Goedkeuring van de notulen
De Voorzitter
De notulen van de vergadering van gisteren zijn rondgedeeld.
Geen bezwaren?

Janssen van Raay
Voorzitter, de Nederlandse fiscus belast niet alleen de bijdrage van het Parlement aan de vrijwillige pensioenen, maar ook de uit te keren pensioenen zelf. Ik ben mevrouw Fontaine dankbaar dat zij daar spontaan tegen heeft geprotesteerd en de heer Rothley dat hij een amendement heeft ingediend om aan deze misstand van Nederland een einde te maken. Ongelukkigerwijs hebben een aantal Nederlanders zich via hun zaakwaarnemer met de regeling akkoord verklaard. Dat is wat ik gisteren genotuleerd had willen zien en ik zeg u bij dezen dank dat het genotuleerd is.

Evans
Mijnheer de Voorzitter, ik wil alleen maar opmerken dat ik hier gisteren aanwezig was, maar dat mijn naam om de een of andere onverklaarbare reden niet op de lijst voorkomt. Ik zou het op prijs stellen als dit kan worden rechtgezet.

De Voorzitter
We zullen dat nagaan en uw naam zal worden opgenomen.

Thors
Mijnheer de Voorzitter, mij is gisteren hetzelfde overkomen. Ik was vermoedelijk zo geconcentreerd op het verslag-Rothley en de Commissie juridische zaken en rechten van de burger, dat mijn naam ook niet te vinden is op de presentielijst. Ik verzoek u dat te corrigeren.

De Voorzitter
Ook dat zal worden nagegaan en rechtgezet.
(De notulen worden goedgekeurd)

Van Dam
Voorzitter, wij hebben met smart gewacht tot wij de agenda's voor 1999 hebben en ik ben er dankbaar voor dat wij die gisteren konden ophalen. Eén van de belangrijke data in 1999 is de verkiezing voor dit Parlement. Zoals u weet is ook in dit Parlement uitgebreid gesproken over de dagen waarop die verkiezingen plaats konden vinden. Het is dan ook een grote teleurstelling voor mij dat ik in deze agenda moet constateren dat er ten onrechte wordt aangegeven dat slechts in drie landen van de Europese Unie niet op zondag de dertiende maar eerder wordt gestemd en dat voor mijn eigen land, Nederland, wordt aangegeven, volstrekt ten onrechte, dat die verkiezingen op zondag plaatsvinden.
Eén van de goede tradities van Nederland is dat die verkiezingen in de loop van de week plaatsvinden en ten onrechte staat Nederland niet vermeld bij 10 juni. Ik zou u willen vragen hoe u dit misverstand wilt opheffen om te voorkomen dat de opkomst nog lager is.

De Voorzitter
Mijnheer de afgevaardigde, ik denk dat u deze vraag aan de Nederlandse autoriteiten dient te richten. Zoals u weet, hangt de datum van de verkiezingen niet af van wat er in de agenda van het Parlement staat, maar van wat er op de agenda's van de overheden van het desbetreffende land staat. De termijn die daarbij is vastgesteld, kan bij besluit van de Raad gewijzigd worden, maar niet door een beslissing van dit Parlement. Als de verkiezingen in Nederland op een bepaalde dag worden gehouden, is dat omdat de autoriteiten van dat land daartoe in die zin besloten hebben - laat ons zeggen uit hoofde van het subsidiariteitsbeginsel. De data voor de verkiezingen worden niet door dit Parlement vastgesteld, en dit Parlement kan ze dus ook niet veranderen.

Blokland
Voorzitter, dat is het punt niet. De verkiezingen in Nederland vinden gewoon op 10 juni plaats. Dat is het probleem niet. Alleen in de agenda staat het fout. Dat moet gecorrigeerd worden. Dat vraagt de heer Van Dam.

De Voorzitter
Laat ons eens zien of we ons hebben vergist bij het maken van deze agenda. Hoe dan ook, u kunt van mij aannemen dat de verkiezingen in Nederland niet volgens onze agenda georganiseerd worden, maar dat de datum ervoor door de autoriteiten van dat land zelf worden vastgesteld.

Urgentverklaring
Voorstel voor een verordening van de Raad tot wijziging van verordening (EG) nr. 355/94 van de Raad van 14 februari 1994 en tot verlenging van de tijdelijke afwijkende maatregel voor Duitsland en Oostenrijk (COM(98)0473 - C4-0516/98-98/0251(CNS))

De Voorzitter. Ik geef nu het woord aan de heer von Wogau, voor het advies van de Commissie economische zaken, de terzake bevoegde commissie.

von Wogau
Mijnheer de Voorzitter, we hebben ons al eens met deze zaak beziggehouden. Het probleem waar de Commissie naar verwijst, bestaat sinds januari laatstleden. Maar de documenten werden ons pas overgemaakt in september. Daarom begrijp ik niet dat de Commissie nu twee keer achter elkaar een verzoek om urgentverklaring indient, want zij heeft voordien alle tijd genomen. De heer Langen bereidt op dit ogenblik een verslag voor waarover we in de vergaderperiode van november zullen stemmen. In december zullen we het voorleggen aan de plenaire vergadering. Daarom stel ik voor het verzoek om urgentverklaring te verwerpen.

De Voorzitter
Wij gaan nu over tot de stemming over het ingediende verzoek om urgentverklaring.
(Het Parlement verwerpt het verzoek om urgentverklaring)

Presentatie van het jaarverslag van de Rekenkamer
De Voorzitter
Aan de orde is het jaarverslag van de Rekenkamer.
Ik richt een woord van welkom tot de president van de Rekenkamer, de heer Friedmann, die, net als altijd, zo vriendelijk is geweest hier in persoon te verschijnen om het verslag aan de Vergadering voor te leggen.
Mijnheer Friedmann, u heeft het woord.

Friedmann
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, in naam van het college van de Europese Rekenkamer zou ik u hartelijk willen bedanken voor het feit dat ik zo vroeg in de morgen verslag mag uitbrengen over onze verrichtingen van het voorbije jaar. Over één ding zijn we het zeker eens: geld is weliswaar niet alles, maar aan de manier waarop wordt omgegaan met geld valt af te lezen of een beleid succesvol is of niet.
Misschien is het u reeds opgevallen dat dit jaarverslag veel dunner is dan in de voorbije jaren. Niet omdat we minder hard gewerkt hebben, integendeel. We hebben het afgelopen jaar vele speciale verslagen gepubliceerd, 25 in totaal. Door deze jaarverslagen beter te spreiden over het hele jaar willen we eigenlijk ook uw taak verlichten, zodat u ook uw eigen werk beter kunt verdelen. Ik geef toe dat het nog beter kan, maar van onze kant is de goede wil in ieder geval aanwezig.
Op het gebied van de ontvangsten zijn het afgelopen jaar opnieuw immense miljardenbedragen verloren gegaan voor de Gemeenschap, met name op het vlak van douane- en BTW-ontvangsten. Bij de douaneontvangsten komt dit omdat de nationale douaneadministraties nog steeds niet optimaal samenwerken. De mogelijkheden van de moderne informatietechnologie worden onvoldoende benut. Ieder land heeft zijn eigen methoden voor risicoanalyse, wat verschillende resultaten tot gevolg heeft. Dat de lidstaten hier zo weinig aan doen is te meer verbazingwekkend omdat gederfde douaneontvangsten gecompenseerd moeten worden door hogere bijdragen van de lidstaten aan de communautaire begroting. Ik zou daarom de lidstaten willen oproepen meer waarde te hechten aan de correcte heffing van douanerechten, en wel omdat dit in hun eigen belang is.
Zoals ik reeds zei, gaan ook bij de BTW immense bedragen verloren. Uit modelberekeningen aan de hand van negen lidstaten is gebleken dat in de jaren 1991-1993 per jaar gemiddeld 70 miljard ecu aan BTW-belastingen te weinig werd afgedragen. Dit gebeurt weliswaar op het niveau van de lidstaten, maar het heeft indirecte gevolgen voor de Europese Unie. Nog steeds bestaat de onbevredigende situatie dat in de interne markt het principe geldt dat de BTW in de plaats van bestemming moet worden afgedragen, wat betekent dat goederen niet belastbaar zijn vanaf de plaats van herkomst tot de plaats van bestemming, en dit geeft aanleiding tot onregelmatigheden.
Wat de uitgavenkant betreft, hebben we in overeenstemming met de structuur van de begroting opnieuw het landbouwbeleid en het structuurbeleid centraal gesteld. We hebben inzake landbouwbeleid enkele speciale verslagen voorgelegd, bijvoorbeeld over BSE en over de afsluiting van de rekeningen. In het jaarverslag zelf gaan we onder meer in op de kwestie van de durumtarwe. Waarom? Omdat dit een graansoort is die bijzonder zwaar gesubsidieerd wordt. Voor durumtarwe wordt namelijk niet alleen de normale steun per hectare betaald, maar ook een extra steun die louter politieke gronden heeft. Indien men uitsluitend rekening zou houden met het verschil in opbrengst met andere graansoorten, zou men tot de vaststelling komen dat over vier jaar 3 miljard ecu aan subsidies bespaard had kunnen worden.
In een speciaal verslag zijn we ook ingegaan op de export van Nieuw-Zeelandse zuivelproducten naar Groot-Brittannië. Nieuw-Zeelandse melk en kaas mogen namelijk in bepaalde hoeveelheden worden uitgevoerd naar Groot-Brittannië tegen preferentiële tarieven, voor zover aan bepaalde criteria met betrekking tot het vetgehalte wordt voldaan. Zoals wij hebben vastgesteld, wordt niet altijd aan deze criteria voldaan. Dit heeft in de loop van het jaar geleid tot een derving van douaneontvangsten voor de Gemeenschap van 410 miljoen ecu. Een groot deel van deze douanerechten is reeds verjaard. Maar 110 miljoen ecu is nog invorderbaar. We hebben de Commissie opgeroepen hier zorg voor te dragen.
Tot zoverre dit aspect van het landbouwbeleid. Zoals u weet, hecht de Rekenkamer grote waarde aan het milieubeleid. We zijn onlangs daarvoor onderscheiden met de milieuprijs "Europees natuurlijk erfgoed" . In een speciaal verslag wijzen we erop dat bij de 40.000 waterzuiveringsinstallaties in de EU, die mede door de EU worden gefinancierd, grote gebreken bestaan. In België moet een derde van de waterzuiveringsinstallaties worden opgeknapt, in Italië zelfs de helft. We hebben vooral vastgesteld dat verscheidene nieuwe zuiveringsinstallaties niet eens in bedrijf genomen zijn, omdat de exploitanten ofwel geen technische knowhow hebben, ofwel geen geld hebben voor de dekking van de exploitatiekosten. Hiermee zal rekening moeten gehouden worden, omdat tegen het jaar 2005 nog eens 40.000 zuiveringsinstallaties moeten gebouwd worden.
We hebben ook een kritische blik geworpen op de hernieuwbare energiebronnen in het kader van de programma's JOULE en THERMIE. We hebben daarbij onder andere vastgesteld dat 50 % van de hiervoor uitgetrokken personeelsposten voor andere taken werd ingezet. Tevens hebben we vastgesteld dat tussen de personeelsleden die instaan voor het management en de besluitvorming zich belangrijke belangenconflicten voordoen, vooral omdat dit personeel voordien op andere plaatsen gewerkt heeft, wat in verband staat met het aanbestedingsbeleid.
We weten allemaal dat de Europese Unie steeds weer voor nieuwe uitdagingen staat. Dit is vaak een moeilijke opgave voor de Commissie, wanneer zij van vandaag op morgen nieuwe, omvangrijke taken op zich moet nemen. Een voorbeeld daarvan is de humanitaire hulp, waaraan we een speciaal verslag gewijd hebben, dat in maart 1997 verschenen is. In 1991 werd besloten dat voor de programmeringsperiode 1992-1997 circa 4 miljard ecu moest worden uitgetrokken voor humanitaire hulp. Meer dan 3 miljard is reeds besteed. De steun is ook bij de hulpbehoevenden terechtgekomen. Het probleem ligt bij ECHO, de centrale bestuurseenheid voor humanitaire hulp van de Commissie.
We hebben reeds vorig jaar in ons speciaal verslag erop gewezen dat het personeelsbeleid, met name wat het externe personeel betreft in deze instantie, niet transparant is. We hebben de Commissie gevraagd om aanvullende schriftelijke informatie. De informatie was niet in orde. De discussie die toen is losgebarsten over de zogeheten "onderzeeërs" is u allen voldoende bekend. Maar de problemen betreffende extern personeel doen zich niet alleen voor bij ECHO, maar ook bij de programma's PHARE, TACIS en MED mag een deel van de beleidskredieten worden gebruikt voor de ondersteuning van de programma's, dus voor extern personeel.
Het percentage - de zogenaamde "Liikanen-faciliteit" , genoemd naar mijn buurman, de heer Liikanen - is vastgesteld op 2 % bij PHARE, 3, 5 % bij TACIS en 3 % bij MED. Onze eerste onderzoeken hebben uitgewezen dat deze percentages minstens met het dubbele worden overschreden. Ik zou u als Parlement willen verzoeken er nauwlettend op toe te zien dat hier orde op zaken wordt gesteld.
Tot de PHARE- en TACIS-activiteiten behoort ook de nucleaire veiligheid, zoals u weet. Hieromtrent hebben we afgelopen week een speciaal verslag aangenomen dat nu ook gepubliceerd is. Daarbij hebben we opmerkelijke vaststellingen gedaan. Om te beginnen moet men weten dat de Gemeenschap voor de nucleaire veiligheid in Midden- en Oost-Europa sinds 1990 circa 850 miljoen ecu beschikbaar heeft gesteld. Naast de steun van de Europese Unie is er ook de extra steun die de internationale gemeenschap aanbiedt in het kader van de G7 en de G24. Voorts zijn er nog de kredieten die worden verleend door de Bank voor Oost-Europa te Londen.
Wat zijn onze bezwaren? Van de beschikbaar gestelde 850 miljoen ecu werd tot op heden slechts circa 300 miljoen betaald. Dit laat zien dat het beleid in kwestie niet met de nodige consequentie en vasthoudendheid wordt uitgevoerd. We hebben kritiek op het feit dat de Commissie de activiteiten van de G7 en de G24 onvoldoende coördineert. De Commissie zegt weliswaar dat dit niet uitsluitend haar taak is, maar het moet duidelijk zijn dat het aan haar is om deze activiteiten te coördineren.
We bekritiseren de Commissie omdat zij geen consistente strategie heeft met betrekking tot het stilleggen van oude kerninstallaties en de opruiming van radioactief afval. Dit is volgens mij een heel belangrijk punt. We hebben ook kritiek op het feit dat van de middelen die worden uitgetrokken voor technische bijstand ongeveer een derde, dat is 200 miljoen ecu, zonder openbare aanbesteding verstrekt worden, dus in de vorm van directe steun.
Zelfs met de beste wil van de wereld was het niet mogelijk op het einde van vorig jaar een gefundeerd oordeel te vellen over hoe de inspanningen van de Commissie ten behoeve van de nucleaire veiligheid in Midden- en Oost-Europa geëvalueerd moeten worden. Ik zou u als verantwoordelijken voor de politieke besluitvorming, maar ook de Commissie en de Raad dringend willen oproepen deze uiterst belangrijke taak de nodige aandacht te geven, want het gaat om een tijdbom.
We moeten telkens weer rekenschap geven over hoever we staan bij de opheldering van fraudezaken in verband met Europese gelden. Ik zou u voor alle zekerheid nogmaals ons standpunt hieromtrent willen geven. Als Europese Rekenkamer moeten wij controleren of het beheer overeenkomt met de beginselen van wettigheid, regelmatigheid en goed financieel beheer. We zijn met andere woorden geen politie of openbaar ministerie. Maar we volgen met bijzondere aandacht terreinen die risico's inhouden en die we volgens bepaalde criteria uitkiezen. We zien met andere woorden onze voornaamste taak in het voorkomen van fraude. We willen ertoe bijdragen dat er helemaal geen fraude kan plaatsvinden en ook ideeën ontwikkelen om fraude bij voorbaat oninteressant te maken.
In zoverre we bij de tenuitvoerlegging van onze normale controletaken op onregelmatigheden, op fraude stuiten, schakelen we natuurlijk de nationale openbare ministeries in - ook de UCLAF - zodat deze zaken volgens de voorschriften worden afgehandeld. Op het gebied van toerisme werken we bijvoorbeeld samen met de openbare ministeries van verschillende landen en in de zojuist door mij vermelde aangelegenheid - New Zealand Dairy Report - werken we samen met de Britse autoriteiten, dat spreekt vanzelf. We controleren ook de UCLAF, want de UCLAF is een instantie die deel uitmaakt van de Commissie. We hebben hieromtrent enkele weken geleden een speciaal verslag voorgelegd dat de nodige weerklank gevonden heeft in het Parlement, waarvoor ik u zou willen bedanken.
We hebben kritiek op het feit dat de databases van de UCLAF beperkt zijn en daardoor niet voldoende benut kunnen worden. Het is niet helemaal duidelijk wie eigenlijk toegang heeft tot deze databases, wat vragen doet rijzen omtrent de veiligheid. We bekritiseren dat de helft van het UCLAF-personeel voor beperkte tijd is aangesteld, waardoor personen die net zijn ingewerkt alweer moeten vertrekken en er bijgevolg belangrijke knowhow verloren gaat.
Door de beperkte bruikbaarheid van de databases gebeurt het soms ook dat geld dat de Gemeenschap zou kunnen terugvorderen niet wordt teruggevorderd. Het is ook niet helemaal duidelijk welke bevoegdheden de UCLAF op zijn minst binnen de Commissie heeft, als deze bevoegdheden al onbestaande zijn met betrekking tot de overige instellingen. Dit vraagt om opheldering binnen de Commissie.
We hebben aandachtig kennis genomen van de besprekingen die u bent begonnen onder het trefwoord OLAF. U beoogt immers de uitbreiding, de verdere ontwikkeling van de bevoegdheden van de UCLAF. U heeft zich ook gebogen over de vraag of een aparte instelling moet worden opgericht. We hebben dit alles aandachtig gevolgd, temeer omdat uw motivering gedeeltelijk steunt op ons verslag. Als Europese Rekenkamer zijn wij van mening - en daarin zijn we het met u eens - dat de instellingen van de Gemeenschap hun administratie en organisatie vanzelfsprekend verder moeten kunnen ontwikkelen. Dat is in overeenstemming met het Verdrag en niet in tegenspraak met de wetgeving van de lidstaten, en in zoverre kan de Europese Rekenkamer zich voorstellen dat de onafhankelijkheid van UCLAF ook kan vergroot worden doordat deze als OLAF een onafhankelijkheidspositie verwerft die vergelijkbaar is met de positie van de financieel controleur binnen de Commissie. Maar het is aan u om dat te beslissen! Zelf zijn we natuurlijk bereid met iedere eenheid samen te werken die door de wetgever in het leven is geroepen.
Zoals u weet, verlangt men van de Rekenkamer telkens weer zogenaamde avis . Iedere instelling kan ons verzoeken om een advies, vooral wanneer het gaat om een kwestie in verband met de begroting. Ons laatste uitvoerige avis betrof Agenda 2000. De Raad heeft ons om een dergelijk avis verzocht. Natuurlijk behandelen wij daarin ook het landbouwbeleid, zoals dat met het oog op de door de Commissie is gepland.
Zoals u weet, heeft de Commissie voorgesteld de gegarandeerde minimumprijzen te verlagen, voor rundvlees met 30 %, voor graan met 20 % en voor melk met 10 %. Ik heb de indruk dat de Commissie dit plan ontworpen heeft op het ogenblik dat de volledige draagwijdte van de crisis in Azië, Rusland en Latijns-Amerika nog niet bekend was. Ondertussen is het vast komen te staan dat door deze crises de koopkracht in deze regio's en daardoor ook de afname van Europese landbouwproducten zijn teruggelopen. Om te verhinderen dat daardoor opnieuw overschotten zouden ontstaan, die exportrestituties en hoge opslagkosten met zich meebrengen, zou het nuttiger zijn de minimumprijzen nog meer te verlagen dan door de Commissie is voorgesteld, maar anderzijds meer belang te hechten aan de directe steun.
Zoals u weet, heeft de Commissie voorgesteld de directe steun vanaf 100.000 ecu met 20 % en vanaf 200.000 ecu met 20 % te reduceren.
In het licht van het feit dat 80 % van de directe steun betaald wordt aan 20 % van de landbouwbedrijven, vragen wij ons af of het niet zinvoller zou zijn de directe steun aan een maximumbedrag, bijvoorbeeld 100.000 ecu, te koppelen, zoals wij hebben voorgesteld.
De Commissie is uitgegaan van de veronderstelling dat voor de nieuwe lidstaten die zullen toetreden tot de EU geen directe steun betaald hoeft te worden. De Europese Rekenkamer is van mening dat dit niet realistisch is en daarom hebben we voorgesteld voor alle zekerheid directe steun voor toekomstige lidstaten in de raming op te nemen. Dit zou betekenen dat per jaar 3, 3 miljard ecu extra moet worden ingezet in de begroting in verband met de nieuwe lidstaten.
Wat betreft de structurele steun zijn we het grotendeels eens met de Commissie. We achten het juist dat de middelen van de Gemeenschap voor structurele steun sterker geconcentreerd worden. We achten het juist dat een reserve van 10 % wordt gevormd voor de landen die bijzonder goede prestaties leveren. We achten het ook juist, en dit is heel belangrijk, dat vastleggingen die niet binnen afzienbare tijd tot betalingen leiden automatisch vervallen. Dat is in onze ogen heel belangrijk; het betekent dat de plannen van de Commissie inzake structurele steunmaatregelen - ik zou hier nog aan toe willen voegen: misschien ook met het oog op de bevordering van werkgelegenheid - ruimschoots overeenstemmen met ons eigen standpunt. Ik zou ook willen bevestigen dat de verhouding tussen engagements en paiements heel gebalanceerd, heel goed is geworden. Maar dat is niet het fundamentele probleem bij de structurele steun, want dat ligt daarin dat op de Top van Edinburgh besloten is circa 175 miljard ecu uit te geven voor structurele steun in het kader van de verschillende structuurfondsen. Daarvan zijn tot op heden slechts 85 miljard betaald, wat betekent dat meer dan 90 miljard nog niet betaald is. Daarbij komt nog 5 miljard ecu van de vorige programmeringsperiode, en het is een illusie te geloven dat de betaling van dit bedrag van 95 miljard ecu kan gebeuren tijdens de resterende twee jaar van deze programmeringsperiode. Deze betalingen zullen in de komende jaren moeten plaatsvinden.
Als u mij toestaat, zou ik er nog op willen wijzen dat onze samenwerking met de nationale rekenkamers wordt voortgezet en geïntensiveerd. Het gaat om meer dan een formele aangelegenheid, want hierdoor wordt gewaarborgd dat de argumenten van de betrokken lidstaten van de EU meer aan bod komen in onze verslagen. Enkele dagen geleden waren de presidenten van de rekenkamers van alle 15 lidstaten van de EU nog bij ons om deze werkzaamheden te regelen en in het begin van het jaar vond een conferentie plaats te Warschau met de presidenten van de Midden- en Oost-Europese rekenkamers, waarbij de Poolse en de Europese Rekenkamer het voorzitterschap bekleedden. Het resultaat hiervan is dat de Oost-Europese rekenkamers samen structuren voor samenwerking hebben vastgesteld die precies overeenkomen met de structuren van de EU. Dit is belangrijk: het gaat immers om onze toekomstige collega's in Midden- en Oost-Europa en deze Oost-Europese rekenkamers zullen meer en meer bevoegd worden voor de controle aldaar op de middelen van de Europese Unie.
Tot slot zou ik u zeer hartelijk willen bedanken voor de goede samenwerking met uw Parlement. Namens het college zou ik in het bijzonder de Commissie begrotingscontrole met haar actieve, zeer verstandige en wijze voorzitter, mevrouw Theato, alsmede de voor de Rekenkamer bevoegde rapporteur, de heer Brinkhorst, willen bedanken, en tenslotte bedank ik u allemaal dat u op dit vroege uur naar mij hebt willen luisteren.
(Applaus) Ik zou toch nog op het volgende willen ingaan: ook dit jaar geven wij een verklaring van betrouwbaarheid voor de algemene begroting en het Europees Ontwikkelingsfonds af. Anders dan in de voorgaande jaren becijferen wij de door ons vastgestelde onregelmatigheden niet meer; in plaats van de gekwantificeerde leggen wij dus een gekwalificeerde betrouwbaarheidsverklaring voor. Wij willen vermijden dat de percentages tot verkeerde interpretaties leiden. In het algemeen kan ik zeggen dat de betrouwbaarheidsverklaring van dit jaar voor de algemene begroting in wezen tot dezelfde conclusies leidt als in de voorgaande jaren.
Dit betekent het volgende: behoudens de nog steeds bestaande problemen bij de boeking van de vaste activa, passiva en kassaldi geven de rekeningen van het begrotingsjaar 1997 naar het oordeel van de Rekenkamer een juist beeld van de ontvangsten en uitgaven van de Gemeenschappen en van de financiële situatie aan het eind van het jaar. De verrichtingen die ten grondslag liggen aan de ontvangsten zijn over het geheel genomen wettig en regelmatig. Met betrekking tot de douanerechten en landbouwheffingen kan echter geen zekerheid worden verschaft dat alle belastbare importen daadwerkelijk zijn aangegeven en tot de desbetreffende ontvangsten hebben geleid. Ook de verrichtingen die ten grondslag liggen aan de betalingsverplichtingen zijn naar het oordeel van de Kamer over het geheel genomen wettig en regelmatig, hoewel enige betalingsverplichtingen ofwel zonder begrotingsmachtigingen, ofwel zonder rechtsgrondslag werden aangegaan. Met betrekking tot de verrichtingen die ten grondslag liggen aan de betalingen weigert de Rekenkamer evenals in vorige jaren een goedkeurende verklaring af te geven, daar zij te veel onregelmatigheden bevatten.
De betrouwbaarheidsverklaring voor het zesde en zevende Europese Ontwikkelingsfonds betreffende 1997 is daarentegen over het geheel genomen positief, dus ook met betrekking tot de verrichtingen die aan de betalingen ten grondslag liggen.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer Friedmann, voor deze toevoeging.
Mevrouw Wemheuer heeft het woord.

Wemheuer
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Friedmann, zoals u weet, is een van de vijf punten die het Europees Parlement ertoe bewogen heeft nog geen kwijting te verlenen voor het jaar 1996, maar deze op te schorten, het personeelsbeleid van de Commissie. De reden waarom ik hierop inga, is dat het personeelsbeleid in bijna al uw verslagen een rol speelt. Ik baseer mij op het extreme geval van ECHO, waar gesjoemeld is met valse contracten. Ik beaam dat het om een extreem geval gaat, maar kwesties die u zojuist heeft aangekaart, zoals minibegrotingen, overschrijding van de Liikanen-faciliteit, waar u zojuist op gewezen hebt, belangenverstrengeling, alsook een te grote overdracht van bevoegdheden aan extern personeel, met alle gevolgen die daaruit voortvloeien, niet alleen in financieel, maar ook in politiek opzicht, komen telkens weer voor. U schrijft in uw verslag over nucleaire veiligheid dat zelfs de geloofwaardigheid en de autoriteit van de Commissie door dergelijke maatregelen zijn aangetast. Het is dus een probleem met verreikende gevolgen.
Volgens mij is het echter niet alleen een kwestie van personeelsbeleid, maar zijn er ook reële financiële gevolgen aan verbonden. Daarom heb ik een vraag en een verzoek aan u. De vraag is: zou u hier nogmaals op grond van alle speciale verslagen die een evaluatie geven van de situatie kunnen samenvatten hoe u het personeelsbeleid van de Commissie beoordeelt? Ten tweede, kunnen we verwachten dat u ons daaromtrent een speciaal verslag zal voorleggen of kunnen we u daartoe aansporen?

Theato
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Friedmann, om te beginnen zou ik als antwoord op uw dankbetuiging aan de Commissie begrotingscontrole en het hele Parlement op mijn beurt u en de Rekenkamer willen bedanken voor de goede samenwerking.
We hebben zeer nauwe contacten onderhouden, in de loop van het jaar eigenlijk steeds intensiever, en dit is volgens mij bevorderlijk om een goed economisch en begrotingsbeleid te voeren en de vinger op de wond te leggen waar dat nodig is, waar er problemen zijn. De bedoeling is niet schandalen op te rakelen of wijd en breed uit te meten, maar vooral, zoals u duidelijk gesteld hebt, om voorzorgsmaatregelen te ontwikkelen. Als subsidies worden uitgedeeld, is jammer genoeg ook altijd fraude mogelijk, om niet te zeggen ingebouwd.
Nu wat betreft de presentatie van het jaarverslag van de Rekenkamer over het begrotingsjaar 1997. Daarmee geeft u het startschot voor de kwijtingsprocedure die wij nu zullen beginnen. Het is in tweeërlei opzicht opmerkelijk dat we de vorige kwijtingsprocedure, namelijk voor 1996, nog niet hebben afgesloten en reeds beginnen aan een tweede kwijtingsprocedure. We moeten oppassen dat we de zaken niet door elkaar halen, maar er bestaan natuurlijk ook raakpunten tussen beide, dat valt niet te ontkennen.
Een tweede opvallend feit is dat u ons dit jaar over 1997, maar ook teruggaand tot 1996, aanzienlijk meer afzonderlijke speciale verslagen hebt voorgelegd. U hebt erop gewezen dat het jaarverslag gewoonweg te lijvig geworden was en zich opstapelde tot een bepaald tijdstip waarop alles ineens behandeld moest worden, waardoor een en ander natuurlijk niet aan bod kon komen. Nu moeten we ook onze werkmethode hierop afstemmen, want we zouden praktisch het hele jaar in de plenaire vergadering debatten kunnen voeren over deze verslagen van de Rekenkamer. Omdat dit gewoonweg niet mogelijk is, hebben we besloten ze enigszins samen te vatten. Ik ondersteun echter heel nadrukkelijk wat mevrouw Wemheuer zopas gezegd heeft. Uw kritiek roept de volgende vraag op: hoe moeten we het personeelsbeleid aanpakken? Dat is een vraag aan de Commissie, maar het is ook een vraag aan de begrotingsautoriteit. Hoe organiseren we in de toekomst de toewijzing van personeel, de vaststelling van formatieplaatsen. U heeft dit in uw verslag ook aan de orde gesteld.
Ik ben u bijzonder dankbaar dat u de kwestie van de eigen middelen nogmaals heel duidelijk naar voren hebt gebracht. Met betrekking tot de derving van belastinggelden, onder andere bij de douane - dat hebben we in onze onderzoekscommissie voor fraudegevallen bij doorvoerhandel heel duidelijk vastgesteld - moet men zich afvragen: hoeveel geld gaat er verloren door de gebrekkige coördinatie tussen de lidstaten? We zijn vast van plan hier in het vervolg het nodige aan te doen, en ik verzoek u hier voortaan ook de nodige aandacht aan te besteden.
Ik heb nog een vraag met betrekking tot de presentatie van het jaarverslag. We zouden dit jaarverslag graag vroeger ontvangen, dat weet u. Zou u er voortaan voor willen zorgen dat het reeds in oktober wordt voorgelegd?
Een laatste woord aan de heer Liikanen. Ik heb gisteren nauwlettend geluisterd naar wat u over de MED-programma's gezegd hebt. Ik moet u jammer genoeg meedelen dat ik het niet bijzondere verhelderend vond en ook niet zo veelbelovend met het oog op de kwijting voor 1996. We zullen hier nog verder over moeten debatteren.

Brinkhorst
Mijnheer de Voorzitter, het is zoals altijd een groot genoegen te luisteren naar de presentatie van het jaarverslag - ditmaal over het begrotingsjaar 1997 - door de voorzitter van de Rekenkamer, de heer Friedmann.
De komende maanden krijgen wij de gelegenheid dieper op de details in te gaan, en het is van belang erop te wijzen dat er heel duidelijk vooruitgang is geboekt.
In de paar minuten die mij ter beschikking staan, wil ik mij concentreren op een zeer belangrijk punt dat in de toekomst meer benadrukt zou moeten worden. De heer Friedmann vermeldt terecht dat op de lidstaten een enorme verantwoordelijkheid rust voor zowel de middelen als de uitgaven. Honderd procent van de middelen is afkomstig van de lidstaten. Hij vermeldde zojuist dat de douaneautoriteiten van de lidstaten na veertig jaar nog altijd niet samenwerken. Tevens vermeldde hij dat, wat de BTW betreft, 70 miljard - bijna evenveel als het totale volume van de communautaire begroting - niet door de lidstaten is geïnd. Dit betekent dat 80 % van de uitgaven eveneens door de lidstaten wordt besteed. De diverse door hem genoemde gevallen - durumtarwe, Nieuw-Zeelandse boter en het milieubeleid - houden alle verband met een gebrek aan actie op dit gebied.
Het doet mij deugd te vernemen dat de samenwerking met de nationale rekenkamers verbeterd is. Maar ik zou hier graag iets dieper op willen ingaan. Zou de Rekenkamer specifieke overeenkomsten met de nationale rekenkamers kunnen aangaan, zodat zij ook taken ten behoeve van de communautaire begroting kunnen verrichten? Ik weet dat er allerlei constitutionele problemen zijn, zoals gevoeligheid, nationale trots en noem maar op, maar al benaderen de door de heer Friedmann genoemde cijfers zelfs maar de werkelijkheid, het is onduldbaar dat de Gemeenschap nog steeds machteloos is ten aanzien van de lidstaten. De algemene publieke opinie denkt dat de Gemeenschap geld aan het verkwisten is en dat de Europese Unie haar plicht verzaakt met betrekking tot zowel de nucleaire veiligheid als het milieu- of landbouwbeleid. In feite ligt een groot deel van de verantwoordelijk evenwel bij de lidstaten. Ik verzoek de voorzitter van de Rekenkamer en commissaris Liikanen de buitenwereld duidelijk te maken dat er alleen aanzienlijke vooruitgang op het gebied van milieu, nucleaire veiligheid en fraude kan worden geboekt als de lidstaten bereid zijn ouderwetse opvattingen over nationale soevereiniteit naast zich neer te leggen. Daar draait het om. Ik zou graag zien dat de voorzitter van de Rekenkamer hierover uitweidt, omdat het belangrijk is voor volgend jaar als wij de betrouwbaarheidsverklaring behandelen.

Pasty
Mijnheer de Voorzitter, het deel van het verslag van de Rekenkamer waarin de eigen middelen worden behandeld interesseert mij bijzonder omdat dit debat het middelpunt vormt van de politieke problemen die ter sprake zullen komen of al ter sprake zijn gekomen binnen de Europese Raad betreffende de toekomstige financiering van de Unie. De conclusie is angstaanjagend: de Rekenkamer onderstreept namelijk dat de gederfde ontvangsten sinds de vorige controle zijn verdubbeld en nu 70 miljard ecu bedragen.
Het betreft hier een algemene schatting. Mijnheer de voorzitter van de Rekenkamer, wij zouden echter graag willen weten of de Rekenkamer de volgende vraag kan beantwoorden: is dit bedrag van 70 miljard ecu evenredig en gelijkelijk verdeeld over de verschillende lidstaten? Met andere woorden, hebben bepaalde lidstaten meer fouten begaan dan andere bij de inning van de eigen middelen van de Europese Unie? Als dit het geval zou zijn - wat ik overigens denk - zie ik weliswaar in dat dit element uit politiek oogpunt moeilijk in het licht kan worden gesteld, maar denk ik dat het nuttig zou zijn als de afgevaardigden het in hun achterhoofd zouden houden bij de beoordeling van de discussies die binnen de Raad zullen worden gevoerd, met name als bepaalde lidstaten het begrip nettobetalingen naar voren brengen.

Müller
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, hartelijk dank voor de presentatie van het verslag van de Rekenkamer. Ik vond vooral het hoofdstuk over extern beleid interessant. Zoals u weet, hadden we bij ons besluit om de kwijting voor 1996 uit te stellen specifiek de programma's PHARE, TACIS en MEDA op het oog. Nu heb ik het nieuwe verslag van de Rekenkamer over 1997 gelezen, en wel met het oog op onze kritiek betreffende 1996, 1995, maar ook 1994, omdat ik wilde weten of er eigenlijk een verbetering te bespeuren valt bij het beheer van onze middelen op het vlak van extern beleid.
Ik voel mij eigenlijk door het nieuwe verslag over 1997 gestaafd in de overtuiging dat het de Commissie nog steeds zwaar valt de moeilijkheden, als deze eenmaal zijn blootgelegd - ik zeg dit in alle objectiviteit - in het beheer van deze grote programma's PHARE, TACIS en MEDA, om te zetten in een beleidsmodel dat ons in staat stelt te zeggen: ja, volgend jaar wordt het daadwerkelijk beter. Daarom is mijn vraag natuurlijk vooral gericht aan de Commissie: welke garanties heeft het Parlement dat de toezeggingen dat het volgend jaar beter zal gaan, effectief verwezenlijkt zullen worden?

Dell'Alba
Mijnheer de Voorzitter, we moeten er ons niet over verwonderen als de vergaderzaal niet helemaal vol is en er ook op de tribunes relatief weinig journalisten zitten; we hebben immers, zoals zo vaak, in de afgelopen dagen veel meer over dit verslag in de krant gelezen dan we hier vandaag bij wijze van primeur hebben gehoord. Ik wil dan ook met name zeggen dat de Rekenkamer hier veel beter op zou moeten letten; er lekken berichten uit die vaak een zeer partieel beeld van de verslagen geven. Dit is van groot belang, als we tenminste van mening zijn dat hier de plaats is waar de verslagen openbaar gemaakt moeten worden.
Mijnheer de voorzitter, u hebt vaak - terecht - gerefereerd aan de kwestie van het personeel en ECHO, daar hebt u alle recht toe. Wij hebben uw verslag over ECHO bestudeerd, het Parlement heeft erover gediscussieerd en het aangenomen, evenals uw tekst van het begin van het jaar. Ik meen dat u in uw verslag opmerkt dat de kwestie van het externe personeel een reëel probleem is, waarvoor wij de ogen niet kunnen sluiten, ondanks het feit dat in het verslag staat dat de Commissie niet voldoende middelen geeft, terwijl zij - als onze informatie tenminste juist is - de gulste gever van de wereld is. Goed, ik wil alleen maar zeggen dat het hier niet uitsluitend gaat - en ik hoop dat u het daarmee eens bent, ook al omdat uw buurman u de laatste gegevens kan verschaffen - om de "onderzeeërs" van ECHO, maar dat het eigenlijk om een hele vloot U-boten gaat waar wij - en ook de Rekenkamer - ons over zouden moeten buigen.

Fabre-Aubrespy
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Rekenkamer, in het jaarverslag over het begrotingsjaar 1997 wordt een steekproefsgewijs verricht accountantsonderzoek naar 100 door de Commissie uitgevoerde informatie- en communicatieprojecten genoemd. Er wordt een speciaal verslag - verslag nr. 23 - aangekondigd. We kijken hier met ongeduld naar uit, maar de Rekenkamer formuleert toch een aantal opmerkingen op grond van begrotingslijn B3-300. Zij heeft aan slechts één bladzijde genoeg om een aantal kritische kanttekeningen te maken die met name betrekking hebben op de onduidelijke doelstellingen en de afwezigheid van een follow-up- en evaluatiesysteem waardoor het effect van de geïntegreerde doelstellingen kan worden bestudeerd.
Zij merkt op dat van bepaalde projecten die financiële steun hebben gekregen uit de communautaire begroting op geen enkele manier kan worden aangetoond dat zij verband houden met acties op het gebied van het informatiebeleid. Onze fractie stelt dan ook al jarenlang de afwezigheid van transparantie en het gebrek aan samenhang en democratie bij het zogenaamde voorlichtingsbeleid van de Europese Unie aan de kaak.
Mijn vraag is dan ook de volgende: welk soort nauwkeurige aanbeveling denkt de Rekenkamer aan de Commissie te doen opdat deze een eind maakt aan de voor de begrotingslijnen B3-300 en B3-306 kenmerkende ideologische dwalingen? Wat verstaat de Rekenkamer liever gezegd precies onder de uitdrukkingen "gelijkheid van de uiteindelijke begunstigden" en "kader op het gebied van de politiek en de financiële planning dat erop gericht is de algemene doelstellingen van het voorlichtingsbeleid vast te stellen" ? De bewoordingen van het verslag zelf suggereren wijzigingen waardoor een einde wordt gemaakt aan deze misstanden.

Le Gallou
Mijnheer de Voorzitter, de Europese Rekenkamer wijst erop dat de Europese Unie op het gebied van buitenlandse acties met 6 miljard ecu - bijna 40 miljard Franse frank - een van de grootste donoren ter wereld is geworden. Welnu, mijnheer Friedmann, in uw verslag wordt de nadruk gelegd op ernstige tekortkomingen, met name bij de aanbestedingsprocedures, ten aanzien van de kwaliteit van de contractanten en, tot slot, bij de follow-up van de acties.
Denkt u niet dat in deze omstandigheden - met name in bepaalde landen, bijvoorbeeld die van de voormalige Sovjet-Unie - het risico groot is dat de communautaire steun in plaats van de volkeren te helpen de corruptie en macht van de verschillende maffiaorganisaties bevordert? Zou het in deze omstandigheden niet verstandig zijn dit soort eerder schadelijke dan doeltreffende steun te beperken in afwachting van echte controleprocedures waardoor de doeltreffendheid en correcte aanwending van de communautaire steun worden gewaarborgd?

Tomlinson, The Lord
Mijnheer de Voorzitter, ik heet de heer Friedmann welkom en wil hem en de Rekenkamer dankzeggen voor het jaarverslag.
Zou hij het met mij eens zijn als ik hem erop wijs dat de nogal alarmerende, met vetten koppen aangekondigde fraude van 3 miljard Britse pond niet bevestigd wordt door het jaarverslag en de begeleidende speciale verslagen? Ik weet zeker dat hij begrijpt waarom ik de rest van mijn opmerkingen op de ontvangstenzijde van de begroting richt.
Als eerste wil ik hem zeggen - en ik hoop dat hij dit opvat in de geest waarin het is bedoeld - dat het eigenlijk niet de verantwoordelijkheid van de Rekenkamer is om de Fontainebleau-overeenkomst inzake de reductie van de begrotingsbijdrage van het Verenigd Koninkrijk aan te vechten. Voor elke wijziging in het besluit over de eigen middelen is eenstemmigheid tussen de betrokken partijen in de Raad vereist, en de Rekenkamer behoort niet tot deze partijen.
Wat de eigen middelen betreft, vraag ik mij af of hij het met mij eens is dat het een bijzonder ernstig beeld is dat wordt geschetst. De inning van traditionele eigen middelen blijkt niet zonder problemen te verlopen en er is een neiging tot fraude. Maar als wij de zeer waardevolle analyse van de BTW-inning in de lidstaten bezien, constateren wij een alarmerend tekort tussen de theoretische BTW-opbrengst en de daadwerkelijk geïnde gelden dat 70 miljard ecu per jaar beloopt. Dit heeft niet alleen een effect op de lidstaten maar ook op de ontvangsten, die op het BNP en de BTW zijn gebaseerd.
Tot slot is het redelijk om te stellen - en ik hoop dat de heer Friedmann het met mij eens is - dat de eigen middelen niet aanzienlijk hoeven toe te nemen tot alle inkomsten worden geïnd en wij ervan op aan kunnen dat alle ontvangsten niet alleen rechtmatig zijn maar ook degelijk, doelmatig en doeltreffend worden besteed.

Garriga Polledo
Mijnheer de Voorzitter, ik dank mijnheer Friedmann en de andere leden van de rekenkamer - zij zitten op de tribune - voor hun aanwezigheid hier. De kwijtingsprocedure zoals die voor het jaar 1996 gevolgd is, geeft volgens mij een goede indruk van het belang dat de verslagen van de Rekenkamer in deze procedure vertegenwoordigen, ook al is de kwijting over voornoemd jaar niet door dit Parlement verleend. Hoe dan ook, die kwijtingsprocedure zal dit Parlement instrumenten en dwangmiddelen verschaffen bij het financieel toezicht op de andere instellingen, en dan in het bijzonder de Commissie, vooral waar het gaat om het recht op informatie en de bevoegdheid overlegging van de voor kwijting benodigde documenten te verlangen.
Mijnheer de president van de Rekenkamer, ik wil hier wat opmerkingen maken en verder enige vragen stellen met betrekking tot het hoofdstuk over de structuurfondsen. Een regelmatig terugkerend verwijt van de zijde van de Rekenkamer betreft het hoge aantal administratieve onregelmatigheden op het gebied van de structurele uitgaven. U bent van mening dat er maar weinig coördinatie bestaat tussen de lidstaten en de Rekenkamer die u op zo'n bezielende wijze leidt.
De bepalingen betreffende het financieel toezicht van de lidstaten op de door de structuurfondsen mede gefinancierde acties zijn nu uniform en u hoopt dat de lidstaten in 1998 zullen komen met de eerste verslagen resulterend uit de toepassing van de desbetreffende verordening. Heeft u dergelijke verslagen reeds ontvangen? En als dat het geval is, wat kunt u ons over deze verslagen vertellen?
U komt tot een reeks met veel detail omgeven conclusies over het aantal grove fouten dat er met betrekking tot de structuurfondsen gemaakt is, en de wijze waarop deze fouten over de verschillende categorieën zijn verdeeld. Maar daarmee lijkt u nu juist tegen te spreken wat u zelf beweert over het gebrek aan coördinatie met de lidstaten. Ik geloof - en ik heb u de vraag al een jaar of wat geleden voorgelegd - dat het onmogelijk is tot betrouwbare schattingen te komen als er geen duidelijk vastgelegde coördinatieprocedure met de nationale toezichthoudende instanties bestaat. Vraag: is er op dit gebied vooruitgang geboekt? Is er thans wel sprake van dit soort coördinatie?
Tot slot, mijnheer de president van de Rekenkamer, wil ik erop wijzen dat het grootste deel van de structuurfondsen in dit laatste deel van de programmeringsperiode worden toegewezen. Ik geloof niet dat men uit uw waarnemingen kan afleiden wat ik zojuist heb aangegeven, en u had op die wijze de onschuldigste geesten in deze vergadering wel eens in verwarring kunnen brengen.

Rosado Fernandes
Mijnheer de president van de Rekenkamer, de Raad van Edinburgh heeft voor de uitgaven een budgettair meerjarenprogramma opgesteld, dat loopt tot het einde van boekjaar 1999, het moment waarop de looptijd van de financiële vooruitzichten verstrijkt.
Na het onderzoek door de Rekenkamer bleken er nog 70 miljard ecu niet uitgegeven te zijn. Wat is daarvoor de reden? Slecht beheer door de Commissie? Onwil van de zijde van die lidstaten die via de structuurfondsen een politiek voeren die door de Fransen juste retour wordt genoemd? Welke lidstaten moeten genoemd worden als slechte leerlingen? Ik vind dat het Akkoord van Edinburgh gerespecteerd dient te worden, aangezien de acties die met de structuurfondsen ten uitvoer kunnen worden gelegd de sleutel vormen voor een evenwicht met Zuid-Europa. Eén laatste vraag nog: die 70 miljard ecu, kunnen die nu nog worden toegewezen of niet?

Bloch von Blottnitz
Mijnheer de Voorzitter, men mag nog blij zijn dat van de 850 miljoen ecu aan PHARE- en TACIS-middelen die werden uitgetrokken voor nucleaire veiligheid slechts 300 miljoen werd besteed, omdat 80 % van het geld immers op schandelijke wijze is verkwist aan dubieuze veiligheidsstudies, aan papier. Daarenboven verdween het allemaal in westerse zakken, zonder methode, zonder evaluatie, zonder afspraken, zonder dat de Oost-Europese landen op de hoogte zijn gesteld van de resultaten. Uiteindelijk was het weggegooid geld, zonder dat de veiligheid er ook maar een fractie op is vooruitgegaan. Dat is het echte schandaal, en ik zou graag van de Commissie willen weten hoe zij wil vermijden dat zoiets in het vervolg opnieuw gebeurt.
Ten tweede, een voorbeeld van hoe middelen over de balk worden gegooid: in het kader van een dubieus onderzoeksproject werd een studie uitgevoerd ten belope van 170.000 ecu voor het behoud van de Siberische tijger. Men heeft deze studie opgesteld in Italië, de studie is vervolgens verdwenen in een bureaula en de conclusie was: nou ja, de tijger sterft uit. Dat was dan dat. Met dat geld had men wat anders kunnen doen. Zo wordt in de Commissie geld verspild voor studies zonder dat er vervolgens wat mee gedaan wordt. Daarom zou ik willen weten wat men nu van plan is met de 550 miljoen ecu die nog resteren voor nucleaire veiligheid, of dit geld alweer aan dubieuze studies wordt besteed, zonder dat er vervolgens iets mee gedaan wordt!

Paisley
Mijnheer de Voorzitter, het is zeker verbazingwekkend dat de voorzitter van de Rekenkamer verslag moet uitbrengen over het miljoenenverlies van de Commissie. Hoewel de Commissie het zelf zover heeft laten komen, stelt zij zich heel anders op ten opzichte van de varkensfokkers van Noord-Ierland. De geruïneerde varkensfokkers waren aangewezen op een financieringsregeling om overbodige dieren van hun bedrijf te verwijderen.
Nu beweert de Commissie dat de varkenshouders dit geld, dat wreedheid jegens de dieren heeft voorkomen, moeten terugbetalen. De Commissie laat enerzijds miljoenen verloren gaan maar houdt anderzijds geen rekening met degenen die in de meest uitzichtloze omstandigheden verkeren. Ik wil dat te boek wordt gesteld, dat degenen in dit Huis die uit Noord-Ierland afkomstig zijn, verzoeken om de toenemende wanhoop van onze varkensproducenten te beëindigen. Sommige varkenshouders zijn al zo wanhopig geworden dat zij tot zelfmoord zijn gedreven.

Blak
Mijnheer de Voorzitter, toen ik gisteren het jaarverslag van de Rekenkamer kreeg, heb ik het met grote belangstelling gelezen. Als Deen was ik uiteraard benieuwd om te lezen wat er over Denemarken staat. Ik heb het verslag vannacht ontelbare keren gelezen, maar over Denemarken kon ik niets vinden. Het verheugt mij dan ook dat alles in orde is in mijn land. Het is altijd aangenaam van zo'n uitgangspunt te vertrekken.
Ik heb vastgesteld dat er een aantal speciale verslagen zijn opgemaakt. Het verslag dat het meest indruk op mij heeft gemaakt, is dat over de veiligheid van de kerncentrales, waarover de pers veertien dagen geleden heeft geschreven. Ik zou de heren Friedmann en Liikanen alsook de Commissie willen verzoeken zich niet alleen op het voormalige Oostblok te concentreren. Ze moeten ook aandacht besteden aan de situatie in Moermansk, waar een paar honderd onderzeeboten in schroot liggen, maar waar ook nog enkele reactoren actief zijn en een aantal andere in de Barentszzee gedumpt zijn. Ik vind het nodig dat over deze kwestie een bijzonder verslag wordt gemaakt en het ware mijns inziens beter geweest dat wij zelf mensen hadden aangesteld en naar ginder gestuurd om orde op zaken te stellen in plaats van dure raadgevers te betalen. Dit veronderstelt natuurlijk dat de lidstaten samenwerken. Ik weet dat het moeilijk is, maar we zullen toch iets moeten ondernemen. De kerncentrales en het schroot errond zijn de grootste tijdbom. Al de rest is kleine fraude, die we ook moeten bestrijden, maar die niet de hoogste prioriteit dient te krijgen.

Kellett-Bowman
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de heer Friedmann en de Kamer dit jaar wederom met hun bestsellerverslag feliciteren. Toen de heer Friedmann het gisteravond aan de Commissie begrotingscontrole presenteerde, was de zaal vol - er zaten mensen in de vensterbanken, op tafels en zelfs op de grond. De media was natuurlijk uit op het "f" -woord, maar het woord fraude is angstvallig vermeden in het verslag.
Ik was met name teleurgesteld over de formulering "onjuistheden die gevolgen hebben voor de verrichtingen die ten grondslag liggen aan de betalingen" , die van dezelfde strekking is als voorgaande jaren.
Ik zie een lichtpuntje in het slotwoord van de redevoering van de heer Friedmann van vanmorgen waarin hij opmerkte dat er sprake was van enige verbetering. Dat is wat wij nodig hebben - verbetering.
In punt 1.18 is een citaat opgenomen uit het verslag over doorvoerhandel waarin de wens wordt geuit dat de douanediensten in de Gemeenschap als één enkele organisatie optreden. De gebrekkige samenwerking resulteert in een derving van circa 70 miljard per jaar voor de lidstaten, wat 35 tot 40 maal hoger ligt dan het bedrag dat de communautaire begroting feitelijk door fraude wordt onthouden. Ik hoop dat de ministers van Financiën hier notitie van nemen.
Mijn interesse gaat uit naar hoofdstuk 6 over de administratieve uitgaven. Dank u voor de verschillende verslagen die wij van de gedecentraliseerde organen hebben gekregen. U vermeldde met name de Europese Stichting voor opleiding te Turijn en het feit dat het uit hoofde van PHARE en TACIS door deze stichting bestede bedrag van 380 miljoen ecu niet in de rekeningen van dit orgaan is opgenomen. Laten wij maar hopen dat het bedrag ergens in de rekeningen van de Commissie schuilgaat.
Wat de Europese Scholen betreft, wil ik erop wijzen dat vier Europese scholen meer externe leerlingen dan communautaire leerlingen hebben, hetgeen een probleem oplevert. Ik vraag mij af of wij niet een gedeelte van de kredieten naar overbezette scholen elders moeten overschrijven.

Bösch
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer Friedmann, waarde collega's, wat UCLAF betreft - u heeft het reeds vorige week gezegd op onze Interparlementaire Conferentie en u heeft het gisteren herhaald - de oprichting van een extra instelling voor fraudebestrijding beschouwt u als problematisch. Naar wij echter vernemen, is de Commissie dit momenteel wel degelijk aan het voorbereiden. Blijkbaar wordt in de Commissie thans gewerkt aan een voorstel voor een verordening op grond van artikel 235 van het EG-Verdrag ter oprichting van een zogenaamde externe eenheid voor gerechtelijk onderzoek. De Commissie wekt daardoor de valse indruk in te gaan op de eis van het Parlement tot de oprichting van een dienst voor fraudebestrijding, OLAF. Ik zou duidelijk willen stellen dat dit niet het geval is, mijnheer Liikanen.
Wat het Parlement begin oktober met grote meerderheid geëist heeft, is niet een extra instelling. We verlangen daarentegen dat de huidige UCLAF wordt vervangen door een dienst voor fraudebestrijding met volledige operationele onafhankelijkheid, maar niet als een organisatie die buiten de EU-instellingen staat. De externe oplossing is niet aanvaardbaar zolang we geen Europees openbaar ministerie hebben. Neen, OLAF moet gevestigd blijven binnen de Commissie, en alle andere instellingen van de Unie moeten erbij betrokken worden. Mijn vraag aan u, mijnheer Friedmann, is: zou de Rekenkamer geïnteresseerd zijn om aan een dergelijke dienst mee te werken en haar ervaring in te brengen? Heeft de Rekenkamer hierover al een mening gevormd?

Krehl
Mevrouw de Voorzitter, ik zou willen ingaan op de planning en tenuitvoerlegging van acties op het gebied van externe steun. De omvang van communautaire activiteiten op dit terrein heeft de afgelopen jaren voortdurend aan politiek en financieel gewicht gewonnen. Zowel qua omvang als betekenis zullen deze communautaire activiteiten ook de komende jaren niet afnemen. Na de ratificatie van het Verdrag van Amsterdam kan men eerder het tegendeel verwachten. De inhoud van het verslag van de Rekenkamer is des te meer verontrustend, omdat daaruit blijkt dat er in alle fases van de voorbereiding, de tenuitvoerlegging en de evaluatie van de acties aanzienlijke gebreken bij het management zijn.
De ratio kosten-baten blijft ver onder de mogelijkheden en het is maar de vraag of herstructureringsmaatregelen binnen de Commissie, zoals bijvoorbeeld de oprichting van een gemeenschappelijke dienst voor alle externe steunoperaties en ECHO al deze managementproblemen kan oplossen. Zoals reeds kan worden vastgesteld, leidt de loskoppeling van de gemeenschappelijke dienst jammer genoeg aan de ene kant wel tot een verbetering van de managementcapaciteit, maar ook tot een diepere kloof tussen uiteenzettingen over politiek en economisch beleid enerzijds en de uitvoering van het beleid anderzijds.
Mijn vraag aan de Rekenkamer luidt als volgt: is de Rekenkamer van mening dat de oprichting van de gemeenschappelijke dienst RELEX tot duidelijke verbeteringen zal leiden, of is het, vooral met het oog op de toekomstige taken van de Unie op dit terrein, nodig om na te denken over volledig nieuwe oplossingen?

Friedmann
Mevrouw de Voorzitter, ik zou het Parlement hartelijk willen bedanken voor de vele interessante vragen. Mevrouw Wemheuer - dit slaat ook op wat mevrouw Krehl zopas heeft aangekaart - u staat kritisch tegenover het personeelsbeleid. Aan de ene kant is het verbazingwekkend dat de administratieve kosten van de Europese Unie alles bij elkaar circa 5 % van de begroting uitmaken, personeelskosten inbegrepen. Maar dat zegt niet zoveel, omdat het beleid van de Europese Unie door de administraties van de lidstaten moet worden uitgevoerd. Zoals u weet, mevrouw Wemheuer, hebben we reeds enige tijd geleden erop gewezen dat de toenmalige minibegrotingen beslist vatbaar waren voor kritiek. Het Parlement verdient lof voor de wijze waarop het de situatie geëvalueerd heeft en omdat het voor een oplossing gezorgd heeft door de Commissie royaal nieuwe posten toe te kennen voor vaste aanstellingen. Inmiddels blijkt dat de beleidskredieten toch weer in toenemende mate gebruikt worden voor een gedecentraliseerd personeelsbeleid en voornamelijk voor de aanstelling van externe adviseurs en experts. Om deze reden heb ik die Liikanen-faciliteiten bekritiseerd die overschreden worden. In zoverre sluit ik mij aan bij uw ontevredenheid over het personeelsbeleid van de Commissie. Of en in hoeverre we daar in een speciaal verslag op in kunnen gaan en hoe dit past in de planning zal ik bespreken met ons college.
Mevrouw Theato, hartelijk dank voor wat u gezegd hebt. Ik begrijp dat u het jaarverslag vroeger wilt hebben. Het eigenlijke probleem is de termijn die nodig is voor de contradictoire procedure, waarbij het zomerreces niet eens wordt meegeteld in de overeengekomen termijn. We moeten hier grondig over debatteren met de Commissie - gisterenavond hebben we dit in de Commissie begrotingscontrole besproken - om na te gaan in hoeverre deze termijn verkort kan worden en in hoeverre de begrotingsprocedure dienovereenkomstig moet worden aangepast.
Mijnheer Brinkhorst, geachte afgevaardigde en rapporteur, om bekende redenen hecht u veel belang aan de samenwerking met de nationale rekenkamers. We hebben op dit punt een specifieke procedure ontwikkeld. Wanneer onze controleurs terugkomen uit de lidstaten schrijven we een zogenaamde sectorbrief, dit wil zeggen dat de afdeling die bevoegd is voor de controle van een bepaalde sector een brief schrijft naar de lidstaat en de nationale rekenkamer om de resultaten mee te delen. De lidstaat kan ons dan een antwoord geven, meestal via de nationale rekenkamer, en als we binnen de twee maanden geen antwoord geven, betekent dit dat we het eens zijn met het antwoord van de lidstaat. Dit betekent dat als beide partijen zich houden aan hun termijnen de argumenten van de gecontroleerde lidstaat kunnen worden opgenomen in ons jaarverslag en in de speciale verslagen.
Mijnheer Pasty, zoals verscheidene van uw collega's hebt u gewezen op de 70 miljard die verloren gaan bij de BTW. Deze 70 miljard hebben betrekking op een modelberekening bij negen lidstaten en belopen het jaarlijks gemiddelde over vier jaar. We hebben dit berekend door de som van de effectief betaalde BTW te vergelijken met het bedrag dat berekend wordt aan de hand van het gezamenlijk bruto nationaal product van de negen lidstaten. Zo kunnen we een schatting maken van de omvang van het gederfde bedrag. Men kan ook wel een verklaring vinden voor elk geval afzonderlijk, maar de belastingen gaan natuurlijk in de eerste plaats verloren voor de lidstaten, al gaat indirect ook een bepaalde hoeveelheid verloren voor de Gemeenschap, dat spreekt vanzelf. Om een idee te geven van de orde van grootte van het bedrag dat verloren gaat bij de BTW-ontvangsten: het gaat om een bedrag dat de begroting van de Europese Unie evenaart.
Mevrouw Müller, het extern beleid en de vraag of op dit punt een verbetering zichtbaar is. Ik moet u eerlijk zeggen dat we in dezen nog niet het signaal "Alles o.k.!" kunnen geven, want al zijn we er altijd vlug bij om opmerkingen te maken, we kunnen niet zeggen dat alles nu prima in orde is.
Mijnheer Dell'Alba, ik begrijp dat u ontstemd bent over de persberichten. Maar ik moet u op twee dingen attent maken. Ten eerste wordt in vele persberichten verslag gegeven over door ons reeds officieel gepubliceerde speciale verslagen. Soms ontstaat de indruk dat in deze berichten wordt vooruitgelopen op het jaarverslag. Maar voor zover ik weet, is er geen enkele voorpublicatie uit het jaarverslag geweest. Maar ik begrijp dat deze kwestie u ter harte gaat, en in de Europese Rekenkamer zijn we het er allen over eens dat het Parlement het recht heeft als eerste geïnformeerd te worden.
Mijnheer Fabre-Aubrespy, u heeft het voorlichtingsbeleid aan de orde gesteld. Wat dit betreft hebben we reeds op een en ander gewezen. We hebben geen controle op het inhoudelijke aspect van het voorlichtingsbeleid. We zien het niet als onze taak te censureren wat de Commissie meent naar buiten te moeten brengen, maar we staan erop dat de delegaties, of wie dan ook, al naar gelang de aard van hun taken betrokken worden.
Mijnheer Le Gallou, het is de vraag of men de bedragen voor humanitaire steun moet besnoeien omdat zoveel middelen, zoals u gezegd hebt, niet terechtkomen bij degenen waarvoor ze bedoeld zijn. Dit is een politieke kwestie, maar mijn persoonlijke mening is dat de allerarmsten dan waarschijnlijk moeten opdraaien voor de oneerlijkheid van anderen. Deze overweging zou ook een rol moeten spelen in uw beslissing.
Mijnheer Tomlison, u wijst erop dat in de Britse pers melding wordt gemaakt van fraude ten bedrage van 3 miljard die niet door ons jaarverslag gestaafd wordt. Zoals u weet, spreken wij heel bewust van onregelmatigheden, en ik wil duidelijk stellen - daarover zijn we het eens - dat het verslag van de Europese Rekenkamer geen fraudeverslag is; we controleren daarentegen op wettigheid, regelmatigheid en goed financieel beheer, en de inhoud van het verslag weerspiegelt dit.
Ik begrijp dat u als Britse afgevaardigde in uw betoog verwijst naar Fontainebleau. We hebben deze kwestie in ons speciaal verslag over de eigen middelen van de Gemeenschap behandeld. We beschouwen het niet als onze taak om de beleidsvoerders te zeggen op welke manier er verschuivingen kunnen plaatsvinden in het aandeel dat de lidstaten bijdragen aan de communautaire begroting. We hebben er evenwel aan herinnerd dat in Fontainebleau gezegd is: indien op beleidsniveau beslist wordt om veranderingen aan te brengen, moet ook rekening worden gehouden met de uitgavenkant en ook daar het beleid worden aangepast.
Mijnheer Garriga Polledo, u had het over de structuurfondsen en vraagt of wij verslagen ontvangen hebben van de lidstaten en hoe de coördinatie met de lidstaten functioneert. Eigenlijk wisselen we hierover momenteel van gedachten met de lidstaten, met name voor wat betreft de structurele steun. Dit roept vervolgens ook vragen op over de achterstanden die ontstaan zijn in de programmeringsperiode van de programma's - een van uw collega's is hier op ingegaan. Ik moet echter wijzen op het volgende: bij aanvang van een programmeringsperiode neemt het altijd enige tijd in beslag voordat alles goed op gang komt, waardoor tegen het einde van de programmeringsperiode de dingen zich ophopen; we stellen dit thans duidelijk vast bij de nieuwe lidstaten.
Maar ongetwijfeld heeft ook het probleem van de cofinanciering in de lidstaten een rol gespeeld, want als we verlangen dat de lidstaten zorgen voor cofinanciering zijn deze vaak gedwongen extra schulden te maken; men moet ook begrip hebben voor het feit dat dit met het oog op de monetaire unie niet gemakkelijk was. In zoverre was er een samenloop van factoren die verklaart waarom de dingen zich hebben opgehoopt. Volgens mij zullen de resterende bedragen na de programmeringsperiode via de begroting betaald moeten worden.
Mijnheer Rosado Fernandes, u heeft ook gewezen op Edinburgh en gevraagd hoe deze achterstand van 90 miljard ontstaan is: ik hoop deze vraag beantwoord te hebben in mijn antwoord aan de heer Garriga Polledo. Mevrouw Bloch von Blottnitz, u heeft de nucleaire veiligheid aan de orde gesteld. De wijze waarop bedrijven contracten voor onderaanbesteding hebben toegekend is inderdaad problematisch. Lasthebbers hebben voor een deel honoraria in mindering gebracht voor westerse experts terwijl oosterse experts werden ingeschakeld. De honoraria voor westerse experts liggen ongeveer vijftien keer zo hoog als die voor oosterse experts.
Maar u heeft gelijk - en ik denk dat dit de mening is van het hele Parlement - er is absoluut nood aan een strategie voor nucleaire veiligheid, dit heeft prioriteit. Van uw kant, mijnheer Blak, heeft u erop gewezen dat er een groot probleem bestaat met onderzeeboten in Moermansk. Zoals u weet, gaat het om een militair domein, waarvoor de Europese Rekenkamer niet echt bevoegd is. We kunnen onze controlebevoegdheid slechts uitoefenen in verband met de begroting van de EU - we hebben dit reeds in de Rekenkamer besproken en ik zal dit nogmaals op tafel brengen - maar ik moet er bij voorbaat aan herinneren dat deze onderzeeboten in Moermansk vallen onder de militaire sector, waarmee wij niet direct iets te maken hebben. Ik begrijp uw bedenkingen en we zullen dit nogmaals bespreken.
U heeft er ook op gewezen dat in Denemarken alles prima in orde is. Mijnheer Blak, het verheugt mij dat u deze conclusie meent te kunnen trekken, maar het feit dat we geen kritiek hebben, betekent nog niet dat alles in orde is. Dat is duidelijk.
Mijnheer Kellett-Bowman, u heeft gelijk dat er in het transitvervoer aanzienlijke douaneontvangsten voor de Gemeenschap verloren gaan. U wijst er terecht op dat er in de Europese Scholen meer externe leerlingen zijn dan kinderen van werknemers van de EU, en gezien het hoge deficit is dit een kwestie die om opheldering vraagt. We hebben hierop gewezen in ons speciaal verslag dat aan dit thema gewijd is.
Mijnheer Bösch, u heeft mij een bijzonder moeilijke vraag gesteld, namelijk of we bereid zouden zijn te accepteren dat OLAF op een of andere manier zou worden verbonden met de Rekenkamer. OLAF heeft andere taken dan de Rekenkamer, dat moet duidelijk zijn. Ik herhaal, daarover zijn we het immers eens: de Europese Rekenkamer is geen openbaar ministerie en geen politie. Hier zijn ook goede redenen voor, want veel van onze controles dienen uiteindelijk ook voor advies. Ik begrijp uw overweging dat als een dergelijke onafhankelijke eenheid bevoegd moet zijn voor alle instellingen, zonder zelf een aparte instelling te kunnen vormen, een bestaande instelling nodig is waarin OLAF kan worden opgenomen. Ik kan in het kader van dit debat enkel dit zeggen: de taakomschrijving is niet dezelfde, ze is verschillend. U moet beslissen over het beleid, en als Rekenkamer hebben wij te aanvaarden wat de wetgever beslist.
Tot slot, mevrouw Krehl, ik geloof dat ik reeds antwoord gegeven heb op uw vraag, hoe het staat met de splitsing van de gemeenschappelijke dienst, het personeelsbeleid en de administratie. Tenslotte zou ik u nogmaals hartelijk willen bedanken voor uw grote belangstelling.
(Applaus)
Liikanen
Mevrouw de Voorzitter, het werk van de Rekenkamer helpt ons bij onze niet-aflatende inspanningen om het begrotingsbeheer van de Gemeenschap te verbeteren. Ik wil graag mijn dank betuigen aan de heer Friedmann en zijn collega's bij de Rekenkamer voor hun werkzaamheden. Bijna de helft van de 24 speciale verslagen van dit jaar is gewijd aan het gemeenschappelijk landbouwbeleid of de structuurfondsen. Deze nemen het grootste gedeelte van de uitgaven van de Gemeenschap voor hun rekening, zodat ons beider belangstelling hiernaar uitgaat.
De Commissie heeft verscheidene voorstellen aanvaard en ingediend waarmee beoogd wordt de regelmatigheid en de kwaliteit van de landbouw- en structuurfondsen te verbeteren. Ten grondslag hieraan liggen veelal de aanbevelingen die de Kamer in haar voorgaande jaarverslagen heeft gedaan, en de Kamer heeft dit eveneens in het onderhavige jaarverslag vermeld.
Wat de betrouwbaarheidsverklaring betreft, zijn wij blij nota te nemen van de bevestiging van de Kamer - met een paar kanttekeningen - dat de rekeningen zowel de ontvangsten en uitgaven van de Gemeenschap als de financiële stand van zaken aan het eind van het jaar betrouwbaar weergeven. Enige uitzonderingen daargelaten, heeft de Kamer tevens de wettigheid en regelmatigheid van de ontvangsten en uitgaven vastgesteld. Ten aanzien van de betalingen kon de Kamer geen betrouwbaarheidsverklaring verschaffen. De Commissie wil uiteraard in alle opzichten een positieve betrouwbaarheidsverklaring van de Kamer ontvangen.
Ik zou twee conclusies uit het jaarverslag en de aanbevelingen van de Kamer willen trekken. Ten eerste komen, volgens de Kamer, de meeste formele en materiële fouten voor in de landbouw- en structuurprogramma's die hoofdzakelijk in de lidstaten worden beheerd. Wij moeten nauw blijven samenwerken met de lidstaten, ten einde de betrouwbaarheid van de communautaire betalingen te verbeteren. Ten tweede moeten wij ons ervoor blijven inzetten om de communautaire regels en wetgeving helder en transparant te maken.
De Commissie heeft gestreefd - en blijft streven - naar intensieve samenwerking en coördinatie met de lidstaten in het kader van het "SEM 2000" -programma, waaraan een vertegenwoordiger van de Commissie begrotingscontrole en een vertegenwoordiger van de Rekenkamer hebben deelgenomen. Dit heeft geresulteerd in de aanvaarding van de eerste hervormingsvoorstellen in 1997. De Kamer vermeldt dat de meeste onjuistheden bij betalingen uit hoofde van structuurfondsen van administratieve aard zijn en veroorzaakt worden door gebrekkige kennis van de communautaire regelgeving, waardoor niet-subsidiabele bedragen in de declaraties van de lidstaten worden opgenomen.
De Commissie heeft het probleem aangepakt door in mei 1997 subsidiabiliteitsformulieren in te voeren, zoals de Kamer in haar verslag vermeldt. In de subsidiabiliteitsformulieren wordt toegelicht welke uitgaven voor communautaire medefinanciering in aanmerking komen. De Commissie heeft tevens in 1997 een verordening aanvaard waarin de minimumnormen worden vastgesteld voor financiële controle door de lidstaten van financiering uit hoofde van de structuurfondsen.
In de voorstellen van Agenda 2000 dragen de lidstaten de hoofdverantwoordelijkheid voor de financiële controle van de steun uit hoofde van de structuurfondsen. Als de lidstaten onregelmatigheden ontdekken en de nodige financiële correcties aanbrengen, mogen zij de vrijgemaakte communautaire middelen opnieuw aanwenden. Als tekortkomingen in het beheer of de controlesystemen echter systematische onregelmatigheden veroorzaken, brengt de Commissie de nodige correcties aan door te korten op de steun die de desbetreffende lidstaten ter beschikking staat.
Ik moet helaas stellen dat deze buitengewoon belangrijke voorstellen voor beter financieel beheer, controle en correcties op veel tegenstand stuiten in de Raad. De Rekenkamer en de Commissie zijn het eens over dit basispunt en wij hopen in de context van Agenda 2000 een eenvoudig, transparant en helder juridisch kader voor de structuurfondsen na 2000 vast te stellen. Dit is de enige manier om een systeem te creëren dat uniform is in de Gemeenschap.
In de Commissievoorstellen met betrekking tot Agenda 2000 worden de uitgaven uit hoofde van de structuurfondsen scherper omlijnd en meer geconcentreerd op de regio's die er het meest behoefte aan hebben. Tevens wordt een verdere verschuiving in de landbouwuitgaven van prijssteun naar directe inkomstensteun voorgesteld. Beide voorstellen zouden een efficiëntere besteding van de schaarse begrotingsmiddelen behelzen. Er worden nog twee andere belangrijke hervormingen verwacht. De eerste betreft een revisie van het Financieel Reglement, zoals in juli 1998 in een mededeling is voorgelegd. De Rekenkamer heeft hier twee jaar geleden om verzocht, en wij hopen dat wij vorderingen kunnen maken, zodat de Commissie met het hoofdvoorstel kan komen.
De tweede belangrijke hervorming die bij de Commissie in behandeling is, is de omschakeling naar een op activiteiten gebaseerde opstelling van de begroting, waarbij een verbetering van het kostenbewustzijn wordt nagestreefd en de beleidsuitgaven in dezelfde globale context worden gepresenteerd. Ik hoop dat wij de eerste stappen in dit proces vóór de begroting voor het jaar 2000 kunnen doen. Het zal niet eenvoudig zijn, omdat dat het jaar is waarin de begrotingsautoriteit wordt gekozen en een nieuwe Commissie wordt benoemd. Maar wij willen dan de aanzet geven.
Er is aanzienlijke vooruitgang geboekt ten aanzien van de communautaire subsidies. De recente mededeling van de Commissie bevat duidelijke minimumvoorschriften voor de openheid en gemeenschappelijke besluitvorming omtrent alle communautaire subsidies. Dit is het resultaat van vele parlementaire initiatieven. De nieuwe voorschriften van de Commissie worden van kracht voor de uitvoering van de begroting 1999. Zij moeten de basis vormen voor de voorlichting van en de beraadslaging met de feitelijke en potentiële begunstigden. Volgende week wordt in Brussel een algemeen congres voor NGO's over dit thema gehouden.
Hervormingen kosten tijd, maar sommige beginnen al vruchten af te werpen. In 1997 werden voor de tweede maal nieuwe procedures ingevoerd voor de goedkeuring van de rekeningen wat het EOGFL, afdeling Garantie, betreft. De foutenmarge die de Kamer bij de betalingen uit hoofde van het EOGFL, afdeling Garantie, constateerde, stemde over het algemeen overeen met de laatste door de Commissie aangebrachte correcties. Dit staat in het verslag vermeld, en het betekent dat er op dit vlak geen financiële consequenties voor de begroting waren.
De externe programma's zijn in het algemeen behandeld. Tegenwoordig zijn de externe programma's van de Commissie zeer veelomvattend. De externe steun is afkomstig van 75 begrotingslijnen met 87 rechtsgrondslagen. Er zijn negen verschillende commissies bij betrokken. Wij sluiten circa 10.000 contracten per jaar en schrijven circa 3.000 openbare aanbestedingen uit. Er bestaan nog steeds 47 verschillende procedures. Er is dan ook dringend behoefte aan standaardisatie, harmonisatie, vereenvoudiging en transparantie. Daarom is er in september 1998 een nieuw orgaan opgericht voor het beheer van alle externe steunprogramma's.
Dit nieuwe orgaan - de dienst gemeenschappelijke buitenlandse betrekkingen - zal verantwoordelijk zijn voor het financieel beheer van de programma's, en de voornaamste taak is, zoals gezegd, het opzetten van gestandaardiseerde, homogene, eenvoudige en transparante systemen voor het beheer van de externe steun van de Commissie. Wij doorstaan een zeer moeilijke overgangsperiode, maar ik ben ervan overtuigd dat wij volgend jaar de eerste resultaten gaan zien.
Wat het personeelsbeleid betreft, hier heeft de heer Friedmann een aantal opmerkingen over gemaakt. Het is van wezenlijk belang te bepalen wat door de overheidsinstanties moet worden gedaan en wat kan worden uitbesteed. In de mededeling van de Commissie van afgelopen zomer benadrukten wij dat de verantwoordelijkheden van de ordonnateur en van de financiële controle in handen van de overheidssector moeten zijn, maar kortetermijntaken kunnen worden uitbesteed, met name als er speciale knowhow voor de duur van het programma benodigd is. Ik hoop dat wij kunnen terugkomen op de mededeling van afgelopen zomer.
Ten tweede houden wij nu besprekingen met de Begrotingscommissie en de rapporteur over de minibegrotingen. Wij hebben tot dusver mondeling verslag uitgebracht en wij verstrekken alle gedetailleerde informatie per begrotingslijn ingeval wij vinden dat er behoefte aan extern personeel is. Ik hoop dat over dit alles vóór eind november vóór de tweede lezing van de begroting tot klaarheid kan worden gekomen, zodat er hetzij een toelichting op de begroting is in deel B, waar de middelen voor extern personeel van de operationele begroting betrokken kunnen worden, hetzij dit deel van de administratieve uitgaven naar deel A wordt overgeschreven, hetzij dit idee helemaal wordt afgeschaft. Daarom is het buitengewoon belangrijk dat duidelijkheid wordt geschapen en zodra dit voor de begroting 1999 is gebeurd, is het onmogelijk nog maatregelen te nemen die niet volledig stroken met het beleid van de begrotingsautoriteit.
Tot slot de kwestie van de middelen. Wij staan altijd onder grote druk in ons werk.
Of wij alle problemen kunnen oplossen met behulp van nieuwe middelen, is nog maar de vraag. Ik denk dat wij een duidelijk beeld voor ogen moeten hebben van de organisatiewijze van de externe programma's, zoals de voorzitter van de Kamer opmerkte: eenvoudige projecten, beperking van het aantal procedures, standaardisatie van de soorten contracten, enzovoorts. Dit stelt ons beter in staat om de programma's naar behoren te organiseren.
Ten tweede, als de systemen eenvoudiger zijn, is decentralisatie naar delegaties daar een logisch gevolg van. Ik ben er evenwel van overtuigd dat er nog steeds behoefte aan verbetering blijft bestaan, met name wat het financieel beheer betreft. Wij houden hierover besprekingen, en de gehele Commissie wordt aan een screening onderworpen.
Er is nog een opmerking die ik nu wil maken, namelijk dat wij meestal denken een probleem te kunnen oplossen door het aantal controleurs en inspecteurs uit te breiden. Ik ben een andere mening toegedaan. Het is belangrijker om eenvoudige, duidelijke regels en verantwoordelijk leidinggevend personeel te hebben en een krachtig beheer te voeren. Controleurs zijn benodigd, maar een krachtig, verantwoordelijk beheer is de sleutel tot succes.
Ik moet zeggen dat de aard van de huidige hervormingen juist beschreven wordt in het verslag, en in de landbouwsector kunnen al veranderingen worden waargenomen. Wat de structuurfondsen betreft, hoop ik dat de subsidiabiliteitsformulieren die vorig jaar werden aanvaard, effect zullen hebben op de uitvoering van de begroting voor 1998. Maar de grote vereenvoudiging - in de context van Agenda 2000 - is nog steeds vereist, alvorens wij gerust zijn en eenieder in de Unie de communautaire programma's volgens de regels kan laten verlopen en deze regels op dezelfde wijze interpreteert.
Wat de externe programma's betreft, moet ik zeggen dat decentralisatie van de activiteiten ons veel zal helpen. Uiteraard heeft de vele aandacht van de begrotingsautoriteit voor de problemen die wij hebben ondervonden, de Commissie meer bewust van de zaak gemaakt. Ik ben slechts voor één ding enigszins bevreesd: wij hebben zoveel problemen gehad dat de ambtenaren verkeerde conclusies kunnen trekken, besluiteloos kunnen worden en geen risico's durven nemen bij het ondertekenen van de contracten. Dit is het resultaat in het ergste geval. Ik hoop dat wij kiezen voor decentralisatie, de kant opgaan van meer verantwoordelijkheid voor delegaties en ambtenaren en heldere regelgeving creëren, zodat zij weten waar zij mee bezig zijn en niet terugvallen op het systeem waarbij 15 handtekeningen benodigd zijn, zodat iedereen gedekt is.
Ik ben mij er volledig bewust van dat onze methoden en hulpmiddelen nog verder uitgewerkt en verbeterd moeten worden. De voornaamste hervormingen die deze Commissie heeft aanvaard, worden samengevat in het document "Reform of financial management since 1995" , dat vorige week werd gepresenteerd. De Commissievoorstellen volgens Agenda 2000 vormen een belangrijk onderdeel van onze reactie op de uitdagingen van de toekomst. Onze allergrootste doelstelling is meer te halen uit elke euro die door de Gemeenschap wordt besteed. Het zijn veeleisende doelstellingen die om grote inspanningen vragen. Hoewel het verslag van de Rekenkamer niet altijd even plezierig om te lezen is - dat geef ik toe -, is het niettemin ook van wezenlijk belang voor ons. Zo ook de verslagen van de Commissie begrotingscontrole.
Als reactie op de vraag van mevrouw Bloch von Blottnitz over de nucleaire programma's: nu het verslag van de Rekenkamer en het antwoord van de Commissie gepubliceerd zijn, hoop ik dat iedereen kan zien dat de twee documenten een evenwichtige kijk op de zaak geven.
Ik wil een opmerking over de studies maken. De Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling leent alleen geld voor de modernisering van kerncentrales als een studie is verricht. Dus van al deze kerncentrales moet een studie worden verricht voordat iets gedaan kan worden. Ik heb met een aantal ter zake deskundigen hierover gesproken, en zij beweren dat het bijzonder belangrijk is omdat westerse deskundigen en oud-sovjetdeskundigen in dezelfde centrale samenwerken om de situatie te onderzoeken. Er moeten natuurlijk zoveel mogelijk plaatselijke deskundigen worden ingeschakeld, omdat dit goedkoper is. Het probleem is echter dat de westerse normen en prioriteiten ten aanzien van veiligheid verschillend zijn. Het is zeer belangrijk voor de begunstigde landen om zich op de hoogte te stellen van de normen die wij voor veiligheid voorschrijven.
Wij moeten niet vergeten dat de gehele wederopbouw en modernisering van sovjetkerncentrales een buitengewoon kostbaar project is: het kost minstens 50 miljard euro. Wij hebben thans tussen de 700 en 800 miljoen euro aan de programma's besteed, wat een zeer gering deel van het totaalbedrag is. Een volledige modernisering en wederopbouw vereist een enorme inspanning van de kant van de begunstigde landen en de internationale gemeenschap, ofwel de donorlanden. Wij zijn er nog niet, maar wij moeten het niet opgeven.
Tot slot worden de nucleaire programma's in de Oekraïne, Rusland en andere landen onder bijzonder moeilijke omstandigheden uitgevoerd. Denk alleen maar aan de recente internationale hulpprogramma's in Rusland en wat er is gebeurd met de IMF-steun die bedoeld was om de Russische munt te steunen. Ik vraag mij af of het werkelijk enig effect heeft gehad.
Ten tweede heeft de Commissie thans te maken met het voedselhulpprogramma voor Rusland. Wij weten allemaal dat dergelijke programma's bijzonder moeilijk te controleren zijn. Daarom moeten wij proberen een benadering te volgen waarbij wij de begrotingsautoriteit van al onze problemen op de hoogte stellen, en als wij beslissingen nemen, nemen wij ze met het volle bewustzijn van alle mogelijke gevolgen en risico's, zodat mijn opvolger over vier jaar, als hij het verslag van de Rekenkamer leest, weet dat wij de risico's kenden. Wij komen een andere keer terug op dit probleem met betrekking tot Rusland.
Nogmaals, Voorzitter, dank u zeer voor het goede debat.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer Liikanen.
Het debat is gesloten.

Werkgelegenheid in de Unie
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0417/98) van de heer Van Velzen, namens de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, over de mededeling van de Commissie over het voorstel voor richtsnoeren voor het werkgelegenheidsbeleid van de lidstaten in 1999 (COM(98)0574 - C4-0587/98).

Van Velzen
Mevrouw de Voorzitter, als wij kijken wat er gebeurd is een jaar na het vaststellen van de eerste richtsnoeren dan denk ik dat er terecht gesproken kan worden van een stille revolutie. Het verzet dat er aanvankelijk was tegen actieve arbeidsmarktpolitiek, het bijna eenzijdig geloven in de EMU en de werkgelegenheid die die oplevert, is eigenlijk verdwenen. Er is geen lidstaat te vinden die niet zijn conclusies heeft verbonden aan de richtsnoeren in Luxemburg. Dat is een buitengewone positieve zaak. Het kan echter beter. Als wij kijken naar de evaluatie, een voortreffelijke evaluatie overigens van de Commissie, dan kun je zien dat de lidstaten wel erg vrij gewinkeld hebben in de richtsnoeren en dat zij daar vaak een ongebalanceerde keuze uit hebben gemaakt, te veel het gewicht hebben gelegd op employment and entrepreneurships .
Tegelijkertijd kun je echter ook zeggen dat die richtsnoeren die het meest precies, het meest exact geformuleerd waren ook het best zijn uitgewerkt. Dat is dan ook een argument om met die strategie door te gaan. Daar heb ik wel een probleem met de voorstellen die de Europese Commissie heeft gedaan. Ik vind dat zij in hun huidige voorstellen het proces onvoldoende scherp houden. Met scherp houden bedoel ik ervoor te zorgen dat zoveel mogelijk gekwantificeerde doelstellingen zijn gebaseerd op benchmarking . Dat is dé manier om de lidstaten bij de les te houden. Ik ben volstrekt niet gevoelig voor die lidstaten die zeggen: wij hebben al zoveel werk; maakt het nu wat minder; breng er geen nieuwe doelstellingen bij. Dat vind ik persoonlijk onzin. Al het werk dat wij toevoegen is het werk dat zij normaal ook moeten doen. Alleen proberen wij dat Europees te richten op gemeenschappelijke doelen die wij ooit hebben ontwikkeld.
Het huidige proces, ontwikkeld in Luxemburg, richt zich heel erg op de hulp aan mensen die al werkloos zijn. Terecht, op dat moment. Ik vind dat het nu tijd is om ook de aandacht te vestigen op hoe te voorkomen dat er, terwijl wij werklozen helpen, steeds nieuwe werklozen toestromen. Hoe zorgen wij dat er meer aandacht wordt besteed aan de preventie. Dat zal, naar mijn mening, enorme consequenties moeten hebben voor het onderwijs. Vandaar dan ook dat ik vraag om een extra doelstelling te formuleren voor de mensen die al werk hebben, maar die extra opleidingen moeten hebben om te zorgen dat zij in de pas blijven bij nieuwe ontwikkelingen.
Een ander probleem vind ik persoonlijk nog te weinig vertegenwoordigd in de doelstellingen en dat is de participatie, de deelname aan het arbeidsproces. Er zijn grote groepen voor wie het nog steeds moeilijk is om door te dringen tot de arbeidsmarkt, zelfs in mijn eigen land, Nederland, dat te boek staat als succesvol. Daar zie je oudere mensen boven de 55, daar zie je migranten en nog steeds vrouwen die moeilijk werk vinden. Dat is in andere landen in de Unie niet anders.
Dat is allemaal arbeidspolitiek, niet onbelangrijk, integendeel, maar het is maar een zijde van de medaille. De andere zijde is: en wat doen wij dan aan de economische kant? Wat doen wij aan de economische coördinatie? Wat doen wij aan de verdieping van het proces dat ingezet is met de EMU? Hoe gebruiken wij die mogelijkheden? Ik vind dat het moment absoluut al gepasseerd is waarop je ermee moest beginnen. Maar gegeven het feit dat wij nu over dit verslag staan te discussiëren, vind ik dat wij dringend de Raad moeten verzoeken om zo snel mogelijk met een raamwerk te komen, waarin de economische coördinatie werkelijk vorm kan krijgen. Andere sprekers zullen er nader op ingaan.
Ik wil op dit moment wijzen op een aspect dat al eerder door de Commissie is aangegeven namelijk dat er in Europa een grote mate van onderinvestering is. Waar zijn de plannen, waar zijn de voorstellen van de Commissie om dat probleem te tackelen? Waar liggen de mogelijkheden tot verruiming van financiële inzet op lidstaatniveau? In mijn land - ik heb het net al gezegd - schijnt het een succes te zijn. Daar heeft men besloten om het programma waarbij leerlingen van scholen meer computergericht onderwijs zouden krijgen, terug te brengen bij gebrek aan geld en men heeft nu een paar voorhoedescholen die dan de computers zullen krijgen en alle andere scholen zullen jaren moeten wachten voordat zij die computers krijgen. Een belachelijke non-investering! Daar waar wij zouden moeten investeren in de toekomst, blijkt dus één van de best presterende landen in Europa niet in staat om de financiën op tafel te brengen. Ik vind dat dat moet leiden tot bezinning op het niveau van de Raad om te kijken wat wij kunnen doen om lidstaten meer ruimte te geven. Ik doe geen keuze voor het ene voorstel of het andere. Het is een pakket aan voorstellen en ik vind dat men daar een serieuze keuze uit moet maken.
Tenslotte ben ik buitengewoon verbaasd over de amendementen van de EVP die ik heb gezien, erg laat overigens, want wij hebben wel erg weinig tijd. Zij hebben alle amendementen die zij ingediend hadden in de sociale commissie opnieuw ingediend. Mag ik u erop wijzen dat de coördinator van de EVP mij ongevraagd mededeelde tijdens de vergadering dat ik voortreffelijk werk had gedaan door hun voorstellen mee te nemen in mijn verslag, dat er nog slechts één verschil van mening was en dat lag op het terrein van de investeringspolitiek, maar dat hij verder buitengewoon tevreden was? Nu gaat men ongezien alle amendementen opnieuw indienen, zelfs die amendementen, die al in mijn verslag staan. Dat vind ik onbegrijpelijk. Ik hoop dat ik in overleg met de EVP daarvoor een betere oplossing vind, want ik vind dit een hypotheek op mogelijke samenwerking.

Torres Marques
Mevrouw de Voorzitter, ik wil allereerst de heer van Velzen bedanken voor zijn uitmuntende verslag, vooral het verslag zoals dat hier nu, in z'n definitieve versie, voor ons ligt. In de Commissie rechten van de vrouw zijn we de mening toegedaan dat het van groot belang is geweest dat de staatshoofden en regeringsleiders besloten hebben in ieder geval twee begrippen uit het Verdrag van Amsterdam onmiddellijk over te nemen, nog vóór de algemene ratificatie van het Verdrag. Ik heb het hier over werkgelegenheid en mainstreaming , dat wil zeggen, het principe van gelijke kansen voor mannen en vrouwen in alle sectoren van om het even welk beleid.
Dit zijn twee beleidspunten die zo dringend verwezenlijkt moesten worden dat er niet gewacht kon worden totdat de gehele - trage - ratificatieprocedure doorlopen was. De Europese burgers, mannen én vrouwen, zouden daar geen begrip voor hebben kunnen opbrengen. De methodologie zoals die reeds in november 1997 op de Werkgelegenheidstop van Luxemburg aanvaard is, lijkt ons de meest geschikte. De werkgelegenheidssituatie en omstandigheden met betrekking tot gelijke kansen zijn van land tot land verschillend, en binnen elk land zijn er tussen de regio's verschillen. De oplossing ligt dus in het volgen van het subsidiariteitsbeginsel, waarbij elk land zijn eigen voorstellen mag indienen. Die moeten dan wel geïntegreerd zijn in de vier gemeenschappelijke pijlers, en verdeeld over negentien richtsnoeren. Dat is een innovatieve oplossing - een aanpak die veelbelovende resultaten kan opleveren indien toegepast op de plannen voor de volgende jaren.
Het is natuurlijk duidelijk dat niet elk land in de context van dit eerste werkgelegenheidsplan voor 1998 aan elk der vier werkgelegenheidspijlers het zelfde gewicht heeft toegekend. En het is al evenmin zo dat elk land oplossingen voor alle richtsnoeren gevonden heeft. Van belang is echter dat deze plannen binnen een zo korte tijdsspanne - van november 1997 tot april 1998 - ingediend zijn. En de verplichting die nu op de lidstaten rust om na te denken en te proberen een oplossing te vinden voor het werkloosheidsprobleem, met gekwantificeerde doelstellingen, lijkt ons zeer positief.
Daar staat tegenover de vaststelling dat de oplossingen die in de eerste nationale actieplannen worden aangedragen in het algemeen niet evenwichtig over de vier pijlers verdeeld zijn. Alle lidstaten hebben namelijk maatregelen voorgesteld voor de eerste twee pijlers, inzetbaarheid en ondernemerschap. Die maatregelen zijn meestal toegespitst op de mogelijkheden individueel initiatief te ontplooien. Wat de andere twee pijlers betreft - aanpassingsvermogen en gelijke kansen - zijn de maatregelen minder duidelijk. Op deze gebieden hangen de acties eerder van de regeringen af dan van de ondernemingen.
Wat de voorstellen van de Commissie voor 1999 betreft, zijn we van mening dat de volgende zaken een stap voorwaarts betekenen:
de herdefinitie van de vierde pijler, waardoor deze pijler nu uitsluitend en alleen komt te staan voor gelijke kansen voor vrouwen en mannen; -de versterking van het richtsnoer betreffende de verenigbaarheid van werk en gezin; -de opneming van het beginsel van gelijke kansen voor mannen en vrouwen in alle pijlers.De overgrote meerderheid van de voorstellen die de Commissie rechten van de vrouw heeft opgesteld zijn rechtstreeks opgenomen in het definitieve verslag van de heer Van Velzen, of anders opgenomen in concepten met een grotere reikwijdte, zoals de versterking van het beleid op het gebied van mainstreaming in de eerste drie pijlers, de positieve acties met betrekking tot de vierde pijler, het combineren van werk en gezin, een individualisering van het fiscaal beleid, een naar de geslachten uitgesplitste statistische behandeling en het vaststellen van gekwantificeerde doelstellingen met een duidelijk omschreven budget.
Het is belangrijk erop te wijzen dat in de toekomst op alle topontmoetingen van de regeringsleiders en staatshoofden de begeleiding van deze nationale actieplannen verplicht geëvalueerd zal worden, wat ons - regeringen, parlementen, sociale partners en niet-gouvernementele organisaties - in de gelegenheid zal stellen de ontwikkelingen nauwlettend en met regelmatige tussenpozen te volgen. Het gaat hier immers om zaken die essentieel zijn voor het Europese sociale model dat we willen opbouwen.

Randzio-Plath
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, terecht wordt in het uitstekende en door de Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-Democraten gesteunde verslag-Van Velzen gepleit voor duurzame strategieën ter bestrijding van massawerkloosheid, maar ook voor een innovatieve bijstelling van de werkgelegenheidsrichtsnoeren. Bijzonder belangrijk zijn de structurele aspecten ter ondersteuning van de structuurveranderingen op de arbeidsmarkt, de noodzaak van een beter evenwicht tussen de vier pijlers van de werkgelegenheidsrichtsnoeren en de accentuering van gender mainstreaming . Tegelijk moeten de volslagen ontoereikende werkgelegenheidsimpulsen echter gezien worden als een uitdaging voor de Unie en de lidstaten om te zorgen voor een betere en evenwichtigere policy mix en een betere coördinatie van het economisch, financieel en werkgelegenheidsbeleid.
Enkele weken voor het begin van de monetaire unie wordt het de hoogste tijd om de economische en werkgelegenheidsrichtsnoeren zodanig te integreren dat bijtijds voor de beraadslagingen over de begroting op nationaal niveau en met bewuste nadruk de bevordering van werkgelegenheid het centrale criterium wordt in de coördinatie van de verschillende beleidsterreinen. Het is ook de hoogste tijd dat het Parlement hierbij betrokken wordt door een interinstitutioneel akkoord.
Het is ook nodig dat de sociale partners met het oog op de monetaire unie werk beginnen te maken van de harmonisatie van op productiviteit gerichte loonovereenkomsten om het gevaar af te wenden van een voor de Gemeenschap schadelijke loondumping.
Een herziening van de globale richtsnoeren voor het economisch beleid en een coördinatie van het economisch beleid, deze naam waardig, zijn nog steeds onontbeerlijk. De Europese Unie kan zich ondanks de gunstige herfstprognose van de Europese Commissie geen stilstand veroorloven. Zelfs de monetaire stabiliteit, die het gevolg is van de perspectieven die worden geopend door de euro, mag niet leiden tot zelfgenoegzaamheid! We ondervinden reeds allemaal de gevolgen van de crisis in Zuidoost-Azië voor de Europese werkgelegenheid. De chemie-, machine- en elektronicasector merken het nu reeds aan de opzegging van orders en prijsdalingen. Er staan Europese arbeidsplaatsen op het spel!
Maatregelen die beperkt blijven tot de aanbodzijde volstaan niet! Ook een opleving van de vraag door een hogere koopkracht van de consumenten en een groter vertrouwen in de toekomst van de Europese Unie zijn nodig. In zoverre wordt in het verslag-Van Velzen ook terecht gepleit voor een beleidsombuiging door belastinghervormingen en een verlaging van de fiscale druk op arbeid. We hebben met het oog op de stabiliteit van de Europese economie echter ook nood aan een loonontwikkeling gericht op productiviteit en een heropleving van investeringen.
Het huidige investeringsvolume, dat veel te laag ligt - de overheidsinvesteringen bedragen amper 2 % van het BBP - kan niet zorgen voor een groei die echt bevorderlijk is voor de werkgelegenheid. De structuurverandering op de arbeidsmarkt moet ondersteund worden door nieuwe groeiperspectieven. Gezamenlijke werkgelegenheidsprojecten kunnen dit proces succesvol ondersteunen. Het ontbreekt nog steeds aan moderniseringsprojecten op Europese schaal met investeringsprogramma's op het gebied van communicatie, vervoer, milieu, energiebesparing, onderzoek, ontwikkeling, innovatie en kwaliteitsbevordering. Hieromtrent moet zo vlug mogelijk een plan op tafel worden gelegd dat ook een combinatie van privé- en overheidsinvesteringen mogelijk maakt. In de geest van het Verdrag van Maastricht moeten de ministers van Financiën van de EU ruimte laten voor dergelijke investeringen ondanks de overheidstekorten, zolang de EU balanceert tussen massawerkloosheid en het stabiliteitspact.

Hernandez Mollar
Mevrouw de Voorzitter, ik geloof dat de belangrijkste debatten over de werkgelegenheid in Europa nu wel zo'n beetje het verzadigingspunt hebben bereikt. We hebben een aantal Europese richtsnoeren - het Verdrag van Amsterdam bevat een speciaal aan de werkgelegenheid gewijd hoofdstuk - en een Europese strategie die uitdrukking heeft gevonden in de nationale actieplannen.
Het verslag van onze collega Van Velzen is naar mijn mening te voorbarig en bovendien te zeer transitoir van aard - al wil ik daarbij wel aangeven dat dit niet zijn schuld is. Het verslag van de Commissie bereikt ons, zoals altijd, laat, en daar komt bij dat de Commissie zelf, op dit moment, nog geen rigoureuze en diepgaande analyses kan uitvoeren. Het is een feit dat er in de Europese Unie landen zijn - zoals mijn land, Spanje - waar formules worden gehanteerd die bij het scheppen van werkgelegenheid uitstekende resultaten opleveren. Die resultaten, dames en heren, lachen ons tegemoet: het werkloosheidscijfer is met vier punten gedaald, er zijn 800.000 banen geschapen en er heerst nu een klimaat voor sociale dialoog dat ons in staat stelt een grondige hervorming van de arbeidsmarkt uit te voeren, en zodoende een grotere stabiliteit te verwezenlijken met betrekking tot de werkgelegenheid. Onlangs zijn de regering en de vakbonden het eens geworden over belangrijke onderwerpen als parttime werken en de introductie van een nieuw begrip, de "complementaire uren" , een begrip waarmee we tot een grotere elasticiteit kunnen komen bij het management van de werktijd. Dit begrip vervangt het idee van overuren. Het loont de moeite het eens aan een analyse te onderwerpen.
Ik wil hier ook wijzen op twee kwesties die voor elk werkgelegenheidsbeleid van belang zijn. In de eerste plaats dient er een verband te bestaan tussen opleiding en werk. Iemands eerste baan hangt voor een groot deel af van wijze waarop opleidingsinstituten afgestemd zijn op de eisen die op de arbeidsmarkt gesteld worden. Te veel mensen geven hun opleiding op, het opleidingsniveau is vaak te laag en tegelijkertijd zijn er te veel academici zonder baan. En wat nog veel erger is: er is sprake van onvolledige werkgelegenheid, wat betekent dat de menselijke hulpbronnen niet ten volle benut worden.
Ik wil bovendien wijzen op iets dat niet in het verslag vermeld wordt, maar dat me van groot belang lijkt, en dat is dat er in de Unie en de regio's van de lidstaten een groot verzet bestaat tegen geografische mobiliteit, zowel bij diegenen die op zoek zijn naar een eerste baan als bij andere categorieën werkzoekenden. En dat heeft net zoveel te maken met het inkomensbeleid als met taalproblemen en het geringe aanbod van geschikte woningen. De immobiliteit en de onwil naar andere regio's te trekken verleent de werkloosheid een structureel karakter en leidt tot instabiliteit van prijzen en kosten, met alle negatieve gevolgen van dien voor het concurrentievermogen van ondernemingen.

Boogerd-Quaak
Mevrouw de Voorzitter, collega's, ik wil de heer Van Velzen danken voor het feit dat hij punt 9 heeft opgenomen in zijn verslag. Dat gaat met name om de evaluatie van het risicodragend kapitaal dat wij verstrekken via de Investeringsbank. Vanmorgen is hier het verslag behandeld van de Rekenkamer en daaruit blijkt dat het niet precies goed gaat met de verstrekking van dit risicodragend kapitaal. De criteria zijn te algemeen, er is geen samenhangend beleid en het gebruik van de rentemarges is onduidelijk. Maar vooral, en dat wil ik toch wel onderstrepen, de rol van de Commissie blijft beperkt tot informatie-uitwisseling.
Mijnheer de Voorzitter, Commissie, ik denk dat, daar waar wijzelf in het geding zijn in een verslag waarin we vooral de lidstaten vragen een aantal dingen te doen, we zelf op orde behoren te zijn. Ik vraag dan ook ernstig aan de commissaris om met een evaluatie op dit punt zeer binnenkort naar de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken te komen. Indien dat niet wordt toegezegd, zal ik zelf hierover vragen stellen in de commissie. Collega's, het is al door velen gezegd: door de totstandkoming van de Economische en Monetaire Unie zijn er op tal van beleidsterreinen maatregelen nodig. Dit verslag geeft aan dat de lidstaten dat pad opgaan, zowel met betrekking tot hervorming van belasting- en sociale-zekerheidsstelsels alsook met betrekking tot allerlei maatregelen die de arbeidsmarkt bevorderen. Er is hier één punt dat ik aan de orde wil stellen: langzaam maar zeker verschuiven bevoegdheden en invloed van het nationale niveau naar het Europese niveau. Dat gaat voor de burgers ongemerkt. Natuurlijk moeten wij het merendeel van de maatregelen die in het verslag-Van Velzen staan, bepleiten. We kunnen niet leven met een arbeidsparticipatie van bijvoorbeeld 60, 5 procent. Maar het wordt hoog tijd dat in de lidstaten over deze maatregelen ook een democratisch debat gevoerd wordt en dat we niet zoals in dit Huis ook wel gehoord wordt, denken dat dit allemaal aan de lidstaten is en dat in het proces het Europees Parlement niet betrokken moet zijn en dat er ook geen terugkoppeling is vanuit dit proces, vanuit Europa naar die Europese burger. Met de verkiezingen voor de deur is dat een must en ik vraag dus aan de Commissie of op het gebied van voorlichting over dit punt een extra inspanning kan worden geleverd.

Kaklamanis
Mevrouw de Voorzitter, ik wil de heer Van Velzen van harte gelukwensen met zijn verslag. Hierin brengt de rapporteur een aantal wensen tot uitdrukking en doet hij een beroep op de Raad en de Commissie. De vraag is echter, mijnheer Van Velzen, of hetgeen u in uw verslag schrijft in een welwillend oor terecht komt bij de Raad en de Commissie. U weet toch dat in Amsterdam over de werkgelegenheid geen enkel echt besluit is genomen en in Luxemburg de bal uiteindelijk werd teruggekaatst naar de lidstaten. Bovendien wil ik eraan herinneren dat de werkloosheid bewust niet is opgenomen in de criteria van Maastricht voor de Economische en Monetaire Unie en zowel op de begroting voor 1998 als op de begroting die over een maand in stemming wordt gebracht, de uitgaven voor de bestrijding van de werkloosheid in het sociale Europa en voor steun aan gehandicapten en bejaarden ofwel op hetzelfde niveau zijn gebleven of zelfs zijn verminderd. Tegelijkertijd zien wij dat, zoals ook u in uw verslag schrijft, het aantal volledige banen afneemt en slechts deeltijdbanen worden gecreëerd. Dat betekent dat wij minder inkomsten hebben in een steeds duurder wordend Europa. Daarom is het percentage van de "nouveaux pauvres" nu opgelopen tot boven de 15 %. Het spijt mij dat het Europees Parlement daar zijn instemming mee betuigt en het sociaal Europa op 2 mei 1998 heeft uitgeleverd aan de bankiers en de EMU.

Ojala
Mijnheer de Voorzitter, links Europa heeft in al zijn verscheidenheid nu de mogelijkheid te tonen dat het het verbeteren van de werkgelegenheid serieus neemt. In dertien van de vijftien lidstaten van de Europese Unie maakt links op de een of andere manier deel uit van de regering. Naar mijn mening zoeken de Europese kiezers bij links bescherming tegen de macht van het geld en de stuurloze markt. Is links in staat aan de verwachtingen van de kiezers te voldoen? De recepten van de verschillende linkse regeringen lijken zeer tegenstrijdig. Terwijl er in Groot-Brittannië nog steeds op wordt vertrouwd dat de markt banen schept, probeert men in Frankrijk en Italië de werkgelegenheid te verbeteren door middel van arbeidstijdverkorting en overheidsinvesteringen. Ook de door de EU-lidstaten overeengekomen EMU-criteria staan een koersverandering in de weg.
Er moet nu een Europees herstel- en werkgelegenheidsprogramma komen dat op vier belangrijke punten is gebaseerd. Deze zijn allereerst de verlaging van het renteniveau, zodat de wereldwijde crisis niet naar Europa overslaat. Helaas lijkt de Europese Centrale Bank, waar nog steeds de economische leer van de afgelopen paar decennia heerst, niet bereid tot een verlaging van de rente om de productie en de werkgelegenheid te verbeteren. Ten tweede moet de belastingheffing zodanig worden veranderd dat het verrichten van arbeid wordt beloond. De huidige belastingheffing begunstigt nog te veel bezit, investeringen en lui geld en bestraft het verrichten van arbeid. Ten derde moeten er meer overheidsinvesteringen komen, vooral ter verbetering van de vervoerinfrastructuur en de informatie-communicatie. Het is ook tijd om overheidsdiensten niet meer te zien als een schadelijke verkwisting en om hun grote betekenis als werkverschaffer en schepper van de noodzakelijke infrastructuur te erkennen. Ten vierde moet er een algemene arbeidstijdverkorting komen. De maatregelen hiervoor kunnen in de verschillende landen en in verschillende branches variëren, maar de doelstelling moet dezelfde zijn.

Schörling
Mijnheer de Voorzitter, zoals bekend vinden wij het allemaal heel belangrijk dat de lidstaten samenwerken, dat ze hun strategie voor het scheppen van echte banen coördineren en dat richtsnoeren voor werkgelegenheidsbeleid in deze nationale actieprogramma's werkelijk worden nageleefd. Soms kan het ook noodzakelijk zijn de lidstaten aan te sporen tot het uitvoeren van bestaande aanbevelingen. Men moet echter ook duidelijk beseffen dat er grote verschillen tussen de lidstaten bestaan en dat zowel tijd als discussie nodig zijn als men wil dat deze aanbevelingen in de lidstaten worden aanvaard en uitgevoerd.
De heer Van Velzen toont duidelijk zijn ongeduld in het verslag en wil misschien te veel doordrijven, bijvoorbeeld via het voorstel inzake coördinatie van het economisch en financieel beleid, iets wat zoals bekend ongelooflijk diepgaand is.
De meeste voorstellen zijn uitstekend, vooral die inzake kortere arbeidstijd en een flexibele verkorting van de arbeidstijd, ten aanzien waarvan de rapporteur opmerkt dat deze een element in de werkloosheidsbestrijding kunnen vormen. Ik wil de collega's ook aanbevelen te stemmen voor ons amendement, dat iets verder gaat dan Wim van Velzen doet, op het punt van verkorting van de algemene arbeidstijd in Europa.

Maes
Mijnheer de Voorzitter, de werkloosheidsgraad in de Unie is veel te hoog gebleven ondanks de gunstige economische evolutie die we de laatste jaren gekend hebben en dit vooral voor de categorieën van de laaggeschoolden, de langdurig werklozen en daar zijn veel vrouwen onder. Niet alleen in Europa maar in heel de wereld is de druk van die mondiale werkloosheid aan het toenemen. Ik wijs dan vooral op de miljoenen werklozen in de derde wereld onder de jongeren. Dat laat zich in heel Europa gevoelen en het vormt een factor van maatschappelijke ontwrichting en van armoede. Asielzoekersproblemen zijn daar maar ten dele het gevolg van. Het bevorderen van de werkgelegenheid zou dus als het eerste doel moeten erkend worden in de lidstaten, in de Unie en ook in de internationale organisaties. In het licht van de verminderde economische groei die ons overkomt, is dit allicht nog pregnanter.
Het verslag-Van Velzen illustreert dit bijzonder duidelijk en ik dank de rapporteur ervoor. De prestaties van de Europese Unie op het gebied van de werkgelegenheid blijven pover, zo lezen wij in het verslag. De verschillen tussen en in de lidstaten blijven enorm ondanks de structuurfondsen. De evaluatie van de nationale actieplannen toont weliswaar positieve punten maar ook vele leemten en tekorten. Ik noem bijvoorbeeld dat men er in mijn land niet in slaagt de lasten op arbeid te verlagen. Het geldt ook die tekorten voor de vier pijlers. De Europese leiders zijn helaas te laat tot de conclusie gekomen dat een beter evenwicht moet worden geschapen tussen een monetair Europa en een werkgelegenheidsbeleid. Met rapporteur Van Velzen zeggen we ja tegen gekwantificeerde doelstellingen, ja tegen vorming en participatie. Wij zeggen ook vooral dat de keuze van een Europees investeringsprogramma een goede keuze is. Wij gaan voor de resolutie stemmen maar er staat te veel in, mijnheer de Voorzitter, wij denken dat men op den duur door de bomen het bos niet meer ziet. Als Europa die werkgelegenheid niet als een prioriteit stelt, heeft het geen toekomst voor zijn kinderen en dan heeft het er zelf geen.

Angelilli
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, het verslag-Van Velzen vat de Europese economische situatie van dit afgelopen jaar uitstekend samen: enerzijds een voorzichtig optimisme als gevolg van de positieve vooruitzichten van de ene Europese munt en een lichte, maar toch belangrijke economische groei; anderzijds een klimaat van wantrouwen en instabiliteit als gevolg van de talrijke internationale financiële crisissen - Azië, Oost-Europa, Zuid-Amerika - waarvan de repercussies negatieve gevolgen voor de Europese markt hebben. Voorts blijft de werkloosheid het meest nijpende probleem op ons continent, met name voor jongeren en vrouwen.
Daarom kunnen we ons, in grote lijnen, vinden in de voorstellen die in het verslag worden gedaan voor het herlanceren van doeltreffende beleidslijnen ten gunste van de werkgelegenheid in de lidstaten. Met name zou ik het belang van de beroepsopleidingen willen onderstrepen; hun niveau moet worden opgetrokken en zij moeten worden aangepast aan de behoeften van het bedrijfsleven. De beroepsopleidingen bevinden zich momenteel in een tegenstrijdige situatie: er zijn enerzijds weliswaar onvoldoende fondsen beschikbaar, maar anderzijds - dat moet gezegd - wordt er vaak een slecht gebruik gemaakt van de beschikbare gelden door ze te investeren in cursussen van zeer laag niveau, die bovendien ook niet of nauwelijks arbeidsplaatsen opleveren. Over het algemeen genomen moeten we van de lidstaten eisen dat ze hun onderwijsstelsels hervormen. In Italië heeft de Rekenkamer onlangs bekend gemaakt dat een groot aantal personen met een universitair diploma maar heel moeilijk werk kan vinden, juist omdat het onderwijsstelsel, met name dat van de universiteiten, veel te veel op de theorie en veel te weinig op de praktijk is gericht.
Mijn tweede overweging betreft de vrouwen. Zij behoren tot de meest gediscrimineerde categorie in het bedrijfsleven, ook al omdat zij de verantwoordelijkheid voor het gezin moeten dragen en vaak ook nog de zorg hebben voor ouderen en gehandicapten.
Het Parlement heeft de Commissie herhaalde malen en bij talloze gelegenheden gewezen op de noodzaak de nodige ondersteunende voorzieningen te garanderen voor de werkende vrouw en vooral voor de alleenstaande werkende vrouw. Zonder dergelijke voorzieningen blijft het recht op werk een pure illusie.
Tenslotte wil ik nog even stilstaan bij een ander voorstel in het verslag, de flexibele regeling van werktijden. Waar de economische omstandigheden dat toelaten, kan arbeidstijdverkorting, en met name de invoering van parttime arbeid, inderdaad wenselijk zijn voor het scheppen van nieuwe arbeidsplaatsen. We moeten daarbij echter wel bedenken dat elke arbeidstijdverkorting altijd met de sociale partners moet worden overeengekomen, juist ter waarborging van de fundamentele subsidiariteitsbeginselen. Het opleggen van wettelijke verplichtingen is uit den boze, daar die slechts tot nutteloze en gevaarlijke rigiditeit zouden leiden.

Damião
Mijnheer de Voorzitter, het verslag-Van Velzen is kwalitatief zeer goed en bovendien evenwichtig. En dat is het logisch uitvloeisel van de bereidheid van de rapporteur om steeds weer naar die consensus te zoeken die van toepassing is op de meest uiteenlopende sociale omstandigheden binnen de huidige economische situatie. Problemen op het gebied van investeringen, steun aan de KMO's, een belastingstelsel dat ondernemende bedrijven stimuleert, arbeidsomstandigheden, het geleidelijk terugbrengen van de maximaal toelaatbare werktijd en een beter management van die tijd, salarissen, sociale zekerheid, opleidingen die leiden tot daadwerkelijke kwalificatie en adequate onderwijssystemen - dát zijn zaken die een sociale dimensie geven aan begrippen als aanpassingsvermogen en inzetbaarheid. Het zijn begrippen die zonder oriëntatie in voornoemde zin niet meer zijn dan cynische doelstellingen die zich uitsluitend bezighouden met de economische kant van de zaak. Ik hoop dat de Commissie zich daarvan bewust is.
Werkloosheid is niet iets onvermijdelijks, maar ik wil niet dat andere landen van de Unie de oplossing volgen die in grote delen van Portugal is aanvaard, waar drie generaties fulltime moeten werken om tezamen één Spaans, een half Belgisch of een kwart Duits minimumsalaris te verdienen. Dat is een wereld waarin mannen en - vooral - vrouwen, wanneer ze hun baan verliezen, tussen de 50 en 100 % van hun inkomsten verliezen, en waar men, om te kunnen overleven, aangewezen is op de solidariteit van de familie, de weinig om het lijf hebbende solidariteit van de staat, en uw solidariteit, via de cohesie.
Mijn steun voor dit rapport is gebaseerd op het feit dat hiermee een begin wordt gemaakt met het invullen van de inzetbaarheid. We willen niet dat landen met een hoog werkloosheidscijfer oplossingen gaan volgen die leiden tot een verzwakking van het Europees burgerschap en het Europese sociaal model.

Mann, Thomas
Mijnheer de Voorzitter, vier jaar geleden was er een première: op de Top van Essen werd besloten tot een uitgebreide strategie om met volledige inachtneming van de subsidiariteit de werkloosheid doeltreffender te bestrijden op Europees niveau. Vorig jaar was er ook een première: op de Werkgelegenheidstop in Luxemburg werden richtsnoeren aangenomen met het oog op een hoog werkgelegenheidsniveau. De première van vandaag: we evalueren de nationale actieplannen op wat effectief verwezenlijkt is en wat niet. Er zijn met name tekortkomingen in de onderwijssector, met een gebrek aan maatregelen op het gebied van bijscholing, een te geringe deelname van oudere werknemers, opleidingsprogramma's die te weinig gericht zijn op nieuwe technologieën en onderwijsstelsels die te weinig praktijkgericht zijn en waarin teamwerk en ervaringen in het buitenland ontbreken. Op die manier kan niet gezorgd worden voor inzetbaarheid, nochtans de eerste pijler van de actieplannen.
Ook aan de vierde pijler - gelijke kansen - wordt nog veel te weinig gewicht gehecht. Mijnheer de commissaris, bij gebrek aan kinderopvang - crèches, kleuterscholen, kinderdagverblijven - wordt vooral vrouwen de toegang tot het beroepsleven versperd. Maar er zijn ook bemoedigende ontwikkelingen: steeds meer lidstaten, zoals bijvoorbeeld Duitsland, stemmen hun beleid af op de gewijzigde beroepsstructuren. De randvoorwaarden voor ondernemingsgeest worden verbeterd, eindelijk komen actieve werkgelegenheidsmaatregelen in de plaats van passieve. Nu komt het erop aan de dialoog te institutionaliseren tussen de Raad van ministers van Economische Zaken en Financiën, de ECB, de actoren op het vlak van sociaal beleid, de sociale partners, de Raad, de Commissie en het Europees Parlement, om het economisch en monetair beleid, inclusief het onontbeerlijke stabiliteitspact, beter af te stemmen op het werkgelegenheidsbeleid.
De komende top in Wenen moet verder de juiste accenten leggen, in plaats van valse verwachtingen te wekken, zoals bijvoorbeeld het zogenaamde uitgebreide investeringsprogramma waarmee miljardenbedragen gemoeid zijn en dat de lidstaten sowieso niet kunnen financieren. Als men realistisch blijft, is de kans namelijk groot dat ook zij die het slachtoffer zijn van werkloosheid en uitsluiting merken dat Europa moeilijkheden kan overwinnen, niet passief blijft, in staat is te coördineren en voor echte impulsen en nieuwe ideeën kan zorgen.

Theonas
Mijnheer de Voorzitter, met de huidige economische groei kan men de hoge werkloosheid niet opvangen. In 1997 bedroeg de groei 2, 7 % en in 1998 zal deze hoogstwaarschijnlijk 2, 8 % bedragen. De reële lonen gingen daarentegen met slechts 1 % vooruit. Desondanks wordt de werkloosheid niet minder. Het aantal volledige banen neemt zelfs af en alleen het aantal deeltijdbanen neemt toe. Miljoenen burgers in de Europese Unie worden bedreigd met armoede en sociale uitsluiting. Ik vraag mij dan ook af hoe men uitgaande van deze gegevens optimistisch kan zijn. Het werkgelegenheidsbeleid is ongeloofwaardig en verscherpt zelfs de crisis. Dat is tenminste de opvatting van de Europese burgers. In haar mededeling doet de Commissie echter alsof er geen vuiltje aan de lucht is. Zij hamert alsmaar op mededingingsvermogen, Stabiliteitspact, monetaire stabiliteit, deeltijdwerk, atypische vormen van werk en inzetbaarheid. Door deze inzetbaarheid wordt de last voor het krijgen van een baan van de overheid en het overheidsbeleid afgenomen en de burger in de schoenen geschoven.
De werknemers zijn het absoluut niet eens met dit beleid. Zij verwachten hier niets goeds van. Daarom kunnen zij nog maar een kant op: korte metten maken met dit beleid. Daar zullen zij voor vechten en wij zullen hen in hun strijd terzijde staan.

Sainjon
Mijnheer de Voorzitter, aangezien we het over een sociaal Europa hebben, feliciteer ik in de eerste plaats de heer Van Velzen en - bij uitzondering - de Commissie met haar actie met betrekking tot de raadpleging van werknemers. Na Vilvoorde en recentelijker Levis moeten de mogelijkheden voor de werknemers om zich te informeren en mee te praten over zowel de investeringsstrategie van de betrokken onderneming als een delokalisatiebeslissing namelijk dringend worden uitgebreid. Deze informatiecultuur - beter gezegd medezeggenschapscultuur - gaat de goede kant op.
Meer in het algemeen moet ik echter zeggen dat het het programma voor sociale actie van de Commissie ontbreekt aan ambitie en visie. Natuurlijk wordt er terecht in verwezen naar de verlaging van de BTW voor arbeidsintensieve diensten, naar de verlaging van de lasten voor het MKB, naar flexibiliteit, opleiding, enzovoort. Ik vraag u echter: hoe staat het met de tijdens de Werkgelegenheidstop te Luxemburg van november 1997 aangegane verplichtingen? Het is uit politiek oogpunt van essentieel belang dat een groot project vorm krijgt en de vrijgekomen krachten in vaste banen kan leiden. Er moet in werkelijkheid een nieuwe verzorgingsstaat komen waarin de werkgelegenheid en het levenslang leren voor alle burgers van de Europese Unie worden bevorderd, dat wil zeggen dat iedere vrouw, iedere man van Lissabon tot Berlijn, van Londen tot Rome dezelfde vooruitzichten moet hebben wanneer zij of hij werkloos zou worden.
Ik droom er persoonlijk van dat het woord "werkloosheid" niet langer in ons woordenboek staat en dat is niet slechts een stijlfiguur. Het gaat er concreet om dat bij ieder ontslag, in elke periode van inactiviteit voortaan automatisch een betaalde, verplichte opleiding begint waarin mensen niet slechts worden "geparkeerd" . Er moet gevolg worden gegeven aan de pogingen van de Werkgelegenheidstop te Luxemburg van november 1997 waarvan de door de Vijftien goedgekeurde besluiten reeds als prioriteit stelden dat geen enkele jongere langer dan zes maanden en geen enkele volwassene langer dan een jaar verstoken mag blijven van werk of een opleiding.
Bij het in praktijk brengen van dit concept moet verder worden gegaan; er moet worden voorgesteld dat een individu zijn leven lang werk en opleiding met elkaar afwisselt, waarbij zonder ongewenste onderbreking - dat wil zeggen zonder werkloos te worden - van de ene op de andere activiteit kan worden overgegaan.
Mijnheer de Voorzitter, het betreft hier werkelijk een groot project dat Europa in staat zou stellen aansluiting te vinden bij zijn verleden van aanstichter van de sociale vooruitgang. Dit project kan worden gefinancierd met de 2.300 miljard Franse frank die in Europa jaarlijks wordt besteed aan de strijd tegen de werkloosheid en met de Europese structuurfondsen die deze doelstelling het beste zouden dienen daar de middelen ervan minder versnipperd zijn.

Raschhofer
Mijnheer de Voorzitter, de meest recente statistieken wijzen op een daling van de werkloosheidscijfers. Bij nader inzien blijkt echter dat de werkloosheidspercentages weliswaar gedaald zijn, maar in veel mindere mate dan de economie in dezelfde periode gegroeid is. Ook het feit dat circa 23 miljoen Europese burgers op het bestaansminimum zitten, geeft te denken. Het geeft ook te denken dat in dit verslag gewaarschuwd wordt voor goedkope Mc-jobs en wordt opgeroepen tot de inachtneming van monetaire stabiliteit. De op de Top van Luxemburg vastgestelde maatregelen voor een succesvol werkgelegenheidsbeleid zijn zeer ambitieus. Niemand is tegen alternatieven voor het werkgelegenheidsbeleid. Niemand is tegen maatregelen ter verbetering van het investeringsklimaat of op het gebied van bij- en herscholing. Maar deze recepten zijn uiteindelijk niet nieuw. Op de Top van Essen werd reeds gesproken over het Witboek voor werkgelegenheid, en wel over precies dezelfde maatregelen.
Maar het is ontnuchterend om te zien hoe weinig deze maatregelen worden geconcretiseerd in de nationale actieplannen voor werkgelegenheid. Zo worden in talrijke nationale actieplannen geen of onvoldoende concrete doelstellingen en financiële middelen vastgelegd. Het ontbreekt aan adequate indicatoren, aan de raming van begrotingsmiddelen, aan de vaststelling van prioriteiten en een tijdschema voor de tenuitvoerlegging ervan. Hoe kan anders een objectieve evaluatie gegeven worden van de vorderingen en resultaten van het werkgelegenheidsbeleid? Laat ik u dit zeggen: ik heb de boodschap verstaan, maar ik geloof er niet in, zolang de lidstaten de doelstellingen niet in praktijk brengen.

Van Lancker
Voorzitter, ik zou willen instemmen met de collega's die gezegd hebben dat het proces dat in Luxemburg ingezet is positief is maar dat Wenen uiteraard duidelijke stappen verder moet zetten. Ik zou willen infocussen op één, voor mij zeer belangrijk aspect, mijnheer de commissaris. Het wordt tijd dat de lidstaten het koppelteken tussen meer werk en meer gelijke kansen voor vrouwen terug rechtzetten. In het verslag-Van Velzen pleiten we zeer duidelijk voor een halvering van de genderkloof. Dit vraagt een zeer bijzonder engagement van de lidstaten doorheen alle richtsnoeren en het is ook een engagement voor positieve actie. Een aantal voorbeelden: het heeft betrekking op het feit dat vrouwen meer en langer werkloos zijn en het is goed, mijnheer de commissaris, dat de lidstaten gekozen hebben voor preventie van langdurige werkloosheid. Maar dat betekent ook dat vrouwen in die inschakelingsmaatregelen minstens proportioneel aan hun trekken moeten komen. Het betekent ook dat de lidstaten, niet zoals ze nu doen, alle aandacht van de langdurige werkloosheid waar vrouwen oververtegenwoordigd zijn, mogen wegtrekken. Neen, de twee moeten samengaan en complementair zijn.
Ten tweede, we vragen ook een duidelijk engagement voor meer opleidingskansen voor mensen die nu nog werken. Collega's, ik vind het een schande dat vrouwen die parttime werken in de meeste bedrijfsopleidingsplannen ronduit uitgesloten worden van opleidingskansen.
Ten derde, het veronderstelt extra aandacht in de loononderhandelingen voor de onaanvaardbare kloof, 20 à 30 procent in de loonkloof die nog bestaat tussen mannen en vrouwen. Het gevolg daarvan zou moeten zijn dat in de loononderhandelingen de loonstijgingen op dit moment hoofdzakelijk naar de ondergewaardeerde vrouwenlonen moeten gaan. Het veronderstelt eveneens dat lidstaten zich niet alleen blijven blindstaren op parttime maar ook gaan discussiëren over meer gezinsvriendelijke vormen van arbeidsherverdeling en arbeidstijdverkorting zoals bijvoorbeeld een vierdagenweek. Wij pleiten trouwens dat de Commissie ook opnieuw naar voor zou komen met een voorstel om de richtlijn die bestaat op de arbeidstijd te verstrengen.
Tenslotte, Voorzitter, het opstellen van concrete doelstellingen heeft al zijn nut bewezen. We moeten dit proces op alle richtsnoeren versterken en een belangrijke vraag van mijn fractie zou zijn dat de Commissie dringend werk maakt van bench-marks voor de doelmatigheid van sociale bescherming. Wij moeten ervoor zorgen dat meer werk tegelijkertijd meer kwaliteitsvol werk betekent en dus met een adequate sociale bescherming.

García-Margallo y Marfil
Mijnheer de Voorzitter, ik bedank de rapporteur - en dan niet alleen in retorische zin of uitsluitend voor de vorm. Ik zal hier proberen vier ideeën uiteen te zetten, vier overdenkingen, waarvan ik meen dat ze het verslag kunnen verrijken.
Ik wil allereerst een opmerking maken over de coördinatie tussen het economisch beleid en het monetair beleid, dat wil zeggen, de coördinatie tussen de Raad van ministers van Economische Zaken en Financiën en de Europese Centrale Bank. In de recente literatuur, in het bijzonder bij Krugmann, begint men zich af te vragen of het wel logisch en consistent is om prioriteit te blijven geven aan prijsstabiliteit in een tijd waarin het banenscheppend vermogen nog nimmer vertoonde lage niveaus heeft bereikt. En ook al geloof ik met Carlos Gasòliba dat economische stabiliteit de voedingsbodem is voor nieuwe banen, ik geloof ook dat er met het oog op het scheppen van banen sprake moet zijn van een grotere coördinatie en een verhoogde aandacht voor dit onderwerp van de zijde van de Europese Centrale Bank.
In de tweede plaats betreur ik het dat de in dit Parlement opgedane ervaring niet is benut toen er vergelijkingen werden gemaakt - "benchmarking" - tussen het scheppen van banen in de Verenigde Staten en de Europese Unie. Nog even afgezien van een aantal ideeën die hier door bepaalde sprekers herhaald zijn - flexibiliteit en liberalisering van bepaalde markten, en dan vooral van de arbeids- en dienstenmarkt - wordt in voornoemd verslag duidelijk aangegeven dat één van de belangrijkste redenen waarom de Verenigde Staten een voorsprong hebben bij het scheppen van banen besloten ligt in het feit dat men daar meer middelen toewijst aan onderzoek en ontwikkeling, waarbij bovendien aan het particulier initiatief een veel belangrijker rol wordt toegekend. Verder bestaat in de Verenigde Staten de mogelijkheid onderzoek en ontwikkeling te stimuleren door belastingmaatregelen - en dus niet door directe steun. Het ontwikkelen van projecten wordt zo dus gekoppeld aan het verkrijgen van belastingvoordelen.
In de derde plaats wordt er met betrekking tot fiscaal beleid gesproken over de BTW en arbeidsintensieve diensten. Volgens mij is het tijd dat we ons gaan afvragen of het zinvol is een belasting over de toegevoegde waarde te heffen, in de vorm waarin deze in 1967 is ingesteld, toen er banen te over waren en er geen mensen waren om al die vacatures te vullen. En misschien is het tijd te onderzoeken of het wel zin heeft om de belasting op kapitaalgoederen te verlagen, en zo de vervanging van arbeid door machines aan te moedigen.
En dan een laatste opmerking. Ik ben het eens met wat er gezegd wordt over de trans-Europese netwerken, maar het is zaak nu een stap voorwaarts te zetten en te zeggen of we ze gaan financieren met behulp van de in de reserve ondergebrachte overschotten, gecombineerd met schuldemissie, of anderszins.

González Álvarez
Mijnheer de Voorzitter, het lijkt nu vast te staan, zoals ook uit het verslag-Van Velzen blijkt, dat een economische opleving niet automatisch leidt tot het creëren van extra arbeidsplaatsen. Er zijn banen geschapen, maar niet genoeg, en de sociale omstandigheden in Europa zijn er ook niet op vooruitgegaan: 15 % van de werknemers leven onder de armoedegrens.
Het lijkt er niet op dat de euro-paraplu, de monetaire unie waarover zoveel gesproken wordt, en die Europa zou moeten beschermen tegen financiële en economische stormen die ons vanuit de rest van de wereld tegemoet komen, voorkomen kan dat een aantal gevolgen van die storm ons continent bereiken. Daarom moeten we even stilstaan bij een aantal aspecten van het verslag-Van Velzen.
Allereerst de verwijzing, in dit verslag, naar het dogmatische karakter van het stabiliteitsbegrip, zoals dat wordt gehanteerd in een verplicht en strikt na te leven stabiliteitsplan. Wij geloven dat we dit soort dogmatisch denken moeten opgeven omdat op dit moment het scheppen van werkgelegenheid de belangrijkste prioriteit is - als we tenminste willen dat het met de economie ook goed gaat. Maar dit stabiliteitsplan laat monetaire stabiliteit prevaleren boven stabiliteit op het vlak van de werkgelegenheid.
Tot slot, Mijnheer de Voorzitter, wil ik even stilstaan bij twee van de vier pijlers voor de werkgelegenheidsstrategie: de pijler aanpassingsvermogen en de pijler gelijke kansen.
Wat het aanpassingsvermogen betreft, dient opgemerkt te worden dat we voor het vaststellen van de werkdag en het terugbrengen van het aantal overuren, alsook voor een aantal andere zaken, rekening moeten houden met de sociale partners.
Met betrekking tot gelijke kansen hebben we bij verschillende gelegenheden al aangegeven dat zowel bij de toegang tot werk als op het vlak van salariëring vrouwen in ernstige mate achtergesteld worden bij mannen, waardoor de vierde pijler in de strategieën van de lidstaten wel erg zwak is geworden. Daarom dienen we diensten te ontwikkelen die de toegang tot werk en de wederopname van vrouwen in het arbeidsproces mogelijk maken.

Formentini
Mijnheer de Voorzitter, ik wil allereerst een compliment maken aan de rapporteur, de heer Van Velzen, die erin is geslaagd de fundamentele thema's van dit belangrijke aspect van de economie, dat van de werkgelegenheid, te beschrijven en hij heeft dat weten te doen in een door onzekerheid gekenmerkte fase. Vandaag de dag bevinden wij ons immers ongetwijfeld in een situatie die geheel anders is dan die welke de conclusies, waartoe de regeringen van de lidstaten in november 1997 waren gekomen, deden vermoeden. Dat geldt zowel voor de lidstaten als voor de Gemeenschap zelf waar ondertussen de derde fase van de Economische en Monetaire Unie is ingegaan en we te maken hebben met het stabiliteitspact met alle consequenties van dien, als voor de rest van de wereld waar, dat kunnen we niet verhelen, juist in de laatste tijd zeer ernstige veranderingen hebben plaatsgegrepen. Ik doel hier op de recessie die - zoals de rapporteur zelf ook al heeft opgemerkt - minstens 40 % van de wereldbevolking raakt en waarbij tot nu toe de Europese en Noord-Amerikaanse regio's buiten schot zijn gebleven, echter zonder enige garantie voor de toekomst.
De ontwikkelingsgraad die wij in Europa constateren is onvoldoende in verhouding tot de behoefte aan groei van de werkgelegenheid en als gevolg daarvan bestaat er een discrepantie die moet worden weggewerkt. Wij zijn ervan overtuigd dat het probleem van de werkloosheid niet kan worden opgelost met voorschriften en besluiten inzake de werkgelegenheid; via besluiten worden geen arbeidsplaatsen gecreëerd. Men schept arbeidsplaatsen door het bevorderen van de economische groei. Daarom dient deze economische groei met de inspanning van allen te worden gestimuleerd via passende beleidsmaatregelen, met name van fiscale aard, en via passende steun aan de economische ontwikkeling.
Het is een kwestie van investeringen, die zo productief mogelijk moeten zijn en dus geconcentreerd moeten worden op plaatsen waar ze ook resultaat kunnen opleveren. Investeringen die uitsluitend van sociale aard zijn, leiden tot niets. Ik spreek de hoop uit dat deze aanpak op de komende top van Wenen, waarop heel Europa met spanning wacht, in overweging genomen zal worden.

Cabezón Alonso
Mijnheer de Voorzitter, het verslag van de heer Van Velzen is een uitmuntend verslag. Het is een verslag met rigoureuze, realistische voorstellen en een aantal vernieuwende ideeën, zonder demagogische concessies. Als ik persoonlijk iets in dit verslag extra aandacht moest geven, dan zou ik dat doen door de nadruk te leggen op het deel over de preventiestrategie. Ik hoop oprecht dat dit verslag van dit Parlement de grootst mogelijke steun krijgt.
Het feit dat er miljoenen werklozen zijn in de Europese Unie maakt dit debat niet overbodig - eerder het tegendeel. Trouwens, door dit soort debatten wordt vooruitgang geboekt bij het scheppen van banen, hoe langzaam ook, net als bij een gemeenschappelijk beleid dat eerst moet worden gecoördineerd met het economisch beleid.
Werkloosheid heeft uitsluiting tot gevolg, armoede fnuikt de ontwikkeling van het individu, en het gebrek aan vooruitzichten leidt ertoe dat werkzoekenden in een horigheidsverhouding komen te staan tegenover degene die ze arbeid kan verschaffen.
Overheden hebben niet alleen de plicht om de beginselen van gelijkheid en solidariteit op het gebied van kansen en inkomen te handhaven, ze moeten bovendien een actief beleid voeren en de voorwaarden scheppen waarmee de gevolgen van het grootste probleem van onze maatschappij, de werkloosheid, verzacht kunnen worden. Overheden moeten dus, zoals het verslag ook aangeeft, een economisch beleid ontwerpen dat leidt tot groei door extra investeringen, een beleid dat de consumenten vertrouwen geeft en de interne vraag handhaaft.
Overheden moeten een veel actievere rol spelen bij de ontwikkeling van een beleid voor de arbeidsmarkt. En daarbij dienen overheden de moed op te brengen om het probleem onder ogen te zien. Wij houden vast aan een zekere mate van deregulering - doorgaans het belangrijkste argument - maar wij zullen ons daarbij blijven inzetten voor voorstellen die flexibiliteit met zekerheid verbinden.

Todini
Mijnheer de Voorzitter, uiteraard maak ik mijn complimenten aan de rapporteur, de heer Van Velzen. In zijn verslag staat inderdaad dat er, volgens de huidige reële gegevens, een daling van de werkloosheid heeft plaatsgevonden. Dit mag ons echter niet al te hoopvol stemmen, daar het slechts om een kwestie van marginale aard gaat die zich uitsluitend tot Europa beperkt. Indien wij bovendien de concrete situaties in de verschillende lidstaten nader beschouwen, moeten we een grote ongelijkheid in de 15 lidstaten constateren. In Italië blijft de werkloosheid bijvoorbeeld, hoe dan ook, op rond de 12 % staan.
Wat hebben wij tot nu toe als mogelijke remedie voorgesteld? Uiteraard verlaging van de arbeidskosten en natuurlijk ook een grotere ontwikkeling van het ondernemerschap, met name in de sector van het midden- en kleinbedrijf. Er is reeds opgemerkt hoe belangrijk opleiding en beroepskwalificatie is; ik zal hier dan ook niet verder over uitweiden. Ik wil slechts een kwestie benadrukken die reeds in het verslag wordt genoemd en volgens mij van groot belang is, namelijk het voorstel tot verlaging van de BTW voor arbeidsintensieve sectoren. Dit voorstel werd reeds op 21 oktober 1997 door de Raad naar voren gebracht. Het zou de moeite waard zijn dit weer krachtig en met overtuiging op te pakken; dat geldt al evenzeer voor de impuls voor de Europese Investeringsbank - die zich daartoe al bereid had verklaard - om projecten te financieren ook met een lagere rente dan de marktrente, op voorwaarde dat die projecten ook inderdaad tot werkgelegenheid leiden en dus in dit opzicht belangrijk zijn.
En bovendien, waarom zouden we niet een herziening voorstellen van de belangrijke rol van de Centrale Bank? Dit nieuwe instrument, dat in het leven werd geroepen om de inflatie in de 15 lidstaten laag te houden, zou een ander belangrijk doel moeten en kunnen hebben, namelijk het binnen de perken houden van de werkloosheid. Een dergelijke aanpak wordt in de Verenigde Staten door de Federal Reserve verwezenlijkt. Dit instrument zou ook in Europa de uiterst belangrijke taak van het onder controle houden van de werkgelegenheid moeten kunnen waarborgen. Ik meen dat het sociale belang van deze nieuw te creëren instellingen alle aandacht verdient.

Ribeiro
Mijnheer de Voorzitter, het verslag van de Commissie gaat over werkgelegenheid. De werkgelegenheid in Europa in 1998. Het gaat dus over de werkgelegenheid en niet over het probleem van de werkloosheid en de werkloosheidsstatistieken.
Vooral in de toelichting bij deze ontwerpresolutie komt de heer Van Velzen in de buurt van dat fundamentele inzicht, waarbij het accent gelegd wordt op de kwaliteit van het werk, ook in situaties waarin de werkloosheidscijfers enorm hoog zijn en de werkloosheid alarmerend. Vermeld dient ook te worden dat een aantal opmerkingen van de rapporteur aangaande het economisch klimaat gedateerd lijken te zijn, en dus niet langer op een basis in de werkelijkheid steunen. Dat is niet zijn schuld, maar het gevolg van de wijze waarop de conjunctuur zich ontwikkeld heeft.
Tot slot - de tijd dringt - wil ik nog opmerken dat het op zich niet ongunstig hoeft te zijn als de commissie de terminologie van de pijlers toepast op haar verslag over de werkgelegenheid. Maar zo kan er een dubbelzinnigheid ontstaan, waardoor - vooral via het begrip inzetbaarheid, de tweede pijler - de werklozen en hun geringe opleidingsniveau aangewezen worden als de verantwoordelijken voor de werkloosheid. En daarmee wordt dan in één adem een systeem van sociale verhoudingen dat werkloosheid creëert en deze voor eigen doeleinden gebruikt van alle schuld vrijgepleit.

Pronk
Voorzitter, ook ik wil de rapporteur van harte bedanken voor het vele werk dat hij verricht heeft en voor het verslag dat hij in zo'n korte tijd ter tafel heeft gebracht.
Het is eigenlijk onmogelijk om onder deze omstandigheden te werken. Dat verklaart misschien zijn aanval op onze amendementen. Wij waren het natuurlijk met een aantal onderdelen van het verslag niet eens. Wij hebben ons ook onthouden tijdens de commissievergadering. Wij hebben ons derhalve gedwongen gezien de amendementen die op die punten betrekking hadden weer in te dienen. Dat betekent natuurlijk niet dat daarmee alle compromissen vervallen. Maar wij zaten in een buitengewoon ingewikkelde situatie, waar wij eigenlijk moesten amenderen op grond van een nog niet bestaand verslag. Dat betekent gewoon dat wij in de toekomst toch een andere oplossing moeten vinden, hoewel ik weet dat de rapporteur daar zelf helemaal niets aan kan doen.
Wat de zaak zelf betreft: de werkloosheid neemt gelukkig voor het eerst ietsje af, maar dat betekent natuurlijk niet dat dat in de toekomst zo blijft. Er zijn wat donkere wolken aan de horizon. Wij moeten dus doorgaan met de strategie die is uitgezet. Ik zou eigenlijk willen zeggen dat die strategie toch veel succesvoller is geweest dan iedereen had mogen verwachten van tevoren. Er is heel veel cynisme over deze strategie geweest, maar zij blijkt toch te werken. Zij blijkt echt tot verandering in de lidstaten te leiden. Niet voldoende misschien, maar toch.
Nu dreigen er een aantal dingen, die eigenlijk ook gedeeltelijk in het verslag van de heer Van Velzen staan. Paragraaf 7 met het brede investeringsprogramma is iets wat voor ons niet is te accepteren, omdat wij dan weer helemaal teruggaan naar de discussie over de hele strategie. Wij hebben indertijd zo'n breed investeringsprogramma afgewezen, a) omdat er geen geld is en b) omdat het op Europees niveau niet werkt. Het is voor ons moeilijk te aanvaarden om dat nu ineens wel te doen, ook al zijn er dan elf minister-presidenten in de Europese Unie die van socialistische afkomst zijn. Dat betekent voor ons nog niet dat wij dan ook onmiddellijk gaan schuiven.
Het tweede punt dat ik nog naar voren zou willen brengen, is de kwestie van de belastingen. Ik vind het terecht dat de rapporteur daar de aandacht voor vraagt. Het is heel jammer dat de discussie daarover en met name over variaties in de BTW geheel mis is gelopen in de Raad en dat regeringen die zogenaamd voor waren, er verder niks meer aan doen en de paar regeringen die ertegen waren, schijnbaar alles voor mekaar krijgen. Ik vind dat heel jammer. Ik hoop dat dit Europees Parlement erin slaagt om die zaak toch weer aan de orde te stellen.
Dat zijn de belangrijkste punten. Wij kunnen onder omstandigheden akkoord gaan als wij er niet ineens iets heel anders van maken en voldoende van onze amendementen worden aangenomen.

Alavanos
Mijnheer de Voorzitter, ik betwijfel niet dat in de Europese Unie de werkloosheid over het geheel genomen afneemt, maar ik betwijfel wel of je een zieke beter kunt noemen wanneer zijn koorts afneemt van 41 tot 40, 5 graad. Ik wilde echter melding maken van hetgeen in mijn land gebeurt. Daar neemt de werkloosheid onder met name jongeren en vrouwen toe. De werkloosheid stijgt naarmate Griekenland meer inspanningen onderneemt om aan de criteria voor toetreding tot de Economische en Monetaire Unie te voldoen. Daarmee stoten wij meteen ook op de kern van het huidige werkloosheidsprobleem. Enkele jaren geleden werd ons het Witboek inzake groei, concurrentievermogen en werkgelegenheid gepresenteerd. Ik weet niet wat daarvan terecht is gekomen. Waarschijnlijk niet veel. Hetgeen wij vandaag bespreken heeft hier daar in ieder geval niet veel mee te maken, ondanks het feit dat in het Europees Parlement en ook elders tijdig de alarmklok werd geluid. Als wij willen dat zowel de goede ideeën van de heer Van Velzen als ook de inspanningen van commissaris Flynn en de Commissie voor de uitwerking van een strategie ter bestrijding van de werkloosheid zoden aan de dijk zetten, moeten wij de in Maastricht uitgestippelde koers veranderen. Koersverandering betekent dat voor de verwezenlijking van de Economische en Monetaire Unie ook sociale criteria en werkloosheid maatstafgevend moeten worden. Koersverandering betekent tevens dat investeringen niet opgenomen hoeven te worden in de berekening van het overheidstekort en dat de weg van de Europese Centrale Bank in ieder geval niet ver mag afwijken van die van de Federal Reserve van de Verenigde Staten.

Chanterie (PPE).
Mijnheer de Voorzitter, ten eerste ben ik van mening dat de strategie die in Luxemburg gestart is, goede resultaten oplevert en een aanzet is voor structurele veranderingen in de Europese arbeidsmarkt. We verwachten wel dat in Wenen de richtsnoeren worden bijgesteld en aangescherpt zodat de lidstaten zich nog concreter moeten engageren met gekwantificeerde uitgaven. We verwachten van de Europese Commissie dat zij haar voorstellen in die zin verbetert.
Ten tweede, het kan niet worden geloochend dat het aantal arbeidsplaatsen met 750.000 eenheden is gegroeid in 1997 en dit op basis van economische groei, economische groei die echter nu in gevaar wordt gebracht door financiële crises elders in de wereld. Vandaar de noodzaak om de economische groei te ondersteunen met een breed Europees investeringsprogramma. Er is al genoeg gepraat over de TEN's. Nu moeten er duidelijk beslissingen genomen worden.
Ten derde, ik steun die collega's die zijn opgekomen voor een sterkere participatie op de arbeidsmarkt van vrouwen, vijftigplussers en ook van gehandicapten. Laatste element, mijnheer de Voorzitter, de verlaging van de lasten op arbeid is een dringende zaak.

Hatzidakis
Mijnheer de Voorzitter, alhoewel de economie in Europa de laatste jaren redelijk goed groeit - in 1997 hadden wij bijvoorbeeld een groei van 2, 7 % - komt er niet veel beweging in de werkloosheid. De werkloosheid neemt slechts zeer gering af en in bepaalde lidstaten is van vermindering zelfs geen sprake. In mijn land bijvoorbeeld neemt de werkloosheid zelfs enigszins toe. Daaruit blijkt dat economische groei alleen niet volstaat om de noodzakelijke arbeidsplaatsen te creëren. Daarvoor zijn ook structurele maatregelen nodig op de arbeidsmarkt en daar moeten wij mijns inziens onze aandacht op toespitsen.
Werkloosheid doet zich in heel Europa voor en daarom moet het beleid van de lidstaten worden gecoördineerd. Om doeltreffend te zijn moeten wij dit probleem in zijn geheel aanpakken. Werkloosheidsbestrijding en werkgelegenheidsbevordering moeten een Europese aangelegenheid worden. De coördinatie moet echter wel de juiste kant uit gaan. Het is namelijk niet uitgesloten dat ondanks coördinatie en ondanks overal hetzelfde beleid de werkloosheid blijft stijgen. Daarom moeten wij mijns inziens - en ik weet dat ik nu bepaalde collega's tegen de haren in strijk - kijken naar hetgeen in de Verenigde Staten en Japan gebeurt. Wij hoeven het Amerikaanse of Japanse model niet over te nemen, maar wij moeten wel nagaan waarom in deze landen de werkloosheid zo gering is. Misschien kunnen wij daar een les uit leren, zoals wij ook een les kunnen leren uit bepaalde landen van de Europese Unie waar de werkloosheid laag is. Mijns inziens moet de arbeidsmarkt soepeler worden en moeten maatregelen worden getroffen om het op de werkgelegenheid van toepassing zijnde belastingstelsel en rechtsstelsel te moderniseren. Ook moeten onder andere belastingfaciliteiten worden geboden voor investeringen in met name het midden- en kleinbedrijf. Belangrijk zijn verder ook de voltooiing van de interne markt, de verbetering van de mobiliteit van de werknemers, een soepele verdeling van de arbeidstijd, de vermindering van de andere arbeidskosten dan loonkosten en de bevordering van een actief werkgelegenheidsbeleid waarin de klemtoon niet meer op werkloosheidsuitkeringen ligt. Tot slot moet men de middelen van het Europees Sociaal Fonds voor beroepsopleiding en omscholing goed gebruiken. Ik heb namelijk heel wat twijfels over de doeltreffendheid van dit fonds.

Flynn
Mijnheer Van Velzen, ik wil u bedanken voor uw verslag. Het is een motiverend verslag, dat een diepgaand onderzoek van de voornaamste problemen van de arbeidsmarkt van de Europese Unie bevat, alsmede een aantal zeer goede en interessante voorstellen voor toekomstige maatregelen.
Een jaar geleden heb ik het Parlement de eerste reeks werkgelegenheidsrichtsnoeren voorgelegd. Ik ben zeer verheugd u te berichten dat wij sindsdien zeer veel vooruitgang en succes hebben geboekt. Alle lidstaten hebben de politieke toezeggingen die zij vorig jaar in Luxemburg hebben gedaan, waargemaakt. De Commissie heeft in haar gezamenlijk ontwerpverslag voor 1998 deze vooruitgang tot uitdrukking laten komen door het nationale werkgelegenheidsbeleid meer gestructureerd en transparant weer te geven, bijvoorbeeld door te vermelden hoe de NAP's precies worden gefinancierd en hoe de controle en evaluatie zijn georganiseerd. Deze vooruitgang is duidelijk in overeenstemming met de voorstellen in het verslag van de heer Van Velzen.
Ik ben vooral verheugd te constateren dat de nationale instanties en de sociale partners er eindelijk van doordrongen zijn dat preventie en activering als richtsnoeren voor het werkgelegenheidsbeleid moeten worden genomen. Dergelijke beginselen worden langzamerhand in concrete actie omgezet, waarmee de lidstaten reeds dit jaar begonnen zijn. Ik ben hen hiervoor erkentelijk en juich deze vooruitgang toe.
U weet allemaal dat vroegtijdig ingrijpen ter voorkoming van jeugd- en langdurige werkloosheid, onder het motto van "voorkomen is beter dan genezen" , de kern vormt van het beleid. Dit is waar het om draait, volgens de heer Van Velzen - dat wij werkloosheid moeten voorkomen.
Concrete maatregelen zijn er eveneens getroffen, bijvoorbeeld tot beperking van het aantal jongeren dat opleidings- en onderwijsstelsels voortijdig - zonder adequate kwalificaties - verlaat. Hier wordt met klem op gewezen door de heren Van Velzen en Thomas Mann, en ik stem er hartgrondig mee in. In onze aanbeveling voor de richtsnoeren 1999 kunt u zien, mijnheer Van Velzen, dat "levenslang leren" een belangrijk aandachtspunt is voor de top van Wenen. De boodschap van de nieuwe richtsnoeren is dat wij willen dat meer mensen toegang krijgen tot de arbeidsmarkt, met name oudere werknemers. Hieraan is onvoldoende aandacht geschonken, en het verslag steunt ons wat dat betreft.
Ik zou uw aandacht willen vestigen op de opmerking in het "Employment Rates Report" dat hoge werkgelegenheidspercentages afhankelijk zijn van het bereikte onderwijsniveau. Dit moet een belangrijk uitgangspunt zijn bij het uitstippelen van de beleidslijnen door de lidstaten.
Wij hebben het over de verbetering van de omstandigheden voor het bedrijfsleven, het aanmoedigen van en de helpende hand bieden aan beginnende ondernemers, coördinatie tussen de desbetreffende instanties in de lidstaten, het meer bewust maken van de sociale partners van de bijdrage die zij kunnen leveren, de ontwikkeling van de "aanpassingsvermogen" -pijler, de invoering van belastingherzieningen om de belastingdruk op arbeid te verminderen, de bevordering van een groter bewustzijn van het voorkomen van de segregatie naar geslacht en het vergemakkelijken van toegang tot de arbeidsmarkt voor iedereen. Hier zou ik willen ingaan op de opmerkingen van mevrouw Van Lancker over de positie van de vrouw op de arbeidsmarkt. Dit punt wordt in feite behandeld in het "Employment Rates Report" . Ik wil graag onder uw aandacht brengen, mevrouw Van Lancker, dat gelijkheid nu een belangrijk onderdeel is van ons beleid. U zult merken dat wij het niet alleen over mainstreaming hebben maar ook over een horizontale kwestie en ons niet alleen op de vierde pijler verlaten, wat het door u naar voren gebrachte punt betreft. Uw opmerkingen en die van het Huis zijn volledig in aanmerking genomen.
In het gezamenlijk ontwerpverslag worden deze bemoedigende ontwikkelingen aangegeven, maar dit is nog maar het begin en wij hebben nog een lange weg te gaan. Wij moeten de sociale partners er op alle niveaus beter bij betrekken en een sterke partnerschapsbenadering op plaatselijk niveau aanmoedigen en ontwikkelen, waarbij de werkgelegenheidspijler "ondernemerschap" en plaatselijke economische ontwikkelingen gestimuleerd moeten worden, met name in de dienstensector. Ik ben het volledig eens met hetgeen mevrouw Ojala opmerkte over de dienstensector. Het hoofdthema van het "Employment Rates Report" , waarin een vergelijking wordt gemaakt tussen de situatie in de Verenigde Staten en die in de Europese Unie, is dat de dienstensector hier niet zo ontwikkeld is als in de Verenigde Staten. In de Europese Unie is 39, 2 % van de beroepsbevolking werkzaam in de dienstensector, tegen 54 % in de Verenigde Staten. Dat is een groot verschil.
Wij moeten nieuwe mogelijkheden tot verlaging van de belasting op arbeid uitwerken die passen in het kader van het algehele macro-economische beleid voor stabiele economische groei en verbetering van de werkgelegenheid in de EMU, en wij moeten tevens concretere maatregelen bedenken en uitvoeren ten behoeve van gelijke kansen op de arbeidsmarkt voor vrouwen, gehandicapten en immigranten.
In uw verslag, mijnheer Van Velzen, worden uiteenlopende voorstellen gedaan om het beleid verder uit te werken. Ik denk dat dit gaat gebeuren. De zaak is al in beweging gezet. Het doet mij deugd u mede te delen dat veel van uw voorstellen en ideeën reeds zijn overgenomen in ons voorstel voor 1999. De neerslag hiervan zult u in het resultaat van de top van Wenen vinden.
In haar voorstel voor werkgelegenheidsrichtsnoeren voor 1999 heeft de Commissie getracht de vaart die dit jaar in de politiek achter de zaak is gezet te bestendigen. Mijnheer van Velzen, u sprak zelf van een stille revolutie. Ik zou graag denken dat die niet zo stil was. Maar de vaart zit erin, de lidstaten zijn verplichtingen aangegaan en ik geloof dat dit na de top van Wenen zeer versterkt zal worden.
In het belang van de consistentie en continuïteit is het voorstel voor 1999 substantieel niet veel aangepast. De vier pijlers zijn behouden, alsmede de drie operationele doelstellingen op Europees niveau. Niettemin zijn de beleidslijnen van de Europese Raad te Cardiff opgenomen alsook de conclusies van de beoordeling van het gezamenlijk werkgelegenheidsverslag 1998 en het "Employment Rates Report" voor 1998. Enkele substantiële aanvullingen en, in sommige gevallen, nieuwe richtsnoeren zijn bedoeld om in 1999 bijzondere nadruk op actieve maatregelen te leggen: het uitwerken van de doelstelling "levenslang leren" , het toegankelijker maken van de arbeidsmarkt voor iedereen, het ten volle benutten van de potentiële banen in de dienstensector en het beter combineren van werk met gezin.
De Commissie heeft eveneens een aantal horizontale kwesties vastgesteld. Hiertoe behoren "gender mainstreaming" , de informatiemaatschappij, zwartwerken, de rol van de structuurfondsen, met name het Europees Sociaal Fonds, plaatselijke ontwikkeling en de noodzaak tot verbetering van gemeenschappelijke indicatoren en kwantitatieve doelstellingen. Voor de aanpak hiervan is realisme en ambitie benodigd. De gemeenschappelijke doelstellingen vereisen vergelijkbare statistieken op Europees niveau en de Commissie zal in een specifiek verslag voor de top van Wenen concrete maatregelen voorstellen ter verbetering van de huidige stand van dergelijke statistieken.
De dit jaar te verrichten herziening van de richtlijnen biedt echter een goede gelegenheid om deze dimensie van het werkgelegenheidsbeleid verder uit te werken. De Commissie heeft voorgesteld dat de lidstaten afzonderlijk een nieuwe doelstelling bepalen om het aantal werknemers dat van "levenslang leren" profiteert op te voeren. Bovendien zijn de lidstaten verzocht om, in overeenstemming met hun nationale prioriteiten en mogelijkheden, concrete doelstellingen voor andere richtsnoeren te bepalen.
Mevrouw Boogerd-Quaak en mevrouw Todini vermeldden de communautaire financieringsinitiatieven voor de EIB en het EIF. Ik wil alleen maar opmerken dat de op de Top van Edinburgh gecreëerde mogelijkheid van 5 miljard ecu aan leningen van de EIB voor algemene infrastructuurprojecten wordt voortgezet. De op de Top van Kopenhagen gecreëerde mogelijkheden voor het MKB hebben hun beslag gekregen en zijn ten volle benut. Voor de proefprojecten voor economische groei en milieu worden leningen ter beschikking gesteld van wellicht 1, 6 miljard ecu. Het EIF mag voor maximaal 20 % van zijn eigen middelen betalingsverplichtingen aangaan. De 1 miljard ecu van de EIB voor het op de Top van Amsterdam afgesproken speciale actieprogramma wordt eveneens verwacht. Wij zijn graag bereid deze punten in de toekomst te bespreken.
In het gezamenlijk werkgelegenheidsverslag 1999 zal voor de eerste keer getracht worden het effect van het nationale werkgelegenheidsbeleid te evalueren. Het wordt de toetssteen voor ons allemaal. Het zal de burgers van de lidstaten tastbaar bewijs geven dat wij van ideeën op actie en concrete resultaten zijn overgestapt. Dus de stille revolutie, mijnheer Van Velzen, wint nogal aan politieke kracht. Het beleid is er, en wij beschikken over doelstellingen, een tijdschema en een convergentieplan. De uitvoering moet worden verbeterd, maar wij komen er wel.

Van Velzen
In de eerste plaats, mijnheer de commissaris, ik ben toch wel een bofkont dat alles wat ik voorstel al in de planning zit bij de Commissie. Maar dat is niet het punt dat ik wil maken. U hebt vele sprekers hier al horen klagen over de manier waarop wij dit verslag hebben moeten maken en moeten amenderen. Dat komt door de waanzinnig geringe tijd die het aan het Europees Parlement is gegeven. Ik zou toch graag van de commissaris een reactie willen hebben op het voorstel dat ik daarover doe in paragraaf 30 van mijn verslag. Hoe denkt hij dat voor de toekomst op te lossen?

Flynn
Mijnheer de Voorzitter, wij zitten vast aan een heel strak tijdschema. Uiteraard gaan wij ons nader hierover nader beraden als het Verdrag geratificeerd is. Op dit moment kan ik echt niet zeggen hoe wij hier een mouw aan kunnen passen.
Gelet op de verslagen die volgend jaar juni moeten verschijnen - ter voorbereiding voor het gemeenschappelijk jaarverslag en het gezamenlijk werkgelegenheidsverslag - en alle termijnen waaraan moet worden voldaan, met inbegrip van de termijn voor het later krachtens het Verdrag te produceren verslag betreffende het overleg met het Parlement, zie ik nog geen tijd om er iets aan te doen. Er moet een nieuw regeling komen tussen de instellingen om ons in staat te stellen te voldoen aan het tijdschema, zodat wij gereed zijn voor de jaarlijkse top in december. Wij moeten nog bezien hoe wij dit gaan aanpakken.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.30 uur plaats.

Sociaal actieprogramma 1998-2000
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0381/98) van de heer Hughes, namens de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, over de mededeling van de Commissie over een sociaal actieprogramma 1998-2000 (COM(98)0259 - C4-0343/98).

Hughes
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de commissaris bedanken voor de medewerking die hij en zijn diensten hebben verleend, zodat leden van het Parlement, en in het bijzonder de leden van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, in de gelegenheid zijn gesteld om te helpen bij het vorm geven aan de inhoud van het onderhavige nieuwe sociaal actieprogramma.
In de toelichting van mijn verslag wordt het tijdschema uiteengezet en beschreven hoe de coördinatoren van de commissie, bij een aantal gelegenheden in de periode van eind 1997 tot begin 1998, vertegenwoordigers van het kabinet van de commissaris en ambtenaren van DG V konden ontmoeten om de inhoud van het programma te bespreken en vervolgens mij te helpen bij het opstellen van een werkdocument, waarin zaken uiteen zijn gezet waarvan wij vonden dat deze opgenomen moesten worden.
De gang van zaken is een toonbeeld van samenwerking tussen de twee instellingen, en het is dan ook niet vreemd dat het heeft geresulteerd in een mededeling van de Commissie waarmee ik over het algemeen tevreden ben.
De mate van overeenkomst tussen de mededeling en ons werkdocument is nauwkeurig beschreven in de bijlage bij het verslag.
Er zijn evenwel een paar verschilpunten - zaken die ofwel ontbreken in de mededeling of er ons inziens niet adequaat behandeld zijn. Drie punten zijn naar mijn mening van uitzonderlijk belang.
Het eerste betreft de civiele dialoog. Wij hebben verzocht om een mededeling over de toekomst van de maatschappelijke dialoog als een doorlopend proces, maar in de mededeling van de Commissie wordt de indruk gewekt dat er niet meer inzit dan de tweemaal per jaar plaatsvindende Europese Forums voor sociaal beleid.
Het tweede betreft ons verzoek om een kaderinstrument voor sociale bescherming, teneinde gebruik te maken van de nieuwe mogelijkheden van artikel 137, lid 3, van het Verdrag van Amsterdam. Wij hebben de indruk dat de maatregelen op dit gebied uiterst versnipperd zijn - in het gunstigste geval vinden zij trapsgewijs plaats. Aan dit verzoek is niet adequaat voldaan.
Het derde punt betreft de noodzaak om te beginnen met de voorbereiding van een op artikel 13 van het Verdrag van Amsterdam gebaseerd actieprogramma inzake non-discriminatie en van een nieuw op artikel 137, lid 2, gebaseerd programma voor sociale integratie, zodat direct na de ratificatie van het Verdrag van Amsterdam in het voorjaar van 1999 een voorstel ter zake kan worden ingediend. Dit is niet duidelijk beschreven in de mededeling van de Commissie, en als er al iets over wordt vermeld, blijkt dit te nauw gekoppeld te zijn aan integratie op de arbeidsmarkt.
Ik heb in de toelichting van mijn verslag vermeld dat als de commissaris ons garanties kan geven met betrekking tot deze punten, ik de aanvaarding van het sociaal actieprogramma zou aanbevelen. Ik krijg de indruk dat de Commissie met haar werkzaamheden vooruitgang heeft geboekt ten aanzien van deze punten, met name met betrekking tot de maatschappelijke dialoog en verwachte programma's betreffende discriminatie en sociale uitsluiting, en ik hoop dat de commissaris ons deze garanties kan geven.
Naast deze belangrijke aangelegenheden, zijn er een aantal specifieke punten - meer van het type onafgemaakte zaken - waarvan ik hoop dat de Commissie ze overneemt. Sommige vloeien voort uit eerdere toezeggingen van de Commissie, zoals de voorstellen betreffende thuiswerk, ongewenste intimiteiten en de noodzaak van de voltooiing van het juridisch kader voor gelijke behandeling van mannen en vrouwen in socialezekerheidsstelsels. Andere betreffen de noodzaak van herziening van bestaande voorzieningen, zoals de noodzaak om vast te stellen wat het effect is van de Gedragscode voor de toepassing van gelijke beloning van mannen en vrouwen voor arbeid van gelijke waarde en de noodzaak om richtlijn 86/613 te wijzigen en te komen met het reeds veel te lang uitblijvende evaluatieverslag over de richtlijn inzake de gezondheid en veiligheid van zwangere werkneemsters.
Tot slot weet ik dat de Commissie op het gebied van de gezondheid en veiligheid op het werk voortdurend de risico's moet beoordelen en, waar nodig, voorstellen moet doen. Wij zijn verheugd dat er maatregelen getroffen worden met betrekking tot "repetitive strain injury" (RSI), maar wij hebben tevens de indruk dat er thans voldoende bewijs is voor de Commissie om maatregelen tegen stress op het werk te nemen.
Een vakbondsdelegatie - de GMB - is dermate bezorgd over de personeelsreducties op de afdeling gezondheid en veiligheid op het werk dat zij ons een ontwerprichtlijn inzake RSI heeft gezonden, die ik u na het debat zal overhandigen.
Tot slot kan ik stellen dat ik tevreden ben met de mededeling van de Commissie. Bij de opstelling van het werkdocument eerder dit jaar verwachtte ik een actieprogramma met een meer holistische en politieke benadering dan de eenvoudige controlelijsten van de laatste tijd; een programma waarin rekening werd gehouden met de nieuwe mogelijkheden uit hoofde van het Verdrag van Amsterdam en de rol die de sociale dialoog moet gaan spelen; een programma gericht op de nieuwe werkgelegenheidsrichtsnoeren en het nieuwe werkgelegenheidsbeleid, waarin ook kwesties en bevolkingsgroepen aan bod zouden komen die niet per se met de arbeidsmarkt verband houden. De mededeling voldoet hieraan. Als de commissaris mij de garanties kan geven waarom ik heb verzocht met betrekking tot de voornoemde verschilpunten, zal het mij een waar genoegen zijn het Huis aan te bevelen deze mededeling aan te nemen.

De Voorzitter
Het debat wordt onderbroken en om 15.00 uur hervat.

Stemming
Schmid
Mijnheer de Voorzitter, heel kort: ik zou u en het Parlement erop attent willen maken dat de wijziging van de datum in amendement 7 niet alleen slaat op artikel 1, lid 3, maar ook op artikel 1, lid 2. In beide gevallen gaat het om dezelfde datum. Dat is gewoon een kwestie van logica.
(De Voorzitter verklaart dat het aldus gewijzigde gemeenschappelijk standpunt is goedgekeurd)

Amadeo (NI)
Mijnheer de Voorzitter, ik wil slechts drie opmerkingen maken met betrekking tot het in stemming brengen van de amendementen.
Wat de amendementen 29 en 30 betreft, deze zijn opnieuw ingediend omdat de uitdrukking "sperimentazione non interventistica " in de Italiaanse versie onbegrijpelijk is, terwijl de toevoeging "studi osservazionali " ook onderzoek mogelijk maakt in centra die aan onderzoek doen, maar niet ten behoeve van het registeren van geneesmiddelen.
Tweede opmerking: amendement 14 maakt de tekst van artikel 7, lid 2, onverenigbaar met artikel 7, lid 3. Amendement 31 corrigeert deze incoherentie zonder de geest van amendement 14 aan te tasten. Daarom verdient het mijns inzien aanbeveling eerst amendement 31 in stemming te brengen en dan pas amendement 14.
Tenslotte moet gezegd dat, indien artikel 35 wordt aangenomen, artikel 17 komt te vervallen en genoemd artikel moet mijns inziens ook vóór artikel 16 in overweging worden genomen, aangezien het ook het laatste lid van artikel 16, dat luidt: "op het moment dat genoemde maatregelen worden aangenomen, meldt de sponsor dat aan de bevoegde autoriteiten" , zou doen vervallen.

Liese
Mijnheer de Voorzitter, het gaat ook om een tekstuele wijziging, en wel in amendementen 1 en 10. In de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming hebben we ons op de Duitse tekst gebaseerd bij de stemming, en ik heb in de Commissie verzocht om de Engelse versie te wijzigen. Maar nu is bij de indiening van de amendementen voor de plenaire vergadering ook de Duitse oorspronkelijke tekst gewijzigd. Er moet dringend op gewezen worden dat hier gestemd wordt over hetgeen de milieucommissie heeft goedgekeurd in de Duitse oorspronkelijke versie. Het gaat om het begrip gesetzlicher Vertreter . Er mag geen misverstand over bestaan dat bij personen die handelingsonbekwaam zijn en dus niet kunnen instemmen om deel te nemen aan een studie de gesetzlicher Vertreter zijn instemming geeft. Als dit in het Engels aanleiding kan geven tot misverstand omwille van de vertaling, dan kan de Engelse versie veranderd worden in legal responsible person , maar in het Duits mag er geen andere bewoording staan dan gesetzlicher Vertreter , zoals de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming dit ook heeft goedgekeurd.

Valverde López
Mijnheer de Voorzitter, we zijn nu algemene zaken aan het bespreken en daarom wil ik nu, om te vermijden dat later de stemming onderbroken wordt, met betrekking tot amendement 7 vermelden dat er tussen de vertalingen verschillen bestaan. Wanneer in het Spaans de term "doctor" wordt gebruikt - een algemene term, die in de omgangstaal veel gebruikt wordt - dient "dokter" begrepen te worden, dat wil zeggen: een beoefenaar van de geneeskunst. Er bestaan namelijk ook "doctores" in de architectuur, chemie, werktuigbouwkunde et cetera.

Breyer
Mijnheer de Voorzitter, aangezien we door amendement 28 met grote meerderheid aan te nemen principieel beslist hebben dat bij handelingsonbekwame proefpersonen slechts aan klinisch onderzoek mag gedaan worden als vaststaat dat dit directe baten oplevert, zou ik willen verzoeken dat we de Commissie voor de eindstemming nog een keer vragen hoe zij tegenover dit amendement staat. Ik denk dat het ook voor de verdere stemmingen van fundamenteel belang is, zowel voor de Commissie, de Raad als het Parlement.

De Voorzitter
Mevrouw Breyer, uw opmerking is enigszins misplaatst. Het is de taak van de rapporteur en niet van andere leden om dergelijke opmerkingen te maken. Ik wil hier verder niet op in gaan, maar wij zullen uw opmerking wel noteren in de notulen.
Na de aanneming van het voorstel van de Commissie
Amadeo (NI).
Mijnheer de Voorzitter, il wil slechts mijn dank uitspreken en de Commissie verzoeken begrip te tonen. De overgrote meerderheid van het Parlement heeft bepaalde verzoeken gedaan en dus druk uitgeoefend; ik meen dat daar rekening mee moet worden gehouden.
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)

Fabra Vallés
Mijnheer de Voorzitter, ik zou graag wat dingen duidelijk maken. Het gaat om de amendementen 1 en 2. In beide gevallen gaat het om amendementen die beogen tekstfragmenten, zoals die in mijn verslag stonden voordat daarover in de commissie werd gestemd, wederom in dat verslag op te nemen. Maar er bestaat een belangrijk verschil tussen de twee amendementen. Wat het eerste amendement betreft, het gaat hier om het opnieuw inlassen van een tekst die ik er zelf heb uitgehaald, bij wijze van compromis met de socialistische vertegenwoordigster, mevrouw Wemheuer. Ik vraag daarom de steun van de vergadering voor het honoreren van dit compromis, wat erop neerkomt dat ik u aanbeveel tegen dit amendement te stemmen.
Wat amendement 2 betreft, ook hier gaat het om de herintegratie van een tekstfragment in het verslag. Het betreft hier een tekst die uit het verslag verdwenen is als gevolg van de aanvaarding van een bepaald amendement. Door dat amendement is de betreffende tekst komen te vervallen. In dit geval geef ik u als rapporteur geen stemadvies.

Fabre-Aubrespy
Mijnheer de Voorzitter, in de wetenschap dat u hecht aan de moties van orde, wil ik in het algemeen even opmerken dat een fractie over deze tekst om 13 en een andere om 23 stemmingen in onderdelen heeft verzocht. Ik preciseer hierbij dat dit verzoek niet afkomstig is van onze fractie. Zo ziet u maar dat alle fracties gebruik kunnen maken van de uit het Reglement voortvloeiende rechten.
Om terug te komen op de woorden van de heer Fabra Vallés, onze rapporteur, wijs ik erop dat amendement 1 een aanvulling is op de compromistekst. Het is dus niet strijdig met de bewoordingen van het in de commissie goedgekeurde compromis. Wat amendement 2 betreft, lijkt het me dat in de Duitse versie van de tekst het werkwoord "prévient" verkeerd is vertaald. Ik meen dat in de Duitse versie de vorm stellt wordt gebruikt - van het werkwoord stellen - daar waar eigenlijk warnt - van het werkwoord warnen - zou moeten staan. Ik denk dat deze versie moet worden aangepast aan de Franse tekst.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer Fabre-Aubrespy. Ik benadruk dat ik nooit heb willen suggereren dat uw fractie als enige om stemmingen in onderdelen verzoekt. Ook andere fracties doen dit. Een lapsus linguae kan wel eens een verkeerde indruk geven.

Dell'Alba (ARE).
Mijnheer de Voorzitter, twee korte overwegingen. De eerste: wanneer u refereert aan het feit dat de Conferentie van voorzitters heeft besloten dat dit verslag niet naar artikel 206 kan verwijzen, dient genoemde verwijzing te worden geschrapt, anders ontstaat er een situatie waarin wij de verwijzing aanhouden, zonder met absolute meerderheid te stemmen zoals artikel 206 voorschrijft. Daar artikel 188 C van het Verdrag juist deze zaken behandelt, moet dat in het verslag worden vermeld.
Tweede opmerking: ik zou een linguïstisch probleem in overweging T willen signaleren. De Franse uitdrukking "ladite enquête administrative " is in het Italiaans vertaald met "het zogenaamde administratieve onderzoek" , waar "ladite " "la soi-disan t" wordt. Ik verzoek u de correctie in de Italiaanse versie te laten aanbrengen.

De Voorzitter
Mijnheer Dell'Alba, ik heb uw opmerkingen genoteerd.
Wij gaan verder met de stemming en om te voorkomen dat mijnheer Fabre-Aubrespy gepikeerd raakt, vermeld ik dat dit keer de meeste verzoeken om aparte stemmingen van de socialistische fractie komen.
(Het Parlement neemt de resolutie aan)

Evans
Mijnheer de Voorzitter, ik wil alleen vragen - met betrekking tot een ordekwestie - of het reglementair geoorloofd is dat leden lange gesprekken voeren via hun mobilofoons. De heer McMillan-Scott is hier voortdurend mee bezig, en ik wil uw aandacht hierop vestigen.

De Voorzitter
Mijnheer Evans, u hebt volkomen gelijk. Evenals mijn collega's heb ook ik herhaaldelijk verzocht om geen telefoongesprekken te voeren tijdens de stemming. Ik weet niet hoe urgent dat telefoongesprek was voor mijnheer McMillan-Scott, maar ik verzoek de collega's de zaal te verlaten wanneer zij tijdens een stemming dringend moeten bellen.
(Het Parlement neemt de resolutie aan)

Fabre-Aubrespy
Mijnheer de Voorzitter, onze fractie heeft tegen het verslag van de heer Fabra Vallés gestemd. Gisteren heb ik aangegeven hoezeer dit verslag het ons overbekende schandaal van de MED-affaire illustreert en heb ik meegedeeld waarom we ons kunnen vinden in de inhoud van dit verslag, dat evenwel moest worden gewijzigd om - zoals zojuist is gezegd - tot de door de rapporteur voorgestelde tekst te kunnen terugkeren.
We weten namelijk al sinds dit voorjaar waarin dit schandaal bestaat. Het Parlement heeft de Commissie tot tweemaal toe verzocht het volledige dossier over te leggen aan de nationale gerechtelijke instanties, zodat deze zelf kunnen beslissen of dit dossier inderdaad onder hun bevoegdheid viel. De Commissie heeft tot nu toe slechts een deel van het dossier overgelegd. Hierdoor laadt zij de verdenking op zich dat ze ongeoorloofde praktijken wil verdoezelen omdat hierbij mogelijk een aantal van haar eigen ambtenaren is betrokken.
Welnu, de Commissie is uit hoofde van artikel 206 van het Verdrag verplicht alles in het werk te stellen om gevolg te geven aan de opmerkingen in de kwijtingsbesluiten en daar gaat het nu om. Zal de meerderheid in ons Parlement haar herhaalde aanklachten naar aanleiding van deze affaire volhouden of blijft het maar een slag in de lucht? Wanneer we lezen dat nu een inbreukprocedure wordt overwogen en dat ons amendement 1 - dat er slechts op gericht is de Commissie opnieuw te waarschuwen dat we de kwijting zullen weigeren als zij onze eisen niet inwilligt - wordt verworpen, voelen we namelijk duidelijk aan dat het Parlement eens te meer het hoofd zal buigen.
Mijn collega's en ik verheugen ons erover dat 102 afgevaardigden tegen dit verslag hebben gestemd, waarschijnlijk om dezelfde redenen als wij. In de Commissie begrotingscontrole was ik de enige. Met hun stemgedrag hebben deze 102 afgevaardigden duidelijk gemaakt welke rol zij ons Parlement toedenken.
Verslag-Pirker (A4-0390/98)
Palm
Dit verslag bevat een voorstel inzake het instellen van een douane-informatiesysteem, dat onder andere toegankelijk zal zijn voor Europol. Aangezien ik niets positiefs zie in deze federale politie zonder democratische controle, kan ik mij niet scharen achter het verlenen van bevoegdheden in dezen. Voor een diepgaander toelichting verwijs ik naar mijn stemverklaring over verslag A4-0396/98.

Theorin en Wibe
Dit verslag bevat een voorstel inzake het instellen van een douane-informatiesysteem, dat onder andere toegankelijk zal zijn voor Europol. Aangezien wij niets positiefs zien in deze federale politie zonder democratische controle, kunnen wij ons niet scharen achter het verlenen van bevoegdheden in dezen.
Aanbeveling-Schmid (A4-0377/98)
Andersson en Lööw
Wij willen de rapporteur dank zeggen voor zijn uitstekende werk aan dit zeer geslaagde verslag. Regulering van Internet is volgens ons een vraagstuk dat met grote voorzichtigheid moet worden aangepakt. De wereldwijde informatiestroom die Internet met zich meebrengt, moet in de grond van de zaak worden beschouwd als een vrije en open stroom, die mensen op een niet-gereguleerde wijze verbindt. De regelingen waarover het verslag gaat, zijn inspanningen voor een noodzakelijke zelfregulering, voornamelijk ter bestrijding van criminele activiteiten via Internet, zoals kinderporno.
Door het onderhavige verslag worden de basisvoorstellen van de Commissie verder verbeterd, waarbij wij speciaal wijzen op het in het verslag gedane voorstel inzake een Europees keurmerk en de behoefte aan een kleinste gemene deler voor definities van onwettig materiaal. Dit laatste om te voorkomen dat verschillen tussen lidstaten ertoe leiden dat deze verschillen worden uitgebuit door bijvoorbeeld bendes die in kinderporno handelen, om hun onmenselijke en abnormale activiteiten voort te zetten.

Blak en Kirsten Jensen
De Deense sociaal-democraten stemmen voor het communautair actieprogramma dat tot doel heeft zelfregulering te bevorderen, filter- en beoordelingssystemen te ontwikkelen alsook bewustmakingsacties en steunmaatregelen aan te moedigen. Wij vinden dat initiatieven die geweld en pornografie op het Internet bestrijden, economische steun moeten krijgen. Wij stemmen echter tegen de invoering van een gemeenschappelijk Europees keurmerk, dat door de Commissie zou worden toegekend. Het is niet de taak van de Commissie om te bepalen wat immoreel is. Wij stemmen tevens tegen een harmonisatie van het civiel en strafrecht in de lidstaten. De jurisprudentie in de lidstaten is een weerspiegeling van de verschillende nationale culturen en tradities op het gebied van censuur en strafrecht. Het is belangrijk een onderscheid te maken tussen illegale dingen en dingen die op moreel gebied aanstootgevend of schadelijk zijn.
De lidstaten moeten samenwerken om illegaal materiaal zoals kinderporno te bestrijden. Hiertoe dient de bevoegdheid van Europol zo snel mogelijk uitgebreid te worden, om ons toe te laten de internationale netwerken die kinderpornografisch materiaal aanmaken, verkopen en verdelen, te bestrijden.

Blokland
Met gevoelens van ambivalentie heb ik kennis genomen van het gemeenschappelijk standpunt van de Raad.
Enerzijds ben ik verheugd over het feit dat er gewerkt wordt aan zo effectief mogelijke bestrijding van "vervuiling' van het Internet. Samenwerking tussen de lidstaten is op dit terrein zonder meer noodzakelijk.
Anderzijds blijf ik zeer kritisch ten aanzien van het kunstmatige, om niet te zeggen fictieve, onderscheid tussen "illegaal' en "schadelijk', zoals dat in het algemeen wordt gemaakt. Kinderporno is illegaal, terwijl volwassenporno slechts schadelijk is voor kinderen. De ontzaglijke en weerzinwekkende mate van seksueel misbruik van vrouwen en kinderen zou ons toch tot realistischer inzichten moeten brengen.
Het amendement inzake de ontwikkeling van een Europees "Site'-keurmerk heb ik gesteund. Wanneer zelfregulering van de providers en persoonlijke verantwoordelijkheid van de Internetgebruikers voorop gaan, dient deze zo goed mogelijk vergemakkelijkt te worden.
Het wijzigingsvoorstel om juridische kwesties op Gemeenschapsniveau te beoordelen, verkreeg niet mijn steun. Van lidstaat tot lidstaat verschilt immers de wetgeving met betrekking tot de grenzen die gesteld worden aan de vrijheid van meningsuiting. Het lijkt mij verspilde energie om op dit punt de Raad tot een ander standpunt te bewegen.

Buffetaut
De ontwikkeling van Internet heeft in korte tijd het volgende moeilijke probleem opgeleverd: hoe kan worden vermeden dat dit nieuwe communicatiemiddel illegale activiteiten bevordert zoals prostitutie, pedofilie, de verspreiding van mensonwaardige stellingen of doctrines zonder een censuursysteem in te stellen?
De enige realistische manier was om de Internetproviders te benaderen. In het communautair actieplan wordt uitgegaan van dit idee, waarbij met name sprake is van door zelfregulerende instanties ontwikkelde gedragscodes.
In dit opzicht had het Europees Parlement in eerste lezing voorgesteld een Europees keurmerk te ontwikkelen voor de leveranciers van Internetdiensten die volgens deze codes te werk gaan. De Commissie heeft dit idee helaas niet overgenomen. Daarom hebben wij de herindiening van dit amendement gesteund.
Omdat de juridische problemen die in verband met de inhoud of het gebruik van Internet zijn gerezen zo moeilijk zijn, heeft de Raad zich tenslotte de mogelijkheid voorbehouden om een aanbesteding uit te schrijven voor een evaluatie van deze moeilijkheden. Het Parlement wil verder gaan en dit initiatief verplicht stellen om deze studies nu al te doen verrichten. Het standpunt van de Raad lijkt redelijker. Deze studies moeten inderdaad alleen worden uitgevoerd als dit echt nodig zou zijn.
Tot besluit zou ik zeggen dat voor Internet geldt wat voor alle communicatiemiddelen geldt, namelijk dat het de afspiegeling is van een beschaving, van een algemene mentaliteit. Het is niet alleen een beetje de spiegel van de spanningen en tegenstellingen in onze samenleving en van haar hedonisme en amoraliteit, maar ook van haar creativiteit en de behoefte om de persoonlijke eenzaamheid en ellende van zich af te schudden die te vaak het gevolg zijn van het materialisme en individualisme van deze tijd.
We moeten ons afvragen waarom Internet niet altijd een mooi beeld weerspiegelt.

Seillier
Voor Internet geldt wat voor alle door de mens uitgevonden werktuigen geldt: het kan zowel voor goede als voor slechte doeleinden worden gebruikt. Het verslag van de heer Schmid betreft een actieplan ter bevordering van een veiliger gebruik van Internet. Veiliger op welk vlak? We moeten ervoor uit durven komen: op moreel vlak, aangezien andere verslagen betrekking hadden op de bescherming van de consumentenbelangen bij de elektronische handel. Het gaat er dus goed en wel om met name de jonge Internetgebruikers te beschermen tegen pornografie, verkapte aanzetting tot prostitutie en de risico's van mensenhandel. Welnu, deze risico's zijn maar al te reëel, met alle respect voor de collega's die het actieplan als een poging tot censuur hebben bestempeld.
Het lijkt in ieder geval noodzakelijk de zelfregulering van de leveranciers van Internetdiensten te bevorderen door middel van de aanneming van handvesten, van codes van goed gedrag. Bovendien moet het onderzoek worden bevorderd om er beter inzicht in te krijgen bij welke schakels van het netwerk de verantwoordelijkheden liggen, teneinde degenen die illegale inhoud creëren of doelbewust verspreiden voor deze inhoud aansprakelijk te stellen daar niemand mag kunnen aanvoeren "slechts een provider te zijn" .
Er moet overigens eens te meer op worden gewezen dat elke vorm van pornografie als illegaal moet worden beschouwd, niet alleen die waarbij kinderen in het spel zijn. Of het nu gaat om volwassenen of kinderen, het is altijd aanstootgevend wanneer het menselijk lichaam als object wordt beschouwd en seksualiteit als de uitbuiting van een andere persoon.
Verslag-Amadeo (A4-0407/98)
Flemming
Mijnheer de Voorzitter, ik heb mij bij de stemming over het verslag-Amadeo onthouden, hoewel ik het een heel goed verslag vind. Ik wilde daarmee protesteren tegen de verwerping van amendement 36, met name door de Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-Democraten. Het amendement is gericht op de convocatie van een soort disciplinaire commissie van de bevoegde beroepsorganisatie of een commissie van de nationale beroepsorganisatie in geval van een overtreding door de arts. Ik vind dat artsen, die zoveel doen voor ons allemaal, er recht op hebben dat in geval van problemen hun beroepsorganisatie op de hoogte wordt gesteld, gehoord kan worden en de artsen kan bijstaan. Ik betreur de vijandige houding tegenover artsen van de Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-Democraten en wilde daar met mijn stemonthouding tegen protesteren.

Blokland
" In Europa is een verscheidenheid van culturele tradities, maar ook een verscheidenheid van godsdienstige overtuigingen" . Ik citeer de Europese Commissie in haar voorstel voor een richtlijn betreffende de invoering van een goede klinische praktijk. Deze uitspraak was voor mij een belangrijk uitgangspunt bij het bepalen van mijn positie ten aanzien van de clinical trial directive .
Het beoordelen van het wel of niet ethisch verantwoord zijn van klinische proeven is aan de lidstaten voorbehouden, juist vanwege deze culturele en religieuze verscheidenheid. Het betreft hier een belangrijk onderwerp en beslissingen over het al dan niet toestaan van klinische proeven mogen niet zomaar worden genomen. Ethische commissies kunnen nooit zoveel autoriteit verwerven als de nationale overheden.
Bovendien heeft iedere lidstaat zijn eigen systeem ontwikkeld op basis waarvan proeven wel of niet mogen plaatsvinden. De industrie is daarvan op de hoogte. Bij hen bestaat de vrees dat een richtlijn op Europees niveau door het creëren van onduidelijkheid, een extra schakel in het besluitvormingsproces over klinische proeven betekent. Op die manier maken we de Europese markt minder aantrekkelijk.
Deze overwegingen brachten mij ertoe, nu de amendementen 13, 14 en 15 zijn aangenomen, tegen het verslag te stemmen.

Bonde, Lis Jensen en Sandbæk
Wij stemmen tegen het verslag-Amadeo over de invoering van goede klinische praktijk bij de uitvoering van klinische proeven op geneesmiddelen voor gebruik bij de mens. Wij zijn van oordeel dat de lidstaten zelf moeten kunnen beslissen over hun gezondheidssysteem. Een harmonisatie van het gezondheidsbeleid door de EU is volgens ons niet wenselijk. Wij kunnen dan ook niet instemmen met een beperking van de nationale bevoegdheid door een EU-richtlijn noch met de ondermijning van goed functionerende nationale systemen, gewoon omdat de EU gemeenschappelijke normen wil vastleggen. Wij kunnen niet voor dit voorstel stemmen, omdat het tot meer bureaucratie leidt en meer geld zal kosten dan de reeds bestaande en goed functionerende nationale systemen voor goedkeuring van aanvragen voor klinische proeven op geneesmiddelen voor gebruik bij de mens. Wij stemmen echter wel voor de amendementen die alleen betrekking hebben op de bescherming van proefpersonen en hun rechten.
Het verslag is veel te vaag betreffende de toestemmingsprocedures voor klinische proeven. Wij vinden het niet verdedigbaar dat de nieuwe ethische comités alleen, dus zonder overleg met de nationale autoriteiten, toestemming kunnen geven voor klinische proeven. De in het verslag vermelde termijnen voor het verlenen van de toestemming zijn zeer kort, waardoor een grondige en noodzakelijke beoordeling van de aanvragen niet mogelijk is. Wij kunnen dan ook niet instemmen met het voorstel de klinische proeven op geneesmiddelen te laten beginnen als er binnen de termijn geen antwoord op de aanvraag is gekomen. Wij kunnen onder geen beding aanvaarden dat klinische proeven op geneesmiddelen voor gebruik bij de mens gestart kunnen worden na eenvoudige kennisgeving aan de autoriteiten en zonder expliciete toestemming van de lidstaten.
Het voorstel zal tot gevolg hebben dat de volksgezondheid minder goed beschermd is, wanneer de lidstaten onder druk van de termijnen in de richtlijn toestemming voor de proeven moeten geven, ook al zijn de nationale autoriteiten nog niet klaar met een grondige beoordeling van de aanvraag. Wij zullen ons altijd verzetten tegen EU-wetgeving die de volksgezondheid in de lidstaten minder goed beschermt. Zoals de Commissie in haar voorstel voor een richtlijn terecht opmerkt, weerspiegelen ethische principes de cultuur, tradities en verwachtingen van een volk, wat de Commissie ons inziens dan ook moet eerbiedigen. Een EU-harmonisatie van nationale ethische beoordelingen willen wij niet steunen.

Lindqvist (ELDR)
Er is geen reden om toestemming te eisen, zoals voorgesteld door de Commissie in verband met verzoeken inzake het starten van klinische proeven. Men zou in zulke gevallen moeten kunnen volstaan met een simpele melding.
Verslag-Schmid (A4-0396/98)
Andersson en Lööw
Wij willen de rapporteur bedanken voor zijn uitstekende werk aan dit verslag. Fraude en valsemunterij zijn vormen van misdaad die een duidelijke samenwerking vereisen, wil men het grensoverschrijdende karakter ervan kunnen bestrijden. De behoefte aan samenwerking wordt nog duidelijker waar het gaat om vervalsing van de euro. Het verslag komt op vooruitziende wijze met wijzigingen die nodig zijn voor een nadere precisering van de verschillende voorstellen van de Commissie. Wat betreft de amendementen over onder andere het werkterrein van Europol, vinden wij dat deze bevoegd is inzake twee in het verslag aan de orde gestelde punten, namelijk bescherming tegen fraude en vervalsing van betaalmiddelen.

Caudron
Gezien de opkomst van de zich op Internet ontwikkelende elektronische handel komt het verslag van onze collega Gerhard Schmid op een geschikt moment om de reeds opdoemende frauderisico's te voorkomen.
Ik ben namelijk van mening dat deze tekst kan helpen het bedrog terug te dringen, ook al volstaat hij niet om iedere poging hiertoe te voorkomen.
De lidstaten moeten bovendien hun gerechtelijk beleid coördineren daar het geen twijfel lijdt dat deze vorm van criminaliteit de neiging zal hebben zich op het wereldwijde net te ontwikkelen. Is dat overigens niet reeds het geval? In dat opzicht moet een impuls worden gegeven aan de onderhandelingen met onze partners in het kader van de Wereldhandelsorganisatie.
Er zit wel iets in dat landen welwillend zijn jegens dit nieuwe soort bedrieger, aangezien zij bijzonder toegeeflijk zijn in het geval van bepaalde aan de zware criminaliteit gekoppelde netwerken. Om dit type bedrieger op een doeltreffende manier aan te pakken, moet de internationale gemeenschap zich niet alleen mobiliseren, maar ook over de nodige middelen beschikken om ervoor te zorgen dat een voor alle lidstaten geldige minimumnorm wordt ingevoerd.
Ook al is het inderdaad noodzakelijk dat alle actoren op het gebied van deze nieuwe betalingswijzen op een lijn worden gebracht, toch moet er ook worden gestreefd naar de invoering van codering bij betaling van een handelstransactie. Bovendien kan het thuisgebruik van een creditcard veiliger worden gemaakt door middel van een individuele terminal. De eerste tests op dit gebied lijken hoopgevend.
Er moet echter nog veel worden gedaan... en er is haast geboden...

Gahrton, Holm en Schörling
Wij vinden de EMU geen goede zaak en wij zouden het liefst zien dat de EMU er überhaupt niet kwam, omdat ze een belangrijke politieke stap betekent in de richting van een EU-supermacht. Maar aangezien de EMU naar alle waarschijnlijkheid zal worden ingevoerd in elf van de vijftien lidstaten, beseffen wij dat bepaalde hieruit voortvloeiende problemen zo goed mogelijk moeten worden opgelost.
Wat dit verslag over bescherming van de euro en bestrijding van valsemunterij betreft: wij vinden dat deze kwestie grondig moet worden behandeld, zodat vervalsing van bankbiljetten onmogelijk wordt. Het is van het grootste belang dat er een nauwe samenwerking komt tussen de nationale politiële autoriteiten, en met Interpol, omdat de euro ook zal circuleren buiten de elf deelnemende landen. Wij vinden het logisch de desbetreffende voorstellen te steunen, ook al zijn wij zoals gezegd tegen de EMU als politiek project.

Lindqvist (ELDR), Seppänen, Sjöstedt en Svensson (GUE/NGL), Bonde, Lis Jensen en Sandbæk (I-EDN)
Wij kunnen dit verslag niet steunen. Wij zijn tegen een harmonisatie op juridisch gebied en zien het verslag als het begin van strafrechtelijke samenwerking. Onze bezwaren betreffen onder meer het voorstel inzake een gemeenschappelijke, Europese definitie van het begrip strafbare handelingen. De verschillende definities die nu bestaan, weerspiegelen de verschillen op cultureel en strafrechtelijk gebied en deze moeten behouden blijven.
Wij hebben bovendien ernstige bezwaren tegen de voorgestelde uitwisseling van informatie tussen de lidstaten over personen die op dit gebied voor strafbare feiten veroordeeld zijn. Het document van de Commissie waarop het verslag gebaseerd is, bevat vele positieve elementen, die de soevereiniteit van de lidstaten op strafrechtelijk gebied respecteren. Dit belet helaas niet dat andere elementen op termijn de basis kunnen vormen van een EU-samenwerking op juridisch gebied. Wij zijn tegen een dergelijke samenwerking gekant.

Palm
(Deel A.I) In dit verslag staat in amendement 4 (artikel 3.1.1) van het Parlement vermeld: "Elke lidstaat kan de vervolging van dergelijke misdrijven, dat wil zeggen fraude, afhankelijk stellen van een verzoek van het slachtoffer, voor zover deze in de familiekring zijn begaan" .
Dit is een zeer lastige kwestie. Aan de ene kant handhaaft men met deze formulering het internationale karakter, door de staten de mogelijkheid tot zelfbestemming te geven. Aan de andere kant kan men zich afvragen waarom deze kwestie hier überhaupt aan de orde wordt gesteld. Door het opnemen van een dergelijke tekst benadrukt men hoe belangrijk het is over een dergelijke wetgeving te beschikken. Dat vind ik verkeerd; ik kan mij werkelijk niet achter een dergelijke wetgeving scharen.
Als men besluit dat de benadeelde zelf achter een aangifte moet staan voordat er vervolging wordt ingesteld, zal dat namelijk de vrouwen het zwaarst treffen. Net zoals vrouwen aarzelen om hun eigen echtgenoot of partner aan te geven wegens verkrachting of mishandeling, zullen ze aarzelen hem wegens fraude aan te geven. De man kan op die manier de huidige ondergeschikte positie van de vrouw gebruiken om haar uit te buiten. Dit is uiteraard niet bevorderlijk voor de gelijke kansen van man en vrouw. Het moet ook voor andere intimi mogelijk zijn in geval van onregelmatigheden gerechtelijk ingrijpen mogelijk te maken.
(Deel A.III) Dit verslag bevat een passage waarin staat dat het zinvol zou zijn als de ECB een databank zou opzetten en beheren met technische gegevens over valse eurobiljetten en -munten, die toegankelijk zouden moeten zijn voor onder andere Europol. De Europol-Conventie is weliswaar geratificeerd en van kracht geworden, maar ik vind dat de ontwikkeling moet worden teruggedraaid en dat Europol moet worden afgeschaft. In plaats daarvan moet men zich inspannen om de politiële samenwerking in het kader van Interpol te verbeteren. Het is belangrijk dat politiële samenwerking van welke soort dan ook onder democratische controle staat en niet wordt ontwikkeld tot federale organen. De Europol-Conventie is de zoveelste schakel in de ontwikkeling van een Europese staat, die bovendien een controlestaat van het sovjet-type dreigt te worden. Volgens artikel 10.1 van de Conventie moet een geheim vooronderzoeksregister worden opgezet, dat een zeer groot aantal mensen zou kunnen omvatten (getuigen, mogelijke getuigen, misdaadslachtoffers, mogelijke misdaadslachtoffers en personen die inlichtingen kunnen verstrekken over misdrijven die worden onderzocht). Gevoelige inlichtingen over politieke opvattingen, huidskleur, seksuele geaardheid en religie kunnen worden geregistreerd, wat ertoe leidt dat de persoonlijke integriteit van de burgers ernstig wordt bedreigd en dat rechtszekerheid wordt vervangen door rechteloosheid. De Europol-politieambtenaren kunnen zelf niet voor het gerecht worden gebracht, ook niet als ze ernstige misdrijven begaan. Er is geen parlementaire controle op Europol en deze autoriteit kan ook niet ter verantwoording worden geroepen voor welk gerecht dan ook. De enige verplichting bestaat erin dat jaarlijks een rapport over de werkzaamheden aan het Europees Parlement wordt uitgebracht.
Ik wil geen "stateloze" Europese politie die niet democratisch kan worden gecontroleerd. Daarom kan ik ook niet stemmen voor het voorstel om zo'n politiecorps toegang te verschaffen tot bepaalde registers; dat zou een erkenning betekenen waartoe ik niet bereid ben.
Verslag-Cederschiöld (A4-0376/98)
Posselt
Mijnheer de Voorzitter, namens de Duitse leden van de Fractie van de Europese Volkspartij, maar ook namens de Oostenrijkse en enkele andere, bijvoorbeeld ook de Luxemburgse, leden van die fractie zou ik willen zeggen dat we tegen het verslag-Cederschiöld gestemd hebben of ons gedeeltelijk onthouden hebben, omdat we van mening zijn dat dit verslag door de aanneming van het amendement over kiesrecht voor buitenlanders niet meer kon worden aangenomen. Deze passage is een schending van onze eigen grondwet en van de Verdragen, omdat we onze bevoegdheden te buiten gaan, en van de grondwet van verscheidene lidstaten, bijvoorbeeld de Duitse grondwet, die dit uitdrukkelijk uitsluiten, en het is jammer dat daardoor het belangrijke oogmerk van mevrouw Cederschiöld en haar goede verslag een slechte dienst bewezen wordt. We moesten ons daarom wel distantiëren van dit verslag, hoewel we volledig achter het doel van dit verslag staan. Deze passage, die daar helemaal niet thuishoort, moeten we absoluut verwerpen omdat ze volkomen onaanvaardbaar is. We zijn van mening dat deze passage fundamenteel onwettig is, omdat ze in tegenspraak is met de rechtsorde van de Europese Unie en van verscheidene lidstaten.

Andersson en Lööw
De behoefte aan gemeenschappelijke inspanningen ter bestrijding en preventie van de georganiseerde misdaad kan niet genoeg aandacht krijgen. Daarom is het initiatief van de Raad in dezen toe te juichen. Wij vinden de ontwerpresolutie van de parlementaire commissie een uitstekende verbetering ten opzichte van het voorstel van de Raad.
Wij willen met deze stemverklaring onze twijfel uitdrukken inzake het voorstel dat de rapporteur doet in paragraaf 6 van het verslag. Wij vinden dat men zich in paragraaf 6 op een ongelukkige wijze mengt in de vrije rol van de massamedia als het gaat om hun vanzelfsprekende vrijheid, zelf de inhoud van hun verslaggeving te beoordelen.

Berthu
Het verslag van mevrouw Cederschiöld over de preventie van criminaliteit zit boordevol goede intenties, waarover slechts gezegd kan worden dat het jammer is dat de Europese Unie er niet meer gevolg aan geeft. In het verslag staat bijvoorbeeld dat er moet worden gestreefd naar een "versterking van het gemeenschapsgevoel " door een impuls te geven aan "gezin, kleuterschool, school, kerk, vrijetijdsvereniging " ; dat "het zich eigen maken van normen en waarden in het kader van het socialisatieproces binnen het gezin " moet worden bevorderd en dat er tot slot naar moet worden gestreefd dat mensen zich in hun buurt thuis voelen waardoor een "buurtgevoel " ontstaat, hetgeen ertoe leidt dat de burgers zich verantwoordelijk voelen voor hetgeen zich in hun gemeenschappelijke leefruimte afspeelt.
Dit zijn allemaal erg goede bedoelingen en we kunnen het slechts betreuren dat de Europese Unie het tegenovergestelde doet: zij probeert namelijk alle gemeenschapsvormen te destabiliseren, van de natie (door middel van uniformisering en integratie) tot aan het gezin (door het bestrijden van discriminatie op grond van "seksuele geaardheid" ). Hoe kan een buurtgevoel bovendien wortel schieten als de Europese Unie mobiliteit op internationaal vlak als zaligmakend beschouwt en overigens beleidslijnen aanneemt die er stuk voor stuk toe zullen leiden dat deze mobiliteit op zeer korte termijn onontbeerlijk is?
We kunnen ons echter niet vinden in de op immigranten betrekking hebbende passage van het verslag-Cederschiöld - die overigens nog erger wordt gemaakt door een amendement. In deze passage staat dat het Europees Parlement ernaar streeft immigranten actief en passief kiesrecht op gemeenteniveau toe te kennen na een bepaalde periode van legaal verblijf, volgens dezelfde modaliteiten als die welke van toepassing zijn op de onderdanen van de Europese Unie. Hiermee wordt het oude, in bepaalde federalistische kringen levende onbezonnen idee weer opgevist dat de onderdanen van derde landen op zijn minst een aantal van de rechten van de Europese burgers moeten krijgen. Wij zijn van mening dat de personen die in een bepaald land willen stemmen, op welk niveau dan ook, de nationaliteit van dit land moeten aanvragen. Als iemand wil deelnemen aan de besluitvorming in een land moet hij namelijk het lot van dit land - dat wil zeggen de nationaliteit ervan - delen.

Blak en Kirsten Jensen
De Deense sociaal-democraten stemmen voor het verslag over de bestrijding van de georganiseerde criminaliteit. Wij steunen de oproep aan de lidstaten om nationale programma's te ontwikkelen op het gebied van banencreatie, gezondheid, opleiding en sociaal beleid. Wij stemmen ook voor een verbetering van de bestaande Europese samenwerking op dit gebied. Wij vinden het verslag echter enigszins overbodig. Het mist ambitie, terwijl het eigenlijk hoog tijd is om een concrete en verplichte samenwerking tot stand te brengen die de georganiseerde misdaad werkelijk kan tegengaan.

Hager
Ik ondersteun in principe alle maatregelen ter bestrijding van de georganiseerde misdaad - van repressieve of preventieve aard. De omvang die de georganiseerde misdaad inmiddels heeft aangenomen, maakt alle mogelijke initiatieven die men ook maar kan bedenken noodzakelijk. Desalniettemin ben ik van mening dat het verslag op enkele punten het doel, namelijk de formulering van "richtsnoeren en maatregelen ter preventie van georganiseerde misdaad" , voorbijschiet. In vele punten van paragraaf 7 van de ontwerpresolutie worden bijvoorbeeld voorzorgsmaatregelen tegen de georganiseerde criminaliteit verward met voorzorgsmaatregelen tegen de gewone criminaliteit.
Afgezien daarvan, dat het volgens mij niet de taak is van de Europese Unie om zich zo gedetailleerd over deze kwesties uit te spreken, verwerp ik ook enkele punten om inhoudelijke redenen - gemeentelijk kiesrecht voor buitenlanders, prioriteit voor criminaliteitsbestrijding bij de hervorming van de structuurfondsen, meer aandacht voor andere vormen van bestraffing. Toch heb ik in de eindstemming voor het verslag gestemd, omdat voor mij de positieve aspecten zwaarder wegen, en ik wil alleen duidelijk stellen dat ik het niet met ieder punt eens ben.

Lis Jensen
Wij kunnen het verslag-Cederschiöld niet steunen, hoewel wij het absoluut eens zijn met de zienswijze van het verslag dat de bestrijding van criminaliteit zich niet alleen beperkt tot de bestrijding van de bestaande criminaliteit, maar dat bijvoorbeeld ook sociale preventie noodzakelijk is. Daarom betreuren wij de negatieve sociale gevolgen die het EMU-beleid voor een groot deel van de EU-bevolking heeft, en het feit dat het voor de lidstaten moeilijk zal zijn vele van de goede voorstellen van het verslag-Cederschiöld te verwezenlijken, omdat hun begroting gebonden is aan de EMU-convergentiecriteria. Wij stemmen voor de goede aanbevelingen die het verslag aan de lidstaten doet, maar wij verwerpen alle elementen in het verslag die een EU-harmonisatie van dit gebied nu of in de toekomst beogen.

Palm
Dit is een grotendeels uitstekend verslag, waarin verschillende problemen rond de georganiseerde misdaad aan de orde worden gesteld. Het verslag-Cederschiöld vertoont echter twee grote gebreken.
Het eerste gebrek waarop ik wil wijzen, is dat het verslag volstrekt niet ingaat op de grote sociale problemen die aan de misdaad ten grondslag liggen. Ik mis een analyse van de oorzaken van het ontstaan van georganiseerde misdaad, namelijk de steeds groter wordende maatschappelijke verschillen en de massale werkloosheid.
Het tweede gebrek hangt samen met het eerste. Met een gebrekkige analyse komt men af en toe tot verkeerde gevolgtrekkingen, wat in bepaalde gevallen ook hier gebeurd is. In het verslag wordt gewezen op de zogenaamde burgermaatschappij en particuliere initiatieven om de misdaad te bestrijden. Naar mijn mening is het effect daarvan nihil. Voor het verminderen van criminaliteit zijn sociale zekerheid en gelijkheid nodig.

Theorin en Wibe
Er staan vele goede voorstellen en interessante gedachten in dit voorstel. De rapporteur gaat echter niet in op verreweg de belangrijkste oorzaken van zowel de georganiseerde als de niet-georganiseerde misdaad, namelijk armoede, sociale ellende, grote inkomensverschillen en - uiteraard - werkloosheid.
In paragraaf 7 verkondigt de rapporteur het standpunt dat men de georganiseerde misdaad kan bestrijden door vrijwillige inspanningen te leveren voor maatschappelijke doelstellingen en door particuliere initiatieven voor scholen, kleuterscholen en dergelijke. Misschien heeft zij gelijk, maar een aanzienlijk betere manier is het creëren van een sterke en met belastinggelden gefinancierde overheidssector, die er met zijn aanbod voor zorgt dat allen deel hebben aan fundamentele maatschappelijke dienstverlening. De verzorgingsstaat is de beste manier om te voorkomen dat misdaad überhaupt ontstaat.

De Voorzitter
Hiermee is de stemming beëindigd.
(De vergadering wordt om 13.10 uur onderbroken en om 15.00 uur hervat)

Sociaal actieprogramma 1998-2000 (voortzetting)
De Voorzitter.
Aan de orde is het vervolg van het debat over het verslag (A4-0381/98) van de heer Hughes, namens de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, over de mededeling van de Commissie over een sociaal actieprogramma 1998-2000 (COM(98)0259 - C4-0343/98).

Mann, Thomas
Mijnheer de Voorzitter, een voorbeeld voor politiek ingrijpen in Europa is de markteconomie, tenminste de sociale markteconomie. Een belangrijk aspect van het eenwordingsproces is de economische en sociale samenhang. En de interne markt, die door de euro een thuismarkt wordt, is pas echt verwezenlijkt als het sociale deel volledig tot zijn recht komt. Daarom is het sociaal actieprogramma van de Commissie in de grond van grote waarde, niet alleen voor werklozen, gehandicapten en mensen die het slachtoffer zijn van uitsluiting en discriminatie. Het bepaalt de randvoorwaarden voor nieuwe bevoegdheden in het sociaal beleid, vooral op het gebied van werkgelegenheid.
Het is des te meer te betreuren dat het actieprogramma slechts de middellange termijn beoogt, tot in het jaar 2000. De kans is verkeken om een langetermijnvisie te ontwikkelen tot 2006. Deze is nochtans noodzakelijk met het oog op de uitbreiding van de EU en de snel veranderende leeftijdsopbouw. Gelijke kansen behoren tot de vier pijlers van de nationale actieprogramma's. De Commissie vermeldt het gelijke-kansenbeleid op verschillende plaatsen, in plaats van er een apart hoofdstuk aan te wijden. Er wordt ook te weinig aandacht besteed aan mainstreaming . Men mag zich op dit punt niet beperken tot holle woorden en het is te belangrijk om te worden gereduceerd tot werkgelegenheid en sociale zekerheid. Gender mainstreaming valt onder gezondheid, veiligheid op de werkplaats, demografie, reorganisatie van de arbeid en wat dies meer zij.
We bedanken de rapporteur van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de heer Hughes, voor zijn goede verslag. Hij heeft ook sommige van de eisen van de Commissie rechten van de vrouw overgenomen, zoals de richtlijn inzake gelijke behandeling van mannen en vrouwen bij de sociale zekerheid, het statuut voor sociale bescherming van medewerkende echtgenoten en de evaluatieverslagen over gezondheid en veiligheid van zwangere vrouwen en over gelijke beloning voor arbeid van gelijke waarde. Andere thema's konden we reeds opnemen in het verslag over LEONARDO en in het verslag over het Europees Sociaal Fonds.
We rekenen erop dat de Commissie werk maakt van de volgende beleidsterreinen: kinderopvang in de lidstaten, verbetering van de toegang voor vrouwen tot bijscholingsprogramma's en verstrekking van nieuwe informatie over de situatie van vrouwen op de arbeidsmarkt en in de samenleving, met name in de nieuwe toetredingslanden.

Weiler
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, ik zou om te beginnen de heer Hughes willen bedanken namens de Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-Democraten voor zijn goede en evenwichtige verslag, zoals we dat van hem gewend zijn. De mededeling van de Commissie is daarentegen een mengeling van goede ideeën die tot nu toe gerealiseerd zijn en zeer bescheiden plannen voor de toekomst. De grote discrepantie tussen bijlage I en II is wellicht symptomatisch. Het debat van vandaag over het nieuwe sociaal actieprogramma vindt plaats tegen de achtergrond van het Verdrag van Amsterdam, wat betekent dat de nieuwe instrumenten - het hoofdstuk over werkgelegenheid, het Sociaal Protocol, artikel 13 over het antidiscriminatiebeleid en het instrument van de sociale dialoog - een nieuwe dimensie moeten geven aan het toekomstige sociaal beleid.
Als ik echter de plannen van de Commissie zie, ben ik heel sceptisch. Het bevat te veel niet-bindende maatregelen in plaats van nieuwe voorstellen voor de uitbreiding van de Europese wetgeving. Er wordt te weinig rekening gehouden met de gevolgen van de Europese Monetaire Unie, de euro en de uitbreiding naar het Oosten, zoals wij al vaak geëist hebben in de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken. De coördinatie van de richtsnoeren en het economisch beleid is onnauwkeurig en niet-bindend. De behandeling van twee van de drie zwaartepunten is ook volkomen ontoereikend. De modernisering van de arbeid behelst in onze ogen ook de participatie van werknemers, maar momenteel lijkt me het debat over informatie en raadpleging van werknemers verdwenen te zijn in de Bermudadriehoek van de Raad.
Ten tweede, uitsluiting. Op dit punt hebben wij en de bevolking veel vertrouwen verloren door het onverantwoordelijke gedrag van de Raad. Ook de door het Europees Parlement besloten rapportage over armoede blijft uit.
Ten derde, arbeidsplaatsen en mobiliteit. Op dit punt zou ik de Commissie echt willen feliciteren. Een heleboel punten zijn vanmorgen reeds besproken naar aanleiding van het verslag-Van Velzen. De moedige beslissing van de Commissie op het gebied van het vrije verkeer is beslist toe te juichen. Indien u zo voortdoet, kunt u zeker rekenen op de steun van de werkgelegenheidscommissie en de Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-Democraten.

Pronk
Voorzitter, ook ik wil de heer Hughes van harte bedanken voor het vele werk dat hij aan dit op zichzelf vrij kleine verslag besteed heeft. Ik geloof dat het een nieuw proces is. Hij heeft het vanochtend zelf ook gezegd, een nieuw proces in onze samenwerking met de Commissie, namelijk dat wij van tevoren ook alvast nagaan wat eventueel in zo'n actieprogramma zou kunnen staan en vervolgens dat aan de Commissie overhandigen, die dan daaruit weer een eigen actieprogramma maakt, of dat althans als één van de elementen neemt.
Ik denk dat het goed gelukt is. Ik denk ook niet dat er erg veel problemen zijn. Wij hebben één amendement dat op een betrekkelijk klein detail ingaat. Dus over de hoofdzaak van het verslag bestaan geen verschillen van mening. Ik ben het eigenlijk wel eens met datgene wat mevrouw Weiler heeft gezegd, namelijk dat de voorstellen van de Commissie toch nog wat dun zijn, dat er toch nog niet zo vreselijk veel in staat.
Daar komen wij eigenlijk op het enige grote geschilpunt dat wij hebben met de Europese Commissie, namelijk het tijdpad dat wij hebben voor dit actieprogramma. Het tijdpad dat zich nu vooral beperkt tot datgene wat onder het huidige mandaat van de Commissie valt, is te kort. Wij kunnen niet precies weten wanneer het Verdrag van Amsterdam in werking treedt. Wij weten dat het Verdrag van Amsterdam tal van nieuwe mogelijkheden biedt juist op het vreselijk gevoelige en belangrijke sociale en werkgelegenheidsterrein. Dat wordt eigenlijk niet meegenomen.
Wat zo gek is, en dat wil ik toch met nadruk aan de commissaris vragen: hoe is het nu mogelijk dat de Commissie zeer vergaande plannen heeft op het gebied van Agenda 2000 - zij zijn zo vergaand dat het voor de Raad bijna onmogelijk is tot overeenstemming te komen - maar op dit toch betrekkelijk eenvoudige, overzichtelijke terrein weigert men verder te gaan dan het eigen mandaat? Ik geloof dat dat heel slecht met elkaar in overeenstemming is, want het sociale beleid zal niet alleen een rol spelen binnen de huidige Europese Unie, het speelt ook een rol samen met de nieuwe staten die in het begin van het komend millennium tot de Europese Unie zullen gaan behoren. En hebben wij onze zaken niet op orde, hebben wij het acquis communautaire niet voldoende omlijnd, dan komen er zeer grote problemen. Die problemen op sociaal gebied zouden nog wel eens groter kunnen zijn dan de problemen op alle andere gebieden waar wij zo uitgebreid over spreken. Daarom is dit een gemiste kans. Ik had eigenlijk veel liever gewild dat de Commissie had overgenomen wat wij ook hebben voorgesteld, namelijk uitgaan van een langere tijdshorizon. Dan kunnen wij het Verdrag van Amsterdam volledig meenemen en als wij het volledig meenemen, komen wij op sociaal gebied iets verder en kunnen wij ook aan de bevolking op sociaal en op werkgelegenheidsgebied echt iets laten zien, niet alleen wat er nu is, maar ook wat er staat te komen.

Lindqvist (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, wij moeten in de eerste plaats benadrukken hoe belangrijk het is dat werkgelegenheid en het scheppen van banen de aandacht krijgen die ze binnen de Europese samenwerking verdienen, op een niveau waar andere EU-vraagstukken, zoals mededinging, de markt en handel, al veel te lang domineren.
Er ligt in dezen echter een probleem. Ik spreek misschien niet namens mijn hele fractie, maar ik betwijfel sterk of de EMU de juiste instantie of het juiste orgaan is om het banenprobleem op te lossen. Integendeel, het gevaar bestaat dat men door een permanent anti-inflatiebeleid in situaties zoals de huidige, met een lage inflatie in vrijwel geheel Europa, meer werkgelegenheidsproblemen schept dan men oplost. Ik denk dan ook dat men andere wegen moet zien te vinden, vooral coördinatie van economisch beleid en werkgelegenheidsbeleid, om de situatie op het gebied van werkloosheid enigszins te kunnen verbeteren.
De sociale dialoog, de sociale samenwerking en het actieprogramma zijn uiterst belangrijk als instrumenten voor het aanpakken van politieke problemen, voor het analyseren van problemen en van oorzaken van sociale uitsluiting, armoede, werkloosheid, discriminatie en globalisering. Bovendien zijn het middelen om erachter te komen welke langetermijnvraagstukken wij moeten oplossen om een rechtvaardige sociale samenleving te kunnen handhaven.
Op dit punt ben ik misschien een andere opvatting toegedaan dan die de parlementaire commissie vertegenwoordigt. Mijn opvatting ligt eerder op één lijn met die van de Commissie. Een vrij groot deel van onze fractie is van mening dat het hier in de eerste plaats gaat om besluiten die moeten worden genomen door de afzonderlijke lidstaten; besluiten over de rechten van het individu horen primair daar thuis. Ik ben voorts van mening dat zaken als partnerschap, ondersteuning, stimulering en goede voorbeelden minstens even belangrijk zijn als wetgeving op Europees niveau. Die kunnen dezelfde goede resultaten opleveren, als ze maar op de goede manier gebeuren.

Hermange
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen feliciteer ik de voorzitter van onze commissie met dit belangrijke verslag en ben ik net als hij positief gestemd over de mededeling van de Commissie over dit nieuwe sociaal actieprogramma waarin belangrijke actiemogelijkheden worden genoemd. Ik sluit me aan bij de suggestie van de rapporteur, die ik bijzonder dankbaar ben omdat hij bij de volgende herziening van de Verdragen een "Bill of Rights" wil opnemen, zoals zowel door een groot aantal organisaties als door onze medeburgers wordt verzocht. Ik kan u meedelen dat de president van Frankrijk hier in ieder geval bijzonder positief tegenover staat in het kader van de heroriëntering van de Verdragen en de noodzakelijke aanpassing van de institutionele structuur van de Unie met het oog op de uitbreiding.
Ik onderstreep bovendien dat het ons bijzonder belangrijk lijkt dat de sociale dialoog en de Europese civiele dialoog in ieder opzicht worden bevorderd; zo kan de representativiteit van de deelnemers aan de sociale dialoog worden vergroot, met name via het MKB, dat momenteel een aandeel van meer dan 66 % heeft in de werkgelegenheid in Frankrijk.
Ik wil de nadruk leggen op een ander aspect van participatie. Geachte commissaris, het gaat hier om deling in de winst en de resultaten van een onderneming, met name in haar meest geperfectioneerde vorm, te weten de aandelenparticipatie van de werknemers, die niet ter sprake komt in het sociaal actieprogramma terwijl de ontwikkeling hiervan me toch een belangrijk element lijkt van de modernisering van de arbeidsverhoudingen. Ik verzoek de Commissie dan ook een impuls te geven aan de ontwikkeling van deze participatievorm, die zowel het concurrentievermogen van een onderneming bevordert als een opwaardering van de werknemers inhoudt.
Mijnheer de Voorzitter, tot zover de opmerkingen die ik namens de Fractie Unie voor Europa naar aanleiding van dit belangrijke verslag wilde maken.

Schörling
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil de voorzitter van onze parlementaire commissie bedanken voor het werk dat hij in dit verslag heeft gestoken. Ik ben het eens met zijn kritiek op het feit dat het actieprogramma een periode van slechts drie jaar beslaat en niet, zoals eerder de bedoeling was, een veel langere periode, namelijk tot 2006. Ik geloof dat men meer aan langetermijnplanning moet doen en meer vooruitziend te werk moet gaan.
Het stelt mij ook een beetje teleur dat men blijkbaar de noodzaak van de sociale dialoog niet heeft ingezien; ik wil erop wijzen dat die echt nodig is. In plaats daarvan neemt de Commissie er genoegen mee dat de conferenties over het Europees sociaal beleid slechts eenmaal in de twee jaar plaatsvinden, wat volgens mij volstrekt onvoldoende is. Ook ben ik teleurgesteld over het feit dat er niets wordt gezegd over thuisarbeid en de hele problematiek van de gelijke kansen, waarover mijn fractie ook een amendement had ingediend.
Ik ben het niet eens met de kritiek van de rapporteur op het voorstel van de Commissie inzake een ruimer gebruik van zogenaamde zachte wetgeving. Ik geloof dat die zachte wetgeving een goede aanpak kan zijn, bij voorkeur in combinatie met inspanningen op het gebied van de civiele dialoog.

Lis Jensen
Mijnheer de Voorzitter, toen ik het sociaal actieprogramma van de Commissie voor de periode 1998-2000 en het verslag-Hughes over hetzelfde thema las, dacht ik aan een zegswijze die in Denemarken vaak gebruikt wordt: met drie stappen tegelijk vooruitgaan. Hoe ik daarbij kwam? Gewoon omdat het in de Europese Unie zo gaat: men heeft nog maar net A gezegd of het hele alfabet is al opgebruikt. Dit verslag is alweer zo'n voorbeeld. De rapporteur zegt dat het actieprogramma "een duidelijk politiek document moet zijn in plaats van een eenvoudige opsomming van geplande acties" . Wanneer ik hier en daar een begrip als "het Europees sociaal model" lees, bewegen we ons mijns inziens in de verkeerde richting. Want wat is het Europees sociaal model? Zo'n model bestaat in werkelijkheid niet, behalve in de fantasie van de meeste parlementsleden, maar dat verandert niets aan de werkelijkheid. In dit systeem liggen fantasie en werkelijkheid mijlenver van elkaar en dat zou iedereen moeten beseffen, vooraleer de volgende stap gezet wordt. Denk aan de mensen in de lidstaten die zich niet in de fantasiewereld van de EU kunnen inleven en geen flauw benul hebben van wat er zich hier afspeelt.
Het verschil tussen noord en zuid in de EU is zeer groot. Bepaalde verschillen zijn zowel economisch als cultureel bepaald. Zo is er een groot verschil betreffende de situatie van de vrouw op de arbeidsmarkt en opvangmogelijkheden voor kinderen en ouderen. Het uitgangspunt van het sociaal beleid is in elke lidstaat verschillend. In sommige landen is dit in sterke mate gebaseerd op het gezins- en particuliere aspect, terwijl het in andere landen een openbare aangelegenheid is. In Denemarken en in de andere noordse landen overheerst het solidariteitsprincipe - tot nog toe moet ik er weliswaar aan toevoegen. In Denemarken zien we hoe het systeem aan het evolueren is naar een meer individueel systeem, waarbij elk individu voor zijn eigen verzekering en pensioen moet zorgen. Naar mijn mening is deze nieuwe ontwikkeling niet zeer gelukkig. Deze ontwikkeling is niet alleen door toedoen van het Deens parlement ontstaan, maar ook doordat Denemarken als lid van de EU het nationaal sociaal beleid probeert af te stemmen op iets wat men het Europees sociaal model noemt. Dit is een verkeerde evolutie, die gevaarlijk is voor de democratie in de lidstaten.
Zowel in het voorstel van de Commissie als in het verslag wordt gewezen op het belang van de invoering van het Europees sociaal model voor de interne markt en de EMU. Ik hoef geen sociaal principe dat gebaseerd is op de principes van de interne markt, waarbij het concurrentievermogen bepaalt welk sociaal beleid men kiest. Dat is niet bijzonder solidair. Tenslotte blijf ik erbij dat elke lidstaat zelf zijn eigen sociaal beleid moet kunnen bepalen.

McMahon
Mijnheer de Voorzitter, ik wil mij aansluiten bij de anderen en de rapporteur feliciteren. Ook ik verwelkom commissaris Flynn, die zich er volledig voor heeft ingezet om een zeer nauwe dialoog tussen de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken en de Commissie op dit gebied te bevorderen.
Om terug te komen op het verslag-Hughes en de toekomst van het sociaal actieprogramma, zou ik graag een paar korte opmerkingen maken. In een tijd van ongekende politieke veranderingen in Europa, moeten wij de sociale dimensie niet alleen bestendigen maar ook versterken en actualiseren voor de volgende eeuw. Wij hebben momenteel te maken met drie geweldige uitdagingen in de Europese Unie: de komst van de economische en monetaire unie, de uitbreiding van het aantal lidstaten en het beleid ter bestrijding van grootschalige werkloosheid. Hierbij komen nog de demografische trends in de Europese Unie, de mondiale economische veranderingen, en technologische innovatie, zodat wij voor grote uitdagingen zijn geplaatst. Ik ben het met Bartho Pronk en Barbara Weiler eens dat het betreurenswaardig is dat de Commissie alleen een actieprogramma heeft gepland tot het jaar 2000, dat niet lang meer op zich laat wachten. Er moet iets op langere termijn worden gepland, temeer daar het Verdrag van Amsterdam - dat nog niet in alle lidstaten geratificeerd is - grotere bevoegdheden op sociaal vlak bevat dan de voorgaande Verdragen.
Het sociaal actieprogramma zou de kern van de agenda van het Europees sociaal beleid moeten vormen. Zoals eenieder, juich ik het toe dat de Commissie nadruk legt op het scheppen van werkgelegenheid, maar dit is niet zonder meer een wondermiddel voor de Europese Unie. Wij moeten ons inspannen om beleidslijnen uit te stippelen ten behoeve van degenen die werkloos, sociaal uitgesloten of minder bedeeld zijn.

Mendonça
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, het verslag-Hughes waarover nu een debat gevoerd wordt staat positief tegenover het nieuwe sociaal actieprogramma van de Commissie, en stelt een aantal amendementen voor die zo veelomvattend zijn dat we daarmee eigenlijk terechtkomen in een debat over het Europees sociaal beleid in de ruimst denkbare zin. Het scheppen van een werkelijke Europese welvaartsstaat, met een verhoogde kwaliteit van het bestaan en een sterke sociale cohesie begint met het opstellen van een document dat later in praktische zin wordt uitgewerkt. Dat politieke document weerspiegelt het feit dat de nieuwe opvattingen over het sociaal en werkgelegenheidsbeleid voor de Europese Unie erkenning hebben gevonden.
Helaas blijft de looptijd van dit nieuwe programma beperkt tot de periode 1998-2000, en strekt het zich niet uit tot de periode lopend tot 2006. Het erkent in onvoldoende mate het belang van de rol die werkgelegenheid en sociale zaken binnen het beleid van de Gemeenschap spelen. Binnen het nieuwe economische kader van de Europese Unie zoals dat zal voortvloeien uit de verwezenlijking van de gemeenschappelijke markt en het nieuwe monetaire beleid - zaken die spoedig hun beslag zullen krijgen - zal de interactie tussen het sociaal en het economisch beleid steeds belangrijker worden. En zo wordt het dus ook de bestendiging van de verhoudingen tussen de Economische en Monetaire Unie, de gemeenschappelijke markt, en een werkelijk efficiënt beleid op het gebied van cohesie en sociale zaken steeds belangrijker.
Het nieuwe sociaal actieprogramma, dat gezien wordt als een belangrijk bestanddeel van het Europese sociale beleid, moet worden overgenomen door alle Europese instellingen, door de lidstaten en door de sociale partners. Daarmee wordt ook aangegeven hoe belangrijk het is dat er wijzen worden gevonden om de maatschappelijke discussie in de toekomst op een objectiever en besluitvaardiger wijze te laten verlopen.
Het verslag legt de nadruk op het versterken van de huidige wetgeving, vooral waar het gaat om de organisatie van het werk, de individuele en collectieve rechten van werknemers en de sociale maatregelen die zijn opgezet om een vrije markteconomie te reguleren. Daarbij mogen we niet vergeten dat er een juridisch kader geschapen moet worden voor de problemen die het gevolg zijn van demografische ontwikkelingen - racisme, armoede, sociale uitsluiting, om er een paar te noemen. Het verslag dat we nu bekijken kan rekenen op onze steun, maar we vinden wel dat het tegelijkertijd moet dienen om de toekomst van het Europees sociaal beleid opnieuw aan een diepgaand te onderzoek te onderwerpen.

Hautala
Mijnheer de Voorzitter, collega Hughes heeft een zeer goed verslag opgesteld. We willen het uit naam van de groenen aanvullen met een paar amendementen die betrekking hebben op de gelijkheid tussen man en vrouw. Naar mijn mening zou het goed zijn als in het verslag werd benadrukt dat er nu in elke vorm van sociaal beleid het gelijke-kansenbeginsel noodzakelijk is en dat deze mainstreaming in het sociaal beleid een centrale plaats gegeven moet worden. We willen ook dat het Parlement rekening houdt met het belang van kinderopvang, omdat zonder deze gelijke behandeling van man en vrouw op geen enkele manier bevorderd kan worden. We weten dat commissaris Flynn zich daar zeer sterk voor deze zaak heeft ingezet en we willen dat het Parlement hem erin steunt.
Tot slot moeten we beseffen dat we ons midden in het uitbreidingsproces bevinden en het is zorgwekkend te zien hoe weinig de kandidaat-landen rekening houden met de gelijke behandeling van man en vrouw. We willen hier in de uitbreidingsonderhandelingen meer aandacht aan besteden.

Blak
Mijnheer de Voorzitter, wanneer men een verslag leest, dan moet men altijd voor ogen houden dat het zwart dat men ziet, de inkt van de letters is. Dat was blijkbaar moeilijk voor mijn Deense collega, die tot de beweging van de eeuwig ontevredenen behoort. Ik wil om te beginnen Stephen Hughes loven voor zijn uitstekende verslag. Het legt de nadruk op de uitdagingen die we met het arbeidsmarktbeleid in de komende jaren moeten aangaan. Het nieuwe sociaal actieprogramma verschilt van de vorige actieprogramma's doordat het geen concrete voorstellen voor een richtlijn bevat over bijvoorbeeld arbeidsmilieu en sociale bescherming. Ik vind het ergerlijk dat het actieprogramma niet meer concrete voorstellen betreffende het arbeidsmilieu bevat. Het arbeidsmilieu is nog steeds niet goed genoeg. Alles bij elkaar is het nieuwe actieprogramma een voortreffelijk uitgangspunt voor het sociaal beleid van de EU in de komende jaren. Er zijn enkele tekortkomingen. Zo vermeldt de Commissie bijvoorbeeld nergens thuiswerk. Ik ben blij dat wij de Commissie nu verzoeken op dit gebied initiatieven te nemen. Wij moeten ervoor zorgen dat de 7 miljoen mensen in de Gemeenschap die thuis werken, er niet slechter aan toe zijn dan hun collega's op de arbeidsmarkt. Wij moeten de Commissie vragen initiatieven te nemen om de bestaande richtlijnen ook te laten gelden voor thuiswerkers.
Het hoofdstuk over de werkgelegenheid had best wat ambitieuzer mogen zijn. Het gaat er niet alleen om arbeidsplaatsen van de ene lidstaat naar de andere te verhuizen. Dit helpt niet meer mensen aan een baan. Sommige lidstaten hebben helaas gebruik gemaakt van het trucje om ondernemingen te lokken naar landen die in bepaalde gevallen belastingvrijstelling geven en een lage bedrijfsbelasting hebben. De Commissie moet daarom werk maken van een minimumnorm voor bedrijfsbelasting. Ze is momenteel bezig met het opstellen van een gedragscode voor de belasting van ondernemingen. Dat is niet voldoende. Er moeten op dit gebied bindende regels komen. Daarom is een zeer ambitieuze en bindende samenwerking inzake het sociaal en arbeidsmarktbeleid in de toekomst noodzakelijk.

Hatzidakis
Mijnheer de Voorzitter, het sociaal actieprogramma van de Commissie voor de periode 1998-2000 moest weliswaar gebaseerd zijn op de tijdens de Europese Raden van Amsterdam en Luxemburg vastgestelde richtsnoeren voor de werkgelegenheid, maar dit had de Commissie mijns inziens niet mogen beletten stoutmoediger te zijn. Het is bijvoorbeeld noodzakelijk de werknemers actief te betrekken bij de besluitvorming in de ondernemingen en de rechten van de vertegenwoordigers van de werknemers te versterken. Voor het midden- en kleinbedrijf is echter een speciale aanpak nodig. Men moet namelijk rekening houden met zijn specifieke situatie en behoeften. Ook moet de Commissie vertellen hoe zij gebruik denkt te maken van de mogelijkheden die zij met de nieuwe rechtsgrondslag heeft gekregen op het gebied van de sociale bescherming. Tevens moet men onmiddellijk van start gaan met de voorbereidingen voor twee andere actieprogramma's: bestrijding van sociale discriminatie en bevordering van sociale integratie. Daarbij moet mijns inziens speciale aandacht worden geschonken aan de gehandicaptenproblematiek. Verder moet men in de richtsnoeren voor overheidsopdrachten de verplichting opnemen tot eerbiediging van de huidige sociale wetgeving. Tot slot ben ik het met de rapporteur eens dat de Commissie een voorstel had moeten doen voor de periode 1998-2006. De periode 1998-2000 is wel heel erg kort. Met een langademig actieprogramma had men daarentegen de werkgelegenheid en de sociale zaken meer ruimte kunnen geven in het beleid van de Unie.

Papakyriazis
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, allereerst moet ik opmerken dat dit debat over het uitstekende verslag van de heer Hughes zeer belangrijk is en een symbolische waarde heeft. De rapporteur en voorzitter van de commissie sociale zaken geeft in de toelichting op zijn verslag een overzicht van de samenwerking met de Commissie en van de ontwikkelingen en vorderingen na Amsterdam en na de speciale top van Luxemburg. De Europese Unie is geconfronteerd met een nieuwe situatie. Eindelijk wordt erkend dat de werkgelegenheid en het sociaal beleid de hoofdprioriteiten moeten zijn van Europa. Het voorstel voor een sociaal actieprogramma is, mijnheer de commissaris, een belangrijke stap in de goede richting. Dit is een zwaarwegend politiek document voor de Europese Unie waar mijns inziens gevolg aan moet worden gegeven. Hierin wordt de klemtoon gelegd op de dialoog met de burgers in de verschillende fora. Ik ben het daar roerend mee eens, maar nog belangrijker is mijns inziens de sociale dialoog met de sociale partners. Deze sociale dialoog is geen aan mode onderhevig verschijnsel!
Afgelopen zaterdag heeft in Athene een zeer belangrijke bijeenkomst plaats gevonden met deelneming van de heer Delors. De heer Delors heeft nogmaals herhaald dat voor ons Europa de klemtoon moet worden gelegd op sociale rechtvaardigheid en solidariteit. Dat moet ook voor ons het uitgangspunt zijn om de Europese Unie, ons Europa, nieuw elan te geven en onze idealen waar te maken.

Schiedermeier
Mijnheer de Voorzitter, in verband met het verslag-Van Velzen zou ik naar aanleiding van het debat van deze voormiddag toch nog het volgende willen vaststellen: de werkgelegenheid is in de eerste plaats een taak van de lidstaten. Richtsnoeren en coördinatie zijn goed en wel, en ik hoop dat we de werkgelegenheid daardoor echt kunnen bevorderen en verder ontwikkelen. We moeten echter oppassen dat we niet, zoals deze voormiddag, net doen alsof wij het probleem van de werkloosheid alleen centraal kunnen oplossen vanuit de Europese Unie. Zo geven we de verantwoordelijke nationale beleidsvoerders alleen maar de mogelijkheid de schuld te schuiven op de EU of de Europese Centrale Bank als het nationale werkgelegenheidsbeleid faalt. Overigens, wie het stabiliteitspact ter discussie stelt, bevordert de werkgelegenheid niet, maar brengt deze in gevaar!
Wat het sociale programma betreft voor de periode 1998-2000 roep ik de Commissie op zich sterker in te zetten voor de nieuwe vaststelling van sociale minimumnormen. Het is een fundamentele doelstelling van het Europees sociaal beleid om een Europees kader voor sociaal recht te ontwikkelen dat een gemeenschappelijke basis voor bindende en opeisbare minimumnormen garandeert, niet te hoge eisen stelt aan de zwakkere landen en de meer ontwikkelde economieën niet verhindert hun sociale normen te behouden of verder te ontwikkelen. Zo heb ik dat geleerd, mijnheer de commissaris.
De landen die economisch zwakker staan hebben sinds de invoering van de minimumnormen nochtans een positieve ontwikkeling doorgemaakt. Daarom zeg ik nogmaals: er moet grondig werk worden gemaakt van de ontplooiing van sociale minimumnormen. Voorts moeten de nog bestaande lacunes, bijvoorbeeld op het gebied van thuis- en telewerk, deeltijdse werknemers en de ontwikkeling van informatie-, raadplegings-, en medebeslissingsprocedures door middel van nieuwe richtlijnen worden aangevuld. Deze leemten moeten worden opgevuld!
Tot slot nog een opmerking over de sociale dialoog. Ik ondersteun de eis van de heer Peter dat de sociale dialoog moet gevoerd worden op een bredere basis van organisaties van de sociale partners, en niettegenstaande uw optimisme, mijnheer de commissaris, zijn de resultaten van de sociale dialoog tot nu toe teleurstellend. Ik ben van mening dat hier nog een en ander aan gedaan moet worden. Desnoods moeten we de richtlijnen bijwerken.

Flynn
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de heer Hughes voor zijn verslag en al degenen die zijn gebleven voor hun bijdrage aan het debat dankzeggen. Ik beschouw het verslag als een steuntje in de rug voor het sociaal actieprogramma van de Commissie. Zoals de heer Hughes opmerkte, is het programma de neerslag van de zeer waardevolle hieraan voorafgaande inbreng van hemzelf en zijn collega's. Er is heel positief op gereageerd door velen die een bijdrage hebben geleverd. Voor de goede orde wil ik opmerken dat, uit het gezichtspunt van de Commissie, de constructieve samenwerking bij het uitstippelen van het onderhavige programma absoluut voorbeeldig was en de betrekkingen tussen de Commissie en het Parlement een goede impuls heeft gegeven.
Het door de Commissie op 29 april aanvaarde sociaal actieprogramma 1998-2000 geeft een strategisch overzicht van de belangrijkste prioriteiten voor de toekomstige ontwikkeling van het Europese sociaal beleid. Europese burgers willen inderdaad graag een zeer krachtig en dynamisch sociaal beleid dat op de toekomst gericht is, en dit programma verschaft een kader waarbinnen dit alles bereikt kan worden. Het programma haakt in op de zeer belangrijke mogelijkheden die het nieuwe Verdrag van Amsterdam op sociaal vlak biedt.
Het programma maakt werkgelegenheid - zoals de heer Hughes terecht heeft opgemerkt - tot de kern van het sociaal beleid door de complementariteit van de nieuwe Europese werkgelegenheidsstrategie en de ruimere agenda van het sociaal beleid op de voorgrond te stellen. Werkgelegenheid is het middel bij uitstek om vele sociale problemen aan te pakken en de kern van het Europese sociaal model te steunen. Stelsels van sociale bescherming - werktijdenbesluit, voorzieningen voor de gezondheid en veiligheid op het werk - zijn productieve factoren die de economische prestaties helpen verbeteren en tevens zorgen voor een eerlijk aandeel in het profijt van deze prestaties.
Wij zijn al een heel eind op weg met de tenuitvoerlegging van de bepalingen van het Verdrag van Maastricht op het gebied van de werkgelegenheid. Ofschoon er nog veel moet gebeuren om aan de verwachtingen van de burgers tegemoet te komen, zijn er aanwijzingen dat het Europese werkgelegenheidsbeleid succesvol blijkt te zijn. Binnen een heel kort tijdsbestek zijn de lidstaten ertoe overgegaan maatregelen te nemen om hun werkgelegenheidsbeleid systematisch, consistent en volledig transparant te maken. De regeringsleiders krijgen op de top van Wenen, en vervolgens bij de besluiten over de nationale begroting, de gelegenheid nog een stap verder te gaan.
Hoewel werkgelegenheid centraal staat, gaat het programma verder dan de arbeidsmarkt. Het geeft een evenwichtig, ambitieus en op de toekomst gericht beeld van het sociaal beleid als een essentieel onderdeel van de volgende interessante fase van de Europese integratie. Het is mij een bijzonder genoegen hier te beloven regelmatig verslag uit te komen brengen over de uitvoering van het programma en te blijven samenwerken, hetgeen zo nuttig is gebleken bij de ontwikkeling van het gehele Europese sociaal beleid. De Commissie is zich al aan het voorbereiden op de tenuitvoerlegging van de andere bepalingen van het Verdrag van Amsterdam zodra het geratificeerd is. Ik verwacht dan steun van het Parlement bij het uitwerken van dit nieuwe en spannende onderdeel van de agenda.
Ik wil een paar opmerkingen maken over het in de Raad op 27 oktober gehouden debat over het sociaal actieprogramma. Het was absoluut bemoedigend en ik heb notitie genomen van diverse mededelingen van de kant van de Raad tijdens deze bijeenkomst. Allereerst was er onvoorwaardelijke steun voor onze benadering zoals beschreven en werd opnieuw bevestigd dat werkgelegenheid in Europa topprioriteit heeft. De uitbreiding kwam heel duidelijk naar voren als een belangrijke kwestie. Ik veronderstel dat de lidstaten graag willen dat het sociaal beleid meer aandacht krijgt bij de beraadslagingen over de uitbreiding, en ik verwacht dat dit het geval zal zijn. Ik kan vermelden dat de geest van Amsterdam heel sterk leeft. Met name bemoedigend vond ik de bevordering van het indienen van voorstellen op het gebied van anti-discriminatie op grond van artikel 13. Er was een duidelijke boodschap van de Raad van ministers van Sociale Zaken met betrekking tot de noodzaak van het intensiveren van de sociale dialoog. Ik zal niet verhullen dat de sociale dialoog nog een lange weg voor de boeg heeft. Wij hebben wel enige vooruitgang geboekt, maar niet veel, en ik moet hier met de sociale partners iets harder aan werken.
Ik zal nu reageren op een aantal punten die reden tot bezorgdheid schijnen te zijn. Enkele leden vroegen waarom het tijdsbestek voor het programma niet langer is. Voor de duidelijkheid: er zal zeker een nieuw sociaal actieprogramma voor na 2000 moeten komen. Maar tegen die tijd zal er veel meer klaarheid zijn in veel van de belangrijke zaken die ter discussie staan, bijvoorbeeld de ontwikkelingen qua globalisatie, met name het sociale effect van de economische en monetaire unie. Dan zal ons ook duidelijker zijn wat de mogelijkheden uit hoofde van het nieuwe Verdrag behelzen. Wij zullen iets verder gevorderd zijn met de onderhandelingen over de uitbreiding en beter in staat zijn ons op de hoofdzaken te concentreren.
Het effect van het werkgelegenheidsbeleid zal bekend zijn. Wij zullen verder zijn met de totale evaluatie van de nationale actieplannen en dan beter in staat zijn om een langetermijnvisie voor het volgende programma te bepalen. Zoals sommige geachte afgevaardigden hebben opgemerkt, verandert het sociaal beleid en komt er een nieuw zwaartepunt als het Verdrag geratificeerd is. Het werkgelegenheidsbeleid zal eveneens verder gevorderd zijn. Mevrouw Schörling verwoordde het goed met de opmerking dat wij nu de eerste stappen doen om later verder te gaan. Het is een goede kijk op de hele zaak.
Er is veel te doen, en ik veronderstel dat het Huis het bijzonder druk gaat krijgen tussen nu en het einde van de zittingsperiode van deze Commissie en van dit Parlement, zowel met de wetgevingsprogramma's die nu op gang komen als met de acties die niet op wetgeving betrekking hebben. Het sociaal beleid is een groeiend proces en met behulp van onze evaluatie kunnen wij het in de loop van de tijd beter uitwerken.
De heer Hughes verbond aan zijn steun de voorwaarde dat op bepaalde punten zou worden gereageerd, dus maak ik nog een paar extra opmerkingen. Wat de civiele dialoog betreft, kregen wij niet wat wij hadden verwacht van het Verdrag. De resultaten van het Europese Forum voor sociaal beleid worden evenwel heel binnenkort bekendgemaakt. Er is een bedrag op een begrotingslijn voor 1999 voor gereserveerd, zodat wij de ontwikkeling hiervan voortzetten. Wat de voorbereidende werkzaamheden voor de artikelen 13 en 137 betreft, kan ik tot mijn genoegen mededelen dat wij al een flink eind op weg zijn. Bovendien lanceerden wij in september een aanbesteding voor de voorbereidende werkzaamheden voor artikel 137, zodat wij aardig opschieten. Wat het personeel van de afdeling voor gezondheid en veiligheid op het werk betreft, wijs ik erop dat wij nu over het agentschap in Bilbao beschikken, en ik probeer het werk evenwichtiger te verdelen, zodat wij optimale resultaten blijven krijgen.
De heer Hughes maakte opmerkingen over sociale bescherming en het investeringsplan. Ons plan bestaat uit drie onderdelen. Over een aantal weken publiceren wij een overzicht van de uitvoering van de aanbeveling 1992 betreffende minimuminkomenssteun binnen de bijstandsregelingen en volgend jaar publiceren wij een nieuwe mededeling over de toekomst van de sociale bescherming. Wij beschikten reeds over twee documenten dienaangaande, daterend van 1995 en 1997, maar het is belangrijk dat er een nieuwe versie komt. Zoals beschreven in het actieprogramma, willen wij artikel 137 gebruiken om een kader voor nationale beleidslijnen uit te werken, met inbegrip van stelsels van sociale bescherming, om sociale uitsluiting tegen te gaan.
Voorts werd de kwestie van ongewenste intimiteiten aan de orde gesteld. Ik vind ook dat dit een reëel probleem is. Binnenkort kan ik twee studies betreffende ongewenste intimiteiten presenteren waaruit blijkt dat het probleem wijd verspreid is over organisaties in alle onderzochte landen van de Europese Unie. Ik heb de indruk dat de meeste lidstaten momenteel niet in wetgeving geïnteresseerd zijn. Zoals u weet, konden de sociale partners hierover evenmin tot een overeenkomst komen, zodat ik enigszins voor een dilemma sta. Ik vraag u geduld te betrachten, opdat verder over deze zaak kan worden nagedacht. Wellicht kunnen wij erop terugkomen nadat de twee studies gepubliceerd zijn.
Wat stress betreft - dit valt onder de rubriek "gezondheid en veiligheid op het werk' - is er geen probleem. De kwestie wordt reeds uitvoerig vermeld op bladzijde 9 van het tussentijdse verslag over de communautaire programma's betreffende veiligheid, hygiëne en gezondheid op het werk.
Wat thuiswerkers betreft, kan ik het Huis meedelen dat de Commissie een mededeling zal aannemen over de modernisering van werkorganisatie. Wij hopen dit op 25 november te doen. Het is een kaderdocument dat de sociale partners de gelegenheid moet geven commentaar te leveren op hoe wij nu verder moeten met alle kwesties die met werkorganisatie verband houden. Ik kan u vertellen, mijnheer Hughes, dat thuiswerk hierin is opgenomen.
U noemde ook een richtlijn inzake gelijke behandeling en sociale zekerheid in 1998. Volgens ons programma moet dat in 1999 gebeuren, en wij zijn al een flink eind gevorderd met de werkzaamheden. Het is nog niet besproken op Commissieniveau, maar er zit schot in de zaak. Wat de tenuitvoerlegging van de richtlijn inzake zwangere werkneemsters betreft, kan ik mededelen dat er thans een verslag over deze specifieke kwestie wordt opgesteld. Wellicht wordt dit vóór het eind van het jaar nog aanvaard.
Ik zou tegen mevrouw Hautala willen zeggen dat er - zo mogelijk - vóór eind december, maar in ieder geval vóór half januari, een mededeling komt over de bijkomstige aspecten van het sociaal beleid. Hierin wordt ook de uitbreiding behandeld.
Wij hebben een heleboel werk te doen tussen nu en eind volgend jaar. Er zijn mijns inziens ongetwijfeld zeer indrukwekkende vorderingen gemaakt met het sociaal beleid. Wij krijgen het buitengewoon druk met de wetgeving, waarbij een aantal zaken nog afgehandeld moeten worden, en met kwesties die niet onder de wetgeving vallen, alsmede met het algehele werkgelegenheidsbeleid. Ik verzoek u het plan te steunen.

De Voorzitter.
Ik dank u, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.30 uur plaats.

Sociale dialoog
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0392/98) van de heer Peter, namens de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, over de mededeling van de Commissie "De aanpassing en de bevordering van de sociale dialoog op communautair niveau" (COM(98)0322 - C4-0513/98).

Peter
Mijnheer de Voorzitter, ik zou vooraf een technische opmerking willen maken: men heeft mij erop geattendeerd dat in de Zweedse versie van het verslag in overweging D een zinstorende vertalingsfout is geslopen. Ik zou u willen verzoeken dit te laten controleren.
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, in de communautaire Verdragen is de coherentie tussen economische en sociale ontwikkeling als doelstelling vastgelegd. De Commissie heeft duidelijk de taak gekregen de sociale dialoog te bevorderen, die met het oog op het Europees Sociaal Handvest, de Overeenkomst betreffende de sociale politiek die nu is opgenomen in het Verdrag van Amsterdam, het hoofdstuk over werkgelegenheid in dit Verdrag en niet in de laatste plaats de gevolgen van de voor de deur staande monetaire unie meer dan ooit van centraal belang is.
De basis voor een geslaagde sociale dialoog is nog steeds de consensus en niet het conflict. Bij totaal uiteenlopende belangen van de sociale partners hangt de bereidheid tot consensus niet in het laatst af van hun gelijkwaardigheid. Het is onontbeerlijk dat de verschillende organisaties van de sociale partners aantonen dat zij representatief zijn, maar hier moeten duidelijke criteria aan verbonden worden en de representativiteit moet voortdurend geactualiseerd worden. De organisaties van de sociale partners zijn autonoom; in dit geval betekent dit dat ze vrij beslissen met wie ze in het kader van de gegeven representativiteit om de tafel gaan zitten, onderhandelen en eventueel overeenkomsten sluiten. Binnen het raam van hun bevoegdheden beslissen ze waarover ze een regeling willen treffen. Alleen al uit respect voor de autonomie van de organisaties van de sociale partners mogen de overheid of politieke instellingen geen onmiddellijke invloed hebben op de samenstelling van de sociale partners.
De Commissie werkgelegenheid en sociale zaken ondersteunt alle hoofdlijnen van de door de Commissie geformuleerde voorstellen voor een doeltreffendere aanpak van de gestructureerde Europese sociale dialoog, zoals deze werden uiteengezet in de mededeling van 20 mei 1998 over de aanpassing en de bevordering van de sociale dialoog op communautair niveau. De door de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken goedgekeurde amendementen doen hier niets aan af.
Nog enkele opmerkingen over de zaak zelf: het staat buiten kijf dat de sociale dialoog deel uitmaakt van wat men het Europees sociaal model noemt. Om echt aanspraak te kunnen maken op deze benaming is het onder andere vereist - en daar zou ik nogmaals op willen wijzen - dat de Commissie zich hier volledig mee vereenzelvigt. Dit houdt in dat men het sociaal beleid niet willekeurig mag inperken, bijvoorbeeld tot de gebruikelijke bevoegdheid van de commissaris voor sociale zaken of slechts enkele andere commissarissen. Bij kwesties die betrekking hebben op sociale zaken moet de sociale dialoog op een ernstige manier gevoerd worden op het gepaste niveau en over alle bevoegdheden heen.
In het Permanent Comité voor arbeidsmakrtvraagstukken zaken moeten in de toekomst niet alleen de werkgelegenheidsrichtsnoeren besproken worden, maar ook de globale richtsnoeren voor het economisch beleid van de EU. De resultaten van de beraadslagingen moeten op tijd worden overgemaakt aan de respectieve Raden, zodat ze ook daar een rol kunnen spelen in de beraadslagingen. Dit lijkt voor de hand te liggen, maar onze ervaring leert dat dit niet vanzelfsprekend is.
In het kader van de pretoetredingsmaatregelen voor de Midden- en Oost-Europese landen moet ervoor gezorgd worden dat in deze landen de voor de sociale dialoog vereiste structuren tot stand komen in afwachting van het ogenblik dat ze toetreden tot de Gemeenschap. Ik kan het Parlement alleen maar aanbevelen zijn instemming met de toetreding van deze landen ook daarvan te laten afhangen.
In zoverre er door de sociale dialoog in de EU via een Raadsbesluit een algemeen bindende wetgeving tot stand komt, is het probleem dat het Parlement niet heeft deelgenomen aan het wetgevingsproces, waardoor een wettekst van kracht wordt die geen democratische legitimiteit heeft.
Niet in het laatst omdat de voorschriften in de toekomst in alle lidstaten van toepassing zullen zijn en de Commissie de plicht heeft alle wetgevende initiatieven op sociaal gebied voor te leggen aan de sociale partners, die vervolgens beslissen of zij hier eerst zelf over willen onderhandelen, moet het Parlement nu nadrukkelijk eisen ook in deze procedure gelijkgesteld te worden met de Raad. Nadat de Commissie verklaard heeft bereid te zijn tot interinstitutionele onderhandelingen, ligt het nu aan de Raad of het daadwerkelijk zover komt. Als het Parlement ook in het vervolg volledig wordt uitgesloten van deze wetgevingsprocedure, terwijl de Raad het laatste woord houdt, dan is en blijft dit een kardinale fout, die ook niet door de uitbreiding van de medebeslissingsprocedure op een ander vlak kan worden goedgemaakt.

Ghilardotti
Mijnheer de Voorzitter, het proces van de Europese integratie, met name na de Economische en Monetaire Unie, moet meer worden gekenmerkt door inzet voor duurzame groei, ontwikkeling, sociaal beleid, alsmede beleid ten aanzien van de werkgelegenheid. De verslagen die wij vanochtend en vanmiddag hebben beluisterd, gaan inderdaad ook in deze richting.
In deze dynamiek dienen de sociale partners op Europees niveau een wezenlijke rol te spelen, die hun ook expliciet door het Verdrag wordt toebedeeld. De lidstaten moeten dan ook bij hun handelen de sociale grondrechten in de gaten houden en een van hun doelstellingen is de bevordering van de sociale dialoog. Ook het nieuwe, in Amsterdam opgenomen hoofdstuk van het Verdrag over de werkgelegenheid bevat een expliciete verwijzing naar het overleg tussen de sociale partners. Het Verdrag kent bovendien aan de sociale partners de mogelijkheid toe te onderhandelen over kaderakkoorden inzake sociaal beleid die binnen hun bevoegdheden vallen. Juist vanwege het steeds grotere belang van de sociale dialoog, zou ik bij drie kwesties, die in de mededeling van de Commissie zijn opgeworpen en waarvan ook gewag is gemaakt in het verslag-Peter, willen stilstaan.
Op de eerste plaats: het probleem van de vertegenwoordiging en van de representativiteit van organisaties. Dit probleem begint ook in de lidstaten actueel te worden, daar zij, zeer terecht, van mening zijn dat dit op Europees niveau moet worden aangepakt. De studie van de Commissie, die naar wij hopen binnenkort zal worden afgerond, zal in dit opzicht ongetwijfeld een essentieel instrument kunnen zijn voor het concreet bevorderen van de Europese sociale dialoog en het zoveel mogelijk vermijden van geschillen, ook gerechtelijke, zoals er die in het verleden zijn geweest.
Op de tweede plaats: de sectorale dialoog. De ontwikkeling van de sociale en sectorale dialoog kan een beslissende rol spelen bij het voorzien van en het beleid inzake het industriële veranderingsproces in de Gemeenschap, verdere vooruitgang bevorderen en tot resultaten van een kwantitatief en kwalitatief hoger niveau leiden.
Tenslotte het laatste punt: de rol van het Europees Parlement. Hoewel ik de bereidheid van de Commissie om het Parlement in het kader van de door het Protocol voorgeschreven wetgevingsprocedure te blijven informeren waardeer, meen ik toch dat we snel tot een interinstitutionele overeenkomst moeten komen die erop gericht moet zijn het Parlement - het is immer de enige rechtstreeks door de burgers gekozen instelling - op gelijke voet te betrekken bij de wetgevingsprocedure zoals die is vastgesteld in de Overeenkomst betreffende de sociale politiek.

Glase
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de procedure met betrekking tot de sociale dialoog bestaat nog niet lang in de Europese Unie. Na twee geslaagde experimenten, het ouderverlof en de deeltijdarbeid, is er nu een mededeling van de Commissie die moet doorgaan voor een herziening en een nieuwe beleidsvisie. De Commissie heeft in de grond niets nieuws voorgesteld. De rapporteur, de heer Peter, die ik heel hartelijk zou willen bedanken voor zijn medewerking, heeft heel hard gewerkt aan zijn verslag. Toch kan men er niet aan afzien dat juist in deze uiterst belangrijke tekst de organisaties van de sociale partners de toon hebben aangegeven. Daar hoeft men niets op tegen te hebben, zolang het evenwicht en de gelijke behandeling in de onderhandelingen bewaard blijven.
Het is onbegrijpelijk waarom de Commissie alleen de werknemersorganisaties sterker wil steunen. Het EVV behoeft zeker geen bijscholing of bijzondere steun voor zijn werkzaamheden. Er gaan ook al voldoende financiële middelen van de Commissie naar het EVV.
Ik zou een fundamenteel probleem aan de orde willen stellen. De huidige samenstelling van de deelnemers aan de sociale ronde is een driehoek, waar velen die niet aan de onderhandelingstafel mogen zitten aanstoot aan nemen. De Commissie heeft geen bevredigend voorstel kunnen formuleren. Nog steeds kloppen de christelijke vakbonden aan de deur, net zoals vele kleine vertegenwoordigers van kleine sectoren en beroepsgroepen. Zelfs al behoort 80 % van de leden van UNICE tot het midden- en kleinbedrijf, de UEAPME heeft als directe en eigen vertegenwoordiger van het MKB op Europees niveau tot nu toe een volkomen onaanvaardbare plaats toegewezen gekregen in het kader van de sociale dialoog.
De Fractie van de Europese Volkspartij heeft hier herhaaldelijk tegen geprotesteerd en geëist dat de UEAPME betrokken wordt. UNICE en UEAPME staan weliswaar op het punt om een overeenkomst te sluiten waardoor een directe deelname van de MKB-vertegenwoordigers aan de onderhandelingen van de sociale dialoog mogelijk zou moeten worden. Ik leg de nadruk op " zou moeten" . Het valt nog af te wachten hoe dit in de praktijk functioneert en of de vertegenwoordigers van UEAPME daadwerkelijk betrokken zullen worden.
Daardoor zou het probleem enigszins opgelost zijn, al gaat het om een noodoplossing. De overige organisaties blijven uitgesloten van de onderhandelingen. We hebben nu dringend behoefte aan de representativiteitsstudie die in 1996 werd aangekondigd door de Commissie. Dan zal nogmaals heel duidelijk gesproken moeten worden over de deelnemers aan de sociale dialoog. Uiterlijk dan moet ook het standpunt van het Europees Parlement, als enige democratisch verkozen instelling van de Europese Unie, opnieuw op tafel liggen. Onze rol in de sociale dialoog is net zo onbevredigend. Deze twee grote problemen in verband met de sociale dialoog blijven ons dus achtervolgen.
In de Fractie van de Europese Volkspartij zijn we vastbesloten deze problemen aan te blijven pakken. We zijn dit de kleine vakorganisaties verschuldigd.

Lindqvist (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, wij zullen het nu gaan hebben over de sociale dialoog tussen de sociale partners, een dialoog die in de eerste plaats tussen die partners zal plaatsvinden. Die dialoog mondt na een tijd uit in een of andere collectieve overeenkomst, waarmee bepaalde vraagstukken vaak beter worden opgelost dan met wetgeving. Dat is een oud Scandinavisch model, dat wij graag ook op Europees niveau verwezenlijkt zouden zien. Het is echter van belang dat men wetgeving niet als een noodzakelijk gevolg van de sociale dialoog en collectieve overeenkomsten ziet. Er kan wel wetgeving komen, maar dat is geen doel op zichzelf.
Nationale overheden dienen daarentegen, net als EU-instellingen, aan te zetten tot samenwerking tussen de sociale partners, tussen zelfstandige en autonome partners, zoals bijvoorbeeld in paragraaf 8 vermeld staat. Dat kan men doen door als bemiddelaar op te treden; men kan contacten leggen, de partners tot discussie aanzetten en bemiddelen. Er zijn allerlei manieren om dit te doen, in plaats van te geloven dat wetgeving het allernoodzakelijkste is.
Nog drie punten. Ten eerste moet het Permanente Comité voor arbeidsmarktvraagstukken de richtsnoeren voor de werkgelegenheid parallel behandelen met de globale richtsnoeren voor het economisch beleid, wil er enig verband tussen die twee ontstaan, iets wat uiteraard nodig is.
Ten tweede moet de sociale dialoog vooral worden versterkt in Midden- en Oost-Europa, dat al heel lang niet dezelfde mogelijkheden als onze landen kent op het gebied van samenwerking tussen de sociale partners.
Ten derde moeten ook gemeentelijke en provinciale overheden, die grote werkgevers zijn, op een natuurlijker wijze bij de dialoog worden betrokken, en moet ook de samenwerking daar een plaats krijgen, zodat men er ook grote werkgevers op lokaal niveau bij kan betrekken.

Crowley
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wilde de rapporteur met zijn verslag gelukwensen en hulde brengen aan commissaris Flynn voor zijn betrokkenheid op dit hele terrein.
In ieder model van sociale dialoog en sociaal partnerschap worden rechten aan de sociale partners overgedragen om te onderhandelen en te overleggen en met kaderovereenkomsten te komen die op Europese basis moeten worden uitgevoerd. Naast de rechten zijn er ook verplichtingen. Een heel belangrijk aspect dat wellicht soms door dit Parlement over het hoofd wordt gezien, is de verplichting om naar de onderhandelingstafel te komen met een echte onderhandelingspositie en niet met slechts een pose voor de camera's. Het is vooral noodzakelijk om het partnerschap te verruimen met de sectoren die tot op heden waren buitengesloten, in het bijzonder het midden- en kleinbedrijf.
We moeten ook naar bijvoorbeeld de sectoren gehandicaptenzorg en onderwijs kijken en naar het belang van permanente educatie en onderwijs en opleiding met het oog op de werkgelegenheid en andere problemen van sociale uitsluiting die wij vanmorgen hebben besproken tijdens het debat over het verslag-Van Velzen en het antwoord van de Commissie. Misschien zouden we nu eens moeten bestuderen hoe we meer mensen bij de sociale dialoog kunnen betrekken. Een manier om dat te doen, wellicht eerst als test, is met een derde soort organisatie met onder meer het Economisch en Sociaal Comité. Dat zou representatiever zijn en dit Comité zou als een clearinginstituut voor enkele minder belangrijke details en voorstellen kunnen dienen.
Ik maak me zorgen over de rol van het Parlement in dit hele proces. Soms hebben wij hier in het Parlement het gevoel dat we voor een voldongen feit van de sociale partners worden geplaatst en dat dit politieke chantage is - we kunnen ons er niet tegen verzetten omdat de sociale partners het immers overeengekomen zijn. Daarom moet er toch een bepaalde taak voor het Parlement worden gevonden in de interactie tussen de sociale partners.
Met deze punten in gedachten wilde ik het Parlement dit verslag toch aanbevelen en mijn fractie zal het standpunt van de rapporteur steunen.

Schörling
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie heeft zoals bekend tot taak om, overeenkomstig artikel 118 B, op Europees niveau de sociale dialoog te ontwikkelen. Bij deze dialoog ontbreekt nu in feite een van de grootste Europese werkgevers, namelijk de meer dan honderdduizend Europese gemeentes en provincies.
De gemeentelijke en provinciale werkgevers in de EU ervaren het als een reusachtig groot probleem dat zij op Europees niveau niet als een volwaardige partner behandeld worden op brancheoverschrijdend niveau. Dat is opmerkelijk als men bedenkt dat de representatieve Europese organisatie CEMR (Council of European Municipalities and Regions), die al in 1951 opgericht is, meer dan honderdduizend gemeentes en provincies vertegenwoordigt, misschien wel meer dan 14 miljoen werknemers met een volledige baan, en inclusief de werknemers met een deeltijdbaan tegen de 30 miljoen mensen.
De leden van de CEMR zijn zeer betrokken bij de nationale arbeidsmarktstructuren en zijn vaak verantwoordelijk voor de onderhandelingen. Zij hebben een grote ervaring met onderhandelingstradities die bij de nationale sociale dialogen met succes zijn toegepast. Ik vind het dan ook niet meer dan redelijk dat een organisatie als de CEMR als volwaardig lid betrokken wordt bij de bevordering van de sociale dialoog.

Andersson
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik graag de rapporteur bedanken voor zijn goede en helder geformuleerde verslag. De sociale dialoog zal in de toekomst een steeds grotere betekenis krijgen voor de Europese beleidsvorming, vooral gezien het feit dat in het nieuwe Verdrag het sociaal beleid en de toekomstige werkgelegenheid zijn opgenomen.
Ik wil mij op drie punten concentreren. Ten eerste wil ik het hebben over de representativiteit waarover collega Schörling het net had, en die heel belangrijk is. Hoe zou men deze representativiteit kunnen vergroten? Moeten wij als politici hiervoor zorgen, of moet dat aan de sociale partners worden overgelaten? Ik ben van mening dat dit, in overeenstemming met de Zweedse traditie, iets voor de partners zelf is. Partijen moeten er in eerste instantie zelf voor zorgen dat zij worden vertegenwoordigd. De werknemers, tot wie ook de ambtenaren behoren, zijn daarin geslaagd. De partij van de werkgevers moet er ook zelf voor zorgen dat de werkgevers ook worden vertegenwoordigd.
Ten tweede, ik heb er begrip voor dat men het aantal leden van het Permanente Comité voor arbeidsmarktvraagstukken terugbrengt, maar daar zijn ook nadelen aan verbonden. Hoe zal men erin slagen de besluitvorming van het Permanente Comité in alle lidstaten een basis te geven? Het zal moeilijk worden om ervoor te zorgen dat het geen Brusselse aangelegenheid blijft. Ik verzoek u aandacht te schenken aan paragraaf 13 van het verslag van collega Peter, dat precies hierover gaat.
Ten derde wil ik aandacht besteden aan de vraag wat de taken van het Permanent Comité zijn. Het werkgelegenheidsbeleid kan niet los worden gezien van het economisch beleid. het is van belang dat het Permanent Comité voor werkgelegenheid niet alleen richtsnoeren voor werkgelegenheid opstelt, maar ook voor het economisch beleid. Tenslotte wil ik graag, net als alle anderen, nadrukkelijk wijzen op de rol van het Parlement bij dit proces.

Thyssen (PPE).
Voorzitter, enkele dagen geleden hebben de voorzitters van UNICE en UEAPME aangekondigd dat ze in respect voor elkaars autonomie elkaar wederzijds gaan erkennen als gesprekspartner voor de toekomstige Europese onderhandelingen en dat ze hun samenwerking in dat verband gaan versterken. UNICE erkent alvast dat UEAPME het meest representatief is om de specifieke belangen van de KMO in Europa te vertegenwoordigen en ruimt er ook meteen plaats voor in aan de onderhandelingstafel.
Als dit akkoord op 4 december bevestigd wordt door de besluitvormende instanties van beide organisaties, dan zal een grote stap gezet zijn naar datgene waar de EVP al van bij het Maastrichtverdrag voor heeft geijverd, met name de volwaardige participatie van een specifieke KMO-partner aan de Europese sociale dialoog.
Wij zijn voorstander van een sociale dialoog, Voorzitter, maar als democratisch verkozen orgaan kunnen wij alleen maar instemmen met een groeiende autonomie van de sociale partners als deze voldoende representatief zijn en daar valt het woord alweer. Dit veronderstelt onder meer dat deze partners samen een voldoende dekkingsgraad hebben die garandeert dat de verschillende belangen in de onderhandelingen voldoende aan bod kunnen komen. Met dit akkoord wordt dan ook een bijzonder belangrijke stap in die zin gezet. Bij de Commissie pleit ik ervoor dat ze het akkoord zou honoreren bij het bepalen van de lang verwachte representativiteitscriteria. We zouden het ook zo kunnen formuleren, Voorzitter. Eigenlijk is er nu een verloving aangekondigd die de representativiteit en de legitimiteit van de sociale dialoog zal verhogen. Wie nu nog stokken in de wielen zou steken om het huwelijk niet te laten doorgaan of het samenleven onmogelijk te maken, die draagt een enorm zware verantwoordelijkheid.
KMO's zijn belangrijke werkgelegenheidsverschaffers, zij moeten de gelegenheid krijgen via een eigen sociale partner aan de Europese onderhandelingstafel deel te nemen aan die onderhandelingen en langs die weg ook gestalte te geven aan hun verantwoordelijkheidszin.

Malone
Mijnheer de Voorzitter, Ierlands versie van de sociale dialoog, die wij sociaal partnerschap noemen, heeft een gevestigde reputatie en heeft een grote rol gespeeld in het economische succes dat ons land in de afgelopen jaren heeft gekend.
Onze versie van het sociale partnerschap loopt in vele opzichten vóór op de sociale dialoog. De traditionele sociale partners - vakbonden en werkgevers - staan natuurlijk in het proces centraal, maar anderen hebben zich bij hen gevoegd: boeren, vrouwen, gehandicapten, werklozen en andere marginale groeperingen. Ik zou dit graag nog verder verruimd zien tot degenen die het ontwikkelingsterrein vertegenwoordigen.
De voordelen van de verandering van confrontatie naar het zoeken van consensus zijn voor iedereen heel duidelijk. Maar er zijn voor velen in Ierland moeilijkheden geweest, zoals het Ryanair-conflict eerder dit jaar duidelijk heeft aangetoond. Al zijn we erin geslaagd overeenstemming te bereiken over loon- en belastingzaken, toch is de kwestie van werknemersoverleg binnen ondernemingen nog niet adequaat verkend. Daarom ben ik echt blij met het besluit van de Commissie van vorige week. Commissaris Flynn moet worden gefeliciteerd met zijn ontwerprichtlijn betreffende werknemersoverleg in bedrijven met meer dan 50 werknemers. Ik zie dat de commissaris terecht tevreden is. Dit is weer een succes en ik hoop dat ik verslag mag uitbrengen.
Ik ben ervan overtuigd dat het Ryanair-conflict in Ierland al lang geleden zou zijn bijgelegd als deze richtlijn er was geweest. Ierland staat ergens tussen het sociaal model van het Europese continent en het Angelsaksisch model. Werknemersoverleg en -informatie is een van de hoofdelementen van eerstgenoemd model, maar vrij onbekend in het Angelsaksische model. Het is echter vreemd dat veel bedrijven in Ierland die niet onderhandelen met de vakbonden die hun eigen personeel op lokaal niveau vertegenwoordigen, er niet zoveel moeite mee lijken te hebben om op nationaal of Europees niveau wel met de bonden te spreken.
Ik doe daarom een beroep op alle werkgevers om consistent te zijn in hun benadering van de sociale dialoog en de nieuwe richtlijn positief op te vatten. Een grotere werknemersparticipatie draagt bij tot een gelukkigere, gemotiveerdere en productievere beroepsbevolking. Is dat niet wat de werkgevers wensen?

Menrad
Mijnheer de Voorzitter, ik zou de heer Peter hartelijk willen feliciteren met zijn heel goede verslag. Als overeenkomsten van de Europese sociale partners algemene geldigheid krijgen door een besluit van de Raad en daardoor kracht van wet krijgen voor de Europese Unie op het gebied van arbeidsrecht, dan heeft dit niet in het laatst gevolgen voor het midden-en kleinbedrijf, want dit zorgt voor de werkgelegenheid van het merendeel van de Europese werknemers.
Terecht wordt in het verslag van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken gepleit voor een sterkere betrokkenheid van het MKB in het kader van de Europese sociale dialoog en op dit punt komt het verslag tegemoet aan de wensen van de Fractie van de Europese Volkspartij, zoals deze in amendement 9 nogmaals verduidelijkt worden.
Zowel op Europees als nationaal niveau is de sociale dialoog noodzakelijk. Ook op bedrijfsniveau levert de sociale dialoog resultaten op. Dit is gebleken uit het succesverhaal van de Europese ondernemingsraad en de positieve ontwikkeling van het debat over de Europese naamloze vennootschap. Dat is tenminste de informatie die ik daarover ontvangen heb, mijnheer de commissaris. In beide gevallen luidt het recept: oplossingen door middel van onderhandelingen tussen de sociale partners over de vaststelling van mogelijkheden tot werknemersparticipatie.
Afgelopen week vond in Wenen een door het Oostenrijks voorzitterschap georganiseerde conferentie plaats over het sociaal model in Europa en de sociale dialoog. Er werden vergelijkingen gemaakt met andere modellen, zoals de pure markteconomie, bijvoorbeeld in de opkomende industrielanden van Zuidoost-Azië. Maar juist omdat de sociale dimensie daar verwaarloosd werd, zijn de tijgers over het algemeen tamme en lome huiskatten geworden, ook op economisch gebied. Het doeltreffende antwoord op de globalisering is het Europese model, de sociale markteconomie die gebaseerd is op de samenwerking tussen de sociale partners en de sociale dialoog. Vanuit dit oogpunt zal de Fractie van de Europese Volkspartij voor het verslag-Peter stemmen.

Flynn
Mijnheer de Voorzitter, ik wil eerst de heer Peter danken voor zijn verslag, dat zeer nuttig is geweest.
Ik wil u erop wijzen dat de Commissie in 1996 met haar mededeling het initiatief heeft genomen voor een uitgebreide overlegronde over de toekomst van de sociale dialoog. Het Parlement heeft toen een uitvoerige resolutie over dit document aangenomen en ik was in de zomer van 1997 hier in Straatsburg om het met u te bespreken.
De Commissie heeft heel hard gewerkt om uw commentaar in deze tweede mededeling te verwerken. Het nieuwe Verdrag van Amsterdam geeft de middelen voor een hernieuwde toezegging van de sociale partners om de sociale dimensie in Europa te moderniseren en te versterken. Daartoe moet iets aan de sociale dialoog worden gedaan. Deze moet worden geholpen om zijn rol volledig te kunnen spelen binnen het kader van ondersteunende en doeltreffende informatie-, overleg- en onderhandelingsprocedures.
Zoals u in de resolutie van 1997 heeft gezegd, waren er enkele hoofdthema's die wij moesten aanpakken. Het zijn er drie. Ten eerste de hervorming van het Permanent Comité voor arbeidsmarktvraagstukken: gezien het nieuwe accent op de werkgelegenheid en de huidige onhandige structuur heeft dit comité niet goed gewerkt en moet het hervormd worden. Ten tweede het belang van een coherenter en efficiënter kader waarbinnen de sectorale dialoog zich kan ontwikkelen en tenslotte de kwestie van representativiteit.
De mededeling van de Commissie over de aanpassing en de bevordering van de sociale dialoog op communautair niveau is op 20 mei van dit jaar aangenomen. Zij behandelt de drie genoemde vraagstukken en tracht de sociale dialoog op Europees niveau te versterken en soepeler te maken, zodat wij het werk van de sociale partners nauwer kunnen verbinden met de ontwikkeling en uitvoering van alle beleidsvormen van de Europese Unie.
Ik begin met het probleem van de representativiteit, omdat een aantal leden - mevrouw Ghilardotti, mevrouw Glase, mevrouw Schörling en mevrouw Thyssen - dit aan de orde heeft gesteld en ik ben hen dankbaar voor hun bezorgdheid. Het is duidelijk dat de instellingen de autonomie van de sociale partners tijdens hun onderhandelingen volledig dienen te respecteren. In dit verband zijn het de sociale partners die verantwoordelijk zijn voor voldoende representativiteit. Ten aanzien van de raadplegingsprocedures moeten de instellingen echter hun eigen verantwoordelijkheid nemen en zorgen voor de grootst mogelijke representativiteit. Vergeet u niet dat het Gerecht van eerste aanleg deze benadering onlangs in een uiterst belangrijk arrest heeft gesteund.
Wij nemen het beginsel van de autonomie van de partners inderdaad zeer ernstig op. Gezien het verzoek van het Europees Parlement aan de Commissie om haast te maken met een hervorming van het Permanent Comité voor arbeidsmarktvraagstukken, heeft de Commissie parallel aan de mededeling een voorstel aan de Raad gedaan om de huidige structuur te veranderen. Wij willen ieder voorzitterschap de keus geven een trojka van staatshoofden en regeringsleiders of een Raad van ministers bijeen te roepen om met de sociale partners te spreken binnen het kader van het Permanent Comité voor arbeidsmarktvraagstukken. De delegaties van de sociale partners in deze vergaderingen moeten beperkt van omvang zijn, maar altijd vertegenwoordigers van de belangrijkste organisaties van de sociale partners tellen. Kortom, de Commissie stelt de Raad voor één enkel transparant en representatief forum in het leven te roepen voor een dialoog op hoog niveau over de werkgelegenheid. De bal ligt nu dus bij de Raad, die ervoor moet zorgen dat de werkelijke dialoog over arbeidsmarktvraagstukken niet tot een kerngroep van sociale partners beperkt blijft.
Voor de overige overlegprocedures heeft de mededeling een informatieforum geïntroduceerd met eens per kwartaal overleg over beleidszaken met alle erkende Europese sociale partners. Het eerste forum heeft inmiddels plaatsgevonden en bleek inderdaad bijzonder nuttig. Voorts zullen nieuwe, flexibele comités voor de sectorale dialoog de vele bestaande en onwerkbare structuren vervangen. Dit besluit heeft hier en daar aanvankelijk de vrees gewekt dat er minder steun voor de sectorale dialoog zou komen. Velen van u hebben persoonlijk met mij contact opgenomen om te vragen naar de uitvoerbaarheid van deze nieuwe structuur. Ik wil hier nog eens benadrukken dat het niet om een beperking, maar veeleer om een nieuwe start van de sectorale dialoog gaat, waaraan alle sectoren die een betekenisvolle gezamenlijke bijdrage op Europees niveau willen leveren, onder gelijke voorwaarden kunnen deelnemen. Er zal niet langer een formele beperking gelden van enkel steun aan activiteiten die uitsluitend onder de competentie van de Gemeenschap vallen. Het is nu in alle sectoren van economische activiteit noodzakelijk om de industriële herstructurering voor de werkgelegenheid te bespreken.
Een paar opmerkingen over het verslag-Peter. De heer Peter en de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken zijn er opnieuw in geslaagd een eerlijk evenwicht te vinden tussen de verschillende belangen. Dit is een heel goed verslag. Ik wilde nog even herhalen hoe belangrijk het is de autonomie van de sociale partners te respecteren. Ik betwijfel daarom of het politiek, ja zelfs wettelijk, mogelijk is enige vorm van raadgevende comités bij de onderhandelingen tussen de partners of nationale organisaties rechtstreeks op Europees niveau te betrekken.
Wat het hoofdpunt van de mededeling betreft, vind ik dat het verslag bijzonder veel steun biedt en dit geldt voor de hervorming van het Permanent Comité voor arbeidsmarktvraagstukken, de nieuwe Comités voor de sectorale dialoog, de kwestie van de representativiteit en het belang van de ontwikkeling van een sociale dialoog met de kandidaat-lidstaten. Dit zal geen verrassing zijn omdat, zoals ik al heb gezegd, wij in ons standpunt hierover in de mededeling in grote mate rekening hebben gehouden met de mening van het Europees Parlement. Deze hele procedure is naar mijn mening dus een voorbeeld van uitstekende samenwerking en begrip tussen onze instellingen.
De heer Crowley stelde de vraag naar de betrokkenheid van het Europees Parlement in het besluitvormingsproces dat leidt naar de goedkeuring van wetten op basis van Europese overeenkomsten. Ik wil hem zeggen dat de Commissie tijdens de intergouvernementele conferentie getracht heeft het Parlement juist in dit opzicht te betrekken. Zoals in ons ontwerp-verslag is onderstreept, is dit standpunt duidelijk in onze mededeling herhaald en ik weet dat er momenteel contacten zijn tussen Parlement, Raad en Commissie om een oplossing te vinden voor juist deze kwestie. U kent mijn standpunt en weet waaraan ik mijn steun verleen.
Ik wil mevrouw Thyssen zeggen dat UNICE in gesprek is met UEAPME over het probleem van de representativiteit. Wij hebben begrepen dat er grote vooruitgang is geboekt en natuurlijk sta ik hier achter. Ik wilde tot de heer Lindqvist over de vraag van de uitbreiding zeggen dat ik bij al mijn bezoeken aan de kandidaat-landen naar de sociale partners ben toegegaan om met hen te spreken. Zij hebben daar werkelijk met grote problemen te kampen. Via PHARE proberen wij de dialoog te helpen verbeteren. Wij kijken naar de stand van zaken op het gebied van de sociale dialoog in alle analyses van ieder kandidaat-land. Maar het is een heikel punt en wij zullen hierop zeker nog terugkomen.
Tenslotte wens ik mevrouw Schörling te zeggen dat de lokale overheden deel uitmaken van het Europees Centrum van overheidsbedrijven en ik heb begrepen dat zij een sectorale dialoog overwegen. Mocht dat het geval zijn, dan zou ik dat van harte ondersteunen.
Dank u, mijnheer Peter. Het is een zeer nuttig debat geweest en ik kijk uit naar de voortzetting en versterking van de sociale dialoog. Mevrouw Malone, wat er vorige week is gebeurd inzake informatie en overleg was een enorme stap voorwaarts. Wij kijken uit naar het debat over deze kwestie in dit Parlement.

De Voorzitter
Ik dank u, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.30 uur plaats.

Nieuwe transatlantische markt
De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A4-0387/98) van mevrouw Erika Mann, namens de Commissie externe economische betrekkingen, over de mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement en het Economisch en Sociaal Comité: De Nieuwe Transatlantische Markt (COM(98)0125 - C4-0271/98).

Mann, Erika
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Brittan, waarde collega's, sta mij toe enkele fundamentele aspecten te bespreken alvorens in te gaan op het verslag. Het huidige debat zal in het teken staan van de dreiging van de Amerikanen om producten uit landen van de Europese Unie, met name uit Frankrijk en Engeland, te onderwerpen aan strafheffingen om de verordening betreffende de marktordening voor bananen voor 1 januari 1999 in het gedrang te brengen en onrust te zaaien tussen de lidstaten. Het is meer dan ironisch dat de Raad Algemene Zaken zijn beslissing over de aanneming van het actieplan over het Translatlantic Economic Partnership op 9 november 1998 genomen heeft, nagenoeg op hetzelfde moment als de beslissing van Amerikaanse kant om unilaterale sancties tegen de Europese Unie in te voeren.
Door deze stap van de Amerikanen komt de hele geloofwaardigheid van de procedure voor geschillenbeslechting van de WHO in het gedrang. Het is het goed recht van de Amerikanen te geloven dat deze verordening niet in overeenstemming is met de WHO. Maar zij hebben niet het recht hier zelf over te beslissen. Wildwestpraktijken, hoe aantrekkelijk deze ook vanuit nationaal perspectief mogen lijken, roepen heftige reacties op. De toenemende nervositeit van de Amerikanen is zeker te begrijpen en laat zich voor het grootste deel verklaren door hun huidige, relatief grote handelstekort. We moeten de toekomst dus iets serener tegemoet zien.
We doen er goed aan de politieke en economische basis tussen ons te verstevigen en te verdiepen. De bananenoorlog zal niet ons laatste handelsgeschil zijn - de volgende handelsgeschillen staan reeds voor de deur: hormonen en staal. We moeten deze realiteit aanvaarden. Sinds 1989 en 1990 ondergaan onze handelsbetrekkingen een fundamenteel veranderingsproces. Oude vanzelfsprekendheden zijn verloren gegaan, we concurreren nu op wereldschaal. Het economisch en handelsbeleid bepaalt meer dan ooit het politieke gebeuren van beide wereldmachten. Toch mogen we niet vergeten dat we concurreren op een solide basis van vriendschap. En laten we ook niet vergeten dat een nieuwe ordening en intensivering van de economische betrekkingen zorgt voor arbeidsplaatsen aan weerszijden van de Atlantische Oceaan. De gigantische fusie van Daimler en Chrysler is slechts een voorbode van wat ons in de toekomst nog te wachten staat.
Het onderhavige verslag over het actieplan "Transatlantisch Economisch Partnerschap" ondersteunt nadrukkelijk het initiatief van Commissie en Raad. U zult zich allemaal nog herinneren dat de Raad - in het bijzonder Frankrijk - nog tijdens de laatste Topbijeenkomst tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten in Londen weigerde in te stemmen met het toen voorgelegde ontwerp van de Commissie en een nieuw, minder ambitieus plan heeft voorgelegd. Op het einde van de procedure is dan het transatlantisch economisch partnerschap uit de bus gekomen in plaats van de transatlantische markt. De Raad was bang voor een ongecontroleerde overheveling van nationale beslissingsprocessen en beleidsmarges door het voorstel van de Commissie om een kaderovereenkomst met een algemeen onderhandelingsmandaat te eisen. Voor het Europees Parlement had een kaderovereenkomst het voordeel geboden dat het formeel geraadpleegd zou worden. Nu worden we alleen maar geïnformeerd.
In het actieplan over het transatlantisch economisch partnerschap wordt ten eerste de coördinatie van multilaterale activiteiten voorgesteld en ten tweede de coördinatie van een bilaterale agenda voor de volgende sectoren: ten eerste, opheffing van technische belemmeringen; ten tweede, intensivering van activiteiten op het gebied van dienstverlening; ten derde, verruiming van de markttoegang voor bedrijven uit de EU en de VS op het vlak van openbare aanbestedingen; ten vierde, betere bescherming van intellectuele eigendom; ten vijfde, verdieping van de dialoog en totstandbrenging van sociale samenwerkingsstructuren in de levensmiddelensector, samenwerking op het vlak van de gezondheid van planten en dieren, biotechnologie en instelling van een milieugroep. Ik denk dat hiermee goed werk is verricht en we moeten het ondersteunen.
Daartoe hoort zeker ook de totstandbrenging van een organisatorisch kader. Veel van de onderhandelde thema's hebben betrekking op de zogenaamde nieuwe gevoelige thema's, zoals bijvoorbeeld biotechnologie. Dit organisatorisch kader moet ook de formele aspecten en de procedures met betrekking tot de institutionele samenwerking van de betrokken instellingen afbakenen, en op vele terreinen de deur openen voor overeenkomsten als de wederzijdse erkenning inzake certificatie- en testprocedures. Om dit goed te laten functioneren in sectoren die voor een deel zeer gevoelig liggen bij de consument is absolute transparantie vereist in de procedure, alsook volledige informatie en grondige raadpleging van de betrokken sectoren, experts, beroepsgroepen en consumenten.
Er moet gewerkt worden aan een institutioneel vertrouwensproces, zodat men kan rekenen op een brede ondersteuning van de publieke opinie. Maar de bezorgdheid dat we op dit punt de publieke opinie over het hoofd zien - die door vele of enkele leden en ook de consumentenorganisaties gedeeld wordt - deze bezorgdheid heb ik niet. We hebben een ruime institutionele knowhow verworven, en het zijn geen leken die op Europees niveau werkzaam zijn, noch in de Commissie noch in de Raad noch in het Europees Parlement. We kunnen dit proces goed en voortreffelijk managen.

Cushnahan
Mijnheer de Voorzitter, de betrekkingen tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten zijn zeer belangrijk. Wij delen veel gemeenschappelijke waarden en belangen en ook al vormen we met onze handelsrelaties en investeringen "s werelds grootste economische blok, toch zou het niet juist zijn de discussie enkel tot handels- en economische betrekkingen te beperken.
Ik betreur het dat de ambitieuzere plannen van Sir Leon Brittan onder de naam Nieuwe Transatlantische Markt op zoveel verzet in de Raad zijn gestuit en daarom niet met de Amerikaanse autoriteiten zijn besproken. De obstructievoerende houding van de Raad heeft dan ook geleid tot de restrictievere voorstellen in het transatlantische economische partnerschap.
Toen het Europees Parlement over het verslag-Souchet in januari van dit jaar debatteerde, hebben wij de wens geuit op meer terreinen nauwer te gaan samenwerken. Paragraaf 3 van de resolutie-Souchet wees op de noodzaak van meer dialoog over justitie en binnenlandse zaken. Paragraaf 5 verzocht om meer samenwerking bij het beheer van crisissituaties en de inzet van de vredesmacht.
De mening die ik namens de commissie buitenlandse zaken heb uitgewerkt, tracht de wensen van het Parlement weer op tafel te leggen en ik hoop dat Sir Leon Brittan zelf ons zal verzekeren dat veiligheids- en defensiebetrekkingen een belangrijk deel van de dialoog tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten worden.
Er zal binnenkort een top EU-VS plaatsvinden en het is belangrijk dat wij de stand van zaken in onze betrekkingen kunnen bestuderen en voor alle problemen een oplossing kunnen vinden, ook op het gebied van veiligheid en defensie, die door de huidige crisis in de Golf extra betekenis krijgen.
Ik feliciteer de rapporteur met haar verslag en dank haar voor het feit dat zij het specifieke voorstel in het advies van de Commissie buitenlandse zaken over deze belangrijke kwestie heeft overgenomen.

Peijs (PPE)
Voorzitter, de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid heeft ruime steun gegeven aan het transatlantisch economisch partnerschap en het uitstekende verslag dat mevrouw Mann daarover geschreven heeft. Ik denk dat het, zonder multilaterale onderhandelingen ook maar op enige manier tekort te willen doen, een goede zaak is dat de twee grootste spelers op de wereldmarkt onderhandelen over het wegnemen van barrières voor de vrije handel. De twee handelsblokken kunnen samen als vliegwiel fungeren om de discussie op gang te brengen die nodig is om uiteindelijk een multilateraal akkoord tot stand te brengen. Dat mag natuurlijk niet betekenen dat de EU en de VS samen een machtsblok vormen waardoor andere landen met voldongen feiten geconfronteerd worden binnen de WHO. Maar het streven naar regionale handelsblokken past in het streven van de WHO.
Behalve oude zaken die kennelijk zeer moeilijk kunnen worden opgelost, zijn er twee actuele zaken die mij zorgen baren in de handelsrelaties van dit moment tussen de EU en de VS. Ten eerste is dat de metric only -richtlijn. Inmiddels heeft commissaris Bangemann in de Interne-Marktraad beloofd dat hij snel, zonder aan te geven hoe snel dat is, met een voorstel zal komen om de verplichting om alleen te etiketteren volgens het metrieke stelsel uit te stellen. Dit voorstel had er eigenlijk al maanden geleden moeten liggen. Ik heb er al verschillende malen bij de commissaris op aangedrongen. Europa is er om het bedrijfsleven met meer kracht het veld in te sturen en niet om het in zijn functioneren te belemmeren.
De economische commissie heeft in een amendement het sluiten van het transatlantische economische partnerschap afhankelijk gemaakt van het overgaan van de VS op het metrieke stelsel. Daar was goed over nagedacht. Wij hebben het betreurd dat de REX-commissie ons amendement heeft afgezwakt tot vlees noch vis. Ik hoop dat het signaal toch duidelijk overkomt bij de heer Bangemann. Het moet afgelopen zijn met de last die het Europese bedrijfsleven ondervindt van de Amerikaanse weigerachtigheid. Ik denk dat de heer Bangemann en de heer Brittan de VS onder druk moeten zetten.
Mijn tweede bezorgdheid betreft de antidumping maatregelen in de EU en in de VS. Mevrouw Mann besteedt er in haar verslag één paragraaf aan en de Europese staalindustrie klaagt over een onevenredig zware behandeling van het Europese bedrijfsleven. Zelfs het Amerikaanse Congres zegt in een groot rapport dat de verhouding het vorig jaar lag op 35 antidumpingzaken aan de Amerikaanse kant en slechts 2 aan de Europese.

Boogerd-Quaak (ELDR)
Voorzitter, deze betrekkingen zijn ook in het kader van de werkgelegenheid buitengewoon belangrijk. Namens de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken wil ik erop wijzen dat de EU voor 59 procent investeert in de VS en dat dat omgekeerd 44 procent is, dus in het kader van de werkgelegenheid voor beide partijen van groot belang. In een globaliserende wereldeconomie is er echter meer dan alleen handelsbetrekkingen. Men heeft ook de verantwoordelijkheid om gezamenlijk op te trekken op belangrijke issues met betrekking tot zaken die onder andere kunnen leiden tot een nieuwe verklaring van de Internationale Arbeidsorganisatie inzake fundamentele arbeidsnormen zoals vrijheid van vereniging, recht op collectieve onderhandelingen, non-discriminatie, afschaffing van dwangarbeid en afschaffing van kinderarbeid. Beide partijen kunnen hier een rol spelen in de volgende WHO-onderhandelingen. Er zijn echter meer zaken die de sociale en de werkgelegenheidsdimensie raken. Ik noem er u enkele: bijvoorbeeld de Europese ondernemingsraden, een groot aantal bedrijven in Europa met moedermaatschappijen in de VS vallen onder de richtlijn met betrekking tot de Europese ondernemingsraad, uitwisseling van informatie tussen Amerikaanse en Europese bedrijven en overheden is hier op zijn plaats. Een andere zaak is de kwestie van de pensioenfondsen. Europa loopt ver achter als het gaat om het aanbieden van investeringskredieten. Ook hier is samenwerking, naar elkaar kijken en overleg gewenst.
Tenslotte, Voorzitter, een niet onbelangrijke belemmering bij de transatlantische onderhandelingen is de landbouw. Daarin kan naar mijn opvatting verbetering komen wanneer zowel door de EU-overheden als door die van de VS meer rekening wordt gehouden met sociale en werkgelegenheidsvraagstukken in plattelandsgebieden. Optimale concurrentie leidt niet altijd tot het beste voor alle partijen in de wereld. Evenwichtigheid is hier geboden. Als allerlaatste punt zou ik erop willen wijzen dat wij in de scholings- en trainingsprogramma's ook ruimte zouden moeten maken voor uitwisseling met Amerika.

Brittan, Sir Leon
In de eerste plaats wil ik mevrouw Mann feliciteren met haar bewonderenswaardige verslag en ook met de wijze waarop zij het bananenconflict in het juiste perspectief heeft geplaatst. Ik zal hierop straks nog terugkomen, maar ik ben het helemaal met haar eens dat wij niet mogen toestaan dat dit geschil de betrekkingen tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten, die toch meer dan dat inhouden, volledig mag verstoren. Naar sommige thema's is al door voorgaande sprekers verwezen.
Ik ben de heer Cushnahan dankbaar voor zijn vriendelijke opmerkingen over het afzwakken van de voorstellen voor de Nieuwe Transatlantische Markt. Zij waren ambitieuzer. Ik verontschuldig me hiervoor niet. Niettemin hebben zij zeker het transatlantisch economisch partnerschap geïnspireerd. Maar hoe belangrijk het transatlantisch economisch partnerschap ook is, toch heeft mevrouw Peijs volkomen gelijk met haar bewering dat wij door het multilaterale aspect ervan niet de indruk mogen geven dat wij tegen de rest van de wereld samenspannen. Wij werken samen om te trachten snellere vorderingen te maken in de multilaterale onderhandelingen en niet om te streven naar het opleggen van een dictaat en nog minder een voldongen feit.
Mevrouw Boogerd-Quaak heeft gelijk dat in de besprekingen die wij met de Verenigde Staten voeren ook sociale en werkgelegenheidsvraagstukken moeten worden opgenomen; en ook de heer Cushnahan heeft gelijk dat er in onze betrekkingen een heel belangrijk veiligheids- en defensie-element zit, ook al moet dat buiten het transatlantisch economisch partnerschap worden nagestreefd.
Niettemin is het transatlantisch economisch partnerschap het meest recente aspect van onze relatie, dat voortvloeit uit de Nieuwe Transatlantische Markt en dat vorige week door de Raad in de vorm van een actieplan is gesteund, waarop mevrouw Mann ons heeft gewezen. Er zijn onderhandelingsrichtsnoeren goedgekeurd zodat de Commissie bilaterale onderhandelingen over een reeks overeenkomsten betreffende technische obstakels voor de handel in goederen, diensten, overheidsopdrachten en intellectuele eigendom kan starten.
Het is een belangrijk initiatief om de transatlantische betrekkingen, die multilaterale en bilaterale elementen bevatten, te consolideren en te versterken. Bilateraal staat de behandeling van handelskwesties, zoals wettelijke handelsbarrières centraal, die momenteel de grootste obstakels vormen voor het transatlantische handelsverkeer, al zorgen zij voor een hoog niveau van bescherming van de gezondheid, de veiligheid, de consumenten en het milieu. Als wij met deze hindernissen een beetje verder kunnen komen, dan belooft dat grote nieuwe economische kansen voor de Europese bedrijven en consumenten. Als wij tot verdere multilaterale liberalisering kunnen aanzetten, dan geloof ik dat wij in het nieuwe millennium grote vooruitgang kunnen boeken en veel tijd besparen.
Het Europees Parlement heeft in dit proces een sleutelrol gespeeld, eerst met zijn oproep in januari van dit jaar voor een nieuwe impuls in de transatlantische relaties en vervolgens door zijn betrokkenheid bij de ontwikkeling van het transatlantisch economisch partnerschap. Ik ben erg blij dat wij hebben kunnen samenwerken. Dit zal moeten worden voortgezet, niet alleen met het oog op de bedreiging die uitgaat van het bananenconflict, maar ook in het licht van bijvoorbeeld de onjuiste en inaccurate beschuldigingen die er onlangs zijn geuit dat de Europese Unie haar aandeel in de extra belasting door nieuwe Aziatische export niet neemt.
Ik ben dus erg ingenomen met het zeer werkbare verslag van mevrouw Mann en dank haar voor de steun die zij en het Parlement aan de ontwikkeling van de betrekkingen hebben gegeven.
Ik kan u enkele eerste reacties op het verslag geven. Wij delen uw wens volledig om positieve resultaten te zien op de terreinen wederzijdse erkenning (MRA's), voedselveiligheid, overheidsopdrachten, intellectuele eigendom, het voldoen aan de internationale regels in het liberaliseringsproces en nog veel meer. De wens van het Europees Parlement om zijn betrokkenheid bij het werk aan het transatlantisch economisch partnerschap te vergroten, verheugt me.
Helaas werd dit alles in de afgelopen dagen overschaduwd door niet alleen het standpunt van de Verenigde Staten over de Aziatische uitvoer, maar ook en vooral de recente controverse over bananen. De situatie is werkelijk heel eenvoudig. De WHO heeft zich uitgesproken tegen bepaalde aspecten van ons stelsel en ons tot 1 januari volgend jaar de tijd gegeven om dit met de voorschriften in overeenstemming te brengen. Wij hebben actie ondernomen om volledig aan de eisen te beantwoorden en op 1 januari zal een herzien stelsel van kracht worden, dat naar onze mening volledig consistent is met de regels van de WHO.
De Verenigde Staten hebben het recht het niet met ons eens te zijn over de verenigbaarheid van ons nieuwe stelsel met de regels van de WHO. Zij hebben het recht dit aan te vechten als zij dat willen, maar alleen volgens de procedures die zijn vastgesteld door de WHO, die er juist is om dit soort geschillen te behandelen. Geen enkel lid van de WHO heeft het recht om eenzijdig te beoordelen of de ander wel aan de regels voldoet, noch om rechter en jury voor zijn eigen zaak te spelen. Door hun toevlucht te nemen tot unilaterale actie stellen de Verenigde Staten zich boven de wet en hangen zij het beginsel van "het recht van de sterkste" aan.
Dit dreigt schade te berokkenen aan het systeem dat wij beiden hebben helpen vormen. Het zal het vertrouwen van de WHO-leden in dit systeem ernstig ondermijnen. Daarom hebben wij openlijk een beroep op de Verenigde Staten gedaan om af te zien van eenzijdige actie en te trachten onze meningsverschillen op te lossen via de wettelijke multilaterale kanalen die voorhanden zijn en die het enige instrument zijn waarop een aan de wet gehoorzamend land een beroep zou mogen doen.
Wij zijn bereid met de Verenigde Staten samen te werken om onze geschillen binnen de regels en procedures van de WHO aan te pakken, maar wij zullen dat niet doen onder de dreiging van een illegale unilaterale actie. Als de Verenigde Staten hiervan niet willen afzien, dan zullen wij geen andere keus hebben dan naar de WHO te stappen en een gerechtelijke actie tegen de Verenigde Staten te beginnen wegens hun onwettige daad.
Het spijt me dat dit onderwerp - althans in hoofdlijnen - het bredere en belangrijkere werk dat wij hebben verricht, heeft overschaduwd. Het is inderdaad, zoals mevrouw Mann terecht heeft gezegd, ironisch dat het zo moest lopen. Ik vertrouw erop dat het Europees Parlement de Europese belangen, wanneer deze worden aangevallen, ferm zal verdedigen maar ook oog zal hebben voor wat we voor de toekomst moeten doen.

Karamanou
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, het vraagstuk van de economische en commerciële betrekkingen tussen de Europese Unie en de VS geeft vaak aanleiding tot levendige, ik zou haast zeggen hartstochtelijke discussies. De reden is dat tot nu toe goed gestructureerde, op wederzijds vertrouwen berustende betrekkingen ontbraken. Ondanks de langdurige besprekingen en onderhandelingen, ondanks het ambitieuze programma en ondanks de enorme inspanningen van de Commissie en onze rapporteur, mevrouw Mann, die ik van harte gelukwens met haar verslag, heeft men geen open en eerlijke communicatie tot stand kunnen brengen.
Zoals u al zei, mijnheer de commissaris, zijn wij geconfronteerd met een heel moeilijke, niet geheel vrij uitgaande gesprekspartner. De Verenigde Staten hebben immers laten zien dat zij geen moment aarzelen om zelfs de internationale regels met voeten te treden als hun dat uitkomt. Hun belangen gaan voor, ook indien dit ten koste gaat van de armste en zwakste landen. Een bewijs hiervan is de extraterritoriale Amerikaanse wetgeving. Deze bestaat nog steeds, met alle problemen van dien. Ook neemt de concurrentiestrijd met de Unie steeds scherpere vormen aan. Daarom moet het Europees Parlement met het oog op de komende transatlantische topontmoeting een aantal duidelijke boodschappen de wereld in sturen.
Ten eerste is bilaterale toenadering aanvaardbaar mits deze geen belemmering vormt voor de multilaterale onderhandelingen in het kader van de WHO en voor de toegang van derde landen tot de Europese en Amerikaanse markt.
Ten tweede moet eerbiediging van de bepalingen van het volkenrecht worden gegarandeerd en een definitieve oplossing worden gevonden voor het conflict op grond van de extraterritoriale wetgeving.
Ten derde moeten alle aangegane verbintenissen stroken met zowel het acquis communautaire op bijvoorbeeld het gebied van het gemeenschappelijk landbouwbeleid als de bestaande handelsovereenkomsten met onder anderen onze traditionele handelspartners. Ook moeten deze stroken met de verplichtingen van de Unie uit hoofde van de Overeenkomst van Lomé en de procedure tot uitbreiding met de Midden- en Oost-Europese landen.
Ten vierde moet in de samenwerking de klemtoon worden gelegd op de sociale vraagstukken, zoals eerbiediging van de werknemersrechten, wettelijke regeling van collectieve arbeidsovereenkomsten, afschaffing van kinderarbeid en dwangarbeid, totstandbrenging van nieuwe arbeidsplaatsen en wederzijdse erkenning van diploma's.
Ten vijfde moet een eventuele overeenkomst beantwoorden aan de hoge normen van de Unie op het gebied van de gezondheid en de veiligheid, de consumentenbescherming en de bescherming van het natuurlijk en menselijk milieu.
Ten zesde moet een eventuele samenwerking ook regels opleveren voor het functioneren van kredietinstellingen in alle landen en voor internationale kapitaaltransacties. Hoe noodzakelijk deze zijn, is gebleken uit de huidige economische en financiële crisis.
Tot slot moet het Europees Parlement constant op de hoogte worden gehouden van de onderhandelingen, zeer zeker wanneer deze gaan over vraagstukken waarvoor in de Unie medebeslissing noodzakelijk is. Zoals de rapporteur, mevrouw Mann, zojuist al zei, zijn hierbij doorzichtigheid en volledige informatie absoluut geboden.

Kittelmann
Mijnheer de Voorzitter, de Fractie van de Europese Volkspartij verwelkomt het verslag van mevrouw Mann en feliciteert haar met haar goede argumenten die hier op 43 bladzijden naar voren zijn gebracht en in het teken staan van actuele gebeurtenissen.
De betrekkingen tussen de VS en de Europese Unie hebben voor ons de hoogste prioriteit en we zullen er ook in het vervolg over blijven waken dat niettegenstaande alle conflicten die door ons, maar vooral ook door de VS veroorzaakt werden in het kader van de bilaterale betrekkingen men niet uit het oog verliest dat we op elkaar aangewezen zijn.
Bananen, hormonen, staal, het handelstekort van de VS, dat zorgt voor spanningen. Wat mij steeds meer stoort aan onze betrekkingen met de VS, is het feit dat het altijd weer parlementsleden zijn die hun regering onder druk zetten en dat deze in vele gevallen te laf is om de overeenkomsten van de WHO na te komen omdat zij moet zwichten voor de binnenlandse politiek. Dat is voor ons als leden van het Europees Parlement juist de reden om de contacten met het Congres aan te halen - niet alleen via de Commissie, die in principe wordt voorgehouden: we kunnen niets doen, het zijn de leden van het Congres die hiervoor verantwoordelijk zijn!
De Helms-Burton- en d'Amato-wet, die strijdig zijn met het internationaal recht, zijn immers ook uitgegaan van het Congres. Gelukkig is d'Amato niet opnieuw verkozen; dat is een lastpost minder. Ik zeg dit omdat duidelijk moet zijn, en de heer Brittan heeft dit reeds gezegd, dat de maatstaf voor onze voorschriften de WHO is. De WHO is de maatstaf voor de vrije concurrentie, en in het kader van de vrije concurrentie wedijveren we met elkaar.
De concurrentie zal steeds scherper worden, de grenzen zullen steeds meer vervagen. Technologie, en vooral investeringen, zullen voor een deel niet meer te overzien zijn voor het Parlement. We zien niet altijd wat de oorsprong is van de conflicten die aan de orde zijn. Des te sterker moeten we de Commissie aansporen om niet te lang te debatteren en compromissen te zoeken, maar geregeld ook met harde hand op te treden.
Feit is dat ons door de VS vaak verweten is dat we slechts papieren tijgers zijn en pantoffelhelden, omdat we bij scherp optreden van de VS niet scherp genoeg reageren. Ook dit moeten we in het vervolg bij nieuwe maatregelen sneller in praktijk brengen. Als Parlement kunnen we onze eisen wellicht scherper formuleren dan de Commissie.
Een ander verwijt is dat de opening van de Aziatische markten ons niet zo zwaar treft als de VS, die nadeel zouden ondervinden van het feit dat ze alle goedkope producten afnemen. We hebben beide last van deze problemen, hoewel sommige aspecten van ons handelsbeleid - en dat heeft niets te maken met de VS - uiteindelijk ook vatbaar zijn voor kritiek. Dit moeten we ook onderzoeken en niet alleen in het licht van nationale belangen het ene protectionisme voor goed en het andere voor slecht aanzien. Dan kunnen we alle 15 lidstaten bekritiseren!
Tot slot, ik ben ervan overtuigd dat politiek inzicht in het kader van wederzijdse belangen altijd voordelig is wanneer men hard en consequent opkomt voor de belangen van onze Europese economie. Ik vind dat we in het huidige debat over de inbreuk op het internationaal recht van de VS opnieuw moeten ingrijpen; dit verslag was een goede gelegenheid daartoe.

Plooij-van Gorsel
Voorzitter, collega's, commissaris, hartelijke gelukwensen voor collega Mann met haar uitstekende verslag. Collega's, het transatlantisch economisch partnerschap, zoals nu is overeengekomen, kan een einde maken aan de stroom handelsconflicten die de laatste jaren de revue hebben gepasseerd. Denk aan biotechnologie, bananen en noemt u maar op. De overeenkomst kan een voorbeeldfunctie vervullen voor de rest van de wereld. De Europese Unie en de Verenigde Staten zijn de twee grootste handelsblokken ter wereld en bovendien elkaars belangrijkste handelspartners. Bilaterale overeenstemming tussen twee toonaangevende handelsblokken stellen de Unie en de Verenigde Staten in staat een overdraagbaar handelsmodel te ontwikkelen dat met het multilaterale handelskader en in het bijzonder met de regels van de WHO in overeenstemming is.
Mijn fractie betreurt het echter ten zeerste dat de Raad aan de Commissie een onderhandelingsmandaat heeft gegeven en al een actieplan heeft aangenomen zonder het standpunt van het Europees Parlement af te wachten. Ik ben het eens met mevrouw Mann en met de heer Kittelmann.
Een nieuw transatlantisch economisch partnerschap heeft grote consequenties voor burgers en bedrijven in termen van werkgelegenheid en welvaart. Democratische controle is daarbij absoluut noodzakelijk, want alleen dan kan het noodzakelijk draagvlak bij burgers ontstaan. Mijn fractie verwelkomt dan ook het voorstel van mevrouw Mann tot oprichting van een paritair parlementair comité want oplossingen voor conflicten, het blijkt keer op keer, bereikt op ambtelijk of regeringsniveau, worden steeds weer door het Amerikaanse Congres afgeschoten. Structureel overleg tussen de parlementaire delegaties en tussen parlementariërs kan hier wellicht een einde aan maken. Dus roep ik de Commissie en de Raad nogmaals op om te stoppen met uitsluitend op hun niveau met de Amerikanen te praten maar het Parlement daar veel meer bij te betrekken en ook niet steeds plannen aan te nemen zonder de reactie van het Parlement af te wachten.

Van Bladel
Voorzitter, commissaris, sinds het initiatief van de transatlantische agenda is de relatie met Amerika zichtbaar geworden. Ik stel echter vast dat zij onvoldoende tastbaar is en daar kan dit actieplan verbetering in aanbrengen. Helaas is het actieplan zonder enig overleg met het Europees Parlement tot stand gekomen en daarom steun ik ook het voorstel van mevrouw Mann om een paritair comité in het leven te roepen van het Amerikaanse Congres en dit Parlement als laatste democratisch tegengewicht in de nieuwe relatie.
Ik complimenteer trouwens mevrouw Mann met de vormgeving en de inhoud van haar verslag. Het nieuwe partnerschap kan voorkomen dat bilaterale handelsgeschillen uitmonden in een dreiging met sancties zoals bij de EU-bananenpolitiek. Toch mis ik het een en ander. Te weinig wordt mijns inziens ingegaan op de audiovisuele kloof. De Verenigde Staten profiteren van de Europese markt in dit opzicht, terwijl zij van hun kant geen enkele ruimte laten. Dat kunnen wij als EU met zoveel prachtige culturen ons absoluut niet laten welgevallen. Onverteerbaar!
Daarnaast hoop ik dat de politiek-economische dialoog van de toekomst vooral het onderwerp antidumping opneemt. Mevrouw Peijs heeft daarover al gesproken. Mijn fractie hecht bovendien aan het vasthouden aan het acquis communautaire en vooral aan de diensten van algemeen belang, die onze sociale en economische samenhang voor een groot deel beïnvloeden. Die aspecten mogen niet onder de tafel.
Tenslotte, Voorzitter, het partnerschap draagt bij aan de werkgelegenheid. Mevrouw Mann noemde het al: Daimler Benz/Chrysler aan beide kanten van de oceaan. Ik hoop niettemin dat dit initiatief niet alleen de economische naakte feiten zal bevorderen, maar vooral de waarden en culturen die bestaan in de relatie Verenigde Staten-Europa.

Herzog
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, collega's, een transatlantisch partnerschap van wederzijds belang en met positieve gevolgen voor de andere partijen op deze planeet is een fundamentele politieke inzet. De volgende drie voorwaarden moeten worden vervuld: er moet worden gewerkt aan een handel die beter verenigbaar is met duurzame ontwikkeling en sociaal welzijn, de multilaterale solidariteit en verbintenissen moeten worden gerespecteerd en er moet sprake zijn van een echte democratische controle.
Door het MOI-project en het project van transatlantische vrijhandel te verwerpen, hebben meerdere landen in Europa deze vereisten onderstreept en er blijk van gegeven dat zij een bepaalde manier waarop het buitenlands beleid wordt gevoerd, afkeuren. De Europese Unie moet zelfstandiger en meer solidair worden en wij verzoeken onze Amerikaanse partners getrouwer te zijn aan de aangegane verplichtingen. De Verenigde Staten creëren spanningen op handelsgebied en houden zich niet aan de overeenkomst van Londen over de kwestie van de extraterritoriale wetten. We moeten hen eraan herinneren dat het enorme tekort op de betalingsbalans van de Verenigde Staten niet los kan worden gedacht van hun bevoorrechte positie waarin zij hun groei door de andere landen laten financieren.
Het Europees Parlement wordt dus geconfronteerd met een tegenstrijdigheid: hernieuwde Amerikaanse agressie op handelsgebied en ons streven de dialoog te verdiepen. Deze omstandigheden zullen ons er waarschijnlijk toe brengen andere politieke initiatieven te nemen. Voor het moment nemen we akte van het transatlantisch economisch partnerschap en het actieplan. We verheugen ons erover dat het NTM-project niet opnieuw van stal is gehaald. Dit project was bijzonder gevaarlijk omdat het vrijhandel voorstond op het gebied van de diensten en omdat het bilaterale overeenkomsten aanmoedigde, hetgeen ten koste zou gaan van de vooruitgang die bij de multilaterale betrekkingen was geboekt.
Het doet ons bovendien deugd dat bepaalde in het draft action plan bedoelde bepalingen door de Raad zijn verwijderd, met name een overeenkomst betreffende een wederzijdse stand still die de ontwikkeling van de communautaire regels zou hebben bevroren, en dat de Raad zijn deel van de controle op zich neemt door de bilaterale onderhandelingen aan een mandaat te koppelen.
We leggen tot slot de nadruk op de behoefte om een nieuwe politieke doctrine van de Unie te ontwikkelen, zowel ten aanzien van de kern van de onderhandelingen als de democratische controle. We willen met de Amerikanen de toekomstige onderhandelingen in het kader van de Wereldhandelsorganisatie bespreken, maar heeft de Uruguay-ronde al haar volledige uitwerking gehad? Weten we al wat we willen zeggen over de nieuwe onderwerpen in verband met de samenleving en de regelgeving? We behoeven binnen het partnerschap geen basis voor te bereiden voor overeenstemming tussen twee reuzen - de Verenigde Staten en Europa - vóór het nieuwe millennium. De dialoog moet verkennend blijven en we moeten nog andere bevriende partijen raadplegen.
Wat de bilaterale onderhandelingen betreft, willen wij deze per geval bekijken. De werkgelegenheid en onze industrieën moeten worden beschermd, hetgeen betekent dat de solidariteit eerst moet worden vergroot voordat er onderhandelingen worden gevoerd.
Ik wijs er tot slot op dat onze institutionele procedures een politiek en democratisch tekort vertonen. Wij verzoeken de Raad - net als de Commissie - het Europees Parlement te informeren en te raadplegen zowel vóór als tijdens het overleg- en onderhandelingsproces. De burgers moeten worden geraadpleegd, iets waarvan momenteel volstrekt geen sprake is. In dit opzicht is het aan het Europees Parlement zelf om een grotere rol te spelen ten aanzien van de ondernemingen, vakbonden, verenigingen en onze publieke opinies.

Kreissl-Dörfler
Mijnheer de Voorzitter, om meteen alle misverstanden uit de weg te ruimen, wij hechten veel belang aan een goede verstandhouding met de VS. Maar niet zoals u dat voor ogen heeft, mijnheer Brittan. U bent in de eerste plaats uit op de opheffing van zogenaamde handelsbarrières, en daarbij houdt u ook rekening met het medebeslissingsrecht. In het voorjaar kreeg u voor de NTM nog het deksel op de neus van de Raad, nu ligt een afgeslankte versie van het TEP op tafel en bijna ook een verkapte MOI.
Maar waarom zouden we over instemming kletsen als de zaak al beklonken is? Het onderhandelingsmandaat in het kader van het TEP is allang toegekend. In de Commissie externe economische betrekkingen kregen we het echter pas te zien toen de stemming voorbij was. Dat is absurd! Maar nog absurder zijn enkele inhoudelijke aspecten. Er staat niets in over de ontwikkeling van gemeenschappelijke programma's voor duurzame ontwikkeling van de wereldeconomie, over verbintenissen tot verbetering van de levenskwaliteit, over vermindering van het verbruik van natuurlijke hulpbronnen, over de versterking van het multilateraal kader. Integendeel, op 28 juli verklaart Charline Barschifsky waar het de VS werkelijk om gaat: om de rechten van de Amerikaanse industrie, om het opleggen van Amerikaanse patentwetten, om de opheffing van Europese octrooirechten op het gebied van biotechnologie, om de bedrijfsbelangen van Amerikaanse bananenproducenten, om Helms-Burton, om hormonenvlees en genetisch gemanipuleerde levensmiddelen op Europese tafels.
U, mijnheer Brittan, zou op grond van uw neoliberale filosofie het liefst alle Europese en nationale normen offeren op het altaar van de vrije markt. In plaats van altijd weer nieuwe projecten uit te broeden, zou u eens uw huiswerk moeten doen! Bij Helms- Burton heeft u toegegeven, in plaats van het in te brengen in de WHO. Resultaat: ondertussen zijn 5.911 VS-procedures aanhangig tegen Europese bedrijven. Nu bekommeren de VS zich niet om de WHO en dreigen met een 100 %-tariefverhoging voor Europese producten als de EU niet buigt voor de belangen van de VS in de bananenkwestie. Sinds september wachten we op een antwoord van uw kant over ECHELON, deze onverkwikkelijke zaak tussen de geheime diensten van de EU en de VS. In geen geval wil de Fractie De Groenen in het Europees Parlement dat in naam van de vrije markt steeds meer nationale en Europese wetten, die met moeite bevochten werden om de consument te beschermen, door dubieuze handelsverdragen worden opzij gezet. We kunnen enkel instemmen met het verslag als onze amendementen worden aangenomen.

Sainjon
Mijnheer de Voorzitter, uiteraard feliciteer ik mevrouw Mann met haar verslag, dat ik over het algemeen uitgebalanceerd vind. Dit nieuwe partnerschap verdient natuurlijk de voorkeur boven elk concept van een gemeenschappelijke markt van de Europese Unie en de VS, iets wat de Raad in april van dit jaar terecht heeft afgewezen. Het vandaag door de Commissie voorgestelde actieplan voor de totstandbrenging van deze dialoog is een kader waarin de onderhandelingen zich in de komende maanden kunnen voltrekken.
Zo lijkt het mij bijvoorbeeld van essentieel belang dat de Europese Unie en de Verenigde Staten een gemeenschappelijke strategie ontwikkelen teneinde de Wereldhandelsorganisatie en de IAO sociale minimumnormen op te leggen. Het kan een goede zaak zijn om van gedachten te wisselen over de diensten of de elektronische handel op voorwaarde dat de culturele belangen van de lidstaten hierdoor niet worden geschaad, waarbij ik natuurlijk de audiovisuele sector voor ogen heb. De totstandbrenging van een wereldwijde economische ruimte in de sector van de elektronische handel is mijns inziens absoluut voorbarig, vooral gezien de hegemonie van de VS op het Internet.
Dit kader moet derhalve duidelijk vaststellen wat de grenzen van de discussie zijn, zowel op sociaal en milieu- als op cultureel gebied. Er bestaan inderdaad vergelijkbare actieplannen die als platform dienen voor discussies tussen de Unie en andere landen zoals Canada, Nieuw-Zeeland en Japan, maar er is een fundamenteel verschil tussen deze landen en de Verenigde Staten, namelijk dat we bij de onderhandelingen met eerstgenoemde landen geen dreigementen te horen krijgen. De Verenigde Staten dreigen namelijk eens te meer met douanerechten van 100 %, waardoor een aantal van onze ondernemingen zelfs in hun bestaan wordt bedreigd. De producten in kwestie zijn toevalligerwijs afkomstig uit bananenproducerende landen van de Unie.
Na de beruchte Helms-Burton-wet gebruiken de Verenigde Staten nu opnieuw grof geschut en dat mogen we niet accepteren. We onderschatten de rol van de Amerikaanse multinationals achter de regering-Clinton niet. Ik denk hierbij niet alleen aan Chiquita in het geval van de bananen, maar ook aan de Amerikaanse oliemaatschappijen, die aandringen op het bombarderen van Irak.
Daarom ben ik van mening dat dit partnerschapsidee moet worden bevroren en verzoek ik de Commissie op haar beurt een lijst op te maken van tegenmaatregelen tegen bepaalde Amerikaanse ondernemingen. We moeten niet langer zo naïef zijn! Als de Amerikanen hun beklag willen doen: laat ze hun gang maar gaan, maar dan wel bij de Wereldhandelsorganisatie en laten we hopen dat de instantie voor de beslechting van geschillen dit keer een duidelijke uitspraak doet in de bananenkwestie. In afwachting hiervan is mijn fractie van mening dat het overigens goede verslag van mevrouw Mann moet worden terugverwezen naar de commissie.

Souchet
Mijnheer de Voorzitter, door de recente gebeurtenissen dreigt de optimistische toonzetting van het verslag van mevrouw Mann over de toekomst van de transatlantische economische betrekkingen sterk te moeten worden getemperd. De rapporteur zelf heeft dit zojuist erkend. Zo blijkt uit de volstrekt ontoelaatbare en onrechtmatige manier waarop het Amerikaanse Congres diverse lidstaten dreigt met commerciële vergeldingsmaatregelen, buiten de geschillenbeslechtingsprocedure van de Wereldhandelsorganisatie in het kader van de bananenkwestie om, dat onze partners een onverbeterlijke neiging tot unilateralisme hebben terwijl iedereen toch weet dat het economisch voortbestaan van hele regio's van de Europese Unie - en met name de regio's van de Franse overzeese gebiedsdelen - afhankelijk is van de beslechting van het bananenconflict.
Op 21 oktober jongstleden heeft het Congres bovendien een nieuwe bepaling vastgesteld met een duidelijk extraterritoriale draagwijdte; het heeft namelijk een gelegenheidsamendement op artikel 211 van de belastingwet aangenomen dat erop gericht is elke transactie in verband met een bekend, geconfisqueerd merk te verbieden. Deze bepaling die ten doel heeft de commerciële ontwikkeling van de onderneming Pernod-Ricard op de Amerikaanse markt te blokkeren, is een extra aanwijzing dat de Verenigde Staten in plaats van het unilateralisme af te zweren, juist voortgaan op de weg van sancties met een extraterritoriale draagwijdte.
Deze inbreuk - nauwelijks zes maanden na de ondertekening van de Overeenkomst van Londen - roept zeer ernstige vragen op over de geloofwaardigheid van de door de Commissie met onze Amerikaanse partners gemaakte afspraken, te meer omdat het Congres overigens niet bereid lijkt de derogaties aan te nemen waarin de Overeenkomst van Londen voorziet, terwijl in die overeenkomst de kwestie van de Amerikaanse wetten met extraterritoriale draagwijdte niet eens afdoend wordt geregeld. Voegen we bij deze aanwending van unilaterale instrumenten - die wel gevolgen moet hebben voor de tenuitvoerlegging van het TEP - nog het feit dat er geen vooruitgang wordt geboekt bij de onderhandelingen over de overheidsopdrachten en de intellectuele eigendom - gebieden die voor Europa van essentieel belang zijn -, de uiteenlopende standpunten ten aanzien van de toekomstige multilaterale handelsonderhandelingen, alsmede de door de Verenigde Staten tijdens de Conferentie van Buenos Aires aangenomen oninschikkelijke houding, dan blijkt de huidige situatie bijzonder verontrustend te zijn en grote vastberadenheid van onze kant te vereisen.
Op het niveau van de Raad is duidelijk sprake van een dergelijke vastberadenheid, aangezien hij er in het bijzonder op heeft toegezien dat de audiovisuele sector in het kader van het TEP werd uitgesloten en de status-quo op het gebied van de diensten duidelijk werd afgewezen. We hopen dat ook de Commissie blijk zal geven van een dergelijke vastberadenheid. Misschien maakt de Raad zich in dit opzicht enigszins zorgen aangezien hij het nodig heeft geacht formeel te preciseren dat de Commissie bij de toekomstige multilaterale handelsonderhandelingen, met name ten aanzien van de audiovisuele sectoren, zonder goedkeuring van de Raad geen vast standpunt van de Unie naar voren mag brengen.
Mijnheer de Voorzitter, het is jammer dat de rapporteur in de overwegingen slechts de institutionele asymmetrie betreurt en geen melding maakt van al deze belangrijke en verontrustende factoren die, als Europa ze niet vastberaden genoeg aanpakt, een zware last zouden kunnen vormen voor de ontwikkeling van de handelsbetrekkingen met de Verenigde Staten en voor de tenuitvoerlegging van het transatlantisch economisch partnerschap.

Martinez
Mijnheer de Voorzitter, de Verenigde Staten versus Europa, dat is een oude discussie. Mijnheer de commissaris, we komen er vandaag op terug binnen een drievoudige context: het handelstekort van de Verenigde Staten, waar iedereen over gesproken heeft; de onderhandelingen in het kader van de Wereldhandelsorganisatie - die multilateraal zijn en ik begrijp dan ook niet waarom het woord bilateraal wordt gebruikt, onder voorbehoud dat hiermee wordt verwezen naar de slechte herinneringen aan Blair House en uw collega Frans Andriessen in het begin van de jaren "90 - en, tot slot, natuurlijk de Amerikaanse traditie van het big stick -beleid, met de agressie in Irak, het imperialisme in de audiovisuele sector en het in Rio tentoongespreide egoïsme. Dit alles maakt dat de oprechtheid van de Verenigde Staten in twijfel kan worden getrokken. Iedereen - de heer Sainjon en de andere sprekers - heeft herinnerd aan de "bananenkwestie" , de unilaterale douanerechten van 100 %, de Helms-Burton-wet, Libië, Iran, Pernod-Ricard, enzovoorts.
Mijnheer de commissaris, dit brengt mij ertoe u twee vragen te stellen. De eerste heeft betrekking op de strategie, het beginsel, de filosofie. Zijn de handelsonderhandelingen op internationaal vlak noodzakelijk voor de rijkdom van de landen? De GATT-overeenkomst is in 1994 ondertekend. Zijn Japan, Brazilië, Korea of Thailand hierdoor rijk geworden? Is de werkloosheid gedaald? De MOI, de Multilaterale Overeenkomst betreffende investeringen, is daarentegen verworpen. Wie heeft hieronder geleden? Niemand. Ondanks alle verhalen speelt de wereldhandel in werkelijkheid slechts een marginale rol. Neem nu bijvoorbeeld de rundvleesmarkt. Deze heeft slechts een aandeel van nog geen 10 % in onze productie. Als we bovendien een ander beleid zouden voeren dan is vastgesteld in artikel 104 C van het Verdrag van Maastricht, een ander beleid dan dat van bezuiniging en rantsoenering, dan zouden we een binnenlandse vraag hebben die het onzinnige gezoek naar buitenlandse afzetgebieden overbodig zou maken.
Mijn tweede vraag is: hoe kan er sprake zijn van een onafhankelijk handelsbeleid, als er noch een onafhankelijk buitenlands beleid bestaat, noch een onafhankelijk defensiebeleid, wanneer we ons gedragen zoals we in Irak hebben gedaan, het land waar de wetten van de Babylonische heerser Hammoerabi nog gelden? Drie weken geleden sprak ik de heer Tarek Aziz, die de volgende vraag stelde: "Ik bied Europa de beste olievelden in het zuiden van Irak aan. Waarom neemt Europa dit aanbod niet aan?" . De heer Sainjon heeft u de reden hiervoor gegeven: er worden geen bilaterale onderhandelingen gevoerd wanneer er sprake is van een wereldmarkt. Wij zijn afgevaardigden, volksvertegenwoordigers; we zijn geen kooplieden, we zitten niet in een kamer van koophandel.

Barón Crespo
Mijnheer de Voorzitter, ik wil hier het woord voeren om aan te geven dat ik het verslag-Mann steun. Het debat lijkt zich evenwel toe te spitsen op het klimaat waarin dit verslag tot stand is gekomen, en niet op de materie van dat verslag. En daarom wil ik hier zeggen dat de indruk gewekt kan worden dat wij een olijftak aanbieden terwijl onze Amerikaanse vrienden de strijdbijl opgraven. Maar zo is het volgens mij niet, omdat een groot aantal van de argumenten die we hebben gebruikt in verband met het Noord-Amerikaanse imperialisme ook van toepassing zouden zijn geweest op wat er in het verleden binnen Europa is gebeurd.
Ik geloof echter dat we naar onze Amerikaanse vrienden en bondgenoten een duidelijke, tweeledige boodschap moeten laten uitgaan. In de eerste plaats is het zo dat de organisatie die we het Transatlantisch Partnerschap noemen ervan uitgaat dat wij in een geglobaliseerde wereld samen verantwoordelijk zijn, multilateraal, en dus niet uitsluitend bilateraal. We hebben het daarbij niet alleen over handel. Handel vertegenwoordigt één aspect, maar het gaat ook om gedeelde verantwoordelijkheid, nu meer dan ooit. Die verantwoordelijkheid geldt jegens de wereld als geheel, en dan vooral in een financiële context. We dienen daarbij ook rekening te houden dat we hier spreken aan de vooravond van de introductie van de euro.
Dat is volgens mij de eerste boodschap die we dienen te geven. Ik ben er nooit een voorstander van geweest dat we ons automatisch in de verdediging moeten laten drukken. Ik geloof dat we hier in Europa uitstekende redenen en argumenten hebben, wanneer we beweren dat een markt en een verhouding zaken zijn die op een beschaafde en bilaterale wijze besproken dienen te worden, en dus ook zaken die niet kunnen worden onderworpen aan een door één der partijen uitgevaardigde wet. Om het in een cinematografisch beeld te vangen: we zitten hier niet in een toestand als in de film High Noon, waarin de sheriff en de sheriff alleen de wet bepaalt. Ik geloof dat we gelijke partners zijn en behoren te zijn.
Een tweede punt is - en ook hierin moeten we tegenover onze Amerikaanse vrienden heel duidelijk zijn - dat wij het idee van unilateraal managed trade niet delen, een filosofie die door de Amerikanen wel aangehangen wordt, en die niet alleen duidelijk naar voren komt uit wet 301 en super 301, maar ook uit extraterritoriale wetgeving, zoals, bijvoorbeeld, de wet-Helms-Burton of de wet-d'Amato, om nog maar even te zwijgen van een aantal verrichtingen die in strijd zijn met de voorschriften van de Wereldhandelsorganisatie.
Ik ben van mening dat dit verslag onze filosofie goed weergeeft. Dat we méér moeten doen is overduidelijk. We moeten allereerst - en dat is maar één voorbeeld - zorg dragen voor coördinatie tussen de Commissie, de Raad en het Parlement. Van coördinatie tussen deze instellingen is thans geen sprake. De Raad is niet present, en neemt besluiten zonder eerst het Parlement te raadplegen. De Verenigde Staten beschikken over het vermogen één wil te vormen. En zo moet ook de Unie proberen naar buiten toe één wil tot uitdrukking te brengen. Als we daarin slagen, ben ik zeker dat ze naar ons zullen luisteren.

Pomés Ruiz
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik mevrouw Mann gelukwensen met haar verslag, dat op onze steun kan rekenen. Verder wil ik de commissaris bedanken voor zijn inspanningen om met gene zijde van de Atlantische Oceaan tot een zo goed mogelijke verstandhouding te komen.
Helaas is het goede idee van een Transatlantische Agenda in troebele wateren geraakt, nu de Raad sinds april een aantal beslissingen heeft genomen waar wij het niet noodzakelijkerwijs mee eens zijn. Ik ben het roerend eens met Enrique Barón, als hij zegt dat als wij moeten proberen tot een goede verstandhouding te komen, zo goed als dat maar mogelijk is. U heeft zelf gezegd, mijnheer de commissaris, dat wie het vermogen, de macht heeft, daarom nog niet het recht heeft. Maar met de invoering van de euro, met de institutionele ontwikkeling binnen de Europese Unie, met de Unie van elf landen - binnenkort meer dan elf - zullen we nog eens zien wie er hier over macht beschikt. Hoe dit zij, het recht dient te berusten bij bevoegde organen, en we zullen deze moeten leren gebruiken om conflicten op te lossen.
Zoals de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid al heeft aangegeven, is het zaak om de bestaande obstakels uit de weg te ruimen, en dat betekent dat ons uitgangspunt beter had kunnen zijn. De Aziatische uitvoer of het geschil rond de bananen zijn nu niet bepaald voorbeelden die ons hoopvol stemmen, maar we moeten binnen het kader van de Wereldhandelsorganisatie tot multilaterale akkoorden zien te komen, en die akkoorden mogen niet strijdig zijn met het acquis communautaire , het GLB, de Overeenkomst van Lomé of de associatie- of uitbreidingsakkoorden.
U moet weten, mijnheer de commissaris, dat wij u steunen opdat we met onze Amerikaanse vrienden op voet van gelijkheid kunnen omgaan, en zulks voor zover de rechtsvoorschriften dat toelaten. Maar telkens wanneer er sprake van twijfel is, zal er in sterkere mate ruggespraak met dit Parlement moeten worden gevoerd. Naarmate dit Parlement uw claims eensgezinder onderschrijft, kunt u beter onderhandelen - kunnen wij beter onderhandelen. Het is onaanvaardbaar dat onze ondernemingen nog steeds problemen ondervinden bij het mededingen naar overheidsopdrachten in de Verenigde Staten. Ik zou hier zo nog een reeks problemen kunnen noemen, maar dit is niet het moment om daarover al te gedetailleerd over uit te weiden.
We staan achter dit verslag. Laat ons hopen dat er voor de doelstellingen termijnen zijn vastgesteld en dat we wijzen vinden om tot een goede - een zo goed mogelijke - verstandhouding met de Amerikanen te komen.

Teverson
Mijnheer de Voorzitter, ik wil me op slechts één punt concentreren. Ik heb maar weinig verslagen gelezen - zelfs van de Commissie - die zo volgestopt zijn met drie- en vierletteracroniemen. Het enige acroniem dat ontbreekt is GGO. Als er één terrein is waarop de publieke opinie in de Verenigde Staten en Europa tegenover elkaar staat, is het dat. In de Europese Unie voelen de consumenten bijzonder veel weerstand tegen genetisch gemodificeerd voedsel en de regeringen van Luxemburg en Oostenrijk gaan tegen het huidige Europese beleid in. Anderzijds zijn er steeds meer genetisch gemodificeerde gewassen in Amerika en het percentage genetisch gemodificeerde maïs is nu behoorlijk hoog.
Dan hebben we deze moedige poging om de handelsobstakels tussen beide grote handelsblokken weg te nemen. Mijn vraag aan de commissaris is: hoe beschermen wij in een door hem voorgestelde markt de voorkeur van de Europese burgers op het gebied van volksgezondheid en milieu, zoals bij het vraagstuk van de GGO's?

Donnay
Mijnheer de Voorzitter, de betrekkingen tussen de Verenigde Staten en de Europese Unie zijn volstrekt bevoorrechte betrekkingen. Deze handelsbetrekkingen zijn de belangrijkste ter wereld. Het project van een nieuw transatlantisch economisch partnerschap zou dus veel kunnen betekenen voor onze respectievelijke economieën. Hierdoor wordt de doelstellingen van multilaterale Europees-Amerikaanse samenwerking namelijk nieuw leven ingeblazen.
Een gemondialiseerde economie noopt ons tot deze regelmatige dialoog, maar de recente gebeurtenissen doen mij vrezen dat dit na maandenlange werkzaamheden en onderhandelingen totstandgebrachte versterkte partnerschap in gevaar komt als een van de partners de grondbeginselen ervan niet naleeft.
De unilaterale sancties waarmee de Verenigde Staten bepaalde Europese producten - bananen en vlees - dreigen te treffen, zijn op zijn zachtst gezegd verontrustend voor de toekomst. Dit geschil moet worden beslecht in het kader van de Wereldhandelsorganisatie, dat wil zeggen langs de legale, multilaterale weg.
Hoe het ook zij, de toepassing van unilaterale sancties door de Verenigde Staten tegen Europese producten zou niet alleen onaanvaardbaar zijn, maar ook bijzonder schadelijk voor het vertrouwen en de samenwerking die kenmerkend zijn voor de betrekkingen tussen de VS en de EU.
Ik sluit mij aan bij de rapporteur, wiens uitstekende werk ik hier wil roemen, en hamer erop dat het Parlement zoveel mogelijk wordt betrokken bij en zo goed mogelijk wordt geïnformeerd over de ontwikkeling van de transatlantische betrekkingen. Daarnaast kan ik me volledig vinden in het voorstel om een interparlementair comité VS/Europa op te richten.

Seppänen
Mijnheer de Voorzitter, de linkse Franse regering heeft in de OESO de MOI verworpen die ze een bedreiging vond voor het nationale zelfbeschikkingsrecht bij sociale, arbeids- en milieuaangelegenheden. Frankrijk wordt bedankt. In het nieuwe TEP, het Transatlantisch Economisch Partnerschap, komen dezelfde problemen naar voren als in de MOI. Het TEP heeft de MOI vervangen, constateerde de heer Kreissl-Dörfler en hij heeft gelijk. Het is lood om oud ijzer.
Vrijhandel, die niet de vrijheid van de mensen maar van de markt is, is vaak een aanval op de maatregelen die de mensen en de natuur in de natiestaten beschermen. Die zijn met goede bedoelingen opgesteld. De markt heeft geen sociale of ecologische verantwoordelijkheid. De opvattingen van de consumenten in Europa en de Verenigde Staten over gezonde levensmiddelen verschillen bijvoorbeeld fundamenteel. Wij willen geen hormonenvlees eten. Wij willen geen gifbestendige genetisch gemanipuleerde soja, maïs, aardappelen of andere nieuwe Amerikaanse levensmiddelen eten. Een bijzonder probleem vormt de overeenkomst van wederzijdse goedkeuring van producten: ergens goedgekeurd, overal goedgekeurd.

Lannoye
Mijnheer de Voorzitter, ik zou enkele opmerkingen willen maken. De eerste is dat ik mij verbaas over het feit dat de Verenigde Staten unilaterale vergeldingsmaatregelen nemen tegen de Europese Unie. In het geval van de bananen is dit nogal flagrant. Het verwondert mij dat iedereen verrast is, want dit is in feite niets nieuws. De Verenigde Staten beoefenen deze sport al heel lang en ik herinner toch - zonder hier bekrompen anti-Amerikaanse geluiden te willen laten horen - nog even aan het dikke dossier van de Helms-Burton-wet waarin de Europese Unie zich bijzonder bang heeft gedragen. We hebben onze klacht bij de Wereldhandelsorganisatie zelfs ingetrokken - ik zou niet weten uit hoofde van welk reglement of beginsel - maar er is hier sprake van tegenstrijdige houdingen: aan de ene kant onverzettelijkheid, aan de andere kant slapheid. Het lijkt me dan ook tijd dat het evenwicht wordt hersteld, te meer daar - dit wil ik toch even preciseren - de Verenigde Staten zich onlangs, in Buenos Aires, nog hebben onderscheiden door hun onverzettelijkheid waardoor ze een voor de toekomst van de planeet van onmiskenbaar belang zijnde conferentie volledig hebben doen mislukken.
Mijn tweede opmerking betreft de mate waarin het Europees Parlement betrokken wordt bij het proces waarover we vandaag debatteren. Blijven we tolereren dat we maandenlang zo worden behandeld? Zelf kan ik maar niet aanvaarden dat we achter de feiten aan lopen. Eerst was er de MOI, een gevaar dat we met behulp van anderen naar ik meen hebben kunnen bezweren. Zo was er ook de - door de Raad verworpen - nieuwe transatlantische markt en nu wordt ons het transatlantisch economisch partnerschap voorgeschoteld. Als ik zie wat dit project inhoudt, ben ik niet zo positief gestemd als een aantal collega's. Ik denk dat het in wezen de bedoeling is de bilaterale samenwerking met de Verenigde Staten te intensifiëren en uit te breiden, ook al wordt er natuurlijk wel een multilaterale dimensie aan toegevoegd. In dit opzicht gaat het erom het beginsel van wederzijdse erkenning een algemeen karakter te geven, met name - en dat lijkt me erg gevaarlijk - op het gebied van de biotechnologie, de kwaliteit van het voedsel, het milieu en de sociale bescherming. Als het Parlement zich erbij neerlegt pas na afloop van dit soort debatten te interveniëren, denk ik dat het zich belachelijk maakt en zichzelf in diskrediet brengt bij de publieke opinie.

Van Dam
Voorzitter, de verbetering van de handelsbetrekkingen met de Verenigde Staten is toe te juichen. Gezien de toenemende tendens van globalisering is een goede verhouding met de handelspartners die vergelijkbare belangen hebben, waardevol. De positie van de afzonderlijke lidstaten is nogal zwak in een multilateraal handelsstelsel, zeker sinds de oprichting van de Wereldhandelsorganisatie. Daarom ligt hier een taak voor de Europese Unie, met name ook als het gaat om het zoeken van gelijkgezinde handelspartners. Ik wil echter wel een aantal kanttekeningen plaatsen bij de nieuwe transatlantische markt.
Eerder dit jaar heeft het Parlement een resolutie aangenomen over de aspecten milieu, gezondheid en consumentenbescherming van de wereldhandel. Voor de transatlantische markt zijn die aspecten van groot belang. In de mededeling van de Commissie wordt hiermee onvoldoende rekening gehouden. Ik ben het dan ook eens met de rapporteur, mevrouw Mann, die nadrukkelijk stelt dat niet mag worden getornd aan de Europese wetgeving op dit gebied.
Een andere kanttekening die ik bij het nieuwe transatlantische partnerschap wil plaatsen, heeft betrekking op de plaats van de Europese Unie in multilaterale organisaties en overeenkomsten. De positie van de Unie dient daarin onafhankelijk van de Verenigde Staten te blijven, vooral ook als het gaat om het debat met en over ontwikkelingslanden. Ik doel hierbij niet op de zogenaamde bananenpreferenties die in het amendement 4 worden genoemd. Het gaat mij om de verzekering dat de Europese Unie door deze nieuwe transatlantische markt er niet van zal worden weerhouden wereldwijd duurzame ontwikkeling en een eerlijke verdeling van de welvaart na te streven. Ook mag de nieuwe transatlantische markt niet leiden tot vergroting van de tegenstellingen tussen Noord en Zuid. Datzelfde geldt voor andere initiatieven tot samenwerking tussen ontwikkelde landen, zoals de Multilaterale Investeringsovereenkomst.
Tenslotte vraag ik aandacht voor de culturele onderwerpen op de transatlantische agenda. Op dat vlak liggen belangrijke verschillen in benadering tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten. Zo kennen de lidstaten van de Europese Unie bijvoorbeeld een ander systeem voor bescherming van eigendomsrechten. Op de vraag of het beschikbaar stellen van boeken op Internet wel of niet aan een heffing onderworpen moet worden, mag het antwoord niet door de Amerikanen gedicteerd worden. De culturele identiteit van Europa mag niet worden prijsgegeven aan de vrije markt.

Blot
Mijnheer de Voorzitter, het verslag van onze collega blijft bijzonder op de vlakte over het volstrekt asymmetrische karakter van de economische en handelsbetrekkingen tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten.
De rapporteurs voor advies - wier verslagen zijn bijgevoegd - zinspelen echter allemaal op deze asymmetrie, met andere woorden op de macht die de Verenigde Staten eenzijdig uitoefenen over Europa. Dit machtseffect is geen verzinsel. Professor François Perroux van het Collège de France in Parijs had hier al een paar jaar geleden een theorie over.
Zeker, de Commissie buitenlandse zaken, veiligheids- en defensiebeleid zwijgt in alle talen over deze kwestie, hoewel Europa misschien wel juist op defensie- en bewapeningsgebied gedwongen is de Amerikaanse oppermacht te accepteren, waarbij het zelfs aanvaardt dat de Verenigde Staten tegenwoordig grof geschut gebruiken tegen een Europees land zoals Joegoslavië.
De Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid herinnert er van haar kant zeer terecht aan dat bij de discussies met de Verenigde Staten over de transatlantische markt rekening moet worden gehouden met het acquis communautaire - met name op landbouwgebied -, met de associatieovereenkomsten en de Overeenkomst van Lomé, iets waarvan bepaald niet duidelijk is of het ook werkelijk gebeurt.
Op haar beurt wijst de Commissie juridische zaken en rechten van de burger erop dat het probleem van de unilaterale Helms-Burton- en d'Amato-Kennedy-wetten nog steeds niet is opgelost. De Commissie werkgelegenheid en sociale zaken uit de vrees dat er in Europa in de landbouwsector werkgelegenheid verloren zal gaan als gevolg van deze transatlantische onderhandelingen. In punt 4 van haar advies zegt de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming te vrezen voor discriminatie van het Europese bedrijfsleven. De Commissie cultuur, jeugd, onderwijs en media preciseert in punt 7 van haar advies dat de Europese televisieprogramma's nauwelijks 2 % van de Amerikaanse markt vertegenwoordigen en dat de Amerikaanse producten deze sector in Europa volledig domineren. Het betreft hier echt een unilaterale handelsstroom waarbij Europa de rol van "onderworpen kolonie" speelt.
De Amerikaanse federale staten voelen zich tot slot niet altijd gebonden door de door Washington ondertekende overeenkomsten. We hebben hiervan meerdere voorbeelden gehad, met name enkele jaren geleden dat van de markt voor elektrische uitrusting.
Uit deze paar opmerkingen blijkt duidelijk dat Europa niet veel meer is dan een satelliet van de Verenigde Staten en dit verslag had dit eigenlijk bespreekbaar moeten maken. De transatlantische onderhandelingen zouden erop gericht moeten zijn de gelijkheid te herstellen. Daarvan is echter geen sprake. In zijn huidige vorm zal het project van de transatlantische markt de kolonisatie van Europa door het Amerikaanse economische machtsblok nog iets meer in de hand werken. Dit project moet worden verworpen.

Kinnock, Glenys (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, dit is een uitstekend verslag, maar ik moet zeggen dat ik het jammer vind dat het tegelijkertijd komt met de diepe bezorgdheid die velen van ons vandaag hier hebben geuit over de bedreiging van ons bananenstelsel.
Commissaris Brittan, ik hoorde u vorige week vrijdag op de BBC zeggen dat het slepende conflict met de Verenigde Staten eigenlijk niet over bananen gaat, maar over handelsregels en de verplichting hieraan te gehoorzamen. Ik moet zeggen - en ik weet dat u zich hiervan bewust bent - dat de arme boeren in het Caribisch gebied niet onder de indruk zullen zijn van wat zij als een veeleer technocratische aanpak zouden kunnen zien. Zij zijn verbijsterd en bevreesd om wat zij als een meedogenloze aanval van de Verenigde Staten op het bananenstelsel zien. Als zij andere gewassen moeten telen, zoals is gesuggereerd, dan zullen zij waarschijnlijk - u heeft het zelf ook gezegd - grondstoffen voor drugs gaan verbouwen.
Daarom zijn de beginselen hier inderdaad heel belangrijk. Zoals u al eerder zei, is het wapengekletter van de Verenigde Staten en de dreiging met sancties tegen de Europese Unie iets wat wij diep betreuren, vooral omdat er geen enkele dreiging voor de economie van de Verenigde Staten zelf bestaat.
Wij moeten een aantal vragen stellen. Gaat dit conflict werkelijk over regels? Gaat het over hormonen in rundvlees? Gaat het over de aflossing van een schuld van de democraten aan Chiquita? De Caribische bananen die op de Europese markt komen, maken slechts 7 % van de bananenmarkt in de Europese Unie uit en als deze ruzie om artikel 13 van de WHO gaat, dan zijn er ook andere Noord-Zuidregelingen die niet zo goed stroken met artikel 13. Ik hoop dat de Verenigde Staten dat eveneens erkennen.
Dit is naar ik hoop het allerlaatste bedrijf in dit bananendrama, dat zich al zoveel jaren voortsleept. Er moet nu maar eens aan het licht komen wat het werkelijk inhoudt. Ik hoop dat de Europese Unie vastberadenheid zal tonen en zal zeggen dat dit een morele kwestie is, dat het gaat om een verplichting en verantwoordelijkheid jegens onze traditionele leveranciers, vooral in het Caribisch gebied. Ik hoop dat u zich sterk zult blijven maken voor werkelijke rechtvaardigheid voor de bevolking van het Caribisch gebied tegenover wat door ons allen hier wordt gezien als een volstrekt onaanvaardbare houding van de Verenigde Staten tegenover de Europese Unie.

Amadeo (NI).
Mijnheer de Voorzitter, wij zijn ervan overtuigd dat de transatlantische betrekkingen een goede gelegenheid zullen zijn voor Europa, zeker in het licht van de nog bestaande problemen. Het gaat om belangrijke kwesties. We hoeven maar te denken aan de handels- en investeringsbelemmeringen, of aan de voorschriften en normen die het grootste struikelblok vormen en altijd bron zijn geweest van de talloze bilaterale conflicten die zich in de loop der jaren hebben voorgedaan.
De nieuwe transatlantische markt zou in feite moeten dienen voor het waarborgen van de belangen van de consument, met de expliciete doelstelling om voor 2010 alle bestaande belastingen op industriële producten af te schaffen, met de steun van nieuwe overeenkomsten, de zogenoemde MRA's, die tot stand komen op grond van wederkerige erkenning en welke ons inziens het beschermingsniveau van de consumenten en de veiligheid van het milieu, die in het kader van de Gemeenschap door de normen van de Unie worden gewaarborgd, zouden moeten verhogen.

Porto (PPE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil beginnen met aan te geven dat ik de eerste ben om te pleiten voor een versteviging van de banden met de Verenigde Staten: het gaat bij deze banden om de twee belangrijkste machtsblokken op deze wereld, met bijzondere verantwoordelijkheden. We zijn door bilaterale akkoorden met elkaar verbonden. We moeten ons conformeren en de multilaterale mechanismen versterken, omdat we alleen binnen zo'n kader de belangen van de Verenigde Staten en Europa kunnen behartigen en daarbij tevens rekening houden de belangen van andere, kleinere landen.
Ik kan echter niet nalaten hier te wijzen op de stap terug die we met betrekking tot bananen hebben gedaan. Wat hier opvalt, is het feit dat er zo'n wanverhouding bestaat tussen de genomen maatregelen en de omstandigheden die daartoe aanleiding hebben gegeven. Wat de bananen betreft, het gaat om bananen uit Madeira - als Portugees moet ik over dit onderwerp wel wat zeggen -, de Canarische Eilanden en een aantal ACS-landen. We hebben hier te maken met sociale problemen, waarvoor geen alternatieve oplossing kan worden gevonden. Als we niet een beetje steun geven bij de bananenproductie zijn er geen alternatieven denkbaar.
Tot slot wil ik zeggen dat het hier om een ongunstig signaal gaat. Laat ons hopen dat daar geen andere negatieve signalen bijkomen. De rapporteur, mevrouw Erika Mann, die ik bij deze bedank, was daar trouwens zelf ook al bang voor. Ik hoop dat het probleem tot het verleden behoort, en dat we kunnen komen tot een versterking van de samenwerking tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten. Zo'n versterkte samenwerking zal voor deze twee blokken gunstig zijn, maar ook voor de wereld als geheel.

Elles
Ik wil graag steun betuigen aan het uitstekende verslag van de rapporteur, mevrouw Mann, en aan het moedige voorstel dat onze commissaris ons hier vandaag heeft voorgelegd, en wel om drie redenen.
Ten eerste zal het transatlantische partnerschap ons een mogelijkheid bieden, een kader te vinden voor de bespreking van multilaterale kwesties met de Verenigde Staten. Alle betrokkenen bij multilaterale onderhandelingen weten dat onderhandelingen als de grondslagen voor de wereldhandel die wij in de millenniumronde verwachten, niet zullen plaatsvinden, als de Europese Unie en de Verenigde Staten zich niet daadwerkelijk hebben voorbereid. Dat is de eerste reden.
Ten tweede, wat betreft de bilaterale betrekkingen op de langere termijn, willen wij een breder partnerschap: geen Amerikaanse kolonisatie van Europese beslissingen, maar een partnerschap dat is gebaseerd op bredere economische aspecten, waaronder monetaire aangelegenheden en enkele veiligheidsaspecten wanneer het Verdrag van Amsterdam is getekend.
Het laatste punt is dat dit niet zal werken, zoals onze rapporteur al heeft gezegd, tenzij wij een parlementaire dialoog hebben - een wettelijke dialoog - omdat de problemen die wij over Cuba hebben gehad, de problemen die wij over de bananen hebben, veroorzaakt zijn door het Amerikaanse Congres; daarom hebben we een evenwichtige en substantiële parlementaire dialoog op voet van gelijkheid nodig om dit belangrijke initiatief te kunnen doen slagen.

Salafranca Sánchez-Neyra
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil mevrouw Mann voor haar goed onderbouwde en zeer volledige verslag bedanken, en ik bedank ook commissaris Brittan voor de helderheid en standvastigheid die hij getoond heeft, zowel in zijn verklaring van vorige week als in die van deze middag voor dit Parlement.
Helaas begrijpen onze Amerikaanse vrienden en bondgenoten geen andere taal dan de krachtige taal van de confrontatie. De Raad van de Europese Unie heeft zich afgelopen week bezig gehouden met de goedkeuring van het actieplan voor het Transatlantisch Economisch Partnerschap, en dan is het toch eigenaardig dat op precies hetzelfde moment onze Amerikaanse vrienden ons verrassen met een aantal unilaterale maatregelen, waarmee ze de regels van het spel volledig omgooien en handelingen verrichten die strijdig zijn met in het kader van de Wereldhandelsorganisatie gedane beloften.
Deze ervaring toont duidelijk aan dat de Verenigde Staten de Europese Unie alleen serieus nemen wanneer deze laatste in haar optreden toont standvastig, helder en assertief te zijn, zoals dat het geval is geweest toen we verzochten om het opzetten van een panel bij de Wereldhandelsorganisatie voor gevallen van extraterritoriale wetgeving, zoals - bijvoorbeeld - de wet-Helms-Burton. Toen wij evenwel de termijn lieten verlopen, kon men daar voor ons geen respect opbrengen.
Nu de Verenigde Staten zulk een manifeste onverantwoordelijkheid tentoon hebben gespreid, hebben zij zich - zoals de heer Brittan vanmiddag terecht heeft aangegeven - verder van de wereld van het recht verwijderd, en hebben zij brute kracht laten prevaleren boven recht, of dat althans geprobeerd.
Ik geloof, mijnheer de Voorzitter, dat wij in ons optreden, in het optreden van de Europese Unie met betrekking tot de transatlantische betrekkingen een grote dosis voorzichtigheid, ruimhartigheid en goede wil hebben laten zien, en daarom geloof ik, mijnheer de Voorzitter, dat nu het moment gekomen is waarop de Commissie gelijksoortige wapens moet inzetten en wij de onderhandelingen moeten opschorten totdat het gezonde verstand weer de overhand heeft gehaald.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer Salafranca.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.30 uur plaats.

Vragenuur (Commissie)
De Voorzitter
Aan de orde is het vragenuur (B4-0705/98) voor vragen aan de Commissie.

De Voorzitter
Vraag nr. 42 van Ursula Stenzel (H-1048/98)
Betreft: ECB
Begin 1999 wordt een begin gemaakt met de EMU, waarbij een politiek onafhankelijke, op het doel van de interne muntstabiliteit gerichte centrale-bankraad het toekomstige beleid van de EU zal bepalen.
De verklaringen van de nieuwe Duitse bondsregering dat het monetaire beleid meer de algemene economische ontwikkeling moet beogen en tevens moet zorgen voor groei en werkgelegenheid geeft aanleiding tot bezorgdheid, omdat juist de beperking tot het monetaire beleid de onafhankelijkheid van de ECB rechtvaardigt.
Wat vindt de Commissie van deze jongste ontwikkelingen en hoe moet in dit verband haar voorstel voor een sterkere scheiding tussen consumptie- en investeringsuitgaven bij een overmatig nationaal begrotingstekort worden beoordeeld? Commissaris Flynn krijgt het woord om de vraag van mevrouw Stenzel te beantwoorden.

Flynn
Als hoedster van de Verdragen wil de Commissie erop wijzen dat artikel 107 van het Verdrag de onafhankelijkheid waarborgt van de ECB en van de nationale centrale banken bij de uitvoering van de taken en verplichtingen die hun bij het Verdrag en bij de statuten van het ESCB zijn toegekend. De Commissie wil hier nog eens in herinnering brengen dat het hoofddoel van het ESCB het handhaven van prijsstabiliteit is. Artikel 105 van het Verdrag voegt hieraan toe dat, onverminderd het doel van prijsstabiliteit, het ESCB het algemene economisch beleid in de Gemeenschap ondersteunt teneinde bij te dragen tot de verwezenlijking van de in artikel 2 omschreven doelstellingen van de Gemeenschap.
Deze doelstellingen betreffen onder meer de bevordering van een duurzame en niet-inflatoire groei en een hoog niveau van werkgelegenheid en sociale bescherming. De Commissie hoeft geen nieuw voorstel in te dienen. In overeenstemming met het Verdrag heeft zij altijd aandacht besteed aan het specifieke aandeel van investeringsuitgaven in de algemene nationale begrotingstekorten, zoals blijkt uit haar aanbeveling van 25 maart 1998 over de kwalificatie van de lidstaten voor de deelname aan de derde fase van de Economische en Monetaire Unie.
De Commissie wil er echter op wijzen dat duurzame groei onmogelijk is zonder een beperking van de overheidstekorten, dat de beperking van de overheidstekorten niet onverenigbaar is met een blijvend hoog investeringsniveau en dat de gulden regel - namelijk dat het overheidstekort geringer moet zijn dan de omvang van de overheidsinvesteringen - een beginsel van gezond fiscaal gedrag is. In dit verband kan ik u meedelen dat de Commissie een verslag voorbereidt over de economische, fiscale en investeringsstrategie voor de Europese Raad van Wenen na de Europese Raad van Pörtschach.

Posselt
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik zou u enkel willen vragen of u er al van op de hoogte bent dat op de jongste Duits-Franse Top tussen de heren Strauss-Kahn en Lafontaine geopperd werd het zogenaamde stabiliteitspact over enkele jaren buiten werking te stellen. Hoe staat de Commissie tegenover deze kwestie, en hoe staat zij tegenover de onafhankelijkheid van de Europese Centrale Bank in het algemeen? Zijn er op dit punt extra veiligheidsmaatregelen nodig?

Flynn
Ik beschik niet over de precieze details van de zaak waarnaar u verwijst. Wellicht kan beter mijn collega, commissaris de Silguy, deze vraag schriftelijk beantwoorden. Ik wil alleen maar zeggen dat de Commissie blij zou zijn met een debat tussen de ECB en de ministers van Financiën. Dat is goed te begrijpen, want onafhankelijkheid hoeft niet per se isolatie te betekenen. Ik zal uw standpunt graag aan commissaris de Silguy doorgeven.

De Voorzitter
Vraag nr. 43 van Robert Evans (H-1023/98)
Betreft: Wederkerigheid van kortingen voor gepensioneerden in de EU
Iemand uit mijn kiesdistrict bezocht onlangs Italië en toen hij zag dat de toegang tot een monument voor gepensioneerden gratis was, verzocht ook hij hierom. Wie schetst zijn verbazing toen hij van het personeel vernam dat dit alleen voor Italiaanse gepensioneerden gold.
Een officiële 60+-kaart zou helpen om dit probleem te voorkomen en ervoor zorgen dat gepensioneerden in de gehele EU de kortingen krijgen, waarop zij recht hebben.
Kan de Commissie mededelen:
of zij het ermee eens is dat gepensioneerden die naar andere EU-lidstaten reizen mogen verwachten dat zij kunnen profiteren van dezelfde kortingen, vooral toeristische en culturele, als de gepensioneerden van de staat die zij bezoeken,
of er enige vooruitgang is te zien na haar aanbeveling terzake van 10 mei 1989 (89/350/EEG) ? Mijnheer Flynn, ik nodig u uit antwoord te geven op de vraag van de heer Evans.

Flynn
De Commissie is het met geachte afgevaardigde eens dat het wenselijk is dat gepensioneerden die naar andere Europese landen reizen, gemakkelijker dezelfde kortingen moeten kunnen krijgen als de gepensioneerden van het land dat zij bezoeken. Helaas weet de Commissie dat dergelijke kortingen in de praktijk niet altijd vrij toegankelijk zijn voor ingezetenen van een andere staat dan het land dat deze kortingen biedt.
Het Hof van Justitie heeft verscheidene klachten behandeld van discriminatie jegens ingezetenen van andere lidstaten als ontvangers van diensten, zoals korting op, of gratis toegang tot musea en andere openbare gebouwen en kortingen in het openbaar vervoer. Het Hof, dat zich op artikel 6 inzake discriminatie op grond van nationaliteit en artikel 59 over het vrij verrichten van diensten baseert, heeft discriminerende praktijken altijd veroordeeld.
De Commissie zal waakzaam blijven bij het respecteren van de basisbeginselen van het communautaire recht en zal, telkens wanneer dit juist wordt geacht, een beroep op het Hof van Justitie doen. Bovendien onderhandelt de Commissie al bijna tien jaar met de lidstaten over de invoering van een Europese 60+-kaart, waarom al in de aanbeveling van de Commissie van 10 mei 1989 is gevraagd.
De tenuitvoerlegging van deze aanbeveling is door praktische problemen in een aantal lidstaten belemmerd. Om vooruitgang in deze materie te boeken, heeft de Commissie een eerste haalbaarheidsonderzoek in het Europese Jaar van de Ouderen in 1993 gesteund. De Commissie heeft een tweede haalbaarheidsonderzoek in 1995 gelanceerd om het eerste bij te werken en te verdiepen. Het eindverslag is inmiddels ontvangen en er zijn exemplaren gezonden naar de leden van de Interfractiewerkgroep Ouderen van het Europees Parlement. Het verslag is ook gezonden naar de NGO-leden van het samenwerkingsverband voor ouderen. De conclusies en aanbevelingen van het verslag moeten nog worden bestudeerd en besproken met de vertegenwoordigers van de regeringen van de lidstaten.

Evans
Al is er enige reden tot optimisme in het antwoord van de commissaris te vinden, er is ook aanleiding tot bezorgdheid. Dit is een belangrijke vraag over de totstandkoming van een Europa voor de burgers en wanneer de burgers kortingen worden geweigerd, omdat zij geen ingezetenen zijn van een bepaalde lidstaat, is dat zeer schadelijk voor het hele imago van Europa. De commissaris verwees naar de aanbeveling van de Commissie van tien jaar geleden, maar dat is al een hele tijd geleden. Dit is iets wat steun verdient en wat wij allen moeten willen verwezenlijken.
Ik kijk ook uit naar een soortgelijk initiatief, namelijk een Europese jeugdkaart. Aangezien alles erop wijst dat wij over tien jaar nog steeds over de kwestie van een 60+-kaart gebogen zitten, kan de commissaris mij dan enige reden tot optimisme geven over een Europese studentenkaart? Op dit moment lijken we evenveel terug te krabbelen als vooruit te gaan.

Truscott
Ik wil de commissaris danken voor zijn antwoord op de vraag van de heer Evans. Ik hoop beslist dat de Commissie in overweging zal nemen in de nabije toekomst uitvoerige voorstellen voor een 60+-kaart in te dienen, ook al zijn er nog zoveel problemen.
Wil de commissaris van deze gelegenheid gebruik maken om de leeftijdsdiscriminatie te veroordelen, die overal in de Europese Unie zo gebruikelijk is en nog altijd een groot probleem is?

Flynn
Ik wens enkel te zeggen dat de Commissie al in het programma voor sociale actie in de periode 1998 tot en met 2000 haar voornemen heeft aangekondigd, een debat te lanceren over het gebruik van het toekomstige artikel 13. Artikel 13 geeft de mogelijkheid voor passende actie om discriminatie op grond van sekse, ras, etnische oorsprong, religie, mening, handicap, leeftijd en seksuele geaardheid te bestrijden. Wij bestuderen dus de mogelijkheid van wetgeving zodra het Verdrag is geratificeerd.
Ik heb zojuist ons voornemen aangekondigd om onder dit programma een mededeling te doen over de kwesties waarnaar u heeft verwezen als onderdeel van onze bijdrage tot het komende Jaar van de Verenigde Naties. Wij zullen de gelegenheid krijgen deze zaak te zijner tijd verder te bespreken.

White
Mijnheer Flynn, als u zich te lang hierover het hoofd breekt, dan zult u zelf nog letsel oplopen en dan heeft u wellicht nog de gezondheidskaart nodig. Ik weet niet of u zich herinnert dat wij enige tijd geleden, als Parlement, een initiatief hebben genomen en ik heb u een model van die gezondheidskaart getoond; u verzekerde mij dat u hiernaar zou streven. U vertelde mij dat men in de Republiek Ierland de invoering van de gezondheidskaart overwoog. Nu het door mijn collega, de heer Evans, ter sprake is gebracht: hoe ver zijn we nu met de invoering van een gezondheidskaart? Ik herinner u eraan dat een van de mogelijkheden die ik u als suggestie aan de hand deed, was dat wij in plaats van een hightech-versie aan iets zouden kunnen werken als een heel chic E111-formulier.

Flynn
U weet dat ik voorstander ben van de invoering van deze kaart. Ik heb er veel tijd aan besteed om dit georganiseerd te krijgen. Het was uiterst moeilijk wegens de moeilijkheden die ik u heb geschetst, maar we zouden enige vooruitgang kunnen boeken. Wellicht kan er meer actie op Europees niveau worden ondernomen om de informatiestroom te helpen verbeteren. Het zou ook nuttig kunnen zijn over een update van de vergunningenstelsels die beschikbaar zijn te beschikken en te trachten de vaststelling en uitwisseling van goede praktijken te bevorderen.
De Commissie zou kunnen overwegen steun te verlenen aan de ontwikkeling van een website over vergunningenstelsels voor ouderen in de Unie. Ik weet niet of u vindt dat dit zinvol zou zijn, maar het kan een eerste stap zijn om de impasse te doorbreken.

De Voorzitter
Vraag nr. 44 van Bernie Malone (H-0925/98)
Betreft: Herroeping van het jaar tegen het geweld tegen de vrouw in 1999
Ik meen te begrijpen dat het jaar tegen het geweld tegen de vrouw in 1999 op aandringen van de lidstaten afgelast is.
Kan de Commissie uitleggen, aangezien dit Parlement zelf al in 1997 met een resolutie gevraagd heeft om 1999 uit te roepen tot het jaar tegen het geweld tegen de vrouw, hoe het komt dat ze financieel en organisatorisch onvoldoende voorbereid is om het te laten doorgaan? Welkom, commissaris Wulf-Mathies. Ik nodig u uit antwoord te geven op de vraag van mevrouw Malone.

Wulf-Mathies
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigde, het Parlement heeft zijn wens om een Europees Jaar ter bestrijding van geweld tegen vrouwen uit te roepen laat kenbaar gemaakt, waardoor de Commissie geen tijd meer had om een formeel voorstel voor te leggen, voor een adequate financiering te zorgen en de activiteiten zorgvuldig te plannen. Om toch aan de wens van het Parlement tegemoet te komen, heeft de Commissie echter een campagne voorgesteld in verband met het thema "geweld tegen vrouwen" . Na een voorbereidende vergadering die nog plaatsvond onder Brits voorzitterschap in juni 1998 is een aanvang gemaakt met de desbetreffende maatregelen.
Zo zal van 1 tot 4 december onder Oostenrijks voorzitterschap een eerste conferentie plaatsvinden over de rol van de politie in de bestrijding van geweld tegen vrouwen, in het bijzonder migrantenvrouwen. Deze conferentie zal gedeeltelijk gefinancierd worden met middelen uit het programma DAPHNE. Een volgende belangrijke conferentie die de Commissie in samenwerking met het Duitse voorzitterschap zal organiseren, heeft volgend voorjaar plaats. Daar zal onder andere een verslag met een analyse van de desbetreffende statistieken uit de lidstaten moeten worden voorgelegd. Dit verslag wordt thans gezamenlijk opgesteld door deskundigen uit alle lidstaten en de Europese vrouwenlobby. Ook dit project wordt in het kader van het programma DAPHNE gefinancierd.
De slotconferentie over de campagne zal in samenwerking met het Finse voorzitterschap georganiseerd worden. De Commissie is bovendien van plan een tentoonstelling alsook verscheidene seminars te organiseren. Daarenboven zal zij informatiemateriaal opstellen en verspreiden, vooral met het oog op preventie. We hebben de lidstaten opgeroepen in eigen land evenementen te organiseren die zowel gericht zijn op het grote publiek als de niet-gouvernementele organisaties. De Commissie heeft bovendien voorgesteld om in de lidstaten een eurobarometer-enquête te starten omtrent dit thema. Voorts moet voor de slotconferentie een verslag worden opgesteld waarin alle acties worden samengevat die tijdens de looptijd van de campagne in de lidstaten zijn uitgevoerd of op gang gebracht. Het zou verheugend zijn indien ook de kandidaat-landen zouden deelnemen aan deze campagne.
Ik zou toch het volgende voorbehoud willen maken: de tenuitvoerlegging, aard en omvang van de maatregelen hangen af van hoeveel financiële middelen en personeel u voor 1999 beschikbaar stelt. Daarom kan de Commissie pas een definitief besluit nemen over de campagne na de goedkeuring van de algemene begroting in december 1998.

Malone
Ik dank de commissaris voor haar antwoord.
Gewoonlijk dien ik geen vragen in, omdat ik geen tijd wil verliezen, maar ik heb een zeer duidelijke mening over deze kwestie. Ik ben teleurgesteld dat wij niet meer vorderingen hebben kunnen maken. Ik vraag me af of het feit dat u niet genoeg middelen ter beschikking heeft, iets te maken heeft met het verslag dat gisteren door de Rekenkamer is gepubliceerd, waarin staat dat veel werk wordt gehinderd door mensen met kortlopende contracten. Ik hoop dat dat hier niet het geval is.
Uw plannen zijn zeer prijzenswaardig en de campagne en punten die u aan de orde heeft gesteld, zijn erg goed. Maar we moeten ook op de scholen campagne voeren. Wat je in het onderwijs kunt doen is heel belangrijk.

Wulf-Mathies
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen bestond het probleem van de laattijdige indiening er gewoon in dat we ons aan bepaalde termijnen moeten houden als de Raad desbetreffende beslissingen moet nemen en dat we daarom te laat waren. Dat heeft echter niets te maken met problemen in verband met het personeelsbestand in de Commissie. U kent immers de mededeling van de Commissie "over een communautair actieprogramma op middellange termijn betreffende maatregelen met het oog op de communautaire ondersteuning van activiteiten van de lidstaten met betrekking tot geweld tegen kinderen, jongeren en vrouwen" . Hierbij gaat het om een programma voor de periode 2000-2004 en het is beslist zinvol impulsen voor de medewerking van scholen in het programma op te nemen. U weet dat deze mededeling en het actieprogramma voor een deel gericht zijn op bewustmaking. Ik ben het met u eens dat deze bewustmaking zo vroeg mogelijk moet beginnen, zodat in de bevolking een mentaliteit en een besef ontstaan waardoor geweld tegen vrouwen niet meer geaccepteerd wordt en ook gemeenschappelijke acties mogelijk zijn.

De Voorzitter
Vraag nr. 45 van Gerard Collins (H-1029/98)
Betreft: EU-steun voor de aankoop van computers voor scholen
In de Shanagolden Primary School, een basisschool in Limerick in Ierland, is onlangs een nieuw computerlokaal met acht computers geopend zodat de leerkrachten de leerlingen - ook leerlingen die bijlessen volgen - kunnen leren omgaan met de nieuwe technologieën. Dit was alleen mogelijk door geld in te zamelen en een renteloze lening aan te gaan.
Kan de Commissie zeggen of de EU financiële steun verleent voor de aankoop van computers en/of de inrichting van computerlokalen in lagere en middelbare scholen? Mevrouw Wulf-Mathies, ik stel voor dat u antwoord geeft op de vraag van de heer Collins.

Wulf-Mathies
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigde, de Commissie houdt zich intensief bezig met de verbetering van de toegang van scholen tot nieuwe informatietechnologieën. Van de acties die reeds van start zijn gegaan of thans in gang worden gezet, moeten met name de volgende genoemd worden. Ten eerste, het actieplan "Leren in de informatiemaatschappij" , dat de verbinding van Europese scholen in een netwerk alsook de opleiding van leraren en de ontwikkeling van strategieën voor de uitwerking van inhoudelijke aspecten tot doel heeft.
Ten tweede, de task force "multimediale educatieve programmatuur" die de educatieve activiteiten van acht verschillende communautaire programma's samenbundelt. In dit verband werd in december 1996 een gemeenschappelijke oproep tot het indienen van voorstellen over het thema "didactische multimedia" gepubliceerd, waarbij met name de programma's SOCRATES, LEONARDO DA VINCI, TEN en drie onderzoeksprogramma's betrokken werden. Van de 46 geselecteerde projecten vermelden we het project European Schoolnet , waaraan de Ministeries voor Onderwijs van de lidstaten meewerken. Het programma SOCRATES is gericht op Europese samenwerking in de onderwijssector en bevordert de samenwerking op het gebied van onderwijskwesties, met name in het kader van de actie omtrent open en afstandsonderwijs. Het voorstel voor SOCRATES II beoogt een nieuwe actie waarmee de kritische en verantwoordelijke inschakeling van informatietechnologieën op scholen en instellingen voor hoger onderwijs bevorderd moet worden.
Tenslotte zijn er in het kader van verscheidene onderzoeksprogramma's talrijke acties op het gebied van onderzoek en ontwikkeling met het oog op de ontwikkeling van een gepaste infrastructuur en de middelen om deze te benutten, de ontwikkeling van nieuwe instrumenten, zoals simulaties of virtuele klaslokalen, en de bevordering van open en afstandsonderwijs.
In de Gemeenschap wordt de beschikbaarstelling van infrastructuur voor scholen, met name van computers, op grond van het subsidiariteitsbeginsel gefinancierd met middelen uit de begroting van lidstaten of gemeenten. De sectoren die in het kader van de structuurfondsen in aanmerking komen voor steun ontvangen extra middelen uit de verscheidene structuurfondsen, die reeds hebben bijgedragen tot de gedeeltelijke financiering van computerapparatuur voor instellingen voor beroepsonderwijs en bijscholing, ook in Ierland.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mevrouw Wulf-Mathies. De heer Collins is met uw antwoord tevredengesteld.
Vraag nr. 46 van Marie-Paule Kestelijn-Sierens (H-0968/98)
Betreft: Vergunning verbrandingsoven Drogenbos in strijd met Europese wetgeving
Op 21 november 1997 gaf het Vlaams Ministerie van Leefmilieu een vergunning voor de bouw van een verbrandingsoven in Drogenbos (Vlaams-Brabant). Met de bouw van deze verbrandingsoven wordt onder meer inbreuk gepleegd op het nabijheidsbeginsel, het voorzorgsbeginsel en op de richtlijnen 80/779/EEG inzake grenswaarden van de luchtkwaliteit voor zwaveldioxide en zwevende deeltjes en 85/337/EEG betreffende de milieueffectbeoordeling van bepaalde openbare en particuliere projecten. Acht de Commissie de klacht die de omwonenden terzake indienden gegrond en welke stappen zal zij in voorkomend geval ondernemen? Mevrouw Wulf-Mathies, ik geef u de gelegenheid om antwoord te geven op de vraag van mevrouw Kestelijn-Sierens.

Wulf-Mathies
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie onderzoekt op dit ogenblik verscheidene klachten met betrekking tot de afvalverbrandingsinstallatie in Drogenbos, die het onderwerp is van deze vraag. Naar aanleiding van deze klachten hebben de diensten van de Commissie de Belgische regering eind augustus om informatie gevraagd. Het antwoord van de bevoegde Belgische autoriteiten wordt thans door de Commissie onderzocht. Indien het lopende onderzoek bevestigt dat het gaat om een inbreuk op het communautaire milieurecht, zal de Commissie beslissen of een inbreukprocedure overeenkomstig artikel 169 moet worden ingeleid.

Kestelijn-Sierens
Mevrouw de commissaris, ik dank u voor uw antwoord maar ik zou graag concreet weten wanneer er een besluit verwacht mag worden van de Commissie. Want het gaat hier toch om een heel belangrijk probleem dat hoogdringendheid noodzaakt, omdat het namelijk gaat over een verbrandingsoven die gebouwd wordt in een concentratie van anderhalf miljoen mensen waar ook reeds limietwaarden bereikt zijn op het vlak van stofdeeltjes en cadmium. Ik zou graag willen aandringen dat de Commissie deze zaak met hoogdringendheid zou willen onderzoeken. Misschien kan u toch wel zeggen binnen welke termijn de Commissie een beslissing kan nemen.

Wulf-Mathies
Geachte afgevaardigde, we zijn ons ervan bewust dat het hier gaat om een belangrijke kwestie. Daarom hebben we de Belgische regering ook om inlichtingen gevraagd, die we in oktober ontvangen hebben. Verlangt u alstublieft niet van mij dat ik u exact kan vertellen hoeveel tijd het onderzoek in beslag zal nemen. We zijn er ons wel degelijk van bewust dat deze zaak ook de omwonenden verontrust, en daarom is het uw goed recht van ons te verlangen dat we zo snel mogelijk vaststellen of er sprake is van een inbreuk tegen milieuvoorschriften of niet.

De Voorzitter
Vraag nr. 47 van John McCartin (H-0945/98)
Betreft: Lokale partnerschapsondernemingen in Ierland
Is het de Commissie bekend dat partnerschapsondernemingen in Ierland (die gelden ontvangen in het kader van het operationele programma voor lokale stads- en plattelandsontwikkeling op basis van het subprogramma voor geïntegreerde ontwikkeling van daartoe aangewezen probleem- en andere gebieden) zich bezorgd maken dat het programma zal worden stopgezet, terwijl het nog maar pas gestart is en operationeel geworden is (het was pas operationeel in 1996)?
Kan de Commissie, gelet op het belang om via dergelijke lokale communautaire inspanningen achterstanden te compenseren, toezeggen dat een dergelijk programma in de nieuwe verordeningen inzake de structuurfondsen zal worden opgenomen? Mevrouw Wulf-Mathies, u heeft nu de gelegenheid antwoord te geven op de vraag van de heer McCartin.

Wulf-Mathies
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer McCartin, de door u aangehaalde zorgen van de partnerschapsondernemingen zijn vanuit ons oogpunt ongegrond. De Commissie beoogt noch een herprogrammering noch een besnoeiing van de middelen. Integendeel, op grond van de informatie van het stuurcomité inzake het operationele programma voor lokale stads- en plattelandsontwikkeling is de Commissie ervan overtuigd dat het de partnerschapsondernemingen zal lukken de in het kader van het programma TAI II beschikbaar gestelde middelen tot eind 1999 helemaal te verdelen over de projecten. Dat geldt met name voor de mogelijkheid om de middelen die de afzonderlijke projecten zijn toegewezen pas volgend jaar volledig uit te geven.
Indien de nationale autoriteiten voorstellen zouden opnemen in hun regionale ontwikkelingsplan over hoe in het kader van de programmering voor de volgende programmeringsperiode de bevordering van geïntegreerde ontwikkeling kan worden voortgezet, zou de Commissie dit toejuichen. Zij waardeert de vorderingen die in het kader van het lopende programma bij de ondersteuning van de lokale sociaal-economische ontwikkeling en bij de compensatie van achterstanden geboekt zijn en staat open voor voorstellen over hoe de lokale ontwikkeling en vooral de bestrijding van sociale uitsluiting ook in het vervolg verder gesteund kunnen worden.

McCartin
Ik wil de commissaris danken voor haar zeer uitvoerige antwoord. Een van mijn zorgen betreft feitelijk niet dit of volgend jaar, maar het nieuwe programma dat in het jaar 2000 van start gaat. Dit begon niet met het huidige programma van de structuurfondsen, omdat er vertraging was om het van de grond te krijgen, vooral in Ierland.
Op dit moment leren de mensen pas waarover het gaat en zetten zij hun programma op poten, en nu zijn zij bezorgd dat het programma na eind 1999 wellicht niet wordt voortgezet. Gaat u voorstellen maken om het in het volgende programma voort te zetten zodat zij nog eens zes jaar hebben?

Wulf-Mathies
 Mijnheer de Voorzitter, ik heb begrip voor de bezorgdheid hieromtrent. Ten eerste, het komt er enkel op aan tot eind 1999 alle vastleggingskredieten uit te voeren, en dat houdt in dat ook nog in het jaar 2000 maatregelen gefinancierd kunnen worden.
Ten tweede, in principe hecht de Commissie er belang aan om ook in de volgende programmeringsperiode lokale partnerschappen te steunen. Maar het zou nu te ver gaan, zonder de programmavoorstellen van de Ierse regering te kennen, te zeggen dat deze ook deel zullen uitmaken van verdere programma's. Maar aangezien we in de nieuwe voorstellen voor de hervorming van de structuurfondsen veel belang hechten aan lokale initiatieven, met name lokale werkgelegenheidsinitiatieven, ga ik ervan uit dat het een gemeenschappelijk doel wordt om zulke of gelijksoortige maatregelen ook in de toekomst als deel van een programma te kunnen blijven steunen.

De Voorzitter
Vraag nr. 48 van Konstantinos Hatzidakis (H-0973/98)
Betreft: Kwaliteitsgebreken bij de uitvoering van Griekse projecten in het kader van de communautaire bestekken
Volgens recentelijk in Griekenland gepubliceerde informaties is er zeer dikwijls sprake van kwaliteitsgebreken bij de uitvoering van openbare werken in Griekenland, vooral bij wegenbouwprojecten die in het kader van het tweede communautaire bestek voor Griekenland worden uitgevoerd met een financiële bijdrage ten laste van de communautaire begroting. Ook voldoet de uitvoering vaak niet aan de communautaire voorschriften.
Deze informatie kwam aan het licht door de publicatie van het rapport dat de ESPEL (Bijzondere Raad voor Kwaliteitscontrole) heeft uitgebracht aan de Griekse overheid en waarin bevestigd wordt dat er in alle categorieën wegenbouwprojecten die gecontroleerd werden sprake is van gevallen van slechte kwaliteit van de uitvoering (in 26 tot 95 % van de gevallen). Dit is een des te ernstiger zaak aangezien een groot aantal verkeersongevallen en verkeersdoden in Griekenland te wijten is aan de slechte kwaliteit van de wegen.
Aangezien deze werken met communautaire middelen worden uitgevoerd, zou ik de Commissie willen vragen: vindt zij dit grote aantal gevallen van slechte uitvoering normaal in het licht van de situatie in andere lidstaten? Hoe denkt zij vast te stellen welke personen hiervoor verantwoordelijk zijn? Wat denkt zij te ondernemen om een einde te maken aan deze onaanvaardbare situatie? Mevrouw Wulf-Mathies, u heeft nu de gelegenheid antwoord te geven op de vraag van de heer Hatzidakis.

Wulf-Mathies
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Hatzidakis, overeenkomstig de toepasselijke communautaire wetgeving berust de tenuitvoerlegging van met structuurfondsen gecofinancierde projecten uitsluitend bij de lidstaten, dit wil zeggen dat op grond van de toepasselijke wetgeving de lidstaten borg moeten staan voor de vastgestelde kwaliteitsnormen. De controle op deze werkzaamheden valt dus onder nationale voorschriften. Ten tijde van de goedkeuring van het communautair bestek voor Griekenland voor de periode 1994-1999 heeft de Griekse regering de Commissie toegezegd correctieve maatregelen te zullen nemen om een einde te maken aan de gebreken die in het verleden schering en inslag waren. Dit was belangrijk voor de Commissie, vooral met het oog op het sterk toegenomen aantal projecten.
Een van deze maatregelen betrof de aanstelling van een onafhankelijke bijzonder adviseur voor kwaliteitscontrole bij communautaire cofinancieringsprojecten. In het eerste kwartaalverslag van deze instantie, ESPEL, wordt daadwerkelijk vastgesteld dat er nog steeds een kwaliteitsprobleem is. De door middel van steekproeven uitgevoerde controles op projecten laten echter nog niet toe bepaalde projecten specifiek in aanmerking te nemen. Daarom heeft het gemengd comité, waartoe ook vertegenwoordigers van de Commissie behoren, het door de Griekse autoriteiten aanvaarde voorstel gedaan om vanaf 1 juli 1998 de projecten niet meer door middel van steekproeven, maar systematisch en grondig door de kwaliteitscontroleur te laten controleren.
De resultaten van deze tweede ESPEL-controle moeten over twee dagen, dus op 19 november, bij de volgende vergadering van de controlecommissie van het communautair bestek worden voorgelegd. Pas dan zal het mogelijk zijn de kwaliteitsgebreken bij ieder project afzonderlijk vast te stellen en de verantwoordelijken aan te duiden en daarbij vooral van drie groepen uit te gaan: namelijk projecten met secundaire gebreken, die door de bedrijven moeten worden verholpen; projecten met aanzienlijke gebreken, die weliswaar geen gevolgen hebben voor de veiligheid, bijvoorbeeld van het verkeer, maar aanmerkelijke reparatiekosten veroorzaken. Deze extra kosten moeten verrekend worden met de betalingen aan de betrokken ondernemingen. De derde categorie: bij projecten met ernstige gebreken die niet kunnen verholpen worden, moeten de bedrijven op eigen kosten voor verbetering zorgen.
De Commissie beschikt niet over informatie die haar in staat zou stellen een vergelijkend oordeel te vellen over de kwaliteitsproblemen in de afzonderlijke lidstaten. De Commissie verwelkomt evenwel de versterking van de onafhankelijke kwaliteitscontrole in Griekenland en zij staat in nauw contact met de Griekse autoriteiten. Zij zal de resultaten van de tweede ESPEL-controle onderzoeken en met de verantwoordelijken nauwlettend toezien op de verdere ontwikkeling van de opheffing van gebreken bij projecten.

Hatzidakis
Mijnheer de Voorzitter, dit is zulk een omvangrijk thema dat ik niet weet wat ik in een minuut het eerste en het laatste moet zeggen. U weet, mevrouw de commissaris, dat wij als Europese afgevaardigden ons allen met kracht inzetten voor onze gebieden en voor een juiste toepassing van het tweede communautaire bestek. Wij willen immers allen graag meer geld bij het volgende bestek, bij het pakket-Santer. Wij stellen echter vast dat de middelen hier niet correct worden gebruikt. Wat hier gebeurt, is een schandaal. Ik heb het rapport voor mij liggen van de speciale kwaliteitscontroleur waarin de gegevens uit het tweede kwartaal staan vermeld. Hieruit blijkt dat men zich in een groot aantal projecten niet aan de kwaliteitsnormen houdt. In 77 % van de projecten wordt inert betonmateriaal gebruikt, in 91 % inert materiaal voor onderfundering, in 95 % inert funderingsmateriaal, enzovoort. Dit is een regelrecht schandaal, mevrouw de commissaris, en ik had eerlijk gezegd een duidelijker antwoord van u verwacht. Ik u heb kort geleden een schriftelijke vraag gesteld over de aanleg van de weg Patras-Athene-Thessaloniki. U hebt mij toen geantwoord dat de desbetreffende werkzaamheden ondanks uw aandringen niet worden uitgevoerd en u ongerust bent over deze achterstand. Daarom wil ik van u weten welke stappen u denkt te ondernemen bij de Griekse regering. Ook wil ik graag weten hoe elders de vork in de steel zit. U zei immers over vergelijkbare gegevens te beschikken. Hebt u ook in andere landen in soms 95 % van de gevallen dergelijke overtredingen vastgesteld? Ik verzoek u mij een concreter antwoord te geven. Dit is namelijk een uiterst belangrijk vraagstuk voor mijn land.

Wulf-Mathies
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigde, ik beschik niet over cijfers van andere lidstaten, maar zoals u natuurlijk weet, zijn we al jaren bezig de verbetering van de aanbestedingsprocedure voor openbare aanbestedingen te bespoedigen, en u weet ook dat voor de hervorming van de openbare-aanbestedingsprocedure wetswijzigingen nodig zijn, die nu eenmaal in het kader van de democratische procedure ook langs het Parlement moeten. Daarom heeft dit ook naar onze opvatting allemaal veel te lang geduurd. Desalniettemin zijn we thans goed op weg om nu daadwerkelijk ook harde gegevens te krijgen. Het zou een goede zaak zijn indien we nu gemeenschappelijk - u op grond van uw verantwoordelijkheid als leden van het Parlement en wij vanuit onze verantwoordelijkheid als Commissie - de vergadering van het stuurcomité zouden afwachten en daar werk zouden maken van de evaluatie van het desbetreffende laatste onderzoek.

Trakatellis
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, ten eerste wil ik graag van u weten over welke projecten wij het precies hebben, wie de aannemers zijn en wie in de Griekse overheid verantwoordelijk is voor het toezicht op de projecten. Het lukt ons maar niet daar gedetailleerde inlichtingen over te verkrijgen. Kunt u mij ten tweede zeggen of de verantwoordelijken strafrechtelijk vervolgd worden voor deze nalatigheden? Ik heb namelijk een schriftelijk antwoord van u gekregen waarin u spreekt over sancties. Ik heb echter niets gehoord over mogelijke procedures. Kunt u mij hier iets over zeggen? Als ten derde wordt vastgesteld dat deze nalatigheden inderdaad zijn begaan, zal dan geld worden teruggevraagd? Bestaat de mogelijkheid dat mijn land geld moet terugbetalen aan de Europese Unie en aan de Commissie?

Wulf-Mathies
Mijnheer de Voorzitter, ik wil dit graag proberen. Ik heb er zopas reeds op gewezen dat we nu een heel concreet onderzoek zijn begonnen waarvan de resultaten op 19 november besproken zullen worden in het stuurcomité. Ik vraag u begrip op te brengen voor het feit dat ik hier vandaag niet wil vooruitlopen op de vergadering van het stuurcomité. Ik heb evenwel duidelijk gemaakt wat de gevolgen zijn als gebreken ondubbelzinnig kunnen worden aangetoond. In de eerste plaats zijn dit dingen die de Commissie niet van bedrijven verlangt, maar waartoe de lidstaten verplicht zijn, omdat de lidstaten moeten instaan voor de controle. We kunnen ons niet mengen in het bestuur van de lidstaten. Dat willen we ook niet.
Er is niet alleen het subsidiariteitsbeginsel, maar ook de noodzakelijke scheiding van bevoegdheden, ofschoon het duidelijk is dat in de gemeenschappelijke organen - dat geldt zowel voor het stuurcomité, waarin ook de Commissie vertegenwoordigd is, als voor dit gemengd comité, dat juist daarom werd opgericht, omdat we hebben vastgesteld dat het openbare-aanbestedingsbeleid nu niet goed genoeg functioneert - besproken zal worden welke maatregelen nodig zijn. Ik zou ook naar aanleiding van het huidige debat in het Parlement onze vertegenwoordigers in het stuurcomité de raad willen meegeven zich niet alleen nauwkeurig te informeren over de problemen die zich heel concreet hebben voorgedaan, maar er ook voor te zorgen dat deze leiden tot de gepaste financiële maatregelen bij de bedrijven, voor zover dit noodzakelijk is of wenselijk in de gegeven omstandigheden, desnoods natuurlijk ook strafrechtelijke maatregelen. Alleen moet ik eerst de feiten kennen voordat ik het strafrecht begin aan te halen.
In zoverre wil ik nogmaals dit debat aangrijpen om de vertegenwoordigers van de Commissie aan te sporen dienovereenkomstig te handelen op de vergadering van het stuurcomité op 19 november.

De Voorzitter
Vraag nr. 49 van Glenys Kinnock (H-0980/98)
Betreft: Tijdschema voor de onderhandelingen over de structuurfondsen
Kan de Commissie een gespecificeerd tijdschema voor de nog resterende onderhandelingen inzake de verordeningen betreffende de structuurfondsen geven en aangeven wanneer naar alle waarschijnlijkheid de programma-onderhandelingen tussen de Commissie en de lidstaten over doelstelling 1 en doelstelling 2 zullen plaatsvinden? Mevrouw Wulf-Mathies, u heeft nu de gelegenheid antwoord te geven op de vraag van mevrouw Kinnock.

Wulf-Mathies
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigde, het tijdschema voor de onderhandelingen over de structurele maatregelen in de nieuwe programmeringsperiode hangt natuurlijk hoofdzakelijk af van wanneer de nieuwe structuurfondsverordeningen worden aangenomen. De Europese Raad van Cardiff heeft naar aanleiding hiervan verklaard dat ten laatste in maart 1999 een politieke overeenkomst over het totaalpakket moet worden bereikt. De Commissie heeft met tevredenheid kennis genomen van het voornemen van het Duitse Raadsvoorzitterschap om het tijdschema van Cardiff na te komen, zoals bondskanselier Schröder in zijn regeringsverklaring van 10 oktober heeft verklaard. In dit geval zou het Parlement voor het einde van de lopende zittingsperiode met name het voorstel voor een verordening betreffende algemene bepalingen over de structuurfondsen kunnen goedkeuren. De definitieve aanneming van de verordening zou dan in mei 1999 kunnen plaatshebben.
Op grond van het voorstel van de Commissie moet de lijst van doelstelling 1-gebieden onmiddellijk na aanneming van de verordening worden opgesteld. Als men de termijnen in acht neemt die nodig zijn voor het uitwerken van de regionale ontwikkelingsplannen en de onderhandelingen over de communautaire bestekken, zouden de beslissingen van de Commissie over de toewijzing van de fondsen in het kader van doelstelling 1 kunnen worden bekendgemaakt in het eerste kwartaal van het jaar 2000.
Bij doelstelling 2 kan de lijst van de gebieden die in aanmerking komen voor steun in het derde kwartaal van 1999 door de Commissie worden bekendgemaakt, omdat hier de besprekingen, ook omwille van de ingevoerde flexibiliteit, langer duren. In het derde kwartaal van het jaar 2000 zou de Commissie de programmeringsdocumenten voor doelstelling 2 kunnen opstellen en de beslissing over de toewijzing van de fondsen kunnen bekendmaken. Hiervoor is echter nodig dat het Parlement de verordeningen nog in deze zittingsperiode, dus in mei, aanneemt en alle daarop volgende besluiten - want daarna moeten de zaken nog geconcretiseerd worden - ook tijdig genomen worden. Daarom is het volgens mij echt belangrijk dat Parlement en Raad een duidelijk signaal geven dat ze dit tijdschema ook willen nakomen. Ik hoop ten zeerste dat morgen in de eerste lezing over de hervorming van de structuurfondsen op zijn minst het Parlement dit ook zal doen. U kunt er zeker van zijn dat de Commissie het heel belangrijk vindt om iedereen aan te sporen nu ook daadwerkelijk zijn verplichtingen na te komen, zodat de regio's die onze steun nodig hebben niet het slachtoffer worden als beslissingen niet op tijd genomen worden omdat ze zich hier ophopen.

Kinnock, Glenys (PSE).
Dank u commissaris voor uw uitvoerige antwoord. Zou de commissaris kunnen zeggen welke formule de Commissie zal hanteren voor de toewijzing van de middelen van de structuurfondsen aan doelstelling 1-regio's voor de periode van 2000 tot 2006? Zou de Commissie, in het belang van de transparantie - en het is verre van mij om te suggereren dat de Commissie niet altijd transparant in deze zaken wil zijn - ons het plezier willen doen, de formules die zij denkt te hanteren te publiceren?

Wulf-Mathies.
Dat wil ik zeker doen, want we zijn het inderdaad eens over het feit dat transparantie een grondbeginsel is. Ik zou willen onderstrepen dat de maatstaven voor de berekening en de indicatoren transparant zijn en door iedereen kunnen worden nagetrokken. Daarom zijn we momenteel bezig een document voor te bereiden dat zowel de Raad als natuurlijk ook de bevoegde commissie ter beschikking gesteld zal worden.

Lindqvist (ELDR).
Ik heb twee aansluitende vragen. De eerste vraag gaat over het terrein van doelstelling 6. Ik zou graag willen weten hoe het staat met de onderhandelingen met betrekking tot doelstelling 6 voor Zweden en Finland, die zoals bekend in verband met het lidmaatschap in 1992 werden aangekaart. Zullen de criteria die toen zijn opgenomen, en die al zo lang gelden, ongewijzigd naar doelstelling 1 worden overgebracht?
Mijn tweede vraag is of het geen goed idee zou zijn als wij vóór de verkiezing van het Europees Parlement in juni volgend jaar duidelijk hadden gemaakt wat er precies geldt voor de structuurfondsen in de lidstaten, zodat daar dan niet zoveel onduidelijkheid over is. Het zou zowel voor ons als voor het publiek een goede zaak zijn hierover bericht te krijgen, als dat mogelijk is. Ik zou dan ook graag willen horen wat de commissaris hiervan vindt.

Wulf-Mathies.
Als er vertragingen zouden zijn, dan weet u dat dit niet ligt aan de Commissie, en ik hoop nog steeds dat we door een gemeenschappelijke krachtsinspanning in mei, dus voor u de verkiezingsstrijd aangaat, ook de beraadslagingen over de structuurfondsen kunnen afsluiten. De Commissie heeft reeds in maart van dit jaar haar voorstellen voorgelegd, en in zoverre had men ook al tot concrete resultaten kunnen komen, als men dit gewild had. Dit ligt nu eenmaal aan de Raad, en ik hoop dat de Raad zijn besluiten van Cardiff uiteindelijk trouw zal blijven.
Wat doelstelling 6 betreft, blijven dezelfde principes gelden voor Finland en Zweden die ook waren opgenomen in het toetredingsverdrag, met één uitzondering, namelijk dat een regio in Finland een echt doelstelling 1-gebied wordt. Maar zoals gezegd, dit is het voorstel van de Commissie; de Raad en het Parlement moeten hier nog mee instemmen.

De Voorzitter
Vraag nr. 50 van Reinhard Rack (H-1011/98)
Betreft: Communautair initiatief INTERREG
Voor de nieuwe doelstellingen 1, 2 en 3 zijn de details van de toekomstige fundamentele voorwaarden reeds zeer duidelijk aangegeven. Bij de communautaire initiatieven ligt deze situatie anders. Kan de Commissie mededelen welke prioriteiten het aanstaande INTERREG-initiatief zal omvatten, of een van deze prioriteiten steun aan de regio's aan de EU-buitengrenzen zal zijn, zoals het Europees Parlement met grote meerderheid heeft gevraagd, van welke maatregelen zij meent dat zij in het kader van de ondersteuning van de regio's aan de EU-buitengrenzen met de Midden- en Oost-Europese landen voor financiering in aanmerking komen? Mevrouw Wulf-Mathies, u heeft nu de gelegenheid antwoord te geven op de vraag van de heer Rack.

Wulf-Mathies
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigde, de Commissie heeft voorgesteld het communautair initiatief INTERREG voort te zetten en te versterken. Het moet naar haar mening voortaan drie vormen van samenwerking omvatten.
Ten eerste, de samenwerking tussen naburige grensgebieden met het oog op de ontwikkeling van samenhangende, grensoverschrijdende economische en sociale ruimten alsook nauwe grensoverschrijdende samenwerking op alle andere vlakken. Ten tweede, transnationale samenwerking tussen regionale en nationale autoriteiten met het oog op de bevordering van de economische integratie van randgebieden alsook de sterkere integratie van Europa en een verdieping van de samenwerking op het gebied van ruimtelijke ordening. Ten derde, interregionale samenwerking met het oog op de uitwisseling van ervaringen en beproefde methoden alsook ter bevordering van de uitwisseling van knowhow tussen de betrokken regio's.
In het kader van INTERREG kunnen, zoals u weet, slechts maatregelen binnen de lidstaten gefinancierd worden. Niettemin worden de INTERREG-maatregelen in de grensgebieden die grenzen aan toetredingslanden verbonden aan de cross-border -maatregelen in het kader van PHARE, waarmee ook de grensoverschrijdende samenwerking in de PHARE-landen gefinancierd wordt. Hieronder valt een groot aantal maatregelen in sectoren als economische samenwerking, milieubescherming, midden-en kleinbedrijf, toerisme en wat dies meer zij.
De Commissie is begonnen aan een hervorming van de PHARE-CBC-regeling. Het doel van deze hervorming is de grensoverschrijdende samenwerking doeltreffender te maken en het grensoverschrijdende karakter van de maatregelen te versterken door gemeenschappelijke structuren en gemeenschappelijke programma's. Wat de aard van de getroffen maatregelen betreft, moeten de PHARE-CBC-regelingen worden geharmoniseerd met de procedureregels van INTERREG, om echte grensoverschrijdende samenwerking te vergemakkelijken en van het instrument PHARE-CBC bij wijze van spreken een pretoetredings-INTERREG-instrument te maken, zodat men ook gemeenschappelijk deze grensoverschrijdende samenwerking kan leren toepassen.

Rack
Mevrouw de commissaris, hetgeen u hier in uw antwoord heeft samengevat, laat zien dat we in deze belangrijke kwestie, maar ook voor wat u als bevoegde commissaris aanbelangt, al heel ver gevorderd en vooral ook op de goede weg zijn. De vraag die men in dit verband natuurlijk steeds weer kan stellen, betreft de hoeveelheid. INTERREG was tot nu toe een van de 15 communautaire initiatieven, en daarom was het de voorbije programmeringsperiode niet zo dat hier buitengewoon veel middelen aan konden besteed werden. Wat zijn de vooruitzichten, voor zover dit nu reeds te overzien is, voor de komende programmeringsperiode?

Wulf-Mathies
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigde, de middelen zullen in ieder geval worden uitgebreid, want zoals u weet, zal INTERREG in het vervolg niet langer een van 13 initiatieven zijn, maar op grond van het voorstel van de Commissie - en op dit punt kan ik het Parlement alleen maar vragen zich nu ook te verzetten tegen het uitrafelen van communautaire initiatieven - een van drie. De Commissie heeft tot nu toe ook altijd het standpunt verdedigd dat INTERREG het belangrijkste van deze drie moet zijn, en dit zou kunnen betekenen dat circa 50 % van de middelen voor communautaire initiatieven - dus van de totale 5 % die de communautaire initiatieven ontvangen uit de hele pot - naar INTERREG zouden gaan.
Hiervoor is echter nodig: ten eerste, dat de lidstaten het percentage van 5 % accepteren. Hier wordt thans in de Raad nog heftig over gediscussieerd. Ten tweede, dat we ons verzetten tegen alle pogingen om daar nog initiatieven aan toe te voegen, want het is duidelijk dat dan automatisch middelen beschikbaar gesteld moeten worden voor extra initiatieven met als gevolg dat ook INTERREG daar dan financieel onder zou lijden.

De Voorzitter
Dames en heren, met deze laatste vraag van de heer Rack is de tijd voor het blok vragen gericht aan commissaris Wulf-Mathies verstreken. We danken haar voor haar aanwezigheid.
Aangezien de tijd voor het blok vragen gericht aan mevrouw Wulf-Mathies verstreken is, zal vraag nr. 51 van de heer Schröder schriftelijk beantwoord worden.

De Voorzitter
Vraag nr. 52 van José Salafranca Sánchez-Neyra (H-0923/98)
Betreft: Betrekkingen tussen de Verenigde Staten en Cuba
Is de Commissie op de hoogte van de door diverse media gepubliceerde brief die de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, mevrouw Albright, op 3 augustus gericht heeft aan de heer Helms, voorzitter van de Commissie buitenlandse betrekkingen van de Amerikaanse senaat?
Is de Commissie van plan daarop te reageren of ter zake een standpunt in te nemen?
Is de Commissie van oordeel dat de interpretatie die de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken geeft van de inhoud van de verklaringen van 18 mei overeenstemt met de uitleg die het ter zake bevoegde lid van de Commissie in mei voor de Commissie buitenlandse zaken van het Europees Parlement gegeven heeft?
Is de Commissie het ermee eens dat dit akkoord een duidelijke bevestiging is van de beginselen die ten grondslag liggen aan de Liberty Act? We heten commissaris Brittan welkom, en nodigen hem uit de vraag van de heer Salafranca te beantwoorden.

Brittan, Sir Leon
De Commissie is op de hoogte van de brief van de minister van Buitenlandse Zaken, mevrouw Albright, aan senator Helms over de overeenkomst inzake investeringen. Wij hebben met mevrouw Albright tijdens de ministersvergadering in Wenen in september over de brief gesproken en de Commissie heeft haar verteld dat zij verscheidene passages van de brief niet zou hebben geschreven. De Commissie denkt dat het niet wenselijk noch zinvol is zich te concentreren op verschillen in de presentatie van de investeringsovereenkomst. De tekst van de overeenkomst zelf is gedetailleerd en expliciet. Het is een tekst dat wij zullen respecteren en uitvoeren wanneer er officieel afstand is genomen van de wet-Helms-Burton.

Salafranca Sánchez-Neyra
Mijnheer de Commissaris, ik zou graag iets verder ingaan op twee aspecten, waarbij ik u vraag zo exact mogelijk te antwoorden.
De dag na de Raad Algemene Zaken, waarin de formulering bekend werd van de verklaring van de Transatlantische Top over wetgeving met extraterritoriale werking, zoals, meer concreet, de wet-Helms-Burton, bent u voor de parlementaire Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid verschenen, en daar heeft u gezegd dat als de Verenigde Staten hun deel van de overeenkomst - en ik heb het dan meer specifiek over de amendering van titel IV - niet zouden nakomen, deze akkoorden zouden komen te vervallen. En u sloot de mogelijkheid niet uit om in dat geval de klacht bij de bevoegde instanties van de Wereldhandelsorganisatie op de een of andere manier alsnog ingang te doen vinden.
De vraag die ik u, mijnheer de commissaris, wilde stellen, luidt als volgt: wat acht de Commissie een redelijke termijn, waarbinnen de Verenigde Staten geacht moeten worden titel IV van voornoemde wet te wijzigen? Komt die termijn overeen met de ambtstermijn van president Clinton? Met de duur van het mandaat van de huidige Commissie? Met de ambtstermijn van de volgende president van de Verenigde Staten? Welke van genoemde perioden wordt als maatstaf gebruikt?
Een tweede aspect, mijnheer de commissaris. Ik zou u graag horen bevestigen dat u tijdens uw laatste bezoek aan de Verenigde Staten de gelegenheid heeft gehad tot een onderhoud met de voorzitter van commissie buitenlandse zaken van het Congres, senator Gilman, en congreslid Bob Menéndez, en ik zou ook graag zeker weten of het zo is dat men u - of de Europese Commissie - gevraagd heeft zich schriftelijk uit te spreken over de inhoud van de brief van mevrouw Albright aan senator Helms. Voorts zou ik ook graag weten, mijnheer de commissaris, of u enig bericht van het Amerikaanse Congres over dit onderwerp heeft ontvangen, kortom, of de Commissie van het Congres het verzoek heeft ontvangen een standpunt te formuleren met betrekking tot vermelde brief.

Brittan, Sir Leon.
Ons standpunt is dat wij ons deel van de overeenkomst niet zullen uitvoeren, als de Verenigde Staten hun deel niet nakomen. Wij hebben geen tijdslimiet gesteld. Ik heb tijdens een recent bezoek aan de Verenigde Staten een aantal vooraanstaande leden van het Congres ontmoet, onder wie de heer Gilman, en ons standpunt uiteengezet en de Verenigde Staten leken toen een wat williger oor te hebben. De reden waarom wij geen tijdslimiet hebben gesteld is bovenal dat de Verenigde Staten momenteel onder de overeenkomst geen actie uit hoofde van titel III noch titel IV tegen enige Europese vennootschap ondernemen, en hebben aangegeven dat niet alleen Total een ontheffing krijgt, maar iedereen die in Iran onder vergelijkbare voorwaarden investeert. Zij voeren hun wet niet uit en wij ondervinden er geen last van.

Newens
Al heeft de commissaris ons verteld dat de Verenigde Staten momenteel de wet-Helms-Burton in bepaalde opzichten niet uitvoeren, is hij zich niet bewust van het feit dat veel Europese zakenlieden zodanig zijn geïntimideerd dat zij weigeren het risico te lopen krachtens titel III en titel IV van de wet aansprakelijk te worden gesteld, en dat zij, als zij betrekkingen met de Verenigde Staten hadden gehad, er de voorkeur aan zouden hebben gegeven hun betrekkingen met Cuba op een laag pitje te zetten of helemaal af te breken?
Zal er in dergelijke omstandigheden geen tijd komen dat er verdere actie moet worden ondernomen, ook al is er geen tijdslimiet gesteld, om de Europese zakenlieden te beschermen tegen de gevolgen van deze situatie?

Brittan, Sir Leon.
Zij schijnen behoorlijk te worden beschermd door de overeenkomst die wij hebben, omdat zij blijkbaar in groten getale Cuba binnenstromen.

De Voorzitter
Vraag nr. 53 van Jonas Sjöstedt (H-0976/98)
Betreft: Onderhandelingen MOI-overeenkomst
De onderhandelingen die in het kader van de OVSE worden gevoerd over de MOI-Overeenkomst zijn enige tijd geleden hervat. Op de concept-MOI-Overeenkomst waarover in het voorjaar werd onderhandeld is felle kritiek geuit, onder andere door het Europees Parlement. Welke wijzigingen ten opzichte van het voorstel waarover in het voorjaar werd onderhandeld, wenst de Commissie in de overeenkomst te zien? U krijgt het woord, mijnheer Brittan, om antwoord te geven op de vraag van de heer Jonas Sjöstedt.

Brittan, Sir Leon
Dit is natuurlijk een ingewikkelde vraag. Sinds het ter bespreking is voorgesteld heb ik een verklaring van de Commissie in de plenaire vergadering van 20 oktober afgelegd. Deze is nog altijd accuraat en ik wilde daarnaar verwijzen.

Sjöstedt
Ik dank de commissaris van harte voor zijn niet al te uitvoerige antwoord. Mijn vraag is zoals bekend gedeeltelijk niet meer actueel, omdat ze is gesteld voordat de Franse regering met het verheugende nieuws kwam dat men zich uit de MOI-onderhandelingen heeft teruggetrokken.
Nu lijkt het waarschijnlijk dat er nieuwe onderhandelingen komen in het kader van de Wereldhandelsorganisatie, de WHO. Ik vraag mij af of de Commissie vindt dat de concept-overeenkomst waarover in het kader van de OESO is onderhandeld en de inhoud daarvan uitgangspunt zullen zijn voor de onderhandelingen in de WHO. Of is haar standpunt dat men qua onderhandelingsvoorwaarden met een geheel schone lei begint?

Brittan, Sir Leon.
Zoals ik in het debat heb uitgelegd, is het standpunt dat wij voor een overeenkomst in OESO-verband zijn. De onderhandelingen zijn nog niet afgerond, maar ik heb ronduit beaamd dat de vooruitzichten niet goed waren. Als wij een overeenkomst in de OESO hadden bereikt, of als we er een hebben, dan lijkt me dat een goed begin voor de onderhandelingen in de WHO, wat nog niet is bereikt, maar waarvoor wij hebben gepleit. Als er geen overeenkomst in de OESO komt, dan denk ik toch dat het juist is onderhandelingen in de WHO aan te vangen. Dat is dus de lijn die wij voorstaan, ongeacht wat er in de OESO gebeurt.

De Voorzitter
Vraag nr. 54 van Richard Howitt (H-1031/98)
Betreft: De Wereldhandelsorganisatie en de Multilaterale Investeringsovereenkomst
Denkt de Europese Commissie, gezien het recente optreden van de Franse regering, nu steun te verlenen voor het onttrekken van de Multilaterale Investeringsovereenkomst (MOI) aan de OESO om ze bij de Wereldhandelsorganisatie onder te brengen? Zal de Commissie ervoor zorgen dat de overeenkomst evenveel gewicht legt op de verantwoordelijkheden van de investeerders als op hun rechten tegenover de nationale staten? U heeft het woord, mijnheer Brittan, om antwoord te geven op de vraag van de heer Howitt.

Brittan, Sir Leon
Zoals ik al heb gezegd in het debat waarnaar ik in mijn antwoord op de vorige vraag heb verwezen, ben ik altijd van mening geweest dat de WHO op de lange duur de beste plaats is voor de vorming van een voorspelbaar kader voor investeringsregels. Ik ben blij dat wij tijdens de ministersvergadering van de WHO in Singapore enige vooruitgang in die richting hebben geboekt. Het is belangrijk dat wij in de vergadering in het komend najaar blijven aandringen op onderhandelingen en een uiteindelijke investeringsovereenkomst in WHO-verband. Intussen is er in het kader van de OESO over de MOI onderhandeld. Wij hebben aan deze onderhandelingen deelgenomen, maar de kans dat we tot een succesvolle conclusie komen, lijkt op dit moment niet erg groot. Dus moeten we overwegen wat de beste manier zou zijn om in deze situatie verder te komen en moeten we in ieder geval in de WHO met onderhandelingen starten.

Howitt
Mag ik de vice-voorzitter verzoeken te reageren op het tweede deel van mijn vraag, in het bijzonder over de noodzaak om in elke nieuwe multilaterale investeringsovereenkomst naast de rechten voor de investeerders ook bindende wetgevende normen op te nemen, vooral op de terreinen arbeid, milieu, investeringsstimulansen en beperkende zakenpraktijken. Het verheugt me zeer dat de Britse regering, zoals op 13 november in de Guardian stond, heeft gezegd dat de ministers hebben besloten dat de enige weg vooruit is dat van meet af aan arbeidsnormen en milieuzorgen hierin worden opgenomen. Ik hoop dat de Commissie deze zienswijze deelt in haar betrekkingen met de WHO.
Ik wilde ook graag de commissaris vragen of hij ervoor wil zorgen, voorzover dit de WHO aangaat, dat er grondig overleg plaatsvindt met de burgermaatschappij en de NGO's en dat met arbeidsmarktvraagstukken rekening wordt gehouden.

Brittan, Sir Leon.
Er is geen overeenkomst dat er in de WHO moet worden onderhandeld. Ik hoop van ganser harte dat wij tot een overeenkomst zullen komen, maar er bestaat grote weerstand hiertegen van een aantal ontwikkelingslanden. Het zou dus al met al voorbarig zijn om over de aard van ons onderhandelingsmandaat te spreken voor onderhandelingen die er momenteel niet zijn. Het korte antwoord is dat er op dit moment geen is, maar dat er te zijner tijd wel een moet komen. Het overleg met de burgermaatschappij is enorm belangrijk. De Commissie heeft gisteren in Brussel een heel grote bijeenkomst met vertegenwoordigers van een groot aantal NGO's en met andere betrokkenen georganiseerd over de hele reeks onderhandelingen in de WHO.

De Voorzitter
Aangezien de heer Barton afwezig is, vervalt vraag nr. 55.
Vraag nr. 56 van David Bowe (H-1034/98)
Betreft: Staal
Welke maatregelen heeft de Commissie genomen als reactie op de zaak die recentelijk voor het gerechtshof van de Amerikaanse staat Ohio speelde, een zaak die direct ten doel had de invoer van buitenlands staal in die staat te verhinderen en in strijd lijkt te zijn met de Amerikaanse en internationale wetgeving? Mijnheer Brittan, u krijgt het woord om de vraag van de heer Bowe te beantwoorden.

Brittan, Sir Leon
Op 27 oktober heeft een staalproducent uit Ohio een klacht bij het gerechtshof van Ohio ingediend over oneerlijke concurrentie van goedkope staalimport. De actie was bedoeld om invoerbeperkingen in deze staat te verkrijgen voor een aantal handelsmaatschappijen en voor Russische en Japanse staalproducenten. Dit is een hoogst ongebruikelijke manoeuvre van de Amerikaanse staalindustrie, die al begonnen is een reeks antidumping- en antisubsidieklachten op federaal niveau in te dienen als reactie op de crisis in Zuidoost-Azië en Rusland.
Op 17 november 1998 heeft de Ohio State Court , waar de zaak aanhangig was gemaakt, de klacht van de onderneming uit Ohio echter afgewezen. Blijkbaar heeft de rechter besloten dat de eiser geen hulp moest zoeken op het niveau van de staat Ohio. De Commissie volgt de zaak nauwlettend, aangezien het zeker niet uitgesloten is dat er pogingen zullen worden gedaan om gelijk te krijgen bij een federaal gerechtshof.

Bowe
Ik dank de commissaris voor het antwoord, dat ik zeer interessant vond. Ik zou zijn aandacht op nog enkele recente gebeurtenissen willen vestigen. In het vakblad voor de staalindustrie, The Metal Bulletin , van 12 november staat dat managers van Amerikaanse staalbedrijven en vakbondsvertegenwoordigers een paar dagen geleden president Clinton hebben gesproken om buitengewone bescherming tegen staalimport te krijgen. Terwijl het verslag meldt dat er nog geen besluit is genomen, dringen de ondernemingen aan op een wijziging van de schadenorm in de zogenoemde marktbeschermingsregel 201, waardoor de Amerikanen gemakkelijker hun markt voor invoer kunnen sluiten maar toch binnen de WHO-regels blijven.
Als de Amerikaanse regering aan dit soort druk toegeeft, wat zal de Europese Unie - en in het bijzonder de Commissie - dan doen om haar staalbedrijven te beschermen?

Brittan, Sir Leon.
Het zou niet verstandig zijn om te gaan speculeren over wat wij in een bepaalde hypothetische situatie zouden doen, maar ik kan u één ding zeggen. Wij zouden er natuurlijk voor willen zorgen dat de Verenigde Staten in overeenstemming met de WHO-regels handelen. Wat Europa betreft heeft EUROFER mij bezocht en aangegeven dat zij een klacht zullen indienen omdat er sprake is geweest van dumping en mogelijk andere onwettige handelsactiviteiten in de staalindustrie. Als wij zo'n klacht ontvangen, dan zullen wij hieraan uiteraard zeer zorgvuldig aandacht besteden. Maar de juiste procedure moet wel worden gevolgd en ik kan niet beginnen vooruit te lopen op het resultaat.

De Voorzitter
Vraag nr. 57 van Graham Watson (H-1035/98)
Betreft: Betrekkingen tussen China en Taiwan
Heeft de Commissie onlangs nog met de Chinese autoriteiten gesproken over de betrekkingen tussen China en Taiwan? Mijnheer Brittan, ik geef u gelegenheid om de vraag van de heer Watson te beantwoorden.

Brittan, Sir Leon
Het laatste contact dat wij met de Chinezen over Taiwan hebben gehad, was in juli 1998 toen de adjunct-directeur-generaal van DG I van de Commissie, de heer Gérard Depayre, een diplomatiek vertegenwoordiger van de Chinese permanente vertegenwoordiging bij de EU de inhoud en het doel uiteenzette van onze bilaterale WHO-overeenkomst over markttoegang die ik in Brussel op 23 juli heb ondertekend - de notulen van de onderhandelingen - met de Taiwanese minister Wang. Sindsdien is er met de Chinese autoriteiten over de kwestie Taiwan geen officieel contact meer geweest.
Wij erkennen Taiwan niet als een afzonderlijke soevereine natie, maar eerder als een vrijhandelszone waarmee wij steeds intensievere economische en commerciële banden hebben gesmeed. Wij hechten groot belang aan onze economische en handelsbetrekkingen met zowel China als Taiwan, dus moeten we bereid zijn om deze betrekkingen telkens als dat noodzakelijk is te bespreken.

Watson
Staat u me toe mijn belangstelling uit te spreken. Ik ging met een groep leden van dit Parlement uit verschillende lidstaten en van verschillende fracties vorige week naar Taiwan op uitnodiging van de Taiwanese minister van Buitenlandse Zaken als waarnemers van hun verkiezingscampagne. Ik heb in 1995 een soortgelijke groep geleid. Taiwan is een vrije en open democratie. Zij hebben enorme vorderingen gemaakt met de democratie. Als handelsnatie staat het op de wereldranglijst op de 14de plaats. Omdat het land een vrije en open democratie is met een transparante economie, is het goed uit de financiële crisis gekomen.
Bent u het er niet mee eens, commissaris, dat Taiwan een baken voor de democratie in de regio is en dat de isolatie van Taiwan steeds abnormaler wordt? Zal de Commissie zich uitspreken voor een vroege toetreding van Taiwan tot de WHO en voor sterkere banden tussen de Europese Unie en de Republiek China?

Brittan, Sir Leon.
De heer Watson kent het officiële standpunt van de Commissie en van lidstaten met betrekking tot Taiwan. Onze banden met Taiwan zijn heel sterk. Zij zijn echter van economische en commerciële aard. In deze omstandigheden denk ik niet dat het voor mij passend is om commentaar te leveren op politieke ontwikkelingen in Taiwan.
Maar ik wilde over de andere opmerkingen zeggen dat wij in goed vertrouwen met Taiwan onderhandelen en met min of meer succes over de toelating van dit land tot de WHO. Wij hebben zeer goede vooruitgang geboekt over de kwestie van de markttoegang. Andere aspecten moeten nog worden bestudeerd. Wij zullen hierover onverwijld met Taiwan onderhandelen en trachten een voor beide partijen aanvaardbare overeenkomst te bereiken.
Meer in het algemeen ben ik het over de economische en handelsbetrekkingen met Taiwan volledig eens met wat er is gezegd. Het is een economisch uiterst succesvol gebied, zelfs in de context van de huidige problemen in Azië. Er bestaan enorm veel mogelijkheden voor de ontwikkeling van de economische en handelsbetrekkingen met de Europese Unie.

De Voorzitter
Vraag nr. 58 van Paul Rübig (H-0924/98)
Betreft: Richtlijn erkenning diploma's en discriminatie van technische ingenieursbureaus
De eerste en tweede richtlijn betreffende de erkenning van diploma's regelen het recht op toegang tot beroepen en met name de titels die recht verlenen op uitoefening van een gereglementeerd beroep in een EU-lidstaat. Het begrip "diploma" dekt echter niet alleen school- en universiteitsdiploma's maar ook een aantal bewijzen van een afgesloten opleiding en met succes afgelegde examens, zoals bijvoorbeeld in Oostenrijk vereist is om een gereglementeerd beroep te kunnen uitoefenen.
Nu blijkt dat enkele lidstaten, waaronder Italië, de richtlijn zeer restrictief interpreteren. Zo bijvoorbeeld worden voor de toelating van technische ingenieursbureaus slechts universitaire en hogeschooldiploma's in overweging genomen. Een en ander heeft al tot strafprocedures tegen Oostenrijkse staatsburgers geleid op grond van ongeoorloofde uitoefening van het beroep van ingenieur. Hoe is de Commissie voornemens op te treden tegen deze mogelijke discriminatie van technische bureaus op het gebied van de beroepsuitoefening in de interne markt? We heten commissaris Monti welkom en ik nodig hem uit antwoord te geven op de vraag van de heer Rübig.

Monti
Zoals de geachte afgevaardigde heeft opgemerkt, kan een diploma, zoals bedoeld in de richtlijnen 89/48/EEG en 92/51/EEG ook zaken als beroepservaring en/of vakexamens inhouden. De richtlijnen met betrekking tot het algemene stelsel van erkenning van diploma's voorzien niet in een coördinatie van de opleidingen noch in een automatische erkenning van de beroepskwalificaties. Iedere lidstaat is bevoegd de kwalificaties te bepalen die voor de uitoefening van een beroep of professionele activiteit binnen het eigen nationale gebied worden vereist. Italië heeft dan ook het recht de uitoefening van het beroep van consulting engineering voor te behouden aan bezitters van een universitair of hogeschooldiploma.
De behandeling van beroepsbeoefenaren van andere lidstaten moet hetzelfde zijn als die welke is voorbehouden aan Italiaanse burgers. De overtreding van normen, die in de afzonderlijke lidstaten van kracht zijn, kan tot gerechtelijke vervolging leiden, waarbij de eventuele veroordelingen natuurlijk wel in verhouding moeten staan tot de ernst van de overtreding.
Oostenrijkse burgers, die het beroep van consulting engineering in Italië willen uitoefenen, moeten daartoe een verzoek indienen bij de bevoegde autoriteiten. Indien men een belangrijk verschil constateert tussen de door de Italiaanse wet voorgeschreven kwalificaties en die welke van de Oostenrijkse burgers worden vereist voor het uitoefenen van genoemd beroep, kunnen de Italiaanse autoriteiten bepaalde compenserende maatregelen, naar keuze van de Oostenrijkse burger, opleggen. Deze kunnen bijvoorbeeld bestaan in een stageperiode of een geschiktheidstest. Indien Oostenrijkse burgers, zoals het geval schijnt te zijn, alleen maar een diploma bezitten van een lager niveau dan voorgeschreven is in richtlijn 92/51/EEG kunnen de Italiaanse autoriteiten in elk geval een compenserende maatregel opleggen. Uit mijn uiteenzetting volgt dat de algemene houding van de Italiaanse autoriteiten niet in strijd is met de normen van het Gemeenschapsrecht. Ik kan daar nog aan toevoegen dat, daar waar specifieke gevallen problemen zouden kunnen opleveren, de Commissie bereid is, zoals dat ook op andere gebieden gebeurt, een onderzoek in te stellen om na te gaan of er conform het Gemeenschapsrecht is gehandeld.

Rübig
Mijnheer de Voorzitter, in de praktijk gaat het zo dat aan een ingenieur die in Oostenrijk een dienstverrichting mag leveren, die dan ook in overeenstemming is met de marktregels, niet wordt toegestaan in Italië of in een ander land dezelfde dienstverrichting te leveren. Hoe denkt u deze problemen, die immers belemmeringen zijn voor de interne markt, in de toekomst aan te pakken?

Monti
Het belangrijkste onderscheid is hier dat wat reeds in 1984 door de Top van Fontainebleau is ingevoerd. Sinds de Top van Fontainebleau is de verticale sectorale aanpak - dat wil zeggen specifieke richtlijnen - voor beroepen en specifieke activiteiten vervangen door een algemene horizontale aanpak, dat wil zeggen een algemeen stelsel gebaseerd op de semi-automatische erkenning van de kwalificaties zonder voorafgaande harmonisatie van opleidings- en scholingsstelsels.
De Commissie meent dat het, over het algemeen genomen, niet wenselijk is nieuwe, specifieke richtlijnen voor te stellen, hetgeen betekent dat het gastland in deze gevallen het recht heeft de uitoefening van een bepaald beroep voor te behouden aan bezitters van een universitair of hogeschooldiploma en vervolgens kan - zoals ik reeds heb aangegeven - de uit een andere lidstaat afkomstige burger kiezen of hij zich aan een geschiktheidstest wil onderwerpen, dan wel opteert voor een stageperiode. Een alternatief voor dit stelsel zou een uiterst nauwkeurige regelgeving kunnen zijn, die weliswaar voor bepaalde beroepsactiviteiten wenselijk kan zijn, maar voor andere juist niet.

De Voorzitter
Vraag nr. 59 van Antonios Trakatellis (H-0940/98)
Betreft: Besluit over de klacht betreffende de metro van Thessaloniki en de tenuitvoerlegging van de communautaire wetgeving inzake overheidscontracten
Bijna vier jaar na de opname van het project voor de metro van Thessaloniki in de rubriek "Verbetering van de levensomstandigheden' van het 2de CB (1994-1999) en bijna twee jaar nadat een klacht is ingediend bij de Commissie over de schending van de communautaire wetgeving inzake overheidsopdrachten, is het enige resultaat dat van de 60, 7 miljoen ecu van de totale communautaire financiering 26 miljoen ecu zijn getransfereerd. Kan de Commissie, op basis van de informatie die zij in juli bekend heeft gemaakt en waaruit blijkt dat zij bij volmacht van commissaris Monti een besluit heeft genomen inzake de klacht, antwoorden op de volgende vragen?
Heeft de Commissie een definitief besluit genomen inzake deze klacht en zo ja, welk besluit? Kan op dit besluit worden teruggekomen indien nieuwe elementen worden aangevoerd? Is dit inderdaad gebeurd en zo ja, hoe kan de Commissie garanderen dat het dossier snel zal worden behandeld, overwegende dat zij al 18 maanden heeft nodig gehad om een mededeling te doen inzake de klacht?
Is het, overwegende dat het Griekse Ministerie van Openbare Werken verklaard heeft dat het contract is ondertekend, mogelijk dat de werkzaamheden van start gaan zonder verdere verwikkelingen wegens een betwisting van het contract? Is bij het onderzoek van de klacht gebleken dat bij dit project de communautaire richtlijnen inzake overheidsopdrachten slecht zijn uitgevoerd en zo ja, hoe zal de Commissie in de toekomst rechtszekerheid garanderen? Mijnheer Monti, ik nodig u uit antwoord te geven op de vraag van de heer Trakatellis.

Monti
De Commissie wenst de geachte afgevaardigde mede te delen dat zij het dossier betreffende de metro van Thessaloniki bij besluit H/98/3262 van 27 augustus 1998 heeft geseponeerd, daar zij geen schending van het beginsel van de gelijke behandeling heeft kunnen vaststellen. De bevoegde Griekse autoriteiten zijn hiervan per brief van 18 september 1998 op de hoogte gebracht. Alvorens te besluiten de zaak te seponeren, heeft zij aan de Griekse autoriteiten de garantie gevraagd, en gekregen, dat de toekomstige gunningsprocedures, en met name contracten van een dergelijk grote omvang, uiterst zorgvuldig zullen worden voorbereid en toegepast, ten einde de problemen en de vertragingen te vermijden die zich bij de gunningsprocedure van de metro van Thessaloniki hebben voorgedaan.
De Commissie merkt op dat zij, mocht zij in het bezit komen van andere, nieuwe elementen met betrekking tot een mogelijk schending van de communautaire regelgeving, kan besluiten, zoals altijd gebeurt, een nieuwe procedure aan te zwengelen voor het vaststellen van de rechtmatigheid. De tot nu toe verkregen gegevens rechtvaardigen een dergelijke maatregel echter niet. Mochten er in de toekomst geldige redenen bestaan om de zaak opnieuw te openen, hetgeen - ik herhaal - op dit moment niet het geval is, dan zal de Commissie veel minder tijd nodig hebben om de nieuwe elementen te onderzoeken, daar alle studies met betrekking tot de kern van de zaak al zijn gemaakt.
Wat tenslotte de feitelijk voortgang van het project betreft, meent de Commissie dat de bevoegde Griekse autoriteiten daar uitsluitend verantwoordelijk voor zijn.

Trakatellis
Mijnheer de commissaris, ik dank u voor uw antwoord. Ik zou graag het volgende van u willen weten. U zei dat als nieuwe gegevens over het contract tussen de Griekse overheid en de aannemer dat rechtvaardigen, eventueel een nieuwe procedure zal worden gestart. Laten wij ervan uitgaan dat een nieuwe procedure wordt gestart. Kan het project dan desondanks beginnen? Kunnen dan financiële middelen ter beschikking worden gesteld of moet men eerst het besluit van de Commissie afwachten en kan men dan pas beginnen? Ten tweede heb ik een briefwisseling gehad met de Griekse overheid en ik zou graag voor de volledigheid van de parlementaire controle en met het oog op doorzichtigheid een afschrift willen van uw brief aan de Griekse overheid. Tot slot is de tijd voor het tweede communautaire bestek bijna verstreken. Hoeveel tijd heeft men nog om met dit project te beginnen en geld hiervoor te ontvangen?

Monti.
Ik zou de heer Trakatellis voorts nog willen zeggen dat het, zoals ik reeds heb opgemerkt, altijd mogelijk is, indien er andere, nieuwe elementen met betrekking tot een geval aan het licht komen, de zaak opnieuw te openen. In dit geval - ik wil dat onderstrepen - hebben wij in de tot nu toe verkregen gegevens geen enkel feit gevonden dat een dergelijke actie rechtvaardigt. Volgens de Commissie is het sepot er een als alle andere: de betreffende zaak is afgesloten. Er zijn andere, nieuwe elementen nodig om te kunnen besluiten de zaak te heropenen, maar dit is momenteel niet het geval.

Hatzidakis
Mijnheer de commissaris, u zei dat deze zaak is geseponeerd, maar u zei tegelijkertijd dat u de Griekse autoriteiten hebt verzocht in het vervolg dergelijke zaken als de aanbesteding van de metro van Thessaloniki anders aan te pakken. Daaruit concludeer ik dat de gevolgde procedures niet waterdicht waren. Met andere woorden, deze procedures waren in politiek opzicht niet doorzichtig. Juridisch gezien - ik ben jurist - kunt u de zaak wel seponeren, maar uw opmerking dat in de toekomst dergelijke praktijken moeten worden voorkomen betekent dat de gevolgde praktijk niet correct, niet doorzichtig was en niet strookte met de communautaire voorschriften. Dus kan iemand enkel en alleen op grond van hetgeen u zei naar de rechter stappen om het aanbestedingscontract nietig te laten verklaren. Kan het project dan nog wel doorgaan? Wat is uw antwoord op mijn overweging? U kunt namelijk niet goedkeuren en tegelijkertijd zeggen dat de Griekse regering in de toekomst dergelijke praktijken moet voorkomen. Het is of het een of het ander!

Monti
Bij de kwestie die wij momenteel behandelen, gingen we van het standpunt uit dat bekeken moest worden of er sprake was van schending van de communautaire regelgeving inzake openbare aanbestedingen. Bij het bestuderen van het dossier heeft de Commissie geconstateerd dat de zeer uitgebreide documentatie betreffende de aanbesteding voorschriften bevatte die door de inschrijvers op verschillende wijzen geïnterpreteerd konden worden voor wat betreft de specifieke voorwaarden die vereist werden. Maar gezien de complexiteit van de procedure en de voor de aanbesteding benodigde documentatie, is de Commissie tot de conclusie gekomen dat men de aanbestedende autoriteiten niet de bedoeling mocht toedichten een procedure te hebben willen ontwikkelen die met opzet niet concurrerend was. In deze context is het niet mogelijk geweest het bestaan van een duidelijke schending van het beginsel van gelijkheid van behandeling vast te stellen, hetgeen vereist was voor het openen van genoemde procedure. Wat de toekomst betreft, kan ik zeggen dat de door de Commissie vereiste garanties bestaan uit de door de Griekse instanties en hun adviseurs opgedane ervaring bij het uitwerken en tot een goed einde brengen van dit soort projecten, tezamen met een duidelijke verplichting ten aanzien van hun toekomstig gedrag. Natuurlijk zullen wij de zaak in de toekomst op de voet blijven houden.

De Voorzitter
Vraag nr. 60 van Sören Wibe (H-0951/98)
Betreft: Parallelinvoer in EER-gebied
Als gevolg van een arrest van het Europese Hof van Justitie wordt een hindernis opgeworpen tegen onder meer de parallelinvoer van merkkleding uit landen buiten het EER-gebied. Zweden heeft in de Raad tegen dit arrest geprotesteerd aangezien het zowel de consumenten als de detailhandel in ons land schaadt. Per jaar wordt er in Zweden voor 30 miljard Zweedse kronen aan parallel geïmporteerde goederen verkocht. Vanzelfsprekend is de parallelinvoer van grote betekenis voor de persoonlijke financiële omstandigheden van onze consumenten.
De Commissie is nu opnieuw met een onderzoek gestart (zie Svenska Dagbladet 25.9.1998) dat de voor- en nadelen van parallelinvoer moet aantonen en waarvan de resultaten in de toekomst aan de ministers zullen worden voorgelegd.
Wanneer zal dit onderzoek zijn voltooid? Wat moet er in de tussentijd gebeuren? Acht de Commissie het niet billijker zich in te zetten voor de belangen van de consumenten en niet voor die van de officiële merkvertegenwoordigers in de diverse landen? Mijnheer Monti, ik nodig u uit antwoord te geven op de vraag van de heer Wibe.

Monti
Bij vonnis van 16 juli 1998 in de zaak Silhouette heeft het Hof van Justitie het beginsel bevestigd dat houders van warenmerken in de Gemeenschap, op grond van genoemd merk, het recht hebben zich te verzetten tegen parallelinvoer in de Europese Unie van producten die oorspronkelijk buiten de Gemeenschap op de markt werden gebracht. Dit bevestigt de interpretatie die de Commissie heeft gegeven aan de richtlijn van 1989 betreffende de handelsmerken. Dientengevolge kunnen de importeurs en de detailhandelaren door een merk beschermde producten niet importeren zonder de toestemming van de houder van het betreffende merk. Dit betekent dat ook de lidstaten gehouden zijn de voor merken geldende communautaire regelgeving toe te passen volgens de door het Hof van Justitie in deze recente uitspraak gegeven interpretatie.
Ik ben op de hoogte van de reacties die dit arrest in een beperkt aantal landen, met name Zweden, heeft opgeroepen. Men was bezorgd dat de consumenten de mogelijkheid ontnomen zou worden merkproducten, dankzij de parallelinvoer, tegen lagere prijzen te kopen. Deze bezorgdheid is echter slechts ten dele gerechtvaardigd.
Ik wil benadrukken dat de bescherming van de intellectuele eigendom van fundamenteel belang is voor de ontwikkeling van de innovatie in Europa. De Europese producenten investeren enorme bedragen en knowhow in het creëren van producten van hoge kwaliteit, het vestigen van een goede naam van hun merk en het opzetten van eigen distributienetten. Enerzijds maakt de parallelinvoer het de consumenten inderdaad mogelijk op korte termijn voordeel te trekken uit de lagere prijzen, maar anderzijds kunnen deze lagere winsten de houders van merken er op den duur toe brengen niet meer in hun merken te investeren noch actief met andere merken te wedijveren, hetgeen een negatieve weerslag op de gehele sector van die activiteit zou hebben.
Op één punt dienen we bovendien volledige duidelijkheid te scheppen: parallelinvoer binnen de Gemeenschap, en op grotere schaal ook in de Europese Economische Ruimte, vormt een centraal element van de interne markt. De huidige discussie over het uitputten van het merkenrecht betreft alleen parallelinvoer van buiten de Europese Gemeenschap.
Ik wil tenslotte opmerken dat er, ten einde een volledig beeld van de situatie te verkrijgen, een studie over de economische gevolgen van het uitputten van het merkenrecht in de Gemeenschap is opgezet, die in het eerste deel van 1999 zal worden afgerond. Genoemde studie bestudeert de verschillende aspecten van de bescherming van merken en de mogelijke gevolgen van een wijziging van het systeem van het uitputten daarvan, met name voor wat betreft: beschikbaarheid van de producten, klantenservice, raadgevingen aan de consumenten, investering in nieuwe producten, prijzenconcurrentie en werkgelegenheid.

Wibe
Ik heb een zeer korte aanvullende vraag. Ik stel allereerst vast dat ik niet dezelfde opvatting heb als de commissaris op het gebied van de parallelinvoer. Ik zie het als een direct verbod van wederverkoop. Ik vind het heel moeilijk om het economisch rationele daarvan in te zien, ook voor de producerende onderneming.
Mijn vraag luidt als volgt: als deze parallelinvoer naar verschillende detailhandels in Zweden doorgaat, is de Commissie dan van plan om gerechtelijke stappen tegen Zweden te ondernemen?

Monti
 Ten aanzien van de situatie die met het arrest van het Europese Hof van Justitie is bevestigd, heeft de houder van het merk het recht de daaruit voortvloeiende rechtszaak aan te spannen. Dat behoort niet tot de bevoegdheid van de Commissie. De Commissie moet erover waken dat het recht van de merkenhouder kan worden uitgeoefend.

Malone
Ik ben erg blij de commissaris hier te zien. Ik dacht dat u vandaag niet in Straatsburg was omdat u de vergadering van de interfractiewerkgroep belastingvrije verkoop niet heeft bijgewoond. Wij moesten de vergadering annuleren, ook al had u eerder gezegd dat u zou komen.
Ik nam het woord om te zeggen dat het een schande is dat wij nu niet de twee onderwerpen over belastingvrije verkoop kunnen behandelen, die op de agenda staan, en dat sommigen van ons hierheen zijn gekomen om deze te bespreken. Wij krijgen heel weinig gelegenheid om met de commissaris te spreken. Wij doen ons uiterste best zijn mening over dit thema te veranderen met een heel belangrijk verslag dat naar de ministers van Economische Zaken en Financiën gaat en dat zojuist door de Commissie is afgerond. Ik zou de commissaris graag over dit verslag en de gevolgen van belastingvrije verkoop voor de werkgelegenheid willen ondervragen.

De Voorzitter
Mevrouw Malone, mijnheer Monti, dit valt buiten de context van de gestelde vraag en bovendien hebben we de ons gestelde tijdslimiet al overschreden. Maar als u dat wilt, mijnheer de commissaris, kunt u het woord krijgen.

Monti
Mijns inziens is dit thema heel belangrijk - ik heb trouwens tijdens deze Vergadering de gelegenheid gehad hierover met diverse parlementaire commissies van gedachten te wisselen - maar het valt buiten het bestek van de vraag van de heer Wibe. Daarom is er van mijn kant, mijnheer de Voorzitter, geen verzoek hierover het woord te voeren.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer Monti. Ook de heer Gallagher vraagt mij het woord voor een complementaire vraag met betrekking tot de vraag van de heer Wibe. Ik verzoek u echter om binnen de context van de vraag van de heer Wibe te blijven.

Gallagher
Ik ben me van de beperkte tijd bewust, maar ik wilde toch graag van deze gelegenheid gebruik maken, nu commissaris Monti in het Parlement is. Hij heeft bij talloze gelegenheden in het verleden naar de structuurfondsen verwezen als instrument om de gevolgen van de afschaffing van de belastingvrije verkoop op te vangen.
Ik wilde de commissaris zeggen dat ik een exemplaar van het werkdocument van de Commissie over de voorstellen in handen heb. Er staat absoluut niets nieuws in. Ik geloof dat ik gerust en eerlijk mag stellen dat dit document slechts als decoratie dient. Er staat niets meer in dan in het verleden al bekend was. Dit is geen kritiek op het voorzitterschap of de commissaris. Wellicht wil de commissaris een aantal van ons die vanavond vragen hebben ingediend, de gelegenheid geven hem in de komende week of zo te ontmoeten. Dit is niets meer dan bladvulling en geen aanpak van de verschillende vraagstukken.

De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer Gallagher. De Voorzitter heeft u het woord niet ontnomen, omdat zulks nu eenmaal zijn gewoonte niet is, maar ik heb u beiden er reeds op gewezen dat we de voor dit onderwerp gereserveerde tijd ruimschoots overschreden hebben. Als mijnheer Monti dat wil, kan hij het woord krijgen... De heer Monti geeft aan dat hij van die mogelijkheid geen gebruik wenst te maken.
Ik wijs u erop, dames en heren, dat de tijd voor het vragenuur voor vragen aan de Commissie is verstreken, en dat de vragen 61 t/m 119 daarom schriftelijk zullen worden beantwoord.
Het vragenuur voor vragen aan de Commissie is gesloten.
(De vergadering wordt om 19.20 uur onderbroken en om 21.00 uur hervat)

Begrotingslijnen  "Mensenrechten
De Voorzitter
Aan de orde is de verklaring van de Commissie over de uitvoering, in 1998, van verscheidene begrotingslijnen met betrekking tot de mensenrechten en de democratie in hoofdstuk B7-70 "Europees initiatief voor de democratie en de bescherming van de mensenrechten" .
Het woord is aan commissaris Van den Broek.

Van den Broek
Mevrouw de Voorzitter, ik dank u voor de gelegenheid om onze gezamenlijke zorg vanavond hier te delen met het Parlement over zorgwekkende berichten die circuleren over de wijze waarop het mensenrechtenbeleid op dit moment zou worden uitgevoerd. Ik denk dat wat dat betreft het erg goed is om een aantal verduidelijkingen te geven en tenslotte te trachten ook tot een aantal afspraken te komen die voor alle betrokken partijen nut kunnen afwerpen als het gaat om het veiligstellen van het mensenrechtenbeleid dat uw Parlement zeer aan het hart gaat, maar de Commissie zeker niet minder; dat geldt natuurlijk ook voor alle betrokken organisaties die zich zo inzetten voor de bescherming en de bevordering van het respect voor de mensenrechten.
Mag ik misschien beginnen met te proberen wat helderheid te verschaffen over de huidige stand van zaken en dan ook in te gaan op vragen en opmerkingen zoals die bijvoorbeeld ook zijn opgenomen in een brief van de vice-voorzitter van de commissie buitenlandse zaken, de heer Mendiluce, aan de voorzitter van het Parlement, de heer Gil-Robles? Wanneer wij spreken over het mensenrechtenbeleid, althans voor zover dat onder mijn rechtstreekse verantwoordelijkheid valt, dan praten wij over een deel van een totaalbegroting van 97, 4 miljoen, dat wil zeggen wij praten over een deel dat 44 à 45 miljoen ecu betreft en dat beheerd wordt door het Directoraat-generaal I A en dan gaat het daarbij om begrotingshoofdstuk B7-7. Wij praten dan met name over democratieprojecten, het bevorderen van democratische ontwikkeling in Oost-Europa, ook in de nieuwe onafhankelijke staten van de voormalige Sovjet-Unie. Wij praten over meer algemene mensenrechtenonderwerpen, maar ook over steun aan slachtoffers van martelingen. Wij praten over het ondersteunen van een aantal internationale strafrechtshoven - ik denk aan het Joegoslavië-Tribunaal en het Rwanda-Tribunaal. Wij praten over waarneming van verkiezingen. Het totaal uitgetrokken bedrag voor deze projecten bedraagt 44, 7 miljoen ecu.
Tot en met mei van dit jaar werd voor het beheer van deze middelen belangrijke en waardevolle externe assistentie verleend door de u zo bekende European Human Rights Foundation. Deze stichting was betrokken bij het evalueren van de projectvoorstellen, had uit dien hoofde ook veel contacten met de aanvragers, verzorgde ook de evaluatie achteraf en de financiële afwikkeling van een groot aantal van deze projecten. Het niet-continueren van deze assistentie is ongetwijfeld één van de belangrijkste redenen voor de zorg die is gerezen over het beheer van de begrotingslijnen "Mensenrechten" .
Alvorens in te gaan op de situatie die is ontstaan door het wegvallen van die externe ondersteuning en antwoord te geven op de vraag hoe onder deze omstandigheden een adequaat beheer het best kan worden verzekerd, wil ik u eerst informeren over wat nu de huidige stand van uitvoering is bij deze begrotingslijn. Tot op heden werden voor ondersteuning uit de begroting 1998 in totaal een 315 projectvoorstellen ontvangen. Al deze 315 voorstellen zijn beoordeeld geworden. Tot op heden heeft de Commissie uit dat bedrag van 44 miljoen 19, 1 miljoen goedgekeurd. Daarbij gaat het om ongeveer 35 projecten, terwijl voor 18 miljoen ecu, dat wil zeggen voor ongeveer 41 projecten de voorbereiding voor besluitvorming in de Commissie verregaand is afgerond. Wij verwachten dus eigenlijk dat over een 76-tal projecten, in het totaal vertegenwoordigende een bedrag van ruim 37 miljoen ecu - ik praat nog steeds over 1998 - de Commissie over een week of drie zal hebben beslist. Dan rest dus van het totale bedrag van 44, 7 miljoen ongeveer een 5 à 6 miljoen die reeds zijn geïdentificeerd voor civil society projecten in Kosovo. Uitvoering daarvan zal het snelst en het meest effectief kunnen verlopen door het bedrag over te schrijven naar de begrotingslijn "Reconstructie ex-Joegoslavië" .
De indieners van de projectvoorstellen die niet kunnen worden gehonoreerd, zullen daarover zo spoedig mogelijk worden geïnformeerd. Mag ik daarbij benadrukken dat het niet honoreren van een projectvoorstel uitsluitend is gebaseerd op afwegingen zoals de kwaliteit van het project en uiteraard ook de prioriteit die daaraan moet worden gegeven? Deze criteria werden overigens ook in voorgaande jaren bij projectbeoordeling gehanteerd en ook in andere jaren kon slechts een deel, dat wil zeggen een derde tot een kwart van alle aanvragen worden ingewilligd, met andere woorden er zijn in de loop der jaren altijd meer aanvragen voor ondersteuning geweest dan uit de begroting konden worden gehonoreerd. Op zich natuurlijk niet zo verrassend.
De goedkeuring door de Commissie voor deze projecten is uiteraard alleen zinvol als ook de follow-up, dat wil zeggen de contractering en de uitvoering en de financiële afwikkeling is verzekerd. Het kan niet worden verheeld dat het onvoorziene wegvallen van de externe assistentie waarover ik eerder heb gesproken, een gevoelige aderlating is geweest. Ik wil toch over het wegvallen van die assistentie ook nog graag het volgende zeggen.
Eind 1997 is om redenen van transparantie en ter bevordering van eerlijke concurrentie besloten de externe ondersteuning te verwerven door middel van een openbare inschrijving, dus public tendering. Daarbij werd beoogd om de kosten van die externe ondersteuning ten laste te brengen van deel B van de begroting, dat wil zeggen ten laste van de operationele kredieten. Maar voordat verdere uitvoering kon worden gegeven aan die openbare inschrijving werden als gevolg van het inmiddels overbekende Hof-arrest van mei van dit jaar alle nieuwe committeringen ten behoeve van de begrotingslijnen Mensenrechten opgeschort. Daarop volgde ons overleg, het interinstitutionele akkoord van eind juli, dat voor de resterende periode van dit begrotingsjaar werd gesloten en dat het dus mogelijk maakte om weer nieuwe verplichtingen aan te gaan. De trein werd dus na het Hof-arrest op deze wijze opnieuw in beweging gezet.
Voor een nieuw assistentiecontract op basis van de uitgeschreven tender deed zich toen echter de complicatie voor met betrekking tot het al dan niet door de Commissie mogen aantrekken van externe assistentie ten laste van deel B van de begroting. Uw leden die deel uitmaken van de Begrotingscommissie zullen zich ook die discussie herinneren.
Gezien het karakter van de verlangde ondersteuning voor de uitvoering van de begrotingslijnen inzake mensenrechten en dan ondersteuning zowel ten behoeve van de begunstigden, dus de NGO's, als ten behoeve van de Commissie, dat wil zeggen de discussie rond een bureau d'assistance technique mixte kon geen beroep worden gedaan op de operationele kredieten. De begrotingscommentaren van 1998 voorzagen daar niet in en om dezelfde reden was ook een beroep op deel A van de begrotingslijn uitgesloten. Dus de tenderprocedure liep vast en daarmee ook de mogelijkheid om externe assistentie te verwerven.
Hoe gaan wij nu verder met deze situatie? Aangezien de goedkeuring van de door de Commissie voorgestelde verordening die als juridische basis moet gaan dienen voor de uitgaven in het kader van het mensenrechtenbeleid nog op zich laat wachten - die is nog in bespreking tussen Raad en Parlement - zal er voorlopig ook in 1999 en wel met spoed wat ons betreft een interinstitutioneel akkoord moeten worden bereikt. Anders zouden wij dus geen rechtsbasis hebben voor het jaar 1999.
Maar in de tweede plaats zal ook aan de begrotingsautoriteiten moeten worden gevraagd om de begrotingslijn Mensenrechten te voorzien van commentaren die ons in staat stellen om een beroep te doen op externe assistentie, bij de uitvoering van die projecten. Dan gaat het weer om assistentie niet uitsluitend en alleen ten behoeve van de beneficiënten, maar ook ten behoeve van de Commissie. Het verzoek daartoe zal door de Commissie voor de tweede lezing van de begroting worden ingediend.
Deze vooruitzichten, dat wil zeggen én het interinstitutionele akkoord aan de ene kant én de vraag om begrotingscommentaren die externe assistentie mogelijk maken anderzijds, kunnen ook een oplossing bieden voor de kortere termijn. Indien ten aanzien namelijk van die externe ondersteuning de juiste begrotingscommentaren worden verkregen, kan de Commissie alle mogelijkheden onderzoeken om op korte termijn en eventueel door rechtstreekse contractsluiting de benodigde externe assistentie te verwerven. Daarmee zou tot eind volgend jaar voor alle betrokkenen meer zekerheid worden verschaft voor een juiste selectie en uitvoering van de mensenrechtenprojecten.
Het jaar 1999 zou dan tevens kunnen worden benut om tot weloverwogen beslissingen te komen hoe vanaf het jaar 2000 ons mensenrechtenbeleid moet worden georganiseerd. Want in die tussentijd kan dan ook wat meer inzicht ontstaan, bijvoorbeeld in welk deel van de uitvoering bijvoorbeeld de nieuwe service commun kan participeren en tegelijkertijd kan men ook nagaan hoe het mensenrechtenbeleid het best een plaats kan vinden in het kader van de reorganisatie die op het gebied van de externe betrekkingen binnen de Commissie in voorbereiding is en die vanaf het jaar 2000 in werking zal moeten treden.
Wanneer wij spreken over de toekomstige organisatie van dat mensenrechtenbeleid dan zijn daarbij varianten als het oprichten van een mensenrechtenagence eveneens denkbaar. Maar ik zou graag op een later tijdstip met u van gedachten wisselen over de alternatieve mogelijkheden, omdat wij het gevoel hebben dat thans onze eerste prioriteit moet zijn om zekerheid te creëren voor de rest van dit jaar en voor het jaar 1999 via een interinstitutioneel akkoord en via het budgetcommentaar.
Dat is wat ik in eerste termijn graag aan het Parlement zou willen voorleggen met daaraan mijnerzijds ook de hartenkreet toevoegend dat het duidelijk is dat er telkens en opnieuw spanning ontstaat tussen enerzijds de gerechtvaardigde vraag vanuit het Parlement en ook vanuit de mensenrechtenorganisaties om vooral niet uitsluitend en alleen grootschalige projecten een kans te geven, maar met name ook de kleinere organisaties en diegenen die zich echt met de grassroots civil society -ontwikkeling bezighouden toch vooral een kans te geven in onze programma's en anderzijds de constante druk die er vanuit de Begrotingscommisie, vanuit hun verantwoordelijkheid begrijpelijk, op ons wordt uitgeoefend om met name externe assistentie ten behoeve van de Commissie zoveel mogelijk te beperken. Want dat is de discussie die zich in de afgelopen maanden met name ook in onze richting heeft voltrokken.
Ik zou eigenlijk willen afsluiten: give us the tools if we are to do the job. Wij kunnen niet én kleinschalig bezig blijven, wat automatisch betekent een groot aantal projecten, dus vrij grote fragmentatie wat soms niet te vermijden is, maar anderzijds ook verstoken blijven van hulp van buiten bij de uitvoering van die projecten. Ik zeg u nogmaals: wij zitten een beetje in een overgangssituatie voor wat betreft de service commun , omdat ik op dit moment nog niet precies kan beoordelen welke hoeveelheid werk ons door de service commun uit handen zal worden genomen. De service commun die is opgericht om te komen tot een zekere economy of scale bij de uitvoering van allerlei hulpprojecten. Ik denk dat wat wij nu bij u neerleggen de best mogelijke oplossing en de best mogelijke garantie biedt voor de periode tot en met eind volgend jaar.

Dankert
Mevrouw de Voorzitter, het probleem is eigenlijk een drievoudig probleem, de legal base -problematiek die vanuit de Raad op ons is afgekomen, de kwestie van de minibudgets en, waar het Parlement altijd op heeft aangedrongen, de nakoming van afspraken en uiteindelijk ook de toch wat onduidelijke beleids- en managementsprioriteiten die we in de Commissie zelf kennen. DG I A is, als je de Rekenkamerrapporten nakijkt, toch geen voorbeeld van goed geregeld management. Aan die legal base kunnen we voorlopig weinig doen. Afwachten, ik ben het volstrekt met commissaris Van den Broek eens, tot we de zaak via verordeningen geregeld hebben en dat betekent dat de wetgever eerst zijn taak moet vervullen voordat we een lange-termijnoplossing hebben. De kwestie van de minibudgetten zal omstreden blijven, maar er zit toch wel één aspect aan vast waar, anders dan de commissaris doet, op gewezen moet worden. We zijn in toenemende mate in moeilijkheden met de Raad als het gaat om de minibudgetten, omdat die gekort dreigen te worden op de operationele begroting. Zeker bij dit soort kleine projecten weegt natuurlijk toch die administratieve last vrij zwaar. Met andere woorden: de korting op de operationele begroting wordt wel erg aanzienlijk. Daar moet dus naar mijn gevoel toch naar andere oplossingen gekeken worden dan simpel externe hulp die ten koste gaat van het beleid.
Voorzitter, niet uit de operationele begroting naar mijn opvatting, al geef ik de commissaris toe dat we daar op korte termijn misschien niet de juiste oplossing voor kunnen vinden. Ik denk dat met het langetermijnbeleid dat met name van de kant van de begrotingscommissaris binnen de Commissie is ingezet er betere mogelijkheden zijn, maar op dit moment lijkt me dat nog moeilijk.
Dat zijn de problemen waarmee we geconfronteerd worden maar het gaat om de oplossingen. Ik denk dat voor de langere termijn, en ik ben het met de commissaris eens, ad hoc oplossingen niet meer acceptabel zijn. We moeten naar een structuur zoeken waarbinnen we ook voor langere termijn kunnen werken. Ik geef graag toe dat dat niet zal lukken in 1999 nog, maar vind dat in 1999 de basis voor die verdere ontwikkeling gelegd moet worden. Ik ben zo tegen ad hoc oplossingen omdat we dan toch weer in dat soort eeuwige discussies zoals nu met ECHO of MEDA terechtkomen en dat is niet goed, niet voor ons, niet voor de Commissie en niet voor de Europese Unie. Dus, langetermijnstabiliteit.
Voorzitter, dit betekent dat ik denk dat dit jaar de Commissie naar wat extra personeel zal moeten kijken binnen DG I A om de rest van de problematiek af te doen, want ik weet niet, moet ik eerlijk zeggen, of de civil society in Kosovo dit jaar al te realiseren is. Ik denk dat de toestand daar toch wat te instabiel is om al wat grotere projecten door te voeren. Ik denk toch een prioriteit te hebben voor de problematiek van de mensenrechten op een wat meer overzichtelijke basis. Ik vraag me ook af, Voorzitter, of het niet mogelijk is binnen het huidige apparaat meer gebruik te maken van delegaties. We hebben daar ook in het Rekenkamer-verslag weer herhaaldelijk aanwijzing voor dat wij eigenlijk onvoldoende decentraliseren. Deze commissaris weet heel goed dat in Nederland in de sfeer van ontwikkelingssamenwerking ambassadeurs over potjes beschikken die ze onder bepaalde voorwaarden kunnen besteden. Ik denk dat bij dit soort kleine projecten dat soort mogelijkheden ook gecreëerd zullen moeten worden. Dat zou ons helpen. Dan hebben we nu dus het voorstel voor het begrotingscommentaar. Het is wat lastig in de tweede lezing van de begroting een nieuw commentaar in te voegen maar ik denk als we daar interinstitutionele overeenstemming over kunnen bereiken dat dat voor 1999 de oplossing voor onze problemen biedt, nogmaals, met al mijn aarzelingen over de minibudgetten die daar dan automatisch het gevolg van zullen moeten zijn. Maar nogmaals, Voorzitter, de enige oplossing is een oplossing op langere termijn en ik verwacht wat dat betreft toch op vrij korte termijn een voorstel van de Commissie.

Lenz
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, het is niet uw schuld, dat de zaal vanavond leeg is. Dat is onze schuld. Maar als het mensenrechtenbeleid niet werkt dan ligt de schuld daarvoor bij ons allebei. Deze kwestie willen wij vanavond aan de orde brengen. Ik ben het in dit verband niet helemaal eens met de heer Dankert. Dit is meer dan alleen een begrotingsaangelegenheid.
Ik wil deze kwestie in een breder kader plaatsen aangezien ik heb deelgenomen aan het debat terzake voor de Commissie buitenlandse zaken, veiligheids- en defensiebeleid. U heeft niet duidelijk genoeg aangeduid dat de hele discussie van de laatste dagen, en zelfs weken, draait rond het mensenrechtenbeleid 1998, de tenuitvoerlegging van dit beleid, waarover u iets heeft gezegd, en de begroting 1999, waar u slechts zeer weinig over heeft kunnen zeggen.
Wij hebben een begroting op tafel gelegd waarin eigenlijk weer in dezelfde mate is ingestemd met die dingen met een reeks schoonheidsfoutjes vertonen. Deze begroting heeft uiteraard niet alleen betrekking op de begrotingslijnen inzake mensenrechten, maar heeft daarenboven onder meer betrekking op Bosnië, Kosovo, Latijns-Amerika, MEDA en het Nabije Oosten.
Wij willen de aandacht echter op een ander punt vestigen. Al gedurende twee jaar proberen wij een dialoog op gang te brengen met de Commissie over verschillende resoluties, met als doel op deze manier nieuwe structuren te creëren. Tot nog toe is daar echter weinig van in huis gekomen. Daarom hebben wij de brief geschreven, die eigenlijk aan de voorzitter van de Commissie was gericht. De gewenste dialoog is er echter nooit gekomen. Wij hebben geprobeerd de voorzitter uit te nodigen. Ook commissaris Liikanen hebben wij tot een gesprek uitgenodigd en één maal de secretaris-generaal. Meer dan ieder ander heeft u ons daarin gesteund. Maar geen van hen is op onze uitnodiging ingegaan en precies daaruit is ons ongenoegen voortgevloeid.
De instrumenten die wij momenteel ter beschikking hebben boeken ook niet de gewenste resultaten. Dat krijgen wij al een jaar lang te horen. Zoals de heer Liikanen vanmorgen reeds zei wordt er steeds weer op de noodzaak van meer transparantie bij de programma's gewezen. Dit geldt uiteraard ook voor de programma's ter bevordering van de democratie. De macroprojecten zullen naar verluidt echter alleen nog in grote potten terecht komen zoals met name de OVSE en de Raad van Europa. Ook u heeft dat niet echt ontkend. Dat betekent voor ons dat er interinstitutionele overeenkomsten dienen te komen waarin duidelijk wordt omschreven welke rol de EU en het Parlement met hun financiële middelen spelen.
Voorts zijn wij ontstemd over het feit dat u de microprojecten alleen nog op EU-delegaties af wil schuiven. Daarbij valt het centrale toezicht in Brussel weg, dat de NGO´s een zekere mate van medezeggenschap gaf. Op deze manier wordt het agentschap dat u naar eigen zeggen heeft geholpen uitgeschakeld, uit welke overweging dat ook gebeurt. Het gaat in dit geval namelijk om clientèle dat ons helpt om de idee van mensenrechten en democratie van de Europese Unie te verspreiden. Wij mogen niet vergeten dat zij ons vooral nu, 6 maand voor de verkiezingen, sterk zouden kunnen benadelen als wij uitgerekend één van de meest menselijke karaktertrekken van de EU door reorganisatie tenietdoen. Ik ben er mij van bewust dat dit een moeilijke kwestie is, maar het is misschien nuttig als wij hierover eens samen praten. Ik zie het gevaar dat zoiets als het programma inzake de master's degree mensenrechten weer wegvalt, en de Raad dan op een top mogelijkerwijze een European Human Rights Monitoring Agency in het leven roept. Wij willen dit ten allen prijze voorkomen, aangezien wij het overzicht dan volledig verliezen. In het licht daarvan raad ik met klem aan dat wij een betere dialoog voeren over deze kwestie.

Bertens
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, u heeft een aantal vragen reeds beantwoord die ik u direct nog eens weer zal stellen. De liberale fractie vraagt duidelijkheid over de uitvoering van het mensenrechtenbeleid, van u of van de Commissie. Het heeft er toch de schijn van dat, achter mooie en goed uitgesproken woorden, mijnheer de commissaris, er toch een veel hardere werkelijkheid schuilgaat. De werkelijkheid van onvermogen, onmacht en misschien van bureaucratie. Hoe is het mogelijk dat de Commissie bij wijze van spreken anderhalve ambtenaar beschikbaar heeft voor de uitvoering van meer dan 1000 projecten en hoe moeten we hetgeen u gezegd heeft rijmen met het niet-uitvoeren van 200 projecten? Waarom heeft de Commissie niet de beschikbare technische assistentie van de Europese mensenrechtenstichting gebruikt? De afgelopen maanden is uit de berichten die wij hebben ontvangen, duidelijk geworden dat chaos en slecht gecontroleerde projecten bleven voortbestaan, zonder dat er adequate maatregelen werden genomen als gevolg van, ik moet het zeggen, administratieve ongerechtigheden. We praten over mensenrechten, we praten over mensen en we praten over mensen aan de andere kant, niet van de wereld, maar de andere kant van de maatschappij. Ik denk dat het niet zo kan zijn dat de Commissie het recht zelfs heeft om daarmee te spelen. Niet dat dat de bedoeling is, maar het is wel wat er gebeurt.
Dan wil ik ook nog weten van de Commissie waarom gelden worden besteed via de zogenaamde grote fondsen, de Raad van Europa en de Verenigde Naties. Ik denk toch niet dat wij onze begroting hebben opgezet om via de Raad van Europa ontwikkelingsgelden door te laten stromen naar kleine projecten. De constante reorganisaties in de Commissie schaden en hebben het mensenrechtenbeleid van de Unie geschaad. De Commissie gooit nog net niet helemaal de goede reputatie van de Unie inzake mensenrechten te grabbel, maar brengt haar wel in gevaar. Die goede reputatie hebben we ook te danken aan het werk van de Commissie in het verleden.
De prioriteit van de liberale fractie gaat uit naar microprojecten om een zo breed mogelijk publiek te bereiken en bovendien is een goed beheer van de fondsen natuurlijk essentieel. Ik wens u veel sterkte, mijnheer de commissaris.

Janssen van Raay (UPE).
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw Van Bladel is verhinderd wegens een vergadering over mensenrechtenzaken en heeft mij gevraagd in elk geval hier aanwezig te zijn voordat de eigenlijke verslagen die juridische zaken betreffen aan de orde komen. Ik heb alleen maar de bevoegdheid van haar om één ding te zeggen en dat is een reactie op wat de commissaris Van den Broek zojuist heeft verteld. De spanning die bestaat, mijnheer Van den Broek, tussen enerzijds de neiging van ons om ons in te zetten voor kleine projecten omdat die directer invloed hebben op de mensenrechten in landen die dat nodig hebben en de controle die bestaat van de kant van de Commissie. Er is net een nieuwe zaak aan de hand in Nederland, ik zal niet zeggen welke, u krijgt mijn vraag nog over de zaak die in het NRC is aangesneden over het misbruik van fondsen in Zuid-Afrika enzovoort maar ik ga daar niet op in, maar het is van groot belang dat u inderdaad, en daarin steun ik volledig de heer Bertens, beschikt over de nodige knowhow en controlebevoegdheden om ervoor te zorgen dat de kleine projecten dan ook goed worden gecontroleerd. Ik wens u veel succes en ik dank u voor uw aandacht.

Müller
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik vind het beschamend dat wij in november, op de vijftigste gedenkdag van de Universele Verklaring van de rechten van de mens in dit Huis debatteren over de vraag wat er schort aan het beheer van DG 1 A. Als u in uw toespraak van wal steekt met de vaststelling dat er geruchten de ronde doen, bent u medeverantwoordelijk voor deze geruchten. Minstens 5 tot 6 weken geleden heb ik u persoonlijk een brief geschreven waarin ik mijn bezorgdheid over deze kwestie heb geuit. Tot nog toe is daar echter jammer genoeg geen antwoord op gekomen. Ik zit aan de telefoon en moet antwoord geven op vragen zoals met name die van een vrouwelijke collega van de organisatie Women in Black uit Belgrado. Deze dame heeft in 1997 in overeenstemming met de Commissie een project ontwikkeld waarover zij een eindrapport heeft geschreven. Zij wacht echter al sinds begin 1998 op de eindafrekening, daar niemand bij de Commissie het voor elkaar krijgt haar verslag te lezen, goed te keuren en te zeggen: " O.k., de organisatie heeft het project volgens de voorschriften uitgevoerd, de eindafrekening kan volgen!" .
Wat, als ik u vragen mag, word ik verondersteld deze mensen te antwoorden? Moet ik hun zeggen dat er weliswaar geruchten de ronde doen maar alles eigenlijk prima is geregeld in de Commissie? Of moet ik zeggen dat het toch niet allemaal zo fantastisch is? Wij weten allebei precies hoe de realiteit eruitziet. Wij mogen kwesties met betrekking tot de rechtsgrondslag en minibudgets bij dit gevoelige thema niet uitvechten op de rug van NGO´s.
Bovendien kan met druk door de Begrotingscommissie hoegenaamd niets worden bereikt met betrekking tot de minibudgets, mijnheer Van den Broek. Hier wordt correcte toepassing van het Financieel Reglement gevergd, dat voorschrijft dat financiële middelen uit deel B niet mogen worden gebruikt voor deel A en omgekeerd. In dat geval kunt u niet van druk door de Begrotingscommissie spreken. De Commissie weet sinds 1991 dat minibudgets niet zijn toegelaten en heeft deze toch ingezet.
Ik ben het volledig met u eens dat hier naar een oplossing moet worden gestreefd. In het licht daarvan was ik zeer verheugd toen u zei dat wij in de begrotingsprocedure 1999 samen met de Raad en de Commissie een oplossing voor volgend jaar zullen vinden. Ik hoop dat dat, zoals u heeft aangeduid, ook voor dit jaar geldt. Hierachter schuilt echter in ieder geval stilzwijgend een verandering in het beleid van de Commissie, en dat is precies de reden waarom het gerucht zo bedenkelijk is. Derhalve moet u zeggen of u instemt met de heer Burghardt, die op 22 oktober 1998 heeft geschreven dat in 1998 en 1999 voorrang wordt verleend aan de betalingen aan de Raad van Europa en de OVSE. Als dat het nieuwe mensenrechtenbeleid van de Commissie is, dan kunnen we net zo goed inpakken. Pas dan begint echt een debat over wat men precies verstaat onder de opbouw van een civiele maatschappij en bescherming van democratie en mensenrechten in de EU en daarbuiten!

Dell'Alba
Mevrouw de Voorzitter, wij stellen in dit dossier een boemerangeffect vast. Hoofdstuk 7 is onze "uitvinding" en wij zijn daar trots op. Ieder jaar worden meer geld, meer middelen gevraagd. Zo dien ik bijvoorbeeld elk jaar een amendement in om meer personeel te vragen voor het interne beheer van die begrotingslijn, maar het is nog nooit door de Begrotingscommissie geraakt.
De Commissie heeft wat gemorreld aan een systeem dat min of meer redelijk heeft gefunctioneerd tot wanneer men vond dat het niet meer kon dat externe cellen tussenbeide kwamen om de contracten te bespoedigen. Het boemerangeffect nu is dat wij de eersten waren om te zeggen dat een dergelijk systeem onmogelijk kon worden toegepast. Men geeft u geen extra personeel en men zegt dan maar dat dit de schuld is van de Commissie. Ik denk dat ook wij een gewetensonderzoek moeten doen. Wij moeten nagaan hoeveel van die extra begrotingsposten, waarin u tegen ons advies in stiekem hebt moeten voorzien, overbodig waren geweest indien er meer overleg was geweest en wij voor onze prioriteiten de middelen hadden gebruikt die deel A van de begroting ons ter beschikking stelde.

Soulier
Mevrouw de Voorzitter, u merkt wel dat er een algemene malaise is ten aanzien van een dossier dat slecht in elkaar zit en van een organisatie die op materieel, en wellicht ook op financieel en boekhoudkundig vlak, volledige voldoening schonk, aangezien Rekenkamer terzake haar fiat heeft gegeven. Wij bevinden ons thans in een uiterst delicate situatie. Wellicht zullen bepaalde kredieten niet eens kunnen worden vastgelegd. De Europese Unie vormt nochtans de harde kern van de democratie in de wereld. Dat komt omdat, na de gruwel die ons continent heeft meegemaakt en waaraan vele van onze landen hebben meegewerkt, wij als het ware aan de wereld willen zeggen: "Dat nooit meer! Integendeel, wij zijn de pleitbezorgers van de mensenrechten en wij kunnen u terzake helpen" .
Wij hebben echter geen middelen meer, anderen zullen onze kredieten gebruiken. Wij moeten zo snel mogelijk een oplossing vinden. Het is immers zo dat aan de andere kant van de wereld - wij hebben ons nu eenmaal een planetaire bevoegdheid willen geven - armen, sukkelaars, mensen die worden opgejaagd, verbannen, ten onrechte vervolgd, individuen zowel als groepen, niet kunnen wachten tot wij het over bepaalde verordeningen eens geworden zijn. Wij kunnen hun moeilijk zeggen: "Wij hebben procedures en die zijn slecht aangepast. Kunt u misschien wachten tot 2000, zodat wij ons uit de slag kunnen trekken?" .
Wij moeten allen een inspanning leveren. Ook al moeten wij een aantal regels naleven en hebben wij rechtsgrondslagen nodig, toch moeten wij erin slagen snel te handelen. Wij hebben trouwens een goed voorbeeld: nadat de orkaan Mitch Midden-Amerika had geteisterd, is de internationale gemeenschap wakker geworden. Waarom zouden wij dat ook op ons niveau niet doen? U hebt zelf terecht gesuggereerd dat een waarnemingspost, meer bepaald een "agence" , kan worden opgezet en u hebt ook nog andere oplossingen aangedragen. Het komt er absoluut op aan snel te gaan. Mijnheer de commissaris, het zou een goede zaak zijn, mocht u daarin slagen.

Schroedter
Mijnheer de commissaris, uit uw betoog blijkt niet duidelijk of de bedragen waarvoor dit jaar betalingsverplichtingen worden aangegaan daadwerkelijk worden gereserveerd ten behoeve van NGO´s in de vorm van kleine mensenrechtenprojecten. Het lijkt mij dat u bij gebrek aan personeel in de Commissie gelden van dit jaar onverwijld in grote hopen aan internationale organisaties wil toebedelen. Dat druist naar mijn mening echter in tegen het begrotingsdoel van deze gelden, met name grassroot organisaties van de democratie in de ontvangende landen op te richten en te consolideren. Ik zou zeer dankbaar zijn als u dit vermoeden zou kunnen weerleggen.
Verder had ik graag geweten welke problemen u met de externe bijstand heeft gehad? Hoe verklaart u de zogenaamde problemen die de Commissie op dit gebied ziet, terwijl de Rekenkamer deze samenwerking bijzonder aanprijst als de enige mogelijkheid die de kleinste organisaties hebben om hoe dan ook aan dit geld te komen. Deze vragen moeten naar mijn mening worden beantwoord. Zo niet dient het Europees Parlement nog meer gevolgen daaruit te trekken.

McMillan-Scott
Mevrouw de Voorzitter, ik wil de commissaris in verband met het interinstitutioneel akkoord graag vragen op wiens gezag het interinstitutioneel akkoord waarbij een raadgevend comité werd ingesteld tussen het Parlement, de Commissie, de Raad van Europa en de G24, op 9 januari dit jaar eenzijdig werd opgeheven. Ik vertegenwoordigde het Parlement in dat comité, waarin ook ambtenaren van het Parlement zaten. Men vertelde ons dat dit nu was stopgezet. Sedert dat tijdstip is met geen van de programma's die betrekking hebben op democratie enige vooruitgang geboekt. Het is belangrijk te weten dat de Commissie vervolgens besloot alle zaken zelf te behandelen. Voorts zou ik in antwoord op een aantal vragen hier willen weten waarom het contract in de aanbestedingsbrochure, dat op de juiste manier is afgesloten en dat is toegewezen aan de Human Rights Foundation , nooit is uitgevoerd. Het resultaat daarvan is dat de programma's voor de democratie, die wij hier allemaal steunen, en de programma's voor de mensenrechten nu liggen dood te bloeden.

Van den Broek
Om met die laatste vraag te beginnen, de heer McMillan-Scott is ervan op de hoogte dat niet langer zoals in het verleden op twee tijdstippen per jaar de aanvragen werden ingewacht voor ondersteuning maar dat die aanvragen het hele jaar door konden binnenkomen en het dus ook geen zin had om de procedure waarbij tweemaal per jaar die toetsing werd toegepast, te handhaven. Voorzitter, laat ik beginnen met een ander misverstand weg te nemen want het blijkt toch nogal hardnekkig te zijn. Dat is, al zou het beleid in die richting veranderd zijn ten opzichte van het afgelopen jaar, dat we nu al onze aandacht zouden concentreren op de grote organisaties, de OVSE of de Raad van Europa. Ik kan u zeggen dat als we over de afgelopen periode kijken, het aandeel dat naar die organisaties is toegegaan ongeveer tien procent bedraagt. Laat ik er wel bij zeggen, en daar heb ik niemand over horen spreken hier vanavond, dat ook die projecten mensenrechtenprojecten en civil society -projecten zijn die met name voor de Baltische staten worden gedaan met de Raad van Europa, verder ook in Albanië, waarvan we allemaal weten wat daar aan de hand is, en in de Oekraïne. Met andere woorden, het gaat niet aan om die projecten als weinig waardevol te beschouwen en alles op de kleine projecten te concentreren. De nadruk ligt nog steeds op de kleine projecten, maar met alle problemen die daaraan dan ook inherent zijn. Ik zou wat dat betreft er ook begrip voor willen vragen dat het voor ons niet zo moeilijk was om met die kleine projecten bezig te zijn zolang we inderdaad op externe assistentie konden rekenen. Niet uitsluitend en alleen voor de begunstigden, de NGO's, maar ook voor de Commissie zelf, die onmogelijk honderden, soms duizenden contracten met haar vaste staf kan beheren en uitvoeren. Ik zou tegen mevrouw Müller willen zeggen: mevrouw Müller, ik herinner mij inderdaad uw brief en ik dacht dat in die brief de aanbeveling stond om toch vooral tot rechtstreekse contractafsluiting te komen met de Human Rights Foundation. Mevrouw Müller weet ook dat wij in het afgelopen jaar met de tenderingprocedure ten aanzien van de Human Rights Foundation nou juist zijn vastgelopen vanwege de beperkte interpretatie die men is gaan geven aan de mogelijkheid om externe assistentie te benutten, de hele discussie rond debatten, et cetera. Met andere woorden, het is van tweeën één, mevrouw de Voorzitter, ofwel we worden het erover eens dat het de Commissie niet mogelijk is om zonder die externe assistentie dit soort en met name ook kleinere projecten te doen, of we zeggen: neen, u krijgt die externe assistentie niet, u moet maar zien hoe u zich intern redt. Maar dan ben ik gewoon gedwongen om de nadruk te leggen op grotere projecten, wat ik op dit moment niet doe. Dus laten we het daar toch vooral over eens zijn.
Voorzitter, ik geloof wat wij nu in feite voorstellen inderdaad is voor de korte termijn te zorgen dat er via een interinstitutioneel akkoord in ieder geval opnieuw een rechtsbasis wordt gecreëerd in afwachting van de aanname, de formalisering van het nieuwe Reglement. Dat is zoals bekend op dit moment tussen Raad en Parlement in discussie en zoals het er thans uitziet met alle amendementen die voorliggen, kan het aannemen van die verordening nog wel enige tijd vergen. Dus we hebben een interinstitutioneel akkoord nodig om de rechtsbasis te kunnen continueren. In de tweede plaats, en dat is zeker in dit geval zo belangrijk, moeten we in ieder geval komen tot een budgetcommentaar wat ons in staat stelt om, zoals ik in de eerste termijn heb gezegd, eventueel via rechtstreekse contractafsluiting alsnog de externe assistentie te krijgen voor het jaar 1999 die we nodig hebben. Ik zie geen andere mogelijkheid om de positieve reputatie die we hadden opgebouwd, te herstellen. Het is ook bepaald niet zo dat we zeg maar anderhalve menskracht op deze affaire hebben zitten, mijnheer Bertens, ik heb die berichten ook in de krant gelezen, en over tweehonderd projecten die nog ergens rondzwerven en nog niet beoordeeld zouden zijn. Ook dat is niet juist. We zijn zover dat we voor 1998 kunnen zeggen dat we in enkele weken tijd alle projecten niet alleen beoordeeld hebben maar ook wat de Commissie betreft, aangenomen en goedgekeurd. Maar dan zitten we natuurlijk nog met het hele contracteringstraject, het uitvoeringstraject, het betalingstraject, het evaluatietraject. Dat kan de Commissie niet zelf doen zonder externe assistentie. Ik praat er misschien ook met stemverheffing over, omdat het ons ook ter harte gaat. Dat mensenrechtenbeleid is voor de Europese Commissie iets enorm belangrijks zoals het voor de hele Unie belangrijk is. We hebben wat dat betreft ook zeer geregeld contacten met zeer veel organisaties die hiermee bezig zijn. Met name een gebied als Oost-Europa waar de hele civil society- ontwikkeling natuurlijk deel uitmaakt van het bevorderen van een goed integratieproces, heeft onze volle aandacht. Maar wij kunnen er niet uitsluitend en alleen aansprakelijk voor worden gehouden dat zich vorig jaar tot tweemaal toe een kink in de kabel heeft voorgedaan. De ene keer vanwege het wegvallen van de mogelijkheid om de rechtsbasis te creëren, het Hof-arrest. De tweede keer toen een zeer restrictieve interpretatie werd gegeven van de mogelijkheid om externe assistentie te krijgen vanwege het hele debat rond debatten en dergelijke. Ik vind het navrant, mevrouw de Voorzitter, dat wij jaren na elkaar van de Rekenkamer te horen hebben gekregen dat we nooit en te nimmer in staat zouden zijn om onze hulpprojecten, PHARE en TACIS noem ik hierbij met name, uit te voeren met het personeelsbestand dat we hebben en dit jaar ons in een verslag van de Rekenkamer wordt verweten dat er op een excessieve manier gebruik is gemaakt van externe assistentie, daarmee doelend op het hele debat dat zich in uw Parlement heeft afgespeeld. Dan is vervolgens mijn vraag: hoe heb ik het nou? Hoe kan ik nou deze projecten daadwerkelijk uitvoeren als ik mijn effectief daarvoor niet mag uitbreiden, en dat vraag ik nog niet eens. Want als die projecten afgelopen zijn, dan is het de vraag of je al die mensen nog nodig hebt. Dus je moet daarin een zekere flexibiliteit bewaren. We moeten proberen daar een oplossing voor te vinden en ik zal daarbij zeker ook de ideeën die gelanceerd zijn voor de langere termijn over agences en dergelijke mee-evalueren.
Daarmee sluit ik af, Voorzitter, met dank overigens voor de zonder meer constructief bedoelde commentaren. Ik hoop dat we op korte termijn via de budgetcommentaren in ieder geval voor het volgend jaar die oplossing kunnen creëren. Dan zijn de NGO's en diegenen die van de NGO's profiteren in ieder geval niet de dupe en dan hebben wij ook wat meer tijd om met elkaar te overleggen hoe dat op de langere termijn kan. Ik zeg tegen mevrouw Lenz, ik heb al eerder in de Commissie buitenlandse zaken, veiligheids- en defensiebeleid waarvan ik een buitengewoon trouwe bezoeker ben, aangeboden om één of twee keer per jaar over de mensenrechtenstrategie als zodanig met u van gedachten te wisselen. Niet over management en operationele zaken, dat hoort in een debat als vanavond thuis. Maar om de grote lijnen uit te zetten en om ook te horen hoe het Parlement daar tegenover staat. Ik heb daar geen problemen mee, maar we moeten nu eerst zien dat we dit schip weer vlot trekken. Ik denk dat dat de hoogste prioriteit heeft.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer Van den Broek.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.30 uur plaats.

Octrooien
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0384/98) van de heer Añoveros Trias de Bes, namens de Commissie juridische zaken en rechten van de burger, over het Groenboek over het Gemeenschapsoctrooi en het octrooistelsel in Europa - Bevordering van innovatie door middel van octrooien (COM(97)0314 - C4-0342/97).

Añoveros Trias de Bes
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, het Groenboek dat wij hebben bestudeerd heeft drie hoofddoelstellingen: het beoogt een volledig overzicht te geven van het huidige stelsel van octrooibescherming, de noodzaak van nieuwe communautaire maatregelen op dat vlak te onderzoeken, en de vorm en inhoud van eventuele nieuwe maatregelen te bekijken.
Het octrooi neemt een centrale plaats in onder de instrumenten die gebruikt kunnen worden om innovatie te beschermen, mijnheer de commissaris. Maar volgens de Commissie kleven er drie ernstige nadelen aan het bestaande systeem: het is ingewikkeld - het nationale octrooi en het Gemeenschapsoctrooi bestaan immers naast elkaar -, duur, en biedt niet dezelfde bescherming in alle lidstaten.
In dat verband vraagt de Commissie zich in het Groenboek af in hoeverre belanghebbenden bereid zouden zijn om over te gaan op een stelsel van Gemeenschapsoctrooi op basis van een verordening overeenkomstig artikel 235 van het Verdrag, in plaats van een intergouvernementeel akkoord zoals het Verdrag van Luxemburg van 1975 of het Akkoord dat in 1989 werd ondertekend, die geen van beide in werking zijn getreden. Zo'n regeling zou de gebruikers een systeem opleveren dat toegankelijk is, rechtszekerheid biedt en niet te veel kost.
In het Groenboek komen ook een aantal technische kwesties aan de orde die verband houden met de toekomst van het Gemeenschapsoctrooi: harmonisatie, de invloed van de informatiemaatschappij, elektronische handel, enzovoort. Ook andere aspecten zoals uitvindingen van werknemers, de diensten van octrooiagenten en de erkenning van beroepskwalificaties worden genoemd.
Tot slot vraagt het Groenboek zich ook af hoe het vergoedingensysteem dat wordt gehanteerd in het octrooistelsel kan worden aangepast, zodat het recht doet aan de verleende diensten zonder een remmende werking te hebben op de bescherming van innovatie.
In de ontwerpresolutie die is goedgekeurd door de Commissie juridische zaken en rechten van de burger wordt voorgesteld om dit rechtsgebied te harmoniseren ter versterking van de interne markt, nog voor de Unie wordt uitgebreid. Het Verdrag van Luxemburg en het Akkoord van 1989 garanderen geen uniforme octrooibescherming in de Europese Unie. Het Gemeenschapsoctrooi zal dan ook noodgedwongen moeten bestaan naast nationale octrooistelsels. Om dezelfde reden is het noodzakelijk om ervoor te zorgen dat Gemeenschapsoctrooien steeds kunnen worden omgezet in Europese octrooien en een systeem op te zetten dat de tegenovergestelde omzetting van een Europees octrooi in een Gemeenschapsoctrooi verzekert. Het Europees Octrooibureau zou het technische beheer over de octrooien moeten voeren, in samenwerking met de nationale autoriteiten.
De Commissie juridische zaken en rechten van de burger meent dat de lidstaten niet moeten afzien van hun nationale talen, aangezien het octrooi een instrument is dat informatie verschaft over de stand van de techniek en dat bijdraagt tot de rechtszekerheid. Wij zijn het dus eens met het beginsel van de gelijkwaardigheid van talen, mijnheer de commissaris, en wij stellen een procedure voor die deze gelijkwaardigheid en diversiteit van de talen in de praktijk brengt zolang dat geen buitensporige kosten met zich meebrengt.
Voor wat het punt van de jurisdictie betreft, zijn wij van mening dat de nationale rechtbanken bevoegd dienen te zijn om klachten wegens inbreuk op een octrooi en eisen tot nietigverklaring te behandelen, analoog aan het systeem dat wordt gebruikt in het merkenrecht. Naar onze opvatting zouden er twee nationale instanties moeten bestaan omdat procedures daar sneller en gemakkelijker verlopen en minder kosten, vooral voor het MKB. Het Gerecht van eerste aanleg van de Gemeenschap zou als beroepsinstantie moeten optreden.
Wij zijn verder van mening dat uitvindingen van werknemers aangelegenheden zijn die geregeld moeten worden door de lidstaten.
Ook vinden wij dat er nagedacht moet worden over de wederzijdse erkenning van deskundigen op het gebied van industriële eigendom.
Tenslotte, mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, wil de Commissie juridische zaken en rechten van de burger de commissaris vragen om een werkgroep samen te stellen met de opdracht om een of meer modellen te ontwikkelen voor een rechtsbijstandsverzekering op octrooigebied. Deze werkgroep zou moeten uitzoeken hoe zo'n stelsel kan worden gefinancierd, en na moeten denken over de dekking van een dergelijke verzekering, de hoogte van de premies, een toezichthoudende instantie, enzovoort.

Gasòliba i Böhm
Mevrouw de Voorzitter, geachte collega's, in de eerste plaats wilde ik de Commissie en de commissaris die verantwoordelijk is voor dit Groenboek over het Gemeenschapsoctrooi, de heer Monti, en ook de rapporteur van de Commissie juridische zaken en rechten van de burger, de heer Añoveros Trías de Bes, bedanken voor het uitstekende werk dat zij hebben verricht met betrekking tot dit onderwerp, dat uiteraard belangrijk is uit het oogpunt van rechtsbescherming, maar ook in economisch opzicht.
De ondertitel van het Groenboek is "Bevordering van innovatie door middel van octrooien" . Wanneer men het heeft over het belang van innovatie en probeert innovatie op diverse gebieden te meten, wordt vaak het aantal verleende octrooien als maatstaf gebruikt. En wat dat betreft schieten wij in Europa duidelijk te kort door een gebrek aan harmonisatie, het ontbreken van een werkelijk Europees octrooi. Mijnheer Añoveros Trías de Bes heeft al opgemerkt dat wij ons nog steeds bewegen binnen het kader van het Europees Octrooiverdrag van München uit 1973, en dat zowel dit verdrag als het Gemeenschapsoctrooiverdrag van Luxemburg uit 1975 en het Akkoord betreffende Gemeenschapsoctrooien van 1989 nog altijd niet volledig van kracht zijn.
Wij hebben dit onderwerp in de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid behandeld, en we hebben unaniem een aantal aanbevelingen goedgekeurd die ik in de vorm van amendementen heb gepresenteerd en die, kort samengevat, betrekking hebben op drie punten.
Ten eerste, het vergemakkelijken van de invoering van het Gemeenschapsoctrooi door de betaling van octrooivergoedingen op communautair niveau.
Ten tweede, het vergemakkelijken van de overstap van de octrooien die nu bestaan op het niveau van de lidstaten naar het toekomstige Gemeenschapsoctrooi.
Ten derde, een punt dat wij herhaaldelijk naar voren hebben gebracht op verschillende terreinen - zoals in de discussie over gebruiksmodellen en andere aspecten van de bescherming van uitvindingen -, en dat iets is wat ook in Japan en de Verenigde Staten bestaat: de mogelijkheid om computerprogramma's of software te octrooieren.

Thors
Mevrouw de Voorzitter, als wij hier op zo'n dinsdagavond bijeenkomen om te discussiëren over octrooien, zijn er veel mensen die dat geweldig saai vinden. Maar zoals mijn geachte fractiegenoot Gasòliba i Böhm al constateerde, is dit een zeer belangrijk onderwerp, zowel wanneer we kijken naar de afzonderlijke landen als naar de Unie in haar geheel. Het is belangrijk dat wij beschikken over functionerende systemen voor innovaties en concurrentievermogen. Ik denk dat dit ook een belangrijke vraag op het gebied van regionaal beleid is, ook met het oog op de gelijke kansen in alle delen van de Unie. Ik hoop dat wij een systeem krijgen waarin het Octrooibureau zijn dienstverlenende functie, de verspreiding van kennis, kan vervullen.
De Commissie juridische zaken en rechten van de burger hecht, zoals de heer Añoveros Trías de Bes vaststelt, grote waarde aan een toekomstig systeem waarin taalkundige gelijkheid bestaat en waarin alle ondernemingen kunnen rekenen op een goede dienstverlening. Ik hoop dat de Commissie dit voorstel ter harte neemt en dat er octrooien komen die zowel de kennis als de techniek ten goede komen en die rechtszekerheid bieden.
Ik hoop ook dat de commissaris ingaat op onze creatieve voorstellen in zowel overweging E als paragraaf 2, inzake een goede samenwerking tussen het Europees Octrooibureau en de nationale octrooibureaus. Ik heb in ander verband juist wat dit punt betreft de commissaris erop gewezen dat de nieuwe techniek een gedecentraliseerd model feitelijk mogelijk maakt, en ik hoop dat die gedachte blijft leven.
Verder wil ik de rapporteur bedanken voor de goede samenwerking. Ik spreek gewoonlijk geen woorden van dank, maar deze keer doe ik dat graag. De rapporteur heeft namelijk zeer goed werk verricht. Tenslotte wil ik nog zeggen dat het mijn Noordse ziel verheugt dat deze resolutie speciaal melding maakt van de EER. Maar al te vaak vergeten wij immers dat de door ons aangenomen richtlijnen in veel gevallen ook van kracht zijn in Noorwegen en op IJsland.

Heinisch
Mevrouw de Voorzitter, beste collega&#x02BC;s, allereerst wil ik de Commissie danken voor het initiatief dat zij met haar Groenboek heeft genomen. Om het concurrentievermogen te waarborgen moeten wij innovatie bevorderen. Financiële bevordering van onderzoek is één onderdeel van een innovatievriendelijk beleid. Daarnaast is het echter van wezenlijk belang dat het recht van de industriële en commerciële eigendom in Europa algeheel wordt gewaarborgd. In dit verband dienen vooral de mogelijkheden te worden onderzocht om het Europees octrooistelsel te herzien, waartoe de Commissie in haar Groenboek heeft aangezet.
Een ander belangrijk aspect dat ik namens de commissie onderzoek wil benadrukken is de verbetering van de octrooieerbaarheid van computerprogramma's. Overeenkomstig artikel 52, lid 2 van het Gemeenschapsoctrooiverdrag en de betreffende nationale octrooiwetten in de EU worden computerprogramma&#x02BC;s niet door het octrooirecht beschermd. Wij moeten verandering brengen in deze rechtstoestand, als wij onze concurrentiepositie op het gebied van computersoftwaretechnologie willen behouden. Derhalve dienen de computerprogramma&#x02BC;s uit de bepalingen van artikel 52, lid 2 van het Gemeenschapsoctrooiverdrag te worden geschrapt. Voorts dient de harmonisatie van de desbetreffende nationale voorschriften door een Europese richtlijn in de hand te worden gewerkt. Door een dergelijke herziening zou worden vermeden dat wij een achterstand oplopen tegenover Japan en de Verenigde Staten, die voor computerprogramma&#x02BC;s reeds een veelomvattende octrooibescherming voorzien.
Voorts dient ook de talenkwestie in de nieuwe wetgeving te worden geregeld. In mijn advies voor de commissie onderzoek heb ik het standpunt van de rapporteur ondersteund. Zij acht een vertaling van het volledige octrooi slechts dan noodzakelijk, als het octrooirecht wordt betwist. Hierdoor zouden de vertaalkosten die momenteel 22.500 DEM bedragen kunnen worden teruggebracht tot 4.000 DEM. Ik dank de rapporteur nogmaals.

Rübig
Mevrouw de Voorzitter, geachte dames en heren, het octrooibeleid is een zeer belangrijk instrument voor het economisch beleid. Het licentiebeleid wordt rechtstreeks daarvan afgeleid. Met name kunnen door onderzoek en ontwikkeling nieuwe producten worden ontwikkeld. In dit verband wil ik op een zeer treffend citaat wijzen: "Het onderzoeks- en ontwikkelingsbeleid van vandaag is het sociale beleid van morgen" .
Het octrooibeleid is een uitstekend instrument om onderzoek te bevorderen. Zo is er enerzijds de kleine uitvinder, die zich met de moeilijkheid geconfronteerd ziet, zijn uitvinding verkoopbaar te maken. Zonder het bestaan van octrooien zouden grote firma´s deze uitvinding zonder meer kunnen overnemen en uitbuiten. Wij kennen veel onderzoekers, individuele uitvinders, die jarenlang, zo niet gedurende decennia aan bepaalde ideeën hebben gewerkt. Anderzijds beschikken veel multinationals over grote onderzoeksinstellingen, waarin zij gigantische bedragen investeren, en het ligt voor de hand dat deze investeringen uiteindelijk ook hun vruchten af moeten werpen.
In het licht daarvan juich ik de harmonisatie van de nationale voorschriften toe. Zowel kleine bedrijven als concerns zullen baat hebben bij randvoorwaarden die uniform handelen mogelijk maken. Trefwoord in dit verband is met name het uitvindingsniveau. Als men dit in Japan zeer laag legt, en wij in Europa zeer hoog, dan zullen er in Japan veel octrooien worden aangemeld en in Europa weinig. De licentiebalans zal dezelfde tendens vertonen. In het licht daarvan juich ik het voorstel van de Commissie ten zeerste toe. Juist het internationale octrooi- en licentiebeleid is een bijzonder belangrijk instrument voor Europa.

Janssen van Raay
Voorzitter, u mag mijn tijd aftrekken van de drie minuten die ik had voor het verslag-Ferri. Ik ben ook niet mevrouw Schaffner die gesproken zou hebben en evenmin mevrouw Van Bladel. Maar ik wil wel zeggen, namens mijn fractie, dat wij zowel onze collega Añoveros als de commissaris bijzonder dankbaar zijn voor dit voor Europa uitermate belangrijke project, omdat dit namelijk voor de eenvoud van de bescherming die wij hier beogen veel makkelijker toegankelijk is dan de grote projecten die op veel meer problemen stuiten en commissaris Monti weet dat. Ik hoop dus dat het kleine project dat veel belangrijker is dan de grote projecten ter versterking van de concurrentiepositie van de kleine ondernemingen van Europa nu met spoed in werking treedt en uitgevoerd wordt en ik dank beide heren nogmaals van harte voor hun inbreng in deze zaak.

Monti
Mevrouw de Voorzitter, het octrooistelsel vervult een fundamentele rol bij de bevordering van innovatie, groei en werkgelegenheid in de Gemeenschap. Om deze rol ten volle te kunnen vervullen, moet het Europees octrooistelsel grondig worden gemoderniseerd en verbeterd. Vooral vergeleken bij het Noord-Amerikaanse en Japanse octrooistelsel schiet het onze manifest op twee punten tekort: het is duur en onvolledig.
Zoals in het verslag van de geachte afgevaardigde Añoveros Trías de Bes duidelijk is verwoord - en ik feliciteer hem met de kwaliteit van zijn werk - is er een rechtstreeks verband tussen het concurrentievermogen van de bedrijven en het vrije verkeer van producten en diensten binnen de eenheidsmarkt. In deze context is een samenhangend en doeltreffend communautair stelsel van octrooibescherming een essentiële voorwaarde.
Het door de Commissie ingediende Groenboek heeft met succes voldaan aan het gestelde doel, namelijk een zeer breed algemeen debat over dit onderwerp in gang te zetten, waaraan door de betrokken partijen met veel interesse is deelgenomen. De algemene boodschap die uit deze besprekingen naar voren komt, is dat de doeltreffendheid van het octrooistelsel moet worden verhoogd door de praktische eisen van de gebruikers er ten volle in te verwerken. Zoals de ontwerpresolutie die vandaag wordt besproken terecht aantoont, is het daarnaast ook essentieel dat een dergelijke herstructurering van het stelsel moet plaatsvinden voordat de uitbreiding van de Europese Unie een feit wordt. Het is met name duidelijk geworden - en hierover was iedereen het eens - dat de hervorming van het stelsel gebaseerd moet worden op de instelling van een unitair Gemeenschapsoctrooi, bij voorkeur via een communautaire verordening, zoals ook in 1994 al is gebeurd voor het Gemeenschapsmerk.
In dit verband zou ik erop willen wijzen dat de Commissie eind januari 1998 een vergadering van deskundigen uit de lidstaten heeft belegd waarop is gebleken dat een overgrote meerderheid daarvan bereid was juridische en technische besprekingen te beginnen in verband met de opzet van het Gemeenschapsoctrooi. Van zijn kant heeft het Economisch en Sociaal Comité bijna met eenparigheid van stemmen een beslist positief advies aangenomen over de totaliteit van de in het Groenboek gepresenteerde voorstellen, waaronder de invoering van het Gemeenschapsoctrooi. Het verheugt mij te constateren dat de door de geachte afgevaardigde Añoveros geformuleerde voorstellen geheel passen in het hiervoor geschetste denkkader. Het zijn buitengewoon goed onderbouwde en evenwichtige voorstellen. Ik kan u de verzekering geven dat zij door de Commissie zorgvuldig zullen worden bestudeerd in de fase van de voorbereiding van de wetgevingsbesluiten die noodzakelijk zijn voor de invoering van het Gemeenschapsoctrooi. Ik wil hieraan toevoegen dat de Commissie, speciaal wat betreft het verzekeringssysteem voor de dekking van de kosten van octrooigeschillen, zal onderzoeken hoe dit in de gehele Gemeenschap het best kan worden bevorderd en dat zij het Europees Parlement bij deze werkzaamheden zal betrekken.
Tot slot is de Commissie tot de vaste overtuiging gekomen dat de wijziging van het octrooistelsel zo spoedig mogelijk ter hand moet worden genomen. Deze wijziging moet enerzijds worden gebaseerd op de invoering - via een verordening - van een communautaire kwalificatie voor octrooibescherming, en anderzijds op de modernisering en de harmonisatie van de nationale regelgeving op enkele welbepaalde punten, waaronder de octrooieerbaarheid van uitvindingen in verband met computerprogramma's, waarop in enkele interventies is gewezen. Dit nieuwe kader kan bovendien een communautaire actie omvatten ter ondersteuning van de inspanningen die door de nationale octrooibureaus bij hun werkzaamheden ter bevordering van de innovatie zijn gedaan.
Ik acht het van belang dat de ontwikkeling van het stelsel in een communautair kader plaatsvindt en niet, zoals oorspronkelijk de bedoeling was, via een internationaal verdrag. Een dergelijke opzet kan de Unie alleen maar een sterkere positie geven wanneer het ogenblik aanbreekt om te onderhandelen over internationale overeenkomsten. Wel zou het Europees Octrooibureau verzekerd blijven van de rol van technische exploitant van het Gemeenschapsoctrooi. De Commissie zal binnenkort een mededeling opstellen over het gevolg dat aan het Groenboek moet worden gegeven, in welke mededeling een gedetailleerde balans van het overleg zal worden opgemaakt en de specifieke concrete maatregelen uit de doeken zullen worden gedaan die de Commissie in de nabije toekomst in deze belangrijke sector denkt voor te stellen. Uiteraard zal het Europees Parlement bij deze nieuwe etappe van de werkzaamheden worden betrokken, maar ik wil het graag nu reeds mijn dank betuigen voor de constructieve manier waarop het aan de vorige fase van de werkzaamheden heeft deelgenomen.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.30 uur plaats.

Aanvullende pensioenen
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0400/98) van de heer Ferri, namens de Commissie juridische zaken en rechten van de burger, over het Groenboek van de Commissie over aanvullende pensioenen in de interne markt (COM(97)0283 - C4-0392/97).

Ferri
Mevrouw de Voorzitter, hoe zal het aflopen met de Europese gepensioneerden? Deze vraag wordt gesteld in het door de Commissie opgestelde, zeer duidelijk geformuleerde Groenboek. De vraag wordt gesteld met evenveel verantwoordelijkheidsgevoel als wij, als Europees Parlement, ons deze stellen, op een moment van algemene crisis, waarop juist de economische toekomst van de gepensioneerden en de werkgelegenheid voor de jongeren worden gezien en aangepakt als de twee meest verontrustende fundamentele problemen van ons hele algemene bestel. Daarom konden de behoeften worden afgebakend bij deze toetsing die onder meer werd georganiseerd door de Commissie, die ik bij deze wil bedanken, speciaal in de persoon van commissaris Monti. Er is namelijk een initiatief van de Commissie geweest waarbij ook het Parlement positief betrokken is geraakt, dat heeft geleid tot openbare hoorzittingen met de meest vooraanstaande deskundigen uit de verschillende Europese landen. En dit heeft ons mijns inziens werkelijk in staat gesteld om zoveel aspecten uit te diepen.
In de eerste plaats zijn we er allemaal van overtuigd dat de eerste pijler - die van de sociale bescherming door de overheid - de hoeksteen, het fundament van het systeem moet blijven. Maar deze hoeksteen alleen volstaat niet langer, hij kraakt onder het gewicht en kan deze economische toekomst niet langer veiligstellen. Daarom komen nu dus naast de levensverzekering, die al goed is ingeburgerd, uitgewerkt en gereglementeerd, de pensioenfondsen centraal te staan. Er ontbreekt evenwel een communautair kader. De Commissie heeft dit in 1991 al proberen te creëren, maar het voorstel werd ingetrokken; vervolgens kwam er een mededeling met een interpretatie - als ik mij goed herinner - van de Commissie, die door het Hof van Justitie werd geannuleerd, laten we het zo maar noemen. En nu doen we opnieuw een poging. Wij dringen erop aan dat de Commissie, die immers zo goed is begonnen, daadwerkelijk tot een richtlijn komt waarin met name rekening wordt gehouden met de verschillende aspecten die wij naar voren hebben trachten te brengen.
Onderliggend is er natuurlijk ook het belangrijke punt van de waardevastheid van de euro; de eenheidsmunt creëert voor de pensioenfondsen en in het algemeen voor de aanvullende pensioenvoorzieningen inderdaad een andere invalshoek, vergemakkelijkt vanuit een aantal gezichtspunten zeker het investeren en speelt in op de grensoverschrijdende mobiliteit van de werknemers. In dit verband moet ik een andere zeer recente richtlijn noemen waarin terecht het probleem is aangepakt van de reeds verworven rechten, een eveneens belangrijk aspect dat ook wordt overgenomen in het voorstel van vanavond, waarin daarnaast wordt geprobeerd de verschillende algemene aspecten te behandelen. Ten eerste, de fiscaliteit, dus de ongelijke fiscale behandeling, om het risico van dubbele belastingheffing uit te bannen, dat zeker niet denkbeeldig is en nu het schrikbeeld is en de toekomst onzeker maakt van iemand die bij een multinational werkt of gaat werken en vervolgens ergens anders naartoe gaat of ook maar tijdelijk ergens is gedetacheerd en die het risico van dubbele belasting loopt, ook op zijn pensioen. Ten tweede, het beheer van de pensioenfondsen, met een beheerder die administreert en een beheerder die investeert. Ook dit is een zeer delicaat punt dat wij hebben benaderd via medezeggenschap van en toezicht door de werknemers, waarbij is gezorgd voor gelijkheid tussen mannen en vrouwen. Op dit aspect hebben wij verschillende malen aangedrongen, net zoals de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken en de Commissie rechten van de vrouw dit hebben gedaan in de adviezen die wij hebben ontvangen. En dan zijn er natuurlijk de organisatorische aspecten: er is een voorstel gedaan voor een pensioenforum dat naar mijn mening heel nuttig kan zijn voor een bredere toetsing, voor het zogenaamde "Europese paspoort" , voor een beurs voor het midden- en kleinbedrijf dat effectief taken krijgt op het gebied van investeren. Deze taken zijn niet alleen essentieel en zeer delicaat, maar ook bijzonder interessant en stimulerend.
Dit alles moet dus worden gerealiseerd via de beginselen van de kapitalisatie, via een beheer volgens het principe van de goede huisvader. Dit is een belangrijk en interessant punt. Ik ben op een congres over de pensioenfondsen in München geweest en ik moet zeggen dat we daar uitvoerig hebben gediscussieerd over het begrip "goede huisvader" . We zijn zo vermetel geweest om een profiel te schetsen, een soort tweeluik met enkele indicaties. Het beeld van de goede huisvader is weliswaar moeilijk te definiëren omdat deze in zo'n delicate sector als deze de vrije hand moet hebben, want het is duidelijk dat hij zijn beheer moet aanpassen aan de historische en economische context van het moment. Maar er zijn enkele regeltjes waarover wij het ook binnen de juridische commissie eens zijn geworden, die mij nogal interessant voorkomen en die de vrijheid van vestiging, de vrijheid van grensoverschrijdende investeringen enzovoorts, respecteren. Wij betuigen nogmaals onze dank aan commissaris Monti voor de door hem getoonde ontvankelijkheid en aandacht en aan al diegenen die aan dit werk hebben deelgenomen. Wij zien dit pakket, dat in de tekst nader is uitgewerkt, in essentie dus als een mogelijk keerpunt in het economisch bestel en ook in de grondrechten van de burger.

Boogerd-Quaak
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, allereerst wil ik de Commissie feliciteren met het feit dat via het Groenboek de aanvullende pensioenen en daarmee de hele pensioenproblematiek op een inzichtelijke manier aan de orde komt en het is ook van belang dat de pensioenen op Europees niveau aan de orde worden gesteld. Als wij de levenstrend doortrekken zoals die nu is dan zullen in de toekomst twee werkenden één gepensioneerde onderhouden, terwijl dat nu vier werkenden zijn. Dat komt mede omdat een groot gedeelte van de pensioenvoorzieningen in de Europese Unie gefinancierd wordt via het omslagstelsel. Het is dus buitengewoon hard nodig dat wij naar andere oplossingen zoeken, want anders is het wellicht toch een bom onder de euro. Ik heb dat al vaker beweerd hier en ik denk dat wij daar heel serieus bij stil moeten staan.
Los daarvan ben ik van mening dat het heel moeilijk is de lidstaten voor te schrijven voor welk stelsel zij moeten kiezen. Maar het is mogelijk om via benchmark -studies, zoals de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken ook aanbeveelt, tenminste de beste praktijken uit de landen aan de diverse lidstaten voor te leggen.
Daarnaast vindt de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken het van belang dat er seksneutrale pensioenstelsels komen en dat er bovendien een verbetering komt van de beleggingsrendementen van de pensioenvoorzieningen. Dat kan immers leiden tot reductie van de indirecte loonkosten, waarmee meer werkgelegenheid gecreëerd wordt in Europa.
Hetzelfde geldt voor prudentiële regels voor de pensioenverzekeraars. Indien deze snel tot stand kunnen komen betekent dat naar mijn idee een beter rendement van de beleggingen van de pensioenfondsen. Dat zijn zaken die eveneens goed zijn voor de werkgelegenheid in Europa.
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik denk dat wij het punt van de pensioenen hier als een breder onderwerp terug moeten krijgen. Ik zou dan ook een beroep willen doen op de commissaris om het hele vraagstuk van de pensioenen opnieuw aan de orde te stellen, ook de basispensioenen.

Lulling
Mevrouw de Voorzitter, dit Groenboek heeft mijns inziens als eerste verdienste dat de Commissie duidelijk stelt dat het, conform het subsidiariteitsbeginsel, de taak is van de lidstaten uit te maken welke rol ze wensen toe te bedelen aan de eerste, de tweede en de derde pijler waarop de ouderdomsverzekering van werknemers en zelfstandigen in de verschillende lidstaten berust.
Het communautaire kader dat wij nodig hebben om te zorgen voor de ontwikkeling van een echte interne markt voor pensioenfondsen moet zich volgens mij beperken tot het wegwerken van de belemmeringen die de vrije keuze van een pensioenfonds, het vrije verkeer van personen en het vrij verrichten van diensten in de weg staan.
Ik wijs erop dat de in bepaalde lidstaten geldende prudentiële regeling voor het beschermen van de fondsen overdreven streng is en het de beheerders van die fondsen onmogelijk maakt de beste beleggingsstrategie te kiezen.
Wat het investeringsbeleid voor de pensioenfondsen betreft, zou de regelgeving de diversificatie van de portefeuille moeten voorschrijven. De belastingregeling kan natuurlijk een rem zijn op het vrije verkeer van personen en het vrij verrichten van diensten. Volgens mij moet de Europese Unie werk maken van een fiscale harmonisatie, waarbij de uitgaven voor het opbouwen van de rechten belastingvrij of fiscaal aftrekbaar zijn en de begunstigden van de prestaties worden belast volgens de bepalingen inzake de inkomstenbelasting van de respectieve lidstaten.
Als rapporteur van de Commissie rechten van de vrouw pleit ik ook voor een gelijke behandeling van mannen en vrouwen in het stelsel van de aanvullende pensioenen. Ik weet dat vrouwen algemeen gezien een hogere levensverwachting hebben dan mannen. Toch mogen de actuariële berekeningen met betrekking tot het geslacht er niet toe leiden dat het beginsel van gelijke bijdragen en gelijke prestaties voor begunstigden van de beide geslachten op de helling wordt gezet.
Ik neem deze gelegenheid ook te baat om erop te wijzen dat de richtlijnen betreffende de gelijke behandeling van mannen en vrouwen in het kader van wettelijke en bedrijfsregelingen inzake sociale zekerheid dringend moeten worden herzien teneinde de grondslag te leggen voor de individualisering van de pensioenrechten, een flexibele pensioenleeftijd vast te stellen voor mannen en vrouwen, de rechten van de overlevenden te regelen alsook die van de gescheiden vrouwen bij de verdeling van tijdens het huwelijk opgebouwde pensioenrechten en tenslotte om in een eigen sociale zekerheid te voorzien voor de meewerkende partner in de ambachtelijke sector, de handel, de landbouw en de vrije beroepen.
Mijnheer Monti, ik hoop dat u deze desiderata aan uw collega, commissaris Flynn, zult overbrengen.

Falconer
Mevrouw de Voorzitter, ik wil de rapporteur graag danken voor het opstellen van dit verslag omdat het zeer belangrijk is. Ook wil ik de Commissie danken voor de documentatie, hoewel ik zo dadelijk misschien wel enkele kritische opmerkingen heb.
Een van mijn meest verrijkende ervaringen in het Europees Parlement is dat ik een blik heb kunnen werpen op de structuren die Europa sinds 1945 op economisch vlak hebben bestuurd. Die structuren hebben geleid tot grote economische vooruitgang voor de mensen van het Europese vasteland. Het medebeslissings- en medezeggenschapsbeleid dat betekende dat gemeenschappen, werknemers en mensen die bij de economie betrokken waren, hun krachten bundelden voor de wederopbouw van Europa na 1945, werd door het Verenigd Koninkrijk niet overgenomen. In het Verenigd Koninkrijk hanteerden wij een structuur naar Anglo-Amerikaans model. In de jaren "50 was in het Verenigd Koninkrijk sprake van een groei van de pensioen- en verzekeringsfondsen. Het cijfer ligt nu in de orde van grootte van 1, 3 triljoen pond, zo ongeveer 1, 6 triljoen ecu, dat naar elke norm een gigantisch bedrag is. En toch zien we sinds 1979, toen mevrouw Thatcher in het Verenigd Koninkrijk de deviezencontrole afschafte, de investeringen en beleggingen wegvloeien uit het Verenigd Koninkrijk naar andere delen van de wereld: van 6 % naar 31 % buiten de EG, wat ook volgens de Commissie het huidige cijfer is.
De mensen die bij deze fondsen zijn aangesloten kunnen er geen echte controle op uitoefenen. Zij worden opzij gezet terwijl fondsbeheerders gebruikmaken van het reusachtige financiële wapen dat zij in handen krijgen bij overnames, fusies en salarisverhogingen van de rijke jongens in de City van Londen.
Bij elke vluchtige blik op de nationale vereniging van pensioenfondsen in mijn land zou je lang moeten zoeken om een vertegenwoordiger aan te treffen van de werknemers, terwijl er wel tal van vertegenwoordigers uit de City van Londen zijn. Vergelijk dit eens met Nederland, Zweden, Duitsland, België en met andere landen, waar samenwerking, medebeslissing en overleg aan de orde van de dag zijn. Toch heeft de Commissie in haar Groenboek hoegenaamd niet verwezen naar het mogelijke inschakelen van aangeslotenen.
Ik hoop en vertrouw erop dat als de Commissie met de richtlijn komt - hetgeen zij naar ik heb vernomen inderdaad overweegt - zij dan de verzekering geeft dat degenen die aan deze enorme fondsen een bijdrage leveren, er ook bij betrokken zullen worden.
De socialistische fractie zal het Europese model van medebeslissing en medezeggenschap steunen. Wij verwerpen een kortetermijnbeleid en wij eisen voor onze burgers financieel en economisch rendement.
Ik heb nu een aantal jaren de vooruitgang van de politieke democratie bestudeerd. Een van de mensen bij wie ik inspiratie zocht was Tom Paine, die aan twee revoluties heeft deelgenomen, een in Amerika en een in Frankrijk, en die naar politieke democratie streefde. Ik denk dat het nu tijd is voor ons de weg in te slaan van economische democratie voor de burgers van Europa. Samen met de socialisten geloof ik dat de democratie het meest gediend is met het Europese sociale marktmodel.

Kuckelkorn
Mevrouw de Voorzitter, de Commissie juridische zaken en rechten van de burger heeft zich in grote lijnen aan de amendementen van de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid gehouden en heeft het Groenboek zo op een doelmatige manier aangevuld. Vijf kwesties verdienen extra aandacht waaraan de Commissie, op basis van het Groenboek, gevolg dient te geven in de toekomstige communautaire wetgeving.
Ten eerste, de eerste pijler, met name de wettelijke pensioenvoorziening die wordt gefinancierd op basis van het omslagstelsel kan uitsluitend op nationaal niveau worden herzien en dient derhalve aan de nationale overheden te worden overgelaten. De Gemeenschap is naar mijn mening niet bevoegd voor nationale contracten tussen de verschillende generaties.
Ten tweede, ook binnen de aanvullende pensioenen bestaan er grote verschillen tussen de lidstaten ten aanzien van de vormgeving van de pensioenregelingen en de pensioenuitvoerders. Pensioenuitvoerders mogen noch wat de toezichtregels noch wat de fiscale regels betreft door de communautaire wetgeving worden gediscrimineerd.
Ten derde, beleggingsrestricties kunnen slechts worden versoepeld mits uniforme wettelijke toezichtsregelingen controlemogelijkheden, medezeggenschap op voet van gelijkheid door personen die recht hebben op pensioengelden en insolventieverzekering kunnen waarborgen.
Ten vierde, er dient een uniform en beter fiscaal kader te komen in de interne markt voor de aanvullende pensioenen, opdat de mogelijkheden die de interne markt biedt op het gebied van ouderdomsvoorziening beter worden benut en productiever worden. Het a posteriori belasten van pensioenen dient in de communautaire wetgeving te worden verankerd.
Ten vijfde, er moet meer convergentie komen binnen de Gemeenschap met betrekking tot de overdracht van pensioenrechten en instandhouding, alsmede de pensioenopbouwtermijnen.
Graag had ik de rapporteur, alsook de Commissie juridische zaken en rechten van de burger gefeliciteerd met het feit dat zij in de voorstellen van de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid een zinvolle aanpassing van het Groenboek hebben gezien.

Rübig
Mevrouw de Voorzitter, geachte dames en heren, wij spreken over de toekomst en de toekomst is voor iedereen van groot belang. Wie nu wordt geboren, wordt hoogstwaarschijnlijk 100 jaar oud. Eén van de belangrijkste doelstellingen voor de toekomst is, zoals wij weten, het garanderen van een goede gezondheid tot op hoge leeftijd. Dat betekent dat wij nu al moeten nadenken over hoe wij het sociale niveau bij mensen op hoge leeftijd kunnen behouden. Momenteel geldt het beginsel van contracten tussen verschillende generaties. Jongeren leveren wat ouderen verbruiken. Dit beginsel moet op een doelmatige manier worden aangevuld door het spaarbeginsel.
De overheidspensioenregeling dient derhalve op een verantwoorde manier in overeenstemming te worden gebracht met de particuliere en bedrijfspensioenregeling. Wanneer wij in Europa randvoorwaarden scheppen voor een interne markt voor pensioenen ziet de toekomst er veelbelovend uit.

Boogerd-Quaak
Voorzitter, ik wist zojuist niet dat ik nog één minuut zou krijgen, maar binnen die ene minuut zou ik vooral de kwestie van het vrij verkeer van werknemers aan de orde willen stellen. Op dit moment heeft minder dan 2 % van alle werkenden in Europa een baan in een andere lidstaat. Dat wordt toch vooral ook veroorzaakt door de sociale zekerheid en de pensioenen spelen daar een buitengewone rol in. Ik ben van mening dat wij dat zouden kunnen oplossen door bijvoorbeeld de mogelijkheid van een Europees pensioenpaspoort verder te onderzoeken.
De richtlijn die wij op dit moment hebben, is een stap in de goede richting maar ook als wij kijken naar de flexibilisering van de arbeidsmarkt zouden wij naar een veel arbeidsvriendelijker pensioenstelsel kunnen door domweg te regelen dat mensen hun pensioen kunnen meenemen of de pensioenverzekeraar kunnen meenemen als zij een andere baan hebben of als zij naar een ander land gaan. Ik denk dat het mogelijk is om op Europees niveau regelgeving te creëren met betrekking tot waardevastheid van die pensioenen en rechten van de pensioengerechtigden. De pensioenfondsen zoals die bijvoorbeeld in mijn land functioneren zijn wat dat betreft te terughoudend. Ik zou graag een beroep doen op de commissaris om dit punt nog eens wat verder uit te werken.

Janssen van Raay
Voorzitter, de voorzieningen zijn gebaseerd op drie pijlers. In de eerste plaats de basisvoorzieningen, overheid, bij ons AOW, de aanvullende pensioenvoorzieningen, sociale partners met volledige medezeggenschap van de werknemers en de derde pijler, de vrijwillige aanvullende pensioenvoorzieningen. Ik wens commissaris Monti veel succes met zijn mission practically impossible om dit uit te voeren. Waar ik de nadruk op wil leggen is de grote ongerustheid die in Nederland is ontstaan door uitspraken van de Italiaanse minister-president. Andere sprekers en ook rapporteur Ferri hebben het al gezegd: wanneer aan de waardevastheid van de euro getornd gaat worden, en wij hebben in Nederland, terecht of ten onrechte, de uitspraken van commissaris Monti en rapporteur Ferri zo gezien dat om politieke redenen gespeeld kan gaan worden met de waardevastheid van de euro, zal dat op groot verzet stuiten van diegenen die vaste pensioenen genieten. Ik doe een beroep op commissaris Monti om de onrust die in Nederland is ontstaan, weg te nemen en de betrokkenen gerust te stellen over zijn op zichzelf uitstekende groenboek. Ik dank rapporteur Ferri voor het fantastische werk dat hij heeft gedaan.

Elmalan
Mevrouw de Voorzitter, het Groenboek van de Commissie neemt de vergrijzing van de bevolking en de daling van de actieve bevolking als voorwendsel om de weg te effenen voor de pensioenfondsen voor aanvullende pensioenen. Dit zijn valse voorwendsels omdat absoluut geen rekening wordt gehouden met de dynamiek die een proces van banenschepping en verlaging van de pensioenleeftijd kan meebrengen. Nog voor de raadplegingen over het Groenboek waren afgesloten, pleitte commissaris Monti al voor een communautaire richtlijn die voorziet in een liberaal stelsel voor de pensioenfondsen in de Europese Unie, een richtlijn die voor de pensioenfondsen de vrijheid van beleggen en het vrij verrichten van beheersdiensten garandeert.
Een dergelijke beleidsoptie houdt het gevaar in dat de sociale zekerheid geleidelijk aan wordt vervangen door een stelsel van particuliere verzekeringen. Gezondheid en pensioen zouden niet langer rechten zijn, maar aan de marktwetten onderworpen goederen. De strategie van de pensioenfondsen is er in de eerste plaats op gericht spaargeld naar de financiële markten te leiden. De Franse parlementsleden van mijn fractie zijn resoluut tegen pensioenfondsen gekant. Dat kapitalisatiesysteem is uiterst gevaarlijk en fundamenteel onrechtvaardig. Het bevoordeelt immers de rijken, zij die kunnen sparen, en het laat de armsten met een schamel pensioen achter.
Daarom zijn wij gekant tegen het verslag-Ferri van de Commissie juridische zaken en rechten van de burger, dat in dezelfde lijn ligt als de voorstellen van de Europese Commissie. Wij verdedigen daarentegen het omslagstelsel. Alleen daarmee kunnen de rechten van de werknemers worden gewaarborgd en kunnen deze aanspraak maken op een pensioen in het kader van nationale solidariteit, solidariteit tussen werkenden en gepensioneerden, tussen generaties en tussen staat en werknemers. Er moeten nieuwe middelen worden gevonden en de koopkracht van de gepensioneerden moet worden verbeterd, want die loopt vaak achter op de levensduurte, zoals bleek uit de recente betogingen van gepensioneerden in Frankrijk. Daarom stellen wij voor dat op financiële producten eenzelfde bijdrage wordt afgehouden als op lonen.

Monti
Mevrouw de Voorzitter, het Groenboek over aanvullende pensioenen in de interne markt had voornamelijk twee doelstellingen: in de eerste plaats wilde het een zo breed mogelijk debat aanzwengelen over de middelen om de financiële waardevastheid van de pensioenstelsels van de lidstaten te garanderen. De verlenging van de levensduur en het dalende geboortecijfer vormen namelijk een bedreiging voor de uitsluitend op omslag gebaseerde stelsels. Deze stelsels werden in het algemeen in het leven geroepen toen er nog vier à vijf werkenden waren voor iedere gepensioneerde. In 2015 wordt deze verhouding twee op een, of in sommige lidstaten zelfs nog ongunstiger. Het is de taak van de lidstaten om aan deze ontwikkelingen het hoofd te bieden en hun pensioenstelsels zodanig te organiseren dat het inkomensniveau van de ouderen veilig wordt gesteld, terwijl toch de overheidsuitgaven in de hand worden gehouden.
Wat de tweede doelstelling van het Groenboek betreft, moeten wij ons er op het niveau van de Europese Unie voor inzetten dat de aanvullende pensioenregelingen op basis van kapitalisatie ten volle kunnen profiteren van de voordelen van de interne markt. De huidige situatie is heel anders. We constateren namelijk dat de pensioenfondsen bij hun investeringen dikwijls op ernstige restricties stuiten. In het Groenboek wordt gesteld dat enkele van die restricties - ik zeg enkele, niet allemaal - niet om prudentiële redenen te rechtvaardigen zijn en maken dat het kapitaal minder opbrengt, waardoor de kosten van de pensioenen omhoog gaan.
Genoemde restricties vormen een belemmering voor de integratie van de kapitaalmarkten in de Unie, hetgeen ten koste gaat van groei en werkgelegenheid. De pensioenfondsen mogen niet vrijelijk een beroep doen op ongeacht welke in de Unie gevestigde, erkende fondsbeheerder, waardoor de voordelen van een gezonde en doeltreffende mededinging op het niveau van de Unie worden beperkt. De beroepsmobiliteit wordt belemmerd doordat vaak de systemen van belastingheffing niet wederzijds worden erkend en de rechten op aanvullend pensioen niet kunnen worden overgedragen.
Omdat met name de belastingstelsels niet zijn gecoördineerd, kunnen de levensverzekeringsmaatschappijen en de pensioenfondsen hun diensten tenslotte niet vrijelijk op het gehele grondgebied van de Unie aanbieden. Deze situatie is extra onbevredigend wanneer men bedenkt dat de aanvullende pensioenregelingen zich in de Unie voortdurend ontwikkelen. De activa van de pensioenfondsen in de lidstaten vormen al 25 % van het BBP in de Unie en een steeds groter aantal lidstaten doet een beroep op deze regelingen om het hoofd te kunnen bieden aan de demografische ontwikkeling en de stijgende overheidsuitgaven.
Bovendien willen steeds meer werknemers in verschillende lidstaten van de Unie gaan werken en zij moeten absoluut van deze vrijheid gebruik kunnen maken zonder het risico te lopen dat zij hun rechten op aanvullend pensioen verliezen. De Commissie heeft ongeveer 100 reacties ontvangen op het Groenboek, van de zijde van de lidstaten, het Economisch en Sociaal Comité en uit financiële en sociale kringen. In het merendeel van de reacties wordt het urgent bevonden dat er voor de aanvullende pensioenregelingen een communautair juridisch kader wordt geschapen, zodat zij zich in de gehele eenheidsmarkt kunnen ontwikkelen. Op die manier kunnen zij ten volle bijdragen tot de versterking van de sociale bescherming en tot het veiligstellen van de inkomens van de gepensioneerden, waarbij - en ik richt mij hier speciaal tot mevrouw Lulling - rekening wordt gehouden met de noodzakelijke gelijke behandeling van mannen en vrouwen; het is inderdaad essentieel dat de vrouwen niet worden benadeeld.
Ik constateer met veel genoegen dat in het uitstekende verslag van de heer Ferri eveneens de conclusie wordt getrokken dat het dringend noodzakelijk is een communautair juridisch kader te scheppen voor de aanvullende pensioenregelingen en dat erin wordt aangedrongen op de uitwerking van een voorstel voor een richtlijn met betrekking tot het beheer van de pensioenfondsen en een betere coördinatie van de belastingstelsels.
Ook in het raam van het op 28 oktober jongstleden door de Commissie voorgestelde actiekader voor de financiële diensten werd onder meer deze conclusie getrokken. De Commissie is vastbesloten om in die zin op te treden en heeft daarbij de actieve steun van het Parlement nodig. Over het algemeen genomen staat de Commissie zeer gunstig tegenover het verslag van de heer Ferri en tegenover de denkbeelden die naar voren worden gebracht in de verslagen van de andere parlementaire commissies. Deze stukken zijn een aanzienlijke verrijking geweest van het door het Groenboek in gang gezette overleg en zullen ons ook bij onze verdere initiatieven buitengewoon goed van pas komen.
Begin volgend jaar zal de Commissie een mededeling publiceren waarin de politieke conclusies van het overleg worden getrokken. Vervolgens hopen wij een richtlijn te kunnen voorstellen waarbij wordt gewaarborgd dat de pensioenfondsen met optimale veiligheid kunnen profiteren van de in het Verdrag beoogde vrijheid van investering en dienstverlening.
Tenslotte zal de Commissie een nauwe samenwerking met de lidstaten aangaan, die erop is gericht de belangrijkste fiscale belemmeringen weg te nemen voor de totstandbrenging van een interne markt voor de aanvullende pensioenen.
Ik besluit met een opmerking naar aanleiding van de wat polemische interventie van de geachte afgevaardigde Janssen van Raay. Het instrument van de aanvullende pensioenfondsen is zeker een van de fundamentele instrumenten in een Europa dat zich bekommert om de toekomstige generaties, ook om op langere termijn te kunnen zorgen voor een diepgaand en duurzaam financieel evenwicht. En aan mevrouw Elmalan zou ik willen zeggen dat de lidstaten uiteraard volledig bevoegd zullen blijven om te beslissen welke rol zij aan de verschillende pijlers van het sociale zekerheidsstelsel willen toekennen. Het is waar dat de beleidsoplossing die door de Commissie ten aanzien van de rol van de aanvullende pensioenregelingen wordt voorgesteld, in de richting gaat van een aanzienlijke liberalisering van zowel de activa als het beheer, maar wel met nauwkeurig omlijnde prudentiële regels en wanneer wij ons interesseren voor de ontwikkeling van de werkgelegenheid in Europa - en dit geldt vast ook voor mevrouw Elmalan - dan kunnen we niet voorbijgaan aan het feit dat een eenheidsmarkt voor de pensioenfondsen het mogelijk zal maken om bij gelijk risico een hoger rendement te behalen op de activa van de pensioenfondsen, waardoor de premies dus omlaag kunnen bij een gelijkblijvend pensioen, en ook de andere arbeidskosten dan loonkosten, de indirecte loonkosten dus, kunnen dalen. Dit alles is natuurlijk een belangrijk element in een werkgelegenheidsbeleid.
Ik geloof dat weinig onderwerpen zo relevant zijn voor allerlei probleemgebieden van het Europese economische en sociale bestel als het onderhavige, en ik dank het Parlement nogmaals voor de belangrijke bijdrage die het ons heeft gegeven.

Falconer
Mijnheer de Voorzitter, ik wil alleen even opmerken dat toen de heer Monti over zijn Groenboek sprak, er niet gezegd is hoe degenen die bij deze fondsen zijn aangesloten, de mensen dus die er hun geld instoppen, betrokken worden bij het besluitvormingsproces. Kan hij ons verzekeren dat de vastgelegde beginselen van de Europese marktvoorwaarden, namelijk medebeslissing en medezeggenschap, in deze mededelingen of richtlijnen opgenomen zullen worden?

Monti
Mijnheer de Voorzitter, in antwoord op de opmerking van de heer Falconer kan ik u zeggen dat het eventueel betrekken van aangeslotenen bij het bestuur van aanvullende pensioenstelsels en pensioenfondsen natuurlijk belangrijk is en binnen de bevoegdheid van de lidstaten valt en niet zozeer binnen die van de Gemeenschap.
Voorts wil ik wijzen op het verschil tussen een onderneming die goederen en diensten produceert, waarin, althans in sommige lidstaten, vormen van betrokkenheid zijn van werknemers die er deel van uitmaken, en een bemiddelende financiële instelling in ruime zin, zoals een aanvullend pensioenstelsel. Het is bij bemiddelende financiële instellingen niet de gewoonte dat de medecontractant betrokken wordt bij het bestuur. Voor mij is de beste garantie voor de aangeslotenen dat er een degelijke EG-regeling komt die in de praktijk ten uitvoer wordt gelegd.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.30 uur plaats.

Passagiersvoertuigen met meer dan acht zitplaatsen
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0424/98) van de heer Murphy, namens de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende speciale voorschriften voor voertuigen bestemd voor het vervoer van passagiers, met meer dan acht zitplaatsen, die van de bestuurder niet meegerekend, en tot wijziging van richtlijn 70/156/EEG (COM(97)0276 - C4-0545/97-97/0176(COD)).

Murphy
Mijnheer de Voorzitter, aangezien bussen - in Groot-Brittannië althans - de reputatie hebben altijd te laat te zijn en aangezien dit specifieke verslag voor de tweede keer voor ons ligt, nadat het in april dit jaar vertraging opliep, zal het wel op zijn plaats zijn dat wij met het debat vanavond ook wat laat van start gaan. Voorts wil ik het personeel van de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid van dit Parlement uitdrukkelijk danken, en met name de tolken en vertalers, die aan dit verslag een hele kluif hebben gehad. Ze hebben prima werk geleverd. Ook dank ik de medeleden van de economische commissie, met name de heer Rübig die hier vanavond aanwezig is, voor alle hulp. Mede dankzij hun inzet hebben wij dit stadium bereikt.
Een vriendin van me vertelde over iemand die ze had ontmoet aan een bushalte in Wolverhampton, de stad waar ik woon. Het was een jonge moeder met een kind in een buggy. Er kwam een bus aan die voor haar stopte. Ze stapte echter niet in en liet de bus doorrijden. Mijn vriendin vroeg waarom ze dat deed. Ze zei dat ze in die bus niet in kon stappen maar dat er spoedig een laagvloerige bus zou komen. Enerzijds blijkt daaruit duidelijk waarmee wij vanavond bezig zijn: ervoor zorgen dat mensen in en uit een bus kunnen stappen. Maar anderzijds proberen wij duidelijk een ander belangrijk element van de voltooiing van de interne markt te verwezenlijken. Bussen en toerbussen zijn belangrijke producten van de automobielindustrie en er moeten bepaalde acceptabele normen zijn zodat ze vrij binnen de interne markt kunnen circuleren.
Ik hoop dat de Commissie het ermee eens is dat, hoewel het voorstel waarmee wij hier op tafel komen nogal radicaal is, er toch goed mee te werken valt. Ik herinner me dat ik hier in april met commissaris Bangemann een kort onderhoud had over de afwijkingen in het oorspronkelijke Commissievoorstel in verband met het schrappen van bepaalde voertuigen uit de richtlijn. Hij vroeg waarom dat dan wel zo zou zijn. Ik zei dat volgens mijn voorstellen die afwijkingen geschrapt zouden worden omdat de leden van dit Parlement toch wel van mening zijn dat in de praktijk de meeste voertuigen veilig zijn en een typegoedkeuring moeten krijgen, niet alleen in eigen land maar ook op de Europese markt. Wij zijn in dit verslag op dat voorstel teruggekomen.
Een zeer belangrijk element, zeker voor deze zijde van het Parlement, is de toegankelijkheid en de bepalingen voor de toegankelijkheid. Daartoe heeft de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid bepaalde definities opgenomen van wat een passagier precies is. Ook hebben we een reeks technische normen opgesteld, waarvan we verwachten dat een technische werkgroep deze als wettelijk verplicht beschouwt. Bijvoorbeeld: de hoogte van de eerste trede, specificaties voor instaphulpmiddelen, de toegankelijkheid van bussen voor rolstoelen en de veiligheid van de passagiers in de voertuigen. Voorts is de commissie van mening dat men nationale voorkeuren en regionale verschillen moet kunnen blijven hanteren, terwijl zij het er tevens mee eens is dat er bepaalde normen voor de toegankelijkheid moeten zijn.
Een ander punt dat de commissie na aan het hart ligt, is de veiligheid van de chauffeur. Als we willen dat de voertuigen voor de burgers van de Europese Unie veilig zijn, moeten we er wel voor zorgen dat de chauffeurs goed zitten en geen risico's lopen. Daarom doen wij een beroep op de Commissie om binnen zes maanden na de invoering van de richtlijn met een voorstel te komen waarin met name wordt gekeken naar de veiligheid van de chauffeur.
Ik besef dat het verslag dat de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid u vanavond voorlegt toch wel wat problematisch is voor de Commissie en een min of meer nieuwe benadering behelst. Ik ben evenwel van mening dat het verslag het verdient zorgvuldig bekeken te worden door de Commissie. Ik zou de Commissie willen vragen haar goedkeuring te hechten aan dat wat de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid probeert te doen. Zij neemt namelijk de behoeften van de burger in overweging, alsook onze verplichting om de interne markt te voltooien. Tegelijkertijd echter wil zij een verslag opstellen dat bruikbaar en verstandig is en waarin datgene wat behandeld moet worden, ook inderdaad behandeld wordt en niet datgene wat de ambtenaren graag zouden willen.
Ik weet dat het een radicale aanpak is, iets wat de Commissie wellicht nog nooit eerder is tegengekomen. Maar als de Commissie bereid is deze nieuwe benadering over te nemen, dan denk ik dat wij dichter bij de voltooiing van de interne markt zullen zijn. Met betrekking tot bussen en toerbussen zullen nationale en regionale verschillen gerespecteerd worden en verhalen zoals ik u vanavond vertelde over een jonge moeder uit mijn stad die niet in een bus kon stappen, zullen dan misschien tot het verleden behoren.

Rübig
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, in het uitstekende verslag van collega Murphy wordt veel meer behandeld dan de titel aangeeft. Het gaat niet meer alleen om passagiersvoertuigen met meer dan 8 zitplaatsen. Met de onderhavige amendementen van de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid is een nieuw tijdperk van technische wetgeving aangebroken.
Tot dusver waren de voorstellen tot in het kleinste detail vastgelegd. Ik wil die voorstellen hier alleen behandelen om aan te tonen welke proporties de technische wetgeving alleen al bij bussen met meer dan acht zitplaatsen heeft aangenomen. Momenteel besluit de wetgever of een bus een instaphoogte van 240, 260 of 280 mm moet hebben. Dit kan en mag echter niet langer de opgave van dit Huis en zijn leden zijn. Onze opgave bestaat er veeleer in richtsnoeren en fundamentele beginselen vast te leggen. Een bus moet veilig en stabiel zijn, en toegankelijk zijn voor mensen met een beperkt bewegingsvermogen. Alle verdere bepalingen moeten onder inachtneming van deze beginselen door diegenen worden vastgelegd, die er rechtstreeks bij zijn betrokken, met name de fabrikant, de exploitant en de consument. Bij deze laatste groep wordt dan vooral gedacht aan ouderen en gehandicapten. De heer Murphy heeft deze kwestie zeer uitgebreid behandeld, waarvoor ik hem uitdrukkelijk wil danken.
Met het oog daarop stellen wij voor een permanente werkgroep in te stellen die is belast met de uitvoering. Enerzijds dient deze werkgroep bij zijn werkzaamheden zeer nauwlettend rekening te houden met de reeds bestaande besluiten van de Economische Commissie voor Europa van de Verenigde Naties. Anderzijds worden de Europese normalisatieorganisaties hierbij betrokken, die reeds veel ervaring hebben opgedaan op het gebied van dergelijke wetgeving.
Zo lang er echter nog twistpunten bestaan moeten de interne markt en het vrije verkeer van goederen op een andere manier worden gewaarborgd. Overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel geldt derhalve het beginsel van wederzijdse erkenning. Zodra een bus in één lidstaat is toegelaten, kan hij in heel Europa worden toegelaten. Op deze wijze wordt ook een zekere mate van flexibiliteit en klantvriendelijkheid gegarandeerd. Aan een bus in Sicilië worden hele andere eisen gesteld dan aan een bus in het noorden van Finland, in een metropool zoals Londen of in een kleine stad zoals Oberplattling in Beieren. Ik ben van mening dat wij deze vrijheid moeten waarborgen op de markt, zodat de consument kan zeggen wat hij wil en de constructeur, die hiervoor heeft gestudeerd, vervolgens in kan gaan op die wensen.

Carlsson
Mijnheer de Voorzitter, het verslag-Murphy is niet zomaar het zoveelste stuk wetgeving, maar naar mijn mening ook een doorbraak in de manier waarop wij in de EU regel- en wetgeving tot stand moeten brengen, en een doorbraak in de verwachtingen die wij hier in het Parlement hebben van de verschillende actoren op de markt en in de verwachtingen die men van ons als volksvertegenwoordigers heeft.
Bij de eerste stemronde in de parlementaire commissie, dit voorjaar, weigerde ik te stemmen. In de omvangrijke ontwerprichtlijn stonden formuleringen en wiskundige details die ik niet begreep, laat staan dat ik ze aan mijn kiezers kon uitleggen. Bovendien kreeg de commissie 135 amendementen te behandelen. Mijn fractie, de PPE-Fractie, onthield zich in de eerste stemronde hier van stemming en kreeg gedaan dat de zaak werd teruggestuurd. Dit danken we speciaal aan de heer von Wogau, een ervaren politicus, die heel vaak omvangrijke wetgevingsvoorstellen en adviezen voorgelegd krijgt. Het zou volgens mij goed zijn als hij, of eigenlijk wij allemaal, eens vraagtekens zouden plaatsen bij de redelijkheid van de gedetailleerdheid en de omvang.
Ik wil de heer Murphy ook dankzeggen voor zijn inzicht in de zaak en voor het feit dat hij, als parlementslid dat verantwoordelijk is voor het SLIM-project, wel beseft dat wij niet alleen met woorden maar ook met daden moeten bewijzen dat wij de regelgeving willen vereenvoudigen, verbeteren en reduceren. Natuurlijk wil ik ook de heer Rübig bedanken, die in dezen niet alleen kritiek heeft geuit maar ook een constructieve bijdrage heeft geleverd.
Nu hoop ik dat de industriële wereld, waar men het vaak heeft over minder regels en betere regels, zich niet bedrogen voelt doordat wij zulke radicale veranderingen aanbrengen. Er zijn partijen die vermoedelijk flink verdiend zouden hebben aan een gedetailleerd voorstel, en die in algemene termen het ene zeggen, maar onder specifieke omstandigheden het andere doen. Ik hoop dat de Commissie het kan verdragen dat het Parlement nu van alles uit het met moeite opgestelde voorstel verwijdert, en dat zij lering trekt uit het verslag-Murphy.
Ik spreek de wens uit dat wij hier in het Parlement de Raad en de Commissie hebben uitgedaagd, erom te strijden wie in de Europese Unie de beste vereenvoudigingen en verbeteringen aanbrengt, en wie zich het hardst inspant voor gemeenschappelijke kaders maar daarbij het subsidiariteitsbeginsel en de markt een kans geeft om normen en eventuele details te ontwikkelen. Het Parlement zal deze week een besluit nemen waaruit blijkt dat wij kiezen voor een minder tot in details gereguleerde, maar beter functionerende EU. Wij doen dat in opdracht van de burgers, in een tijd waarin deze terecht vraagtekens plaatsen bij traagheid, regelzucht en bureaucratie die in veel opzichten karakteristiek zijn voor de EU.

Monti
Mijnheer de Voorzitter, ik zou in de eerste plaats de geachte afgevaardigde Murphy willen danken voor zijn grondige bestudering van het voorstel voor een richtlijn betreffende autobussen. Zoals u weet, past het richtlijnvoorstel in het communautaire systeem van de goedkeuring van motorvoertuigen, dat wordt geregeld bij kaderrichtlijn 70/156/EEG. Hiermee wordt de technische harmonisatie van die categorie voertuigen afgerond en wordt aldus de eenheidsmarkt voor alle voertuigen een feit. Het voorstel volgt de traditionele, gedetailleerde aanpak die zowel in communautair als internationaal verband gebruikelijk is in de sector motorvoertuigen.
Er zijn talrijke internationale regels inzake de inrichting van autobussen voor stads- en streekvervoer in het kader van de herziening van de overeenkomst van de Economische Commissie voor Europa van de Verenigde Naties van 1958, waarbij de Europese Unie zich pas in maart 1998 heeft aangesloten. Het voorstel van de Commissie is op deze regels gebaseerd, met enkele verbeteringen die zijn goedgekeurd na overleg met alle deskundigen op dit gebied. Het voorstel houdt rekening met alle economische en sociale repercussies van het openbaar vervoer; vanuit die invalshoek hebben wij erkenning voor de grote nauwkeurigheid waarvan de heer Murphy in zijn eerste ontwerpadvies blijk heeft gegeven. Dit omvatte meer dan een honderdtal amendementen, waarvan slechts een deel aanvaardbaar zou zijn geweest. De drastische beperking van het aantal amendementen tot twaalf in het tweede verslag van de heer Murphy, zou een uitstekend resultaat kunnen lijken omdat de inhoud meer op een politiek niveau lag en minder was toegespitst op de technische details. De huidige twaalf amendementen zijn echter zeer ver verwijderd van het voorstel van de Commissie en lijken ons om de volgende redenen niet acceptabel.
In de eerste plaats past het voorgestelde onderzoek noch volledig in de traditionele, gedetailleerde aanpak van de regelgeving in de automobielsector, noch sluit het volledig aan bij de nieuwe aanpak die is gebaseerd op de fundamentele eisen. In feite lijken de amendementen die door de rapporteur worden voorgesteld in die zin te sporen met de nieuwe aanpak, dat de gedetailleerde technische specificaties van de bijlagen komen te vervallen. Zij voorzien evenwel ook in de inschakeling van werkgroepen en een regelgevend comité, en dit laatste is immers het comité bij uitstek van de traditionele aanpak.
In de tweede plaats beoogt het verslag de instelling van een nieuwe werkgroep, de technical working party , die zou bestaan uit vertegenwoordigers van de exploitanten, de fabrikanten, de normalisatieorganisaties en de consumentenverenigingen, waaronder vertegenwoordigers van personen met beperkte mobiliteit. Deze technische werkgroep is het evenbeeld van het traditionele regelgevend comité. Wanneer dit comité tot taak zou krijgen de gedetailleerde technische specificaties uit te werken om de diensten van de Commissie bij te staan, zou de verwarring over de bevoegdheden nog toenemen en zou de goedkeuring van de geharmoniseerde technische specificaties nog meer vertraging oplopen.
In de derde plaats wil ik opmerken dat het voorstel van de Commissie overigens zorgt voor evenwicht - en dat was niet gemakkelijk te bereiken - tussen de belangen van de industrie, het communautaire vervoerbeleid, de veiligheidseisen van de eindgebruikers van de autobussen en het aspect "sociaal beleid van de Gemeenschap" , speciaal ten aanzien van personen met beperkte mobiliteit.
In de vierde en laatste plaats mogen wij niet vergeten dat deze richtlijn het sluitstuk vormt van het algehele systeem van typegoedkeuring voor deze categorie voertuigen. Het zou dan ook inopportuun zijn om juist in de eindfase van de voltooiing van de eenheidsmarkt voor voertuigen, de methode voor de harmonisatie van de nationale regelgeving te wijzigen.
Om deze redenen kan de Commissie de voorgestelde twaalf amendementen niet anders dan afwijzen. Wij willen het communautaire regelgevingsysteem natuurlijk voltooien met het Europees Parlement, met de wetgever in het kader van de medebeslissing. Wij zijn dan ook voornemens met de hulp van de rapporteur en het Parlement op een constructieve manier met deze taak voort te gaan, zodat alle betrokken partijen tevreden kunnen worden gesteld.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer Monti.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.30 uur plaats.

Ruimtevaartindustrie
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0362/98) van de heer Hoppenstedt, namens de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid, over de mededeling van de Commissie "De Europese lucht-en ruimtevaartindustrie: strijd om het behoud van een plaats op de wereldmarkt" (COM(97)0466 - C4-0547/97).

Hoppenstedt
Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, zoals duidelijk blijkt uit de vele mededelingen van de Commissie houdt de Unie zich reeds sedert enkele jaren intensief bezig met de Europese lucht- en ruimtevaartindustrie. Het onderhavige verslag blijft niet beperkt tot één enkel aspect van deze veelbelovende industrie, maar omvat een analyse van de algemene actuele situatie, en stippelt op basis daarvan een coherent Europees beleid voor de toekomst uit.
Men is ondertussen in geheel Europa overtuigd van het belang van de Europese lucht- en ruimtevaartindustrie als buitengewoon belangrijke economische sector voor de toekomst. Het economische potentieel kan echter slechts optimaal worden benut als de Europese lucht- en ruimtevaartindustrie, die thans sterk is versnipperd ten gevolge van de steeds toenemende complexiteit van de verschillende lucht- en ruimtevaartproducten, haar concurrentievermogen op de wereldmarkt door een herstructureringsproces vergroot.
De noodzaak van herstructurering blijkt nog duidelijker uit het belang van deze sector voor de werkgelegenheid, die goed is voor 377.000 directe banen in 1997. Herstructurering is een moeizaam proces aangezien de internationale concurrentie in lucht- en ruimtevaartindustrie de laatste jaren sterk is toegenomen, en de sector wordt gekenmerkt door een vermindering van overheidssteun en de razendsnelle technologische ontwikkeling. Uiterlijk in juli vorig jaar heeft de alarmklok in de Europese industrie geluid met de fusie tussen Boeing en McDonnell Douglas. De Amerikaanse herstructurering is een duidelijk voorbeeld van de strategie die ook Europa dient te volgen.
In slechts vijf jaar tijd zijn in Amerika door fusie en opkopen drie enorme concerns ontstaan. In een bijna ideale technologische en economische combinatie hebben zij alle aspecten van de militaire en civiele lucht- en ruimtevaart en defensietechniek onder één dak gebracht. Daardoor zijn zij in staat hun risico's zoveel mogelijk te spreiden, hun onafhankelijkheid ten opzichte van conjunctuurschommelingen te vergroten en de technologische en voor hun vak specifieke synergie-effecten tussen de verschillende terreinen optimaal te benutten.
Maar, de uitgangspositie van de Europese lucht- en ruimtevaartindustrie mag dan door de versnippering van de verschillende nationale beleidslijnen slechter zijn dan die van met name Amerika, ook in Europa zijn er de laatste jaren positieve resultaten geboekt. Een goed voorbeeld in dit verband biedt het European Aerospace and Defense Company project, waaruit zonder meer de wil tot herstructurering van de betreffende industrie en de nationale overheid blijkt. Na verschillende bijeenkomsten hebben Daimler Benz Aerospace, Aérospatiale, Casa en British Aerospace een duidelijk concept voorgelegd over de doelstellingen, de omvang en de operationele structuur van een gemeenschappelijke civiele, maar ook militaire lucht- en ruimtevaartindustrie.
Als eerste stap zal volgend jaar de Airbus Single Corporate Entity worden opgericht. Dit mag dan een grote stap vooruit zijn, het is niet de enige. Het lijkt er met name op dat 1998 op het gebied van grote vliegtuigen een recordjaar wordt voor Airbus. Zo heeft Airbus in de eerste helft van 1998 met een marktaandeel van bijna 50 % voor het eerst meer orders gekregen dan de directe concurrent Boeing - McDonnell Douglas. De civiele luchtvaartsector is financieel gezien zeker de belangrijkste sector op het gebied van de lucht- en ruimtevaartindustrie. Maar ook voor de andere sectoren is een Europese strategie op de lange termijn onontbeerlijk. Des te verheugender op het gebied van communicatiesatellieten zijn dan ook projecten als Sky-Bridge, dat als Europees antwoord op Teledesic in het leven is geroepen, alsmede het succes van het ARIANE-programma in de sector dragerdiensten. Wij moeten deze projecten verder ontwikkelen. Met programma's die het mogelijk maken navigatiesatellieten en -systemen te bouwen zijn wij op de juiste weg.
In dit verband is het tevens positief dat in het vijfde kaderprogramma voor onderzoek van de EU onder het thema bevordering van een concurrerende en duurzame groei hierop betrekking hebbende acties zijn gepland. Daaronder valt met name de actie "Nieuwe perspectieven voor de luchtvaart" . Voorts wordt in het kaderprogramma gezorgd voor een specifieke coördinatie van de activiteiten van de verscheidene themaprogramma's met betrekking tot de lucht- en ruimtevaarttechnologie. De inventaris van het verslag toont aan dat Europa er met een consequente inzet alleen maar op vooruit kan gaan. Aan de hand van de beschreven ontwikkelingen en voorbeelden blijkt dat Europa een groot uitgangspotentieel bezit. Het is nu aan de industrie de uitdaging met de steun van de nationale overheden en van de Europese instellingen aan te gaan.

Malerba
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, als rapporteur van de Commissie externe economische betrekkingen, spreek ik hier mijn waardering uit voor het verslag-Hoppenstedt en blijf ik alleen stilstaan bij twee aandachtspunten: de samenwerking en dialoog tussen Europa en de nieuwe industrielanden, zoals China, en de geëngageerdheid van de Commissie bij de internationale onderhandelingen over de veiligheid en de toewijzing van de hulpbronnen van de ruimte en het elektromagnetisch spectrum.
Uitgaande van een bredere optiek zou ik willen zeggen dat de lucht- en ruimtevaartindustrie nu de fase van stagnatie, waarin zij zich ongeveer een jaar geleden bevond, achter zich heeft gelaten met een reeks akkoorden, maar de voorgenomen herstructurering nog maar gedeeltelijk heeft gerealiseerd. Op het institutionele vlak en wat betreft de bedrijfsmiddelen zijn er onlangs in Frankrijk richtsnoeren voor privatiseringen vastgelegd, maar er blijft nog veel te doen. Onze collega Hoppenstedt heeft het probleem genoemd van het statuut van de Europese vennootschap dat Airbus nodig heeft, er is nog geen Europees bureau voor wapenaankopen en het komt er ook maar niet, de nationale ruimteagentschappen zoeken naar een nieuwe opdracht, terwijl ESA nog geen duidelijke positie of duidelijk mandaat heeft ten opzichte van de Europese Unie en de Commissie.
Ik verheug mij werkelijk over twee dingen: de toewijzing van middelen aan de ruimtevaartsector in het vijfde kaderprogramma, die ten opzichte van het vierde kaderprogramma bijna is verdubbeld, en de groeiende consensus die ik in Europa op zowel politiek als industrieel niveau waarneem over het programma voor satellietnavigatie. Dit lijken mij de twee meest positieve boodschappen die van de Unie uitgaan; voor het overige vrees ik dat de verandering van het Europese lucht- en ruimtevaartsysteem zich nog onvoldoende snel voltrekt om met succes te kunnen reageren op een mondiale uitdaging, die bepalend kan zijn voor de door ons nog af te leggen weg naar de informatiemaatschappij.

Caudron
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, mijnheer de rapporteur, iedereen is het erover eens dat de Europese lucht- en ruimtevaartindustrie een pronkstuk is van onze Europese economie, van onze economische macht en dus ook van onze politieke macht.
Net zoals de rapporteur verheug ik mij terzake over de Frans-Duitse verklaring van 9 december 1997. Ook ik sta volledig achter de herstructurering op Europees niveau van onze civiele en militaire lucht- en ruimtevaartindustrie. Vandaag betwist niemand er nog de noodzaak van.
Europa heeft op dat vlak inderdaad machtige en geïntegreerde industriële groepen nodig. Dat geldt trouwens ook voor vele andere industriesectoren. Ik vraag mij dan ook af waarom wij in andere Europese industriesectoren niet op het juiste moment herstructureringen en groeperingen hebben doorgevoerd. Denken wij maar aan de scheepsbouw en in zekere mate ook aan de textielindustrie. Ik volg die dossiers reeds enkele jaren en men zal mij dan ook toestaan dat ik dit zeg en betreur namens honderdduizenden werknemers van die sectoren, die in veel gevallen werkloos zijn geworden.
Ik zeg dit omdat er nog vele andere getroffen sectoren zijn of zullen zijn. Men weet thans hoe de zaken er voor staan en men kan niet meer doen alsof of het tegenovergestelde beweren. Ik neem ook de gelegenheid te baat om te herhalen dat wij, in naam van een triomferend liberalisme, in Europa moeten ophouden met onszelf regels, verplichtingen en beperkingen op te leggen. Onze concurrenten in de wereld doen dit immers niet en zijn dan ook concurrerender op de wereldmarkt.
Ik kom terug tot de luchtvaartindustrie. Net zoals de rapporteur, de heer Hoppenstedt, die ik feliciteer, sta ik achter de hervorming van Airbus Industrie, die de onderneming meer slagkracht moet geven. Ook ik betreur onze zwakke punten en ik hoop dat wij oplossingen zullen vinden op het gebied van de communicatie- en navigatiesatellieten. Ik wil tenslotte nog twee punten onderstrepen: ten eerste, de noodzaak om de nieuwe generatie militaire toestellen en luchtvaartuigen gemeenschappelijk te ontwikkelen; ten tweede, het belang voor Europa van de civiele en militaire luchtvaartsector op sociaal vlak en op het vlak van de directe en indirecte werkgelegenheid, en dus de noodzaak om zo snel mogelijke Europese ondernemingsraden op te richten.
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, dit is een degelijk dossier, een goed verslag, een thema waar Europa terecht trots op mag zijn, en voor mij een les en een voorbeeld voor andere Europese industriesectoren.

Jarzembowski
Mijnheer de Voorzitter, beste collega&#x02BC;s, allereerst zou ik mijn collega Hoppenstedt willen feliciteren met zijn uitstekende verslag. Hij is een erkende specialist op dit gebied en ik vind dat wij dat moeten waarderen. Onze thema's zijn zeer uitgebreid en het is bewonderenswaardig als iemand zich zo diep in de materie inwerkt.
Dan nu het verslag zelf. Het is uiteraard belangrijk dat wij een algemeen kader scheppen waarbinnen de Europese lucht- en ruimtevaartindustrie zich kan ontwikkelen. Het is echter nog belangrijker dat de bedrijven van de Europese lucht- en ruimtevaartindustrie naar een doelmatige integratie streven. Op dit gebied moet nog heel wat worden gedaan. Een Europees bedrijf voor lucht- en ruimtevaart, dat uit verschillende ondernemingen bestaat die tot dusver op nationaal niveau waren georganiseerd, zal op den duur namelijk geen overheidsdeelname meer dulden. Ik zie de noodzaak deze sector tot een particuliere sector uit te bouwen, wat in het bijzonder geldt voor één speciaal land.
Verder is dringend samenwerking op het gebied van wat wij in het Duits "Wehrtechnik" noemen gevergd als wij onze concurrentiepositie willen behouden. Een reeks gevoelige vragen op dit gebied is uiteraard nog onbeantwoord. Wij moeten inzien dat afhankelijk van wat waar wordt ontwikkeld, dit ook moet worden verdeeld aan de hand van het marktaandeel. Laat mij er echter op wijzen dat onze acties als gemeenschappelijke Europese onderneming voor lucht- en ruimtevaart enerzijds weliswaar tot doel hebben het hoofd te bieden aan de Amerikaanse concurrentie, dat wij anderzijds bij bepaalde marktonderdelen ook met de VS samen dienen te werken. Een aantal van de bedrijven die zullen fusioneren tot een Europese lucht-, ruimtevaart- en defensiegroep zullen uiteraard handelsbetrekkingen met de VS en ondernemingen aldaar onderhouden. Daaruit blijkt dat wij weliswaar een sterke positie op moeten bouwen, maar tegelijkertijd ook met de VS samen moeten werken.
Tot slot nog een woord over het satellietnavigatiesysteem. Mijnheer de commissaris, ik zou heel dankbaar zijn als u hier bijzonder opmerkzaam kunt zijn. Ik weet niet of wij ons in dit Huis, u zich in de Commissie, alsmede de lidstaten zich ook werkelijk bewust zijn van de problematiek van het globale satellietnavigatiesysteem. Willen wij echt de weg inslaan naar afhankelijkheid van de VS door samen met hen een systeem te ontwikkelen, dat de Amerikanen echter éénzijdig uit kunnen schakelen? Wij dienen meer aandacht te besteden aan het ontwikkelen van een eigen Europese identiteit op dit gebied. Satellietnavigatiesystemen zijn namelijk niet alleen van belang voor de lucht- en ruimtevaart, maar spelen ook een belangrijke rol voor alle aspecten van het vervoerbeleid. Hier dienen de Europeanen elkaar nog beter bij te staan.

Hermange
Mijnheer de Voorzitter, de lucht-en ruimtevaartindustrie betekent 350.000 mensen, een miljoen banen en een omzet van 50 miljard euro. Toch wordt ze bedreigd door de Verenigde Staten, waar aanzienlijke steun wordt toegekend aan de technologische ontwikkeling en waar men de gevolgen van de concurrentie heeft voorzien. In het licht daarvan komt het verslag-Hoppenstedt op het juiste moment.
Europa moet nu snel en efficiënt reageren om zijn plaats in de lucht- en ruimtevaartindustrie te behouden. De vier voornaamste doelstellingen zijn: het consolideren van de eerste successen van de lancering van Ariane V, het ontwikkelen van een subsonisch intercontinentaal vliegtuig Airbus A-3XX, het doen slagen van de Europese satellietnavigatiesystemen GNSS 1 en 2 zowel in de ruimte als op aarde, en tenslotte, in het vlak van onderzoek en ontwikkeling, het ontwerpen van satellieten die goedkoper, lichter en krachtiger zijn en die worden ingezet op het gebied van telecommunicatie, aardobservatie en preventie, met name van natuurrampen.
De Amerikaanse concurrentie vereist dus een nieuw krachtig antwoord van Europa. Voortaan moet de toenadering in de industrie veel verder gaan. Alleen op die voorwaarde kan de Europese Unie opnieuw scoren in de lucht- en ruimtevaartsector en kan zij, dankzij de ontwikkeling van nieuwe activiteiten, de vruchten plukken van haar expertise. De realisaties in de lucht- en ruimtevaarttechnologie komen de werkgelegenheid ten goede. Wij moeten er dan ook alles voor doen om die sector te ontwikkelen.

Ainardi
Mijnheer de Voorzitter, het verslag ligt in de lijn van de aanpak van de Europese Commissie en steunt de aan de gang zijnde herstructureringen in de Europese luchtvaartsector. Mijn interventie zal zich tot die sector beperken. Airbus mag dan een immens wereldwijd succes zijn, toch houdt de huidige ontwikkeling talrijke gevaren in. De wil om het machtige Boeing te beconcurreren is het hoofdargument om het ambitieuze project en de noodzaak van een grote Europese luchtvaartgroep te rechtvaardigen. Ook ik wil Airbus meer slagkracht geven. Ik stel echter vast dat er tussen de tot op heden geassocieerde Airbus-partners een hevige strijd woedt rond het leiderschap van de toekomstige groep, ook al ontving de regering onlangs een interimverslag.
Een nieuwe fase in de Europese luchtvaart is inderdaad noodzakelijk. Toch mogen wij niet blind zijn voor de ambities en de doelstellingen van de aan de gang zijnde herstructureringen. We stellen vast dat die herstructureringen voornamelijk stoelen op concurrentie en rendabiliteitsverbetering. Dit baart ons zorgen voor de toekomst van een industriesector die langetermijninvesteringen zonder onmiddellijk rendement vergt, een industriesector waarvan de uitstraling sterk afhangt van de competentie, de opleiding en de erkenning van de bekwaamheden van zijn werknemers, een industriesector ook die in Frankrijk - en niet iedereen zal dat graag horen - steeds op de overheid heeft kunnen rekenen.
Ik wil nog zeggen dat de enorme toename van de wereldwijde behoeften in de burgerluchtvaart enorme uitdagingen op milieugebied meebrengt. Er staat ook heel wat op het spel inzake financieringskosten en democratie. Ik denk dat de logica van de economische oorlog waarin wij vervallen hier geen passend antwoord kan bieden.

Schroedter
Mijnheer de Voorzitter, beste collega&#x02BC;s, het is nogal grotesk dat in het onderhavige verslag letterlijk over concurrentievermogen wordt gesproken, in werkelijkheid echter een sector wordt behandeld, die in toenemende mate zwaar wordt gesubsidieerd. 50 % van de productie gebeurt voor militaire doeleinden en deze worden voor 100 % in leven gehouden met overheidsmiddelen. Het verslag heeft het over efficiëntie. Wij kunnen pas efficiënt en concurrerend werken als de herstructurering van de lucht- en ruimtevaartsector wordt gekoppeld aan ontwapening, en niet, zoals hier is voorgesteld, aan bewapening en omschakeling op andere bewapening.
De groenen vrezen met name dat door ongecontroleerde integratie van de lucht- en ruimtevaartindustrie een proces van ongebreidelde Europese militaire bewapening op gang zal worden gebracht, dat onomkeerbaar zal zijn en zonder doorzichtigheid en democratisch toezicht zal plaatsvinden. Dit is geen verantwoorde besteding van financiële middelen voor onderzoek en ontwikkeling. Met het oog op de klimaatveranderingen lijkt het mij veel geschikter om dit geld te investeren in met name hernieuwbare energie.

de Lassus Saint Geniès
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, ik dank de heer Hoppenstedt voor zijn verslag en wijs er, net zoals de vorige sprekers, op dat de herstructurering van de Europese lucht- en ruimtevaartindustrie een noodzaak is. De lidstaten en de industrie hebben dat ingezien en ze zijn op weg naar een gezamenlijke oplossing waar alle partners weldra achter zullen kunnen staan.
Het Europees Parlement moet dat proces begeleiden, maar er ook voor zorgen dat sociale vooruitgang wordt geboekt, meer bepaald inzake Europese ondernemingsraden. Mijnheer de commissaris, het betreft ontegensprekelijk een sector met een aanzienlijk strategisch belang, zowel door de garanties die hij biedt voor de Europese verdediging als door de ontwikkelingen die hij de komende vijftig jaar wereldwijd mogelijk maakt in de lucht- en ruimtevaartsector. Daarom mag de aan de gang zijnde herstructurering niet worden beoordeeld op basis van louter liberale of kapitalistische criteria. De belangrijke commerciële contracten die voortvloeien uit deze industriële activiteit zullen ongetwijfeld een invloed hebben op de levensstandaard van de Europese volkeren. Europa mag dan ook de steun voor onderzoek in die sector zeker niet afbouwen. Het moet die steun voortzetten, zoals ook de Amerikaanse regering dit doet ten gunste van de herstructurering van die sector in de Verenigde Staten.
Die steun zou stimulerend moeten zijn, zoals de heer Hoppenstedt voorstelt, maar de nationale of Europese overheidssteun mag geenszins worden verlaagd. Anders dreigt het succes van de ondernomen herstructurering ernstig te worden aangetast. Een bijzonder punt betreft de ontwikkeling van de A-3XX. De kosten zijn weliswaar enorm, maar intercontinentale jumbojets vormen een beslissend bewijs voor de knowhow van de luchtvaartindustrie alsook een formidabele promotionele factor voor een hele reeks producten, zoals de 747 dit de jongste twintig jaar voor Boeing heeft bewezen.
Dat project moet dus tegen elke prijs worden uitgevoerd. Wij hebben er het volste vertrouwen in dat alle industriëlen en ook de arbeiders, kaderleden en de adviesbureaus van Aérospatiale in Toulouse dit prachtige project tot een goed einde zullen brengen. Wij moeten dit ambitieuze financieel programma echter ook gebruiken om de onderaanneming beter te organiseren en te spreiden in het kader van dat modelproject, dat de industriële ontwikkeling in alle betrokken Europese regio's ten goede komt.

Antony
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, niemand verheugt zich meer dan het Front national over het succes van onze lucht- en ruimtevaartindustrie en inzonderheid over Airbus en Ariane, twee echte modellen van samenwerking.
Eens te meer moeten wij erop wijzen dat die initiatieven mogelijk zijn gemaakt, niet door de Europese instellingen, maar wel door de wilskracht van de constructeurs, zowel de ingenieurs als de arbeiders. Wij kunnen het ook alleen maar toejuichen dat men onze landen niet wil overleveren aan de overheersing - en voor sommige marktsegmenten zelfs aan het monopolie - van het Amerikaanse Boeing-McDonnell Douglas. Wij vragen ons echter ook af wat de achterliggende bedoelingen zijn in het verslag van onze collega Hoppenstedt. Onder het voorwendsel van economische efficiëntie en van zogeheten integratie, stevenen wij af op de privatisering en europeanisering van onze defensie-industrie.
Onder het mom van privatisering evolueren wij naar een situatie waarbij onze landsverdediging door de Commissie in Brussel wordt gecontroleerd via een communautaire regelgeving en normalisering en onze militaire industrie wordt verzwakt doordat ze overgeleverd is aan alle mogelijke O.A.B.'s. Het is vooral verontrustend dat men op geen enkel moment die industriële problemen in verband brengt met het hogere staatsbelang en de veiligheid van onze landen, zelfs niet van een hypothetische Europese superstaat. De integratie van de civiele en de militaire sector heeft niet tot doel synergieën, duale technologieën of mogelijkheden tot overheidssteun voor onderzoek te bevorderen, maar is er enkel op gericht de wapenindustrie hetzelfde lot te laten ondergaan als de rest van de Europese economie: ongebreidelde concurrentie en suprematie van Brussel.
Wat de burgerluchtvaart betreft, waarschuw ik de Franse gekozenen voor de directe gevolgen van de omvorming van GIE-Airbus tot één vennootschap. In de huidige context betekent dit dat de hoofdzetel naar Nederland wordt verplaatst in afwachting dat ook de productie-eenheden worden verplaatst. Schaalvergroting en defragmentering van de markt kunnen op een andere manier gebeuren dan door privatisering van onze ondernemingen en door het communautair recht. En, mijnheer de Voorzitter, men moet zeker niet te rade gaan bij de Commissie om uit te maken hoe dit dan wel moet gebeuren. De problemen in verband met de nationale veiligheid en de strategische industriesectoren zijn te belangrijk om ze aan de Commissie over te laten. In Frankrijk zullen wij niet licht vergeten hoe ze het dossier van de scheepswerven heeft aangepakt.

Randzio-Plath
Mijnheer de Voorzitter, de rapporteur heeft zeer duidelijk op het belang van de lucht- en ruimtevaart voor de economie in de toekomst gewezen. Ik herinner mij nog aan de debatten die wij in dit Parlement hebben gevoerd naar aanleiding van andere mededelingen van de Commissie, waarin herhaaldelijk werd aangevoerd dat het toekomstpotentieel en het concurrentievermogen van de Europese Unie, met name op het gebied van het industriebeleid, afhankelijk zijn van de ontwikkeling van deze sector. Dat sluit uiteraard niet uit dat deze politieke kwestie, waarvan het belang vooral blijkt uit de civiele en militaire aspecten van deze sector, nog eens moet worden onderstreept en hier meer rekening mee dient te worden gehouden.
Het zou interessant zijn na te gaan in welke mate deze markt ook daadwerkelijk is of kan worden georganiseerd. In hoeverre kunnen subsidies voor de militaire sector, zoals elders in de wereld, goede, concurrerende producten voor de civiele markt opleveren? De Europese Unie maakt nog steeds een uiterst klein aandeel van de wereldmarkt uit. Bovendien bedroeg de uitvoer van technische producten uit de lucht- en ruimtevaart in 1996 nauwelijks 15 miljard ecu, met andere woorden 3 % van de totale uitvoer van de Europese Unie. Daaruit blijkt dat de Unie met het oog op het belang van deze sector, ondanks alle successen, nog meer inspanningen moet leveren.
De Europese lucht- en ruimtevaartindustrie staat voor grote uitdagingen. Als verdienste kan de mededeling van de Commissie en het verslag van de heer Hoppenstedt worden aangerekend dat zij de aandacht hierop hebben gevestigd en dat zij met name op de harde concurrentie op een globale markt voor de productie voor civiele doeleinden hebben gewezen. Met een aandeel van 58 % blijven de VS verreweg de grootste concurrent op de wereldmarkt voor lucht- en ruimtevaartproducten. Dat is algemeen bekend. Daar komt bij dat de bedrijfsstructuur in de VS anders is. Ook dit is niets nieuws. In het licht daarvan kan het Parlement de eis, die vandaag in het debat nogmaals is onderstreept, met name een einde te maken aan de versnippering van de industriële structuren in de lucht- en ruimtevaartindustrie, alleen ondersteunen. Het grote aantal lucht- en ruimtevaartbedrijven in een relatief kleine interne markt leidt tot versnippering van het onderzoeks-, productie- en exploitatiepotentieel, wat een negatieve invloed heeft op de concurrentiekracht van de Europese Unie.
In tegenstelling tot de Amerikaanse bedrijven kunnen de Europese producenten de steeds grotere ontwikkelings- en financieringsrisico&#x02BC;s nauwelijks spreiden. Ook met het oog daarop is het belangrijk dat wij nieuwe vormen van samenwerking nastreven, met name om massaproductie te organiseren, alsmede om technologische en voor hun vak specifieke synergie-effecten tussen de verschillende terreinen van de lucht- en ruimtevaart te benutten. Het is dus belangrijk terrein te winnen en niet verder te verliezen.
De situatie ziet er nog zoveel kritieker uit als wij nagaan dat de Europese lucht- en ruimtevaartindustrie over een zeer groot en gekwalificeerd werkgelegenheidspotentieel beschikt. De sector behoort tot de 15 grootste industrietakken, stelt in het totaal 370.000 mensen te werk en is bovendien indirect verantwoordelijk voor duizenden arbeidsplaatsen in de toeleveringsindustrie en andere gebieden van de high-tech industrie. In het licht daarvan verzoek ik de Commissie in dit verslag over het industriebeleid, alsmede in andere verslagen van de industriële werkgroepen en task-force de nadruk eindelijk meer op de werkgelegenheidsaspecten te leggen. Zij dient bovendien duidelijk te maken dat de rechten van de werknemers een plaats hebben in de verdere ontwikkeling van industrietakken, en dient vooral het beginsel van medezeggenschap voor dergelijke industriesectoren te waarborgen.

Rübig
Mijnheer de Voorzitter, neemt u mij niet kwalijk dat ik lach, maar ik verheug mij over het feit dat wij op dit late uur nog een politiek debat voeren. Mijn bijzondere dank gaat uit naar de heer Hoppenstedt, die op een consequente en volhardende manier belangrijke thema's behandelt. Ik denk daarbij vooral aan de ontwikkeling van een globaal satellietnavigatiesysteem, deze keer ook aan de andere kant van de Atlantische Oceaan.
Het is van wezenlijk belang dat wij concurrentie toelaten op de markt voor deze technologieën, zulks om te vermijden dat wij afhankelijk zijn van één enkele producent. Het feit dat wij dit satellietnavigatiesysteem en UMTS kunnen integreren stelt deze kwestie in een heel ander daglicht. Derhalve wil ik, als lid van de Begrotingscommissie, de Commissie ertoe aansporen eindelijk een welomlijnd financieel kader voor de ontwikkeling van dit systeem uit te stippelen. Deze ontwikkeling vergt dan namelijk de nodige hard-, soft- en mainware . Daaruit zullen veel nieuwe arbeidsplaatsen in Europa resulteren.

Lukas
Mijnheer de Voorzitter, ik was graag iets dieper ingegaan op de kwestie van de toeleveringen, die niet uitputtend is behandeld in dit uitstekende verslag. De lucht- en ruimtevaartindustrie is opdrachtgever voor honderden KMO´s in de meeste lidstaten van de Europese Unie. Als met name Airbus veel vliegtuigen verkoopt, betekent dat goede zaken voor diverse afgeleide bedrijven, waardoor dan weer veel arbeidsplaatsen worden gewaarborgd. Alleen al daaruit blijkt dat wij niet genoeg kunnen doen voor de civiele luchtvaart en de ruimtevaart.
Om zich volledig bewust te worden van het economisch belang van deze sector zou namens de Commissie een onderzoek moeten worden ingesteld naar de omvang van de toeleveringen. Daarin zou vooral veel aandacht dienen te worden besteed aan het aandeel van de KMO´S en het aantal werknemers dat is tewerkgesteld in de toeleveringsindustrie. Eveneens interessant zou een onderzoek naar de markt van herkomst van de toeleveringen zijn, op basis waarvan dan kan worden beoordeeld of met name de Airbus ook daadwerkelijk een pan-Europees vliegtuig is.

de Silguy
Mijnheer de Voorzitter, geachte parlementsleden, in zijn verslag maakt de heer Hoppenstedt een grondige analyse van de situatie van de Europese lucht- en ruimtevaartsector. Het is een uitstekend verslag en ik feliciteer hem ermee namens de Commissie. Het houdt immers ook rekening met de belangrijkste gebeurtenissen die plaatsvonden sinds september jongstleden, toen de Commissie haar mededeling heeft goedgekeurd. Met die mededeling wilden wij wijzen op de dringende noodzaak om de herstructurering, de groepering binnen de Europese lucht- en ruimtevaartsector te bespoedigen. U weet immers dat op termijn slechts een klein aantal producenten op wereldniveau zal kunnen overleven, als wij rekening houden met de specifieke aard van die sector en met de wereldwijde concurrentie op de lucht- en ruimtevaartmarkt.
De Amerikaanse industrie heeft de herstructurering reeds doorgevoerd. In 1980 waren er nog een twintigtal ondernemingen, nu zijn het er nog vier. Mijnheer Malerba, wij zijn uiteraard voorstander van een goede samenwerking tussen Amerika en Europa. Er zijn daar trouwens goede voorbeelden van, denken wij maar aan het dossier-Snecma/General Electric. Wij moeten echter partners zijn en geen onderaannemers. Om tot samenwerking te komen moeten wij dus op de wereldmarkt even sterk staan als de Amerikanen. De Europese industrie bevindt zich evenwel in een heel andere situatie en uw rapporteur heeft daarop gewezen. De Europese lucht- en ruimtevaartindustrie blijft te zeer opgesplitst per land en zelfs per product.
Zoals mevrouw Randzio-Plath opmerkte, staat de Europese lucht- en ruimtevaartindustrie inderdaad voor drie grote uitdagingen, die allereerst te maken hebben met de complexiteit van de producten. De exponentiële stijging van de ontwikkelingskosten en de financiële risico's overstijgen de middelen van de Europese ondernemingen, zelfs van de grootste. De tweede factor betreft de markt. Geen enkele lidstaat biedt een wapenmarkt die met de Amerikaanse markt te vergelijken is. Hetzelfde geldt voor de steun voor technologisch onderzoek en ontwikkeling die de Amerikaanse regering aan de Amerikaanse ondernemingen toekent. Het derde element tenslotte heeft te maken met het feit dat de Europese ondernemingen niet dezelfde schaalvoordelen kunnen genieten als de Amerikaanse megabedrijven.
De lidstaten moeten dan ook begrijpen dat de toekomst van de Europese lucht- en ruimtevaartindustrie ook bepaald wordt door de onderlinge afhankelijkheid van de structuren binnen de Europese Unie. De industrie moet in deze herstructurering weliswaar de hoofdrol spelen, maar toch is de rol van de regeringen hierbij doorslaggevend. Zij moeten de oprichting van ondernemingen met een Europese dimensie aanmoedigen door hun echte commerciële soepelheid te garanderen op basis van aangepaste ondersteunings- en opleidingsstructuren.
Voor de Commissie hangt het succes van de herstructurering af van de mate waarin de verschillende nijverheidstakken van de lucht- en ruimtevaartsector alsook de civiele en militaire activiteiten op Europees niveau worden geïntegreerd. Verschillende parlementsleden hebben er terecht op gewezen dat de omvorming van Airbus Industrie tot een enkele groepering van de ondernemingen die aan de GIE deelnemen - en dat is de facto reeds aanvaard - de eerste stap vormt in deze herstructurering. De Europese bedrijven zouden trouwens baat hebben bij een gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid alsook bij een communautaire regelgeving voor wapenaankopen van de overheid.
Mevrouw Ainardi, mag ik er u op wijzen dat het civiele aandeel in de Europese lucht- en ruimtevaartindustrie sterk is toegenomen, namelijk van 30 % in 1980 tot 60 % vandaag? De militaire activiteiten hebben nog slechts een minderheidsaandeel in de Europese lucht- en ruimtevaartactiviteiten. Dat aandeel zal nog verder afnemen, dankzij trouwens de groei van de civiele vraag. De moeilijkheden inherent aan de herstructurering van de defensiesector mogen er ons niet van weerhouden vooruitgang te boeken in de civiele sector.
In dat verband wil ik, in antwoord op de interventies van mevrouw Randzio-Plath en van de heer Caudron, nog iets zeggen over het probleem van de werkgelegenheid. De zorg voor de werkgelegenheid in de Europese lucht- en ruimtevaartsector is impliciet aanwezig in de aanpak van de Commissie, die erop gericht is die sector concurrerend te maken. Door het concurrentievermogen te verbeteren wordt natuurlijk de werkgelegenheid bevorderd, niet enkel in de lucht- en ruimtevaartsector, maar ook in andere sectoren. Het zijn precies die inspanningen die het mogelijk hebben gemaakt de achteruitgang van de werkgelegenheid, die in 1990 was ingezet, tegen te houden en de situatie min of meer te stabiliseren op ongeveer 380.000 banen.
Tot besluit wil ik de heren Malerba en de Lassus nog zeggen dat de Commissie, om die herstructurering te ondersteunen, nieuwe inspanningen levert inzake onderzoek en technologische ontwikkeling. Ze doet dat evenwel ook op het gebied van het luchtverkeer en de satellietnavigatie. U herinnert zich dat wij daarover een mededeling hebben gedaan in januari 1998. De Commissie zal in het eerste semester van 1999 een nieuwe mededeling over satellietnavigatie presenteren en daarbij financieringsvoorstellen doen. De Commissie heeft ook voorstellen gedaan inzake normalisatie en oprichting van een enige instantie voor de veiligheid van het luchtverkeer.
Tot besluit wil ik echter zeggen dat enkel een geïntegreerde actie van de ondernemingen en van de EU-lidstaten ervoor kan zorgen dat de Europese lucht- en ruimtevaartsector overleeft en groeit. Mijnheer de rapporteur, uw verslag draagt daar zeker toe bij en de Commissie feliciteert u ermee.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.30 uur plaats.

Euromuntstukken
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0401/98) van mevrouw Soltwedel-Schäfer, namens de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid, over het voorstel voor een verordening (EG) van de Raad tot wijziging van verordening (EG) nr. 975/98 over de denominaties en technische specificaties van voor circulatie bestemde euromuntstukken (COM(98)0492 -C4-0597/98-98/0270(SYN)).

Soltwedel-Schäfer (V)
Mijnheer de Voorzitter, commissaris de Silguy, geachte dames en heren, wij debatteren vandaag over de wijziging van de verordening over denominaties en technische specificaties van voor circulatie bestemde euromuntstukken. Met betrekking tot de Monetaire Unie had ik graag nog een opmerking gericht aan mijn collega minister Fischer in Rome. Maar daar kom ik later op terug.
In het verslag werden het aantal in te voeren munten, hun denominatie in verschillende waarden, alsmede de keuze van het materiaal en de fysische kenmerken behandeld. In eerste lezing heeft het Parlement voorgesteld het aantal munten tot zes te verminderen, alsook de differentiatie van de munt voor slechtzienden en blinden te verhogen door de diameter van de munten te koppelen aan hun nominale waarde. Nadat de Raad geen gevolg heeft gegeven aan deze en andere wijzigingsvoorstellen, waaronder met name deze die beogen het gebruik van nikkel op het muntoppervlak uit te sluiten, heeft het Parlement de Raad in tweede lezing nogmaals verzocht rekening te houden met het advies van de Blindenunie en het aantal munten te verminderen.
Ook deze keer hebben wij echter geen gehoor gevonden. Derhalve lezen wij nu in het voorstel voor een verordening tot wijziging van verordening, dat nauwelijks een half jaar oud is, dat de automatenbranche om een sterkere differentiatie tussen de 50-cent-en de 20-centmunt heeft verzocht, zulks om fraude als gevolg van het gebruik van gemanipuleerde 20-centmunten in plaats van 50-centmunten te voorkomen. De Europese Blindenunie is niet tevreden over de 50- en 10-centmunten, daar deze te veel op elkaar lijken en daardoor moeilijk te onderscheiden zijn.
De Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid heeft met krappe meerderheid besloten dat ik als rapporteur niet nogmaals voorstel een muntwaarde te schrappen. Desondanks zullen wij tijdens de stemming morgen met grote meerderheid over een amendement terzake besluiten. De Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid heeft zich voor de invoering van een gouden 100-euromunt uitgesproken. Het spreekt vanzelf dat de waarde van het metaal en de productiekosten niet hoger mogen zijn dan de nominale waarde, wat betekent dat de 100-euromunt ongeveer even groot zou zijn als een Frans stuk van 20 centiem.
Ik wil hier verder niet dieper op ingaan. Wel wil ik de heer de Silguy vragen niet zozeer aan het gezichtsverlies te denken. Het is veel belangrijker dat de gouden 100-euromunt er hoe dan ook komt. Wij moeten alleen nog wat geduld hebben. Om de symbolische waarde van de 100-euromunt voor een gemeenschappelijk Europa en een sterke gemeenschappelijke munt te verhogen mag deze munt, in tegenstelling tot de andere munten, geen nationaal karakter hebben. Zij dient daarentegen in de gehele Unie te worden voorzien van een motief dat de EU symboliseert. Ik denk daarbij met name aan bekende personen. Ook hierover kan een consensus worden bereikt.
Ik heb eerder al aangeduid dat ik nog dieper in wil gaan op de resultaten van Rome, meer bepaald op uitspraken van mijn collega, de Duitse minister van buitenlandse zaken Fischer. De heer Fischer heeft de Monetaire Unie vandaag in Rome namelijk aan de West-Europese Unie of de defensiecomponent van de EU gekoppeld. Met andere woorden, zodra de Monetaire Unie, ofwel de eerste stap, is voltooid kunnen het buitenlands- en veiligheidsbeleid en de West-Europese Unie er komen. De heer Fischer loopt op de feiten vooruit. De Europese Monetaire Unie is de eerste stap. De tweede stap is een Sociale Unie en een Unie met betrekking tot het milieu. Alleen op deze manier kan vorm worden gegeven aan de Europese economie. Dit is van wezenlijk belang.
Mijn collega van de groene partij zet jammer genoeg de tweede stap voor de eerste, wat een overbelasting voor de Monetaire Unie betekent. Dat zal ertoe leiden dat wij, net zo goed als hij, zullen struikelen. Niet alle Europese staten die deel uit maken van de Monetaire Unie maken tevens deel uit van de West-Europese defensie-unie. Ik hoop dat daar rekening mee wordt gehouden! Dat geldt met name voor Oostenrijk, Finland en Ierland. Het gaat er dan op lijken dat de euro moet worden ingewisseld tegen neutraliteit, een zeer delicaat en gevoelig onderwerp. Is dat het nieuwe Duitse buitenlandse beleid?
Ik wijs er met nadruk op dat noch Ierland, noch Finland, noch Oostenrijk ooit in zullen stemmen met een dergelijk idee. Dat geldt overigens ook voor mij, als vertegenwoordigster van de Duitse groenen. Wie al te losjes omspringt met de neutraliteit van de Europese staten zal het vertrouwen dat de Europese gedachte en de Monetaire Unie momenteel genieten teniet doen. Ik leg daar zo sterk de nadruk op omdat het heel lang heeft geduurd voor vertrouwen kon worden gewonnen in deze Europese munt, en het nog een tijd zal duren voor wij dit vertrouwen volledig hebben gewonnen. Dat mag niet op het spel worden gezet door de Monetaire Unie met andere doelstellingen te overladen, of dat nou door de groene minister van buitenlandse zaken gebeurt of door iemand anders.

Caudron
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, ik ben het met onze rapporteur eens dat ons nog weinig speelruimte rest om de euromuntstukken te verbeteren.
Ik denk natuurlijk - en daar gaat het verslag over - aan de slechtzienden, maar ook nog aan andere categorieën burgers. Ik sta dan ook achter het voorstel om de munt van 20 eurocent gewoon af te schaffen, wat de opgeworpen problemen ten dele kan oplossen. Ik ga er ook mee akkoord dat de randen van de stukken van 50 en 10 eurocent worden aangepast. Dat zou ook een deel van de problemen oplossen.
Hier blijkt trouwens eens te meer dat men veel tijd en geld had kunnen uitsparen door meer naar de burgers en het Europees Parlement te luisteren. Ik wil vanavond ook terugkomen op een aantal betreurenswaardige zaken. Ik betreur inderdaad bepaalde beslissingen die ertoe hebben geleid dat men al te veel muntstukken en biljetten moet drukken. Daarbij komt nog de belachelijke beslissing om de euromuntstukken een nationale zijde te geven, waardoor de productietermijnen langer worden, de kosten stijgen en de risico's op vergissingen en fraude toenemen. Had men de zaken eenvoudiger en rationeler gehouden, dan had men de termijn van drie jaar, namelijk van 1 januari 1999 tot 1 januari 2002, kunnen inkorten. Die termijn is immers te lang en zal aanleiding geven tot fouten, gesjoemel en zelfs oplichterij ten aanzien van de zwaksten. Een kortere termijn was beter geweest voor de slechtzienden en voor alle andere burgers.
De voorstellen van onze rapporteur gaan dus de goede richting uit en ik steun ze dan ook. Ik sta tenslotte ook achter haar verzoek om een gouden muntstuk van 100 euro in te voeren. Symbolisch, economisch en zelfs emotioneel lijkt mij dat een goed idee. Om al die redenen steun ik het verslag en de amendementen van de rapporteur, die in de commissie reeds grotendeels werden goedgekeurd.

Rübig
Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, het is inmiddels een jaar geleden dat wij onze eisen in het Europees Parlement hebben geformuleerd: de invoering van een gouden euromunt alsmede een vermindering van het aantal munten tot 6 nominale waarden, eventueel zonder de 2- en 20-centmunten. Enerzijds kunnen wij de burger emotioneel aan de nieuwe munt binden, zoals wij dit doen door de achterzijde een nationaal karakter te geven. Anderzijds zou dit een handige vereenvoudiging betekenen.
Het is overigens noodzakelijk ook in de tijd na de volledige invoering nauwgezet in het oog te houden hoe het dagelijkse betalingsverkeer er in de praktijk uitziet. Wij zouden daar eventueel een onderzoek naar kunnen instellen. Het kleinste biljet, met name het biljet van 5 euro met een waarde van ongeveer 70 schilling, vervangt in één klap twee van de meest gebruikte Oostenrijkse biljetten, namelijk die van 20 en 50 schilling. Er zullen gauw munten moeten komen die deze biljetten vervangen, wat betekent dat wij in de toekomst grote geldzakken zullen hebben in plaats van portefeuilles. Tenzij het elektronische betalingsverkeer tegen dan zo is ingeburgerd, dat deze problemen kunnen worden vermeden, of moet het biljet van 200 euro worden vervangen door een biljet van 1 of 2 euro? Deze kwestie mag dan niet aan de orde komen bij de onmiddellijke invoering, het is zeker iets waarmee we in de toekomst rekening zullen moeten houden.
Tot slot wil ik er nog op wijzen dat ik zeer verheugd ben over de meest recente uitspraken, met name inzake het ongemoeid laten van de onafhankelijkheid van de Europese Centrale Bank. Deze onafhankelijkheid is, ook in de toekomst, van kapitaal belang om een weloverwogen en vooral stabiel monetair beleid te waarborgen. Alleen op basis daarvan kunnen wij het vertrouwen van de burger blijven behouden.

Kestelijn-Sierens
Mijnheer de commissaris, collega's, blijkbaar zijn sommige van de voorgestelde muntstukken fraudegevoelig en moeilijk herkenbaar voor blinden. Nochtans had het Parlement in december van 1997 erop aangedrongen het aantal denominaties zo klein mogelijk te houden en de waarde van het muntstuk te koppelen aan zijn diameter, precies om fraude geen kans te geven en het de blinden gemakkelijker te maken. Een meerderheid van dit Huis, en het werd reeds onderstreept door de rapporteur, begreep dus niet waarom per se acht verschillende munten in omloop moeten worden gebracht, temeer omdat elektronisch geld binnenkort het muntstuk zal vervangen. Bij mijn weten bestaat er of is er in Europa geen enkel muntstelsel dat uit een zo grote reeks munten bestaat. De Raad en de Commissie drukten ons toen evenwel op het hart dat we ons moesten haasten want de productie van munten zou weldra van start gaan. Wellicht bedoelde men dat het ontwerp en de productie van muntstukken een technische materie is en dat het Parlement daar dus geen kaas van gegeten had. Noch de Commissie, noch de ministers van Financiën stemden toen in met ons voorstel om de 2 en 20 eurocent te laten vallen. Wat stellen we nu vast? Zelfs de experts slagen er niet in muntstukken te ontwerpen die slechtzienden duidelijk kunnen herkennen en die fraudebestendig zijn. Niet doordat het Parlement wilde amenderen hebben we tijd verloren, maar wel doordat we de zaak nu moeten overdoen. Het ziet er niet meteen naar uit dat de betrokken instanties dit keer wel met onze mening zullen rekening houden. Ik hoop dat ik mij vergis, mijnheer de commissaris. We geven wel toe dat het verstandig is van de Commissie om aandacht te schenken aan de mening van de Europese blindenvereniging en aan die van de automatenindustrie. Ik sta volledig achter het voorstel van collega Schäfer en ik dank haar voor de manier waarop zij deze zaak heeft aangepakt.

Lukas
Mijnheer de Voorzitter, wat het sociaal-politieke aspect van de munten betreft ben ik het volledig eens met de opmerkingen van de rapporteur. De Raad heeft in deze kwestie niet sociaal verantwoord gehandeld. De invoering van de euro is een éénmalige kans te bewijzen dat de Europese Unie ertoe is bereid een goed gebaar te doen tegenover die burgers, die door het lot werden benadeeld. Een groot aantal lidstaten beschikt nog over middeleeuwse structuren met betrekking tot voorzieningen die toegankelijk zijn voor gehandicapten, althans met het oog op de VS. Ik betreur dat wij de unieke kans die de euro ons biedt, namelijk ervoor te zorgen dat ook blinden en slechtzienden zonder problemen de waarde van het geld kunnen voelen, hebben gemist. Men had de euro op deze wijze een soort menselijke dimensie kunnen verlenen.
Ik juich de invoering van een gouden 100-euromunt toe. Daardoor zal de nieuwe munt, zoals de rapporteur dit in haar verslag zo mooi heeft geformuleerd, een emotionele meerwaarde worden verleend.

Randzio-Plath
Mijnheer de Voorzitter, ik juich de wijzigingsvoorstellen van de Commissie in zoverre toe, dat zij een positieve ontwikkeling betekenen voor slechtzienden, de consumentenbescherming en de strijd tegen vervalsing. De rapporteur heeft dit terecht aan de orde gesteld. Anderzijds heeft het Parlement dit, eerlijk gezegd, een jaar geleden al erkend en toen goed doordachte voorstellen aangevoerd. Deze werden ook goed bevonden door de Commissie, maar door haar onuitvoerbaar geacht daar de tijd te beperkt was. Met het oog daarop betreur ik ten zeerste dat het voorstel voor een verordening dit jaar pas kon worden veranderd nadat lobby&#x02BC;s zich daarvoor hadden ingezet. Uiteindelijk zijn wij hier in het Europees Parlement de ware vertegenwoordigers van de consument en de burger.
Ik ben het ermee eens dat de 50-centmunt 0, 8 gram zwaarder wordt, zodat de automaten beter kunnen onderscheiden tussen de 50- en 20-centmunten. Ik ben het er tevens mee eens dat de 50- en 10-centmunten een andere rand krijgen, daar beide munten tot dusver moeilijk herkenbaar waren voor slechtzienden. In het licht daarvan moet worden ingestemd met het voorstel. Ik zie echter niet in waarom uitgerekend aan de voorstellen van het Parlement geen gevolg kan worden gegeven. Onze bevindingen zouden toch minstens net zo waardevol moeten zijn als die van de belangengroepen? Wij moeten nu alles in het werk stellen om ervoor te zorgen dat de munt wordt aanvaard. Dat geldt niet alleen voor de financiële markten en de leidende figuren in de financiële wereld, maar tevens voor de bevolking. Met name met het oog op het belang van de prijsstabiliteit voor de burger dient nu ook uit de productie te kunnen worden afgeleid dat fraude, ook bij deze veranderingen, is uitgesloten. Dat was naar mijn mening namelijk één van de argumenten tegen de voorstellen van het Europees Parlement.
Verder steun ik de rapporteur als zij wijst op het belang van een soort symbool voor de stabiliteit in de Europese Monetaire Unie, die een stabiele gemeenschap wordt. Alles wijst erop dat er een gouden 100-euromunt moet komen. Bovendien stemt het voorstel overeen met de beslissing van het Europees Stelsel van Centrale Banken, om slechts 15 % van de monetaire reserves in goud te behouden. In het licht van de grote goudvoorraden van de nationale centrale banken is dit voorstel zowel vanuit financieel als vanuit economisch standpunt zinvol. Op deze manier zullen negatieve gevolgen van een eventueel verkopen van de goudreserves voor de marktprijs van goud worden vermeden.
Een andere belangrijke reden is het feit dat een gouden euromunt het vertrouwen in de Monetaire Unie als stabiele gemeenschap kan bevorderen. Het is in het verleden herhaaldelijk voorgekomen dat Europese overheden hun inzet voor de stabiliteit hebben bewezen aan de hand van de waarde van het metaal. Een gouden euromunt zou ons de kans geven deze goede traditie in stand te houden. De Europese ministers van Financiën en de centrale banken worden derhalve verzocht eindelijk hun akkoord voor de gouden euromunt te geven. Zolang wij weerstand ondervinden van de centrale banken zullen wij namelijk ook hier niets bereiken.
Als geruststelling wil ik erop wijzen dat, mocht de vraag naar deze munten tegen alle verwachting in enorm stijgen waardoor de marktwaarde hoger zou komen te liggen dan de nominale waarde, het slaan van de gouden munt kan worden stopgezet. Dit was ook het geval voor andere munten, zoals met name de Franse zilveren munt. Aanvankelijk was het engagement echter ook in dit geval een belangrijke monetaire stabiliseringsfactor. Voorts ben ik het niet eens met de ministers van Financiën als zij aanvoeren dat er geen 100-euromunt mag komen aangezien er al een biljet van 100 euro is. In veel staten heeft men ook voor andere bedragen munten en biljetten. Tenslotte kan elke vorm van concurrentie tussen bankbiljetten en munten met dezelfde geldwaarde worden vermeden. Na de Napoleon-munt van 200 frank, die overal in Europa circuleerde, is de gouden 100-euromunt eindelijk weer een waardevol geldstuk met een hoog omzetcijfer dat de harten van menig burger misschien sneller voor de euro zal laten slaan.

Hoppenstedt
Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, alles is reeds gezegd, alleen niet door iedereen en zeker niet door mij. Ik wil derhalve slechts een paar opmerkingen over het gehele thema maken. Ik verheug mij over de dappere manier waarop mevrouw Soltwedel-Schäfer tot nog toe met dit verslag is omgegaan, ongeacht het feit dat de muntpersen al draaien en dat aanmaken waarover wij hier nog praten. Daarenboven stel ik met genoegen vast dat alles wat wij al aan de orde hebben gesteld, nu ook door de Commissie in het debat is opgenomen. Ik denk dan vooral aan de kwestie die betrekking heeft op de 11 miljoen slechtzienden. Hieruit blijkt dat wij ook pogingen ondernemen om het vertrouwen van deze bevolkingsgroep voor de nieuwe munt te winnen. Nu, een paar weken voor de invoering van de euro, is de noodzaak van maatregelen, die het vertrouwen bevorderen, bijzonder groot. Deze maatregelen zijn een stap in de goede richting.
Ik ben er vrij zeker van dat de Duitse minister van financiën, zoals de heer Rübig al duidelijk heeft gemaakt, nu met rasse schreden rechtstreeks op het doel af zal stevenen en zich eveneens in zal zetten voor maatregelen ter bevordering van het vertrouwen, in plaats van door ondoordachte opmerkingen twijfel te zaaien omtrent de soevereiniteit en de onafhankelijkheid van de Centrale Bank.
Ter verduidelijking wil ik nog eens aanhalen wat bij ons onomstreden is: de Europese Centrale Bank kan haar prioritaire doelstelling, met name waarborging van de prijsstabiliteit, slechts verwezenlijken, wanneer zij onafhankelijk blijft. Dat zal ook het geval zijn, er is nooit duidelijk sprake van geweest dat zij deze onafhankelijkheid zou verliezen
Prijsstabiliteit is nu eenmaal een van de economische randvoorwaarden die investeringen bevorderen en zo een positieve invloed hebben op de groei en de werkgelegenheid. Ik citeer de heer Duisenberg nogmaals, die hier heeft gezegd dat monetaire stabiliteit de beste bijdrage van het monetair beleid is aan een duurzame economische groei en een vermindering van de werkloosheid op de lange termijn. Slaap lekker!

Wibe
Mijnheer de Voorzitter, ik wil slechts twee persoonlijke opmerkingen maken. Ik heb begrip, voor het streven van de rapporteur, een van de munten af te schaffen. Daarentegen wil ik een stille waarschuwing laten horen tegen het plan zo'n grote munt als die van 100 euro in goud te slaan.
Voor deze waarschuwing heb ik twee redenen. Ten eerste zal deze munt niet als zodanig dienst doen. Ten tweede zal ze alleen maar aanzetten tot valsemunterij en bedrog. Het is namelijk volstrekt ondenkbaar dat men door het slaan van deze munt de goudprijs op de lange termijn stabiliseert. De goudprijs zal variëren met het aanbod en de vraag. Als de goudprijs dan boven dit nominale niveau uitkomt, zullen al deze euromunten uit de circulatie verdwijnen. Als anderzijds de goudprijs onder de nominale waarde daalt, zullen mensen worden aangespoord goud in metaalvorm te kopen en daar dan dit soort munten uit te slaan. Wij moeten beseffen dat het veel en veel eenvoudiger is een munt te vervalsen dan een bankbiljet.
Dit, mijnheer de Voorzitter, is tevens de andere reden, namelijk dat zelfs als de goudprijs - tegen de verwachting in - ongeveer op hetzelfde niveau ligt als ten tijde van het slaan van deze munt, het in de praktijk heel eenvoudig is dit soort munt te vervalsen. Lood heeft bijvoorbeeld zo ongeveer hetzelfde gewicht als goud. Er is dan ook geen kunst aan een loden munt te gieten, deze te bedekken met een dun laagje goud en met dit bedrog grote sommen te verdienen. Mijn stille waarschuwing houdt dus alleen maar in dat ik niet geloof in het idee dat een munt van 100 euro in de praktijk zal functioneren.

de Silguy
Mijnheer de Voorzitter, het is al laat en ik zal dan ook proberen zo kort mogelijk te zijn.
Ik wil vooreerst mevrouw Soltwedel-Schäfer feliciteren en danken voor haar steun aan het voorstel van de Commissie. Ik wil snel antwoorden op de twee vragen in verband met de inhoud van de verordening en met de uitgifte van een gouden muntstuk van 100 euro, waarvan men reeds tijdens het eerste debat over het voorstel van de Commissie in november jongstleden het belang had onderstreept.
Laten wij eens kijken wat dit voorstel behelst. Om louter technische redenen hebben wij voorgesteld de basisverordening te wijzigen. Wij zijn niet van plan het debat van vorig jaar opnieuw te openen, noch over de nationale zijde, noch over het aantal stukken. Het gaat erom een oplossing te vinden voor louter technische problemen die aan het licht zijn gekomen na de aanneming van de verordening en die betrekking hebben op de stukken van 50 en van 10 cent.
Waarom? Omdat het gebruik van de stukken door blinden en slechtzienden moet worden vergemakkelijkt. Ze hebben daarom gevraagd en er is geen reden om er niet op in te gaan. Ze moeten de stukken gemakkelijker kunnen onderscheiden. Wij moeten er ook voor zorgen dat verkoopautomaten de munten zo nauwkeurig mogelijk kunnen identificeren. Die moeilijkheden zijn gebleken nadat de muntdirecteurs, op basis van de verordening van 3 mei jongstleden, de veel gedetailleerdere specificaties voor de productie van de munten hadden opgesteld. De moeilijkheden zijn opgedoken bij het testen van de eerste reeksen van munten die industrieel waren geproduceerd.
Om twee technische problemen te verhelpen, stellen wij dus twee maatregelen met een beperkte draagwijdte voor. Enerzijds wordt het muntstuk van 50 cent ietsje zwaarder gemaakt zodat het onderscheid met het stuk van 20 cent duidelijker wordt. Anderzijds wordt de omschrijving van de rand van de munten van 50 en 10 cent gewijzigd van "grove kartel" in "getand" . Zo kunnen ze bij het betasten gemakkelijker worden geïdentificeerd. Aan mevrouw Kestelijn-Sierens wil ik nog zeggen dat de Europese Blindenbond het daarmee eens is en het is op hun uitdrukkelijk verzoek dat wij die wijzigingen hebben aanvaard. Ze zijn van louter technische aard, ze hebben een heel beperkte draagwijdte en ze doen geen afbreuk aan het reeds goedgekeurde systeem van munten. Ik wil er nog bij zeggen dat de productie van de munten reeds is gestart, tenminste van die welke niet door de wijzigingen zijn getroffen.
Wat nu het tweede probleem betreft, het gouden muntstuk van 100 euro, de Commissie kan dit verzoek niet behandelen in het kader van de verordening over de denominaties en de technische specificaties van euromuntstukken. Toch verdient het grondig te worden onderzocht. De Commissie, die waakt over de Verdragen, wijst erop dat, op basis van artikel 105 A, lid 2, de verordening enkel betrekking heeft op de harmonisatie van de voor circulatie bestemde muntstukken. Het in omloop brengen van een gouden muntstuk van 100 euro houdt evenwel het risico van oppotting, verwarring en fraude in. Ik denk dat de heer Wibe die risico's daarstraks goed uiteen heeft gezet, zeker als men er rekening mee houdt dat er reeds een biljet van 100 euro bestaat. Ingevolge schommelingen van de goudprijs zou de intrinsieke waarde van een muntstuk van 100 euro de nominale waarde ervan kunnen overstijgen en men gaat ervan uit dat, om gemakkelijk hanteerbaar en esthetisch te zijn, zo'n muntstuk een nominale waarde van 300 à 400 euro moet hebben.
Ik heb evenwel de boodschap duidelijk begrepen: de uitgifte van zo'n gouden muntstuk kan een emotionele en symbolische meerwaarde hebben. Wij moeten dit punt dan ook samen met alle bevoegde instanties onderzoeken, los van de wijziging van de verordening van artikel 105 A, lid 2. Het is niet omdat dit muntstuk niet opgenomen is in de verordening dat de lidstaten die dit wensen geen goudstuk kunnen uitgeven en geen afspraken kunnen maken om de kenmerken op elkaar af te stemmen. Maar volgens de geldende wetgeving inzake gedenk- en verzamelmunten valt het wettelijk statuut ervan onder het nationale recht. Een dergelijk muntstuk heeft dan ook slechts wettelijke waarde in het land van uitgifte en niet in alle landen van de eurozone.
Op mijn verzoek hebben de diensten van de Commissie gisterenavond nog contact opgenomen met de muntdirecteurs, de Europese Centrale Bank en het Monetair Comité. Uit die contacten blijkt dat de muntdirecteurs belangstelling tonen maar dat de ministers van Financiën en de Europese Centrale Bank terughoudend zijn. Bij de uitgifte van een dergelijk muntstuk moeten de technische aspecten grondig worden onderzocht. Ze kunnen in dit stadium niet worden vastgesteld. Ook moet de uitgiftedatum oordeelkundig worden gekozen om verwarring te voorkomen bij de invoering van de voor circulatie bestemde munten en biljetten.
Tot besluit wil ik zeggen dat de Commissie veel belang hecht aan uw voorstel en, hoewel dit project niet onder haar rechtstreekse bevoegdheid valt, bereid is hierover verslag uit te brengen bij de Raad. Ze wil meehelpen om de haalbaarheid ervan te laten onderzoeken door alle betrokken partijen: de muntdirecteurs, de uitgifte-instanties, de ministeries van Financiën, de nationale centrale banken of de Europese Centrale Bank.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.30 uur plaats.
(De vergadering wordt om 00.10 uur gesloten)

