Totstandbrenging van de interne markt
De Voorzitter.
Aan de orde zijn de verklaringen van Raad en Commissie over de voltooiing van de interne markt.
Ik stel voor met de Commissie te beginnen. Het woord is nu aan de heer Bolkestein.

Bolkestein
Mijnheer de Voorzitter, het is soms gemakkelijk om te vergeten wat er sinds 1992 bereikt is. Velen van ons kunnen zich ongetwijfeld nog herinneren dat vrachtwagens aan onze interne grenzen moesten stoppen en dat hun lading gecontroleerd werd, waaraan een hele papierwinkel te pas kwam. De kans dat iemand een openbare aanbesteding in een andere lidstaat binnenhaalde was in die tijd ongeveer net zo groot als de kans dat hij de nationale loterij won. Het was vanwege de verschillende wettelijke voorschriften vrijwel onmogelijk een Europees banknet of verzekeringsnetwerk op te zetten.
Een telefoongesprek was buitengewoon duur en de kwaliteit van de dienstverlening was vaak bedroevend. De tarieven voor grensoverschrijdend bankieren waren torenhoog. De consument kwam er eenvoudigweg bekaaid af. Onze burgers werden voortdurend gefrustreerd in hun pogingen verblijfsvergunningen te krijgen in een andere lidstaat of hun beroepsdiploma's, bijvoorbeeld een artsdiploma, erkend te krijgen.
Een grotere concurrentie en productiviteitsstijgingen hebben geleid tot veel nieuwe banen die niet zouden zijn gecreëerd zonder de interne markt. De Commissie zal binnenkort cijfers publiceren over de stijgingen van de werkgelegenheid en de groei-effecten die tien jaar interne markt ons gebracht heeft. Deze stijgingen zijn bereikt ondanks het feit dat er nog belangrijke lacunes in het rechtskader zijn.
Wij hebben een keuze wanneer wij naar de toekomst kijken. Wij kunnen kiezen tussen enerzijds een steeds dynamischer interne markt, die in zowel de oude als de nieuwe lidstaten de motor zal blijven van een grotere werkgelegenheid en welvaart, en anderzijds een interne markt die op slechts een of twee cilinders loopt en die steeds meer aangetast zal raken. Als we de laatste mogelijkheid kiezen, kunnen we net zo goed de doelstellingen van Lissabon opgeven.
Tien jaar geleden werd er flink vaart gezet achter het programma van de interne markt. Thans lijkt er veel minder animo te zijn voor het nemen van moeilijke politieke beslissingen. Zelfs in de afgelopen twee jaar, toen de zaken toch voorspoedig gingen, werd onze realisatieachterstand steeds groter.
Het Gemeenschapsoctrooi, COMPAT, is misschien nog wel het beste voorbeeld. Hoe kan de Raad in ernst beweren dat hij wil dat Europa de meest concurrerende economie ter wereld wordt als hij niet bereid is deze maatregel aan te nemen die van vitaal belang is voor de innovatie en de groei? De Raad Concurrentievermogen zal volgende week nogmaals trachten de problemen rond COMPAT op te lossen, maar mijn geduld begint op te raken.
Wij moeten een interne markt creëren die deze naam ook op het vlak van dienstverlening waard is. De dienstensector maakt ruim zeventig procent van al onze economieën uit en helaas bestaan in deze sector nog tal van obstakels. Maakt u zich geen illusies: zodra wij deze obstakels uit de weg beginnen te ruimen zullen de gevestigde belangen weer van zich laten horen en een beroep doen op de geachte afgevaardigden en ministers om de status quo te verdedigen. Wij zullen de ondubbelzinnige steun van het Parlement nodig hebben om dat verzet tegen verandering te overwinnen.
Ons kader voor het vrij verkeer van goederen is ongemerkt al enigszins aangetast. De wederzijdse erkenning, een van de fundamenten van de interne markt, verloopt niet zo soepel als zou moeten. Nationale merken functioneren vaak als een verborgen handelsbelemmering. In enkele belangrijke industriële sectoren zijn nog lang niet voldoende Europese standaarden. Deze zwakke plekken in de fundamenten van de interne markt zullen na de uitbreiding zelfs nog duidelijker zichtbaar worden.
We hebben een geïntegreerde kapitaalmarkt nodig die in staat is ervoor te zorgen dat wat vandaag gespaard wordt morgen geïnvesteerd wordt. We moeten het ondernemingsbestuur versterken, rekening houdend met de ideeën die naar voren zijn gebracht in het recente najaarsverslag van de groep deskundigen op hoog niveau van het vennootschapsrecht onder leiding van professor Jaap Winter. We moeten onze ondernemingen de flexibiliteit bieden om zich op continentale schaal te organiseren, ook door middel van een overnamebod. We moeten fiscale hindernissen uit de weg ruimen, die de kosten van het zakendoen onnodig hoog maken. We moeten de netwerkindustrieën verder openen. We moeten maatregelen treffen in verband met de pensioentijdbom. We hebben betere en eenvoudigere regels nodig.
Regels moeten op tijd en correct worden omgezet. De biotechnologie is een van de groeisectoren van de toekomst in Europa. Toch is de richtlijn betreffende de rechtsbescherming van biotechnologische uitvindingen op dit ogenblik in slechts zes van de vijftien lidstaten omgezet, iets dat anderhalf jaar geleden al gebeurd had moeten zijn. Negen lidstaten zijn derhalve uit het gareel geraakt en lopen achter op dit gebied. Over het geheel genomen wordt de achterstand in de omzetting van richtlijnen betreffende de interne markt weer groter dan de anderhalf procent die de Europese Raad als doelstelling heeft bepaald.
Het is duidelijk wat ons te doen staat. Ik weet dat dit alles niet gemakkelijk is. Na de uitbreiding zal het waarschijnlijk zelfs nog moeilijker worden besluiten te nemen. Het reële gevaar bestaat dat de kloof tussen onze doelstellingen en de verwezenlijking ervan breder wordt als wij niet strategisch optreden door voorrang te geven aan de langetermijnbelangen van de Europese Unie boven de beperkte, sectorale belangen, waarvan de behartigers zich verzetten tegen verandering.
Wij hebben de nadrukkelijke steun van onze burgers en ondernemingen. Volgende week zal de Commissie de resultaten publiceren van een groot overzicht van tien jaar interne markt. Ik kan u reeds mededelen dat uit het onderzoek blijkt dat 77 procent van onze burgers en 84 procent van onze ondernemingen de interne markt als een uiterst positieve factor in hun leven beschouwt. Zij willen dat de interne markt hun in de toekomst nog beter van dienst is.
Wat het Parlement betreft: de Commissie ziet reikhalzend uit naar het komende verslag van de heer Harbour over de strategie voor de interne markt. Ik verwacht dat het een ambitieus en krachtig verslag zal zijn. De recente oprichting van de Raad Concurrentievermogen vormt eveneens een welkome gelegenheid om vooruitgang te boeken.
Thans, tien jaar nadat de interne grenzen zijn weggevallen, één jaar na de introductie van de euro en aan de vooravond van de uitbreiding, is het tijd voor een belangrijke nieuwe impuls om de interne markt te verbeteren. Ik reken erop dat de Raad en het Parlement de Commissie zullen steunen bij het ontwikkelen van een ambitieuze strategie voor de interne markt voor de middellange termijn, die de Commissie voornemens is tegen april ter tafel te leggen. Als wij besluitvaardig handelen, ligt het beste nog vóór ons.

Bendtsen
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de Commissaris, het is mij een genoegen de stand van zaken en de vorderingen op de interne markt voor het Europees Parlement te mogen toelichten. Neemt u mij niet kwalijk dat ik een beetje laat was.
De EU staat momenteel voor grote uitdagingen. Wij dienen de uitbreiding met tien nieuwe lidstaten in goede banen te leiden en tegelijkertijd nog een aantal hervormingen uit te voeren opdat de EU als een sterke economische partner op wereldniveau kan optreden.
Als fungerend voorzitter van de Raad heb ik ervoor gekozen de stand van zaken betreffende de voltooiing van de interne markt vandaag aan u voor te leggen, omdat het naar mijn mening belangrijk is dat er een echte interne markt komt met alle nieuwe lidstaten en dat wij naar buiten toe over een concurrerende economie beschikken, zoals in de ambitieuze doelstellingen van Lissabon is verwoord. Het Europees Parlement is tegenwoordig een belangrijke medewetgever wat de ontwikkeling van de interne markt betreft. Als fungerend voorzitter van de Raad Concurrentievermogen ben ik daarom van mening dat het logisch is en vooral noodzakelijk het vandaag met het Parlement over dit thema te hebben.
Vijftien jaar geleden kwam de idee van een interne markt voor het eerst op de agenda. Bijna tien jaar geleden kwam de interne markt uit de startblokken. Het is een van de meest ambitieuze doelstellingen die de EU ooit heeft gehad. In de sectoren waar wij ons doel bereikt hebben, zijn de voordelen voor de Europese consumenten en ondernemingen enorm. De interne markt heeft ertoe geleid dat er meer en betere producten tegen lagere prijzen op de markt zijn, dat er vrij verkeer is over de grenzen heen en vooral dat onze concurrentiepositie verbeterd is. Toch moeten we vaststellen dat er helaas nog vele problemen moeten worden opgelost alvorens de interne markt voltooid zal zijn.
Voor het Deens voorzitterschap is dit een van de prioriteiten. Ten eerste vinden wij dat een goed werkende interne markt een sleutelelement vormt voor het concurrentievermogen, de economische groei en de werkgelegenheid in de EU. Ten tweede vereist de ontwikkeling van technologieën en markten de afschaffing van de resterende barrières voor grensoverschrijdende handel. Ten derde vereist de toenemende economische globalisering een snellere reactie met structurele hervormingen. Het is van groot belang dat de product- en kapitaalmarkten goed werken.
De interne markt moet kunnen leveren wat de burgers verwachten: een ruime keuze aan producten en dienstverlening van hoge kwaliteit, die veilig en betaalbaar zijn, alsook vrij verkeer over de grenzen heen zonder nutteloze bureaucratie.
De komende uitbreiding is heel belangrijk. De kandidaat-landen werken hard om klaar te zijn voor hun toetreding. Ik ben ervan overtuigd dat zij hun uiterste best zullen doen om de wetgeving die wij de voorbije jaren hebben aangenomen, over te nemen en het is onze taak hen daarbij zo goed mogelijk te helpen, ook na de toetreding.
De nieuwe, uitgebreide interne markt heeft een enorm potentieel, zowel voor de burgers als voor de ondernemingen. Met een interne markt van 100 miljoen consumenten meer in snel groeiende economieën, zal de economische groei versnellen en de werkgelegenheid verbeteren, zowel in de huidige als in de toekomstige lidstaten. Volgens een onderzoek dat de Commissie in 2001 heeft uitgevoerd, zal het BBP van de kandidaat-landen jaarlijks tussen 1,3 en 2,1 procent stijgen als gevolg van de uitbreiding. Het BBP van de huidige lidstaten zal met 0,7 procent stijgen. Het groeipotentieel van de komende uitbreiding zal afhankelijk zijn van de mate waarin de ontbrekende hervormingen uitgevoerd kunnen worden.
Een van de grootste uitdagingen waarvoor wij staan, is de voltooiing van de interne markt op die gebieden die tot nog toe niet aan de verwachtingen voldoen.
De tertiaire sector is van primordiaal belang voor de Europese groei - twee van de drie banen zijn in deze sector te vinden en de privé- en openbare tertiaire sectoren vertegenwoordigen samen 70 procent van het BBP in de EU. Het verslag van de Commissie over barrières in de interne markt van diensten toont aan dat er nog vele belemmeringen, al dan niet op het gebied van wetgeving, bestaan. Daar moeten wij iets aan doen. Zodra de Commissie haar voorstellen heeft ingediend, moeten de Raad en het Europees Parlement een standpunt innemen hoe we de overige barrières zo snel mogelijk kunnen wegnemen.
Ook de interne markt voor financiële diensten is buitengewoon belangrijk. Met het oog op de globalisering van de financiële markten moet regulering plaatsvinden op EU-niveau. De economische voordelen van de tenuitvoerlegging van het actieplan voor financiële dienstverlening zijn onder andere door de zogenaamde Gyllenhammer-groep geanalyseerd. De analyse wijst erop dat de financiële integratie een jaarlijkse extra groei van een halve procent van het BBP zal opleveren. Het verheugt mij dat er nu al 30 voorstellen zijn aangenomen, waarvan vier van de acht voorstellen die in de conclusies van de Europese Raad van Barcelona genoemd zijn.
Vrij verkeer voor personen en ondernemingen is ook van essentieel belang. Een verhoging van de mobiliteit is noodzakelijk om een adequaat groeiniveau te handhaven en om flessenhalsproblemen in bepaalde delen van de Unie te voorkomen. Een groot aantal wijzigingen van het vennootschapsrecht zijn reeds ten uitvoer gebracht, maar naar aanleiding van het ENRON-schandaal bijvoorbeeld is verdere harmonisatie wenselijk gebleken.
Het pakket betreffende de interne markt voor elektriciteit en gas is een ander belangrijk element in de voltooiing van de interne markt. Het voorzitterschap wil op dit gebied heel graag vorderingen boeken. Het is de bedoeling dat er op de Energieraad van 25 november een politieke consensus wordt bereikt over het totale pakket betreffende de interne markt voor elektriciteit en gas.
Een dynamisch consumentenbeleid in een uitgebreide Unie dient rekening te houden met de ontwikkeling van de markt en de reële beschermingsbehoeften van de consument. In dit opzicht zijn gemeenschappelijke regels voor het op de markt brengen van goederen en diensten in de EU noodzakelijk. Hier is het Groenboek een goed uitgangspunt voor verdere werkzaamheden.
Tot slot is het belangrijker dan ooit dat wij ten behoeve van de burgers en ondernemingen in de EU de regels vereenvoudigen en verbeteren. Op zijn bijeenkomsten in mei en september is de Raad het eens geworden over de wijziging van de richtlijnen inzake aanbestedingen. Het voorzitterschap werkt nu aan een gemeenschappelijk standpunt en wil dat zo spoedig mogelijk aan het Parlement voorleggen.
Wij moeten samenwerken om de vereenvoudiging en verbetering van de EU-wetgeving te verzekeren via een efficiënte tenuitvoerlegging van het actieplan van de Commissie. Uit studies van de Commissie blijkt dat een verbetering van de wetgeving de ondernemingen jaarlijks ongeveer 50 miljard euro besparingen kan opleveren, wat overeenkomt met vier procent van het BBP.
Dit is voor het voorzitterschap een hoge prioriteit. In zijn conclusies van de bijeenkomst van 30 september heeft de Raad een aantal prioriteiten gesteld waaronder een vereenvoudiging van de EU-regelgeving, effectbeoordelingen en follow-up-methoden bij de tenuitvoerlegging van het actieplan. Het is de bedoeling dat de interinstitutionele overeenkomst voor het eind van het jaar wordt goedgekeurd. Dat hangt natuurlijk af van het verloop van de onderhandelingen, die momenteel met de Commissie en met het Europees Parlement gevoerd worden. Het is onmogelijk op alle wensen in te gaan als de overeenkomst voor het eind van 2002 gesloten moet worden.
De Raad Concurrentievermogen is samen met het Europees Parlement en de Commissie verantwoordelijk voor de vooruitgang van de werkzaamheden ter bevordering van de groei en het concurrentievermogen in de EU.
Wij mogen niet vergeten dat de verwezenlijking van deze taken een nauwe samenwerking vereist. De concurrentiepositie van de ondernemingen en het veiligstellen van een blijvende economische groei zijn taken die een gezamenlijke inzet vereisen. Het is in ons aller belang dat wij zo efficiënt mogelijk samenwerken, zodat we snel vorderingen zien op het gebied van wetgeving, waar wij als wetgevende autoriteit een gedeelde bevoegdheid en verantwoordelijkheid hebben.

Harbour (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, uit naam van mijn fractie en als rapporteur namens de Juridische Commissie inzake de strategie voor de interne markt wil ik mijn instemming betuigen met de verklaringen van de commissaris en de voorzitter van de Raad. Deze verklaringen zijn buitengewoon belangrijk en komen precies op het juiste moment. Ik heb nu drie jaar zitting in dit Parlement als Britse conservatieve afgevaardigde en vanaf het begin heb ik mij beziggehouden met zaken die de interne markt betroffen. Het is voor het eerst in die periode dat wij een verklaring als deze hebben gehoord. Voor mij is dit een mijlpaal, en ik hoop dat het dat voor het hele Parlement is. Wij moeten ervoor zorgen dat er in de toekomst minder tijd zit tussen dit soort afspraken en discussies over de strategie. Ik hoop eveneens dat mijn collega's het mij niet kwalijk zullen nemen dat ik er, ter gelegenheid van het tienjarig bestaan van de interne markt, op wijs dat het een Britse commissaris was, namelijk Lord Cockfield, die ervoor verantwoordelijk was dat dit programma werd doorgezet, met de actieve aanmoediging van de Britse conservatieve regering van premier Margaret Thatcher.
Dit moment biedt ons de belangrijke gelegenheid een nieuw initiatief op touw te zetten om de totstandbrenging van de interne markt in een hogere versnelling voort te zetten. Dat kan alleen door alle Europese instellingen en bedrijfs- en consumentenorganisaties te bundelen in een veel sterkere coalitie.
In zekere zin hebben wij de interne markt te zeer als vanzelfsprekend aangenomen. Zoals de commissaris en de minister hedenochtend al gezegd hebben, spreekt de interne markt echter volstrekt niet voor zich. Als rapporteur namens de Commissie juridische zaken en interne markt wil ik commissaris Bolkestein meedelen dat mijn ontwerpverslag inderdaad uiterst ambitieus en krachtig zal zijn. Ik hoop dat mijn collega's mij zullen steunen, en ik verwacht dat ook, aangezien de Juridische commissie altijd een fervent voorstander is geweest van een beleid voor de interne markt. Wij hebben levendige discussies gevoerd, maar de algemene tendens wijst erop dat wij zullen uitkomen bij het soort programma's dat de Commissie wil aanmoedigen. Wij zijn er beslist klaar voor de uitdaging aan te gaan en een interne markt voor diensten te creëren. Dat zal geen eenvoudige opgave zijn en er zal veel politieke steun voor nodig zijn. Die zullen wij u geven, commissaris Bolkestein.
Wat de Raad aangaat, zou ik de heer Bendtsen lof willen toezwaaien voor zijn leiderschap met betrekking tot dit onderwerp en voor het feit dat hij de aanzet heeft gegeven tot de Raad Concurrentievermogen. U hoeft niet op de Commissie te wachten om initiatieven ter bevordering van de interne markt te ontplooien. Als u het verslag over de belemmeringen voor diensten in de interne markt leest - en ik verzoek u met klem dat te doen, collega's - is het duidelijk dat de lidstaten er nu verder mee kunnen gaan het vestigen van bedrijven te vereenvoudigen, door een einde te maken aan de bureaucratie rond het opzetten van kleine ondernemingen en door dienstverlenende bedrijven te stimuleren zich in andere landen te vestigen. Degenen onder u die zitting hebben in de Raad Concurrentievermogen zouden de volgende keer dat u bijeen komt daartoe het initiatief kunnen nemen. U hoeft niet te wachten op de Commissie. We zien juist graag dat de lidstaten dit soort positieve stappen ondernemen en dat zij de omzettingsachterstanden wegwerken waarnaar de heer Bolkestein zojuist verwees. Neemt u als Raad dus alstublieft het initiatief.
Tot besluit: enkele maanden geleden heeft de heer Bolkestein een artikel gepubliceerd over de werkzaamheden van het Parlement betreffende de richtlijnen inzake verkoopbevordering, getiteld 'Het Parlement snelt de interne markt te hulp'. Wij zijn hier niet om de interne markt alleen maar te hulp te snellen, we zijn hier om hem te bevorderen en dat is wat wij voor het komende jaar en daarna van plan zijn.
Berger (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik ben de fungerend voorzitter van de Raad en de commissaris uiterst dankbaar voor hun verklaringen over het tienjarig bestaan van de interne markt. Voor mij is dit een bijzondere gebeurtenis omdat de plannen van de Europese Unie om een interne markt te creëren in Oostenrijk, Zweden en Finland per slot van rekening de aanleiding waren voor het debat over de vraag of wij niet ook tot de Unie zouden moeten toetreden. Tot mijn grote voldoening hebben wij deze stap gezet en kunnen wij deelnemen aan de debatten van vandaag, waarin we ook de afgelopen tien jaar nog eens de revue laten passeren.
Ik geloof dat juist met het oog op de komende risico's en de historische projecten van de Europese Unie - de op handen zijnde grote uitbreiding en de fundamentele hervorming van de Unie in het kader van de Conventie - moet worden nagegaan of ook de doelstellingen uit het verleden zijn verwezenlijkt. Natuurlijk kunnen wij trots zijn op hetgeen wij hebben bereikt en brengen wij deze successen terecht telkens weer in herinnering. De interne markt is vandaag de dag al bijna niet meer weg te denken. Des te spijtiger is het dat er nog steeds leemtes zijn. Leemtes die ontstaan doordat de lidstaten richtlijnen niet adequaat of te laat in nationaal recht omzetten. Helaas maakt ook mijn eigen land zich schuldig aan aanzienlijke vertragingen.
Deze leemtes en belemmeringen zijn er echter ook aan te wijten dat wij er op Europees niveau tot dusver niet in geslaagd zijn de noodzakelijke harmonisatie- en coördinatiemaatregelen vast te stellen. Mijnheer de commissaris, u heeft een aantal uiterst rake voorbeelden van nog bestaande leemtes en belemmeringen genoemd, vooral in de sector verkeer van diensten en goederen. Ik ben van mening dat wij in dit verband ook met klem moeten wijzen op het vrije verkeer van werknemers. Ook op dit vlak wordt het functioneren van de interne markt nog steeds aanzienlijk belemmerd, en daarvan worden de echt mobiele Europese burgers de dupe.
Een ander aspect waaraan wij in deze context niet voorbij mogen gaan, is de situatie van onderdanen van derde landen, zowel in hun rol van werknemer als in die van leverancier van grensoverschrijdende diensten. Wij hebben het vandaag nog eens over de doelstellingen van de interne markt en willen alles in het werk stellen om deze ook definitief te verwezenlijken, maar dan moeten wij ons er ook van bewust zijn dat wij een hoog niveau van consumenten- en milieubescherming dienen te waarborgen. Wat telt is niet alleen de diversiteit van het aanbod aan goederen en diensten, maar ook de kwaliteit hiervan.
Tot besluit zou ik iedereen die betrokken is bij de definitieve voltooiing van de interne markt willen oproepen ertoe bij te dragen dat bij het debat over de toekomst van de Europese Unie, haar bevoegdheden en de beginselen voor de toepassing hiervan, niet wordt getornd aan de rechtsgrondslagen van de interne markt. Het lijkt erop dat met name onder verwijzing naar het subsidiariteitsbeginsel bij de Conventie hier en daar tendensen in deze richting bestaan.

Wallis (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de commissaris bedanken voor zijn waarschuwende woorden over de interne markt, waarvan wij het tienjarig bestaan vieren. We vergeten soms dat de interne markt nog altijd een proces is waarin nog veel zaken moeten worden afgehandeld. U heeft ons daar terecht aan herinnerd, mijnheer de commissaris. Als wij kijken naar de agenda van onze commissie, zien we dat het merendeel van het werk gebaseerd is op het goed functioneren van de interne markt. Bij kwesties als het Gemeenschapsoctrooi is het echter helaas nog altijd zo dat belangrijke besluiten soms - het moet gezegd worden - in de Raad worden verworpen, zoals u ons in herinnering bracht.
Dat is vreemd, aangezien de interne markt een groot succes is voor Europa, een visie die wij in de aanloop naar 1992 doeltreffend hebben weten over te brengen aan onze burgers. Wellicht is hij enigszins op drift geraakt, en het is werkelijk tijd dat wij onze burgers, en met name kleine en middelgrote ondernemingen, weer betrekken bij wat wij doen. Wat hebben zij aan de interne markt? Hoe werkt deze voor hen?
Hier is opnieuw sprake van een paradox: met de euro en elektronische handel zou de interne markt werkelijk van de grond moeten komen. U noemde weliswaar een onderzoek waaruit blijkt dat er zoveel steun is voor de interne markt, maar ik denk niet dat wij daar zomaar van uit kunnen gaan.
Mijn collega's in deze commissie en ikzelf hebben een aantal maanden geleden met genoegen deelgenomen aan een forum over de interne markt dat in dit Parlement werd georganiseerd. Wij zouden dergelijke fora vaker moeten organiseren om ons weer samen met onze burgers en ondernemingen te buigen over de vraag wat het doel is van de markt.
Als wij daarin slagen en als wij onze burgers en ondernemingen erbij betrekken zullen de lidstaten heel wat enthousiaster zijn en de richtlijnen veel beter ten uitvoer leggen. Ik wil mij aansluiten bij wat Maria Berger gezegd heeft over de Europese Conventie. De interne markt moet in de discussies van de Conventie een centrale plaats gaan innemen, anders lopen wij het risico dat we datgene kwijtraken wat we gecreëerd hebben en waarvan wij een zo groot succes hebben gemaakt.

MacCormick (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil mij in grote lijnen aansluiten bij wat de heer Harbour, commissaris Bolkestein en anderen hebben gezegd over de noodzaak de interne markt te ontwikkelen en te verbeteren, met name in de context van diensten en octrooien en andere zaken die aan de orde zijn gekomen.
Wij moeten echter niet vergeten dat het vertrouwen van onze medeburgers in dit proces mede afhangt van een gepaste aandacht voor wat men als randvoorwaarden zou kunnen bestempelen. Het is bijvoorbeeld duidelijk dat de interne markt zou kunnen worden voortgezet op een wijze die geen rekening houdt met milieubeperkingen. Dat is nu niet het geval, maar het is van levensbelang dat dit zo blijft. Hetzelfde gaat op voor bepaalde sociale voorwaarden en beperkingen.
Er heerst een zeker onbehagen onder onze burgers over openbare diensten en diensten van algemeen belang. Tot op welke hoogte worden deze diensten onderworpen aan de op de interne markt geldende voorwaarden en tot op welke hoogte worden zij daarvan op correcte wijze vrijgesteld?
Ik heb vandaag de mededeling van de Commissie COM(2002)208 gelezen en dacht na over de vraag wat wij bedoelen met diensten van algemeen belang. In hoofdstuk 3.1.5 lees ik de volgende definitie: 'Diensten van algemeen belang worden in de mededeling van de Commissie 'Diensten van algemeen belang in Europa? omschreven als diensten die door de overheden van algemeen belang worden beschouwd en waarvoor specifieke openbaredienstverplichtingen gelden.? Ik denk niet dat ik ooit eerder een zo fraai staaltje van tautologie ben tegengekomen in een openbaar document. Een dienst is een dienst van algemeen belang als de overheden zeggen dat de dienst in het algemeen belang is, en dat is dan de definitie.
Welnu, dit doet een zeker gebrek aan conceptuele helderheid vermoeden. We hebben de indruk dat we hier te maken hebben met een gebied dat aan andere voorwaarden en beperkingen onderworpen is dan dat deel van de dienstenmarkt dat volledig onder de particuliere sector valt. Als we dat niet helder krijgen, zullen wij vast en zeker het vertrouwen van onze burgers verliezen. Ik heb een grote postzak vol met brieven waarin mensen uitdrukking geven aan hun zorgen over de richting die de algemene overeenstemming over handel en diensten waarschijnlijk zal uitgaan en over de mogelijke gevolgen daarvan op de openbare diensten in Europa.
We moeten duidelijk zijn over de noodzaak de interne markt uit te breiden en te verbeteren, alsmede over de beperkende factoren. Laten we echter ook streven naar een heldere denkwijze in plaats van tautologisch taalgebruik.

Rovsing (PPE-DE).
Dank u, mijnheer de Voorzitter. Ik wil het uitsluitend over het Gemeenschapsoctrooi hebben. De fungerend voorzitter van de Raad heeft mijn visie niet aangestipt, maar ik kan u zeggen dat die aansluit bij die van de heer Bolkestein en die van de meeste sprekers.
Wij moeten er bij de Raad op aandringen zo spoedig mogelijk een Gemeenschapsoctrooi tot stand te brengen. Voor zover wij begrijpen, kampt de Raad met een taalprobleem, maar dat mag het concurrentievermogen van onze economie niet aantasten, zoals de fungerend voorzitter van de Raad zei. Wanneer wij octrooien nemen in de EU, nemen wij ze normaal gesproken ook in de VS, waardoor wij ze wel in het Engels moeten vertalen. Waarom beslissen wij dan niet voor eens en altijd dat een Gemeenschapsoctrooi alleen in het Engels genomen kan worden. Het zou de zaken eenvoudiger maken, het werkt kostenbesparend en bovendien is het Engels de taal van de uitvinders. Mensen die iets nieuws uitvinden zeggen immers: we hebben een vernieuwend idee, we kunnen het wereldwijd verkopen en moeten het daarom in het Engels laten vertalen. Iedereen die iets nieuws bedenkt, spreekt Engels en daarom pleit ik voor een Gemeenschapsoctrooi in één taal: het Engels. Het zal onze concurrentiepositie ten goede komen en de uitgaven beperken tot de kosten die we in elk geval moeten maken. Ik vind dat de Raad daar nu werk van moet maken.

Gasòliba i Böhm (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, ik ben het volledig eens met de analyse van de situatie die commissaris Bolkestein vandaag naar aanleiding van het tienjarig bestaan van de interne markt heeft gepresenteerd. De interne markt heeft zijn oorsprong in de Europese Akte, de eerste wijziging van de Verdragen, die was ingegeven door de overtuiging dat er een economische ruimte moest worden geschapen die paste bij het economisch potentieel en de ontwikkelingsmogelijkheden van de Europese ondernemingen.
Helaas is voor een aantal aspecten, die zojuist al zijn opgesomd, nog steeds geen oplossing bereikt: het gebrek aan overeenstemming over het Europees octrooi, openbare aanbestedingen, fiscale belemmeringen en financiële diensten. Gezien deze problemen zou de Raad zijn beloften gestand moeten doen en alle overeenkomsten en verplichtingen die in het kader van het proces van Lissabon zijn geïnitieerd daadwerkelijk moeten verwezenlijken, zodat we niet nog eens tien jaar moeten wachten tot de Europese interne markt echt een feit is.

Karas (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, het mooiste cadeau dat de interne markt vandaag naar aanleiding van zijn tienjarig bestaan heeft gekregen is waarschijnlijk de uitroep van de commissaris dat zijn geduld, ondanks alles wat er is bereikt, op is. Uw ongeduld stemt mij tot voldoening en ik hoop voor de markt dat allen die eraan deelnemen en vooral allen die hem nog steeds blokkeren de komende tijd zullen ondervinden hoe ongeduldig u bent.
Europa moet een continent, de EU een politieke unie worden. Wij zeggen dan ook zonder meer 'ja? tegen een dynamische interne markt in volle bloei die zich vrij kan ontwikkelen en waarvan Europa zal profiteren. Ons rest nog slechts een jaar voor de tenuitvoerlegging van de strategie voor de interne markt 1999-2004. In dit jaar hebben we behoefte aan meer seriositeit in plaats van halfslachtigheid, meer tempo in plaats van vertraging en meer gevoel van verantwoordelijkheid voor het geheel in plaats van bekrompenheid.
Het belang van de interne markt staat als een paal boven water. Wij hebben dat ook kunnen zien aan de gevolgen van de 11de september. Hoe sterker onze interne markt is, des te sterker staat Europa in de wereld en des te onafhankelijker zijn wij. Het stemt mij dan ook tot grote voldoening dat wij thans over de uitbreiding debatteren omdat de uitbreiding onze interne markt groter en dus Europa sterker zal maken. De euro heeft de interne markt voor tal van landen tot nationale markt gemaakt en dus in zijn geheel versterkt. Ik ben derhalve ook uiterst ingenomen met de garantieclausule voor de interne markt in de toetredingsverdragen.
We dienen richtlijnen sneller om te zetten. We dienen vaart te zetten achter de besluitvorming, deze mag niet, zoals bij de regelgeving inzake bedrijfspensioenen, 28 maanden in beslag nemen. Wij dienen te debatteren over een herziening van de bevoegdheden in het licht van de strategie voor de interne markt en de strategie van Lissabon en dienen dit debat ten grondslag te leggen aan de werkzaamheden van de Conventie. Daarom verwacht ik dat u - ook omdat u zo ongeduldig bent - vaker gebruik maakt van uw recht van initiatief en dat u niet langer verdoezelt wie de interne markt blokkeert, maar namen noemt.

De Clercq (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, een belangrijke stap bij de voltooiing van de interne markt is natuurlijk wel het Statuut van de Europese Vennootschap. Ik zal mij in mijn één minuut daartoe beperken. Eindelijk na 20 jaar discussie een akkoord, een verordening en ze zal in werking treden in 2004. Het Europees Parlement heeft hier ten volle aan meegewerkt en zelfs afgezien van zijn medebeslissingsbevoegdheid om tijd te winnen. Nu blijkt het dat onze Europese ondernemingen weinig enthousiasme tonen voor het Europees Vennootschap. Volgens bepaalde berichten is weinig of zelfs geen onderneming er op dit moment in geïnteresseerd zich om te vormen tot een Europese Vennootschap. De redenen: te omslachtig, geen direct voordeel en vooral het gebrek aan eenvormig fiscaal regime. Zijn de Raad en de Commissie zich bewust van dit gebrek aan interesse en van het risico dat de Europese Vennootschap een lege doos dreigt te worden? Is er een bepaalde strategie om onze bedrijven aan te moedigen tot Europese vennootschappen te komen?

Zappalà (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, zojuist heeft commissaris Bolkestein in zijn inleiding twee richtlijnen genoemd die zeer belangrijk zijn voor de interne markt: de richtlijn betreffende overheidsopdrachten en de richtlijn betreffende wederzijdse erkenning van beroepskwalificaties. Ik ben rapporteur voor beide richtlijnen. Daarin komen belangrijke problemen aan de orde, problemen die een directe of indirecte weerslag hebben op alle beroepsbeoefenaars: vrij verkeer, vrijheid van vestiging, veiligheid van de burgers, gezondheid, en vrijheid in het algemeen. Kortom, het gaat daarbij om de waarborging van de burgerrechten.
Welnu, mijns inziens komt de aanpak van de Europese Commissie met betrekking tot de beroepsbeoefenaars niet overeen met de vereisten. Zij zijn verleners van intellectuele diensten en geen ondernemers. Zij kunnen dus niet zo maar aan mededinging worden onderworpen. Zij moeten in de Verdragen worden genoemd, minimumtarieven toegekend krijgen, en erkend worden aan de hand van hun bekwaamheid en niet de diploma's die hoe dan ook van land tot land verschillen. Ook moet meer gebruik worden gemaakt van de verschillende beroepsorganisaties en -verenigingen
De wetgevingsvoorstellen die de diensten van de Europese Commissie uitwerken deugen niet. Daarin wordt een bureaucratische aanpak gevolgd. Er wordt geen rekening gehouden met sociale vereisten en uiteindelijk zijn de beroepsbeoefenaars de dupe. De houding van de Commissie en de Raad is een vlucht naar voren en houdt ternauwernood rekening met de politieke standpunten van het Parlement. Ik hoop dat hetgeen commissaris Bolkestein zojuist zei, overeenkomt met de werkelijkheid en dat een correcte aanpak wordt gevolgd ten aanzien van miljoenen en miljoenen beroepsbeoefenaars die, zoals ik zojuist al zei, intellectuele diensten verlenen en wars zijn van bureaucratische standpunten.

von Wogau (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, de Kangaroo Group in het Europees Parlement heeft een wezenlijke bijdrage geleverd aan de verwezenlijking van de interne markt in Europa. Veel van de leden die vandaag het woord voeren zijn lid van de Kangaroo Group, die u vandaag een initiatief presenteert dat erop gericht is de huidige interne markt in een volgende fase te ontwikkelen tot een echte Europese nationale markt. Wij hebben de afgelopen maanden gesprekken gevoerd met een groot aantal vertegenwoordigers van het bedrijfsleven om na te gaan welke vooruitgang we hebben geboekt bij de verwezenlijking van de interne markt. De uitkomsten van deze consultaties leggen wij u vandaag voor.
Om te beginnen: de Europese interne markt is een succesverhaal. De opening van de grenzen tussen de lidstaten van de Europese Gemeenschap heeft de realiteit in Europa ingrijpend veranderd. Tevens heeft de harmonisatie van de toelatingsvoorwaarden het concurrentievermogen van Europese ondernemingen in wezenlijke mate verbeterd en heeft de schepping van nieuwe instrumenten - ik zou hier alleen maar het Europees Octrooibureau willen noemen - ertoe geleid dat vooral kleine en middelgrote ondernemingen veel gemakkelijker toegang tot de Europese markt hebben gekregen.
Tegelijkertijd hebben wij echter moeten vaststellen dat er op tal van gebieden geen sprake is van een interne markt. Dit zijn gebieden waar sprake is van 15 nationale markten binnen een Europese interne markt, die dus in wezen niet functioneert. Dit geldt voor de financiële diensten, wat iedereen bekend is. Dat geldt voor de biowetenschappen, voor farmaceutische en andere producten waarvoor er evenmin een interne markt is. En dat geldt voor de defensie, een gebied waarop eerste aarzelende stappen worden gezet ter verwezenlijking van gezamenlijk beleid en een gezamenlijke interne markt.
Last but not least moeten wij, om de stap van de interne markt naar een nationale markt te kunnen zetten, in alle landen van de Europese Unie - dat zeg ik ook tegen mijn collega Malcolm Harbour - over een gezamenlijke Europese munt kunnen beschikken en moeten wij van een gezamenlijk economisch model uitgaan. Ik ben er stellig van overtuigd dat dit de sociale markteconomie moet zijn. Wij dringen er thans bij de Commissie op aan een coherent concept te ontwikkelen om deze nieuwe fase van de ontwikkeling van een Europese nationale markt te kunnen inluiden.

Bendtsen
Mijnheer de Voorzitter, het verheugt mij dat er in het debat van vandaag zoveel interessante standpunten naar voren zijn gebracht.
Zoals ik in mijn inleiding zei, moeten wij samen een besluit nemen over de vele voorstellen betreffende de werking van de interne markt en het concurrentievermogen van de EU. Het is daarom belangrijk dat wij het debat over de algemene problemen van de interne markt gaande houden, waarbij wij ons vooral concentreren op de gebieden waar de interne markt nog niet werkt, wat vaak slecht is voor de concurrentiepositie van de EU. Ik heb kennis genomen van de standpunten die ik vandaag heb gehoord. Er zijn veel voorbeelden gegeven van gebieden waar de interne markt nog niet naar behoren functioneert. Ik ben het in verschillende opzichten eens met deze standpunten en ik wil er graag het volgende over zeggen.
Eerst en vooral ben ik het met commissaris Bolkestein en de heer Karas eens dat de tijdige omzetting van de richtlijnen van groot belang is voor de werking van de interne markt, wat de burgers en de ondernemingen ten goede komt. Ik steun de Commissie omdat ze hierop toeziet.
De omzetting van richtlijnen heeft de hoogste prioriteit in de Raad, in het bijzonder de Raad Concurrentievermogen, die bevoegd is voor de wetgeving inzake de interne markt. Wij moeten immers de doelstellingen die de staatshoofden en regeringsleiders op de Europese Raad van Stockholm en daarna van Barcelona hebben vastgesteld, verwezenlijken, namelijk dat 98,5% van de richtlijnen in nationale wetgeving omgezet moeten zijn tegen de tijd dat de voorjaarstop van 2003 wordt gehouden.
Wat betreft het probleem van het Gemeenschapsoctrooi, dat door verschillende sprekers is aangekaart, deel ik de brede bezorgdheid hierover. Het is een zeer belangrijke aangelegenheid. Het uitblijven van een doorbraak in de onderhandelingen op de bijeenkomst van de Raad van 21 mei noopte ons de strategie met betrekking tot het Gemeenschapsoctrooi te heroverwegen. Er werd besloten dat wij ons tijdens het Deens voorzitterschap zouden concentreren op het juridisch systeem en daarom heeft de Raad reeds besprekingen gevoerd over een voorstel dat wij in september van de Commissie hebben gekregen. Het juridische aspect maakt samen met andere centrale elementen van het voorstel inzake het Gemeenschapsoctrooi deel uit van een zogenaamde totaaloplossing, wat betekent dat niets definitief is zolang niet over alles overeenstemming is bereikt. Ik heb in dit verband kennis genomen van het standpunt van het Parlement betreffende het juridische aspect. Wij hebben in onze beraadslagingen over eventuele oplossingen rekening gehouden met de voorstellen van het Parlement. Het Gemeenschapsoctrooi is een hoge prioriteit voor het Deens voorzitterschap, maar ondanks al onze inspanningen is het nog niet gelukt de vereiste basis voor een algemeen compromisvoorstel uit te werken. De meningen van de lidstaten zijn nog te zeer verdeeld en ik kan de leden van het Parlement verzekeren dat ook ik ongeduldig ben wat deze aangelegenheid betreft. Op de Raad Concurrentievermogen van 14 november zullen wij de balans van de onderhandelingen moeten opmaken en nagaan hoe wij meer vooruitgang kunnen boeken in deze zeer belangrijke kwestie.
De Raad is er nu ook in geslaagd het eens te worden over de beide richtlijnen betreffende aanbestedingen. Momenteel wordt gewerkt aan de technische aspecten van de voorstellen, vooraleer wij ze doorgeven aan het Parlement. Een aantal amendementen van het Parlement zijn in de tekst opgenomen, waaronder de mogelijkheden om rekening te houden met milieu- en sociale aspecten bij het sluiten van openbare contracten. Ik hoop dat het Parlement de voorstellen positief onthaalt, zodat de EU zo snel mogelijk over nieuwe en betere regels inzake aanbestedingen kan beschikken.
Met betrekking tot de interne markt voor dienstverlening kan ik meedelen dat wij ervan uitgaan dat de Raad Concurrentievermogen de conclusies inzake het verslag over barrières op zijn bijeenkomst van 14 en 15 november 2002 zal goedkeuren. De Raad steunt de Commissie voor de opvolging van de conclusies en er is een werkprogramma opgesteld dat de lidstaten en de Commissie in 2003 een aantal taken oplegt. De Commissie moet onder meer wetgeving voorstellen betreffende een systeem voor de afschaffing van de barrières. De lidstaten verplichten zich ertoe de uitspraken van het Hof van Justitie actief na te leven en ten uitvoer te leggen.
Om af te ronden, dank ik het Parlement voor het inspirerende debat. Het Deens voorzitterschap beschouwt de voltooiing van de interne markt als een van de hoogste prioriteiten. Het is een voorwaarde om onze Lissabon-visie te kunnen verwezenlijken. Wij verheugen ons op een verdere goede samenwerking met het Parlement teneinde de interne markt met name op basis van de uitbreiding succesvol te kunnen voltooien.

Bolkestein
Mijnheer de Voorzitter, hartelijk dank dat u mij de gelegenheid geeft te reageren op alle afgevaardigden die vanmorgen het woord hebben gevoerd.
Zoals de heer Harbour opmerkte heeft Lord Cockfield inderdaad een belangrijke rol gespeeld bij de totstandbrenging van de interne markt. Dat is volkomen waar. De geachte afgevaardigde voegde daaraan toe dat de Britse regering Lord Cockfield hierbij gesteund heeft en ik permitteer mij dan ook te zeggen dat ik het buitengewoon spijtig vind dat Lord Cockfield niet als commissaris naar Brussel is teruggekeerd voor een tweede ambtstermijn.
De heer Harbour refereerde tevens aan het onderwerp diensten en aangezien onze economieën voor ruwweg zeventig procent op diensten gebaseerd zijn, is het terecht dat hij dit onderwerp ter sprake heeft gebracht. Ook anderen hebben op dit punt gewezen. Mijn antwoord is dat het niet de bedoeling kan zijn dat bedrijven allerlei voorschriften opgelegd krijgen waaraan zij in hun lidstaat reeds voldoen. Dat zou het zakendoen in de Europese Unie aanzienlijk duurder maken en het zou niet te rijmen zijn met de roep om minder bureaucratie.
Het is van vitaal belang dat de lidstaten onverwijld maatregelen treffen voor het moderniseren en vereenvoudigen van hun rechtskaders. In veel gevallen vereist het wegnemen van hinderpalen een veel betere administratieve samenwerking tussen de lidstaten, en eventueel harmonisatie. Voornoemde maatregelen maken de betrokkenheid van de lidstaten noodzakelijk en in het licht van het verslag over diensten is de Commissie voornemens een voorstel ter tafel te leggen voor zowel een wetgevingsinitiatief om onnodige juridische belemmeringen uit de weg te ruimen, als niet-wetgevende maatregelen om barrières aan te pakken die niet met wetgeving samenhangen. De Commissie zal dit beslist hoog op haar agenda houden en is van plan tekst en uitleg te komen geven in het Parlement zodra daar aanleiding voor is.
Ik ben het ook met de heer Harbour eens dat de omzettingsachterstand, die thans weer geleidelijk groter wordt, een uiterst serieuze zaak is. Ik doe een beroep op alle geachte afgevaardigden dat zij hun invloed op de regering van hun lidstaat aanwenden om duidelijk te maken dat het absoluut noodzakelijk is de omzettingsachterstand gelijk aan of zo dicht mogelijk bij anderhalf procent te houden, hetgeen de Europese Raad als doelstelling heeft bepaald.
Mevrouw Berger wees erop dat het noodzakelijk is de mobiliteit van werknemers in het oog te houden en te verbeteren. Ik ben het met haar eens. Dat is ook een van de redenen waarom de Commissie op het gebied van pensioenfondsen alles in het werk stelt om ervoor te zorgen dat werknemers die in hun eigen lidstaat premies betalen aan een bepaald pensioenfonds, aan datzelfde pensioenfonds kunnen blijven betalen en het recht op belastingaftrek voor hun premies behouden wanneer zij in een ander land gaan werken.
Onlangs was er een geval waarin een burger van Finland premies afdroeg aan een pensioenfonds dat niet Fins was. De Finse autoriteiten stonden geen belastingaftrek toe over deze premies. Nadat deze burger in beroep was gegaan bij het Europese Hof van Justitie in Luxemburg, werd die fout hersteld en nu bestaat de mogelijkheid dergelijke fiscale voordelen te behouden. Dat komt de mobiliteit van werknemers ten goede.
Zowel mevrouw Berger als mevrouw Wallis heeft de aandacht gevestigd op artikel 95, dat een van de fundamenten, zo niet hét fundament is van de interne markt. In en rond de Europese Conventie zijn stemmen opgegaan dat artikel 95 zou moeten worden geamendeerd. De laatste berichten die mij daarover ter ore zijn gekomen stellen mij echter gerust dat zulks niet de bedoeling is en dat de Conventie artikel 95 niet wil wijzigen, hetgeen ook zeer onwenselijk zou zijn.
De heer MacCormick vestigde mijn aandacht op diensten van algemeen belang. Het behoeft geen betoog dat dit een algemene term is, maar wat hier bedoeld wordt zijn openbare diensten die tot nu toe niet alleen op nationaal, maar vaak ook op regionaal en lokaal niveau tegen concurrentie beschermd worden.
De Commissie is voorstander van liberalisering. Ik zou onderscheid willen maken tussen liberalisering en privatisering. Privatisering is geen zaak van de Commissie. Artikel 295 van het Verdrag stelt in feite dat het Verdrag in geen enkel opzicht invloed heeft op welk eigendomsrecht dan ook. Het staat de regeringen van de lidstaten volgens het Verdrag vrij om te nationaliseren, denationaliseren, privatiseren, onteigenen of wat dan ook. Privatisering is noch de zorg van de Europese Unie, noch van de Commissie. Liberalisering, daarentegen, is wel degelijk onze zorg. Liberalisering betekent openstellen voor concurrentie en ik ben van mening dat als dergelijke diensten van nationaal belang, ook bekend als netwerkdiensten, openstaan voor concurrentie, de burger daarvan profiteert.
De heer Rovsing voerde het woord over het Gemeenschapsoctrooi en stelde voor deze octrooien in slechts één taal op te stellen. Misschien heeft hij gelijk, maar ik ken ten minste één lidstaat die zich daar hevig tegen zou verzetten. Ik wens de heer Rovsing succes als hij probeert die lidstaat ervan te overtuigen dat alle octrooien in het Engels moeten worden gesteld.
De heer Karas riep op tot mehr Tempo statt Verzögerung - een hoger tempo in plaats van vertraging - en ik ben het volkomen met hem eens. Hij zei eveneens dat hoe sterker onze interne markt is, hoe sterker de positie van Europa in de wereld zal zijn en hij heeft uiteraard gelijk. Om politieke invloed te hebben, moet men economische invloed hebben. Dat is een van de redenen waarom wij allen de interne markt moeten steunen.
Hij stemt tevens in met de Schutzklausel, de garantieclausule in de toetredingsverdragen voor de interne markt in de ruimste zin, die niet alleen betrekking heeft op de gebieden die onder mijn takenpakket vallen, maar ook op energie, vervoer enzovoort. De garantieclausule is een belangrijk onderdeel van de toetredingsverdragen dat twee jaar vanaf het moment van toetreding van kracht is, wat niet wegneemt dat op grond van de garantieclausule maatregelen voor een langere periode kunnen worden voorgesteld. Wij hebben de mogelijkheid om de kandidaat-landen zo nodig ervan te doordringen dat een langere periode dan twee jaar noodzakelijk is. Zij moeten alles doen wat nodig is om te zorgen dat zij afgestemd zijn op de aldus gedefinieerde interne markt.
De heer De Clercq, die eveneens het woord heeft gevoerd, mag ik wellicht antwoord geven in de taal die wij gemeen hebben.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mijnheer Bolkestein. Wij zijn u erkentelijk voor deze analyse.
Het debat is gesloten.

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0342/2002) van de heer Stockton, namens de Commissie verzoekschriften, over het ontvankelijk verklaarde verzoekschrift over discriminatie van geestelijken in het Verenigd Koninkrijk door dominee Raymond Owen (verzoekschrift 395/2001).

Stockton (PPE-DE)
. (EN) Mijnheer de Voorzitter, de zaak van dominee Owen heeft een aantal interessante, om niet te zeggen esoterische kanten. Het zou kunnen dat de afgevaardigden van mening zijn dat de vraag of een priester in dienst is bij zijn of haar kerk of bij God al tientallen, zo niet honderden jaren geleden zou moeten zijn beantwoord.
In het kader van de voorbereiding van dit verslag heb ik vooraanstaande vertegenwoordigers van de kerk informeel om advies verzocht, maar de enige formele reactie die ik heb gekregen was een schrijven van de aartsbisschoppelijke raad van de Church of England van 4 november 2002. Het zal u niet verrassen dat deze het niet eens is met sommige aspecten van het verslag. Hier zal ik later nog op terugkomen.
Aan deze zaak liggen fundamentele beginselen ten grondslag, namelijk de vraag of leden van de clerus dezelfde rechten hebben als andere burgers. Richtlijn 2000/78/EG biedt een algemeen kader, maar ik aanvaard, zoals ik in het verslag heb benadrukt, dat sommige categorieën werknemers onderhevig zijn aan de definities in de nationale wetgeving en de tenuitvoerlegging hiervan. Ik ben er voorts van op de hoogte dat Richtlijn 91/533/EEG in een aantal lidstaten wel op geestelijken van toepassing is, maar niet in het VK, en dat de vigerende richtlijnen vaag en onduidelijk zijn waar het gaat om de definitie van werknemers, werkenden en werkende bevolking. Wie tot welke categorie behoort, wordt vaak door het nationaal recht gedefinieerd. Het zal u wellicht interesseren dat terwijl ons personeel en onze assistenten duidelijk als werknemers worden beschouwd, er voor onze status geen definitie is.
In de conclusies van het verslag zijn die van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken opgenomen en worden deze onderschreven. De Commissie werkgelegenheid en sociale zaken beschikt over de bevoegdheid en de deskundigheid ten aanzien van de meeste aspecten die door de indiener zijn aangekaart. Ik moet zeggen dat mijn standpunten en die van mijn collega's in de Britse conservatieve delegatie ietwat afwijken van sommige van deze conclusies, maar na een gedachtewisseling is gebleken dat het verslag de binnen de commissie bereikte consensus adequaat weerspiegelt.
In het door dominee Owen ingediende verzoekschrift werd prima facie de nadruk gelegd op tekortkomingen in de procedures van de Church of England. Eerlijkheidshalve moet ik u meedelen dat de Church of England er na de goedkeuring van het verslag op heeft gewezen dat het bij de gelaakte maatregel niet ging om het besluit om dominee Owens aanstelling te beëindigen, maar om het besluit om de verlenging met 18 maanden, die was toegekend overeenkomstig afdeling 20 van de pastorale maatregel van 1983, niet te verlengen.
Ik zou er nogmaals aan willen herinneren dat de Church of England een staatskerk is en dat haar regels en voorschriften in Engeland, maar niet in de rest van het Verenigd Koninkrijk, deel uitmaken van het kerkrecht. Noch de commissie, noch het Parlement hebben uiteraard tot taak over feitelijke zaken te oordelen. Tevens is duidelijk dat de Commissie verzoekschriften geen rechtsprekend orgaan is en dat zij geen quasi-rechtsprekende taken op zich mag, noch kan nemen.
Desalniettemin lijdt het geen twijfel dat de richtlijnen op het gebied van de werkgelegenheid, in het bijzonder de reeds genoemde Richtlijn 91/533/EEG, verwarrend en zelfs inconsistent zijn. Derhalve wordt in het verslag aangedrongen op een herziening om helderheid in de situatie te brengen. Hierdoor wordt tussen haakjes weer eens bewezen hoe goed de vroegere conservatieve regering er aan gedaan heeft om niet deel te nemen aan het Sociaal Protocol.
Ten slotte moet erop worden gewezen dat wanneer wij aanvaarden dat werknemers uit hoofde van Europese wetgeving worden beschermd, deze bescherming zich ook tot zoveel mogelijk werknemers dient uit te strekken. Het zou verkeerd zijn indien de Europese Unie zou proberen een monolithische structuur op te leggen die geen recht doet aan de culturele, godsdienstige en maatschappelijke diversiteit in de lidstaten. Ik ben ervan overtuigd dat dit standpunt niet alleen in het Lambeth-paleis, maar ook in het Vaticaan ten stelligste wordt onderschreven.
Ik hoop derhalve van ganser harte, zoals in paragraaf 12 van het verslag ook wordt benadrukt, dat de Commissie zal samenwerken met de lidstaten om zo spoedig mogelijk een middel te vinden om werkenden met een bijzondere constitutionele status alle arbeidsrechten te garanderen die overeenkomen met hun nationaal beleid teneinde dergelijke onduidelijke situaties in de toekomst te voorkomen.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mijnheer Stockton.
Mevrouw de commissaris, hoe gaan we dat aanpakken met de Church of England, met dominee Owen? Kan Europa hem helpen, zodat hij in dienst kan blijven of niet?

Diamantopoulou
Mijnheer de Voorzitter, ik weet niet of Europa altijd hulp kan bieden, maar het probeert het tenminste wel.
Om te beginnen zou ik de rapporteur en de leden van de Commissie verzoekschriften en de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken willen bedanken voor hun uitstekende werk en hun voortreffelijke analyses.
Zoals de Earl of Stockton reeds heeft uiteengezet, is dominee Owen van mening dat zijn fundamentele rechten niet zijn geëerbiedigd en dat de Britse autoriteiten Europese richtlijnen hebben overtreden of niet naar behoren hebben toegepast. In zijn verzoekschrift bekritiseert hij in het bijzonder dat hij zou zijn gediscrimineerd in strijd met artikel 13 van het Verdrag van Amsterdam en de artikelen 48, lid 2 en 112 van het Verdrag van Rome. Bovendien stelt hij dat richtlijn 91/533/EEG van de Raad betreffende de verplichting van de werkgever de werknemer te informeren over de voorwaarden die op zijn arbeidsovereenkomst of -verhouding van toepassing zijn, niet naar behoren is omgezet in de Britse wetgeving.
Dit vraagstuk heeft ons meer dan anderhalf jaar beziggehouden en in die periode zijn tal van wettelijke en andere stappen ondernomen.
Zoals benadrukt in de mededeling van de Commissie ter zake van 13 december 2001 en in mijn schrijven van 11 januari 2002 aan de leden Ford, Cashman en Hughes, heeft de Commissie geen overtreding van Europese wetgeving kunnen vaststellen en is zij van mening dat de Britse regering de relevante Europese wetgeving naar behoren in nationaal recht heeft omgezet.
Ik geloof dat er niets toe te voegen valt aan hetgeen ik in mijn brief heb meegedeeld, maar ik zal trachten bepaalde aspecten van de richtlijnen en Verdragsartikelen toe te lichten en te analyseren.
Richtlijn 91/533/EEG van de Raad is van toepassing op iedereen in loondienst die een contract of een arbeidsovereenkomst heeft zoals gedefinieerd in de wet van een lidstaat. Deze richtlijn behelst evenwel geen EU-definitie van wat een werknemer is: deze definitie wordt overgelaten aan de nationale arbeidswetgeving. Het Verenigd Koninkrijk heeft bevestigd dat leden van de clerus gezien de kerntaken die zij als geestelijken vervullen uit hoofde van de Britse arbeidswetgeving worden beschouwd als ambtsbekleder en niet als werknemer. Aangezien geestelijken geen werknemers zijn in de zin van de voornoemde richtlijn, was het niet noodzakelijk deze categorie specifiek te vermelden of uit te sluiten.
Wat de vermeende discriminatie betreft, biedt artikel 13 de Gemeenschap weliswaar de mogelijkheid om maatregelen te ondernemen, maar het heeft geen rechtstreeks effect. Individuen kunnen hieruit derhalve geen enkel recht afleiden dat voor nationale rechtbanken of het Europese Hof van Justitie kan worden afgedwongen.
Bij Richtlijn 2000/78/EG van 27 november 2000 is het algemene beginsel ingevoerd dat elke directe of indirecte vorm van discriminatie verboden is. Aangezien deze richtlijn door de lidstaten pas op 2 december 2003 moet zijn omgezet, is zij niet op het onderhavige geval van toepassing.
Artikel 48, lid 2 van het Verdrag van Rome (thans artikel 39, lid 2) heeft betrekking op de behandeling van werknemers van een andere nationaliteit binnen een lidstaat en niet op verschillen qua arbeidswetgeving en arbeidsrechten tussen de lidstaten. Artikel 39 lijkt derhalve in het onderhavige geval niet van toepassing te zijn.
Artikel 118 van het Verdrag van Rome (thans artikel 137), dat dominee Owen naar ik meen in gedachten had waar het gaat om de harmonisatie van de arbeidsvoorwaarden, verleent de Gemeenschap een aantal bevoegdheden op sociaal gebied, ook aangaande de arbeidsomstandigheden. Tegen de achtergrond van deze overwegingen zie ik geen overtreding van de Europese wetgeving en ben ik ook niet van mening dat de Britse regering de relevante Europese wetgeving niet naar behoren zou hebben omgezet. Ik hoop dat ik de situatie hiermee voldoende heb verduidelijkt.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mevrouw Diamantopoulou.
De dominee krijgt van u dus niet veel hulp.

Attwooll (ELDR)
 - (EN) Mijnheer de Voorzitter, het lijkt erop dat het Europese recht in het geval van dominee Owen naar de letter is nageleefd, alhoewel deze zaak indruist tegen zijn geest. Het Europees Parlement is dan ook dankbaar voor dit verzoekschrift, omdat het aantoont dat er iets schort aan het recht.
Zoals de Earl of Stockton reeds heeft toegelicht, wordt in de richtlijnen een grote verscheidenheid aan begrippen gebruikt om aan te geven op welk deel van de werkende bevolking zij van toepassing zijn en wordt de definitie hiervan vaak overgelaten aan het nationaal recht. Dit heeft tot gevolg dat bepaalde categorieën niet in het genot komen van de door deze richtlijnen geboden bescherming. Uiteraard moet geaccepteerd worden dat er zekere verschillen zijn, zowel wat de omvang van de arbeidsrechten betreft als waar het gaat om de middelen van beroep in geval van overtreding. Dit geldt in het bijzonder in gevallen waarin de betrokkenen een specifieke constitutionele status hebben. Zo kunnen leden van dit of ieder ander parlement bijvoorbeeld geen beroep aantekenen bij een arbeidsrechtbank tegen het besluit van de kiezers om hen geen nieuwe ambtstermijn toe te kennen.
Maar allen die in een arbeidsverhouding staan zouden over een zo volledig mogelijke reeks rechten moeten beschikken waarvan alleen mag worden afgeweken wanneer dit volledig en objectief gerechtvaardigd is. Wat de geestelijkheid betreft, moeten deze rechten wellicht niet door de wereldlijke autoriteiten worden vastgelegd, maar dan dienen de kerken toch zelf de hoogst mogelijke normen vast te leggen, vooral waar het gaat om de mogelijkheden voor het aantekenen van beroep en discriminatie.
Naar aanleiding van het verzoekschrift verzoeken wij de Commissie de Europese arbeidswetgeving te herzien teneinde te waarborgen dat hierdoor zoveel mogelijk burgers worden bestreken. Het stemt ons tot voldoening dat het Ministerie van Handel en Industrie in het VK zich reeds over dit vraagstuk buigt.
Bovendien dringen wij aan op een constructieve dialoog in de gehele Europese Unie teneinde te waarborgen dat allen die in atypische, maar economisch afhankelijke werksituaties verkeren - met inbegrip van, waar noodzakelijk en met adequate middelen, de clerus - in het genot komen van de zowel inhoudelijke als procedurele arbeidsrechten die essentieel worden geacht voor een waardig arbeidsleven.

Perry (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, zoals u al heeft aangeduid, is dit voor het Parlement een onbekend en ook heel individueel vraagstuk. Maar voor dominee Owen is het allesbehalve onbekend. Het gaat om zijn middelen van bestaan, om zijn huis en naar ik meen zelfs om meer, namelijk om zijn overtuiging dat het recht zal zegevieren. Het lijkt erop dat het rechtssysteem hem niet kan verdedigen, alhoewel hij geen kwaad heeft gedaan.
Ik heb de indruk dat het steeds minder zin heeft aan morele beginselen te appelleren, alhoewel ik gehoopt had dat een dergelijk appel binnen de Church of England, waarvan ik zelf belijdend lid ben, toch gehoor zou vinden. Ik vrees dat zodra de juristen van de kerkelijke rechtbanken hun pruiken hebben opgezet en hun toga's hebben aangedaan, het recht naar de letter wordt nageleefd en dat morele rechtvaardigheid en zeker de christelijke geest op de tweede plaats komen te staan.
Ik hoop dat de publiciteit rond deze zaak tot gevolg heeft dat de bisschoppen van de Church of England althans een zekere schaamte voelen. Wanneer de kerk geen voorbeeld is voor christelijke naastenliefde, begrip voor en faire behandeling van haar dienaars, wie dan? Het mag de kerk dan ook niet verbazen dat de kerkbanken steeds leger worden.
Het strekt de democratische procedures van het Parlement en het werk van de Commissie verzoekschriften tot eer dat dominee Owen tenslotte één openbare instantie heeft gevonden die tenminste bereid is te luisteren, één waarvoor geen dure advocaten nodig zijn. Ik vertrouw erop dat zijne excellentie de nieuwe aartsbisschop van Canterbury terdege aandacht zal besteden aan deze nederige, kleine zaak, dat hij zal tonen dat de kerk haar geloof in christelijke naastenliefde nog niet volledig heeft verloren en dat hij dominee Owen de rechten zal toekennen die ook andere Europese werknemers genieten.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mijnheer Perry. Ik zou hier graag een persoonlijke opmerking aan toe willen voegen. Het is inderdaad opmerkelijk dat het Europees Parlement de tijd neemt om zich met de problemen van één afzonderlijke burger bezig te houden. Maar dat is nu juist het democratische element, dat iedere burger de mogelijkheid heeft zijn problemen ook aan een groot parlement voor te leggen. Hartelijk dank voor uw opmerkingen.

Ford (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, namens de Socialistische Fractie en als lid van de Commissie verzoekschriften wil ik uitdrukking geven aan mijn voldoening over het verslag van de Earl of Stockton en over het door mevrouw Attwooll opgestelde advies van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken.
Dominee Owen is hier vandaag aanwezig en slaat het debat vanaf de tribune gade. Zijn zaak ligt uiterst eenvoudig. Hij was een aantal jaren in Stoke-on-Trent werkzaam als team rector. Nadat zijn functioneren in de parochie op heimelijke en gebrekkige wijze was onderzocht, is op een vergadering, zonder dat hij hiervan op de hoogte was gesteld, besloten hem te ontslaan. Voor zijn ontslag zijn geen redenen opgegeven. Net als iedere andere werknemer was hij van mening dat hij het recht had om tegen deze terloopse beëindiging van zijn 30-jarige loopbaan binnen de Church of England en het dreigende verlies van zijn ambtswoning onafhankelijk beroep aan te tekenen. Zonder kerkelijk ambt zou zijn gezin namelijk zijn huis verliezen.
Om het kort te maken, dominee Owen werd de toegang tot de arbeidsrechter in het Verenigd Koninkrijk ontzegd op grond van een vonnis uit 1911 waarin is bepaald dat leden van de clerus geen wereldlijke werkgever hebben, maar in dienst zijn bij God, alhoewel het niet God is die aan het einde van de maand de bezoldigingen uitbetaalt. Maar sinds 1911 is er verandering gekomen in de arbeidswetgeving en in de wereld. Zo mogen zelfs vrouwen inmiddels stemmen en hoeven onderwijzeressen in het Verenigd Koninkrijk ook niet meer ongetrouwd te blijven. Zelfs op het niveau van de EU is er wetgeving die in dit geval van toepassing zou moeten zijn. Het mag niet langer zo zijn dat wanneer iemand in dienst treedt bij de kerk, hij zijn fundamentele burgerrechten bij de deur moet achterlaten. Dit argument wordt zowel door de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken als door de Commissie verzoekschriften onderschreven. Wij zijn ervan overtuigd dat geestelijken in heel Europa dezelfde arbeidsrechten moeten hebben als miljoenen andere werknemers, dezelfde rechten als die waarover Deense en ook sommige Britse geestelijken, namelijk die welke in ziekenhuizen of gevangenissen werken, al beschikken. Zelfs binnen het Verenigd Koninkrijk zijn er dus ongerijmdheden.
Ik hoop dat de Britse regering en de Commissie zich nog eens over deze kwestie zullen buigen. Ik ben er nog steeds van overtuigd dat de richtlijnen niet naar behoren in de Britse wetgeving zijn omgezet. Dominee Owen voldoet in mijn ogen aan alle criteria voor een werknemer. Het lijdt geen twijfel dat dominee Owen door de Church of England uiterst slecht is behandeld en wij hopen dat de Commissie op basis van dit individuele geval, dat een voorbeeld is van een meer algemeen probleem waarmee jaarlijks honderden geestelijken in het Verenigd Koninkrijk geconfronteerd worden, druk zal uitoefenen op de Britse regering om de mazen in de wetgeving te sluiten zodat dergelijke gevallen zich niet meer zullen voordoen.
In het Verenigd Koninkrijk worden 30.000 geestelijken op deze feodale wijze behandeld: hun aantal ligt boven dat van de werknemers in de mijnbouw. In heel Europa werken ongeveer een kwart miljoen geestelijken van alle godsdiensten en kerken, die niet weten of deze wetgeving op hen van toepassing is.
Tot besluit hopen wij, alhoewel wij geen wonderen verwachten, dat de autoriteiten van de Church of England de naastenliefde die zij preken in dit individuele geval alsnog in de praktijk zullen brengen.

Lambert (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, ook ik zou de rapporteur evenals mevrouw Attwooll, die het advies voor de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken heeft opgesteld, willen bedanken.
Het is jammer dat dit debat op een Brits onderonsje begint te lijken, omdat een aantal van de vraagstukken die aan de orde komen in wezen voor de gehele Europese Unie van belang zijn. Zoals reeds gezegd, is de zaak van dominee Owen een voorbeeld van één van de vele tegenstrijdigheden in het arbeidsrecht van tal van lidstaten.
Over het algemeen komen deze tegenstrijdigheden natuurlijk pas aan het licht wanneer burgers in een ander land gaan werken en vaststellen dat er verandering komt in hun arbeidsstatus en bijgevolg ook in hun rechten op het vlak van de sociale zekerheid en het arbeidsrecht. In het onderhavige geval gaat het, zoals reeds is benadrukt, om de situatie binnen een lidstaat waar historische ongerijmdheden, die in zeker opzicht ook van theologische aard zijn, tot onaanvaardbare omstandigheden hebben geleid.
Dominee Owen heeft moeten vaststellen dat hem geen andere middelen ter beschikking staan om zijn zaak te laten beoordelen dan ofwel beroep aan te tekenen binnen de organisatie waartegen hij een klacht wenste in te dienen zelf - waardoor deze organisatie tegelijkertijd rechter, jury en aangeklaagde is, iets wat voor de Europese Unie niet aanvaardbaar is - ofwel de procedure, maar niet de inhoud van de klacht door een rechter te laten toetsen.
Zoals de commissaris reeds heeft benadrukt, valt er in wettelijk opzicht niets op de gang van zaken aan te merken. In moreel opzicht kan dit echter zeker niet worden gezegd. De Europese Unie streeft ernaar een minimumaantal bevredigende kernelementen van haar arbeidsrecht vast te leggen en gaat ervan uit dat de lidstaten deze kernelementen ook naar de geest algemeen ten uitvoer leggen.
Mijn fractie staat dan ook volledig achter het appel aan de lidstaten om hun praktijken op het vlak van de werkgelegenheid te herzien teneinde te waarborgen dat situaties waarin individuen geen toegang hebben tot de gebruikelijke beroepsprocedures in arbeidszaken tot een minimum worden beperkt. Afwijkingen mogen alleen zijn toegestaan wanneer zij volledig en objectief zijn gerechtvaardigd en in dergelijke gevallen moeten alternatieve beroepsmogelijkheden worden geboden. Tevens scharen wij ons achter de oproep dat duidelijke definities van de arbeidsstatus moeten worden gebruikt. Wij hebben dit vraagstuk reeds aangekaart naar aanleiding van de debatten over de insolventierichtlijn en zullen hier ook in het kader van de coördinatie van de sociale zekerheidsstelsels weer de nadruk op leggen.

Hughes (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ook ik zou mijn dank willen uitspreken aan de Earl of Stockton voor zijn uitstekende verslag en aan mevrouw Attwooll voor het zeer heldere advies dat zij namens de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken heeft opgesteld. Tevens wil ik dominee Owens willen feliciteren met de moed en de vastberadenheid waarmee hij deze zaak zo ver heeft weten te brengen. Gezien deze en andere eigenschappen, waaronder zijn vermogen om te communiceren en zich voor een zaak in te zetten, vraag ik mij af waarom de Church of England zijn dienstverband überhaupt heeft willen beëindigen. Volgens mij zou hij voor iedere organisatie een echte aanwinst zijn en ik hoop dat de kerk op haar besluit zal terugkomen.
Het lijdt voor mij geen twijfel dat dominee Owen het zwaar te verduren heeft gehad. Ofwel hij was werknemer van de Church of England, in welk geval hij zou zijn beschermd uit hoofde van vast in het Britse arbeidsrecht verankerde procedures, ofwel hij was bekleder van een ambt die in het genot had moeten komen van de bescherming die voortvloeit uit de code van aanbevolen praktijken van de Church of England zelf, waartoe ook het recht op beroep behoort. Hij is blijkbaar tussen de wal en het schip gevallen, waardoor hem groot onrecht is aangedaan.
Derhalve wordt in paragraaf 2 van het verslag van de Earl of Stockton geheel terecht benadrukt dat de situatie waarin dominee Owen verkeert, onaanvaardbaar is in de geest van artikel 136 van het Verdrag van Rome over betere levens- en werkomstandigheden, van artikel 47 van het Handvest voor de fundamentele rechten en vrijheden over het recht om eerlijk en openbaar te worden gehoord door een onafhankelijke onpartijdige rechtbank en artikel 6 van de Europese Conventie over de mensenrechten. Deze referenties worden geheel terecht benadrukt.
Zoals mevrouw Lambert al heeft gezegd, heeft deze zaak ook algemenere implicaties. Een groeiend aantal werknemers overal in de Europese Unie is volkomen afhankelijk van één bron van inkomsten zonder dat zij uit hoofde van het recht van hun lidstaat als werknemer worden beschouwd. Deze vormen van quasi-zelfstandigheid komen steeds vaker voor. Wij besteden samen met de Commissie sinds enige tijd aandacht aan deze problematiek, recentelijk in verband met de laatste herziening van de insolventierichtlijn. De Commissie heeft naar aanleiding van onze werkzaamheden ter zake een studie in opdracht gegeven en tevens toegezegd samen met de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken een hoorzitting te organiseren met het oog op het opstellen van gezamenlijke definities. Indien dergelijke definities niet worden vastgelegd, zullen steeds meer werknemers buiten de bescherming van de wet komen te vallen. Wij hebben behoefte aan definities die in de gehele Europese Unie van toepassing zijn.
Tot besluit zou ik uitdrukking willen verlenen aan de hoop die ook andere leden van het Parlement koesteren, namelijk dat het nog niet te laat is om alle partijen die bij dit geschil zijn betrokken weer rond de tafel te krijgen en het onrecht dat dominee Owen is aangedaan op christelijke wijze te herstellen.

Diamantopoulou
 - (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat wij het er allen over eens zijn dat God geen werknemers heeft en dat er in onze heilige boeken geen regels voor de arbeidsmarkt zijn vastgelegd. Maar uiteraard heeft Hij het wel aan ons overgelaten onze arbeidsmarkt te organiseren en uiteraard hebben ook geestelijken sociale en burgerrechten.
Ik zou twee kanttekeningen willen plaatsen. De eerste heeft betrekking op de definitie van werknemers. Dit is een uiterst moeilijk en gevoelig liggend vraagstuk en wij zijn ons ervan bewust dat het in de meeste richtlijnen aan de lidstaten wordt overgelaten te definiëren wat werknemers zijn. Er zijn veel problemen en, zoals mijnheer Hughes al zei, wij streven ernaar twee richtlijnen te herzien teneinde de bescherming en de definitie van werknemers doeltreffender te kunnen regelen.
Ten tweede zou ik willen ingaan op een reeks vraagstukken die in het verslag van de Earl of Stockton worden aangekaart. Wij hebben een nieuw onderzoek gedaan naar economisch afhankelijke werknemers en zullen hierover samen met de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken een hoorzitting organiseren. Wij nemen aan dat de Commissie in het licht van de uitkomsten van deze discussie en van het verslag een aantal nieuwe conclusies zal kunnen trekken. Ik ben er dan ook van overtuigd dat een individuele zaak de aanleiding kan vormen voor verdere stappen waarmee tegemoet wordt gekomen aan de specifieke behoeften van hele categorieën werknemers overal in Europa.

De Voorzitter.
Het debat is gesloten. De stemming vindt om 11.00 uur plaats.
(De vergadering wordt om 10.44 uur onderbroken en om 11.00 uur hervat)

De Voorzitter.
Ik heb het genoegen u mede te delen dat op de officiële tribune de heer Christopher Smith aanwezig is. Hij is lid van de Kamer van afgevaardigden van de Verenigde Staten en voorzitter van de parlementaire commissie voor oorlogsveteranen.
De heer Smith zal tijdens zijn bezoek een groot aantal afgevaardigden ontmoeten en we hopen dat zijn bezoek vruchten zal afwerpen.
Ford (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, het eerste verslag dat in stemming wordt gebracht is het door de Earl of Stockton opgestelde verslag van de Commissie verzoekschriften over de zaak van dominee Owen. Dit is een ongebruikelijk verslag omdat het betrekking heeft op een individuele burger van de Europese Unie. Het zal u wellicht interesseren dat dominee Owen vandaag op de publieke tribune aanwezig is.
De Voorzitter.
Hartelijk dank, mijnheer Ford.
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
Schroedter (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, er is overeenstemming bereikt over een mondeling amendement, dat thans als volgt komt te luiden: reiterates its call for a negociated solution and urges the Council to take a strong political initiative in this sense. De rest komt te vervallen.

Graefe zu Baringdorf (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, ik zou een mondeling amendement willen indienen op paragraaf 21, dat ik al bij voorbaat zal motiveren. De huidige tekst zou de indruk kunnen wekken dat de agrariërs de armslag, namelijk 20 miljard euro, geheel naar de tweede pijler zouden willen overhevelen, hetgeen echter niet de bedoeling is. Het streven is veeleer in het kader van de landbouwbegroting een herverdeling van de eerste naar de tweede pijler tot stand te brengen om de hervorming ook financieel rond te krijgen. Om dit misverstand uit de weg te ruimen stel ik thans het volgende mondelinge amendement voor:
'is van mening dat de voorstellen van de Commissie niet binnen het kader van het huidige interinstitutioneel akkoord kunnen worden uitgevoerd en dat een herziening van de financiële vooruitzichten met als doel een herverdeling van een deel van de middelen uit de eerste en tweede pijler noodzakelijk is?. Hieraan zou dan het volgende moeten worden toegevoegd: 'een en ander tegen de achtergrond dat de gehele begroting van de Gemeenschap ver beneden het plafond van de inkomsten blijft?. Ik hoop dat dit zo zal worden aanvaard.

Gawronski (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, eergisteren heeft Noord-Korea gedreigd zijn raketproeven te hervatten indien de betrekkingen met Japan zich niet op de door Noord-Korea gewenste en verwachte wijze zouden ontwikkelen. Dit dreigement is onaanvaardbaar. Ik heb derhalve namens mijn fractie een amendement ingediend dat door de heer Ford en de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten is aanvaard en dat als volgt luidt: 'veroordeelt het nieuwe dreigement van Noord-Korea om raketproeven te hervatten?.
Ford (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, de vergadering van 11 november 2002 waarnaar wordt verwezen is afgelast. Wij stellen derhalve voor paragraaf 6 als volgt te formuleren: 'verwacht dat de EU als een volwaardig lid wordt uitgenodigd op alle bijeenkomsten over KEDO?.

Lagendijk (Verts/ALE)
Voorzitter, ik wilde voorstellen om de laatste zin van mijn eigen amendement die begint met de woorden "beklemtoont dat" en die loopt tot "associatieproces" te schrappen omdat die bij nader inzien toch wel een erg hard, in mijn ogen te hard, oordeel vellen over de inspanning van de Kroatische regering.

Speroni (NI).
Mijnheer de Voorzitter, ik wilde melden dat ik door problemen met het elektronisch stemsysteem soms gedwongen was mijn stemkaart in de stemmachine van mijn buurman te steken. Aangezien in Italië nogal wat polemieken zijn ontstaan door afgevaardigden die voor anderen stemden, het zogenaamde piano spelen, wil ik absoluut de indruk vermijden dat ik een 'pianist? ben. Ik heb hoe dan ook mijn eigen stemkaart gebruikt.
McKenna (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, mijn fractie is niet tevreden over de resolutie die vandaag is aangenomen. Het is meer dan een jaar geleden dat het Parlement zijn goedkeuring heeft gehecht aan de resolutie over Echelon. Sindsdien is in de Europese Unie vrijwel niets ondernomen om het recht van het publiek op privacy te waarborgen.
Ook de stappen die de Raad de laatste tijd neemt om de capaciteiten voor de interceptie van telecommunicatie af te stemmen op de nieuwe technologieën moeten als inbreuk op het recht op privacy van de burger worden beschouwd.
Het meest teleurstellend is wel dat de Raad niet heeft gereageerd op hetgeen het Parlement heeft gezegd in zijn oorspronkelijke verslag dat is opgesteld door de Tijdelijke Commissie Echelon. Het is absoluut onaanvaardbaar dat Europese burgers blootstaan aan een dergelijke ingrijpende interceptie van communicatie. De Raad moet hier iets aan doen. De resolutie die vanochtend is aangenomen is veel te zwak en wij zijn diep teleurgesteld over het feit dat de door onze fractie bepleite argumenten hierin niet zijn opgenomen.

Cappato (NI)
Het fundamenteel recht op privacy en meer in het bijzonder het recht op vertrouwelijkheid van communicatie, staat op de helling. In de strijd tegen het terrorisme hebben de landen korte metten gemaakt - of zijn ze van plan korte metten te maken - met de bescherming van de burgers, zoals deze wordt gewaarborgd in met name artikel 8 van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de desbetreffende jurisprudentie, in artikel 7 van het Handvest van de grondrechten van de EU en in de richtlijnen 95/46/EG, 97/66/EG en 2002/58/EG.
Het is pure illusie te denken dat het terrorisme overwonnen kan worden met beperking van de vrijheden en de rechten van de burgers. Dat blijkt ook uit het geval van Echelon. Zelfs met stelselmatige en algemene interceptie van communicatie-inhoud, zoals Echelon doet - een systeem dat nu nog verder is verfijnd en aangepast aan de op til zijnde uitvaardiging van voorschriften voor de verzameling van communicatiegegevens - is men niet in staat geweest de terroristische aanslagen van de 11de september of de andere, daarop volgende dramatische gebeurtenissen te voorkomen. In feite is namelijk heel het systeem afgestemd op bedrijfsspionage. Echelon is onbetwistbaar een illegaal instrument. Het enig effect daarvan is dat de wet en het recht naar de prullenmand zijn verwezen, de vrije mededinging op de markt is verstoord en de democratie, de rechten van de burgers en hun vrijheden in gevaar zijn gebracht.

Marchiani (UEN)
 - (FR) De tragische gebeurtenissen van 11 september 2001 hebben tot gevolg dat de aandacht weer eens op Echelon is gevestigd. Bij deze gelegenheid heeft het systeem overigens aangetoond dat het absoluut waardeloos is waar het gaat om het enige doel dat zijn bestaan zou kunnen rechtvaardigen, namelijk het garanderen van de veiligheid en de bestrijding van terrorisme. Desondanks doen de Raad en de Commissie, die blijkbaar enigszins in de war zijn, alsof zij geloven dat de oplossing van de problemen vooral op technisch vlak ligt en in het kader van het GBVB kan worden bereikt.
Het gaat hier echter om een probleem van politieke aard - het gaat om de navelsnoer tussen de NAVO en de Europese veiligheids-, defensie- en inlichtingendiensten. Het GBVB bestaat niet en zou zich trouwens ook alleen maar kunnen uiten door niets te doen. Want alhoewel wij allen fel gekant zijn tegen het barbaarse terrorisme, zijn wij toch ook niet bereid om ons onder het mom van bezuinigingen, affiniteiten of het ontbreken van alternatief beleid op het vlak van de defensie en het buitenlands beleid volledig over te leveren aan de Verenigde Staten. Daar wringt hem de schoen, en dit betekent dat het hier niet alleen maar om een vanzelfsprekende vorm van samenwerking op veiligheidsgebied gaat. Derhalve heeft de Franse delegatie binnen de Fractie Unie voor een Europa van Nationale Staten tegen deze nutteloze tekst gestemd.

Turco (NI)
De absoluut onbegrijpelijke hypocrisie ten aanzien van Echelon en de interceptie van communicatie van burgers blijft voortduren. Hypocriet zijn de lidstaten van de Unie die weliswaar deel uit maken van Echelon maar in alle talen zwijgen over het bestaan hiervan. Hypocriet zijn vooral bepaalde lidstaten - en met name Nederland, Frankrijk en Duitsland - die weliswaar niet deelnemen aan Echelon maar wel eigen systemen in werking hebben gesteld waarmee precies hetzelfde wordt gedaan en internationale en nationale communicatie van burgers via sleutelwoorden wordt onderschept. Hypocriet is eveneens het Europees Parlement dat besloten heeft zichzelf niet de bevoegdheid te geven tot het instellen van een onderzoek naar het bestaan en de werking van Echelon. Ofschoon Echelon uit hoofde van het internationaal, Europees en nationaal recht een absoluut illegaal systeem is, wordt door geen enkele Europese instelling en geen enkele lidstaat iets ondernomen om de rechten van de burgers te beschermen en een proces op gang te brengen wegens schending van het recht op privacy. Als het uiteindelijk doel is via Echelon en interceptie te komen tot een soort Europese geheime dienst, willen wij dat dit wordt onderworpen aan de elementaire regels van de democratie. Dat betekent dat de wet echt openbaar moet zijn, dat er een duidelijke reglementering moet komen, dat deze reglementering wordt onderworpen aan de democratische en justitiële controle en de burgers garanties worden geboden.

Bordes en Laguiller (GUE/NGL)
 - (FR) Wij hebben voor dit verslag gestemd omdat hierin wordt gewezen op het feit dat sommige categorieën werknemers 'niet de door het Europese Gemeenschapsrecht toegekende arbeidsrechten genieten? en er bij de Commissie op wordt aangedrongen 'ervoor te zorgen dat de bestaande rechten tot zoveel mogelijk werkenden worden uitgebreid?.
Wij zijn echter fel gekant tegen paragraaf 13, waarin wordt gesteld dat 'de geest van verzoening en begrip waar de Kerk altijd voor pleit [?] beantwoordt aan de fundamentele beginselen waar de democratie op berust en die worden gekoesterd binnen de Europese Unie?.
Godsdienst moet een privé-zaak blijven en bij openbare aangelegenheden dient principieel de scheiding van kerk en staat in acht te worden genomen.

Colom i Naval (PSE)
 - (ES) Met deze stemuitslag heeft het Parlement voldaan aan een verplichting die het ten opzichte van de Europese burgers op zich had genomen, namelijk om binnen zo kort mogelijke tijd een wettelijk instrument te creëren waarmee de EU middelen vrij kan maken voor hulp aan rampgebieden. Hier kunnen we trots op zijn.
Maar het resultaat had in mijn ogen beter kunnen zijn.
Ten eerste had voor meer transparantie moeten worden gezorgd. De tekst die vandaag is aangenomen had als bijlage bij het reeds bestaande Interinstitutioneel Akkoord moeten worden gevoegd en had niet in de vorm van een nieuw akkoord moeten worden gegoten.
Ten tweede zijn de voorschriften te star. Paragraaf 2 bevat de verplichting dat in oktober van ieder jaar nog een kwart van de middelen van het fonds beschikbaar moet zijn. Dit is veel te rigide. Stel dat in de loop van een begrotingsjaar in het voorjaar reeds driekwart van de middelen is uitgegeven, moet de Commissie dan een aanbeveling opstellen om ervoor te zorgen dat er tot 1 oktober geen rampen meer plaatsvinden?
Ten slotte is de aanpak van de Raad niet logisch. Om de kredieten beter te kunnen gebruiken, heeft de Raad verzocht om de mogelijkheid tot herschikking van bestaande kredieten, maar alleen in de gewijzigde uitgavencategorieën: interne uitgaven en toetreding. Bij de interne uitgaven is er echter geen euro meer over. Dit betekent dat de herschikking bij rampen uitsluitend betrekking zou hebben op de kandidaat-lidstaten. Zou er geen gebruik kunnen worden gemaakt van in de loop van het begrotingsjaar niet uitbetaalde landbouwkredieten?

Ribeiro e Castro (UEN)
Mijnheer de Voorzitter, ik heb voor dit verslag gestemd, omdat ik vind dat de wetgevende procedure die we nu afsluiten voorbeeldig is verlopen. Om te beginnen vullen we op deze wijze de lacunes in de wetgeving die tot zulke tragische gevolgen hebben geleid. Bovendien hebben we voor het vaststellen van deze normen beproefde methodes gebruikt. In 1996, niet al te lang na de verschrikkelijke ramp met de 'Estonia? in 1994 hebben acht Noord-Europese landen in 1996 besloten strengere regels op te stellen - en toe te passen - dan de tot dan toe geldende. Er zijn toen specifieke technische voorschriften voor schepen opgesteld om een grotere resistentie en een betere stabiliteit te waarborgen. De bedoeling is dat schepen veiliger worden. Als ervoor gezorgd wordt dat ze bij een ongeval langzamer zinken is er tijd om alle passagiers op tijd te evacueren. Deze overeenkomst is heel efficiënt gebleken en heeft tot verhoogde veiligheid geleid. Dat heeft de Commissie weer tot actie aangezet: ze vond - en volgens mij terecht - dat het in de huidige omstandigheden gerechtvaardigd was een wetgevingsinitiatief te nemen in de vorm van een richtlijn. Die richtlijn is erop gericht de bovenvermelde normen in alle lidstaten van de Unie ingang te doen vinden. Het gaat er dus om dat we een set regels aannemen ter verbetering van de communautaire wetgeving aangaande de veiligheid van passagiersschepen, één en ander overeenkomstig de in het Witboek opgenomen doelstellingen. Ik sta daar uiteraard geheel achter.

Ribeiro e Castro (UEN)
Ik heb voor dit verslag gestemd, goeddeels om dezelfde redenen waarom ik ook het verslag-Poignant aangaande speciale voorschriften ter verbetering van de stabiliteit van roll-on roll-off passagiersschepen heb gesteund. De landen van Noord-Europa hebben via de Overeenkomst van Stockholm weten te bereiken dat passagierschepen aan striktere veiligheidsnormen zullen moeten voldoen dan de thans bestaande. De bedoeling is dat de schepen stabieler zijn in geval van een ongeluk. Voor dat doel zijn maatregelen uitgevaardigd die betrekking hebben op de constructie van schepen. Vastgesteld is dat deze maatregelen doeltreffend zijn, en dat ze ook werken in andere wateren, buiten Noord-Europa. De Commissie stelt daarom voor Richtlijn 98/18/EG van 17 maart 1998 te herzien en de voornoemde veiligheidsmaatregelen ook toe te passen op passagiersschepen die in de nationale Europese wateren varen. In een parallelle richtlijn stelt de Commissie bovendien voor die maatregelen tevens van toepassing te verklaren op schepen die waar dan ook in de Europese wateren internationale reizen maken. Ik ben het met al deze ideeën eens, en ben vooral ingenomen met het feit dat er acties worden voorgesteld om schepen beter toegankelijk te maken voor gehandicapten.

Berthu (NI)
 - (FR) Het Verdrag van Nice, dat nog maar net is goedgekeurd, is op sommige punten al weer achterhaald. Dit valt op te maken uit de conclusies van de Europese Raad van Brussel, waarin met name het volgende wordt gesteld:
-overeenkomstig het Verdrag van Nice wordt de nieuwe regeling voor de weging van de stemmen in de Raad pas op 1 januari 2005 van kracht (artikel 3 van het protocol inzake de uitbreiding). Gezien het feit dat de uitbreiding reeds in de loop van 2004 haar beslag zal krijgen, is het de vraag wat er in de tussentijd gebeurt;
het lijkt wenselijk te voorzien in een afwijking van de in het Verdrag verankerde bepaling dat elke lidstaat het voorzitterschap bij toerbeurt vervult teneinde de nieuwe lidstaten de tijd te geven zich op hun voorzitterschap voor te bereiden;
tenslotte moeten de regels voor de weging van de stemmen, de besluitvorming met gekwalificeerde meerderheid en het aantal afgevaardigden in het Europees Parlement worden aangepast teneinde rekening te houden met het feit dat er niet twaalf, maar slechts tien nieuwe lidstaten bijkomen.
Ik wil hier slechts twee algemene kanttekeningen plaatsen. Ten eerste is het Verdrag van Nice niet alleen waar het gaat om de voornoemde punten achterhaald. Dit zal morgen nog duidelijker blijken. Ten tweede, als er nu een herziening moet worden uitgevoerd, hoe zit het dan met de desbetreffende regels die zijn opgenomen in artikel 48 van het Verdrag betreffende de Europese Unie en die met name het debat en de transparantie dienen te waarborgen? De Raad van Brussel heeft hierover met geen woord gerept.

Goebbels (PSE)
Ik heb mij bij de stemming over de compromisresolutie betreffende de uitkomsten van de Top van Brussel van stem onthouden.
Ten eerste stemt het tussentijds verslag over de Conventie dat door diens voorzitter Giscard d'Estaing is voorgelegd mij bepaald niet tot voldoening. De Conventie gaat momenteel de verkeerde kant op, vooral door het streven om bepaalde beleidsterreinen weer te nationaliseren en meer nadruk te leggen op de intergouvernementele benadering, waardoor de Commissie en het Europees Parlement worden verzwakt.
Bovendien heeft de Europese Raad nog absoluut niets bereikt waar het gaat om de toekomstige financiering van de uitbreiding. De problemen duren gewoon voort. Uiterlijk in 2006 zal de Unie geconfronteerd worden met een uiterst pijnlijke discussie over de noodzakelijke solidariteit met de nieuwe lidstaten.

Korakas (GUE/NGL)
De Europese Raad van Brussel was een bevestiging van de slechtste scenario's. De grote belangen hebben zich op koloniale wijze kunnen opdringen aan de kandidaat-landen door de toetreding te onderwerpen aan allerlei voorwaarden en clausules. De financiële middelen voor de periode 2004-2006 zijn bevroren en voor de periode 2007-2013 zelfs - in reële termen van de EU-begroting - verminderd, hetgeen een weerslag zal hebben op alle lidstaten van de uitgebreide Unie.
De dupe van deze besluiten zijn de werknemers. Zij trekken weer eens aan het kortste eind en moeten het gelag betalen voor de uitbreiding. De financiële middelen voor de zogenaamde reële convergentie smelten immers als sneeuw voor de zon.
De dupe zijn eveneens de boeren van zowel de huidige als de toekomstige lidstaten. Hun inkomen zal door de verminderde landbouwuitgaven drastisch inkrimpen.
De onderhandelingen met de NAVO over het Europees leger sluiten haarfijn aan op de oorlogszuchtige plannen van het imperialisme. De EU komt onder de dekmantel van de NAVO, maar krijgt geen enkele garantie voor de onschendbaarheid van de grenzen van de lidstaten. Zij geeft toe aan de druk van de VS en laat Turkije de scepter zwaaien over de ontwikkelingen in Zuid-Oost-Europa en het zuidoosten van de Middellandse Zee. Tegelijkertijd 'wast zij de handen in onschuld? wat eventuele crises tussen Turkije en EU-lidstaten betreft.
De volkeren van Europa geven zich rekenschap van deze ongunstige ontwikkelingen en strijden tegen een dergelijk vooruitzicht. Zij laten dergelijke besluiten niet onbeantwoord en verzetten zich tegen de nieuwe orde, tegen de oorlog en tegen de imperialistische plannen.

Maaten (ELDR)
Ik ben voorstander van een zo spoedig mogelijke uitbreiding van de Europese Unie met de twaalf landen waarmee nu onderhandelingen aan de gang zijn.
Naar mijn mening is de beoordeling van de Europese Commissie, dat tien van die landen in 2004 aan de gestelde criteria zullen voldoen, twijfelachtig. De resolutie onderschrijft die beoordeling. Om die reden kan ik de resolutie niet ondersteunen.

Van der Laan (ELDR)
Ik ben voor de uitbreiding, maar tegen deze resolutie, en wel omdat kritiek op diverse punten ontbreekt.
In de eerste plaats voldoen veel kandidaat-landen niet aan de criteria van Kopenhagen. Problemen met corruptie, voorarrest, discriminatie en administratieve capaciteit zijn nog te wijdverbreid.
In de tweede plaats is de toetreding van nieuwe landen opgehangen aan een "big bang" in 2004. Niet de criteria, maar de datum is bepalend geworden. Uitstel van de toetreding van een land totdat het aan de criteria voldoet is daardoor politiek onmogelijk geworden, terwijl het signaal wordt afgegeven dat de criteria eigenlijk niet belangrijk zijn.
In de derde plaats is het aanvaardbaar om landen toch toe te laten als ze nog niet aan de Kopenhagen-criteria voldoen, maar dan moeten goede toetsingsmechanismen (met sancties) ervoor zorgen dat de criteria, en het acquis, zo snel mogelijk worden overgenomen. Zulke mechanismen (die ook moeten gelden in de huidige lidstaten) komen er voor de economische criteria, maar niet voor rechtsstaat, democratie en mensenrechten. D66 vindt die laatste gebreken echter nog ernstiger dan de economische.
En ten slotte, hervorming van het rampzalige landbouwbeleid blijft uit. De recente afspraken tussen Duitsland en Frankrijk zijn volstrekt onvoldoende. Dat eerst het oude, falende landbouwbeleid wordt ingevoerd in de nieuwe lidstaten maakt echte hervorming in 2007 alleen maar onwaarschijnlijker.

Andersson, Färm, Hedkvist Petersen, Hulthén en Karlsson (PSE)
Wij Zweedse afgevaardigden van de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten die deze stemverklaring hebben ondertekend, hebben besloten om tegen de resolutie over de tussenbalans van het gemeenschappelijke landbouwbeleid in zijn geheel te stemmen.
Wij zijn voor een ingrijpende hervorming van het landbouwbeleid en steunen het hervormingsvoorstel van de Commissie. Daarentegen vinden wij dat de formulering van de resolutie van het Parlement verwarrende en soms tegenstrijdige signalen afgeeft. De reden voor ons standpunt is dat wij het de ontwikkelingslanden niet nog moeilijker willen maken om hun landbouwproducten op onze markt te brengen. Paragraaf 6, 32 en 34 bevatten formuleringen zoals "bescherming tegen oneerlijke concurrentie van buitenaf" en "deugdelijke externe bescherming", waar wij niet achter staan.
Bovendien willen wij onder geen beding meer financiële middelen aan het gemeenschappelijke landbouwbeleid toekennen. In paragraaf 21 wordt geëist dat het plafond van 1,27 % van het BBP volledig moet worden benut. Dit zou afgerond 25 miljard euro extra voor deze begroting betekenen.

Arvidsson, Cederschiöld, Grönfeldt Bergman en Stenmarck (PPE-DE)
Wij Zweedse conservatieven hebben vandaag tegen de resolutie over de tussenbalans van het gemeenschappelijk landbouwbeleid gestemd. De reden hiervoor is dat wij het zeer belangrijk vinden dat de uitgaven voor het gemeenschappelijk landbouwbeleid niet verhoogd worden zoals in de resolutie wordt voorgesteld en dat het momenteel geldende Interinstitutioneel Akkoord wordt gerespecteerd.
Evenmin kunnen wij een resolutie steunen die heffingen op landbouwgebied bepleit. De formulering van de resolutie verslechtert de voorstellen van de Commissie.
Wij betreuren het dat wij deze resolutie niet kunnen steunen, omdat zij, doordat zij de voorstellen van de Commissie in grote lijnen steunt, goede veranderingen in het gemeenschappelijke landbouwbeleid voorstaat. Het voornaamste doel van de Commissie is het creëren van een landbouwsector met een sterke concurrentiepositie, ten gunste van de consumenten, de belastingbetalers en de landbouwsector zelf.

Bonde en Sandbæk (EDD)
Om te beginnen willen wij duidelijk maken dat wij voorstander zijn van een herziening van het EU-landbouwbeleid, met andere woorden dat wij de doelstelling van het verslag steunen. Wij stemmen echter tegen het verslag, omdat wij van oordeel zijn dat de herziening belangrijke tekortkomingen vertoont.
Wij wensen dat de herziening de verklaring betreffende het duurzaam GLB-initiatief integreert. Deze verklaring is door 85 milieu-, ontwikkelings-, landbouw- en consumentenorganisaties in Europa, waaronder de Deense Vereniging voor Natuurbescherming, ondertekend.

Ducarme (ELDR)
 - (FR) Het Europees Parlement dient zich te verzetten tegen iedere wijziging van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid waardoor zou worden getornd aan het contract dat de Europese overheid en de landbouwsector tot 2006 bindt. Te meer omdat alles erop wijst dat de landbouwuitgaven van de Unie ver zullen achterblijven bij de in 1999 in Berlijn vastgelegde plafonds.
De belangrijkste taak van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid bestaat erin de voedselveiligheid uit zowel kwantitatief als kwalitatief oogpunt te waarborgen. Dit betekent dat de Europese Unie ten aanzien van uit derde landen geïmporteerde landbouwproducten dezelfde kwaliteits- en veiligheidseisen moet toepassen als die welke gelden voor producten uit de Unie zelf.
Tegelijkertijd speelt de landbouw een grote rol bij het behoud van de economische activiteit op het platteland en van het evenwicht op het vlak van de ruimtelijke ordening. Derhalve dienen specifieke maatregelen te worden genomen en gehandhaafd. Door stabiliteit op het stuk van de regelgeving en handhaving van het inkomstenbeleid wordt gewaarborgd dat investeringen worden gedaan en de boerenbedrijven en landbouwondernemingen een toekomst hebben.
Er moet worden voorkomen dat beperkingen van de steun aan landbouwers de grote ondernemingen ertoe aanzetten zich sterker te ontwikkelen, aangezien dit ten koste zou gaan van het model van door gezinnen geëxploiteerde boerenbedrijven, die garant staan voor een menselijk formaat en eerbied voor het milieu.

Sacrédeus en Wijkman (PPE-DE)
Wij juichen het toe dat de resolutie het gemeenschappelijk landbouwbeleid wil hervormen en dat zij daarin aandacht besteedt aan het milieu, voedselveiligheid, gezondheid en het welzijn van dieren. Ook is het een goede zaak dat het Europees Parlement jonge boeren en familiebedrijven in de landbouw wil steunen, met name in de achterstandsgebieden. Wij vinden ook dat voedselproductie in beginsel niet gelijkgesteld kan worden aan industriële productie en om die reden veiliggesteld moet worden door middel van speciale handelsvoorwaarden, met name wat betreft het garanderen van de milieubescherming.
Wij zijn blij dat de oorspronkelijke paragraaf 21 werd verworpen met 356 stemmen voor en 135 stemmen tegen, waarin stond dat het voorstel van de Commissie een verhoging van de EU-begroting vereist tot het plafond van 1,27 % van het BBP. Dit zou een verhoging van ruim 150 miljard Zweedse kronen betekenen, wat onaanvaardbaar is. Nergens in de resolutie staat dat het huidige landbouwbeleid protectionistisch is en veel arme landen in de wereld hard treft. Daarentegen lijkt er een defensief beleid gevoerd te worden: het Europees Parlement zegt dat de landbouw baat moet hebben bij deugdelijke externe bescherming, dat wil zeggen beschermd moet worden tegen oneerlijke concurrentie van buitenaf.
Daarom hebben wij besloten tegen de volledige paragraaf 21 in de resolutie te stemmen en ons te onthouden van stemming over de resolutie in haar geheel.

Van den Bos en Van der Laan (ELDR)
. Hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid is noodzakelijk vanwege de hoge kosten, milieuschade en het desastreuze effect op ontwikkelingslanden. Het Europees landbouwbeleid moet ook internationaal door de beugel kunnen. De doelstellingen van de Doha-ronde moeten daadwerkelijk gehaald worden.
Deze resolutie pleit voor een achterhaald systeem. Het legt nog steeds de nadruk op het garanderen van prijzen, terwijl al jaren duidelijk is dat dit funest is voor een goede marktwerking. Deze resolutie beklemtoont niet stellig genoeg dat vergaande hervormingen nodig zijn en neemt genoegen met de marginale hervormingen die nu op tafel liggen. De resolutie van de heer Daul kunnen wij daarom op geen enkel punt steunen.
D66 eist democratische controle over het Europees landbouwbeleid, het Europees Parlement moet hierover het recht van co-decisie krijgen en volledige bevoegdheid over het budget.
In plaats van hervorming van het beleid gaat het Europees Parlement vandaag akkoord met meer geld voor de landbouw en met voortzetting van het huidige rampzalige beleid. Wij zijn geschokt dat onze collega's van het CDA hebben ingestemd met het verlaten van de begrotingsmaxima met betrekking tot landbouw.

Van Hecke (ELDR)
Ik heb tegen de resolutie Daul gestemd over de tussenbalans van het gemeenschappelijk landbouwbeleid. In die resolutie wordt gepleit voor het behoud en de versterking van het huidig Europees landbouwmodel.
Dat is zeer slecht nieuws voor de ontwikkelingslanden en voor Afrika, waar de meerderheid van de bevolking leeft van landbouw. De Europese landbouwsubsidies zorgen ervoor dat boeren in ontwikkelingslanden niet kunnen concurreren met hun Europese collega's. De exportsubsidies leiden er bovendien toe dat landbouwoverschotten uit de EU gedumpt worden in ontwikkelingslanden tegen prijzen die lager zijn dan die waarvoor deze landen ze zelf kunnen produceren.
Inkomenssteun los van de productie mag dan al verdedigbaar zijn, de exportsubsidies zijn dat niet. Ze werken marktverstorend, zijn nefast voor de boeren in de armste landen en ze zijn tegen alle principes van de vrijmaking van de wereldhandel. Het systeem is vooral onrechtvaardig: terwijl de armste landen al in de jaren tachtig verplicht werden subsidies op landbouw af te schaffen onder de voorwaarden van het IMF, blijven de rijke landen twintig jaar later nog steeds hun landbouw subsidiëren.
Wie betaalt de rekening? De Europese belastingsbetaler en de kleine boeren in de ontwikkelingslanden. De winnaars zijn de grote agro-industriële bedrijven.
(Tekst ingekort overeenkomstig art. 137, lid 1 van het Reglement)

Queiró (UEN)
De Noord-Koreaanse autoriteiten hebben toegegeven dat ze bezig zijn een clandestien kernwapenprogramma te ontwikkelen. Het Europees Parlement moet dienaangaande een strenger standpunt innemen dan het standpunt dat uit de resolutie waarover we zojuist gestemd hebben blijkt. Uit de tekst van onze resolutie zou in ieder geval moeten blijken dat we eisen dat dit programma wordt stopgezet en dat er in Noord-Korea inspecties worden uitgevoerd overeenkomstig de regels van het Internationaal Agentschap voor Atoomenergie.
Maar dat is niet genoeg. In het standpunt van het Europees Parlement zou duidelijk gemaakt moeten worden dat we een diepgaandere dialoog tussen de EU en Noord-Korea aangaande samenwerking, humanitaire hulp, investeringen en steun aan democratische instellingen laten afhangen van de oplossing van dit probleem.
Ziehier de reden waarom ik het bij stemonthouding heb moeten laten.

Bonde en Sandbæk (EDD)
In het verslag-Lagendijk (A(-0338/2002) verzoekt de Commissie buitenlandse zaken de Raad en de Commissie om de opschorting van financiële hulp aan elk van de vijf landen - Albanië, Bosnië-Herzegovina, Kroatië, Macedonië en Servië en Montenegro - in overweging te nemen indien zij de drie politieke voorwaarden niet naleven.
De Junibeweging wil dat deze politieke voorwaarden altijd worden nageleefd. Daarom stemmen wij voor het verslag, maar met het volgende voorbehoud:
Wij zijn het er niet mee eens dat de EU zich als rechter over bepaalde landen in Europa of zelfs de wereld opwerpt. De VN is momenteel de enige vorm van internationale samenwerking, die de mogelijkheid biedt rechtvaardige sancties tegenover staten uit te vaardigen, die ook door de internationale samenleving aanvaard kunnen worden. De Junibeweging is van mening dat de Unie geen gemeenschappelijk buitenlands beleid moet voeren en beschouwt dit verslag als een stap in die richting. Door voor het verslag te stemmen laten wij onze instemming met de politieke eisen aan de Balkanlanden blijken, maar de middelen kunnen wij niet aanvaarden.
Bovendien verwerpt de Junibeweging paragraaf F, waarin voorgesteld wordt dat de Unie de huidige NAVO-operatie "Amber Fox", overneemt. Wij zien dit als een poging tot oprichting van een eigen militair interventiekorps.

Ribeiro e Castro (UEN)
Ik heb voor dit verslag gestemd, omdat ik geloof dat we zonder een werkelijke stabilisering van het gehele Europese grondgebied niet goed tegemoet kunnen komen aan de aspiraties en verwachtingen van de Europese volkeren. Ze willen behalve een duurzame vrede ook dat er op het gehele continent een dynamische en competitieve ruimte ontstaat, met meer sociale gerechtigheid. We weten dat de strategie die de Europese Unie steeds gevolgd heeft met betrekking tot de vijf landen in het westen van de Balkan (Albanië, Bosnië-Herzegovina, Kroatië, de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië, Servië en Montenegro, plus Kosovo) deel uitmaakt van het Stabiliserings- en Associatieproces. Het doel van deze strategie bestaat erin om in deze problematische regio solide democratieën en markteconomieën te creëren, vergelijkbaar met die van de lidstaten van de EU. We hebben het nu over het tot stand brengen van een Europese ruimte waar de rechtstaat en economische vooruitgang de toon bepalen. In dat verband wil ik graag wijzen op een aantal door de rapporteur genoemde kwesties, en ik sluit me in dezen aan bij zijn standpunt. Het gaat hier om de volgende kwesties: opheldering over het statuut van Kosovo; het ten uitvoer leggen van een beleid voor de terugkeer van vluchtelingen en een actief beleid ter bestrijding van georganiseerde misdaad en corruptie; de versterking van de rechtsstaat, met name door de invoering van een op het democratisch model gebaseerde onafhankelijk justitieel systeem; de versterking van het onderwijssysteem met de bedoeling om door kennis van een objectieve geschiedschrijving de vrede tussen de volkeren te consolideren en het wederzijds respect tussen volken en culturen te garanderen; meer aandacht voor de rol van geloofwaardige media die op geen enkele wijze aan politieke controle onderworpen zijn, en aldus als een heuse oppositie kunnen functioneren.

Andersson, Färm, Hedkvist Petersen, Hulthén en Karlsson (PSE)
Wij hebben vandaag besloten om voor het verslag van mevrouw Schroedter te stemmen. Wij staan echter negatief tegenover overweging B, die de kredieten voor het cohesiebeleid vastzet. Met het oog op de uitbreiding is het moeilijk exact te bepalen hoeveel middelen er nodig zullen zijn voor verschillende vormen van regionale steun. Daarom is het beter om niet op voorhand te vast te stellen welke maximum- en minimumniveaus voor het cohesiebeleid moeten gelden.
Verder vinden wij het een goed verslag.

Arvidsson, Cederschiöld, Grönfeldt Bergman en Stenmarck (PPE-DE)
Wij conservatieven hebben vandaag voor het verslag van mevrouw Schroedter gestemd, omdat het de noodzaak onderstreept van het handhaven van het begrotingsplafond alsmede de behoefte aan het afschaffen van regionale steun aan regio´s die niet meer onder de grens van 75 % van het gemiddelde BBP van de Europese Unie vallen.
Het is echter wel van belang om te benadrukken dat het regionale beleid hervormd moet worden. De Unie moet zich niet ontwikkelen als een "transfereerunie". Geld betalen aan de Europese Unie om dat vervolgens terug te krijgen in de vorm van structurele steun is geen goede manier om het probleem van de minder ontwikkelde regio´s op te lossen. Het mag niet zo zijn dat nieuwe lidstaten subsidies ontvangen ten koste van de belastingbetaler.
In plaats van gerichte subsidies verstrekken aan zwakke regio´s in de lidstaten moet de bijdrage van de lidstaten aangepast worden ten gunste van de regio´s die wezenlijk onder het gemiddelde inkomen van de EU zitten. Op deze manier wordt geen enkele lidstaat in economisch opzicht de dupe en tegelijkertijd vermijdt men de mogelijke negatieve effecten voor hun eigen economie, die te veel op subsidies leunt.
Zoals heel terecht in het verslag gezegd wordt, is er gesjoemeld en gefraudeerd met geld dat gekanaliseerd wordt via de begroting van de Europese Unie. De subsidieregels moeten daarom duidelijker en eenduidiger worden.
Ook moet de Europese Unie de grensoverschrijdende regionale samenwerking steunen, met name tussen landen die in conflict met elkaar zijn geweest of op gespannen voet met elkaar staan.

Darras (PSE)
Bij de definitieve stemming heb ik mij voor het onderhavige verslag uitgesproken omdat hierin wordt benadrukt hoe prioritair en essentieel het cohesiebeleid is voor al degenen die vinden dat het Europees model dat stoelt op integratie en solidariteit tussen de rijkste en de armste regio's van de Europese Unie in de uitgebreide Unie geen vrome wens mag blijven.
Dit beleid moet, juist omdat het zo belangrijk is, worden hervormd, teneinde zich aan te passen en tegemoet te komen aan de specifieke behoeften en de sociaal-economische feiten die uit de uitbreiding zullen voortvloeien.
De uitdaging waaraan wij het hoofd moeten bieden bestaat erin de economie op ecologische en sociale wijze te hervormen en af te stemmen op duurzame ontwikkeling. Duurzame ontwikkeling dient dus het doel te zijn van de maatregelen die op het gebied van de samenhang worden genomen, zoals Jacques Delors al in 1993 heeft benadrukt.
Om de regio's die behoefte hebben aan steun te kunnen identificeren, zou het criterium BBP per hoofd van de bevolking niet meer als enige indicator moeten dienen. Ook andere regionale statistische indicatoren zouden in aanmerking moeten worden genomen. Derhalve sta ik achter amendement 10.
Dit verslag benadrukt met klem dat het cohesiebeleid van morgen gebaseerd moet zijn op de beginselen solidariteit, partnerschap en complementariteit en derhalve kan het mijn volledige goedkeuring wegdragen.

Mayol i Raynal (Verts/ALE)
 - (FR) Ik heb met mijn fractie voor dit verslag gestemd omdat ik van mening ben dat het cohesiebeleid globaal gezien goed is. Maar ondanks alles moet geconstateerd worden dat het primaat van de staat in de Unie ertoe geleid heeft dat de lidstaten zonder uitgesproken regionale problemen het meest van dit beleid hebben geprofiteerd (Ierland en Portugal). Bovendien is het vaak technocratische begrip regio van toepassing op werkelijkheden die in menselijk opzicht uiterst sterk uiteen lopen. In door naties bewoonde gebieden, zoals Catalonië of het Baskenland, liggen regio's die niet zijn erkend door de respectievelijke lidstaten en die derhalve ten onrechte niet in het genot komen van de ter beschikking staande middelen. Tot besluit zij erop gewezen dat het grensoverschrijdend beleid er niet alleen toe bijdraagt volkeren nader tot elkaar te brengen, maar soms ook delen van eenzelfde volk die ten onrechte van elkaar zijn gescheiden te herenigen.

Miranda (GUE/NGL)
We steunen de in dit verslag opgenomen stellingen dat 'het cohesiebeleid gebaseerd moet zijn op solidariteit, partnerschap en het aanvullingsbeginsel?, en dat 'de ultraperifere regio's binnen het nieuwe regionale beleid prioriteit behoren te krijgen?.
We zijn het er ook mee eens dat 'we het beleid van de EU op al die de beleidsterreinen die gevolgen hebben voor de economische en sociale cohesie meer samenhang moeten geven?. We moeten in dit verband wijzen op de rampzalige gevolgen die de voorstellen voor het visserijbeleid en de tussentijdse herziening van het gemeenschappelijk landbouwbeleid - de voorstellen die we nu bespreken - voor het cohesiebeleid van de Unie zullen hebben.
Met betrekking tot de financiering van het cohesiebeleid voor het uitgebreide Europa moeten wij opmerken dat het niet voldoende is dat er alleen maar gesteld wordt dat het huidige percentage (0,45 procent van het BBP van de Unie) niet verder mag worden teruggebracht. De door het stabiliteitspact opgelegde beperkingen hebben ernstige gevolgen voor de minder ontwikkelde landen. Dat geldt vooral voor Portugal, waar het begrotingsvoorstel van de regering, dat gericht is op het behalen van de convergentiecriteria, de bestaande regionale asymmetrie alleen maar zal versterken. Hoeveel er voor het cohesiebeleid opzij gezet moet worden, zal dus bepaald moeten worden op basis van een realistische beoordeling van de behoeften die er in het kader van dat beleid bestaan. Dat betekent dat de financiële vooruitzichten met het oog op de uitbreiding herzien moeten worden.

Queiró (UEN)
De Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme heeft bij haar analyse van dit verslag vanuit het perspectief van het economisch en sociaal cohesiebeleid terecht op een aantal belangrijke aspecten gewezen. Vastgesteld is dat de structuurfondsen een heel doeltreffend instrument vormen voor het verwezenlijken van economische groei in zich ontwikkelende regio's. Er wordt daarom verzet aangetekend tegen de plannen om op dit beleid te korten. Verder wordt erop gewezen dat - onder andere - de ultraperifere regio's een bijzondere positie innemen.
Het verslag maakt echter geen melding van een uiterst belangrijk beginsel dat voor ons een voorwaarde is voor onvoorwaardelijk steun. Volgens dat principe mag de voortzetting van het cohesiebeleid in een uitgebreid Europa (waar de regionale asymmetrie veel groter zal zijn dan nu het geval is) niet ten koste mag gaan van de solidariteit met de huidige cohesielanden, waarvan Portugal de belangrijkste is.

Raschhofer (NI)
 - (DE) Het onderhavige verslag legt eens te meer de nadruk op de ernstige problemen waarmee het structuur- en cohesiebeleid te kampen heeft. Sinds jaren neem ik deze verslagen nauwkeurig onder de loep en de problemen zijn altijd dezelfde: de werkloosheid stijgt verder, de uit hoofde van het cohesiebeleid genomen maatregelen sorteren niet het gewenste effect. Uit het actuele verslag kan worden opgemaakt dat 24,2% van de EU-steun helemaal niet ten goede komt aan de regio's waarvoor deze bestemd is, maar wordt omgeleid in rijkere regio's.
In het licht van deze feiten moeten wij ons misschien eens afvragen of het gevolgde beleid wel het juiste is. Ook de kandidaat-lidstaten stemmen mij in dit verband tot zorg. Uit de voortgangsverslagen van de Commissie blijkt dat de administratieve capaciteiten en de coördinatiemechanismen in deze landen dringend moeten worden verbeterd. Het verslag van mevrouw Schroedter moet ons wakker schudden. Met het oog op de komende uitbreiding dienen wij het roer onverwijld om te gooien.
Juist omdat ik mij tot het fundamentele Europese beginsel van de solidariteit beken, roep ik op tot een ingrijpende hervorming van het regionaal beleid, zodat dit beginsel eindelijk echt in de praktijk kan worden gebracht. Het verslag van mevrouw Schroedter biedt hiervoor een aantal goede uitgangspunten en derhalve heeft mijn fractie hiermee ingestemd.

Ribeiro e Castro (UEN)
Ik heb me bij de eindstemming over dit verslag van stemming onthouden, en dat heeft vooral te maken met de moeilijkheden die we bij het opstellen ervan hebben ondervonden en de daaruit voortvloeiende ambiguïteiten. Om eerlijk te zijn was de oorspronkelijke versie van de door de rapporteur voorgestelde tekst al niet erg duidelijk, en hier en daar zelfs strijdig met de resolutie die het Europees Parlement in februari met een ruime meerderheid heeft aangenomen. De uiteindelijke tekst is het product van een hele reeks amendementen van vrijwel alle politieke fracties. Dat heeft de tekst enigszins verbeterd, maar zoals wel vaker gebeurt in dit soort omstandigheden blinkt het aldus tot stand gekomen mozaïek niet uit door formele kwaliteit. Een aantal fundamentele punten aangaande de economische en sociale cohesie en het daarvoor dienende beleid - punten waar iedereen het hoe dan ook over eens is (waaronder inbegrepen de erkenning dat de ultraperifere regio's een geheel eigen karakter hebben) - wordt nog eens benadrukt. Al met al ontbeert de tekst toch de duidelijkheid die ik graag gezien had, zeker als je bedenkt dat de Unie spoedig een belangrijke gedaanteverandering zal ondergaan: de uitbreiding en de institutionele hervorming. Door op deze manier over het geheel en de onderdelen te stemmen heb ik proberen duidelijk te maken dat ik dit communautair beginsel van fundamenteel belang acht (zie artikel 158 van het EG-Verdrag). Dit is een basisprincipe dat de Europese Gemeenschappen en de Europese Unie altijd tot richtsnoer moet blijven dienen. Dat kan niet vaak genoeg benadrukt worden. Alleen de voortzetting van het cohesiebeleid kan leiden tot de afname van de economische en sociale onevenwichtigheid, en dat is toch wat we - naast de versterking van de door allen in de Europese Unie gedeelde waarden - proberen te bereiken.

Simpson (PSE)
 - (EN) De discussie over de vorm die het Europees beleid inzake de economische en sociale samenhang na 2006 moet aannemen is nog lang niet afgerond. Het is niet het juiste tijdstip voor het Europees Parlement om duidelijke criteria vast te leggen. Doel van dit verslag is aan te geven welke richting de debatten volgens het Parlement zouden moeten opgaan. Zolang wij niet over meer gedetailleerde informatie beschikken omtrent de toekomstige behoeften van de regio's die in economisch opzicht achterblijven bij het gemiddelde ontwikkelingspeil in de Europese Unie, zou het politiek verkeerd zijn te zeggen dat wij de criteria die thans gelden strikt willen handhaven. Derhalve heeft de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten tegen amendement 12 van de rapporteur gestemd.

De Voorzitter.
Hiermee is de stemming beëindigd.

De Voorzitter.
Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement te zijn onderbroken.
(De vergadering wordt om 11.45 uur gesloten)

