Zatonięcie łodzi z migrantami u wybrzeży Libii (debata) 
Przewodnicząca
Następnym punktem posiedzenia jest oświadczenie Komisji dotyczące zatonięcia łodzi migrantów u wybrzeży Libii.
Jacques Barrot
Pani przewodnicząca! Komisja Europejska z prawdziwym smutkiem przyjęła wiadomość o zatonięciu w niedzielny wieczór na Morzu Śródziemnym u wybrzeży Libii statku przewożącego migrantów zmierzających do Europy. Wedle niektórych źródeł na pokładzie znajdowało się 257 osób, większość z nich uznaje się za zaginione.
Komisja pragnie wyrazić swoje współczucie dla ofiar tej katastrofy humanitarnej i swój gniew w obliczu tragedii. Niewątpliwie została ona spowodowana licznymi czynnikami, ale główna odpowiedzialność spoczywa na organizacjach przestępczych, które kierują śmiercionośnym nielegalnym przemytem z wybrzeży Libii i które bogacą się na ludzkim nieszczęściu. Zdaniem Komisji to niedopuszczalne, aby tego typu zjawisko, które wydaje się przybierać na intensywności z upływem czasu, nadal nasilało się. Komisja wzywa wszystkie zainteresowane strony do zmobilizowania wysiłków w celu ukrócenia takich działań.
Libia ma tutaj zasadniczą rolę do odegrania. Musi z większą determinacją i skutecznością zobowiązać się do walki z handlarzami ludźmi działającymi na jej terytorium, do zapobiegania nielegalnym przewozom z jej wybrzeży, do poszukiwania i udzielania pomocy statkom w niebezpieczeństwie na wodach pod jej kontrolą oraz do oferowania międzynarodowej ochrony tym spośród migrantów, którzy jej potrzebują, zgodnie ze swymi zobowiązaniami na mocy konwencji Organizacji Jedności Afrykańskiej z 1969 roku o ochronie uchodźców, której jest sygnatariuszem.
Przez kilka ostatnich lat Komisja Europejska kilka razy wzywała władze libijskie do przyjęcia odpowiedzialności i wprowadzenia skutecznych środków we współpracy z Unią Europejską i jej państwami członkowskimi. Muszę powiedzieć, że proponowaliśmy Libii zwiększoną pomoc finansową, a jest oczywiste, że władze libijskie powinny skorzystać z tej pomocy dla usprawnienia walki z handlem migrantami i handlem innymi osobami na swoim terytorium oraz dla wzmocnienia kontroli swojej południowej granicy. Władze libijskie muszą również stworzyć system przyjmowania migrantów zgodny z prawem międzynarodowym.
To prawda, że Unia Europejska jest gotowa do współpracy i może przyłączyć się do przechwytywania i, jeśli to konieczne, udzielania pomocy statkom na Morzu Śródziemnym. Rozpoczęcie w nadchodzących miesiącach dwóch operacji morskich, Nautilus i Hermes, organizowanych i finansowanych przez Frontex, Europejską Agencję Zarządzania Współpracą Operacyjną na. Zewnętrznych Granicach Państw Członkowskich UE, będzie kosztowało około 24 milionów euro. Komisja zachęca wszystkie państwa członkowskie Unii Europejskiej do współpracy przy wdrażaniu tych dwóch działań. Państwa członkowskie muszą również wykazać rzeczywistą solidarność z Włochami i Maltą, które są w znacznym stopniu narażone na napływ migrantów z Libii. Ponadto Libia musi przyjąć odpowiedzialność za readmisję nielegalnych migrantów, którzy przeszli przez jej terytorium.
Zauważyliśmy, że zdaniem władz włoskich od 15 maja możliwe będzie rozpoczęcie wspólnych patroli z marynarką libijską na libijskich wodach terytorialnych; będą one miały na celu przechwytywanie nielegalnych statków lub udzielanie im pomocy. Cieszy nas wsparcie udzielone marynarce libijskiej przez władze włoskie w tym zakresie.
Jednak oprócz tych środków nadzwyczajnych, zdaniem Komisji konieczne jest działanie priorytetowe zastosowane do całego ludzkiego wymiaru tego problemu. Migranci, którzy powierzają swoje życie handlarzom bez skrupułów, to w przeważającej większości ludzie uciekający przed wojną lub prześladowaniami. Mamy nadzieję, że wydarzenia ostatnich dni wytworzą we wszystkich państwach członkowskich świadomość powagi tego problemu oraz że wspólnie z państwami członkowskimi i ze wsparciem Parlamentu Europejskiego możemy przygotować Program Sztokholmski, w którym znaczna część priorytetów poświęcona będzie globalnemu podejściu do migracji. Globalne podejście jest konieczne dla przygotowania długoterminowej strategii zarządzania przepływami migracyjnymi, która w większym stopniu weźmie pod uwagę warunki i wymagania krajów pochodzenia.
Ponadto strategia ta musi pozwalać na głębsze zaangażowanie się w dialog z afrykańskimi partnerami, szczególnie w ramach Procesu z Rabatu, w ramach relacji pomiędzy Unią Europejską a Unią Afrykańską. Razem musimy znajdować wspólne rozwiązania tego problemu i wykorzystywać możliwości związane z legalną migracją, która rzeczywiście może być szansą zarówno dla Europy, jak i krajów pochodzenia. Strategia ta musi również mobilizować dodatkowe środki poprzez zintensyfikowanie współpracy z krajami pochodzenia i tranzytu w celu zwiększenia ich możliwości zwalczania organizacji zajmujących się handlem ludźmi i w celu zajmowania się migrantami z poszanowaniem ich godności i praw.
I wreszcie, strategia ta musi pozwolić nam na zarządzanie i organizowanie przyjazdu osób legalnie ubiegających się o azyl na terytorium państw członkowskich w sposób bardziej skuteczny poprzez dalsze włączanie rozwoju metod ochrony uchodźców we współpracę z krajami trzecimi.
Pani przewodnicząca, panie i panowie! Dwa tygodnie temu udałem się na Lampedusę i Maltę. Muszę powiedzieć, że osobiście zobaczyłem i usłyszałem o tragediach tych ludzi, których przemytnicy bez skrupułów zachęcają, by zaryzykowali własnym życiem podczas przeprawy przez morze. W świetle ostatnich wydarzeń sądzę, że mogę powiedzieć, iż musimy potraktować te problemy bardzo poważnie i obudzić w każdym państwie członkowskim świadomość powagi i nasilania się tego zjawiska, które wiąże się z narażeniem ludzkiego życia i przebywaniem ludzi w skandalicznych warunkach.
Dlatego też pragnę podziękować Parlamentowi Europejskiemu za to, że zwrócił się do Komisji o wydanie tego oświadczenia. Przygotowałem je zgodnie z moją wiedzą i przekonaniem, i potwierdzam przed Parlamentem moje osobiste zaangażowanie w działania mające na celu zapobieganie podobnym tragediom w nadchodzących miesiącach.
Agustín Díaz de Mera García Consuegra
Pani przewodnicząca! Dziś odczuwamy zbiorowy żal i smutek z powodu śmierci tak wielu imigrantów, którzy byli pełni nadziei, zdesperowani, a być może padli także ofiarą oszustwa. Są niewinnymi ofiarami sytuacji, w której nie chcieli się znaleźć, okoliczności, które zostały im narzucone. Znam dobrze ten problem. Wybrzeża Morza Śródziemnego i Wysp Kanaryjskich na Atlantyku stały się drogą do nieistniejącego "El Dorado” dla wielu ludzi, którzy nic nie mają, drogą pełną ryzyka, kończącą się frustracją i karami po dotarciu na miejsce.
Unia Europejska i państwa członkowskie muszą wykazać się większą wrażliwością, aby uniknąć takich tragedii. Robimy dużo, ale nic nie osiągamy. Konsekwencje są zatrważające, co widzieliśmy na wybrzeżu Libii, i muszą skłonić nas do przemyślenia ograniczonej skuteczności naszych polityk.
Nie istnieje magiczna recepta na skuteczne rozwiązania dla takich tragedii, lecz istnieją wytrwałe i stanowcze polityki. Musimy zachęcać do solidnej polityki współpracy z krajami pochodzenia i tranzytu; współpraca i współdziałanie muszą stać się dwiema stronami tego samego medalu. Musimy lepiej zorganizować i nagłośnić korzyści płynące z legalnej imigracji we wspólnie uzgodniony sposób, nawet w czasach kryzysu. Musimy współpracować i współdziałać z krajami pochodzenia i tranzytu pod względem kontroli ich granic na mocy szczegółowych umów. Musimy również wywabić handlarzy z ich sieci przy pomocy służb specjalistycznych i wywiadowczych, a jednocześnie zaostrzyć przepisy prawa karnego w krajach docelowych. Musimy lepiej wyposażyć Fundusz Granic Zewnętrznych; 1 820 milionów euro na przestrzeni siedmiu lat to - jakby na to nie spojrzeć - kwota dalece niewystarczająca.
Musimy również skutecznie wzmocnić Frontex i dopilnować, by katalog sprzętu, CRATE (centralny rejestr dostępnego wyposażenia technicznego do ochrony i kontroli granic), nie był wyłącznie deklaracją intencji, ale wydajnym narzędziem skoordynowanej kontroli i nadzoru krytycznych punktów tajnej działalności.
Panie komisarzu! Nautilus, Hermes i 24 miliony euro oznaczają więcej zaangażowania i więcej sprzętu. Powinniśmy przestać mówić "musimy” i przyjąć na siebie tę trudną odpowiedzialność, czy to z globalną umową, czy bez niej.
Pasqualina Napoletano
w imieniu grupy PSE. - (IT) Pani przewodnicząca, panie i panowie! Mówimy o ponad 500 ofiarach śmiertelnych: to największa tragedia na morzu od czasów drugiej wojny światowej. Liczby są szokujące, lecz Europa i jej rządy wydają się bierne. Niektóre kraje, łącznie z Włochami, sądziły, że zabezpieczyły się podpisując umowy dwustronne, takie jak niedawny traktat z Libią, ale tak nie jest. Wspomniana umowa obejmuje bardzo zróżnicowane zagadnienia, takie jak uznanie przestępstw popełnionych w epoce kolonialnej, obietnice inwestycji w zamian za zaangażowanie w kontrolę migracji. Dziś wydaje się, że już sam miraż włoskich inwestycji w Libii przyciąga tysiące ludzi z Zachodniej Afryki. Łatwo przewidzieć, że jeśli obiecane 5 miliardów dolarów się nie pojawi, to pojawią się ludzie.
Cóż możemy zatem powiedzieć o francuskich interesach w Nigrze, związanych ze składowaniem uranu, co staje się zarzewiem wojny między Tuaregami i w ten sposób sprzyja handlarzom ludźmi? Co więcej, wszystko to dzieje się w biały dzień i jest udokumentowane przez dziennikarzy.
Oznacza to, że pewne europejskie rządy igrają z ogniem. Jeśli nie dojdzie do zmian, i to szybko, jeśli Europa nie zdecyduje się na wprowadzenie pozytywnych polityk zgodnych z naszymi wartościami, nie wystarczy już wyłączanie głosu w trakcie wiadomości, jak to robimy obecnie. Morze Śródziemne staje się masowym grobem, i nie jest to tylko figura retoryczna. Pamiętajmy jednak, że morze to powiązane jest z losem samej Europy.
Gérard Deprez
Panie przewodniczący, panie i panowie! W imieniu mojej grupy pragnę oddać hołd tym niedawnym ofiarom ubóstwa, zbrodniczego wykorzystania i cynizmu państwa. Jednak samo współczucie nie wystarczy. Musimy zobaczyć rzeczy takimi, jakimi są naprawdę.
Rzeczywistość, panie przewodniczący, jest taka, że rzeczywiste południowe granice Unii Europejskiej nie leżą już w Europie, obecnie znajdują się na kontynencie afrykańskim. Śmiem twierdzić, że gdy łodzie opuszczają afrykański brzeg, nieszczęśni pasażerowie nie mają już wyboru pomiędzy śmiercią, jeśli sprawy przybiorą niesprzyjający obrót, a uzyskaniem statusu nielegalnego imigranta, co wiąże się z ubóstwem; nawet jeśli jakimś cudem uda im się dotrzeć do europejskiego brzegu, i tak większość z nich czeka deportacja.
Tym powtarzającym się tragediom nie będzie końca, o ile Unia Europejska nie będzie miała możliwości i woli, by wynegocjować prawdziwe umowy partnerskie z krajami pochodzenia i tranzytu, które będą zawierały przynajmniej trzy elementy: niezawodną kontrolę granic, ale również i przede wszystkim znaczący napływ legalnej imigracji i intensywne promowanie wspólnego rozwoju. Bez tych umów, panie przewodniczący, morskie cmentarze będą się nadal zapełniać, mimo naszych marnych i bezsilnych wybuchów współczucia.
Hélène Flautre
Panie przewodniczący! Kim byli? Ilu ich było? Skąd pochodzili? Czy były tam dzieci, kobiety, uchodźcy? Czy straż przybrzeżna przeszkodziła w podróży łodzi? Czy rybacy przecięli ich drogę? Na tyle pytań nie ma odpowiedzi. Nie znamy ludzkiego kosztu tragedii, ale zginęły setki, dołączając do tysięcy migrantów, którzy utonęli w Morzu Śródziemnym.
Miejmy na tyle przyzwoitości, tak jak to ma miejsce dziś, aby nie winić pogody. Setki migrantów przebyło tę drogę na wygnanie w nieludzkich i wysoce niebezpiecznych warunkach. Dlaczego? Ponieważ uciekają ze spustoszonych regionów, gdyż mniej niebezpieczne trasy są dla nich niedostępne i ponieważ nie porzucili nadziei na życie.
Tak, to mechanizmy anty-imigracyjne, które zachęcają migrantów do podążania coraz bardziej ryzykownymi trasami, aby uciec od spustoszenia w swoich krajach, są przyczyną ich ucieczki. Czy to nie wiadomość o planowanym wprowadzeniu wspólnych włosko-libijskich patroli przyspieszyła wypłynięcie łodzi do Europy w ostatnich tygodniach?
Tak, obsesja Europy na punkcie uszczelniania granic i jej determinacja, aby skupić uwagę swojej administracji na krajach trzecich, które niszczą wolność, są śmiercionośne. Nadmierny nacisk na prawo i porządek, patrole i ogrodzenia z drutu kolczastego nie stłamszą ich pragnienia ucieczki.
Pojawia się zatem następujące pytanie: czy Europa jest gotowa na przyjęcie odpowiedzialności za konsekwencje takiego wyboru? Nie, nie jest, dlatego też proszę Komisję i państwa członkowskie:
po pierwsze, aby zrobiły wszystko, co w ich mocy, aby odnaleźć, a jeśli to możliwe ocalić ludzi, którzy zaginęli na morzu i zbadać okoliczności tej katastrofy;
po drugie, aby potwierdziły międzynarodowe prawo morskie, zgodnie z którym obowiązkiem jest niesienie pomocy każdemu, kto znajduje się w niebezpieczeństwie; tymczasem siedmiu tunezyjskich rybaków nadal jest za to sądzonych;
po trzecie, aby wstrzymały wszelkie negocjacje w kwestii migracji z krajami, które nie dają żadnych gwarancji poszanowania praw człowieka;
po czwarte, aby szanowały prawo każdej osoby do opuszczenia dowolnego kraju i zwrócenia się o ochronę międzynarodową w dowolnym kraju. Macie rację, ludzie, którzy zaginęli na morzu, nie są nielegalnymi migrantami;
po piąte, aby zakończyły restrykcyjną politykę wizową, która często jest arbitralna i niesprawiedliwa;
i wreszcie, aby z bliska przyjrzały się, z punktu widzenia rozwoju krajów trzecich, wszystkim politykom Unii Europejskiej, m.in. drapieżnemu korzystaniu z surowców kopalnych, dumpingowi produktów rolnych, umowom o wolnym handlu, handlowi bronią i pobłażliwej współpracy z autokratami.
Giusto Catania
w imieniu grupy GUE/NGL. - (IT) Panie przewodniczący, panie i panowie! To co wydarzyło się niedawno to tylko najnowsza w serii haniebnych tragedii, które przybrały gigantyczne rozmiary. Śmierć na morzu emigrantów, którzy próbują dotrzeć do naszych brzegów, to bez wątpienia największa zbrodnia przeciwko życiu dokonana w cywilizowanej Europie. Tragedie te pokazują straszne oblicze naszej fortecy. Być może powinniśmy zastanowić się nad przyjęciem odpowiedzialności za śmierć tych mężczyzn i kobiet, których jedynym pragnieniem było znalezienie lepszego życia i ucieczka przed głodem i wojną.
Dlatego też powinniśmy być może zwrócić uwagę na fakt, że katastrofa statku na Morzu Śródziemnym to nie usterka mechanizmu, który tworzy nielegalną imigrację; jest ona raczej przewidywalną konsekwencją polityki imigracyjnej Unii Europejskiej i jej państw członkowskich. Do masakry na Morzu Śródziemnym doszło z powodu filozofii represji, z powodu polityki, która zawraca ludzi na morzu, z powodu wirtualnego drutu kolczastego wzdłuż naszych wybrzeży, z powodu praktyk prohibicyjnych wdrażanych w ramach polityki imigracyjnej Unii Europejskiej i jej państw członkowskich, łącznie z Włochami i Maltą. Nie ma innej drogi do Europy; nie ma legalnych kanałów dostępu do europejskiego rynku pracy lub uznania nienaruszalnego prawa do azylu. Nadzieja jest pokładana w burzliwych falach Morza Śródziemnego; prawa są oddawane w ręce ludzi bez skrupułów, którzy stają się jedyną drogą lub przynajmniej najbardziej dostępną drogą do Unii Europejskiej. To jest prawdziwa przyczyna śmierci u wybrzeży Libii kilka dni temu. To powód, dla którego w ciągu ostatnich 20 lat dziesiątki tysięcy migrantów zginęły podczas próby dotarcia do Europy; to mężczyźni i kobiety bez twarzy, bez nazwisk, zredukowani do roli pokarmu dla ryb.
Poprosiłem pana przewodniczącego Pötteringa o rozpoczęcie dzisiejszej sesji od minuty ciszy, na znak żałoby po ofiarach tej katastrofy. Dziękuję za spełnienie mojej prośby. Uważam, że było to naszym obowiązkiem, ale niewątpliwie minuta ciszy nie wystarczy. Jest manifestacją naszego oburzenia, ale musimy stworzyć w tej Izbie politykę, konkretną politykę, dzięki której nigdy więcej, już nigdy więcej nie będzie ofiar na Morzu Śródziemnym.
Jacques Barrot
Panie przewodniczący! Powiem krótko: ważne, abyśmy podjęli działanie, i zgadzam się z tym, co powiedział pan poseł Deprez. Naprawdę musimy zmierzać w kierunku podejścia globalnego, w kierunku umów partnerskich, ponieważ nie uda nam się rozwiązać tych problemów jednostronnie. Chętnie przyznaję, jak pan zauważył, że jesteśmy odpowiedzialni jako Europejczycy. Również w kwestii legalnej migracji musimy wykazać się duchem otwartości. Musimy również wypełnić nasz obowiązek przyjęcia ludzi uciekających przed prześladowaniami i wojną.
Mimo wszystko, pozwolą państwo, że przypomnę jednak, iż odpowiedzialność leży także po stronie wielu krajów trzecich, z którymi negocjacje są bardzo trudne. Czy oznacza to, że powinniśmy zaprzestać negocjacji? Nie! Na przykład musimy ostatecznie zapewnić wprowadzenie przez Libię systemu azylowego. Musimy zapewnić sobie pomoc Libii w zatrzymywaniu przemytników, którzy zmuszają tych nieszczęsnych ludzi do podejmowania niepotrzebnego ryzyka. Osobiście słyszałem, jak władze maltańskie mówiły, że Libia pozwala na wypłynięcie łodzi w fatalnym stanie, a następnie marynarka maltańska musi wypływać, aby odnaleźć i ocalić tych nieszczęsnych ludzi, którzy zostali wykorzystani przez przemytników. Musimy więc przyjąć odpowiedzialność, lecz jednocześnie wykazać się pewną stanowczością w naszych negocjacjach z wieloma krajami, które nie wypełniają swoich międzynarodowych zobowiązań.
Uważam, że wystarczy nasza współpraca, abyśmy zapobiegli takim tragicznym wydarzeniom w przyszłości.
Przewodniczący
Zamykam debatę.
