Przegląd europejskiej polityki sąsiedztwa - wymiar wschodni - Przegląd europejskiej polityki sąsiedztwa - wymiar południowy
Przewodnicząca
Kolejnym punktem porządku obrad jest debata łączna na temat oświadczenia Komisji w sprawie:
przeglądu europejskiej polityki sąsiedztwa - wymiar wschodni;
przeglądu europejskiej polityki sąsiedztwa - wymiar południowy.
Štefan Füle
komisarz - Pani Przewodnicząca! Bardzo się cieszę z tej możliwości wymiany poglądów z Parlamentem w sprawie europejskiej polityki sąsiedztwa.
W kontekście obecnych wydarzeń w krajach leżących u południowych wybrzeży Morza Śródziemnego przeformułowanie tej polityki ma ogromne znaczenie. W ciągu ostatnich dziewięciu miesięcy Komisja prowadziła przegląd tej polityki. Pragnę skorzystać z tej sposobności, by podziękować posłom za ich uczestnictwo w konsultacjach, w ramach których zgromadzono odpowiedzi od krajów partnerskich, państw członkowskich UE, pracowników akademickich i grup społeczeństwa obywatelskiego.
Przeczytałem zarówno sprawozdanie pana posła Mário Davida w sprawie południa, jak i to pana posła Marka Siwca w sprawie wschodu i uznaję obydwa te sprawozdania za istotne i przydatne. Jestem zadowolony, że podążamy tym samym tokiem rozumowania.
Zapewne zauważyli Państwo, że wyniki naszych poprzednich dyskusji w sprawie polityki sąsiedztwa znalazły odzwierciedlenie w komunikacie w sprawie partnerstwa na rzecz demokracji i wspólnego dobrobytu z 8 marca. Obecnie przygotujemy obszerniejszy komunikat w sprawie wyników przeglądu, który zostanie opublikowany w maju. Jednym z najważniejszych rezultatów przeglądu jest położenie nowego nacisku na zróżnicowanie polityki sąsiedztwa, według potrzeb i życzeń każdego państwa partnerskiego. Choć polityka nadal będzie zachęcała do angażowania się wszystkich partnerów, każdy sąsiad jest inny i ma różne aspiracje. Niektóre kraje partnerskie chcą jak najbardziej zbliżyć się do Unii Europejskiej - faktycznie aż do akcesji - inne chcą w maksymalnym stopniu wykorzystać inne atuty polityki sąsiedztwa. Tak więc polityka ta zapewni więcej większej liczbie krajów, w sposób skonkretyzowany i zróżnicowany, a jednocześnie przyniesie lepsze możliwości politycznego kształtowania naszych stosunków z partnerami.
Niemniej, jak zalecają w swoich sprawozdaniach zarówno pan poseł David, jak i pan poseł Siwiec, nasze wspólne wartości demokracji, praworządności i poszanowania praw człowieka będą leżały u podstaw zmienionej polityki sąsiedztwa wobec wszystkich krajów partnerskich. Powinny one znaleźć wyraz we wzmocnieniu wspólnych zobowiązań w zakresie elementów niezbędnych do demokratyzacji. Mam tu na myśli w szczególności wolne i sprawiedliwe wybory, wolność słowa i stowarzyszania się, niezależność sądownictwa, walkę z korupcją i reformę sektora bezpieczeństwa.
Jak podkreślono w obydwu sprawozdaniach, zmieniona polityka sąsiedztwa będzie uznawała znaczenie społeczeństwa obywatelskiego i będzie na nim oparta. Organizacje pozarządowe posiadają wiedzę fachową i doświadczenie umożliwiające im realizację reform rynkowych w sposób oddolny, w oparciu o wspólne wartości. Pomyślnie funkcjonujące społeczeństwo obywatelskie angażuje obywateli i pomaga egzekwować obowiązki od rządów, tak więc Unia Europejska uzupełni swoje relacje z rządami o element znacznie większego angażowania społeczeństwa obywatelskiego. Jest to również ważne na szczeblach regionalnym i subregionalnym, na których na przykład poczyniono znaczne postępy w ramach Forum Społeczeństwa Obywatelskiego Partnerstwa Wschodniego.
Następny komunikat będzie zawierał więcej szczegółów na temat podejścia do dwóch omawianych tu subregionów naszego sąsiedztwa. Opiszemy w nim szczegółowo, jak wyobrażamy sobie dalszy rozwój Partnerstwa Wschodniego w następstwie szczytu, który odbędzie się za prezydencji polskiej. Jeżeli chodzi o południe, Unia dla Śródziemnomorza ma potencjał doprowadzenia do rzeczywistych zmian, ale - szczerze mówiąc - jak dotąd nie ma się czym pochwalić, trzeba ją więc ożywić. Jej potencjał drzemie w rozwijaniu konkretnych projektów gospodarczych, które skupią się na zatrudnieniu, innowacjach i wzroście. Organem najlepiej predestynowanym do pełnienia roli katalizatora i zbliżania do siebie państw, instytucji międzynarodowych i finansowych oraz przedsiębiorstw prywatnych w celu realizacji tych projektów gospodarczych jest sekretariat Unii dla Środziemnomorza.
Pragnę pokrótce wspomnieć o trzech innych elementach ujawnionych przez przegląd, które będą kluczem do zmienionej polityki sąsiedztwa: pierwszym z nich jest rola integracji gospodarczej i handlowej w budowaniu stabilności i dobrobytu w krajach partnerskich. Najbardziej pomocnym narzędziem zapewniania tej integracji jest zaawansowana i wszechobejmująca strefa wolnego handlu. Dobrze funkcjonująca, pogłębiona i kompleksowa umowa o wolnym handlu ma siłę transformacyjną. Handel stymuluje reformy regulacyjne w krajach partnerskich.
Następnym elementem jest potrzeba poprawienia mobilności między krajami partnerskimi a Unią, ponieważ najlepszym sposobem promowania europejskich wartości jest osobista wymiana doświadczeń. Polityka sąsiedztwa będzie miała na celu poprawę mobilności bez narażania bezpieczeństwa.
Ostatnim elementem jest wyrażone w toku konsultacji przez wiele krajów partnerskich pragnienie zacieśnienia stosunków politycznych z Unią Europejską. Bliższy i bardziej rzeczowy dialog we wszystkich dziedzinach naszych stosunków pomoże nam rozwiązać trudne problemy w atmosferze wzajemnego zaufania.
Dziękuję bardzo za uwagę. Cieszy mnie ta debata i będę uważnie przysłuchiwał się wyrażanym przez Państwa opiniom.
Mário David
Pani Przewodnicząca, Panie Komisarzu, Szanowni Państwo! Przełomowe czasy, w których żyjemy, wymagają zdecydowanych działań. Jak wielu z Państwa, spoglądamy na wydarzenia rozgrywające się w regionie Morza Śródziemnego z nadzieją, troską i oczekiwaniem. Jestem jednak zadowolony z proaktywnej postawy, jaką Parlament jest gotowy przyjąć w ramach przeglądu europejskiej polityki sąsiedztwa, wymiar południowy, które - mam nadzieję - zapewni Europie zwiększoną obecność w tej dziedzinie, nie tylko jako klientowi, ale również jako zaangażowanemu partnerowi. Należy od samego początku podkreślać bezwzględną konieczność obrony naszych podstawowych wartości w stosunkach z naszymi krajami sąsiedzkimi. Nie możemy już dłużej ustępować w obronie demokracji, praw człowieka, a szczególnie sprawiedliwości społecznej. Nie możemy już dłużej skupiać się na krótkotrwałej stabilności kosztem dobra naszych obywateli, zapewnienia im ciągłej obrony oraz ich wolności zbiorowej i indywidualnej, ze szczególnym uwzględnieniem praw kobiet.
W przyszłości w swej polityce sąsiedztwa Unia musi skłaniać się ku podejściu oddolnemu. Bardzo ważne jest, by tak było. Tylko większe zaangażowanie ze strony społeczności lokalnych i społeczeństwa obywatelskiego zapewni maksymalną skuteczność realizacji tej polityki. Nie mogę jednak powstrzymać się od wyrażenia swojej frustracji: żałuję, że Parlament i Komisja nie były chętne w maksymalnym stopniu skorzystać z tej szansy, by raz na zawsze dokonać rozróżnienia między polityką sąsiedztwa na wschodzie - obejmującą państwa, które mogą w przyszłości stać się naszymi partnerami w Unii - a polityką sąsiedztwa na południu.
Nalegam również na Komisję, by w swoim procesie przeglądu 20 kwietnia okazała ambicje, jakich wymaga obecna sytuacja, czyli by dostosowała politykę sąsiedztwa do każdego państwa z osobna, wyznaczając wyraźne cele i dokonując uważnej oceny z myślą o ewentualnym utworzeniu w przyszłości śródziemnomorskiego obszaru gospodarczego, obejmującego nowe demokracje południa.
Na zakończenie, Panie Komisarzu, wierzymy, że dobra atmosfera i współpraca, jakie charakteryzowały pracę nad tym tematem, zapewnią Parlamentowi możliwość ciągłego uczestniczenia w planowaniu i ocenie tej polityki.
Marek Siwiec
Pani Przewodnicząca, Panie Komisarzu! Doszliśmy dzisiaj do finału, a właściwie do półfinału pracy nad przeglądem polityki wschodniej Unii Europejskiej. Można powiedzieć, że polityka sąsiedztwa została kiedyś zaprojektowana jako taka "nagroda pocieszenia” dla tych, którzy do Unii Europejskiej nie wstąpią. Jak wygląda to dzisiaj? Jak wyglądają kraje objęte tą polityką?
Można powiedzieć, że jest to rejestr sukcesów, różnych sukcesów, bo nie sposób mówić jednym słowem o tym, co osiągnęła Mołdowa przez te lata, porównując ją z Ukrainą i porównując ją chociażby z tragiczną sytuacją na Białorusi. Można jednak powiedzieć, że w tych krajach pojawiło się więcej wartości europejskich, stanowi się więcej lepszego prawa, widać więcej troski o człowieka, więcej sprawniejszej gospodarki i mamy w tym swój udział. To jest efekt polityki wschodniej, która nazywa się dzisiaj Partnerstwem Wschodnim.
Jeżeli dzisiaj mówimy o tym, że chcemy dokonać przeglądu tej polityki, to kluczowe jest stwierdzenie, że chcemy dostrzec, że kraje te w różny sposób, z różną prędkością będą zmierzać w stronę naszych wartości, w stronę tego, co oferuje im Unia Europejska. Jeżeli to jest polityka à la carte, to niech będą te kraje inicjatywne, a my dobrze odpowiadajmy na ich inicjatywy. Chcemy w większym stopniu, i jest to zapisane w sprawozdaniu, orientować politykę sąsiedztwa na obywateli, na elity, na dziennikarzy, na młodzież. Chcemy, aby zobaczyli jak wygląda nasze życie, że warto to życie organizować podobnie jak my je organizujemy. Chcemy w końcu ułatwić podróżowanie do Unii Europejskiej, chcemy, aby system wizowy był łatwiejszy.
Powiedzmy też o tym, że w sprawozdaniu piszemy wprost: tak, ta polityka wymaga pieniędzy. Ale pieniądze, które Unia Europejska na nią przeznaczy, powinny być lepiej wydawane, powinny trafiać do zainteresowanych, czasami powinny omijać państwa i administrację państwową, która te pieniądze potrafi marnotrawić. I na koniec powiedzmy o sporze. Otóż na tej sali jest spór, dotyczący tego, że nie potrafimy bądź nie chcemy powiedzieć jasno, jakie jest sformułowanie...
(Przewodnicząca wyłączyła mikrofon)
Ivo Vajgl
Pani Przewodnicząca, Panie Komisarzu! Zawsze z uśmiechem na ustach, od początku tej kadencji PE, o ile nie wcześniej, toczymy bardzo intensywną i ożywioną debatę na temat pilności zreformowania wschodniego i południowego wymiaru europejskiej polityki sąsiedztwa. Potrzeba takiej reformy, która powinna doprowadzić do efektywniejszego zintegrowania interesów w tych regionach, faktycznie stała się pilna i paląca; stała się koniecznością w związku z dramatycznymi zmianami i procesami, które rozpoczęły się w regionie.
Rezolucja przygotowana przez mojego kolegę posła, pana Mário Davida, który jest doskonałym sprawozdawcą i który w miarę rozwoju wydarzeń był wspierany przez coraz liczniejszych kontrsprawozdawców i posłów, jest dziś dokumentem kompletnym. Podkreślono w niej naszą odpowiedzialność za budowanie stosunków z krajami regiony w oparciu o współczesne wartości, swobody demokratyczne i prawa człowieka.
W tym zakresie to nie przypadek, że my, szczególnie Grupa Porozumienia Liberałów i Demokratów na rzecz Europy, niezłomnie podkreślamy równe traktowanie kobiet, poszanowanie różnorodności i ochronę wszystkich mniejszości. Wszystko to powinno stać się integralną częścią polityki realizowanej przez Unię Europejską w jej sąsiedztwie w przyszłości, w tym za pomocą jej służb dyplomatycznych. Musimy być skuteczniejsi we wspieraniu tych, którzy walczą w różnych krajach za tę samą sprawę: o wolność, o prawo do uczestniczenia w decydowaniu i o sprawiedliwą eksploatację zasobów naturalnych.
Rezolucja zwraca uwagę na pilną potrzebę wprowadzenia większej liczby operacyjnych instrumentów finansowych, za pomocą których będziemy mogli wspierać rozwój gospodarczy, modernizację infrastruktury i inwestycji w dziedzinach, w których zostaną one skutecznie wykorzystane... tam gdzie skutki mogą być, co prawda, mniej widoczne, ale będą odczuwalne w dłuższej perspektywie czasowej, na przykład w dziedzinach edukacji, integracji badań oraz instytucji akademickich, a także w upowszechniania nowych technologii.
Wreszcie - to nie przypadek, że w rezolucji zwrócono uwagę na pilną potrzebę ożywienia Unii dla Śródziemnomorza z myślą o rozwoju, dialogu i rozwiązaniu pozostałych problemów w regionie. Nadeszła pora, Szanowni Państwo, byśmy rozpoczęli pracę nad pozostałymi kwestiami i zamrożonymi konfliktami, tak by fala demokratyzacji mogła zmyć wszelkie pozostałe przeszkody polityczne na drodze do pokoju, pojednania i nowych ram rozwoju w regionie.
(Mówca zgodził się odpowiedzieć na pytanie w ramach procedury niebieskiej kartki zgodnie z art. 149 ust. 8 Regulaminu)
William
Pani Przewodnicząca! Zastanawiam się, czy pan poseł Vajgl zastanowił się nad kosztami tych pozaterytorialnych inicjatyw, zaproponowanych w sprawozdaniu i popieranych przez niego, dla unijnych podatników?
Ivo Vajgl
(SL) Panie Pośle Dartmouth! Jeżeli chodzi Panu o całość inicjatywy, o której mowa w sprawozdaniu, sądzę, że nasze inwestycje będą oczywiście bardzo, bardzo korzystne w porównaniu ze zniszczeniami, które mogą nastąpić, jeżeli nie zwiększymy naszego zaangażowania w tym regionie. Chodzi tu szczególnie o Unię na rzecz Śródziemnomorza, w przypadku której oczywiście potrzebujemy bardziej wyrafinowanych instrumentów, by wypracować skuteczną unijną politykę.
Werner Schulz
Pani Przewodnicząca! Partnerstwo Wschodnie jest nadal bardzo młode. Dlatego ważne jest, byśmy ocenili - jak to czynimy w sprawozdaniu - czy nasi partnerzy z Partnerstwa Wschodniego zbliżyli się choćby o krok do celów reformy demokratycznej. To jasne, że w tym obszarze poczyniono postępy, ale napotykaliśmy również na przeszkody. Dla Białorusi i dla Ukrainy rosyjski system autokratyczny, który charakteryzują elastyczne podejście do polityki zagranicznej i bezwzględność w uprawianiu polityki krajowej, między innymi za pomocą opresji i represji, jest oczywiście bardziej atrakcyjny i stanowi lepszy drogowskaz niż to, co może zaoferować UE. Jednakże uzyskane doświadczenia i błędy popełnione w ramach Unii dla Śródziemnomorza, której celem jest zapewnienie sobie stanu bezpieczeństwa poprzez wspieranie despotycznych reżimów, ukazują, że musimy polegać na innych siłach niż skorumpowane reżimy.
Nasz cel stworzenia aktywnego społeczeństwa obywatelskiego funkcjonującego w oparciu o wolność i podstawowe wartości UE można zrealizować jedynie oddolnie, poprzez promowanie i popieranie samoorganizowania się społeczeństwa obywatelskiego. Forum Społeczeństwa Obywatelskiego, założone w ramach Partnerstwa Wschodniego, to dobry początek. Jest to również jedyna organizacja, w której uczestniczy białoruska opozycja. Niestety siedziba Euronestu pozostanie, póki w kraju brakować będzie parlamentu wybieranego w wolnych i prawidłowo przeprowadzonych wyborach.
Forum Społeczeństwa Obywatelskiego potrzebuje naszego poparcia, o którym mowa w pkt. 20 sprawozdania. Jednak pozostanie to tylko pustą deklaracją woli, o ile nie poprzemy tego skutecznymi działaniami. Dlatego wzywam Państwa do pilnego poparcia jutro poprawki 5, przewidującej ciągłe wsparcie finansowe i utworzenie sekretariatu dla tej organizacji. Proszę o poparcie jutro poprawki 5, tak byśmy ruszyli z budowaniem społeczeństwa obywatelskiego. To naprawdę bardzo dobre podejście. Na własne oczy przekonałem się w Berlinie, jak można osiągnąć tego rodzaju cele poprzez działania oddolne.
Charles Tannock
w imieniu grupy ECR - Pani Przewodnicząca! Kraje Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej należące do sąsiedztwa południowego wyraźnie potrzebują od UE długofalowego, a w stosownych przypadkach - finansowego wsparcia. W takich krajach, jak Egipt, Tunezja i Libia powinniśmy skoncentrować swoje działania na wzmocnieniu rodzących się tam demokratycznych ruchów i przekształceniu ich w trwałe dziedzictwo stabilnych, świeckich i oświeconych rządów.
W Syrii powinniśmy w większym stopniu wspierać demokratyczną opozycję wobec prezydenta al-Assada, który najwyraźniej nie jest przyjacielem Zachodu, o czym świadczą realizowane przez niego w Korei Północnej działania na rzecz rozwoju broni jądrowej, a także jego poparcie polityczne dla Iranu i terroryzmu.
W sposób nieunikniony bieżące wstrząsy wymagają skierowania uwagi europejskiej polityki sąsiedzkiej na Południe. Jednakże nie powinno się to odbywać kosztem naszych partnerów z wymiaru wschodniego. Niektóre z tych krajów rozpoczęły również długofalowe procesy demokratycznych transformacji, otwartości i reform. Przewrotnością byłoby odpłacanie tym krajom za ich postępy poprzez odmawianie im środków i wsparcia na utrzymanie prozachodniego kierunku, tylko dlatego, że wymiar południowy wymaga pilniejszej uwagi ze strony Unii.
Jeżeli chodzi o Libię, zdecydowanie popieram strefę zamkniętą dla ruchu lotniczego i zgadzam się co do pilnej potrzeby zmiany systemu. Popieram uznanie Tymczasowej Rady Narodowej, a także odmrożenie zamrożonych przez UE środków Kaddafiego i przekazanie ich siłom prodemokratycznym z Benghazi na zakup zaopatrzenia, a nawet broni. Uważam, że rezolucja Rady Bezpieczeństwa ONZ 1970 wprowadza zakaz sprzedaży tylko i wyłącznie Dżamahirijji, a zatem nie rebeliantom z Benghazi, choć niestety unijne ustawodawstwo zdaje się niewłaściwie transponować rezolucję 1970, ponieważ embargo, które nakłada na dostawy broni, ma charakter powszechny.
(Przewodniczący wyłączył mikrofon)
Helmut Scholz
Pani Przewodnicząca, Panie Komisarzu, Panie Pośle Siwiec! Dziękuję, że poświęciliście się temu tematowi. Parlament niemal jednomyślnie uważa, że polityka sąsiedztwa nie przyniosła oczekiwanych rezultatów. Zgadzam się z tym. Nie zgadzam się jednak z analizą przyczyn. Rezultaty nie spełniają naszych oczekiwań dlatego, że nie skupiliśmy się na interesach, które współdzielimy z naszymi sąsiadami. Zamiast tego skupiliśmy się na własnych interesach i na własnych koncepcjach dotyczących tego, jak powinny rozwijać się sąsiadujące z nami kraje.
Potrzebujemy oczywiście innego podejścia. Potrzebujemy polityki, której centralnym punktem będzie współpraca między obydwoma stronami i która będzie respektowała suwerenne prawo obywateli krajów partnerskich do kształtowania własnej przyszłości bez ingerencji z zewnątrz. W swej treści polityka musi skupiać się na naszych wspólnych europejskich wyzwaniach i przekształceniu polityki partnerstwa w stałe narzędzie prowadzenia rzeczywistej dyskusji na temat współpracy i poszukiwania rozwiązań wspólnych problemów.
Nie osiągniemy żadnych postępów w ramach naszej polityki sąsiedztwa, jeśli nie zmienimy naszych poglądów i nie opracujemy nowych rozwiązań politycznych.
Bastiaan Belder
w imieniu grupy EFD. - (NL) Pani Przewodnicząca! Przygotowując się do tej debaty, ponownie przeczytałem list, który Swietłana Aleksijewicz, z pewnością najważniejszy inteligencki głos Białorusi, wysłała do prezydenta Aleksandra Łukaszenki. Pisze ona, cytuję: "Nasi obywatele również boją się rewolucji. Nikt jednak nie chce już żyć tak jak dotychczas. Przed wyborami, ledwie rozpoczął się dialog polityczny w naszym społeczeństwie, Pan od razu zdusił go w zarodku. Nasz kraj raz jeszcze został sparaliżowany przez strach”. Koniec cytatu.
Aleksijewicz nalegała na Łukaszenkę, by wznowił dialog z narodem. Czy nie jest to aby naiwność? Przecież w wywiadzie udzielonym "Neue Zürcher Zeitung” w dniu 31 stycznia 2011 r. pisarka stwierdziła, że Łukaszenka traktuje cały białoruski naród jako zakładnika i jest człowiekiem z kompleksem mniejszości, na którego realny wpływ ma tylko i wyłącznie Kreml.
Problem polega jednak na tym, że brakuje dowodów, że Łukaszenko chce włożyć wszystkie swoje jaja do jednego - moskiewskiego - koszyka. W związku z tym europejskie instytucje mogą zapewnić strategiczne otwarcie, mimo trudnej obecnej sytuacji. Życzę komisarzowi Fülemu dużej mądrości, wytrwałości i faktycznie pełnego wsparcia Parlamentu w nawiązaniu i utrzymywaniu jak najbardziej odpowiedzialnych kontaktów z Białorusią.
Marietta Giannakou
(EL) Pani Przewodnicząca! Dziękuję Panu Komisarzowi za uwagi. To prawda, że europejska polityka sąsiedztwa i Partnerstwo Wschodnie były przełomem w działaniach na rzecz pogłębienia stosunków z naszymi sąsiadami ze Wschodu.
Niemniej, dziś istnieje pilna potrzeba nadania tym działaniom nowej dynamiki. Kryzys, który wybuchł w krajach Afryki Północnej należących do wymiaru południowego europejskiej polityki sąsiedztwa, monopolizuje uwagę społeczności międzynarodowej, ale Partnerstwo Wschodnie borykało się, i nadal będzie się borykało, z podobnymi wyzwaniami. Wydarzenia w Białorusi są bardzo wyraźnie przesłaniem dla Unii Europejskiej i wezwaniem jej do przyjęcia na siebie odpowiedzialności, którą w takich sytuacjach musi na siebie przyjmować. Potrzebujemy długofalowego planu strategicznego na rzecz wzrostu i stabilności w regionie. W konsekwencji przegląd europejskiej polityki sąsiedztwa - a także wymiaru wschodniego - musi odzwierciedlać przyjęcie przez naszych partnerów większej odpowiedzialności politycznej.
Od samego początku musi być jasne, że wspieranie i respektowanie demokratycznych procedur, praworządności, podstawowych praw człowieka i ochrony mniejszości są istotnymi punktami w ocenie postępu dokonanego przez naszych partnerów. Dlatego też musimy z góry ustalić wyraźne priorytety i wymierne cele. Oczywiście tego rodzaju ocena nie powinna mieć charakteru horyzontalnego; musimy różnicować nasze relacje z naszymi partnerami, ponieważ każdy kraj będzie musiał być oceniany pod kątem postępów indywidualnie, w oparciu o wyraźnie określone kryteria.
Demokracja i prawa człowieka nie znoszą dwuznaczności; Unia Europejska powstała w oparciu o te zasady, dlatego też ma moralny obowiązek ich podtrzymania w przyszłości. W tym zakresie przegląd europejskiej polityki sąsiedztwa musi nadać nowy impet wysiłkom na rzecz wspierania mocnych ram politycznych współpracy z naszymi wschodnimi partnerami.
Hannes Swoboda
(DE) Pani Przewodnicząca! Pragnę krótko odpowiedzieć na obiekcje mojego kolegi posła co do kosztów, mimo że ponownie wyszedł on z sali. Dwaj sprawozdawcy, którzy przygotowali bardzo dobre sprawozdania i którym pragnę gorąco podziękować, wskazują stosunkowo jasno, jakie byłyby koszty braku polityki sąsiedztwa. Byłyby one o wiele wyższe pod względem kosztów ludzkich, jeżeli spojrzeć na kryzys z uchodźcami na południu, ale również, oczywiście, pod względem kosztów gospodarczych i społecznych, jeżeli przyjrzeć się wszystkim naszym krajom sąsiedzkim na południu i wschodzie.
Pragnę powiedzieć kilka słów o Partnerstwie Wschodnim. Inni posłowie będą mówili o partnerstwie południowym. To prawda, że sytuacja na Białorusi jest zła, ale musimy dołożyć wszelkich starań, by skontaktować się z nieoficjalnymi organizacjami, pojedynczymi obywatelami, młodymi ludźmi i studentami po to, by zachęcać ich do wspierania gruntownego, prawdziwie pozytywnego i demokratycznego rozwoju.
Odpowiadając Panu Posłowi Schulzowi, który powiedział wcześniej, że Białoruś i Ukraina były w tej samej sytuacji, chciałbym wyjaśnić, że różnice między nimi są ogromne. W Ukrainie powinniśmy przyglądać się problemom, ale również pozytywnym rzeczom i zmianom.
Krótka uwaga na temat Kaukazu Południowego, jako że ważne jest również, byśmy skupili się na tym regionie. Niepokoi rozwój wydarzeń w Azerbejdżanie, gdzie blogerzy i demonstranci są zamykani w więzieniach. To wstyd, że taki kraj jak Azerbejdżan i jego prezydent robią takie rzeczy. Niepokoi nas potencjalny nowy konflikt między Azerbejdżanem a Armenią.
Chciałbym poprosić Pana Komisarza Fülego, by bacznie obserwował ten region i pomógł mu opanować chaos, w którym jest pogrążony, jak i ten stan konfliktu.
Kristiina Ojuland
Pani Przewodnicząca! Chciałabym zwrócić Państwa uwagę na zamrożony konflikt w regionie Górskiego Karabachu, który jest integralną częścią Republiki Azerbejdżanu. Przy okazji rozmów o polityce sąsiedztwa lub o innych politykach istotnych z punktu widzenia Kaukazu Południowego, należy zawsze pamiętać o integralności terytorialnej Azerbejdżanu i Gruzji.
Parlament musi szanować fakt uznania przez społeczność międzynarodową Górskiego Karabachu za część Azerbejdżanu, chociaż jest on okupowany przez armeńskie siły wojskowe i - jak wiemy - wspierany politycznie przez władze Kremla. Fakt ten musi zawsze znajdować odzwierciedlenie w dokumentach i oświadczeniach zarówno Parlamentu, jak i Rady oraz Komisji. Należy walczyć z wszelkimi inicjatywami ze strony UE mającymi na celu zaciemnienie tego faktu, by rozpocząć pokojowe i legitymizowane rozwiązanie tego zamrożonego konfliktu w Górskim Karabachu i w całym regionie.
Hélène Flautre
(FR) Pani Przewodnicząca, Panie Komisarzu! Ruchy obywatelskie w krajach leżących u południowych wybrzeży Morza Śródziemnego wyraźnie obnażyły słabość naszej europejskiej polityki sąsiedztwa.
Według mnie problem nie tkwi zasadniczo w celach polityki sąsiedztwa, które są określone w art. 8 i 21 Traktatu z Lizbony dotyczących promowania i respektowania praw człowieka i demokracji - są to między innymi cele społeczne - ale raczej w niewłaściwej realizacji tych celów. W związku z tym musimy wyciągnąć naukę na przyszłość. Służą temu obecne prace nad przeglądem polityki. Pierwszą kwestią, którą poruszył pan poseł Schulz, jest nasza zdolność do zapewnienia rzeczywistego i skutecznego wsparcia dla społeczeństwa obywatelskiego we wszystkich krajach sąsiedztwa, niezależnie od ich znaczenia pod względem handlu lub strategii, czy też ich sytuacji politycznej.
Gdy kraje sąsiadujące z UE przechodzą transformacje, jest to niezwykle korzystne i konieczne. Bezsprzecznie jest to również łatwiejsze niż wówczas, gdy kraje te działają pod jarzmem autorytarnego reżimu, jak w przypadku Syrii, lecz jest to wyzwanie, problem, który musimy się nauczyć skutecznie rozwiązywać. Uważam ponadto, że będziemy się jeszcze musieli nauczyć rozmawiać z naszymi partnerami o tych problemach nie tylko na forach poświęconych prawom człowieka, takich jak podkomisje, ale również na najwyższym szczeblu politycznym. Jednocześnie musimy zapewnić, by programy prac podkomisji nie były oderwane od rzeczywistości, jak zdarzało się w przeszłości, i by były powiązane z działaniami innych organów, takich jak Rada ds. Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych.
Popieram przesłanie komunikatu dotyczącego partnerstwa na rzecz demokracji i wspólnego dobrobytu z krajami leżącymi u południowych wybrzeży Morza Śródziemnego, który uznaję za kluczowy. Wydaje mi się, że powinniśmy również dodać osobny cel dotyczący sprawiedliwości społecznej i walki z nierównością. Naturalnie będziemy musieli ponownie przemyśleć nasze rozumienie mobilności w regionie Morza Śródziemnego. Myślę, że partnerstwo na rzecz mobilności jest pozytywnym działaniem, ale będziemy jeszcze musieli nauczyć się, jak promować korzyści z tej mobilności dla osób podróżujących między krajami leżącymi na północnym i południowym wybrzeżu Morza Śródziemnego, zarówno wśród państw goszczących, jak i państw pochodzenia. Będziemy musieli również uwzględnić te zmieniające się trendy przy okazji rozmów na temat praw podstawowych osób, które przekraczają Morze Śródziemne i osiedlają się w Europie.
Paweł Robert Kowal
(PL) Obecna dyskusja odbywa się w czasie, kiedy przyjmujemy nowe podejście do polityki sąsiedztwa. Chcielibyśmy definitywnie odciąć się od tych czasów, kiedy handlowano pojęciem stabilizacji, kiedy używano pojęcia stabilizacji w zamian za prawa człowieka i za zasady demokracji. Dlatego przy tej okazji chciałbym zwrócić uwagę na całościowe podejście do polityki sąsiedztwa. Nie sięgajmy pamięcią tylko do poprzednich kilku miesięcy, lecz pamiętajmy również o wcześniejszych wydarzeniach, np. na Białorusi. Kładziemy dzisiaj nacisk na zachowanie dżentelmeńskiej zasady, która dotyczy przeznaczenia 1/3 środków w ramach polityki sąsiedztwa na politykę wschodnią. Chodzi nam o bezpieczeństwo, a nie zbytek, którym chcemy się podzielić. Jest to kwestia fundamentalnego bezpieczeństwa i przyszłości współpracy państw Unii z tymi państwami, które być może będą w przyszłości również członkami Unii.
Marie-Christine Vergiat
(FR) Pani Przewodnicząca! Rewolucje w krajach arabskich dały ogromne powody do nadziei w tych krajach, a także poza ich granicami. Świadczą one o tym, że demokracja i prawa człowieka mogą być wartościami powszechnymi.
Jednak obywatele tych krajów są nadal bardzo sceptyczni wobec Unii Europejskiej. Mogę to zrozumieć w świetle historii i poparcia udzielanego dyktatorom. Mogę to również zrozumieć, kiedy słyszę, że nie jesteśmy w stanie rozmawiać o demokratycznej pomocy, nie wiążąc jej automatycznie z podejściem gospodarczym ignorującym wybory dokonywane przez te kraje - a co gorsze, gdy widzę, jak niektóre rządy, w tym mój własny, nadal domagają się uzależnienia pomocy od podpisania umów o readmisji. To dziwny sposób pojmowania mobilności.
Panie Komisarzu! Zastanawiam się, czy nie powinniśmy wysłać silnego sygnału wobec Tunezji, apelując o moratorium na spłatę zadłużenia tego kraju aż do powołania demokratycznie wybranego rządu, co ma nastąpić w lipcu. Proponuję również, byśmy pomogli im przeprowadzić audyt zadłużenia i umorzyć dług zaciągnięty niezgodnie z prawem na rzecz rodziny Ben Ali-Trabelsi kosztem Tunezyjczyków. Panie Komisarzu, chciałbym usłyszeć szczegółową odpowiedź na moje pytanie.
Nikolaos Salavrakos
(EL) Pani Przewodnicząca! Uważam, że komisarz Füle właściwie zajmuje się kwestią nadzoru nad europejską polityką sąsiedztwa, której zakres obejmuje 16 państw, w tym kraje newralgiczne dla Afryki i dla Rosji.
Europejska polityka sąsiedztwa została jednak poddana próbie w związku z niedawnymi wydarzeniami w świecie arabskim, które świadczą o niezadowoleniu obywateli z autokratycznych reżimów, a jednocześnie z niepowodzenia reform gospodarczych i społecznych realizowanych w tych krajach przy wsparciu Unii. Autokratyczne reżimy w Libii, Tunezji, Egipcie i innych krajach funkcjonowały od lat; współpracujemy z nimi. Teraz nagle podejmujemy działania wymierzone w nie. Dlatego musimy zrewidować strategię europejskiej polityki sąsiedztwa poprzez wspieranie demokracji i praw człowieka oraz kontrolę planowanego finansowania. Głównym czynnikiem, który wymaga właściwej oceny jest to, że młodzi ludzie z tych krajów są bardziej wykształceni, a jednocześnie bezrobotni; niestety 7 400 000 europejskich obywateli znajduje się dokładnie w tej samej sytuacji.
Kristian Vigenin
Pani Przewodnicząca! Wydarzenia w sąsiedztwie południowym sprowokowały głośną krytykę wobec dotychczasowej unijnej polityki sąsiedztwa. Powinniśmy oczywiście być krytyczni, ale jednocześnie sprawiedliwi.
Polityka sąsiedztwa znacznie przyczyniła się do rozwoju relacji z tymi krajami - i to nie tylko z tymi krajami, ale również z ich obywatelami, co będzie jednym z głównym zagadnień, jakie zostaną teraz dodane do przeglądu polityki sąsiedztwa. Wydarzenia te są do pewnego stopnia wynikiem zaangażowania Unii Europejskiej w sprawy tych krajów. Tak więc, w związku z tym, musimy przeprowadzić przegląd tej polityki i dostosować ją, ale nie powinniśmy tak po prostu krytykować dotychczasowych działań. Sprawozdania PE stanowią znaczący wkład w przegląd europejskiej polityki sąsiedztwa i mam nadzieję, że zostaną one uwzględnione przez Komisję.
Chciałbym przestrzec przed próbami przeciwstawiania Wschodu i Południa, nie tylko poprzez przekierowanie uwagi, ale również realokację środków i zasobów. Musimy być w tym względzie bardzo ostrożni i uwzględnić to, że z jednej strony wyzwanie polega oczywiście na wspieraniu procesów demokratycznych w Egipcie i Tunezji, ale z drugiej - również na wspieraniu demokratyzacji, na przykład, Południa, i przyczynianiu się do pokojowego rozwiązania zamrożonych konfliktów i umacniania demokracji.
Riikka Manner
(FI) Pani Przewodnicząca! Bardzo ważne jest, byśmy oprócz omawiania polityki sąsiedztwa południowego, rozmawiali również o polityce sąsiedztwa wschodniego. Istnieje bardzo wiele wewnętrznych problemów administracyjnych związanych z tą polityką i należy powierzyć administrowanie programami rosyjskimi Dyrekcji Generalnej ds. Polityki Regionalnej. Dzięki temu organy administrujące tymi programami byłyby w stanie dostosowywać je do regionalnej specyfiki i warunków. Byłby to również sposób na zagwarantowanie ich ciągłości.
Musimy pamiętać, że zmiana ta sama w sobie nie wymagałaby żadnych szczególnych zmian podstawy prawnej programów, ani unijnego budżetu. Byłaby to raczej kwestia wewnętrznych decyzji Komisji. Obecnie mamy bardzo wiele problemów z tymi programami, w związku z czym powinniśmy wprowadzić do nich kilka zmian strukturalnych. Byłby to wyraźny sygnał - i mam nadzieję, że Komisja również uczyni wszystko, co w jej mocy, żeby poprzeć tę decyzję.
Jacek Olgierd Kurski
(PL) Pani Przewodnicząca! Europejska polityka sąsiedztwa, a w jej ramach Partnerstwo Wschodnie, to jeden z kluczowych obszarów i wyzwań stojących przed Unią Europejską. To ważne ramy polityczne dla zacieśnienia stosunków z krajami partnerskimi, z którymi powinniśmy dążyć do integracji gospodarczej i politycznej. W przypadku Ukrainy proces ten powinien zakończyć się perspektywą pełnoprawnego członkostwa w Unii Europejskiej, oczywiście po spełnieniu kryteriów kopenhaskich, do czego niezbędne jest większe zaangażowanie polityczne władz w Kijowie.
Nie zapominajmy o Europejczykach na Białorusi, bliskiej nam cywilizacyjnie, ale zamkniętej przez reżim Łukaszenki. Zróbmy wszystko, co w naszej mocy, aby Białorusini widzieli, że Europa o nich pamięta i wspiera ich demokratyczne wysiłki. Realnym wyrazem tych starań byłoby obniżenie kosztów związanych z uzyskaniem wizy Schengen oraz ułatwienie kontaktów międzyludzkich między Białorusią i resztą Europy, wsparcie inicjatyw społecznościowych i obywatelskich na Białorusi. Poprzez ułatwienie podróży i kontaktów pomiędzy Unią i Białorusią możemy znacznie skuteczniej podważyć reżim Łukaszenki, niż dziesiątkami oświadczeń czy rezolucji. Na koniec chcę zaznaczyć, że w wielu krajach objętych polityką sąsiedztwa utrzymują się wciąż poważne problemy w obszarze poszanowania wolności wypowiedzi, zwłaszcza w mediach, wolności zrzeszania się i wolności zgromadzeń. Musimy jako Parlament w wolnej Europie...
(Przewodnicząca wyłączyła mówcy mikrofon)
Jiří Maštálka
(CS) Pani Przewodnicząca! Mam nadzieję, że nie ma wśród nas nikogo z Partnerstwa Wschodniego, ponieważ ten ktoś mógłby pomyśleć - sądząc po liczbie obecnych na sali - że nie jesteśmy zainteresowani Partnerstwem Wschodnim. Również ja pragnę podkreślić znaczenie Partnerstwa Wschodniego, a tym samym debaty na jego temat.
Jest ono ważne, ponieważ obszar leżący za wschodnimi granicami UE oferuje niezastąpione możliwości biznesowe, jeżeli chodzi o utrzymanie konkurencyjności Unii w najbliższych dziesięcioleciach. Obszar ten stanowi również ogromne źródło kultur, które odgrywa znaczącą rolę w kształtowaniu europejskich tradycji i bez którego niemożliwe jest zrozumienie europejskiej tożsamości. Debata w sprawie Partnerstwa Wschodniego jest również konieczna z uwagi na to, że nie jest całkiem jasne, czy wszyscy przywiązujemy tę samą wagę do tego projektu. Wszystkie inicjatywy dwustronne związane z Partnerstwem Wschodnim - w zakresie demokracji, stabilności, integracji gospodarczej, bezpieczeństwa energetycznego i kontaktów międzyludzkich - są bez wątpienia przydatne, zarówno dla UE, jak i dla sześciu ościennych krajów. Zamieszanie wywołują oświadczenia niektórych polityków, którzy mówią o synergii Morza Czarnego, czy też o demokratycznej strefie buforowej. Wówczas Partnerstwo Wschodnie przestaje być instrumentem...
(Przewodnicząca wyłączyła mówcy mikrofon)
Jaroslav Paška
(SK) Pani Przewodnicząca! Wiarygodność Unii Europejskiej jako globalnego gracza politycznego zależy między innymi od jej zdolności promowania rozwoju i reform na rzecz stabilizacji sytuacji w krajach sąsiedzkich. Współpraca UE z krajami Partnerstwa Wschodniego stwarza tym krajom możliwość osiągnięcia postępów politycznych w kierunku wartości wolności i demokracji. Jednak w związku z różnicami pod względem rozwoju poszczególnych krajów, UE musi stosować zróżnicowane podejścia i zapewniać większą pomoc oraz unijne środki tym spośród swoich wschodnich partnerów, którzy są gotowi pójść dalej i szybciej w realizacji swoich zobowiązań.
Moglibyśmy uczynić więcej, by zachęcać w szczególności Ukrainę i Mołdawię, aby dokonały większych postępów w negocjacjach i postarały się osiągnąć porozumienie co do kompleksowej strefy wolnego handlu. Moim zdaniem powinniśmy również kontynuować negocjacje z Armenią, Azerbejdżanem i Gruzją. Białoruś będzie musiała znaleźć formę komunikacji stosowną do sytuacji politycznej. Mieszkańcy tego kraju nie mogą jednak stać się zakładnikami swoich przedstawicieli politycznych, którzy zdecydowali się na budowanie własnej wersji demokracji.
Lambert van Nistelrooij
(NL) Pani Przewodnicząca! Dziś kładziemy ważny fundament pod rozwój Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa i Partnerstwa (ENPI). Pragnę podkreślić tylko jedną kwestię w tym zakresie - kwestię szczególną dla komisarza ds. programów dotyczących granic zewnętrznych, programów transgranicznych.
Mamy 15 programów, na które przeznaczono budżet w wysokości 1,1 miliarda euro. Jednak zewsząd słyszymy, że ich realizacja nie przebiega prawidłowo. Rozwój jest powolny. Elastyczność jest ograniczona - i z tego co dziś usłyszałem, polska prezydencja ma się tym problemem zająć. Polacy chcą faktycznie ruszyć naprzód i przekonać się, czy konieczne są jakieś zmiany, by przywrócić spójność tych programów z celem 3, podejściem INTERREG, które są nam znane od lat.
Moje pytanie do Pana Komisarza brzmi: co zamierza Pan zrobić z tym problemem? Przecież zgodnie z rozporządzeniem w sprawie Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa i Partnerstwa, miał Pan przeprowadzić ocenę już w zeszłym roku. Jakoś nie widziałem dokumentów z tej oceny. W jaki sposób zamierza Pan uwzględnić tę ocenę w pańskich publikacjach przewidzianych na maj i czy zamierza Pan może zorganizować posiedzenie, wspólnie z Parlamentem, na które moglibyśmy zaprosić samych zainteresowanych i wysłuchać, jakie są ich doświadczenia? Mam wrażenie, że niektóre rzeczy trzeba faktycznie zmodyfikować.
Pier Antonio Panzeri
(IT) Pani Przewodnicząca, Szanowni Państwo! Poprzez ten przegląd unijnej polityki sąsiedztwa wyruszamy w nową podróż, która szybko się nie zakończy. Wydarzenia w regionie Morza Śródziemnego sygnalizują proces głębokich zmian i przyniosą trwałe konsekwencje, nie tylko dla krajów regionu, ale również dla Europy.
Musimy zdawać sobie sprawę, że przejście do pełnej demokracji nie będzie łatwe i że transformacjom tym towarzyszy wiele zagrożeń i niepewności. W związku z tym jest wiele rzeczy, które musimy uczynić, a te wymagają czasu. Europejska odpowiedź musi opierać się na strategii bazującej na działaniach doraźnych i długofalowych.
Musimy ułatwić dostęp do europejskich rynków i umożliwić zwiększenie mobilności. Powinniśmy zorganizować konferencję, by zbadać możliwość umorzenia lub renegocjowania zadłużenia krajów, które wybrały drogę ku demokracji; musimy udostępnić wystarczające środki finansowe i zapewnić wsparcie dla procesu demokratycznego poprzez wzmocnienie instytucji parlamentarnych i partii politycznych, zapewniając pełną partycypację wszystkich obywateli. To wszystko powinno nastąpić się w ramach odnowionego dialogu eurośródziemnomorskiego.
Stawką jest strategiczna, polityczna przyszłość Europy. Uważam, że Europa musi zrozumieć, że choć powinniśmy działać na wschodzie i południu, to teraz szczególnym priorytetem jest południe. Polityka w tym regionie wymaga radykalnej zmiany; musimy wreszcie otworzyć nowy rozdział.
Zbigniew Ziobro
(PL) Wymiar polityki wschodniej Unii Europejskiej to jeden z najważniejszych kierunków jej rozwoju w ramach europejskiej polityki sąsiedztwa. Swoim zasięgiem obejmuje ona takie państwa jak Ukraina, Białoruś, Mołdawia, Gruzja, Azerbejdżan, Armenia. Unia ma w tych państwach żywotne interesy ekonomiczne i gospodarcze, o czym należy pamiętać, ale przede wszystkim należy położyć nacisk na kwestie energetyczne. Przez część tych państw mogą przebiegać alternatywne szlaki energetyczne dla rosyjskich rurociągów takich jak Sarmacja czy gazociąg Nabucco. Dla pogłębienia współpracy między wspomnianymi państwami a Unią Europejską warto liberalizować strefę handlową UE, co pozwoliłoby na zwiększenie obrotów oraz zbliżenie tych państw do Unii Europejskiej, która jest zresztą już dziś dla tych państw największym partnerem gospodarczym. Docelowo oczywiście powinniśmy myśleć o strefie wolnego handlu, co wiązałoby nas oczywiście w szczególny sposób. Nie można wreszcie zapominać o złagodzeniu obowiązków wizowych, wymianie osób, o dofinansowywaniu wymiany młodzieży z krajów objętych Partnerstwem Wschodnim z młodzieżą z UE.
Krzysztof Lisek
(PL) Pani Przewodnicząca, Panie Komisarzu! Wszyscy marzymy o tym, aby polityka Unii Europejskiej była skuteczna, a aby była skuteczna musi być spójna i konsekwentna zarówno pod względem wymiaru wschodniego polityki sąsiedztwa, jak i jej wymiaru południowego. Jeżeli chodzi o wymiar wschodni chciałbym szczególną uwagę zwrócić na tzw. zamrożone konflikty, na sytuację w Mołdowie, w szczególności na region Transnistrii, na sytuację w Górnym Karabachu i chciałbym powiedzieć parę słów - szczególnie, że jestem sprawozdawcą Parlamentu Europejskiego ds. Gruzji - o sytuacji w oderwanych od Gruzji regionach Abchazji i Osetii Południowej.
Dzisiaj jest potrzebna spójna polityka Unii Europejskiej w tym zakresie. Spójna polityka Unii musi oznaczać wspólną i spójną, jednakową politykę zarówno instytucji europejskich, w tym pani Wysokiej Przedstawiciel w szczególności i innych członków Komisji Europejskiej, jak również państw członkowskich. Dzisiaj musimy jednym głosem mówić do przywódców Rosji, że nie wypełniają swoich zobowiązań z 2008 r. i na przykład misja obserwacyjna Unii Europejskiej powinna jak najszybciej uzyskać dostęp do regionów Abchazji i Osetii Południowej.
Ana Gomes
(PT) Pani Przewodnicząca! Powstania narodowe w Afryce Północnej ujawniają błędy europejskiej polityki i dyplomacji, w ramach których wyznawano realpolitik, popierano dyktatorów i deprecjonowano aspiracje w zakresie wolności, sprawiedliwości i zapewnienia równych szans wszystkim ludziom.
W wyniku tego UE zredefiniowała swoje priorytety w zakresie europejskiej polityki sąsiedztwa (ENP) wobec południa. Zgadzam się z nowym kierunkiem, czyli z tzw. "3 m”: "money, market access and mobility” (pieniądze, dostęp do rynku i mobilność). Czynię to jednak, oczekując, że wsparcie, które ofiarujemy naszym sąsiadom będzie uzależnione od okazania woli politycznej i konkretnych postępów w procesie demokratyzacji. Nie ma demokracji bez partii politycznych. A zatem priorytetem powinno stać się wspieranie szkoleń demokratycznych sił politycznych w zakresie finansowania i organizacji, ponieważ zapewni to upodmiotowienie młodych ludzi i kobiet, którzy dzielnie rozpoczęli Arabską Wiosnę.
W społeczeństwach, które są nadal zdominowane religijnym spojrzeniem rządzących i w których sprawowane są patriarchalne rządy, podstawą każdej prawdziwej przemiany demokratycznej będzie partycypacja kobiet i poszanowanie praw człowieka. Musi to być podstawowy kierunek unijnego poparcia politycznego dla krajów leżących u południowych wybrzeży Morza Śródziemnego.
Wreszcie UE powinna również propagować uczestniczenie w dialogu politycznym wszystkich wyłaniających się graczy, w tym stron, których program powiązany jest z religią, np. organizacji związanych z Bractwem Muzułmańskim, które nie powinny być izolowane, ale raczej zachęcane do udziału w demokratycznych procesach.
Marek Henryk Migalski
(PL) - Aby omawiana polityka przyniosła oczekiwany pozytywny skutek potrzebne są pieniądze. Należy więc dotrzymać dżentelmeńskiej umowy podziału 1/3 do 2/3. Jest to potrzebne dla prowadzenia skutecznej polityki. Po drugie, potrzebna jest jasna diagnoza sytuacji. Dlatego porównywanie Białorusi, w której panuje czysty, klarowny i można by powiedzieć kliniczny przykład reżimu, z Ukrainą, która boryka się z problemami demokratyzacji, nie może mieć miejsca. Po trzecie, taka polityka daje perspektywę członkostwa państwom, które do niego dążą. Jasna perspektywa członkostwa jest elementem samospełniającej się przepowiedni i jeśli społeczeństwa i rządzący tych krajów będą mieć poczucie, że pełne członkostwo w UE jest celem osiągalnym, to na pewno będzie ono bardziej prawdopodobne.
Francisco José Millán Mon
(ES) Pani Przewodnicząca, Panie Komisarzu! Żałuję, że Rada nie uczestniczy w dzisiejszej debacie. Co się tyczy sąsiedztwa wschodniego, pragnę poruszyć trzy kwestie. Po pierwsze, Unia Europejska musi wspierać i ułatwiać procesy demokratycznych przemian. W przeszłości władze krajów sąsiadujących z Unią usprawiedliwiały swoją bezczynność obawami o stabilność.
Po drugie, pragnąłbym dobrobytu gospodarczego dla naszych południowych sąsiadów; wymaga to ogromnych reform, inwestycji i pomocy finansowo-gospodarczej, a także handlu, nie tylko Południa z Północą, ale również Południa z Południem, który obecnie prawie wcale nie istnieje.
Niepokoi mnie linia, jaką przyjmuje Komisja i wysoka przedstawiciel, pani Ashton: w artykule opublikowanym w dzienniku "New York Times” 18 marca 2011 r. wydaje się ona doradzać tym krajom, by wyspecjalizowały się w eksporcie produktów rolnych na europejskie rynki. Nie zgadzam się z tym. Komisarz Füle dobrze zdaje sobie z tego sprawę, mimo że potrząsa głową. Kraje te potrzebują zdywersyfikowanej gospodarki i rolnictwa. Powtarzam: dywersyfikacji. Ponadto muszą one zatroszczyć się o własne potrzeby żywnościowe, a nie ograniczać się do eksportu kilku towarów, które dodatkowo będą budziły niepokój u europejskich rolników. A zatem potrzebujemy tu zdrowego rozsądku i ostrożności.
Ponadto musimy ożywić Unię dla Śródziemnomorza i jej projekty, co pomoże w modernizacji gospodarczej krajów Morza Śródziemnego. Niestety Unia dla Śródziemnomorza nadal tkwi w martwym punkcie, brakuje sekretarza generalnego. Nie może być ona ponadto zakładnikiem braku postępów w relacjach między Izraelem a Palestyną.
Panie i Panowie! Przed nami ogromne wyzwanie.
Evgeni Kirilov
Pani Przewodnicząca! Partnerstwo Wschodnie UE może okazać się najlepszym egzaminem dla unijnej polityki zagranicznej. Unia musi szanować własne ramy prawne, a przede wszystkim unijną strategię bezpieczeństwa, w której podkreślono "potrzebę posiadania na granicach wielu dobrze zarządzanych państw”. Powinna ona również realizować to na podstawie własnej kompleksowej strategii, która umożliwi pozytywne zmiany.
Najtrudniejszą przeszkodą w sformalizowaniu europejskiej polityki sąsiedztwa na wschodzie pozostają jednak niezażegnane konflikty w Naddniestrzu i w Kaukazie Południowym, które są pierwotną przyczyną niestabilności w regionie i problemów polityczno-gospodarczych. Wystarczy wspomnieć o dzisiejszym zamachu bombowym w Naddniestrzu, który poważnie uszkodził gazociąg.
UE musi pilnie poprzeć działania na rzecz rozwiązania konfliktu, w tym poprzez bezpośrednią mediację, budowanie zaufania i pomoc humanitarną na rzecz milionów przesiedleńców i uchodźców. Dlatego też UE musi zapewnić, by znaczącemu wsparciu finansowo-technicznemu w regionie towarzyszyły wzmocniona obecność polityczna i dobrze określone warunki uzyskania pomocy.
Jacek Protasiewicz
(PL) Pani Przewodnicząca, Panie Komisarzu! Chciałbym rozpocząć od gratulacji dla autorów obu sprawozdań, w szczególności dla autora sprawozdania poświęconego wschodniemu wymiarowi polityki sąsiedztwa Marka Siwca. Nie są to tylko gratulacje kurtuazyjne. One wynikają z mojego szczerego przekonania, że wreszcie mamy sprawozdania, które wskazują na to, iż europejska polityka sąsiedztwa powinna być w dużo większym stopniu oparta o wartości, które dla nas są najważniejsze: poszanowanie praw człowieka, wolność mediów, demokratyczne rządy.
Powtórzę to, co mówiłem tutaj na tej sali w poniedziałek: lekcja z wydarzeń w Afryce Północnej i Azji Mniejszej dowodzi, że ludzie tam żyjący, zwłaszcza młodzi, nie tylko domagają się więcej chleba, ale domagają się również więcej wolności i poszanowania ich obywatelskich, ludzkich praw. To samo dotyczy naszych sąsiadów na wschodzie, a w szczególności kraju, który jest bezpośrednim sąsiadem Unii Europejskiej - Białorusi. Chciałbym powiedzieć Państwu o skandalicznych wydarzeniach, które miały miejsce tego wieczoru w Grodnie, na Białorusi, gdzie jeden z dziennikarzy - Andrzej Poczobut - który jest oskarżony o szkalowanie prezydenta w artykułach pisanych do prasy międzynarodowej, w związku ze swoją działalnością dziennikarską, został właśnie zatrzymany przez KGB, żeby mu uniemożliwić rozmowę z nami, posłami do PE, jutro podczas posiedzenia delegacji białoruskiej. To są skandaliczne praktyki. Europejska polityka sąsiedztwa powinna pomóc nam zapobiegać tego typu sytuacjom, jakie miały miejsce w przypadku Andrzeja Poczobuta dzisiaj popołudniu.
Christofer Fjellner
(SV) Pani Przewodnicząca! Jestem wdzięczny, że Komisja zdecydowała się przedstawić przegląd południowego wymiaru europejskiej polityki sąsiedztwa. Przegląd ten jest z pewnością potrzebny. Musimy przyznać, że Europa raczej traktowała dyktatury z pobłażaniem, zamiast stawiać im twarde żądania demokracji. Kosztowało nas to nadwątlenie zaufania do Europy. Potrzebujemy zatem nowej polityki - polityki, która pomoże odbudować te kraje po dziesięcioleciach kiepskich rządów. Europa może uczynić wiele w tym zakresie, przede wszystkim jako najważniejszy partner handlowy tego regionu. Najprawdopodobniej najlepszym podejściem byłoby inwestowanie w odbudowę i handel, by odzyskać utracone przez nas zaufanie. Dlatego cieszę się, że Komisja wspomina w tym komunikacie o wymiarze handlowym - że powinniśmy zapewnić zwiększony dostęp do rynku naszym północnoafrykańskim sąsiadom, by pomóc im wykorzystać handel do poprawy dobrobytu.
Jednak obecnie to bariery celne, szczególnie w sektorze rolnictwa, są jedną z głównych przeszkód dla rozwoju. Weźmy choćby ceny minimalne produktów rolnych, które oznaczają, że im wydajniej produkuje się warzywa i owoce, tym wyższe cła się od nich pobiera. To stoi na przeszkodzie rozwojowi i dobrobytowi. Dlatego pierwszym krokiem, jaki mogłaby uczynić Komisja, jest moim zdaniem zapewnienie tym spośród krajów Afryki Północnej, które podążają drogą demokratyzacji, dostępu do wolnego rynku. Zrobiliśmy to dla Bałkanów Zachodnich w następstwie wojny w Byłej Jugosławii, dlaczego więc nie mielibyśmy zrobić tego i tu? Budujemy dobrobyt Europy na wolnym handlu w Europie, dlaczego więc nie mielibyśmy pomóc naszym północnoafrykańskim sąsiadom w budowaniu ich dobrobytu w oparciu o wolny handel z nami?
Georgios Koumoutsakos
(EL) Pani Przewodnicząca! Europejska polityka sąsiedztwa jest bez wątpienia skuteczną polityką. Musimy jednak sprawić, by stała się ona bardziej dynamiczna i efektywniejsza. Niekorzystna sytuacja gospodarcza, z jaką mamy do czynienia obecnie, nie powinna być wykorzystywana jako alibi czy pretekst do zaniechania jej dalszego wzmacniania. Dotyczy to w szczególności wymiaru południowego.
Potrzeba tego pilnie w związku z niedawnymi dramatycznymi wydarzeniami, niedawnymi dramatycznymi wypadkami, które miały miejsce w Afryce Północnej. Te społeczeństwa potrzebują naszego wsparcia; potrzebują naszego zasadniczego, ale dyskretnego wsparcia - i podkreślam słowo "dyskretny” z oczywistych względów historycznych i politycznych. Musimy wspierać społeczeństwo obywatelskie w tych krajach, jego demokratyczne funkcjonowanie i zapotrzebowanie na większą wolność.
Ponadto nie wolno nam zapominać, że Morze Śródziemne zamienia się w imigracyjną bombę zegarową; to kolejny powód, byśmy wspierali stabilność, demokrację i wzrost tych krajów poprzez politykę sąsiedztwa.
Jacek Saryusz-Wolski
Pani Przewodnicząca! Pragnę pogratulować Panu Komisarzowi komunikatu w sprawie partnerstwa, w którym przyjęto podejście szybkie i dalekowzroczne.
Jesteśmy świadkami przekształcania polityki sąsiedztwa, a Komisja jest strażnikiem podejścia całościowego. Uważam, że przeciwstawianie sąsiedztwa południowego wschodniemu i vice versa jest zgubne. Dokonujemy przeprojektowania, i choć z Południa napływają dobre wieści, znaczenie tego przeprojektowania i przekształcenia wykracza poza ten region. Obejmuje ono Wschód. Powinniśmy przejść od polityki powiązanej z rządem, czy też ukierunkowanej na rząd, ku polityce zorientowanej na społeczeństwo, a także od krótkowzrocznej polityki skupionej na interesach gospodarczych ku polityce praw człowieka i zorientowanej na demokrację. W naszej polityce powinniśmy być bardziej wspaniałomyślni wobec społeczeństw i o wiele bardziej wymagający i surowi wobec rządów. Ponadto nie powinniśmy mylić status quo ze stabilnością. Powinniśmy przyjąć swoiste podejście przejściowe.
Budowanie nowego paradygmatu polityki sąsiedztwa niesie ze sobą konieczność ukierunkowania polityki wschodniej w tę samą stronę. Powinniśmy poświęcać taką samą uwagę Południu, jak i Wschodowi. Finansowanie musi mieć charakter symetryczny, ponieważ istnieje fałszywy dylemat dotyczący finansowania obydwu kierunków, a ponadto finansowanie musi być inteligentne. W tym zakresie istnieje strukturalne niedofinansowanie. Każdego roku płacimy krajom objętym polityką sąsiedztwa 20 % tego, co płacimy reszcie świata. Wiem, jak trudno jest dziś rozmawiać o finansowaniu. Jednakże polityka ta musi ulec przeformułowaniu, a to wymaga dodatkowych środków.
RadvilMorkūnaitė-Mikulėnien
Pani Przewodnicząca! Obecnie istotne jest uważne zastanowienie się i znalezienie odpowiedniej równowagi pomiędzy obydwoma czynnikami europejskiej polityki sąsiedztwa. Europejska polityka sąsiedztwa powinna stać się bardziej elastyczna, proaktywna i zoptymalizowana. Jeżeli chcemy stworzyć obszar stabilności, wspólnych wartości i postępu dookoła Europy, to po pierwsze, nie powinniśmy się już dłużej ograniczać do z góry ustalanych kwot. Pomoc finansowa powinna być wyważona względem politycznego zaangażowania i woli przyswojenia unijnych wartości, wolności i standardów. Powinna być zorientowana na wyniki i powiązana z celami oraz jasnymi kryteriami dotyczącymi demokratyzacji i postępu w zakresie reform.
Po drugie, powinniśmy rozważyć stworzenie w ramach europejskiej polityki sąsiedztwa narzędzia szybkiego reagowania, które umożliwiłoby natychmiastowe i elastyczne reagowanie na zmiany polityczne w krajach partnerskich, takie jak niedawne przemiany w sąsiedztwie południowym.
Po trzecie, ważna jest również atrakcyjność unijnej pomocy. Dodatkową zachętę będą stanowiły uproszczenie procedur alokowania unijnych środków i aktywne dzielenie się wiedzą fachową przez państwa członkowskie na wczesnym etapie programowania.
Silvia-Adriana Ţicău
- (RO) Pani Przewodnicząca! Pochodzę z Galaţi, rumuńskiego miasta leżącego na granicy między Unią Europejską a Republiką Mołdowy i Ukrainą. Dlatego odniosę się szczególnie do przeglądu wschodniego wymiaru europejskiej polityki sąsiedztwa. Muszę podkreślić jego znaczenie zarówno dla realizacji europejskiej strategii na rzecz regionu naddunajskiego, jak i dla bezpieczeństwa energetycznego UE.
Wzywam Komisję i państwa członkowskie do opracowania kompleksowej unijnej strategii na rzecz Morza Czarnego i zapewnienia wystarczających zasobów finansowych i ludzkich potrzebnych do jej skutecznej realizacji. Z zadowoleniem przyjmuję przystąpienie Ukrainy i Republiki Mołdowy do Traktatu o Wspólnocie Energetycznej, co znacząco przyczyni się do osiągnięcia unijnych celów w zakresie bezpieczeństwa energetycznego i poprawy bezpieczeństwa tych krajów.
Jeżeli chodzi o priorytetowe projekty energetyczne UE, pragnę podkreślić znaczenie południowego korytarza gazowego. Sądzę, że gazociąg Nabucco, wraz z gazociągiem transadriatyckim, ropociągiem paneuropejskim, połączeniem międzysystemowym między Turcją, Grecją a Włochami lub...
(Przewodniczący wyłączył mikrofon)
Tatjana Ždanoka
Pani Przewodnicząca! Popieram europejską politykę sąsiedztwa jako ważne polityczne ramy wzmacniania demokracji zarówno w wymiarze wschodnim, jak i południowym, ale teraz poprosiłam o głos po to, by zadać nam wszystkim następujące pytanie: czy Unia Europejska ma rzeczywiście prawo wskazywać państwom trzecim drogę do prawdziwej demokracji?
W obydwu projektach rezolucji wspomniano takie wartości europejskiej polityki sąsiedztwa, jak demokracja, praworządność, a także poszanowanie praw człowieka i podstawowych wolności, w tym wolności mediów, niezależności sądownictwa i walki z korupcją. Czy sama Unia Europejska zachowuje się przykładnie we wszystkich tych obszarach, zważywszy, dajmy na to, na sytuację mediów we Włoszech i na Węgrzech, ogromną rzeszę bezpaństwowców w Łotwie i Estonii oraz podejrzenia korupcyjne w naszym Parlamencie?
Gorąco liczę, że utrzymamy...
(Przewodniczący wyłączył mikrofon)
Seán Kelly
Pani Przewodnicząca! Kluczowym słowem jest tu "sąsiedztwo”. Nawet w życiu prywatnym posiadanie dobrych sąsiadów jest dla każdego z nas ogromnym atutem. Dobry sąsiad jest osobą przyjacielską, nie wtrąca się niepotrzebnie w cudze sprawy, ale jest skłonny wyciągnąć przyjazną dłoń, gdy sąsiad jest w potrzebie.
Taką właśnie politykę powinna uprawiać Unia Europejska. Jest to dość łatwe, gdy kraje sąsiedzkie są jednakowo przyjacielskie, stabilne i demokratyczne. Jeżeli nie są, wówczas problem jest większy.
Propozycja nawiązania przez nas ściślejszych kontaktów ze społeczeństwem obywatelskim, szczególnie w tych krajach, jest propozycją dobrą. Mój kolega, pan poseł van Nistelrooij, zauważył, że wydajemy 1,1 miliarda euro na działania przygraniczne i że potrzebujemy spójniejszego podejścia. Zgadzam się z tym ostatnim.
Dobrym pomysłem jest również pomysł organizowania regularnych posiedzeń, szczególnie z przedstawicielami społeczeństwa obywatelskiego z niedemokratycznych reżimów, tak by mogli oni wysłuchać, co mamy do powiedzenia, i tak byśmy my mogli wysłuchać ich bezpośrednio.
Malika Benarab-Attou
(FR) Pani Przewodnicząca! Panie Komisarzu, w swoim opisie perspektyw dla europejskiej polityki sąsiedztwa w krajach leżących u południowych wybrzeży Morza Śródziemnego odniósł się Pan do potencjalnych katalizatorów. Jednakże zapomniał Pan wspomnieć o jednej grupie, której sama jestem członkiem. W Europie tacy ludzie jak ja - imigranci i ich dzieci - pochodzący z regionu, który niegdyś był skolonizowany w Europie, są nadal piętnowani. A mimo to jesteśmy, i moglibyśmy stać się, zasobami ludzkimi: wpływowymi mediatorami między północą a południem w tym przełomowym czasie.
Panie Komisarzu! Jakie jest pańskie zdanie na ten temat? Czy weźmie Pan to pod uwagę?
Laima Liucija Andrikien
(LT) Pani Przewodniczący! Przegląd europejskiej polityki sąsiedztwa jest jednym z naszych najważniejszych zadań. Wydarzenia w Egipcie, Tunezji, Libii, Jemenie, Bahrajnie i w innych krajach bezlitośnie łamią wiele stereotypów, według których myślimy: że mieszkańcy Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej nie dbają o prawa człowieka i że są przyzwyczajeni do życia w dyktatorskich reżimach. Rewolucja w świecie arabskim pokazała, że ten sposób myślenia jest błędny.
Kilka tygodni temu odwiedziłam Egipt, w dniu, w którym odbywało się tam referendum w sprawie zmian konstytucji. Wszyscy ludzie, z którymi się spotkaliśmy, mówili o wolności, sprawiedliwości i demokracji. Większość podkreślała, że potrzebują oni różnego rodzaju wsparcia od Unii Europejskiej. Potrzebne jest wsparcie na rzecz wzmocnienia społeczeństwa obywatelskiego, tworzenia partii politycznych i obrony praw człowieka, tak by przyszłe wybory parlamentarne i prezydenckie były demokratyczne, wolne i sprawiedliwe. Zachodzące tam demokratyczne procesy są bardzo wątłe i kruche, i musimy wspierać je w odpowiednim czasie.
Štefan Füle
komisarz - Pani Przewodnicząca! Cieszy mnie jedna bardzo ważna rzecz, a mianowicie to, że my, Komisja i Parlament, zbliżamy się do przeglądu naszej polityki sąsiedztwa równolegle. Nie jest to sytuacja, jak w przypadku wielu innych polityk, że przychodzimy tu z produktem, który jest już gotowy, a potem rozmawiamy o nim. Rozpoczęliśmy ten proces jakiś czas temu i dzięki interakcjom udało nam się już wcielić wiele dobrych pomysłów Parlamentu w życie i wyjaśnić wiele naszych pomysłów. Długa lista mówców, którzy przedstawili szereg cennych propozycji i zadali dobre pytania, to dowód na to, że podejście to było słuszne.
W Traktacie z Lizbony, który również został uzgodniony i przegłosowany w tej sali, wysoko ustawiliśmy poprzeczkę. Uzgodniliśmy, że uczynimy z Unii Europejskiej światowego gracza. Catherine Ashton, wiceprzewodnicząca Komisji i wysoka przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa, a także ja sam sądzimy, że z pewnością nie udałoby się nam spełnić tego oczekiwania bez, po pierwsze, odegrania prawdziwie konstruktywnej roli w naszym sąsiedztwie, a po drugie bez zajęcia się wyzwaniami naszego sąsiedztwa, w tym związanymi z tym przedłużającym się konfliktem.
To właśnie przez wzgląd na to rozpoczęliśmy w czerwcu zeszłego roku proces przeglądu. Wówczas naszą ambicją było, przede wszystkim, oddanie się refleksji nad nowymi instrumentami wprowadzonymi Traktatem z Lizbony. Nastąpiły ogromne zmiany w zakresie działań zewnętrznych w związku z zastąpieniem sześciomiesięcznej prezydencji i jej priorytetów pod względem stosunków zewnętrznych konsekwentną i spójną polityką, której gwarantem jest osoba pełniąca podwójną rolę, łącząc w sobie wspólnotowy instrument, czyli WPZiB, i uzyskując po raz pierwszy uprawnienia w zakresie służby działań zewnętrznych. Podniesiono również rangę ambasad, tak by reprezentowały nie tylko Komisję, ale również Unię Europejską. To decyzje o ogromnym znaczeniu.
Wiem, że jest wiele wyzwań, pytań, a nawet krytyki z różnych stron, ale jestem pewien, że zmiany te zaowocują spójniejszą unijną polityką w zakresie działań zewnętrznych. Zależało nam na tym, by znalazło to odzwierciedlenie w naszej polityce sąsiedztwa. Zależało nam również na uczynieniu jednej, w naszym odczuciu brakującej, rzeczy. Przyglądając się polityce sąsiedztwa, odnieśliśmy wrażenie, że kraje, których ona dotyczy, są wykluczone z jej kształtowania. Niektórzy z naszych partnerów twierdzili, że polityka sąsiedztwa została im narzucona i że tak naprawdę nigdy się z nimi nie konsultowano. Tak więc uważają oni, że ich poglądy nie były uwzględniane i że funkcjonował jeden szablon, który stosowano w odniesieniu do wszystkich, nie biorąc pod uwagę specyfiki. Ale nadeszła arabska rewolucja. Stała się ona lustrem - moim zdaniem bardzo potrzebnym - w którym dopatrzyliśmy się ważnych pytań, jak pytanie o to, jak bardzo gotowi jesteśmy wesprzeć aspiracje nowo powstających demokracji, jak daleko jesteśmy w stanie pójść, by poradzić sobie z takimi sytuacjami jak ta, z którą mamy do czynienia w Libii, i jak długo jeszcze powinniśmy iść na kompromisy z różnymi krajami, a także utożsamiać stabilność z autokracją, akceptując fakt, że nasze interesy nie zawsze idą w parze z naszymi wartościami.
Nasz komunikat z 8 marca był próbą odpowiedzenia na niektóre z tych pytań - będę z Państwem szczery, tych prostych pytań - ponieważ rzeczywiście odpowiedzieliśmy tylko na pytania dotyczące nowo powstających demokracji. Trudniejsze pytania pozostawiliśmy na czas strategicznego przeglądu europejskiej polityki sąsiedztwa. Wiele z nich nadal pozostaje bez odpowiedzi.
W komunikacie z 8 marca określiliśmy trzy podstawowe filary, które, jak się Państwo przekonają, znajdą się również w przeglądzie strategicznym. Pierwszy filar wspiera przemiany demokratyczne i budowanie instytucji w naszych państwach sąsiedzkich. W ramach drugiego filaru skupiamy się na relacjach ze społeczeństwami i wspieraniu społeczeństwa obywatelskiego. Trzeci filar wspiera integrujący i zrównoważony rozwój wśród naszych sąsiadów.
Wiele krajów Południa przechodzi przemiany - przemiany, które nie ograniczają się do tych krajów, ale obejmują swym zasięgiem cały region. Przemiany te zmieniają przy okazji nas samych i nasz sposób reagowania na sytuację - teraz będziemy reagowali proaktywnie i uwzględnimy nowe zjawiska w naszym sąsiedztwie. Będzie to miało następstwa na Wschodzie, a w ramach naszego wspólnego myślenia z naszymi wschodnimi partnerami toczy się proces wyciągania nauki z dotychczasowych doświadczeń. Refleksja dotycząca Wschodu nie odbywa się kosztem Południa, a wydarzenia na Południu oraz nasze obecne interesy i skupianie się na tym regionie nie rzutują na nasze interesy na Wschodzie. Nowy proces przeglądu europejskiej polityki sąsiedztwa wzmocni potrzebę wyważonego podejścia do naszego sąsiedztwa, niezależnie od tego, czy chodzi o sąsiedztwo wschodnie, czy południowe.
Istnieje nowa energia, by zastąpić często preferowaną w naszym sąsiedztwie realpolitik ambitną i o wiele bardziej proaktywną polityką opartą na naszych wartościach. Istnieje również dążenie do wyjaśnienia tego, co chcemy osiągnąć za pomocą instrumentów polityki sąsiedztwa. Kilka lat temu mówiliśmy o obszarze pokoju, stabilności i dobrobytu. To ważna koncepcja, która nadal się liczy, jednak partnerzy chcą więcej. Na Wschodzie niektórzy z nich jasno mówią o europejskich aspiracjach. Partnerzy na Południu chcą bardziej zinstytucjonalizowanych ram integracji gospodarczej. Czy mamy cofać się przed dzieleniem się naszymi refleksjami w tych kwestiach? Nie sądzę. Myślę, że musimy stawiać sprawę jasno, że Partnerstwo Wschodnie nie jest sposobem na zapobieganie członkostwu krajów Wschodu w UE, ale sposobem na budowanie w nich Unii Europejskiej. Myślę, że możemy przedstawić ofertę najbardziej zaawansowanym krajom Południa - coś na kształt ram, których częścią mogłyby się stać, nie ram podejmowania decyzji, ale kształtowania decyzji.
Niech się Państwo nie spodziewają bardzo technicznego kaftana bezpieczeństwa dla naszych relacji dwustronnych z naszymi sąsiadami. Mogą Państwo oczekiwać kilku, ale bardzo jasnych i ważnych kryteriów. Mogą Państwo oczekiwać, w wyniku przeglądu europejskiej polityki sąsiedztwa, elastycznej i indywidualnie dostosowanej struktury oraz dobrze funkcjonującej interakcji między kierownictwem politycznym, z jednej strony, a naszymi programami i pomocą techniczną i finansową, z drugiej strony.
To nie będzie łatwy proces. Żadna zmiana nie jest łatwa, ale w porównaniu z poprzednim procesem będzie to proces bieżący, gdzie zdolność do weryfikacji, czy też - jeśli Państwo wolą - zdolność do uzyskiwania informacji zwrotnych, albo konfrontowania planów z rzeczywistością, będzie ważną cechą charakteryzującą ten przegląd EPS.
Wielu z Państwa wspomniało o pieniądzach. Im większe nasze ambicje, tym więcej zasobów będzie nam potrzeba. Logika jest tu bardzo jasna. Ale czy chodzi tylko o pieniądze? Ależ nie. Chodzi też o naszą kreatywność, naszą spójność, poważne traktowanie interesów naszych partnerów i ambicje, dotyczące otwarcia naszego rynku handlowego i zajęcia się kwestią mobilności.
W jaśminowej rewolucji w znacznym stopniu chodziło o godność i równość. A zatem uczyńmy te dwie kwestie - godność i równość - naczelnymi zasadami naszej polityki. Parlament ma w tym względzie bardzo ważną rolę do odegrania.
Przewodnicząca
Otrzymałam dwa projekty rezolucji złożonych w trybie art. 110 ust. 2 Regulaminu.
Zamykam debatę.
Głosowanie odbędzie się w czwartek, 7 kwietnia.
Oświadczenia pisemne (art. 149 Regulaminu)
Tunne Kelam
na piśmie - Wszystkie europejskie kraje wypełniające kryteria akcesyjne UE powinny mieć perspektywę członkostwa w UE. W ramach wymiaru wschodniego europejskiej polityki sąsiedztwa należy wysoko cenić tę zasadę, i należy sprawić, by nasi sąsiedzi z Europy Wschodniej dostrzegali realną perspektywę przyszłego członkostwa.
Najsilniejszą zachętą dla reform demokratycznych i politycznych oraz stworzenia społeczeństwa obywatelskiego jest - i nadal będzie - perspektywa przystąpienia do UE. Choć przyszli kandydaci powinni w pełni odrobić swoje zadanie, UE musi dowieść ponad wszelką wątpliwość, że nasze zaangażowanie na rzecz rozszerzenia jest aktualne i wiarygodne. Aby wzmocnić tę wiarygodność i rozwiać wszelkie wątpliwości co do podwójnych standardów, UE powinna całkowicie jasno powiedzieć, że stosunki z naszym wschodnimi sąsiadami muszą opierać się przede wszystkim na wartościach demokratycznych, poszanowaniu praw człowieka i praworządności. Jako że każdy kraj powinien być oceniany według własnych zasług, podstawowe wartości muszą być respektowane w każdym kraju w równym stopniu, niezależnie od konkretnych interesów gospodarczych i politycznych poszczególnych państw członkowskich. Te same zasady należy stosować w stosunkach z Rosją, gdzie sytuacja pod względem praworządności i praw człowieka jest gorsza niż w większości krajów EPS.
Jaromír Kohlíček
Muszę przyznać, że byłem poważnie zdumiony, gdy przeczytałem rezolucję proponowaną przez Komisję Spraw Zagranicznych. Wrzucenie do jednego worka demonstracji w Białorusi, gdzie tak zwani protestujący otrzymują znacznie wsparcie z zagranicy, i burzy rewolt w Egipcie, a także bezrobocia, nie mieści mi się w głowie. Moim zdaniem ta absurdalna konkluzja jest typowa dla absurdalności tak zwanych polityków. Pan poseł Siwiec najwyraźniej nie zauważył demonstracji, w wyniku których życie straciły dziesiątki ludzi w monarchiach świata arabskiego, ani wojny w Libii. Najwyraźniej tak ma być. W punkcie 12 zabrakło stwierdzenia dotyczącego negatywnego obrotu spraw w Mołdawii. Niektórzy posłowie z Grupy Europejskiej Partii Ludowej tak zachwycili się Julią Tymoszenko, że ukraiński rząd bez niej wydaje się niedemokratyczny, mimo że w zeszłym roku zdołał on znacznie poprawić sytuację gospodarczą i polityczną. Moim zdaniem zawarty w punkcie 13 apel o wielostronne wsparcie dla rozwoju partii demokratycznych w Białorusi stanowi bezpośrednią interwencję w wewnętrzne sprawy innego kraju. Szkoda, że nie widzimy podobnych wysiłków na rzecz rozwijania demokracji w takich państwach członkowskich jak na przykład Węgry. Uznaję punkt 52 rezolucji za kolejną jawną impertynencję, podobnie jak wsparcie dla wywrotowej działalności telewizji Belsat czy Radia Rosja i Europejskiego Radia dla Białorusi. Bardzo przypomina mi to okres zimnej wojny, jaką znamy z podręczników do historii.
Elżbieta Katarzyna Łukacijewska
Panie Przewodniczący! W dzisiejszej debacie na forum Parlamentu Europejskiego po raz kolejny poruszamy wymiar polityki wschodniej Unii Europejskiej. Nie możemy zapominać, że jej celem powinno być pogłębienie stosunków pomiędzy Wspólnotą, a wschodnimi sąsiadami, zwłaszcza z Ukrainą, poprzez promocję wszelkich inicjatyw obywatelskich, społecznych i gospodarczych. Młodzi obywatele Ukrainy oczekują od państw Unii wsparcia, a przede wszystkim otwarcia granic, aby mogli swobodnie przemieszczać się między krajami, studiować i rozwijać swoje pasje oraz zainteresowania. Bardzo istotne jest zapewnienie lepszego wdrażania porozumień w sprawie ułatwień wizowych oraz strefy wolnego handlu UE-Ukraina. Powinniśmy również rozszerzać system stypendialny dla studentów pochodzących ze wschodnich krajów objętych europejską polityką sąsiedztwa i zachęcać ich do większej aktywności na płaszczyźnie społecznej i politycznej.
Cristian Dan Preda
Z zadowoleniem przyjmuję debatę łączną na temat przedmiotowych dwóch sprawozdań dotyczących europejskiej polityki sąsiedztwa, ponieważ musimy przyjąć konsekwentne podejście do naszych sąsiadów, zarówno na południu, jak i na wschodzie. Pragnę w pierwszym rzędzie podkreślić, że doprowadzenie do sytuacji, w której te dwa regiony będą ze sobą konkurowały, będzie miało efekt przeciwny do zamierzonego. Nie chodzi tu o konkurowanie o zasoby, ale o efektywne przekazywanie środków tym spośród naszych partnerów, którzy czynią postępy pod względem wypełniania kryteriów stanowiących podstawę naszej polityki sąsiedztwa. Myślę tu w szczególności o poszanowaniu praw człowieka, demokracji i praworządności. Dlatego uważam, że musimy być wystarczająco odważni i uznać pozytywne rezultaty osiągnięte w ramach naszej polityki sąsiedztwa, na przykład w przypadku Gruzji i Mołdawii, ale również dostrzec negatywny obrót wydarzeń, jaki niestety nastąpił w Białorusi i Ukrainie. Podstawowym kryterium musi być różnicowanie, co dotyczy również sąsiedztwa południowego. Z drugiej strony nasze żądania, jeżeli chodzi o poszanowanie przez naszych europejskich partnerów wspólnych unijnych wartości, muszą być konsekwentne i bardzo zdecydowane.
Fiorello Provera
Podczas przeglądu europejskiej polityki sąsiedztwa ważne jest, byśmy ocenili wpływ tej polityki na migrację. Żadna polityka sąsiedztwa w tej dziedzinie nie będzie efektywna, jeżeli nie zajmiemy się przyczynami niestabilności, które powodują migrację.
Wiąże się to z prowadzeniem współpracy regionalnej poprzez zawieranie umów dwustronnych, zarówno z krajami pochodzenia, jak i krajami tranzytu. Musimy współpracować z krajami tranzytu i krajami pochodzenia w zakresie migracji, aby zapobiegać zalewom. Musimy pomagać krajom pochodzenia migrantów w zakresie szerzenia demokratyzacji i budowania dobrych rządów poprzez zapewnianie im dostępu do naszych wartości i doświadczenia.
Jeżeli chodzi o europejską politykę sąsiedztwa, potrzebujemy programu gospodarczego, który mógłby doprowadzić do zwiększenia poziomu zatrudnienia i zapewnić umowy handlowe zdolne do wygenerowania realnego, napędzanego rynkiem rozwoju gospodarczego. Komisarz Füle i wysoka przedstawiciel Ashton popierają - propagując formułę "więcej za więcej” - koncepcję uzależnienia pomocy od określonych warunków, tak by wynagradzać kraje najbardziej aktywne pod względem reform demokratycznych i poszanowania praw człowieka. Należy zachęcać do tego podejścia, ponieważ jest ono zbieżne z naszymi wartościami, skuteczne z punktu widzenia rozwoju i słuszne z punktu widzenia europejskich podatników.
Debora Serracchiani
W następstwie niedawnych wydarzeń w Europie Południowo-Wschodniej musimy zmienić naszą politykę sąsiedztwa w odniesieniu do naszych południowych krajów partnerskich poprzez zapewnienie zasobów i pomocy potrzebnych do przeprowadzenia prawdziwej transformacji demokratycznej i położenia fundamentów pod dogłębne reformy polityczne, społeczne i instytucjonalne. Ważne jest, byśmy w swoim przeglądzie polityki priorytetowo potraktowali kryteria związane z niezależnym sądownictwem, poszanowaniem podstawowych wolności, w tym wolności mediów i walki z korupcją, ale konieczne jest również ponowne przemyślenie i uważne zbadanie unijnej strategii dla Morza Śródziemnego, tak byśmy mogli wzmacniać dialog polityczny i wspierać wszystkie siły demokratyczne i społeczne.
Csaba Sándor Tabajdi
Kryzys w świecie arabskim pokazał, że dotychczasowy kierunek polityki sąsiedztwa jest niesłuszny. Należy uczynić instrumenty finansowania bardziej przejrzystymi, a przy wypłacie pomocy stosować podejście ukierunkowane na wyniki. Dotyczy to również wschodniego wymiaru tej polityki. Europejska polityka sąsiedztwa przyszłości musi opierać się na transgranicznych relacjach między ludźmi; dotyczy to w szczególności wymiaru wschodniego, ponieważ kraje zaangażowane w Partnerstwo Wschodnie również mają perspektywę uzyskania statusu krajów kandydackich. Kwestia wzajemnego zniesienia wiz między Ukrainą a UE powinna zostać potraktowana pragmatycznie i nie powinna być wykorzystywana do wywierania nacisków politycznych. Ukraiński rząd ma jeszcze wiele do zrobienia w zakresie wzmocnienia praw człowieka i demokracji. Jednakże karanie za to Ukraińców jest ostatnią rzeczą, którą powinniśmy zrobić. Jeżeli Rada Europejska popiera obywateli Białorusi, nakładając jednocześnie sankcje na Białoruś, nie powinna stosować innych standardów wobec Ukrainy. Jak najszybsze przyznanie ruchu bezwizowego - miejmy nadzieję, jeszcze w tym roku - może stworzyć fundament zaufania gospodarczego wymaganego do stworzenia strefy wolnego handlu. Ufam, że polska prezydencja potraktuje tę kwestię priorytetowo. Nieszczęśliwie się złożyło, że szczyt Partnerstwa Wschodniego nie mógł odbyć się w trakcie prezydencji węgierskiej. Węgry potraktowałyby unijnych partnerów z sąsiedztwa wschodniego w sposób o wiele bardziej obiektywny niż Polacy, którzy, w związku ze swoimi historycznymi doświadczeniami, realizują w ciągu ostatnich lat politykę uprzedzeń w stosunkach z kilkoma krajami.
Traian Ungureanu
na piśmie - Europejska polityka sąsiedztwa powinna pozostać polityką europejską, a nie francuską, rumuńską czy polską. Rozróżnianie sąsiadów na tych z Południa i tych ze Wschodu, a następnie przesuwanie środków ze Wschodu na Południe mogłoby być korzystne dla niektórych państw-sponsorów, ale oznaczałoby koniec europejskiej polityki sąsiedztwa. Presja wywierana przez Francję, by finansować Południe przy jednoczesnym okrojeniu programów dla Wschodu może ustanowić niebezpieczny precedens. Europa powinna zajmować się swoim sąsiedztwem, a nie uprzywilejowanymi sąsiadami. Przesunięcie środków ze Wschodu na Południe byłoby katastrofalnym sygnałem dla naszych wschodnich partnerów. Nie ma sensu wspierać demokracji na Południu poprzez osłabianie Wschodu. Europejskie aspiracje i wartości demokratyczne wschodnich partnerów mogą ucierpieć jeszcze bardziej w wyniku pochopnej polityki liberalizacji wizowej. Nie ma miejsca dla polityki "najpierw Rosja” w tej dziedzinie. Obywatele Rosji mają prawo do swobodnego podróżowania, ale nie przed naszymi partnerami ze Wschodu. Przyznanie ruchu bezwizowego Rosji zamieniłoby rosyjski paszport w bezcenny dokument, poszukiwany w Gruzji, Mołdawii i Ukrainie. Zdestabilizowałoby to wewnętrznie te kraje. Nalegam, by UE poważnie rozważyła te kwestie.
