Repatriacja i ponowne umieszczenie osób więzionych w Guantanamo - Rzekome wykorzystanie przez CIA krajów europejskich do transportu i nielegalnego przetrzymywania więźniów (debata) 
Przewodniczący
Kolejnym punktem posiedzenia są sprawozdania Rady i Komisji w sprawie repatriacji i ponownego umieszczenia osób więzionych w Guantanamo oraz rzekomego wykorzystania przez CIA krajów europejskich do transportu i nielegalnego przetrzymywania więźniów.
Alexandr Vondra
urzędujący przewodniczący Rady. - Panie przewodniczący! Jestem oczywiście świadomy, że kwestia Guantanamo jest sprawą wielkiej wagi. Jestem również świadomy tego, że ten Parlament, poprzez różne rezolucje przyjęte od 2002 roku, w konsekwentny sposób wyrażał swoje zdanie w tej szczególnej materii. Dlatego wierzę, że podobnie jak Rada, z zadowoleniem przyjęli państwo decyzję prezydenta Obamy, na mocy której Guantanamo zostanie zamknięte w ciągu roku. Prezydencja wyraziła to odczucie poprzez oświadczenie wydane krótko po tym, jak prezydent Obama podpisał dekret prezydencki w tej sprawie. Wszyscy ministrowie przyjęli tę decyzję z zadowoleniem na ostatnim spotkaniu Rady ds. Ogólnych i Stosunków Zewnętrznych, co zapewne państwo wiedzą.
Prezydent Obama ogłosił również swoją decyzję o zawieszeniu sądów wojskowych, będącym wyrazem respektowania konwencji genewskich, a także o zakończeniu tajnego programu przetrzymywania więźniów oraz położeniu kresu wzmocnionym przesłuchaniom. Ten pożądany rozwój wypadków umożliwi nam silniejsze zacieśnienie współpracy transatlantyckiej w zakresie zwalczania terroryzmu.
Oczywiście decyzja o zamknięciu Guantanamo leży przede wszystkim w kompetencjach Stanów Zjednoczonych. Niemniej jednak, uwzględniając nasze wspólne interesy związane ze zwalczaniem terroryzmu oraz staniem na straży praw człowieka i rządów prawa, ministrowie podczas spotkania Rady w zeszłym tygodniu dyskutowali nad sposobami, w jakie państwa członkowskie mogłyby zaoferować Stanom Zjednoczonym praktyczną pomoc, a w szczególności nad tym, czy mogłyby przyjąć byłych więźniów.
W swoim dekrecie zamykającym Guantanamo prezydent Obama nakazał ocenę statusu wszystkich osadzonych. Taka ocena właśnie się dokonuje. Ponowne umieszczenie dotyczyłoby tych osadzonych, którzy kwalifikowaliby się do zwolnienia w świetle tej oceny. Decyzja, czy państwa członkowskie mogłyby przyjąć więzione osoby, jest decyzją na szczeblu krajowym. Jednakże w zeszłym tygodniu uzgodniono, że pożądana byłaby wspólna reakcja polityczna oraz że należy dalej zgłębiać możliwość podjęcia skoordynowanych działań europejskich.
Z tym tematem wiąże się wiele kwestii politycznych, prawnych i dotyczących bezpieczeństwa, które wymagają dalszych analiz i konsultacji oraz - co bardzo istotne - będą wymagały zaangażowania ministrów sprawiedliwości i spraw wewnętrznych w państwach członkowskich. Ten proces już się rozpoczął i Rada wróci do tego tematu, kiedy niektóre z tych kwestii zostaną dogłębniej wyjaśnione. Obecnie trwają prace nad tym tematem i na przykład KPiB dyskutuje nad nim dzisiaj.
W pełni rozumiem stałe zainteresowanie tym tematem wśród posłów Parlamentu, odzwierciedlone przez projekt rezolucji złożony w trakcie tej sesji, który przeczytałem. Chciałbym państwa zapewnić, że Prezydencja skieruje swoją uwagę na tę kwestię i będzie państwu przedstawiać pełne informacje dotyczące wyników dalszych dyskusji w Radzie, jak również wszelkich innych postępów w tym zakresie.
Jacques Barrot
Panie przewodniczący! Witam serdecznie pana Vondrę i cieszę się, że mogę powtórzyć to, co właśnie powiedział, ponieważ oczywiste jest, że Komisja musi pracować wspólnie z Prezydencją nad tą trudną kwestią.
Chciałbym również przekazać poparcie ze strony pani Ferrero-Waldner, która, jak się okazało w ostatniej chwili, nie mogła się do nas przyłączyć dziś wieczorem. Dlatego będę mówił także w jej imieniu, nie tylko w swoim własnym.
Komisja bardzo pozytywnie odebrała inicjatywy podjęte przez prezydenta Obamę po jego zaprzysiężeniu. Mamy już obecnie wszystkie elementy potrzebne do odnowienia stosunków między USA a Europą i Komisja podejmie poważne wysiłki zmierzające do ożywienia tego partnerstwa.
Najbardziej uderzającym świadectwem tego, że w Stanach Zjednoczonych dochodzi do zmiany kierunku, jest fakt, iż pragną one uwzględnić kwestie praw człowieka w podejściu do podejrzanych o terroryzm. Oczywiście z zadowoleniem przyjmujemy pośpiech prezydenta Obamy przy zamykaniu obozu przetrzymywania więźniów w Guantanamo, przez co pragnie on wyciągnąć rękę do świata islamu i potwierdzić zaangażowanie Stanów Zjednoczonych w proces pokojowy na Bliskim Wschodzie.
Z satysfakcją zauważamy też inne, równie ważne aspekty dekretów podpisanych 22 stycznia, a mianowicie zamknięcie tajnych więzień CIA, całkowity zakaz stosowania tortur i okrucieństwa, niehumanitarnego lub poniżającego traktowania oraz zawieszenie sądów wojskowych.
Unia Europejska podtrzymuje aktywny polityczny dialog ze Stanami Zjednoczonymi, w którym priorytetem jest oczywiście promocja praw człowieka na całym świecie. Jesteśmy również aktywnymi partnerami USA w walce z zagrożeniem terrorystycznym, ale postępujemy zawsze zgodnie z naszymi obowiązkami w zakresie poszanowania praw człowieka.
Przetrzymywanie więźniów w Guantanamo przez kilka lat bez postawienia ich w stan oskarżenia było wodą na młyn grup terrorystycznych, które dążą do radykalizacji i próbują zdobywać nowych członków. Unia Europejska wyraziła już swój sprzeciw wobec Guantanamo. Ten Parlament, Parlament Europejski, bezustannie wzywał do jego zamknięcia, ponieważ z terroryzmem należy walczyć środkami zgodnymi z prawem międzynarodowym. W walce z terroryzmem ważne jest, aby szanować prawa człowieka - nie tylko w imię zasad, ale również po to, aby przeciwdziałać radykalizacji na całym świecie. Uważamy, że należy szanować prawa przyznane wszystkim osadzonym na mocy prawa międzynarodowego. Za wyjątkiem konfliktów zbrojnych, obywatele nie powinni być przetrzymywani w sposób dowolny i powinni mieć prawo do uczciwego i legalnego procesu. Poruszyliśmy te kwestie w ramach dialogu politycznego ze Stanami Zjednoczonymi. Parlament Europejski odegrał ważną rolę w podnoszeniu świadomości w tym względzie.
Chciałbym też dodać, również nawiązując do tego, co powiedział pan Vondra, że przypadek każdego osadzonego w Guantanamo powinien podlegać ocenie władz amerykańskich. Grupa robocza, której przewodniczy prokurator generalny i która składa się z sekretarzy stanu ds. obrony i bezpieczeństwa wewnętrznego oraz urzędników wyższego szczebla, właśnie rozpoczęła pracę.
Prezydent Obama ogłosił, że zostaną podjęte nowe dyplomatyczne wysiłki celem znalezienia rozwiązania problemu Guantanamo.
Na ostatnim spotkaniu Rady ministrów spraw zagranicznych, o czym chciała mówić pani Ferrero-Waldner, odbyła się krótka dyskusja na temat Guantanamo. Kilkanaście państw członkowskich wyraziło swoje pragnienie, aby ustanowić jednolite ramy wspólnego podejścia Unii Europejskiej, nawet jeżeli w pierwszej instancji, panie wiceministrze, to państwa członkowskie podejmują decyzję, indywidualną dla każdego przypadku, jak zareagować na każdy wniosek ze strony Stanów Zjednoczonych.
Zaproponowaliśmy, w bliskiej współpracy z Sekretariatem Rady, aby lepiej przyjrzeć się tym kwestiom. Badamy sprawy związane z tym, w jaki sposób kraje trzecie mogłyby przyjmować byłych więźniów. Nawet jeśli zasadniczo uwolnieni więźniowie powinni wracać do swoich krajów pochodzenia, niektórzy z tych, którzy mogą zostać uwolnieni po przeprowadzonej ocenie, nie będą jednak mogli wrócić do rodzinnych krajów ze względu na obawy przed prześladowaniem, torturami lub znęcaniem się.
Wspólnie ze Stanami Zjednoczonymi pragniemy dokładnie zbadać, co Unia Europejska może zrobić, aby pomóc w przeniesieniu tych osób w bezpieczne miejsce. Jednakże te szczególne przypadki spowodują, że pojawią się delikatne i skomplikowane kwestie, które należy zawczasu rozważyć. Zasada nigdy się nie zmienia: powinniśmy zrobić wszystko, co jest niezbędne, aby zagwarantować bezwzględne poszanowanie praw człowieka. W każdym przypadku chcemy, aby nasze nastawienie wobec nowej administracji USA było pozytywne i konstruktywne. Jednocześnie musimy przedsięwziąć wszystkie środki, aby zapewnić, by podejście Unii Europejskiej było zgodne z naszymi obowiązkami w zakresie praw człowieka i naszego własnego prawodawstwa.
Wypracowanie takiego podejścia nie będzie ani łatwe, ani szybkie. Staniemy przez skomplikowanymi kwestiami wymagającymi koordynacji działań państw członkowskich, tak by osiągnąć spójną reakcję Unii Europejskiej. Zrobimy wszystko, co w naszej mocy, aby mieć swój wkład w debatę na temat tego, jakie praktyczne środki należy przedsięwziąć na szczeblu wspólnotowym.
Obecnie Stany Zjednoczone nie złożyły formalnego wniosku. Jak często powtarza pani Ferrero-Waldner, potrzebna jest konkretna współpraca. Musimy pracować razem z państwami członkowskimi, aby do niej doszło.
Na następnym spotkaniu Rady ministrów sprawiedliwości i spraw wewnętrznych, które odbędzie się 26 lutego, wezwiemy państwa członkowskie do podjęcia wspólnych wysiłków i być może skorzystamy z precedensowego rozwiązania zastosowanego wówczas, gdy Palestyńczycy zostali przyjęci przez Europę w następstwie wydarzeń w kościele Narodzenia Pańskiego w 2002 roku.
Oczywiście Komisja pragnie udzielić pomocy tym państwom członkowskim, które zdecydują się przyjąć byłych więźniów z Guantanamo na swoim terytorium. Rzecz jasna, w gestii tych państw członkowskich leży zdefiniowanie statusu byłych więźniów, którzy są również obywatelami krajów trzecich i którzy potencjalnie mogliby zostać przeniesieni na ich terytorium.
Każdy przypadek będzie rozpatrywany indywidualnie, z uwzględnieniem sytuacji każdego człowieka, względów humanitarnych oraz konsekwencji dla bezpieczeństwa. Ostatecznie decyzja w sprawie przyjęcia i przyznania statusu wchodzi w zakres kompetencji każdego państwa członkowskiego. Omawiane podejście musi jednak w jak największym stopniu zostać ujęte we wspólnych ramach europejskich.
Panie przewodniczący! To wszystko, co miałem do powiedzenia w imieniu własnym oraz pani Ferrero-Waldner. Zastanawiam się, czy powinienem teraz wygłosić oświadczenie w sprawie transportu oraz nielegalnego przetrzymywania więźniów na terenie Europy. Będę kontynuował i wygłoszę oświadczenie, które, choć stosunkowo krótkie, będzie stanowić odpowiedź na wiele pytań Parlamentu.
Dotyczy ono wykorzystywania krajów europejskich przez CIA do transportu i nielegalnego przetrzymywania więźniów. Linia obrana przez Komisję od samego początku koncentruje się wokół trzech idei: po pierwsze, wojna z terroryzmem musi być prowadzona przy pełnym poszanowaniu podstawowych praw; po drugie, należy ustalić prawdę, niezależnie od tego, jaka ona jest; po trzecie, i według mnie najważniejsze, należy zapobiegać takim praktykom w przyszłości.
Komisja po raz kolejny wyraziła swój pogląd, że działania, które określa się jako wydanie w trybie nadzwyczajnym oraz tajne przetrzymywanie więźniów stanowią pogwałcenie podstawowych praw zagwarantowanych przez Europejską Konwencję Praw Człowieka oraz Kartę Praw Podstawowych.
Komisja stwierdziła również, że niezbędne jest, aby zaangażowane państwa członkowskie przeprowadziły kompleksowe, niezależne i bezstronne dochodzenie celem ustalenia prawdy, niezależnie od tego, jaka ona będzie. Jest to zobowiązanie, które zdecydowanie wynika z Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Należy powiedzieć, że rozpoczęto dochodzenie w kilku państwach członkowskich.
Jeśli chodzi o oskarżenie dotyczące potajemnego przetrzymywania więźniów w Polsce, Komisja już kilkanaście razy wystosowała pismo do władz polskich. Ponieważ powierzono mi odpowiedzialność za kwestie "sprawiedliwości, wolności i bezpieczeństwa”, sam napisałem do władz polskich 28 maja 2008 r., aby podkreślić znaczenie przeprowadzenia właściwego dochodzenia.
W następstwie tego pisma, w sierpniu 2008 roku, prokurator generalny poinformował mnie, że dochodzenie karne w końcu się rozpoczęło oraz że poinformuje mnie o jego wynikach. Uważam, że jest to istotne osiągnięcie.
W sprawie tajnego przetrzymywania więźniów zwracałem się również do Rumunii. W czerwcu 2008 roku premier Rumunii wysłał mi sprawozdanie sporządzone przez komisję ds. dochodzeń senatu rumuńskiego. Po kolejnych kontaktach władze rumuńskie zdecydowały się na przeprowadzenie dalszego dochodzenia, aby zbadać informacje znajdujące się w drugim raporcie sporządzonym przez pana Dicka Marty'ego, który został wybrany jako sprawozdawca przez Radę Europejską.
Tylko takie podejście, które kładzie akcent na potrzebę przeprowadzenia właściwego dochodzenia na szczeblu krajowym, pozwoli nam poczynić postępy. Unia i Komisja nie mają ani uprawnień, ani środków, aby zastąpić państwa członkowskie w zadaniu odkrycia prawdy. Wykonanie tego zadania możliwe będzie tylko dzięki instrumentom dochodzeniowym oraz środkom jakimi dysponują państwa członkowskie.
Oczywiście Komisja - i tutaj pragnę przyjąć na siebie zobowiązanie wobec Państwa - ma nadzieję, że te dochodzenia zostaną zakończone i umożliwią, tam gdzie ma to zastosowanie, ustalenie osób odpowiedzialnych oraz zapewnienie ofiarom odszkodowania.
Oprócz zwrócenia się do państw członkowskich o przeprowadzenie dochodzenia, praktycznym wkładem Komisji, po rezolucji Parlamentu Europejskiego z 2 lutego 2007 r. było, między innymi wyjaśnienie definicji "samolotów krajowych”. Kiedy pełniłem obowiązki komisarza ds. transportu, przedstawiłem także komunikat w sprawie lotnictwa cywilnego i biznesowego, co wyjaśniło sprawę.
Parlament wnioskował również o dokonanie oceny krajowego ustawodawstwa antyterrorystycznego. Aby uzyskać przegląd obecnej sytuacji, Komisja wysłała do państw członkowskich kwestionariusz dotyczący skuteczności środków zwalczania terroryzmu oraz tego, jak mają się one do praw podstawowych. Komisja otrzymała odpowiedzi od 27 państw członkowskich, a dokument przedstawiający te odpowiedzi zostanie opublikowany w ciągu najbliższych sześciu miesięcy. Teraz musimy rzucić prawdziwe światło na te wszystkie odpowiedzi.
No cóż, panie przewodniczący; zająłem państwu całkiem sporo czasu, ale prawdą jest, że chociaż w tej dziedzinie Unia ma ograniczone uprawnienia, Komisja podjęła starania, aby doprowadzić do tego, by prawda ujrzała światło dzienne oraz aby promować poszanowanie praw podstawowych. Mogę powiedzieć tylko jedną rzecz, ale mówiąc to, zaciągam osobiste zobowiązanie. Oczywiście będę nadal zabiegał przede wszystkim o to, aby cała prawda wyszła na jaw, tak abyśmy mogli być pewni, że takie niewybaczalne praktyki się nie powtórzą.
Alexandr Vondra
Urzędujący przewodniczący Rady. - Panie przewodniczący! Spodziewałem się dwóch osobnych tematów: z jednej z strony Guantanamo, a z drugiej tajnego przetrzymywania i wydawania więźniów. Jak wszyscy wiemy, zaraz po objęciu urzędu prezydent Obama podjął w zasadzie trzy decyzje. O pierwszej, tj. dotyczącej Guantanamo, już państwu mówiłem, ale były również dwie inne ważne decyzje.
Jedna z nich polegała na tym, że zakończył on tajny program przetrzymywania więźniów przez CIA. Nakazał, aby w przyszłości wszystkich osadzonych przetrzymywanych w USA rejestrowano w ICRC. Ta decyzja dotyczyła sprawy ważnej zarówno dla Rady, jak i dla Parlamentu Europejskiego. To dlatego Rada tak pozytywnie zareagowała na tę decyzję. Jestem pewien, że Parlament przyjął ją z równie dużym zadowoleniem.
Prezydent Obama położył również kres "udoskonalonym” metodom przesłuchań stosowanym przez CIA. Oficerzy śledczy w USA nie mogą już powoływać się na opinie prawne w sprawie tortur oraz innych technik przesłuchiwania, które napisano po wydarzeniach 11 września. Ta decyzja jest istotna. Unia Europejska pragnie wprowadzenia całkowitego zakazu tortur oraz okrutnego, nieludzkiego i poniżającego traktowania więźniów.
Jeśli chodzi o trzecią decyzję, prezydent Obama nakazał także przeprowadzenie oceny polityki transferu i wydawania więźniów, aby zapewnić jej zgodność ze zobowiązaniami nakładanymi na USA przez prawo międzynarodowe. W przyszłości polityka nie może prowadzić do - cytuję - "transferu osób do innych krajów w celu poddania ich torturom lub innym działaniom, aby osiągnąć ten sam cel, albo w konsekwencji podważyć lub ominąć zobowiązania lub obowiązki USA w zakresie humanitarnego traktowania osób aresztowanych przez to państwo lub przebywających pod jego kontrolą”.
Wierzymy, że podjęcie tych dwóch decyzji wraz z decyzją o zamknięciu Guantanamo, o której już wspomniałem, spowodują dalsze zacieśnienie współpracy z USA w zakresie zwalczania terroryzmu. Uważam, że mogą również przywrócić lepszą atmosferę w stosunkach transatlantyckich oraz stanowić odpowiedź na odczucia, które zostały bardzo dobitnie wyartykułowane na forum tego Parlamentu, jak również przez znaczną część opinii publicznej w Europie.
Uważam, że od samego początku wszyscy się zgadzamy co do jednego: kontekst dzisiejszej dyskusji niezmiernie się zmienił. Zdaję sobie również sprawę z tego, że rzekome wykorzystanie przez CIA krajów europejskich do transportu i nielegalnego przetrzymywania więźniów jest źródłem głębokiego niepokoju wielu posłów do tego Parlamentu. Obserwowali państwo rozwój spraw bardzo dokładnie, zwłaszcza poprzez działalność Komisji tymczasowej.
Stanowisko tego Parlamentu zostało jasno wyrażone w rezolucji z lutego 2007 roku. Pragnę podkreślić, że Rada zawsze powtarza, iż pragnie prowadzić skuteczną walkę z terroryzmem wykorzystując wszystkie dostępne legalne środki, ponieważ terroryzm sam w sobie stanowi zagrożenie dla systemu wartości opartego na zasadzie prawa.
Rada powtarza również stale, że istnienie tajnych placówek, gdzie przetrzymywani więźniowie znajdują się w próżni prawnej, nie jest zgodne z międzynarodowym prawem humanitarnym i prawami człowieka. Podtrzymujemy tę opinię i jesteśmy jej wierni, ale zmiana kontekstu i obecny rozwój sytuacji w USA powoduje, że chciałbym skoncentrować się przede wszystkim na przyszłości. Patrzmy w przyszłość, a nie w przeszłość. Rada z zadowoleniem przyjmuje ostatnią decyzję podjętą przez prezydenta USA w tej sprawie.
Wspólnota transatlantycka jest wspólnotą wartości i taką musi pozostać, jeżeli ma być zdolna do obrony swoich interesów w globalnym świecie. Bez wątpienia prawa człowieka oraz poparcie dla rządów prawa w walce z terroryzmem należą do wspólnego dziedzictwa.
Hartmut Nassauer
Panie przewodniczący, panie i panowie! Czy powinniśmy przyjmować więźniów z Guantanamo w Unii Europejskiej? Jest to pytanie, które musimy sobie dzisiaj zadać. Odpowiedź będzie zależeć od względów, którymi będziemy się kierować.
Niektórzy utrzymują, że więźniowie byli torturowani. Jest to powód aby przyjąć ich, postępując zgodnie z zasadami człowieczeństwa. Bez wątpienia prawdą jest, że tortury są zachowaniem najbardziej nieludzkim i poniżającym. Jeśli te osoby były torturowane, mamy prawo wyrazić swoje współczucie, niezależnie od poszczególnych zarzutów skierowanych przeciwko nim. Czy jednak ten aspekt jest jedynym, jaki musimy wziąć pod uwagę?
Na przykład wiele osób, które są lub były więzione w Guantanamo, szkoliło się w obozach dla terrorystów w Afganistanie po 11 września. Nie byli to turyści, którzy chcieli poznać piękno kraju, ale potencjalni terroryści. Mamy obowiązek chronić obywateli europejskich przed potencjalnymi terrorystami.
Niestety do tortur dochodzi na całym świecie i niezmiennie to potępiamy. Jednak nie poszliśmy jeszcze aż tak daleko, aby stwierdzić, że każdy, kto był torturowany, ma prawo zostać przyjęty w Europie. Nie zrobiliśmy tego i mieliśmy ku temu powody. Zamiast tego, położyliśmy te względy na szali przeciwko potrzebie bezpieczeństwa w Unii Europejskiej. Musimy tak postąpić również w tym przypadku. Musimy zadbać o to, aby potencjalni terroryści nie zwalili się Europie na głowę i dlatego, oceniając ten problem, chciałbym, aby potrzeba bezpieczeństwa otrzymała najwyższy priorytet ponad wszystkimi innymi względami.
Martin Schulz
Panie przewodniczący, panie i panowie! Mój kolega Claudio Fava będzie mówił w imieniu naszej grupy na temat pytań związanych z lotami CIA i tą częścią dyskusji. Ja skoncentruję się na sprawach odnoszących się do zamknięcia obozu w Guantanamo, a rozpocznę odpowiadając panu Hartmutowi Nassauerowi.
To prawda, że wymagania bezpieczeństwa obywateli Unii Europejskiej stanowią standard, według którego musimy mierzyć nasze działania. Jednakże chciałbym zacząć od postawienia pytania: co bardziej zagraża naszemu bezpieczeństwu? Czy strach przed przyjęciem tutaj więźniów z Guantanamo, jako że uważa się, że po uwolnieniu będą oni stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa? Czy też, co jest bardziej prawdopodobne, fakt, że istnienie tego obozu, sprzeczne z prawem międzynarodowym i naruszające prawa człowieka, jest podstawową przyczyną fali obezwładniającego gniewu odczuwanego przez miliony ludzi na całym świecie? Dzieje się tak dlatego, że tak zwany świat zachodni, który faktycznie został sprowokowany w bezprecedensowy sposób przez wydarzenia 11 września, do pewnego stopnia nie miał wpływu na to, co się wydarzyło i dlatego musiał zaakceptować fakt, że prezydent Stanów Zjednoczonych Ameryki zlekceważył podstawowe prawa człowieka, ponieważ uważał, że była to właściwa reakcja na taką prowokację.
Uważam, że to właśnie o wiele bardziej przyczyniło się do wzrostu poczucia zagrożenia w świecie, niż gdybyśmy teraz - kiedy inny prezydent próbuje przywrócić dawną wielkość swojemu krajowi, czyniąc Stany Zjednoczone Ameryki symbolem zachowania podstawowych praw na całym świecie - stwierdzili, że my, Europejczycy, nie chcemy mieć z tym nic wspólnego - sami musicie wymyślić, jak sobie z tym poradzić.
Przekazalibyśmy wtedy sygnał, że konfederacja państw, jaką jest Unia Europejska, która uważa się za wspólnotę rządzoną prawem i faktycznie nią jest, pragnie uniknąć odpowiedzialności, sięgając po wspomniany argument w momencie, gdy kładzie się kres sytuacji niezgodnej z prawem. Nie możemy oczekiwać od naszych obywateli, że zgodzą się na to, iż jest to zagrożenie dla bezpieczeństwa. To nie jest właściwy sygnał. Jest to fatalne, ponieważ w ten sposób zachowujemy się gorzej niż osoby, które, podobnie jak Barack Obama, jadą tam i mówią, że pomimo wszystkich zagrożeń, na które się narażają, pomimo sprzeciwów wśród wojska, pomimo sprzeciwu w USA (jako że ich obywatele mówią również "zostawcie ich w Guantanamo, nie przenoście ich tutaj, tutaj stanowią większe zagrożenie”) - mówią, że pomimo tego całego sprzeciwu istnieje symboliczna moc wynikająca z faktu, że nowy prezydent powraca do poszanowania praw człowieka i praw podstawowych, łącznie z prawami należnymi tym, którzy sami nie wykazali żadnego poszanowania dla praw człowieka i praw podstawowych. Nieudzielenie mu pomocy w takiej sytuacji byłoby błędem i byłoby niezgodne z zadaniem Unii Europejskiej, przynajmniej tak jak rozumie je moja grupa, polegającym na zapewnieniu, by wspólnota oparta na praworządności, którą stworzyliśmy w jej obrębie, była "eksportowana” jako aspekt polityki międzynarodowej.
Możemy to osiągnąć tylko wtedy, jeśli przyczynimy się w wiarygodny sposób, w obrębie naszych własnych granic, do zapewnienia priorytetowego traktowania praw podstawowych każdej jednostki. Guantanamo jest miejscem hańby. To miejsce tortur. Z tego powodu symbolizuje również fakt, że konfederacja państw Zachodu nie realizuje w praktyce tego, czego sama naucza, czyli przede wszystkim tego, że godność ludzka jest nienaruszalna. To jest pierwszy artykuł naszej Karty Praw Podstawowych. W Karcie nie powiedziano, że tę nienaruszalność można ograniczyć. Nasze poczucie przewagi nad myśleniem terrorystów ma coś wspólnego z faktem, że deklarujemy przyznanie podstawowych praw nawet tym osobom, które chcą odmówić tych praw innym poprzez swoje działania.
Z tego powodu wierzę, że możemy mieć większy wkład w zapewnienie bezpieczeństwa na świecie poprzez zamknięcie Guantanamo, poprzez udzielenie poparcia Barackowi Obamie i poprzez odgrywanie aktywnej roli, jeżeli o to się do nas zwróci administracja USA i jeżeli będziemy mogli pracować nad tym wraz z rządem, w zainicjowaniu procesu przyjmowania tych osób, niż gdybyśmy mieli nauczać o fałszywej koncepcji bezpieczeństwa, która, panie pośle, mogłaby być wdrożona tylko wtedy, gdyby policja i tajne służby miały wykonać co do nich należy. Nie chodzi o to, że kiedy ludzie wyjdą z Guantanamo, będą mogli swobodnie się przemieszczać bez nadzoru. Aspekt bezpieczeństwa jest ważny, ale prawa podstawowe muszą, w tym przypadku, otrzymać wyższy priorytet.
(Oklaski)
Graham Watson
w imieniu grupy ALDE. - Panie przewodniczący! Kiedy senator Obama został prezydentem Obamą, wszyscy odetchnęliśmy z ulgą. Oś zła, zmiana reżimu, wojna z terroryzmem - obywatele Europy pragną, aby te eufemizmy przeszły do historii wraz z ludźmi, którzy je wymyślili.
Zerwanie z przeszłością i powrót do rządów prawa wymaga jednak odwagi i charakteru, dlatego też składam gratulacje nowemu prezydentowi. Miał rację potępiając podtapianie wodą jako formę tortur, wzywając do zawieszenia haniebnych sądów wojskowych w Guantanamo i sygnalizując własną determinację co do całkowitego zamknięcia obozu w ciągu roku. Z zadowoleniem przyjmuję dzisiejsze zapewnienie prezydencji Rady, że USA wyrzekły się obecnie wszystkich podejrzanych praktyk, które szargały reputację ich rządu w ostatnich latach, łącznie z torturami w krajach trzecich oraz wydaniem w trybie nadzwyczajnym, aby położyć kres tej osi nielegalnych działań.
Ale Europa nie może stanąć z boku, wzruszyć ramionami i powiedzieć, że Ameryka ma sama zająć się tymi sprawami. Brakuje nam otwartej debaty i wspólnej zmiany zamiarów, na którą pozwala demokracja amerykańska. Zbyt często zaś państwa członkowskie naszej Unii były współwinne tego, co robiła administracja Busha. Jeśli czterdziesty trzeci prezydent nauczył nas czegoś, to tego, że w wymierzaniu międzynarodowej sprawiedliwości podejście "zrób to sam” prowadzi do ślepego zaułku, na końcu którego czeka nas porażka.
Tak więc wyzwanie Guantanamo, problem, który tworzy 245 podejrzanych przebywających poza systemem sprawiedliwości, nie jest tylko problemem samej Ameryki. Jest to łamigłówka, którą musimy razem rozwiązać. Stany Zjednoczone muszą wnieść oskarżenie przeciwko podejrzanym zgodnie z zasadą prawa, tam gdzie istnieją mocne dowody. Ameryka musi uwolnić tych podejrzanych, przeciwko którym nie istnieją wystarczające dowody, i obronić ich, jeśli istnieje prawdopodobieństwo, że w ojczystym kraju czekają ich tortury.
Co jednak z tymi uwolnionymi, którzy nie stanowią zagrożenia, ale nie chcą pozostać w kraju, który niesłusznie ich uwięził? Czy Europa, jeśli się do niej o to zwrócą, nie powinna zaproponować tym niewielu obywatelom praw i wolności, których żaden inny kraj im nie zaoferuje? Nie możemy wiecznie przeciwstawiać stwierdzenia Rady, że to państwa członkowskie indywidualnie podejmują decyzję, potrzebie skoordynowanego stanowiska europejskiego wyrażonej przez Radę. Europa musi mówić jednym głosem i odegrać swoją rolę w zakończeniu tego znieważania wymiaru sprawiedliwości. Wielu z nas w przeszłości krytykowało Amerykę za nieumiejętność pracy z innymi. Mieliśmy słuszność, ale nasza pomoc może być teraz potrzebna i błędem byłoby powiedzieć "nie”.
Konrad Szymański
Panie Przewodniczący! Rutynowa i zachowawcza interpretacja międzynarodowego prawa każe zamknąć Guantanamo bezwarunkowo i od razu. Jednak po 11 września sytuacja nie jest rutynowa. Dlatego nawet tak bardzo zainteresowany zmianą prezydent Barack Obama ma poważny problem, co zrobić z osobami, które przebywają dziś w Guantanamo. To nie są osoby przypadkowe. Co dziewiąty z dotychczas wypuszczonych powrócił wprost do działalności terrorystycznej. Dlatego radziłbym ostrożność w udzielaniu dobrych rad Ameryce i państwom członkowskim Unii Europejskiej.
Są trzy rzeczy absolutnie pewne w tej sprawie. Mamy z pewnością obowiązek zabrać stamtąd swoich obywateli i rezydentów. Mamy też obowiązek skutecznie izolować jednostki, które stanowią poważne zagrożenie. Powinniśmy też rozważyć reformę Konwencji Genewskich pod kątem znalezienia właściwej odpowiedzi na problem bezpaństwowych armii terrorystycznych. Niestety żadna z tych spraw nie została właściwie ujęta w projekcie rezolucji.
Kathalijne Maria Buitenweg
Panie przewodniczący! Moja grupa z zadowoleniem przyjmuje uwagi wygłoszone przez ministra Vondrę na temat Zatoki Guantanamo. W zasadzie wydaje się, że Unia Europejska poszukuje wspólnego rozwiązania, a prezydencja czeska pomoże nam je wypracować. Gdzie faktycznie przeniesieni zostaną więźniowie, to nadal zależy od zgody na szczeblu krajowym, ale mówi się, że w zasadzie Europa zareaguje pozytywnie na prośby USA. To ucieszy Parlament, ponieważ zwracaliśmy się w 2006 roku do państw członkowskich, aby były aktywne w swoich działaniach i nalegały na ponowne umieszczenie byłych więźniów, również w Unii Europejskiej.
Pytanie, które kieruję do Rady, brzmi następująco: czy jesteście przygotowani na działanie w sposób aktywny? Czy zapytalibyście teraz USA, kim są więźniowie? Czy zapytacie o ich pochodzenie oraz o to, co się z nimi stanie, po to byśmy mogli poczynić konieczne przygotowania? Cieszy mnie wszakże to zdecydowane podejście, dzięki któremu, miejmy nadzieję, zakończy się łamanie praw człowieka, na które narażeni byli ci ludzie.
Panie przewodniczący! Chociaż są to wspaniałe wiadomości dla Guantanamo, które jest symbolem, nie powinniśmy zapominać o tym, że istnieją również inne więzienia, o których należy mówić. Przychodzi mi na myśl na przykład Bagram nieopodal Kabulu, gdzie przetrzymuje się około 600-700 osób. Zwracam się do Rady i Komisji, aby zadbały o to, żeby te więzienia również zostały zamknięte.
Chociaż cieszą mnie uwagi na temat Guantanamo, jestem nieco zaniepokojona kwestią CIA. Doceniam fakt, że Rada przede wszystkim pragnie patrzeć w przyszłość, a nie za siebie. Rozumiem to doskonale, ponieważ kiedy patrzymy za siebie, widzimy wielki bałagan. Zbyt proste byłoby stwierdzenie, że ponieważ USA mają teraz nowego prezydenta, możemy znowu stosować te same standardy wobec nas wszystkich i, zagłuszając nasze sumienia, zapomnieć o pomocy, jakiej udzieliliśmy rządowi, o którym teraz mówimy, że działał niezgodnie z prawem.
Gabriele Zimmer
Panie przewodniczący! Moja grupa, Konfederacyjna Grupa Zjednoczonej Lewicy Europejskiej/Nordycka Zielona Lewica, od początku żądała zamknięcia amerykańskiego więzienia w Guantanamo. Wbrew wszystkim istotnym podstawowym zasadom prawa i umowom międzynarodowym, więźniowie byli tam przetrzymywani i torturowani przez lata i odmawiano im prawa do uczciwego procesu. Zlekceważono należne im podstawowe prawa człowieka. To samo mocarstwo, które próbuje stać na straży praw człowieka, demokracji i wolności na całym świecie, w tym przypadku pogwałciło podstawowe prawa i stworzyło swój własny obszar wyjęty spod prawa do celów wojny z terroryzmem. To jest nie do przyjęcia!
Było rzeczą ważną, że Parlament Europejski przez długi okres stale powtarzał swoje apele o zamknięcie więzienia w Guantanamo. Jednakże teraz, kiedy nowy rząd powiedział, że zmienia swoją politykę, my, Europejczycy, zaczynamy mieć wątpliwości co do tego, do czego sami wcześniej wzywaliśmy. Wahamy się i rozpoczynamy żenujące przepychanki. Uważam takie podejście za cyniczne.
Co się stało z naszymi apelami o uniwersalność i niepodzielność praw człowieka? Nie możemy mówić, że chcemy propagować jedno, a robić co innego. Nie może być prawdą, że, w pewien sposób, chcemy usprawiedliwić i zaakceptować istnienie tego haniebnego obozu. Nie możemy uważać stania na straży praw człowieka za ważną zasadę tylko, gdy wymagamy tego od innych, a nie robić nic, aby promować ją samemu.
Wzywam państwa członkowskie, aby jasno przedstawiły swoje stanowisko, ale zarazem mówię w imieniu mojej grupy, że zamknięcie więzienia w Guantanamo stanowi tylko pierwszy krok. Należy również usunąć amerykańską bazę wojskową z Guantanamo.
Nils Lundgren
w imieniu grupy IND/DEM. - (SV) Zapewne wszyscy odczuwamy dużą ulgę po tym, co stało się w Stanach Zjednoczonych. Sytuacja jest podobna do tej, jaka powstała na początku lat 50., kiedy Amerykanie wraz z systemem amerykańskim pokazali swoją zdolność do pozbycia się makkartyzmu. Teraz wykazują się tą samą zdolnością wybierając nowego prezydenta, który w pierwszym dniu urzędowania ogłosił, że należy zamknąć Guantanamo. Bogu dzięki.
Oczywiście błędem było tutaj przetrzymywanie osób podejrzanych o terroryzm lub inne przestępstwa. Powinni oni zostać postawieni przed sądem, uniewinnieni lub skazani, uwolnieni lub uwięzieni. Ci, którzy nie zostali skazani, powinni być traktowani jako niewinni. Jeśli następnie znowu staną się podejrzani, wówczas do obowiązków służb bezpieczeństwa należeć będzie zajęcie się tą sprawą w późniejszym terminie. Trudno mi zrozumieć, dlaczego ci, których skazanie było niemożliwe, nie mogą zostać w Stanach Zjednoczonych, ale oczywiście kraje europejskie powinny same być przygotowane na przyjęcie tych, którzy nie... Dziękuję za udzielenie mi głosu.
Koenraad Dillen
(NL) Każdy, kto manipuluje zasadami prawa, stosuje metody tych, przeciwko którym te zasady prawa są skierowane. Zamknięcie więzienia w Guantanamo, w którym nie zostało zagwarantowane prawo do obrony w kształcie znanym nam w świecie Zachodu, jest dobrą rzeczą. Nie ma potrzeby, aby poświęcać tej kwestii więcej uwagi, bowiem podkreśliło ją wielu moich przedmówców. Fakt, że prezydent Bush, poprzez swoją twardą politykę, zdołał uchronić Amerykanów przed powtórzeniem się wydarzeń z 11 września, nie zmienia wiele w tym względzie.
Demokracja powinna respektować rządy prawa zawsze i wszędzie, ale powinna również uwzględnić zdecydowane metody ochrony samej siebie przed ekstremistami religijnymi, którzy pragną zniszczyć nasze otwarte społeczeństwo. Nie widzę, aby projekt leżący przed nami kładł na to nacisk.
Wreszcie, nie powinniśmy się zatrzymać na Guantanamo. Sama Kuba, gdzie znajduje się amerykańska enklawa Guantanamo, jest jednym wielkim więzieniem, gdzie przebywa tysiące niewinnych więźniów politycznych pozbawionych jakichkolwiek szans na uczciwy lub szybki proces. To samo dotyczy naszego głównego partnera handlowego, Chin, których nie raz oszczędzamy, kiedy przychodzi do praw człowieka.
Nils Lundgren
Panie przewodniczący! Chciałbym tylko zapytać, dlaczego pan Schulz mógł znacznie przekroczyć czas swojej wypowiedzi, ale reszty nas już to nie dotyczy? Dlaczego?
Przewodniczący
Przewodniczący Parlamentu Europejskiego Hans-Gert Pöttering przewodniczył debacie, w trakcie której wypowiadał się pan Schulz, a więc jest to pytanie do pana Pötteringa. Nie widzę tutaj żadnego związku z moją osobą jako przewodniczącym. Powinien podnieść pan tę kwestię raz jeszcze, kiedy pan Pöttering będzie przewodniczył debacie.
Urszula Gacek
Panie przewodniczący! Co mamy zrobić z byłymi więźniami z Guantanamo? W jaki sposób mamy osiągnąć właściwą równowagę pomiędzy zapewnieniem bezpieczeństwa obywatelom UE a znalezieniem miejsca na osiedlenie byłych więźniów?
Na początku chciałabym wyjaśnić, że, po pierwsze, nie mówię o więźniach uznanych za niebezpiecznych, których nie można postawić przed sądem w Stanach Zjednoczonych, a proszę pamiętać, że taka liczna grupa istnieje. Ale nawet ci oczyszczeni z zarzutów i uznani za niestanowiących zagrożenia są, moim zdaniem, dalej niebezpieczni.
Mamy uzasadnione obawy, ponieważ według doniesień Pentagonu 61 byłych więźniów oczyszczonych ze wszystkich zarzutów i następnie uwolnionych jest obecnie zaangażowanych w działalność terrorystyczną. Jednym z nich jest wiceszef Al-Kaidy w Jemenie, a innym człowiek, który sam się wysadził w zamachu.
Wczoraj prezydent Obama powiedział w telewizji publicznej, że nie może być pewien, czy więźniowie oczyszczeni z zarzutów i uwolnieni nie będą zagrażać bezpieczeństwu. Czy można nas prosić o podejmowanie takiego ryzyka w UE? Uważam, że można, ale musimy mieć prawo do podjęcia decyzji, czy takie ryzyko jest dla nas do przyjęcia, czy też nie.
Państwa członkowskie wykazały różny stopień gotowości do przyjęcia byłych więźniów. Podkreślam, że decyzja o przyjęciu więźniów musi być suwerenną decyzją państwa członkowskiego. Nie może zostać narzucona państwu członkowskiemu przez UE, ale nie może być także podjęta w izolacji. Biorąc pod uwagę wolność przemieszczania się, z której korzystamy w Europie, a zwłaszcza w Europie bez granic w strefie Schengen, decyzje państw członkowskich zezwalające więźniom z Guantanamo na osiedlenie się w ich kraju mają konsekwencje w zakresie bezpieczeństwa nie tylko dla tego państwa członkowskiego, ale również dla jego sąsiadów. Dlatego też domagam się, i my domagamy się, aby takie decyzje były konsultowane z innymi członkami UE.
Claudio Fava
(IT) Panie przewodniczący, panie i panowie! Zamknięcie Guantanamo pozwala nam na naprawę haniebnego złamania prawa międzynarodowego, które przede wszystkim nie przysłużyło się w niczym wojnie z terroryzmem.
Dzisiaj jednakże nie wystarczy ucieszyć się z decyzji prezydenta Obamy. Nadszedł czas, aby przyjąć odpowiedzialność, a odpowiedzialność dotyczy również Europy i państw członkowskich. Guantanamo jest, częściowo, konsekwencją milczenia Europy i współpracy wielu naszych rządów w systemie wydawania więźniów. W ostatnich latach nasze rządy z jednej strony mówiły, że Guantanamo musi zostać zamknięte, a z drugiej strony wysyłały tam swoich funkcjonariuszy policji, aby przesłuchiwali osadzonych. Mówimy o odpowiedzialności, której się wypierano, kiedy ten Parlament badał sprawę, ale którą uznano i zweryfikowano w ciągu ostatnich dwóch lat.
Luty 2008: Londyn przeprasza za loty CIA; niektóre z samolotów korzystały z brytyjskich baz, jak przyznał minister spraw zagranicznych David Milliband, zaprzeczając temu, co powiedział Tony Blair trzy lata wcześniej, kiedy utrzymywał, że nie doszło do żadnych nielegalnych praktyk na ziemi brytyjskiej. Grudzień 2008: rząd hiszpański pod przywództwem Aznara wiedział, że wiele lotów CIA odbyło się w przestrzeni powietrznej Hiszpanii i z wykorzystaniem hiszpańskich lotnisk. Wyszło to na jaw po tym, jak tajny dokument opublikowany przez "El País” okazał się prawdą. Ówczesny minister spraw zagranicznych Josep Piqué, który potwierdził wykorzystanie hiszpańskich lotnisk, tłumaczył, że nie wiedział, co działo się później w Guantanamo. Być może myślał, że było to wesołe miasteczko. W październiku 2008 roku dowiedzieliśmy się, że minister spraw zagranicznych Portugalii, pan Amado, przyznał, iż były centroprawicowy rząd Josègo Manuela Barroso świadomie udostępnił CIA portugalskie lotniska i przestrzeń powietrzną do nielegalnych lotów. Pan Amado powiedział: "Nie mówiłem o tym, aby nie zakłócać spokoju instytucji europejskich”. Pytamy: a co z prawem obywateli do informacji? Czy też powinniśmy myśleć, że nawet pan Barroso nie wiedział, jaką obrazę dla obywateli i sprawiedliwości stanowiło wtedy i nadal stanowi Guantanamo?
W tym tkwi sedno sprawy, panie przewodniczący. Podsumowując: w ostatnich latach wykazaliśmy dużo dobrej woli oraz dużo hipokryzji, zwłaszcza poprzez to, czego Rada nie powiedziała w ciągu tych lat. Dwa lata temu Parlament wystosował do Rady 46 zaleceń. Oczekiwalibyśmy, że przynajmniej niektóre z tych zaleceń zasługują na odpowiednią analizę i uwagę, tak aby ostatecznie pojawiły się odpowiedzi przynajmniej na niektóre z nich. Z tego powodu wierzymy, że udzielenie pomocy w zamknięciu Guantanamo i przyjęcie naszej wspólnej odpowiedzialności jako Europa i jako 27 państw członkowskich, które ona obejmuje, stanowiłoby odkupienie, choć w niewielkim stopniu, naszego wspólnego milczenia.
Sarah Ludford
Panie przewodniczący! Główna odpowiedzialność za zamknięcie Guantanamo oraz ponowne umieszczenie osadzonych spoczywa niewątpliwie na rządzie USA. Jednakże Europa musi uznać, że rzeczywistość polityczna jest taka, iż USA nie są w stanie poradzić sobie z tym same. Wyraziliśmy wiele dobrej woli wobec prezydenta Obamy oraz nasze zaangażowanie w stosunki transatlantyckie. Musi to oznaczać ofertę praktycznej pomocy.
Istnieją również inne powody, dla których państwa członkowskie UE powinny współpracować przy zamykaniu więzienia. Pierwszy argument humanitarny, którego nie muszę rozwijać, dotyczy ratowania tych mężczyzn z piekła, w którym niektórzy z nich cierpią od siedmiu lat. Drugi dotyczy wiarygodności Europy: wzywaliśmy USA do zamknięcia Guantanamo, a teraz musimy pomóc w realizacji tego zamiaru. Po trzecie, mamy własny interes w tym, aby zlikwidować ten sugestywny symbol, który działa jako pretekst do rekrutacji oraz radykalizacji terrorystów. Wreszcie ostatni powód to moralna odpowiedzialność, o której mówił Claudio Fava.
Jednakże sądzę, że kwestie wydawania więźniów oraz zmowy rządów europejskich zostaną poruszone w drugim wniosku w sprawie rezolucji za dwa tygodnie. Z dużym zadowoleniem przyjmuję więc wspólną rezolucję uzgodnioną pomiędzy grupami oraz z przedstawicielami całego spektrum politycznego i mam ogromną nadzieję, że przegłosujemy ją jutro. Zakładając, że grupa ALDE przyjmie moją radę, nie przedstawimy ani nie poprzemy żadnych poprawek do rzeczonej rezolucji.
Chciałabym jeszcze poruszyć kilka spraw. Po pierwsze, jeśli chodzi o zarzuty dotyczące 61 uwolnionych więźniów, którzy zaangażowali się w działania terrorystyczne: otrzymaliśmy informacje od prawników, którzy sa w posiadaniu wiedzy, że są one w większości bezpodstawne. Znamy dwa przypadki osób, które zaangażowały się w działalność terrorystyczną. Inne zarzuty dotyczą osób, które, podobnie jak osiem osób z Albanii, udzieliły wywiadów mediom; tak zwanej "trójki z Tipton”, obywateli Wielkiej Brytanii, którzy zrobili film krytykujący Guantanamo. To nie jest "powrót do działalności terrorystycznej”.
Na koniec, jeśli chodzi o kwestie bezpieczeństwa: musimy o nich rozmawiać, ale przygotowywane są wiarygodne rozwiązania i możemy zaangażować prawników w ten proces.
Mirosław Mariusz Piotrowski
(PL) Panie Przewodniczący! Po wyborze Baracka Obamy na prezydenta Stanów Zjednoczonych i podpisaniu przez niego porozumienia w sprawie przyszłej likwidacji więzienia Guantanamo zapanowało w naszej Izbie niezdrowe podniecenie. Do głosu dochodzą koleżanki i koledzy z rozwiązanej Komisji ds. CIA, która, jak przypomnę, niczego nie zdołała ustalić, choć oburzała się i napiętnowała formy extraordinary rendition.
Dziś wiemy już, że nowy prezydent dostrzega wagę problemu, modyfikując stanowisko z kampanii wyborczej i wkrótce po zaprzysiężeniu w rozporządzeniu prolonguje zezwolenie na stosowanie dotychczasowych metod wobec terrorystów.
Zdajemy sobie sprawę, że dla wielu krajów Unii Europejskiej, w tym Polski, niemożliwe jest przyjęcie aresztowanych terrorystów. Niemniej kraje Unii i nasz Parlament, zamiast krytykować i osłabiać front walki z terroryzmem, powinny współpracować z USA i przejąć na siebie część odpowiedzialności za walkę z tym zjawiskiem. Po raz kolejny przypominam, że terroryzm to zagrożenie globalne, dotykające także obywateli Unii.
Cem Özdemir
(DE) Panie przewodniczący, panie i panowie! Więzienie w Guantanamo stało się symbolem pogardy dla praw człowieka oraz rządów prawa. Nowy prezydent USA Barack Obama wysłał równie mocny i ważny sygnał nakazując zawieszenie sądów wojskowych w Guantanamo oraz obiecując zamknąć obóz w ciągu roku.
Jednakże nie tylko Stany Zjednoczone straciły wiarygodność w wyniku zlekceważenia przez nie praw człowieka w wojnie z terroryzmem. Nasze europejskie rządy nie mogą wyprzeć się odpowiedzialności, co potwierdziła Komisja tymczasowa Parlamentu Europejskiego do zbadania sprawy rzekomego wykorzystania krajów europejskich przez CIA do transportu i nielegalnego przetrzymywania więźniów w swoim raporcie z lutego 2007 roku. Demaskuje to podwójne standardy wielu krajów Unii Europejskiej, które słusznie żądają, aby kraje kandydujące stały na straży praw człowieka, ale same deptają prawa człowieka wewnątrz Unii Europejskiej.
Unia Europejska jest również zobowiązana do odegrania aktywnej roli w procesie poszukiwania wspólnego rozwiązania dla wszystkich więźniów, na których nie ciążą już podejrzenia i którzy nie mogą wrócić do swoich krajów pochodzenia. Dotyczy to zwłaszcza Niemiec, które mogą - i powinny - pomóc w umożliwieniu przyjmowania więźniów. Nie wolno nam powtarzać błędów popełnionych w przypadku Murata Kurnaza, obywatela Niemiec tureckiego pochodzenia, który niesłusznie spędził w Guantanamo cztery lata.
Nowy początek w Waszyngtonie jest dla nas szansą na wysłanie jasnego sygnału, że w wojnie z terroryzmem nie wolno podważać praw człowieka.
Willy Meyer Pleite
(ES) Panie przewodniczący! Chciałbym, i mam nadzieję że tak właśnie jest, aby decyzja prezydenta Obamy o zamknięciu ośrodka przetrzymywania w Guantanamo była zapowiedzią zmian w polityce zagranicznej USA.
Mam nadzieję, że będzie to oznaczało odrzucenie polityki, w której za terror odpłacano terrorem, a za zbrodnię zbrodnią; polityki, która ostatecznie podeptała prawo międzynarodowe.
Takie są moje nadzieje i pragnienia. Problem, jaki stoi przed Unią Europejską, dotyczy tego, że wiele krajów europejskich zaangażowało się w uprzednią politykę prezydenta Busha, polegającą na odpłacaniu zbrodnią za zbrodnię i torturami za tortury. I oni są współwinni za prowadzenie takiej polityki. Dlatego komisja śledcza do zbadania lotów CIA nie mogła dokończyć swojej pracy: były rządy europejskie, które ukrywały swoje haniebne działania, haniebne działania polityki zagranicznej prezydenta Busha. I dlatego musimy nalegać, aby poniosły za to odpowiedzialność. Amerykanie dokonali tego poprzez wybory.
Mam również nadzieję, że prezydent Obama wykaże się odwagą i postawi przed sądem tych funkcjonariuszy, którzy dokonywali tortur i tych funkcjonariuszy, którzy nielegalnie przetrzymywali ludzi, ponieważ, panie i panowie, dla więźniów w Guantanamo istnieje tylko jedno rozwiązanie, jeśli chodzi o prawo. Jeśli są dowody świadczące przeciwko któremukolwiek z nich, należy wytoczyć im proces. Jeżeli nie ma dowodów, należy ich uwolnić. A funkcjonariusze administracji USA muszą wziąć odpowiedzialność za te osoby, które bezprawnie przetrzymywano.
Taka jest kolej rzeczy w moim kraju i taka jest kolej rzeczy w każdej demokracji, która przede wszystkim opiera się na demokratycznych prawach. Bardzo dziękuję za uwagę.
Bruno Gollnisch
(FR) Panie przewodniczący! Uważam, że naszą rolą nie jest działanie z pozycji odbiorcy arbitralnej polityki, którą, niefortunnie, prowadzą na tym obszarze Stany Zjednoczone. Polityka ta pozostaje w jawnej sprzeczności z naszymi wspólnymi zachodnimi zasadami i jest prowadzona na cynicznie wybranym obszarze, który stanowi pozostałość czasów kolonialnych. Nie ma tutaj rządów prawa: ani prawo kubańskie, jak słusznie powiedział pan Dillen, ani prawo amerykańskie, ani nasze wspólne dziedzictwo prawa międzynarodowego nie przewidują braku ochrony dla jednostki.
W rozumieniu prawa, uważam, że sprawa jest jasna. Jeżeli istnieją zarzuty karne na mocy prawa powszechnego przeciwko niektórym więźniom, powinni oni zostać osądzeni w drodze odpowiedniego procesu przed sądem. Jeżeli są podejrzani, na przykład, o organizowanie ataków 11 września, powinni byli usłyszeć zarzuty siedem lat temu, mieć dostęp do prawników oraz stanąć przez amerykańskim sądem. Sądów w Stanach Zjednoczonych nie brakuje.
Jeśli inne osoby uznaje się za jeńców wojennych pojmanych w wyniku interwencji sojuszników w Afganistanie, powinni oni być przetrzymywani w warunkach określonych prawem dotyczącym wojny do momentu oficjalnego zakończenia działań wojennych.
Jeżeli istnieją osadzeni, którzy nie należą do żadnej z tych dwóch kategorii, należy ich uwolnić i wysłać do domu.
Słyszałem, że niektórzy są potencjalnie niebezpieczni, ale gdybym ja, osobiście, został uwięziony na siedem lat w zupełnym odosobnieniu, to chociaż na początku mógłbym nie należeć do potencjalnie niebezpiecznych jednostek, na pewno stałbym się potencjalnie niebezpieczny pod koniec. Uważam, że taki scenariusz jest prawdziwy dla większości osób tutaj zgromadzonych.
Jeśli niektórzy nie chcą wracać do domu, mogą poprosić swoich strażników więziennych o azyl polityczny. To wszystko, co mam do powiedzenia, a przy okazji, chciałbym podziękować panu Barrotowi za jego zaangażowanie w dochodzenie. Czas pokaże, że była to najlepsza analiza nielegalnego transferu więźniów.
Carlos Coelho
(PT) Panie przewodniczący, panie przewodniczący Rady, panie komisarzu, panie i panowie! Ta Izba wzywała do zamknięcia więzienia w Guantanamo kilkanaście razy. Dołączyły się do nas dwie inne instytucje: Komisja i Rada. Teraz, kiedy decyzja została podjęta, nie należy pozwolić na błędną interpretację naszego stanowiska. Gorąco gratulujemy prezydentowi Obamie tej decyzji, którą uzasadniał potrzebą przywrócenia Stanom Zjednoczonym autorytetu moralnego, jakim cieszyły się wcześniej na świecie.
Powiedzmy to jasno: decyzja administracji Busha o otwarciu więzienia w Guantanamo, jak również program obejmujący wydanie w trybie nadzwyczajnym, stanowił policzek dla tego moralnego autorytetu. Cel nie uświęca środków. Nie można akceptować łamania prawa międzynarodowego, stosowania tortur, otwierania tajnych więzień i znikania więźniów. W państwach, w których panują rządy prawa więźniowie stają przed sądem i mają prawo do obrony. Administracja Busha nie miała prawa dokonać tych nadużyć, podobnie jak jej wspólnicy, niezależnie od tego, czy stali się nimi poprzez ciche poparcie czy wstydliwe milczenie.
Jeżeli Stany Zjednoczone zwrócą się do Unii Europejskiej o pomoc, nie wolno im jej odmawiać - dokładnie, jak powiedział pan Barrot - pod warunkiem, że nie rezygnujemy z bezpieczeństwa naszych obywateli, ale bez wykorzystania tego jako pretekstu do rezygnacji ze współpracy. My również musimy współpracować ze Stanami Zjednoczonymi, aby wyjaśnić nadużycia, do których doszło w Europie, zbadać, kto był za nie odpowiedzialny i zapewnić, aby nie doszło do popełnienia tych samych przestępstw w przyszłości. Musimy również zapytać państwa członkowskie i instytucje europejskie, co zrobiły, aby wdrożyć zalecenia, które ten Parlament przyjął w lutym 2007 roku oraz - tam gdzie ma to zastosowanie - jak wyjaśnią to, że się do nich nie zastosowały.
Ponieważ pan Fava wspomniał tutaj o przewodniczącym Barroso, uważam, że winni mu jesteśmy podziękowania, ponieważ, w odróżnieniu od Rady, która oponowała, kłamała i ukrywała informacje przez tą Izbą, Komisja Europejska zachowała się w sposób lojalny i w pełni współpracowała w trakcie naszego dochodzenia.
Jan Marinus Wiersma
(NL) Prezydent Obama dotrzymał słowa. Jednym z jego pierwszych działań w zakresie polityki było zamknięcie więzienia w Guantanamo, co naturalnie nas cieszy. Lub raczej było to ogłoszenie zamknięcia Guantanamo, ponieważ nowy rząd USA musi sprostać trudnemu zadaniu znalezienia rozwiązania dla więźniów, którzy tam nadal przebywają.
Po pierwsze, należy określić ich status i ustalić, czy mogą oni być zwolnieni bez ponoszenia ryzyka. Zostali nielegalnie uwięzieni przez administrację Busha, która w oczywisty sposób złamała prawo międzynarodowe. Dlatego jest to przede wszystkim problem Amerykanów, który musi zostać rozwiązany przez Waszyngton. Obecnie nie jest jeszcze jasne, czy USA zwróci się z prośbą o pomoc do Unii Europejskiej i zbytnie wyprzedzanie wydarzeń byłoby za bardzo oparte na przypuszczeniach.
Nie zgadzam się także z tymi posłami, którzy wierzą, że powinniśmy już składać przyrzeczenia w oparciu o założenie, że Unia Europejska ma taki moralny obowiązek, ponieważ możliwe jest, że niektóre kraje były zaangażowane w transport więźniów do Guantanamo. Jest to twierdzenie oparte wyłącznie na spekulacjach. Nigdy nie udało nam się dowieść, że w tych zarzutach jest ziarno prawdy, ani też nie wiemy, które kraje miałyby być zaangażowane w taki transport, a więc przyjmowanie więźniów w oparciu o ten argument jest, moim zdaniem, nieprzekonywujące i cieszę się, że nie uczyniono tego w rezolucji.
Oczywiście, nie powinniśmy wykluczać możliwości, że Stany Zjednoczone zwrócą się z takim wnioskiem - i podzielam zdanie przewodniczącego mojej grupy w tym względzie. Jeśli taka prośba zostanie przedstawiona, na pewno musimy zareagować w pozytywny sposób przez wzgląd na prawo międzynarodowe, ale również przez wzgląd na to, że Unia Europejska musi reagować w sposób humanitarny w takich sytuacjach.
Ignasi Guardans Cambó
(ES) Panie przewodniczący! Problemu Guantanamo nie stworzyła Unia Europejska. Problemu tego z pewnością nie byłoby, gdyby Unia Europejska - oprócz potępiania tego pomysłu tak wiele razy - naprawdę go odrzuciła, zamiast angażować się w pasywną, a czasem nawet aktywną współpracę przy samym powstawaniu tej czarnej dziury w prawie międzynarodowym. Jasne jest, że nie stworzyliśmy jej sami. Jednakże spoczywa na nas oczywiście obowiązek współpracy, aby położyć kres tej sytuacji. To jest oczywisty obowiązek, z którego powinniśmy się wywiązać.
Nie ma wątpliwości, że każdy przypadek musi być traktowany indywidualnie. Nie można traktować więźniów z Guantanamo tak, jak gdyby byli jednorodnym tłumem. Są to ludzie, którzy mają prawa, ale również swoje własne, osobiste historie. Niektórzy z nich to przestępcy, których należy postawić przed sądem; niektórzy są niewinni, a inni bez wątpienia stanowią potencjalne zagrożenie.
Zgodnie ze swoimi wartościami i zasadami, jak również wspaniałomyślnością, Unia Europejska może się tu zaangażować poprzez przygotowanie wspólnej odpowiedzi, która pomoże rozwiązać ten problem z poszanowaniem naszych własnych zasad.
Hélène Flautre
(FR) Panie przewodniczący! Według informacji pochodzących od CIA i organizacji pozarządowych, przez terytorium Portugalii przewieziono 728 więźniów w drodze do Guantanamo w latach 2002-2006. Jakie są dane dla Hiszpanii, Włoch czy innych państw członkowskich?
Odniósłszy porażkę w walce z wyłączeniami spod międzynarodowego prawa w walce z terroryzmem, Unia usiłuje teraz przystawać na zobowiązania prezydenta Obamy.
To wyjaśnia, dlaczego nadal słyszymy posłów nieśmiało zachęcających państwa członkowskie do przyjmowania niewinnych więźniów, którzy nie mogą wrócić do swoich krajów pochodzenia z obawy przed torturami. Nie robimy tego powodowani solidarnością ani miłosierdziem, ani nawet szczodrością, ale wyłącznie po to, aby wypełnić nasze międzynarodowe zobowiązania.
Niezależnie od sygnału wysłanego przez prezydenta Obamę, czy Europa będzie w stanie się podnieść, czy Europa będzie w stanie nie tylko poprowadzić dochodzenie, zdefiniować i podjąć swoje obowiązki, ale również zakończyć nielegalny współudział w wydawaniu więźniów w trybie nadzwyczajnym? Czy Europa będzie w stanie dokonać reformy sposobu kontroli swoich własnych tajnych służb? Czy Unia będzie w stanie dokonać rehabilitacji ofiar na drodze legalnych procesów oraz przyznać im odszkodowania?
Z zadowoleniem przyjmuję deklarację pana Barrota o takich zamiarach. Jednakże muszę powiedzieć, że chociaż dowiadujemy się coraz więcej na temat tego, co były premier Portugalii ukrywał w latach 2002-2004, wyniki jego inicjatyw jako przywódcy Komisji Europejskiej skierowane na wydostanie Unii z tej szarej strefy nielegalnych działań pozostają nam zupełnie nieznane.
(Przewodniczący wyłączył mikrofon.)
Jas Gawronski
(IT) Panie przewodniczący, panie i panowie! Cieszę się, że przyjmowanie więźniów z Guantanamo zostało teraz zauważone, bowiem ta idea nie znalazła się jakoś w początkowej wersji rezolucji mojej grupy. W pełni się zgadzam z panami Schulzem oraz Watsonem.
W pierwszym punkcie rezolucji wspomniano o ważnych zmianach w polityce Stanów Zjednoczonych w zakresie praw humanitarnych. Widzę pewne zmiany, zwłaszcza w zakresie tonu, ale widzę również kontynuację w znacznym stopniu polityki "znienawidzonego” Busha, choćby w fakcie, że prezydent Obama nie zrezygnował z programu wydawania więźniów w trybie nadzwyczajnym ani z więzień CIA za granicą. Mówię o tym, aby wzięła to pod rozwagę prezydencja czeska, która, zdaje się, jest innego zdania. Nie chciałbym, aby entuzjaści Obamy przeżyli przedwczesne rozczarowanie.
Propaganda antyamerykańska, obecna już w komisji CIA dwa lata temu, powróciła w formie zapytania ustnego o loty CIA w Europie. Podam państwu tylko jeden przykład: w jednym punkcie preambuły ujawniono istnienie tajnej organizacji CIA w Polsce. Obecnie fakt, że istnieje tajna organizacja CIA w kraju takim jak Polska nie powinno być szokiem - byłoby dziwne, gdyby jej nie było - ale wierzę, że sygnatariuszom tego zapytania nie podoba się, że organizacja ta powinna być tajna. Chcieliby, aby służby tajne działały zawsze jawnie, otwarcie i aby samoloty CIA były oznaczone jako CIA, tak jak samoloty brytyjskich czy francuskich linii lotniczych noszą napis British Airways lub Air France. Tutaj również obawiam się, że przeżyją oni rozczarowanie: nawet Obama nie pójdzie tak daleko.
Stavros Lambrinidis
(EL) Panie przewodniczący! Okrutne więzienie w Guantanamo nie powinno było nigdy powstać. Wydaje się, że jest ono teraz zamykane, ale oczywiście jeżeli doniesienia amerykańskiej prasy na temat utrzymania niedopuszczalnej praktyki tajnych uprowadzeń, przesłuchań i uwięzienia w krajach trzecich są prawdziwe, należy zachować powściągliwość we wszelkich gratulacjach dla prezydenta Obamy. Oczywiście w tym zakresie, jeśli chodzi o walkę z terroryzmem, odpowiedzialność ponosi niestety również Europa. Bardzo poważnym powodem do obaw jest fakt, że jedynym parlamentem krajowym, który zaprosił Parlament Europejski do przedstawienia wniosków i zaleceń komisji do zbadania działalności CIA, był kongres amerykański. Żaden rząd europejski ani żaden parlament krajowy nas nie zaprosił. Niech to uczynią nawet teraz, aby nigdy ponownie nie doszło do takich nielegalnych praktyk.
Marco Cappato
(IT) Panie przewodniczący, panie i panowie! Stany Zjednoczone stworzyły problem Guantanamo, a prezydent USA przygotowuje się do jego rozwiązania. Musimy wiedzieć, czy Unia Europejska będzie miała uprawnienia i kompetencje, aby odegrać w tym rolę.
Unia Europejska musi podjąć współpracę. Nasze państwa członkowskie muszą przyjąć więźniów takich jak Ujgurzy, bez poddawania się naciskom Chin. Jeśli tego nie zrobimy, istnieje ryzyko, że staniemy się zbędni w procesie zamykania Guantanamo.
To mógłby być początek nowych wysiłków w celu ujawnienia prawdy, co jest obowiązkiem naszych krajowych rządów - na przykład rządu Portugalii pod przywództwem przewodniczącego Barroso, oraz naszym obowiązkiem w związku z faktem, że zarzucono propozycję wygnania Saddama Husseina. Ta propozycja była jedyną alternatywną opcja wobec wojny i nasze rządy, łącznie z rządem Stanów Zjednoczonych, z niej zrezygnowały.
Raül Romeva i Rueda
(ES) Panie przewodniczący! Faktycznie, istnienie Guantanamo było możliwe między innymi dzięki zmowie i współudziałowi wielu krajów europejskich, łącznie z Hiszpanią. Nie można teraz mówić, że nie jest to już nasz problem. Tym bardziej nie wolno mówić, że zamknięcie Guantanamo oraz wynikłe z tego konsekwencje stanowią wyłącznie problem rządu USA.
Przez lata samoloty tajnych służb USA bezkarnie latały nad Europą przewożąc więźniów, a my przymykaliśmy na to oczy. Dlatego powinniśmy wziąć za to odpowiedzialność i nie tylko domagać się natychmiastowego zamknięcia Guantanamo, ale również przyjąć niektórych więźniów, którzy, nie mogąc wrócić do swoich krajów pochodzenia ani zostać w Stanach Zjednoczonych, oczekują przyjęcia przez inne kraje, łącznie z krajami Unii Europejskiej.
Portugalia już obiecała to zrobić i wierzę, że zrobiła to częściowo z powodu pewnego poczucia odpowiedzialności oraz winy. Wina Hiszpanii jest co najmniej równie wielka i dlatego, korzystając z okazji, wzywam rząd Hiszpanii, aby przyjął niektóre z tych osób, aby podjął to zobowiązanie, podobnie jak Portugalia, na wniosek wielu organizacji. Podkreślam, że jest to tylko nie moralny, ale również polityczny obowiązek.
Marian-Jean Marinescu
(RO) Zwalczanie terroryzmu stanowi priorytet numer jeden we współczesnym społeczeństwie. W imię tego upragnionego celu popełniono jednak błędy i podjęto kontrowersyjne decyzje. Zamknięcie więzienia w Guantanamo, które przez ostatnie dziesięciolecie było plamą na wizerunku cywilizowanego świata, jest słuszną decyzją o najwyższej wadze. Zwykle kolejnym krokiem w tym procesie byłoby wyjaśnienie przez Stany Zjednoczone sytuacji osób obecnie przetrzymywanych. Unia Europejska i Stany Zjednoczone opowiadały się i nadal się opowiadają za poszanowaniem praw człowieka oraz ludzkiej godności i dlatego powinny pracować razem, aby naprawić popełnione błędy.
Wierzę, że zanim podniesiona zostanie kwestia przyjmowania więźniów w Europie, absolutnie niezbędne jest wykorzystanie wszystkich informacji odnoszących się do ewentualnych działań terrorystycznych, w które ci ostatni byli zaangażowani, lub ewentualnego członkostwa w grupach terrorystycznych. Należy dokładnie sprawdzić te informacje oraz dokonać obiektywnej oceny ewentualnych reperkusji, jakie może powodować pozwolenie więźniom na powrót do kraju zamieszkania. Oficjalny wniosek ze strony Stanów Zjednoczonych jest absolutnie konieczny i wierzę, że decyzja o przyjęciu więźniów w Europie musi należeć do państw członkowskich, a państwa, które podejmą taką decyzję, muszą również pamiętać, że przyjmują te obowiązki w imieniu Unii Europejskiej.
Co się tyczy wzmianki komisarza Barrota o Rumunii, w przeszłości rzucano bezpodstawne podejrzenia. Jednakże Rumunia odpowiedziała na wszystkie zapytania instytucji europejskich, przyjęła komisję do zbadania działalności CIA i przedstawiła wszystkie istotne informacje. Parlament rumuński przeprowadził dochodzenie i przedstawił jego wyniki zainteresowanym stronom. Uważam, że jest to zupełnie właściwe zachowanie. Wierzę też, że Rumunia właściwie zareagowała na zupełnie bezpodstawne podejrzenia, jakie zostały wysunięte.
Wolfgang Kreissl-Dörfler
(DE) Panie przewodniczący! Nie ma wątpliwości co do tego, że odpowiedzialność za Guantanamo ponoszą USA. Ale aktem solidarności jest udzielenie Barackowi Obamie, gdy zwraca się o to do nas, pomocy i wsparcia w przywróceniu poszanowania przepisów międzynarodowych. Myślę tutaj, na przykład, o Ujgurach, którzy nie mogą wrócić do Chin. Jednakże musimy również uwzględnić osoby, które spędziły pięć lub siedem lat w Guantanamo. Nie możemy decydować o tym, czy zechcą oni mieszkać w USA, czy nie. To jest ich wybór. Na przykład miasto Monachium i Ujgurzy tam mieszkający byliby gotowi przyjąć Ujgurów z Guantanamo i dać im wsparcie oraz opiekę, aby mogli uporać się z traumatycznymi doświadczeniami.
Musimy jednak wyjaśnić jedną rzecz. Nie do przyjęcia jest fakt, że minister spraw wewnętrznych Bawarii, Joachim Hermann powiedział: "Każdy, kto jest przetrzymywany w Guantanamo, popełnił przestępstwo”. Prawo do domniemania niewinności musi mieć zastosowanie w tym przypadku. Jako szef policji minister ten powinien ustąpić z urzędu. Szkolimy policję w innych krajach, aby wprowadzić w życie właśnie to prawo do domniemania niewinności i nie wydawać przedwczesnych rozkazów do strzału. Powinniśmy uważnie przemyśleć tę sprawę.
Anneli Jäätteenmäki
(FI) Panie przewodniczący! Przede wszystkim, Guantanamo i jego tajne więzienia nie powinny były nigdy powstać. To głównie Stany Zjednoczone odpowiadają za to, by więzienia zostały zamknięte, a następnie by odpowiednio postępowano z więźniami, ale za przyjęciem tych ostatnich przez państwa członkowskie przemawiają powody humanitarne i względy praw człowieka. Każde państwo członkowskie samo podejmie decyzję o tym, czy ich przyjmie, czy też nie, w oparciu o własne przepisy prawa.
Równocześnie chciałabym przypomnieć tej Izbie o milionach uchodźców na całym świecie oraz o obozach uchodźców, gdzie ludzie mieszkają przez lata. Patrzymy w inną stronę, odwracamy się plecami. Aktywne podejście do myślenia o prawach człowieka jest niestety w UE wybiórcze.
Elmar Brok
(DE) Panie przewodniczący, panie wiceprzewodniczący Komisji, panie przewodniczący Rady! W maju 2006 roku odwiedziłem Guantanamo wraz z posłami Mannem i Ellesem. Przekazaliśmy bardzo jasny sygnał, że utworzenie Guantanamo było naruszeniem prawa międzynarodowego oraz załamaniem praw człowieka.
Słowa te padły również z ust nowowybranej wówczas kanclerz Niemiec, pani Angeli Merkel, w obecności prezydenta Busha, podczas jej pierwszej wizyty w Waszyngtonie, kiedy to żądała ona również uwolnienia pana Kurnaza. Wierzę, że decyzja prezydenta Obamy jest słuszna i że pomoże przywrócić wiarygodność Stanów Zjednoczonych oraz świata zachodniego jako całości. Z tego powodu musimy jasno powiedzieć, że kwestia wiarygodności ma ogromne znaczenie polityczne.
Równocześnie musimy ustalić, że tamtejsi więźniowie nie powinni być uważani za pokojowych obrońców praw człowieka oraz że muszą być osądzeni na tej podstawie. Czasem w trakcie obecnej debaty wydawało mi się, że jest inaczej. Musimy zadbać o to, aby Stany Zjednoczone wzięły na siebie w tym przypadku główną odpowiedzialność, co tłumaczy, dlaczego nie są one w stanie przyjąć wielu z tych więźniów. Kraje pochodzenia tych osób muszą również wyjaśnić, dlaczego nie chcą ich przyjąć - albo też więźniowie muszą udowodnić, że nie mogą powrócić do swych krajów pochodzenia, ponieważ byliby narażeni na poważne prześladowania.
Kiedy już to wszystko się zdarzy, możemy zacząć zastanawiać się, czy Unia Europejska powinna przyjąć niektórych więźniów. Ale jest to możliwe tylko, gdy zbadamy w każdym pojedynczym przypadku stopień zagrożenia związany z daną osobą. Takie dochodzenie musi mieć miejsce nie tylko na szczeblu krajowym, jako że otwarte granice wewnątrz Wspólnoty Europejskiej oznaczają, że musimy stosować europejskie standardy w ocenie zagrożenia bezpieczeństwa, które mogą stanowić te osoby .
Ktoś dzisiaj wspomniał o uchodźcach. To nie są uchodźcy. To są więźniowie i musimy udowodnić, że nie są oni niebezpieczni, chyba że chcemy narażać się na ryzyko w nieodpowiedzialny sposób. Uważam, że powinniśmy zapewnić, aby te osoby, które mają związki z naszymi państwami członkowskimi zostały przyjęte, jak to się stało w przypadku pana Kurnaza z Niemiec lub dziewięciu osób, jak myślę, z Wielkiej Brytanii. Wydaje mi się, że ogółem 60 osób zostało już przyjętych przez Unię Europejską i nie powinniśmy o tym zapominać.
Ana Maria Gomes
Panie przewodniczący! Portugalia naciskała na unijne porozumienie w sprawie ponownego przeniesienia osób więzionych w Guantanamo, co ma strategiczne znaczenie dla solidarności transatlantyckiej, a także jest gestem humanitarnym w kierunku osób oczyszczonych z podejrzeń, które przetrwały więzienie, tortury i pozbawienie prawa do sprawiedliwości. Jednakże jest to również obowiązek 14 państw członkowskich, które zawarły układ z administracją Busha zlecając tortury w Guantanamo i tajnych więzieniach, o czym już wspomniano w tym Parlamencie. Nie można wymazać odpowiedzialności Europy za łamanie zasad prawa oraz praw człowieka.
Przewodniczący Barroso zaprzeczał, że posiada wiedzę na temat współpracy swojego rządu w przewożeniu więźniów do Guantanamo i tajnych więzień, ale nikt nie wierzy, by jego wojsko, policja, wywiad i administracja były tak nieudolne, że pozwoliły na systematyczne naruszanie przez USA przestrzeni powietrznej oraz granic morskich i lądowych Portugalii.
Czy aby to wyjaśnić, pan Barroso udostępni opinii publicznej notatki ze spotkań jego doradców dyplomatycznych z Condoleezzą Rice, do których doszło w okresie, kiedy piastował funkcję premiera? Czy pan Barroso udostępni opinii publicznej opinię prawną, o której przygotowanie poprosił wówczas swojego radcę prawnego, pana Carlosa Blanco de Morais, aby narzucić specjalne zasady nawigacji statkom zbliżającym się do wojskowych okrętów USA przewożących więźniów przez wody portugalskie?
Panayiotis Demetriou
(EL) Panie przewodniczący! Stanowisko Parlamentu Europejskiego w sprawie Guantanamo zostało przedstawione w specjalnej rezolucji z 2006 roku. Guantanamo nigdy nie powinno powstać i należało je zamknąć. Stanowisko Parlamentu Europejskiego w sprawie terroryzmu jest równie jasne. Chcemy zwalczać terroryzm przy pomocy wszystkich legalnych środków; nie chcemy zwalczać terroryzmu poprzez naruszanie praw człowieka i prawa międzynarodowego. Faktem jest, że Stany Zjednoczone przyjęły na siebie większość ciężarów związanych ze zwalczaniem terroryzmu. Ale popełniły one także ogromne błędy. Ogromnym błędem było stworzenie Guantanamo. Ogromnym błędem było traktowanie osadzonych w taki sposób. Ogromnym błędem było transportowanie ich w taki sposób. To już powiedziano na forum tego Parlamentu. Dziś ważne jest to, że prezydent Obama podjął właściwą decyzję, aby zamknąć to haniebne więzienie i ta decyzja zarówno świadczy dobrze o Ameryce, jak i pozostaje przejawem wierności historii Ameryki i wspólnoty międzynarodowej ogółem.
Jak wygląda zaangażowanie Unii Europejskiej? Zaangażowanie Unii Europejskiej polega na tym, że chce ona wspierać wdrażanie tej słusznej decyzji prezydenta Obamy i pomagać przy nim. Jednakże Unia Europejska powinna to robić tylko pod jednym warunkiem: jeżeli nie stwarza tym samym zagrożenia dla bezpieczeństwa swoich obywateli. Jest to podstawowy warunek i każda decyzja każdego państwa członkowskiego powinna zapaść z uwzględnieniem tego punktu widzenia.
Javier Moreno Sánchez
(ES) Zwracam się do pana posła Romevy. Proszę się nie obawiać: rząd Hiszpanii podejmie współpracę, tak jak to zawsze robił. Pragnę państwu przypomnieć, że w tej sprawie minister spraw zagranicznych Hiszpanii Miguel Ángel Moratinos stawił się pierwszy przed komisją śledczą i odpowiedział na wszystkie pytania, łącznie z pańskimi.
W tym parlamencie od pewnego czasu potępiamy tortury i niehumanitarne, poniżające traktowanie więźniów w bazie wojskowej Guantanamo w imię walki z międzynarodowym terroryzmem. Dlatego z zadowoleniem przyjmujemy decyzję prezydenta Obamy o zawieszeniu sądów wojskowych na cztery miesiące oraz zamiarze zamknięcia więzienia na stałe w ciągu roku.
Jednakże, chociaż odpowiedzialność spoczywa na rządzie USA, Unia Europejska nie może odwracać wzroku, lecz powinna zaoferować pomoc, aby zagwarantować zamknięcie ośrodka przetrzymywania.
Powinniśmy również ocenić możliwość przyjęcia więźniów, którzy pochodzą z krajów, w których nie ma pewności co do poszanowania praw człowieka, jeśli Stany Zjednoczone zwrócą się do nas z takim wnioskiem.
Będziemy wtedy musieli przedstawić wspólne europejskie podejście, które zostanie przyjęte również przez rząd Hiszpanii, z poszanowaniem międzynarodowych ram prawnych i osobną oceną prawnej sytuacji każdego obywatela, każdego osadzonego - jego pochodzenia, przetrzymywania oraz sytuacji.
Bogusław Sonik
(PL)
Panie Przewodniczący! Terroryści wypowiedzieli wojnę naszej cywilizacji, bezwzględną, krwawą, okrutną. Chcą zniszczyć nasz świat zbudowany na poszanowaniu praw człowieka i przywiązaniu do wolności. Zamach z 11 września pokazał, że są gotowi na użycie wszelkich środków. Stany Zjednoczone podjęły się obrony wolnego świata w imieniu nas wszystkich. Tylko ścisła współpraca Europy ze Stanami może dawać nadzieję na sukces i rozbicie terrorystycznych siatek. Europa musi czuć się odpowiedzialna za walkę ze światowym terroryzmem.
Dobrze, że obrońcy praw człowieka zwracali uwagę na naruszanie tych praw, na używanie w Guantanamo w śledztwach metod nękających, stających się niejednokrotnie torturami, na przetrzymywanie bez procesów, bez prawa do obrońców. Nie można używać środków, które uważane są za niedopuszczalne w świetle podpisanych konwencji międzynarodowych.
Nowo wybrany prezydent USA wydał juz rozporządzenie zakazujące torturowania podczas przesłuchań podejrzanych o terroryzm. Można i należy to odczytać jako sukces tych wszystkich, którzy w tej sprawie bili na alarm. Nadal jednak będzie istnieć, jak wynika z tego samego rozporządzenia, możliwość uprowadzania terrorystów i krótkoterminowego przetrzymywania w krajach tranzytu. Jednym słowem, zwiększy się poszanowanie godności więzionych, ale jednocześnie musi pozostać możliwość skutecznego paraliżowania działalności terrorystycznej, inaczej grozić nam może bezradność.
Pragnę też zwrócić uwagę Szanownej Izby, że na tej samej wyspie gdzie, znajduje się baza Guantanamo, w warunkach więziennych, urągających jakimkolwiek normom, osadzeni są więźniowie polityczni, skazani na wieloletnie więzienie za to, że ośmieli się przeciwstawić komunistycznej propagandzie satrapii Fidela Castro.
Na naszych oczach zamordowany został naród czeczeński. Nic mi nie wiadomo, żeby Parlament Europejski powoływał w tej sprawie specjalną komisję. Stany Zjednoczone uznały, że stosowanie tortur jest sprawą niedopuszczalną, tak samo jak istnienie tajnych więzień, i to powinno zamknąć debatę nad tajnymi więzieniami, jak i przelotami tranzytowymi.
Ria Oomen-Ruijten
(NL) Panie Przewodniczący! Zwalczanie terroryzmu musi stanowić wspólny wysiłek, w którym mają udział wszystkie demokracje. Oznacza to nie tylko Europę, ale również Stany Zjednoczone, jak również inne kraje.
Guantanamo nie pasuje do państwa konstytucyjnego, bo w takim państwie podejrzany, nawet terrorysta, ma prawo do ochrony oraz uczciwego procesu w oparciu o wartości, które wszyscy podzielamy.
Cenię decyzję prezydenta Obamy o zamknięciu Guantanamo, ale nie może i nie powinno być tak, że z tym problemem w pierwszej kolejności puka się do drzwi Europy. Mimo wszystko osoby przetrzymywane w Guantanamo to więźniowie, i to nie tacy, których można sobie lekceważyć. Możemy udzielić pomocy, ale jeśli jej udzielimy, jeśli nie ma innego wyjścia, to jest to możliwe tylko na podstawie europejskiej decyzji, europejskich standardów, które musimy wspólnie ustanowić. Powinniśmy jasno przyznać, że pozostaje to nadal problemem amerykańskim, w którym możemy być jedynie pomocą, tylko dlatego, że prawa człowieka są dla nas wartością nadrzędną.
Ioannis Varvitsiotis
(EL) Panie przewodniczący! Decyzja o zamknięciu więzienia w Guantanamo podjęta przez nowego prezydenta Stanów Zjednoczonych była jednym z pierwszych ważnych i pozytywnych gestów i przyjmuję ją z dużym zadowoleniem. Prezydent Obama nie uchylił jednak prawa CIA do aresztowania podejrzanych o terroryzm na obcej ziemi i przekazywania ich do tymczasowych ośrodków przetrzymywania. Jest to coś, co nas szczególnie niepokoi, a obawy te muszą zostać ujęte we wspólnej rezolucji. Jednakże wspólna rezolucja przygotowana przez dwie główne partie w Parlamencie Europejskim nie mówi nic na ten temat i, w efekcie, jestem zmuszony do głosowania przeciwko tej wspólnej rezolucji.
Genowefa Grabowska
(PL) Panie Przewodniczący! Jestem przekonana, że nasza głęboko humanitarna rezolucja przyczyni się do zmniejszenia wrogości między Europą a światem islamu. Apeluję o przyjęcie jej także w kontekście mojego rodaka, który stał się ofiarą wojny z terrorem, wojny "oko za oko, ząb za ząb”. 42-letni Polak został uprowadzony, porwany na afgańsko-pakinstańskim pograniczu. To geolog, który tam pracował. Jest tam przetrzymywany od tamtej pory. Jego rodzina mówi: "Wiem, że Piotr jest niewiele wart dla świata wielkiej polityki, ale mam nadzieję, że zrobicie wszystko, aby go uwolnić”.
Apeluję, by to polepszenie stosunków ze światem islamu wykorzystać także dla obrony i ochrony naszych obywateli. Apeluję: bądźmy solidarni! Działajmy na rzecz obywateli Unii Europejskiej, którzy są źle traktowani, przetrzymywani, uprowadzani, w obozach!
Marie Anne Isler Béguin
(FR) Panie przewodniczący! Wszyscy walczyliśmy o zamknięcie Guantanamo i wszyscy przyjmujemy z zadowoleniem decyzję prezydenta Obamy o zamknięciu tego haniebnego więzienia.
Nie trzeba nas prosić o przyjęcie osadzonych z Guantanamo. Jako Europejczycy, wierni zasadom obrony praw człowieka, musimy sprostać naszym obowiązkom, stojącym przed nami zadaniu przyjęcia tych byłych więźniów.
Pojawiły się doniesienia - i tutaj zwracam się do Rady - pojawiły się doniesienia w prasie, że niektóre państwa członkowskie nie są zainteresowane przyjęciem tych osób. Dlatego wzywam Radę, a zwłaszcza wszystkie niechętne państwa członkowskie, do przyjęcia tych więźniów na swoje terytorium.
Chciałabym też powiedzieć państwu, że najgorszą rzeczą, jaką możemy zrobić to pozwolić, aby nadzieje pobudzone przez zamknięcie Guantanamo rozwiały się z powodu braku przygotowania Europy do odważnego głoszenia swoich przekonań.
Colm Burke
Panie przewodniczący! Biorąc pod uwagę fakt, że niektóre państwa członkowskie UE były współwinne w procesie wydania w trybie nadzwyczajnym, sądzę, że kraje UE, łącznie z Irlandią, są wspólnie zobowiązane do przyjęcia z USA pewnej liczby osadzonych w Guantanamo stwarzających niewielkie zagrożenie, którzy będą mogli osiedlić się w UE.
Minister sprawiedliwości Irlandii, Dermot Ahern, uzależnił takie przyjęcie od zgody UE, jednak Irlandia nie musi czekać na dyrektywę UE w sprawie osiedlenia więźniów z Guantanamo. Możemy sami podpisać umowę dwustronną z USA, podobnie jak zrobiła to Portugalia.
Ministrowie sprawiedliwości i spraw zagranicznych Irlandii nie są zgodni w tej sprawie, bowiem minister Ahern ewidentnie nie jest przygotowany, aby pójść tak daleko w zakresie osiedlania więźniów, jak minister Martin. W tym względzie potrzebne jest teraz spójne stanowisko rządu Irlandii. W duchu współpracy transatlantyckiej oraz w walce z międzynarodowym terroryzmem Irlandia powinna włączyć się do pomocy nowej administracji USA w zamknięciu Guantanamo.
Ioan Mircea Paşcu
Panie przewodniczący! EU wzywa już od dawna do zamknięcia Guantanamo. Dzisiaj nowa administracja USA podjęła tę decyzję i oczekuje się, że kraje UE wykażą się solidarnością, przyjmując tych więźniów. Jednakże niektórzy uważają, że taką solidarnością powinny wykazywać się głównie te kraje, w których znajdowały się tajne ośrodki przetrzymywania CIA, o czym pisała wcześniej prasa.
Chciałbym podkreślić raz jeszcze, że nie przedstawiono dowodów na poparcie tych zarzutów ani wówczas, kiedy je formułowano, ani do chwili obecnej. Dotyczy to również pana Mate'a, który nie przedstawił dowodów na poparcie swoich podejrzeń przedstawionych na forum tej właśnie Izby. Co więcej, wewnętrzne dochodzenie również nie potwierdziło tych podejrzeń. Fakt, że ludzie mogli już zapomnieć o tym, że nie przedstawiono takich dowodów, nie oznacza, że obecnie dowody istnieją. Jest to najwyżej prosta, cyniczna manipulacja, dokonana z niejasnych powodów.
Zuzana Roithová
(CS) Panie przewodniczący! Cały świat z zadowoleniem przyjmuje plan Baracka Obamy dotyczący zamknięcia Guantanamo, ponieważ jest ono symbolem bezlitosnego traktowania ludzi - niezależnie od tego, że mogą oni być sami bezlitosnymi terrorystami lub podejrzanymi o najokrutniejsze zbrodnie. Niektórzy z nich nie zostali nawet postawieni w stan oskarżenia i należycie osądzeni. Obama wykonał populistyczny gest, a teraz zastanawia się, co zrobić z tymi ludźmi. Powinien przede wszystkim przekonać kongres do zmiany prawa, tak aby więźniowie mogli zostać przeniesieni na ziemię amerykańską, a niektórzy z nich mogli otrzymać nową tożsamość. Jest to wyjątkowo śliska sprawa: po uwolnieniu 60 więźniów z Guantanamo wróciło do działalności terrorystycznej i dlatego każdy przypadek należy rozpatrywać indywidualnie. Negocjacje prezydencji czeskiej w sprawie znalezienia rozwiązania problemu Guantanamo są okazją, by podkreślić, że dialog pomiędzy Stanami Zjednoczonymi, Europą a Kubą na temat zmian na totalitarnej "wyspie wolności” zaczyna się od praw człowieka, i to nie tylko praw człowieka należnych więźniom w amerykańskiej bazie. Przede wszystkim dialog taki powinien wiązać się z uwolnieniem więźniów politycznych na Kubie oraz zapewnieniem niewinnym obywatelom kubańskim wolności wypowiedzi i przemieszczania się.
Armando França
(PT) Uważamy za oczywiste przyklaśnięcie decyzji prezydenta Obamy: decyzji w sprawie zamknięcia więzienia w Guantanamo, zakazu tortur i nielegalnych przesłuchań oraz zawieszenia sądów wojskowych.
Mogę jednak zapewnić pana posła, którego już tu z nami nie ma, że Portugalia i socjalistyczny rząd Portugalii nie czują się winne. Socjalistyczny rząd Portugalii nie współpracował z administracją Busha - wręcz przeciwnie. Administracja portugalska - rząd Portugalii - poprzez inicjatywę ministra Amado jako pierwszy skorzystał właśnie z możliwości przyjmowania więźniów z Guantanamo, którzy nie zostali postawieni w stan oskarżenia, co powinno stanowić również obowiązek Unii Europejskiej i innych demokratycznych krajów. Jest to bardzo ważne i należy to podkreślać jako przykład do naśladowania dla innych państw członkowskich. Istotne jest również, aby rezolucja została przyjęta jutro przez wszystkie strony, które są reprezentowane w tej Izbie, tak aby jednomyślność nadała impet tej decyzji.
Charles Tannock
Panie przewodniczący! Więzienie w Guantanamo było ówcześnie dla Stanów Zjednoczonych rozwiązaniem koniecznym. Jego zamknięcie jest teraz sprawą Stanów Zjednoczonych. Jestem przeciwny temu, aby państwa członkowskie UE wikłały się w nieuchronne problemy natury prawnej oraz obciążały nasze służby bezpieczeństwa poprzez przyjęcie więźniów niepochodzących z krajów UE i uznanych wcześniej za walczących po stronie wroga.
Bez żalu myślę o przetrzymywaniu najbardziej niebezpiecznych terrorystów pragnących zniszczyć nasz sposób życia, jeżeli im to udowodniono. Jednakże jedną z głównych wad Guantanamo było to, że uprzedzało ono każde zwykłe postępowanie karne prowadzone przeciwko tym, którzy byli tam przetrzymywani. Ostatecznie zwykłe procesy karne są jedynym sposobem na określenie statusu więźniów w Guantanamo, którzy nie pochodzą z krajów UE.
Ponieważ więźniowie z Guantanamo zostali schwytani przez Stany Zjednoczone, na Ameryce spoczywa obowiązek postawienia ich przed jej własnymi sądami lub przekazania ich do krajów, z których pochodzą, jeśli są niewinni. Jeżeli prezydent Obama poważnie podchodzi do zamknięcia Guantanamo, co przyjmuję z zadowoleniem, oraz do ochrony Ameryki i jej sojuszników, jego polityka winna być właśnie taka.
Alexandru Nazare
(RO) Po pierwsze i najważniejsze, niezależnie od treści i wyniku dyskusji dotyczącej więzień CIA, cieszy mnie, że posłowie do Parlamentu Europejskiego oraz obywatele Europy wyrażają swoją troskę w kwestii skrupulatnego przestrzegania praw człowieka, niezależnie od kontekstu.
Tortury są nie do przyjęcia i nie istnieją okoliczności wyjątkowe, które by to zmieniały. Jednakże uważam, że muszę wygłosić kilka uwag, jeśli nadal wspomina się o Rumunii w tym kontekście. Chciałbym przypomnieć państwu, że skierowano pod naszym adresem zarzuty, które do chwili obecnej nie zostały poparte dowodami. Sprawozdanie sporządzone przez posła Martina jest najlepszym przykładem takiego zachowania. Zawiera ono podejrzenia skierowane przeciwko Rumunii, które są zarówno kontrowersyjne, jak i nieuzasadnione.
Chciałbym również wskazać na precedens, jeśli chodzi o sposób, w jaki skierowano podejrzenia przeciwko Rumunii, ponieważ zapewne może to również negatywnie wpłynąć na wizerunek innych krajów europejskich. Chciałbym jeszcze raz powtórzyć, że nie do zaakceptowania jest fakt, aby w kontekście tej debaty stale i swobodnie rozsiewano pogłoski na temat takich państw członkowskich jak Rumunia.
Reinhard Rack
(DE) Panie przewodniczący! Chcę powiedzieć, że zgadzam się ze wszystkimi mówcami, którzy pragną, aby Europa wywiązywała się ze swoich humanitarnych obowiązków poprzez wspieranie w szczególności tych osób, które zostały oskarżone, pomimo faktu, iż nie znaleziono żadnych dowodów świadczących przeciwko nim. To są typowe przypadki, w których udziela się azylu.
Jednakże zwracam się do państw członkowskich, aby nie próbowały nigdy działać samotnie - i na to chciałbym zwrócić szczególną uwagę. Europa musi nauczyć się mówić jednym głosem oraz podjąć wspólne działania. Pozwoliłoby to nam uporać się z obawami nowej administracji USA oraz sprostać naszym własnym wyobrażeniom o sobie jako Unii Europejskiej o wspólnych wartościach, które zobowiązują nas do podejmowania wspólnych działań.
Ville Itälä
(FI) Panie przewodniczący! Podzielamy wspólne pragnienie, aby więzienie w Guantanamo zostało zamknięte, a teraz jest ku temu świetna okazja, ponieważ nowy prezydent Stanów Zjednoczonych pokazał, że również ma taki zamiar.
Oczywiście główna odpowiedzialność spoczywa tutaj na Stanach Zjednoczonych, ale mam nadzieję, że UE uda się stworzyć zjednoczony front oraz że państwa członkowskie wykażą się solidarnością i elastycznością do tego stopnia, że przyjmą te osoby do własnych więzień, tam, gdzie jest to możliwe i zgodne z warunkami, jakie same postawiły w tym względzie.
Przyłączyliśmy się do walki z terroryzmem, aby bronić praw człowieka. Teraz w obronie praw człowieka musimy udzielić pomocy Stanom Zjednoczonym.
Zbigniew Zaleski
(PL) Są, proszę Państwa, dwa aspekty tej sprawy. Po pierwsze aspekt prawny: uważam, że obywatele kraju powinni być przyjęci z powrotem do swojego kraju pochodzenia. Jeżeli są jakieś przeszkody ku temu, np. prześladowanie polityczne, wówczas może należałoby przewidzieć jakiś program humanitarny. Ale powiem krótko tak: nawet jeżeli Portugalia czy inny kraj zgodzi się przyjąć z 20 takich więźniów, to nie znaczy, że oni będą chcieli przebywać w Portugalii, albo w danym innym kraju. Unia jest teraz jednością, a więc trzeba rozpatrzeć ten problem. Rzecz ostatnia: z tych ludzi musi zostać zdjęte za pomocą odpowiednich procedur napiętnowanie, że są podejrzani, albo niebezpieczni. Bez takiego zniesienia napiętnowania nikt nie będzie chciał takich ludzi do siebie przyjmować. Jest to zatem poważny problem, nad którym warto się zastanowić. A na koniec - jest to problem przede wszystkim Stanów Zjednoczonych Ameryki.
Alexandr Vondra
Urzędujący przewodniczący Rady. -
Panie przewodniczący! Po pierwsze, chciałbym podziękować wszystkim za tę debatę. Uważam, że była bardzo pożyteczna. Gdyby przysłuchiwali się państwo debacie na ostatnim spotkaniu Rady podczas obiadu, zauważyliby państwo podobną wolę znalezienia rozwiązania, ale również świadomość złożoności problemu, o którym rozmawiamy. Ma on wymiar moralny i polityczny, jak również wymiar bezpieczeństwa i prawny.
Wszyscy się zgadzamy, że decyzja prezydenta Obamy w sprawie zamknięcia Guantanamo była ważna i słuszna, co doceniamy i co zostało przyjęte z zadowoleniem przez praktycznie wszystkich państwa tutaj obecnych. Jednak teraz rozmawiamy o konsekwencjach oraz o tym, co możemy zrobić, aby wyrazić solidarność - a w naszym własnym interesie leży tutaj działanie w harmonii transatlantyckiej - oczywiście widzimy, że jest to złożony problem.
Martin Schulz powiedział, że nie możemy zwalczać terroryzmu i równocześnie wchodzić w konflikt w zakresie praw podstawowych. Ma on oczywiście rację, ale z drugiej strony Hartmut Nassauer powiedział, że istnieją dwa wymiary: jeden dotyczy moralności, a drugi bezpieczeństwa. On również ma rację i właśnie dlatego ministrowie sprawiedliwości i spraw wewnętrznych muszą również omówić ten problem. Z politycznego punktu widzenia nie chodzi tutaj tylko o obnoszenie się z moralnością; nie powinniśmy też podchodzić do tego problemu tylko z poczuciem winy. Jest on oczywiście bardziej złożony.
Graham Watson wspomniał o potrzebie mówienia jednym głosem. On również ma słuszność, ale z drugiej strony - jako że problem dotyka również kwestii prawnych i kompetencyjnych - nie możemy zmuszać państw członkowskich do przyjmowania osadzonych w Guantanamo na żądanie. Gdyby musieli państwo rozwiązać ten problem decydując się zaprosić tych więźniów do siebie - proszę sobie wyobrazić, że przejmują państwo obowiązki ministrów spraw wewnętrznych - na pewno zastanowiliby się państwo dwa razy nad tym, jak należy podejść do tego problemu. Rzecz jasna, nie uważam, by Rada i państwa członkowskie powinny przyjąć postawę targowania się - wcale nie. Nie chodzi o to, aby zażyć kąpieli, ale się nie zamoczyć. Sedno sprawy leży w tym, że decyzja o zamknięciu Guantanamo jest, oczywiście, głównie obowiązkiem Stanów Zjednoczonych, kraju, który zbudował ten obóz. Ale my wykazujemy - i musimy wykazać - dobrą wolę, aby wyrazić naszą solidarność i podjąć współpracę w rozwiązywaniu tego problemu.
Debata dotyczy również taktyki. Czy powinniśmy teraz podać gotową ofertę na talerzu, czy lepiej poczekać, aż się do nas o nią zwrócą? Ale jeżeli się do nas zwrócą, musimy być gotowi, aby zareagować. Dlatego tez Rada rozpoczęła poważną dyskusję na ten temat na drugi dzień po podjęciu decyzji przez prezydenta Obamę. Nie sądzę, byśmy mogli zlekceważyć kwestię bezpieczeństwa - jak państwo zauważyli - ponieważ prawdą jest, że niektórzy z więźniów, którzy zostali uwolnieni, zaangażowali się znowu w działalność terrorystyczną. To po prostu fakt, że jeden człowiek, Said Ali al-Shihri, jest obecnie wiceszefem Al-Kaidy w Jemenie. Stany Zjednoczone muszą zatem rozpocząć poważne prace zmierzające do wyjaśnienia, kim są naprawdę ci ludzie, i musimy z nimi zerwać.
Z prawnego punktu widzenia musimy być świadomi, że decyzja o przyjęciu obywateli obcego pochodzenia do państw członkowskich UE należy do kompetencji krajowych państw członkowskich. To jest jeden poziom. Jednakże jest jeszcze drugi poziom. Jest zgoda, że powinniśmy teraz pracować na rzecz stworzenia ram europejskich, w których należy osadzić decyzję krajową. Zarówno układ z Schengen, jak i ten z Dublinu wzywają do przyjęcia podejścia europejskiego, ponieważ bezpieczeństwo wszystkich członków strefy Schengen będzie zależało w pewnym stopniu od indywidualnych decyzji państw członkowskich. Istnieje zatem wewnętrzny imperatyw do przyjęcia skoordynowanego podejścia.
Co więcej, UE bada możliwość udzielenia pomocy USA w ponownym umieszczeniu oraz rehabilitacji byłych więźniów w krajach trzecich.
Niektórzy z państwa pytali o szybkość: czy możemy działać szybciej niż obecnie? Myślę, że powinniśmy zdawać sobie sprawę z faktu, że dyskusja dopiero się rozpoczęła. Upłynął dopiero tydzień. Kwestie, którymi należy się zająć, są naprawdę złożone i będziemy potrzebować nieco czasu, chociaż sam prezydent Obama wnioskował o ocenę akt więźniów i ustalił, że na zamknięcie Guantanamo potrzebny będzie jeden rok. Nie należy oczekiwać od Rady, że będzie gotowa rozwiązać te złożone problemy w ciągu kilku dni.
Co więcej, należy pamiętać, że główna odpowiedzialność za Guantanamo spoczywa na Stanach Zjednoczonych. Chociaż państwa członkowskie wyraziły swoją gotowość do pracy nad skoordynowanym podejściem, sprawa ma wymiar dwustronny, jak również wielostronny. Jasne stanowisko poszczególnych państw członkowskich na temat ponownego umieszczenia więźniów nie jest jeszcze znane. Spotkanie ministrów sprawiedliwości i spraw wewnętrznych, które ma się odbyć jeszcze w tym miesiącu, będzie tutaj bardzo przydatne. W międzyczasie koordynator ds. walki z terroryzmem, Gilles de Kerchove, również pracuje nad różnymi opcjami w tej materii.
Takie jest więc moje podsumowanie kwestii Guantanamo, która zajęła nam większość czasu. Jeśli chodzi o nielegalne przetrzymywanie więźniów, ulubiony temat pana Favy, powtórzę tylko to, co już wielokrotnie powiedzieli moi poprzednicy: co się tyczy zarzutów dotyczących zaangażowania krajowych agencji wywiadowczych, nadzór nad tymi agencjami należy do obowiązków poszczególnych państw członkowskich, a Rada nie ma uprawnień, aby podejmować działania wykraczające poza to, co zostało zrobione.
Jacques Barrot
Panie przewodniczący! Komisja zasadniczo podziela poglądy wyrażone przez pana Vondrę.
Mimo to chciałbym powiedzieć, że po tej długiej debacie znajdujemy się w ważnym punkcie zwrotnym. Jest to kluczowy punkt zwrotny w walce z terroryzmem. Musimy odtąd próbować podejmować tę walkę przy odnowionym autorytecie moralnym całej społeczności Zachodu, a walcząc, respektować podstawowe wartości oraz podstawowe prawa.
Europa musi stać na czele całej wspólnoty międzynarodowej, która pragnie zwalczać terroryzm w duchu tych samych podstawowych wartości, które w pierwszym rzędzie zapoczątkowały tę walkę. Jest to kluczowy punkt zwrotny, a deklaracja Parlamentu jest w tym względzie wyjątkowo przydatna, bowiem według jej założeń wszystkie państwa członkowskie wyrażają wolę uczestnictwa w tej głównej zmianie.
Jednakże prawdą jest, że na początku odpowiedzialność spoczywa na Stanach Zjednoczonych. To one muszą zweryfikować status każdego osadzonego, zanim zwrócą się z oficjalnym wnioskiem o jego transfer do państwa członkowskiego UE. To jest naprawdę podstawowy warunek. Stany Zjednoczone muszą wystosować jasną i uzasadnioną prośbę dotyczącą każdego indywidualnego przypadku. Jest to absolutnie konieczne.
Wreszcie, to każde państwo członkowskie decyduje o tym, czy jest gotowe do przyjęcia byłych więźniów z Guantanamo; ta debata pokazała jednak, że współpraca na szczeblu europejskim jest oczywiście bardzo, bardzo pożądana.
Koordynacja będzie korzystna, jeśli chodzi o określanie statusu prawnego byłych więźniów, i będzie również konieczna do ochrony państw członkowskich w przypadku próśb dyplomatycznych lub innych wystosowanych przez kraje pochodzenia tych osadzonych. Koordynacja ta będzie potrzebna, aby uspokoić państwa członkowskie - myślę tutaj o tym, co powiedział pan Nassauer - a zwłaszcza te państwa, w których istnieją obawy co do porządku publicznego i bezpieczeństwa.
Skoordynowane podejście europejskie może nam ostatecznie dać większą przewagę w negocjacjach ze Stanami Zjednoczonymi w zakresie dostępu do dokumentów oraz procesów transferu. Wtedy moglibyśmy ewentualnie dodać wsparcie finansowe, tak aby ułatwić przyjmowanie więźniów w niektórych państwach członkowskich.
Chciałbym powiedzieć w obecności pana Vondry, że oczywiście będziemy blisko współpracować z prezydencją czeską. Wraz z panem de Kerchove jesteśmy także w trakcie pisania dokumentu roboczego, który posłuży nam jako podstawa do dyskusji mającej się odbyć podczas spotkania Rady ministrów sprawiedliwości i spraw wewnętrznych 26 lutego.
Chciałbym również powiedzieć w tym miejscu, że wraz z panem Langerem, przewodniczącym Rady ministrów spraw wewnętrznych, bez wątpienia wykorzystamy naszą wizytę w Waszyngtonie, aby podnieść w rozmowach z kolegami z USA wszystkie kwestie związane z zamknięciem Guantanamo i wynikłe z niego.
Musimy teraz bardzo poważnie potraktować tę sprawę i podjąć przygotowania prawne, aby odpowiedzieć na wniosek Amerykanów stosując indywidualne podejście do każdej sprawy. Musimy podejść do tego bardzo, bardzo poważnie, uwzględniając oczywiście tę potrzebę konkretnej współpracy w nowej walce z terroryzmem, obejmującej przestrzeganie podstawowych wartości, które nas jednoczą i które będą musiały zjednoczyć światową społeczność.
Dziękuję wszystkim za uwagę.
Przewodniczący
Zgodnie z art. 103(3) Regulaminu otrzymałem trzy wnioski w sprawie rezolucji w sprawie Guantanamo. Wniosek dotyczący rezolucji w sprawie rzekomego wykorzystania przez CIA krajów europejskich do transportu i nielegalnego przetrzymywania więźniów zostanie zgłoszony później.
Debata została zamknięta.
Głosowanie nad Guantanamo odbędzie się w środę 4 lutego 2009 r., a głosowanie w sprawie rzekomego wykorzystania przez CIA krajów europejskich do transportu i nielegalnego przetrzymywania więźniów odbędzie się w trakcie kolejnej sesji.
Călin Cătălin Chiriţă  
Decyzja podjęta przez prezydenta USA, Baracka Obamę, aby zamknąć ośrodek przetrzymywania w Guantanamo ma znaczenie symboliczne dla całego demokratycznego świata. Gest ten podkreśla, że w trakcie wojny z terroryzmem, która toczy się obecnie w obronie wartości demokratycznych Zachodu, właśnie tych wartości nie wolno lekceważyć.
Terroryzm należy stanowczo zwalczać, ale prawa człowieka nadal muszą być szanowane. Nawet podejrzani o popełnienie poważnych przestępstw mają prawo zostać osądzeni zgodnie z właściwą procedurą przez bezstronny sąd, na jasnych podstawach prawnych, i otrzymać karę współmierną do popełnionych przez nich przestępstw.
Spekulacje, w których wymienia się Rumunię w związku z tajnymi więzieniami CIA, są zupełnie bezpodstawne. Nikt nie był w stanie dowieść istnienia tych więzień w Rumunii. Rumunia jest wiernym sojusznikiem USA wewnątrz NATO i jest zaangażowana w walkę z terroryzmem, głównie w Afganistanie. Zarówno władze rumuńskie, jak i opinia publiczna zdecydowanie stoją na straży poszanowania praw człowieka. Po cierpieniach w wyniku okupacji radzieckiej oraz dyktatury komunistycznej obywatele Rumunii są przeciwni wszelkim formom łamania praw człowieka.
Pedro Guerreiro  
na piśmie. - (PT) Ostatnie decyzje rządu Stanów Zjednoczonych potwierdziły jedynie - jak gdyby było to konieczne - to, co było od dawna potępiane: istnienie sponsorowanej przez USA sieci zajmującej się porwaniami, torturowaniem i nielegalnym przetrzymywaniem osób.
Decyzje te nie mogą służyć do tuszowania odpowiedzialności Stanów Zjednoczonych oraz rządów krajów Unii Europejskiej za systematyczne łamanie prawa międzynarodowego oraz większości podstawowych praw człowieka.
Tak jak wcześniej, musimy żądać pełnego zaprzestania takich haniebnych praktyk oraz dochodzenia prawdy, także tej dotyczącej winy rządów UE dotyczącej wykorzystania ich przestrzeni powietrznej oraz terytorium do uwięzienia i nielegalnego transportu zatrzymanych osób na przykład do bazy wojskowej USA w Zatoce Guantanamo. Jest to jeszcze bardziej konieczne w świetle doniesień, że potajemne operacje USA pod nazwą "wydanie w trybie nadzwyczajnym” - innymi słowy, nielegalne przetrzymywanie i transport obywateli - nie zostały zakwestionowane przez nową administrację USA.
A zatem sprzeciwiamy się jakiemukolwiek porozumieniu pomiędzy państwami lub pomiędzy Stanami Zjednoczonymi a UE w odniesieniu do "transferu więźniów” przetrzymywanych w Guantanamo. Nie oznacza to, by decyzje i prośby wyrażone swobodnie przez jednostki, zwłaszcza te dotyczące udzielenia azylu w Portugalii, nie mogły zostać uwzględnione w ramach poszanowania suwerenności państwowej, konstytucji Portugalii oraz prawa międzynarodowego, łącznie z prawem do azylu.
Esko Seppänen  
Unia Europejska jako wspólnota dowiodła swojej niezrozumiałej niefrasobliwości, kiedy nie podjęła żadnych zdecydowanych działań dyplomatycznych w kontekście organizacji międzynarodowych, aby potępić, na podstawie praw człowieka, nielegalną działalność, w którą były zaangażowane Stany Zjednoczone.
Decyzja podjęta przez nowego prezydenta pokazuje, że działalność ta została uznana za nielegalną i nie do przyjęcia z powodów etycznych i moralnych. Chodzi tutaj o zaangażowanie UE w niedozwolone działania prowadzone przez Amerykę wówczas, gdy postępowała ona zgodnie z tym, co mówił poprzedni prezydent, co w oczach wolnych obywateli UE oznacza, że UE straciła twarz i szacunek. UE powinna się wstydzić tego, że nie była w stanie zareagować.
