Goedkeuring van de notulen
De Voorzitter
De notulen van gisteren zijn rondgedeeld.
Geen bezwaren?
De heer Rübig heeft het woord in verband met de notulen van gisteren.

Rübig
Mijnheer de Voorzitter, kunnen ook de diefstallen en inbraken in onze bureaus hier in het Parlement niet in de notulen worden vermeld?

De Voorzitter
Mijnheer Rübig, dit behoort niet in de notulen te worden opgenomen maar wel zal worden vermeld dat u dit punt aan de orde heeft gesteld.
(De notulen worden goedgekeurd)

Transnationale vakbondsrechten
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0095/98) van mevrouw Oomen-Ruijten, namens de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, over transnationale vakbondsrechten in de Europese Unie.

Oomen-Ruijten
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, het Gemeenschapshandvest van sociale grondrechten is op de Top van december 1989 in Straatsburg aangenomen en werd toen door velen als een grote stap voorwaarts gezien. Ik had mijn twijfels en ik herinner mij ook nog zeer wel een discussie voorafgaand aan deze Top met een lid van het COREPER die mij begrip trachtte bij te brengen over de vergaande consequenties van de aan te nemen tekst in 1989. Mijn onbegrip was toen ingegeven door het feit dat ik kom uit een land waarin de rechten van werknemers- en werkgeversorganisaties keurig verankerd zijn en dus, naar mijn gevoel, het Europees Handvest niets extra's zou brengen. Nu tien jaar later, het verslag is daarvan het beste bewijs, moet ik vaststellen dat het Sociaal Handvest van destijds nog steeds niet ten volle is verankerd in het Europees Verdrag.
Wij zijn twee Verdragswijzigingen verder, Maastricht en Amsterdam. Het Sociaal Protocol is weliswaar verankerd, maar de beperkingen die geformuleerd zijn ten aanzien van beloning, recht van vereniging en stakingsrecht of het recht tot uitsluiting zijn helaas niet opgenomen. Ons Europees sociaal beleid is dus naar mijn gevoel nog steeds niet volwassen.
Het initiatiefverslag zelf, de geschiedenis, ik hecht eraan voor de geschiedschrijving vast te stellen dat de lange tijd die nodig was om dit verslag tot het plenum te brengen niet geweten mag worden aan enige onwil van de rapporteur of haar politieke fractie. Het moge bekend zijn dat de christen-democratie de sociaal georiënteerde markteconomie in haar vaandel heeft en ik weet uit ervaring dat het leggen van verantwoordelijkheden bij de sociale partners tot succesvolle samenleving leidt.
Ik hecht er ook aan te melden dat aan de besluiten van de commissie sociale zaken om een verslag te schrijven vele verzoekschriften ten grondslag lagen, met name ook vanuit het Verenigd Koninkrijk, omdat daar de vakbondsrechten niet geregeld waren en men dacht: als wij nu op Europees niveau iets hebben dan gebeurt het bij ons ook.
Ten derde, omdat ik ook de free marketeers moet overtuigen, het is te gek voor woorden dat Europa bij herhaling erop aandringt om bij internationale of mondiale overeenkomsten, bijvoorbeeld ook in het kader van de WTO, het recht op vrije vakverenigingen, vrije onderhandelingen wil laten opnemen en wijzelf die garanties in ons eigen Europees Verdrag niet hebben opgenomen.
Wat wij willen regelen, zijn de vakbondsrechten als zodanig. Wat ik zou willen, is dat de Europese Commissie met een initiatief komt, ik vraag dan niet om een richtlijn, een voorstel, maar een initiatief voor bepaald onderzoek. Het zou heel goed kunnen zijn dat de expertengroep die op dit moment al bezig is het Verdrag van Amsterdam te analyseren, te bekijken wat ook de tekortkomingen zijn, dat die expertengroep ook op dit punt zou kunnen rapporteren.
Ik vraag voorts dat ook de sociale partners een voorzet geven, want het gaat hen aan. Zij moeten ervoor zorgen, en mogelijk is het jaarverslag c.q. zijn de verslagen van de expertengroep er een goed uitgangspunt voor dat er een voorzet komt. Annex aan de vakbondsrechten heb ik ook een aantal opmerkingen gemaakt over de sociale dialoog en ook de spelregels die er zijn. Ik maak mij soms wat zorgen of er wel voldoende ruimte is voor die sociale dialoog.
Ik realiseer me zeer wel dat wij niet van de ene op de andere dag deze voor sommige lidstaten hele lastige thematiek kunnen regelen. Dat neemt niet weg dat ik denk dat in een volwassen samenleving daar waar er geconstateerd wordt dat er nog te weinig rechten zijn, de maatschappelijke organisaties tezamen met de politiek dat ook heel snel zouden kunnen oppakken. Ik dank iedereen die een bijdrage geleverd heeft aan de verwezenlijking van dit verslag.

De Voorzitter
Dank u, mevrouw Oomen-Ruijten. Ik wil u erop wijzen dat het feit dat ik uw naam nu beter uitspreek, mevrouw Oomen-Ruijten, te danken is aan de lessen die ik van de tolken krijg en waar ik veel profijt van heb; hierdoor gaat het me steeds iets beter af en zal ik uw naam dan wel niet perfect leren uitspreken, zoals ik zou willen, maar toch in elk geval steeds wat beter.

Schäfer
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, het Verdrag van Amsterdam bracht op sociaal gebied en op dat van de werkgelegenheid heel wat vooruitgang. Ik denk daarbij aan de verwijzing naar het Europees Sociaal Handvest van 1961 en naar het Gemeenschapshandvest van sociale grondrechten van de werkenden van 1989, aan de volledige integratie van het sociaal protocol, dat nu in elk van de vijftien lidstaten geldt, aan de versterking van het werkgelegenheidsbeleid, waarover nu een apart hoofdstuk in het EG-Verdrag is opgenomen, aan de afstemming van het beleid op de behoeften van de arbeidsmarkt en aan de actieve maatregelen voor de gelijke behandeling van mannen en vrouwen. Het Europese sociale model is gebaseerd op solidariteit, evenwicht tussen de verschillende belangen en medeverantwoordelijkheid van de staat. Op de Intergouvernementele Conferentie werd dit op belangrijke punten bevestigd en verder uitgewerkt.
Sterke en onafhankelijke vakbonden vormen een pijler van het sociale Europa. Als sociaal-democraat en vakbondslid vind ik het heel belangrijk dat ik hier het standpunt van de Fractie van de Partij van de Europese Sociaaldemocraten mag vertolken. Ik weet dat vakbonden en sociaal-democraten de historische wortels van de internationale arbeidersbeweging zijn. Met dit verslag zet het Europese Parlement belangrijke bakens uit voor een integratieproces dat zich op twee vlakken moet voltrekken. Enerzijds zijn vakbondsrechten bij ons overal vaak in moeizame onderhandelingen en harde conflicten bevochten. In de praktijk moeten ze met de maatschappelijke ontwikkeling meegroeien en mogen ze niet door bureaucratische regels worden tegengehouden. Het gevaar van regels bestaat erin dat ze de vakbondsrechten in werkelijkheid vaak eerder belemmeren dan beschermen.
Anderzijds moet de Europese Unie vooral een kader van garanties en constitutionele bepalingen vaststellen waarbinnen vakbondsrechten op Europees niveau tot stand kunnen komen. Dat houdt ook in dat er van bovenaf, dus vanuit institutionele structuren zoals, bijvoorbeeld, het Europees Parlement, bepaalde impulsen moeten komen. Ik wil de volgende punten onderstrepen. In de eerste plaats moeten wij pragmatisch te werk gaan om de vakbondsrechten op Europees niveau te bevorderen. Ten tweede moeten er flankerende wetgevende maatregelen komen, die de ontwikkeling van de vakbonden evenwel niet mogen belemmeren. Ten derde moet het democratisch tekort in de sociale dialoog worden weggewerkt. Daarmee bedoel ik dat elke uitvoering van overeenkomsten tussen de sociale partners op het niveau van de Gemeenschap door een bindend besluit van de Raad aan de instemming van het Europees Parlement moet worden onderworpen. Ten vierde moeten de institutionele eisen die in het Verdrag van Amsterdam niet zijn vervuld een onderhandelingsthema blijven bij de komende gesprekken over de hervorming van de EU. Het Europees Parlement moet er zich voor de volgende intergouvernementele conferentie over beraden in welke vorm deze eisen opnieuw aan de orde moeten worden gesteld. Ten vijfde zou ik, na dertig jaar lidmaatschap van het Verbond van Duitse Vakverenigingen, de hoop willen uitspreken dat de vakbonden Europeser worden. Dat zou gevolgen hebben voor het werk aan de basis, maar ook voor de organisatie en de strategie. Ten zesde, de vakbonden in Europa geven nu al impulsen om tot wereldwijde normen voor de arbeid te komen. Dat is erg belangrijk met betrekking tot de globalisering. De arbeiders in bijvoorbeeld Korea hebben getoond dat zij niet langer vreemde inmenging dulden.
De Europese eenmaking werd in de 19de eeuw vooral door de arbeidersbeweging en een deel van de liberale burgerij gedragen. Bijna 150 jaar geleden stelden Karl Marx en Friedrich Engels hier in Brussel hun manifest op waarin ze vroegen dat de democratische partijen van alle landen zouden samenwerken en zich verenigen. De revolutie van 1848 toonde de oplossing: de vereniging van de vrije volkeren van Europa. Vandaag bestaat onze Gemeenschap op basis van vrede en grensoverschrijdende verdeling van de arbeid. Zo zou men het ruwweg kunnen formuleren. De arbeidersorganisaties hebben in de vorige eeuw de Europese gedachte geformuleerd, de multinationale concerns hebben in deze eeuw Europa gemaakt tot wat het is. De EU moet echter meer zijn dan een Economische en Monetaire Unie. Ze moet evenzeer een sociale gemeenschap worden. Een Europese sociale unie kan er echter alleen maar komen als er ook Europese vakbonden zijn.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer Schäfer. U zei mij dat u ervan uitging dat u vier minuten spreektijd had en met die tijd ben ik akkoord gegaan, maar door Marx en Engels erbij te halen heeft u bijna vijf minuten gesproken. Ook al zijn uw citaten nog zo belangwekkend, ik zou u allen toch met klem willen verzoeken u aan de spreektijd te houden. Dit verzoek richt ik tot u, mijnheer Schäfer, met het oog op de toekomst, alsook tot degenen die nu nog zullen spreken zoals de heer McMahon, die nu het woord krijgt voor een spreektijd van twee minuten, namens de Fractie van de Partij van de Europese Sociaaldemocraten.

McMahon
Mijnheer de Voorzitter, het is fascinerend te zien hoe mensen hier over en weer over hun spreektijd onderhandelen: een buitengewoon interessante variatie op de gebruikelijke procedure.
Mevrouw Oomen-Ruijten heeft een bijzonder goed en interessant verslag gepresenteerd over een vraagstuk dat binnen de gehele Unie geldt als een serieuze bron van zorg: de rechten van werknemers. Er kan geen onduidelijkheid over bestaan dat de fundamentele rechten van werknemers zijn vastgelegd in het Sociaal Handvest, met name het recht van vereniging van zowel werknemers als werkgevers. Het was ook interessant om te zien hoe een paar kleine gebreken in het Sociaal Protocol van Maastricht in mijn eigen land tot grote onduidelijkheid hebben geleid over wat er nu wel of niet in dit Protocol was ondergebracht. Het Protocol was niet van toepassing op het stakingsrecht en het recht van vereniging en evenmin op salaris of gevallen waarin werknemers de toegang tot de fabriek wordt ontzegd. Desalniettemin meende de toenmalige Britse regering er goed aan te doen zich niet bij het Protocol aan te sluiten. Dat was een betreurenswaardige beslissing.
Het is in mijn opvatting belangrijk dat het recht van vereniging en het recht op het afsluiten van collectieve arbeidsovereenkomsten als fundamentele mensenrechten worden beschouwd. Ik vind daarom dat iedere poging binnen of buiten Europa aan deze rechten te tornen gelijk staat aan een schending van fundamentele mensenrechten.
De ontwikkeling van de sociale dimensie in Europa heeft een bijdrage geleverd aan de algemene internationalisatie van de arbeidsverhoudingen binnen Europa. Zoals mijn collega de heer Schäfer al heeft aangegeven, zal deze trend doorzetten en zullen de sociale partners zich in toenemende mate op Europese schaal organiseren. De euro zal deze trend verder versterken en de CAO-onderhandelingen op Europese schaal bevorderen. Als voorbeeld zou ik de bond waar ik zelf lid van ben willen noemen, de GMB, die een overeenkomst heeft gesloten met IG BCE, de bond voor de chemiesector in Duitsland. De CAOrechten binnen deze overeenkomst gelden nu voor iedereen. Ik geloof dat het door GMB en IG BCE ontwikkelde model uitstekend dienst kan doen als model voor de toekomst. Als gevolg van dit soort ontwikkelingen en de bevordering van de dialoog tussen de sociale partners, een van de prioriteiten die het Oostenrijkse voorzitterschap zich heeft gesteld, geloof ik dat de vakbeweging binnen de Europese Unie steeds steviger in het zadel zal komen te zitten.

Thyssen
Voorzitter, ik wil graag collega Oomen-Ruijten feliciteren met haar verslag dat zij uitstekend heeft ingeleid en met de hoofdlijnen waarover wij het volkomen eens zijn.
Hoewel dit verslag de transnationale vakbondsrechten in de Europese Unie tot voorwerp heeft, stel ik vast dat bepaalde redeneringen ervan naar analogie kunnen toegepast worden op de andere kant van de sociale dialoog. Uit respect voor de rapporteur heb ik de specificiteit van het verslag geen geweld willen aandoen en heb ik me ervan onthouden amendementen in te dienen.
Maar in dit debat wil ik de zaak wel graag opentrekken. Het verslag verwijst naar de conventies 87 en 98 van de Internationale Arbeidsorganisatie over de vrijheid van vereniging en het recht op collectief overleg. Het stelt dat deze conventies toegepast moeten worden ook op het communautaire niveau. Het verslag onderstreept verder terecht dat de sociale dialoog een uitstekend hulpmiddel is om de economische en de sociale doelstellingen van de Europese Unie te blijven verenigen.
Een goede dialoog veronderstelt natuurlijk een tegenspeler, die het best zo breed mogelijk zijn groep vertegenwoordigt. De rapporteur heeft allang begrepen dat ik voor de zoveelste keer ben beland bij de betreurde uitsluiting van de KMO-partner bij de totstandkoming van Europese collectieve akkoorden. Dit Huis heeft al herhaaldelijk maar helaas tevergeefs de Commissie opgeroepen hier wat aan te doen. Ik vraag vandaag nogmaals de aandacht van alle democraten voor het feit dat het recht om te onderhandelen ook voor de KMO's een grondrecht is en dat dit recht een kernstuk uitmaakt van de sociale rechten zoals die door de IAO zijn voorbereid. Deze laatste zin komt niet van mij maar is een citaat van professor Blanpain, een internationaal gereputeerd hoogleraar arbeidsrecht.
Misschien kunnen wij via het verankeren in het Verdrag van vakbondsrechten uiteindelijk ook een en ander voor de KMO's bereiken. Als dit verslag ook daartoe leidt dan zullen de KMO's u, mevrouw de rapporteur, eeuwig dankbaar zijn.

Boogerd-Quaak
Voorzitter, mevrouw de rapporteur, uiteraard is ook onze fractie van mening dat fundamentele vrijheden om zich te organiseren en te onderhandelen heel belangrijk zijn om de sociale dialoog op Europees niveau te bevorderen. Ik wil ook het punt van mevrouw Thyssen onderstrepen met betrekking tot het recht dat ook aan het midden- en kleinbedrijf moet worden toegekend om in dit soort onderhandelingen te participeren.
Ik wil echter mijn korte spreektijd benutten om aandacht te vragen voor punt 10 uit het verslag van mevrouw Oomen-Ruijten en wel het tweede gedachtestreepje, waar gevraagd wordt om te voorzien in vrije deelneming aan vakbondsorganisaties in ondernemingen. Ik zou graag willen dat de Europese Commissie bij het uitwerken van dit verslag ook kijkt naar het recht van het individu om zich niet te hoeven verenigen. Tot op dit moment heeft men namelijk zowel in het internationale recht, bijvoorbeeld met betrekking tot de Verklaring van de Rechten van de Mens als bij diezelfde verklaringen met betrekking tot fundamentele vrijheden via de Raad van Europa, niet een fundamenteel recht om zich niet te hoeven organiseren willen vastleggen. Ik wil hier wijzen op het feit dat in een aantal landen nog steeds een closed shop systeem geldt of zogezegd de gedwongen winkelnering. Ik denk dat aan de ene kant het recht om zich te organiseren ook in moet houden het recht om zich niet te organiseren. Ik heb ook op dit punt geen amendement willen indienen, omdat ik de zaak niet wilde opkloppen in deze zin, maar ik hoop wel dat de Europese Commissie bij de uitwerking van de voorstellen ook dit recht zal verankeren.

Ojala
Mijnheer de Voorzitter, het verslag van mevrouw Oomen-Ruijten heeft hier in het Parlement een uitzonderlijk lange en rijke geschiedenis. Op dit moment is het verslag al aanzienlijk veranderd en het is belangrijk dat de vakbondsorganisatie invloed heeft kunnen uitoefenen op het eindresultaat.
Toen onze commissie afgelopen februari het verslag behandelde, stemde een groot deel van onze fractie ertegen. De reden was toen dat er sprake is van een zodanig principiële en netelige kwestie dat hierover geen overhaaste besluiten genomen kunnen worden. Sinds februari is er echter tijd verstreken. Momenteel is in ieder geval in Finland een discussie ontstaan over de noodzaak van transnationale vakbondsrechten als tegenwicht voor de transnationale markt. Dit debat heeft ook mij overtuigd van de noodzaak van Europese vakbondsrechten. Het is in ieder geval duidelijk dat als er Europese vakbondsrechten vastgelegd gaan worden, de sociale partners hier vanaf het begin en zeer nauw bij betrokken moeten worden. In geen geval mogen de Europese vakbondsrechten de in de nationale wetgeving vastgelegde rechten verzwakken.

Kerr
Mijnheer de Voorzitter, namens de V-Fractie zou ik mijn voldoening willen uitspreken over het verslagOomen-Ruijten. Zoals mevrouw Ojala al zei, kan dit verslag zich beroepen op een lange en bepaald niet oninteressante geschiedenis binnen de commissie. Ik geloof dat het op een bepaald moment zelfs uit handen van de commissie werd genomen, omdat het als te pro-Europees en pro-unionistisch werd beschouwd. Kort voor de Britse algemene verkiezingen was men bang dat het met name voor onze collega's van de Labourfractie wat pijnlijk zou zijn zich voor dit verslag uit te moeten spreken, omdat de heer Blair niet bekend stond als voorstander van het type vakbondsrechten waar mevrouw OomenRuijten het in haar verslag over heeft. Hij gaat er zelfs prat op dat het bedrijfsleven in Groot-Brittannië het minst gereguleerd is van alle landen in de Europese Unie, en de vakbeweging het meest. Waar we in Groot-Brittannië natuurlijk teleurgesteld over zijn is dat de vakbonden onder de nieuwe voorgestelde vakbondswet, die momenteel in het Britse parlement wordt behandeld, de talloze rechten die hen tijdens de lange regeerperiode van de conservatieven zijn ontnomen, niet zullen terugkrijgen. Ik verwelkom daarom het verslag van mevrouw Oomen-Ruijten en kan alleen maar concluderen dat ze het absoluut in de geest van oud-Labour heeft geschreven. We nodigen haar daarom uit zich aan te sluiten bij het onafhankelijk Labournetwerk, dat zich duidelijk links van nieuw-Labour heeft opgesteld.

Blak
Mijnheer de Voorzitter, de lidstaten hebben verschillende tradities met betrekking tot de arbeidsmarkt en dat moeten wij respecteren. Daarom ben ik blij met de precisering dat het verslag over transnationale en niet over nationale vakbondsrechten gaat. Het verheugt mij ook dat loonkwesties uitgesloten blijven van een Europese regeling. Ik vind het een goed verslag, omdat het een hoogdringend debat op gang brengt. De sociale partners beschikken nu reeds over de mogelijkheid om op Europees niveau overeenkomsten te sluiten. Op verzoek van de sociale partners kunnen deze overeenkomsten zelfs Europese wetgeving worden. De Europese vakverenigingen hebben dus reeds collectieve rechten.
Het probleem is echter dat de sociale dialoog niet zeer vooruitstrevend is. De sociale partners zijn niet bijzonder happig om overeenkomsten af te sluiten. Dit is bijvoorbeeld een van de problemen met de ontwikkeling van een Europees model, waar de sociale partners een groot deel van de verantwoordelijkheid voor de initiatieven op de arbeidsmarkt moeten dragen. De slabakkerij in de sociale dialoog is des te verontrustender voor iemand zoals ik, als fervent voorstander van het Deense model, waar de sociale partners in onderling overleg de arbeidsmarkt organiseren. Het is zelfs rampzalig indien het betekent dat er geen sterke sociale dimensie op Europees niveau ontwikkeld kan worden. Dit kan immers leiden tot een situatie waarin de multinationals de nationale vakbonden tegen elkaar uitspelen. Daarom is het misschien niet zo'n gek idee om een nieuw kader te creëren voor de sociale dialoog en de werknemersorganisaties instrumenten te geven waarmee ze de werkgeversorganisaties tot onderhandelingen kunnen dwingen. Ik denk hierbij aan het recht op collectieve acties en een soort Europese arbeidsrechtbank om eventuele arbeidsconflicten op te lossen.
Tenslotte wil ik onderstrepen dat de belangrijkste acteurs onder de sociale partners degenen zijn die de transnationale vakbondsrechten moeten vaststellen.

Theonas
Mijnheer de Voorzitter, ik moet u zeggen dat ik uiterst bezorgd ben over de toestand van de sociale rechten en de vakbondsrechten van de werknemers in de Europese Unie.
De Gemeenschap gaat zich steeds meer bemoeien met de grondvraagstukken van de arbeidswetgeving en doet geleidelijk aan de belangrijkste verworvenheden van de vakbondsbeweging en de werknemers te niet.
Helaas wordt mijns inziens met het onderhavig verslag geen enkele serieuze poging gedaan om deze ontwikkelingen tegen te gaan. Ik hoef u slechts drie punten uit dit verslag te noemen om mijn mening te staven. In het verslag staat ten eerste dat de bepalingen van het Verdrag betreffende het recht op vereniging en het stakingsrecht dienen te worden afgeschaft, ten tweede dat het een van de hoofdtaken van de vakbonden is te zorgen voor bevordering van de sociale eendracht en niet voor behartiging van de rechten van de werknemers en ten derde dat het werkgelegenheidsbeleid moet worden aangepast aan de doelstellingen van de EMU. De arbeidersbeweging is vandaag de dag het doelwit van een ongehoorde aanval. Die rechten van de arbeiders worden van alle kanten aangetast. Daarom zou het Europees Parlement de arbeiders een hart onder de riem moeten steken in plaats van mee te helpen aan de ondermijning van hun rechten.

Malone
Mijnheer de Voorzitter, de afgelopen twee weken heeft de IAO een nieuwe conventie over wereldwijde arbeidsvoorwaarden aangenomen. Die conventie omvat ook het recht zich bij een vakbond aan te sluiten en collectieve arbeidsovereenkomsten te bedingen. Ierland is lid van de IAO, maar desondanks geeft de Ierse grondwet, zoals die door onze rechters wordt geïnterpreteerd, werkgevers het recht vakbonden niet te erkennen. Het meest recente en schrijnende voorbeeld hiervan betreft een luchtvaartmaatschappij, Ryanair. De directie van die maatschappij weigerde te onderhandelen met de SIPTU-bond over de positie van een groep jonge en zeer slecht betaalde bagagemedewerkers.
Het is van het allergrootste belang dat het recht op lidmaatschap van een vakbond en het recht om collectieve arbeidsovereenkomsten af te sluiten onwrikbaar worden verankerd in het Europees recht. De erkenning van vakbonden is onmisbaar als fundament voor de ontwikkeling van de arbeidsverhoudingen. Ik doe daarom een beroep op commissaris Flynn nu te beginnen met het opstellen van een nieuwe ontwerprichtlijn die recht doet aan deze opvatting. Het Verdrag van Amsterdam is in dit opzicht in gebreke gebleven; het heeft ons niet de vakbondsrechten gegeven waar we zo dringend behoefte aan hebben.

Ribeiro
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, niemand kan de zin van de tenuitvoerlegging van de transnationale vakbondsrechten ontkennen in een periode van de geschiedenis waarin het kapitaal transnationaal wordt. Het respect voor het recht van vereniging hangt samen met deze logica en moet er de basis van zijn. Dit initiatiefverslag lijkt dan ook het logisch gevolg van een proces waarin de integratie van het Sociaal Handvest in het Verdrag dit des te meer rechtvaardigt. Het gaat echter niet alleen om dit verslag. Er zijn nog een aantal andere initiatieven en andere verslagen die tezamen een geheel vormen en een reden tot bezorgdheid zijn voor degenen die van oordeel zijn dat vakbonden een andere rol en taak hebben dan eenvoudigweg deel te nemen aan de sociale dialoog ter verdediging van economische belangen in een markt waarin de werkenden louter handelswaar zijn.
Het recht op vrije vereniging in vakbonden moet gerespecteerd worden op communautair niveau, maar dit kan negatieve gevolgen hebben en bijdragen aan de ontaarding van vakbonden als klasse-organisaties, die zij ook kunnen en moeten blijven, in het bijzonder op nationaal vlak. Ons inziens is dit initiatief niet het einde van het debat, maar brengt het het debat net op gang en/of vernieuwt het dit debat.

Pinheiro
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik mevrouw Oomen-Ruijten en de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken feliciteren met het grondige werk dat zij recentelijk geleverd hebben inzake transnationale vakbondsrechten in de Europese Unie. Zoals u weet, wordt het recht van vereniging met het oog op de oprichting van beroeps- of vakbondsorganisaties, zoals het gewaarborgd wordt door het Europees Verdrag ter bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden, in artikel 6, lid 2 van het Verdrag van Amsterdam als een algemeen principe van het Gemeenschapsrecht erkend.
In dit verband dient onderstreept te worden dat het Europees Hof van Justitie in het Verdrag van Amsterdam voor het eerst jurisdictie krijgt met betrekking tot acties van de instellingen in aangelegenheden die verband houden met de mensenrechten en de fundamentele vrijheden, en dus ook met het recht van vereniging. De vrijheid van vereniging en de vrijheid van collectief overleg zijn vastgelegd in het Gemeenschapshandvest van de sociale rechten van de werkenden en worden in artikel 136 van het Verdrag van Amsterdam impliciet vermeld als richtinggevende principes van het communautair sociaal beleid. Aangezien het recht van vereniging en het stakingsrecht uitgesloten zijn van het kader van artikel 137 van het Verdrag, wil ik echter duidelijk onderstrepen dat de Commissie niet voornemens is terzake wetgeving voor te stellen.
De Commissie is evenwel van oordeel, mijnheer de Voorzitter, dat er op het niveau van de Unie meer en grondiger moet worden nagedacht over de kwestie van de sociale grondrechten. Zo had een vorige week gehouden vergadering van het Europees forum voor sociaal beleid betrekking op de vraag hoe het debat over de fundamentele rechten kon worden verruimd en verdiept. Bovendien werd een groep van deskundigen opgericht die de door het Verdrag van Amsterdam ingevoerde vorderingen moet onderzoeken, eventuele leemten moet aangeven en actielijnen voor de toekomst moet aanbevelen. Het verslag moet klaar zijn voor het einde van het jaar. Ik ben er zeker van dat mijn collega Padraig Flynn het Parlement terdege op de hoogte zal houden van de resultaten van de aan de gang zijnde bezinning en van de actielijnen die de Commissie zal voorstellen.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer Pinheiro.
Geachte collega's, met het betoog van de commissaris zijn we aan het einde van het debat gekomen.
Ik zou u eraan willen herinneren dat het verslag van mevrouw Oomen-Ruijten, waarvoor zij zoveel complimenten heeft gekregen, vanochtend na 11.00 uur ter stemming zal worden voorgelegd.

Versterking van de rol van verenigingen en stichtingen
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0203/98) van mevrouw Ghilardotti, namens de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, over de mededeling van de Commissie over de versterking van de rol van verenigingen en stichtingen in Europa (COM(97)0241 - C4-0546/97).

Ghilardotti
Mijnheer de Voorzitter, vandaag behandelen wij een vrij belangrijke mededeling van de Commissie en het debat vindt plaats op een delicaat moment daar, zoals ons allen bekend is, de activiteiten van de organisaties, verenigingen en stichtingen groot gevaar lopen. Het Hof van Justitie heeft namelijk bij vonnis bepaald dat elke financiële activiteit moet worden stopgezet en de Commissie verzocht haar financieringsactiviteiten niet voort te zetten daar een door de Raad vastgestelde rechtsgrondslag ontbreekt. Hierop kom ik nog terug, maar het is toch wel bijzonder eigenaardig enerzijds te spreken over het bevorderen van verenigingen en stichtingen, de wereld van het vrijwilligerswerk, de tertiaire sector - waaraan wij gezien de mededeling en het werk van het Parlement zeer veel belang hechten - en anderzijds een verlamming van de activiteiten van deze organisaties te moeten constateren. Ik meen dan ook dat het debat van vandaag een stimulans kan zijn om de Raad ertoe te brengen een interinstitutioneel akkoord te sluiten, zoals het Parlement reeds geruime tijd voorstelt, waarmee het probleem daadwerkelijk kan worden opgelost, ook voor de toekomst en niet alleen maar met het oog op de begroting van 1998.
De mededeling waarover wij vandaag spreken is vrucht van een inmiddels tien jaar durend werk, gebaseerd op een initiatiefverslag van het Europees Parlement van 1987, als gevolg waarvan de Commissie bij Directoraat-generaal XXIII een operatieve eenheid "sociale economie" heeft ingesteld die veel werk heeft verzet en onder meer twee wetgevingsinitiatieven heeft voorgesteld en de intentie heeft een Witboek samen te stellen. Al deze initiatieven zijn echter zowel bij de Raad als de Commissie zelf op veel moeilijkheden gestuit en zodoende min of meer vastgelopen. Het betreft problemen die nog steeds absoluut niet opgelost zijn en wij menen dat het huidige debat, de aanneming van dit verslag en de goedkeuring van de mededeling van de Commissie ertoe kunnen bijdragen de zaak weer vlot te trekken, zodat het wetgevingsinitiatief de haven kan inlopen.
Ook al is de mededeling een zwak instrument vergeleken bij wat het Parlement gewenst had en wat de operatieve eenheid van DG XXIII voorstond, toch is zij volgens mij en ook volgens de commissie sociale zaken van groot belang. In de mededeling worden namelijk twee elementen op het gebied van de sociale economie gedefinieerd en wel de verenigingen en de stichtingen, en worden bovendien hun kenmerken en erkenning op Europees niveau gepreciseerd. Het is een zaak van cruciaal belang, want het is de bedoeling op die manier de verschillende ervaringen en situaties in de diverse lidstaten bij elkaar te brengen en de rol ervan in bepaalde opzichten te erkennen en te bevorderen, bijvoorbeeld met betrekking tot de werkgelegenheid. Hieraan heeft het Parlement de laatste jaren reeds gewerkt: uit talrijke studies en onderzoeken blijkt dat de tertiaire sector, het verenigingsleven in het algemeen, de laatste jaren enerzijds promotor van nieuwe werkgelegenheid is geweest en anderzijds in staat is gebleken in een aantal oude en nieuwe behoeften te voorzien - zowel sociale als culturele als op het gebied van de menselijke betrekkingen en het milieu - waaraan vandaag de dag noch de overheid noch de particuliere sector tegemoet weten te komen. Deze sector speelt dus een belangrijke rol zowel op het gebied van de werkgelegenheid als op sociaal en politiek vlak. Het vinden, erkennen en bevorderen van vormen van deelname aan het gemeenschappelijk welzijn van de burgers - en daar gaat het toch immers om - die afwijken van de traditionele partij- en vakbondsorganisaties, speelt dus een belangrijke rol bij de deelname van de burgers aan de opbouw van Europa. Deze maatschappelijke dialoog, zoals wij die hebben gedefinieerd, is door de Europese instellingen bevorderd tijdens het gehele debat van de Intergouvernementele Conferentie en het lijdt geen twijfel dat het verenigingsleven nieuwe perspectieven biedt voor het herstellen van het vertrouwen tussen burgers en instellingen en daarmee de legitimatie en de participatie van de burgers.
Daarom waarderen wij deze mededeling ten zeerste en ik hoop dat wij dit debat ook willen aangrijpen om de Raad met klem uit te nodigen vóór het einde van de eerste lezing, vóór 17 juli dus, tot een op rechtsgronden gebaseerd akkoord te komen. Mocht dit niet gebeuren dan geven wij blijk van absoluut gebrek aan vertrouwen in de burgers, verkondigen wij bepaalde zaken waarmee ons handelen in feite in strijd is, ook al hangt het niet zozeer van ons als wel van de Raad af. Kortom, de Europese instellingen zeggen dan het een, maar doen het ander.

Cot
Mijnheer de Voorzitter, twee minuten, twee opmerkingen. De eerste betreft de procedure: ik begrijp nog steeds niet waarom de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken in dit dossier zo overhaast te werk is gegaan. De Commissie juridische zaken en rechten van de burger kreeg zo weinig tijd om haar advies uit te brengen dat ze de juridische problemen die de mededeling opwerpt, en die de verenigingen maar al te goed kennen, niet ernstig heeft kunnen onderzoeken. Het gaat met name om kwesties als definitie, wederzijdse erkenning, aansprakelijkheid of fiscale behandeling. Ik vrees dat die haast van onze collega's ook het Parlement verhinderd heeft aandachtig naar de verenigingen te luisteren en hun problemen grondig te onderzoeken.
Ik heb de indruk dat het Parlement een kans gemist heeft om een bijdrage te leveren tot het debat. Ik vrees dat die onverschilligheid, naast de uiterst negatieve signalen van het Hof van Justitie, de Commissie en de Raad over het probleem van de rechtsgrondslagen, voor heel wat onbegrip zal zorgen bij die onmisbare gesprekspartners, zoals ook mevrouw Ghilardotti in herinnering heeft gebracht.
Mijnheer de Voorzitter, mijn tweede opmerking betreft de grond van de zaak. Ik vind dat de mededeling een interessant overzicht biedt van de praktische situatie en de problemen. Ik vind het een goede zaak dat de Commissie Europa heeft afgereisd om de leiders van de verschillende NGO's te ontmoeten en zich heeft ingespannen om ze bewust te maken, te informeren en te mobiliseren. Ik wil er alleen maar voor waarschuwen dat dit alles niet meer dan een ijdele intellectuele oefening zal zijn, als er geen concrete voorstellen komen. Op die voorstellen wachten wij.
Ik zou willen dat in die voorstellen de activiteiten van het verenigingsleven beschouwd worden als een echte economische bedrijvigheid in het kader van de grote interne markt en niet louter als vrijwilligers- en liefdadigheidswerk. Men moet ook rekening houden met de echte moeilijkheden, die men vroeg of laat zal moeten aanpakken.

Papakyriazis
Mijnheer de Voorzitter, met het onderhavige verslag - waarvoor de rapporteur, mevrouw Ghilardotti, uitstekend werk heeft verricht - geeft de commissie sociale zaken een verantwoord politiek standpunt ten beste dat zij bij deze gelegenheid wil voorleggen aan de voltallige vergadering.
De mededeling van de Commissie is ongetwijfeld zeer waardevol. Daarmee wordt het zeer belangrijke vraagstuk betreffende de rol van verenigingen en stichtingen in de actualiteit gebracht. Ik vrees echter dat de Commissie in haar mededeling niet de noodzakelijke moed aan de dag legt om dit belangrijke vraagstuk daadwerkelijk op te lossen.
In de commissie sociale zaken heeft men lang gewerkt aan dit verslag. Wij hebben ons terdege voorbereid en de opgedane ervaringen serieus onder de loep genomen. Ik begrijp dan ook het standpunt van de heer Cot niet. Met dit verslag wordt immers juist dat voorgesteld wat nodig is om de aanzet te geven tot een oplossing van dit vraagstuk in de Europese Unie. Ik zou juist zeggen dat, nu wij de laatste tijd geconfronteerd zijn met zulke belangrijke ontwikkelingen en vraagstukken, zoals werkgelegenheid en werkloosheid en gebleken is hoe belangrijk het initiatief van de plaatselijke autoriteiten en het goede gebruik van het menselijk potentieel en de natuurlijke hulpbronnen zijn, dit verslag als geroepen komt. Men moet mijns inziens dit verslag zien als een mogelijkheid om contact te leggen met de samenleving en de burgers. Men moet dit zien als een erkenning van hun rol en inspanningen.
Tot slot wil ik nog duidelijk maken dat de uitvoering van de nationale actieprogramma's voor werkloosheidsbestrijding en de herziening van de structuurfondsen ons de gelegenheid zullen bieden een band te leggen tussen het onderhavige vraagstuk en de huidige ontwikkelingen in de Europese Unie.

Wolf
Mijnheer de Voorzitter, ik geloof dat wij pas in de laatste jaren de volledige draagwijdte van het probleem van de vrijwilligersorganisaties en dus ook van de tertiaire sector zijn gaan beseffen. In onze moderne, verbrokkelde en geïndividualiseerde samenleving moet maatschappelijke samenhang uitdrukkelijk worden nagestreefd. Op dat terrein spelen allerlei verenigingen een belangrijke rol.
De geschiedenis van de Europese Unie is op dat punt een beetje ingewikkeld. De rapporteur van de Commissie juridische zaken en rechten van de burger heeft daar al op gewezen. Tot nu toe is men er niet in geslaagd een gemeenschappelijke rechtsgrondslag voor verenigingen, onderlinge maatschappijen en stichtingen tot stand te brengen. Dat is betreurenswaardig. Toch is het voorstel van de Commissie een goede zaak. Ik zie er ook geen ontwijkend manoeuvre in. Het is namelijk nodig dat in heel deze sector een brede communicatie, een breed overleg tot stand komt. Wij willen daarvoor zorgen. Wij willen dat deze sector zich sterk ontwikkelt. Wij willen dat deze sector door de overheid en door bepaalde sociale partners, die zich buitenspel gezet voelen, niet langer wantrouwend wordt bejegend. Wij willen dat hij zich in al zijn verscheidenheid volledig ontwikkelt. Ik geloof dat daarom nu een tijd van onderzoek, bezinning en overleg moet komen. Vervolgens moeten wij stap voor stap voorzien in mogelijkheden om de sector in Europa te bevorderen, een passend rechtskader creëren en de activiteiten van de sector in Europa ontwikkelen. Ik geloof dat de mededeling van de Commissie een goede eerste stap is. Daarom draagt ze ook mijn goedkeuring weg.

Glase
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, er is hier al een en ander over het belang van verenigingen en stichtingen zonder winstoogmerk gezegd. Zij spelen een enorme rol op sociaal gebied en voor de werkgelegenheid. De rapporteur erkent dat. Ik kan haar voor haar inzet op dit terrein alleen maar feliciteren. Spijtig genoeg heeft zij zich tijdens de debatten in de commissie weinig coöperatief getoond. Zij heeft met vrijwel geen enkel idee dat verder ging dan zij of dat haar tekst wilde verduidelijken rekening gehouden. Ik wil hier alleen de belangrijkste nog even vermelden. Het moet duidelijk zijn dat er geen nieuw netwerk van bureaus voor de begeleiding en coördinatie van deze sector mag worden uitgebouwd. Dat netwerk moet door samenwerking uit de bestaande bureaus groeien.
Ik ben bijzonder blij met het voorstel om de toegang van de NGO's tot de structuurmiddelen te verbeteren. Men moet daar echter ook realistisch in zijn. Zeker bij kleine projecten blijft ten gevolge van de administratieve rompslomp aan de kant van de verstrekker zowel als aan de kant van de ontvanger vaak bijna niets meer over voor diegenen die het geld het meest nodig hebben. Het geld gaat naar consultants en naar de uitvoerders zelf. Zo kom ik bij mijn belangrijkste opmerking. In paragraaf 14 zegt de rapporteur dat een deel van de steun voor KMO's kan worden bestemd voor KMO's van de tertiaire sector. In de eerste plaats zijn er geen KMO's van de tertiaire sector. Wij spreken van de profit- en de non-profitsector.
Ten tweede zijn de beschikbare middelen voor de KMO's zo schaars dat de non-profitsector daarin niet kan delen. In de derde plaats moet men, ondanks de euforie over het effect van de tertiaire sector op de werkgelegenheid, aan twee dingen denken. De sector verricht goed werk op het vlak van de reïntegratie op de arbeidsmarkt en de bevordering van het ondernemerschap. Dit is management in de zuiverste zin van het woord, vaak onder uiterst moeilijke omstandigheden. Duurzame arbeidsplaatsen die niet afhankelijk zijn van subsidies worden echter voornamelijk door de particuliere sector en in de eerste plaats door de KMO's gecreëerd. Wij zijn het erover eens dat de NGO's in de verhouding tussen burger en staat een steeds grotere rol spelen. Wij moeten dat bevorderen. Daarbij zijn eigen verantwoordelijkheid en solidariteit kernbegrippen. Daarom stemmen wij, leden van de Fractie van de Europese Volkspartij, ondanks deze punten van kritiek in met dit verslag.

Lindqvist
Mijnheer de Voorzitter, er zijn verschillende organisaties in Europa, bijvoorbeeld op milieugebied, sociaal gebied, vakbondsgebied, de vredesbewegingen en vrouwenbewegingen die vaak zeer actieve leden hebben en die veel contact hebben met hun leden in de betreffende lidstaat. Door het verenigingsleven te steunen worden al die mensen in Europa gesteund die de drijfkracht zijn achter activiteiten waar wij ons in het Parlement ook mee bezighouden. Door het verenigingsleven en de organisaties te steunen, wordt er tevens begrip gekweekt voor ons werk in het Parlement en kunnen wij laten zien dat wij ons niet alleen maar met handel en economie bezighouden.
Ik wil drie zaken benadrukken. Ten eerste, het is positief deze organisaties via de structuurfondsen te steunen; 1 % van het Europees Sociaal Fonds is prima. Ten tweede, het verenigingsleven kan banen scheppen; het gaat over het scheppen van werk in de tertiaire sector. Wij moeten deze mogelijkheid niet overschatten, maar de mogelijkheid bestaat en wij moeten er gebruik van maken. Het derde en belangrijkste punt is dat wij de kennis en betrokkenheid van de organisaties en verenigingen moeten benutten door deze op een natuurlijke manier te betrekken bij onze wetgevende taak en andere taken in het Parlement. In het Noorden hebben wij een heel goed systeem met een adviesprocedure, waardoor organisaties en verenigingen de gelegenheid hebben om geregeld hun mening te geven over belangrijke zaken en hun standpunten kunnen bepalen. Dit is een goede manier om het begrip voor de activiteiten van de EU en het Parlement te vergroten.
Maar er zijn ook een paar zaken waarvoor men naar mijn mening moet oppassen. Wij moeten ons niet bemoeien met interne aangelegenheden van het verenigingsleven, bijvoorbeeld met wie hun vertegenwoordigers moeten zijn. Paragraaf 24 ligt mijns inziens op de grens.
Tot slot: het is niet onze taak te regelen en te sturen. Het is onze taak de verenigingen en organisaties te stimuleren en te steunen. Dit is een goed begin.

Hyland
Mijnheer de Voorzitter, ik sluit me vol overtuiging aan bij diegenen die het idee van vrijwillige deelname van burgers aan de ontwikkeling van de gemeenschap ondersteunen. We mogen blij zijn dat zoveel mensen bereid zijn hun tijd belangeloos ter beschikking te stellen. Hun rol in de samenleving wordt niet altijd voldoende erkend, met name nu de beloning voor werkzaamheden doorgaans wordt uitgedrukt in financiële termen. Vanuit het gezichtspunt van de EU en in het kader van de toepassing van het subsidiariteitsbeginsel mogen we de potentiële betekenis van hun vrijwillige bijdrage aan de ontwikkeling van onze naties niet onderschatten.
Ik zou als voorbeeld graag het LEADER-programma willen noemen. Als hun de kans wordt geboden en als er sprake is van een gunstige sociale infrastructuur nemen de burgers op het Europese platteland actief deel aan ontwikkelingsprogramma's voor het bedrijfsleven, die de broodnodige werkgelegenheid creëren en bijdragen aan de instandhouding van plattelandsgemeenschappen. We moeten onze steun aan deze mensen echter niet alleen met de mond belijden. De voortgaande afname van de plattelandsbevolking, de vergrijzing van de landbouwsector en de reële gevaren waar de traditionele gezinsbedrijven in de landbouw aan blootstaan - al deze ontwikkelingen dienen voor ons allen een bron van zorg te zijn. Per slot van rekening gaat het in het Europese landbouwmodel uiteindelijk om het voortbestaan van deze gemeenschappen.
Laten we, gezien de nieuwe technologie en de beschikbaarheid van financieel meer aantrekkelijke opties voor jonge mensen, onze ogen niet sluiten voor dit zeer reële gevaar. We kunnen de klok echter niet terugzetten. Wat we wel kunnen doen, is ervoor te zorgen dat er een economische en sociale infrastructuur wordt gecreëerd die jonge mensen kan overtuigen dat er ook binnen de landbouwsector daadwerkelijke carrièremogelijkheden bestaan. We kunnen dit bereiken door middel van zorgvuldig opgezette opleidingen en educatieve programma's, met medewerking van organisaties zoals de CEJA, het overkoepelend Europees orgaan voor landbouworganisaties, en in mijn eigen land Macra Na Feirme , een organisatie voor jonge landbouwers. Het is zaak dat we die uitdaging aangaan in het kader van Agenda 2000.

Schörling
Mijnheer de Voorzitter, de ideële sector bestaande uit vrijwilligersorganisaties, is een belangrijke sector in de samenleving, ook als drager van een waarde die wij willen beschermen en stimuleren, namelijk de actieve deelname van de burgers, die daardoor invloed kunnen uitoefenen op de ontwikkeling van de maatschappij.
De gemeenschappelijke verantwoordelijkheid van de maatschappij, de collectieve verantwoordelijkheid, moet niet vervangen worden maar een en ander moet als aanvulling worden gezien. Het gaat om een groeiende sector waarbinnen zeer veel nieuwe banen worden geschapen. Daarom is het extra schandelijk dat de middelen om de ideële sector te steunen nu bevroren zijn; ik hoop dat wij hiervoor spoedig een oplossing zullen vinden.
Ik wil het voorstel van collega Ghilardotti graag steunen om de ideële sector op lokaal niveau te versterken als het gaat om de structuurfondsen, zodat de organisaties als actieve partners mee kunnen doen aan de planning en invoering van gezamenlijk gefinancierde maatregelen.
Verder wil ik ook dat wij erop toezien dat de coöperatie ook meegeteld kan worden bij de vrijwilligersorganisaties en de ideële sector, ook al staat in het voorschrift dat het economisch belang van de leden bevorderd moet worden. Dit belang beperkt zich echter tot het draaiende houden van de onderneming; het gaat er dus niet om dat ze winst maken.

Garosci
Mijnheer de Voorzitter, over enkele maanden - met de komst van de euro - spreken de lidstaten dezelfde monetaire taal en dat zal hen helpen zich samen verder te ontwikkelen. Er is echter nog een ander aspect waarover samen gesproken en waaraan samen gewerkt zal moeten worden, namelijk de activiteiten van verenigingen en soortgelijke verbanden. Verengingen en stichtingen spelen vandaag de dag in het Europese scenario - ik gebruik de woorden van de Commissie - een belangrijke rol bij allerlei soorten sociale activiteiten. Wij moeten er dan ook steeds meer aandacht aan besteden, wij moeten bereid zijn de organisaties te helpen een synergie te ontwikkelen, eenzelfde taal te spreken en op collectieve wijze aan de behoeften van hun leden tegemoet te komen teneinde een ideaal klimaat te scheppen waarin zij hun specifieke doelstellingen kunnen verwezenlijken. Door dit alles worden niet alleen de sociale belangen gewaarborgd, maar mogelijk kan dit ook de werkgelegenheid, de culturele ontwikkeling en de beroepsvorming ten goede komen, zoals ook mevrouw Ghilardotti, die wij bij deze hartelijk danken, heeft onderstreept.
Wij hopen en verwachten dan ook dat de komende Intergouvernementele Conferentie de rol van de verenigingen en stichtingen eindelijk naar waarde zal weten te schatten en het fundamentele belang van de non-profitorganisaties en nietgouvernementele organisaties voor de gemeenschappelijke sociale ontwikkeling van Europa zal erkennen.

Menrad
Mijnheer de Voorzitter, de Fractie van de Europese Volkspartij stemt met de mededeling in. Ze is van mening dat het verslag van mevrouw Ghilardotti deze mededeling aanvult en verbetert. Hartelijke gelukwensen. Beide documenten bevatten interessante opmerkingen over de rol van de verenigingen en stichtingen op nationaal, regionaal en lokaal niveau. Ook de Europese dimensie wordt echter behandeld. Zo wordt verwezen naar het voorstel betreffende het statuut van de Europese vereniging uit 1992. Mevrouw Ghilardotti heeft ingestemd met de in de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken geformuleerde aanbeveling van de Fractie van de Europese Volkspartij dat in een verordening over de Europese vereniging een duidelijk onderscheid moet worden gemaakt met de Europese vennootschap. De Europese vereniging mag niet eenzijdig als economische vereniging worden opgevat. Het statuut van de Europese vereniging moet ook recht doen aan de non-profitverenigingen, de subsidiariteit, de autonomie van verenigingen en maatschappijen en de vrijheid van burgers en verenigingen. Ook wat dat betreft, stemmen wij met het verslag van mevrouw Ghilardotti in.

Filippi
Mijnheer de Voorzitter, het pluralisme van de economische en sociale ervaringen en de beleidsvormen van de daarmee samenhangende activiteiten is een typische rijkdom van het Europese ontwikkelingsmodel en mag dan ook niet verloren gaan. Het verslag van mevrouw Ghilardotti over de rol van de stichtingen en verenigingen in Europa vestigt terecht de aandacht op de noodzaak de gehele tertiaire sector, de zogenaamde non-profitsector, naar waarde te schatten. We spreken momenteel over stichtingen en verenigingen, maar binnenkort zullen we ook moeten spreken over onderlinge maatschappijen en coöperaties. Het is echter noodzakelijk dat de Raad zijn tot nu toe aangenomen houding laat varen, een houding waardoor hij objectief gezien de tertiaire sector heeft geboycot. In Europa hebben we niet alleen te maken met overheid en particulieren, maar ook met talrijke gedifferentieerde ervaringen die niet ontkend mogen worden. Je kunt niet over de hervorming van de verzorgingsstaat en de innovatie in de internationale samenwerking spreken zonder de bijdrage van het particulier initiatief, zoals stichtingen en verenigingen, in aanmerking te nemen.

Angelilli
Mijnheer de Voorzitter, in het verslag van mevrouw Ghilardotti, die ik hierbij oprecht complimenteer, wordt de gehele problematiek inzake de bevordering van de rol van verenigingen en stichtingen terdege onder de loep genomen. De overwegingen in het verslag hebben zeker onze instemming, met name de noodzaak van een goede reglementering op Europees niveau van de non-profitsector, een uiterst belangrijke sector die in deze historische fase een explosieve ontwikkeling doormaakt, juist omdat hij als enige in staat is gebleken de leemte in de sociale dienstverlening op te vullen welke is ontstaan als gevolg van de crisis bij de openbare welzijnsinstellingen. Daarom kunnen wij niet anders dan de in het verslag opgenomen eisen onderschrijven: op de eerste plaats het opmaken van een Europees statuut dat aan het verenigingsleven de erkenning van een duidelijk juridische status verleent ter waarborging en ondersteuning van de ondernomen activiteiten; op de tweede plaats een duidelijke en precieze wettelijke en fiscale regelgeving en met name de BTW-herziening; tenslotte passende financiële middelen. Alleen op deze wijze, alleen via rechtszekerheid en de erkenning van zijn rol kan de non-profitsector die rol ook optimaal vervullen, een rol die, zoals ook het Verdrag van Amsterdam aangeeft, van groot belang is voor de ontwikkeling van de solidariteit en de sociale participatie.

Pinheiro
Mijnheer de Voorzitter, ik wil allereerst de tevredenheid van de Commissie uitspreken over de belangstelling waarop de mededeling bij het grote publiek, nationale entiteiten, de organisaties van de sector, alsook bij de Europese instellingen kon rekenen. Ik leg de nadruk op het advies van het Economisch en Sociaal Comité en van het Comité van de regio's, die de duidelijke wil uitspraken om de ontwikkeling van verenigingen en stichtingen te steunen. Ik wil tevens mevrouw Ghilardotti en de heren Cot en Wolf van harte feliciteren met de geest van openheid waarmee zij deze kwestie benaderd hebben en met de belangstelling die zij voor alle door de organisaties van de sociale economie ondernomen of geplande activiteiten betoond hebben.
Sinds de presentatie van haar mededeling heeft de Commissie in samenwerking met de vertegenwoordigers van verenigingen en stichtingen een actieplan opgesteld om haar conclusies ten uitvoer te leggen, de mogelijkheden van deze verenigingen en stichtingen te onderzoeken en de moeilijkheden vast te stellen die overwonnen moeten worden opdat verenigingen en stichtingen hun rol ter verdediging van de belangen van de Europese burgers nog beter kunnen spelen. Het is een feit dat verenigingen en stichtingen, die op alle gebieden van het economisch en sociaal leven actief zijn, vaak over veel economische macht beschikken en een belangrijke bron van werkgelegenheid zijn. De meeste organisaties van de sociale economie zijn ondernemingen in de ruimste zin van het woord. Het gaat vaak om alternatieve ondernemingsvormen die samenhangen met traditionele economische en sociale modellen. Dat is overigens de reden waarom wij de sector van de sociale economie ook opgenomen hebben in de mededeling van de Commissie onder de hoofding "het stimuleren van de ondernemingszin in Europa" .
Ik zal het hier niet over de conclusies en voorstellen van deze mededeling hebben, maar wil toch even ingaan op de acties die wij ondernomen hebben sinds de aanneming van de mededeling. Ik zal parallel hiermee de kwesties die de geachte afgevaardigden en in het bijzonder de rapporteurs aan de orde gesteld hebben, trachten te behandelen.
Het statuut van de Europese vereniging is ongetwijfeld een belangrijke kwestie, waarvan vele andere punten afhangen. Ik begrijp dat u ontevreden bent omdat geen vooruitgang geboekt is op dit vlak. Ik kan de Vergadering en in het bijzonder rapporteur Cot evenwel verzekeren dat de Commissie verschillende initiatieven genomen heeft om de gewenste vorderingen te maken. Hoewel de kwestie tijdens de jongste Raad van 4 juni opnieuw naar het Coreper en het Oostenrijkse voorzitterschap is doorverwezen, zij opgemerkt dat de onderhandelingen in de Raad al vergevorderd zijn en dat rekening gehouden is met heel wat opmerkingen van het Europees Parlement. Wij vertrouwen er dan ook op dat we voor het einde van het jaar een positieve evolutie zullen zien wat, ik herhaal het, het statuut van verenigingen betreft.
Dan wil ik nu, geachte afgevaardigden, verslag uitbrengen over de vooruitgang die geboekt is op het vlak van de in onze mededeling behandelde voorstellen. Wij vorderen momenteel in drie richtingen. In de eerste plaats zijn een aantal nationale conferenties gehouden of gepland. Deze mededeling zal in bijna alle lidstaten op de agenda staan.
Ten tweede organiseert de Commissie een reeks ontmoetingen van deskundigen over onderwerpen in verband met het heden en de toekomst van verenigingen en stichtingen. Ik wijs in dit verband op de relatie van de sector met de publieke overheden, de noodzaak van informatie over en een betere kennis van de sector, een aspect dat sterk benadrukt werd tijdens het zesde congres voor sociale economie dat enkele dagen geleden plaatsvond, en het vermogen van verenigingen en stichtingen om werk te scheppen. De Commissie is het ermee eens dat de dynamiek van de sociale economie op het vlak van het behoud en het voortdurend scheppen van werk, alsook de adequate diensten om een antwoord te bieden op nieuwe behoeften, niet ten volle ontwikkeld zijn. Wij verzoeken de lidstaten de nodige aandacht te besteden aan de toepassing van de richtlijnen voor de werkgelegenheid. Wij trachten tevens de resultaten van de in de rubriek "de tertiaire sector en de werkgelegenheid" opgenomen proefprojecten op grote schaal te verspreiden, zodat iedereen voordeel haalt uit deze ervaringen. Er zijn nog een aantal andere gespreksonderwerpen gepland, zoals de euro en de uitbreiding, een onderwerp dat sterk beklemtoond werd door mevrouw Ghilardotti.
Een derde terrein waarop wij momenteel actief zijn, zijn de acties die we direct in het kader van de Commissie kunnen ondernemen. Teneinde de dialoog en de samenwerking van de Unie met de desbetreffende organisaties te bevorderen, werd het raadgevend comité van coöperaties, onderlinge maatschappijen, verenigingen en stichtingen opgericht. Daarnaast komt de Commissie tweemaal per jaar bijeen met het platform van de Europese niet-gouvernementele organisaties, en is een nieuwe groep van deskundigen opgericht, die het comité van wijzen opgevolgd is en het stelsel van de in het Verdrag geplande sociale grondrechten opnieuw moet onderzoeken teneinde aanbevelingen voor acties op communautair vlak te doen en eventueel een handvest van rechten voor te stellen.
Wij zijn het ermee eens dat nog veel gedaan moet worden. Wij moeten de toestand inderdaad opnieuw onderzoeken en een adequate manier vinden om de sociale dialoog in alle Europese instellingen te ontwikkelen. Wij moeten het juiste evenwicht verzekeren tussen maximale soepelheid en betrokkenheid, enerzijds, en volledige transparantie en coherentie, anderzijds, en moeten uiteraard overdreven bureaucratie en de oprichting van ingewikkelde kaders vermijden. Mevrouw Ghilardotti en de heer Wolf onderstrepen in het bijzonder de moeilijkheden die talloze NGO's in hun samenwerking met de structuurfondsen ondervinden. Ik stel met bijzondere tevredenheid vast dat de nieuwe voorstellen inzake het sociaal fonds een belangrijke stap vooruit zijn om de toegang van de NGO's tot dit fonds te verbeteren en te vergemakkelijken.
Ik wil ook nog zeggen dat het door DG V opgestelde verslag, waarnaar verwezen wordt in de paragrafen 2 en 3 van de voorliggende resolutie, uitsluitend de interne afdelingen van dit directoraat-generaal betreft en dus niet de relaties van de Commissie in haar geheel met de niet-gouvernementele organisaties.
Tenslotte heb ik bij het lezen van deze resolutie vastgesteld dat de ACS-landen niet vermeld worden in paragraaf 19, "uitbreiding en externe betrekkingen" . Ik wil de Vergadering er dan ook aan herinneren dat de valorisering van de sociaaleconomische sector een sleutelelement van het ontwikkelingsbeleid is, hetgeen duidelijk blijkt uit het mandaat voor het voeren van onderhandelingen over de toekomstige relaties tussen de Europese Unie en de ACS-landen, dat de Raad onlangs goedgekeurd heeft.
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, wij blijven dan ook niet bij de pakken zitten. Wij zijn voornemens onze inspanningen voort te zetten opdat verenigingen en stichtingen de erkenning krijgen die zij op plaatselijk, nationaal en communautair vlak verdienen. Tenslotte wil ik nogmaals de rapporteurs danken en hun verzekeren dat wij terdege rekening zullen houden met hun voorstellen en opmerkingen. Ik ben er zeker van dat wij de steun van het Europees Parlement zullen genieten voor alle acties die wij ten gunste van sociaal-economische organisaties zullen ondernemen.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt om 11.00 uur plaats.

Arbeidstijd
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0229/98) van de heer Chanterie, namens de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, over het Witboek van de Commissie over de van de richtlijn betreffende de arbeidstijd uitgesloten sectoren en activiteiten (COM(97)0334 - C4-0434/97).

Chanterie
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, mijnheer de commissaris, als er een sociale aangelegenheid is waar de Europese Unie een rol kan spelen en dus een verantwoordelijkheid draagt, is het wel de bescherming van de veiligheid en de gezondheid van de werknemers op de arbeidsplaats overeenkomstig artikel 118 A van het Verdrag. Dat die arbeidsplaats mobiel is, doet niets af aan het recht van de werknemers op een veilige en gezonde werkomgeving. Arbeidstijden zijn, zoals ook het Hof van Justitie uitdrukkelijk heeft vastgesteld in een arrest van 1996, wel degelijk een zaak van veiligheid en gezondheid.
De Europese Unie heeft in 1993 een richtlijn uitgevaardigd die regelingen treft inzake dagelijkse en wekelijkse rusttijden, wekelijkse arbeidstijd, jaarlijkse vakantie, pauzes, nacht- en ploegenarbeid. De minimumnormen die erin werden opgenomen zijn eerder laag en het aantal uitzonderingen eerder hoog. Bovendien werd op initiatief van de Ministerraad een reeks sectoren en activiteiten volledig uitgesloten van het toepassingsgebied van de richtlijn. Het gaat over artsen in opleiding, de activiteiten op zee, zowel zeevisserij als off-shore en de transportsector met name weg-, lucht-, zee- en spoorwegvervoer alsook de binnenscheepvaart. Mensen die in deze activiteiten of sectoren werken, ook als bediende op kantoor of als arbeider in een atelier, blijven verstoken van een Europese arbeidstijdenregeling.
Dat dit niet kan, besefte ook de Europese Commissie indertijd en ze kondigde aan een initiatief te zullen nemen. Dit initiatief, waarover wij vandaag debatteren, met name het Witboek zag na vier jaar eindelijk het licht. In dit Witboek heeft de Europese Commissie een stand van zaken opgemaakt van de arbeidstijden in deze uitgesloten sectoren en activiteiten die alles bijeen ongeveer 6 miljoen arbeiders betreffen waarvan ongeveer 5 miljoen in het niet-mobiele deel van deze sectoren.
De Europese Commissie stelt voor om de niet-mobiele werknemers nu wel op te nemen in het toepassingsgebied van de richtlijn en de mobiele werknemers slechts gedeeltelijk op te nemen, namelijk voor volgende vier elementen: jaarlijkse vakantie, jaarlijkse arbeidstijd, passende rusttijden en medische keuring bij nachtarbeid. De andere, laten wij zeggen, ook meer belangrijke aspecten zoals minimale rusttijden en maximale arbeidstijden en dergelijke meer zouden dan sectoraal geregeld moeten worden.
De commissie sociale zaken, waarvan ik als rapporteur hier optreed, wil evenwel dat eerst gepoogd wordt het geheel van de uitgesloten sectoren en activiteiten zoveel mogelijk in het toepassingsgebied van de richtlijn in te brengen. Want de bestaande richtlijn heeft, zoals ik daarnet al zei, een artikel dat nogal wat afwijkingen mogelijk maakt, het artikel 17, en waardoor in principe voldoende mogelijkheden bestaan om in te gaan op de specificiteit en ook rekening te houden met competitiviteit van de diverse activiteiten en sectoren. Indien echter zou blijken dat voor sommige subsectoren dit toch niet voldoende is dan gaat onze commissie sociale zaken ermee akkoord dat er een sectorale regelgeving komt, bij voorkeur op grond van akkoorden tussen sociale partners, maar als dit niet kan op initiatief van de Commissie zelf. De sociale partners worden hierbij door de Commissie wel gevraagd om terzake in de paritaire comités resultaatgericht te onderhandelen, want op die manier kan, geloven wij, het best rekening worden gehouden met de specifieke situaties. Ik geef er een van, bijvoorbeeld de situatie waarbij vrachtwagenchauffeurs behalve hun rijtijd ook nog andere activiteiten, laden en lossen moeten ontwikkelen en dit is tot nu toe niet in de arbeidstijdenregeling opgenomen.
Wij zijn er ons van bewust dat een richtlijn alleen niet volstaat. Het gaat immers ook om omzetting in nationale wetten, in opvolging, controles en sancties. Maar er dient wel een regelgeving te bestaan, een Europees kader, omdat de problemen zich grensoverschrijdend stellen en deze problematiek behoort ook tot de werking van de interne markt.
Ik zou nog speciaal willen ingaan op de situatie van de artsen in opleiding. Ik begin met een citaat van een van de vele getuigenissen. Het citaat is het volgende: " Tussen vrijdagochtend en maandagavond heb ik vijf uur geslapen, had twee nachtdiensten op de spoedgevallendienst. In die ganse periode geen bed gezien en geen frank extra verdiend. Ik liep als een zombie rond, maar overdag heb ik nog geopereerd" . Tot zover dit citaat. Wie van ons zou onder dergelijke omstandigheden willen werken en, vooral, wie van ons zou zich laten opereren door iemand die zich in een dergelijke staat bevindt? Nochtans komt dit soort van toestanden voor en misschien meer dan wij denken.
Artsen in opleiding worden in vele gevallen uitgebuit tot ver over de grens van het aanvaardbare en zoiets brengt mensenlevens in gevaar. Mensenlevens van patiënten, maar ook mensenlevens van de artsen in opleiding zelf die door excessieve arbeidstijden zelf bijvoorbeeld ongevallen veroorzaken met dodelijke afloop of in slaap vallen in de wagen. Oververmoeidheid, zenuwinzinkingen, hartaanvallen en zelfmoorden zijn geen verzinsels maar realiteit.
Het uitsluiten van de artsen in opleiding van zo'n arbeidstijdenrichtlijn is ronduit crimineel te noemen. Mensen laten of doen opereren na tientallen uren haast onafgebroken dienst is spelen met mensenlevens. Vandaar dat wij deze situatie niet langer kunnen aanvaarden. Er zijn zelfs twee landen die, zoals België, geen nationale regeling hebben. Alle personen die ik heb gehoord in dit dossier vragen om een superdringend initiatief. De bestaande richtlijn is hier aangewezen als kader en ik doe een beroep op de artsensyndicaten, op de Hoge Raad voor Geneesheren en op de minister van Volksgezondheid om handelend op te treden.
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, wij verwachten een wetgevend initiatief van de Europese Commissie op korte termijn, zodat het Parlement dit wetgevend initiatief kan afhandelen voor het einde van deze legislatuur.

Macartney
Mijnheer de Voorzitter, ik zou u graag willen feliciteren met uw benoeming. De drie minuten spreektijd die mij zijn gegund, zijn uiteraard bijlange na niet voldoende om alle complexe problemen en moeilijkheiden van de visserijsector te behandelen. In ieder geval wil ik wel de heer Chanterie feliciteren met het vele werk dat hij heeft verricht om oplossingen te vinden voor de talloze zeer gedetailleerde verschillen en specifieke eigenschappen van de sectoren die buiten de richtlijn vallen.
We moeten er ons allereerst rekenschap van geven dat de betreffende sectoren niet voor niets werden uitgesloten. Ten eerste waren ze gewoon te complex van aard. Ten tweede bestaat er wat de visserij betreft in veel opzichten een diep wantrouwen jegens Brussel, en is er weerstand tegen het idee dat de rusttijden en het doen en laten van vissers op zee van hogerhand zouden worden bepaald. Vissers vinden dat ze op zee zelf over hun schip en hun bestemming moeten kunnen beschikken. Er bestaat een diepgewortelde en instinctmatige vijandigheid tegen alles wat er in Brussel aan richtlijnen voor de visserij wordt uitgevaardigd. Als we het hebben over een maximum aantal uren op zee moeten we niet vergeten dat sommige landen normen hanteren voor een maximum aantal dagen op zee, hetgeen beperkingen oplegt aan de werkuren van vissers, zoals bijvoorbeeld in het Verenigd Koninkrijk het geval is. We moeten dus rekening houden met alle opvattingen die de ronde doen over het aantal dagen op zee of vastgestelde rusttijden.
Ik zou me vooral willen richten op wat het precieze doel van zo'n richtlijn zou zijn. Er zijn over dit onderwerp binnen de visserijcommissie verhitte debatten gevoerd. Misschien zou ik deze vraag mogen stellen aan de heer Pinheiro, die, gezien zijn Portugese afkomst, immers zeer goed op de hoogte is van de manier waarop de visserijsector is georganiseerd. Veel vissers werken in familiebedrijven, veel werken als vissers-aandeelhouders en zijn daarom geen werknemers in de gangbare zin van het woord. Zal deze richtlijn gevolgen voor hen hebben of niet? Zo niet, dan zal dat dus gelden voor het grootste deel van de Europese visserijsector, zelfs na de aanneming van een resolutie als deze. Dit zijn echter wel de hamvragen: wat is het precieze doel en wie zijn er precies werkzaam in de visserij? De woorden van de heer Chanterie, "zo veel als mogelijk" , laten misschien een zekere mate van flexibiliteit toe, maar we moeten weten hoe de Commissie hierover denkt.
Er bestaan grote verschillen tussen bijvoorbeeld een lange-afstandsvloot met vissers die maanden achtereen in dienst worden genomen enerzijds, en kleine schepen van familiebedrijven of coöperatieven uit Galicië of gemeenschappen langs de Adriatische kust anderzijds, of, in het laatste geval, vissers die van oudsher ?s nachts de zee op gaan. In al deze categorieën maakt men zich echter zorgen over de dreiging van overmatige regulering. We moeten dus een duidelijk beeld hebben van wie er nu precies in de kwestie betrokken zijn. Hoe kun je zelfstandige ondernemers dwingen vakantie te nemen? Wie op vragen als deze een antwoord heeft, mag het zeggen. Als het antwoord simpelweg luidt dat zoiets niet kan omdat die categorie buiten de regelgeving valt, dan moeten we ons wel realiseren dat er voor toepassing van de richtlijn nog maar een erg klein gedeelte van de visserijsector overblijft.
Mijn laatste punt betreft het idee van partnerschap. Dit brengt in bepaalde gevallen complicaties met zich mee, omdat sommige vissers zelfstandige ondernemers zijn die niet door een vakbond worden vertegenwoordigd. We kunnen van een land moeilijk verwachten dat het een overeenkomst tussen de vakbonden en de werkgevers bewerkstelligt als deze partijen niet in de sector vertegenwoordigd zijn. Een dergelijke overeenkomst zou onwaarachtig zijn. Als we overleg voeren, moet het ook zinvol overleg zijn. Het moet rechtstreeks betrekking hebben op diegenen die op zee vissen en hen ook daadwerkelijk als partij erkennen voordat er iets definitiefs wordt afgesproken. Zo niet, dan lopen we het risico dat Brussel er opnieuw van wordt beschuldigd meer geïnteresseerd te zijn in papiermolens dan in vangnetten.

Moreau
Mijnheer de Voorzitter, vijf jaar nadat de richtlijn over de arbeidstijd werd aangenomen, is het hoog tijd het probleem van de uitgesloten sectoren opnieuw te bekijken. Het is trouwens jammer dat van bij het begin zoveel werknemers uit de werkingssfeer van die richtlijn werden uitgesloten. Dat geldt in het bijzonder voor de sector van het wegvervoer, waar dit ernstige gevolgen heeft voor de gezondheid van de werknemers en voor de veiligheid.
De vele sociale conflicten tonen aan dat men de onmenselijke werkomstandigheden, met name in die sector, almaar minder aanvaardt. De vervoerssector is weliswaar heel specifiek, maar de werknemers hebben er niet minder recht op rust, ontspanning en respect voor de biologische ritmes. Volgens de reglementering voor die sector mag 56 uur per week worden gereden en zelfs daar houdt men zich niet aan. De Commissie vervoer en toerisme en de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken vroegen dat die reglementering wordt verbeterd en dat ze efficiënt wordt gecontroleerd. Dit is een sociale maar ook een economische noodzaak, wil men deloyale concurrentie en sociale dumping bestrijden, inzonderheid nu de cabotage wordt ingevoerd.
Het verheugt mij dat de twee commissies een wijziging van verordening 3820/85 vragen, namelijk een verkorting van de arbeids- en rijtijd. In dat verband moet in de arbeidstijd rekening worden gehouden met het laden, het lossen en het wachten.
Tot besluit betreur ik dat men geweigerd heeft de mobiele werknemers in de richtlijn op te nemen, zelfs met beperkte en onderhandelde afwijkingen, zoals ik het als rapporteur had voorgesteld. Dit had een sterk signaal kunnen zijn voor een sociaal Europa, dat helaas nog al te zeer afwezig is. De aanneming van het verslag-Chanterie kan niettemin als steun dienen bij de paritaire onderhandelingen in de uitgesloten sectoren. De betrokken werknemers moeten ontegensprekelijk voldoende rust en ontspanning blijven eisen. Men mag niet toegeven aan de liberale dogma's van de vrije concurrentie, die de meest elementaire rechten met voeten treden.

Skinner
Mijnheer de Voorzitter, net als de anderen zou ik u willen feliciteren met uw eerste optreden als ondervoorzitter van het Parlement. Ook de heer Chanterie heeft onze gelukwensen verdiend. Zijn verslag is evenwichtig en doet recht aan alle partijen in het vraagstuk. Het heeft nogal wat tijd gevergd vanwege de meningsverschillen die er, zoals we zojuist hebben kunnen horen, binnen deze en andere commissies over de betreffende kwesties bestaan. Het is erg moeilijk een arbeidstijdenregeling te formuleren die op zoveel verschillende sectoren van toepassing is.
De richtlijn is van toepassing op werknemers die buitengaats in de olie- en gasindustrie te werk worden gesteld, op vissers en op werknemers in de vervoerssector, zoals de binnenvaart, luchtvaartmaatschappijen en de spoorwegen. Al deze groepen worden voor de doelstelling van deze richtlijn beschouwd als mobiele werknemers. Hieronder vallen ook artsen-in-opleiding, maar niet de groep van hulpverleners: die worden betrokken bij de compenserende maatregelen waar de oorspronkelijke richtlijn over de arbeidstijden in voorziet. Het feit dat ook diegenen in de richtlijn worden betrokken die niet als mobiele werknemers worden beschouwd maar kantoorfuncties bekleden ten dienste van hen die wel mobiel zijn, moet worden gezien als een correctie op de nu als onjuist beschouwde beslissing met betrekking tot de vorige arbeidstijdenrichtlijn, toen deze categorie werd uitgesloten. Dit is een verheugende wijziging.
Aan de moeilijkheden waar we in eerste instantie mee werden geconfronteerd komt nu een einde dankzij een regeling die tussen de sociale partners is afgesloten. Dit is iets om bij stil te staan; de partijen die het altijd zo moeilijk hebben gevonden met elkaar in overleg te treden, verdienen nu onze felicitaties. Deze regeling is de eerste in zijn soort. Dankzij deze dialoog zijn er nu voor het eerst fatsoenlijke gezondheids- en veiligheidsnormen vastgelegd ten bate van veel werknemers in deze sectoren. Zowel commissaris Flynn als commissaris Kinnock verdienen hiervoor onze dank.
We moeten goed onthouden dat we het hier hebben over gezondheid en veiligheid. Het zou daarom niet onzinnig zijn deze wet om te dopen tot de "Wet ter voorkoming van het doodvallen op het werk'. Als we de statistieken erop nakijken zie we dat van alle verkeersongelukken waar zware transportvoertuigen bij betrokken zijn, maar liefst 20 % wordt veroorzaakt door oververmoeide chauffeurs. Onze zorg betreft natuurlijk niet alleen de chauffeurs zelf, maar ook de passagiers in de personenauto's waar ze mee botsen. Het is van groot belang dat er voor dit probleem een oplossing wordt gevonden. En zoals de heer Chanterie al heeft opgemerkt inzake artsen-in-opleiding, moeten we zoveel druk op onze regeringen uitoefenen als maar mogelijk is om de arbeidstijden voor deze categorie te verkorten, als we deze vakmensen optimaal willen laten functioneren en willen voorkomen dat ze er op een bepaald moment bij neervallen. Alleen op die manier kan worden voorkomen dat hun oordeel en hun reactievermogen zodanig worden vervormd en aangetast dat de voordelen van hun opleiding niet optimaal kunnen worden benut.
Het gaat er hier dus om dat we moeten voorkomen dat mensen doodvallen op het werk. De gevolgen van excessieve werktijden worden in Japan allang onderkend, en men begint er zich nu ook in Europa van bewust te worden. We zien uit naar de richtlijn het komend jaar.

Pronk
Voorzitter, laat mij in de eerste plaats u ook van harte feliciteren met uw verkiezing tot ondervoorzitter, zodat u ons vandaag kunt voorzitten. Maar in de tweede plaats wil ik toch van harte dankzeggen aan Raf Chanterie, die denk ik met dit verslag een geweldige prestatie heeft geleverd. Hij heeft een visie ontwikkeld en dat was, zoals ook door collega Skinner gezegd is, niet makkelijk omdat er van allerlei kanten verschillende input kwam. Hij heeft een visie ontwikkeld die theoretisch goed in elkaar zit, maar die toch heel praktisch is en die eigenlijk praktischer is dan datgene wat de Commissie van tevoren zelf op tafel had gelegd.
Ik moet aan de ene kant de Commissie feliciteren met het feit dat zij zo lang doorgegaan is om deze heel moeilijk lijkende sectoren op te lossen, maar aan de andere kant heeft ons het feit achtervolgd dat de twee betreffende directoraten-generaal het toch wel erg moeilijk vonden met elkaar tot overeenstemming te komen op sommige punten en dat heeft er zeker niet toe geleid dat de zaak erg versneld is. Maar ik denk dat in dit geval de Commissie uiteindelijk de goede rol heeft gespeeld. Ik denk dat het Witboek in z'n algemeenheid een goede zaak is, maar ik denk dat wat wij hier nu op tafel hebben gelegd toch nog iets extra's daaraan toevoegt. Het idee van de rapporteur om in de eerste plaats de mensen die geen mobiele werknemers zijn eruit te halen en dan zoveel mogelijk onder de huidige richtlijn te brengen is een goed idee, want het leidt nog tot iets extra's, dat is een versterking van de sociale dialoog. Het is al gebleken in een aantal sectoren dat het nu mogelijk is gebleken om overeenstemming te bereiken die er vroeger niet was. Ik vind het wat dat betreft heel betreurenswaardig dat het in de visserij nog niet gelukt is. Men kan daar natuurlijk hele verhalen houden over het feit dat het allemaal zo moeilijk is, maar als men zelf niet tot overeenstemming kan komen dan maakt men zijn zaak natuurlijk niet echt veel sterker daarmee. Ik denk dat het heel belangrijk is dat de visserij dan zou moeten navolgen wat nu in andere sectoren al heeft plaatsgevonden.
Dat zijn mijn hoofdbemerkingen. Ik geloof dat wij een goed verslag op tafel hebben en dat wij zo door moeten gaan. Ik hoop dat de Commissie het ook integraal overneemt.

Boogerd-Quaak
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil rapporteur Chanterie feliciteren met zijn verslag. Er ligt hier een buitengewoon zorgvuldig verslag waarbij goed gekeken is wat de maximale juridische basis zou kunnen zijn voor een slepend probleem waar wij als leden van het Europees Parlement allemaal mee geconfronteerd worden door middel van brieven en verzoeken om gesprekken en dan gaat het met name om arbeidstijden en rusttijden. Het is hier al door een aantal collega's gezegd, in vrijwel alle gevallen is er ook gevaar voor andere mensen mee gemoeid, zoals degenen die niet voldoende rusttijden hebben, bijvoorbeeld, verantwoordelijkheid dragen voor het besturen van een vliegtuig, een auto of in de gezondheidszorg. Dit kan verstrekkende gevolgen hebben voor de veiligheid van niet alleen deze mensen zelf, maar ook andere personen.
Het is jammer dat op aandringen van de kant van dit Parlement door de Commissie toch vrij traag gereageerd is door middel van het Witboek, het ligt er nu, en ik ben het eens met alle sprekers die zeggen dat het verslag van de kant van de commissie sociale zaken met name door het werk van de heer Chanterie goed is afgerond. Ik denk dat wij nu met elkaar moeten besluiten om zo snel mogelijk een aantal van de voorstellen om te zetten in bindende rechtsgrondslagen. Ik denk dat wat dat betreft de sociale partners ook een eigen rol hebben te spelen en ik zou van mijn kant dus een beroep op hen willen doen om ook zo snel mogelijk het overleg op deze beleidsterreinen voort te zetten en af te ronden.

Schörling
Mijnheer de Voorzitter, ik steun het voorstel van collega Chanterie om de Commissie te verzoeken een voorstel in te dienen om de richtlijn voor arbeidstijden te veranderen. Zoals anderen hebben gezegd, is het immers absoluut onaanvaardbaar dat ongeveer 6 miljoen werknemers uitgesloten zijn van wat wij de basisregels noemen voor de duur van de arbeidstijd. Bovendien gaat het om werknemers die in sectoren werkzaam zijn waarin het echt vereist is dat ze uitgerust zijn en vakantie hebben gehad zodat zij hun werkzaamheden kunnen verrichten op een veilige manier; het betreft bijvoorbeeld mensen die werken in de vervoerssector, bij de spoorwegen en in de luchtvaart, maar ook artsen in opleiding.
De mensen die in deze sector werken hebben immers evenveel behoefte aan rust, slaap en vakantie als wij "gewone mensen" . Ik vind eigenlijk dat het een deel van de mensenrechten is dat deze elementaire regels voor arbeidstijd worden verwezenlijkt.
Paragraaf 11 van het verslag-Chanterie vind ik zeer belangrijk. Daarin wordt gezegd dat toekomstige wetgeving geen uitholling mag betekenen van de regionale en lokale collectieve arbeidsovereenkomsten die in de lidstaten gelden en die een hoger niveau van sociale bescherming bieden dan hetgeen nu door de Commissie wordt voorgesteld. Ik wil de heer Chanterie van harte gelukwensen met dit verslag.

Sainjon
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil de heer Chanterie feliciteren met zijn uitstekende verslag dat heel evenwichtig is. Andere collega's zegden het reeds, bijna 6 miljoen werknemers vallen nog steeds buiten de richtlijn over de arbeidstijd, waarvan 3, 5 miljoen in de uiterst gevoelige sector van het wegvervoer. Denken wij maar aan de stakingen die Frankrijk en een deel van Europa vorig jaar hebben lamgelegd.
Eens te meer spannen de pleitbezorgers van het liberalisme het paard achter de wagen. Op 1 juli 1998 wordt het wegvervoer volledig geliberaliseerd, maar er is nog geen spoor van enige fiscale en sociale harmonisatie. Op het niveau van de Unie is geen enkele grendel ingebouwd om de sociale afbraak te verhinderen in een gehavende sector waar kleine ondernemingen amper het hoofd boven water kunnen houden. Liberalisering betekent voor hen vaak de doodsteek. Ik beschuldig er dan ook sommige regeringen van bewust dit rechtsvacuüm te hebben gewild. Zo kunnen ze gemakkelijker komaf maken met bepaalde zwaar bevochten sociale verworvenheden in die sector.
Daarom vraag ik dat de Europese vrachtrijders meteen betaalde wachttijden krijgen alsook jaarlijkse vakantie die voor iedereen gelijk is. Ik wil best een zekere flexibiliteit aanvaarden, maar ik wens dat het jaarlijkse aantal uren wordt beperkt en dat het weekgemiddelde op 35 uren wordt vastgesteld. Is dit niet het geval, dan moet een chauffeur die een transport uitvoert tussen twee punten in eenzelfde land van de Unie de sociale wetgeving van dat land onverkort naleven. Inzake harmonisatie moet men volgens mij beginnen bij het begin. Eerst moet worden beslist op welke dagen en data vrachtwagens op de wegen en autowegen van de Unie mogen rijden. Dit is vandaag allerminst duidelijk. Dit is de eerste noodzakelijke stap om een Europa van het wegvervoer op te bouwen.

Pinheiro
Mijnheer de Voorzitter, ik zou u hierbij graag willen feliciteren met uw benoeming tot deze buitengewoon belangrijke post. De Commissie is erg verheugd over het verslag van de heer Chanterie. We willen daarnaast ook onze waardering uitspreken voor het vele werk dat de drie betrokken commissies hebben verricht: ik heb het natuurlijk over de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie vervoer en toerisme en de Commissie visserij. Het is een lang verhaal aan het worden, maar we boeken nu wel veel vooruitgang. Ik zou graag een aantal aspecten van de achtergrond van deze kwestie bij u in herinnering willen brengen. Toen in 1993 de richtlijn betreffende de arbeidstijd werd aangenomen, besloot de Raad bepaalde sectoren en activiteiten van de werking van deze richtlijn uit te sluiten. Het ging daarbij om vervoer via de lucht, het spoor, de weg of de zee, de binnenvaart, de zeevisserij, andere werkzaamheden op zee en de werkzaamheden van artsen-in-opleiding.
De rapporteur destijds was de heer Chanterie. De Commissie zegde toe "zo spoedig mogelijk passende initiatieven te ontplooien met betrekking tot de verschillende sectoren die buiten de werking van de richtlijn zijn komen te vallen. De voorbereidingen voor de tenuitvoerlegging van deze initiatieven worden genomen binnen de gezamenlijke paritaire comités voor de betreffende sectoren, waar die bestaan" . We hebben in overeenstemming met deze belofte de paritaire comités van de vijf transportsectoren en de zeevisserijsector iedere afzonderlijk uitgenodigd aanbevelingen te formuleren omtrent de wijze waarop de uitgangspunten van de arbeidstijdenrichtlijn op hun specifieke werkgebeid kunnen worden afgestemd. We hebben ook voorzieningen getroffen voor feitelijk onderzoek naar de arbeidstijdenregeling met betrekking tot de zogenaamde "andere werkzaamheden op zee" en artsen-in-opleiding.
Er werd in de meeste sectoren weliswaar enige vooruitgang geboekt, maar niet voldoende. Daarom heeft de Commissie afgelopen jaar besloten een Witboek te publiceren waarin de te volgen koers uiteen wordt gezet. Na bij de opstelling van het Witboek de verschillende opties te hebben bestudeerd, hebben we uiteindelijk gekozen voor wat we de gedifferentieerde benadering noemen. We hebben deze aanpak vervolgens bevestigd in het consultatiedocument voor de tweede stap in de raadpleging van de Europese sociale partners, dat op 31 maart door de Commissie werd aangenomen. De gedifferentieerde aanpak houdt in dat we onderscheid maken tussen werkzaamheden die onder de noemer van de arbeidstijdenrichtlijn kunnen worden gebracht en werkzaamheden die speciale maatregelen vereisen. We stellen daarom een drieledige aanpak voor.
Ten eerste dienen niet-mobiele werknemers, zoals in uw resolutie in paragraaf 1 staat vermeld, volledige bescherming te genieten met betrekking tot de arbeidstijden; dit betekent dat ze geheel onder het toepassingsbereik van richtlijn 93/104 dienen te worden gebracht. We zijn dan ook voornemens dit te doen. Ten tweede dienen ook de mobiele werknemers, zoals paragraaf 2 van uw resolutie vermeldt, volledige bescherming te genieten met betrekking tot hun werktijden; ook zij dienen daarom waar mogelijk binnen het toepassingsgebied van richtlijn 93/107 te worden gebracht. In uw resolutie ondersteunt u de opvatting van de Commissie dat er met name behoefte is aan voorschriften inzake gegarandeerde rustperioden en een maximum aantal werkuren per jaar voor alle mobiele werknemers en mensen die andere werkzaamheden op zee verrichten, en dat de bepalingen van de richtlijn inzake de vier weken betaald verlof per jaar en de medische keuringen voor werknemers in nachtdienst ook op hen van toepassing dienen te worden gemaakt. Ten derde heeft de Commissie verklaard voornemens te zijn voor iedere sector of activiteit afzonderlijk specifieke wetgeving in te voeren, of bestaande wetgeving aan te passen, met betrekking tot de arbeidstijden en rustperioden voor mobiele werknemers. Ook hier zullen we werk van gaan maken; we zijn dan ook blij met uw steun op dit punt.
Het doet me deugd u te kunnen melden dat er als gevolg van deze initiatieven in bijna alle belangrijke sectoren serieuze besprekingen zijn gevoerd, met name sinds de publicatie van het consultatiedocument van de tweede stap. We hebben er daarom alle vertrouwen in dat er voor een aantal sectoren overeenstemming zal worden bereikt. Ik weet dat er bij een aantal van u bezorgdheid bestaat over de manier waarop we deze zaak willen gaan aanpakken. Onze voornemens worden echter heel duidelijk weergegeven in de tabel die volgt op punt 1.4 van de toelichting bij uw resolutie. Via een amendement op de arbeidstijdenrichtlijn zal worden voorzien in maatregelen voor niet-mobiele werknemers, waaronder artsen-in-opleiding. Andere amendementen zullen een basis bieden voor de bescherming van mobiele werknemers en mensen die "andere activiteiten op zee" verrichten met betrekking tot jaarlijks verlof, de totale jaarlijkse werktijd, toereikende rustperioden en medische keuringen voor werknemers in nachtdienst. In dit alles wordt voorzien door middel van een amendement op de arbeidstijdenrichtlijn krachtens artikel 118 bis van het EG-Verdrag.
Onafhankelijke vissers vallen niet binnen het toepassingsgebied van deze richtlijn. Desalniettemin is de Commissie van opvatting dat de minimum gezondheids- en veiligheidsnormen met betrekking tot de arbeidstijden op alle werkenden van toepassing dienen te zijn, met inbegrip van de vissers-aandeelhouders, dat wil zeggen leden van de bemanning van een vissersboot die een deel van de opbrengst van het schip ontvangen. Deze vorm van bescherming dient uiteraard rekening te houden met de specifieke aard van het vissersbedrijf. Het opstellen van dit soort voorstellen zal aanzienlijk worden vereenvoudigd als beide partijen optimaal in de voorbereiding ervan worden betrokken.
Als vierde punt wil ik nog verwijzen naar de centrale bepalingen voor die gevallen waarin de sociale partners voor 30 september 1998 overeenstemming kunnen bereiken; indien de partijen dat wensen zal de Commissie een voorstel formuleren voor een besluit van de Raad volgens artikel 4, lid 2 van de overeenkomst over het sociaal beleid. De Commissie zal bovendien aanvullende voorstellen doen, bijvoorbeeld voor het invoeren van vergelijkbare maatregelen voor zelfstandige chauffeurs. Als de sociale partners er niet in slagen voor 30 december 1998 tot een akkoord te komen, zal de Commissie een voorstel uitwerken voor een richtlijn inzake de arbeidstijden van mobiele werknemers in de verschillende sectoren. In dit voorstel zou rekening worden gehouden met het meest recente onderhandelingsresultaat.
Tenslotte verwachten mijn collega's Padraig Flynn en Neil Kinnock de bedoelde voorstellen op een later tijdstip te kunnen presenteren. Ik zou u namens hen willen danken voor de steun die u ons vandaag heeft gegeven. We hopen van harte dat we ook in de toekomst van uw steun verzekerd zullen zijn.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt om 11.00 uur plaats.

Rechtvaardige handel
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0198/98) van de heer Fassa, namens de Commissie ontwikkelingssamenwerking, over rechtvaardige handel.

Fassa
Mijnheer de Voorzitter, collega's, de rechtvaardige handel is ongetwijfeld een van de meest significante vormen van ontwikkelingshulp die er in de laatste jaren is ontstaan. Het project is bijna geruisloos van start gegaan, maar dankzij de talloze initiatieven van vrijwilligers is het inmiddels een ethische en commerciële realiteit geworden waar je niet meer omheen kunt. Vandaar ook dat het Europees Parlement zich er diverse keer mee heeft beziggehouden, eerst op initiatief van mevrouw Van Putten en vervolgens van onze zo betreurde collega Alex Langer. De doelstellingen van de huidige ontwerpresolutie en het verslag zijn in wezen tweeledig: op de eerste plaats het aanleggen van criteria waarmee het mogelijk is duidelijk en nauwkeurig vast te stellen wat onder rechtvaardige handel wordt verstaan om deze te kunnen onderscheiden van andere vormen van handel die dat in werkelijkheid niet zijn; op de tweede plaats het vaststellen van de noodzaak van een Europees fair trade-label voor de rechtvaardige handel en het beginsel dat de organisaties die certificaten verlenen, onafhankelijk moeten werken van die welke zich bezighouden met de import en verkoop van de producten.
Wat het eerste punt betreft worden met name in paragraaf 10 van het verslag tien heel duidelijke criteria aangegeven, een soort tien geboden, als ik dat zo mag zeggen, voor de rechtvaardige handel. Deze criteria zijn: directe opkoop, eerlijke prijs, vooruitbetaling, geen import- of verkoopmonopolies, doorzichtige prijsstelling, stabiele langetermijnbetrekkingen met de producenten, productieomstandigheden die zich houden aan de IAO-conventies, gelijke behandeling van mannen en vrouwen en geen exploitatie van kinderarbeid, eerbiediging van het milieu, eerbiediging van de endogene ontwikkeling en bevordering van de zelfstandigheid van de plaatselijke bevolking.
Op deze wijze is er een aantal criteria vastgesteld die naar de mening van de Commissie ontwikkelingssamenwerking en de rapporteur wel voldoende nauwkeurig maar niet te rigide zijn en die de bestaande werkelijkheid van wat reeds nu als rechtvaardige handel aangemerkt kan worden, in kaart brengen en bovendien de consument meer dan voldoende bescherming bieden.
Daarom ben ik het niet eens met het amendement van mevrouw Maij-Weggen, wier inzet en competentie in de sector ik overigens waardeer. Het amendement leidt mijns inziens tot niet erg acceptabele gevolgen; ik noem er hier twee. De in het amendement voorgestelde criteria zijn op de eerste plaats vager en minder streng dan die welke zijn opgenomen in de ontwerpresolutie van de Commissie ontwikkelingssamenwerking; op de tweede plaats blijkt uit het amendement dat de eerbiediging van de criteria alleen maar nodig is ingeval de hulp aan fair trade-organisaties en fair trade-producenten van de zijde van de Commissie komt.
Ik meen echter dat deze criteria - zoals ook in de originele tekst van de resolutie staat - altijd en overal geëerbiedigd moeten worden en niet alleen in geval van hulp van de zijde van de Commissie en wel ter primaire bescherming van zowel de producent als de consument, anders zou elk willekeurig product dat niet onder de hulp van de Commissie valt, arbitrair als fair trade-product gedefinieerd kunnen worden door degene die produceert, importeert of verkoopt.
We hoeven niet te vrezen dat de steun van de Europese Unie aan de rechtvaardige handel in strijd is met de regels van de Wereldhandelsorganisatie, zoals sommigen menen te moeten deduceren. Ik kan niet anders dan u eraan herinneren dat het Directoraat-generaal van de Wereldhandelsorganisatie aan de Commissie ontwikkelingssamenwerking heeft medegedeeld dat er WHO-methodes bestaan waarmee regeringen de rechtvaardige handel kunnen steunen, mits zij niet tussen de ontwikkelingslanden discrimineren. De Wereldhandelsorganisatie voorziet bovendien in speciaal te nemen maatregelen ter ondersteuning van de ontwikkelingslanden. Deze zullen na de volgende onderhandelingsronde geformuleerd worden.
Juist het inbedden van de rechtvaardige handel in het grote circuit van de wereldhandel zal ertoe leiden dat het motto dat als basis heeft gediend voor de tot nu toe ontwikkelde activiteiten, namelijk Trade, not Aid, steeds actueler en geloofwaardiger wordt.

Smith
Mijnheer de Voorzitter, het toenemende belang van de zogenaamde rechtvaardige handel maakt het steeds noodzakelijker dat de Europese Unie nu haar institutionele en financiële regelingen ten aanzien van deze sector terdege evalueert. Het verslag van de Commissie ontwikkelingssamenwerking doet op dit punt een aantal belangwekkende suggesties. Tegelijkertijd dient het succes van de fair trade echter ook te worden beoordeeld met het oog op opname van de elementen en uitgangspunten van deze sector in het ontwikkelings- en handelsbeleid van de Europese Unie zelf. De Commissie externe economische betrekkingen heeft ervoor gekozen zich op deze uitgangspunten te richten.
Het komt erop neer dat plaatselijke producenten een steuntje in de rug krijgen door ze op te nemen in het fair trade-netwerk. Dit geeft hun de kans hun concurrentiepositie te versterken en hun algemene handelspotentieel te vergroten. De fair trade is met name van belang aangezien ondersteuning van deze producenten geldt als een van de voornaamste doelstellingen van het handels- en ontwikkelingsbeleid van de Europese Unie. De volgende elementen liggen ten grondslag aan het fair tradeprincipe en dienen eveneens het fundament te vormen van de wijze waarop de Europese Unie zelf de handel met ontwikkelingslanden benadert. Het gaat om: directe toegang tot de Europese markten; eerlijke prijsstelling; inkomensstabiliteit - het feit dat fair-trade organisaties een deel van de prijs vooraf betalen is van essentieel belang voor kleine producenten, die zo in staat worden gesteld grondstoffen te kopen en het seizoen wellicht op eigen kracht te overleven, zonder hun toevlucht tot geldschieters te hoeven nemen; tenslotte feedback en ontwikkeling van het potentieel, omdat het producenten vertrouwen geeft om toegang te zoeken tot een handelssysteem dat ze voorheen als te ingewikkeld beschouwden.
Met deze uitgangspunten van het fair trade-principe worden de handelsbelemmeringen voor producenten in ontwikkelingslanden weggenomen. Een punt waarop de fair trade-benadering tekortschiet en waar het beleid en de beleidsinstrumenten van de Europese Unie op stuklopen, is het verenigen van de verschillende mechanismen in een geïntegreerde en coherente aanpak ter ondersteuning van plaatselijke producenten bij het overwinnen van de vele hindernissen die ze moeten nemen om hun producten op de Europese markt te kunnen verkopen.
Tenslotte zou ik willen zeggen dat we op basis van fair trade goede zaken kunnen doen. We zouden er goed aan doen de doelstellingen en benaderingswijze van de fair trade niet alleen in het algemene beleid van de Europese Unie op te nemen, maar ze tegelijkertijd te promoten op het toneel van de wereldmarkt.

Vecchi
 Mijnheer de Voorzitter, de beweging voor rechtvaardige en solidaire handel met de ontwikkelingslanden is reeds nu een concrete en belangrijke realiteit die steeds relevanter wordt in alle Europese landen. Veel werk is er al verzet sinds het Europees Parlement vier jaar geleden het verslag van de zo betreurde Alexander Langer heeft aangenomen. Ik zou u eraan willen herinneren dat het algemene doel waarbinnen de fair trade-acties plaatsvinden, is te pogen de veel consistentere realiteit van de wereldhandel die enorm onrechtvaardig is ten opzichte van de ontwikkelingslanden, te corrigeren en te modificeren. Fair trade is dus een fundamenteel instrument ter correctie en transformatie van de meest perverse dynamiek van de wereldmarkt waarmee, gebruik makend van de mechanismen van diezelfde markt, een groter bewustzijn van de onrechtvaardigheden in de betrekkingen tussen Noord en Zuid kan worden bevorderd en nieuwe praktijken uitgeprobeerd.
De doelstellingen van duurzame en op participatie berustende ontwikkeling worden voor het eerst bevestigd in de fair trade via garanties voor de producenten in arme landen, het eerbiedigen van het milieu en het bevorderen van meer geavanceerde economische en sociale rechten. De fair trade-beweging heeft de laatste jaren in Europa een explosieve groei gekend; het aantal wereldwinkels en verkooppunten van fair trade-producten is verveelvoudigd en de producten hebben hier en daar ook hun weg naar de grote distributiekanalen gevonden, waarbij miljoenen consumenten betrokken zijn. Ondertussen zijn er ook netwerken opgezet voor de verkoop en de promotie van de fair trade; ook zijn de acties ter rechtstreekse ondersteuning van de producenten uitgebreid.
In het verslag waarover we vandaag stemmen en waarvoor ik collega Fassa wil complimenteren, spreken wij de wens uit dat de fair trade-beginselen en -praktijken, die verre van alleen maar symbolisch zijn, integrerend deel gaan uitmaken van de meer algemene beleidslijnen inzake ontwikkelingssamenwerking van de Europese Unie. Wij steunen met kracht en overtuiging de in paragraaf 10 van het verslag aangegeven criteria - wij menen dan ook dat de Vergadering dit gedeelte niet mag wijzigen - en wij vragen met name van de zijde van de Europese Commissie en meer in het algemeen van de communautaire instellingen een totaalbenadering van de met de rechtvaardige handel samenhangende zaken. Daarom verzoeken wij om een specifieke mededeling van de Commissie waarin met name aandacht aan vier wezenlijke elementen wordt besteed: ten eerste de integratie van de beginselen van de fair trade-praktijken in de algemene beleidslijnen inzake samenwerking op het gebied van internationale handel; ten tweede het opsporen van specifieke, meer efficiënte methoden ter ondersteuning van bepaalde, aan de rechtvaardige handel gelieerde projecten; ten derde de definitie van criteria op grond waarvan bepaalde producten als fair trade-producten of fair trade-productie kunnen worden aangemerkt; ten vierde de bevordering van een politieke dialoog met degenen die zich bezighouden met de rechtvaardige handel.
In dit opzicht moeten we ons nog nader bezinnen. In het verslag, dat wij op het punt staan aan te nemen, zijn voorstellen gedaan tot verhoging van de communautaire steun aan fair trade-projecten, niet alleen vanwege het overigens heel belangrijke aspect van de ontwikkelingseducatie, maar ook vanwege de rechtstreekse steun aan de producentenorganisaties.

Maij-Weggen
Voorzitter, allereerst mijn dank aan collega Fassa voor zijn gedegen initiatiefverslag over het werk van fair trade-organisaties en fair trade-producenten. Wij denken dat hij een goed overzicht heeft gegeven van de situatie en ook een goed inzicht heeft verschaft.
Het is goed dat het verslag nu wordt behandeld omdat de Commissie al heeft toegezegd te willen komen met een nota om een aantal concrete voorstellen te doen om fair trade-organisaties en fair trade-producenten wat te helpen. Dan is het goed wanneer het Parlement vooraf toch een aantal aanwijzingen en aanbevelingen geeft.
Mijn fractie vindt fair trade een goede zaak. Wie faire trade-producenten in de praktijk heeft zien werken, en ik heb in de afgelopen jaren een aantal projecten in ontwikkelingslanden gezien, weet dat de winst voor de handel misschien wat minder is maar weet tegelijk dat de producenten, veel arme boeren, vaak veel beter af zijn, dat er daadwerkelijk sprake is van hogere inkomens voor de betrokken werknemers, veel meer sociale nevenactiviteiten, zoals schooltjes en poliklinieken die worden opgericht en dat ook de regionale bevolking meer profijt trekt. En ook de milieu-aanpak dwingt veel respect af. Kortom, die fair trade-projecten zijn goed voor de ontwikkelingslanden, vaak zelfs beter dan gewone investeringsprojecten en gewone handelsprojecten. Het gaat ook niet meer om een hele marginale aangelegenheid: the European Trade Association werkt nu met 800 handelspartners in 45 landen met 800.000 producentenfamilies en 5 miljoen indirect betrokkenen. Dus dat is toch echt wel iets om rekening mee te gaan houden.
In mijn eigen land is vooral de koffie van Max Havelaar en de Okee-banaan een hele positieve loot aan de fair trade-stam. De Okee-bananenplantage in Ghana, die ik onlangs nog heb bezocht, is een prachtig project, er werken zo'n 1.000 arbeiders en die werken samen als kostwinners voor zo'n 10.000 mensen. Maar als je de kleine dorpen in de omgeving ziet, dan zie je met eigen ogen dat de situatie veel beter is dan een eindje verderop in Ghana. Men doet daar echt heel goed, zichtbaar positief werk.
Welnu, de voorstellen van collega Fassa zijn prima in lijn met dit soort activiteiten. Maar wij hebben toch nog wel een paar problemen. Omdat wij het verslag vooral zien als een initiatiefverslag, hebben wij het beperkt tot een correctie op artikel 10. Daarin staat aan wat voor criteria die fair trade-bedrijven, die fair trade-organisaties en fair trade-producenten zouden moeten voldoen. Nu, wij vinden dat dat wel een beetje gedetailleerd is en voordat je het weet zit de Commissie opgezadeld met een enorme bureaucratie om dat allemaal nog te controleren. Daarom hebben wij een amendement ingediend om het wat korter en wat duidelijker te maken. Volgens ons is het voldoende wanneer fair trade-producenten en -organisaties die steun willen ontvangen van de Europese Unie aan een beperkt aantal criteria voldoen. Het moet gaan om een eerlijke prijs, een marktconforme prijs met een fair trade-toeslag, daar hebben wij begrip voor, en de consument moet precies weten wat er ook aan de producent wordt betaald. Tussenhandel, import, export en verkoopmonopolies moeten zoveel mogelijk worden vermeden om de vrije handel niet dwars te zitten. Gestreefd moet worden naar langere en stabiele betrekkingen met producenten en alle IAO-conventies moeten natuurlijk worden gerespecteerd, ook vakbondsrechten, gelijke behandeling van mannen en vrouwen moet worden gerespecteerd en ook het gebruik van kinderarbeid moet worden uitgesloten, maar dat spreekt vanzelf. De productiemethodes moeten aanwijsbaar milieuvriendelijk zijn. Zij moeten leiden tot een betere sociale en economische ontwikkeling, het bevorderen van de zelfstandigheid en aansluiten bij de plaatselijke traditie.
Dat vinden wij de belangrijkste punten. Wij zullen natuurlijk het verslag wel zoveel mogelijk steunen, maar wij zouden het op prijs stellen als de rapporteur dit realistische amendement over zou nemen, zodat wij niet vervallen in bureaucratie en overbodige administratie.

González Álvarez
Mijnheer de Voorzitter, ofschoon mijn land, Spanje, pas 20 jaar later met fair trade in contact kwam, is de populariteit ervan de afgelopen vijf jaar 100 % gestegen. Daarbij komt, zoals de rapporteur zei, dat 800.000 producenten in de derde wereld bij deze vorm van handel betrokken zijn, zodat het belang van deze rechtvaardige en solidaire vorm van handel niet voldoende kan worden benadrukt.
Wij zijn het volkomen met de rapporteur eens wat betreft het feit dat de criteria waaraan deze handel dient te beantwoorden moeten bestaan uit: rechtstreekse inkoop, een rechtvaardige prijs, doorzichtigheid, naleving van de arbeidswetten, opheffing van kinderarbeid en eerbiediging van de milieunormen. We zijn echter van mening dat voor de Europese Unie een ander ontwikkelingsmodel kan worden voorgestaan. En de Europese Unie zou economische en politieke steun moeten verlenen aan initiatieven die kleinschalig beginnen maar die een alternatief kunnen bieden voor de onrechtvaardige, onsolidaire en commercieel-ingestelde samenleving die wij kennen.

Sandbæk
Mijnheer de Voorzitter, dat wij het nu in het Europees Parlement over rechtvaardige handel hebben, is grotendeels te danken aan de activiteiten van verschillende actiegroepen tijdens de voorbije 10 à 15 jaar. Idealistische organisaties hebben immers aangetoond dat het mogelijk is om met een bewust marktbeleid een sociaal aanvaardbare en milieuvriendelijke productie te bevorderen en vooral de kleine producenten in de ontwikkelingslanden een bron van inkomsten te garanderen. Dat is een belangrijke ervaring. Natuurlijk moeten we een duurzame productie in de ontwikkelingslanden steunen, zowel in hun als in ons eigen belang, maar we mogen niet verlangen dat bijvoorbeeld de eis inzake de EU-harmonisatie van de etikettering daaraan gekoppeld wordt. Het klopt dat een universeel merk het voor de consumenten gemakkelijker maakt zich op de markt te oriënteren, maar er bestaan nu reeds merken zoals "Max Havelaar" die de erkenning en het vertrouwen van de consument genieten. Als we dergelijke merken door een EU-merk moeten vervangen, dan zetten we een stap van vele jaren achteruit. Wij moeten rekening houden met de ervaringen die de merkenorganisaties hebben opgedaan. Ondanks hun jarenlange inspanningen zijn ze er nog altijd niet in geslaagd een gemeenschappelijk merk te vinden, niet omdat ze het niet willen, maar juist omdat de bestaande merken bij de consument ingeburgerd zijn. Ik vind dat de voordelen van een gemeenschappelijk merk niet opwegen tegen deze mogelijke nadelen.
Het verslag-Fassa pleit ervoor dat de EU sociale en milieunormen vaststelt en dat deze in het WHO-systeem worden geïntegreerd. Dit idee kan ik alleen maar steunen. Het is echter niet genoeg. We moeten eisen dat de vaststelling van speciale quota's mogelijk is voor producten die aan de normen voldoen. Dit is nu niet mogelijk en zonder de nodige druk zal het in de toekomst evenmin mogelijk zijn. De EU moet productiesteun verlenen aan ontwikkelingslanden die behoedzaam met het milieu en de welvaart van de mensen omspringen, maar wij mogen dit edel streven niet gebruiken om het werk van de organisaties overal ter wereld te centraliseren. De mensen die nu reeds met fair trade werken, kennen de problemen. Deze mensen en de producenten verdienen onze steun, maar een EU-merk, dat slechts na lange tijd in het bewustzijn van de consumenten aanvaard zou worden, is helemaal niet noodzakelijk. Wij steunen het voorstel om de WHO onder druk te zetten en steun te verlenen aan opleiding en omschakeling van de productie in de ontwikkelingslanden. Tenslotte wil ik vermelden dat ik de amendementen van mevrouw Maij-Weggen steun.

Wolf
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de rechtvaardige handel is het resultaat van een lange discussie over de neoliberale vrijhandelsideologie en er zijn een aantal concrete criteria inzake sociale en ecologische duurzaamheid ontwikkeld. Voor de erkenning van deze eis alleen al is lang gestreden. Als zulke eisen worden gesteld, komt er blijkbaar altijd een moment waarop men niet anders meer kan dan erop ingaan. Daarna krabbelt men dan echter terug. Dat is precies wat de Fractie van de Europese Volkspartij met haar amendement wil bereiken. De criteria voor rechtvaardige handel worden er zo door verwaterd dat de eis onherkenbaar wordt. Dat moeten wij verhinderen. Als het Europees Parlement de eis van rechtvaardige handel, die een centrale eis is met het oog op de totstandbrenging van nieuwe, rechtvaardigere en duurzame verhoudingen tussen Noord en Zuid, laat verwateren, zou dat misdadig om niet te zeggen rampzalig zijn. De Europese Volkspartij zou zich moeten schamen voor de schade die ze heeft aangericht.

Carlotti
Mijnheer de Voorzitter, er zijn heel weinig Europeanen die de tijd nemen om de producten die zij consumeren, zij het koffie, suiker of chocolade, van naderbij te bekijken. En toch dragen twee koppen smaakvolle koffie misschien tegengestelde politieke boodschappen uit en vertellen twee gelijkaardige repen chocolade verschillende geschiedenissen. Aan het verste uiteinde van de productieketen werken talrijke producenten zich in het zweet om anderen rijk te maken, maar langzamerhand gaan sommigen dat harde werk nu voor zichzelf doen. Stukje bij beetje zien nieuwe praktijken het licht, niet vanuit een theoretische visie maar dankzij geduldige, traag werkende acties waarin het vrijwilligerswerk een grote rol speelt.
In de resolutie die het Europees Parlement in 1994 heeft aangenomen, was sprake van niches, rechtvaardigheid en solidariteit in verband met die praktijken. Thans presenteert het verslag van Raimondo Fassa fair trade als een ander alternatief om de handelsbetrekkingen tussen de rijke landen en de producenten uit het Zuiden rechtvaardiger te maken. De producenten moeten worden bevrijd van het juk dat de leefomstandigheden waarin ze verkeren op hen doet wegen. Dat is de voornaamste opdracht van billijke handel, maar men moet ook marketinggericht werken en de tevredenheid van de consument beogen.
Ik steun het verslag-Fassa inzonderheid wat de volgende punten betreft: de definitie van billijke handel, de invoering van een Europees keurmerk om verwarring bij de consument te vermijden, de integratie van billijke handel in het algemene beleid van de Unie, niet enkel in het ontwikkelingsbeleid maar in alle economische en handelsbeleidsvormen teneinde de billijke handel echt te promoten. Daartoe is een gedragscode nodig voor de Europese transnationale ondernemingen die in de ontwikkelingslanden werken. De Unie moet er ook voor ijveren dat de milieu- en sociale bepalingen in de WHO-criteria worden opgenomen.
Tot besluit verwachten wij van de Commissie zo snel mogelijk een mededeling over billijke handel waarin tegelijk wordt uitgelegd hoe die handel tot stand kan komen en welke middelen hiertoe beschikbaar worden gesteld.

Castagnetti
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wens mijn waardering voor het verslag van collega Fassa uit te spreken. De rechtvaardige handel bestaat sinds jaren en wordt met goede resultaten bedreven, maar het is duidelijk dat hij een geheel nieuwe relevantie krijgt aan het einde van dit millennium, dat is gekenmerkt door liberalisering en mondialisering van de handel alsmede door de ons door de WHO opgelegde verplichting af te zien van onze preferentiestelsels met de arme landen in de wereld. Nadat dit Parlement in 1993 deze materie behandelde, is er helaas niet veel gedaan om deze samenwerkingsvorm te bevorderen, terwijl bij de Europese Commissie vandaag de dag nog steeds een duidelijk beleid dienaangaande ontbreekt. En dat terwijl de in het verleden opgedane ervaringen en de communautaire statistieken uitwijzen dat de rechtvaardige handel correct is georganiseerd en de Europese consumenten ook heel positief reageren wanneer ze via een goed opgezette campagne worden geïnformeerd.
Het belang van dit instrument ligt niet alleen in de onmiddellijke verbetering van de levensstandaard van de betreffende gemeenschappen die momenteel naar schatting 5 miljoen personen in 45 ontwikkelingslanden omvatten, maar ook en vooral in de transformatie op lange termijn van kleine plaatselijke producenten in autonome economische subjecten. De Commissie, de Raad en de lidstaten zouden zich meer en beter moeten inzetten om de handel van de fair trade-producten te bevorderen. Concreet betekent dit dat de eerlijke en solidaire handel volledig erkend moet worden als ontwikkelingsmethode en zonder uitstel moet worden bevorderd door passende personele en financiële middelen ter beschikking te stellen, eventueel ook via het invoeren van een aparte begrotingslijn van de Unie. Alleen op deze wijze kan de Europese Unie de in artikel 103 van het Verdrag neergelegde verplichtingen nakomen, te weten de bevordering van de integratie van ontwikkelingslanden in de wereldeconomie.

Sichrovsky
Mijnheer de Voorzitter, het verslag steunt vooral op de bescherming van de consument, op het verhinderen van misbruik van de handel. Wat hier totaal ontbreekt, is de motivatie van de consument. Het inzicht ontbreekt dat het hier om een vorm van ontwikkelingshulp gaat en dat wij de consument moeten bereiken en eventueel motiveren om een hogere prijs te willen betalen. Wij moeten hier geen product maar een idee verkopen. Ik merk alleen op dat de in het verslag aangekondigde bureaucratisering dit alleen maar zal bemoeilijken. Wij moeten eraan denken dat de verantwoordelijkheid van Europa ook daarin ligt dat wij de ontwikkelingslanden moeten helpen hun producten in Europa af te zetten. Naar de vorm is het verslag goed. Wat ontbreekt is de motivering van de consument om de producten ook te kopen.

Howitt
Mijnheer de Voorzitter, ik verheug me over dit verslag en zou tegelijkertijd de aandacht willen vestigen op het doel van mijn eigen amendementen op het verslag van de Commissie ontwikkelingssamenwerking. Mijn doelstelling is er bij de Commissie op aan te dringen voor de dag te komen met haar mededeling over de fair trade, op basis waarvan nieuwe wetgeving kan worden opgesteld; wereldwijd onderzoek op gang te brengen dat rechtstreeks kan bijdragen aan de ontwikkeling van fair trade-netwerken in het Zuiden enerzijds en fair trade-uitgangspunten in het Noorden anderzijds; in principe de instelling van een afzonderlijke begrotingslijn te steunen die een einde maakt aan de noodzaak gebruik te maken van de medefinanciering door NGO's, die in veel gevallen niet geschikt is voor coöperaties van producenten in ontwikkelingslanden; een punt te zetten achter de fiscale discriminatie van fair trade in Europa door een voorkeursbehandeling in te voeren die, gezien de vrijwillige basis van de labels, in overeenstemming is met de richtlijnen van de WHO en, tenslotte, niet alleen de gevaren te onderkennen die de verspreiding van die labels met zich meebrengt, maar ook de noodzaak een serieuze dialoog op te zetten over het verband tussen fair trade en de nieuwe, op gedragscodes gebaseerde handelsethiek. Ik ben momenteel bezig aan een verslag over dat laatste onderwerp voor de Commissie ontwikkelingssamenwerking.
Het gaat er bij fair trade om dat de armste en meest gemarginaliseerde mensen in ontwikkelingslanden niet op basis van financiële steun uit hun armoede worden bevrijd, hoe belangrijk dat element ook is, maar in staat worden gesteld hun armoede te bestrijden door hun producten aan de Europese consument te gaan verkopen. Er zijn inmiddels 45.000 verkooppunten in Europa voor 3.000 verschillende producten, goed voor een gezamenlijke omzet van minimaal 250 miljoen ecu per jaar. Dit aandeel is weliswaar bescheiden in verhouding tot de omvang van de totale handel, maar is toch zeker meer dan een aalmoes. Er wordt hier echte handel gedreven, die de steun van dit Parlement absoluut waard is.

Günther
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de rapporteur heeft aan zijn verslag veel tijd en zorg besteed. Wij danken hem daarvoor. Ook de commissie heeft met meer dan 50 amendementen bijgedragen aan wat nu voorligt. Neemt u het mij niet kwalijk, maar mij lijkt het geheel niet zo geslaagd. Zoals altijd wordt er veel gepraat over bescherming en steunmaatregelen en te weinig over de structuren die tot het concurrentievermogen op de markten bijdragen. Mijn fractie heeft in de commissie geprobeerd enkele accenten in die zin te plaatsen, en ook het amendement van mevrouw Maij-Weggen gaat in die richting.
Wij moeten er namelijk vooral zorg voor dragen dat we in dit verband niet te veel bureaucratie toelaten. Daarom lijkt het mij beter dat wij het amendement goedkeuren dan dat wij het bij de huidige formulering houden, die zozeer in detail treedt dat ze nog nauwelijks werkbaar lijkt. Ik heb ook bedenkingen bij het voorstel om middelen uit de cofinanciering te gebruiken voor reclame voor de fair trade-handel. Ik betwijfel of wij de reeds zo zwaar belaste begrotingslijn B7-6000 daarvoor moeten gebruiken. Bovendien is dat een van de begrotingslijnen over de rechtsgrondslag waarvan onenigheid heerst. Ik hoop desalniettemin dat de communautaire handel met de landen van de derde wereld, met inbegrip van de hier besproken rechtvaardige handel, zich positief zal ontwikkelen. Ik hoop ook dat de Commissie ons daarin zal blijven steunen.

Pinheiro
Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat ik heel kort kan zijn. Om te beginnen wil ik de heer Fassa danken voor het uitstekende verslag dat hij heeft opgesteld; vervolgens wil ik onderstrepen hoe belangrijk dit instrument voor een samenwerkingsbeleid tussen Noord en Zuid is; en tenslotte wil ik zeggen dat vele van de gedane voorstellen vast en zeker opgenomen zullen worden in de mededeling die de Commissie binnen enkele maanden wil presenteren.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt op het daarvoor bestemde tijdstip plaats.

Ephremidis
Mevrouw de Voorzitter, wilt u alstublieft in de notulen van vandaag laten vermelden dat de stemming weliswaar volgens de agenda om 11.00 uur had moeten beginnen, maar pas om 11.15 uur begon?
U plaatst ons nu voor een heel moeilijk dilemma. Wij dachten namelijk dat de stemming om 11.00 uur zou beginnen en hebben onze vluchten dienovereenkomstig geboekt. Wij beginnen nu dus later en moeten kiezen: of wij missen het vliegtuig, of wij missen een aantal stemmingen, waaraan wij echter mogen en moeten deelnemen.
Ik verzoek u dat in de notulen te laten vermelden. Ik zal daar dan een beroep op doen als iemand in de verleiding mocht komen mij bepaalde rechten af te nemen. Ik ben immers niet verantwoordelijk voor deze vertraging.

De Voorzitter
Mijnheer Ephremidis, wij zullen dit in de notulen vermelden, maar met uw bereidwillige medewerking zullen wij proberen de verloren tijd in te halen.

Stemming
Rack
Mevrouw de Voorzitter, u bent vergeten de rapporteur namens het Parlement te danken. Hierbij doe ik dat uit naam van ons allen.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer Rack.

Schmid
Mevrouw de Voorzitter, de oorspronkelijke tekst steunt op de oude rechtsgrondslag. Aangezien wij de rechtsgrondslag hebben gewijzigd hebben wij de nieuwe tekst nodig. Als wij alleen maar iets toevoegen, verbreken wij de logica. Dit is geen inhoudelijk maar een logisch probleem.
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)

Maij-Weggen
Voorzitter, er is één amendement op dit verslag en het is wel een cruciaal amendement. Ik heb begrepen dat de heer Fassa graag wil dat het verslag met zo groot mogelijke steun wordt aangenomen. Dat kan wanneer ons amendement wordt gecombineerd met de tekst van de heer Fassa op de volgende manier. Wij zouden dan de inleidende tekst van de heer Fassa kunnen nemen op artikel 10 plus zijn gedachtestreepje 3 en 6. Uit mijn amendement nemen wij dan nr. 1, 3 en 4. Bij die combinatie, heb ik begrepen, kan de heer Fassa steun geven aan het amendement en dan kunnen wij zijn verslag steunen.

Fassa
Mevrouw de Voorzitter, heb ik het goed begrepen dat mevrouw Maij-Weggen voorstelt de woorden ter introductie van paragraaf 10, namelijk: " is van mening dat, wil er geen misbruik worden gemaakt van fair trade, op zijn minst aan de volgende criteria moet worden voldaan" , ongewijzigd te laten? Is dit de betekenis van haar amendement? Neemt ze dus in feite met een mondeling amendement de eerste twee regels van het door haar ingediende amendement terug, plus de combinaties tussen de verschillende paragrafen zoals die door haar zijn voorgesteld? Klopt dit?

Maij-Weggen
Voorzitter, plus de combinatie van derde en zesde gedachtestreepje plus 1, 3 en 4 van mijn amendement. Dan zijn wij het volmaakt eens.

De Voorzitter
Mevrouw Maij-Weggen, het spijt mij ten zeerste, maar het is erg verward. Ik durf u eerlijk zeggen dat ikzelf niet zeker ben van wat wij zullen aannemen.
(Het Parlement neemt de resolutie aan)

Bernardini
Ons Parlement heeft zich herhaaldelijk uitgesproken ten gunste van een milieuvriendelijk en innoverend vervoersbeleid. In dat verband hebben talrijke Europese ondernemers een beroep gedaan aan op het PACT-programma, dat communautaire financiële bijstand toekent voor innoverende maatregelen ten behoeve van het gecombineerd vervoer.
De verordening van de Raad met betrekking tot dit programma was het voorwerp van tekstuele aanpassingen. In juni 1997 keurde het Europees Parlement het voorstel van de Commissie goed, waarbij het aandrong op een verheldering van de procedures voor de selectie van de projecten en op een betere toepassing van de financieringsregelingen.
Het verslag van onze collega, dat wij nu bespreken, stuit op weerstand bij de Raad en wel met betrekking tot een punt waarop ik hier wil terugkomen.
Het voorstel van de Commissie voorzag in de terugbetaling van de uitgaven en de kosten voor de uitvoering van onderdelen van projecten buiten het communautaire grondgebied, en dit ten gunste van de ondernemingen van derde landen. De Raad was het hier niet mee eens. Hij zei dat er wel projecten konden worden gefinancierd die zich tot in derde landen uitstrekten. Volgens mij is de redenering van de Raad niet verantwoord als men rekening houdt met mogelijke partnerschappen tussen ondernemingen uit derde landen en uit EU-landen.
Onze Commissie vervoer en toerisme probeert de zaken recht te trekken. Ik hoop dan ook dat amendement 2 voldoende steun krijgt.
Verslag-Fontaine (A4-0232/98)
Caudron
Wij blijven erop aandringen dat de richtlijnen betreffende de erkenning van diploma's worden herzien. Immers, wie van ons kreeg nooit een verzoek om een tussenkomst bij een overheidsdienst teneinde een beroepskwalificatie die in een ander land was verworven, te doen erkennen?
Het verslag van onze collega Nicole Fontaine is belangrijk voor het Europese onderwijsstelsel, meer bepaald voor de personen in opleiding of de studenten. Ik feliciteer haar dan ook met haar werk. Het is een belangrijke stap vooruit in de versterking van het Europese burgerschap.
Inderdaad, hoe kunnen wij spreken van vrij verkeer van goederen en personen in Europa als de mobiliteit van de burgers zo sterk beperkt wordt?
Velen hebben de mond vol van begrippen als aanpassingsvermogen, reactievermogen, flexibiliteit, essentiële kwaliteiten van de Europese werknemer van het jaar 2000. Maar al snel wordt deze geconfronteerd met de harde werkelijkheid van de overheidsdiensten en de nationale wetgevingen.
Die vaststelling geldt ook voor andere domeinen en ze staat de Europese opbouw in de weg. Het is daarom van belang dat wij onze wetgevende inspanningen concentreren op wat de burger in het dagelijkse leven bezighoudt. Zo geven wij zin aan Europa en kunnen wij het misschien opnieuw in goede banen leiden.
Inderdaad, een tekst die de rechten en de bevoegdheden van de burgers aanbelangt brengt de Europese Unie dichter bij die burgers.
Aanbeveling-Aelvoet (A4-0165/98)
Bernardini
Na de overeenkomsten met Tunesië, Israël, Marokko en de OLP, dienen wij ons vandaag uit te spreken over de Euro-Mediterrane Overeenkomst met Jordanië.
In de lijn van de besluiten van de Conferentie van Barcelona van november 1995 herziet de Europese Unie haar betrekkingen met haar partners van de Maghreb- en de Masjrak-landen en voert ze een nieuw contractueel kader in. De associatieovereenkomst met Jordanië, waarvan artikel 1 in de oprichting van een vrijhandelszone voorziet, past daar perfect in.
Wij kunnen die doelstelling alleen maar onderschrijven, zoals wij het ook deden voor de andere landen. Jordanië rekent op onze hulp. De verschillende onderdelen van de samenwerking worden versterkt: de economische en sociale betrekkingen, de verbetering van de leef- en werkomstandigheden, de ontwikkeling van de regionale samenwerking. Jordanië heeft een vrij hoog groeipercentage, maar dit lijkt niet de hele bevolking ten goede te komen. De inspanning moet worden volgehouden en in dat opzicht kan de hulp van de Europese Unie ten volle spelen.
Tot slot mogen wij het probleem van de politieke stabiliteit van de regio niet vergeten. Het wankele vredesproces, dat ons soms parten speelt bij de verwezenlijking van ons MEDA-partnerschap, kan aan stabiliteit winnen door met Jordanië een politieke dialoog aan te gaan.
Ik onderschrijf de aanbeveling van onze Commissie buitenlandse zaken, veiligheids- en defensiebeleid en pleit voor het sluiten van die overeenkomst, waarvan ik hoop dat ze succesvol zal zijn.

Deprez
Het sluiten van een Euro-mediterrane overeenkomst tussen de Europese Unie en Jordanië is een goede zaak, die ik ten volle steun.
Een dynamisch Euro-mediterraan partnerschap is, samen met de uitbreiding van de Europese Unie naar het oosten, een hoeksteen van de stabiliteit en de ontwikkeling van het gehele Europese continent. In de overeenkomst lijken mij vier punten van bijzonder belang:
ten eerste, de geleidelijke verwezenlijking van een vrijhandelszone die beide partijen ten goede zal komen; -ten tweede, de bepaling van artikel 2 inzake de eerbiediging van de mensenrechten en de democratische beginselen; -ten derde, de invoering van een regelmatige politieke dialoog (artikelen 3-5) en vooral de totstandbrenging van een samenwerking die door ons Parlement en het Jordaanse parlement moet worden omschreven; -ten vierde, de samenwerking tussen de Europese Unie en Jordanië op het gebied van de strijd tegen het witwassen van geld en tegen de drughandel.- Verslag-Schmid (A4-0234/98)
Caudron
Het verslag van onze collega Gerhard Schmid is heel belangrijk zowel voor de communicatie-industrie als voor de Internetgebruikers. Ik steun dan ook het communautaire actieplan dat ons vandaag wordt voorgesteld.
Toch dient op een aantal problemen te worden gewezen met betrekking tot dat netwerk en de constante uitbreiding ervan. Vooreerst kant ik mij tegen diegenen die het Internet automatisch associëren met strafbare inhoud. Dat gigantische wereldwijde netwerk is in de eerste plaats een instrument en het kan in geen geval verantwoordelijk worden gesteld voor de perverse inhoud die sommigen op hun computer ontdekken.
Net als met de telefoon en de drukkunst heeft men van het Internet de "vader" van alle zonden en ondeugden gemaakt. Er zijn echter voldoende faits divers waaruit blijkt dat sommigen niet op de komst van het Internet gewacht hebben om strafbare feiten te plegen. Zij passen zich alleen maar aan dit nieuwe communicatiemiddel aan.
Met dit inleidende betoog bedoel ik niet dat men de uitbuiters van de menselijke miserie hun gangen moet laten gaan, integendeel. Wij moeten nagaan en begrijpen wat aan de basis ligt van die complexe realiteit waar wij vaak geen greep op krijgen. Dan pas kunnen wij de geschikte oplossingen vinden.
Wij moeten inderdaad rekening houden met een fundamenteel gegeven van de informatica. Ze evolueert en wordt steeds krachtiger. Met een draagbare computer kan thans iedereen tot alles toegang krijgen, en dit zonder al te grote risico's... ook in geval van illegale handelingen.
Ik steun de voorstellen van de rapporteur met betrekking tot de illegale inhoud en de bestrijding ervan met technologische middelen. Het is echter ook nodig het gerechtelijke en politionele beleid op communautair niveau te verdiepen. Alleen zo'n versterkte samenwerking kan tot tastbare resultaten leiden.
Wil men tot een beveiligde omgeving komen, dan moet er een bewustwording komen op internationaal en in de eerste plaats op Europees niveau. Dit is dringend, uiterst dringend!
Verslag-Pollack (A4-0177/98)
Ahlqvist, Theorin en Wibe
Wij constateren dat dit verslag thuishoort in de lange rij verslagen waarin de invoering van een nieuwe EU-instelling wordt voorgesteld, deze keer een "overkoepelende dienst stadszaken" . Wij vinden dat een toename van het aantal EU-autoriteiten de bureaucratie alleen maar in de hand werkt. Wij kunnen wel zonder deze overkoepelende dienst.

Deprez
De Europese Unie is uiteraard niet bevoegd voor het dagelijkse milieubeheer in de Europese steden. Dat is de taak van het lokale niveau. De Unie moet evenwel de desbetreffende richtsnoeren en doelstellingen, die voor de hele Europese ruimte moeten gelden, blijven verfijnen met het oog op een duurzame ontwikkeling in het vlak van het stadsmilieubeheer.
Tal van milieuproblemen ingevolge de verstedelijking van onze landen hebben immers gevolgen voor het hele grondgebied van de Unie. De problemen moeten dan ook op een geïntegreerde manier worden aangepakt. De lokale overheid moet instaan voor het dagelijkse beheer, dat evenwel moet worden ingepast in een ruimer kader waarin de desbetreffende middelen en doelstellingen worden omschreven.
In dat verband juichen wij de sectorale maatregelen toe die reeds door de Unie zijn genomen, meer bepaald in het vlak van de strijd tegen de luchtverontreiniging. Toch betreuren wij ook dat de Commissie draalt met het publiceren van het Witboek over het stedelijk milieu. Wij wachten erop sinds het verschijnen van een groenboek over hetzelfde onderwerp, nu reeds zeven jaar geleden.
Wij mogen natuurlijk niet beweren dat de Europese Unie niets heeft gedaan. Er ontbreekt evenwel een Europees wettelijk kader. Daardoor konden de door de Europese Commissie gefinancierde projecten op het gebied van het stedelijk milieu niet voldoende financiële steun genieten en was er geen coördinatie van die projecten.
De Commissie zou dan ook de herziening van de structuurfondsen in 1999 te baat moeten nemen om die projecten verder te blijven steunen. Ze moet zo snel mogelijk werk maken van een rechtsgrondslag en een globaal actieplan voor een duurzaam stedelijk milieu in de Europese Unie. Daarom steun ik de ons voorgelegde resolutie.

Titley
Als vertegenwoordiger van precies het type verstedelijkt gebied dat dit verslag zich ten doel heeft gesteld te helpen, spreek ik me uit voor het verslag dat ons vandaag wordt voorgelegd. Het is hoog tijd dat het milieudebat eens uitstijgt boven het beeld van groene weilanden en zich gaat richten op de grotere en kleinere steden, waar per slot van rekening de meeste van onze burgers wonen. Groot-Manchester, als een van de oorspronkelijke kernen van de industriële revolutie, is een van de oudste verstedelijkte industriegebieden van Europa. Aanvankelijk dachten we dat de vervuiling dankzij de schoneluchtwetten die na de oorlog werden uitgevaardigd alleen nog zou voorkomen op de plaatjes van in rook gehulde fabrieksschoorstenen in de geschiedenisboeken.
Dit verslag laat echter duidelijk zien dat de bewoners van verstedelijkte gebieden vandaag de dag geconfronteerd worden met verkeersopstoppingen en vervuiling die niets minder verontrustend zijn dan de rook van vroeger, maar voor het menselijk oog veelal onzichtbaar zijn. We moeten de bevindingen van de Rekenkamer serieus nemen als ze stelt dat het de huidige EUaanpak van problemen in stadsgebieden aan een gecoördineerd raamwerk ontbreekt. Het is hoog tijd dat onze burgers eindelijk eens kunnen profiteren van een specifiek EU-programma ter verbetering van ons stedelijk milieu. Ik zie uit naar een spoedige reactie van de Commissie op onze oproep voor een dergelijk programma.
Verslag-Napoletano (A4-0172/98)
Ahlqvist en Theorin
Wij zijn van mening dat onze partijgenote Napoletano een prima verslag heeft geschreven. Wij stemmen vooral in met de kritiek van collega Napoletano op de plannen van de Commissie om het initiatief URBAN af te schaffen. Dit heeft uitstekende resultaten opgeleverd bij de aanpak van de specifieke problemen van steden, die onder geen ander EU-programma vallen. Aangezien ongeveer 80 % van de burgers van de EU in steden woont, vinden wij dat het een ondoordacht besluit zou zijn het initiatief URBAN af te schaffen.

Caudron
Ik ben reeds vele jaren begaan met het probleem van het stadsbeleid. Ik wil dan ook onze collega Napoletano feliciteren met haar standvastige houding en het belangrijke werk dat zij tot nog toe heeft geleverd. Ook haar uitstekende verslag draagt mijn goedkeuring weg.
Net zoals de rapporteur vind ik dat dringend de basis moet worden gelegd voor een slagvaardig stadsbeleid in Europa. Politici gaan meestal over de stad nadenken naar aanleiding van tragische gebeurtenissen in wat men gewoonlijk "probleemwijken" noemt. In al die gevallen gaat men de brand blussen en doet men het allernoodzakelijkste in afwachting dat de zaken opnieuw uit de hand lopen.
Zoals het verslag het onderstreept, komt het bij niemand op de stedelijke wereld tegen de landelijke wereld uit te spelen. Toch moet in een ruimtelijke-ordeningsbeleid worden voorzien dat de ontvolking van het platteland tegengaat. De meeste lidstaten hebben met dat probleem te kampen.
Ik steun dan ook het verzoek van mevrouw Napoletano om het URBAN-programma voort te zetten. Dit communautaire initiatief is van essentieel belang als men de leefsituatie van onze medeburgers in de grote stedelijke gebieden bekijkt. Ze leiden al te vaak een anoniem bestaan in de rand van de grootsteden
In die zin zijn de werkzaamheden van het netwerk van Europese steden heel interessant omdat ze een globale aanpak van het stadsbeleid in de grote Europese agglomeraties voorstaan. Een stadsbeleid uitstippelen betekent een kader en concrete, realistische doelstellingen uitwerken.
In de komende eeuw zal het stedelijk fenomeen wellicht nog uitbreiding nemen, zowel kwantitatief als wat de vorm betreft. Wij moeten dan ook over deze realiteit nadenken en er rekening mee houden in onze politieke actie.

Darras
Ik kan het verslag van mijn collega Napoletano alleen maar toejuichen. Het bekijkt het stadsprobleem als een geheel waarin milieu-, sociale, culturele, menselijke en regionale aspecten een rol spelen.
De Europese Unie moet het stadsbeleid inderdaad op die manier zien. Het moet een beter leefklimaat voor allen beogen en niet beperkt blijven tot de probleemwijken.
Er moet beslist een betere coördinatie komen tussen de Europese instellingen, meer bepaald tussen de Commissie en de lidstaten. Dit kan uiteraard via het subsidiariteitsbeginsel.
De Commissie moet de stedelijke dimensie integreren in de andere communautaire beleidsmaatregelen en acties. Maar ook de lidstaten moeten hun stadsbeleid ontwikkelen (stadscontracten, contracten tussen staat en regio's voor Frankrijk) in samenhang met het beleid inzake benutting van de structurele steun op hun grondgebied.
Het betreft hier een globale visie op de ruimtelijke ordening met aandacht voor een door ons Parlement gewenste Europese stedelijke strategie. Het is een visie die moet aansluiten bij de visies van de respectieve lidstaten, die op hun beurt moeten steunen op hun plaatselijke en regionale autoriteiten om die visie gestalte te geven.

Deprez
De plaatselijke autonomie, die is omschreven in het Handvest voor de plaatselijke autonomie van de Raad van Europa, neemt een centrale plaats in de Europese constructie in.
De steden, zowel de grote als de kleine, vormen het niveau van politieke vertegenwoordiging dat het dichtst bij de burger staat en dan ook het best diens wensen en bekommeringen kent. Bovendien spelen ze een essentiële rol op een aantal uiterst belangrijke domeinen. De resolutie waar wij vandaag over stemmen geeft er een opsomming van. Die is niet volledig maar biedt toch een goed overzicht, meer bepaald wat de milieu-, sociale en culturele aspecten betreft.
Het effect van de communautaire beleidsmaatregelen en acties op de steden en gemeenten is overduidelijk, maar ook het soms tegenstrijdige karakter kan niet worden ontkend. Bij het uitwerken van beleidsmaatregelen en acties moet de Commissie dan ook beslist rekening houden met de gevolgen daarvan voor de steden.
In dat verband moet er dringend een Europese stedelijke strategie komen. Die moeten worden opgevat als een vast onderdeel van het algemene ruimtelijke-ordeningsbeleid en moet de gevolgen van de verschillende communautaire beleidsmaatregelen voor het gehele grondgebied en voor de steden coördineren.
Ik vraag in het bijzonder dat de integrerende rol van het stedelijk milieu wordt versterkt. Ik sta dan ook ten volle achter de voorstellen van de rapporteur met betrekking tot het verhogen van de veiligheid en de preventie van de criminaliteit in de steden.

Ephremidis
De verslagen en het lange debat hebben een staaltje gegeven van de ernstige problemen waarmee het stedelijk milieu in de Gemeenschap te kampen heeft. Niet alle problemen zijn echter genoemd. Er zijn er nog veel meer en zij zijn zelfs gedoemd erger en talrijker te worden. Opvallend is echter - en dat is je reinste provocatie - dat nergens in het verslag de werkelijke oorzaken, de hoofdschuldigen worden genoemd. Verantwoordelijk voor deze problemen zijn de junglewetten van de multinationale belangen, de ongebreidelde concurrentie, het maniakale winstbejag in het kader van onze beruchte vrije markt.
Werkloosheid, sociale uitsluiting, armoede onder de stadsbevolking, racisme, vreemdelingenhaat, criminaliteit, ongelijkmatige ontwikkeling - niet alleen tussen de steden van de verschillende landen, maar ook binnen de landen, in de steden en stadswijken zelf - overlast, milieuverontreiniging en een drastische daling van de levenskwaliteit: dit zijn geen problemen die zo maar pardoes uit de lucht komen vallen en zij kunnen natuurlijk nooit met lapmiddelen, mooie woorden en oppervlakkige programma's worden opgelost.
Nergens staat dat de stijgende werkloosheid onder de stadsbevolking het gevolg is van het vrije marktbeleid, van de almacht van het kapitaal. Met de EU als voortrekker en met de steun van de nationale regeringen ondermijnt het kapitaal een evenwichtige economische groei en de sociale rechten en arbeidsrechten van de werknemers. In het verslag wordt geen gewag gemaakt van de belangen die verantwoordelijk zijn voor de inkrimping van de landbouw, de ontregeling van de regionale economie en de verstoring van het evenwicht tussen stad en platteland. Het zijn echter wel degelijk deze belangen die een steeds groter wordende golf van werklozen veroorzaken. Deze mensen zoeken hun heil in de steden, waar zij echter enkel het leger van werklozen vergroten. In het verslag staat dat "van de 49 in het programma voor het stedelijk milieu opgenomen gebieden 15 een werkloosheidspercentage boven de 30 % hebben" . Onder al degenen die "sociale rechtvaardigheid en samenhang" verkondigen is er niet één die zich afvraagt hoe het zover heeft kunnen komen.
De oorzaken hiervoor moeten worden gezocht in het ongebreidelde winstbejag en de wet van de jungle die de multinationals toepassen. Daardoor wordt het evenwicht in het sociaal weefsel verstoord en worden de voorwaarden gecreëerd voor misdaad, racisme, xenofobie, haat en nijd. Daar kan men met de in het verslag voorgestelde politiemaatregelen en repressie niets tegen doen. Onze eigen wetten veroorzaken de steeds sterker om zich heen grijpende milieuvervuiling. Het milieubeheer is onder het "beschermheerschap" geplaatst van de grote industriebazen, de automobielindustrie, de lobby's en de politici die hen de hand boven het hoofd houden. Deze zorgen er wel voor dat tijdig een stokje wordt gestoken voor elke poging tot het voeren van milieuvriendelijke beleidsvormen. In het verslag wordt gewag gemaakt van de werkzaamheden en de verklaringen van Rio en Kyoto, maar nergens staat wie de daar genomen besluiten ondermijnt en tot dode letter maakt. Zelfs de toepassing van deze zeer bescheiden besluiten wordt niet toegelaten door het monopolistische kapitaal.
In dit verslag worden maatregelen aangekondigd voor het zogenaamd oplossen van de problemen in het stedelijk milieu. Men wil hier Europese dialogen voor in het leven roepen maar men zal uiteindelijk alleen maar nog enkele miljoenen ecu meer verspillen. De problemen zullen op die manier niet oplosbaar zijn. Hoogstens zal men met het communautaire geld nog een paar zakken meer kunnen spekken. De problemen zullen waarschijnlijk steeds acuter worden en dan een voorwendsel zijn om nog meer middelen weg te halen bij andere sociale acties. Daarmee wordt dan de publieke opinie zand in de ogen gestrooid. Wij lopen het risico dat men ons beschuldigt van schijnheiligheid en medeplichtigheid. Men zal ons verwijten dat wij onwettige belangen dienen. In ieder geval zal men ons uitmaken voor politieke, parlementaire masochisten, omdat wij steeds weer zout in de zere wonden strooien en nooit de werkelijke oorzaken van het euvel onder ogen willen zien en dus nooit de problemen echt bij de horens willen vatten.
Dit Parlement moet eindelijk tonen dat het over zijn eigen schaduw heen kan springen en werkelijk de geteisterde stadsbevolking in de EU kan vertegenwoordigen.

Holm
Het verslag bevat verschillende welgemeende voorstellen. De overeenkomsten en de gemeenschappelijke problemen van de steden worden aangehaald, maar het is tegelijkertijd zo dat wij ons bewust moeten zijn van de grote verschillen die tussen de steden van de EU bestaan. Daarom vind ik het van belang erop te wijzen dat het subsidiariteitsbeginsel gehandhaafd dient te worden. Het uitwisselen van informatie is uitstekend, aangezien veel steden ongetwijfeld van de aanpak van bepaalde zaken door andere steden kunnen leren, maar dat er op dit gebied een EUprogramma en een EU-richtlijn ontwikkeld moeten worden, betwijfel ik. Over de ruimtelijke ordening dient op een lager niveau dan dat van de EU besloten te worden. De mensen die in het betreffende gebied wonen moeten over de ruimtelijke ordening besluiten, in plaats van een centralistische instelling uit Brussel.

des Places
Het verslag-Napoletano over het probleem van de steden koestert de ambitie een "Europese stedelijke strategie" uit te werken.
Eens te meer probeert de Commissie de bevoegdheden van de Europese Unie uit te breiden. Dit heeft niet alleen politieke maar ook financiële implicaties: de erkenning van een geïntegreerd communautair stadsbeleid veronderstelt aanzienlijke begrotingsuitgaven.
Aangezien de begrotingsmiddelen van de Europese Unie beperkt zijn, zijn die uitgaven pas mogelijk als de kredieten worden herverdeeld. De landelijke en de visserijgebieden zouden hiervan onvermijdelijk het slachtoffer worden.
Mevrouw Napoletano werpt zich op als pleitbezorgster van het URBAN-initiatief, dat volgens de voorstellen in Agenda 2000 dient op te gaan in de nieuwe doelstelling 2. Ze pleit voor de handhaving ervan en voor "voldoende financiële middelen om de activiteiten ervan te consolideren, ..." .
De Fractie van onafhankelijken voor het Europa van de Nationale Staten was steeds van mening dat de Gemeenschap haar financiële inspanningen diende te richten op de reeds bestaande gemeenschappelijke beleidsinitiatieven, namelijk het GLB en het GVB, en de kredieten niet mocht versnipperen uit steriele en cliëntelistische overwegingen.
Naast de wil om een "Europese stedelijke strategie" op te zetten wordt er ook gepleit voor een "breder ruimtelijkeordeningsbeleid" waarvan die strategie een "onmisbaar element" vormt. Ook bepaalde verklaringen ten gunste van een zogeheten Europees burgerschap zijn federalistisch getint. Een van de onderdelen daarvan is de "toekenning van het actieve en passieve kiesrecht bij gemeenteraadsverkiezingen aan burgers uit andere lidstaten" . Terloops spreekt men zich ook uit voor "de onbeperkte toepassing van de Verdragsbepalingen inzake het stemrecht van communautaire ingezetenen" .
Daarbij komt nog dat het verslag op talrijke plaatsen de heersende mondialistische ideologie aanhangt en banaliteiten spuit ten gunste van het multiculturalisme, die de cohesie van onze nationale staten kunnen bedreigen. Het is dan ook logisch dat het verslag spreekt van integratie van de migranten in plaats van assimilatie in de beschaving van het gastland. Dat laatste is nodig om de nationale cohesie te vrijwaren en de vreemdelingen te helpen volwaardig lid te worden van de nationale gemeenschap en daarover trots en tevreden te zijn.
Onze fractie kon dan ook onmogelijk haar steun geven aan een verslag dat tegen haar opvattingen indruist.

Pinel
Het verslag van mevrouw Napoletano pleit vurig voor een Europese stedelijke strategie in het kader van een geïntegreerd, en dus federalistisch, ruimtelijke-ordeningsbeleid. Een dergelijke centralistische aanpak kunnen wij alleen maar afkeuren.
Het stadsbeleid behoort reeds tot de bevoegdheid van de steden en de stadsdistricten maar ook van de departementen, de regio's en de staten. Er zijn dus al voldoende partners zonder dat men er nog de Europese Unie moet aan toevoegen. Hoe meer niveaus, hoe complexer de dossiers en hoe moeilijker om ze af te ronden.
Het stedelijk milieu, zoals het uit het verslag-Pollack naar voren komt (afvalbeheer, luchtverontreiniging, waterzuivering, werkgelegenheid, bestaansonzekerheid, bescherming van ons stedelijk architecturaal erfgoed, migratie...), verdient natuurlijk onze volle aandacht. Om die problemen op te lossen moet men echter het kwaad aan de wortel aanpakken en niet enkel de crisissitutatie beheren.
Dit verslag lijkt al te vaak op een opsomming van symptomen waarvan de oorzaken elders liggen. Bovendien kleeft het al te dikwijls de heersende mondialistische ideologie aan en spuit het bedroevende banaliteiten bijvoorbeeld over de immigratie.
Wij moeten streven naar een meer evenwichtige ruimtelijke ordening en daartoe moeten wij de al te sterke stedelijke concentratie tegengaan.
Om dit probleem, dat voor veel last zorgt, aan te pakken, moeten wij onze inspanningen meer richten op het platteland en op de maritieme wereld. Wij moeten een vorm van landbouw aanmoedigen die in staat is kwaliteit en milieu te vrijwaren, en tegelijk de economische activiteiten in landelijke gebieden diversifiëren en dus de uitwassen van het productivisme bestrijden.
De Unie moet haar financiële inspanningen vooral richten op domeinen waarvoor een geïntegreerd beleid geldt, het GLB en het GVB, en de kredieten niet versnipperen op grond van steriele en cliëntelistische overwegingen. Ze moet ervoor zorgen dat haar beleidsinitiatieven, inzonderheid het GLB, de ruimtelijke ordening niet ernstig verstoren.

Reding
Beide verslagen behandelen verschillende problemen die in de toekomst uit de demografische ontwikkeling in Europa zullen voortvloeien. Nu reeds leeft 80 % van de EU-burgers in steden. Ook een groot deel van het economisch leven speelt zich daar af. De Europese Unie kan behulpzaam zijn bij de oplossing van een aantal misstanden die het gevolg zijn van die concentratie, bijvoorbeeld door het uitwerken van een Europese strategie voor stadsontwikkeling.
Het milieu in de steden is zeker een van de acute problemen. Luchtvervuiling en het stap voor stap vervangen van groene zones en parken door woongebieden hebben duidelijke en niet te ontkennen gevolgen voor de volksgezondheid. Zonder Europese maatregelen kan deze tendens niet gekeerd worden. De milieuproblemen zijn voor de meeste grootsteden dezelfde. Het is dus zinvol bij de Commissie een afdeling voor stedelijke aangelegenheden op te richten als dat in de lidstaten sneller tot het besef leidt dat het milieu een punt van belang moet zijn bij de verdere ontwikkeling van de steden.
Tegelijkertijd echter zijn er ook op economisch en sociaal vlak initiatieven nodig. De steden hebben met een hoge werkloosheid te kampen. Vreemdelingenhaat en racisme zijn ongewenste nevenverschijnselen van het samenleven van verschillende culturen. Daarom wordt ook voorgesteld in de steden niet alleen de vestiging van grote ondernemingen en technologieparken te bevorderen, maar ook van kleine en middelgrote ondernemingen, handelscentra en culturele en recreatieve centra. In concentratiegebieden met miljoenen mensen wordt de veiligheid een probleem en wordt de bestrijding en preventie van misdaad een prioriteit.
Uit beide verslagen kan worden geconcludeerd dat de uitwerking van een Europese strategie de steden en regio's kan helpen door ze een kader te bieden waarin ze hun gemeenschappelijke problemen samen kunnen aanpakken, ook als de oplossingen aan de individuele situaties moeten worden aangepast.
Wat dat betreft, zijn de initiatieven van het Office International du Coin de Terre Jardins Familiaux van grote betekenis. Deze Europese organisatie vertegenwoordigt in heel Europa niet minder dan 3 miljoen gezinnen. Met de aanleg van kleine tuinen in de steden levert zij een belangrijke bijdrage. In de eerste plaats zorgen kleine tuinen voor een verbetering van het stedelijk milieu. Ze bieden de burger ook een zinvolle vrijetijdsbesteding. Daar komt nog bij dat de initiatieven van het Office International in het bijzonder ook werklozen en marginalen ten goede komen die zich in de kleine tuinen zinvol kunnen bezighouden en zich goedkoop van vers fruit en groenten kunnen voorzien. De kleine tuinen spelen in de steden op die manier een belangrijke rol op milieu- en sociaal gebied.
Des te meer moeten wij betreuren dat de NGO's bij de uitwerking van een Europese strategie voor stadsontwikkeling niet als gesprekspartners worden erkend. Die organisaties verrichten in de steden nochtans al lang waardevol werk op sociaal gebied, op dat van het milieu en van de bescherming van groene zones. Daarom heb ik in de Commissie regionaal beleid een amendement (overweging R) ingediend om de NGO's in deze context tenminste te vermelden. Ik hoop dat deze waardevolle helpers door de Commissie als onmisbare partners zullen worden beschouwd en behandeld.
Met deze bedenking keur ik beide verslagen goed.
Verslag-Novo Belenguer (A4-0206/98)
Ahlqvist, Theorin en Wibe
Wij constateren dat dit verslag thuishoort in de lange rij verslagen waarin de invoering van een nieuwe EU-instelling wordt voorgesteld, deze keer een "permanent orgaan dat analytische steun garandeert..." (overweging K). Wij vinden dat een toename van het aantal EU-autoriteiten de bureaucratie alleen maar in de hand werkt. Wij kunnen wel zonder dit permanente orgaan.

Bébéar
Wij willen allen dat Europa zich op een harmonieuze manier ontwikkelt. In die zin gaan wij thans te werk wat de eenheidsmunt betreft. Maar wij kunnen pas volledig in ons opzet slagen als die aanpak gepaard gaat met een efficiënt regionaal beleid en een coherente ruimtelijke ordening.
Hier wordt de juistheid van de leidende idee van het document "Europa 2000" , dat door het Comité van de regio's is goedgekeurd, ten volle bewezen. Het is onze plicht de economische samenhang te bevorderen door de transeuropese transporten communicatienetwerken beter op elkaar af te stemmen, en dit ondanks de vele problemen en rekening houdend met de verscheidenheid van onze Europese regio's.
Als plaatselijke gekozene van Aquitanië wil ik hier de concrete problemen aanstippen die wij hebben ondervonden bij het opstarten van "Europa 2000" . Zoals alle regio's van het Atlantische gebied is Aquitanië een perifeer gebied dat ontsloten moet worden, zeker nu de Europese Unie uitbreidt naar het oosten en bepaalde van haar aandachtspunten naar het noorden en het oosten van het continent verplaatst.
Wij moeten dus in de eerste plaats oog hebben voor de lokale aspecten van de ruimtelijke ordening die wij willen doorvoeren. Wij mogen ons niet laten misleiden door een te algemene visie in de schema's. Dat wil evenwel niet zeggen dat het gezamenlijke evenwicht niet ons streefdoel moet zijn, maar wij moeten een inspanning doen om de gevolgen op lokaal vlak in te schatten.
Dankzij het eerste officiële plan voor een Europees Ruimtelijke Ontwikkelingsperspectief konden de lokale overheden actief aan het beleid en aan de discussie deelnemen samen met de economische subjecten van die regio's. Laten wij proberen een synthese te maken die rekening houdt met de respectieve lokale standpunten om zo tot een echte consensus te komen. Daarbij moeten wij de huidige bevoegdheidsverdeling respecteren, aangezien het Verdrag betreffende de Europese Unie ons strikt genomen geen bevoegdheid terzake toekent.
Daarom steun ik het redelijke en op consensus berustende verslag van onze collega Novo Belenguer.

Souchet
Het verslag van de heer Novo Belenguer koestert de ambitie ruimtelijke ordening in de communautaire bevoegdheidssfeer te integreren. Het verslag betreurt dat het Verdrag niet voorziet in specifieke communautaire bevoegdheden inzake ruimtelijke ordening. Het vraagt met aandrang dat de Raad van ministers van Ruimtelijke Ordening officieel wordt ingesteld.
De Fractie van onafhankelijken voor het Europa van de nationale staten bekampt deze federalistische tendens, die zowel het subsidiariteitsbeginsel als de letter van het Verdrag en de nationale soevereiniteit met voeten treedt.
Men zou er in dat verband beter voor zorgen dat de communautaire beslissingen de economische en sociale samenhang in onze landen niet aantasten.
Zo moet men zich afvragen welke gevolgen de invoering van de eenheidsmunt heeft voor de ruimtelijke ordening en of de ongelijkheid tussen de regio's hierdoor niet zal toenemen. De minst bevolkte en armste regio's dreigen immers, door de invoering van de euro, het slachtoffer te worden van verplaatsing van activiteiten naar de meest dynamische, meest bevolkte en best bereikbare economische assen.
Het is ook zo dat de ontvolking van bepaalde plattelandsgebieden in de hand werd gewerkt door de invoering van het GLB in 1992 en door het verlaten van het beginsel van communautaire preferentie, zoals bedongen in de GATT-akkoorden.
De aanstaande hervorming van het GLB zoals voorgesteld in Agenda 2000, met onder meer een forse daling van de landbouwprijzen, zal er alleen maar voor zorgen dat het evenwicht inzake ruimtelijke ordening nog verder wordt verstoord.
In het document over het EROP staat dat de Europese landbouw een essentiële rol zal blijven spelen in de ontwikkeling en de vitalisering van talrijke plattelandsgebieden. Wij stellen in dat verband een eigenaardige contradictie vast tussen de grondige analyse in dat document en de voorstellen van de Commissie voor de hervorming van het GLB (Agenda 2000), die tot gevolg zullen hebben dat het aantal landbouwers in de Europese Unie verder zal afnemen.
Moet ik eraan herinneren dat de plattelandsgebieden ongeveer 80 % van de communautaire ruimte beslaan? Een evenwichtige ruimtelijke ordening hangt dan ook af van de levensvatbaarheid van die gebieden. Onze collega Edouard des Places heeft daar gisteren terecht op gewezen.
Algemeen gezien vragen wij dat de Europese Unie zich niet voortdurend nieuwe bevoegdheden probeert toe te eigenen. Ze moet veeleer nagaan hoe het evenwicht van het Europese grondgebied wordt beïnvloed door de bestaande beleidsmaatregelen, de genomen beslissingen of de gevoerde onderhandelingen, zowel in het kader van de WHO als van de internationale overeenkomsten, zodat negatieve gevolgen ervan kunnen worden vermeden. Daarom en ook om te tonen dat onze fractie begaan is met het probleem van de ruimtelijke ordening, heeft zij een tiental amendementen ingediend op het verslag van de heer Novo Belenguer, dat wij in zijn oorspronkelijke vorm niet kunnen goedkeuren.
Verslag-Dührkop Dührkop (A4-0256/98)
Berthu
Wij protesteren tegen de komedie die zich gisteren in deze vergaderzaal heeft afgespeeld toen de Commissie het Europees Parlement kwam verzoeken om haar malversaties te steunen. De Commissie is namelijk op heterdaad betrapt: het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen - dat gewoonlijk nochtans niet streng voor haar is - zag zich op 12 mei jongsleden genoodzaakt haar te veroordelen omdat ze begrotingsuitgaven heeft vastgelegd waarvoor geen rechtsgrond bestaat.
Die zaak is exemplair. Op de algemene begroting van de Europese Unie was voor 1995 20 miljoen ecu uitgetrokken om armoede en sociale uitsluiting tegen te gaan. Halverwege het jaar weigerde de Raad evenwel zijn goedkeuring te verlenen aan het vierde armoedeprogramma waarin de Commissie voorstelde de kredieten te versnipperen over kleine projecten die bedoeld zijn om de sociale uitsluiting tegen te gaan. Wijzelf zijn toen tussenbeide gekomen om het standpunt van de Raad bij te treden, omdat zulke subsidies strijdig zijn met het subsidiariteitsbeginsel en alleen dienen om de cliëntelisme van de Commissie in stand te houden.
De Commissie, die in haar essentiële belangen was getroffen, heeft beslist om het verbod van de Raad naast zich neer te leggen en kondigde in januari 1996 aan dat zij in totaal 6 miljoen ecu subsidie verleende aan 86 projecten ter bestrijding van armoede. Dat was een flagrante schending van het Verdrag: een communautaire uitgave is pas geldig na twee opeenvolgende handelingen: het boeken op de begroting en het vaststellen van een rechtsgrond. De eerste handeling gaat uit van het Parlement en de Raad samen, de tweede gaat uit van de Raad alleen. Welnu, de tweede fase ontbrak duidelijk. Het Hof van Justitie was wel verplicht dat toe te geven.
Daaruit moeten verscheidene conclusies worden getrokken.
Eerst en vooral merken wij op dat alleen het Verenigd Koninkrijk, later gesteund door Duitsland en Denemarken, de moed heeft gehad om de zaak aanhangig te maken bij het Hof van Justitie. Frankrijk hield zich voorzichtig op de vlakte, hoewel het ging om een flagrante schending van de Verdragen en van principes, zoals het subsidiariteitsbeginsel, dat wij anders zo hoog in het vaandel beweren te dragen. Die houding siert ons land niet. Die schroom ten aanzien van het voortdurende terrorisme van de Commissie verklaart gedeeltelijk waarom er zoveel verkeerd gaat in Europa.
Tweede opmerking: de Commissie voelt zich desondanks niet verslagen. Ze komt het Europees Parlement verzoeken om druk te helpen uitoefenen op de Raad opdat binnenkort een akkoord onder de drie instellingen tot stand kan komen dat ervoor zorgt dat zij in vrij ruim omschreven gevallen uitgaven kan blijven doen waarvoor geen rechtsgrond bestaat.
Die kunstgreep lijkt ons volkomen onaanvaardbaar en wij verzoeken de Raad daar tegen in te gaan. Zelfs als de Raad daarvoor zwicht, is dit interinstitutionele akkoord onwettig, want het is niet voldoende dat de instellingen het met elkaar eens zijn om de verplichtingen van het Verdrag te omzeilen. Het Verdrag is door de nationale staten bekrachtigd en kan alleen door hen worden gewijzigd.
Wij vinden dat Europa niet langer zo mag doorgaan: enerzijds hoogdravende verklaringen over de democratie, de naleving van het recht en de subsidiariteit en anderzijds de houding van de Commissie die tegen die principes ingaat en zelfs geen berouw toont als zij op heterdaad wordt betrapt. In plaats van de Commissie terug te fluiten, zoals in een dergelijk geval zou betamen, feliciteert het Europees Parlement haar en spoort haar aan om zo voort te doen, namens hun oude federalistische verstandhouding.
De Raad moet het voorgestelde nieuwe interinstitutionele akkoord niet alleen afwijzen, maar eens en voor altijd duidelijk maken dat zo'n akkoord uitdrukkelijk door de nationale parlementen moet worden goedgekeurd. Bovendien moet de Commissie bij de komende institutionele hervorming duidelijk ondergeschikt worden gemaakt aan de Raad.
Verslag-Garosci (A4-0230/98)
Bernardini en Darras
De Europese Commissie heeft in haar verslag over verkoopcontrolesystemen van de lidstaten op heel wat ongerijmdheden gewezen. Uitgaand van de stelling dat die controle in de vijftien lidstaten bestaat, heeft de Commissie namelijk erop gewezen dat hij zeer verschillend wordt toegepast. Hoe kan men nu bijvoorbeeld een verkoopcontrole op een luchthaven of aan boord van vliegtuigen coördineren zonder dat dit voor bepaalde tijd extra kosten voor de exploitanten meebrengt? Laten wij niet vergeten dat dit verslag van de Europese Commissie veel weg heeft van een overzicht van de werking van de overgangsregeling voor de belastingvrije verkoop voordat die op 30 juni 1999 wordt afgeschaft.
Wij maken ons zorgen over de afschaffing van de belastingvrije verkoop. Daar hebben wij een economische en een sociale reden voor.
Een economische reden, omdat de financiële inbreng, de inkomsten, van die sector een aanzienlijke investering inhouden voor het economisch evenwicht van het lucht- en zeevervoer. Hoe zullen de luchthavens zonder die inkomsten hun infrastructuur betalen?
Vervolgens een actuele sociale reden: de werkgelegenheid in die sector. Volgens de vakbonden zouden zowat 140.000 banen verdwijnen! Kunnen wij onze ogen daarvoor sluiten terwijl wij ons beleid ombuigen om de werkgelegenheid te bevorderen?
Wij nemen de stemming over dit verslag dus te baat om de Europese Commissie attent te maken op de belofte die onze Vergadering heeft gedaan toen zij op 3 april jongstleden stemde over een resolutie waarin verzocht wordt om zo spoedig mogelijk een onderzoek uit te voeren waarbij speciale aandacht wordt besteed aan de gevolgen van de afschaffing van de duty-free voor de werkgelegenheid in de interne markt.

Cushnahan
Het aangekondigde voornemen van de Commissie te volharden in haar beleid voor afschaffing van belastingvrije verkoop na 30 juni 1999 is volkomen onacceptabel, vooral in het licht van het feit dat de Commissie haar belofte aan dit Parlement een onderzoek te laten uitvoeren naar de economische en sociale gevolgen van de afschaffing, geen gestand heeft gedaan. De Commissie heeft niet alleen een belofte gebroken, maar laat ook zien dat haar toezegging de betekenis en ontvankelijkheid van de EU voor de burgers te vergroten, weinig meer is dan een holle frase. De afschaffing van de belastingvrije verkoop zal in de EU als geheel naar schatting 140.000 banen kosten. In mijn eigen land gaan 4.000 banen verloren. De afschaffing heeft gevolgen voor de werkgelegenheid in de duty-freesector, de transportsector en in de toeristenindustrie. Ook de leveranciers van belastingvrije winkels zullen eronder lijden.
Het is duidelijk dat dit beleid voor sommige regio's grootschalige negatieve gevolgen zal hebben. Zoals staat vermeld in een van de amendementen die in mijn naam zijn gepresenteerd, heeft de Commissie de verantwoordelijkheid maatregelen te treffen ter ondersteuning van diegenen die het zwaarst getroffen zullen worden als het besluit van de Commissie de belastingvrije handel af te schaffen inderdaad ten uitvoer wordt gebracht.

Holm
Het verslag bevat mijns inziens te veel details over hoe de controle op de taxfreeverkoop moet worden uitgevoerd. Het gaat bijvoorbeeld om de paragrafen 9, 10 en 11 van de resolutie waarin aanbevelingen worden gedaan over waar een ticket gestempeld moet worden na aankoop van taxfreeartikelen. Hier zou het Parlement zich toch niet mee bezig moeten houden? Dit moet op een veel lager niveau besloten worden.
Wat de taxfreeverkoop betreft heb ik tegen alle voorstellen van de UPE-fractie gestemd, die gericht zijn op de handhaving van deze verkoop na juli 1999. Het enige voorstel dat ik wens te steunen is amendement 9, waarin de Commissie bekritiseerd wordt voor het nalaten van onderzoek naar de consequenties die het stopzetten van de taxfreeverkoop met zich mee zal brengen. Ik vind dat dat nog steeds redelijk is, al ben ik van mening dat de taxfreeverkoop volgend jaar stopgezet moet worden.

Lindqvist
Toen de grenscontrole binnen de interne markt werd afgeschaft, mochten de lidstaten geen grenscontroles meer bij hun grenzen uitvoeren. Dit is mijns inziens een verkeerde beslissing geweest. Het was beter geweest de handelwijze van het Noorden over te nemen, namelijk afschaffing van de pascontrole en instandhouding van de overige grens- en goederencontroles.
In verband met het besluit de taxfreeverkoop af te schaffen, had de Commissie een studie naar de economische en sociale gevolgen hiervan toegezegd. Deze belofte is niet nagekomen, er is bijvoorbeeld niet onderzocht wat de gevolgen zullen zijn voor de werkgelegenheid en dergelijke in het Noorden. Zolang dit niet gebeurd is, dient de taxfreeverkoop niet afgeschaft te worden.

Nicholson
Hoewel iedereen in de Gemeenschap zich zou uitspreken voor wetten ter ondersteuning van de richtlijnen voor een gemeenschappelijk stelsel waar dat zinvol is, kan de belastingvrije verkoop niet worden beschouwd als een onderwerp waar de Commissie tijd en de Gemeenschap geld in moeten steken. Aan gemeenschappelijke stelsels dient zodanig vorm te worden gegeven dat iedere staat afzonderlijk en zijn burgers er baat bij hebben. We kunnen stellen dat er weliswaar mazen bestaan in de huidige wetgeving inzake de belastingvrije verkoop, maar dat de volledige afschaffing van dit systeem meer problemen veroorzaakt dan de voortzetting ervan.
Het vermoeden dat er niet goed over de effecten van dit voorstel is nagedacht, wordt gestaafd door het gebrek aan feiten en concrete statistieken die de Commissie momenteel tot haar beschikking heeft. Het verslag is inmiddels meerdere jaren oud, en verschillende van de zwakke punten waar de Commissie haar vinger op heeft gelegd zijn inmiddels aanzienlijk verbeterd voor wat betreft het verscherpen van de controle op de belastingvrije handel.
Door invoering van deze regeling, gepland voor 1999, zullen verschillende belangrijke sectoren tegelijkertijd zwaar worden getroffen. Verlies van 140.000 banen, stijging van de landingstarieven op luchthavens, een zware inkrimping van de toeristenindustrie in de EU als gevolg van de verhoogde passagierstarieven, verminderde bedrijvigheid op regionale luchthavens - al deze concrete gevolgen zullen de Gemeenschap een gevoelige klap toebrengen. De oplossing voor het probleem moet niet worden gezocht in de algehele afschaffing van het belastingvrije stelsel, maar eerder in voorstellen voor een meer efficiënte manier waarop binnen zo'n stelsel vorm kan worden gegeven aan de handel.

Reding
Hoewel dit verslag een technisch karakter heeft - het gaat over de eventuele verbetering van de regelingen voor de controle op taxfreeverkoop - heeft het beslist een politieke achtergrond, namelijk de afschaffing van de taxfreeverkoop vanaf 1999 op reizen binnen Europa, die ik beslist afwijs.
Het is mogelijk dat de controles in de havens en luchthavens ontoereikend zijn en dat de door de Raad vastgestelde belastingvrije hoeveelheden vaak ongecontroleerd worden overschreden. In dat geval moeten de regelingen volgens de aanbevelingen van de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid verbeterd worden. Om die reden stem ik in met het verslag van de heer Garosci.
Ik stem ook in met de amendementen van de rapporteur. Hij vraagt onder meer financiële steun voor personen en regio's die van de gedeeltelijke afschaffing van de taxfreeverkoop nadeel zullen ondervinden. Uit het volgende blijkt duidelijk welke gevolgen deze nutteloze maatregel voor de werkgelegenheid zal hebben: vooral voor de kleinere regionale luchthavens vertegenwoordigt de taxfreeverkoop een belangrijk deel van hun inkomsten. Voor de reizigers vormt de taxfreeverkoop een welkome afwisseling bij het wachten op hun vlucht. Zij zouden de afschaffing ervan als negatief ervaren. Als de inkomsten van de luchthavens dalen, zullen de vluchtprijzen stijgen.
Ook het argument dat de taxfreeverkoop de gewone handel schaadt, gaat niet op. Deze verkopen zijn plaats- en omgevingsgebonden en zouden in de gewone handel niet gebeuren.
Schandelijk is ook de volharding waarmee de Commissie weigert een studie uit te voeren over de gevolgen van die afschaffing voor de werkgelegenheid. In 1992 konden de ministers van Financiën de situatie op de arbeidsmarkt in 1999 niet voorspellen, want anders hadden ze zeker niet moedwillig duizenden arbeidsplaatsen op de helling gezet om een klein schoonheidsfoutje in de interne markt te corrigeren.

Wolf
Het centrale politieke probleem waar het hier om gaat, is de betekenis en de toekomst van de taxfreeverkoop in de Unie. De grote meerderheid van onze fractie deelt de opvatting dat douane- en belastingparadijzen of -oasen niet verenigbaar zijn met een goed functionerende interne markt en vraagt dan ook dat de taxfreeverkoop volgens plan wordt afgeschaft.
De structurele problemen van perifere regio's en gebieden moeten als zodanig ernstig aangepakt worden door een zinvol equivalent voor het concept universele dienstverlening op het gebied van vervoer en verkeer te omschrijven en door daarvoor passende communautaire en nationale steun te verlenen. Ook steun als overgangsmaatregel, zoals in amendement 30 wordt gevraagd, is voor probleemregio's en -gebieden zeker zinvol.
De omweg van een kunstmatige verlenging van de taxfreeregeling om duurzaam klaarheid te brengen in grijze zones, zoals in amendement 29 wordt voorgesteld, lijkt voor de grote meerderheid van mijn fractie te weinig specifiek en derhalve ongerechtvaardigd en inefficiënt.
Verslag-De Clercq (A4-0205/98)
Ahlqvist en Theorin
Wij zijn van mening dat de EU niet hoeft te bepalen in hoeverre de lidstaten onderwijs geven over de gemeenschappelijke Europese geschiedenis. Zoals duidelijk blijkt uit artikel 126 is onderwijs de verantwoordelijkheid van de lidstaten zelf. Wij vinden evenmin dat wij "het bewustzijn van Europa moeten verhogen" door het harmoniseren van het vakkenpakket en de schooljaren. Wij vinden daarentegen dat het project van een Europese vrijwilligersdienst zeer goed is, zodat jongeren de mogelijkheid krijgen nieuwe culturen te ontdekken en andere talen te leren. Gezien deze bezwaren ligt het voor de hand dat wij ons van stemming onthouden.

Blokland
Het burgerschap van de Unie, wat is dat? Leg de vraag voor aan de gemiddelde burger en deze zal zijn of haar schouders ophalen. Het zegt de burger weinig.
Vandaag is er gestemd over het verslag van de heer De Clercq, dat ingaat op dit burgerschap. Het burgerschap speelt de sleutelrol in de verdergaande politieke integratie, aldus het verslag. Dus moet de burger op allerlei manieren gestimuleerd worden dit Europese burgerschap te waarderen.
Zo moet de burger gemotiveerd worden op actieve wijze deel te nemen aan de Europese eenwordingsdroom van dit Parlement. Verder moet de burger een Europees bewustzijn krijgen, dat gepromoot moet worden door onderwijs in onze zogenaamde gemeenschappelijke geschiedenis en cultuur.
Maar moet en kan dit burgerschap van de Unie nu werkelijk een sleutelrol vervullen bij de voortgaande integratie? Wordt hier het paard niet achter de wagen gespannen? Het ontstaan van een Europees burgerschapsgevoel kan nooit een middel zijn, hoogstens het doel. En zelfs als doel vinden wij het niet het nastreven waard.
Burgerschap op nationaal niveau wordt onder andere gevormd door taal, cultuur en geschiedenis. Het burgerschap van de Unie lijkt gestalte te krijgen in zaken als stemrecht, verblijfsrecht en vrij verkeer. Dit zijn zaken van een andere orde. Zelfs met de voorgestelde promotiemiddelen zal het samenbindende burgerschap dat men op nationaal niveau vindt, niet op Europees niveau tot stand komen.
Denken dat een uniform burgerschap op te leggen valt aan de mensen in Europa miskent de feitelijke behoeften en wensen van de burger. Betrokkenheid van de burger ontstaat door zaken als besluitvorming dichtbij, openheid, zinvolle wetgeving en tastbare resultaten. Pas als wij deze behoeften van burgers signaleren en serieus nemen, zal de burger de Unie op háár beurt ook serieus nemen.
Ideeën als kiezerslijsten voor het Europees Parlement waarop burgers uit andere lidstaten dan de eigen moeten voorkomen, dragen voorlopig zeker niet bij aan een serieuze beoordeling van de Unie door de kiezers.
Al met al genoeg reden voor onze fractie om tegen dit verslag te stemmen.

Buffetaut
Het Europese burgerschap is een fundamenteel vraagstuk, want het geeft aan in welke richting men de Europese Unie wil laten evolueren. Eigenlijk is het begrip "burgerschap" onlosmakelijk verbonden met het begrip "staat" en het is duidelijk dat de verruiming van het Europese burgerschap een uiting is van de wil om een federale, ja zelfs, een centralistische Europese staat uit te bouwen.
Het verslag van de heer De Clercq sluit daar duidelijk bij aan. Dat blijkt onder meer uit zijn oproep tot de politieke partijen "(...) voor burgers van een andere dan de eigen lidstaat (...) meer plaats op een verkiesbare plaats op de lijsten in te ruimen en hen aan te moedigen om deel te nemen aan het politieke leven in hun land van verblijf" . Het is een uiting van het utopische verlangen om met bovenmatige inspanningen en juridische kunstgrepen een Europees volksgevoel te creëren, tegen de geschiedenis, de cultuur en de taal in.
Alles is bespreekbaar, maar dan wel in alle duidelijkheid en in dialoog met de burgers van de lidstaten. Dat is precies wat in Europa nagenoeg nooit gebeurd is. Het huidige systeem kwam tot stand zonder de burger erbij te betrekken. Nu nog bereidt de Commissie een centralistische superstaat voor, zoals blijkt uit het stuk "De Commissie van morgen" van 16 april 1998, waarin staat dat de Commissie zich sterker zal moeten toespitsen op de traditioneel nationale beleidslijnen (buitenlandse betrekkingen, de munt, de interne veiligheid, de interne markt, de economische en sociale samenhang) en de gemeenschappelijke beleidsvormen.
De vraag rijst welke rol de staten dan nog te vervullen hebben. Daarop antwoordt de Commissie dat ze meer gewone beheerstaken krijgen. Is daarover in alle duidelijkheid gedebatteerd? Neen. En dat is schandalig, want de Europese opbouw komt zonder democratische inspraak tot stand. Heeft de heer Santer op 27 mei jongstleden niet gezegd dat de Commissie haar politieke rol op vastberaden en onafhankelijke wijze moet blijven vervullen? Die eis komt neer op meer macht zonder politieke verantwoordelijkheid. Dat druist in tegen de grondslagen van de democratie.
Het verslag van de heer De Clercq sluit aan bij de wil om een Europese staat uit te bouwen. Heeft het Directoraat-generaal studies van het Europees Parlement niet geschreven dat het burgerschap van de Unie één van de fundamentele structurele principes van het federalistische politieke stelsel is?
Die redenering is voor ons onaanvaardbaar. Democratie houdt in dat beslissingen dicht bij de burger worden genomen. De Europese superstaat die men wil opbouwen heeft alle kenmerken van een technocratische macht die ver van de burger afstaat. Die superstaat staat haaks op ons beeld van een Europa dat respect heeft voor de volkeren en de nationale staten.

Caudron
Hoewel ik mij verheug over het werk van onze collega De Clercq over dit onderwerp, dat mij zeer ter harte gaat, wil ik ook wijzen op de perken die zulk een verslag mijns inziens heeft.
Eerst en vooral denk ik dat het burgerschap niet wordt uitgevaardigd, maar uitgeoefend. Van die stelling uitgaand moeten de rechten en plichten van de deelnemers aan het democratische leven worden verduidelijkt, want ook dat hoort bij de uitoefening van het burgerschap.
Hoewel ik dus tevreden ben dat de rapporteur de lidstaten voorstelt om de rechten van de burger uit te breiden en te versterken, moet er toch over worden nagedacht hoe de verschillende instellingen doorzichtiger kunnen worden gemaakt, opdat iedere Europese burger zijn burgerschap van rechtswege en met kennis van zaken kan uitoefenen.
Die opmerkingen gelden trouwens niet alleen voor de Europese instellingen, maar ook voor de lidstaten. Hoe kan dat burgerschap op twee "niveaus" immers vlot werken als het op nationaal niveau al misloopt? Voorbeelden daarvan hoef ik wellicht niet te geven.
Naast die noodzakelijke doorzichtigheid moet op dit gebied nog worden opgemerkt dat niets zich positief kan ontwikkelen als wij, politici, niet opnieuw echt geloofwaardig worden. Volgens mijn bescheiden mening zijn burgerschap en politieke beslissingen onlosmakelijk met elkaar verbonden. Gelet op de sterke invloed van de economie op ons dagelijkse leven, moeten de politici zich opnieuw van doeltreffende instrumenten voorzien. De uitoefening van de democratie kan en mag niet worden beperkt tot een soort handelstransactie. Het lijkt mij vanzelfsprekend dat ons gebrek aan slagvaardigheid ten aanzien van de mondialisering van de economie bijdraagt tot de uitholling van het burgerschap die iedereen kan vaststellen en die aan de basis ligt van heel wat verbaal, schriftelijk en fysiek geweld.
Hoe kan men het tenslotte, wat de technische kant van de zaak betreft, over Europees burgerschap hebben als men, zoals ik, al jaren in een fiscaal kluwen verstrikt zit? Wie daarmee geconfronteerd wordt, kan zich terecht afvragen of het Europa voor de Europese burgers wel echt bestaat.
In dat opzicht zullen de komende jaren cruciaal zijn om effectief van Europese burgers te kunnen spreken. De geloofwaardigheid van de Europese Unie en dus haar toekomst en zelfs haar voortbestaan hangen in hoge mate daarvan af.

Delcroix
Bij de opbouw van Europa zijn de prioriteiten omgedraaid. De negatieve gevolgen daarvan zijn altijd voelbaar en het Europees Parlement probeert daar mettertijd iets aan te doen. Ik wil het hebben over de vier vrijheden die in de Europese Akte vastgelegd zijn: het vrije verkeer van personen, goederen, diensten en kapitaal. Zoals men weet, werd eerst, om redenen die te maken hebben met de voorrang die aan de economie en de snelle technologische vooruitgang werd verleend, het vrije verkeer van kapitaal verwezenlijkt, in tegenstelling met wat de grondleggers hadden gewild en gepland. De gevolgen daarvan kennen wij.
Daarom ben ik het eens met de rapporteur wanneer hij in de eerste paragraaf van zijn ontwerpresolutie wijst op het Protocol bij het Verdrag van Amsterdam inzake opneming van het Schengen-acquis in het kader van de Europese Unie en de lidstaten ertoe aanspoort om onverwijld aan de daartoe vereiste voorbereidende werkzaamheden te beginnen. Het lijdt geen twijfel dat het vrije verkeer van de burgers enerzijds via de afschaffing van de controles aan de binnengrenzen verloopt, maar dat de lidstaten anderzijds een en ander moeten wijzigen in hun soms te strenge wetgeving inzake vestigingsvoorwaarden, mobiliteit van jongeren en erkenning van diploma's. De burgers van de Unie moeten zich in elke lidstaat thuis voelen en de vrijheid hebben om zich te vestigen, te wonen, te studeren en te werken in de lidstaat van hun keuze.
Wat het kiesrecht bij de gemeenteraadsverkiezingen betreft, verheugt het mij als Belg dat de rapporteur Frankrijk en België verzocht heeft de desbetreffende richtlijn zo snel mogelijk in hun wetgeving om te zetten. Dat behoort tot de grondslagen van de democratie. Persoonlijk ben ik er trouwens voorstander van om kiesrecht te verlenen aan ieder die al verscheidene jaren in mijn land woont en aan een aantal voorwaarden voldoet, ongeacht of hij Europeaan is of niet. Het Europese burgerschap dat dit kiesrecht bij de gemeenteraadsverkiezingen inhoudt, gaat gepaard met respect voor de minderheden en heeft in ruimere zin te maken met de verdediging van waarden zoals verdraagzaamheid, respect voor onderlinge verschillen en wederzijds begrip. Die waarden zijn het enige echte middel tegen eng nationalisme, xenofobie en racisme.

Deprez
De koelere houding van de bevolking ten aanzien van de Europese eenwording is in verscheidene lidstaten merkbaar. Al te vaak hebben onze medeburgers de indruk dat alleen het economische en financiële Europa werkt, met alle herstructureringen en afdankingen van dien. Wij moeten dringend af van dit beeld dat te veel Europeanen ertoe aanzet te denken dat het Europa dat nu tot stand komt, niet hun Europa is, of erger nog, dat hen een hekel aan Europa laat krijgen.
Het burgerschap van de Unie is de fundamentele band die de Europeanen en Europa met elkaar moet verbinden. Zes jaar nadat het burgerschap in het Verdrag van Maastricht werd opgenomen, blijft het nog te theoretisch voor onze medeburgers. In het collectief onderbewustzijn van de Europeanen is men burger van het grondgebied dat men vrij kan doorkruisen zonder dat identiteitspapieren worden gevraagd. Te veel belemmeringen maken dit vooralsnog onmogelijk in de Europese Unie. De maatregelen die in de thans besproken ontwerpresolutie worden voorgesteld, zijn stellig een stap in de goede richting. Daarom steun ik dit voorstel ondubbelzinnig.
Het kiesrecht is eveneens een noodzakelijke voorwaarde voor het burgerschap. Vandaar mijn vraag: kan iemand een volwaardige Europese burger zijn in het land waar hij verblijft, maar waarvan hij niet de nationaliteit heeft, als de kieswetgeving en de kiesprocedures die zijn deelneming aan de Europese verkiezingen regelen en die op hem van toepassing zijn, verschillen van die welke het kiesrecht van de nationale onderdanen voor diezelfde verkiezingen regelen?
Mijn antwoord luidt volmondig neen. Het lijkt mij dus noodzakelijk verder te gaan dan de huidige resolutie. Wat de Europese verkiezingen betreft, moet men bereiken dat de wetten die van toepassing zijn op de nationale burgers automatisch gelden voor de EU-burgers die op het nationale grondgebied verblijven. Voor mijn land betekent dit onder meer dat alle EUonderdanen die in België verblijven, onder de kiesplicht zouden vallen, tenzij zij kunnen bewijzen dat zij in hun eigen land kiezen. Bij uitbreiding moet dezelfde gelijkwaardige behandeling van toepassing zijn voor de plaatselijke verkiezingen.

Hager
De afgevaardigden van de FPÖ vinden in het verslag van de heer De Clercq over het burgerschap van de Unie veel positieve punten en beseffen dat de burgers aan de opbouw van Europa moeten deelnemen. Zonder hun instemming kan van een eengemaakt Europa geen sprake zijn. Wij zien echter ook dat veel politici tegenwoordig wel vaak over betrokkenheid op de burger spreken maar daar in de praktijk weinig rekening mee houden. Wij hebben het verslag in zijn geheel echter verworpen omdat wij het burgerschap van de Unie afwijzen omdat er geen Europees volk bestaat.

Lindqvist (ELDR), Seppänen en Svensson (GUE/NGL), Gahrton, Holm, Lindholm en Schörling (V), Bonde, Krarup en Sandbæk (I-EDN)
De ondertekenaars van deze stemverklaring vinden het verslag-De Clercq op bijna alle punten onaanvaardbaar. Daarom stemmen wij tegen dit verslag.
Zo vinden wij de wens van het verslag-De Clercq betreffende de harmonisatie van de nationale onderwijsstelsels wat het vakkenpakket betreft, een gevaarlijk denkspoor, vooral omdat het verslag de invoering van gemeenschappelijke vakken voorstelt die bij de leerlingen een positieve kijk op de EU moeten bewerkstelligen. Naar onze mening is het prima dat de leerlingen Europese geschiedenis en cultuur krijgen en dat er voor bepaalde vakken een coördinatie is tussen de scholen en leraren in de lidstaten op vrijwillige basis. Op die manier krijgen onze kinderen en jongeren een breed en grensoverschrijdend inzicht in elkaars geschiedenis en cultuur. Dat is echter niet de bedoeling van het verslag-De Clercq. Het verslag beoogt alleen een gedragsbeïnvloeding van kinderen en jongeren in een bepaalde politieke richting met de bedoeling hen achter de idee van een federale staat te scharen.
Daarnaast kunnen we evenmin instemmen met het voorstel inzake de integratie van de Schengen-regels in het EU-Verdrag, omdat wij tegen het Verdrag van Schengen zijn. De reden voor onze tegenstand is dat Schengen de burgers geen grotere vrijheid biedt. Integendeel, met de Schengen-regels is de personencontrole onoverzichtelijk en verborgen geworden. Voorts wijzen wij elke invloed van de EU op pensioenen en andere sociale prestaties met klem af. Dit zijn in ieder opzicht nationale aangelegenheden. Tenslotte wensen wij dat de EU zich niet probeert te bemoeien met de keuze van de kandidaten die de partijen voor de Europese verkiezingen voordragen.

Svensson
Ondergetekenden hebben om de volgende redenen tegen het verslag-De Clercq gestemd:
1.zaken betreffende het burgerschap dienen door de afzonderlijke lidstaten behandeld te worden zonder inmenging van de Unie. Dit dient voortaan zelfs een privilege van de nationale staten te zijn; 2.tot stemrecht van immigranten bij gemeenteraadsverkiezingen kan besloten worden zonder invoering van het burgerschap van de Unie. In Zweden heeft iedere immigrant al stemrecht bij gemeenteraadsverkiezingen na een verblijf van twee jaar; 3.het burgerschap van de Unie brengt automatisch met zich mee dat immigranten uit landen buiten de Unie worden gediscrimineerd. Het stemrecht bij de gemeenteraadsverkiezingen dient te gelden voor alle immigranten ongeacht het land van herkomst; 4.mobiliteit zonder restricties is, zo heeft de ervaring geleerd, uit sociaal oogpunt absoluut niet wenselijk. De staten moeten de immigranten goede omstandigheden, rechten en integratie kunnen garanderen; 5.het idee om onderwijs te geven over een "gemeenschappelijke Europese geschiedenis" is volledig bizar. Het geven van zo'n stereotiep beeld van de geschiedenis staat gelijk aan censuur op de kritische wetenschap en schept een in wezen twijfelachtig beeld van de werkelijke geschiedenis. Door dergelijke gekunstelde methodes wordt geen echte Europese identiteit geschapen; 6.veel belangrijker dan de improductieve en ondeugdelijke voorstellen uit het verslag zou de afschaffing zijn van de huidige halfautoritaire bestuurslaag in de Unie en de vervanging daarvan door een eenvoudiger systeem dat uitgaat van het principe van volkssoevereiniteit en openbaarheid. Zo kan Europa het Europa van de burgers worden, in plaats van dat van de ambtenaren, de juristen en de elite.
Thyssen
Met overtuiging heb ik gestemd voor de resolutie van de juridische commissie over het burgerschap van de Unie, inclusief paragraaf 11, waarin de Belgische overheid opgeroepen wordt de richtlijn over het gemeentelijk kiesrecht voor Europese burgers onverwijld om te zetten.
Dit had overigens al twee jaar geleden rond moeten zijn, Misschien mag het in de verf gezet worden dat mijn partij, de Vlaamse christen-democraten (CVP), zich steeds positief opgesteld heeft ten aanzien van dit Europees kiesrecht.
Ik wil van mijn stemverklaring gebruik maken om mijn Belgische collega's in dit Huis op te roepen niet alleen hier in het Europees Parlement grote verklaringen af te leggen, maar er ook eens werk van te maken in hun eigen partij thuis. De Belgische overheid wil de richtlijn al sinds lang implementeren maar om de omzetting van de richtlijn elegant te kunnen laten verlopen, moet eerst de grondwet gewijzigd worden. Daarvoor is een tweederde meerderheid nodig in het Belgisch federaal parlement. Daarvoor moeten de oppositiepartijen hun medewerking verlenen.
Als rapporteur De Clercq, die een eminent lid van één van deze oppositiepartijen is, zijn eigen partij thuis ervan kan overtuigen stemmen te leveren, kan zijn oproep die hij in het Europees Parlement gedaan heeft snel een antwoord krijgen. Zijn verslag zou er aan geloofwaardigheid door winnen.

Wibe
Ik stem tegen dit verslag om verschillende redenen. Ik vind bijvoorbeeld niet dat wij meer zogenaamde doelgerichte informatie, dat wil zeggen propaganda voor de Unie moeten nastreven. Ik ben ook van mening dat wij "het Europa-bewustzijn" niet moeten vergroten door het scheppen van een "Europese geschiedenis" . Ik vind verder dat wij de vakkenpakketten en schooljaren niet moeten harmoniseren. Ik denk dat de meeste Zweden, zowel ouders als kinderen, wel varen bij het Zweedse model waarbij wij in juni, juli en augustus vakantie hebben. Kort gezegd, dit verslag vind ik al te federalistisch om voor te kunnen stemmen.
Verslag-Oomen-Ruijten (A4-0095/98)
Caudron
Al vaak heeft het Europees Parlement ervoor gepleit om de vakbondsrechten werkelijk te erkennen. Dit verslag van mevrouw Oomen-Ruijten is van fundamenteel belang en ik kan dit initiatief om de vakbondsrechten in het EU-Verdrag op te nemen, alleen maar toejuichen.
Vanuit mijn politieke engagement ben ik ook ingenomen met de algemene strekking van dit verslag waarin duidelijk in de verf wordt gezet dat overleg en consensus een voorwaarde voor een duurzame sociale en economische ontwikkeling zijn.
Zo merk ik met belangstelling dat onze collega de nog prille contacten onder de verschillende partners wil zien ontwikkelen en dit niet langer op nationaal, maar op Europees niveau. Die nieuwe benadering kan, als ze vaste vorm aanneemt, de sociale betrekkingen binnen de ondernemingen alleen maar ten goede komen en is essentieel voor de duurzaamheid van ons concurrentievermogen.
Die belangrijke stap voorwaarts voor de erkenning van de vakbonden kan ertoe bijdragen dat onze medeburgers hun rol beter begrijpen en zorgt voor evenwicht en vooruitgang.
Los van de specifieke inhoud van de tekst stel ik tot slot "met verbazing" vast dat sommigen een tekst zullen aannemen die de vakbondsrechten versterkt, terwijl ze elke vorm van vertegenwoordiging voor de loontrekkenden in hun eigen land heel vaak betwisten.
"Waarheid in Brussel" ... "schandaal" in Parijs! Wie zal het uitmaken?!

Delcroix
Europese collectieve onderhandelingen maken het mogelijk om het werkgelegenheidsbeleid en het beleid van de Economische en Monetaire Unie op gecoördineerde wijze toe te passen.
Gestaag vooruitgang boeken op sociaal en economisch gebied, de economische activiteit opdrijven en banen scheppen kan alleen via sociale consensus, overleg en actieve diplomatie.
Het fundamentele sociale evenwicht kan alleen worden hersteld met de steun van de sociale partners en via een Europese sociale dialoog.
De ervaring leert ons dat de gedeeltelijke mondialisering die Europa al meer dan tien jaar doormaakt, veel negatieve gevolgen heeft gehad bij gebrek aan een Europese sociale dialoog. Veel ellende en crisissen hadden kunnen worden voorkomen door meer overleg te plegen. Laten wij hopen dat die pijnlijke ervaring althans een les mag zijn om andere drama's door de aan de gang zijnde mondialisering te voorkomen.
Ik dank de rapporteur en feliciteer hem met zijn verslag.

Deprez
De verwezenlijking van de interne markt, de totstandkoming van de Economische en Monetaire Unie en de komst van de euro als eenheidsmunt zijn positieve stappen op weg naar de Europese eenwording. Niets van dat alles zal echter duurzaam zijn als de Europeanen de indruk hebben dat de eenmaking van ons continent ten koste van hen gaat.
In die optiek moet dringend werk worden gemaakt van een sociaal Europa. De totstandkoming daarvan zal voor een duurzame sociale vrede in de Europese Unie zorgen en zal de economische groei bevorderen. Dat de vijftien lidstaten van de Europese Unie de titel van het Verdrag van Amsterdam betreffende "Sociale politiek, Onderwijs, Beroepsopleiding en Jeugd" hebben bekrachtigd, is ook een stap in de goede richting. Maar deze stap moet gevolgd worden door andere, inzonderheid door opneming van de fundamentele vakbondsrechten in de Europese Verdragen.
Zoals onze rapporteur zeer terecht opmerkt, pleit de Europese Commissie er in de internationale instellingen trouwens voor dat geen enkel land ter wereld afbreuk doet aan de vakbondsvrijheid en het recht om te onderhandelen, twee internationaal erkende regels van het arbeidsrecht. Bovendien zal de Europese Unie binnenkort nieuwe lidstaten tellen die niet dezelfde tradities inzake arbeidsbetrekkingen hebben en het niet altijd even nauw als wij met de vakbondsrechten nemen.
Tot slot, in onze landen zelf, is het wegens de grondige wijzigingen die de arbeidsmarkt onder druk van de technologische ontwikkeling en de mondialisering ondergaat, noodzakelijk die fundamentele rechten in de teksten betreffende de oprichting van de Europese Unie op te nemen en een transnationaal communautair kader uit te werken met waarborgen en rechtsregels om het Europese sociale overleg harmonieus te kunnen uitbouwen.
Om al die redenen steun ik het verslag van mevrouw Oomen-Ruijten.

Holm
Gezien de lange traditie die wij in Zweden hebben wat betreft de mogelijkheden en verplichtingen van de vakbond, heb ik vandaag tegen het verslag gestemd. De Zweedse vakbondsbeweging is in verhouding tot veel andere landen in de EU zeer sterk ontwikkeld en neemt, vergeleken bij die in veel andere landen, een bijzondere positie in op het gebied van de arbeidsmarkt. Er is een direct risico aanwezig dat de rechten die de vakbonden momenteel hebben in het gedrang komen, bijvoorbeeld wat de collectieve arbeidsovereenkomsten betreft.
Het spreekt voor zich dat ik geen bezwaar heb tegen sociale grondrechten, maar moeten deze kwesties heus in Brussel gecentraliseerd worden?

Lindqvist
Het is van belang de rechten van de vakbonden op alle niveaus te versterken, bijvoorbeeld het recht op vereniging, het recht op collectieve overeenkomsten en het stakingsrecht. Deze rechten ook op Europees niveau in het Verdrag opnemen kan een manier zijn. Een andere manier kan zijn de vakbonden hier zelf voor te laten zorgen zonder een regeling in het Verdrag. Het risico van een regeling op EU-niveau is dat de vakbondsrechten opgaan in het EU-recht en daardoor beperkt worden in plaats van versterkt. Het spreekt voor zich dat grote conflicten op de arbeidsmarkt vermeden dienen te worden, maar het blijft de vraag of dit op Europees niveau geregeld moet worden.
Op voorwaarde dat het de sociale partners zelf zijn die de onderhandelingsregels en uitgangspunten op Europees niveau binnen dit kader opstellen, dient het verslag gesteund te worden.

Ojala
Ik heb voor dit verslag gestemd, omdat ik ervan overtuigd ben dat transnationale vakbondsrechten noodzakelijk zijn als tegenwicht voor de transnationale markt.
Toen onze commissie het verslag afgelopen februari behandelde, heb ik ertegen gestemd. Mijn motief was toen dat er sprake is van een zodanig principiële en netelige kwestie dat hierover geen overhaaste besluiten kunnen worden genomen. Ook de Finse vakbondsorganisatie heeft hierover nog geen standpunt ingenomen.
De gebeurtenissen van de afgelopen winter laten echter zien dat als het stakingsrecht van werknemers niet op Europees niveau wordt vastgelegd, men kan ingrijpen door te verwijzen naar het functioneren van de interne markt.
Het is in ieder geval duidelijk dat als er Europese vakbondsrechten vastgelegd gaan worden, de sociale partners hier vanaf het begin en zeer nauw bij betrokken moeten worden. Net zo duidelijk is dat de op Europees niveau bepaalde vakbondsrechten in geen geval de in de nationale wetgeving vastgelegde rechten mogen verzwakken.

Skinner
De EPLP stelt zich op het standpunt dat de huidige arbeidsverhoudingen in het Verenigd Koninkrijk gehandhaafd moeten blijven. Desalniettemin bestaat er begrip voor het initiatiefverslag van mevrouw OomenRuijten, dat ook betrekking heeft op andere landen binnen de EU.

Titley
Het doet me deugd hier vandaag voor dit verslag te kunnen stemmen en te zien hoe de behoefte aan een sterke sociale component, als tegenwicht voor de nadruk die de EU op de handelsbelangen legt, hier op initiatief van dit Parlement daadwerkelijk wordt onderkend. Zoals het verslag terecht opmerkt kunnen we de beslissing van de Britse regering het Sociaal Handvest eindelijk te ondertekenen, alleen maar toejuichen. De uitsluiting van de Britse werknemers dreigde hen te degraderen tot tweederangsburgers in vergelijking met hun tegenhangers in andere EU-landen. Het is toch niet meer dan billijk dat het recht van vereniging van zowel de vakbonden als de werkgeversorganisaties, die gezamenlijk de mensen vertegenwoordigen waar onze economieën op draaien, nu in het Verdrag van de Europese Unie wordt vastgelegd voor de toekomst? En is er met betrekking tot vraagstukken als vakbondsrechten in multinationale ondernemingen een betere gesprekspartner denkbaar dan de vakbonden zelf, waar miljoenen werkenden zich bij hebben aangesloten?
Dertig jaar geleden voerde mijn voorgangster als EP-lid voor het district Greater Manchester West, Barbara Castle, campagne voor een nieuwe benadering van de rechten van werknemers, waarbij samenwerking en rechtvaardigheid de plaats zouden innemen van voortdurende arbeidsonrust. Het zou mooi zijn geweest als haar inspanningen destijds meer weerklank hadden gevonden. Door mijn stem uit te brengen voor dit verslag hoop ik ertoe te kunnen bijdragen dat, op basis van samenwerking tussen werkgevers en werknemers, de schadelijke conflicten tussen die partijen uiteindelijk door een cultuur van partnerschap zullen worden vervangen. Laten we de werkgevers en werknemers verlossen van alle bureaucratische rompslomp en hen in staat stellen voorstellen te formuleren op basis waarvan ze rechtstreeks met elkaar kunnen onderhandelen. Het is in deze geest van samenwerking op de werkplek dat Europa nu de mogelijkheid heeft eerlijke arbeidsverhoudingen te creëren, iets waar momenteel door mijn eigen regering al aan wordt gewerkt.

Vandemeulebroucke
Het op 17 juni door het Europees Gerecht van Eerste Aanleg geveld vonnis, dat de vraag van de UEAPME, de Europese werkgeversorganisatie van KMO's, afwijst om als volwaardige sociale partner tot het Europees sociaal overleg toegelaten te worden, valt zeer te betreuren. Dit vonnis bevestigt de machtspositie van de bestaande Europese sociale partners UNICE, CEEP en het EVV. Dit vonnis doet ons nogmaals vragen stellen bij de in Maastricht afgesproken procedure waarbij de "representatieve" sociale partners Europese collectieve arbeidsovereenkomsten kunnen afsluiten zonder tussenkomst van het Europees Parlement en waarbij de Raad enkel als "notaris" optreedt.
Het verslag-Oomen-Ruijten benadrukt met recht dat overwinning van belangentegenstellingen door overleg en sociale consensus bijdraagt tot versterking van het bedrijfsleven en de economie in haar geheel, alsmede tot het scheppen van werkgelegenheid, én dat een dergelijke consensus een essentiële voorwaarde is voor een duurzame sociaal-economische ontwikkeling.
Met recht verwijst het verslag ook naar de in de jaren "40 opgestelde IAO-verdragen 87 en 98 en het Europees Sociaal Handvest van de Raad van Europa, waarin de vrijheid van vereniging en het recht op collectief overleg op nationaal niveau zijn vastgelegd. Met recht stelt het verslag ook dat deze IAO-verdragen toegepast moeten worden op communautair niveau.
Ik wil echter benadrukken dat de sociale partners steeds voldoende representatief moeten zijn. Iedereen moet aan bod kunnen komen. Zo is het onaanvaardbaar dat het EVV belangrijke vakbonden weigert in haar schoot op te nemen. Ik denk hierbij aan het ACVLB uit België of de CGT uit Frankrijk.
Dezelfde opmerking geldt ook voor de werkgeverszijde. Ik betreur de weigering om het UEAPME niet te erkennen als volwaardige sociale partner. Deze beslissing is strijdig met de bovenvermelde IAO-verdragen. Dit vonnis is een aberratie. Sociale partners dienen voldoende representatief te zijn. Oordelen dat een organisatie die meer dan 9 miljoen leden telt die zowat 50 miljoen werknemers tewerkstellen uitgesloten moet worden van deelname aan de discussies over het afsluiten van Europese collectieve arbeidsovereenkomsten is mijns inziens onaanvaardbaar. Ik wens daar zeer fel tegen te protesteren. Het sociale Europa heeft inderdaad nog een hele weg af te leggen.
Verslag-Ghilardotti (A4-0203/98)
Delcroix
Vrijwilligerswerk is onvervangbaar. We treffen het aan in alle geledingen van onze maatschappijstructuur, zowel in het plaatselijk verenigingsleven als op regionaal, nationaal, communautair of zelfs mondiaal niveau.
Het bezorgt ons vaak een goed geweten en fungeert als "loodsmannetje" bij maatschappelijke experimenten en nieuwe activiteiten in de sector van de sociale solidariteit.
De sector van het vrijwilligerswerk hunkert bovendien naar erkenning. Hoewel beperkte middelen soms zijn voldoende om hem te stimuleren, is hij ook gemakkelijk te ontmoedigen.
De openbare gezagdragers zouden er goed aan doen zich hiervan te overtuigen en te oordelen dat de toewijzing van financiële steun en menselijk kapitaal aan de Europese verenigingen en stichtingen het efficiëntste, het verstandigste en waarschijnlijk ook het goedkoopste middel is om in bepaalde sociale behoeften van onze samenleving te voorzien.

Deprez
Ook de burgers moeten bij de economische en sociale samenhang van de Europese Unie betrokken zijn. Talrijke verenigingen, actief in alle maatschappelijke sectoren, wekken in heel Europa een ware golf van democratisch leven en actief verantwoordelijkheidsbesef van de zijde van de burgers. Vaak vullen zij de lacunes in het overheidsbeleid aan, onder andere in fundamentele sociale sectoren zoals bijvoorbeeld onderwijs en opleiding.
Voorts hebben leden van de Commissie en sprekers in dit halfrond reeds vaak gezegd dat zulke organisaties een belangrijke bron van werkgelegenheid kunnen zijn, geschikt om soepel en doeltreffend in tal van nog bestaande behoeften te voorzien. Daarom moeten wij onze goedkeuring hechten aan de voorstellen tot verhoging van de Europese, nationale of regionale steun waarmee deze organisaties in prioritaire sectoren, zoals volksgezondheid en onderwijs, de werkgelegenheid kunnen bevorderen. Voorwaarde is evenwel dat de aldus gecreëerde arbeidsplaatsen echte banen met echte arbeidscontracten zijn en geen onzekere of slecht betaalde "jobs" , die alleen maar goed zijn om de werkloosheidscijfers te doen dalen.
Kortom, met de rapporteur onderschrijf ik ronduit de wens van de Commissie tot versterking van de rol van verenigingen en stichtingen in Europa. Maar ik wens de Raad en de Commissie ook in herinnering te brengen hoe belangrijk het is dat op communautair niveau een statuut voor verenigingen, stichtingen, coöperaties en onderlinge maatschappijen wordt uitgewerkt.
Verslag-Chanterie (A4-0229/98)
Bernardini
Zeven maanden na het conflict in het Franse wegvervoer begint de Europese Unie te beseffen dat haar wetgeving inzake de arbeidstijd leemtes vertoont.
Op 15 juli 1997 legde de Europese Commissie een Witboek over de van de richtlijn betreffende de arbeidstijd uitgesloten sectoren en activiteiten voor, maar tot onze verwondering bevat het geen voorstellen voor richtlijnen of verordeningen.
Als lid van de Commissie vervoer en toerisme wil ik het belang van een wetgeving inzake het wegvervoer onderstrepen. Verordening 3820/85 betreffende de rij- en rusttijden, die sinds 1985 van toepassing is, is aan wijziging toe. Er moeten nieuwe maximale dagelijkse en wekelijkse rijtijden worden ingevoerd en de uren voor laden en lossen moeten in de arbeidstijd van de vrachtwagenbestuurder worden meegerekend. In zijn verslag onderzoekt de heer Chanterie deze zorgwekkende aangelegenheden en ik wens hem daarmee te feliciteren.
Reeds in december 1997 heeft de Franse regering in een beleidsnota verzocht de sociale regels voor het wegvervoer voor 1 juli 1998, datum van de volledige openstelling van de markt, op communautair niveau te harmoniseren. Hoewel de Commissie de doelstellingen van de nota onderschrijft (regeling van de arbeidstijd met inbegrip van de uren voor laden en lossen, verplichting tot initiële en permanente beroepsopleiding van de vrachtwagenbestuurders, harmonisatie van de controles en de strafmaatregelen tegen inbreuken op de sociale wetgeving), blijft zij inzake het formuleren van voorstellen in gebreke. De actievoerders in deze sector hebben de wapens evenwel nog niet neergelegd en blijven op hun hoede. Er dreigen nog steeds stakingen en de barricades zullen voor het argument van het vrij verkeer niet wijken. Door dit sociaal gegeven tot haar zorg te maken zal de Europese Unie aan geloofwaardigheid winnen.

Caudron
Naar aanleiding van de aanneming van dit verslag wil ik er nogmaals op wijzen dat het Europees wegvervoer dringend moet worden geharmoniseerd.
Nu cabotagevervoer is toegestaan, zien wij sociale dumping en uitbuiting van de vrachtwagenbestuurders op onaanvaardbare manier toenemen. Deze situatie is economisch onrechtvaardig, sociaal onduldbaar en, wat meer is, gevaarlijk voor de verkeersveiligheid van ieder van ons!
Willen wij een toename van duur betaalde - en begrijpelijke - conflicten vermijden, dan moeten wij onverwijld optreden. Met de nodige politieke wil kan het, dus, ministers, spreek en handel!
Ik geef een voorbeeld dat onze collega's uit het noorden goed kennen: in Frankrijk is wegvervoer op zondag verboden, in België echter niet! Resultaat: de vrachtwagens verdringen elkaar ter hoogte van de post van Rekkem en om 22 uur overspoelen de vrachtwagens in kilometerlange files Rijsel en rijden dwars door Villeneuve d'Ascq richting Parijs...
Ten tijde van de euro en de grote markt is dit een overduidelijk voorbeeld van hoe mank de onevenwichtige Europese constructie gaat en de Europese burgers nemen dat niet meer.

Deprez
Door de openstelling van de markt en de internationale concurrentie is de arbeidstijd een variabele geworden die het concurrentievermogen van de Europese ondernemingen op de communautaire en externe markt meebepaalt.
Een nieuwe weloverwogen verdeling van de arbeidstijd kan bijdragen tot het scheppen of het behouden van een groot aantal arbeidsplaatsen. Een onoordeelkundige regeling kan daarentegen nadelige gevolgen voor de veiligheid, de gezondheid en het gezins- en verenigingsleven van de betrokkenen met zich meebrengen. Het is overduidelijk dat bepaalde sectoren en activiteiten om betwistbare politieke en economische redenen van de huidige communautaire regeling van de arbeidstijd werden uitgesloten en dat wetenschappelijke of sociale overwegingen hierbij weinig of geen rol hebben gespeeld.
Met onze rapporteur en met de paritaire comités van verschillende uitgesloten sectoren deel ik bijgevolg het standpunt dat de arbeidstijd volwaardig tot het domein van de Europese sociale dialoog behoort.
Iedereen moet beseffen dat de flexibiliteit, die onze bedrijven nodig hebben om te kunnen concurreren, voor de werknemers in geen geval synoniem mag worden van verslechtering van de levensomstandigheden en verlaging van de veiligheids- en beschermingsnormen. Bovendien moeten wij ten zeerste afkeuren dat de werknemers die niet van een communautaire wetgeving kunnen genieten dientengevolge verplicht worden te werken in omstandigheden die hun gezinsleven schaden en hun gezondheid en veiligheid of die van anderen in gevaar brengen.
De resolutie die wij vandaag aannemen krijgt dus mijn volledige steun. Ik benadruk vooral dat de Europese Unie de nodige middelen ter beschikking moet stellen om ter bestrijding van onverantwoord lange arbeidstijden de controles te verscherpen en de strafmaatregelen te harmoniseren. Op dit vlak moet de Commissie, in overleg met de sociale partners en de lidstaten, het voortouw nemen.

Delcroix
Het verheugt me dat dit verslag uiting geeft aan de bezorgdheid over de arbeidsomstandigheden in de van de richtlijn betreffende de arbeidstijd uitgesloten sectoren en activiteiten en ik denk daarbij vooral aan de werknemers van de vervoerssectoren en de zeevisserij, de artsen in opleiding en de zelfstandigen. Het is immers overduidelijk dat de arbeidsduur bepalend is voor de levenskwaliteit van alle burgers en die van de 6 miljoen betrokken werknemers in het bijzonder.
Ik wil er evenwel op wijzen dat de voordelen van de productiviteitsstijgingen sedert meer dan een eeuw tussen economische investeringen, verbetering van de arbeidsinkomens en arbeidstijdverkorting worden verdeeld. Deze evolutie werd kracht bijgezet door felle acties voor de vijfdagenweek, de achturendag, de jaarlijkse vakantie met behoud van loon en het recht op een tot meer vakbekwaamheid leidende beroepsopleiding en is gepaard gegaan met een voortdurende economische groei en het ontstaan van een samenleving waarin alle consumenten van de vruchten van de arbeid kunnen genieten.
Gedurende de voorbije twintig jaar vertraagde dit proces eerst en is het daarna vastgelopen. Groeiende uitsluiting en armoede van hen die geen deel hebben aan de toewijzing van de arbeid zijn het resultaat. Het is hoognodig dat die ontwikkeling wordt omgebogen en het menselijk potentieel anders wordt beheerd. Iedereen moet aan de gemeenschappelijke inspanningen deelnemen en in ruil daarvoor het deel van de geproduceerde rijkdommen verwerven dat hij nodig heeft om zijn gezin van de algemene welvaart te laten genieten.
Verbetering van de opleiding is in onze huidige samenleving zeer belangrijk. Wij moeten er dus voor zorgen dat iedere werknemer het recht en de plicht heeft om gedurende zijn hele loopbaan zijn beroepskwalificaties te verhogen en zijn arbeidstijd over werk in de productie- of dienstensector en voortgezette opleiding te verdelen. Dit blijft, het leidinggevend personeel buiten beschouwing gelaten, nog te veel tot het rijk der dromen behoren. Het is de aandacht van de sociale partners dus waard en zou het voorwerp moeten zijn van bijzondere bepalingen in ieder arbeidscontract en in ieder reglement.
Om zich positief te ontwikkelen moet onze maatschappij meer kansen geven aan de mens, aan zijn verstand, aan zijn verlangen naar erkenning van zijn capaciteiten, aan zijn vermogen om levenslang vooruitgang te boeken.

Kirsten Jensen, Blak, Iversen en Sindal
Wij stemmen voor het verslag waarmee alle loontrekkenden in de EU zoveel mogelijk vruchten kunnen plukken van de richtlijn inzake de arbeidstijd van 1993. Uiteraard gelden voor bepaalde afdelingen van de vervoerssector bijzondere voorwaarden. De regels betreffende jaarlijkse vakantie, gezondheidsevaluatie voor nachtarbeiders, rusttijden en jaarlijkse arbeidstijd moeten echter voor alle mobiele werknemers als minimumnormen gelden. Het is een voortreffelijke oplossing de regels inzake arbeidstijd voor de mobiele werknemers in de uitgesloten sectoren via onderhandelingen tussen de sociale partners te laten vaststellen. Wij verheugen ons daarom over de reeds gesloten overeenkomsten, onder andere in de maritieme sector.
Het is totaal onaanvaardbaar dat 5 miljoen niet-mobiele werknemers in de EU niet door de arbeidstijdrichtlijn beschermd zijn. Het gevolg daarvan is dat voor een bediende in een kantoor van de Deense spoorwegen en voor een bediende in een bioscoop verschillende voorwaarden inzake de arbeidstijd gelden, hoewel ze beiden tickets verkopen. Wij steunen daarom de eis dat alle niet-mobiele werknemers in de EU volledig door de richtlijn beschermd worden.

Lienemann
Het verslag van de heer Chanterie benadrukt terecht dat er dringend, ja hoogdringend, een einde moet komen aan de schandalige uitsluiting van een groot aantal werknemers van de communautaire richtlijn betreffende de arbeidstijd. Deze zeer ontoereikende en beperkte richtlijn werd van bij haar aanneming in 1993 door het Europees Parlement volslagen onbevredigend genoemd.
Nu, vijf jaar later, blijven miljoenen werknemers nog steeds van een minimale communautaire bescherming verstoken! Vijf jaar later, terwijl overal enorme productiviteitsverhogingen worden vastgesteld, zijn de Raad en de Commissie niet in staat wezenlijke wijzigingen van de richtlijn van 1993 en concrete maatregelen voor de betrokken uitgesloten sectoren voor te stellen. Aan het Parlement wordt immers enkel een Witboek voorgelegd. Hoelang moeten wij nog wachten op een richtlijn betreffende de uitgesloten sectoren en op een voorstel voor de verbetering van de huidige richtlijn?
Het wegvervoer is een van de sectoren waarin het probleem het duidelijkst aan het licht treedt. Vandaag is de markt van het wegvervoer opengesteld, geliberaliseerd en gedereguleerd. Tegelijk en ondanks de eisen en zelfs de stakingsacties van de werknemers ontbreekt er een communautaire regelgeving om de arbeidstijden en de arbeidsvoorwaarden naar boven toe te harmoniseren. Het gevaar van sociale dumping, van aantasting van de hoogste sociale normen wordt dus niet beperkt en de veiligheid van de werknemers maar ook die van anderen wordt bijgevolg niet beschermd. Europa faalt!
Bij de berekening van de arbeidstijd van vrachtwagenbestuurders moet rekening worden gehouden met de werkelijke arbeidstijd en alle opgelegde activiteiten zoals lossen, laden, rusttijd, enzovoort. De wekelijkse arbeidstijd in deze sector zou weldra tussen ongeveer 35 en maximaal 39 uren moeten bedragen.
Waar halen wij anders het recht vandaan van een "Europees sociaal model" te spreken? Waar halen wij anders het recht vandaan geldboetes te plannen voor de lidstaten waar actievoerende vrachtwagenbestuurders met wegblokkades hun gerechtvaardigde eisen willen laten horen?
Wanneer niet voor het einde van dit jaar een werkbare richtlijn betreffende dit beroep wordt vastgesteld zal het liberale Europa eens te meer zegevieren ten koste van de verwezenlijking van een sociale Unie in dienst van haar inwoners.
Het verslag-Chanterie gaat de goede richting uit; het zou verder kunnen gaan, maar nu moeten eerst en vooral beschermende maatregelen voor de 6 miljoen meest bedreigde werknemers worden getroffen. Daarom stem ik voor dit verslag.

Slechter
Over de ontwikkeling van en de discussies over de arbeidstijd in de vervoerssector is met gemak een roman te schrijven.
Volgens mij is er echter genoeg literatuur geproduceerd en, om Pauline Green te citeren, blabla verkocht en is nu het moment aangebroken om maatregelen te treffen tegen een grove onrechtvaardigheid die met de dag onaanvaardbaarder wordt.
Terwijl in alle andere arbeidssectoren de sociale voorwaarden in reglementen zijn opgenomen, kunnen wij een voor ons dagelijks leven zo belangrijke sector toch niet langer van de richtlijn betreffende de arbeidstijd uitsluiten.
Terwijl er sprake is van een arbeidsweek van 35 uren, stellen wij vast dat er volgens richtlijn 3820/85 in de vervoerssector 13 uren per dag mag worden gewerkt en dat de dagelijkse rusttijd van 11 uren drie maal per week tot 9 uren mag worden teruggebracht. Meteen zien wij in dat wij hier te maken hebben met een sociale reglementering die uit de vorige eeuw dateert, met arbeidsomstandigheden die reeds in "Germinal" van Emile Zola aan de kaak werden gesteld.
Wij moeten een eind maken aan deze toestand. De vrachtwagenbestuurders beseffen maar al te goed dat zij belangrijk werk leveren, dat hun bedrijf moet draaien, dat de Europese economie hen nodig heeft, maar zij wensen niet voor idioten te worden aangezien.
Om nieuwe sociale conflicten en onaanvaardbare dumping te vermijden moeten wij de bestaande problemen snel oplossen.
Een eerste oplossing is, naar mijn oordeel, een aparte regeling voor enerzijds de niet-mobiele en anderzijds de mobiele werknemers.
Voor de niet-mobiele werknemers van de vervoerssector had de uitsluiting van de richtlijn trouwens reeds lang moeten zijn opgeheven. Zij voeren hun werk immers meestal op dezelfde manier uit als alle andere loontrekkenden.
Vervolgens moeten wij oplossingen vinden voor de werknemers van de verschillende vervoerssectoren, met name het wegvervoer, het zeevervoer en de binnenscheepvaart, en het luchtvervoer.
Voor deze drie sectoren moeten passende werk- en rusturen gelden en in aanvaardbare compensaties worden voorzien. Daartoe moet de berekening van de arbeidstijd van een dubbele referentieperiode uitgaan, een eerste van 28 dagen en, met het oog op de berekening van het pensioen, een tweede van 365 dagen. Dankzij de toekomstige invoering van de nieuwe tachograaf 1 B zal dit in de sector van het wegvervoer gemakkelijk te controleren zijn.
Zoals uit de onderhandelingen na een stakingsactie in Frankrijk blijkt, kunnen wij op die manier wellicht tegemoet komen aan de eisen van werknemers die door de aard van hun beroep verplicht zijn anders te werken dan alle anderen en die zo op basis van de jaarlijks werkelijk gepresteerde arbeidstijd in aanmerking kunnen komen voor een pensionering op 55 jaar.
Daar wij moeten vaststellen dat de onderhandelingen in de verschillende paritaire comités steeds problematischer verlopen en zelfs dreigen te mislukken, met een aanzienlijk tijdverlies als gevolg, ben ik van oordeel dat er via wetgeving moet worden opgetreden.
De Commissie moet haar verantwoordelijkheid op zich nemen. Ik ben ervan overtuigd dat het Parlement haar zal volgen.

Theonas
Vijf jaar na aanneming van deze zwaar beproefde richtlijn over de werktijd probeert de Commissie met het onderhavig Witboek een oplossing te bieden voor het probleem van de talrijke uitzonderingen en afwijkingen waartoe de Raad, in weerwil van de voorstellen van het Parlement, stelselmatig overgaat.
Het lijdt geen twijfel dat ook de 6 miljoen werknemers die niet onder de bepalingen van de richtlijn vallen, recht hebben op bescherming. Wel zal men bij uitvaardiging van bepalingen rekening moeten houden met de bijzonderheden van elke sector. Men mag echter niet uitsluitend zijn aandacht toespitsen op de kwestie van de regelgeving. Men moet ook nagaan hoe het is gesteld met de toepassing van de reeds bestaande wetgeving en met de bestrijding van de oneerlijke concurrentie. Wij stellen immers vast dat verschijnselen zoals zwart en ongecontroleerd werk zich op grote schaal voordoen, vooral in de sector van het weg- en zeevervoer. Door het openstellen van de markt voor die beruchte concurrentie, door de afschaffing - en elk middel heiligt daarbij het doel - van de overheidsinstanties en door de absolute noodzaak de operationele kosten te verminderen in sectoren zoals het lucht- en spoorwegvervoer, zijn de collectieve arbeidsovereenkomsten sterk in het gedrang gekomen. Deze worden nu met voeten getreden, niet alleen bij de bepalingen inzake de werktijd, maar ook bij andere arbeidsvoorwaarden. Daarom is elke regeling welkom waarmee de werknemers bescherming kan worden geboden, mits deze de vrucht is van echt, representatief overleg met de vakbondsorganisaties van de werknemers en mits elke willekeur jegens hen bij voorbaat is uitgesloten.
De inhoud van richtlijn 93/104 "voor bepaalde elementen van de werktijdorganisatie" schiet te kort. Men kan de rechten van de werknemers niet daadwerkelijk beschermen met een richtlijn waarin een maximale arbeidstijd van 48 uur per week wordt vastgesteld (terwijl op het moment van aanneming van de richtlijn reeds in bijna alle lidstaten een arbeidstijd van 40 uur bestond en alleen in Engeland en Ierland de arbeidstijd op grond van de richtlijn moest worden verminderd), waarin de lidstaten de mogelijkheid wordt geboden tot nationale uitzonderingen en afwijkingen, tot nachtarbeid en overuren en waarin dus geen sprake is van een 35-urige arbeidsweek met behoud van loon. Helaas houdt de Commissie zich angstvallig aan zuiver economisch technische opvattingen over het mededingingsvermogen en weigert ook vandaag nog de noodzakelijke conclusies te trekken uit het besluit van de Raad om in de richtlijn een stap terug te doen ten opzichte van het Handvast van de grondrechten. De Commissie stelt alleen vast dat "met de richtlijn de mogelijkheid wordt geboden tot langere werktijden dan hetgeen momenteel in de meeste lidstaten praktijk is" .
De Raad en de Commissie streven beide naar een minimale sociale harmonisatie, naar minimumnormen. Deze logica druist volkomen in tegen de noodzaak de rechten van de werknemers wettelijk te beschermen en de arbeidswetgeving te verbeteren. De bescherming wordt steeds verder teruggeschroefd, de arbeidsrelaties worden tenietgedaan en al hetgeen de arbeidersbeweging na lange strijd heeft verworven, wordt ongedaan gemaakt. Een kenmerkend voorbeeld is het wetsontwerp dat de Griekse regering onlangs heeft ingediend. Daarmee wordt een eind gemaakt aan de 8-urige werkdag, de 40-urige werkweek en wordt het licht op groen gezet voor een algemene toepassing van deeltijdwerk en voor afschaffing van de collectieve arbeidsovereenkomsten en de vervanging daarvan door plaatselijke werkgelegenheidsakkoorden. De Commissie weet donders goed wat zij zegt als zij vaststelt dat de richtlijn de mogelijkheid tot "soepelheid" biedt.
De rapporteur stemt weliswaar in met de logica van soepelheid, maar maakt toch een aantal juiste opmerkingen over de relatie tussen arbeidstijd en veiligheid van werknemers en meer in het algemeen van de burgers. Hij nodigt dan ook de Commissie uit snel een voorstel te doen tot wijziging van de richtlijn. Natuurlijk bestaat het risico dat met de voorgestelde wijzigingen, op grond van de algemene oriëntaties van de EU, zoals deze zijn vastgesteld in het Witboek van Delors en op grond van de richtsnoeren voor de werkgelegenheid de werkgevers nog meer vrijheid wordt geboden en dus nog meer soepelheid zal worden verwerkt in de nieuwe wetgevingsvoorstellen. Dit risico kan alleen ongedaan worden gemaakt met een massaal verzet van de werknemers tegen dergelijke besluiten.
Wij zijn van mening dat enkel met de inzet van de werknemers en met de inwilliging van hun eisen een radicale en doeltreffende oplossing kan worden gevonden voor het probleem van de werkloosheid. Pas dan zullen alle werknemers beschermd zijn tegen overtreding van de arbeidswetgeving en zal een 35-urige werkweek met behoud van loon mogelijk worden. Pas dan kan men volledige werkgelegenheid garanderen en paal en perk stellen aan het verschijnsel van deeltijdwerk en andere atypische vormen van werk. Pas dan kan men de toevlucht tot overuren beperken, overdreven lange werktijden voorkomen en strenge voorwaarden stellen voor nachtwerk. Pas dan kan men de belangen behartigen van alle werknemers, waarbij nogmaals, daar waar nodig, rekening moet worden gehouden met de bijzondere kenmerken van elke sector. Samen met de werknemers zetten wij ons zowel op nationaal als op Europees vlak met al onze krachten in voor een dergelijk beleid.
Verslag-Fassa (A4-0198/98)
Kittelmann
Ik kan het verslag van de heer Fassa over rechtvaardige handel in zijn huidige vorm niet goedkeuren. Ik vind het verkeerd dat men meer steun wil verlenen aan kleine en middelgrote ondernemingen in ontwikkelingslanden. Ik geloof vooral niet dat een alomvattende regeling en definitie van wat onder rechtvaardige handel dient te worden verstaan en de totstandbrenging van een algemeen ondersteuningsmechanisme kunnen bijdragen aan de verbetering van de situatie van de kleine en middelgrote producenten in de ontwikkelingslanden.
Rechtvaardige handel is wegens zijn concept een niche in de wereldhandel. De voorgestelde uitschakeling van een groot deel van de tussenhandel is volgens mij niet alleen illusoir maar zou ook schadelijk zijn. Ontwikkelingslanden zijn voor het transport en de afzet van hun producten op de tussenhandel aangewezen. Financiële steun voor de rechtvaardige handel door de Europese Unie - wat betekent dat het verschil tussen de wereldmarktprijs en de zogenaamde billijke prijs uit de begrotingsmiddelen van de Gemeenschap gedeeltelijk bijgepast wordt - is volgens mij verkeerd. Alleen een brede, wederzijdse openstelling van de markt kan leiden tot een duurzame stijging van de welvaart, zowel in de lidstaten van de Europese Unie als in de ontwikkelingslanden.

Souchet
Het verslag van de heer Fassa past in het kader van de groeiende, laattijdige maar verdienstelijke bewustwording van de wezenlijke rol die de handel in de ontwikkeling van de minst ontwikkelde landen kan spelen.
Het is op z'n zachtst gezegd vreemd te noemen dat wij, nu de WHO aan de lidstaten van de Europese Unie en aan de Unie zelf verbiedt in het kader van hun ontwikkelingsbeleid handelspreferenties toe te kennen, genoodzaakt zijn dit beleid indirect, via twijfelachtige acties bij de consumenten, te voeren.
Niet alleen de "rechtvaardige handel" moet zich om sociale rechtvaardigheid, milieubehoud en kinderbescherming bekommeren. Het naast elkaar plaatsen van twee handelssystemen die verschillende morele regels hanteren en zeer verschillende tarieven toepassen lijkt op z'n zachtst gezegd onrealistisch. Het is op communautair niveau een zeer gevaarlijke gok zulk waagstuk enkel en alleen op basis van de goede wil van de consumenten aan te gaan.
Ten tweede dreigt dit opzet uit te lopen op de vorming van een "getto" van de rechtvaardige handel dat voor sommigen winstgevend kan zijn maar tot marginaliteit is gedoemd.
Dit verslag maakt duidelijk wat rechtvaardige handel voor de ontwikkeling betekent. Maar, wat meer is, het bewijst dat een wereldhandelssysteem dat noch parameters inzake ontwikkeling en milieu, noch sociale clausules hanteert in meer algemene zin moet worden verbeterd.
De door de rapporteur voorgestelde bepaling van de criteria waaraan producten voor de toekenning van het fair trade-label moeten voldoen is volkomen bevredigend. Daar het amendement van mevrouw Maij-Weggen ze alleen maar zou verzwakken heeft mijn fractie het niet willen steunen.

Titley
Ik stem voor het verslag dat hier vandaag aan ons is voorgelegd omdat ik, zoals zoveel consumenten in Groot-Brittannië en de rest van de EU, een gedreven voorstander ben van het fair trade-principe in onze betrekkingen met de armste landen van de wereld. Maatregelen ter ondersteuning van kleinschalige producenten in ontwikkelingslanden dienen als centraal uitgangspunt van een geïntegreerd handels- en ontwikkelingsbeleid te worden opgenomen in de handelsovereenkomsten die de EU met de rest van de wereld sluit - en er niet achteraf als vrijblijvende extra's aan te worden toegevoegd, nadat de voornaamste deals al zijn beklonken. We hebben in een aantal overeenkomsten met armere landen inmiddels speciale clausules opgenomen over milieutechnische en sociale aspecten; er is dus geen reden waarom ook de fair trade-bepalingen geen vast onderdeel van dit soort overeenkomsten zouden kunnen worden.
Een deel van de Europese financiële steun voor ontwikkelingslanden zou opzij moeten worden gezet voor de bevordering van fair trade-projecten. We moeten natuurlijk directe hulp blijven bieden bij acute crises, zoals momenteel de strijd en de hongersnood in Soedan, maar de armsten in het zuiden van de wereld kan alleen een duurzame toekomst worden geboden als ze een eerlijke kans krijgen in de handel met het machtige geïndustrialiseerde Noorden.
Ik hoop dat de onderhandelaars van de EU de wensen van dit Parlement ter harte nemen, en dat ik in de toekomst steeds meer fair trade-labels zal aantreffen op de schappen in de supermarkt, zodat ik de mensen in de ontwikkelingslanden die deze producten maken, kan ondersteunen door hun producten te kopen.

De Voorzitter
Hiermee is de stemming beëindigd.

Onderbreking van de zitting
De Voorzitter
Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement te zijn onderbroken.
(De vergadering wordt om 12.10 uur gesloten)

