Stosunki handlowe i gospodarcze z krajami Azji Południowo-Wschodniej (ASEAN) (debata) 
Przewodniczący
Kolejnym punktem obrad jest sprawozdanie sporządzone przez Glyna Forda w imieniu Komisji Handlu Międzynarodowego dotyczące handlu i stosunków gospodarczych ze Stowarzyszeniem Narodów Azji Południowo-Wschodniej (ASEAN).
Glyn Ford
sprawozdawca. - Panie przewodniczący! Najpierw chciałbym podziękować panu komisarzowi oraz jego i moim pracownikom za pracę nad tym sprawozdaniem. Chciałabym także podziękować sprawozdawcom pomocniczym, którzy w duchu współpracy stworzyli to sprawozdanie takim, jakie jest dzisiaj. Biorę pełną odpowiedzialność za to sprawozdanie, ale wszyscy wyżej wymienieni odcisnęli swoje polityczne ślady na stronach tego dokumentu.
W pewnym sensie wolelibyśmy, żeby negocjacje pomiędzy UE i ASEAN nie były konieczne. Priorytet mojej komisji jest jasny: pomyślne zakończenie Rundy Rozwoju z Doha, która na chwilę obecną wygląda tak, jakby została wessana w czarną dziurę prezydenckich doborów i wyborów w USA.
Miejmy nadzieję, że runda z Doha rozpocznie się ponownie, relatywnie bez uszczerbku za sześć lub dwanaście miesięcy po zaprzysiężeniu prezydenta Clinton, McCaina lub Obamy, a Stany Zjednoczone będą wreszcie miały nowego rzecznika do kontynuacji dialogu. W międzyczasie jednak wygląda na to, że będziemy negocjować umowy dwustronne lub umowy UE o wolnym handlu z Koreą, gdzie mój kolega David Martin był sprawozdawcą Parlamentu, z krajami ASEAN i z Indiami.
Mandat udzielony przez Radę na rozpoczęcie negocjacji z ASEAN, piątym największym partnerem handlowym UE, obejmuje siedem z dziesięciu członków ASEAN, jako że ASEAN stanowi wyjątkowo zróżnicowany region, w którym z jednej strony gospodarki osiągają dochód krajowy brutto taki sam, co niektórych państw członkowskich Unii Europejskiej, a z drugiej strony, w którym z trzech najsłabiej rozwiniętych państw, dwa korzystają z regulacji typu "wszystko oprócz broni” a jedno to wzgardzona Birma, o której wiele dzisiaj dyskutowano.
Jasne jest, że umowa o wolnym handlu powinna być korzystna dla obydwu stron poprzez zwiększanie przepływu towarów i usług, podnoszenie innowacyjności i stymulację wzrostu gospodarczego.
Popieramy podpisanie Karty ASEAN w dniu 20 listopada zeszłego roku na 13 szczycie krajów ASEAN w Singapurze i oczekujemy jej sprawnej ratyfikacji. Powinna ona wzmocnić integrację gospodarczą w ramach krajów ASEAN i w moim sprawozdaniu wzywamy Komisję do zapewnienia technicznego i innego wsparcia w celu ułatwienia tego procesu.
Negocjacje wymagają przejrzystości w odniesieniu do zamówień publicznych, konkurencji i inwestycji, praw własności intelektualnej i pomocy państwa. Musimy rozmawiać w sprawie usunięcia barier taryfowych i pozataryfowych, w szczególności w odniesieniu do bankowości, ubezpieczeń i usług prawnych.
Z naszej strony, uproszczenie zasad pochodzenia jest istotne. Powinniśmy także dążyć do harmonizacji norm dotyczących bezpieczeństwa produktów, ochrony dzieci i dobrostanu zwierząt.
Musimy zabezpieczyć się przed podrabianiem środków farmaceutycznych, ale jednocześnie komisji zależy, żeby nie zaszkodzić elastyczności porozumienia TRIPS.
Komisja Handlu uważa, że najważniejszą część porozumienia powinien stanowić rozdział w sprawie zrównoważonego rozwoju zawierający ocenę oddziaływania na zrównoważony rozwój. Ponadto, potrzebujemy także umowy o współpracy politycznej zawierającej wiążące klauzule społeczne i klauzule w sprawie ochrony środowiska zobowiązujące obie strony do ratyfikacji podstawowych konwencji Międzynarodowej Organizacji Pracy i klauzul PCA dotyczących praw człowieka i demokracji.
Powinny zostać utworzone fora zajmujące się tematyką handlu i zrównoważonego rozwoju, w których uczestniczyć będą pracodawcy, pracownicy i grupy obywatelskie, które mają wpływ nie tylko na negocjacje, ale także, co ważniejsze, na sposób realizacji umowy.
Sprawozdanie sugeruje, żebyśmy rozważyli preferencyjny dostęp do rynku UE towarów przyjaznych środowisku i pochodzących ze sprawiedliwego handlu, w odniesieniu do których bariery taryfowe powinny być szybciej wycofane. Ale żeby tak się stało, musimy wymóc na Komisji zmianę nomenklatury celnej.
Są też kwestie charakterystyczne dla poszczególnych krajów. W odniesieniu do Singapuru niepokoi nas zagadnienie dotyczące tajemnicy bankowej, co komisja poruszyła jasno w trakcie wizyty w tym kraju podczas rozmów z posłami. Popieramy odbudowę demokracji w Tajlandii. I oczywiście zgadzamy się co do tego, że Birma powinna uczestniczyć, albo przynajmniej być obecna w trakcie negocjacji, aczkolwiek z naszego punktu widzenia jest zupełnie jasne, że do czasu upadku obecnego reżimu nie może być mowy o podpisaniu porozumienia z Birmą.
Naszym celem jest posiadanie ramowej umowy pozwalającej poszczególnym krajom w ramach ASEAN na działanie przy uwzględnieniu ich obecnej sytuacji i uwalnianie konkretnych sektorów w odpowiednim dla nich tempie. Tak, żebyśmy w końcu - podkreślam, w końcu - mieli wspólne i kompletne porozumienie ze wszystkimi.
Podczas gdy na pochwałę jedynie zasługuje przywództwo Wietnamu w tym procesie, to architektura instytucjonalna w połączeniu z brakiem energii i woli po stronie niektórych krajów ASEAN spowodowała, że postęp był wolniejszy niż przewidywania czy zamiary.
Wyrażę się jasno, Unia Europejska nie powinna pozwolić na spowalnianie tempa przez poszczególne kraje należące do ASEAN, które powodują zatrzymanie postępu. Jeżeli nie będzie innego wyjścia, Rada, Komisja i Parlament powinny w ostateczności rozważyć możliwość dwustronnych zamiast wielostronnych porozumień. Mam nadzieję, że rządy i społeczeństwo obywatelskie w krajach ASEAN postrzegają stanowisko Parlamentu jako zachętę do działania, i to szybkiego działania.
Peter Mandelson
komisarz. - Panie przewodniczący! Jestem wdzięczny panu Glynowi Fordowi za niniejsze sprawozdanie i ogólne wsparcie dla kierunku obranego przez Komisję w negocjacjach dotyczących umowy o wolnym handlu z krajami ASEAN.
Azja Południowo-Wschodnia zasługuje na naszą pełną uwagę. Ze zrozumiałych względów nasze zainteresowanie w Azji przyciągają wciąż Chiny, ale partnerstwo z ASEAN nie powinno być mniej zaangażowane w kwestie zrównoważonego rozwoju, społeczeństwa czy handlu. Dlatego też ASEAN zostało wybrane jako partner do jednej z umów o wolnym handlu nowej generacji w Europie ery globalizacji.
Dynamika gospodarek ASEAN otwiera duże możliwości dla Europy. Jednakże duża ich część jest wciąż raczej potencjalna niż rzeczywista. Przedsiębiorstwa z UE, które próbują handlować lub inwestować w Azji Południowo- Wschodniej, natrafiają na bariery taryfowe i pozataryfowe oraz rynki nastawione nieprzychylnie wobec zagranicznych usługodawców, w szczególności w kwestii rynku zamówień publicznych. Na ogół ma to miejsce także w odniesieniu do zagranicznych inwestycji bezpośrednich. Przedsiębiorcy uważają ponadto, że ich prawa własności intelektualnej są słabo chronione, a ogólna przejrzystość niektórych rynków jest dość słaba.
Jest to najważniejszy z możliwych argumentów przemawiających za umową o wolnym handlu, która ma być rzetelna, a nie szybka i powierzchowna. Nie wierzę w umowy o wolnym handlu jako w szybkie polityczne stałe. W strategii handlowej "Globalny wymiar Europy” chodzi o nowe możliwości handlowe, nowe drogi eksportu, tworzenie miejsc pracy. Negocjacje te rozpoczęły się w oparciu o założenie, że możemy osiągnąć te cele, jeżeli będziemy chcieli być ambitni.
Mamy rację, odrzucając ideę umów o wolnym handlu obejmujących jedynie niektóre cła. Dlatego też całkowicie popieram znajdujący się w tym sprawozdaniu apel o ambitne podejście w odniesieniu do tych negocjacji. Celowo zdecydowaliśmy, że oprzemy negocjacje na podejściu regionalnym. Uważam, że był to słuszny wybór. Moim zdaniem, umowy dwustronne mogą pełnić funkcję fundamentów dla systemu wielostronnego, ponieważ stymulują integrację na poziomie regionów i wzrost rynków regionalnych. Moim zdaniem możemy uznać te negocjacje za wkład ASEAN na rzecz wspólnoty gospodarczej.
Jednakże, jak to słusznie wskazuje niniejsze sprawozdanie, negocjowanie takiego ambitnego planu w oparciu o regiony nie jest ani najłatwiejszą, ani najszybszą drogą. Za każdym razem, kiedy państwo członkowskie ASEAN nie spisuje się w odniesieniu do danej kwestii, musimy liczyć się z najniższym wspólnym wynikiem. Nie jest to w porządku wobec innych. Mamy także problem z zasobami, ponieważ możliwości krajów ASEAN napinają się w miarę ilości negocjowanych w danym czasie umów o wolnym handlu. Rezultatem takiego stanu jest natomiast to, że trudno jest zmieścić kompletną umowę opartą na podejściu regionalnym w ramach czasowych krótszych niż trzy do czterech lat, trudno jest też osiągać konsekwentnie wysoki poziom ambicji.
W tym samym czasie nasi główni konkurenci umacniają więzi z poszczególnymi krajami w regionie, jeden po drugim. Japonia, Australia i Stany Zjednoczone pozostają aktywne. Moją uwagę przykuł akapit w sprawozdaniu mówiący o zwróceniu się w stronę podejścia dwustronnego, jeżeli regionalne okaże się zbyt trudne. Nie chcę na tym etapie zrezygnować z podejścia regionalnego, niemniej jednak jesteśmy w trakcie wprowadzania odrobiny elastyczności do tej regionalnej konstrukcji - dawki zmiennej geometrii uwzględniającej różne poziomy rozwoju w ramach krajów ASEAN, która może pozwoli nam na szybsze działanie z pojedynczymi krajami z ASEAN. Byłoby to logiczne z gospodarczego punktu widzenia i mogłoby utorować drogę innym, którzy dołączą później.
Nasze wytyczne dotyczące negocjacji przewidują ich zakończenie z mniej niż 10 krajami najsłabiej rozwiniętymi (LDC) w ramach ASEAN - Laos, Kambodża, Birma/Myanmar - nie muszą podejmować zobowiązań w ramach umowy o wolnym handlu, ale będą śledzić proces negocjacyjny. Laos i Kambodża pracują nad zagadnieniami związanymi z akcesją do WTO i w każdym razie już korzystają z preferencyjnego dostępu do rynku UE w oparciu o schemat "wszystko oprócz broni”. Moim zdaniem, dla tych krajów logiczną kontynuacją będzie długoterminowa umowa. W odniesieniu do Birmy, sprawozdanie oddaje stanowisko UE, że pomimo iż Birma stanowi część ASEAN, nie negocjujemy umowy o wolnym handlu z Birmą.
Ostatnia uwaga w sprawie zrównoważonego rozwoju. Mamy nadzieję zawrzeć aspekty środowiskowe i społeczne w naszych negocjacjach z ASEAN i zrobimy to w atmosferze współpracy. Ponadto, zatrudniliśmy zewnętrznego konsultanta w celu przeprowadzenia oceny oddziaływania na zrównoważony rozwój, która będzie zawierała analizę możliwego wpływu umowy na wiele kwestii, w tym o charakterze środowiskowym i społecznym. Badanie to będzie towarzyszyć procesowi negocjacyjnemu przez najbliższe 18 miesięcy. W zeszłym tygodniu zaprosiliśmy także przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego, aby wsparli nasze rozważania dotyczące trzech procesów negocjacyjnych w sprawie umów o wolnym handlu z ASEAN. Nie było co do zasady różnic zdań pomiędzy nami. Włączając te zagadnienia do umowy od samego początku, możemy być pewni, że odniesiemy się do problemów wcześnie, o ile nie przed ich pojawieniem się.
Cieszę się na myśl o współpracy z Parlamentem w miarę postępowania negocjacji. Nie muszę zapewniać, że będę informował Komisję Handlu Międzynarodowego o ich przebiegu. Jestem bardzo wdzięczny za to sprawozdanie. Od Komisji Handlu Międzynarodowego oczekiwałem właśnie takiego poziomu, i tego, żeby móc polegać na jej jasnych opiniach i ocenach w odniesieniu do skomplikowanych kwestii handlowych.
Francisco José Millán Mon
sprawozdawca komisji opiniodawczej Komisji Spraw Zagranicznych. - (ES) Panie przewodniczący! Dzięki planowi działania z Norymbergi i pierwszemu szczytowi UE-ASEAN, który odbył się w zeszłym roku, stosunki zostały wznowione.
Na przykład, chociaż powoli, jak mówią, umowa o wolnym handlu i dwustronna umowa stowarzyszeniowa oraz umowa o współpracy są w trakcie negocjacji.
W Komisji Spraw Zagranicznych popieramy wzmocnienie stosunków, także na poziomie handlowym i gospodarczym.
ASEAN stanowi proces w integracji regionalnej, który popieramy, i którego znaczenie stale wzrasta. Obejmuje on ponad 500 mln mieszkańców z dziesięciu państw, które są bardzo zróżnicowane, jak powiedział pan poseł Ford, i które mają ogromny potencjał wzrostu.
Unia Europejska jest drugim największym partnerem handlowym ASEAN. Powinniśmy zwiększyć sprzedaż i inwestycje naszych przedsiębiorstw, a idealnym ku temu instrumentem jest umowa o wolnym handlu. Inne państwa na kontynencie i poza nim, jak mówił pan komisarz, mają podobne cele.
Umowa powinna być wszechstronna i nie może być ograniczona do zagadnień czysto handlowych. Powinna być uzupełniona dwustronnymi umowami w sprawie stowarzyszenia i współpracy, zawierającymi kwestie związane z prawami człowieka.
Niniejsze umowy dwustronne, jak logika wskazuje, mogą być podpisane jedynie przez te kraje ASEAN, które spełniają niezbędne warunki polityczne i gospodarcze, a jak wiadomo nie wszystkie państwa je spełniają, w szczególności Birma/Myanmar, której rządy objęte są środkami ograniczającymi przyjętymi przez Radę z aprobatą Parlamentu.
O ile sytuacja polityczna w tym kraju nie ulegnie zmianie, jasne jest, że nie może być dwustronnej umowy z Birmą, ani też Birma nie może stać się stroną umowy o wolnym handlu. W kwietniu Parlament ponownie przedstawił swoje krytyczne stanowisko wobec sytuacji politycznej w tym kraju i zażądał uwolnienia więźniów politycznych.
Co się tyczy Birmy, chciałbym skorzystać z okazji i przekazać kondolencje ofiarom cyklonu. Podpisuję się pod uwagami przewodniczącego Parlamentu z początku popołudnia.
Na zakończenie, panie i panowie: Unia Europejska powinna robić postępy w stosunkach z ASEAN. Proponujemy silniejsze stowarzyszenie polityczne, bliższe stosunki handlowe w interesie dwóch stron i współpracę w wielu dziedzinach. Oczywiście popieramy krok na rzecz procesu integracji podjęty w roku 2007, a mianowicie "Kartę ASEAN”. Życzylibyśmy sobie, żeby zobowiązania z zakresu praw człowieka i demokratyzacji zostały spełnione, przede wszystkim w Birmie, ale także w innych państwach regionu. Jeżeli będziemy mieli taką podstawę, nasze stosunki zostaną wzmocnione. Dziękuję bardzo.
John Purvis
sprawozdawca komisji opiniodawczej Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii. - Panie przewodniczący! Sprawozdanie pana posła Forda jest dokładnie takie, jakiego oczekiwaliśmy. Jesteśmy zadowoleni, że zostały w nim zawarte wszystkie nasze podstawowe uwagi. Podkreślamy, że przyszłość wzrostu przemysłu Unii Europejskiej zależy od naszego otwarcia na handel zagraniczny i inwestycje, którymi kierują uczciwe zasady; natomiast nasza konkurencyjność w stosunkach z krajami ASEAN zależy od nas, od poprawienia poziomu nauczania, szkoleń, badań, przedsiębiorczości i innowacyjności.
Za podstawowe elementy efektywnej relacji uważamy współpracę naukową i techniczną oraz ochronę praw własności intelektualnej. Oczekujemy przede wszystkim współpracy w zakresie zwalczania fałszerstw. Mamy nadzieję na poprawę w odniesieniu do zasad pochodzenia, ujednolicenia norm, bezpieczeństwa produktów, ochrony dzieci i dobrostanu zwierząt w drodze procedur biurokratycznych, przejrzystości pomocy państwa i pozataryfowych barier i zniesienia dyskryminujących podatków.
Oczekujemy, że uniknie się strat dla środowiska naturalnego z powodu wylesiania i pozyskiwania oleju palmowego, a ponadto, podczas gdy uznajemy potrzebę utrzymania mechanizmów antydumpingowych, skłaniamy się raczej do zastępowania ich działaniem prewencyjnym i negocjacjami.
Dążymy do wspólnego działania z ASEAN w dziedzinie energii, a ze strony Komisji oczekujemy promocji wspólnych projektów badawczych z firmami z tego regionu.
W tym duchu, cieszymy się na myśl o korzystnych dla dwóch stron i pomyślnych stosunków gospodarczych i handlowych z krajami ASEAN.
Peter Šťastný
w imieniu grupy PPE-DE. - Panie przewodniczący! Proszę mi pozwolić rozpocząć swoje wystąpienie gratulacjami dla posła sprawozdawcy, pana Forda. Proponowana umowa o handlu z ASEAN składa się na szerszą strategię dwustronnych i międzyregionalnych negocjacji z partnerami handlowymi UE.
ASEAN, traktowane jako całość, jest piątym największym partnerem handlowym UE, przed Japonią. ASEAN stanowi region wyjątkowo zróżnicowany, w którym trzy państwa należą do grupy państw najsłabiej rozwiniętych, a inne mają dochód per capita większy niż niektóre państwa członkowskie UE. Ja i moi koledzy z Komisji Handlu Międzynarodowego opowiadamy się zdecydowanie za pierwszą opcją Komisji: za negocjacjami z regionem jako całością w celu wzmocnienia regionalnej integracji gospodarczej pomiędzy krajami ASEAN.
Sprawozdanie podkreśla wagę umów handlowych pomiędzy regionami, które normalnie uzupełniają system wielokulturowy, przy założeniu, że są wszechstronne i ambitne, wykraczające poza obniżki ceł i wdrażające normy dotyczące ochrony środowiska i normy społeczne. Sprawozdanie wzywa strony do stopniowego ograniczania lub zniesienia wszystkich barier w handlu towarami i usługami przy jednoczesnym poszanowaniu odmiennych stanowisk w regionie ASEAN. Ponadto wzywa on Komisję do zapewnienia przejrzystości i stosowania efektywnych reguł do zamówień publicznych w ramach praw własności intelektualnej, pomocy państwa i innych subsydiów.
Na zakończenie, chciałbym podziękować posłowi sprawozdawcy za tą pozytywną współpracę, która wyraziła się w kompromisowych poprawkach, które sprawiły, że sprawozdanie koncentruje się na handlu i kwestiach związanych z handlem, obok tematyki praw człowieka i zrównoważonego rozwoju. Przyjęcie tych poprawek sprawiło, że sprawozdanie stało się bardziej wyważone.
David Martin
w imieniu grupy PSE. - Panie przewodniczący! Po pierwsze chciałbym przyłączyć się do gratulacji dla mojego kolegi i przyjaciela Glyna Fordowi, za moim zdaniem świetne sprawozdanie. Chciałbym też powiedzieć Komisji, że pan komisarz miał zupełną rację kilka lat temu, gdy rozpoczął badania na temat perspektyw umowy o wolnym handlu z ASEAN i następnie oparł dalsze działania na tych badaniach. Podczas gdy ASEAN, jak już zostało powiedziane, już teraz jest ważnym dla nas regionem z gospodarczego punktu widzenia, jest to także jeden z regionów o największym potencjale wzrostu, jeżeli naprawdę bylibyśmy w stanie osiągnąć cele wolnego handlu. Podobnie do pana posła Šťastnýego, uważam, że prawidłową strategią było oparcie się na zasadzie regionalnej, pomimo wszystkich komplikacji, które miały miejsce na tej drodze.
Sprawozdanie pana posła Forda zawiera jasną i spójną wiadomość dla Komisji: Parlament chce ujrzeć wyrazisty rozdział dotyczący zrównoważonego rozwoju we wszystkich nowej generacji umowach o wolnym handlu.
Sprawozdanie w wielu miejscach odnosi się do pozahandlowych klauzul, które, co mnie cieszy, są zgodne z przyjętym przeze mnie kierunkiem w moim sprawozdaniu na temat Korei, a w szczególności jestem zadowolony, że sprawozdanie zdecydowanie podkreśla klauzule społeczne i klauzule dotyczące ochrony środowiska.
Moim zdaniem, ważne jest, żeby państwa członkowskie ASEAN nie tylko ratyfikowały konwencje Międzynarodowej Organizacji Pracy (ILO), co do tej pory uczyniły jedynie Kambodża, Indonezja i Filipiny, ale także żebyśmy zapewnili mechanizmy mające na celu odpowiednie wdrażanie tych konwencji.
Rola związków zawodowych i organizacji pracowników powinna być bardziej sformalizowana i jestem zadowolony, że sprawozdawca zaproponował stworzenie forum handlu i zrównoważonego rozwoju, które może monitorować standardy i informować o ich naruszeniach.
Co się tyczy standardów z zakresu ochrony środowiska, Komisja Handlu podkreślała w wielu ostatnich sprawozdaniach, na przykład w sprawozdaniu pana posła Lipietza w sprawie zmian klimatu lub moim na temat Korei, że handel zagraniczny powinien ułatwiać upowszechnienie technologii przyjaznych środowisku, i ponownie chciałbym wyrazić uznanie dla komisarza Mandelsona za to, że wielokrotnie wykazał determinację, żeby obniżyć cła na technologie przyjazne środowisku, i mam nadzieję, że pan komisarz uwzględni uwagę sprawozdawcy, żeby stało się to częścią negocjacji z ASEAN.
Każde naruszenie norm społecznych i środowiskowych musi podlegać standardowym mechanizmom rozwiązywania sporów. Zważywszy że Stany Zjednoczone przyjęły takie podejście w odniesieniu do wszystkich swoich umów o wolnym handlu, Europa musi mieć podobnie rygorystyczne środki egzekwowania prawa.
Wreszcie, na zakończone chciałbym powiedzieć, że podczas gdy mam świadomość, że nie podpiszemy umowy o wolnym handlu z Birmą, mam nadzieję, że Birma pośrednio skorzysta z tej umowy, z tego względu, że rozwinięcie handlu z innymi krajami ASEAN daje Birmie możliwość rozwoju handlu w ramach grupy i pośredniego korzystania z umowy o wolnym handlu z UE. Mam zatem nadzieję, że dopilnujemy, żeby sankcje handlowe wobec obecnego reżimu w Birmie były rygorystycznie egzekwowane.
Nathalie Griesbeck
w imieniu grupy ALDE. - (FR) Panie przewodniczący, panie komisarzu, panie i panowie! Podczas gdy rozmawiamy dużo na temat Azji z powodu Chin i problemów, o których istnieniu tam mamy świadomość, w tym także o strasznej katastrofie w Birmie, to na innym poziomie sprawozdanie, o którym rozmawiamy dziś wieczorem, stanowi odpowiedź obywateli UE reprezentowanych przez Parlament na komunikat Komisji dotyczący nowej strategii w sprawie dwustronnych i międzyregionalnych negocjacji handlowych. Komunikat stwierdza fakty, że stowarzyszenie Narodów Azji Południowo-Wschodniej składa się z dziesięciu krajów o wyjątkowo zróżnicowanym poziomie rozwoju, zarówno pod względem politycznym, jak i gospodarczym, o czym mówił sprawozdawca. Umowa o handlu będąca przedmiotem niniejszej dyskusji dotyczy rynku wartego 57 mld EUR o 4,9% wzrostu rocznie, co stanowi bardzo istotny potencjał dla rozwoju. Pomimo że unijna polityka handlowa dotycząca umowy o handlu pomiędzy tymi dwoma regionami wydaje się być klarowna, musimy wspólnie stymulować wzrost i tworzenie nowych miejsc pracy, pozostając realistami co do trudności.
Jednakże, pomimo że globalizacja gospodarki stwarza możliwości, to nasi obywatele przejmują się stanem gospodarki na naszym kontynencie, podobnie jak mieszkańcy innych kontynentów martwią się o ich gospodarkę. Negatywne, uboczne skutki globalizacji, które są zbyt liczne dla tych, którzy znoszą je na co dzień, często przesłaniają korzyści, które powinny wynikać z inteligentnie wynegocjowanych umów o handlu.
Niniejsze sprawozdanie ma więc na celu przekazanie stanowczej informacji Komisji, żeby odpowiednio uwzględniła niepokoje obywateli w trakcie negocjacji z ASEAN. Musimy tutaj zachować równowagę, taką która pozwoli naszym partnerom na uzyskanie zadowalającego poziomu rozwoju gospodarczego, społecznego i politycznego bez zakłócania konkurencji i bez dumpingu.
Chciałabym tutaj podkreślić trzy elementy, które według mnie są priorytetowe. Po pierwsze, z czysto handlowego punktu widzenia, należy wskazać, że każda umowa o wolnym handlu musi być zawierana z wzajemnym poszanowaniem zasad prawa konkurencji i praw autorskich. Nasze negocjacje muszą między innymi znaleźć rozwiązanie w walce z podrabianiem środków farmaceutycznych poprzez, na przykład zagwarantowania dostępu do opieki zdrowotnej dla wszystkich obywateli w bezwzględnym poszanowaniu ducha i procedur porozumienia z Doha.
Po drugie, z punktu widzenia praw pracowniczych, umowy nie mogą oczywiście nie uwzględniać różnic w poziomach praw pracowniczych. Nasi partnerzy muszą podjąć się spełnienia podstawowych standardów Międzynarodowej Organizacji Pracy, głównie w odniesieniu do zwalczania pracy dzieci oraz poprawy warunków pracy i wynagrodzenia.
Wreszcie, po trzecie, bardzo istotne jest to, żeby wskazać, co nastąpiło dziś po południu w wielu przemówieniach, że każda umowa o handlu musi spełniać określone wymagania w odniesieniu do gospodarki i zrównoważonego rozwoju. Azja Południowo-Wschodnia jest jednym z klejnotów naszej planety i wspólnie musimy chronić jej faunę i florę. Komisja ma obowiązek zapewnienia środków w sprawie bezprawnych działań dotyczących lasów i zarządzania kwotami połowowymi, o czym mówił pan komisarz minutę temu.
Leopold Józef Rutowicz
w imieniu grupy UEN. - Panie Przewodniczący! Sprawozdanie pana Forda podkreśla znaczenie współpracy Unii Europejskiej z państwami narodów Azji Południowo-Wschodniej w zakresie wymiany handlowej i gospodarczej.
Państwa te powierzchnią i liczbą ludności są zbliżone do Unii Europejskiej. Kraje te są znaczącym rynkiem zbytu dla Unii Europejskiej oraz eksportują szereg ważnych produktów na nasz rynek. Kraje te mają zróżnicowane struktury polityczne i potencjały gospodarcze, o czym świadczy poziom PKB na mieszkańca, który w Birmie wynosi 211 dolarów, a w Singapurze 31 400 dolarów.
Stwarza to pewne problemy we współpracy ASEAN - Unia Europejska, na co zwraca uwagę sprawozdawca. Rozwój wymiany z państwami tego obszaru wymaga harmonizacji norm, szczególnie w zakresie bezpieczeństwa i ochrony sanitarnej. Wymiana gospodarcza i intelektualna z krajami ASEAN może przyczynić się do wzrostu dobrobytu i pokoju w tym obszarze.
Bastiaan Belder
w imieniu grupy IND/DEM. - (NL) Sprawozdanie pana posła Forda obrazuje powolne tempo negocjacji pomiędzy UE i ASEAN, co nie jest zaskakujące, biorąc pod uwagę wyjątkowo zróżnicowany charakter tego regionu. Interesy europejskiego przemysłu - na przykład w zakresie dostępu do rynku - są ogromne i wołają o podjęcie szybszych działań.
Wątpliwość polega na tym, czy UE powinna kontynuować negocjacje wielostronne czy też zdecydować się na dwustronne. Taka sugestia została zawarta do pewnego stopnia w poprawce nr 5 przez Glyna Forda i Erikę Mann. Zwracam się zatem do Komisji, żeby podjęła możliwie największe zobowiązanie na poziomie wielostronnym mające na celu pomyślne zakończenie rundy z Doha. Negocjacje będą mogły być prowadzone na poziomie dwustronnym z pojedynczymi krajami ASEAN, jeżeli okaże się, iż wielostronne negocjacje zajmą zbyt wiele czasu.
Oczywiście nie oznacza to, że jestem przeciwny dalszej integracji w Azji Południowo-Wschodniej. Integracja ta ma ogromne znaczenie. Mam tu na myśli ważną rolę, jaką może odegrać ASEAN i ASEAN+3 w integracji Myanmaru w regionie. Państwo, w które mocno uderzył cyklon Nargis w ostatni weekend, potrzebuje pilnego wsparcia z regionu. W szczególności ASEAN+3, w tym sąsiadujące Chiny, muszą aktywnie działać, żeby skłonić juntę to otworzenia granic państwa dla świata zewnętrznego w celu lepszej ochrony praw człowieka, i żeby opozycja miała więcej przestrzeni do działania. Dziękuję.
Daniel Varela Suanzes-Carpegna
(ES) Panie przewodniczący, panie komisarzu, panie i panowie! Na wstępie chciałbym pogratulować sprawozdawcy, Glynowi Fordowi, za jego świetną pracę i za jej wynik końcowy w postaci sprawozdania, które dzięki wkładom Komisji Handlu Międzynarodowego i innych komisji okazało się bardzo wyważone.
Na wstępie chciałbym stwierdzić, że sprawozdanie to zwraca uwagę na niezwykle istotną okazję do wzmocnienia naszych stosunków handlowych i gospodarczych w dziedzinie, którą cechuje potencjalny rozwój gospodarczy i przyrost zaludnienia; ponadto chciałbym dodać, że sprawozdanie uwzględnia ogromne różnice pomiędzy państwami członkowskimi bloku ASEAN.
Chciałbym podkreślić istotę uwolnienia sektora usług dla dobra dwóch stron: jest to niezwykle istotne dla Unii, ale także dla ASEAN - obydwu stronom powinno zależeć na skuteczniejszych usługach, które charakteryzuje wyższa jakość i lepsze ceny przy wykorzystaniu konkurencyjnych przywilejów i doświadczenia UE.
W odniesieniu do przemysłu, w naszych poprawkach, które zostały uwzględnione w sprawozdaniu, zwróciliśmy uwagę na zdwojoną potrzebę spełnienia wymogów dotyczących minimum jakości, higieny i zdrowia. Wymaga się tego od europejskiego przemysłu i należy tego oczekiwać od drugiej strony w celu kontroli nieuczciwej konkurencji.
Ponadto, zwracamy uwagę na przestrzeganie międzynarodowych umów w odniesieniu do kwestii społecznych, pracowniczych i ochrony środowiska, a w szczególności chcielibyśmy podkreślić zwalczanie pracy dzieci.
Naszą uwagę zwrócił sektor przetwórstwa rybnego, ponieważ mamy tam do czynienia z dwoma problemami. Naprawdę nie mogę zrozumieć poprawek socjalistów nr 11 i nr 12, które osłabiają i ograniczają wersję wcześniej przyjętą w komisji, usuwając z obecnych ustępów 16 i 17 odwołanie do sektora tuńczyka, na który rzeczywiście oddziałuje nieuczciwa konkurencja, i samo sprawozdanie Parlamentu Europejskiego dotyczące przemysłu, które uzyskało poparcie Komisji.
Dlatego też, dla dobra konsensusu, który miał miejsce wokół tego sprawozdania, zwracamy się do sprawozdawcy i do grupy socjalistów w Parlamencie Europejskim, żeby wzięli to pod uwagę i pomyśleli o wycofaniu poprawek nr 11 i nr 12, którym nasza grupa nie udzieli poparcia. W skrócie: jeżeli tak się stanie, to zachowamy obecne poprawki, które są bardziej kompletne i lepsze od tych, które chcą wprowadzić socjaliści.
Antolín Sánchez Presedo
(ES) Panie przewodniczący! Na wstępie chciałbym przekazać wyrazy ubolewania dla ofiar tragedii doświadczonej przez Birmę w konsekwencji cyklonu i wezwać władze Birmy, aby pozwoliły na dotarcie pomocy międzynarodowej i rozpoczęły wiarygodny proces demokratyzacji, który przyniesie kres izolacji tego państwa i otworzy nowe perspektywy dla społeczeństwa.
ASEAN stanowi region o niezwykłym potencjale gospodarczym z liczbą mieszkańców zbliżoną do Unii Europejskiej. W jego skład wchodzi 10 bardzo różnych państw, ale jego zróżnicowanie, pomimo że komplikuje negocjacje umowy o wolnym handlu, nie powinno powstrzymać nas od wypracowania mechanizmów, które będą obustronnie korzystne i uzupełnią wielostronny system WTO, w tym z punktu widzenia pomyślnego zakończenia agendy rozwojowej z Doha, którą obydwie strony uważają za priorytet.
Słabiej rozwinięte państwa w regionie powinny mieć prawo zachowania swoich przywilejów i mieć możliwość przyłączenia się do umowy w przyszłości.
Stosunki handlowe i gospodarcze stanowią część szerszej strategii wzmocnienia stosunków pomiędzy dwoma regionami.
Należy także stymulować dalszy postęp w ramach współpracy politycznej i w sprawie bezpieczeństwa. Szczególny nacisk został położony na zwalczanie terroryzmu i zarządzanie kryzysowe/ochronę ludności. Powinniśmy także promować współdziałanie w sektorach energii, badań i rozwoju, ochrony środowiska, zmian klimatu i zrównoważonego rozwoju, a także w dziedzinie społeczno-kulturalnej i współpracy rozwojowej. Współpraca w zakresie zdrowia publicznego jest szczególnie ważna, ponieważ przyczynia się do zapewnienia higieny żywności i warunków zdrowotnych, które mają podstawowe znaczenie dla konsumpcji i rozwoju handlu. W tym procesie zaangażowanie i wsparcie społeczeństwa obywatelskiego jest szczególnie ważne.
Chciałbym pogratulować sprawozdawcy, Glynowi Fordowi, za jego sprawozdanie, które stwierdza, że prawa człowieka i demokracja stanowią zasadnicze wartości UE, i wnosi o to, żeby weszły w skład negocjacji i zostały zawarte w umowach o partnerstwie i współpracy, które powinny postępować razem z umowami w sprawie handlu. Biorąc pod uwagę, że te negocjacje będą stanowić zasadniczy krok do przodu w stosunkach UE-ASEAN, mamy nadzieję, że okażą się pomyślne.
Zbigniew Krzysztof Kuźmiuk
Panie Przewodniczący! Panie Komisarzu! Zabierając głos w tej debacie chcę zwrócić uwagę na następujące kwestie. Po pierwsze, stowarzyszenie ASEAN, zrzeszające dziesięć krajów bardzo zróżnicowanych pod względem poziomu rozwoju - od bogatego Singapuru po bardzo biedną Birmę, Kambodżę czy Laos - zamieszkałych przez blisko 500 milionów ludzi, jest piątym partnerem handlowym Unii Europejskiej i stwarza perspektywę dalszego rozwoju stosunków gospodarczych i handlowych z Unią Europejską.
Po drugie, umowa o wolnym handlu z krajami ASEAN zapewne przyniesie większe korzyści tym krajom, niż Unii. Konieczne jest więc, aby oprócz tej umowy zawrzeć z tymi krajami porozumienia, w których zobowiążą się one do przestrzegania standardów społecznych, środowiskowych, a także dotyczących ochrony konsumentów.
Po trzecie wreszcie, tylko takie podejście daje szansę na doprowadzenie do uczciwej konkurencji pomiędzy firmami pochodzącymi z krajów ASEAN i firmami europejskimi. Tylko wtedy bowiem firmy te będą zawierały w kosztach wytwarzania całościowe koszty pracy, ochrony środowiska, ochrony konsumentów, a tym samym ceny ich produktów będą odzwierciedlały pełne koszty wytwarzania.
Jerzy Buzek
Panie Przewodniczący! Gratuluję prowadzenia negocjacji Panu Komisarzowi i sprawozdania Panu Sprawozdawcy Fordowi. Zastanawiamy się nad przezwyciężeniem przeszkód i wynegocjowaniem dobrego porozumienia o wolnym handlu z krajami ASEAN. Podkreślamy zróżnicowanie tych krajów.
Chciałem zwrócić uwagę tylko na jeden aspekt dotyczący tych negocjacji, o którym nie wiedzieliśmy jeszcze cztery lata temu. Zwalczanie ocieplenia stało się priorytetem Unii, a z kolei sama Unia stała się liderem tej sprawy w skali świata. W naszych negocjacjach musimy znacznie większy nacisk położyć na ten aspekt. Tutaj także będą różnice: od najbiedniejszych krajów nie możemy nic wymagać, ale szybko rozwijające się gospodarki w krajach bogatych - tam musimy osiągnąć wspólnotę interesów w sprawie zwalczania zmian klimatycznych.
Dwa kraje Unii, Polska i Dania, są odpowiedzialne za wynegocjowanie porozumienia post-Kioto. Odbędzie się to w Poznaniu w tym roku i w przyszłym roku w Kopenhadze. To staje się także odpowiedzialnością Unii Europejskiej. Jeśli nie uda nam się wynegocjować wspólnego porozumienia pod koniec 2009 roku, będziemy niejako zmuszeni do zmiany swojej ambitnej polityki dotyczącej zwalczania zmian klimatycznych. A tego przecież nie chcemy, bo nie możemy oczywiście samotnie walczyć z tymi zmianami i zagrożeniem w skali świata. Dlatego ważne jest, żebyśmy każde negocjacje Unii Europejskiej z krajami trzecimi dzisiaj wykorzystywali także do podkreślania tego aspektu - wspólnego porozumienia w sprawie zwalczania zmian klimatycznych w skali świata.
Pierre Pribetich
(FR) Panie przewodniczący, panie komisarzu, panie i panowie! Jako sprawozdawca komisji opiniodawczej Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii, chciałbym pogratulować posłowi sprawozdawcy, panu Fordowi, po pierwsze jego ... (tekst niesłyszalny) dwa aspekty, które uważam, że należy podkreślić. Pierwszy to podrabianie, głównie leków, co stanowi prawdziwe niebezpieczeństwo przede wszystkim pod względem rozwoju i spokojnej atmosfery stosunków gospodarczych i handlowych z państwami Azji Południowo-Wschodniej, ale także dla konsumentów, zarówno pod względem bezpieczeństwa, jak i jakości towarów. Dlatego też niezbędne jest, żeby zaakcentować potrzebę zapobiegania wszelkim postaciom fałszerstwa przy użyciu wszystkich narzędzi zawartych w umowach. Raz jeszcze chciałbym położyć nacisk na istotę zwalczania podrabiania leków z tych dwóch powodów: zapewnienia bezpieczeństwa konsumentom i ochrony sektora farmaceutycznego przed nieuczciwą konkurencją, która nie szanuje środowiska naturalnego ani zdrowia i nie przestrzega zasad bezpieczeństwa. Jedynie skuteczna współpraca wszystkich zaangażowanych zapewni ochronę konsumentów na całym świecie, a w szczególności tych w Europie.
Druga kwestia dotyczy postępu prac nad uregulowaniami mobilizującymi do ograniczania emisji CO2 przez spółki, głównie nad dwustronnymi umowami w sprawie handlu uprawnieniami do emisji. Musimy pamiętać, że Unia Europejska powinna unikać karania spółek, nakładając na nie zobowiązania przestrzegania właściwych i logicznych przepisów nowych norm z dziedziny ochrony środowiska, nie żądając przyjęcia w zamian podobnych zasad przez inne państwa.
Uczynienie z tych dwóch elementów części składowej naszych stosunków, zarówno w teorii jak i w praktyce, oznacza, że moglibyśmy utrzymać konkurencyjność spółek europejskich, chroniąc jednocześnie konsumentów i nie zaniedbując ochrony klimatu. W skrócie, chodzi w tym niewątpliwie o znalezienie idealnej równowagi w naszych stosunkach.
Mairead McGuinness
Panie przewodniczący! Cieszę się z możliwości uczestniczenia w tej debacie, pomimo że nie jest to mój ulubiony temat.
Jednak wyszłam szybko z biura, jak usłyszałam uwagi o normach i uważam, że ustęp 10 jest wyjątkowo istotny dla tego dokumentu i powinien zostać przeanalizowany, a może nawet do niego dołączony. Może należałoby także dodać bezpieczeństwo żywności i normy identyfikacyjne.
Aprobuję uwagi na temat podrabiania leków, które jest poważnym problemem.
Właśnie wróciłam z Brazylii i w przedsiębiorstwie mięsnym szukałam wszędzie znaków ostrzegających. Nie było ich nigdzie: innymi słowy, nie było żadnego dowodu zainteresowania tematem bezpieczeństwa w miejscu pracy. W zakładzie bioetanolu, który odwiedziliśmy, trochę się zaniepokoiłam, ponieważ tam też nie było żadnej wzmianki na temat bezpieczeństwa pracowników.
Nie chodzi mi o krytykę innych państw. Chciałabym stwierdzić, że my Europejczycy mamy wysokie standardy i należy próbować i nalegać na podniesienie standardów innych do naszego poziomu.
Czy mogę jeszcze nadmienić, że wiem, iż komisarz Mandelson słyszał o mnie wcześniej, i że jest o nim artykuł w dzisiejszym wydaniu irlandzkich gazet? Jeżeli pan komisarz chciałby skomentować artykuły w prasie, z przyjemnością wysłucham jego uwag.
Czesław Adam Siekierski
Panie Przewodniczący! Panie Komisarzu! Zarówno Unię Europejską, jak i ASEAN cechuje duży potencjał, który pozwoli podjąć działania mające na celu przeciwstawienie się globalnym wyzwaniom, takim jak zmiany klimatyczne, bezpieczeństwo energetyczne, walka z terroryzmem, z ubóstwem, czy niedożywieniem milionów mieszkańców Azji.
Przedstawiciele obu organizacji powinni więc wzmocnić dialog i wspólnie szukać rozwiązań tych trudnych kwestii, a także kreować nowe formy współpracy gospodarczej i działać na rzecz zwiększenia wzajemnej, korzystnej wymiany handlowej. Unia Europejska powinna podzielić się swoimi doświadczeniami i osiągnięciami związanymi z procesem integracji regionalnej. Ale pamiętajmy, że Unia oprócz spraw gospodarczych, powinna nadal domagać się przestrzegania praw człowieka i demokracji.
Stavros Arnaoutakis
(EL) Panie przewodniczący! Umowy o handlu mogą pomóc w ustabilizowaniu stosunków pomiędzy dwoma stronami. Jednak w trakcie negocjacji umowy o wolnym handlu należy także wziąć pod uwagę pewne zasadnicze wymagania i wartości.
Chciałbym zasugerować następujące rozwiązania: przestrzeganie praw człowieka, gospodarczego potencjału każdego z państw, poszanowania praw własności intelektualnej i usytuowania geograficznego; harmonizacja norm dotyczących bezpieczeństwa produktów; oraz współpraca w walce przeciwko chorobom i epidemiom oraz w sprawach związanych ze środowiskiem.
Jean-Pierre Audy
(FR) Panie przewodniczący, panie komisarzu! Na wstępie chciałbym dołączyć się do komplementów dla mojego kolegi, Glyna Forda, i powitać pana Hartmuta Nassauera, który jest przewodniczącym naszej delegacji ds. stosunków z państwami Azji Południowo-Wschodniej.
Panie i panowie! Pamiętam jeszcze wizytę w Republice Filipin. Dlatego też wydaje mi się, że chyba zaniedbujemy postęp w tej sprawie. Pamiętam wyprawę do Kidapawan w regionie Cotabato na wyspie Mindanao, gdzie spotkaliśmy 500 rolników z ok. 1,5 ha ziemi, którzy dzięki pomocy Unii Europejskiej byli w stanie utrzymać się z tego, co sami wyprodukowali na zasadzie produkcji rolnej dla własnych potrzeb. Widzieliśmy entuzjazm i wdzięczność z ich strony, dlatego też uważam, panie komisarzu, że kwestie rozwojowe powinniśmy brać pod uwagę w kontekście wszystkich polityk Unii Europejskiej.
Glyn Ford
sprawozdawca. - Panie przewodniczący! Dziękuję wszystkim posłankom i posłom, którzy uczestniczyli w tej popołudniowej debacie. Jestem świadomy potrzeby zapewnienia, ażeby kwestie rozwojowe nie zostały zaniedbane w odniesieniu do wielu państw, nie tylko Filipin, na co przed chwilą zwrócił uwagę pan poseł Audy. Znając lepiej realia Indonezji niż Filipin, wiem, że jest to państwo rozwijające się, że nie każda jego część jest Dżakartą, i to właśnie na te obszary powinniśmy zwracać szczególną uwagę.
Dziękuję komisarzowi Mandelsonowi za jego uwagi i chciałbym zauważyć, że w duchu współpracy i konsensusu odbyłem właśnie rozmowę z posłem Varelą Suanzes-Carpegną i zgodziłem się na wycofanie poprawki nr 11 -, czym się zajmiemy jutro -, w zamian za udzielenie poparcia dodaniu nowego fragmentu do mojej poprawki nr 12. Mamy zatem większy konsensus teraz niż na początku debaty.
Przewodniczący
Debata została zamknięta.
Głosowanie odbędzie się jutro.
Oświadczenia pisemne (art. 142 Regulaminu)
Bogusław Rogalski  
na piśmie. - Mając na uwadze fakt, iż Wspólnota Europejska podejmując negocjacje ze Stowarzyszeniem Narodów Azji Południowo-Wschodniej w celu zawarcia umowy o wolnym handlu drugiej generacji powinna priorytetowo traktować wielostronny system handlu ustanowiony przez Światową Organizację Handlu. Istotną kwestią jest to, iż ASEAN obejmuje bardzo zróżnicowany obszar: jedne z krajów zaliczają się do krajów najsłabiej rozwiniętych, podczas gdy inne należą do krajów wysoce rozwiniętych. Z tego właśnie powodu nierówności owe odgrywają istotną rolę w finalizowaniu porozumienia o wolnym handlu.
Kwestią priorytetową podczas zawierania umów o wolnym handlu jest podpisanie umowy o partnerstwie i współpracy, zawierającej wykonalne klauzule dotyczące praw człowieka, gdyż prawa człowieka i demokracja stanowią podstawowe wartości UE. Należy zwrócić uwagę na skutki umowy dla drobnych rolników w regionie oraz na monitorowanie i dopilnowanie, aby rodzina i rolnictwo uległy wzmocnieniu.
Trzeba również uczulić lokalne władze na zwalczanie zmian klimatycznych przez przeciwdziałanie wylesianiu oraz przez odnowę lasów tropikalnych. Handel biopaliwami więc powinien być ograniczony jedynie do tych biopaliw, które nie naruszają równowagi środowiska. Należy również podkreślić znaczenie istniejącej współpracy w zakresie walki z terroryzmem oraz zarządzania kryzysowego.
Umowa ramowa UE-ASEAN przyczynić się może do przyszłego wzrostu przemysłowego Unii, powinna być jednak oparta na zasadzie przejrzystości oraz przepisach dotyczących konkurencji i inwestycji, praw własności intelektualnej oraz pomocy państwa.
Andrzej Tomasz Zapałowski  
na pismie. - Panie Przewodniczący!
Wielu ekonomistów zwraca uwagę na możliwość wybicia się regionu południowej Azji na przyszłe centrum światowej gospodarki. Jest to niebezpieczna tendencja, zwłaszcza dla Europy, która morze utracić znaczący udział w światowym handlu. Tymczasem w Europie ciągle obostrzamy warunki dla firm i rolnictwa a handlujemy z krajami, które nie respektują nawet prawa autorskiego. Czy w tym wypadku możemy mówić o wolnej i sprawiedliwej konkurencji?
Oczywiście trzeba dążyć do wspierania w krajach Azjatyckich respektowania praw człowieka, ale nie można tego czynić oddając rynki europejskie towarom produkowanym w warunkach, które nie odpowiadają normom europejskiej konkurencji.
My obecnie w dużym stopniu koncentrujemy się na rywalizacji gospodarczej wewnątrz UE. Jest to nasz błąd i głupota. W tym czasie Azja podbija nas gospodarczo tak jak kiedyś Europa podbijała Azję militarnie i politycznie.
