
Alyssandrakis (GUE/NGL ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ik heb uit Guatemala vernomen dat Ricardo de León Regil, kandidaat voor de Revolutionaire Nationale Unie van Guatemala, op 16 november is vermoord.
Ricardo de León Regil was arts en alom erkend en gewaardeerd om zijn werk. Hij is het slachtoffer geworden van een door geweld gekenmerkte situatie, die zich ook reeds in het verleden heeft voorgedaan in Guatemala. De afgelopen tijd is de situatie echter vanwege de naderende verkiezingen zeer gespannen geworden.
Mijnheer de Voorzitter, het volk van Guatemala heeft net als andere volkeren van Latijns-Amerika zwaar geleden onder de buitenlandse inmenging en de uitbuiting door de lokale oligarchie. Het volk van Guatemala was wel gedwongen de weg van gewapende strijd te kiezen om zijn grondrechten te kunnen verdedigen. Zijn verbeten strijd leidde tot een vredesproces en de daaruit voortvloeiende regering beloofde hervormingen te zullen doorvoeren. Sedertdien zijn zes jaar verstreken. Niet alleen is van hervormingen geen spoor te bekennen, maar ook heerst er overal armoede, terwijl de leiders van het volk worden vermoord door paramilitairen die ongestraft hun gang kunnen gaan.
Ik zou u willen vragen deze moord te veroordelen en stappen te ondernemen bij de autoriteiten van Guatemala om ervoor te zorgen dat een uitgebreid onderzoek wordt ingesteld naar deze afschuwelijk misdaad. 
De Voorzitter.
   Ik zal namens het Parlement zonder meer gevolg geven aan uw verzoek, mijnheer Alyssandrakis. 
Cappato (NI ).
    Mijnheer de Voorzitter, ik vraag het woord voor een intern organisatorisch probleem van ons Parlement. Ik heb voor een stagiaire, iemand die op vrijwillige basis met mij samenwerkt, toegang gevraagd tot deze gebouwen, maar dit verzoek is afgewezen. Mij is te kennen gegeven dat alleen geaccrediteerde assistenten buiten de vergaderperioden toegang kunnen krijgen tot de gebouwen in Straatsburg. Voorzitter, dit vind ik een uitzonderlijk absurde beslissing. Het is op zich al absurd dat we twee plaatsen van werkzaamheid hebben; dat het gebouw in Straatsburg buiten de vergaderperioden volkomen ontoegankelijk is voor personen die daar willen werken maar geen betaalde werknemers zijn, die niet officieel geregistreerd zijn als assistenten, lijkt mij overdreven bureaucratisch. Voorzitter, ik wil u verzoeken deze regel nog eens te bekijken en ervoor te zorgen dat hij gewijzigd wordt. 
De Voorzitter.
    Mijnheer Cappato, het is waarschijnlijk nog te vroeg in de morgen om het onderwerp inzake de twee plaatsen van werkzaamheid aan de orde te stellen, maar met betrekking tot het speciale verzoek dat u mij doet, zal ik de bevoegde diensten opdragen contact met u op te nemen om het geval te onderzoeken. We zullen trachten om in overleg met u het probleem op te lossen op een goede manier die strookt met het Reglement.(1) 
De Voorzitter.
   Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie: Voortgangsverslag over de werkzaamheden van de Intergouvernementele Conferentie met inbegrip van het hoofdstuk begroting.
Ik wil de collega’s in het Parlement ervan verwittigen dat ik de afgelopen weken intensieve politieke bezoeken heb afgelegd aan enkele hoofdsteden van landen waarvan de ministers van Financiën, bij de Ecofin, getracht hebben via de achterdeur naar binnen te glippen en het Parlement het delicate evenwicht af te nemen dat we tijdens de Conventie hebben uitonderhandeld. Dit is een terrein waarop we als instelling moeten zeggen: tot hier en niet verder.
Dit is belangrijk voor het Parlement, en niet om corporatieve redenen. Dit raakt het hart van de rol van de parlementaire democratie, van een representatieve democratie en van de publieke verantwoordingsplicht. De macht over de portemonnee is een van de belangrijkste kenmerkende aspecten in de ontwikkelingsgeschiedenis van het parlementarisme en we kunnen in dit Parlement niet instemmen met een instituut dat voor ons een stap terug betekent in naam van een stap vooruit voor het Europa van morgen.
Antonione,
   -Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik ben verheugd hier nogmaals met u van gedachten te kunnen wisselen over de ontwikkelingen binnen de Intergouvernementele Conferentie die zich na mijn laatste hoorzitting van 5 november hebben voorgedaan, op de dag na de ministeriële zitting van de Conferentie van 18 november en enkele dagen voor het Conclaaf van Napels.
Om te beginnen wil ik er nogmaals op wijzen dat de algehele benadering van het Italiaanse voorzitterschap nog steeds de benadering is die mijn regering al meerdere malen in dit Parlement en in het kader van de IGC heeft uiteengezet. We zijn er nog steeds van overtuigd dat een ambitieus akkoord dat beantwoordt aan de behoeften en de verwachtingen van een uitgebreide Unie alleen kan worden bereikt door middel van een tekst die zich zo weinig mogelijk van het ontwerp van de Conventie verwijdert.
De geregelde contacten met uw Parlement en met de vertegenwoordigers van de nationale parlementen, evenals de suggesties uit verschillende lagen van het Europees maatschappelijk middenveld sterken ons in deze overtuiging. Het lijkt er soms op dat het standpunt van enkele lidstaten binnen de Intergouvernementele Conferentie zich in een andere richting beweegt, dat zij erop uit zijn de discussie over allerlei aspecten van de ontwerptekst van de Conventie te heropenen. Niettemin ben ik voorzichtig positief over de discussie. Om legitieme redenen, die verband houden met onderhandelingstactiek, blijven enkele landen bij hun voorbehoud en staan zij erop wijzigingen voor te stellen – ook substantiële wijzigingen – van de compromissen die in de Conventie bereikt zijn. Geen enkele lidstaat heeft echter de doelstelling – die ook een politieke imperatief is – ter discussie gesteld om de Intergouvernementele Conferentie af te sluiten met een positief resultaat binnen de in Thessaloniki aangegeven en afgelopen oktober door onze staatshoofden en regeringsleiders in Brussel herhaalde termijnen. Het verloop van de IGC zelf bevestigt overigens de intrinsieke waarde van het ontwerp dat door de Conventie is aangenomen: op bijna alle tot nu toe besproken punten hebben we kunnen constateren dat een benadering gericht op herziening, op het wijzigen van de ontwerptekst van de Conventie, niet zou leiden tot overeenstemming over alternatieve oplossingen maar juist tot een verscherping van de tegenstellingen. Ik geloof daarom dat elk land in de slotfase van de onderhandelingen zal concluderen dat de gemeenschappelijke voordelen die voortvloeien uit een ambitieuze constitutionalisering van het integratieproces opwegen tegen de beperkte offers die enkele bepalingen op bepaalde specifieke punten kunnen inhouden.
In de loop van de vergadering van gisteren hebben we met name gesproken over de rol van de minister van Buitenlandse Zaken van de Unie en over de herziening van het Constitutioneel Verdrag. Daarnaast hebben we nota genomen van enkele opmerkingen van de Deense regering over het protocol inzake de “opt-out”-clausules, waarvan Denemarken profiteert op het terrein van justitie en binnenlandse zaken. Het eerste punt is tijdens eerdere bijeenkomsten van de Intergouvernementele Conferentie al het onderwerp van analyse geweest. Het voorzitterschap heeft daarom gemeend enkele detailvoorstellen in te moeten dienen, gebaseerd op de volgende beginselen: behoud van de formule van de “dubbele pet” die door de Conventie is uitgewerkt, met de verduidelijking dat de onafhankelijkheid van de vice-voorzitter van de Commissie/minister van Buitenlandse Zaken betrekking heeft op zijn lidmaatschap van het college en niet op zijn taken in de Raad (bijvoorbeeld de tenuitvoerlegging van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid en het voorzitterschap van de Raad Algemene Zaken en de Raad Externe Betrekkingen); precisering van de gevolgen voor de minister van Buitenlandse Zaken wanneer een motie van afkeuring gericht tegen de Commissie wordt aangenomen door het Europees Parlement; de uitdrukkelijke toezegging dat de voorzitter van de Commissie niet het ontslag kan eisen van de vice-voorzitter/minister van Buitenlandse Zaken zonder de instemming van de Europese Raad; en versterking van de bepaling waarin aan de vice-voorzitter/minister van Buitenlandse Zaken de verantwoordelijkheid wordt toegekend om de samenhang tussen het GBVB en de externe betrekkingen van de Unie te garanderen.
De uitwerking van deze punten – volledig in lijn met de benadering die door de Conventie is uitgezet – is door veel lidstaten positief beoordeeld. Het is veelzeggend dat de voorstellen van het voorzitterschap ook voor de delegaties die weinig zien in de tekst van de Conventie in de juiste richting gaan. Een definitief besluit over de taken van de toekomstige minister van Buitenlandse Zaken is natuurlijk niet te scheiden van het besluit over het gehele toekomstige institutionele kader van de Unie. Het gaat dus om een kwestie waarop we tijdens het ministeriële Conclaaf van 28 en 29 november terug moeten komen, en daarna tijdens de slotbijeenkomst van de IGC op het niveau van de staatshoofden en regeringsleiders.
De door de Conventie voorgestelde oplossing voor toekomstige herzieningen van het Constitutioneel Verdrag is gebaseerd op twee kernbeginselen: aan de ene kant de eis van eenparigheid van stemmen en ratificatie voor de formele herziening van alle constitutionele bepalingen; aan de andere kant de -clausules, zowel algemene als specifieke, die het mogelijk maken om – op duidelijk omschreven gebieden – ofwel de stemmingsregels te wijzigen, zodat we kunnen overstappen van eenparigheid van stemmen op gekwalificeerde meerderheid, ofwel de wetgevingsprocedure te wijzigen, zodat we kunnen overstappen van de speciale naar de normale procedure, waarbij absolute gelijkheid tussen de Raad en het Europees Parlement verzekerd is en waarbij de eis geldt van unanieme instemming van alle lidstaten in de Europese Raad, raadpleging van het Europees Parlement en voorafgaande inkennisstelling van de nationale parlementen.
Het voorzitterschap heeft voorgesteld deze mechanismen, die door de Conventie zijn vastgesteld, op enkele punten aan te passen, zowel om de betrokkenheid van de nationale parlementen bij de toepassing van de -clausules te versterken als om de optie te bekrachtigen van een vereenvoudiging van de procedure voor de herziening van de Grondwet met betrekking tot een beperkt aantal afdelingen van het derde deel van het Constitutioneel Verdrag. Uw Parlement heeft terecht opgemerkt dat de door de Conventie vastgestelde procedure al te rigide lijkt en dat het risico bestaat dat de uitgebreide Unie niet meer is toegerust om haar eigen constitutionele normen bij te werken, ook niet als het gaat om bepalingen van minder gewicht.
Tijdens de uitwisseling van gezichtspunten van gisteren is gebleken dat de standpunten wat dit betreft nog steeds uiteenlopen. Niettemin moeten we ons blijven inzetten om, met als uitgangspunt het acquis van de Conventie, een gemeenschappelijke basis voor overeenstemming te vinden waarmee tegemoet kan worden gekomen aan zowel de behoefte aan een tijdige en doeltreffende betrokkenheid van de parlementen als de noodzaak rigide herzieningsprocedures te voorkomen. Die procedures zijn immers nadelig voor de toekomstige ontwikkeling van een Unie die inmiddels een groot aantal lidstaten telt, terwijl de nationale parlementen een onmisbaar element van democratische legitimiteit zijn in een Unie van staten en burgers die steunt op het primaat van het recht.
In de loop van de vergadering van gisteren heeft de Deense minister van Buitenlandse Zaken de aandacht van de Conferentie gevestigd op het protocol dat de deelneming van Kopenhagen aan de activiteiten van de Unie op het terrein van justitie en binnenlandse zaken reglementeert. De nieuwe structuur van het Constitutioneel Verdrag – waarmee we de disfunctionele en anachronistische pijlerstructuur achter ons laten – verplicht ons namelijk tot herziening van dit protocol, dat is opgesteld toen de politiële en justitiële samenwerking in strafzaken nog onder de intergouvernementele procedures viel. Op basis van de aanwijzingen van de Deense regering zullen we in de komende dagen een bijgewerkte versie van het protocol opstellen die aan enkele fundamentele vereisten moet voldoen: adequate aanpassing van de bestaande “opt-out”-clausule aan de juridische situatie die door het Constitutioneel Verdrag wordt geschapen; mogelijkheid voor de Deense regering om in de toekomst een “opt-in”-formule aan te nemen op basis van de eigen constitutionele bepalingen; en verenigbaarheid van het protocol met een doeltreffend optreden van de Unie op het terrein van justitie en binnenlandse zaken, waaraan in de tekst van de Conventie terecht een belangrijke plaats is toegekend.
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, we staan aan de vooravond van een beslissende fase in de lopende onderhandelingen van de Intergouvernementele Conferentie. Tijdens het op handen zijnde Conclaaf van Napels zal het voorzitterschap de nieuwe versie van de ontwerptekst van het Constitutioneel Verdrag presenteren zoals die herzien is door de groep die door de Juridische Dienst van de Raad wordt voorgezeten, met de bijdrage van alle lidstaten, het Europees Parlement en de Commissie. Deze indrukwekkende technisch-juridische fijnafstemming heeft uitstekende resultaten opgeleverd: de redactionele kwaliteit van de tekst van de Grondwet is verbeterd, terwijl de inhoud zoals die is goedgekeurd door de Conventie intact gebleven is.
In Napels zal het voorzitterschap tevens een veelomvattend voorstel indienen over de punten die nog tot onenigheid leiden bij de constitutionele onderhandelingen, om te proberen de lidstaten nader tot elkaar te brengen. Het leidende principe van dit proces blijft niettemin het ontwerp van de Conventie: dat kan worden aangepast, aangevuld, verduidelijkt en waar nodig gepreciseerd, maar het kan zeker niet worden herschreven. Namens mijn regering wil ik nogmaals zeggen dat we vastbesloten zijn geen verwaterde compromissen te accepteren, maar hoogstaande, nobele oplossingen willen zoeken die recht doen aan de democratische, open en transparante dialoog zoals die in de Conventie heeft plaatsgevonden. We zijn ons ervan bewust dat de taak die ons wacht, vanaf dit moment tot de termijn van 12-13 december, delicaat en complex is. We hebben echter vertrouwen in het vermogen van de regeringen van de lidstaten om tegemoet te komen aan de verwachtingen van de Europese burgers met betrekking tot een meer coherente, meer gezaghebbende en meer solidaire Unie, verwachtingen die uw Parlement doeltreffend heeft weten te interpreteren, eerst in de Conventie en vervolgens in het kader van de Intergouvernementele Conferentie, waarbij het ten volle is betrokken.
Verheugen,
   . - Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, geachte dames en heren, de Commissie wordt steeds verontruster en bezorgder over de stand van zaken bij de Intergouvernementele Conferentie. Het is weliswaar gebruikelijk dat de definitieve compromissen bij een dergelijke Conferentie pas vrij laat duidelijk worden, maar het is vreemd dat er nu bij iedere vergadering meer vragen bijkomen dan worden opgelost. De Commissie staat volledig achter de vaak in het publieke debat verkondigde opvatting dat het van groot belang is nu het succes van deze Conferentie veilig te stellen. Ik schaar mij aan de zijde van het Italiaanse voorzitterschap. De Conferentie komt nu in de beslissende fase en het gaat duidelijk maar om één ding, namelijk het compromis van de Conventie beschermen tegen touwtrekkerij tussen de belangen van afzonderlijke lidstaten. We moeten het institutionele evenwicht zien te bewaren dat na zestien maanden van intensieve debatten is bereikt.
Ik wil u in herinnering roepen waarom deze ontwerp-Grondwet door een Conventie is opgesteld en niet, zoals gebruikelijk, door een conferentie van diplomaten en ambtenaren. We waren geschrokken door de resultaten van Nice. Wij moeten ons realiseren dat we niet mogen aansturen op een top waarbij de staatshoofden en regeringsleiders weer nachtenlang met de rekenlat bezig zijn en op een resultaat uitkomen waarvan ze zelf heel erg schrikken.
Wij hebben het Verdrag van Nice geaccepteerd, omdat we het nodig hadden. Zowel het Parlement als de Commissie had de nodige bedenkingen. Maar we hadden het Verdrag nodig om op schema te blijven met het grote historische project van de uitbreiding. Ik denk echter dat niemand in deze zaal geloofde dat we er met dit Verdrag zouden zijn. Om een Europese Unie van 25 of 27 lidstaten werkbaar te houden en goed te laten functioneren, hebben we een beter Verdrag nodig. We hebben alleen niet zoveel tijd meer. De Commissie dringt er daarom op aan dat de werkzaamheden binnen de gestelde termijn worden afgesloten. De uitbreiding is op 1 mei 2004 een feit en wij moeten het dan politiek eens zijn over de manier waarop we willen samenwerken.
Bij de werkzaamheden die nu voor ons liggen is het volgens de Commissie vooral van belang om de wezenlijke verbeteringen van de ontwerp-Grondwet te verdedigen. Die zijn volgens ons: het invoeren van het principe van de dubbele meerderheid en de “50/60 procent”-regel, het uitbreiden van de toepassing van meerderheidsbesluiten alsmede het versterken van de positie van het Europees Parlement in het wetgevingsproces.
Het Constitutioneel Verdrag is in zijn geheel een zeer zorgvuldig afgewogen compromis. Ook de afzonderlijke afdelingen moeten in balans zijn en kloppen. Wij mogen daar niet aan tornen. Graag wil ik de dubbele rol van de toekomstige Europese minister van Buitenlandse Zaken benadrukken, die aan de orde is geweest in de Raad van ministers van Buitenlandse Zaken van gisteren en waarover we zojuist het Italiaanse voorzitterschap hebben gehoord. Wanneer we samenhang willen garanderen tussen het optreden van de Unie op het vlak van de buitenlandse politiek en het interne beleid van de lidstaten, moet deze minister niet alleen een mandaat van de Raad hebben, maar ook, als vice-voorzitter van de Commissie, een volwaardig lid met volledig stemrecht in de Commissie zijn. Een minister van Buitenlandse Zaken die alleen een zogenaamde gastrol in de Commissie heeft, kan de taak die hem opgelegd wordt niet vervullen. Een speciale status van deze minister in de Commissie past niet binnen het kader van dubbele legitimiteit die zijn functie kenmerkt.
Het uitgebalanceerde resultaat van de Conventie vinden we ook terug in de drie financieringscomponenten van de Unie, namelijk: eigen middelen, meerjarige financiële vooruitzichten en jaarlijkse begrotingsprocedure. Als we willen dat de Intergouvernementele Conferentie succes heeft, moeten we oppassen dat we deze afspraken niet opnieuw openbreken. De Commissie staat volledig achter de gedachte dat het ontwerp van de Conventie ook verdedigd moet worden tegen de belangen van degenen die hun nationale verantwoordelijkheid vooropstellen, om het maar eens heel voorzichtig uit te drukken.
Het Italiaanse voorzitterschap heeft gewezen op een heel belangrijk punt waar ik het helemaal mee eens ben, namelijk de vereenvoudigde procedure voor de wijziging van het Verdrag. De Commissie acht dit absoluut noodzakelijk.
De Unie mag zich niet laten dwingen in een constitutioneel korset dat over een paar jaar misschien al te strak zou komen te zitten. Ik vind dat de voorstellen van het Italiaanse voorzitterschap de goede richting aangeven.
Tot slot wil ik nog iets opmerken over de politieke hobbels die genomen moeten worden wanneer de Intergouvernementele Conferentie eenmaal met succes is afgesloten, wat we allemaal hopen en onderschrijven. Er moet dan een zeer verstrekkend, uiterst gecompliceerd en buitengewoon fundamenteel verdrag in 25 lidstaten worden geratificeerd en in een groot aantal lidstaten via een referendum worden goedgekeurd. Het zal niemand verbazen dat dit met name in de nieuwe lidstaten niet altijd even makkelijk zal gaan. Dat moeten we beseffen.
Ik hoop dat u, geachte afgevaardigden, begrip kunt opbrengen voor de standpunten van de nieuwe lidstaten in de Intergouvernementele Conferentie, standpunten die soms op kritiek stuiten. U moet begrijpen dat het voor de regeringen en parlementen in deze landen niet altijd even makkelijk was en is. Een paar weken nadat de bevolking zich in een referendum heeft uitgesproken voor het lidmaatschap van de Europese Unie – na een campagne op basis van het Verdrag van Nice – moeten ze hun eigen kiezers gaan uitleggen dat de fundamenten voor toetreding tot de Europese Unie weer zullen veranderen.
Ik zeg dit met name voor mijn Poolse vrienden, die immers een heel resoluut standpunt innemen over meerderheidsbesluitvorming. Ik heb de indruk dat er in het publieke debat in Polen sprake is van een misverstand, namelijk dat het erom zou gaan te bepalen welk gewicht de afzonderlijke lidstaten ten opzichte van elkaar hebben. Dit is niet het geval. De nieuwe regels zijn gebaseerd op het principe dat alle lidstaten een gelijkwaardige status hebben. Een besluit kan daardoor pas geldig worden als het door de meerderheid van de lidstaten wordt gesteund, hetgeen betekent dat alle lidstaat in alle opzichten dezelfde rechten hebben, en dat Polen dus ook dezelfde rechten heeft als iedere andere lidstaat.
Het tweede element, het idee dat deze meerderheid tevens een meerderheid van de bevolking van de Unie moet vertegenwoordigen, biedt de democratische legimitatie die nodig is voor een dergelijk proces. Hoe groter we worden, des te groter wordt ook onze verantwoordelijkheid. Hoe belangrijker de inhoud van onze besluiten wordt, des te noodzakelijker wordt ook de democratische legitimatie. Dat is het punt waar het hier om gaat. Ik hoop dat dit punt in de tijd die ons nog rest, in de discussie in Polen wordt meegenomen.
Tot slot wil ik zeggen dat we er bij het vinden van een compromis rekening mee moeten houden dat het ontwerp-Verdrag in 25 landen moet worden geratificeerd. Ik zeg dit met name vanwege de discussie over de grootte en de samenstelling van de Commissie.
Ik wil u nogmaals de verzekering geven dat de Commissie aan de kant van het Parlement staat als het erom gaat de essentiële architectuur en het evenwicht van het ontwerp-Verdrag in de praktijk te realiseren. Dit geldt ook voor het bereiken van de juiste relatie tussen de communautaire methode en de soevereiniteit van de lidstaten, en tussen het optreden op nationaal niveau en de democratische legitimatie van de communautaire instellingen. De ontwerp-Grondwet geeft de juiste weg aan. De Commissie zal alles doen wat in haar macht ligt om ervoor te zorgen dat deze weg tot een goed einde wordt gebracht.
Berès (PSE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, volgens mij is iedereen erg tevreden over de bijdrage die de delegatie van dit Parlement aan de Conventie heeft geleverd. Nu zijn onze enige steunpunten onze beide vertegenwoordigers op de Intergouvernementele Conferentie.
Daarom stel ik u de volgende vraag, mijnheer de Voorzitter: denkt u dat de afspraken die een van onze fracties achter gesloten deuren heeft gemaakt, gunstig uitwerken voor het gezag dat onze beide vertegenwoordigers op deze conferentie behoren te hebben? Waarom, mijnheer de Voorzitter, heeft uw fractie niet de heer Andrew Duff naar voren geschoven? Volgens mij had hij er in zekere zin recht op om ons tijdens deze conferentie te vertegenwoordigen. 
De Voorzitter.
   Mevrouw Berès, ik zal zo ingaan op het punt van orde dat u te berde heeft gebracht, maar eerst wil ik onze collega de heer Méndez de Vigo bedanken voor het leiderschap dat hij namens het Europees Parlement heeft getoond in al zijn werk met betrekking tot de Conventie en als onze vertegenwoordiger op de IGC. Wij stellen zijn werk buitengewoon op prijs.
De heer Méndez de Vigo heeft onlangs te kennen gegeven zich niet meer beschikbaar te stellen als vertegenwoordiger van het Parlement op de IGC. Ik ben hierover ingelicht en ik geloof dat ik mijn plicht vervolgens correct heb vervuld. Ik heb de informatie overgebracht aan de Conferentie van voorzitters, en daar hebben we van gedachten gewisseld over de te ondernemen actie. Vervolgens kwam de Conferentie van voorzitters overeen – weliswaar niet geheel unaniem maar er werd toch groen licht gegeven – om de heer Brok aan te wijzen als vertegenwoordiger van het Parlement.
Een en ander is op transparante wijze geschied en in overeenstemming met de procedures. Er zijn standpunten naar voren gebracht, mevrouw Berès, die niet ver verwijderd waren van de mening die u verkondigt in uw punt van orde; er is op de betreffende bijeenkomst een groot aantal meningen geuit en een groot aantal standpunten verkondigd betreffende de verschillende fractieleiders. Desalniettemin was er voldoende momentum om namens het Parlement de benoeming van onze collega, de heer Brok, in die positie te bevestigen. Ik zeg met nadruk 'namens het Parlement'. 
Brok (PPE-DE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, dames en heren, de vergadering van gisteren heeft duidelijk gemaakt dat we waarschijnlijk toch in december kunnen ondertekenen. Er zijn immers niet veel omstreden kwesties meer en met de problemen die er zijn, zouden we volgend jaar ook niet veel verder komen. Ik moedig het Italiaanse voorzitterschap dan ook aan om zijn huidige koers voort te zetten en zo dicht mogelijk bij de tekst te blijven die de Conventie heeft opgesteld. Die is namelijk evenwichtig en kan moeilijk door een andere tekst worden vervangen. Dit geldt met name ook voor het document dat volgende week aan de ministeriële vergadering wordt voorgelegd. Als we hieraan vasthouden, denk ik dat het mogelijk is om deze IGC tot een goed einde te brengen.
We moeten ons alleen realiseren dat verschillende krachten proberen dit te verhinderen. We hebben het hier al over gehad bij de discussie over de Wetgevende Raad. Het Parlement heeft deze week terecht ook een aantal besluiten genomen over de begrotingsrechten in de Unie, en ook u, mijnheer de Voorzitter hebt erop gewezen. Beide onderwerpen, Wetgevende Raad en begrotingsrechten, doen me denken aan een filmserie waarvan het tweede deel luidde “The Empire Strikes Back”, en het imperium waar ik dan aan denk is het imperium van de nationale departementale bureaucratieën. Wat de Wetgevende Raad betreft: die is enkel bedoeld om alle transparantie overboord te zetten en de nationale bureaucratieën weer te laten functioneren zoals voorheen. En wat het begrotingsrecht van het Parlement betreft: dat wordt aan alle kanten ondermijnd. De titel van het derde deel van deze filmserie was “Good triumphs over evil”, zodat ik goede hoop heb dat we het tij nog kunnen keren. Het Italiaanse voorzitterschap heeft bij de voorlaatste vergadering immers al belangrijke stappen ondernomen om onze begrotingsrechten in stand te houden en ik hoop dat het bij dit standpunt blijft.
Eén ding moet echter als een paal boven water staan: geen van beide wetgevers mag achter gesloten deuren vergaderen. Onze burgers hebben recht op transparantie. En het moet ook zonneklaar zijn dat het begrotingsrecht het grondrecht van ieder parlement is. We kunnen zonder meer van een oorlogsverklaring spreken wanneer in dit recht wordt gesneden op een manier die het Parlement niet kan accepteren. Dit zullen we zeker niet uit het oog verliezen.
Dan zijn er de zogenaamde machtskwesties: stemrecht in de Raad, samenstelling en stemrecht in de Commissie en de daarmee samenhangende kwesties inzake de samenstelling van het Europees Parlement. Ik realiseer me heel goed dat deze kwesties door de staatshoofden en regeringsleiders waarschijnlijk pas op het nippertje kunnen worden opgelost. We moeten echter over enkele zaken nog goed nadenken, bijvoorbeeld over de vraag of we de drempel van 60 naar 66 willen verhogen en over andere vraagstukken die verband houden met de Commissie. We willen graag compromissen sluiten, maar daarbij mogen we één ding niet vergeten, namelijk de efficiëntie. Het vermogen van de Raad om in een uitgebreide Unie tot besluiten te komen moet gewaarborgd zijn en daarom heeft de Conventie het ontwerp opgesteld zoals het nu op tafel ligt. Laten we dat gegeven niet uit het oog verliezen. Wij hadden kritiek op Nice, omdat wij er geen vertrouwen in hadden dat de stemprocedure in de Raad ons naar een uitgebreide Unie zou kunnen leiden. Dat moet onze Poolse vrienden van begin af aan ook duidelijk zijn geweest, mijnheer Verheugen. In de nieuwe lidstaten kunnen ze nu niet zeggen dat in hun referenda de details en mechanismen van het Verdrag van Nice zijn voorgelegd en vervolgens naar die referenda verwijzen om hun opstelling in het kader van de discussies van de Intergouvernementele Conferentie te rechtvaardigen. Als we willen dat dit een succes wordt, dan moet de efficiëntie op de voorgrond staan, natuurlijk altijd in combinatie met het vereiste niveau van democratische legitimatie. Ik ben wel eens bang dat sommige regeringen niet denken ‘Hoe kunnen we in de Europese Unie een meerderheid voor een vereiste beslissing bij elkaar krijgen?’, maar eerder iets als ‘Hoe kan ik een besluit het gemakkelijkst blokkeren?’. Deze denkwijze vinden wij verontrustend en we zouden moeten proberen hieraan iets te doen.
Wat betreft de functie van de minister van Buitenlandse Zaken, waar we het in de vorige vergadering over hebben gehad, wil ik erop wijzen dat hij een drievoudige rol heeft en niet slechts een dubbelrol. Hij heeft namelijk drie petten op: lid van de Commissie, Hoge Vertegenwoordiger van de Raad en voorzitter van de Raad. Hij moet deze drie functies in zich verenigen, anders werkt het niet. Het Parlement zou er niet echt blij mee zijn als gekozen wordt voor een regeling waarbij hij geen volwaardig lid van de Commissie is. Dat volwaardig lidmaatschap van de Commissie is heel belangrijk, omdat alleen dan echte democratische controle en een democratische verkiezing mogelijk zijn, met andere woorden: omdat dan de legitimatie vanuit dit Huis gewaarborgd is. Wij willen ook niet dat de Commissie een deel van haar bevoegdheden op het terrein van het buitenlands beleid moet inleveren, want daardoor raakt ook het Parlement indirect dit stukje verantwoordelijkheid kwijt. We hechten dan ook zeer aan de combinatie van deze drie functies. Hij moet ook voorzitter van de Raad Buitenlandse Zaken zijn, omdat alleen dan samenhang en continuïteit zijn gewaarborgd, en omdat het alleen dan zin heeft om deze functie te creëren.
Tot slot nog een opmerking over de herzieningsclausule. Het voorstel dat mijnheer Amato, mijnheer Duff en ondergetekende in een brief hebben voorgelegd, behoeft inderdaad nog een nadere toelichting. Er zou een opening moeten komen, behalve bij de gebieden ‘Wijziging van bevoegdheden’ en ‘Handvest van de grondrechten’, die natuurlijk onder de huidige procedure moeten blijven vallen. Maar de Conventie kwam met een idee dat we niet mogen vergeten, namelijk het naast elkaar laten bestaan van een herzieningsclausule met opening en een uittredingsclausule. Nu is alleen nog de uittredingsclausule overgebleven. Ik denk dat hier een scheve situatie is ontstaan waarover we nog eens moeten nadenken. 
Barón Crespo (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, dames en heren, ik heb goede nota genomen van de ingewikkelde verklaring van de fungerend voorzitter van de Raad. Het komt er in feite op neer dat u niet wilt dat er iets aan de tekst verandert. Dat kan ook niet, want als 80 procent het eens is en er vervolgens voor 150 amendementen onvoldoende meerderheid is, dan moet de tekst wel blijven zoals hij is. Bovendien mogen wij de regeringen die aan de Conventie hebben deelgenomen niet over het hoofd zien. Het probleem is dat de deur nu is dicht gedaan en dat Parlement en Commissie zijn buitengesloten.
Vorige week ben ik met de andere socialistische leden van de Conventie bijeen geweest en onze conclusie was dat wij niet willen dat er wat de Conventie betreft sprake is van achteruitgang. Wij hopen op vooruitgang en verbetering, daarover zijn we het eens. Daarbij vinden wij het vooral belangrijk dat het bindende karakter van het Handvest van de grondrechten niet meer ter discussie wordt gesteld, en dat het seculiere karakter van het Europese bouwwerk een essentieel uitgangspunt vormt. Wij zijn dan ook van mening dat de tekst van de Grondwet volstrekt juist is en niet moet worden gewijzigd.
Verder moeten de wetgevende bevoegdheden van Parlement en Raad op het gebied van wetgeving en begrotingszaken niet worden afgezwakt, en moet de Wetgevende Raad worden gehandhaafd. Het economisch en sociaal bestuur van de Unie moet handen en voeten krijgen, hetgeen betekent dat de in het eerste deel van de Grondwet gemaakte voortgang zijn neerslag moet krijgen in het derde deel, over het beleid van de Unie. Daarnaast moet de rechtsgrondslag voor de bescherming en ontwikkeling van publieke diensten worden gehandhaafd, en vervolgens van een concreet wettelijk kader worden voorzien.
Wat betreft de onderwerpen waarop u hebt gewezen en die gisteren aan de orde zijn geweest, zijn wij van oordeel dat de Europese minister van Buitenlandse Zaken lid en vice-voorzitter van de Europese Commissie moet zijn. Wat betreft de herziening: u hebt zelf opgemerkt dat de regering van Denemarken - niet voor niets het decor van Hamlet - na een uitstapmogelijkheid nu een instapmogelijkheid wil. Laten wij de deur niet dicht doen, maar voorzien in een mogelijkheid tot herziening.
En wat betreft het gisteren door voorzitter Prodi aangekaarte en zeer actuele onderwerp van de begrotingsbevoegdheden, is het volgens ons tijd dat de Raad van ministers van Economische Zaken en Financiën aantoont over communautaire cultuur te beschikken. Wellicht doen wij er goed aan de ministers van Economische Zaken en Financiën in het bezit te stellen van een exemplaar van de Verdragen, want het kan niet zo zijn dat zij systematisch op intergouvernementele basis te werk gaan.
Bovendien, en dat zeg ik met nadruk, gaat het Parlement minstens even verantwoordelijk om met begrotingszaken als de Raad - daarvan hebben wij meer dan eens blijk gegeven. Het is onaanvaardbaar dat langs deze weg een poging wordt ondernomen om de Verdragen te wijzigen. Ik denk dat wij de Raad van ministers van Economische Zaken en Financiën heel duidelijk te kennen moeten geven dat het geen pas geeft dat goedkeuring van het plan-Delors voor de infrastructuur tien jaar op zich heeft laten wachten. Waarom is dat plan tien jaar lang opgehouden? Omdat deze Raadsformatie de dienst uitmaakt in de Europese Raad? Ik denk dat deze kwestie voor ons allemaal van volstrekt fundamenteel belang is.
Mijnheer de Voorzitter, ten slotte nog een opmerking over een ander actueel onderwerp: de uitbreiding. Ik sluit mij aan bij hetgeen commissaris Verheugen hierover heeft gezegd, namelijk dat wij de nieuwe lidstaten, die in feite al lid van de Unie zijn, moeten zeggen dat het Parlement vóór het Verdrag van Nice heeft gestemd omdat wij vóór de uitbreiding waren, niet omdat wij er tevreden mee waren. Wij zijn nooit tevreden geweest met het Verdrag van Nice. Dat betekent echter niet dat kan worden beweerd dat Frankrijk en Duitsland het nu, na met hun vijandigheid eeuwenlang voor onrust binnen Europa te hebben gezorgd, met elkaar kunnen vinden. We moeten wel enigszins consequent blijven.
Ik verzoek de Commissie vast te houden aan haar standpunt dat er in het kader van het Stabiliteitspact geen bevoorrechte partijen mogen zijn. Die boodschap moet met het oog op de Conferentie heel duidelijk zijn. Als u daaraan vasthoudt, kan een Grondwet voor alle Europeanen werkelijkheid worden.
De Voorzitter.
   Ik heb één opmerking toe te voegen met betrekking tot de begrotingskwestie. De heer Barón Crespo heeft gelijk als hij zegt dat de Raad sinds 1988 – toen we met de Raad een interinstitutioneel akkoord sloten over de financiële vooruitzichten – in termen van bijstellingen van discretionaire uitgaven meer heeft uitgegeven dan het Parlement, en wel in een verhouding van drie tot twee. Het Parlement gaat verantwoordelijk te werk als ons verantwoordelijkheid wordt gegeven.
Duff (ELDR ).
   – Mijnheer de Voorzitter, u hebt zojuist een van de punten die ik wilde maken voor mijn voeten weggemaaid, dank u wel. Ik dank u voor uw strijd om de voorrechten van het Parlement met betrekking tot het financiële systeem te behouden.
Ik zou mevrouw Berès willen zeggen dat ik haar zeer dankbaar ben voor haar morele steun. De Conferentie van voorzitters heeft echter een beslissing genomen die ik aanvaard en ik geef de heer Brok, met wiens werk en kwaliteiten we bekend zijn, mijn volledige steun.
Het voorzitterschap van de Raad heeft bevestigd dat het een alomvattend compromis wil presenteren vóór het Conclaaf in Napels. Het is te hopen dat het hier verstandig aan heeft gedaan. Uit onze ervaringen zouden we kunnen opmaken dat het niet aan de ministers van Buitenlandse Zaken is, en zeker niet aan ambtenaren, om de uiteindelijke overeenkomst te sluiten. De grote patriottische vragen waardoor sommige lidstaten zo in beslag genomen worden, zoals een procentpunt hier of daar boven op hun stemgewicht in de Raad, kunnen alleen worden beantwoord op zondag 14 december om vier uur ’s morgens, door de politieke zwaargewichten.
Het lijkt erop dat de ministers van Buitenlandse Zaken heel bedreven zijn in het lostornen van de essentiële onderdelen van de Conventievoorstellen. Gisteren werd de beroemde -clausule door verscheidenen van hen onder vuur genomen. Deze clausule laat een gestage ontwikkeling van de Grondwet toe en een afname van het aantal buitengewone, uitzonderlijke besluitvormingsprocedures. Van deze -benadering zijn echter talrijke eerdere voorbeelden te vinden in voorgaande en huidige Verdragen. Hun samenvoeging tot één enkele algemene clausule is daarom duidelijk, eenvoudig en ongecompliceerd. Het voorzitterschap houdt met recht voet bij stuk in deze kwestie alsmede in de kwestie van een minister van Buitenlandse Zaken voor de Unie en blijft de voorstellen van de Conventie verdedigen, en weet zich daarbij door het Parlement gesteund.
Wij steunen ook de pogingen van het voorzitterschap om een begin te maken met de kwestie van de toekomstige herzieningsbepaling. Er mag echter geen compromis gesloten worden met betrekking tot die twee kwesties, de -clausule en de soepelere herzieningsprocedures die nodig zijn om een Grondwet in de praktijk goed en soepel te kunnen laten functioneren. 
De Voorzitter.
   Excuses dat ik u een stap voor was, mijnheer Duff! 
Wurtz (GUE/NGL ).
   - Mijnheer de Voorzitter, wij naderen het einde van de termijn die aanvankelijk voor de werkzaamheden van de IGC was vastgesteld. De fungerend voorzitter van de Raad heeft ons zojuist herinnerd aan de belangrijkste nog overgebleven strijdpunten: de samenstelling van de Commissie, de taken van de minister van Buitenlandse Zaken, de omschrijving van de gekwalificeerde meerderheid in de Raad, de rol van het Europees Parlement in de begrotingsprocedure en de procedure voor de herziening van de Grondwet. Het gaat hier niet om onbeduidende kwesties. Sommige betreffen de verdeling van de bevoegdheden tussen de instellingen en de lidstaten en andere het uiterst gevoelige vraagstuk van de nationale identiteit. Nog weer andere zaken worden aangekaart om te voorkomen dat we onszelf in vrijwel onveranderlijke institutionele structuren opsluiten.
Degenen die dit soort wrijvingen niet hadden verwacht, zijn volgens mij behept met een gebrek aan realiteitszin. Ik ben in elk geval niet verrast of geschokt door deze conflicten. Als dit de enige obstakels waren die overwonnen moesten worden om de Conferentie te doen slagen, zou ik net als de Italiaanse minister van Buitenlandse Zaken, de heer Frattini, elders heeft gedaan, zeggen dat momenteel 95 procent van de problemen is opgelost. Helaas is dat niet het geval! Een bepaalde dimensie van deze ontwerp-Grondwet is namelijk even taboe voor de staatshoofden en regeringsleiders als zij dat was voor de voorzitter van de Conventie. Ik bedoel het beleid van de Unie en met name wat ikzelf hier op 3 september jongstleden in reactie op het betoog van de heer Giscard d’Estaing de constitutionalisering van het liberale model heb genoemd of, om een ander register te gebruiken, de opneming van een loyaliteitsbetuiging aan de NAVO in een fundamentele wet voor het toekomstige Europa.
De Unie is voor de burger slechts van betekenis door het beleid dat zij voert. Dat zijn niet mijn woorden, maar die van de Commissie in haar mededeling over de Grondwet van 17 september jongstleden. Er wordt echter nooit gesproken over het beleid van de Unie, dat toch driekwart van het ontwerp-Verdrag uitmaakt. Denkt u werkelijk dat de publieke opinie op dit punt zo eensgezind is? Dat zou uiteraard van overmoed getuigen. Misschien zullen sommigen van u glimlachen wanneer ik verwijs naar het Europees Sociaal Forum dat recentelijk in de regio Parijs is gehouden. We zouden echter een grote vergissing maken als we de oproep die tijdens dit forum aan het adres van de Unie is gedaan, met ironie zouden begroeten of daarover onverschillig onze schouders zouden ophalen. Vijftigduizend jongeren uit geheel Europa zijn bij elkaar gekomen om te laten zien dat ze verlangen naar kennis, inzicht, verandering en concrete actie. Uit de honderden debatten die zijn gevoerd, bleek dat zij het liberale model beslist verwerpen, maar ook dat zij een groot voorstander zijn van Europa. Hoe zullen wij daarop reageren? Nu alle communautaire verworvenheden van de interne markt en het Verdrag van Maastricht voor altijd zijn vastgelegd, zullen ze geen genoegen nemen met artikel 3, lid 2, dat ons het paradijs op aarde belooft. Zij eisen werkelijke veranderingen en vanwege die eis betuigt een groot deel van de publieke opinie hun steun.
Op 3 september, toen wij hier wezen op het onzichtbare deel van de ontwerp-Grondwet - waar u op zinspeelde, mijnheer de Voorzitter - werd dit debat nog niet gevoerd. Daarna is de discussie echter in sommige landen, zoals Frankrijk, op gang gekomen en heeft zij zich voortdurend uitgebreid en verdiept. Een groot aantal waarnemers in dit land sluit nu niet langer uit dat de “nee”-stemmers zullen triomferen wanneer een referendum over dit Verdrag wordt gehouden. Zo ernstig is de situatie in het algemeen niet, zullen de meesten van u tegen mij zeggen. In veel landen houdt de publieke opinie zich rustig. U hebt gelijk! Maar moeten we daar blij mee zijn? Vergeet niet dat onder een kalm oppervlak van alles kan borrelen. Het stille onbehagen van vandaag kan morgen tijdens de verkiezingen tot een uitbarsting komen. Ik heb beslist liever dat er een enigszins chaotische, maar grootschalige en eensgezinde oppositie wordt gevoerd dan dat mensen zich verbitterd en zonder hoop terugtrekken. In het laatste geval zouden onze ergste nachtmerries wel eens kunnen worden bewaarheid.
Daarom doe ik een beroep op alle hier aanwezige vrouwen en mannen die deze diagnose onderschrijven. Europa is te lang van bovenaf opgebouwd. Vandaag de dag wordt dat niet meer geaccepteerd. Laten we klip en klaar eisen dat de wensen die leven in de samenleving worden gehoord en serieus worden genomen. Er is nog maar weinig tijd om te reageren en om onze medeburgers te overtuigen van het belang van het Europese project. 
Buitenweg (Verts/ALE ).
   – Voorzitter, de Conventie is ingesteld omdat de regeringsleiders er zelf niet in geslaagd zijn de Unie democratischer, transparanter en efficiënter te maken. De nationale regeringen hebben deelgenomen aan de openbare discussies in de Conventie en getekend voor het eindresultaat. Maar nu, veilig achter de gesloten deuren van de IGC, voelen ze zich weer vrij om het resultaat open te breken. Zo ligt er een amendement voor dat tot doel heeft de jaarlijkse begrotingsprocedure zodanig te veranderen dat bij begrotingsposten waarover geen overeenstemming tussen Raad en Parlement is bereikt, automatisch het laagste bedrag telt. De Nederlandse regering verdedigt dit door te stellen dat daarmee de Raad en het Parlement gelijk worden, want wie het laagste bedrag ook voorstelt, dat bedrag wordt uiteindelijk aangehouden. Tegelijkertijd beweert de Nederlandse regering met een stalen gezicht dat zij strijdt voor het volledige begrotingsrecht van het Parlement. Nu zijn er twee mogelijkheden. Of de ministers begrijpen de consequenties niet van hetgeen ze voorstellen en dan zijn ze niet zo slim, óf ze proberen zo veel mist te creëren dat ze geen publieke verantwoording hoeven af te leggen voor het vernietigen van het al bijna dertig jaar oude democratische recht van het Parlement om de begroting te verwerpen. Dan zijn zij de boel aan het bedonderen.
Een ander pijnpunt vormen de financiële vooruitzichten voor de meerjarenbegroting. Ze bestaan al sinds 1988, maar in de vorm van interinstitutionele akkoorden. Het Parlement kan zo'n akkoord altijd verbreken en daarmee heeft het een belangrijk machtsmiddel in handen. Nu worden de financiële vooruitzichten in het Verdrag vervat. Weg machtsmiddel! Erger is dat sommige regeringen in navolging van de Raad Economische en Financiële Zaken wensen dat het Europees Parlement voortaan bij het vaststellen van de meerjarenbegroting alleen nog adviesrecht heeft, terwijl we nu gelijke partners zijn.
Van de onvervalste couppoging van de ministers van Financiën dreigt niet alleen het Parlement het slachtoffer te worden, maar ook de eigen vakministers. Ik vind het bizar dat die nationale ministers dat nog steeds niet door hebben. Ik zal een voorbeeld geven. Als het Europees Parlement en de ministers van Cultuur een akkoord over een Europees meerjarencultuurprogramma hebben, dan kunnen de ministers van Financiën dat uiteindelijk zo van tafel vegen door in de jaarlijkse begrotingsprocedure simpelweg een lager bedrag voor te stellen en te eisen dat de wetgeving wordt aangepast aan de begroting in plaats van andersom. Wie heeft het nu voor het zeggen in Europa? De verkregen wetgevende bevoegdheid van het Europees Parlement kan een lege huls worden wanneer het weinig macht heeft om ervoor te zorgen dat er voldoende geld beschikbaar is voor de uitvoering van de wetten. De regeringsleiders dreigen dertig jaar begrotingsrecht te vervangen door de almacht van de ministers van Financiën achter gesloten deuren en daar is weinig democratisch of transparants aan.
Collins (UEN ).
   – Mijnheer de Voorzitter, ik zou graag mijn steun willen betuigen aan de Italiaanse regering voor haar inspanningen om de onderhandelingen over het Verdrag van de Europese Unie af te ronden op de bijeenkomst van de Raad op 13 december.
Iedereen zal erkennen dat dit een ambitieus streven is, maar deze datum is haalbaar. Het ontwerp-Verdrag van de heer Giscard d’Estaing en de Conventie legt de basis voor de bekrachtiging van het nieuwe Verdrag van de Europese Unie. Het hoeft geen betoog dat de Europese regeringen die over dit nieuwe Verdrag onderhandelen individuele zorgen en bezwaren hebben met betrekking tot bepaalde aspecten van dat Verdrag.
De onderhandelingen spitsen zich toe op twee centrale elementen, te weten institutionele hervorming en beleidskwesties. Het is vanuit institutioneel oogpunt belangrijk dat er gelijkheid is voor de kleinere lidstaten met betrekking tot de vertegenwoordiging in de Europese Commissie.
Er bestaat brede overeenstemming over het uitbreiden van besluitvorming met gekwalificeerde meerderheid en medebeslissingsbevoegdheid naar een reeks van beleidskwesties binnen het werkterrein van zowel de Europese Raad als het Europees Parlement. De Europese Unie moet echter niet doof zijn voor de behoeften van de afzonderlijke lidstaten rond kwesties op het gebied van buitenlands beleid.
De Europese Unie mag geen doorslaggevende bevoegdheid hebben in het voorschrijven van het belastingbeleid over de landsgrenzen van de lidstaten heen. Besluiten over het belastingbeleid kunnen het beste door de afzonderlijke lidstaten genomen worden. Deze opvatting vindt brede steun in dit Parlement alsmede bij vele Europese regeringen.
Op het gebied van justitie en binnenlandse zaken staat de Europese Unie voor grote uitdagingen. Wij moeten de handen steviger ineenslaan om de georganiseerde misdaad en het internationale terrorisme te bestrijden. We moeten nauwer samenwerken om de gesel van de mensensmokkel te bestrijden. Ik ben echter van mening dat het niet zo moet zijn dat alle besluiten aangaande kwesties op het gebied van justitie en binnenlandse zaken genomen moeten worden door middel van besluitvorming met gekwalificeerde meerderheid. De reden hiervoor is de gevoelige kwestie van de verschillen tussen de rechtsordes die er op dit moment binnen de Europese Unie zijn. 
Abitbol (EDD ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ik wil kort terugkomen op de interventie van mevrouw Berès van zo-even. Ik vind het bijzonder onhandig - ik weeg mijn woorden zorgvuldig - dat het Europees Parlement op de Intergouvernementele Conferentie vertegenwoordigd is door twee afgevaardigden van dezelfde nationaliteit, en wel de Duitse nationaliteit. Hieruit blijkt dat Duitsland in het Europees Parlement is oververtegenwoordigd, een punt dat overigens in de Conventie vrij vaak is besproken en dat ongetwijfeld een van de gevaarlijkste uitvloeisels van het Verdrag van Nice vormt.
Ik geef toe dat ik niet weet hoe de Conferentie van voorzitters haar besluiten neemt, maar voor de reputatie van het Parlement en van Europa in de komende jaren valt het te betreuren dat dit punt, dat toch bepaald niet bijkomstig genoemd kan worden, niet aan de orde is geweest.
Ook al is het in dit stadium moeilijk een oordeel over de IGC te vellen, toch denk ik dat we de zorg van de Commissie moeten delen, omdat we volgens mij van de regen in de drup komen. De Conventie heeft in eerste instantie wel een poging gedaan om de inhoud van het Europese beleid op economisch, sociaal, monetair en buitenlands gebied te behandelen, maar nam uiteindelijk genoegen met een bescheiden institutioneel compromis. Op de Intergouvernementele Conferentie blijven de zorgen van de Europese burgers echter nog veel meer buiten beeld. Zij is een soort concurrentieslag om stem- en zetelquota geworden, en dat terwijl de Europese burgers zich steeds directer tegen Europa keren en de fundamenten van het Europese bouwwerk betwisten. Daar zinspeelde de heer Wurtz op, wat u niet zal zijn ontgaan. Een voorbeeld van dit verzet is het Europees Sociaal Forum, dat ik persoonlijk zou willen omdopen tot “Europees Soevereinistisch Forum”, gezien de debatten die daar worden gevoerd.
Tot slot zouden we het uitgebreid kunnen hebben over de -clausules, die in feite donkere tunnels zijn waarin de laatste privileges van de nationale democratieën verloren gaan. Ik wil echter terugkomen op een incident dat gisteren heeft plaatsgevonden en waarmee ik dit Parlement kan laten zien hoe schizofreen het soms is. De grootste fractie binnen onze instelling heeft scherpe kritiek geuit op de heer Prodi omdat hij actief bij de Italiaanse politiek is betrokken. Tegelijkertijd hebben alle vertegenwoordigers van dit Parlement er in de Conventie voor gestreden dat de voorzitter van de Commissie door het Parlement wordt gekozen en dat er dus campagne mag worden gevoerd. Ik herinner me dat deze kwestie herhaaldelijk aan de orde is gesteld. Het zou toch wel heel interessant zijn met het oog op de Europese verkiezingen campagne te kunnen voeren voor Prodi of Aznar!
De heer Prodi is slechts vooruitgelopen op een mijns inziens betreurenswaardig besluit, het besluit namelijk om de functie van de voorzitter van de Commissie te politiseren. 
Berthu (NI ).
   - Mijnheer de Voorzitter, tijdens de vergadering van de ministers van Buitenlandse Zaken van de IGC op 18 november is vooral een kwestie aan de orde gekomen waarover in de Conventie nooit echt was gediscussieerd: de herzieningsclausules van de Europese ontwerp-Grondwet. Sommigen hebben voor bepaalde herzieningen een versoepeling van de unanimiteitsverplichting voorgesteld, met name wat betreft het derde deel van het ontwerp, dat gaat over het beleid van de Unie.
Dergelijke herzieningen bij meerderheid van stemmen zijn onaanvaardbaar omdat daarmee veranderingen van het grondwettelijke pact worden opgelegd aan volken die een minderheid vormen. De unanimiteit moet bewaard blijven en gedifferentieerde samenwerkingsverbanden moeten als antwoord dienen op mogelijke impasses. Ik wijs er overigens nog even op dat dit derde deel wezenlijke bepalingen bevat, dat het nauwelijks door de Conventie is bestudeerd en dat de deelnemers aan de Intergouvernementele Conferentie op het punt staan dezelfde weg te bewandelen. Uit dit alles blijkt dat er door deze geweldige ambitie om in één klap alle Verdragen te willen herschrijven, een situatie dreigt te ontstaan waarbij betwiste vormen van beleid zonder werkelijk democratisch debat worden goedgekeurd.
Tijdens de vergadering van de ministers van Buitenlandse Zaken is ook gekeken naar de talrijke bijzondere of algemene -clausules, die overvloedig in het ontwerp voorkomen. Wij zijn tegen deze clausules, waarmee beoogd wordt de officiële herzieningsprocedure te omzeilen, waarmee de nationale parlementen buiten spel worden gezet en waardoor deze procedure in de ogen van de burgers nog minder transparant wordt. Dat zou uiteraard niet het geval zijn als elk nationaal parlement afzonderlijk of elk volk - via een referendum - een formeel bezwaarrecht zou hebben.
Mijnheer de Voorzitter, deze nieuwe herziening van de Verdragen had als doel moeten hebben het democratisch tekort weg te nemen, Europa dichter bij de burgers te brengen en de rol van de nationale parlementen op te waarderen. De deelnemers aan de Intergouvernementele Conferentie zoeken het echter niet in deze richting, omdat zij het ontwerp van de Conventie in grote lijnen ongewijzigd laten. In dit ontwerp wordt het werkelijke probleem van de democratie niet aangesneden en het zorgt zelfs voor verwijdering tussen Europa en zijn volken. Wij roepen de deelnemers aan de Conferentie op de bakens te verzetten: nu kan het nog, voordat op 28 november een compromis wordt gesloten. 
Tajani (PPE-DE ).
   - Mijnheer Antonione, het standpunt van het voorzitterschap is heel duidelijk en komt in wezen overeen met dat van dit Parlement; juist daarom verdient de bemiddelingspoging, die gericht is op het vinden van een hoogstaand en nobel compromis dat overeenstemt met de door de Conventie goedgekeurde tekst, onze instemming. Het algehele evenwicht van die tekst kan en mag niet worden gewijzigd.
De verklaringen van minister Frattini over uw toespraak in dit Parlement beloven veel goeds, zoals de heer Brok heeft gezegd, voor de uiteindelijke resultaten van de werkzaamheden van de Intergouvernementele Conferentie - ik blijf dus behoren tot degenen die uitgesproken optimistisch zijn. Ik ben ervan overtuigd dat we onze gemeenschappelijke doelstelling zullen bereiken; niemand zal de politieke verantwoordelijkheid op zich durven nemen om Europa in het hart te raken, om een droom die we al zo lang koesteren aan gruzelementen te slaan, daar ben ik absoluut van overtuigd.
Mijnheer Antonione, ik wil de aandacht van het voorzitterschap echter vestigen op enkele kwesties waarover we moeten nadenken. In de eerste plaats de rol van het Europees Parlement. Het zou een ernstige fout zijn de rol van de Vergadering die de volkeren van de Unie vertegenwoordigt in te perken; wat er staat in de tekst die door de Conventie is goedgekeurd is volgens mij juist en niet vatbaar voor wijziging. In de tweede plaats de samenstelling van de Commissie: de toetredingslanden – hun vertegenwoordigers zijn aanwezig in deze zaal – richten hun hoop op het Europa van morgen. Laten we hen niet teleurstellen door ze uit het uitvoerend orgaan te weren! Daarom is het wenselijk dat elk land een volwaardige commissaris heeft, in ieder geval tijdens de eerste fase van het Europa van morgen.
Mijnheer Antonione, dan kom ik nu bij een kwestie die in het middelpunt van vele debatten heeft gestaan en waarvan het belang door deze Vergadering niet onderschat mag worden. Ik ben er absoluut van overtuigd, en niet omdat ik een fervent aanhanger van de Kerk ben, dat de preambule van de Grondwet een expliciete verwijzing naar de joods-christelijke wortels van Europa moet bevatten. We mogen dat fundamentele deel van onze geschiedenis niet verloochenen, we mogen onze diepste wortels niet verloochenen, we mogen het Europa van waarden en beginselen niet verloochenen, we mogen deze expliciete verwijzing niet weglaten, juist omdat we seculiere instellingen willen, en veel landen hebben dat begrepen. Mijnheer Barón Crespo, de sociaal-democraat Schröder, de Duitse bondskanselier, heeft dat begrepen: hij heeft besloten geen blokkade op te werpen voor een voorstel om het individu, de burger tot het centrale punt van het Europa van morgen te maken. 
Walter (PSE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, geachte commissaris, dames en heren, de commissaris heeft gezegd dat een aantal zaken die we in de debatten hebben gehoord tot ongerustheid stemt. Namens mijn fractie kan ik dit volledig onderstrepen, met name waar het gaat om een van de fundamentele rechten van een parlement in een democratie.
Er wordt gediscussieerd over het begrotingsrecht, het grondrecht van ieder parlement, oorsprong en startpunt van alle democratiseringsprocessen. We hebben het hier over het recht van het Parlement – de direct gekozen vertegenwoordiging van de burgers – om over financiële middelen te beslissen. Aan dit recht wordt nu getornd. Ik moet toegeven dat wij niet allemaal gelukkig waren met het resultaat van de Conventie, omdat wij er natuurlijk meer van hadden verwacht. Wij hadden gehoopt op meer democratisering, om de burgers meer transparantie te kunnen bieden over zaken als: wie heeft welke verantwoordelijkheid, waar komt het geld vandaan en hoe wordt het uitgegeven? Hier is meer transparantie nodig, de burgers hebben er recht op.
Overeenkomstig het resultaat van de Conventie hebben we een financieel kader met een bovengrens, zodat de uitgaven aan een maximum gebonden zijn. Dit kader wordt in de toekomst vastgesteld door de Raad, na toestemming van het Parlement. Er is dus een vooraf vastgelegde planningsprocedure.
Bij de inkomsten heeft de Raad het laatste woord. Dit is hetzelfde gebleven. We hebben daar kritiek op gehad, maar het zij zo. Bij de uitgaven moet het definitieve besluit volgens de ontwerp-Grondwet bij het Parlement liggen. Dit is een kleine verbetering. Maar enkele lidstaten en ook de ministers van Financiën proberen dit nu te ondermijnen. Wat zeggen ze hiermee? Ze zeggen dat dit Parlement niet in staat is om deskundig en in het belang van de burgers besluiten te nemen over uitgaven. Welke indruk denken de vertegenwoordigers van deze regeringen te wekken bij de volgende Europese verkiezingen over een half jaar, wanneer ze hun eigen kandidaten niet eens in staat achten om met voldoende verantwoordelijkheidsbesef te stemmen over uitgaven op Europees niveau?
We kennen het verwijt dat parlementen niet met geld kunnen omgaan. Dat moeten we al eeuwenlang aanhoren. We hebben het alleen nog nooit gehoord van een democratisch gekozen regering over een democratisch gekozen parlement. Dat is een novum, een ontoelaatbaar novum, wanneer we de feiten op een rijtje zetten. De Raad kon tot dusverre zelfstandig over bepaalde zaken besluiten, maar zoals de begrotingsstijgingspercentages op bepaalde gebieden laten zien, wordt de hand nu niet bepaald op de knip gehouden. Zo zijn de uitgaven voor landbouw met meer dan 8 procent gestegen, terwijl voor de totale begroting een maximale toename van 2,5 procent was voorzien.
Neem nu de huishoudelijke begroting van de Raad voor het komende jaar. De Raad reserveert 20,8 procent meer voor het opbouwen en uitbreiden van zijn administratie, meer dan iedere andere instelling. Wij hebben ons tenminste altijd aan onze maximale uitgaven gehouden. Wij hebben geen bijles nodig om te weten hoe je vakkundig omgaat met het geld dat de Europese burgers ons ter beschikking hebben gesteld. We zullen op geen enkel punt toegeven wanneer het democratische grondrecht van het Parlement, namelijk het vaststellen van de begroting, wordt ondermijnd. U zult merken dat geen enkele parlementariër die zijn taak serieus neemt, dit zal toelaten. Het zou inderdaad, zoals mijnheer Brok het uitdrukte, een oorlogsverklaring aan dit Parlement zijn.
Ik dank het voorzitterschap voor het feit dat het heeft aangegeven het resultaat van de Conventie te willen behouden en ervoor te willen vechten. Ik dank alle nationale regeringen die dit ook willen. Ik waarschuw allen die met de gedachte spelen dit recht aan te tasten; ze lopen het risico ervan beschuldigd te worden dat ze de Grondwet niet willen gebruiken om de democratie in Europa uit te breiden, dat ze de democratie niet willen versterken en bevorderen, maar dat ze proberen haar te omzeilen en te ondermijnen door het Parlement te beknotten in een van zijn belangrijkste rechten.
Jensen (ELDR ).
   - Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Antonione, mijnheer de commissaris, u weet ook wel dat er dikwijls gesproken wordt van het democratisch tekort in de EU. Besluiten worden genomen achter gesloten deuren, in een kring van ministers, zonder dat ons als burgers via een open debat politieke invloed is gegarandeerd en zonder dat de ministers rechtstreeks verantwoording voor deze besluiten afleggen aan de kiezers. Dat tekort moeten wij in het Parlement compenseren en de invloed van het Parlement op de begroting en de begrotingscontrole is daarbij van doorslaggevend belang. We zien de regeringen immers niet vooroplopen als het gaat om hervormingen van en een beter toezicht op de financiën van de EU. Dat doet het Parlement.
Het voorstel van de ministers van Financiën, welke status dat dan ook mag hebben, met de wens het Parlement los te koppelen van het begrotingsproces, is derhalve een uiterst beschamende aanslag op de democratie en ik hoop dat de staatshoofden en regeringsleiders van de EU dit erkennen en de voorstellen afwijzen. Ik hoop dat zij het voorstel van de Conventie met betrekking tot de begrotingsprocedure accepteren, want dit kenmerkt zich door een evenwicht waarmee ze tevreden kunnen zijn. Het Parlement heeft nu immers een reële invloed, zowel op de jaarlijkse begroting als op de financiële ramingen. Wij leveren met het voorstel van de Conventie iets van deze laatstgenoemde invloed in: we kunnen nu namelijk op elk moment zeggen dat wij de meerjarige begrotingskaders niet accepteren, maar we gaan terug naar een jaarlijkse begrotingsprocedure, want zo staat het in het Verdrag.
Het Parlement heeft vrijwillig meerjarige overeenkomsten gesloten en wij kunnen ermee instemmen dat deze overeenkomsten in de toekomst tot wet worden, maar op voorwaarde dat wij invloed krijgen op de financiële ramingen, en uiteraard ook op voorwaarde dat wij invloed krijgen op de begroting voor landbouw. Dat is het evenwicht in de voorstellen van de Conventie. Het Parlement geeft iets en krijgt daar iets voor terug.
Ik kijk ook uit naar een verklaring van de kant de Deense regering waarin zij berichten in de pers weerspreekt als zou zij een van de voorstellen van de ministers van Financiën steunen, namelijk het voorstel om in de Europese Raad het principe van unanimiteit in te voeren bij het goedkeuren van de financiële ramingen, want die berichten kunnen toch onmogelijk juist zijn. Wij dreigen in een patstelling terecht te komen waarin de hervormingswerkzaamheden, waaronder de hervorming van het landbouwbeleid, tot stilstand komen. Het uitgangspunt voor Denemarken is dat het Europees Parlement meer invloed op de begroting moet hebben in plaats van minder. Daar moet men beslist aan vasthouden. 
Maes (Verts/ALE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de Raadsvoorzitter, mijnheer de commissaris, vóór de uitbreiding eraan kwam, was in Europa het debat aan de gang over de vraag of de uitbreiding de verdieping zou verhinderen of niet. Dat debat is weggedeemsterd en wij zijn eigenlijk allemaal enthousiast geworden over deze uitbreiding. Maar als de debatten in de IGC deze kant opgaan en als men werkelijk de macht van het Europees Parlement, die nog maar zo gering is, ook nog wil ondergraven, dan zal de vraag opnieuw op de voorgrond treden of met deze uitbreiding Europa niet wordt verhinderd. De IGC is er in het verleden niet in geslaagd om efficiënte, transparante en democratische structuren tot stand te brengen, en als men zo doorgaat, als men nu de resultaten van de Conventie van de tafel veegt, dan dreigt men in een heel ander debat terecht te komen. Het is een schande dat men de macht van het Europees Parlement op budgettair vlak wil ondergraven.
Er blijven een aantal vragen over. De bescherming van de minderheden, mijnheer Verheugen, was een voorwaarde voor toetreding. Maar hoe zullen wij de minderheden beschermen, wanneer zij eenmaal binnen de Unie zijn? Dat blijft een vraag, want deze kwestie is ook voor de huidige Unielidstaten niet opgelost. Hoe zal de Unie omgaan met de regio's die wetgevende bevoegdheid hebben, doch niet kunnen tussenkomen in zaken die op Europees vlak geregeld worden en nochtans voor hen van vitaal belang zijn? Ik denk bijvoorbeeld aan Schotland en de visserij. Hoe kan men hier verwijzen naar het Comité van de regio's, terwijl dat Comité totaal inadequaat is, zowel wat zijn samenstelling als wat zijn bevoegdheid en werking betreft? Kijk er maar de activiteiten van het Europees Parlement in de Commissie begrotingscontrole op na. Het Comité van de regio's is niet het antwoord op de verzuchtingen van de regio's. Het zou hervormd moeten worden of moeten worden afgeschaft.
Ribeiro e Castro (UEN ).
   – Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Antonione, mijnheer de commissaris, dames en heren, logischerwijs volgen onze debatten de emotionele cyclus van de IGC. Daarom is het niet verwonderlijk dat wij thans vol verwachting uitzien naar de ministeriële bijeenkomst in Napels op 28 en 29 november. Naar verluidt, zal daar een voorstel worden aangekondigd om de ons allen bekende moeilijkheden, meningsverschillen en conflictpunten te overbruggen.
In dit verband ben ik bijzonder benieuwd naar de oplossingen die zullen worden aangedragen om het beginsel van gelijkheid tussen lidstaten te waarborgen, met name wat betreft de samenstelling en de werking van de Commissie. Ik vraag mij tevens af hoe het primaat van het nationaal constitutioneel recht zal worden veiliggesteld en welke maatregelen men zal nemen om te voorkomen dat het constitutioneel recht van de lidstaten kan worden tenietgedaan door bepalingen van het Gemeenschapsrecht. Ten slotte ben ik ook zeer nieuwsgierig naar de aanpak van het begrijpelijke obstakel dat onlangs, zoals ik al had voorspeld, in de -clausules is opgedoken, waarmee er zoiets als een beetje frisse lucht zou moeten komen in het kader van een algemene clausule, een kwestie die vooral speelt wanneer essentiële aspecten van de soevereiniteit in het geding zijn.
Ik hoop dat de creativiteit en de verbeeldingskracht ons niet in de steek laten en dat wij niet zullen afwijken van de aangekondigde agenda. Op dit moment zitten wij nog steeds met enkele grote zorgpunten. Zo heeft deze hervorming zogenaamd tot doel Europa dichter bij de volkeren en de burgers te brengen, maar het huidige resultaat is dat het roulerend voorzitterschap wordt afgeschaft zonder dat er een bevredigend alternatief voor in de plaats komt. Er is ook gezegd dat de hervorming bedoeld is - en hiermee gaan wij akkoord - om de democratie, de transparantie en de openbaarheid van het wetgevingsproces te vergroten, maar op dit moment worden wij helaas geconfronteerd met het aangekondigde van de Wetgevende Raad, de terugkeer naar een volkomen obscuur wetgevingsproces waarin geen plaats is voor openbare controle en controle door het Parlement. Bovendien worden wij geconfronteerd met een nieuwe aanslag op de begrotingsprocedure.
Wij vertrouwen erop dat de Verdragen slechts hervormd zullen worden als de hervorming beantwoordt aan de doelstellingen van kwaliteit en duurzaamheid. 
Pannella (NI ).
   -Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, wat we hier vandaag zien is misschien een teken dat er duidelijkere standpunten komen. Vanmorgen hadden zowel de verklaringen van de voorzitter van de Raad als die van de Commissie een duidelijkere en hardere toon: is dat misschien een indicatie van wat er in Napels zal gebeuren? Een Europa of een min of meer Napolitaanse pizza die volgend jaar aan het Europese publiek zal worden geserveerd? Nu de zaken er zo voor staan, nu we deze aankondigingen horen, zoals het initiatief van de ministers van Financiën, is het misschien goed dat het voorzitterschap van de Raad met enige urgentie de binnenlandse aangelegenheden van Italië ter hand neemt, als dit de bijdragen van minister Tremonti zijn; ik denk hierbij overigens ook – en daar praat niemand over, niet eens de ministers van Algemene Zaken – aan de verschuiving van het standpunt van Italië en Europa over Israël, enkele uren geleden. Ik neem aan dat we daarover, helaas, pas over enkele uren iets zullen horen.
Daarom hebben we hier twee adviezen, of twee wensen. Waarom denken we bij de volgende Europese verkiezingen niet aan een politiek – ik herhaal, politiek – initiatief inzake een raadgevend Europees referendum? Daar zult u als overwinnaar uit tevoorschijn komen, en het kan ook dienen om de aandacht te vestigen op de volgende referenda over institutionele kwesties. Aan de andere kant: onderzoekt u, fungerend voorzitter van de Raad en vertegenwoordiger van de Commissie, misschien de mogelijkheden om iets nieuws te doen voor 15 december? Probeert u het ernstigste probleem dat u nu lijkt te hebben op te lossen door meer bevoegdheden – met een Amerikaans of Brits sausje – te geven aan de voorzitter van de Commissie? Het is geen kwestie van 15 of 20 of 25; het gaat erom minder te focussen op vertegenwoordiging op grond van afkomst en meer op kwesties met betrekking tot de programmatische, culturele en politieke vertegenwoordiging. Hebt u toch wat meer vertrouwen in uzelf, in plaats van steeds maar weer te komen met nog meer normen, verlengingen en derogaties, een strategie die kenmerkend is voor het canonieke recht en niet voor het seculiere recht, noch voor het recht dat regels creëert die voor iedereen werkbaar zijn, ook waar het gaat om de gebruiken van de samenlevingen in het algemeen. 
Evans, Jonathan (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, ik zou graag willen beginnen met commissaris Verheugen te bedanken voor zijn toespraak. Hij bracht ons behulpzaam in herinnering dat de Conventie haar bestaan te danken had aan de schok die Nice teweegbracht. Ik herinner me, mijnheer de Voorzitter, dat u en ik eerder deze week een toespraak hielden op een bijeenkomst van het CBI in het Verenigd Koninkrijk en dat ik toen hetzelfde zei. Dit hele proces vindt zijn oorsprong in het Verdrag van Nice en de schok van de uitslag van het Ierse referendum – ik vraag u niet hier commentaar op te geven, mijnheer de Voorzitter.
We hebben het in Laken gehad over contact leggen met de burgers van Europa en uitleg geven over Europa aan degenen voor wie dit alles een ver-van-mijn-bedshow is. De kopte vorige week echter: ‘Campagne gestart om Grondwet te redden’. Leden van het Parlement zijn naar verluidt zo bezorgd over de acties van de nationale regeringen binnen de IGC dat zij het noodzakelijk achtten de straat op te gaan ter verdediging van de plannen van de Conventie. Vandaag hebben we tijdens het debat gehoord dat de Conventie verdedigd moet worden tegen een schadelijk verschijnsel genaamd nationaal eigenbelang. Zij die deze campagne hebben gestart zullen er een zware dobber aan hebben om hun kiezers achter zich te krijgen; volgens een recente opiniepeiling heeft 61 procent van de Europese kiezers überhaupt nog nooit van de Conventie gehoord. In het Verenigd Koninkrijk ligt dat percentage zelfs op 83 procent.
Wat de mensen in mijn land en de rest van Europa willen is een referendum over de Grondwet. Uit een Eurobarometerpeiling die vorige week gepubliceerd is kwam naar voren dat maar liefst van de ondervraagden in de lidstaten en de toetredende landen een referendum wil. In het Verenigd Koninkrijk geldt dat voor 86 procent van de ondervraagden. Onder hen is de heer Duff; ook zijn partij wil een referendum. Hij en ik mogen er wat betreft de implicaties van deze Grondwet dan zeer verschillende opvattingen op na houden, maar als democraten zouden we de stand van zaken met de mensen moeten kunnen bespreken en moeten zien wat de uitslag zou zijn van dat debat. Wat voor boodschap dragen we in mijn eigen land uit door voortdurend doof te blijven voor de mensen die ons gekozen hebben om hun belangen te behartigen?
Ik zou graag enkele punten willen verduidelijken met betrekking tot de Conventie. Ik zou het zeer waarderen als de Raad opheldering zou kunnen verschaffen over het standpunt dat door de minister-president van Malta werd geschetst: hij zei recentelijk dat de landen die geen referenda hoeven te houden min of meer zijn overeengekomen geen referenda te zullen toestaan. Dat is geen democratische situatie.
Ik ben voorzitter Prodi zeer dankbaar; hij onderschrijft de gedachte dat de Grondwet een hele verandering is ten opzichte van het basisconcept van de nationale staten, een standpunt dat wordt onderschreven door de regeringen van Duitsland, Spanje en Frankrijk. Mijn eigen regering deelt die mening echter niet.
Ten slotte, aangaande het Handvest van de grondrechten, mijnheer de Voorzitter, hebben u en ik een Britse minister horen verkondigen dat er geen reden tot ongerustheid bestond. Een Britse oud-minister zei dat het Handvest van de grondrechten in het Verenigd Koninkrijk dezelfde juridische kracht zal hebben als de , een Britse kinderstrip. Wat deze Grondwet betreft ben ik een andere mening toegedaan. Daarom vind ik dat de mensen er ook iets over te zeggen moeten hebben. 
Hänsch (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik wil het Italiaanse voorzitterschap hartelijk danken voor het feit dat het alles in het werk stelt om de Intergouvernementele Conferentie tot een resultaat te brengen dat dicht bij de ontwerp-Grondwet van de Conventie ligt. Daarvoor zal het onze steun krijgen, en het heeft ook de steun van enkele regeringen, al zijn dat er tot nog toe veel te weinig. We zouden wensen dat dit er meer zouden worden. Niettemin deel ik de bezorgdheid waarvan commissaris Verheugen en ook u, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, hier blijk gaven. Ik deel uw bezorgdheid, maar ik wil niet nader op de afzonderlijke voorstellen ingaan. Er gaat namelijk iets fundamentelers mis in de Intergouvernementele Conferentie.
Tot de meeste ministers is nog niet doorgedrongen hoe belangrijk de taak is waarvoor zij staan. Zo is het gewoon. In de Intergouvernementele Conferentie heerst geen constructief klimaat, maar een mentaliteit van obstructie. Dat moet ophouden, wil er in december een goed resultaat uit de bus komen. De voorstellen die zijn gedaan vormen vrijwel zonder uitzondering een achteruitgang ten opzichte van het ontwerp van de Conventie. In geen enkele discussie wordt iets toegevoegd aan het resultaat van de Conventie; integendeel, er wordt telkens afbreuk aan gedaan. De ministers zijn bezig om zaken die in de ontwerp-Grondwet op eenvoudige wijze zijn geregeld weer ingewikkelder te maken en afbreuk te doen aan de helderheid en eenvoud van het ontwerp.
De afwijzing van de Wetgevende Raad is daarvan slechts een voorbeeld. De ministers weigeren de Grondwet de noodzakelijke flexibiliteit te geven. Ze gaan zelfs nog verder door de weinige bescheiden die wij hebben ingebouwd ook nog af te breken en te blokkeren: ze willen wat de aanneming van de financiële vooruitzichten voor de middellange termijn betreft terug naar de eenparigheid van stemmen, en ze willen het Europees Parlement zijn begrotingsrechten ontnemen. Dat is niet alleen een achteruitgang ten opzichte van de ontwerp-Grondwet, maar ook ten opzichte van de huidige rechten van het Parlement. Dat is onaanvaardbaar. De meeste regeringen beseffen niet dat een unie van meer dan 25 lidstaten een nieuw fundament moet krijgen. Ze nemen de uitkomst van de Conventie niet serieus, als compromis dat balanceert tussen noord en zuid, klein en groot, oost en west in deze Europese Unie. Wij wensen dat de regeringen hun obstructiementaliteit afzweren en zich ervan bewust worden dat zij een opbouwende kracht voor de toekomst van Europa dienen te zijn.

Garriga Polledo (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, dames en heren, ik wil een tweetal opmerkingen maken over de voorstellen van de Raad van ministers van Economische Zaken en Financiën. Ten eerste betekenen zij een stap achteruit ten opzichte van het Verdrag van Nice, en ten tweede wordt er slechts gesproken van raadpleging van het Europees Parlement, terwijl de financiële vooruitzichten onze goedkeuring behoeven.
Democratie is ook weten om te gaan met verschil van inzicht. Momenteel heeft het Europees Parlement het laatste woord in ruim 60 procent van de jaarlijkse begroting indien geen overeenkomst met de Raad wordt bereikt. Volgens de voorstellen van de Raad van ministers van Economische Zaken en Financiën zou het laagste van de voorgestelde bedragen vrijwel automatisch worden aangenomen, een procedure die de politieke wil van de instellingen naar de achtergrond zou dringen.
De voorstellen verstoren het in de Conventie bereikte evenwicht. Het Europees Parlement is bewust akkoord gegaan met de regeling van de financiële vooruitzichten in de Grondwet, ook al zag het zijn begrotingsbevoegdheden daardoor inkrimpen. De reden daarvoor was dat het de bevoegdheid tot verwerping van het meerjarig kader kreeg, evenals de bevoegdheid om zich, in geval van een gebrek aan overeenstemming inzake de jaarlijkse begrotingsprocedure, bij zeer grote meerderheid uit te spreken tegen het standpunt van de Raad.
Welnu, het voorstel van de Raad van ministers van Economische Zaken en Financiën om bij gebrek aan overeenstemming het laagste van de voorgestelde bedragen goed te keuren, betekent dat iedere stimulans om die overeenstemming te bereiken wordt weggenomen. Wie het laagste bedrag voorstelt, weet zeker dat hij gelijk krijgt. Niet dat daardoor de begrotingsbevoegdheden van het Parlement worden beknot, maar de hele begrotingsprocedure wordt zo wel tot niet meer dan een veiling bij afslag.
Mijn fractie is eerst na veel bedenkingen en uitgebreide besprekingen akkoord gegaan met het eindvoorstel van de Conventie inzake de financiën. Destijds moest onze collega de heer Méndez de Vigo al zijn welsprekendheid aanwenden om ons ervan te overtuigen dat de voorgestelde verdeling van bevoegdheden terecht was. Het verdient geen aanbeveling dat hele proces weer van voren af aan te beginnen. Daardoor zou tussen instellingen een vertrouwensbreuk ontstaan en zou het Parlement geen invloed meer kunnen uitoefenen op de totstandkoming van het begrotingsbeleid van de Unie.
Namens mijn fractie doe ik een oproep om het financiële hoofdstuk van de ontwerp-Grondwet te beschouwen als een ondeelbaar geheel waarover niet onderhandeld kan worden. 
Napolitano (PSE ).
   -Mijnheer de Voorzitter, ik wend me tot de vertegenwoordiger van het voorzitterschap, de heer Antonione. Mijnheer Antonione, ik twijfel niet aan de oprechtheid van uw bedoelingen, maar enkele uitdrukkingen die u heeft gebruikt – ik zou bijna zeggen: die u zijn ontschoten – hebben me ernstig verontrust. U heeft gezegd dat enkele lidstaten, ofwel vertegenwoordigers van regeringen, om redenen die verband houden met onderhandelingstactiek, erop staan dat de tekst gewijzigd wordt. Hier is sprake van een fundamenteel misverstand: het was helemaal niet de bedoeling dat tijdens de Intergouvernementele Conferentie onderhandeld zou worden, regeringen hadden helemaal geen standpunten mogen verdedigen die al in de Conventie naar voren zijn gebracht – zoals de collega’s Hänsch en Brok hebben onderstreept –, standpunten die al door de Conventie zijn verworpen omdat er overtuigendere oplossingen en compromissen zijn gevonden. Ik zeg niet dat de Intergouvernementele Conferentie het ontwerp van de Conventie blindelings had moeten bekrachtigen, zoals de staatshoofden en regeringsleiders deden met het ontwerp van het Handvest van de grondrechten, hoe verstandig dat ook was; ik zeg dat de Intergouvernementele Conferentie enkel had moeten nagaan welke tekortkomingen en tegenstellingen er in het ontwerp van de Conventie zitten en hoe deze kunnen worden weggewerkt, en dat is wat ze nu ook zou moeten doen.
U heeft ook gezegd dat het Italiaanse voorzitterschap een duidelijk standpunt heeft: het is voorstander van een tekst die zich zo weinig mogelijk verwijdert van het ontwerp van de Conventie. Maar dat concept van “zo weinig mogelijk” is het meest discutabele en discretionaire standpunt denkbaar. We moeten duidelijk zijn: wee de IGC als ze tornt aan de meest essentiële innovaties van de Conventie: de bevoegdheden van het Europees Parlement, met name op het gebied van de begroting; het systeem van de dubbele meerderheid; de Wetgevende Raad; en de benoeming van de minister van Buitenlandse Zaken. Brengt u het Europees Parlement niet in een positie waarin het de resultaten van de Intergouvernementele Conferentie moet verwerpen en de nationale parlementen moet oproepen het Verdrag niet te ratificeren!
Böge (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, dezer weken gaat het om de toekomstige Grondwet van de Europese Unie, en daaraan voeg ik toe dat dankzij het initiatief van het Europees Parlement de mogelijkheden van publieke deelname en medewerking aan een grondwet nog nooit zo groot zijn geweest als ten tijde van de Conventie. Het gaat om doeltreffendheid en transparantie, maar het gaat er ook om dat het Parlement meer zeggenschap krijgt, dat er meer verantwoording wordt afgelegd en dat Europa dichter bij de mensen komt te staan. Kortom, het gaat om niets minder dan het vermogen van de Unie om de toekomst aan te kunnen, maar ook om het vermogen om verder uit te breiden.
Ik wil hier ook nogmaals onderstrepen dat de algehele uitkomst van de Conventie uiteraard ook in de ogen van het Parlement in veel opzichten een pijnlijk, maar uiteindelijk toch evenwichtig compromis is dat wij bereid zijn te steunen in het belang van het grote geheel. Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, in alle ernst een opmerking over de afschaffing van de Wetgevende Raad: als de kandidaat-lidstaten een wetgevend orgaan hadden dat zijn werk deed zoals de Raad dat momenteel doet, dan zou deze landen toetreding worden geweigerd omdat ze de basisprincipes van het wetgevende werk, van transparantie en van de parlementaire democratie met voeten zouden treden. Daarom staan wij erop dat de Wetgevende Raad er komt.
Over het begrotingsrecht is al veel gezegd. Ik ben van mening dat de afspraken volgens welke de lidstaten in laatste instantie over de eigen middelen mogen beslissen, volgens welke de Raad beslist over het meerjarig financieel kader na raadpleging van en goedkeuring door het Parlement en volgens welke wij het laatste woord hebben over de jaarlijkse ontwerpbegroting, uiteindelijk een compromis vormen. Het gaat niet aan dat op de informele Top van de ministers van Economische Zaken en Financiën in Stresa wordt gepoogd om verworven rechten van het Parlement te ondermijnen en te torpederen. Ieder poging om deze rechten van het Parlement in te perken, stuit op fel gezamenlijk verzet van de grote meerderheid in dit Huis. Daarom vestig ik mijn hoop ook op een pro-Europese houding van het Raadsvoorzitterschap, zodat de weifelachtige en behoudende krachten in de Raad meegaan in een bevredigende oplossing.
Terrón i Cusí (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, ik ben het eens met hetgeen de collega’s van mijn fractie, en velen van de andere fracties, in dit interessante debat naar voren hebben gebracht. Ik wil slechts kort ingaan op een concrete kwestie die al door commissaris Vitorino en commissaris Barnier te berde is gebracht: het risico dat een dermate gevoelige zaak als justitiële en politiële samenwerking in strafzaken opnieuw gebonden wordt aan unanimiteit.
Ik ben bijna tien jaar lid van dit Huis en ik weet nog heel goed met welke problemen wij te maken hadden in de tijd van het Verdrag van Amsterdam, toen wij op dit gebied met handen en voeten gebonden waren vanwege het intergouvernementele overleg. Inmiddels verloopt een en ander wat doelmatiger, maar de unanimiteit vormt bij de besluitvorming nog altijd een blok aan het been.
Ten aanzien van parlementair toezicht hebben wij wel moeten inboeten, want de nationale parlementen voeren op deze zaak geen controle uit, en wij al evenmin. Het ligt voor de hand dat die situatie aanleiding is voor angstgevoelens, want het gaat immers om een buitengewoon gevoelig beleidsterrein. De oplossing is echter te vinden in de medebeslissing, en daar moeten wij vastbesloten naar toewerken.
In de Grondwet staat duidelijk waar en hoe wij moeten interveniëren. Wij moeten de moed opbrengen de burgers een ruimte van veiligheid en vrijheid te garanderen. 
Katiforis (PSE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, dames en heren, misschien is het een gelukkig toeval dat de laatste woorden van het Parlement vandaag gaan over de inhoudelijke verankering van het sociale Europa in de Grondwet.
Een van de grote stappen die zijn gezet met de ontwerp-Grondwet van de Conventie over de toekomst van Europa zijn de bepalingen betreffende het sociale gezicht van Europa, oftewel het sociale Europa. Het is zeer belangrijk dat de Conventie zich met dit vraagstuk heeft beziggehouden. Dit stond namelijk niet op de agenda van Laken, maar was een initiatief van de leden van de Conventie zelf. Dit was een zeer terecht initiatief, daar de belangstelling van de Europese volkeren mijns inziens eerder gewekt wordt door de opneming van de doelstellingen van volledige werkgelegenheid, versterking van de sociale dialoog en versterking van de rechtsgrondslag voor openbare nutsbedrijven of voor de volksgezondheid dan door de vraag of het aantal commissarissen 13 of 23 moet zijn en de vraag of Europa één of twee ministers van Buitenlandse Zaken moet hebben.
De Intergouvernementele Conferentie moet de tekst van de Conventie eerbiedigen. Op slechts één punt moet zij verbeteringen aanbrengen: zij moet de formuleringen in het eerste en het derde gedeelte van het ontwerp op elkaar afstemmen. Het kan niet zo zijn dat we in artikel 3 spreken over volledige werkgelegenheid en in het derde gedeelte over een hoog niveau van werkgelegenheid. “,oftewel: er verandert eigenlijk niets - dat mag niet de leus worden van deze Intergouvernementele Conferentie. 
Antonione,
   -Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, in de eerste plaats wil ik u bedanken voor uw bijdragen aan dit debat. Zoals ik ook bij andere gelegenheden heb gezegd, beschouwen wij deze interventies als waardevolle bijdragen aan het werk dat het voorzitterschap verricht om een doel te bereiken dat naar het zich laat aanzien breed gesteund wordt, als ik mag afgaan op wat er is gezegd in verreweg de meeste interventies van de leden van het Europees Parlement.
Eerlijk gezegd denk ik dat de interventies over specifieke thema’s van vandaag neerkwamen op een herhaling van het debat van vorige week; er zijn geen bijzondere nieuwe ontwikkelingen geweest en ik kan daarom alleen maar enkele punten herhalen waarover ik me al eerder heb uitgesproken. Het Italiaanse voorzitterschap aanvaardt geen enkele interventie van de Raad van ministers van Economische Zaken en Financiën – om heel duidelijk en nauwkeurig te zijn over een kwestie die u aan de orde heeft gesteld – omdat het meent dat geen enkele Raad, ook de Ecofin-Raad niet, amendementen kan indienen. Als een vertegenwoordiger van de Intergouvernementele Conferentie voorstellen wil indienen, voorstellen die eventueel uit het debat in de Ecofin-Raad voortkomen, doet hij dat namens de regering die hij vertegenwoordigt, niet namens de Ecofin-Raad. Mijn antwoord op dit punt is dus hetzelfde als dat wat ik tijdens de vorige vergadering heb gegeven.
Wat onze inzet betreft om de fundamentele rol van het Europees Parlement, en van de parlementen in het algemeen, te behouden, blijf ik herhalen dat dat voor ons een essentieel punt is. Meer in het algemeen is het ten aanzien van de vraag of we voorstellen van de regeringen kunnen bespreken of niet, moeilijk voor te stellen dat het voorzitterschap zich daarvoor totaal zou afsluiten en geen enkel voorstel van regeringen in overweging zou willen nemen. Eerlijk gezegd geloof ik niet dat dat mogelijk is. Bovendien week de opstelling van uw vertegenwoordigers, de vertegenwoordigers van het Europees Parlement bij de Intergouvernementele Conferentie, niet af van die van het voorzitterschap; de twee vertegenwoordigers zijn niet opgestaan en weggegaan omdat een regering kwesties ter discussie wilde stellen die al tijdens de Conventie zijn besproken. Het is een fase in de onderhandelingen – ik herhaal het voor de heer Napolitano – die ik eerlijk gezegd normaal en natuurlijk vind. Ik zie niet hoe we dat anders zouden kunnen doen.
Ik wil eerder onderstrepen hoe fundamenteel het werk is dat u verricht ter ondersteuning van onze ambitie om vast te houden aan de letter en de geest van de resultaten van de Conventie. Het is aan de andere kant echter ook niet zo dat de Intergouvernementele Conferentie alleen maar een tekst bekrachtigt die al gereed is, een tekst die, hoe waardevol en belangrijk hij ook is, in de ogen van enkele regeringen duidelijk voor verbetering vatbaar is. De werkzaamheden gaan in deze richting en ik hoop werkelijk dat we met de inspanningen van allen dat belangrijke en waardevolle resultaat kunnen bereiken dat, nogmaals, het gemeenschappelijk bezit is van ons allemaal.
Verheugen,
     Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik wil kort ingaan op twee bijdragen die ik van bijzonder belang acht. Allereerst wil ik iets zeggen over de kanttekeningen van mevrouw Maes. Naar mijn mening heeft zij in dit debat de vinger op de zere plek gelegd met haar opmerking dat het nu ook zaak is te laten zien dat de uitbreiding geen belemmering vormt voor de verdieping. Dat is een oeroude discussie, en zij is inderdaad nog niet beslist. Ik wil de gelegenheid graag aangrijpen om aan het adres van onze toekomstige lidstaten nogmaals te zeggen dat het aan hen is om nu aan te tonen dat de bezorgdheid ongegrond is en dat uitbreiding en verdieping wel degelijk samen kunnen gaan.
Ik moet wel zeggen, geachte mevrouw Maes, dat het door u gekozen voorbeeld niet helemaal klopte: de nieuwe lidstaten waren er niet bij toen de Raad van ministers van Economische Zaken en Financiën probeerde de begrotingsrechten van het Parlement te beknotten. Deze aanval valt hun dus niet aan te wrijven, maar dat doet niets af aan het fundamentele probleem.
Ten tweede wil ik iets over de bijdrage van Klaus Hänsch zeggen. In mijn ogen heeft hij volkomen gelijk met zijn analyse en zijn stelling dat het probleem waarmee wij op dit moment te maken hebben een kwestie van politieke wil is. Het is niet zo dat de moeilijkheden onoverkomelijk zijn. Het is niet zo dat er de afgelopen maanden een of ander geweldig nieuw idee in de discussie is geïntroduceerd. Alles wat nu wordt voorgesteld is in de Conventie uitvoerig en grondig behandeld. Na uitvoerige discussie is een beslissing genomen waarmee naar onze overtuiging iedereen kan leven.
Tot slot wil ik u nog één ding op het hart drukken: we moeten ons er bewust van worden wat het alternatief is. We dienen altijd goed te beseffen wat er gebeurt als we iets niet tot stand brengen. Als dit Constitutioneel Verdrag er niet komt, mislukt er meer dan zomaar een wetgevingsproject. Dan mislukt het integratieproject op een heel cruciaal punt, en dat heeft niet alleen juridische gevolgen. Het zou een fatale vergissing zijn te geloven dat we dan op basis van het Verdrag van Nice gewoon zo door kunnen gaan. Een mislukking van dit Verdrag zou betekenen dat er volstrekt nieuwe politieke scenario’s in de Europese Unie ontstaan die binnen de Unie zelfs desintegrerende krachten kunnen ontketenen. Daarom is onze verantwoordelijkheid zo groot, en daarom is het zo belangrijk om dit project nu af te ronden.
De Voorzitter.
   Hartelijk dank, commissaris Verheugen.
De stemming over de ontwerpresolutie vindt morgen om 12.00 uur plaats.
Alyssandrakis (GUE/NGL ),
   - De vertegenwoordigers van de Europese Raad en de Commissie hebben tijdens het debat over het nieuwe “Constitutioneel Verdrag” van de EU hun ongerustheid over de tegenstellingen in de Intergouvernementele Conferentie niet onder stoelen of banken gestoken.
Deze tegenstellingen betreffen echter volkomen bijkomstige zaken die de reactionaire aard van de tekst geheel onaangetast laten. Er wordt gediscussieerd over de rol van de minister van Buitenlandse Zaken, maar niemand betwist de militarisering van de EU en het samengroeien van de EU met de NAVO. Niemand maakt zich zorgen over de verdergaande overdracht van nationale soevereiniteit; men discussieert enkel en alleen over de manier waarop de macht moet worden herverdeeld. Er wordt met geen woord gerept over de verafgoding van de “markteconomie” of over de aanscherping van de repressieve mechanismen. En het Europees Parlement maakt zich alleen maar druk over zijn eigen rol. Met andere woorden: iedereen is bezig zijn eigen belangen veilig te stellen.
Men is echter wel wat ongerust over de uitslag van de referenda (daar waar deze gehouden worden). Kennelijk maakt men zich dus toch zorgen over het ongenoegen onder de bevolking, dat ondanks de misleidende propaganda steeds sterker wordt, en over de resultaten van de tot nu toe gehouden referenda.
De volkeren hebben geen behoefte aan Europese grondwetten. Ze hebben zelfs geen behoefte aan een Europese Unie. Zij moeten hun strijd versterken om hun rechten te verdedigen en uit te breiden en om het door hun uitbuiters opgetrokken bouwwerk naar beneden te halen, met als uiteindelijke doel de samenleving echt te veranderen. 

De Voorzitter.
   Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie betreffende Euromed. 
Antonione,
   Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, het is een genoegen in deze Vergadering de resultaten te kunnen toelichten die we verwachten van de zesde ministeriële Euro-mediterrane Conferentie, die op 2 en 3 december te Napels wordt gehouden.
Al voor aanvang van zijn halfjaar aan het roer van de Raad van de Europese Unie heeft Italië ingezien hoe belangrijk de resultaten van de Conferentie van Napels zouden zijn voor het algehele oordeel over het Italiaanse voorzitterschap. De betrekkingen met de landen aan de zuidelijke oever van de Middellandse Zee zijn, in de context van de externe betrekkingen van de nieuwe, uitgebreide Unie, nog steeds onbetwist een belangrijk onderdeel en een stevige hoeksteen.
Het proces van Barcelona heeft vanaf het begin gefungeerd als instrument om de gezondheid van deze betrekkingen te meten en vaak ook als metronoom die aangeeft in welk tempo de dialoog tussen de twee oevers van onze gemeenschappelijke zee zich ontwikkelt. Het proces regelt dus de dialoog, maar is vooral ook de stuwende kracht ervan, voorzover dat de afgelopen jaren mogelijk is geweest in het licht van de gebeurtenissen in het Midden-Oosten.
In de aanloop naar de Conferentie van Napels heeft Italië steeds kunnen rekenen op de vruchtbare samenwerking van alle partners. In de afgelopen maanden hebben zij er zonder uitzondering blijk van gegeven dat zij, net als wij, goede hoop hebben dat Barcelona VI werkelijk een kans biedt om het Euro-mediterrane partnerschap nieuw leven in te blazen, een kans die we niet voorbij mogen laten gaan. Deze behoefte aan een nieuwe impuls is inhoudelijk geworteld in het Actieplan van Valencia, dat is goedgekeurd onder het Spaanse voorzitterschap in april 2002. Dit plan is bevestigd door de ministeriële Conferentie in Kreta van afgelopen mei, onder het Griekse voorzitterschap, en is door ons opgevat als een duidelijk mandaat om vorm te geven aan de gemeenschappelijke ambitie om het proces van Barcelona concreter vorm te geven. Dat lijkt des te noodzakelijker te zijn nu de landen aan de zuidoever van de Middellandse Zee als gevolg van het proces van uitbreiding van de Unie enerzijds en de situatie in het Midden-Oosten anderzijds een dringend beroep doen op Europa.
Een eerste krachtig, coherent antwoord heeft de Europese Unie ondertussen al gegeven door een nieuw beleid voor nabuurschap op de rails te zetten, een beleid waarin zij een nieuwe, eenduidige visie op haar externe betrekkingen met de omliggende gebieden heeft vastgelegd. Verder heeft de Unie ook een doortastender beleid voor de naleving van de mensenrechten en voor de democratie uitgewerkt dat, onder meer dankzij de substantiële bijdrage van de Commissie, inmiddels al ten uitvoer gelegd wordt.
In deze nieuwe en veelbelovende context is het Italiaanse voorzitterschap voornemens zijn grote verantwoordelijkheid ten volle op zich te nemen. Het bereidt zich dan ook voor om alle mogelijke inspanningen en alle energie die de Conferentie van Napels verdient voor deze bijzondere gebeurtenis aan te wenden. Maar de nieuwe start die we in gedachten hebben zal pas echt een nieuwe start zijn – een kwalitatieve stap vooruit dus – als er een vitaal en dynamisch Euro-mediterraan partnerschap uit voortkomt. Het moet niet alleen een exercitie zijn voor ingewijden en beleidsmakers, maar vooral ook een proces dat in laatste instantie gericht is op het grote publiek in onze landen. Het is goed erop te wijzen dat ‘concreter vorm geven’ in dit verband gewoon betekent: het proces van Barcelona van de instrumenten, structuren en mechanismen voorzien waarmee het Euro-mediterrane partnerschap dichter bij het grote publiek gebracht kan worden, een positieve impact krijgt op het dagelijks leven en ondersteuning en eerbiediging van de verschillende standpunten mogelijk maakt.
Alleen langs deze weg kunnen we een reëel en krachtig partnerschap tussen de twee oevers van het Middellandse-Zeegebied opbouwen en consolideren. Vanuit dit perspectief verwachten wij, de 35 Euro-mediterrane partners, van de Conferentie van Napels dat zij het proces van Barcelona verrijkt met drie nieuwe instrumenten, die tot doel hebben het partnerschap dichter bij de diepst gevoelde aspiraties van het maatschappelijk middenveld van de regio te brengen. Ik doel in de eerste plaats – en ik ben erg blij dat ik daarvoor vandaag de gelegenheid heb – op de oprichting van de Euro-mediterrane Parlementaire Vergadering, die in het proces van Barcelona zal worden opgenomen als orgaan met raadgevende bevoegdheden; in de tweede plaats doel ik op de oprichting van de Euro-mediterrane Stichting voor de dialoog tussen de culturen en beschavingen; en ten slotte op de nieuwe institutionele en operationele opzet waartoe de partners zullen besluiten als het gaat om de toekomst van de Faciliteit voor Euro-mediterrane investeringen en partnerschap, die iets meer dan een jaar geleden is opgericht in het kader van de EIB met de bedoeling investeringen in de particuliere sector – met name in het midden- en kleinbedrijf – in de landen aan de zuidelijke oever van de Middellandse Zee te bevorderen.
We zijn ervan overtuigd dat het partnerschap door deze maatregelen een forse impuls zal krijgen, dat het als zodanig een grote sprong vooruit zal maken en dat het reële mogelijkheden tot actie zal inhouden, mogelijkheden die gebaseerd zijn op de behoeften van het maatschappelijk middenveld zoals die worden overgedragen via het parlementaire kanaal, op heilzame betrekkingen die worden gevoed door het wederzijds respect dat voortkomt uit synergetische interactie tussen de culturen en, ten slotte, op een financiële instelling die steeds nauwer aansluit bij de specifieke behoeften van de begunstigde landen en die beschikt over een uitgebreider en beter uitgewerkt instrumentarium.
Dit zijn de redeneringen en de achtergronden waarmee de drie kernprioriteiten corresponderen die voor de ministeriële Conferentie van begin december zijn vastgesteld, prioriteiten die we geïnterpreteerd hebben vanuit het perspectief van de opbouw van een hernieuwd partnerschap tussen de twee oevers van het Middellandse-Zeegebied. De gebeurtenissen van de afgelopen maanden bevestigen dat dit steeds belangrijker wordt om in de regio vrede en politieke, economische en sociale stabiliteit te garanderen.
In dit verband is de formele opneming van de Euro-mediterrane Parlementaire Vergadering, met raadgevende bevoegdheden, in de structuur van het partnerschap van grote betekenis. De Vergadering krijgt in de allereerste plaats tot taak het proces van Barcelona dichter bij het grote publiek te brengen en zo iets te doen aan het gebrek aan betrokkenheid en, nog belangrijker, het gebrek aan communicatie waaronder het proces van Barcelona tot nu toe zonder twijfel heeft geleden.
De Stichting voor de interculturele dialoog zien we als een structuur die, via een combinatie van pragmatisch werken en toekomstgericht denken, als een katalysator kan fungeren voor alle initiatieven gericht op dialoog en wederzijds begrip, op basis van de gemeenschappelijke beginselen voor de dialoog tussen de culturen en beschavingen die op de Conferentie van Kreta zijn goedgekeurd. De Conferentie van Napels zelf zal tot taak hebben de oprichting van de Stichting te bekrachtigen en zal, naar we hopen, tegelijkertijd officieel de standplaats vaststellen. Ten slotte is het van fundamenteel belang de werking van de Faciliteit voor Euro-mediterrane investeringen en partnerschap te verbeteren door het instrumentarium directer toe te snijden op de behoeften van het midden- en kleinbedrijf en de particuliere sector.
Napels zal voornamelijk op deze kwesties gericht zijn, maar er is meer: de doelstelling van de Conferentie is tevens de ambitie te bekrachtigen om het partnerschap op politiek en veiligheidsterrein te ontwikkelen door de voorwaarden voor de samenwerking op het gebied van het EVDB en voor de dialoog uit te werken, met name met betrekking tot de bijzonder heikele kwestie van het terrorisme.
Wat de economie betreft, zal Napels – onder andere – het moment zijn voor het vergelijken en evalueren van de resultaten van de Euro-mediterrane Conferentie over de handel van Palermo van afgelopen juli, van de eerste Euro-mediterrane Conferentie van de ministers van Landbouw, die op 27 november in Venetië zal plaatsvinden, en van de Conferentie over investeringen, infrastructuur en energie, die aan de vooravond van Barcelona VI, op 1 en 2 december, gehouden zal worden.
De sociale en culturele agenda zal voor een groot deel worden beheerst door het debat over de Stichting, maar er zal zeker ook aandacht worden besteed aan de vorderingen die zijn gemaakt sinds de start van het regionale programma over goed bestuur en versterking van de rechtsstaat, factoren die van fundamenteel belang zijn voor de toekomst van de Euro-mediterrane samenwerking op de terreinen justitie, politie en migratiebeleid. Met name uit het debat over dit laatste onderwerp zal blijken hoe belangrijk een evenwichtige benadering van het beheer van het migratiebeleid is. Als dat goed op de rails wordt gezet, kan het een positieve factor worden voor de sociaal-economische groei van de hele regio.
Daarnaast wordt in Napels, ook weer in verband met de doelstelling het partnerschap dichter bij het grote publiek te brengen, het startschot gegeven voor samenwerking tussen de lagere overheden van de landen van het Middellandse-Zeegebied, een samenwerking waarvoor de volgende interregionale conferentie van Palermo een belangrijk moment zal markeren. In Napels moet ook nota worden genomen van een mechanisme om het maatschappelijk middenveld bij de Conferentie te betrekken: het speciale Forum dat aan de vooravond van de Conferentie in de stad wordt georganiseerd. Het Forum zal openstaan voor een bredere kring van deelnemers en zodanig gestructureerd zijn dat de impact en de bekendheid van de hele exercitie vergroot worden. Tot slot zullen de conclusies worden gepresenteerd van de bijeenkomst van de vertegenwoordigers van de sociale partners, die zojuist onder auspiciën van het Economisch en Sociaal Comité in Malta is gehouden.
Dat alles zal samenkomen in het krachtige signaal dat – daarvan zijn we overtuigd – de Conferentie van Napels zeker zal afgeven. Om die doelstellingen te halen, doen we er alles aan om ervoor te zorgen dat de standpunten van alle Euro-mediterrane partners over deze kwesties bij deze vergadering met elkaar overeenkomen. We doen dat op een pragmatische manier en door te kiezen voor een strategische benadering, zodat uiteenlopende belangen met elkaar in overeenstemming gebracht kunnen worden, met de bedoeling om binnen het nieuwe conceptuele kader van een solidere betrekkingen tussen de twee oevers van het Middellandse-Zeegebied op te bouwen en te onderhouden.
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik meen te kunnen zeggen dat we op de goede weg zijn.
Verheugen,
     Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, dames en heren, het is nu enkele dagen voor de Middellandse-Zeebijeenkomst van de ministers van Buitenlandse Zaken in Napels een gunstige gelegenheid om te spreken over het Euro-mediterrane partnerschap, beter bekend als het proces van Barcelona. Het Parlement heeft door de standpunten die het heeft ingenomen en door de resoluties die het steeds voor de bijeenkomsten van de ministers van Buitenlandse Zaken heeft aangenomen belangrijke bijdragen geleverd aan de ontwikkeling van het partnerschap. Het vormde de drijvende kracht bij de bevordering van de samenwerking tussen de parlementen in het Euro-mediterrane gebied.
De Commissie juicht het toe dat de ingestelde werkgroep het nu eens is geworden over een Parlementaire Vergadering betreffende het Euro-mediterrane partnerschap en de Commissie ziet ernaar uit om deze in Napels in de kring van instellingen van het proces van Barcelona als adviserend lichaam te verwelkomen. Waarom gaat het daarbij? Volgens de Commissie dient de Vergadering het respect voor de mensenrechten en de democratisering in de regio effectief te bevorderen. De mededeling over dit onderwerp die de Commissie in mei heeft doen uitgaan, is door het Parlement en de Raad verwelkomd. We zullen nu met de mediterrane partners de actieplannen bespreken die met financiële middelen uit het MEDA-programma ten uitvoer dienen te worden gelegd om in alle partnerlanden te zorgen voor concrete verbetering op de terreinen mensenrechten en democratie.
Het Euro-mediterraan gebied behoort tot de regio’s in de wereld die het meest zijn blootgesteld aan de bedreigingen van de eenentwintigste eeuw, of het nu gaat om terrorisme, mensenhandel, verdovende middelen, mondialiseringsproblemen of bedreiging van het milieu. Het is belangrijk dat Europa onder deze omstandigheden solidariteit betuigt aan zijn buurregio. Die solidariteit bestaat erin dat wij onze partners helpen deze uitdagingen aan te gaan op een manier die verenigbaar is met het respect voor mensenrechten en democratische beginselen. We kunnen echter niet méér bewerkstelligen dan onze partners zelf willen. En daarom dienen politieke hervormingen een belangrijk onderdeel van het concept te zijn. In de nieuwe -strategiede strategie voor nieuw nabuurschap, waarover vanmiddag in dit Parlement wordt gedebatteerd, wordt heel nauwkeurig aangegeven wat wij kunnen doen om met het oog op politieke en economische hervormingen in de regio meer vooruitgang te boeken. Ik wil er daarom nu niets over zeggen, daarvoor is er vanmiddag voldoende gelegenheid. Ik wil erop wijzen dat wij op een aantal terreinen vooruitgang hebben geboekt; vooruitgang die in Napels wordt beoordeeld en die als fundament moet dienen voor verdere vooruitgang. Ik wil erop wijzen dat de noord-zuidintegratie alleen niet voldoende is. Ook de integratie van de partners onderling moet verder worden gestimuleerd. Ook wat dit betreft is er op een aantal punten vooruitgang geboekt, maar verder inspanningen moeten we zeer zeker aanmoedigen.
Tot slot wil ik nog zeggen dat in ons totale concept de interculturele dialoog een speciale rol moet spelen. De betekenis van de interculturele dialoog is in het kader van het proces van Barcelona al zeer vroeg erkend, en dat is tot uitdrukking gekomen in gemeenschappelijke programma’s ter ondersteuning van de ontwikkeling van het cultureel erfgoed, audiovisuele coproducties of de uitwisseling van jongeren. Voorafgaand aan de bijeenkomst van ministers van Buitenlandse Zaken in Valencia heeft de Commissie het voorstel gepresenteerd, een voorstel dat uiteindelijk ook is aangenomen, om deze programma’s aan te vullen met een zelfstandige Euro-mediterrane stichting voor de dialoog tussen culturen en beschavingen. Het doet mij veel deugd dat een akkoord binnen handbereik ligt, en ik hoop dat men het tijdens de bijeenkomst in Napels ook eens kan worden over de vestigingsplaats van de stichting. Iedere kandidaat-stad Rome, Valetta en Alexandrië heeft zijn eigen verdiensten. Ik wil hier dan ook geen oordeel geven, maar er wel op wijzen dat het van belang is dat de stichting voor midden volgend jaar haar werkzaamheden kan beginnen. Zij zal wezenlijk bijdragen aan verbetering van het imago van het Euro-mediterraan partnerschap, alsmede aan het vergroten van de zichtbaarheid en het belang van het partnerschap voor de bevolking. 
Fiori (PPE-DE ).
    Mijnheer de Voorzitter, de transformatie van het Parlementaire Forum tot Parlementaire Vergadering, die op de agenda staat voor de Top van Napels op 2 en 3 december, is een belangrijke politieke mijlpaal, zoals deze Vergadering bij de ACS-landen al heeft gezien. De Parlementaire Vergadering is een geschikt instrument voor een politieke samenwerking die, juist via parlementaire acties, aan de ene kant de lidstaten herinnert aan hun verantwoordelijkheden en aan de andere kant kracht geeft voor nieuwe acties. De volgende stap in Napels moet zijn dat de Raad snel maatregelen neemt om de besluiten die tijdens de ministeriële Conferentie van Valencia zijn genomen ten uitvoer te leggen, vooral de initiatieven – zowel bilaterale als multilaterale – die zijn gebaseerd op cultuur en dialoog tussen de samenlevingen en die tot doel hebben het nabuurschapsbeleid, dat het fundament vormt voor het evenwicht en de ontwikkeling van het Middellandse-Zeegebied, nieuw leven in te blazen.
De nieuwe institutionele opzet moet er daarnaast toe bijdragen dat er een model voor de werkzaamheden tot stand komt waarvan we allemaal de noodzaak zien. Onze beslissingen moeten praktijkgericht zijn. Op dit punt moeten we een klein uitspreken. Als we denken aan het proces van Barcelona, aan MEDA, aan MEDA II, aan de Conferentie van Valencia, aan de verwachtingen die daardoor zijn gewekt en nog steeds worden gewekt, moeten we vaststellen dat we er niet helemaal in geslaagd zijn alle beslissingen ten uitvoer te leggen. Er is al veel werk verricht, maar is zeker ook nog veel werk dat nog moet worden afgerond. De Vergadering is het voor de hand liggende orgaan om te controleren of we onze doelstellingen hebben gerespecteerd en bereikt, vooral bij de bevordering van de democratie en de rechtsstaat, want bij een werkelijk Euro-mediterraan partnerschap, een samenhangend en doeltreffend partnerschap, moet niet alleen de sociale en economische dimensie volledig geïntegreerd worden, maar ook de naleving en bevordering van de mensenrechten.
Ik noem enkele punten die op de agenda moeten worden gezet en als prioriteiten beschouwd moeten worden. In de eerste plaats: een programma voor een solidaire samenwerking tussen de twee oevers van het Middellandse-Zeegebied bij de bestrijding van terrorisme en de internationale georganiseerde misdaad. We moeten concrete maatregelen nemen, om de, vaak geforceerde, migratiestroom in te dammen, die een tragedie is voor de mensheid. In de tweede plaats moeten we nagaan in hoeverre de ontwikkelingsvormen van de EIB-faciliteit voor het Middellandse-Zeegebied en het Midden-Oosten voldoen als instrument ter ondersteuning van de doelstellingen van de nieuwe strategie, met de financiële deelname van andere landen van het Middellandse-Zeegebied; ik wijs erop dat deze Vergadering een bank in gedachten had als uitvoerend orgaan op dit gebied. In de derde plaats moeten we blijven hameren op de ontwikkeling van zuid-zuidbetrekkingen. De overeenkomst van Agadir vormt naar mijn mening een belangrijk middel om een echte vrijhandelszone te realiseren. In de vierde plaats moeten de procedures van de MEDA-verordening vereenvoudigd worden om de doeltreffendheid van dit project te vergroten. 
Napoletano (PSE ).
   Mijnheer de Voorzitter, de heer Antonione heeft er al op gewezen dat de Conferentie die in Napels wordt gehouden van groot belang is voor de besluiten met betrekking tot de omvorming van het Parlementair Forum tot een echte Parlementaire Vergadering en de oprichting van de Euro-mediterrane bank en de Euro-mediterrane Stichting voor de dialoog tussen de culturen. Ik geloof dat we, naast het werk dat we verrichten met het oog op deze doelstellingen, het Euro-mediterrane beleid opnieuw moeten beoordelen in het kader van het meer algemene nabuurschapsbeleid, waarin de oostelijke en de zuidelijke dimensie eindelijk evenveel aandacht krijgen. Dit is het signaal dat we moeten geven aan onze gesprekspartners. Wij willen dat in de actieplannen de regionale dimensie van het proces van Barcelona wordt versterkt, in die zin dat we ons bezighouden met betrekkingen tussen culturen en mensen, economische en commerciële aspecten, sociale kwesties, rechten en veiligheid. Ik geloof dat we moeten vasthouden aan de complexe aard van het partnerschap, dat in de loop der tijd sterk gecomprimeerd is en enkel en alleen nog gericht is op de dimensie van vrije handel.
Wat de mensenrechten en de democratie betreft, geloof ik dat we moeten onderstrepen dat dit niet zomaar opties zijn; deze aspecten moeten in de strategie en vooral in onze aanpak van de strijd tegen het terrorisme worden geïntegreerd, want om terrorisme te bestrijden moeten we niet alleen de vicieuze cirkel terrorisme en oorlog doorbreken, maar ook de vicieuze cirkel terrorisme en consolidering van autoritaire regimes. Als we dat doen kunnen we, denk ik, ook in deze landen een democratiseringsproces op gang brengen waarbij de rechten van de mens geëerbiedigd worden, zoals ook wordt aanbevolen in het basisverslag van het agentschap van de Verenigde Naties voor ontwikkelingssamenwerking, dat de leidraad moet zijn voor onze betrekkingen met deze landen. 
Vallvé (ELDR ).
   – Mijnheer de Voorzitter, ik verwelkom het door de Europese Commissie voorgestelde nabuurschapsbeleid en het vanmiddag te bespreken verslag als basisinstrument voor Euro-mediterrane samenwerking. Tevens verwelkom ik het initiatief tot omvorming van het Euro-mediterraan Forum tot een Parlementaire Vergadering.
Staat u mij toe, mijnheer de Voorzitter, in het bijzonder te wijzen op de betrekkingen die zouden moeten worden aangegaan of verbeterd met een land in het zuiden van het Middellandse-Zeegebied. Ik bedoel Libië, welk land ik onlangs heb bezocht als leider van een delegatie van mijn fractie.
In de afgelopen maand september zijn voor Libië de sancties van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties opgeheven, terwijl wordt gezocht naar een oplossing voor de kwesties van de schadevergoeding in verband met het UTA-toestel en de aanslag op de Berlijnse discotheek La Belle in 1989. Libië is als waarnemer aanwezig bij het Euro-mediterraan proces van Barcelona en is in het proces niet opgenomen.
Zoals premier Mohamed Ghanem heeft gezegd, volgt Libië een koers van toenemende privatisering en afnemende staatsbemoeienis. Het land heeft zich tevens bereid verklaard illegale immigratie tegen te gaan, een activiteit die moet worden uitgevoerd langs de 2000 kilometer lange mediterrane kust van het land.
De strijd tegen illegale immigratie zal sowieso lastig zijn als er geen sprake is van een doelmatige samenwerking met de lidstaten van de Europese Unie. Wij zijn dan ook van mening dat de Unie haar betrekkingen met Libië dient te heroverwegen. Uiteraard moeten wij daarbij eisen dat het land de mensenrechten eerbiedigt en overgaat tot afschaffing van de doodstraf en afschaffing van amputaties, want die praktijken zijn er nog altijd bij wet toegestaan. 
Boudjenah (GUE/NGL ).
   - Mijnheer de Voorzitter, allereerst is het onmogelijk voorbij te gaan aan het Israëlisch-Palestijnse conflict, omdat het vreselijk dramatisch is voor de bevolking en omdat het elke ontwikkeling van het Euromed-partnerschap verhindert.
Alleen met een rechtvaardige en duurzame oplossing kan in de regio vrede tot stand worden gebracht. Alleen wanneer Israël de militaire bezetting beëindigt en zijn muur van de schande afbreekt en er naast de staat Israël een Palestijnse staat wordt gevormd, kan er vrede komen en een eind worden gemaakt aan de ondraaglijke en moorddadige machinerie waaronder de Palestijnse bevolking in de bezette gebieden en Israëlische burgers lijden.
Een sprankje hoop gloort dankzij wat men inmiddels de Genève-akkoorden noemt, waarover meer dan twee jaar door delegaties onder leiding van Yossi Beilin en Yasser Abed Rabbo is onderhandeld. Het zou een goede zaak zijn wanneer de ministers van Buitenlandse Zaken, die in Napels bijeen zijn, hun steun zouden toezeggen aan dit plan, dat aantoont dat er aan beide kanten mensen zijn die streven naar een rechtvaardige vrede, ook al probeert de politiek, met name de regering-Sharon, het tegendeel te bewijzen. Het Euro-mediterrane kader kan een belangrijke troef vormen voor het scheppen van een klimaat van vertrouwen, waardoor een echte dialoog mogelijk wordt.
Een eerste stap in de goede richting zou zijn dat delegaties van hoog niveau, met name van de Unie en van de Arabische landen, de officiële ondertekening van deze akkoorden op 1 december in Genève zouden bijwonen, aan de vooravond van de ministeriële Conferentie. Een tweede stap zou onmiskenbaar zijn dat de Unie zich tot het uiterste inspant om het Kwartet ertoe te bewegen dit initiatief eveneens te ondersteunen.
Wat betreft de aandachtspunten van de Conferentie in het algemeen is het goed dat Europa belangstelling toont voor zijn toekomstige buren, met name die in het zuiden. Dat geldt ook voor de aankondiging van een stichting voor de dialoog tussen culturen, waarvan de oprichting nog afhangt van het feit of daarvoor voldoende middelen beschikbaar worden gesteld. Dat neemt niet weg dat de beleidslijnen die de Commissie in haar voorbereidende mededeling heeft voorgesteld, verontrustend zijn. Het is namelijk niet zeker of het nieuwe nabuurschapsbeleid voldoende is om “het proces van Barcelona een nieuwe dynamiek te geven”. Omdat deze landen gewoon in de grote Europese markt worden ingelijfd, wordt hun een liberale manier van werken opgedrongen, zonder dat rekening wordt gehouden met hun specifieke kenmerken en de ernstige economische en sociale problemen waarmee zij te kampen hebben.
Hoewel dit model steeds meer wordt bekritiseerd en er zelfs in de Franse voorstellen om het partnerschap nieuw leven in te blazen, gewag wordt gemaakt van “mogelijk zeer destabiliserende gevolgen”, twijfelt de Commissie geen moment aan de weg die zij is ingeslagen. Zonder het onderzoek naar de effecten van de vrijhandelszone, dat zijzelf heeft ingesteld, af te wachten, doet zij juist alle mogelijke moeite de wederzijdse liberalisering van de agrarische sector en de dienstverlening te versterken. De oproep om alles aan de particuliere sector over te laten, is bepaald niet datgene waarop de Middellandse-Zeelanden zitten te wachten.
Dit kortetermijndenken is uitermate gevaarlijk. Uit alles blijkt dat er in het Middellandse-Zeegebied een gemeenschappelijke basis moet worden gecreëerd. Gebeurt dat niet, dan blijven de stigmatisering en de bijna permanente vernedering van met name de Arabische moslimwereld voortbestaan. Samen met de ongelijkheid waarvan sprake is, kan dit er slechts toe leiden dat het religieus fundamentalisme wordt gevoed en dat groepen die steeds gevaarlijker worden, terreurdaden gaan plegen.
Ter afsluiting wil ik nog twee andere uitdagingen noemen. Ten eerste moet het afgelopen zijn met de obsessieve gerichtheid op veiligheid en moet er vrijheid van verkeer komen. Ten tweede moeten er specifieke mechanismen voor de mensenrechten worden ingesteld. Ik verklaar mij solidair met Radhia Nasraoui, een Tunesische advocate, die zeer onlangs opnieuw in hongerstaking is gegaan. 
Mayol i Raynal (Verts/ALE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, nu bijna acht jaar geleden is in Barcelona, de hoofdstad van mijn land, de toenadering tussen de volken aan weerszijden van de Middellandse Zee begonnen. Destijds heeft de verklaring die het begin van dit proces markeerde, ons veel hoop gegeven. Vandaag ziet de situatie er helaas heel anders uit. De internationale context is ernstig verslechterd en een van de grootste crises vindt juist plaats op een van de oevers van deze zee waarover wij bruggen willen slaan. Wat wij in het Catalaans en in het Frans misschien (ontgoocheling) noemen, is tegenwoordig schering en inslag. Nergens zien we verbetering in de levensomstandigheden van de volken van de Maghreb. Op de Andalusische kust spoelen regelmatig de lijken aan van ongelukkige Maghrebijnen die de armoede op hun beruchte vlotten ontvlucht zijn. Deze menselijke tragedie zal pas worden gestopt als wij alle benodigde middelen inzetten om deze volken te helpen zichzelf op sociaal, cultureel en economisch gebied te ontwikkelen. Hier is een buitensporig liberalisme gewoonweg moorddadig en ik ben er niet zeker van of het creëren van een vrijhandelszone de oplossing voor deze problemen is. Ook zien we nergens werkelijke vooruitgang als het gaat om de democratie en de bevordering van het maatschappelijk middenveld. In onze individualistische samenleving wordt eindeloos gehamerd op individuele rechten. En dat is goed! Maar we moeten de collectieve rechten niet vergeten.
Ik wil ook nog even wijzen op de kwestie van de Westelijke Sahara. Ik heb het gevoel dat de markt het hier wel eens zou kunnen winnen van de legitieme rechten van dit volk op zelfbeschikking, ondanks de beloften van de Verenigde Naties. De legitieme vertegenwoordigers van de bevolking in de Sahara aanvaarden nu het nieuwe voorstel voor een oplossing, dat door de speciale gezant van Kofi Annan warm wordt aanbevolen. Marokko, de bezettende macht, is ertegen. Voor alles moeten we van Marokko eisen dat het met dit plan instemt. 
Galeote Quecedo (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, wij kunnen mijns inziens met voldoening vaststellen dat het Europees Parlement zich voortdurend heeft ingezet voor een prioritaire plaats van de Euro-mediterrane betrekkingen binnen het buitenlands beleid van de Europese Unie. Onze agenda van vanmiddag vermeldt de strategie voor een Groter Europa - het verslag-Napoletano. Daarin geven wij aan hoe belangrijk het in strategisch opzicht is om de betrekkingen met onze partners en buren in het Middellandse-Zeegebied van een steviger, completer kader te voorzien.
De Conferentie van Euro-mediterrane ministers van Buitenlandse Zaken van Napels zal in dit verband een doel bereiken dat dit Parlement al geruime tijd nastreeft, namelijk de omvorming van het Euro-mediterrane Forum tot een echte assemblee. Daarmee geven wij een duidelijk signaal af dat wij de betrekkingen op alle terreinen willen verstevigen, en dat ons als basisdoelstelling een goed verloop van de Euro-mediterrane samenwerking voor ogen staat. De nieuwe assemblee zal het immers mogelijk maken toezicht te houden op de juiste toepassing van de associatieverdragen van de Europese Unie met al onze mediterrane partners, een toezicht waarop het Europees Parlement een- en andermaal heeft aangedrongen. Aangezien die verdragen een veelheid aan terreinen bestrijken, en niet louter economische bepalingen bevatten maar eveneens voorwaarden van politieke aard, krijgt de assemblee in feite een politiek toezicht op de wederzijdse betrekkingen tot taak.
Ik denk dat het nu zaak is op een viertal gebieden vooruitgang te boeken. Ten eerste moeten wij voorwaarden scheppen voor een vrije uitwisseling, want hoe dichter wij een vrijhandelszone benaderen, hoe groter onze bijdrage zal zijn tot de sociaal-economische ontwikkeling, waarmee de weg wordt vrijgemaakt voor positieve vormen van synergie.
Ten tweede moet er nu definitief werk worden gemaakt van een Euro-mediterrane culturele stichting, en hopelijk neemt deze Conferentie hieromtrent concrete beslissingen.
Ten derde moeten wij de maffiagroeperingen die zich bezighouden met mensensmokkel harder aanpakken, hetgeen betekent dat wij actiever moeten meedoen aan de bestrijding van illegale immigratie.
Vierde en laatste punt, mijnheer de Voorzitter: wij mogen niet vergeten dat er landen zijn die buiten het proces van Barcelona vallen; ik bedoel Libië en Mauritanië. De delegatie van dit Parlement voor de betrekkingen met de Maghreblanden zal zich daar juist de komende weken en maanden extra mee bezighouden.
Ten slotte ben ik van mening dat er reden is om ons gelukkig te prijzen met deze impuls, die in Napels zijn institutionele beslag krijgt en die ons in staat stelt nieuwe initiatieven te ontwikkelen. 
Terrón i Cusí (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat wij dit debat niet los kunnen zien van onze besprekingen van vanmiddag over de betrekkingen met de nieuwe buurlanden. Dit is het moment bij uitstek om een nieuwe impuls te geven aan die onderdelen van de agenda van Barcelona die de meeste vertraging hebben opgelopen, met name op cultureel en humaan gebied, want die vergen een grote inspanning.
Een onderdeel waarvoor dat mogelijk is, is het personenverkeer en de immigratie, als wij maar in staat zijn de kwestie in al haar complexiteit aan te pakken. Wij zouden de immigratiekwestie moeten aangrijpen voor een versterking van de betrekkingen en de stabiliteit tussen de landen van herkomst en bestemming. Wij zouden een positieve dynamiek moeten creëren met een gunstige uitwerking op de economische activiteit. Dat kan bijvoorbeeld middels de invoering van een concept als “mobiliteit”, maar dan wel op een manier die beter past bij de moderne realiteit dan de rigide, bureaucratische norm die momenteel is voorzien voor het beheer van de immigratie. Wij zouden het concept van de “medeontwikkeling” weer op de agenda moeten plaatsen. Er valt veel te doen op dit gebied: wij zouden voor heel Europa Erasmus-projecten kunnen opzetten en op talloze manieren de plaatselijke samenwerking kunnen ondersteunen.
Vanuit dat algemene perspectief zou het dan wél mogelijk zijn de illegale immigratie doelmatig aan te pakken, tegelijk met de afschuwelijke gevolgen ervan, zoals de lijken die aanspoelen op onze kusten. Op die manier zouden wij de strijd kunnen aangaan met de mensenhandelaars die de illegale immigratie organiseren.
Een nieuwe agenda gebaseerd op de voorstellen van de Commissie en het Griekse en Italiaanse voorzitterschap van vóór de Raad van Thessaloniki inzake de immigratie en de betrokken landen van herkomst, zou de Conferentie in humaan en cultureel opzicht extra kracht geven. En om te bereiken dat de mensen die deel uitmaken van onze maatschappijen kunnen bijdragen tot een stabiele samenleving en tot de promotie van onze waarden, moeten wij ons eveneens sterk maken voor het integratiebeleid. 
Gasòliba i Böhm (ELDR ).
   – Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik zou de aandacht willen vestigen op een belangrijk aspect van de voorbereidingen van de Conferentie in Napels. Ik maak van de gelegenheid gebruik om het Italiaanse voorzitterschap te feliciteren met het feit dat het bijzondere aandacht besteedt - hetgeen overigens niet meer dan logisch is - aan de mediterrane dimensie van het communautair beleid.
De kwestie waarvoor ik uw extra aandacht vraag is de noodzaak de Faciliteit voor Euro-mediterrane investeringen en partnerschap, die is gebaseerd op kredieten van de Europese Investeringsbank, te versterken en toe te passen, om zo particuliere investeringen en particuliere initiatieven te stimuleren.
Als voorzitter van de mediterrane commissie van de Europese Liga voor Economische Samenwerking wijd ik me al vele jaren aan het onderzoeken van de economische oorzaken van de achterstand van de derde landen in het Middellandse-Zeegebied, met als doel de ongelijkheden ten opzichte van de Europese Unie weg te werken. Het is van fundamenteel belang dat wij bij dat streven uitgaan van particulier ondernemerschap en de mogelijkheden benutten die in deze samenlevingen liggen opgesloten.
Mijn fractie is van oordeel dat het gebrek aan evenwicht en de achterstand op sociaal en economisch gebied voor een belangrijk deel kunnen worden bestreden via economische ontwikkeling gebaseerd op het particulier initiatief en ondernemerschap. Vandaar mijn verzoek hieraan bijzondere aandacht te schenken en gehoor te geven aan aanbeveling 7. 
Hernández Mollar (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, in de periode sinds het proces van Barcelona is het hele Middellandse-Zeegebied in beroering geweest vanwege een reeks problemen die niet alleen onopgelost zijn gebleven maar in sommige gevallen bovendien onrustbarende vormen hebben aangenomen.
Ik noem u het conflict in het Midden-Oosten, de uitzichtloze situatie in de Sahara, het volstrekte gebrek aan controle over de immigratiestromen, die bijna dagelijks voor tragediën zorgen langs de kusten van Andalusië en de Canarische Eilanden, de mensensmokkel, de drugshandel en het terrorisme van fanatici, dat niet alleen sommige van onze buren treft maar zich nu ook ten koste van alles een weg zoekt naar Europees grondgebied. Dat zijn enkele van de ernstige kwesties die nadrukkelijk onze aandacht vergen, zeker met het oog op de Conferentie van Napels.
Er zijn gemeenschappelijke problemen en wederzijdse verantwoordelijkheden die beide partijen onder ogen moeten zien. Het immigratievraagstuk is bijvoorbeeld alleen op te lossen als overeenkomstig het verzoek van het Euro-mediterraan Forum van Bari van juni 2002 de landen van herkomst en bestemming hun respectieve verantwoordelijkheden op zich nemen voor het ordelijk verloop van de migratiestromen en de bestrijding van de georganiseerde misdaad die de illegale immigratie bevordert. Voor grenscontrole zijn twee partijen nodig, niet één.
De derde landen in het Middellandse-Zeegebied kunnen rekenen op alle ontwikkelingshulp die zij nodig hebben, en meer dan dat, maar dan moeten hun politieke en administratieve systemen wel transparant zijn en gekenmerkt worden door de eerbiediging van de mensenrechten. Alleen dan zal de parlementaire, politieke dialoog die binnen de nieuwe assemblee plaats moet gaan vinden voldoende soepel en productief verlopen om er zeker van te zijn dat de samenwerking vruchten afwerpt. Helaas is dat in sommige landen momenteel niet het geval, en ik geef er de voorkeur aan, mijnheer de Voorzitter, die niet bij name te noemen. 
Carlotti (PSE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, de hereniging van Europa staat op het punt realiteit te worden, ook al weten we dat er nog veel gedaan moet worden. Voor onze ogen wordt een bladzijde in de geschiedenis omgeslagen. Op de volgende pagina bevindt zich het Middellandse-Zeegebied. De komende dertig jaar zien wij ons gesteld voor de uitdaging om een geïntegreerd geheel te maken van de bijna 900 miljoen vrouwen en mannen tellende bevolking in dit gebied. Om deze nieuwe uitdaging te kunnen aangaan, hebben wij echte ambitie en instrumenten voor een dialoog nodig. Het instrument voor een politieke dialoog dat wij nodig hebben, is de Euro-mediterrane Parlementaire Vergadering, die door de Conferentie in Napels moet worden opgericht. Alleen via een politieke dialoog kan namelijk een werkelijk evenwichtig, diepgaand en duurzaam partnerschap worden gerealiseerd. Met het oog daarop was al in 1998 het Euro-mediterraan Parlementair Forum in het leven geroepen. Vanwege de informele structuur ervan is dit forum echter een machteloze getuige gebleven, die te veel afhankelijk is van de grillige internationale actualiteit en geheel in beslag wordt genomen door de gebeurtenissen in de brandhaard die Midden-Oosten heet.
In Napels moet dit forum een echte parlementaire vergadering worden, zodat het een nieuwe democratische legitimiteit verkrijgt. Dan kan het zijn taak als instrument voor een dialoog voor vrede, stabiliteit en regionale ontwikkeling volledig vervullen. Ik ben ervan overtuigd dat het zelfs nog meer zal zijn dan dat, omdat het ook een nieuw vertrekpunt zal vormen voor alle Euro-mediterrane betrekkingen. Het is de gelegenheid bij uitstek om een nieuwe ambitie voor het zuiden te verwezenlijken. De Unie lijkt zich daar vandaag eindelijk van bewust te zijn geworden nu zij tracht invulling te geven aan wat men nabuurschap noemt. Laten we echter geen verkeerde doelstellingen kiezen. Goede buren eren en waarderen kan betekenen dat zij nooit deel gaan uitmaken van de familie. De tijd is voorbij dat we het zuiden aan het lijntje kunnen houden. De vrijhandelszone en het credo “Alles behalve de instellingen”, dat tot op heden de Euro-mediterrane betrekkingen bepaalde, behoren tot het verleden. Op het politieke vlak moeten wij het toekomstige gemeenschappelijke kader van de Euro-mediterrane betrekkingen tot stand brengen, een vrije unie naar het voorbeeld van de Raad van Europa, die gebaseerd is op gemeenschappelijke doelen en gedeelde waarden: de gemeenschappelijke veiligheid, de scheiding van kerk en staat, de rechtsstaat en de democratie. Op economisch gebied moeten we voor het Middellandse-Zeegebied een echt Marshall-plan introduceren om daadwerkelijk handen en voeten te geven aan de gedeelde welvaart die in de verklaring van Barcelona reeds als doelstelling werd genoemd. 
De Voorzitter.
   Gezien het tijdstip heeft commissaris Verheugen ervan afgezien nogmaals het woord te nemen. Wij betreuren dat, maar tegelijkertijd bedanken we hem hiervoor.
Ik deel u mede dat er overeenkomstig artikel 37, lid 2 van het Reglement vijf ontwerpresoluties zijn ingediend.(1)
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.


Kratsa-Tsagaropoulou (PPE-DE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, namens de Fractie van de Europese Volkspartij en Europese Democraten wil ik vragen de stemming over het verslag van mevrouw Smet uit te stellen tot de eerste plenaire vergadering van december. De reden is dat in het verslag een paragraaf 13 zal worden opgenomen waarvan de vertaling in de verschillende talen echter heel laat klaar was, en de fracties zouden graag de mogelijkheid hebben om amendementen in te dienen of een stemming in onderdelen aan te vragen. Wij hadden daarvoor niet voldoende tijd, aangezien wij hier de procedure van artikel 110 bis volgen. Daarom verzoeken wij de stemming uit te stellen tot de eerste plenaire vergadering van december. Dan hebben de verschillende fracties de tijd om een verzoek tot stemming in onderdelen over deze paragraaf in te dienen. 
De Voorzitter.
   – Overeenkomstig het Reglement vraag ik of er een afgevaardigde is die zich wil uitspreken voor dit verzoek betreffende het verslag en of er een afgevaardigde is die zich wil uitspreken tegen het verzoek. 
Karamanou (PSE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, als voorzitter van de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen ben ik van mening dat de correcte procedure is gevolgd en dat de stemming niet moet worden uitgesteld. Wij moeten over dit verslag stemmen. Wij stemmen dus niet in met het verzoek tot uitstel van mevrouw Kratsa-Tsagaropoulou. 

Mayol i Raynal (Verts/ALE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ik wil het Parlement graag wijzen op het probleem waarop ik gisteren ben gestuit. Ik had gevraagd tussen 15.30 en 16.00 uur over de perszaal te mogen beschikken om de zaak uiteen te zetten van de Catalaanse onafhankelijkheidsstrijders die ’s morgens voor het Europees Hof voor de Rechten van de Mens moesten verschijnen in verband met vermeende martelingen door de staat…
De Voorzitter.
   – Neemt u mij niet kwalijk, mijnheer Mayol i Raynal, maar ons Reglement schrijft duidelijk voor dat u zich voor dit soort zaken moet wenden tot de quaestoren en niet tot de plenaire vergadering. Indien u de plenaire vergadering van iets op de hoogte wilt stellen kan daarvoor plaats worden ingeruimd aan het begin van de zitting. Met uw welnemen, ik kan voor dit soort verklaringen de stemming niet onderbreken. 
Lisi (PPE-DE ),
   -Mijnheer de Voorzitter, ik wil de Vergadering er alleen op wijzen dat, om verwarring over de scheikundige formules en afkortingen te voorkomen, de Engelse versie van bijlage 1, deel 1, aangehouden moet worden. 
De Voorzitter.
   – Het zal doorgegeven worden aan de taaldiensten, maakt u zich niet ongerust, mijnheer Lisi.
Paasilinna (PSE ),
   . – Mijnheer de Voorzitter, ik zou graag duidelijk willen maken dat enkele amendementen van de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie zijn ingetrokken, zoals is aangegeven op de lijst. Ik doel op de amendementen 11 en 12. 
De Voorzitter.
   – Volgens de lijsten zijn bepaalde amendementen, te weten de amendementen 11 en 12, inderdaad ingetrokken. Ze maken dus geen deel uit van het betreffende compromispakket.
Verheugen,
   .  Mijnheer de Voorzitter, de Commissie is zich ten zeerste bewust van de opvattingen van het Parlement aangaande deze kwestie en neemt deze ook werkelijk zeer serieus. De instelling voert momenteel een grondig onderzoek uit naar deze zaak en de passende interne procedures. Op basis daarvan zal mijn collega mevrouw De Palacio in de nabije toekomst een aanbeveling doen aan het college van leden van de Commissie. Zij wil dat ik u ervan verzeker dat wij onze verplichtingen zoals vastgelegd in de kaderovereenkomst volledig zullen nakomen. U zult spoedig worden ingelicht over het besluit van de Commissie. 

Adam (PSE ),
   . – Mijnheer de Voorzitter, dit verslag is door de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling met algemene stemmen goedgekeurd. Het heeft tot doel de traceerbaarheid te vergroten ingeval er een ziekte uitbreekt, zoals recentelijk mond- en klauwzeer.
De Landbouwcommissie is van mening dat zowel de controlesystemen voor kudden als het door de Commissie voorgestelde individuele controlesysteem zouden moeten worden toegestaan. Dit is het belangrijkste punt waarop wij met de Commissie van mening verschillen. Het voorstel van de Landbouwcommissie houdt in dat de lidstaten systemen kunnen toepassen die in overeenstemming zijn met hun eigen methoden voor de schapenhouderij.
Tijdens het debat van gisterenavond is commissaris Byrne geen duimbreed opgeschoven in de richting van ons standpunt. Wij zijn het met de Commissie eens dat de traceerbaarheid verbeterd moet worden, maar het punt dat een wig drijft tussen ons is dat harmonisatie van het doel niet automatisch harmonisatie van de methode inhoudt.
In tegenstelling tot de Commissie is het Italiaanse voorzitterschap ons zeer ter wille geweest, en het standpunt van de Landbouwcommissie wordt nu dan ook grotendeels onderschreven door de Raad. Om deze redenen zijn we, na vanochtend intensieve procedurele besprekingen te hebben gevoerd met de fracties en in het bijzonder de heer Parish, de schaduwrapporteur van de Fractie van de Europese Volkspartij, overeengekomen dat we in deze kwestie tot een akkoord moeten komen tijdens het Italiaanse voorzitterschap.
Als het Parlement vanochtend de unanieme goedkeuring in de commissie zou laten volgen door een unaniem besluit ten gunste van het verslag, is dat het krachtigste politieke signaal dat we zouden kunnen afgeven. 
De Voorzitter.
   – Uitstekend, ik maak uit uw verklaring op, mijnheer Adam, dat hiermee alle verzoeken om terugverwijzing van de baan zijn. Wij gaan dus overeenkomstig uw verzoek over tot de stemming.
De Voorzitter.
   – Dames en heren, ik heb het genoegen u mede te delen dat een door haar voorzitster, mevrouw Naomi Blumenthal, geleide delegatie van de Knesset voor de betrekkingen met het Europees Parlement op de officiële tribune heeft plaatsgenomen.
Namens het Parlement heet ik mevrouw Blumenthal en de leden van haar delegatie van harte welkom. Ik wil het belang onderstrepen dat wij met name gezien de huidige omstandigheden hechten aan dit bezoek. De dramatische gebeurtenissen waarmee de Israëlische en Palestijnse burgers dagelijks geconfronteerd worden, maken het belangrijker dan ooit dat beide partijen de dialoog hervatten, een dialoog die het Europees Parlement altijd heeft aangemoedigd. Zonder in te willen gaan op de details van het conflict dat uw regio al zo lang teistert, hoop ik daarom dat de betrekkingen die u met de leden van het Europees Parlement zult aangaan vruchtbare resultaten zullen opleveren. Ik hoop dat de betrekkingen zullen uitmonden in een betere wederzijdse informatie-uitwisseling, waarmee een bijdrage geleverd kan worden aan het scheppen van de omstandigheden voor het bereiken van een rechtvaardige en duurzame vrede tussen alle betrokken partijen, zodat er een einde gemaakt kan worden aan dit eeuwig voortslepende conflict dat de gehele regio aantast en dat dagelijks het leven kost aan onschuldige Israëliërs en Palestijnen.
Mijnheer Cappato, aan de orde zijn de stemmingen. Daar wil ik voortzetting aan geven als u het niet erg vindt. Vooral met het oog op de verklaring die ik zojuist heb afgelegd wens ik geen discussie te openen.

De Voorzitter.
   –Gezien het tijdstip, dames en heren, stel ik voor om de stemmingen te onderbreken. Ze worden onmiddellijk na de plechtige vergadering hervat.
Het woord is aan de heer Chichester. 
Chichester (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, er heerst enige verwarring over de reden voor het verzoek om twee keer over dit specifieke verslag-Karlsson te stemmen voor verwerping. Kunt u ons opheldering verschaffen over deze situatie? 
De Voorzitter.
   – In orde, u krijgt alle antwoorden die u zoekt.
Voor het moment onderbreek ik de vergadering enkele minuten in afwachting van de plechtige vergadering.
(1) 

Liese (PPE-DE ),
   . – Mijnheer de Voorzitter, we zijn nu aangeland bij de stemming over amendement 24, het beroemde Nisticò-compromis. Er hebben zich hier enkele vertaalproblemen voorgedaan. Ik zou graag willen opmerken dat de Engelse versie de correcte versie is. 
De Voorzitter.
   – Wij hebben goede nota genomen van uw opmerking, hoewel ik er niet zeker van ben dat er in het Engels wordt vergaderd.
Liese (PPE-DE ),
   – Mijnheer de Voorzitter, ik moet helaas constateren dat mijn pogingen om een compromis te sluiten dat ook bij de Raad op instemming had kunnen rekenen, mislukt zijn. Daarom moet ik mij helaas distantiëren van de uitslag van de stemming en verzoek ik de collega’s tegen het verslag te stemmen.
De Voorzitter.
   – In orde, wij nemen nota van uw verklaring, mijnheer Liese.

Arvidsson, Cederschiöld, Grönfeldt Bergman, Stenmarck en Wachtmeister (PPE-DE ),
    De afvaardiging van de Zweedse conservatieve partij in het Europees Parlement heeft vandaag voor het verslag gestemd over de schending van de rechten van de vrouw en de internationale betrekkingen van de Europese Unie. Voor ons staat buiten kijf dat mannen en vrouwen dezelfde rechten hebben.
Vrijhandel is de beste weg naar welvaart. Het is een goede zaak dat de Europese Unie handels- en ontwikkelingsovereenkomsten met andere landen sluit. Ook vinden wij het positief dat deze overeenkomsten clausules bevatten over democratie en mensenrechten, zodat zij kunnen bijdragen aan het verbeteren van de situatie van de mensen in deze landen.
Wij willen niet dat dit verslag de indruk wekt dat het Europees Parlement voor handelsboycots is tegen landen die niet volledig voldoen aan de clausules over democratie en mensenrechten. Handelsboycots hebben doorgaans een negatief effect op kwetsbare groepen in arme landen. 
Figueiredo (GUE/NGL ),
    Het verslag heeft voornamelijk betrekking op de ACS-landen, in het kader van de Overeenkomst van Cotonou, en op de mediterrane landen, in de context van de Verklaring van Barcelona. Het behandelt met name fysiek geweld in moslimlanden (genitale verminking, verminking met zuren, openbare tuchtiging, steniging, zogenaamde eremoorden, gedwongen huwelijken en verbranding). Aan de situatie in de rest van de wereld wordt geen aandacht besteed.
Wij vinden het een goede zaak dat de lidstaten wordt verzocht bij het onderzoeken van aanvragen voor toekenning van de vluchtelingenstatus rekening te houden met vervolgingen en/of de angst voor vervolgingen op grond van geslacht. Dat voorstel geniet onze volle steun.
Ook de oproep tot de lidstaten om specifieke wetgeving aan te nemen waarin genitale verminking verboden wordt, draagt onze goedkeuring weg. Tegelijkertijd dringen wij echter aan op de noodzaak van een actief beleid voor sociale integratie van deze gemeenschappen, met name inzake huisvesting, gezondheidszorg, onderwijs en opleiding.
Het is van wezenlijk belang dat er meer middelen worden vrijgemaakt voor samenwerking met relevante instellingen en niet-gouvernementele organisaties die in derde landen opereren en ter plekke informatie inwinnen over geweld tegen vrouwen. Bovendien moeten er meer ontwikkelingsprogramma’s worden opgezet, met name ten behoeve van de emancipatie van vrouwen. 

Fatuzzo (PPE-DE ).
   Mijnheer de Voorzitter, het verslag van de heer Lisi heeft betrekking op de beheersing van de gevaren van ongevallen in verband met de circulatie van bepaalde gevaarlijke stoffen, vooral in de mijnbouw en bij het vervoer van deze producten. Ik kon natuurlijk niet tegen dit verslag stemmen, ik heb dus voor gestemd, maar ik wil de heer Lisi de volgende vraag voorleggen: is de euro ook niet een gevaarlijke stof, moet die ook niet worden opgenomen in de lijst van gevaarlijke stoffen waartegen we ons moeten beschermen? Neemt u mij niet kwalijk, mijnheer de Voorzitter, maar in Italië heeft de omloop van de euro helaas geleid tot hogere kosten voor alle werkenden en gepensioneerden, want de prijzen zijn merkbaar gestegen. 
Ribeiro e Castro (UEN ),
    Ik onderschrijf dit verslag van de heer Lisi, waarin ons wordt aanbevolen de gemeenschappelijke ontwerptekst van het bemiddelingscomité aan te nemen. Doel is de modernisering van de richtlijn van de Raad betreffende de beheersing van de gevaren van zware ongevallen waarbij gevaarlijke stoffen zijn betrokken.
Het is met name een goede zaak dat de amendementen van het Europees Parlement zijn overgenomen waarin wordt voorgesteld om:
- het toepassingsgebied van de richtlijn uit te breiden tot gevaarlijke stoffen zoals kaliumnitraat, een substantie die de oorzaak was van de explosie in een fabriek in Toulouse in 2001, waarbij dertig doden vielen en ongeveer tweeduizend mensen gewond raakten;
- te zorgen voor een betere opleiding van al het personeel dat in mogelijk gevaarlijke inrichtingen werkzaam is, met inbegrip van het personeel van onderaannemers, waarbij prioritaire aandacht moet worden besteed aan noodmaatregelen bij ongevallen;
- het publiek beter te informeren en een databank voor ruimtelijke ordening op te zetten waarmee de verenigbaarheid van gevaarlijke inrichtingen en kwetsbare gebieden kan worden geëvalueerd;
- exploitanten van gevaarlijke inrichtingen te verplichten veiligheidsrapporten met kaarten, afbeeldingen of gelijkwaardige beschrijvingen op te stellen die toegankelijk moeten zijn voor het publiek.
Aangezien er in de gemeenschappelijke ontwerptekst, die veel verder gaat dan wij in tweede lezing hadden kunnen verwachten, aanzienlijke verbeteringen zijn aangebracht, steun ik ...

Fatuzzo (PPE-DE ).
   Mijnheer de Voorzitter, vannacht heb ik opnieuw gedroomd over Fatuzzo de matroos die in 1963 en 1965 op de cruiseboten tussen New York en de Bahama’s voer.Over het verslag van mevrouw Miguélez Ramos betreffende de verbetering van de beveiliging van schepen en havenfaciliteiten kan niemand beter dan ik, matroos in 1963, een goed advies geven. Het advies dat ik heb gekregen is echter dat er nog een amendement nodig is: waarom stelt mevrouw Miguélez Ramos de volgende keer niet voor dat werkenden die met pensioen gaan een gratis cruise wordt aangeboden? 
Figueiredo (GUE/NGL ),
    Met deze verordening moeten de amendementen die door de Internationale Maritieme Organisatie zijn goedgekeurd en in een nieuw hoofdstuk van het Internationaal Verdrag voor de beveiliging van mensenlevens op zee (SOLAS-Verdrag) zijn opgenomen, worden omgezet in Gemeenschapsrecht. Dit initiatief is een gevolg van 11 september. Het beantwoordt met name aan de noodzaak om schepen beter te beveiligen en de maritieme beveiliging tegen mogelijke aanslagen te versterken. Doel is te waarborgen dat de internationale maatregelen die in het kader van de IMO zijn aangenomen op uniforme wijze worden toegepast op het binnenlandse zeescheepvaartverkeer in de Europese Unie.
De wijziging van het SOLAS-Verdrag en van deel A van de ISPS-Code betreft bepalingen met een bindend karakter die door de lidstaten op verschillende manieren kunnen worden geïnterpreteerd en aangepast. Deel B van dezelfde Code bestaat uit aanbevelingen. De Europese Commissie stelt echter voor enkele van deze aanbevelingen om te zetten in bindende bepalingen. De lidstaten mogen slechts specifieke maatregelen nemen ten aanzien van havens waar incidenteel internationaal verkeer wordt afgehandeld. Er wordt echter voorzien in de mogelijkheid om schepen die binnen een lidstaat of tussen twee of meer lidstaten een geregelde dienst onderhouden vrij te stellen van verplichte veiligheidscontroles vóórdat ze een haven binnenvaren. De lidstaten worden verplicht een nationaal plan vast te stellen voor de tenuitvoerlegging van de verordening.
Bovendien wordt de verantwoordelijkheid voor de beveiliging van schepen en havenfaciliteiten overgelaten aan één nationale autoriteit en wordt de Commissie belast met toezichthoudende en evaluerende taken. Het is de bedoeling dat zij daarbij geassisteerd wordt door het Europees Agentschap voor maritieme beveiliging
Ribeiro e Castro (UEN ),
    De Commissie heeft dit voorstel gepresenteerd om de maatregelen die in het kader van de algemene vergadering van de Internationale Maritieme Organisatie zijn aangenomen om te zetten in Gemeenschapsrecht. De definitieve versie van deze voorstellen werd op 12 december 2002 aangenomen door de Diplomatieke Conferentie inzake maritieme veiligheid van de regeringen die het Internationaal Verdrag voor de beveiliging van mensenlevens op zee (SOLAS-Verdrag van 1974) hebben ondertekend. Dat is een bijzonder belangrijk verdrag.
In de praktijk komt het erop neer dat de beginselen die op het luchtvervoer van toepassing zijn naar het zeevervoer worden overgeheveld. Het voorstel verplicht de lidstaten een nationaal veiligheidsplan op te stellen dat voorziet in maritieme veiligheidsvoorschriften. Bovendien moeten zij één centrale nationale autoriteit aanwijzen die verantwoordelijk is voor de maritieme beveiliging en belast wordt met een specifieke taak, namelijk het waarborgen van de veiligheid van schepen via de afgifte van certificaten.
Ik ben mij bewust van de enorme kwetsbaarheid van deze sector. Bovendien stel ik vast dat de veiligheidsmaatregelen die in het verslag worden genoemd betrekking hebben op de wisselwerking tussen schepen en havenfaciliteiten, op de interface schip/haven, maar niet op de havens zelf. Daarom roep ik de Commissie op haar plan door te zetten en een wetgevingsinitiatief te presenteren waarin de beveiliging van de communautaire havens wordt gereguleerd.
Ik deel de bezorgdheid van de rapporteur over de financiële gevolgen van deze veiligheidsmaatregelen. Samen met haar verzoek ik de Commissie hierover een studie voor te leggen.
Ik heb voor het verslag gestemd. 
Vachetta (GUE/NGL ),
   - Als het gaat om veiligheid kan er geen sprake zijn van uitzonderingen of slap gedogen. Het zeevervoer moet verlost worden van het profijtdenken op grond waarvan naar de hoogst mogelijke winst wordt gestreefd. Er moet een andere Internationale Maritieme Organisatie komen die respect heeft voor de sociale behoeften, de werknemers en het milieu. Er zijn meer verordeningen en meer dwingende internationale wetgeving nodig en het varen onder goedkope vlag moet in de ban worden gedaan. Door de schipbreuk van de olietanker nauwelijks een jaar geleden en de gevolgen daarvan voor mens, maatschappij en milieu worden we er van La Coruña tot Calais dagelijks aan herinnerd dat dit broodnodig is.
Mijn prioriteit is niet de strijd tegen het terrorisme, maar die tegen zeevervuilers. Ik heb alle amendementen gesteund die als doel hadden in de verordening bepalingen op te nemen ter versterking van de veiligheidsmaatregelen in de communautaire havens. Hetzelfde geldt voor de amendementen op grond waarvan alle betrokken medewerkers onder de verordening zouden vallen, niet alleen het zeevarend personeel maar ook al degenen die incidenteel in het havengebied werken, en voor de amendementen op grond waarvan de werkingssfeer van de verordening wordt uitgebreid tot schepen die containers, aardolieproducten en gevaarlijke stoffen vervoeren. Daarom heb ik voor dit verslag gestemd. 

Fatuzzo (PPE-DE ).
   In het verslag van de heer Paasilinna wordt gevraagd om de oprichting van een Europees Agentschap voor netwerk- en informatiebeveiliging, duidelijk vooral gericht tegen IT-piraten, computerpiraten en piraten van elektronische communicatielijnen. Ik geloof echter, mijnheer de Voorzitter, dat het verslag van de heer Paasilinna erop vooruit zou zijn gegaan met een amendement voor betere beveiliging tegen de piraten die geld van werkenden afnemen, geld dat voor hen, voor hun pensioen opzij gelegd zou moeten worden. Het zou dus beter zijn als er maatregelen werden genomen tegen piraterij van IT-netwerken én tegen piraterij ten koste van gepensioneerden. 
Bordes, Cauquil en Laguiller (GUE/NGL ),
   - Op dit moment bereidt de Raad de oprichting voor van een agentschap dat zal worden belast “met netwerk- en informatiebeveiliging”. De initiatiefnemers maken zich vooral zorgen over wat zij “het bedrijfsleven” noemen en over de bescherming van dit kleine wereldje tegen de “computercriminaliteit”.
Voor sommige elementen van het genoemde “bedrijfsleven” zal dit waarschijnlijk financiële gevolgen hebben omdat het agentschap een beroep op hen zal doen om deze informatiebeveiliging te realiseren.
Uiteraard zijn wij niet tegen een betere informatiebeveiliging. Omdat wij ons echter niet druk maken over de bescherming van zakengeheimen in relaties tussen particuliere ondernemingen, hebben wij ons van stemming onthouden. 
Ribeiro e Castro (UEN ),
    Ik heb voor dit voorstel gestemd.
Het wordt steeds noodzakelijker dat de veiligheid van zowel openbare als particuliere communautaire netwerken wordt vergroot. Dat is sinds de “explosie” van internet een van de grote zorgpunten van de burgers, ondernemingen en economische actoren in het algemeen. De haast oneindige hoeveelheid informatie die op internet beschikbaar is en de spectaculaire overdrachtscapaciteit hebben bij de beheerders een zekere laksheid en onoplettendheid teweeggebracht. Zoals wij weten, vormen die twee eigenschappen een vruchtbare voedingsbodem voor criminele praktijken, die vaak tot doel hebben het systeem te beschadigen en zo de betrouwbaarheid en de veiligheid ervan op de proef stellen.
In het voorstel van de Commissie staat het volgende vermeld: "Het Agentschap moet in staat zijn hulp te bieden bij de toepassing van communautaire maatregelen met betrekking tot netwerk- en informatiebeveiliging. De hulp die het Agentschap biedt zal de interoperabiliteit van informatiebeveiligingsfuncties in netwerken en informatiesystemen helpen waarborgen en zodoende een bijdrage leveren aan de werking van de interne markt." Ik ben het daar volkomen mee eens.
Ik ben tevens van oordeel dat dit agentschap actief moet zoeken naar oplossingen voor problemen die verband houden met computercriminaliteit. Daarbij moet uiteraard extra aandacht worden besteed aan de risicosituatie en de bijzondere kwetsbaarheid van onze kinderen. 

Alavanos (GUE/NGL ),
   - Het voorstel voor een aanbeveling van de Raad met betrekking tot kankerscreening is zeer belangrijk voor de voorlichting en educatie van de bevolking, het vergroten van het bewustzijn met betrekking tot symptomen die een waarschuwing zouden moeten zijn, vroegtijdige diagnose en effectievere behandelingen.
In dit voorstel staan voorstellen voor mammografisch onderzoek voor vrouwen van 50-69 jaar, tests op occult bloed in ontlasting voor de leeftijdsgroep van 50-74 jaar en pap-uitstrijktests voor de leeftijdsgroep van 20-30 jaar. Daarnaast zijn echter ook andere urgente maatregelen nodig. Zo moeten er speciale programma´s worden opgesteld voor geselecteerde werkplekken waar het kankerrisico vanwege de omgeving groot is. Een andere belangrijke maatregel is de opstelling van speciale programma´s en screening op universiteiten en meer in het algemeen in het hoger onderwijs, opdat waakzaamheid ten aanzien van kanker reeds op jonge leeftijd een noodzakelijke “routine” wordt. 
Caudron (GUE/NGL ),
   - Kanker is een vreselijke ziekte die miljoenen Europeanen en nog meer andere mensen op onze planeet treft.
Ik heb altijd gezegd en ik doe het nu opnieuw, dat onze maatschappij gezien de omvang en de ernst van deze ziekte onvoldoende kredieten voor onderzoek, behandelingsmiddelen en begeleiding van patiënten beschikbaar stelt.
Screening maakt daar deel van uit en daarom steun ik deze vorm van onderzoek, maar daarmee worden niet alle problemen opgelost.
Als de ziekte eenmaal opgespoord is, moet er een behandeling volgen om de zieke te genezen. 
Queiró (UEN ),
    Ongeveer één op de vier Europeanen (circa één miljoen per jaar) zal het slachtoffer worden van kanker. Dat is een zeer ernstig probleem, niet alleen op menselijk vlak, voor de kankerpatiënten en hun familie, maar ook op financieel vlak, aangezien de diagnose, behandeling en nazorg van deze ziekte heel wat geld kosten. Daarom is kankerbestrijding via het programma "Europa tegen kanker", dat in 1985 is opgezet, sinds lang een van de prioritaire aandachtspunten van de Europese Unie.
De rapporteur, mijn collega en vriend de heer Mussa, die tijdens de debatten kon rekenen op de enthousiaste steun van de schaduwrapporteurs van de verschillende fracties, is van oordeel dat "het beleid op vier punten moet worden toegespitst:
a) gezondheidsvoorlichting en -educatie voor de Europese burger;
b) toepassing van screeningtests die hun deugdelijkheid hebben bewezen;
c) periodieke controles op de kwaliteit van de screening;
d) een onderzoek naar de toepasbaarheid van nieuwe screeningmethodes.
Het door de Commissie voorgestelde besluit stelt Europa in de gelegenheid met vereende krachten de strijd aan te binden met de veel voorkomende, wreedaardige en sociaal destructieve ziekte die kanker heet. Het urgente karakter van een Europese strategie tegen kanker wordt extra onderstreept door alarmerende epidemiologische gegevens ".
In deze omstandigheden heb ik dan ook met geestdrift voor het verslag gestemd. Deze aanbeveling is weliswaar niet juridisch afdwingbaar, maar zij belichaamt een effectieve politieke prioriteit. 
Ribeiro e Castro (UEN ),
    Ik feliciteer de heer Mussa van harte met het voortreffelijke verslag dat hij heeft opgesteld over een kwestie die ons ten zeerste verontrust: kanker en tijdige opsporing van kanker. Deze vreselijke ziekte, die een van de voornaamste doodsoorzaken vormt, treft vele burgers en indirect ook hun familie. Bovendien zijn er studies gepubliceerd waaruit blijkt dat één op de vier Europeanen het slachtoffer van kanker zal worden.
Ofschoon het hier gaat om een aanbeveling en de tekst dus geen juridisch bindend karakter heeft, moet dit voorstel beschouwd worden als een politieke prioriteit. De stemming die in de plenaire vergadering heeft plaatsgevonden is daarvan een sprekend bewijs: 528 stemmen voor en slechts 6 tegen.
Het verheugt mij dat ook de bevoegde commissie haar steun heeft verleend aan deze tekst, en met name aan het voorstel om secundaire preventiemaatregelen in te voeren die een vroegtijdige diagnose mogelijk maken, zodat therapieën kunnen worden gebruikt die minder agressief zijn en dus beter worden verdragen.
Verder vind ik het een goede zaak dat er resoluut wordt gekozen voor een aanpak waarbij de bevolking wordt geleerd niet angstig maar doelbewust met screeningprogramma’s om te gaan. Het voorstel om een voorlichtingscampagne op te zetten en mensen te leren zelf hun diagnose te stellen ligt in dezelfde lijn. 

Fatuzzo (PPE-DE ).
   Het verslag van de heer Adam, mijnheer de Voorzitter, gaat over de identificatie en registratie van schapen en geiten. Ik heb voor gestemd: het is zeker positief de levensloop van schapen en geiten vast te leggen, maar de wens die een gepensioneerde burger mij heeft toevertrouwd is dat Europa zich ook bezighoudt – en ik hoop dat de heer Adam dat hierna zal doen – met de registratie en het behoud van de pensioenpremies die door werkenden worden gestort, premies die maar al te vaak – in ieder geval in Italië, maar ik ben bang ook in andere Europese landen – onderweg verloren gaan, niet meer worden teruggevonden, waardoor werkenden een lager pensioen krijgen dan waarop ze recht hebben. We moeten het zo zien te regelen dat ook de gewerkte jaren in de loop van het leven worden geregistreerd en vastgelegd. 
Figueiredo (GUE/NGL ),
    Met dit voorstel voor een verordening wordt een antwoord geboden op het probleem van de registratie en opsporing van de verplaatsingen van schapen en geiten. Doel is de identificatie van geïnfecteerde dieren bij het uitbreken van epidemieën te vergemakkelijken. Het Europees Parlement heeft reeds op 17 december 2002 een resolutie op basis van het verslag van de Tijdelijke Commissie mond- en klauwzeer aangenomen waarin wordt aangedrongen op de ontwikkeling van een identificatiesysteem. Het gaat hier uiteraard om belangrijke maatregelen, maar zij bieden helaas geen oplossing voor de problemen die inherent zijn aan ons landbouwmodel. Daarom is het absoluut noodzakelijk dat het vervoer, en met name de export, van levende dieren tot een minimum wordt beperkt; dat er maatregelen worden genomen om te voorkomen dat de lokale slachthuizen verdwijnen; dat plaatselijke productie en het gebruik van korte distributiecircuits gestimuleerd worden; dat er, in tegenstelling tot wat er nu gebeurt, geïnvesteerd wordt in veterinaire controlemechanismen; en dat er rekening wordt gehouden met de problemen die voortvloeien uit de afschaffing van de binnengrenzen.
In deze verordening worden drie kwesties aan de orde gesteld die van essentieel belang zijn voor de producenten, en met name voor de kleine producenten: de proportionaliteit van de administratieve en bureaucratische last, de uitvoerbaarheid van de vastgestelde termijnen en de betaling van de kosten. Er worden enkele vereenvoudigingen aangebracht in het systeem: verlenging van de uitvoeringstermijnen, coparticipatie van de Gemeenschap in het toekomstige elektronische identificatiesysteem en financiering door de Gemeenschap van alle kosten die verbonden zijn aan de implementatie van de individuele identificatiesystemen. Dat is de enige manier om te voorkomen dat steeds meer producenten zich uit deze activiteit terugtrekken. 
Ribeiro e Castro (UEN ),
   . Het voorstel voor een verordening voorziet in een individueel en partijgewijs identificatiesysteem voor de betrokken dieren en het opent de weg naar het gebruik van elektronische identificatie. Doel is het huidige identificatiesysteem te verbeteren en een elektronisch registratiesysteem voor verplaatsingen van schapen en geiten te ontwikkelen om een snelle en nauwkeurige traceerbaarheid te waarborgen, hetgeen van essentieel belang is om ziekten en mogelijke problemen of incidenten die gevolgen hebben voor de volksgezondheid onder controle te houden.
De doeltreffendheid van deze technologie is nog niet voldoende bewezen in alle lidstaten en bovendien is het nog niet duidelijk of zij in alle situaties nuttig en rendabel is. Daarom vind ik dat de Commissie in elk geval een verslag moet voorleggen over de opgedane ervaringen. Daarin moet een analyse worden gemaakt van de economische gevolgen voordat het elektronische identificatiesysteem algemeen en verplicht wordt ingevoerd.
Het verheugt mij dat de rapporteur pleit voor een adequaat en uitvoerbaar voorstel. Zijn amendementen dragen dan ook mijn goedkeuring weg. Ik deel met name zijn bezorgdheid over al die gespecialiseerde arbeidskrachten die in snel tempo ouder worden en doorgaans een zeer laag inkomen hebben. Een verhoging van de kosten kan ertoe leiden dat steeds meer boeren hun activiteit opgeven. Het is dan ook wenselijk dat de Europese Unie alle kosten die verbonden zijn aan de invoering van het systeem van individuele identificatie voor haar rekening neemt.
Ik heb voor het verslag gestemd. 
Sacrédeus (PPE-DE ),
    In het verslag wordt gewezen op de behoefte aan een gemeenschappelijk registratiesysteem voor schapen en geiten gebaseerd op een databank, vergelijkbaar met de systemen die voor de runder- en varkenssector bestaan. Een meerderheid van het Europees Parlement wil tussen deze systemen echter een essentieel verschil maken, namelijk wat betreft de financiering.
De bestaande systemen worden gefinancierd door middel van heffingen, terwijl men het nieuwe systeem voor schapen en geiten met communautaire middelen wil financieren. Om deze reden heb ik tegen het verslag in zijn geheel gestemd.
In een periode waarin de Europese Unie genoodzaakt is het gemeenschappelijke landbouwbeleid te hervormen, is het niet verstandig van het Parlement om nog meer druk te leggen op de communautaire begroting.
Met name overweging 5b en 17a maken duidelijk dat de kosten voor rekening van de Europese Unie moeten komen. Overweging 5b luidt: "De kosten van invoering van het nieuwe systeem van elektronische identificatie zullen gedeeltelijk worden gedragen door de communautaire begroting, aangezien het gaat om een maatregel op het gebied van de voedselveiligheid en -controle die de hele productieketen beïnvloedt, en het de producenten zijn die dit systeem in werking zullen moeten stellen en zullen moeten beheren." 

Fatuzzo (PPE-DE ).
   Mijnheer de Voorzitter, met dit verslag vraagt de heer Blokland om vrij verkeer voor afval – huisvuil, industrieel afval – in Europa. Ik heb voor zijn verslag gestemd. Ik zou echter verheugd zijn als gepensioneerde Europese burgers net zo vrij zouden kunnen reizen als huisvuil en industrieel afval. Voorzitter, u weet dat iemand die een invaliditeitsuitkering ontvangt, zoals een blinde, een doofstomme, een burger die permanent hulp nodig heeft, zijn recht op die uitkering verliest als hij binnen Europa naar een ander land verhuist. Daarom zou ik graag zien dat in de betreffende richtlijn niet alleen het vrij verkeer van afval wordt geregeld, maar ook dat van gepensioneerde burgers. 
De Keyser (PSE ),
   - De overbrenging van afvalstoffen is van fundamenteel belang in de strijd die wij, ontwikkelde landen, voeren om de economische ontwikkeling gaande te houden en het milieu te beschermen. Daarom onderschrijf ik in grote lijnen het verslag-Blokland. Ik verzet mij echter tegen de obstakels die daarin worden opgeworpen tegen de nuttige toepassing van afval. Met deze belemmeringen voor de nuttige toepassing - die overigens wordt ondersteund door het arrest van het Hof van Justitie in zaak C-228/00 - worden de cementfabrikanten van mijn land benadeeld. De vervangende energie die voor de cementproductie wordt gebruikt, wordt voor 36 procent gewonnen uit afvalstoffen, die hoofdzakelijk uit buurlanden afkomstig zijn. Als de overbrenging van afvalstoffen onmogelijk wordt gemaakt, zal er in de Belgische cementfabrieken een dubbele uitstoot van verontreinigende stoffen plaatsvinden, namelijk uit afval en uit de brandstof die in de cementfabrieken wordt gebruikt. Deze dubbele emissie is duur en schadelijk voor het milieu. Bovendien zouden er in de cementfabrieken arbeidsplaatsen verloren gaan, en dat in regio’s die reeds zwaar getroffen zijn (doelstelling 1).
Daarom ben ik tegen de amendementen waarin bezwaar wordt aangetekend tegen nuttige toepassing. Hantering van het voorzorgsbeginsel wanneer de antwoorden bekend zijn, is toegeven dat men niet in staat is de vervuiling te beheersen. Dat geldt zeker voor de centra waarin afval voorlopig wordt gesorteerd. Deze worden verboden omdat men geen toezicht kan houden op de exacte bestemming en de traceerbaarheid van de desbetreffende afvalstoffen. 
Figueiredo (GUE/NGL ),
    Ofschoon er sinds het vorige verslag enig schot in de zaak is gekomen, hebben alle lidstaten het vragenformulier te laat teruggestuurd, Portugal en Ierland zelfs met meer dan een jaar vertraging. Er is weliswaar voortgang gemaakt met de ontwikkeling van plannen voor afvalbeheer, maar er zijn nog steeds lidstaten die niet over dergelijke plannen beschikken of ze niet ten uitvoer leggen. Daarom lopen er bij het Europese Hof van Justitie verschillende zaken wegens niet-naleving van de richtlijn.
Er is niet voldaan aan de doelstelling van stabilisatie van de afvalproductie op het niveau van 1985, omdat door de lidstaten en/of de Commissie geen maatregelen voor afvalvermindering zijn genomen. De Commissie roept de lidstaten op om het gescheiden verzamelen van recycleerbaar afval te bevorderen en te voorzien in voldoende capaciteit voor recycling en terugwinning en in voldoende verbrandingscapaciteit met terugwinning van energie, in het bijzonder voor afval waarvoor geen andere, betere verwerkingsmethoden bestaan.
Over het geheel genomen steunen wij de standpunten en maatregelen die in het verslag worden bepleit. Wij kunnen ons met name vinden in de voorstellen die garanties bieden voor de zelfvoorziening van de lidstaten inzake de afvalwerking en voor de naleving en herziening van de richtlijn, vooral wat betreft de voorwaarden voor het verwerken en terugwinnen van afval en de toepassing van en de controle op deze operaties. Daarbij moeten minimumcriteria worden gehanteerd, met bijzondere aandacht voor het milieueffect. De normen voor gasvormige en andere emissies moeten voor alle processen gelijk zijn. 
Fitzsimons (UEN ),
   . Mijnheer de Voorzitter, ik sta volledig achter de zeer strenge benadering van de Europese Commissie met betrekking tot het reglementeren van de overbrenging van afval over EU-grondgebied en door EU-wateren. Bovendien zwaai ik de rapporteur alle lof toe voor zijn voortreffelijke werk in deze kwestie. Vele van zijn amendementen leiden tot verdere aanscherping van de regels en controlemechanismen.
Wij zijn ons allen bewust van de verwoestende gevolgen voor ons milieu – niet alleen het dierlijk leven maar soms ook het leven van de mens – waartoe het ontbreken van toereikende controlemechanismen voor het vervoer van afvalstoffen kan leiden.
De afgelopen weken waren we getuige van de poging om een kleine vloot van versleten, afgedankte Amerikaanse oorlogsschepen door EU-wateren te voeren. Ik hoop dat met passende juridische maatregelen wordt voorkomen dat de resterende ‘roestbakken’ boordevol gevaarlijke afvalstoffen de Atlantische Oceaan oversteken om in het Verenigd Koninkrijk te worden ontmanteld. Tenzij we voorkomen dat die dodelijke lading aan haar reis begint, zal ze ook de Ierse zuidoostkust en mijn kiesdistrict Leinster op zeer kleine afstand passeren.
Ik ga ermee akkoord dat er bepaalde administratieve kosten verbonden zijn aan de tenuitvoerlegging van de nieuwe controlemechanismen die door de Commissie zijn voorgesteld.
Ribeiro e Castro (UEN ),
    Ik juich dit Commissievoorstel toe omdat het mijns inziens tegemoetkomt aan de verwachtingen van de burgers van de Europese Unie. Het voorziet immers in een betere bescherming van het milieu en in doeltreffende oplossingen voor het verwerken, recycleren, terugwinnen en vervoeren van afval.
Gelukkig is iedereen het eens over de noodzaak van een verantwoordelijk en milieuvriendelijk afvalbeheer. De aandacht van de media voor het vervoer van afval (en verontreinigen stoffen), met name over zee en over de rivieren, is daarvan een duidelijk bewijs. Wij moeten de afvalbeheerders – en het maakt niet uit of zij alleen maar verantwoordelijk zijn voor het vervoer of ook zorgdragen voor de verwerking, recycling en terugwinning – ertoe verplichten de hoogst mogelijke veiligheidsnormen en beschermingsprocedures toe te passen. In dit verband moeten er ook controleregelingen worden vastgesteld al naargelang het soort afval dat wordt vervoerd en het proces dat de afvalstoffen ondergaan op de plaats van bestemming.
Ik kan mij ook vinden in het voorstel om een rode lijst (zeer gevaarlijke stoffen) en een groene lijst (minder gevaarlijke stoffen) op te stellen.
Tot slot wil ik hier nog het belang onderstrepen van een permanente uitwisseling van informatie en beste praktijken. Dat is immers de enige manier om het hoofd te bieden aan de wetenschappelijke en technische twijfels waarmee afvalbeheerders bij het beheer van sommige stoffen geconfronteerd worden. 

Ó Neachtain (UEN ).
   – Mijnheer de Voorzitter, wij geloven allen in ondersteunende maatregelen die ziekten in onze maatschappij helpen te genezen. Het is ook duidelijk dat de meningen van medische wetenschappers over deze kwestie zeer verdeeld zijn. Persoonlijk ben ik van mening dat er alternatieven bestaan voor onderzoek met embryonale stamcellen. Hiervan zijn talrijke voorbeelden te vinden. Het is dan ook niet eerlijk om te stellen dat diegenen onder ons die tegen dit onderzoek zijn, ook tegen het vinden van een remedie voor deze ziekten zijn.
De voorstellen van de Commissie om de onderzoeksactiviteiten, die in sommige lidstaten illegaal zijn, te financieren, gaan recht tegen het subsidiariteitsbeginsel in, en dat is onaanvaardbaar. Het mag duidelijk zijn dat dit een zeer gevoelig onderwerp is. Ik heb amendementen ter tafel gelegd om aan te geven dat we het niet eens zijn met het vrijmaken van subsidies van de Europese Unie voor onderzoek met embryonale stamcellen in Europa. Nu het Parlement zijn opvattingen hieromtrent kenbaar heeft gemaakt, is het de beurt aan de Raad van Ministers en de nationale regeringen. 
McKenna (Verts/ALE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, ook ik heb tegen het verslag-Liese gestemd.
We moeten zeer voorzichtig zijn. We leven in Huxley’s , of we het nu leuk vinden of niet. We moeten grote voorzichtigheid betrachten met betrekking tot de aard van de macht en de speelruimte die we aan wetenschappers toekennen.
De manier van lobbyen zoals die heeft plaatsgevonden stuit mij enorm tegen de borst; ziekten als Alzheimer – waar mijn eigen vader aan overleden is - werden gebruikt als een excuus om het groene licht te geven voor onderzoek met embryonale stamcellen. Vele wetenschappers hebben gezegd dat in het geval van Alzheimer adulte stamcellen betrouwbaarder zijn.
Het is volstrekt onacceptabel dat het geld van Europese belastingbetalers wordt gebruikt om iets te financieren dat in sommige lidstaten niet is toegestaan. Als lidstaten dergelijke onderzoeken willen verrichten, laat ze dan hun eigen belastinggeld gebruiken en niet de subsidiegelden die bestemd zijn voor de gehele Europese Unie.
Als de heer Ó Neachtain zich dit zo aantrekt, laat hij dan uit zijn fractie stappen als zijn regering in de Raad van Ministers niet tegen dit voorstel stemt. De Ierse regering moet tegenstemmen! Het heeft geen zin om hier tegenover het Parlement boude verklaringen af te leggen wanneer de regering vervolgens niet doet wat zij zou moeten doen: Duitsland en de andere landen die tegen zijn steunen. Dat is de enige logische en eerlijke benadering. 
McAvan (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, ik heb vandaag gestemd om restricties op onderzoek met embryonale stamcellen te verwerpen. Het doet mij zeer veel deugd dat het Parlement tot hetzelfde besluit is gekomen.
In tegenstelling tot de vorige spreker vind ik dat we organisaties als de Britse Parkinson’s Disease Society, de Amerikaanse Progressive Supranuclear Palsy Society en andere organisaties geluk moeten wensen. Zij hebben veel moeite gedaan om de leden van het Parlement te wijzen op de concrete voordelen die het stamcelonderzoek heeft opgeleverd en hopelijk zal blijven opleveren voor mensen die aan deze ziekten lijden.
Dit is een voortdurend terugkerend onderwerp in het Parlement en veel collega’s gebruiken deze instelling om een andere strijd te voeren – een strijd om embryo-onderzoek te verbieden en een strijd tegen abortus. Ik hoop dat de stemming van vandaag betekent dat zij deze kwesties hier niet bij betrekken en beseffen dat dit op de eerste plaats een kwestie is die onder de nationale bevoegdheid valt, en dat het zeer gepast is om Europese subsidies te gebruiken om onderzoek te bekostigen dat een bijdrage kan leveren aan de bestrijding van zeer ernstige ziekten. 
Raschhofer (NI ).
   – Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik heb eveneens tegen het voorstel van vandaag gestemd, omdat ik niet kan billijken dat er gemeenschappelijke financiële middelen worden gebruikt voor onderzoeksdoelen die in enkele lidstaten uitdrukkelijk zijn verboden. Vooral omdat er in de rechtsorde van de afzonderlijke lidstaten heel verschillend wordt aangekeken tegen de kwestie van het onderzoek met menselijke embryo’s, mogen restrictievere standpunten ten aanzien van het onderzoek met embryo’s niet worden genegeerd. Derhalve moet iedere lidstaat zelf kunnen beslissen, in overeenstemming met zijn rechtsorde, voor welke onderzoekscategorieën hij middelen wil uittrekken en voor welke categorieën hij dat niet wenst te doen. Ten slotte pleit ook nog tegen financiering van het onderzoek met menselijke embryo’s uit het zesde kaderprogramma dat er op dit terrein, anders dan bij het onderzoek met adulte stamcellen, nog geen veelbelovende, overtuigende resultaten zijn geboekt. 
Posselt (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, mijn kiezers willen niet dat hun belastinggeld wordt gebruikt om ongeboren mensen te doden, ook al is dat in enkele lidstaten, anders dan in Duitsland, voor onderzoeksdoeleinden toegestaan. Om deze reden was ik fel gekant tegen het verslag in deze vorm en heb ik van meet af aan het heldere standpunt van de Commissie juridische zaken en interne markt van dit Parlement en van collega Gargani gesteund. Toch waren wij bereid in een vergaand compromisvoorstel mee te gaan om erger te voorkomen. Ik wil de collega’s Nisticò en Liese bedanken voor het feit dat zij het Parlement de mogelijkheid hebben geboden voor een compromis dat zo ver gaat, maar waarin wel grenzen zijn vastgesteld. Helaas is dit echter door een krappe links-liberale meerderheid in dit Parlement verworpen, en mij moet van het hart dat daarmee waarschijnlijk een eind is gekomen aan de compromissen op dit gebied. Dit Parlement is op dit belangrijke punt verdeeld, en ik ga ervan uit dat deze verdeeldheid ook in de Raad heerst. Ik vind dat de toch al schaarse middelen voor onderzoek niet dienen te vloeien naar onderzoek waarover men zo ernstig verdeeld is en dat hoogst omstreden is. We dienen ons te richten op hetgeen onomstreden is en deze kwestie volgens het subsidiariteitsbeginsel aan de lidstaten over te laten. 
Banotti (PPE-DE ),
   .  Ik heb vóór het verslag-Liese gestemd omdat het een gematigd pro-wetenschappelijk standpunt vertolkt.
Mijn moeder is aan de ziekte van Parkinson overleden en ik heb moeten toekijken hoe haar toestand langzaamaan steeds verder verslechterde. Ik hoop dat toekomstig onderzoek zal bijdragen aan de bestrijding van deze vreselijke ziekte.
Mijn stem is voor mijn moeder en mijn collega Nicolas Bethel. 
Bowe, McNally en Read (PSE ),
   .  Wij zijn blij met de uitslag van de stemming van vandaag over het verslag-Liese over het zesde kaderprogramma.
De kwestie rond subsidies voor gezamenlijke onderzoeksprojecten waarin menselijke embryonale stamcellen en stamcellijnen worden gebruikt is uitvoerig besproken in de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie. Die is tot een consensus gekomen die vandaag in het Parlement wordt weerspiegeld. Dit stelt ons in staat verder te gaan met dit essentiële onderzoek, dat de mogelijkheid in zich draagt om het lijden van miljoenen Alzheimer-, Parkinson- en diabetespatiënten te verlichten.
Verscheidene collega’s hebben amendementen op het verslag ter tafel gelegd waarmee zij trachten hun eigen opvattingen of die van hun land over de kwestie kenbaar te maken. Daarmee willen zij beperkende voorwaarden stellen aan de uiterste bruikbaarheidsdatum van stamcellen of stamcellijnen. Dit zou vernieuwend onderzoek op dit gebied ontmoedigen of simpelweg beletten, waardoor wetenschappers en onderzoekers aangewezen zouden zijn op het gebruik van oudere restembryo’s die niet in optimale staat verkeren. Het zou zelfs kunnen resulteren in een toename van het gebruik van het aantal stamcellen voor dit doel.
In Europa bestaat geen consensus over de ethische aspecten van deze kwestie.
De Rossa (PSE ),
   .  Ik steun het verslag-Liese omdat ik denk dat stamcelonderzoek mogelijk de oplossing biedt voor het herstellen en regenereren van vele vitale lichaamsfuncties die door diverse verwoestende ziekten en verwondingen verloren zijn gegaan. Dit voorstel kan de mogelijkheid bieden om de ziekte van Huntington te behandelen, Parkinson, Alzheimer, ruggenmergletsel, beroertes, brandwonden, hartkwalen, diabetes, osteoartritis en reumatoïde artritis.
Het voorstel is om onderzoek alleen te financieren in lidstaten waar om een dergelijke subsidiëring verzocht wordt. Voor het onderzoek zouden alleen embryo’s worden gebruikt die vóór juni 2002 voor medisch ondersteunde in-vitrofertilisatie gekweekt zijn maar nu gelden als ‘restembryo’s’, dat wil zeggen embryo’s die anders vernietigd zouden worden. De embryo’s zouden vrijwillig gedoneerd moeten worden, met geïnformeerde toestemming en niet tegen betaling.
Onderzoekers zouden uitvoerige ethische en juridische regels volledig moeten naleven. Onderzoek zou alleen gefinancierd worden op de gebieden waar het beantwoordt aan overeengekomen doelstellingen en waar geen passend alternatief voorhanden is. Bovendien zouden de resultaten openbaar worden gemaakt.
Onder deze omstandigheden vind ik dat het Parlement dit voorstel zou moeten aannemen en dat alle lidstaten het standpunt van het Europees Parlement zouden moeten steunen in de Raad op 27 november. 
Figueiredo (GUE/NGL ),
    Om te beginnen wil ik onderstrepen dat het debat over de vaststelling van de prioriteiten en de financiering van het communautaire onderzoek in de context van het zesde kaderprogramma zich niet beperkt tot het probleem van de financiering van het stamcelonderzoek, hoe belangrijk dat ook is. Verder onderschrijf ik het standpunt van mijn fractie, dat als volgt kan worden samengevat:
- het is onaanvaardbaar dat er pogingen worden ondernomen om te verhinderen dat stamcelonderzoek, met name op basis van embryonale stamcellen, in landen van de Unie die dergelijke praktijken toestaan, gefinancierd wordt uit de communautaire begroting;
- de nationale wetgeving van de lidstaten van de Europese Unie die deze mogelijkheid uitsluiten, moet worden geëerbiedigd;
- de doelstelling om dit soort onderzoek op geregelde basis voort te zetten moet bekrachtigd worden, zodat met name degeneratieve aandoeningen zoals Parkinson, Alzheimer en diabetes verlicht of genezen kunnen worden.
Daarom verwerp ik elke poging om de financiering door de Unie van dergelijke onderzoeksactiviteiten direct of indirect te beperken of nagenoeg volledig te verhinderen. 
Montfort (PPE-DE ),
   - De Commissie stelt voor het onderzoek met embryonale stamcellen te financieren ondanks de bezwaren van bepaalde lidstaten die dergelijk onderzoek verbieden. Het voorstel strookt ook niet met het subsidiariteitsbeginsel.
Het onderzoek met embryonale stamcellen, dat automatisch leidt tot de vernietiging van embryo’s, is volkomen in strijd met het beginsel van de menselijke waardigheid dat in het Handvest van de grondrechten wordt erkend (artikel 2).
Dit onderzoek stelt ons ook voor technische problemen: we zijn nog niet zo ver dat we onderzoek voor therapeutische doeleinden kunnen verrichten. Aangezien het basisonderzoek betreft is er geen enkele rechtvaardiging voor het gebruik van nieuwe embryo’s: zo luidt het compromis van de heer Liese.
Slechts weinigen van ons hebben gesproken over het lijden dat zieke mensen doormaken, en over de noodzaak om zo snel mogelijk therapieën te ontwikkelen. Daar gaat het bij het onderzoek naar stamcellen echter wel om. Bij de huidige stand van zaken van het onderzoek biedt alleen het gebruik van adulte stamcellen hoop. Dat geeft geen ethische en technische problemen maar helaas worden daarvoor te weinig financiële middelen beschikbaar gesteld. Daarom moeten de Europese fondsen vooral gebruikt worden om dit type onderzoek te financieren, dat als enige aan de urgente vraag van de zieken kan voldoen.
Om al deze redenen zal ik de amendementen van de heer Gargani steunen die ik mede heb ondertekend. 
Ribeiro e Castro (UEN ),
    Wij hebben hier te maken met de communautaire financiering van een kwestie die onder de nationale wetgeving valt, aangezien het aan de lidstaten is om te beslissen of dit soort onderzoek al dan niet geoorloofd is, met als gevolg dat hierover binnen Europa uiteenlopende visies bestaan. Dit betekent dat de Europese Unie hoe dan ook van financiering moet afzien om te voorkomen dat inbreuk wordt gepleegd op het subsidiariteitsbeginsel. De vraag is niet of de Europese Unie dit soort onderzoek moet verbieden of toelaten, want het is niet aan haar om daarover te beslissen. Wel is zeker dat zij zich niet indirect, dat wil zeggen met financiële middelen, mag mengen in de exclusieve bevoegdheden van de lidstaten. Integendeel, zij moet verhinderen dat het geld van de belastingbetaler gebruikt wordt voor de financiering van programma’s en activiteiten die in bepaalde lidstaten verboden zijn of als strafbare feiten worden aangemerkt.
Als met dit punt geen rekening wordt gehouden, zal het Commissievoorstel regelrecht indruisen tegen het subsidiariteitsbeginsel. Daarom heb ik tegen het verslag gestemd.
Wat stamcellen en de verwachtingen ten aanzien van het stamcelonderzoek betreft, ben ik van oordeel dat elke lidstaat vrij is te doen wat hij wil met zijn eigen financiële middelen, maar dat de Europese onderzoekssteun beperkt moet blijven tot onderzoek met adulte stamcellen. Aan dat soort onderzoek zijn immers geen ethische en wettelijke problemen verbonden. Bovendien hebben de jongste experimenten op dit terrein uitermate hoopvolle resultaten opgeleverd, in tegenstelling tot de studies op basis van embryonale stamcellen.
Ik vind het een goede zaak dat de rapporteur, de heer Liese, alles in het werk heeft gesteld om in extremis een compromis te bereiken, en dat hij uiteindelijk nadrukkelijk heeft verklaard dat hij de tekst verwerpt omdat een meerderheid van dit Parlement het beoogde compromis opnieuw geblokkeerd heeft. 
Ries (ELDR ),
   - Ik ben blij dat het Europees Parlement vandaag tegen het advies van de rapporteur, de heer Liese, in de deur heeft opengezet voor de financiering van onderzoek met embryonale stamcellen.
Met deze stemming biedt het Europees Parlement daadwerkelijk hoop aan alle patiënten (diabetici, mensen die lijden aan de ziekte van Parkinson, de ziekte van Alzheimer, mensen met chronische hartklachten en andere ziekten). Tevens kunnen onderzoekers daardoor wellicht in de nabije toekomst al een remedie vinden voor ziekten die nu nog ongeneeslijk zijn.
Aan de wijze waarop ik heb gestemd, liggen drie redenen ten grondslag. Ten eerste komt mijn stem volkomen overeen met het standpunt dat wij tijdens de plenaire vergadering van Straatsburg op 15 mei 2002 over het zesde kaderprogramma voor onderzoek en ontwikkeling hebben ingenomen. Het is dus verboden uit gedoneerde kiemcellen embryo’s te kweken om stamcellen te verkrijgen.
Ten tweede kunnen de vijf lidstaten die tegen elke financiering van onderzoek met embryonale stamcellen zijn, niet voorkomen dat Europa op dit punt vooruitgang boekt, omdat dat in het belang is van onze burgers die op een behandeling wachten.
Ten derde worden de tegenstanders van deze vorm van regeneratieve geneeskunde met hun eigen tegenstrijdige visies geconfronteerd: velen die een embryo vanaf de eerste dag als een volwaardig levend wezen beschouwen, zijn voor de vernietiging van restembryo’s die met het oog op in-vitrofertilisatie zijn gekweekt.
Sacrédeus (PPE-DE ),
    Ik steun de rapporteur, de heer Liese, van de Fractie van de Europese Volkspartij (Christen-Democraten) en Europese Democraten in zijn streven naar strengere ethische richtsnoeren voor de communautaire financiering en controle van wetenschappelijk onderzoek. Met dit in het achterhoofd heb ik voor de amendementen 37 tot en met 44 gestemd, die ondertekend zijn door mijzelf en veel andere afgevaardigden, maar die uiteindelijk verworpen zijn.
In de eindstemming heb ik tegen het verslag als geheel gestemd. Het verslag is echter aangenomen met 298 stemmen voor en 214 stemmen tegen bij 21 onthoudingen.
Onderzoek met embryonale stamcellen is in strijd met de grondwet van Ierland en verboden volgens de wetgeving van Duitsland, Oostenrijk en Portugal. Gelet op de grote verschillen tussen de wetgevingen van de lidstaten inzake wetenschappelijk onderzoek waarbij menselijke embryo's worden gebruikt en overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel moeten de lidstaten zelf kunnen beslissen of zij dergelijk wetenschappelijk onderzoek met nationale middelen willen financieren.
Het is daarom een inbreuk op de wetgeving van de lidstaten die onderzoek met embryonale stamcellen verbieden dat hun onderdanen via de communautaire onderzoeksbegroting van de Europese Unie mee moeten betalen aan een activiteit die in hun eigen land verboden is. Een dergelijke dwang is ook in strijd met de geest van Europese samenwerking. Ik heb daarom de hoop dat de Raad het meerderheidsstandpunt van het Europees Parlement afwijst.
Wij vinden dat de voorkeur gegeven moet worden aan ethisch en juridisch verantwoord onderzoek waarbij adulte stamcellen worden gebruikt. 
Scallon (PPE-DE ),
   .  Wij hebben als leden van het Parlement de plicht de democratische wil te eerbiedigen van de burgers die wij vertegenwoordigen, in overeenstemming met de wetten en grondwetten van onze soevereine lidstaten. Wij moeten ook waarborgen dat de menselijke waardigheid beschermd wordt binnen de Europese Unie en dat de zwaksten en de meest weerlozen verdedigd worden. Het is onaanvaardbaar om een mensenleven, hoe jong ook, te behandelen als een commercieel product, zonder acht te slaan op dat leven of de prijs die vrouwen hebben moeten betalen voor het beschikbaar stellen van de embryo’s.
Het is zeer verontrustend dat de Europese Commissie, gesteund door leden van dit Parlement en sommige regeringen van de lidstaten, waaronder Ierland, erin geslaagd is overheidsfinanciering af te dwingen voor controversieel en onethisch onderzoek zonder daar een degelijk openbaar debat aan te wijden en zonder de nationale parlementen de mogelijkheid te bieden om te reageren. In de Dáil Éireann heeft hierover zeker geen debat plaatsgevonden. Dit voorstel druist niet alleen in tegen wetten en grondwetten maar ook tegen het geweten van miljoenen burgers. Ook zet het kandidaat-lidstaten en derdewereldlanden onder druk; zij worden gedwongen deel te gaan uitmaken van een Europese markt voor onderzoek met menselijke embryo’s.
Dit controversiële onderzoek heeft wetenschappelijk gezien geen duidelijke resultaten en brengt bovendien, zoals onze rapporteur naar voren heeft gebracht, verhoogde risico’s met zich mee.

Fatuzzo (PPE-DE ).
   Mijnheer de Voorzitter, mevrouw Gutiérrez-Cortines, een Spaanse, verzoekt met dit verslag om een strategie voor bodembescherming – via een reeks verschillende kaarten en regelgeving – om ervoor te zorgen dat de bodem in staat blijft uitstekende landbouwproducten voort te brengen.Dat doet me veel plezier, maar terwijl ik las over bodembescherming, kwam spontaan de vraag bij me op, aan de rapporteur en aan Europa, of het niet zaak is ervoor te zorgen, nu we het over de bodem hebben, dat ook onze regeringen, in plaats van met hun hoofd in de wolken te lopen, eens contact met de grond houden, eens stevig met de voeten op de grond blijven staan. Te vaak namelijk denken zij aan de sterren en de hemel en niet aan de behoeften van alledag van alle burgers.
Mijnheer de Voorzitter, ik sluit af met de opmerking dat er meer voorzitters zoals u nodig zijn, want voorzitters die ‘Onesta’ heten – het Italiaanse woord voor eerlijkheid; staat u me toe deze woordspeling te maken – hebben we in alle lidstaten van Europa nodig, en niet alleen in Frankrijk. 
De Voorzitter.
   – Ik dank u voor uw opmerking over mijn achternaam, mijnheer Fatuzzo. 
Figueiredo (GUE/NGL ),
    In dit verslag wordt aandacht besteed aan de voornaamste aspecten van het belangrijke probleem van de bodembescherming, waarmee wij in onze toekomstige resoluties rekening zullen moeten houden. Het voorgestelde tijdschema lijkt mij echter moeilijk haalbaar.
Bepaalde streefdoelen zullen met name in het geval van Portugal maar moeilijk gerealiseerd kunnen worden ten gevolge van de reële situatie in het land en de technische en wetenschappelijke moeilijkheden waarmee wij worden geconfronteerd. Zo wordt de Commissie verzocht vóór juli 2004 een thematische strategie inzake bodembescherming voor te stellen waarin problemen, kwalitatieve en kwantitatieve doelstellingen en maatregelen om deze doelstellingen te verwezenlijken, tijdschema's en algemene evaluatie- en follow-upbeginselen moeten worden gedefinieerd. Voor de presentatie van die strategie is de Commissie aangewezen op de samenwerking van de lidstaten. Gelet op het stadium waarin de werkzaamheden van de in dit kader opgerichte werkgroepen zich bevinden, ziet het er niet naar uit dat alle beoogde doelstellingen binnen de afgesproken tijd zullen kunnen worden verwezenlijkt.
Hetzelfde geldt voor de opstelling van de “wetenschappelijke bodemcatalogus”. Het gaat hier ongetwijfeld om een noodzakelijk initiatief waarop al geruime tijd wordt aangedrongen door diverse onderzoekers en deskundigen en dat onze absolute steun verdient, maar ook in dit geval zullen wij wellicht tijd te kort komen. Nog moeilijker te realiseren lijkt mij de beoogde harmonisering van de analysemethoden, die tot doel heeft vergelijkbare bodemgegevens te verkrijgen.
Ten slotte moeten ook de gevolgen van deze maatregelen voor het landbouw- en milieubeleid worden geëvalueerd, met name vanuit sociaal en economisch oogpunt, zodat de landbouwsector niet geblokkeerd raakt. 
Ribeiro e Castro (UEN ),
    Erosie, verlies van organisch materiaal, verontreiniging, verzegeling (ten gevolge van de bouw van woningen, wegen en andere vormen van infrastructuur), verdichting (als gevolg van mechanische druk door zware machines, overbeweiding, sportactiviteiten), afname van de biodiversiteit en verzilting (overmatige accumulatie van oplosbare natrium-, magnesium- en calciumzouten) alsmede overstromingen en aardverschuivingen vormen een ernstige bedreiging voor de bodem van de lidstaten.
Ofschoon er op dit gebied geen specifiek Europees beleid bestaat, spreekt het vanzelf dat de acties die op andere beleidsterreinen (milieu, landbouw, regionale ontwikkeling, vervoer en onderzoek) ondernomen worden bijdragen aan de noodzakelijke bescherming van de bodem.
Ik stem voor dit verslag, ook al ben ik van oordeel dat de Commissie de grenzen van het subsidiariteitsbeginsel overschreden heeft door over deze kwestie wetgeving op te stellen. Het gaat hier natuurlijk slechts om de formulering van een strategie, maar toch moeten wij ons afvragen wat de toegevoegde waard is van een Europese actie die verder reikt dan uitwisseling van informatie, kennis en beste praktijken en in hoeverre het nodig is het dossier inzake verstedelijking en ruimtelijke ordening te behandelen, gelet op het feit dat het bodemprobleem sterk verschilt van lidstaat tot lidstaat en zelfs binnen eenzelfde lidstaat verre van uniform is. 

Fatuzzo (PPE-DE ).
   Mijnheer de Voorzitter, het verslag van de heer Blokland betreft het verkeer van afvalstoffen in Europa, huisvuil en ander afval. Ik heb voor gestemd, want dit betekent zeker vooruitgang in Europa, maar ik zou het op prijs stellen als de heer Blokland en Europa zich meer zouden bezighouden met vrij verkeer voor burgers, met name gepensioneerden, en dan vooral gepensioneerden met een handicap. Op dit moment is het helaas zo dat gepensioneerden met een invaliditeitsuitkering – zoals doofstommen, blinden en hulpbehoevenden – die binnen Europa verhuizen, als gevolg van verordening 1408 het recht op hun uitkering verliezen. Ik hoop dus dat er dankzij deze richtlijn net zo veel vrijheid van verkeer zal komen voor de Europese burgers als voor huisvuil en industrieel afval. 
Ribeiro e Castro (UEN ),
    Ik heb voor het verslag gestemd in de overtuiging dat wij op milieugebied voortdurend moeten proberen de lat hoger te leggen. Het milieu kent geen grenzen en het gaat eenieder van ons aan. Daarom moeten wij ervoor zorgen dat de lidstaten werkelijk betrouwbare en passende gegevens inzake behandeling, terugwinning en recycling van afval presenteren.
Ik ga er met name mee akkoord dat de lidstaten worden opgeroepen alsnog afvalbeheerplannen op te stellen of de bestaande plannen te verbeteren, waarbij maatregelen voor de preventie of vermindering van afvalproductie de eerste optie moeten zijn.
Ik kan mij echter niet vinden in de algemene toon die in het verslag wordt aangeslagen waar het de versterking van de bestraffende en toezichthoudende rol van de Commissie bij milieuzaken betreft. De Commissie wordt aangespoord inbreukprocedures in te leiden op grond van de hoeveelheid/kwaliteit van de gegevens die door de lidstaten worden verstrekt. Oplettendheid, waakzaamheid en preventie zijn in dit verband echter belangrijker dan sancties. Dergelijke acties moeten noodzakelijkerwijs gebaseerd zijn op betrouwbare gegevens, met name wat de aard van de verwerkte afvalstoffen betreft. De rapporteur stelt echter zelf vast dat de eerste geharmoniseerde statistieken pas in 2006 beschikbaar zullen komen. Wij beschikken dus vooralsnog niet over de elementen die nodig zijn om de “relatieve” dimensie van het afvalbeheer op het grondgebied van de Europese Unie objectief te evalueren. 
De Voorzitter.
   – De agenda van deze ochtend is afgewikkeld.


De Voorzitter.
   Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie over het resultaat van de Top EU/Rusland.(1) 
Antonione,
   -Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de Top EU/Rusland was een van de belangrijkste bijeenkomsten gedurende het Italiaanse voorzitterschap als het gaat om de betrekkingen van de Unie met derde landen, vanwege de strategische betekenis van de betrekkingen tussen de Europese Unie en Rusland. Ook Rusland hecht veel belang aan de Top. Aanvankelijk werden deze topbijeenkomsten opgevat als een forum voor politieke dialoog, maar met de jaren heeft de top zich ontwikkeld tot een gelegenheid voor beide partijen om op het hoogste niveau alle aspecten van de samenwerking door te nemen en deze een nieuwe impuls te geven.
De Top in Villa Madama vormde het startpunt voor de concrete tenuitvoerlegging van de Verklaring van Sint-Petersburg. Daarin is bepaald dat de betrekkingen tussen de Europese Unie en Rusland gestructureerd zullen worden rondom vier gemeenschappelijke ruimten, die op de middellange termijn gecreëerd zullen worden in het kader van de thans geldende Partnerschaps- en Samenwerkingsovereenkomst. De belangrijkste doelstelling was vooruitgang te boeken met betrekking tot alle gemeenschappelijke ruimten door de bestaande structuren en instrumenten zo goed mogelijk te benutten, met de bedoeling de strategische betrekkingen te versterken en het proces van de integratie van de Russische Federatie in Europa te bevorderen.
Van de kant van de Europese Unie is de Top een gelegenheid geweest om Moskou te wijzen op onze gezamenlijke verplichting de actuele problemen aan te pakken en op coherente wijze gezamenlijk de verantwoordelijkheid te nemen voor de bescherming van het milieu in ons werelddeel, en ook om onze partner te wijzen op de noodzaak van uitwisseling van informatie en samenwerking met het oog op het oplossen van de problemen die door de klimaatverandering worden veroorzaakt. Tijdens de bijeenkomst hebben we samen met de Russische Federatie de actuele internationale politiek doorgenomen, met inbegrip van de crisissituaties en de zogenoemde die in de regio spelen.
Het Italiaanse voorzitterschap heeft niettemin getracht de aandacht vooral gericht te houden op de opbouw van de vier ruimten en op de positieve aspecten van de samenwerking tussen de Europese Unie en Rusland. Daarom heeft het zich geconcentreerd op de onderwerpen waarbij de belangrijkste concrete resultaten van de Top gerealiseerd zijn, met name de gemeenschappelijke verklaring over het GBVB en over de samenwerking bij het beheer van crises, de ondertekening van de overeenkomst tussen Europol en de Russische Federatie, de start van de discussies over visumvrij verkeer en de vernieuwing van de Overeenkomst inzake wetenschappelijke en technische samenwerking.
De Russische Federatie was het eens met deze benadering en met de nadruk op het creëren van de vier ruimten. De Top was voor president Poetin een gelegenheid om, op een voor de binnenlandse politiek delicaat moment – parlementsverkiezingen in december en presidentsverkiezingen in maart 2004 – de steeds nauwer wordende banden tussen de Russische Federatie en de Europese Unie te versterken. President Poetin heeft met het oog daarop nog eens gezegd dat de Permanente Partnerschapsraad geactiveerd moet worden, zodat degenen die verantwoordelijk zijn voor de sleutelsectoren van de samenwerking tussen de EU en Rusland binnen de verschillende samenstellingen van dit forum daadwerkelijk standpunten kunnen uitwisselen en kunnen samenwerken.
Op strategisch gebied heeft president Poetin verklaard dat Moskou zich zorgen maakt over de gevolgen van de uitbreiding, op korte en middellange termijn, voor de economische, politieke en handelsbetrekkingen tussen de Federatie en de landen van het voormalige sovjetblok - waarbij hij speciaal verwees naar de Russisch sprekende minderheden in de Baltische staten - in het perspectief van de uitbreiding van de Partnerschaps- en Samenwerkingsovereenkomst tot de nieuwe lidstaten. In reactie daarop hebben wij president Poetin duidelijk gemaakt dat de uitbreiding van de Partenerschaps- en samenwerkingsovereenkomst een verplichting is die de Russische Federatie binnen de voorgeschreven termijnen moet nakomen en dat het een wezenlijke voorwaarde is voor versterking van de betrekkingen met het Europa van 25 landen.
Verder zijn ook de vorderingen in de onderhandelingen over de toetreding van de Russische Federatie tot de WTO aan de orde gesteld. Beide partijen hebben de wens uitgesproken dat Rusland voor het einde van 2004 toetreedt, al zijn er nog struikelblokken waarvoor in de onderhandelingen een oplossing moet worden gevonden.
Zowel aan Europese als aan Russische zijde is daarnaast aangegeven dat men uitziet naar beëindiging van het huidige visumregime. Met tevredenheid is vastgesteld dat er een dialoog op gang is gekomen over de voorlopige voorwaarden voor visumvrij verkeer en dat men het erover eens is dat de huidige visumbepalingen met onmiddellijke ingang versoepeld dienen te worden, op een bilaterale basis en vanzelfsprekend ook op voorwaarde van wederkerigheid.
Een belangrijk moment van de Top was de ceremonie van de ondertekening van twee overeenkomsten: de vernieuwde Overeenkomst inzake wetenschappelijke en technische samenwerking en de Overeenkomst Europol-Rusland inzake de uitwisseling van strategische analyses en samenwerking op het gebied van politieopleiding, een tastbaar bewijs van de bereidheid van de Russische Federatie om samen te werken met de Europese Unie op het vlak van justitie en binnenlandse zaken.
In nauw overleg met de Commissie en het Secretariaat heeft het Italiaanse voorzitterschap deze gebeurtenis bijzonder zorgvuldig voorbereid. Er is over gesproken tijdens de ontmoeting van 28 oktober van de EU-trojka met de Russische minister van Buitenlandse Zaken Ivanov, evenals tijdens verschillende bijeenkomsten tussen hoge functionarissen van het Italiaanse voorzitterschap en de Russische Federatie. We zagen ons voor een tweevoudige uitdaging gesteld: aan de ene kant moesten we rekening houden met de hoge verwachtingen van de Russen, die graag een sprong vooruit wilden maken in de betrekkingen met de Europese Unie; aan de andere kant was er de hardere opstelling van een meerderheid van de lidstaten ten aanzien van wat gezien wordt als een gebrek aan inzet van de kant van Moskou om dat wat op het niveau van politieke verklaringen is beloofd concreet ten uitvoer te leggen.
De gezamenlijke verklaring die aan het slot van de Top uitgebracht is, kwam, juist omdat ze in gezamenlijk overleg opgesteld is en dus het resultaat is van een compromis, pas tot stand na lange, moeizame onderhandelingen tussen de Russische Federatie en het voorzitterschap, de Commissie en het Secretariaat. Ze weerspiegelt dus een proces waarin tegengestelde eisen met elkaar in overeenstemming zijn gebracht en vormt een delicaat compromis tussen het standpunt van een groot aantal lidstaten, die een expliciete verwijzing naar alle controversiële punten wensten, en de Russische wens een zeer beknopte verklaring op te stellen waarin enkel de positieve aspecten van de samenwerking belicht zouden worden.
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, voordat ik de afzonderlijke agendapunten van de Top doorneem, wil ik duidelijk maken dat alle kwesties die op de agenda stonden uitgebreid aan de orde zijn gekomen in onze gesprekken met president Poetin. Dat geldt ook voor de situatie in Tsjetsjenië, de weigering het Protocol van Kyoto te ratificeren, de situatie in Moldavië en Transnistrië en de implicaties van de juridische verwikkelingen rond de Yoekos-groep.
Wat Tsjetsjenië betreft wil ik erop wijzen dat de kwestie niet alleen is besproken op initiatief van de fungerend voorzitter van de Raad van de Europese Unie; dit punt is ook uitgebreid aan de orde gekomen tijdens de plenaire sessie. Dat in de slotverklaring van de Top geen verwijzing naar dit onderwerp voorkomt, hangt samen met de overwegingen die ik zojuist naar voren heb gebracht: dit was een gezamenlijk voorstel waarover overeenstemming moest worden bereikt, en het was dus het resultaat van een compromis. In onderlinge overeenstemming hebben de Commissie, de Hoge Vertegenwoordiger de heer Solana en het voorzitterschap gemeend dat de verwijzing naar de gezamenlijke verklaring een aanvaardbaar resultaat was. Dat zijn dus de redenen.
Wat de interne ontwikkelingen in Rusland betreft, heeft president Poetin de binnenlandse politieke en economische situatie beschreven, onder andere in het perspectief van de parlementsverkiezingen in december en de presidentsverkiezingen in maart volgend jaar, en in het licht van de gebeurtenissen in de zaak-Yoekos. Hij hechtte eraan nog eens te verklaren dat Rusland van plan is door te gaan met de privatiseringen en met het proces van de opbouw van een onafhankelijk gerechtelijk apparaat en van versterking van de openbare instellingen. We hebben aangegeven dat we de zaak-Yoekos met aandacht zullen volgen, zij het beslist zonder ons te willen mengen in de interne aangelegenheden van Rusland, want we hebben er vertrouwen in dat de rechterlijke macht in Rusland overeenkomstig de wet en volledig transparant zal handelen en de internationale gemeenschap en het bedrijfsleven ten volle zal garanderen dat de lopende hervormingen niet zullen worden belemmerd en dat de beginselen van de markteconomie in acht genomen zullen worden.
Op uitdrukkelijk verzoek van het voorzitterschap heeft de president de inspanningen van Moskou toegelicht om een begin te maken met de politieke en institutionele wederopbouw in Tsjetsjenië, via een referendum, amnestie en verkiezingen. Hij heeft vertegenwoordigers van Europa uitgenodigd de regio te bezoeken. Van onze kant hebben we onze solidariteit met de Russen betuigd in de strijd tegen het Tsjetsjeense terrorisme en onze steun uitgesproken voor een constitutionele hervorming waarbij steeds grotere delen van de Tsjetsjeense bevolking, voorzover die zich niet met terroristische acties hebben ingelaten, worden betrokken. We hebben er opnieuw op aangedrongen dat al het mogelijke gedaan wordt om de vrijlating te bespoedigen van Arjan Erkel, de vertegenwoordiger van Artsen zonder Grenzen die in augustus 2002 in de Kaukasus werd ontvoerd, en we hebben de hoop uitgesproken dat in het gebied een ECHO-kantoor kan worden geopend. President Poetin heeft voorgesteld een kantoor in Tsjetsjenië zelf te openen en aangegeven persoonlijk garant te staan voor de veiligheid ervan.
Tijdens de Top is verder een strategie voor de gemeenschappelijke economische ruimte bekrachtigd. Wij hopen dat het niveau van onderlinge afhankelijkheid tussen onze economieën daardoor in de komende jaren zal stijgen. We moeten nu een besluit nemen over een passend institutioneel forum voor de operationele follow-up; wellicht kunnen we het mandaat van de betreffende Groep op Hoog Niveau uitbreiden. De Top heeft steun opgeleverd voor het Russische streven om voor het einde van 2004 toe te treden tot de WTO, hoewel men zich bewust was van de aanzienlijke problemen op gebieden als energie, luchtvaart en verzekeringen, kwesties die nog op de agenda staan van de dialoog tussen de Europese Unie en Rusland.
De dialoog over energie gaat voort; we moedigen vooruitgang bij de hervormingen van de sector in Rusland aan, ondanks de moeite die Rusland heeft om tegemoet te komen aan de eisen van Europa en de WTO, met name wat de binnenlandse prijzen en de privatisering van de sector betreft. Van Europese kant heeft men er daarnaast op gehamerd dat Rusland snel het Protocol van Kyoto ondertekent, en dat het zich zal inzetten voor de ontwikkeling van nauwere samenwerking op het gebied van de veiligheid van het mariene milieu.
Wat de gemeenschappelijke ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid betreft, wil ik uw aandacht vestigen op de ondertekening van de overeenkomst tussen Europol en de Russische minister van Binnenlandse Zaken. Dit is een belangrijke bevestiging van onze gezamenlijke vastberadenheid om verder te gaan met de tenuitvoerlegging van het actieplan tegen de georganiseerde misdaad. Daarnaast zijn we ingenomen met het feit dat er een dialoog op technisch niveau op gang is gekomen over de kwestie van de liberalisering van het visumregime; we hebben geconstateerd dat beide partijen bereid zijn maatregelen in te voeren om de eisen voor de afgifte van visa onder de huidige wetgeving te versoepelen, en we hebben het belang onderstreept van een vlotte afsluiting van de overeenkomst inzake het terugnemen van onderdanen.
De bijeenkomst heeft de Europese Unie in staat gesteld te bevestigen dat zij ervan overtuigd is dat interne veiligheid complementair is aan rechtvaardigheid en respect voor de mensenrechten, en dat het strategische partnerschap tussen de Europese Unie en Rusland steeds gebaseerd moet zijn op gedeelde waarden als de democratie, de rechtsstaat, de mensenrechten en de vrijheid van meningsuiting. In het kader van de gemeenschappelijke ruimte van externe veiligheid is de gemeenschappelijke verklaring over samenwerking op het terrein van crisisbeheer een belangrijk signaal dat de Europese Unie en de Russische Federatie bereid zijn samen te werken op dit gebied, dat van vitaal belang is voor Europa. Ik geloof dat ook dit geregistreerd moet worden als positief resultaat van de Top van Rome op het punt van de verwezenlijking van de gemeenschappelijke ruimte van externe veiligheid. Het Russische voorstel voor nauwere samenwerking bij de civiele bescherming en het beheer van natuurrampen zal nader worden onderzocht en zo spoedig mogelijk worden vertaald in overeenkomsten, zodat de Unie en Rusland samen kunnen werken aan verbetering van hun gezamenlijke reactie in geval van toekomstige noodsituaties. Een eerste stap zou kunnen zijn te zorgen voor rechtstreeks contact tussen de bevoegde organen in Brussel en in Moskou. Eenzelfde vorm van samenwerking zal in het kader van de desbetreffende multilaterale organen worden uitgewerkt waar het gaat om massavernietigingswapens.
Wat de ruimte van onderzoek en onderwijs betreft is met de Top een nieuw hoofdstuk van bilaterale samenwerking geopend, dankzij de toetreding van de Russische Federatie tot het proces van Bologna, het mechanisme voor intergouvernementele samenwerking ter bevordering van overeenkomsten op het gebied van de wederzijdse erkenning van academische titels en de harmonisering van universitaire studieprogramma’s. Het proces van Bologna effent de weg voor doelmatige vormen van intergouvernementele samenwerking bij de harmonisering van universitaire diploma’s, hetgeen een eerste stap is in de richting van een gemeenschappelijke ruimte van universitair onderwijs. Daarnaast kan Rusland dankzij de vernieuwing van de Overeenkomst inzake wetenschappelijke en technische samenwerking deelnemen aan de Europese onderzoeksprogramma’s.
Ten slotte is de werking van de Permanente Partnerschapsraad behandeld, met het oog op het vinden van een oplossing die gebaseerd is op de beginselen van doelmatigheid en flexibiliteit en die de Russische wens inzake een diepere en bredere dialoog over alle zaken die van gemeenschappelijk belang zijn, verenigt met het uitgangspunt dat de besluitvormingsprocedures in de Unie autonoom moeten blijven verlopen. Ik hoop dat op basis hiervan snel een akkoord kan worden gesloten dat de Permanente Partnerschapsraad in staat stelt zijn werkzaamheden aan te vangen.
Wat de internationale ontwikkelingen betreft hebben wij uiteraard de actuele kwesties besproken - Iran, Irak, het Midden-Oosten, waarover beide partijen grotendeels hetzelfde denken en waarvoor zij min of meer dezelfde doelen nastreven -, maar we hebben met name ook aandacht besteed aan de situatie in Moldavië, vanwege het verstrijken van enkele termijnen die verband houden met de crisis in Transnistrië, waarin de Russische Federatie een fundamentele rol te vervullen heeft: definitieve terugtrekking van de Russische troepen vóór 31 december en vorderingen bij het vijfpartijenoverleg en bij de werkzaamheden van de constitutionele commissie die een ontwerp moet opstellen voor de nieuwe staatsvorm van Moldavië. We menen dat Rusland deze toezeggingen nauwgezet en zonder uitstel moet nakomen. Van Russische kant is bevestigd dat Rusland zich terug zal trekken en is erkend dat een grotere inzet noodzakelijk is, nu er weinig vorderingen zijn gemaakt bij de onderhandelingen over een oplossing van de crisis.
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, tot slot wil ik zeggen dat de Top van Rome niet eenvoudig is geweest, maar wel belangrijk was voor de versterking van de complexe betrekkingen met de Russische Federatie en dat hij vorderingen mogelijk heeft gemaakt bij de verwezenlijking van de vier gemeenschappelijke ruimten. Het was beslist een waardevolle gelegenheid voor een uitvoerige uitwisseling van standpunten over actuele internationale kwesties.
Verheugen,
   .  Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, geachte dames en heren, tijdens de voorbereidende politieke dialoog voor deze Top op 28 oktober in Moskou achtte ik het noodzakelijk en juist om de stand van onze betrekkingen als volgt te kenschetsen: we hebben veel actieplannen, maar gaan amper tot actie over. We hebben grootscheepse strategieën, maar handelen niet. We hebben visies, maar brengen deze niet in de praktijk. Dat is mijn taxatie van de situatie, en daar heeft men zich van Russische zijde bij aangesloten. Het gemeenschappelijk doel dat tijdens deze voorbereidende bijeenkomst werd geformuleerd luidde dat onze betrekkingen wat praktischer dienen te worden. Dat er wellicht iets minder nieuwe grootse ideeën moeten worden ontwikkeld en dat we in plaats daarvan proberen de ideeën die we al hebben ook werkelijk te verwezenlijken. Wat dit betreft sluit ik mij aan bij wat de fungerend voorzitter van de Raad al heeft gezegd. De Top van Rome was in feite bijna het begin van een nieuwe vorm van samenwerking, omdat er werkelijk heel exacte en heldere resultaten zijn geboekt.
Op de Top is natuurlijk ook in een aantal opzichten bevestigd hoe complex de betrekkingen tussen de Europese Unie en Rusland zijn. Beide partijen hebben bevestigd er belang aan te hechten de integratie op de lange termijn te stimuleren door enerzijds in het kader van de Partnerschap- en Samenwerkingsovereenkomst en anderzijds binnen de context van het initiatief een aantal gemeenschappelijke ruimten te scheppen.
Ik acht het van groot belang dat het concept van de gemeenschappelijke economische ruimte op de Top echt is geconcretiseerd, en dat de Groep van Hoog Niveau daadwerkelijk concrete voorstellen kon doen en bijvoorbeeld een begin kon maken met een gemeenschappelijk programma voor handelsbevordering en aanpassing van de wetstelsels. Dit alles zal nu ook snel ten uitvoer worden gelegd, en dat proces wordt vergemakkelijkt door de aanstaande toetreding van Rusland tot de WTO, mogelijk in 2004. De Commissie is nadrukkelijk voor de toetreding van Rusland tot de WTO, niet in de laatste plaats met het oog op de bevordering en consolidering van de economische hervorming in dat land.
We hebben de Overeenkomst voor wetenschappelijke en technische samenwerking verlengd en zien daarin een van de belangrijkste factoren om te komen tot een intensievere samenwerking, gebaseerd op de aanzienlijke kennis- en onderzoekscapaciteit van Rusland. Rusland neemt ook in toenemende mate deel aan initiatieven van de Europese Unie ter bevordering van de samenwerking op de terreinen onderzoek en onderwijs.
De fungerend voorzitter van de Raad wees al op de ondertekening van de overeenkomst tussen Europol en het Russische ministerie van Binnenlandse Zaken. De Commissie juicht deze stap toe, omdat daardoor de samenwerking bij de bestrijding van het terrorisme en de georganiseerde misdaad bevorderd wordt. Er zal een gezamenlijke verklaring over de samenwerking op politiek en veiligheidsgebied afgegeven worden. Dat zijn zonder meer terreinen van gemeenschappelijk belang.
We hebben echter ook ondervonden dat er zaken zijn die de Europese Unie en Rusland op dit moment scheiden, en dat er onderwerpen zijn waarbij wij onze inspanningen dienen te versterken om vooruitgang te boeken en gezamenlijke resultaten te bereiken. Laat ik beginnen met de milieuproblematiek. Het is overduidelijk dat wij meer moeten doen om de uitdagingen waarvoor wij ons beiden geplaatst zien ook samen op te lossen. Dat geldt bijvoorbeeld voor de klimaatverandering.
De ontwikkelingen ten aanzien van het Kyoto-protocol schat ik ongeveer als volgt in: het is realistisch om aan te nemen dat de voortgang van Ruslands voorbereiding op de ondertekening van het Kyoto-protocol parallel zal verlopen met de voortgang van de toetreding van Rusland tot de WTO. Niet dat er een formeel verband bestaat, maar het is zeer realistisch om aan te nemen dat deze processen min of meer parallel zullen verlopen.
Voorts is nog van groot belang dat wij tot overeenstemming komen over de kwesties veiligheid van de zeescheepvaart en nucleaire veiligheid.
De Commissie acht het nodig te spreken over Ruslands OVSE-verplichting om zijn troepen voor het einde van dit jaar uit Transnistrië terug te trekken en over de uitbreiding van de Partnerschap- en Samenwerkingsovereenkomst tot de toetredende lidstaten. Met name wat Transnistrië betreft heb ik het idee dat wij van Rusland aanzienlijk meer druk kunnen verwachten om het beleid van de OVSE uitgevoerd te krijgen.
Wat de kwestie-Joekos betreft: het bevriezen van een groot deel van de Joekos-aandelen heeft kennelijk toch tot grote instabiliteit en onzekerheid op de financiële markten geleid. Zowel tijdens de politieke dialoog in Moskou als op de Top van Rome heeft de Commissie duidelijk gemaakt dat de Russische autoriteiten de wetgeving in ieder geval op een eerlijke, niet-discriminatoire en evenwichtige wijze dienen toe te passen.
Met betrekking tot Tsjetsjenië hebben wij geconstateerd dat de veiligheidssituatie aldaar verder is verslechterd sinds het referendum over de grondwet in maart en de presidentsverkiezingen in oktober. De Europese Unie heeft twee verklaringen afgegeven waarin zij haar bezorgdheid tot uitdrukking brengt ten aanzien van berichten over mogelijke verkiezingsfraude. De feiten laten zien dat er nog geen politieke oplossing voor het probleem is gevonden. Wij zullen blijven aandringen op een meer solide politieke oplossing, die echter onmogelijk is als de mensenrechten niet volledig worden gerespecteerd. Daar hoort ook bij dat degenen die verantwoordelijk zijn voor ernstige schendingen van de mensenrechten ter verantwoording worden geroepen.
De Commissie heeft om voor de hand liggende redenen zowel tijdens de politieke dialoog als op de Top de kwestie van de humanitaire hulp aangesneden en geconstateerd dat de humanitaire hulp bemoeilijkt wordt door het feit dat onze medewerkers niet ter plekke werkzaam kunnen zijn. De discussie over dit onderwerp heeft nog niet tot een bevredigend resultaat geleid. Ik wil echter onderstrepen dat de Commissie er nog steeds veel belang aan hecht met haar medewerkers en personeel in de regio zelf aanwezig te zijn om directe hulp te kunnen bieden. Tenslotte zijn wij de grootste verstrekker van humanitaire hulp in dit conflict.
Welke conclusies kunnen wij uit dit alles trekken? Ten eerste: als we een echt strategisch partnerschap willen opbouwen, moet het beleid van de Europese Unie tegenover Rusland evenwichtig en coherent zijn. Als daarin alleen onderwerpen aan bod komen waarbij slechts een van de partners belang heeft, dan is dat geen goede basis voor een strategisch partnerschap.
Ten tweede: we moeten er ook op hameren dat de lidstaten en de Unie als geheel hun gezamenlijk vastgestelde doelstellingen ook gezamenlijk trachten te verwezenlijken. De overeenkomst inzake het terugnemen van onderdanen die wij met ons partnerland Rusland willen sluiten en het visumbeleid dienen gezamenlijk en onder de vlag van de Unie te worden besproken. In klare taal: in mijn ogen is het niet bevorderlijk voor de gang van zaken als afzonderlijke lidstaten met betrekking tot deze kwestie hun eigen beleid tegenover Rusland voeren voordat er sprake is van een gemeenschappelijk beleid.
Ten derde: de betrekkingen tussen de Unie en Rusland zijn van het grootste belang voor de toekomst van beide partners. We moeten vermijden dat initiatieven die in het belang van beide partijen zijn, zoals de uitbreiding van de Partnerschap- en Samenwerkingsovereenkomst of de samenwerking bij de misdaadbestrijding en op milieuterrein, mislukken als gevolg van bureaucratische obstakels. Daarom is het van groot belang dat de Europese Unie en Rusland de Permanente Partnerschapraad in het leven roepen om de samenwerking tussen de verschillende vakministers te intensiveren.
Vierde en laatste punt: het is erg belangrijk om samen met Rusland in het kader van ons nieuwe nabuurschapsbeleid een op maat gesneden concept te ontwikkelen waarin de betekenis van de bijzondere relatie en het strategisch partnerschap tussen de Europese Unie en Rusland tot uiting komt. Er moet ruimte zijn om deze relatie wezenlijk te verbeteren en te verdiepen. Het doet mij deugd om tot slot te kunnen zeggen dat de gesprekken hebben laten zien dat Rusland bereid is tot samenwerking in het kader van het nieuwe nabuurschapsbeleid van de Europese Unie en dat wij de strategie die wij tot nog toe hebben gevoerd en ons nieuwe nabuurschapsbeleid dus op zinvolle wijze met elkaar kunnen combineren. 
Poettering (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, dames en heren, na de uitbreiding van de Europese Unie op 1 mei 2004 krijgen we een extra grens met Rusland: de grens verloopt dan niet langer alleen via Finland, maar ook via Estland, Letland en Litouwen. Ook zullen onze betrekkingen met Rusland van nog groter belang worden. We streven en dat benadrukken we een strategisch partnerschap met Rusland na omdat wij beseffen dat de betrekkingen tussen de Europese Unie en Rusland in de 21e eeuw van cruciaal belang zijn voor de vrede en de stabiliteit op ons continent.
Ik wil mijn collega Arie Oostlander hartelijk danken voor het feit dat hij met de andere fracties een tekst tot stand heeft gebracht. Deze tekst, die door zes fracties wordt onderschreven, geeft onze mening weer. We erkennen zonder meer dat Rusland vooruitgang heeft geboekt op de weg naar democratie, maar partnerschap houdt ook in dat er openhartig over gesignaleerde tekortkomingen wordt gesproken. De fungerend voorzitter van de Raad sprak over de verkiezingen in Rusland, en verkiezingen kunnen alleen worden gehouden als de samenleving vrij is van angst. Verkiezingen kunnen alleen worden gehouden als er sprake is van een rechtsstaat. Op dat punt zijn er nog tekortkomingen. We hebben vernomen dat Russische burgers bang zijn om te protesteren wanneer de overheid in hun ogen een verkeerde beslissing neemt. In onze rechtsorde is het een vanzelfsprekendheid dat men bezwaar kan aantekenen tegen iedere administratieve beslissing, op welk niveau die ook genomen wordt. Daarom is het van belang voor de democratische ontwikkeling in Rusland en voor de stabiliteit aldaar stabiliteit is zonder vrijheid en democratie ondenkbaar dat Rusland vooruitgang boekt bij de verwezenlijking van de democratie en de rechtsstaat.
Een bloedende wond, niet alleen in Rusland maar ook in Europa, is Tsjetsjenië. We moeten eisen dat het Tsjetsjeense volk niet op een lijn wordt gesteld met terroristen of bandieten, maar dat de Tsjetsjenen binnen de Russische Federatie ook een autonome status krijgen, zoals dat bijvoorbeeld bij Tatarstan het geval is. Het zou een tragedie zijn als het Tsjetsjeense volk uiteindelijk de prijs zou betalen voor het terrorisme als gevolg van de noodzakelijke strijd tegen het terrorisme in de wereld een strijd waar wij overigens vierkant achter staan. Ik wil de Raad en de Commissie kalm, maar zeer beslist het volgende op het hart drukken: als men een top met Rusland houdt en een slotverklaring afgeeft, dan mag het eigenlijk niet gebeuren dat de belangrijkste actuele kwestie niet voorkomt in het officiële document.
Daarom wil ik u verzoeken dit in de toekomst te voorkomen, waarbij ik overigens nadrukkelijk erken dat het voorzitterschap er in zijn verklaring van 8 oktober iets over heeft gezegd. Het is echter ook van belang dat we het eens worden over een gemeenschappelijk beleid en dus ook over een gemeenschappelijke formulering voordat we de Russische president ontmoeten.
We zijn ervoor dat Rusland wordt betrokken bij het proces van Bologna. Er moet een uitwisseling met Rusland komen op wetenschappelijk en cultureel gebied om te voorkomen dat Rusland zich, zoals zo vaak in zijn geschiedenis, weer van Europa afwendt. We willen partnerschap, we willen dat Rusland zich op Europa richt, en daarbij moeten we vooral de jonge mensen betrekken.
We roepen Rusland op om me eindelijk het grensverdrag met Estland en Letland te ondertekenen en te ratificeren. De wensen van onze toekomstige lidstaten Estland en Letland zijn de wensen van de Europese Unie, en wij zullen hen steunen om die wensen te verwezenlijken. We roepen Rusland op om eindelijk de nodige consequenties te trekken.
We willen Ruslands partner zijn, en als wij het een en ander bekritiseren, dan is dat omdat wij willen dat de democratie in Rusland wordt gerealiseerd en omdat wij met het Russische volk in vrede, vriendschap en partnerschap willen kunnen leven.
Paasilinna (PSE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, Rusland wordt voor ons een steeds belangrijker partner en het belang van ons partnerschap met dat land neemt voortdurend toe. De Russische cultuur is misschien wel de grootste kwaliteit van het Russische volk, maar wij weten daar weinig over. Die cultuur vormt een belangrijke verrijking voor Europa.
Mijn fractie is bezorgd over de situatie in Tsjetsjenië, die maar niet lijkt te verbeteren. Wij zijn voorstander van een politieke oplossing. Moskou is dat ook, maar de resultaten zijn vooralsnog mager. Wij vrezen voor een burgeroorlog en een uitbreiding van het conflict naar gebieden buiten Tsjetsjenië, in een regio waar al veel ingrediënten voor een conflict aanwezig zijn. Wij willen dat de Russen weten dat dit de ontwikkeling van onze betrekkingen schaadt en dat het voor ons een belangrijke zaak is. Wij eisen dat de mensenrechten worden gerespecteerd. Is het niet mogelijk een gezamenlijke conferentie over Tsjetsjenië te organiseren? En het is nodig dat hulporganisaties snel tot de regio worden toegelaten.
Over de Joekos-affaire weten wij niet veel, in ieder geval niet alles. De manier waarop de arrestatie plaatsvond, is echter zorgwekkend. Wat wij belangrijk vinden, is dat men zich aan de wet houdt en de nodige openheid betracht, maar wij weten natuurlijk ook dat er nogal wat duistere praktijken hebben plaatsgevonden toen de eigendommen van de voormalige Sovjet-Unie overgingen in handen van slechts enkele mensen en dat er ook misdaden zijn gepleegd.
Het lidmaatschap van de WTO en de ratificatie van het Kyoto-protocol zijn zeer belangrijk. Beide zaken bevorderen de ontwikkeling van Rusland en leiden ook tot een versterking van de democratie aldaar. Wij hebben ook samenwerking op energiegebied nodig, de moeilijkste en belangrijkste vorm van samenwerking. Naar mijn mening moeten onze vervoers-, telecommunicatie- en energienetwerken op die van Rusland worden aangesloten. Dat zou dé prestatie van het decennium zijn en een stevig fundament voor onze samenwerking creëren. 
Watson (ELDR ).
   – Mijnheer de Voorzitter, toen tsaar Peter de Grote Rusland meer westers wilde maken, liet hij de aristocratie in West-Europese kleren steken en verplaatste hij de Russische hoofdstad van Moskou in westelijke richting naar Sint Petersburg. De westers georiënteerde regering van president Poetin heeft de Europese Unie omschreven als haar “natuurlijke politieke partner”, en tot voor kort leek Rusland de kleren van Europa te dragen: de kleren van de vrijhandel, de kleren van de politieke en burgerrechten, de kleren van een democratie die nog in de kinderschoenen staat.
De Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij was verheugd over deze Top EU-Rusland. Het is goed om te streven naar politieke en economische ruimten waarin onze twee samenlevingen samen kunnen werken. Onder de juiste omstandigheden juichen wij nauwere economische banden tussen de Europese Unie en Rusland toe. Eenvoudiger kunnen reizen is noodzakelijk en belangrijk om een en ander ook echt te laten werken.
Rusland en de Unie maken deel uit van een gemeenschappelijke veiligheidscontext en zijn in hoge mate van elkaar afhankelijk. Het is dan ook goed dat we proberen onze gezamenlijke grenzen betrouwbaarder en ons gezamenlijke halfrond veiliger te maken. We juichen de ambities die Rusland koestert ten aanzien van het lidmaatschap van de WTO toe en toetreding is mogelijk, ook al is deze door de recente gebeurtenissen er niet eenvoudiger op geworden.
Europa protesteert terecht fel tegen de Russische onderdrukking en de inmenging van de regering in het dagelijks leven van de buurlanden. De kwestie-Tsjetsjenië blijft een probleem, hetzelfde geldt voor Ruslands weigering het Kyoto-protocol te ratificeren. Alleen Europese kleren dragen is niet genoeg. Op nauwere banden dient de prijs te staan dat onze moderne Europese waarden volledig worden onderschreven en we moeten op dit punt op zijn minst kritisch en eerlijk blijven.
Op deze Top, mijnheer de fungerend voorzitter, werd onze positie ernstig ondermijnd door diegenen die tot taak hadden ons te vertegenwoordigen. De ondoordachte opmerkingen van het voorzitterschap over Tsjetsjenië en over de arrestatie van Michail Chodorkovski gingen veel te ver. De heer Berlusconi spreekt namens Europa en zou zijn woorden dus zorgvuldig moeten kiezen. Zijn eigen voorzitterschap heeft vorige maand immers nog een verklaring opgesteld die zeer kritisch was over het Russische optreden in Tsjetsjenië. Niet alleen werd Tsjetsjenië in het communiqué over de Top helemaal niet genoemd, de voorzitter van de Raad achtte het zelfs gepast in te gaan tegen Europa’s gemeenschappelijke standpunt met geïmproviseerd geraaskal dat men eerder zou verwachten van een goedkope advocaat. Hoe het ook zij, waarom zouden we de problemen van de Russische minderheden in de Baltische staten ontkennen? Die vallen namelijk in het niet in vergelijking met de vervolging van de Tsjetsjenen.
Interne veiligheid mag dan samenhangen met gerechtigheid en de mensenrechten, zoals de fungerend voorzitter zei, maar als daar zoals in Tsjetsjenië invulling aan wordt gegeven is dit niet het geval. We hebben het Russische optreden in Tsjetsjenië en de pogingen om bronnen van politieke oppositie in Rusland te intimideren terecht veroordeeld. Ondanks de Europese kleren van de regering van de heer Poetin blijft het onduidelijk of zij onze waarden van democratie, de mensenrechten, de rechtsstaat en vrijheid van meningsuiting deelt. Als dat wel zo is, waarom zit de heer Chodorkovski dan in de gevangenis? 
Ainardi (GUE/NGL ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ik ben blij met dit debat van vandaag in ons Parlement over de laatst gehouden Top tussen de Europese Unie en Rusland. Het vormt in zekere zin een antwoord op de uitspraken die de heer Berlusconi aan het slot van de Top over Tsjetsjenië heeft gedaan. Hij rechtvaardigde toen het Russische beleid van militair ingrijpen in de regio.
Dergelijke uitspraken geven niet de standpunten van de vijftien lidstaten weer en mijn fractie veroordeelt ze ten stelligste. Europa heeft duidelijk gemaakt dat het niet instemt met deze rechtvaardiging, maar is dat voldoende? Volgens mij niet. Ik vind het spijtig dat de Raad en de Commissie relatief slechts zeer weinig aandacht hebben voor de kwestie-Tsjetsjenië en ook betreur ik het dat de veroordeling van het Kremlin tijdens de Top zo mild was.
Het dagelijks leven in Tsjetsjenië is voor de burgerbevolking nog steeds een zware beproeving: de onveiligheid, de verdwijningen en de schendingen van de mensenrechten waarvoor de Russische strijdkrachten verantwoordelijk zijn, blijven ongestraft doorgaan. Moskou grijpt gretig het argument van de strijd tegen het terrorisme aan om al zijn daden te rechtvaardigen. Dat is onacceptabel, ook al moeten we uiteraard de aanslagen die door extremistische Tsjetsjeense groepen worden gepleegd, krachtig veroordelen.
De zogenaamde democratische verkiezingen die op 5 oktober zijn gehouden, waren volgens onafhankelijke waarnemers van NGO’s een schijnvertoning. Mijn fractie vindt dat een dergelijke raadpleging niet legitiem is. Daarmee wordt namelijk alleen maar beoogd de internationale gemeenschap te doen geloven dat de situatie in de regio genormaliseerd is en dat de bevolking het voor het zeggen heeft. Daar is echter geen sprake van. Het wordt hoog tijd dat de Unie Rusland luid en duidelijk veroordeelt wegens de manier waarop het oorlog in Tsjetsjenië voert. Met de wederopbouw van dit totaal ontredderde land kan pas worden begonnen nadat de Russische strijdkrachten zich hebben teruggetrokken en de rust in de regio is weergekeerd.
Alleen via werkelijke politieke onderhandelingen kan een proces van democratisering en wederopbouw in gang worden gezet, waarin Europa een hoofdrol moet spelen door veel grotere druk op Rusland uit te oefenen dan nu het geval is. Waarom zou dat niet kunnen in het kader van de partnerschapsovereenkomsten? Een andere mogelijkheid zou zijn steun te geven aan het plan voor tijdelijk VN-bestuur in Tsjetsjenië. Een dergelijke opstelling van onze kant betekent niet dat wij tegen Rusland zijn of dat wij de ontwikkeling van het partnerschap tussen de Europese Unie en Rusland willen blokkeren. Integendeel, wij willen op deze manier helpen vrede en veiligheid te bewerkstelligen, waarnaar beide volken verlangen. 
Cohn-Bendit (Verts/ALE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, als het gaat om Rusland moeten we volgens mij allemaal aan één oog blind zijn; in ieder geval heb ik de indruk dat iedereen zich verplicht voelt aan één oog blind te zijn sinds de val van de Berlijnse muur en de ineenstorting van het sovjetregime.
Destijds waren we verheugd over de democratische ontwikkelingen die zich onder de heer Jeltsin voltrokken en we hadden kennelijk geen oog voor de ongelooflijke corruptie die in dat land aan het ontstaan was. Vandaag zijn we verheugd over de vooruitgang die onder de heer Poetin wordt geboekt en hebben we geen oog voor de schijnvertoning rondom de monopolisering van de media. En dan heb ik het nog niet over de willekeurige arrestaties en over Tsjetsjenië, waarop ik aan het eind van mijn interventie terugkom.
Vanwaar deze reactie onzerzijds? Omdat Rusland inderdaad een buurland met enorm veel macht vormt en omdat niemand precies weet hoe hij de koe bij de horens moet vatten. Daarbij komt dat iedereen Rusland aan zijn zijde wil hebben. Mijnheer Poettering, ik weet dat het moeilijk is kritiek te leveren op vrienden wanneer zij fouten maken. Overigens weet u dat het mij pijn deed toen ik onze minister van Buitenlandse Zaken voortdurend aan de zijde van de heer Poetin zag staan om een goed standpunt over Irak te verdedigen. Op deze manier werden de Tsjetsjenen opgeofferd voor Irak. De Amerikanen deden trouwens exact hetzelfde, dat is wel duidelijk. Toen de Amerikanen “ja” zeiden tegen Irak, gaven ze daarmee te kennen dat de Tsjetsjenen hun niet langer interesseerden. Het is dus van hetzelfde laken een pak.
Ik geloof dat we hier te maken hebben met een wezenlijk probleem. Strategische betrekkingen met de Russen zijn voor ons beslist noodzakelijk, maar als wij menen dat wij ons daarom toegeeflijk ten opzichte van hen moeten opstellen, maken we een vergissing. Een dergelijke houding zal namelijk nooit leiden tot de resultaten die we verwachten. Wij zeggen “ja” tegen het democratiseringsproces in Rusland. Nu zich echter enorme problemen voordoen, weet de voorzitter van Europa niets anders tegen de heer Poetin te zeggen dan: “Wat u doet in Tsjetsjenië, is heel goed! U arresteert mensen, heel goed! En de monopolisering van de media? Heel goed!” Dan kunnen wij wel een hele hoop resoluties aannemen, maar het kwaad is al geschied, en wel voor lange tijd, want niemand in Rusland zal denken: “O ja, het Europees Parlement is er ook nog. O ja, de heer Verheugen en de Commissie zijn er ook nog.” Dat telt niet, omdat zij weten dat problemen boven alles moeten worden opgelost: “Wij hebben u nodig, mijnheer Poetin.”
Samengevat, de hevige verontwaardiging van het Parlement en van de Commissie deert hen niet en dat betekent als het erop aan komt dat de situatie in Rusland niet verandert. Daarom zeg ik u dit: als wij ons niet duidelijk uitspreken tegen de massamoord op een heel volk in Tsjetsjenië, zal de heer Poetin nooit naar ons luisteren. Wanneer de heer Poetin zich, misschien terecht, kwaad maakt over de oorlog in Irak, denkt hij absoluut niet aan Tsjetsjenië, omdat de toestand aldaar hem niet van zijn stuk brengt. Hij gebruikt Irak, zoals hij alles zal gebruiken wat nodig is om zijn macht in Rusland te vestigen: een totalitaire macht.
Belder (EDD ).
   – Mijnheer de Voorzitter, paragraaf 10 van de gezamenlijke resolutie is mij uit het hart gegrepen. Daarin vraagt het Parlement opnieuw aan Raad en Commissie zich het lot aan te trekken van de ontvoerde medewerker van “Artsen zonder Grenzen” Arjan Erkel. Zijn vader heeft mij hier in Straatsburg opgezocht en hoeveel collega's wel niet meer. Laten wij ons eens verplaatsen in zijn hartverscheurende positie. Ik mag zelf ook vader van drie kinderen zijn. Daarom schaar ik, Raad en Commissie, mij te meer achter het dringende appèl van het Europees Parlement aan uw adres om bij de Russische autoriteiten sterk aan te dringen op opheldering en oplossing van deze al zo lang slepende ontvoering, meer dan 460 dagen.
Mijnheer de Voorzitter, gisterenavond meldde een gezaghebbende Nederlandse krant dat er in de Raadsvergadering van de bewindslieden van Buitenlandse Zaken harde noten zijn gekraakt over het sauveren van president Poetin door het Italiaanse voorzitterschap. Dat doet mij zeer deugd. Evenzo het krantenbericht dat de Raad akkoord is gegaan met het voorstel van commissaris Patten om een eenduidig beleid van de Europese Unie tegenover de Russische Federatie op papier te zetten. Als rapporteur van de Commissie buitenlandse zaken voor een aanbeveling aan de Raad inzake de betrekkingen EU-Rusland intrigeert deze opdracht aan de Europese Commissie mij natuurlijk zeer. Heeft de Commissie al enig idee wanneer wij de uitwerking van haar ideeën tegemoet kunnen zien?
Eén ding met betrekking tot de Tsjetsjeense tragedie is evident: hier kan onder geen beding sprake zijn van een basis van gemeenschappelijke waarden tussen de Europese Unie en Rusland. Ook de Joekos-affaire baart ons grote zorgen. Wanneer hoge vertegenwoordigers van de Europese Instellingen deze twee zaken pogen toe te dekken of zelfs goed te praten, stimuleren zij het Kremlin in het vervolgen van een verkeerde politieke koers. Daarmee is in eerste instantie de Russische samenleving totaal niet gebaat, noch zijn de belangen van de Europese Unie ermee gediend.
Kortom, Moskou moet goed weten waar Brussel in de onderlinge relatie precies voor staat, inclusief waar de Europese Unie haar prioriteiten stelt: een goede buurverhouding, die een gezamenlijke aanpak van problemen als grensoverschrijdende criminaliteit, nucleaire risico’s en illegale migratie veronderstelt; de bevordering van de mensenrechten en de rechtsstaat, alsmede een urgente verbetering van de schier uitzichtloze situatie in Tsjetsjenië; een gezamenlijke aanpak van zogenoemde “bevroren conflicten” in de zuidelijke Kaukasus en een oplossing voor de kwestie- Transnistrië; verdieping en verbreding van complementaire handels- en economische belangen.
Tegenover oprecht Europees engagement hoort Russische wederkerigheid te staan. Poetin en de zijnen zullen dus de traditionele houding van zowel binnen als buiten het partnerschap te willen opereren, moeten laten varen. Je kunt er niet in zijn en er ook buiten zijn. Dat dient bovenal de duidelijke boodschap van Brussel aan Moskou op dit tijdstip te zijn! 
Borghezio (NI ).
   – Mijnheer de Voorzitter, de heer Berlusconi heeft deze kwestie van de mensenrechten en de noodzaak van aanpassing van de Russische politiek aan onze opvattingen over democratie behandeld op basis van motieven waarin wij ons wel degelijk herkennen. Afgezien daarvan past dit allemaal in een zakelijke aanpak en een strategische visie op de Europese belangen, volgens de profetische visie van generaal De Gaulle met betrekking tot een Europa dat van de Atlantische Oceaan tot de Oeral reikt.
De Russische Federatie is van vitaal belang voor ons, de hele Unie heeft zo’n partner broodnodig. Strategisch gesproken is er dus alle reden te streven naar stabiliteit in een regio die zo’n sleutelpositie inneemt, onder meer met het oog op de aardolie van de Kaukasus. Het is dan ook geen toeval dat het voornaamste doelwit van de Tsjetsjeense guerrilla niet de Russische militaire stellingen, maar de aardolievoorzieningen zijn. Wij kunnen ons dus met recht afvragen wat er, afgezien van etnisch-religieuze motieven, nog meer achter het Tsjetsjeense terrorisme schuilt en wie nu eigenlijk de touwtjes in handen heeft. Het mag onderhand wel tot ons doordringen hoe gevaarlijk het is dat de meest agressieve en extremistische strijdkrachten van het internationale islamitisch fundamentalisme voortdurend lonten in het kruitvat gooien. En het is toch zeker waar dat al in november 1998, in Islamabad, de achttiende assemblee van de Islamic Group of Pakistan Tsjetsjenië als een van de hoofddoelen voor de mondiale Jihad heeft aangewezen, samen met andere gebieden zoals Kosovo?
En over mensenrechten gesproken: iedereen kan van internet beelden downloaden waarop Russische soldaten met een afgehakt hoofd te zien zijn. Die beelden worden door Osama Bin Laden de hele wereld rondgestuurd. Ook dat is een kwestie van mensenrechten, als ik me niet vergis. 
Tajani (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, natuurlijk onderschrijven wij ten volle de opvatting dat de mensenrechten beschermd en het recht van de volkeren op zelfbeschikking gerespecteerd dienen te worden. Natuurlijk vinden wij dat de Tsjetsjeense bevolking het recht heeft om haar mening te uiten. Daarom kan ik me vinden in de woorden van de fungerend Raadsvoorzitter en steun ik het standpunt van de Europese Volkspartij. In de algemene opzet van de compromisresolutie waarover dit Parlement morgen zal stemmen, kan ik me dus echt wel vinden, maar er is één punt waarmee ik het oneens ben: dat is de passage waarin het standpunt van de fungerend voorzitter van de Raad verkeerd wordt uitgelegd en verdraaid, zoals ook door enkele leden in deze vergadering is gedaan.
Wat in dit verslag wordt beweerd, is namelijk niet waar. Wat de heer Watson heeft gezegd of wat de heer Cohn-Bendit beweert, is niet waar. Wel waar is wat de leden van de Confederale Fractie Europees Unitair Links/Noords Groen Links hebben gezegd. Zelf zou ik willen verwijzen naar de inmiddels bekende persconferentie waarover gesproken is, want wij mogen toch zeker niet over het hoofd zien wat de president van de Russische Federatie, Poetin, heeft gezegd, namelijk dat de lastige vragen over en de vraagtekens bij de Russische politiek tijdens de besprekingen uitgerekend van premier Berlusconi zijn gekomen. Zo luidt de tekst van een persbureau dat zeker niet de spreekbuis van de Italiaanse regering is. De persbureaus wijzen er verder op dat juist de Italiaanse premier de kwestie-Tsjetsjenië heeft aangekaart. Ik geloof dus dat wat tijdens die Top is gezegd en voorgevallen, heel nauwkeurig en correct moet worden geïnterpreteerd, en er moet vooral een correcte interpretatie worden gegeven van de geesteshouding en wilskracht die het Italiaanse voorzitterschap van de Europese Unie kenmerken. Elke andere uitleg is alleen maar bedoeld voor politieke doeleinden, vooral binnen Italië. 
Fava (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, ik steek van wal met drie uitspraken: de oorlog in Tsjetsjenië is geen privé-zaak van Poetin; de oorlog in Tsjetsjenië is geen oorlog tegen terrorisme; en door de oorlog in Tsjetsjenië worden de mensenrechten van de burgerbevolking dagelijks op massale wijze met voeten getreden. Alleen op basis van die drie uitgangspunten kan met president Poetin overlegd worden over de nieuwe impuls die het partnerschap tussen de Europese Unie en Rusland moet krijgen. Daarom steunen wij krachtig de kritiek die in de resolutie waarover dit Parlement morgen zal stemmen wordt geleverd op de fungerend voorzitter van de Europese Unie, vanwege de ontoelaatbare uitlatingen die de heer Berlusconi heeft gedaan ter ondersteuning van de politiek van de heer Poetin in Tsjetsjenië. Die verklaringen – en nu wend ik me tot staatssecretaris Antonione – zijn volkomen onaanvaardbaar, ze staan volkomen los van het beleid dat de Europese Unie tot op heden gevoerd heeft. De heer Poettering heeft er al op gewezen: de Europese Unie ziet Tsjetsjenië als een open wond. De persoonlijke vriendschapen en affiniteiten van de heer Berlusconi kunnen en mogen niet verhinderen dat Europa ten strengste van president Poetin moet eisen dat hij onverwijld zijn gewelddadig en willekeurig optreden in Tsjetsjenië staakt en zoekt naar een politieke uitweg uit dit conflict.
Mijnheer de Voorzitter, drieduizend mensen zijn sinds begin dit jaar gedood, driehonderd mensen zijn verdwenen, er zijn vijftig massagraven ontdekt en iedereen weet dat de verkiezingen een farce waren. Dat is de balans van de oorlog in Tsjetsjenië; het is het verhaal van een langdurige straffeloosheid. Het Italiaanse voorzitterschap zou de heer Poetin daarvan in de allereerste plaats rekenschap moeten vragen. Wij hadden van staatssecretaris Antonione verwacht dat hij toch wel enige spijt zou betuigen voor wat er gezegd en voorgevallen is, en dat hij duidelijk zou zeggen wat er in de toekomst gaat gebeuren. Wij merken, mijnheer de Raadsvoorzitter, dat het weer niet zo heeft mogen zijn. 
Modrow (GUE/NGL ).
   – Mijnheer de Voorzitter, ondanks de vooruitgang lijkt de verhouding met Rusland nog steeds op wantrouwen te zijn gebaseerd, zoals in dit Huis te horen was. Wie voor integratie en een vreedzaam Europa is, zal dat niet bereiken zonder Rusland en zeker niet met een anti-Russische opstelling. Rusland is en blijft een belangrijke politieke, economische maar ook militaire factor in de wereld. Samenwerking is het devies, niet confrontatie. Rusland zou een nog sterkere strategische partner en goede buur zijn als de lidstaten van de EU zich niet alleen zouden concentreren op de levering van olie en aardgas en als de Europese Unie meer zou doen om de economische en sociale stabiliteit te versterken, een voorwaarde om ook de democratie in een land vorm te geven en te ontwikkelen.
Het Tsjetsjenië-probleem is ernstig, maar er is maar één oplossing, een politieke oplossing, en daarvoor moeten wij ons nog meer inzetten. Als de Verenigde Staten er strategisch belang bij hebben om de spanningen bij de zuidelijke grenzen van Rusland in stand te houden, dan is dat hun zaak. In het belang van de Europese Unie kan dat zeker niet zijn. 
Dupuis (NI ).
   – Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik geloof dat niemand van ons de strategische waarde van de relatie tussen de Europese Unie en Rusland in twijfel trekt. Wat wij bekritiseren is dat er een akritische politiek ten opzichte van Rusland wordt gevoerd, en dat verwijt richten wij zowel tegen de Raad als tegen de Commissie, die immers op dezelfde golflengte zitten. Hun politiek is stekeblind, want zij zien niet dat de persvrijheid is uitgehold en dat de justitiële onafhankelijkheid afbrokkelt: het geval van de heer Chodorkovski spreekt wat dat betreft boekdelen. Het is een politiek waarbij men doet alsof er geen stukje land bestaat dat Tsjetsjenië heet. Is er soms geen sprake van massale moordpartijen in Tsjetsjenië? Hoe vaak moeten we daar nog op hameren? Tweehonderdvijftigduizend mensen op één miljoen, dat komt wel heel dicht in de buurt van volkerenmoord! Dat mogen wij gewoon niet accepteren. Wij kunnen niet accepteren dat de Commissie niet de moed heeft gehad om haar commissaris voor humanitaire hulp naar Tsjetsjenië te sturen en dat de heer Prodi niet eens een bezoek aan dat gebied heeft gebracht. En wat ik ook moet zeggen, en ik hoop dat de heer Antonione dat zal overbrieven aan premier Berlusoni: het is onaanvaardbaar dat de heer Berlusconi zegt dat dit allemaal een mythe is. Ik geloof dat velen in dit Parlement en in de Europese Unie verwachten dat wanneer premier Berlusconi voor de vergaderronde van december naar dit Parlement komt, hij zijn eigen uitspraken duidelijk zal rectificeren, want het gaat om de waardigheid van de doden en van degenen die nog leven in Tsjetsjenië, het gaat om de waardigheid van dit Parlement, van de Unie en van haar burgers.
Voor de toekomst kunnen wij datgene doen wat wij voor Joegoslavië hebben gedaan: doen alsof er geen Kaukasus-probleem bestaat. Het probleem-Tsjetsjenië is een koloniaal probleem en moet als zodanig opgelost worden. Wat in Tsjetsjenie gebeurt, is oneindig veel erger dan wat er in Algerije en in veel andere landen van Afrika is gebeurd. De weg vooruit betekent dus: toetreding van Tsjetsjenië tot de Europese Unie en toetreding van Georgië, dat eveneens een strategisch gebied voor de Europese Unie is. Zo moet het programma van de Commissie en de Raad luiden.
Oostlander (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, het Parlement heeft destijds in volle overtuiging een tweesporenbeleid ten aanzien van Rusland aanvaard. Dat wil zeggen: samenwerking op alle punten waar dat kan, met name op al die punten waar het kan meewerken aan de cultuuromslag binnen Rusland in de richting van rechtsstaat en meer democratische verhoudingen. Maar anderzijds ook het spoor van de kritiek, waar die nodig is. Daarbij moeten wij luid en duidelijk zeggen wat wij ervan denken. Dus niet het ene of het andere, maar beide. Als ik de Raadsvoorzitter beluister, dan moet ik zeggen dat er heel wat terecht is gekomen van die punten die destijds ook al in het Parlement zijn genoemd en die nu ook weer in de resolutie staan. Hoe komt het toch dat u nu zo heel anders klinkt dan wat ons allemaal van de Top is bijgebleven? In het bijzonder valt het me op dat u ook uitdrukkelijk over Moldova spreekt en over het tijdsschema voor de terugtrekking van de troepen. U spreekt over Arjan Erkel. Ik ben u zeer erkentelijk voor het feit dat u op deze kwestie bent ingegaan en dat u die ditmaal weer ter sprake hebt gebracht. Dat is buitengewoon belangrijk.
Maar uit de pers en ook uit de verklaring zelf is gebleken dat Tsjetsjenië niet veel aandacht heeft gekregen. U hebt daarvoor een rechtvaardiging gegeven. Toch is dat heel gevaarlijk, want het grote publiek interesseert zich ook voor uw topvergaderingen en wil weten wat er aan de orde is, of daar ook de idealen en waarden van onze Europese burgers aan de orde zijn gesteld en bepalend zijn geweest voor uw optreden. Daarom zou ik graag hebben gezien dat wat u nu hier heeft gezegd ook in uw verklaring was gekomen. Dan hadden wij waarschijnlijk ook wat anders gereageerd.
Ik moet zeggen dat ik de benadering van de commissaris heel duidelijk vind. De Russen hebben al heel lang aangedrongen op een heel concrete en praktische benadering. Niet van die grote ideeën, maar boter bij de vis. Ik denk dat de Russen daarin gelijk hebben en dat wij ook, volhardend in ons tweesporenbeleid, heel concrete zaken kunnen aanpakken, met name op het gebied van de contacten tussen wetenschappers. Het heeft er wel eens moeilijk voorgestaan met de samenwerking met Rusland op dat punt. Maar ik denk dat voor de cultuuromslag in Rusland met name ook die wetenschappelijke samenwerking buitengewoon belangrijk is.
Mijnheer de Raadsvoorzitter, ik hoop dus dat de Raad op dit spoor doorgaat en dat de indruk die door enkele persoonlijke opmerkingen ontstaan is snel zal veranderen, want anders komt uw voorzittersschap in een verkeerd daglicht te staan. 
Posselt (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, ruim drie jaar is president Poetin nu in functie, en het is tijd om de balans op te maken. Wat is er sindsdien gebeurd? De geheime dienst FSB de opvolger van de KGB die vroeger onder leiding stond van de heer Poetin, heeft, sinds deze president is, haar personeel verdrievoudigd. Het politieke bedrijf is steeds meer geneutraliseerd. Hetzelfde geldt voor de media. Er bestaan amper nog belangrijke media die echt onafhankelijk zijn. Nu schijnt het bedrijfsleven aan de beurt te zijn, als we de gebeurtenissen rond de zogeheten oligarchen aanschouwen. Dat zijn ernstige alarmsignalen in Rusland zelf.
Wat betreft Tsjetsjenië kunnen we vaststellen dat de heer Poetin in 1999 de tweede oorlog in Tsjetsjenië in het post-sovjettijdperk heeft ontketend, en wel als onderdeel van de bloedigste verkiezingsstrijd in de hedendaagse geschiedenis, nee: aller tijden. Gedurende deze oorlog zijn er honderdduizenden mensen uit Tsjetsjenië verdreven en tienduizenden vermoord. Er wordt zelfs gesproken van bijna een vijfde van de Tsjetsjeense bevolking. Dat zijn net zoveel slachtoffers als in het Stalin-tijdperk. Dit zijn dus geen futiliteiten, maar ingrijpende gebeurtenissen waarmee Europa zich moet bezighouden, vooral als het om een belangrijke partner gaat.
We weten allemaal dat Rusland niet van de ene dag op de andere een democratie naar Zwitsers model kan ontwikkelen. Maar Rusland heeft hoge eisen aan zichzelf gesteld. Het is toegetreden tot de Raad van Europa. Het is toegetreden tot een bijzonder partnerschap met de Europese Unie. Daarmee aanvaardt Rusland echter ook dat het moet proberen te voldoen aan de criteria voor een democratische rechtsstaat, hoewel het daaraan zo vrees ik sinds enkele jaren steeds minder voldoet. Natuurlijk is de situatie nu beter dan tijdens het totalitarisme, maar momenteel vindt er een ontwikkeling plaats in de richting van minder democratie en rechtsstaat in plaats van meer, zoals Jelena Bonner, de weduwe van Andrej Sacharov – de man naar wie onze prijs is vernoemd – duidelijk heeft gemaakt.
En wat Tsjetsjenië betreft, mijnheer de fungerend voorzitter, wil ik slechts één ding onderstrepen: u reduceert de kwestie-Tsjetsjenië te veel tot het onderwerp terrorisme. Het Italiaanse woord voor wat er in Tsjetsjenië gebeurt is niet , maar .
Antonione,
   - Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik wilde u bedanken voor uw deelname aan de bespreking van dit agendapunt. Ik geloof dat er met reden op gewezen kan worden dat in al uw bijdragen een voor ons belangrijk punt naar voren is gebracht, namelijk de noodzaak dat wij een strategische relatie met Rusland onderhouden. Dit kan dus, denk ik, als gemeenschappelijke doelstelling bestempeld worden. Wat betreft het traject dat wij volgen om dit doel te bereiken heb ik uw bereidheid tot samenwerking en uw oprechtheid gewaardeerd. Er zijn verschillende standpunten naar voren gekomen en er zijn ook kritische noten gekraakt over de manier waarop dat doel bereikt moet worden. Ik zou hoe dan ook de nadruk willen leggen op wat voor mij het belangrijkste is, het meest positieve aspect, namelijk dat wij met de Russische Federatie een strategische relatie onderhouden, gezien het belang dat dit land voor de Europese Unie heeft. Uiteraard zal ik al uw opmerkingen en kanttekeningen overbrengen, want die vormen een belangrijke leidraad voor ons eigen optreden, en overigens ook voor het handelen van de hele Raad. 
De Voorzitter.
   Er zijn zes ontwerpresoluties(2) ingediend overeenkomstig artikel 37, lid 2, van het Reglement.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt donderdag plaats. 

De Voorzitter.
   Aan de orde is het verslag (A5-0378/2003) van mevrouw Napoletano, namens de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid, over de grotere Europese nabuurschap: een nieuw kader voor de betrekkingen met de oostelijke en zuidelijke buurlanden (COM(2003) 104 - 2003/2018(INI)). 
Napoletano (PSE ),
   - Mijnheer de Voorzitter, dit verslag gaat in op drie mededelingen van de Europese Commissie. De eerste is getiteld “Groter Europa – Nabuurschap: een nieuw kader voor de betrekkingen met onze buren in het Oosten en het Zuiden”. De tweede mededeling luidt: “De weg effenen voor een nieuw nabuurschapsinstrument”, en de derde: “Een nieuwe impuls voor EU-maatregelen inzake mensenrechten en democratisering met mediterrane partners – Strategische richtsnoeren”.
In de visie van het Parlement moeten bij dit nieuwe beleid de 25 landen betrokken worden die deel uitmaken van de Unie zoals die er binnenkort uitziet - dus de landen waarvoor al volgens verschillende formules een volledige toetreding tot de Unie is overeengekomen, zij het dat die op verschillende tijdstippen zal plaatsvinden - alsook de oostelijke en zuidelijke buren. De onderhavige tekst is een coherent voorstel dat is gericht op een in geopolitiek opzicht complex gebied dat van Rusland tot Marokko reikt en vanwege zijn geschiedenis, zijn culturele betrekkingen en geografische nabijheid een pan-Europees en mediterraan gebied genoemd kan worden. In deze context stelt het Parlement voor om de zuidoostelijke dimensie, dat wil zeggen de landen van de Kaukasus, spoedig in dit beleid op te nemen, en om ook iets verder te kijken, namelijk naar andere landen van het Midden-Oosten die momenteel nog niet in deze strategie passen.
Het verslag concentreert zich op het beleid dat tot stand gebracht moet worden. Daarbij wordt ervan uitgegaan dat dit beleid in het huidige tijdsgewricht dient om in de eerste plaats een dimensie van gemeenschappelijke veiligheid op te bouwen, met dien verstande dat wij het begrip veiligheid niet alleen in militaire termen definiëren. Het doet ons dan ook genoegen te zien dat het eerste punt van de nieuwe veiligheidsstrategie die de Hoge Vertegenwoordiger voor Europese veiligheid heeft gepresenteerd, de relatie met de buurlanden is: onze veiligheid is immers hun veiligheid en dat is een dimensie die wij tezamen moeten opbouwen. Parallel hieraan moet er een heel netwerk van relaties opgebouwd worden, in die zin dat wij met die landen beleidsvormen delen waarbij beide partijen baat hebben, beleidsvormen die zijn gebaseerd op een politieke en institutionele dialoog waarvoor passende instrumenten beschikbaar zijn.
In het verslag wordt dus duidelijk onderscheid gemaakt tussen deze strategie en die van de toekomstige uitbreiding. Er wordt onomwonden in bevestigd dat de onderhandelingen met Roemenië en Bulgarije in 2007 afgerond moeten worden, dat er voor eind 2004 een beoordeling moet komen met betrekking tot de vraag of er onderhandelingen met Turkije geopend worden en voorts wordt het perspectief van toetreding voor alle Balkanlanden bevestigd. In dit verslag komt ook ter sprake dat er andere landen zijn, bijvoorbeeld Oekraïne en Moldavië, die er geen geheim van maken dat ze het lidmaatschap van de Unie nastreven. Ofschoon dit niet de strategie is waarmee over hun toetreding zal worden beslist, verzekeren wij wel dat deelname aan die strategie dit perspectief alleen maar naderbij kan brengen en zeker niet onzekerder zal maken.
In het verslag wordt tevens nader ingegaan op de specificiteit van dit gebied dat zo groot, zo anders en zo complex is. Zojuist is Rusland ter sprake gebracht. In het document maken we duidelijk dat we beseffen dat de betrekkingen met Rusland niet tot een eenvoudige relatie van nabuurschap beperkt mogen blijven. Maar u zult een paragraaf vinden, die de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid zonder enige aarzeling heeft goedgekeurd, waarin wordt gesteld dat de democratische crisis en de tragedie in Tsjetsjenië momenteel een beletsel vormen voor normalisatie van onze betrekkingen.
Tot slot heeft de Commissie met de actieplannen een flexibel instrument in handen om multilaterale, regionale en bilaterale betrekkingen met die landen aan te knopen, net zoals het grensoverschrijdend instrument moet voorkomen dat aan de nieuwe grenzen muren opgetrokken worden en ertoe moet leiden dat er begrip en impulsen ontstaan voor de plaatselijke dimensie.
In het verslag wordt voorts de institutionele kwestie aangekaart. Deze landen kunnen en moeten zeker niet de instellingen van de Unie delen, maar wij hameren erop dat er in een paritaire dialoog ook plaats moet zijn voor regeringen, parlementen, plaatselijke autoriteiten en de groepen uit de samenleving. Het verslag bevat dan ook indicaties in die richting. Wij zouden verder graag zien dat ook het mensenrechtenbeleid volledig in deze strategie wordt opgenomen. We constateren echter dat er nog geen vast Europees beleid op dit punt bestaat, ook al bevat de mededeling van de Commissie interessante voorstellen op dit vlak en vormt zij wat dat betreft een stap vooruit. 
Antonione,
   - Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de Raad heeft samen met de Europese Commissie zijn best gedaan om een reeks nieuwe initiatieven te ontwikkelen voor de oostelijke en zuidelijke buurlanden van de uitgebreide Europese Unie, in het kader van het -initiatief. Die initiatieven, die zich parallel aan de in die landen reeds bestaande instrumenten moeten ontwikkelen, worden toegesneden op de specifieke kenmerken van ieder land.
Vanaf het begin van dit semester heeft het voorzitterschap de vorderingen van de nieuwe strategische benadering van de Unie jegens de buren aan de oostelijke en zuidelijke oever van de Middellandse Zee op de voet gevolgd. Ik zal uiteraard aan de Commissie de taak overlaten om in detail te vertellen welke mogelijkheden deze acties te bieden hebben. Wat mijzelf betreft, ik beperk me tot enkele korte overwegingen.
Op 11 maart jongstleden heeft de Commissie de mededeling aan de Raad en het Europees Parlement: “Groter Europa – Nabuurschap: een nieuw kader voor de betrekkingen met onze buren in het Oosten en het Zuiden”, aangenomen. Hierin wordt een beschrijving gegeven van de nieuwe reeks beleidslijnen inzake nabuurschap die de uitgebreide Europese Unie moet aannemen voor de landen die aan haar land- en zeegrenzen liggen.
Het gaat hier om het nieuwe concept van de ring van bevriende landen, de zogeheten , welk concept inhoudt dat de Unie aanbiedt om “alles behalve de instellingen” te delen. In de mededeling staat ook beschreven voor welke maatregelen de buurlanden in aanmerking komen. De bedoeling daarvan is die landen aan te sporen hervormingen door te voeren waarmee ze toegang tot de interne markt van de Europese Unie krijgen.
Het nieuwe nabuurschapsbeleid zal uitgevoerd worden met behulp van nationale en/of regionale uitvoeringsplannen die door de Raad worden aangenomen op grond van een voorstel van de Commissie. Deze actieplannen moeten specifieke doelstellingen en specifieke benchmarks bevatten, naast een uitvoeringstijdpad voor de geleidelijke toepassing van de maatregelen voor deelname aan de interne markt. Zodoende kan de Unie op gezette tijden bekijken in hoeverre de maatregelen in praktijk zijn gebracht. Daartoe zal zij voortdurend controle uitoefenen op de vooruitgang die ieder afzonderlijk land boekt bij het realiseren van de in het nieuwe beleid vastgelegde doelstellingen, en ook zal zij de doelmatigheid van de communautaire instrumenten toetsen. Op termijn kunnen deze actieplannen de voornaamste beleidsdocumenten voor de externe betrekkingen van de Unie met die landen worden, en eventueel kunnen ze in de plaats komen van de tot nu toe gehanteerde gemeenschappelijke strategieën.
Op basis van het werk dat de Commissie en de Raad verricht hebben - de rapporteur heeft er ook al op gewezen - zullen deze laatste maanden van 2003 gewijd worden aan de voorbereiding van de actieplannen. In januari en februari 2004 zullen met de betrokken landen verkennende besprekingen worden gevoerd, en op basis daarvan zal de Commissie nog vóór het voorjaar van 2004 de ontwerp-actieplannen afronden voor Oekraïne, Moldavië, Marokko, Tunesië, Jordanië en Israël. Deze zullen vervolgens aan de Raad worden voorgelegd.
De actieplannen waarover met de derde landen overlegd zal worden, zullen vijf elementen bevatten: versterkte politieke samenwerking, interne markt, JBZ-samenwerking, communicatie- en milieunetwerken en maatregelen ter bevordering van de onderlinge contacten tussen de bevolkingen.
Tot slot wijs ik erop dat de komende ministeriële Conferentie van het Euro-mediterraan partnerschap, die op 2 en 3 december in Napels gehouden zal worden, een belangrijke gelegenheid vormt om de beraadslagingen met onze zuiderburen voort te zetten en te verdiepen. 
Verheugen,
   .  Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, geachte dames en heren, de Commissie heeft het Parlement al uitgebreid ingelicht over de strategie en de afzonderlijke elementen van het nabuurschapsconcept. Dat zal ik vandaag niet nog eens dunnetjes overdoen, maar ik informeer u liever al over de tussentijdse ontwikkelingen. Gebleken is dat al onze buurlanden dit initiatief verwelkomen: onze Oost-Europese buren, Rusland, Oekraïne, Moldavië en onze mediterrane buurlanden. Met ieder van hen hebben wij al min of meer intensief contact om de doelstelling van dit initiatief te bereiken.
Die doelstelling is het samenwerkingspotentieel in buurlanden die niet aan de criteria voor toetreding tot de Europese Unie kunnen voldoen zoveel mogelijk te benutten, en met name op het terrein van de economische samenwerking. Onze ideeën hierover gaan heel ver: ik moet benadrukken dat de Commissie op de lange termijn veel meer wil dan alleen een vrijhandelszone. We zouden graag zien dat wij de diverse landen volledig kunnen opnemen in ons systeem van economische integratie, waarbij ook de vier vrijheden moeten gelden: het vrije verkeer van kapitaal, goederen, diensten en personen. Dat zal niet met ieder land tegelijk worden verwezenlijkt. Niet alles zal precies gelijktijdig gebeuren, maar ik kan me zeker voorstellen dat die grote gemeenschappelijke economische ruimte met meer dan een miljard inwoners, met de Europese Unie in het middelpunt, er uiteindelijk echt zal komen.
Het gaat niet om economie alleen, maar ook om het milieu, om de samenwerking op het terrein van binnenlands en juridisch beleid teneinde gezamenlijk gevaren en dreigingen af te wenden, en het gaat uiteraard ook om de ontwikkeling van politieke, economische en sociale hervormingen in de landen waarmee we deze strategie volgen. We verwachten van deze landen ook iets. We zijn immers niet in staat om altijd alleen maar te geven; we willen dat daar politieke en economische hervormingen tegenover staan. Democratie, rechtsstaatbeginsel, inachtneming van de mensenrechten, bescherming van de minderheden, opdat het hele ons omringende gebied dezelfde mate van politieke en economische stabiliteit, en ooit ook van welvaart, kan bereiken als de Europese Unie zelf.
Ik zal u precies vertellen waarom dit nodig is. Omdat het een grote illusie is te geloven dat het voor ons in de Europese Unie op de lange duur goed kan gaan als het voor onze buurlanden niet goed gaat. We dienen er in ons eigen belang voor te zorgen dat onze buurlanden de achterstand kunnen inhalen. Zoals gezegd waren de reacties positief. In Rusland heb ik hierover gesproken met de president, met de minister van Buitenlandse Zaken en met een groot aantal leden van de regering. Hetzelfde geldt voor Oekraïne, en ik heb ook met een aantal ministers van Buitenlandse Zaken van de mediterrane landen gesproken. Voor midden volgend jaar zal ik al deze landen bezoeken. Ten aanzien van een groot aantal landen zal de Commissie voor midden volgend jaar al concrete actieplannen aan de Raad voorleggen. Deze hebben ten opzichte van de tot nog toe gevolgde strategieën als voordeel dat het gemeenschappelijke actieplannen zijn, gezamenlijk vastgestelde documenten dus, die wij gezamenlijk ten uitvoer willen leggen. Een goede start dus.
De Commissie werkt ook al aan de ontwikkeling van een financieel instrument waarmee we dit nabuurschapsbeleid na 2006 ook financieel kunnen schragen. Het zal immers noodzakelijk zijn dat we enerzijds de grensoverschrijdende samenwerking tussen onze nieuwe lidstaten en onze nieuwe buurlanden en anderzijds tussen de nieuwe buurlanden onderling ook financieel kunnen steunen.
Ik ben mevrouw Napoletano erg dankbaar voor haar verslag. We zitten op dezelfde golflengte. Over één punt heb ik nog zo mijn bedenkingen, mevrouw Napoletano. Daarom wil ik u verzoeken te heroverwegen of het werkelijk verstandig is om te zeggen dat Turkije en de westelijke Balkanlanden bij dit initiatief moeten worden betrokken. Wat betreft Turkije zou ik willen zeggen dat dat land dit als een buitengewoon negatief signaal zou opvatten. Het zou het als een degradatie ervaren als we zeggen: we gaan een land dat wij momenteel voorbereiden op de start van toetredingsonderhandelingen betrekken bij een initiatief dat zich nadrukkelijk richt op landen die geen uitzicht hebben op toetreding. Dat moet ik onderstrepen: de landen waarop dit initiatief gericht is, komen in ieder geval binnen afzienbare tijd niet in aanmerking voor toetreding tot de Unie. In het geval van Turkije zou dat tot een buitengewoon negatieve reactie leiden en het zou, mevrouw Napoletano, zelfs de hervormingskoers in Turkije in gevaar brengen. Ik ken u goed genoeg om te weten dat u absoluut niet wilt dat de positieve ontwikkeling van de mensenrechten in Turkije door ons beleid wordt tegengehouden. Ik wil u dus verzoeken nog eens over dit punt na te denken.
Wat de verdere gang van zaken betreft zijn we het erover eens dat het in eerste instantie vooral van belang is het grote publiek, maar ook onze buurlanden duidelijk te vertellen wat wij kunnen en wat we niet kunnen. We kunnen ervoor zorgen dat de uitbreiding geen nieuwe grenzen in Europa met zich meebrengt. We zouden er volstrekt niet bij gebaat zijn als er een paar honderd kilometer oostwaarts een nieuw IJzeren Gordijn zou verrijzen. We zouden er ook niet bij gebaat zijn als wij ons nu, na de toetreding van de mediterrane landen Malta en Cyprus, tegenover de landen van de zuidelijke Middellandse Zee zouden afschermen. We moeten wat samenwerking betreft niet meer beloven dan we binnen afzienbare tijd kunnen waarmaken. Maar we moeten ook duidelijk zeggen, met name aan het adres van Rusland en Oekraïne: hier worden geen deuren dichtgegooid of voor altijd en eeuwig besluiten genomen, maar hier wordt een proces in gang gezet waarmee we ooit ons doel zullen bereiken. Op dat moment zal het zonder meer mogelijk zijn om nieuwe doelen te stellen en op nieuwe horizonten aan te sturen.
Ik vind het in ieder geval erg goed en ik vind dat we er trots op kunnen zijn dat we misschien wel voor het eerst een beeld hebben van het politieke aanzien dat wij Europa en zijn buurlanden willen geven in de jaren die voor ons liggen, dat we voor het eerst een heldere strategische visie hebben als het gaat om de vraag hoe Europa eruit moet zien en hoe het met zijn buurlanden om moet gaan. Dat is in ieder geval een grote vooruitgang. Ik ben het Parlement buitengewoon dankbaar dat het de weg die de Commissie heeft voorgesteld ook wil bewandelen. 
Böge (PPE-DE ),
   - Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, met deze mededeling voldoet de Commissie aan het verzoek van het Parlement om overwegingen en ideeën over nieuwe buurlanden en geprivilegieerde partnerschappen te presenteren. In principe zijn veel van die overwegingen eigenlijk gebaseerd op toepassing van de oorspronkelijke gedachte achter het ontstaan van de Europese Gemeenschappen in een nieuwe context: door het creëren van een groter aantal gemeenschappelijke belangen meer stabiliteit, respect voor de mensenrechten en een beter toekomstperspectief voor de Unie en haar buren scheppen.
U had het zojuist over een strategische visie, commissaris Verheugen, en dat is onderdaad een van de dingen die wij in dit verband nodig hebben. Wij zullen echter ook nog een keer aandacht moeten besteden aan de vraag of alle ideeën in dit document wel te verwezenlijken zijn. Dat betekent dat wij ons af moeten vragen of de betreffende maatregelen in de praktijk ook daadwerkelijk haalbaar zijn. Ik wil graag onderstrepen dat er wat dat betreft ook in de Begrotingscommissie nog een aantal kwesties opgelost dient te worden. Naar mijn idee moeten wij vóórdat wij aan nieuwe programma’s beginnen, eerst evalueren hoe de huidige programma’s, zoals TACIS en MEDA, gefunctioneerd hebben. Ik zou bijvoorbeeld in herinnering willen roepen dat wij voor Oost-Europa en het Middellandse-Zeegebied nog voor enkele miljarden euro’s uitstaande verplichtingen hebben. Dat is ook de reden dat ik de haalbaarheid van de huidige initiatieven ter discussie wil stellen.
In de mededeling wordt met nadruk gewezen op extra financiële bijstand. Een van de voorwaarden daarvoor is wel dat er duidelijkheid komt over de concrete invulling van de operationele programma’s voor elk land apart en niet slechts in algemene zin. Ik wil graag benadrukken dat wij het voorstel steunen om in het kader van dit initiatief een nieuw nabuurschapsinstrument te creëren waarmee grensoverschrijdende maatregelen kunnen worden gestimuleerd, want op dit moment is er sprake van een onbevredigende situatie als gevolg van het uiteenlopende karakter van de financieringsinstrumenten die momenteel gebruikt worden. Daarnaast vinden wij het zinvol dat in ieder geval het CARDS-gedeelte in het kader van een dergelijk nabuurschapsinstrument bijvoorbeeld uit rubriek 7 gefinancierd wordt. Gezien de ervaringen tot nu toe is het ook van belang dat duidelijk aangegeven wordt wat de verschillen en de toegevoegde waarde van de voorgestelde aparte actieplannen voor elk land zijn in vergelijking met de huidige algemene strategieën.
Omdat wij het vanochtend over de Europese Grondwet hebben gehad, wil ik mijn betoog met de volgende opmerking afsluiten: uiteraard moet in elke fase van de procedure gewaarborgd worden dat de wetgevende en budgettaire initiatief- en medebeslissingsrechten van het Parlement bij de uitwerking van de definitieve concepten gerespecteerd worden. 
Gahler (PPE-DE ).
   Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats wil ik de rapporteur graag bedanken voor haar open houding bij het opstellen van dit verslag en de bereidheid om samen te werken en compromissen te sluiten. Daardoor is dit verslag in de Buitenlandcommissie ook unaniem en met slechts enkele onthoudingen goedgekeurd. Het is noodzakelijk dat de uitgebreide EU zich over de nieuwe problemen buigt die in de betrekkingen met de buurlanden in het Oosten zullen ontstaan als gevolg van de nieuwe en langere buitengrenzen. Datzelfde zullen wij ook met betrekking tot de zuidelijke regio van het Middellandse-Zeegebied moeten doen. Dat betekent echter niet dat wij dan ook automatisch van dezelfde instrumenten en beleidsmaatregelen voor het Oosten en het Zuiden gebruik moeten maken, aangezien er duidelijk sprake is van verschillende omstandigheden. De landen in Noord-Afrika worden in het algemeen gekenmerkt door een gebrek aan democratie en door economische en structurele problemen, een hoog corruptieniveau, grote sociale spanningen, een grote bevolkingsaanwas en het gevaar van een groeiend islamitisch fundamentalisme. Als gevolg daarvan zijn niet alleen de levensomstandigheden voor de meeste mensen in die regio bedroevend, maar worden wij ook rechtstreeks geconfronteerd met de dreiging van toenemende illegale immigratie en terroristische aanslagen. Een ander gevolg van die situatie is dat de samenwerkingsmogelijkheden niet optimaal benut kunnen worden. Dat valt ook al af te leiden uit het feit dat de middelen die in het kader van het Barcelonaproces in onze begroting voor het MEDA-programma zijn gereserveerd, nog steeds niet zijn gebruikt.
Het is van belang dat de politieke dialoog met deze regio wordt uitgebreid. Dat dient onder andere via een parlementaire uitwisseling te gebeuren zoals wij die in Europa al in de Raad van Europa en de OVSE kennen. Mijn fractie steunt dan ook het voorstel in dit verslag om een Euro-mediterrane Parlementaire Vergadering op te richten. Ik ben ervan overtuigd dat het politieke debat daarmee aan kwaliteit wint, zodat er transparanter en op een effectievere manier met de probleem- en conflictsituaties wordt omgegaan dan gewoonlijk in regeringsonderhandelingen het geval is.
Op het eerste gezicht lijken aan de oostkant van de buitengrenzen soortgelijke problemen te bestaan: corruptie, sociale spanningen en illegale mensenhandel. Het grote verschil is echter dat in de betreffende landen al enige tijd een concreet veranderingsproces aan de gang is; ook zelf zien deze landen zich als landen in een overgangsfase. De meeste van deze oostelijke landen zijn er zelf eveneens van overtuigd dat dit proces uiteindelijk tot toetreding tot de EU zal leiden, of zij nu wel of niet al de status van kandidaat-land hebben. Hierdoor hebben wij in tegenstelling tot Noord-Afrika de mogelijkheid om meer positieve invloed uit te oefenen op het ontwikkelen van democratische en rechtstaatbeginselen, op economische en grensoverschrijdende samenwerking en op het verbeteren van de infrastructuur door trans-Europese netwerken. In concreto zal hierdoor het dagelijkse leven van de mensen aan beide kanten van de grens verbeteren.
Het heeft mij enigszins verrast dat de voorzitter van de Raad op eigen initiatief over de vier marktvrijheden is begonnen. Van de Commissie zou dat te verwachten zijn geweest, omdat dit onderwerp ook in haar eigen mededeling aan de orde komt. Ik dacht echter dat dit station in de discussies van de Raad al gepasseerd was. Als alle faciliteiten behalve de instellingen gedeeld zouden worden, zou dat in feite betekenen dat landen het lidmaatschap van de interne markt aangeboden krijgen zonder dat zij daarvoor een lidmaatschapsbijdrage verschuldigd zouden zijn. Ik kan mij echt niet voorstellen - ook niet in het kader van een bijzonder brede visie - dat er ooit sprake zal zijn van vrij verkeer van werknemers met Noord-Afrika; in ieder geval niet zo lang ik leef. Ik zou de Raad en de Commissie dan ook willen verzoeken om geen verwachtingen te wekken die in de praktijk niet te verwezenlijken zijn. Wij moeten oppassen dat wij onszelf niet voorbij lopen! Daarom roep ik de Commissie op om haar programma stapsgewijs om te zetten en om iets minder aandacht aan strategische visies te besteden en iets meer aan de zaken die in een haalbaar en overzichtelijk tijdsbestek gerealiseerd kunnen worden.

Wiersma (PSE ).
   – Voorzitter, ik begin ook met complimenten aan collega Napoletano voor de knappe wijze waarop zij in haar verslag het algemene met het specifieke heeft weten te verenigen. De komende jaren zullen we in de Europese Unie onze handen vol hebben aan de verdere uitbreiding met Bulgarije en Roemenië, de integratie van de nieuwe leden vanaf volgend jaar, het ontwikkelen van een nieuw cohesiebeleid op het gebied van buitenlands en veiligheidsbeleid en een echte sociale markteconomie. De snelheid van de daadwerkelijke integratie is van grote invloed op de discussie over waar uiteindelijk de grenzen van de Europese Unie komen te liggen.
Dat is terecht dan ook niet het hoofdthema van het voorliggende verslag en van de mededeling van de Commissie. Het gaat er nu om voor de komende jaren een beleid te formuleren voor de betrekkingen met onze nieuwe buren en daarbij moet één zaak voorop staan. We moeten voorkomen dat er een boog van instabiliteit ontstaat rondom de uitgebreide Europese Unie, maar integendeel juist zorgen voor een kring van vrienden. Wij willen geen nieuwe tweedeling. Daarom moeten we ook vanaf het begin in het nieuwe nabuurschapsbeleid een centrale positie van Rusland meenemen vanwege de - niet altijd even positieve - invloed van dit land op Minsk, Kiev en Chisinau, maar ook vanwege de energiepolitiek en natuurlijk vanwege het feit dat Rusland een nucleaire macht is en lid van de Veiligheidsraad van de VN is.
Bij de uitwerking van het nieuwe nabuurschapsbeleid moeten we de waarden waar Europa voor staat als handleiding nemen. Dat zijn democratie, mensenrechten en een functionerende markteconomie. Maar het gaat niet alleen om waarden. Het is voor de EU van belang de zone uit te breiden waarin dezelfde economische regels gelden, waar de strijd tegen de internationale criminaliteit en die tegen het terrorisme gecombineerd worden, waar migratieproblemen aangepakt worden en waar grenzen beschermd worden, maar wel open blijven.
Dit grotere Europa moet een veiligheidsgemeenschap zijn. De voorstellen van de Commissie vormen een goede basis voor de formulering van een concreet beleid met twee kernpunten. Meer grensoverschrijdende samenwerking en participatie van onze buren op de belangrijkste terreinen van EU-beleid, te beginnen met de handel. De invulling daarvan via actieplannen is een goede methode. Het is begrijpelijk dat landen als Moldavië en Oekraïne de vraag stellen waarom in de plannen van de Commissie de kwestie van een eventueel lidmaatschap van de Europese Unie wordt vermeden. Mijn antwoord daarop, op dit moment, zou zijn dat de EU nu de handen vol heeft met wat er op de huidige agenda staat, waarbij nog komt dat zo'n lidmaatschapsaanvraag op dit moment niet echt aan de orde is. Natuurlijk hebben deze landen theoretisch het recht om het lidmaatschap aan te vragen overeenkomstig artikel 49 van de huidige Verdragen of artikel 2 van de voorgestelde Grondwet. In principe moeten wij de EU-aspiraties van velen in deze landen natuurlijk verwelkomen, want dat zijn meestal de hervormers. Wat ik mijn vrienden in beide landen echter zou willen aanraden, is volop gebruik te maken van de kansen die het nieuwe beleid van de EU gaat bieden en zich op te werken naar een niveau waarop een geloofwaardige discussie kan worden gevoerd over een associatie, die tot een eventueel lidmaatschap kan leiden. Wij kunnen natuurlijk geen garantie onzerzijds verstrekken, want de inspanningen zullen van de landen zelf moeten komen. Laten we vooral ook oppassen met het noemen van allerlei data! Maar laat de Europese Unie omgekeerd ook niet de illusie hebben dat Europa veiliger wordt door de deur definitief dicht te gooien. Kortom, geen valse verwachtingen wekken, maar ook niet de rug naar het oosten toekeren! 
Vallvé (ELDR ).
   – Mijnheer de Voorzitter, ik wil allereerst mevrouw Napoletano complimenteren met haar voortreffelijk werk.
Europa is veranderd. De kaart van Europa wordt groter en dat betekent dat wij nieuwe buren krijgen en dat de noodzaak zich aandient om een beleid te ontwikkelen voor dat grotere Europa, met eenzelfde samenstelling als de Raad van Europa. Hetzelfde geldt voor een nabuurschapsbeleid, en ik bedoel dan met name het beleid dat moet worden ontwikkeld voor de betrekkingen met de zuidelijke landen in het Middellandse-Zeegebied.
In dit verslag wordt niet gesproken van het vrije verkeer van personen in de mediterrane landen, maar het spreekt vanzelf dat wij met de zuidelijke landen in dit gebied, met hun andere demografische samenstelling en inkomen per hoofd van de bevolking, samenwerkingsbetrekkingen moeten aanknopen op basis van grensoverschrijdende samenwerking. De kern van die betrekkingen bestaat uit de volgende vier begrippen: bekendheid met, begrip voor, en vertrouwen in het buurland, en vervolgens samenwerking en gezamenlijke actie. 
Alavanos (GUE/NGL ).
   - Mijnheer de Voorzitter, in de mededeling van de Commissie wordt mijns inziens een zeer interessant thema behandeld. Ook in het verslag van mevrouw Napoletano staan goede ideeën en voorstellen. Desalniettemin is hier een meer algemene vraag aan de orde, waar ook andere collega´s reeds op doelde.
Kunnen wij de landen om ons heen, ten oosten en ten zuiden van ons, over één kam scheren? Kunnen wij Rusland, een wereldmacht, net zo behandelen als landen als Moldavië, Armenië, Georgië en Azerbeidjan, of als de Noord-Afrikaanse landen waar democratisering het belangrijkste probleem is dat wij aan de orde moeten stellen? Dat is de grote vraag. Een andere grote vraag is waar Europa ophoudt. Mijns inziens heeft de heer Verheugen gelijk als hij zegt dat als wij de westelijke Balkan en Turkije in deze categorie opnemen deze landen zich geringschat voelen.
Ik zie echter dat in het voorstel inzake Oekraïne van de commissaris voor buitenlandse betrekkingen sprake is van de mogelijkheid tot toetreding. Waarom zeggen wij niet hetzelfde voor Armenië of Georgië? En waarom eigenlijk ook niet voor Rusland? Rusland bevindt zich in de ruimte van de Europese Unie en een aantal regeringen heeft reeds een voorstel gedaan in die richting.
Daarom vrees ik deze uniforme aanpak. Mijns inziens moeten wij gemeenschappelijke regels vaststellen en vooral allesomvattende beleidsvormen uitwerken voor de grote groepen om ons heen. Ik herhaal dat voor de Noord-Afrikaanse landen speciale inspanningen op het gebied van de democratisering nodig zijn. Wij hebben de schending van de democratie geduld en vaak zelfs gesteund - denkt u maar eens aan de gebeurtenissen in Algerije of Egypte - omdat wij bepaalde strategische doelstellingen hadden en stabiele regimes wilden, wat voor regimes ook. Met name moet ik hier vermelden dat in Egypte talrijke Europese burgers in de gevangenis zitten. In feite betalen zij met hun leven de prijs voor dit alles. Daarom moeten wij beginnen met het vraagstuk van de democratie in deze landen. 
Schroedter (Verts/ALE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, geachte fungerend voorzitter van de Raad, geachte commissaris, dames en heren, de strategie voor een is op zich een goede zaak. Het gaat om een zinvol en noodzakelijk concept dat echter helaas verkeerd is ingevuld. U weet hoe ik hierover denk, mijnheer de commissaris. De strategie voor een is een mix van het Barcelonaproces en onze plannen voor de oostelijke buurlanden. Dat heeft geleid tot een ontwikkeling van instrumenten die wij eigenlijk sowieso al hadden. Ik blijf er dan ook bij dat deze strategie een innovatieve aanpak ontbeert die voor de samenwerking met de diverse buurlanden en hun specifieke omstandigheden noodzakelijk is. De buurlanden die zelf al de intentie hebben om tot de Europese Unie toe te treden, worden net zo behandeld als de landen in Noord-Afrika.
Er wordt ook niet ingegaan op de praktische problemen die ons in 2004 te wachten staan, namelijk de problemen aan de grenzen. Daarmee doel ik op het feit dat de mensen daadwerkelijk bang zijn dat er een nieuwe muur opgetrokken zal worden. Bovendien wordt ook voorbijgegaan aan het feit dat er al een goede grensoverschrijdende samenwerking bestaat. Wij hebben in deze regio’s heel veel problemen die nog op de laatste twee wereldoorlogen terug te voeren zijn. Op het moment dat eindelijk enkele groepen alles in het werk stellen om een toenadering tot stand te brengen, komen wij met een concept dat voor hen een klap in het gezicht moet zijn.
In dit concept staat namelijk niets wat deze regio echt nodig heeft. Ik ben blij, geachte commissaris, dat ook u deze tekortkoming onderkent, en ook de aanzet tot differentiatie in het document van de Commissie geeft wat dit betreft enige hoop. Het nieuwe nabuurschapsinstrument bevat ook erg goede ideeën. Ik zou het zeer zinvol vinden als wij die ideeën in 2004 ook in praktijk brengen. Dat is noodzakelijk om de mensen aan de buitengrenzen het idee te geven dat zij niet vergeten worden.
Naar mijn idee zijn algemene actieplannen daarvoor niet toereikend. Het nabuurschapsinstrument moet met name op de grensoverschrijdende samenwerking toegespitst worden, omdat dit voor de mensen ter plekke daadwerkelijk iets betekent. Daarnaast moeten de erkenning en de toepassing van het rechtstaatbeginsel en de mensen- en minderheidsrechten de basis van dit nabuurschapsbeleid vormen. Dat principe dient voor alle maatregelen het uitgangspunt te zijn. Ik wijs in dat verband nogmaals op de kritiek van het Parlement op Rusland. De kwestie-Tsjetsjenië is geen tweederangsprobleem, maar vormt het centrale probleem in de betrekkingen met Rusland. 
Claeys (NI ).
   – Ik kan alleen maar toejuichen dat er in het kader van de uitbreiding van volgend jaar een beleid wordt ontwikkeld van nabuurschap. Indien er zowel bij onze nieuwe oostelijke als zuidelijke buurlanden vooruitgang kan worden geboekt op het vlak van economische ontwikkeling, veiligheid en mensenrechten, dan speelt dat uiteindelijk in ons eigen voordeel. Jammer genoeg is het voorgestelde beleid nogal vaag op een aantal essentiële, concrete punten.
Eerst en vooral is er de kwestie van de gemeenschappelijke buitengrenzen en het potentiële immigratieprobleem. De rapporteur hoopt dat de nieuwe Schengengrenzen geen belemmering vormen voor handel, culturele uitwisseling en regionale samenwerking. Dat is een legitieme bekommernis, maar we moeten er in de eerste plaats voor zorgen dat het hele concept geen nieuwe immigratiegolf op gang brengt. Gezien de hoge werkloosheid en de hoge maatschappelijke kosten van het immigratieprobleem is dat wel het laatste wat we nodig hebben. Als we zien dat Commissievoorzitter Prodi vorige week in het parlement van Burkina Faso is gaan verklaren dat het erin bestaat dat we “van Moskou tot Rabat”, ik citeer, alles gaan delen behalve onze instellingen, dan is er reden tot ongerustheid, collega's.
Het tweede probleem is de positie van Turkije, want tijdens de bespreking van het verslag in de Commissie buitenlandse zaken is gebleken dat de Europese Commissie Turkije geen deel ziet uitmaken van het nabuurschapsbeleid, omdat het kandidaat is om toe te treden tot de Europese Unie. Dat is wel in tegenspraak met het verslag, waarin duidelijk wordt gesteld dat een later EU-lidmaatschap van de deelnemende landen op geen enkele manier wordt uitgesloten. Het moet ondertussen voor iedereen duidelijk zijn dat de kans dat Turkije eind volgend jaar aan de criteria voldoet om te kunnen toetreden zo goed als onbestaand is. Turkije is geen Europees land, maar het is een bevriend land en een militaire bondgenoot. Het is dus van het grootste belang dat onze betrekkingen met Turkije optimaal blijven en dat het land van meet af aan deel uitmaakt van het nieuwe nabuurschapsbeleid. 
Gawronski (PPE-DE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, dit verslag van mevrouw Napoletano is van groot belang, en het doet ons dan ook genoegen dat enkele amendementen, ook de onze, door de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid zijn goedgekeurd en het verslag thans aanvullen en nog verder aanscherpen. De landen die nu tot de Unie toetreden zullen een cruciale rol gaan spelen in de bevordering van een efficiënt beleid van goed nabuurschap met de landen die buiten die nieuwe grenzen blijven. Vele van die landen willen ook toetreden tot de Unie. Dat gaat niet meteen, zoals commissaris Verheugen zei, maar de deur blijft wel openstaan. Dit beleid van goed nabuurschap hangt zeer zeker van ons en van Brussel af, maar ook, en in ruime mate, van die landen zelf.
Als rapporteur heb ik van nabij Polen gevolgd en ik heb gezien hoe de opeenvolgende regeringen van rechts en links in dat land al jaren lang met veel zin voor initiatief de problemen van de betrekkingen met de buurlanden, vooral met Oekraïne, hebben aangepakt in het perspectief van de uitbreiding. Veel collega’s hebben hier al het woord gevoerd over problemen zoals het grensoverschrijdend verkeer: dat is een vorm van plaatselijk verkeer die een belangrijk stuk economie vertegenwoordigt, zij het dat het hier meer om het grijze circuit gaat. Ook is verwezen naar de pogingen die Polen altijd heeft ondernomen om Oekraïne aan zijn zijde, aan onze zijde, aan de zijde van het Westen, te krijgen. Kort geleden nog heb ik met enkele Poolse collega’s gesproken die dit beleid in het parlement van Warschau nastreven. Voor mij is Polen dus een schoolvoorbeeld van wat de nieuwe landen zouden en zullen moeten doen in hun betrekkingen met landen die buiten de nieuwe grenzen van Europa vallen, om ervoor te zorgen dat die zich niet buitengesloten voelen, zoals mevrouw Napoletano zei.
Ik wilde voorts nog iets kwijt over Moldavië, dat misschien wel het armste land van Europa is. Wij houden er ten opzichte van dat land een nogal inconsequent beleid op na, en dat wordt in het verslag ook duidelijk beklemtoond. Wij zouden het land meer moeten helpen, economisch maar vooral politiek gezien. Wij moeten het beschermen tegen een groeiende en zorgwekkende Russische invloed, die zich manifesteert via de enclave Transnistrië. Dit is een oproep die komt van de vele vrienden van onze fractie in dat land. Volgens mij moeten wij daar gehoor aan geven. 
Swoboda (PSE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ik wil allereerst mijn waardering uitspreken voor het uitstekende verslag van mevrouw Napoletano, niet alleen omdat zij tot mijn fractie behoort, maar vooral ook vanwege het feit dat zij erg veel tijd in dit verslag heeft gestoken.
Ik vind het een goede zaak dat commissaris Verheugen het dossier heeft overgenomen, omdat ik ervan overtuigd ben dat hij in deze kwestie net zo succesvol zal zijn als bij de uitbreiding zelf.
De commissaris heeft een zeer belangrijk punt aangesneden, namelijk onze houding ten opzichte van de kandidaat-landen, dat wil zeggen de landen die uitzicht hebben op het lidmaatschap. Ik kan begrip opbrengen voor zijn twijfels, maar desondanks ben ik ervan overtuigd dat onze formulering de juiste is en een goed uitgangspunt voor een nadere uitwerking vormt.
Wat deze kwestie betreft, is het Parlement in minstens drie groepen verdeeld. Er is in ieder geval één groep die vindt dat wij nu de ideale mogelijkheid hebben om Turkije en wellicht ook andere Balkanlanden voorgoed of voor langere tijd van de kandidatenlijst te schrappen en in een andere categorie te plaatsen. De commissaris heeft ook zelf al voorgesteld om hen niet in het initiatief op te nemen.
In het voorstel van mevrouw Napoletano worden beide opties opengehouden. In de Buitenlandcommissie is haar verslag inmiddels al goedgekeurd en wij zullen morgen zien hoe de stemming in dit Parlement verloopt. Ik begrijp wat de commissaris gezegd heeft, alleen: wij weten nu nog niet hoe het besluit in 2004 uit zal vallen. Als wij bijvoorbeeld geen onderhandelingen met Turkije beginnen, zou Turkije mogelijk in een andere en misschien wel slechtere situatie terechtkomen dan andere landen waarmee wij op basis van de strategie voor een de nabuurschapsbanden willen aanhalen.
Ik ken de Balkan net als Turkije erg goed en ik weet dat er Balkanlanden zijn ten aanzien waarvan er de komende jaren absoluut nog geen sprake van een lidmaatschap kan zijn. Ik hoop in dat verband dat wij Kroatië nu gezamenlijk - uiteraard na voorbereidend werk van de Commissie - een duidelijk signaal geven dat het begin van de onderhandelingen aanstaande is. Op die manier geven wij namelijk tegelijkertijd aan de andere Balkanlanden een signaal dat voor hen de deur ook open komt te staan als zij aan dezelfde voorwaarden als Kroatië voldoen.
Het voorstel van mevrouw Napoletano om in de tussentijd voor deze landen in ieder geval toch een beleidsstrategie op te stellen, lijkt mij bijzonder zinvol en kan dan ook op mijn steun rekenen. Misschien is er een mogelijkheid om juist voor de landen die geen uitzicht op het lidmaatschap hebben, een speciale status te creëren, om duidelijk te maken dat het een het ander niet uitsluit. In die zin kan het voorstel van mevrouw Napoletano op mijn volledige steun rekenen. 
Väyrynen (ELDR ).
   - Mijnheer de Voorzitter, na de stemming in de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid is het verslag-Napoletano waarschijnlijk voor ons allen aanvaardbaar. Het verslag is aan de andere kant te uitgebreid en te gedetailleerd geworden. Het fundamentele probleem van dit verslag is dat verschillende concepten door elkaar gebruikt worden, hetgeen een gevolg is van het feit dat de Commissie in een en hetzelfde initiatief het -beleid en de betrekkingen met de buurlanden heeft gecombineerd. In de praktijk omvat het -beleid de betrekkingen met de oostelijke buurlanden, die tot Europa horen. De zuidelijke buurlanden zijn daarentegen de niet-Europese landen aan de Middellandse Zee en in het Midden-Oosten.
De Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij probeert in haar amendementen 15 en 16 de concepten te verduidelijken. De Unie zou een -beleid hebben dat zou worden aangevuld met ons beleid inzake de noordelijke en zuidelijke dimensie. Het nieuwe nabuurschapsbeleid en het nieuwe nabuurschapsinstrument zouden betrekking hebben op alle buurlanden in het Oosten, Zuiden en Noorden. Ik hoop dat deze amendementen worden aangenomen. 
Brok (PPE-DE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte fungerend voorzitter van de Raad, wij mogen bij deze kwestie twee dingen niet uit het oog verliezen. Ten eerste: het is noodzakelijk dat wij goede betrekkingen met onze buurlanden onderhouden, omdat dit in het belang van ons buitenlands beleid is. Ten tweede: op welke wijze kunnen wij deze doelstelling in overeenstemming met de belangen en de mogelijkheden van de Europese Unie realiseren? Beide punten moeten uiteraard wel in hun onderlinge samenhang worden bekeken. Wij moeten daarnaast ook constateren dat iedereen er wat dit onderwerp betreft een eigen agenda op nahoudt. Het kan toch niet de bedoeling zijn om deze landen - of een aantal van deze landen - vrijwel rechtstreeks via een soort automatisme tot de Europese Unie te laten toetreden?
Als wij zonder afspraken op basis van cliëntelisme door blijven gaan, zijn wij goed op weg om de Europese Unie de vernieling in te helpen, omdat de Unie hier niet op berekend is. Met veel moeite zijn wij nu bezig om een Grondwet aan te nemen die misschien net een geschikte basis kan vormen om de interne organisatie van een Unie van 25 of 27 landen op een verstandige wijze te regelen.
Hoe gaan wij echter verder met Turkije, mijnheer Verheugen, als dat land in 2004 niet aan de voorwaarden voor onderhandelingen voldoet? Dan zullen wij in plaats van het volledige lidmaatschap toch iets anders moeten aanbieden - in ieder geval voor een bepaalde periode. Daarom vind ik het dringend noodzakelijk dat het concept voor een verbeterd wordt tot een ‘Europese economische ruimte plus’. Hierdoor creëren wij een tweede multilaterale ring met nauwe betrekkingen maar waarbij het volledige lidmaatschap niet de enige optie is. De gevolgen van een multilaterale aanpak zijn tot nu toe nog niet duidelijk genoeg door de Commissie naar voren gebracht. Wij zullen ervoor moeten zorgen dat bij dat multilaterale samenwerkingsverband ook die landen worden betrokken die weliswaar op toetreding in de toekomst mogen hopen, maar die in de komende tien jaar om welke reden dan ook in ieder geval geen lid van de Europese Unie kunnen worden. Dergelijke landen mogen niet buiten de boot vallen. Dat geldt voor enkele landen op de westelijke Balkan net zo goed als voor Moldavië en Oekraïne. Dat zou dan bijvoorbeeld ook op Turkije van toepassing zijn als volgend jaar, zoals ik al zei, inderdaad besloten wordt om geen onderhandelingen te beginnen.
Dat betekent uiteraard ook dat wij een ander beleidsconcept voor het Barcelonaproces en voor de Middellandse-Zeelanden nodig hebben. Dat moet dan wel een concept met hetzelfde gewicht zijn, zodat wij ook op de steun van onze collega’s uit Zuid-Europa kunnen rekenen. Bij dat nieuwe concept staat niet langer een mogelijk uitzicht op het lidmaatschap centraal, maar gaat het om het creëren van een andersoortig, nauwer nabuurschap. Ik ben echter van mening dat in de discussie tot nu toe zowel bij het Parlement als bij de Commissie de noodzakelijke systematiek ontbreekt om op dit gebied een operationeel beleid te ontwikkelen.
Iivari (PSE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ik wil allereerst mevrouw Napoletano complimenteren met haar zeer goede werk. Ik ben blij dat zij in haar verslag het Oosten en het Westen gelijkwaardig heeft behandeld. Evenwichtige betrekkingen met de buurlanden aan alle buitengrenzen zijn in het belang van de Europese Unie.
De grote uitdaging is te voorkomen dat wij een vesting om ons heen bouwen terwijl wij de gemeenschappelijke fundamentele waarden en de werking van de interne markt versterken. Daarom is de benadering zoals die wordt uiteengezet in de mededeling over een groter Europa, met de nadruk op onderlinge afhankelijkheid, zeer goed. Wij mogen de toename van de welvaart niet beperken tot het gebied binnen de grenzen van de Unie. Het bevorderen van democratie, goed bestuur, de mensenrechten en duurzame ontwikkeling in de buurlanden is in het belang van iedereen. In de praktijk biedt de samenwerking tussen de grensgebieden nieuwe mogelijkheden voor investeringen en innovaties, en zij leidt tot versterking van de directe samenwerking tussen de burgers. Daardoor zullen de welvaart en de stabiliteit in de regio toenemen.
Wij moeten het voorbeeld volgen van reeds bestaande vormen van samenwerking tussen bijvoorbeeld Finland en Rusland. Om het nabuurschapsbeleid daadwerkelijk wind in de zeilen te geven, moet er voldoende geld voor gereserveerd worden. 
Tannock (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, toen het concept van de grotere Europese nabuurschap voor het eerst werd geopperd, stond ik nogal sceptisch tegenover het in één document op een hoop gooien van landen die zoveel van elkaar verschillen als Libië en Rusland. Toch ben ik als schaduwrapporteur van de Fractie van de Europese Volkspartij met betrekking tot Oekraïne van mening dat er nu voldoende differentiatie is aangebracht in het verslag van mevrouw Napoletano om tot een politiek samenhangend document te komen. Een document waarin, in de vorm van actieplannen, een constructieve benadering is opgenomen voor de uitdagingen die ons te wachten staan in de komende vijf jaar, een periode waarin we de economische en politieke gevolgen van een Europa bestaande uit 25 landen verwerken en waarin de grenzen van de EU opschuiven naar het oosten.
Ik juich met name de erkenning toe van de mogelijkheid die Oekraïne heeft om uiteindelijk toe te treden tot de Unie, evenals de verwijzing naar artikel 49. Hetzelfde geldt voor Moldavië, dat met smart zit te wachten op een handreiking van de EU bij de aanpak van de kwestie-Transnistrië op het verkrijgen van toegang tot het stabilisatie- en associatieproces. Rusland vervult hierin een sleutelrol en ik juich de recente Top toe, die erop gericht was onze betrekkingen met dit strategische partnerland verder te ontwikkelen op basis van vier gemeenschappelijke ruimten.
Hoewel ik de mensenrechtenschendingen in Tsjetsjenië in de sterkste bewoordingen veroordeel, ben ik van mening dat we een gevestigd belang hebben in een stabiel Rusland, waar president Poetin stevig in het zadel zit en dat onze gemeenschappelijke doelstelling ten aanzien van de bestrijding van het internationale terrorisme onderschrijft. Toch is het met alle respect voor de rechtsstaat jammer dat het strafrecht wordt gebruikt om de macht van de oligarchen in te perken, terwijl een financiële regeling om de dubieuze privatisering van de vroege jaren negentig recht te zetten toch zeer te verkiezen was geweest.
Verder juich ik de uitbreiding van het mandaat van de EIB tot Oekraïne, Wit-Rusland en Moldavië toe. Wit-Rusland blijft een probleem, maar we moeten op terreinen van wederzijdse zorg toch een beperkt maar constructief contact blijven onderhouden. Ik was zeer verheugd over het feit dat mijn begrotingsamendement gericht op uitbreiding van de financiële steun aan de slachtoffers van Tsjernobyl door dit Parlement werd aangenomen.
Tot slot ben ik het eens met de stelling van de heer Gahler dat er in de nabije toekomst in de Europese publieke opinie geen steun bestaat voor vrij verkeer van mensen uit Noord-Afrika naar de EU. 
Souladakis (PSE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, het initiatief van de Commissie, en meer in het algemeen de Europese Unie, voor het groter Europa is een goede stap op weg naar eenmaking en communautarisering van ons beleid.
Met het uitstekende verslag van mevrouw Napoletano wordt onze strategie ten aanzien van het gebied rondom de Europese Unie in een interessant politiek kader geplaatst. Met deze strategie kunnen wij plannen en doelstellingen bepalen, maar tegelijkertijd biedt ze de flexibiliteit die nodig is om onze plannen aan te passen aan de specifieke kenmerken van elk gebied om ons heen.
Onze fundamentele prioriteiten zijn goede betrekkingen, vrede en economische en politieke samenwerking. Geen haar op ons hoofd die eraan denkt nieuwe muren op te bouwen of nieuwe scheidslijnen te trekken.
In het document van de Commissie ligt de klemtoon op het economische aspect. Mevrouw Napoletano legt in haar verslag echter de klemtoon op het politieke aspect, hetgeen vredesinitiatieven in het Midden-Oosten, de Kaukasus, de Balkan en elders betekent. Ook wij als Parlement kunnen initiatieven nemen en onze inspanningen opvoeren. Ik stel voor dat het Europees Parlement - net als voor de andere regionale samenwerkingsverbanden - een gemengde parlementaire commissie instelt met de landen van de Economische Samenwerking Zwarte Zee. Dit samenwerkingsverband kent reeds een parlementaire vergadering, intergouvernementele samenwerking, een ontwikkelingsbank en een permanent secretariaat. Het belangrijkste is echter dat dertien landen er deel van uitmaken, waaronder, naast kandidaat-landen voor toetreding tot de Europese Unie, de Kaukasuslanden, de Balkanlanden, Rusland, Oekraïne en Moldavië - landen kortom die voor de Europese Unie van bijzonder politiek belang zijn. 
Arvidsson (PPE-DE ).
    Mijnheer de Voorzitter, wij zitten nu midden in de grootste uitbreiding die de Europese Unie ooit heeft gekend. Over een paar jaar treden Bulgarije en Roemenië toe en worden er toetredingsonderhandelingen geopend met Turkije en Kroatië.
Dit heeft in de ons omringende landen een toenemende belangstelling gewekt voor de Europese Unie. Wij kunnen in de toekomst nieuwe aanvragen tot toetreding verwachten en nieuwe verzoeken om nauwe samenwerking. Ik vind dat wij trots moeten zijn op deze belangstelling voor deelname aan de Europese samenwerking. Het betekent ook dat wij van deze landen kunnen eisen dat zij de menselijke vrijheden en mensenrechten respecteren, zich aan de beginselen van de rechtsstaat houden en fundamentele economische vrijhandelsbeginselen naleven.
Persoonlijk begrijp ik die hele discussie over het vastleggen van de Europese grenzen niet. De Europese Unie moet in de toekomst openstaan voor nieuwe lidstaten uit onze directe omgeving, of ze nu binnen de grenzen van het oude Europa liggen of niet. Door de moderne informatie- en telecommunicatietechnologieën worden de natuurlijke grenzen, zoals de Bosporus, Gibraltar en de Kaukasus, steeds meer virtuele grenzen, terwijl vrijheid, mensenrechten en democratie – maar natuurlijk ook onderdrukking – in andere delen van de wereld steeds meer realiteit worden.
Moldavië is een arm, klein land aan de toekomstige grens van de Europese Unie. Ik denk dat het voorgestelde stabiliteitspact met Wit-Rusland, Oekraïne en Moldavië geen geslaagde oplossing is. Moldavië hoort in historisch en cultureel opzicht bij Zuidoost-Europa. Ik hoop dat de Commissie een vorm van samenwerking met Moldavië tot stand tracht te brengen die hiermee rekening houdt en die de weg effent voor een toekomstig Moldavisch lidmaatschap van de Unie, wanneer Roemenië en Bulgarije eenmaal zijn toegetreden. 
Leinen (PSE ).
   Mijnheer de Voorzitter, na de Tweede Wereldoorlog hadden de Europeanen het visioen van een verenigd Europa en nu - meer dan vijftig jaar later - is de EU daarvan het tastbaar resultaat. Op dit moment zijn wij op het punt aanbeland dat dit grote Europa een visie moet ontwikkelen voor een nabuurschapsbeleid voor het Oosten en het Zuiden. Ook ik wil mevrouw Napoletano bedanken voor haar verslag en voor de vele goede ideeën die daarin zijn opgenomen. Wij beschikken over een heel arsenaal aan instrumenten om dit nabuurschap in te vullen met zowel economische, politieke als technologische elementen. Wij moeten daarbij ook gebruik maken van andere instellingen die een bijdrage aan dit nabuurschapsbeleid kunnen leveren, zoals de Raad van Ministers en de OVSE. Naar mijn idee zou een strategie van nabuurschapsovereenkomsten per land of per groep landen hierbij een nuttige rol kunnen spelen, zoals de Schumann-verklaring van 1951, die toentertijd op kolen en staal betrekking had. Dat is nog steeds een goed model voor soortgelijke sectorale overeenkomsten met onze buurlanden. Een technologische overeenkomst met Noord-Afrika over bijvoorbeeld solaire waterstof zou zowel voor die regio als voor ons fantastische mogelijkheden kunnen bieden. Ons streven moet dus niet op een sterker, maar op een meer open Europa gericht zijn en het onderhavige beleid moet daaraan een bijdrage leveren. 
Carnero González (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, ik ben het eens met het voorstel van de Commissie en het verslag van mevrouw Napoletano.
Als ik het goed begrijp is de kern van de zaak dat wij moeten inzien dat de uitbreiding nooit en te nimmer het enige communautaire instrument kan of zal zijn om Europa en het Euro-mediterrane gebied vorm te geven. Dat staat centraal.
De uitbreiding kent haar grenzen. Er komen nu twaalf nieuwe landen bij; dan is er nog Turkije, en in de toekomst zullen er nog enkele andere landen bijkomen. Is die grens bereikt, dan kunnen we niet volhouden dat het ons ontbreekt aan instrumenten om de politieke, economische, veiligheidsgerelateerde, culturele en humane aspecten van Europa vorm te geven.
Met andere woorden, de ruimere architectuur waarmee wij nu bezig zijn is een aanvulling op het uitbreidingsinstrument en behoeft dezelfde verdieping als die welke wordt weerspiegeld in de Grondwet die op dit moment in behandeling is. Zonder dit soort nabuurschapsbeleid zouden wij tekortschieten. Uiteindelijk beschikken wij over voorstellen van de hand van echte kenners van de Europese situatie, en die kunnen uiteraard rekenen op mijn steun. 
De Rossa (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, ik juich het voorstel van de Commissie en het verslag dat mevrouw Napoletano heeft opgesteld van harte toe.
De twee stukken geven blijk van een bijna grenzeloze ambitie. De Europese Unie zou eenvoudigweg kunnen zeggen dat zij wel genoeg hooi op haar vork heeft genomen met de aanpak van de uitbreiding en het in goede banen leiden van het uitbreidingsproces. Het zou echter ook bijzonder kortzichtig zijn om dat te doen, en het huidige idee om beleid voor te stellen op het terrein van grotere nabuurschap is dan ook zeer belangrijk.
Ik werd getroffen door iets wat de Ierse president vanochtend zei toen zij sprak over naaste buren – mensen die naast elkaar wonen, maar elkaar niet kennen, hetzij op lokaal, hetzij op internationaal niveau. Die onbekendheid met elkaar is een voedingsbodem voor angst en wantrouwen en uiteindelijk zelfs voor conflicten. Om die reden is dit beleid inzake de grotere Europese nabuurschap buitengewoon belangrijk, niet alleen voor onze eigen veiligheid, maar ook voor die van onze buurlanden.
Laten we nu niet de kant opgaan dat we zeggen dat er geen sprake kan zijn van vrij verkeer vanuit Noord-Afrika. Er is namelijk al sprake van vrij verkeer vanuit Noord-Afrika, alleen erkennen we dit niet als zodanig. 
Paasilinna (PSE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, mijn complimenten aan de rapporteur die dit verslag over de moeilijke nabuurschapskwestie heeft opgesteld. Het is goed dat hierin het belang wordt onderstreept van politieke, sociale en economische stabiliteit in onze buurlanden voor onze veiligheid en zelfs voor onze toekomst. Ik ben daarom een groot voorstander van het idee van een gezamenlijke vrijhandelszone. Op die manier kunnen wij de democratische ontwikkeling bevorderen.
Onze volwassenheid wordt echter afgemeten aan ons vermogen conflicten te voorkomen en te bestrijden. Wij moeten het idee van de Commissie inzake nabuurschapsprogramma's steunen. Laat stabiliteit ons exportproduct zijn, zodat wij geen instabiliteit hoeven in te voeren. Laten wij echter niet vergeten dat er niet alleen kloven bestaan tussen landen, maar ook binnen landen, en die kloven worden steeds groter. Dat is een concrete maatstaf om het succes van onze samenlevingen te meten, ook die van onszelf. 
Verheugen,
   - Mijnheer de Voorzitter, ik wil slechts op enkele vragen nader ingaan. Ten eerste de vraag naar de differentiatie, omdat dit inderdaad een belangrijk element in het voorstel van de Commissie is. Het gaat om een volledig gedifferentieerde aanpak; dat wil zeggen dat elk land afzonderlijk wordt behandeld. Het is geen multilateraal, maar een bilateraal project. Het gaat om een op maat gemaakt kostuum voor iedereen en daarom wordt Rusland anders behandeld dan Libië. Een gelijke behandeling zou ook te gek voor woorden zijn, omdat die in de praktijk helemaal niet mogelijk is. Dat betekent ook dat de reikwijdte en de inhoud van de gemeenschappelijke elementen heel uiteenlopend zullen zijn, zeker in het begin. Ergens in de verre toekomst kunnen de treinen misschien allemaal op hetzelfde station aankomen, maar voorlopig zal er gedurende een lange periode van differentiatie sprake zijn. Uiteraard kan ik mij - net zo min als de heer Gahler - voorstellen dat wij in de nabije toekomst een overeenkomst inzake het vrije verkeer van werknemers met de landen in Noord-Afrika zullen sluiten. Dat heb ik ook nooit beweerd.
Dan mijn laatste punt: een aantal sprekers heeft zijn beklag gedaan over een gebrek aan duidelijkheid en samenhang. Dat heeft mij enigszins verbaasd. Naar mijn idee is onze opvatting heel duidelijk. Wij willen een beleid dat gericht is op diegenen die na de uitbreiding onze directe buren zullen zijn, zowel wat de landgrenzen als wat de zeegrenzen betreft. Zoals Romano Prodi correct heeft opgemerkt, zijn dat de landen van Rusland tot Marokko. Uiteraard kan ik dit weekend als u dat zou willen heel eenvoudig een overzicht opstellen van de algemene strategie voor alle Europese landen en alle buurlanden buiten Europa die geen lid van de Europese Unie zijn. Ik hoef daarvoor alleen maar heel simpel de bestaande strategieën en beleidsmaatregelen aan elkaar te koppelen. Dat verandert echter niets aan het feit dat wij voor bijvoorbeeld de landen op de westelijke Balkan en Turkije toch andere instrumenten moeten gebruiken, omdat wij voor die landen andere doelstellingen hebben. De heer Brok heeft een achtenswaardig verzoek gedaan en ik neem hem dat ook niet kwalijk, omdat ik weet wat hij daarmee beoogt. Hij zal echter mijn volgende opmerking ongetwijfeld kunnen onderschrijven: indien wij een alternatief voor het toetredingsperspectief van Turkije nu in een formeel document van de Raad of de Commissie vast zouden leggen, zou dat het einde betekenen van de gemeenschappelijke strategische benadering. Daar kunt u weliswaar om vragen, geachte afgevaardigde, maar de Commissie kan daar geen gehoor aan geven.
De Voorzitter.
   Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 plaats.
Boudjenah (GUE/NGL ),
   - Op papier - zie bijvoorbeeld de “nieuwe stimulans” - wordt er zeker naar nauwere betrekkingen gestreefd. Er wordt gesproken over “gemeenschappelijke ruimte”, echter zonder gemeenschappelijk te bouwen. Dat laatste is ook beslist niet de bedoeling, wat kan worden opgemaakt uit de woorden van de heer Prodi, die spreekt over politieke en geleidelijke integratie in de economische en sociale structuren van de Europese Unie. Men kan zich afvragen of het woord “partnerschap” niet vervangen is door “nabuurschap”. De Unie stelt zich als doel deze landen gewoonweg in de grote Europese markt op te nemen, zonder enige financiële tegenprestatie in de vorm van hulp. De kandidaat-lidstaten hebben die steun wel gekregen, ook al waren de voorwaarden daarvoor erg streng en onrechtvaardig.
Een ander punt is dat in de mededeling van de Commissie sterk de nadruk wordt gelegd op het veiligheidsaspect van de betrekkingen. De EU staat beslist niet open voor de wereld om haar heen, zoals we hadden gehoopt. Nu is er wel vrijheid van verkeer voor kapitaal en goederen, maar niet voor personen. Dat is niet alleen een onmenselijke, maar ook een volkomen illusoire en cynische regeling.
Als de EU het vertrouwen dat veel volken nog steeds in haar stellen, niet wil beschamen en een alternatief wil bieden voor de Amerikaanse visie op de wereld, moet zij nieuwe banden smeden met onze buren, vooral in het Middellandse-Zeegebied. 
De Voorzitter.
   Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie over de noordelijke dimensie. 
Antonione,
   Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, het eerste actieplan voor de noordelijke dimensie van het externe en grensoverschrijdende beleid van de Europese Unie 2002-2003, aangenomen door de Europese Raad van Feira van 19 en 20 juni 2000, zal eind dit jaar ten einde lopen. Vandaar dat er al een jaar geleden intense voorbereidingen zijn getroffen om het beleid voor de noordelijke dimensie na 2003 voort te zetten.
Ik herinner eraan dat de richtsnoeren voor een nieuw actieplan zijn vastgesteld tijdens de ministerconferentie over de noordelijke dimensie en het arctisch venster die in augustus 2002 in Groenland is gehouden, alsook tijdens de vergadering van ministers van Buitenlandse Zaken die in oktober van hetzelfde jaar heeft plaatsgevonden. Op basis van die richtsnoeren heeft de Commissie contact gezocht met alle betrokken partijen, waaronder regionale organisaties en verenigingen alsook vertegenwoordigers van de particuliere sector, teneinde een werkdocument over het nieuwe actieplan op te stellen.
Op 11 juni van dit jaar heeft de Commissie de Raad het werkdocument over het “Tweede actieplan voor de noordelijke dimensie voor de periode 2004-2006” voorgelegd. Daarin staan verschillende voorstellen die door de betrokken partijen zijn ingediend, waarin rekening wordt gehouden zowel met de ervaringen die met het eerste actieplan zijn opgedaan als met de nieuwe eisen voor de komende jaren. Dit document is door de Raad op 29 september 2003 onder de loep genomen en het is aangenomen tijdens de Europese Raad van 16 en 17 oktober jongstleden in Brussel. Bij die gelegenheid hebben de staatshoofden en regeringsleiders erop gewezen dat de noordelijke dimensie steeds belangrijker wordt in het uitbreidingsproces van de Unie en een zwaartepunt moet vormen in de ontwikkeling van een nieuw nabuurschapsbeleid in de hele regio.
In het actieplan 2004-2006 worden de richtlijnen voor de komende drie jaar uitgestippeld. Het plan garandeert voortzetting van de noordelijke dimensie van het beleid van de Unie. In het document zelf wordt dat bestempeld als een horizontaal concept dat van toepassing is binnen het financieel en institutioneel kader van de betrokken regio.
De noordelijke dimensie is vooral belangrijk voor bepaalde speerpuntsectoren van de Unie waar de kans op meerwaarde groter is, zoals de economie, het bedrijfsleven, de infrastructuur, de menselijke hulpbronnen, onderwijs, cultuur, wetenschappelijk onderzoek, de gezondheidssector, het milieuwezen, nucleaire veiligheid, natuurlijke hulpbronnen, grensoverschrijdende samenwerking en regionale ontwikkeling, evenals justitie en binnenlandse zaken.
Het gemeenschappelijk kader dat de noordelijke dimensie levert voor de bevordering van een politieke dialoog en concrete samenwerking, omvat een wijd en gevarieerd geografisch gebied rondom de Oostzee en de noordelijke Atlantische Oceaan. Bijzondere aandacht zal uitgaan naar de regio’s die specifieke behoeften hebben, zoals Kaliningrad en de noordpool. Het zal daarbij zeer belangrijk worden dat binnen de noordelijke dimensie de betrekkingen op alle niveaus tussen Rusland en de Europese Unie versterkt worden.
De Commissie zal haar gidsrol behouden, maar alle betrokken partijen, zowel op nationaal, regionaal of plaatselijk niveau, als op het niveau van het bedrijfsleven en de samenleving in het algemeen, zullen uitgenodigd worden tot actieve deelname. Op de vijf prioritaire gebieden die ik zojuist opgesomd heb – economie en infrastructuur; onderwijs, cultuur, onderzoek en zorg; milieu, nucleaire veiligheid en natuurlijke hulpbronnen; grensoverschrijdende samenwerking en regionale ontwikkeling; justitie en binnenlandse zaken – zullen concrete activiteiten moeten worden ontplooid. Dit alles in een sfeer van samenwerking, gebaseerd op deelname van iedereen, op subsidiariteit en complementariteit, een efficiënte taakverdeling en een globale coördinatie en controle. 
Verheugen,
   Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, de noordelijke dimensie van de buitenlandse betrekkingen en de grensoverschrijdende activiteiten van de Europese Unie is een belangrijk actieterrein van de Commissie waarvan het belang door de aanstaande uitbreiding alleen nog maar zal toenemen. De Commissie is op het vlak van de noordelijke dimensie nog steeds actief. Parallel aan de maatregelen uit het eerste actieplan voor de noordelijke dimensie is de Commissie ook al met de uitwerking van het tweede actieplan voor die regio bezig geweest. Dit tweede actieplan heeft betrekking op de periode 2004-2006.
In aansluiting op de voorbereidende werkzaamheden van het Deense voorzitterschap vorig jaar, heeft de Commissie in de eerste helft van 2003 een open en integrale raadplegingsprocedure uitgevoerd waaraan de belangrijkste partners een bijdrage hebben geleverd. Deze procedure is zeer nuttig gebleken. Tijdens deze procedure heeft de Commissie ook rekening gehouden met de ontwerpresolutie van het Parlement van 16 januari 2003. In juni 2003 heeft de Commissie vervolgens haar voorstellen voor het tweede actieplan gepresenteerd. Na de bespreking in de Raad heeft deze de definitieve versie van het document aangenomen tijdens de bijeenkomst van de Europese Raad van 16-17 oktober 2003 in Brussel.
Het hoofddoel van het tweede actieplan is gericht op de wederzijdse belangstelling om een instrument te creëren voor regionale samenwerking met ons buurland, de Russische Federatie. Daarnaast zal in het kader van de noordelijke dimensie ook gereageerd moeten worden op de kansen en uitdagingen die de aanstaande uitbreiding met zich meebrengt. Dat wil zeggen dat de noordelijke dimensie zowel binnen als buiten de grenzen van de Europese Unie een bijdrage aan stabiliteit en welvaart zal moeten leveren.
In het kader van de noordelijke dimensie dient ook een rechtstreekse bijdrage aan de verwezenlijking van de doelstellingen te worden geleverd zoals wij die zojuist al in het debat over een en goed nabuurschap hebben besproken. Tot slot zal het nieuwe actieplan ook moeten bijdragen aan de duurzame ontwikkeling van de arctische regio en de inheemse volkeren die daar wonen.
Bovendien heeft de Commissie zich dit jaar intensief met de voortgang van het eerste actieplan beziggehouden, omdat dat plan dit jaar afgerond dient te worden. In dat verband zijn enkele recente resultaten het vermelden waard. Ik denk daarbij bijvoorbeeld aan de omzetting van de eerste projecten op basis van het milieupartnerschap voor de noordelijke dimensie, de ondertekening van de overeenkomst inzake het nucleaire en milieuprogramma in de Russische Federatie en de bredere grensoverschrijdende samenwerking in het kader van de uitwerking van het eerste nabuurschapsprogramma in aansluiting op de mededeling van de Commissie van juli 2003.
Wij mogen ook niet voorbijgaan aan het grote aantal afgeronde en nog lopende projecten en aan de concrete initiatieven van de Commissie in het kader van andere communautaire programma’s. Deze programma’s leveren eveneens een bijdrage aan het verwezenlijken van de noordelijke dimensie. In het jaarverslag 2003 over de vorderingen bij de omzetting van de noordelijke dimensie is ook een volledig overzicht opgenomen van alle sectoren die in het eerste actieplan een rol spelen. De Commissie zal dit jaarverslag in een van de komende weken presenteren.
Tot slot dient ook nog gewezen te worden op de aanzienlijke bijdrage die door andere betrokkenen wordt geleverd, zoals de lidstaten, regionale organisaties en lokale of regionale instanties. De noordelijke dimensie kan alleen een doorslaand succes worden als wij daarbij verzekerd zijn van de daadkrachtige ondersteuning van alle betrokkenen in de regio. Dat is een element waarop wij in het tweede actieplan duidelijk de nadruk hebben gelegd. De Commissie zal het Parlement uiteraard regelmatig over de voortgang van de initiatieven blijven informeren. Wij hopen daarnaast dat het Parlement een actieve bijdrage zal leveren aan de initiatieven die in de nabije toekomst zullen plaatsvinden op het gebied van het toezicht op en de toetsing van het actieprogramma. 
Suominen (PPE-DE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, Raadsvoorzitter Antonione, commissaris Verheugen, als men wil kan men over het thema noordelijke dimensie altijd goed en slecht nieuws vertellen. Goed nieuws is dat de Raad en de Commissie zeggen dat de noordelijke dimensie leeft. Slecht nieuws is dat er in het kader ervan vrijwel niets gebeurt, behalve dat het Parlement, de Raad en de Commissie om het hardst proberen het hele begrip zo uit te breiden en af te zwakken dat het spoedig waarschijnlijk het hele noordelijk halfrond omvat.
In het Oostzeegebied en in Noordwest-Rusland gebeuren echter voortdurend dingen waar de Europese Unie ook financieel bij betrokken moet zijn. De maritieme veiligheid of onveiligheid is daar een van. De Unie breidt zich uit en over vier maanden zal de grens tussen Rusland en de Unie twee keer zo lang worden. De overeenkomst over Kaliningrad dreigt een enorm conflict te worden, omdat niemand aan Litouwen lijkt te vertellen wat er gebeurt en of er wel wat gebeurt. Het was opmerkelijk in het protocol van de Top tussen de Europese Unie en Rusland te lezen dat er uiterlijk eind 2003 een onderzoek naar de geschiktheid van de hogesnelheidslijn wordt gedaan. Er zijn nu nog zes weken te gaan en de Litouwers weten - in ieder geval volgens hetgeen hun voormalige president gisteren zei - nog helemaal niets hierover. Waarschijnlijk wordt over twee of drie jaar begonnen met de aanleg van de noordelijke gaspijpleiding die van de Noordelijke IJszee langs Finland en via de Oostzee of de Baltische landen naar Midden-Europa loopt. Op de route van de IJszee naar de Oostzee ontbreekt de infrastructuur en de gaspijpleiding loopt waarschijnlijk ook door oerbossen die beschermd moeten worden. De Russen kunnen dit niet alleen.
In de Unie ontstaat van tijd tot tijd veel ophef over de risico's van het kernafval en de kerncentrales in Noordwest-Rusland. Toch bevat het TACIS-programma een enorme hoeveelheid van ongeveer 180 miljoen euro aan niet-bestede middelen voor projecten voor nucleaire veiligheid. Waarom worden die dan niet gebruikt voor het zuiveren van Litsa Goeba en Moermansk van maritiem kernafval - daarmee bedoel ik de reactoren van uit de vaart genomen kernonderzeeërs en kernafval op de kusten - of het waarborgen van de veiligheid van de kerncentrales in Sosnovy Bor en Kandalaksja. De door de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling gecoördineerde samenwerking op het gebied van het milieu in het kader van de noordelijke dimensie is een goed instrument. Dat moet ook elders dan in één project worden gebruikt. Het verwerkingsbedrijf voor afvalwater in het zuidwesten van Sint-Petersburg is het topje van de ijsberg in vergelijking met de behoeften.
Waarde collega's, vertegenwoordigers van de Commissie en de Raad, dat de noordelijke dimensie nog steeds vrijwel alleen op het verbale niveau blijft steken is absoluut niet alleen de schuld van de Unie. Mijn vermanende vinger wijst onder andere naar de huidige en vorige regeringen van Finland die de samenwerking met de buurlanden niet zo belangrijk lijken te vinden om stevig te gaan lobbyen om ook de communautaire activiteiten te stimuleren. 
Myller (PSE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, namens de sociaal-democratische fractie bedank ik de Commissie en de Raad voor het feit dat de noordelijke dimensie van de Europese Unie een continu en adequaat onderdeel van het communautaire beleid is geworden. De continuïteit blijkt uit het feit dat wij al over het tweede actieplan debatteren.
De noordelijke dimensie wordt echter, zoals hiervoor is gezegd, bekritiseerd vanwege de vormloosheid en het gebrek aan concreetheid. Het nieuwe programma voor de periode 2004-2006 neemt deze problemen hopelijk weg. Het programma belooft een uniform actiekader op te stellen voor al het beleid in het kader van de noordelijke dimensie door strategische doelen en zwaartepunten te kiezen. De noordelijke dimensie wordt echter pas geloofwaardig genoeg als daarmee het leven van mensen kan worden verbeterd in de noordelijke en daaraan grenzende regio's van de Europese Unie. Dat betekent economische ontwikkeling door gebruik te maken van de mogelijkheden die de handel en de duurzame exploitatie van natuurlijke hulpbronnen bieden.
In de noordelijke regio's zijn ook de milieuvraagstukken van belang. De Oostzee wordt na de uitbreiding een binnenzee van de Europese Unie en de bescherming daarvan vereist snelle maatregelen in zowel de Europese Unie als in Rusland. Het is goed nieuws dat de Russische minister-president bij zijn bezoek aan Finland deze week zijn steun gaf aan het streven van de Europese Unie om enkelwandige olietankers niet meer op de Oostzee toe te laten. Samenwerking op het gebied van milieu moet worden voortgezet om de nucleaire veiligheid te verbeteren. Daarnaast vereist ook de arctische natuur speciale aandacht.
De gemaakte plannen en overeenkomsten op het gebied van gezondheid en sociale zekerheid moeten ook concrete projecten voor samenwerking worden. Het hier zojuist behandelde initiatief voor een nieuw nabuurschap moet de noordelijke dimensie van de Europese Unie stimuleren. Vooral het daarin voorgestelde nieuwe financieel instrument, dat onder andere de bureaucratie bij grensoverschrijdende samenwerking vermindert, zorgt voor een meerwaarde. Realisatie van de noordelijke dimensie vereist ook voldoende nieuwe financiële middelen. 
Väyrynen (ELDR ).
   - Mijnheer de Voorzitter, de uitbreiding van de Europese Unie versterkt de noordelijke dimensie. Als de Baltische landen en Polen, belangrijke partners in de externe betrekkingen van de Europese Unie, tot de Unie toetreden, versterken zij de noordelijke dimensie in zowel de interne ontwikkeling van de Europese Unie als in haar externe betrekkingen. De zich uitbreidende Europese Unie reorganiseert haar externe betrekkingen met de oostelijke en zuidelijke buurlanden door een -beleid en een nieuw nabuurschapsbeleid te creëren. De toekomst van de noordelijke dimensie hangt in beslissende mate af van hoe goed wij in staat zijn haar deel te laten uitmaken van dit grotere geheel.
In het kader van het -beleid blijft de Europese Unie zich uitbreiden en haar betrekkingen met haar Europese buurlanden verbeteren. Dit beleid wordt aangevuld met de noordelijke en zuidelijke dimensie van het communautair beleid, die zich ook tot buiten Europa uitstrekken. Het is logisch dat het nieuwe nabuurschapsbeleid en het nieuwe financieel mechanisme voor samenwerking met de buurlanden ook in de noordelijke regio's worden toegepast. Vooral in het Noorden kan het nieuwe financieel mechanisme al vóór de algemene invoering ervan als proefproject worden toegepast, zoals in het verslag-Napoletano wordt voorgesteld. 
Seppänen (GUE/NGL ).
   - Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, de noordelijke dimensie van de Europese Unie is geen interne marktbeleid van de Unie, maar regionaal en extern beleid. Het gaat vooral om de samenwerking met de Russische regio's die dicht bij de grenzen van de Europese Unie liggen.
Namens onze fractie willen wij vooral het woord samenwerking onderstrepen. Het is noodzakelijk dat ook mensen en niet alleen ondernemingen met elkaar samenwerken. Behalve geld moet er ook sociaal welzijn en democratie naar de noordelijke buurregio's worden gebracht. Onze fractie steunt de projecten waarmee de seksuele uitbuiting van vrouwen en kinderen en door armoede veroorzaakte ziekten en sociale problemen worden bestreden. Armoede brengt met zich mee dat mensen zich slecht voelen.
Wij zijn niet tevreden met de wijze waarop de Commissie de noordelijke dimensie van de Europese Unie heeft verzorgd. Zij moet meer zijn dan alleen een Rusland-beleid. De Commissie is niet in staat geweest inhoud te geven aan de projecten die in de programma's staan vermeld. Hetzelfde moet helaas worden gezegd van de voorzitterschappen van dit jaar. Griekenland en Italië hebben de noordelijke dimensie niet in hun prioriteiten genoemd. Zij hebben zich teruggetrokken tot de Middellandse Zee waar zij aan liggen, terwijl voorzitterschappen de plicht hebben projecten in de hele Unie tot stand te brengen. Premier Berlusconi is meer geïnteresseerd in de oorlogsdimensie van Rusland dan in vrede, de dagelijkse samenwerking tussen mensen en sociaal welzijn.
Het gevaar bestaat dat de specifieke kenmerken van de noordelijke dimensie van de Europese Unie ondergesneeuwd raken door het nieuwe nabuurschapsbeleid voor een groter Europa. De natuur stelt andere eisen aan het leven in de noordelijker gelegen regio's en voor die regio's is een eigen beleid nodig. De gezamenlijke ontwerpresolutie van de fracties is alomvattend. Alleen de tenuitvoerlegging ervan ontbreekt en dat is de verantwoordelijkheid van de Commissie. 
Wuori (Verts/ALE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, nu zogenaamd grote zaken zoals het interne beleid van Italië het debat in de Europese Unie beheersen, worden andere richtingen van het kompas veronachtzaamd. De noordelijke dimensie wacht om dergelijke redenen nog steeds op haar doorbraak. Het belang ervan wordt echter duidelijk als wij bijvoorbeeld kijken naar de nucleaire risico's in Rusland of het recente binnenlandse beleid van dat land. De stabiliteit van een hangt toch al in grote mate af van de vraag of wij een doeltreffende regionale en grensoverschrijdende samenwerking tot stand kunnen brengen.
Zoals hier is gezegd, wordt met de uitbreiding de betekenis van de Oostzee groter. Hopelijk nemen dan ook de mogelijkheden van een evenwichtiger samenwerking toe om de ecologische en politieke toekomst van de Oostzee rooskleuriger te maken. Ik wijs hierbij alleen op de gevaren van het explosief toenemende aantal olietransporten in Rusland.
Ook dit actieplan is een nuttig overzicht van de belangrijkste regionale uitdagingen, maar hierin ontbreekt nu juist een strategische opvatting over de zwaartepunten die bevorderd moeten worden. Het gaat daarbij vooral over de concrete en meetbare doelen voor de korte en middellange termijn en over de vraag hoe de samenwerking met intergouvernementele en niet-gouvernementele organisaties en de verschillende al bestaande forums benut moet worden om die doelen te kunnen bereiken.
Ten slotte wil ik apart de positie van het enige inheemse volk in de Europese Unie, de Samen, ter sprake brengen. Hun mogelijkheden om politieke invloed uit te oefenen moeten aanzienlijk uitgebreid worden. De traditionele middelen van bestaan en de levenswijze van de Samen moeten beschermd worden, wat ook vereist dat de plaatselijke problemen wat betreft het bezit en gebruik van land op een bevredigende manier worden opgelost, hoe moeilijk en pijnlijk dat ook kan zijn. Ook hierbij geldt echter: waar een wil is, is een weg. 
Wallis (ELDR ).
   – Mijnheer de Voorzitter, ik durf me bijna niet te mengen in een debat dat bijna volledig een Fins onderonsje is, maar ik zou dit tweede actieplan graag willen toejuichen en de aandacht willen vestigen op twee punten. Ik heb het voorrecht genoten namens het Parlement alledrie de ministeriële conferenties bij te wonen die een rol hebben gespeeld in de voorbereiding van dit actieplan en het lijkt erop dat er twee punten over het hoofd zijn gezien.
In de noordelijke dimensie spelen de betrekkingen tussen de EU en Rusland zeker een belangrijke rol, maar het gaat ook om iets veel breders dan dat in het gehele hoge noorden en het noordpoolgebied. Een van de ministeriële conferenties werd gehouden in Ilulissat op Groenland en ik dacht dat daarmee het venster op het arctisch gebied wel was benadrukt, maar in plaats daarvan lijkt dit juist te zijn dichtgeslagen.
Het arctisch milieu en de bewoners van het arctisch gebied zijn voor ons allen van belang. Zij vormen een mondiale uitdaging waarop we een antwoord zullen moeten zien te vinden, maar die we nu met gevaar voor ons eigen leven negeren. We hadden de kans om als EU leiderschap te tonen op dit terrein door samen met en via de Arctische Raad te werken en – dit is nog belangrijker – door een partnerschap aan te gaan met de VS in dit deel van de wereld, waar we zouden kunnen samenwerken.
Het tweede dat ik mis is het punt van parlementaire en representatieve betrokkenheid op alle niveaus. Tijdens de eerste ministeriële conferentie werd het opzetten van een forum voor de noordelijke dimensie voorzien. Ik was gisteren in Warschau voor een conferentie van parlementariërs van de Noordse Raad, waar het zelfde punt aan de orde werd gesteld. Er is behoefte aan parlementaire betrokkenheid op alle niveaus om voor dit beleid op te komen, ervoor te pleiten, het onder de loep te nemen en er vooruitgang mee te boeken zodat het geen spookbeleid blijft, maar realiteit wordt. 
Verheugen,
   Mijnheer de Voorzitter, allereerst een reactie op de heer Suominen. U heeft uiteraard volkomen gelijk dat het Oostzeebekken een van de meest dynamische regio’s van Europa is; op economisch gebied is het misschien zelfs wel de meest dynamische regio. Het is echter ook een feit dat de landen die aan de Oostzee grenzen, met uitzondering van Rusland, vanaf 1 mei 2004 deel van de Europese Unie zullen uitmaken. Dat betekent dat de Russische Federatie het enige land is dat aan de Oostzee grenst dat geen lid van de Europese Unie zal zijn. Alle andere landen zijn dat straks wel. Alle aspecten van het Oostzeebeleid zullen dus in de toekomst in het kader van de betrekkingen tussen de EU en Rusland besproken moeten worden. Er is geen ander alternatief. De initiatieven die wij ten opzichte van de Russische Federatie hebben ontwikkeld, zullen naar mijn idee wat dat betreft tot een duidelijk sterkere noordelijke dimensie leiden.
U heeft ook naar Kaliningrad verwezen. Uw opmerking in dat verband heeft mij overigens bijzonder verbaasd! Over de kwestie van de toegang tot en het vertrek uit Kaliningrad is niet tussen de EU en Rusland onderhandeld, maar tussen de EU en Litouwen en pas daarna met Rusland. Er is over elke stap met Litouwen overleg gepleegd. Het onderzoek over de mogelijkheid van een hogesnelheidslijn is eerst met Litouwen afgestemd. Vervolgens heeft de Commissie samen met de Italiaanse regering over de voorwaarden van een dergelijk onderzoek onderhandeld. Ik heb de Italiaanse voorzitter zelf over het resultaat van die activiteiten geïnformeerd. De Italiaanse voorzitter kan u dan ook niet verteld hebben dat hij dat niet weet! Dat is echt onmogelijk. Ik zou u willen verzoeken om uw informatie nog een keer te controleren, want ik hecht er veel waarde aan dat niet de indruk ontstaat dat wij iets ondernemen wat de soevereiniteit van Litouwen ten opzichte van de directe betrekkingen met Rusland zou aantasten. Wij onderhandelingen met Rusland niet over zaken die de soevereiniteit van onze toekomstige lidstaat Litouwen betreffen. Ik kan u op dat vlak volledig geruststellen. Er is niemand die daar meer alert op is dan ik. De opmerking die u daarover heeft gemaakt, vind ik dan ook op zijn zachtst gezegd verbazingwekkend.
Wat de vraag over de arctische regio betreft die u aan het eind van uw betoog stelde, wil ik er graag op wijzen dat het arctische perspectief in het tweede actieplan dat ik zojuist heb toegelicht een van de twee nieuwe, belangrijke initiatieven en activiteiten is. Dat is zo besloten en zo staat het ook op papier. Ik kan dan ook niet helemaal begrijpen waarom nu beweerd wordt dat dat perspectief weer verdwenen is. Het tegenovergestelde is namelijk het geval. Wij hebben dat perspectief juist breeduit geschetst. Ik kan u verzekeren dat de Commissie alles in het werk zal stellen om ervoor te zorgen dat de mogelijkheden die dit initiatief biedt ook optimaal benut worden. 
De Voorzitter.
   Er zijn vijf ontwerpresoluties(1) ingediend overeenkomstig artikel 37, lid 2 van het Reglement.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt op donderdag plaats.

De Voorzitter.
   Aan de orde is het vragenuur (B5-0414/2003).
Wij behandelen een reeks vragen aan de Raad.
Het Italiaanse voorzitterschap van de EU werkt momenteel aan een ontwerpbesluit van de Raad, dat gebruik maakt van artikel 2, lid 2 van het Verdrag van Schengen, op grond waarvan een lidstaat die een Europese top of een ander evenement van gelijkaardig belang organiseert tijdelijk de binnengrenzen opnieuw kan instellen. Als gevolg hiervan moeten de andere lidstaten alle inlichtingen verstrekken die kunnen bijdragen tot het lokaliseren van personen van wie geweten is dat ze in gelijkaardige omstandigheden de orde hebben verstoord en moeten zij de namen doorgeven van personen van wie het strafregister vermeldt dat zij in het verleden betrokken waren bij de verstoring van de openbare orde tijdens manifestaties.
Bevestigt de Raad het bestaan van bovengenoemd besluit? Zo ja, worden de vrijheden van de burgers, zoals beschreven in het Handvest van de grondrechten van de EU, dan niet volledig terzijde geschoven?
Antonione,
   Artikel 2, lid 2, van het Verdrag van Schengen stelt dat een lidstaat na overleg met de andere staten kan besluiten dat ten behoeve van de openbare orde of nationale veiligheid voor een beperkte periode controles aan de nationale grenzen worden uitgevoerd. Als terwille van de openbare orde of nationale veiligheid onmiddellijke actie vereist is, neemt de betrokken lidstaat de nodige maatregelen en brengt de andere landen daar zo snel mogelijk van op de hoogte.
Voor de toepassing van die bepalingen heeft het uitvoerend comité op 20 december 1995 het besluit over de toepassingsprocedure van artikel 2, lid 2, van het Verdrag van Schengen aangenomen. Het Italiaanse voorzitterschap heeft overeenkomstig de hierboven vermelde teksten – te weten PB L 239 van 22.9.2000, bladzijde 133, de gemeenschappelijke actie van 26 mei 1977 inzake samenwerking op het vlak van openbare orde en veiligheid (PB L 147 van 5.6.1997, bladzijde 1) en de conclusies van de Raad van 13 juli 1997 over veiligheid van de vergaderingen van de Europese Raad en andere evenementen van gelijkaardig belang (document 10916/01 JAAI 82) – het initiatief genomen voor een ontwerpresolutie van de Raad inzake de veiligheid van de vergaderingen van de Europese Raad en andere evenementen van gelijkaardig belang.
De ontwerpresolutie schaft niet de burgervrijheden af die in het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie van 7 december 2000 (PB C 364 van 18.12.2000, bladzijde 1) staan. De resolutie bevat precieze bepalingen op het vlak van bescherming van uitwisseling van persoonlijke gegevens. 
Alavanos (GUE/NGL ).
   - Ik dank de minister voor zijn antwoord. Dat baart mij natuurlijk zorgen. Ik wilde hem de volgende aanvullende vraag stellen: welk lot zal deze ontwerpresolutie beschoren worden? Is dit in principe aanvaard door de overige 14 en wat zijn de belangrijkste bepalingen hierin? 
Antonione,
   Ik ben niet in staat om nader antwoord te geven op deze aanvullende vraag. Ik behoud me het recht voor om de geachte afgevaardigde eventueel een schriftelijk antwoord te doen toekomen over wat hij verder vraagt. 
De Voorzitter.
Welke lidstaten hebben hun nationaal recht gewijzigd binnen de termijn van 6 september 2003, zoals bepaald in artikel 42 van Besluit 2002/187/JBZ(1)? Wat zijn de twee uitersten van deze wetten en wat zijn de grootste verschillen ertussen?
In welke nationale wetten zijn in de periode tussen de inwerkingtreding van het besluit en vandaag het statuut en de bevoegdheden van de nationale leden van Eurojust omschreven? Wat zijn de twee extreme wetgevingen op dat vlak en de grootste verschillen ertussen? 
Antonione,
   De Raad heeft geen enkele informatie van de lidstaten gekregen inzake uitvoering van besluit 2002/187/JBZ waarmee EUROJUST in het leven wordt geroepen. De Raad wenst de aandacht van de geachte afgevaardigde te vestigen op het feit dat dit besluit de lidstaten er niet toe dwingt dat soort informatie aan de Raad te verstrekken. De Raad is er wel van op de hoogte dat de Commissie bezig is met een verslag over de uitvoering van besluit 2002/187/JBZ en dat zij dit verslag nog vóór het eind van het jaar aan de Raad wil voorleggen. Aangezien wij geen informatie hebben over nationale voorschriften inzake overname van wetgeving, is de Raad niet in staat de geachte afgevaardigde nadere bijzonderheden te verschaffen over de nationale voorschriften inzake de status en bevoegdheden van de nationale leden van EUROJUST in de periode tussen de inwerkingtreding van het besluit tot heden. Het Italiaanse voorzitterschap van de Raad heeft wel een symposium over dit vraagstuk georganiseerd, dat op 13 en 14 november in Rome heeft plaatsgevonden. 
Cappato (NI ).
   Bij ons weten hebben tot nu toe maar acht lidstaten gereageerd, terwijl de uiterste termijn voor beantwoording 6 september was. Dat is een heel heikele kwestie, want EUROJUST functioneert inmiddels en er worden persoonlijke gegevens uitgewisseld die soms heel gevoelig liggen. Ik geloof dat het probleem in dit geval is dat het paard achter de wagen wordt gespannen. De structuur voor bureaucratische samenwerking is namelijk tot stand gebracht zonder dat er regels en garanties zijn en zonder dat men zich heeft afgevraagd of deze regels wel op bindende wijze nageleefd kunnen worden. Ik hoef in dit verband maar de zaak Möllemann aan te halen, waarvoor EUROJUST is ingeschakeld en uitwisseling van gegevens heeft plaatsgevonden: het geval van de Duitse liberaal, die zelfmoord heeft gepleegd terwijl er een politie- en justitieactie gaande was waar meerdere lidstaten bij betrokken waren. De vraag blijft dus: volgens welke voorschriften heeft de Duitse afgevaardigde gehandeld bij het uitwisselen van informatie over de zaak Möllemann? EUROJUST beweert dat men zich op Duitse voorschriften heeft gebaseerd, terwijl de Duitsers beweren dat de voorschriften van EUROJUST zijn gehanteerd. U ziet het dus, Raadsvoorzitter, dit moet met spoed uitgezocht worden. De termijn van 6 september is niet nageleefd: wij vragen dringend dat er opgetreden wordt. 
De Voorzitter.
Twee jaar geleden werden vijf Cubanen, die in Miami waren geïnfiltreerd in ballingenorganisaties die in verband werden gebracht met terroristische aanslagen op Cuba die ook aan een Europeaan het leven kostten, in de Verenigde Staten tot zeer zware gevangenisstraffen veroordeeld. Aan het proces kleefden indertijd onregelmatigheden die door organisaties als Amnesty International als schandalig werden betiteld. De omstandigheden waaronder de veroordeelden gevangen worden gehouden en de obstakels die hun in de weg worden gelegd in hun contact met gezinsleden, vormen flagrante schendingen van het Amerikaanse recht en het internationale recht.
Is de Raad, die zich zo bezorgd toont over de mensenrechten van het Cubaanse volk, op de hoogte van dit feit? Zou de Raad niet van de Amerikaanse autoriteiten kunnen verlangen dat zij een gedragslijn volgen die op zijn minst gelijk is aan die welke zij eisen van de Cubaanse regering, voor wat betreft eerbiediging van de mensenrechten en het internationale recht, en ten aanzien van de procesvoering en de detentieomstandigheden van gevangenen?
Antonione,
   Zoals al is gezegd in oktober in het gezamenlijke antwoord op de mondelinge vragen H-0544/03 en H-0549/03 over hetzelfde onderwerp, is de Raad op de hoogte van de procesvoering en detentie van vijf Cubaanse burgers die sedert 2001 in Florida wonen. De Raad weet eveneens dat NGO’s die zich bezighouden met mensenrechten hun zorg hebben uitgesproken over de omstandigheden waaronder deze mensen gevangen worden gehouden. De Raad heeft niet gesproken over de feiten rondom het proces. Wat meer in het algemeen de houding van de Raad en de Commissie ten opzichte van Cuba betreft, verwijs ik de geachte afgevaardigde naar onze bespreking die begin september in dit Parlement heeft plaatsgevonden. 
Martínez Martínez (PSE ).
   – Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijn vraag betreft niet de procesvoering tegen de Cubanen en ook niet de omstandigheden waaronder zij gevangen worden gehouden. Mijn vraag betreft de eerbiediging van de rechten van hun familieleden. Het wordt hun onmogelijk gemaakt de gevangenen te bezoeken, hetgeen in strijd is met het internationaal recht en met het Amerikaans recht zelf. In het bijzonder betreft mijn vraag twee vrouwen die al ruim vier jaar tevergeefs toestemming vragen om hun echtgenoot te bezoeken. Deze pijnlijke situatie duurt nog altijd voort, want vandaag hebben wij via de media kunnen vernemen dat een van de echtgenotes opnieuw een visum is geweigerd om in de Verenigde Staten haar man te kunnen zien.
Wat ik wil weten is of de Raad wel of niet van mening is dat dit onderwerp zijn aandacht verdient. 
Antonione,
   Ik moet mij verontschuldigen, omdat mijn antwoord kennelijk niet afdoende is en niet volledig ingaat op wat de geachte afgevaardigde vraagt. Ik beloof u dat ik een en ander nog verder zal uitzoeken, en voor zover ik meer elementen in handen krijg, zal ik u die schriftelijk mededelen. 
Marset Campos (GUE/NGL ).
   – Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, ik wil toch nog terugkomen op deze kwestie. In oktober heeft de fungerend voorzitter van de Raad ons namelijk toegezegd schriftelijk antwoord te zullen geven op alle door ons gestelde vragen, maar tot nu toe is het bij die toezegging gebleven en hebben wij geen enkel antwoord ontvangen.
Ik ben zo vrij om, eveneens naar aanleiding van deze zaak, een aanvullende vraag te stellen. U hebt als Raad namelijk actie ondernomen tegenover Cuba toen dat land de mensenrechten onvoldoende eerbiedigde, terwijl u dat in dit geval van flagrante schending van de rechten van de familieleden niet hebt gedaan.
Mijn aanvullende vraag is of u onze concrete vraag van een maand geleden over de familieleden van de vijf Cubaanse gevangenen in Miami aan de Raad hebt voorgelegd? 
De Voorzitter.
   Ik meen me te herinneren dat de heer Frattini afgelopen maand de Raad vertegenwoordigde, maar ik zal de heer Antonione verzoeken goede nota te nemen van deze vragen en van de toezegging die hij gedaan heeft.
Wat ondernemen de Raad en de lidstaten in het licht van de transatlantische dialoog om de VS ertoe te bewegen de mensenrechten te handhaven en derhalve het Internationaal Strafhof niet tegen te werken en de gevangenen van Guantanamo Bay een eerlijk proces te geven of in vrijheid te stellen? 
Antonione,
   Wat het Internationaal Strafhof aangaat, de Raad herinnert eraan dat de Unie groot belang hecht aan de bescherming van de integriteit van het Statuut van Rome. Wij willen geen enkele inspanning uit de weg gaan om de universele deelname aan het Statuut van Rome en volledige uitvoering via de nationale wetgeving te bevorderen. De landen zouden deel moeten uitmaken van de overeenkomst inzake de rechten en immuniteiten van het Hof en borg moeten staan voor toepassing van de wetgeving op nationaal niveau. Tevens zouden de diverse landen zich ervan moeten onthouden verklaringen af te leggen over eventuele reserves, wat op grond van artikel 120 van het Statuut van Rome niet toegestaan is. In die zin heeft de Unie een hele reeks initiatieven ontplooid – politieke dialoog en andere initiatieven – om de derde landen, waaronder de Verenigde Staten, te overreden mee te doen aan het Statuut van Rome. De Unie is van mening dat een universele deelname aan het Statuut van Rome essentieel is voor een doelmatig functioneren van het Internationaal Strafhof. Daarom vindt zij dat initiatieven om aanvaarding van het statuut te verbeteren, aangemoedigd moeten worden, op voorwaarde dat deze stroken met de letter en geest van het Statuut.
De Raad herinnert eraan dat hij bij alle mogelijke gelegenheden – gemeenschappelijke standpunten van de Unie, leidende beginselen en initiatieven ontplooid in derde landen – duidelijk en consequent te kennen heeft gegeven hoe zijn standpunt luidt over de bilaterale akkoorden inzake niet-uitlevering die met de Verenigde Staten besproken dan wel gesloten zijn. De lidstaten die door de VS zijn benaderd om dat soort akkoorden te sluiten, hebben onmiddellijk binnen de Raad gezocht naar een gemeenschappelijke aanpak van de Unie. Van meet af aan heeft de Raad een duidelijke politieke doelstelling aangegeven voor deze gemeenschappelijke aanpak. Iedere oplossing die tevens rekening houdt met de bekommernis van de Verenigde Staten, moet gebaseerd zijn op bescherming van de integriteit van het statuut van Rome en mag geen obstakel vormen voor het functioneren van het Internationaal Strafhof. Met name wordt verwezen naar de leidende beginselen van de Unie die zijn gevoegd bij de conclusies van de Raad van 30 september 2002. Daarin heeft de Raad verklaard dat ondertekening van bilaterale akkoorden met de Verenigde Staten, volgens de huidige formulering, haaks staat op de plichten die de deelnemende landen op grond van het Statuut van het Internationaal Strafhof hebben. Eveneens kan blijken dat dergelijke akkoorden strijdig zijn met andere internationale akkoorden die deze landen ondertekend hebben. Bovendien moet de gekozen oplossing ervoor zorgen dat er geschikte voorzieningen voorhanden zijn, om te voorkomen dat degenen die een misdrijf hebben gepleegd dat onder de jurisdictie van het Hof valt, vrijuit gaan. Die voorzieningen moeten van dien aard zijn dat, wanneer het Internationaal Strafhof om berechting van personen vraagt, de nationale rechters een eigen onderzoek terzake kunnen gelasten: zodra er voldoende bewijsmateriaal voorhanden is, kunnen dan gerechtelijke stappen worden ondernomen.
In ieder geval moet de gekozen oplossing voor wat betreft personen die niet uitgeleverd mogen worden, alleen gelden voor mensen die niet het staatsburgerschap hebben van een land dat deel uitmaakt van het Internationaal Strafhof. En wat het toepassingsbereik betreft, de betreffende oplossing mag alleen gelden voor mensen die zich op het grondgebied bevinden van het land aan wie uitwijzing is gevraagd, omdat ze daar door een ander land naartoe zijn gezonden. De uitlevering mag dus niet zodanig geïnterpreteerd worden dat ook gevallen van doorreis worden meegerekend.
Zoals reeds is verklaard door de Raad in zijn gemeenschappelijk standpunt van juni 2003, blijven de lidstaten, indien nodig, de aandacht van derde landen vragen voor de conclusies van de Raad van 30 september 2002 over het Internationaal Strafhof en de daarbij gevoegde beginselen van de Unie over de ontwerpakkoorden inzake uitleveringsvoorwaarden van personen aan het Hof. Gememoreerd wordt dat de tien toegetreden landen het gemeenschappelijk standpunt van de Unie van juni 2003 hebben gesteund. Ook geassocieerde landen, zoals Roemenië, Bulgarije, Turkije, evenals de landen van de EVA, hebben zich daarbij aangesloten.
Dan de kwestie Guantanamo. Zoals het Europees Parlement weet uit antwoorden van de Raad op een hele reeks schriftelijke vragen hierover, heeft de Raad dit thema niet officieel met de Verenigde Staten besproken. Wel kan ik hieraan toevoegen dat wij gisteren, in een ontmoeting tussen de Raad Algemene Zaken en de minister van defensie van de Verenigde Staten, Colin Powell, deze kwestie hebben aangesneden. Wij hebben dus kans gezien daar rechtstreeks met Colin Powell over van gedachten te wisselen. Ik beloof u dat ik dit vraagstuk nog verder zal uitdiepen, omdat het dus pas gisteren naar voren is gebracht. Hoe dan ook, aangenomen mag worden dat volgens de Conventie van Wenen over consulaire betrekkingen de bescherming van rechten en belangen van burgers van de lidstaten in het buitenland een individuele bevoegdheid van iedere betrokken lidstaat is. De lidstaten, wier burgers vastgehouden worden in Guantanamo Bay, zijn bezig maatregelen te treffen om respect voor de rechten van hun burgers af te dwingen in de context van hun bilaterale akkoorden met de Verenigde Staten. De Raad is niet in staat details te verstrekken over de aard van die maatregelen. Eventuele verzoeken om nadere bijzonderheden moeten dan ook tot de lidstaten zelf gericht worden.
Wat betreft het verzoek van de Verenigde Staten om verstrekking van persoonlijke gegevens over passagiers: de Raad kan zich volledig vinden in de sterke bekommernis die het Parlement herhaaldelijk heeft geuit, de laatste keer in zijn resolutie van 9 oktober jongstleden. De Raad steunt ook de Commissie volmondig in haar doorlopende inspanningen om nog vóór het eind van het jaar te komen tot een definitieve oplossing die borg staat voor rechtszekerheid. 
Andreasen (ELDR ).
   – Ik zou de Raad willen bedanken voor zijn antwoord en meteen een aanvullende vraag willen stellen.
Zal de Raad, gezien de betreurenswaardige pogingen van de VS om het Internationaal Strafhof te ondermijnen en het recht van de gevangenen in Guantanamo Bay op een eerlijk proces uit te hollen, iedere gelegenheid te baat nemen om deze zaken bij de Amerikaanse regering aan de orde te stellen en deze op de agenda te plaatsen voor de komende top tussen de VS en de EU? 
Antonione,
   Op dit ogenblik kan ik die toezegging niet doen, omdat dat natuurlijk ook afhangt van de andere lidstaten, zoals u weet. Ik kan herhalen wat ik zojuist al vermeldde: dat er over deze kwestie een gedachtewisseling heeft plaatsgevonden tijdens de lunch gisteren en tijdens de ontmoeting van de trojka. Verder geloof ik dat deze kwestie ook gezien kan worden tegen de achtergrond van de toezeggingen die Colin Powell zelf openlijk heeft gedaan. Hij heeft namelijk tegen een journalist in een persconferentie gezegd dat hij na terugkeer in zijn land de kwestie verder zal onderzoeken om eventueel verbetering te brengen in de situatie. Ik hoop dat dit allemaal een positieve ontwikkeling oplevert en dat het niet meer nodig zal blijken over deze kwestie te debatteren. 
De Voorzitter.
   Aangezien de vragen 5 en 6 over een soortgelijk onderwerp gaan, worden zij tezamen behandeld.
Welke nieuwe en effectieve maatregelen is de Raad voornemens te treffen om erop toe te zien dat de staat Palestina internationaal volledig als buurland van Israël wordt erkend, nu de door het kwartet voorgestelde routekaart zich in een crisis bevindt en het Israëlische leger Palestina op destructieve en vernederende wijze blijft bezetten zodat de onderworpen en onthande Palestijnse Autoriteit niet in staat is haar gezag ten volle uit te oefenen tegenover groeperingen die gewelddadige acties tegen de bezetting steunen?
Op 16 oktober hebben een aantal Israëlische en Palestijnse persoonlijkheden in Jordanië in beginsel overeenstemming bereikt over een vredesplan voor het conflict tussen Israël en Palestina, waarmee een nieuwe impuls gegeven werd aan het vredesproces in het gebied. Het plan dat regelingen biedt voor een aantal fundamentele problemen tussen de twee landen, moet begin november 2003 te Genève worden ondertekend onder toezicht van de Zwitserse regering. Vele Europese landen hebben positieve geluiden laten horen over het plan.
Graag verneem ik of de Raad zijn standpunt ten aanzien van het voorgestelde vredesplan heeft bepaald.
Gelooft hij dat het een stimulering maar ook een wezenlijke invulling inhoudt van de "routekaart" voor vrede in het Midden-Oosten, zoals ook de Franse minister van Buitenlandse zaken Dominique de Villepin onlangs verklaarde?
Zal de EU zich laten vertegenwoordigen bij de onderhandelingen in Genève voor de aanvaarding van het vredesplan en hoe oordeelt de Raad over de reeds uitgesproken verwerping van het plan door de Israëlische premier Ariel Sharon? 
Antonione,
   Op 16 en 17 oktober van dit jaar heeft de Europese Raad de situatie van het vredesproces in het Midden-Oosten onderzocht en gesproken over manieren om vooruitgang te boeken. Er is op gewezen dat de Europese Unie vastbesloten koers zet op het duidelijke doel van twee landen – Israël en een vitale, democratische Palestijnse staat – die in vrede en veiligheid naast elkaar kunnen leven, in het kader van een globale vrede in het Midden-Oosten, zoals uitgestippeld in de routekaart. De Europese Unie wijst er eveneens op dat zij volledig bereid is bij te dragen tot alle aspecten van uitvoering van die en dat met hoogste spoed een geloofwaardig en doeltreffend mechanisme van constante controle door een externe eenheid in het leven moet worden geroepen. De Europese Raad heeft verklaard ernstig bezorgd te zijn over de situatie in de regio. Ook heeft hij geconstateerd dat, ondanks de steun van de internationale gemeenschap bij het zoeken naar een eerlijke en duurzame vrede, de betrokken partijen onvoldoende inspanningen hebben gedaan om de kans op vrede die in de routekaart besloten ligt, aan te grijpen. Dit aspect is ook naar voren gebracht in de recente ministerverklaring die het kwartet op 26 september jongstleden heeft afgelegd.
Door het toenemend geweld wordt dood en verderf gezaaid onder beide bevolkingen, de Israëlische en de Palestijnse, en de veiligheid in de regio en daarbuiten wordt alleen nog maar meer in gevaar gebracht. De Europese Raad heeft dan ook beide partijen, Israël en de Palestijnse Autoriteit, op het hart gedrukt de toezeggingen die zij tijdens de Topontmoeting van Aqaba op 4 juni van dit jaar hebben gedaan, na te komen. De Europese Raad heeft alle partijen in de regio aangespoord om onmiddellijk een beleid te voeren dat uitmondt in dialoog en onderhandelingen. De betrekkingen van de Unie met degenen die juist het omgekeerde nastreven, zullen onvermijdelijk de gevolgen daarvan ondervinden.
De Unie laat geen gelegenheid onbenut om dit standpunt door te drukken bij de diverse partijen. De Associatieraad Europese Unie/Israël die op 17 en 18 november jongstleden heeft plaatsgevonden, was een goede kans voor de Unie om de Israëlische regering een duidelijke politieke boodschap mee te geven. Met name is benadrukt dat de Unie zich zorgen maakt over het tracé van de zogeheten veiligheidsmuur en de expansiedrift van de nederzettingen. Daarbij is er ook op gehamerd dat Israël in de strijd tegen het terrorisme moet voorkomen dat er burgerslachtoffers vallen en vernielingen worden aangericht, teneinde de situatie voor de Palestijnse bevolking niet nog verder op de spits te drijven. De Raad heeft bovendien onderstreept hoe belangrijk het is dat de Unie een actieve rol in het vredesproces speelt.
Voor wat de specifieke vraag van mevrouw Rodi Kratsa-Tsagaropoulou aangaat: de Raad beschouwt de overeenkomst van Genève als een positieve bijdrage tot de onderhandelingen over de crisis in het Midden-Oosten, overeenkomstig het standpunt van de Unie, dat de laatste keer is verwoord door de Europese Raad van 16 en 17 oktober van dit jaar. De Europese Raad verwelkomt de initiatieven die burgers uit beide samenlevingen ontplooien, en heeft zich bereid verklaard nog meer steun te verlenen aan het streven naar wederzijdse toenadering, om een sfeer van vertrouwen te scheppen en duurzame vrede te vinden. De manier waarop een definitieve en globale oplossing van het Israëlisch-Palestijnse conflict bewerkstelligd kan worden, staat uitgestippeld in het schema van het kwartet. 
Ferrández Lezaun (Verts/ALE ).
   – Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, u hebt aangegeven dat de routekaart een ernstige crisis doormaakt, iets wat iedereen schijnt in te zien. Het lijkt er in de huidige situatie op dat de routekaart zal worden verscheurd en dat de radicalen aan beide zijden daarmee hun zin krijgen. Wij willen nu juist dat de Raad nu al duidelijk maakt wat u hebt gezegd ten aanzien van de concrete sancties die moeten worden getroffen tegen degenen die zich niet houden aan de bepalingen van de routekaart. Wij zouden graag van u horen waaruit die maatregelen zouden bestaan. 
Antonione,
   Ik heb geen nadere details over welke maatregelen eventueel genomen worden als men zich op een manier gedraagt die niet strookt met de oproep van de Europese Unie. Ik kan alleen zeggen dat dit in het algemeen onze oriëntatie is. Natuurlijk moeten de keuzen over hoe concreet en praktisch ingegrepen kan worden, op het moment zelf gedaan worden. En dat houdt ook weer verband met de maatregelen die de landen die niet aan onze aansporingen gehoor geven, zelf vervolgens nemen. 
Kratsa-Tsagaropoulou (PPE-DE ).
   - Ik dank de fungerend voorzitter van de Raad voor zijn antwoord. Ik stel natuurlijk vast dat het hier gaat om reeds vaak genoemde doelstellingen en verplichtingen, waarbij tevens een beschrijving wordt gegeven van de tragische situatie in dit gebied.
Ik heb een concrete vraag. Is de Raad van mening dat de opmerkingen die tijdens de bijeenkomst van de Associatieraad worden gemaakt aan het adres van Israël volstaan? Bestaat er volgens de Europese Unie ruimte voor een grotere betrokkenheid van de Unie in het kader van de routekaart of bij de ondersteuning van het initiatief van Genève? Ik wilde een wat meer concreet antwoord, vandaar deze vraag. 
Antonione,
   Het spijt me dat ik de geachte afgevaardigde moet teleurstellen, maar mijn antwoord is hoofdzakelijk wat ik op dit moment te vertellen heb. Ik kan geen toezeggingen doen die afwijken van wat mijn antwoord op uw vraag is. 
De Voorzitter.
Verordening (EG) 2369/2002(2) van de Raad van 20 december 2002 houdende wijziging van verordening (EG) 2792/1999(3), tot vaststelling van de uitvoeringsbepalingen en voorwaarden voor de structurele acties van de Gemeenschap in de visserijsector, bepaalt in artikel 9, lid 1, onder b) dat overheidssteun voor de vernieuwing van vissersvaartuigen uitsluitend mag worden toegekend voor vaartuigen van minder dan 400 GT. In artikel 1, lid 3 wordt bovendien bepaald dat de vastgestelde maatregelen niet mogen leiden tot een toename van de visserij-inspanning.
Nu zijn er visserijvormen die op grond van hun specifieke kenmerken en de zones waarin zij worden beoefend (schepen voor diepzeevisserij, koelschepen voor de tonijnvangst, enz.) onmogelijk rendabel kunnen worden uitgeoefend met vaartuigen van minder dan 400 GT.
In deze visserijsegmenten bestaat wel belangstelling voor de vervanging van oude vaartuigen zonder dat wordt gestreefd naar verhoging van de huidige capaciteit.
Kan de Raad in zijn verordening (EG) 2369/2002 niet opnemen dat overheidssubsidies kunnen worden toegekend voor een geplafonneerd bedrag van maximaal het equivalent dat zou kunnen worden toegekend voor vaartuigen van 400 GT, voor de vervanging van grotere visserijvaartuigen, mits die voldoen aan de overige eisen van de verordening en mits deze vernieuwing niet betekent dat de visserij-inspanning wordt verhoogd? 
Antonione,
   Dank u, mijnheer Ortuondo, dat u deze vraag hebt gesteld. De Raad wil allereerst beklemtonen dat in de besprekingen van december 2002 bijzondere aandacht is uitgegaan naar structurele maatregelen ten behoeve van de vissersvloot. Deze moet aangepast worden om rekening te houden met het nieuwe kader van de hervorming van het gemeenschappelijk visserijbeleid. In dit opzicht beseft de Raad volkomen dat er gezorgd moet worden voor consistentie tussen het herstructureringsbeleid van de sector en andere aspecten van het gemeenschappelijk visserijbeleid: met name het doel een stabiel en duurzaam evenwicht tot stand te brengen tussen de vlootcapaciteit en de visbestanden in de communautaire wateren en daarbuiten. Vandaar dat het besluit dat in december 2002 op het vlak van steunmaatregelen is genomen, tot doel heeft de financiële steun van de Gemeenschap te concentreren op een reeks acties die de Raad in deze nieuwe context van prioritair belang acht.
Voor wat de bouw van nieuwe vissersvaartuigen betreft, verordening 2369/2002 stelt dat nog tot eind 2004 overheidssteun verstrekt mag worden, maar alleen aan vissersboten met minder dan 400 GT. Afgezien van de vraag of het economisch rendabel is een bepaalde vorm van visserij te bedrijven met vissersboten die onder de 400 GT liggen, moet benadrukt worden dat de verordening van de Raad niet bepaalt dat voor de bouw van het soort boten dat u noemt, hulp wordt verstrekt voor een even hoog bedrag als wat is vastgesteld voor vissersboten tot 400 GT. Wel bepaalt verordening 2369/2002 dat op het vlak van investeringen in veiligheid op zee, arbeidsvoorwaarden en productkwaliteit, financiële hulp zal worden gegeven voor apparatuur en modernisering na 2004 en zonder toepassing van de 400 GT-limiet. Iedere maatregel die gelijk is aan wat in de vraag wordt gesteld, vergt hoe dan ook een voorstel van de Commissie. 
Ortuondo Larrea (Verts/ALE ).
   – Ik dank u voor uw antwoord, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad.
Ik ben er - uiteraard - voorstander van dat er van alle vissoorten die voor vangst in aanmerking komen steeds een minimumaantal moet zijn teneinde het voortbestaan ervan niet in gevaar te brengen. Het meeste belang daarbij hebben de vissers zelf, want anders hebben zij geen middelen van bestaan meer. Dat is de achtergrond van mijn voorstel om ook overheidssubsidies toe te kennen voor de vernieuwing van visserijvaartuigen die vanwege hun specifieke toepassingen wel groter dan 400 GT moeten zijn, onder handhaving van de visserij-inspanning en de vastgestelde quota.
Ik ben u erkentelijk voor de verstrekte informatie, maar ik betwijfel of die in voldoende mate tegemoet komt aan de modernisering van de vloot voor alle visserijvormen. Ik wil in dit verband duidelijk stellen dat wij werknemers op zee niet als tweederangs mogen beschouwen. De vernieuwing van de vloot is niet alleen van levensbelang voor het voortbestaan van de bedrijven zelf, en ook niet alleen voor het milieu - omdat er minder wordt vervuild -, maar evenzeer voor de veiligheid en arbeidsomstandigheden van de werknemers. 
De Voorzitter.
Denkt de Raad geen druk uit te oefenen op de Franse autoriteiten omdat ze nog altijd politieke gevangenen blijven vasthouden zonder proces? Ik heb het meer in het bijzonder over de zaak van zes Bretonse nationalistische actievoerders, waarvan er vier al meer dan drie jaar zonder vorm van proces in de gevangenis opgesloten zitten, en één, Alain Solé, al meer dan vijf jaar.
Alain Solé is in 1999 gearresteerd op beschuldiging van deelname aan bomaanslagen. Zijn gezondheid is door zijn wederrechtelijke opsluiting ernstig aangetast. Door gebrek aan goede medische verzorging in de eerste maanden na zijn arrestatie is hij nu een suikerzieke die afhankelijk is van insuline. Telkens als in overeenstemming met de Franse wet zijn vrijlating bevolen is, zijn er andere beschuldigingen tegen hem ingebracht zodat hij in voorlopige hechtenis moest blijven.
De opsluiting van de gevangenen in kwestie vertegenwoordigt een flagrante schending van artikel 5, lid 3 van de Europese Conventie voor de rechten van de mens. Kan de Raad zich ertoe verbinden om hun zaak te onderzoeken met de maatstaf van de internationale rechtsnormen voor personen in voorlopige hechtenis, die recht hebben op een proces binnen een redelijke termijn?
Antonione,
   Ik moet de geachte afgevaardigde eraan herinneren dat de Raad geen standpunt mag innemen inzake de behandeling van afzonderlijke strafzaken door de lidstaten. 
Wyn, Eurig (Verts/ALE ).
   – Mijn aanvullende vraag is gebaseerd op artikel 5, lid 3 van het Europees Verdrag voor de rechten van de mens, waarin het volgende staat: “Een ieder die is gearresteerd of gedetineerd, overeenkomstig lid 1c van dit artikel, moet onverwijld voor een rechter worden geleid of voor een andere magistraat die door de wet bevoegd verklaard is rechterlijke macht uit te oefenen en heeft het recht binnen een redelijke termijn berecht te worden of hangende het proces in vrijheid te worden gesteld. De invrijheidstelling kan afhankelijk worden gesteld van een waarborg voor de verschijning van de betrokkene ter terechtzitting.”
De lidstaten dienen zich te houden aan de richtlijnen die door de EU zijn goedgekeurd en het is duidelijk dat Frankrijk in strijd handelt met de richtlijnen die zijn opgenomen in de wet, in plaats van zich eraan te houden. Zou de vertegenwoordiger van de Raad deze zaak daarom in de Raad aan de orde kunnen stellen en willen overwegen Frankrijk voor het Europees Hof voor de rechten van de mens te dagen? 
Antonione,
   Ik moet herhalen wat ik al gezegd heb: de Raad mag geen standpunt innemen met betrekking tot afzonderlijke strafzaken zoals die door de lidstaten worden afgehandeld. Dit geldt ook in het onderhavige geval, als de zaken staan zoals de geachte afgevaardigde beweert. In dit standpunt kan geen wijziging komen. 
McKenna (Verts/ALE ).
   – Ik ben van mening dat de Raad het hier bij het verkeerde eind heeft. In het Verdrag van Nice zijn bepalingen opgenomen die terugvoeren tot de tijd dat de Raad stappen ondernam tegen Oostenrijk voor het schenden van de grondrechten.
Frankrijk handelt in deze zaak overduidelijk in strijd met de nationale grondrechten. Op basis van het Verdrag van Nice kunnen er nu stappen worden ondernomen tegen Frankrijk. Ik ben van mening dat de Raad en de Europese Unie als geheel verplicht is ervoor te zorgen dat Frankrijk de grondrechten eerbiedigt. Daar is in deze zaak echter geen sprake van. 
Antonione,
   Ik neem nota van uw opmerkingen in verband met deze aanvullende vraag. Eerlijk gezegd geloof ik dat het standpunt dat ik verwoord heb correct is. Maar gezien uw verdere aansporingen, zal ik ervoor zorgen dat nagegaan wordt of de situatie anders is dan zoals ik het zie. Ik zal dus eventueel nog navraag doen, maar op basis van de elementen die ik momenteel in handen heb, kan ik niet anders doen dan herhalen wat ik al gezegd heb. 
Ortuondo Larrea (Verts/ALE ).
   – Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, gelet op uw antwoord, zal ik u niet mijn voorgenomen vraag stellen, maar u eenvoudig de suggestie doen eerst artikel 6 en 7 van het Verdrag door te nemen en vervolgens antwoord te geven. 
De Voorzitter.
Het aanhoudende conflict in Tsjetsjenië heeft de laatste tien jaar al twee regelrechte oorlogen veroorzaakt en al meer dan 150 000 mensenlevens gekost. Ondanks herhaaldelijke oproepen van mensenrechtenorganisaties om te komen tot internationale interventie, is de kwestie Tsjetsjenië onlangs van de agenda van de internationale gemeenschap afgevoerd en nog slechts beschouwd als een interne Russische aangelegenheid. Dit wordt door velen beschouwd als een poging van de VS de medewerking van Rusland in de bestrijding van terrorisme te verzekeren en makkelijker toegang te krijgen tot de Russische energievoorraden als alternatief voor olie uit de Golf. Ook de Europese leiders lijken veeleer bekommerd om de stabiliteit in Rusland en ononderbroken aardgas- en olieleveranties aan Europa dan om schendingen van de mensenrechten.
Is de Raad voornemens deze kwestie binnen de EU aan te kaarten en aan te pakken? Zo ja, welke voorstellen zal de Raad hieromtrent doen?
Antonione,
   De Raad is uiterst bezorgd over de situatie in Tsjetsjenië, met name wat de mensenrechten betreft. In ontmoetingen met de Russische autoriteiten legt de Raad er dan ook stelselmatig de nadruk op dat er een echte verzoening tot stand moet komen. De Raad heeft meermaals bij de Russische autoriteiten aangedrongen op de belangrijke rol die de internationale organisaties vervullen in het bevorderen en uitvoeren van een proces voor politieke oplossing in de regio. Bovendien heeft de Raad aan de Russische autoriteiten gevraagd om een onafhankelijk onderzoek te verrichten naar de schending van de mensenrechten die door beide partijen wordt gepleegd, en om vermeende verantwoordelijkheden op te sporen.
Op 8 oktober 2003 heeft het voorzitterschap namens de Europese Unie een verklaring afgelegd over de presidentsverkiezingen in Tsjetsjenië. De Unie heeft serieuze twijfels geuit over het correcte verloop van de verkiezingen en diepe bezorgdheid over de omstandigheden waarin deze zich hebben afgespeeld. De Raad heeft echter ook de hoop uitgesproken dat na de verkiezingen serieuze inspanningen zullen worden gedaan om echte verzoening en vrede tot stand te brengen. Op intern vlak heeft de Unie in talrijke vergaderingen op alle niveaus over Tsjetsjenië gesproken. In alle recente vergaderingen van de politieke dialoog met Rusland heeft Tsjetsjenië op de agenda gestaan: de vergadering van politieke directeuren op 12 september in Moskou, het samenwerkingscomité met Rusland van 20 oktober, de ministertrojka van 28 oktober in Moskou. De kwestie is tevens ter sprake gebracht tijdens de Top Europese Unie-Rusland van 6 november jongstleden in Rome. 
McKenna (Verts/ALE ).
   – Het is zeer te betreuren dat de gevestigde belangen van Amerika en de Europese Unie deze kwestie van de internationale agenda hebben kunnen drukken waardoor deze in een Russische aangelegenheid is veranderd, wat het duidelijk niet is.
Ik zou graag zien dat de Raad de Ieren, gedurende het Ierse voorzitterschap, ondersteunt, aangezien de Commissie Europese zaken in het nationale parlement zelfs een rapporteur voor Rusland heeft benoemd om de kwestie-Tsjetsjenië te onderzoeken. Gedurende het Ierse voorzitterschap zullen er twee ontmoetingen plaatsvinden, de eerste in Dublin, tijdens het bezoek van de minister van Buitenlandse Zaken, en de tweede met de top EU-Rusland die in mei zal worden gehouden. De Raad dient zware druk uit te oefenen op de Europese Unie.
De EU moet op het niveau van de Raad aandringen op vrij en internationaal toezicht op de mensenrechtensituatie in Tsjetsjenië. Deze kwestie moet weer op de internationale agenda worden gezet. Het is immers volstrekt onacceptabel dat er in het afgelopen decennium meer dan 150.000 mensen zijn omgekomen en dat er ook nu nog vreselijke mensenrechtenschendingen plaatsvinden. Kennelijk zijn mensen bereid een oogje dicht te knijpen voor wat er aan de hand is als er olie en grondstoffen op het spel staan. 
De Voorzitter.
   Ik breng de geachte afgevaardigden in herinnering dat dit een uur is om vragen te stellen en niet om verklaringen af te leggen. 

Ik wil de aandacht van de Raad vestigen op een geval waarbij een kind ernstig gewond is geraakt toen het door een glaswand is gevallen waarachter een brandblusapparaat was opgeborgen in een hotellobby.
Een aanbeveling van de Raad over brandbeveiliging in hotels bevat terecht de bepaling dat deze apparatuur zichtbaar moet zijn, goed onderhouden en operationeel. Ik hoop dat de Raad kan meedelen of het niet in het belang van de openbare veiligheid is dat dergelijke apparatuur niet zit opgeborgen achter glas dat kan versplinteren. 
Antonione,
   Uiteraard deelt de Raad de bekommernis van de geachte afgevaardigde over de brandbeveiliging in hotels en de eis om doelmatige maatregelen te treffen teneinde gehoor te geven aan aanbeveling 86/666/EEG van de Raad. Eveneens wordt de aandacht gevestigd op het verslag van de Commissie van 27 juni 2001 (COM(2001) 348) inzake toepassing van die aanbeveling. Daarin wordt de stand van uitvoering van de aanbeveling in de diverse lidstaten onder de loep genomen.
De Raad is van mening dat de aanbeveling en het verslag van de Commissie voldoende basis bieden voor de lidstaten om te beoordelen in welke mate er meer concrete maatregelen gevraagd kunnen worden, met inbegrip van de behandeling van veiligheidsapparatuur, teneinde de brandbeveiliging in hotels verder te verbeteren. 
McAvan (PSE ).
   – Mijn vraag is slechts ten dele beantwoord, mijnheer de fungerend voorzitter, aangezien u alleen bent ingegaan op de huidige aanbeveling. Het probleem is echter dat deze aanbeveling geen enkele bepaling bevat over de noodzaak veiligheidsglas te gebruiken. De aanbeveling gaat slechts over het onderhoud van de apparatuur. Toch kreeg een jong kind bij dit incident bijna een ernstig ongeluk omdat hij door het glas viel.
U komt aan het einde van uw voorzitterschap. Zou u het Ierse voorzitterschap en de Commissie willen vragen of zij de bepalingen in deze aanbeveling onder de loep willen nemen om te bekijken of alle dingen die daarin moeten staan er ook echt in staan? In dit geval zou bijvoorbeeld gehard veiligheidsglas gebruikt moeten worden, zoals in het Verenigd Koninkrijk voorgeschreven is, maar kennelijk niet in Spanje. In de aanbeveling staat hierover op het moment echter niets en ook in de richtlijnen betreffende gezondheid en veiligheid is hierover niets opgenomen. De kwestie van het veiligheidsglas is nu dus een grijs gebied en daarom wil ik u verzoeken deze kwestie bij het Ierse voorzitterschap en de Commissie aan de orde te stellen. 
Antonione,
   Ik neem goed nota van deze opmerkingen, omdat ik ze echt de moeite waard vind. Ik verzoek de geachte afgevaardigde om eventueel een kort memo over deze specifieke kwestie te sturen. Dat kan nuttig zijn voor de Commissie, nog meer zelfs dan voor het volgende Raadsvoorzitterschap, omdat de maatregelen immers door de Commissie worden genomen, zij het met volledige medewerking van de Raad. Zodoende kunnen er ook een paar praktische problemen worden aangepakt die wellicht tot nu toe over het hoofd werden gezien, omdat nadere bijzonderheden over wat een echt rampzalig moment had kunnen worden, nog niet bekend waren. 
De Voorzitter.
De Turkse premier Erdogan heeft tijdens een ontmoeting met de Spaanse eerste minister Aznar op 19 oktober 2003 in Madrid gewaarschuwd voor een opdeling van het Middellandse-Zeegebied in een christelijke en een mohammedaanse club. Als premier van de kandidaat-lidstaat Turkije heeft Erdogan tijdens dezelfde ontmoeting voorts verklaard niet te wensen dat de EU een christelijke club wordt (Frankfurter Allgemeine Zeitung, 20 oktober 2003).
Tijdens de huidige intergouvernementele conferentie wordt o.m. bezien of in de preambule van de geplande EU-grondwet moet worden verwezen naar de joods-christelijke wortels van Europa. Is de Raad van mening dat deze verwijzing naar een historisch feit het voor Turkije op enigerlei wijze moeilijker zou maken in de toekomst toe te treden tot de Unie? Is het voor de Raad, daar de Bijbel een heilig boek is voor christenen, joden en mohammedanen, voorstelbaar te streven naar een formulering inzake "het bijbelse erfgoed van Europa" - als specificatie van de huidige tekst inzake het godsdienstige erfgoed - en aldus deze drie wereldgodsdiensten in de preambule te vermelden?
Antonione,
   De Raad heeft geen mening over de kwestie die de geachte afgevaardigde in zijn vraag aan de orde stelt. Dit is een vraagstuk voor de Intergouvernementele Conferentie, waar de Raad als instelling geen enkele functie heeft. 
Sacrédeus (PPE-DE ).
    Mijnheer de Voorzitter, hartelijk dank voor uw antwoord, maar ik kan niet zeggen dat ik er tevreden mee ben. Er is een belangrijke rol weggelegd voor het Italiaanse voorzitterschap in deze kwestie. De Italiaanse minister van Europese Zaken, Rocco Buttiglioni, hecht er veel waarde aan dat er in de preambule van de grondwet een verwijzing komt naar het religieuze, culturele en historische erfgoed van Europa.
Het Italiaanse voorzitterschap, dat nu aanwezig is, houdt zich bezig met de kwestie over een verwijzing naar de joods-christelijke wortels van het religieuze erfgoed van Europa. Daarom ga ik ervan uit dat zij weinig tegen een formulering hebben over bijbelse wortels of het bijbelse erfgoed. Op deze manier kunnen zowel christenen, joden als moslims zichzelf in de grondwet herkennen. Ook niet-gelovigen kunnen van mening zijn dat de bijbel een literaire en culturele schat voor heel Europa is. Het lijkt mij belangrijk dat het Italiaanse voorzitterschap een oplossing vindt waar iedereen zich in kan vinden. 
Rübig (PPE-DE ).
   Mijnheer de Voorzitter, het spreekt voor zich dat ik weet dat er nu een Intergouvernementele Conferentie plaatsvindt die, zoals bekend, uit de leden van de Raad bestaat. Een van de vragen die op de agenda staat, betreft de christelijke waarden en de kwestie omtrent de godsdienstige verwijzingen die in de preambule van de Europese Grondwet vermeld dienen te worden. Het zou voor ons nuttig zijn om te weten wat het standpunt van het Italiaanse voorzitterschap van de Raad in deze kwestie is. 
Antonione,
   Ik meen dat ik al voldoende duidelijk op de vorige vraag heb geantwoord. Ik heb gezegd dat de Raad als zodanig geen standpunt inneemt over kwesties die de Intergouvernementele Conferentie aangaat. Dit is en blijft mijn antwoord. 
De Voorzitter.
Welke maatregelen denkt de Raad te nemen om de nieuwe grondwettelijke regering van Bolivia te ondersteunen? 
Antonione,
   In de verklaring van 21 oktober heeft de Unie uiting gegeven aan haar voldoening vanwege de benoeming van de heer Mesa Gisbert als nieuwe constitutionele vertegenwoordiger. Daarbij heeft de Unie erop gewezen dat zij haar hulpverlening aan Bolivia voortzet, om de democratische instellingen, de rechtsstaat en het respect voor de mensenrechten te versterken en een gunstiger klimaat te kweken voor sociale vooruitgang en economische ontwikkeling.
De Unie is en blijft voor Bolivia een belangrijke bron van investering, uitwisseling en ontwikkelingshulp. Het land is een van de grootste ontvangers van communautaire bijstand in Zuid-Amerika. Sedert 1976 is het in aanmerking gekomen voor ruim 500 miljoen euro. Tussen 1996 en 2002 heeft de Europese Gemeenschap in totaal bijna 200 miljoen euro voor het land uitgetrokken, terwijl het totaal uitgekeerde bedrag op 183 miljoen euro uitkwam. Deze cijfers gelden voor financiële, technische en economische samenwerking, voedselveiligheid, humanitaire hulp, samenwerking met niet-gouvernementele organisaties op het vlak van mensenrechten en andere horizontale begrotingslijnen.
Het document van nationale strategie bepaalt dat het totaalbedrag voor financiële, technische en economische samenwerking van de Europese Gemeenschap voor de periode 2000-2006 zal uitkomen op 126 miljoen euro. Op de recente vergadering van de adviesgroep, die op 8 en 9 oktober in Parijs is gehouden, hebben de internationale donors nog meer kredieten vastgelegd. In de huidige fase blijkt het echter niet mogelijk te zijn een precies beeld te geven van die kredieten in het algemeen en van de verschillende vormen die ze zullen aannemen, zoals leningen, subsidies, kwijtschelding van schulden of 
Anderzijds heeft de Europese Unie, net zoals andere donors, benadrukt dat de crisis bij de bron moet worden aangepakt. Volgens de Unie zijn daarvoor nog verdere maatregelen vereist om de armste en meest marginale bevolkingsgroepen toegang te verschaffen tot overheidsdiensten. Onder meer valt hieronder consolidering van de grondrechten en tevens een grotere politieke deelname van de inheemse bevolkingen. Het doet de Europese Unie deugd dat de Boliviaanse regering formeel heeft toegezegd dat zij de corruptie zal bestrijden. De Unie wijst op het belang van een snelle goedkeuring van de anticorruptiewetgeving en een doelmatiger toepassing van de huidige wetgeving. Gezonde instituties vormen de allereerste voorwaarde van een doelmatige, transparante en eerlijke verstrekking van overheidsdiensten. In die optiek is het uiterst zorgwekkend dat de hervorming van de overheidssector het vorige jaar in een impasse is blijven steken. Deze hervorming moet op het niveau van nationale en lokale autoriteiten versterkt worden.
De Europese Unie en Bolivia kunnen bogen op een lange geschiedenis van nauwe en vruchtbare samenwerking. De Unie is thans bereid haar steun aan de regering en bevolking van Bolivia verder uit te breiden. Het doel is verbetering van bestuur en vermindering dan wel preventie van de conflicten via versterking van de democratische instellingen. De bevoegde autoriteiten zijn zich momenteel aan het bezinnen op concrete maatregelen. 
Medina Ortega (PSE ).
   – Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, ik dank u voor uw uitgebreide toelichting op de steun aan de Boliviaanse regering.
U hebt aangegeven dat de Europese Unie van plan is zich te richten op de oorzaken van de crisis. Ik begrijp dat daarmee vooral wordt verwezen naar de eisen gesteld ten aanzien van de liberalisering en modernisering van het land, dat als gevolg van de internationale situatie met zeer ernstige structurele problemen te maken heeft gekregen.
Wij hebben gezien dat het liberaliseringsexperiment van Sánchez de Losada is mislukt, terwijl hij zich hield aan de voorschriften van het Internationaal Monetair Fonds, de Wereldbank en de Europese Unie zelf. Mijn aanvullende vraag is nu of de Europese Unie en de gezamenlijke internationale instellingen die op dit moment de richting van de wereldeconomie bepalen, de gevolgen hebben overwogen die het mislukken van de door hen opgelegde maatregelen met zich meebrengt, en of zij van mening zijn dat het wellicht nodig is voor landen als Bolivia een andere weg te volgen. 
Antonione,
   Er heeft nog geen kritische bezinning plaatsgevonden, zodat wij nog niet tot andere maatregelen zijn gekomen dan die welke tot nu toe zijn genomen. Wij zijn van mening dat als we het probleem bij de bron aanpakken, er dan beter inzicht komt in hoe te werk moet worden gegaan met een politiek richtsnoer dat in andere situaties goede resultaten heeft opgeleverd en dat ook voor Bolivia nuttig kan blijken. Voor de rest is het overduidelijk dat de detailkwesties apart onder de loep moeten worden genomen. 
De Voorzitter.
   Ik vraag de afgevaardigden aandacht voor het volgende: de fungerend voorzitter van de Raad heeft ons laten weten dat hij om 19.00 uur moet vertrekken.
Volgens de agenda zoals die is voorgesteld door de Conferentie van voorzitters en goedgekeurd door de plenaire vergadering duurt het vragenuur tot 19.30 uur. Ik kan u vertellen dat de fungerend voorzitter van de Raad heeft gemeld slechts tot 19.00 uur te kunnen blijven en dat er na overleg door de Conferentie van voorzitters besloten is de agenda te handhaven.
Ik heb hier niet direct een oplossing voor. Het Bureau gaat zich vandaag buigen over de kwestie van het tijdstip voor het vragenuur en over enkele voorstellen in dit verband. We zullen ons best doen om te voorkomen dat dit soort problemen zich in de toekomst herhaalt. 
Posselt (PPE-DE ).
   Mijnheer de Voorzitter, ik loop al heel wat jaren mee in dit Parlement. Zelfs vóór ik in 1994 werd gekozen, was ik hier al werkzaam. Zo staan de twee vorige Italiaanse en andere voorzitterschappen mij bijvoorbeeld nog goed voor de geest. In die periode bracht de Raad hier zelfs nog de nacht door en vond het vragenuur in de nachtzitting plaats. Ik wil dat alleen maar even in herinnering roepen. Vervolgens is het vragenuur ten behoeve van de Raad naar de middag verplaatst, met als gevolg dat het sindsdien niet meer functioneert.
Ik doe een dringend verzoek om het vragenuur weer naar de nachtzitting te verplaatsen en een regeling te treffen om de Raad de mogelijkheid te bieden om in de toekomst de nacht in Straatsburg door te brengen - er moet toch ergens nog wel een hotelkamer te vinden zijn. Straatsburg is een mooie stad en ik vind dat het geen probleem zou moeten zijn om tijdens dat half jaar dat het voorzitterschap van de Raad duurt, af en toe ook eens een nachtje in deze mooie stad door te brengen. 
Izquierdo Rojo (PSE ).
   – Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, ik neem zeer regelmatig deel aan dit vragenuur en ik vind het beschamend te moeten vaststellen dat de vertegenwoordiger van de Raad er de laatste tijd een gewoonte van heeft gemaakt zich te excuseren door van tevoren te laten weten om dringende redenen de zaal te moeten verlaten. Gezien de grote frequentie waarmee dit gebeurt, krijg ik enigszins de indruk - en ik zeg dat niet graag - dat er door betrokkenen al te lichtzinnig en opportunistisch mee wordt omgesprongen. Ik steun daarom de voorgestelde agenda van de Conferentie van voorzitters, die overeenkomstig het Reglement de duur van het vragenuur vaststelt: anderhalf uur.
Dan zal ik nu mijn aanvullende vraag stellen, want dat is mijn goed recht. Hij heeft betrekking op vraag 17, over een afschuwelijke tragedie. Mijn aanvullende vraag...
De Voorzitter.
   Mevrouw Izquierdo, de Raad is niet aanwezig. 
Izquierdo Rojo (PSE ).
   – Volgens de Reglement heb ik recht op het stellen van mijn vraag.
Hij heeft betrekking op vraag 17 en luidt als volgt: mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, heeft de Europese Unie naar aanleiding van deze tragedie actie ondernomen tegenover Marokko met het oog op het feit dat het koninkrijk Marokko positief gereageerd heeft via de onlangs goedgekeurde maatregelen? 
Mayol i Raynal (Verts/ALE ).
   - Ja, mijnheer de Voorzitter, ik sluit mij aan bij de twee vorige sprekers die het erg jammer vinden dat de Raad het Parlement - vergeef me de uitdrukking - enigszins geringschattend behandelt.
Dit valt des te meer te betreuren omdat wij allemaal zeer belangrijke vragen aan de Raad hebben te stellen en omdat wij van hem een antwoord verwachten.
Ik ga hier niet nogmaals mijn vraag stellen over het volgens mij onterechte verbod van een Baskische krant, dat negen maanden geleden door een rechter werd uitgesproken, onder invloed, zo lijkt het, van de Spaanse minister van Binnenlandse Zaken. Al die negen maanden is er geen enkele moeite gedaan om vast te stellen waarom deze flagrante schending van de vrijheid van meningsuiting heeft plaatsgevonden. Het betreft hier het enige dagblad in de Baskische taal, de oudste taal van ons continent. Een dergelijke situatie lijkt mij rampzalig voor onze vrijheden. Veiligheid gaat binnen onze Europese Unie de boventoon voeren ten koste van de vrijheden en dat betreur ik. Ik had graag gezien dat de Raad dit punt had toegelicht. Ik zou ongetwijfeld hetzelfde antwoord hebben gekregen als collega Wynn, maar net als collega McKenna zou ik de Raad op de bepalingen van het Verdrag van Nice hebben gewezen. 
De Voorzitter.
   Mijnheer Mayol, de Raad zal zoals voorgeschreven schriftelijk antwoord geven. 
Rübig (PPE-DE ).
   Mijnheer de Voorzitter, ik zou willen voorstellen om statistieken op te maken met betrekking tot de aanwezigheid van vertegenwoordigers van de Raad tijdens de laatste voorzitterschappen van de Raad. Volgens mij is het ook voor de media erg interessant om te weten met welke frequentie de Raad aan de plenaire zittingen van het Parlement deelneemt. 
De Voorzitter.
   Ik ben er bijna zeker van dat wij uw verzoek in behandeling zullen nemen, omdat het inderdaad goed zou zijn als wij over dergelijke statistieken zouden beschikken. Ik herinner u eraan dat er in het Bureau van het Parlement vanavond om half acht overleg zal plaatsvinden over het vragenuur en ook de Conferentie van voorzitters zal komen met nieuws.
Aangezien de voor het vragenuur aan de Raad gereserveerde tijd verstreken is, zullen de vragen nrs. 13 t/m 32 schriftelijk worden beantwoord(4).
Het vragenuur is gesloten.

(5)

De Voorzitter.
   Aan de orde is het tweede verslag (A5-0370/2003) van de heer Queiró, namens de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid, over de mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de regio's over Europese defensie – Industriële en marktvraagstukken – Naar een EU-beleid voor defensiematerieel (COM(2003) 113 - 2003/2096(INI)). 
Queiró (UEN ),
   – Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, aan het begin van deze week hebben de defensieministers en de ministers van Buitenlandse Zaken van de Unie met veel mediavertoon bekend gemaakt dat er een Europees bureau voor bewapening wordt opgezet. Ik vind het daarom jammer dat ons Parlement zo weinig ruchtbaarheid geeft aan dit debat, dat om onbegrijpelijke redenen naar de agenda voor deze kille woensdagavond is verschoven. Als lid van het Parlement ben ik niet bijzonder trots op het feit dat dit onderwerp zulke uiteenlopende behandelingen ten deel valt.
Ik wil intussen wel graag mijn tevredenheid uitspreken over het feit dat de collega’s van andere fracties van begin af aan zo goed hebben samengewerkt met de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid. Dat heeft ons in de gelegenheid gesteld een evenwichtig, consistent en dus geloofwaardig verslag op te stellen. Helemaal tevreden ben ik echter niet, en dat heeft te maken met het feit dat mijn voorstel is afgewezen om paragraaf 15 van onze tekst te schrappen. 
Ik geloof dat het Parlement er verstandig aan zou doen te erkennen dat defensie politiek heel gevoelig ligt en dat de verantwoordelijkheid voor het beleid op dit gebied nog steeds bij de lidstaten berust. Het is dus niet realistisch om medebeslissing te verlangen voor het industriebeleid op het gebied van defensiematerieel. Bovendien wordt zo de evenwichtige positie die we in de commissie bereikt hebben in gevaar gebracht. Ik wil u daarom vragen mijn voorstel voor het schrappen van paragraaf 15 te aanvaarden.
De Europese Unie heeft aangetoond dat ze bereid is steeds meer verantwoordelijkheden te aanvaarden bij het ten uitvoer leggen van vredesmissies, en dan niet alleen via financiële bijdragen. We zien dat in de voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië, in Bosnië-Herzegovina en in de Democratische Republiek Congo. Toch blijven er op dit gebied lacunes bestaan. In de Balkan en tijdens de oorlog in Afghanistan is gebleken dat er een kloof bestaat tussen de militaire capaciteit en defensietechnologie van de Verenigde Staten en die van Europa.
Om de transatlantische samenwerking evenwichtiger te laten verlopen zullen we die kloof kleiner moeten maken. Dat zal de stabiliteit en de veiligheid in de Euro-Atlantische regio ten goede komen. Om de militaire capaciteiten van de Unie te versterken hoeven we overigens geen nieuwe structuren te creëren en we hoeven voor dit beleid al evenmin extra middelen opzij te zetten. Het is bekend dat de lidstaten tezamen aan defensie ongeveer de helft uitgeven van het bedrag dat de Verenigde Staten hiervoor vrijmaakt. Gaat het om militaire slagkracht, dan zien we dat onze capaciteiten maar 10 procent van die van de Verenigde Staten bedragen.
Je zou dus kunnen denken dat er door de lidstaten niet genoeg middelen aan defensie worden toegewezen. Dat is echter niet waar. De Unie heeft andere behoeften en andere strategische doelstellingen dan de Verenigde Staten, en ze kan aan al deze behoeften tegemoet komen met de financiële middelen waarover ze nu beschikt. Het gaat er eerst en vooral om dat de Europa de beschikbare middelen efficiënter gebruikt. Hoe kan ze dat doen? In een aantal Europese landen wordt de nationale defensie-industrie thans op grote schaal geherstructureerd; hier en daar is dat reeds gebeurd. De bedoeling is dat de verschillende landen hun industriebeleid op het gebied van bewapening beter op elkaar afstemmen. De Europese Unie moet deze ontwikkeling aanmoedigen om de interoperabiliteit van het materieel te garanderen, en dan zowel binnen Europa als in transatlantische zin. Zo kunnen we overlappingen en verdubbelingen vermijden: die zijn even nutteloos als kostbaar. Verder is het wenselijk dat de regeling van de markt voor defensiematerieel meer en meer afgestemd wordt op die voor de burgerlijke markt. Dat is vooral van belang voor de vele bedrijven die zowel voor de ene als voor de andere markt produceren.
Het is natuurlijk wel duidelijk dat defensiematerieel een op zichzelf staande categorie goederen vormt, hetgeen betekent dat er voor dit materieel een eigen, specifieke regeling moet gelden. Een eerste stap in deze richting zou kunnen bestaan in het vereenvoudigen van de administratieve formaliteiten zoals die gelden voor intracommunautaire leveringen van defensieproducten. Verder kan worden gedacht aan een geleidelijke harmonisering van de nationale vergunningssystemen. De lidstaten zullen hun optreden moeten coördineren om deze pogingen tot rationalisering succesvol te laten verlopen. Daarom heb ik aan het begin van mijn interventie met instemming verwezen naar het zojuist genomen besluit van de defensieministers en de ministers van Buitenlandse Zaken om te proberen tegen juni 2004 een operationeel Europees bureau voor bewapening opgezet te hebben.
Ik zal tot slot een samenvatting geven van de belangrijkste conclusies uit dit verslag waarover we morgen gaan stemmen. Hier volgen ze: de Europese militaire capaciteit moet uitgebreid worden teneinde het buitenlandse en defensiebeleid van de Unie geloofwaardigheid te verlenen; om de veiligheid in Europa en de transatlantische ruimte te garanderen moet de interoperationele inzetbaarheid van het defensiematerieel, op Europees als transatlantisch niveau, worden verbeterd; binnen voornoemd kader moeten de voorwaarden worden geschapen voor de ontwikkeling van een competitieve en economisch gezonde Europese defensie-industrie; de openbare middelen op dit gebied moeten verstandiger worden ingezet – vooral verdubbelingen moeten worden vermeden, en dat kan door de onderlinge afhankelijkheid te bevorderen, niet alleen in industriële en technologische zin, maar ook wat het defensieonderzoek betreft; de nieuwe lidstaten moeten bij dit herstructureringsproces betrokken worden; er moeten met het oog op de geleidelijke openstelling van de wapenmarkten adequate regels worden opgesteld voor de mededinging en ter waarborging van de voorziening; er moeten maatregelen worden genomen voor financiële hulp ten behoeve van nieuw materieel, vooral voor de ontwikkeling van materieel dat bij de bescherming van de buitengrenzen van de Unie – met inbegrip van de zeegrenzen – wordt ingezet; en tot slot moeten er betere mechanismen worden ontwikkeld voor het toezicht op en de follow-up van het buitenlands en defensiebeleid door het Parlement, en wel op de twee niveaus –nationaal en Europees – waarop dat beleid betrekking heeft, via de participatie van nationale parlementariërs en leden van het Europees Parlement.
In de huidige, door terrorisme bedreigde wereld is veiligheid een mondiaal en ondeelbaar begrip geworden, dat in sterke mate afwijkt van de traditionele concepten van veiligheid. De Europese Unie en haar lidstaten moeten daarom samen met hun bondgenoten de gezamenlijke militaire capaciteiten rationeler vormgeven en tegelijkertijd hun diplomatie, inlichtingendiensten en politiële en justitiële samenwerking beter coördineren, teneinde een optimale synergie te creëren tussen de nationale en transnationale beleidsinspanningen. Ons bewapeningsniveau moet daarop aansluiten. Met dit verslag over de defensie-industrie proberen we een bijdrage te leveren aan de verbetering van de collectieve veiligheid. Dat is immers the doel waar me naar streven. Met uw steun in dit Parlement kunnen we dit verslag het nodige politieke gewicht verlenen om de erin voorgestelde veranderingen te verwezenlijken. 
Vitorino,
   – Mijnheer de Voorzitter, dames en heren afgevaardigden, ik wil de heer Queiró graag bedanken voor zijn uitstekende verslag over de mededeling van de Commissie aangaande de defensie-industrie en -markt.
Het Parlement heeft er in een resolutie van april 2002 bij de Commissie op aangedrongen na te denken over de industrie- en marktaspecten van de Europese defensie-industrie. De afgelopen jaren hebben we stukje bij beetje een Europees defensie- en veiligheidsbeleid opgebouwd, terwijl de ook wapenindustrie zelf een transformatie heeft ondergaan. Een en ander noopt ons tot een heroverweging van dit vraagstuk. Een jaar of wat geleden was het nog ondenkbaar dat we in die richting zouden gaan denken. De Commissie is zich er terdege van bewust dat de defensiesector een geheel eigen karakter heeft en dat de zaken hier heel gevoelig liggen. We hebben dus gekozen voor een voorzichtige benadering, met het accent op de lange termijn-ontwikkeling van het technologisch en industrieel potentieel van Europa op dit vlak. De Commissie heeft zich voorgenomen om – waar mogelijk – een wezenlijke bijdrage te leveren aan de inspanningen van de Europese Unie.
Zoals u weet hebben we voorstellen voor concrete actie ingediend, vooral als het gaat om onderzoek op het gebied van veiligheid en defensie en het ontwikkelen van een Europese markt voor defensiematerieel. Deze voorstellen hebben van de lidstaten een heel positief onthaal gekregen en ik ben heel tevreden dat de Commissie vanaf maart van dit jaar reeds een aantal van die voorstellen in praktijk heeft kunnen brengen. In dit verband wil ik u er graag op wijzen dat er momenteel een onderzoek wordt uitgevoerd naar de impact van vereenvoudiging van de regels voor intracommunautaire leveringen van defensiematerieel. Wat de openbare aanbestedingen betreft: er wordt nu gewerkt aan een groenboek om materiaal aan te dragen voor een discussie over de regels voor de economisch verantwoorde aanschaf van goederen en werving van diensten door de agentschappen die in de lidstaten belast zijn met de voorziening op defensiegebied en door het toekomstige Europees bureau voor bewapening. Het is de bedoeling dat die agentschappen hun aankoopbeleid geheel op elkaar afstemmen.
We blijven intussen samenwerken met het Europees Comité voor Normalisatie om een Europees handboek op te stellen voor defensiecontracten. De beginselen voor de economische controle op de defensie-industrie en -markt in de uitgebreide Europese Unie zijn reeds vastgelegd. Het toezicht op de uitvoer van producten voor tweevoudig gebruik wordt nu vanuit een nieuw perspectief benaderd, een en ander binnen de strategie van de Europese Unie op dit gebied en het actieplan tegen de verspreiding van massavernietigingswapens.
Met betrekking tot het onderzoek kan ik u melden dat de Commissie bijna gereed is met een mededeling aangaande voorbereidende acties ter vergroting van het potentieel van de Europese industrie voor onderzoek naar veiligheidsproblemen. Die mededeling heeft betrekking op de periode van 2004 tot 2006. Begin volgend jaar zullen we een aanbestedingsronde uitschrijven. Er is een groep experts samengesteld om de Commissie bij deze taak te helpen en te adviseren. We hopen dat deze inspanningen zullen bijdragen tot een goed doorwrocht Europees onderzoeksprogramma op het gebied van veiligheid voor de periode na 2007.
Het verslag van de heer Queiró volgt in algemene lijnen de aanpak van de Commissie, in de zin dat er gepleit wordt voor het versterken van de Europese defensiebasis op industrieel en technologisch gebied, en wel door het geleidelijk aan opbouwen van een Europese markt voor defensiematerieel en het bevorderen van onderzoek naar veiligheid. Hij is met name verheugd over de voorstellen op het gebied van normalisatie en regels voor openbare aanbestedingen en intracommunautaire leveringen, en legt daarbij de nadruk op de link tussen enerzijds de intracommunautaire leveringen en anderzijds het toezicht op de uitvoer van wapens naar bestemmingen buiten de Unie en de voorstellen van het Parlement voor een gedragscode voor de Europese Unie. Het verslag staat positief tegenover proefprojecten voor onderzoek en ontwikkeling op het gebied van veiligheid. Al deze ideeën zijn voor de Commissie heel bemoedigend. We zijn verder heel blij met het positief advies van de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie met betrekking tot het opzetten van een gemeenschappelijke Europese markt voor defensiematerieel, en met haar expliciete steun voor een aantal Commissievoorstellen op dit gebied.
Wat het oprichten van een bureau op het gebied van defensie betreft: tijdens de Raad van Thessaloniki hebben de Lidstaten de Commissie verzocht aan te geven hoe de Gemeenschap samen met – of binnen het kader van – zo’n bureau zou kunnen werken aan het coördineren van onze inspanningen om gemeenschappelijke doelstellingen te verwezenlijken. De Commissie heeft daarop positief gereageerd en verklaart zich bereid om daaraan mee te werken. Ze wil dat doen op de wijze die ze in haar mededeling van maart jongstleden heeft vastgelegd. En dat is waar we nu dit debat over voeren. De Commissie is van plan te participeren in de ontwikkeling en het functioneren van dit bureau om zo mee te helpen de door de Europese Raad geformuleerde doelstellingen te verwezenlijken. Tot slot wil ik graag opmerken dat ik heel blij ben met de steun die dit verslag van de heer Queiró van dit Parlement heeft ontvangen. Ik ben verder dankbaar voor de medewerking van de lidstaten – zo hebben we op dit moeilijke terrein vorderingen kunnen maken. De Europese burgers en belastingbetalers hebben het recht om van ons te verlangen dat de defensiesector efficiënter wordt georganiseerd en dat het Europees veiligheids- en defensiebeleid met meer geloofwaardigheid bekleed wordt. 
Morillon (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, het is geen toeval dat wij ons, daags voor de stemming over de door onze uitmuntende collega Queiró voorbereide resolutie, met hem kunnen verheugen over het afgelopen maandag door de Raad "Buitenlandse betrekkingen" genomen besluit om een Europees bureau voor bewapening op te richten en het oprichtingsteam voorstellen te laten doen voor de wijze van uitvoering op juridisch, institutioneel en financieel vlak.
Het afgelopen jaar en dankzij de schok veroorzaakt door de crisis in Irak, hebben wij inderdaad een nieuwe gelijkgerichtheid kunnen constateren in de benadering van het Parlement, de Commissie en de Raad ten aanzien van een gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid. Dat biedt hoop dat in elk geval op dit terrein de vooruitgang die binnen de Conventie is geboekt niet principieel ter discussie wordt gesteld door de besluiten die de Intergouvernementele Conferentie naar verwachting zal gaan nemen.
Tot die vooruitgang reken ik de resolutie voor een betere besteding van de gelden die de verschillende lidstaten voor hun defensie uittrekken, zodat de inspanningen op het gebied van onderzoek, ontwikkeling en de productie van materieel ten behoeve van de modernisering van de strijdkrachten beter gecoördineerd kunnen worden. Met het oog hierop mogen wij wensen, mijnheer de commissaris, en de rapporteur vraagt hier ook om, dat de mededeling van de Commissie met de titel ‘Industriële en marktaspecten - Naar een EU-beleid op het gebied van defensiematerieel’ het gunstig kader biedt voor nauwere samenwerking. Ik hoop dat niet alleen, ik ben daar ook zeker van.
Benadrukt dient te worden dat de daartoe noodzakelijke openstelling van de nationale markten uiteraard gericht moet zijn op grotere financiële besparingen, maar ook op het veiligstellen van de bevoorrading op nationaal en Europees niveau. Ik besef heel goed dat het moeilijk zal zijn om aan die eis te voldoen, zeker voor landen die tot nu toe, zoals mijn eigen land, Frankrijk, naar een zo groot mogelijke onafhankelijkheid op dit terrein hebben gestreefd. Als een van zijn belangrijkste taken moet het bureau voorstellen doen voor de noodzakelijke wijzigingen in de bestaande Verdragsbepalingen.
Laten wij er echter voor waken onszelf tevreden te stellen met alleen het effect dat de aankondiging van het befaamde bureau heeft teweeggebracht. Hiervóór hadden we namelijk de OCCAR, de Gezamenlijke organisatie voor samenwerking op het gebied van defensiematerieel, die, in elk geval naar mijn weten, nooit erg veel heeft kunnen doen omdat haar op de communautaire begroting onvoldoende werd toebedeeld om effectief te kunnen optreden. Als wij het niet bij goede voornemens willen laten moeten ons ervan bewust zijn, geachte collega's, en in het bijzonder degenen die zitting hebben in de Begrotingscommissie, dat wij ons onmiddellijk over deze vragen moeten buigen en op de begroting 2004 de bedragen moeten reserveren die nodig zijn om het bureau van start te kunnen laten gaan. Daarnaast moeten wij de Hoge Vertegenwoordiger van de nodige actiemiddelen voorzien; hij is immers de persoon die volgens het voorstel van de Raad het bureau gaat leiden.
Ik was blij te horen, mijnheer de commissaris, dat u, net als wij, vindt dat op dit terrein van voortdurende zorg prioriteit moet worden gegeven aan onderzoek en dat wij wellicht op dit gebied het door u geopperde soort proefproject zouden kunnen ondernemen.
Kortom, wil ons uitgebreid Europa de rol spelen die op het internationale vlak van haar wordt verwacht, dan moeten wij dat Europa van voldoende actiemiddelen voorzien. Wij zullen het geld dus niet alleen beter moeten besteden, maar zeker ook méér moeten gaan besteden. Politici kunnen dat vaak maar moeilijk toegeven, zeker wanneer het zo lastig is om een evenwichtige begroting tot stand te brengen. Ik ben dan ook ingenomen met het feit dat de rapporteur en de commissieleden die zijn verslag hebben gesteund zo moedig zijn geweest te vermelden dat door de hardnekkige weigering van tal van Europese landen om hun defensieuitgaven te verhogen, de militaire capaciteit van de Europese Unie in gevaar komt en zelfs de samenhang van haar optreden binnen de NAVO. Ik heb het al eens eerder in dit Parlement gezegd, mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, laten wij het adagium niet vergeten dat onder het Franse ancien régime wijdverbreid was: geen geld, geen Zwitsers. 
Lalumière (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, het verslag van de heer Queiró en de mededeling van de Commissie liggen in de lijn van eerdere parlementaire resoluties die wij sinds 1984 hebben aangenomen over het Europees veiligheids- en defensiebeleid.
De mededeling van de Commissie en dit verslag vormen een welkome voortzetting van de vooruitgang in het EVDB waartoe al in juni 1999 is besloten door de Europese Raad in Keulen. Sinds die datum zijn er inderdaad een aantal nieuwe organen ingesteld: het CPV (Comité voor politieke en veiligheidsvraagstukken), het Militair Comité, de Defensiestaf en andere organen rond de Hoge Vertegenwoordiger belast met buitenlands beleid. Ook is besloten tot de vorming van een snelle interventiemacht van 60.000 man. Er zijn verschillende conferenties gewijd aan de evaluatie van de militaire capaciteit waarover wij wel en niet beschikken.
Er is in de tussentijd dus veel gebeurd, maar er is ook veelvuldig geconstateerd dat onze wapenindustrie drastisch moet worden hervormd omdat wij anders onnodig geld blijven verspillen. Ik ga niet nogmaals in op de verschillende analyses en op de verschillende wensen die zowel door de Commissie als door de rapporteur naar voren zijn gebracht. Ik ben het daarmee volledig eens, behalve met de wens van de heer Queiró om voor zijn amendement 1 te stemmen. Ik ben nu eenmaal zeer gesteld op lid 15 en zal dus helaas tégen moeten stemmen.
Staat u mij toe om nogmaals in te gaan op een punt waarvan het belang en de actualiteit al eerder door de heren Queiró en Morillon is genoemd, namelijk de oprichting van een Europees bureau voor bewapening. Het Europees Parlement steunt zo'n oprichting al langere tijd om de zojuist al genoemde redenen. Wij spreken die wens morgen opnieuw uit door voor dit verslag te stemmen en voor het uitstekende amendement van de hand van de heer von Wogau met betrekking tot dat bureau. De ontwikkelingen zijn echter snel gegaan en ik ben daar blij om, te meer daar op dit moment goed nieuws over Europa schaars is. Met een gezamenlijk besluit van de ministers van Defensie en van Buitenlandse Zaken, inclusief die van de nieuwe leden, is afgelopen maandag inderdaad de aftrap voor het bureau gegeven. In beginsel was al op de Top van Thessaloniki tot oprichting besloten en het bureau moet dan ook in januari 2004 operationeel zijn. Dat is goed nieuws! Hopelijk wordt het bureau ondanks de onvermijdelijke obstakels en weerstand een succes. Het moet verder gaan, en ik hoop dat ook van harte, dan de OCCAR, de Gezamenlijke organisatie voor samenwerking op het gebied van defensiematerieel, die ons zo is tegengevallen. Dit nieuwe Europese bureau krijgt uitgebreide taken. Het moet zich bezighouden met de militaire capaciteiten – bewapening en defensiematerieel – maar eveneens, en ook ik dring daar op aan, met onderzoek: een sector die o zo belangrijk is, maar die zowel bij de Europese Unie als bij de lidstaten enigszins een ondergeschoven kindje is.
Ik heb zojuist met veel aandacht naar u geluisterd, mijnheer de commissaris. Ik hoop dat de Commissie doorgaat op de weg die u net aangaf. Dit bureau heeft het voordeel van de politieke bereidheid van degenen die het oprichten en het dicht bij de Raad van Ministers plaatsen. Het vindt ook de industrie aan zijn zijde, die zich er heel goed van bewust is dat er op Europees niveau en tussen de lidstaten onderling moet worden samengewerkt. Overigens is die industrie zelf al begonnen haar krachten te bundelen. Het bureau wordt gesteund door het Europees Parlement en door de Commissie. Kortom, een heleboel goede feeën staan aan zijn wieg. Hun hulp zal ook hard nodig zijn voor de mooie toekomst die wij voor het bureau en voor het gehele Europees veiligheids- en defensiebeleid voor ogen hebben. 
McKenna (Verts/ALE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, de Fractie De Groenen is sterk gekant tegen het plan om militaire onderzoeksprojecten te financieren uit de begroting van de Europese Unie. Wij vinden het volstrekt onacceptabel dat Europese burgers wordt gevraagd om nog meer bij te dragen aan militaire uitgaven, terwijl we in juist tegenovergestelde richting zouden moeten werken en zouden moeten waarborgen dat het geld van de Europese burgers gebruikt wordt voor het welzijn van de maatschappij en de mensheid in haar geheel, en niet voor vernietiging. We hebben amendementen van die strekking ter tafel gelegd.
Wij geloven er vast in dat dit verslag en de mededeling van de Commissie waarop het gebaseerd is voortkomen uit de gevestigde belangen van de Europese wapenindustrie, wier lobby’s hier duidelijk de echte beleidsmakers zijn. Zij vinden een onkritisch gehoor bij de Europese instellingen die hun naar de pijpen lijken te dansen en lijken te doen wat de lobby’s willen.
Dit verslag steunt het Europees bureau voor bewapening, dat afgelopen maandag is opgericht door de Ministerraad. De wapenindustrielobby is er zelfs in geslaagd om dit bureau te laten opnemen in het Grondwetsontwerp voor de Europese Unie. Het opnemen van een militair bureau in welke grondwet dan ook dat als doel heeft de gezamenlijke aanschaf van militair materieel te stimuleren en de productiviteit van de wapenindustrie te vergroten, gaat ieder voorstellingsvermogen gewoonweg te boven. Of je nu voor of tegen een Europese Grondwet bent doet niet terzake: de beslissing om daarin een bureau op te nemen dat werktuigen promoot die dood en verderf zaaien is op geen enkele manier te rechtvaardigen. Dan rijst ook nog de vraag waarom specifiek dit bureau geselecteerd werd om opgenomen te worden in het Grondwetsontwerp, in plaats van bijvoorbeeld een bureau voor conflictpreventie. Een dergelijk bureau zou de steun van mijn fractie hebben gekregen.
Tijdens de Europese Top in Thessaloniki heeft de Ierse minister-president Ahern ruggensteun gegeven aan de oprichting van dat Europees bureau voor bewapening. Ik vind het schokkend dat de leider van een zogenaamd neutraal land, waar de publieke opinie sterk is gekant tegen de immorele wapenhandel, een dergelijk bureau het groene licht kan geven. Dit besluit moest voor goedkeuring onderschreven worden door alle staatshoofden. Onze regering heeft duidelijk nagelaten dit zeer gevaarlijke en onacceptabele besluit tegen te houden, hoewel dit wel in haar macht lag.
Uit de conclusies van het voorzitterschap kon duidelijk worden opgemaakt dat het tot de hoofddoelstellingen van dit besluit behoort om de Europese wapenindustrie te versterken en haar concurrentievermogen op het wereldtoneel te vergroten. Het is onvoorstelbaar dat men met een dergelijke strategie akkoord kon gaan, juist nu de Europese leiders erover praten om de dreiging van massavernietigingswapens terug te brengen en de wereld veiliger te maken.
In de conclusies van het voorzitterschap wordt gesteld dat dit bureau, dat onder het gezag van de Raad zal staan en waarin alle lidstaten kunnen participeren, vooral tot doel zal hebben de defensievermogens op het gebied van crisisbeheersing te ontwikkelen, de Europese samenwerking op het terrein van bewapening te bevorderen en uit te breiden, de Europese industriële en technologische basis op defensiegebied te versterken, een concurrerende markt voor defensiematerieel tot stand te brengen en, in samenhang met de Gemeenschap, onderzoeksactiviteiten te bevorderen waar dat zinvol is, die moeten leiden tot een toonaangevende positie in de sector van strategische technologieën voor toekomstige defensie- en beveiligingsmiddelen, om aldus het Europese industriële potentieel op dit gebied te versterken.
Dit gaat totaal de verkeerde kant op. Het is zonneklaar dat deze besluiten zijn afgestemd op de gevestigde belangen van de wapenindustrielobby en dat vooruitgang en onderzoek niet worden ingezet voor nuttige doelstellingen, voor producten die de wereld beter maken, maar voor producten die mensen doden en vernietigen. De misser van de Ierse regering is een nationaal schandaal en een van de slechtste beslissingen die door een Ierse regeringsleider zijn genomen sinds 1990, toen onze minister van Financiën zijn steun gaf aan extra leningen tegen verlaagde rente voor de nucleaire sector.
Ik wil het in dit debat ook nog hebben over de kwestie van . Mijn fractie heeft twee amendementen ter tafel gelegd over dit verslag om te onderstrepen dat wij, nog afgezien van het feit dat wij tegen de ontwikkeling zijn van wapens in het algemeen, sterk gekant zijn tegen de ontwikkeling van militaire technologie, waarvan het gebruik schade toebrengt aan het milieu. Het gebruik van om onderzeeërs op te sporen zou naar ons oordeel absoluut verboden moeten worden, zoals vorig jaar is voorgesteld. Desalniettemin wordt deze uiterst geavanceerde technologie thans gebruikt door de marine van NAVO-landen en de Verenigde Staten tijdens Europese militaire oefeningen. Er doen zich, zelfs in de experimentele fase, grote problemen voor. Het geluid van deze sonars doodt walvissen en andere mariene fauna omdat het hun oriëntatiesysteem verstoort. Dit is volstrekt onacceptabel. Het Europese geld voor onderzoek zou gebruikt moeten worden voor ecologisch verantwoorde, vreedzame projecten in plaats van voor deze doeleinden.
Tot slot een opmerking over de EADS, de European Aeronautics Defence and Space Company, de op een na grootste defensie- en ruimtevaartorganisatie ter wereld. De president-directeur van deze organisatie beklaagt zich erover dat men in de Verenigde Staten al zes keer zoveel in bewapening en onderzoek investeert als in Europa. Terwijl het onderzoeksbudget in de Verenigde Staten blijft stijgen, blijft het in Europa op hetzelfde peil steken. Waarom mensen hier kritiek op hebben gaat mij te boven. We zouden deze ontwikkeling juist moeten toejuichen. 
Queiró (UEN ),
   – Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag in de gelegenheid gesteld worden mijn eer te verdedigen – een en ander met een verwijzing naar het Reglement. Mevrouw McKenna heeft beweerd dat dit verslag het product is van de lobbies voor de defensie- en wapenindustrie. Ik wil te boek stellen – en dat geldt zowel voor mij als voor mijn collega’s – dat er geen enkele lobby …
De Voorzitter.
   Mijnheer de rapporteur, ik zal u aan het eind van het debat gelegenheid geven het woord te voeren. Dit is niet het juiste moment voor een interventie uwerzijds. Ik neem notie van uw verzoek en zal u aan het eind van het debat het woord geven. 
Berthu (NI ).
   – Mijnheer de Voorzitter, het moge duidelijk zijn dat als wij in de toekomst op het gebied van defensie tot een geloofwaardige samenwerking willen komen – en ik wil niet vooruit lopen op de vorm, grenzen of de toekomstige wettelijke status daarvan – dan moeten de betrokken landen elkaar op het gebied van defensiematerieel wederzijds steunen. De mededeling van de Commissie van 11 maart 2003 stelt op dit punt echter om drie belangrijke redenen teleur.
Ten eerste: de kwestie van de wapenindustrie wordt vooral benaderd vanuit het oogpunt van de markt en de concurrentie, kennelijk omdat de Commissie daar enige bevoegdheid heeft. Maar dat is voor dit terrein wel een uiterst beperkt oogpunt, omdat hier veiligheidsbelangen de belangrijkste rol spelen en moeten blijven spelen. Natuurlijk moeten de kosten voor elke aankoop van materieel goed overwogen worden, zeker ten tijde van een begrotingstekort, maar het is niet de enige overweging, bij lange na niet zelfs. De landen moeten ten aanzien van hun veiligheid hun eigen inschattingen kunnen blijven maken. Dat recht is vanaf het begin vastgelegd in artikel 296 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, dat als zodanig wordt opgevolgd, ik herinner u daar nog eens aan, door artikel 342 van het derde deel van het ontwerp voor een Europese grondwet.
Ten tweede: de Commissie vertoont in haar mededeling te veel de neiging om alles communautair te willen regelen, via medebeslissing, en via een communautair kader voor defensiematerieel dat het bureau voor bewapening zou moeten gaan omvatten. Een dergelijke communautarisering is absoluut niet in het belang van de samenwerking op het vlak van defensie. Die samenwerking heeft intergouvernementele betrekkingen nodig en variabele geometrie, onder controle van de nationale parlementen, zodat de lidstaten niet de moed wordt ontnomen om zich aan te sluiten.
Ik ben overigens blij, tot slot, dat dit bureau voor bewapening, dat nu van start gaat op grond van artikel 17 van het Verdrag betreffende de Europese Unie, een intergouvernementeel karakter krijgt.
Ten derde: ik wil de heer Queiró van harte feliciteren met het sleutelbegrip dat ik in lid 6 van zijn verslag ben tegengekomen en dat ontbreekt in de mededeling van de Commissie en trouwens ook in het ontwerp voor een Europese Grondwet, namelijk het communautair preferentiebeginsel. Eerlijk gezegd, geachte collega's, begrijp ik niet goed hoe je wel een bureau voor bewapening wilt oprichten, dat toch vooral bedoeld is om de harmonisatie van defensiematerieel te bevorderen en te coördineren, maar tegelijkertijd als lidstaten dat materieel niet gezamenlijk van dat bureau wil aanschaffen. Natuurlijk moet die Europese preferentie flexibel blijven, omdat je geavanceerd technologisch militair materieel nu eenmaal niet met landbouwproducten kunt vergelijken en omdat, zoals ik al eerder heb gezegd, de landen de baas moeten blijven over hun eigen veiligheid. Maar als je dat dus niet in een strikt juridische overeenkomst kunt vastleggen, dan moet je er toch minstens voor zorgen dat er ergens een intentieverklaring in die richting wordt opgenomen. Ik bedank de heer Queiró nogmaals voor zijn duidelijke taal hieromtrent. 
Van Orden (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, het verslag van de heer Queiró is tot op zekere hoogte door de gebeurtenissen achterhaald. Maandag heeft de Raad namelijk besloten een bureau voor defensiecapaciteiten op te richten. Ik vraag mij af of dit geen zal blijken te zijn; ik bespeur immers maar weinig tekenen die er op wijzen dat veel Europese landen de politieke wil hebben om hun defensiecapaciteiten te versterken of in de daarvoor noodzakelijke aanvullende financiële middelen te voorzien.
Zoals zo vaak het geval is met mededelingen van de Commissie en verslagen in dit Parlement wordt ook nu weer een bepaald probleem opgelost door de bevoegdheden van de Europese Unie uit te breiden. Hiertegen hebben wij een fundamenteel bezwaar. Zoals altijd ligt de nadruk niet op de behoefte aan militair materieel en de eisen van de industrie, maar op het oprichten van instellingen die voortvloeien uit een Europees industrieel defensiebeleid.
De consistente nalatigheid van vele Europese staten om hun defensie-uitgaven te verhogen legt niet alleen een tijdbom onder de transatlantische alliantie, maar brengt bovendien schade toe aan onze defensie-industrie. Onze strijdkrachten hebben geavanceerd interoperabel materieel nodig voor hun zware missies. Banden of samenwerkingsprojecten binnen de defensie-industrie zouden met de gunstigste partners moeten worden aangegaan, waar die zich ook bevinden. Ik word daarom zeer achterdochtig zodra ik hoor speken over ‘communautaire preferentie’ waar het activiteiten van Europese landen op dit gebied betreft. Er bestaan ernstige tekortkomingen in het materieel en de organisatie van de strijdkrachten van vele Europese landen. Het argument dat er onder afzonderlijke Europese landen dubbel werk verricht wordt en dat een geharmoniseerd Europees systeem voor defensie-aankopen onvermijdelijk zou leiden tot schaalvoordelen en verbeterde interoperabiliteit klinkt daarom aanlokkelijk. Maar hoe kunnen we zeker weten dat dit inderdaad de motivatie is voor een rol voor de Europese Unie in defensie-aankopen, en niet is bedoeld om verdeeldheid te zaaien in de westerse solidariteit, als fundamenteel uitgangspunt van het EVDB?
Gezien het feit dat slechts zes Europese landen 90 procent van de industriële defensiecapaciteit van Europa en 98 procent van alle O[amp]O-uitgaven voor hun rekening nemen, is het een eigenaardige redenering om voor te stellen dat de afgevaardigden van vijftien landen – laat staan van vijfentwintig landen – betrokken zouden moeten zijn bij de besluitvorming en controle op dit gebied.
Het verslag-Queiró hamert erop dat de Europese Unie zichzelf de militaire capaciteit geeft om de geloofwaardigheid van haar doelstellingen op het gebied van het defensie- en buitenlands beleid te waarborgen. Is dit niet het werkelijke doel van het bureau en een Europees beleid voor defensiematerieel, in plaats van het verbeteren van de Europese defensie-industrie en het uitbouwen van onze militaire capaciteit?
God verhoede dat de Britse strijdkrachten voor de aanvoer van hun onmisbare munitie en gevechtsuitrusting zouden moeten vertrouwen op de autoriteiten in Brussel. 
Howitt (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, het is waar dat het debat van vanavond volgt op het besluit van de Raad afgelopen maandag ten gunste van een Europees bureau voor defensiecapaciteit, maar ik juich dat besluit toe, evenals het verslag van de heer Queiró.
Ik ben verheugd dat in het verslag opnieuw wordt bevestigd dat de NAVO de hoeksteen vormt van onze gezamenlijke Europese defensie, en daarmee recht doet aan het feit dat elf van onze huidige lidstaten – negentien na de uitbreiding van de Europese Unie volgend jaar – lid zijn van beide organisaties. Als we echter willen dat de Europese Unie een serieuze militaire bijdrage levert aan de Petersbergtaken inzake het tot stand brengen en het handhaven van vrede, dan moet het Europees veiligheids- en defensiebeleid onderbouwd worden met een geloofwaardig vermogen van de Europese naties om militaire operaties te leiden wanneer de NAVO als geheel daar niet bij betrokken is. Degenen die in mondiale zaken een grotere rol voor Europa weggelegd willen zien vis-à-vis de Verenigde Staten stellen terecht dat Europa voor elk militair initiatief en elke militaire operatie afhankelijk is van steun van de Verenigde Staten.
Daarom is het belangrijk om in dit debat de oprichting van een Europees bureau voor defensie te steunen, een bureau dat zich voornamelijk bezig zou moeten gaan houden met het ontwikkelen van Europese militaire capaciteit en het instellen van een bijbehorend beoordelingskader. In de context van het debat van vanavond zal dat bureau bovendien ook breder worden ingezet om rendabele aankopen en mededinging te bevorderen.
Tegen de vorige spreker van de Britse Conservatieven, die in elke actie een samenzwering ziet om de EU-bevoegdheden uit te breiden, wil ik zeggen dat het in het belang is van zowel Groot-Brittannië als Europa om een echt concurrerende interne defensiemarkt tot stand te brengen. De Britse industrie is altijd een van de meest concurrerende en open industrieën geweest. Er zijn vele voorbeelden te vinden van gevallen waarin eenvoudigere en duidelijkere administratieve procedures voor aankoop op prijs zouden zijn gesteld, zoals het recente contract voor het A 400 M-toestel.
Ik hoop dat bedrijven en de werkgelegenheid in Groot-Brittannië, inclusief mijn regio Oost-Engeland, die qua afhankelijkheid van defensie in het Verenigd Koninkrijk op de tweede plaats staat, van deze marktopening zullen profiteren.
Dit brengt mij bij mijn laatste punt. Hoewel het debat van vanavond gericht is op de defensie-industrie en defensie-aankopen, moeten we niet vergeten dat het ook belangrijk is de civiele capaciteit voor conflictpreventie te vergroten. Het belang van pogingen duurzame vrede te bereiken vereist immers ook serieuze actie op het gebied van conflictpreventie en een strategie voor de nasleep van conflicten. Het doet mij veel deugd te merken dat er ook op dit punt vooruitgang wordt geboekt en dat het is opgenomen in de conclusies van de Raad van maandag. 
Cappato (NI ).
   – Men zegt wel eens dat wanneer de Europese Unie niet in staat is een beleid te voeren, ze gewoon een agentschap opricht. Met dat risico hebben we ook nu te maken: de aanpak van het militair en veiligheidsbeleid vanuit het perspectief van het bedrijfsleven en concurrentie. Als we handelen vanuit een eng Europees, protectionistisch perspectief is het risico zelfs nog groter. Wij moeten als Europa streven naar een vernieuwend veiligheids- en defensiebeleid voor stabiliteit en vrede en tegen dictators. Dat dient ons beleid te zijn. De rapporteur verwijst naar de noodzaak van controle op de uitvoer van wapens naar derde landen, en dan denk ik met name aan dictaturen. Momenteel is er in Europa van een dergelijke controle geen sprake; sterker nog, wij vestrekken wapens aan dictators overal ter wereld.
Een ander punt dat ik wil noemen zijn de civiele uitgaven. De Europese Unie doet te weinig op dit punt, of beter gezegd vrijwel niets. De Commissie blijft erbij dat we de Verenigde Staten niet moeten kopiëren. Natuurlijk niet. Maar om dat te voorkomen is het zaak te bekijken of we onze militaire uitgaven en structuren niet kunnen omzetten in civiele uitgaven en structuren. Die zouden dan de faciliteiten van de Verenigde Staten kunnen aanvullen – dus niet concurrerend of als alternatief, maar complementair. 
Stockton (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, net als mijn collega de heer Van Orden ben ik niet overtuigd van de noodzaak noch de werkzaamheid van een Europese defensie. We moeten echter één ding inzien: vroeg of laat wordt in de Verenigde Staten Jan Modaal op een ochtend wakker en vraagt hij zich af waarom 3,2 cent van elke dollar die hij aan Uncle Sam betaalt, naar de Europese defensie gaat. Dat is een goede vraag. Als ik een afgevaardigde in Washington was zou ik zo gauw geen antwoord kunnen geven.
Kennelijk zijn we het er allen over eens dat we meer verantwoordelijkheid moeten nemen voor onze defensie, als onafhankelijke nationale staten, onder de vlag van Europa of als partners in de NAVO – waaraan ik de voorkeur geef. Welke weg we ook inslaan, we zullen de defensie-uitgaven moeten verhogen. Als we wat aankopen betreft op dezelfde voet zouden doorgaan, zouden we de belasting moeten verhogen met 3 à 4 procent. Daar wil ik als verkozen politicus liever niet bij mijn achterban mee aankomen.
Het komt er op neer dat we meer waar voor ons geld willen. Om dat te bereiken moeten we onze defensie-uitgaven rationaliseren, zoals uit het verslag van de heer Queiró naar voren kwam. We moeten echter twee realiteiten onder ogen zien: ten eerste kan het zijn dat we voor de beste waar buiten de Europese Unie moeten kijken. Het militair transportvliegtuig A 400 bijvoorbeeld mag dan met zijn grotere mogelijkheden in de lucht een waardige opvolger zijn van de Hercules, maar de enige vrachtvliegtuigen voor de lange afstand die momenteel in Europa worden gebruikt zijn de door de Royal Air Force gehuurde, niet gekochte, C17’s van Boeing/McDonnell-Douglas.
De verscheidene aanvalshelikopters zullen ongetwijfeld stuk voor stuk hun goede punten hebben, maar om er vier van te gaan ontwikkelen, al dan niet gedeeltelijk, is gewoon zonde van het geld. En zo gaat het nog even door: communicatieapparatuur, de volgende generatie raketten, op afstand bestuurbare voertuigen, etc. Maar het ergste voorbeeld van doublures is de volgende generatie gevechtsvliegtuigen.
De Eurofighter Typhoon is een uitmuntend vliegtuig. Vier Europese landen hebben miljoenen euro’s in het toestel en de bijbehorende wapensystemen geïnvesteerd. Dit type is echter niet het enige Europese gevechtsvliegtuig dat verkrijgbaar is. Dassault verkoopt de Rafale. Waarom ben ik niet verrast dat juist de Rafale aan de eisen van de voldoet? Het zal ongetwijfeld niets te maken hebben met de levering van de volgende generatie gevechtsvliegtuigen aan de vele luchtmachten ter wereld die de Mirages van Dassault hebben gekocht, en voor een prijs die zonder de aankoop door de Franse luchtmacht niet zo laag zou zijn geweest.
We moeten eerlijk zijn. We moeten eerst een degelijke evaluatie maken van de rol en behoeften van onze strijdkrachten alvorens we de vermogens kunnen ontwikkelen om in die behoeften te voorzien. Alleen onder de vlag van de NAVO kan deze eerlijkheid en nationale onpartijdigheid bereikt worden. Natuurlijk gaan samenwerking en economie hand in hand, maar we weten dat voor onze troepen materieel en training de enige zaken zijn die tellen.
Met een gedegen training is de strijd al half gewonnen. We moeten onze troepen het beste bieden, zowel op het gebied van materieel als op het gebied van training. Dat is het minste wat we aan hen verschuldigd zijn. 
De Voorzitter.
   Mijnheer de rapporteur, volgens het Reglement kan de Voorzitter de rapporteur aan het eind van het debat het woord geven. Ik zal u anderhalve minuut spreektijd geven. Ik wil u echter vragen, dames en heren, het debat niet te heropenen. 
Queiró (UEN ),
   – Mijnheer de Voorzitter, het is niet mijn bedoeling het debat te heropenen. Ik wil alleen maar een antwoord geven aan mevrouw McKenna. Die heeft immers beweerd dat we dit verslag moeten zien als een overwinning van de lobbies van de wapenindustrie. Dat is een uitspraak van zulk een laag allooi dat er eigenlijk geen antwoord op behoeft te worden gegeven. De in deze uitspraak vervatte insinuatie is echter ook een aanslag op mijn goede naam, reden waarom ik bij deze toch protest wil aantekenen.
Ik heb er uiteraard geen bezwaar tegen als mevrouw McKenna er een andere mening op nahoudt. Wat ik echter weiger te aanvaarden is uw insinuatie dat ik de belangen van deze sector zou dienen of vertegenwoordigen. Ik weet heel goed wat ik zou moeten doen als er sprake zou zijn van strijdige belangen. Deze insinuatie is niet alleen een belediging, ze is ongegrond en valt in de serieuze politieke atmosfeer waarin we dit debat voeren beslist uit de toon. De uitspraak van mevrouw McKenna zegt meer over haar eigen gebrek aan moreel fatsoen dan over wat dan ook. 
Vitorino,
   . – Mijnheer de Voorzitter, kort gezegd ben ik blij met de brede steun van deze Vergadering voor de mededeling van de Commissie. Ik wil graag benadrukken dat het initiatief van de Commissie op dit terrein uit 1996 en 1997 dateert. Bepaalde argumenten waarop dit initiatief destijds juist is stukgelopen, heb ik ook vandaag weer in dit Parlement gehoord.
Ik zou echter graag de aandacht willen vestigen op het feit dat het initiatief dat door de Commissie werd genomen na oproepen door het Europees Parlement en de Raad, moet uitgaan van de nu bestaande Verdragen. Wij hechten inderdaad aan een economische en industriële basis voor de ontwikkeling van deze sector op Europees niveau, maar wij kunnen ook niet heen om de verantwoordelijkheid die de Commissie heeft ten aanzien van onderzoek, en moeten vooral benadrukken dat die strategie voor onderzoek gestoeld is op het begrip veiligheid, niet op het begrip defensie. Om die reden wijst de Commissie bepaalde overwegingen over het karakter van dat onderzoek af.
Ik zou daar graag aan willen toevoegen dat zelfs wanneer we spreken over beheersing van crisissituaties en conflictpreventie, we niet moeten vergeten dat de geloofwaardigheid en doelmatigheid van crisisbeheeroperaties bij conflicten in belangrijke mate afhangen van de ondersteunende militaire capaciteit die je voor crisisbeheersing kunt inzetten.
Wij leven nu eenmaal niet in een ideale wereld waarin iedereen welwillend zal instemmen met humanitaire operaties als zodanig. Nee, humanitaire operaties moeten, willen zij slagen, krachtig worden ondersteund en tegen die achtergrond werken wij aan een buitenlands en veiligheidsbeleid. Het initiatief van de Commissie ligt geheel in deze lijn. Dit is het perspectief van waaruit wij werken, van waaruit Europa werkt en dat de Conventie heeft overgenomen in de ontwerp-Grondwet. 
De Voorzitter.
   Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen plaats om 12.00 uur. 
De Voorzitter.
   Aan de orde is het verslag (A5-0397/2003) van de heer Lagendijk, namens de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid, over het stabilisatie- en associatieproces voor Zuidoost-Europa: Tweede jaarverslag (COM(2003) 139 - 2003/2094(INI)). 
Lagendijk (Verts/ALE ),
   . – Voorzitter, ik wilde graag drie punten uit mijn verslag vanavond nog extra toelichten.
Het eerste punt, waarschijnlijk politiek het meest omstreden punt, is de uiteindelijke status van Kosovo. Voorzitter, dat is een hete aardappel, die iedereen tot nu toe bij voorkeur voor zich uit geschoven heeft, ook het Parlement. Na allerlei gesprekken in de regio, maar ook na gesprekken met een groot aantal mensen hier, is mijn conclusie dat langer wachten, dat uitstel van het vastleggen van die uiteindelijke status niet langer een optie is. Als je ziet wat nu de problemen in Kosovo zijn, dan wordt het steeds duidelijker dat bijvoorbeeld de sociaal-economische problemen alleen maar zijn op te lossen als er helderheid komt over de uiteindelijke status van Kosovo. Veel investeerders willen immers niet investeren in Kosovo, omdat het onduidelijk is welke status het land heeft.
Ook wordt steeds duidelijker - en ik zeg dat met spijt in het hart - dat een proces is begonnen waarin de internationale gemeenschap, die ooit als bevrijder is binnengehaald, meer en meer als een bezetter wordt gezien. Dat gaat me aan het hart, omdat ik denk dat we daar goed werk hebben gedaan. Het is echter wel de realiteit in Kosovo en ik denk dat ook het Parlement daaraan zijn conclusies moet verbinden.
Het is de verantwoordelijkheid van de Europese Unie om de leiding te nemen om ervoor te zorgen dat binnen een periode van - wat mij betreft - twee jaar helderheid komt over de uiteindelijke status van Kosovo. Voorzitter, ik besef heel goed dat dit geen gemakkelijke keuze zal zijn. Ik vind ook dat de Europese Unie die keuze nu nog niet hoeft te maken, maar wel dat de Kosovaren moeten weten dat er over twee jaar een besluit over hun status zal worden genomen. Mijn boodschap aan de Kosovaren is dan ook tweeërlei: wij zijn bereid om u over twee jaar helderheid te geven over uw definitieve status, maar u moet ons bewijzen dat u in staat bent om op een fatsoenlijke manier uw land te besturen, dat wil zeggen inclusief een fatsoenlijk minderhedenbeleid, inclusief eerbiediging van de grenzen zoals die nu zijn. Als de Kosovaren dat kunnen, vind ik dat wij moeten zeggen dat wij over twee jaar bereid zijn om een beslissing te nemen over hun definitieve status. Ik wil de Commissaris dan ook vragen of hij nog eens kan bevestigen wat de Commissie ook al in de Commissie buitenlandse zaken gezegd heeft, namelijk dat de Europese Commissie blij is - en het er dus mee eens is - dat de Europese Unie het voortouw neemt bij het vaststellen van een routekaart, een tijdschema Het maakt me niet uit hoe het heet, als aan het eind daarvan maar duidelijk wordt wat er met Kosovo gaat gebeuren.
Tweede punt: Servië en Montenegro. Ik denk dat er twee jaar geleden goede redenen waren voor de heer Solana om te proberen die twee landen bij elkaar te houden. Dat was toen nodig om chaos in de regio te voorkomen. Nu zijn we twee jaar verder en één jaar bezig, en de landen hebben nog twee jaar de tijd om te proberen of het lukt. Ik denk dat nu de conclusie kan en moet worden getrokken dat het niet werkt. Niemand, noch in Montenegro, noch in Servië, is bereid om in die nieuwe federatie, in die nieuwe structuren te investeren. Ik denk dat het dan ook passend is voor de Europese Unie om te zeggen: wij zullen niet langer proberen u tot iets dwingen wat u allebei niet wilt. We nemen een neutrale positie in. We laten de keuze aan u over en dat betekent ook dat als we ons geld spenderen in Montenegro of Servië, dat we dat steken in zaken die sowieso moeten gebeuren. Er zijn veel van die zaken, zowel in Montenegro als in Servië, die sowieso moeten gebeuren, onafhankelijk van de vraag of beide landen nu onafhankelijk worden of samen doorgaan.
Tot besluit, het laatste onderwerp. Na de overeenstemming die binnen de commissie over beide vorige punten bereikt is, dreigt dat nu in de plenaire het omstreden punt te worden. Het gaat hier om het feit dat een aantal landen in de regio, drie om wel te zijn, een bilaterale overeenkomst met de Verenigde Staten hebben gesloten om Amerikaanse burgers uit te sluiten van de jurisprudentie van het Internationale Strafhof in Den Haag. Het is heel duidelijk wat er in het verslag daarover staat. Wij betreuren het dat Macedonië, Bosnië-Herzegovina en Albanië zo'n overeenkomst gesloten hebben. Dat had wat ons betreft niet moeten gebeuren. We juichen aan de andere kant toe dat Kroatië zo'n overeenkomst niet gesloten heeft. Bovendien staat vast dat een uiteindelijk toekomstig lidmaatschap van die landen van de Europese Unie niet compatibel is met zo'n bilaterale overeenkomst. Boodschap: u dient binnen een aantal jaren een eind te maken aan die bilaterale overeenkomsten. Maar betekent dat nu ook dat we Albanië en Bosnië moeten straffen voor het feit dat ze zo'n overeenkomst gesloten hebben? Dan wend ik me heel direct tot de heer Swoboda. Hij heeft een amendement ingediend, waarmee hij in mijn ogen Albanië en Bosnië wil straffen voor het feit dat zij die fout in het verleden begaan hebben. Hij wil immers iedere overeenkomst met die landen uitsluiten zolang ze die overeenkomst met de Verenigde Staten hebben. Mijnheer Swoboda, ik denk dat u daar een grote fout maakt. Ik ben, net als u, kwaad op de Verenigde Staten, dat ze die landen gedwongen hebben om zo'n overeenkomst te sluiten. Maar ik ben, net als u, kwaad op de Verenigde Staten en ik wil niet daarom de Albanezen en de Bosniërs straffen. Ik vind dat wij hier in het Parlement geen wedstrijd moeten houden wie nu de grootste fan is van het Internationale Strafhof. Ik herinner u eraan dat ook de NGO-coalitie voor het Strafhof niet hierom gevraagd heeft en ik denk eerlijk gezegd dat u teveel vraagt. Waar het ons om zou moeten gaan, is een goede balans te vinden tussen aan de ene kant onze kritiek op de Verenigde Staten, onze kritiek op die overeenkomsten, en aan de andere kant de erkenning dat wij ook deze landen de komende jaren dichter bij Europa willen brengen. Daarvoor zullen we zo'n overeenkomst nodig hebben. Laat ze niet het slachtoffer worden van de druk van de Verenigde Staten! 
Vitorino,
   .  Mijnheer de Voorzitter, allereerst zou ik de heer Lagendijk willen bedanken voor zijn uitstekende verslag over het jaarverslag aangaande het stabilisatie- en associatieproces dat de Commissie in maart 2003 geproduceerd heeft.
De Commissie en de Raad hebben de volledige steun en inzet nodig van het Parlement bij onze inspanningen om deze landen te helpen met hun hervormingen en hun toenadering tot de Europese Unie. Het verslag van de heer Lagendijk stipt enkele belangrijke kwesties aan met betrekking tot onze huidige verhoudingen met de Westelijke Balkan. Wij hebben nota genomen van alle suggesties in het verslag en zullen deze nauwkeurig bestuderen.
Ik zou graag willen reageren op enkele specifieke punten die in het verslag naar voren zijn gekomen. Ten eerste financiële bijstand. We zijn dankbaar voor de steun die op de agenda van Thessaloniki werd betuigd voor het voorstel van de Commissie om het CARDS-budget voor de periode 2004-2006 met meer dan 200 miljoen euro te verhogen. Daarbij juichen wij het feit toe dat het voorstel van de Commissie voor het budget van 2004 in de eerste lezing is goedgekeurd. Ook zullen wij ons, met het oog op de volgende financiële vooruitzichten voor de periode vanaf 2007, nauwkeurig moeten buigen over financiële bijstand aan de Westelijke Balkan.
Ten tweede de visaregeling, een kwestie waaraan de bevolkingsgroepen uit deze regio veel belang hechten. De Commissie zal te zijner tijd besprekingen houden met de landen binnen het kader van het SAP. Dit is echter een langdurige aangelegenheid die in een bredere context geplaatst zal moeten worden. Eventuele vooruitgang op dit punt is bovendien verbonden aan het vermogen van het betreffende land om ingrijpende hervormingen door te voeren op gebieden als de rechtsorde, de bestrijding van de georganiseerde misdaad, corruptie en illegale immigratie, alsmede het verbeteren van de administratieve capaciteit, de grenscontrole en de veiligheid van documenten.
Met betrekking tot de verplichtingen die tijdens de Top in Thessaloniki zijn aangegaan geloof ik dat de inlossing van ons aandeel hierin in volle gang is. Het doet mij deugd u te kunnen melden dat de kaderverordening die de juridische basis zal leggen voor de Europese partnerschappen afgelopen week door de Commissie is goedgekeurd. Deze partnerschappen zullen de landen helpen hun aandacht te richten op prioriteitsgebieden en zullen aldus bijdragen aan het versnellen van het Europese integratieproces.
Er wordt al gebruik gemaakt van jumelage, wat onder andere inhoudt dat het menselijk potentieel van lidstaten aangewend wordt om de Westelijke Balkanlanden te helpen. TAIEX, het , dat deze landen zal helpen hun wetgeving te harmoniseren met het , zal binnenkort inzetbaar zijn. Ook treft men voorbereidingen om deelname aan communautaire programma’s en organen mogelijk te maken.
Het doet mij deugd u te kunnen mededelen dat de haalbaarheidsstudie inzake het starten van onderhandelingen voor een stabilisatie- en associatie-overeenkomst met Bosnië-Herzegovina gisteren door de Commissie is goedgekeurd. De studie wijst zowel op vooruitgang als op aanhoudende zwakke punten. De Commissie denkt dat zij tegen deze achtergrond de start van de SAA-onderhandelingen aan de lidstaten kan aanbevelen wanneer Bosnië-Herzegovina voldoende vooruitgang heeft geboekt ten aanzien van enkele prioriteiten voor de korte termijn die centraal staan bij de tenuitvoerlegging van dergelijke stabilisatie- en associatie-overeenkomsten.
Het verzoek om toetreding van Kroatië wordt behandeld overeenkomstig de gebruikelijke procedures. Wij hebben binnen de gestelde termijn meer dan 10.000 pagina’s met antwoorden ontvangen van Kroatië en als alles goed verloopt hopen wij onze werkzaamheden aan de aanbeveling in maart of april af te ronden. Ook hopen wij dat Kroatië in staat zal zijn verbeteringen door te voeren op een aantal gebieden, waar overigens op gewezen wordt in paragraaf 37 van het verslag-Lagendijk.
Ik neem nota van de suggestie tot de inname van een neutraal standpunt inzake de verhouding tussen Servië en Montenegro. Het beleid van de Europese Unie is om de Verenigde Republiek van Servië en Montenegro te steunen gedurende de termijn van drie jaar die in de overeenkomst van Belgrado is vastgelegd. In deze overeenkomst is verder bepaald dat het aan het einde van die periode aan Servië en Montenegro is om te besluiten of zij verenigd willen blijven in één land.
De Commissie is begonnen met een haalbaarheidsstudie voor Servië en Montenegro. Dit zal een diepgaand, objectief onderzoek zijn dat ontwikkeld is om vast te stellen of de landen er klaar voor zijn om onderhandelingen over een stabilisatie- en associatie-overeenkomst te beginnen. Zoals de zaken er nu voor staan willen we verdere wezenlijke vooruitgang zien op belangrijke punten als het Internationaal Strafhof en samenwerking en ontwikkeling in de interne markt van Servië en Montenegro, een uniform handelsbeleid en politieke en economische hervormingen.
Wat betreft het proces dat leidt tot de bepaling van de uiteindelijke status van Kosovo wil ik u in herinnering brengen dat de Europese Unie haar steun heeft uitgesproken voor de volledige tenuitvoerlegging van resolutie 1224 van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties en het -beleid. Net als de Raad zijn wij blij met het voornemen van de heer Harry Holkeri, de speciale vertegenwoordiger van de secretaris-generaal van de Verenigde Naties, om concretere richtlijnen voor vooruitgang op te stellen en het -beleid ten uitvoer te leggen op basis van een werkplan dat gecoördineerd zal worden met Europees toezicht op die normen.
Wij hebben er nota van genomen dat de eerste gelegenheid voor een volledig overzicht zich halverwege 2005 zal aandienen. Het jaar 2004 is daarom voor de Kosovaarse instellingen van voorlopig zelfbestuur een belangrijk jaar, waarin zij een waarlijk multi-etnische en democratische maatschappij zullen moeten consolideren. Ik wil echter nogmaals op een belangrijk punt wijzen: wat de uiteindelijke status ook zal zijn, het Kosovaarse volk zal zijn plaats hebben in Europa. 

Zorba (PSE ),
    Mevrouw de Voorzitter, in het advies van de Industriecommissie met betrekking tot het tweede verslag over het stabilisatie- en associatieproces in Zuidoost-Europa wordt steun gegeven aan het voorstel van de Commissie, en ik wil bij deze de rapporteur dan ook van harte gelukwensen.
Wij zijn van mening dat, gezien de verbintenissen van de Europese Raad van Thessaloniki van juni 2003 en met het oog op de Europese eenwording, partnerschapsbetrekkingen moeten worden aangeknoopt met de Westelijke Balkan. Voor dit doel op middellange termijn moet een actieplan worden uitgewerkt - waarvoor wij een voorstel doen - waarin de maatregelen en activiteiten zijn opgenomen die de landen van de Westelijke Balkan en de Europese Unie ten uitvoer moeten leggen.
Met het actieplan moet natuurlijk in eerste instantie steun worden gegeven aan de institutionele opbouw. Er moet echter ook worden gezorgd voor infrastructuurprojecten, plannen ter ontwikkeling van de regionale handel en economische samenwerking. Met andere woorden, er moet prioriteit worden gegeven aan de structurele en economische hervormingen die kunnen leiden tot goed werkende markteconomieën en duurzame ontwikkeling. Het tempo van integratie in de Europese Unie zal natuurlijk van de landen zelf afhangen.
Ik wil er echter op wijzen dat het stabilisatie- en associatieproces het institutioneel kader is voor de toenadering van de Westelijke Balkan tot Europa. Dit toont aan dat het zwaartepunt is verlegd van stabilisatie naar associatie met de Europese Unie. 
Pack (PPE-DE ).
   – Mevrouw de Voorzitter, geachte dames en heren, de landen in Zuidoost-Europa hebben allemaal een ander toetredingsperspectief. Dit is in Zagreb vastgelegd en is onlangs in Thessaloniki weer bevestigd. Hieruit volgt dat onze strategie om met elk land één voor één onderhandelingen te beginnen over een stabilisatie- en associatieverdrag, juist is. Hieruit volgt echter ook dat het vooral de verantwoordelijkheid is van de verschillende regeringen om zich voor te bereiden op de toetreding.
Alle in dit verslag genoemde landen hebben hun eigen problemen, maar veel is ook in alle landen ongeveer even slecht. Daarom moeten zij ook samen met ons de strijd aanbinden en intensiveren tegen de mensenhandel, dat wil zeggen eigenlijk tegen de vrouwenhandel. Zij moeten de criminaliteit, de wapenhandel en de corruptie bestrijden. De gerechtelijke bestellen zijn niet op dezelfde manier ontwikkeld, van bijna voldoende tot volstrekt onvoldoende.
Onderwijs en opvoeding zijn de belangrijkste gebieden waarop deze landen vooruitgang moeten boeken. Anders hebben zij geen toekomst, want de jeugd trekt dan weg uit deze landen.
In Bosnië-Herzegovina is het probleem van de terugkerende vluchtelingen nog niet op een bevredigende wijze opgelost. Er keren nauwelijks verdreven Kroaten terug naar de Republiek Srpska. Hierdoor wordt ook de terugkeer bemoeilijkt van Serviërs naar Kroatië en de teruggave van hun eigendommen in Kroatië. De aantallen Serviërs die terugkeren naar Kroatië zijn aanzienlijk, maar de concrete teruggave van eigendommen aan Serviërs in Kroatië verloopt nog onbevredigend.
Bovendien is de stemming in sommige regio’s, met name in het gebied rondom Zadar, vaak anti-Servisch, wat plaatselijk tot grote problemen leidt. Het samenleven in Oost-Slavonië rondom Vukovar daarentegen is veel meer gericht op samenwerking. De minderhedenwet is goed en moet nu worden toegepast door de gemeentebesturen.
Kroatië werkt naar behoren samen met Den Haag en heeft zelfs documenten uit de archieven naar Den Haag gestuurd. Drie aangeklaagden, onder anderen een generaal, zijn in Kroatië zelf veroordeeld tot lange gevangenisstraffen. Eén aangeklaagde, generaal Gotovina, is voortvluchtig. Laten we niet het onmogelijke verlangen. De autoriteiten hebben een beloning uitgeloofd voor wie hem weet aan te houden, maar ze hebben hem nog niet gevonden. Hij dient in het Franse vreemdelingenlegioen en heeft een Frans paspoort; God weet waar hij zich ophoudt. De internationale gemeenschap heeft ondanks zeven jaar aanwezigheid van SFOR in Bosnië-Herzegovina noch Karadzic noch Mladic weten te arresteren, en we moeten op dit punt dan ook geen irreële eisen stellen aan de autoriteiten in Bosnië-Herzegovina en Kroatië.
Servië en Montenegro werken goed samen met Den Haag, maar het kan nog beter. God zij dank hebben zij Milosevic en de drie beulen van Vukovar uitgeleverd, maar er moeten nog velen volgen. Het is echter ook in het belang van Servië dat enkele oorlogsmisdadigers in Servië zelf veroordeeld mogen worden. Als ook de UCK-leiders eindelijk in Den Haag aangeklaagd zouden worden wegens hun misdaden, zou dit begrip kweken bij de Serviërs.
De slechte economische situatie in grote delen van deze regio moet absoluut worden verbeterd. Daarom moet het CARDS-programma meer dan tot nu toe voorzien in maatregelen op het gebied van de infrastructuur. Anders kan er geen sprake zijn van herstel.
Bosnië-Herzegovina is hard op weg een eenheidsstaat te worden, maar er zijn nog veel tekortkomingen. Ik wil er hier ook op wijzen dat de Hoge Vertegenwoordiger niet altijd gebruik maakt van zijn bevoegdheden. Wanneer de EU – zoals de heer Vitorino zojuist heeft gezegd – eisen stelt waaraan Bosnië-Herzegovina kan voldoen, zou er geen sprake hoeven te zijn van datgene wat als een zwaard van Damocles boven Bosnië-Herzegovina hangt.
Eigenlijk zou ik nog iets moeten zeggen over Albanië, maar dat laat ik achterwege. Ik neem aan dat iedereen het verslag heeft gelezen, alles staat erin. Tot slot wil ik de heer Lagendijk complimenteren. 
Swoboda (PSE ).
   – Mevrouw de Voorzitter, commissaris, geachte dames en heren, allereerst wil ik collega Lagendijk complimenteren met zijn verslag, dat zoals altijd zeer compleet en evenwichtig is, ook al ben ik het er niet volledig mee eens. Dat laatste is in de politiek onvermijdelijk.
Wat Kosovo betreft deel ik zijn mening dat er zo snel mogelijk een definitieve beslissing genomen dient te worden over de toekomst van dit land. Ik doe echter een beroep op de regering van Kosovo zelf, niet op de Commissie. Ik ben er rotsvast van overtuigd – dit hebben we onlangs ook in Albanië besproken, waar men onze mening deelde – dat de autoriteiten in Kosovo te weinig ondernemen. Dat staat ook in het verslag. Ik zeg niet dat ze niets ondernemen. Ze ondernemen echter te weinig om duidelijk te maken dat Kosovo een multi-etnisch land is, een land dat zich ook wil houden aan de Europese normen.
De commissaris heeft tevens de genoemd. Wij moeten dit concretiseren, dus nauwkeurigere tijdslimieten afspreken enzovoorts. Maar met name de Albanese autoriteiten in Kosovo moeten zelf de noodzakelijke stappen ondernemen. Ik persoonlijk ben voor onafhankelijkheid, maar hiervoor moet je ook iets doen. Dat wordt je niet zo maar in de schoot geworpen.
Wat Montenegro en Servië betreft, ben ik in principe van mening dat we niemand kunnen dwingen bijeen te blijven, dus ook deze twee landen niet. We moeten erover nadenken of het bevorderlijk is voor de integratie in de Europese Unie wanneer daar zo veel kleine landen zijn. Voor de landen zelf wordt het niet eenvoudiger, maar wanneer ze het per se willen, is het hun beslissing om het te doen. Ze moeten zich wel rekenschap geven van de consequenties.
Tot slot nog het punt dat collega Lagendijk ook aan de orde heeft gesteld in verband met een amendement van mij. Zelfs als we maar half zo moedig, vastbesloten en besluitvaardig waren geweest als de Verenigde Staten van Amerika, dan zouden we op de Balkan meer hebben bereikt. Ons probleem is dat we zeggen "Alsjeblieft", "Wees zo vriendelijk" en "Doe iets". De Amerikanen daarentegen stellen duidelijke voorwaarden en zeggen "Ja" of "Neen". Daarom moeten wij naar mijn mening niet accepteren dat enkele staten zich dan volledig aan die voorwaarden houden. Collega Lagendijk verwees zelf al naar Kroatië, dat het verdrag dat de Verenigde Staten eisten niet heeft ondertekend.
Wij moeten onze mening duidelijk tot uiting brengen dat wij het Internationale Strafhof, dat in dit Parlement juist ook zoveel steun heeft gekregen van deze of gene fractie, niet eenvoudigweg naar het tweede plan kunnen verschuiven. Uit mijn amendement blijkt dat ik toch al differentieer, dat ik blijf bij mijn mening dat er geen sprake kan zijn van een lidmaatschap, maar slechts zeg dat we eigenlijk ook geen verdrag moeten sluiten. Dit is echter geen duidelijke voorwaarde, maar slechts een mening van dit Parlement. Wanneer uiteindelijk een dienovereenkomstig ontwerpverdrag voor de landen in kwestie ter tafel ligt, moeten we toch per geval een besluit nemen.
Ik vind het niet juist dat wij ons in een concrete motie zo zeer distantiëren van een duidelijk standpunt van het Parlement, maar ik wil best een compromis sluiten. We moeten een duidelijk signaal afgeven dat wij grote waarde hechten aan dit Internationale Strafhof, juist in een regio waar misdaden tegen de mensheid en de menselijkheid zijn gepleegd. Bovendien moeten we alle landen in deze regio verzoeken de oorlogsmisdaden en de misdaden tegen de menselijkheid niet te bagatelliseren, maar de politieke verantwoordelijkheid volledig op zich te nemen. 
Vallvé (ELDR ).
   – Mevrouw de Voorzitter, ik wil de heer Lagendijk in de eerste plaats feliciteren met zijn verslag inzake het huidige stabilisatie- en associatieproces en de toekomstige uitdagingen voor het Balkan-gebied.
Mijns inziens is het een uitgebreid en grondig verslag waar werkelijk alle problematiek waar deze regio mee te maken heeft in is vervat. Namens mijn fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij wil ik graag de volgende punten naar voren brengen: wij staan volledig achter het integratieproces voor deze landen in het zuidoosten van Europa en wijzen op de noodzaak dat zij voldoen aan de politieke en economische criteria die door de EU zijn vastgesteld.
Verder is de geschiedenis van deze landen – in concreto hetgeen in het laatste decennium van de vorige eeuw is gebeurd – van groot belang geweest en dat vereist de volledige samenwerking van al deze landen met het Internationaal Strafhof voor voormalig Joegoslavië. Dat hebben andere deelnemers aan dit debat ook al gezegd. Deze eis geldt voor alle landen in de regio.
Ik wil er wat dat betreft ook graag op wijzen dat de ondertekening van bilaterale akkoorden met de Verenigde Staten de effectiviteit van het Internationaal Strafhof voor voormalig Joegoslavië duidelijk vermindert en niet in overeenstemming is met de EU-lijn. Wat staat de Europese Unie te doen in zo’n geval? Uiteraard kan met geen enkel integratieproces worden ingestemd. Het ondertekenen van akkoorden is discutabel en het zou goed zijn als op basis van de discussie die heeft plaatsgevonden naar een compromis wordt gezocht, waarin wordt aangegeven dat de Europese Unie met geen enkel akkoord zal instemmen als niet aan bepaalde voorwaarden is voldaan.
Verder wil ik er graag op wijzen dat onze fractie een aantal amendementen heeft ingediend die zijn voorgesteld door een Sloveense waarnemer. Deze amendementen hebben betrekking op Kosovo en wijzen op de verantwoordelijkheid van de Albanese bevolking van Kosovo om hun eigen toekomst ter hand te nemen en het recht op zelfbeschikking uit te oefenen. Ook hebben wij een amendement over de visserij in de Adriatische Zee ingediend.
Mevrouw de Voorzitter, tot slot wil ik graag benadrukken dat in het verslag de situatie in alle landen wordt geanalyseerd. Als het in een enkel geval overdreven kritisch lijkt – zoals bijvoorbeeld de afgevaardigde uit Macedonië ons heeft laten weten – hoop ik dat dat niet wordt opgevat als gebrek aan steun van de Europese Unie, maar als een bijdrage aan een constructieve dialoog om de situatie in die landen te verbeteren. 
Marset Campos (GUE/NGL ).
   – Mevrouw de Voorzitter, ik wil de heer Lagendijk in de eerste plaats bedanken voor zijn verslag, zijn coöperatieve instelling en zijn ontvankelijkheid voor alle suggesties die in de commissie zijn gedaan.
Wij zijn het eens met het uiteindelijke doel van het verslag, namelijk het democratische en economische herstel van deze regio en de mogelijke eenwording met Europa. Wij zijn echter van mening dat een deel van de problemen te wijten valt aan de ontwikkelingen in Europa zelf en ook aan het feit dat wij destijds geen coherent, constructief en democratisch buitenlands- en veiligheidsbeleid hadden. Bovendien hebben wij met onze steun aan etnische en religieuze groeperingen een probleem geschapen waar wij nu nog voor moeten boeten.
Het is positief dat in het verslag een totaalpakket aan problemen wordt aangekaart. Het is van belang dat wordt gewezen op de noodzaak om samen te werken met het Internationaal Strafhof voor voormalig Joegoslavië en kritiek wordt geleverd op de ondertekening van verdragen met de Verenigde Staten buiten het Internationaal Strafhof om. Ook is het van belang dat aandacht wordt besteed aan de terugkeer van de vluchtelingen en ontheemden. Maar het belangrijkste aspect is wellicht dat wordt gewezen op de strijd tegen de corruptie, tegen de georganiseerde misdaad, tegen de handel in vrouwen en kinderen, tegen illegale handel in bijvoorbeeld drugs en wapens. Deze praktijken zijn als een kankergezwel dat dit hele gebied wegvreet.
Wij denken dat effectieve hulp belangrijk is en dat de huidige financiële hulp niet volstaat. Daarom dienen de financiële vooruitzichten te worden herzien, zodat er meer geld kan worden uitgetrokken voor de noodzakelijke hulp aan dit gebied.
Wij vinden de omschrijving van de problemen van de verschillende landen zeer goed - zoals de heer Vallvé ook al zei, en daarom moet de Europese Unie daar ook rekening mee houden. Ik denk daarbij aan respect voor de minderheden en het grensbeheer in Albanië. In het geval van Bosnië is het belangrijk dat er staatsstructuren worden gecreëerd en dat de samenwerking met de tribunalen voor oorlogsmisdaden wordt versterkt. In het geval van Kroatië moet vooral aandacht worden besteed aan het belang van de minderheden en de samenwerking met die minderheden. In Macedonië dient het Albanese Bevrijdingsleger te worden ontmanteld en de corruptie te worden bestreden. In het geval van Servië is samenwerking met het Internationaal Strafhof in Den Haag vereist.
Wij kunnen de toespelingen in het verslag op een eventuele onafhankelijkheid voor Kosovo niet onderschrijven. Wij vinden immers dat de afspraken van de VN-resolutie moeten worden nageleefd, waarin Kosovo wordt omschreven als een provincie van de Republiek Servië en Montenegro, en voor ons is de VN een internationale instelling die gerespecteerd dient te worden. 
Belder (EDD ).
   – Mevrouw de Voorzitter, elk mens verslikt zich wel eens. Dat is geen pretje. Hetzelfde geldt in overdrachtelijke zin. Je kunt je ook politiek verslikken. Zowel de Europese Unie als de landen van de westelijke Balkan lopen dit gevaar bij het stabilisatie- en associatieproces voor deze regio. Bezorgde interne en externe Balkanexperts uiten deze waarschuwing. Zij menen dat de Europese Unie veel te veel het succes van het proces van de tien toetredingslanden poogt te kopiëren in de Zuidoost-Europa. Daarmee stelt de Unie in feite te hoge eisen aan staten die daaraan nog niet toe zijn. Het gevolg is dat het stabilisatie- en associatieproces dreigt te ontaarden in schijnontwikkelingen in de betrokken landen. Eenvoudiger, haalbare toenaderingsstappen naar Brussel zouden wederzijdse ontgoocheling voorkomen. Bovendien zou dat de regeringen van westelijke Balkanlanden de reële mogelijkheid geven om politieke successen richting Europa te boeken. Electoraal gezien bepaald niet onbelangrijk. Deelt de Commissie deze opinie en wil zij daaraan ook vorm aan geven?
Laat ik heel direct en concreet zijn. Ik vang deze dagen signalen op dat, over het algemeen gesproken, het onderwijsniveau op de westelijke Balkan naar een bedenkelijk niveau zakt. Dat geldt zowel voor het basis-, middelbaar als universitair onderwijs. Commissie, klopt dat? Zo ja, dan ligt hier een kans om de helpende hand te bieden door de westelijke Balkan royaal toegang te verlenen tot Europese onderwijsprogramma's. Zo biedt het nuttige verslag van collega Lagendijk ampel gelegenheid tot Europese zelfreflectie. Vergun mij een drietal kanttekeningen.
Ten eerste, draait de rapporteur in paragraaf 10 de stand van zaken niet om bij de huidige visaregeling tussen de Europese Unie en de zogenoemde SAP-landen? Het lijkt mij logischer een eventuele versoepeling van de visaregeling te koppelen aan een aantal EU-voorwaarden. Dat heeft niets te maken met de vernedering van Balkanburgers waarvan de rapporteur rept.
Interessant genoeg roept de heer Lagendijk in paragraaf 42 de Europese Unie op de rol te vervullen van neutrale bemiddelaar tussen Servië en Montenegro. Het is hem dan om het even hoe de relatie tussen Belgrado en Podgorica er zal komen uit te zien. Voorzover ik kan nagaan, heeft de Europese Unie zulke neutraliteit tot op heden niet gepraktiseerd en, naar ik voorzie, zal ze die ook niet ambiëren.
Mijn derde kanttekening, mevrouw de Voorzitter, betreft de paragrafen 51 en 52. In paragraaf 51 spreekt de rapporteur nog behoedzaam positief over het begin van directe besprekingen tussen Belgrado en Pristina, en dat is terecht. Tussen haakjes, daarmee zet de UNMIK zelf het principe van standaarden vóór status onder tijdsdruk. Maar goed. Vervolgens oppert collega Lagendijk in paragraaf 52 eventjes een supersnel tijdpad voor een eindoplossing van het netelige staatkundige vraagstuk Kosovo. Binnen de komende twee jaar! Naar het mij voorkomt, is de Servisch-Albanese race om Kosovo met zo'n politieke ijlmars bepaald niet gediend noch gelopen. Bovendien mogen we de rechtstreekse regionale effecten van elke daadwerkelijke aanpak van de kwestie Kosovo niet uit het oog verliezen. Denk aan de Albanezen in Macedonië en de Serviërs in Bosnië. Politieke stabiliteit op de Balkan, mevrouw de Voorzitter, blijft vooralsnog een precair goed! 
Zacharakis (PPE-DE ).
   - Mevrouw de Voorzitter, ik wil allereerst de heer Lagendijk van harte gelukwensen met zijn goed gefundeerd verslag. Dit is een evenwichtig en uitvoerig document waarin het betrokken vraagstuk objectief wordt behandeld en een volledig beeld wordt gegeven van de situatie in het gebied en de afzonderlijke landen daar. In het verslag wordt ingegaan op de bijzondere omstandigheden in elk land en een oordeel geveld over de gegevens met betrekking tot de verschillende aspecten van de samenwerking met de Europese Unie.
Terecht wordt mijns inziens in het verslag de nadruk gelegd op de bijzondere betekenis die met de prioriteiten van de Europese Unie moet worden gehecht aan de voorbereiding van deze Zuidoost-Europese landen op de toekomstige opneming in de Europese structuren. Ook wordt onderstreept dat de vorderingen van elk land in de richting van toetreding zullen afhangen van de mate waarin wordt voldaan aan de criteria van Kopenhagen en aan de voorwaarden van het stabilisatie- en associatieproces.
Inderdaad moeten wij ons, los van de - overigens voor de hand liggende - bijzondere eigenschappen van elk land, houden aan een fundamenteel beginsel, namelijk dat voor alle landen dezelfde maatstaf moet worden aangelegd als een evaluatie wordt gemaakt van hun sterke en zwakke punten met het oog op volledige toetreding tot de Europese familie.
Ik ben het ook met de rapporteur eens dat de status van Kosovo de “hete aardappel” is in het gebied. Mijns inziens mag men echter niet overhaast besluiten en optreden. Eerst moet men zorgen voor de noodzakelijke voorwaarden voor normalisatie van de situatie en eerbiediging van niet alleen de rechten van alle betrokken partijen en de desbetreffende resoluties van de Verenigde Naties, maar ook het beginsel van onschendbaarheid van de buitengrenzen van de landen in dit gebied.
Staat u mij toe nog een opmerking te maken over een specifiek vraagstuk dat in paragraaf 21 van het verslag aan de orde komt. Daarin geeft het Europees Parlement uitdrukkelijk uiting aan zijn ongenoegen over de onaanvaardbare wijze waarop de recente gemeenteraadsverkiezingen in Albanië werden gehouden. De rellen en flagrante schendingen van de democratische procedures en waarden waren voor de rapporteur aanleiding om deze onomwonden aan de kaak te stellen. Ook mevrouw Pack heeft zich namens onze fractie daarachter geschaard. Drie dagen geleden, tijdens de tweede verkiezingsronde, hebben deze ernstige feiten zich echter opnieuw en in zelfs nog hevigere mate voorgedaan, met geweldplegingen en intimidatie van burgers en verkiezingskandidaten.
Ik hoop dat de boodschap die het Parlement met het verslag-Lagendijk stuurt ook aankomt bij de Albanese autoriteiten, dat deze een normale werking van de democratie en de rechtsstaat in hun land waarborgen en voorkomen dat door deze gebeurtenissen een stempel wordt gedrukt op de betrekkingen tussen Albanië en de Europese Unie en de succesvolle totstandkoming van de stabilisatie- en associatieovereenkomst. 
Souladakis (PSE ).
   - Mevrouw de Voorzitter, nu wij het verslag-Lagendijk behandelen kunnen wij zonder meer vaststellen dat de situatie in de Westelijke Balkan, in de landen van het Stabiliteitspact, nu veel beter is dan een jaar geleden. Dit is een belangrijk succes van het beleid dat de Europese Unie in dit gebied voert. De Europese Unie heeft hier in feite de hoofdverantwoordelijkheid.
Kroatië heeft reeds een aanvraag ingediend voor toetreding tot de Europese Unie. De nieuwe constitutionele instellingen in de FYROM en de nieuwe configuratie van Servië met Montenegro lijken geleidelijk op gang te komen. Ook doen zich tekenen van economisch herstel voor. De situatie kan echter absoluut niet als stabiel worden beschouwd. Niemand mag wat dat betreft illusies koesteren. Het Stabiliteitspact wordt toegepast in een gebied dat politiek gezien nog steeds fragiel en instabiel is. Daarom moeten wij met ons beleid slechts één ding voor ogen houden: het belang van de burgers en volkeren in dit gebied. Eigenbelang is hier geheel uit den boze. Er is maar één weg voorwaarts, en die voert langs democratische procedures, mensenrechten, regionale samenwerking, eerbiediging van minderheden, terugkeer van vluchtelingen, jurisdictie van het Hof van Den Haag voor de misdaden tegen de menselijkheid in het voormalig Joegoslavië en, meer in het algemeen, volledige toepassing van alle resoluties van de VN-Veiligheidsraad.
Ik moet hier echter ook gewag maken van de onaanvaardbare en betreurenswaardige omstandigheden tijdens de recente verkiezingen in Himara en elders in Albanië. Daar hebben de autoriteiten de meest fundamentele regels van eerlijke verkiezingen overtreden en zijn de rechten van de Griekse minderheid met voeten getreden. De Albanese autoriteiten zouden er goed aandoen de democratische instellingen in hun land te helpen als zij tenminste de 21ste eeuw goed willen beginnen.
Er zijn er die een toekomst proberen te vinden voor bepaalde crisisgebieden, zoals Kosovo. Daarbij denken zij aan de totstandbrenging van een nieuwe staat, of een gebied met ruime autonomie, zo ruim dat het zou neerkomen op zelfstandigheid. Daarbij moet men echter wel beseffen dat de grondwetten en staatsbestellen van de FYROM, Bosnië-Herzegovina en Servië-Montenegro zijn gegrondvest op een heel subtiel evenwicht en verborgen nationalisme bevatten. Er is tijd nodig om de nieuwe instellingen te stabiliseren en tot rijping te doen komen. Het is een goede zaak dat er in het kader van de VN contacten zijn tussen Belgrado en Pristina en wij moeten daar steun aan geven. Een oppervlakkig handelen zou echter een explosieve situatie kunnen veroorzaken, met een domino-effect en onvoorspelbare gevolgen. In alle landen van het Stabiliteitspact zijn er compacte nationale minderheden die in bepaalde gebieden zelfs de meerderheid uitmaken. Die gebieden grenzen aan andere landen waar dezelfde nationale groepen in de meerderheid zijn.
Alle landen moeten hun minderheden beschermen, want het gaat om hun eigen burgers. Alle staatsgrenzen moeten stabiel blijven. Wij moeten oppassen dat wij met al het getheoretiseer niet uitkomen bij concepten als dat van de stadsstaat of zelfs de buurtstaat en de familiestaat. Wij moeten voorkomen dat in buurlanden bepaalde krachten in het geweer komen om de minderheden te beschermen, als deze minderheden niet voldoende worden beschermd in het land waar zij wonen.
Wij moeten streven naar vrede, democratie, veiligheid, samenwerking en stabiliteit. Wij moeten als Europese Unie alle landen dezelfde boodschap geven: wij wachten op jullie; het is aan jullie om je inspanningen te versnellen.
Dan heb ik nog een opmerking van technische aard. Op bepaalde punten in het verslag wordt de officiële naam van de FYROM niet juist weergegeven. Het zou mooi zijn als de tekst op dat punt zoals gebruikelijk gecorrigeerd zou worden. 
Howitt (PSE ).
   – Mevrouw de Voorzitter, ik heb met ongenoegen vastgesteld dat volgens deze resolutie medewerking met het Internationaal Strafhof – ICTY - een van de voorwaarden is voor verdere samenwerking van de Westelijke Balkan met de Europese Unie. Deze voorwaarde moet betrekking hebben op vooruitgang op het gebied van associatie-overeenkomsten in plaats van op financiële bijstand. Ik zal mij morgen aansluiten bij mijn socialistische collega’s om vóór die verandering te stemmen.
Uit herhaalde bijeenkomsten tussen de Europese Raad en de officier van justitie van het ICTY, Carla Del Ponte, is gebleken dat er nog steeds geen sprake is van dergelijke medewerking. Dit brengt de toekomstige integratie ernstig in gevaar. Mevrouw Del Ponte heeft gezegd dat niet alleen wat betreft arrestaties en uitlevering van voortvluchtigen, maar ook op een veel basaler niveau, zoals toegang tot documenten en getuigen, de samenwerking nog steeds niet bevredigend is.
Een groot aantal aangeklaagde oorlogsmisdadigers is nog steeds op vrije voeten in Servië-Montenegro, onder wie Ratko Mladic, verantwoordelijk voor de moord op 7.000 mensen tijdens de genocide in Srebrenica.
Kroatië verdient bijzondere aandacht. Net als anderen hier ben ik blij met de Europese aspiraties van dit land. De tijd die nodig is om de verzoeken tot medewerking van het tribunaal te verwerken kan echter oplopen tot een jaar en dat is volkomen onacceptabel. Zo is daar bijvoorbeeld de zaak van generaal Ante Gotovina, nummer drie op de ICTY-lijst van de meest gezochte misdadigers en verantwoordelijk voor de dood van ten minste 150 Servische burgers en het verdrijven van 150.000 anderen in 1995. Mevrouw Del Ponte heeft aangegeven dat hij zich nog steeds in Kroatië bevindt; zij baseert zich daarbij op berichten dat mensen die voor de Kroatische autoriteiten werken hem onderdak verlenen. Er wordt bericht dat hij “op een zeiljacht van zijn zomervakantie aan het genieten is”. Zo lang er geen verdere acties ondernomen worden die leiden tot de arrestatie van Gotovina houdt Kroatië zich niet volledig aan resolutie 1503 van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties. Er kunnen geen serieuze stappen naar toetreding tot de Europese Unie worden genomen zolang deze ene belangrijke stap niet is gezet . 
De Voorzitter.
   – Dank u wel, mijnheer Howitt.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats. 
De Voorzitter.
   – Aan de orde is het verslag (A5-0390/2003) van de heer Swoboda, namens de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid, over het voorstel voor een verordening van de Raad tot wijziging van Verordening (EG) nr. 1080/2000 van de Raad van 22 mei 2000 betreffende de ondersteuning van de Tijdelijke Missie van de Verenigde Naties voor Kosovo (MINUK) en het Bureau van de Hoge Vertegenwoordiger in Bosnië en Herzegovina (OHR) (COM(2003) 389 – C5-0325/2003 – 2003/0142(CNS)). 
Vitorino,
   .  Mevrouw de Voorzitter, de Europese Unie heeft een leidende rol aangenomen binnen het Stabiliteitspact voor Zuidoost-Europa. Dit pact is een waardevol kader gebleken dat het beleid van de Europese Unie ten opzichte van deze regio aanvult, omdat het de betreffende landen tracht te steunen in hun inspanningen om vrede, democratie, respect voor mensenrechten en economische voorspoed te kweken en de regio als geheel te stabiliseren.
Het voorstel dat vandaag door het Parlement wordt onderzocht en waaronder het Stabiliteitspact binnen het bestek van verordening (EG) nr. 1080/2000 zou komen te vallen, zal het pact voorzien van een veilige en solide basis van waaruit het cruciale mandaat dat door de internationale gemeenschap verleend is, ten uitvoer gelegd kan worden.
Het Stabiliteitspact is speciaal ontworpen om regionale samenwerking verder aan te moedigen, zoals in de agenda van Thessaloniki, aangenomen op 20 juni 2003 door de Europese Raad, werd onderstreept. Daarmee zal het pact het stabilisatie- en associatieproces dat met de Westelijke Balkanlanden is aangegaan, aanvullen. De Commissie juicht daarom het positieve advies over het voorstel toe en hoopt dat het Parlement er samen met ons voor zal willen zorgen dat dit nieuwe financiële kader vanaf 1 januari 2004 volledig van toepassing is.
De Commissie beschouwt amendement 1 van artikel 1, lid 2 als overbodig, aangezien het beginsel van kostendeling door de lidstaten al impliciet is opgenomen in artikel 2, lid 2 van de verordening en gezien het feit dat begrotingslijn 19 07 04 een wezenlijk onderdeel is van de begrotingsbesprekingen.
Met betrekking tot amendement 2 van artikel 1a alsmede de amendementen 4 en 6 kan de Commissie instemmen met het voorstel om jaarlijks een speciale coördinator van het Stabiliteitspact te benoemen. De Commissie stemt ook in met de bredere doelstelling om het Parlement nauw te betrekken bij het volgen van de werkzaamheden die in het kader van het Stabiliteitspact worden verricht. Desondanks, en ook gezien de noodzaak om de benoemingsprocedure zo duidelijk mogelijk te houden, kan de Commissie niet akkoord gaan met het voorstel van het Parlement in amendement 2 van artikel 1a om formele raadpleging van de terzake bevoegde parlementaire commissie in de procedure op te nemen. De Commissie kan evenmin akkoord gaan met het invoegen van een nieuw artikel 1b, zoals voorgesteld in de amendementen 3, 5 en 7, over het instellen van een hoorzitting voor de commissie.
De Commissie stemt echter wel in met de amendementen 4 en 6, die betrekking hebben op de verzekering dat het Parlement over het benoemingsvoorstel wordt geïnformeerd. Hoewel het niet mogelijk is om dit in de nieuwe verordening op te nemen, kan de Commissie het Parlement met genoegen toezeggen dat zij in de praktijk met het Parlement zal samenwerken. Meer bepaald zal de Commissie het Parlement via de voorzitter van de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid informeren over haar benoemingsvoorstel, ruim voordat de beslissing terzake wordt genomen. De benoemde speciale coördinator zal ten minste twee keer per jaar, en zo veel vaker als noodzakelijk, voor de Commissie buitenlandse zaken verschijnen om verslag uit te brengen over de activiteiten van de Commissie.
De Commissie zou het Parlement dankbaar zijn als het tijdens deze plenaire vergadering zijn goedkeuring zou kunnen geven aan een positief advies. De Commissie staat immers enthousiast in de startblokken om, onmiddellijk nadat de nieuwe verordening van kracht is geworden, een begin te maken met de tenuitvoerlegging ervan. Dit teneinde de speciale coördinator van het Stabiliteitspact tijdig de steun te kunnen geven die hij nodig heeft om in 2004 zijn mandaat te kunnen vervullen.
Namens de Commissie wil ik mijn speciale dank uitspreken aan de rapporteur, de heer Swoboda, voor de kwaliteit van zijn voorbereidende werkzaamheden en de uitstekende betrekkingen die hij met de Commissie heeft onderhouden. 
Swoboda (PSE ),
   . – Mevrouw de Voorzitter, ik wil de commissaris bedanken voor zijn reactie. Wij zijn vanzelfsprekend ervan overtuigd dat onze amendementen volkomen juist zijn. Wat de commissaris heeft gezegd, gaat echter in ieder geval qua inhoud en strekking in de door ons gewenste richting, namelijk dat het Parlement de – zij het informele – mogelijkheid heeft zijn mening te wijzigen ten aanzien van de benoeming van de speciale coördinator voor het Stabiliteitspact. Dit wordt gewaarborgd door de verklaring van de Commissie.
Ik wil u vragen, commissaris, om ook de diensten, met name de heer Priebe, te bedanken voor de uitstekende samenwerking op dit punt.
Tevens wil ik nog zeggen dat het er gezien al deze belangen niet om gaat of ging Dr. Busek als speciaal coördinator het vuur na aan de schenen te leggen. Naar mijn mening is Dr. Busek – in de breedste zin van het woord – één van onze beste medewerkers, die bekend is met deze regio en er zich voor inzet. Ik garandeer u dat hij ongetwijfeld alle steun van dit Parlement zou krijgen wanneer hij weer als kandidaat voorgedragen zou worden. Als iemand anders als kandidaat wordt voorgedragen, zullen wij de voordracht vanzelfsprekend zelf onderzoeken en onze mening geven. Ik accepteer het voorstel dat de Commissie heeft gedaan, en ik zal het Parlement morgen ook aanbevelen de stemming helemaal uit te voeren. Dan wordt mogelijk wat de Commissie en u, commissaris, willen, namelijk infunctietreding per 1 januari. 
Stenzel (PPE-DE ).
   – Mevrouw de Voorzitter, commissaris, het verslag betreffende het Stabiliteitspact voor Zuidoost-Europa van de heer Swoboda heeft in feite twee doelstellingen, namelijk het Stabiliteitspact stabieler maken en tevens rekening houden met het Europees Parlement bij de benoeming van de speciale coördinator en het hierbij betrekken. Ik zit wat dit betreft helemaal op dezelfde golflengte als de heer Swoboda. Tot nu toe werd de coördinator steeds slechts voor een half jaar benoemd, nu geldt de benoeming voor een heel jaar. Wij zien dit als een vooruitgang. Tevens staan wij positief tegenover het feit dat het Parlement als budgettaire en politieke autoriteit bij de benoeming wordt betrokken. De jaarlijkse benoeming van de coördinator voor het Stabiliteitspact zou een snel proces moeten zijn. De uitspraken van de commissaris hebben bij mij de indruk gewekt dat de wil hiertoe bestaat.
In ieder geval moeten we de parlementaire aspecten versterken, niet alleen met betrekking tot het Europees Parlement, maar vooral met betrekking tot de regionale parlementen in de verschillende landen van het Stabiliteitspact. We kunnen niet genoeg doen om de regionale volksvertegenwoordigers te betrekken bij dit belangrijke werk ter stabilisatie van de Westelijke Balkan. Er is al veel gebeurd dankzij het Stabiliteitspact en de huidige coördinator, Erhard Busek – dit is ook terecht goedkeurend opgemerkt –, zowel op het gebied van en investeringen als op het gebied van de misdaadbestrijding, door middel van verschillende infrastructurele maatregelen. Er moet echter nog veel worden gedaan. Naar mijn mening levert het verslag-Swoboda, dat wij morgen inhoudelijk volledig zullen ondersteunen, een belangrijke bijdrage hiertoe. 
De Voorzitter.
   – Dank u wel, mevrouw Stenzel.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats. 
De Voorzitter.
   – Aan de orde is het verslag (A5-0398/2003) van de heer Coelho, namens de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken, over de aanbeveling van het Europees Parlement aan de Raad betreffende de tweede generatie van het Schengen-informatiesysteem (SIS II) (2003/2180(INI)). 
Coelho (PPE-DE ),
   – Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, beste collega’s, het Akkoord van Schengen is in 1990 ondertekend, en destijds is erkend dat de controle op de buitengrenzen moest worden versterkt om de veiligheid van onze burgers te garanderen en de Gemeenschap te beschermen tegen bedreigingen als georganiseerde misdaad, terrorisme, mensen- en drugssmokkel, illegale immigratie, enzovoorts.
De toepassing van het beginsel van vrij verkeer en de afschaffing van de controle aan de binnengrenzen hebben het belang van het toezicht op de buitengrenzen doen toenemen. We zijn ons ervan bewust dat het vrije verkeer binnen het Schengen-gebied een vrijheid is waar iets tegenover moet staan. De versterking van de buitengrenzen alleen is niet voldoende. We moeten er ook voor zorgen dat informatie met betrekking tot het toezicht op die buitengrenzen snel kan worden uitgewisseld. Bovendien moet de politiële samenwerking beter georganiseerd worden.
Het SIS – Schengen Informatiesysteem – begint in die context een steeds belangrijker rol te spelen. Voldoende belangrijk in ieder geval om dit systeem meer gewicht te willen verlenen door het opzetten van een tweede generatie: SIS II. Het SIS is een informatiesysteem dat de bevoegde autoriteiten in de lidstaten in staat stelt informatie over personen en goederen te verkrijgen en indien nodig alarm te slaan. Aan het huidige systeem doen dertien lidstaten mee, plus twee andere landen – IJsland en Noorwegen. Het is de bedoeling dat het Verenigd Koninkrijk en Ierland binnenkort ook in het systeem zullen worden opgenomen, zij het met bepaalde beperkingen.
Het SIS is de grootste database in Europa en bestrijkt twee gebieden: openbare orde en veiligheid enerzijds en immigratie anderzijds. Het systeem geeft ondersteuning bij al die maatregelen die bedoeld zijn ter compensatie voor de uit het vrije verkeer van personen voortvloeiende problemen. Men heeft ons voorstellen gedaan voor SIS II die erop zijn gericht de capaciteit van het systeem uit te breiden en nieuwe mogelijkheden op het gebied van technologie en onderzoek te introduceren. We kunnen daarbij gebruik maken van de meest recente ontwikkelingen op het gebied van informatietechnologie.
De Raad gaat ervan uit dat het systeem in 2006 operationeel is. Met dit nieuwe systeem hopen we een antwoord te formuleren op drie belangrijke uitdagingen. Om te beginnen de uitbreiding. De nieuwe lidstaten moeten in het systeem opgenomen worden, en dat betekent dat dit systeem de capaciteit moet hebben voor meer lidstaten, meer gebruikers en nieuwe categorieën gebruikers. De Raad heeft reeds een akkoord bereikt om nieuwe autoriteiten toegang tot het SIS te verlenen, maar het is nog niet bekend welke autoriteiten dat precies zijn. Tweede ontwikkeling: het huidige systeem bevat functies die betrekking hebben op twee typen informatie – personen en goederen. Het is de bedoeling dat er nieuwe categorieën gegevens worden geschapen, met nieuwe objecten en nieuwe functies. Maar daar blijft het niet bij. Ook de capaciteit om die informatie te verwerken moet omhoog. De alarmfuncties moeten met elkaar verbonden worden en de duur van het alarm en de wijze van opslag moeten geregeld kunnen worden. Verder moet het mogelijk zijn biometrische gegevens – vooral foto’s en vingerafdrukken – te versturen. De Raad heeft evenwel nog niet besloten welke nieuwe categorieën personen en objecten in het systeem moeten worden geïntegreerd. Derde en laatste punt: kosten en performance. Het aantal functies en gebruikers zal sterk toenemen. Dat betekent dat het systeem homogener, flexibeler en veiliger moet zijn, met een betere performance. En het moet gemakkelijker te beheren zijn, zonder dat de kosten uit de hand lopen.
Het zal dus duidelijk zijn dat we het nu niet meer hebben over een compenserende maatregel met een beperkte reikwijdte, ingevoerd om het vrij verkeer van personen te vergemakkelijken, overeenkomstig de artikelen 92 en 102 van de Overeenkomst van Schengen. In een noot uit februari 2002 van het Voorzitterschap wordt zelfs gesteld dat “het SIS gebruikt kan worden voor politie-informatie in ruime zin”. Het SIS is dus van aard veranderd, ook al is dat aan de buitenkant niet merkbaar. Het is nog onduidelijk wat in de toekomst de doelstellingen van het SIS zullen zijn en hoe dit “in ruime zin” van het Voorzitterschap moet worden geïnterpreteerd. Volgens mij moeten we eerst een duidelijk en politiek aanvaardbaar antwoord krijgen op de vraag hoe de doelstellingen van het SIS moeten worden gedefinieerd. Pas dan kunnen we op een zinvolle wijze spreken over onderwerpen als nieuwe functies en gebruikers.
De discussie over de voorstellen voor het introduceren van nieuwe functies, nieuwe gebruikers, een nieuwe architectuur en nieuwe synergieën – inzonderheid het informatiesysteem ten behoeve van visa – is dus nog in volle gang. Zo wordt er ook nog gepraat over het in de toekomst te voeren beheer en zelfs over de plaats waar het systeem moet worden ondergebracht. De wijzigingen die men van plan is door te voeren zullen natuurlijk ook gevolgen hebben op het vlak van gegevensbescherming en de bescherming van de grondrechten van de burgers. We wijzen er opnieuw op dat elk besluit met betrekking tot deze materie vergezeld zal moeten gaan van de strengst denkbare normen voor gegevensbescherming. Ik denk dan eerst en vooral aan de voorschriften van artikel 118 van de Overeenkomst van Schengen. We moeten immers steeds proberen het juiste evenwicht te vinden tussen vrijheid en veiligheid. Ik hoop dat dit verslag een bijdrage levert tot meer transparantie bij het debat over het SIS II en dat bovendien duidelijk wordt dat het Parlement het hele proces van nabij moet volgen. Ik hoop verder dat dit verslag u ervan overtuigt dat het beheer van dit systeem moet worden toevertrouwd aan communautaire organismen, en dat meer efficiëntie altijd gepaard moet gaan met regels voor striktere gegevensbescherming en een betere bescherming van de rechten van de burgers. 
Vitorino,
   – Mevrouw de Voorzitter, dames en heren afgevaardigden, ik wil om te beginnen de heer Coelho bedanken voor zijn verslag. Daarin wordt heel duidelijk aangegeven wat de belangrijkste uitdagingen zijn bij deze tweede generatie van het Schengen-systeem, ofwel SIS II. Ik wil van deze gelegenheid gebruik maken om hem persoonlijk te feliciteren met zijn initiatief om op 6 oktober voor de Commissie openbare vrijheden een hoorzitting over dit onderwerp te organiseren. Hij heeft dat gedaan omdat hij het heel belangrijk vindt dat de burgers uitgebreid geïnformeerd worden over het nut van het werk dat er met het Schengen Informatiesysteem verricht wordt. De Commissie is het met die aanpak helemaal eens. Ik wil er graag op wijzen dat het Schengen Informatiesysteem één van de sleutelvoorwaarden is geweest voor het afschaffen van de controle aan de binnengrenzen. Het spreekt voor zich dat bij de ontwikkeling en de toepassing van dit systeem de grondrechten en fundamentele vrijheden van de burgers zorgvuldig moeten worden gerespecteerd.
U heeft zich afgevraagd, mijnheer de rapporteur, wat nu precies de aard van het Schengen Informatiesysteem is. Ik wil u er graag aan herinneren dat de politie-autoriteiten van meet af aan gebruikers zijn geweest van het systeem, met name binnen het kader van hun controleactiviteiten binnen het Schengen-gebied. Voor het Schengen Informatiesysteem geldt nu een andere context dan bij aanvang the geval was. Het systeem is opgezet als maatregel om te compenseren voor het afschaffen van de binnengrenzen, en die maatregel is binnen een strikt intergouvernementeel kader tot stand gekomen. Nu de verworvenheden van Schengen in de Europese Unie zijn geïntegreerd bevindt het Schengen Informatiesysteem zich echter in het centrum van de ruimte voor vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid. Het feit dat het Verenigd Koninkrijk en Ierland het systeem voor een deel overnemen – evenwel zonder de controle aan de eigen grenzen af te schaffen – moet als een bevestiging van deze ontwikkeling worden gezien. En dat geldt ook voor de Spaanse initiatieven om de functies van het bestaande systeem uit te breiden en Europol en Eurojust toegang te geven tot bepaalde – ik herhaal: bepaalde – gegevens uit dit systeem.
Met betrekking tot SIS II heeft de Raad zich tot nu toe beperkt tot het voortzetten van de bestaande functies en het geven van algemene richtsnoeren voor nieuwe functies. Er moet nog een debat plaatsvinden over wat die nieuwe functies voor het efficiënter organiseren van het systeem nu precies moeten inhouden. Bij die gelegenheid zal ook moeten worden gesproken over de vraag of de aard van het systeem door het integreren van die nieuwe functies nog verder zal veranderen. Ik ben daarom blij dat het Parlement van plan is actief deel te nemen aan dit heel belangrijke debat, dat zo breed en transparant mogelijk moet zijn.
Zoals u weet heeft de Commissie de opdracht ontvangen SIS II te ontwikkelen. Het huidige Schengen- informatiesysteem – bekend als SIS I+ – wordt overeenkomstig artikel 92 van de Overeenkomst van Schengen door Frankrijk beheerd, en valt dus niet onder de verantwoordelijkheid van de Commissie. Het verslag van de heer Coelho over SIS II is gebaseerd op het werk dat de Commissie heeft uitgevoerd voor de ontwikkeling van de nieuwe generatie. De Commissie zal het Parlement en de Raad binnenkort een nieuwe mededeling doen toekomen met een beschrijving van de het werk dat ze gedurende het eerste semester van 2003 met het oog op de ontwikkeling van SIS II heeft verricht. Daarin zal ook aandacht worden besteed aan een belangrijke vraag die u aan de orde heeft gesteld, mijnheer de afgevaardigde. Ik heb het dan over de wijze waarop er een technische link kan worden gelegd tussen het SIS II en het nog op te zetten systeem voor de toekenning van visa, het zogenaamde VIS-systeem. Om u alvast een idee te geven van hetgeen tot nu gedaan is wil ik u er graag op wijzen dat de resultaten van een haalbaarheidsonderzoek dat de Commissie in het voorjaar van 2003 heeft uitgevoerd direct aan het Parlement zijn doorgegeven.
We zijn met het SIS II-project intussen zo ver dat er een openbare aanbesteding kan worden uitgeschreven. De diensten van de Commissie zijn de afgelopen maanden bezig geweest met het opstellen van de specificaties voor deze aanbesteding. Ze hebben daarbij nauw samengewerkt met de lidstaten, terwijl de Commissie openbare vrijheden voortdurend op de hoogte is gehouden. De heer Coelho maakt in zijn verslag gewag van een aantal belangrijke uitdagingen. Die hebben betrekking op gegevensbescherming en de het feit dat de autoriteiten op dit gebied bij de ontwikkeling van SIS II betrokken moeten worden. De Commissie is zich van al deze zaken ten volste bewust, zowel wat betreft de ontwikkeling van het systeem als het werk aan de juridische basis. Er zullen in deze juridische basis ook regels worden opgenomen voor de toegang voor particulieren. De Commissie onderhoudt regelmatig intensieve contacten met de gemeenschappelijke autoriteit voor het toezicht. Bovendien zijn in de openbare aanbesteding speciaal op gegevensbescherming gerichte specificaties opgenomen.
Ter afsluiting wijs ik erop dat in het verslag van de heer Coelho uitdrukkelijk gesteld wordt dat de beginselen voor gegevensbescherming geharmoniseerd dienen te worden. Dit verzoek tot harmonisering valt buiten het kader van SIS II, maar de Commissie is wel van plan om het volgend jaar – 2004 – een juridisch instrument voor te stellen met regels voor de bescherming van persoonlijke gegevens binnen de sfeer van de derde pijler. Ik herhaal daarom dat de Commissie het heel belangrijk vindt dat het Parlement op een volwaardige wijze aan deze debatten deelneemt, en dat die debatten zo transparant mogelijk moeten zijn. Dit verslag – waarvan ik hoop dat het goedgekeurd wordt – draagt daar beslist toe bij. 
Santini (PPE-DE ).
   – We hebben zowel van de rapporteur als van de commissaris vernomen dat we worden geconfronteerd met een Schengen-informatiesysteem van een geheel nieuwe en ook geheel andere generatie dan het voorgaande. Daarmee krijgt dit systeem dan ook een nieuwe en andere betekenis en brengt het ook nieuwe en andere verantwoordelijkheden met zich mee jegens de Europese burgers.
Het eerste Schengen-informatiesysteem was destijds ingevoerd als compenserende maatregel ter bevordering van het vrije verkeer van personen. De laatste jaren echter wordt het ook steeds meer gezien als een instrument dat dienstig kan zijn in het kader van de politiële samenwerking. De gegevens van SIS I en SIS II kunnen nu dus ook worden aangewend voor andere dan de oorspronkelijke doeleinden. Bovendien maakt de uitbreiding van de Europese Unie het noodzakelijk om voor 2006 een tweede-generatie informatiesysteem te ontwikkelen. Volgens het kaderbesluit van de Raad over het Europees arrestatiebevel en de uitleveringsprocedures kan het SIS daarom gebruikt worden, en dient het dan ook zo spoedig mogelijk te worden geactualiseerd.
Gezien dit alles dient de Raad een discussie op gang te brengen over de aard van het SIS en over de politieke doelstellingen die voor SIS II zouden moeten gelden. Zo’n discussie is nodig om te verzekeren dat dit nieuwe systeem op transparante en democratische wijze tot stand komt. Een evaluatie van de eerbiediging van de grondrechten is beslist noodzakelijk, en daarom zal het strategisch beheer van dit en van andere informatiesystemen aan een volstrekt betrouwbaar Europees agentschap moeten worden toevertrouwd. Dat agentschap zou geleid moeten worden door een raad van bestuur met vertegenwoordigers van de Europese instellingen en de lidstaten, en gefinancierd moeten worden uit de begroting van de Europese Unie, waarmee het onderworpen zou zijn aan de controle door het Parlement. Daarom moet er snel een besluit worden genomen over de locatie, mogelijk de definitieve locatie, van het hoofdbureau van het SIS. Verder is het zaak te bestuderen of het mogelijk is de verschillende databanken op een enkel technisch platform samen te voegen, zowel de bestaande databanken als de nieuwe die de komende maanden en jaren opgezet zullen worden. Ik doel onder meer op de bestanden van het SIS, Europol, het VIS, EUROJUST enzovoort. Zo zouden we een breed en geïntegreerd informatiesysteem kunnen opzetten voor de gehele Europese Unie.
In dit verband is het belangrijk heel nauwkeurig te bekijken welke gevolgen een dergelijk systeem zou kunnen hebben voor de privacy van de burgers, voor de mensenrechten en voor de risico’s die gepaard gaan met het opnemen van biometrische gegevens. De burgers zullen in ieder geval goed geïnformeerd moeten worden om onaangename verrassingen te voorkomen.
Ten slotte een onderwerp dat wellicht niet geheel terzake lijkt, namelijk de noodsituatie van de immigratie. Het lijkt duidelijk dat het SIS II, juist door de intrede van illegale immigranten in het vrije verkeer van personen binnen de Unie, een taak krijgt toebedeeld die aanvankelijk niet was voorzien, met betrekking tot gegevenscontrole en veiligheidsbeheer. Toen de eerste generatie van het Schengen-informatiesysteem van start ging was een dergelijke taak nog ondenkbaar. 
Sousa Pinto (PSE ).
   – Mevrouw de Voorzitter, dit voorstel voor een aanbeveling aan de Raad met betrekking tot de tweede generatie SIS stelt ons in de gelegenheid enige belangrijke vragen te stellen met betrekking tot de wijze waarop het Schengen-informatiesysteem zich ontwikkelt. Dit systeem is aanvankelijk opgezet als een beperkte compenserende maatregel bij het vrije verkeer van personen. Het is intussen steeds meer een instrument voor politiële samenwerking geworden. De Raad wil immers steeds nieuwe functies in het systeem onderbrengen en nieuwe autoriteiten toegang geven tot de SIS-database.
Zoals de gemeenschappelijke controleautoriteit voor Schengen reeds heeft opgemerkt houden de voorstellen voor de ontwikkeling van het SIS en het opzetten van SIS II een fundamentele verandering in van de aard van het systeem. Het SIS verwittigt de in het systeem aangegeven autoriteiten indien een individu dat in de bestanden is opgenomen een Schengen-grens overschrijdt. SIS II zal vermoedelijk echter een multifunctioneel opsporingsinstrument worden. We gaan daarmee van een reactieve naar een proactieve benadering van veiligheid.
We hebben het dan over een nieuw systeem waarmee autoriteiten informatie over miljoenen mensen kunnen uitwisselen voor een hele reeks verschillende doeleinden. Dat systeem zal waarschijnlijk gebruik maken van de meest geavanceerde technologie, waaronder ook de analyse van biometrische gegevens. Dat vooruitzicht verplicht ons na te denken over de gevolgen die zulk een systeem kan hebben voor de rechten en vrijheden van de burger. Ik denk dan in de eerste plaats aan het recht op de bescherming van persoonlijke gegevens, welk recht niet al te lang geleden is bekrachtigd in artikel 8 van het Handvest voor de grondrechten van de Europese Unie. Dit recht wordt ook gewaarborgd in de door de Conventie opgestelde ontwerp-Grondwet.
Het is inderdaad zo dat één van de doelstellingen van de Europese Unie bestaat in het verbeteren van de samenwerking op het gebied van justitie en binnenlandse zaken, en daarvoor zullen verschillende databases op elkaar moeten worden aangesloten. De lidstaten hebben het op zich genomen aan de verwezenlijking van deze doelstelling mee te werken. We weten allemaal dat het heel belangrijk is dat er met het oog op de bestrijding van het internationaal terrorisme en de grensoverschrijdende misdaad efficiënte informatiesystemen bestaan. Dat mag echter geen gevaar inhouden voor de fundamentele principes waarop de Gemeenschap als rechtsstaat is gebaseerd. Er bestaat een zeker evenwicht tussen veiligheid en vrijheid, en dat evenwicht mag niet worden aangetast door het gebruik van informatie- en communicatietechnologie die speciaal door de regeringen is ontwikkeld om een antwoord te formuleren op de met nieuwe vormen van criminaliteit samenhangende extra risico’s. Als de beschikbare technologie een bedreiging vormt van de integriteit van persoonsgegevens die beschermd behoren te zijn, dan zullen we wetgeving moeten ontwikkelen die rekening houdt met de mogelijkheid dat deze technologie misbruikt wordt.
Het verslag van de heer Coelho – die ik bij dezen graag wil gelukwensen – bevat een aantal voorstellen die over het algemeen in de goede richting gaan. Hij stelt dat er een werkelijk publiek debat moet worden gevoerd over de doelstellingen van het SIS II. Dat systeem moet op een democratische en transparante wijze worden ontwikkeld. Burgers moeten dus meer informatie krijgen over het SIS, terwijl personen wier gegevens in de database zijn opgenomen in de gelegenheid moeten worden gesteld zulke gegevens te corrigeren. Verder wordt gesteld dat het samenvoegen van verschillende databases ons een kans biedt een alomvattende en consistente regeling voor gegevensbescherming te ontwikkelen. We moeten daar heel goed over nadenken. Tot slot wordt er gesproken over de mogelijkheid om nieuwe categorieën autoriteiten toegang te verlenen tot het SIS en het idee om een Europees Agentschap voor het Strategisch Beheer van het SIS op te zetten. Het Europees Parlement zou verantwoordelijk zijn voor het toezicht op dit agentschap. 
Krarup (GUE/NGL ).
   - Mevrouw de Voorzitter, dit verslag en dit debat in het Parlement zijn politiek gezien volledig zinloos. Het betreft een niet-bindende aanbeveling op een terrein dat buiten de bevoegdheden van het Parlement valt. Dit ontbreken van feitelijke betekenis staat in schril contrast met het belang van het onderliggende thema. Dit thema is griezelig belangrijk. Het gaat om niets minder dan het ongecontroleerde gebruik, door nationale, supranationale en internationale politiediensten, van de gegevens en controlesystemen in de zogenaamde tweede generatie van het Schengen-informatiesysteem, SIS II geheten. Ik kan u zeggen dat de angstvisioenen van George Orwell over een bij deze werkelijkheid verbleken.
Deze systemen zijn in hoge mate geheim, met name voor de betrokkenen. Het gebruik van de verzamelde gegevens wordt voortdurend uitgebreid, officieel en niet-officieel. In de praktijk ontbreekt het aan democratische, parlementaire en gerechtelijke controle. Het van oorsprong rationele achter het Schengen-informatiesysteem, het zogenaamde SIS I, namelijk het garanderen van de grenscontroles, niets meer en niets minder, is al lang vervangen door het streven politiegegevens in brede zin te verzamelen. Meer en meer gegevens voor meer en meer doeleinden. Het Schengen-systeem, SIS, onttrekt zich, net als SIRENE trouwens, aan het gerechtelijke en het controlerende domein. Ik ken de achtergronden en beweegredenen van mijn collega Coelho niet. Ik heb geen reden aan zijn ongerustheid te twijfelen, maar ik heb wel mijn twijfels over het realisme en de productiviteit van de voorstellen. Ik kan mij beter vinden in de motivatie van het minderheidsstandpunt, waarin naar mijn mening nog sterker benadrukt had moeten worden dat er niet alleen sprake is van de risico’s van misbruik en een rechtsvacuüm. Misbruik van dergelijke rechteloosheid is een bijna onvermijdelijk gevolg van de elementen van de politiestaat die reeds voorliggen en reeds zijn aangenomen. 
Cappato (NI ).
   – Mijnheer de commissaris, ik zou, zoals gewoonlijk, het probleem aan de orde kunnen stellen dat deze ontwikkelingen rond het SIS plaatsvinden zonder gemeenschappelijke normen voor de gegevensbescherming. Het SIS verandert aldus geleidelijk van een compenserend instrument ten behoeve van het vrij verkeer van personen in een instrument voor politiële samenwerking. Ik zal mijn spreektijd echter anders gebruiken en u eenvoudigweg om een kerstcadeautje vragen. Ik verzoek u ons voor Kerstmis een mooie tabel te schenken met een uitputtend overzicht van de gegevens die verwerkt worden binnen al deze databanken, en van de manier waarop dat gebeurt. Verwijst u daarin ook naar de categorieën van gegevens, de rechtsgrondslag, de bewerkingsprocedures voor de verschillende soorten gegevens, het recht van individuen op toegang tot en correctie van de gegevens die hen betreffen, of ten aanzien van misbruik van hun gegevens, en de procedures, per type gegevens, voor het overbrengen van die gegevens naar gebieden buiten de Europese Unie.
Mijnheer de commissaris, ik weet niet of het aan mijn eigen onoplettendheid of onbekwaamheid ligt op dit terrein, maar ik ben er nog altijd niet in geslaagd enige bron, enig document te vinden dat aangeeft welke gegevens overgedragen worden, hoe dat gebeurt en volgens welke regels. Pas als we over een dergelijk document beschikken weten we eindelijk waar we het over hebben. 
Cauquil (GUE/NGL ).
   – Mevrouw de Voorzitter, wij moeten deze aanbeveling inzake de tweede generatie van het Schengen-informatiesysteem om twee redenen afwijzen. Wij kunnen het elektronisch informatiesysteem voor persoonsgegevens, dat de rapporteur wil laten verbeteren, alleen maar verwerpen. Het is immers een repressiemiddel voor de politie. Wij zijn zelfs nog sterker gekant tegen het beleid dat dit middel moet dienen.
Landen die de strijd tegen het terrorisme aangrijpen om alles te rechtvaardigen, willen dat er meer gegevens in de databanken worden opgenomen en dat deze worden gekoppeld aan het systeem voor beheer van visa. Het geheel zou voortaan ook mogen worden geraadpleegd door gerechtelijke instanties die nu nog geen toegang hebben. Dit repressiemiddel werd in eerste instantie ingesteld tegen migrerende werknemers, om te voorkomen dat zij de Europese Unie binnenkwamen en dat ging ten koste van de vrijheid van allen. Het is schandalig om miljoenen euro uit te geven aan geavanceerd controlematerieel en aan een systeem voor het kunnen delen van gegevens van mensen die grenzen oversteken die voorheen gewoon open waren, maar die wij nu voor hun neus dichtgooien. Op die manier creëer je dramatische toestanden waarin de gewetenloze mensensmokkelaars goed gedijen en houd je die in stand.
Wij zijn tegen het beleid van een fort-Europa, omgeven door prikkeldraad, of dat nu elektronisch is of gewoon juridisch. Dat beleid is achterlijk, reactionair en onmenselijk. Het lot van de volken uit het zuiden van de Europese Unie is sinds jaar en dag verbonden met dat van de volken aan de andere kant van de Middellandse Zee, van Marokko tot Egypte. De bevolkingsgroepen uit de nieuwe lidstaten in Oost-Europa hebben duizenden banden met bevolkingsgroepen uit de landen van de voormalige Sovjet-Unie. Beperking van het vrije verkeer tussen de Europese Unie en de omliggende landen, is zoiets als in eigen vlees snijden. Wij wijzen dat af en zullen tegen stemmen. 
Schröder, Ilka (GUE/NGL ).
   – Mevrouw de Voorzitter, historisch gezien borduurt Europa met het SIS voort op het racistische Duitse centrale register voor buitenlanders, waarin reeds sinds jaren alle in Duitsland wonende buitenlanders worden geregistreerd. En als we hier en nu spreken over vrijheid, dan heeft de overheid toch wel de vrijheid en tegelijkertijd de taak haar menselijke hulpbronnen te keuren en te selecteren.
De in het bestaande SIS opgeslagen persoonsgegevens hebben voor het overgrote deel betrekking op mensen die niet zijn toegelaten tot de EU. De ontwikkeling van een tweede generatie van het SIS heeft echter niet alleen betrekking op de uitbreiding van de geheugencapaciteiten en versterking van de nieuwe grenzen in het Oosten. Verontrustender is de operationele uitbreiding, waarmee door de invoering van nieuwe gegevenscategorieën en zoekfuncties beoogd wordt het SIS II geschikt te maken voor opsporingsactiviteiten. Zodoende wordt het karakter van de gegevensbank fundamenteel veranderd.
Wat al een racistische lijst was van personen die niet worden toegelaten tot de EU, verwordt nu tot een slagvaardig opsporingsinstrument voor het repressieve apparaat van de overheid. Dit SIS is de eerste satelliet in een Europees -programma voor de elektronische migratiecontrole. Daarom kan en moet het worden afgewezen. 
Vitorino,
   – Mevrouw de Voorzitter, ik heb alle respect voor de critici van het Schengen-informatiesysteem. Om eerlijk te zijn moet ik wel zeggen dat het demoniseren van dit systeem mij niet de beste strategie lijkt. Maar goed: iedereen is verantwoordelijk voor zijn eigen politieke standpunt. Ik kan u verzekeren dat het Schengen-informatiesysteem in wezen een systeem voor het beheer van de buitengrenzen is, en de bescherming van die grenzen is een fundamentele voorwaarde voor het garanderen van het vrije verkeer binnen de Europese ruimte. Als we het systeem van een ruimte zonder binnengrenzen willen aanhouden zullen we dus onze verantwoordelijkheden bij het bewaken van de buitengrenzen moeten aanvaarden. Het is namelijk niet alleen een kwestie van wie er het grondgebied van de Unie binnenkomt of verlaat – het gaat ook om het garanderen van de veiligheid binnen datzelfde grondgebied. Dat is een politieke optie van een geheel andere orde. Ik wilde daar graag even op wijzen.
De belangrijkste vraag die we ons hier kunnen stellen is wat de verdiensten van het Schengen-informatiesysteem zijn. Ik heb een kerstcadeautje voor de heer Cappato. Niet het antwoord op zijn vraag, overigens, aangezien dat wel een erg klein cadeautje zou zijn. Ik heb dus iets voor hem – maar daarvoor zullen we tot de Kerst moeten wachten. Wat zijn vraag betreft: daar wil ik graag twee dingen over zeggen. Om te beginnen dat er geen plannen bestaan om gegevens uit het Schengen-informatiesysteem aan derde landen over te dragen. Toegang tot Schengen-gegevens blijft uitsluitend aan de lidstaten van de Unie voorbehouden. De vraag met betrekking tot het soort gegevens dat in het systeem zal worden opgenomen heb ik in mijn interventie meen ik al beantwoord, toen ik zei dat het debat daarover nog niet gevoerd was. We hebben een haalbaarheidsonderzoek uitgevoerd en de resultaten daarvan naar het Parlement gestuurd. In dat verslag hebben we ook de verzoeken van de zijde van de lidstaten opgenomen. Welke gegevens opgenomen zouden moeten worden is nog niet bekend. De Commissie werkt nu aan een mededeling die voor het einde van het jaar zal worden uitgebracht, en daarin zullen we een beoordeling geven van de huidige stand van zaken in deze discussie.
Ik begrijp goed dat u twijfels heeft en zich zorgen maakt. Ik wil intussen wel één ding duidelijk maken: ik spreek hier nu met u als commissaris over het Schengen-informatiesysteem II. Toen men werkte aan de ontwikkeling van het oorspronkelijke systeem heeft geen enkele commissaris met u overleg gevoerd. Er is dus het één en ander veranderd. Ik vertel u nu dat de Commissie een voorstel zal indienen over de harmonisering van de bescherming van en het toezicht op persoonlijke gegevens in het kader van de derde pijler. Ik vertel u verder dat er een democratische en rechterlijke controle moet komen op de wijze waarop dit systeem functioneert. Deze gang van zaken contrasteert wel heel sterk met wijze waarop het Schengen-informatiesysteem I tot stand is gekomen. En juist dat is het gevolg van het feit dat dit systeem – mede op aandringen van dit Parlement – opgenomen is in de communautaire verworvenheden. Ik hoop dat ik op de steun van het Parlement kan blijven rekenen en dat u het verslag van de heer Coelho zult goedkeuren. 
De Voorzitter.
   – Dank u wel, mijnheer de Commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats. 
De Voorzitter.
   – Aan de orde is de verklaring van de Commissie over de Top EU/Canada in Ottawa op 17 december 2003. 
Vitorino,
   . Mevrouw de Voorzitter, de volgende topbijeenkomst tussen de Europese Unie en Canada stond voor 17 december 2003 in Ottawa op het programma. Er is nu enige twijfel gerezen over de timing van deze top. De Commissie begrijpt dat het voorzitterschap problemen heeft met de voorgestelde datum. De Commissie hecht zeer veel waarde aan deze top met Canada en is bereid alles te doen wat in haar vermogen ligt om ervoor te zorgen dat deze doorgang kan vinden. Sinds dit probleem aan het licht is gekomen heeft premier Jean Chrétien aangekondigd dat hij voornemens is op 12 december zijn functie neer te leggen. Het lijkt daarom onwaarschijnlijk dat de datum van 17 december kan worden gehandhaafd. Toch blijft de Commissie goede hoop houden dat er een oplossing wordt gevonden, zodat onze laatste topbijeenkomst met premier Chrétien toch nog plaats kan vinden voor zijn pensionering.
We hebben veel werk besteed aan het voorbereiden van deze top, die de laatste zal zijn die wordt voorgezeten door premier Chrétien, een oude en ware vriend van Europa. Wij zijn van plan deze gelegenheid aan te grijpen om de sterke banden te onderstrepen die bestaan tussen de Europese Unie en Canada en om de aandacht te vestigen op onze gemeenschappelijke intentie deze banden in de komende maanden en jaren nog verder aan te halen.
In deze context juicht de Commissie de verklaring toe die is afgelegd door de voorzitter van de , ter gelegenheid van de recente interparlementaire conferentie tussen de EU en Canada te Ottawa. De Commissie nam met genoegen kennis van de grote mate van overeenstemming tussen de verklaring van de voorzitter, de recente conclusies van de Raad van ministers en de eigen mededeling van de Commissie van mei 2003 over de betrekkingen EU-Canada.
Zoals in de verklaring van de voorzitter werd opgemerkt, zijn de EU en Canada op de Top van Ottawa vorig jaar overeengekomen dat zij in 2003 de bilaterale betrekkingen uitgebreid zouden evalueren en daarover tijdens de top van december dit jaar verslag zouden uitbrengen. De Commissie is, samen met het voorzitterschap en onze Canadese tegenhangers, hard aan het werk om een gezamenlijk verslag af te ronden dat bestemd is voor de top. In dit verslag zullen veel van de thema’s worden opgenomen die door de Commissie, de Raad en het Parlement aan de orde zijn gesteld in het kader van deze evaluatie.
Een drijvende kracht achter de evaluatie is de veranderende aard van de betrekkingen tussen de EU en Canada. Met het oog op de veranderende aard van de Europese Unie zelf, was Canada het eerste geïndustrialiseerde derde land dat in 1976 formele betrekkingen aanging met de Europese Economische Gemeenschap. Dat heeft ertoe geleid dat in de betrekkingen tussen de EU en Canada altijd de nadruk heeft gelegen op handel en economische vraagstukken. De gemeenschappelijke belangen van Canada en de EU strekken zich echter uit tot ver buiten de commerciële arena. Wij delen vergelijkbare sociale modellen en mondiale belangen. Canada is, net als de Europese Unie, een onwrikbaar pleitbezorger van de Verenigde Naties, het multilaterale systeem en de internationale rechtsorde. Canada heeft bijvoorbeeld in 96 procent van de stemmingen het standpunt van de Europese Unie gesteund in de huidige Algemene Vergadering van de VN, voor zover de Europese Unie een gemeenschappelijk standpunt overeen was gekomen.
Wij zijn op zoek naar meer systematische vormen van samenwerking op het terrein van het buitenlands en veiligheidsbeleid, zodat we voortvarender kunnen optreden ten aanzien van die beleidsterreinen waarop onze doelstellingen samenvallen. We willen verder onze dialoog verbeteren met betrekking tot andere beleidsterreinen waarop we vaak gemeenschappelijke waarden delen en geconfronteerd worden met vergelijkbare uitdagingen. Deze terreinen omvatten onder meer onderwijs en cultuur, milieu en justitie en binnenlandse zaken. Ook onze aandacht voor de zeer belangrijke economische relatie tussen Canada en de Europese Unie blijft uiteraard gehandhaafd.
De EU is op de Verenigde Staten na Canada’s belangrijkste handelspartner. Wij zijn de tweede bron van buitenlandse investeringen in Canada. Parallel aan onze allesomvattende evaluatie van de betrekkingen tussen de EU en Canada hebben we ook een kader ontwikkeld voor een nieuw type bilaterale handels- en investeringsovereenkomst, met het oogmerk de handels- en investeringsstromen tussen de EU en Canada te bevorderen. Commissaris Lamy en de Canadese minister van Handel, de heer Pettigrew, zullen tijdens de top in december verslag uitbrengen over de uitkomsten van hun analyse van de mogelijke reikwijdte van een dergelijke overeenkomst. Wij verwachten dat besprekingen hierover direct in 2004 van start zullen gaan.
De Europese Commissie is van mening dat een geïntensiveerde dialoog tussen Europese en Canadese afgevaardigden essentieel is om onze betrekkingen zo gezond te houden als ze zijn. De Commissie is dankbaar voor het werk dat de interparlementaire delegatie EU-Canada heeft verricht en hoopt dat ook andere afgevaardigden en commissies, die op specifieke beleidsterreinen actief zijn, zullen overwegen het contact met hun Canadese tegenhangers uit te breiden.
De betrekkingen tussen de EU en Canada zijn buitengewoon gezond. De Europese Commissie is dan ook vastbesloten er alles aan te doen om dat ook zo te houden. Wij willen dat onze betrekkingen door deze top naar een hoger plan worden getild, juist in een tijd die zeer veel uitdagingen kent voor de internationale gemeenschap en in voorbereiding op de belangrijke veranderingen die zich in Canada en binnen de Europese Unie de komende maand zullen voltrekken. 
Schröder, Jürgen (PPE-DE ).
   – Mevrouw de Voorzitter, commissaris Vitorino heeft er terecht op gewezen dat wij zeer speciale betrekkingen hebben met Canada, die op een hoger niveau gebracht zullen worden. U heeft gezegd dat we hetzelfde of een soortgelijk maatschappelijk bestel hebben. Het is inderdaad waar dat Canada ernaar streeft niet alleen een diversiteit aan culturen in dit grote land toe te staan maar ook te bevorderen. Er zijn dus bepaalde overeenkomsten met de situatie in de Europese Unie omdat wij een andere structuur hebben dan bijvoorbeeld de Verenigde Staten van Amerika. Ook wij in de Europese Unie kennen een diversiteit aan culturen, en die diversiteit wordt na de toetreding van nieuwe landen volgend jaar zelfs nog groter.
Commissaris, u heeft ook gezegd dat wij dezelfde mondiale belangen hebben. Die kunnen we in verband brengen met het aspect dat u heeft genoemd, namelijk hetzelfde maatschappelijke bestel. Onze mondiale belangen liggen op het gebied van het buitenlands en het veiligheidsbeleid. Juist na 11 september moeten wij een dialoog voeren tussen de culturen in de wereld, want met een een zijn we absoluut niet gebaat. Per slot van rekening kunnen we het internationale terrorisme niet bestrijden met militaire middelen.
Op één aspect wil ik in dit verband nog wijzen, namelijk dat dat grote land Canada weliswaar in Noord-Amerika ligt, maar dat er ook Frans wordt gesproken. De dialoog tussen de culturen, met name tussen de Verenigde Staten van Amerika en de islamitische wereld, loopt vast wanneer hij alleen maar in het Engels wordt gevoerd. Naar mijn mening hebben we veel mogelijkheden wanneer juist Frankrijk samen met Canada deze dialoog bevordert. Canada kan een bemiddelende rol vervullen tussen de VS en de islamitische wereld. Dit is niet in de laatste plaats in het belang van onze belangrijkste partner, de Verenigde Staten van Amerika.
Tot slot wil ik nog zeggen dat onze relatie met Canada naar mijn mening een voorbeeldfunctie heeft. Sinds de val van het IJzeren Gordijn streven wij terecht naar een evenwichtige relatie met Centraal- en Oost-Europa en tevens met de landen in Oost-Europa die zeer waarschijnlijk nooit lid zullen worden van de Europese Unie, met name Rusland. Wij mogen echter niet vergeten dat wij ook naar het Westen moeten blijven kijken, en niet alleen naar de VS maar juist naar Canada, onze grootste bondgenoot. Samen met Canada moeten wij streven naar evenwicht in deze multipolaire wereld. Ik ben van mening dat een productieve relatie met Canada in dit proces van een belang is dat niet hoog genoeg kan worden aangeslagen. 
Martin, David (PSE ).
   – Mevrouw de Voorzitter, het is interessant dat we de betrekkingen tussen de EU en Canada bespreken op de dag dat George Bush een bezoek brengt aan het Verenigd Koninkrijk en daar de loftrompet steekt over de zogenaamd speciale band tussen het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten van Amerika. In die hoek van het Verenigd Koninkrijk waar ik vandaan kom hebben we niet zozeer een speciale band met de Verenigde Staten als wel met Canada. Er is haast geen Schotse familie te vinden zonder een familielid, hoe ver verwijderd ook, dat in Canada woont. Ik zou dus willen beweren dat de banden tussen Schotland en Canada veel sterker zijn dan die tussen het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten van Amerika.
Dat geldt eveneens voor andere delen van de Europese Unie. Zoals de heer Schröder terecht opmerkt, hebben de Fransen een natuurlijke affiniteit met Canada, de Ieren eveneens, en – nu de uitbreiding aan de horizon gloort – ook de Polen en de inwoners van de Baltische staten hebben veel familie in en vele banden met Canada. De relatie tussen de EU en Canada is dan ook bijzonder belangrijk en we zouden al het mogelijke moeten doen om deze banden in stand te houden.
Ik was dan ook enigszins teleurgesteld toen ik de commissaris ons vanavond hoorde vertellen dat de kans bestaat dat de top wordt afgelast. Ik weet via mijn contacten met Canadezen dat premier Chrétien, een zeer goede vriend van Europa, het houden van deze top EU-Canada beschouwde als een van de hoogtepunten in de laatste weken van zijn ambtstermijn. Het zou een slag in het gezicht zijn van een goede vriend van Europa als deze top niet op een of andere manier door zou gaan. Het maakt hem, of mij, of de Commissie niet uit of die top in Europa of in Canada wordt gehouden. Het belangrijkste is dat deze plaatsvindt voor 12 december.
Canada is belangrijk om diverse redenen. Ik zal deze in telegramstijl doorlopen, omdat de heer Vitorino en de heer Schröder er al een paar hebben behandeld. De bestaande banden zijn belangrijk om culturele en historische redenen. Ik hoopte dat de top een verdere bijdrage zou leveren aan uitwisselingsprogramma’s tussen jongeren, zodat we bestaande banden in stand kunnen houden en daar in de toekomst op voort kunnen bouwen.
De EU en Canada zijn natuurlijke partners op het wereldtoneel. Wij hechten allebei, in tegenstelling tot bepaalde andere landen, veel waarde aan de multilaterale instellingen van de wereld en hebben respect voor de internationale rechtsorde. Er valt veel te winnen door samen te werken met onze Canadese partners met betrekking tot kwesties die uiteenlopen van de tenuitvoerlegging van het Protocol van Kyoto en de rechtsbevoegdheid van het Internationaal Strafhof tot de handelsonderhandelingen van Doha.
Nogmaals, zoals de commissaris terecht heeft aangegeven, onze economische en handelsbetrekkingen zijn uitstekend. En, wat nog belangrijker is, ze zijn voor beide partijen uitstekend: er is namelijk geen sprake van eenrichtingsverkeer in onze handelsbetrekkingen. Uit de bereidheid van Canada om een overeenkomst te sluiten inzake de handel in wijnen en gedistilleerde dranken blijkt ook weer de goede wil die onze betrekkingen met de Canadezen kenmerkt.
Tot slot beschikken we, op het terrein van justitie en binnenlandse zaken, over een gemeenschappelijke benadering van kwesties die uiteenlopen van terrorisme, migratie, asielzoekers en grenscontroles tot de integratie van migranten. Ik hoop – en ik richt mij nu tot commissaris Vitorino – dat we een oplossing kunnen vinden voor Canada’s wens voor een langere visumperiode voor Canadese burgers die een bezoek brengen aan de EU.
Ik deel kortom de mening van de Commissie over de betrekkingen tussen de EU en Canada. Ik hoop dat dit Parlement samen met de Europese Commissie tegenover de Raad zal benadrukken hoe belangrijk het is dat de top in wat voor vorm dan ook doorgang vindt. 
Watson (ELDR ).
   – Mijnheer de Voorzitter, ik deel de opvattingen die zojuist verwoord zijn door mijn collega, de heer Martin.
Het leek de afgelopen maanden alsof we in de veronderstelling verkeerden dat Europa slechts één transatlantische relatie had, zo vaak werd die term gebruikt om de band aan te geven tussen onze Unie en de Verenigde Staten van Amerika.
De Canadese premier, Pierre Trudeau, heeft ooit gezegd dat het delen van een grens met Amerika veel lijkt op het delen van je bed met een olifant. Zelfs diens kleinste bewegingen zijn immers genoeg om je ’s nachts uit je slaap te houden. Door Europa’s eigen gevoeligheid voor de bewegingen van de huidige Amerikaanse olifant kunnen onze betrekkingen met Amerika’s noorderbuur maar al te snel overschaduwd worden.
De Top EU-Canada is een kans om deze betrekkingen nieuw leven in te blazen. De Europese Unie en Canada kunnen voortbouwen op een lange geschiedenis van productieve samenwerking. We hebben dezelfde opvattingen over wat de beste strategie is om het internationale terrorisme en de internationale georganiseerde misdaad te verslaan. We zijn allebei pleitbezorgers van de NAVO, de VN en het Internationaal Strafhof. We maken ons allebei hard voor ontwikkelingshulp aan de derde wereld en milieubescherming. De EU en Canada hebben beiden het Protocol van Kyoto geratificeerd en hebben samen het voortouw genomen bij de oproep aan andere landen hetzelfde te doen. Uit het Verdrag van Ottawa inzake landmijnen blijkt onze gezamenlijke afschuw van deze wapens, evenals onze vastberadenheid ze te bestrijden.
Er is een tijd geweest dat Canada actief probeerde bilaterale handelsbetrekkingen met Europa aan te knopen om op die manier minder afhankelijk te worden van de handel met de Verenigde Staten. Het zou te gemakkelijk zijn om de NAFTA te zien als het teken dat Canada zich bij zijn economische lotsbestemming heeft neergelegd. De Canadezen blijven bijvoorbeeld flink investeren in Europa: vorig jaar voor bijna 65 miljard euro. Daartegenover staat dat wij ruim een kwart van de buitenlandse investeringen in Canada voor onze rekening nemen en bijna 20 procent van Canada’s dienstengerelateerde export afnemen.
In het strategiedocument van de Commissie wordt terecht stilgestaan bij de goede wil die er tussen ons bestaat, maar zij constateert eveneens terecht dat hier maar zeer weinig positieve actie uit voortvloeit. Wij moeten voor dit soort actie gaan zorgen. Het heeft bij vergaderingen op hoog niveau tussen Canada en de EU te vaak ontbroken aan duidelijke doelstellingen. Deze top zou een aanzet moeten zijn om onze betrekkingen op een veel meer proactieve voet voort te zetten.
Het voorzitterschap heeft dit onderkend door van de onderhandelingen over een ambitieus nieuw akkoord een van de prioriteiten van zijn termijn te maken. Om die reden is het opzienbarend dat de fungerend voorzitter van de Raad er nu voor heeft gekozen zijn delegatie niet te vergezellen naar de top. Ik heb vanavond van Canadese diplomaten vernomen dat het tactloze besluit van de heer Berlusconi ertoe heeft geleid dat Canada overweegt de top helemaal af te blazen of deze te verplaatsen naar een Europese locatie vroeger in december.
Gezien het belang van deze top en zijn vaste plaats op de Europese diplomatieke kalender heeft de heer Berlusconi een onacceptabele bereidheid aan den dag gelegd om onze vrienden in Ottawa te schofferen. Voor de tweede keer in evenzoveel weken heeft hij de Unie in verlegenheid gebracht, in dit geval door een waardevolle bondgenoot voor het hoofd te stoten.
De Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij dringt er met klem op aan dat de top zoals gepland doorgaat in december, bij voorkeur in Canada en alleen als het echt niet anders kan in Europa. Ook bij afwezigheid van de heer Berlusconi moet deze top een overeenkomst opleveren die een einde maakt aan de hindernissen in de regelgeving die nauwere handelsbetrekkingen en investeringen in de weg staan.
Gezien het belang van de talloze Noord-Atlantische waarden die wij delen, moet deze top ervoor zorgen dat Canada en de EU vanaf nu proactief samenwerken ten aanzien van hun buitenlands en veiligheidsbeleid en met betrekking tot milieuvraagstukken. Dit betekent dat wij onze standpunten op belangrijke internationale bijeenkomsten van tevoren op elkaar moeten afstemmen.
De top moet ook een concreet voorstel opleveren voor een stuurgroep die een oordeel velt over het onderhouden van onze betrekkingen in de toekomst. Er moeten meer formele vergaderingen worden belegd op het niveau van ambtenaren en deskundigen en de betrekkingen moeten veel gerichter worden. Zodra er een constitutionele regeling is getroffen zou de kaderovereenkomst met Canada uit 1976 gemoderniseerd moeten worden.
De conclusie moet zijn dat het tijd is onze andere transatlantische relatie aan te passen met het oog op de nieuwe eeuw. 
De Voorzitter.
   – Dank u wel, mijnheer Watson.
Het debat is gesloten.(1)


De Voorzitter.
   Collega’s, voor mij, als Ierse Europeaan, is dit een speciale dag. Wilt u zo vriendelijk zijn uw koptelefoons op te zetten, want ik ga kort iets zeggen in onze oude Ierse taal.
Het is mij een groot genoegen en een eer om Mary McAleese, de eerste Ierse president uit de historische provincie Ulster, te kunnen verwelkomen. Volgens recente opiniepeilingen is zij de meest geliefde politicus van de Republiek Ierland. President McAleese, ik heet u namens het Europees Parlement van harte welkom.
Mevrouw de president, zes jaar geleden werd u gekozen tot achtste president van de Republiek Ierland. Uw verkiezing was het ultieme symbool van de verbroedering en verzoening tussen de verdeelde gemeenschappen op ons eiland. Het thema van uw presidentschap, 'bruggen bouwen' tussen tradities, culturen, gemeenschappen en, bovenal, tussen mensen, is geen abstractie geweest. Gedurende de laatste zes jaar heeft u met uw werk en toewijding laten zien wat de voordelen zijn van bruggen bouwen, partnerschap en aansluiting.
Het is dat vermogen om aansluiting te zoeken dat Ierland goed van pas is gekomen. Dertig jaar geleden begon onze reis van de rand naar het hart van Europa. Wij hebben isolatie en stagnatie achter ons gelaten en openheid en aansluiting omarmd als fundamenten van onze hedendaagse welvaart. Deze overgang bood kansen aan een nieuwe generatie Ieren die voorheen alleen waren weggelegd voor onze grote emigrantengemeenschap.
Ik hoop, mevrouw de president, dat u er geen bezwaar tegen heeft als ik uit uw toespraak citeer die u in mei 2003 gehouden heeft in de Verenigde Staten. Daarin omschreef u op treffende wijze de goede ervaringen die Ierland met Europa heeft opgedaan: 'het kleine verarmde eiland voor de westkust van Europa, dat dertig jaar geleden onopgemerkt lid werd van de Europese Unie, is uitgegroeid tot symbool van het potentieel van de Unie en van economisch succes dat men inmiddels overal elders wil imiteren. Het land waar 35 jaar geleden de verlossende kracht van het onderwijs slechts was voorbehouden aan een kleine elite is zich bewust geworden van de bruisende energie die zijn grootste natuurlijke hulpbron voortbrengt – de talenten van zijn eigen bevolking – die gevoed wordt met kennis door onderwijs dat breed toegankelijk is gemaakt.'
U vervolgde u toespraak met: 'het land dat 150 jaar lang een emigratieland is geweest werd plotseling een immigratieland, dat het hoofd moet bieden aan de complexiteiten die gepaard gaan met multiculturalisme en de komst van asielzoekers'.
En, mevrouw de president, net zoals uw presidentschap in het teken heeft gestaan van verbroedering in ons soms verdeelde land, zo zal het Ierse voorzitterschap van de Europese Unie in het teken staan van de verbroedering op ons oude Europese continent. Volgend jaar gaan we op continentale schaal bruggen slaan als wij tien bevriende landen welkom heten als lid van de Europese Unie. Wij in het Europees Parlement hebben ijverig gewerkt aan het bouwen van bruggen en wij zijn trots op onze bijdrage. Wij zijn vol vertrouwen dat wij onder het Ierse voorzitterschap de vruchten van al die inspanningen kunnen plukken.
President McAleese, het doet mij, als Ierse Europeaan, buitengewoon veel genoegen u uit te nodigen het Huis toe te spreken.
Mary McAleese,
   – Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden en gasten, ik heb met groot genoegen uw uitnodiging aangenomen om dit Parlement toe te spreken en beschouw het als een voorrecht dit te kunnen doen op dit zo kritieke moment in de ontwikkeling van onze Europese Unie.
Ik weet dat dit Parlement niet alleen onderdak biedt aan vele verschillende politieke stromingen, maar ook aan vele culturen, talen, identiteiten, tradities en erfgoederen. U spreekt veel verschillende talen en bent zich terdege bewust van het verband tussen taal en cultuur; daarom weet ik dat u aandachtig zult luisteren als ook ik van de mogelijkheid gebruik maak enkele woorden in het Iers te zeggen.
Ik ben zeer vereerd met deze gelegenheid om het Europees Parlement toe te spreken. Deze instelling ontleent haar autoriteit aan de Europese burgers en heeft om die reden een speciale plaats in het hart van de Unie. Ik ben me er terdege van bewust dat de leden van dit orgaan vol ijver en toewijding werken aan de bouw van een sterk Europa. De vastberaden en resolute houding die het Parlement namens de volkeren van Europa aanneemt geeft mij goede moed.
Ierland zal in januari 2004 het voorzitterschap van de Unie op zich nemen en het lijkt mij dan ook gepast om vandaag kort in te gaan op een aantal van de belangrijkste agendapunten die tijdens het Ierse voorzitterschap aan bod zullen komen. De Taoiseach, onze Ierse premier, zal hierover uiteraard in veel meer detail treden wanneer u in januari met hem vergadert en u kunt er zeker van zijn dat de Ierse regering daar naar uitkijkt.
Dit Parlement geeft kracht aan de enorm uiteenlopende stemmen van mannen, vrouwen en jongeren uit heel Europa. Samen met de Raad en de Commissie is het een cruciaal onderdeel van de institutionele die eraan hebben bijgedragen dat het Europese project voor ons allen zo geslaagd is. Uiteraard ben ik er bijzonder trots op dat er vandaag naast een Ierse president ook een Ierse Voorzitter in het Parlement aanwezig is.
Maar belangrijker dan onze gedeelde nationaliteit is misschien nog dat uw verkiezing, mijnheer de Voorzitter, voor kleine landen een permanente geruststelling is – de geruststelling namelijk dat onze Unie ook in de praktijk de beginselen van gelijkheid en verdienste daadwerkelijk respecteert. Ik wil verder nog zeggen dat uw ambtstermijn alom bewonderd wordt en nergens meer dan in ons eigen geboorteland.
De stem van dit Parlement is in kracht toegenomen naarmate de Unie groeide. Dit Parlement, dat inmiddels van een raadgevend orgaan is omgevormd tot een wetgevend orgaan – een verandering die zonder meer door het Ierse volk werd gesteund – bewijst dat democratische politieke praktijken een centrale rol spelen in het hart van de Unie. Uit de debatten die hier worden gevoerd blijkt bovendien dat de samenwerking binnen de Unie naar steeds meer terreinen wordt uitgebreid – vandaag de dag gaan deze debatten over zoveel meer dan alleen over handel en economie, wat vroeger de voornaamste zorgen waren.
Ook in de waardevolle rol die de vertegenwoordigers van het Europees Parlement in de Europese Conventie gespeeld hebben komt tot uiting in hoeverre u de vormgevers bent van de toekomst van de Unie. Als de direct gekozen afgevaardigden van de burgers van de Unie bent u bij uitstek in staat in debat te treden over de vraag hoe Europa dichter bij de burgers moet worden gebracht, een onderwerp dat volop in de belangstelling staat en dat een speciaal aandachtspunt zal zijn voor het Ierse voorzitterschap.
De oprichters van de Unie kenden de verschrikkelijke woestenij van waaruit dit spannende avontuur in democratisch partnerschap zich heeft ontwikkeld. Zij wisten welke prijs er was betaald voor haar geboorte. De Unie staat nog steeds in de kinderschoenen. Zij is inmiddels uitgegroeid tot een stevig kind, maar blijft, als men de geschiedenis van de mensheid in ogenschouw neemt, desondanks nog steeds een kind en zij heeft voorvechters nodig om ons eraan te blijven herinneren hoe gelukkig we onszelf mogen prijzen dat zij überhaupt ooit is verwekt. Kindermoord door desinteresse of verwaarlozing is simpelweg geen optie en ieder van ons die gelooft in deze Unie staat voor de uitdaging om zijn burgers te inspireren en te enthousiasmeren, zodat dit kind verder kan groeien en zich kan ontwikkelen. Dat is wat het Ierse voorzitterschap hoopt te doen.
Ik vertegenwoordig, zoals u weet, een land waar in drie decennia van lidmaatschap waarschijnlijk meer veranderd is dan in welke andere periode in onze geschiedenis dan ook: onze economie is sterker geworden, onze bevolkingsdaling is veranderd in groei; ons zelfvertrouwen is toegenomen; de betrekkingen met onze naaste buren in Groot-Brittannië zijn nog nooit zo goed geweest en we kunnen trots zijn op onze reputatie in Europa en daarbuiten.
Hoewel Ierland geografisch gezien aan de periferie ligt, heeft het gedurende vele eeuwen een overduidelijke en unieke invloed op Europa gehad en het heeft zonder meer een belangrijke rol gespeeld in de culturele, religieuze, onderwijskundige en sociale ontwikkeling in vele delen van ons continent. Bijna iedere keer dat ik een bezoek breng aan een lidstaat, word ik eraan herinnerd dat een Ierse heilige vele eeuwen geleden de eerste was die er voet aan wal zette! Dat zal met de kandidaat-lidstaten niet anders zijn. Toen wij toetraden tot de Unie gaf dat dan ook een zeker gevoel van thuiskomst, maar er werd destijds in Ierland ook vol goede moed naar de toekomst gekeken en er werd onderkend dat de insulaire positie en het protectionisme uit het verleden molenstenen om onze nek waren geworden. Ons lidmaatschap stelde ons voor het eerst in staat ons ware potentieel te verwezenlijken.
De Europese Unie is waarschijnlijk het beste voorbeeld ter wereld dat men van fouten uit het verleden kan leren. Dit werelddeel heeft een vreselijk hoge prijs betaald om erachter te komen dat collegialiteit oneindig veel menselijker en fatsoenlijker is dan kolonialisme, dat samenwerking veel beter is dan oorlog, dat vrede essentieel is voor welvaart, dat verschillen niet hoeven te leiden tot minachting. Wij schuiven allemaal aan de tafel van de Unie aan met onze nationale soevereiniteit, onze verschillen, onze nationale identiteiten en onze eigen geschiedenis. Op basis van een respectvolle dialoog en een gedeeld geloof in partnerschap durven wij buren tot een functionerend team te smeden, waarbinnen ieder lid van zijn of haar geboorteland houdt, maar tegelijkertijd een gedeelde toewijding toont aan ons gemeenschappelijke Europese thuis.
Deze Unie is het levende bewijs dat mensen moeiteloos een reeks identiteiten kunnen hebben, dat deze elkaar kunnen aanvullen en versterken en dat we onze burgers binnen de Unie een betere toekomst kunnen bieden dan daarbuiten.
Als het Ierse voorzitterschap van de Unie over enkele weken van start gaat, zal onze bijdrage bestaan uit het enthousiasme van zeer toegewijde Europeanen en de dankbaarheid van een land dat overduidelijk geprofiteerd heeft van die toewijding. We beseffen dat dit ongetwijfeld ons meest uitdagende voorzitterschap tot nu toe zal zijn, maar we weten ook dat we op uw steun kunnen rekenen wanneer wij een effectieve en onpartijdige arbiter proberen te zijn die op zoek gaat naar praktische en eerlijke resultaten, waarmee de belangen van de Europese Unie als geheel gediend zijn. De primaire vereisten zijn zeer eenvoudig: de Unie moet intern effectief zijn, extern haar invloed kunnen aanwenden en zij moet worden uitgerust voor de toekomst. De oplossingen zijn uiteraard minder eenvoudig en de vindingrijkheid van ons allen zal danig op de proef worden gesteld. Toch lijden we binnen deze Unie niet aan een gebrek aan ambitie, of aan vrees voor extra verantwoordelijkheden.
Het belangrijkste moment in het voorzitterschap van Ierland is uiteraard de formele toetreding van de tien nieuwe lidstaten op 1 mei 2004. Dit is een ontzagwekkend en positief antwoord op de uitdaging die iets minder dan tien jaar geleden in ditzelfde forum werd geformuleerd door Václav Havel, die ik tot mijn grote genoegen vorige week in Dublin mocht verwelkomen. Hij verklaarde destijds terecht dat “de geschiedenis ons een handschoen heeft toegeworpen – die we, als we dat willen, op kunnen nemen. Doen we dat niet, dan lopen we misschien een grote kans mis om een werelddeel van vrijwillige en vreedzame samenwerking te creëren”. Die handschoen hebben we daadwerkelijk en volledig opgenomen.
De burgers en leiders van de Europese Unie, inclusief dit Parlement, hebben aangetoond dat zij opgewassen waren tegen de gigantische uitdaging om zowel de Unie als de kandidaat-lidstaten voor te bereiden op de uitbreiding. De burgers van de kandidaat-lidstaten hebben de pijnlijke hervormingen ondergaan die noodzakelijk waren voor het lidmaatschap en dankzij hun volharding staan zij nu veel sneller op de drempel van de Unie dan wie dan ook had kunnen voorzien. Waar tot voor kort totalitaire regimes de dienst nog uitmaakten, zijn nu de eerbied voor de rechtsstaat, de democratische instellingen, de mensenrechten en de fundamentele vrijheden weer diep geworteld. Als de oorlogsgraven van Europa konden spreken, zouden zij ons vertellen dat wij een levend wonder zijn – er vindt hier immers een radicale transformatie in de menselijke geschiedenis plaats, als resultaat van een niet-aflatend proces dat slechts bestaat uit hard werk en een absoluut geloof in de samenwerking die het hart van de Unie vormt en boven ons allen uitstijgt.
En uiteraard loopt het uitbreidingsproces op 1 mei 2004 niet ten einde. Onder Iers voorzitterschap zullen de toetredingsonderhandelingen met Bulgarije en Roemenië worden voortgezet, op basis van dezelfde uitgangspunten die bij alle toetredingsonderhandelingen tot nu toe als leidraad zijn gehanteerd, met het oog op de streefdatum voor hun toetreding in 2007. Bovendien zal het Ierse voorzitterschap de ontwikkelingen ten aanzien van Turkije zeer nauwlettend volgen, vooruitlopend op de belangrijke besluiten die in december 2004 over het openen van onderhandelingen met dat land moeten worden genomen.
De nieuwe lidstaten hebben ambitieuze plannen met hun toekomst en we willen ze graag zien gedijen doordat zij optimaal gebruik maken van de mogelijkheden die het lidmaatschap hun biedt. Zij vertrouwen op voortzetting van de krachtige steun van de bestaande lidstaten, die hen veilig zover heeft gebracht. Nu wacht ons de gemeenschappelijke uitdaging het succes van een Unie van 25 lidstaten te waarborgen. Het Italiaanse voorzitterschap toont zich vastberaden om alles te doen wat in zijn macht ligt om volgende maand in de IGC tot een akkoord te komen en Ierland schaart zich uiteraard volledig achter deze doelstelling.
Het nieuwe Verdrag zal de Unie een nieuwe impuls geven. Hierdoor raakt zij haar onfortuinlijke bureaucratische imago kwijt en wordt de relatie met de Europese burgers nieuw leven ingeblazen, zodat zij zich deelnemer zullen voelen in plaats van toeschouwer. De ontwerp-tekst die door de Conventie is opgesteld betekent in dit opzicht een enorme stap voorwaarts. Uiteraard resteren er vragen waarover nog uitgebreid gedebatteerd zal moeten worden en waarvoor een definitieve oplossing moet worden gevonden. Een daarvan betreft het al dan niet opnemen van een verwijzing naar God in de preambule van het nieuwe Verdrag. De Ierse regering heeft aangegeven dat zij een dergelijke verwijzing zou toejuichen, mits er overeenstemming kan worden bereikt over een passende formulering.
Uiteindelijk kan de Unie natuurlijk niet alleen bij de gratie van woorden bestaan, maar heeft zij daden nodig die ervoor zorgen dat deze verheven woorden omgezet worden in concrete zaken in ons leven. Hoe we bijvoorbeeld de economische en sociale ontwikkeling in het nieuwe Europa vormgeven, hoe we het daadwerkelijke potentieel van de uitbreiding optimaal benutten, hoe we deze woorden tot leven wekken – dat zijn essentiële vragen die Ierland zal proberen te beantwoorden tijdens ons voorzitterschap.
Een essentiële taak binnen het voorzitterschap van Ierland is de voortzetting van de Lissabon-agenda voor sociale, economische en milieutechnische vernieuwing. Tijdens de Top van Lissabon in 2000 formuleerde de Unie voor zichzelf de ambitieuze doelstelling om aan het einde van dit decennium de meest concurrerende en dynamische kenniseconomie ter wereld te zijn. Over die strategie werd overeenstemming bereikt in een periode van snelle economische groei in heel Europa, en er is inmiddels veel bereikt. De economische bedrijvigheid is echter sterk afgenomen en de uitbreiding zorgt daarbij nog eens voor een extra uitdaging. Als we onze doelen willen bereiken, zullen we het tempo van de hervormingen moeten opschroeven. Het Ierse voorzitterschap zal proberen de relevantie van de Lissabon-agenda te vergroten door zich te concentreren op terreinen die van invloed zijn op ons dagelijks leven. Het staat immers buiten kijf dat concurrentievermogen, economische groei en investeringen, werkgelegenheid, sociale zekerheid, sociale integratie en duurzame ontwikkeling allemaal cruciaal zijn voor de kwaliteit van leven van de Europese burgers, en voor de betekenis van de Unie in hun leven.
Europese burgers zijn verder zeer begaan met problemen op mondiaal niveau. Wij leven immers in een wereld waarin men onderling steeds afhankelijker wordt van elkaar. De Unie heeft zowel de plicht als de mogelijkheid om haar invloed in de rest van de wereld te doen gelden, waarbij zij moet zoeken naar gedeelde waarden en uiteraard naar gedeelde belangen. De agenda van de Unie op het terrein van de externe betrekkingen is simpelweg enorm, en weerspiegelt daarmee de invloed die de Unie heeft en het respect dat zij in alle delen van onze wereld geniet. Ik heb dit onlangs persoonlijk ervaren tijdens een staatsbezoek aan China, wiens leiders veel waarde hechten aan de ontwikkeling van nauwere betrekkingen met de Unie. En uiteraard zal met de uitbreiding haar gezag nog verder toenemen.
Ierland zal het voorzitterschap op zich nemen in een periode van verregaande wereldwijde onzekerheid. Oorlog, terrorisme, massavernietigingswapens, hongersnood, ziekten en de georganiseerde misdaad strijden allemaal met elkaar om een plek op de internationale agenda, evenals handelskwesties, invoerrechten, de wereldeconomie en de mondiale verhoudingen. Om die reden zullen ook de externe betrekkingen een essentieel aspect zijn van het Ierse voorzitterschap. Het Ierse voorzitterschap zal deze en andere kwesties op diverse manieren blijven benaderen, waarbij we onder meer gebruik zullen maken van de kracht van onze eigen geschiedenis, die ons tot een buitengewoon effectieve brug naar de Verenigde Staten heeft gemaakt, aangezien zoveel Ierse immigranten daar een thuis hebben gevonden. Ierland slaat ook heel specifiek een brug naar de ontwikkelingslanden, het nieuwe thuis van duizenden Ierse zusters, dokters, onderwijzers, missionarissen en hulpverleners die zich al generaties lang het lot van de armsten van de armen aantrekken.
De fundamenten onder internationale vrede en veiligheid bestaan uit een cruciaal netwerk van multinationale en multilaterale organisaties met mondiale, bilaterale en regionale betrekkingen. Een sterkere Europese Unie maakt dat netwerk sterker en geeft aanzienlijk meer volume aan de stem die pleit voor vreedzaam samenleven en fundamentele mensenrechten voor ieder mens. Nauwe en directe samenwerking met betrekking tot bilaterale en regionale kwesties zal dan ook een ander kenmerk worden van ons voorzitterschap, of het nu met landen in Afrika, Azië of Noord- en Zuid-Amerika is, of, dichter bij huis, met de buurlanden van de Unie in het oosten en zuidoosten – langs onze nieuwe grenzen.
Nergens klinkt de roep om verantwoordelijke uitoefening van de macht sterker dan in het onderhouden van betrekkingen met de derde wereld. De Unie is mondiaal gezien koploper wat het verstrekken van ontwikkelingshulp betreft en op deze ruimhartige instelling mogen we trots zijn. De Europese Commissie en de lidstaten zijn samen goed voor een bijdrage van ruim 50 procent aan de totale internationale ontwikkelingshulp: meer dan 25 miljard euro per jaar. De Europese Unie is de grootste donor op het terrein van multilaterale schuldverlichting. Zij levert de grootste bijdrage aan aids-programma’s en is veruit de grootste donor van Afrika. Ik heb het voorrecht genoten in landen als Oeganda en Kenia met eigen ogen de praktische resultaten van deze hulp te kunnen zien, evenals de daadwerkelijke hoop die deze geeft aan mensen wier levens verder getekend zijn door wanhoop.
We kunnen echter niet om het feit heen dat de totale omvang van de ontwikkelingshulp die de rijke landen bieden gedaald is tot een onacceptabel laag niveau.
Zelfs als we het altruïstische aspect van ontwikkelingshulp zouden negeren – wat we uiteraard niet moeten doen – dan wordt de kortzichtigheid van een dergelijke benadering alsnog benadrukt door de gemeenschappelijke mondiale samenleving waar wij tegenwoordig allemaal deel vanuit maken. De menselijke ellende die voortkomt uit hardnekkige armoede is iets waarvoor we ons zouden moeten schamen, maar we moeten ons ook realiseren dat de instabiliteit die deze veroorzaakt een bedreiging vormt voor ons allen.
Armoedebestrijding, in plaats van alleen maar armoedebeheersing, moet een fundamenteel aspect zijn van de toekomstige veiligheidsstrategie van Europa. Wij verkeren in een ideale positie om te pleiten tegen armoede en deze te beëindigen. Hetzelfde geldt voor ziekte, corruptie, onderdrukking, verspillende conflicten en de postkoloniale malaise waardoor zoveel mensen het recht op een fatsoenlijk leven wordt ontzegd. Misschien is dit de nieuwe handschoen die toegeworpen moet worden aan de 25 lidstaten van de uitgebreide Unie.
Een Europa dat zijn eigen verdeeldheid heeft overwonnen kan zijn waarden volstrekt geloofwaardig uitdragen op het mondiale toneel. Toch moeten de recente conflicten in Joegoslavië en in mijn geboortestreek, Noord-Ierland, en de onophoudelijke ellende in het Midden-Oosten ons manen tot bescheidenheid en alertheid ten aanzien van de gevaren die nog altijd op de loer liggen vlak voor of zelfs op onze eigen drempel. Het is ontluisterend te beseffen dat tussen mensen die letterlijk naast elkaar wonen desondanks een gevaarlijke onwetendheid over en een angst voor elkaar kan bestaan. Wij Europeanen moeten ervoor zorgen dat wij binnen elk van onze landen en in onze 25 naties als geheel kinderen respect bijbrengen voor anderen, zodat zij zich volledig thuis en op hun gemak voelen in een wereld vol verschillen en diversiteit en op die manier een voorbeeld zijn voor de rest van de wereld.
Het historische Goede Vrijdag-akkoord was in vele opzichten geïnspireerd op het Europese ideaal. De institutionele architectuur ervan werd sterk beïnvloed door de ervaringen met conflictoplossing in West-Europa. Eén afgevaardigde in dit gewaardeerde Parlement heeft zich een onvermoeibaar en overtuigend pleitbezorger betoond van het Europese model en hij was zonder twijfel een van de architecten – zoniet architect – van het Goede Vrijdag-akkoord. Ik heb het uiteraard over de grote , Ier en Europeaan, uw collega en Nobelprijswinnaar, John Hume.
Ik vind het een groot voorrecht om hier vandaag te zijn en mijn dankbaarheid te kunnen uitspreken voor je inzicht, je moed en je prestaties, John.
In Noord-Ierland hebben vele gemeenschappen die voorheen vervreemd en buitengesloten waren de vruchten geplukt van de ondersteuningsprogramma’s voor vrede en verzoening van de Europese Unie, die ruimhartig worden ondersteund door het Europees Parlement. Deze programma’s hebben een hernieuwd gevoel van hoop en optimisme voor de toekomst gebracht. Samen met de Verenigde Staten heeft de Europese Unie ook een zeer gulle bijdrage geleverd aan het Internationaal Fonds voor Ierland, dat in belangrijke mate verantwoordelijk is voor het economisch herstel en de verzoening. Nu plukken we de vruchten van al die inspanningen en het is duidelijk dat de wil om vrede te sluiten nu de sterkste impuls is in de harten van de overgrote meerderheid.
Op 26 november 2003 vinden er verkiezingen plaats voor de Noord-Ierse assemblee en ik hoop van harte – en ik weet zeker dat velen van u deze hoop met mij delen – dat de gemaakte keuzen mijn geboortestreek zullen helpen zijn bestemming te vervullen, namelijk te dienen als een toonbeeld van partnerschap, verdraagzaamheid, gelijkheid en vrede.
Mijnheer de Voorzitter, het Europees Parlement heeft met zijn bijdragen aan het maken van de juiste keuzen voor Europa een centrale rol gespeeld, onder meer door consequent en zelfs hardnekkig steun te verlenen aan de uitbreiding. Het is een grote eer dat deze buitengewone ontwikkeling juist onder Iers voorzitterschap vruchten zal afwerpen. Het feit dat juist Ierland, de meest westelijk gelegen lidstaat van de Unie, voorzitter zal zijn tijdens deze grote omarming van het oosten geeft aan deze gebeurtenis een zekere symbolische symmetrie. Het bewijst, mijns inziens, nogmaals op passende wijze hoe nauw onze belangen verweven zijn en hoe belangrijk het is van deze belangen een gemeenschappelijke zaak te maken.
Er is een gezegde in het Iers dat luidt: “” – “onze kracht ligt in partnerschap”. Het zou het motto van de Europese Unie kunnen zijn. De juistheid hiervan is sinds de oprichting van de Unie al vele malen bewezen en nergens is die duidelijker zichtbaar dan in mijn eigen land. Nu krijgt een generatie, waarschijnlijk de meeste bevoorrechte die dit werelddeel ooit heeft bevolkt, de kans om te zien hoe groot de kracht is die vrijkomt wanneer de Unie van 15 lidstaten uitgroeit tot 25, wanneer de tomeloze energie van een half miljard mensen, die met elkaar en voor elkaar werken wordt gebruikt voor het schrijven van het beste en gelukkigste hoofdstuk van de Europese geschiedenis tot nu toe. Ierland heeft het geluk om op het juiste moment op de juiste plaats te zijn. Wij zijn vast van plan dat geluk in ieders voordeel aan te wenden.
De Voorzitter.
   Namens het Parlement betuig ik mijn dank aan de president. Ik hecht eraan te verklaren dat gendergelijkheid in dit Huis van zeer groot belang wordt geacht. U vervult een voortreffelijke voorbeeldfunctie op het gebied van vrouwelijk politiek leiderschap.
De plechtige vergadering is gesloten.
