Hervatting van de zitting
De Voorzitter.
Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement, die op donderdag 20 maart 2003 werd onderbroken, te zijn hervat.

De Voorzitter.
Met leedwezen deel ik u mede dat op 25 maart na een langdurig ziekbed is overleden onze voormalige collega, de heer José Aurelio de Barros Moura.
De heer Barros Moura was van 1986 tot 1989 en van 1994 tot 1999 voor de Fractie van de Europese Sociaal-democraten lid van het Europees Parlement. Hij was vice-voorzitter van de Paritaire Vergadering ACS-EG. Alle collega's die hem hebben gekend en met hem hebben samengewerkt waardeerden zijn persoonlijke kwaliteiten, zijn innemende aard en zijn openheid. Boven alles herinneren wij hem ons evenwel als een man met een sterke overtuiging en als een groot en toegewijd voorstander van Europese integratie. Laten wij allen gaan staan en een minuut stilte in acht nemen.
(Het Parlement neemt staande een minuut stilte in acht)

Alavanos (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, u hebt altijd blijk gegeven van gevoeligheid als er ergens ter wereld ook maar één slachtoffer viel. Nu vijftien onschuldige burgers de dood hebben gevonden op de markt van Bagdad en soldaten aan beide kanten zijn omgekomen, zou ik willen voorstellen een minuut stilte in acht te nemen ter herdenking van de slachtoffers van de oorlog in Irak.

De Voorzitter.
Mijnheer Alavanos, ik geloof dat het Parlement uw medeleven met de doden en gewonden van deze oorlog deelt. Ik hoop dat alle afgevaardigden in de loop van het debat vanmiddag de gelegenheid te baat zullen nemen om hun solidariteit te betuigen, precies zoals u vandaag heeft laten zien.

Salafranca Sánchez-Neyra (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, tijdens de zitting in Straatsburg vroeg ik u aandacht te schenken aan het lot van enkele dissidenten van de Christelijke Bevrijdingsbeweging die op Cuba waren aangehouden. Dat was enkele weken geleden. Sindsdien is er een golf van aanhoudingen geweest die journalisten, dissidenten en verdedigers van de mensenrechten heeft getroffen.
Dat alles, mijnheer de Voorzitter, vindt plaats terwijl de Commissie juist een permanent bureau op Cuba heeft geopend, en terwijl veel leden van dit Huis zich positief hebben uitgelaten over het voorstel Cuba op te nemen in de Overeenkomst van Cotonou.
Het is uiteraard heel belangrijk dat wij in dialoog blijven met de bevolking van Cuba en met haar regering, en dat wij ervoor zorgen dat die dialoog te allen tijde mogelijk is. Gelet op wat ik zojuist heb gezegd, wil ik u evenwel vragen zich het lot van deze mensen aan te trekken en aan te dringen op vrijlating van de journalisten, de dissidenten en de verdedigers van de mensenrechten in dat land.
De Voorzitter.
Deze week heb ik juist de zorgen die u tijdens onze laatste bijeenkomst heeft geuit overgebracht aan de ambassadeur van de missie van de Republiek Cuba. Ik heb onze zorgen tot in detail uitgelegd en ik zal u een kopie van onze correspondentie toesturen.

Maes (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, zeer veel Parlementsleden en leden van het personeel van dit Parlement zijn diep getroffen door de oorlog en willen uiting geven aan hun diep medeleven met de slachtoffers. Daarom heeft een groot aantal Parlementsleden en leden van het personeel besloten gedurende de vergaderperiode deze week een rouwband te dragen. Wij vragen u begrip te tonen voor dit blijk van solidariteit met alle slachtoffers en met de publieke opinie die haar protest uit tegen deze oorlog.
Van Orden (PPE-DE).
Ik zal het hier later nog over Irak hebben, maar terwijl wij onze blik richten op dat land, gebeuren er in andere delen van de wereld net zo goed vreselijke dingen. Ik doel met name op Zimbabwe, waar de politie de afgelopen dagen meer dan vijfhonderd mensen heeft gearresteerd - waaronder enkele parlementsleden - en ziekenhuizen meer dan 250 zwaargewonde mensen hebben behandeld. Dit is opnieuw een geval waarin het onvermogen van de regeringen van de Europese Unie om zich eensgezind op te stellen en om beleid vastberaden ten uitvoer te leggen ertoe geleid heeft dat een dictator - in dit geval Mugabe - vrij spel heeft. Ik vraag de Raad zijn inspanningen om positieve verandering teweeg te brengen in Zimbabwe te intensiveren.
De Voorzitter.
Geachte afgevaardigden, volgens het Reglement mag er aan het begin van de vergadering een aantal korte toespraken worden gehouden. Ik heb enkele afgevaardigden het woord gegeven, maar er zijn nog meer collega's die iets willen zeggen. Ik stel voor dat degenen die nog willen spreken hun moties van orde na het debat indienen. De voorzitter van de Raad is aanwezig en enig respect lijkt me op zijn plaats. Het lijkt me derhalve gepast dat wij nu verder gaan met onze werkzaamheden
De Voorzitter.
Bij schrijven van 7 maart 2003 heb ik van de heer Dupuis een verzoek ontvangen om verdediging van diens immuniteit bij een gerechtelijke procedure die loopt bij een rechtbank te Rome.
Overeenkomstig artikel 6, lid 3 van het Reglement heb ik dit verzoek verwezen naar de Commissie juridische zaken en interne markt.

Bigliardo (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, een collega van ons, de heer Cappato, is drie dagen lang gevangen gehouden door de Engelse autoriteiten. Ik zou graag willen weten of er in dit Europa nog wel zoiets als parlementaire immuniteit bestaat, en of het feit dat iemand 'Europees afgevaardigde van het jaar? wordt - zoals de heer Cappato - misschien betekent dat hij of zij rechtstreeks de gevangenis in gaat, want dan zou ik iedereen willen aanbevelen zich niet meer voor dat baantje in te schrijven.

Turco (NI).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil reageren op hetgeen de heer Bigliardo zei en op de brief die u hebt gekregen over de immuniteit van de heer Dupuis. Ook de heer Pannella is veroordeeld tot vier maanden gevangenisstraf - een straf die is omgezet in acht maanden voorwaardelijk - omdat hij weigerde zich te houden aan de drugswetgeving. Hij moet elke verplaatsing aan de Italiaanse autoriteiten mededelen en mag niet meer dan zeven dagen per maand in het Europees Parlement in Brussel en Straatsburg aanwezig zijn. Zowel de heer Pannella als de collega's Cappato en Dupuis hebben zich vrijwillig laten veroordelen, zonder de kwestie van hun immuniteit aan de orde te stellen. Dit is niet hun probleem maar een probleem van het Parlement, dat zijn werkzaamheden en zijn plenaire vergadering moet beschermen.

De Voorzitter.
Onder de huidige omstandigheden wil ik de afgevaardigden erop wijzen dat zij zich tot de Commissie juridische zaken en interne markt moeten wenden als zij andere kwesties met betrekking tot de bescherming van de parlementaire immuniteit aan de orde willen stellen.

De Voorzitter.
Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie over de resultaten van de jongste vergadering van de Europese Raad op 21 en 22 maart over Irak.
(Verscheidene afgevaardigden ter linkerzijde houden affiches omhoog als protest tegen de oorlog in Irak)
Simitis
Dames en heren, tijdens de voorjaarsraad van Brussel wordt altijd de economische en sociale situatie in de Europese Unie besproken. Dit was de derde keer dat de Europese Raad bijeenkwam om dit onderwerp te behandelen. De strategie van Lissabon heeft, zoals wij allen weten, tot doel van de Europese economie de meest concurrerende en dynamische kenniseconomie ter wereld te maken. Wij moeten een economie worden die zich kenmerkt door duurzame ontwikkeling, meer en betere banen en grotere sociale cohesie.
Al voor de bijeenroeping van de Raad werd de mening verkondigd dat deze Raad beter niet kon plaatsvinden, of zich uitsluitend met de oorlog in Irak zou moeten bezighouden. Het voorzitterschap was het daar niet mee eens. Wij volgen de ontwikkelingen in Irak met zeer grote aandacht en hopen van ganser harte dat er geen slachtoffers vallen, met name niet onder de Iraakse burgerbevolking. Dat betekent evenwel niet dat wij van onze belangrijkste taak moeten afzien, dat wil zeggen ons economische beleid en ons beleid voor de werkgelegenheid in Europa, zeker niet in de huidige tijd van recessie en werkloosheid.

Wij konden niet toestaan dat de bijeenkomst vanwege de oorlog geannuleerd zou worden. Dat zou koren op de molen zijn geweest van degenen die zeggen dat Europa te zwak is om aan kritieke situaties het hoofd te bieden.
(Afgevaardigden ter linkerzijde houden borden omhoog met de tekst 'Stop the war? en 'Stop the killers?, en buiten de microfoon om wordt geroepen: 'Duizenden mensen worden vermoord?)

De Voorzitter.
Wij zijn ons ervan bewust dat mensen zeer geëmotioneerd raken door deze kwestie, maar iedereen heeft het recht om in rust en met respect te worden gehoord.

Ik doe een beroep op de afgevaardigden om de minister-president dit respect te tonen. U krijgt later de gelegenheid het woord te voeren.

Simitis
De Europese Raad heeft geconstateerd dat de vertraging van de economie langer heeft geduurd dan verwacht. Er zijn reële mogelijkheden voor herstel, maar deze worden overschaduwd door de oorlog, de politieke risico's in de wereld en de economische onzekerheid. De Europese Raad heeft eveneens geconstateerd dat aanzienlijke vorderingen zijn gemaakt bij de tenuitvoerlegging van de agenda van Lissabon, die inmiddels zijn vierde jaar is ingegaan. Zo zijn er sedert het begin van de toepassing van de strategie van Lissabon vijf miljoen nieuwe arbeidsplaatsen gecreëerd, waarvan 500.000 in de loop van 2002. Ondanks het ongunstig economisch klimaat is het aantal werklozen met twee miljoen verminderd. Er moet echter nog veel werk worden verzet voordat de doelstellingen van Lissabon zijn bereikt. De economische en sociale hervormingen waartoe wij besloten hebben, vergen aanzienlijke inspanningen.
De Europese Raad heeft vier prioriteiten vastgesteld. De verbetering van de werkgelegenheid en de sociale cohesie is de eerste prioriteit. Daarvoor moeten de belasting- en uitkeringsstelsels worden hervormd. Ook moet de arbeidsparticipatie worden gestimuleerd, en verder moeten de arbeidsmarkten zodanig worden georganiseerd dat ze gemakkelijker aan de veranderende economische omstandigheden aangepast kunnen worden. En natuurlijk moet zorg worden gedragen voor meer sociale cohesie.
De tweede prioriteit is de bevordering van innovatie en ondernemerschap. Dat betekent meer uitgaven van de bedrijven voor onderzoek, maatregelen om de oprichting van innovatieve bedrijven te stimuleren, verbetering van de toegang tot kapitaal, vereenvoudiging van de formaliteiten en stimulering van het ondernemerschap van jongeren.
De derde prioriteit is versterking van de interne markt en het tot stand brengen van interconnectie in heel Europa. De Europese markten voor energie, vervoer en financiële diensten moeten worden opengesteld, de regelgeving moet worden verbeterd en de consumenten moeten beter worden beschermd.
De laatste prioriteit is milieubescherming. Milieubescherming versterkt de groei en doet nieuwe arbeidsplaatsen ontstaan. Milieubescherming betekent dat milieumaatregelen moeten worden getroffen en dat investeringen moeten worden gepleegd in schone technologieën en technologieën voor een zuiniger gebruik van de hulpbronnen.
Dames en heren, zoals uit de conclusies blijkt, is tijdens het Grieks voorzitterschap aanzienlijke vooruitgang geboekt bij de tenuitvoerlegging van de agenda van Lissabon. Er zijn concrete resultaten bereikt, zoals het akkoord inzake een betere coördinatie van het begrotingsbeleid, het akkoord over een transparant en kostengunstig Europees octrooi - waarvoor veertien jaar onderhandelen nodig was -, de vorderingen bij de integratie van de Europese financiële markten, de nieuwe richtsnoeren voor de herziene werkgelegenheidsstrategie, de instelling van een tripartiete sociale top, het akkoord inzake energiebelasting, de vaststelling van milieudoelstellingen op het gebied van bijvoorbeeld hernieuwbare energie, energie-efficiëntie en biobrandstof, enzovoort.
De Europese Raad heeft richtsnoeren vastgesteld. De conclusies behelzen richtsnoeren voor de manier waarop de zojuist genoemde doelstellingen kunnen worden bereikt. De Unie heeft in 2003 de beschikking over gestroomlijnde instrumenten voor beleidscoördinatie. Deze zijn: de globale richtsnoeren voor het economisch beleid, de richtsnoeren voor de werkgelegenheid en de strategie voor de interne markt. De Europese Raad heeft daarom opdracht gegeven deze instrumenten nader uit te werken, de coördinatie daarvan te waarborgen en deze in een driejarenperspectief te plaatsen teneinde maximale efficiëntie te kunnen garanderen..
De Raad heeft een aantal besluiten voor specifieke sectoren genomen, zoals bijvoorbeeld de werkgelegenheid en de modernisering van het Europees sociaal model. De Raad spoort de lidstaten aan het tempo van de hervorming van de nationale arbeidsmarkt te handhaven. Zoals ik zojuist al zei, dringt de Raad aan op hervorming van de belastingstelsels om de werkgelegenheid te bevorderen en de vraag naar arbeidskrachten te versterken, op verbetering van de loonvormingsstelsels, zodat daarin rekening kan worden gehouden met het verband tussen lonen, prijsstabiliteit, productiviteit, opleidingsniveaus en arbeidsmarktomstandigheden, op modernisering van de arbeidswetgeving om zowel meer flexibiliteit als meer arbeidszekerheid te garanderen, en op verbetering van de mobiliteit van de arbeidskrachten, tussen de verschillende beroepen en sectoren maar ook tussen de regio's en de landen, bijvoorbeeld door meer transparantie te brengen in de beroepskwalificaties en door wederzijdse erkenning van beroepsopleidingsstelsels te bevorderen.
Tot slot heeft de Europese Raad de Commissie gevraagd een speciale Europese taakgroep voor de werkgelegenheid op te richten onder leiding van de heer Kok. Deze taakgroep moet concrete maatregelen voorstellen voor de verbetering van de werkgelegenheid. De Raad heeft ook alle andere sectoren besproken die onder de strategie van Lissabon vallen: kennis, innovatie, ondernemerschap en mededingingsvermogen, en heeft termijnen vastgesteld voor de desbetreffende hervormingen. Tot slot wil ik nog vermelden dat de Europese Raad een concrete oplossing heeft gevonden voor de vraagstukken die verband houden met de veiligheid in de scheepvaart, na de ramp met de Prestige.
Geachte collega's, dit zijn heel beknopt de resultaten van de discussie over de strategie van Lissabon. Dan ga ik nu over tot het vraagstuk van Irak. Het is bekend dat alle leden van de Europese Unie hebben geëist dat Irak ontwapend wordt en dat de massavernietigingswapens die dit land mogelijkerwijs bezit, vernietigd worden. Het is eveneens bekend dat er aanzienlijke meningsverschillen waren over de wijze van ontwapening en over het tijdschema daarvoor. Dit vraagstuk is herhaaldelijk besproken in de Veiligheidsraad, maar er kon geen overeenstemming worden bereikt. Integendeel, de meningsverschillen werden alleen maar groter. Daarom zou het verloren moeite zijn geweest als voorzitterschap pogingen te doen om in de Europese Raad de tegenstellingen te overbruggen die in al die maanden zo duidelijk naar voren waren gekomen. Het voorzitterschap was veeleer van mening dat er, nu het militair conflict eenmaal was ontbrand, uitgangspunten moesten worden geformuleerd voor de aanpak van de door de oorlog ontstane situatie, dat wij moesten nadenken over de toekomst en nagaan hoe wij uit de crisis zouden kunnen geraken met duidelijke gemeenschappelijke doelstellingen en zonder nieuwe meningsverschillen, en dat wij moesten nagaan hoe wij de gevolgen van de oorlog zoveel mogelijk zouden kunnen beperken en een kettingreactie van crises zouden kunnen voorkomen. Het voorzitterschap was van mening dat de voorwaarden gecreëerd moesten worden om na de oorlog aan het werk te kunnen gaan. Dat is namelijk ons doel: wij willen werken voor de vrede en de vooruitgang in dat gebied. Onze inspanningen stuitten aanvankelijk op twijfels, op de vraag of iets dergelijks überhaupt wel bespreekbaar was. De Europese Raad is er echter in geslaagd een gemeenschappelijk standpunt vast te stellen. Daarin wordt onder meer onderstreept dat het noodzakelijk is de territoriale integriteit van Irak te waarborgen, de ernstige humanitaire problemen ten gevolge van de crisis aan te pakken en solidariteit te betuigen met de door de crisis getroffen landen. Daarin wordt ook gewezen op de centrale rol die de Verenigde Naties moeten spelen, zowel bij de aanpak van de crisis in Irak als meer in het algemeen in het internationaal bestel. De Veiligheidsraad moet - zo staat in de conclusies - de Verenigde Naties het mandaat geven om actie te ondernemen in de naoorlogse periode.
In een ander belangrijk punt wijzen wij op de noodzaak het vredesproces in het Midden-Oosten nieuw leven in te blazen, op onze vastberadenheid om het gemeenschappelijk buitenlands beleid en het gemeenschappelijk defensiebeleid te versterken en op de betekenis van de transatlantische betrekkingen. Is dit, zoals is beweerd, een hypocriet standpunt, omdat wij het hoofdprobleem zouden hebben omzeild? Nee! Er bestonden duidelijke meningsverschillen over het hoofdprobleem, en een debat daarover zou zinloos zijn geweest. Daarom moesten wij onze aandacht op iets anders richten, namelijk op de belangrijke vraagstukken voor onze toekomst, en dat hebben wij gedaan!
Zou iemand er de voorkeur aan hebben gegeven dat wij olie op het vuur hadden gegooid en nog een conflict aan de reeds bestaande conflicten hadden toegevoegd? Wij zijn van mening dat, nu ten gevolge van het uitbreken van de oorlog nog meer vragen gerezen zijn, de Europese Unie de plicht heeft een boodschap de wereld in te sturen, een boodschap waaruit blijkt dat zij de vrede wil zien terugkeren in deze regio, een boodschap waarin aandacht wordt gevraagd voor de nasleep van de oorlog. De toekomst is net zo belangrijk als het heden. Als wij ons daar niet mee bezig houden, staan ons grote problemen te wachten. Is de Unie, is Europa verdeeld? Ja! En wij zullen de eenheid niet kunnen herstellen door de verdeeldheid nog groter te maken; wij moeten de punten naar voren zien te brengen ten aanzien waarvan wij kunnen samenwerken en een gemeenschappelijke weg kunnen bewandelen. Ons besluit omtrent Irak is gegrondvest op de overweging dat de Europese Unie een stem in het kapittel heeft en moet hebben als het om de situatie in de wereld gaat. Daarom is dit besluit ook een bijdrage aan de totstandbrenging van evenwichtige transatlantische betrekkingen, betrekkingen waarin de Europese Unie haar autonomie behoudt, specifieke initiatieven neemt en een eigen rol vervult. Wij willen een autonoom Europa. Dat blijkt ook uit een ander punt van de conclusies, namelijk uit het punt waarin wordt verwezen naar versterking van het onderzoek op defensiegebied en naar de instelling van een Europese autoriteit voor de ontwikkeling en levering van defensiesystemen.
Dames en heren, wat is ons doel? Ons doel is ervoor te zorgen dat de werking van het internationaal bestel zo snel mogelijk wordt hersteld en dat daarvoor een zo breed mogelijk draagvlak wordt gevonden. Dit betekent dat de Verenigde Naties via hun organen de algemene richting moeten aangeven, de richting waarin de situatie zich moet ontwikkelen na de oorlog in Irak. De overgang van een betwiste naar een onbetwiste internationale legitimiteit zal enkel mogelijk zijn als duidelijk wordt gemaakt dat de Verenigde Naties weer een centrale rol zullen spelen. In de conclusies wordt gewezen op deze spilfunctie van de Verenigde Naties.
De meningsverschillen over Irak hebben velen - tot hun spijt - tot de conclusie gebracht dat er van een gemeenschappelijk buitenlands beleid geen sprake is. Dat klopt niet helemaal. Er zijn wel degelijk gemeenschappelijke standpunten ten aanzien van talrijke vraagstukken van buitenlands beleid. Er zijn echter ook vraagstukken, en onderdelen van vraagstukken ten aanzien waarvan het gemeenschappelijke buitenlands beleid van de Unie nog in wording is, zoals ook andere beleidsvormen nog in wording zijn. En zo zijn er ook meningsverschillen op andere gebieden, van het gemeenschappelijk landbouwbeleid tot het immigratiebeleid. Niemand is echter ooit op het idee gekomen te zeggen dat de Europese Unie overbodig is omdat er geen akkoord is bereikt over de richtlijn inzake de arbeidsomstandigheden van uitzendkrachten of over de behandeling van economische immigranten die asiel vragen, of over wijzigingen van het Stabiliteitspact.
Geachte collega's, de Europese Unie is zelf voortdurend in wording. Daarom is de huidige ontwikkeling een uitdaging. Wij zijn tot nadenken aangezet. Wij moeten al onze kennis en ervaring aanspreken om een toekomst met welvaart en veiligheid te kunnen verwezenlijken. Wij moeten het hoofd bieden aan de oorlog in Irak: ook deze maakt deel uit van onze uitdaging. Daarom mogen wij ons niet beperken tot het uiten van onze goedkeuring of afkeuring. Wij moeten ook kijken naar de toekomstperspectieven voor Europa en de wereld. Ons doel in de moderne wereld is een eind te maken aan oorlogen, aan de overheersing van de terreur en aan de bedreigingen voor mens en milieu. Daarvoor zijn regels nodig, regels voor goed bestuur op wereldvlak. De Verenigde Naties hebben tot taak de vraagstukken die voor de wereldgemeenschap van essentieel belang zijn aan te pakken, maar tot nu toe zijn zij er niet in geslaagd een overtuigend en efficiënt orgaan te worden, en het zal ook nog wel enige tijd duren voor het zover is. Het nationaal egoïsme in de verschillende landen is daarvoor nog te sterk. Juist daarom is het echter noodzakelijk te blijven ijveren voor de versterking van de rol van de Europese Unie, opdat de Europese Unie op Europees en mondiaal vlak kan bijdragen aan de totstandkoming van vrede, samenwerking en vooruitgang.
De Top van Brussel heeft ondanks de meningsverschillen aangetoond dat Europa voor ons de belangrijkste mogelijkheid is en blijft om het ontstaan van een unipolaire wereld tegen te gaan, van een wereld waarin één enkele supermacht de exclusieve bevoegdheid heeft voor de 'wereld?-samenleving. Wij moeten de weg voor deze betrokkenheid van Europa, voor de mogelijkheid van Europa om invloed uit te oefenen ten gunste van een multipolaire wereld, open houden met initiatieven, samenwerking en overtuiging ten aanzien van onze gemeenschappelijke toekomst.
De voorjaarsraad van Brussel heeft geen vragen beantwoord maar wel richtsnoeren gegeven, richtsnoeren die ons in staat zullen stellen Europa deze rol te geven, mits wij samenwerken, eendrachtig optreden en onze krachten bundelen in de strijd voor een multipolaire wereld.
Tannock (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, toen ik als steunbetuiging aan de oorlogvoerende coalitie mijn affiche toonde waarop stond 'Saddam Out!?, werd mij door de ondervoorzitters Dimitrakopoulos en Provan te verstaan gegeven dat ik het weg moest doen, omdat ik volgens hen ik in strijd handelde met het Reglement van dit Parlement. Zou er misschien consequent kunnen worden opgetreden in deze kwestie?
(Gemengde reacties)

De Voorzitter.
U heeft volkomen gelijk. Volgens de regels mogen dergelijke uitingen niet plaatsvinden in het Parlement. De afgevaardigden hebben nu inderdaad hun standpunt duidelijk mogen maken, maar ik wil hen verzoeken de regels van het Parlement in acht te nemen en de affiches te verwijderen.

Prodi
Mijnheer de Voorzitter, geachte Parlementsleden, het debat van vandaag heeft betrekking op de recente Europese Raad. Een Raad die heeft plaatsgevonden op een ogenblik van ernstige internationale crisis en die, om die reden, een grote inspanning heeft gevraagd van de kant van het Griekse voorzitterschap. Ik wens dan ook de Griekse eerste minister Simitis en de minister van Buitenlandse Zaken Papandreou van harte te bedanken voor de tact en wijsheid waarmee zij de Top hebben geleid.
De voorjaarsbijeenkomst van de Europese Raad is in het tijdsschema van de Unie de traditionele gelegenheid geworden om economische aangelegenheden te bespreken. De Raad die in de afgelopen dagen in Brussel heeft plaatsgevonden, werd echter volledig overschaduwd door de crisis in Irak. Ik zal mijn toespraak vandaag hiermee beginnen.
Momenteel is er een oorlog aan de gang en niemand weet hoelang die oorlog zal duren. Een oorlog waarin enkele lidstaten hun eigen troepen hebben ingezet. Een oorlog die grote interne verdeeldheid bij ons heeft gezaaid. Een oorlog waartegen de overgrote meerderheid van de Europese burgers en ook vele anderen in de gehele wereld zich verzetten. Een oorlog die, zoals elke oorlog, dood en lijden met zich meebrengt, ook al leidt hij tot de val van een dictator. Namens de Commissie en mezelf wil ik in de eerste plaats mijn deelneming betuigen met de nabestaanden van de slachtoffers en mijn leedwezen uitdrukken ten aanzien van allen die door deze oorlog worden getroffen. En ik wil erop wijzen dat de menselijke waardigheid ook door oorlogvoerende landen moet worden geëerbiedigd.
We moeten ook nadenken over een ander gegeven: de bijkomende middelen ten bedrage van 74,7 miljard dollar die voor deze operatie worden gevraagd, liggen ver boven het totale bedrag dat de wereld jaarlijks bestemt voor steun aan de armste landen, namelijk iets meer dan 50 miljard euro.

In het communiqué over de crisis in Irak dat wij na afloop van de Raad hebben goedgekeurd wordt een nauwkeurige lijst gegeven van de talrijke en belangrijke punten waarover binnen de Unie unanieme overeenstemming bestaat. Ook deze moeten in dit debat benadrukt worden. Het gaat hier onder meer om: de centrale rol van de VN tijdens en na de crisis; de bestrijding van terrorisme en van de verspreiding van massavernietigingswapens; de eerbiediging van de territoriale integriteit van Irak; de noodzaak om dringend humanitaire maatregelen te nemen; het streven naar een multilateraal beheer van het mondiaal beleid; en de strategische prioriteit die blijvend moet worden toegekend aan de Atlantische alliantie.
Er zijn dus verschillende punten waarover wij het allen eens zijn en die punten zijn van cruciaal belang. Wij moeten dat ook voor ogen houden na alles wat de afgelopen dagen en weken is gezegd en geschreven over onze verdeeldheid. Maar we kunnen ook niet verhelen dat deze verdeeldheid bestaat. Wij mogen onszelf noch onze medeburgers voorliegen.
Nu we de essentiële punten hebben opgesomd waarover in de Unie overeenstemming heerst, moeten we toegeven dat dit een zeer moeilijk moment is voor de Europese Unie. Ik verwijs naar de rol die Europa momenteel niet vervult, maar wel zou moeten vervullen. De internationale gebeurtenissen zorgen er immers voor dat de kwestie van het buitenlands en veiligheidsbeleid van de uitgebreide Unie op bijzonder scherpe wijze weer ter sprake wordt gebracht. Wij moeten ons dus afvragen welke rol wij willen vervullen op internationaal vlak. Ik heb gezegd "willen", want ik ben ervan overtuigd dat de Unie de instrumenten heeft om op termijn een actieve en invloedrijke rol te vervullen in de internationale politiek, niet enkel op economisch vlak, maar ook op dat van de veiligheid, en wel door uit te gaan van de waarden waarop Europa is gebouwd.
Laten we beginnen met de kwestie van de veiligheid. De burgers van Europa hebben al gekozen. Recentelijk is immers op indrukwekkende wijze gebleken dat zij streven naar vrede, multilateralisme en een Europa dat vrede en veiligheid kan brengen. Het gaat niet om een reactie ten gevolge van kortstondige emoties, angst en zorgen, die de oorlog hoe dan ook uiteraard veroorzaakt. Het is iets diepers en het zou onvergeeflijk zijn dit te negeren; we moeten hierin opnieuw een eenheid van wil vinden. Reeds in de Verdragen wordt immers van de lidstaten geëist dat zij "in een geest van loyaliteit en wederzijdse solidariteit hun actieve en onvoorwaardelijke steun aan het buitenlands en veiligheidsbeleid van de Unie geven". Zij moeten samenwerken "om hun wederzijdse politieke solidariteit te versterken en tot ontwikkeling te brengen". Zij moeten zich onthouden "van ieder optreden dat in strijd is met de belangen van de Unie of dat afbreuk zou kunnen doen aan de doeltreffendheid ervan als bundelende kracht in de internationale betrekkingen".
Het is voor ons allen duidelijk dat deze bepalingen van het Verdrag in het recente verleden niet naar de letter en de geest werden nageleefd. En dit alles gebeurt terwijl de vertegenwoordigers van alle regeringen, instellingen en parlementen van Europa, in het kader van de Conventie bijeen, proberen gestalte te geven aan de nieuwe grondwet van de Unie, en terwijl de naderende uitbreiding van de Unie ons nieuwe mogelijkheden biedt en nieuwe verantwoordelijkheden oplegt. Ik maak dan ook van de gelegenheid gebruik om mijn tevredenheid uit te spreken over het positieve resultaat van het referendum over de toetreding in Slovenië, na dat van Malta.
Geachte Parlementsleden, de weg die wij in de afgelopen zestig jaar hebben afgelegd om een verenigd Europa te bouwen was niet gemakkelijk. Er zijn veel moeilijke momenten geweest. Maar juist in tijden van ernstige crisis heeft Europa steeds positief gereageerd en heeft het de moed gehad om op belangrijke terreinen stappen vooruit te zetten. Na de mislukking van de EDG, het project om een Europese defensiegemeenschap tot stand te brengen, werd de aanzet gegeven tot de Verdragen van Rome. Na de Amerikaanse beslissing om een einde te maken aan de convertibiliteit van de dollar en dus aan het volledige systeem dat in het leven werd geroepen door de Bretton Woods-akkoorden, legde Europa de eerste grondslagen voor een eigen monetaire unie. Later hebben de oliecrisis van de zeventiger jaren en de monetaire crisis van de zomer van '92 ons de kracht gegeven om eerst het Europees Monetair Stelsel in het leven te roepen en nadien de regels van de Economische en Monetaire Unie vast te leggen in het Verdrag van Maastricht.
Vandaag herhaalt de geschiedenis zich. Europa staat voor een crisis waarvan zijn toekomst afhangt. We zouden kunnen steunen op een systeem van internationale betrekkingen dat is gebaseerd op machtsevenwicht, en we zouden kunnen uitgaan van de soevereiniteit en de nationale belangen van de Europese staten. Maar, zoals Commissielid Patten hier, in deze Vergaderzaal, heeft gezegd, zou dat betekenen dat we de uitdagingen van de 21e eeuw aangaan met de instrumenten en het beleid van de 19e eeuw. Het zou bovendien een keuze zijn die in tegenspraak is met de aard van onze Unie, die gebaseerd is op dialoog, solidariteit, multilateralisme en een positieve "vermenging" van ethiek en politiek.
We moeten besluiten de eenmaking van Europa te voltooien en het de instellingen, de instrumenten en de besluitvormingsmechanismen te geven die het kunnen veranderen in een ware politieke Unie: dat is de weg die de burgers ons vragen in te slaan. Een Unie die in staat is één beleid te voeren op de gebieden van economie, internationale betrekkingen en defensie.
Wat de defensie betreft, is in de voorbije dagen een initiatief genomen dat verregaande gevolgen zou kunnen hebben. België, Frankrijk en Duitsland hebben besloten gesprekken te beginnen om te onderzoeken hoe een nauwere integratie kan worden bereikt. Dit initiatief, waarvan terecht is verklaard dat alle andere lidstaten zich erbij kunnen aansluiten (want het moet verenigen, niet verdelen), komt niet uit het niets. Ik wijs in dat verband niet enkel op de reeds sinds lang opgedane ervaring met de integratie van Europese strijdkrachten in multinationale korpsen, zoals Eurocorps, Eurofor en Euromarfor.
Laten we samen teruggaan naar december 1998, in Saint-Malo. Toen is het proces begonnen dat na verloop van zes maanden heeft geleid tot het Europees veiligheids- en defensiebeleid, waardoor we nu gebruik kunnen maken van instrumenten als het Politiek en Veiligheidscomité, het Militair Comité en de Generale Staf van de Unie. De initiatiefnemers waren toen Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk. Dankzij hun overeenkomst is de doelstelling van een snellereactiemacht van 60.000 man binnen bereik gekomen. Dat is het embryo van wat de bevolking ons voor het eerst in de geschiedenis vraagt: onze gemeenschappelijke defensie.
De Europese Conventie heeft een werkgroep voor defensiekwesties opgericht. Deze heeft in haar conclusies benadrukt dat de Europese defensiecapaciteit moet worden ontwikkeld en dat daarvoor de industriële en technologische basis van de defensiesector moet worden versterkt. Twee weken geleden heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan een mededeling, waarin wordt ingegaan op industriële en marktaspecten van defensie teneinde een doeltreffender coördinatie van het Europees beleid inzake militair materiaal te vergemakkelijken en te bevorderen. Op 18 maart jongstleden heeft de Raad beslist te beginnen met de eerste militaire operatie in de geschiedenis van de Unie: de aflossing van de NAVO-strijdkrachten in de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië, eind deze maand.
Geachte Parlementsleden, wij Europeanen komen niet van Venus, zoals iemand wil doen geloven. Wij oude en wijze Europeanen hebben op deze aarde een lange en pijnlijke geschiedenis doorleefd. Een geschiedenis die ons ertoe heeft gebracht onze Unie op het recht te baseren en die ons heeft geleerd te streven naar een internationale orde die ook op recht is gebaseerd en niet op macht.
(Applaus)
Maar we weten goed dat humanitair beleid op zich niet volstaat. Evenmin volstaat het om veruit de belangrijkste rol te vervullen bij het beleid inzake ontwikkelingshulp. We zijn ons ervan bewust dat de wereld ons niet ernstig zal nemen zolang we ons verdeeld tonen en zolang we vertrouwen op de Unie om de ontwikkeling te stimuleren maar op de Verenigde Staten om de veiligheid te waarborgen. En in deze opmerking van mij is geen sprake van enige anti-Amerikaanse gevoelens. Ook op de meest gevoelige gebieden is de samenwerking tussen de Verenigde Staten en Europa immers toegenomen. Kijken we maar naar de uitstekende coördinatie tussen de Federal Reserve en de Europese Centrale Bank na 11 september, of naar de permanente dialoog tussen Robert Zoellick, de vertegenwoordiger voor handelskwesties van de Amerikaanse regering, en Pascal Lamy, het voor handel bevoegde lid van de Commissie. De ervaring leert dat de eenheid van Europa voorwaarde en waarborg is voor een doeltreffende transatlantische samenwerking. Mijn opmerkingen komen enkel voort uit de diepe overtuiging dat de Europese belangen enkel in Europa en door Europeanen kunnen worden bepaald.
De geschiedenis plaatst ons vandaag voor een crisis. De geschiedenis is evenwel grillig en laat deze crisis, die een doorslaggevende uitdaging voor Europa kan zijn, samenvallen met de looptijd van de Conventie. Ik wend me daarom tot deze Vergadering, tot alle in de Conventie vertegenwoordigde instellingen en rechtstreeks tot alle leden van de Conventie met de woorden: we mogen deze kans niet voorbij laten gaan! Als nooit tevoren kunnen we ernaar streven ons lot zelf gestalte te geven, als we maar de juiste lessen uit de ervaringen van het verleden kunnen trekken.
In Maastricht heeft Europa de basis gelegd voor de Economische en Monetaire Unie, maar tezelfdertijd ook voor het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid. De EMU heeft zich zodanig kunnen ontwikkelen dat onze burgers nu de euro op zak hebben, terwijl het GBVB zich nog in het beginstadium bevindt. De instellingen, instrumenten en besluitvormingsmechanismen waarover de twee beleidsterreinen konden beschikken, verschilden van elkaar en dus verschilt het resultaat ook. Hoeveel tijd er ook nodig is om onze projecten volledig uit te voeren, het moment van de waarheid voor het buitenlands en veiligheidsbeleid is aangebroken. Het gaat om een duidelijke keuze, die een vooruitziende blik en veel politieke moed vergt: willen we allen worden uitgesloten van het beheer van internationale aangelegenheden of willen we op voet van gelijkheid met onze bondgenoten deelnemen aan de opbouw van een nieuwe internationale orde?
Geachte Parlementsleden, zoals ik heb vermeld bij het begin van mijn toespraak, is de Europese Raad van het voorjaar de belangrijkste jaarlijkse bijeenkomst voor onze economie. Een bijeenkomst die ons dit jaar toelaat te wijzen op enkele bemoedigende aspecten. Recente ontwikkelingen die we niet mogen vergeten, zijn onder meer: de grote vooruitgang bij de openstelling van de markten, de bijna volledig opengestelde markten zoals de telecommunicatiemarkt, de markten die nu worden opengesteld, zoals de energiemarkt, beslissende vooruitgang inzake mobiliteit en vele gebieden van de sociale zekerheid, en de na jarenlange werkzaamheden gesloten overeenkomst over het Gemeenschapsoctrooi.
Maar ook hier moeten we eerlijk zijn tegenover onszelf. De vooruitgang die we hebben geboekt bij de tenuitvoerlegging van het drie jaar geleden te Lissabon goedgekeurde hervormingsbeleid, is te traag. Ik wijs hier niet enkel op het wijdverbreide ongenoegen over de belasting op spaargeld. De groeicijfers van onze economieën blijven zorgwekkend ver onder het niveau dat noodzakelijk is om de banen te creëren die we nodig hebben en om het omschakelingsproces te dragen van de economieën van de landen die zich voorbereiden op de toetreding tot de Unie. Daarom wil ik hier herhalen wat ik afgelopen vrijdag heb gezegd voor de Europese Raad, namelijk dat nu het geschikte moment is om een sterk en onmiskenbaar teken te geven van onze inzet voor de groei.
Op twee gebieden kunnen en moeten onmiddellijk maatregelen worden genomen: de grote trans-Europese netwerken, en onderzoek en ontwikkeling. De prioriteiten voor de trans-Europese netwerken zijn vroeger vastgesteld, maar hebben totnogtoe tot weinig resultaten geleid. Zelfs de veertien projecten die tijdens de Europese Raad van Essen in 1994 zijn aangewezen, hebben ernstige vertraging opgelopen. Nochtans zijn nieuwe verbindingswegen nodig om gebruik te kunnen maken van de kansen die worden geboden door de uitbreiding van de Unie en barsten onze wegen en tunnels door onze bergen van het verkeer. De investering in de trans-Europese netwerken bedraagt momenteel minder dan 20 miljard euro per jaar. Onder die voorwaarden zal het twintig jaar duren voor ze klaar zijn.
Al even ontmoedigend is de toestand van de grote programma's inzake onderzoek en ontwikkeling. Ondanks de bedragen die in de begroting van de Unie ter beschikking worden gesteld en de leningen die de Europese Investeringsbank heeft verstrekt, is het zover gekomen dat de openbare uitgaven voor deze sectoren vorig jaar gedaald zijn tot onder het niveau van de particuliere investeringen, die ook al onder het noodzakelijke minimum liggen. Derhalve is nu het ogenblik aangebroken om een groot initiatief te ontplooien om de financiering van de trans-Europese netwerken en de grote projecten inzake onderzoek en ontwikkeling drastisch op te trekken. Daarom heb ik de voorzitter van de Europese Investeringsbank, de heer Philippe Maystadt, gevraagd om samen met mij nieuwe financieringsbronnen aan te boren door alle mogelijkheden te onderzoeken, van het verlenen van garanties ten laste van de Unie tot de instelling van bijzondere leeninstrumenten.
Op deze manier, dames en heren, kunnen we de doelstelling van Lissabon nieuw leven inblazen en de grenzen van onze kennis verruimen. De gemeenschappelijke inspanning voor onderzoek, de topnetwerken, de mobiliteit van studenten en onderzoekers, de grote programma's betreffende de biowetenschappen, duurzame energie en milieu zijn van cruciaal belang. Ik weet heel goed dat de financiering niet het enige obstakel is dat ons belet om die grote projecten snel ten uitvoer te leggen. En ik weet even goed dat dit taken zijn waarvan de uitvoering vele jaren vergt. Juist daarom mag geen tijd worden verloren.
(Applaus)

Poettering (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, beste collega's, om te beginnen wil ik mijn dank en waardering uitspreken voor het Griekse voorzitterschap, ook voor u persoonlijk, minister-president Simitis! Het is belangrijk dat Europa niet nog verder verdeeld raakt in deze zware crisis, maar juist de eenheid weet te bewaren. Het is duidelijk dat dat ook uw streven is! Ik wens u en ons allemaal - dit Europa is immers niet van één politieke familie, maar van ons samen - in de resterende weken van uw voorzitterschap veel succes bij het uitzetten van de toekomst van de Europese Unie!
(Applaus van rechts)
Wij denken nu aan de geallieerde soldaten die in Irak zijn, waarvan circa 30.000 uit een lidstaat van de Europese Unie. Omdat de menselijke waardigheid ondeelbaar is, denken wij echter ook aan de Iraakse soldaten die door een misdadig regime worden misbruikt. Ik schaar mij achter de lovenswaardige conclusies van de Top in Brussel en hoop ook dat alle Irakezen weldra in vrijheid, waardigheid en welvaart onder een representatieve regering kunnen leven die vreedzaam samenleeft met haar buren en een actief lid van de internationale gemeenschap is. Dat moet ons doel zijn. Wij Europeanen mogen nu geen afstand nemen, maar moeten juist een wezenlijke bijdrage leveren, gezamenlijk, eensgezind en vastbesloten, om de vrede in het Midden-Oosten een kans te geven.
Er is één ding dat wij tegen onze Amerikaanse vrienden willen zeggen. En een meerderheid van mijn fractie steunt dit standpunt, hoewel er natuurlijk net als voor de oorlog nog meningsverschillen zijn. Wij vinden dat de internationale instellingen zoals de Verenigde Naties, de NAVO en natuurlijk dit bouwwerk van de Europese eenwording, de Europese Unie, een toekomstperspectief hebben, ook al hebben ze hun tekortkomingen omdat er nu eenmaal mensen werken. Wij zullen dan ook niemand toestaan het wezen van deze instellingen, van deze bastions van vrede, ter discussie te stellen, ook al zijn ze nog niet volmaakt!
Ik wil ingaan op een uitspraak van Richard Perle, die heeft gezegd dat de VN en de NAVO niet meer van deze tijd zijn en in de 21e eeuw geen betekenis meer hebben. Wat moeten wij eigenlijk tegen de Oost-Europeanen zeggen, tegen de Polen en Slovenen die net hun referendum hebben gehouden, als we nu zelf de Noord-Atlantische Verdragsorganisatie in twijfel trekken? Zij zoeken daar toch bescherming tegen bedreiging! Wij moeten er daarom over nadenken hoe wij deze instellingen beter kunnen maken, maar wij mogen nooit aan hun bestaansrecht twijfelen.
(Applaus van rechts)
Natuurlijk hebben we goede transatlantische betrekkingen en een transatlantisch partnerschap nodig. Iedereen weet hoe ik over de kwestie-Irak denk. Daarom zeg ik tegen onze Amerikaanse vrienden: De Europese Unie is ook van belang voor de Amerikanen. Jullie moeten de relatie met Europa niet alleen bilateraal bekijken, dus VS/Frankrijk, VS/Groot-Brittannië, VS/Duitsland, VS/Griekenland en alle andere landen! Wij zien elkaar snel weer in het kader van de Wereldhandelsorganisatie, waar de Europese Unie eensgezind moet en zal optreden. Daarom het verzoek aan onze Amerikaanse vrienden: Neem de Europese Unie serieus! Wij moeten en willen sterk zijn in de wereld, wij moeten en willen in vrede met elkaar leven, wij moeten en willen met elkaar samenwerken en geordende en goede betrekkingen met de Verenigde Staten van Amerika onderhouden!
(Applaus van rechts)
De voorzitter van de Commissie heeft het initiatief van België voor het defensiebeleid geprezen. Ik ben tien jaar voorzitter van de Subcommissie veiligheid en ontwapening in het Parlement geweest, dus ik weet waarover ik praat. Ik ben er in principe erg voor, maar ik weet niet of een ontmoeting van enkelen hier in België de juiste manier is. Wij hadden kritiek toen de Britse minister-president een diner organiseerde op Downingstreet 10, omdat sommigen waren uitgenodigd en anderen niet. Als dit nu zelfs bij landen van de Benelux gewoonte wordt, vrees ik dat zich uiteindelijk nieuwe gemeenschappen zullen vormen, in het zuiden, in het oosten, in het westen, gemeenschappen van sociaal-democraten en van christen-democraten, die elkaar misschien soms ook zullen overlappen. Wij moeten gebruikmaken van de instellingen van de Gemeenschap en binnen deze instellingen gezamenlijk opereren!
(Applaus van rechts)
Nog een paar opmerkingen over het Lissabonproces. Dank u overigens, mijnheer de voorzitter van de Raad, voor het feit dat u ook dit onderwerp hebt aangekaart. Wij vinden echter al geruime tijd dat de verklaringen in dit verband nogal hoogdravend zijn. De EU zou de krachtigste economische regio van de wereld moeten worden. Dit doet ons een beetje denken aan Nikita Sergejevitsch Chroesjtsjov, die in de jaren zestig altijd de Verenigde Staten wilde inhalen. We weten allemaal wat daarvan geworden is! De doelstelling is goed, maar het gaat er nu toch om dat we ook de instrumenten gebruiken. Er zijn nu eenmaal diverse lidstaten die niet al het nodige doen. Ik had gehoopt dat er iets meer zou worden gezegd over monetaire stabiliteit. Veel mensen hebben het over de flexibiliteit van het Stabiliteitspact. Maar wat is de euro ons eigenlijk waard? Stelt u zich eens voor dat we hem niet zouden hebben. Hoe groot zouden devaluatie en revaluatie van onze nationale munten dan nu zijn? Daarom moeten we de gemeenschappelijke Europese munt verdedigen en hebben we de stabiliteit van deze munt nodig.
Wat vooral belangrijk is, is het volgende. Veel mensen klagen over de globalisering, soms terecht, soms onterecht. De grote ondernemingen hebben de middelen om zich te vestigen op plaatsen waar de belastingen het laagst zijn. Het midden- en kleinbedrijf heeft die middelen niet. Er zijn dan ook structurele hervormingen nodig waardoor het midden- en kleinbedrijf kan investeren, de belastingen worden verlaagd en dus arbeidsplaatsen worden gecreëerd. Op dit punt moeten de regeringen nu eindelijk eens actie ondernemen!
Ik heb nog twee opmerkingen tot besluit. Ik hoop dat er nog onder het Griekse voorzitterschap een statuut voor Europese politieke partijen komt, en ik verzoek u met klem, mijnheer de voorzitter van de Raad, ervoor te zorgen dat wij overeenstemming bereiken over het financiële pakket met het oog op de uitbreiding. Wij zullen niet accepteren dat de rechten van het Parlement worden aangetast als het om ons begrotingsrecht gaat! Wij willen de uitbreiding echter ook niet vertragen, we willen op schema blijven. We wensen u succes hierbij. Ook tot de voorzitter van de Commissie richt ik dit verzoek. Wij moeten er nu alles aan doen om de rechten van het Parlement in stand te houden en te voorkomen dat de kandidaat-landen gediscrimineerd worden. Daarvoor zullen we ons verder inzetten, en wij verzoeken u een en ander in de praktijk te realiseren. Dan zullen wij gezamenlijk succes hebben onder het Griekse voorzitterschap, wat ik u van harte toewens, niet alleen voor u, maar voor ons allemaal!
Barón Crespo (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, geachte afgevaardigden, allereerst is een woord van lof op zijn plaats voor de moed en standvastigheid van het Griekse voorzitterschap, dat alweer zijn tweede top beleeft. Gezien de recente ontwikkelingen zal dat vrees ik niet de laatste zijn.
Ik wil namens mijn fractie de familieleden van alle slachtoffers van deze oorlog onze oprechte deelneming betuigen. Daarmee kunnen wij echter niet volstaan: om een nog groter aantal slachtoffers te voorkomen, moeten wij ook eisen dat deze oorlog direct wordt gestaakt, en dat voor het conflict opnieuw in het kader van de Verenigde Naties naar een oplossing wordt gezocht, want dat had nooit anders mogen zijn.

Ik betreur het ten zeerste dat de president van de Verenigde Staten unilateraal heeft besloten buiten dat kader om een oorlog te beginnen. Ik ben het eens met de heer Kofi Annan, en ik herhaal dat dit unilaterale optreden een schending is van het Handvest van de Verenigde Naties en van het internationaal recht. Namens mijn fractie zeg ik nogmaals dat wij fervent tegenstander zijn van de doctrine van de preventieve aanval als instrument voor het buitenlands beleid.
(Applaus)
Ik herhaal ook wat de heer Robin Cook in het Lagerhuis heeft gezegd, namelijk dat onze belangen, de Britse en de Europese, beter gediend zijn met multilaterale overeenkomsten en een op regels gebaseerde wereldorde dan met het gebruik van unilaterale instrumenten. Over de hele wereld denken talloze mensen er net zo over, van ex-president Carter tot de paus. De heer Poettering heeft zojuist een vertegenwoordiger uit militair-industriële hoek aangehaald, de heer Perle. Deze schaamteloze lobbyist heeft een artikel geschreven waarin hij God dankzegt voor het mislukken van de VN. Naar aanleiding daarvan wil ik er hier, tegenover zoveel mensen die zweren bij God of Zijn naam ijdel gebruiken, op wijzen dat zowel de bijbel als de koran verhaalt van een gevallen engel. Die engel was de engel van licht, respectievelijk Lucifer en Iblis, en de oorzaak van zijn val was zijn mateloze, blinde arrogantie. Dat is nu precies de situatie waarmee wij thans te maken hebben.
(Applaus)
Geachte afgevaardigden, een schone oorlog is een illusie. De waarheid achter de geretoucheerde beelden die wij te zien krijgen, is gruwelijk. De Europese Unie is ooit begonnen als een gemeenschappelijke markt. Welnu, vandaag zien wij de beelden van de markt in Bagdad. Kunt u zich de markt van Sarajevo nog voor de geest halen, het bombardement daar? Werd daardoor maar ons aller geweten wakker geschud! Want wij zijn allemaal betrokken bij een conflict dat gruwelijk dreigt af te lopen. Natuurlijk willen heel veel Irakezen een vrije, waardige toekomst, zonder de onderdrukking van Saddam Hoessein, maar wat zij natuurlijk niet willen is bestraft te worden met nog meer dood en verderf.
De gevolgen van deze unilaterale actie, buiten de Verenigde Naties om, nemen rampzalige vormen aan. De troepen worden veelal niet gezien als bevrijders, omdat de mensen opkomen voor wat van hen is en voor hun land. Bovendien is dit een regio waar de problemen buitengewoon ingewikkeld zijn. Wat we dus vooral niet moeten doen, is de instabiliteit in de regio vergroten, want die zou kunnen overslaan naar het proces in het Midden-Oosten.
De voorzitter van de Commissie heeft evenals de voorzitter van de Raad steeds volgehouden dat deze crisis en de toekomst zaken zijn voor de VN. Ik ben het volledig met hen eens, want datzelfde heb ik in dit Huis al twee keer eerder gezegd. Vandaag lees ik echter in de krant dat het beheer van de haven van Umm Qasr is gegund aan een Noord-Amerikaans bedrijf, dat een deel van het werk wil uitbesteden aan sommige Europese firma's. Dat is een klap in het gezicht van de Verenigde Naties. Kunnen wij nu als Europese Unie en als Verenigde Naties ook al onderaannemer worden? Dat is geen vooruitgang. Wij moeten onze stem verheffen en duidelijk maken dat wij humanitaire hulp willen, maar dan wel binnen een strikt civiel kader, en bovendien in het kader van de Verenigde Naties, en niet onder beheer van een van de grootmachten die op dit moment deelnemen aan de interventie.
(Applaus)
Voordat ik mijn fractiegenoot, de heer Goebbels, het woord zal laten over de voorjaarstop, wil ik nog het volgende zeggen. Wij weten dat de president van de Verenigde Staten de prijs van deze oorlog al heeft genoemd: 75 miljard dollar per maand. De geldmarkt en de olieprijs gaan als een jojo op en neer. Ik vrees ten zeerste, mijnheer de voorzitter van de Raad, dat u, als er niets verandert, nog een buitengewone top zult moeten beleggen om te bekijken wat er met de Europese en de wereldeconomie aan de hand is.
Ter afsluiting, mijnheer de Voorzitter, nog dit: de meeste mensen zijn diep getroffen en verward door deze oorlog. De protesten zijn niet van de lucht, en niet alleen in Europa. Er is geen begrip voor de oorlog zelf, en al evenmin voor de noodzaak of urgentie ervan. Overal ter wereld lopen de mensen te hoop voor de vrede, denkt u maar aan zaterdag. Dit is dan ook een moment om de internationale betrekkingen opnieuw multilateraal te benaderen, en de Verenigde Naties hun waardigheid en legitimiteit terug te geven. Terwijl de Verenigde Naties zich moeten kunnen profileren als wereldregering, dient de Europese Unie, die door haar verdeeldheid medeverantwoordelijk is voor deze crisis, zich te richten op de totstandkoming van een buitenlands en veiligheidsbeleid dat die naam waardig is, opdat wij de toekomst van de mensheid op waardige wijze tegemoet kunnen treden.
(Applaus)

Watson (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, het was onvermijdelijk dat de oorlog met Irak de belangrijke agenda van de Raad aangaande economische hervormingen zou overschaduwen. Het is niet meer dan normaal dat in zo'n periode kwesties van leven en dood prioriteit krijgen boven economische zaken. Toch moeten we, gegeven de mogelijke negatieve economische gevolgen die het conflict kan hebben op de economie van de Unie, ons niet te veel laten afleiden, en we mogen de economische hervormingen die noodzakelijk zijn om onze economie te stimuleren niet te veel vertraging laten oplopen. Dus voor ik zal komen te spreken over Irak, zal ik kort iets zeggen over de economische hervormingen.
De realiteit is dat het proces van economische hervormingen bezig is te stranden. Nu de Europese Unie op het punt staat te worden uitgebreid tot 25 landen moeten we sowieso al rennen om niet stil te blijven staan. Ik wil dit met enkele voorbeelden illustreren.
Ten eerste liggen onze investeringen in onderzoek en ontwikkeling met 1,9 procent van ons bbp ver onder het niveau van dat in de VS en Japan. Aangezien slechts twee van de toetredende landen meer dan 1 procent van hun bbp besteden aan onderzoek en ontwikkeling, zal het bijzonder moeilijk worden om in 2010 de Lissabondoelstelling, te weten 3 procent, te halen.
Mijn tweede voorbeeld is ontleend aan de Raad van Barcelona, waar de Europese leiders overeenkwamen het percentage nog niet ten uitvoer gelegde wetgeving voor de interne markt terug te brengen tot onder de 1,5 procent. Desondanks is dat percentage vorig jaar helaas gestegen tot ruim 2 procent. Omdat de nieuwe lidstaten uiteraard de eerste jaren zullen kampen met aanpassingsproblemen bij de tenuitvoerlegging van wetgeving, bestaat het risico dat het tekort bij de tenuitvoerlegging verder zal toenemen als we onze inspanningen niet opvoeren. Er zal zeker geen vooruitgang worden geboekt als anderen de tactieken zullen imiteren die de heer Berlusconi hanteert in zijn schandalige poging illegale melksubsidies te verdedigen ten koste van een regeling aangaande de belasting op spaargeld. Dat voorspelt alvast niet veel goeds voor het Italiaanse voorzitterschap.
Het derde voorbeeld is het vergroten van de werkgelegenheid. Het is indrukwekkend dat we vorig jaar ondanks de afname van de economische groei erin zijn geslaagd een half miljoen banen te creëren. De omvang van de taak die ons nog wacht wordt echter pas goed duidelijk als we hierbij opmerken dat de werkloosheid in de gehele EU vorig jaar is gestegen naar bijna 8 procent. Inzake werkgelegenheid heeft de Raad toegegeven aan een oeroude reflex: zet in geval van twijfel een taskforce op. Ik wens Wim Kok veel succes met zijn werk, maar ik zie niet met wat voor antwoorden hij kan komen, anders dan de beproefde methode van het verlagen van de belasting op arbeid en het vergroten van de marktflexibiliteit.
Met betrekking tot Irak verheug ik mij over de toekomstgerichte aard van de conclusies van de Europese Raad die de fungerend voorzitter uit het vuur heeft weten te slepen, en over de nadruk die wordt gelegd op humanitaire hulp en de wederopbouw van Irak en de centrale rol die de Verenigde Naties daarbij moeten gaan spelen. Die humanitaire hulp moet er komen. We zien nu aan de situatie in Basra hoe belangrijk dat is. De vreselijke beelden die we nu op tv zien maken duidelijk hoe noodzakelijk het is om onze hulporganisaties eerst ter plekke en vervolgens aan het werk te krijgen. Ik juich het voorstel van de heer Prodi toe om drie miljoen euro aan directe humanitaire hulp te geven via het Rode Kruis. De liberaal-democraten zijn voor snelle goedkeuring door het Parlement van uw verzoek om nog eens zeventig miljoen euro uit de begrote reserves voor noodhulp ter beschikking te stellen.
De EU heeft te lijden gehad van de onderlinge verdeeldheid van de afgelopen weken. Dit zou de opmaat kunnen zijn voor een poging de politieke wonden te laten genezen, maar wie zou de woorden van de Luxemburgse premier willen tegenspreken, die heeft gezegd dat je problemen alleen maar kunt oplossen door ze te bespreken?
Ik ben het met de Raad eens dat we onze transatlantische betrekkingen moeten aanhalen. Onze dialoog moet uitgebreid worden met onderwerpen als de hervorming van de Verenigde Naties en de rol van het internationaal recht, maar de Verenigde Staten moeten accepteren dat er zonder instellingen en regels nooit iets duurzaams kan worden bereikt.
Mijn fractie steunt ook het Belgische voorstel voor een ministeriële vergadering over Noord-Korea. Als de situatie in Irak tijdens de Top van Sevilla was besproken, zoals de heer Verhofstadt destijds voorstelde, dan was de zaak nu niet zo uit de hand gelopen.
Het is een kwestie van afwachten of 2003 een annus mirabilis of een annus horribilis wordt voor de Europese Unie, maar aangezien het jaar van de geit begonnen is, wil ik het Griekse voorzitterschap feliciteren met zijn vasthoudendheid, doorzettingsvermogen en vastberadenheid bij het nastreven van zijn agenda.
Brie (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Commissie, mijnheer de voorzitter van de Raad, geachte collega's. U hebt, mijnheer de voorzitter van de Raad, uit de conclusies van de Top de verklaring geciteerd dat de territoriale integriteit van Irak gewaarborgd moet blijven. Ik denk echter, en dat verklaart mijn ontevredenheid, dat u ook had moeten vertellen dat deze territoriale integriteit juist nu van alle kanten in twijfel wordt getrokken en dat het onze belangrijkste taak is deze oorlog te beëindigen. Deze oorlog is onmenselijk en in strijd met het volkenrecht, en dat onmenselijk karakter wordt iedere dag zichtbaarder en ernstiger. Minister Rumsfeld noemde de oorlog gisteren een humanitaire daad; ik vind dat van nogal barbaars cynisme getuigen!
Toen de Verenigde Staten de oorlog een week geleden begonnen, was dit volgens mij een aanval op het belangrijkste beginsel van het internationaal recht dat geldt voor geciviliseerde landen, namelijk de plicht om conflicten vreedzaam op te lossen. Het tragische in dit geval is dat niet alleen deze plicht en het volkenrecht zijn geschonden, maar dat ook de zeer reële mogelijkheid van een vreedzame oplossing de grond in is geboord. Ik denk dat een gemeenschappelijk buitenlands beleid van de Europese Unie - waartoe ook vandaag weer nadrukkelijk is opgeroepen - niet alleen gemeenschappelijk, maar ook een alternatief moet zijn. Dit beleid moet gericht zijn op versterking van de Verenigde Naties en op verdediging van het Handvest van de VN, het volkenrecht en het internationale verbod op geweld, als tegenwicht tegen het unilateralisme van de VS, de militaire machtspolitiek en de minachting van de VS voor het recht en voor verdragen. Met dit beleid moeten niet alleen conflicten zelf, maar ook de oorzaken ervan aangepakt worden, en verder moet samenwerking op alle niveaus gestimuleerd worden.
Mijnheer de voorzitter van de Raad, om niet al te veel in herhaling te vallen wil ik uw aandacht nu vooral op drie problemen vestigen. Ten eerste: mijn fractie blijft van mening dat deze oorlog onmiddellijk moet worden beëindigd. Het aantal gewonde of gedode burgers en soldaten door bommen en ander militair materieel is al hoog genoeg. Maar in de verklaringen van de Raad, in de perscommuniqués en in de statistieken wordt niet gesproken over de duizenden Iraakse kinderen die nu al sterven als gevolg van deze oorlog.
Ten tweede: met deze oorlog hebben de Verenigde Staten het volkenrecht zonder meer met voeten getreden. Ze zeggen nu ook openlijk dat ze het internationaal recht mogelijk opnieuw ernstig zullen schenden. Minister Rumsfeld heeft de afgelopen week openlijk bevolen dat de strijdkrachten in de Golf met CS-gas zullen worden uitgerust. Mijnheer de Voorzitter, u weet dat ook het gebruik van niet-dodelijke gassen zoals CS-gas in gewapende conflicten zonder uitzondering verboden wordt door het Protocol van Genève en door artikel 1 van het Verdrag inzake chemische wapens. Ik verzoek u dringend zich ondubbelzinnig uit te spreken tegen de minachting voor en schending van dergelijke belangrijke internationale verdragen door de Amerikaanse regering.
Ten derde: in Irak bevinden zich tienduizenden Iraanse burgers die tegenstander zijn van de regering van hun land, evenals Koerdische vluchtelingen uit Turkije. Ze leiden een kwijnend bestaan in vluchtelingenkampen, maar er is internationaal geen belangstelling voor hun lot. Ze worden ernstig bedreigd door de oorlog en lopen kans slachtoffer te worden van grootschalige moordpartijen. Zorgt u er alstublieft voor dat dit probleem bekend wordt en vertelt u uw Iraanse, Turkse, Amerikaanse en Britse partners dat de Europese Unie het lot van deze mensen zeer nauwlettend in de gaten zal houden. Hebt u vooral de moed, mijnheer de minister-president, om van de Verenigde Staten te eisen dat ze stoppen met deze oorlog!
Cohn-Bendit (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, bij een debat op een school in Duitsland zag ik tot mijn verwondering een spandoek dat me deed denken aan een ver verleden, toen wij de straat op gingen om te demonstreren. Op dat spandoek stond de volgende zin geschreven: 'Bombarder pour la paix, c'est comme faire l'amour pour la virginité?. Ik zeg het maar in het Frans; dat is wat eleganter dan in het Engels. Maar u kunt het vast wel zelf naar het Engels vertalen.

U hebt gelijk, mijnheer de Voorzitter, deze oorlog is een intellectuele - of zelfs een lichamelijke - uitdaging, want in onze verdeeldheid over de oorlog zijn we zo te zien allemaal bezig onze intellectuele capaciteiten te verliezen. Het staat buiten kijf dat sommige verklaringen van de Raad, en zelfs sommige verklaringen van leden van dit Parlement, geenszins stroken met de werkelijkheid. Natuurlijk, mijnheer Watson, zijn wij voor humanitaire hulp. Dat is overduidelijk het enige punt waarover iedereen het eens is. Als er al iets is waarover we het eens zijn, dan is het humanitaire hulp. Maar het probleem waar wij vandaag mee van doen hebben is heel eenvoudig: gaat dit Parlement zich morgen op een eenduidige manier uitspreken over deze oorlog, ja of nee? Maakt dit Parlement zich morgen even belachelijk als de Raad van ministers of de Raad Algemene Zaken, of komen we tot een meerderheidsstandpunt? Ik richt me hierbij vooral tot diegenen die tot elke prijs willen voorkomen dat er een meerderheidsstandpunt komt. Ik hoop dat ze even vijf minuutjes de tijd nemen om na te denken.
In feite zijn er maar twee standpunten die je kunt innemen. Het eerste is het standpunt van de coalitie van landen die achter de oorlog staan, omdat ze die belangrijk en noodzakelijk achten; daar hebben we het zojuist over gehad. Laat diegenen dan voor een resolutie stemmen met de strekking: vooruit maar, gaat u vooral uw gang mijnheer Rumsfeld of mijnheer Huppeldepup, u heeft groot gelijk, gaat u alstublieft, in naam van God, de hele wereld bevrijden en laten zien dat het mogelijk is om de liefde te bedrijven en toch maagd te blijven. Dat is hun goed recht. Mensen die het tweede standpunt innemen willen in dit Parlement een meerderheid bij elkaar krijgen om de oorlogslogica af te wijzen, precies zo'n meerderheid als die waarmee we eind januari gezegd hebben dat de oorlog ongerechtvaardigd was.
(Applaus)
Om een dergelijke meerderheid tegen de oorlog bij elkaar te krijgen, moeten we in staat zijn compromissen te sluiten, anders schieten we intellectueel net zo tekort als de Europese Raad in Brussel. Dat is het probleem waar we vandaag voor staan. Toch is het heel eenvoudig. Er zijn mensen die zeggen dat voor de oorlog geen toestemming is gegeven door de Verenigde Naties en anderen die zeggen dat de oorlog onrechtmatig en ongerechtvaardigd is. Naar mijn idee is dat precies hetzelfde en kunnen enkel de dogmatici in dit Parlement moeilijk gaan doen over verschillen tussen al die frasen. Nogal wiedes dat we, in de wetenschap dat deze oorlog niet de instemming van de Verenigde Naties heeft, kunnen zeggen dat hij ongerechtvaardigd is! Het is dus overduidelijk dat we, als we deze ontwerpresolutie aannemen, een slag gewonnen hebben.
Om in te gaan op de tekst van de resolutie, er wordt veel gediscussieerd over de vraag of we nu moeten zeggen dat we het ten zeerste betreuren of dat we het veroordelen dat Engeland, Amerika, Spanje, Italië, Polen - en ik weet niet precies wie nog meer - eenzijdig besloten hebben dat het goed was een oorlog te beginnen. Wat ik het belangrijkst vind is dat we, in die resolutie, zeggen dat verder gegaan had moeten worden op de weg van de wapeninspecties en dat we het oneens zijn met degenen die deze weg links hebben laten liggen om het oorlogspad op te gaan. Voor mij is het dus geen kwestie van woordkeus.
Ten slotte zou ik graag nog iets belangrijks willen zeggen. Er doen leugens de ronde die sommige regeringsleiders maar blijven voeden. Het is niet te wijten aan het Franse veto of het Russische veto dat de Veiligheidsraad niet voor de resolutie van Amerika, Engeland en Spanje heeft gestemd. Het was omdat er binnen de Veiligheidsraad geen morele meerderheid bestond voor het ontketenen van een oorlog. Dát is de waarheid!
(Applaus)
Op grond daarvan hebben Chili en Mexico, die toch economisch afhankelijk zijn van de VS, de moed gehad met een ontwerpresolutie te komen waarin juist wel werd vastgehouden aan de weg van de wapeninspecties. Daarom zeg ik dat het Parlement, wanneer het zich morgen uitspreekt, zich ook zal uitspreken over de hardnekkige leugen die wordt gevoed door de Engelse en Spaanse ministers van Buitenlandse Zaken en weet ik wie nog meer. Een morele meerderheid zoals die welke indertijd in de Veiligheidsraad voor een interventie in het Kosovo-conflict stemde - 13 voor, 2 tegen - is er niet gekomen voor een interventie in Irak. Dat is de historische waarheid. De rest is niet meer dan een schaamteloze leugen van regeringsleiders die bang zijn voor hun eigen bevolking. We moeten de dingen zeggen zoals ze zijn.
Ik sluit af met de hoop uit te spreken dat dit Parlement morgen de tegenwoordigheid van geest heeft om op zo'n manier te stemmen dat we zullen kunnen zeggen dat degenen die de oorlog verdedigen zijn verslagen en tot een minderheid zijn teruggebracht. Als wij winnen, hebben we meer gewonnen dan alleen een woordenstrijd en vervolgens kan elke fractie een en ander dan verdedigen vanuit haar eigen ideologie. Die morele overwinning op de verdedigers van de oorlog kunnen wij morgen binnenhalen, mits we in staat zijn compromissen te sluiten.
(Applaus)

Collins (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, wij kunnen er absoluut niet omheen dat de Europese Unie zich de afgelopen weken van haar slechtste kant heeft laten zien. Het zoeken naar consensus, dat de kern van het beleid van het Griekse voorzitterschap is geweest, bleef uiteindelijk zonder resultaat omdat de standpunten die de diverse Europese landen hadden ingenomen over de oorlog in Irak lijnrecht tegenover elkaar stonden.
De Griekse regering heeft dapper geprobeerd een gemeenschappelijk standpunt over Irak en Europa uit het vuur te slepen, maar ondanks haar vasthoudendheid en haar vastberaden pogingen kon dit doel niet worden bereikt. De Griekse regering moet geprezen worden voor de weloverwogen benadering die zij heeft gekozen gedurende deze zeer turbulente periode voor de Europese Unie.
Simpel en botweg gezegd zijn we hier vandaag om puin te ruimen na wat een uiterst pijnlijke ervaring voor alle lidstaten van de Europese Unie is geweest. We moeten hierbij echter bedenken dat de Europese Unie eerder in zwaar weer terecht is gekomen en dat zij altijd in staat is geweest om zich in tijd van nood te herpakken.
Dat is de kern van de uitdagingen waar we nu mee geconfronteerd worden. De Europese Unie heeft de Europese bevolking nu ruim vijftig jaar politieke stabiliteit gebracht. Dat feit moeten en kunnen we niet uit het oog verliezen, maar we moeten ook naar het grotere geheel kijken. De Europese Unie heeft als politieke en economische entiteit de Europeanen voorspoed en een gezamenlijk politiek doel gegeven. De interne markt is een feit, we hebben onze gemeenschappelijke Europese munt en de Europese Unie zal binnenkort worden uitgebreid tot 25 lidstaten.
Dit zijn allemaal concrete politieke successen die de levensstandaard en de kwaliteit van leven voor veel mensen in Europa bevorderen. We mogen hier allemaal trots zijn dat deze successen zijn geboekt, omdat wij een sleutelrol hebben vervuld in het realiseren ervan.
De gebeurtenissen van de afgelopen weken hebben de Europese Unie op haar grondvesten doen schudden. We moeten er nu voor zorgen dat we weer opkrabbelen, zodat we de komende maanden een centrale rol kunnen spelen bij het bieden van de noodzakelijke humanitaire hulp aan het Iraakse volk. Ik juich de conclusie van de Top in Brussel toe, evenals de intentie dat de Europese Unie aan haar relaties met Amerika gaat werken en de transatlantische betrekkingen zal aanhalen. Amerika en Europa kunnen op allerlei terreinen zoveel bereiken, maar dan moeten zij wel samenwerken en elkaar niet in de wielen rijden. We moeten deze relatie dan ook snel proberen te herstellen.
De Europese Unie moet haar morele en politieke plichten nakomen door ervoor te zorgen dat de humanitaire problemen in Irak voortvarend en vastberaden worden aangepakt. We moeten blijven samenwerken met de Verenigde Naties, waarvan het gezag recentelijk ook een flinke deuk heeft opgelopen.
Zoals vele anderen hier wens ook ik vandaag van ganser harte dat de oorlog in Irak spoedig voorbij is. De sfeer hier is enigszins bedrukt, maar dat neemt niet weg dat de Europese Unie een leidende rol moet spelen door ervoor te zorgen dat aan de humanitaire behoeften van het Iraakse volk volledig tegemoet wordt gekomen. Dat is onze plicht, en een plicht, daarover waren de EU-leiders het vorige week volledig eens, die we ook daadwerkelijk moeten vervullen. Ik ben van mening dat het Europees Parlement hier vandaag datzelfde politieke standpunt moet innemen.

Abitbol (EDD).
Mijne heren voorzitters, het komt mij voor dat er een soort van masochisme schuilt in de wijze waarop debat na debat wordt gevoerd op Europese toppen die in feite slechts toppunten van hypocrisie zijn, om het woord te gebruiken dat de Griekse fungerend voorzitter van de Raad zelf in de mond heeft genomen. Het hoogtepunt in deze kroniek van een aangekondigde ontbinding is dat Europa, in elk geval het institutionele Europa, voor één keer hetzelfde heeft gezegd, of zelfs feitelijk met één stem gesproken heeft. Eerst het Europees Parlement, op 31 januari, toen de Europese Raad, op 17 februari en ten slotte de Commissie, eerst bij monde van commissaris Patten, vervolgens via u mijnheer Prodi - de drie instellingen hebben zich uitgesproken voor één lijn, de lijn van Frankrijk, Duitsland en België, oftewel voor het primaat van het internationaal recht, zoals dat binnen de VN-Veiligheidsraad wordt verdedigd. Voor één keer was er overeenstemming tussen het institutionele Europa en de Europese volkeren, die in een overweldigende meerderheid, of zelfs unaniem, op diezelfde lijn zitten, waardoor voor één keer, en volgens mij trouwens voor de eerste keer, iets te zien was van een ontluikende Europese publieke opinie.
Ja, Europa heeft met één stem gesproken en, beter nog, hetzelfde gezegd. So what? Graag, mijnheer Prodi, haal ik hier een citaat aan van Mussolini, die eens gedesillusioneerd gezegd zou hebben: In feite is het niet zo moeilijk om Italië te regeren; het probleem is alleen dat het nergens toe leidt. Gemeten naar de huidige omstandigheden, lijkt het me alsof ons Europa bezig is een Italië tot de macht vijftien te worden en straks een Italië tot de macht 25 of zelfs meer.
Ziet u, het probleem is niet zo eenvoudig als de heer Simitis denkt. Dit is geen landbouwmarathon, waarin moet worden gearbitreerd tussen wortels en knollen. Mijnheer Simitis, uw betoog was uw functie onwaardig. Voor het eerst sinds het Verdrag van Rome is Europa verdeeld over de doelstellingen en niet over de methodes, de middelen of de planning. De ene helft van Europa is diametraal tegenover de andere komen te staan en daar ligt dus het probleem: twee opvattingen van het recht, twee visies op de wereld, twee kosmogonieën - dat is een Grieks woord, mijnheer Simitis - die elkaars tegengestelde zijn. U heeft in deze zaal posters kunnen zien met aan de ene kant Stop de killers en aan de andere kant Give a chance to war. Denkt u dat het om wortels en knollen gaat wanneer we het hierover niet eens zijn aan het eind van de rit? Holle frasen zijn niet minder hol als ze van Europa komen, mijnheer Simitis.
Mijnheer Prodi, u heeft het over een Europees defensiebeleid. Daar wordt veel over gesproken. Waarom ook niet? Eigenlijk is de laatste kans voor Europa erin gelegen een Europees defensiebeleid op poten te zetten. Maar ik zeg u vanaf deze plek: dat debat zal in andere vergaderzalen gevoerd worden, onder andere in de Conventie. Het is net zo onrealistisch om een Europees defensiebeleid te willen binnen de NAVO, als wanneer we de Europese eenheidsmunt hadden willen slaan in Fort Knox.

Pannella (NI).
Heren voorzitters, collega's, na zijn briljante, plechtige betoog, een theologische verhandeling over het hoofdthema in de discussies tussen de Byzantijnse theologen, namelijk het geslacht der engelen - oftewel de vraag: hoe kan men seks bedrijven zonder zijn maagdelijkheid te verliezen - heeft de heer Cohn-Bendit een ander register opengetrokken. Hij is op zoek gegaan naar de morele meerderheid, die hij morgen hoopt te vinden. Waarom zeg je eigenlijk niet ethisch, Dany? Morgen zullen wij een meerderheid moeten zien te vinden ten aanzien van bepaalde doelstellingen, maar dat zal geen nederige, politieke en onconfessionele meerderheid zijn maar een morele meerderheid. Jullie mogen je gerust laten vermoorden met jullie ethische waarden, jullie morele opvattingen, jullie streven naar het absolute en jullie betogen. Onze taak als leken - of christenen zo jullie willen - is morgen dat te doen wat wij momenteel in Italië doen, namelijk een of twee voor iedereen haalbare politieke doelstellingen met het oog op de toekomst vaststellen en een weg aangeven die ons niet verstrikt houdt in de wereld van jullie München van 1938, Dany, maar die ons naar een andere wereld brengt, een wereld waarin wij, zoals in het weekend, allemaal samen zullen strijden voor vrije Italianen, vrije Duitsers en vrije Irakezen. Dat is veel beter dan alles opofferen aan het monster van de vrede, aan het monster van het absolute, waarvan jullie niet in het minst de grenzen kunnen aangeven. Vrede, ja, maar geen eeuwige vrede! De dood begint niet met de door een pistool of een Amerikaanse of Israëlische raket veroorzaakte dood maar met de slachtoffers van Pol Pot, met de dood van de mensen die zelfs uit jullie geheugen zijn gewist, met de dood van de bevolkingen van de Wolga en de Don die tachtig jaar geleden werden gedeporteerd, met de vijfhonderdduizend mensen die Saddam in de afgelopen tien jaar heeft uitgemoord. Jullie moralisme, jullie zucht naar het absolute! Ik aanvaard dat communisten zich bekeren tot liberalen, en ben daar zelfs blij mee, maar ik aanvaard het niet dat zij dan gewoon doorgaan met mensen op te hangen zoals zij deden toen zij nog communisten waren, en mij ervan beschuldigen dat ik niet liberaal of niet geweldloos genoeg ben.
Ik heb een amendement op uw resolutie, mijnheer de Voorzitter, een amendement waarvoor momenteel in Italië - en ik zeg dit ook aan het adres van de fungerend voorzitter van de Raad met het verzoek dit te bestuderen - een absolute meerderheid van de Italiaanse parlementsleden zich heeft uitgesproken. Dit is een eenvoudig voorstel, waarin wordt gevraagd om over de zaak van een vrij Irak te onderhandelen - eventueel zelfs met Saddam - zoals Mubarak, Tony Blair en anderen zo nederig en moedig zeggen te willen doen.

Zacharakis (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, twee weken geleden hebben wij in Straatsburg een debat gehouden over de Iraakse crisis; toen bestond er nog een sprankje hoop dat geweld uiteindelijk kon worden voorkomen en dat alle mogelijkheden tot het vinden van een vreedzame oplossing voor de problemen zoals die zijn geformuleerd in de resoluties van de Veiligheidsraad en met name resolutie 1441, volledig konden worden benut.
Helaas is ook deze hoop de grond in geboord door het zogenaamde nieuwe strategische dogma. De publieke opinie in de wereld is nu getuige van een oorlog die niet alleen slachtoffers zal maken onder de militairen en de burgerbevolking - aan wie wij hoe dan ook eer en respect willen betuigen - maar die ook zal leiden tot collateral damage bij de fundamentele instellingen van het internationale leven, zoals de VN, die moeten toezien op de eerbiediging van de fundamentele bepalingen van de internationale rechtsorde. Schade ondervinden eveneens de transatlantische betrekkingen, die een onontbeerlijke factor zijn voor het evenwicht in de wereld, en tot slot de samenhang van de Europese Unie, tenminste op het gebied van het buitenlands beleid, dat een absolute voorwaarde is voor een krachtige aanwezigheid van de Unie op het internationale toneel.
Al deze instanties hebben een zware klap gekregen en worden zwaar op de proef gesteld. Zelfs hun voortbestaan, of in ieder geval de mogelijkheid om hun bijzondere rol in het internationaal gebeuren op efficiënte wijze te vervullen, is onzeker geworden. Zij worden geconfronteerd met de negatieve gevolgen, nu en op de lange termijn. Het belangrijkste negatieve gevolg is natuurlijk de ondermijning van het prestige en zelfs het wezen van de VN en de flagrante schending van de internationale beginselen en regels door degenen die bij de oplossing van wat zonder meer reële problemen zijn de voorkeur hebben gegeven aan eenzijdig optreden en willekeur boven logica en legitimiteit.
Het heeft echter weinig zin ons te beperken tot een diagnose van de huidige, tragische situatie en een duistere toekomst te voorspellen. Het is beter de blik te richten op de toekomst en met de ondersteuning van de overgrote meerderheid van de volkeren en regeringen ernaar te streven dat nog voor het einde van de oorlog - die naar wij allen hopen kort zal zijn - het prestige van de Verenigde Naties wordt hersteld en dat deze organisatie wordt belast met het herstel van rust en orde in Irak, dat de transatlantische betrekkingen worden geplaatst in een kader van samenwerking onder gelijken, dat de Europese eenheid wordt verstevigd, dat het treurige schouwspel van de afgelopen dagen zich niet zal herhalen en geen precedent zal zijn, en dat deze oorlog de geschiedenis in zal gaan als zijnde een voorbeeld dat geen navolging verdient!

Goebbels (PSE).
Mijne heren voorzitters, het enige tastbare resultaat van de Top waren de files in Brussel. We wisten van tevoren dat we verdeeld zouden zijn over Irak, en er dus op vast zouden lopen, en dat de Unie haar imago van politieke dwerg zou bevestigen. Maar het is simpelweg om te huilen dat de economische reus Europa in zijn conclusies op sociaal-economisch gebied en op het gebied van milieu genoegen heeft genomen met de kleinste gemene deler. Terwijl de wereld op het randje van een ernstige recessie balanceert, als gevolg van een oorlog in Irak die waarschijnlijk langer duurt dan voorzien, bleef het op de Top bij vrijblijvende prietpraat.
Het voorzitterschap treft geen blaam, maar het vond het wel nodig ons te trakteren op 37 dichtbedrukte bladzijden, 12.640 woorden, aan conclusies. Mag ik er even aan herinneren dat Mozes bij de tien geboden aan 180 woorden genoeg had? Toch is er één moment van helderheid te vinden in die conclusies. Bij punt 9 staat te lezen: 'Toch is er nog veel te doen. De Unie en de lidstaten moeten thans (...) hun toezeggingen (...) nakomen door de daad bij het woord te voegen.?
Wat die daad betreft, verzoekt de Europese Raad de Commissie om een aantal knelpunten te bestuderen. Tussen nu en de voorjaarstop 2004 heeft de Europese bevolking recht op niet minder dan 17 nieuwe actieplannen, road maps en andere verslagen. Door deze communautaire hutspot heen geroerd zitten een nieuwe task force voor de werkgelegenheid en het voornemen om de globale richtsnoeren voor het economisch beleid beknopter te formuleren en om met aanbevelingen te komen voor politieke hervormingen die, als daar reden toe is, worden gebonden aan een strak tijdschema. De Commissie wordt verzocht om te komen met een verslag over het versterken van het gebruik van de structurele indicatoren. Er komt een actieplan over ondernemerschap en een ander over de vereenvoudiging van de regelgeving. In plaats van een kaderrichtlijn over de openbare diensten, waartoe eerst in Nice al was besloten en later opnieuw in Barcelona, krijgen we recht op een groenboek over datzelfde onderwerp. Ook is er een studie besteld naar de middelen waarmee de Europese Unie de Iraakse bevolking zou kunnen helpen om in vrijheid, waardigheid en welvaart te leven.
In aansluiting op het verslag-Van Miert over de ontbrekende schakels in de trans-Europese netwerken na de uitbreiding, wordt de Raad Concurrentievermogen verzocht de vereiste beleidsvoornemens verder uit te werken in termen van connectiviteit! Geen netwerkaansluiting betekent minder handel en minder groei. Toch heeft de Raad geen besluit genomen om de in het oog springende infrastructurele tekortkomingen in de uitgebreide Unie te ondervangen. In deze tijden van budgettaire schaarste maken de lidstaten zich ervan af met een top die eerder een heuveltje met beperkt uitzicht is. Zolang de Unie rond moet zien te komen met 1 procent van het communautair bbp, zal ze niet verder meer komen dan lege gebaren.
De heer Poettering siddert voor de euro. Ik stel vast dat onze eenheidsmunt zich, ondanks de Franse en Duitse begrotingstekorten, aardig staande weet te houden tegenover de dollar en de andere internationale munten. Als de monetaire stabiliteit werkelijk een publiek bezit is dat verdedigd moet worden, dan zijn in uitzonderlijke situaties onverschrokken maatregelen vereist. De prijs van de oorlog en daarna de prijs van de vrede zullen zwaar drukken op de wereldeconomie. Wil Europa ontsnappen aan een zware recessie, dan is er dringend een beleid gericht op stimulering van de economie nodig.
Waarom is de Commissie nog niet begonnen, mijnheer de Voorzitter, met het toepassen van de mogelijkheden waarin de resolutie van de Raad van Amsterdam voorziet in geval van recessie en met het stimuleren van publieke en particuliere investeringen, in overeenstemming met voorschrift 11 van de verordeningen van de Raad van diezelfde 7 juli 1997? Moeten we soms wachten tot onze economieën officieel failliet zijn verklaard voordat we in actie komen?

De Voorzitter.
U zult een verslag moeten maken om die vraag te kunnen beantwoorden, mijnheer Goebbels.

Gasòliba i Böhm (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, geachte afgevaardigden, ik wil allereerst aansluiten bij hetgeen de voorzitter van mijn fractie, de heer Watson, heeft gezegd. Ik veroordeel de oorlog in Irak - uiteraard -, en wijs op de noodzaak van afspraken, steeds in het kader van de Verenigde Naties. Europa moet de eenheid hervinden en bijdragen tot de wederopbouw van de getroffen gebieden. Alleen zo kunnen wij bereiken dat er werkelijk wordt gewerkt aan vrede en stabiliteit. De Europese Unie is niet in staat gebleken haar naam waar te maken, en heeft helaas niet die rol van betekenis kunnen spelen die wij graag hadden gezien. Ik hoop dat wij nu tenminste in staat zullen zijn ten eerste de eenheid te hervinden en ten tweede de weg te wijzen naar vrede.
Ik wil het Griekse voorzitterschap feliciteren met de uitkomsten van de Raad van vorige week in Brussel. Onderwerp van bespreking was het zogenaamde proces van Lissabon. Over dat proces kunnen wij, zoals in Straatsburg al is opgemerkt en besproken, niet tevreden zijn, omdat het verschil in productiviteit en concurrentievermogen tussen ons en de Verenigde Staten niet afneemt maar juist groter wordt.
Onzes inziens is de oorzaak daarvan dat niet de gepaste structurele hervormingen zijn doorgevoerd, dat men zich niet heeft gehouden aan de afspraken op belangrijke punten als het bevorderen van onderzoek en ontwikkeling en het stimuleren van de totstandkoming van nieuwe bedrijven die weten te profiteren van de laatste ontwikkelingen en processen op technologisch gebied. Het spreekt voor zich dat dit de gewenste ontwikkeling in de weg staat.
Samen met de juiste voorstellen voor sociale verbeteringen zijn het naar mijn mening juist deze maatregelen - structurele hervormingen, bevordering van onderzoek en ontwikkeling, en stimulering van de activiteiten van het midden- en kleinbedrijf - die ons bieden wat nodig is om de in het proces van Lissabon gestelde doelen echt te halen.
Figueiredo (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, het zou een goede zaak zijn geweest als de Raad de neoliberale koers van het beleid bij deze voorjaarstop radicaal gewijzigd had. Hij had moeten kiezen voor een beleid waarin prioriteit gegeven wordt aan werkgelegenheid, openbare investeringen, sociale en economische cohesie en insluiting, om zo een antwoord te formuleren op de economische malaise en problemen als werkloosheid, armoede en sociale uitsluiting. Dat zijn in de Europese Unie immers nog steeds grote problemen. Helaas heeft de Raad het beleid niet willen wijzigen.
Er had een einde moeten worden gemaakt aan de liberalisering van essentiële openbare diensten en sectoren. In plaats daarvan volgt de Raad de aanbevelingen van de UNICE op, de Unie van Industrie- en Werkgeversfederaties in Europa. Hij dringt dus aan op het versneld doorvoeren van economische hervormingen. En dat komt vooral neer op het versneld doorvoeren van de liberalisering van diensten en sectoren, met meer mededinging tussen bedrijven. Het begrotingsbeleid van de lidstaten moet beter gecoördineerd worden. De aandacht is daarbij vooral gericht op de eenheidsmarkt. De sociale aspecten van het beleid komen steeds op de tweede plaats. De arbeidsmarkt, onderwijs, de gehele maatschappij - alles wordt ondergeschikt gemaakt aan de ondernemersgeest. Daarom moeten de pensioenen zo snel mogelijk opgenomen worden in een actieplan voor financiële diensten, wat tot de privatisering van de pensioenen zal leiden. Door zo te handelen druist de Raad in tegen de principes van het Verdrag en verhindert hij dat deze principes concrete uitwerking krijgen. Ik heb het dan over economische en sociale cohesie, solidariteit, milieubescherming, openbare gezondheidszorg, voedingsveiligheid, openbare diensten, sociale rechten, duurzame ontwikkeling en de kwaliteit van het bestaan. De wijze waarop de Raad te werk gaat is dus volstrekt onaanvaardbaar.
De Raad had het Stabiliteitspact buiten werking moeten stellen om vervolgens de irrationele criteria voor nominale convergentie te herzien. Hij had moeten kiezen voor een beleid van economische ontwikkeling waarmee het hoofd kan worden geboden aan de huidige onzekerheid en internationale instabiliteit. De toestand is door deze onrechtvaardige, onrechtmatige en illegale oorlog tegen Irak immers alleen maar verergerd. In plaats daarvan dringt de Raad aan op naleving van het Stabiliteitspact. Een aantal lidstaten heeft met grote problemen te kampen als gevolg van het feit dat de Raad blijft aandringen op kortingen op de openbare uitgaven en investeringen. De sociale en economische problemen van deze lidstaten zullen door het optreden van de Raad alleen maar toenemen. Ze kunnen hun doelstellingen voor het creëren van kwalitatief goede banen niet verwezenlijken, en dat leidt tot meer sociale spanning en werkonzekerheid. De Raad erkent dat er een verklaring moet worden opgesteld over het belang van diensten van algemeen belang, maar hij laat het opstellen van die verklaring over aan de Raad Concurrentievermogen. Diensten van algemeen belang moeten dus voldoen aan de normen voor mededinging. Dat is onaanvaardbaar, omdat je op deze wijze de sociale ongelijkheid vergroot.
De Raad had iets moeten ondernemen tegen het feit dat steeds meer Europese en multinationale ondernemingen overgaan tot herstructurering - als ze hun activiteiten niet verplaatsen of de poorten sluiten. Die ondernemingen zetten duizenden werknemers op straat en veroorzaken zo een crisis in hele regio's, vooral als daar geen ander werk voorhanden is. Het is hoog tijd dat de Raad hier iets aan doet, en daar heeft het Europees Parlement tijdens de laatste zitting in Straatsburg ook op aangedrongen. In plaats daarvan heeft de Raad prioriteit gegeven aan het mededingingsargument. Hij dringt erop aan dat een structurele hervorming van de arbeidsmarkt wordt doorgevoerd, dat werknemers mobieler worden en dat de arbeidsverhoudingen flexibeler worden. Verder is hij van oordeel dat aan een baan minder rechten verbonden moeten zijn. Op die manier zouden we ons beter kunnen aanpassen aan de economische omstandigheden. Ik vraag me daarom af waarom er een werkgroep voor werkgelegenheid moet worden opgezet. Zou de Raad me kunnen vertellen of dat iets te maken heeft met het geruststellen van het geweten van die mensen die nog een klein beetje gevoel hebben voor de problemen van miljoenen werklozen? Of gaat het er alleen maar om de implementatie van een Europese werkgelegenheidsstrategie uit de weg te gaan, om zo steeds sterker neoliberaal getinte beleidsideeën door te voeren?

Nogueira Román (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil om te beginnen de aandacht vragen voor alle vergeten Iraakse slachtoffers van de oorlog. Dat zijn vaak jonge mensen: die zijn opgeofferd voor een militaristische regering van een imperium dat in een crisis verkeert - en dus zeker geen overwinnaar is. George W. Bush, de president van de Verenigde Staten, is het meest sprekende symbool van de crisis die dit land doormaakt.
Dit Parlement mag niet toegeven aan deze oorlogszuchtige ideeën. We moeten erop aandringen dat de Algemene Vergadering van de VN vandaag nog bijeenkomt om op te roepen tot een staakt-het-vuren. Ik spreek hier als Galiciër en burger van de Spaanse staat, en ik wil me in die hoedanigheid uitspreken tegen José Maria Aznar, een minister-president die de Europese Unie verraadt. Hij waant zich een hoofdrolspeler in het hele gebeuren, en denkt dat hij met Bush en Blair op de Azoren de conferentie van Jalta nog eens kan overdoen. Dat is lachwekkend en op het paranoïde af: een Spaanse minister-president die de Spaanse staat honderd jaar na de Spaans-Amerikaanse oorlog tot een Amerikaanse kolonie wil omvormen om er een soort Puerto Rico van te maken.

Crowley (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, ik juich net als mijn collega's een aantal conclusies van de Europese Raad toe, maar bij andere wil ik toch een waarschuwing of een kritische kanttekening plaatsen. Het doel van de voorjaarstop was van meet af aan duidelijk: het moest een economisch forum worden, een kans om te bekijken hoe ver we waren gevorderd en om te bepalen welke weg we zouden nemen naar de toekomst. Hiervoor zouden we met name de Lissabonstrategie nog eens tegen het licht houden om vast te stellen welke aanpassingen daarop we nog moesten doorvoeren om op koers te blijven en om die doelstelling te halen. Het was ook een kans om ons te buigen over de ontwikkeling van de economische groei en de werkgelegenheid, evenals over de garanties met betrekking tot de kwaliteit van leven, hoogwaardige arbeid en pensioensvoorzieningen voor iedereen in de EU.
Zoals we allemaal weten hebben we te maken met economische onzekerheid en wereldwijde politieke risico's en dat maakt het doorvoeren van aanpassingen moeilijk. Wij in de Europese Unie moeten erkennen dat we tot op zekere hoogte beperkt zijn in wat we kunnen bereiken. Toch zijn er binnen ons systeem zeker ook mogelijkheden om voort te borduren op positieve ontwikkelingen.
Bij het bereiken van de doelstellingen voor 2010 lopen economische en sociale belangen parallel. Om banen te creëren en te behouden moet de Europese Unie de meest concurrerende economische regio ter wereld worden en ik ben dan ook zeer ingenomen met het besluit van de Raad om een Raad Concurrentievermogen in te stellen.
Daarnaast moeten we ons meer richten op de hele kwestie van het onderwijs en de vakopleiding die mensen krijgen. Terreinen als alfabetisering, digitale ontwikkelingen, beroepsonderwijs en levenslang leren moeten erkend worden als essentiële onderdelen van een pakket maatregelen dat de bevolking van Europa in staat moet stellen om aan de eisen die een voortdurend veranderend economisch klimaat aan hen stelt te voldoen. We moeten ondernemingen te vriend houden. We moeten flexibiliteit extra stimuleren en juist geen rigide procedures en regels instellen waardoor investeerders in de economie van de Europese Unie worden weggejaagd en hun toevlucht zoeken in lagelonenlanden. We moeten er verder voor zorgen dat de Commissie zich van haar taak kwijt inzake het uitvoeren van effectbeoordelingen bij voorgestelde wetgeving, die tot doel hebben de gevolgen ervan voor een bedrijfstak in kaart te brengen.
Werkgelegenheid is het enige dat garanties op resultaat biedt in de strijd tegen armoede en sociale achterstand. Toch heeft niet elke vorm van werkgelegenheid het gewenste resultaat. Dat wordt bepaald door de kwaliteit van de banen en de kwaliteit van het inkomen. Sociaal partnerschap is een beproefd model om problemen op de werkvloer op te lossen. Het zorgt er immers voor dat werknemers op een correcte manier vertegenwoordigd zijn en verder geeft het ondernemingen de garantie dat zij de vrijheid en de flexibiliteit hebben om vooruitgang te boeken.
Ik wil nog heel kort twee andere punten naar voren brengen. Ten eerste moet milieubescherming een van de kernpunten zijn. We moeten ervoor zorgen dat we onze landen en ons continent in een betere staat nalaten aan toekomstige generaties dan de staat waarin wij ze zelf hebben geërfd.
Mijn laatste punt heeft betrekking op Irak en is persoonlijk van aard. Hoe we ook denken over de voors en tegens van het conflict in Irak, het belangrijkste is - en ik feliciteer het Griekse voorzitterschap met zijn pogingen daarover consensus te bereiken - dat heel Europa eensgezind de schouders zet onder de humanitaire hulp en zo de wederopbouw van Irak mogelijk maakt en ervoor zorgt dat het Iraakse volk de juiste instrumenten in handen krijgt om over zijn eigen lot te kunnen beslissen.

Belder (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, triest, dat was het beste woord voor de situatie in de Europese Unie vorige week. Lidstaten die geen enkel onderling respect tonen, en een groeiende kloof tussen oude bondgenoten. De ongelukkige voorstellen die in de marge van de Europese Raad werden gepubliceerd om slechts verder op te trekken met een klein clubje gelijkgezinden, maakten de verdeeldheid nog een graadje erger. Juist in die omstandigheden was het verrassend en positief dat de lidstaten wel in staat waren tot een gezamenlijke en toekomstgerichte verklaring over Irak, waarbij de Europese Unie ook nog blijk geeft van verantwoordelijkheidsgevoel, door zowel humanitaire hulp als ook impliciete hulp bij de wederopbouw van het land te beloven. Een compliment voor het Griekse voorzitterschap, dat zich concentreerde op het politiek haalbare, en dat ook binnen wist te slepen. Ik roep de Commissie op zo spoedig mogelijk met concrete voorstellen voor beide soorten van hulp te komen.
Van bijzonder belang is de verklaring over de territoriale integriteit van het Tweestromenland. Deze wordt momenteel immers bedreigd door het Turkse voornemen om Irak binnen te trekken. Welke middelen denkt de Raad in te kunnen zetten om Turkije van dit voornemen af te houden? Ik vrees dat louter politieke druk niet genoeg zal zijn. Is de Raad ook bereid vergaande politieke of economische sancties tegen Turkije te nemen in geval het land de Iraakse grens daadwerkelijk oversteekt? Uitstel of afstel van Europees lidmaatschap hoort daar wat mij betreft bij.
Ten slotte, mijnheer de Voorzitter, uit de verklaring spreekt grote waardering voor de Verenigde Naties. Daarbij zou ik wel willen onderstrepen dat deze organisatie niet kan functioneren zonder dat alle, en ik herhaal alle leden (met name van de Veiligheidsraad) hun verantwoordelijkheid nemen voor de daadwerkelijke handhaving van de internationale rechtsorde en de continuïteit van de VN-besluiten. Onbuigzaamheid en compromisloosheid is echt geen patent van de Amerikanen. In het licht van de gebeurtenissen in de afgelopen weken vind ik de Europese gehechtheid aan de VN daarom pijnlijk hol.

Souchet (NI).
Mijnheer de Voorzitter, de manier waarop op de Top in Brussel is gesproken over de economische groei in Europa zonder rekening te houden met de gevolgen van de oorlog in Irak doet mij surrealistisch aan. Alsof dat eerste niet nauw verbonden is met het andere! In de conclusies komt de centrale kwestie van de oorlog pas in de laatste punten ter sprake, hetgeen, ten overvloede, nog maar eens bevestigt dat de Europese Unie als zodanig niet meedoet op het toneel van de internationale diplomatie. Als je kijkt naar de conclusies die de Europese Raad aan Irak wijdt, lijkt de Unie meer een soort humanitaire NGO. De verheerlijking van het GBVB in conclusie 69 is een duidelijk voorbeeld van wat de schrijvers van het surrealisme écriture automatique noemden.
Men kan zich afvragen of het echt in het belang van Europa is om de huidige verdeeldheid met dergelijk wollig taalgebruik te verdoezelen. Vandaag de dag is ons continent, als gevolg van de Irak-kwestie, het strijdperk van twee principieel tegengestelde visies op wat de plaats van Europa in de wereld moet zijn, maar vooral ook op de wijze waarop het internationale systeem moet worden ingericht: een onafhankelijk versus een conformistisch Europa, unilateralisme versus samenwerking van naties. Europa is op dit moment verwikkeld in een fundamenteel debat, dat van belang is voor de toekomst van de gehele internationale gemeenschap. Want al houdt de Europese Unie zich afzijdig van dat debat, toch wordt in er Europa, net als in de VS, het hardst aan meegedaan. Deze discussie gaat tussen twee trojka's - aan de ene kant Parijs-Berlijn-Moskou en aan de andere kant Londen-Madrid-Rome - die ieder hun eigen samenhang en aanhang hebben, waarbij het ene kamp zich achter het memorandum van New York schaart en het andere achter de verklaring van de Azoren.
Waarom zouden we het alleen maar moeten betreuren dat die twee opvattingen er zijn? Dan geef je blijk van een monolithische visie op Europa, terwijl juist de verscheidenheid altijd ons meest uitgesproken kenmerk is geweest. Het neerbuigende predikaat 'het oude Europa? zou verdiend zijn wanneer zou blijken dat we niet meer in staat zijn het podium bij uitstek te zijn waar verschillende opvattingen over de inrichting van de wereld tegenover elkaar worden gesteld en dat we alleen nog maar elke confrontatie zouden willen mijden, omwille van softe, onbeduidende consensus. Robert Kagan zou dan dus gelijk krijgen: het maakt niet uit dat hetgeen Europa zegt geen weerklank vindt, als het maar met één stem gezegd wordt. Is dat ons streven? Kunnen we alleen maar Europeaan zijn als we elk verschil van inzicht onder het tapijt vegen? Waarom zou het spel van de vrije concurrentie niet ook voor het buitenlands beleid kunnen gelden? Als de Europese Unie, omwille van de verplichte eenheid, Europa ertoe zou brengen de grote debatten over de wereld van morgen uit de weg te gaan, terwijl het juist het brandpunt daarvan zou moeten zijn, dan, mijne heren voorzitters, bewijst ze de Europeanen daarmee geen dienst.

Van Velzen (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, de voorjaarstop vond onder zeer moeilijke omstandigheden plaats. Ik zal niet ingaan op de situatie in Irak, omdat mijn fractievoorzitter dat gedaan heeft en mijn landgenoot en collega Arie Oostlander dat zal doen. Ik concentreer mij dus op het sociaal-economische gedeelte.
Het is duidelijk dat de onzekerheid over de gevolgen van de oorlog en de duur ervan gevolgen zal hebben en heeft voor de wereldeconomie. Maar ik denk dat we ook moeten vaststellen dat de groei van de werkloosheid in Europa natuurlijk al lang daarvoor begonnen is. Eén van de oorzaken is natuurlijk het gebrek aan structurele hervormingen van de Europese economie en het te lang uitstellen van noodzakelijke maatregelen.
Ik was wat dat betreft toch enorm geschokt toen ik het scorebord zag dat de Europese Commissie daarvoor hulde voor de eerste keer heeft toegevoegd aan de stukken die een evaluatie lieten zien met betrekking tot Lissabon. Als je dat op je laat inwerken dan constateer je dat er een enorm grote kloof zit tussen enerzijds de woorden en de beslissingen die worden genomen en anderzijds de uitvoering.
Ik denk dat het herstellen van het vertrouwen in de Europese economie, in datgene wat op beleidsmatig niveau wordt afgesproken, een minstens zo belangrijk signaal had moeten zijn in de voorjaarstop. Ik moet zeggen dat de voorjaarstop meer heeft opgeleverd dan ik had verwacht. Dus in die zin ook mijn felicitaties aan het adres van het Grieks voorzitterschap.
Maar nu komt het natuurlijk aan op de uitvoering en daarom heeft mijn fractie ook voorgesteld - en ik ben blij dat het overgenomen is door andere fracties - om te komen tot een road map waarin de Europese Commissie preciezer aangeeft welke stappen er gezet moeten worden om de doeleinden van Lissabon in 2010 te halen. Ik hoop dus dat de Commissie ik kijk ook naar de voorzitter, de heer Prodi in staat is om in oktober 2003 met zo'n road map te komen, zodat we een preciezer inzicht krijgen van wat er in de komende tijd moet gaan gebeuren. Dat is des te meer nodig omdat we ook binnenkort gaan uitbreiden en omdat de Lissabondoelstellingen natuurlijk ook binnenkort met een veel grotere Europese Unie verwezenlijkt moeten worden, en ik denk dat het nuttig is om daar naar te kijken.
We constateren dat op het vlak van de werkgelegenheid een belangrijke rol is weggelegd voor het midden- en kleinbedrijf. Het is nodig dat bijvoorbeeld het charter dat we hebben vastgesteld voor het midden- en kleinbedrijf, maar ook het actieplan "vereenvoudiging van regelgeving" nu daadwerkelijk worden uitgevoerd. We spreken al zo lang over de noodzaak dat het midden- en kleinbedrijf veel gemakkelijker toegang moet kunnen hebben tot middelen om te investeren. Waarom doen we het niet, waarom kunnen we die blokkades niet eens wegnemen?
Terecht hebben we een mooie doelstelling geformuleerd met betrekking tot 3 procent van het BNP voor onderzoek en ontwikkeling, publiek en privaat, in 2010. Maar, voorzitter, ook op dat punt is het noodzakelijk dat we het gaan concretiseren, want sommige lidstaten zitten tegen die tijd al ruim boven de 4 - 5 procent, andere zitten er nog ver vanaf. Hoe gaan we die kloof dichten en welke inspanningen moeten door de verschillende lidstaten worden geleverd? We zijn vóór de open-coördinatiemethode, maar dat is niet genoeg, en ook het Europees Parlement en de nationale parlementen moeten daarbij worden betrokken.
Voorzitter, als ik mag samenvatten dan zeg ik: we zijn op de goede weg, maar het zou de Commissie met name sieren als we onze goede voornemens zouden kunnen omzetten in road maps, zodat we concrete handvatten hebben om te beoordelen waar we staan, we jaarlijks met elkaar de voortgang kunnen evalueren en de lidstaten niet meer weg kunnen kruipen achter mooie woorden . Het gaat nu om daden.

Katiforis (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Commissie, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, geachte afgevaardigden, zoals de fungerend voorzitter van de Raad reeds zei, zijn de voorjaarsraden altijd gewijd aan de behandeling en stimulering van de Europese economie. Momenteel worden wij geconfronteerd met een oorlog die ons niet door de Amerikanen, niet door het Amerikaanse volk is opgelegd, maar door de regering-Bush, met haar eenzijdige en arrogante beleid, en door bepaalde Europese regeringen die meenden de eenheid van de Europese Unie te mogen verbreken. Daardoor lopen wij het risico van het juiste spoor van ons programma af te dwalen.
Als wij blijven aandringen op het programma van de Europese Unie op lange termijn, doen wij dat niet uit fatalisme maar omdat dit de enige manier is om de zwaar gehavende eenheid van Europa te herstellen en te handhaven. Om eenheid te bewerkstelligen begin je niet te zoeken naar hetgeen je van anderen scheidt maar naar hetgeen je met hen verenigt. In dezelfde mate waarin het buitenlands beleid ons scheidt, kan het economisch beleid ons verenigen.
Om dit waardevolle en ambitieuze doel te bereiken moeten wij de efficiëntie en de werking van het macro-economisch beleid verbeteren, de markt van financiële diensten in de Unie voltooien, het ondernemerschap versterken, het onderzoek en het onderwijs bevorderen en de integratie van de Europese netwerken voltooien. Hoe kunnen wij de Europese netwerken echter integreren als wij - zoals de voorzitter van de Commissie zei - daarvoor slechts 20 miljard euro per jaar uitgeven? Wij zouden op die manier twintig jaar nodig hebben om het programma af te maken.
Al deze waardevolle doelstellingen staan vermeld in de strategie van Lissabon, maar helaas moeten wij vaststellen dat dit proces zich al in het derde jaar bevindt en dat de vorderingen in bepaalde sectoren zoals het onderwijs te wensen overlaten. Degenen die het proces van Lissabon voor het herstel van de Europese economie op het spoor hebben gezet, hadden in één ding gelijk: hun programma zou, gezien de middelen die daardoor vrijgemaakt moesten worden, pas op lange termijn vruchten kunnen afwerpen. Er moeten echter ook maatregelen met onmiddellijk effect worden getroffen, gezien de huidige situatie, met een dreigende economische recessie. Die maatregelen moeten ons in staat stellen de impulsen te geven die nodig zijn om vorderingen te maken bij de voltooiing van het programma van Lissabon.
Daarom moeten wij ophouden te denken dat alles bij voorbaat verloren is en dat een nederlaag onvermijdelijk is. Laten wij liever proberen de vastberaden geest van Lissabon terug te vinden, ook indien wij de huidige catastrofale omstandigheden in de Unie zouden kunnen samenvatten met de woorden van Kipling: "If you can bear to see your life's work broken and stoop again, build it again with worn-out tools". Dat is wat ons momenteel overkomt. Daar ligt ook onze plicht. Als wij ons daarvoor krachtig inzetten, zal ook voor ons in Europa het moment komen waarop de waarheid wint.

Malmström (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, natuurlijk zou het goed geweest zijn dat de wapeninspecteurs meer tijd hadden gehad, dat Saddam Hoessein de resoluties had nageleefd en dat de VN een mandaat had gegeven voor een aanval op Irak. De oorlog is nu echter een feit en wij moeten naar de toekomst kijken. De liberalen hopen dat het een korte oorlog wordt met zo weinig mogelijk burgerslachtoffers, dat Turkije Koerdistan niet binnenvalt en dat we de Iraakse dictator snel in Den Haag kunnen berechten. De leden die eerder een affiche met de tekst "Stop the killing!" omhooghielden, zouden moeten denken aan de honderden mensen die Saddam Hoessein heeft vermoord of verjaagd.
Na de oorlog wacht een moeizame opdracht, in de eerste plaats het verlenen van humanitaire hulp. Daarna volgt de wederopbouw van Irak. Er moeten stabiele en democratische instellingen komen, opdat de Iraakse bevolking eindelijk in vrijheid en vrede kan leven. De VN moet de eindverantwoordelijkheid dragen. De EU moet een ruime bijdrage leveren. Irak mag geen Amerikaans protectoraat worden.
Voorts moet het vredesproces in het Midden-Oosten een nieuwe impuls krijgen. De transatlantische betrekkingen, die ernstig verstoord zijn geraakt, moeten hersteld worden. De VN is aan hervorming toe. Wij moeten een breed debat in gang zetten over de vraag wat wij eigenlijk verstaan onder volkerenrecht en hoe wij de burgers in de toekomst kunnen beschermen.
Tot slot moet de EU zich sterk tonen en laten zien dat ze iets geleerd heeft van het debacle van de voorbije weken. Een gemeenschappelijk buitenlands beleid is noodzakelijk. Wij kunnen wel een hele reeks institutionele hervormingen doorvoeren, maar zolang de politieke wil ontbreekt, zal de EU niet meer zijn dan een piepende muis in de arena van het buitenlands beleid.

Morgantini (GUE/NGL).
Ik vraag mij af wanneer het onze beurt is, wanneer de B52-bommenwerpers of de moordende ciber war-wapens onze gebouwen zullen aanvallen, of gebouwen in Frankrijk misschien, mogelijk met de hulp van Groot-Brittannië of andere landen. Een paradox? Nee. Van de fundamentalistische cultuur van de junta-Bush kun je alles verwachten. Ik heb het verpletterde hoofd gezien van een Iraaks kind dat door de wapens van de zogenaamde bevrijder uiteen werd gereten. Dat zijn dezelfde lichamen en beelden als die van het Koerdisch meisje dat werd vergiftigd door de chemische wapens van Saddam, van het Palestijnse jongetje dat door het Israëlisch leger werd afgeslacht, van het Israëlisch meisje dat de dood vond tijdens een zelfmoordaanslag, of van de stoffelijke resten van de slachtoffers van de Twin Towers.
Met deze oorlog zijn de sluiers gevallen. De VS houdt zich niet aan de internationale regels: Kyoto, het Internationaal Strafhof, de doodstraf, star wars, het gebruik van massavernietigingswapens. Het Amerikaanse militarisme is een gevaar voor de internationale gemeenschap. Amerika voert een beleid van overheersing en zaait dood en verderf. Dit is een danse macabre van terrorisme en politiek. Het is echter ook de VS, het Amerikaanse volk waar een sprankje hoop, een alternatief vandaan komt: net zoals elders ter wereld zeggen ook hier grote groepen mensen 'nee? tegen de oorlog, 'nee? tegen het terrorisme, 'nee? tegen de vendetta. En wij? Wat kunnen en moeten wij doen? Hoe kunnen wij de landen die deze agressieve oorlog voeren, er opnieuw toe bewegen zich te houden aan het pact dat na de Tweede Wereldoorlog in het kader van de Verenigde Naties werd gesloten? Europa kan niet alleen zeggen: wij denken na over de wederopbouw. Onze inspanningen moeten gericht zijn op de beëindiging van deze illegale oorlog. Het heden is, minister Simitis, tegelijkertijd het verleden en de toekomst. Daarom moeten wij voorkomen dat Irakezen, Engelsen en Amerikanen sterven. Wij zeggen dat de VN de organisatie is die hier een rol heeft te vervullen, maar dan moeten de Veiligheidsraad en de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties bijeen worden geroepen. Europa moet zeker eensgezind zijn, maar dan wel om eensgezind 'nee? te zeggen en om deze oorlog te stoppen. Rabiva, een jong Iraaks meisje, heeft mij gezegd: 'U vermoordt ook onze dromen; u vermoordt de droom dat wij onszelf zouden kunnen bevrijden van de dictatuur van Saddam Hoessein?.
(Applaus van links)

Schroedter (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, ik verwelkom de fungerend voorzitter van de Raad en de voorzitter van de Commissie. De oorlog tegen Irak is door niets te rechtvaardigen en moet daarom worden veroordeeld. De Raad rept hier met geen woord over, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad. In de oorlog tegen Irak zullen clusterbommen en landmijnen worden gebruikt. Dat is een schending van het internationaal recht. De Raad rept hier met geen woord over, mijnheer de Voorzitter. De oorlog is een oorlog tegen de burgerbevolking. Miljoenen onschuldige mensen zijn direct of indirect slachtoffer, indirect omdat de voedsel- en watervoorziening zullen instorten. Wie in Irak is geweest, weet hoe de situatie daar is. De oorlog zorgt voor een humanitaire ramp, ook hierover rept de Raad met geen woord. Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, ik verzoek u niet langer te zwijgen! Steun het initiatief van Rusland en de Arabische Liga voor een spoedvergadering van de Veiligheidsraad. Verzamel de lidstaten in de Europese Unie die zich tegen de oorlog hebben gekeerd en zet een actie op touw die de Verenigde Naties uit de rol van toeschouwer haalt en weer tot leidende figuur in dit conflict maakt.
Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, zwijgt u niet langer! U vertegenwoordigt net als wij de meerderheid van de Europese burgers en van hun steun kunt u zeker zijn! Ik verzoek u dringend zich te kwijten van uw taak en deze oorlog te stoppen.

Gollnisch (NI).
Mijnheer de Voorzitter, pendant la guerre, le Congrès s'amuse, zei men in 1815. Het verwijt dat besloten ligt in deze historische verwijzing zou stellig ook de leden van de Raad voor de voeten geworpen kunnen worden. In hun schandelijke eindverslag duikt het woord Irak pas op bij pagina 31 van de 36 bladzijden tellende conclusies van het voorzitterschap.
De strekking van uw navrante betoog, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, is er een van mislukking en machteloosheid. De oorlog is aan de gang, een aanzienlijke, hoogst belangrijke gebeurtenis, waarvoor de leden van de Unie, de Britten voorop, de directe verantwoordelijkheid dragen. Wij kunnen daar niets tegen doen, zegt u. Laten we dus maar ergens anders over praten. Er is echter een heleboel te zeggen, nu de leugens aan het licht komen waarvan het Amerikaans-Britse Rijk zich bediend heeft om zijn brute aanval te rechtvaardigen. Het was een leugen toen ze beweerden dat ze de VN in staat wilden stellen Irak te ontwapenen, terwijl we nu weten dat de oorlog eigenlijk al vanaf het begin was gepland, wat er verder ook gebeuren zou. Het was een leugen toen u heeft durven zeggen dat de Veiligheidsraad in een impasse zat, omdat deze niet voor een resolutie had gestemd die een oorlog mogelijk zou maken. Hij zat niet in een impasse: hij had een procedure aangenomen en dat was een procedure die werkte.
Het verzwakte Irak, de afgelopen tien jaar systematisch uitgehongerd en gedwongen te ontwapenen, in ruil voor de belofte niet te worden aangevallen, zou het vanaf dag één van het conflict begeven. Gelogen! Het biedt weerstand en vaak nog op een heldhaftige manier ook. De Iraakse bevolking zou de invasietroepen als helden inhalen. Gelogen! Ze worden ontvangen als bezetters. Irak zou over massavernietigingswapens beschikken. Al het mogelijke is daarover gezegd, van de laaghartigste leugens tot de belachelijkste onwaarheden, zoals die van Tony Blair, die zichzelf volstrekt belachelijk heeft gemaakt door met een verslag te komen om de aanval te rechtvaardigen, een verslag waarvan elf van de negentien pagina's afkomstig waren van een afstudeerscriptie van een jaar of tien geleden. Tot op de dag van vandaag zijn de enige massavernietigingswapens de duizenden geavanceerde bommen en raketten waarmee de Angelsaksische oorlogsmachine de Iraakse steden met de grond gelijk maakt.
Als jurist constateer ik een cynische schending van alle rechtsregels die de Engelsen en Amerikanen zelf hadden opgesteld om oorlogen te voorkomen. Als Europeaan betreur ik de enorme, helaas terechte, haat tegen de westerse wereld die de bommen van de agressor opwekken. Als christen ben ik geschokt dat zo'n oorlog die aan geen enkele rechtsvoorwaarde voldoet, gevoerd kan worden in naam van God. Ik noem het beestje bij de naam en dus noem ik Tony Blair een goddeloze moordenaar. En laat George Bush ophouden God erbij te betrekken behalve dan om te bidden: moge het bloed van de onschuldige Irakezen niet over het Amerikaanse volk komen!

Oostlander (PPE-DE).
Dat het regime van Saddam Hoessein een bedreiging van de wereldvrede is kan, gezien de feiten, niet betwist worden. Sinds de nederlaag in de eerste Golfoorlog is Irak het voorwerp geweest van vele resoluties. Irak heeft doorgaans geen gevolg gegeven aan die resoluties en nochtans heeft dat nooit tot het afdwingen daarvan onder VN-auspiciën geleid. Er was zelfs lange tijd sprake van pogingen om de sancties op Irak af te schaffen. Er was ook nauwelijks internationale reactie toen de inspecties wegens gebrek aan medewerking van Irak werden afgebroken. Toch was de obsessie van Saddam Hoessein met de productie van massavernietigingswapens bekend. Het volk werd intussen onderdrukt en vluchtelingen kwamen en komen nog steeds naar onze EU-lidstaten. Irak bleef een etterende wonde. Van vrede is daar geen sprake. Dankzij de geheime dienst is er wel sprake van grote stabiliteit, en die grote stabiliteit kan helaas van binnenuit niet worden aangetast. Ik kan het woord niet horen. Geduld daarmee kan te snel opraken, ja, maar geduld kan ook ontaarden in onverschilligheid. Daar was jarenlang sprake van in onze houding ten opzichte van het Joegoslavische drama. Wie schaamt zich daar nu nog niet over? Wij weten nu, wie recht wil scheppen moet in uiterste instantie de steun van macht, ook van militaire macht, aanvaarden.
Maar is er wel formeel voldoende volkenrechtelijke basis voor militair optreden van de coalitie? Ik citeer Max van der Stoel, een bekende socialistische ex-minister van Buitenlandse Zaken, Hoge Commissaris voor de minderheden voor de OECD, een bekende, belangrijke socialistische voorman. Gisteren in het NRC-Handelsblad zei hij: "Ja, die basis is er niet overtuigend, maar ik twijfel geen moment aan de morele rechtvaardigheid van deze actie van de coalitie, daar twijfel ik geen moment aan." Ik vind dat goed links.
Het debat ging er destijds over of er direct, na één of twee weken, of na zes weken moest worden ingegrepen. Deze twist is niet voldoende om een heldere boodschap aan hen die de risico's te velde dragen, te onthouden. Terugkijken heeft voor hen weinig zin. De vraag is of wij de militairen van de coalitie nu een snel succes wensen, zodat er geen langdurige misère voor de burgers noch voor hen ontstaat.
Mijn fractie wil laten blijken dat zij uiteindelijk, als puntje bij paaltje komt, echt allemaal achter die militairen staan, zoals ze ook achter de bevolking staan die zo snel mogelijk bevrijd moet worden. En ik kan me ook niet voorstellen dat een van ons nu niet achter die militairen zou staan. Wij zijn niet zo vlot met demonstreren aan deze zijde van de Kamer, maar ik heb me er wel over verbaasd dat aan de andere zijde grote papieren werden opgehangen met het woord "vrede" erop, terwijl men zich nooit heeft afgevraagd welke onvrede er in Irak heeft bestaan, en ik kan me ook niet herinneren dat daar demonstraties tegen werden gehouden, ook niet in deze Kamer.
Ik denk dat het belangrijk is dat het recht zijn beloop krijgt ten opzichte van Saddam Hoessein. We moeten betreuren dat de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties aan gezag heeft ingeboet. Veto's worden op oneigenlijke wijze gebruikt en stemmen zijn te koop. De VN als zodanig en haar diensten zijn belangrijker dan ooit in het naoorlogse Irak. We moeten beseffen dat deze aangelegenheid een ernstige waarschuwing aan de EU is, die kennelijk nog steeds niet in staat is en wil zijn om de Europese principes en waarden overal waar dat nodig is te verdedigen.

Schulz (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik ben het absoluut niet met u eens, collega Oostlander. Ik vond de borden achter mij ook niet fantastisch, maar u zou eens met uw collega Helmer moeten praten, juist omdat uw fractie niet zo vlot met demonstreren is. Hij hield namelijk een bord omhoog met de tekst "Blitzkrieg". Nu kan iedereen een bord gebruiken om zijn mening kenbaar te maken en de heer Helmer heeft dat vandaag gedaan. Hij lijkt zich in de traditie te plaatsen van de mensen die dit soort borden in het verleden al eens omhoog hebben gehouden.
En als u Max van der Stoel citeert en zegt dat de basis niet in alle opzichten overtuigend is, maar dat de actie moreel gezien gerechtvaardigd is, dan zit het net andersom in elkaar: alleen als de basis echt overtuigend is, is ook de actie gerechtvaardigd. Bij de minste twijfel bent u er verantwoordelijk voor dat mensenlevens in gevaar worden gebracht. Oorlog moet altijd het laatste middel van de politiek zijn. Zolang er echter nog twijfel in de politiek bestaat, kan oorlog niet het laatste middel zijn.
Als er ooit een oorlog heeft bestaan die voorkomen had kunnen worden, is het deze wel. Nog maar enkele dagen geleden, dames en heren, hadden wij de mogelijkheid om een besluit te nemen op basis van twee gerespecteerde diplomaten en hun rapporten, de heren Blix en El Baradei. Die zeiden, of liever de heer El Baradei zei: Er zijn geen atoomwapens, wij hebben ze niet gevonden! En de heer Blix zei: Mijn actie is succesvol, wij kunnen, als we nog een paar maanden de tijd krijgen, Irak op vreedzame wijze ontwapenen. Deze twee heren zijn geen radicale socialisten en ze staan ook niet bekend om hun anti-Amerikanisme; het zijn zeer respectabele diplomaten van de Verenigde Naties die ons een vreedzame weg hebben gewezen. Er was in de Veiligheidsraad een meerderheid voor deze weg. Er was echter een minderheid die, ook al hadden ze van de paus de zegen gekregen, toch voor deze oorlog zou hebben gestemd, omdat ze geen coalitie van bereidwilligen, maar van kwaadwilligen had gesloten, een coalitie die deze oorlog koste wat kost wilde.
Ik twijfel niet aan de oprechtheid van de vele collega's in dit Parlement die vanuit een diepe innerlijke overtuiging geloven dat deze verachtelijke dictator alleen met militair geweld uit het zadel kan worden geholpen. Dit kun je zo zien, maar dat verandert niets aan het feit dat de twee door mij geciteerde heren ons een vreedzame weg hebben laten zien. Ik heb iedereen hier, ook uit uw fractie mijnheer Poettering, gehoord die heeft gezegd dat dit de juiste weg is. Als dit de juiste weg zou zijn geweest, waarom hebt u dan niet de moed om te zeggen dat de oorlog de verkeerde weg is? Dat zou namelijk de logische consequentie daarvan zijn.
Ik zeg het nog één keer: degenen die tegen alle redelijkheid in deze weg zijn gegaan, dragen ook de verantwoordelijkheid voor de bloedige gevolgen die deze weg met zich meebrengt. En over de gevolgen zullen wij het nog lang hebben, omdat wij allemaal onder deze gevolgen zullen lijden.
Simitis
Dames en heren, ik wil u hartelijk bedanken voor uw bijdragen. Ook wil ik al degenen bedanken die het Grieks voorzitterschap hebben genoemd. Ik zal kort antwoorden op enkele vragen.
Velen onder u hebben een beroep gedaan op het voorzitterschap en aangedrongen op een initiatief, opdat een concrete verklaring zou worden afgelegd of iets concreets zou worden ondernomen in de richting van de Verenigde Naties. Wat is echter de taak van het voorzitterschap? Het is niet de taak van het voorzitterschap - ongeacht welk voorzitterschap, niet alleen het Grieks voorzitterschap - om te beslissen welk standpunt de Europese Unie dient in te nemen. Het is niet de taak van het voorzitterschap om bepaalde standpunten te ondersteunen of te veroordelen. Het is evenmin de taak van het voorzitterschap om een eigen standpunt naar voren te brengen. Griekenland heeft wel degelijk een standpunt, maar wij mogen dit niet naar voren brengen als zijnde het standpunt van de Unie. Het voorzitterschap moet veeleer de verschillende meningen onder één noemer zien te brengen en met inachtneming van de regels een resultaat, in de vorm van een unaniem of meerderheidsstandpunt, zien te bereiken. Als dat niet lukt, is er geen standpunt. Het voorzitterschap heeft bijgevolg tot taak - en ik wil hier de klemtoon op leggen - een bepaald goed te verdedigen: het goed van samenwerking, van gemeenschappelijke inspanningen en van gemeenschappelijk optreden. Dat is de belangrijkste taak van het voorzitterschap, en dat is de taak waaraan wij ons momenteel wijden. Anders zouden wij het tegenovergestelde bereiken van wat we willen, namelijk verdeeldheid, en verdeeldheid is wel het laatste waar wij in deze moeilijke tijd behoefte aan hebben.
Tweede opmerking: enkele afgevaardigden hadden het over het buitenlands beleid van de Unie en zeiden dat er van een buitenlands beleid geen spoor te bekennen valt. Wij hebben echter zojuist de voorzitter van de Commissie gehoord. Hij zei dat hoogstwaarschijnlijk deze week nog een vredesmacht van de Europese Unie de rol van de NAVO in Skopje zal overnemen. Het is de eerste keer dat zoiets gebeurt en dit is te danken aan de aanzienlijke inspanningen in het kader van het buitenlands beleid. Als u de afgelopen twee weken geluisterd hebt naar hetgeen de leiders van de Balkanlanden hebben gezegd naar aanleiding van de moord op de premier van Servië, zult u hebben vastgesteld dat zij wat de Westelijke Balkan betreft hoge verwachtingen koesteren van de Europese Unie. En weet u waarom? Omdat de Europese Unie een buitenlands beleid heeft. Ik kan nog verscheidene andere voorbeelden noemen waaruit blijkt dat de Europese Unie wel degelijk vorm en inhoud weet te geven aan haar aanwezigheid. Slechts enkele voorbeelden, zegt u? Inderdaad, slechts enkele voorbeelden! En inderdaad, wij zijn er ten aanzien van zulk een belangrijk ethisch vraagstuk als oorlog of vrede niet in geslaagd een gemeenschappelijk standpunt in te nemen. Er zijn nog meer vraagstukken waarbij wij er niet in geslaagd zijn een gemeenschappelijk standpunt in te nemen. Dat betekent evenwel niet dat wij al hetgeen bereikt is zomaar van tafel moeten vegen - zoals wij ook niet van tafel mogen vegen wat wij niet hebben bereikt - en dat wij geen inspanningen meer zouden hoeven te ondernemen voor het gemeenschappelijk buitenlands beleid. Wij moeten ons daarvoor blijven inspannen!
Ik ben het eens - en dit is mijn derde opmerking - met hetgeen de heer Cohn-Bendit zei: er zijn ook compromissen nodig. Ik zeg dit ook omdat ik zoveel onrealistische dingen heb gehoord. Er zijn inderdaad compromissen nodig omdat u het morgen over het probleem van Irak zult hebben. Er zijn vraagstukken waarvoor wij wel degelijk iets kunnen doen, mits u daartoe besluit. Zo kunnen wij ons als voorzitterschap en Commissie, als Europese Unie, inzetten voor de handhaving van de territoriale onschendbaarheid van Irak of - zoals iemand zei - iets doen richting Turkije. Wij kunnen hulp bieden bij de aanpak van de humanitaire problemen en erop aandringen de Verenigde Naties de hoofdrol te laten spelen in de economische en sociale wederopbouw van Irak. Als hier een uitdrukkelijke uitspraak daaromtrent wordt gedaan, wordt een kader gecreëerd en worden verplichtingen aangegaan. Ik wil hier trouwens ook het vredesproces in het Midden-Oosten en het belang van de transatlantische betrekkingen noemen. Het buitenlands beleid van de Unie is, evenals elk ander beleid, een groeiproces, met overwinningen en nederlagen. Hoe wij groeien hangt van onszelf af. Wie zegt dat de Unie machteloos is en het bijltje erbij neer gooit, wil kennelijk geen Unie. Wij willen echter een Unie, en zelfs een krachtige Unie. Daarvoor doen wij ons uiterste best, en daarvoor moeten wij mijns inziens ook ons uiterste best doen.
Tot slot wil ik nog kort ingaan op een aantal opmerkingen over het economisch beleid. In de eerste plaats: de tekst van het voorzitterschap is lang. Dat komt echter omdat er een bepaalde praktijk bestaat in de Unie: bij elke voorjaarsraad worden alle vorige besluiten herhaald en wordt een soort inventaris opgemaakt van alle genomen besluiten. Ten tweede zijn er inderdaad talrijke vraagstukken en kwesties waarbij naar andere instanties wordt verwezen. Als u echter een blik werpt op de tekst en de teksten waarnaar wordt verwezen - zoals bijvoorbeeld de besluiten van de Ecofin-Raad - zult u vaststellen dat op talrijke van de daarin vermelde vraagstukken antwoorden worden gegeven. Zo is het Stabiliteitspact bijvoorbeeld besproken door de ministers van Economische Zaken. Zij hebben gezegd dat dit pact geëerbiedigd moet worden, dat dit niet het moment is voor meer flexibiliteit en dat er een risico van inflatie bestaat. Of dit juist is of niet, laat ik in het midden. Ik zeg alleen dat het is besproken, en dat blijkt trouwens ook uit de tekst. Uit de tekst blijkt eveneens dat door de oorlog misschien een groot deel van de planning onderuit zal worden gehaald. Belangrijk is echter dat wij het hoofd koel houden. Belangrijk is dat wij niet in paniek raken en in het wilde weg maatregelen gaan nemen. Nee, wij moeten ons houden aan de koers die wij hebben uitgezet, en vastberaden vooruitgang zien te boeken.
Ik geloof trouwens, dames en heren, dat dit een van de belangrijkste boodschappen is van ons werk in Brussel. Wij hebben duidelijk gemaakt dat wij in weerwil van de moeilijkheden en problemen veel, heel veel met elkaar gemeen hebben en dat wij dat niet mogen vergeten. Daarom moeten wij, juist nu wij geconfronteerd worden met zoveel moeilijkheden, de klemtoon leggen op hetgeen wij met elkaar gemeen hebben, en samen onze weg vervolgen.
Andreasen (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, met de resolutie die het Parlement nu voornemens is aan te nemen, kijken wij achterom. In plaats daarvan hadden we vooruit moeten kijken. Voor mij is het onbegrijpelijk dat zo velen zich de afgelopen dagen zo hebben uitgeput om duidelijk te maken hoezeer men het besluit betreurt dat de Amerikaanse en Britse regering inzake een militaire actie in Irak hebben genomen, een actie waaraan mijn land deelneemt.
Als we dan toch achterom moeten kijken, hadden we onze tijd en energie beter kunnen besteden aan het vinden van de juiste formuleringen om het Iraakse regime, dat twaalf jaar lang elke VN-resolutie aan zijn laars heeft gelapt, te veroordelen.
Verantwoordelijk voor de oorlog in Irak is niet de coalitie; dat zijn Saddam Hoessein en zijn regime, en derhalve moet ik tegen conclusie nr. 3 stemmen. Ik betreur het besluit dat door de coalitie is genomen niet en ik ben er niet erg rouwig om. Men was er door Saddam Hoessein toe gedwongen.
Saddam Hoessein is er ongelukkigerwijze in geslaagd om verdeeldheid in onze wereld te creëren en wij moeten hopen dat spoedig de dag komt waarop hij vanwege zijn misdaden tegen de mensheid voor een internationaal gerecht kan worden gebracht.
Nu moeten we vooruit kijken, en dat doet deze resolutie gelukkig ook voor een deel. Nu gaat het erom in de nasleep van deze oorlog zoveel mogelijk ellende te voorkomen. Het Iraakse volk heeft genoeg geleden; daarom moeten we klaarstaan met hulp, zodra het verlenen van hulp mogelijk is. Wij moeten ons deel van de verantwoordelijkheid nemen voor de vrede en vrijheid in Irak, wij moeten onze bijdrage leveren opdat het Iraakse volk een waardig leven kan leiden in een democratische samenleving, een rechtsstaat waar de mensenrechten geëerbiedigd en minderheden gerespecteerd worden. Dat is het meest wezenlijke van de resolutie waarover wij moeten stemmen.

Papayannakis (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, een nieuwe resolutie over Irak mag geen stap terug zijn ten opzichte van de resolutie die wij enkele weken geleden met grote meerderheid hebben aangenomen. Die resolutie deed en doet niet alleen recht aan de reële problemen van de wereld maar ook aan de gevoelens van de burgers in onze landen, die zich verzetten tegen deze illegale, immorele en preventieve oorlog, tegen deze veroveringsoorlog. Zij hebben zich uitgesproken als Europese burgers en de enige serieuze en geloofwaardige grondslag aangegeven voor de verdere opbouw van Europa.
Velen onder ons maken zich zorgen over de toekomst van de wereld en Europa. Anderen hier maken zich echter alleen maar zorgen over de manier waarop zij hun regeringen kunnen rechtvaardigen en achteraf besluiten kunnen goedpraten waarmee het einde wordt ingeluid van het hedendaagse mondiale bestel en van de zogenaamde internationale gemeenschap. De dank die de heer Perle in alle oprechtheid God heeft betuigd voor de dood van de VN betrof ongetwijfeld ook de marginalisatie van de Europese Unie, van de oude en de nieuwe Unie, wat bepaalde kandidaat-landen daar ook van mogen denken.
De vernedering zal geen einde kennen als wij de invasie in Irak op de een of andere manier alsnog legitimeren. Er bestaat geen twijfel over wie militair en technologisch als overwinnaar uit de strijd tevoorschijn zal komen: de indringers. Waarom moeten wij echter hun technische overwinning veranderen in een politieke overwinning door achteraf alsnog onze - afgedwongen - instemming te betuigen? Het enige dat wij historisch gezien moeten doen, mijnheer de Voorzitter, is de noodzakelijke voorbereidingen treffen voor onze bijdrage aan een evenwichtige wereld, zolang dit nog mogelijk is. Wij moeten zo snel mogelijk een kwalitatieve sprong maken in de richting van de politieke eenwording, met name op het gebied van het buitenlands en defensiebeleid. Laten al degenen die niet bereid zijn toe te staan dat Europa en de wereld veranderen in een soort Jurassic Park, hun krachten bundelen. En laten al degenen hier die meer willen bereiken maar in hun eentje het kluwen van tegenstrijdigheden ontwarren waarin zij door hun zelfzuchtige en verdeling zaaiende keuzes verstrikt zijn geraakt.
Mijnheer de Voorzitter, een groot Brit, Harold Pinter, heeft - zoals enkele collega's wel zullen weten - ooit gezegd: 'Als wij niet de moed en de intelligentie hebben om Europa anders te maken dan de Verenigde Staten en een tegengewicht te zijn voor de macht van de VS, geldt hetgeen Alexander Hertzen zei: dan zijn wij niet de arts maar de ziekte?.

Mayol i Raynal (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, hoeveel meer onschuldige slachtoffers moeten er nog vallen? Ik denk vooral aan die jonge Koerdische kinderen, vrolijk en levendig als ze waren toen ik ze zag in het kamp Magmur, net onder de 36e breedtecirkel, een paar weken geleden nog maar.
Als de Veiligheidsraad er mee had ingestemd, was deze oorlog alleen maar ongerechtvaardigd geweest. Nu is hij onrechtmatig én ongerechtvaardigd. Helaas is hij ook barbaars. De kracht van de bommen die de Amerikanen en Britten afwerpen boven dat beklagenswaardige land overtreft waarschijnlijk nu al de kracht van de bommen op Hiroshima en op Nagasaki. Als het inderdaad, zoals Bush heeft gezegd, om een kruistocht gaat, dan zal deze dezelfde uitkomst hebben als de vorige. Ik heb respect voor het moedige verzet van het Iraakse volk en ik wil mijn Koerdische vrienden op het hart drukken niet te veel vertrouwen te hechten aan Amerikaanse beloften. Ze weten immers wat die waard zijn. Ik hoop dat degenen die verantwoordelijk zijn voor deze oorlog, Bush, Aznar en Blair, ooit rekenschap voor hun daden zullen moeten afleggen voor een internationaal gerecht.
Staat u mij ten slotte toe om de Euskaldunon Egunkaria te citeren, een krant in de Baskische taal die door de willekeur van een Spaanse rechter en de Spaanse minister van Binnenlandse Zaken het zwijgen is opgelegd: 'De vrijheidsstrijd van de volkeren kent geen grenzen?.

Nassauer (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, onze resoluties worden er niet geloofwaardiger op naarmate we elkaar harder om de oren slaan met oordelen over wat goed is en wat fout is. We moeten bijdragen aan oplossingen van de crisis. Ten eerste moet de oorlog zo snel mogelijk worden beëindigd door Saddam Hoessein en zijn misdadige regime te ontwapenen, met een minimum aan schade voor de bevolking. Ten tweede dient het Iraakse volk de kans te krijgen om over zijn eigen aangelegenheden te beslissen. Daarbij moeten de Verenigde Naties de verantwoordelijkheid voor de wederopbouw dragen, en niet een van de oorlogvoerende partijen.
Ten derde moet de Europese Unie een aanzienlijke bijdrage leveren aan deze wederopbouw, omdat het in haar belang is dat er in Irak en in het hele Midden-Oosten een vreedzame ontwikkeling plaatsvindt. Momenteel ervaren wij welke ernstige consequenties het voor ons heeft als het tegendeel gebeurt. Ten vierde moeten we het transatlantisch partnerschap nieuw leven inblazen en opnieuw een vertrouwensrelatie met de Verenigde Staten van Amerika opbouwen. Dat land zal voorlopig de enige grootmacht blijven die de wereldwijde en regionale veiligheid kan bewaken en waarborgen. Vandaar een opmerking aan het adres van de Amerikanen. Wij Duitsers hebben veel aan ze te danken. Zij stonden in voor onze vrijheid toen deze door de Sovjetcommunisten werd bedreigd. Zij hebben de vrijheid van onze hoofdstad Berlijn met hun manschappen beschermd. Daarom ben ik solidair met de Verenigde Staten, al stel ik mij soms kritisch op. Die solidariteit laten we niet zomaar varen als we een keer van mening verschillen. Want voor het Atlantisch Bondgenootschap zien wij evenmin een alternatief als voor de Europese eenwording!
Titley (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik zou willen dat u allemaal nog eens terugdenkt aan 11 september 2001. Na die gebeurtenissen was iedereen het erover eens dat de wereld voorgoed veranderd was. Wij beseften dat het wereldwijde terrorisme, dat goed gefinancierd en georganiseerd is, en dat geen ander politiek doel heeft dan chaos te veroorzaken, een andere veiligheidsaanpak behoefde. Het was duidelijk dat een passieve benadering niet langer een optie is. We kunnen niet meer langs de zijlijn onze afkeuring laten blijken over gevaarlijke, repressieve regimes die bereid zijn hun eigen bevolking uit te moorden, die de regionale veiligheid bedreigen en terrorisme aanmoedigen.
We zagen dat we behoefte hadden aan een proactieve benadering. We moesten een wereldwijd concept ontwikkelen van rechtvaardigheid voor iedereen en een internationaal veiligheidssysteem opzetten dat uitgaat van actieve inmenging. Met betrekking tot Afghanistan hebben we die principes in de praktijk gebracht, maar nu we midden in een moeilijke en gevaarlijke crisis zitten, lijken we terug te willen vallen op oude vertrouwde zekerheden. We hebben met name onze houding ten opzichte van de Verenigde Staten uit de Koude Oorlog weer aangenomen. We hebben weer het gevoel dat de transatlantische relatie een soort evenwichtsspel is. Wil de ene kant winnen, dan zal de andere moeten verliezen. Als we op die weg voortgaan, dan zal de wereld er vast een heel stuk veiliger op worden. Over elke kwestie en elke crisis zal dan immers onenigheid ontstaan terwijl we ons achter de verschillende partijen scharen. Het transatlantisch partnerschap is derhalve onontbeerlijk voor de veiligheid van de wereld.
We moeten ervoor zorgen dat we wereldwijd zekerheid creëren en duurzame akkoorden sluiten in plaats van oude veldslagen nog eens over te doen. Het zou goed kunnen dat de structuren die we na de Tweede Wereldoorlog hebben opgezet, niet geschikt zijn om met de wereld van na 11 september om te gaan. Als dat zo is, moeten we aan de toekomst werken en moeten we nadenken over de vraag hoe we met steun van de Verenigde Naties Irak weer kunnen opbouwen en hoe we de vrede in Irak kunnen bewaren, terwijl we tegelijkertijd de rechten van het Iraakse volk op een eigen toekomst respecteren.
Op dit moment zetten vele duizenden van mijn landgenoten en landgenotes hun leven op het spel om een volk te bevrijden van zijn dictator. Veel mensen zijn het niet eens met die oorlog en ik respecteer hun mening, maar ik vraag dit Parlement wel om respect voor de situatie waarin de mannen en vrouwen verkeren die daar ter plekke hun leven riskeren. Het verbaast mij werkelijk enorm dat er tijdens al deze discussies over rechtmatigheid nog met geen woord is gerept over de manier waarop Irak omgaat met zijn krijgsgevangenen, die in strijd is met de Geneefse Conventie. Ik heb nog niemand gehoord die de Iraakse troepen heeft veroordeeld die in Basra hun eigen volk hebben vermoord. Denkt u zich eens in hoe de Britse troepen zich moeten voelen wanneer ze dat zien en ze niets anders kunnen doen dan machteloos toekijken.
Maaten (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, natuurlijk betreur ook ik dat de Verenigde Naties geen oplossing voor het conflict in Irak hebben gevonden. Ik denk echter toch ook dat we met z'n allen moeten constateren dat dat stadium van de discussie nu voorbij is en dat we als Parlement moeten ophouden met schaduwboksen met het verleden.
We zijn het er immers allemaal over eens dat Saddam Hoessein de afgelopen twaalf jaar pertinent de Verenigde Naties heeft tegengewerkt. Hij heeft tijdens zijn bewind zijn volk onderdrukt en het internationaal recht op vele terreinen geschonden. De leden van de Veiligheidsraad hebben daarom resolutie 1441 aangenomen en moeten daar ook de consequenties van dragen. Wie dat niet doet helpt daarmee, ondanks beweringen van het tegendeel en misschien ook ongewild, toch impliciet Saddam aan de macht te blijven. Leg dat maar eens uit aan de inwoners van Basra die door hun eigen Iraakse leger worden beschoten.
Daar is het internationaal recht en het Iraakse volk dus niet mee geholpen. De crisis maakt weer eens pijnlijk duidelijk dat we een Europees buitenlands en veiligheidsbeleid nodig hebben en uiteindelijk een Europese defensiemacht, zodat we bij de volgende crisis wel een rol kunnen spelen. Het heeft geen zin anderen de les te lezen over internationale waarden als je zelf niet in staat bent het internationaal recht te handhaven.
Voorzitter, de Europese Top heeft naar mijn smaak het andere onderwerp, het Lissabonproces, niet uit het slop kunnen trekken. Op deze manier wordt het natuurlijk niks met de economische liberalisering. Goede intenties zijn mooi, maar ik zou graag zien dat de Europese Commissie een strikt tijdpad voor de implementatie van de maatregelen opstelt, zodat de lidstaten op hun verantwoordelijkheden gewezen kunnen worden.
Ter afronding, Voorzitter, het initiatief van commissaris Monti om een onderzoek te verrichten naar de verboden staatssteun aan het Franse energieconcern Electricité de France moedig ik dan ook van harte aan. De voltooiing van de interne markt is absoluut nodig om concurrerend met de VS en Japan te blijven.

Patakis (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, namens de afgevaardigden van de Communistische Partij van Griekenland wil ik allereerst protesteren tegen het feit dat de Voorzitter, de heer Cox, een uiting van verzet tegen de oorlog heeft gedwarsboomd en aldus een conflict heeft veroorzaakt tussen afgevaardigden en ambtenaren van het Parlement.
Mijnheer de Voorzitter, ook nu het imperialistisch geweld in Bagdad en Basra voortwoedt, blijft de heer Simitis volkomen onverschillig tegenover het feit dat in Irak momenteel een heel volk wordt vermoord. Het enige dat hem interesseert is de vraag hoe de winst van het grootkapitaal kan worden verhoogd. De heer Simitis bezat zelfs niet de gevoeligheid om enig geluid van kritiek, hoe zwak ook, op de indringers te laten horen uit respect voor de gevoelens van de overgrote meerderheid van onze volkeren, die met miljoenen deze onwettige en criminele, imperialistische oorlog aan de kaak stellen en een onmiddellijke beëindiging daarvan eisen. Hij heeft het weliswaar gehad over de noodzaak de vrede in het gebied te herstellen - uiteraard na de overwinning van de imperialisten, zoals hij liet doorschemeren - maar in feite heeft hij zich alleen beziggehouden met de vraag hoe vervolgens de buit, Irak dus, moet worden verdeeld.
Ook de medeplichtigheid van de Europese Unie werd tijdens de Europese Raad bevestigd. De Europese Raad geeft rugdekking aan zowel de leden van de Europese Unie die actief deelnemen aan de oorlog als alle andere lidstaten die allerlei faciliteiten bieden aan de indringers, het land van het voorzitterschap voorop. Aan dezelfde medeplichtigheid maken zich degenen in dit Parlement schuldig die steun betuigen aan ontwerpresoluties waarin geen duidelijke en onomwonden veroordeling van deze misdaden wordt uitgesproken en waarin niet wordt aangedrongen op een onmiddellijke stopzetting daarvan.
Deze vuile imperialistische oorlog stuit op het heldhaftig verzet van het Iraakse volk, dat zijn nationale soevereiniteit verdedigt. Hij heeft de mensen wakker geschud en geleid tot massale protestmanifestaties. Deze oorlog is nadrukkelijk aangegrepen om het zogenaamde proces van Lissabon te versterken en maatregelen te treffen waarmee omwille van het dogma van de concurrentie de aanval kan worden versterkt op de sociale rechten van werknemers en op hun rechten op het gebied van arbeid, pensioen en verzekering.
Dit beleid zal niet onbeantwoord blijven. De werknemers, de jongeren, de volkeren komen in opstand. Zij bouwen hun eigen beweging, hun eigen front op tegen de imperialistische orkaan. Zij zullen de machtsverhoudingen veranderen en een eind maken aan dit rotte, barbaarse systeem.

Lambert (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, ik moet toegeven dat het vrij bizar aanvoelt om te willen spreken over andere aspecten van de Europese Top dan de kwestie-Irak, zeker ook omdat andere zaken die tijdens de Top aan de orde zijn gekomen ons niet bepaald op weg helpen bij het realiseren van een wereld waarin meer gelijkheid en meer vrede bestaan.
Ik wil bepaalde aspecten aan de orde stellen aangezien we eindelijk eens - in tegenstelling tot de voorjaarstop van vorig jaar - hebben gekeken naar zaken die tot op zekere hoogte te maken hebben met mondiale rechtvaardigheid. Punt 60 en verder van de conclusies van het voorzitterschap gaan bijvoorbeeld over 'stimulering van wereldwijde duurzame ontwikkeling?. Het gaat in die punten over: 'vergroting van het verantwoordelijkheidsbesef bij het bedrijfsleven op sociaal en milieugebied, zowel op EU-niveau als in internationale context?. Ik hoop dat dit ook slaat op kwesties als het op een eerlijke en transparante manier toekennen van contracten - in plaats van deze toe te spelen aan rijke vriendjes.
In de conclusies komen ook 'middelen ter bevordering van eerlijke en duurzame handel? ter sprake. Ik vraag me af of andere beleidslijnen die tijdens de voorjaarstop naar voren zijn gebracht wel daadwerkelijk worden afgestemd op deze ambities of, bijvoorbeeld, op een ambitie als de 'aanmoediging van exportkredieten die verenigbaar zijn met duurzame ontwikkeling?. Bepaalde lidstaten gebruiken immers ruim 50 procent van hun exportkredieten om wapenleveranties doorgang te laten vinden.
Ik hoop dat we, in de nasleep van deze voorjaarstop, rekening zullen houden met het beleid waarover we hier hebben gesproken. Ik hoop dat we dat beleid ook in praktijk gaan brengen. We moeten dat ideaal om internationaal het sterkst concurrerende continent ter wereld te worden ook eens in het licht bezien van de vraag wat de gevolgen zullen zijn voor de wereldwijde verliezers op het moment dat wij de wereldwijde winnaars zijn. Is dat wel zo bevorderlijk voor stabiliteit, gelijkheid en rechtvaardigheid in de wereld?

Galeote Quecedo (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik zou willen oproepen tot kalmte en tolerantie in dit Huis, de twee eigenschappen die ten grondslag liggen aan de Europese integratie. De Fractie van de Europese Volkspartij heeft geprobeerd een ontwerpresolutie in te dienen op basis van de verklaring van de Raad, maar tot onze spijt lijkt het in dit stadium onmogelijk consensus te bereiken. Sommigen geven met hun stellingname namelijk de indruk dat zij van ons verlangen dat wij vragen of de Europese Unie kan worden toegelaten tot de beweging van niet-geassocieerde landen.
Daarentegen zet mijn fractie, net als de Raad, in op het versterken van de transatlantische betrekkingen als strategische prioriteit voor de Europese Unie. Het is dan ook tamelijk moeilijk te geloven dat de Commissie zich lovend uitlaat over een gemeenschappelijk defensie-initiatief buiten de Europese Unie om - een extracommunautair avontuur dus. Wie weet wat voor voorstellen nog zullen volgen?
De Raad heeft uitgebreid stilgestaan bij de lang verwachte day-after en zich duidelijk uitgesproken voor Europese deelname aan de wederopbouw van Irak, waarmee ik de Raad feliciteer. Wat nu echter van ons wordt verlangd is dat wij humanitaire hulp verlenen om de meest dringende nood te lenigen. Ik had graag iets concreets gehoord over de acties die de Commissie in dit verband onderneemt. Dit is nu een doelstelling waarvoor wij, naar ik hoop althans, allen bereid zijn ons te hergroeperen onder Europese vlag.
Een andere kwestie die ook niet kan wachten, is de beëindiging van het conflict in het Midden-Oosten. Ook hier had ik graag iets gehoord over een bijdrage van de Commissie. Ieder weldenkend mens staat afwijzend tegenover deze en iedere andere oorlog, maar we kunnen ons niet afzijdig houden van het internationale terrorisme, de bedreigingen van onze veiligheid of het volstrekte gebrek aan vrijheid waarin het Iraakse volk tot nu toe heeft moeten leven.

Roure (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, het lijkt erop dat de kwestie-Irak de wereld in twee kampen heeft verdeeld. Toch zijn overal in Europa en in de hele wereld mensen de straat op gegaan om te protesteren tegen de grootste militaire macht ter wereld. De Verenigde Staten hebben zonder instemming van de VN-Veiligheidsraad Irak aangevallen, maar het is inmiddels genoegzaam bekend dat hun krijgsplannen al lang klaarlagen. Wij zagen mogelijkheden voor een vreedzame oplossing door de wapeninspecteurs in Irak hun werk te laten doen, maar de beslissing was al genomen.
Oorlogen in het Midden-Oosten zijn altijd op een fiasco uitgelopen. Waarom lukt het toch maar niet om lering te trekken uit de geschiedenis? Ons Europa is gegrondvest op het recht en niet op brute kracht, jazeker, maar we kunnen niet ontkennen dat de Europese Unie in een regelrechte crisis verkeert. Over welk recht hebben we het eigenlijk? Hoe kunnen we artikel 11 van het Verdrag van Maastricht vergeten, dat alle lidstaten verplicht een gemeenschappelijk veiligheidsbeleid uit te werken en uit te voeren, conform het Handvest van de Verenigde Naties? Het Handvest van de VN wordt met voeten getreden. Volgens Artikel 2 mag geen enkele staat de territoriale of politieke integriteit van een andere staat bedreigen, of geweld gebruiken dat die integriteit schendt. Sinds wanneer hoeven we dat artikel niet meer na te leven? Betekent dat dat er geen enkele wet, geen enkel verdrag, geen enkel handvest meer is waarmee we weerstand kunnen bieden tegen het recht van de sterkste? Dan wordt het mij koud om het hart. Dat zou een nederlaag zijn voor de democratie en die accepteren wij niet. Deze oorlog is uit moreel oogpunt een ramp. Alle grote principes van onze beschaving mogen niet op deze manier geschonden worden.
Welke prijs moeten we straks betalen, omdat we niet in staat waren van het verleden te leren en omdat we te lang hebben getreuzeld met de opbouw van een politiek Europa dat tegenover de Verenigde Staten iets in de melk te brokkelen had? Als we een onafhankelijk, sterk Europa willen, wordt het tijd dat we in actie komen. Het wordt tijd dat we een gemeenschappelijk defensiebeleid op poten zetten en dan zullen we ons ook de middelen daartoe moeten verschaffen. Laten we dus niet stilzitten maar de Conventie, en daarmee onze gezamenlijke toekomst, tot een succes maken!

Ludford (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, als de EU-leiders de doelen die zij vorige week hebben vastgesteld daadwerkelijk zouden realiseren, zoals de VN een centrale rol geven, de EU in staat stellen een eigen veiligheids- en defensiebeleid te voeren, en het transatlantische partnerschap versterken, dan zou het merendeel van het publiek dat toejuichen. Onze leiders stellen ons echter teleur. Een van de weinige positieve kanten van deze onrechtmatige oorlog is dat zelfs in het Verenigd Koninkrijk nu meer mensen beseffen hoe essentieel het is om als Europa met één stem te spreken.
Chirac moet zich realiseren dat het buitengewoon dom is om de EU tot een rivaal van de VS te maken. Blair daarentegen moet gaan inzien dat de weg naar een partnerschap met Washington via Brussel moet lopen. Wat Irak betreft miste ik in de conclusies van de Top een verwijzing naar de handhaving van het Koerdische zelfbestuur in het noorden. De Koerden zijn al zo vaak verraden dat we ze nu echt garanties moeten geven inzake vrijheid en een eigen identiteit. Ze moeten zelfbestuur krijgen binnen een federaal en democratisch Irak.
Ik ben het er volledig mee eens dat Irak zich dient te houden aan de Geneefse Conventie inzake krijgsgevangenen, maar het is wel erg hypocriet dat juist Rumsfeld hier zo op hamert, terwijl hij de gevangenen die illegaal worden vastgehouden in Guantanamo Bay een dergelijke bescherming ten enenmale ontzegt.

Laguiller (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, de oorlog tegen Irak is een imperialistische oorlog. Een volk wordt afgeslacht zodat een handvol multinationals - olieconcerns en andere grote ondernemingen - de kaarten kan herschikken en de markten onderling kan verdelen. De huidige oorlog past precies in het plaatje van zoveel oorlogen uit het verleden, waarin de grootmachten Engeland en Amerika, maar ook Duitsland en Frankrijk soms gezamenlijk, soms als tegenstanders ten strijde trokken om het Midden-Oosten te exploiteren en er de rijkdommen te roven.
De woorden vrijheid, democratie, of de aanklacht tegen de dictatuur van Saddam Hoessein zijn niets meer dan een hypocriete dekmantel voor een roofoorlog. Terwijl de legers van de twee machtigste landen ter wereld nog bezig zijn om Bagdad onder bommen te bedelven en de inwoners van Basra van honger en dorst te laten omkomen, zijn hun grote bedrijven de voordelige contractjes al aan het verdelen, als aasgieren die ruziën over de overblijfselen van het land dat men aan het uitmoorden is. Tijdens de Europese Raad hebben de bestuurders van de landen die meedoen aan de aanval op Irak en de bestuurders van de landen die zogenaamd tegen de oorlog zijn, elkaar gevonden in een gezamenlijke verklaring, alsof er niets aan de hand is. Is er een duidelijker bewijs mogelijk dat zij, ondanks hun meningsverschillen, toch vooral medeplichtig zijn?

Boumediene-Thiery (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, natuurlijk moet er democratie komen in Irak, maar een oorlog is nimmer een oplossing. Oorlog is onrechtvaardig en maakt onschuldige slachtoffers. Het is zoals een Arabisch spreekwoord zegt: wie doodt is nooit de weldoener. Ondanks het feit dat de publieke opinie zich massaal tegen de oorlog uitspreekt, zwijgt de Raad, terwijl een veroordeling op haar plaats was geweest.
Het is te kort door de bocht om te denken dat de VS als doel hebben energievoorraden in handen te krijgen. Laten we toch vooral erkennen dat Bush een dubbele krachttoer heeft geleverd: hij heeft iedereen doen vergeten dat zijn land een sociale en economische crisis doormaakt én dat het Israëlische bezettingsleger dagelijks tientallen Palestijnen vermoordt. Israël schendt keer op keer geheel straffeloos het internationale recht. Zijn de werkelijke doelen van de oorlog niet de amerikanisering van de wereld en de herinrichting van de geopolitieke kaart van het Midden-Oosten?
De Europese Unie moet een hoofdrol blijven spelen bij het werken aan de vrede. Ze moet de omstandigheden helpen scheppen voor het respecteren van de rechten van de volken, en de territoriale integriteit en de soevereiniteit van staten waarborgen. Maar daarvoor is dringend zowel een gemeenschappelijk buitenlands beleid als een gemeenschappelijk defensiebeleid nodig; de toekomst van Europa hangt daarvan af. Willen we een Europa van soldaten, in dienst van het Amerikaanse imperium, of een Europa van onafhankelijke burgers die de fundamentele rechten respecteren? Tijdens de volgende bijeenkomst van de VN-Veiligheidsraad moeten de lidstaten een grootschalig initiatief nemen om de sterkte van het recht in stelling te brengen tegen het recht van de sterkste.

Tajani (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, er zijn meningsverschillen gerezen in de Raad over de keuzes van de afgelopen weken, maar als Europa ons na aan het hart ligt en als wij willen dat Europa politiek meetelt, moeten wij de blik gericht houden op de toekomst en ons inzetten voor het Europa van morgen. Dat zal een Europa moeten zijn met één buitenlands en defensiebeleid, een Europa dat een hoofdrol vervult op het internationale toneel en de vrede ook over de grenzen heen kan verdedigen. Dit doel moeten wij tijdens de tweede helft van dit jaar zien de bereiken, en in dit verband moet ik reageren op de onplezierige opmerkingen van de heer Watson, die klaarblijkelijk van toeten noch blazen weet als het om Europa gaat. Europeaan zijn betekent voor hem kennelijk alleen maar 'ja? zeggen. Om een beter Europa op te bouwen is het soms echter beter om 'nee? te zeggen. Het zou een grote politieke fout zijn geen poging te doen om de huidige verdeeldheid te overbruggen. De verklaringen van de Italiaanse regering gaan in die richting en zijn hoopgevend. Ik geloof ook dat voorzitter Prodi zal merken dat hij op dezelfde golflengte zit als de Italiaanse premier, die hij vrijdag in Rome zal ontmoeten.
Het Europa van morgen moet politiek sterk en gezaghebbend zijn. Dit Europa kan echter niet in verzet tegen de Verenigde Staten van Amerika worden opgebouwd. Mijns inziens is het goed daar in deze zaal nog eens aan te herinneren, want er zijn er hier die de grootste democratie van het Westen op voet van gelijkheid plaatsen met het despotisch en crimineel regime van Saddam Hoessein. De killer is Saddam Hoessein. Wij kunnen en mogen ons niet achter de slogan scharen: 'Noch Bush, noch Saddam?. Zodra Europa zijn eensgezindheid hervonden heeft, zal het zich ook rechtstreeks, onder de vlag van de Verenigde Naties, moeten inzetten voor de opbouw van een nieuwe Iraakse democratie. Eerst moet evenwel voldaan worden aan de grote humanitaire behoeften die het onvermijdelijke gevolg zijn van een conflict dat vermeden had kunnen worden als - zoals de heer Pannella herhaaldelijk heeft gezegd - Saddam Hoessein had aanvaard in ballingschap te gaan. Het Europa van morgen zal, tot slot, betrekkingen moeten onderhouden met de gematigde Arabische landen en zich moeten inzetten voor de veiligheid van Israël en de opbouw van een nieuwe Palestijnse staat. Kortom, dit zal een Europa moeten zijn dat de vrede in het Middellandse-Zeegebied en het Midden-Oosten zal weten te waarborgen.

Napoletano (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, op 17 februari jongstleden verklaarde de Europese Raad te hechten aan de centrale rol van de Verenigde Naties en een vreedzame ontwapening van Saddam Hoessein. In dit verband verwees de Europese Raad naar de wil van de Europese volkeren en gaf hij steun aan de inspecteurs van de Verenigde Naties, zij het met de vermelding dat de inspecties niet eindeloos mochten voortduren. De inspecteurs hadden zelf overigens al een ontwapeningsplan voorgelegd waarin inderdaad een tijdslimiet was opgenomen. Nu vragen wij hier in het Europees Parlement - eveneens in naam van de Europese volkeren en in naam van de publieke opinie waarnaar de Europese Raad verwijst - in de eerste plaats die Europese regeringen om rekenschap die de door ons onvoorwaardelijk veroordeelde, unilaterale oorlog steunen en daaraan deelnemen. Dit is de zevende dag van de oorlog, en uit de dramatische gebeurtenissen blijkt dat dit geen bliksemoorlog zal zijn.
Wij zijn tegen deze oorlog, maar dit betekent niet dat wij solidair zijn met het Iraakse regime. Dat regime zal voor internationale rechtscolleges verantwoording moeten afleggen voor zijn misdaden. Dit betekent evenmin dat wij onverschillig zijn ten aanzien van de gevaarlijke weg die geopend is met de inbreuk op het internationaal recht en de vele andere inbreuken, van het gebruik van verboden wapens en het leed dat de Iraakse bevolking is aangedaan tot de behandeling van gevangenen en het lot van de Koerdische bevolking. Dan is er nog het Midden-Oosten. In de kringen waarin werd gepleit voor deze interventie werd gezegd dat deze oorlog een bijdrage zou zijn aan de oplossing van het probleem in het Midden-Oosten. Onzes inziens is dat niet zo. Wij zien dat de situatie steeds verder achteruitgaat. Enerzijds is deze oorlog koren op de molen van het extremistische front van Hamas, anderzijds blijft het Israëlische leger doorgaan met zijn acties.
Tot slot wil ik de Europese regeringen vragen welke les zij leren uit deze dramatische ervaringen. De lidstaten zou ik willen aanmoedigen federale elementen op te nemen in het Europees buitenlands beleid. Als u dat niet doet, zullen wij geen gemeenschappelijk beleid hebben. Ziet u niet dat de Commissie ook zonder bevoegdheden een baken is, terwijl de rol van de Hoge Vertegenwoordiger door uw verdeeldheid teniet is gedaan? Het onvermogen waarvan wij reeds een staaltje hebben gezien in de Balkan keert nu terug, in een uiterst dramatische situatie. Vergeet u niet dat de optelsom van vijftien of vijfentwintig nationale beleidsvisies, visies die stoelen op reeds lang bestaande belangen, nooit een gemeenschappelijk Europees beleid kan opleveren.

Van Orden (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik spreek hier namens de afvaardiging van de Britse conservatieven op een moment dat er in Irak een oorlog aan de gang is - ten behoeve van ons allen - om een dreiging voor onze eigen burgers weg te nemen en om het Iraakse volk te bevrijden van het juk van de tiran. Het is ronduit schandalig dat zich in dit Parlement zoveel pleitbezorgers van Saddam Hoessein bevinden. Nu ik ze hier zo stuk voor stuk beluister, begrijp ik precies wat er wordt bedoeld met het concept van De Grote Leugen.
Ik wil mijn respect betuigen aan de Britse, Amerikaanse en andere legertroepen in Irak en ik wil mijn condoleances doen uitgaan naar de nabestaanden van de militairen die hun leven hebben verloren. East Anglia, mijn eigen kiesdistrict, rouwt om het verlies van de bemanning van een Tornado, afkomstig van de koninklijke luchtmachtbasis Marham in Norfolk. Ook de 16 Air Assault Brigade, die haar thuisbasis heeft in Colchester, opereert vooral in de frontlinie, net als andere eenheden uit alle delen van het Verenigd Koninkrijk.
Wij zijn de regeringen van Spanje, Portugal, Denemarken, Italië, Nederland, Bulgarije en vele andere Europese landen erkentelijk voor hun grote morele en praktische steun aan de coalitie. Toch blijft dit een conflict dat voorkomen had kunnen worden als de internationale gemeenschap zich daadwerkelijk vastbesloten had uitgesproken en aan Saddam duidelijk had gemaakt dat zij eensgezind van plan was haast te maken met de ontwapening van zijn regime.
Ik moet zeggen dat het anti-Amerikanisme een giftige rode draad is geweest in het diplomatieke steekspel dat zich voltrok in de aanloop tot de oorlog in Irak. Datzelfde giftige anti-Amerikanisme zet velen in dit Parlement en daarbuiten ertoe aan pogingen te ondernemen om exclusieve EU-structuren op te zetten ter vervanging van structuren waarin onze Amerikaanse bondgenoten een sleutelrol vervullen. Ik denk hierbij met name aan het Europese veiligheids- en defensiebeleid, dat niets met veiligheid te maken heeft en alles met het uiterlijk vertoon van de Europese staat. Het voegt op militair terrein niets toe en is slechts een kopie van bestaande structuren. Dat werkt onenigheid alleen maar in de hand, aangezien belangrijke bondgenoten met opzet worden buitengesloten.
In een tijd als deze moeten we juist precies het tegenovergestelde doen. Zodra het conflict in Irak ten einde is, moeten zowel Noord-Amerikanen als gelijkgestemde Europeanen zich de noodzakelijke politieke en materiële inspanningen getroosten om de transatlantische alliantie nieuw leven in te blazen, voor het te laat is. We moeten opnieuw een westerse strategische cultuur opbouwen.

Swoboda (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, de Amerikaan Thomas Friedmann heeft gezegd: 'Deze oorlog wordt niet gevoerd uit noodzaak, maar met een duidelijk doel voor ogen!? Alain Pellet schreef in Le Monde: 'Agressie van een groot democratisch imperium tegen een bloedige tirannie blijft agressie?. En vooral als die agressie precies op het moment begint dat de Veiligheidsraad en de inspecteurs het bewind van Saddam Hoessein in de tang hebben en beginnen te ontwapenen. Wat mij vooral diep raakt, is dat een aantal Europese regeringen vele doden en gewonden en de enorme verwoesting van dit toch al straatarme land op de koop toe neemt, want dergelijke privé-oorlogen kunnen zich ook nog eens buitengewoon snel uitbreiden.
Maar het troost me dat de bevolking van Europa deze oorlog veroordeelt en dat zij niet klakkeloos naar de pijpen van de Amerikaanse regering wenst te dansen. Het zijn de burgers van Europa die reden tot hoop geven en op deze vredelievendheid moeten wij een gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid grondvesten. Dat zal echter met het oog op de militaire hypermacht Amerika niet gaan zonder militaire component. Wij moeten er alleen voor zorgen dat onze defensie-uitgaven gecoördineerd en meer geconcentreerd worden.
De volgende vuurproef staat echter al voor de deur. Terwijl de Amerikaanse regering aan bevriende bedrijven, bijvoorbeeld een dochter van Halliburton, miljardenopdrachten verstrekt - en volgens krantenberichten staan ook Britse bedrijven in de VS in de rij voor hun deel van de koek - zet Europa humanitaire hulp op touw. Maar daarbij alleen mag het niet blijven. We moeten op basis van een mandaat van de Veiligheidsraad een substantiële rol bij de wederopbouw van Irak zien te bevechten, een Irak waar iedereen - soennieten, sjiieten en Koerden - in vrijheid kan leven zonder dictatuur van binnenuit, maar ook zonder dictaat van buitenaf! Omdat ik ervan uitga dat niemand al te veel moeite zal doen om de VN-resoluties betreffende Palestina en Israël ten uitvoer te leggen, komt het opnieuw op Europa neer om voor een rechtvaardige oplossing in het Midden-Oosten in de bres te springen.
Toch hoop ik dat Groot-Brittannië en enkele andere voorstanders van deze Amerikaanse oorlog ook eens aan Europa denken en langzamerhand in de gaten krijgen dat binnen de Coalition of the Willing maar één wil telt, namelijk die van de Verenigde Staten. Ik vind dat Europa er niet is om de rommel op te ruimen die anderen achterlaten. Nee, wat wij nodig hebben is een eigen signatuur en een eigen gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid!
Stenzel (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mevrouw de commissaris, geachte collega's, naar mijn mening is de oorlog die momenteel in Irak woedt geen privé-oorlog van de Verenigde Staten. Daarvoor heeft deze niet alleen te veel gevolgen voor de omliggende regio, maar ook voor Europa. Het is daarom ook nutteloos om erover na te denken of de oorlog wellicht voorkomen had kunnen worden. Saddam Hoessein zelf had hem kunnen voorkomen door tenminste aan een van de zeventien resoluties gevolg te geven die in de Veiligheidsraad zijn aangenomen. Het was in de eerste plaats zijn plicht om ervoor te zorgen dat de opgelegde sancties zouden worden opgeheven. Daarmee had hij zijn volk, dat hij zelf door middel van massavernietigingswapens heeft gedecimeerd, een kans op een menswaardig bestaan gegeven.
We kunnen alleen maar hopen en ons tot het uiterste ervoor inzetten dat de Irakezen die onschuldig zijn niet de tol moeten betalen voor dit regime en voor de oorlog die het heeft veroorzaakt. Ik snap best dat veel mensen in een soort machteloze woede tegen deze oorlog de straat opgaan omdat zij van mening zijn dat oorlog in de eenentwintigste eeuw geen legitiem politiek middel kan zijn. Ik kan ook de katholieke kerk en de paus begrijpen, die tot het laatst toe heeft geprobeerd, uiteindelijk natuurlijk uit bezorgdheid om de christelijke minderheid in Irak, een gewapend conflict te voorkomen. Zijn pogingen zijn helaas ook vruchteloos gebleken. De diplomatie had geen kans van slagen, en alle instellingen tot behoud van de vrede die na de Tweede Wereldoorlog zijn ontstaan, hebben averij opgelopen, of het nu gaat om de Verenigde Naties, de NAVO of de Europese Unie.
Wij Europeanen hebben nog slechts één vraag te beantwoorden, namelijk of wij afscheid willen nemen van de wereldgeschiedenis of dat wij haar loop nog willen beïnvloeden. Daartoe is een nieuwe ordening van de transatlantische relatie nodig en dienen de taakgebieden te worden gedefinieerd waarop de Europese Unie haar verantwoordelijkheid met betrekking tot het veiligheidsbeleid dient te nemen. De middelen om een dergelijk beleid ten uitvoer te kunnen leggen moeten daarop worden afgestemd. In ieder geval moet dit beleid in het gemeenschappelijk belang van allen zijn en moet het Europa in staat stellen een van de polen te zijn in een multipolaire wereld.

Poos (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, volledig in lijn met de Europese bevolking heeft het Europees Parlement zich 30 januari jongstleden met een comfortabele meerderheid uitgesproken tegen een eenzijdig militair optreden in Irak. Wij hebben gezegd dat zo'n oorlog niet zou stroken met het internationaal recht en evenmin met het Handvest van de Verenigde Naties.
Er is op dit moment een oorlog aan de gang, waarvan we iedere dag opnieuw kunnen zien dat hij onrechtmatig en neokolonialistisch is. In plaats van deze oorlog te veroordelen en een beroep te doen op de Veiligheidsraad om onmiddellijk het respect voor de internationale en regionale vrede te herstellen, is men het in de Europese Raad van 20 maart slechts eens kunnen worden over een onbeduidende verklaring. Volgens die verklaring 'moet de VN tijdens en na de huidige crisis een centrale rol blijven spelen? In die mededeling is het woord 'blijven? waarschijnlijk een slechte grap die door onoplettendheid in de tekst is geslopen. Zoals iedereen weet zijn de Verenigde Naties aan de vooravond van de crisis in hun hemd gezet en aan de kant geschoven door de Verenigde Staten, met twee lidstaten van de Europese Unie als medeplichtigen. Het uitblijven van formele voorstellen van de Commissie en het unanimiteitsbeginsel zijn er waarschijnlijk de reden van dat de Europese Raad niet in staat is geweest de belangen van de Europese Unie te behartigen en luid en duidelijk te verklaren dat de belangen van de Unie het best worden beschermd door een multilateraal optreden en dat de kracht van het recht te allen tijde de voorkeur verdient boven het recht van de sterkste.
President Bush heeft nu de oorlog gekregen die hij altijd al heeft gewild en waarvan hij al lang besloten had hem te zullen voeren. Hij bevindt zich, zoals een Franse krant het beschreef, in de situatie van een soort dr. Strangelove nieuwe stijl. Het bewijs is nu uitgebreid geleverd dat een aantal lidstaten geen zin heeft in een autonoom GBVB. Welnu, dan zal het politieke Europa wel zonder hen tot stand komen, zoals dat ook met de monetaire unie gegaan is.

Stenmarck (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, het is reeds enkele jaren geleden dat de doelstellingen van Lissabon werden vastgesteld. In de tussenliggende tijd hebben wij vele mooie woorden gehoord over de betekenis van het Lissabonproces. De doelstelling was dat de Unie de VS in het jaar 2010 op economisch vlak zou inhalen. Helaas is het bij woorden gebleven. Ik heb de vereiste hervormingen van de arbeidsmarkt nog niet gezien, die nochtans onontbeerlijk zijn voor de groei en voor meer banen. De niet minder belangrijke liberalisering van bijvoorbeeld de gas- en elektriciteitsmarkten heeft evenmin plaatsgevonden.
Een vergelijking met de VS toont duidelijk aan hoe ver we nog verwijderd zijn van de doelstellingen die in Lissabon zijn vastgesteld. De VS is bezorgd over zijn economische situatie, hoewel de groei er aanzienlijk hoger is dan bij ons. In de VS heeft de regering duidelijk getoond dat ze niet van plan is lijdzaam toe te zien hoe de economie achteruitgaat, door forse belastingverlagingen door te voeren. Ook de EU-lidstaten zouden de belastingen moeten verlagen. Als een land met betrekkelijk lage belastingtarieven zoiets kan doen, moeten de EU-lidstaten, waar de belastingen gemiddeld hoger liggen, dat logisch gezien ook kunnen.
Tijdens de Europese Top is de werkgelegenheidsstrategie besproken, maar geen enkele werkgelegenheidsstrategie zal ooit leiden tot meer groei en minder werkloosheid. Er zijn geen kortere wegen. Mooie woorden en verklaringen waaruit zelfvoldaanheid spreekt zijn er nu genoeg geweest. Nu moet er gehandeld worden. Zolang de EU praat en de VS handelt, zal de economische kloof blijven bestaan en in het voordeel van de VS nog toenemen. Het jaar 2010 komt steeds verder in de toekomst te liggen.

Ceyhun (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, uiteraard spreek ik niet voor collega Sakellariou, maar omdat hij momenteel het woord niet kan voeren, ben ik nu aan de beurt!
Ter zake nu. Ik denk aan Afghanistan, waar wij ons daar allen voor een goede zaak hebben ingezet. We waren allemaal blij dat we het terrorisme in Afghanistan met enig succes wisten te bestrijden en we waren het er allemaal over eens dat mensen op deze aarde niet tegen elkaar horen te vechten, of het nu moslims of christenen zijn. Onze actie in Afghanistan is vooral ook geslaagd omdat wij de moslims duidelijk wisten te maken dat we samen met de moslims het terrorisme moeten bestrijden.
Maar in Irak ligt het anders. Anders dan in Afghanistan, is het ons daar nog niet gelukt de moslims te overtuigen van de noodzaak van de oorlog. En in mijn ogen is dat logisch, want er zijn nog onvoldoende argumenten voor. Maar helaas is het nu wel oorlog. Als deze oorlog op een dag voorbij is, ben ik bang dat we met een probleem te maken krijgen, namelijk dat er tussen moslims en christenen een enorme kloof blijkt te zijn ontstaan. Waarschijnlijk moet we na de oorlog veel van het werk waar we al tientallen jaren mee bezig zijn nog eens dunnetjes overdoen. Op enkele punten zullen we helemaal opnieuw moeten beginnen om de moslims ervan te overtuigen dat de christenen eigenlijk niets tegen ze hebben. Maar helaas is het niet mogelijk deze boodschap aan de moslims in Irak over te brengen.

Thyssen (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik betreur de oorlog en ik betreur het feit dat die begonnen is zonder VN-mandaat en zonder dat alle middelen voor een vreedzame oplossing uitgeput waren.Maar ik betreur evenzeer het uitdagende gedrag van Saddam Hoessein, die het gepresteerd heeft voortdurend de VN-resoluties niet te respecteren. Het meest van al betreur ik de slachtoffers en het menselijk leed, dat zonder twijfel veel groter is dan wij ons kunnen voorstellen.
Maar er rest ons natuurlijk meer dan te betreuren en te hopen dat de oorlog snel afgelopen is. We hebben ook nog onze verantwoordelijkheid voor de toekomst. We moeten het leed proberen te lenigen door onmiddellijk en maximaal inspanningen te doen voor humanitaire hulp. We moeten de betrekkingen met de Arabische landen aanhalen en de mediterrane dialoog werkelijk en daadwerkelijk kans op succes geven. We moeten maximaal investeren in een definitief vredesproces in het Midden-Oosten. We mogen ook niet vergeten de transatlantische relaties te herstellen en daarbij respect af te dwingen voor onze autonomie.
Ik hoop dat allemaal terug te vinden in de resolutie waarover we morgen zullen stemmen. Maar last but not least moeten wij alles doen om de verdeeldheid in de Unie weg te werken. Onze lidstaten moeten het oude vertrouwde Europese recept gebruiken en met elkaar spreken, ook als het gaat over het buitenlands en veiligheidsbeleid. Het is hoog tijd, Voorzitter, om met alle lidstaten samen het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid en het defensiebeleid opnieuw te bezien en de beste plaats daarvoor is de Europese Conventie. Daar is rond buitenlands beleid een werkgroep actief, daar is ook rond defensiebeleid een werkgroep actief.
In de Conventie is men gemotiveerd om met elkaar en met iedereen te spreken en niet verdeeld in groepjes die volgens de breuklijnen die de Iraakse crisis heeft blootgelegd samengesteld zijn. Laat ons, Voorzitter, de Conventie aanmoedigen om de bevoegdheid en de structuur zodanig te reorganiseren dat de politieke wil tot samenwerken, daar waar hij niet bestaat tenminste, kansen en stimulansen krijgt om tot stand te komen en we de regeringsleiders verplichten om samen te zitten, vooral als het moeilijk gaat.

McNally (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik ben blij dat commissievoorzitter Prodi heeft gewezen op het grote verschil tussen de financiële kosten van deze oorlog en de gelden die beschikbaar zijn om tegemoet te komen aan de humanitaire behoeften. Het is toch bizar - en zelfs walgelijk - om geld te verspillen aan een volledig van tevoren geplande oorlog om vervolgens lucratieve contracten te gunnen aan bevoorrechte bedrijven uit eigen land voor het herstellen van de schade die de oorlog heeft veroorzaakt.
(Applaus van links)
Toch zal ik nu verder ingaan op het economische deel van de voorjaarstop en daarbij zal ik me richten op twee aspecten: vooruitgang op het gebied van innovatie en ondernemerschap en milieubescherming. Iedere voorjaarstop weer lijkt het alsof we naar een doorlopende herhaling luisteren van het Witboek Delors. Ook dat is weer behoorlijk bizar.
Over onderzoek en ontwikkeling zal ik positief zijn. Het stemt mij tevreden dat commissievoorzitter Prodi de EIB tegen het licht gaat houden, want eerlijk gezegd treedt die instelling gewoon niet efficiënt en effectief op bij het helpen van die ondernemingen die net dat extra steuntje in de rug nodig hebben om wel innovatief en concurrerend te zijn. Dat heeft hij goed gezien.
Met betrekking tot milieubescherming wil ik de aandacht vestigen op intelligente energie, een onderwerp waarover ik ook rapporteur ben voor dit Parlement. Het gaat hier om een programma dat vele maanden geleden al door de Commissie is gepresenteerd - het had in januari van dit jaar van start moeten gaan. Dat dit niet is gebeurd is niet bepaald een voorbeeld van efficiëntie, en het is zeker niet concurrerend en dynamisch in de zin van de verklaring van Lissabon. Dit programma is, het spijt me het te moeten zeggen, door de Raad zelfs geschrapt. Als rapporteur ben ik op het moment aan het afwegen of we akkoord moeten gaan met een beperkt programma, dat dan in ieder geval wel uitgevoerd wordt, of dat we moeten pleiten voor wat eigenlijk noodzakelijk is. Het moge in ieder geval duidelijk zijn dat de daad in deze niet bij het woord wordt gevoegd.

Bodrato (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, wij erkennen allen dat Europa vleugellam is als het niet met één stem spreekt. Mijns inziens toont dit debat echter aan hoe moeilijk het ook in het Europees Parlement nog steeds is om met één stem te spreken. Als wij willen voorkomen dat de oorlog een rem zet op de ontwikkelingen rondom het constitutioneel verdrag en het gemeenschappelijk buitenlands en defensiebeleid, moeten wij ervoor zorgen dat de kloof die de laatste weken zo goed zichtbaar was in Europa, niet nog dieper wordt. Wij hebben eensgezind het regime van Saddam Hoessein veroordeeld, maar er is onenigheid over het voeren van een eenzijdige, preventieve oorlog. Degenen die daarvoor het gelag moeten betalen zijn namelijk vooral de onschuldige mensen, en bovendien is helemaal niet zeker wat er na de oorlog zal gebeuren. Wat kunnen wij nu doen? Mijns inziens moeten wij voorkomen dat nog meer moeilijkheden ontstaan in de dialoog tussen de landen die van oudsher bondgenoten zijn, landen die de verantwoordelijkheid voor de toekomst van de wereld zwaar op zich voelen rusten. Wij moeten deelnemen aan de humanitaire hulpverlening en de noodzaak erkennen van een centrale rol van de Verenigde Naties, ook tijdens de daaropvolgende fase van de opbouw van Irak. Wij moeten de kloof tussen de Europeanen dichten, en beginnen bij hetgeen ons verenigt. Dat is de uitdaging waar de voorjaarsraad het oog op gericht heeft gehouden, en daarom ook heeft voorzitter Prodi ons herinnerd aan de gevolgen die deze oorlog zou kunnen hebben voor het economisch herstel van Europa. Mijns inziens wordt het Parlement met dezelfde uitdaging geconfronteerd. Wij moeten stappen zetten in de richting van de vrede - om te beginnen de vrede in het Midden-Oosten - en in de richting van de politieke eenheid van Europa.

Lange (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, in de conclusies van de Raad wordt onder punt E vermeld dat de Europese Unie een vooraanstaande rol bij de duurzame ontwikkeling dient te vervullen, zowel intern als extern. Voor mij staat als een paal boven water dat wat er momenteel in Irak gebeurt indruist tegen de conclusies in punt E, want de oorlog in Irak valt niet als 'duurzame ontwikkeling' aan te duiden! Hij brengt de bevolking ellende en verwoesting en verzwakt de positie van de industrielanden in de mondiale context van duurzame ontwikkeling. Daar wordt veel geld verkwist dat niet duurzaam wordt geïnvesteerd. Volgens Amerikaanse schattingen zal de oorlog in het gunstigste geval 90 miljard dollar en in het ergste geval 1000 miljard dollar kosten. Het gunstigste geval is al een gepasseerd station - de oorlog duurt al te lang om met 90 miljard dollar uit te komen. Dat is veel meer dan de 50 miljard dollar die alle industrielanden bij elkaar jaarlijks aan ontwikkelingssamenwerking uitgeven. Dus kun je zeggen dat het geld hier niet op duurzame wijze wordt besteed, maar over de balk wordt gesmeten!
En ten tweede, ik heb het gevoel dat de duurzame ontwikkeling binnen de Europese Unie als sluitpost wordt beschouwd. Positief is de bevordering van milieutechnologie en milieuvriendelijk verkeer, maar ik ben van mening dat we meer vaart moeten zetten achter de ecologische vernieuwing van onze industriële samenleving om werkgelegenheid te genereren en de duurzame ontwikkeling te stimuleren. Anders zullen we deze beide doelstellingen niet kunnen verwezenlijken. Daarom hebben we heldere maatstaven nodig voor deze doelstellingen en voor de methoden om de voortgang te toetsen. Er dienen dus, net als bij het werkgelegenheidsbeleid, heldere doelstellingen en indicatoren voor de duurzame ontwikkeling te komen. Duurzaamheid is immers geen schaamlap. Het zou de Europese Unie sieren als zij de duurzame ontwikkeling als een modern pak zou aantrekken!

Suominen (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik heb elk voorjaar kritiek geleverd op het feit dat wij steeds verder van de doelen van Lissabon verwijderd raken in plaats van ze te naderen. Mijn kritiek is niet zozeer gericht op de Raad - nog het allerminst op het Griekse voorzitterschap - of op de Commissie. Het voornaamste onderwerp van mijn kritiek moeten de nationale staten zijn, want zij hebben de sleutels tot de ontwikkeling van Europa in handen. Ik citeer een spreekbuis die machtiger is dan ikzelf, namelijk de Europese Ronde Tafel van industriëlen, die in dit verband zijn zorg uitspreekt en een waarschuwend woord laat horen:

Van den Burg (PSE).
Ik wil graag ingaan op drie dingen. Ten eerste is het me opgevallen dat op deze Top het accent is gelegd op industriepolitiek en ondernemerschap. Ik denk dat dat terecht is in de huidige slechte politieke, economische omstandigheden. Er moet nadruk gelegd worden op de reële economie. Ik ben echter ook van mening dat dat ook door moet werken op andere dossiers die in de conclusies van de Top worden genoemd. Dat heet "coherentie van beleid". Met name zou ik de overnamerichtlijn, het nieuwe fusieregime en de openbare aanbestedingen willen vermelden. Ook daar zou het op zijn plaats zijn om de effecten op de reële economie meer nadruk te geven. Ik zou de Raad en de Commissie willen uitnodigen om aan te geven hoe zij die effecten daarop inschatten.
Ten tweede: er is door de Raad besloten om een Europees werkgelegenheids-task force op te zetten en in het debat in de plenaire vergadering ter voorbereiding van deze Top heb ik me verbaasd over dat plan uit de koker van Blair, Chirac en Schröder, omdat diezelfde regeringen op stapel staande concrete beleidsvoornemens bemoeilijken. En ik doelde daarbij op de uitzendrichtlijn, waarover de Raad van ministers nog steeds geen gemeenschappelijk standpunt heeft ingenomen, terwijl die richtlijn net een sleutelvoorbeeld is van die flexibiliteit en zekerheid die we op de arbeidsmarkt moeten hebben. Het is buitengewoon teleurstellend dat het zo lang duurt voordat het standpunt er komt. Ik heb me er zeer over verbaasd dat er in de conclusies van de Raad nu december 2003 genoemd wordt, terwijl de Raad van ministers op 6 maart jl. gesproken heeft over het streven om in de vergadering van juni tot een gemeenschappelijk standpunt te komen. Ik zou daar dus graag wat helderheid over willen. Wat de task-force betreft: nieuwe ideeën zijn altijd welkom, maar vooral daden zijn van belang.
Het derde punt betreft de pensioenen. Op de Top werd de eerste open-coördinatiecyclus over pensioenen afgerond. Het is goed dat er een tweede cyclus is afgesproken, waarbij de toetredingslanden ook uitdrukkelijk betrokken zullen worden. Ik ga ervan uit, en daar zou ik ook graag bevestiging van willen, dat de tussentijdse evaluatie die voor 2004 was voorzien, nog steeds op de planning staat, en ik zou graag zien dat de Commissie en de Raad met concrete voorstellen komen ter oplossing van met name de arbeidsmobiliteitsproblemen en de fiscale problemen die er rond de pensioenen bestaan.

Salafranca Sánchez-Neyra (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik weet niet goed of ik nu wel of niet moet ingaan op de wartaal die wij een van de leden van dit Parlement zojuist hebben horen uitslaan, namelijk dat sommige westerse leiders voor het Internationaal Strafhof gedaagd zouden moeten worden. Dergelijke uitlatingen getuigen van fanatisme en onverantwoordelijkheid, en zijn bovendien niet consequent omdat niet hetzelfde wordt gevraagd van de enige verantwoordelijke voor deze crisis: Saddam Hoessein.
Geen enkele fractie en geen enkel lid van dit Huis heeft het alleenrecht op de zaak van de vrede, en ik begrijp best dat dit onderwerp sterke emoties losmaakt. Geconfronteerd met de onmacht die de Europese Unie heeft laten zien, kun je evenwel op twee manieren reageren. De eerste is die van smaad en hoon, van beschuldigingen over en weer, van het proberen de nobele zaak van de vrede in een ander kader te plaatsen om daarmee nationale belangen te dienen, zoals een lid van dit Parlement heeft gedaan door te verwijzen naar de situatie in Baskenland, zonder te wijzen op de verantwoordelijkheid van degenen die daar elke dag weer anderen de vrijheid ontnemen, noch op de verantwoordelijkheid van degenen die daar al meer dan twintig jaar regeren. De tweede manier is die van het Griekse voorzitterschap, dat zo verantwoordelijk is van de nood een deugd te maken door te proberen lering te trekken uit deze crisis en de blik vooral op de toekomst te richten.
De Europese Unie is vandaag de dag een grootmacht op financieel, industrieel en handelsgebied, maar ontbeert helaas dienovereenkomstige internationale invloed. Momenteel is er voor veiligheid en defensie geen alternatief voor de transatlantische betrekkingen. Dat is waarschijnlijk de vrucht van ons onvermogen, daar zijn wij waarschijnlijk allemaal schuldig aan.
Daarom wil ik, mijnheer de Voorzitter, het cynisme en de hypocrisie aan de kaak stellen van al die collega's onder ons die steeds weer zeggen dat er een gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid moet komen, maar die, wanneer ze terugkeren naar hun kiesdistrict, niet in staat blijken de burgers te vragen dat beleid te steunen met voldoende middelen. Zij vergeten dat eendracht macht maakt, ook voor Europa, en dat een verdeelde Unie per definitie zwak is.
Zorba (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, in de huidige situatie lijkt een herbevestiging van de doelstellingen van Lissabon misschien een zaak van bijkomend belang, want wij houden ons natuurlijk allen vooral bezig met de oorlog, met de enorme politieke gevolgen daarvan en met het menselijk drama dat zich voltrekt.
Ik wil echter het woord voeren over Lissabon, en ik ben van mening dat gezien de huidige verdeeldheid in Europa het tijdens de Europese Raad bereikte akkoord over een gemeenschappelijk optreden van de Europese regeringen een belangrijk politiek element van stabiliteit is. Het is heel belangrijk dat onder zulke moeilijke omstandigheden uiting wordt gegeven aan de gemeenschappelijke politieke wil van alle Europese regeringen om de inspanningen op sociaal vlak voort te zetten. Het is eveneens heel belangrijk dat deze doelstellingen nauw in verband worden gebracht met onderwijs en onderzoek. Daarmee komt men tegemoet aan de verwachtingen van de Europese burgers. Die weten namelijk maar al te goed dat het zonder onderwijs en zonder onderzoek nauwelijks mogelijk is meer en betere arbeidsplaatsen te creëren en meer economische groei te bewerkstelligen.
Natuurlijk moeten wij streng zijn bij de beoordeling van de vorderingen met betrekking tot de verwezenlijking van de doelstellingen. Wij hebben, zoals iedereen heeft kunnen vaststellen, een grote achterstand opgelopen, maar dat moet ons er veeleer toe aanzetten nog meer ons best te doen. Wij hebben vooral behoefte aan meer samenwerking bij de investeringsprogramma's op ongeacht welk gebied, vooral ook bij scholing en levenslang leren. Scholing en levenslang leren, en onderwijs en onderzoek zijn communicerende vaten. Het onderwijs moet aantonen dat het in staat is de Europese cultuur, de wetenschappen en het leerproces te integreren en leerlingen te 'produceren? met voldoende kennis die goede beroepsvooruitzichten hebben.

Karas (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, een kernprobleem in dit debat is in mijn ogen de discrepantie tussen woorden en daden. Ik zal daar enkele voorbeelden van noemen. Op de Top van Barcelona werd besloten tot een studie naar de effecten van Basel II op de kleine en middelgrote bedrijven en banken. Deze studie is nog steeds niet verschenen! Een studie die pas komt na het besluit van het Basel-comité en na de besluitvorming over de ontwerprichtlijn van de Commissie, is volgens mij weggegooid geld, een aanfluiting. Op deze manier worden de besluiten van het Europees Parlement en de Raad genegeerd! We hebben nog niet tot het Stabiliteits- en groeipact besloten of het wordt direct weer op losse schroeven gezet - vanwege Lissabon of de oorlog in Irak, of omdat het sommigen aan de moed ontbreekt om tot hervormingen over te gaan, of uit gemakzucht. Wij dienen besluiten uit te voeren. We moeten ze serieus nemen in plaats van ze te negeren!
De Raad van Lissabon heeft unaniem besloten om Europa voor 2010 tot het continent te maken met de grootste concurrentiekracht, de sterkste kenniseconomie, de meeste sociale samenhang, duurzaamheid en werkgelegenheid. Waar blijft het concrete tijdschema? Waar blijven de gedetailleerde doelstellingen? Waar blijft de road map? Waar blijven de concrete, controleerbare programma's in alle lidstaten? Wie goede, ambitieuze doelen heeft, maar niet in actie komt, boet in aan geloofwaardigheid.
Nu iets over Irak. We streven naar een gemeenschappelijk buitenslands, veiligheids- en defensiebeleid, maar als puntje bij paaltje komt, gaat iedereen zijn eigen gang! We willen de Verenigde Naties versterken, maar zelfs de beide EU-landen die permanente leden van de Veiligheidsraad zijn zetten zich niet in voor een gemeenschappelijke aanpak. Wij stellen eisen aan de Conventie, maar houden ons niet aan onze eigen gedragsregels, zoals voorzitter Prodi heeft uiteengezet.
Onze kans heet méér Europa. Onze kans heet méér Verenigde Naties. Onze kans is gelegen in het uit de weg ruimen van de discrepanties tussen nationale belangen en Europese doelstellingen, tussen de nationale handelwijze en Europese besluiten, tussen het transatlantisch bondgenootschap en een zelfbewuste, uitgebreide Europese Unie. Laten we de besluiten op de topconferenties omzetten in de noodzakelijke daden, en laten we ook de politieke schendingen van de Verdragen met sancties bestraffen. Wie zichzelf niet serieus neemt, wordt ook niet serieus genomen. En het is de moeite waard om de zaken serieuzer aan te pakken dan tot nog toe het geval was.

Brok (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Commissie, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, geachte collega's, met grote bezorgdheid heb ik het debat alsmede de voorbereiding van de ontwerpresoluties voor morgen gevolgd, want we dreigen ernstig te botsen door ons geruzie over de schuldvraag in deze kwestie. Ook ik heb hierover een persoonlijke mening, maar daar schieten we niets op!
We mogen ons vermogen om te handelen nu niet ondergraven door te bakkeleien over de vraag wie drie weken of een half jaar geleden iets verkeerd heeft gedaan, waardoor het tot deze oorlog heeft kunnen komen. We moeten nu de kern van de zaak in het oog houden. Het gaat om de vraag hoe we met de slachtoffers omgaan, hoe we de stabiliteit in de regio kunnen waarborgen en hoe we kunnen zorgen voor een rol van Europa in het Midden-Oosten, om in het kader van het kwartet tot verstandige oplossingen te komen. Hoe kunnen we het Europese fiasco in deze kwestie benutten om de Conventie een impuls te geven? Die zou ervoor moeten zorgen dat een dergelijke situatie voortaan niet meer kan worden geweten aan de zwakte van Europa en dat wij een groter vermogen tot handelen verwerven door betere mechanismen die ons in staat stellen om onze gemeenschappelijke politieke wil te manifesteren.
En ten derde: hoe gaan wij in de toekomst om met de transatlantische betrekkingen? Op welke manier kunnen wij deze een nieuw en stabieler fundament geven? Hoe kunnen we het besef doen doordringen dat geweld niet het geëigende middel is om een nieuwe wereldorde te scheppen? En vooral: hoe redden wij een multilaterale wereld waarin compromissen worden gesloten en waarin sprake is van wederzijds respect?
Mijn fractievoorzitter Poettering haalde Richard Perle aan. Ik vind het niet acceptabel dat de Verenigde Staten eenzijdig te werk gaan. Dat land kan niet enkel op grond van nationale belangen beslissen wat goed of fout is in deze wereld. Dit uitgangspunt, dat Perle vandaag bijvoorbeeld in de Berliner Zeitung heeft uiteengezet, is domweg onacceptabel. Want dat zou betekenen dat wij Europeanen op geen enkele wijze betrokken worden bij beslissingen die ons eigen belang aangaan en dat wij onze belangen niet kunnen behartigen, maar ook dat wij niet in staat zijn om een bijdrage te leveren aan de vrede in de wereld!

Martin, Hugues (PPE-DE).
Mijne heren voorzitters, geachte collega's, vooraleerst wil ik graag het hoofd buigen en bidden voor de burgerslachtoffers en de gesneuvelde militairen aan beide kanten. Ik betreur ten diepste alle lijden dat in deze eerste dagen van oorlog is veroorzaakt. Laten we hopen dat deze oorlog vlug weer ten einde komt. Grofweg roept dit conflict drie vragen in mij op.
Ten eerste, hoe kunnen we leren van onze verdeeldheid, zodat de Europese Unie zich uiteindelijk zal hervinden en met één stem zal kunnen spreken op het internationale toneel? De opbouw van de Europese Unie is een proces van jaren geweest, en niet zonder moeilijkheden. Meestal werd de grootste vooruitgang geboekt na diepe crises. De moeilijke periode die Europa op dit moment doormaakt is niet de eerste en zal zeker niet de laatste zijn en daarom is het onder deze omstandigheden niet misplaatst om optimistisch te zijn. Het belangrijkste is om na de oorlog de redenen van deze verdeeldheid te onderzoeken en te begrijpen. Gaat het hier om wezenlijke verschillen? Zijn de standpunten onwrikbaar en onverzoenlijk? Dat zou grote problemen geven voor de toekomst. Of gaat het veeleer om een gebrek aan overleg en coördinatie? Het lijkt me vanaf nu dringend nodig dat Europa, zonder de transatlantische vriendschap te schaden, zich de middelen verschaft om onafhankelijk te zijn en krachtig te kunnen optreden, en dat het een heus gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid op poten weet te zetten. Onafhankelijkheid betekent niet dat we alle allianties moeten verbreken.
Mijn tweede gedachte gaat over de toekomst van Irak. Het is nu van belang dat de VN volledig zijn werk kan doen bij de wederopbouw van Irak, zodat het land een representatieve regering krijgt die in vrede wil leven met de buurlanden en die een actieve rol kan spelen binnen de internationale gemeenschap. Bij de wederopbouw moet het belang van het Iraakse volk, dat jarenlang zoveel geleden heeft, op de eerste plaats komen. De Irakezen moeten eindelijk de vruchten kunnen plukken van de enorme rijkdommen van hun land.
Ten derde vraag ik mij af of we de kandidaat-lidstaten vanaf volgend jaar wel behoorlijk in ons midden kunnen ontvangen. Zijn wij er klaar voor? Ik vraag het me echt af. Om de kandidaten zo goed mogelijk te kunnen ontvangen lijkt aan drie vereisten voldaan te moeten worden. Allereerst moeten we onze eenheid hervinden op basis van onze gemeenschappelijke waarden, en waarom zouden dat niet de waarden van het oude Europa kunnen zijn? Ten tweede dienen onze instellingen, die met vijftien lidstaten al moeizaam functioneren, hervormd te worden, hetgeen er op neer komt dat de Conventie haar werk zo goed mogelijk moet kunnen afronden. In de derde plaats is het zaak dat we de financiën op orde krijgen. Ik signaleer het probleem, maar ben niet in de positie om er een antwoord op te geven. Mijn diepste wens is dat de Unie na deze oorlog en na deze crisis te boven te zijn gekomen er uiteindelijk in zal slagen om, onafhankelijk, met vijftien of met vijfentwintig, met één stem te spreken.

Tannock (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, er bestaat geen breuk tussen Europa en de Verenigde Staten, zoals wordt beweerd. Er is eerder een breuk tussen, met name, Frankrijk en Duitsland en negentien pro-Amerikaanse regeringen van het nieuwe Europa. Er moet nu aan beide kanten van de Atlantische Oceaan geprobeerd worden een einde te maken aan de retoriek. Ik prijs de moed van die kandidaat-lidstaten van de EU die de coalitie met gespecialiseerde eenheden gesteund hebben.
Tijdens een vergadering van de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid werd Groot-Brittannië er vorige week van beschuldigd een schurkenstaat te zijn die wordt geleid door een oorlogsmisdadiger. Dit toont meteen aan tot wat voor 'Alice in Wonderland'-niveau het debat is afgegleden. Door op deze manier partij te kiezen voor Duitsland heeft Frankrijk Amerika tegen zich in het harnas gejaagd, de VN ondermijnd, de verkeerde signalen afgegeven aan Bagdad - signalen van verdeeldheid - en aangetoond dat het onmogelijk is om ooit tot een gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid te komen.
Saddam Hoessein doet al jarenlang pogingen om illegaal in het bezit te komen van massavernietigingswapens. Omverwerping van het regime is de enige manier om ervoor te zorgen dat er een ontwapend en vreedzaam Irak ontstaat en om te voorkomen dat de Slager van Bagdad nog langer geweld tegen zijn volk gebruikt. De geallieerden moeten de macht in handen geven van een representatieve regering om te voorkomen dat er een vluchtelingenstroom uit het land op gang komt en dat er instabiliteit ontstaat in de regio. Verder moeten zij de terugkeer van Iraakse vluchtelingen in goede banen leiden, zodat die in veiligheid aan de wederopbouw van hun land kunnen beginnen. We moeten er zorg voor dragen dat Iraks enorme olierijkdom wordt gebruikt voor het welzijn van zijn diverse bevolkingsgroepen en niet om wapens mee te kopen.
Deze oorlog is moreel en politiek te verdedigen aangezien de huidige resoluties 678, 687 en 1441 van de VN-Veiligheid er rechtmatigheid aan verlenen. Misschien kunnen de vredesstichters in dit Parlement eens uitleggen waarom ze destijds wel akkoord zijn gegaan met een oorlog in Kosovo, waarin massavernietigingswapens geen rol speelden en andere staten geen gevaar liepen en die ook bepaald niet op steun van de VN kon rekenen, terwijl ze er nu toch zoveel moeite mee hebben om actie te ondernemen tegen een genocide plegende dictator, die al twee oorlogen heeft ontketend en verantwoordelijk is voor de dood van bijna een miljoen mensen en die zijn eigen volk heeft vergast. We moeten een eind maken aan deze tirannie en het Iraakse volk voor eens en altijd bevrijden.
Wat het Lissabonproces betreft doet het mij deugd dat de interne markt en de noodzaak van effectbeoordelingen van regelgeving weer op de agenda staan. Mijn partij zal zich blijven verzetten tegen belastingharmonisatie. Desalniettemin is, vooral op dit terrein, zeggen en doen nog altijd twee.

Brunetta (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, als de situatie verhit raakt, moet men het hoofd koel houden. Het heeft dus weinig zin om ten tijde van crises na te denken over al hetgeen Europa zou kunnen zijn maar niet is, en vanwege deze bittere tegenstelling alles over boord te gooien: vijftig jaar intelligentie - zoals voorzitter Prodi dat noemde -, vijftig jaar samenhang, vrede, bewonderenswaardige institutionele opbouw en positieve resultaten. Het Europa dat mogelijk is, is het Europa dat er nu is, en laten wij ons dus niet schamen over Lissabon te praten, over de verzorgingsstaat, de arbeidsmarkt, de energie, de telecommunicatie, de task force, het Stabiliteitspact en de Conventie, maar laten we dan wel zorgen dat wij vooruitkomen! Dit is de enige weg, de weg waartoe wij veroordeeld zijn.
Dan nog een laatste opmerking. Als Europees afgevaardigde, Europeaan en Italiaan voel ik mij diep beledigd door de onverantwoorde tolerante houding die Voorzitter Cox heeft ingenomen ten aanzien van de collega's van links die borden in deze zaal omhoog hebben gehouden. Dat 'Stop the war? kan ik nog begrijpen, maar dat 'Stop the killers? kan absoluut niet door de beugel. Killer betekent in de taal van Voorzitter Cox 'moordenaar?. De Amerikanen en Britten hebben zestig jaar geleden mijn land bevrijd en het democratie en vrede teruggegeven. Ik zeg tegen de Amerikanen en Britten van gisteren en vandaag: 'hartelijk dank?.

De Voorzitter.
Het debat is gesloten.
Ik heb twaalf onderwerpresoluties overeenkomstig artikel 37, lid 2 van het Reglement ontvangen: zes over Irak en zes over de andere aspecten van de Europese Raad.
De stemming zal morgen plaatsvinden.

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0077/2003) van de heer Brok, namens de Commissie buitenlandse zaken, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid, en de heer Wynn, namens de Begrotingscommissie, met aanbevelingen van het Europees Parlement aan de Raad betreffende de opneming van een financieel kader in het ontwerptoetredingsverdrag (2003/2050(INI)).
Ik moet het Parlement mededelen dat het Grieks voorzitterschap het Europees Parlement tijdig heeft medegedeeld dat de fungerend voorzitter van de Raad onmiddellijk na zijn toespraak de zaal moet verlaten om het vliegtuig naar Griekenland te halen. Hij moet vanavond weer in Griekenland zijn om morgen aanwezig te kunnen zijn bij de bijeenkomst van de Raad met een delegatie van de Latijns-Amerikaanse landen. Het voorzitterschap vraagt het Parlement om begrip.

Brok (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, ik heb vandaag niet de hele spreektijd nodig, mevrouw de commissaris, omdat deze kwestie zonneklaar is. Het gaat er namelijk om dat de Raad door de formulering van artikel 32 en het verheffen van bijlage XV tot primair recht de overeenkomst met het Europees Parlement heeft geschonden. Het punt is dat het Europees Parlement en de kandidaat-landen niet op dezelfde manier worden behandeld als de andere lidstaten. Dat is een duidelijk juridisch probleem, een probleem over een zeer belangrijke kwestie. Onze Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid vindt het belangrijk dat de kandidaat-landen gelijk behandeld worden. Wij steunen echter met name ook het standpunt van de Begrotingscommissie, omdat het vandaag om de fundamentele rechten van het Parlement gaat. Het begrotingsrecht is het belangrijkste recht van elk parlement en dat mag in een dergelijke situatie niet buiten werking worden gesteld.
Ik begrijp de Raad niet. Wij hebben tijdens onze gesprekken veel alternatieve opties en mogelijkheden aangevoerd. Deze zijn ook in de ontwerpresolutie opgenomen die morgen in stemming wordt gebracht. De Raad heeft echter geen van onze voorstellen overgenomen, hoewel wij daardoor in de gelegenheid geweest zouden zijn om nu al tot overeenstemming te komen. De Raad draagt hiervoor de verantwoordelijkheid. Ik ben mij er heel goed van bewust dat het Griekse voorzitterschap alle mogelijke inspanningen verricht om tot een oplossing te komen. Ik bekritiseer dan ook niet de voorzitter van de Raad, maar de opstelling van de regeringen van bepaalde lidstaten. Ik heb het gevoel dat ook de regering van mijn eigen land niet echt een gelukkige rol in deze kwestie speelt.
Het gaat om tien landen die een lange weg hebben afgelegd om vanuit een dictatuur via een ingrijpend overgangsproces op de drempel van het lidmaatschap van de EU terecht te komen. Ik ben van mening dat het een schandelijke zaak is wanneer die landen nu met een onzekere situatie geconfronteerd worden waarbij tegelijkertijd ook de rechten van het Parlement worden beperkt, terwijl juist de invoering van de democratie het wezenlijke element is geweest bij het overwinnen van de dictatuur. Een dergelijke houding van de Raad vind ik onbegrijpelijk.
Ik zou het voorzitterschap graag willen verzoeken om zijn collega's mee te delen dat wij het herenigingsproces van Europa niet kapot laten maken door financiële inspecteurs die bepaalde machtsverhoudingen op het oog hebben. Wij weten heel goed dat wij financieel niet kunnen overdrijven. Er zullen geen kolossale bedragen gespendeerd worden die de begroting ruimschoots overschrijden. Daar gaat het helemaal niet om. Wij willen alleen maar een principieel recht in stand houden. Naar mijn idee moet in de Raad toch genoeg creativiteit voorhanden zijn om met een oplossing te komen die aan dat principiële recht tegemoet komt, zodat wij in het Europees Parlement op 9 april het groene licht kunnen geven voor de ondertekening op 16 april in Athene. Wij willen onder alle omstandigheden aan deze datum vasthouden. Dat is onze historische plicht. Wat zouden wij voor indruk maken als wij vanwege dit begrotingsconflict de beslissing op 9 april uitstellen terwijl de Hongaren op 12 april voor hun referendum naar de stembus gaan? Moeten wij vanwege een financieel conflict een historische kans volledig voorbij laten gaan? Ik doe dan ook een oproep om eindelijk vaart te zetten achter deze hele kwestie, zodat wij nog snel een besluit kunnen nemen en ons van onze historische taak kunnen kwijten!
Wynn (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, het verslag-Brok-Wynn bevat een aantal fundamentele verklaringen. De eerste, in de eerste paragraaf, is dat wij er alles aan zullen doen om de uitbreiding te laten plaatsvinden op 1 mei 2004. Laten we hier duidelijk over zijn: dat is een doelstelling die we allemaal willen halen. Maar persoonlijk zal ik niet toestaan dat om die doelstelling te bereiken de rechten van dit Parlement worden geschonden. Er is op dit moment een strijd gaande tussen twee instellingen over wat nu precies tot de rechten van het Parlement zijn en wat niet. Of de Raad onze rechten en prerogatieven zal respecteren zal nog moeten blijken.
Paragrafen 3 en 4 laten aan duidelijkheid weinig te wensen over. In paragraaf 3 worden de lidstaten gewaarschuwd dat, 'indien artikel 32 en bijlage XV in hun huidige vorm in het toetredingsverdrag gehandhaafd blijven, dit zal worden beschouwd als een inbreuk op de (...) prerogatieven van het Parlement bij begrotingsaangelegenheden?.
In paragraaf 4 wordt daar het volgende aan toegevoegd: '[Het Parlement] is van mening dat de aanpak van de lidstaten een inbreuk vormt op het beginsel van loyale samenwerking tussen de instellingen? en 'duidt deze aanpak als een signaal dat de Raad van plan is het Interinstitutioneel Akkoord en de daarin vervatte financiële vooruitzichten op te geven?. Dat zijn geen dreigementen, enkel verklaringen. Ik geef u de garantie dat het IIA volledig van de baan is indien bijlage XV in deze vorm in de verdragen wordt opgenomen of indien er geen garanties komen dat de rechten van het Parlement zullen worden geëerbiedigd.
Ik ga nu naar de paragrafen 6 en 7 van de huidige tekst van het verslag. Er komt een amendement van de Fractie van de Europese Volkspartij en de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten op de paragrafen 6 en 7 waarmee beoogd wordt de bedragen te verwijderen, paragraaf 7 te schrappen en een verklaring op te nemen waarin onze rechten nogmaals worden opgesomd. Dat is immers waar dit debat over gaat.
Morgen zullen we een trialoog houden en hopelijk zal daarin geprobeerd worden tot een akkoord te komen over een ontwerpverklaring. Als we een dergelijk akkoord bereiken, dan is dit het minimum dat ik kan accepteren. In feite zijn we immers bezig te proberen een akkoord te bereiken over een verklaring die strijdig is met het Verdrag. Dat is eigenlijk waar we mee bezig zijn. We moeten een akkoord zien te bereiken over de vraag hoe we precies het Verdrag gaan schenden en dat allemaal vanwege bijlage XV.
Dit Parlement en de Begrotingscommissie hebben jarenlang moeten vechten voor de rechten en prerogatieven van deze instelling. We zitten hier niet om die rechten nu voor dertig zilverlingen te verkopen. Zelfs als we in deze verklaring bedragen overeen zouden kunnen komen voor de derde rubriek, moet dat niet opgevat worden als een teken dat het Parlement zichzelf voor een klein bedrag verkoopt.
Ik ben niet van plan de geschiedenis in te gaan als die voorzitter van de Begrotingscommissie die deze rechten voor zo'n klein bedrag heeft verkocht. Het is mijn taak als voorzitter om ervoor te zorgen dat de rechten en privileges waar we al die jaren voor hebben gevochten gehandhaafd blijven en dat zal ik dan ook doen. Ik zeg hier heel duidelijk, zoals ik ook in de Begrotingscommissie gezegd heb, dat ik, als bijlage XV in de huidige vorm gehandhaafd blijft en we geen garanties krijgen over onze rechten, tegen het ontwerptoetredingsverdrag zal stemmen. Misschien ben ik wel de enige in de zaal die dat doet, maar tegenstemmen zal ik, zozeer gaat deze zaak me nu eenmaal aan het hart.
Als we morgen tot overeenstemming komen in de trialoog, hebben we allemaal wat te vieren. Dan kunnen we met recht vrolijk zijn. Als we geen overeenstemming bereiken, wil ik het Griekse voorzitterschap erop wijzen dat, als we volgende week opnieuw een trialoog beleggen, deze het best in Athene kan plaatsvinden, aangezien twee leden van dat orgaan daar volgende week zullen zijn. We zouden dan de trialoog in Athene kunnen houden en het nog eens kunnen proberen.
Mochten we, uiteindelijk, helemaal geen overeenstemming bereiken - en dit is het belangrijkste punt - dan twijfel ik er niet aan dat dit Parlement de stemming op 9 april toch niet zal uitstellen. Dit Parlement, zoals Elmar Brok al zei, is nu eenmaal loyaal aan het realiseren van de uitbreiding. Maar ik zal u één ding zeggen, geachte collega's: zonder overeenstemming verdwijnt ook het Interinstitutioneel Akkoord in de prullenbak en is het oorlog wat de begroting voor 2004 betreft.
Yiannitsis
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, de rapporteurs, de heren Brok en Wynn, hebben als voorzitter van respectievelijk de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid, en de Begrotingscommissie, met hun verslag een heel belangrijk aspect van het uitbreidingsproces behandeld, te weten de financiële vooruitzichten van de uitbreiding.
Wat de aanpassing van de financiële vooruitzichten vanwege de uitbreiding betreft kan ik u verzekeren dat het Grieks voorzitterschap van meet af aan blijk heeft gegeven van de politieke wil - en ik ben blij dat de sprekers dat ook hebben erkend - om het in de relatie met het Parlement ontstane probleem op te lossen. En als fungerend voorzitter kan ik u nogmaals verzekeren dat bij de aanpassing van de financiële vooruitzichten paragraaf 25 van het Interinstitutioneel Akkoord volledig in acht zal worden genomen. Ik wil eveneens duidelijk maken dat niemand in de Raad vraagtekens stelt bij de in het Verdrag verankerde prerogatieven van het Parlement als begrotingsautoriteit of bij de vooruitzichten in het Interinstitutioneel Akkoord.
Ik zou willen vermelden dat wat het vraagstuk van de aanpassing van de financiële vooruitzichten betreft, de voor de begroting bevoegde commissaris, mevrouw Schreyer, het voorstel van de Commissie voor het eerst op 20 februari jongstleden in Athene heeft gepresenteerd. Als voorzitterschap hebben wij erop aangedrongen dat het vraagstuk op 27 maart, dat wil zeggen morgen, in Brussel opnieuw ter sprake zou worden gebracht in het kader van de trialoog, opdat een oplossing kan worden gevonden. Wij weten dat dit een belangrijk en ingewikkeld vraagstuk is. Dat weet ik ook persoonlijk heel goed. Wij hebben begrip voor de gevoeligheden van het Europees Parlement. Morgen zal volgens ons programma deze trialoog plaatsvinden, en ik durf de optimistische verwachting uit te spreken dat er een akkoord zal worden gesloten en dat aldus de goede samenwerking tussen de twee takken van de begrotingsautoriteit, die de vrucht is van een jarenlange toepassing van de begrotingsprocedure, kan worden voortgezet. Aangezien morgen dus over dit thema zal worden onderhandeld, wil ik daar nu niet verder over uitweiden. Ik wil u echter wel nogmaals verzekeren dat het voorzitterschap en de Raad de politieke wil hebben om dit vraagstuk definitief op te lossen.
Daarom wil ik tot slot enkel de hoop uitspreken dat de hinderpalen zullen worden overwonnen en dat het Europees Parlement op 9 april aanstaande zijn instemming zal betuigen, en dat wij dan op 16 april, in aanwezigheid van de Voorzitter van het Europees Parlement, in Athene het toetredingsverdrag mogen ondertekenen. Dat zal voor de Europese Unie een historisch moment worden.

Schreyer
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, geachte afgevaardigden, de Europese Unie is op weg naar een zeer belangrijke gebeurtenis. De meest ambitieuze uitbreiding uit haar geschiedenis is vrijwel voltooid en een proces van vele jaren is bijna afgerond. Daarnaast zijn ook over de altijd penibele financiële kwesties in Kopenhagen goede afspraken tussen de kandidaat-landen en de lidstaten gemaakt.
Het is nu onze taak om de financiële vooruitzichten aan de uitbreiding aan te passen. Over de te hanteren procedure is al in 1999 een besluit opgenomen in het Interinstitutioneel Akkoord. Daarin staat heel duidelijk dat er na een voorstel van de Commissie een gemeenschappelijk besluit door de Raad en het Parlement dient te worden genomen. Het Parlement zegt nu terecht dat die overeenkomst nagekomen moet worden. De Commissie betreurt in hoge mate dat er thans een interinstitutioneel conflict is ontstaan. Ik wil ook niet verhullen dat de Commissie de Raad heeft geadviseerd een andere weg te volgen, namelijk die van een expliciete verwijzing naar het Interinstitutioneel Akkoord, en vooral naar artikel 25.
Wij bevinden ons nu in een situatie waarin de tijd steeds krapper wordt om via overleg tot een oplossing te komen. De afgelopen dagen hebben er intensieve gesprekken tussen alle betrokkenen plaatsgevonden om tot die oplossing te komen. Daarbij moet in aanmerking worden genomen dat de onderhandelingen over het ontwerptoetredingsverdrag nu zowel door de lidstaten als door de kandidaat-landen zijn afgerond. Om het huidige probleem op te lossen, heeft de Commissie daarom voor het tweede alternatief gekozen zoals dat ook in de gezamenlijke ontwerpresolutie van de heren Wynn en Brok is neergelegd. De Commissie vindt het overigens zeer constructief dat het Parlement twee alternatieven heeft voorgelegd.
De Commissie heeft al aan het begin van dit jaar op basis van artikel 25 van het Interinstitutioneel Akkoord een voorstel gepresenteerd voor de aanpassing van de financiële vooruitzichten aan de uitbreiding. Als beide takken van de Begrotingsautoriteit dit op prijs stellen, is de Commissie bereid om zo spoedig mogelijk een voorstel voor de herziening van de financiële vooruitzichten over te leggen op basis van deel C van het Interinstitutioneel Akkoord. Dit voorstel zou een verhoging van het plafond voor rubriek 3, dat wil zeggen de begroting voor intern beleid, kunnen omvatten. Dat zou in feite in de geest van de uitbreiding passen. Hierdoor worden namelijk aanvullende financiële mogelijkheden gecreëerd om de integratie van de uitgebreide Unie nog meer te bevorderen.
Ik ben van mening dat wij op de goede weg zijn, geachte dames en heren, maar wij moeten ons er terdege van bewust zijn dat de begrotingstrialoog morgen tot een positief resultaat moet leiden. De procedures en tijdschema's bieden ons vrijwel geen andere optie. Wij moeten ons tot het uiterste inspannen om vóór de ondertekening en voordat de besluitvorming in dit Parlement plaatsvindt een oplossing voor deze kwestie te vinden, zodat de financiële vooruitzichten vóór 9 april aan de uitbreiding aangepast kunnen worden. Ik weet zeker dat alle betrokken partijen zich bewust zijn van de grote verantwoordelijkheid die zij dragen en dat zij ervoor zullen zorgen dat wij ons van onze historische taak kunnen kwijten.

Böge (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mevrouw de commissaris, geachte collega's, u kunt er absoluut van overtuigd zijn dat het Europees Parlement zich tot het uiterste zal inspannen en alles in het werk zal stellen om voor een oplossing te zorgen. Die bereidheid is in alle fracties en met name ook in alle betrokken parlementaire commissies aanwezig, omdat deze besluiten gevolgen hebben voor meer dan dertig medebeslissingsprocedures in rubriek 3. Wij zijn ons bewust van onze politieke verantwoordelijkheid wat het tijdschema van de uitbreiding betreft. Wij hebben dan ook aangegeven dat wij bereid zijn om de financiële vooruitzichten aan te passen, indien mogelijk voordat de stemming in dit Parlement plaatsvindt. U kunt er zonder meer van uitgaan dat wij met het oog op de huidige bevoegdheidsproblemen en de onderhavige aanbevelingen en alternatieve constructies alles zullen doen om de rechten van het Europees Parlement binnen het institutionele systeem optimaal te beschermen en te verdedigen! Er zal op dit punt geen besluit tot stand komen op basis van het motto minder rechten, meer geld!
De Raad heeft morgen in de trialoog de mogelijkheid om ons tegemoet te komen. Als de Raad dat niet doet, zal hij de verantwoordelijkheid moeten nemen voor de juridische, institutionele en begrotingsproblemen die ons de komende maanden en jaren te wachten staan. De Commissie en de Raad hebben de institutionele impasse blijkbaar ondanks al onze inspanningen onderschat, een impasse waarin wij allemaal terecht zijn gekomen doordat onwrikbaar is vastgehouden aan het opnemen van bijlage XV in het primair recht. Het gaat niet alleen om artikel 25 van het Interinstitutioneel Akkoord. Het gaat ook om de vele, herhaalde verklaringen die tijdens de overlegprocedure in november vorig jaar zijn gedaan. Het gaat ook om de gemeenschappelijke verklaringen die in het kader van de vele medebeslissingsprocedures van de meerjarenprogramma's zijn gedaan, waarin telkens werd benadrukt dat een aanpassing van de financiële vooruitzichten in deze fase gezamenlijk zal worden uitgevoerd.
Mijnheer de Voorzitter, staat u mij toe om nog een opmerking met betrekking tot rubriek 7 te maken. Ik vind het belangrijk om nogmaals te benadrukken dat het ondenkbaar is dat er een herziening zal plaatsvinden waarbij het steunprogramma voor Turkije van rubriek 4 naar rubriek 7 wordt overgeheveld, terwijl de situatie in rubriek 7 in feite ongewijzigd blijft. Daarom houden wij vast aan de voorwaarde dat er ook een aanpassing van rubriek 7 plaatsvindt. Het gaat namelijk niet alleen om pretroetredingssteun, maar ook om speciale geprivilegieerde partnerschappen met buurlanden van de Europese Unie. Tegen die achtergrond zullen wij trachten om morgen op basis van een constructieve dialoog tot een gemeenschappelijke oplossing te komen.

Titley (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, in de afgelopen paar maanden heb ik het voorrecht gehad bij een aantal gelegenheden tegenover dit Parlement te mogen verklaren dat de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten volledig achter de toetreding staat van de tien nieuwe lidstaten tot de EU op 1 mei 2004. In de afgelopen weken heeft onze fractie actief meegewerkt aan al het voorbereidende werk dat het Europees Parlement in staat moet stellen om in te stemmen met de toetredingsverdragen met ieder van de tien toekomstige lidstaten. Wij willen graag dat de officiële ondertekening van het toetredingsverdrag plaatsvindt op 16 april in Athene.
Ik heb iedere gelegenheid aangegrepen om te benadrukken hoe belangrijk dit uitbreidingsproces is voor de toekomstige ontwikkeling van de EU en haar bijdrage aan het verstevigen van de democratische structuren. Daarom zal het voor sommigen als een verrassing komen dat ik hier vandaag moet verklaren dat een vertraging in de laatste fase van het uitbreidingsproces toch niet helemaal kan worden uitgesloten. Dat is niet omdat we niet willen dat deze landen toetreden of omdat we ontevreden zijn over de onderhandelingen, en het is zeker niet zo dat we bureaucratische, institutionele of technische argumenten hebben gevonden op basis waarvan we onze eerdere inzet voor het uitbreidingsproces nu zouden heroverwegen.
De begrotingsbevoegdheden van het Europees Parlement, die ook gelden voor de financiële vooruitzichten voor de lange termijn, behoren tot zijn meest fundamentele rechten. Het beknotten van deze rechten door middel van een eenzijdige beslissing van de Europese Raad moet gezien worden als een serieuze poging de democratische grondvesten en het democratisch functioneren van de Europese Unie te ondermijnen.
De beslissing van de Raad om, als onderdeel van de verdragen - voor het eerst - de onderhandelingsresultaten op te nemen over de laatste aspecten van de toetreding, moet opgevat worden als een ernstige inbreuk op de begrotingsbevoegdheden van het Parlement.
Onze collega's in de toekomstige lidstaten moeten zich realiseren dat deze poging om een van de meest fundamentele rechten van het Parlement te beknotten onaanvaardbaar is, zeker op een moment dat de Europese Conventie juist overweegt de Europese instellingen verder te democratiseren.
Wij beschouwen dit als een gezamenlijke doelstelling, zowel voor degenen die al lid zijn als voor degenen die spoedig lid zullen worden. Het resultaat van de uitbreiding moet zijn dat de rechten van het Parlement versterkt worden, niet verzwakt. We vinden niet alleen dat het Parlement die rechten moet bezitten, het moet ze ook kunnen uitoefenen. Om die reden vinden we dat het financiële kader dat het resultaat is van de onderhandelingen als een minimumbedrag moet worden beschouwd en niet als maximum.
Onze fractie wil de uitbreiding niet blokkeren. We willen zeker niet dat de uitbreiding vertraging oploopt. Het is immers onze gezamenlijke doelstelling dit proces tot een succes te maken. Een deel van dat succes bestaat er echter uit de rechten van het Europees Parlement te versterken, en niet te verzwakken. Wij zijn ervan overtuigd dat de toekomstige leden van het Europees Parlement uit de nieuwe lidstaten onze eisen zullen steunen.
Ik weet zeker dat de Raad een oplossing zal weten te vinden voor dit onnodige conflict, maar de begrotingsbevoegdheden van het Parlement moeten volledig worden geëerbiedigd, zodat wij ervoor kunnen zorgen dat de laatste fase van het uitbreidingsproces zonder vertraging kan plaatsvinden.

Virrankoski (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij steunt nadrukkelijk de toetreding van de kandidaat-landen tot de Europese Unie en een snelle behandeling van de toetredingsverdragen. Mijn fractie is echter zeer sceptisch waar het gaat om de vraag of de goede samenwerking tussen de Raad en het Parlement bij het begrotingsbeleid kan worden voortgezet.
Toen op de Top van Kopenhagen de toetredingsverdragen met de nieuwe lidstaten werden aangenomen, werd ook het noodzakelijk financieel kader vastgesteld. Met het Europees Parlement is helemaal niet over een financieel kader onderhandeld, zodat het Parlement daar niet aan gebonden kan zijn. De begrotingsbevoegdheden van het Parlement staan omschreven in artikel 272 van het EG-Verdrag.
Nu de Raad een financieel kader in de toetredingsverdragen opneemt, wordt dit primair recht van de Europese Unie. Dat zou een beperking betekenen van de begrotingsbevoegdheden van het Europees Parlement zoals die omschreven staan in het EG-Verdrag. Er is sprake van een duidelijke schending van het EG-Verdrag en de bevoegdheden van het Parlement. In de toekomst zouden de bevoegdheden van het Parlement bepaald worden door het EG-Verdrag, dat van toepassing is op de huidige lidstaten, en door de toetredingsverdragen, die betrekking hebben op de nieuwe lidstaten. Een chaotische situatie dus, en daarvoor is de Raad verantwoordelijk.
Wij betwijfelen vooral of er wel onderhandeld kan worden over het Interinstitutioneel Akkoord inzake begrotingsaangelegenheden en de herziening ervan. Blijkbaar mag het Parlement alleen de bevoegdheden die het EG-Verdrag biedt volledig uitoefenen, gezien het feit dat de Raad de interinstitutionele samenwerking niet respecteert.

Miranda (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil om te beginnen mijn collega's Terence Wynn en Elmar Brok gelukwensen met dit initiatief. De ontwerpresolutie die ze indienen is van groot belang en komt precies op tijd. Toen we tijdens de Conferentie van commissievoorzitters over dit onderwerp van gedachten wisselden heb ik reeds aangegeven dat ik achter deze aanpak sta. Namens mijzelf en mijn fractie wil ik nu graag duidelijk maken dat we het ook eens zijn met de overzichtelijke en rigoureuze wijze waarop dit onderwerp in deze ontwerpresolutie is behandeld.
De Raad stelt voor de bevoegdheden van dit Parlement in te perken en vindt dat we genoegen moeten nemen met een tweede plaats. We mogen het standpunt van de Raad in dezen niet lichtvaardig opvatten: het is in strijd met de Verdragen en het Interinstitutionele Akkoord aangaande begrotingszaken. We mogen ook niet zo maar aanvaarden dat het principe van gelijkheid tussen lidstaten en het beginsel van begrotingseenheid opzij worden gezet. En we mogen zeker niet aanvaarden dat er voor de uitbreiding maximumbedragen worden vastgelegd, terwijl duidelijk is dat die bedragen niet eens volstaan om de meest elementaire aspecten van diezelfde uitbreiding te verwezenlijken.
Ik zal niet uitweiden over die bedragen: ons standpunt met betrekking tot deze materie is bekend. Ik wil er wel op wijzen dat de manier waarop in deze ontwerpresolutie gepleit wordt voor de uitbreiding van de middelen voor categorie III de redelijkheid zelve is. Ik geloof niet dat het Europees Parlement daarin verder kan gaan.
Het gaat er uiteraard niet om de uitbreiding en de daarvoor gestelde termijnen in twijfel te trekken. Waar het om gaat is dat we in de laatste fase van het uitbreidingsproces een zeker minimum aan objectiviteit weten op te brengen, alsook transparantie en respect voor de kandidaat-landen. Het is dus van groot belang dat we nu eindelijk om de middelen voor uitbreiding vragen en niet langer genoegen nemen met de schamele bedragen waarmee men ons van begin af aan heeft proberen af te schepen. Daarom is het volgens ons ook zo belangrijk dat het Europees Parlement een duidelijk en krachtig standpunt inneemt - en dat standpunt niet direct opgeeft als blijkt dat de Raad het daarmee niet of maar ten dele eens is. De Raad zal de volle verantwoordelijkheid moeten aanvaarden voor de eventuele gevolgen van zijn onaanvaardbare houding - hij houdt zich immers niet aan de overeengekomen normen en werkwijzen.

Buitenweg (Verts/ALE).
Voorzitter, voor mij is nog steeds onduidelijk of we nu in de problemen zitten vanwege een enorme stommiteit van de Raad of dat dit een onderdeel is van een uitgekiende strategie. Maar hoe dan ook zijn beide opties niet heel erg aantrekkelijk, want stel nu dat de Raad gewoon dom was vergeten dat het Interinstitutioneel Akkoord in artikel 25 voorschrijft dat de Raad en het Parlement samen beslissen over de wijziging van de financiële perspectieven vanwege de uitbreiding. Dat hij dus gewoon niet wist dat het negeren van dit artikel, het akkoord over de loyale samenwerking tussen de Raad en het Parlement schendt en het daarmee dus opblaast. Het probleem dat we dan hebben is dat het besef van de rol van het Parlement en van de begrotingsrechten die het heeft blijkbaar niet is doorgedrongen in alle lagen en de vezels van de Raad. Een geluk bij een ongeluk is echter dat dit probleem gemakkelijk op te lossen is, want tot inzicht gekomen kan de Raad dan simpelweg de bedragen uit de Verdragen halen. Waarschijnlijker is echter dat de Raad het allemaal wel degelijk wist maar erop gokte dat het Parlement zijn rechten niet zou opeisen. Het vertragen van de ondertekening van de uitbreiding is namelijk een nucleaire optie die maar weinig parlementariërs met enthousiasme voor hun rekening zouden nemen.
Maar het Parlement wil niet zo maar overgaan tot de orde van de dag en nu is de Raad dus bereid tot het onderhandelen over teksten. Maar, Voorzitter, het probleem gaat niet weg met deze teksten, want de Raad wil onveranderd de bedragen in de Verdragen laten staan en daarmee wordt dus feitelijk inbreuk gepleegd op de rechten van het Parlement. Wel is hij bereid om te gaan verklaren dat dit besluit de rechten van het Parlement onverlet laat. Wat is dat voor een kul? Ik ben het met de heer Terry Wynn eens dat ik er alleen maar uit kan concluderen dat de Raad aanbiedt om in de toekomst de Verdragen te gaan negeren, een soort Nederlands gedoogbeleid. De strafwet verbiedt drugs maar regering en parlement hebben afgesproken het gebruik te gedogen. En zo zal het in de Verdragen gaan. De bedragen staan dan voorgeschreven, maar de praktijk kan ook anders uitpakken als de Raad en het Parlement dat overeenkomen.
Maar dan zou ik nu aan mijn collega's willen vragen: hoe waarschijnlijk is het dat de Raad zo'n verklaring tot en met 2006 loyaal, te goeder trouw naleeft? Ik heb er weinig vertrouwen in. Mijn fractie ziet dit handelen hoe dan ook als een inbreuk op het Interinstitutioneel Akkoord en we zullen derhalve in de komende begrotingsprocedure niet aarzelen om onze rechten, volgens artikel 272, ten volle te benutten indien dat noodzakelijk is.
Voorzitter, terwijl het Nederlandse gedoogbeleid tenminste nog pragmatisch is, is dit voorstel van de Raad ook echt in de praktijk onzinnig. Want met bedragen die in marmer staan gebeiteld, valt namelijk niet te regeren. Wat nu als er een ongeluk gebeurt, Voorzitter, in een kerncentrale, bijvoorbeeld Temalin in Tsjechië? Moet er dan eerst een Verdragswijziging met ratificatie gaan volgen voordat wij extra middelen kunnen uittrekken? Ik denk dat ook de Raad wel zal moeten inzien dat hij dan ook zichzelf danig in de vingers zal snijden.

Van Dam (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, de toetreding van nieuwe lidstaten zonder precedent dreigt gepaard te gaan met een conflict tussen Raad en Parlement zonder precedent. Essentieel voor stabiliteit van de samenwerking in de EU is een evenwicht van bevoegdheden tussen de instellingen. Wat de Top van Kopenhagen in bijlage XV vastlegde over de financiële vooruitzichten voor de toetreders, tast het budgetrecht van dit Parlement zoals vastgelegd in artikel 272 van het Verdrag aan. Raad en Parlement vormen samen de begrotingsautoriteit en dienen elkaar daarin te respecteren. Daarvoor hebben we ook het Interinstitutionele Akkoord uit 1999. Eenzijdige vaststelling van de financiële perspectieven is daarmee onverenigbaar, ook al zou dat begrijpelijk zijn in het licht van de situatie bij afronding van de toetredingsonderhandelingen.
Wij hebben in deze kwestie geen verborgen agenda. Wij willen het Interinstitutioneel Akkoord niet in gevaar brengen en nog minder de ondertekening van de toetredingsverdragen. Het lijkt er evenwel op dat de Raad dat wel doet door het budgetrecht, een essentieel prerogatief van het Parlement, te ondermijnen. Het voorzitterschap heeft ons laten weten er niet in geslaagd te zijn bijlage XV te verwijderen daar het om aanstaand primair recht gaat. Welnu, artikel 272 van het Verdrag, het budgetrecht, is geldend primair recht. Zoals jaarlijks beide armen van de begrotingsautoriteit elkaar moeten vinden, is het nu zaak, liefst morgen, maar in elk geval binnen twee weken, elkaar de hand te reiken. Als we als EU 15 daarin niet zouden slagen, zetten we EU 25 op het spel.

Dell'Alba (NI).
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, er mag dan nu een echte oorlog woeden, we gaan ons geen interinstitutionele oorlog op de hals halen. Mijn inziens weet de Raad, die goed vertegenwoordigd wordt door het Griekse voorzitterschap, een juiste inschatting te maken van de eensgezindheid in het Parlement zoals die naar voren komt uit de interventies die de vertegenwoordigers van de fracties hebben uitgesproken, zodat hij weet op welke punten er per se een koerswijziging nodig is.
Het Parlement moet zijn prerogatieven verdedigen, het is normaal dat het dat doet. De Commissie moet van haar kant de geest en de letter van de Verdragen verdedigen. Dit alles maakt deel uit van onze akkoorden en van de loyale samenwerking tussen instellingen. De Raad heeft in Kopenhagen een aantal maatregelen aangenomen en de politieke redenen daarachter zijn begrijpelijk. Dat mag echter de prerogatieven van de instellingen, te beginnen bij het Parlement, niet aantasten. Daarom doe ik een welgemeend beroep op voorzitter Griekenland, en die zal dit zeker horen, om alles te doen wat in zijn vermogen ligt om ervoor te zorgen dat wij uit deze impasse geraken, dat de ceremonie in Athene doorgaat en dat deze niet op de een of andere manier overschaduwd wordt door een conflict dat er anders toe zou kunnen leiden dat ofwel de uitbreiding op te tocht komt te staan - en dat wil niemand hier - ofwel de geest van onze interinstitutionele akkoorden.

Garriga Polledo (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, mevrouw de commissaris, geachte vertegenwoordigers van de Raad, ik denk dat het iedere afgevaardigde inmiddels duidelijk is dat het opnemen van bijlage XV getuigt van onbeholpenheid. Juridisch, omdat hierdoor bepaalde rechten van het Europees Parlement aangetast worden, en politiek, omdat het een ernstige ondermijning inhoudt van de geloofwaardigheid van dit Parlement, van de Raad zelf, van de Commissie als hoedster van de Verdragen, en in het algemeen van het uitbreidingsproces.
Die onbeholpenheid raakt ons allen, met name al diegenen onder ons die net als ik altijd hebben gewezen op het nut en belang van een interinstitutioneel akkoord om stabiliteit en geloofwaardigheid te verlenen aan het financiële kader van de Unie. Wij verkeerden in de veronderstelling dat het akkoord voor alle partijen bindend was, maar nu hebben we tot onze grote ergernis moeten constateren dat het voor bepaalde leden van de Raad slechts bindend is als het hun goed uitkomt.
Mijn fractie is van oordeel dat een zo gevoelige toepassing van middelen vraagt om een stabiel, duurzaam, geloofwaardig en door iedereen geëerbiedigd financieel kader. Het was niet nodig de bijlage op te nemen in het verdrag. Het was voldoende geweest vertrouwen te hebben in het Interinstitutioneel Akkoord, en aan dat vertrouwen, geachte leden van de Raad, heeft het u ontbroken.
Op tafel ligt een nieuw onderhandelingsvoorstel. In dat voorstel wordt ten langen leste toegestaan dat bijlage XV deel gaat uitmaken van het toetredingsverdrag, ook al is dat alleen maar omdat u, geachte leden van de Raad, niet meer op uw schreden kunt terugkeren. Het is nu aan u ervoor te zorgen dat de schade niet nog groter wordt, en morgen in te stemmen met het voorstel dat onze vertegenwoordigers dan zullen voorleggen aan het tripartiet overleg. Doet u dat niet, en maakt u wat nu nog een onbeholpenheid is erger door een rigide, onvermurwbaar standpunt in te nemen, dan wacht ons een scenario waarin het Interinstitutioneel Akkoord, waarin sommigen van ons een blind vertrouwen hadden, weleens als grootste verliezer uit de strijd zou kunnen komen. Ik zou u dit luider kunnen zeggen, maar waarschijnlijk niet duidelijker.

Colom i Naval (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik had nooit gedacht dat deze interventie nodig zou zijn. Degenen die, zoals u en ik, jarenlang hebben geleden onder een dictatuur, hebben de hereniging van Europa, een democratisch Europa, met open armen ontvangen toen de landen aan de andere zijde van het continent successievelijk ook democratisch werden.
Wij waren dan ook te spreken over de resultaten van de Raden van Brussel en Kopenhagen. Ook al waren die resultaten niet fantastisch, ze waren toch acceptabel en brachten het interinstitutionele evenwicht niet in gevaar. Nu worden wij echter plotsklaps geconfronteerd met dit voorstel voor het toetredingsverdrag. Ik benadruk dat het gaat om een voorstel, want er is nog niets getekend en alles kan dus nog worden gewijzigd, zelfs de zo veelbesproken bijlage XV. Daarin worden begrotingsposten en de richtsnoeren voor de landbouwuitgaven vastgesteld, hetgeen een opschorting van de rechten van het Europees Parlement inhoudt, in sommige gevallen tot 2007, in andere tot 2013. Dat is niet te vatten, hiermee zijn we terug in 1970, en dat lijkt me een volstrekt onhoudbare situatie.
Wat ik nu ga zeggen is geen persoonlijke zinspeling op onze vriend van de Raad, maar een en ander doet me denken aan het boek van Carlo M. Cipolla over de basiswetten van de menselijke dwaasheid (Allegro ma non troppo). Dwaas is degene die anderen benadeelt waarbij hij niet alleen er niets voor terugkrijgt, maar ook zichzelf benadeelt. Dat is hier precies het geval. Er is iets ingevoerd met de bedoeling het Parlement te benadelen, en wat is bereikt is dat het uitbreidingsproces is benadeeld, dat er onverwachts hindernissen zijn opgeworpen, terwijl iedereen dacht dat er een oplossing zou komen. Er is een conflict zonder precedent gecreëerd omdat geprobeerd is de precedenten te omzeilen, want het uitbreidingsverdrag met Zweden, Finland en Oostenrijk bevat geen bijlage XV. Die bijlage is iets volkomen nieuws en dat is de werkelijke oorzaak van het probleem.
Geachte afgevaardigden, zoals door collega's al bij herhaling is opgemerkt, heeft het Parlement zich verplicht ervoor te zorgen dat de uitbreiding op 1 mei 2004 plaatsvindt. Wij zijn echter in geen enkel opzicht verplicht aan de bijeenkomst van 16 april, in de schaduw van de Akropolis, waar wij overigens graag bij zouden zijn. Wij hopen dat de uitbreiding er komt, maar wij kunnen niet accepteren dat er verschillende soorten lidstaten ontstaan, dat de bevoegdheden van het Europees Parlement worden beknot. Vergeet u daarom vooral niet dat wij het niet hebben over geld maar over bevoegdheden, en, geachte afgevaardigden, dat wij niet bereid zijn de rechten van het Parlement te verkopen voor een bord linzensoep.
Jensen (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, ook ik vind het spijtig dat we deze strijd over de begroting moeten voeren, die ook nog eens geheel onnodig is. Het is maar moeilijk te begrijpen waarom de Raad de bevoegdheden van het Parlement opzijschuift en niet de herziening van de meerjarige begrotingsakkoorden, de financiële vooruitzichten, uitvoert die verder in de lijn der verwachting lagen en zoals men dat bij eerdere uitbreidingen heeft gedaan.
Het Parlement heeft immers veel begrip getoond voor het feit dat de moeizame onderhandelingen over het aandeel van de nieuwe lidstaten in de begroting voor landbouw en structuurfondsen niet heropend zullen worden, maar wij hebben er wel op gewezen dat gekeken moet worden naar de behoeften met betrekking tot het interne beleid, onder rubriek 3. Daar ligt namelijk een reeks van problemen en als wij de begroting de komende jaren niet bijstellen, zullen terreinen met een hoge prioriteit, zoals bescherming van arbeidsomstandigheden, sociale dialoog, binnenlandse veiligheid, politiële samenwerking en scholing, de nadelige gevolgen daarvan ondervinden. Wij zullen geen invulling kunnen geven aan onze politieke prioriteiten. Laat mij een voorbeeld geven: veel gewone mensen vrezen dat de uitbreiding concurrentie betekent van de nieuwe lidstaten, met bedrijven die volstrekt niet geïnteresseerd zijn in goede arbeidsomstandigheden.
De nieuwe lidstaten dienen uiteraard de EU-wetgeving inzake arbeidsomstandigheden te implementeren, maar waar het werkelijk om gaat is wat er op de werkvloer in de bedrijven gebeurt. Er is een cultuuromslag nodig, en bij zowel bedrijven als werknemers moet het besef doordringen dat veilige arbeidsomstandigheden noodzakelijk zijn. Dat kunnen wij realiseren via ons Agentschap in Bilbao en via de sociale dialoog, maar daarvoor is een aanpassing van de begroting vereist, onder andere omdat de geldelijke bijdrage in het kader van de pretoetredingssteun, het PHARE-programma, aan het eind van dit jaar stopt, zodat deze investering feitelijk komt te vervallen als wij geen actie ondernemen.
De Raad dient de bevoegdheden van het Parlement, artikel 272 van het Verdrag en het Interinstitutioneel Akkoord te respecteren; al het andere is onacceptabel en geldt als oorlogsverklaring.

Berthu (NI).
Mijnheer de Voorzitter, ik moet erkennen dat ik verbaasd ben over de aanval van het Europees Parlement op bijlage XV van het toetredingsverdrag. Die bijlage zou een schending betekenen van het Interinstitutioneel Akkoord van 6 mei 1999 en tevens van de rechten van het Parlement, omdat daarin de maximale extra uitgaven zijn vastgelegd die in de periode 2004-2006 met het oog op de komst van nieuwe leden mogen worden gedaan.
Het is waar dat de gangbare begrotingsprocedure voor de vijftien lidstaten, waarin het Parlement medebeslissingsrecht heeft, niet is gevolgd. Ik vraag mij echter af of deze procedure nog wel van toepassing is, aangezien Europa in de toekomst vijfentwintig leden zal tellen. Krijgt het besluit een niet veel officiëler en legitiemer karakter wanneer het in het verdrag zelf wordt opgenomen? Als de bevoegdheden van het Parlement aan een of ander obscuur comité van ministers waren overgedragen, zou ik de protesten van dit Huis begrijpen. Nu echter ligt de beslissing bij de volkeren. Mag het Parlement protesteren wanneer de volkeren het heft in eigen hand nemen?
Ook hier zien we weer een gevolg van het navelstaren van ons Parlement en van zijn voortdurende pogingen meer privileges te krijgen. Het Parlement verliest de onbetwistbare hogere legitimiteit van de volkeren uit het oog en vergeet dat het in ons aller belang is dat de uitbreiding soepel voortgang vindt.

Schleicher (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil geen misverstanden creëren en daarom herhaal ik dat ik een voorstander van de uitbreiding ben, en dan bedoel ik een uitbreiding op zo kort mogelijke termijn. De landen die toe willen treden, zijn bereid geweest om daarvoor grote inspanningen te leveren, maar de Europese staatshoofden en regeringsleiders hebben door middel van de besluiten van Kopenhagen onnodig een bijzonder moeilijke situatie gecreëerd. Door hun beslissing hebben zij alle geldende Verdragen en het belangrijkste recht van het Europees Parlement, het begrotingsrecht, geschonden.
De handelwijze van de Raad zou krachtens artikel 26 als een opzegging van het Interinstitutioneel Akkoord geïnterpreteerd kunnen worden. Wij hebben nog steeds te maken met allerlei moeilijke kwesties die binnen de Europese Unie in verband met de uitbreiding opgelost moeten worden. Ook zijn nog lang niet alle problemen rondom het Verdrag van Nice opgelost, maar het tekortschieten van de Raad in deze zaak spant toch wel de kroon! Het is mij een raadsel hoe zoiets kan gebeuren, gezien de aanwezige kennis van zaken in de Raad en de Commissie, tenzij het de bedoeling is geweest het Europees Parlement nadrukkelijk te provoceren. Omdat wij allemaal voorstander van de uitbreiding zijn, moeten wij nu trachten om de schadelijke gevolgen zo veel mogelijk te beperken. Als ik echter zie hoe de Raad met de Verdragen en het Europees Parlement omgaat, begin ik mij op dat vlak grote zorgen te maken over de toekomst. Transparantie, democratisering, integratie en samenwerking zijn loze woorden als in de praktijk het tegendeel gebeurt. Ik heb er op dit moment in ieder geval geen vertrouwen in.
De onderhandelingen tussen het Parlement, de Raad van ministers en de Commissie gaan ook na het aannemen van deze ontwerpresolutie door. Het Europees Parlement zou er dan ook goed aan doen om bij de behandeling van de toetredingsverdragen in april alle mogelijkheden open te houden. Ik weet uit persoonlijke gesprekken dat veel collega's net als ik aanzienlijke twijfels hebben of zij op deze voorwaarden eigenlijk wel hun instemming moeten geven.

De Voorzitter.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.
(De vergadering wordt om 19.40 uur onderbroken en om 21.00 uur hervat)

De Voorzitter.
Aan de orde is de gecombineerde behandeling van:
Verslag (A5-0069/2003) van de leden Harbour en Medina Ortega, namens de Commissie juridische zaken en interne markt, over het voorstel voor een verordening van de Raad tot wijziging van het Statuut van de ambtenaren van de Europese Gemeenschappen en van de regeling welke van toepassing is op de andere personeelsleden van deze Gemeenschappen (COM(2002) 213 - C5-0262/2002 - 2002/0100(CNS));
Mondelinge vraag (B5-0087/2003) van de leden Lehne en Harbour, namens de PPE-DE-Fractie, Swoboda en Medina Ortega, namens de PSE-Fractie, Wallis, namens de ELDR-Fractie, en Ainardi, namens de GUE/NGL-Fractie, aan de Commissie over de hervorming van het statuut.

Harbour (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, het doet mij bijzonder veel deugd dat ik het debat mag openen. Ik spreek hier eerder dan mijn co-rapporteur enkel en alleen omdat de alfabetische volgorde wordt aangehouden en dus niet op grond van anciënniteit in dit Parlement.
Om te beginnen was het zeer plezierig om met de heer Medina Ortega samen te werken aan dit verslag. Eind 1999 raakte ik betrokken bij het hele project om het personeelsbeleid van de Commissie te hervormen, toen ik aanvankelijk als voorlopig rapporteur voor het Parlement werd aangesteld - en later als rapporteur - over de algehele strategie. Voor mij wordt deze avond hopelijk een hoogtepunt in dit proces. Ik denk niet dat we nog meer debatten zoals dit zullen hebben - ik zie dat de commissaris het van harte met mij eens is. Dat betekent echter niet dat dit Parlement het hele hervormingsproces niet langer met interesse zal blijven volgen. Het Statuut schept immers slechts een kader waarbinnen de hervormingen zelf nog moet worden uitgevoerd.
Ik wil vanavond ook graag de aanwezige collega's van de verschillende betrokken commissies bedanken. We hebben dan misschien niet al hun voorstellen geaccepteerd, toch wil ik ze de verzekering geven dat we uiterst grondig te werk zijn gegaan bij onze afwegingen en we willen ze bedanken voor hun bijdragen en hun samenwerking.
Het verslag dat wij vanavond aan u presenteren bevat 55 voorstellen voor amendementen op het pakket voor het Statuut. Dat klinkt overweldigend, maar als u de omvang en de complexiteit van het pakket bekijkt, dan zult u zien dat wij ons er eigenlijk op hebben gericht de bepalingen die ten grondslag liggen aan het Statuut te verbeteren en te verduidelijken.
Er is één belangrijk nieuw principe waar ik zo op kom, maar het punt waarvan ik mijn collega's vandaag echt wil doordringen is dat onze rol geweest is systematisch te controleren of het Statuut daadwerkelijk resulteert in die hervormingen waarvoor u zo ondubbelzinnig uw steun uitsprak toen ik in 2001 mijn verslag aan dit Parlement presenteerde. Dat heeft bij onze taak centraal gestaan. Het is nooit onze taak geweest om te proberen opnieuw te onderhandelen over fundamentele onderdelen van het pakket. De commissaris heeft genoeg tijd besteed aan dat proces en dat heeft hem al genoeg problemen opgeleverd.
Het was onze taak te kijken naar de politieke aspecten en de gevolgde strategie. U zult zien dat we in principe van mening zijn dat dit Statuut een kader schept waarbinnen de belangrijkste onderdelen van de hervorming inderdaad gerealiseerd kunnen worden, namelijk het opzetten van een personeelsbeleid dat erin voorziet dat ambtenaren van alle Europese instellingen een behoorlijke bezoldiging krijgen, dat zij hun talenten kunnen ontplooien en dat zij worden gestimuleerd carrière te maken binnen een systeem waarin hun inspanningen gewaardeerd worden. Dat betekende dat er een nieuw rangenstelsel en een nieuw beoordelingssysteem moest komen. Die zijn absoluut onontbeerlijk, en we hebben dat deel van het proces dan ook op geen enkele manier proberen te veranderen.
Bij deze hervormingen hebben we binnen alle instellingen ook een nieuwe categorie ingevoerd, namelijk arbeidscontractanten. Ook op dat terrein hebben we niet geprobeerd wijzigingen door te voeren. Op de terreinen die we wel hebben bekeken, hebben we juist heel veel met de diverse instellingen samengewerkt omdat het belangrijk is te begrijpen dat dit Statuut van toepassing is voor alle Europese instellingen. Een deel van onze taak als rapporteurs is geweest te overleggen met medewerkers en leidinggevenden om ervoor te zorgen dat volledig tegemoet wordt gekomen aan hun behoeften.
Wij stellen voor om, wanneer instellingen dat willen, flexibeler om te gaan met het inschalen van medewerkers, vooral om medewerkers op taalkundig gebied en in andere specifieke functies te behouden als instellingen van mening zijn dat arbeidscontractanten op die plek niet voldoen. Ik vraag hier vanavond vooral aandacht voor de belangrijke taak van de parlementaire bodes.
Hoe zit het met die nieuwe principes? Mijn collega, de heer Medina Ortega, zal hier zo dadelijk nog meer over zeggen, maar het belangrijkste nieuwe principiële punt is ons voorstel aan u om het bestaande pensioensysteem te vereenvoudigen, met het oog op de wereld waarin wij vandaag de dag leven. Om deze reden willen we een einde maken aan de huidige praktijk om aanpassingscoëfficiënten toe te passen waarbij de hoogte van het pensioen wordt gerelateerd aan de laatste woonplaats van de gepensioneerde. In een moderne samenleving, waarin mensen veel mobieler zijn, moeten we echt overwegen over te gaan op een eenvoudiger en minder bureaucratisch systeem. We zijn er absoluut niet van overtuigd dat het bestaande systeem nog wel bestaansrecht heeft in de wereld waarin we tegenwoordig leven. Ik weet dat er op het moment veel discussie bestaat over het pensioensysteem en de commissaris verwijst daar misschien straks ook nog naar.
Ik wil afsluiten door de politieke dimensie van de huidige ontwikkelingen te noemen. We zijn ons er terdege van bewust, in dit Parlement, dat de commissaris verwikkeld is in belangrijke onderhandelingen met de Raad. Wij functioneren in dezen slechts als adviesorgaan, maar collega's verwachten wel van ons dat we de opvatting van het Parlement zo nadrukkelijk mogelijk onder de aandacht brengen. We volgen de onderhandelingen in de Raad dan ook op de voet en we weten dat pensioenkwesties daar bijzonder hoog op de agenda staan.
We bevelen onze collega's in het Parlement aan morgen al deze amendementen goed te keuren, maar doen ook de aanbeveling met de stemming over de definitieve wetgevingsresolutie te wachten tot we het erover eens zijn dat de commissaris alles heeft bereikt wat hij van tevoren wilde bereiken. Daarbij vragen we de commissaris, door middel van de mondelinge vraag die we voor vanavond hebben ingediend, terug te komen in dit Parlement om de resultaten van het definitieve voorstel te presenteren, zodat we er zeker van zijn dat hij daadwerkelijk voor elkaar krijgt wat wij met ons allen willen bereiken: een optimaal kader om de Europese instellingen in de moderne tijd beter te laten functioneren met een optimaal personeelsbeleid voor de zelfstandige en hoogwaardige medewerkers waar we voor al onze instellingen naar op zoek zijn.

Medina Ortega (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik de heer Harbour dankzeggen voor zijn vriendelijke woorden. Ik denk dat wij ons als rapporteurs allebei hebben ingespannen voor een zo goed mogelijk resultaat. Als rapporteurs afkomstig uit verschillende landen en uit verschillende fracties, en met verschillende invalshoeken, konden wij het onderwerp redelijk onpartijdig benaderen.
Ons uitgangspunt was echter het werk van commissaris Kinnock. Daarin werden ons evenwichtige voorstellen aangereikt voor de flexibilisering van de administratie, de mogelijkheid goed personeel aan te trekken en de afhankelijkstelling van bevorderingen van verdiensten en kwalificaties. Het was mijns inziens niet moeilijk op basis daarvan verder te gaan
De heer Harbour en ik hebben gesprekken gevoerd met vertegenwoordigers van ambtenaren en van de instellingen. Wij hebben geconstateerd dat de Commissie goed werk had geleverd. Het pakket dat nu voorligt is mijns inziens een goed doortimmerd geheel dat echt tegemoetkomt aan de behoeften van het ambtenarenapparaat van de Europese Unie.
Ik zou willen wijzen op de merites van het werk van de ambtenaren van de Europese Unie. Op dit moment beschikt de Unie over 25.000 ambtenaren voor het beheer van een begroting die van aanzienlijk belang is binnen een Gemeenschap van vijftien landen met 380 miljoen inwoners. De Europese Unie heeft veel minder ambtenaren in dienst dan een grote stad zou hebben, terwijl haar begroting in verhouding waarschijnlijk aanzienlijk groter is. Ik denk dan ook dat de ambtenaren van de Unie heel goed werk hebben geleverd, en dat het nu geen zin zou hebben een statuut op te stellen dat nadelig zou uitpakken voor de positie van de ambtenaren, of situaties te creëren waaruit arbeidsconflicten zouden kunnen voortvloeien. In dit verband laat ik mij in dezelfde zin als de heer Harbour uit over enkele verklaringen van de Raad: die zijn er kennelijk op gericht ingrijpend te snijden in het pensioenplan, wat bovendien regelrecht indruist tegen de voorstellen die ons van de Commissie bereiken.
De amendementen waarover de heer Harbour heeft gesproken, zijn mijns inziens redelijk en gepast. De heer Harbour heeft het over één amendement in het bijzonder gehad, dat over de aanpassingscoëfficiënten. Het heeft geen enkele zin de pensioenuitkering van iemand die de communautaire instellingen verlaat, afhankelijk te stellen van het land waarin hij besluit te gaan wonen. De Europese Unie moet zoals iedere overheid al haar ambtenaren dezelfde uitkering betalen en hun de keuze laten waar zij zich gaan vestigen. Of dat nu in koudere, warmere, goedkopere of duurdere streken is, de ambtenaar moet vrij kunnen kiezen.
Ik zou ook nog een opmerking willen maken over een clausule die voor mij nogal belangrijk is. In het Statuut stond een bepaling die niet meer van deze tijd is, in de trant van het kerkelijke nihil obstat. Die bepaling hield in dat een ambtenaar voor het schrijven van een stuk de toestemming van zijn leidinggevende nodig had. Me dunkt dat de maatschappij waarin wij leven vrij genoeg is, en dat de ambtenaren verantwoordelijk genoeg zijn om aan hen de beslissing over te laten waarover zij kunnen schrijven. Mochten zij iets doen ten nadele van de instellingen, dan kan worden bekeken of het om een strafbaar feit gaat of dat het opmerkingen betreft die geoorloofd zijn. Ik denk niet dat wij nu vooraf censuur moeten gaan instellen, en bovendien lijkt me dat ondoenlijk, want ik kan me niet voorstellen dat de ambtenaren van de Commissie de stukken van hun ondergeschikten zullen lezen wanneer die over zulke gewone onderwerpen gaan als de structuur van de Commissie of de structuur van het Europees Parlement.
Verder zijn er enkele voorstellen tot wijziging van het statuut die betrekking hebben op homoseksuele mannen en vrouwen. Wij hebben geprobeerd voldoende flexibiliteit aan te brengen om te voorkomen dat als gevolg van al te strikte juridische criteria een ambtenaar vanwege zijn of haar seksuele geaardheid niet in aanmerking zou komen voor bepaalde voordelen die samenhangen met het voeren van een gezamenlijk huishouden.
Al met al denk ik, mijnheer de Voorzitter, dat onze voorstellen evenwichtig zijn, dat het Parlement ze zonder problemen zou kunnen aannemen, en dat zowel de Commissie als de Raad in de voorstellen de wil tot samenwerking van het Parlement zou moeten zien. Ik hoop dus dat de Raad het pakket goedkeurt, rekening houdend met de door ons voorgestelde amendementen.
Mijnheer de Voorzitter, ik dank u voor uw aandacht, en ik hoop verder dat morgen de uiteenzetting over het onderwerp van de mondelinge vraag enigszins verhelderend zal werken ten aanzien van de bedreiging van het pensioenstelsel voor communautaire ambtenaren.

Gil-Robles Gil-Delgado (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik wil in de eerste plaats, niet als ritueel maar welgemeend, de rapporteurs dankzeggen voor hun voortreffelijke verslag. Dankzij hun werk is er nu een zeer brede consensus over een onmiskenbaar lastig en complex onderwerp. Ik dank ook de Commissie, omdat dit resultaat mede te danken is aan haar inspanningen en bereidwilligheid tot onderhanden.
Mijn collega, de heer Corbett, rapporteur voor advies van de Commissie constitutionele zaken, is zo vriendelijk geweest mij zijn spreektijd te gunnen, wat wel aangeeft dat ook in die commissie sprake is geweest van grote eensgezindheid. Om diezelfde reden neemt een lid van deze fractie de plaats in van een lid van de andere fractie. Het doel was immers, zoals we allen wisten, een aantal wijzigingen aan te brengen om het voorstel van de Commissie nog doelmatiger te maken. Sommige amendementen zijn zojuist toegelicht door beide rapporteurs. Ik wil nu ingaan op één daarvan, omdat dit amendement volgens mij van groot belang is voor dit Parlement en voor alle instellingen. Ik doel op het amendement waarin onderscheid aangebracht wordt tussen ondersteuning door een andere instelling bij beslissingen over het personeel en de besluiten zelf, die door elke instelling zelf moeten worden genomen.
Ik ben het eens met wat beide rapporteurs hebben gezegd over het schrappen van de aanpassingscoëfficiënten voor pensioenen. Ik wil daaraan één ding toevoegen, namelijk dat degenen die tijdens hun werkzame leven als ambtenaar evenveel premie hebben betaald, bij pensionering recht hebben op dezelfde uitkering.
De Commissie constitutionele zaken heeft aldus bijgedragen tot de totstandkoming van een verslag dat gesteund wordt door de Fractie van de Europese Volkspartij. Wij zijn er namelijk van overtuigd, mijnheer de Voorzitter, dat het verslag van nut is om het voorstel van de Europese Commissie te verbeteren en om de Europese overheidsdiensten - die, zoals de spreker voor mij terecht zei, toch al van hoge kwaliteit is - nog dynamischer en efficiënter te maken, want dat is uiteindelijk de opzet van deze hervormingen. De diensten moeten voorbereid zijn op de nieuwkomers uit de tien landen die volgende maand tekenen voor toetreding tot de Europese Unie. Vanaf dat moment beslaat de Unie een twee keer zo groot oppervlak en telt zij eenderde meer inwoners. Een groot aantal nieuwe ambtenaren met een andere culturele achtergrond zal opgenomen moeten worden in het complexe systeem en in de administratieve procedures, en die nieuwe ambtenaren zullen de cultuur van de publieke functie van de Unie moeten assimileren.
Ik denk dan ook dat terecht niet is gekozen voor een complete vernieuwing maar voor een geleidelijke hervorming. Terwijl de meer verouderde concepten worden geschrapt, kunnen de nieuwe ambtenaren rekenen op alle voordelen die het systeem ook biedt aan de huidige ambtenaren. Zij zijn degenen die de Europese Unie al jaren dienen en zij hebben ervoor gezorgd dat deze Unie niet alleen een alliantie of een optelsom van landen is, maar wezenlijke betekenis heeft en voor haar burgers veel vrede en voordelen heeft gebracht.

Lalumière (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, namens de socialistische fractie kan ik u meedelen dat wij zeer tevreden zijn over het werk dat onze commissies en met name de rapporteurs, de heren Harbour en Medina Ortega, hebben verricht. Commissaris Kinnock, onder uw leiding is dit ontwerpstatuut opgesteld en dankzij alle inspanningen vormt het nu een evenwichtig geheel. Ik hoop dat u de amendementen op het ontwerpstatuut zult aanvaarden. Het personeel van onze instellingen krijgt dan een statuut dat gekenmerkt wordt door traditie en moderniteit.
Traditie, omdat wij zeer gehecht zijn aan een ambtenarenapparaat dat niet onderhevig is aan lobbypraktijken of andere invloeden, dat deskundig is en wordt aangeworven via objectieve en degelijke vergelijkende onderzoeken en dat rechten en plichten heeft die volkomen duidelijk zijn.
Moderniteit vinden wij echter ook van groot belang. Na dertig jaar trouwe dienst moest het Statuut van de ambtenaren ingrijpend worden hervormd. Daarbij dient elke vernieuwing in het licht van de gestelde doelen te worden beoordeeld. Zo mag de invoering van een nieuwe categorie functionarissen, de arbeidscontractanten, er niet toe leiden dat van deze formule misbruik wordt gemaakt. De eisen voor aanwerving zouden daardoor minder streng kunnen worden en onze instellingen zouden mogelijk minder goed functioneren.
Wij zijn blij met het bereikte evenwicht, maar de Raad moet dit kwetsbare evenwicht niet verstoren. Mijn vrees dat dit wel gebeurt, is gebaseerd op de wijze waarop de Raad in het bijzonder met twee belangrijke kwesties omgaat, die nu nog buiten het Statuut vallen, maar die de Raad daarin wil opnemen. Het betreft enerzijds het mechanisme voor de meerjarige aanpassing van de bezoldiging en anderzijds - en vooral - de pensioenregeling. Over deze regeling maken wij ons zorgen, mijnheer de commissaris, omdat wij zien dat de Raad de aanneming van het Statuut koppelt aan de goedkeuring van een nieuwe pensioenregeling - en dat terwijl u nog niets concreets over de pensioenen hebt gezegd. Daarbij hebben we hier ook nog eens te maken met een uiterst controversiële zaak.
Daarom hebben diverse fracties, onder meer de onze, een mondelinge vraag over de pensioenen gesteld. Dat biedt u de gelegenheid ons de benodigde informatie te verschaffen, alvorens wij het groene licht geven voor de hervorming van het Statuut.

Kinnock, Neil
Mijnheer de Voorzitter, het doet mij buitengewoon veel deugd dat ik in dit Parlement een bijdrage kan leveren aan het debat over het verslag betreffende de wijziging van het Statuut van de ambtenaren. Dat is niet alleen zo omdat het altijd een eer is in dit Parlement te spreken, maar ook omdat er tijdens zo'n lange periode van beraad en na een zo groot aantal vergaderingen een soort familieband ontstaat. Ik ben dan ook blij dat ik hier vanavond zo veel vrienden weer terug zie, die gedurende een periode die enorm lang lijkt, mijn gesprekspartners geweest zijn. De hele ervaring was overigens zonder meer de moeite waard.
Ik wil beginnen met mijn diepe dankbaarheid uit te spreken aan het adres van de rapporteurs, de heer Harbour en de heer Medina Ortega, voor hun grondige, doordachte en constructieve werk op het belangrijke terrein van de hervorming van het Statuut van de ambtenaren. Ik wil ook mijn waardering laten blijken voor de grote inzet van de andere leden van de Commissie juridische zaken en interne markt en voor de andere commissies en hun rapporteurs voor advies. Alle betrokkenen in dit Huis hebben belangrijk werk verricht. Ik ben ervan overtuigd dat de ambtenaren van de instellingen zullen erkennen dat het Parlement zijn serieuze en volledige aandacht heeft geschonken aan hun statuut, hun arbeidsvoorwaarden en hun toekomst.
Ik denk dat het handig is voor het Parlement als ik eerst inga op de kwesties die in de mondelinge vraag, die namens vier fracties in dit Parlement is ingediend, aan de orde worden gesteld. Uiteraard was ik van plan vanavond in mijn verklaring op verschillende pensioenkwesties de nadruk te leggen. Om die reden doen de vragen mij deugd, want zij bieden mij namelijk de mogelijkheid om voor het eerst sinds de Raad Algemene Zaken van vorige week woensdag expliciet en publiekelijk op dit soort zaken in te gaan. Het beantwoorden van de vragen zou kunnen betekenen dat ik iets meer tijd nodig zal hebben dan van tevoren gepland. Ik hoop dat u dat voor de goede zaak zult overhebben.
Voor de duidelijkheid wil ik het Parlement wijzen op de ontwerprichtsnoeren die ongewijzigd zijn aangenomen als de conclusies van de Raad Algemene Zaken van 18 en 19 maart 2003. Dat document is rondgedeeld. Het spijt me dat het op dit moment alleen in het Frans en Engels beschikbaar is. Als de leden paragraaf B van deze conclusies bekijken, dan zullen zij zien dat de Raad het Coreper heeft geïnstrueerd een gedetailleerder standpunt te formuleren 'over de kwestie van het aanpassen van het pensioensysteem?. Als de leden vervolgens naar paragraaf D gaan, zullen ze zien dat de Raad de Commissie heeft opgeroepen om voor april 2003 een gedetailleerd technisch werkdocument in te dienen waarin een voorstel uiteen wordt gezet om vanaf 1 januari 2004 actuarieel evenwicht te garanderen.
Bij nader onderzoek van die paragrafen blijkt dat de Commissie slechts gevraagd is om de methodologie aan te dragen voor een studie die het eenvoudiger moet maken om te berekenen hoe hoog de bijdragen moeten zijn om actuarieel evenwicht in het pensioensysteem te garanderen. Er is dus nooit sprake geweest van een verzoek aan de Commissie om, in de woorden van de vraag, met een gedetailleerd document te komen waarin een verandering in de pensioenregeling is opgenomen. Uiteraard zal de Commissie een dergelijk document ook op geen enkel moment opstellen. We hebben een dergelijk document nog nooit opgesteld en zijn dat ook nu niet van plan.
Het bereiken van actuarieel evenwicht en het handhaven ervan zijn duidelijk nogal van elkaar verschillende zaken. Zoals de leden zullen weten is actuarieel evenwicht, op grond van artikel 83, lid 4 van het Statuut van de ambtenaren, altijd een verplichting geweest, ook al is die verplichting in de praktijk niet consequent gehandhaafd. Het voorstel van de Commissie over de modernisering van het Statuut van de ambtenaren heeft derhalve altijd de intentie bevat om zorg te dragen voor een actuarieel evenwicht. Uiteraard is over deze kwestie tot in detail gediscussieerd en onderhandeld met de vakbonden en binnen het Interinstitutioneel Comité voor het Statuut van de ambtenaren, lang voordat het voorstel van de Commissie naar de Raad ging en vorig jaar bij dit Parlement terecht kwam.
De intentie van de Commissie om actuarieel evenwicht te bewaren is dus niets nieuws. Er is niets waarover niet uitgebreid is gedebatteerd of dat niet geëvalueerd is. Er is niets dat niet van tevoren bekend gemaakt en verduidelijkt is aan het Parlement of aan de EU-ambtenaren en hun werknemersvertegenwoordigers. Het enige waar in de conclusies van de Raad Algemene Zaken naar wordt verwezen is dat er een actuele actuariële studie moet worden uitgevoerd, zodat de Raad en de ambtenaren van de EU ruim voor 1 januari 2004 op de hoogte zijn van de exacte hoogte van de bijdragen die de lidstaten en de ambtenaren moeten betalen.
Ondertussen behelst de instructie in de conclusie van de Raad Algemene Zaken aan het Coreper de voorbereiding van een gedetailleerder standpunt over de aanpassing van het pensioensysteem dat, in de bewoordingen van de conclusie, beter moet aansluiten bij de ontwikkelingen in de lidstaten. Dat is op zichzelf niet verrassend. De regeringen van de lidstaten zullen immers altijd aandacht blijven houden voor pensionering en pensioenen in het kader van demografische ontwikkelingen, de Lissabonstrategie en zeker ook in het kader van de beleidsaanpak van de Commissie en dit Parlement ten aanzien van 'beroepsactiviteit op oudere leeftijd'. Die realiteit heeft er al toe geleid dat diverse delegaties van lidstaten een document hebben opgesteld over de pensioenparameters voor de ambtenaren van de Europese Unie, waarover de Raad zich momenteel buigt.
Wij hebben er in reactie op dat initiatief op gewezen dat het Statuut inderdaad in overeenstemming moet zijn met het sociale en economische beleid inzake werkgelegenheid en vergrijzing dat wij, in de Commissie, voorstaan. Toch vinden we ook dat er nadrukkelijk rekening moet worden gehouden met een aantal vaststaande feiten aangaande het leeftijdsprofiel van de ambtenaren van de Europese Unie, die van zeer groot belang zijn voor iedere beschouwing van de pensioenparameters.
Die feiten zijn, in het kort, dat, ten eerste, de gemiddelde leeftijd van indiensttreding voor EU-ambtenaren op 32 jaar ligt en op 34 jaar voor beleidsmedewerkers. Iedere berekening die als voorwaarde voor een volledig pensioen zou stellen dat de ambtenaar meer dan 35 jaar in betaalde dienst moet zijn geweest zou derhalve totaal onrealistisch zijn.
Ten tweede is het weliswaar zo dat de officiële pensioengerechtigde leeftijd van EU-ambtenaren met 60 jaar relatief laag is, maar, zoals uw rapporteurs ook aangeven, de gemiddelde reële pensioneringsleeftijd van 63,1 jaar ligt zo'n drie jaar hoger dan het gemiddelde in de lidstaten en dat is zelfs nog een jaar hoger dan in de lidstaat met de hoogste gemiddelde pensioneringsleeftijd.
In vele opzichten leggen we dus een kernpunt van de Lissabonstrategie ten uitvoer en dat doen we al decennialang. Tegen die achtergrond en in het kader van actuarieel evenwicht heeft de Commissie gedurende de onderhandelingen aangegeven dat zij toch bereid is te overwegen de formele pensioengerechtigde leeftijd tot op zekere hoogte aan te passen. Ik moet benadrukken dat er absoluut nog geen enkele conclusie getrokken is op dat punt, of op de andere punten.
In deze en alle andere kwesties hebben we sterk benadrukt dat het noodzakelijk is om ervoor te zorgen dat de verworven rechten en de legitieme verwachtingen van de huidige werknemers op de juiste wijze worden gerespecteerd. Dat komt ook duidelijk naar voren in ons standpunt en het is tevens het antwoord op het eerste deel van de mondelinge vraag. Om het nog maar eens te benadrukken herhaal ik dat in iedere discussie over mogelijke veranderingen die verworven rechten en legitieme verwachtingen overeind moeten blijven. Beter inzicht in deze feiten heeft de Raad doen besluiten het Coreper terug te sturen om een gedetailleerder standpunt voor te bereiden voor de Raad Algemene Zaken van april, zoals blijkt uit de conclusies van de Raad.
Verder is, om het beeld compleet te maken, in de conclusies van de Raad Algemene Zaken onder paragraaf C het voorstel opgenomen om verder te debatteren over de aanpassingscoëfficiënten die momenteel in diverse lidstaten op de pensioenen van EU-ambtenaren worden toegepast. Ik weet dat er aan dit Parlement een aantal amendementen wordt voorgelegd aangaande deze aanpassingscoëfficiënten. De zorg over deze kwestie is wijdverbreid in dit Parlement en in de Raad.
Aangezien de onderhandelingen nog lopen, kan de Commissie op dit moment alleen zeggen dat we weten dat deze zorgen leven en hoewel we de amendementen die tot nog toe zijn voorgesteld niet steunen, zijn we ons ervan bewust dat deze kwestie aangepakt moet worden binnen het totaalplaatje van het uiteindelijk uitonderhandelde pakket.
Ik herhaal dat in dit verband, en met betrekking tot de hervorming in bredere zin, de Commissie zich altijd actief zal inzetten om de opgebouwde rechten en de legitieme verwachtingen van de huidige ambtenaren veilig te stellen. Dat is het principe dat wij hanteren en dat begrijpen de lidstaten ook.
Ik wil ook benadrukken dat wij onderhandelen op basis van het fundamentele principe dat er niets is overeengekomen tot het moment dat alles is overeengekomen. Ieder besluit over elke kwestie hangt af van het bereiken van een akkoord waarin over het geheel genomen alle betrokken partijen zich kunnen vinden.
Ik wil hier nog aan toevoegen dat we bezig zijn met complexe en soms per definitie gevoelige onderhandelingen; we zijn geen polemiek aan het voeren. We hebben het volste vertrouwen in de kracht en het realistisch karakter van onze argumenten en in onze berekeningen. We zullen er naar blijven streven dat onze onderhandelingspartners in de Raad zowel onze argumenten als onze berekeningen zullen aanvaarden. Dat is uiteraard nog steeds onze ongewijzigde doelstelling.
Het spijt me dat ik tijd heb moeten inruimen om met een gedetailleerd antwoord te komen op de belangrijke vraag die de leden hebben gesteld. Ik denk dat u zult begrijpen dat ik de vragen over de belangrijke kwestie van de pensioenen volledig wilde beantwoorden.
Het doet mij deugd dat in het verslag van de Commissie juridische zaken en interne markt dat aan dit Parlement is voorgelegd ondubbelzinnig steun is uitgesproken, zoals we hebben gehoord van de rapporteurs, voor het hervormingspakket in zijn geheel en dat dit gebeurt in serieuze en praktische bewoordingen.
Ik verheug mij met name over de realistische inzet om vast te houden aan het belang van concurrerende bezoldigingen en pensioenen; over de inzet voor de introductie van wat bekend is komen te staan als een vast promotiepercentage op collectieve basis - en ik leg nadruk op collectieve basis; en over de inzet voor de opneming in het Statuut van de 'methode' als een rationele, economische en stabiele manier om bezoldigingen en pensioenen aan te passen.
Bovendien kan ik tot mijn tevredenheid zeggen dat de richtsnoeren die door de Raad Algemene Zaken van 18 en 19 maart zijn aangenomen gebaseerd zijn op dezelfde principes als die welke de heren Harbour en Medina Ortega in hun verklaringen uiteen hebben gezet, principes die ook in de talloze amendementen zijn terug te vinden die hier vandaag voor ons liggen. In de richtsnoeren in de conclusies van de Raad - respectievelijk paragraaf E, F en G - worden met name de algemene voorstellen voor het systeem van toelagen en vergoedingen verwelkomd als een goede basis, wordt ingestemd met de overgangsregelingen voor de nieuwe loopbaanstructuur en wordt welwillend gereageerd op het voorstel de 'methode' - voor een vastgestelde periode - in het Statuut op te nemen.
Met betrekking tot de amendementen zal ik eerst de grote groep opsommen waar de Commissie zich zonder meer in kan vinden. Ik zal ze samenvatten om het geduld van het Parlement niet al te zeer op de proef te stellen. Amendementen 7, 8, 9 en 48 over het versterken van de interinstitutionele samenwerking; amendement 20 over klokkenluiders, amendementen 12 en 14; amendement 13 over de mogelijkheid in de loopbaan assistent 1 tot assistent 3 basisfuncties te creëren voor specifieke taken, inclusief die van de parlementaire bodes; amendementen 9, 25, 48, 50 en 51, ingediend door de rapporteurs, over de positie van de ondersteunende medewerkers van de fracties - dat betekent uiteraard dat de Commissie de amendementen 32 en 60 niet kan steunen, aangezien deze veel verder gaan dan het standpunt dat zo verstandig door de rapporteurs uiteen is gezet; amendement 17 over seksuele intimidatie kunnen we accepteren; amendement 18, amendement 19, de amendementen 33, 34 en 35 over de afwezigheid van medewerkers; amendementen 42, 43 en 44 over de tuchtprocedure; amendement 38 over de benoemingsperiode van de leden van de paritaire raadgevende commissie voor onvoldoende prestaties - dat wil, uiteraard, niet zeggen dat deze commissie advies geeft over hoe onvoldoende te presteren - het moet dus zijn de paritaire raadgevende commissie voor de behandeling van gevallen van onvoldoende prestaties.
De Commissie is bereid een tweede groep amendementen tijdens de onderhandelingen over het totaalpakket in het achterhoofd te houden of een aantal ervan nu al, althans gedeeltelijk, te aanvaarden. De Commissie kan op dit moment nog geen uitsluitsel geven over de amendementen aangaande de aanpassingscoëfficiënt voor pensioenen. Maar, zoals ik heb gezegd, we zijn ons bewust van de wijdverbreide politieke zorgen die er leven ten aanzien van deze aanpassingscoëfficiënten en van de noodzaak deze kwestie te behandelen in het kader van een uitgebalanceerd totaalpakket.
De Commissie is bereid de amendementen 52 en 54 over de beperkingen in functiegroep voor arbeidscontractanten te accepteren evenals de beperkingen ten aanzien van de duur van hun contract. De amendementen 14, 15, 26, 29 en 30 gaan over de voorwaarden waaraan in het kader van de nieuwe loopbaanstructuur voldaan moet worden en hebben betrekking op artikel 5, lid 3 over de criteria voor aanstellingen in de functiegroepen administrateur en assistent, artikel 31 over de totstandbrenging van concurrentie voor hogere rangen, waaronder rangen voor het middenkader, en artikel 45 over de opleidingseisen voor de overgang van de functiegroep assistent naar de functiegroep administrateur. Al deze artikelen zijn, zo kan ik u gelukkig meedelen, onderwerp geweest van verhitte discussies in de Raad en het Coreper. In de compromissen die zelfs zo recent als vorige week nog zijn bereikt zullen vele, zo niet alle, doelstellingen die de leden van dit Parlement beogen met hun amendementen zijn terug te vinden.
Artikel 31 staat nu, bijvoorbeeld, de totstandbrenging van concurrentie toe in rangen 9, 10, 11, of, in uitzonderlijke gevallen, 12 van de functiegroep administrateur, waarbij bedacht moet worden dat rang 12 een hoger niveau vertegenwoordigt dan de huidige rang A4. De aanwerving van kandidaten die worden aangesteld op opengevallen of nieuwe plaatsen in deze rangen zal alles bij elkaar toegestaan zijn voor ten hoogste 20 procent van het totale aantal benoemingen per jaar dat in de functiegroep administrateur plaatsvindt naar aanleiding van externe sollicitaties. Dat compromis gaat dus verder dan, bijvoorbeeld, de beoogde uitkomst van amendement 26.
Wat de opleidingseisen betreft is in artikel 45 bis in lid 2 nu de bepaling opgenomen dat het Bureau voor personeelsselectie van de Europese Gemeenschappen de inhoud bepaalt van alle examens die door de instellingen worden afgenomen om ervoor te zorgen dat op een uniforme en consequente manier aan de minimale vereisten voor een overgang wordt voldaan. Dat zou amendement 30 overbodig moeten maken. Met betrekking tot de amendementen 58 en 59 over parlementaire medewerkers weet dit Parlement dat de Commissie zich altijd zeer bewust en welwillend heeft getoond ten aanzien van de zorgen van het Parlement in deze kwestie, en zij zal dat in de toekomst ook blijven doen. De leden moeten zich echter wel realiseren dat een aantal lidstaten ons gezamenlijke enthousiasme niet deelt en dat er nog veel werk verzet dient te worden los van de onderhandelingen over het statuut van de ambtenaren.
Wat betreft de amendementen 71 tot en met 74 over het aannemen van onderdanen van derde landen die over een permanent verblijfsrecht beschikken beseft de Commissie dat er een debat tussen de fracties gaande is over de mogelijkheid om over deze kwestie, die vele leden bezighoudt, een compromis te bereiken. Hoewel de Commissie er welwillend tegenover staat, is zij niet in een positie om deze amendementen in hun huidige bewoordingen te accepteren en daarom moet ik mijn standpunt in deze kwestie op dit moment nog voor me houden.
Tot slot, en ik ben het Parlement dankbaar voor zijn geduld, is er onvermijdelijk een aantal amendementen die de Commissie niet kan aanvaarden omdat zij afbreuk doen aan het voorstel als geheel. Ik kies er zomaar een paar, het zijn ze lang niet allemaal, maar daar moet ik aan toevoegen dat het er veel minder zijn dan de amendementen die we zonder meer kunnen accepteren. We kunnen amendement 16 en de amendementen 14, 15, 26, 29, 30 en 75 niet accepteren - om de reden die ik zojuist heb genoemd, namelijk dat ze overbodig zijn vanwege positieve ontwikkelingen in de Raad inzake deze kwesties; de amendementen 53, 55 en 76 over arbeidscontractanten - omdat, zoals ik eerder heb gezegd, de Commissie de amendementen 52 en 54 van de Commissie juridische zaken en interne markt steunt; amendement 32 over de uitbreiding van artikel 50 tot administrateur rang 12 - we denken niet dat dit passend is; amendement 63 over seksuele intimidatie, waarbij de Commissie de voorkeur geeft aan de tekst die de rapporteurs voorstellen in amendement 17; en tot slot amendement 64 over de ontheemdingstoelage, om de zeer eenvoudige reden dat de Commissie van mening is dat de toelage voor medewerkers die in een ander land wonen dan het land waarin ze werken objectief gerechtvaardigd is en objectief gezien dus ook noodzakelijk is.
Zoals het Parlement weet, hebben we van meet af aan de intentie gehad hervormingen door te voeren in het Statuut van de ambtenaren die radicale modernisering mogelijk maken, maar die tegelijkertijd de huidige arbeidsvoorwaarden garanderen en de loopbaanontwikkeling van de Europese ambtenaren verbeteren. De redenen daarvoor worden, naar ik hoop, erkend als praktisch en gerechtvaardigd en niet als bekrompen of conservatief.
Er bestaat immers een direct verband tussen hervormingen, motivatie en de noodzakelijke materiële zekerheid. Het is zowel realistisch als relevant om dat te onderkennen en daar op in te spelen. Dit uiterst substantiële verslag van deze leden onderkent die praktische realiteit en betekent een belangrijke stap in de richting van het nakomen van onze verplichtingen. Ik wil iedereen die betrokken is geweest bij de totstandkoming van het standpunt van het Parlement hartelijk bedanken en ik kijk erg uit naar morgen wanneer dit Parlement over het verslag zal stemmen.

Guy-Quint (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, net als de vorige sprekers wil ik iedereen bedanken die het woord heeft gevoerd over dit onderwerp dat ons al zo vaak heeft samengebracht. Overigens ben ik het met commissaris Kinnock eens wanneer hij zegt dat wij er al aan gewend zijn om samen te werken en dat er een zeer specifieke band is ontstaan.
Ik sta hier echter als rapporteur voor advies van de Begrotingscommissie en in die hoedanigheid ben ik blij met de geruststellende woorden van de Commissie over de kosten van de herziening van het Statuut van de ambtenaren. Als de werkhypothesen kloppen, zal de hervorming slechts beperkte kosten voor de EU met zich meebrengen. In dat geval moet zij hoe dan ook op basis van de huidige financiële vooruitzichten kunnen worden gefinancierd. Dat is een absolute vereiste en ik wil wat dit betreft commissaris Kinnock dan ook een compliment geven.
Hierbij zijn nog enkele aanvullende opmerkingen te maken. Ten eerste vind ik dat de Raad niet mag eisen dat we botweg gaan snijden in de pensioenrechten die de ambtenaren hebben opgebouwd, wanneer via de met de vakbonden afgesproken hervormingen de broekriem al voldoende wordt aangehaald. Wat dit aangaat zijn bezuinigingen niet dringend noodzakelijk. Als de Raad toch geld wil besparen, moet hij gewoon onze voorstellen voor een statuut van onze parlementaire medewerkers goedkeuren.
Ten tweede vinden wij dat er op het onderwerp pensioenen geen taboe moet rusten. Er zijn verbeteringen mogelijk en volgens mij heeft bijvoorbeeld het stelsel van aanpassingscoëfficiënten geen bestaansrecht meer. Ook zou ik graag zien dat er mechanismen in werking werden gesteld om het huidige pensioenstelsel op termijn levensvatbaar te houden, met het oog op de belangen van de ambtenaren. Dit is evenwel onmogelijk zonder geleidelijk de duur van de pensioenen aan te passen. Vooral overleg en dialoog zijn hierbij van belang.
Ten derde en als laatste moeten wij de doelstellingen van deze hervorming niet uit het oog verliezen. Vanwege die doelstellingen hebben wij de hervorming in het algemeen en de herziening van het Statuut in het bijzonder gestimuleerd. Het gaat erom de efficiëntie en de prestaties van de EU-instellingen te verbeteren - en dat moet altijd zo blijven. In het licht van deze doelstellingen zullen wij beoordelen of de getroffen maatregelen legitiem zijn en of de hervorming geslaagd is.

Koukiadis (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie is, in tegenstelling tot hetgeen soms wordt gezegd, een politieke realiteit in een zich ontwikkelende openbare ruimte. Daarbinnen neemt haar eigen, snel groeiende administratie een centrale plaats in. Alhoewel deze administratie almaar blijft groeien en steeds meer nieuwe taken te vervullen krijgt, zijn de noodzakelijke aanpassingen tot nu toe evenwel achterwege gebleven.
De hervorming van het Statuut van de ambtenaren is meer dan ooit noodzakelijk om het personeelsbeleid van de Commissie te kunnen moderniseren. Wij weten allen dat de technologische vooruitgang de gehele personeelsorganisatie op de kop heeft gezet, iets waar de particuliere sector al veel eerder achter is gekomen. Wij weten eveneens dat de Europese Unie een reeks beleidsvormen bevordert voor bijvoorbeeld de verbetering van de arbeidskwaliteit, de bestrijding van discriminatie, de combinatie van beroeps- en gezinsleven en voor meer flexibiliteit op de arbeidsmarkt. Het zou dan ook ietwat vreemd zijn indien zij al deze beleidsvormen bestemd voor de Europese samenleving en de Europese bedrijven niet zou toepassen op haar eigen bureaucratisch apparaat en als zij niet zelf met een nieuw model voor overheidsdiensten het goede voorbeeld zou geven.
Aangezien mijn spreektijd kort is, zal ik mijn opmerkingen toespitsen op drie amendementen. Ten eerste het amendement waarin wordt voorgesteld om een en dezelfde coëfficiënt toe te passen op de berekening van de pensioenen, ongeacht de woonplaats van de gepensioneerde. In het voorstel van de Commissie is sprake van correctiecoëfficiënten voor de aanpassing van het pensioenbedrag aan de koopkracht in de woonplaats van de gepensioneerde. Dit druist evenwel in tegen het communautaire gelijkheidsbeginsel en het recht op vrije vestiging.
Ik geef steun aan het amendement van mijn fractie waarin sprake is van de waarborging van een klimaat van vrede binnen de administratieve diensten van de instellingen. Het is belangrijk te onderstrepen dat in de nieuwe arbeidswereld die zich aan het vormen is, wederzijds vertrouwen tussen alle betrokkenen een punt van cruciaal belang is voor de verhoging van de productiviteit.
Tot slot dient mijns inziens ook het amendement van mijn fractie te worden aangenomen waarin wordt voorgesteld arbeidsovereenkomsten van bepaalde duur te veranderen in arbeidsovereenkomsten van onbepaalde duur, als sprake is van vijfjarige overeenkomsten die reeds met een periode van vijf jaar zijn verlengd. Samen met de aanwerving van arbeidscontractanten zal dit zorgen voor enerzijds flexibiliteit en anderzijds behoud van de noodzakelijke bescherming.

Wallis (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, zoals iedereen wil ook ik hulde brengen aan onze twee rapporteurs voor hun samenwerking en de brug die zij daarbij hebben geslagen tussen hun twee fracties. Ik moet zelfs bekennen dat toen de heer Kinnock het had over een familiebijeenkomst, ik mijzelf een beetje een indringer begon te voelen. Maar wij wilden er zeker van zijn dat de stem van de liberalen vanavond ook gehoord zou worden, om de rapporteurs en de commissaris te feliciteren en om te zeggen dat we het werk aan dit hervormingsproces van harte steunen. Dit werk is een erkenning van het feit dat we naar een moderne Europese publieke dienst toegaan met een gepaste loopbaanstructuur voor degenen die er werkzaam in zijn.
Er schuilt een zekere ironie in het feit dat juist wij als wetgevers, die degenen voor wie onze wetten bestemd zijn voortdurend vragen om verandering en modernisering, nu ons eigen Huis aan kant maken.
Ik zal niet beginnen met alle goede zaken op te sommen die al door de vorige sprekers zijn genoemd en die terecht in het Statuut zijn opgenomen. Ik zou wel graag iets willen zeggen over de pensioenkwestie. Ik ben de commissaris dankbaar voor zijn uitvoerige en nuttige antwoord op de mondelinge vraag en ik zou nog eens willen benadrukken wat hij heeft gezegd. Verworven rechten en legitieme verwachtingen van bestaand personeel moeten op de eerste plaats komen en dienen te worden gerespecteerd.
De andere zaak die ik onder de aandacht wil brengen - en het lijkt er helaas op dat deze zaak wel op enig begrip maar niet op volledige erkenning kan rekenen - is de positie van onze parlementaire medewerkers. De amendementen 58 en 59 zijn bedoeld als een poging om de positie van degenen die ons, leden van het Europees Parlement, bijstaan in onze werkzaamheden, te reguleren en deze medewerkers de status te geven die ze verdienen. Dit is iets wat al veel eerder had moeten gebeuren en wat uiteindelijk zijn plaats moet krijgen in de mechanismen en procedures van dit Parlement.

Onesta (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, uiteraard wil ik net als mijn collega's de beide rapporteurs bedanken, maar ik wil ook een pluim geven aan de Europese ambtenaren. Het gaat om 25.000 personen die het reilen en zeilen in ons werelddeel, dat - hoe onwaarschijnlijk ook - elke dag weer een nieuwe toekomstvisie ontwikkelt, in goede banen leiden. Dat is een enorm zware taak, die momenteel door onze ambtenaren onberispelijk wordt uitgevoerd. Ik wil hen daarom bedanken voor hun ondersteuning.
Mijnheer de commissaris, dit verslag bevat interessante punten en vormt een evenwichtig geheel, vooral na de amendementen die ons Parlement heeft voorgesteld. De dynamiek van het Europese ambtenarenapparaat wordt erdoor vergroot. Ik ga hier niet herhalen wat sommige van mijn collega's beter onder woorden hebben gebracht dan ik zou kunnen doen. Ik zal mijn aandacht richten op de amendementen 58 en 59, op basis waarvan parlementaire medewerkers gelijk kunnen worden gesteld met de arbeidscontractanten van de Gemeenschappen.
Dit zijn heel goede amendementen. Ze worden ondersteund - en ik richt me in dit verband uitdrukkelijk tot de Raad - door de vijf grote fracties van het Parlement. Ik nodig de Raad uit deze amendementen zorgvuldig te bestuderen alvorens ze met enig dédain van tafel te vegen. Ik kan me voorstellen dat de Raad bedenktijd nodig heeft, maar hij moet wel zijn verantwoordelijkheid ten aanzien van het Europees Parlement nemen als het gaat om het verslag-Gillig, dat over hetzelfde onderwerp handelt en al veel te lang ongebruikt in een la ligt. Op grond van dit verslag zou een bepaalde verordening zodanig kunnen worden gewijzigd dat onze medewerkers zelf hun nationale socialezekerheidsregeling mogen kiezen. Wanneer de Raad niet reageert, getuigt dat van minachting voor de overeenkomst die hij met het Parlement heeft gesloten en zou er een volkomen onoverzichtelijke juridische situatie ontstaan.
Als ondervoorzitter ben ik met deze zaak belast en ik kan u verzekeren dat mijn geduld begint op te raken. Mocht de tegenwerking waarvan ik zojuist gewag heb gemaakt, voortduren, dan moet ik deze publiekelijk en met een zekere strengheid aan de kaak stellen en degenen die daarvoor verantwoordelijk zijn, terechtwijzen. In dat geval zou het wel eens kunnen zijn dat bepaalde lidstaten die zich voordoen als grote voorstanders van sociaal beleid en transparantie, door de mand vallen.

Van Hulten (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil onze beide rapporteurs graag bedanken. Ze hebben een hoge mate van consensus bereikt die een paar maanden geleden nog niet mogelijk leek. Er dient ook te worden stilgestaan bij het grote belang van deze wetgeving. In wettelijk opzicht is het de tweede en laatste grote stap in het hervormingsprogramma van de Commissie, dus als de Raad dit voorstel accepteert zal aan alle essentiële voorwaarden zijn voldaan om de Commissie efficiënter en effectiever te maken dan ooit.
Zoals de commissaris weet, had ik graag gezien dat dit voorstel in een aantal opzichten nog een stap verder ging. Een voorbeeld hiervan is de ontheemdingstoelage waarover hij het had. Dit is een anachronisme voor de Europese arbeidsmarkt, waarin het iedereen immers vrijstaat om van het ene land naar het andere te verhuizen. Wij zullen de amendementen die zijn ingediend door de fractie De Groenen/Vrije Europese Alliantie dan ook steunen.
Hetzelfde geldt voor de pensioenkwestie, waarbij de eerlijk gezegd nogal hysterische reactie van een aantal vakbonden het feit verhult dat er echt iets moet worden ondernomen om ons pensioenstelsel aan te passen aan de rest van de wereld. Ik steun het pakket als geheel omdat het een belangrijke verbetering inhoudt voor de manier waarop de Commissie functioneert.
Ik zou uw aandacht ook willen vestigen op een bepaalde kwestie die ook al door andere sprekers is vermeld, en dat is die van de parlementaire medewerkers. De commissaris heeft deze kwestie ook al genoemd. Het is een bijzonder trieste zaak dat dit Parlement er tot dusverre niet voor heeft kunnen zorgen dat alle parlementaire medewerkers fatsoenlijk worden betaald en voldoende sociale zekerheid genieten. Uit een onderzoek van de vereniging van parlementaire medewerkers van een aantal jaren geleden bleek dat 53 procent van hen geen ziektekostenverzekering had, dat 46 procent niet verzekerd was tegen ongevallen op de werkplek en dat 53 procent tijdens werkreizen niet beschikte over een reisverzekering.
De fracties hebben nu een gezamenlijk amendement ingediend waarmee deze impasse kan worden doorbroken. Wij stellen voor parlementaire medewerkers de status te geven van arbeidscontractant zoals bedoeld in het Statuut van de ambtenaren. De overige details kunnen aan het Europees Parlement worden overgelaten. Zo zou er een goede basis ontstaan voor een oplossing die voor iedereen acceptabel is en kan er eindelijk een einde komen aan de onzekerheid waar de parlementaire medewerkers nu nog mee te maken hebben.
Ik hoop van harte dat de Commissie ons amendement ondanks de opmerkingen van de commissaris zojuist toch zal steunen en ons zal helpen de Raad te overtuigen dat er iets moet gebeuren. Parlementaire medewerkers mogen in de Europese instellingen niet langer worden behandeld als tweederangsburgers, want van hen is het goed functioneren van die instellingen grotendeels afhankelijk.

Swiebel (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik heb het woord gevraagd om de aandacht te vestigen op een aspect van de komende hervorming van het ambtenarenstatuut dat in de discussie tot nu toe nogal onderbelicht is gebleven. Ik doel op de voorwaarde waaronder de niet-huwelijkse partner van een Europese ambtenaar aanspraak kan maken op gelijke behandeling. Dat wil zeggen een behandeling die gelijk is aan die van de gehuwde partner van die ambtenaar.
Ik geloof de commissaris op zijn woord als hij zegt, dat heeft hij vaak gedaan, dat het doel van de hele hervormingsoperatie ook aanpassing van een verouderd regime aan de moderne tijd is. Zijn voorstellen op dit punt voldoen echter naar mijn oordeel niet aan dit criterium. Hij wil namelijk de zogenaamde niet traditionele samenlevingsvormen alleen dan gelijk behandelen als zij een formele erkenning door een lidstaat kunnen overleggen en alleen in die gevallen wanneer zij geen toegang tot het wettelijk huwelijk hebben.
Deze benadering introduceert een discriminatie naar nationaliteit, blijft het huwelijk bovenaan stellen en lost het probleem niet op. Veel ongehuwde paren zullen niet aan deze voorwaarden kunnen voldoen. De commissaris ziet kennelijk over het hoofd dat er niet alleen paren zijn die niet kunnen trouwen, maar ook paren die dat niet willen. Bovendien doet zijn voorstel geen recht aan de speciale positie van Europese ambtenaren. Ik ben daarom blij dat in het verslag-Harbour/Medina Ortega, zoals het nu voor ons ligt, in amendement 39 een betere oplossing wordt aangedragen. Een oplossing die trouwens al enige jaren in de praktijk wordt gebracht door de Europese Centrale Bank. Deze regeling wordt gekenmerkt door de schoonheid van de eenvoud en biedt ook gelijke behandeling aan hen die een de facto huishouden vormen.
Tot nu toe heb ik de commissaris niet horen zeggen dat hij op dit punt de wens van het Parlement niet zal volgen. Mag ik daar dan, ik blijf optimistisch, uit concluderen dat hij dat wel zal doen en dat hij met al zijn verve en welsprekendheid zich in de Raad zal inzetten om het amendement 39 ook daar te bepleiten?

De Voorzitter.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0061/2003) van mevrouw Van Brempt, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, over de mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement en het Economisch en Sociaal Comité: Op weg naar een thematische strategie voor een duurzaam gebruik van pesticiden (2002/2277(INI)).

Van Brempt (PSE)
Voorzitter, collega's, sinds tien jaar nu is er in Europa een brede consensus om het pesticideprobleem aan te pakken. Er is ook een brede consensus over dat het huidige wetgevende kader onvoldoende is en moet worden aangevuld met een communautaire strategie inzake het duurzaam gebruik van pesticiden. Daarom verwelkom ik in mijn verslag ook uitgebreid alle voorstellen van de Commissie. De Commissievoorstellen zijn goed maar ze zijn, in mijn opinie, wel iets te weinig ambitieus en de Commissie is ook in haar tijdschema iets te weinig ambitieus.
Gezien de weerstand die we de laatste dagen als Europarlementsleden allemaal hebben ondervonden tegen het verslag en de stemming erover in de commissie, wil ik toch even stilstaan bij een aantal uitdagingen inzake deze problematiek die ons allen aangaat.
Pesticiden vormen een steeds groeiend milieuprobleem en gezondheidsprobleem. Het gaat echter niet alleen om de zogenaamde verouderde stocks van pesticiden, ook al is het belangrijk dat we dat probleem heel accuraat aanpakken. Maar het gaat om veel meer: ons drinkwater, ons oppervlaktewater, ons grondwater bevatten steeds meer residu's en zelfs regenwater voldoet vandaag de dag niet meer aan de normen van drinkwater. Drinkwatermaatschappijen moeten kapitalen investeren om die residu's er weer uit te halen. Bovendien bevat ongeveer de helft van ons vers voedsel residu's.
De medische bewijslast dat pesticiden de oorzaak zijn van een pak welvaartsziekten moet ons ernstige zorgen baren. Pesticiden veroorzaken kanker, zenuwziekten en vruchtbaarheidsproblemen. Als landbouwers in een soort van astronautenpak ons voedsel moeten produceren, moeten we ons dan niet gaan afvragen of we onze voedselproductie anders moeten gaan organiseren?
Om al die redenen, en om nog veel meer redenen die ik hier niet allemaal kan noemen wegens gebrek aan tijd, wil ik in mijn verslag er de nadruk op leggen dat er naast een risicoreductiestrategie een gebruiksreductiestrategie noodzakelijk is. Een duurzame oplossing op termijn ligt ook in een systematische vermindering van het gebruik van de chemische middelen ten voordele van preventieve en andere alternatieve maatregelen.
Resistentieproblemen, collega's, lossen we niet op door meer te gebruiken, maar door minder te gebruiken. Ik daag u allen uit om een dokter te zoeken die zegt dat het probleem van resistentie tegenover antibiotica wordt opgelost door meer antibiotica te gebruiken. We weten dat dat niet zo is, dus laten we wat dat betreft de realiteit onder ogen zien.
Een tweede aandachtspunt waarover wel een consensus in dit Parlement bestaat, mevrouw de commissaris, is dat we een uitgebreidere scope van de strategie nodig hebben. Ja, de landbouwsector is uitermate belangrijk, maar ook de overheden - met name de lokale overheden -, amateurtuiniers, industrie en spoorwegen zijn belangrijke gebruikers en het zou toch al te gek zijn als we die niet zouden opnemen in onze strategie. We mogen die dus niet buiten beschouwing laten, net zomin als het gebruik van biociden.
Een ander moeilijk probleem waar een bijzonder grote controverse over bestaat is het gebruik van GGO's. Willen we van kwaad naar erger, of willen we een duurzame richting uit? Want verreweg de meeste genetisch gemodificeerde gewassen zijn resistent tegen herbiciden. De agrochemische bedrijven hebben beloofd dat de genetisch gemodificeerde gewassen in aanzienlijke mate zouden bijdragen tot de vermindering van het gebruik en de risico's van pesticiden. Ik wil dit graag geloven, daar voor open staan, maar de realiteit geeft hen ongelijk. Deze beloftes worden vandaag de dag niet waargemaakt, zowel bij GGO-soja, GGO-maïs en GGO-bieten worden er na een aantal jaren meer herbiciden ingezet dan bij de conventionele landbouw. In ons verslag vragen we dat het voorzorgsprincipe wordt gehanteerd en dat GGO's niet tout court worden gehanteerd als een veilig en duurzaam alternatief. Ik vraag niet meer maar ook niet minder.
Dan de kostprijs. We hebben in Europa nog geen deftige optelsom gemaakt van wat dat gebruik van pesticiden de maatschappij eigenlijk kost. In de Verenigde Staten heeft men tien jaar geleden al berekend dat de maatschappelijke kosten ongeveer 2,5 tot 4 miljard dollar per jaar bedragen. De vraag is: willen we dat internaliseren in de kostprijs, willen we de vervuiler laten betalen? En dan komt het gebruik van taxen en heffingen naar voren.
Collega's, we weten allemaal dat het huidige reglementaire kader onvoldoende is. We zijn allemaal vragende partij om een aantal stappen vooruit te zetten. Ik vraag dan ook aan mijn collega's in het Parlement het verslag, waarvan ik weet dat het bijzonder ambitieus is, te steunen.

Wallström
Mijnheer de Voorzitter, ten eerste wil ik het Europees Parlement en in het bijzonder de rapporteur, mevrouw Van Brempt, bedanken voor het vele werk dat is verricht om dit verslag, in reactie op de mededeling van de Commissie 'Op weg naar een thematische strategie voor een duurzaam gebruik van pesticiden', tot stand te doen komen.
Met het zesde Milieuactieplan is het nieuwe concept van thematische strategieën geïntroduceerd, welke door de Commissie in nauw overleg met alle betrokken partijen moeten worden ontwikkeld. De Commissie heeft deze uitgebreide raadplegingsfase tegelijkertijd met de mededeling gelanceerd, waarna er meer dan 150 reacties via het Internet zijn ontvangen. Na een bijeenkomst met bijna 200 belanghebbenden heeft de Raad vervolgens in december 2002 zijn conclusies geformuleerd, en in januari 2003 heeft het Economisch en Sociaal Comité dit ook gedaan. Dit verslag van het Europees Parlement vormt het sluitstuk van het raadplegingsproces.
De Commissie is ingenomen met de brede steun van het Parlement voor de algemene benadering en de hoofddoelstellingen die in de mededeling worden geformuleerd. Bij de ontwikkeling van de toekomstige thematische strategie zal zeker rekening worden gehouden met het uitvoerige commentaar en de talrijke verzoeken waarvan de resolutie is voorzien.
Ik zou de aandacht van het Parlement echter willen vestigen op drie specifieke kwesties die in de resolutie naar voren komen en die de Commissie problemen zouden kunnen bezorgen bij de tenuitvoerlegging. Deze kwesties komen ook aan bod in de amendementen die voor de plenaire behandeling zijn ingediend.
De eerste kwestie betreft het toepassingsgebied en het doel van de toekomstige thematische strategie. Het Parlement roept de Commissie op om het toepassingsgebied zodanig uit te breiden dat het iedere toepassing van gewasbeschermingsproducten omvat, zowel voor de landbouw als voor andere doeleinden, alsmede het gebruik van biociden. Het is van meet af aan de opzet van de Commissie geweest om alle toepassingen van gewasbeschermingsmiddelen in de strategie op te nemen. Om redenen die al in de mededeling zijn toegelicht geeft de Commissie voorlopig echter de voorkeur aan maatregelen die zich beperken tot gewasbeschermingsmiddelen voor de landbouw. Dit zijn ook de enige stoffen die specifiek vermeld worden in het zesde Milieuactieplan.
Ten tweede heeft de Commissie geconstateerd dat in het verslag van het Parlement de nadruk ligt op de algemene kwantitatieve vermindering van het gebruik van pesticiden, terwijl in de mededeling juist meer de nadruk ligt op een verlaging van de risico's. Ik zou nog eens willen benadrukken dat er geen direct verband bestaat tussen de hoeveelheden bestrijdingsmiddelen die worden gebruikt en de risico's die zij inhouden voor de gezondheid en het milieu. Er zijn bijvoorbeeld stoffen die veel werkzamer zijn dan andere en daarom in geringere hoeveelheden kunnen worden gebruikt. Vanwege hun hogere werkzaamheid vormen ze echter een grotere bedreiging voor het milieu. Desalniettemin erkent de Commissie dat het nastreven van een lager gebruik van pesticiden een mogelijk instrument is om de risico's te beperken. Gezien het feit dat de lidstaten zich vanwege hun uiteenlopende inspanningen in het verleden alle in zeer uiteenlopende startposities bevinden, is het buitengewoon moeilijk om algemene kwantitatieve streefcijfers voor gebruiksvermindering op te stellen. Dergelijke streefcijfers dienen wel door de lidstaten te worden overwogen wanneer zij hun nationale actieplannen opstellen.
Ten slotte wordt de Commissie in het verslag van het Parlement aangespoord om een regelgevingskader voor belastingen en heffingen op pesticiden te ontwikkelen. Zoals al in de mededeling wordt vermeld is dit een zeer gecompliceerde zaak, met name de berekening van de werkelijke externe effecten van pesticiden op het milieu, en de resultaten die in het verleden met dergelijke heffingen in bepaalde lidstaten zijn behaald zijn beperkter dan men aanvankelijk had verwacht. De Commissie zal dit probleem daarom verder moeten onderzoeken voordat er voorstellen op dit gebied kunnen worden gedaan.
Om af te sluiten zou ik nogmaals willen benadrukken dat ik de resolutie van het Parlement beschouw als een zeer belangrijke bijdrage in het raadplegingsproces. We kunnen nu aan de slag met de ontwikkeling van de details van de strategie. Ik heb er alle vertrouwen in dat ik kan blijven rekenen op de steun van het Parlement bij onze inspanningen om het duurzaam gebruik van pesticiden in de EU verder te verbeteren.

Redondo Jiménez (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, de voorstellen inzake de thematische strategie voor een duurzaam gebruik van pesticiden die de Commissie heeft gepresenteerd en die mevrouw de commissaris zojuist heeft toegelicht, vormen duidelijk een programmaverklaring over hetgeen de Commissie in de nabije toekomst denkt te gaan ondernemen, via eigen maatregelen dan wel via wetgevingsvoorstellen aan Parlement en Raad.
In grote lijnen betreft dit een document dat is bedoeld om tegemoet te komen aan de bezorgdheid onder de bevolking over de mogelijke negatieve gevolgen van pesticiden voor de gezondheid van mens en dier en voor het milieu, bovenal - en dat zeg ik met nadruk - als er geen rationeel en legaal gebruik van wordt gemaakt.
Het Commissievoorstel bevat evenwel aanzienlijke leemtes, zodat het een groot aantal opmerkingen ten deel is gevallen waarmee het uitvoerend orgaan van de Gemeenschappen rekening zal moeten houden wanneer er zwart op wit voorstellen worden gedaan voor het nemen van concrete maatregelen.
Ik zou nader willen ingaan op enkele van die opmerkingen, omdat die voor mij relevant zijn. In de eerste plaats wordt in het Commissievoorstel geen onderscheid gemaakt tussen de verschillende soorten problemen die het gevolg zijn van het gebruik van pesticiden in de verschillende regio's van Europa. Wordt alles over één kam geschoren, zoals nu het geval is, dan mogen wij er niet van uitgaan dat de maatregelen bij toepassing ervan in de diverse regio's tot de gewenste resultaten leiden.
In de tweede plaats wordt niet duidelijk of de Commissie van plan is de biologische landbouw te verheffen tot landbouwmodel voor de hele Europese Unie. Is dat wel het geval, geachte afgevaardigden, dan moeten wij de biologische landbouw van zijn aureool ontdoen. Ik denk dat ik niemand hoef te herinneren aan het geval van nitrofeen. Gewoonlijk wordt 'natuurlijk? verward met 'goed voor het milieu?. Aardolie, strychnine, waterscheerling en zelfs antrax zijn natuurlijke substanties, maar ze houden een onacceptabel gevaar in wanneer zij in het leefmilieu terechtkomen. De biologische landbouw is een natuurlijke vorm van landbouw, maar dat wil niet zeggen dat hij steeds de meeste gewenste is.
In de derde plaats wordt in het Commissievoorstel verzuimd concrete ideeën te opperen voor de invulling van het communautair beleid inzake de zogenaamde geïntegreerde productie. Die mag niet worden vergeten, zeker niet voor de toepassing van gewasbeschermingsmiddelen. In het voorstel wordt geen rekening gehouden met het potentieel dat wij in handen hebben om het gebruik van pesticiden aanzienlijk terug te dringen door over te gaan op genetisch gemodificeerde organismen. Uiteraard zal er voor deze GGO's een glasheldere normgeving moeten komen, om negatieve neveneffecten te vermijden.
In de vierde plaats, en daarmee sluit ik af, wordt in het Commissievoorstel geen uitsluitsel gegeven over de wijze waarop indicatoren moeten worden vastgesteld voor het meten van de doelmatigheid van de maatregelen die zijn voorzien om de doelen van het Commissievoorstel te bereiken.
Al deze eisen, geachte afgevaardigden, moeten ook gelden voor de kandidaat-landen en voor alle landen die handelscontacten hebben met de Europese Unie.

Müller, Emilia Franziska (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte collega's, ik wil graag rationele en geen emotionele argumenten, laat staan ideologische argumenten gebruiken. Gewasbeschermingsmiddelen bevatten stoffen voor de bescherming tegen en bestrijding van plagen en ziekten bij gewassen. Deze middelen kunnen op velerlei manieren toegepast en gebruikt worden. In de graan- en wijnbouw en in de fruitteelt is het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen vaak onvermijdelijk, omdat een goede oogst voor een producent een essentiële voorwaarde is voor een rendabele opbrengst. Het inkomen en de overlevingskansen van een bedrijf zijn daarvan afhankelijk. Wij mogen de gebruikers dan ook niet de mogelijkheid ontnemen om indien nodig gewasbeschermingsmiddelen toe te passen.
Wij weten allemaal dat gewasbeschermingsmiddelen niet alleen nuttige effecten hebben. Zij kunnen ook risico's voor de gezondheid van mensen en voor het milieu opleveren. Tien jaar geleden hebben wij op EU-niveau een eigen richtlijn betreffende het op de markt brengen van gewasbeschermingsmiddelen uitgevaardigd. In die richtlijn is exact geregeld welke werkzame stoffen voor welk doel en bij welke plant gebruikt mogen worden. De mededeling van de Commissie vormt een aanvulling op die richtlijn met het oog op een beter risicobeheer en is daardoor een stap in de goede richting.
De Fractie van de Europese Volkspartij steunt de volgende punten in die mededeling: het nemen van maatregelen op grond waarvan agrariërs bijscholing krijgen met het oog op een deskundig en doelgericht gebruik van gewasbeschermingsmiddelen, het bevorderen van alternatieve concepten zoals geïntegreerde gewasbescherming, het harmoniseren van de BTW-tarieven voor gewasbeschermingsmiddelen om de bestaande verstoringen van de mededinging op de interne markt terug te dringen, een zorgvuldige behandeling van verpakkingen, en technische controles en certificering van sproeimachines omdat het schoonhouden van ons drinkwater voor ons erg belangrijk is. De Fractie van de Europese Volkspartij is in principe voorstander van een zinvol, deskundig gebruik van gewasbeschermingsmiddelen. Een vermindering van de risico's is alleen mogelijk wanneer de producenten, gebruikers en autoriteiten optimaal samenwerken.
Het verslag van mevrouw Van Brempt gaat een stap verder dan de mededeling van de Commissie. De verplichting om het gebruik van gewasbestrijdingsmiddelen met 50 procent te verminderen zou echter extra risico's opleveren. Deskundigen hebben er namelijk al voor gewaarschuwd dat een dergelijke vermindering de resistentie van de te bestrijden organismen bevordert. De grotere onkruidplaag die daardoor ontstaat maakt vervolgens weer het gebruik van meer gewasbestrijdingsmiddelen noodzakelijk. Mevrouw Redondo Jiménez heeft er eerder al op gewezen dat de toepassing van bepaalde werkzame stoffen veeleer afhankelijk is van de groeiplaats, de lokale weersomstandigheden en de algemene groei- en ziektevoorwaarden van een gewas. De risico's zullen absoluut niet afnemen door bindende heffingen op gewasbestrijdingsmiddelen in te voeren, om van de invoering van een pesticidenpaspoort en een volledig verbod op het sproeien vanuit de lucht maar te zwijgen. De laatste maatregel zou met name in de wijnbouw tot grote beperkingen leiden.
Geachte dames en heren, de Fractie van de Europese Volkspartij heeft het verslag van mevrouw Van Brempt op de reeds genoemde punten niet gesteund. Ik roep mijn collega's dan ook op om een uitvoerbaar en praktisch uitgangspunt te ondersteunen waardoor de risico's verminderd worden zonder dat de activiteiten van de gebruikers worden beperkt. De graan- en wijnbouwers en de fruittelers van Europa produceren namelijk levensmiddelen voor ons allemaal.
Fiebiger (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, de onderhavige mededeling van de Commissie is bedoeld om de duurzaamheid in de gehele economie te bevorderen. Dat betekent met name dat het verbruik van natuurlijke bronnen verminderd moet worden en dat milieubelastende economische activiteiten zo snel mogelijk via progressieve normen beëindigd moeten worden. Daarbij is het van groot belang dat de door onszelf opgeworpen hindernissen verwijderd worden die in het milieubeleid meestal op nationaal niveau worden aangetroffen. De kernactiviteit van de landbouw, de productie van gezonde, veilige en hoogwaardige levensmiddelen, is onomstreden. Desalniettemin - of juist daarom - dient opgemerkt te worden dat het voor veel agrariërs vanzelfsprekend is om in het belang van een goede voedselproductie gewasbestrijdingsmiddelen te gebruiken om een slechtere oogst of kwaliteitsverlies als gevolg van ziekten, plagen of onkruid te voorkomen.
Bij het grote publiek wordt het woord 'pesticide? automatisch gekoppeld aan vergiftiging van de bodem, gewassen en levensmiddelen. Voor velen is dat een soort strijdkreet geworden om tegen de boeren te gebruiken, maar de werkelijkheid is anders. Het produceren van fruit, groente en wijn is zonder gewasbestrijdingsmiddelen niet mogelijk. De enige vraag waar het om draait, is dus hoe gewassen met een zo min mogelijke inzet van chemische middelen tegen ziekten, plagen en onkruid beschermd kunnen worden en hoe daarbij tegelijkertijd effectievere biologische en mechanische alternatieven toegepast kunnen worden.
Een duurzame gewasbeschermingstrategie moet er volgens mij op gericht zijn het geïntegreerde gewasbeheer tot een maatschappelijk aanvaarde, normale productiemethode te maken. Op deze manier worden de negatieve effecten van de gewasbestrijdingsmiddelen over de hele breedte van de landbouw geminimaliseerd. Dit doel kan via een ecologische landbouw niet op het noodzakelijke grootschalige niveau verwezenlijkt worden. Dit is een objectieve constatering, en het betekent niet dat de ecologische landbouw niet gesteund zou moeten worden.
Meer in het bijzonder verdienen de volgende noodzakelijke maatregelen onze steun. Ter bescherming van de consumenten op de interne markt is het absoluut onontbeerlijk dat de maximale residugehalten in plantaardige levensmiddelen voor de gehele EU worden geharmoniseerd. Ook een harmonisatie van de goedkeuring van gewasbestrijdingsmiddelen is onontbeerlijk. Zolang die harmonisatie niet heeft plaatsgevonden, moet het beginsel van wederzijdse erkenning in de verschillende lidstaten toegepast worden. Hierdoor wordt namelijk een gelijkere mededinging bevorderd.
Met het oog op de actuele problemen in de fruitteelt en tuinbouw dring ik erop aan om voorafgaand aan de invoering van het substitutiebeginsel te evalueren wat de gevolgen zijn geweest van de vermindering van de in de EU toegestane werkzame stoffen van meer dan 800 tot ongeveer 300 eind 2000. De perioden voor de vastgestelde meldingsprocedures zijn namelijk veel te kort en dat leidt tot beperkingen of termijngebonden gebruiksvoorschriften respectievelijk schulden. Dat is de slechtst denkbare alternatieve oplossing, omdat hierdoor namelijk helemaal niets wordt opgelost!
Volgens het huidige concept zijn producenten van gewasbestrijdingsmiddelen verplicht om te waarborgen dat hun producten aan de voorgeschreven veiligheidsnormen voldoen. Dat deze procedures niet waterdicht zijn, blijkt wel uit de publieke schandalen. Ik ben ervan overtuigd dat er pas effectieve en serieuze oplossingen gevonden zullen worden als de producenten van de oorspronkelijke stoffen een aanduidingsplicht opgelegd krijgen die inhoudt dat alle noodzakelijke informatie aan de eindgebruikers wordt verstrekt.

Breyer (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, wij hebben het in dit Parlement vaak over schandalen met levensmiddelen. Wij hebben het echter nooit over het permanente schandaal dat onze levensmiddelen te veel pesticiden bevatten. Een aantal sprekers heeft er al op gewezen dat vaststaat dat pesticiden kanker kunnen veroorzaken. Er bestaan studies waaruit bijvoorbeeld blijkt dat kinderen van mensen die in de landbouw in Noorwegen werkzaam zijn, een duidelijk hoger risico lopen kanker te krijgen. Uit soortgelijke andere onderzoeken is ook gebleken dat er sprake is van een heel duidelijke samenhang tussen beide factoren. Dat betekent dat wij alles in het werk moeten stellen om programma's voor de reductie van pesticiden verplicht te stellen. Ook de Commissie moet op dit vlak echt heel duidelijke signalen geven. In landen als Zweden en Denemarken is geconstateerd dat dergelijke programma's tot een vermindering van het pesticidengebruik tot 70 procent kunnen leiden zonder dat dit tot slechtere landbouwopbrengsten leidt! Uit een onderzoek van het Amerikaanse milieuagentschap is al jaren geleden duidelijk naar voren gekomen dat 90 procent van alle pesticiden overbodig is. Dat moet u zich eens voorstellen: 90 procent van alle pesticiden is overbodig! Ook de boeren zijn hiervan de dupe, omdat zij denken dat meer pesticiden meer effect hebben, terwijl juist het tegendeel het geval is.
Daarom wil ik nogmaals met klem benadrukken dat onze fractie - zoals ook al heel duidelijk naar voren is gebracht in het verslag van Paul Lannoye - zich sterk maakt voor een vermindering van het pesticidengebruik. Wij willen er via een belastingheffing voor zorgen dat de prijzen overeenstemmen met de ecologische feiten, omdat de consumenten uiteindelijk opdraaien voor de hogere grondwaterprijzen. Op dit moment zijn pesticiden nog steeds te goedkoop en worden ze veel te vaak gebruikt.
Het is ook van wezenlijk belang dat er via een aanduidingsplicht voor meer transparantie wordt gezorgd. Het huidige probleem is dat de controlerende instanties in de lidstaten bij hun controles in het duister tasten, omdat bijvoorbeeld de Duitse toezichthoudende instantie niet weet welke pesticiden in Spanje of in Griekenland gebruikt worden. Daarom hebben wij een bepaalde aanduidingsverplichting nodig, een soort paspoort, zodat er nu eindelijk ook eens daadwerkelijk effectieve controles kunnen plaatsvinden. Wij moeten op dat vlak echt een grote inspanning leveren, omdat een overmatig gebruik van pesticiden er uiteindelijk toe leidt dat de kosten voor de volksgezondheid zullen gaan stijgen. Ik doe dan ook een dringend beroep op u, mevrouw de commissaris, om het pesticidengebruik door middel van een effectieve strategie ook daadwerkelijk te verminderen en ervoor te zorgen dat de consumenten via verplichte aanduidingen een beter inzicht krijgen in de samenstelling van de pesticiden.

Blokland (EDD).
Voorzitter, het gebruik van pesticiden zal voorlopig nog wel een noodzakelijk kwaad blijven. De grootschalige landbouw is afhankelijk van deze middelen in de productie van haar gewassen. Niet voor niets worden deze stoffen in de landbouwsector consequent gewasbeschermingsmiddelen genoemd. We weten al decennialang dat er met deze stoffen problemen zijn als het gaat om de gezondheid van mens en dier. Vandaag las ik nog een bericht over druiven in de schappen van de prijskrakers die veel te veel residuen van gewasbeschermingsmiddelen bevatten. Het is bekend dat waterleidingbedrijven steeds minder mogelijkheden hebben om aan schoon drinkwater te komen. Terugdringing van gebruik van pesticiden en stimulering van het gebruik van biologische alternatieven blijven daarom van belang.
In principe ben ik voor duidelijke doelstellingen en tijdschema's voor elke lidstaat. Bij deze bindende nationale programma's moet echter wel rekening gehouden worden met de huidige situatie en de nationale en regionale actieprogramma's. Aangezien in sommige lidstaten al vergaande maatregelen zijn genomen om het gebruik, de risico's en de afhankelijkheid van pesticiden te verminderen, is het redelijk om hierop te anticiperen. Het gebruik van pesticiden met 50 procent terugdringen binnen een periode van tien jaar is een ongenuanceerde benadering. Beter is het om te streven naar een gelijkwaardig gebruiksniveau in de verschillende lidstaten. Dit betekent dus niet dat elke lidstaat 50 procent terug moet, maar het zal afhankelijk zijn van hetgeen een lidstaat al gedaan heeft.
Bij de toelating van pesticiden dient eveneens gestreefd te worden naar harmonisatie, om oneerlijke concurrentie te voorkomen. De beoordeling van de verschillende pesticiden dient daarom versneld te worden uitgevoerd. Als we deze harmonisatie kunnen bereiken is een Europese heffing op pesticiden niet meer nodig. De discussie over heffingen zal alleen maar leiden tot vertragingen in onder andere de Raad. Het is daarom beter om de eventuele invoering van een heffing over te laten aan de individuele lidstaten.
Ten slotte, Voorzitter, wil ik er voor pleiten dat enkele amendementen van de liberalen en de christen-democraten geaccepteerd worden, met name 1, 3, 6, 8 en 9. In ruil hiervoor kunnen we ook een bredere steun voor het verslag-Van Brempt verwachten en dat verdient dat verslag.

Esclopé (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte collega's, het gebruik van pesticiden voor agrarische en niet-agrarische doeleinden komt vandaag aan de orde in het kader van duurzame ontwikkeling. Met sommige conclusies van de rapporteur ben ik het eens. De verontreiniging van het oppervlaktewater vormt een bedreiging voor de gezondheid van mens en dier. Er moet toezicht worden gehouden op het gehalte aan pesticiden in groente en fruit en in levensmiddelen van dierlijke oorsprong. De consument heeft recht op informatie. Ik kan mij ook vinden in de analyse van de rapporteur met betrekking tot GGO's. Uit niets blijkt dat grootschalige toepassing daarvan leidt tot minder pesticidengebruik.
Ik wil echter ook enkele kanttekeningen plaatsen. Allereerst is het voor ons onacceptabel dat de lidstaten niet langer lagere BTW-tarieven mogen hanteren. Op deze manier wordt de lidstaten een van hun specifiek nationale bevoegdheden ontnomen. Voorts kan - zoals twee sprekers reeds hebben gezegd - het gebruik van pesticiden binnen nu en tien jaar alleen dan met de helft worden teruggedrongen als er veilige en minder schadelijke vervangers beschikbaar zijn. Dit mag vooral geen extra productiekosten met zich meebrengen voor een markt die reeds verzwakt is. Ik ben eveneens tegen een algemeen verbod op sproeien vanuit de lucht in bepaalde afgelegen en slecht toegankelijke gebieden, zoals bergstreken, en in gebieden waar een zodanig extreem klimaat heerst dat de gebruikelijke beschermende maatregelen ontoereikend zijn. Vaak is deze vorm van besproeiing de enige mogelijkheid.
Ten slotte staat onze delegatie vooral kritisch tegenover Natura 2000. De aanwijzing van percelen als beschermde landschappen heeft tot doel de landbouwactiviteiten terug te dringen. Wij willen voorkomen dat deze economische activiteiten en recreatieve activiteiten als bramen plukken, jagen, wandelen, vissen en bergsport op termijn door buitensporige beschermende maatregelen zullen verdwijnen. Als het Parlement deze visie onderschrijft, moet het zich uitspreken tegen de toepassing van zulke maatregelen. Vandaag ligt de landbouw onder vuur. Welke activiteiten zullen morgen worden verboden omdat ze hinderlijk zouden zijn?
Ik sta hier als pleitbezorger van de agrarische sector en ik maak mij ongerust over de weg die de rapporteur is ingeslagen.

Fiori (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, natuurlijk complimenteer ik de rapporteur met haar werk ten aanzien van deze ontwerpresolutie. Bij de bestudering daarvan zijn mij echter nogal wat punten opgevallen waar ik vraagtekens bij plaats. Ik hoop van ganser harte dat mijn onderbewustzijn daarbij geen rol heeft gespeeld. Telkens als wij over dergelijke thema's spreken, lijkt er namelijk een soort negativisme de kop op te steken jegens de landbouwers die plantenverdelgingsmiddelen kopen en gebruiken om de opbrengst van hun oogst te garanderen en kwaliteitsproblemen ten gevolge van ongedierte en ziekte te voorkomen.
Ik heb een fundamentele vraag: kan de kwaliteit worden losgekoppeld van het rentabiliteitsbeginsel van de landbouwbedrijven? Als ik over kwaliteit spreek - een zeer ruim begrip - denk ik aan de verschillende productiestadia. Ik heb bij de bestudering van het Commissievoorstel geen goede kosten-batenanalyse kunnen vinden met betrekking tot de in de thematische strategieën voorgestelde initiatieven, en dat hebben wij met het Parlementsstandpunt recht gezet. Als ik dan echter logisch doordenk, raak ik plotseling de kluts kwijt, want ik begrijp niet waarom paragraaf 2 in de ontwerpresolutie opgenomen is. In het desbetreffende amendement 10 wordt namelijk als minimumdoel 50 procent vermindering in het gebruik van bestrijdingsmiddelen voorgesteld. Dat is mijns inziens een volkomen willekeurig percentage, waarin geen rekening wordt gehouden met de kwalitatieve aspecten van de plantenverdelgingsmiddelen noch met de economische aspecten van de oogstbescherming.
Mijn laatste opmerking betreft de GGO's. Dit is een gevoelige kwestie, een moeilijk probleem dat vaak eerder demagogisch dan wetenschappelijk wordt benaderd. Mijns inziens moet men bij de toepassing van het voorzorgsbeginsel met betrekking tot GGO's zorgen voor coherentie met de studies die door de Unie op stapel zijn gezet maar nog niet zijn afgesloten. Wat dit betreft heeft de Commissie een serieus en verstandig standpunt ingenomen. Zij zegt namelijk dat eerst de veldproeven moeten worden afgewacht voordat kan worden geoordeeld over het gebruik van GGO's en de daarmee verband houdende risico's voor het gebruik van pesticiden. Dat is mijns inziens de juiste weg om concrete antwoorden te geven.

Goodwill (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, het Europees Parlement heeft een stripboek uitgegeven met de titel Troubled Waters, dat bedoeld is om jongeren te informeren over de manier waarop het Europees Parlement te werk gaat. De heldin van het boek is een donkerharig, adembenemend mooi Europarlementslid zonder duidelijke nationaliteit, die het helemaal in haar eentje opneemt tegen de boosaardige chemische industrie. Er is hier natuurlijk druk gespeculeerd over wie er model zou hebben gestaan voor deze Irina Vega, en daarbij is de naam van onze rapporteur het meest gevallen.
Troubled Waters speelt zich natuurlijk niet af in de werkelijkheid. En na het verslag van Kathleen van Brempt te hebben gelezen vermoed ik dat zij het contact met de werkelijkheid van de moderne landbouw heeft verloren. Geen enkele boer gebruikt pesticiden voor de lol; daar zijn ze veel te duur voor. Een kwantitatieve reductiedoelstelling van 50 procent is te simplistisch, want waar we ons op moeten richten zijn de middelen die het giftigst zijn en niet de middelen die in de hoogste doseringen worden toegepast, zoals de commissaris in het begin van het debat ook al terecht opmerkte. Zoals te verwachten viel heeft de Europese Unie haar deuren gesloten voor de nieuwe GM-technologie, waarmee onze vrienden en bondgenoten aan de andere kant van de Atlantische Oceaan hun afhankelijkheid van pesticiden drastisch hebben weten te verminderen. Heffingen op pesticiden zullen zwaar wegen op de dure nieuwe beschermingsmiddelen, die veel minder schade aan het milieu toebrengen dan veel van de oudere en goedkopere, want ongepatenteerde, producten. We willen allemaal dat de landbouw minder afhankelijk wordt van chemische middelen, maar helaas biedt dit verslag niet de oplossingen die nodig zijn.
Tussen twee haakjes, als er nog een vervolg komt op Troubled Waters, is het misschien leuk als de commissaris er ook in voorkomt.

Klaß (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte dames en heren, de mededeling heeft in ieder geval al één resultaat opgeleverd, mevrouw de commissaris, en dat is een breed opgezet discussie- en overlegproces tussen alle betrokken partijen. Dat is positief. In de loop der jaren hebben wij in de Europese Unie veel richtlijnen en voorschriften over dit onderwerp ontwikkeld en ingevoerd: niet alleen over het op de markt brengen van gewasbestrijdingsmiddelen en over een verbod op het op de markt brengen, maar ook over het gebruik van die middelen. Ik vind dan ook dat het nu eerst tijd wordt om deze voorschriften integraal om te zetten en de effectiviteit ervan te controleren. Wij hebben ook een verbetering van het goedkeuringssysteem nodig. Tot de onmisbare grondbeginselen van de gemeenschappelijke interne markt behoren naar mijn mening ook communautaire vergunningsprocedures voor het op de markt brengen van gewasbeschermingsmiddelen. Het kan niet zo zijn dat stoffen die bijvoorbeeld in Italië, Luxemburg en België zijn toegestaan, in Oostenrijk en in Duitsland verboden zijn. Volgens mij kunnen wij de gewenste doelstelling niet verwezenlijken op basis van alleen maar een terugdringingstrategie - in het verslag van mevrouw Van Brempt wordt bijvoorbeeld een reductie van 50 procent voorgesteld. Een vermindering van de hoeveelheid gebruikte middelen is echter altijd afhankelijk van de effectiviteit van die middelen.
Het principe van een geïntegreerde akkerbouw is inmiddels vanzelfsprekend en geaccepteerd binnen de landbouw. Dat betekent dat wij teeltmethoden moeten bevorderen en ontwikkelen met een laag gebruik van gewasbeschermingsmiddelen. Wij moeten de risico's verminderen en tegelijkertijd ook de noodzakelijke bescherming van de landbouwteelten waarborgen. Daarom is het contraproductief om het deskundige, doelgerichte gebruik van gewasbeschermingsmiddelen met helikopters te verbieden. Als er gewasbescherming vanuit de lucht plaatsvindt, betekent dat namelijk dat een groep experts op grond van overwegingen inzake gewasbescherming besloten heeft wanneer er bestrijdingsmiddelen worden gebruikt en in welke mate. Dat is volgens mij veel veiliger dan dat elke kleine wijnboer daarover zelf beslist, waardoor hij uiteindelijk bij het gebruik van de middelen op de wijnhellingen omringd wordt door een nevel van gewasbestrijdingsmiddelen.
Ik ben absoluut tegen de invoering van heffingen en belastingen op gewasbeschermingsmiddelen. Een hogere prijs leidt eerder tot een verzwakking van de concurrentiepositie dan tot een feitelijke vermindering van het gebruik van pesticiden. Tot slot zou ik nog willen aangeven dat het voor de Europese agrariërs niet aanvaardbaar is dat levens- en voedingsmiddelen die met werkzame, in de EU verboden stoffen behandeld zijn, uit niet-lidstaten ingevoerd kunnen worden.

Parish (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, wij zijn allen voorstander van een afname in het gebruik van pesticiden, maar van het ene op het andere moment besluiten dat het gebruik met 50 procent moet worden teruggebracht is niet realistisch en ook niet praktisch.
De consumenten willen producten van hoge kwaliteit. Daar zijn zij inmiddels al helemaal aan gewend. De kwaliteit van een product is vaak afhankelijk van de hoeveelheid pesticide waarmee het is bespoten. Ik durf het haast niet hardop te zeggen, maar de hoge kwaliteit van veel producten is een rechtstreeks gevolg van het feit dat ze bespoten zijn. De consument eist kwaliteit en kwaliteit is wat hij koopt. Als de consument bepaalde producten die afkomstig zijn uit de Europese Unie niet wil kopen omdat wij het gebruik van bepaalde chemische middelen hebben verboden, dan zal hij overgaan op producten van buiten de Unie en betalen onze boeren het gelag.
De boeren in de Europese Unie willen ook een breed scala aan gewassen telen. Als er veel chemische middelen uit de markt worden genomen, zullen de boeren een aantal gewassen niet meer kunnen verbouwen. Dit kan toch niet de bedoeling zijn van de Commissie of van het Parlement.
Biologische landbouw kan zeker een rol spelen, maar we moeten ook onder ogen zien dat we zouden verhongeren als de hele wereld zou overschakelen op biologische teelt. Zo simpel ligt het. Als we volledig afhankelijk zouden zijn van biologische landbouwmethoden zouden we bij lange na niet genoeg produceren om de wereld van voedsel te voorzien.
Zoals een van mijn collega's al zei, zou de GGO-technologie ons in staat stellen om gewassen te produceren die resistent zijn tegen bepaalde ziekten en daarom veel minder bespoten hoeven te worden. In dat geval zouden we het gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen waarschijnlijk met veel meer dan 50 procent kunnen terugbrengen. Maar, hoe kan het ook anders, wij staan totaal niet open voor het debat over deze kwestie en eens te meer zal de Europese landbouw aan concurrentiekracht moeten inboeten. Het wordt tijd dat wij de werkelijkheid van de wereldmarkt onder ogen zien.

Maat (PPE-DE).
Voorzitter, ik zal niet herhalen wat mijn vele collega's van de EVP al vermeld hebben en waar ik achter sta. Mevrouw Redondo, de heer Perez, mevrouw Klaß en mevrouw Müller, maar wel even een paar elementen. Mevrouw Van Brempt wil algemeen terug met 50 procent. Dat betekent dat diegenen die al goed gescoord hebben en dus wel veel meer terug hebben gebracht opnieuw 50 procent moeten teruggaan. Dat betekent dat de goeden gestraft worden en dat kan niet. Dus algemeen terug met 50 procent is niet juist.
Het tweede is, zij spreekt over een drie meter afstand van watergangen. U moet zich realiseren wat dat betekent, maar over het algemeen is het zo dat waar veel groeit, ook water is. Dat betekent dat juist in die gebieden waar de natuurlijke omstandigheden goed zijn uiteindelijk efficiënte producenten gestraft worden. Dat kan niet, dat werkt zo niet.
Het derde punt is, ik verbaas me erover dat discussies over GGO's en gewasbescherming hier door elkaar gehaald worden. Ik vind dat die discussies gescheiden moeten worden. Ik ben zelfs zeer terughoudend op het terrein van GGO's, ik erken dat, maar ik vind het niet in deze discussie thuishoren.
Mijn vierde punt is dat met betrekking tot het hele beleid tot gewasbescherming het gericht moet zijn op het stimuleren van goede doelen en niet op puur bestraffen daarvan. Dat mis ik in het verslag en ik wil iedereen in het Parlement van harte aanbevelen om in ieder geval vóór de amendementen van de Europese Volkspartij te stemmen, want dat betekent dat wij een beetje terugkomen met de voeten op aarde en tegelijkertijd met elkaar proberen het in de toekomst nog beter te doen.

Van Brempt (PSE).
Voorzitter, ik ga het niet heel erg lang trekken maar ik wil toch wel iets zeggen tegen de mensen die misschien naar dit debat aan het luisteren zijn, wie weet. Het is heel erg frappant, het is de eerste keer dat ik dat meemaak, dat ik zo'n batterij EVP'ers achter elkaar allemaal hetzelfde heb horen zeggen. Voor diegenen die luisteren: er zitten hier echt nog andere fracties met andere meningen in dit Parlement.
Dit gezegd zijnde, heel kort, ik wil toch een aantal vooroordelen de wereld uithelpen. Want er zijn er hier die me heel graag in de hoek duwen van "een beetje wereldvreemd, een beetje naïef", "iemand die op haar kantoortje wat rare voorstellen zit uit te werken". Ik heb dat echt niet gedaan, ik heb echt wel gekeken, ik heb me laten adviseren en ik heb bijvoorbeeld gezien dat in een aantal lidstaten in de Europese Unie, zoals bijvoorbeeld het thuisland van onze geachte commissaris, effectief reductie heeft plaatsgevonden die bijzonder significant is. Wat in Zweden kan, kan ook in Nederland, kan ook in België, dat kan ook in Groot-Brittannië. Wij kunnen dat als wij dat willen. Ik daag iedereen uit om mijn verslag na te pluizen. Ik zeg nergens dat ik tegen pesticiden ben. Ik weet dat ze nodig zijn, ze zijn zelfs wenselijk. Maar wij kunnen er minder van gebruiken. Natuurlijk is een gebruiksreductie complementair aan een risicoreductie, die in mijn ogen ook belangrijker is, maar omdat er daar een consensus over is, heb ik daar niet op gefocust. Ik heb ook altijd in de commissie gezegd dat die 50 procent voor mij geen fetisjisme is. Misschien moeten we 30 procent zetten, misschien 40, misschien 60, maar ik wil wel een doelstelling. Want wij weten allemaal dat als wij geen doel stellen in dit Parlement, wij eigenlijk niet vooruit gaan. Er dient voor gezorgd te worden - dat is een van de amendementen die ik in de plenaire heb ingediend - dat inspanningen die door andere lidstaten al gedaan zijn en de inspanningen die nodig zijn, verschillend in de verschillende lidstaten, mee in overweging worden genomen. Ik vraag nog eens aan mijn collega's van de EVP om ook niet dogmatisch naar mijn verslag te kijken. Ik tracht dat zelf ook niet te doen.
Toch nog een klein woordje, Voorzitter. Iedereen is over zijn tijd gegaan en ze hebben allemaal hetzelfde gezegd, dus ik wil toch nog wel iets zeggen over de heffingen. Er is hier gezegd: "Natuurlijk zullen de heffingen er niet voor zorgen dat de risico's verminderen". Ik ben niet dom, dat weet ik ook wel. Waar zijn die heffingen voor nodig? Om het vervuiler-betaalt-principe op een goede manier in werking te doen treden. Er zijn heel veel maatschappelijke kosten en ik vraag aan jullie: vinden jullie het normaal dat die maatschappelijke kosten door iedereen gedragen worden of op een eerlijke manier door die producten die vervuilen? Dat, mijnheer de Voorzitter, is één van de mede-uitdagingen.

De Voorzitter.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0044/2003) van de heer Lannoye, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende beperkingen op het in de handel brengen en het gebruik van nonylfenol, nonylfenolethoxylaat en cement (zesentwintigste wijziging van Richtlijn 76/769/EEG van de Raad) (COM(2002) 459 - C5-0382/2002 - 2002/0206(COD)).

Liikanen
Om te beginnen wil ik de afgevaardigden bedanken voor hun interesse in dit voorstel, en vooral de heer Lannoye, de rapporteur, voor zijn constructieve verslag.
Deze richtlijn is van groot belang omdat zij voorziet in een verbod op het reinigingsmiddel 'nonylfenol', waarvan is aangetoond dat het een onaanvaardbaar risico oplevert voor het aquatisch milieu. Het voorstel is van zeer verstrekkende aard, aangezien het een verbod inhoudt op de handel en het gebruik van negen verschillende toepassingen waarbij de stof in het aquatisch milieu terecht zou kunnen komen. Met de voorgestelde richtlijn zullen derhalve de handel in en het gebruik van veiligere alternatieven worden bevorderd.
In het voorstel worden verder strikte beperkingen opgelegd voor het gebruik van chroom VI in cement, omdat is aangetoond dat deze stof allergisch eczeem kan opwekken, dat kan leiden tot invaliditeit, met name bij mensen die met cement werken dat deze stof bevat. In de EU komen er als gevolg hiervan elk jaar honderden gevallen van arbeidsongeschiktheid bij, die hoge kosten opleveren voor de beroepsverzekeringen.
De voorgestelde richtlijn draagt bij aan de bescherming van de volksgezondheid en het milieu en is in overeenstemming met het principe van de interne markt, aangezien het gaat om geharmoniseerde regels die zullen gelden voor de gehele Gemeenschap.
De nauwe samenwerking tussen het Parlement, de Raad en de Commissie is het verloop van de onderhandelingsprocedure, die thans bijna is afgerond, zeer ten goede gekomen. Ik ben erg blij met deze vruchtbare samenwerking en ik hoop dat deze belangrijke richtlijn nu definitief tot stand kan komen. Daarom keur ik alle amendementen die de heer Lannoye voor dit compromis heeft voorgesteld goed, zodat deze belangrijke richtlijn in de eerste lezing kan worden aangenomen.

Lannoye (Verts/ALE)
Mijnheer de Voorzitter, wij zullen vandaag niet zuinig zijn met complimenten: namens al mijn collega's wil ik de Commissie bedanken voor haar voorstel. Het is een uitstekend voorstel en het werk van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid is eenvoudiger geworden doordat de basis voor de gesprekken vanaf het begin heel goed was.
Net als de commissaris wijs ik erop dat nonylfenol en nonylfenolethoxylaat, die ik voor het gemak NFE noem, als zeer giftig voor in het water levende organismen worden aangemerkt. Het zijn stoffen die bioaccumuleren in aquatische soorten en waarvan is aangetoond dat zij de hormoonhuishouding ontregelen. In de kaderrichtlijn water 2000 worden zij als gevaarlijke stoffen aangemerkt.
In het voorstel van de Commissie wordt een eind gemaakt aan het gebruik van deze stoffen op acht specifieke terreinen en op grond hiervan stelt de Milieucommissie voor het toepassingsgebied ervan uit te breiden tot co-formulanten in pesticiden en tot werkzame stoffen en co-formulanten in biociden. Tevens stelt zij voor de concentratiedrempel voor NFE dezelfde waarde te geven als de voorgestelde drempel voor nonylfenol (NF), dat wil zeggen een grenswaarde van 0,1 procent. Verder verlangt de commissie dat de richtlijn inzake zuiveringsslib wordt gewijzigd. Daarin moet worden vermeld hoeveel van deze stoffen maximaal in zuiveringsslib aanwezig mag zijn.
Een andere stof waarnaar onderzoek is verricht, is cement. Wanneer het een niet te verwaarlozen hoeveelheid chroom VI bevat, kan het een allergische reactie veroorzaken na contact met de handen. Individuele beschermende maatregelen, dat wil zeggen het dragen van handschoenen, zijn beslist noodzakelijk, maar niet voldoende om dit soort reacties te voorkomen. Door toevoeging van een reduceermiddel, gewoonlijk ijzersulfaat, wordt chroom VI tot een ongevaarlijke chemische stof gereduceerd. De Milieucommissie stelt voor aan alle soorten cement die meer dan 2 ppm chroom VI bevatten, een reduceermiddel toe te voegen. Alleen bij gebruik in een volledig geautomatiseerde gesloten kringloop geldt dit niet. Deze maatregel is van wezenlijk belang voor de betrokken werknemers, met name in de bouw, en voor de overheidsbegrotingen, waarvan grote bedragen bestemd zijn voor schadevergoedingen aan personen die last hebben van allergische dermatitis. In Duitsland wordt per jaar 36 miljoen euro aan schadevergoeding uitgekeerd. Daaruit blijkt wel hoe sterk de economische effecten van deze problematiek zijn. Daarbij komt dat chroom VI kankerverwekkend en mutageen is. Door de aanwezigheid ervan in stof kan het vermoedelijk longkanker en kanker in de luchtwegen veroorzaken.
De Milieucommissie vraagt dus twee dingen. Ten eerste verlangt zij dat de richtlijn inzake de bescherming van de werknemers tegen chemische risico's wordt gewijzigd. Via een amendement moet daarin een grenswaarde voor de concentratie van stof in de lucht worden opgenomen. Verder verlangt zij dat er voor andere sectoren waar chroom VI in verschillende producten wordt gebruikt, soortgelijke wetgevingsinitiatieven komen als voor autowrakken en elektrische en elektronische apparatuur.
Ik heb al gezegd dat het voorstel van de Commissie erg goed in elkaar zit. Dat heeft onze taak gemakkelijker gemaakt. Ook hebben we daardoor vóór de plenaire stemming overleg kunnen plegen - na gesprekken met de vertegenwoordigers van de Raad - zodat in eerste lezing overeenstemming kan worden bereikt. De verantwoordelijken van de diverse fracties binnen de Milieucommissie zijn met deze gang van zaken akkoord gegaan en daarvoor wil ik hen bedanken. Dankzij deze handelwijze hebben wij de drie instellingen op één lijn kunnen krijgen. Weliswaar blijven er over bepaalde zaken meningsverschillen bestaan, maar men is in ieder geval vóór de plenaire stemming op hoofdpunten tot elkaar gekomen. Waar ik woon, wordt gezegd dat het betere de vijand van het goede is. Mijns inziens was het goede in dit geval het bereiken van een resultaat, daar de voornaamste doelstelling was dat de bepalingen van de aangenomen teksten sneller zullen worden uitgevoerd.
Ik wil de commissaris, de verantwoordelijken van de Commissie en het Griekse voorzitterschap dan ook officieel en heel hartelijk bedanken. Dankzij hen hebben wij een totaalakkoord bereikt waarover morgen zal worden gestemd. Zeer snel daarna kan dan worden begonnen met de uitvoering van in mijn ogen het belangrijkste voorstel, dat inhoudt dat een van de schadelijkste en voor de samenleving kostbaarste beroepsziekten - allergische dermatitis als gevolg van de aanwezigheid van chroom VI in cement - wordt uitgeroeid.

Goodwill (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik ben erg blij dat de fracties een compromis hebben kunnen bereiken over dit verslag, dat feitelijk een combinatie van twee verslagen is.
Het spijt me dat ik aan het begin van de onderhandelingen zo koppig en onflexibel ben geweest, maar toen de Groenen zich voor de verandering deze keer wat redelijker begonnen op te stellen, konden wij gelukkig ook wat flexibeler zijn. Dankzij de aanvaarding van de Raad van dit compromis kunnen de maatregelen in het verslag zonder verder oponthoud worden uitgevoerd.
Wij hebben overeenstemming bereikt over drie belangrijke kwesties, ten eerste die van cement. Niemand zal bestrijden dat chroom VI dermatitis kan veroorzaken, maar we mogen natuurlijk niet vergeten dat slechts 50 procent van de gevallen van dermatitis in verband staat met blootstelling aan deze stof. Zoals de rapporteur al zei, kan dit probleem worden tegengegaan door ijzersulfaat aan het cement toe te voegen.
De aanvankelijke suggestie van de Commissie was om alleen ijzersulfaat aan cement toe te voegen wanneer het gaat om cement dat voor handenarbeid wordt gebruikt. Maar het gehele Parlement was van mening dat dit criterium moeilijk te definiëren is omdat zelfs bij het bouwen van een viaduct of het storten van een grote vloer een zekere hoeveelheid handenarbeid komt kijken tijdens de voeging of de afwerking.
In het compromis dat we hebben bereikt worden alleen gesloten industriële toepassingen van de regel uitgesloten, zoals bijvoorbeeld de productie van betonblokken, betonnen draagbalken en soortgelijke producten.
De tweede kwestie betrof de risico's bij langdurige blootstelling aan chroom VI. De rapporteur heeft het over de kankerverwekkende en mutagene eigenschappen van chroom VI gehad, maar niemand zal natuurlijk beweren dat de bestaande concentraties van chroom VI in cement een wezenlijk risico opleveren. We moeten deze kwestie echter zien te behandelen zonder onnodige bezorgdheid bij de werkers in de bouwsector en argwaan in het verzekeringswezen op te wekken. Het is belangrijk dat we grenswaarden voor de blootstelling opstellen en dat we daarbij objectief te werk gaan. Overigens worden dergelijke grenswaarden in het Verenigd Koninkrijk al gehanteerd.
Wat betreft nonylfenol: deze stof is schadelijk voor het aquatisch milieu en hoewel een aantal leden van de commissie heeft getracht gezondheidsrisico's en andere factoren in de discussie in te brengen, dienen wij ons te concentreren op de zaak waar het echt om gaat, en dat is ervoor zorgen dat nonylfenol niet in de waterhuishouding terechtkomt en dat het gebruik wordt verboden voor toepassingen waarbij hiervoor geen alternatief is.
Er moeten echter uitzonderingen worden gemaakt en het probleem van het gebruik van nonylfenolethoxylaat als co-formulant in pesticiden is reeds door ons besproken. Het compromis bestaat eruit dat het gebruik van dergelijke bestaande pesticiden toegestaan is totdat de vergunning voor deze middelen is verlopen. In nieuwe pesticiden mag deze stof voortaan niet meer aanwezig zijn. Zij blijft trouwens wel toegestaan als bestanddeel van zaaddodend middel in de condoomindustrie, aangezien hier geen alternatief voorhanden is.
Ik ben blij dat we tot een compromis zijn gekomen en zo een tweede lezing en een eventuele bemiddelingsprocedure hebben weten te voorkomen.

Bowe (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, namens de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten wil ik zeggen ingenomen te zijn met dit verslag en in het bijzonder met het werk dat de rapporteur en alle andere betrokkenen hebben verricht om ervoor te zorgen dat in de eerste lezing overeenstemming kon worden bereikt, zodat de tenuitvoerlegging van dit voorstel kan worden versneld.
Op het gebied van cement is er aanzienlijke vooruitgang geboekt. Het probleem is nu in heel Europa onderkend en geïdentificeerd. Cement kan bij mensen die er beroepshalve veel mee in aanraking komen eczeem veroorzaken. Bij verschillende bouwprojecten is echter gebleken dat het aantal gevallen van eczeem in de bouwsector drastisch kan worden teruggebracht indien het cement wordt gemengd met ijzersulfaat. Indien deze maatregel verplicht zou worden gesteld, zou dit voor de bouwvakkers in Europa een flinke verbetering betekenen. Om in eerste lezing overeenstemming te bereiken, hebben we een aantal compromissen moeten accepteren. Het uiteindelijke compromis is echter redelijk, hoewel we de mogelijke problemen met het gebruik van cement in gesloten systemen moeten blijven onderzoeken. Ik geloof niet dat ik ooit een gesloten systeem heb gezien waarbij het niet voorkomt dat het cement ergens in het systeem naar buiten lekt of spuit, zodat de medewerkers toch nog vrij regelmatig met het cement in aanraking komen. Wij moeten deze zaak blijven onderzoeken.
Wat betreft nonylfenolethoxylaat is er ook aanzienlijke vooruitgang geboekt, maar helaas kan deze vooruitgang niet worden vertaald in de onmiddellijke beteugeling van het gebruik. Maar de compromissen die we hebben bereikt zijn ook hier redelijk. Ten eerste is het gebruik in het vervolg alleen toegestaan voor toepassingen waar dit onvermijdelijk is, zoals zaaddodende middelen. Uiteraard blijven we in die gevallen zoeken naar geschikte alternatieven. Ten tweede hebben we in die gevallen waarin we hebben besloten het gebruik te beëindigen, zoals de toepassing als co-formulant voor pesticiden, ruimte gelaten voor een redelijke overbruggingperiode. Zo hebben de belanghebbenden de gelegenheid om nieuwe vervaardigingsmethodes te ontwikkelen waar geen nonylfenolethoxylaat aan te pas komt; opnieuw een redelijk compromis. Al met al denk ik dat er een prima karwei is geleverd en dat dit verslag morgenochtend door iedereen in dit Parlement kan worden gesteund. Laten we de rapporteur gelukwensen en hopen dat dit voorstel zo snel mogelijk ten uitvoer wordt gelegd, zodat er flink kan worden bespaard op kosten en vergoedingen voor arbeidsongeschiktheid veroorzaakt door het werken met cement. Laten we ook hopen dat ons dankzij dit voorstel eventuele schadelijke gevolgen van nonylfenolethoxylaat voor de volksgezondheid bespaard blijven.

Ribeiro e Castro (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, beste collega's, met dit voorstel voor een richtlijn hopen we zowel de volksgezondheid als het milieu te beschermen. We staan achter dit voorstel en zijn het met de rapporteur eens als hij aangeeft hoe we met nonylfenol en nolylfenolethoxylaat moeten omgaan. We weten dat deze stoffen heel gevaarlijk zijn, en dit voorstel voor een richtlijn geeft precies aan hoe we die risico's tegemoet moeten treden.
We hebben echter wel onze bedenkingen als het gaat om de noodzaak om ook cement in deze richtlijn op te nemen. Daar hebben we een aantal redenen voor. Om te beginnen geloven we dat het juridisch-technisch niet juist is dat cement en ondubbelzinnig gevaarlijke stoffen in één en dezelfde wettekst worden ondergebracht. Ook politiek gezien is dat ietwat vreemd. Ten tweede zijn wij ervan overtuigd dat richtlijn 2001/60/EEG inzake etikettering nog niet lang genoeg van kracht is geweest om werkelijk vast te kunnen stellen of deze richtlijn inderdaad bijdraagt tot het terugbrengen of wegnemen van de ernstigste risico's op dit gebied. Ten derde is het zo dat we niet over voldoende informatie beschikken om precies vast te stellen welke risico's chroom VI met zich mee kan brengen. Een aantal collega's geeft de indruk wel over die informatie te beschikken, maar wij weten dat zelfs de experts het niet met elkaar eens zijn.
Tot slot: als deze beperkingen kracht van wet krijgen, dan begrijpen wij niet waarom er een onderscheid zou moeten worden aangebracht tussen cement en gros en cement in zakken, en wel zodanig dat de producenten en handelaars van zakken gediscrimineerd worden. Wij zijn dus tegen de amendementen 31, 32, 33, 34 en 43. Als die worden aangenomen, zullen we ons genoodzaakt zien tegen te stemmen.

De Voorzitter.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0064/2003) van de heer Nisticò, namens de delegatie van het Parlement in het bemiddelingscomité, over de door het bemiddelingscomité goedgekeurde gemeenschappelijke ontwerptekst van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot drieëntwintigste wijziging van Richtlijn 76/769/EEG van de Raad inzake de beperking van het op de markt brengen en van het gebruik van bepaalde gevaarlijke stoffen en preparaten (stoffen die als kankerverwekkend, mutageen of vergiftig voor de voortplanting zijn ingedeeld) (PE-CONS 3606/2003 - C5-0016/2003 - 2001/0110(COD)).

Liikanen
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de afgevaardigden bedanken voor hun interesse in dit voorstel, en natuurlijk ook de rapporteur, de heer Nisticò, voor zijn constructieve verslag.
Deze richtlijn is van groot belang omdat zij voorziet in een verbod op stoffen die zijn geïdentificeerd of geclassificeerd als zijnde kankerverwekkend, mutageen of schadelijk voor de voortplanting. Het voorstel is verstrekkend van aard aangezien de openbare verkoop van deze stoffen en van alle mogelijk mengsels ervan zal worden verboden. In de voorgestelde richtlijn wordt het in de handel brengen en gebruiken van veiligere alternatieven dan ook aangemoedigd.
De voorgestelde richtlijn draagt verder bij aan de bescherming van de gezondheid van de consument en is in overeenstemming met het principe van de interne markt, aangezien het gaat om geharmoniseerde regels die zullen gelden voor de gehele Gemeenschap.
De redenen om het verbod op de verkoop van bepaalde stoffen aan de consument uit te breiden zijn begrijpelijk. Toch moeten eerst het wetenschappelijk bewijs, de factoren inzake het vrijkomen van de stoffen en de blootstellingssituaties worden onderzocht. De Commissie zal werk maken van de bezorgdheid in het Parlement door mogelijk problematische producten die onaanvaardbare risico's voor de gezondheid en het milieu met zich mee kunnen brengen, grondig onder de loep te nemen. Ik ben blij dat deze procedure van risicoanalyse nauwkeurig wordt beschreven in de nieuwe overweging 3.
Ik sluit af met te zeggen dat de nieuwe overweging 3 door de Commissie wordt geaccepteerd en ik hoop dat nu de laatste hand aan deze richtlijn kan worden gelegd.

Lisi (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, ik ben slechts een nederig plaatsvervanger van de heer Nisticò, de rapporteur, die verstek moet laten gaan. Ik wil evenwel de commissaris verzekeren dat ik zijn dankbetuigingen en complimenten zal doorgeven aan mijn collega. Ik zal ter informatie van de collega's een korte beschrijving geven van de richtlijn die morgen in stemming zal worden gebracht en die, zoals de commissaris reeds zei, een compromis is dat de delegatie van het Parlement in het bemiddelingscomité heeft goedgekeurd en dat zij, met het oog op de stemming van morgen, aan het Parlement aanbeveelt.
Zoals de commissaris reeds zei, gaat het hier om de drieëntwintigste wijziging van richtlijn 76/769 betreffende de beperking van het op de markt brengen en het gebruik van bepaalde gevaarlijke stoffen en preparaten die als kankerverwekkend, mutageen of vergiftig voor de voortplanting zijn ingedeeld. Het voorstel is gebaseerd op artikel 95 van het Verdrag en is met name gericht op twee doelstellingen: enerzijds de bescherming van de interne markt via de invoering van geharmoniseerde bepalingen voor het op de markt brengen en het gebruik van bovengenoemde stoffen, en anderzijds de waarborging van een hoog niveau van bescherming van de volksgezondheid en het milieu.
Het is misschien goed eraan te herinneren dat het hier met name over vijfentwintig stoffen gaat, waarvan er veertien als kankerverwekkend zijn ingedeeld in categorie 2 - zoals bijvoorbeeld kobalt, cadmium, benzopyreen, azokleurstoffen, enzovoort -, drie als mutageen en acht als vergiftig voor de voortplanting. Zo is bijvoorbeeld vastgesteld dat kobalt kanker kan veroorzaken bij proefdieren en bij mensen, met name longkanker en kanker van het hartspierweefsel. Cadmiumpoeders kunnen daarentegen niet alleen longkanker maar ook testiskanker veroorzaken. Uit deze korte, eenvoudige voorbeelden blijkt dus al hoe gevaarlijke deze stoffen zijn.
In de loop van de afgelopen anderhalf à twee jaar, om precies te zijn in februari 2002, heeft het Parlement in eerste lezing twee amendementen aangenomen. De Raad heeft die in juni 2003 gedeeltelijk overgenomen in zijn gemeenschappelijk standpunt. In de tweede lezing van 2002 heeft het Parlement een amendement aangenomen dat betrekking had op een overweging. Nu zitten wij dus in de laatste fase van deze bemiddeling, van deze trialoog, en zoals reeds is gezegd, was er nog één probleem dat opgelost moest worden, een probleem dat geen verband houdt met de stoffen, maar met de producten waarin deze stoffen kunnen voorkomen. In het akkoord dat is bereikt over het enige vraagstuk waarover nog bemiddeld moest worden, staat nu dat de Commissie zo spoedig mogelijk met een wetgevingsvoorstel moet komen teneinde een verbod uit te vaardigen op het gebruik van producten - let wel, producten - waarin stoffen voorkomen die als kankerverwekkend, mutageen of vergiftig voor de voortplanting zijn ingedeeld, mits - en daar hamert de rapporteur op - wetenschappelijk is aangetoond dat bij deze producten bovengenoemde stoffen vrijkomen en dat het publiek aan risico's wordt blootgesteld. Daarom is de delegatie van mening dat de bemiddeling een voor het Parlement tevredenstellend resultaat heeft opgeleverd, en zij beveelt het Parlement aanneming hiervan derhalve van harte aan.

Ferreira (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren vertegenwoordigers van de Raad, geachte collega's, wij moeten ons uitspreken over het verslag van de heer Nisticò. Dit is een belangrijk verslag omdat het, zoals zojuist is gezegd, tot doel heeft het in de handel brengen van stoffen die onlangs als kankerverwekkend, mutageen of vergiftig voor de voortplanting zijn ingedeeld, te verbieden. Het betreft hier overigens de drieëntwintigste wijziging van de richtlijn. Natuurlijk moeten we blij zijn met de beslissing die de Europese Unie over dit vraagstuk heeft genomen en met het feit dat dit onderwerp regelmatig aan de orde wordt gesteld, aangezien onze kennis voortdurend toeneemt. Uit de voorbeelden die de heer Lisi heeft gegeven, blijkt duidelijk dat deze gevaarlijke stoffen verboden moeten worden.
Tijdens de bemiddelingsprocedure wilde de Raad echter niet akkoord gaan met het voorstel om de tekst ook te laten gelden voor producten waarin deze stoffen aanwezig zijn. Op die manier wordt volgens de Raad voorkomen dat de wetgeving te ingewikkeld en onuitvoerbaar wordt. Het argument dat deze stoffen in 30.000 producten aanwezig zijn en dat het moeilijk is een zo grote hoeveelheid producten te beoordelen, snijdt zeker hout. We mogen echter toch wel verlangen dat deze beoordeling wordt uitgevoerd voor nieuwe producten die op de markt worden gebracht en de betreffende stoffen bevatten?
Daarnaast heeft de Commissie naar aanleiding van het akkoord tussen het Parlement en de Raad toegezegd met een wetgevingsvoorstel te komen waarin het gebruik verboden wordt van producten die stoffen bevatten die kankerverwekkend, mutageen of vergiftig voor de voortplanting zijn, wanneer wetenschappelijk is bewezen dat deze stoffen bij blootstelling risico's voor het grote publiek opleveren. Een dergelijk voorstel betekent een stap in de goede richting en wij zouden graag zien dat het zo snel mogelijk handen en voeten krijgt.
Als het gaat om de werkmethode wil ik erop wijzen dat dit verslag betrekking heeft op de drieëntwintigste wijziging van de richtlijn die als doel heeft het op de markt brengen van stoffen die kankerverwekkend, mutageen of vergiftig voor de voortplanting zijn, te verbieden, terwijl de Milieucommissie zich al bezighoudt met de vijfentwintigste wijziging. Deze vijfentwintigste wijziging heeft uiteraard betrekking op andere stoffen en preparaten, maar zou de goedkeuring van de verschillende teksten niet beter moeten worden gecoördineerd, vooral wanneer die teksten betrekking hebben op producten die gevaarlijk zijn voor mens en milieu? Stoffen die kankerverwekkend, mutageen of vergiftig voor de voortplanting zijn, chemische producten en pesticiden moeten vanuit dezelfde optiek worden onderzocht, namelijk veiligheid en risico's voor mens en milieu.
Er speelt ook een andere kwestie waarmee voortaan meer rekening moet worden gehouden: risico en bewijslast. Een onderneming die een product op de markt brengt, moet de consument de garantie kunnen geven dat het product niet schadelijk is. Het is niet aan de consument om aan te tonen dat het product gevaarlijk is. Het product moet niet verboden worden omdat het schade heeft berokkend nadat het op de markt is gebracht, maar reeds voordat het in de handel komt.

Schörling (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, de heer Nisticò is er niet, maar wij behandelen de drieëntwintigste wijziging van deze richtlijn inzake de beperking van het op de markt brengen en van het gebruik van gevaarlijke stoffen en preparaten die als kankerverwekkend, mutageen of vergiftig voor de voortplanting zijn ingedeeld.
Uiteraard steunen mijn fractie en ik het voorstel om nog eens 25 gevaarlijke stoffen aan de lijst van verboden stoffen toe te voegen. Ik ben zelf rapporteur voor een verslag over de vijfentwintigste wijziging van deze richtlijn, waarmee nog een aantal stoffen zal worden toegevoegd. Dat alles staat niet ter discussie, maar ik heb wel kritiek op wat niét in de aanbeveling staat en op de hiaten in de huidige wetgeving. Het begrip 'stoffen en preparaten' heeft in geen enkel opzicht betrekking op het gebruik van deze stoffen, die dus als kankerverwekkend, mutageen of vergiftig voor de voortplanting zijn ingedeeld, in consumptiegoederen, dat wil zeggen in producten waarmee de consument rechtstreeks in aanraking komt, met als gevolg dat hij blootgesteld wordt aan deze gevaarlijke stoffen, bijvoorbeeld wanneer hij speelgoed, textiel, nieuwe vloerbedekking, enzovoort koopt. De richtlijn omvat dus niet eens de belangrijkste bron van blootstelling, namelijk kankerverwekkende en andere gevaarlijke stoffen.
Het Europees Parlement heeft de Commissie in eerste lezing verzocht de richtlijn uit te breiden, zodat ze ook zou gelden voor de verkoop van consumptiegoederen. Wij hebben gevraagd om een voorstel hieromtrent in 2002. In het gemeenschappelijk standpunt stelt de Raad dat een volledige risicobeoordeling noodzakelijk is om beperkingen van bepaalde producten te kunnen invoeren. Daarbij voert de Raad het verbazingwekkende argument aan dat die beoordeling erg moeilijk te realiseren zal zijn gezien het groot aantal producten. Dat is juist de reden waarom er een richtlijn moet komen; de bedoeling is juist dat de mensen via consumptieartikelen niet meer blootgesteld worden aan kankerverwekkende stoffen.
Het bemiddelingsresultaat waarover wij ons nu dienen uit te spreken, op basis van de aanbeveling in het verslag-Nisticò, is een compromis dat totaal indruist tegen het nieuwe beleid voor chemische stoffen dat wij hebben aangenomen, waarin voorgesteld wordt het gebruik van stoffen die als kankerverwekkend, mutageen of vergiftig voor de voortplanting zijn ingedeeld, in producten te verbieden zolang niet is bewezen dat ze veilig zijn. De bewijslast wordt dus omgekeerd. In het bereikte compromis is geen sprake van omgekeerde bewijslast en zijn er alleen beperkingen als een risicobeoordeling heeft uitgewezen dat er een risico bestaat. Dit is precies het soort beleid waarvan alle instellingen hebben erkend dat het niet werkt om de gezondheid van de mens te beschermen. Helaas zal het nog een aantal jaren duren vooraleer het beleid inzake chemische stoffen in werking treedt. Wat wij nu nodig hebben, zijn maatregelen voor het gebruik van carcinogenen, mutagenen en voortplantingsontregelaars in consumptieartikelen die erop gericht zijn de gezondheid van de mensen te beschermen. Daarom zal de Fractie van de Groenen/Vrije Europese Alliantie niet voor deze aanbeveling stemmen.

Bowe (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik juich dit verslag, tezamen met een aantal soortgelijke verslagen die hier de laatste maanden de revue zijn gepasseerd, van harte toe. Zo ben ook ik erg ingenomen met het verslag van mevrouw Schörling, waarover we over een paar weken in de plenaire vergadering in Straatsburg zullen stemmen. Wat we momenteel doen is een solide basis, een solide informatiesysteem en een aantal zeer belangrijke precedenten scheppen, waarmee we vorm geven aan het nieuwe beleid voor chemische stoffen, dat hopelijk zeer binnenkort door de Commissie zal worden ingevoerd.
Het is algemeen bekend dat de huidige analyse van chemische stoffen en van de huidige situatie in de markt voor chemische stoffen niet bevredigend is. Van veel chemische stoffen die worden verhandeld weten we eenvoudig niet hoe gevaarlijk of veilig ze zijn. We hebben een nieuw systeem nodig. Wij juichen het komende nieuwe systeem dan ook toe en nu het laatste uur van het oude systeem heeft geslagen, moet ik zeggen dat ik me meer amendementen op de oorspronkelijke richtlijn kan herinneren dan me lief is, hoewel ik moet zeggen dat ik hier nog niet lang genoeg ben geweest om me de komst van de oorspronkelijke richtlijn te herinneren. Ik ben echter altijd van mening geweest dat we onvoldoende consequent zijn geweest in ons werk. Ik ben het zeker met een aantal opmerkingen van mevrouw Schörling eens. Er moet een nieuw beleid voor chemische stoffen komen. Daar wachten wij op, geachte Commissie - waar blijft het?

De Voorzitter.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is de mondelinge vraag (B5-0086/2003) van de heer Stevenson, namens de Commissie visserij, aan de Commissie, over moeilijkheden met de uitvoering van Verordening (EG) 2561/2001 betreffende de omschakeling van de vloot die vist in het kader van de visserijovereenkomst met Marokko.

Stevenson (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, nadat de verlenging van het visserijakkoord met het koninkrijk Marokko was mislukt, werd het duidelijk dat dit zeer ingrijpende sociaal-economische gevolgen zou hebben binnen de Gemeenschap. Het vorige akkoord met Marokko verliep in november 1999. Destijds ging het om het belangrijkste internationale akkoord tussen de Gemeenschap en een derde land. Een zeer groot aantal vissersboten en banen in de EU was van dit akkoord afhankelijk, voornamelijk in Spanje, maar ook in Portugal. Nadat men er niet in was geslaagd een nieuw akkoord te sluiten, werd een groot aantal vissersboten van de EU uit Galicië, Andalusië en Portugal gedwongen hun activiteiten te staken. In reactie op de problemen die de beëindiging van het visserijakkoord veroorzaakte, besloot de Gemeenschap meer dan 190 miljoen euro opzij te zetten ter bevordering van de omschakeling van de vissersvloot die in de Marokkaanse kustwateren actief was. 94,6 procent van dit geld werd gereserveerd voor Spanje en de rest voor Portugal.
Toen afgelopen november de ramp met de Prestige plaatsvond en de kust van Galicië werd bedekt onder een dikke laag ruwe olie, gingen wij direct op zoek naar fondsen voor noodhulp voor de visserijgemeenschappen in de regio waarvoor de gevolgen catastrofaal waren. We kwamen erachter dat 30 miljoen euro van het bedrag dat was gereserveerd voor het probleem rond Marokko, nog steeds niet was uitgegeven. Daarop besloot het Europees Parlement tijdens zijn vergadering van december 2002 om dit geld onmiddellijk te bestemmen voor hulp bij de ramp met de Prestige in Galicië.
Het feit dat het Marokko-fonds echter niet volledig is besteed, roept een aantal dringende vragen op. Tijdens een bijeenkomst van de Commissie visserij in februari 2003 vertelden vertegenwoordigers van de sector en van het regionale bestuur van Andalusië over de problemen die er waren bij de toepassing van deze verordening. Het werd snel duidelijk dat de criteria waaraan de vissers moeten voldoen om in aanmerking te komen voor steun veel te ingewikkeld en rigide zijn, met als gevolg dat in de praktijk slechts een zeer klein aantal vissers van het geld heeft kunnen profiteren.
Vertegenwoordigers van de sector vertelden in onze commissie dat potentiële begunstigden de vergoedingen aan hun neus voorbij zien gaan vanwege de onmatig stringente regels en tijdslimieten van de Commissie. Steun wordt bijvoorbeeld uitsluitend toegekend aan vissers die hun boot hebben ontmanteld, hun boot voor een ander doel zijn gaan gebruiken of de boot permanent naar een derde land hebben overgebracht middels een joint-ventureovereenkomst. Bemanningsleden die hun baan zijn kwijtgeraakt komen alleen voor de individuele premie van 12.000 euro in aanmerking wanneer de eigenaar van de boot heeft besloten hem te slopen of over te brengen naar een derde land. Dit betekent dat veel vissers in de regio die gedupeerd zijn door de mislukking van het Marokko-akkoord, nog steeds geen financiële steun hebben ontvangen.
Ik hoef u er waarschijnlijk niet aan te herinneren dat het Europees Parlement tijdens de plenaire vergadering van twee weken geleden in Straatsburg met een overweldigende meerderheid van 507 stemmen voor en 6 stemmen tegen, een resolutie heeft gesteund voor de toekenning van 150 miljoen euro aan vergoeding voor de vissers die gedupeerd zijn door de draconische maatregelen voor het herstel van de kabeljauw in de Noordzee en de Ierse Zee. Ik weet dat we nog aan het onderhandelen zijn met de Commissie en de Raad over de vraag waar dit geld vandaan moet komen, maar ik vertrouw erop dat we niet dezelfde fouten gaan maken die gemaakt zijn bij het Marokko-fonds. We moeten er voortaan voor zorgen dat wanneer het duidelijk is dat de visserijsector dringend hulp nodig heeft, deze hulp eerlijk wordt verdeeld en snel wordt toegekend. Bureaucratie en ingewikkelde regelgeving moeten tot een minimum worden beperkt.
Ik ben juist vanmiddag teruggekomen uit Galicië, waar ik samen met leden van de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme bijeenkomsten heb bijgewoond en verschillende locaties heb bezocht om met eigen ogen te zien hoe het ervoor staat met de schoonmaakoperatie na de ramp met de Prestige. De confrontatie met de wanhopige situatie van de vissersgemeenschappen, waar men al sinds november vorig jaar gedwongen is de boten binnengaats te houden, heeft ons danig aangegrepen. Ondanks het feit dat hier vorig jaar december is besloten om dertig miljoen euro aan steun toe te kennen, is er van dit geld nog geen cent vrijgekomen. Waarom niet? Wie is er bezig met de uitwerking van dit hulppakket? Wat zijn de knelpunten? We moeten de bureaucratie overboord zetten en de boel op gang brengen! Laten we lering trekken uit wat er mis ging bij de hulp na het mislukken van het Marokko-akkoord en dit soort zaken voortaan goed aanpakken.

Fischler
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, al in januari van dit jaar hebben mijn diensten samen met de Spaanse autoriteiten de getroffen gebieden in Spanje bezocht die hier ter discussie staan. Zij hebben geconstateerd dat de middelen die zijn toegekend voor het definitief uit de vaart nemen van schepen, voor de modernisering van vaartuigen en voor de oprichting van joint ventures op een tevredenstellende wijze zijn gebruikt.
Dat geldt niet voor de situatie bij het gebruik van de middelen voor sociale maatregelen. Op dat gebied zijn er wel problemen. De vissers gebruiken de beschikbare middelen voor sociale maatregelen niet volledig, omdat zij met bepaalde voorwaarden in onze verordening niet uit de voeten kunnen. Vissers die werkloos zijn geworden omdat de overeenkomst met Marokko niet verlengd is, krijgen namelijk uitsluitend een compensatievergoeding als de betreffende werkgevers de schepen laten slopen of gemengde vennootschappen oprichten. Indien het schip echter bijvoorbeeld onder een particuliere vergunning in de wateren van derde landen - en zelfs in communautaire wateren - voor de visvangst gebruikt blijft worden, kan er geen aanspraak op een compensatievergoeding worden gemaakt. Dat is op zich ook logisch, omdat dergelijke schepen binnen de visserijsector actief blijven en er daarom ook van uitgegaan moet worden dat de bemanningen nog steeds aan het werk zijn.
Wij zijn met de Spaanse autoriteiten nu overeengekomen dat zij de Commissie informatie verstrekken met betrekking tot de vraag waar en om welke redenen bij niet gesloopte schepen sociale problemen zijn ontstaan waarvoor geen structuurmiddelen voorhanden zijn. Als reactie op de punten 1 en 2 van uw ontwerpresolutie, geachte dames en heren, kan ik dan ook zeggen dat wij een besluit zullen nemen zodra wij alle gevraagde gegevens van de Spaanse regering gekregen hebben en de gelegenheid hebben gehad om deze te controleren. Uiteraard hangt ook punt 3 van uw ontwerpresolutie hiermee nauw samen. Als de Commissie tot de conclusie komt dat er een positief besluit genomen moet worden, zullen wij vanzelfsprekend ook de voorwaarden voor de daarmee samenhangende terugbetalingen zodanig aanpassen dat een gelijke behandeling van de vissers gewaarborgd is.

Varela Suanzes-Carpegna (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's - ook al is uw aantal zo laat op de avond beperkt -, ik wil de commissaris dankzeggen, en ook een woord van dank richten aan voorzitter Stevenson, voor de solidariteit met Galicië die hij namens de Commissie visserij heeft betuigd. De verlenging van de overeenkomst met Marokko is een van de belangrijkste aandachtspunten van onze Commissie visserij geweest.
Toen duidelijk was dat de onderhandelingen over deze overeenkomst mislukt waren, hebben wij alles op alles gezet om ervoor te zorgen dat de voor de overeenkomst gereserveerde middelen ten goede zouden komen aan de getroffen vissers. Na zeer moeizame onderhandelingen over beleids- en begrotingsaangelegenheden zijn wij in die opzet geslaagd. De aangenomen wetgeving heeft in de praktijk echter laten zien voor verbetering vatbaar te zijn, in de zin dat moet worden gegarandeerd dat iedereen die in aanmerking komt voor steun ook iedere euro ontvangt waar hij recht op heeft. Dat willen wij per se bereiken.
Dat is de bedoeling van de resolutie waarover wij morgen namens de Commissie visserij stemmen. Ons voorstel is verbeterd door de bijdragen van de socialistische fractie, waarover snel consensus is bereikt, zodat wij elkaar mijns inziens kunnen complimenteren. Naar mijn oordeel dient de Commissie de voorstellen die morgen in stemming worden gebracht, integraal goed te keuren. Goedkeuring betekent namelijk een zodanige wijziging van verordening (EG) nr. 2561/2001 dat een betere sociale zekerheid wordt bereikt, en dat is wat iedereen voorstaat - de Commissie en wijzelf.

Miguélez Ramos (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, op 15 november 2001 was ik rapporteur voor het verslag over verordening (EG) nr. 2561/2001 betreffende de omschakeling van de vloot die vist in het kader van de visserijovereenkomst met Marokko. Het Parlement nam toen een aantal amendementen aan die veel lijken op het voorstel van vandaag, aangezien ook die bedoeld waren om de visserijovereenkomst flexibeler en geschikt voor omschakeling van deze communautaire vloot te maken. Zoals de commissaris welbekend is, heeft deze vloot zijn thuishavens in Andalusië, de Canarische Eilanden, Galicië en Portugal, en kunnen de betreffende vissers niet meer terecht op de visgronden waar zij altijd visten.
Toen de Raad deze verordening vaststelde, nam hij maar een enkel amendement van het Parlement over. De uiteindelijke tekst bleek in de loop der tijd dan ook tekort te schieten, en zoals wij voorspeld hadden was dat omdat hij te rigide was en een belangrijk deel van de getroffen sector geen toegang bood tot de middelen voor omschakeling.
De Commissie visserij van het Parlement heeft de achterliggende twee jaar tijdens bezoeken aan Galicië en Andalusië kunnen constateren dat het uitblijven van de verlenging van deze overeenkomst ernstige gevolgen heeft gehad voor 400 schepen, 4300 vissers en hele streken in Galicië en Andalusië, evenals voor een groot aantal daarmee samenhangende takken van bedrijvigheid die ook stil waren gevallen. In december vorig jaar is een bedrag van dertig miljoen euro herbestemd ten behoeve van de slachtoffers van de ramp met de Prestige. Die toekenning van dertig miljoen euro maakte vooral duidelijk dat het om geld ging waaraan geen bestemming kon worden gegeven, en dat deze verordening niet deugde.
Met deze ontwerpresolutie doet de Commissie visserij een oproep aan de Europese Commissie zich er sterk voor te maken dat dit soort starheden uit de verordening wordt geschrapt. Wij verzoeken de Europese Commissie te komen met een voorstel om de huidige verordening op korte termijn te wijzigen en de problemen op te lossen die zich nu nog voordoen bij de toepassing ervan op scheepsbemanningen. Van belang is vooral dat steun niet gekoppeld is aan de beslissingen van de reder.
Enkele weken geleden zei de Commissie ons dat zij geen voorstellen tot wijziging van de verordening kon doen, omdat zij de daarvoor benodigde informatie niet had ontvangen van de Spaanse autoriteiten. Het directoraat-generaal Visserij van de regionale regering van Andalusië heeft ons in de vergadering van de Commissie visserij laten weten dat de Spaanse autoriteiten de eigen autonome regio geen overzicht hebben gegeven van de vissers uit die regio die in de zes maanden van stagnatie een uitkering hebben ontvangen, zodat in Andalusië niet eens bekend was hoeveel vissers precies recht hadden op steun. Als gevolg daarvan moesten in de zwaarst getroffen havens zes kantoren worden opgezet om voorlichting te geven over deze steunmaatregelen. Daarvoor waren twaalf medewerkers, een eigen investering van 721.000 euro plus een gratis telefoonnummer nodig. Alleen al in Andalusië, mijnheer de commissaris, zijn ruim 800 keer mensen ontvangen en zijn 1500 verzoeken van bemanningsleden binnengekomen.
Wij vragen niet om meer geld maar om een betere verordening. Het bedrag dat wij overeenkomen moet immers doelmatig kunnen worden gebruikt voor datgene waarvoor het is bestemd.

Queiró (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, als ik het in mijn interventies moet hebben over de aangekondigde dood van een economische activiteit - de visserij - , dan vult mijn gemoed zich altijd met triestheid en verontwaardiging. De visserij is voor de economie van mijn land altijd heel belangrijk geweest en zou dat ook moeten blijven. De visserijovereenkomst tussen de Gemeenschap en Marokko is op 30 november 1999 verlopen. Portugal is een buurland van Marokko en van nature een land van vissers en zeelieden. En we weten dat de activiteiten van een groot deel van de Portugese vissersvloot uitsluitend in het kader van genoemde overeenkomst gerealiseerd konden worden.
De belangen van de Portugese en Spaanse vissers zijn ernstig geschaad als gevolg van het feit dat deze overeenkomst niet verlengd is. Veel van deze vissers kunnen nu niet meer vissen, en dat betekent dat ze zonder werk zitten. We hebben destijds ons politiek oordeel uitgesproken over het fiasco waarvoor commissaris Fischler - die tot op heden geen enkele aandacht heeft willen besteden aan de problemen van de Portugese vissers - verantwoordelijk is. Ik zal daar nu niet naar verwijzen, maar ik wel graag aangeven dat er destijds weinig actief is opgetreden en dat de hulpmaatregelen voor de betrokken vissers en reders wel erg ongelukkig zijn geformuleerd.
Men heeft deze vissers het recht op vissen en werken ontzegd. Ze hadden daarvoor compensatie moeten ontvangen in de vorm van een individuele premie en steunmaatregelen voor omschakeling van de vloot. De communautaire wetgeving bleek echter niet goed doordacht te zijn en bovendien weinig flexibel, zodat er zich bij de toepassing onoverkomelijke problemen hebben voorgedaan. Er is dus wetgeving opgesteld om het hoofd te bieden aan de huidige situatie, maar nu blijkt die wetgeving het leven van de getroffen vissers alleen maar gecompliceerder te maken, en dat is beslist verkeerd.
De verordening uit 2001 is te weinig flexibel en de termijnen voor tenuitvoerlegging hebben tot administratieve problemen geleid. Dit heeft verhinderd - en kan nog steeds verhinderen - dat vissers gebruik maken van de voorziene bijzondere hulpmaatregelen. Ik heb het dan in de eerste plaats over een aantal sociaal-economische maatregelen. Die zijn afhankelijk gesteld van voorwaarden waaraan de begunstigden eenvoudigweg niet kunnen voldoen.
De Commissie moet de koers dus bijstellen en spoedig een voorstel indienen tot wijziging van genoemde verordening om een oplossing te vinden voor de problemen die zich bij de uitvoering ervan hebben voorgedaan. Het is vooral van belang dat de voorwaarden waaraan de vissers moeten voldoen om voor een premie in aanmerking te komen gewijzigd worden. Werknemers kunnen een premie van 12.000 euro krijgen, reders niet. Maar die werknemers moeten die premie dan wel gebruiken om een schip uit de vaart te nemen. Zo geef je met de ene hand en neem je het met de andere weer af. Ik hoop dus dat deze toestand wordt rechtgezet en dat de Commissie snel een voorstel zal indienen om een einde te maken aan de onrechtvaardige situatie die na het verlopen van het de visserijovereenkomst met Marokko ontstaan is.

Cunha (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, we kunnen nu toch wel enige uitspraken doen over de wijze waarop deze maatregelen functioneren. Twee aspecten lijken mij daarbij van bijzonder belang. Mijn eerste, misschien wel belangrijkste bezwaar geldt het gebrek aan flexibiliteit bij de formulering van de voorwaarden waaraan vissers moeten voldoen om voor de premie van 12.000 euro in aanmerking te komen. Een aantal collega's heeft daar reeds op gewezen. Zoals bekend kunnen de vissers pas een premie ontvangen als de schepen waarop ze werkten uit de vaart genomen zijn of ondergebracht zijn in joint ventures. De commissaris heeft gezegd dat de Commissie er eveneens van uitging dat schepen die niet uit de vaart zouden worden genomen - of ondergebracht in joint ventures - ergens anders zouden gaan vissen. De betrokken vissers zouden dus elders te werk worden gesteld. Maar dat uitgangspunt is niet juist. Er zijn namelijk reders die schepen naar andere visgronden hebben gestuurd, maar daar ontvangen ze maar een deel van de inkomsten die ze ontvingen toen ze voor de kust van Marokko visten. Het komt ook voor dat reders afwachten om te zien of er zich in de toekomst andere oplossingen zullen aandienen. Terwijl ze afwachten - of een deel van de schepen elders inzetten - zitten de vissers die voorheen bij Marokko visten zonder werk. Het is dus van groot belang dat er iets aan deze situatie wordt gedaan en dat we de vissers hulp bieden - zij hebben immers geen schuld aan de toestand.
De regeling is ook op een ander punt te rigide. Op het moment dat de overeenkomst met Marokko afliep, werden er in opdracht van een aantal reders nog schepen gebouwd om in die wateren te vissen. Toen de overeenkomst afliep, moesten de reders deze schepen dus ombouwen en naar andere visgronden sturen. Dat ombouwen leidde natuurlijk tot extra kosten, en die zijn door de reders betaald. Volgens mij zou het een goed idee zijn als er in de deze of een volgende verordening een regeling wordt opgenomen voor een communautaire bijdrage in de ombouwkosten voor de reders.
Ik besluit, net als mijn collega's, met een oproep om iets aan deze problemen te doen. Dat zal niet veel geld hoeven te kosten. Om deze problemen op te lossen hoeven we alleen maar flexibiliteit te betrachten.

Casaca (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik wil allereerst de Visserijcommissie complimenteren, en dan vooral de voorzitter van deze commissie, de heer Struan Stevenson. Het werd namelijk hoog tijd dat we dit debat voerden. Zoals u weet, mijnheer de commissaris, gaat het hier om een uiterst belangrijk onderwerp dat door de Commissie begrotingscontrole op de agenda is gezet: het niet volledig uitvoeren van de begroting. In 2001 is 15 miljard euro niet gebruikt. Voordat ik hierheen kwam heb ik nog even de laatste uitvoeringsgegevens bekeken. Die worden door de Commissie namelijk regelmatig ter beschikking gesteld. Ik heb vastgesteld dat er enige vorderingen zijn gemaakt, maar ook dat er nog geen tussentijdse betalingen zijn geregistreerd. En dat aan het einde van weer een jaar met dit programma! Ik geloof dat dit een uiterst belangrijk gegeven is - belangrijker dan alle andere. Het geeft namelijk aan hoe moeizaam dit programma op gang komt. Zoals onze collega's - inzonderheid mevrouw Miguélez Ramos - op zulk een overtuigende wijze hebben betoogd, is het niet zo dat dit programma eigenlijk geen uitvoering behoeft. Dat is wel degelijk nodig. Het is eerder zo dat de structuur van de verordening niet goed doordacht is - die is veel te zwaar opgezet en sluit niet aan op de werkelijkheid.
Daarom wil ik u vragen, mijnheer de commissaris, om terdege rekening te houden met hetgeen mijn collega's gezegd hebben. Ze slaan de spijker op de kop. Het zou toch een schande zijn als we wederom zouden moeten vaststellen dat de begroting niet naar behoren is uitgevoerd. Dat zou betekenen dat de Europese instellingen niet in staat zijn een antwoord te formuleren op een reëel probleem. Ik vraag u daarom dit probleem opnieuw te onderzoeken en daarbij heel gedegen te werk te gaan.

Fischler
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ter verduidelijking zal ik nog even heel kort het woord voeren. Ten eerste zijn er tot nu toe wat Portugal betreft geen klachten of problemen geweest bij de besteding van de middelen. De beschikbare bedragen worden volledig benut. Ook heeft de Portugese regering zich er bij ons op geen enkele wijze over beklaagd dat er iets niet zou functioneren. Ten tweede is het correct dat wij tot nu toe slechts voorschotten hebben uitgekeerd. De definitieve betalingen zijn nog niet verricht, omdat wij tot nu toe noch van Spanje noch van Portugal een verzoek tot uitbetaling hebben ontvangen. Wij kunnen op dat vlak pas iets ondernemen als wij de betreffende verzoeken hebben ontvangen. Wellicht dat u met uw klachten bij de Commissie dus aan het verkeerde adres bent.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

