
De Voorzitter.
   – Ik verklaar de vergadering van het Europees Parlement, die op donderdag 11 maart 2004 werd onderbroken, te zijn hervat. 
De Voorzitter.
   – Collega’s, ik acht het gepast om bij de opening van deze vergadering op plechtige wijze aandacht te besteden aan het overlijden van een zeer geliefd en markant voormalig staatshoofd, namelijk Hare Koninklijke Hoogheid Prinses Juliana der Nederlanden, die morgen ter aarde zal worden besteld.
De koningin-moeder was van september 1948 tot aan haar troonsafstand in 1980 vorstin der Nederlanden. Als zodanig heeft zij toegezien op de buitengewone transformatie van haar land, van het naoorlogse dieptepunt via dekolonisatie tot de krachtige en welvarende natie zoals wij die vandaag kennen en die een zo constructieve en toonaangevende rol speelt in onze Europese Unie.
Zij was geliefd bij haar volk door haar bescheidenheid, haar eenvoud, haar solidariteit met de bevolking – in het bijzonder tijdens de overstromingen van 1953 – en haar inzet voor vrede, samenwerking en verzoening.
Wij betuigen onze deelneming aan koningin Beatrix, haar familieleden en alle burgers van Nederland.
Ik verzoek u thans een minuut stilte in acht te nemen.
(1)

De Voorzitter.
   – Mij is medegedeeld dat de heer Christos Folias is benoemd tot staatssecretaris in de Griekse regering.
Ik feliciteer hem met zijn benoeming en wijs erop dat zijn mandaat bij het Europees Parlement, overeenkomstig artikel 8, lid 4, van het Reglement, eindigt op 10 maart 2004.
In een brief, gedateerd 24 maart 2004, heeft de Griekse minister van Binnenlandse Zaken ervan kennis gegeven dat mevrouw Meropi Kaldi benoemd is tot lid van het Europees Parlement, in plaats van de heer Folias, met ingang van 24 maart 2004. Ik heet onze nieuwe collega welkom en breng de leden in herinnering dat zolang de geloofsbrieven van een lid nog niet zijn onderzocht of over ingebrachte bezwaren nog niet is beslist, de betrokkene met volledige rechten zitting neemt in het Parlement en zijn organen, overeenkomstig artikel 7, lid 5, van het Reglement.
De Letse autoriteiten hebben mij medegedeeld dat de mandaten van de volgende drie Letse waarnemers in het Europees Parlement zijn afgelopen: de heer Juris Dobelis, met ingang van 18 maart 2004, de heer Aldis Kuskis, eveneens met ingang van 18 maart 2004 en de heer Rihards Piks, met ingang van 24 maart 2004. De volgende personen zijn benoemd tot waarnemers in het Europees Parlement: mevrouw Silva Golde, in de plaats van de heer Rihards Piks, met ingang van 24 maart 2004, en mevrouw Inese Slerere, in plaats van de heer Aldis Kuskis, met ingang van 24 maart 2004.
Schulz (PSE ).
   Mijnheer de Voorzitter, geachte collega’s, ik zou graag buiten de agenda om uw aandacht op het volgende willen vestigen. Het betreft een buitengewoon voorval en ik hoop dat u er begrip voor heeft dat ik uw hulp in deze zaak inroep.
Er maakt een bepaalde afgevaardigde deel uit van dit Parlement die vandaag in de Duitse pers zeer uitgebreide beschuldigen heeft geuit tegen - in zijn eigen woorden - de ongeveer 200 Parlementsleden die naar zijn idee de geldende regels van dit Parlement overtreden hebben. Het gaat daarbij om onregelmatigheden bij de uitkering van dagvergoedingen en bij het gebruik van de presentielijsten. Dat is geen nieuwe ontwikkeling. Wij hebben een dergelijk debat al vaker moeten voeren. Wat ik hierbij nu echter wel zeer hoog opneem, is dat deze collega vandaag tegenover de Duitse pers heeft beweerd dat er van 7 200 concrete overtredingen sprake zou zijn - 7 200 concrete gevallen!
Ik vind dat deze opmerking dermate ernstig is dat ik u, mijnheer de Voorzitter, zou willen verzoeken om contact op te nemen met de betreffende collega. Ik zou graag zien dat die 7 200 gevallen aan u voorgelegd worden en dat de bevoegde controlerende instanties deze incidenten onderzoeken. Het maakt daarbij niet uit onder wiens verantwoordelijkheid dat onderzoek valt: de quaestoren, de Commissie begrotingscontrole of het Bureau voor fraudebestrijding, OLAF. Als hier namelijk inderdaad sprake is van handelingen die in strijd met de wet zijn, moeten deze ook grondig uitgezocht worden. Als er echter geen sprake is van onrechtmatige handelingen dan mag de beschuldiging dat er 7 200 malversaties zouden zijn gepleegd niet in de lucht blijven hangen. Ik zou u dan ook het volgende willen vragen: als er inderdaad sprake is geweest van onrechtmatige handelingen, dienen deze aan de kaak te worden gesteld en moeten de verantwoordelijke personen ter verantwoording worden geroepen. Als de gebeurtenissen echter in overeenstemming met ons Reglement zijn verlopen, dient dat ook als zodanig vastgesteld te worden.
De Voorzitter.
   – De collega’s die ’s maandags van Ierland naar Straatsburg reizen weten dat dit vele uren in beslag neemt; ik was nog niet op de hoogte van deze kwestie. Dit is een uitermate ernstige zaak, die ik ook als zodanig zal behandelen. Naar aanleiding van wat u gezegd heeft, mijnheer Schulz, zal ik mij in verbinding stellen met de betreffende afgevaardigde en hem vragen mij nadere informatie te verschaffen.
Ik wil u de verzekering geven – zoals ik reeds gedaan heb tijdens een vergadering van de Conferentie van voorzitters – dat alle gevallen, niet één uitgezonderd, die men mij als politieke autoriteit in dit Parlement onder de aandacht heeft gebracht volledig in overeenstemming met het Reglement zijn afgehandeld. Ik verzeker u dit ook nu, en als er bewijzen zijn die deze aantijgingen staven, dan zullen wij deze onderzoeken. Maar wanneer er geen bewijzen zijn, is het niet meer dan fatsoenlijk de aantijgingen in te trekken.
Schulz (PSE ).
   Mijnheer de Voorzitter, ik kom hier nog even op terug. Ik dank u voor uw uiteenzetting, maar ik heb nog één verzoek aan u. De beschuldigingen zijn zeer ernstig. Als deze onterecht blijken te zijn, is de eer en integriteit van de betrokken personen aangetast. Als de beschuldigingen wel terecht zijn, moeten deze personen uiteraard bestraft worden.
Wij krijgen steeds weer het verwijt dat wij vooral onze eigen belangen behartigen; dat als er onregelmatigheden aan de Voorzitter worden voorgelegd, deze niet voldoende onderzocht worden. Daarom zou ik u nog een keer willen verzoeken om in dit geval niet alleen het Parlement, maar waar nodig ook andere autoriteiten buiten het Parlement bij deze kwestie te betrekken. Zo kan de Rekenkamer ongetwijfeld afdoende onderzoeken of collega’s al dan niet in strijd met de regels hebben gehandeld. Daarom is het naar mijn mening in ons aller belang dat de beschuldigingen op tafel worden gelegd en door een bevoegde instantie worden onderzocht.
De Voorzitter.
   – Mijnheer Schulz, het is niet mijn bedoeling ook maar iets verborgen te houden voor welke bevoegde autoriteit dan ook, maar als Voorzitter wil ik niet dat de details en de feiten achter de aantijging verborgen worden gehouden voor mij. Als er iets is dat de moeite van het onderzoeken waard is, laten we het dan onderzoeken; dat spreekt voor zich. In termen van collegialiteit is de eerste plicht waaraan moet worden voldaan de plicht nadere gegevens op tafel te leggen. In tegenstelling tot u ben ik niet in de gelegenheid geweest de aantijgingen te zien. Ik wil zien waar het precies om gaat en niet alleen de aantijgingen horen. 
Banotti (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, voor zover ik weet is er in ons Reglement helaas niets vastgelegd over wat er moet gebeuren als een afgevaardigde valse beschuldigingen jegens collega’s uit, in het kader van een verkiezingscampagne bovendien, want daarvan is hier duidelijk sprake. Aangezien ik er net als u negen uur over heb gedaan om hier te komen heb ook ik nog geen kans gezien de beschuldigingen te onderzoeken, maar u kunt ervan uitgaan dat het College van quaestoren ze de dringend noodzakelijke aandacht zal geven die ze vereisen. Ik weet namelijk dat ze menig collega ronduit geschokt hebben. Bovendien kan dit in een verkiezingsjaar de achterdocht versterken die mensen op dit punt toch al hebben. 
De Voorzitter.
   – Dank u, mevrouw Banotti. (1)

De Voorzitter.
   – Op 12 januari 2004 heb ik verklaard een schrijven van de Franse minister van Buitenlandse Zaken te hebben ontvangen, waaraan als bijlage een dossier met betrekking tot het vervallen van het mandaat van de heer Michel Raymond was gehecht. Overeenkomstig artikel 7, lid 4, tweede alinea, van het Reglement is de kwestie verwezen naar de bevoegde commissie, te weten de Commissie juridische zaken en interne markt.
Op 17 maart heeft de voorzitter van de Commissie juridische zaken en interne markt mij laten weten dat de meerderheid van deze commissie, die de kwestie op haar vergaderingen van 27 januari, 19 februari en 8 en 17 maart heeft behandeld, van oordeel is dat het Parlement geen rekening zou moeten houden met het vervallen van het mandaat van de heer Raymond zolang de Franse Raad van State, waarbij de heer Raymond op 26 januari 2004 in beroep is gegaan, geen uitspraak heeft gedaan over het decreet van de Franse regering van 25 november 2003.
In het licht daarvan en van de aanbeveling die mij gedaan is, ben ik voornemens het advies van de Commissie juridische zaken en interne markt op te volgen. 
Berès (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, zoals u zich wel zult herinneren heb ik ertegen geprotesteerd dat deze zaak aan onze Commissie juridische zaken en interne markt werd voorgelegd.
Me dunkt dat het aan de vooravond van de verkiezingscampagne buitengewoon ernstig is dat dit Parlement zijn leden de hand boven het hoofd houdt zelfs als zij frauderen met communautaire middelen. Het advies dat de Juridische Commissie heeft gegeven is doortrokken van onoprechtheid en verkeerde interpretatie van de teksten. Het strekt dit Huis niet tot eer dat het enerzijds de jacht opent op deze of gene commissaris zodra deze ook maar de minste onhandigheid begaat met betrekking tot het gebruik van budgettaire middelen maar anderzijds een van onze collega’s overdreven in bescherming neemt wanneer deze voor privé-doeleinden gebruik en misbruik heeft gemaakt van communautaire middelen op het gebied van het gemeenschappelijk landbouwbeleid. Ik betreur dit besluit van ons Parlement. 
De Voorzitter.
   – Ik neem nota van uw opmerking, mevrouw Berès. U heeft dit inderdaad al eerder aangekaart. Mijns inziens heb ik correct gehandeld, procedureel gezien, door de zaak door te verwijzen naar de bevoegde commissie. Zoals ik al zei is er bij verschillende gelegenheden over deze kwestie gesproken. Ik heb niet gezegd in welke richting de beraadslagingen zouden moeten gaan en op geen enkele manier geprobeerd de uitkomst van het werk van die commissie te beïnvloeden. Naar mijn mening wordt in het advies dat mij gegeven is de juiste procedure aangehouden; er wordt niet getracht een lid van dit Parlement overmatig te beschermen.
Eventuele verdere opmerkingen van u of andere collega’s zal ik onder de aandacht brengen van de betreffende commissie. (1)

Nogueira Román (Verts/ALE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ik wil laten weten dat ik net als iedereen overmand ben door verdriet vanwege de verschrikkelijke gevolgen van de terroristische aanslagen in Madrid. Ons medeleven en onze solidariteit gaan uit naar de nabestaanden van de slachtoffers en naar de gewonden en hun familieleden. Tegelijkertijd wil ik mijn grote bewondering uitdrukken voor het waardige optreden van de Madrileense bevolking, die met veel burgerzin op de gebeurtenissen heeft gereageerd, en voor het uiterst efficiënte optreden van alle reddings- en hulpdiensten van de landelijke, de regionale en de plaatselijke overheid. Ook deze keer heeft de samenleving, net als bij eerdere ontstellende, door mensen veroorzaakte rampen in andere regio’s, op volwassen wijze gereageerd, wat een bevestiging vormt van het feit dat Spanje qua burgerzin en democratie deel uitmaakt van het hart van Europa. Na de aanslag zijn er noch xenofobe uitingen of verklaringen geweest noch uitingen gericht tegen bepaalde godsdiensten of landen. De aanslagen en de bewonderenswaardige reactie daarop van de bevolking verplichten ons in de Unie bij de strijd tegen het terrorisme standvastige en democratische maatregelen te nemen. Het vereist echter ook dat wij ons radicaal keren tegen het militaristische zwartwitdenken en de huidige antiterrorisme-ideologie, om te voorkomen dat deze ideologie voet krijgt in Europa en onze samenlevingen regeert. 
Villiers (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, ik doe een beroep op het Parlement en de Voorzitter al het mogelijke te doen om een einde te maken aan de schendingen van de mensenrechten in Iran. Het Iraanse regime heeft zich al veel te lang schuldig gemaakt aan ernstige mensenrechtenschendingen. Ik doe een beroep op de Voorzitter om het protest van dit Parlement over te brengen aan het Iraanse regime en het regime op te roepen zo snel mogelijk een einde te maken aan deze schendingen. Op 21 maart vond in Brussel een belangrijke bijeenkomst van de Iraanse gemeenschap in Europa plaats, en daar werd door Iraanse ballingen een hartstochtelijk pleidooi gehouden voor een andere benadering van het Iraanse bewind. Elke afgevaardigde in dit Parlement zou de Iraanse gemeenschap in Europa moeten steunen in haar strijd voor mensenrechten en voor rechtvaardigheid voor Iraniërs. 
Thors (ELDR ).
   Mijnheer de Voorzitter, in de nacht van 19 maart zijn 23 jongeren omgekomen bij een vreselijk busongeluk in Konginkangas in Midden-Finland. Deze botsing tussen een bus en een vrachtwagen is het ernstigste verkeersongeluk in de geschiedenis van ons land.
De regering heeft een onderzoekscommissie ingesteld om de oorzaken van dit ongeluk te achterhalen. Kwam het door de extreme gladheid van de weg of was dit ongeluk dat aan 23 mensen het leven kostte ergens anders aan te wijten? Ik hoop dat ook dit Parlement te zijner tijd zijn voordeel zal kunnen doen met het onderzoek van deze commissie. Tevens verzoek ik u, mijnheer de Voorzitter, om bij uw bezoek aan Finland over twee weken de condoleanties van het Parlement aan ons volk over te brengen voor dit verschrikkelijke ongeluk.
Alyssandrakis (GUE/NGL ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ik wil protesteren tegen de arrestatie van Rubiel Vargas door het Colombiaanse leger. Hij is lid van het Uitvoerend Comité van de communistische jongerenbeweging van Colombia en correspondent voor het onafhankelijke nieuwsagentschap Ancol. Twee maanden voor zijn arrestatie, op 23 januari, is Gabriel Becerra aangehouden, algemeen secretaris van de communistische jongerenbeweging van Colombia en vertegenwoordiger van het politieke en sociale front van Colombia. Op 18 februari kwam Luz Perly Córdoba, vakbondsmilitante van de boerenbeweging Campesina de Arauca, in de gevangenis terecht. En op 6 februari werd de communiste María Lucero Henao samen met haar man door soldaten vermoord.
Dit zijn slechts een paar voorbeelden van de vervolgingen waaraan communisten en volksstrijders in het algemeen in Colombia blootstaan. Dit bewijst hoe onoprecht president Uribe was toen hij een paar weken geleden over nationale verzoening sprak, tijdens de officiële gelegenheid waar hij door u en een handjevol collega’s werd onthaald. 
Tannock (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, vandaag wordt de officiële uitbreiding van de NAVO van 19 naar 26 leden een feit, nu de drie Baltische republieken zich voegen bij Slowakije, Slovenië, Roemenië en Bulgarije – daarmee zijn alle huidige toetredingslanden nu lid, behalve Malta en Cyprus. En in Oostenrijk, dat ik vorige week nog bezocht heb, wordt aanzienlijke politieke druk uitgeoefend om de zozeer gekoesterde neutraliteit te laten varen en eveneens toe te treden tot de NAVO.
Het is van essentieel belang dat wij steun verlenen aan versterking van de stabiliteit van de NAVO, die actief is in de strijd tegen het internationaal terrorisme, getuige het optreden buiten de eigen grenzen in conflicten in verre streken zoals Afghanistan. We moeten niet toestaan dat het Europees veiligheids- en defensiebeleid onze alliantie met de Verenigde Staten ondermijnt, want dit is de enige militaire macht die substantieel in defensie investeert, terwijl alle EU-landen in de defensie-uitgaven snijden. Bovendien moeten we overlapping met de gescheiden planning-, commando- en controlesystemen van het EVDB voorkomen.
Ten slotte moeten we onze Russische buren ervan verzekeren dat uitbreiding van de NAVO, met name in de richting van de Baltische staten, geen bedreiging voor hun veiligheid is. Een snelle ratificatie van het CSE-verdrag door deze staten zou al een groot deel van de Russische angsten kunnen wegnemen. 
Katiforis (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, ik wil de aandacht van het Parlement vestigen op een heel vreemde en absurde bewering die vorige week door de rector van de Universiteit van Istanbul is gedaan. Hij zou gezegd hebben - maar ik heb het in feite zelf op de televisie gezien - dat er voor Turkije geen enkele reden is om wat de kwestie-Cyprus betreft concessies aan de EU te doen, en dat Turkije deze kwestie eenvoudig kan oplossen door 135 000 soldaten - hij heeft het exacte aantal zelfs genoemd - in te zetten om zowel Cyprus als Griekenland te bezetten. Hij deed deze absurde beweringen onder groot applaus van zijn publiek; nogmaals, ik heb het toevallig zelf op de televisie gezien.
Ik zeg niet dat dit een smet werpt op de Turkse regering, of op de meerderheid van de Turkse bevolking, maar als door een deel van de publieke opinie van Turkije dergelijke opvattingen worden gedeeld, moeten we behoedzamer zijn bij de kwestie van de toelating van Turkije. Om een echte mentaliteitsverandering teweeg te brengen, zullen we moeten samenwerken met progressieve stromingen in het land. Zonder deze verandering zal er geen echte versmelting van Turkije met de Europese Unie kunnen zijn. 
De Voorzitter.
   – Ik heb onlangs gesproken met een aantal NGO’s in Istanbul, en onder meer met studenten van de universiteit in die stad. Hun opvattingen waren aanmerkelijk meer verlicht dan die van de rector, die het voorrecht heeft aan het hoofd van de universiteit te staan. 
Heaton-Harris (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, ik vraag het woord om de aandacht te vestigen op de zaak van Hans-Martin Tillack, een journalist die tien dagen geleden op last van OLAF, het Europees Bureau voor fraudebestrijding, door de Belgische politie is gearresteerd. Ik geloof dat het er nogal hardhandig aan toe is gegaan; zo werd de heer Tillack tien uur lang opgesloten zonder dat hij een advocaat kon raadplegen, en er is nog veel meer mis met deze zaak. Ik vroeg me af of u deze zaak met OLAF op zou kunnen nemen. Toen het Eurostat betrof leek men namelijk veel minder haast te hebben, terwijl die zaak juist om snel optreden vroeg en ook veel interessanter zou zijn geweest voor dit Parlement.
Ik maak me ook erg veel zorgen over de persvrijheid in België, en ik zou graag willen dat u dit opneemt met het Belgische ministerie van Binnenlandse Zaken.
Santini (PPE-DE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, in de Italiaanse regio waar ik vandaan kom, Trentino-Alto Adige/Zuid-Tirol, is een conflict ontstaan naar aanleiding van de volkstelling van de Duits- en de Italiaanstalige inwoners op basis van het speciale autonomiestatuut dat de provincie Bolzano geniet. Het Duitstalige provinciebestuur voert deze telling met veel ijver uit. De telling gaat in tegen het principe van het vrij verkeer en tegen richtlijn 95/46/EG betreffende de bescherming van persoonsgegevens, in het bijzonder artikel 8 dat de etnische afkomst van de burgers beschermt.
Terwijl er op dit moment een procedure voor een eventuele inbreukprocedure tegen de Italiaanse staat loopt, schijnt commissaris Bolkestein rechtstreeks met de gouverneur van de provincie Bolzano een oplossing overeengekomen te zijn. Dat heeft de gouverneur bij terugkeer van zijn reis naar Brussel medegedeeld. Daar het de bevoegdheid van de Italiaanse regering is dergelijke onderhandelingen te voeren, is er van die kant al een officieel protest ingediend. Van commissaris Bolkestein zou ik graag informatie krijgen over de aard van deze ontmoeting. Is er inderdaad een oplossing overeengekomen of is het probleem alleen maar besproken? 
De Voorzitter.
   – Ik zie dat commissaris Bolkestein aanwezig is. Hij kan besluiten uw vraag op een ander tijdstip en op een andere wijze te beantwoorden, maar dit is niet het aangewezen moment om hem deze vraag rechtstreeks te stellen. 
Maes (Verts/ALE ).
   – Voorzitter, ik spreek u toe op verzoek van onze collega, de heer Eurig Wyn, die in Turkije verblijft als observator voor de lokale verkiezingen. Hij vraagt me u en ook de collega's te melden dat hij op verscheidene plaatsen in het Oosten van Turkije geen toegang heeft gekregen tot de lokalen waar de verkiezingen plaatshebben. Ik denk dat deze ervaring door hem verder geïllustreerd zal worden en gevoegd moet worden bij de berichten over gewelddaden bij deze recente verkiezingen in Turkije, waarbij zelfs doden zijn gevallen. Dit onderstreept mede dat Turkije niet voldoet aan de criteria van Kopenhagen. 
Lage (PSE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, geachte collega’s, de UNESCO, de organisatie van de Verenigde Naties voor onderwijs, wetenschap en cultuur heeft onlangs haar Internationale Prijs voor de Persvrijheid toegekend aan de Cubaanse schrijver en journalist Raúl Rivero. Dat heeft de gebruikelijke woede van de Cubaanse dictatuur opgewekt die geprotesteerd heeft bij de UNESCO tegen het verlenen van genoemde prijs aan deze schrijver en journalist, die samen met 74 andere dissidenten tot 20 jaar gevangenisstraf is veroordeeld.
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega’s, door de Sacharov-prijs toe te kennen aan Oswaldo Payá heeft deze Vergadering een steuntje in de rug gegeven aan de Cubaanse dissidenten en de strijd voor de vrijheid in dat land. Daarom kunnen wij niet blijven zwijgen: wij moeten voortdurend herhalen dat Cuba de mensenrechten dient te respecteren en dat de Cubaanse tirannie een anachronistisch buitenbeentje is.
Mijnheer de Voorzitter, ik zou u willen vragen de Cubaanse autoriteiten blijk te geven van onze bezorgdheid over de toestand en de gezondheid van de politieke gevangenen in Cuba. 
De Voorzitter.
   – Dat zal ik doen. 
Korakas (GUE/NGL ).
   - Mijnheer de Voorzitter, het verzoek van de Griekse regering aan de NAVO om tijdens de Olympische Spelen de veiligheid te waarborgen heeft bij alle politieke geledingen in Griekenland zwaar protest uitgelokt. Dit verzoek is een belediging van de Olympische geest van vrede, omdat de NAVO een bij uitstek terroristisch en oorlogszuchtig organisme is. Het is ook een provocatie van de pacifistische en anti-NAVO-gevoelens van de Grieken waarvan zij elke dag opnieuw blijk geven. Zo dreigt Griekenland terroristische aanslagen juist aan te trekken.
Het staat buiten kijf dat de maatregelen ter beknotting van democratische vrijheden en de inmenging van de NAVO in het openbare en privé-leven in Griekenland ook na de Olympische Spelen zullen blijven gelden, permanent. In naam van de strijd tegen terrorisme en in naam van de veiligheid worden de Olympische idealen verkracht en wordt een volk diep vernederd. Alle ronkende verklaringen over de Olympische wapenstilstand zijn zo hypocriet als wat.
Mijnheer de Voorzitter, ik vertolk hier de pacifistische en anti-imperialistische gevoelens van het Griekse volk. Wij veroordelen deze toestand en vragen iedereen hier die de democratie nog een beetje genegen is te eisen dat de NAVO zijn handen afhoudt van de Olympische Spelen. 

Duthu (Verts/ALE ).
   – Mevrouw de Voorzitter, ik zou willen terugkomen op de buitengerechtelijke moord op sjeik Yassin door de Israëlische regering, een actie die door de Europese Unie scherp veroordeeld is. Ik zou de wens willen uitspreken dat de Europese instellingen bij deze gelegenheid een krachtig diplomatiek initiatief nemen, aangezien het vaststaat dat, als we het bij kleine aanpassingen houden, het proces definitief averij oploopt.
Ik zou wensen dat opnieuw gekeken wordt naar de vraag of het akkoord EU-Israël opgeschort moet worden, iets waar het Parlement reeds eerder mee heeft ingestemd, en verder dat we ernaar streven een interventiemacht te sturen om de Palestijnse bevolking doelmatig te beschermen en dat er eindelijk een omvangrijk initiatief wordt genomen voor een internationale conferentie om het hele proces weer echt vlot te trekken. 
Bonde (EDD ).
    Mevrouw de Voorzitter, in de zaak waar Christopher Heaton-Harris het over had, zijn zes Belgische politieagenten vrijdag om 7.10 uur ‘s ochtends verschenen bij een journalist op diens privé-adres, vanwaar ze adressen- en telefoonlijsten, visitekaartjes en vier telefoons meenamen. Daarna namen ze van zijn kantoor op een internationaal perscentrum onder andere zeventien dozen met documenten mee. Zijn verzoeken om zijn vrouw, werkgever en advocaat te mogen bellen werden alle afgewezen. Ze namen ook bankafschriften van privé-rekeningen mee. Nu zijn we in een situatie beland waarin OLAF geïnteresseerd is in het inzien van rekeningen van journalisten die over fraude schrijven, maar nog geen bankafschriften heeft opgeëist van de mensen die die fraude hebben gepleegd.
Ik wil de Voorzitter verzoeken om ervoor te zorgen dat wij een volledige opheldering en uiteenzetting krijgen van de rol van OLAF, inclusief de rol van de Commissie, in het besluit om zich tot de Belgische politie te wenden. Voorts wil ik de Voorzitter vragen om ervoor te zorgen dat wij de garantie krijgen dat de instellingen van de EU in het vervolg de persvrijheid respecteren, speciaal het belangrijke beginsel van de bescherming van journalistieke bronnen. In dat verband is het nodig dat de regering van België, dat geen wet op de bronnenbescherming kent, ertoe bewogen wordt om te garanderen dat zij niet zal interveniëren in de instellingen wanneer journalisten over schandalen schrijven. 
De Voorzitter.
   – Aan de orde is de gecombineerde behandeling van:
- Verslag (A5-0079/2004) van de heer Skinner, namens de Economische en Monetaire Commissie, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot harmonisatie van de transparantievereisten die gelden voor informatie over uitgevende instellingen waarvan effecten tot de handel op een gereglementeerde markt zijn toegelaten en tot wijziging van Richtlijn 2001/34/EG
en
- Aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0114/2004) van mevrouw Villiers, namens de Economische en Monetaire Commissie, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende markten voor financiële instrumenten, tot wijziging van de Richtlijnen 85/611/EEG en 93/6/EEG van de Raad en van Richtlijn 2000/12/EG van het Europees Parlement en de Raad en houdende intrekking van Richtlijn 93/22/EEG van de Raad. 
Bolkestein,
   . - Mevrouw de Voorzitter, ik wil het Europees Parlement bedanken voor de grote inspanningen die het zich getroost om op tijd twee richtlijnen aangenomen te krijgen die essentieel zijn voor de voltooiing van de financiële interne markt, namelijk de richtlijn betreffende markten voor financiële instrumenten en de richtlijn tot harmonisatie van de transparantievereisten.
Ik grijp deze gelegenheid graag aan om de twee rapporteurs te bedanken. Ik vraag u even geduld, meneer Skinner, want dames gaan voor, zoals u weet. Ik wil mevrouw Villiers bedanken voor haar verslag. Zonder haar inspanningen en openheid hadden we dit consensuele en evenwichtige resultaat nooit bereikt. Ik wil ook de voorzitter van de Economische en Monetaire Commissie, mevrouw Randzio-Plath, bedanken, die erin is geslaagd de uiteenlopende standpunten van de politieke fracties en de nationale benaderingen met elkaar in overeenstemming te brengen.
De Commissie is van mening dat het compromispakket waar binnenkort over wordt gestemd, zowel een verbetering is op het voorstel van de Commissie als op het gemeenschappelijk standpunt. De Commissie kan het compromispakket in zijn geheel aanvaarden, dat wil zeggen, de amendementen 54 tot en met 82; de Commissie verwerpt bijgevolg alle andere amendementen. De reikwijdte van de verplichting tot informatieverstrekking vooraf is nu duidelijker, vooral waar het gaat om de transacties waarvoor deze verplichting geldt. Andere technische amendementen, zoals de amendementen met betrekking tot derivaten, zijn nuttige verduidelijkingen zonder dat ze de oriëntatie van het voorstel van de Commissie veranderen. De Commissie is dankbaar dat het compromispakket geen amendementen bevat over andere politieke vraagstukken waarover fel is gediscussieerd in de Raad; wanneer de discussie over deze kwesties weer was hervat, zou dat de aanneming van de richtlijn in gevaar hebben gebracht.
De definitieve tekst zal een belangrijke stap voorwaarts zijn in de integratie van de Europese financiële markten. We zijn er nu voor het eerst in geslaagd om overeenstemming te bereiken over een regelgevingskader voor een gemeenschappelijke markt dat onze markt in de voorste gelederen plaatst waar het gaat om flexibiliteit, innovatie en bescherming van de belegger. De tekst verdient de steun van een grote meerderheid van de leden van dit Parlement.
Ik kom nu bij de richtlijn tot harmonisatie van de transparantievereisten en het verslag van de heer Skinner. Ik feliciteer de rapporteur en ik bedank nogmaals mevrouw Villiers en ook de heer Huhne, de schaduwrapporteurs in de Economische en Monetaire Commissie, alsook de heer Lehne van de Commissie juridische zaken en interne markt voor hun bijdragen en nauwe samenwerking.
De Commissie is bereid het compromispakket te aanvaarden zoals dit is overeengekomen met de rapporteur en de schaduwrapporteurs, maar zal alle andere amendementen verwerpen. Ik zal na dit debat aan het Europees Parlement het gedetailleerde standpunt van de Commissie uitreiken.(1)
Wat betreft het jaarverslag voor uitgevende instellingen van effecten, zijn we het eens met het compromis dat is voorgesteld. De Commissie zal nu zorgvuldig toezicht houden op de manier waarop de overeengekomen oplossing in de praktijk werkt. Het compromispakket bevat ook overgangsbepalingen voor obligatiesuitgevende instellingen van derde landen met betrekking tot obligaties die reeds voor 1 januari 2005 tot de handel op een Europese gereguleerde markt zijn toegelaten. Enkele lidstaten, maar niet alle lidstaten, zullen in 2006, de datum waarop de richtlijn uiterlijk moet zijn omgezet, van deze bepalingen gebruikmaken. Ik nodig de nationale toezichthouders van deze lidstaten uit om hun uiterste best te doen om de continuïteit voor dergelijke obligatiesuitgevende instellingen te waarborgen, in afwachting van de afronding van de beoordeling van de gelijkwaardigheid van de internationale administratieve verantwoordingsstandaarden en de administratieve verantwoordingsstandaarden van derde landen op Europees niveau. Het is in ons belang dat we onze kapitaalmarkten zo aantrekkelijk mogelijk maken voor uitgevende instellingen van buiten de EU.
Als u dus besluit het compromispakket dat nu op tafel ligt, goed te keuren, zal een van de laatste initiatieven van het actieplan voor financiële diensten in recordtijd gereed zijn, namelijk binnen een jaar nadat de Commissie haar voorstel heeft gedaan. Aanneming na één lezing zou een hele prestatie zijn. 
Skinner (PSE ),
   . - Mevrouw de Voorzitter, het was heel nuttig deze verklaring van de commissaris te horen. De verklaring helpt de juiste signalen uit te zenden in aanvulling op de vele signalen die al zijn afgegeven in de obligatiemarkten en de markten in het algemeen. Commissaris, u hebt gelijk wanneer u zegt dat het verslag van vandaag over transparantievereisten een belangrijk onderdeel van het actieplan voor financiële diensten is. Het geeft de financiële markten zekerheid en benadrukt de door bedrijven te volgen procedure bij het informeren van beleggers. Er is veel gediscussieerd door de verschillende belanghebbenden. Daarbij was de situatie voor ons soms tamelijk verwarrend en was de uitkomst enigszins onduidelijk, maar ik denk dat we nu de juiste melange en een heel nuttig stuk wetgeving hebben waarmee we een stap verder kunnen komen.
Er zijn een paar zaken die moeten worden onderstreept. Het eerste is dat we ondanks het oorspronkelijke plan geen voorgeschreven aanpak van kwartaalverslagen meer zullen hebben. Dat is duidelijk. Het Parlement heeft er absoluut goed aan gedaan deze te verwerpen en heeft ook terecht een compromis gesteund dat gedetailleerde verklaringen regelt en standaardiseert, maar niet de verplichte aanpak kent die al was voorzien.
De reden voor deze aanpak is dat we alle kortetermijndenken willen voorkomen en we dit willen afwegen tegen de noodzaak van eventuele kosten. Ik hoop vooral dat dit veel discussiepunten zal oplossen en dat we in de Duitse rechtszalen geen herhaling krijgen van hetgeen we momenteel zien in de discussies tussen bepaalde ondernemingen en bepaalde effectenbeurzen.
Er wordt hier ook ingegaan op het soort administratieve verantwoordings- en verslagleggingsmethodieken dat we nodig hebben, en op de noodzakelijke afstemming met uitgevende instellingen van derde landen. De afspraak die het Parlement, het voorzitterschap en de Commissie hebben gemaakt om te streven naar een afstemmingsmechanisme, is absoluut van wezenlijk belang. We mogen op dit punt dus niet gaan lijntrekken.
Ik noem ook de ontheffing van het verslagleggingsvereiste gedurende een periode van tien jaar in artikel 26, dat verwijst naar halfjaarlijkse verslagen. Ook dit is een twistpunt, commissaris, en dat is dan ook de reden waarom artikel 29 een verdere verwijzing bevat naar een beoordeling van deze wetgeving binnen vijf jaar nadat zij volledig in werking is getreden. Op deze korte termijn was het moeilijk om met harde feiten te komen. We moeten dit heel goed in de gaten houden en ik ben blij dat ook u de woorden "zeer zorgvuldig toezicht houden" hebt gebruikt.
Het Parlement verwelkomt een besluit om op zeer korte termijn in het kader van het actieplan voor het vennootschapsrecht met wetgeving te komen die het hogere kader dwingt om ergens in de zeer nabije toekomst aan de beleggers openheid van zaken te geven over hun honoreringspakket. We zullen hier heel hard op aandringen. We vinden dat deze wetgeving al hier had kunnen zijn, maar dat laten we voor wat het is, omdat u deze wetgeving later nog zult indienen. We zullen de zaak echter beslist heel nauwlettend in de gaten houden.
Voorts wordt gehoopt dat de Raad, net als de Commissie, zijn woord zal houden en het vrijwillige initiatief zal steunen om alle betalingen door ondernemingen in de extractieve industrieën aan alle overheden transparant te maken. In Angola verdwijnt elk jaar 25 procent van de inkomsten van de staat, ongeveer 1,7 miljard Amerikaanse dollar. Het grootste deel van dit geld is afkomstig van de oliewinning. Door de manier waarop dit geld wordt betaald en geboekt, is maar weinig echt bekend over deze corruptie. Eerlijk gezegd, vindt deze corruptie in het verborgene plaats omdat zij illegaal is en zich helemaal tot de top van de overheid uitstrekt.
De oliemaatschappijen die volgende week in Canada bijeenkomen, en de regeringen van de Europese Unie en de instellingen die zich bezighouden met goed financieel bestuur, moeten het tempo in deze kwestie opdrijven. Zij zijn het die de huidige gang van zaken moeten veranderen. Beleggers moeten informatie krijgen en ondernemingen zouden niet met hun reputatie mogen spelen. Ook moeten degenen die van hun eigen landgenoten stelen, worden tegengehouden. De geldnood in het naoorlogse Angola is bijvoorbeeld dieptragisch voor duizenden gezinnen die in armoede leven. De kindersterfte, de gezondheid in het algemeen en het onderwijs zijn in deze regio nog steeds prioriteiten, maar de vooruitgang wordt nog steeds gedwarsboomd door pure hebzucht.
Een oproep aan het adres van deze bedrijven om voortaan transparant te zijn zou een flinke bijdrage kunnen zijn tot goed bestuur en openheid. Over vijf jaar zal het Parlement de vooruitgang die is geboekt met betrekking tot deze wetgeving, beoordelen en kijken of de wetgeving in evenwicht is met de aanpak die de Commissie en andere instellingen hanteren bij het bevorderen van deze vooruitgang.
Tot slot wil ik alle diensten bedanken die bij dit verslag betrokken zijn, met name Margaret Cazalet van de Economische en Monetaire Commissie, het secretariaat van mijn eigen fractie, Annabel Garner-Boulay, het voorzitterschap, de Commissie en mijn collega's in de Economische en Monetaire Commissie en de Commissie juridische zaken en interne markt, voor de fantastische hulp die ik van hen heb gekregen bij het opstellen van een zeer evenwichtig verslag. 
Villiers (PPE-DE ),
   . - Mevrouw de Voorzitter, ik wil het graag eerst namens de PPE-DE-Fractie hebben over de richtlijn tot harmonisatie van de transparantievereisten. De PPE-DE-Fractie ondersteunt dit pakket van het voorzitterschap. We zijn van mening dat kwartaalverslagen onwerkbaar zijn. De veranderingen die we op het punt van de kwartaalverslagen zien, zijn heel welkom. Ik ben er niet zeker van dat het nodig is de publicatie van de verklaring in het compromis op te nemen, maar ik zie dit niet echt als een probleem, zodat de verklaring een aanvaardbaar onderdeel van het compromispakket is. Verplichte kwartaalverslagen zouden bijzonder schadelijk en kostbaar zijn geweest en zouden geen echte voordelen hebben opgeleverd op het punt van de transparantie voor beleggers.
Het transparantiepakket bevat ook belangrijke verduidelijkingen over bewaarnemers en vermogensbeheerders en verstandige bepalingen op het gebied van de verspreiding van informatie: een snelle verspreiding door heel Europa waarborgen, maar lidstaten desgewenst de mogelijkheid laten om publicatie in een krant te verlangen. Ik ben vooral blij met het resultaat op het gebied van obligaties met betrekking tot uitgevende instellingen van derde landen. Veel van hun problemen zijn opgelost en ik ben blij dat onderdelen van mijn amendement dat betrekking had op de jaarverslagen en de kwestie van de gelijkwaardigheid voor uitgevende instellingen van derde landen, in het pakket van het voorzitterschap zijn opgenomen.
Wat betreft de richtlijn beleggingsdiensten (RBD), wil ik een paar mensen bedanken: mevrouw Cazalet van het secretariaat, mijn assistente Sarah McCarthy, de schaduwrapporteur George Katiforis van de PSE-Fractie, die enorm veel hulp heeft geboden, en de heer Karas, de coördinator van de PPE-DE-Fractie, die in dit uiterst lastige dossier op een heel faire manier te werk is gegaan. Ik zal voor het pakket van het voorzitterschap stemmen. Ik dring er bij de andere leden op aan dit ook te doen. Niettemin maak ik me wel zorgen over het pakket: het heeft veel aspecten die volgens mij onbevredigend zijn. Dat neemt niet weg dat het pakket zonder enige twijfel veel beter is dan het gemeenschappelijk standpunt. Daarom stel ik toch voor het pakket te steunen.
Het pakket dat morgen overeen wordt gekomen, heeft ook positieve elementen. Zuivere uitvoeringsdiensten en directe aanbiedingen zullen volgens deze richtlijn mogen worden voortgezet. Het kader voor deze producten is ingewikkelder dan ik zou willen, maar zuiver uitvoerende bedrijven kunnen doorgaan. Ik zou het fijn vinden als de commissaris vandaag heel duidelijk zou bevestigen dat de nieuwe richtlijn beleggingsdiensten (RBD-2) mensen niet zal belemmeren om gebruik te maken van de zuivere uitvoeringsdiensten en directe aanbiedingen die ze zo waardevol vinden.
Het is jammer dat de Raad de amendementen van de PPE-DE-Fractie over het land van herkomst heeft verworpen. Dat gezegd zijnde, is het evenwel een bijzonder welkome stap dat de meeste bevoegdheden bij de lidstaat van ontvangst worden weggehaald. Dit zal de grensoverschrijdende handel bevorderen. We houden een onnodig ingewikkeld kader over voor bijkantoren, maar we komen wel een stap dichter bij goede controle door het land van herkomst.
Ik ben ook blij met de opneming van beleggingsadvies in RBD-2. Daarmee zullen de leemten worden gevuld die momenteel bestaan in sommige landen waar advies niet goed is geregeld. De gevolgen hiervan worden in heel Europa gevoeld, want deze diensten uit slecht gereguleerde landen mogen volgens de richtlijn e-commerce in heel Europa worden verkocht. Het is van wezenlijk belang dat we deze leemten vullen en beleggers de bescherming bieden van goede zakelijke gedragsregels en advies.
Ik denk ook dat beleggers blij zullen zijn met de bescherming die de regel van optimale uitvoering biedt. Het doet mij deugd dat veel onderdelen van de amendementen uit de eerste lezing door het Europees Parlement zijn opgenomen in de bepalingen inzake de optimale uitvoering. Dat geldt met name voor de proportionele en pragmatische benadering van het beginsel van optimale uitvoering, die erkent dat het beginsel weliswaar een objectieve norm is, maar geen absolute norm. Ik juich ook het uitgebreide kader voor informatieverstrekking achteraf toe, dat de markten in staat zal stellen om beter te functioneren en de beleggers de gewenste bescherming te bieden.
Wat betreft de classificatie van klanten, hoop ik dat RBD-2 een verbetering is ten opzichte van RBD-1, waarin onvoldoende onderscheid werd gemaakt tussen kleine en professionele beleggers. Het is belangrijk dat we dit onderscheid goed maken, want de beide groepen hebben behoefte aan totaal verschillende regelgevingskaders.
Er zijn ook welkome technische verduidelijkingen opgenomen met betrekking tot van grondstoffen afgeleide instrumenten, die de mogelijkheid geven het RBD-raamwerk in de toekomst aan te passen aan innovatie in de grondstoffen- en derivatenmarkt, waardoor wordt gewaarborgd dat nieuwe derivaten in de toekomst in het kader kunnen worden opgenomen en de belegger zo meer bescherming en meer rechtszekerheid wordt geboden.
Wat betreft artikel 27 en de concentratieregel, is dit voor het Parlement een beetje een oefening in schadebeperking geweest na het, eerlijk gezegd, rampzalige resultaat in de Raad ECOFIN. Wanneer ik vanuit het gezichtspunt van het Verenigd Koninkrijk spreek, denk ik dat het jammer is dat de heer Boateng, de minister die het Verenigd Koninkrijk in dit geval vertegenwoordigde, geen beter resultaat heeft weten te bereiken. In onze tweede lezing in het Europees Parlement zijn we erin geslaagd een deel van die schade te herstellen, maar we wisten aldoor dat het moeilijk zou zijn om te herstellen van wat vorig jaar in de Raad ECOFIN een uiterst lastige stemming was. We hebben weliswaar enkele stappen vooruit gezet, maar ook een paar stappen terug gedaan. In die zin is RBD-2 een gemiste kans. Ik heb het voorstel van de Commissie om concentratieregels af te schaffen volledig ondersteund, maar die poging is in belangrijke mate ondermijnd door hetgeen nu is overeengekomen over artikel 27. Het is een hele opluchting dat het gevaar is afgewend dat bedrijven worden verplicht om noteringen bekend te maken voor miljoenen euro's aan effecten. De stap van blokomvang naar een gemiddelde marktomvang is heel welkom en er zijn nog andere belangrijke verduidelijkingen, zoals dat bedrijven zich beter mogen beschermen tegen veelvuldige transacties.
Ik geloof echter dat we nog steeds geen optimaal evenwicht hebben bereikt waar het gaat om liquiditeit en concurrentie. Het was mijn streven een tekst op te stellen met effectieve transparantievereisten die goede prijsinformatie verzekert, zonder dat de regelgeving een zodanige last oplegt, dat via een achterdeur alsnog een concentratieregel wordt gecreëerd en de liquiditeitsbepaling wordt geschaad.
Ik zal het pakket van het voorzitterschap steunen, maar ik denk niet dat het pakket evenwichtig is. De tekst heeft nog steeds betrekking op te veel bedrijven en op te veel zaken binnen de definitie van een beleggingsonderneming met systematische interne afhandeling, waardoor mogelijk allerlei onderhandse handel en traditionele professionele handel in gevaar komt. Het pakket zadelt bedrijven nog steeds op met een aanzienlijke last als ze willen concurreren met beurzen, en het is ook ironisch dat dit stuk wetgeving bedrijven actief dwingt om handelsrisico's te nemen, terwijl het raamwerk van Bazel II hun juist vertelt dat ze dergelijke risico's moeten beperken. Artikel 27 zal het voor bedrijven in veel opzichten moeilijker maken om met beurzen te concurreren, hetgeen betekent dat beleggers helaas niet alle voordelen van een groot keuzeaanbod aan diensten en lagere transactiekosten zullen krijgen die ze wel zouden hebben bij een volledig concurrerende markt. Ik vind het jammer dat we van bepaalde leden van de Raad zoveel verzet tegen meer mededinging hebben gekregen.
Het is van wezenlijk belang dat deze richtlijn op een verstandige manier ten uitvoer wordt gelegd, zowel door de Commissie, door het Europees Comité voor het Effectenbedrijf als door de regelgevende autoriteiten in elk land. Als de richtlijn op een verstandige manier wordt geregeld, zal hij winst opleveren in de vorm van meer concurrentie. Ik doe een beroep op de Commissie om te bewerkstelligen dat de richtlijn verstandig ten uitvoer wordt gelegd, want dat is de enige manier waarop we echt voordeel zullen behalen op het punt van concurrentie en liquiditeit voor de beleggers in Europa. 
Lehne (PPE-DE ),
   Mevrouw de Voorzitter, geachte collega’s, ik voer vandaag ten aanzien van de transparantierichtlijn als rapporteur het woord namens de Commissie juridische zaken en interne markt.
Naar mijn idee is het compromisvoorstel dat nu voor ons ligt een goed voorstel. De grote bezwaren die het Parlement tegen het oorspronkelijke voorstel van de Commissie had, worden door dit compromis - dat nu ter raadpleging in de eerste lezing aan ons wordt voorgelegd - grotendeels weggenomen. Het Parlement is erin geslaagd om een aanzienlijke hoeveelheid overbodige en dure regelingen - om het zo maar eens te formuleren - te voorkomen. Ik noem bijvoorbeeld de kwartaalverslagen. Mijn collega de heer Skinner heeft er al op gewezen dat de bedrijven hierdoor op hoge kosten zouden worden gejaagd terwijl het nut van dergelijke verslagen gering is. Deze richtlijn is er immers ook voor bedoeld om ontwikkelingen zoals bij Parmalat, Enron en Worldcom te voorkomen. Die hebben ook altijd keurig kwartaalverslagen opgesteld en wat dat heeft opgeleverd, hebben we allemaal kunnen zien. Daarom moeten wij het bedrijfsleven ook geen maatregelen opleggen die geen effect sorteren.
In de tweede plaats was voor de Commissie juridische zaken en interne markt de samenhang en overeenstemming met de richtlijn betreffende het elektronische handelsregister van belang. In dat verband hebben wij de mogelijkheid ingebouwd om andere publicatiemedia te gebruiken, zodat de lidstaten in het kader van de publicatieverplichtingen naast internet ook andere media toe kunnen staan die beter bij hun gangbare procedures aansluiten. Wij zijn erin geslaagd om deze optie ook in de huidige richtlijn op te laten nemen. Ik denk dat daardoor gewaarborgd is dat twee richtlijnen die eenzelfde materie betreffen ook in de wetgeving van de lidstaten gelijk behandeld kunnen worden. Dat is een wezenlijk punt.
De Commissie juridische zaken en interne markt is daarnaast tevreden met de oplossing die gevonden is met het oog op de obligaties. Gezien de resultaten van het overleg in de Economische en Monetaire Commissie waren wij enigszins bevreesd dat onze onderhandelingspositie inzake de tenuitvoerlegging van de internationale standaard voor jaarrekeningen, de IAS, ten opzichte van de Verenigde Staten slechter zou worden. Naar mijn idee is dit echter voorkomen door de regeling die met betrekking tot het beperken van het behoud van verworven rechten is getroffen. Onze onderhandelingspositie is niet slechter geworden. Wij hebben thans in ieder geval geen slechtere regeling getroffen dan die welke op dit moment in Europa van kracht zijn.
In het geheel genomen ben ik tevreden met het bereikte resultaat en ik wil de andere rapporteurs en schaduwrapporteurs dan ook heel hartelijk bedanken voor hun medewerking. 
Karas (PPE-DE ).
   Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, mevrouw Villiers, mijnheer Skinner, in de eerste plaats wil ik opmerken dat beide richtlijnen deel uitmaken van het actieplan voor financiële diensten en daardoor een bijdrage leveren aan het verbeteren en creëren van een interne financiële markt. In de tweede plaats zijn wat beide richtlijnen in hun huidige vorm betreft het ontwerp van de Commissie en het gemeenschappelijk standpunt van de Raad aanzienlijk in de richting van het standpunt van het Parlement opgeschoven.
In het kader van de transparantierichtlijn is al opgemerkt dat de invoering door de Commissie van verplichte kwartaalverslagen voor beursgenoteerde bedrijven in de EU geschrapt is. Dat is een goede zaak. De transparantie met betrekking tot de leningvoorwaarden is daarnaast aanzienlijk verbeterd. Door de afgesproken formulering over de publicatie van bedrijfsinformatie wordt gewaarborgd dat de lidstaten kunnen verlangen dat ondernemingen die informatie ook via gedrukte media beschikbaar stellen. De gelijktijdige informatieverspreiding is geschrapt.
Wat de richtlijn inzake de effecten betreft, had ik veel liever gezien dat er in artikel 27 een minimaal koersvolume was vastgelegd of dat overweging 49 geschrapt was. Van belang is echter dat wij op basis van het verslag van het Parlement een compromis hebben kunnen vinden tussen de uiteenlopende nationale belangen, de Europese belangen van de interne markt en onze uiteenlopende egocentrische standpunten. Ik wil de rapporteur, mevrouw Villiers, van harte met dat resultaat feliciteren. Ondanks het feit dat drie belangrijke landen - Groot-Brittannië, Denemarken en Zweden - aanvankelijk niet akkoord zijn gegaan met het gemeenschappelijk standpunt, is zij erin geslaagd om deze landen alsnog aan boord te krijgen. Daardoor kunnen de marktpartijen nu van een betere richtlijn profiteren. 
Katiforis (PSE ).
   - Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, beste collega's, met de richtlijn betreffende harmonisatie van de transparantiebepalingen en met de richtlijn financiële instrumenten bereiken we vandaag het eindpunt van een lastige procedure. Vooral voor de financiële diensten heeft onze rapporteur, mevrouw Villiers, alle zeilen bij moeten zetten, want het onderwerp was behept met technische en politieke moeilijkheden. Ik betwijfel of we zonder haar formidabele werklust wel resultaten hadden bereikt. Daarom wil ik haar gelukwensen met het werk dat zij heeft verzet.
Dat nu een aantal definitieve conclusies op papier staan is de verdienste van het Parlement en van de Economische en Monetaire Commissie. Hiermee is bewezen dat wetgeving die op zich laat wachten niet het gevolg is van onzorgvuldigheid van het Parlement. Doel van de richtlijn betreffende beleggingsdiensten, waarover ik als schaduwrapporteur meer zou willen zeggen, is het Europees paspoort voor bedrijven in de financiële sector nieuw leven in te blazen. Het debat over het Europees paspoort is natuurlijk niet nieuw, het was alleen op een laag pitje gezet vanwege de problemen met de verschillende nationale wetten betreffende grensoverschrijdende bedrijfsactiviteiten en bijgevolg ook het vrije kapitaalverkeer in Europa.
De nieuwe richtlijn stelt maatregelen voor die beleggers - vooral de kleine beleggers – in de verschillende lidstaten een gelijke en geharmoniseerde bescherming moeten bieden. De richtlijn stelt ook gelijke concurrentievoorwaarden in voor beurzen en beleggingsmaatschappijen. Dat was een van onze neteligste problemen, want deze markt kent heel wat nieuwe ontwikkelingen die maken dat beurzen veranderen in particuliere bedrijven en dat bedrijven gaan opereren als minibeurzen en een reusachtig aantal transacties uitvoeren.
Toch zijn we er in deze lastige materie in geslaagd een compromis te bewerkstelligen dat, zoals dat nu eenmaal gaat met compromissen, niemand volledig tevreden stelt. Het was wel de enige manier om vooruit te komen. De toepassing in de praktijk zal beslist genoeg problemen en gebreken aan het licht brengen om over een paar jaar aan een nieuwe richtlijn te beginnen. Laten we hopen dat dit een echte Europese kapitaalmarkt dichterbij zal brengen en nationale grenzen zal doen verdwijnen, want dat heeft de Europese economie broodnodig en het is bovendien in overeenstemming met de procedure van Lissabon.
De Fractie van de Europese Sociaal-Democraten steunt het akkoord dat is bereikt in de Raad over de richtlijn betreffende beleggingsdiensten en staat uiteraard ook achter het verslag over de harmonisatie van de transparantiebepalingen voor financiële diensten. 
Schmidt, Olle (ELDR ).
    Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, zeer veel dank aan de twee rapporteurs, mevrouw Villiers en mijnheer Skinner, voor hun uitstekende werk en voor hun energie en volharding in de onderhandelingen met de Raad. Dank ook aan commissaris Bolkestein voor deze twee belangrijke onderdelen van het actieplan voor de financiële diensten.
We kunnen nu een gemeenschappelijke financiële markt binnen de EU in het leven roepen. Dat is uiterst belangrijk en biedt de mogelijkheid tot economische groei, meer concurrentie en meer werkgelegenheid. Precies zoals de heer Katiforis zegt, ligt dit in de lijn van het proces van Lissabon, dat veel te langzaam verloopt. Voor het bereiken van onze doelen is het belangrijk dat de investeerders en de consumenten kunnen vertrouwen op de financiële markten en op degenen die op die markt opereren. Helaas zijn er de laatste jaren veel schandalen geweest, en het vertrouwen van de burgers is geschaad. Daarom moeten wij zorgen voor betrouwbare regelgeving, die niet te zwaar en bureaucratisch is maar ook niet te licht.
Wat betreft de richtlijn betreffende markten voor financiële instrumenten heeft de rapporteur een uniek stuk werk geleverd. Ik vind dat mevrouw Villiers blijk heeft gegeven van een bijzonder vermogen om tot redelijke en begrijpelijke compromissen te komen. Ik zou willen zeggen dat zij een echte goede Europeaan is geweest. De Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij is van mening dat de amendementen van de parlementaire commissie een goed evenwicht bewaren tussen de eisen inzake keuzemogelijkheden voor investeerders en de bescherming van investeerders, en dat ze regels geven voor goed functionerende financiële markten in de EU.
Ik erken dat de heer Huhne en ik verder hadden moeten gaan, maar we kunnen leven met de compromissen. Die bieden de mogelijkheid tot verdere concurrentie tussen verschillende handelscentra. De amendementen leiden er ook toe dat de zogenaamde concentratieregels verdwijnen.
Tot slot nog enige woorden over het verslag-Skinner. Persoonlijk had ik moeite met het feit dat de parlementaire commissie het Commissievoorstel inzake verplichte driemaandelijkse rapportage wil schrappen. De landen die zo’n rapportageplicht hebben ingevoerd, vinden dat die goed functioneert. Dat is ook de opvatting van de beurs van Stockholm. Een marktdeelnemer die ik hierover sprak, vond dat de ondernemingen die niet elk kwartaal verslag kunnen uitbrengen van hun resultaten en hun visie op de toekomst van de onderneming, niets te maken hadden op de beurs. Nu ligt er een redelijk compromis waar desnoods mee te leven valt – een halfjaarlijkse rapportage met een mogelijke herziening van de richtlijn binnen vijf jaar. 
Herzog (GUE/NGL ).
   – Mevrouw de Voorzitter, de Raad heeft enige correcties aangebracht in de richtlijn beleggingsdiensten, de RBD, die mevrouw Villiers weliswaar betreurt, maar aanvaardt. Dankzij deze correcties beschikken we nu over een tekst die door alle partijen als correct wordt beoordeeld. Ik wil niet te veeleisend zijn, maar ik wil toch opmerken dat we besluiten tot een wijziging waarvan we niet goed weten wat de uiteindelijke effecten zullen zijn.
Door de regel van orderconcentratie af te schaffen, daar waar deze nog bestaat, brengen we drie systemen met elkaar in concurrentie. Maar zijn de concurrentievoorwaarden wel eerlijk? Het is duidelijk dat ondernemingen die in de zijn gevestigd, en dan voornamelijk de Amerikaanse ondernemingen, hun eigen belangen stevig hebben gepromoot. Het risico bestaat dat zij een aanzienlijk deel van de Europese markt opkopen, ten nadele van andere actoren, en dat ze op die manier een belangrijke greep krijgen op financieringsmiddelen van verschillende lidstaten. De Raad en de Commissie hebben echter toegezien op een evenwichtig beleid en gezorgd dat deze bedrijven zich niet kunnen onttrekken aan de transparantievereisten. Blijft over dat ze er wel aan zullen ontsnappen voor transacties van een hoger dan gemiddeld bedrag. Mij wordt verteld dat de kleine landen en zelfs enkele grote het nationale deel van de markt nog wel zullen beheersen, maar ik betwijfel of die verdeling houdbaar is; je weet nooit wat de strategieën van de verschillende actoren, waaronder ook de beurzen, zullen zijn. Zijn er wel goede voorwaarden gesteld met betrekking tot het algemeen belang? Kunnen we het misbruik en de voorkennisdelicten die door internationalisatie zullen, of in elk geval kunnen, toenemen, ontmoedigen en een degelijk prijsvormingsproces waarborgen? Dat staat nog te bezien. Zo kunnen bijvoorbeeld voor de meest liquide aandelen op de vloer in Parijs de bovengemiddelde handelsvolumes die zijn vrijgesteld van transparantie vooraf, 50 procent van het totaal bedragen.
Onze opvolgers zullen dus moeten toezien op de tenuitvoerlegging van een complexe richtlijn die van essentieel belang is, maar die een duidelijke balans ontbeert. Wij zouden hun willen aanraden uiterst behoedzaam te werk te gaan.
Als het gaat om de richtlijn over de transparantievereisten komen we uiteindelijk uit op een globaal compromis, het resultaat van goed werk. Toch wil ik nog enig voorbehoud maken. Het positiefste punt is natuurlijk dat de verplichte driemaandelijkse verslagen zijn geschrapt. Ook positief is dat het recht van het land van herkomst niet van toepassing is als het gaat om de aansprakelijkheid van de uitgevende instellingen. Onze verzoeken aangaande het verschaffen van volledige informatie over de economische omvang van de onderneming en over de maatschappelijke en milieueffecten zijn daarentegen in de Raad gestrand en uitgesteld tot een latere richtlijn, net als overigens onze eisen met betrekking tot de inkomensgegevens van directeuren. Mijn inziens is daar verkeerd aan gedaan. Maar het ergste is – en dat is noch aan de rapporteur noch aan de richtlijn te wijten – dat de kwaliteit van de informatie staat of valt bij de standaarden voor jaarrekeningen en dat op dat terrein de situatie buitengewoon ernstig is. Ik denk dat de Europese instellingen een grote fout begingen toen ze de volledige macht overdroegen aan de International Accounting Standards Board en toezegden de regels daarvan vanaf 2005 toe te zullen passen. Door de eigenlijke waarde van bedrijven, banken en verzekeraars in feite aan de markt af te meten – wat in het heersende klimaat beschouwd wordt als “waarde in het economisch verkeer” – wordt de deur opengezet voor bevooroordeeldheid en feitelijke onzekerheid. Ik wil er dan ook op aandringen dat men elk halfslachtig compromis over de normen 39 en 42 resoluut van de hand wijst, dat de European Financial Reporting Advisory Group, ofwel de EFRAG, zo snel mogelijk meer middelen tot zijn beschikking krijgt en dat de termijn van 2005 zo nodig wordt uitgesteld. 
Berès (PSE ).
   – Mevrouw de Voorzitter, volgens mij is iedereen hier opgelucht dat deze twee richtlijnen, na al dat werk, eindelijk zijn aangenomen. Toch zou ik, los van onze collectieve opluchting, verder willen gaan om samen met een paar van mijn collega’s vragen te stellen over de richtlijn “beleggingsdiensten”. We voeren namelijk een systeem in waarvan weinigen onder ons de gevolgen overzien.
Wij maken wetten voor later, met als doel financiële problemen en gebrek aan evenwicht te voorkomen en in de hoop dat we met het systeem dat we invoeren de financiering van onze economieën, en niet alleen van de financiële wereld, kunnen waarborgen.
Ik vraag me af: hebben we nu eindelijk het compromis in handen waarmee we op solide en transparante wijze onze financiële markten kunnen harmoniseren? Hebben we onszelf nu werkelijk de middelen verschaft om op de Europese markt de schokken en schandalen te vermijden die we willen vermijden en waarmee onze economie de belangen van een ieder kan veiligstellen? We doorbreken het monopolie van de reguliere markten en het is te hopen dat die nieuwe concurrentie zal leiden tot goedkopere producten, tot liquider markten en dus tot een optimalisering van de middelen.
Maar het oorspronkelijke compromis, het enige dat kan werken – waarin was voorzien in openstelling van de markten met tegelijkertijd garanties voor het goed functioneren ervan door grotere transparantie – is niet helemaal nagevolgd en dat was wel de hele inzet van het debat dat we tot vandaag gevoerd hebben.
We weten al lang dat, willen besluiten op rationele gronden genomen kunnen worden, de markten zo goed mogelijke informatie nodig hebben om te kunnen functioneren, zodat de prijsvorming optimaal is en de actoren gebruik kunnen maken van dezelfde indicatoren. Zo beschouwd vind ik het spijtig dat ons Parlement niet in staat is geweest om samen met de Raad verder te gaan in de definiëring van de omvang van de markt en dat we, ook op dat punt, een essentieel onderdeel van de onderhandelingen en van het evenwicht van de tekst overlaten aan onze deskundigen en uitstellen tot de volgende fase van het wetgevingsproces. 
Beysen (NI ).
   – Voorzitter, mijnheer de commissaris, collega's, in dit debat wil ik uw bijzondere aandacht vragen voor artikel 17 van de transparantierichtlijn. Dit artikel gaat over de verspreiding van zogenaamde prijsgevoelige informatie. Het compromisvoorstel, zoals door de Economische en Monetaire Commissie aangenomen, creëert mijns inziens een nieuw probleem. Het amendement verwijst immers naar officieel aangewezen mechanismen voor de centrale opslag van gereglementeerde informatie. Uiteraard heb ik niets tegen een centrale opslagplaats voor prijsgevoelige informatie, maar ik maak me wel zorgen over het feit of deze officieel aangewezen moet worden op nationale basis. Naar mijn mening zal dit de poort openzetten voor het creëren of het behouden van monopolies in het domein van de informatieverspreiding. Mijns inziens druist monopolievorming volledig in tegen de doelstelling van de richtlijn, met name het wegnemen van nationale barrières inzake transparantievereisten en het verbeteren van efficiëntie, openheid en integriteit van de Europese kapitaalmarkt. 
Radwan (PPE-DE ).
   Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, als deze twee richtlijnen vandaag worden aangenomen is dat een positief resultaat. Als de richtlijnen in de huidige vorm worden aangenomen, is dat in de eerste plaats verheugend omdat er dan nog in deze zittingsperiode twee belangrijke richtlijnen worden aangenomen in het kader van het actieplan voor financiële diensten. Het is belangrijk dat wij er in deze zittingsperiode - vóór de verkiezingen en vóór de uitbreiding - nog in zijn geslaagd om een fundament onder de geïntegreerde financiële markt te leggen. Hierdoor wordt Europa, met name ook in vergelijking met de Verenigde Staten, nu nog aantrekkelijker.
In de tweede plaats is het verheugend dat dit resultaat voornamelijk, of in ieder geval in hoge mate, de verdienste van het Europees Parlement is geweest, waarbij uiteraard niet voorbij mag worden gegaan aan de inspanningen van de Commissie. Uit de compromissen en richtsnoeren die in de eerste lezing in het Europees Parlement zijn bewerkstelligd, is de goede wil van alle betrokken partijen gebleken. In dit verband wil ik met name mevrouw Villiers complimenteren omdat zij er in is geslaagd om via de dialoog een oplossing te vinden die niet alleen voor de fracties, maar ook voor alle landen aanvaardbaar was, waardoor uiteindelijk ook de lidstaten met het voorstel konden instemmen. Ik vind het jammer dat de lidstaten echter eigenlijk tot op het laatste moment hebben aangetoond hoe gering hun bereidheid en mogelijkheden zijn om een gemeenschappelijk doel te verwezenlijken. Bij de richtlijn inzake beleggingsdiensten draait het bijvoorbeeld ook om meer concurrentie tussen de verschillende systemen en binnen de EU bestaan er op dit moment uiteenlopende systemen. Het gaat echter niet alleen om meer concurrentie, maar ook om transparantie, prijsvorming en consumentenbescherming. Als wij Europa verder willen opbouwen dan zullen ook de regeringsleiders ooit moeten beseffen dat het onhoudbaar is dat één bepaald nationaal systeem de voorkeur krijgt boven een ander systeem. Aan de ene kant hebben wij te maken met de grote investeringsbanken en aan de andere kant met de kleinere banken, de spaarbanken, de coöperatieve banken. Ik vind dat het Europees Parlement zowel qua snelheid als qua inhoud erg goed werk heeft geleverd.
Met betrekking tot de transparantierichtlijn wil ik nog kort opmerken dat ik blij ben dat de regeling voor de kwartaalverslagen het in de voorgestelde vorm niet heeft gehaald. Wat dat betreft, verschil ik van mening met de Commissie. Naar mijn idee zou de meerwaarde - in verhouding tot de benodigde extra bureaucratie en inspanningen - niet zo groot zijn. Daarom vind ik dat wij met de beide richtlijnen in deze zittingsperiode en in deze week goed werk hebben geleverd ten behoeve van de financiële Europese markt. 
Van den Burg (PSE ).
   – Voorzitter, weer twee stappen vooruit in het actieplan financiële diensten, en gelukkig geen stap terug. Dat slaat in de eerste plaats op de transparantierichtlijn en op de kritiek op het forceren van kwartaalrapportages. Met het compromis dat er nu ligt, kan ik uit de voeten. Wat ik wel jammer vind, is dat er niet meer inhoudelijke vereisten aan de verslaggeving worden gesteld. Op drie punten had ik daarover voorstellen gedaan.
Het eerste betrof het verschaffen van informatie over salarissen en bonussen van het management in jaarverslagen. De Commissie heeft inmiddels aangekondigd daarover met een apart voorstel te komen, dus dat was een succesvolle actie.
Het tweede ging over het melden van betalingen aan overheden door met name de extractieve industrieën. Dit was een wens van NGO's - zoals de campagne - en ook van het goedwillende deel van die bedrijven zelf. Deze bedrijven willen zich graag onderwerpen aan een verplichting en zien daarmee oneerlijke concurrentie afgewend van concurrenten die zulke betalingen of steekpenningen nog niet vrijwillig melden. Daarover is nu een aanbeveling opgenomen in een overweging bij de richtlijn. Dat is een half succes dat opvolging verdient.
Het derde punt was het controleerbaar en inzichtelijk verslag doen van wat een bedrijf aan maatschappelijk verantwoord ondernemen zegt te doen. Dit punt is helaas nog niet in de tekst terechtgekomen, maar ik wil dat graag nog wel een keer onder de aandacht brengen. Het gaat er daarbij dus niet om bedrijven te verplichten tot maatschappelijk verantwoord ondernemen. Echter, op het moment dat een onderneming zich laat voorstaan op allerlei mooie dingen, dan moet dat, net als in het geval van de financiële handel en wandel, transparant en duidelijk uit een gecontroleerd verslag blijken.
Over de ISD-richtlijn ben ik redelijk tevreden. Vanaf het begin heb ik geprobeerd een brug te slaan tussen de tegenover elkaar staande meningen en belangen en heb daarbij mijn eigen toetssteen gehanteerd. door grote banken, waardoor het monopolie van de effectenbeurs wordt doorbroken, is vanuit mijn invalshoek positief en kan onder de voorwaarden die we nu in het compromis scheppen extra mogelijkheden bieden voor beleggers en voor ondernemers die kapitaal nodig hebben. Het compromis is geen puur Engelse -richtlijn geworden en ook geen beurzenrichtlijn die door de theoretische afschaffing van de concentratieregel toch tot een feitelijk monopolie voor de beurs zou leiden. Het is een middenweg die ertoe heeft geleid dat de voorstellen die ik in eerste lezing heb gedaan, zijn overgenomen. Ik denk dat er op het punt van het toezicht nog extra dingen vanuit de Raad zijn opgenomen, die ik ook verwelkom. Dus ook wat dat betreft, heeft deze richtlijn groen licht gekregen. 
Lulling (PPE-DE ).
   – Mevrouw de Voorzitter, ik wil allereerst graag onze rapporteur, mevrouw Villiers bedanken, daar zij een ongelooflijk geduld aan den dag heeft gelegd tegenover bepaalde standpunten en in de loop van deze lange procedure een ommezwaai heeft gemaakt om uiteindelijk tot het compromis te komen waarover we ons morgen moeten uitspreken. Zoals onze rapporteur al heel terecht heeft gezegd, wordt met dit compromis het voornaamste doel niet bereikt. De richtlijn zou namelijk communautaire regels moeten voorschrijven die in alle lidstaten toegepast kunnen worden, opdat gelijke condities worden geschapen voor de verschillende actoren en de banken en andere financiële instellingen in concurrentie kunnen treden met de beurzen door hun klanten interne afhandeling aan te bieden. Zoals u weet is die verkoop buiten de beursvloer om in Frankrijk, Italië, Spanje en België op dit moment niet toegestaan. Frankrijk en Italië hebben zich achter het gemeenschappelijk standpunt geschaard op voorwaarde dat de financiële instellingen eraan gehouden worden voorafgaand aan de transactie hun noteringen openbaar te maken en zich aan een vastgestelde prijs houden. U weet ook dat Luxemburg, het Verenigd Koninkrijk, Ierland, Zweden en Finland dit gemeenschappelijk standpunt hadden afgewezen. Ik wil er bovendien graag aan herinneren dat de Economische en Monetaire Commissie het had afgewezen toen zij in februari het verslag van mevrouw Villiers goedkeurde. In het compromis dat nu is bereikt wordt het advies van het Parlement in elk geval nog gedeeltelijk gevolgd door de transparantie-eis te beperken tot aandelenverkopen met een kleiner volume dan de standaardomvang op de markt.
Al met al is het compromis dat ons is voorgelegd een wankel compromis, maar ik zal er, zij het met hevige tegenzin, om twee redenen toch voor stemmen: in de eerste plaats vanwege het gevaar dat we weer terugvallen op het gemeenschappelijk standpunt, dat nog erger is en schadelijker voor de financiële sector, en bovendien om niet straks te moeten bemiddelen met een nieuw, minder ervaren Parlement. Ik ben vooral teleurgesteld in de opstelling van de socialisten en met name van hun coördinator, de heer Goebbels, die niets heeft gedaan om ervoor te zorgen dat het standpunt van de Economische en Monetaire Commissie in tweede lezing aangenomen zou worden, terwijl dat veel voordeliger was geweest voor de consument en voor de investeringsmaatschappijen. 
Ettl (PSE ).
   Mevrouw de Voorzitter, het voorstel voor een richtlijn inzake de transparantievereisten is een belangrijke maatregel in het kader van het actieplan voor financiële diensten omdat hierdoor de transparantievereisten voor uitgevende instellingen en hun effecten worden geharmoniseerd. Bij de omzetting van de richtlijn spelen uiteraard de Commissie, maar ook de nationale toezichthouders een grote rol. De interne markt vereist niet alleen een uniform en betrouwbaar informatieaanbod voor kopers van effecten, maar ook een gelijke behandeling van de uitgevende instellingen van effecten. Dit moet op basis van de doelstellingen in overweging 26 bis ook mogelijk zijn.
Voor de noodzakelijke geloofwaardigheid van een goed ontwikkelde kapitaalmarkt is een grotere transparantie nodig. Daardoor zal de concurrentiepositie van de verschillende economieën verbeteren. Het is geen toeval dat lidstaten met een grote aandelenkapitalisatie en hoge beursomzetten in verhouding tot het bruto binnenlands product ook hogere werkgelegenheids- en groeipercentages kennen. De omzetten van de beurzen in Finland en in Nederland zijn sinds 1995 verveelvoudigd - daar weet u zelf alles van, mijnheer de commissaris. In het ene geval is de omzet verachtvoudigd en in het andere geval vertienvoudigd. Uit een recent Oostenrijks onderzoek is gebleken dat er ook een significant positief verband bestaat tussen de aandelenkapitalisatie en beursomzetten enerzijds en de financierbaarheid en de hoogte van de uitgaven voor onderzoek en ontwikkeling in een economie anderzijds.
Bij al deze ingewikkelde economische verbanden spelen vertrouwen en informatieverstrekking een grote rol. De beurswetgeving in Oostenrijk verplicht de belangrijkste ondernemingen die aan de beurs genoteerd zijn bijvoorbeeld om kwartaalverslagen te publiceren. De mogelijkheid voor een nationale naar kwartaalverslagen zonder aanvullende verplichtingen is gezien de huidige situatie op de interne markt dan ook een juiste stap. Daar wil ik de heer Skinner graag mee feliciteren! 
Mann, Thomas (PPE-DE ).
   Mevrouw de Voorzitter, de opzet van het ontwerp voor de beurstransparantierichtlijn is het verbeteren van de bescherming van beleggers, het bevorderen van het vertrouwen bij beleggers en het verlagen van de kapitaalkosten. Het is de bedoeling om investeringen in de Europese financiële markten te bevorderen. Ik steun die doelstellingen weliswaar, maar in een aantal gevallen dient er een andere koers te worden gevaren. Het merendeel van mijn amendementen is echter aangenomen en de heer Skinner is bereid geweest om compromissen te sluiten. Daardoor hebben wij het voorstel van de Commissie op wezenlijke punten kunnen verbeteren. Een voorbeeld daarvan is de driemaandelijkse financiële informatie in artikel 6. Goed functionerende financiële markten kunnen niet zonder betrouwbare ondernemingsgegevens. Beleggers zijn echter meer in de kwaliteit dan in de frequentie van informatie geïnteresseerd. Kwartaalverslagen zijn juist voor de kleine en middelgrote ondernemingen niet op te brengen qua kosten en middelen. Daarom is het verheugend dat wij gezamenlijk besloten hebben om artikel 6 te schrappen.
Een tweede voorbeeld is de wijze waarop de uitgevende instellingen hun informatie dienen te verspreiden. De Commissie houdt er in artikel 17 aan vast dat bedrijven verplicht worden om de relevante ondernemingsgegevens ook te publiceren - echter alleen op de internetsites - en dat waarschuwingen uitsluitend via e-mail verzonden hoeven te worden. Wij merken het echter zelf al in dit Europees Parlement: Wij worden voortdurend met e-mails overstelpt en er is daardoor sprake van een verschrikkelijke informatievervuiling. En beleggers zouden dan wel bereid dienen te zijn om zich daar doorheen te worstelen om uiteindelijk bij de kwaliteitsinformatie terecht te komen? Volgens mij is dat absoluut onmogelijk. Dankzij onze verbetering worden de gedrukte media nu ook weer op adequate wijze bij de informatievoorziening betrokken. Zij dienen ook gebruikt te worden voor publicaties van beursgenoteerde kapitaalvennootschappen. Middels artikel 17 kunnen wij de rol van de gedrukte media waarborgen. Bovendien kunnen wij zo ook de passage over de exclusiviteit van internet schrappen. Ik ben blij dat wij een dergelijke oplossing gevonden hebben.
Het afgewogen verslag van de heer Skinner is in onze Economische en Monetaire Commissie terecht met een grote meerderheid aangenomen. Ik heb mijn fractie, de Fractie van de Europese Volkspartij (Christendemocraten) en Europese Democraten, aanbevolen om het verslag in zijn geheel te steunen. 
Della Vedova (NI ).
   - Mevrouw de Voorzitter, commissaris Bolkestein, mijnheer Skinner, mevrouw Villiers, ik meen dat het Parlement tevreden kan zijn over het werk dat met betrekking tot deze zeer belangrijke dossiers is verricht. Hierbij doel ik met name op de resultaten die bereikt zijn met de richtlijn betreffende markten voor financiële instrumenten, waar het waardevolle werk van de rapporteur, mevrouw Villiers, niet vreemd aan is. Voorgaande sprekers hebben al de loftrompet gestoken over de rapporteur, die naar de verschillende standpunten heeft geluisterd en een solide en algemeen aanvaardbare oplossing heeft weten te formuleren.
Zoals bekend waren de onderhandelingen met de Raad soms moeilijk, maar ik denk dat het compromis waar wij morgen over zullen stemmen de belangrijkste - of in ieder geval een aantal van de belangrijkste - verzoeken van het Parlement heeft overgenomen. Het is gelukt een compromis te bereiken waarin rekening gehouden wordt met de praktijken, de kenmerken en de tradities van de financieel-economische stelsels van de verschillende lidstaten, waarbij ik bijvoorbeeld aan Italië denk. Er zijn niet overdreven veel concessies gedaan aan de verleiding van sommige lidstaten zich over te geven aan protectionistische maatregelen, evenmin is men gezwicht voor de lidstaten die één enkel model wilden opleggen. De oplossing waar wij morgen over stemmen geeft bovendien nieuwe kansen aan de investeerders in de landen die hebben gekozen voor de regel van de marktconcentratie.
Zonder aarzelingen wordt het principe van concurrentie tussen de verschillende systemen voor de handel in financiële instrumenten bekrachtigd, waardoor de gereglementeerde markten alternatieven krijgen aangeboden. Dankzij de actieve liberalisering van de handel in genoteerde financiële instrumenten en het stimuleren van een grotere operationele decentralisatie zullen de dienstenverleners van de handel in financiële instrumenten gemakkelijker nieuwe markten kunnen betreden. Dat betekent een verlaging van de operationele kosten en een verbetering van de kwaliteit van de dienstverlening. De concurrentie zal derhalve innovatie en efficiency aanmoedigen.
Tot slot, mevrouw de Voorzitter, laat ik weten dat de radicale afgevaardigden van de Lijst Bonino hun stem zullen geven aan dit compromis. 
Bolkestein,
   . - Mevrouw de Voorzitter, ik kan niet veel meer toevoegen, aangezien er maar een paar vragen aan de Commissie zijn gesteld.
Op de eerste plaats wil ik mevrouw Villiers geruststellen: ik kan bevestigen dat het nieuwe artikel 19 het mogelijk maakt om een zuiver uitvoerend bedrijf te continueren onder voorwaarden die nu op communautair niveau zullen zijn geharmoniseerd.
Mevrouw Van den Burg heeft twee punten genoemd. Ik ben het met haar eens en wil graag zeggen dat met het compromis erkend wordt dat beleggers betere informatie moeten krijgen over de beloning van leidinggevenden. Het onderwerp wordt thans bestudeerd, zoals mevrouw Van den Burg correct zei, in de context van het actieplan inzake de modernisering van het vennootschapsrecht en verbetering van de corporate governance, dat dateert van 21 mei 2003. Ik denk dat mevrouw Van den Burg het daarmee eens zal zijn. Daarnaast zullen we de beweging die voor meer transparantie is op het punt van de bedragen die de extractieve bedrijven aan regeringen betalen, een duwtje in de rug geven. Het vrijwillige karakter zal gehandhaafd blijven, maar het compromis geeft de lidstaten een duidelijk signaal dat ze meer transparantie moeten bevorderen in de jaarverslagen van de uitgevende instellingen en in het kader van de huidige internationale initiatieven, zoals de initiatieven van de Wereldbank.
Ik kom nu bij het punt dat de heer Mann en de heer Skinner hebben aangekaart met betrekking tot de manier waarop informatie in Europa zou moeten worden verspreid. Er is een redelijk compromis gevonden. Het compromis is neutraal waar het gaat om het gebruik van een bepaalde technologie, zodat noch kranten noch elektronische media worden uitgesloten. Voorts moet in een overweging duidelijk worden gemaakt dat een lidstaat van herkomst altijd kan verlangen dat gereguleerde informatie niet alleen via andere verspreidingsmiddelen maar ook via kranten openbaar wordt gemaakt.
Ik kom nu terug op een zaak die naar voren is gebracht door mevrouw Villiers, alsook door mevrouw Berès, die de Vergadering helaas heeft verlaten. Als antwoord zou ik willen zeggen dat de Commissie bij de tenuitvoerlegging van de RBD natuurlijk alle mogelijke moeite zal doen om een evenwichtige oplossing te vinden. Daartoe zullen het Europees Comité voor het Effectenbedrijf, de lidstaten en de nationale parlementen zich volledig verenigen.
Tot slot zal de hele procedure voor de aanneming van de uitvoeringsregels volledig transparant zijn. Alle marktdeelnemers zullen de gelegenheid krijgen om hun standpunt kenbaar te maken.
En als allerlaatste opmerking wil ik zeggen dat het mij zeer zou spijten als mevrouw Lulling vóór zou stemmen. We kunnen dat eigenlijk niet toestaan, dus ik hoop dat ze de zaak nog eens zal heroverwegen en zal stemmen. 
De Voorzitter.
   – Hartelijk dank, commissaris Bolkestein.
De gecombineerde behandeling is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats. 

De Voorzitter.
   – Aan de orde is ontwerpresolutie (B5-0156/2004) van de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken, over het beschermingsniveau voor gegevens van persoonlijke aard in de bestanden van vliegtuigpassagiers. 
Boogerd-Quaak (ELDR ),
   . Voorzitter, mijnheer de commissaris, collega's, vandaag staan wij voor de keuze of wij de zogenaamde lichte overeenkomst die de Europese Commissie en de Raad voornemens zijn te sluiten met de Amerikaanse autoriteiten, adequaat vinden. Ik wil in herinnering roepen dat het Parlement in maart vorig jaar heeft aangegeven dat het vindt dat er een einde moet komen aan de huidige situatie van ongelimiteerde gegevensverstrekking aan de Verenigde Staten. Het Parlement heeft dat in oktober vorig jaar herhaald en de Europese Commissie verzocht aan te geven welke gegevens legitiem en zonder risico mogen worden doorgegeven. Het Parlement heeft voorts gevraagd om onmiddellijke vervanging van het huidige -systeem door een -systeem, en om onderhandelingen over een internationale overeenkomst die de Europese burgers reële garanties en dezelfde rechtsbescherming biedt als Amerikaanse burgers. Dat is cruciaal en daar gaat het om. Wat nu op tafel ligt is een zogenaamde lichte overeenkomst, een overeenkomst waarbij het Europees Parlement in principe buitenspel staat. Er wordt immers niet om onze instemming gevraagd, wij kunnen alleen een advies geven.
Voorzitter, collega's, er is naar mijn opvatting bewust gekozen voor een lichte overeenkomst, terwijl wij juist gevraagd hadden om een zware overeenkomst. Immers, bij een zware overeenkomst, was het Parlement er wel aan te pas gekomen. Nu staan we voor een deel buitenspel. De artikel 29-commissie, de groep van deskundigen, heeft van deze overeenkomst gezegd dat zij niet adequaat is. Ik, als rapporteur, stel het Parlement voor de mening van de artikel 29-commissie te volgen.
Wat is namelijk het geval? Al in artikel 1 van de overeenkomst wordt gezegd dat de bestaande situatie, waarin ongelimiteerd gegevens aan de Verenigde Staten worden verstrekt, kan worden voortgezet zolang er geen -systeem is ontwikkeld. Welnu, collega's, er is geen -systeem ontwikkeld en er is ook nog geen -systeem in zicht. Wij hebben ons laten informeren over hoelang het kan duren voor er een -systeem is en ik heb dat ook in mijn resolutie neergelegd. Er kan binnen drie maanden een -systeem zijn. In feite had er nu al een -systeem kunnen zijn, want in december is ons gezegd dat er een dergelijk systeem zou komen. Wat wij nu dus doen, is legitimeren wat we twee keer als niet legitiem hebben bestempeld. Ondertussen worden wij zwaar belobbyd, door zowel de Verenigde Staten als de Europese Commissie, om de overeenkomst goed te keuren. Dit terwijl niet duidelijk is waartoe de overeenkomst precies dient. Aan de ene kant wordt gezegd dat zij dient tot bestrijding van het terrorisme, aan de andere kant dient zij ook tot de bestrijding van ernstige misdaden. Deze worden echter niet gedefinieerd. Dat laatste vind ik buitengewoon bezwaarlijk.
Het Parlement heeft gevraagd om een overeenkomst waarin duidelijk wordt aangegeven wat de rol van de luchtvaartmaatschappijen is, hoe zij worden beschermd en wat de garanties zijn voor passagiers dat zij hun gegevens kunnen corrigeren. Ook hebben wij gevraagd om een overeenkomst waarin de aansprakelijkheid van luchtvaartmaatschappijen en overheden bij fouten in de transcriptie of de codering wordt geregeld. Intussen hebben wij enige ervaring opgedaan met de Verenigde Staten. Collega Sörensen van mijn fractie heeft, nadat hij naar de Verenigde Staten was gevlogen, gevraagd zijn gegevens te mogen inzien en eventueel te corrigeren. Na twee maanden kreeg hij antwoord en het antwoord luidde dat hij zijn gegevens niet kan inzien, omdat dat zou betekenen dat de strategie van de Verenigde Staten duidelijk wordt.
Als wij kijken naar de wetgeving in de Verenigde Staten, moeten wij vaststellen dat de enige bescherming zou moeten bieden. Ik heb de Verenigde Staten verzocht mij exact mee te delen waaruit deze bescherming zou bestaan en ik heb tot heden nog geen antwoord gekregen. Wat verder een rol speelt, is de .Op basis van deze wet kan feitelijk iedere burger die verdacht wordt van terrorisme in staat van beschuldiging worden gesteld. Hij heeft daarbij geen enkele toegang tot de rechter. Kortom, collega's, de rechtsgang binnen de Verenigde Staten is niet voldoende geregeld. De bescherming van onze burgers in de Verenigde Staten is niet voldoende geregeld. Er is geen gelijkwaardigheid tussen Europese en Amerikaanse burgers.
Het gaat hier dus om een zaak, waarbij wij, als wij dit goedkeuren, volstrekt tekort zouden schieten. Het gaat er niet om - zoals wel is gesuggereerd - dat wij niet bereid zouden zijn om terroristen te bestrijden. Integendeel, wij hebben de Commissie al drie keer verzocht zelf met een voorstel te komen dat ook in Europa geldig zou kunnen zijn. Het gaat ook niet om slechte verhoudingen met de Verenigde Staten. Dat is volkomen buiten de discussie en mag, naar mijn mening, ook helemaal geen rol spelen in de discussie. Het gaat erom dat wij onze burgers moeten beschermen en dat zij dat van ons mogen verwachten, net als de burgers van de Verenigde Staten dat mogen verwachten van hun regering. 
Bolkestein,
   . - Mevrouw de Voorzitter, dit is niet de eerste keer dat dit Huis is gevraagd aandacht te schenken aan deze belangrijke en complexe zaak. Vanaf het allereerste begin hebben alle betrokkenen erkend dat het moeilijk is het antwoord te vinden op de vraag die voor ons ligt: wat is het juiste evenwicht tussen veiligheidseisen en vrijheid van de burger? We pakken dit probleem aan tegen een tamelijk sombere achtergrond. Vlak voor het weekend heeft de Europese Raad overeenstemming bereikt over een stevig pakket maatregelen om de inspanningen van de Europese Unie op het gebied van de bestrijding van het terrorisme te versterken.
Ik weet dat het Parlement geen dubbelzinnige boodschappen over terrorisme wil uitzenden. Tegelijkertijd zijn we het er allemaal over eens dat de strijd tegen het terrorisme niet kan en niet mag gaan ten koste van de bescherming van fundamentele rechten zoals het recht op privacy. Tegen deze achtergrond wil ik de leden van dit Parlement uitnodigen om zorgvuldig na te denken over hetgeen met deze resolutie mogelijkerwijs zou kunnen worden bereikt - als zij wordt goedgekeurd - en na te gaan of dit in overeenstemming is met onze doelstellingen.
Ik durf 'onze doelstellingen' te zeggen omdat de Commissie en het Parlement het vast eens zullen zijn over wat onze doelen zijn. Op de eerste plaats is dat samenwerken bij de bestrijding van de plaag van het terrorisme zonder de fundamentele rechten en vrijheden van de burger op te offeren. Op de tweede plaats luchtvaartmaatschappijen bevrijden van het gevaar dat ze klem komen te zitten tussen de tegenstrijdige wettelijke eisen waaraan ze moeten voldoen. Op de derde plaats ervoor zorgen dat dergelijke gegevensoverdrachten binnen een duidelijk en veilig rechtskader plaatsvinden. Op de vierde plaats een coöperatieve en evenwichtige relatie onderhouden met de Verenigde Staten. Op de vijfde plaats, en dit is heel belangrijk, de bescherming verbeteren van luchtvaartpassagiers en van hun gegevens die naar de Verenigde Staten worden doorgestuurd.
De Commissie is nu al meer dan een jaar in onderhandeling met de Verenigde Staten om deze doelstellingen te verwezenlijken. Ik vraag u eerlijk: schenkt de ontwerpresolutie die nu voor ons ligt, voldoende aandacht aan de aanzienlijke vooruitgang die is geboekt? De Commissie had zeker meer gewild en heeft tijdens de lange maanden van zware onderhandelingen ook veel moeite gedaan om meer te bereiken. De leden van dit Huis weten op grond van hun dagelijkse ervaringen echter dat het resultaat van onderhandelingen maar zelden perfect is, als het dat al ooit is.
We moeten ook eerlijk zijn tegenover onszelf: de wijze waarop we onszelf houden aan onze hoge standaarden voor gegevensbescherming, is allesbehalve ideaal. Recente resultaten van de Eurobarometer laten een zorgwekkend gebrek aan kennis bij de Europese burgers van hun rechten en plichten zien. Laten we dus voorzichtig zijn voordat we de rest van de wereld vermanend toespreken. De hoofdvraag over dit dossier is vandaag of we realistisch gezien meer kunnen bereiken.
In de ontwerpresolutie wordt de Commissie verzocht tegen de Verenigde Staten te zeggen dat de concessies van de VS onvoldoende zijn. Voorts wordt opgeroepen tot nieuwe onderhandelingen om tot een betere oplossing te komen. De lijst van eisen in de ontwerpresolutie is heel fraai, maar brengt deze lijst ons dichter bij de verwezenlijking van onze doelstellingen? Gezien mijn ervaringen in de afgelopen twaalf maanden moet ik dit Huis helaas zeggen dat dit een luchtkasteel is.
Wanneer dit pakket wordt verworpen, zal het resultaat niet een beter pakket zijn, maar helemaal geen pakket. Wanneer we geen pakket hebben, komen we geen centimeter dichter bij onze doelstellingen, waarvan ik dacht dat we die deelden. Het leidt zeker niet tot een betere bescherming van gegevens in de Verenigde Staten. We zouden alleen maar alle moeizaam verworven verbeteringen weggooien.
Wanneer we geen pakket hebben, bevordert dat evenmin de toekomstige samenwerking tussen de EU en de VS. We kunnen alleen invloed op de Verenigde Staten uitoefenen als we geloofwaardige gesprekspartners zijn. Geloofwaardige gesprekspartners boeken resultaten. Wanneer we na een jaar onderhandelen met lege handen staan, slagen we niet voor die geloofwaardigheidtest, en geloof me, er zijn in Washington mensen die maar al te graag tegen minister Ridge zouden zeggen: "We hebben u toch gezegd dat het tijdsverspilling is om met die lui te onderhandelen". Er is dus een gerede kans dat de Verenigde Staten de onderhandelingstafel zullen verlaten en niet zullen terugkeren.
De verdedigers van de ontwerpresolutie van de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken zeggen misschien dat dit een onwaarschijnlijk rampenscenario is en dat de Commissie alleen maar paniekverhalen rondstrooit om haar eigen slechte prestaties te rechtvaardigen. Natuurlijk zal alleen de praktijk kunnen uitwijzen wie gelijk heeft, maar als ik lid van dit Parlement was, zou ik er niet op rekenen dat de doelen van de ontwerpresolutie haalbaar zijn.
Vraag uzelf af hoe waarschijnlijk het is dat de Verenigde Staten plotseling twee keer zo veel wijzigingen zullen willen aanbrengen en dan ook nog eens voor juni, zoals de ontwerpresolutie verlangt. Diverse leden van dit Huis hebben in de afgelopen paar maanden hun eigen contacten met Amerikaanse vertegenwoordigers gehad en ik ben er zeker van dat u uw eigen mening hebt gevormd over de mate waarin zij openstaan voor onze argumenten.
De ontwerpresolutie en haar verdedigers dragen ook het verkrijgen van toestemming van de passagiers voor het doorgeven van gegevens aan als de 'magische' oplossing zo lang als we vakkundig verder onderhandelen over nieuwe, betere afspraken. Ik herhaal nogmaals dat de Commissie maatregelen die verzekeren dat passagiers volledig en correct worden geïnformeerd en, indien mogelijk, hun toestemming verlenen, volledig en actief steunt. Deze maatregelen moeten echter een aanvulling zijn op, en geen vervanging van de acties die we hebben ondernomen om de bescherming in de Verenigde Staten te verbeteren.
Het afgelopen jaar heeft het Parlement bijzonder actief en openhartig deelgenomen aan dit debat. Daarmee heeft het zonder enige twijfel de positie van de Commissie in haar onderhandelingen met de Verenigde Staten versterkt. Het is duidelijk dat het Parlement niet mag zwijgen in dit stadium. Ik had eigenlijk meer uitingen van zorg en meer constructieve kritiek verwacht. Natuurlijk verlangt niemand van het Parlement dat het verklaart het Amerikaanse systeem en de Amerikaanse aanpak goed te keuren en te omhelzen. De Commissie omarmt de Amerikaanse aanpak en het Amerikaanse pakket in feite zelf ook niet. We zullen evenmin ophouden te proberen er verbeteringen in aan te brengen. Ik heb momenteel zelfs nog steeds contact met de Amerikaanse autoriteiten om te bewerkstelligen dat ze hun toezeggingen op het punt van de voorwaarden waaronder ze gegevens van passagiers mogen doorgeven aan de autoriteiten van derde landen, harder maken en verduidelijken. We proberen de situatie dus nog verder te verbeteren - en zullen dat ook blijven doen - voordat de Commissie een definitief besluit neemt over een passend beschermingsniveau. Zeggen dat het aanbod niet perfect is, is heel wat anders dan proberen het aanbod volledig te laten ontsporen, zoals de ontwerpresolutie in haar huidige vorm doet. Daarom vraag ik u deze ontwerpresolutie te verwerpen.
Tot slot zal ik de keuze waar het Parlement voor staat, kort samenvatten. Wanneer u de ontwerpresolutie verwerpt, kan het voorgestelde pakket van de Commissie, de verbeteringen in de gegevensbescherming waarover we met de Verenigde Staten overeenstemming hebben bereikt, doorgang vinden. Belangrijke verbeteringen zijn onder meer de jaarlijkse gezamenlijke beoordelingen, zodat we de zaken nauw in de gaten kunnen houden, en een duidelijke einddatum na drie en een half jaar. Het pakket zou tevens voor de luchtvaartmaatschappijen een einde aan de rechtsonzekerheid maken en de dreiging van sancties wegnemen. Ik twijfel er niet aan dat er voor de Europees-Amerikaanse samenwerking positieve spin-offs zullen zijn. Dat is de eerste optie.
De tweede optie is aanneming van de ontwerpresolutie, hetgeen zou betekenen dat we deze voordelen opgeven in ruil voor een principeverklaring en een lijst van wensen die, het spijt me het te zegen, realistisch gezien niet haalbaar zijn. 
Hernández Mollar (PPE-DE ).
    Mevrouw de Voorzitter, we zijn opnieuw in deze Vergaderzaal bijeen om te debatteren over een maar al te bekend onderwerp. Sinds de gegevens van reizigers met eindbestemming of doorreisticket voor de Verenigde Staten meer dan een jaar geleden voor het eerst werden doorgegeven aan de Noord-Amerikaanse autoriteiten, heeft dit Parlement al vele malen zijn bezorgdheid geuit over de volstrekt onaanvaardbare wijze waarop deze informatie is doorgestuurd en nog steeds doorgestuurd wordt.
Nu debatteren we echter opnieuw over deze kwestie, maar nu onder andere omstandigheden. In de eerste plaats omdat er een besluit van de Commissie voorligt waarin de door de Verenigde Staten gewaarborgde beveiliging van de gegevens als afdoende wordt aangeduid, en in de tweede plaats omdat we door de recente en tragische aanslagen van 11 maart in Madrid - als vervolg op de aanslagen op 11 september – gedwongen zijn om ons te bezinnen en te erkennen dat we alleen door internationale samenwerking deze brute en meedogenloze vijand kunnen overwinnen die niet terugdeinst om vrije en democratische samenlevingen zoals de onze aan te vallen.
Dames en heren, het besluit van de Commissie stelt mijn fractie niet geheel tevreden. Wij delen zelfs enige punten van kritiek die zijn opgenomen in het verslag van de rapporteur. Maar wat gaan we doen? Beginnen we helemaal opnieuw? Wachten we nog een jaar? Maken we ons druk om de juridische waarborgen, terwijl de terroristen zich vrij tussen de continenten kunnen bewegen en genadeloos duizenden mensen vermoorden -die overigens geen enkel recht krijgen om zich te verdedigen?
Laten we realistisch zijn. Laten we ondanks onze terughoudendheid deze nieuwe vorm van juridische samenwerking met de Verenigde Staten accepteren. Laten we een proefperiode instellen en deze later evalueren. Op dit moment zullen de burgers, bij wie de schrik er goed in zit na deze brute aanvallen, een andere keuze niet begrijpen.
De gevoerde onderhandelingen tussen de autoriteiten van de Unie en van de Verenigde Staten hebben geleid tot akkoorden waarvan het belang niet onderschat mag worden: er worden minder gegevens doorgegeven, het aantal doeleinden waarvoor gegevens mogen worden verzameld wordt omlaag gebracht, de termijn van bewaring van de gegevens wordt beperkt en er komt een garantie dat burgers de gelegenheid krijgen om hun gegevens te wijzigen of klachten in te dienen als hun gegevens onrechtmatig gebruikt worden. Bovendien zou de overeenkomst na een periode van drieënhalf jaar gewijzigd kunnen worden al naar gelang de resultaten die bereikt zijn. Hiermee wil ik niet zeggen dat het bereikte akkoord in alle opzichten optimaal is, maar het voldoet in een aantal opzichten.
Bovendien zijn, zoals ik al eerder zei, de omstandigheden op tragische wijze veranderd. De Europese Unie heeft – zoals in de Europese Raad die zojuist heeft plaatsgevonden al is verklaard – voltallig en vastberaden de oorlog verklaard aan het terrorisme. Om in dit verband effectief te kunnen optreden moet de samenwerking en coördinatie binnen de Europese Unie gestimuleerd worden. Niet alleen tussen de politie en de gerechtelijke autoriteiten van de lidstaten en tussen de organen die de EU met dit doel in het leven heeft geroepen – ik denk bijvoorbeeld aan Europol en Eurojust – maar ook de samenwerking met derde landen moet bevorderd worden, en het lijdt geen enkele twijfel dat wij hetzelfde doel hebben als de Verenigde Staten en net als zij vastberaden van plan zijn de plaag van het terrorisme uit te roeien.
Tot slot, dames en heren, me dunkt dat met de onderhavige overeenkomst, waarover een buitensporig kritisch verslag is ingediend door de rapporteur, een redelijk evenwicht wordt bereikt tussen de dringend noodzakelijke veiligheidsmaatregelen en het waarborgen van de burgerrechten. De overeenkomst biedt de burgers een niveau van bescherming en juridische zekerheid dat we zouden verliezen indien dit besluit werd terugverwezen naar de Commissie, waardoor er opnieuw een juridisch vacuüm zou ontstaan. 
Paciotti (PSE ).
   - Mevrouw de Voorzitter, ik dank de rapporteur voor haar werk en haar uitstekende ontwerpresolutie, waar ik volledig achter sta.
Het is volslagen duidelijk dat de Verenigde Staten, evenals elk ander land dat serieus het terrorisme wil bestrijden, het recht hebben alle mogelijke vormen van controle uit te oefenen op de identiteit van degenen die hun grondgebied betreden en op het doel en de duur van hun verblijf. Daarom heeft het Europees Parlement herhaalde malen de hoop uitgesproken dat er een internationale overeenkomst komt over de te melden gegevens van persoonlijke aard van luchtreizigers. Ook nu vraagt het EP nog steeds om een dergelijke overeenkomst. Dat akkoord zou moeten bepalen welke gegevens van persoonlijk aard van tevoren automatisch aan de veiligheidsdiensten van de VS moeten worden doorgegeven, welke gegevens naderhand kunnen worden opgevraagd, wie de gegevens mag gebruiken, hoe lang de gegevens mogen worden bewaard, wat de verantwoordelijkheid is van de luchtvaartmaatschappijen bij fouten met het kopiëren of doorzenden van de gegevens en, vooral, waar de passagiers op kunnen rekenen bij fouten en welke beroepsmogelijkheden zij hebben in geval van schending van hun rechten.
Niettegenstaande de lange onderhandelingen vormen de eenzijdig door de Verenigde Staten aangegane verplichtingen een antwoord op de gevraagde garanties noch een voldoende beschermingsniveau. Die verplichtingen zijn immers geen bindende internationale overeenkomst. Nee, zij bepalen daarentegen expliciet dat zij geen enkel recht creëren voor overheden of particulieren. Door de rechtstreekse toegang tot de bestanden van de luchtvaartmaatschappijen worden enorm veel gegevens van persoonlijke aard verkregen, die variëren al naar gelang de gewoontes van de luchtvaartmaatschappijen. Die data worden verzameld voor particuliere doelen, terwijl het om andere gegevens zou kunnen gaan wanneer ze verzameld werden met het oog op de veiligheid. Zo zouden in verband met de veiligheid alle passagiers die de VS niet verlaten met de gereserveerde retourvlucht, als verdachte personen kunnen worden beschouwd. Wij hebben echter allemaal de gewoonte retourtickets te kopen, gewoon omdat dergelijke tickets vaak goedkoper zijn dan een enkele reis. Als wij een politieagent of een douanier moeten zeggen wanneer wij terugreizen, zullen wij de precieze datum noemen en niet de datum op het vliegbiljet dat wij niet van plan zijn te gebruiken voor de terugreis. De datum waar de diensten rekening mee zullen houden, is echter de datum in het bestand van de luchtvaartmaatschappijen. Ziet u welke misverstanden kunnen ontstaan door een ongecontroleerd gebruik voor veiligheidsdoeleinden van voor commerciële oogmerken verzamelde gegevens? Hetzelfde kunnen wij zeggen over de nauwkeurigheid van gegevens als de correcte en volledige schrijfwijze van namen.
Persoonlijk wacht ik nog steeds op een antwoord van de Raad op mijn spoedeisende vraag over de zeer onaangename ervaring van een Italiaan die bij aankomst in de VS werd gearresteerd en ten gevolge van een misverstand teruggestuurd werd naar Europa zonder dat men enige uitleg heeft kunnen geven. Een Europese manager die het slachtoffer is van een dergelijk misverstand, wordt ten onrechte als verdacht persoon beschouwd. Het kan zelfs zijn carrière ten gronde richten. Waar kan hij dan verhaal halen?
Het is fout en gevaarlijk - ook met het oog op een doeltreffende bestrijding van het terrorisme - zich zonder onderscheid te baseren op gegevens die niet speciaal geselecteerd zijn voor veiligheidsdoeleinden. Het is ook onrechtvaardig wanneer niet in snelle en efficiënte instrumenten wordt voorzien die de belanghebbenden de garantie bieden dat onjuiste gegevens gerectificeerd worden. Ik wijs erop dat artikel 8 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie als volgt luidt: “Eenieder heeft recht op toegang tot de over hem verzamelde gegevens en op rectificatie daarvan”. Het Commissiebesluit respecteert het communautair recht noch de principes van de Unie. De Commissie overschrijdt de haar krachtens artikel 25 van de richtlijn betreffende de bescherming van persoonsgegevens verleende bevoegdheden, als zij zegt dat de Verenigde Staten de rechten van de Europese burgers adequaat beschermen. Het is gewoon niet waar dat er geen beter resultaat bereikbaar zou zijn. De Amerikaanse verenigingen voor de bescherming van de grondrechten vragen immers ook om een betere wettelijke bescherming in hun land. 

Watson (ELDR ).
   - Mijnheer de Voorzitter, de Commissie verkeert in een niet-benijdenswaardige positie. Luchtvaartmaatschappijen overtreden vrijwel zeker de wet op de gegevensbescherming wanneer ze de Amerikaanse autoriteiten vertrouwelijke informatie over hun passagiers verstrekken. Wanneer we actie ondernemen, brengen we onze luchtvaartmaatschappijen schade toe en wordt het verkeer naar de Verenigde Staten mogelijk verstoord; wanneer we geen actie ondernemen, nemen we al te gemakkelijk een loopje met het recht op privacy van mensen in de Europese Unie.
De Commissie heeft getracht met de Verenigde Staten tot een akkoord te komen. De zorgen over deze overeenkomst zijn wijdverspreid. Ze worden gedeeld door de Artikel 29-werkgroep en mogelijk ook door de staatshoofden en regeringsleiders die het afgelopen weekend zijn bijeengekomen en die de ontwerpconclusies van het voorzitterschap op dit punt hebben gewijzigd. Deze zorgen worden in dit verslag duidelijk bevestigd door dit Huis. In de Verenigde Staten is wijdverspreide kritiek op de door de regering gekozen methoden om het terrorisme te bestrijden, of het nu gaat om het beleid van detentie zonder proces of de manier waarop de harde hand van de staat op terreinen zoals dit wordt gevoeld.
De overeenkomst over het doorsturen van gegevens die de Commissie voorstelt, gaat te ver: er wordt meer informatie gevraagd dan strikt noodzakelijk is, die informatie kan te lang worden bewaard zonder dat het individu het recht heeft deze informatie te corrigeren, mensen die de toegang tot een vliegtuig wordt geweigerd, hebben geen recht op schadevergoeding en er is geen juridisch verhaal mogelijk tegen misbuik van persoonlijke gegevens door de staat. De ELDR-Fractie meent dat het mogelijk is hard op te treden tegen terrorisme en toch trouw te zijn aan de verdragen die we hebben ondertekend met betrekking tot de vrijheden van de burger. We doen voor niemand onder in onze vastberadenheid om het terrorisme te bestrijden. We dringen er bij onze lidstaten op aan om doelmatiger op te treden. We erkennen de noodzaak om samen te werken met democratieën aan de andere kant van de Atlantische Oceaan, maar laten we dat wel op een verstandige manier doen, met een antwoord dat weloverwogen en proportioneel is, en onze vrijheden niet opofferen in onze vastbeslotenheid om degenen te bestrijden die deze vrijheden bedreigen. 
Lambert (Verts/ALE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ik wil de rapporteur bedanken voor het vele werk dat zij op dit terrein heeft verricht. Mijn fractie zal dit verslag steunen.
Er is al opgemerkt - niet het minst door de commissaris - dat we hier een probleem hebben met het vinden van het juiste evenwicht tussen veiligheid en vrijheden van de burger. Het is onze taak als parlementariërs de voorgestelde afspraken kritisch te bekijken en voet bij stuk te houden waar het gaat om de vrijheden van de burger. Mijn fractie vindt dat deze overeenkomst niet evenwichtig is, omdat er onvoldoende zekerheid is over de bescherming van gegevens. Het lijkt in veel opzichten op een vistactiek: een breed sleepnet uitzetten in de hoop iets te vangen, en wie maakt zich druk om de bijvangst.
We hebben het al gehad over de kwestie van de geweigerde toegang tot vliegtuigen. Wat gebeurt er met die mensen? Wat gebeurt er met hun werkgelegenheidskansen als ze de Verenigde Staten niet in kunnen komen doordat een deel van hun gegevens er verdacht uitziet? De kwesties van beroep en verhaal zijn in elke juridische situatie cruciaal.
We weten al dat bepaalde luchtvaartmaatschappijen in de Europese Unie door de Verenigde Staten aanzienlijke geldboetes opgelegd hebben gekregen omdat ze geen volledige gegevens hadden verstrekt. Het standpunt dat we van hen hebben gehoord, is dat ze volkomen bereid zijn om voor de rechter met de Amerikaanse regering het gevecht aan te gaan over deze boetes. Dit werpt ook de vraag op of onze eigen instellingen ondanks de moeilijke situatie het recht hebben om in feite onze eigen regels en controles voor gegevensbescherming in een internationale context terzijde te schuiven.
Tot slot nog iets over de kwestie van de toestemming van de passagier: deze wordt volkomen betekenisloos als de toestemming geen ander resultaat heeft dan dat afstand wordt gedaan van rechten waarvan men toch al nooit zeker wist of men ze had. We zullen het verslag daarom steunen. 
Cappato (NI ).
   - Commissaris Bolkestein, wij zullen nooit een akkoord bereiken over het evenwicht tussen veiligheid en vrijheid, als wij het niet eerst eens zijn geworden over het feit dat een dergelijk evenwicht gebaseerd moet zijn op het naleven van de wet.
Commissaris Bolkestein, sinds dertien maanden worden de wetten van de vijftien lidstaten van de Europese Unie en ook een aantal communautaire verordeningen dagelijks overtreden. Daar heeft u zich niet mee beziggehouden. Het was helemaal niet nodig deze onderhandelingen te starten vanuit de zwakke positie van degene die bereid is af te zien van het respecteren en de handhaving van zijn eigen wetten. Ja, wij verkeren nu in een zwakke positie omdat wij vanuit een zwakke positie de onderhandelingen zijn ingegaan. De Amerikaanse veiligheidsautoriteiten kunnen absoluut niet van de luchtvaartmaatschappijen verlangen illegaal gegevens van persoonlijke aard door te zenden. Dat is slechts mogelijk omdat u, commissaris, de hele Europese Commissie, de lidstaten en de meeste nationale gegevensbeschermingsautoriteiten dit hebben aanvaard.
Een alternatieve oplossing had bijvoorbeeld de voorbereiding kunnen zijn door de Amerikaanse veiligheidsautoriteiten van een mechanisme voor lichte visa. Op basis daarvan zou men gegevens van persoonlijke aard niet aan de luchtvaartmaatschappijen geven voor commercieel gebruik maar aan de veiligheidsautoriteiten. U heeft die weg niet willen inslaan omdat u zich, net als de Verenigde Staten, opmaakt voor het toestaan van het gebruik voor veiligheidsdoeleinden van gegevens die met een commercieel oogmerk zijn verzameld. Dat is in strijd met het Europees Verdrag voor de rechten van de mens. Terrorisme bestrijden door dertien maanden lang illegaliteit toe te laten, dat is wat Europa aan het doen is; en is op diezelfde basis in het leven geroepen. Op Europol en Eurojust wordt geen enkele democratische controle uitgeoefend, terwijl ook controle door het Hof van Justitie ontbreekt. Zo creëren wij niet het Europa van de strijd tegen het terrorisme! 
Pirker (PPE-DE ).
   Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte dames en heren, wij moeten ons in deze discussie niet door emoties laten leiden. Terroristen vrezen onze discussies en onze richtlijnen of verordeningen niet; zij vrezen uitsluitend concrete en effectieve maatregelen.
Wij komen er niet onderuit om onszelf en de Europese burgers met passende maatregelen te beschermen. Dat betekent dat wij moeten handelen in plaats van oeverloos te discussiëren. Wij hebben niet alleen samenwerkingsverbanden in Europa, maar ook op een hoger niveau nodig en dat betekent in concreto ook dat wij met de Verenigde Staten van Amerika moeten samenwerken. Wij verwachten echter uiteraard ook dat bij een dergelijke samenwerking bepaalde spelregels vastgelegd en nageleefd worden. Wij hebben een aantal voorstellen gedaan en hebben inmiddels van de Commissie de toezegging gekregen dat er ook met bepaalde verlangens rekening zal worden gehouden. Zo mogen er bijvoorbeeld uitsluitend gegevens verstrekt worden die nodig zijn voor de bestrijding van het terrorisme en mogen de gegevens slechts gedurende een zinvolle periode bewaard blijven, en wel voor de door ons gewenste kortere periode. Daarnaast dienen de gegevens slechts voor één enkele Amerikaanse instantie toegankelijk te zijn, dienen de controlemogelijkheden gewaarborgd te zijn, dienen de passagiers voorgelicht te worden en dienen van Europese kant de burgers ook door een communautaire instantie vertegenwoordigd te kunnen worden.
Dat waren – onder meer – onze verlangens. Er is toegezegd dat deze, en een aantal andere wensen ook daadwerkelijk ingewilligd zullen worden. Als dat gebeurt en wij daarnaast ook nog een -systeem met filters kunnen installeren, dan moeten wij deze mogelijkheid gebruiken om een passende samenwerking te bewerkstelligen ten behoeve van de terrorismebestrijding.
Wij zijn de finish dicht genaderd. Wij moeten ervoor zorgen dat wij nu snel actie ondernemen voordat het voor de Europese Unie en voor de veiligheid van haar burgers te laat is. 
Swiebel (PSE ).
    Voorzitter, allereerst wil ik collega Johanna Boogerd-Quaak van harte complimenteren met haar uitstekende en heldere politieke analyses en met haar volharding. Deze volharding zullen we nog nodig hebben.
Mijnheer de Voorzitter, ik herhaal het nog maar eens, terrorismebestrijding is noodzakelijk, maar niet alle middelen zijn daarbij geoorloofd. De overeenkomst die wij vandaag bespreken, is zo'n middel dat het doel van de terrorismebestrijding voorbij schiet. De Commissie heeft in haar beslist dat de Verenigde Staten een passend niveau van bescherming bieden voor de passagiersgegevens die worden overgedragen. Daar ben ik echter niet zo van overtuigd. De huidige overeenkomst geeft de burgers van de Europese Unie te weinig garanties. Er zijn geen toereikende rechtsmiddelen voor burgers die in de problemen raken, zoals ook gebleken is uit de voorbeelden die een aantal collega's hebben gegeven. Bovendien is expliciet bepaald dat de gegevens ook voor andere doeleinden, zoals binnenlandse criminaliteitsbestrijding in de Verenigde Staten, kunnen worden gebruikt. Daarbij is niet duidelijk aan welke derde instantie in de Verenigde Staten de gegevens worden doorgespeeld. Controle hierop is heel moeilijk.
De artikel 29-werkgroep heeft unaniem besloten dat deze overeenkomst strijdig is met de Europese wetgeving. Ook de Raad opperde in februari voorzichtig dat de Amerikaanse maatregelen mogelijkerwijs conflicteren met de Europese nationale wetgeving en deze twijfel is, zoals collega Watson al heeft opgemerkt in verband met de afgelopen Europese Raad, niet weggenomen - integendeel. Het lijkt er dan ook op dat de Commissie de enige instantie is die haar conclusie inzake het passende niveau van bescherming nog overeind houdt. Wellicht is het tijd dat de Commissie haar dwaling erkent en toegeeft dat zij buiten haar bevoegdheden is getreden. Het huidige voorstel is niet voldoende en daarom moet de Commissie komen met een nieuw voorstel dat voldoende beschermingsmechanismen bevat voor de Europese burgers.
Onder het mom van terrorismebestrijding wordt Europese wetgeving nu al bijna een jaar lang overtreden. Als de Commissie er zo van overtuigd is dat deze overeenkomst voldoet aan de Europese regelgeving en niet strijdig is met het Verdrag, begrijp ik werkelijk niet waarom zij niet bereid is de procedure van artikel 300 van het EG-Verdrag toe te passen en het Hof van Justitie een en ander te laten toetsen. Ik ben dan ook blij dat deze mogelijkheid in de resolutie die nu voorligt nog overeind wordt gehouden. De strijd is namelijk nog lang niet beëindigd. 
McKenna (Verts/ALE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ik steun het standpunt van de rapporteur volledig. Ik ben het eens met alles dat zij heeft gezegd.
Ik ben behoorlijk geschokt door de houding van de commissaris tegenover het Parlement vandaag. Deze houding was op zijn minst gezegd bijzonder arrogant. Het Parlement heeft een standpunt ingenomen dat veel meer in overeenstemming is met de Verdragen dan het standpunt van de Commissie. De Commissie zou moeten waarborgen dat de Verdragen worden nageleefd en dat de gegevensoverdracht volledig voldoet aan de wetgeving van de EU inzake de gegevensbescherming. Afgelopen maart heeft het Parlement de Commissie ook gevraagd hiervoor te zorgen. De Commissie lijkt echter te zijn vertrokken en weer te zijn teruggekomen met de bewering dat het passende beschermingsniveaus heeft. De commissaris heeft gezegd dat passende beschermingsniveaus van de VS het beste is dat hij kan bieden, en dat de houding van het Parlement onverantwoord is. Ik vind dit niet terecht. Dat is een arrogante houding tegenover de moeizaam verworven vrijheden van de burger.
Hetgeen vandaag is gezegd, heeft betrekking op de toegang tot gegevens, op pogingen om fouten te corrigeren, op het doel waarvoor deze gegevens zullen worden gebruikt, waar de gegevens nog meer kunnen terechtkomen, en in het bijzonder het recht van mensen op juridisch verhaal. Het leven van mensen kan ingrijpend veranderen als er onjuiste informatie over hen wordt bewaard of als er fouten worden gemaakt. Waarom zou voor Europese burgers een ander beschermingsniveau moeten gelden dan voor Amerikaanse burgers? Het liefst zou ik het doorsturen van persoonsgegevens naar de Verenigde Staten onmiddellijk stopgezet willen zien, totdat een permanente wetgevingsoplossing van kracht is.
Dit is niet de manier om terrorisme te bestrijden. Als we het recht en reeds lang bestaande burgerrechten terzijde schuiven, laten we de terroristen niet op slechts één front, maar op alle fronten winnen. We creëren een heel donkere en onderdrukkende toekomst voor iedereen. Dit is niet de aanpak die we moeten hanteren. De vrijheden van de burger moeten worden hooggehouden. Men hoeft maar naar de Verenigde Staten te kijken en te zien welke maatregelen er recent zijn genomen om het terrorisme te bestrijden. Deze werken niet. De en andere maatregelen werken niet. Ze beperken alleen maar de rechten van gewone, de wet respecterende burgers, zonder dat deze enig recht op juridisch verhaal hebben. Ik geloof niet dat dit de juiste weg vooruit is in de 21e eeuw. 
Von Boetticher (PPE-DE ).
   Mijnheer de Voorzitter, geachte collega’s, onlangs wilde ik per vliegtuig naar China. Daarvoor moest ik een visum aanvragen en een aantal zeer persoonlijke gegevens verstrekken. Bovendien zou ik na mijn vlucht van Frankfurt naar Peking nog een aansluitende vlucht met een Chinese luchtvaartmaatschappij maken van Peking naar Guilin. In dat verband is een aantal gegevens ook tussen diverse luchtvaartmaatschappijen uitgewisseld. China kan op deze manier heel veel persoonsgegevens verzamelen. Ik weet niet, mevrouw Lambert, of China een of andere wet op het gebied van de gegevensbescherming kent. Ik kan in dat land ook niet informeren wie mijn gegevens bewaart of welke gegevens met welk doel gedurende welke periode bewaard zullen blijven. Ik kan ook geen correctieverzoek indienen, geen contact opnemen met de Chinese instantie voor gegevensbescherming of eventueel een aanklacht indienen tegen de regering. Desondanks wordt het vliegverkeer naar China niet verboden en verlangen wij ook geen algemene overeenkomsten.
Ik ben mij er uiteraard ook van bewust dat er één groot verschil is, namelijk dat de gegevens bij een vlucht naar de Verenigde Staten niet via een -systeem worden doorgezonden, maar rechtsreeks via een -systeem opgeroepen kunnen worden. De Verenigde Staten beschikken dus over een rechtstreekse toegang tot onze systemen en zijn niet slechts beperkt tot de gegevens die aan hen worden doorgezonden. Overigens, mijnheer de commissaris, hebben onze wensen op dat vlak niets met een verlanglijstje te maken. Het gaat hier namelijk om een concreet Europees recht op gegevensbescherming. U heeft in dit verband dan ook de plicht om over te stappen op een -systeem. Ik zou graag zien dat u op dat gebied toezeggingen doet. Bovendien zou ik iedereen willen oproepen om wat meer kalmte te bewaren. Het is niet zo dat op plaatsen waar niet hetzelfde niveau van gegevensbescherming als in Europa van kracht is, meteen ook de burgerrechten geschonden worden. De Verenigde Staten hebben een legitiem belang, namelijk de bescherming van hun land. Ik betwijfel of andere landen die ons recht op gegevensbescherming ook niet respecteren, eenzelfde legitiem belang hebben.
Geachte dames en heren, ik ben overigens nooit in China gearriveerd omdat ik mijn visumgegevens te laat heb opgestuurd. Helaas had ik ook geen rechtsmiddelen tot mijn beschikking om daar actie tegen te ondernemen. 
Coelho (PPE-DE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, beste collega’s, ik heb er geen enkele twijfel over dat wij de opkomende transnationale misdaad en met name het terrorisme doeltreffend dienen te bestrijden. Daarvoor is zonder meer nauwe samenwerking op zowel communautair als transatlantisch niveau nodig. Ik betwijfel echter ten zeerste of wij niet het gezonde evenwicht tussen veiligheid en rechtvaardigheid schaden door een algemeen controlesysteem voor alle passagiers en alle burgers te stimuleren ten koste van het evenredigheidsprincipe dat elke democratische samenleving altijd dient te respecteren.
De heer Bolkestein vraagt ons welk signaal wij aan onze partners moeten geven. Wij dienen hun het duidelijke signaal te geven dat wij onder eerbiediging van onze eigen wetgeving wensen samen te werken ten aanzien van de gemeenschappelijke doelstellingen. De Groep artikel 29 heeft trouwens een zeer positieve bijdrage geleverd in de vorm van negentien kerngegevens, die mij voldoende lijken om de veiligheid van de passagiers te beschermen. Wij wensen voorts zekerheid wat betreft de bewaartermijn van de gegevens, het recht op beroep en de wijze waarop die gegevens zullen worden gebruikt.
Mijnheer de commissaris, welk signaal hebben wij in maart 2003 aan onze burgers gegeven toen het Europees Parlement het onaanvaardbaar achtte PNR-gegevens door te zenden zonder garanties voor een adequaat beschermingsniveau en voor het naleven van de bestaande communautaire regelgeving? En welk signaal hebben wij afgegeven toen wij in oktober 2003 vaststelden dat de conclusies van de Commissie aangaven dat het onmogelijk was die gegevensbescherming adequaat te noemen? Commissaris, u heeft opmerkingen kunnen beluisteren over het dilemma waarvoor u het Parlement heeft geplaatst bij de stemming over de ontwerpresolutie. Om bij dit debat meer duidelijkheid te creëren zou ik u een andere vraag willen stellen, die volgens mij de kern van de zaak raakt. Wat is er sinds maart of oktober 2003 verandert waardoor een andere houding van het Parlement gerechtvaardigd zou zijn? 
Santini (PPE-DE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, eerlijk gezegd zal mijn betoog emotioneel gezien een andere toonzetting hebben dan wat ik gezegd zou hebben voor 11 maart, dat wil zeggen voor de tragische gebeurtenissen in Spanje. Laten wij eerlijk zijn: wij hadden de tragedie van 11 september gedeeltelijk aanvaard of er in ieder geval mee leren leven. Ook het vraagstuk van de door de Verenigde Staten gevraagde gegevens was daarmee gereduceerd tot een pittige discussie over de legitimiteit.
Ik meen dat wij ervan uit moeten gaan dat de burgers in ieder geval op duidelijke wijze van tevoren informatie dienen te krijgen over de eisen en de controle waar zij mee te maken zullen krijgen. Op dezelfde duidelijke wijze dienen de burgers informatie te ontvangen over het gebruik en de bestemming van de informatie. Dat geldt met name voor de informatie die verder reikt dan personalia in stricto senso en waaruit zaken als godsdienst, politieke overtuiging, voorkeuren of zeer delicate gewoontes kunnen worden afgeleid. In dit kader zou ik willen wijzen op Richtlijn 95/46/EG, die ik zonet heb genoemd in verband met het verzoek aan commissaris Bolkestein opheldering te verschaffen over de linguïstische volkstelling in Zuid-Tirol. Ik hoop, mijnheer de commissaris, dat ik voor de nacht valt van u antwoord krijg.
Er is een principe dat ook in dit geval opgaat. In artikel 6, lid 1, onder c) staat dat de te melden gegevens toereikend, ter zake dienend en niet bovenmatig moeten zijn, uitgaande van de doeleinden waarvoor zij worden verzameld of waarvoor zij vervolgens worden verwerkt. Deze formulering “uitgaande van de doeleinden” maakt volgens mij een heel breed debat mogelijk. De doeleinden zijn bekend: het gaat om de strijd tegen het terrorisme en daarmee smelten eerlijk gezegd bij mij vele twijfels weg. Ik slaag er ook in de twijfels te overwinnen met betrekking tot het aantal instanties dat toegang heeft tot de gegevens, de rechtstreekse toegang, het ontbreken van beroepsmogelijkheden en vele andere zaken. Als ik eraan denk dat het allemaal in dienst staat van een ons allen bekend doel - de bestrijding van het terrorisme - dan vind ik het een noodzakelijk offer voor een hoger doel. 
Cederschiöld (PPE-DE ).
    Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris en collega’s, de EU moet uiteraard meedoen aan de internationale strijd tegen het terrorisme, zoals ook blijkt uit de conclusies van de Europese Raad van vorige week.
Hier wordt een duidelijker analyse gemaakt van de vragen betreffende de bescherming van de rechtszekerheid, betreffende de democratische controle rond de maatregelen. Het is hoog tijd dat de Unie serieus zoekt naar een evenwicht tussen terrorisme- en misdaadbestrijding enerzijds en de grondrechten anderzijds. De nieuwe “antiterreurtsaar” moet een integriteitstsaar als medespeler krijgen. Het zou reeds nu mogelijk moeten zijn – voordat de Grondwet van kracht wordt – om de democratische controle te garanderen, als de politieke wil maar aanwezig was.
De EU moet het respect voor het privé-leven, de integriteit, niet verspelen. Europa loopt vooraan op dit gebied, en artikel 29 van de bezwaren van de werkgroep geeft aanleiding tot ernstige ongerustheid. Het doel is natuurlijk een wereldwijde oplossing, en de burgers moeten daarbij dezelfde hoge rechtszekerheid hebben. Terrorismebestrijding is veel moeilijker en vraagt om een veel veelzijdiger aanpak. Deze oplossing zal geen einde maken aan alle terrorisme, zoals men soms lijkt te geloven.
Tot slot wil ik wijzen op het volgende. De situatie waarin we ons bevinden is uiterst onbevredigend. Commissaris Bolkestein heeft dit zojuist met zijn betoog laten zien. Bovendien is de Raad reeds voordat het Parlement een standpunt in dezen heeft ingenomen, naar buiten gekomen met de mededeling dat hij voornemens is de Amerikaanse eisen te aanvaarden, zodat het de vraag is waarom het Parlement in een situatie als deze überhaupt een standpunt moet hebben.
Verder roep ik de Commissie op om zich ongeacht de uitslag van de stemming over deze kwestie onvermoeibaar te blijven inzetten, zowel voor een betere rechtszekerheid als voor bescherming tegen terreur, op vele andere manieren dan alleen deze. 
Boogerd-Quaak (ELDR ).
    Voorzitter, collega's, ik wil u allen hartelijk danken voor uw opmerkingen, maar ik wil daar toch nog iets aan toevoegen. Ik ben namelijk een beetje confuus door wat de heer Bolkestein heeft gezegd. Hij heeft gezegd: "we onderhandelen nog steeds en dan zullen we bepalen of wat we doen adequaat is". Volgens mij lag er echter een voor waarvan u gezegd hebt: "het is in orde". Het is dan van tweeën één: het is in orde of het is niet in orde.
Tegen de heer Pirker wil ik zeggen dat er volgens het Nederlandse College voor persoonsgegevens in de Verenigde Staten 1800 handhavings- en rechtshandhavingsinstanties zijn die gegevens kunnen opvragen.
Er is nog heel veel onzeker en als zelfs de Europese Commissie onzeker is, waarom zou het Parlement dan op dit moment zijn goedkeuring geven? Ik ben absoluut van mening dat wij, als dit doorgaat, het Hof van Justitie van de EG om een advies moeten vragen, een opinie over de vraag of deze overeenkomst adequaat is en of er een lichte overeenkomst gesloten mag worden die zo vergaand ingrijpt in de gegevens van de burgers van de Europese Unie. Dit is de enige weg die voor ons openstaat en wij moeten deze bewandelen, omdat gekozen is voor een lichte overeenkomst. Mijnheer de commissaris, ik vraag u nogmaals deze overeenkomst in te trekken en met een betere te komen. 
Bolkestein,
   . - Mijnheer de Voorzitter, ik wil de leden van het Parlement bedanken voor hun verschillende opmerkingen.
Ik zal kort reageren op enkele van de punten, te beginnen met de opmerkingen van de heer Watson. Hij is niet langer in de Vergadering, maar zal ongetwijfeld kennis nemen van het volledige verslag van deze vergadering. De heer Watson heeft gezegd dat de Artikel 29-werkgroep de die de Commissie heeft voorgesteld, heeft afgewezen. Dat klopt helemaal. Als antwoord zou ik willen zeggen dat het Artikel 31-comité de bevindingen van de Commissie met gekwalificeerde meerderheid heeft goedgekeurd: er zijn dertien stemmen voor en twee stemmen tegen uitgebracht. De twee lidstaten die tegen hebben gestemd, zijn Luxemburg en Italië.
Mijn tweede opmerking betreft de opmerkingen van mevrouw Boogerd-Quaak en mevrouw Paciotti over verzoeken om toegang tot de eigen gegevens. De Amerikaanse toezeggingen hebben ook betrekking op de toegang, en wel op een manier die de Commissie bevredigend vindt. We moeten natuurlijk controleren dat de toezeggingen in de praktijk ook worden nagekomen en er zijn manieren om hierop toe te zien. Daar zullen ook de gezamenlijke beoordeling en de mogelijkheid voor de met gegevensbescherming belaste Europese commissarissen om in te grijpen, voor zorgen.
Mevrouw Paciotti heeft het ook gehad over een internationale overeenkomst op de lange termijn. De Commissie streeft naar een multilaterale oplossing via de internationale burgerluchtvaartorganisatie ICAO, maar dat zal tijd kosten, zoals mevrouw Paciotti zal begrijpen.
Ik kom nu terug op de opmerking van mevrouw Boogerd-Quaak over een internationale overeenkomst die het -systeem moet legaliseren. De heer Pirker heeft hier ook een opmerking over gemaakt. Ik wil hier benadrukken dat de Commissie een omschakeling van naar heeft toegezegd en dat zij acties voorbereidt die deze omschakeling moeten vergemakkelijken en in de komende maanden mogelijk moeten maken, ook al is dit in principe een zaak voor de luchtvaartmaatschappijen. Er moet een rechtsbasis zijn voor het -systeem totdat het -systeem van kracht is. Desondanks mag deze bepaling van de internationale overeenkomst niet als excuus worden gebruikt om de invoering van het -systeem te vertragen.
De heer Cappato heeft gezegd dat de Commissie haar initiatief voor een Europees beleid inzake persoonsgegevens in het luchtverkeer moet laten vallen. De strijd tegen het terrorisme is een wereldwijde strijd. De Europese Unie kan het zich niet veroorloven op dat gebied geen eigen beleid te ontwikkelen, dat wordt gezien als een belangrijke bijdrage aan de mondiale strijd tegen het terrorisme en de georganiseerde misdaad. Afgelopen donderdag heeft de Europese Raad de intentie van de Commissie verwelkomd om halverwege dit jaar met een voorstel te komen. De Europese Raad heeft een beroep gedaan op de Raad om op dit punt voor het einde van het jaar actie te ondernemen. De Commissie zal er natuurlijk voor zorgen dat haar voorstel de vrijheden van de burger in het algemeen en de regels inzake de privacy van gegevens in het bijzonder volledig respecteert.
De heer Cappato heeft ook kritiek geleverd op de niet-toepassing van de wetgeving. Ik neem aan dat deze opmerking en kritiek zijn bestemd voor de autoriteiten die zijn belast met de gegevensbescherming in de lidstaten. Zoals de heer Cappato en de andere leden weten, wordt de richtlijn betreffende de gegevensbescherming gecontroleerd door de lidstaten en niet door de Commissie.
Mevrouw Swiebel heeft verwezen naar artikel 300 van het Verdrag, betreffende het internationale akkoord. De Commissie ziet geen reden om het advies in te winnen van het Europees Hof van Justitie over de rechtmatigheid van de overeenkomst of de .
De heer Santini en anderen hebben gevraagd of passagiers nu wel of niet worden geïnformeerd over hun rechten. De verplichting om passagiers te informeren rust bij de gegevensbeheerder; in dit geval zijn dat in eerste instantie de luchtvaartmaatschappijen en in tweede instantie de regering van de Verenigde Staten. De garanties van de VS bevatten een duidelijke toezegging op dit gebied. De Commissie is momenteel bezig om samen met de luchtvaartmaatschappijen en de reisindustrie ervoor te zorgen dat burgers toegang hebben tot volledige en juiste informatie, die ze op het juiste tijdstip moeten ontvangen, idealiter voordat ze hun ticket kopen.
Tot slot - en dit is algemeen - herhaal ik nogmaals wat ik eerder al heb gezegd, namelijk dat de Commissie de aanpak van de VS niet omarmt of goedkeurt, maar wel enkele meningen over de doelmatigheid ervan deelt. We moeten echter realistisch zijn en de verbeteringen accepteren die nu worden aangeboden. Het is dus niet zo dat we de Amerikaanse aanpak omarmen, maar de Commissie probeert uit alle macht te benadrukken dat dit de best haalbare oplossing is en dat er geen andere oplossing voorhanden is. 
De Voorzitter.
   – Hartelijk dank, commissaris Bolkestein.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt woensdag om 12.00 uur plaats. 
De Voorzitter.
   – Aan de orde is het verslag (A5-0135) van Herbert Bösch, namens de Commissie begrotingscontrole, over de bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschappen en fraudebestrijding - Jaarverslag (2002) (COM(2003) 445 - C5-0593/2003 - 2003/2248(INI)). 
Bösch (PSE ),
   Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, in 2002 is er wederom sprake geweest van een sterke stijging van misbruik, wanbeheer en onregelmatigheden in de Europese Unie. Als de door de lidstaten gemelde gevallen opgeteld worden bij de gevallen die OLAF heeft ontdekt - ook al was dit enkele jaren eerder - dan resulteert dat in een bedrag van meer dan twee miljard euro. Ik kan mij niet herinneren dat dat bedrag ooit eerder zo hoog is geweest.
Ik wil graag benadrukken dat wij het over onregelmatigheden hebben. Wij weten dat in de loop van het vervolgonderzoek zal blijken dat er bij slechts een fractie van die onregelmatigheden ook daadwerkelijk sprake van fraude is. Ik wil als vertegenwoordiger van het Parlement duidelijk stellen dat dit in de analyses van de verschillende media doorgaans over het hoofd wordt gezien. Desondanks gaat het om een reusachtig bedrag, en dat op een moment dat de zittingsperiode van het Parlement en de ambtstermijn van de Commissie ten einde loopt - dat is geen goede zaak. De stijging is bijzonder sterk op het gebied van de structuurfondsen, waar de gemelde bedragen verdrievoudigd zijn: van 200 miljoen euro naar 600 miljoen euro. In dat verband dringt de vraag zich op hoe het eigenlijk met de meldingsmoraal van de lidstaten gesteld is. Er bestaan nog steeds interpretatieverschillen en onenigheden over wat er nu precies op welke wijze gemeld moet worden. Het is toch niet geloofwaardig dat een land als België veertien gevallen bij de Commissie meldt, Italië 107 en Duitsland daarentegen bijna 2000. Dan moeten wij toch constateren dat er enorme harmonisatiegebreken bestaan. Ik zeg dit weliswaar met name met het oog op de hervorming van het structuurbeleid, maar eigenlijk geldt dit ook voor andere beleidsterreinen. Wij hebben op dit vlak een verantwoordelijkheid in de hoedanigheid van Commissie begrotingscontrole en niet in die van historicus. Wij willen uit de tekortkomingen van het beleid tot nu toe namelijk sterke punten voor de toekomst ontwikkelen. Overigens kan ik wat dit streven betreft natuurlijk alleen voor mijn eigen deel van de werkzaamheden spreken.
Iets soortgelijks is ook van toepassing op het gebied van de terugvorderingen. Wat heeft het met het oog op de fraudepreventie voor nut, mevrouw de commissaris, als we bijna decennia moeten wachten voordat het geld weer teruggestort is? Bij een bepaald land, namelijk Italië, wordt er toch al jaren op restitutie gewacht. Dat is een publiek geheim en het is ook een feit dat dergelijke situaties voor politieke doeleinden worden gebruikt.
Het tweede grote punt van zorg is de landbouw. De Commissie begrotingscontrole streeft er al jaren naar om de Europese Commissie eindelijk eens een keer aan te zetten tot het schrappen van de exportrestituties. Daarbij denk ik met name aan de restituties voor het onbeschrijfelijk treurige, onethische en wrede transport van levende runderen. Het valt niet te begrijpen dat van de ongeveer 262 000 levende runderen die in 2002 met steun van circa 62 miljoen euro belastinggeld geëxporteerd zijn, 226 000 runderen naar het kleine land Libanon zijn uitgevoerd. Wij hebben serieuze aanwijzingen dat dit land bij lange na niet over de capaciteit beschikt om deze hoeveelheid vlees op te nemen, te consumeren, te slachten of zelfs maar te verwerken.
Wij kunnen ons een bepaald, redelijk recent geval herinneren, mevrouw de commissaris, waarbij de plotselinge stijging van de export van vlees naar Jordanië uiteindelijk samen bleek te hangen met het omzeilen van de sancties van de VN tegen Irak. Daarom kan ik niet begrijpen dat de Commissie in dit geval wederom als een struisvogel de kop in het zand steekt en zegt dat zij van niks weet. Wij roepen het Bureau voor fraudebestrijding OLAF dan ook op om op dit vlak actie te ondernemen. Ik heb het niet over preventie. Het is gewoon een kwestie van tijd dat de eerste dierenbeschermers dergelijke exporttransporten gaan begeleiden en de eerste beelden hiervan in de media te zien zullen zijn. En dan te bedenken dat dergelijke transporten met Europees belastinggeld gefinancierd worden!
Ik wil nog een derde punt aan de orde stellen: Het is nog maar enkele dagen geleden dat er een “unieke” huiszoeking bij een journalist heeft plaatsgevonden. Dat gebeurde echter niet in verband met gebeurtenissen in dit Parlement zoals vandaag in de kranten staat, maar naar aanleiding van de “zaak Paul van Buitenen”. Ik zou graag willen weten hoe OLAF op deze kwestie gereageerd heeft. Ik wil daarbij nog eens aan de terechtwijzing herinneren die de Europese Ombudsman OLAF in dit verband heeft gegeven. Ik wil er daarnaast ook nog eens op wijzen dat onderzoeken van het Bureau slechts bij een gegronde verdenking ingesteld kunnen worden en dat zij een gepaste duur moeten hebben. Dat betekent dat zij niet kunstmatig verlengd worden. Wij verzoeken het Comité van toezicht van OLAF dan ook om zijn standpunt kenbaar te maken of het onderzoek mogelijkerwijs misbruikt is om journalisten onder druk te zetten of te intimideren.
De heer Kendall, de voorzitter van het Comité van toezicht, heeft mij meegedeeld dat dit punt op de agenda van de volgende bijeenkomst van het Comité in april gezet zal worden. Hij heeft ook bevestigd dat OLAF geen advies bij het Comité van toezicht heeft ingewonnen alvorens de Belgische justitie in te schakelen. De heer Noack, lid van het Comité van toezicht, heeft tegenover de media verklaard dat, indien het Comité op basis van zijn toetsing tot de conclusie komt dat de handelwijze van OLAF onacceptabel is, ook het ontslag van de directeur van OLAF niet valt uit te sluiten. Ik wil graag benadrukken dat wij in deze zaak een groot belang aan het verslag van het Comité van toezicht hechten. Het is de lakmoesproef of de controle op OLAF goed functioneert en of er maatregelen worden genomen als dingen uit de hand lopen.
Ik kan de verantwoordelijke personen bij OLAF in dit verband alleen maar waarschuwen zich niet achter de Belgische justitie te verbergen. Alles, en dan ook echt alles wat OLAF tot nu toe in deze zaak ondernomen heeft en aan justitie doorgespeeld heeft, dient aan het Comité van toezicht te worden voorgelegd. Wij willen dat er snel duidelijkheid in deze zaak komt. Dat mag geen kwestie van maanden zijn, hooguit van een paar weken. 
Schreyer,
   Mijnheer de Voorzitter, geachte rapporteur, geachte afgevaardigden, de uitgebreide hervorming van het beheer van de Europese financiën en de bescherming van die financiën tegen fraude is vanaf het begin van de ambtstermijn een centraal aandachtspunt voor de Commissie-Prodi geweest. Wij hebben op dat gebied dan ook vastberaden gehandeld en zeer veel bereikt.
Wij hebben onze hervorming afgestemd op het verslag van de Groep van Wijzen die het Parlement aan het einde van de ambtstermijn van de vorige Commissie heeft ingesteld. Een cruciaal element daarbij is de duidelijke toewijzing van verantwoordelijkheden. De volledige verantwoordelijkheid voor een correcte besteding van de Europese middelen ligt bij degenen die de betreffende middelen beheren. De gecentraliseerde financiële controle is afgeschaft; een stap die overigens al veel eerder gezet had moeten worden. De opsplitsing van financiële controle en beleidsmanagement was nog een overblijfsel uit de tijd dat de Europese begroting zeer beperkt van omvang was. Nu hebben wij eindelijk een structuur die in de lidstaten als vanzelfsprekend wordt beschouwd, namelijk dat de verantwoordelijkheid voor een juiste besteding van de middelen voor het uitvoeren van programma’s bij de afzonderlijke ministeries ligt. De affaire rondom Eurostat, waar in de jaren negentig rekeningen werden aangehouden en beheerd buiten de begroting om, heeft ons allemaal nog eens zeer duidelijk gewezen op de tekortkomingen van het oude systeem. De Commissie heeft echter wel vastgehouden aan een centrale interne controle. Om het belang daarvan te benadrukken is de verantwoordelijkheid voor die controle al in de zomer van 2000 aan de vice-voorzitter van de Commissie toegewezen.
Met de oprichting van OLAF is er een nieuwe en belangrijke instantie voor fraudebestrijding gecreëerd om binnen de instellingen en ook op extern gebied volledig onafhankelijk fraude en onregelmatigheden op te sporen middels administratieve onderzoeken. Welke lidstaat kent een vergelijkbare aanpak? De Europese Unie speelt hier een voortrekkersrol en het is uiteraard toe te juichen dat een aantal toekomstige lidstaten de opzet van OLAF als richtmodel voor hun eigen systeem gebruikt.
De Commissie heeft de opbouw en uitbreiding van OLAF ondersteund met een uitgebreid en multidisciplinair concept voor fraudebestrijding. Wij hebben de ontwikkeling van een preventiecultuur bijvoorbeeld niet alleen gestimuleerd door de van de wettelijke voorschriften, maar ook door de ontwikkeling van ethische normen voor de ambtenaren van de Commissie en door duidelijke regels voor de bescherming van klokkenluiders. Wij hebben ten behoeve van de fraudebestrijding ook de strategische samenwerking met de lidstaten verbeterd. Dat is alleen al van essentieel belang omdat de lidstaten ongeveer 80 procent van de uitgaven uit de communautaire begroting beheren. Tegen die achtergrond wordt via OLAF een waar dienstverleningsplatform voor de lidstaten opgebouwd.
Uit het verslag over de fraudebestrijding in 2002 - dat thans aan de orde is - blijkt dat de lidstaten al meer inspanningen ter bescherming van de EU-financiën hebben ondernomen dan in het verleden het geval was, al was het alleen maar omdat in 2002 eindelijk de Overeenkomst aangaande de bescherming van de financiële belangen van de Europese Gemeenschappen in werking is getreden. Er moet echter nog veel werk verzet worden zoals ook uit het verslag van de heer Bösch naar voren komt.
Zoals wij van hem gewend zijn, heeft de rapporteur een omvangrijk verslag gepresenteerd waarin een hele serie uiteenlopende aspecten van de fraudebestrijding wordt behandeld. Sta mij toe op één punt nader in te gaan waarop u zelf ook, mijnheer Bösch, zojuist heeft gewezen, namelijk de exportrestitutie.
Het klopt dat er juist op het gebied van de exportrestituties grote waakzaamheid geboden is omdat het aantal landen dat hiervoor in aanmerking komt steeds groter wordt. Daarom moet er op dit gebied ook altijd consequent gehandeld worden. De concentratie van exporten van levende runderen naar Libanon is volgens informatie van het directoraat-generaal van mijn collega Fischler ook een gevolg van het feit dat de Europese Unie in het algemeen meer maatregelen heeft genomen om de uitvoer van levende runderen te controleren. Aan het begin van dit decennium waren er eigenlijk slechts twee grote exportlanden, namelijk Libanon en Egypte. Tijdens de BSE-crisis in de Europese Unie heeft Egypte echter de import van levende runderen uit de EU beëindigd en vervangen door importen uit Australië. Dat is de verklaring voor de hoge concentratie exporten naar Libanon op dit moment. Ik heb uiteraard ook de vraag gesteld of de hoeveelheid runderen die naar dat land geëxporteerd wordt, überhaupt in overeenstemming te brengen is met de consumptiepatronen van de mensen in dat land. Het Directoraat-generaal Landbouw heeft mij er toen nogmaals op gewezen dat deze cijfers uiteraard ook tegen de achtergrond bezien moeten worden van het feit dat er in Libanon vrijwel geen varkensvlees wordt gegeten en dat de consumptiepercentages voor rundvlees in zoverre vanzelfsprekend hoger zijn dan voor andere landen.
Ik kan u echter de verzekering geven dat ik uw bijzondere bezorgdheid over de bescherming van dieren volledig deel. De Commissie heeft in 2003 nieuwe voorschriften voor de export van levende dieren uitgevaardigd respectievelijk oude voorschriften aangescherpt. Vandaag heeft het directoraat-generaal nogmaals bevestigd dat er op dit gebied zeer strenge controles plaatsvinden, zowel in de landen van oorsprong als in de importlanden.
Ik wil benadrukken dat het verslag van de heer Bösch, zoals gewoonlijk zeer kritisch is. Daarom is het des te verheugender dat in het verslag ook waardering voor de maatregelen van de Commissie tot uiting wordt gebracht. Dat is echter niet de enige reden waarom de dank van de Commissie naar de rapporteur uitgaat. Veel maatregelen die de Commissie de afgelopen jaren op het gebied van de fraudebestrijding heeft genomen, zijn immers tot stand gekomen op basis van verlangens en aanzetten van met name de Commissie begrotingscontrole. Dat geldt ook voor de verbeteringen en hervormingen bij OLAF. Ook op dit punt is het met name de heer Bösch geweest die voortdurend met klem op veranderingen heeft aangedrongen.
Op dit moment ligt het voorstel voor een wijziging van de OLAF-verordening ter tafel. Ons voorstel is om de informatiestroom tussen OLAF en de Commissie te verbeteren, om de procedurele garanties voor de betrokken personen aan te scherpen en om de rol van het Comité van toezicht van OLAF te vergroten. U heeft zojuist nog bepaalde functies van het Comité van toezicht aan de orde gesteld. Parallel daaraan hebben wij ook binnen de Commissie de communicatie over fraudevermoedens verbeterd, met name tussen het politieke en het ambtelijke niveau. Ook deze maatregelen zijn op initiatief van het Europees Parlement tot stand gekomen.
Wij zijn erin geslaagd om het Financieel Reglement ingrijpend te hervormen. Als ik “wij” zeg dan doel ik daarmee ook op het Parlement. Het nieuwe Financieel Reglement vormt niet alleen een sterkere ondersteuning van de begrotingsbeginselen, maar bevat ook belangrijke instrumenten voor fraudebestrijding en voor het uitsluiten van deelname aan aanbestedingen indien er sprake is van onjuiste informatie door contractpartners. Onlangs is dit door nog als een voorbeeldige aanpak omschreven. De administratieve hervorming is voor het grootste gedeelte voltooid. Dankzij OLAF beschikken wij nu over een effectief en daadkrachtig instrument voor fraudebestrijding. Uiteraard moet er ook op dit gebied continu naar verbeteringen gestreefd worden.
Wat wij echter in ieder geval nog nodig hebben, is een Europese officier van justitie. Fraude met de Europese begroting moet ook strafrechtelijk vervolgd kunnen worden. De Commissie begrotingscontrole heeft zich hiervoor al jaren sterk gemaakt; dat geldt met name voor de voorzitster en de rapporteur, de heer Bösch. Wij hebben ons de laatste jaren gezamenlijk én zeer succesvol ingespannen om de Conventie ertoe te bewegen om in de ontwerp-Grondwet een voorstel op te nemen voor de instelling van een Europese officier van justitie ter bescherming van de financiële belangen. Het is verheugend dat de regeringsconferentie waarschijnlijk nog dit half jaar onder het Ierse voorzitterschap tot een besluit over deze ontwerp-Grondwet zal komen. Ik wil er echter nogmaals op wijzen dat nog niet alle hindernissen uit de weg zijn geruimd. Ik ben dan ook van mening dat het absoluut noodzakelijk is dat iedereen die voorstander is van een Europese officier van justitie, ervoor moet waken dat dit initiatief alsnog in de prullenmand belandt als gevolg van een of ander compromis. Het is noodzakelijk dat wij de ontwikkelingen tot aan de regeringsconferentie in juni nauwlettend in de gaten blijven houden. 
Stauner (PPE-DE ).
   Hartelijk dank, mijnheer de Voorzitter. In 2002 hebben fraude en onregelmatigheden een schadepost van 1,8 miljard euro veroorzaakt. Dat is een forse stijging van ongeveer 36 procent ten opzichte van het voorgaande jaar. Opvallend is dat de grootste stijgingen zich voordoen op het gebied van de eigen middelen en van de structuurfondsen, maar eigenlijk is dat ook weer niets nieuws.
Dit is een trieste constatering, mevrouw de commissaris, die u ook niet goed kunt praten. Eigenlijk gaat op het fraudefront alles gewoon vrolijk verder. Op andere gebieden zou een stijging van 36 procent zeer welkom zijn, maar in verband met de fraudebestrijding is een dergelijk percentage eenvoudigweg rampzalig. Het gaat hier eigenlijk om de plechtige belofte die u aan het begin van uw ambtstermijn als commissaris, viereneenhalf jaar geleden, heeft gedaan. De Commissie-Prodi is immers in de herfst van 1999 aangetreden met de vrijwillige en enthousiaste aankondiging van een nultolerantiebeleid voor fraude en onregelmatigheden! Na de val van de Commissie-Santer zou alles anders worden! Maar wat is er gebeurd? Het ene schandaal lokt als het ware het andere schandaal uit. Ik roep in herinnering dat u het hoogste boekhoudniveau buitenspel heeft gezet nadat van die kant de kritiek werd geuit dat de hervorming niet zo positief verliep als u dat als commissaris naar buiten toe deed voorkomen. U heeft weliswaar het Financieel Reglement gewijzigd, maar naar mijn idee niet door transparantie te creëren en duidelijke boekhoudkundige beginselen te formuleren, maar meer door een wirwar aan voorschriften zodat niemand zich meer terug kan vinden in het eindresultaat. U heeft inderdaad de onafhankelijke financiële controleur afgeschaft en dat is volgens mij sowieso een kardinale fout geweest. In de plaats daarvan heeft u een interne controledienst in het leven geroepen die niet alleen niet onafhankelijk is, maar klaarblijkelijk ook niet erg aantrekkelijk, gezien het feit dat het hoofd van deze controledienst in april al weer vertrekt. Die zoekt zijn heil dus in vluchtgedrag. Wij hebben thans een boekhouding die in de media terecht als een systeem “met net zo veel gaten als een Zwitserse kaas” en “net zo open als een bankkluis”is bestempeld.
Tot slot de Eurostat-affaire met zijn zwarte geld en een toegegeven verlies van minimaal acht miljoen euro. Dat is - in negatieve zin - een geweldig resultaat, mevrouw de commissaris! Ik kan u daarmee alleen maar op cynische wijze feliciteren. Maar zoals gewoonlijk bent u zich van geen kwaad bewust. Alle verantwoordelijke commissarissen wringen zich in allerlei bochten en verbergen zich achter de zelfgecreëerde warwinkel aan voorschriften. Dat geeft de Europese burgers weinig vertrouwen, maar dat interesseert u blijkbaar niet. Naar het schijnt wordt nog steeds het verkeerde uitgangspunt gehanteerd, namelijk dat er met Europese gelden lichtzinniger omgesprongen mag worden dan met nationale middelen. 
Casaca (PSE ).
   - Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, mijnheer Bösch, in dit verslag wordt terecht een belangrijke plaats ingeruimd voor het schandaal met uitvoerrestituties voor runderen naar Libanon in 2002. Het is echter slechts het laatste in een reeks schandalen. De commissaris heeft het hier gehad over de verslagen van haar collega Fischler over dit probleem. Ik zou de commissaris willen uitnodigen de kranten van 2001 hierop na te slaan. Die stonden dat jaar vol met details over het schandaal met uitvoerrestituties voor Jordanië waarbij, zoals al eerder met andere landen gebeurd was, het enige doel was het embargo van de Verenigde Naties tegen Irak te omzeilen. Dat is met verschillende landen jaren achtereen zo doorgegaan. Als de Commissie daar niets van gemerkt heeft, dan wilde zij volgens mij er gewoon niets van weten. In de kranten van die tijd stonden immers zeer heldere artikelen over dit onderwerp.
Maar ik sta erop u te zeggen dat het niet alleen gaat om het schandaal van de omzeiling met communautaire gelden van het embargo tegen Irak. Het is slechts een van de vele schandalen. Om er maar een ander schandaal uit te lichten kan ik het door de Napolitaanse Camorra opgezette netwerk noemen - waarbij grote zuivelbedrijven uit Frankrijk, België en Duitsland betrokken waren - om boter te vervalsen met ossenvet en smeermiddelen. Ook daar is veel begrotingsgeld van de Gemeenschap naartoe gevloeid, zowel in de vorm van export- als afzetsubsidies.
De naam van commissaris Fischler is hier niet gevallen, terwijl zijn naam in deze omstandigheden juist als eerste had moeten worden genoemd. Het probleem is dat hij op de hoogte moet zijn van de omvang van deze opeenvolgende schandalen met gelden van de landbouwbegroting. Tot heden toe hebben wij geen enkele opheldering gekregen over de hoeveelheid geld die de communautaire begroting heeft besteed aan de afzet van vervalste boter in de periode 1995-2000 door dit netwerk van de Camorra. Dan hebben wij het nog niet eens over informatie aangaande teruggevorderde bedragen. Tot op de dag van vandaag weten wij nog steeds niet welke bedrijven er bij betrokken waren en waarom de Commissie geen van deze bedrijven een sanctie heeft opgelegd, zelfs niet de gebruikelijke boetes in verband met de melkquota. Waarom is de Commissie zo inschikkelijk en laat zij grote agrifood-bedrijven ongestraft, terwijl de Commissie zeer streng is bij het opleggen van boetes voor simpele administratieve voorvallen aan boeren en ambachtelijke zuivelbedrijven? Dat zijn de belangrijke vragen die nog op antwoord wachten.
Virrankoski (ELDR ).
   - Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik de rapporteur bedanken voor zijn goede verslag. Het Europees Bureau voor fraudebestrijding, OLAF, werd na sterke druk van het Parlement opgericht ter vervanging van het voormalige UCLAF. Zijn werkzaamheden moeten natuurlijk verduidelijkt worden, maar wij moeten er tegelijkertijd voor zorgen dat de Europese Unie geen gemeenschap wordt die op een politiestaat lijkt. Onze fractie steunt in deze fase niet de vergaande paragraaf 39, waarin de toekomstige status van OLAF wordt geschetst. Wij willen de verschillende mogelijkheden nog openhouden en daarom hebben wij amendement 8 ingediend. Daarin wordt gewezen op de bevoegdheid van het Comité van toezicht van OLAF met betrekking tot de discretionaire ruimte van de directeur, de geografische locatie van het secretariaat en de rechten van de personen wier activiteiten door OLAF worden onderzocht. Wij moeten beseffen dat er een zeer beangstigende situatie ontstaat als OLAF een ongefundeerde aangifte onderzoekt.
In paragraaf 1 en 2 wordt geïmpliceerd dat slecht beheer en fraude veroorzaakt worden door het feit dat de begroting en de begrotingscontrole onder de verantwoordelijkheid van één en dezelfde commissaris vallen, maar wij kunnen deze te eenvoudige conclusie niet aanvaarden. Ook willen wij de vastberadenheid van de Commissie en de standvastigheid waarmee zij administratieve hervormingen nastreeft, niet bagatelliseren. 
Sjöstedt (GUE/NGL ).
    Mijnheer de Voorzitter, net als de rapporteur wil ik wijzen op de huiszoeking die de Belgische politie zeer onlangs op instructie van OLAF heeft verricht bij een Duitse journalist. Er is sprake van een zeer ernstige ingreep in de persvrijheid wanneer OLAF binnenvalt bij een journalist, en computers, aantekeningen, adreslijsten en mobiele telefoons in beslag neemt. Na deze huiszoeking is de Belgische politie eigenlijk niet met concrete aanklachten gekomen. Ik hoop dan ook van harte dat OLAF een zeer goede verklaring heeft voor deze handelwijze, want dat is echt nodig. Als OLAF een dergelijke verklaring niet kan geven, kan de directeur van OLAF mijns inziens niet op zijn post blijven zitten.
Ik zou ook aan de Europese Commissie willen vragen of men van tevoren op de hoogte was van deze actie, en zo ja, wie van de Commissie hiervan op de hoogte was. Ik zou graag hier en nu een antwoord op deze vraag willen.
Er is zeer veel kritiek geuit op OLAF in de nasleep van het Eurostat-schandaal. Naar mijn mening was die kritiek in hoofdzaak terecht. De directeur van OLAF heeft besloten de Commissie niet op tijd te informeren. Het is duidelijk dat de informatieoverdracht diepgaand hervormd moet worden, zoals nu ook tot op zekere hoogte wordt voorgesteld.
Het verslag van de rapporteur is een zeer grondig stuk werk, dat bij lezing tot grote somberheid stemt. Het is een soort balans van vijf jaar werk sinds de Commissie-Santer tot aftreden werd gedwongen. Wat we kunnen zien, is dat de problemen met fraude en onregelmatigheden niet verdwenen zijn. Ze zijn het laatste jaar zelfs in omvang toegenomen. We kunnen ook zien dat de in het verleden gedane beloftes om de betrokken politici ter verantwoording te roepen, niet zijn nagekomen, vooral niet in het Eurostat-schandaal.
Het is niet alleen een kwestie van controlesystemen. Het is ook een kwestie van systeemfouten. Zoiets als exportrestitutie voor levende dieren nodigt uit tot fraude en komt bovendien neer op een systematisch georganiseerde en door de belastingbetalers gefinancierde dierenmishandeling. Met dergelijke systemen nodigt men feitelijk uit tot misbruik van belastingmiddelen in de Europese Unie. Hier is niet in de eerste plaats controle nodig. Hier is nodig dat het systeem zo snel mogelijk wordt afgeschaft. 
McKenna (Verts/ALE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ik wil het hebben over de uitvoer van levende have en exportrestituties, maar eerst wil ik er graag op wijzen dat het niet meer dan juist is dat het Parlement een volledig verslag krijgt over de zaak van de Duitse journalisten wier eigendommen in beslag zijn genomen.
Wat betreft exportrestituties, komt in het Parlement deze week een verslag aan de orde over de omstandigheden waaronder dieren mogen worden vervoerd. Exportrestituties zouden moeten worden afgeschaft. Het is duidelijk dat de overgrote meerderheid van de burgers van de Europese Unie afkeurend staat tegenover het idee dat hun geld worden gebruikt om een handel te subsidiëren die dieren onnoemelijk leed toebrengt, hoe hoog de normen ook zijn of hoe goed de omstandigheden ook zijn. Het valt niet te ontkennen dat dieren onnodig lijden. Tot overmaat van ramp worden Europese belastingbetalers gedwongen om dit te subsidiëren. Het is tijd dat we een einde maken aan de exportrestituties.
Er is hier een enorm budget dat wijd open staat voor misbruik. Ik vind dat dit recente geval grondig moet worden onderzocht door het OLAF. Of we het nu eens zijn met exportrestituties of niet - en ik ben dat duidelijk niet - we hebben een volledig onderzoek nodig naar aanleiding van de recente verslagen over dieren die naar Libanon worden vervoerd. Wat was hun eindbestemming?
Over het algemeen zijn exportrestituties totaal niet te rechtvaardigen. Ik vind dat het geld van de Europese belastingbetalers niet naar dit soort handel mag gaan. Als de exportrestituties zouden worden afgeschaft, zou dat het hele probleem oplossen. Er zouden geen schandalen meer zijn met betrekking tot misbruik van het geld van de belastingbetalers. We hebben echter een volledig verslag nodig over wat er onlangs in de media is gezegd over de schandalen en de fraude in kwestie. Commissaris, u moet ervoor zorgen dat zo'n onderzoek plaatsvindt. Het is van essentieel belang dat we zo snel mogelijk een toezegging krijgen. 

Van Dam (EDD ).
    Voorzitter, een goed beheer van de begroting is van vitaal belang voor het vertrouwen in de Europese Unie. Uit het jaarverslag over 2002 blijkt dat het aantal gemelde fraudegevallen fors stijgt. Dat is op zichzelf weliswaar niet zo mooi, maar deze stijging betekent ook dat er meer aandacht is voor de bestrijding van fraude en onregelmatigheden. Meer aandacht is goed, maar dan moet er ook daadwerkelijk meer worden gedaan aan zowel repressie als preventie.
De Commissie heeft een achterstand bij de verbetering van het directe beheer. Er moet een apart directoraat-generaal voor financiële controle en de fraudebestrijding komen, dat losstaat van het huidige DG Begroting. Zolang leidinggevenden greep willen houden op hun controleurs komt een transparant klimaat, waarin mensen verantwoordelijkheid nemen en afleggen, niet tot stand.
Het verontrust onze fractie dat er amendementen zijn ingediend om de paragrafen 1 en 2 uit de resolutie te schrappen. Is dit Parlement soms in het leven geroepen om de Commissie in bescherming te nemen? Ook wanneer zij fouten maakt of in gebreke blijft? Een dergelijke onkritische houding wekt terecht wantrouwen bij de kiezer, want dit Parlement heeft primair een controlerende taak moet deze uiterst serieus uitvoeren door middel van een consequente bestrijding van onregelmatigheden en fraude, ook in eigen huis. Dat is een eerste maatregel om de structureel lage opkomst bij de Europese verkiezingen te verhogen.
Ten slotte, de gebrekkige terugvordering van teveel of ten onrechte uitbetaalde bedragen. Is daar nu eindelijk een consistent register voor aangelegd in het boekhoudsysteem? Waarom vordert de Commissie maar een klein deel terug? Hoe legt u dat uit aan de burgers in de lidstaten? Is het in hun belang dat u zo weinig mogelijk terugvordert? 
Titford (EDD ).
   - Mijnheer de Voorzitter, het komt uiterst zelden voor dat ik het eens ben met grote delen van een verslag dat voor dit Parlement is opgesteld. Het verslag-Bösch bevat evenwel een ware litanie van tekortkomingen van de Commissie bij het creëren van een stelsel van administratieve verantwoording en verslaglegging dat zelfs maar bij benadering adequaat is, of bij het aanpakken van de fraude die inherent is aan alles dat de EU doet. De rapporteur noemt het enorme bedrag van 2,12 miljard euro - of, ter vergelijking, iets van 1,5 miljard Britse ponden - als het totale bedrag van de fraude die in het jaarverslag van de Commissie over 2002 wordt genoemd. Van trainingseminars voor hogere ambtenaren die nooit zijn gehouden, tot massale onrechtmatige onttrekkingen aan het GLB: deze onthutsende lijst van mislukkingen kunnen we allemaal bekijken.
In het verslag wordt ook opgemerkt dat het, het is onvoorstelbaar, in vijftig procent van de gevallen van landbouwfraude niet mogelijk was de betrokken producten te identificeren. Onder de gegeven omstandigheden deel ook ik de in het verslag geuite zorgen over de tekortkomingen in het werk van het OLAF.
Het verslag-Bösch bevat echter ook een lijst van voor de hand liggende zaken die vele jaren geleden hadden kunnen worden gedaan en ook hadden moeten worden gedaan om dit lekkende schip te repareren. Het spreekt voor zich dat een lekkend schip zal blijven lekken en uiteindelijk zelfs zal zinken als er nieuwe passagiers aan boord worden toegelaten. Aangezien de toetredingslanden op 1 mei tot de EU toetreden, houd ik u voor dat de financiën van de EU een rommeltje zijn en dat de toetreding van tien nieuwe landen die rommel alleen maar erger zal maken en er goed toe zou kunnen leiden dat het schip vergaat.
Dit verslag toont eigenlijk het mislukken aan van een Europese Unie die hopeloos wegzakt in een moeras van fraude en corruptie en niet de wil heeft om er iets aan te doen. Elk land dat geld in dit zwarte moeras blijft pompen, verraadt de belastingbetalers, die de rekening betalen. 
Schreyer,
   Mijnheer de Voorzitter, sta mij toe om allereerst een opmerking aan het adres van de heer Titford te maken. Het gaat hier niet om een TEMPUS-PHARE-project, maar om een TEMPUS-project. Mijn collega die voor de uitbreiding verantwoordelijk is, heeft mij verzocht om dat onder de aandacht te brengen.
Op de vraagstelling en de beweringen van mevrouw Stauner dat er een schadepost van 1,8 miljard euro in 2002 veroorzaakt zou zijn, wil ik graag als volgt reageren: die conclusie kunt u op basis van de cijfers in het verslag over de uitvoering van artikel 280 van het EG-Verdrag gewoonweg niet trekken. De lidstaten zijn verplicht om onregelmatigheden met de structuurfondsen, het landbouwfonds en de eigen middelen te melden. Er is sprake van een onregelmatigheid indien er een Europese verordening wordt geschonden. Dat kan een onregelmatigheid van financiële aard zijn, maar het kan bijvoorbeeld ook om een schending van milieuvoorschriften gaan. Dan is er dus helemaal geen sprake van een financiële schadepost. Deze meldingen dienen voor het project in zijn geheel te worden gedaan. Daarom kan de conclusie ook absoluut niet worden getrokken dat dit project in zijn geheel als frauduleus aangemerkt dient te worden. Indien er echter sprake is van een financiële onregelmatigheid, dient het betreffende bedrag teruggevorderd te worden, waarbij de lidstaten het geld dan ook meteen moeten restitueren. Op de bedragen die u genoemd heeft, dienen dus in ieder geval die terugvorderingen in mindering gebracht te worden.
Bij een subsidiebegroting is het natuurlijk een absolute illusie om ervan uit te gaan dat het aantal frauduleuze handelingen tot nul teruggebracht zouden kunnen worden. Bij een subsidiebegroting is het risico op fraude altijd aanwezig. Daarom is een strenge, allesomvattende controle des te noodzakelijker en dergelijke controles moeten zich tot velerlei gebieden in de lidstaten uitstrekken. Uiteraard is het irritant als de meldingen te laat of slechts gedeeltelijk gedaan worden. Wat dat betreft heeft u gelijk, mijnheer Bösch. Als een bepaald land geen onregelmatigheden meldt, is dat niet zozeer een indicatie dat daar alles correct verloopt, als wel dat er geen controles uitgevoerd worden. Met name ook met betrekking tot de lidstaten die zich wellicht op de borst kloppen dat zij wél goed controleren, moet steeds weer geconstateerd worden dat dat niet het geval is.
Neem als voorbeeld eens het verslag van de Rekenkamer over 2000. Helaas is het zo dat het in het land waar wij vandaan komen en dat wij het beste kennen, zo is dat uitkeringsinstanties - waaronder ook een uitkeringsinstantie in Beieren, de streek waar u vandaan komt - de hoogste foutenmarges hebben. Dan is het toch ook noodzakelijk dat over de gehele linie gezegd wordt: Jullie moeten controleren en als er iets gevonden wordt, dienen jullie ook passende maatregelen te nemen. In sommige gevallen is dat het terugvorderen van de subsidies. Wij moeten dan ook zo consequent zijn om die middelen weer terug te vorderen. “Nultolerantie” wil niet zeggen dat wij geen controles meer uitvoeren, mevrouw Stauner, maar betekent dat wij adequate maatregelen nemen als er onregelmatigheden worden aangetroffen.
Ik zal nu even kort ingaan op de opmerkingen van de heer Van Dam: Het Directoraat-generaal Begroting is niet het directoraat-generaal dat voor de financiële controle verantwoordelijk is. Dat wil ik hier nog een keer benadrukken. De financiële controle is nu gedecentraliseerd. In alle lidstaten is het gebruikelijk dat het ministerie dat voor een bepaald programma verantwoordelijk is, ook altijd voor de controle en een correcte uitvoering verantwoordelijk is. Die ministeries kunnen zich niet achter een of ander directoraat-generaal verstoppen. Die fout hebben wij in het verleden wel gemaakt. De interne auditdienst is echter een onafhankelijke dienst. Naar mijn idee is dat ook aangetoond in de jaren dat de heer Muis de leiding heeft gehad over die interne auditdienst.
Sta mij toe om nog een keer op de kwestie van de transporten van levende dieren, op de exportsubsidies en de uitvoer van levende runderen terug te komen. Feit is dat dit toegestaan is. Krachtens een besluit van de Raad worden transporten van levende dieren ook gesubsidieerd, zij het in mindere mate dan in het verleden. Wat dat betreft, kan ik van het feit dat er levende dieren worden uitgevoerd, niet zeggen dat er sprake van fraude is! Het is immers legaal. Ik ben het echter wel met u eens dat wij op dit vlak de volgende vraag moeten beantwoorden: Wat is er vanuit het oogpunt van dierenbescherming überhaupt ethisch te rechtvaardigen met betrekking tot die transporten? Ik heb al gezegd dat de Commissie de betreffende regelingen aangescherpt heeft, en de gevolgen daarvan hebben wij in het geval van Egypte kunnen constateren. Als er vanuit de Europese Unie geen runderen meer uitgevoerd worden en de export vervolgens vanuit Australië plaatsvindt, is er op het gebied van de dierenbescherming helemaal niets gewonnen. Daarom is het in het belang van het dierenwelzijn dan ook noodzakelijk om niet alleen intern maatregelen te nemen, maar ook externe bondgenoten te zoeken.
Ik heb kennis genomen van uw kritische kanttekeningen op dit punt en zal deze ook doorspelen aan mijn collega, de heer Fischler. Indien u meer informatie over dit onderwerp wenst, zal ik hem ook vragen om die ter beschikking te stellen. Ik zal in ieder geval de kritische strekking van het debat in dit Parlement over deze kwestie onder zijn aandacht brengen. 
De Voorzitter.
   – Hartelijk dank, mevrouw de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats. 
De Voorzitter.
   – Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0160/2004) van Olga Zrihen, namens de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende de bevordering van gendergelijkheid in de ontwikkelingssamenwerking. 
Zrihen (PSE ),
   . – Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dames en heren, daar zijn we dan, in tweede lezing, met een verslag dat geen problemen zou moeten geven. Toch zou ik er graag een aantal punten uitlichten die me in dit dossier van essentieel belang lijken en nogmaals een aantal opmerkingen maken.
Een overgrote meerderheid van de armen in de wereld vandaag de dag is vrouw. Er bestaat een nauw verband tussen genderongelijkheid en armoede, evenals tussen de uitroeiing van armoede, de bevordering van de autonomie van vrouwen en de gendergelijkheid. De vier landen die onderaan de ranglijst van gendergelijkheid van de Verenigde Naties staan hebben ook de slechtste score wat armoede betreft. Als we dus de armoede daadwerkelijk willen terugdringen dan moeten we de gendergelijkheid verbeteren.
Bovendien wordt, gezien de belangrijke rol die vrouwen spelen in de samenleving van ontwikkelingslanden, algemeen erkend dat volledige participatie van vrouwen een randvoorwaarde is voor duurzame ontwikkeling. Jaren geleden werd al erkend dat de vrouw een belangrijke rol heeft in het welslagen van projecten, verandering en ontwikkeling. Het zou onrealistisch zijn om acties te ontplooien ten behoeve van ontwikkeling en duurzame ontwikkeling zonder de vrouwen daarin te kennen en werkelijk bij de projecten te betrekken.
Het door ons gevoerde ontwikkelingssamenwerkingsbeleid mag er niet op neerkomen dat we simpelweg maar projecten financieren om ons geweten te sussen; het moet een investering in de toekomst zijn, zodat de desbetreffende bevolkingen en landen uiteindelijk partners worden en hun eigen ontwikkeling kunnen aanjagen. In veel samenlevingen spelen vrouwen legio verschillende rollen. Ze zijn zowel echtgenote, als moeder, als onderwijzeres. Ze drijven kleine handeltjes, ze verbouwen en ze verkopen; zij zijn dus heuse industriële operatoren als ik het zo zou mogen zeggen. Desondanks zijn ze in veel gevallen ook het slachtoffer van een samenleving in ontbinding; ze zijn het slachtoffer van oorlogen, ziekten en patriarchale structuren.
Ons optreden moet bestaan uit het bevorderen en het steunen van de participatie van vrouwen op economisch, maatschappelijk, politiek en milieugebeid. Evengoed moeten we ons inzetten om vrouwen van alle leeftijden beter toegang te geven tot alle middelen en diensten, zoals gezondheidszorg, onderwijs, scholing en infrastructuur. Door de positie en de invloed van vrouwen te verstevigen kunnen we hun zelfstandigheid geven zodat ze zich doelen stellen, de vaardigheden kunnen verwerven die ze nodig hebben, meer zelfvertrouwen krijgen, hun eigen problemen kunnen oplossen en kunnen leren om autonoom te worden.
Zodoende kunnen we zorgen dat vrouwen én mannen deelnemen aan het maatschappelijke en politieke leven en dus burgerschap kunnen verwerven, een hoeksteen van elke democratie. Op die manier verstevigen we ook de rechtstaat en zorgen we eindelijk dat de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden tot uitdrukking komen op ander grondgebied dan het onze. De gendergelijkheid is al enige jaren een wezenlijk onderdeel van het beleidskader waarbinnen de ontwikkelingssamenwerking van de Europese Unie figureert. De prioriteiten en doelstellingen zijn vastgesteld. Toch is er nog een lange weg te gaan alvorens dit concreet vruchten afwerpt in de vorm van een verbeterde leefsituatie voor vrouwen in ontwikkelingslanden.
Het doel van de verordening waar wij deze week over stemmen is dan ook een intensivering van de tenuitvoerlegging van de maatregelen ter bevordering van de gendergelijkheid in de beleidslijnen, de strategieën en de acties van de Europese Unie op het terrein van ontwikkelingssamenwerking. De activiteiten die uit hoofde van de onderhavige verordening worden gefinancierd moeten werken als een katalysator voor de voltooiing en de versterking van de bestaande beleidslijnen en programma’s in de ontwikkelingslanden. De financiering van deze verordening is het enige struikelblok dat we zijn tegengekomen. Nu we een oplossing hebben gevonden hoop ik dat hoe sneller de projecten binnen zijn, hoe sneller het geld kan worden vrijgemaakt en de acties ter plaatse kunnen worden uitgevoerd, samen met de NGO’s en de lokale vrouwenorganisaties. We hebben behoefte aan concrete stappen, aan daden en niet alleen mooie woorden.
Ten slotte durf ik de hoop uit te spreken, mevrouw de commissaris, mijnheer de Voorzitter, dames en heren, dat we bij de volgende verlenging van deze verordening eindelijk een substantiële verhoging van het budget zullen krijgen, alsook een impactstudie naar het soort werkzaamheden dat wordt uitgevoerd en een overzicht per land en per actiethema. Een toekomstgerichte instelling bij onze werkzaamheden kan uitzicht bieden op democratie. 
Schreyer,
   Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, in de eerste plaats wil ik de rapporteur, mevrouw Zrihen, namens mijn collega de heer Nielson bedanken voor de uitstekende en constructieve samenwerking gedurende de gehele medebeslissingsprocedure, met name sinds de stemming in de eerste lezing in december vorig jaar.
De Commissie is zeer verheugd over uw aanbeveling om goedkeuring te verlenen aan het gemeenschappelijke standpunt van de Raad, en daardoor ook aan de bijbehorende begrotingsmiddelen, in verband met een bedrag van negen miljoen euro voor het bevorderen van de gendergelijkheid in de ontwikkelingssamenwerking. De verhoging van de begrotingsmiddelen waar het Parlement om had verzocht, was immers het enige punt waarover de drie organen in december nog geen overeenstemming konden bereiken. Wat de overige punten betreft, zaten of zitten wij op eenzelfde lijn. Dat blijkt ook uit het feit dat de Raad en de Commissie 20 van de 21 voorgestelde amendementen van het Parlement hebben aanvaard. Zodra de nieuwe verordening aangenomen is, zullen wij alles in het werk stellen om de katalysatorfunctie en de strategische rol te vergroten. Alle ontwikkelingsmaatregelen die door de Gemeenschap gefinancierd worden, dienen een bijdrage te leveren aan het overkoepelende thema van het bevorderen van de gendergelijkheid. Het idee van is juist ook op dit gebied van heel groot belang.
Op basis van deze verordening beschikken wij nu eindelijk over een breed opgezet concept om de huidige uitvoeringsstrategie optimaal te ondersteunen. Wij hebben een effectieve verordening nodig om de bevordering van de gendergelijkheid te verbeteren zodat er meer vooruitgang geboekt kan worden bij de armoedebestrijding in het kader van de millenniumdoelstellingen. Wij zijn op de hoogte van de twijfels die door sommigen worden geuit over de vereiste kwalificaties van de ambtenaren van de Commissie op het gebied van de gendergelijkheid. Daarom is het mij een genoegen dat ik nu kan aankondigen dat wij op korte termijn een breed opgezet cursusprogramma op dit gebied zullen presenteren dat zowel bedoeld is voor het personeel van de Commissie op centraal niveau en in de delegaties, als voor het personeel van onze partnerlanden. Wij zijn inmiddels al begonnen met het uitwerken van een leidraad waarin niet alleen de belangrijkste beginselen van en richtsnoeren voor de bevordering ervan worden opgenomen, maar ook een reeks methoden die hun nut in de praktijk al hebben bewezen.
In het jaarverslag over de ontwikkelingssamenwerking zullen wij over de maatregelen rapporteren die in het kader van deze verordening gefinancierd zijn. Daarbij zullen wij ons vooral richten op relevante ervaringen en resultaten van projecten. Daarnaast zal er nog vóór het einde van de looptijd van deze verordening een onafhankelijke evaluatie in gang worden gezet. Deze evaluatie moet tot aanbevelingen leiden over de wijze waarop de betreffende maatregelen in de toekomst efficiënt dan wel efficiënter opgezet kunnen worden. Wij zijn namelijk voornemens om de bevordering van de gendergelijkheid in het kader van de ontwikkelingssamenwerking op een permanente basis te ondersteunen.
Ik ben ervan overtuigd dat het Parlement door zijn steun aan deze verordening een bijdrage levert aan het verwezenlijken van de internationale ontwikkelingsdoelstellingen om de gendergelijkheid te bevorderen en de rechten en rollen van vrouwen te verbeteren. Dat is tevens een essentiële voorwaarde voor een succesvolle bestrijding van de armoede. 
Dybkjær (ELDR ).
    Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik zowel de rapporteur van de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen als de rapporteur van de Commissie ontwikkelingssamenwerking gelukwensen met het werk dat zij in verband met dit verslag verzet hebben. Naar mijn mening laten de 20 of 21 amendementen die in eerste lezing zijn ingediend, zeer goed de samenwerking van deze twee commissies zien. Ze hebben elkaar wederzijds geïnspireerd.
De Commissie heeft 20 van de 21 amendementen overgenomen, wat een goede zaak is. Uiteraard vind ik het vervelend dat wij de begroting niet van 9 tot 11 miljoen euro hebben kunnen verhogen, maar net als andere woordvoerders heb ik geaccepteerd dat wij – wilden we nu tot een besluit komen – akkoord zouden moeten gaan met een toekenning van 9 miljoen euro voor de komende drie jaren. Dat was onze enige mogelijkheid om tot een besluit te komen en aan de gang te kunnen gaan. Dat vond ik net als anderen van meer belang dan dat er meer geld werd begroot, ook omdat de eerder toegekende middelen nog niet gebruikt zijn.
Dat gezegd zijnde, vind ik wel dat 9 miljoen een te laag bedrag is, als we bedenken waar we tegenover staan. We zeggen vaak dat de EU een economische grootmacht in de wereld is, en dat is natuurlijk ook zo, maar we kunnen rustig zeggen dat we op ontwikkelingsgebied een regelrechte mastodont zijn. Alles bijeengenomen zijn we duidelijk de grootste hulpverlener in de wereld, en daarom is het natuurlijk belangrijk dat we ons buigen over de fundamentele beginselen waarop het ontwikkelingswerk steunt. Een van die beginselen is gendergelijkheid, en wel een zeer belangrijk beginsel.
Het is eenvoudigweg een noodzakelijke voorwaarde dat wij ook de armoede van de vrouwen bestrijden, anders zal het ons gewoon niet lukken om de ontwikkeling op gang te brengen. Het is dan ook te hopen dat dit verslag die ontwikkeling kan stimuleren. Op zichzelf is dat natuurlijk niet genoeg, maar het kan hopelijk het beschreven katalysatoreffect hebben. 
De Voorzitter.
   – Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats. 
De Voorzitter.
   – Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0196/2004) van Manuel Pérez Álvarez, namens de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de minimumvoorschriften inzake gezondheid en veiligheid met betrekking tot de blootstelling van werknemers aan de risico's van fysische agentia (elektromagnetische velden) (18de bijzondere richtlijn in de zin van artikel 16, lid 1, van Richtlijn 89/391/EEG). 
Pérez Álvarez (PPE-DE ),
   . Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris – ik heet u van harte welkom – dames en heren, in 1994 heeft het Europees Parlement in eerste lezing het voorstel van de Commissie goedgekeurd betreffende de minimumvoorschriften inzake veiligheid en gezondheid met betrekking tot de blootstelling van werknemers aan de risico's van fysische agentia.
De uiteenlopende aard van deze vier agentia – geluid, trillingen, optische straling en elektromagnetische velden – lagen in 1999 ten grondslag aan een nieuwe aanpak door de Raad, die gepleit heeft voor specifieke richtlijnen.
Na de richtlijnen inzake trillingen en lawaai komen wij nu tot de richtlijn betreffende de minimumvoorschriften inzake veiligheid en gezondheid met betrekking tot de blootstelling van werknemers aan de risico's van elektromagnetische velden.
Dit voorstel past binnen het kader van het geheel aan normen die bedoeld zijn om de arbeidsomstandigheden te verbeteren, omdat volgens artikel 31 van het Handvest van de grondrechten onder de titel "Rechtvaardige en billijke arbeidsomstandigheden en -voorwaarden", iedere werknemer er recht op heeft om te werken onder gezonde, veilige en waardige omstandigheden.
Wat we meteen vanaf het begin duidelijk moeten maken, is dat in de nieuwe richtlijn uiterst zorgvuldig wordt omgegaan met de mogelijke impact op het sociaal-economische vlak, omdat er namelijk geen nieuwe verplichtingen worden opgelegd die niet al in de kaderrichtlijn waren opgenomen, maar dat deze alleen verder gepreciseerd zijn.
De richtlijn heeft uitsluitend betrekking op de schadelijke gevolgen op korte en middellange termijn en niet op de schadelijke gevolgen op lange termijn omdat onweerlegbare wetenschappelijke gegevens hiervoor ontbreken. De risico's van het contact met hoogspanningsdraden zijn niet opgenomen. De bescherming is in dit geval beschreven in de kaderrichtlijn. Het voorstel beschrijft geen uitzonderingen in de toepassingsgebieden, omdat dit discriminatie zou betekenen overeenkomstig artikel 13 van het EG-Verdrag en artikel 20 van het Handvest van de grondrechten. Maar het gaat wel om een richtlijn betreffende de gezondheid en veiligheid die het risico bij de oorsprong moet wegnemen, hoewel een specifieke richtlijn – namelijk richtlijn 93/42/EEG – de fabrikant ook al verplicht om te voldoen aan de essentiële eisen. Desondanks kan het gebruik incorrect zijn, waardoor de bronnen van risico meervoudig en gevarieerd kunnen zijn.
Om een juist beeld te krijgen van de preventieve betekenis moeten we met twee zaken rekening houden: ten eerste de grenswaarde voor blootstelling, waarboven het niet meer toegestaan is om te werken, en ten tweede de actiewaarden zoals vastgelegd in het voorstel. De bijdragen van dit Parlement zijn voornamelijk gericht op de verplichtingen van de werkgevers met betrekking tot de beoordeling en de meting van het niveau van de elektromagnetische velden waaraan de werknemers worden blootgesteld, op raadpleging van en participatie door de werknemers, alsmede opleiding en voorlichting. Een andere bijdrage van het Parlement betreft de beheersing en het toezicht in dit verband – artikel 8 – met als doel eventuele schadelijke invloed op de gezondheid ten gevolge van blootstelling aan elektromagnetische velden te voorkomen en zo snel mogelijk vast te stellen.
Als er een blootstelling wordt gemeten die de grenswaarde overschrijdt, wordt er een medisch onderzoek verricht en als de gezondheid is aangetast door de blootstelling, moet de werkgever een nieuwe risico-evaluatie uitvoeren.
Er wordt voorzien in doeltreffende, evenredige en afschrikwekkende sancties bij inbreuken op de nationale wetgeving.
Als het Parlement dit verslag aanneemt en de Raad de amendementen van het Parlement aanvaardt, zal deze richtlijn het resultaat zijn van een soort sociale dialoog, een politieke dialoog in dit geval, dankzij de gezamenlijke inspanning van de PPE-DE-Fractie en de PSE-Fractie in het Parlement, die in de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken ervan blijk hebben gegeven te beseffen dat we met deze Richtlijn de arbeidsomstandigheden kunnen verbeteren van alle Europese werknemers. Wij hebben het oorspronkelijke voorstel van de heer Crowley van de UEN-Fractie overgenomen. In mijn hoedanigheid van rapporteur wil ik mijn dankbaarheid betuigen aan hem en aan alle collega's voor hun bijdragen, en in het bijzonder aan de coördinator van de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten in de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de heer Stephen Hughes. Zonder dit akkoord had de richtlijn niet opgesteld kunnen worden.
Als wij morgen de benodigde stemmen krijgen, hebben we een richtlijn die tot stand is gekomen dankzij de dialoog tussen de twee grootste politieke fracties in dit Parlement en die gericht is op verbetering van de omstandigheden van de werknemers en bescherming hun waardigheid als mens. 
De Voorzitter.
   – Ik geef het woord aan commissaris Dimas. 
Mijnheer de commissaris
Dimas,
   . - Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, om te beginnen wil ik u danken voor uw vriendelijke welkomstwoorden. Ik vind het een grote eer en een groot genoegen hier vanavond te kunnen spreken in het Europees Parlement. Ik betreur dat ik niet heb kunnen vergaderen met de leden van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, maar daartoe krijg ik morgenmiddag de kans. Ik kijk nu al uit naar de nauwe samenwerking met het Europees Parlement en zijn commissies.
De heer Pérez Álvarez heeft een vlekkeloos verslag geschreven en ik moet haar gelukwensen in naam van de Commissie omdat zij dit uitermate technische onderwerp, fysische agentia en meer bepaald elektromagnetische velden, uitstekend heeft beschreven en toegelicht. Het onderwerp is extra complex doordat het gewijzigde voorstel al in 1994 was voorgelegd aan de Raad en doordat pas in 2002 het eerste deel van het voorstel, betreffende trillingen, en in 2003 het tweede deel, dat gaat over lawaai, is aangenomen. Nu komt het derde deel, over elektromagnetische velden, in tweede lezing aan bod.
De Commissie blijft het allergrootste belang hechten aan maatregelen die de veiligheid en gezondheid van de werknemers beschermen en die in grote mate hun levenskwaliteit bepalen. Dit onderwerp staat hoog op de communautaire agenda. Daarvan getuigt de mededeling van de Commissie betreffende een nieuwe strategie voor veiligheid en gezondheid op de werkplek. Ik ben van mening dat de wetgeving betreffende elektromagnetische velden een elementaire bijdrage zal leveren tot een betere bescherming van de veiligheid en gezondheid van werknemers die zijn blootgesteld aan de risico’s van fysische agentia. Uit de jongste wetenschappelijke gegevens blijkt dat buitensporige blootstelling aan elektromagnetische velden ernstige gevolgen kan hebben voor de gezondheid van werknemers en bijgevolg vergt dit probleem bijzondere aandacht. De richtlijn voorziet in preventiemaatregelen ter bescherming van de veiligheid en gezondheid van werknemers, voornamelijk tegen stroomstoten, elektrocutie en brandwonden en tegen blootstelling aan warmte-energie die wordt opgewekt door elektromagnetische velden. Er zij op gewezen dat nog niet kan worden onderzocht of elektromagnetische velden kankerverwekkend zijn wegens gebrek aan voldoende wetenschappelijke data of indicaties die wijzen op een oorzakelijk verband tussen elektromagnetische velden en kanker. Om gelijkaardige redenen legt de richtlijn geen grenswaarden vast voor statische magnetische velden. Maar in het kader van het Commissieverslag over de praktische toepassing zal de Commissie bijzondere aandacht besteden aan die punten. Zij zal de ontwikkeling van wetenschappelijke gegevens in deze twee sectoren nauwgezet volgen en indien nodig in een later stadium de vereiste voorstellen formuleren.
Ik wil de leden van het Parlement gelukwensen met de kwaliteit van de amendementen, waarmee het Parlement blijk geeft van zijn bezorgdheid over de risico’s en de gevolgen van blootstelling van werknemers aan elektromagnetische velden. De Commissie heeft gedurende de erg technische en lastige wetgevingsprocedure herhaaldelijk getracht een hoog niveau van bescherming te handhaven in de tekst en tegelijk een definitieve compromisoplossing dichterbij te brengen. Om een globaal compromis te bewerkstelligen heeft de Commissie ingestemd met het gemeenschappelijk standpunt van de Raad, hoewel zij voorbehoud heeft aangetekend tegen het afzwakken van de bepalingen betreffende gezondheidstoezicht. Met grote vreugde stel ik vast dat een van uw amendementen, nummer 3, dat zwakke punt in het gemeenschappelijk standpunt verhelpt en het preventieve karakter van gezondheidstoezicht herstelt. De Commissie kan uw amendementen ongewijzigd aanvaarden, omdat ze de tekst verbeteren en verduidelijken.
Concreet: amendement 1 verduidelijkt de procedure voor het beoordelen van de blootstellingsniveaus zoals geregeld in kaderrichtlijn 89/391. Amendement 2 verbetert de tekst omdat de informatie voor de werknemer wordt uitgebreid. Amendement 3 versterkt het gezondheidstoezicht, geheel in overeenstemming met het voorbehoud van de Commissie tegen het gemeenschappelijk standpunt. Amendement 4 voert een officiële bepaling in betreffende sancties, amendement 5 bepaalt de termijn voor de rapportage door de Commissie, die gelijk loopt met de andere richtlijnen betreffende veiligheid en gezondheid.
Ik hoef u niet te vertellen dat in het verslag rekening zal worden gehouden met de wetenschappelijke ontwikkelingen betreffende de gevolgen op lange termijn van blootstelling aan elektromagnetische straling en statische elektromagnetische velden. Daarnaast zal elk nieuw initiatief worden bekeken in het licht van de recentste wetenschappelijke inzichten.
Ik wil u er tevens aan herinneren dat de geleidelijke aanpak die is gekozen voor het behandelen van het Commissievoorstel, te beginnen bij trillingen, daarna lawaai en nu elektromagnetische velden, ons niet mag doen vergeten dat er werk moet worden gemaakt van de behandeling van het volgende fysische agens dat vermeld staat in het oorspronkelijke voorstel van de Commissie, namelijk optische straling. 
Andersson (PSE ).
   Mijnheer de Voorzitter, tegen de commissaris wil ik zeggen dat ik me erop verheug hem morgen te ontmoeten om ervaringen en standpunten betreffende de sociale agenda uit te wisselen. Verder wil ik mij richten tot rapporteur Pérez Álvarez. Ik zie dat de heer Hughes vandaag niet aanwezig is. Dat komt doordat het soms moeilijk is om naar Straatsburg te reizen vanwege gebrekkige vliegverbindingen. De heer Hughes is onderweg naar hier blijven steken. Ik wil namens de sociaal-democratische fractie en namens de heer Hughes dank betuigen aan de heer Pérez Álvarez voor de zeer goede samenwerking. Dat we tot dit resultaat zijn gekomen, is voor een groot deel te danken aan de goede samenwerking tussen de Fractie van de Europese Volkspartij (Christendemocraten) en de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten. De heren Pérez Álvarez en Hughes hebben in die samenwerking een hoofdrol gespeeld.
Er waren twee doelen die wij ons gesteld hadden. Het ene doel was met een goede richtlijn op dit gebied te komen, die de gezondheid en de veiligheid van de werknemers garandeert. Het tweede doel was tot overeenstemming te komen vóór het aflopen van de zittingsperiode, zodat we de kwestie niet voor ons uit zouden schuiven. Er is al gezegd dat deze richtlijn onderdeel zal uitmaken van het pakket inzake gezondheid en veiligheid en fysische agentia. We hebben een regeling bereikt inzake trillingen en lawaai, en nu zijn we aangekomen bij elektromagnetische velden en de blootstelling van werknemers aan die velden.
Deze kwestie gaat velen op de arbeidsmarkt aan. Laat ik enkele voorbeelden noemen. Het betreft werknemers in de gezondheidszorg, in centrale keukens en in de metaalindustrie. De richtlijn waarover we ons nu moeten uitspreken, is van groot belang. Er heeft een discussie plaatsgevonden over de langetermijneffecten en over de problemen om wetenschappelijke gegevens te verzamelen om die langetermijneffecten te kunnen beoordelen. Ik denk dat wij door de amendementen die wij in de commissie hebben ingediend en die hopelijk gehoor vinden, op een paar belangrijke zaken wijzen.
Allereerst worden het overleg en de samenwerking met de werknemers behandeld. Een ander belangrijk onderwerp is natuurlijk de preventie, dat wil zeggen dat als een werknemer wordt blootgesteld aan een sterkte boven de grenswaarden, hij automatisch recht op medisch onderzoek heeft. Als bij deze onderzoeken blijkt dat hij aan een sterkte boven de grenswaarden is blootgesteld en daardoor letsel heeft opgelopen, wordt een nieuwe risico-evaluatie uitgevoerd. Dit vind ik misschien wel het belangrijkste van de door onze commissie ingediende amendementen.
Het is ook belangrijk dat het ernstige consequenties moet hebben voor werkgevers als die zich niet aan deze aanbevelingen houden. Ik wil ook wijzen op het laatste amendement, dat inhoudt dat de Commissie na een bepaalde periode op deze kwestie terug moet komen. Als er nieuwe wetenschappelijke gegevens bekend worden, moet men initiatieven nemen en zich opnieuw tot het Parlement wenden.
Ten slotte wil ik een woord van grote dank uitspreken. Er is uitstekend samengewerkt en ik hoop dat dat tot een gelukkig resultaat leidt. Ik ben ervan overtuigd dat dat gebeurt. 

Crowley (UEN ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ik sluit me bij mijn collega's aan in hun dank aan de rapporteur voor de enorme hoeveelheid werk die hij voor dit verslag heeft verzet.
Dit verslag en het mechanisme waarmee we het door het Parlement krijgen, is het beste voorbeeld van samenwerking dat tussen de instellingen bestaat. Vanwege het tijdsbestek waarbinnen we nu tijdens het Ierse voorzitterschap werken, vooral met betrekking tot de aanstaande verkiezingen in juni, was het nodig om consensus en een compromis te vinden, dat misschien niet iedereen schikt en mogelijk niet alle afzonderlijke punten bestrijkt die de afzonderlijke leden er graag in wilden zien, maar dat het wel mogelijk maakt wetgeving in de boeken vast te leggen, zodat werknemers worden beschermd voor deze nieuwe risico's waaraan ze worden blootgesteld.
Wanneer we kijken naar het toenemende gebruik van technologie, en dan vooral naar de gevaren die kunnen voortkomen uit die technologie, is het duidelijk dat het essentieel is dat dit Parlement, en eigenlijk de Europese Unie als geheel, wordt gezien als een instelling die snel op deze nieuwe innovaties en nieuwe risico's kan reageren.
Voor ons ligt een compromispakket. De afgelopen weken heeft de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken vijf amendementen ingediend, die door Coreper en de Raad als geheel zijn overgenomen onder leiding van het Ierse voorzitterschap. Hierdoor kunnen we deze wetgeving naar het domein van de werknemersrechten halen, in de lijn van de fiere, sterke traditie van dit Huis in het waarborgen van de bescherming van werknemers uit hoofde van de wetgeving inzake gezondheid en veiligheid.
Ik heet commissaris Dimas welkom in zijn nieuwe functie. Ik weet dat het heel moeilijk is voor iemand om zich in zo korte tijd in te werken. Ik wens hem veel succes in zijn functie en ik zeg hem voor de komende maanden mijn medewerking en die van mijn fractie toe bij zijn werk. De gezondheid en veiligheid van werknemers moet bij al onze wetgeving voorop staan. Natuurlijk is het belangrijk dat we regels en verordeningen met betrekking tot de mededinging en het concurrentievermogen proberen in te stellen teneinde te bewerkstelligen dat werknemers werk hebben. Ze hebben echter niet alleen een baan nodig; het moet ook nog een goede baan zijn, met echte beloningen en echte bescherming. Pas wanneer we aan al deze criteria voldoen, kunnen we echt zeggen dat we goed werk hebben verricht namens de burgers van de Europese Unie. Ik beveel dit verslag aan dit Huis aan. Ik zou alle leden willen vragen het verslag goed te keuren en het te steunen, zodat we vooruit kunnen in dit tijdperk van samenwerking. 
Thorning-Schmidt (PSE ).
   Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, wij verheugen ons erop dat we morgen vragen kunnen stellen in de commissie. Het is uiteraard een groot genoegen om na zoveel jaren de laatste hand te kunnen leggen aan deze richtlijn – dat lijdt geen enkele twijfel. De totstandkoming van de richtlijn heeft ongelooflijk lang geduurd en ik beveel haar dan ook met vreugde aan bij het Parlement voor de stemming morgen. Het is ook een goede zaak dat de richtlijn niet net als de andere richtlijnen over fysische agentia vol overgangsperiodes, dispensatiemogelijkheden en een massa uitzonderingen staat. Naar mijn mening zou men hieruit lering moeten trekken voor volgende richtlijnen op dit gebied.
Dit gezegd zijnde, wil ik zeggen dat ik teleurgesteld ben over het feit dat de richtlijn op geen enkele manier melding maakt van de langetermijneffecten van elektromagnetische golven. Ik besef dat het problematisch is om het verband tussen blootstelling aan die golven en de ontwikkeling van kanker aan te tonen. Toch vind ik dat wij in onze wetgeving rekening zouden moeten houden met het feit dat we op dit moment een aantal voorbeelden zien van mensen die in de jaren zeventig en tachtig met radar hebben gewerkt en die nu een patroon lijken te volgen waarbij ze kanker ontwikkelen. Ik vind het teleurstellend dat hier in de richtlijn helemaal niets over wordt gezegd.
Ik vind dat we wel moeten bedenken dat ook op dit gebied een voorzorgsbeginsel geldt. Als we een patroon ontdekken in gevallen waarbij mensen na 20 of 30 jaar kanker ontwikkelen, moeten we iets doen. Ik wil de commissaris dan ook direct vragen of ik het goed gehoord heb, namelijk dat u artikel 11 van de richtlijn zodanig opvat dat de Commissie zich ertoe verplicht om een nieuw voorstel in te dienen zodra er nieuwe kennis beschikbaar is over de langetermijneffecten van elektromagnetische golven. Het zou mij zeer verheugen als de Commissie dat zou kunnen bevestigen. Ik geloof dat het zeer belangrijk voor het volgende Parlement is dat we een concrete basis krijgen waarop we kunnen voortbouwen.
Dimas,
   . - Mijnheer de Voorzitter, ik herhaal wat ik al heb gezegd, de wetenschappelijke ontwikkelingen betreffende de gevolgen op lange termijn zullen worden bestudeerd en uiteraard zal elk toekomstig initiatief worden bekeken op basis van die wetenschappelijke inzichten. 
De Voorzitter.
   – Hartelijk dank, mijnheer de commissaris.
Ook ik neem graag de gelegenheid te baat om u te feliciteren met uw benoeming en u van harte welkom te heten in deze vergaderzaal.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats. 
De Voorzitter.
   – Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0161/2004) van Rodi Kratsa-Tsagaropoulou, namens de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van het besluit van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een communautair actieprogramma ter bevordering van organisaties die op Europees niveau op het gebied van de gelijkheid van vrouwen en mannen actief zijn. 
Lulling (PPE-DE ),
   . – Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik denk dat we allemaal blij zijn dat de Raad en het Parlement tot het inzicht zijn gekomen dat de gelijkheid tussen vrouwen en mannen in de praktijk een combinatie van maatregelen binnen een gestructureerd programma vereist, in samenwerking met het maatschappelijk middenveld, en met name met vrouwenorganisaties, en dat deze organisaties ook financiële steun moeten krijgen.
Ik heb er jarenlang voor gepleit maar ik stel nu met tevredenheid vast dat er buiten de Europese Vrouwenlobby – waarvan ik de uiterst belangrijke rol op dit terrein erken en waarvan ik overigens een van de initiatiefneemsters was – ook andere vrouwenorganisaties op Europees niveau actief zijn op het gebied van de bevordering van de gelijkheid van vrouwen en mannen, die ook verdienen om steun toegekend te krijgen.
Onze rapporteur, mevrouw Kratsa, die ik vandaag vervang, had er geen gemakkelijke taak aan, noch in de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen, noch in eerste lezing in het Parlement, om te zorgen dat de andere Europese vrouwenorganisaties dan de lobby niet gediscrimineerd worden. Toch is uiteindelijk een akkoord bereikt met de Raad om de gelijke behandeling van de verschillende vrouwenorganisaties die op Europees niveau actief zijn te waarborgen. De Europese Vrouwenlobby heeft niet het monopolie als het gaat om de vertegenwoordiging en de coördinatie van vrouwen-NGO’s.
Het is dan ook niet meer dan eerlijk en legitiem dat de andere organisaties eveneens een jaarlijkse exploitatiesubsidie ontvangen in het kader van het communautair actieplan over de periode 1 januari 2004 tot 31 december 2005. Dat communautaire actieplan staat niet alleen open voor de vijfentwintig lidstaten maar ook voor de landen van de Europese Vrijhandelsassociatie, voor Roemenië, Bulgarije en Turkije, die nu in de wachtkamer zitten voor lidmaatschap van de Unie.
In dit licht, mijnheer de Voorzitter, sta ik geenszins te juichen bij het budget voor de uitvoering van dit programma – een budget van 2,2 miljoen euro voor twee jaar –, vooral omdat er in de financiële bepalingen een beperking is opgenomen, want, ik citeer: “De jaarlijkse kredieten worden door de begrotingsautoriteit toegewezen binnen de grenzen van de financiële vooruitzichten.”
Om de goedkeuring van dat besluit niet nog meer vertraging op te laten lopen – het had al voor 1 januari 2004, de datum waarop het in werking trad, goedgekeurd moeten zijn – verzoek ik u namens mijn collega Kratsa haar standpunt te volgen en de tekst die zij zo goed heeft uitonderhandeld met de Raad ongewijzigd aan te nemen.
Staat u mij toe te wijzen op de belangrijkste aspecten van deze teksten. Dat is bovenal het verplaatsen van de Europese Vrouwenlobby van het eerste deel naar de bijlage, het vaststellen van gelijke medefinancieringstarieven voor de Europese Vrouwenlobby en de andere organisaties die op Europees niveau actief zijn, het niet toepassen van het degressiviteitsbeginsel op de vrouwenorganisaties die niet tot de Europese Vrouwenlobby behoren en een jaarlijkse exploitatiesubsidie om de tenuitvoerlegging van het doorlopend werkprogramma van de vrouwenorganisaties te ondersteunen. Dat is een goede zaak en ik ben blij met dat akkoord. Ik hoop dat de collega’s – zoals mevrouw Kratsa vraagt – in zullen stemmen met deze tekst die onderhandeld is met de Raad, want deze is voor iedereen aanvaardbaar. 
Dimas,
   . - Mijnheer de Voorzitter, ik stel tot mijn grote vreugde vast dat het voorstel zowel in de Raad als in het Parlement vooruitgang heeft geboekt. Nu kunnen we het voorstel definitief goedkeuren.
Het voorstel biedt een rechtsgrondslag voor het bestendigen van de financiële steun aan organisaties die op gemeenschapsniveau gelijkheid van mannen en vrouwen helpen bevorderen. Het voorstel wil tevens meer rechtsduidelijkheid en transparantie scheppen bij het verstrekken van subsidies overeenkomstig het nieuwe financieel reglement. Het onderhavige voorstel past in een reeks van zeven besluiten die vanaf dit jaar concrete rechtsgrondslagen zullen instellen voor financiële steun die nu nog in de vorm van administratieve werkingskredieten wordt verstrekt.
Ik wil mevrouw Kratsa gelukwensen met haar verslag en ook mevrouw Lulling die het verslag heeft toegelicht. Ik dank ook de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen voor al het werk en voor de voorstellen, die voor het merendeel zijn overgenomen in het gewijzigde Commissievoorstel.
Wij steunen het gemeenschappelijke standpunt van de Raad omdat het beantwoordt aan de wezenlijke doelstellingen in het Commissievoorstel en omdat de meeste van uw amendementen erin zijn overgenomen. Erg positief is dat de instellingen nauw hebben samengewerkt en zo op de tripartiete vergadering van november 2003 tot een overeenkomst zijn gekomen betreffende de hoofdlijnen van het programma en de omvang van centrale financiering.
Wij vinden allemaal dat de organisaties in kwestie een sleutelrol vervullen bij het bevorderen van Gemeenschapsbeleid op het vlak van gelijke kansen. De continuïteit dient te worden gewaarborgd en Gemeenschapssteun moet ongehinderd naar die organisaties kunnen vloeien. Vanwege de vertraging bij het goedkeuren van dit besluit moeten ook de amendementen over de overgangsclausule nog tijdens de slotfase worden goedgekeurd, zoals in november is afgesproken tijdens de bemiddelingsprocedure. 
Dybkjær (ELDR ).
   Mijnheer de Voorzitter,men kan wel zeggen dat ik het in tegenstelling tot alle anderen wél belangrijk vond om het woord te nemen bij deze tweede lezing. De reden is eenvoudigweg dat ik van deze gelegenheid gebruik wil maken om de loftrompet te steken van het werk van de Europese Vrouwenlobby. Het is natuurlijk belangrijk wat de Europese politieke partijen doen om de rol van vrouwen in het besluitvormingsproces en op allerlei andere gebieden te bevorderen. Maar men kan naar mijn mening ook rustig zeggen dat als de Europese Vrouwenlobby niet actief zou zijn op dit gebied, het veel moeilijker zou zijn om een aantal initiatieven op het gebied van gelijkberechtiging erdoor te krijgen.
Naar mijn mening is er speciaal reden om met nadruk te wijzen op de noodzaak van de Europese Vrouwenlobby, nu de Unie wordt uitgebreid met de nieuwe lidstaten, waar natuurlijk andere tradities heersen op het gebied van gelijke kansen dan in de huidige lidstaten. Het is belangrijk dat de Vrouwenlobby samen met de ledenorganisaties in de lidstaten actief is, zodat we kunnen doorgaan met de activiteiten ten behoeve van vrouwen, ondanks de culturele verschillen tussen de nieuwe en de oude EU-landen. 
De Voorzitter.
   – Ik geloof dat de Commissie niet wenst te reageren.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats. 
De Voorzitter.
   – Aan de orde is het verslag (A5-0155/2004) van Christa Prets, namens de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen, over het voorstel voor een richtlijn van de Raad tot uitvoering van het beginsel van gelijke behandeling van vrouwen en mannen bij de toegang tot en de levering van goederen en diensten. 
Dimas,
   . - Mijnheer de Voorzitter, geachte leden van het Europees Parlement, al bijna vijftig jaar ijvert de Europese Unie voor de gelijke behandeling van mannen en vrouwen. Zo is er veel vooruitgang geboekt bij de werkgelegenheid, dankzij wetgeving die gelijk loon en gelijke arbeidsvoorwaarden garandeert.
Uiteraard kunnen wetten niet alle problemen oplossen en moet er nog veel gebeuren om het verschil in loon tussen mannen en vrouwen weg te werken. In 2000 heeft de Commissie met haar agenda voor het sociale beleid aangekondigd dat ze ook discriminatie buiten de arbeidsmarkt zal onderzoeken. Dat voornemen kreeg de ondersteuning van de Europese Raad van Nice, die de Commissie heeft opgeroepen inzake gelijke rechten verder aan de weg te blijven timmeren. Zo is een ontwerprichtlijn goedgekeurd op basis van artikel 13 van het Verdrag.
Maar eerst vond er breed overleg plaats met het Raadgevend Comité voor gelijke kansen van mannen en vrouwen. Dit comité vertegenwoordigt alle lidstaten en sociale partners. Er is ook overleg gevoerd met de verzekeringswereld en andere sectoren, met het Europees Parlement en met het maatschappelijk middenveld.
U heeft nu het definitieve voorstel in handen. Naar het voorbeeld van de eerdere richtlijn betreffende rassendiscriminatie, concentreert de onderhavige richtlijn zich op de toegang tot goederen en diensten, waar sterke indicaties bestaan van ongelijke behandeling van mannen en vrouwen. Wij weten dat wetgeving daarin veel verandering kan brengen. Bijgevolg slaat de richtlijn vooral op financiële diensten waarbij vrouwen vaak over een borgsteller moeten beschikken om überhaupt een lening te kunnen krijgen, terwijl dat voor mannen niet geldt. Ook ondervinden eenoudergezinnen, vooral alleenstaande moeders, veel meer problemen dan mannen bij het huren van een woning en uiteraard betreft de richtlijn ook de verzekeringssector, vooral als het gaat om autoverzekeringen, levensverzekeringen, pensioenvoorzieningen en ook ziekteverzekeringen.
Het voorstel voor een verbod op discriminatie tussen mannen en vrouwen betreffende de toegang tot goederen en diensten is niet onomstreden. In de Raad, het Parlement en bij de publieke opinie lopen de meningen uiteen. Het voorstel is omstreden omdat het gangbare concepten betreffende de behandeling van mannen en vrouwen op de helling zet, omdat het belangrijkere factoren onderscheidt dan het geslacht voor het berekenen van verzekeringspremies en ook omdat het impliceert dat de handelwijze van de meeste verzekeringsmaatschappijen in feite onrechtvaardig is.
Het voorstel is een belangrijke stap voor het gelijkheidsbeginsel en zal het leven van mannen en vrouwen in de hele Europese Unie veranderen. 
Prets (PSE ),
   Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik dank u voor uw laatste woorden omdat die ons optimisme aanzienlijk vergroten dat wij de ongelijke behandeling in het verzekeringswezen eindelijk ongedaan kunnen maken.
Na zeer intensieve werkzaamheden en een erg lange aanloopfase zijn wij nu eindelijk op het punt beland dat wij dit verslag in stemming kunnen brengen. Dit voorstel voor een richtlijn stond al in juni 2000 op de agenda voor het sociaal beleid van de Commissie. Op de Europese Raad van Nice in december 2000 hebben de staatshoofden en regeringsleiders de Commissie vervolgens verzocht om een daartoe strekkend voorstel aan te nemen. Vandaag, vier jaar later, nu het ontwerp ter tafel ligt, hebben wij nog steeds met dezelfde heren te maken maar thans verzetten zij zich tegen een dergelijke richtlijn. Pas vorig jaar september is er een voorstel gepresenteerd dat daarna ook nog eens de moeilijke gang door de Commissiekanalen voor de boeg had. Daarom heb ik in mijn hoedanigheid van rapporteur in september 2003 een openbare hoorzitting georganiseerd om een goed inzicht te krijgen van wat er onder het publiek leeft.
Deze hoorzitting was bijzonder interessant en heeft boeiende resultaten opgeleverd. Een van die resultaten was dat er vraagtekens gezet kunnen worden bij het veelvuldig hanteren van bepaalde statistische gegevens om aan te tonen dat er bij vrouwen hogere verzekeringspremies in rekening mogen worden gebracht. In Manchester in Groot-Brittannië hebben zowel mannen als vrouwen bijvoorbeeld de laagste levensverwachting, terwijl in West Dorset mannen en in West Somerset vrouwen de hoogste levensverwachting hebben. En mannen uit het voormalige Oost-Duitsland worden weer ouder dan mannen in West-Duitsland. Ook in Oostenrijk is er sprake van een oost-west-verschil wat de levensverwachting betreft. Dat betekent dat het gebruik van uitsluitend de factor “geslacht” ongetwijfeld een vertekend beeld oplevert. Naar mijn idee is het ook niet voldoende als wij alleen maar naar de economische feiten kijken bij het aannemen van deze richtlijn inzake gendergelijkheid omdat het eigenlijk om een puur politiek besluit gaat. Het gaat hier om de politieke keuze vóór of tegen gendergelijkheid.
Wij hebben ook in hoge mate betreurd dat in het definitieve voorstel van de Commissie de onderwerpen onderwijs, besluitvormingsposities en media- en reclame-inhoud niet in het voorstel voor deze richtlijn zijn opgenomen. Ik ben het dan ook met mijn collega, mevrouw Swiebel, eens dat een stapsgewijze toegang tot en de levering van goederen en diensten zeker niet de beste, maar vooralsnog wel een aanvaardbare oplossing is. In de reeds bestaande richtlijn inzake het beginsel van gelijke behandeling van mannen en vrouwen zonder onderscheid naar ras wordt de lat veel hoger gelegd. In vergelijking daarmee is de huidige richtlijn een veel slapper aftreksel. Desalniettemin wil ik de commissaris, mevrouw Diamantopoulou, bedanken voor de belangrijke stap die zij heeft gezet. Tegelijkertijd zou ik u, mijnheer de commissaris, willen stimuleren om op korte termijn namens de Commissie niet alleen nieuwe voorstellen voor een grootschalige bestrijding van seksuele discriminatie aan te nemen, maar om ook op andere terreinen dan de werkgelegenheid in de praktijk de gendergelijkheid te waarborgen.
Artikel 13, dat in 1997 uit hoofde van het Verdrag van Amsterdam als nieuwe bepaling is toegevoegd, vormt uitdrukkelijk de grondslag voor deze richtlijn. Ik ben het dan ook niet met mijn collega’s van de Commissie juridische zaken en interne markt eens dat de richtlijn op artikel 95 gebaseerd zou moeten worden. In dat geval zou dit verslag inderdaad alleen maar een puur economische toegang tot de interne markt mogelijk maken en ik betwijfel of de Raad het Europees Parlement in dat geval ook medebeslissingsbevoegdheid zou hebben gegeven.
Een doorslaggevend, cruciaal element in dit verslag is de actuariële factor. De verzekeringslobby heeft zich daar massaal op gestort en op dit punt bestaan dan ook de meeste meningverschillen. De factor “geslacht” mag in actuariële berekeningen niet langer gebruikt worden om de hoogte van premies en voorzieningen te bepalen. Het gebruik van “geslacht” als objectieve factor is discriminerend omdat mensen daar geen invloed op kunnen uitoefenen maar gewoonweg als man of vrouw ter wereld komen. Verzekeringsbedrijven en - zoals ik uit veel gesprekken heb kunnen constateren - helaas ook vrouwen die in de verzekeringssector actief zijn, verdedigen bijvoorbeeld het feit dat de kosten voor zwangerschappen alleen maar door vrouwen betaald zouden moeten worden met het argument dat vrouwen ook op de betreffende medische voorzieningen aanspraak maken. Er is in dat opzicht wél sprake van solidariteit tussen vrouwen die wel en die geen kinderen krijgen, omdat alle vrouwen dezelfde premies betalen. Maar hoe zit het dan met de mannen die toch ook een bijdrage hebben geleverd aan die zwangerschappen? Tegenwoordig heeft iedereen de mond vol van gezinsbeleid. Er wordt bijvoorbeeld aangedrongen op meer steun voor gezinnen en op de noodzaak om het geboortecijfer te verhogen. Ministers van Economische Zaken verkondigen luidkeels verbeteringen in het gezinsbeleid, maar verzetten zich tegelijkertijd ook luidkeels tegen deze richtlijn. Hieruit blijkt dat het gezinsbeleid, net als het vrouwenbeleid, heel vaak nog steeds een alibibeleid voor onze heren politici is, waarbij mooie woorden in het luchtledige blijven hangen omdat er geen concrete toezeggingen worden gedaan.
Voor alle duidelijk wil ik opmerken dat een berekening van premies op basis van risicofactoren nog steeds mogelijk moet zijn, maar dat “geslacht” niet langer als een factor bij deze berekeningen betrokken mag worden. Het gebruik van de factor “geslacht” en ook van de factor “ras” als basis voor de berekening van premies is een vorm van discriminatie omdat de betrokken personen geen enkele invloed op deze factoren kunnen uitoefenen. 
Swiebel (PSE ),
   – Mijnheer de Voorzitter, deze richtlijn, de rapporteur zei het al, maakt een einde aan een hardnekkige vorm van seksediscriminatie, namelijk de zogenaamde statistische discriminatie. Bij statistische discriminatie worden de op een bepaald moment waargenomen gemiddelde verschillen tussen groepen, in dit geval groepen mannen en groepen vrouwen, verabsoluteerd tot permanente beoordelingscriteria voor individuen.
Helaas komt deze statistische discriminatie in het particuliere verzekeringswezen in een aantal landen nog heel veel voor. De essentie van verzekeren is echter het delen van risico's. Mensen afrekenen op een kenmerk dat zij zelf niet kunnen beïnvloeden, moet als discriminatie worden aangemerkt. De schijnbare logica van het in aanmerking nemen van het verschil tussen mannen en vrouwen door de verzekeringssector is een overblijfsel uit voorbije tijden - het terugvallen op de gemakkelijke weg. Wij moeten dat op principiële gronden bestrijden. De tegenstanders voeren een achterhoedegevecht. Ik ben dan ook blij dat het verslag van collega Prets in de Commissie rechten van de vrouw met zo'n grote meerderheid is goedgekeurd en ik hoop dat dit ook in de plenaire vergadering het geval zal zijn.
Het wachten is echter wel op de volgende stap, waarmee een einde zal worden gemaakt aan de zogenaamde hiërarchie van gelijkheid. De Europese antidiscriminatiewetgeving is een lappendeken die zelf discrimineert tussen de verschillende discriminatiegronden. Aan verschillende groepen wordt zo een verschillende mate van bescherming geboden. Waarom is rassendiscriminatie in de sfeer van onderwijs en sociale voorzieningen door EU-wetgeving verboden, maar wordt seksediscriminatie op die terreinen niet aangepakt? En waarom is er op dit terrein en op dat van de sociale zekerheid niets bepaald over discriminatie op gronden van leeftijd, handicap en sociale gerichtheid?
Wij zien met spanning uit naar het toegezegde Groenboek van de Europese Commissie over de toekomst van de antidiscriminatiewetgeving als geheel, en vervolgens naar nieuwe reparatiewetgeving. Een hiërarchie van gelijkheid is immers niet aanvaardbaar in de Europese Unie, die zegt een waardengemeenschap te willen zijn. 
Niebler (PPE-DE ),
   Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega’s, allereerst wil ik de rapporteur, mevrouw Prets, van harte bedanken. De strijd tegen discriminatie op basis van geslacht verdient onze volledig steun. Ik denk dat iedereen het ook in beginsel met deze stelling eens is.
Die stelling dient echter niet de problemen te verhullen die als gevolg van deze richtlijn ontstaan. De kern van deze richtlijn heeft betrekking op het verzekeringswezen. Volgens de Commissie, en ook volgens veel collega’s in dit Parlement, mag de factor “geslacht” in de toekomst niet meer gebruikt worden voor het berekenen van verzekeringspremies omdat dit zogenaamd al discriminerend zou zijn.
Een meerderheid van de Commissie juridische zaken en interne markt is het daar echter niet mee eens. Verzekeringen baseren zich namelijk op risico’s en wanneer er sprake is van uiteenlopende risico’s mag daar ook rekening mee worden gehouden. In verband met de particuliere ouderdomsvoorzieningen baseren de verzekeringen zich bijvoorbeeld op het feit dat de levensverwachting van vrouwen hoger is dan die van mannen. Ik geloof niet dat dit een discriminatie is, maar dat het gewoon een factor betreft waar rekening mee gehouden mag worden bij het vaststellen van premies. Een ander voorbeeld betreft de aansprakelijkheidsverzekering voor bestuurders van motorvoertuigen. Statistisch gezien veroorzaken vrouwen nu eenmaal minder verkeersongevallen dan mannen en daarom brengen verzekeringsmaatschappijen vrouwen ook lagere premies in rekening. Naar mijn idee is dat niet discriminerend, maar gaat het gewoon om de toepassing van statistische beginselen die niet eenvoudigweg door een of andere wetgeving onmogelijk gemaakt mag worden.
Ik wil in dat verband echter één uitzondering maken: Ik vind dat er met betrekking tot de kosten van moederschap en zwangerschap geen onderscheid tussen mannen en vrouwen mag worden gemaakt. Beide seksen hebben op dat gebied natuurlijk een gezamenlijke verantwoordelijkheid en dat betekent dat hiermee ook rekening gehouden moet worden bij de premieafdrachten. De Commissie juridische zaken en interne markt heeft dat dan ook als zodanig besloten.
Ik ben tegen deze richtlijn omdat de individuele autonomie van de mensen hierdoor ingrijpend wordt aangetast. Ik ben tegen de invoering van uniforme tarieven voor beide seksen en ik hoop dat de amendementen die mijn fractie heeft ingediend, morgen in de plenaire vergadering op een meerderheid kunnen rekenen. 
Zrihen (PSE ),
   . – Mijnheer de commissaris, mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik wil graag mijn steun uitspreken voor het verslag van mevrouw Prets, want dit is voor vrouwen van groot belang. De Europese Unie en haar lidstaten delen het principe van non-discriminatie van personen. Velen lijken onze keuze in een ongunstig licht te willen plaatsen, maar deze is niet alleen een kwestie van geld, maar ook een kwestie van eerbiediging van de Europese waarden en de verdragen. Ook vragen we niet – in tegenstelling tot hetgeen sommigen ons regelmatig lijken te verwijten – om speciale privileges.
Het standpunt van onze instelling mag niet gekleurd worden door partijdigheid of pogingen de kiezer te behagen, maar moet een politieke keuze zijn voor een grotere eerbiediging van de gelijkheid tussen de seksen. We hebben lang op een uitgebreidere richtlijn gehoopt, waarin op een groot aantal gebieden de seksegelijkheid bevorderd wordt. We hebben hier nu echter een tamelijk beperkte richtlijn die niettemin hoogst belangrijk is voor de gelijkheid tussen personen en die op zich een stap in de goede richting is. We verwachten dat deze richtlijn kan leiden tot meer solidariteit en gelijkheid tussen de seksen.
Ik zou willen benadrukken dat we ons moeten verzetten tegen elke vorm van onderscheid gebaseerd op criteria waar mensen geen invloed op hebben, in het bijzonder geslacht, ras, etnische achtergrond en leeftijd. De ontwerprichtlijn is niet gericht tegen de berekening van premies op basis van risico, maar wel tegen het gebruik van sekse als factor bij die berekening. Het spijt me, maar ik ben een vrouw en ik vind niet dat dat een risico vormt. Andere risico’s die verband houden met de levenswijze, onafhankelijk van de sekse, zouden echter wel meegenomen kunnen worden in de berekening voor sommige verzekeringen. Bovendien wil ik benadrukken dat het recht op gelijkheid tussen vrouwen en mannen een individueel recht is dat vrouwen en mannen als individu genieten en niet als leden van een groep.
Sommigen voeren argumenten aan die voor onze vrouwelijke medeburgers beangstigend kunnen zijn. Alvorens een snel overzicht van de mogelijke implicaties van deze richtlijn te geven, moet ik onderstrepen dat het bij de mogelijke maar niet waarschijnlijke verlagingen of verhogingen in bepaalde branches van het verzekeringswezen om de nieuwe contracten gaat en niet, zoals sommigen het doen voorkomen, om de reeds gesloten contracten. Bovendien heeft deze richtlijn niet alleen betrekking op vrouwen maar ook op mannen. De richtlijn zal dus ook gevolgen hebben voor de premieberekening voor mannen en ook op de andere terreinen die deze bestrijkt, namelijk de toegang tot en de levering van goederen en diensten. De gelijkheid bij de toegang tot goederen en diensten en bij de levering daarvan is van essentieel belang. In onze geciviliseerde samenlevingen zijn discriminatoire praktijken tot op de dag van vandaag gangbaar. Advertenties waarin wordt vermeld dat een appartement alleen te huur is voor vrouwen of voor mannen zijn aan de orde van de dag, evenals plaatsen of diensten die slechts toegankelijk zijn voor één sekse.
In het voorafgaande debat hebben we de gendergelijkheid behandeld in het kader van de ontwikkelingssamenwerking. Ik denk dat het desbetreffende verslag, dat tot doel heeft in derdewereldlanden bij te dragen aan een sterkere rol voor vrouwen en de discriminatie tussen mannen en vrouwen te bestrijden, een voorbeeld moet zijn dat we ook hier bij ons moeten volgen.
Sommigen willen de onderhavige richtlijn met wijzigingen uithollen. Ik hoop dat dat bij de stemming niet zal gebeuren en dat dit verslag onze steun zal krijgen. Ik hoop ook dat de Europese Unie en de lidstaten de richtlijn ten uitvoer zullen brengen en zullen toepassen. Hoewel het principe van gelijke behandeling tussen vrouwen en mannen is vastgelegd in het communautair recht en er al een richtlijn is aangenomen, is de toepassing van dit principe in de praktijk steeds weer moeilijk gebleken. Goede bedoelingen genoeg, maar de ongelijkheid tussen mannen en vrouwen op de arbeidsmarkt is er nog altijd. Die ongelijkheid wordt nu echter wel aan de kaak gesteld als schadelijk voor het Europese concurrentievermogen en voor de verwezenlijking van de doelstellingen van Lissabon, zoals uiteengezet in het laatste verslag van de Europese Commissie over gendergelijkheid.
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik hoop dat de Europese Commissie ons in de volgende zittingsperiode een richtlijn zal voorleggen die de lacunes met betrekking tot het beginsel van non-discriminatie tussen vrouwen en mannen op andere gebieden die nog niet onder een richtlijn vallen opvult. Ten slotte hoop ik vooral dat het Europees Parlement morgen een krachtig en duidelijk gebaar zal maken tegen de discriminatie en voor een versteviging van de gelijkheid tussen vrouwen en mannen. 
Attwooll (ELDR ),
   . - Mijnheer de Voorzitter, ik wil mevrouw Prets gelukwensen met haar verslag en haar bedanken voor haar samenwerking met betrekking tot het advies van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken.
Ik begrijp de zorgen van het verzekeringsbedrijf. Het voorstel zal aanzienlijke veranderingen in de werkwijzen van het verzekeringsbedrijf met zich meebrengen en op dit moment weet de branche nog niet hoe hij deze veranderingen ten uitvoer moet brengen. Men houdt begrijpelijkerwijs niet van onzekerheid. Ik begrijp echter niet de redenering van de bedrijfstak dat het huidige gebruik van sekse om de premies en uitkeringen te differentiëren niet discriminerend zou zijn omdat het gebaseerd zou zijn op objectieve factoren. Zelfs als het waar is dat jonge mannen gemiddeld meer auto-ongelukken veroorzaken dan jonge vrouwen, of dat vrouwen gemiddeld langer leven dan mannen, geldt dit niet voor alle individuen, en deze individuen worden dus benadeeld.
In elk geval is het bestaan van objectieve verschillen, hetzij tussen individuen hetzij tussen groepen, op zichzelf onvoldoende reden om hen ongelijk te behandelen. Daar moet een gedegen politieke rechtvaardiging voor zijn. Ik moet zeggen dat ik niet geloof dat in de 21e eeuw zo'n rechtvaardiging kan worden gegeven waar het gaat om het routinematig aanbieden van goederen en diensten aan mannen en vrouwen, net zo min als waar het andere sociaal geconstrueerde groepen betreft. Ik ben misschien wat emotioneel over dit onderwerp, maar dat is omdat ik meerdere keren in mijn leven te maken heb gehad met het soort discriminatie dat deze richtlijn beoogt te voorkomen. Ik wil niet dat nieuwe generaties dezelfde littekens oplopen.
Ik wil de verzekeringsmaatschappijen vragen nog eens goed te kijken of de veranderingen hun eigenlijk geen kansen zouden kunnen bieden. Ik zal niet gauw een lijfrente kopen, want ik geloof niet dat het een financieel voordelige manier is om mijn zaken te regelen. Mogelijk ben ik niet de enige vrouw die er zo over denkt. 
Lulling (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, al in de jaren zestig vocht ik voor bevordering van de gelijkheid tussen vrouwen en mannen en tegen elke vorm van discriminatie op basis van geslacht. Ik strijd al sinds 1963 in nationale en Europese vrouwenorganisaties, meestal als voorzitster, voor gelijke behandeling en gelijke kansen voor vrouwen en mannen. Men kan mij dus niet verwijten dat ik niet meewerk bij de uitvoering van het beginsel van gelijkheid tussen mannen en vrouwen door richtlijnen op alle terreinen.
Het is voor mij dan ook een heuse morele en juridische plicht steun te geven aan dit voorstel voor een richtlijn tot uitvoering van het beginsel van gelijke behandeling van vrouwen en mannen bij de toegang tot en de levering van goederen en diensten. Maar ook in de politiek geldt: men kan geen ijzer met handen breken en we moeten wel redelijk blijven.
Helaas houdt de Commissie er in haar voorstel geen rekening mee dat op het terrein van verzekeringen er nog een andere richtlijn bestaat die de verzekeraars verplicht tot premies die voldoende voorzichtig zijn, rekening houdend met alle toekomstige verplichtingen. Het is een feit dat voor bepaalde risico’s de sekse – ik geef de voorkeur aan de term “gender” – een objectief criterium is dat moet worden meegewogen bij het bepalen hoe groot de verbintenis van de verzekeraar is.
We kunnen de verzekeraars dus niet verbieden de sekse uit voorzorg te verdisconteren in de actuariële risicoberekening, zelfs als het premiebedrag en de uitkering voor beide seksen hetzelfde zijn. Aangezien alle verzekerden, ongeacht geslacht, in de eerste plaats geïnteresseerd zijn in de financiële duurzaamheid van de verzekeringen hebben wij amendementen ingediend om aan deze zorg tegemoet te komen.
Net als de Commissie willen wij het beginsel versterken dat het gebruik van de sekse als bepalende en onderscheidende factor bij de berekening van premies en uitkeringen in het kader van verzekeringen moet worden verboden in alle nieuw afgesloten contracten na de aanneming van de richtlijn. We kunnen niet akkoord gaan met toepassing met terugwerkende kracht op bestaande contracten. We willen echter wel toestaan dat de sekse wordt verdisconteerd op basis van objectieve en controleerbare, transparante criteria, onder toezicht van de lidstaten, met name voor actuariële berekeningen. Dat is niet meer dan redelijk en in het belang van alle verzekerden, te meer daar – zoals de Commissie zelf ook schrijft in haar motivering – “er weinig bewijs [is] van systematische discriminerende praktijken op het gebied van de toegang tot of de levering van goederen en diensten”.
De Commissie schrijft zelfs dat verzekeringsmaatschappijen bij de tariefvorming rekening moeten houden met andere criteria dan sekse, zoals leefstijl, gedrag of beroepscategorie. Ik betwijfel of een dergelijke praktijk verenigbaar is met de eerbiediging van de privacy, nog afgezien van het feit dat ze zou leiden tot verscheidene nieuwe vormen van discriminatie tussen mannen en vrouwen.
Mijnheer de Voorzitter, ik zie niet in waarom we in de wetstekst bepalingen moeten opnemen over seksuele intimidatie. Ik zie werkelijk niet hoe ik geïntimideerd zou kunnen worden bij het kopen van goederen of diensten. Ik geloof bijvoorbeeld niet dat de apotheker mij zou intimideren als ik condooms of Viagra zou kopen voor mijn man of mijn vriend. Ik zou dat niet doen, omdat ik geen man of vriend heb, maar laten we al deze politiek correcte elementen buiten de wetgevingstekst houden. Ze nemen alleen maar ruimte in.
Dybkjær (ELDR ).
   Mijnheer de Voorzitter, voor zover iemand eraan twijfelde of dit voorstel voor een richtlijn ook over mannen en geld gaat, was die twijfel in elk geval verdwenen toen een aantal in pak geklede mannen plaatsnam op de achterste rijen toen de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen over dit onderwerp discussieerde. Volstrekt legitiem, maar ook veelzeggend. In de kern komt dit voorstel er namelijk op neer dat er een eind wordt gemaakt aan de omstandigheid dat vrouwen meer betalen en minder krijgen dan mannen als het gaat om levensverzekeringen, pensioenen en dergelijke.
We willen gewoon een eerlijk systeem, zei een aantal verzekeringsmensen, toen ze op mijn werkkamer kwamen met hun bezwaren tegen het voorstel. Dat zette mij aan het denken over de vraag wat eigenlijk inhoudt. Hun opvatting over hield blijkbaar in dat het volstrekt eerlijk was dat vrouwen solidair waren met vrouwen en mannen met mannen. Dat betekent bijvoorbeeld dat vrouwen die geen kinderen kunnen krijgen, moeten betalen voor de vrouwen die dat wel kunnen, terwijl de vader van die kinderen in dit verband überhaupt niet deelneemt aan enige vorm van financiële solidariteit op verzekeringsgebied. Ik ben het natuurlijk volkomen oneens met de verzekeringsbranche. Gelijkheid van mannen en vrouwen is een fundamenteel beginsel van der EU. Dat staat in het geldende Verdrag en is terug te vinden in de nieuwe ontwerp-Grondwet. Daar staat ook in dat de EU initiatieven moet nemen om verbetering te brengen in situaties waarin deze beginselen niet worden nageleefd.
Daarom wil ik de voormalige commissaris graag bedanken voor haar inzet op dit gebied. Nu hoop ik dus dat het voorstel door het Europees Parlement komt en daarna door de Raad. Ik wil graag zeggen dat er naar mijn mening veel meer op het spel staat dan alleen dit voorstel. In feite gaat het namelijk om de toekomst van de EU. Met dit voorstel moet blijken of woorden ook worden gevolgd door daden. Als vrouwen op dit moment naar het “familieportret” kijken, is het moeilijk voor hen om zich te identificeren met de EU die ze voor zich zien. Als wij dan bovendien – wat misschien te verontschuldigen valt – in de Commissie, de Raad en het Parlement laten zien dat zelfs wij niets kunnen verbeteren op een gebied als het onderhavige, dan is er geen kans dat wij vrouwen ertoe krijgen om ook voor de toekomstige EU te stemmen.
Fraisse (GUE/NGL ).
   – Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, ik zou er allereerst op willen wijzen dat met ongeduld op deze richtlijn is gewacht. Het is al gezegd, maar de richtlijn ter bestrijding van discriminatie op grond van ras of etnische afstamming is in 2000 aangenomen: dat is dus al vier jaar geleden. Betekent dat dat niemand echt geïnteresseerd is in deze problematiek? Mogelijk, maar misschien is het ook gewoon een uitermate moeilijk onderwerp.
Ik merk overigens dat het de Commissie veel moeite heeft gekost overeenstemming te bereiken. Het programma had veel uitgebreider moeten worden en ook onderwijs en media moeten omvatten, maar dat is allemaal verdwenen uit het eindvoorstel. Ik betreur dat, want de antwoorden die zijn aangedragen met betrekking tot de media en de discriminatie in de media en die behelzen dat volstaan zou kunnen worden met zelfregulering – zoals de beroepsgroep ons heeft verteld – zijn niet voldoende: ik denk dat we hier allemaal kunnen getuigen dat als het om ons eigen land gaat zelfregulering niet afdoende is. In de richtlijn “Televisie zonder grenzen” staan ook bepalingen om het seksisme in de media te bestrijden, maar de resultaten zouden beter kunnen.
Het aspect waar we ons nu over buigen – huisvesting, verzekeringen, goederen en diensten – is van belang, te meer daar we, zoals blijkt uit wat we vanavond zeggen en wat in het verslag en in het voorstel staat, begrijpen hoe moeilijk het is om deze vormen van discriminatie te bestrijden. Zo bezien ben ik niet van zins om te gaan klagen, maar veeleer om me te verheugen dat Europa het beter doet dan elk van onze lidstaten en dat het poogt een buitengewoon moeilijk onderwerp aan te vatten, te weten de strijd tegen de stereotypen die gebruikt worden in de criteria voor de berekening van premies of de verschillende soorten verzekeringen. Ik vind het geweldig dat Europa nu in staat is zich aan een dergelijk probleem te wijden.
Men heeft geopperd dat we er eigenlijk nog lang niet zijn, dat we nog beheerst worden door stereotypen, dat we er genoegen mee nemen deze stereotypen te gebruiken in plaats van – zoals menigmaal gezegd is – te kijken naar een reeks factoren waarmee we de situatie van personen tegenover verzekeringsmaatschappijen beter zouden kunnen aanvatten. Maar natuurlijk! Ik denk dat we ons inderdaad moeten verzetten tegen die stereotypen met betrekking tot de productie en onderbouwing van verzekeringen.
Er is gezegd dat de vrouwen aan het kortste eind trekken. Maar mannen zouden op hun beurt bijvoorbeeld kunnen zeggen dat ze geen zin hebben om allemaal als wegpiraten te worden neergezet, dat ze niet allemaal slechte rijders zijn. Het is dus een zaak van zowel mannen als vrouwen om te komen tot gelijke behandeling bij verzekeringen. 
Breyer (Verts/ALE ).
   Mijnheer de Voorzitter, geachte collega’s, wij verwelkomen eveneens het voorstel van de Commissie en het verslag van mevrouw Prets namens de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen. Ik moet daarbij wel aantekenen dat wij het in hoge mate betreuren dat zowel het verslag als het voorstel van de Commissie bij lange na niet aan onze verwachtingen voldoen en dat belangrijke aspecten als onderwijs, media en reclame helaas buiten beschouwing zijn gelaten. Desalniettemin zijn wij van mening dat dit voorstel een bijzonder positieve invloed zal hebben op de gelijke behandeling van mannen en vrouwen in de EU. Het is al lang de hoogste tijd dat dergelijke ongelijkheden in de dienstverlenende sector opgeheven worden. Op basis van dit verslag kunnen wij nu een doorbraak bewerkstelligen op het gebied van de gendergelijkheid.
De dreigende gebaren van de particuliere verzekeringssector zijn huichelachtig en onzuiver. Het is alleen maar paniekzaaierij ten opzichte van de consumenten en klanten. Het is al eerder gezegd dat andere risicofactoren veel beter in te schatten zijn. Een doorslaggevende factor voor de levensverwachting is de levenswijze. Uit onderzoeken in de Verenigde Staten is gebleken dat 86 procent van de mensen eenzelfde levensverwachting heeft. Niemand komt op het idee om op basis van etnische afkomst te gaan discrimineren. Daarom moet ook discriminatie op basis van geslacht verboden worden. Het zou ook een aanfluiting zijn als wij nu op dit moment, kort voor het aannemen van een Europese Grondwet, er niet in zouden slagen om deze gelijke behandeling ook daadwerkelijk in de praktijk te brengen. Dat zou des te meer klemmen omdat die gelijke behandeling een van de essentiële waarden van onze Europese Gemeenschap is. Ik ben van mening dat het voorstel van de Commissie om die discriminatie stapsgewijs op te heffen in zekere zin een bewijs van onvermogen is. De lat lag namelijk hoger. Desondanks vind ik dat wij bij de stemming een duidelijk signaal moeten afgeven ten gunste van het gendergelijkheidsbeleid en tegen discriminatie. Het beginsel van gelijke behandeling dient meer gewicht in de schaal te leggen. Ook particuliere verzekeringen dienen dat beginsel te respecteren. Het is ook niet aanvaardbaar dat particuliere verzekeringen door een onacceptabele discriminatie een concurrentievoordeel verkrijgen ten opzichte van de wettelijk verplichte verzekeringen.
Ik hoop dat wij ook wat het gendergelijkheidsbeleid betreft wereldwijd een voortrekkersrol zullen spelen en dat de EU een schoolvoorbeeld wordt voor overeenkomstige grote economische ruimten als de Unie. Ik hoop dan ook dat wij morgen bij de stemming een duidelijk signaal in die richting zullen geven. 
Blokland (EDD ).
    Voorzitter, dit voorstel gaat over gelijke behandeling van vrouwen en mannen bij de toegang tot en de levering van diensten, en in het bijzonder over de actuariële problematiek bij verzekeringsdiensten. Het is dan ook niet logisch dat de Commissie rechten van de vrouw dit verslag heeft toegewezen gekregen. Deze commissie heeft het beginsel van gelijke behandeling geschrapt en vervangen door gelijkheid van mannen en vrouwen, maar daar gaat het hier niet om. Door deze wijziging is er sprake van een niet-coherente tekst. Zo wordt nu in amendement 19, seksediscriminatie, een minder gunstige behandeling, ook wegens vaderschap, verboden.
In het verzekeringswezen dient ook sprake te zijn van gelijke behandeling. De levensverwachting op grond van sekse alleen moet daarom geen rol meer spelen bij de berekening van verzekeringspremies. Berekening van risico's op grond van levensverwachting is gebaseerd op verouderde gegevens bij een ander rolmodel voor man en vrouw. De premies moeten daarom worden gebaseerd op solidariteit tussen mannen en vrouwen. Binnen de groep van mannen of vrouwen bestaat namelijk een grotere variatie dan tussen mannen en vrouwen. Er is weliswaar statistisch gezien een significant verschil tussen mannen en vrouwen, maar daarvoor kan een verklaring worden gegeven uit het verleden. In de toekomst ligt het niet voor de hand dat dit statistisch significante verschil blijft bestaan, zulks vanwege de leefwijze en beroepsbeoefening, die steeds minder verschillen vertonen. 
Thyssen (PPE-DE ).
    Voorzitter, als vrouw ben ik altijd trots geweest op hetgeen de Europese Gemeenschap heeft bereikt op het vlak van de gelijke behandeling van mannen en vrouwen. Wij hebben op dat vlak een pioniersrol gespeeld, zeker wat betreft de gelijke behandeling in wat ik gemakshalve de arbeids- en de beroepssfeer zou willen noemen. Dat is nooit vanzelfsprekend geweest. Nu we over een wettelijke grondslag beschikken om een stap verder te gaan dan de beroeps- en de arbeidssfeer, denk ik dat we dat ook moeten doen.
Ik vind het wel wijs van de Commissie dat zij wat de fiscaliteit betreft voorlopig, of tenminste momenteel, voorziet in een uitzondering. Ik vind dat belangrijk, omdat we ons bij de fiscaliteit onmiddellijk op het terrein van het gezinsbeleid begeven en ik ben van mening dat we de lidstaten op dit terrein ruimte voor eigen keuzes moeten blijven geven.
Dat de verzekeringsbranche om een uitzondering vraagt, is begrijpelijk, want het voorstel vraagt van hen zeer grote aanpassingen. Ik vraag de verzekeringssector echter om begrip voor het feit dat we de verzekeringen toch in het toepassingsgebied van deze richtlijn willen opnemen. Ik aanvaard de juridische redenering dat ongelijke behandeling van wat verschillend is strikt genomen geen discriminatie inhoudt. Dat mag ons er echter niet van weerhouden positieve maatregelen te nemen om de gelijke behandeling van mannen en vrouwen in de brede zin van het woord tot stand te brengen in de samenleving. Dat betekent dus dat we verder moeten gaan dan arbeids- en beroepsregelingen en in die zin kan ik het voorstel van de Commissie in belangrijke mate onderschrijven. 
Figueiredo (GUE/NGL ).
   - Mijnheer de Voorzitter, bij dit debat is wil ik vier zaken belichten die ik van fundamenteel belang acht. Ten eerste, zoals anderen al hebben opgemerkt, de vertraging waarmee de ontwerprichtlijn is ingediend. In de agenda voor het sociale beleid van juni 2000 werd deze maatregel al aangekondigd. Wij hebben in door het Parlement goedgekeurde verslagen herhaalde malen gevraagd seksediscriminatie op andere terreinen dan de arbeidsmarkt te verbieden. Wij betreuren het dat de pressie en weerstand van verschillende belangengroepen - met name de verzekeringsbranche en de media - de indiening van dit voorstel hebben opgehouden.
Ten tweede wilde ik op de zeer beperkte werkingssfeer van het Commissievoorstel wijzen. Het betreft alleen de toegang tot goederen en diensten en hun levering. Andere sectoren zoals de inhoud van de media en reclame, onderwijs en besluitvormingsprocessen zijn evenwel uitgesloten. Dat valt te betreuren, vooral omdat wij weten dat er in de media, de reclame en bij besluitvormingsprocessen nog steeds discriminatie bestaat. Andere sectoren als beroepsopleiding en sociale zekerheid vallen onder specifieke richtlijnen, hoewel het belangrijk is ook de inhoud van die maatregelen te herzien en te verbeteren en seksediscriminatie op alle gebieden te elimineren. Dat geldt met name voor beroepsregelingen inzake de sociale zekerheid.
Het derde punt betreft de noodzaak mechanismen te creëren die de toepassing van feitelijke gelijkheid - al voorzien in andere richtlijnen maar nog steeds niet toegepast - garanderen. Daarom moet er steun komen voor praktische maatregelen waardoor de toepassing van dit principe op doeltreffender wijze verdedigd kan worden.
Ten vierde is het noodzakelijk de discriminatie te elimineren bij de verlening van diensten die essentieel zijn om vrouwen in het dagelijks leven gelijke kansen te geven. Op alle gebieden van de levering van goederen en diensten dient ongelijke behandeling van mannen en vrouwen verboden te zijn. Het is onaanvaardbaar dat verzekeringsmaatschappijen bij de verlening van hun diensten het geslacht als factor gebruiken om hun risico’s te berekenen of dat banken vrouwen discrimineren bij het verlenen van krediet. Zoals de rapporteur - die ik feliciteer met het verrichte werk - zegt, genieten mensen het recht op gelijke behandeling als burger en niet als lid van een groep. Daarom is het niet aanvaardbaar dat verzekeringsmaatschappijen op grond van risicoanalyses premies en termijnen voor uitkeringen vaststellen die gebaseerd zijn op groepen en gemiddelden voor mannen en vrouwen. Dat hoeft echter de voortzetting van positieve acties voor het wegnemen van ongelijkheid en het bevorderen van de gelijkheid tussen man en vrouw niet in de weg te staan. Het voorstel is weliswaar een bescheiden en onvolledige stap maar hopelijk krijgt het morgen toch de goedkeuring van het Parlement, waarna het een richtlijn zal zijn van de Europese Unie. Ik blijf er echter op aandringen de nog ontbrekende maatregelen op zo kort mogelijke termijn goed te keuren. 
Dimas,
   . - Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik heb het debat met veel belangstelling gevolgd en ik zou de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen en ook de Commissie juridische zaken en interne markt, de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken willen danken voor hun bijdrage tot het onderhavige verslag. Ik wil mevrouw Prets gelukwensen met haar uitmuntende verslag, dat ons voorstel sterk verbetert en preciseert en dat ook zorgt voor meer samenhang met voorgaande Gemeenschapsrichtlijnen. Wij zijn het zeker eens met de amendementen die het Commissievoorstel in overeenstemming brengen met richtlijn 2000/43 betreffende rassendiscriminatie of richtlijn 2002/73 betreffende gendergelijkheid en werkgelegenheid. Het betreft amendementen 3, 4, 5, derde en vierde deel, 6, 7, 8, 12, 17, 20, 23, eerste deel, 25, eerste deel, 27, 30, 31, 32, 33 en 43. Ook wil ik de Commissie rechten van de vrouw danken voor amendement 15, dat de scheidslijn verduidelijkt tussen particuliere pensioenenregelingen en ouderdomspensioenen, die zijn geregeld in de bestaande werkgelegenheidsrichtlijnen.
Die amendementen weerspiegelen ook de debatten die hebben plaatsgevonden in de Raad. Sommige andere amendementen kunnen wij niet aannemen. Ze zijn wel constructief maar wijken af van gelijkaardige bepalingen in bestaande richtlijnen. Wij vinden het verkieslijk omwille van de samenhang dezelfde aanpak te handhaven. Ik heb het over amendementen 16, 19, 21, 24, 25, 28, 29, 34 en 40. Wij zijn het evenmin eens met de schrapping van de uitzonderingen in artikel 1, lid 3, omdat een beperkt aantal uitzonderingen noodzakelijk blijft om de richtlijn toepasbaar te maken. Het betreft amendementen 9 en 13. Wij kunnen evenmin instemmen met die amendementen die het voorstel uitbreiden tot onderwijs, massamedia en reclame. Het Commissievoorstel beperkt zich tot een concrete sector, namelijk goederen en diensten. Wij kiezen voor een stapsgewijze benadering in een sector die, zoals iedereen weet, gekenmerkt wordt door een sterke seksediscriminatie en daar kunnen we met bindende wetgeving iets aan doen.
Wij erkennen dat de rol van mannen en vrouwen in de media en de reclamewereld grote vragen oproept in verband met de bescherming van de persoonlijke waardigheid. In het onderwijs wordt jongens en meisjes vaak afgeraden minder traditionele wegen in te slaan, maar ook andere complexe vraagstukken kenmerken het debat, zoals de vrijheid van de media.
Bijgevolg is de Commissie van oordeel dat bindende wetgeving in deze fase niet geëigend is voor het aanpakken van die problemen. Ik verwijs naar amendementen 38 en 39. Tot slot kunnen we niet instemmen met amendementen 35 en 36, betreffende artikel 4 van het voorstel, want zij willen het gebruik van seksegerelateerde actuariële factoren toestaan. Dat is niet verenigbaar met het beginsel van gelijke behandeling en het kan ook niet objectief worden gerechtvaardigd. Dergelijke actuariële factoren gaan uit van grove veralgemeningen voor alle mannen en alle vrouwen en hebben geen rechtvaardigingsgrond. Ze weerspiegelen statistieken die van toepassing zijn op de gemiddelde bevolking, maar die statistieken zijn misleidend omdat ze verbergen dat andere factoren, die te maken hebben met de leefstijl, belangrijker zijn dan het geslacht. Studies hebben uitgewezen dat 86 procent van de mannen en vrouwen dezelfde levensverwachting hebben. Een vrouw die tot die groep van 86 procent behoort, wordt anders behandeld dan een man in dezelfde omstandigheden, gewoonweg omdat de levensverwachting van alle vrouwen op onnauwkeurige wijze wordt veralgemeend. Die praktijk schendt het beginsel van gelijke behandeling en kan niet worden gebillijkt op basis van een statistische veralgemening.
Positief is wel dat het amendement erkent dat de kosten van zwangerschappen in levensverzekeringen gelijk moet worden verdeeld over mannen en vrouwen met het oog op het eerbiedigen van het beginsel van gelijke behandeling.
Amendementen 10, 22 en 41, die neerkomen op de verkorting van de overgangsperiode van zes jaar uit artikel 4 in verband met de seksespecifieke actuariële factoren en waarin ook strengere verplichtingen worden voorgesteld voor de follow-up tijdens die periode, kunnen wij niet aanvaarden. We vinden dat we van de verzekeringssector namelijk niet kunnen verwachten dat hij zich van de ene dag op de andere aanpast. Wij vinden dat een extra termijn van zes jaar, zoals voorgesteld in artikel 4, noodzakelijk is om te leren werken met andere, preciezere factoren dan het geslacht.
Niettemin hopen wij dat de verzekeringssector aan het eind van die periode geen problemen meer zal ondervinden met de toepassing van het beginsel van gelijke behandeling en dat de Europese consument daar de vruchten van zal plukken.
De amendementen die de vervanging in het hele voorstel beogen van de term "uitvoering van het beginsel van gelijke behandeling van mannen en vrouwen" door "uitvoering van de gelijkheid van mannen en vrouwen", kunnen wij niet aannemen, want dat zou de rechtsgrondslag van artikel 13 van het Verdrag te buiten gaan. Artikel 13 geeft de Gemeenschap de bevoegdheid om op te treden tegen discriminatie, met andere woorden de gelijke behandeling van mannen en vrouwen te garanderen. Het artikel geeft de Gemeenschap niet de ruimere bevoegdheid om gelijkheid te bevorderen of om volledige gelijkheid in de praktijk te bewerkstelligen. Hoewel in artikel 3, lid 2 van het Verdrag staat dat de Gemeenschap de gelijkheid van mannen en vrouwen moet bevorderen bij al haar activiteiten, kan die bepaling het wezen van de rechtsgrondslag van artikel 13 niet veranderen. Het gaat hier om amendementen 1, 5, eerste en tweede deel, 11, 18, 23, tweede deel en 42.
Ter afronding, mijnheer de Voorzitter, wil ik nog iets zeggen over het laatste amendement, nummer 45, waarin wordt voorgesteld dat de lidstaten een dialoog aangaan met niet alleen niet-gouvernementele organisaties die actief zijn in de strijd tegen discriminatie, maar ook met de sociale partners. Hiermee kunnen we in beginsel wel akkoord gaan, maar wij vinden dat er een bredere formulering dient te worden gezocht want er zijn ook andere organisaties die maatschappelijke stromingen vertegenwoordigen, zoals consumentenorganisaties, sociale organisaties enzovoort.
Het spijt mij dat ik mij niet heb weten te houden aan mijn spreektijd, maar ik wil wel eindigen met een optimistische noot. We stellen namelijk vast dat mannen ongeveer dezelfde levensverwachting beginnen te krijgen als vrouwen. 
De Voorzitter.
   – Vanzelfsprekend, mijnheer de commissaris. U heeft uw spreektijd volledig en verstandig gebruikt. 
Lulling (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, de commissaris heeft gezegd dat hij onze amendementen 35 en 36 niet kon overnemen. Hij is zich er ongetwijfeld van bewust dat er een verzekeringsrichtlijn bestaat, een richtlijn die specifiek over verzekeringen gaat, en dat in artikel 18 van die richtlijn staat dat verzekeraars verplicht zijn premies vast te stellen die voldoende voorzichtig zijn, rekening houdende met alle toekomstige verplichtingen. Ik zou de commissaris willen vragen of de Commissie heeft nagegaan, samen met de juridische dienst, of de onderhavige voorstellen wel verenigbaar zijn met die verzekeringsrichtlijn. 
Dimas,
   . - Mijnheer de Voorzitter, met betrekking tot die argumenten kan ik u zeggen dat het doel van de richtlijn de toepassing is van het beginsel van gelijke behandeling van mannen en vrouwen. Seksegerelateerde actuariële factoren zijn onverenigbaar met het beginsel van gelijke behandeling en horen dus niet in de richtlijn. Bijgevolg is de onderhavige richtlijn gestoeld op artikel 13 van het Verdrag, met het doel discriminatie op basis van het geslacht te bestrijden.
Doel van de richtlijn is niet de werkingsregels van de interne markt in wetgeving te gieten en daarom is artikel 95 niet de geschikte rechtsgrondslag. 
De Voorzitter.
   – Dank u voor deze juridische precisering, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.
(1)


De Commissie kan de volgende amendementen aannemen: 2, 3, 4, 7, 9, 12, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 23, 24, 25, 26, 27, 29, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 38, 39, 40, 41, 42, 44, 45, 46, 47, 48, 49, 52, 53, 54, 55, 56, 57, 58, 60, 61, 62, 63, 64, 65, 66, 71, 72, 73, 74, 77, 78, 80, 81, 82, 83, 84, 85, 86, 87, 88, 90, 94, 95, 96, 97, 99, 100, 101, 102, 103, 104, 106, 107, 108, 111, 112, 114, 115, 118, 119, 120, 121, 122, 123, 124, 125, 126, 128, 137, 139, 140, 141, 142, 143, 144, 145, 146, 147, 148, 149, 150, 151, 152, 153, 154, 155, 157, 158 en 164 tot en met 209.
De Commissie kan de volgende amendementen niet aannemen: 1, 5, 6, 8, 10, 11, 13, 14, 22, 28, 30, 31, 43, 50, 51, 59, 67, 68, 69, 70, 75, 76, 79, 89, 91, 92, 93, 98, 105, 109, 110, 113, 116, 117, 127, 129, 130, 131, 132, 133, 134, 135, 136, 138, 156, 159, 160, 161, 162 en 163. 
