenigde Staten en met Rusland en de VN. En wij herhalen onze onvoorwaardelijke steun aan de uitvoering van de routekaart. Het besluit van de VN sluit hier zeer goed bij aan.
Vandaag kunnen wij ons samen met commissaris Patten eveneens verheugen over het feit dat het religieuze regime in Iran omvangrijke inspecties wil toestaan en wil afzien van de productie van uranium voor kernwapens. De definitieve aanvaarding door Iran van kernwapeninspecties is gekomen na een bezoek van de ministers van Buitenlandse zaken van Duitsland, Frankrijk en Groot-Brittannië – een internationale overeenkomst waar de EU trots op kan zijn. Het onderhavige verslag is een goed stuk werk, en daar wil ik de heer Brok graag dank voor zeggen. Het is een zeer bondig verslag, maar geen kort verslag, en ik heb maar weinig tijd om enige punten te noemen die ik belangrijk vind. De verhouding tussen de Verenigde Staten en de NAVO is van fundamenteel belang voor de Europese veiligheidsstructuur, en wij moeten onze steun geven aan de opbouw van een versterkte samenwerking op defensiegebied.
Azië en met name China hebben in het verslag niet zo veel aandacht gekregen als misschien wenselijk zou zijn geweest. De toegenomen spanningen in de relatie tussen China en Noord-Korea geven reden tot zorg, maar het is natuurlijk nog zorgwekkender dat Noord-Korea niet wil overgaan tot de geleidelijke afschaffing van zijn kernwapenprogramma. Dat beschouwen wij als een wezenlijke bedreiging van de stabiliteit in Azië. Ook de kwestie-Taiwan moet hier genoemd worden. In een democratische instelling als de onze moeten wij de stilstand in dezen betreuren. Taiwan is zowel een democratisch als een vreedzaam land, maar de Taiwanezen kunnen door het beleid van hun buurland niet op dezelfde wijze leven als burgers van andere vrije en democratische landen. Ik wil graag oproepen tot een nieuwe dialoog tussen China en Taiwan, en de EU aansporen om meer druk uit te oefenen teneinde tot een oplossing van het conflict te komen. 
Brie (GUE/NGL ).
   – Mijnheer de Voorzitter, collega Brok heeft met zijn verslag zonder twijfel en zeker ook zeer zorgvuldig een samenvatting gegeven van het standpunt dat de meerderheid van dit Parlement huldigt over de problematiek inzake het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid. Ik moet alleen zeggen dat mijn fractie – het zal niemand verbazen – niet tot die meerderheid behoort. Ik wil echter duidelijk maken dat ook ik het noodzakelijk acht dat de Europese Unie serieus werk maakt van een gemeenschappelijk buitenlands beleid, of zelfs gedeeltelijk van een communautair buitenlands beleid. Als we dat verzuimen, zullen we in de wereld niet of nauwelijks gehoor vinden, dat blijkt wel uit het voorbeeld dat collega Andreasen zojuist gaf.
Ook vind ik het positief – dat zeg ik nadrukkelijk – dat er in het verslag een nadere veiligheidsopvatting als duidelijk alternatief wordt gepresenteerd en dat de nadruk wordt gelegd op multilateralisme. De eigenlijke strekking van het verslag is evenwel ontbloot van de noodzakelijke scherpte ten aanzien van aspecten die mijns inziens aanleiding geven tot zorg. Ik noem twee voorbeelden. Ten eerste betreur ik dat het in de commissie niet mogelijk was om iets te doen aan het vraagstuk inzake de instandhouding, verdediging en nadere ontwikkeling van het systeem voor wapenbeheersing en ontwapening. Hoe willen we de verspreiding van massavernietigingswapens tegengaan als we zelfs in onze ontwerp-Grondwet de verplichting opnemen ons militair vermogen en potentieel te versterken? Zoiets is in geen enkele grondwet ter wereld ooit eerder vertoond. Dat is dus eigenlijk een verplichting tot bewapening in plaats van ontwapening. Het betreft een uiterst actueel vraagstuk gezien de Amerikaanse houding tegenover de beheersing van biologische en chemische wapens en de beëindiging van proeven en de dreigende opzegging door de VS van het internationale ruimteverdrag.
Ten tweede wordt er in het verslag wel erg nadrukkelijk gesteld dat de Europese Unie haar defensiepotentieel moet ontwikkelen, ondanks de focus op civiele crisisbeheersing en conflictpreventie. We kennen juist in Europa positieve voorbeelden, zoals conflicten die niet tot een oorlog geëscaleerd zijn, bijvoorbeeld in de Kaukasus. Waarom zouden we onze ervaringen in dit verband niet analyseren en tot gemeengoed maken? Ik juich het toe dat er eindelijk begonnen wordt met een serieus debat over de veiligheidsstrategie van de Europese Unie. Helaas wordt het debat nog altijd in besloten kring gevoerd zonder dat er een breed publiek bij betrokken wordt. Ik roep de Raad en de Commissie op het Parlement meer dan tot dusver het geval is geweest bij de besprekingen te betrekken in plaats van aan te komen met voldongen feiten. 
Lagendijk (Verts/ALE ).
   – Voorzitter, voor mijn fractie is een cruciaal element in het verslag Brok het besef dat de Europese Unie een belangrijke speler kan en moet zijn op het wereldtoneel. Maar als de Europese Unie dat doet, dat ze het dan op een andere manier zal doen dan de Verenigde Staten.
De Europese Unie moet proberen geen militaire supermacht te zijn maar, ik zou zeggen, een civiele supermacht. Die punten worden terecht sterk benadrukt in het verslag. Sterke diplomatie, sterk in de handel, sterk in conflictpreventie. Dat is en blijft de kern van het gemeenschappelijk buitenlands beleid. Daarbij hoort ook, geen misverstand daarover, een militaire capaciteit. De Europese Unie moet in staat zijn om meer te doen dan nu is, maar ze moet in staat zijn iets anders te doen dan de Verenigde Staten. Dat betekent bijvoorbeeld dat de eerste prioriteit zou moeten liggen bij het opbouwen van onze eigen snelle interventiemacht en niet bij een snelle reactiemacht van de NAVO, zoals nu in het verslag staat. Dat betekent ook - en op dat punt heb ik een andere mening dan de Commissaris - dat efficiënter besteden van wat we nu aan defensie uitgeven de eerste prioriteit moet zijn. Ik kan tegen mijn burgers niet uitleggen dat we meer moeten besteden aan defensie, als zij weten dat we het op dit moment zo enorm inefficiënt besteden.
Voorzitter, bij wie nu de discussie in de media volgt, zou het misverstand kunnen rijzen dat de kern van de discussie tussen de EU en de NAVO gaat over de hoofdkwartieren.
Collega's, laten we duidelijk zijn, het gaat niet over hoofdkwartieren. Waar de Verenigde Staten bang voor zijn, is dat de Europese Unie een eigen, een alternatieve visie ontwikkelt, een alternatieve analyse maakt van wat veiligheid is. Een analyse en een strategie, die zullen afwijken van die van de Verenigde Staten. Laten we ons a.u.b. niet laten terugschrikken door die weerstand aan de andere kant van de oceaan; ook de Verenigde Staten zijn niet gebaat bij een gehoorzame volger, maar wel bij een zelfbewuste partner met een eigen visie. En dat betekent ook dat onderdeel van die visie moet zijn: parlementaire democratische controle. We kunnen hier nog zoveel praten over welke visie dan ook, als daar geen controle op toegepast wordt door het Parlement, als het van het begin tot aan het eind alleen om de financiën gaat, dan zal die visie niet tot wasdom komen. 
Belder (EDD ).
   – Voorzitter, in mijn land hoor je wel eens de nuttige waarschuwing: "Gooi nooit je oude schoenen weg, als je nog geen nieuwe hebt." Voor Europa's veiligheid lijkt me deze bekende vermaning des te sterker te gelden. Ruil de NAVO a.u.b. niet in voor zo ongewisse militaire aspiraties van een aantal lidstaten van de Europese Unie! Ondertussen zorgt die defensieambitie aan deze kant van de oceaan voor nieuwe interne Europese verdeeldheid, alsmede voor nieuwe transatlantische spanningen. Ik deel ten volle de grote Amerikaanse bezorgdheid over de cohesie en de toekomst van de NAVO, gelet op de autonome militaire koers van president Chirac en bondskanselier Schröder. Het ambivalente veiligheidsdenken van Parijs en Berlijn zie ik volledig terug in het verslag Brok: de EU als complementaire veiligheidsorganisatie van de NAVO, nota bene!
Eerlijk genoeg erkent het verslag Brok dat de huidige militaire capaciteiten van de EU tekortschieten voor vredesoperaties. Kortom, geef mij de NAVO maar voor onze veiligheid in Europa en laat de EU-lidstaten binnen NAVO-verband eindelijk eens zien wat ze waard zijn als loyale bondgenoten! 
Claeys (NI ).
   – Mijnheer de Voorzitter, de wereld is er na de ineenstorting van de communistische dictatuur in het voormalige Oostblok niet bepaald veiliger op geworden. Zoals aangestipt door Samuel Huntington, zijn we na de koude oorlog geëvolueerd van een bipolaire naar een multipolaire wereld, en meer dan ooit tevoren komt het erop aan vriend en vijand te definiëren en dus ook de bedreigingen waarmee we geconfronteerd worden. Zoals terecht aangestipt, vormen terrorisme, massavernietigingswapens en slecht geregeerde staten drie belangrijke bedreigingen voor Europa. Ik zou daar ook de demografische druk van een oncontroleerbare en veroverende islam aan willen toevoegen. Europa moet dus zorg dragen voor een efficiënt en goed uitgebouwd veiligheids- en defensiesysteem. Dat zal politieke wil vergen, maar ook investeringen. En in dat opzicht moeten we met enige schaamte vaststellen dat de gemiddelde uitgaven per militair in België driemaal lager liggen dan in de andere Europese lidstaten. De Belgische regering heeft al aangekondigd dat zij tijdens deze legislatuur, die trouwens nauwelijks aangevat is, geen bijkomende defensie-uitgaven zal doen. Het getuigt dus van een zekere hypocrisie bij de Belgische regering om enerzijds het voortouw te willen nemen bij de uitbouw van een defensiesysteem op Europees vlak, terwijl men de consequenties en verplichtingen die daaraan verbonden zijn weigert te aanvaarden. 
Von Wogau (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, dames en heren, ook ik wil collega Brok hartelijk danken voor zijn goed doortimmerde en afgewogen verslag. Het doet me deugd dat er in het verslag duidelijk wordt gesteld dat het niet voldoende is een ontwerp van een Europese veiligheidsstrategie ter tafel te leggen als constructief antwoord op de veiligheidsstrategie van de Verenigde Staten, maar dat we ook de weg erheen moeten aangeven. Om die reden wordt in het verslag-Brok een tweefasenplan geopperd, waarbij de eerste stap de oprichting van een Europese interventiemacht behelst voor evacuaties en humanitaire operaties in geval van crises.
Waar wij ons momenteel zorgen over maken is onze betrekkingen met de Verenigde Staten. We zijn met name bezorgd over de reactie van de VS op onze voorstellen en op voorstellen van de Conventie. De Conventie stelt een verplichting tot onderlinge bijstand van de Europese landen voor. De Verenigde Staten hebben hun verontrusting hierover geuit en staan kritisch tegenover dit voorstel. Er is geopperd de samenwerking te versterken tussen een aantal Europese landen, maar ook dat voorstel wordt door de Amerikanen op veel kritiek onthaald. Vervolgens wordt er een Europees wapenagentschap voorgesteld om onze capaciteiten te bundelen, waartegen bezwaar wordt gemaakt vanuit kringen van onze vrienden en bondgenoten aan de andere zijde van de Atlantische Oceaan. Laten we één ding duidelijk stellen: als onze vrienden willen dat we onze capaciteiten en vermogens ontwikkelen om een grotere bijdrage te leveren aan de veiligheid in de wereld, moeten we onze capaciteiten bundelen, en dat is nu net wat we met deze voorstellen willen bereiken. We moeten onze Amerikaanse vrienden één ding duidelijk maken: als we onze capaciteiten in Europa bundelen, is dat niet alleen goed voor Europa, maar ook voor de Verenigde Staten. 
Volcic (PSE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ik dank de heer Brok voor zijn evenwichtige aanpak, die inmiddels legendarisch is geworden. Hij legt met zijn verslag getuigenis af van de enorme veranderingen die zich sedert vorig jaar hebben voltrokken in de wereldsituatie. Een jaar geleden drukten de terreurdaden nog zwaar op ons gemoed; nu denken wij na over de aanval op Irak. De rapporteur wijst op de grote scheuren die zijn ontstaan tussen de lidstaten van de Europese Unie, waardoor de transatlantische betrekkingen zwaar op de proef werden gesteld en de ledenlanden van de NAVO op uiteenlopende wijze werden getroffen.
Nu moeten wij echter - zoals de heer Brok zegt - de rol van Europa herdefiniëren en de door de oorlog veroorzaakte politieke crisis misschien aangrijpen als een kans om van de Unie een geloofwaardige en sterke gesprekspartner te maken op het gebied van het buitenlands beleid. De voorwaarden waaronder dit doel kan worden bereikt, zijn natuurlijk nog vaag. Enkele toetredingslanden ontdekken samen met hun buren voor de zoveelste keer Amerika en zijn politieke en economische garanties. Daarom is het juist erop te wijzen dat de lidstaten de plicht hebben zich te onthouden van unilateraal optreden in internationale vraagstukken, uitgaande van hun nationale standpunten, zolang de Europese Unie geen kans heeft gehad een gemeenschappelijk Europees standpunt te bepalen.
Ik heb natuurlijk geen tijd om hierover uit te wijden maar de toekomst van het buitenlands beleid is verbonden met de Europese grondwet. Het vetorecht kan, zoals vanmorgen werd gezegd, het meest ambitieuze vredesplan de grond in boren. De doelstellingen van de Europese Unie op het gebied van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid worden medebepaald door het vermogen van de Unie om de noodzakelijke militaire hulpbronnen te verkrijgen. Natuurlijk kan men zeggen dat men zich moet beperken tot niet al te dure operaties. Misschien moeten wij daarmee ook wel genoegen nemen, alhoewel ik in feite daar niet in geloof. De Frans-Duitse brigade, de kern van de snellereactiemacht, zou misschien in 1991 voldoende zijn geweest om de crisis op de Balkan te blokkeren, zoals ook minister Frattini vandaag zei. Wij moeten hierop hameren: afgezien van de kleine vorderingen die geboekt zijn …
Van Hecke, Johan (ELDR ).
   – Voorzitter, het debat over de Europese defensie is de laatste maanden in een stroomversnelling geraakt. Het verslag Brok komt dan ook op een goed moment.
Wat vroeger een exclusief domein was van de NAVO of van de nationale soevereiniteit, hoort vandaag steeds meer tot de Europese Unie. Eind 2000 werd in Nice de versterkte samenwerking op vlak van defensie nog tegengehouden, maar vandaag bestaat daarover een steeds groter wordende consensus. De EU-operaties in Bosnië, Macedonië en Oost-Afrika hebben aangetoond dat Europa een wereldpolitieke verantwoordelijkheid heeft. En zoals het verslag van onze collega Brok ook duidelijk aangeeft, is een eigen Europees hoofdkwartier een voor een onafhankelijke en een efficiënte Europese defensie.
Het lijkt mij van groot belang dat meer lidstaten, huidige en toekomstige, zich aansluiten bij het Europese defensieproject van België, Luxemburg, Duitsland en Frankrijk. Alleen dan zal zo een Europese capaciteit een einde maken aan een nutteloze duplicatie van defensie-inspanningen onder de lidstaten. Alleen dan kan het beeld worden doorbroken van een Europa, dat economisch een reus is, maar politiek een dwerg en militair een worm. 
Gahrton (Verts/ALE ).
    Dit is naar mijn mening een uitgelezen kans voor de Europese Unie om een positieve bijdrage te leveren aan de wereldvrede, door niet langer te proberen om een slechte imitatie van de Verenigde Staten en hun militarisme en geweldsdenken te zijn. De Europese Unie moet juist een geweldloze vredespolitiek tot stand brengen. Helaas wordt het verslag-Brok gekenmerkt door een ingebakken blind vertrouwen in militaire interventies als de enige oplossing voor vrede. De Europese Unie zou juist lering moeten trekken uit de debacles van de Verenigde Staten in Afghanistan en Irak. Het Europees Parlement mag niet vergeten dat het ooit besluiten heeft genomen waarmee een heel andere koers werd ingezet, zoals de aanbeveling aan de Raad inzake het oprichten van een Europese civiele vredesmacht, die al in 1999 werd aangenomen. Met deze aanbeveling heeft de Raad al tien voorzitterschappen lang niets gedaan.
Ook vind ik dat het Parlement de hoopgevende gesprekken die nu plaatsvinden tussen de regering in Peking en vertegenwoordigers van de Dalai Lama duidelijk moeten steunen. Dat kan door amendement 10 aan te nemen waarin onze oude eisen worden herhaald voor het toewijzen van een speciale vertegenwoordiger voor Tibet door de Europese Unie. Als vice-voorzitter van de delegatie voor betrekkingen met China en als lid van de Tibetgroep van het Europees Parlement, heb ik contact met beide partijen. Daarom weet ik dat zowel Peking als de Dalai Lama een krachtig initiatief van de Europese Unie in deze kwestie toe zouden juichen. 
Coûteaux (EDD ).
   – Mijnheer de Voorzitter, opnieuw hebben we hier een verslag-Brok, weer op basis van dezelfde principes en weer met de bedoeling een gemeenschappelijk buitenlands beleid in elkaar te zetten. De heer Brok realiseert zich nog steeds niet dat Europese staten uiteenlopende belangen hebben, dat het beleid van die landen bijgevolg onverenigbaar is en dat het gemeenschappelijk beleid dat meer dan twaalf jaar geleden in het kader van het Verdrag van Maastricht werd ingesteld, wie weet het niet, een van de meest achterhaalde ideeën waardoor het Europees federalisme zich ooit heeft laten inspireren. Overigens is het in de geschiedenis zelden vertoond dat achtenswaardige personen zoveel papier hebben gewijd aan en zoveel energie hebben gestoken in een zo vreemd en ziekelijk doel, namelijk het doen verdwijnen van hun land. Maar gelukkig blijft het geheel een bespottelijke zeepbel: hun droom ontbeert nog steeds elke realiteitszin.
Als we kijken naar de inhoud van die dromen die hier zo duidelijk zichtbaar worden, dan zien we dat daaruit een duidelijk wereldbeeld spreekt en naar mijn mening zien we een duidelijke angst voor die wereld. In eerste instantie acht de heer Brok de Raad en de Commissie niet in staat om werkelijk prioriteiten te stellen en hij doet dit dan zelf door te kiezen voor wat hij in artikel 7 ‘vlak naast zijn buitengrenzen’ noemt, dat wil zeggen het oosten en het zuiden.
Tegelijkertijd juicht hij het toe dat de crisisoperaties in het kader van het gemeenschappelijk buitenlands beleid werden geschraagd door de planning- en commandostructuur van de NAVO – ik citeer hier artikel 30 – en hij onderschrijft natuurlijk zoveel mogelijk samenwerking met die NAVO. Welke wereldvisie tekent zich hier af? Als de Europese Unie al haar principe van "Eendracht maakt macht" moet toepassen, dan moet dit gericht worden tegen de landen die zich aan haar oost- en met name haar zuidgrenzen bevinden en volgens de heer Brok moet zij dit doen door middel van een blijvende nauwere samenwerking met de Verenigde Staten in het kader van wat hij de Euro-Atlantische ruimte noemt.
Kortom, Europa zou bedoeld zijn voor versterking van de eenheid van de ontwikkelde blanke wereld tegen een andere die haar omringt en bedreigt. Is dat, mijnheer Brok, het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid? Hoe kunt u nog beweren dat Europa een tegenwicht moet bieden tegen de macht van Amerika terwijl deze duidelijk eenzijdig gericht is op het versterken van de eenheid van de blanke wereld tegenover het dreigende Zuiden? Ziet men niet dat degenen die dat gemeenschappelijk buitenlands beleid zo graag willen, ook de meest afwachtenden zijn en dat het centrum van die Euro-Atlantische ruimte met recht "het Witte Huis" wordt genoemd, dat wil zeggen het huis waar de blanken in een klein hoekje bij elkaar kruipen om de dreigingen van de wereld te weerstaan. En dus, dames en heren, ...
Berthu (NI ).
   – Mijnheer de Voorzitter, het verslag-Brok over de fundamentele keuzen van het GBVB is echt zeer interessant. Er ontbreekt slechts één ding: er wordt niet in vermeld dat Europa uit afzonderlijke staten bestaat en dat deze staten, in elk geval de grootste daarvan, hun rol zullen blijven spelen op het wereldtoneel. Dat bleek gisteren nog weer eens uit het bezoek van de Britse, Duitse en Franse ministers van buitenlandse zaken aan Teheran dat heeft geleid tot normalisatie van de nucleaire activiteiten van Iran.
Kortom, in het verslag-Brok wordt het GBVB te veel gezien in termen van eenwording, terwijl het veel meer moet worden gezien in termen van variabele geometrie en synergie van politiek beleid in de afzonderlijke staten.
Hoewel in mindere mate, kan hetzelfde verwijt worden gemaakt aan het adres van de ontwerp-Grondwet die door de Intergouvernementele Conferentie wordt bekeken. Die voorziet in een verantwoordelijk persoon voor buitenlandse zaken van de Unie, die opvallend genoeg de titel "minister" meekrijgt, die ondersteund wordt door Europese diplomatieke activiteiten en die niet zoals gezegd twee petten heeft, maar drie: die van Hoge Vertegenwoordiger voor het GBVB, die van ondervoorzitter van de Commissie voor buitenlandse betrekkingen en die van voorzitter van de Raad van ministers van Buitenlandse Zaken. Die opeenstapeling van verantwoordelijkheden gaat zorgen voor...
Tannock (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, dit is een uitstekende poging van de heer Brok om een overzicht te geven van alle conflicten en brandhaarden in de wereld. Het document bevat positieve uitspraken over het debat over het grotere Europese nabuurschap en de nieuwe buurstaten, en met name over de noodzaak de mogelijkheid te onderkennen dat die buurstaten die duidelijk Europees zijn – te weten Oekraïne, Moldavië en Wit-Rusland – in de toekomst uitzicht hebben op volledig EU-lidmaatschap. Ik wil vandaag mevrouw Timosjenka in het Parlement verwelkomen, een oppositieleider uit Oekraïne.
In het verslag wordt de nadruk gelegd op samenwerking op de terreinen van veiligheid en defensie, wat uitstekend is. Het wordt naar mijn mening echter ontsierd doordat erin wordt betreurd dat eenparigheid van stemmen nog steeds vereist is in het buitenlands en veiligheidsbeleid en er wordt gepleit voor het invoeren van besluitvorming met gekwalificeerde meerderheid op dit terrein, waardoor de nationale soevereiniteit in het geding komt. Er wordt in het verslag verder terecht gevraagd om stevigere maatregelen van de EU en de G8 tegen de proliferatie van massavernietigingswapens, wat mogelijk van alle bedreigingen de grootste is.
Ik ben echter niet zo overtuigd van de noodzaak van een EU-minister van Buitenlandse Zaken of een Europees bureau voor bewapening. En wat de door België, Frankrijk, Luxemburg en Duitsland voorgestelde mini-defensie-unie betreft, denk ik dat we hier te maken hebben met niet meer dan een stukje aanmatigend anti-Amerikanisme nu de Golfoorlog is afgelopen. Zo’n unie zou bovendien de NAVO ondermijnen en lachwekkend zijn zonder de militaire deelname van het Verenigd Koninkrijk.
Ik maak me ook zorgen over de oproep tot hervorming van de VN. Die hervormingen laten inderdaad al veel te lang op zich wachten, maar niet als ze inhouden dat de permanente zetel van het Verenigd Koninkrijk overgenomen zal worden door de EU. Ik vind al langer dat er veel te zeggen valt voor het benoemen van India tot permanent lid van de Veiligheidsraad en hetzelfde geldt misschien voor Japan en Brazilië. In algemene zin juich ik de behoefte aan nauwere samenwerking met Latijns-Amerika toe.
Verder heb ik problemen met het opnemen van het Europese veiligheids- en defensiebeleid in de communautaire begroting, aangezien defensiebeleid uiteindelijk een symbool van nationale soevereiniteit is. Het kan immers betekenen dat mensen sterven voor hun land. Om die reden moeten de nationale parlementen hierop controle blijven uitoefenen. Tot slot heb ik mijn twijfels over de Euro-mediterrane parlementaire vergadering en een Euromed-bank, die veel geld zullen kosten. Bovendien zijn de meeste van deze landen geen werkelijke en volledig functionerende democratieën met op adequate wijze gekozen parlementen. 
Iivari (PSE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, bij het uitvoeren van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid van de Europese Unie moeten woorden in daden worden omgezet. In de lopende Intergouvernementele Conferentie moet een kader worden gecreëerd dat doeltreffende besluitvorming en activiteiten mogelijk maakt. De secretaris-generaal van de Raad, de heer Solana, verdient onze steun bij de vorming van een strategie waarop het buitenlands en veiligheidsbeleid van de Unie wordt gebaseerd. Daarin zal het creëren van een zone van goed bestuurde buurlanden aan de buitengrenzen van de Unie een belangrijke rol spelen. Het initiatief van de Unie voor een nieuw beleid inzake goed nabuurschap wordt momenteel door het Parlement behandeld. Het is goed dat de toekomstige lidstaten actief betrokken zijn bij het uitwerken van het -initiatief. Wij hebben hun knowhow en zienswijze nodig bij het ontwikkelen van de betrekkingen met Rusland, Oekraïne, Wit-Rusland en Moldavië.
De in de IGC te behandelen voorstellen voor een gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid zijn een logisch vervolg op de besluiten van de Top van Helsinki over het verbeteren van de crisisbeheersingscapaciteiten van de Europese Unie. Wij moeten echter constateren dat wij nog ver verwijderd zijn van een situatie waarin de Europese Unie militaire veiligheidsgaranties aan haar lidstaten kan geven. Het is niet nodig te betreuren dat sommige lidstaten bij de samenwerking op het gebied van defensie sneller vorderingen maken dan anderen. Tegelijkertijd moeten wij er aan vasthouden dat een intensievere samenwerking voor iedereen open staat.
Wij steunen de creatie van een internationaal systeem dat op multilateralisme is gebaseerd, zoals in het verslag-Brok wordt genoemd. Het versterken van de positie van de Verenigde Naties is daarbij van cruciaal belang. Ik ben blij dat mijn eigen Fractie van de Europese Sociaal-Democraten zich nu specifiek inzet voor het verbeteren van de slagvaardigheid van de VN.
Multilateralisme is ook het onderhouden van de transatlantische betrekkingen. Na de meningsverschillen over de oorlog in Irak moet nu vooruit worden gekeken. 
Jarzembowski (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, geachte fungerend voorzitter van de Raad, commissaris Patten, ik zal me in mijn interventie beperken tot de betrekkingen met China. Mijn fractie steunt de opvatting die de Commissie heeft verwoord in een uitmuntend strategisch document over de nieuwe betrekkingen tussen de EU en China. Wij zijn de Raad zeer dankbaar dat hij reeds op 13 oktober een duidelijk standpunt hieromtrent heeft ingenomen. Wij zijn van mening dat de Volksrepubliek China een belangrijke strategische partner van de Europese Unie is en dat de uitbreiding van de wederzijdse betrekkingen energiek ter hand moet worden genomen. Nochtans delen wij de bezorgdheid van de Raad over de huidige situatie van de mensenrechten in China, in het bijzonder met betrekking tot de burgerlijke, culturele en politieke fundamentele vrijheden, die nog altijd niet voldoen aan de door China zelf erkende internationale maatstaven. Dit geldt vooral voor de situatie in Tibet. Daarom pleiten we in navolging van de Raad voor een serieuze dialoog tussen de centrale regering van China en afgezanten van de Dalai Lama. Wij erkennen volmondig de één-China-politiek, maar ook al erkennen wij de één-China-politiek, toch dringen wij in navolging van de Raad aan op een constructieve dialoog tussen de Volksrepubliek China en de Republiek China (Taiwan).
De conflicten tussen beide zijden van de Straat van Formosa moeten op vreedzame wijze worden opgelost. Daarom zouden ook de raketten uit de kustprovincies van China weggehaald moeten worden, want die zouden als een bedreiging kunnen worden opgevat. Het Parlement heeft laten blijken zeer geïnteresseerd te zijn in het aangaan van nauwere betrekkingen met Taiwan, mede in een multilateraal kader.
Mijnheer de commissaris, ik hoop dat de zesde Top EU/China, die op 30 oktober in Peking wordt gehouden, succesvol voor u zal verlopen in de zin van hetgeen hier door de Commissie, de Raad en het Parlement ter sprake is gebracht.
Commissaris Patten, succes gewenst bij de eerste top op hoog niveau tussen vertegenwoordigers van de EU en de nieuwe leiding van China, waar wij een nieuwe start kunnen maken op basis van hetgeen we zojuist hebben besproken. Veel succes! 
Howitt (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, dit Parlement kan noch de opmerking van de heer Coûteaux in dit debat over blanke eenheid, noch de ongetwijfeld onbedoelde nadruk op het bestrijden van terrorisme in islamitische staten, in paragraaf 74 van de ontwerpresolutie onweersproken laten. Het terrorisme vormt een bedreiging in alle staten over de hele wereld, ongeacht religie. Racisme ondermijnt de veiligheid en mag geen rol spelen in ons veiligheidsbeleid.
Het Parlement wil een rol spelen in de ondersteuning van een krachtiger en effectiever gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid van de Europese Unie en ik feliciteer de heer Brok met de duidelijke principiële verklaringen die hij als antwoord krijgt op het jaarverslag dat hij vandaag aan ons heeft voorgelegd. Het is noodzakelijk de transatlantische betrekkingen aan te halen, EU-defensiecapaciteit op te bouwen in de context van betere samenwerking tussen de EU en de NAVO en duidelijk te pleiten voor het principe van multilateralisme in de internationale betrekkingen.
Ik wil vandaag niet stilstaan bij de reeds uitgebreid besproken meningsverschillen over kwesties in de ontwerpresolutie die voortvloeien uit de ontwerp-Grondwet voor de EU – de bevoegdheden van de minister van Buitenlandse Zaken, communautarisering, besluitvorming met gekwalificeerde meerderheid, het opzetten van een apart EU-defensiehoofdkwartier en een tweede solidariteitsclausule inzake wederzijdse hulp. Toch wil ik alle afgevaardigden er nadrukkelijk aan herinneren dat het Parlement de lidstaten reeds met klem heeft verzocht zo dicht mogelijk bij het ontwerp van de Conventie te blijven; misschien zou die discipline ook moeten gelden voor dit Parlement bij het nu nog stellen van verdere eisen.
Toch wil ik ervoor pleiten dat, hoewel wij het initiatief inzake het grotere Europese nabuurschap en de nieuwe buurstaten steunen, we dit niet moeten gebruiken om Europa’s rol op het wereldtoneel te beperken. Is West-Afrika, in paragraaf 8, echt van groter belang voor de EU dan Midden- of zuidelijk Afrika? Kan de Europese diplomatie net zo’n belangrijke rol vervullen bij het oplossen van het in potentie nucleaire conflict tussen India en Pakistan, als – naar wij allen hopen – bij het boeken van vooruitgang in het vredesproces in het Midden-Oosten?
Ik heb nooit het principe gehuldigd van ‘niet in mijn achtertuin’ en sluit me dan ook aan bij die collega’s die kritiek hebben op mensen die weglopen voor hun mondiale verantwoordelijkheden in de internationale betrekkingen. Tot die verantwoordelijkheden behoort ook dat de Europese Unie politieke steun verleent aan vrede, democratie en mensenrechten waar dan ook in onze onderling afhankelijke wereld. 
De Veyrac (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag allereerst collega Brok feliciteren met het werk dat hij heeft verricht. Dit verslag belicht inderdaad veel aspecten en wij onderschrijven grotendeels de visie die erin wordt ontwikkeld op de rol van Europa in buitenlandse betrekkingen. Dit geldt eveneens voor de bevestiging van een multilaterale aanpak, de prioriteiten ten aanzien van het Europees buitenlands beleid en zelfs voor de in het verslag bepleite standpunten over het Midden-Oosten. Als we meer tijd hadden, zou ik nog veel meer voorbeelden kunnen geven.
Maar één punt wil ik toch graag aansnijden: de kwestie van de parlementaire bevoegdheden inzake buitenlands beleid. Ik ben het met u eens dat het Europees Parlement beter geïnformeerd moet worden. Daarover hebben de Raad, de Commissie en onze Vergadering onlangs een akkoord gesloten. Dat moet volledig worden nageleefd.
Ik ben echter terughoudend met het stellen van verdergaande eisen. De geschiedenis heeft al vaak geleerd dat effectief buitenlands beleid zich slecht verstaat met uitgebreide parlementaire bevoegdheden. Een vergadering is bedoeld om te debatteren en te discussiëren en zonodig besluiten te nemen. Parlementaire besluitvorming neemt per definitie veel tijd in beslag terwijl buitenlands beleid dagelijks vorm moet krijgen. Bovendien is het Parlement soms ook een plaats van conflicten tussen fracties die noodzakelijkerwijs uiteenlopende opvattingen hebben. Ik denk dat een collectief zich in haar buitenlandse politiek juist zo eensgezind mogelijk moet presenteren. Opgemerkt dient trouwens te worden dat in alle democratische landen de rol van de nationale parlementen inzake buitenlandse politiek aan bijzondere regels is onderworpen.
Een laatste opmerking nog: uitbreiding van de parlementaire bevoegdheden draagt niet bij aan meer duidelijkheid inzake het buitenlands beleid van Europa. Laten we een nog grotere vervlechting van bevoegdheden voorkomen en er daarmee voor zorgen dat het zicht op onze activiteiten voor de Europese burgers niet nog verder wordt bemoeilijkt.
Tenslotte wil ik er op wijzen dat het mij niet zinvol lijkt om aangaande het GBVB dezelfde rechten te eisen als de andere EU-instellingen. Laten we vragen stellen en zo nodig aanbevelingen formuleren, maar laten we niet eisen dat we ook moeten instemmen met het buitenlands beleid. Laten we voor het GBVB, net als voor andere gebieden trouwens, nu maar vertrouwen op het oordeelkundig vermogen van de Conventie. 
Lage (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, de historische gebeurtenissen waarvan wij getuige zijn geweest tonen aan dat Europa er baat bij zou hebben wanneer het met één stem sprak en gemeenschappelijke diplomatieke en militaire instrumenten ontwikkelde. Net nu Europa instellingen ontwikkeld heeft die in staat zijn richting te geven aan een gemeenschappelijke lotsbestemming heeft de oorlog in Irak duidelijk gemaakt dat er nog heel wat werk aan de winkel is.
Het geeft reden tot hoop dat in de ontwerp-Grondwet een nieuwe figuur wordt ingevoerd: de minister van Buitenlandse Zaken van de Europese Unie die, om het met de schilderachtige woorden van de heer Berthu te zeggen, één, twee of zelfs drie petten zal dragen. Zal dit orgaan functioneren? Zal het een betekenisvolle invulling krijgen? Ik hoop van wel. Het is onaanvaardbaar dat er in het Europese integratieproces twee verschillende, afzonderlijke essenties naast elkaar bestaan: de economische dimensie, die zich aan de integratie aanpast, en de politieke dimensie, in de krachtige en klassieke zin van het woord, die daar haaks op staat. Deze dichotomie is niet reëel en zij maakt geen deel uit van het Europese integratieproces.
Uit opiniepeilingen blijkt dat de Europese burgers fervente voorstanders zijn van een gemeenschappelijk buitenlands en defensiebeleid. De Europese wetgever die stappen onderneemt in de richting van een Europa dat defensie en veiligheid hoog in zijn vaandel draagt, loopt dus niet het risico ervan beschuldigd te worden een vooruitstrevende houding aan te nemen die mijlenver afstaat van de publieke opinie. De Europese burgers willen zich beschermd weten tegen dreigingen van extern of intern geweld, maar tegelijkertijd weigeren zij zich te onderwerpen aan de wil van een unilaterale macht, zelfs als die zich voordoet als een bondgenoot. Wellicht dromen alle actoren van de eeuwige vrede van Immanuel Kant, maar beseffen zij dat de weg bezaaid is met obstakels en dat gebrek aan realiteitsbesef in de geschiedenis duur betaald wordt. 
Paasilinna (PSE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, het is goed dat het verslag het belang van stabiliteit en een democratisch bestuur in de buurlanden onderstreept. Ik zou daaraan toe willen voegen dat alleen de vorming van een maatschappelijk middenveld de basis legt voor democratie en veiligheid. Stabiliteit ontstaat door het scheiden van de staat en de rechterlijke macht en is daarom niet makkelijk. Het is natuurlijk op z'n plaats de rol van de Verenigde Naties in internationale conflicten te onderstrepen. Staten met hoogwaardige technologie kunnen overal aanvallen - dat is ook gebeurd en zelfs op een onbezonnen wijze. Op die manier zullen zij - of wij - voor crises in plaats van oplossingen zorgen.
De gedachte van een gesloten defensiekern is vreemd, verbazingwekkend en zelfs beangstigend. Welke specifieke onveiligheid is er ontstaan in de lidstaten wier buurlanden andere EU-lidstaten zijn? In mijn eigen land zijn geen veiligheidsgebreken waargenomen, ook al hebben wij een gezamenlijke grens met Rusland van meer dan duizend kilometer en zijn er dertig maal zo veel Russen achter die grens dan er Finnen zijn. Het is duidelijk dat de samenwerking op het gebied van defensie voor alle gegadigden open moet staan, net als de Economische en Monetaire Unie dat is. Ons uitgangspunt bij internationale problemen moet civiel crisisbeheer zijn. 
Theorin (PSE ).
    Mijnheer de Voorzitter, ik ben het weliswaar eens met de analyse in het verslag van de situatie in Irak na de oorlog, maar niet met alle conclusies die erin staan. Ik ben het ermee eens dat nieuwe bedreigingen en veiligheidsrisico's in de eerste plaats bestreden moeten worden met behulp van politieke strategieën voor het bestrijden van de armoede, het beschermen van de mensenrechten en het bevorderen van de democratie. Daarvoor moeten conflicten op hun beurt in een vroeg stadium gesignaleerd en opgelost worden met behulp van politieke, diplomatieke en financiële middelen. De Europese Unie heeft die tot haar beschikking en het zijn deze middelen – en niet de militaire middelen – die uitgebreid moeten worden.
Ik ben het niet eens met de opvatting dat de geloofwaardigheid van het buitenlands en veiligheidsbeleid van de Europese Unie afhangt van de militaire middelen waarover zij beschikt. Noch ben ik voorstander van een grotere samenwerking binnen het defensiebeleid, dat naar mijn mening door middel van een unanieme besluitvorming gevoerd moet worden. Ook ben ik tegen het voorstel voor het communautair financieren van gemeenschappelijke militaire operaties en het voorstel voor een communautaire defensiebegroting op termijn. Verder kan ik mij evenmin vinden in het idee van een gemeenschappelijke Europese territoriale verdediging.
De in paragraaf 34 genoemde vrede afdwingende operaties zijn maatregelen die in artikel 7 van het Handvest van de Verenigde Naties staan beschreven, dat wil zeggen rechtstreekse militaire maatregelen die alleen genomen kunnen worden na toestemming van de VN-Veiligheidsraad. Het is niet de taak van de Europese Unie om een oorlog te beramen, maar om deze te voorkomen. De militaire verdediging is een nationale kwestie en dat moet zo blijven. Met name voor Zweden en andere ongebonden landen is dat van essentieel belang. 
De Voorzitter.
   Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats. 
De Voorzitter.
   Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie over de eerstkomende top tussen de Europese Unie en Rusland, met inbegrip van de situatie in Tsjetsjenië (6 november 2003). 
Frattini,
   Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik kan u zonder enige moeite een duidelijk standpunt geven van het voorzitterschap ten aanzien van de betrekkingen tussen de Europese Unie en de Russische Federatie, temeer daar ik over enkele dagen, op 28 oktober, samen met de trojka van de Europese Unie in Moskou met collega Ivanov zal spreken over de vooruitzichten van de top tussen de Europese Unie en de Russische Federatie, die is gepland voor 6 november aanstaande in Rome.
Ik moet vooropstellen dat volgens het voorzitterschap de betrekkingen tussen de Unie en de Russische Federatie van strategische betekenis zijn en de Europese Unie er dus alle belang bij heeft om deze partnerschapsbetrekkingen te ontwikkelen en uit te diepen. Daarvoor hebben wij nu een basis in de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst, waarvoor de Europese Unie een van de eerste gemeenschappelijke strategieën opstelde. De strategie met Rusland werd met de Verklaring van Sint-Petersburg geactualiseerd.
Wij zijn van mening dat het in ons belang is om het door de Russische Federatie op gang gebrachte hervormingsproces en de pogingen tot toenadering tot de Europese Unie aan te moedigen. Soms lijkt dat proces tegenstrijdig te zijn. In de Russische Federatie zijn waarschijnlijk nog steeds krachten werkzaam die zich, laat ik zeggen, heimelijk verzetten tegen een geleidelijke opname van de Federatie in de Europese structuren. Voor president Poetin is dit echter een belangrijk doel. Daarom moeten wij degenen aanmoedigen die streven naar nauwere en betere banden met de Europese Unie.
De Verklaring van Sint-Petersburg is een belangrijke ommezwaai in de betrekkingen met Moskou. Daarin wordt de weg aangegeven die het voorzitterschap in overleg met de Commissie en de steun van de lidstaten van plan is te volgen: wij moeten inhoud geven aan deze bevoorrechte en strategische partnerschapbetrekkingen met de Russische Federatie.
In de Verklaring van Sint-Petersburg wordt eveneens de weg aangegeven voor de totstandkoming van vier gemeenschappelijke ruimten. Wij staan achter deze benadering. Deze is trouwens de grondslag voor de werkzaamheden tijdens de top van 6 november. Wat de gemeenschappelijke economische ruimte betreft, moeten wij wachten totdat de werkgroep op hoog niveau klaar is met zijn werk. Commissaris Verheugen zal op 28 oktober aanstaande de laatste vergadering houden met premier Khristenko, zijn Russische gesprekspartner. Wij zullen dan tot een definitief akkoord moeten komen over het begrip “gemeenschappelijke economische ruimte” en over de operationele follow-up. Wij hopen dat er dan overeenstemming kan worden bereikt over een gemeenschappelijk streven naar een zo hoog mogelijk integratieniveau van onze economieën via de verdere liberalisering van de handel en een sterkere toenadering tussen de wetgevingen.
Daarnaast onderneemt de Europese Unie inspanningen in de onderhandelingen over de toetreding van Rusland tot de Wereldhandelsorganisatie. Deze onderhandelingen bevinden zich in een reeds vergevorderd stadium maar er zijn nog onopgeloste problemen. Ik noem met name de prijzen van energieproducten en de toegang tot de dienstenmarkt. Commissaris Lamy heeft recentelijk hierover aan de Raad verslag uitgebracht. De Raad heeft hem op het hart gedrukt deze onderhandelingen voort te zetten. Wij beseffen namelijk dat de toetreding van Rusland tot de Wereldhandelsorganisatie een belangrijke, onontbeerlijke voorwaarde is voor een echte gemeenschappelijke economische ruimte.
Dan de gemeenschappelijke ruimte van externe veiligheid. Wij stellen momenteel een gemeenschappelijke ontwerpverklaring op met de criteria, beginselen en doelstellingen van de samenwerking bij crisisbeheer. Daarin zou niet alleen sprake moeten zijn van het gebruik van militaire instrumenten maar ook civiele instrumenten. Wij hopen dat wij met deze gemeenschappelijke verklaring in staat zullen zijn deze samenwerking op een belangrijk gebied van het extern beleid van de Unie meer zichtbaarheid te geven.
Wat de gemeenschappelijke ruimte van interne veiligheid betreft is er reeds een goede samenwerking, met name bij de strijd tegen de georganiseerde criminaliteit. De finish voor de ondertekening van het akkoord tussen Europol en het Russisch ministerie van Binnenlandse Zaken is nu in zicht en wij hopen dat deze ondertekening tijdens de top van 6 november kan plaatsvinden.
Wat nogmaals de interne veiligheid betreft heeft Rusland ons gevraagd de invoering van een nieuwe stelsel voor de afschaffing van visa voor kortstondig verblijf te overwegen. Wij beseffen dat dit verzoek iets is voor de middellange of lange termijn, maar daarvoor moet wel vooraf van Russische kant aan bepaalde voorwaarden zijn voldaan. De dialoog met de Russische autoriteiten over dit thema is evenwel op gang gebracht en dat is op zich al een goede zaak. Er is op 13 oktober jongstleden reeds een werkgroep bijeengeweest voor de bespreking van dit onderwerp. Wij hechten groot belang aan de afsluiting van de onderhandelingen over visa maar ook aan de onderhandelingen over een overnameovereenkomst. Dit is een belangrijk terrein of zelfs een voorwaarde om het verzoek tot afschaffing van visa voor kortstondig verblijf in zijn geheel te kunnen onderzoeken.
Wij hopen dat intussen vooruitgang kan worden geboekt “met gelijkblijvend recht”, dat wil zeggen zonder enige wijziging van de bestaande regels. Enkele lidstaten, waaronder Italië, hebben reeds bilaterale afspraken gemaakt en andere lidstaten hebben aangekondigd hetzelfde te willen doen. Natuurlijk zal het voorzitterschap ijveren voor een gemeenschappelijk standpunt waarin deze bilaterale overeenkomsten eventueel kunnen samenvloeien.
Dan is er tot slot nog de gemeenschappelijke ruimte op cultuur- en onderwijsgebied. Hier moet nog veel en grondig werk worden verricht. Tot nu toe is er namelijk heel weinig gerealiseerd. Als een van de positieve feiten noem ik de recente toetreding van de Russische Federatie tot het zogenaamde “proces van Bologna”. Dit is een samenwerkingsmechanisme waarmee afspraken kunnen worden gemaakt over studietitels en over de harmonisatie van universitaire opleidingen. Dit is een belangrijke ontwikkeling. Verder noem ik de mogelijke verlenging van de samenwerkingsovereenkomst op wetenschappelijk en technologisch gebied en de mogelijke opname van de Russische Federatie in enkele communautaire programma´s op cultuur- en onderwijsgebied. Het Italiaanse voorzitterschap moedigt dit laatste aan.
Wat de conclusies van Sint-Petersburg betreft, is er nog een meningsverschil over de werking van de permanente partnerschapsraad. Volgens de interpretatie die de Russische kant geeft aan de Verklaring van Sint-Petersburg zou de raad niet alleen in verschillende formaties bijeen moeten komen, al naar gelang de te behandelen materie, maar ook in het formaat 25 plus 1. Van Europese kant is men evenwel van mening dat de Raad hoofdzakelijk moet functioneren als een trojka, waarbij deze trojka dan kan worden opengesteld voor de deelname van eventueel andere belanghebbende leden. Ik ga ervan uit dat ik tijdens mijn bezoek van 28 oktober aanstaande in Moskou dit punt nader kan uitdiepen.
In de dialoog met Moskou zullen wij blijven aandringen op onze principestandpunten en op onze zorgen over het voortduren van de crisis in Tsjetsjenië en de eerbiediging van de mensenrechten. Hetgeen in Tsjetsjenië op het spel staat overstijgt de territoriale dimensie. De positieve of negatieve uitkomst daarvan zal een weerslag hebben op heel de Kaukasus en dus van invloed zijn op de veiligheid op heel het continent. Wij hebben gezegd dat de Europese Unie steun geeft aan het breed opgezette constitutionele hervormingsinitiatief dat president Poetin op gang heeft gebracht met de uitvaardiging van de grondwet, die met grote meerderheid tijdens een referendum werd aangenomen. Wij hebben onze voldoening geuit over de amnestiewet, die zeer belangrijk isvoor het verzoeningsproces. In de presidentsverkiezingen van 5 oktober jongstleden zien wij een nieuwe etappe in het geleidelijk herstel van het normale politieke en administratieve leven in Tsjetsjenië.
Wij bevestigen vandaag onze steun aan de institutionele weg die president Poetin is ingeslagen en aan een politieke oplossing. Daarbij moeten het steeds groter wordend percentage van de Tsjetsjeense bevolking worden betrokken dat geen terroristisch verleden heeft en dus het recht heeft om deel te nemen aan de democratische wederopbouw. Wij zijn namelijk van mening dat naast de constitutionele hervorming ook de huidige normen met betrekking tot de mensenrechten in dit gebied en de betrekkingen tussen de Tsjetsjeense bevolking en haar overheid voor verbetering vatbaar zijn. Wij hebben de Russische autoriteiten eveneens duidelijk gemaakt dat wij grote belangstelling koesteren voor het geval van de vertegenwoordiger van Arjan Erkel, die in augustus 2002 in de Kaukasus werd ontvoerd. Wij vragen de Russische autoriteiten alles in het werk te stellen om ervoor te zorgen dat hij spoedig en in goede gezondheid wordt vrijgelaten.
Tijdens de top zullen wij tot slot wijzen op de noodzaak dat alle partijen, ook de Europese Unie en Rusland, meer inspanningen ondernemen om een oplossing te vinden voor de conflicten in het gebied van de voormalige Sovjetunie. Ik heb het over Trans-Dnjestrië en de Zuid-Kaukasus, en met name Nagorno-Karabach en Zuid-Ossetië. Met de uitbreiding van de Unie en het dichterbij komen van de grenzen, is de Unie voor dit vraagstuk veel gevoeliger geworden dan voorheen. Dit houdt rechtstreeks verband met de veiligheid op ons continent. Wij erkennen echter tegelijkertijd dat Moskou een grote verantwoordelijkheid neemt en een belangrijke bijdrage kan leveren aan het vinden van voor alle partijen tevredenstellende oplossingen. 
Wij zullen niets nalaten om Moskou hierin aan te moedigen. 

Patten,
   Mijnheer de Voorzitter, ik ben de minister bijzonder dankbaar voor zijn uitgebreide en zeer duidelijke uitleg over de vooruitzichten voor de top met de Russische Federatie. Het is uiteraard al sinds lange tijd een goede gewoonte dat het Parlement aan de vooravond van dergelijke topontmoetingen onze betrekkingen met Rusland onder de loep neemt. De afgevaardigden zullen zich herinneren dat zij tijdens de plenaire vergadering van mei, voor de Top van Sint Petersburg, door mijn collega en vriend, commissaris Verheugen, op de hoogte zijn gebracht. Wij bevinden ons nu in de uitvoeringsfase van de conclusies van die top.
Wij verwachten vijf belangrijke dingen van de Top van Rome, waarnaar ook het voorzitterschap al verwees. Ten eerste willen we overeenstemming bereiken met Rusland over de manier waarop we gemeenschappelijke ruimten kunnen creëren, waarbij de nadruk ligt op de strategische aard van de betrekkingen tussen Europa en Rusland. We moeten overeenstemming bereiken over hoe we dit gaan doen, bijvoorbeeld door een gezamenlijk document op te stellen dat specifieke, haalbare doelstellingen voor de middellange termijn bevat en voortbouwt op de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst en waarbij rekening wordt gehouden met het initiatief van het grotere Europese nabuurschap.
Ten tweede willen we de discussie over de invloed van de uitbreiding intensiveren. Het is in het belang van Rusland dat de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst simpelweg wordt uitgebreid tot de toetredende lidstaten, zonder enige vorm van discriminatie. Dit is slechts een formaliteit en iets wat we voor mei 2004 volledig willen hebben afgehandeld. Als we daarin niet slagen, zullen we overeen moeten komen de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst op tijdelijke basis toe te passen, net als in 1997.
Ten derde zullen we kennis nemen van de verslagen over de gemeenschappelijke Europese economische ruimte en de energiedialoog, waar het voorzitterschap in beide gevallen redelijk gedetailleerd op inging. Ik heb zelf 18 maanden samengewerkt met vice-premier Khristenko met betrekking tot de Europese economische ruimte. Wij zijn gekomen tot wat het conceptstadium genoemd zou kunnen worden. Ik hoop dat dit werk tegen de tijd van de top vruchten zal afwerpen.
Ten vierde hoop ik dat we met Rusland overeenstemming kunnen bereiken over de manieren waarop we gemeenschappelijke uitdagingen kunnen aanpakken. Dit heeft met name betrekking op problemen op het gebied van justitie en binnenlandse zaken en het milieu. We zullen Rusland bijvoorbeeld nogmaals verzoeken zo snel mogelijk het Protocol van Kyoto te ratificeren en we zullen de Russen vragen de samenwerking op het gebied van nucleaire en maritieme veiligheid, terrorisme en de proliferatie van massavernietigingswapens te intensiveren.
Ten vijfde zijn we bereid een overeenkomst te sluiten over een gezamenlijke verklaring over politieke en veiligheidszaken, waaronder crisisbeheer. De Europese Unie verwacht met name positieve signalen van Rusland over zijn bereidheid samen te werken in verband met de regio Trans-Dnjestrië in Moldavië. Verder zijn we bereid manieren te bekijken om de samenwerking te verbeteren op het gebied van de civiele bescherming, teneinde zo goed mogelijk gebruik te maken van bestaande structuren.
De weg naar het behalen van deze resultaten – en misschien druk ik het voor mijn doen nu wel erg voorzichtig uit – is niet zonder hindernissen. Het voorzitterschap noemde daarvan al twee voorbeelden. Het eerste voorbeeld hield verband met de permanente partnerschapsraad en het tweede met de visumplicht en de onderhandelingen over een overnameovereenkomst.
Bij alle punten dient de Europese Unie het belang in het achterhoofd te houden van de gemeenschappelijke waarden die aan de betrekkingen tussen de Europese Unie en Rusland ten grondslag liggen, en die essentieel zijn met betrekking tot Tsjetsjenië.
De Commissie heeft de recente ontwikkelingen in Tsjetsjenië op de voet gevolgd. Zoals het Parlement zal begrijpen, zijn wij voorstander van een politieke oplossing van het conflict en steunen wij alle daadwerkelijke inspanningen om een duurzame vrede tot stand te brengen.
Wij waren verheugd over het constitutionele referendum in maart, dat – zo hoopten wij – zou leiden tot een vreedzame, politieke oplossing van het conflict door een platform te creëren voor echte dialoog, herstel van de rechtsstaat en de bescherming van de mensenrechten. Wij vonden het essentieel dat de bevolking van Tsjetsjenië de legitimiteit van de presidentsverkiezingen van 5 oktober zou erkennen. De manier waarop de verkiezingen zijn verlopen heeft echter vele vragen opgeroepen met betrekking tot, onder andere, onregelmatigheden en de toegang tot de media. Verder zijn er verontrustende rapporten over voortdurende mensenrechtenschendingen.
Laat één ding duidelijk zijn. Wij veroordelen terrorisme in al zijn vormen en wij erkennen de territoriale integriteit van Rusland. Maar wij dringen tegelijkertijd aan op het eerbiedigen van de mensenrechten en de vervolging van diegenen die dergelijke rechten aan hun laars lappen. Als de grootste aanbieder van humanitaire hulp aan de regio, vraagt de EU Rusland nogmaals alle obstakels weg te nemen die het bieden van die hulp belemmeren en wij vragen om de garantie dat in eigen land ontheemde personen op louter vrijwillige basis terugkeren naar Tsjetsjenië.
Ik hoop dat we, door deze zaken opnieuw bij de Russische functionarissen aan te kaarten, nu meer respons krijgen dan bij veel van de vorige keren dat we deze kwesties aan de orde hebben gesteld.
In juli heeft het Parlement de Commissie verzocht na te denken over de vraag hoe zij verzoening en wederopbouw wil ondersteunen. Daar zijn we al mee bezig, maar aan de belangrijkste voorwaarde voor het bieden van hulp, namelijk veiligheid, wordt op dit moment simpelweg niet voldaan. In feite is de veiligheidssituatie in Tsjetsjenië eerder verslechterd dan verbeterd sinds maart en het wordt zelfs al moeilijk om een beoordeling van de behoeften uit te voeren, laat staan dat we er aan de slag kunnen.
Wij zijn volledig op de hoogte van de conclusies van de vergadering van september van de Parlementaire Commissie voor samenwerking en wij zien uit naar een nieuwe resolutie over de betrekkingen tussen de EU en Rusland naar aanleiding van het verslag-Oostlander van december 2000.
Persoonlijk hoop ik dat, tegen de tijd dat ik mijn huidige verantwoordelijkheden overdraag, mijn aantekeningen voor vergaderingen met mijn Russische gesprekpartners niet meer over praktisch dezelfde punten zullen gaan als vier jaar geleden. 
Suominen (PPE-DE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, Rusland is nu al verreweg het belangrijkste buurland van de Unie. Die gezamenlijke grens van twaalfhonderd kilometer zal verdubbelen als de Unie zich met de Baltische landen uitbreidt. Rusland is in economisch opzicht nog vrij bescheiden, zijn BBP is namelijk slechts iets hoger dan dat van Nederland, maar zijn economisch potentieel is enorm. Zoals wij de commissaris hoorden zeggen, heeft de Unie de samenwerking met Rusland op het gebied van energie al uitgebreid, wat ook noodzakelijk is om de opdrogende energiebronnen in de Noordzee te compenseren en te voorkomen dat wij alleen van de energiebronnen in het Midden-Oosten afhankelijk worden. De enorme bosrijkdom van Rusland en onder andere de voorraden edelmetaal en gekleurd metaal in Siberië zullen in de komende decennia een fundament vormen voor de opkomst van Rusland. Een ander fundament is het hoge niveau van wetenschap en kennis in Rusland.
Naar de mening van de Fractie van de Europese Volkspartij en Europese democraten is Rusland nu en in de toekomst ons belangrijkste buurland, welke geografische afbakening de samenwerking met de buurregio's dan ook krijgt. Naar onze mening moet de Unie met alle economische en theoretische middelen die tot haar beschikking staan, proberen te helpen bij het vestigen van een stabiele markteconomie, het ontwikkelen van de democratie en ertoe bijdragen dat de rechtsstaat gevestigd en verankerd wordt in Rusland, want een ander Rusland, als het een grote kernmacht blijft, kan ook het grootste potentiële gevaar voor de veiligheid van de Unie zijn.
Rusland en de rest van Europa zijn door het lot aan elkaar verbonden. “” was al begin jaren negentig het devies van onze partij, die toen door de huidige Franse president Chirac werd geleid, en de werkgroep van progressieve krachten in Rusland.
Onze poging tot samenwerking met Rusland mag onze eis dat de mensenrechten en de vrijheid van meningsuiting in Rusland beter moeten worden gerespecteerd, niet verzwakken. Die eis heeft niet alleen betrekking op Rusland, maar ook en vooral op de regio Tsjetsjenië en de nog steeds voortdurende oorlog en vernietiging aldaar. Geen enkel conflict kan meer met wapens worden opgelost maar wel met politieke besluiten. De Verenigde Staten zien dat ook in Irak en Afghanistan. Daarom eisen wij van Rusland nog aanzienlijk meer politieke initiatieven, meer openheid en het betrekken van internationale organisaties bij de nog steeds openstaande kwesties in Tsjetsjenië, zoals commissaris Patten hier ook heeft gezegd toen hij het over veiligheidsvraagstukken in de regio had.
Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, wij zijn er niet van overtuigd dat de verkiezingen en referenda van de laatste tijd eerlijk verlopen zijn. Er is een schijndemocratie gecreëerd om de waarheid te verbergen en niet om haar te laten zien. Naar mijn mening komt het idee van de Raad over de positieve ontwikkeling die de heer Frattini schetste, niet helemaal overeen met de waarheid. Wij hebben duidelijke nuanceverschillen geconstateerd in de standpunten die commissaris Patten en de voorzitter van de Raad hier uiteen hebben gezet. 
Paasilinna (PSE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, de betrekkingen tussen de Europese Unie en Rusland zijn wel verbeterd maar niet voldoende. Men moet beseffen dat bijna veertig procent van de uitvoer van Rusland naar de Europese Unie gaat en slechts zes procent naar de Verenigde Staten. Men schat nu dat na de uitbreiding de uitvoer naar de Europese Unie zal oplopen tot zestig procent. Tegelijkertijd zal de afhankelijkheid van de Unie van Russische grondstoffen toenemen en dat zal wat aardgas betreft waarschijnlijk al in het komende decennium gebeuren. Ook de economische groei is op dit moment juist in Rusland de hoogste ter wereld.
De Russische president, die nu verkiezingscampagne voert, heeft twee doelen gesteld: ten eerste het creëren van een sterke centrale macht op basis van de rechtsstaat en ten tweede de grote arme bevolkingsgroepen mee laten profiteren van de economische groei. Het is in het belang van de Europese Unie dat Rusland zijn grote problemen kan oplossen, zoals de grote armoede, de gebrekkige mensenrechten en persvrijheid en de oorlog in Tsjetsjenië. Wij willen dat wij via economische, politieke en culturele samenwerking ook invloed kunnen uitoefenen op de problemen in Rusland.
Wij hebben ook eens geprobeerd Rusland te isoleren. Dat was toentertijd een cadeau aan Stalin die de gordijnen sloot en zijn eigen volk liet vermoorden. Het is nu van belang dat het maatschappelijk middenveld dat in Rusland ontstaat, door ons wordt gesteund. Dat is nu juist wat veel Russen van ons wensen. Wij mogen ze niet in de steek laten! De Russische leiders beweren dat zij vaak beter naar de berichten uit de Europese Unie luisteren dan naar elkaar.
Deze doelstellingen zullen Rusland helpen zo snel mogelijk lid te kunnen worden van de WTO. De partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst moet aan de huidige behoeftes worden aangepast.
Over Tsjetsjenië wil ik zeggen dat de verkiezingen daar problematisch zijn, zoals ook de vorige verkiezingen dat waren, en dat de Gemeenschap ze niet kan accepteren. Wij stellen voor dat er een internationale conferentie en bemiddeling komt en dat hulporganisaties snel toegang tot het gebied krijgen. 
Väyrynen (ELDR ).
   - Mijnheer de Voorzitter, het grootste afzonderlijke project tussen de Europese Unie en Rusland is het creëren van een gemeenschappelijke Europese economische regio. De concretisering daarvan is lastig, omdat er sprake is van een bilateraal project tussen de Europese Unie en Rusland. Tegelijkertijd hebben beide partners hun samenwerkingsverbanden met andere landen ontwikkeld. Zo heeft Rusland onlangs met Oekraïne, Wit-Rusland en Kazachstan een overeenkomst gesloten over de vorming van een economische regio. De Europese Unie heeft met deze landen haar eigen aparte verdragsregelingen.
Naar mijn mening zou het verstandig zijn deze samenwerkingsvormen samen te voegen en een ruimere multilaterale zone voor economische samenwerking te vormen waarin naast de Europese Unie en Rusland ook Oekraïne, Wit-Rusland en Kazachstan en andere geïnteresseerde nieuwe industrielanden bij betrokken zijn. Voor de uitvoering ervan kan de Europese Economische Ruimte, die wordt gevormd door de Europese Unie en de EVA-landen, als voorbeeld dienen. Zo'n verdragsregeling past goed bij het in ontwikkeling zijnde communautair beleid in het kader van het -initiatief.
Het nieuwe -beleid biedt ook mogelijkheden voor de ontwikkeling van grensoverschrijdende samenwerking aan de grenzen tussen de Europese Unie en Rusland. Het voorstel van de Commissie voor een nieuw instrument voor de financiering van de samenwerking tussen buurlanden neemt de problemen weg die wij hebben gehad bij de coördinatie van interne en externe financieringssystemen. De Russische autoriteiten moeten zich op tijd in het nieuwe financieringssysteem verdiepen, zodat van meet af aan kan worden gegarandeerd dat het goed functioneert.
Ten slotte nog een oproep aan de Russische regering: zorg voor het respecteren van de mensenrechten in Tsjetsjenië en zoek met alle macht naar een vreedzame oplossing voor de problemen in die regio! 
Staes (Verts/ALE ).
   – Voorzitter, dat is wat vroeger dan verwacht, bedankt. Ik wil, beste collega's, hier ten aanzien van het Italiaanse voorzitterschap mijn dank, maar ook mijn ontgoocheling uitspreken.
Mijn dank gaat naar het feit dat de Minister van Buitenlandse Zaken spontaan zelf de naam van Arjan Erkel heeft genoemd. En heeft duidelijk gezegd dat hij er bij de Russen zal op aandringen dat bijkomende stappen worden ondernomen om de vrijlating te bewerkstelligen van Arjan Erkel, de humanitaire helper die reeds meer dan een jaar verdwenen, ontvoerd is. Dit is een boodschap van hoop, mijnheer de Minister van Buitenlandse Zaken, de familie is daar blij om, de organisatie "Artsen zonder Grenzen" is daar blij om en ik hoop dat U dan ook op 28 oktober in uw gesprekken met de heer Ivanov uitdrukkelijk daarop zal ingaan.
Maar ik moet toch ook enige ontgoocheling uitspreken, mijnheer de Eerste Minister. Dit is een verklaring van de Raad en van de Commissie. Ik heb heel goed geluisterd naar de heer Patton, die heel terechte zaken heeft gezegd over de toestand in Tsjetsjenië, over de verkiezingen in Tsjetsjenië.
Mijnheer de Minister van Buitenlandse Zaken, U hebt alleen gezegd - en ik heb het genoteerd - dat U uw bezorgdheid zal uitspreken over de toestand van de mensenrechten in Tsjetsjenië. Mijnheer de Minister, het gaat om veel ergere zaken. Die verkiezingen - en de heer Patton heeft het zeer uitdrukkelijk gezegd - dat waren geen echte verkiezingen, dat was een maskerade, dat was een farce. Die verkiezingen zijn niet overeenkomstig internationale standaarden verlopen en de hoop die wij met onze ad-hocdelegatie hadden, toen we terugkwamen, toen we zagen dat er inderdaad een politiek proces op gang werd gebracht, wel die hoop is nu vervlogen!
Er zal alleen vrede komen in Tsjetsjenië als alle facties, als alle clans binnen de Tsjetsjeense bevolking worden meebetrokken in een echt vredesproces, in een echte dialoog. Er zal alleen vrede komen in Tsjetsjenië als de Russische regering ook bereid is om met de rebellen, met de vrijheidsstrijders te gaan praten en te dialogeren. En daarom wil ik terugkomen op onze resolutie van juli, waarin uitdrukkelijk gevraagd werd dat de Europese Unie een rol van betekenis zou spelen en een vredesconferentie zou patroneren, want er is een externe speler nodig om ervoor te zorgen dat er tussen de Russen en de Tsjetsjenen echt gedialogeerd, echt gepraat wordt.
Ik dank U, Mijnheer de Voorzitter, voor de extra tijd die U mij toestond. 
Belder (EDD ).
   – Mijnheer de Voorzitter, om Iran internationaal te verbinden tot het puur civiele gebruik van atoomenergie is de nauwe medewerking van Rusland onontbeerlijk. Ik vertrouw erop dat de Raad en de Commissie deze boodschap duidelijk zullen overbrengen aan president Poetin. Het komt er immers nu op aan om de Iraanse concessies van gisteren te verzilveren. In deze context wil ik ook een klacht van president Poetin aanroeren. Russische ondernemingen zouden vanwege leveranties aan de nucleaire sector in Iran tegen sancties zijn opgelopen. Europese en Amerikaanse bedrijven gingen bij identieke transacties, naar Poetins informatie, evenwel vrijuit. Raad en Commissie, klopt deze forse beschuldiging wat betreft het Europese aandeel? Ik wil Raad en Commissie nog een tweede, even urgent punt aanreiken voor de top. In de golf van Kertsj dreigt een ernstig grensconflict tussen Oekraïne en Rusland volledig te escaleren. Directe aanleiding is de aanleg van een dam van het Russisch schiereiland Taman naar het Oekraïense eiland Toezla in de golf van Kertsj. Een dringende oproep van Europese zijde aan beide partijen tot vreedzame bijlegging van dit netelige territoriale geschil is geboden. En mijnheer de Voorzitter, ik sluit mij ook aan bij mijn collega Staes wat betreft het verzoek om van Europese zijde zoveel mogelijk te doen aan het lot van Arjan Erkel. 
Dupuis (NI ).
   - Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, het spijt mij maar het beleid dat u vandaag belichaamt is niet alleen laf en onverantwoord maar zelfs crimineel. Wat u, mijnheer de fungerend voorzitter, doet is de criminalisering van een heel volk.
U doet alsof dit een volk van terroristen is. De ministers van Buitenlandse Zaken van de vijf grote landen van de Europese Unie zijn de afgelopen week in Parijs bijeengeweest en hebben opnieuw beloofd inlichtingen te zullen uitwisselen over opleidingskampen voor internationale terroristen in Tsjetsjenië. U hebt ons, de publieke opinie, echter nooit het minste bewijs daarvan gegeven. U hebt gesproken over de aanwezigheid van Tsjetsjeense terroristen in Afghanistan, maar er is nooit één Tsjetsjeen in Afghanistan gevonden. U hebt hetzelfde gezegd van Irak maar u hebt nooit één - dode of levende - Tsjetsjeen in Irak aangetroffen.
Dit is precies dezelfde operatie als in de jaren dertig toen een heel volk werd afgeschilderd als een volk van plutocraten. Welnu, u doet de Europese en mondiale publieke opinie dagelijks geloven dat het Tsjetsjeense volk een volk van terroristen is. Dat doet u omdat u dat goed uitkomt, en dat komt u goed uit omdat u een bepaald beleid bevordert samen met British Petroleum, waar mijnheer Blair zoveel belangstelling voor heeft, samen met Shell waar collega Oostlander zoveel belangstelling voor heeft, samen met Agipwaar voorzitter Prodi en voorzitter Berlusconi zoveel belangstelling voor hebben en samen met Total waar president Chirac zoveel belangstelling voor heeft, en natuurlijk komen daar ook andere bedrijven bij kijken. Dat doet u: u verdedigt een beleid dat op eigenbelang is gebaseerd en zeker niet op waarheid. 
Schmid, Herman (GUE/NGL ).
    Om te beginnen wil ik zeggen dat onze betrekkingen met Rusland buitengewoon belangrijk zijn. Ik zou willen dat ik meer tijd had om dit te bespreken, maar ik concentreer mij op de urgentste kwestie: Tsjetsjenië.
Hoewel het een volledig op zichzelf staand conflict is, zijn er veel parallellen met andere kwesties. Op veel plaatsen zien wij grootmachten in conflict raken met bevolkingsgroepen met een andere nationale identiteit. Het is natuurlijk gemakkelijk om anderen te vertellen wat ze moeten doen, maar er zijn wel degelijk vaste patronen waar je lering uit kunt trekken.
Om te beginnen kun je naar jezelf kijken, naar de Europese Unie en Europa. Historisch gezien hebben wij veel ervaring met dit soort geschillen. Een actueel voorbeeld is Noord-Ierland, waar het einde van de impasse in zicht lijkt. Een ander voorbeeld is Baskenland. Niemand in Europa zou nu nog op het idee komen om de problemen in Baskenland en Noord-Ierland met militaire middelen te bestrijden. Er moeten politieke middelen ingezet worden. Er moeten compromissen gevonden worden waar beide partijen zich in kunnen vinden. Dat geldt natuurlijk ook voor Rusland en Tsjetsjenië, iets wat wij duidelijk naar voren moeten brengen. Er moeten vreedzame oplossingen gevonden worden, die gebaseerd zijn op respect voor de zelfbeschikking van het volk.
Hoe men aan de afzonderlijke conflicten vervolgens in de praktijk een einde wil maken, is aan de partijen om te bespreken en beslissen. Niemand anders kan het probleem voor hen oplossen. Hierbij moet het uitgangspunt echter altijd de zelfbeschikking van het volk zijn. De democratie moet van onderaf verankerd worden en niet van bovenaf. Het heeft geen enkele zin om vanuit Moskou te dicteren hoe de partijen eruit moeten komen. Als het Russische volk dit niet inziet, zal zowel Rusland als de samenwerking tussen Rusland en de Europese Unie in de toekomst grote averij oplopen. 
Oostlander (PPE-DE ).
    Mijnheer de Voorzitter, wij hebben Tsjetsjenië hier al verschillende malen aan de orde gehad en het is belangrijk om dat te noemen.
Tegelijkertijd wil ik de juistheid onderstrepen van het tweesporenbeleid ten aanzien van Rusland. Want we hebben ook te maken met hele andere samenwerkingsmogelijkheden, die mogelijkerwijze zelf ook van invloed kunnen zijn op de politieke cultuur van Rusland. En het is juist in die politieke cultuur van Rusland, dat Tsjetsjenië zo past als een gebied waar inderdaad ooit een mislukte staat is ontstaan - een soort zwart gat in de Russische federatie, waar Rusland wel móest optreden. De wijze echter waarop dat gebeurt, roept onze weerzin op.
Wij zouden eens moeten kijken of het niet mogelijk zou zijn om de wijze waarop daar militair wordt ingegrepen, van onze zijde - misschien ook in de persoon van de heer Solana - niet op zo'n manier kritisch te becommentariëren, dat Rusland zich daardoor genoopt voelt om zijn optreden te veranderen.
De hele militaire training, de hele techniek van dat militaire apparaat, de strategie die men daar gebruikt, het past allemaal nog in het oude patroon van regeren met de knoet. En dat is iets waarmee men uitsluitend terroristen kweekt en wanhopige zelfmoordacties uitlokt. Dat zijn zaken die wij in Tsjetsjenië eigenlijk van tamelijk dichtbij hebben gezien. Als we aan de dienstdoende bevelhebber de vraag voorleggen: kan het niet anders en hebt u geen kennis omtrent de methode waarop het anders kan, deze guerrillaoorlogvoering? Dan antwoordt men: ja, die kennis is wel aanwezig op het departement, maar wat hebben wij hier daarmee te maken?
Daaruit blijkt dat men niet invoelt waarom wij ons in Europa eigenlijk zo druk maken over Tsjetsjenië. Toch is het ontzettend belangrijk dat we dit punt in het oog houden, want één van de gebieden die ook door de Raadsvoorzitter is genoemd, namelijk dat van de interne veiligheid, dat is een zaak die natuurlijk onmiddellijk daaraan raakt. Wij mogen Tsjetsjenië dan niet vergeten. Ik ben het eens met de anderen die zeggen: Raadsvoorzitter, met alle waardering voor u wanneer u releveert aan de zaak van Arjan Erkel - waarvan het heel mooi zou zijn als u die tijdens uw voorzitterschap nog zou kunnen klaren - maar u moet wel bedenken: Tsjetsjenië is dramatischer dan u het heeft voorgesteld.
De veiligheidssituatie daar is abominabel, de heer Patton heeft gelijk, zelfs hulpverleners zullen er absoluut niet veilig kunnen verkeren. Daarom is het absoluut noodzakelijk dat we alles op alles zetten om te kijken of we de militairen en daarmee ook de politiek in Rusland tot een ander soort gedrag in Tsjetsjenië kunnen bewegen. 
Modrow (GUE/NGL ).
   – Mijnheer de Voorzitter, als het om Tsjetsjenië ging, deed de Europese Unie in het verleden hoofdzakelijk oproepen aan Rusland in plaats van aan beide partijen om het conflict op vreedzame wijze te beslechten. Pas toen de VS het slachtoffer werden van doelgerichte terreur en ook in Europa de vrees voor aanslagen toenam, begon men de situatie genuanceerder te benaderen. Dit realisme valt toe te juichen. De Top EU/Rusland dient dat realisme te versterken.
Hij lijkt mij, mijnheer de commissaris, dat de Europese Unie het GOS niet eeuwig buiten beschouwing kan laten in de discussie die zij wenst over de Europese gemeenschappelijke ruimte. De EU kan er niet omheen hierover een standpunt in te nemen. Ook al kan men vraagtekens plaatsen bij de mogelijkheden van de EU om binnen de politieke dialoog te komen tot een oplossing van het conflict in en met Rusland ten aanzien van Tsjetsjenië, de Europese Unie heeft wel degelijk een aantal opties en die dienen we vooral te benutten voor humanitaire hulpverlening en hulp bij de wederopbouw, waarmee het zwaar beproefde Tsjetsjeense volk ook daadwerkelijk is geholpen. 
Tannock (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, de top op 6 november zal anders zijn dan de vorige, aangezien Rusland tegenwoordig niet alleen de vijfde grootste handelspartner is van de EU, maar vanaf mei ook nog eens een buurland zal zijn. Nu al zijn de toetredende landen hun spieren aan het losmaken, zoals blijkt uit de zorgen van Litouwen over het controversiële olieveld D-6 in de Oostzee en de bezwaren van Letland tegen de felle kritiek op zijn behandeling van Russische minderheden, waartoe in de Baltische republieken samen binnen de EU volgend jaar bijna een miljoen mensen zullen behoren.
De EU zal binnenkort Russisch uranium gaan importeren. Er bestaan plannen om de twee elektriciteitsnetten op elkaar aan te laten sluiten. De druk op Rusland om het Protocol van Kyoto te ratificeren wordt opgevoerd omdat het verdrag anders op sterven na dood is. In ruil daarvoor zal Rusland de EU vragen om steun in zijn pogingen lid te worden van de Wereldhandelsorganisatie, waarbij nog veel problemen dienen te worden opgelost, van het hanteren van dubbele prijsaanduidingen voor gas tot uitvoerrechten en het betalen van oneerlijke transportvergoedingen aan Aeroflot om over Siberië te mogen vliegen.
Onlangs werd de kwestie van het beprijzen van Russische olie in euro’s aan de orde gesteld. Dit is toch zeker iets waar markten over beslissen, niet regeringen?
Ik ben voorstander van formele samenwerking met Europol en OLAF en hoop dat Russen zonder visum naar de EU kunnen reizen, zodra de kwestie van de overnameovereenkomst voor illegale migranten geregeld is. We beginnen gewend te raken aan de beledigingen die president Poetin naar zijn hoofd geslingerd krijgt naar aanleiding van Tsjetsjenië, waar de recente overwinning van president Kadyrov omschreven werd als te weinig pluralistisch en waar mensenrechtenschendingen nog altijd plaatsvinden.
Maar wat willen de Rusland-critici dan? Een mislukte, onafhankelijke schurkenstaat in de Kaukasus die banden onderhoudt met Al-Qaeda en de georganiseerde misdaad exporteert naar de Europese Unie? Eerst moeten rust en orde hersteld worden en pas dan kan er sprake zijn van echte democratie. Alleen Rusland kan hiervoor zorgen. Rusland heeft onlangs een controversiële en, naar mijn mening, ongelukkige overeenkomst gesloten met Oekraïne, Wit-Rusland en Kazachstan over een gezamenlijke economische ruimte, maar aan de andere kant laat Rusland gevaarlijk militair machtsvertoon zien en dreigt het Oekraïne binnen te vallen naar aanleiding van het conflict over het eiland Toezla in de Zwarte Zee. Ik hoop dat dit in der minne geschikt kan worden en verder hoop ik dat we op een dag stappen kunnen ondernemen om te komen tot een gezamenlijke economische ruimte, waar de regels van de vrije markt gelden, en waarin de EU en Rusland zich verenigen tot één grote economische entiteit. 
Posselt (PPE-DE ).
   – Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, ik ben geschokt over uw uitspraken over Tsjetsjenië, die indruisen tegen wat de meerderheid van dit Huis sinds jaren verkondigt en denkt en tegen de opvattingen die mijn partij, de Europese Volkspartij, in meerderheid sinds jaren hier vertegenwoordigt.
Wij hebben ons ingezet voor vrijheid en mensenrechten in Tsjetsjenië, waar Rusland een meedogenloze koloniale oorlog begonnen is, waarvan de tweede fase is ingeleid door president Poetin in het kader van de bloedigste verkiezingsstrijd uit de geschiedenis. De heer Poetin is helaas niet de oplossing maar een wezenlijk onderdeel van het probleem. Als we eens proberen het probleem vanuit Russische optiek te bezien kunnen we betrekkelijk eenvoudig vaststellen dat Rusland eigenlijk dezelfde belangen heeft als Tsjetsjenië. Rusland kampt met financiële problemen, maar in Tsjetsjenië worden miljarden over de balk gesmeten voor een zinloze en bloedige oorlog. Rusland lijdt onder een uitholling van de democratie en de rechtsstaat en – zoals Jelena Bonner, de weduwe van Andrej Sacharov, in een indrukwekkend betoog verklaard heeft – de oorlog in Tsjetsjenië wordt aangegrepen om oude structuren weer voet aan de grond te doen krijgen.
Rusland lijdt ernstig onder een terugkeer van de militarisering en van elementen uit de geheime dienst. Tsjetsjenië en de oorlog daar zijn mede debet aan die ontwikkeling. Rusland lijdt onder terrorisme en georganiseerde criminaliteit. Ook hier betekent de oorlog in Tsjetsjenië – zoals de heer Oostlander terecht zei – geen oplossing maar een verergering van het probleem. Er kan dan ook gesteld worden dat wie pleit voor vrijheid en bevrijding van Tsjetsjenië uiteindelijk ook pleit voor vrijheid en bevrijding van Rusland. Rusland zal op den duur moeten inzien dat het land alleen in een echte democratie de problemen in Tsjetsjenië kan oplossen. En wij moeten onze ogen openen voor het probleem dat het in Tsjetsjenië gehouden schijnreferendum heeft geschapen. Door dat referendum wordt er een quisling geïnstalleerd en geen legitieme gesprekspartner, want dat is nog altijd president Maschadov. 
Stenzel (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, dames en heren, als we de onderwerpen voor de eerstkomende Top EU/Rusland in ogenschouw nemen, constateren we dat er belangrijke en respectabele doelstellingen in besloten liggen, zoals de ondersteuning van onafhankelijke media op nationaal, regionaal en plaatselijk niveau, de integratie van Rusland in een gemeenschappelijke Europese economische en sociale ruimte, de samenwerking in de strijd tegen internationale misdaad en illegale migratie, samenwerking op het gebied van nucleaire veiligheid, de ratificering van het Protocol van Kyoto en wat dies meer zij.
In dit verband herinner ik me een artikel van de hand van Gari Kasparov, de Russische wereldkampioen schaken, aan de vooravond van het bezoek van Poetin aan de VS. Dat artikel zou voor de eerstkomende Top EU/Rusland zo weer geplaatst kunnen worden. Het artikel begint met de volgende vraag, die ik naar inhoud zal weergeven: "Met Vladimir Poetin krijgt Amerika bezoek van een grote vriend van de democratie en de rechtsstaat en een pleitbezorger van de mensenrechten. Klopt dat?". Deze retorische vraag wordt door Kasparov onmiddellijk beantwoord met een polemisch "Nee, fout!". Dan volgt er een ware tirade over nalatigheden en vergrijpen, waarin hij bijvoorbeeld stelt dat de democratie in Rusland is verworden tot een façade, dat pers en media in feite in het gareel gedwongen worden, dat er in de praktijk geen liberalisering van de economie plaatsvindt, dat mogelijke tegenstanders bij de komende presidentsverkiezingen worden opgepakt onder het voorwendsel dat ze economische misdrijven zouden hebben gepleegd, en dat de verkiezingen in Tsjetsjenië een farce waren.
Nu wil ik de wereldkampioen schaken niet tot de maatstaf der dingen maken, maar zelfs als men het artikel overdreven vindt, wat ook zo bedoeld was, moet het ons toch de oren doen spitsen. We mogen ons niet afkeren van onaangename onderwerpen. Tsjetsjenië is een bloedende wond en de zwaar gemanipuleerde verkiezingen zijn daarvoor niet het beste medicijn. Waar moeten we dus op aandringen? Ten eerste dat er een einde wordt gemaakt aan de straffeloosheid van elementen uit het Russische leger, anders zal het nooit lukken om het vertrouwen van de bevolking te winnen. Ten tweede dat de democratie op een brede basis dient te berusten. Het ware te wensen dat het Kremlin tijdens de EU-Top op dit punt wordt aangesproken op zijn hoogsteigen verantwoordelijkheid. Per slot van rekening moet president Poetin volgens de grondwet garant staan voor de mensenrechten in de gehele federatie. 
Frattini,
   Mijnheer de Voorzitter, ik dank de afgevaardigden die het woord hebben gevoerd en hun mening hebben gegeven. Enkele meningen zijn een korte reactie waard; andere moet ik eerlijk gezegd zonder meer van de hand wijzen.
Ten eerste zijn, zoals commissaris Patten reeds zei - en ik had duidelijk gezegd dat de Raad en de Commissie altijd in overleg optreden en parallelle wegen bewandelen - er twijfels geuit over bepaalde fasen in de presidentiële verkiezingen in Tsjetsjenië. Wij hebben onze Russische vrienden herhaaldelijk en in alle duidelijkheid gezegd dat Europa de interne situatie in Tsjetsjenië en de situatie van de mensenrechten nauwlettend in de gaten houdt.
Mijns inziens moeten wij echter tegelijkertijd - en het voorzitterschap heeft ook bevestigd dat te zullen doen - het constitutioneel hervormingsproces blijven aanmoedigen dat president Poetin op gang heeft gebracht en waar hij uitdrukkelijk steun aan geeft. Ik heb tijdens mijn redevoering niets gezegd - en mijn redevoering is te uwer beschikking - dat erop zou kunnen duiden dat voor mij het Tsjetsjeense volk een volk van terroristen is. Eerlijk gezegd was er ook maar één afgevaardigde die dat beweerde. Ik heb het tegendeel gezegd. Ik heb gezegd dat het voorzitterschap hoopt en wenst dat het steeds groter wordend percentage van de Tsjetsjeense bevolking dat geen enkele band heeft met het terrorisme, wordt betrokken bij het constitutioneel hervormingsproces. Nogmaals, ik ben absoluut niet van mening dat de Tsjetsjenen een volk van terroristen zijn. Dit aspect - de betrokkenheid van een groot deel van de Tsjetsjeense samenleving bij het constitutioneel proces - zal zeker onderwerp van gesprek zijn tijdens de top met de Russische Federatie, maar ik moet hierbij wel aantekenen dat degenen die terroristische daden begaan - of dat er nu veel of weinig mensen zijn - en zichzelf als menselijke bommen gebruiken om onschuldige burgers te vermoorden, op geen enkele manier gerechtvaardigd kunnen worden. Ten aanzien daarvan zijn wij als Europeanen altijd eensgezind geweest en ik hoop dat wij eensgezind zullen blijven. 
De Voorzitter.
   Het debat is gesloten. 
De Voorzitter.
   Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie over het initiatief met het oog op een wereldwijd moratorium op de doodstraf in het kader van de VN. 
Frattini,
   - Mijnheer de Voorzitter, op 10 oktober jongstleden, op de werelddag tegen de doodstraf, heb ik namens de Europese Unie een openbare verklaring afgelegd waarin ik duidelijk het volgende stelde: “De Europese Unie vraagt de landen die nog steeds de doodstraf toepassen, ten minste een moratorium op de voltrekking van de doodstraf in te stellen, als een eerste stap in de richting van afschaffing”. Aldus luidde de verklaring die ik enkele dagen geleden nog namens de Europese Unie heb afgelegd. Dit was dus een door iedereen afgesproken tekst. Ik zeg dit omdat ik als vertegenwoordiger van de Italiaanse regering kan zeggen dat Italië altijd ervan overtuigd is geweest dat de strijd voor de afschaffing van de doodstraf niet alleen een belangrijke humanitaire zaak is maar ook een zaak van groot politiek en ideëel belang.
Mijns inziens zijn wij als Europeanen er allemaal van overtuigd dat het proces in de richting van een totale afschaffing van de doodstraf onomkeerbaar is, en een geleidelijk proces moet zijn. Wij moeten ons dan ook afvragen hoe wij concreet te werk moeten gaan, opdat de tol aan mensenlevens die de doodstraf eist kan worden verminderd en vermeden. Met het oog daarop besloot het Italiaanse voorzitterschap de uitnodiging te aanvaarden van niet alleen dit Parlement en talrijke afgevaardigden - waaronder ook afgevaardigden uit mijn land - maar ook verschillende Europese regeringen om een initiatief te ontplooien en als Europese Unie een resolutie voor te leggen aan de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in New York over een moratorium op de doodstraf.
Ook voorzitter Berlusconi heeft hierover op 2 juli jongstleden in dit Parlement gesproken. Uit deze inspanningen blijkt dat wij het roerend eens zijn met de zorgen die zijn vervat in het verslag en de resolutie over de mensenrechten in de wereld, die op 4 september jongstleden in dit Parlement werden aangenomen. In het debat in de Europese Unie is een enorm ethisch probleem aan de orde gekomen. Dit probleem werd in de vorm gegoten van een vraag: is het streven naar afschaffing van de doodstraf verenigbaar – ik herhaal, verenigbaar – met een initiatief voor een moratorium, aangezien een moratorium betekent dat een regering besluit de doodstraf in haar land niet toe te passen? Er zijn ook strikt politieke overwegingen. Men heeft ons gevraagd of er een voldoende mate aan consensus bestaat om een dergelijke resolutie in de Algemene Vergadering aangenomen te krijgen. Hoe zwaar zou een eventuele nederlaag kunnen wegen op de toekomst van de campagne voor de totale afschaffing van de doodstraf? Als inderdaad uit de gegevens blijkt dat zich een positieve tendens voordoet en het front van voorstanders van afschaffing alsmaar groter wordt, vragen wij ons af: moeten we het risico nemen dat de resolutie verworpen wordt – gezien de onzekere uitslag – of is het misschien beter te wachten en dit standpunt te consolideren?
Dit zijn de serieuze vragen die ons werden gesteld. Het Italiaanse voorzitterschap heeft hierover nagedacht, want het is wel duidelijk dat Europa bij een dermate belangrijke en delicate kwestie niet verdeeld of onzeker mag zijn. Wij hebben de pro´s en contra´s van de zaak afgewogen. Wij hebben heel ons diplomatieke netwerk op de been gebracht om een idee te krijgen van de verschillende tendensen - als ik dit zo mag zeggen - die zich zouden voordoen als een stemming zou worden gehouden over een moratoriumresolutie. Wij hebben alle regeringen gepolst en de indruk gekregen dat een goed geformuleerde tekst, met inachtneming van de noodzakelijke onzekerheidsmarge, een kans maakt op aanneming door de Algemene Vergadering. Het is evenwel een feit dat veel landen die op grond van hun geschiedenis voor een dergelijke resolutie zouden moeten zijn, zich niet hierover hebben uitgesproken. Wij mogen ook niet het risico onderschatten dat als een dergelijke resolutietekst wordt geamendeerd het front van voorstanders op het moment van stemming wel eens flink aangetast zou kunnen worden door desertie.
Het Italiaanse voorzitterschap - en de Italiaanse regering als nationale vertegenwoordiging - is zeer gevoelig voor de oproep van het Europees Parlement, net zoals wij op nationaal vlak gevoelig zijn voor de oproep van het Italiaans parlement, dat ons heeft gevraagd een resolutie over een moratorium aan het Algemene Vergadering voor te leggen. Wij weten anderzijds heel goed dat in de Europese Unie heel wat regeringen vraagtekens bij deze kwestie zetten. Men vraagt zich af hoe het doel waar iedereen achter staat het best kan worden bereikt. Wij zijn overtuigd van de politieke opportuniteit en de hoge morele waarde van het Europees initiatief tot indiening van een resolutie in de Algemene Vergadering. Wij zullen ons daarvoor blijven inzetten en hopen dat deze kwestie onderwerp van gesprek zal blijven onder de ministers van Buitenlandse Zaken. Wij weten echter dat de angst voor een nederlaag - en die angst bestaat ondanks alle goede bedoelingen - te groot is om zonder meer te kunnen zeggen dat een resolutie moet worden ingediend.
Als Italiaanse regering zullen wij ons aan onze belofte houden, maar als Europees voorzitterschap hopen wij dat de overwegingen zullen uitmonden in een Europees besluit tot het indienen van een resolutie, van een resolutie die zou stroken met de Europese inspanningen tegen de doodstraf. Daarom vraag ik iedereen hier nogmaals over na te denken. Ik weet dat er weinig tijd is. Ik weet ook dat men snel tot een besluit moet komen. Ik hoop echter dat ofwel alle Europese landen een gemeenschappelijk besluit nemen en samen de verantwoordelijkheid nemen voor de indiening van een dergelijke resolutie - en dat zou verreweg het beste zijn - ofwel een Europees besluit wordt genomen waarmee de weg wordt vrij gemaakt voor eventuele nationale initiatieven van Europese landen, zoals een nationaal initiatief van de Italiaanse regering. Een Europees initiatief zou echter ongetwijfeld meer kracht hebben dan een initiatief van afzonderlijke Europese regeringen, alhoewel nationale initiatieven natuurlijk net zo belangrijk zijn. Ik wacht nog steeds op de definitieve mening van de Europese regeringsvertegenwoordigers over deze twee mogelijke oplossingen en hoop dat zij daar snel mee zullen komen. Ik vraag hen daar dringend om. 
De Voorzitter.
   Mijnheer Patten, dit is niet de eerste keer dat u over dit onderwerp tot het Parlement hebt gesproken. 
Patten,
   . Mijnheer de Voorzitter, u heeft helemaal gelijk dat ik het Parlement bij diverse eerdere gelegenheden heb toegesproken over de doodstraf. Ik heb in het verleden af en toe moeten constateren dat toen ik voor het eerst toespraken begon te houden in parlementen over de doodstraf, mijn standpunten niet altijd even unaniem gesteund werden. Ik herinner mij dat er bij de stemming over de afschaffing van de doodstraf in de verschillende delen van de Britse eilanden daarvoor niet altijd veel steun bestond. Mijn eerste wapenfeit als koloniale onderdrukker was het afschaffen van de doodstraf in Hongkong! Ik ben dus redelijk ‘in vorm’ wat deze kwestie betreft, zoals voetbaltrainers zouden zeggen.
Ik wil mij allereerst verontschuldigen voor het feit dat ik niet gedurende het hele debat aanwezig zal kunnen zijn. Ik moet het vliegtuig halen naar Madrid voor de donorconferentie voor Irak die morgenochtend begint en waar uiteraard ook het voorzitterschap vertegenwoordigd zal zijn. Ik hoop dat het Parlement mij dit gebrek aan hoffelijkheid kan vergeven, maar mijn collega, de heer Fischler, zal hier komen zitten om verslag te doen van alles wat ik later in het debat eigenlijk had moeten horen.
Ik hoop ook dat het Parlement mij vergeeft als ik bij veel van wat ik zeg in de elegante voetsporen treedt van het voorzitterschap. Ik wil grotendeels dezelfde punten aan de orde stellen, maar op mijn eigen manier. Het Parlement weet dat wij consequent werken aan de wereldwijde afschaffing van de doodstraf. In het proces dat tot de verwezenlijking van deze doelstelling moet leiden pleiten wij op plekken waar de doodstraf nog bestaat ervoor deze steeds verder in te perken en te voltrekken op de minst wrede wijze.
De Europese Unie dringt, indien relevant, ook aan op het instellen van moratoria. Wij hebben interne richtsnoeren opgesteld voor demarches en protesten met betrekking tot de doodstraf, indien relevant, in multilaterale fora en ten opzichte van derde landen. Tijdens de Europese top met China vorig jaar zei de toenmalige minister-president van China, Zhu Rongji: “U spreekt alleen armere landen hierop aan, of niet?”. Ik maakte hem erop attent dat de eerste keer dat ik me kon herinneren dat we de kwestie aan de orde stelden dat gebeurde bij de Verenigde Staten. Het gaat derhalve om een kwestie die we – ik moet overigens wel zeggen dat de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken enigszins verbaasd was! – bij iedereen aan de orde stellen.
Het Europees Parlement neemt al lange tijd stelling tegen de doodstraf en heeft een grote rol gespeeld bij het stimuleren van dit proces. Het Parlement heeft in het verleden verklaard dat het de doodstraf beschouwt als, en ik citeer: “een inhumane, middeleeuwse vorm van bestraffing, die moderne samenlevingen onwaardig is”. Er is een serie initiatieven genomen om de afschaffing van de doodstraf tot speerpunt te maken van het Europese mensenrechtenbeleid. Op basis van dit algemeen aanvaarde Europese beleidsdoel hebben we de afgelopen jaren met succes resoluties ingediend over de doodstraf in de VN-commissie voor de rechten van de mens, zoals ook de fungerend voorzitter heeft gezegd. Op 24 april werd in Genève de zevende resolutie op rij aangenomen.
Deze resolutie bevat een aantal belangrijke nieuwe kenmerken. Staten worden hierin met name opgeroepen de doodstraf niet in het openbaar of op andere vernederende manieren te voltrekken en ervoor te zorgen dat aan voltrekkingswijzen die bijzonder wreed of inhumaan zijn, zoals steniging, direct een einde wordt gemaakt. Hoewel de steun in de Commissie voor de rechten van de mens voor resoluties over de doodstraf is toegenomen, moet tegelijkertijd gezegd worden dat ook de tegenstand is gegroeid. De resolutie die in Genève werd aangenomen werd gesteund door 24 staten, terwijl er 18 tegen stemden en 10 zich van stemming onthielden. De grote weerstand van veel staten bleek echter uit het feit dat 63 landen een verklaring ondertekenden waarin zij zich distantieerden van de resolutie. Ik acht het nuttig deze feiten in herinnering te roepen in de context van het debat van vandaag over het indienen van een resolutie bij de Derde Commissie van de Algemene Vergadering waarin verzocht wordt om een moratorium op de doodstraf.
De eerste afweging die altijd vooraf moet gaan aan het indienen van wat voor resolutie dan ook is of een tekst op voldoende steun kan rekenen om door de Algemene Vergadering te worden aangenomen. Wij herinneren ons allen de zitting van de 54ste Algemene Vergadering in 1999. Er circuleerde toen een tekst waarin speciaal werd opgeroepen tot het invoeren van moratoria en het handhaven van bepaalde voorzorgsmaatregelen. Dit ontwerp zorgde direct voor een storm van protesten van staten als Egypte, India en Singapore, die de doodstraf handhaven. Het Europese initiatief werd sterk veroordeeld en wij werden ervan beschuldigd dat we onze waarden aan andere soevereine staten wilden opdringen. Uiteindelijk werd de tekst ingetrokken. Dat was de situatie in 1999.
Er zijn geen aanwijzingen waaruit blijkt dat de Algemene Vergadering nu positiever staat tegenover een resolutie over de doodstraf. Het lijkt erop dat, hoewel de uitgesproken voorstanders van handhaving zich hebben neergelegd bij het feit dat de Commissie voor de rechten van de mensen met meer van dit soort teksten zal komen, zij zich sterk zullen verzetten tegen pogingen om een resolutie in de Algemene Vergadering aangenomen te krijgen. Dat zou leiden tot een debat dat nog meer onenigheid zou veroorzaken. Het resultaat is dat de Europese Unie heeft besloten haar actie tegen de doodstraf voort te zetten in de Commissie voor de rechten van de mens in plaats van in de Algemene Vergadering.
Een fundamentelere kwestie is echter of een resolutie waarin wordt gevraagd om een moratorium bevorderlijk is voor de Europese doelstelling de doodstraf wereldwijd af te schaffen. Het voorzitterschap heeft geopperd om in het Europese voorstel niet zo ver te gaan om de afschaffing van de doodstraf voor te stellen, maar slechts een moratorium op het gebruik van deze straf na te streven. Aangezien in de resolutie die door de Europese Unie is ingediend in de Commissie voor de mensenrechten staat dat de doodstraf volledig moet worden afgeschaft en er tot die tijd een moratorium op het voltrekken van de straf in acht dient te worden genomen, lopen we het risico dat een dergelijke stap gezien wordt als een afzwakking van het Europese standpunt, omdat we in de Algemene Vergadering opeens minder hoge normen voorstellen.
Ik laat u hierbij verder weten dat ik naar aanleiding van deze kwestie benaderd ben door enkele non-gouvernementele organisaties. In juli van dit jaar had ik het voorrecht in Brussel een speciale conferentie te beleggen voor mensenrechten-NGO’s. In de context van die vergadering presenteerde de wereldwijde coalitie van NGO’s tegen de doodstraf, waartoe ook Amnesty International en veel andere prestigieuze organisaties behoren, haar eigen standpunt. De boodschap van deze groep was dat zij de Europese Unie vroegen af te zien van het indienen van een resolutie over de doodstraf tijdens de komende Algemene Vergadering. Deze NGO’s wezen er vooral op dat, aangezien er geen signalen zijn waaruit kan worden afgeleid dat de politieke spanningen sinds 1999 zijn afgenomen, een dergelijk initiatief zou kunnen leiden tot een bijzonder politiek geladen debat in de Algemene Vergadering dat zelfs een averechts effect zou kunnen sorteren. Zij waren van mening dat een tweede mislukking in de Algemene Vergadering de positie van die staten die de doodstraf handhaven kan versterken.
Ik hecht bijzonder veel waarde aan de expertise van de vele bekende NGO’s waarmee we samenwerken. Zij spelen ook een belangrijke rol als partners in het kader van de projecten die we uitvoeren op grond van het Europees initiatief voor de democratie en de mensenrechten. Op initiatief van deze coalitie van NGO’s hebben we op 10 oktober ook voor het eerst de Internationale Dag tegen de Doodstraf gevierd, als dat het juiste woord is.
De Europese Commissie zal steun blijven verlenen aan campagnes die tot doel hebben een moratorium in te stellen op de doodstraf en de voltrekking ervan en die uiteindelijk moeten leiden tot wereldwijde afschaffing van de doodstraf. Vorig jaar werd naar schatting 4,9 miljoen euro toegewezen op grond van het Europees initiatief aan projecten die bedoeld zijn om de aandacht van het publiek op dit onderwerp te vestigen in landen die de doodstraf handhaven. De gebruikte methoden omvatten onder andere publieke voorlichting, initiatieven om de publieke opinie te beïnvloeden, studies naar de mate waarin de doodstrafsystemen van staten voldoen aan de minimumnormen, informatie- en ondersteuningsstrategieën voor het vervangen van de doodstraf en inspanningen die ertoe moeten leiden dat gevangenen die tot de dood veroordeeld zijn toegang hebben tot voldoende juridische bijstand, evenals de opleiding van juristen.
In de afgelopen maanden hebben zich ook enkele positieve ontwikkelingen voorgedaan waar de aandacht op moet worden gevestigd. In januari besloot gouverneur Ryan van Illinois de doodvonnissen van 156 ter dood veroordeelde gevangenen om te zetten in levenslang. Doordat op 1 juli protocol 13 bij het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens van kracht is geworden, is het gebruik van de doodstraf niet alleen in vredestijd maar ook in oorlogstijd verboden. Tot slot heeft de president van Armenië in juli alle uitstaande doodvonnissen omgezet in levenslange gevangenisstraffen en hij heeft vervolgens in september protocol 6 bij het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens geratificeerd, en zo de doodstraf afgeschaft.
Ik wil herhalen dat we deze kwestie serieus nemen en het verheugt mij dan ook dat we samenwerken met een voorzitterschap dat dit onderwerp ook serieus heeft genomen en zeer slagvaardig en met veel politieke tact heeft benaderd. Wij boeken wel vooruitgang, maar het zal tijd en volharding vergen, evenals de voortdurende inzet van dit Parlement, om ons doel te bereiken en de doodstraf te verwijzen naar de geschiedenisboeken als een straf waarvoor in de moderne wereld geen plaats is. 
Gahler (PPE-DE ).
   –Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, hartelijk dank voor de uiteenzetting van uw huidige activiteiten. Het is inderdaad duidelijk waar de Europese Unie in haar totaliteit voor staat. Iedereen is onvoorwaardelijk tegen de doodstraf. De ontwerpresolutie die het Parlement hier gezamenlijk heeft ingediend is daarom relatief kort. Het gaat in wezen vooral om de vraag welke tactiek het best gevolgd kan worden. Moeten we in de Mensenrechtencommissie afschaffing eisen of moet er in de Algemene Vergadering enkel worden aangedrongen op een moratorium? De commissaris heeft zeer goed duidelijk gemaakt hoe we kunnen handelen zonder onze principiële afwijzing van de doodstraf uit het oog te verliezen. Het is inderdaad bijna ongehoord: de beste oplossing is natuurlijk de afschaffing van de doodstraf en de op één na beste oplossing is een moratorium. Van de slechte oplossingen is de allerslechtste de doodstraf door steniging of andere nog pijnlijkere doodstraffen en de op één na slechtste de wens dergelijke straffen op een "humane" wijze te voltrekken. Ik wil maar zeggen, het is een bijna ongehoorde discussie in dit verband.
Ik ben evenwel van mening dat het traject dat door het Parlement aan de Raad wordt voorgesteld alleszins begaanbaar is. De uitkomst is namelijk dat de Europese Unie tijdens de Algemene Vergadering eensgezind zal pleiten voor een moratorium op de doodstraf. Ik geloof dat alle leden van de Verenigde Naties wel weten welk standpunt de Europese Unie inneemt. Dat we dit keer enkel pleiten voor een moratorium betekent niet dat ons einddoel uit het zicht zal verdwijnen. Ik denk wel dat het goed zou zijn als de Europese Unie dit verzoek in haar geheel indient. Ik denk dat het verkeerd zou zijn als een regering dwars gaat liggen en daarmee verhindert dat de Unie als één blok kan optreden.
Ik vraag me af hoe onze toetredingskandidaten eigenlijk over deze kwestie denken. Ook die worden bij dit soort initiatieven betrokken. Ik geloof dat 25 landen die zich achter een dergelijk initiatief scharen meer gewicht in de schaal leggen en meer effect sorteren. Daarnaast is het noodzakelijk – dat wordt in onze resolutie tenminste ter sprake gebracht – dat de afzonderlijke lidstaten, voor zover hun mogelijkheden reiken, pogingen doen om afzonderlijke landen te benaderen en hen ervan te overtuigen ten minste in te stemmen met een moratorium. Dat is mijns inziens de beste weg die we kunnen inslaan.
Ik wens het voorzitterschap veel succes. Ik ben ervan overtuigd dat het Europees Parlement, door middel van deze resolutie, dit traject min of meer eenstemmig zal steunen. 
Fava (PSE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, mag ik vooropstellen dat dit debat over de doodstraf vreemd genoeg nog steeds gebukt gaat onder een grote mate aan terughoudendheid. Enkele maanden geleden hebben wij gezien hoe de discussie over Cuba hoog oplaaide en een hoop gevoelens van ongemak veroorzaakte. In China zijn echter in een jaar tijd niet minder dan 3138 mensen terechtgesteld, maar over China blijft het debat heel beleefd, en daarvan blijft zelfs niet veel meer over dan een verlegen gestamel als Europa een uitspraak moet doen over de steeds frequentere en soms bijna industriële toepassing van de doodstraf in de Verenigde Staten of in de andere zogenaamde liberale democratieën waar het schavot in zwang blijft, zoals in Taiwan, Thailand, Japan en India.
Wij zouden niet graag zien dat deze politieke preutsheid nog werd aangevuld met ernstige nalatigheid, dat met andere woorden geen gevolg werd gegeven aan de belofte die het voorzitterschap van de Raad op 2 juli jongstleden formeel heeft gedaan in dit Parlement. Het voorzitterschap had immers beloofd in de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties een resolutie te zullen indienen over de instelling van een moratorium op de doodstraf. Wij willen minister Frattini er dan ook aan herinneren dat die resolutie een van de prioriteiten was van het Italiaanse voorzitterschap voor het extern beleid. Wij weten - op grond van onze ervaringen maar het is ook een kwestie van gezond verstand - dat een moratorium een eerste politieke stap is in de richting van afschaffing van de doodstraf. Alle andere benaderingen zijn sprookjes. De termijn voor de indiening van een resolutietekst is 7 november verstreken, maar van een resolutie is geen spoor te bekennen. Na tientallen jaren van lawaaierige en steriele discussies zou het onverantwoord zijn om eerst - vier maanden geleden - een zo belangrijk politiek initiatief te presenteren en dan te zwichten voor de druk van degenen die geen uitspraak van de Verenigde Naties over de doodstraf willen. Het risico van een nederlaag? Mijns inziens hebben wij als Europese Unie eerst en vooral een plicht, de plicht om een politieke strijd te voeren.
Tot slot willen wij de naar China vertrekkende fungerend voorzitter van de Raad een taak meegeven: herinnert u dat land eraan dat ten overstaan van de waarde van het leven al het andere, alle politieke opportuniteit en politieke rangordes, in het niet valt, ook in China. 
Schmidt, Olle (ELDR ).
    Mijnheer de Voorzitter, in het Handvest van de Verenigde Naties staat dat een ieder recht heeft op leven, vrijheid en onschendbaarheid van persoon. Vorig jaar hebben 31 landen dit cruciale artikel geschonden dat het menselijke en het levende steunt en een geciviliseerde en humane samenleving bevordert. 31 landen vonden dat zij het recht hadden om het leven van hun eigen burgers te nemen. Volgens Amnesty International zijn in deze 31 landen in totaal 1.526 mensen geëxecuteerd en in 67 landen zijn 3.284 mensen ter dood veroordeeld. Ruim 80 procent van de executies vond plaats in drie landen: China, Iran en de Verenigde Staten. Mijnheer de Commissaris, mijnheer de minister, u bent hiervan op de hoogte.
In China is de situatie het ergst. Het is zeer betreurenswaardig om de democratische Verenigde Staten in één adem te moeten noemen met de twee bovengenoemde dictaturen. Als groot liefhebber van de Verenigde Staten gaat mij dit aan het hart. Hoe kan een democratisch en geciviliseerd land als de Verenigde Staten nog steeds de doodstraf uitvoeren? In de Verenigde Staten is het aantal executies het afgelopen jaar gestegen van 66 naar 71.
Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat veel Amerikanen zich er niet bewust van zijn dat de Verenigde Staten niet aan de criteria voldoen om lid te worden van de Europese Unie en ik ben ervan overtuigd dat de houding van de Verenigde Staten veranderd kan worden. Dat zou het de andere landen die de doodstraf hebben veel moeilijker maken. Zou het Amerikaanse volk minder ontvankelijk zijn voor feiten? Duizenden onschuldige mensen zijn ter dood veroordeeld en geëxecuteerd. Zou de Amerikaanse bevolking minder humaan zijn dan wij Europeanen? Nee, dat is het niet. Maar er zijn leiders nodig met meer durf die het debat over rechtvaardigheid en menselijke waardigheid in gang durven te zetten.
Commissaris, mijnheer de minister, kan er onderhandeld worden over de volledige afschaffing van de doodstraf? Ik denk het niet. Ik vind dat hierover een heel duidelijk standpunt ingenomen moet worden. Deze volksopstand tegen de doodstraf, waarvan de eerste stap een wereldwijd moratorium is, moet volledig gesteund worden door de Europese Unie en het Italiaanse voorzitterschap. Aarzel niet, heren! De verantwoordelijkheid ligt bij u, mijnheer de minister en commissaris. De doodstraf moet afgeschaft worden. Daar valt niet op af te dingen. 
Sylla (GUE/NGL ).
   – Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, allereerst lijkt mij een felicitatie op zijn plaats voor het feit dat de strijd voor afschaffing van de doodstraf er in enkele decennia en in enkele generaties voor heeft gezorgd dat dit nu een van de belangrijkste eisen is van de publieke opinie ten behoeve van de rechten van de mens. Toen in 1961 mensen zoals Martin Luther King voor afschaffing van de doodstraf pleitten, leek dat een utopie. Later werd onder meer mijn generatie zich bewust van het in dit kader in eigen land gevoerde beleid, toen François Mitterrand en Robert Badinter, in 1981, de doodstraf afschaften.
Wij mogen niet vergeten dat landen waarvan we dachten dat zij niet zo snel de doodstraf zouden afschaffen, zoals Turkije en andere landen die tot de EU wensen toe te treden, daarin met enige politieke wil toch zijn geslaagd, vooral sinds wij in juni 2001 hier bijeen waren. Ik denk dan ook dat we op dit terrein in plaats van over tactieken veel beter over politieke overtuiging kunnen praten en over de bereidheid om die overtuiging te steunen.
Zo brengt onze collega, Ari Vatanen, die deelneemt aan Parijs-Dakar met de slogan , dit onderwerp bij een heel continent onder de aandacht. Zoals mevrouw Trautmann zei, gaat het om het vermogen onze wraakneigingen te beteugelen.
Dankzij onze inzet ontsnapt een Nigeriaanse die buitenechtelijke kinderen kreeg, aan de doodstraf. Ik ben ervan overtuigd dat wij er ook vandaag in kunnen slagen om in de Verenigde Staten iemand uit de dodencel te halen. Hij heet Mumia Abu-Jamal en hij zit uitsluitend gevangen omdat hij zwart is, omdat hij journalist is, omdat hij het opnam voor al degenen die geen stem hebben, en omdat hij kritiek had op het machtsmisbruik van de racistische politie in Philadelphia.
Ik denk aan al die mensen wanneer ik vandaag zeg dat wij goed moeten nadenken. Want op het gebied van de doodstraf is er geen sprake van zwart of wit, maar gaat het om de kleur van bloed. Om die reden mogen wij geen mensen uitleveren aan landen waarvan wij weten dat hun daar de doodstraf wacht. Daarom raakt mij de gedachte aan onze medeburgers die zich op dit moment in Guantánamo bevinden, omdat wij niet weten wat hun daar nog te wachten staat. Dames en heren, geachte collega's, wat hier nodig is, is politieke bereidheid en niet tactieken. 
Wuori (Verts/ALE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, het conflict tussen de staatssoevereiniteit en de universele mensenrechten behoort tot de grote historische spanningen van onze tijd. De traditionele macht van een soeverein heerser komt vooral tot uiting in het recht over het leven en de bezittingen van zijn onderdanen te beslissen. Ook in de periode van de natiestaten zijn wij niet bevrijd van twee verbeten, grove en fundamentele mensenrechtenschendingen, namelijk de doodstraf en folteringen op grote schaal.
Het is uitstekend dat de Europese Unie, wier eigen externe soevereiniteit zeer zwak is, zich in de kern van haar buitenlands beleid, namelijk de mensenrechten, concentreert op het wegnemen van deze twee ernstige misstanden. Dat doet zij juist nu het idee van gewapende veiligheid de vorming van een nieuwe wereldorde overheerst en ook het geweld dat op de eigen burgers is gericht op zorgwekkende wijze toeneemt. Een staat die doodt en foltert zou nooit internationale legitimiteit mogen hebben.
Het cruciale vraagstuk in de Verenigde Naties is het zojuist door mij genoemde conflict. Juist de mensenrechten worden immers als specifiek sterk punt van deze wereldorganisatie genoemd, maar tegelijkertijd is haar handvest stevig in het idee van staatssoevereiniteit verankerd. De Verenigde Naties bevinden zich op die manier op het snijpunt van twee periodes en twee verschillende politieke wereldbeelden.
Volgens mij is nu de tijd rijp de stap naar de toekomst te nemen en op alle mogelijke manieren te streven naar een dekkend wereldwijd moratorium op het uitvoeren van de doodstraf als tussenfase naar een definitief verbod. Dat project brengt diplomatieke en andere risico's met zich mee, maar het doel is het waard. 
Muscardini (UEN ).
   - Mijnheer de Voorzitter, geachte collega´s, ofschoon van verschillende kanten herhaaldelijk erop is aangedrongen dat afschaffing van de doodstraf wordt beschouwd als een kwestie van eerbiediging van de mensenrechten, hebben wij tijdens de afgelopen jaren kunnen vaststellen dat het aantal voltrekkingen van de doodstraf in een aantal landen alleen maar is toegenomen, en dat de manier van voltrekking zelfs steeds wreder en barbaarser is geworden.
De dringt aan op een moratorium op de doodstraf en wil bij wijze van voorbeeld eraan herinneren dat uitgaande van de door Amnesty International verschafte cijfers - die natuurlijk nooit volledig kunnen zijn – in 2002 alleen al in Iran, Saoedi-Arabië en Soedan respectievelijk 113, 48 en 40 doodstraffen zijn voltrokken, om van de 1060 voltrekkingen in China maar te zwijgen. Wij zijn het er dus mee eens dat een moratorium op de doodstraf een urgente zaak is, maar tegelijkertijd moeten wij met net zoveel kracht de Europese Unie en de Verenigde Naties vragen op te treden tegen landen waarin mensen niet worden gestraft uit hoofde van seculiere rechtsvoorschriften maar op grond van fundamentalistische tradities en culturen.
Ofschoon wij eenieders recht op godsdienstvrijheid eerbiedigen is het volgens ons absoluut noodzakelijk op vastberaden wijze te verklaren dat de toepassing van de shari’a, in een land of een gebied van een land, voor de lidstaten van de Europese Unie onaanvaardbaar is. Daarom moet het moratorium op de doodstraf gepaard gaan met sancties. Europa moet sancties toepassen op de regeringen die niet met het moratorium instemmen en de doodstraf met dermate wrede methoden als steniging blijven toepassen.
Zo zou men bijvoorbeeld bij wijze van straf de economische betrekkingen met die landen kunnen opschorten. Met andere woorden, men blijft waar mogelijk de bevolking helpen maar drijft geen handel meer met de landen waarvan de regeringen bewust de mensenrechten schenden. Europa kan andere landen niet zijn wetten en zijn opvattingen over democratie opleggen maar het mag ook geen economische of opportunistische betrekkingen onderhouden met regeringen die gebaseerd zijn op schendingen van de meest elementaire mensenrechten. In die landen kan men namelijk niet alleen spreken van een door rechtbanken en beulen toegepaste doodstraf maar moet men ook kijken naar de doodstraf die de dagelijkse honger en wanhoop en het dagelijks geweld betekenen. Hele bevolkingen worden daardoor gedwongen te vluchten, of lopen - zoals sedert 1991 in Somalië het geval is - het gevaar in de wateren van de Indische Oceaan of het Kanaal van Sicilië te verdrinken. Tot slot is doodstraf ook hetgeen terroristen continu doen als zij weerloze burgers vermoorden. Er is dus geen enkele hoop op een moratorium op de doodstraf als degenen die onmenselijke of fundamentalistische wetten toepassen en terroristisch acties dekken, niet worden bestraft.
Dit Parlement moet nu, mijnheer de Voorzitter, het Italiaanse voorzitterschap vragen een symbolisch gebaar te maken en Iran te vragen om gratie voor de jonge vrouw die ter dood werd veroordeeld omdat zij de man vermoordde die haar verkrachtte. Met een dergelijk optreden kan Europa nieuwe hoop geven aan talloze onderdrukte vrouwen die het slachtoffer zijn van de fundamentalistische en onmenselijke opvattingen van bepaalde regeringen, die helaas veel te talrijk zijn. 
Pannella (NI ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ik heb negentig seconden om het woord te voeren als voorzitter van “en als vooraanstaand lid van de Transnationale Radicale Partij, die al tientallen jaren voor elkaar probeert te krijgen dat men eindelijk overtuigingen naar voren brengt - en ik richt mij vooral tot voorzitter Frattini - en geen eerlijk gezegd nogal onfatsoenlijke krabbels zet rondom allerlei verdragen.
In 1994 hebben wij in de VN met slechts acht stemmen verloren. Toen waren Singapore en andere landen bang dat zij met deze resoluties zouden inboeten aan nationale soevereiniteit. Sedertdien hebben drieëndertig landen verklaard voor afschaffing te zijn en een moratorium toegepast. Het Italiaanse voorzitterschap verkondigt luid en duidelijk zijn betrokkenheid bij deze strijd, maar vist tegelijkertijd elke dag weer in het troebele water van de voorwendsels en excuses op zoek naar een gelegenheid om dat te ondermijnen waarvoor het zich zegt in te zetten.
Mijnheer de voorzitter van de Raad, wij strijden ervoor dat ook in ons land - met u, of in weerwil van u - en in Europa de aanvaarde overtuigingen of de overtuigingen die men zegt te aanvaarden, minimaal worden gehonoreerd, en men ophoudt het verkeerde en idiote eigenbelang na te jagen.
Mijn spreektijd is voorbij maar ik vrees dat de tijd van uw geloofwaardigheid en uw fatsoen ook bijna voorbij is. Hopelijk is het nog niet te laat, maar u loopt het risico, en doet ons het risico lopen, als onfatsoenlijk en ongeloofwaardig te worden bestempeld. 
Ferrer (PPE-DE ).
   -) Geachte fungerend voorzitter van de Raad, ik denk wel dat het van groot belang is dat het Italiaanse voorzitterschap, uiteraard namens de Europese Unie en haar lidstaten, bij de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties een ontwerpresolutie indient waarin gevraagd wordt om de instelling van een wereldwijd moratorium op de doodstraf. Sterker nog, ik denk dat wij verplicht zijn om zo’n ontwerpresolutie in te dienen.
Onze behoedzaamheid moet er niet toe leiden dat wij onze strijd vergeten voor het recht op leven en onze verantwoordelijkheid om te werken aan de versterking van de internationale samenwerking met het oog op de algehele afschaffing van de doodstraf wereldwijd. De doodstraf betekent immers een schending van het grondrecht op leven, met als verzwarende omstandigheid – zoals Amnesty International dat noemt – dat deze schending niet alleen niet wordt verborgen of ontkend, maar ook geoorloofd is volgens de wetten van de landen waar de doodstraf nog bestaat. En als een land het meest fundamentele recht niet respecteert, welke autoriteit heeft het dan nog om van zijn burgers naleving van de overige rechten te eisen? En op welke basis bouwt dat land zijn democratie en rechtstaat, als de wet de mogelijkheid biedt om het eerste en belangrijkste grondrecht, het recht op leven, met voeten te treden? Daarom moet de strijd voor de afschaffing van de doodstraf en de strijd voor de democratie en het naleven van de mensenrechten voor de Europese Unie eenzelfde strijd zijn en blijven.
Het is waar dat er vooruitgang is geboekt en dat er nu veel minder landen zijn waar de doodstraf nog wettelijk is toegestaan, maar de totale afschaffing is nog lang niet in zicht, zoals de statistieken op wrede wijze aantonen. Als de Europese Unie wil handelen overeenkomstig de waarden waarop zij is gegrondvest, dan moet zij de strijd tegen de doodstraf tot prioriteit verheffen, niet enkel in de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties, maar ook in haar betrekkingen met derde landen die de doodstraf nog niet hebben afgeschaft, welke banden de Unie ook heeft met deze landen, of welk strategisch of handelsbelang er ook mee gemoeid is. Want niemand mag zich de macht toe-eigenen om te beslissen over het leven en de dood van een ander mens. 
Frattini,
   Mijnheer de Voorzitter, ik zal met enkele korte opmerkingen definitief duidelijkheid proberen te verschaffen over dit vraagstuk, dat het Italiaanse voorzitterschap zo na aan het hart ligt.
Ik heb gehoord dat veel sprekers een beroep hebben gedaan op het Italiaanse voorzitterschap en ons hebben gevraagd namens de Europese Unie een resolutie in te dienen in de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties. Ik heb echter niets gehoord - en ik hoop dat het Parlement daar alsnog op terug zal kunnen komen - over iets dat ik in mijn interventie uitdrukkelijk heb genoemd: niet alle landen van de Europese Unie zijn het ermee eens dat het Italiaanse voorzitterschap een resolutie indient namens de Europese Unie. Nu zijn er twee mogelijkheden: ofwel dit Parlement vraagt het voorzitterschap om toch namens de Europese Unie een document in te dienen, alhoewel niet alle leden van de Unie daarmee instemmen - en dit is de eerste mogelijkheid -, ofwel wordt duidelijk gezegd dat Italië, alhoewel het voorzitter is van de Europese Unie, een resolutie kan indienen, eventueel met de instemming van andere lidstaten, en dat dat binnen de Europese Unie niet kan worden gezien als een flagrante schending van de samenhang waarnaar wij allen moeten streven. Italië zelf is voor indiening van een resolutie maar op dit moment zijn overduidelijk niet alle landen van de Europese Unie het daarmee eens. Deze landen zijn niet tegen een moratorium, want daar zijn wij allen voor, en ook niet tegen afschaffing, want daar zijn wij ook allen voor, maar zij zijn tegen het feit dat nu een resolutie wordt ingediend.
Ik hoop dat ik nu wat duidelijker was. Het Italiaanse voorzitterschap is niet zomaar voorstander, maar warm voorstander van de indiening van een resolutie namens Europa. Kunnen wij echter een resolutie indienen - niet namens Europa natuurlijk - als Europa niet eensgezind is en zeggen dat Europa verdeeld is? Ik ben bereid te antwoorden als het Parlement zegt wat het hierover denkt.
Sylla (GUE/NGL ).
   – Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, neemt u mij niet kwalijk maar ik begrijp helemaal niets van het antwoord dat wij hebben gekregen Het spijt me heel erg, maar ik begrijp het antwoord dat we hebben gekregen, niet. Ik weet nog steeds niet of het voorzitterschap zich wel of niet achter onze eisen schaart. 
De Voorzitter.
   Ik stel voor dat u die kwestie voorlegt aan de fungerend voorzitter van de Raad.
Ik heb vijf ontwerpresoluties ontvangen van verschillende fracties.(1)
De stemming zal morgen plaatsvinden.
Het debat is gesloten.
Boudjenah (GUE/NGL ),
   . - De eis van een wereldwijd moratorium wordt hier herhaaldelijk gesteld, maar wanneer wordt dit nu eens gerealiseerd? De goede wil van Europa volstaat niet meer. Afschaffing van de doodstraf moet een wezenlijk element gaan vormen voor de relatie van de Europese Unie met derde landen. Overal ter wereld blijven landen deze misdaad van staatswege maar begaan. Deze barbaarsheid bestaat met name in Japan, China, de Verenigde Staten, Saoedi-Arabië en Iran waar nog steeds executies worden uitgevoerd. Erger nog, tussen 2001 en 2002 is het aantal executies toegenomen. Wij mogen deze "administratieve moord" niet langer doodzwijgen, te meer wanneer deze wordt begaan door de grootste mogendheid ter wereld, die haar bestel en waarden zo graag aan de rest van de planeet wil opleggen. Wij kunnen niet meer accepteren dat misdaad en geweld uitsluitend met misdaad en geweld worden beantwoord.
In navolging van de onlangs opgerichte internationale organisatie van parlementsleden die pleiten voor afschaffing van de doodstraf en overeenkomstig de petitie voor afschaffing van de doodstraf die de hele wereld overgaat, moet de Europese Unie alles in het werk stellen om ervoor te zorgen dat de Verenigde Naties een moratorium aannemen dat snel moet leiden tot afschaffing van de doodstraf.
Mannen en vrouwen zitten weg te kwijnen in de dodencellen. Mumia Abu-Jamal is één van hen. Wij moeten snel handelen om het onherstelbare te voorkomen. 

De Voorzitter.
   Aan de orde is het vragenuur (B5-0279/2003).
Wij behandelen een reeks vragen aan de Raad. 
De Voorzitter.
   Vraag nr. 1 wordt niet beantwoord omdat deze een onderwerp betreft dat reeds in de huidige vergaderperiode aan bod komt.
De instelling van een Europese politieacademie en een gemeenschappelijke bescherming aan de externe grenzen zijn uiterst belangrijke eisen van het Europees Parlement. Hoe ziet het tijdschema voor de verdere ontwikkeling van deze projecten eruit en wanneer zal de Raad een besluit nemen over de definitieve plaats van vestiging van de Europese politieacademie? 
Frattini,
   In 2002 heeft de Commissie een mededeling gedaan over het geïntegreerd beheer van de buitengrenzen van de EU-lidstaten, waarin een uitgebreid overzicht wordt gegeven van de toekomst van het grensbeheer. In 2002 is eveneens in Rome een door Italië gecoördineerde haalbaarheidsstudie gepresenteerd met betrekking tot de instelling van een Europese grenspolitie. In de daaropvolgende maand juni nam de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken een besluit over een plan voor het beheer van de buitengrenzen. Dit plan is de grondslag voor verdere acties in deze sector.
Aan de hand van deze documenten heeft de Europese Raad van Sevilla in 2002 prioritaire maatregelen vastgesteld en gevraagd binnen de Raad een gemeenschappelijke instantie van buitengrensdeskundigen op te richten, bestaande uit de directeurs van de grenscontrolediensten uit de lidstaten, en deze instantie te belasten met de coördinatie van de in het plan opgenomen maatregelen. De Europese Raad heeft eveneens aangedrongen op een snelle tenuitvoerlegging van de gemeenschappelijke operaties aan de buitengrenzen en het onmiddellijk opstarten van proefprojecten. Met de verwezenlijking van deze operaties en projecten is begonnen in 2002 en 2003. Enkele daarvan zijn afgesloten en enkele bevinden zich nog in de uitvoeringsfase.
Zoals wij weten heeft de Europese Raad van Thessaloniki in juni 2003 besloten om met het oog op de versterking van de efficiëntie van deze Europese strategie een gemeenschappelijke instantie van buitengrensdeskundigen op te richten. Dit orgaan is inmiddels opgericht en werkzaam binnen de Raad. In de conclusies van Thessaloniki werd bovendien de Commissie gevraagd na te gaan of het noodzakelijk was nieuwe institutionele mechanismen in het leven te roepen om de operationele samenwerking bij het beheer van de buitengrenzen te versterken. Daaronder valt ook de verwezenlijking van een Europese operationele structuur.
Op 16 en 17 oktober heeft de Europese Raad ingestemd met het plan van de Commissie om een voorstel te doen voor de oprichting van een Europees Agentschap voor het beheer van de buitengrenzen, teneinde tijdig de concrete samenwerking te kunnen verbeteren en de Raad in staat te stellen voor eind 2003 een politiek akkoord te bereiken over de concrete elementen van dit nieuwe agentschap. Dit voorstel zal gebaseerd zijn op de ervaringen die zijn opgedaan in het gemeenschappelijke instantie van buitengrensdeskundigen.
Bovendien heeft de Europese Raad nota genomen van een voor rekening van de Commissie gemaakte studie met betrekking tot de zeegrenzen en heeft de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken gevraagd daarvoor een werkprogramma op te stellen en voor eind dit jaar aan te nemen. 
Wat tot slot de Europese politieacademie betreft kan ik u zeggen dat deze in december 2000 met een besluit van de Raad is opgericht en in 2001 aan de slag is gegaan. Deze is voorlopig gevestigd in Denemarken. Een besluit over de vaste zetel hiervan zal afhangen van de door de Europese Raad gedane aanbevelingen. 
Posselt (PPE-DE ).
   – Dank u, mijnheer Frattini, voor uw buitengewoon goede en concrete antwoord en ook voor het uitstekende werk dat het Italiaanse voorzitterschap op dit gebied verricht. Ik heb slechts twee concrete aanvullende vragen. Ten eerste: zal de instantie van grensdeskundigen waar u gewag van maakte, ergens in de loop van het jaar, aan het eind van het jaar, of later een schriftelijk verslag indienen? Dat was mijn eerste vraag.
De tweede korte vraag gaat over de politieacademie. Wat betreft de vraag waar de verschillende instanties gevestigd zullen worden, een zaak die op een fors aantal punten nog hangende is, denkt u dat dit pakket nog onder het Italiaanse voorzitterschap kan worden aangepakt, of ligt dat – ook wat de politieacademie betreft – dit jaar niet meer in de lijn der verwachting? 
Frattini,
    Over de zetel van de agentschappen is nog geen besluit genomen en daarom kan ik u niet zeggen of het Italiaanse voorzitterschap het pakket als dusdanig zal behandelen. Ik kan echter wel zeggen dat het deskundigenorgaan voor het grensbeheer op gezette tijden verslag uitbrengt. Het is namelijk duidelijk dat, zoals ik al zei, alle activiteiten ter voorbereiding van het toekomstig agentschap zijn gebaseerd op de ervaring van deze werkgroep. Daarom is voor ons de samenwerking tussen de Commissie en de Raad zeer belangrijk, zeer zeker in de komende tijd. 
Kauppi (PPE-DE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, momenteel is in Finland een eenheid van deskundigen op het gebied van grensbewaking werkzaam die uit enkele ambtenaren bestaat. Als het Europees Agentschap voor grensbewaking ergens anders dan in Finland wordt gevestigd, is het dan de bedoeling dat deze Finse eenheid van deskundigen ook naar deze definitieve vestigingsplaats wordt overgebracht? Met andere woorden, heeft de Raad op dit moment al gepland wat er moet gebeuren met de eenheid van deskundigen op het gebied van grensbewaking die momenteel in Finland werkzaam is? 
Frattini,
   Dit zijn technische problemen en daar neem ik nota van. Het gaat in principe om een Europees agentschap voor de coördinatie. Het is dus wel duidelijk dat als er werkgroepen zijn, rekening zal worden gehouden met hun ervaringen. Het zal u duidelijk zijn dat wij de technische aspecten van de coördinatie nog niet hebben onderzocht. 
De Voorzitter.
Het EP heeft jarenlang in zijn verslagen over mensenrechten in de EU geconstateerd hoe dramatisch slecht de positie van gevangenen in gevangenissen in de EU is. Het heeft de Raad en de Commissie al vele malen verzocht een maatregel te nemen die minimumnormen vastlegt voor mensenrechten en fundamentele vrijheden van gevangenen in de EU. De voorzitter van de Raad van Justitie en Binnenlandse Zaken, Roberto Castelli, namens het Italiaanse voorzitterschap van de Raad, heeft tijdens hoorzittingen van de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken meegedeeld dat er een onderzoek wordt ingesteld naar de uitvoering van straffen en naar de penitentiaire stelsels. In een artikel dat op 7 augustus 2003 in de Corriere della Sera is verschenen heeft Castelli aangekondigd dat hij een initiatief wil nemen voor het vaststellen van minimumnormen voor leefbaarheid in Europese strafinstellingen.
Kan de Raad in details treden over dit initiatief: in hoeveel fases het moet worden verwezenlijkt en op welk punt we nu zijn? Wat het gestelde doel is? Dit alles aan de hand van de desbetreffende documenten. Is de Raad voornemens een kaderbesluit te nemen over dit onderwerp, want dit is het enige instrument om deze normen verplicht te stellen en in de praktijk nageleefd te krijgen? 
Frattini,
   Ik kan de geachte afgevaardigde zeggen dat de Raad geen enkel voorstel en geen enkel wetgevend initiatief op dit gebied heeft ontvangen. Wij zijn ons evenwel bewust van het belang van deze zaak en daarom heeft het Italiaanse voorzitterschap het vraagstuk van de uitvoering van gevangenisstraffen aan de orde gesteld tijdens de informele bijeenkomst van de ministers van Justitie die op 13 september jongstleden in Rome heeft plaatsgevonden. Wij verwachten natuurlijk dat het door het voorzitterschap op gang gebrachte debat zich verder zal kunnen ontwikkelen. 
Dell’Alba (NI ).
   - Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, u hebt als fungerend voorzitter gesproken en geantwoord, maar u kunt niet doen alsof u geen vertegenwoordiger van de Italiaanse regering bent. In de vraag van de heer Turco stond het volgende: uw collega, minister Castelli - die fungerend voorzitter is maar ook lid van een regering van een lidstaat, en die dus wel degelijk het voorstel kan presenteren waarop u doelde - heeft op 7 augustus in de en tijdens een hoorzitting in het Parlement aangekondigd dat de Italiaans regering, of hij persoonlijk, van plan was een initiatief te nemen voor de vaststelling van minimale leefbaarheidsnormen voor Europese gedetineerden. Aangezien ons dat een uitstekend idee leek en aangezien dit iets is dat het Parlement al jaren aan de Raad vraagt - waaraan ik zelfs nog het idee zou willen toevoegen om de mogelijkheid voor de Italiaanse parlementsleden om gevangenissen te bezoeken uit te breiden tot leden van het Europees Parlement - wilde ik u vragen of u als vertegenwoordiger van het Italiaanse voorzitterschap dit plan hier kunt bevestigen. 
Frattini,
    Ik meen niet als vertegenwoordiger van de Italiaanse regering te mogen antwoorden. Ik kan alleen als vertegenwoordiger van het voorzitterschap herhalen dat dit debat op gang is gebracht tijdens de informele bijeenkomst van de ministers van Justitie. Het is duidelijk dat er binnenkort ontwikkelingen en resultaten zullen zijn, maar daar kunnen wij nu niet op vooruitlopen, aangezien het debat pas op 13 september, dat wil zeggen nog geen maand geleden, is begonnen. 
De Voorzitter.
Onlangs hebben Turkije en de bezettingsmacht in Noord-Cyprus de "kaderovereenkomst voor de douane-unie" ondertekend. Afgezien van het feit dat Turkije hierdoor niet het recht heeft handelsovereenkomsten met derde landen te sluiten zonder de instemming van de Europese Unie, is de ondertekening van deze overeenkomst met de pseudo-staat van Denktash een regelrechte provocatie voor de Europese Unie en voor de Cypriotische Republiek, die in de loop van 2004 volwaardig lid zal worden van de EU. Is de Raad van oordeel dat Turkije door de ondertekening van deze overeenkomst een positieve bijdrage levert aan de inspanningen om de Cyprus-kwestie op te lossen, waartoe Turkije zich heeft verbonden op basis van de toezeggingen in het akkoord van Helsinki en van de associatiebetrekkingen tussen de EU en Turkije? 
Frattini,
    De Europese Unie heeft Turkije uitdrukkelijk haar zorgen over de kaderovereenkomst voor de douane-unie met de Republiek Noord-Cyprus kenbaar gemaakt, en daarbij met name gepreciseerd dat, afgezien van de juridische en commerciële implicaties, de ondertekening van voornoemde overeenkomst schade berokkent aan de intense inspanningen ten behoeve van een oplossing van de kwestie-Cyprus en in strijd is met de geest van het door de secretaris-generaal van de VN, Kofi Annan, opgestelde plan.
De Europese Unie heeft - met voldoening - nota genomen van de aanwijzingen van de Turkse regering volgens dewelke zij niet van plan is deze overeenkomst te ratificeren en toe te passen, aangezien deze als onverenigbaar wordt geacht met de douane-unie met Turkije. De Europese Unie verwacht dat Turkije bij dit besluit blijft en de huidige handelsmaatregelen met betrekking tot Noord-Cyprus, die de douane-unie Europa-Turkije schenden, intrekt. 
Alavanos (GUE/NGL ).
   - Ik dank de fungerend voorzitter voor zijn antwoord. Dit is een stap in de goede richting maar volstaat niet. Dit akkoord is ondertekend door de Turkse premier, door de Turkse regering en ligt momenteel voor in het parlement maar wordt niet in stemming gebracht. Ik wil derhalve de fungerend voorzitter vragen of de Europese Unie zal aandringen op een volledige nietigverklaring van dit akkoord. Dit akkoord is provocatie, gezien de status van Turkije als kandidaat-land en de douane-unie tussen Turkije en de Europese Unie. 
Frattini,
    Ik bevestig dat wij bij ons verzoek aan Turkije blijven en aandringen op niet-ratificatie van de overeenkomst. Het behoeft geen betoog dat een niet geratificeerde overeenkomst juridisch gezien nietig is, met dien verstande dat zij niet toegepast mag en kan worden.
Wij moeten nu nagaan of Turkije zich aan zijn belofte houdt, en gaan ervan uit dat dit inderdaad het geval zal zijn. 
De Voorzitter.
De regering van Zimbabwe eiste op 19 augustus de voedselvoorraden van hulporganisaties op om zelf het voedsel uit te delen. De hulporganisaties zijn bezorgd. Het regime van president Mugabe werd er eerder al van beschuldigd voedselhulp afhankelijk te maken van politieke aanhorigheid. Tegenstanders vallen uit de boot. De hongersnood treft momenteel meer dan drie miljoen mensen in Zimbabwe. Hulporganisaties vrezen dat dit getal tegen het einde van het jaar oploopt tot vijf miljoen. De problemen dreigen nog te verergeren door de landhervormingen. Volgens de Commercial Farmers' Union moeten immers 2.900 (voornamelijk door blanken gerunde) landbouwbedrijven hun activiteiten stoppen.
Volgens persberichten wordt binnen de komende weken een grote voorraad graan van de EU verwacht. Welke maatregelen worden genomen om te vermijden dat deze voedselhulp voor politieke doeleinden misbruikt wordt, en niet geraakt tot bij de behoeftigen? 
Frattini,
    De Raad is bezorgd over de verslechtering van de voedselsituatie in Zimbabwe en verzet zich tegen elke poging om de leverantie van voedselsteun te onderwerpen aan politieke criteria.
Het voedselsteunbeleid van de Europese Unie en het beheer daarvan zijn geregeld met een verordening van de Raad uit 1996, waarin staat dat de Commissie alle noodzakelijke maatregelen neemt om een goede tenuitvoerlegging van de programma´s en de voedselsteunacties te kunnen garanderen. Om dat doel te bereiken geven de lidstaten en de Commissie elkaar de noodzakelijke assistentie en alle nuttige informatie.
In het gemeenschappelijk standpunt van 18 februari 2002 over Zimbabwe heeft de Raad verklaard ernstig bezorgd te zijn over de situatie in dat land en vooral over de toename van het geweld, en heeft besloten dit land sancties op te leggen. Dat gemeenschappelijk standpunt werd verlengd tot 20 februari 2004.
Volgens de richtsnoeren van de Unie over de voedseldistributie in Zimbabwe - die in 2002 werden afgesproken door de Commissie en de missiehoofden in Harare - zullen het voedselbeheer en de voedseldistributie worden bepaald door de behoeften en niet door politieke partijdigheid. De hulpverlening is een gemeenschappelijke inspanning. Deze zal onpartijdig zijn en geschieden in overleg met de belangrijkste betrokkenen. Bij de selectie van de begunstigden zal sprake zijn van participatie en transparantie. Elk distributieprogramma zal zijn uitgerust met een autonoom bewakingssysteem voor het beheer van de selectie, de distributie en het toezicht en van eventuele klachten.
De Europese Unie is zeer bezorgd over het feit dat de regering van Zimbabwe een nieuw beleid openbaar heeft gemaakt met betrekking tot de activiteiten van de niet-gouvernementele organisaties die humanitaire steun en ontwikkelingshulp geven.
Tegen eind september 2003 heeft de regering van Zimbabwe met Euronet en het Wereldvoedselprogramma (WFP) memoranda van overeenstemming ondertekend over de beginselen van de voedseldistributie en enkele pogingen ondernomen om duidelijk te maken van welke middelen zij gebruik zal maken bij de toepassing van het nieuwe beleid voor de activiteiten van NGO´s. Na die ontwikkelingen hebben de lidstaten afgesproken dat de missiehoofden een grootschalig initiatief moeten ondernemen in de betrokken hoofdsteden, met uitzondering van Harare, om de regionale partners van de Europese Unie op de hoogte te brengen van haar zorgen omtrent de vraagstukken in verband met de leverantie van voedsel- en humanitaire steun in Zimbabwe.
In deze dagen stelt het voorzitterschap een mandaat op voor dit initiatief. De Unie zal de ontwikkelingen in de voedselcrisis op de voet blijven volgen en hoopt dat de regering van Zimbabwe de in de recent ondertekende memoranda van overeenstemming neergelegde humanitaire beginselen daadwerkelijk zal eerbiedigen. 
Claeys (NI ).
   – Dank u, mijnheer de Voorzitter. Mijnheer Frattini, kan u mij misschien concreet antwoorden op de vraag of de Raad van plan is om het dictaat van de heer Mugabe te volgen en, ja dan neen, nog rechtstreekse hulp te geven aan de NGO's die actief zijn in Zimbabwe? Of gaat men de richtlijnen van de regering van Zimbabwe opvolgen en de voedselhulp rechtstreeks bij de regeringsinstanties bezorgen? Ondertussen is het misschien wel interessant te weten dat de zaken nog verergerd zijn in Zimbabwe, in die zin dat er nu ook een tekort is aan meststoffen voor de voedselproductie, dat er een tekort is aan brandstof en dergelijke meer. Dus de situatie wordt eigenlijk altijd maar erger en erger. Ik vrees een beetje dat men tekort zal schieten indien men zich alleen houdt aan de sancties die op dit moment al zijn vastgesteld tot en met februari 2004. 
De Voorzitter.
Op de bijeenkomst van het voorzitterschap en de Duitse bondskanselier Gerhard Schroeder op 23 augustus 2003 in Verona, is het voorstel besproken om een EU-kustwacht in het leven te roepen (volgens een bericht in de Sunday Times van 24 augustus 2003). In het licht van dit initiatief zou ik de aandacht van de Raad willen vestigen op een voorstel dat ik over dit onderwerp aan de Conventie over de toekomst van Europa (CONV 150/02) heb voorgedragen. Ik zie de reactie van het voorzitterschap met belangstelling tegemoet. 
Frattini,
   Zoals de heer Cushnahan uit het antwoord van de Raad op zijn vorige vraag heeft kunnen opmaken was de Commissie, na de aanneming in februari 2002 van het actieplan voor de strijd tegen illegale immigratie en mensenhandel, gevraagd een haalbaarheidstudie te verrichten met betrekking tot de verbetering van de zeegrenscontroles. Haar verslag bevat enkele aanbevelingen over de wijze waarop de grenscontrole kan worden verbeterd en spreekt over de eventuele instelling van een operationele structuur. De Commissie heeft haar verslag voorgelegd aan de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken van 12 en 13 september jongstleden. De Raad bestudeert dit verslag nu en zal daar eventueel conclusies uit trekken. Uit deze activiteiten blijkt dat de Raad groot belang hecht aan de kwestie van de zeegrenscontroles. Wij zijn ervan overtuigd dat het beheer van de buitengrenzen een echte Europese dimensie moet krijgen als wij willen dat de reeds door de Raad besloten maatregelen voor de strijd tegen illegale immigratie en de daarmee verband houdende delicten op efficiënte wijze ten uitvoer worden gelegd. 
Cushnahan (PPE-DE ).
   – Ik verheug mij over het feit dat het Italiaanse voorzitterschap interesse toont voor het idee van de Europese kustwacht en de kwetsbaarheid erkent van onze zeegrenzen in plaats van – zoals in het verleden wel voorkwam – zich uitsluitend te concentreren op de landgrenzen.
Ik ken het voorstel van de Commissie, maar het voorzitterschap zal het toch met mij eens zijn dat de illegale mensenhandel niet het enige probleem is dat zich op onze zeeën voordoet? Criminelen hebben onze zeeën op allerlei manieren gebruikt om duistere handel te ontplooien, onder meer voor de smokkel van drugs en sigaretten. Ook de problemen die worden veroorzaakt door scheepsrampen moeten niet vergeten worden. We hebben immers te maken gekregen met grote problemen op het gebied van mariene vervuiling, het -pakket en, meer recentelijk, de ramp met de .
Is het voorzitterschap niet van mening dat, gezien de gekrompen visbestanden ten gevolge van overbevissing, een Europese kustwacht veel taken zou kunnen vervullen zoals die ook vervuld worden door de Amerikaanse kustwacht? Wordt het geen tijd voor een voorstel over een veelzijdige aanpak die niet alleen betrekking heeft op de kwestie van de illegale mensenhandel, maar waarin al deze aspecten aan bod komen?
Als we praten over de zorgen van de Europese burgers, dan vragen we ons altijd af hoe we Europa voor hen relevanter kunnen maken. Als we met een definitief voorstel zouden komen om dit soort problemen aan te pakken, dan zouden we Europa buitengewoon relevant maken voor hen door iets te doen aan die dingen, verspreid over een hele reeks terreinen, waar burgers zich echt zorgen over maken. 
De Voorzitter.
De afgelopen tien jaar werden in Ciudad Juárez (Mexico) de lichamen van meer dan 320 vrouwen en meisjes aangetroffen; het aantal verdwenen vrouwen en meisjes in verschillende Mexicaanse steden loopt op tot 4.476 en hun gemiddelde leeftijd ligt tussen veertien en zestien jaar. Het gebrek aan efficiënt onderzoek door de Mexicaanse autoriteiten zorgt ervoor dat deze vrouwen nog minder worden beschermd en dat hun fundamentele rechten ernstig worden geschonden. Bovendien leven de Mexicaanse autoriteiten de aanbevelingen en het actieplan van de vierde Wereldvrouwenconferentie van de VN niet na, noch de afspraken op grond van het VN-Verdrag inzake de Uitbanning van Alle Vormen van Discriminatie van Vrouwen.
Kan de Raad de Mexicaanse regering op de hoogte brengen van de bezorgdheid die is ontstaan over de gebeurtenissen in Ciudad Juárez en andere Mexicaanse steden en hun ook om informatie over de ondernomen actie verzoeken?
Is de Raad voornemens in het kader van de samenwerkingsovereenkomst met Mexico de nodige steun te bieden om samen met de Mexicaanse autoriteiten bij te dragen tot de opheldering van deze ernstige feiten? 
Frattini,
   De rechten van de vrouw en het vraagstuk van de gedwongen verdwijningen baren de Europese Unie grote zorgen. Uitgaande van het internationaal recht en de ethische en constitutionele beginselen die alle lidstaten van de Unie gemeen hebben, hebben wij de regeringen gevraagd zich in te zetten voor resoluties en besluiten van de VN en alle regels, wetten en programma´s toe te passen die ervoor kunnen zorgen dat de vrouwen alle rechten en grondvrijheden ten volle kunnen uitoefenen op voet van gelijkheid met de mannen.
De Unie spreekt regelmatig met de Mexicaanse autoriteiten over de situatie met betrekking tot de mensenrechten in Mexico en onderzoekt in hoeverre dit land voldoet aan zijn verplichtingen uit hoofde van het internationaal recht. De Unie wordt daarin gesteund door de uitdrukkelijke belofte van de regering van president Fox dat zij zich zal inzetten voor de rechten van alle mensen. Deze regering heeft ons bovendien verzekerd dat dit een van haar belangrijkste prioriteiten is. Wij hebben met voldoening kennis genomen van de samenwerking van Mexico met het Hoge Commissariaat van de Verenigde Naties voor de rechten van de mens (UNHCR). Uit enkele bronnen blijkt echter dat de goede intenties en de nieuwe aanpak van de regering nog niet geheel zijn omgezet in concrete resultaten. Veeleer zijn er zorgen gerezen door de recente herstructurering binnen het Mexicaanse ministerie van Buitenlandse Zaken die is uitgevoerd door de staatssecretaris voor democratie en mensenrechten, alsook door de recente beslissing van de nationale commissie voor de rechten van de mens om het Ombudsmanproject te staken, dat was gefinancierd uit hoofde van het Europees initiatief voor de democratie en de mensenrechten. Mexico is gekozen tot een van de prioritaire landen van Latijns-Amerika die in aanmerking komen voor het Europees initiatief voor de democratie en de mensenrechten 2002-2004. De Mexicaanse autoriteiten zouden bijgevolg opnieuw moeten bevestigen dat zij zich in samenwerking met de internationale partners, waaronder ook het belangrijke UNHCR-programma voor Mexico, zullen inzetten voor vooruitgang op het gebied van de mensenrechten.
De Europese Unie zal blijven toezien op de situatie van de mensenrechten en daarover met de Mexicaanse autoriteiten blijven discussiëren. De eerste de beste gelegenheid daarvoor is de vergadering van het gezamenlijke associatiecomité die aanstaande november onder Italiaans voorzitterschap zal plaatsvinden. 
Sauquillo Pérez del Arco (PSE ).
   -Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, uw antwoord op mijn vraag bevalt mij slechts ten dele. Want helaas is het zo dat in de afgelopen tien jaar in Ciudad Juárez meer dan 320 lijken van vrouwen en meisjes zijn aangetroffen, zoals u allen weet. Bovendien zijn er nog eens 4.470 vrouwen en meisjes van tussen de 14 en 16 jaar verdwenen. Daarom zou ik graag willen weten of de Raad, naast de maatregelen die hij in verband met het akkoord met Mexico zal treffen, na kan gaan welke concrete actie Mexico heeft ondernomen om deze gebeurtenissen te onderzoeken. Het gaat hier immers niet om een algemene schending van de rechten van de mens, maar om een heel concrete schending van de mensenrechten die bestaat uit de verdwijning en de dood van veel vrouwen in met name Ciudad Juárez. En zou u indien mogelijk en indien de Raad het toestaat, kunnen nagaan welke hulp de Mexicaanse autoriteiten van de internationale gemeenschap verlangen om deze ernstige feiten op te helderen. 
De Voorzitter.
De afgelopen zomer is de illegale immigratie met bootjes aan de zuidgrens van de EU sterk toegenomen. Door de steeds wisselende routes van de bootjes kunnen de weinige aanwezige diensten deze situatie gezien de enorme omvang van het probleem niet aan.
Binnenkort zullen door commissaris Vitorino enkele verslagen (Argo en Odysseus) en overzichten terzake aan de Raad worden voorgelegd. Als een van de nieuwe maatregelen moet worden overwogen aandacht te besteden aan de kusten bij Granada waar de situatie is verergerd sinds de beperkende maatregelen in het gebied rond Tarifa enorm zijn aangescherpt. Welke maatregelen beoogt de Raad om verbetering in deze situatie te brengen? 
Frattini,
   - Opnieuw zijn wij hier geconfronteerd met het probleem - en zijn dramatische gevolgen - van de wanhopige mensen die aan boord gaan van drijvende doodskisten om hun geluk te beproeven in Europa. De Europese Raad van Thessaloniki heeft de Commissie gevraagd na te gaan of het opportuun is nieuwe institutionele mechanismen in het leven te roepen. Daaronder valt ook de eventuele instelling van een operationele Europese structuur - waar ik al eerder vandaag over sprak - om de operationele en effectieve samenwerking te verbeteren bij het beheer van de buitengrenzen. Zoals ik reeds heb gezegd zijn wij van plan tijdens de Europese Raad van december een gespecialiseerd Europees agentschap hiervoor op te richten. De Raad herinnert er bovendien aan dat in het kader van het actieplan voor het beheer van de buitengrenzen van de lidstaten van de Europese Unie reeds enkele gemeenschappelijke operaties zijn verricht. Deze hadden tot doel de illegale immigratie over zee te controleren en te beteugelen.
Een eindverslag over de stand van zaken bij de tenuitvoerlegging van dit plan voor het beheer van de buitengrenzen, dat ook een evaluatie van de resultaten bevat, is in juni 2003 voorgelegd aan de Raad van Thessaloniki. Uitgaande van de opgedane ervaringen en de indicaties van het Europees centrum voor risicoanalyse zijn nieuwe operaties opgestart, of zullen worden opgestart. Ik noem als voorbeeld enkel het “Neptunus”-project dat enkele weken geleden, in september 2003, is gelanceerd. Van deze operatie maken ook gemeenschappelijke bewakings- en controleacties deel uit, waaraan verschillende lidstaten en toetredingslanden deelnemen. Ik herhaal, dit is slechts een belangrijk voorbeeld en ik hoop dat daarop in de komende tijd andere acties zullen volgen.
Ik wil mevrouw Izquierdo Rojo bovendien attenderen op het belang van de samenwerking met de landen van herkomst en doorreis. Dit probleem maakt deel uit van een evenwichtige, geïntegreerde en allesomvattende aanpak van het migratievraagstuk. Wij moeten ervoor zorgen dat in de landen van herkomst en doorreis dusdanige ontwikkelingsvoorwaarden ontstaan dat de stroom van wanhopige mensen richting Europa kan worden tegengehouden. Daarbij wordt bijzondere aandacht geschonken aan de totstandkoming van een netwerk van verbindingsambtenaren dat eind 2003 officieel zal worden ingesteld. Deze ambtenaren zullen tot taak hebben een netwerk te verwezenlijken ter ondersteuning van de Europese initiatieven voor het allesomvattend beheer van het migratieverschijnsel. 
Izquierdo Rojo (PSE ).
   ) Ik wil de fungerend voorzitter van de Raad graag bedanken voor zijn antwoord en de maatregelen die de Raad heeft genomen. Ik ben echter van mening dat de Raad niet zo snel handelt als de situatie vereist, omdat wij het hebben over maatregelen die op zijn vroegst begin 2004 zullen worden aangenomen, en dan moeten wij nog minstens een jaar wachten voor ze van kracht worden.
Wij waarschuwen u al een tijdje. Er moeten snel duidelijke maatregelen worden genomen om de nodige bijstand te kunnen verlenen aan deze mensen. Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, zou u daarom misschien iets concreter kunnen zijn over de benodigde financiering om dienstverlening op te zetten in die gebieden waar de immigranten met hun bootjes aankomen? Kunt u niet meteen iets concreter zijn? 
Frattini,
    Ik kan mevrouw Izquierdo Rojo alleen zeggen dat, zoals ik reeds eerder zei, ten minste een van deze programma´s operationeel is. Dit is het “Neptunus”-project dat in september 2003 van start is gegaan met een aantal acties. Wat de financiering betreft weet mevrouw Izquierdo Rojo heel goed dat de Commissie daarover beslist en de desbetreffende modaliteiten vaststelt. Ik neem nota van uw zorgen en persoonlijk ben ik het daar ook mee eens, en ik zal ze doorgeven aan de Commissie. 
De Voorzitter.
Bijna de helft van de leden en plaatsvervangend leden van de Conventie over de toekomst van de Europese Unie heeft met betrekking tot de overwogen EU-grondwet een oproep ondertekend waarin erop wordt aangedrongen dat de burgers in alle lidstaten via nationale referenda kunnen laten weten of zij de definitieve voorstellen van de Intergouvernementele Conferentie aanvaarden of verwerpen.
Hoe staat de Raad tegenover deze vorm van rechtstreekse democratie? Ziet hij dit als een mogelijkheid tot uitbreiding van de kennis die de burgers bezitten over de ontwikkeling van de EU? 
Frattini,
   De heer Sacrédeus stelt een kwestie aan de orde waarover noch de Raad, noch het voorzitterschap van de Raad zich hoort uit te spreken: de organisatie van referenda op nationaal niveau. Deze vallen onder de nationale bevoegdheden van elke lidstaat.
Wij hebben een standpunt ingenomen en natuurlijk kan elke afzonderlijke lidstaat van de Europese Unie een standpunt innemen. Elke lidstaat heeft echter zijn eigen regels als het om de organisatie van referenda gaat. Er zijn landen in Europa waar de mogelijkheid daartoe helemaal niet bestaat. Er gaan stemmen op voor een Europees referendum over het ontwerp van Constitutioneel Verdrag. Dat zijn echter ideeën en voorstellen waarop noch het voorzitterschap, noch ikzelf op dit moment kan ingaan.
Het vraagstuk van de goedkeuring via een referendum van het ontwerpverdrag is zeer delicaat en belangrijk. Dit gaat de lidstaten aan, waarbij elke lidstaat andere regels heeft. Dit is dus geen zaak waar de Raad zich over uit kan spreken. Ik kan echter wel een persoonlijke wens en een strikt persoonlijke mening tot uiting brengen. Misschien is dit een droom, en zeer zeker niet iets voor de korte termijn, maar ik zou een Europees referendum willen, een referendum waarin alle burgers van Europa zich op dezelfde dag over het ontwerpverdrag uitspraken. Nogmaals, dit is een persoonlijke mening, een droom, want ik ben mij er zeer goed bewust van dat dit nauwelijks te realiseren is. 
Sacrédeus (PPE-DE ).
    Ik wil de Italiaanse minister van Buitenlandse Zaken, de heer Frattini, en de voorzitter van de Raad hartelijk bedanken voor dit antwoord. Het is van belang dat Italië als voorzitter een eigen standpunt inneemt en dat de voorzitter van de Raad daarmee een voorbeeld stelt. Ik vind het erg belangrijk om de kennis en betrokkenheid van de burgers te vergroten en om ons meer te richten op Europese kwesties in de binnenlandse politiek, zowel in Italië als in Zweden.
Mijn aanvullende vraag aan de heer Frattini is: wat vindt het voorzitterschap ervan dat steeds meer nationale regeringen en parlementen aangegeven hebben referenda te willen houden over de ontwerp-Grondwet van Europa? Ziet u dit als een positieve ontwikkeling?
Mijn tweede aanvullende vraag is: denkt u dat het mogelijk is dat Italië dit besluit kan nemen, als voorbeeld voor andere landen en regeringen? 
Frattini,
   - Ik kan kort zijn in mijn antwoord. Dit is natuurlijk “ja”. Wij zijn voor elk initiatief dat het huidige constituerende proces kracht en legitimiteit kan geven. Het gaat hierbij echter om een standpunt, een visie en zoals u terecht zei, mijnheer Sacrédeus, kan niemand de constitutionele stelsels van andere landen oplossingen opleggen. 
Ebner (PPE-DE ).
   - Mijnheer Frattini, wij hebben zojuist gehoord wat uw oordeel is en wij danken u daarvoor. Mijns inziens was dit glashelder.
Ik wilde u vragen of in de tot nu toe door de lidstaten geuite meningen en in hun voorstellen voor de tekst van de Conventie, oftewel het Grondwettelijk Verdrag, ook ideeën voorkomen met betrekking tot de voorgestelde referenda? Wij weten allen dat onze rechtsbestellen niet voorzien in de mogelijkheid van een abrogatief referendum, en evenmin in de mogelijkheid om dit Constitutioneel Verdrag te onderwerpen aan een volksoordeel. Zijn er echter ideeën met betrekking het voorgestelde referendum? 
Frattini,
   - Ik kan de heer Ebner zeggen dat geen voorstellen in die richting zijn gedaan. Persoonlijk - en ik onderstreep: persoonlijk - ben ik van mening dat alle ideeën en voorstellen die een verrijking zijn van de instrumenten waarmee het volk het nieuwe verdrag kan legitimeren, interessant en waardevol zijn. Het is echter wel duidelijk dat wij hier te maken hebben met de nationale rechtsstelsels, die al dan niet voorzien in dergelijke referenda. Ik kan u evenwel zeggen, mijnheer Ebner, dat tijdens de werkzaamheden van de Intergouvernementele Conferentie niemand met dergelijke ideeën is gekomen. 
Rübig (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, mijn vraag heeft betrekking op het volgende grote "referendum" in Europa, de verkiezingen voor het Europees Parlement op 13 juni volgend jaar. Wat denkt het voorzitterschap te doen op het vlak van kennis van de Europese Unie om de verkiezingsopkomst op die dag te vergroten? 
Frattini,
   - Ik zal u kort antwoorden. Het gaat hier om een bevoegdheid die wij delen met het Iers voorzitterschap, dat vanaf 2 januari de eer zal hebben de Raad voor te zitten.
Mijn mening is dat als wij de burgers echt willen overtuigen van het belang van de Europese verkiezingen, wij bij het Constitutioneel Verdrag spijkers met koppen moeten slaan. Ik zal proberen mijn antwoord ontkennend te formuleren: als wij er niet in slagen voor het eind van het jaar een akkoord te bereiken over het Constitutioneel Verdrag, zal dat een vlijmscherp wapen zijn om de burgers van de stembussen verwijderd te houden. Wij zullen de burgers dan de boodschap geven dat ons Europees ideaal in een crisis verkeert. Wij moeten eerst en vooral ervoor zorgen dat na de lange maanden van de Conventie en de Intergouvernementele Conferentie een akkoord wordt bereikt over het Verdrag. Dat is de eerste boodschap. 
De Voorzitter.
   Ik wil de geachte afgevaardigden eraan herinneren dat het de bedoeling is vragen te stellen die een aanvulling vormen op de reeds geformuleerde vragen. Aangezien de vragen 10 en 11 over een soortgelijk onderwerp gaan, worden zij tezamen behandeld.
In hoeverre zullen de ultraperifere regio's, die worden benadeeld door hun geografische ligging en insulair karakter, in het licht van de studie over de voorstellen van het Italiaanse voorzitterschap inzake de financiering van de trans-Europese netwerken, een beroep kunnen doen op financiële steun, als compensatie voor de schade die zij ondervinden door hun isolement ten opzichte van het Europese vasteland?
Ierland, en met name het westen en het noord-westen van het land, heeft binnen de EU een perifere ligging en derhalve in het bijzonder behoefte aan snelle en goedkope toegang tot de markten op het vasteland voor een breed scala aan goederen en diensten. Is de Raad van mening dat de aanpassing die de Commissie aan de richtsnoeren voor het trans-Europese netwerk (TEN-T) heeft aangebracht, zullen helpen bij het bevorderen van de economische ontwikkeling en cohesie van het westen van Ierland? 
Frattini,
   - Ik verwijs bij dit antwoord naar de verklaring van de Raad over de trans-Europese netwerken, die wij op 24 september tijdens de laatste plenaire vergadering hier in Straatburg hebben afgelegd. Wat de ultraperifere regio´s betreft wordt terecht gezegd dat deze nadelen ondervinden vanwege hun geografische ligging of vanwege het feit dat ze eilanden zijn, zoals in artikel 229, lid 2 van het Verdrag wordt erkend. Het is zonder meer waar dat dit probleem niet alleen met woorden, maar ook met krachtige steunmaatregelen moet worden aangepakt. 3,8 miljoen inwoners van de Unie wonen in dergelijke gebieden en zij hebben gedurende de eerste twee programmaperioden van de structuurfondsen 7.200 miljoen euro ontvangen, oftewel 33 procent per inwoner meer dan de inwoners van de doelstelling 1-gebieden.
De Commissie heeft in 2002 een verordening voorgelegd voor de verhoging van de financiële middelen voor de trans-Europese netwerken. Dit voorstel wordt momenteel nog besproken, maar de Raad zit te wachten op een nieuw voorstel tot wijziging van het op 1 oktober jongstleden - dat wil zeggen enkele dagen geleden - door de Commissie genomen besluit inzake de communautaire richtsnoeren voor de ontwikkeling van de trans-Europese vervoersnetwerken. De Raad moet de werkingsfeer van dit nieuwe voorstel onderzoeken. De vice-voorzitter van de Commissie, mevrouw Loyola de Palacio, heeft het voorstel toegelicht in de Raad Vervoer, Telecommunicatie en Energie van 9 oktober 2003. De Raad heeft zijn instanties opgedragen om, zodra het Commissievoorstel op tafel ligt, een begin te maken met de behandeling daarvan en zo spoedig mogelijk een politiek besluit hierover aan te nemen.
Het Italiaanse voorzitterschap is van mening dat de verbetering van de trans-Europese netwerken prioritair is. Ons doel is onder meer ervoor te zorgen dat bovengenoemd voorstel wordt aangenomen en ook wordt gekeken naar andere mogelijke financieringsbronnen voor die netwerken. Tijdens zijn laatste bijeenkomst heeft de Europese Raad gevraagd om de definitieve formulering van voorstellen voor de opheffing van de technische, juridische en administratieve hinderpalen die de ontwikkeling van de trans-Europese netwerken in de weg staan, waarbij met name aandacht moet worden geschonken aan de grensoverschrijdende netwerken, het publiek-privaat partnerschap (PPP) en projecten voor innovatie, onderzoek en ontwikkeling. De Commissie zal verduidelijken welke beginselen ten grondslag liggen aan de boekhoudkundige behandeling op nationaal niveau van de PPP’s teneinde een zo groot mogelijke transparantie te garanderen. Daaronder valt ook de boeking van de staatsgaranties op de nationale rekeningen en de omwisseling van leningen in effecten.
De Europese Raad heeft bovendien de Commissie en de EIB uitgenodigd om eindverslagen te presenteren in het kader van het Groei-initiatief, met name met het oog op de verbetering van de procedurele coördinatie tussen de EIB-financieringen, de structuurfondsen, de begrotingslijn voor de trans-Europese netwerken en het zesde kaderprogramma. 
De Voorzitter.
   Ik deel te uwer informatie mee dat de heer Frattini om precies zeven uur vanavond weg moet, maar nu is mij, behalve de twee vraagstellers, ook het woord gevraagd door de heer Ebner, de heer Crowley en de heer Rübig. 
Medina Ortega (PSE ).
   -) Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, ik had mijn vraag gesteld voordat de Commissie haar voorstel over de trans-Europese netwerken had aangenomen. Mijn vraag werd ingegeven door het voorstel van het Italiaanse voorzitterschap dat zeer gelegen kwam en al vruchten lijkt af te werpen. De Raad heeft immers al ingestemd met het voorstel en bovendien wordt het transport naar het eiland Sicilië in het voorstel betrokken, wat erkenning betekent van het speciale karakter van de insulaire regio’s.
De fungerend voorzitter van de Raad heeft het speciale karakter van de ultraperifere regio’s op basis van lid 2 van artikel 299 van het EG-verdrag al benadrukt, maar als wij kijken naar de projecten die door de Commissie zijn goedgekeurd, valt mij op dat er slechts één van belang lijkt te zijn voor de ultraperifere regio’s en dat is het project in verband met snelwegen over zee.
Zij zouden wellicht ook in het project inzake telecommunicatienetwerken kunnen worden opgenomen, maar wat in dit verslag opvalt is dat er geen enkele verwijzing staat naar dit soort regio’s en de ervaring leert dat als er in projecten geen speciale melding wordt gemaakt van de ultraperifere regio’s, de versterking van de communicatienetwerken op het vasteland niets oplevert voor deze regio’s.
Daarom zou ik het voorzitterschap van de Raad graag willen vragen om overeenkomstig zijn eigen verklaringen rekening te houden met deze speciale situatie. 
Ó Neachtain (UEN ).
   – Net als de heer Medina Ortega wilde ook ik zeggen dat er niet genoeg wordt gedaan voor de ultraperifere regio’s. In Ierland wordt bijvoorbeeld het netwerk dat Ierland ontsluit vaak toereikend geacht, maar het westen van Ierland is nog meer perifeer en nog verder afgelegen. Aan dit probleem wordt met het huidige beleid van de Commissie niets gedaan. Er zijn geen spoorwegverbindingen die de westelijke regio’s van Ierland met elkaar verbinden, alle netwerken gaan naar Dublin, dat niet perifeer is. Er ligt al een spoorverbinding in het westen, maar deze wordt niet gebruikt ten gevolge van het feit dat het beleid niet krachtig genoeg is om een dergelijk netwerk op poten te zetten in de perifere regio’s in het westen van Ierland. 
De Voorzitter.
   Ik zie me gedwongen u eraan te herinneren dat het de bedoeling is aanvullende vragen te stellen, in plaats van verklaringen en uitleg te geven over de reden waarom een vraag is ingediend, want we lijken vanavond steeds weer in dezelfde fout te vervallen. Ik verzoek u het Reglement erop na te lezen. 
Ebner (PPE-DE ).
   - Ik zou de heer Frattini willen vragen of men met benadeelde gebieden niet ook de berggebieden zou moeten bedoelen, en niet alleen de ultraperifere gebieden. Die ondervinden namelijk ook nadelen om geografische redenen. 
Frattini,
    Ik antwoord graag op de laatste vraag van de heer Ebner, maar ik heb natuurlijk ook nota genomen van de andere opmerkingen. Ik kan de heer Ebner zeggen dat het voorzitterschap erkent hoe belangrijk het is dat specifieke aandacht wordt geschonken aan de berggebieden. Wij hebben bij de vaststelling van het ontwerp van Constitutioneel Verdrag zelfs voorstellen ontvangen die erkenning beogen van het specifieke karakter van berggebieden. Deze voorstellen maken deel uit van het geringe aantal voorstellen waarover het voorzitterschap een inhoudelijke discussie toelaat. Wij hebben deze discussie op de agenda geplaatst van de besprekingen die binnenkort op het niveau van de ministers van Buitenlandse Zaken zullen worden gevoerd. Ik moet dus zeggen dat wij het belang van dit serieuze probleem erkennen. 
Crowley (UEN ).
   – Mijnheer de fungerend voorzitter, u hebt in uw antwoord op de oorspronkelijke vragen verklaard dat er gewerkt moest worden aan de inventarisatie van de technische, juridische en administratieve hindernissen met betrekking tot de trans-Europese netwerken. U noemde twee dingen met name: de publiek-private partnerschappen in verband met de financiering en verder de wijze waarop overheidsgaranties worden geregistreerd.
We zijn al situaties tegengekomen waarin publiek-private partnerschappen opgenomen zijn in het begrotingstekort, waardoor zij onder het Stabiliteits- en Groeipact vallen en van invloed zijn op het begrotingstekort. Dit kan niet de bedoeling zijn, aangezien we investeren in infrastructuur die essentieel is voor economische groei, het realiseren van een sterkere economie en een klimaat voor stabiele groei.
Heeft u specifieke voorstellen met betrekking tot publiek-private partnerschappen en hoe hiervan gebruik kan worden gemaakt ten behoeve van de trans-Europese netwerken buiten het Stabiliteits- en Groeipact om? 
Frattini,
    Ik kan u zeggen, mijnheer Crowley, dat deze materie momenteel vanzelfsprekend wordt onderzocht. Zoals u reeds zei hebben wij in de conclusies van de laatste Europese Raad van de afgelopen week hiernaar duidelijk verwezen. Het is dus duidelijk dat momenteel wordt onderzocht met welke instrumenten gezorgd kan worden voor de verenigbaarheid van dit mechanisme met het Stabiliteitspact, dat als fundamenteel beginsel werd bevestigd.
Zoals voorzitter Prodi vanmorgen reeds zei, verricht de Commissie momenteel een allesomvattende studie teneinde de Europese Raad van december een concreet en goed gestructureerd plan te kunnen voorleggen. Daarin zal ook worden aangegeven welke trans-Europese infrastructuur onmiddellijk van start kan gaan. 
Rübig (PPE-DE ).
   – Mijnheer de voorzitter, ik zou graag willen weten hoe het tijdschema voor de TEN er momenteel uitziet. Er ligt nu een financieel pakket op tafel. U heeft ons verteld dat de ministers op het punt staan bijeen te komen. Wanneer zal de wettelijke basis daadwerkelijk gecreëerd zijn? 
Frattini,
   Ik kan enkel antwoorden dat wij natuurlijk een doel hebben wat het startsein voor het concrete programma betreft. Het startsein voor het concrete programma zal, met inbegrip van de eerste krediettoewijzing van 5 miljard euro voor de zogenaamde projecten, door de Europese Raad van december worden gegeven. Dan zullen wij natuurlijk ook het noodzakelijke juridische kader hebben. 
De Voorzitter.
   Mijnheer Frattini, ik moet u vragen nog één laatste vraag te beantwoorden, die feitelijk uit vijf vragen bestaat, namelijk de vragen 12, 13, 14, 15 en 16, welke echter, aangezien ze over soortgelijke onderwerpen gaan, tezamen worden behandeld.
De Amerikaanse regering houdt, na een rechtszaak die zonder de minste waarborg voor een eerlijk proces is verlopen, vijf in Florida wonende Cubaanse burgers gevangen (Gerardo Hernández, René González, Fernando González, Tony Guerrero en Ramón Labañino). Deze personen hadden als taak Cuba en zijn burgers te beschermen tegen terroristische acties van maffiabewegingen. De bepalingen in het Verdrag tot Bescherming van de Rechten van de Mens worden in deze zaak ernstig met voeten getreden. De Cubanen worden onder mensonwaardige omstandigheden gevangen gehouden, ze zijn ondergebracht in isolatiecellen, worden mishandeld en zijn van de buitenwereld afgesloten.
Is de Raad op de hoogte van deze situatie? Weet de Raad dat deze personen al verschillende jaren geen bezoek mogen ontvangen van hun echtgenotes en nog jonge kinderen? Is de Raad niet van mening dat de Verenigde Staten het internationale Verdrag tot Bescherming van de Rechten van de Mens ernstig schenden door deze burgers niet vrij te laten en naar hun land terug te sturen, en door ze het contact met hun gezinnen volledig te ontzeggen?
De Amerikaanse regering houdt, na een rechtszaak die zonder de minste waarborg voor een eerlijk proces is verlopen, vijf in Florida wonende Cubaanse burgers gevangen (Gerardo Hernández, René González, Fernando González, Tony Guerrero en Ramón Labañino). Deze personen hadden als taak Cuba en zijn burgers te beschermen tegen terroristische acties van maffiabewegingen. De bepalingen in het Verdrag tot Bescherming van de Rechten van de Mens worden in deze zaak ernstig met voeten getreden. De Cubanen worden onder mensonwaardige omstandigheden gevangen gehouden, ze zijn ondergebracht in isolatiecellen, worden mishandeld en zijn van de buitenwereld afgesloten.
Is de Raad van mening dat het feit dat deze personen geen contact mogen hebben met hun naaste familieleden, meerbepaald hun echtgenotes en kinderen, wettelijk verantwoord is en een eerbiediging is van de rechten van de mens?
De Amerikaanse regering houdt, na een rechtszaak die zonder de minste waarborg voor een eerlijk proces is verlopen, vijf in Florida wonende Cubaanse burgers gevangen (Gerardo Hernández, René González, Fernando González, Tony Guerrero en Ramón Labañino). Deze personen hadden als taak Cuba en zijn burgers te beschermen tegen de terroristische acties van maffiabewegingen. De bepalingen in het Verdrag tot Bescherming van de Rechten van de Mens worden in deze zaak ernstig met voeten getreden. De Cubanen worden onder mensonwaardige omstandigheden gevangen gehouden, ze zijn ondergebracht in isolatiecellen, worden mishandeld en zijn van de buitenwereld afgesloten.
Hoe staat de Raad tegenover de behandeling die deze personen krijgen in de Noord-Amerikaanse gevangenissen?
De Amerikaanse regering houdt, na een rechtszaak die zonder de minste waarborg voor een eerlijk proces is verlopen, vijf in Florida wonende Cubaanse burgers gevangen (Gerardo Hernández, René González, Fernando González, Tony Guerrero en Ramón Labañino). Deze personen hadden als taak Cuba en zijn burgers te beschermen tegen terroristische acties van maffiabewegingen. De bepalingen in het Verdrag tot Bescherming van de Rechten van de Mens worden in deze zaak ernstig met voeten getreden. De Cubanen worden onder mensonwaardige omstandigheden gevangen gehouden, ze zijn ondergebracht in isolatiecellen, worden mishandeld en zijn van de buitenwereld afgesloten.
Is de Raad van mening dat de toestand van isolatie en een totaal gebrek aan juridische bijstand waarin deze Cubaanse burgers in de Amerikaanse gevangenissen verkeren, in overeenkomst is met de bepalingen in het Verdrag tot Bescherming van de Rechten van de Mens?
De Amerikaanse overheid houdt, na een rechtszaak die zonder de minste waarborg voor een eerlijk proces is verlopen, vijf in Florida wonende Cubaanse burgers gevangen (Gerardo Hernández, René Gonzalez, Fernando González, Tony Guerrero en Ramón Labañino). De erbarmelijke omstandigheden van hun gevangenschap en het totale gebrek aan juridische bijstand voor deze personen zijn zware schendingen van de mensenrechten.
Is de Raad op de hoogte van deze situatie? Weet de Raad dat deze personen geen contact met de buitenwereld mogen hebben, en al verschillende jaren geen bezoek van hun echtgenotes en nog jonge kinderen mogen ontvangen? Is de Raad niet van mening dat deze ondraaglijke toestand niet langer mag duren en dat de Amerikaanse instanties deze personen een rechtvaardig proces moeten garanderen, zoals het een rechtsstaat betaamt? 
Frattini,
   Ik kan u zeggen dat de Raad zeer zeker op de hoogte is van het proces tegen en de inhechtenisneming van vijf Cubaanse burgers, die sedert 2001 in Florida woonachtig zijn. Wij zijn ook op de hoogte van de zorgen die zijn geuit door vertegenwoordigers van niet-gouvernementele organisaties over hun detentieomstandigheden. De Raad heeft niet gesproken over de omstandigheden waaronder het proces heeft plaatsgevonden. Wat de meer algemene houding van de Raad en de Commissie jegens Cuba betreft wil ik geachte afgevaardigden attenderen op het debat dat begin september heeft plaatsgevonden in dit Parlement. Sedertdien zijn de omstandigheden noch de houding veranderd. 
Marset Campos (GUE/NGL ).
    Mijnheer Frattini, hartelijk dank voor uw snelle en duidelijke antwoord. Toch zou ik u graag nog een aanvullende vraag willen stellen. Het gaat om het volgende: toen zich het trieste en afkeurenswaardige voorval voordeed van de terdoodveroordelingen op Cuba door de Cubaanse regering en justitie – die wij ook veroordelen – was iedereen er snel bij om de Cubaanse regering te bekritiseren en te veroordelen, inclusief de Europese Raad. Mijn vraag luidt daarom waarom u zich niet hetzelfde opstelt als in maart nu zich deze situatie voordoet waarbij familieleden van Cubaanse gevangenen de gedetineerden niet mogen opzoeken in hun cellen in Florida. Dat is immers een schending van de mensenrechten en u bekommert zich toch om de mensenrechten, ongeacht wie het slachtoffer van de vrijheidsberoving of andere schendingen is? 
Frattini,
    Mijnheer Marset Campos, ik kan u alleen zeggen dat ik hier geen persoonlijke mening geef, en ook niet van plan ben dat te doen. Ik kan bevestigen dat de Raad zich weliswaar bewust is van de situatie maar niet van mening was een debat te moeten wijden aan de voorwaarden en de situatie met betrekking tot dit proces. Zo is het nu eenmaal. Wat anderzijds de schending van de mensenrechten en de door de Cubaanse regeringen uitgesproken veroordelingen betreft weet u dat de Europese Unie unaniem en met steun van dit Parlement een bepaald standpunt heeft ingenomen. Dat zijn de feiten. Ik heb natuurlijk nota genomen van uw zorgen en uw verzoek om optreden, en ik zal ze doorgeven in de door u gebruikte bewoordingen. 
Alyssandrakis (GUE/NGL ).
   - Wij horen nu dat de Raad op de hoogte is, maar niet heeft gekeken naar de omstandigheden van het proces. Wij weten nu ook dat de Raad zich diepgaand heeft beziggehouden met het feit dat ongeveer 70 geheime agenten van de Verenigde Staten door de Cubaanse rechtbank zijn veroordeeld. Wat zal de fungerend voorzitter echter antwoorden als de Raad - niet hij persoonlijk natuurlijk, want hij antwoordt namens de Raad - wordt beschuldigd van onverbloemde schijnheiligheid, van het meten met twee maten en het feit dat de Europese Unie zelfs de Verenigde Staten de loef afsteekt als het erom gaat het socialistisch Cuba aan te vallen? Wat zal hij antwoorden als iemand de Raad beschuldigt van al hetgeen wij de Europese Unie openlijk verwijten? 
De Voorzitter.
   Mijnheer Frattini, overeenkomstig het Reglement ga ik deze drie personen het woord geven; we hebben nog drie minuten en dan is het vragenuur afgelopen. 
Patakis (GUE/NGL ).
   - Collega Alyssandrakis heeft de vraag al gesteld. Ik heb geen verdere vraag en laat het daarbij. 
Figueiredo (GUE/NGL ).
   – Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, ik zou u de volgende kwestie willen voorleggen: ik heb de gelegenheid gehad van gedachten te wisselen met de moeder van een van de gevangenen en met de vrouw van een andere gevangene. Zij mogen hun zoon en man niet bezoeken. De gevangenen mogen geen enkel contact hebben met hun familieleden. Vandaar mijn vraag. Bent u niet van oordeel dat dit een schending is van het Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens? Vindt u niet dat de Europese Unie en de Raad hier met twee maten meet? Mijns inziens is het de hoogste tijd dat wij deze houding van de Amerikaanse regering onomwonden veroordelen. 
Bergaz Conesa (GUE/NGL ).
    Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, ik wilde u graag vragen of de mensenrechten universeel zijn of slechts gelden voor sommige landen. 
De Voorzitter.
   Aangezien de voor het vragenuur aan de Raad gereserveerde tijd verstreken is, zullen de vragen nrs. 17 t/m 33 schriftelijk worden beantwoord(1).
Het vragenuur is gesloten.


De Voorzitter.
   - Aan de orde is het debat over het verslag (A5-0351/2003) van de heer Menéndez del Valle, namens de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid, over vrede en waardigheid in het Midden-Oosten (2002/2166(INI)) 
Menéndez del Valle (PSE ),
   Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats wil ik graag mijn tevredenheid en dank betuigen aan alle collega’s die zich er samen met mij voor hebben ingespannen om consensus te bereiken over dit verslag, dat de veelbetekenende titel Vrede en Waardigheid in het Midden-Oosten heeft gekregen. Helaas zijn wij nog ver van vrede verwijderd en is het vernedering wat de klok slaat in de geteisterde gebieden Israël en Palestina, terwijl waardigheid ver te zoeken is. Het verslag dat wij vandaag behandelen getuigt echter in letter en geest van de hoop dat er hier en ter plekke steeds meer stemmen opgaan, en dat steeds meer mensen doordrongen raken van de noodzaak om dit tweeledige doel te bereiken: waardigheid en vrede, waar wij stabiliteit voor de regio en welvaart voor de volkeren die er wonen aan kunnen en moeten toevoegen.
Het staat vast dat – zoals wordt gesignaleerd in het verslag – het nog niet is gelukt om een klimaat van wederzijds vertrouwen te scheppen tussen de partijen en dat tegenstanders van de vrede in de afgelopen tijd veel struikelblokken hebben opgeworpen en uitvluchten hebben verzonnen die de Routekaart doorkruizen. Wij moeten echter blijven proberen om op korte, middellange en lange termijn vooruitgang te blijven boeken. Met het risico om beschuldigd te worden van utopisme roept het verslag daarom de regeringen van beide partijen en ook de overige landen in het Midden-Oosten op om een nieuw onderwijsbeleid te voeren dat gericht is op vrede, teneinde de verdraagzaamheid en het wederzijdse begrip tussen de verschillende culturen en religies te bevorderen.
Ondertussen moeten wij echter het hoofd bieden aan de indrukwekkende realiteit en daarbij veroordelen wij het terroristische geweld van Palestijnse zijde evenals het excessieve gebruik van militaire macht door Israëlische zijde ten opzichte van het Palestijnse volk. Betreurenswaardig genoeg hebben wij de laatste dagen vooral met het laatste te maken, en ik herhaal dat ik dat betreur. Vandaag schrijft de Israëlische krant in een hoofdartikel – en ik citeer het letterlijk, “terwijl Sharon maandag een inhoudsloze toespraak hield, die gespeend was van iedere realistische politieke visie, bombardeerden Israëlische helikopters Gaza, waarbij verschillende terroristen werden geraakt, maar ook veel onschuldige Palestijnse burgers werden gedood en gewond”. Een afschuwelijke praktijk die niet op zichzelf staat en - zo schrijft - “volgens het Israëlische leger zal worden voortgezet”. Dat brengt de schrijver van het artikel – die duidelijk het product is van een democratische maatschappij als de Israëlische - ertoe om de regering en het leger van Israël ervoor te waarschuwen dat ze “met deze politiek de ethische normen die Israël in de loop der jaren heeft aanvaard niet ondermijnen. Als dat gebeurt, zal er ernstige verdeeldheid ontstaan in de Israëlische maatschappij, aangezien de publieke opinie dan niet langer vertrouwen zal stellen in haar politieke en militaire leiders”. In de genoemde toespraak in de Knesset van maandag verdedigde de Israëlische premier de Routekaart overigens met verve. Maar het ging daarbij wel om de Routekaart met de veertien amendementen die niet zijn voorgelegd aan het Kwartet, maar enkel – en niet eens officieel – aan de Amerikaanse regering.
Blijkbaar gealarmeerd door de weerklank die het zogenaamde Akkoord van Genève vindt, een vredesinitiatief dat tot stand is gekomen door gezamenlijke Israëlische-Palestijnse inzet, zei Sharon dat de Routekaart de enige hoop biedt op vrede met de Palestijnen. Aan de slag dan maar! Wij zullen ons gelukkig prijzen als hij er werkelijk in slaagt om vooruitgang te boeken. Maar op dit moment zouden wij al tevreden zijn als hij gevolg geeft aan de eisen die wij in artikel 2 van het verslag stellen: terugtrekking van het Israëlische leger uit de autonome Palestijnse gebieden, een einde aan de moordaanslagen en bevriezing van alle kolonisatieactiviteiten en de bouw van de veiligheidsmuur.
“Je hoeft niet te slapen om nachtmerries te hebben”, stond er op de Berlijnse Muur geschreven. Veertien jaar na het verdwijnen van die muur, bezorgt een andere muur de Palestijnen nachtmerries. En terwijl Sharon in zijn toespraak van maandag zei dat hij opdracht had gegeven om de bouw van de muur te versnellen, stemden 144 regeringen in de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties gisteren voor een voorstel waarin Israël wordt gevraagd om de bouw van deze muur, die de hele wereld – uitgezonderd Israël en de Verenigde Staten, die tegen stemden – in strijd acht met het internationale recht, stop te zetten en terug te draaien.
Het verslag snijdt verschillende brandende kwesties aan. Om de stichting van een levensvatbare en democratische Palestijnse staat mogelijk te maken wordt de Palestijnse autoriteiten bijvoorbeeld gevraagd om een realistische aanpak van het zogenaamde recht op terugkeer voor de vluchtelingen, zodat beide partijen tot een realistische oplossing kunnen komen. Hoewel ik er als Europeaan, ter afsluiting, op zal blijven wijzen dat wij de Routekaart steunen, bevat het verslag ook de aanbeveling om, indien de Routekaart in de nabije toekomst vastloopt, met als ernstige gevolg dat de Israëlische en Palestijnse bevolking nog meer moet lijden, er nieuwe opties liggen. Ik doel dan met name op het instellen van een internationaal mandaat in Palestina onder gezag van het Kwartet, dat zelfs een internationale vredesmacht ter plekke zou kunnen omvatten. 
Liikanen,
   .  Mijnheer de Voorzitter, de heer Patten moest naar Madrid afreizen voor de conferentie van donoren voor Irak, en daarom zal ik vandaag het advies van de Commissie presenteren.
Ik wil de heer Menéndez gelukwensen met dit zeer complete verslag over de situatie in het Midden-Oosten. Ik wil hem ook gelukwensen met de toewijding en diplomatie die hij aan de dag heeft gelegd door uiteenlopende standpunten met elkaar te verzoenen en toch een inhoudelijk sterk verslag te produceren.
Toen de geachte afgevaardigde begon te werken aan het verslag 'Vrede en waardigheid' was er nog hoop dat de Routekaart een uitweg zou bieden uit de ellende die het Midden-Oosten al zo'n lange tijd in zijn greep heeft. Vandaag, enige maanden later, lijkt deze hoop grotendeels vervlogen.
Ondanks de recente tegenslagen moeten we zoeken naar een manier om verder te gaan en naar oplossingen die de situatie kunnen verbeteren. Berusting en passiviteit zijn geen opties, ter wille van onze buren, onze partners en alle mensen in de regio.
De opsplitsing in twee staten is nog altijd de meest algemeen aanvaarde oplossing. De Routekaart wijst ons de weg, maar wat echt nodig is de politieke wil van de partijen en internationale gemeenschap om die weg ook in te slaan.
Veel mensen proberen innovatieve oplossingen te vinden voor de meest dringende kwesties, zoals het vluchtelingenprobleem en de status van Jeruzalem. Dit is precies waar een groep Palestijnen en Israëli's zich mee bezig heeft gehouden. Velen onder ons hebben vandaag de gelegenheid gehad om over de ervaringen van deze mensen te horen. Het Akkoord van Genève heeft aangetoond dat ook zeer moeilijke kwesties kunnen worden besproken en opgelost, hoe pijnlijk ze ook lijken voor beide partijen. En daarnaast bewijst het Akkoord van Genève dat er aan beide kanten van het conflict nog bewonderenswaardige mensen aanwezig zijn die temidden van de huidige tragedie en chaos de wil en moed hebben weten te behouden om naar positieve en vreedzame oplossingen te blijven zoeken.
Er zijn andere initiatieven die ook lof verdienen, zoals de burgercampagne van de heren Nusseibeh en A. Ayalon, die hun ideeën slechts een paar weken geleden aan dit Parlement hebben gepresenteerd en hiervoor al meer dan 80.000 handtekeningen hebben verzameld.
In het verslag-Menéndez wordt er geheel terecht op gewezen dat de kansen van ieder vredesplan afhankelijk zijn van de politieke wil en oprechte betrokkenheid van de partijen. En aan die betrokkenheid schort het momenteel. Is de huidige Israëlische regering bereid de oplossing van twee staten te aanvaarden, met Palestina als echte, levensvatbare staat? Zijn de Palestijnen klaar en in staat om op alle terreinen, inclusief veiligheid, overheidsfuncties uit te oefenen? De Palestijnen moeten doeltreffend gezag gaan uitoefenen en zichtbare en effectieve maatregelen nemen tegen elementen die aanslagen op Israëli's beramen en uitvoeren. Tevens moeten ze het bestaansrecht van Israël publiekelijk bevestigen. Ook zeer belangrijk is om door te gaan met de voorbereiding van de verkiezingen en de grondwet en om de betrokkenheid van maatschappelijke organisaties bij de hervormingen te vergroten.
Als reden voor de bouw van het afscheidingshek dwars over de westelijke Jordaanoever worden veiligheidsoverwegingen genoemd. Maar als dit hek wordt voltooid op de manier zoals momenteel staat vermeld in officiële documenten en zoals wordt gespeculeerd in de media, dan zouden de Palestijnen in verschillende enclaves komen te wonen die onderling niet zijn verbonden, en afgesloten zouden zijn van de buitenwereld. Bovendien zou de geplande loop van de barrière als gevolg hebben dat een groot aantal Palestijnen zouden worden afgesneden van hun scholen, ziekenhuizen en andere voorzieningen – zelfs van hun levensonderhoud. Het is nog niet te laat voor Israël om dit te veranderen. Gisteren nog hebben verschillende ministers in de Israëlische regering kritiek geuit naar aanleiding van de dood van onschuldige burgers tijdens de recente militaire operaties in Gaza, een van de zwaarste luchtaanvallen in maanden. Israël mag zijn ogen niet sluiten voor deze in brede kring geuite bezorgdheid.
In het verslag wordt de Commissie rechtstreeks aangesproken met betrekking tot een aantal kwesties. Ik zal ze kort de revue laten passeren. In paragraaf 31 wordt verwezen naar toekomstige verkiezingen in Palestina. De Commissie heeft reeds fondsen vrijgemaakt voor de onafhankelijke centrale kiescommissie. De voorbereidende werkzaamheden voor de verkiezingen kunnen in de komende weken beginnen. De Palestijnse premier heeft verkiezingen gepland voor juni volgend jaar. Wij zouden de kiezersregistratie al volgende maand kunnen laten aanvangen. Maar de huidige beperkingen op het vrije verkeer en het fysieke isolement van de verschillende gemeenschappen zouden de voorbereidingen op verkiezingen en een verkiezingscampagne zelf vrijwel onmogelijk maken.
In paragraaf 38 van het verslag wordt gepleit voor een beoordeling van de economische en financiële behoeften. De Palestijnse autoriteit werkt momenteel aan een strategie voor economische stabilisatie en herstel. Voor half november is er een internationale donorconferentie voor het Midden-Oosten gepland. We zullen ook de mogelijkheid hebben om met de Wereldbank en het IMF de vooruitzichten voor financiële steun te bespreken op basis van de Palestijnse begroting voor 2004.
Dit jaar verleent de Gemeenschap voor ongeveer 245 miljoen euro aan hulp voor de Palestijnen, door middel van rechtstreekse steun aan de Palestijnse autoriteit of via de UNRWA en NGO's. Per hoofd van de bevolking is dit het hoogste bedrag aan EU-steun in de wereld en dit is gebaseerd op de veronderstelling dat er een levensvatbare Palestijnse staat in de maak is die onze hulp verdient. Onze hulp is duidelijk van cruciaal belang om humanitaire redenen en voor de totstandkoming van een zeker minimum aan economische activiteit. De hulp heeft ook bijgedragen aan de vorming van een aantal van de institutionele grondslagen voor een Palestijnse staat. We moeten er echter voor waken dat we, indien de situatie verder escaleert, uiteindelijk eenvoudigweg de bezetting van de Palestijnse gebieden door de Israëlische defensiemacht blijken te financieren.
In paragraaf 40 wordt gesproken over schoolboeken. De Commissie is niet rechtstreeks betrokken bij dit onderwerp, maar we hebben ontmoetingen gehad met verschillende betrokken partijen met als doel de dialoog tussen Palestijnen en Israëli's te bevorderen. Wij hebben deze kwestie ook naar voren gebracht tijdens de bijeenkomst van het Gemengd Comité EU-PLO in juni en wij zullen de inspanningen die de Palestijnse autoriteit zich getroost om de gemoederen in bedwang te houden op de voet volgen. In dat verband zou ik willen vermelden dat de meest recente oproep voor projectvoorstellen in het kader van het programma ‘EU Partnership for Peace’ is gericht op initiatieven om geweld en ophitsing te beteugelen.
In de volgende paragraaf wordt terecht gesteld dat onderwijs voor vrede een van de grondslagen vormt voor een vreedzame oplossing van het conflict. De opneming van de Palestijnse gebieden in het TEMPUS-programma en de ondertekening van een wetenschapsakkoord met Israël, waardoor dit land dezelfde status krijgt als EU-lidstaten, zijn slechts twee voorbeelden van onze steun aan dit concept.
Voor wat betreft het internationale fonds dat in paragraaf 59 genoemd wordt, wil ik vermelden dat de internationale gemeenschap hieraan jaarlijks ongeveer 1 miljard euro heeft bijgedragen gedurende de afgelopen drie jaar. Volgens rapporten van de Wereldbank zou zelfs als dit bedrag verdubbeld werd het effect nog minimaal zijn. Alleen een verbetering van de veiligheidssituatie en een herstel van het vrije verkeer zouden een wezenlijke verbetering kunnen opleveren.
Ik onderschrijf de opmerking in paragraaf 64 dat regionale MEDA-programma's volledig moeten worden gebruikt om de potentiële voordelen van regionale en grensoverschrijdende samenwerking voor het vredesproces uit te buiten. Bij de besprekingen in het kader van het Wider Europe-initiatief zal ook met dit aspect rekening worden gehouden.
Vrede, waardigheid en veiligheid vormen bij uitstek de basis voor een betere toekomst voor het Midden-Oosten. Wij moeten ons gezamenlijk inzetten voor dit doel. Dat is in het belang van onze partners, maar net zozeer in ons eigen belang. 
Laschet (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega’s. Om te beginnen zou ik collega Menéndez del Valle willen bedanken voor de goede samenwerking tijdens het opstellen van dit verslag. Als iedereen zijn eigen voorstellen indient en er dus zeer tegenstrijdige standpunten worden geformuleerd, bestaat het risico dat deze kwestie ons ernstig zou verdelen. Dit zullen wij ook in onze artikelen, interventies of elders nog naar voren brengen, maar het is belangrijk dat het Europees Parlement nu met een verslag komt dat recht doet aan de belangrijke belofte van vrede en waardigheid in het Midden-Oosten.
Het conflict in het Midden-Oosten wordt gekenmerkt door gemiste kansen. Het begon in 1947/48, na het verdelingsplan van de Verenigde Naties. Het groeide uit omdat er geen Palestijnse staat werd opgericht onder de Jordaanse bezetting, die tot 1967 duurde. Vervolgens ontwikkelde het conflict zich nog verder, door een gemiste kans vlak voor het jaar 2000, onder president Clinton. Het project van toenmalig premier Barak en zijn Palestijnse collega’s hadden op dat moment kunnen worden waargemaakt, maar het mislukte. Het is daarom duidelijk naar welke doelstelling uiteindelijk wordt gestreefd: er zal een Palestijnse staat komen en Israël zal zich moeten terugtrekken uit de bezette gebieden. Beide volkeren zullen vreedzaam moeten samenleven, zoals ook de Duitsers en de Fransen dit moesten leren na eeuwen van oorlog.
De vraag is hoeveel slachtoffers er nog moeten vallen voor het zover is. De huidige situatie is volgens mij een gevolg van de Intifada die in 2000 is begonnen. De betrokken partijen hebben toen plotseling het vertrouwen opgezegd in de dialoog waartoe ze zich in Oslo wederzijds hadden verbonden en die door de Europese Unie inmiddels met miljarden is ondersteund. Het vertrouwen heeft plaatsgemaakt voor het geloof dat de doelstelling die ik zojuist heb omschreven met geweld kan worden bereikt.
Zoals u hebt aangegeven, verandert ook de maatschappij. De Israëlische samenleving is vandaag de dag rechtser dan enkele jaren geleden. Veel mensen die actief waren in de vredesbeweging en die in de jaren ’80 en ’90 clandestiene ontmoetingen met Arafat hebben gehad waarvoor zij strafrechtelijk konden worden vervolgd, zeggen tegenwoordig dat zij niet meer met hem willen spreken. Ze vertrouwen hem niet meer, omdat er elke week wel ergens in een Israëlische stad een bom ontploft. Ik ben benieuwd hoe onze samenlevingen zouden veranderen, als er dagelijks zelfmoordaanslagen werden gepleegd in Rome, Madrid, Brussel en Berlijn. Ook bij ons zou dit leiden tot reactionaire opvattingen en verrechtsing.
We moeten ons daarom afvragen hoe we deze situatie kunnen oplossen. Met de Routekaart, de samenwerking tussen de Verenigde Staten, Rusland, de Europese Unie en de Verenigde Naties, zijn we exact de juiste weg ingeslagen. Iedereen moet begrijpen dat wij geen wig tussen ons laten drijven, dat wij dit proces willen blijven ondersteunen. Ik ben van mening dat wij vooruitgang hebben geboekt, want we zijn veeleisender geworden. Zelfs de Europese Raad zegt nu dat ook de politieke vleugel van Hamas een terroristische organisatie is. We nemen ook een duidelijk standpunt in over de veiligheidsafscheiding en over de manier waarop die het grondgebied wijzigt. We moeten ons richten op de regio als geheel. Ook Syrië, Iran, alle landen die lange tijd het terrorisme gefinancierd hebben, moeten inzien dat zij zich voor de vrede zullen moeten inzetten, als zij partners willen worden van de Europese Unie. Ik ben van mening dat dit verslag hier nog eens duidelijk op wijst. 
Poos (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik graag onze collega Emilio Menéndez del Valle feliciteren met zijn uitmuntende verslag, dat een brede consensus heeft verworven. Zijn suggesties en aanbevelingen zijn steeds een schot in de roos. Als ze onverwijld ten uitvoer gebracht werden, dan zouden ze onmiddellijk vrede brengen aan de veelgeteisterde volkeren van Israël en Palestina. Echter, we weten allemaal welke obstakels de vrede in de weg staan.
In een amendement dat in de commissie is verworpen werd Arafat als obstakel gekwalificeerd; ik zou misschien wel voor dat amendement hebben willen stemmen als naast Arafat ook Sharon was genoemd, en ik zou het volledig gesteund hebben als erin had gestaan dat het koppel Bush-Sharon op dit moment een garantie vormt voor het voortduren van de bloedige status quo en van het gebrek aan vooruitgang in het Midden-Oosten.
Door deze patstelling graven de twee volken zich elke dag een beetje dieper in in de moorddadige waanzin en de ellende. Avram Burg, voormalig voorzitter van de Knesset, die we hier gisteren met applaus onthaalden, beschuldigt Sharon ervan de Israëlische staat om zeep te helpen door haar waarden te vernietigen. Volgens hem is Israël vandaag de dag “een kolonialistische staat, bestierd door een corrupte kliek die zich niets gelegen laat liggen aan burgermoraal noch recht”. Achter het isoleren en afsluiten van de bezette gebieden, de vernederingen, de moordaanslagen, het slopen van huizen met bulldozers en de muur schuilt een diepe minachting en onwil om de Palestijnse nationale identiteit te erkennen.
“Zelfs al zouden ze elke dag duizend terroristen doden, dan nog zou er niets veranderen”, aldus nogmaals Avram Burg. Mijnheer de Voorzitter, zouden we dan niet eens moeten beginnen ervoor te zorgen dat Israël zich aan het internationaal recht houdt, dat het nu zo openlijk schendt? Israël moet onvoorwaardelijk instemmen met de terugtrekking van zijn troepen uit de bezette gebieden en de ontruiming van de illegale nederzettingen. Dat zou het Palestijnse volk politiek perspectief bieden en het Palestijns bestuur meer slagkracht geven om het extremisme en het terrorisme uit te bannen.
Er is namelijk een alternatief voor het beleid van Sharon: dat alternatief vindt in Israël zijn pleitbezorgers onder leden van de linkse partijen en van de maatschappelijke organisaties rond Jossi Beilin, Avram Burg, Ami Ayalon en Amram Mitzna. Het is te hopen dat de Europese Unie – waar de Verenigde Staten het laten afweten – openlijk haar steun geeft aan hun initiatief, want dat is de enige mogelijkheid om het huidige vernietigingsproces te doen ophouden.
De EU krijgt op 4 november een goede gelegenheid om dat te doen, want dan tekenen de voorvechters van vrede het Akkoord van Genève. Ik herinner u er nog maar aan dat 4 november de datum is waarop Yitzhak Rabin werd vermoord. Waarom zou de voorzitter van de Raad niet met de heren Powell, Kofi Annan en Ivanov naar Tel-Aviv en Ramallah gaan om daar pas vandaan te komen als hun missie geslaagd is, dat wil zeggen als het gelukt is om de Routekaart onomkeerbaar en onherroepelijk ten uitvoer te laten brengen? Gaat u daar toch heen en neemt u toch dat initiatief om deze schoktherapie toe te dienen waar collega’s Poettering, Barón Crespo en Cohn-Bendit het – ieder in zijn eigen woorden – hier op 9 oktober jongstleden over hadden!
De EU, de VS, de VN en Rusland hebben ieder de middelen in handen om de partijen tot rede te brengen. Ze hebben die overigens ook gebruikt en ze hebben de plicht ze ook nu te gebruiken, voordat het hele Midden-Oosten uiteen wordt gereten. 
Vallvé (ELDR ).
   - Mijnheer de Voorzitter, geachte commissaris, enkele dagen geleden, op 16 oktober, verklaarde de Maleisische premier Mahathir Mohamed tijdens de top van de Organisatie van de Islamitische Conferentie dat de joden de macht in handen hebben in de wereld. Een belangrijke Franse krant schreef dat er in naam van het antizionisme en afzonderlijk van het Israëlisch-Palestijnse conflict een nieuwe vorm van geaccepteerd antisemitisme ontstaat. Het conflict in het Midden-Oosten staat echter niet los van al deze problemen en wij hebben allemaal met dit conflict en dit probleem te maken.
Wij debatteren hier vandaag over een verslag inzake vrede en waardigheid in het Midden-Oosten. Het verslag is uitgewerkt door rapporteur Menéndez del Valle, die mijns inziens zijn uiterste best heeft gedaan en daar ben ik hem dankbaar voor. Een aantal van zijn conclusies kan ik evenwel niet delen.
Vanmiddag hebben wij mogen luisteren naar twee bekende personen uit het gebied: de Israëlische Naomi Chazan en Jamal Zaqoud van de Nationale Palestijnse Raad, die na de Dode-Zeegesprekken het zogenaamde Akkoord van Genève willen presenteren. Het zijn fantastische mensen – die heb je aan beide zijden – en het is geweldig wat zij willen, maar beiden bevinden zich op dit moment natuurlijk ver van de politieke machtcentra die in werkelijkheid het lot van Israël en Palestina bepalen. 
Bij het opstellen van het verslag hebben zich verschillende moeilijkheden voorgedaan, omdat het eerste document op 21 mei gedagtekend was terwijl de commissie pas op 9 oktober een akkoord bereikte. Er zijn inmiddels vijf maanden voorbij en in die tijd is er te veel gebeurd in die landen. 
In dit verslag wordt met name aandacht besteed aan de eerste fase van de Routekaart en ik denk dat het positief is dat het Parlement zich daar over uitspreekt, omdat het de enige uitweg is. Er wordt ook gesproken over vredesonderwijs, hetgeen altijd belangrijk is. Ik ben het echter niet eens met het tweede deel van het verslag, waarin wordt vooruitgelopen op de tweede en derde fase van de uitvoering. Ik acht het op dit moment te prematuur om al in te gaan op een aantal kwesties die ongetwijfeld problematisch zullen worden: wat worden de uiteindelijke grenzen, welk vluchtelingenbeleid dient te worden ontwikkeld, wat moet er gebeuren met Jeruzalem? Ik denk eerlijk gezegd dat het te vroeg is om daar nu al over te praten. De eerste prioriteit is nu dat er geen doden meer vallen in die regio. 
Ik denk – en betreur - dat dit verslag geen effectieve bijdrage zal leveren aan het vredesproces, omdat het niet door beide partijen van het conflict met evenveel instemming zal worden ontvangen. Dat zal het morele prestige en gezag van de Europese Unie in de regio, die op dit moment zo belangrijk zijn, niet bevorderen.
Marset Campos (GUE/NGL ).
   -) Mijnheer de Voorzitter, onze Confederale Fractie Europees Unitair Links/Noords Groen Links staat volledig achter het verslag van de heer Menéndez del Valle. Wij hebben veel waardering voor de moeite die hij heeft gedaan evenals voor de suggesties die zijn aangedragen door de verschillende politieke fracties in de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid. Daarom zijn wij van mening dat er meer van dit soort afgevaardigden nodig zijn in het Europees Parlement.
De Europese Unie is nu genoodzaakt om haar stem te laten horen in dit conflict, dat gevolgen heeft voor onze huidige en toekomstige stabiliteit. Wij zijn getuigen geweest van de totale mislukking van de tactiek van Sharon, ondersteund door de Verenigde Staten, bestaande uit het maximale gebruik van geweld in de vorm van staatsterrorisme, dat zich op hetzelfde afkeurenswaardige niveau bevindt als het terrorisme van de Palestijnse zelfmoordcommando’s.
In Spanje, waar wij te lijden hebben onder terroristische aanslagen van de ETA, hebben wij ook ooit geprobeerd om een beroep te doen op staatsterrorisme maar dat leverde alleen nog meer geweld op. Bovendien betekende dat een zekere morele legitimering voor de terroristen. Daarom is weer gekozen voor respect voor de rechtsstaat, een weg die efficiënter en waardiger is.
De huidige geweldsspiraal geeft des te meer geloofwaardigheid aan zowel de Routekaart als aan de het initiatief van de komende 4 november in Genève, van een doortastend en dapper groepje Israëliërs en Palestijnen die de situatie niet voor lief nemen, die weten dat ieder geweld, van welke kant dan ook, voor iedereen een mislukking betekent. Zij zijn de verpersoonlijking van de hoop dat er uiteindelijk via de Routekaart een oplossing komt die bestaat uit twee staten, Israël, het land van de joden, en Palestina, het land van de Palestijnen. Respect van een volk voor het andere en omgekeerd, erkenning van de rechten van de vluchtelingen, Jeruzalem als hoofdstad van beide staten, een einde aan de onrechtmatige bezetting van Palestina door Israël, stoppen met de Israëlische nederzettingenpolitiek, ontmanteling van de bestaande nederzettingen en vooral verwijdering van de muur van de schande, die beelden oproept van de getto’s. Dit alles dient te geschieden binnen de grenzen van het internationale recht en de verdragen van de VN, die overigens de oprichting van Israël destijds heeft ondersteund. 
Gahrton (Verts/ALE ).
    Mijnheer de Voorzitter, ik heb net als de heer Poos het artikel van de heer Burg gelezen, dat ook in Zweden is gepubliceerd. Daarin zegt hij dat Israël gekenmerkt wordt door corruptie en onderdrukking. Volgens hem kan een land dat geen rechtvaardigheid kent en een Palestijnse meerderheid onderdrukt niet als de enige democratie van het Midden-Oosten aangemerkt worden. De heer Burg dringt er nu bij de vrienden van Israël op aan om in te grijpen. Het wordt hoog tijd dat Israël niet meer als een normale democratie behandeld wordt, want het is een bezettingsmacht die het internationaal recht met voeten treedt.
Wij moeten veel en veel harder ingrijpen. Het spreekt voor zich dat wij het initiatief van Beilin en Abed Rabbo moeten steunen en dat wij de middelen moeten gebruiken waarover wij beschikken. Het Parlement heeft meerdere malen geëist dat wordt afgezien van de associatieovereenkomst. Waarom stelt commissaris Liikanen de kwestie niet aan de orde? De heer Liikanen noemt veel goede dingen die de Europese Unie heeft gedaan om de positie van de Palestijnse Autoriteit te versterken, maar we moeten krachtigere middelen inzetten. Natuurlijk zijn wij tegen geweld, maar volgens het internationaal recht is gewelddadig verzet tegen een bezettingsmacht toegestaan. Mijn land is nooit bezet geweest, maar velen van u wonen in landen waar men ooit in opstand is gekomen en zich heeft verzet tegen een bezetter. Het liefst willen wij geweld vermijden en wij zijn tegen alle vormen waarin het zich manifesteert, maar verzetsgeweld en geweld van een onderdrukker mogen niet over één kam geschoren worden, want het zijn twee heel verschillende dingen. En omdat het Israëlische geweld onrechtmatig bezettingsgeweld is, moeten wij ingrijpen.
Momenteel zijn wij bezig met de opbouw van een Europese militaire capaciteit. Ik heb hier om veel redenen mijn twijfels over. Maar waarom sturen wij onze veiligheidstroepen niet naar de Palestijnen? Zij willen beschermd worden en hebben bescherming nodig. Het zou de eerste grote test voor de Europese Unie zijn om na te gaan waarvoor deze militaire capaciteit gebruikt gaat worden: voor goede doeleinden of voor andere zaken. Laten wij de Palestijnen bescherming bieden! 
Camre (UEN ).
   –Mijnheer de Voorzitter, over de goede bedoelingen achter het onderhavige verslag heb ik geen twijfel. Het is zeer lang en er staat op zichzelf geen enkele onverstandige of onevenwichtige opmerking in. Men kan met recht zeggen dat het wel erg uitvoerig is, gezien het weinige nieuwe dat erin wordt gezegd. Het geheel zou kunnen worden samengevat in de woorden van overweging A: “overwegende dat het moment is aangebroken om een einde te maken aan het geweld en de alomtegenwoordige terreur waarvan de regio al sinds lang voor de tenuitvoerlegging van het VN-verdelingsplan van 1947 en de oprichting van de staat Israël op 14 mei 1948 het slachtoffer is”. “Het moment is aangebroken om een einde te maken aan”: dat is maar al te waar, het duurt nu al een paar duizend jaar. Het is fijn dat het Europees Parlement precies meent te weten wat er gedaan moet worden, maar het is jammer dat die ideeën niet uitvoerbaar zijn en dus ook niet uitgevoerd zullen worden. Dit verslag kan gerust worden opgeborgen, want het is ook volgend jaar en het jaar daarop weer te gebruiken. De inhoud van dit verslag leidt namelijk nergens toe.
Dezer dagen is een ander document verschenen, dat oneindig veel interessanter is dan dit verslag. Dat document is het “Arab Human Development Report 2003” en is gepubliceerd door het UNDP, dat wil zeggen het ontwikkelingsprogramma van de VN. Dit omvangrijke verslag, dat door Arabische wetenschappelijke onderzoekers is geschreven, verklaart waardom de situatie in het Midden-Oosten voortdurend ontspoort. Het is het verhaal over de massieve onderdrukking van politieke vrijheid, vrijheid van meningsuiting en kennis, die karakteristiek is voor de Arabische wereld. Het is het verhaal over onmondig gemaakte vrouwen en gehersenspoelde kinderen. Het is het verhaal over 270 miljoen mensen die nog in de duistere Middeleeuwen leven. Laten we onze besprekingen over vrede en waardigheid in het Midden-Oosten voeren in het licht van het verslag van het UNDP. Dat vraagt een veel grotere inzet dan de mooie maar uiteindelijk inhoudsloze woorden waarmee het Europees Parlement in zijn onderhavige verslag komt aanzetten. En het heeft haast: er tikt een bom in het Midden-Oosten!
Belder (EDD ).
   – Mijnheer de Voorzitter, in de Commissie buitenlandse zaken hebben de rapporteur en ik al een paar maal de degens met elkaar gekruist. Overigens in alle vrede en - naar ik van harte hoop - in alle waardigheid.
Die kernwoorden "vrede en waardigheid" streeft collega Menéndez del Valle na voor het almaar bloedende Midden-Oosten. Een loffelijke inspanning, die ik graag met hem deel.
Voor de route naar vrede en waardigheid in het Midden-Oosten zie ik twee enorme blokkades, die de rapporteur mijns inziens schromelijk onderschat. Islamistische vernietigingsdrang ten aanzien van de joodse staat Israël en escalatie van het Israëlisch-Palestijnse conflict door regionale inmenging. Met de dodelijke combinatie van deze twee genoemde factoren zien de staat Israël en zijn burgers zich het afgelopen jaar in toenemende mate geconfronteerd. Om slechts één voorbeeld te noemen: de Libanese islamistische terreurbeweging Hezbollah, nauw gelieerd aan Syrië en de Islamitische Republiek Iran, is al jaren actief bezig een eigen terreurnetwerk uit te bouwen op de westelijke Jordaanoever.
Mijn klemmende vraag aan de Raad en Commissie is derhalve opnieuw: welke consequenties trekken zij daaruit voor het aangaan van associatie- en handelsakkoorden met genoemde landen? Beide Europese instellingen staan toch voor de bestrijding van het internationaal terrorisme?
Mijnheer de rapporteur, vergun mij nog één keer de degens te kruisen: op het eind van paragraaf 25 spreekt u de hoop uit de nieuwe Palestijnse premier zo spoedig mogelijk te kunnen begroeten in de Buitenlandcommissie van dit Huis. Waarom slaat u zijn Israëlische ambtgenoot over? Een uitnodiging aan beiden lijkt mij een parlementaire benadering die evenwichtiger, vredevoller en waardiger uitwerkt op het Midden-Oosten conflict. 
Pannella (NI ).
   – Mijnheer de Voorzitter, wij moeten ons realiseren dat dit een bijzonder ernstig en expliciet verslag is. Het geeft uitdrukking aan een Europese, ik zou zelfs zeggen een antieke cultuur, namelijk die van Monaco, Vichy, Mussolini en de groot-moefti van Jeruzalem. Dat is de eerbiedwaardige cultuur die hierin tot uiting komt.
In de anderhalve minuut die mij nog rest zou ik u op enkele interessante zaken willen wijzen. Ik citeer: “De huidige zorgwekkende situatie in Irak vormt een bijkomende destabiliserende factor in het Midden-Oosten, zodat de dringende noodzaak van een perspectief voor vrede zich nog sterker doet gevoelen. Helaas ...” Helaas, collega Menéndez del Valle, we moeten het stellen zonder Saddam! In zijn tijd was er tenminste meer stabiliteit in het Midden-Oosten! Maar laten we verder gaan.
Het is interessant te signaleren dat na drie jaar Intifada 60 procent van de Palestijnen moet rondkomen van minder dan twee dollar per dag. Twee dollar per dag, beste collega; evenveel als wat uw GLB, uw Europa uitgeeft voor iedere viervoeter die tussen Finland en het zuiden van Sicilië wordt geboren. Wat u hier aanbiedt is vrede; geen banen, niet eens waardigheid. Ik ben het eens met de heer Belder, die zojuist aan het woord was. Het UNDP, dat wel wat over deze kwestie weet, heeft een probleem aan de orde gesteld, namelijk het recht op democratie. Het Israëlische volk kiest, maar zijn keuze staat u niet aan. Mij ook niet, maar wilt u hun de democratie ontnemen? Wij willen democratie voor de Palestijnen, maar voor welke? U wilt op korte termijn verkiezingen, zoals de verkiezingen in Cambodja, die u zo schaamteloos hebt toegejuicht. En nu wordt er gemoord, zoals was voorspeld.
Mijn excuses, mijnheer de Voorzitter, dat ik mijn spreektijd met enkele seconden heb overschreden. Ik weet echter al langer dan vandaag dat ik werkzaam ben in een Parlement dat rechtstreeks is voortgekomen uit Vichy, waarin ook nog de zwakke echo van de parlementen uit het verre oosten van Europa doorklinkt: u weet over welke ik het heb. 
Van Orden (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, in de toelichting bij zijn verslag zegt de heer Menéndez del Valle dat er in dit Parlement te veel over het conflict tussen Israël en Palestina is gedebatteerd en dat er te veel verslagen zijn aangenomen. Maar dan vraag ik me af waarom dit verslag tot stand is gekomen en of het wel zoveel nut heeft, vooral omdat het niet echt onpartijdig is, zoals de rapporteur zelf vanavond al zei.
Eerlijk is eerlijk, na de amendering in de commissie is het verslag evenwichtiger geworden dan het aanvankelijk was. Het voornaamste thema is de oproep tot een spoedige uitvoering van de Routekaart, een punt waar we het allemaal over eens zijn. Waar ik moeite mee heb is de manier waarop de rapporteur steeds aandringt op een grotere rol voor de Europese Unie. Hij stelt de invoering van de euro voor, een internationaal mandaat in Palestina en de inzet van een internationale interventiemacht in de regio. Men lijkt soms wel erg haastig met het bedenken van taken voor de vooralsnog denkbeeldige legermachten onder EU-vlag. Dat alles houdt meer verband met een andere agenda dan met het vredesproces in het Midden-Oosten.
We moeten niet vergeten dat controlerende en waarnemende troepen van de Verenigde Naties al vijftig jaar in het Midden-Oosten aanwezig zijn en dat zij er opvallend genoeg niet in geslaagd zijn om conflicten en terrorisme te voorkomen. De ervaring leert ons dat een internationale troepenmacht geen vrede garandeert, maar veeleer bescherming biedt voor schendingen van de vrede. Laten we niet vergeten dat deze regio in het Midden-Oosten vanaf 1922 gedurende 26 jaar onder een mandaat viel, een mandaat van de Volkenbond. Daarna hebben de Verenigde Naties de regio verdeeld in een Joodse staat en een Arabische staat. Het fundamentele probleem is dat de Arabische staten en de andere landen in het grotere Midden-Oosten, met de gunstige uitzondering van Egypte en Jordanië, het bestaan van de staat Israël niet hebben willen erkennen. Een belangrijk element van fase III van de Routekaart is het aangaan van volledig genormaliseerde betrekkingen van de Arabische landen met Israël. Dit had al lang geleden moeten gebeuren, en ook Iran moet hierbij van de partij zijn.
De Arabische landen hebben ook samen met de Verenigde Naties bijgedragen aan de institutionalisering van het Palestijnse vluchtelingenprobleem, zodat het gedurende vijftig jaar een voedingsbodem is geweest voor haat, instabiliteit en terrorisme. Onrealistische verwachtingen worden nog steeds levend gehouden. De UNRWA is in 1950 begonnen met Palestijnse vluchtelingen in hun eerste levensbehoeften te voorzien en inmiddels is hun aantal opgelopen tot meer dan vier miljoen. Waarom hebben de Arabische landen deze situatie in vredesnaam laten voortduren? 
Ries (ELDR ).
   – Mijnheer de Voorzitter, we zijn van ver gekomen – als ik het zo mag uitdrukken – en we zijn echt een heel eind gevorderd ten opzichte van het eerste verslag van de rapporteur. Dat was een onevenwichtige tekst van heel algemene strekking die daardoor niet veel bijdroeg aan de vredeszaak. Het is duidelijk dat het verslag zoals het ons nu, na te zijn bediscussieerd, geamendeerd en gemodereerd, wordt voorgelegd voor mij een verademing is en me zelfs op heel wat punten tevreden stemt. Wat dat betreft wil ik de rapporteur bedanken dat hij wat water mij de wijn heeft gedaan – als ik het zo mag uitdrukken.
Desalniettemin zijn er ten minste drie paragrafen die voor mij onaanvaardbaar blijven. Ten eerste paragraaf 18 waarin de Palestijnse aanslagen en de Israëlische militaire repressie op één lijn worden gezet en als terroristisch worden bestempeld. Ik wil bij deze gelegenheid ook afstand nemen van de woorden van onze communistische collega die zojuist de Verenigde Staten een terroristische natie noemde. Daarnaast paragraaf 40, waarin op leugenachtige en schokkende wijze het Palestijnse en het Israëlische onderwijs over een kam worden geschoren. En ten slotte paragraaf 65, waarin – ik heb de neiging om te zeggen wederom – in dit Parlement gedreigd wordt met opschorting van de associatieakkoorden. Als er iets contraproductief is voor de vrede dan is dat het wel. Omwille van het evenwicht zal ik ook tegen het merendeel van de amendementen stemmen. En dat is niet omdat ik bijvoorbeeld de Israëlische luchtaanval in Syrië goedkeur, maar omdat ik liever had gehad dat degenen die daar hier en nu tegen protesteren, met dezelfde deugdzame verontwaardiging de gruwelijke aanslag in Haifa – negentien doden – zouden veroordelen – maar daar hoor ik ze niet over – of de antisemitische uitlatingen van de premier van Maleisië, schandalig en ongehoord op dit niveau. We zijn nog ver verwijderd van het evenwicht waar eerder met name de heer Poos voor heeft gepleit.
Tot slot, mijnheer de Voorzitter, wil ik nog iets zeggen over de Zwitserse akkoorden, waar ik uiteraard blij mee ben, zoals met elk vredesinitiatief. Ik heb echter nog één vraag om mee af te sluiten: waarom was men niet net zo enthousiast toen in Taba zo goed als dezelfde voorstellen op tafel werden gelegd, maar dan door de democratisch verkozen Israëlische regering?
Morgantini (GUE/NGL ).
   – Mijnheer de Voorzitter, ik dank collega Menéndez del Valle en alle leden van de commissie die dit document samen hebben opgesteld. Het komt inderdaad voort uit een Europese cultuur, maar dan wellicht die van de Renaissance en andere tijdperken; zeker niet de cultuur waar we daarstraks over hebben horen spreken.
Ik heb de indruk dat de slaap der rede monsters voortbrengt, zoals Goya al zei. Soms wordt ik ook in ons midden dergelijke monsters gewaar. Zij komen voort uit de dehumanisering van de mens. Ik bespeur in dit Parlement een onvermogen het lijden van anderen te begrijpen, in te zien dat de tijd beperkt is en dat er in Palestina en Israël steeds opnieuw doden blijven vallen terwijl wij hier ons al maanden, zelfs jaren zitten af te vragen wat de beste oplossing is. De onmenselijkheid die ik hier bespeur leidt ertoe dat men niet meer begrijpt wat het betekent om dagelijks onder een militaire bezetting te leven en onder het dagelijks onrecht dat de kinderen wordt aangedaan. Natuurlijk, we horen genoeg over het verdriet en het lijden van Israëlische kinderen die door menselijke bommen worden gedood, maar laten we in ’s hemelsnaam ophouden en eindelijk eens gaan inzien hoe de zaken er werkelijk voor staan. Er zijn VN-resoluties die niet worden afgedwongen. Laten we ons daar eens goed van doordringen, naar de mensen kijken, de plekken bezoeken en tot inzicht komen. Daarom zeg ik dus dat de slaap der rede monsters baart.
Ik ben het volkomen eens met dit belangwekkende verslag, waarin het geweld krachtig en scherp wordt veroordeeld. Tegelijkertijd benadrukt dit verslag, in al even krachtige en scherpe bewoordingen, het recht om iets op te bouwen, het recht op een vreedzaam leven. De tijd dringt, en naar mijn oordeel zijn twee initiatieven van enorm groot belang. We hebben Naom Kazan en Jamal Zakut in ons midden gehad, en Yossi Beilin en Yasser Abed Rabbo zullen volgen. Dit zijn de mensen die de moed hebben te zeggen: laten we samen bouwen, samen werken, een plan opstellen. En zo zijn er nog veel meer moedige stemmen in Israël waar we goed naar moeten luisteren, zoals de piloten die weigeren bombardementsvluchten uit te voeren. Dit is een zaak van enorm belang.
Dan is er nog een gigantisch probleem: de muur. Collega Poettering zei het tijdens de vorige zitting al: die muur is een schande. De muur heeft een vernietigend effect en leidt bovenal tot annexatie van grondgebied. Je kunt geen grondgebied annexeren en koloniseren en tegelijkertijd beweren dat je vrede wil. Vrede is alleen mogelijk bij wederzijds respect. Dit verslag stelt ons in staat een krachtig gebaar te maken, en ik geloof dat we in die richting moeten verdergaan. 
Boumediene-Thiery (Verts/ALE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, zoals u weet is de toestand in de bezette Palestijnse gebieden rampzalig. Het aantal mensen dat in armoede leeft is verdrievoudigd en wie niet ten prooi valt aan de Israëlische kogels, lijdt honger. Ook in Israël neemt de sociale en economische crisis steeds ernstiger vormen aan, en zelfs de meest kwetsbare bevolkingsgroepen worden niet gespaard. De situatie in Irak vormt nog een verdere destabiliserende factor in de regio. De Europese Raad van 16 en 17 oktober heeft opnieuw bevestigd dat het Middellandse-Zeegebied van cruciaal belang is. Zo moeten het democratiseringsproces en de sociaal-economische ontwikkeling worden gesteund en moet de politieke dialoog worden geïntensiveerd, opdat er in die regio eindelijk vrede kan groeien.
Zoals onze collega in zijn verslag aangeeft is een militaire oplossing niet mogelijk. We moeten dan ook uit deze geweldsspiraal zien te geraken en de weg van de onderhandelingen en respect voor de rechtsstaat hervinden. We moeten van Israël eisen dat het een eind maakt aan de kolonisering en de militaire bezetting, daar deze aanzetten tot terreur. Ook is het dringend noodzakelijk om alle mogelijke drukmiddelen aan te wenden, ook op economisch en handelsgebied, niet alleen om de bouw van die apartheidsmuur stop te zetten maar om deze te laten afbreken. Die muur is een humanitaire en ecologische ramp en maakt daarnaast de waarden die wij uitdragen te schande. De bouw ervan druist in tegen de beloften die zijn gedaan in het kader van de Routekaart.
Het is onze verantwoordelijkheid om alle vredesinitiatieven aan te moedigen. Daarbij verdient het vredesplan dat “het Zwitserse akkoord” genoemd wordt onze bijzondere aandacht. Het ziet er gematigd en evenwichtig uit, ook al is het pijnlijk voor de vele betrokkenen die we vragen zich nog rekkelijker op te stellen. Dit akkoord mag dan tekort schieten op het gebied van de vluchtelingen, het is noodzakelijk om de twee volkeren weer vertrouwen te schenken en hoop te geven. We hebben het al vaak herhaald: alleen het bestaan van twee democratische, soevereine en levensvatbare staten die zijn erkend binnen de grenzen van 1967, met Jeruzalem als hoofdstad, zal als basis kunnen dienen voor de rechtvaardigheid en de waardigheid die noodzakelijk zijn voor vrede en toekomstperspectief kunnen bieden. Met dit akkoord kan de legitimiteit van het internationaal recht worden hersteld. We moeten alles in het werk stellen om te zorgen dat het door het Kwartet wordt gesteund en vooral door de Europeanen. Ik kan u zeggen dat ik bang ben, bang om opnieuw te moeten toezien hoe de hoop de bodem in wordt geslagen, hetgeen de weg zou vrijmaken voor een nog sterkere radicalisering waar alleen diegenen belang bij hebben die brute kracht laten prevaleren boven het recht en oorlog boven vrede. Hier ligt een zware politieke verantwoordelijkheid en wij moeten deze op ons nemen ten overstaan van de wereld en in het belang van de toekomst. We moeten deze stilte breken die ons medeplichtig zou maken aan nieuwe misdaden tegen de menselijkheid.
Tot slot wil ik de moed toejuichen van de Israëlische progressieve beweging en van al diegenen die weigeren om missies uit te voeren die zij als onrechtmatig beschouwen en waarbij burgers omkomen. Zij verdienen onze volledige solidariteit.
Om af te ronden wil ik zeggen dat we het accent moeten leggen op civiele missies, waarbij de internationale organisaties een bemiddelende en beschermende rol moeten spelen. Door hun optreden ter plaatse voeren ze een succesvolle burgerdiplomatie waar onze internationale diplomatie met lege handen staat. We moeten de Commissie en aan de Raad vragen om de VN-Veiligheidsraad te bewegen tot het sturen van een vredesmacht die de Palestijnen, hun erfgoed en hun leefomgeving moet beschermen. 
Sandbæk (EDD ).
   Mijnheer de Voorzitter, ik wil Emilio Menéndez del Valle graag gelukwensen met zijn verslag, en speciaal met het feit dat hij een amendement heeft ingediend waarin rekening wordt gehouden met het Akkoord van Genève. Of dit akkoord een historisch keerpunt wordt, wat ik innig hoop, of een fiasco, zal nu helemaal afhangen van de manier waarop de Israëlische bevolking erop reageert, en van de internationale reacties, niet in de laatste plaats die van de EU.
Voor het eerst beschikken we over een totaalplan dat alle problemen van het conflict betreft: de deling van Jeruzalem, de rechten van de Palestijnse vluchtelingen, de Tempelberg en de Klaagmuur, het trekken van grenzen, en de nederzettingen. Dit akkoord kan nog redding bieden voor de Routekaart, die overigens op sterven na dood is. Zoals het akkoord eruitziet, zo kan de vrede er ook uit komen te zien. Het belangrijkste van alles is dat Sharon dankzij de samenstelling van de Palestijnse delegatie, die een groot deel van de Palestijnse leiding vertegenwoordigt, nu de onderhandelingspartners heeft van wie hij tot nu toe altijd beweerd heeft dat ze niet bestonden – iets wat hij de Israëlische bevolking ook steeds heeft doen geloven.
De EU moet het Akkoord van Genève nu krachtig steunen. Dit akkoord heeft laten zien dat er nog steeds leven zit in het vredelievende deel van de Israëlische bevolking, die nu werkelijk een kans heeft om steun te krijgen. Zowel het Israëlische als het Palestijnse volk wil vrede. Het Akkoord van Genève lijkt de veiligste weg om die vrede te bereiken. 
Souchet (NI ).
    Mijnheer de Voorzitter, het proces van Oslo is dood, de Routekaart zit in een impasse en de status quo zit muurvast door de spiraal van geweld. Het geweld heeft een nieuwe hevigheid bereikt die bijzonder gevaarlijk is voor de regio en wreed voor de burgerbevolking. Het stenengooien van de eerste Intifada ligt ver achter ons; daarvoor in de plaats is de terreur gekomen van zelfmoordaanslagen gericht tegen de Israëlische burgerbevolking en als antwoord daarop wordt keer op keer naar intelligente doelgerichte vernietigingswapens gegrepen die ook weer burgerslachtoffers maken, dit maal aan Palestijnse zijde. 
Er vormt zich een soort terreurevenwicht en het lijkt er zo langzamerhand op dat men niet eens meer streeft naar een politieke oplossing. In plaats daarvan telt men de doden. In dergelijke omstandigheden is het de verdienste van het Israëlisch-Palestijnse initiatief van Genève dat het de vrede weer in het centrum van het debat plaatst. Om te proberen los te komen van het gevoel van uitzichtloosheid dat de geweldsspiraal met zich meebrengt hebben de voorvechters van dit initiatief ervoor gekozen om lef te tonen en zo te breken met de pre-electorale verlamming van de Verenigde Staten en de structureel slappe knieën van Europa.
In plaats van kleine stapjes voor te stellen stoot het Akkoord van Genève rigoureus door tot de kernproblemen, die zowel door het akkoord van Oslo als door de Routekaart zorgvuldig omzeild werden, en gaat het terug tot de ideeën van Taba. Het kent geen taboes; de meest omstreden punten komen aan bod: Jeruzalem, de heilige plaatsen, de Haram al-Sharif of Tempelberg, die onder de Palestijnse soevereiniteit zou komen te vallen, de erkenning van Israël, het afzien van het recht op terugkeer in Israël van de vluchtelingen van 1948 en hun nazaten, een levensvatbare Palestijnse staat, de nederzettingen en de verdeling van het grondgebied.
Ik wil daaraan toevoegen dat de parallel die de rapporteur zojuist trok tussen de Berlijnse muur en de Israëlische muur mij niet steekhoudend lijkt. De eerste doorkliefde één enkele staat, waarvan we de kunstmatige splitsing nooit hebben erkend. De tweede kan, zelfs al valt het tracé te betwisten, worden beschouwd als een schets voor een grens tussen twee staten, waarvan we juist graag willen dat ze er komen in plaats van de huidige situatie van bezetting.
De Israëlische en Palestijnse opstellers van het Akkoord van Genève waren van oordeel dat de huidige spanningen dermate hevig zijn dat, teneinde de twee protagonisten aan te zetten de vergeldingslogica waarin ze zich hebben ingegraven te verlaten, kleine stapjes op het gebied van veiligheid alleen maar moeilijker te definiëren zouden zijn en nog meer misverstanden zouden scheppen dan de presentatie van een totaal vredesplan. Natuurlijk, de politieke basis van dit plan is smal; laten we onder ogen zien dat de opstellers ervan weinig representatief zijn voor de Israëlische en Palestijnse publieke opinie. Het is dus de gekozen methode – namelijk om recht op de einddoelen af te gaan – die onze aandacht verdient. Het is van belang dat de kern van de voorstellen op waarde wordt geschat. Het debat van vanavond, mijnheer de Voorzitter, kan daaraan bijdragen. 
Stenzel (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega’s. Dag in, dag uit raakt het Midden-Oosten verder verstrikt in de neerwaartse spiraal van terreur en geweld. Daarom wordt er terecht opgeroepen tot vrede en waardigheid in het Midden-Oosten. Dit moet voor iedereen in gelijke mate gelden, zowel voor Israëli’s als voor Palestijnen. Hoewel het hoog tijd is dat er een oplossing wordt gezocht voor deze hopeloze situatie, zijn de omstandigheden allerminst bemoedigend. Het proces van Oslo zit in het slop en ook de Routekaart van het Kwartet dreigt dood te lopen in het niemandsland van haat en wantrouwen.
Wij worden dagelijks geconfronteerd met een duidelijk verdeelde Palestijnse leiding, die de kracht of de wil niet kan opbrengen om het terrorisme doeltreffend te bestrijden en om zelfmoordaanslagen te veroordelen als moordaanslagen. Aan de andere kant zien we militaire reacties en de escalatie daarvan, die zowel schuldige als onschuldige mensen treffen. Dit brengt de oplossing van het probleem geen stap dichterbij. De veiligheidsafscheiding is tegelijkertijd een uiting van macht en onmacht, en mag in geen geval de definitieve grenzen gaan bepalen.
Natuurlijk bestaan er vredesplannen zoals het zogenaamde Akkoord van Genève, evenals andere initiatieven die door het Europees Parlement worden ondersteund. Hun enige nadeel is echter dat ze tot op heden slechts door een minderheid lijken te worden gesteund. De politieke doelstelling van vreedzame coëxistentie tussen een Israëlische en een Palestijnse staat moet ook in de toekomst met alle politieke en diplomatieke middelen worden nagestreefd. Een internationaal mandaat in Palestina zou een stap terug betekenen en moet worden voorkomen. De Associatieraad mag evenmin worden geschorst, want die vormt een belangrijke brug in de dialoog en moet dit ook blijven. Hoewel het verslag van collega Menéndez del Valle aanzienlijk is verbeterd door amendementen van mijn fractie, zal ik mijn delegatie adviseren om zich te onthouden van stemming. 
Nordmann (ELDR ).
   – Mijnheer de Voorzitter, het verslag van de heer Menéndez del Valle is een slecht verslag, en wel om drie redenen. Ten eerste is het door zijn eenzijdig gezichtspunt van middelmatig intellectueel niveau. Het neemt het standpunt van Arafat klakkeloos over en laat de kernvraag van dit moment liggen, namelijk hoe een democratie zich doeltreffend teweer kan stellen tegen het terrorisme van zelfmoordaanslagen. Verder is het moreel verwerpelijk doordat het terroristen en slachtoffers van terrorisme over één kam scheert. Het wekt de indruk dat het voor sommigen iets schokkends en aanstootgevends heeft dat de Joden terugslaan in plaats van dat ze zich zonder weerstand te bieden laten uitmoorden zoals vroeger. Ten slotte is het politiek onvruchtbaar, aangezien het Europa in een machteloze positie brengt, doordat het niet meer als onpartijdig kan worden erkend en dus geen bemiddelende rol meer kan spelen. Het is daarom, zelfs al voordat er over dit verslag wordt gestemd, en dat zal helaas gebeuren, duidelijk wat er met dit verslag zal gebeuren: het zal eindigen op het kerkhof dat al aardig vol ligt met doodgeboren plannen en teksten. 
Dhaene (Verts/ALE ).
   – Voorzitter, eerst en vooral wil ik de rapporteur feliciteren met het geleverde werk, want het zal een zware taak geweest zijn.
Ik heb altijd gezegd dat er een element ontbreekt in de . Na de gebeurtenissen van afgelopen weekend en deze week, is het nog eens duidelijk geworden dat er geen vrede komt met de zonder buitenlandse hulp.
Er gaan stemmen op om de NAVO in te zetten in het gebied. Ik ben geen NAVO-liefhebber, maar alles is beter dan toekijken. Zelfs het medisch personeel wordt nu het slachtoffer.
Het wederzijds geweld tart alle verbeelding. En ik vind wat er in Haïfa gebeurd is verschrikkelijk - we zijn daar geweest met de delegatie - en het is verschrikkelijk wat daar gebeurt.
Een interpositiemacht is nodig om de ontwapening van alle verzetsgroepen te organiseren, zoals destijds in Bosnië. Sharon zal dit echter pas aanvaarden onder Amerikaanse druk, en daar ontbreekt het aan.
Het enige alternatief is een wijziging in het beleid of in de regering van Israël. En dit nieuwe vredesplan van Genève kan dit effect hebben. De discussie in Israël komt volop op gang. Het plan vraagt grote offers van beide zijden en er is moed voor nodig. Maar we moeten stappen overslaan van de - anders komen we er nooit.
Als ondervoorzitter van de Israël-delegatie van dit Parlement, steun ik dit nieuwe vredesplan. Ik zou dan ook graag de ondertekening hiervan bijwonen. Onze fractie vraagt de steun van het Parlement in Artikel 13bis. We zullen daar morgen over stemmen.
Deze namiddag waren twee initiatiefnemers te gast in het Parlement en de belangstelling was overweldigend. Deze mensen zijn dragers van hoop in bange dagen. Volgende maand komt er een delegatie van de Knesset hier op bezoek en het zou goed zijn als we een gezamenlijk debat daarover zouden organiseren.
En ik wil eindigen met de woorden van Naomi Chazan, die deze namiddag zei: om pro-Israël te zijn, moet je pro-Palestijn zijn en . Alleen de creatie van een leefbare Palestijnse staat kan vrede brengen. 
Gutiérrez-Cortines (PPE-DE ).
    Geachte Voorzitter, het is moeilijk om een dossier uit te werken over de gespannen en voortdurend veranderende situatie in het Midden-Oosten en om onder de bestaande schokkende en tragische omstandigheden het verslag te actualiseren, vooral als wij er rekening mee houden dat de heer Menéndez del Valle de zaken altijd met open vizier wil benaderen of er op zijn minst voor wil zorgen dat het “goede’’ zegeviert in het leven.
Maar hoewel dit verslag uitgaat van de Routekaart en de bevordering van het vredesproces als hoofddoel ziet, vind ik het niet objectief.
Bij de evaluatie van de feiten neem ik veel asymmetrie ten gunste van de Palestijnse Autoriteit waar en ik denk dat een dergelijke opstelling de rol van Europa in de toekomstige onderhandelingen zal vertroebelen en verzwakken. Als wij een bijdrage willen leveren aan de vrede moeten wij immers wel geloofwaardigheid genieten onder beide sectoren en door beide partijen als zodanig worden erkend.
Deze asymmetrie blijkt bijvoorbeeld uit het feit dat de Israëlische regering voortdurend wordt veroordeeld, terwijl er met geen woord wordt gerept over het gedrag van de Palestijnse Autoriteit, en ik herhaal, met geen woord. In punt 4 wordt de Palestijnse Autoriteit bijvoorbeeld gefeliciteerd met haar publiekelijke en onvoorwaardelijke aanvaarding van de Routekaart terwijl vaststaat dat Arafat in Taba de vrede heeft afgewezen en vervolgens heeft geweigerd om in te stemmen met maatregelen om zijn macht in te perken, zowel wat betreft de eenzijdige organisatie van het veiligheidssysteem als wat betreft de overdracht van een aantal taken aan premier Abu Mazen, in eerste instantie, en vervolgens aan Abu-Ala. Bovendien is bekend dat enkele recente aanslagen, waarbij veel slachtoffers zijn gevallen, direct of indirect in verband staan met de martelaars van Al-Aqsa en de Mukata, en daarbij beschuldig ik niemand. 
Ik ben met name bezorgd over een aantal paragrafen die enkel tot vergroting van de spanningen zullen leiden en de geloofwaardigheid van Europa zullen aantasten. Ik denk bijvoorbeeld aan de onduidelijke veroordeling van het Palestijnse terrorisme en de manifeste wens om het terrorisme volledig te scheiden van kringen rond de Palestijnse Autoriteit of van groeperingen die nog gevaarlijker zijn dan de instellingen die in het volle daglicht tot stand komen via democratische verkiezingen. Zij kunnen opereren vanwege de buitensporige tolerantie ten aanzien van de terroristen en het gebrek aan een vastberaden, duidelijk en helder veiligheidsbeleid.
En afgezien van de veroordeling van de door Israël gebruikte methodes - waar ik volledig achtersta - zoals de bouw van de veiligheidsmuur, die onacceptabel is, of de agressieve gewapende vergeldingsacties op Palestijns grondgebied, alsmede de vernietiging van infrastructuur en andere methodes die het Palestijnse levenspeil aantasten, vind ik dat de tekst niet genoeg nadruk legt op de Palestijnse toezegging om de democratie te omarmen en een regering op te zetten die in staat is om alle verantwoordelijkheden op zich te nemen. In het eerste deel van de Routekaart staat immers dat de Palestijnen een basis moeten leggen voor de ontwikkeling van een democratisch stelsel. 
Zimeray (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik de rapporteur gelukwensen met zijn prijzenswaardige inzet op dit zo delicate terrein. Er moet inderdaad onmiddellijk vrede komen – het is de hoogste tijd – en er moet inderdaad toekomstperspectief geboden worden – dat is reeds gezegd. We moeten dit debat opnieuw ‘vermenselijken’ en voorkomen dat we de partijen als monsters neerzetten. Dat is zojuist al met veel medemenselijkheid gezegd.
Toch zou ik nog enige korte opmerkingen willen plaatsen over dit verslag. Ik zou echter willen beginnen met mij te voegen in het koor van protest tegen de racistische uitlatingen van de eerste minister van Maleisië. Ik hoop dat ons Parlement daar akte van neemt en dat het ferme stappen daartegen zal ondernemen.
Ook wil ik mijn diepe afschuw uitspreken over de interventie van onze collega Gahrton, waarin hij zojuist het terroristische geweld goedpraatte. De bezetting mag dan te veroordelen zijn – ze is zeker betwistbaar en ik behoor tot de mensen die het beleid van Israël op dit punt sterk bekritiseren –, ze is geen rechtvaardiging voor terrorisme en zal dat ook nooit zijn. Terrorisme is een misdaad tegen de menselijkheid, het absolute kwaad; daar weegt niets tegenop. Het moet dan ook veroordeeld worden. Ik zou wel eens willen horen wat de jonge mensen die zichzelf opblazen in discotheken of de mensen die worden vermoord in restaurants eigenlijk met de bezetting te maken hebben. Ik vind deze benadering eenvoudigweg schandelijk en misselijkmakend.
Maar ik wil terugkomen op de drie opmerkingen die dit verslag bij mij doet opkomen. Allereerst – en dat heb ik al gezegd – kan terrorisme echt niet op één lijn gesteld worden met het beleid van Israël, hoezeer dat ook terecht te bekritiseren valt. Die twee dingen hebben niets met elkaar te maken en staan op een verschillend niveau in de morele rangorde, in de rangorde van het kwaad. Verder zou ik het over de sancties willen hebben en dan in het bijzonder over het opzeggen van het associatieakkoord. Het opzeggen daarvan is een sanctie tegen een volk. Ons Parlement heeft immers ook gevraagd om het opheffen van het embargo tegen Irak teneinde niet het volk te straffen voor de daden van zijn leiders. Daarom vind ik dat we het Israëlische volk niet moeten straffen, uitgerekend nu wij zojuist een associatieakkoord hebben goedgekeurd met Libanon, een land dat als het over bezetting gaat heel wat te vertellen heeft, daar het bezet is, geannexeerd, door Syrië, ook al protesteren wij daar niet tegen.
Mijn derde opmerking ten slotte betreft het voorgestelde internationale mandaat. Dat zou de klok vijftig jaar terug zetten. Ik wil u er echter op wijzen dat hetgeen vandaag hartstochtelijk geëist wordt, gisteren nog hartstochtelijk werd afgewezen, namelijk de grenzen van 1967 en de tweedeling van Palestina, oftewel de criteria van Cinton. Nadat men eerder de tafel omver heeft gegooid is dat nu wat men eist. 
Gahrton (Verts/ALE ).
    Mijnheer de Voorzitter, uit de notulen blijkt dat ik afstand neem van iedere vorm van geweld. Als lid van de Fractie de Groenen en als pacifist spreekt het voor zich dat ik tegen alle vormen van geweld ben, maar ik weet ook dat het internationaal recht onderscheid maakt tussen bezettingsgeweld en verzetsgeweld van onderdrukte volkeren in kolonies en bezette landen. Zelf ben ik echter pacifist en geef ik de voorkeur aan geweldloos verzet tegen een bezettingsmacht. Dit is mijn standpunt, dat uit de notulen naar voren komt. 
De Voorzitter.
   - Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats. 
De Voorzitter.
   - Aan de orde is het gecombineerde debat over twee verslagen namens de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie:
- A5-0347/2003 van de heer Langen over het ondernemerschap in Europa - Groenboek (COM(2003)0027 - 2003/2161 (INI)) en
- A5-0328/2003 van mevrouw Zrihen over het industriebeleid na de uitbreiding (COM(2002)0714 - 2003/2063(INI)). 
Langen (PPE-DE ),
   .– Mijnheer de Voorzitter, aan mij de taak om vandaag te rapporteren over de besprekingen aangaande het Groenboek “Ondernemerschap in Europa”. Het gaat eigenlijk om drie documenten, want naast het Groenboek zijn er nog de mededeling van de Commissie “Eerst aan de kleintjes denken in een groter wordend Europa” en het verslag over de uitvoering van het Handvest voor kleine bedrijven. In het Parlement hebben we ons beperkt tot het Groenboek en ik zou allereerst de Commissie alle lof willen toewuiven. Met deze drie documenten heeft zij de huidige discussie over ondernemerschap en het stimuleren daarvan binnen de Europese Unie geëvalueerd, geïnventariseerd en beoordeeld.
Ik wil echter ook de collega’s bedanken die er tijdens de debatten voor hebben gezorgd dat het Parlement van de bevoegde commissie een veelomvattende lijst heeft gekregen met in totaal vijftig punten. Zij vormen de basis voor een aantal taken van de Commissie. Hiermee wordt ook duidelijk dat wij de aanpak van de Commissie grotendeels steunen. De commissie heeft het ontwerpverslag met de amendementen aangenomen bij een ruime meerderheid van 41 stemmen voor en slechts 4 stemmen tegen. Dit betekent dat het Parlement hier grotendeels op één lijn zit.
Wij willen, mijnheer de commissaris Liikanen, op basis van uw Groenboek alles in het werk stellen om het aantal zelfstandigen in de Europese Unie te verhogen, kleine bedrijven te steunen en aldus groei en innovatie te bevorderen, vooral in de dienstensector. In dit Groenboek komt duidelijk naar voren wat ondernemerschap is en waarom het belangrijk is voor werkgelegenheid en groei, maar ook voor concurrentievermogen en zelfontplooiing, kortom voor de samenleving als geheel. Daarom zijn we het erover eens dat we een gunstiger klimaat moeten scheppen. Dit betekent dat maatregelen noodzakelijk zijn op het gebied van onderzoek en ontwikkeling. Dit betekent ook dat we het aantal starters en de risicobereidheid een impuls moeten geven. Hoewel de risicobereidheid en de bereidheid om een bedrijf te beginnen in veel lidstaten van de Europese Unie op een hoog niveau liggen, doet Europa het op dit vlak slechter dan een aantal niet-Europese landen, met uitzondering van Ierland. In de meeste lidstaten ligt het niveau zelfs ver onder het mondiale gemiddelde. In uw Groenboek en ook in alle andere evaluaties, mijnheer de commissaris, komt dit duidelijk naar voren. Uw index richt zich vanzelfsprekend op de landbouw, maar het is opvallend dat de internationale index die hiervoor wordt gebruikt ook nog andere criteria bevat. Die laten duidelijk zien dat de lidstaten met de hoogste overheidsuitgaven als percentage van het BBP, die de hoogste werkloosheidscijfers hebben en die de grootste problemen ondervinden met de naleving van het Stabiliteits- en Groeipact, ook de landen zijn met het kleinste aantal startende ondernemingen. Er bestaat dus een verband tussen het sociale stelsel of de verwachting ten aanzien van overheidsuitkeringen, en de bereidheid om als zelfstandig ondernemer te beginnen. Daarom hebben wij een aantal voorstellen gedaan, waar ik nu niet in detail op zal ingaan. U hebt ze allemaal gelezen. Het zijn er vijftig in totaal. We hebben hierover een brede consensus bereikt tussen de parlementaire fracties van dit Huis. We verwachten dan ook, mijnheer de commissaris, dat dit verslag van het Europees Parlement en het Groenboek niet hetzelfde lot zullen zijn beschoren als het Groenboek over de handel. Daar werd namelijk wel over gedebatteerd, maar het verdween al snel stilletjes van tafel, zonder dat er verdere consequenties aan werden verbonden.
Ik wil mijn hartelijke dank uitspreken aan alle collega’s en aan de Commissie voor dit buitengewoon goede document. Zoiets zien we niet elke dag. Maar, mijnheer de commissaris, het industriebeleid kan ik nog niet prijzen en ik wil dan ook tot slot als rapporteur voor mijn eigen fractie nog een opmerking maken over het verslag van collega Zrihen. Het is een heel goed verslag over de uitgangspunten van het industriebeleid, maar we zijn het niet op alle punten eens. Op één punt in het bijzonder lopen de meningen zelfs sterk uiteen, ook binnen mijn eigen fractie. Het gaat om de vraag welke rol de open coördinatie in de toekomst moet spelen. Kunnen we alles coördineren of hebben ook de lidstaten een verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat het klimaat voor beginnende bedrijven en het industrieel beleid drastisch verbeteren? Dit wilde ik nog zeggen en ik bedank u voor uw aandacht.
Zrihen (PSE ),
   . – Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren ik zal niet herhalen wat mijn collega Langen al gezegd heeft in zijn uitstekende inleiding, die ons een passend kader biedt voor ons verslag.
Een paar jaar geleden heeft de Europese Unie zich in Lissabon tot doel gesteld om de meest concurrerende en meest dynamische kenniseconomie van de wereld te worden, in staat tot een duurzame economische groei met bovendien een kwantitatieve en kwalitatieve verbetering van de werkgelegenheid en een grotere sociale cohesie. Mijn overtuiging is dat het bij die doelstelling vooral over de industrie gaat en dan in het bijzonder over de verwerkingsindustrie. De industrie vormt immers de ruggengraat, de ware economische motor voor de groei in de Europese Unie.
In de loop van de afgelopen jaren kwam het ons echter voor alsof de verwerkingsindustrie enigszins vergeten werd, daar alle aandacht uitging naar de dienstensector en de sector van de nieuwe informatie- en communicatietechnologie. Jarenlang is het industriebeleid als zodanig overigens niet eens meer ter sprake geweest.
Deze mededeling werpt nu eindelijk de vraag op wat de Europese overheid voor onze industrie kan betekenen. Volgens de Commissie moet het industriebeleid maar om één ding draaien: het concurrentievermogen. Dat is niet onlogisch. In een steeds opener wereldeconomie kan de Europese industrie namelijk alleen toekomst hebben als ze in staat is zich met succes een plaats te verwerven in deze wereldomspannende economie. Maar dan moeten we het wel eens zijn over wat concurrentievermogen inhoudt. Laten we de geest van Lissabon en Göteborg trouw blijven. In de invulling van het begrip concurrentievermogen moeten we ons absoluut laten leiden door een evenwichtige benadering van de drie pijlers: de economie, het milieu en de sociale pijler. Dit Europese concurrentievermogen moet namelijk zijn weerslag vinden in onderzoek, arbeidsbekwaamheid, beroepsscholing, productiviteit, respect voor het milieu en de kwaliteit van de arrbeidsverhoudingen. Daarentegen is alle hoop op vergroting van het concurrentievermogen door voortdurend de kosten, vooral de salarissen, te drukken en/of door het milieu te verwaarlozen volkomen illusoir.
Wat betreft de middelen om dit doel te bereiken: we weten dat het industriebeleid gevormd wordt door de wisselwerking tussen vele andere beleidsterreinen: onderzoek, scholing, concurrentie, interne markt, belastingen, werkgelegenheid, sociale zaken en nog vele andere. Hoewel de Europese Unie op een aantal van die gebieden aanzienlijk aan de weg timmert, is het van fundamenteel belang om te kijken hoe we al die verschillende beleidsinstrumenten zo goed mogelijk kunnen coördineren om tot een echte industriestrategie voor de Europese Unie te komen.
In de mededeling van de Commissie worden goede vragen gesteld maar te weinig concrete antwoorden geboden. De mededeling vormt het startsein voor een heus debat, zoals we vanavond zullen zien. De Raad heeft zich al uitgesproken. Het Parlement zal dat doen via dit verslag. Natuurlijk is het zaak het nut van deze exercitie te verzekeren, zoals mijn collega Langen al aangaf, door te zorgen dat ze een vervolg krijgt in concrete maatregelen. Daarom dringen we er bij de Commissie op aan de ideeën in deze mededeling te concretiseren in een actieplan, dat vervolgens ter goedkeuring moet worden voorgelegd aan de Raad en aan het Parlement. Dat actieplan spits zich met name toe op de volgende hoofdlijnen: Ten eerste moeten de doelstellingen van het industriebeleid opgenomen worden binnen alle gemeenschappelijke beleidsterreinen van de Gemeenschap, in het bijzonder het concurrentiebeleid en het beleid voor de controle op staatssteun. Ten tweede moet ook de harmonisering van de nationale belastingstelsels, aangezien die nu een negatieve invloed hebben op de eenheidsmarkt, tot die doelen behoren. Ten derde moet dat plan ook voorzien in een aanzienlijke vermindering van de bureaucratie bij het opstarten van nieuwe bedrijven. Ten vierde moet onderzoek een kernpunt zijn, alsmede de manier om de resultaten daarvan optimaal ten goede te laten komen aan industrie en vernieuwing. Kwesties als de 3 procent die aan onderzoek moet worden besteed alsmede het Europese octrooi zijn bepaald niet onbelangrijk. Ten vijfde kan aan evenmin worden voorbijgegaan aan vragen betreffende de financiering van bedrijven, vooral waar het KMO’s en risicodragend kapitaal betreft. Ten zesde mag bij de tenuitvoerlegging van dit industriebeleid de sociale dialoog niet uit de weg worden gegaan, want het is alleen mogelijk een goed industriebeleid te voeren in overleg met de werkgevers, de vertegenwoordigers van de werknemers en zeker niet zonder hen of tegen hen in.
Laat me tot slot als overige cruciale elementen nog onderwijs, opleiding en beroepsbekwaamheid noemen. Het menselijk kapitaal blijkt steeds belangrijker te worden voor het industriële concurrentievermogen. Daarom stel ik voor dat de Europese Unie met een ambitieus initiatief komt, bijvoorbeeld om een streefbedrag vast te stellen voor de uitgaven aan levenslang leren. Overigens, als het gaat om sleutelsectoren als alternatieve of hernieuwbare energiebronnen, nanotechnologieën, ruimtevaart en staal, dient ook gewezen te worden op de rol van de grote Europese industriële projecten waarbij de particuliere en de publieke sector samenwerken, zoals GALILEO. Mij lijkt het initiatief van de technologische platforms een stap in de goede richting.
Bovendien zijn wij ons allen bewust van de noodzaak van een goed infrastructureel netwerk voor vervoer, energie en telecommunicatie om te kunnen profiteren van alle mogelijkheden van de Europese eenheidsmarkt. Nu de Unie binnenkort wordt uitgebreid met gebieden met minder goede verbindingen moeten we nadenken of het niet nodig is om de beschikbare middelen voor het financieren van noodzakelijke grote werken significant te verhogen. Mij dunkt dat de Europese Raad van afgelopen week het met dit standpunt eens is.
De Commissie heeft een globale sectorale analyse gegeven. Dat is een belangrijke en welkome ontwikkeling ten opzichte van de zuiver horizontale benadering. Toch zou het wenselijk zijn om het niet bij die sectorale analyse te laten, maar deze als basis te laten dienen voor sectorale actie. Het thema van het industriebeleid staat dus centraal in onze debatten, je hoeft alleen maar de conclusies van de laatste Europese Raad te lezen. Ik hoop net als mijn collega dat we het stadium van de eindeloze reeks verklaringen achter ons zullen laten en dat we over zullen gaan tot vastberaden en vruchtbare actie. 
Liikanen,
   .  Allereerst wil ik beide rapporteurs, mevrouw Zrihen en de heer Langen, gelukwensen met hun uitstekende werk. Laat me beginnen met industriebeleid voordat ik het zal hebben over ondernemerschap.
Het is van belang te weten dat u het standpunt deelt dat de verwerkingsindustrie weer bovenaan op de beleidsagenda moet komen te staan.
De verwerkingsindustrie stimuleert de groei van de dienstensector. Daarom is ze ook van belang voor de kennis- en diensteneconomie.
We moeten ons inspannen voor een evenwichtige benadering van duurzame ontwikkeling, waarbij de drie pijlers daarvan – de economische, maatschappelijke en ecologische – in evenwicht zijn en de vooruitgang parallel verloopt. Als de economie faalt – als we niet beschikken over concurrerende ondernemingen – dan komt de duurzame ontwikkeling als geheel in gevaar. Als de economische ontwikkeling achterblijft, dan zullen we er niet in slagen onze maatschappelijke en milieutechnische doelstellingen te bereiken.
Onnodig te zeggen dat dergelijke concurrentiekracht bovenal afhankelijk is van de specifieke kwaliteiten van Europa, zoals hoog gekwalificeerde menselijke hulpmiddelen en een technologische voorsprong, twee punten die in uw verslag terecht worden benadrukt.
Het ontwerpverslag roept ook op tot verdere maatregelen om de ideeën die in de mededeling zijn vastgelegd ten uitvoer te brengen. Laat mij kort samenvatten wat de Commissie tot dusverre heeft ondernomen alvorens over te gaan op ons beeld van de toekomst.
Voor de beoordeling wordt eerst gekeken naar de wijze waarop de diverse EU-beleidslijnen bijdragen aan de doelstellingen van het industriebeleid en hoe deze bijdrage zou kunnen worden verbeterd of versterkt. Dit beoordelingsproces is momenteel in volle gang. We hebben al een aantal beleidsterreinen geïdentificeerd waar de synergie nog sterk kan worden bevorderd. Ik zal u drie voorbeelden geven: regionaal beleid, dat op meer stelselmatige wijze kan worden aangewend om een cultuur van innovatie te bevorderen en om de veranderingen in de industrie beter te sturen; werkgelegenheidsbeleid, waarin de maatschappelijke dialoog op horizontaal en sectoraal niveau een nuttige rol kan spelen bij kwesties rond industriebeleid; en beleid rond onderzoek en ontwikkeling, waarin de tenuitvoerlegging van het zogenaamde ‘3%-actieplan’ van rechtstreeks belang is voor het industriebeleid.
Met betrekking tot het industriebeleid op sectoraal niveau stelt de Commissie momenteel een pakket activiteiten samen ten behoeve van de sectorale dimensie van de concurrentiekracht van de industrie. De Commissie zal de analytische grondslag van ons beleid verstevigen door de sectorale concurrentiekracht constant te peilen en de geselecteerde sectoren grondig te analyseren. Indien nodig zullen er specifieke initiatieven worden voorgesteld met als doel de concurrentiepositie van de sectoren te verbeteren.
We werken al aan een aantal specifieke, sectorale initiatieven, bijvoorbeeld op het vlak van strategie voor geneesmiddelen, ruimtevaart en biotechnologie, en er zullen nog meer initiatieven volgen.
De textielsector is een van de eerste sectoren die aan een diepgaande concurrentieanalyse zal worden onderworpen zoals beschreven in de mededeling. Volgende week zal de Commissie een mededeling aannemen over de toekomstige uitdagingen voor de textiel- en kledingsector. Ik weet dat deze kwestie voor veel leden van dit Parlement een uitermate hoge prioriteit heeft.
Tegelijkertijd zullen de maritieme industrieën ook het onderwerp zijn van zo'n initiatief en volgende week wordt het ‘Leadership 2015’-programma gepresenteerd. De Commissie zal op basis hiervan een mededeling doen.
We hebben ook een technologieplatform geïntroduceerd over de toekomst van mobiele technologieën en systemen in Europa. Dat verslag zal in januari gereed zijn. Dit is slechts een voorbeeld van de manier waarop horizontaal beleid en verticale sectorale oplossingen elkaar aanvullen.
Als we nu kijken naar de toekomst, zal de Commissie verslag uit moeten brengen over de ideeën en beginsels die in de mededeling zijn vervat. Dat zullen we begin volgend jaar doen. We moeten een meer gedetailleerde en operationele aanpak vinden voor kwesties als de mobilisering van de juiste beleidsinstrumenten om met de gevolgen van de uitbreiding voor de industrie om te gaan, en de internationale dimensie van het industriebeleid, bijvoorbeeld in verband met het initiatief van de Commissie ‘De grotere Europese nabuurschap’.
Wij moeten ons bezinnen over de wijze waarop de koppeling tussen het industriebeleid van de EU en dat van de lidstaten verbeterd kan worden. Op dat terrein zullen de lidstaten immers het leeuwendeel van de verantwoordelijkheden behouden.
De Commissie werkt momenteel aan een geïntegreerde concurrentiestrategie op verzoek van de Raad voor de mededinging. Hopelijk kunnen we deze in november presenteren. In deze strategie zullen verschillende elementen, zoals O[amp]O-beleid en het mededingingsbeleid voor de interne markt, worden gecombineerd met het industriebeleid. Er is duidelijk een nauwe coördinatie tussen deze beleidsterreinen geboden.
Ik hoop dat we kunnen blijven rekenen op de steun van het Parlement voor onze inspanningen het industriebeleid bovenaan op de beleidsagenda van de EU te houden. In tijden van grote economische uitdagingen moeten we nu eenmaal ernstiger zijn. Een dergelijke benadering van het industriebeleid moet van permanente aard zijn.
Op het vlak van ondernemerschap ben ik het volledig eens met het betoog van de heer Langen. Stimulering van ondernemerschap en de oprichting van nieuwe bedrijven vormen een essentieel onderdeel van de versterking van de Europese concurrentiepositie.
Om een beter begrip te kweken van hoe we het Europese ondernemerspotentieel optimaal kunnen benutten en om tevens een Europese agenda voor ondernemerschapsbeleid te formuleren, hebben we het Groenboek ‘Ondernemerschap in Europa’ gepubliceerd. In dit document werden nationale en regionale beleidsmakers, ondernemersorganisaties, adviseurs, academici en denktanks opgeroepen hun eigen standpunten en suggesties naar voren te brengen in een raadplegingsprocedure die op het Groenboek volgde. Tijdens deze raadpleging kwam er een aantal kwesties naar voren die betrekking hadden op twee vragen die in mijn ogen voor Europa van cruciaal belang zijn.
Ten eerste: waarom worden er zo weinig nieuwe ondernemingen gestart wanneer een relatief groot aantal mensen blijk geeft van een hoge mate van waardering en respect voor het ondernemerschap? Waarom zijn er zo weinig mensen die het zelf proberen?
Ten tweede: waarom zien zo veel Europese KMO's groei louter als een risico in plaats van als een kans? Meer mensen moeten ondernemingen oprichten en meer KMO's moeten de ambitie hebben om te groeien.
De raadpleging heeft de aandacht getrokken van een groot aantal belanghebbenden in heel Europa en daarbuiten. We werken nu aan een actieplan op basis van deze raadpleging. Dit actieplan zal aan het eind van dit jaar worden gepresenteerd.
Wij zijn van plan het actieplan rond drie prioriteiten te construeren. Allereerst moeten de barrières voor Europa's bestaande ondernemers worden verlaagd, een kwestie van bijzonder belang voor KMO's. Ten tweede moet bij deze ondernemingen de ambitie voor groei worden aangewakkerd. En ten derde moeten initiatieven voor nieuwe ondernemingen worden gestimuleerd.
In het actieplan zullen een zeker aantal hoofdmaatregelen worden gesuggereerd die door zowel de Commissie als de lidstaten moeten worden ondernomen. De rol van de lidstaten is hier van fundamenteel belang. Voor vele beleidsterreinen waar maatregelen geboden zijn, ligt de bevoegdheid op nationaal of regionaal niveau.
Er zal een aantal toepasselijke follow-up-procedures en ondersteunende maatregelen moeten komen om de vooruitgang te beoordelen en te stimuleren. Voor dit doel zal er moeten worden voortgebouwd op bestaande of aangepaste verslagleggingsmechanismen, zoals het verslag betreffende de tenuitvoerlegging van het Handvest, dat we hier vandaag hebben besproken.
Ik verheug mij op het debat in het Parlement vandaag, ook al vindt het zo laat op de avond plaats. Ik roep het Europees Parlement op om dit belangrijke initiatief te steunen. 
Guy-Quint (PSE ),
   . – Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, namens de Begrotingscommissie zou ik erop willen wijzen dat de doelstellingen van Lissabon op de eerste plaats moeten blijven komen bij het sociaal-economisch beleid van de Unie, vooral nu, aan de vooravond van de uitbreiding, en dat het daarom noodzakelijk is dat de lidstaten de benodigde middelen ter beschikking stellen voor de begroting van de Europese Unie om deze doelstellingen te realiseren.
Hoewel we kunnen vaststellen dat kwantitatief beschouwd de uitvoering van deze begrotingsposten over het algemeen wel in orde is – de uitvoeringsgraad is uitstekend –, is dat soms niet het geval als we kijken naar de kwaliteit van de begrotingsuitvoering en in het bijzonder als het gaat om de zeer kleine ondernemingen en de ambachtelijke industrie. Het komt ons voor – en u weet dat we u dat al meerdere malen hebben gezegd – dat de Commissie moeite heeft manieren te vinden om het geld ook werkelijk bij dat soort ondernemingen terecht te doen komen, of dat nu gelden van de Europese Investeringsbank zijn voor normatieve investeringen en investeringen op het gebied van milieu en nieuwe technieken, of ook de onderzoeksgelden, met name op het gebied van arbeidsrecht binnen ondernemingen. Wij hechten er dus veel belang aan dat dit gat wordt gedicht, want de zeer kleine ondernemingen en de ambachtelijke industrie maken meer dan 90 procent uit van de Europese ondernemingen en ze leveren zowel werkgelegenheid als de innovatie die u wenst. Zo leveren al deze ondernemingen een actieve bijdrage aan de realisatie van de Lissabon-doelstellingen en aan de geest van die doelstellingen.
Die ondernemers, mannen en vrouwen, verdienen bijzondere aandacht van de Commissie gezien hun belang voor de stabiliteit van de sociaal-economische structuur en de duurzame werkgelegenheid, en vanwege de risico’s die ze nemen. Voor dergelijke initiatieven zijn niet alleen mensen nodig die bereid zijn risico’s te nemen, maar ook een algemeen klimaat waarin iedereen gelijke kansen krijgt. Het is ook aan ons om die ondernemingsgeest aan te wakkeren door gunstige omstandigheden te scheppen voor het opstarten van bedrijven. Ik hoop dat we de komende jaren de geëigende middelen kunnen inzetten om deze doelstellingen te realiseren. Dit is namelijk noodzakelijk voor het realiseren van onze grote, dynamische visie op de economische ontwikkeling van Europa. 
Mayol i Raynal (Verts/ALE ),
   . – Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, vandaag staat het dan toch op de agenda, het industriebeleid: een mededeling van de Commissie, een lezing van de heer Prodi, een gezamenlijke brief van de heren Chirac, Schröder en Blair, de uitkomsten van de vorige Europese Raad. Ik zou zeggen: het was hoog tijd! Onze landgenoten maken zich namelijk zorgen. Ze hebben het gevoel dat onze industriële structuur uit elkaar valt. Ze moeten bitter vaststellen dat bedrijven sluiten of naar elders vertrekken, vaak naar het Midden-Oosten, naar een aangrenzende lidstaat of soms naar toekomstige lidstaten. En ze vragen ons wat Europa daaraan doet.
Die bezorgdheid lijkt me gegrond en de vraag lijkt me legitiem. Hebben wij het immers niet steeds over een sociale markteconomie en over sociale cohesie? Ze beoordelen de situatie dus door deze te vergelijken met onze loffelijke doelstellingen. Daarom verdient mevrouw Zrihen Zaari onze felicitaties voor haar initiatiefverslag. Het is ook een lastig onderwerp. De rapporteur heeft het merendeel van de adviezen van de geraadpleegde commissies overgenomen, vooral van de onze, de Economische en Monetaire Commissie. Ik kan haar dat niet kwalijk nemen, maar soms leidt het tot een bonte opsomming die aan het werk van Prévert doet denken en soms ook wordt aan onze arme Commissie gevraagd om wonderen te verrichten, te meer daar er veel obstakels zijn voor een doelmatig industriebeleid en sommige van die obstakels buiten de bevoegdheidssfeer van de Commissie liggen.
Het eerste obstakel lijkt me het bovenmatige geloof van de Unie in de marktwerking. Door middel van een gematigd protectionisme, ruimere gelegenheid voor overheidsinterventie en door een onderscheid te maken tussen concurrentie en predatie zouden de negatieve bijwerkingen van de grillen van de markt moeten kunnen worden beperkt.
De fiscale en sociale verschillen vormen een tweede obstakel. Helaas liggen en in de Unie op de loer. Niettemin geven de lidstaten op die terreinen zo goed als niets van hun soevereiniteit prijs. Maar zonder harmonisering kan er nooit sprake zijn van eerlijke concurrentie.
Een derde obstakel is het lage niveau van onze bestedingen op het gebied van onderzoek en investeringen. Wij zitten op 1,07 procent van het BBP terwijl de Japanners naar het schijnt wel 3 procent halen.
Ten slotte ben ik er niet zeker van dat de uitbreiding ons van alle problemen zal verlossen. Misschien zijn we wat dat aangaat wel te optimistisch. Met al die obstakels en al die moeilijkheden kan ik de Commissie en onszelf alleen maar succes en sterkte wensen. 
Gillig (PSE ),
   . – Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, ik zou allereerst mijn collega Zrihen willen bedanken voor het uitstekende werk dat zij verricht heeft. Daarnaast ben ik verheugd dat de Raad en de Commissie gezamenlijk opnieuw het industriebeleid als een van de speerpunten willen beschouwen van de Europese Unie. We moeten namelijk niet vergeten dat de Europese integratie juist hiermee ooit begonnen is. Onze communautaire toekomst is ooit bezegeld door de integratie van de toentertijd belangrijkste sectoren van de industrie: kolen en staal. Sindsdien zijn onze ambities op het gebied van industriebeleid achtergebleven en ondergesneeuwd onder handel, concurrentie en vrije markt – waar overigens positieve resultaten zijn bereikt, dat moet ik toegeven. Een van de gevolgen is echter dat wij, onder de huidige omstandigheden van onvermijdelijke, grote industriële veranderingen, veel te weinig hebben geanticipeerd op de effecten daarvan, vooral op het gebied van de werkgelegenheid. De collectieve ontslaggolven in alle vijftien Europese lidstaten bevestigen dat – daar is zojuist al op gewezen. Als we hier niets tegen doen zal dit straks ook de nieuwe lidstaten treffen.
De ambities die wij aan de dag leggen op het gebied van groei, kwantitatieve en kwalitatieve verbetering van de werkgelegenheid en sociale cohesie – om de doelstellingen van Lissabon nog maar eens aan te halen – maken dat er een nieuw industriebeleid voor de Unie moet worden vastgesteld. Zowel voor de werkgelegenheid als voor de sociale en territoriale cohesie van de Unie is dit een cruciale opdracht. Alle sociale partners zijn bereid mee te praten bij het vaststellen van die doelstellingen en wel binnen het kader van een heus actieplan, zoals dat ook in het verslag wordt aanbevolen.
Namens de werkgelegenheidscommissie zou ik twee punten naar voren willen brengen, om te beginnen de kwestie van het concurrentievermogen van de industrie. Het concurrentievermogen is een centraal punt. Sommigen lijken te denken dat het kan worden teruggebracht tot alleen maar het terugdringen van kosten, maar er zitten meerdere kanten aan dit concept. De principes waarop het Europese sociale model is gebaseerd moeten hierin volledig tot uitdrukking komen, te weten het geheel van sociale factoren waar mevrouw Zrihen zojuist al over sprak, hetgeen ik niet zal herhalen. Deze factoren zijn geenszins alleen maar lasten.Het zijn volwaardige productieve factoren die evenveel aandacht moeten krijgen als de ontwikkeling van het onderzoek en de toepassing van nieuwe technologie.
Het tweede punt betreft de noodzaak om voor een meer geïntegreerd industriebeleid te zorgen. Bij zaken als de grote Europese projecten en de aan te moedigen technologische platforms zijn territoriale benaderingen geboden, waarbij territoriaal evenwicht en samenhang met het werkgelegenheidsbeleid voorop moeten staan. Een en ander dient plaats te vinden binnen de open coördinatiemethode of eventueel dwingender procedures, zoals de heer Langen schijnt te verlangen.
Tot slot zou ik willen zeggen, mijnheer de Voorzitter, dames en heren, dat het gebrek aan een industriebeleid, en daarmee dus ook aan de positieve effecten die daarvan te verwachten zijn, eraan bijdraagt dat veel van onze Europese medeburgers steeds meer het vertrouwen in onze instellingen verliezen. En dat geldt ook voor ons Parlement, daar wij geacht worden die burgers te vertegenwoordigen in hun meest legitieme belangen, waarvan de belangrijkste de werkgelegenheid is. 
Rübig (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, commissaris, dames en heren, ik heb vijf jaar bedrijfseconomie gestudeerd. Eén regel heb ik onthouden als stelregel voor de hele studie, namelijk dat men aan het einde van het jaar zwarte cijfers moet schrijven. Zwarte cijfers voor het bedrijf, maar uiteindelijk ook voor jezelf, omwille van het gezin en je zelfrespect. Ik heb vijftien jaar praktijkervaring als smid. In die tijd heb ik geleerd dat het er niet alleen om gaat zwarte cijfers te schrijven, maar ook en vooral hoe goed die cijfers zijn. Dat wil zeggen, hoeveel eigen vermogen kun je opbouwen in het bedrijf, is het gezin tevreden met je persoonlijke inkomen, en in hoeverre kun je op basis van je prestaties de toekomst veilig stellen?
Bij het ondernemersinkomen moeten we in feite drie factoren onderscheiden. Ten eerste passend loon voor het werk. Als iemand veertig, vijftig, zestig of tachtig uur per week werkt, moeten we uitgaan van een eerlijke basis voor het loon. Ik vind dat we een ondernemer in dit opzicht gelijk moeten stellen aan een werknemer en dat het minimumloon in ieder geval belastingvrij moet zijn. De ondernemer heeft kapitaal geïnvesteerd. In het Groenboek staat niets over het feit dat eigen vermogen rente moet opbrengen en hoe het belast moet worden. De ondernemer draagt per slot van rekening het risico, het risico van de talrijke aansprakelijkheden die hij op zich moet nemen.
In het Groenboek wordt echter ook niet aangegeven welke aansprakelijkheden heden ten dage voor de ondernemer voortvloeien uit het . Daarom dienen de prestaties op een rechtvaardige wijze bepaald te worden. In dit verband hebben we de mededingingsraad nodig, die in de toekomst zeer eenvoudig vorm kan geven aan deze eerlijke voorwaarden voor de mededinging.
Gill (PSE ).
    Mijnheer de Voorzitter, ik zou beide rapporteurs willen gelukwensen met dit uitstekende verslag. Zoals reeds is gezegd, ligt de uitdaging van de Europese Unie erin om hoofdfactoren te benoemen waarmee kan worden gebouwd aan een klimaat waarin ondernemersactiviteiten een grotere kans op succes hebben.
De houding van mensen ten aanzien van betrokkenheid bij ondernemerschap loopt in de Europese Unie sterk uiteen, zoals commissaris Liikanen al zei, hoewel de Europese Unie gemiddeld genomen geen tekort heeft aan zelfstandige ondernemers. In Lissabon heeft de Europese Unie toegezegd dynamischer en meer concurrerend te worden, maar tot dusverre is deze toezegging niet meer dan een abstract concept en ligt de daadwerkelijke uitvoering flink achter op schema.
Hoewel ik de Lissabon-doelen volledig steun, moeten de lidstaten een grotere inzet betrachten. Voor het document betreffende ondernemerschap is hierin duidelijk een belangrijke rol weggelegd. Wij moeten ons er echter bewust van zijn dat Europa in vergelijking met de VS en Australië nog steeds achterblijft wanneer het gaat om aantallen startende ondernemingen. Als de Europese Unie de Lissabon-doelen voor werkgelegenheid en welvaart wil halen, zullen de omstandigheden voor ondernemers duidelijk moeten worden verbeterd.
Eén manier om dit te doen is door de belangrijkste obstakels aan te pakken. Veel ondernemers hebben te maken met culturele en sociale barrières, barrières in de wetgeving, zowel op Europees als nationaal niveau, barrières in verband met de toegang tot financiering, onderwijs en training, en natuurlijk ook de soms negatieve effecten van de media.
Ik ben bezorgd dat deze barrières momenteel schadelijk zijn voor de potentiële economische en maatschappelijke bijdrage van kleine ondernemingen in de Europese Unie. Maar waarom is ondernemerschap zo belangrijk? In mijn regio, de West Midlands, heb ik gezien hoe KMO's kansen bieden op het vlak van productiviteit en concurrentie en ons tegelijkertijd de instrumenten verschaffen om achterstandsgroepen meer invloed te geven, sociale uitsluiting tegen te gaan en bij te dragen aan sociale vernieuwing. Maar we moeten dit niet als een doel op zich zien. Het moet een middel zijn om een doel te bereiken en het is van belang dat het ondernemerschap geconcentreerd blijft op het streven naar een hogere efficiëntie, meer dynamiek en een sterkere groei.
Wat moeten we doen om dit te bereiken? Er zijn al maatregelen genomen om een aantal barrières waar ondernemers mee te maken hebben weg te nemen. We moeten de Commissie en de lidstaten in veel van dergelijke kwesties echter meer sturen.
Waar ik me zorgen over maak is dat het stigma van bedrijfsfaillissement in Europa wel in brede kringen als probleem erkend wordt, maar dat het niet doeltreffend genoeg wordt bestreden. Ondernemerschap is in de allereerste plaats een manier van denken en het is nu eenmaal erg moeilijk om een manier van denken in wetgeving te vangen. We kunnen mensen niet dwingen ondernemer te worden, maar we kunnen door middel van wetgeving wel een geschikt kader voor ondernemerschap creëren.
De heer Langen sprak over het meer risicomijdende karakter van de EU-burger in vergelijking met de Amerikaanse burger. We moeten kijken naar andere gemeenschappen binnen de EU en proberen hiervan te leren. Een paar maanden geleden heb ik een conferentie voor de Commissie voorgezeten met het thema ondernemerschap onder etnische minderheden. Dergelijke evenementen bieden ons een zeer goede gelegenheid om erachter te komen waarom bepaalde gemeenschappen een meer ondernemende instelling hebben dan Europeanen. 
Herzog (GUE/NGL ).
   – Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik commissaris Liikanen en mijn mede- rapporteurs bedanken voor hun bijdrage. Er is namelijk moed voor nodig om uit te spreken dat deïndustrialisatie een heel serieus gevaar vormt.
Het opbouwen van een sterke industrie was een van de hoofddoelen van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal en vervolgens van de Europese Economische Gemeenschap. Maar nu zitten we al meer dan tien jaar zonder industriebeleid.
Waaraan valt dit anders te wijten dan aan onze buitengewoon vooringenomen opstelling, waarbij we het smeden van de eenheidsmarkt tegenover de rol van de staat stellen en de horizontale actie tegenover de sectorale? Elk van onze lidstaten voert zoveel mogelijk zijn herstructureringen door, maar niemand die zich bekommert om het bevorderen van het Europees productiesysteem als geheel.
Daarom wordt het vaststellen van een industriebeleid een zaak van algemeen belang. We staan voor een maatschappelijke keuze. Zonder nieuwe impuls voor de industrie is een herstel van de groei in Europa niet mogelijk. Het zou ook ronduit dom zijn om alle kaarten op de dienstensector te zetten, want die kan alleen floreren dankzij de toegevoegde waarde van de innovatie en de productiviteit in en rond de industrie. Als de lidstaten hun beleid niet op elkaar afstemmen, kan Europa nooit tot uitvalsbasis voor onze bedrijven worden in de mondialisering en zullen we de slag om het concurrentievermogen verliezen. Ik ben zeker voorstander van het ondernemerschap, maar ik denk dat ondernemingen zich pas kunnen ontwikkelen als we collectieve voorwaarden scheppen voor de groei in Europa. Daarom is het actieplan dat wordt geopperd ook zo belangrijk en vandaar de noodzaak van sectorale Europese projecten, van een herziening van de richtlijnen voor het mededingingsbeleid en de communautaire steun, van een handelsbeleid dat beter is voor onze ontwikkeling en van mogelijkheden om partnerschappen te sluiten rond territoriale gemeenschappen. Vooral in het geval van kleine ondernemingen is het niet voldoende om ze te creëren; het probleem van Europa is namelijk dat ze niet groeien.
Ten slotte is het goed om eerst de effecten te bepalen alvorens met wetgeving te komen. Daarnaast moeten we ook oppassen voor overreglementering. Wat nu van belang is, is dat we proberen om de Europese voortrekkers te scheppen die de basis kunnen vormen van een duurzame ontwikkeling. Tot slot wil ik nog kort iets zeggen over de methode. Herstel is niet mogelijk zonder participatie en daarom wil ik oproepen tot een strategische dialoog tussen de sociale partners, de autoriteiten en de communautaire instellingen.
Turmes (Verts/ALE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, we hebben in Europa een industriebeleid nodig, maar dan wel een industriebeleid dat gericht is op de toekomst, oftewel een groen industriebeleid. De Groenen bedanken mevrouw Zrihen dat zij erop gewezen heeft dat Europa op drie pijlers rust: een milieupijler, een sociale pijler en een economische pijler. Wij stellen vast dat vele van onze conservatieve vrienden, sommige liberalen en helaas ook sommige socialisten Göteborg en de noodzaak om het milieu in het beleid te integreren vergeten of proberen te vergeten. We mogen niet terug naar het sciëntisme van de jaren zestig, met een industriebeleid zonder en ecologie. Dat zijn namelijk basiselementen voor de eenentwintigste eeuw.
In dat opzicht willen wij als Groenen een beter gericht onderzoeksbeleid en zien wij met ongeduld uit naar het document van het DG Milieu over de milieutechnologieën, beloofd voor december, waar we veel van verwachten. De milieutechnologieën vormen immers een van de antwoorden op de gemondialiseerde markten van de toekomst.
Ook sociale samenhang is nodig. Er loopt een scherpe scheidslijn door dit Parlement doordat sommigen geloven dat het in de war brengen van een groot deel van de Europese burgers creativiteit oplevert. Wij als Groenen geloven dat de kracht van Europa gelegen is in zijn structuur en zijn sociale samenhang; die moeten we dan ook behouden.
Iets anders wat we moeten behouden en uitbouwen is de niet-commerciële sector. Het is zo helder als glas dat de commerciële sector steunt op de niet-commerciële sector en dat Europa een beleid voor de niet-commerciële sector op het gebied van educatie, infrastructuur en creativiteit node mist.
Het beleid op het vlak van de wereldhandel ten slotte: Ik denk dat we met India, China en Rusland in een nieuw hoofdstuk in de wereldpolitiek zijn aanbeland. In die landen is het niveau van het onderwijs namelijk erg hoog. Ze hebben daar dus steeds meer technici tot hun beschikking, die echter wel de komende tientallen jaren veel minder betaald zullen hoeven worden dan die van ons. De vraag is dus hoe wij met die realiteit zullen omgaan als we ons op het wereldtoneel alleen maar op de concurrentie richten in plaats van op partnerschappen. 
Ó Neachtain (UEN ).
   – Mijnheer de Voorzitter, ik juich de inspanningen van de Commissie om ondernemersactiviteiten in de Europese Unie te bevorderen van harte toe. In het Groenboek over ondernemerschap in Europa worden veel van de belangrijke kwesties behandeld en wordt tevens de weg gewezen naar de wezenlijke groei en werkgelegenheid die momenteel nodig zijn. Dit is een van de voornaamste elementen van de Lissabon-strategie: het streven om van de EU tegen het jaar 2010 een regio te maken met de meest concurrerende en dynamische kenniseconomie ter wereld. Uit de internationale index voor ondernemers blijkt duidelijk aangegeven dat de EU tekortkomingen vertoont die aangepakt moeten worden. Op de Europese Raad van vorige week is de Lissabon-agenda besproken en ik ben vooral ingenomen met het feit dat investeringen in menselijk kapitaal, innovatie, onderzoek en ontwikkeling en vaardigheden daar als belangrijke onderwerpen aan bod zijn gekomen.
Als volksvertegenwoordiger afkomstig uit een van de meest afgelegen gebieden van Europa, vindt ik het bemoedigend om in de conclusies van de Raad te lezen dat de speciale behoeften van dergelijke regio's erkend worden. Er moet bijzondere aandacht worden geschonken aan de behoeften van innovatieve KMO's die actief zijn op de grenzen van de technologie en hun technologie overbrengen naar afgelegen regio's.
In de nieuwe informatiesamenleving hoeft een perifere ligging geen nadeel meer te zijn. Als er gewerkt wordt aan de nodige infrastructuur, met name breedband, en als er voldoende wordt geïnvesteerd in het aanleren van de noodzakelijke vaardigheden, dan zullen regio's als het westen en noorden van Ierland in staat zijn om op gelijke voet te concurreren met meer centraal gelegen gebieden.
Dergelijke investeringen zijn van essentieel belang voor het groeipotentieel van Europa. Als we de Lissabon-doelen willen bereiken moeten we ons richten op het mobiliseren van investeringen en op de vorming van de juiste regulatorische voorwaarden. We moeten proberen te zorgen voor onderzoeksinfrastructuur, zoals wetenschapsparken, industriële innovatie, onderzoeks- en ontwikkelingsprojecten en informatie- en communicatietechnologieën. De lidstaten zullen zich ook moeten inzetten om het streefpercentage van 3 procent van de begroting dat door de Commissie is voorgelegd te verwezenlijken.
Tot slot hebben we een geïntegreerd beleid nodig dat verschillende beleidsterreinen beslaat. Ik ben ervan overtuigd dat het de kleine, plaatselijke projecten zijn die het grootste potentieel bieden en dat we ons in het bijzonder moeten richten op de verbetering van het kader voor kleine en middelgrote ondernemingen. 
Ilgenfritz (NI ).
   –Mijnheerde Voorzitter, commissaris, laten we elkaar niets wijs maken. Velen zijn zich ervan bewust dat het MKB in Europa belangrijk is en dat hoge belastingen en de alsmaar uitdijende bureaucratie de ontwikkeling van onze ondernemingen belemmeren. Wanneer het echter gaat om de essentie, vergeten veel politici – zowel nationale als Europese – waarvoor ze zich eigenlijk hebben ingezet en stemmen ze uiteindelijk voor belastingverhogingen, meer bureaucratie en meer complexe wetgeving. Dat is ook een van de belangrijkste redenen waarom kleine en middelgrote bedrijven tegen onze verwachtingen in niet groeien.
De onderhavige ontwerpresolutie betreffende de marktregelingen voor beoefenaars van vrije beroepen is een sprekend voorbeeld van dit spel met doorgestoken kaarten. We pretenderen dat we ons inzetten voor de betrokkenen, maar streven in de praktijk naar precies het tegenovergestelde. Dit initiatief heeft als doel zowel de toegang tot de markt als de activiteiten van jonge en kleine freelance-bedrijven aanzienlijk te bemoeilijken. Ik beschouw het uitstel van de stemming van vandaag over deze ontwerpresolutie echter als een positief teken dat enkele van onze collega’s dit dubbelhartige gedrag herkennen en ertegen in het geweer komen door zich daadwerkelijk in te zetten voor verbetering van de financiële situatie van het midden- en kleinbedrijf. 
Ferrer (PPE-DE ).
    Geachte Voorzitter, geachte commissaris, de uitvoering van de strategie van Lissabon met het oog op de verbetering van de concurrentie van ons bedrijfsleven is van essentieel belang voor het aanzwengelen van de Europese economie en het behoud van ons sociale model. Om dit doel te verwezenlijken is er een breed en dynamisch ondernemersnetwerk nodig dat vooral bestaat uit kleine en middelgrote bedrijven, aangezien die het beste in staat zijn om zich aan te passen aan een voortdurend veranderende omgeving en daarmee het antwoord kunnen vormen op de zorgen die er onder de bevolking leven over de werkgelegenheid.
Voor de instandhouding van dit netwerk is een goede werking van de binnenlandse markt en een handelsbeleid dat derde landen ontsluit op basis van reciprociteit niet voldoende. Ook een industriebeleid waarin rekening wordt gehouden met de speciale behoeften die leven in verschillende branches volstaat niet, hoe belangrijk dat ook mag zijn. En in die zin wil ik u ook graag laten weten, mijnheer de commissaris, dat ik ingenomen ben met uw voornemen om een mededeling op te stellen over de textiel- en confectiebranche.
Naast al die aspecten die ik al noemde is ook het stimuleren van de ondernemersgeest van groot belang, alsmede het opstarten van nieuwe ondernemingen en de bevordering van een gunstig klimaat waarin de ondernemingen zich kunnen ontwikkelen en kunnen groeien; zonder ondernemingen is er immers geen ondernemersnetwerk. Vandaar ook het belang van het Groenboek van de Commissie en het verslag-Langen, dat wij hier vandaag bespreken. Ik wil de rapporteur graag nog gelukwensen met het voortreffelijke werk dat hij heeft verricht.
Wij moeten inderdaad blijven benadrukken hoe belangrijk en waardevol het midden- en kleinbedrijf is als steunpilaar van de Europese economie en zorgen voor een klimaat waarin ondernemers de juiste scholing kunnen volgen, waarin nieuwe ondernemingen worden opgestart, reeds bestaande ondernemingen kunnen groeien, de concurrentie wordt bevorderd en waarin alle juridische, administratieve en fiscale struikelblokken uit de weg worden geruimd die het ondernemen bemoeilijken, dit alles in de lijn van de voorstellen in het verslag-Langen. Als dat niet gebeurt zullen de doelstellingen van Lissabon die – laten wij dat niet vergeten – van nu tot het jaar 2010 zouden moeten zorgen voor vijftien miljoen nieuwe banen en een betere sociale cohesie, verworden tot wensen die onmogelijk in vervulling kunnen gaan. 
Désir (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, de Europese Unie heeft een industriebeleid nodig. De uitbreiding maakt deze behoefte nog dringender en dit beleid kan niet louter bestaan uit een mededingingsbeleid. Dat alleen kan namelijk niet voorzien in een antwoord op de sociale uitdagingen en het risico van rücksichtsloze verplaatsing van industrie naar gebieden met lage belastingen en lage lonen. Evenmin is het voldoende in het licht van onze ambitie om een kwalitatief hoogstaande, innovatieve industrie te verkrijgen met grote toegevoegde waarde, die veel kennis in huis heeft en voor veel hoogwaardige werkgelegenheid zorgt. Die ambitie zouden wij zowel voor de huidige lidstaten als voor de kandidaatlanden moeten koesteren. We mogen niet vervallen in het soort fatalisme dat Europa gedoemd is tot deïndustrialisatie of tot concentratie van de industrie in de landen van Centraal- en Oost-Europa.
Evenmin als de heer Herzog geloof ik dat we die fatalistische visie, of de illusie dat de Europese economie sterk kan blijven wanneer we ons alleen op de diensten richten, terwijl we veel van onze technologische troeven uit handen geven, kunnen bestrijden door enkel en alleen te verwijzen naar het belang van de ondernemingsgeest. Daar zijn ook daadwerkelijke industriestrategieën voor nodig. In de mededelingen van de Commissie zijn die echter nog nauwelijks terug te vinden. Een echt industriebeleid moet gebaseerd zijn op grote projecten en op strategieën die worden gesteund in sectoren waar bijvoorbeeld inspanningen op het gebied van onderzoek en ontwikkeling gepaard gaan met het kweken van Europese koplopers. Vooral het stimuleren van hergroeperingen zou koplopers kunnen opleveren die op wereldschaal kunnen opereren en in wier kielzog een hele sector van KMO’s tot bloei zou kunnen komen. En dat levert dan weer banen op. Tot nu toe gebeurt dat – als het al gebeurt – voornamelijk op basis van intergouvernementele en dus niet communautaire initiatieven. Neem bijvoorbeeld Airbus, de defensie-industrie of Arianespace, en er zijn nog veel meer terreinen – u heeft er overigens meerdere genoemd – waarop veel ambitieuzer en daadkrachtiger optreden geboden is. Wat dat aangaat denk ik dat het aan de Commissie is om initiatieven te ontplooien, hoewel we haar natuurlijk wel de bevoegdheden daarvoor moeten geven. Misschien hebben we naast een commissaris voor mededingingsbeleid ook wel een commissaris voor industriebeleid nodig?
Ten slotte moet dit industriebeleid, inclusief het aspect van het concurrentievermogen, geformuleerd worden vanuit een sociale visie. Mevrouw Zrihen had het daar al over. Op dat vlak is er een aantal sleutelkwesties waar we niet omheen kunnen. Ik wil wijzen op de fiscale harmonisering, de voorwaarden voor de sociale harmonisering – vooral na de uitbreiding – en de vertegenwoordiging van de arbeiders in de grote Europese concerns, zonder welke er geen sprake kan zijn van een echte sociale dialoog. Wat dat betreft wordt de herziene richtlijn inzake de instelling van Europese ondernemingsraden nog altijd tegengehouden, terwijl die wel is aangenomen door het Parlement. Als laatste wil ik nog wijzen op het beleid op het gebied van levenslang leren.
Ter afsluiting wil ik nog de aandacht vestigen op het volgende: in onze ondernemingen, in onze landen, is het eenvoudiger om mogelijkheden voor scholing te bieden aan mensen die al heel hoog opgeleid zijn dan aan de laagst opgeleide mensen. Daarom hoop ik dat ons Parlement in grote meerderheid voor het verslag van mevrouw Zrihen zal stemmen en dat de Commissie daar gevolg aan zal geven. 
Purvis (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, de heer Langen heeft het Europese ondernemerschap een grote dienst bewezen met dit verslag. Hij kan rekenen op mijn volledige steun, maar wat we nog het meeste nodig hebben om van Europa een ondernemersvriendelijke regio te maken, is een radicale omslag in de mentaliteit ten opzichte van succes en faillissement.
In Amerika zal een arm persoon die langs de luxe villa van een magnaat loopt de aspiratie voelen om hetzelfde te bereiken. In Europa zou dezelfde persoon waarschijnlijk slechts hatelijke opmerkingen maken en van zijn regering verlangen om het de magnaat door middel van belastingen onmogelijk te maken zijn activiteiten uit te oefenen. Afgunst en ontmoediging zijn de vijanden van succes en van een succesvolle ondernemerseconomie.
In Amerika krijgt de falende ondernemer lof voor het feit dat hij het geprobeerd heeft en ziet men zijn poging als een waardevolle ervaring voor de volgende keer. Een ondernemer die failliet gaat wordt gestimuleerd bij het herwinnen van zijn zelfvertrouwen en gesterkt in zijn wil om het nogmaals te proberen. In Europa wordt een failliete ondernemer in een situatie van financiële en juridische onzekerheid aan zijn lot overgelaten. Hij zal worden bespot en beschimpt en het zal hem heel moeilijk worden gemaakt om het opnieuw te proberen.
Slechts zelden zal de vernieuwer, de uitvinder of het ondernemende individu beschikken over alle financiële middelen en zakelijke vaardigheden die noodzakelijk zijn voor wezenlijk en duurzaam succes. Dit is het terrein waarop de particuliere investeerder, de welwillende adviseur en de non-executive director een belangrijke rol spelen.
Dit is de reden dat ik zo ingenomen ben met het feit dat in paragraaf 34 van het verslag van de heer Langen de rol van de particuliere investeerder wordt onderstreept. Daarom roep ik het gehele Parlement op om zijn steun te geven aan amendement 7, waarin wij uitdrukking geven aan onze bezorgdheid over de tendens om non-executive directors, die zo'n essentiële bijdrage leveren aan het succes van een onderneming, het leven zuur te maken.
Laten we ons milder opstellen wanneer een onderneming faalt. Laten we die eerste poging, die tweede poging, die wil om het te blijven proberen, stimuleren. Laten we succes toejuichen en laten we blij zijn voor onze meest ondernemende medeburgers wanneer zij hun inspanningen beloond zien. Alleen dan kan er sprake zijn van een werkelijk gunstig ondernemersklimaat in Europa. 
Mann, Thomas (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, in landen als India, China, Thailand en Argentinië wordt een ondernemersgeest tentoongespreid die zijn weerga niet kent. In de grote lidstaten van de EU echter wordt de mentaliteit gekenmerkt door een risicomijdend pessimisme als gevolg van tegenvallende economische cijfers en de vele aangekondigde, maar niet uitgevoerde hervormingen. Europa zal het in de mondiale concurrentiestrijd beter doen wanneer er bijvoorbeeld aanzienlijk meer nieuwe ondernemingen worden opgericht. Werner Langen heeft een zeer goede analyse gepresenteerd van het Groenboek van de Commissie en substantiële verbeteringen voorgesteld. Laten we leren van bijvoorbeeld van Ierland, dat wat betreft wereldwijd deel uitmaakt van de kopgroep, omdat het nauwelijks bureaucratie kent, een eenvoudig belastingstelsel heeft en de pioniersgeest actief bevordert.
Wij moeten echter niet alleen de oprichting van nieuwe ondernemingen bevorderen, maar ook – dit wordt in het Groenboek slechts in de marge aangestipt – de verdere ontwikkeling van bestaande ondernemingen, van de ambachtelijke en van de familiebedrijven. Wij zijn voorstander van een actieplan dat loopt tot eind 2003, dat realiseerbare voorstellen en een bindend tijdschema bevat en waarvan het handvest van de kleine ondernemingen een wezenlijk bestanddeel moet zijn. Vraag het maar aan een specialist, de voorzitter van SME Global, onze collega Paul Rübig. Laten we duidelijke taal spreken: ondernemingen hebben rechtstreekse en eenvoudige toegang nodig tot financiële middelen, van risicokapitaal tot kredieten van de EIB en het EOF. Bij de oprichting hebben ze belastingverlichting nodig en bij opvolgingsproblemen fiscale en bureaucratische regelingen. Zij hebben behoefte aan de noodzakelijke innovatie- en technologietransfer, zoals onze collega Purvis terecht heeft gezegd, en ondersteuning door particuliere investeerders. Ik ken velen van hen. Ook moeten wij hun Europese netwerken stimuleren.
Gezien de stijgende werkloosheid mogen wij niet nog meer tijd verliezen. De politieke randvoorwaarden moeten gunstig zijn zodat ondernemingen weer iets kunnen ondernemen. Wanneer managers en werknemers een duidelijk perspectief hebben, zijn ze bereid flexibeler en mobieler te worden.
Liikanen,
   .  Mijnheer de Voorzitter, het is al laat en er moeten nog andere onderwerpen aan bod komen, dus daarom zal ik alleen even de rapporteurs, mevrouw Zrihen en de heer Langen, bedanken voor hun uitstekende werk en alle geachte afgevaardigden voor hun bijdragen. Wij zullen al deze zaken zorgvuldig bestuderen in de follow-up van de mededeling betreffende industriebeleid en het actieplan ter bevordering van het ondernemerschap. Ik verheug me erop u volgend jaar in de vroege winter weer terug te zien. 
De Voorzitter.
   - Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats. 
Folias (PPE-DE ),
    Ik ben bijzonder verheugd over het initiatief dat de Commissie met het Groenboek over het ondernemerschap heeft genomen. Ik wil eveneens de rapporteur, de heer Langen, van harte gelukwensen met het uitvoerige en coherente verslag dat hij ons vandaag voorlegt.
Wij moeten duidelijk maken dat als in de EU niet snel maatregelen worden genomen voor het ondernemerschap, we de doelstellingen van Lissabon wel definitief kunnen vergeten.
De plaag van de werkloosheid kan alleen het hoofd worden geboden door het ondernemerschap te bevorderen. Ondernemerschap zal de rijkdom van de EU kunnen verhogen en vooral ten goede komen van de economisch zwakke groepen.
Daartoe is het echter noodzakelijk dat de regeringen beginnen met de vereenvoudiging van de formaliteiten, bedrijfsvriendelijke belastingsstelsels invoeren en een gunstig ondernemersklimaat creëren opdat nieuwe bedrijven kunnen worden opgericht en tot bloei worden gebracht.
De banken mogen niet de scepter blijven zwaaien over de kleine en middelgrote ondernemingen. Zij zullen een veel nuttigere rol vervullen als zij de steun en toeverlaat worden van deze ondernemingen.
Tot slot moet onmiddellijk korte metten worden gemaakt met de nu al jarenlang door de linkse ideologie gecultiveerde opvatting dat winst de duivel en vijand is van de samenleving. Iedereen moet ervan doordrongen raken dat winst de beloning is voor degenen die hun best doen, die bereid zijn risico´s te dragen, dag en nacht zwoegen, ambitieus zijn en iets beters willen bereiken. Winst is de motor van ondernemerschap en brengt de mensen, volkeren en landen vooruitgang. 
Montfort (PPE-DE ),
   – In de Europese interne markt spelen de kleine ondernemingen een sleutelrol als het gaat om vitaliteit, innovatie en werkgelegenheid. Daarom ben ik blij met de groeiende en steeds openlijkere erkenning door ons Parlement van deze voortrekkers van de Europese economie; vooral de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie laat tegenwoordig geen gelegenheid voorbij gaan om deze ondernemingen te steunen. Het verslag van mijn collega Langen is kenmerkend voor de rol van de Industriecommissie, waardoor het Groenboek van de Commissie getiteld “Ondernemerschap in Europa” concreet verbeterd is. Dit is onder meer te danken aan de vele amendementen waar wij samen met de collega’s van de Fractie van de Europese Volkspartij voor gepleit hebben. Eindelijk wordt een definitie gegeven van de ondernemingsgeest, die de stichters van zowel grote als kleine ondernemingen inspireert. Hiermee kunnen toegesneden maatregelen getroffen worden voor het vereenvoudigen van de bureaucratie bij het oprichten en het laten functioneren van een onderneming, de overdracht ervan en de onmisbare belastingverminderingen. Er moet echter nog veel gebeuren. Zo moet er voor ondernemingen een Europees productdossier worden opgesteld, moeten de KMO’s beter vertegenwoordigd worden binnen de communautaire denktanks, moeten er ondersteuningsmaatregelen komen voor als zij internationaal willen gaan opereren, enzovoorts. Ik reken erop dat wij het werk in die richting zullen voortzetten. 
De Voorzitter.
   - Aan de orde is het debat over het verslag (A5-0330/2003) van mevrouw Angelilli, namens de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken, over de schadeloosstelling van slachtoffers van misdrijven (COM(2002)0562 - C5-0517/2002 - 2002/0247(CNS)). 
Angelilli (UEN ),
   – Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, het verslag dat ik u presenteer heeft als onderwerp het voorstel van de Commissie voor een richtlijn van de Raad betreffende de schadeloosstelling van slachtoffers van misdrijven. Hiermee wordt gevolg gegeven aan het Groenboek over schadeloosstelling van slachtoffers van misdrijven waarmee de Commissie in september 2001 de aanzet gaf tot het debat over dit vraagstuk. Een jaar geleden had ik de eer ook al een verslag over dit vraagstuk te mogen opstellen, en was het eveneens onderwerp van een resolutie van dit Parlement.
Bij meerdere gelegenheden is tijdens de debatten in dit Parlement over justitie en de strijd tegen de criminaliteit een Europees juridisch stelsel naar voren gekomen dat zich vrijwel uitsluitend, en ik zou zeggen terecht, richt op sancties, straffen en repressie. Pas in tweede instantie komt in dit stelsel ook de maatschappelijke rehabilitatie van de gevangenen aan de orde, en meer in het algemeen een preventief beleid ter voorkoming van criminele handelingen. Pas op de allerlaatste plaats komen helaas de slachtoffers van misdrijven; onschuldige burgers die maar al te vaak adequate bescherming en schadeloosstelling wordt ontzegd wanneer zij schade hebben geleden, zelfs wanneer die schade ernstig was. Vandaar de noodzaak om de bescherming van de slachtoffers tot centraal thema te maken van het debat over justitie.
Het meest urgente probleem dat opgelost moet worden betreft de enorme variatie tussen de nationale stelsels voor schadeloosstelling, en de geweldige verschillen tussen de afzonderlijke lidstaten wat betreft de omvang van de schadeloosstelling en de procedures voor de toekenning daarvan. Deze situatie is onverenigbaar met de beginselen die ten grondslag liggen aan de totstandkoming van een enkele ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid.
Er is dit jaar al veel vooruitgang geboekt. De Europese Unie heeft aangegeven wat de doelstellingen kunnen zijn en welke moeilijkheden de verschillende rechtsstelsels van de lidstaten met zich meebrengen. Daarnaast heeft de Unie vastgesteld aan welke vormen van hulp behoefte bestaat onder de slachtoffers van misdrijven, en een minimumniveau bepaald voor de gemeenschappelijke maatregelen die genomen moeten worden.
De voornaamste vooruitgang, waar we ook het meest naar uitzien, is echter de wil om een strategie te volgen die bindende communautaire wetgeving voorschrijft, ter verwezenlijking van de politieke doelstellingen van Tampere. Dankzij deze richtlijn kunnen we een eerste stap zetten in de richting van de harmonisatie van de verschillende strafrechtstelsels in Europa terzake van de behandeling van slachtoffers van misdrijven. Zonder het subsidiariteitsbeginsel op enigerlei wijze aan te tasten kunnen we op die manier verzekeren dat de slachtoffers voldoende aandacht krijgen, de steun ontvangen die ze nodig hebben en worden vergoed voor de geleden schade, ook wanneer de dader niet bekend is, verdwenen is of de vergoeding niet uit eigen zak kan betalen. De Europese Unie zal voor gepaste wetgeving moeten zorgen waarin in ieder geval gemeenschappelijke categorieën worden vastgesteld voor het definiëren van begrippen als slachtoffer van een misdrijf, begunstigde van de schadeloosstelling in het geval het slachtoffer is overleden en gemeenschappelijke procedures en formaliteiten inzake de betaling. Zo kan in ieder geval worden voorkomen dat het bedrag van de schadeloosstelling of zelfs de aanspraak daarop afhankelijk is van de woonplaats of van de plaats waar het misdrijf is gepleegd. Te dien einde hebben we, ondanks onze algemene instemming met alle voorstellen van de Commissie, de oorspronkelijke tekst uitgebreid met een meer expliciete beschrijving van het soort schade dat vergoed moet worden en van de termijnen waarbinnen dat moet gebeuren.
We hebben verder een specifiek minimumbedrag aangegeven dat van schadeloosstelling is uitgesloten en voorgesteld om, ter vermijding van taalproblemen, geharmoniseerde formulieren in te voeren en eventuele vertalingen daarvan in de taal die het slachtoffer begrijpt. De hoofddoelstelling is waarborging van het grondbeginsel van niet-discriminatie voor alle burgers en legale ingezetenen van de Unie, alsmede de wil om waar mogelijk de gevolgen en het lijden te beperken voor slachtoffers van een misdrijf die immers, wanneer zij vanwege gebrekkige mechanismen voor schadeloosstelling, als die er al zijn, geen steun krijgen en aldus opnieuw slachtoffer worden.
Ter afsluiting, mijnheer de Voorzitter, wil ik mijn collega’s danken voor hun bijdrage aan het goede resultaat van de werkzaamheden. 
Vitorino,
     Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, met dit voorstel voor een richtlijn vervult de Commissie een van de mandaten die haar door de Europese Raad van Tampere zijn toevertrouwd. Zoals de rapporteur zojuist heeft onderstreept, heeft het initiatief twee hoofddoelstellingen: de vaststelling van minimumnormen voor schadeloosstelling van alle burgers en legale ingezetenen van de Europese Unie die het slachtoffer zijn van een misdrijf en het bevorderen van de toegang tot deze schadeloosstelling in grensoverschrijdende situaties. Mijns inziens staat de toegevoegde waarde van deze twee doelstellingen buiten kijf, temeer daar in twee van de vijftien huidige lidstaten en in het merendeel van de toetredingslanden nog helemaal geen schadevergoedingssysteem van kracht is. Bovendien bestaat er vooralsnog geen systeem voor grensoverschrijdende samenwerking waarop slachtoffers een beroep kunnen doen om schadevergoeding aan te vragen. Hoofddoel is dat in alle lidstaten de mogelijkheid tot schadevergoeding van overheidswege wordt geboden. Het is echter niet de bedoeling dat de toepasselijke wetgeving van de lidstaten wordt geharmoniseerd. Het gaat slechts om minimumnormen. Indien gewenst, kunnen de lidstaten hogere waarden hanteren, overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel.
Deze richtlijn is onder meer van toepassing op slachtoffers van terrorisme. Naaste familieleden en personen ten laste van slachtoffers die overleden zijn aan letsel ten gevolge van een onder de richtlijn vallend misdrijf komen voor schadeloosstelling in aanmerking.
De schadeloosstelling dekt alle geldelijke en niet-geldelijke verliezen die een rechtstreeks gevolg zijn van het persoonlijk letsel dat het slachtoffer heeft opgelopen. De Commissie hecht uitzonderlijk belang aan de vergoeding van niet-geldelijke schade die momenteel in tal van lidstaten schittert door afwezigheid, met name in geval van ernstige misdrijven zoals gewapende overvallen, verkrachting, seksuele misdrijven en terroristische aanvallen.
De tweede doelstelling van het voorstel is het bevorderen van de toegang tot schadeloosstelling voor slachtoffers van grensoverschrijdende misdrijven. Mensen die het slachtoffer zijn van een misdrijf in een ander land dan hun land van verblijf geven het delict weliswaar aan, maar hebben doorgaans geen tijd om de nodige strafrechtelijke en civielrechtelijke procedures in te leiden. Daarom zijn wij van oordeel dat het systeem de slachtoffers in de gelegenheid moet stellen een proces aan te spannen vanuit hun land van verblijf. De richtlijn voorziet dan ook in een systeem van samenwerking tussen de autoriteiten van de lidstaten. De Commissie stelt voor een handleiding te schrijven die ter beschikking van de instanties zal worden gesteld. Zij zal daarin nader ingaan op de basiscriteria voor schadeloosstelling in elk van de lidstaten, de territoriale bevoegdheid van de autoriteiten in elk van de lidstaten, indien van toepassing, en de formulieren die in de verschillende lidstaten worden gebruikt. De handleiding zal beschikbaar komen in alle officiële talen van de Europese Unie. 
Klamt (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, commissaris, geachte collega’s, een van de belangrijkste doelstellingen van de Europese Unie is het waarborgen van het vrije verkeer van personen. Dit vrije verkeer kan echter alleen maar tot stand worden gebracht wanneer de Unie alle noodzakelijke maatregelen neemt om haar burgers te beschermen, vooral wanneer ze het slachtoffer worden van een misdrijf, ongeacht de vraag welke nationaliteit van de EU zij bezitten, en ook ongeacht de vraag in welke lidstaat zij het slachtoffer worden.
De burgers van de Europese Unie reizen graag en veel. Zij werken in andere lidstaten, en ze maken ook voor het overige op uiteenlopende wijzen gebruik van hun recht op vrij verkeer binnen de EU. Iedere burger kan echter niet alleen in zijn eigen land maar ook in een andere lidstaat het slachtoffer worden van een misdrijf of van een terroristische aanslag. Mevrouw Angelilli heeft reeds uiteengezet dat de rechtspositie in alle lidstaten momenteel anders is geregeld. Daarom kan het gebeuren dat twee mensen die in verschillende lidstaten van de EU onder dezelfde omstandigheden het slachtoffer worden van een misdrijf, totaal verschillende schadeloosstellingen ontvangen, en dat in het uiterste geval een slachtoffer helemaal geen schadeloosstelling ontvangt. Daarom sta ik namens de EVP-/ED-fractie uitdrukkelijk positief tegenover het voorstel van de Commissie en wil ik collega Angelilli bedanken voor haar verslag, dat moet uitmonden in een regeling voor slachtoffers van opzettelijke misdrijven of terroristische aanslagen binnen de Europese Unie.
Alle burgers van de EU en alle personen die rechtmatig in de EU verblijven, krijgen met inwerkingtreding van deze richtlijn een passende schadevergoeding wanneer ze het slachtoffer zijn geworden van een misdrijf. Voorts krijgen mensen die binnen de EU het slachtoffer worden van een misdrijf, het recht om zich voor hulp te wenden tot een instantie van hun land. Op deze wijze wordt ervoor gezorgd dat slachtoffers gemakkelijker toegang krijgen tot een schadeloosstelling, zelfs wanneer het misdrijf is gepleegd buiten de eigen lidstaat. Hiermee wordt gewaarborgd dat het slachtoffer van een misdrijf eindelijk passende bescherming en een passende schadevergoeding ontvangt. In veel rechts- en strafrechtssystemen wordt hieraan paradoxaal genoeg nog steeds niet voldoende aandacht geschonken. Ik ben ervan overtuigd dat het Parlement morgen met grote meerderheid voor dit verslag zal stemmen, en dat doet me genoegen. 
Cerdeira Morterero (PSE ).
   ) Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats wil ik mevrouw Angelilli graag gelukwensen met het verslag dat wij hier vandaag bespreken. De hoge mate van consensus die binnen de commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken is bereikt is ongetwijfeld van essentieel belang bij zo’n belangrijke kwestie als de schadeloosstelling van slachtoffers van misdrijven, waar wij het nu over hebben.
De gerechtelijke en strafrechtelijke systemen in de lidstaten van de Europese Unie bieden geen adequate ondersteuning aan slachtoffers. Bovendien laat de bescherming en de schadeloosstelling vaak te wensen over. Dat heeft er voor gezorgd dat criminologen en betrokken beleidsmakers in de afgelopen jaren speciale aandacht hebben besteed aan de situatie van slachtoffers van misdrijven en de behartiging van hun belangen.
Ik beschouw het verslag inzake de positie van de slachtoffers in het strafproces, dat wij in november 2000 hebben goedgekeurd, als de eerste stap die in deze zittingsperiode is genomen om dit probleem te verhelpen. Hiermee werd een groot deel van de enorme leemte opgevuld, die in mijn ogen neerkomt op achterstelling van miljoenen Europese burgers die vrij rondreizen in de Europese Unie en het risico lopen om slachtoffer te worden van een misdrijf waarna zij te maken krijgen met vijftien strafrechtelijke grenzen, waardoor hun rechten niet voldoende kunnen worden beschermd.
Ik juich het toe dat de garantie op schadeloosstelling van slachtoffers van misdrijven vandaag weer een stuk dichterbij is gekomen, niet enkel om de geleden schade en pijn zoveel mogelijk te verzachten, maar ook om de sociale onrust die door de misdaad ontstaat weg te nemen en de uitvoering van een rationeel en correct straftrechtbeleid te vereenvoudigen.
Ik wil tevens onderstrepen dat, hoewel de genoegdoening of de schadeloosstelling voor rekening van de dader van de misdaad zou moeten komen, aangezien hij direct verantwoordelijk is voor de geleden schade, het in de praktijk zelden mogelijk is om de schadeloosstelling geheel op de dader te verhalen, hetzij omdat de dader niet bekend is, hetzij omdat hij is verdwenen of insolvent blijkt te zijn.
Zoals ik al heb aangegeven in de amendementen die zijn aangenomen, moeten de onrechtvaardige effecten die voortkomen uit de verschillende schadeloosstellingsniveaus die momenteel in de Europese Unie bestaan, worden beperkt en moeten de inwoners van de Europese Unie de garantie krijgen dat ze kunnen rekenen op een adequate schadeloosstelling voor de geleden schade wanneer ze het slachtoffer van een misdrijf zijn geworden, ongeacht in welk deel van de Unie dat is gebeurd.
Deze steun aan het slachtoffer dient uit twee aanvullende maatregelen te bestaan. In de eerste plaats materiele, psychologische, medische en maatschappelijke hulp, en in de tweede plaats genoegdoening voor de geleden schade, zowel materieel als immaterieel, voor het slachtoffer zelf of diens naasten. Dat betekent ongetwijfeld een enorme vooruitgang in het streven naar de politieke doelstellingen die de Europese Unie zich heeft gesteld op de Top van Tampere en met het actieplan van Wenen.
De oprichting van een echte ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid en het vrije verkeer van personen zijn niet mogelijk tenzij de Unie de nodige maatregelen neemt om de burger te beschermen in het geval hij slachtoffer wordt van een misdrijf, in welk deel van het Europees grondgebied dan ook en ongeacht zijn nationaliteit, en tenzij de geleden schade wordt vergoed. Dit initiatief van de Europese Commissie en het werk van commissaris Vitorino vormen naar mijn mening de juiste weg om dit te bereiken. 
Coelho (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega’s, wij hebben hier opnieuw een maatregel voor ons liggen die moet bijdragen aan de totstandkoming van een ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid, waarmee wij een antwoord willen geven op de problemen die de burgers in het dagelijkse leven bezighouden. Deze grote doelstelling die wij allen nastreven, moet leiden tot het ontstaan van een ruimte waar alle burgers toegang tot de rechter hebben en ervan op aan kunnen dat hun integriteit beschermd is en dat hun rechten gewaarborgd zijn. Het maakt daarbij niet uit waar zij vertoeven. Zij moeten behandeld worden alsof zij zich in hun eigen land bevinden.
Het is van wezenlijk belang dat er minimumnormen voor schadeloosstelling van overheidswege worden vastgesteld en dat de toegang tot schadeloosstelling in grensoverschrijdende situaties wordt verbeterd. Op die manier beschikken slachtoffers die geen toegang hebben tot schadeloosstelling door de dader of vergoedingen uit andere bronnen over een laatste redmiddel. Het is immers algemeen bekend dat slachtoffers vaak geen integrale schadeloosstelling van de dader kunnen krijgen, omdat deze niet over de nodige middelen beschikt of omdat hij niet kan worden opgespoord of nooit geïdentificeerd is. Wij willen voorkomen dat er ten gevolge van de enorme verschillen tussen de bestaande stelsels van de lidstaten sterk uiteenlopende schadeloosstellingsniveaus worden gehanteerd. Het is immers onrechtvaardig dat de omvang van de schadevergoeding afhankelijk is van de plaats waar het misdrijf is gepleegd. Dat zou onbegrijpelijk zijn en al helemaal niet in overeenstemming gebracht kunnen worden met de ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid.
Daarom ben ik bijzonder ingenomen met zowel dit voorstel voor een richtlijn als het verslag van mevrouw Angelilli. Het gaat hier niet om harmonisering, maar om de vaststelling van minimumnormen. Lidstaten die dat wensen, kunnen betere voorwaarden voor de slachtoffers van misdrijven invoeren of handhaven. In de eerste plaats is het territorialiteitsbeginsel van toepassing, wat betekent dat de lidstaat waar het misdrijf heeft plaatsgevonden verantwoordelijk is voor de betaling van de schadevergoeding. Om te voorkomen dat slachtoffers achteraf nog eens extra worden belast hebben zij het recht het verzoek om schadeloosstelling in te dienen bij een instantie van de lidstaat waar zij woonachtig zijn.
Verder is het belangrijk dat de beginselen van sociale rechtvaardigheid worden geëerbiedigd. Dit houdt in dat elke lidstaat niet alleen zijn eigen onderdanen, maar ook andere personen die op zijn grondgebied het slachtoffer worden van geweld moet schadeloosstellen. Denkt u bijvoorbeeld maar aan migrerende werknemers, studenten, toeristen, enzovoorts. 
Evans, Robert J.E. (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat men rustig kan zeggen dat er voor de burger weinig zaken zo belangrijk zijn als de mogelijkheid zich veilig te voelen in het land waar hij of zij woont. Het heeft geen enkele zin om het vrije verkeer van werknemers in de Europese Unie te stimuleren als onze burgers niet het gevoel hebben dat ze in het land waar ze zich bevinden worden beschermd tegen criminaliteit. Als we willen dat de burgers van de EU in de Europese Unie gaan geloven – en laten we eerlijk zijn, dat is momenteel niet overal het geval – dan is het van essentieel belang dat ze kunnen rekenen op dezelfde bescherming tegen criminaliteit en dezelfde behandeling wanneer ze slachtoffer worden van een misdrijf, als in hun eigen land.
Zoals anderen voor mij reeds hebben gezegd, is deze wetgeving niet alleen bedoeld om mensen te helpen die zo onfortuinlijk zijn slachtoffer te worden van een misdrijf, maar ook om hierin consistentie na te streven. Het is al erg genoeg om slachtoffer van een misdrijf te zijn, maar het persoonlijke en emotionele leed zullen blijven voortduren als het slachtoffer geen eerlijke en gepaste schadeloosstelling kan krijgen. Dit is vooral van belang wanneer we ons realiseren dat de rechtsstelsels in verschillende landen onderling verschillen en dat ook de methoden, procedures en maatregelen van de diverse politieapparaten niet in ieder land dezelfde zijn.
Ik juich dit voorstel toe. Hiermee geven we de burger in zijn eigen lidstaat toegang tot een centrale instantie die in het land waar het misdrijf plaatsvond namens die burger schadeloosstelling kan aanvragen. We mogen niet vergeten dat geweldsmisdrijven overal, in ieder land kunnen voorkomen. Het is niet meer dan juist en gepast dat we alles doen wat mogelijk is om het systeem te harmoniseren, zodat het gegarandeerd uitpakt ten gunste van de burger en het slachtoffer van het misdrijf. 
Vitorino,
     Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik feliciteer de rapporteur nogmaals met de kwaliteit van haar verslag. Uiteraard verheugt het mij dat het Parlement zich gunstig uitspreekt over dit initiatief dat, zoals u weet, gebaseerd is op artikel 308 van het Verdrag. Ik ben blij dat de tekst op zo’n brede steun van het Parlement kan rekenen.
Ik verwelkom de ontwerpamendementen van mevrouw Angelilli en onderschrijf de gedachte die daaraan ten grondslag ligt, maar wil u erop attenderen dat de kern van het initiatief intact gehouden moet blijven, uitgaande van gemeenschappelijke minimumnormen.
Ook ik zou de lat graag hoger willen leggen, maar u moet beseffen dat een teveel aan ambitie de goedkeuring van dit initiatief kan bemoeilijken, en het is wenselijk dat het zo spoedig mogelijk ten uitvoer wordt gelegd. Om verder uitstel te voorkomen heeft de Commissie dan ook besloten geen gewijzigd voorstel in te dienen. Zij is echter voornemens om, bij wijze van compromis, in de onderhandelingen die zij met het oog op de goedkeuring van dit voorstel met de Raad zal voeren, de intentie te verdedigen die ten grondslag ligt aan maar liefst 53 van de 77 ontwerpamendementen van mevrouw Angelilli. 
De Voorzitter.
   - Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats. 
De Voorzitter.
   - Aan de orde is het debat over het verslag (A5-0326/2003) van de heer Robert J.E. Evans, namens de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken, over de voorkoming en bestrijding van de handel in menselijke organen en weefsels (7247/2003 - C5/0166/2003 - 2003/0812(CNS)) 
Evans, Robert J.E. (PSE ),
   . – Mijnheer de Voorzitter, gedurende de laatste paar jaar heeft de vooruitgang op wetenschappelijk gebied ervoor gezorgd dat de transplantatie van menselijke organen tegenwoordig een medische routineprocedure is met een slagingspercentage van meer dan 99 procent in West-Europa. Het ernstige tekort aan donoren zorgt er echter voor dat er nog steeds veel patiënten onnodig sterven. Ter bestrijding van dit tekort heeft zich een afschuwelijk fenomeen ontwikkeld: de illegale handel in menselijke organen.
Er zijn verschillende goed gedocumenteerde gevallen bekend van EU-burgers die zijn afgereisd naar armere landen op de wereld op zoek naar een oplossing voor hun eigen falende gezondheid. Dit zogenaamde "transplantatietoerisme", waarbij rijke EU-burgers, rijke EU-patiënten, organen van levende donoren in ontwikkelingslanden kopen, is in opkomst en vervult mij met diepe afschuw.
Ik kan me voorstellen dat een persoon die dreigt te sterven aan een nierdysfunctie wanhopig is. Zo'n persoon is eigenlijk zelf een slachtoffer van het huidige falende systeem. Maar het kan niet juist en acceptabel zijn dat iemand met geld in staat is een beter leven te kopen ten koste van andermans gezondheid. Want vergist u zich niet, ook al zal een gezonde levende donor na de operatie in veel gevallen geen problemen ondervinden, in zeer veel andere gevallen loopt de gezondheid van de donor kritieke schade op.
In veertien van de vijftien EU-landen is het reeds illegaal om een orgaan van iemand anders te kopen. Als het in onze eigen landen dus verboden is, hoe kunnen we het dan toestaan dat er in andere landen menselijke organen worden gekocht? We laten niet toe dat iemand uit Zuid-Engeland een nier gaat kopen in Schotland, net zomin als een Parijzenaar dit in Marseille mag doen. Dus waarom zou het aanvaardbaar zijn dat een Europeaan voor dit doel naar India of Pakistan gaat, of naar Moldavië of Oekraïne?
Ik weet dat er vanavond in dit debat mogelijk een vrij brede consensus kan ontstaan, maar ook dat er in mijn eigen land en elders afwijkende standpunten in deze kwestie worden ingenomen. Bovendien hebben velen van ons berichten gelezen in de internationale media waarin melding wordt gemaakt van criminele bendes die zich schuldig maken aan moord en organensmokkel en zelfs van kinderen die worden verwekt met het doel hun organen op latere leeftijd te verwijderen. Binnen het Schengen-systeem, dat wij overigens toejuichen, is het eenvoudiger voor georganiseerde bendes zich vrij te verplaatsen in de Europese Unie, alwaar zij de onderlinge verschillen in de wetgeving van de lidstaten kunnen uitbuiten. Door de zeer welkome toetreding van de nieuwe lidstaten van de Europese Unie zal het mogelijk worden grensoverschrijdende kwesties zoals illegale handel effectiever aan te pakken. Als de ruimte voor het vrije verkeer echter wordt uitgebreid, zullen gemeenschappelijke regels zoals dewelke nu op tafel liggen, van essentieel belang zijn om te voorkomen dat georganiseerde bendes de onderlinge verschillen in de wetgeving tussen de lidstaten verder blijven uitbuiten.
In mijn verslag wordt de Commissie ook opgeroepen om de haalbaarheid van een alomvattende Europese richtlijn te bestuderen waarin het legale gebruik van organen voor transplantatie zou worden geregeld, en die voorziet in een database van legaal beschikbare organen en een Europese database van patiënten die een orgaantransplantatie nodig hebben.
De lidstaten dienen zich ook af te vragen of ze de huidige praktijk, waarbij mensen ervoor kunnen kiezen hun organen bij hun overlijden beschikbaar te stellen, niet willen omzetten in een regeling waarbij iemands organen per definitie in aanmerking komen voor transplantatie tenzij de betreffende persoon heeft verklaard hiervoor geen toestemming te geven. Ik zal er zeker bij de Britse regering op aandringen om deze mogelijkheid te overwegen.
In het Griekse voorstel dat hier op tafel ligt worden algemene definities vastgelegd voor misdrijven die binnen het bestek van smokkel in menselijke organen vallen. Er wordt een minimum gevangenisstraf van tien jaar voorgesteld voor misdrijven die onder verzwarende omstandigheden worden gepleegd en tevens wordt er een hoognodig element van extraterritorialiteit geïntroduceerd, waarmee personen die trachten organen te kopen van onderdanen van derde landen een overtreding op de EU-wetgeving begaan, ook wanneer een en ander plaatsvindt buiten de EU.
Ik steun de belangrijkste doelstellingen en beginselen van het Griekse voorstel. Ik stel echter wel een aantal wijzigingen voor. Ik zou aan de titel de woorden 'onderdelen van organen en weefsels' willen toevoegen, waardoor eventuele ambiguïteiten worden weggenomen. Ook zou door de toevoeging van het woord 'illegaal' iedere suggestie worden uitgesloten dat wettige medische praktijken ongunstig zouden kunnen worden beïnvloed. En als de titel zodanig wordt gewijzigd dat duidelijk wordt gemaakt dat het voorstel gericht is op illegale handel, dan zouden ook reproductieve en embryonale organen en weefsel, alsmede bloed, in de draagwijdte van het voorstel moeten worden opgenomen.
Verder vind ik niet dat levende donoren strafrechtelijk verantwoordelijk moeten worden gesteld. Het is niet gepast voor de EU om een donor strafbaar te stellen die in de grote meerderheid van de gevallen door misdaadnetwerken tot zijn daad zal zijn overgehaald of gedwongen met het vooruitzicht om aan extreme armoede te ontsnappen.
Met deze opmerkingen en de amendementen die ik hier heb gepresenteerd, beveel ik dit verslag bij mijn collega's aan en hoop ik dat zoveel mogelijk van hen het morgen in de stemming zullen kunnen steunen. 
Vitorino,
   .  Mijnheer de Voorzitter, ten eerste zou ik de heer Evans willen bedanken voor zijn zeer uitvoerige verslag over dit zeer gevoelige onderwerp. De Commissie deelt de opvatting van de rapporteur dat de handel in menselijke organen en weefsels een ernstige inbreuk op de grondrechten inhoudt en met name op de menselijke waardigheid en de lichamelijke integriteit.
De preventie en bestrijding van de handel in menselijke organen is een zeer gecompliceerde zaak, zowel in ethisch als in technisch opzicht, die zorgvuldig overwogen en besproken moet worden. Ik ben van mening dat uw bijdrage aan dit debat cruciaal is geweest. Ik wil u niet alleen gelukwensen met dit verslag, maar ook met het feit dat dit debat zonder twijfel bijdraagt aan de verheldering van een aantal van de belangrijkste elementen van het initiatief dat door de Griekse regering is genomen.
Ik ben het in het bijzonder eens met drie belangrijke amendementen. Ten eerste: de uitsluiting van de aansprakelijkheid van de donor; ten tweede: de opneming van een verwijzing naar het opzettelijke karakter van de overtredingen; en ten derde: de expliciete vermelding dat onder financieel gewin ook eventuele vergelijkbare voordelen vallen en dat bepaalde soorten betalingen aanvaardbaar zijn.
Ik zou nog wel uw aandacht willen vestigen op de noodzaak om twee specifieke punten nader te overwegen. Ik zie dat er is voorgesteld om de lijst van lichaamsdelen waarop het initiatief niet van toepassing is, uit de oorspronkelijke tekst te schrappen. Ik zie in dat dit een zaak is waarnaar verder dient te worden gekeken, met name omdat er soortgelijke ontheffingen gelden uit hoofde van het protocol van de Raad van Europa betreffende vervoer van organen en weefsels van menselijke oorsprong. De uitsluiting van bepaalde lichaamsdelen is nog steeds het onderwerp van overleg en de Commissie zal in het lopende debat zeer zorgvuldig rekening houden met de resultaten daarvan. Ik ben ook van mening dat een aantal van de formuleringen die zijn voorgesteld in verband met de kwestie van rechtsmacht, en met name gedeelde rechtsmacht, beter aan bod kan komen in het kader van een horizontaal initiatief.
Wat betreft de bredere context van dit initiatief heb ik gemerkt dat er in het verslag wordt opgeroepen tot meer maatregelen op het vlak van het legale gebruik van organen voor transplantatie, dit met het oog op het tekort aan organen. De Commissie is het ermee eens dat het tekort aan organen een grote belemmering vormt en het doet mij genoegen u mede te delen dat mijn collega, David Byrne, momenteel bezig is informatie te verzamelen die is voortgekomen uit een recent onderzoek betreffende de huidige situatie voor orgaantransplantaties in de lidstaten, toetredende lidstaten en kandidaat-lidstaten. Wanneer dit onderzoek voltooid is, zal de Commissie kunnen beoordelen of een nader initiatief geboden is en kunnen beoordelen wat de rechtsgrond en reikwijdte van zo'n eventueel voorstel zou moeten zijn. 
Liese (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik wil de heer Evans bedanken voor zijn verslag. Hij heeft een zeer belangrijk onderwerp aangesneden; de activiteiten van de orgaanmaffia behoren immers tot de ergste voorbeelden van de georganiseerde criminaliteit. De Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid ondersteunt het Griekse initiatief. Wij hebben enkele aanvullende punten aangesneden, die grotendeels ook door de commissie ten principale zijn overgenomen. In de eerste plaats willen wij de gevolgen voor de volksgezondheid nog sterker benadrukken dan in het voorstel van het Griekse presidentschap wordt gedaan.
In de tweede plaats zien wij in dit verband ook een relatie met wetgeving ten aanzien van de kwaliteit en de veiligheid van cellen en weefsels, waarover wij momenteel onderhandelen met de Commissie en de Raad. Ook in deze context heeft het Parlement met grote meerderheid besloten dat wij geen handel wensen in ongewijzigde cellen en weefsels. In tegenstelling tot de Commissie en de Raad vinden wij dat hiervoor ook een rechtsgrondslag aanwezig is. Daarom kunnen wij deze kwestie deels ook in de medebeslissingsprocedure bespreken. De betreffende commissie heeft dit nog eens onderstreept. Ik ben het eens met de rapporteur, maar deel niet de mening van de commissaris ten aanzien van de uitzonderingen. We moeten in deze tekst geen uitzonderingen toelaten. Alle soorten handel in cellen en weefsels moeten in principe strafbaar zijn. Hiervoor moeten wij echter een nauwkeurigere formulering gebruiken. De Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid heeft een dienovereenkomstig amendement ingediend, dat helaas is afgewezen door de commissie ten principale. Wij zullen dat amendement echter morgen namens de EVP-fractie nog eens in stemming brengen. Wij willen een duidelijk onderscheid maken. Naar onze mening moet de commerciële handel in organen en ongewijzigde cellen en weefsels verboden worden. Ik leg wel de nadruk op het begrip “ongewijzigde cellen en weefsels“. Wanneer van cellen en weefsels geneesmiddelen worden gemaakt, moeten de investeringen die het bedrijfsleven heeft gedaan in die geneesmiddelen, vanzelfsprekend ook hergefinancierd worden. Daarom moeten we ook de mogelijkheid bieden deze producten te verkopen. Ik verzoek u derhalve ter verduidelijking het amendement 49 van de EVP-fractie te ondersteunen. 
Kirkhope (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, de weerzinwekkende en illegale handel in menselijke organen moet met de grootste inspanning aangepakt worden. Dit is wat de heer Evans in zijn verslag ook doet en hij voegt daarbij nog een aantal nuttige punten toe als aanvulling op de punten die de Raad in het oorspronkelijke voorstel naar voren bracht. Ik heb desalniettemin samen met mijn collega Liese in de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid een aantal aanvullende amendementen ingediend, die zijn gericht op verheldering van de tekst. Het belangrijkste van deze amendementen betreft de strafbaarheid.
Wij achten het noodzakelijk om de juiste signalen uit te zenden naar zowel handelaars als donoren. Dat is de reden dat wij hebben voorgesteld om artikel 2(2)(d) opnieuw op te nemen. Hierin wordt gesteld dat het ontvangen van of vragen om geld voor het laten verwijderen van een orgaan een strafbare handeling is. Dit voorstel is door mijn commissie geschrapt, maar ik ben van mening dat het in de tekst moet worden opgenomen om ongereguleerde orgaandonatie zoveel mogelijk te ontmoedigen. Om personen te ontzien die al genoeg hebben geleden door hun organen af te staan, hebben wij de opneming van een bepaling voorgesteld waarmee de straffen onder bepaalde omstandigheden kunnen worden beperkt.
Georganiseerde criminelen zouden niet de kans mogen krijgen misbruik te maken van goedgelovige of opportunistische mensen om zo een markt te creëren van onveilige en ongereguleerde organen. Het is veel beter om legale en legitieme orgaandonatie aan te moedigen. Daarom wil ik het belang van vrijwillige orgaandonatie onderstrepen.
De onderliggende oorzaak van de handel in organen is het tekort aan beschikbare organen. Alleen al in het Verenigd Koninkrijk wachten er op dit moment 5700 mensen op een transplantatie, maar er worden jaarlijks slechts 3000 transplantaties uitgevoerd. Vorig jaar zijn er in het Verenigd Koninkrijk bijna 400 mensen overleden terwijl ze wachtten op een transplantatie. Een harde Europese aanpak van orgaanhandel moet gepaard gaan met voorlichtingscampagnes over donatie van orgaanweefsel en -cellen op Europees en nationaal niveau. We moeten Europese burgers aansporen om zich aan te sluiten bij nationale donorprogramma's en hun wensen kenbaar te maken aan hun familie of wettelijke vertegenwoordigers.
Ik draag zelf al jaren een donorcodicil bij me. Ik ben actief voorstander van de orgaandonorcampagne van de Britse National Health Service. Ik wil mensen aanmoedigen om soortgelijke campagnes ook in hun eigen lidstaten te steunen. Dit is een terrein waarop we werkelijk met elkaar kunnen samenwerken voor het allerhoogste doel: het redden van vele mensenlevens. 
Karamanou (PSE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, mijns inziens is dit initiatief van de Griekse regering met het oog op de indiening van een voorstel voor preventie en bestrijding van de handel in menselijke organen zeer belangrijk. Er moet absoluut wat worden gedaan aan de schandalige koehandel in menselijke organen, maar vooral moet de strijd worden aangebonden tegen de activiteiten van de georganiseerde criminaliteit die vooral kinderen ontvoert en vermoordt om hun organen te kunnen verkopen. De heer Evans betuigt met zijn verslag niet alleen steun aan dit Grieks voorstel, maar vult dit zelfs aan en geeft tegelijkertijd een aantal waarborgen teneinde orgaandonatie niet te ontmoedigen.
Zoals bekend is in de Europese Unie het aantal beschikbare transplantaten de afgelopen jaren afgenomen. In Griekenland is de gemiddelde wachttijd voor niertransplantatie nu al langer dan acht jaar. Het grootste probleem doet zich echter voor bij de lever- en harttransplantaties. Wij weten dat heel wat patiënten in afwachting van transplantatie sterven. Deze situatie wordt natuurlijk uitgebuit door de georganiseerde criminaliteit die het zogenaamde transplantatietoerisme op touw zet en organen verkoopt via ingewikkelde handelscircuits. Het is een publiek geheim dat de grootste orgaanmarkten zich in India, Brazilië en Zuid-Afrika, maar ook China en Pakistan bevinden. Er doen zich echter ook ernstige verschijnselen voor van winstbejag en schendingen van de menselijke waardigheid in de Europese Unie en de kandidaat-landen waar door de uitoefening van economische druk op de economische zwakke groepen duistere, illegale netwerken tot bloei kunnen komen.
Afgezien daarvan is het echter ook noodzakelijk serieus rekening te houden met de gevolgen voor de volksgezondheid, zoals ook in een van de amendementen staat. Ik ben het eveneens eens met het amendement van het Europees Parlement waarin tot uitdrukking wordt gebracht dat deze handel een schending is van het recht op gelijke toegang van de burgers tot de gezondheidszorg en het vertrouwen in het legale transplantatiesysteem ondermijnt. Het lijdt geen twijfel dat wij in de Europese Unie een gemeenschappelijk standpunt moeten innemen met betrekking tot de toenadering van de strafrechtstelsels, die immers van land tot land verschillen. Ook moet worden voorzien in strenge straffen en internationale samenwerking bij de bestrijding van deze afschuwelijke orgaanhandel.
Tegelijkertijd moet echter worden gezorgd voor meer informatie en voorlichting van het publiek. Er zou geen illegale handel in menselijke organen en weefsels zijn als meer mensen bereid waren tot donatie na hun dood. Daarom moeten op nationaal en Europees vlak voorlichtingscampagnes worden gevoerd om de mensen ertoe aan te zetten donor te worden en hun wens tijdig mede te delen aan hun gezinnen en dierbaren. Met de uitvaardiging van een communautaire richtlijn zal het geschikte rechtskader worden geschapen en het probleem van de ellenlange wachtlijsten van mensen voor een orgaan, op nieuwe leest kunnen worden geschoeid. 
Boogerd-Quaak (ELDR ).
   – Mijnheer de Voorzitter, Collega's, ik wil de heer Evans hartelijk danken voor zijn verslag. Ik denk dat het hier gaat om een belangrijk initiatief van het Grieks voorzitterschap. Het is al door verschillende collega's gezegd. De kern van het probleem zit in het tekort aan donoren. In mijn land bijvoorbeeld is al twintig jaar een tekort aan orgaandonoren. Ook is niet elke donor geschikt. Een donor moet in de meeste gevallen hersendood zijn, maar het hart moet nog kloppen. Daardoor vallen veel potentiële donoren af. Lange tijd zijn verkeersslachtoffers een bron van donoren geweest, en zij zijn dat nog steeds, maar het aantal daarvan neemt af en dat maakt het probleem alleen maar groter. Voorzitter, Commissaris, dit mag nooit leiden tot illegale handel in menselijke organen. Het is te afschuwelijk voor woorden om te worden geconfronteerd met handel in mensen, zelfs vrouwen en kinderen, met de bedoeling hun organen weg te nemen. Veelal arme en machteloze mensen uit arme landen, maar ook uit China en India. Sommigen laten hun organen wegnemen met de hoop op een beter bestaan en sommigen worden gewoon misbruikt. Het is goed dat hiervoor een regeling wordt getroffen. In dit verband is het feitelijk een schande dat het Verdrag inzake mensenrechten en biogeneeskunde van 1997, in werking getreden in 1999, nog steeds alleen door Denemarken, Griekenland, Spanje en Portugal is geratificeerd. Mijn land mag zich dat aantrekken.
Voorzitter, de ELDR is van oordeel dat menselijke waardigheid alleen beschermd kan worden door een gecoördineerde en op het doel afgestemde aanpak van de illegale handel in organen. Wij hopen dan ook dat dit voorstel daartoe een bijdrage zal leveren. Wij steunen om die redenen het voorstel. 
Blokland (EDD ).
   – Voorzitter, transplantatie van organen, delen van organen, weefsels en cellen, kan levens redden en is een belangrijke methode in behandelingstrajecten voor veel verschillende aandoeningen en ziekten. In de toekomst zal bijvoorbeeld transplantatie van cellen een steeds belangrijkere rol gaan spelen in de reguliere geneeskunde. Denk daarbij aan transplantatie van bijvoorbeeld adulte stamcellen.
Er zijn echter een tweetal aspecten die in dit kader door de Europese Unie moeten worden geregeld. In de eerste plaats de waarborging van kwaliteit en veiligheid van donatie en transplantatie. In de tweede plaats het voorkomen van handel in organen, weefsels en cellen. Het eerste punt wordt momenteel behandeld in het verslag-Liese en het tweede punt in het verslag waar we vandaag over spreken. Om kort te gaan, wij kunnen dit verslag van harte ondersteunen. Het is goed dat deze immorele praktijken aangepakt worden. Het is goed dat het verslag extra aandacht vraagt voor aanmoediging van vrijwillige donatie. Op één punt kunnen we het verslag niet volgen: we vinden dat, zoals in het Griekse initiatief ook staat, het aanbieden en geld aannemen voor organen, weefsels of cellen ook strafbaar moet zijn. 
De Voorzitter.
   - Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats. 
De Voorzitter.
   - Aan de orde is de verklaring van de Commissie over de situatie in Bolivia. 
Vitorino,
   .  Mijnheer de Voorzitter, de Commissie heeft de dramatische en tragische gebeurtenissen van vorige week in Bolivia op de voet en met toenemende bezorgdheid gevolgd. Wij betreuren het feit dat er tachtig mensen zijn omgekomen en nog eens honderden gewond zijn geraakt tijdens de gewelddadige confrontaties in El Alto, La Paz en andere steden, en ik wil van deze gelegenheid gebruik maken om mijn medeleven aan de nabestaanden te betuigen. Wij hopen vurig dat de personen die verantwoordelijk zijn voor de doden en gewonden niet ongestraft zullen blijven. Wij betreuren de reeks ontwikkelingen die afgelopen vrijdag heeft geleid tot het ontslag van de democratisch gekozen president González Sánchez de Lozada. Nochtans ben ik blij met de ordelijke wijze waarop de overgang heeft plaatsgevonden, waarbij voormalig vice-president Carlos Mesa Gisbert overeenkomstig de bepalingen in de grondwet het presidentschap van de republiek Bolivia op zich heeft genomen. Mijn collega, Chris Patten, heeft maandag een verklaring afgelegd waarin hij president Mesa alle succes wenst in deze kritieke fase in de geschiedenis van Bolivia.
De Commissie heeft alle Bolivianen opgeroepen om in een open en constructieve sfeer te gaan samenwerken om te komen tot consensuele oplossingen voor de vele uitdagingen waarvoor hun land zich geplaatst ziet. Wij zijn vastbesloten om de Boliviaanse autoriteiten in deze overgangsperiode te steunen. De recente ontwikkelingen hebben de noodzaak onderstreept om maatregelen te nemen die kunnen garanderen dat de burgers van Bolivia daadwerkelijk deel kunnen uitmaken in het democratisch en grondwettelijk bestel van hun land. In dit kader is de Commissie op basis van haar lange geschiedenis van samenwerking met Bolivia bereid middelen aan te wenden ter ondersteuning van concrete maatregelen die het vermogen voor conflictpreventie en -beheersing van de voornaamste actoren in dit uitermate gecompliceerd en verdeeld land kunnen verbeteren.
Voordat de crisis gedurende de afgelopen maand escaleerde, maakte de Commissie zich reeds ernstige zorgen over de mogelijkheid van verdere ernstige uitbarstingen van politiek geweld in Bolivia na de gebeurtenissen van 12 en 13 februari 2003, toen de politie in oproer kwam in reactie op de begrotingsvoorstellen van de voormalige president en er bij de daaropvolgende rellen 33 doden vielen en 200 mensen gewond raakten. Gebruikmakend van haar snellereactiemechanisme heeft de Commissie toen een conflictbeoordelingsmissie opgezet die haar veldonderzoek eind juni had afgerond. Naar aanleiding van dit onderzoek overwegen wij een beroep te doen op de begrotingslijn voor het snellereactiemechanisme van maximaal 1 miljoen euro en onderzoeken wij thans ideeën en voorstellen voor concrete kortetermijnmaatregelen op het vlak van conflictpreventie en -beheersing, die we hopelijk in de zeer nabije toekomst in nauwe samenwerking met de nieuwe regering van president Carlos Mesa zullen bespreken.
Wij zijn bijzonder geïnteresseerd in maatregelen ter ondersteuning van het vermogen van het Congres en de Senaat om doeltreffend te reageren op de vele en dikwijls botsende eisen van de Boliviaanse bevolking, voordat de situatie onbeheersbaar wordt en opnieuw uitmondt in periodes van gewelddadig conflict. De Commissie is ook van plan om samen met de nieuwe regering na te denken over de mogelijkheid om een beperkt deel van de nog niet vastgelegde fondsen uit de portefeuille van het nationale strategiedocument voor 2000-2006 te steken in een langetermijnprogramma dat uitdrukkelijk is gericht op conflictpreventie. De recente ontwikkelingen en hun dramatische ontknoping vormen een bewijs van de noodzaak voor de EU om haar traditionele partnerschap met Bolivia verder te versterken en om het land te helpen bij het broodnodig economisch herstel en zijn pogingen tot bestrijding van armoede en sociale uitsluiting. 
Salafranca Sánchez-Neyra (PPE-DE ).
   -) Geachte Voorzitter, ten overstaan van de ernstige feiten die zich in Bolivia hebben voorgedaan, is een simplistische en demagogische benadering die kan leiden tot grove interpretatiefouten denk ik zeer gevaarlijk.
Om dit probleem op een correcte manier te benaderen zouden wij moeten uitgaan van twee premissen: in de eerste plaats een situatie van schrijnende ongelijkheid, sociale uitsluiting en armoede. Laten wij niet vergeten dat Bolivia het armste land van Zuid-Amerika is, met een imperfecte, onvoltooide democratie, die verre van effectief en functioneel is. Verder moeten wij niet vergeten dat dit land een lange traditie van militaire staatsgrepen kent.
Dit alles biedt een zeer gunstige voedingsbodem voor het ontstaan van populistische bewegingen die voortkomen uit de maatschappelijke onvrede, een proces dat heel goed is beschreven door de schrijver – en korte tijd ook politicus – Mario Vargas Llosa, na de mislukte privatiseringen in de Peruaanse stad Arequipa.
Zoals Vargas Llosa ook beschrijft leeft het populisme weer op na het mislukken van sommige hervormingen die hadden moeten leiden tot meer openheid en privatiseringen en die in sommige gevallen op een misleidende manier als neoliberaal zijn gepresenteerd. Het alternatief is dan steeds weer het oude nationalistische en etatistische model van naar binnen gerichte ontwikkeling dat – tezamen met de dictaturen – deels verantwoordelijk is voor de marginalisering en grote armoede in deze landen.
Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat het van groot belang is om goed inzicht te krijgen in de situatie, aangezien velen denken dat het gaat om een strijd tegen de corruptie en voor de gerechtigheid, maar in werkelijkheid gaat het vaak om een strijd tegen nog meer onderontwikkeling en armoede. Dat is precies wat er in Arequipa is gebeurd en hoewel de twee voorbeelden niet helemaal vergelijkbaar zijn, kunnen elementen van dit Peruaanse fenomeen misschien de situatie in Bolivia verklaren, verduidelijken of extrapoleren.
Er zijn twee verontrustende elementen in deze situatie: ten eerste de drie maanden die oppositieleider en cocaboer Evo Morales heeft gegeven om een oplossing te zoeken voor de situatie in het land en ten tweede de uitschrijving van een referendum over de privatisering of verkoop van gas.
Ik denk dat de Europese Unie, zoals de commissaris al heel goed verwoordde, een oproep moet doen aan de gematigde krachten en het gezond verstand, zodat de weg kan worden bereid voor een constructieve dialoog tussen alle partijen. Zo kan een klimaat van vertrouwen en begrip ontstaan.
Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat wij tevens duidelijk onze niet aflatende steun moeten betuigen aan het democratische systeem, de rechtsstaat en de constitutionele orde en dat wij evenals de Commissie onze condoleances moeten doen uitgaan naar het Boliviaanse volk en de Boliviaanse regering vanwege de doden die er zijn gevallen.
Ik denk dat de ontwerpresolutie ook moet voorzien in een parlementsdelegatie die naar Bolivia moet afreizen om de situatie daar in ogenschouw te nemen. Daarnaast moeten wij onderstrepen dat er meer moet worden gedaan voor het fysieke, politieke, maatschappelijke en economische herstel van Bolivia teneinde het land weer bestuurbaar te maken.
Wij beschouwen de toezegging die de Commissie heeft gedaan als positief maar denken dat de bijdrage moet worden verhoogd, aangezien de inzet van één miljoen euro absoluut niet toereikend is als wij rekening houden met de armoede die dit land doormaakt. Wij denken dat de fondsen waar dit Parlement om heeft gevraagd, die ook zijn opgegeven voor de Europese begroting voor het jaar 2004 en waarmee een regionaal solidariteitsfonds kan worden opgericht, een zeer bruikbaar instrument zullen vormen om dergelijke crises als Bolivia nu helaas heeft meegemaakt het hoofd te bieden. 
Medina Ortega (PSE ).
    Mijnheer de Voorzitter, op 17 oktober jongstleden nam de Europese Raad van Brussel in zijn slotverklaring een passage op over Bolivia bestaande uit vier punten. In die verklaring werd onder meer gezegd dat de Europese Raad nogmaals zijn steun aan de democratisch gekozen Boliviaanse regering wilde betuigen bij haar pogingen om een vreedzame en grondwettige oplossing te zoeken voor de bestaande crisis. De Europese Raad deed tevens een oproep aan alle politieke, sociale en economische krachten in Bolivia om het geweld te staken en een verantwoordelijke en constructieve dialoog te beginnen met de Boliviaanse regering.
Dit werd gezegd op een moment dat de Boliviaanse regering verantwoordelijk was voor de dood van meer dan tachtig burgers en de verwonding van enkele honderden mensen plus materiële schade aan hun bezittingen, zoals commissaris Vitorino zelf heeft erkend. In die dagen las ik met het schaamrood op mijn kaken dat de Europese Unie samen met de Amerikaanse regering een van de weinige overgebleven steunpilaren was van de Boliviaanse president, die eerst had geprobeerd om de schaarse natuurlijke hulpbronnen van het land te verkwanselen om vervolgens zo onverantwoord op te treden.
Ik wil het voorzitterschap, dat nu wordt vertegenwoordigd door de Commissie, iets vragen waar misschien niet direct een antwoord op kan worden geformuleerd, namelijk over welke informatie de Europese Raad beschikte toen deze verklaring werd aangenomen. Op diezelfde dag, voordat de verklaring van de Raad in het Spaans kon worden vertaald, diende de Boliviaanse president immers zijn ontslagbrief in bij het Boliviaanse Congres. Je vraagt je af wie ons vertegenwoordigen. Bestaat er soms geen overleg tussen de Commissie en de Raad? Wist de Commissie dan niet wat er aan de hand was? Over welke informatie beschikte de Raad? Hoe kon de Raad die verklaring aannemen zonder rekening te houden met de Commissie? Met andere woorden, een dergelijk onverantwoord optreden kan niet en mag niet, want de Europese Unie heeft zich in dit geval belachelijk gemaakt.
De Europese Unie heeft zich belachelijk gemaakt ten overstaan van de publieke opinie en ik herhaal dat ik het schaamrood op mijn kaken kreeg toen ik in de krant las dat wij deze verklaring samen met de Amerikaanse regering steunden. Maar de Amerikanen waren intelligenter dan wij want toen zij – voor 17 oktober - zagen dat de zaak uit de hand liep, zeiden ze tegen Sánchez de Lozada dat hij op moest stappen.
Mijnheer de Voorzitter, excuses voor deze uitbarsting, maar ik ben echt zeer verontwaardigd omdat het ontoelaatbaar is dat onze Unie een dergelijk beleid heeft gesteund. Ik ben het eens met de heer Salafranca dat het nu tijd is om de rust te laten terugkeren, de nieuwe regering van Bolivia te steunen en al het mogelijke te doen om ervoor te zorgen dat deze regering vooruit komt. En ik wil de commissaris graag bedanken voor zijn informatie aangaande de noodhulp.
Ik denk echter niet dat deze noodhulp volstaat. Bolivia is het armste land van Zuid-Amerika. Miljoenen boeren leven er in bittere armoede. De situatie is echt bedroevend en ik denk dat wij dit land op een zeer speciale manier moeten helpen, en daarbij niet in de fouten van het verleden moeten vervallen. Wij mogen deze arme mensen niet van de enige natuurlijke hulpbron die hen nog rest beroven nadat wij eerst het zilver en vervolgens het tin uit Bolivia hebben meegenomen. 
Marset Campos (GUE/NGL ).
   Mijnheer de Voorzitter, eigenlijk is de relatie van de Europese Unie met Latijns-Amerika bijna altijd al gekenmerkt geweest door een houding die gericht is op de vreedzame oplossing van conflicten via onderhandelingen, waarbij er altijd voor wordt gezorgd dat in commerciële, maatschappelijke en politieke relaties rekening wordt gehouden met de mensenrechten en de bestrijding van de armoede en de ongelijkheid. Het recente conflict in Bolivia is kenmerkend voor die situatie.
Er bestaat een direct verband tussen de onbillijke en onaanvaardbare interventie van de Verenigde Staten, die zich tijdens de verkiezingscampagne achter Sánchez de Lozada en tegen Evo Morales opstelden en de beschamende Boliviaanse gasleverantie aan de Amerikanen die daarop volgde, waarmee het armste land van Amerika nog verder werd geruïneerd.
Onze gezamenlijke resolutie moet een positieve bijdrage leveren en is gericht op versterking van de democratie en verdediging van het recht van het Boliviaanse volk op zijn eigen energiebronnen. In de resolutie wordt het buitensporige gebruik van geweld tegen de demonstranten door de vorige regering veroordeeld. Onze fractie bekritiseert de Raad ook vanwege zijn verklaringen waar de heer Medina al over sprak en stelt drie amendementen voor die – zo denken wij – een verbetering betekenen van de gezamenlijke tekst. In de eerste plaats moet de afgetreden president zich voor de Boliviaanse rechter verantwoorden voor de misdaden die hij heeft begaan tijdens zijn ambtstermijn.
Verder denken wij dat de Europese Unie en haar afzonderlijke lidstaten gezamenlijk bij de internationale financiële instellingen moeten aandringen op een oplossing voor de grote Boliviaanse buitenlandse schuld.
Daarnaast verzoeken wij de Boliviaanse autoriteiten om de nodige informatie te verschaffen aan de families van ‘verdwenen’ personen en om mensen die ten onrechte zijn vastgezet vrij te laten.
Ten slotte denk ik dat wij ons tot de Organisatie van Amerikaanse Staten moeten wenden om maatregelen te vragen ter bescherming van de Boliviaanse leiders die voor hun leven moeten vrezen, zoals Evo Morales.
De Voorzitter.
   - Ik heb over dit onderwerp 5 ontwerpresoluties ontvangen overeenkomstig artikel 37 van het Reglement.(1)
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.
(2) 

