Toekomst van socialezekerheidsstelsels en pensioenen: financiering en ontwikkeling in de richting van individualisering (korte presentatie) 
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag van mevrouw Stauner, namens de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, over de toekomst van socialezekerheidsstelsels en pensioenen: financiering en ontwikkeling in de richting van individualisering.
Gabriele Stauner
rapporteur. - (DE) Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, het opstellen van een initiatiefverslag over de toekomst van sociale zekerheidsstelsels en pensioenen is een fascinerende taak omdat dit onderwerp zo actueel en complex is. Het gevaar is echter groot dat het verslag verwordt tot een lang verlanglijstje en eisenpakket voor alle weldenkende mensen.
Wij zijn niet bezweken voor die verleiding, zoals reeds meteen blijkt uit de relatief korte en zeer technische tekst, die bloemrijke formuleringen zorgvuldig vermijdt. Ik wil derhalve al mijn medeleden bedanken, met name de schaduwrapporteurs en mevrouw Lulling, als rapporteur voor advies van de Commissie rechten van de vrouw en gendergelijkheid, voor hun zelfdiscipline.
Ik wilde een verslag voorleggen dat voor alle besluitvormers en geïnteresseerden een beschrijving van de ontwikkelingen in de komende 30 tot 40 jaar bevat en ten aanzien van de verschillende sociale beleidsterreinen stof tot nadenken biedt en aanbevelingen voor actie doet. De socialezekerheids- en pensioenstelsels in de lidstaten zijn van oudsher op zeer verschillende manieren opgezet, ontwikkeld en gefinancierd; daarom is harmonisering op EU-niveau niet mogelijk.
Alle stelsels kampen echter met moeilijkheden op grond van de demografische ontwikkeling en de veranderingen op de arbeidsmarkt als gevolg van de globalisering. Daarom zijn in ieder geval hervormingen noodzakelijk. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat op de oude voet doorgaan geen optie is voor de bestaande stelsels. Dat is het eerste belangrijke resultaat.
Hoe de hervormingen in de verschillende lidstaten eruit moeten zien, hangt vanzelfsprekend af van de structuur van het betreffende stelsel. Naar onze mening zijn voor alle stelsels onder andere meer en betere maatregelen noodzakelijk om werk en gezin te kunnen combineren, waardoor wordt voorkomen dat de arbeidsparticipatiegraad daalt en ervoor wordt gezorgd dat sociale problemen niet worden verergerd door de grootschalige immigratie van arbeidskrachten.
Ten tweede moeten wij ondanks de invoering van zogenoemde atypische arbeidsbetrekkingen vasthouden aan het traditionele model van een fulltimebaan voor onbepaalde tijd omdat dit de enige weg is om stabiliteit voor levensomstandigheden en sociale zekerheidsselsels te kunnen garanderen.
Ten derde moeten wij er niet alleen voor zorgen dat de sociale uitgaven financieel worden gedekt door omslagstelsels en hybride kapitaaldekkingsstelsels, maar ook het vizier richten op sociale investeringen.
Ten vierde moeten wij de productiviteit en het innovatievermogen verhogen omdat wij in Europa afhankelijk zijn van ons menselijk kapitaal.
Ten vijfde moeten wij ervoor zorgen dat kwalitatief hoogwaardige gezondheidszorg beschikbaar is voor iedereen, waarbij medische vooruitgang en dalende premies basiszorg voor iedereen garanderen.
Ten zesde moeten wij speciale maatregelen invoeren om vrouwen te beschermen tegen de specifieke risico's die zij lopen, met name ouderdomsarmoede, door tijd besteed aan zorg voor kinderen en familieleden mee te laten tellen voor de pensioenregeling.
Een gevoel van solidariteit tussen generaties en maatschappelijke groeperingen moet de kern vormen van al onze toekomstige inspanningen. Dit geldt met name in een als gevolg van de globalisering alsmaar veranderende wereld, die steeds onpersoonlijker en anoniemer wordt. Solidariteit en subsidiariteit zijn de basisbeginselen van het Europese sociale model. In dit verband moeten wij ervoor zorgen dat de globalisering een sociaal gezicht krijgt opdat geschoolde en flexibele werknemers zichzelf en hun gezinnen op een waardige wijze kunnen onderhouden, in geval van ziekte kwalitatief hoogwaardige gezondheidszorg krijgen en op hun oude dag financieel verzorgd zijn.
Janez Potočnik
Mevrouw de Voorzitter, ondanks het feit dat het verslag opgesteld is voordat de onrust in onze financiële markten losbarstte en de economische neergang duidelijk werd, is het opvallend actueel en relevant. Ik wil de rapporteur feliciteren met haar gedegen werk.
Het verslag onderstreept de sociaaldemografische en economische veranderingen op de lange termijn die de motor vormen achter de modernisering en hervorming van onze sociale beschermingsstelsels. Het benadrukt het belang van onze gedeelde waarden op het gebied van sociale bescherming. Het laat ook zien hoe deze kunnen helpen onze pensioen- en gezondheidszorgstelsels duurzaam te maken.
Meer mensen die meer en langer werken vormen de sleutel tot adequate en duurzame sociale bescherming op de lange termijn. Het is ook een win-winstrategie. Het verslag koppelt duurzame, adequate sociale bescherming aan de Lissabonstrategie en onze belofte duurzame overheidsfinanciën te garanderen. De vernieuwde sociale agenda die de Commissie heeft voorgesteld maakt die koppeling tastbaar door zich uit te spreken voor een brede, holistische aanpak van toekomstig sociaal beleid en prioriteiten.
Ik ben blij met de nadruk op het bevorderen van de volledige integratie van vrouwen in onze arbeidsmarkten en de bestrijding van alle vormen van discriminatie om ervoor te zorgen dat iedereen voldoende sociale zekerheid en met name pensioenrechten kan verwerven.
Het rapport benadrukt de noodzaak om de verschuiving naar pensioenen met kapitaaldekking in veel lidstaten te combineren met solide nationale en communautaire regelgevingskaders voor effectief toezicht en zorgvuldige controle van de resultaten voor de burgers.
Dat is een zeer actuele boodschap. Toegang tot hoogwaardige medische behandeling en preventieve zorg is een hoeksteen van de sociale modellen van de EU. Het is een doel op zich en een noodzakelijke voorwaarde voor een productieve beroepsbevolking in een tijd van snelle vergrijzing van de bevolking.
De Commissie deelt uw zorg over de ongelijkheden op het gebied van gezondheid en de noodzaak om iedereen hoogwaardige gezondheidszorg te garanderen en financiering op basis van solidariteit die geldt voor de gehele bevolking. Deze punten zullen worden meegenomen in een mededeling van de Commissie over ongelijkheden op het gebied van gezondheid die volgend jaar wordt gepresenteerd.
Het verslag is een krachtig verzoek aan ons allemaal om niet alleen te blijven werken om onze basisdoelstellingen van toegang voor iedereen, solidariteit, toereikendheid en duurzaamheid te verwezenlijken, maar ook te proberen deze te versterken door middel van modernisering.
De Commissie zal haar volledige reactie op de financiële crisis en de neergang in de reële economie bekendmaken in een mededeling die wordt gepubliceerd op 26 november.
Zij zal ook uitgebreid ingaan op de constructieve sociale en economische rol van sociale bescherming in het gezamenlijk verslag inzake sociale bescherming en insluiting voor 2009.
Ik kan u verzekeren dat de Commissie bereid is nogmaals te kijken naar de verschillende punten in dit verslag, in nauwe samenwerking met het Parlement.
De Voorzitter
Dit agendapunt is afgesloten.
De stemming vindt donderdag 20 november 2008 plaats.
Schriftelijke verklaringen (artikel 142)
Bogusław Rogalski  
schriftelijk. - (PL) Vergrijzing en bevolkingsafname behoren helaas tot de onvermijdelijke toekomst van Europa. Volgens de demografen zullen de geboortecijfers de vervanging van de huidige generaties niet kunnen garanderen en zal de gemiddelde levensduur toenemen. Het lage geboortecijfer heeft te maken met de problemen om het gezinsleven te combineren met een baan, er zijn onvoldoende crèches en kleuterscholen, bovendien krijgen gezinnen niet genoeg economische steun. Tegen eind 2030 zal de verhouding tussen het aantal werkende mensen en niet-werkende mensen waarschijnlijk 2 op 1 bedragen.
Het terugdringen van de gevolgen van de daling van de actieve beroepsbevolking door middel van immigratie is slechts een van de mogelijkheden om het probleem op te lossen. Het zorgt ook voor een grotere etnische, culturele en religieuze diversiteit. Men moet daarom de tewerkstellingsgraad doen stijgen (door opleidingen en herscholingen) bij mensen met een handicap of oudere mensen. Men moet ook gemakkelijker met pensioen kunnen gaan, door invoering van het systeem van het vrijwillige pensioen, een verandering van organisatie en door toepassing van nieuwe technologieën.
De lidstaten dienen ook een evenwichtige financiële politiek te voeren door een rechtvaardige verdeling van de belastingdruk tussen de werknemers, consumenten en ondernemingen.
De demografische wijzigingen zullen ook een sterke invloed hebben op de stijging van de openbare uitgaven voor de pensioensuitkeringen, die kunnen gereduceerd worden door een gedeeltelijke financiering met privéfondsen. De uitgaven voor de gezondheidszorg zullen eveneens stijgen.
Om de burgers van de lidstaten goede gezondheidszorg en uitkeringen op het gepaste niveau te kunnen verzekeren, dient er daarom op veel maatschappelijke en overheidsniveaus onmiddellijk gehandeld te worden.
