Wpływ światowego kryzysu finansowego i gospodarczego na kraje rozwijające się oraz na współpracę na rzecz rozwoju (krótka prezentacja)
Przewodniczący
Kolejnym punktem porządku dziennego jest krótka prezentacja sprawozdania pana posła Enrique Guerrero Saloma, w imieniu Komitetu Rozwoju, na temat wpływu światowego kryzysu finansowego i gospodarczego na kraje rozwijające się oraz na współpracę na rzecz rozwoju -.
Enrique Guerrero Salom
Panie przewodniczący, panie komisarzu! Kryzys finansowy i gospodarczy wywołuje najtrudniejsze i najpoważniejsze skutki dla krajów wschodzących i rozwijających się, szczególnie tych o niższych dochodach. Kryzys ten spowolnił trwały rozwój, który następował w wielu z tych krajów na przestrzeni ostatniej dekady - wzrost gospodarczy, który umożliwiał tworzenie miejsc pracy, przyczyniał się do uporządkowania rachunków publicznych, umożliwiając obniżenie długu zagranicznego tych krajów, sprzyjając rozwijaniu ich działalności gospodarczej, a ponadto ułatwiając im uzyskanie większej oficjalnej pomocy na rzecz rozwoju.
Kraje te odczuwały już jednak trudności w latach poprzedzających kryzys: po pierwsze kryzys żywnościowy, który zagrażał przetrwaniu setek milionów ludzi; następnie kryzys energetyczny, w którym wyczerpano wiele zasobów tych, którzy nie produkowali ropy ani gazu; i wreszcie kryzys klimatyczny, którego skutki dla plonów i infrastruktury dotykają najbardziej kraje najuboższe.
Kryzys finansowy pogorszył tę już i tak trudną sytuację, w której znalazły się te kraje. Jak wskazuje sama Komisja Europejska, wpływając na kraje rozwijające się i kraje wschodzące, trzecia fala kryzysu finansowego zniszczyła kraje najbiedniejsze, zmieniając ten kryzys, będący teoretycznie kryzysem gospodarczym, w kryzys rozwojowy, społeczny i humanitarny.
W istocie, w krajach tych poszkodowane zostały wszystkie obszary działalności. Ucierpiał wzrost gospodarczy, który będzie znacznie niższy w 2009 roku niż w latach poprzednich. Zmniejszyły się obroty handlowe, co osłabi salda w rachunku bieżącym tych krajów. Jest mniej inwestycji zagranicznych, a kraje te mają słaby dostęp do międzynarodowych źródeł finansowania, zaś ze strony krajów rozwiniętych obserwujemy rosnącą reakcję protekcjonistyczną.
Jednocześnie spadła wielkość środków przekazywanych przez emigrantów i zmniejszyła się także oficjalna pomoc rozwojowa. W efekcie setki milionów ludzi zasiliło szeregi najbiedniejszych, a na kontynentach takich jak Afryka setki tysięcy dzieci umrze w młodym wieku.
W obliczu tej rzeczywistości głos europejski musi stać się słyszalny, co wymaga od nas dotrzymania zobowiązań w zakresie oficjalnej pomocy rozwojowej, wymaga nowych źródeł dodatkowych środków pomocy na rzecz tych krajów, obniżenia opłat i podatków nakładanych na emigrantów, sprzeciwu wobec prób protekcjonizmu i utrzymania poparcia dla dauhańskiej rundy rozwojowej, działania przeciwko rajom podatkowym i unikania opodatkowania; a także na rzecz moratorium zadłużenia lub umorzenia długu krajów najbiedniejszych.
Jako sprawozdawca przedmiotowego sprawozdania chciałem uzyskać możliwie najszerszy konsensus i zgodziłem się w negocjacjach na poprawki wniesione przez wszystkie grupy parlamentarne, jednakże chciałbym jeszcze jutro wnieść poprawkę ustną do rozdziału 34 tego sprawozdania, w celu uwzględnienia kolejnych głosów. Wzmocni to siłę oddziaływania czegoś, co, jak sądzę, będzie miało podstawowe znaczenie: aby w odniesieniu do pomocy dla krajów rozwijających się głos europejski był zjednoczony i silny.
John Dalli
komisarz. - Panie przewodniczący! Pragnę przede wszystkim pogratulować sprawozdawcy jego bardzo wszechstronnego sprawozdania.
Jak słusznie się w nim podkreśla, kryzys dotknął kraje rozwijające się znacznie bardziej niż się pierwotnie spodziewano. W istocie kraje te odczuły go w kilku obszarach, takich jak chwiejne ceny towarów, zmniejszające się przychody z eksportu i zyski z turystyki, a także obniżone przepływy kapitału i środków. Jedną cechą wspólną jest zwiększenie potrzeb finansowych wielu krajów.
Wiele krajów rozwijających się było często zobowiązane dokonywać cięć w wydatkach socjalnych (szczególnie w zakresie żywienia, zdrowia i oświaty), co pociągało za sobą poważne konsekwencje społeczne i polityczne i nie tylko zagrażało realizacji milenijnych celów rozwoju do 2015 roku, ale także zachwiało postępem notowanym w ostatnich latach. Pomimo pewnych pierwszych oznak globalnego ożywienia, kraje rozwijające się, szczególnie w Afryce Subsaharyjskiej, z pewnością będą pozostawały w tyle.
Unia Europejska wykazała się postawą przywódczą i jednością podejmując wspólną unijną odpowiedź na kryzys, wyrażoną w ramach reakcji globalnej, to znaczy na forum ONZ, G-20 i G-8. Działaliśmy szybko i sprawnie w celu przełożenia obietnic na konkretne zobowiązania, aby pomóc krajom rozwijającym się uporać się z kryzysem.
Wiosną ubiegłego roku UE przyjęła zbiór kompleksowych, terminowych, ukierunkowanych i skoordynowanych środków, aby złagodzić wpływ kryzysu na ludzi, zwiększyć rozwój gospodarczy w krajach rozwijających się i chronić najbardziej narażonych.
Reakcja UE obejmuje nie tylko reakcję Wspólnoty, ale także reakcję państw członkowskich Unii (ich odpowiednie reakcje dwustronne, a także ich przyczynki do środków międzynarodowych instytucji finansowych, zgodnie z apelem państw G-20). Ponadto ścisła współpraca z Bankiem Światowym i MFW umożliwiła nam zapewnienie spójności naszych analiz oraz komplementarność naszej pomocy.
Jak podkreślono w sprawozdaniu, Komisja stworzyła i aktualnie wdraża bardzo konkretny i krótkoterminowy doraźny mechanizm o nazwie Vulnerability FLEX, w celu wsparcia najbardziej narażonych krajów o bardzo słabej odporności i pomocy im w utrzymaniu priorytetowych wydatków, szczególnie w sektorach społecznych.
Inne środki obejmują przesunięcia w następstwie doraźnych przeglądów krajowych oraz zaawansowania śródokresowego przeglądu 10. Europejskiego Funduszu Rozwoju, który jest obecnie przeprowadzany, wsparcia w ramach tradycyjnego instrumentu FLEX, kierowania pomocy na działania priorytetowe tam, gdzie to możliwe, itp.
Oficjalna pomoc rozwojowa (ODA) odegrała i w dalszym ciągu będzie odgrywała krytyczną rolę we wspieraniu wysiłków naszych partnerów w walce z kryzysem. W tej sytuacji Komisja z zadowoleniem przyjmuje państwa wsparcie dla zachęcania państw członkowskich do tego, aby w dalszym ciągu opowiadały się za realizacją do 2015 roku celu ODA/DNB na poziomie 0,7 %. Inni darczyńcy powinni przyjąć podobnie ambitne cele w zakresie wzrostu ODA, a my musimy wzywać całą społeczność darczyńców, aby dotrzymywali swoich zobowiązań pod względem wielkości i skuteczności pomocy.
W dniu 21 kwietnia, Komisja opublikuje swój doroczny wiosenny pakiet wniosków skierowanych do państw członkowskich. W tym roku będzie się on koncentrował na działaniach, które są w dalszym ciągu niezbędne do tego, aby osiągnąć cele milenijne cele rozwoju. W pakiecie tym zostanie przyjęte podejście kompleksowe i zdefiniowany plan działań na rzecz przyspieszonego postępu w kierunku realizacji milenijnych celów rozwoju. Będzie to także sposobność do tego, aby wnieść ambitny wkład UE do zbliżającego się przeglądu milenijnych celów rozwoju na wysokim szczeblu ONZ, przewidzianego na wrzesień. Czyniąc to, UE zachowa wiarygodność w odniesieniu do swoich zobowiązań i będzie w dalszym ciągu odgrywała wiodącą rolę w rozwoju międzynarodowym.
Elena Băsescu
(RO) Kryzys gospodarczy i finansowy uderzył bardzo mocno także w Mołdawię, która jest krajem rozwijającym się. W gospodarce tego kraju odnotowano 9 % spadek w ubiegłym roku, według szacunków MFW, a stopa bezrobocia przekroczyła poziom 6 %. Należy popierać inwestycje bezpośrednie.
Pragnę wskazać, że Mołdawia zatrudniła na okres jednego roku wyższych rangą doradców europejskich, którzy będą udzielali wsparcia głównym ministerstwom w Chişinău.
Biorąc pod uwagę, że mówimy tym samym językiem, nasi sąsiedzi na drugim brzegu rzeki Prut mogą skorzystać z rumuńskiej wiedzy fachowej w bezwzględnie każdym obszarze.
Koszt przelewów środków dokonywanych przez emigrantów z krajów, w których pracują, musi zostać obniżony. Zobowiązanie podjęte przez przywódców państw G-8, aby obniżyć te koszty z 10 % do 5 % w ciągu najbliższych pięciu lat jest pierwszym krokiem w tym kierunku.
Pragnę z zadowoleniem przyjąć dziś rekordowe wsparcie finansowe w wysokości 2,6 miliarda dolarów udzielone Mołdawii na okres 2011-2013. Porozumienie w tej sprawie zostało osiągnięte dziś przez premiera Vlada Filata podczas konferencji darczyńców.
Antolín Sánchez Presedo
(ES) Panie przewodniczący! Jakkolwiek epicentrum kryzysu nie znajduje się w krajach rozwijających się, to na te właśnie kraje jego potężna fala miała poważny i głęboki wpływ.
Załamanie na rynku kredytów, niepewność wywołana depresją oraz spadek handlu międzynarodowego, przepływów inwestycji i przelewów dokonywanych przez pracowników emigrantów to główne kanały, którymi rozlewał się kryzys, poprzedzony wielką chwiejnością cen podstawowych produktów i artykułów żywnościowych, wywołany w warunkach masowego braku równowagi globalnej.
W uzgodnionej reakcji na kryzys należy uwzględnić kraje rozwijające się, a ich program działań musi stanowić zasadniczą składową globalnej współpracy gospodarczej.
Za pośrednictwem Komisji Gospodarczej i Monetarnej zwróciliśmy się o to, aby Międzynarodowy Fundusz Walutowy uwzględnił obciążenie, jakie kryzys wywołał dla finansów publicznych krajów rozwijających się w sprawozdaniu, które ma opracować na zbliżające się posiedzenie państw G-20, oraz aby Komisja wydała komunikat, w którym zostanie dokonana ocena tego, w jaki sposób podatek od transakcji finansowych może pomóc w osiągnięciu milenijnych celów rozwoju, skorygowaniu globalnego braku równowagi i promowaniu zrównoważonego rozwoju.
Cieszę się, że pan poseł Guerrero podjął te propozycje i gratuluję mu jego wspaniałego sprawozdania.
Olle Schmidt
(SV) Panie przewodniczący! Pragnę podziękować sprawozdawcy za jego ważne sprawozdanie.
Jestem przekonany, że najlepszy sposób przeciwdziałania kryzysowi to więcej wolnego handlu i globalizacji, a nie protekcjonizm. Europa musi zapewniać otwartość swoich rynków, aby pokonać recesję, stymulować wzrost, tak w Europie jak i na całym świecie, a czyniąc to, zwalczać ubóstwo.
Za kilka dni odbędzie się na Teneryfie wspólne zgromadzenie parlamentarne AKP-UE. Moi koledzy z krajów AKP zawsze wskazują na problemy, jakie dotowane produkty rolne UE wywołują na ich rynkach. Potrzebują oni handlu, ale nasza polityka sprzeciwia się tworzeniu zdrowych rynków produktów rolnych w krajach rozwijających się.
Unia Europejska wykazała się postawą przywódczą, mówi komisarz, ale możemy zrobić znacznie więcej. Jest to kwestia uczciwego handlu, panie komisarzu.
João Ferreira
(PT) Kryzysy żywnościowy, energetyczny, klimatyczny, finansowy, gospodarczy i społeczny, o których mowa w sprawozdaniu, to nic innego jak różne wcielenia tego samego kryzysu strukturalnego, który ciągnie się od dziesięcioleci. W niektórych regionach, takich jak Afryka Subsaharyjska, poziom zamożności w przeliczeniu na jednego mieszkańca w dalszym ciągu odbiega od wielkości dla innych części świata na przestrzeni dziesięcioleci. Pomimo występujących obecnie różnic kraje rozwijające się mają pewne wspólne cechy: zależność od eksportu pewnych surowców, brak dywersyfikacji gospodarczej, silne skoncentrowanie się na rolnictwie, przemyśle energetycznym i wydobywczym lub turystyce, oraz znaczny wpływ kapitału zagranicznego.
W stosunku do tych krajów forsuje się postępujący model eksportu i liberalizacji w zakresie handlu, odwołując się w razie potrzeby do szantażu. Jak pokazał proces negocjacji porozumień w zakresie partnerstwa gospodarczego, prowadzi to do jeszcze większej zależności tych krajów, udaremniając wszelkie możliwości lokalnego rozwoju. Jednakże w dalszym ciągu zadłużenie zagraniczne jest głównym sprawcą drenażu zasobów krajów rozwijających się. Zadłużenie to, chociaż wielokroć spłacane, jednakże ciągle rośnie, osiągnęło kolosalną kwotę i stanowi samonapędzający się mechanizm nadzwyczajnego wyzysku tych krajów, podtrzymując tym samym ogólny charakter relacji tych krajów z krajami półkuli północnej. Umorzenie tego zadłużenia to po prostu kwestia sprawiedliwości.
Przewodniczący
Trzymanie się czasu przeznaczonego na wypowiedź to także kwestia uczciwości.
Andreas Mölzer
(DE) Największe kryzysy finansowe i gospodarcze od lat 30. XX wieku uderzyły mocno, jak wiemy, nie tylko w Europę. Kraje rozwijające się szczególnie dotkliwie odczuwają skutki kryzysu, ale przynajmniej mogą coś z tym zrobić. Nieodpowiedzialna spekulacja, żądza osiągnięcia szybkich zysków, które są zupełnie niepowiązane z gospodarką realną, szczególnie w krajach anglosaskich, oraz system finansowy, który trzeszczy w szwach doprowadziły świat na skraj przepaści finansowej.
Inną przyczyną kryzysu jest koncepcja globalizacji, która uczyniła kompletną deregulację swoim najwyższym priorytetem. Kraje Europy pogrążają się coraz bardziej w długach, aby ponownie uruchomić swoje gospodarki. W wielu jednak przypadkach kraje rozwijające się nie mogą tego uczynić z powodu swojej trudnej sytuacji finansowej. Muszą one zatem dostać szansę bardziej skutecznego chronienia swoich narodowych gospodarek przed towarami importowanymi, które są sprzedawane po cenach dumpingowych, i które niszczą rynki lokalne i byt lokalnych mieszkańców.
Musimy dać krajom rozwijającym się szansę na wyjście z kryzysu ich własnymi siłami. Można chyba uznać, że tradycyjna pomoc rozwojowa w dużej mierze nie spełniła swojego zadania. Musimy ostatecznie dotrzeć do istoty problemu i nałożyć surowe uregulowania na rynki finansowe, zakazać praktyk spekulacyjnych i szybko wprowadzić podatek od transakcji finansowych.
Przewodniczący
Zamykam debatę.
Głosowanie odbędzie się w czwartek, 25 marca 2010 r.
Oświadczenia na piśmie (art. 149 Regulaminu)
Vilija Blinkevičiūt 
Unia Europejska ma obowiązek pomagać krajom rozwijającym się w pokonywaniu trudności związanych z globalnym kryzysem gospodarczym i ubóstwem, których wystąpienia nie są one winne.
Jest bardzo ważne, aby Komisja Europejska w sposób stanowczy dążyła do realizacji reformy międzynarodowej współpracy gospodarczej, oraz aby wspólnie z Radą usprawniła koordynację dwustronnej i wielostronnej współpracy rozwojowej, ponieważ luki w tym zakresie są główną przyczyną niedostatecznej skuteczności pomocy rozwojowej.
Kraje rozwijające się potrzebują pomocy, aby zmniejszyć ubóstwo i izolację, środków na rzecz rozwoju oraz środków niezbędnych do wyjścia z kryzysu, szczególnie w tym trudnym okresie.
Będziemy mogli zrealizować szerokie podjęte zobowiązania poprzez generalnie lepszą koordynację i działania, które są prowadzone w sposób bardziej skuteczny i przejrzysty, dążąc do szerokiego porozumienia między głównymi dawcami pomocy, krajami partnerskimi, instytucjami finansowymi i społeczeństwem obywatelskim.
Realizując te działania, Unia Europejska musi być liderem i działać bardziej rozważnie. W związku z tym wszystkie instytucje Unii Europejskiej muszą podjąć większe zobowiązania, a Parlament niewątpliwie zajął w tej kwestii bardzo wyraźne stanowisko.
Sebastian Valentin Bodu  
Kraje rozwijające się stały się głównymi ofiarami kryzysu finansowego, pomimo pierwotnych przewidywań, według których kryzys najbardziej odczują kraje rozwinięte. Nie sprawdziła się w rzeczywistości teoria sugerująca, że kraje rozwijające się nie są powiązane na tyle mocno z gospodarką globalną, aby odczuć kryzys na rynkach finansowych. Obserwujemy pogłębianie się kryzysu w wielu krajach rozwijających się przy sięgających bezprecedensowych poziomów stopach bezrobocia i gwałtownym wzroście zadłużenia państwowego i deficytów budżetowych. W miarę rozwoju całej tej sytuacji, w krajach rozwiniętych, które nie odczuły bardzo mocno skutków kryzysu lub miały do dyspozycji skuteczny instrument łagodzenia jego oddziaływania, nastąpił wzrost gospodarczy, jakkolwiek ma on charakter tymczasowy. Kryzys gospodarczy już wpływa bezpośrednio na ludność, a w krajach rozwijających się następuje wzrost bezrobocia. Działania podejmowane w celu doprowadzenia do ożywienia gospodarczego przez państwa, które w dalszym ciągu odczuwają skutki kryzysu, mogą wpływać na całe grupy społeczne, ponieważ środki służące ożywieniu gospodarczemu nie mogą nie być bolesne. Programy UE dotyczące finansowania są najbardziej kompleksowe i wszechstronne spośród programów pomocy finansowej dostępnych w skali globalnej. Dotknięte kryzysem państwa członkowskie muszą skorzystać w możliwie najbardziej odpowiedni sposób z pieniędzy przeznaczonych na działania w sytuacjach, w których ograniczona jest działalność gospodarcza i które mają reperkusje społeczne.
Proinsias De Rossa  
na piśmie. - Globalny kryzys finansowy i gospodarczy uderzył w świat rozwinięty tak mocno, że zmagamy się obecnie z kryzysem społecznym i kryzysem bezrobocia. Ale w krajach najmniej rozwiniętych owe problemy, za które kraje te nie są odpowiedzialne, są spotęgowane następstwami kryzysów żywnościowych i klimatycznych, co ma dramatyczne skutki dla jednej szóstej ludności świata cierpiącej głód. Jako najwięksi łącznie dawcy pomocy, państwa członkowskie UE muszą wypełnić swoje zobowiązania w ramach oficjalnej pomocy rozwojowej poprawić skuteczność pomocy oraz jej koordynację i wzmocnić swoje wysiłki na rzecz osiągnięcia milenijnych celów rozwoju do 2015 roku. Zakres szkód wywołanych spekulacjami w sektorze finansowym podkreśla znaczenie działań zapobiegawczych, takich jak opodatkowanie transakcji finansowych i gwarantuje rozpatrzenie rekompensaty kosztów kryzysu ze strony tego sektora. Ponieważ raje podatkowe i firmy off-shore pozbawiają kraje rozwijające się wielokrotności kwot pozyskanych w ramach oficjalnej pomocy rozwojowej brak działania w tym zakresie jest nie do przyjęcia.
Siiri Oviir  
Chociaż dziś możemy już mówić o poprawie w odniesieniu do kryzysu gospodarczego i finansowego w niektórych państwach członkowskich UE, powinniśmy mieć świadomość, że dla krajów rozwijających się kryzys ten, ze wszystkimi jego okrutnymi następstwami, nadal w pełni ma miejsce. Powinniśmy niewątpliwie uznać rozwój gospodarczy za kluczowe hasło dla rozwiązania obecnego kryzysu globalnego. Zajmując się ożywieniem naszej własnej gospodarki nie powinniśmy jednak zapominać, że utrzymywanie się kryzysu w krajach rozwijających się także bardzo znacznie spowalnia globalny wzrost gospodarczy, a tym samym także nasz własny rozwój. Uważam, że państwa członkowskie Unii Europejskiej muszą w dalszym ciągu przekazywać pomoc, aby zmniejszać ubóstwo i wykluczenie w krajach rozwijających się, nieustająco dostosowując tę pomoc do nowych okoliczności i uwarunkowań. Mając na uwadze dotkliwe skutki globalnego kryzysu, w szczególności dla krajów rozwijających się, popieram tych, którzy twierdzą, że pomimo kryzysu wszystkie państwa członkowskie powinny zwiększyć swoją zbiorową pomoc rozwojową o 0,7 % swojego dochodu krajowego brutto (DKB) do 2015 roku. Ważne jest, aby podejmować środki służące promowaniu rozwoju i pokonać kryzys dziś - w roku 2010. Dlatego popieram tych, którzy mówią, że w obecnej sytuacji wysoko rozwinięte kraje, tak w obrębie UE jak i poza nią, powinny podejmować działania zmierzające do reformy międzynarodowej współpracy na rzecz rozwoju. Nie możemy pozwolić na to, aby brak interwencji z naszej strony zniweczył nasze wcześniejsze wysiłki w obszarze ubóstwa i wykluczenia, i nie możemy pozwolić na powstanie sytuacji, w której zamiast obecnej liczby stu milionów ludzi żyjących w skrajnej nędzy liczba ta sięgnie miliarda.
