Goedkeuring van de Notulen
De Voorzitter
De Notulen van de vergadering van gisteren zijn rondgedeeld.
Geen bezwaren?

Janssen van Raay
Alleen maar om te zeggen, mijnheer de Voorzitter, dat de Notulen dit keer wat mijn opmerking betreft uitstekend zijn en dat ik hoop dat u aan de Voorzitter vraagt mijn opmerking uit te voeren. Het is goed genotuleerd, maar hierbij het verzoek aan Voorzitter Hänsch zelf zijn bemiddeling te verlenen.

De Voorzitter
Ik weet niet of dit ironisch bedoeld was, maar ik neem maar voor lief wat u daarnet zei. Ik zal uw opmerking aan Voorzitter Hänsch overbrengen.

Janssen van Raay
Het is niet ironisch. Ik glimlach omdat ik blij ben, omdat dit keer goed is genotuleerd, maar niet ironisch, goed gemutst.

De Voorzitter
Daar ben ik heel blij mee! Dank u.

Plooij-Van Gorsel
Ik wil u alleen maar zeggen dat op maandag niet goed is genotuleerd, want in de Notulen word ik, Plooy-Van Gorsel genoemd als spreker van Unitair Links. U kunt zien dat ik hier in het liberale midden sta en dat wil ik ook graag blijven. Dus ik hoop dat dat veranderd kan worden.

De Voorzitter
Dat brengt ons weer met beide benen op de grond. Toch bedankt voor uw opmerking. Wij zullen er rekening mee houden.
(Het Parlement keurt de Notulen goed)

Martens
Mijnheer de Voorzitter, zoals u terecht opmerkte heeft men gepland dat de stemming eventueel om 18.00 uur vanmiddag wordt voortgezet. Daarom wil ik verzoeken deze middag niet te stemmen na 13.30 uur.

De Voorzitter
Dat lijkt me een wijs en redelijk verzoek!

Energiebeleid
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over:
het verslag (A4-0326/96) van de heer W.G. van Velzen, namens de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie, over het Witboek van de Commissie (COM(95)0682 - C40018/96) "Een energiebeleid voor de Europese Unie" ; -het verslag (A4-0296/96) van de heer Scapagnini, namens de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie, over de mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad (COM(96)0149 - C4-0238/96) betreffende het Euro-mediterraan partnerschap in de energiesector; -het verslag (A4-0235/96) van de heer Chichester, namens de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie, over de mededeling van de Commissie (COM(95)0478 - C4-0487/95) over de huidige en toekomstige gasvoorziening in de Europese Gemeenschap; -de mondelinge vraag (B4-1215/96 - O-0147/96) van de leden Schierhuber en Jacob, namens de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, over maatregelen met betrekking tot het gebruik van biomassa en biologische brandstoffen als hernieuwbare energiebronnen.
Van Velzen, W.G.
Mijnheer de Voorzitter, hedenochtend bespreken wij na een jaar geleden het Groenboek te hebben besproken het Witboek van de Commissie over energiebeleid voor de Europese Unie. Ik wou graag de Commissie allereerst heel hartelijk danken voor de snelheid waarmee zij dit Witboek heeft geschreven. Maar ik ben haar nog meer erkentelijk dat zij 90 % van de resolutie van het Europees Parlement over het Groenboek heeft overgenomen. Ik wil hiervoor commissaris Papoutsis en zijn medewerkers heel hartelijk danken. Daarom wordt de dialoog tussen Commissie en Europees Parlement ook zinvol. Het is dan ook logisch dat het Europees Parlement in hoofdlijnen achter het Witboek staat.
In het Witboek zijn ten opzichte van het Groenboek een aantal goede verbeteringen aangebracht zoals, er is een veel betere balans gevonden tussen de drie doelstellingen: milieu, concurrentie en leveringszekerheid. Er is in het Witboek met name meer aandacht besteed aan het vraagstuk van duurzaam energiegebruik. Ik was ook verheugd te constateren dat er naast deze drie doelstellingen nu ook economische en sociale samenhang als beleidsobjectief worden aangegeven.
Verder heeft de Commissie veel meer aandacht besteed aan de rol die de lidstaten spelen in het energiebeleid en aan de rol van private ondernemingen, organisaties en dergelijke. Daardoor is de subsidiariteit beter uitgewerkt en wordt de angst vermeden dat het Europese Unie-energiebeleid gecentraliseerd wordt.
Na deze woorden van lof zijn er uiteraard wel enige kanttekeningen te maken bij het Witboek van de Commissie en met name bij het voorgestelde indicatief- werkprogramma van de Commissie vallen een drietal zaken op.
Allereerst wordt in het Witboek gesteld dat het aandeel van duurzame energiebronnen in totale energieproductie en het energieverbruik binnen de Europese Unie verhoogd moet worden. Als ik echter naar de concrete uitwerking in het werkprogramma kijk, blijft dit grotendeels achterwege. Ik vind dit name ook teleurstellend omdat de politieke wil in veel lidstaten aanwezig is om op dit terrein positieve actie te ondernemen, juist nu. Ik vraag dan ook in de heden voorliggende resolutie veel aandacht voor een betere integratie van duurzame energie in totaal Europese Unie-energiebeleid en een veel grotere ambitie van de Commissie op dit terrein alsmede meer concrete acties.
Met het verslag-Mombaur erbij heeft de Commissie nu voldoende concrete suggesties, zou ik zeggen. Daarom beklemtonen wij in de resolutie die nu voorligt volgende punten: ten eerste, het ontwikkelen van subsitutiemogelijkheden voor schaarser wordende energiebronnen; ten tweede, efficiencyverbetering van energieverbruik onder meer door verscherpen van normering, afspraken over etikettering; ten derde, meer aandacht voor warmtekrachtkoppeling. Ik nodig de Commissie niet alleen uit, maar ik wacht ook vol verwachting wanneer nu die mededeling over dat onderwerp gaat komen.
Verder ontwikkeling van meer rendabele en duurzame bronnen, zoals zonne-energie, fotovoltaïsch, biomassa en dergelijke. Het financieel aantrekkelijk maken van investering in duurzame energie. Tenslotte het opnemen van een energie- en milieuprogramma in het vijfde kaderprogramma.
Daarnaast, mijnheer de Voorzitter, noemen wij de verbetering van de toegang tot het elektriciteitsnet voor duurzame energie door bijvoorbeeld te verplichten afname van duurzame energie, in Engeland de zogenaamde non fossil fuel obligation of een terugnamegarantie van kleinschalig opgewerkte duurzame energie.
Ook is het noodzakelijk dat de Commissie met de lidstaten een financieel programma ontwikkelt ter stimulering van duurzame energie, zoals bijvoorbeeld onderzoek naar de groene BTW, fiscale afschrijving van investeringen op het terrein van duurzame energie.
Een tweede aspect waar de resolutie van het Europees Parlement veel aandacht voor vraagt en waar de Commissie dus duidelijk een voortrekkersrol op zich dient te nemen, is de internationale context. Dit is een terrein waarop de Commissie zich duidelijk moet profileren omdat zij hier die toegevoegde waarde heeft die nodig is op dit terrein.
Vanwege de toenemende afhankelijkheid van de Europese Unie van energie-import is noodzakelijk met meer landen dan alleen Rusland energiehandvesten af te sluiten.
Een derde terrein waarop de Commissie veel meer activiteit moet ontwikkelen is het aanpakken van de onveilige kerncentrales in Midden- en Oost-Europa. Wij zijn nu meer dan tien jaar aan het praten en het ontbreekt nog steeds aan actie. Daarom moet de Commissie coördineren, partners bijeen brengen, financiële inspanningen matchen, regionale samenwerking bevorderen. Juist op dit terrein kan de Commissie wederom haar toegevoegde waarde bewijzen.
In de resolutie worden op dat terrein dan ook heel concrete voorstellen gedaan. Laat ik er een aantal noemen. Het organiseren van regionale energieconferenties in Midden- en Oost-Europa om te bezien hoe het energiebeleid al daar het beste kan worden ondersteund en verbeterd. Het ontwikkelen van een groot pakket aan energie-efficiency maatregelen voor die landen alsmede voorlichtingscampagnes over energiebesparing, het aanmoedigen van het gebruik van gasgestookte warmtekrachtkoppelingcentrales, een snelle introductie van hernieuwbare energiebronnen en het coördineren van de financiële inspanningen op dit terrein met de internationale organisaties en uiteraard met de PHARE en TACISmiddelen teneinde met de privé financiers en ondernemers in Midden - en Oost-Europa te komen tot een doelmatig en efficiënt energiebeleid.
Gaarne zou ik de reactie van de Commissie willen vernemen op de concrete punten uit onze resolutie. Het Europees Parlement gaat akkoord met een indicatief werkprogramma van de Commissie onder voorwaarde dat zij aanvullingen uit de resolutie van het Europees Parlement overneemt. Ik wacht op het antwoord van de Commissie.

Scapagnini
Mijnheer de Voorzitter, algemeen is men van mening dat met de komst van een nieuwe eeuw de burgers van de Europese Unie er nieuwe zorgen bij zullen krijgen, zorgen over energie en water. Deze eeuw brengt ook al vragen met zich mee waarop de Europese Unie bevredigende antwoorden moet zien te vinden. De heer Van Velzen heeft - dat is alom bekend - een voortreffelijk, gedetailleerd verslag over dit onderwerp geschreven, dat een gebrek aan plannen van de kant van de Europese Commissie aan het licht heeft gebracht; met name plannen voor het duurzame gebruik van energie, de warmtekrachtkoppeling, de bijzonderheden en eigenaardigheden van de gassector, het institutionele en budgettaire kader en de internationale samenwerking.
Het onderhavige verslag - ik heb de eer het te presenteren - gaat over de internationale samenwerking. Uit alle beleidslijnen die door de Europese Raad in Lissabon, Corfú, Essen en Cannes zijn uitgezet, blijkt het voornemen van de Europese Unie om een langlopend programma voor haar betrekkingen met de landen van het Middellandse-Zeebekken op te stellen.
De opening naar het oosten moet gepaard gaan met een ambitieus beleid voor samenwerking met het zuiden, die met de conclusies van de conferentie van Barcelona van november 1995 in gang is gezet. De Europese Unie en haar mediterrane partners staan voor dezelfde uitdagingen, en dat vraagt om een gecoördineerd antwoord, eventueel door het vaststellen van een multilateraal programma waarin Europa en de zuidelijke en oostelijke Middellandse-Zeelanden via een Middellandse-Zeeforum met elkaar worden verbonden.
De hernieuwbare energiebronnen zijn zonder twijfel één van de belangrijkste instrumenten om informatie over te dragen en op dit vlak te slagen. Wat de hernieuwbare energiebronnen betreft moet het ons doel zijn overeenkomsten te sluiten met Middellandse-Zeelanden die ook in de technologische ontwikkeling van hernieuwbare energiebronnen geïnteresseerd zijn, vooral vanwege hun specifieke geografische, politieke en strategische kenmerken.
Wij moeten onze toekomst in deze sector weten op te bouwen, enerzijds door de instrumenten die ons vandaag in de Europese Unie ter beschikking staan te ontwikkelen, en anderzijds door middel van een meer open en integrerend energiehandvest, zoals de heer van Velzen ook al zei.
Eén van de belangrijkste middelen om de doelstellingen van de Europese Unie te bereiken is zeer zeker het transeuropees energienetwerk; daarom moeten er overeenkomsten worden opgesteld en goedgekeurd waarmee de netwerken kunnen worden ontwikkeld en gekoppeld aan de landen van het Middellandse-Zeebekken. De Europese Unie is zich bewust van het belang van de handel in de energiesector, en heeft reeds voorstellen gedaan om elektriciteit te leveren aan verschillende mediterrane landen, zoals Marokko, Algerije en Tunesië.
Dat geldt ook voor gas. Wat de internationale acties gemeen hebben, is dat ze gericht zijn op de ontwikkeling van de markten en de infrastructuren om zodoende het hoofd te kunnen bieden aan de toekomstige stijging van de invoer van gas in de energiemarkten van de ontwikkelde landen en met name van de ontwikkelingslanden. In dit verband is van belang de aanleg van de gaspijpleiding Maghreb-Europa en van de pijpleiding tussen Algerije, Tunesië en Italië.
Deze verbindingen zullen zeer beslist bijdragen aan de volledige integratie van de Europese en Noordafrikaanse gassystemen, en met name aan de totstandkoming van een nieuwe handelsverbinding Noord-Zuid, die geweldige mogelijkheden voor toekomstige samenwerking met zich meebrengt. Dit brengt mij bij de conclusies van de conferentie van Caïro, omdat een korte berekening van de beschikbare projecten indrukwekkende cijfers te zien geeft. Het gaat om projecten ter waarde van ongeveer 20.000 miljoen dollar in de gassector en 1.800 miljoen dollar in de elektriciteitssector. Dit betekent natuurlijk dat we enerzijds het traditionele niet moeten bevoorrechten, maar anderzijds ook niet alleen maar het onconventionele moeten bevorderen.
Om ervoor te zorgen dat de energietechnologieën, met name op het vlak van de hernieuwbare, niet vervuilende energie, verspreid kunnen worden, moet er een mechanisme worden ontworpen waarin technologische informatie via nauwe samenwerking tussen technici en wetenschappers van de betrokken landen wordt overgedragen. In mijn verslag heb ik aan het einde gesteld dat het van belang is een Euromediterraan Forum op te richten, dat als katalysator fungeert voor de informatieverspreiding, en als ondersteuning dient voor de instellingen en ondernemingen - bij voorkeur plaatselijke. Daarnaast is een belangrijke rol weggelegd voor een opleidingsinstituut waarin gespecialiseerd personeel kan worden opgeleid en met name proefprojecten kunnen worden aangezwengeld.
Tot besluit, mijnheer de Voorzitter, moet deze samenwerking tussen de Europese Unie en de oostelijke en zuidelijke Middellandse-Zeelanden ook betekenen dat technologieën worden overgedragen en een stelsel van investeringen wordt opgezet waarmee projecten op het gebied van regionale integratie, sociale ontwikkeling en milieubescherming kunnen worden bevorderd. Daarbij moeten de achterliggende samenwerkingsdoeleinden worden aangehouden, om zodoende in het Middellandse-Zeebekken een permanente dialoog tot stand te kunnen brengen.

Chichester
Mijnheer de Voorzitter, uit achting voor de hier aanwezige commissaris, zal ik toespelingen op windmolenparken in of uit Wales trachten te vermijden. Laat ik om te beginnen de Commissie hulde brengen voor haar mededeling, die de aanleiding vormde voor dit verslag. Zij heeft een uitstekende analyse gemaakt van de gasvoorziening in Europa en de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie heeft diep moeten nadenken om enige constructieve voorstellen en aanvullingen te kunnen voorleggen.
Met het oog op de toekomstige gasrichtlijn, is de kern van dit verslag dat de toevoer en het verbruik van aardgas in Europa zeer sterk zijn gestegen, zowel in absolute cijfers als ten opzichte van andere energiebronnen, maar toch voorzien wij nog steeds zelf in meer dan 60 % van de behoeften van de EU, met twee lid-staten - Nederland en het Verenigd Koninkrijk - als belangrijkste producenten. Eén factor die heeft bijgedragen tot deze toename van de consumptie is de intrekking van de EG-richtlijn betreffende een verbod op het gebruik van gas voor opwekking van elektriciteit, die tot 1991 van kracht was. Dit heeft, samen met de openstelling van de markten voor elektriciteit in enkele lid-staten en de nieuwe, efficiëntere technologie van de gecombineerde gasturbinecyclus, een snelle verandering teweeggebracht.
Voor de 38-39 % die wij importeren zijn wij van drie landen afhankelijk: Rusland, Algerije en Noorwegen, die in 1994 respectievelijk 51, 8 %, 24, 1 % en 23, 9 % van onze invoer leverden. Sommigen zijn van mening dat onze toenemende afhankelijkheid van aardgasimport ons kwetsbaarder maakt als de aanvoer wordt onderbroken. Dit verslag dringt er uit politieke overwegingen op aan om een meer gedetailleerde risicoanalyse te verrichten om de mogelijkheid daarvan te onderzoeken, maar ik acht het waarschijnlijker dat er problemen kunnen ontstaan door fysieke onderbrekingen ten gevolge van breuken in de pijpleidingen en het verslag verzoekt daarom ook om steun voor onderzoek naar samenwerkingsprojecten ter beperking van het weglekken van gas uit pijpleidingen in derde landen.
Als wij onze gedachten laten gaan over de mogelijke risico's van politieke besluiten in derde landen om de gastoevoer stop te zetten, dan moeten wij bedenken wat deze landen eigenlijk zouden kunnen winnen bij dergelijke acties en goed voor ogen houden dat het grondbeginsel van de EU bevordering van de handel tussen de lid-staten en integratie van onze economieën behelst, teneinde het daardoor minder waarschijnlijk te maken dat wij ruzie krijgen en onderling strijd voeren, zoals in het verleden is gebeurd.
Tot dusver is deze aanpak een opmerkelijk succes gebleken, dus waarom zouden wij niet hetzelfde beleid voeren in onze handelsbetrekkingen met onze buurlanden? Ik ben van mening dat het antwoord op mijn vraag moet zijn, niets doen, omdat deze landen veel meer aan harde valuta en andere handel winnen bij de verkoop van gas aan de lid-staten van de EU dan zij zich kunnen veroorloven te verliezen door de toevoer stop te zetten.
Het verslag noemt maatregelen die onze banden met deze landen zouden versterken en de zekerheid van onze gasvoorziening vergroten. In de eerste plaats moet het Verdrag inzake het Energiehandvest, dat voorziet in het juridisch kader voor deze handel, worden afgesloten. In de tweede plaats moeten wij haast maken met de voorstellen voor projecten tot onderlinge verbinding van netwerken, die een werkelijke interne gasvoorzieningsmarkt tot stand brengen. De transeuropese netwerken zorgen voor een fysieke verbinding en vormen een middel om marktmechanismen in te voeren die de veiligstelling van de bevoorrading een stevige basis geven en hoop bieden op verbetering van de concurrentie en de dienstverlening aan de consument.
Er heerst ongerustheid over de zekerheid van de toevoer en die is eerder het gevolg van bezorgdheid over de filosofie van liberalisatie en vrije concurrentie dan van bezorgdheid over de politiek van derde landen. Ironisch genoeg, zijn sommigen meer bevreesd voor gunstig werkende krachten als concurrentie en vrije markten dan voor buitenlands fundamentalisme of van oudsher bestaande rivaliteit.
Ik ben van mening dat de veranderingen in het Verenigd Koninkrijk bij voorbeeld ons zouden moeten bemoedigen in plaats van vrees aanjagen. In mijn kiesdistrict in het zuidwesten van Engeland genieten de consumenten ten gevolge van de structurele veranderingen die zijn doorgevoerd in het elektriciteitsvoorzieningsbedrijf een kostenvoordeel dat neerkomt op een reële prijsverlaging van 20 % na inflatiecorrectie.
De industrie is nu weliswaar geprivatiseerd, maar het is nog niet zo dat alle consumenten volledig kunnen profiteren van de vrije concurrentie. Dat zal pas in 1998 het geval zijn, wanneer de markt geheel en al geliberaliseerd is, maar op dit moment nemen de gasverbruikers in mijn kiesdistrict deel aan het allereerste modelproject in de EU, waarbij volledig vrije concurrentie geldt voor de levering van gas.
Sinds dit jaar april kunnen gasleveranciers vrij concurreren en hun diensten aanbieden aan alle consumenten. Het is veelzeggend dat 15-16 % van de consumenten van leverancier veranderd is, de rest wacht af of de beloofde prijsverlagingen ook werkelijk worden doorgevoerd. Dat is verstandig. Het belangrijkste is echter dat de mensen kunnen kiezen en wij zullen zien of de onheilsprofeten gelijk of ongelijk krijgen. Ik denk dat zij geen gelijk zullen krijgen en daarom hebben wij bepaalde delen van de tekst van het ontwerp-verslag opnieuw opgenomen, omdat wij aandacht moeten schenken aan deze ontwikkelingen.
Tenslotte verzoekt het verslag om een herziening van de situatie met betrekking tot de afhankelijkheid van gas, wanneer een nominaal aandeel van 25 % van de totale energievoorziening wordt bereikt. Het dringt aan op onderzoek naar en beschikbaarstelling van alternatieve energiebronnen en alternatieve technologieën, als een verstandige voorzorgsmaatregel, die echter tot nu toe - gezien de goede reputatie van de aardgasindustrie wat betreft de handhaving van de zekerheid van de voorziening - nog lang niet nodig lijkt. Deze mededeling en het verslag zijn van belang bij de voorbereiding van de gasrichtlijn die, naar wij hopen, direct na de elektriciteitsrichtlijn voorgesteld zal worden. Ik beveel het verslag bij het Parlement aan.

Schierhuber
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de Commissaris, geachte dames en heren, ik ben vandaag erg blij omdat deze mondelinge vraag over hernieuwbare energiebronnen, d.w.z. biologische brandstoffen in het kader van de discussie over het Witboek over een energiebeleid voor de Europese Unie wordt behandeld. Staat u mij toe de noodzaak van dit onderwerp - het gebruik van biomassa en biologische brandstoffen als hernieuwbare energiebronnen - te benadrukken aan de hand van een lapidaire constatering. Zonder energie zijn we nergens!
Een zich snel veranderende samenleving met haar nieuwe taken en mogelijkheden zal ook in de toekomst een groeiende behoefte aan energie hebben. Het produceren van energie en de bescherming van het milieu staan momenteel echter vaak lijnrecht tegenover elkaar. Dat moet en mag niet langer het geval zijn. Zowel het energiebeleid als de energie zelf moeten positief zijn voor het leven en dat betekent duurzaam. Dit zou ook voor de toekomst ons trefwoord moeten zijn als het om het energieverbruik gaat.
Sinds het gebruik van fossiele brandstoffen zijn niet alleen het tempo en de productie-omvang gestegen, maar ook de belasting voor het milieu. Dat mag ons niet onberoerd laten. Zelfs wanneer we de fossiele energiedragers bij een gunstige inschatting van hun bereikbaarheid en met het oog op het huidige verbruik nog eens honderd jaar ter beschikking hebben, zullen we deze honderd jaar misschien niet halen. Want onze grootste zorg is enerzijds de groeiende behoefte aan energie en anderzijds de toename van de CO2 -uitstoot.
Al in 1990 besloot de Gemeenschappelijke Energie- en Milieuraad daarom om de uitstoot van CO2 tot het jaar 2000 te stabiliseren op het niveau van 1990. Om dit doel te bereiken, moest vooral de energieefficiëntie worden verhoogd. Dat wil zeggen dat energie moet worden gespaard en dat er meer gebruik moet worden gemaakt van energiebronnen die bij het gebruik ervan minder CO2 produceren.
Tegenover deze wens en deze eis staat een concrete oplossing, en wel het gebruik van biomassa en biologische brandstoffen. In het Witboek van de Commissie over energiebeleid van december 1995 werd er jammer genoeg maar anderhalve pagina besteed aan deze energiesector. Daarom dank ik de heer Wim van Velzen heel hartelijk dat hij in zijn toelichting zoveel aandacht heeft besteed aan de bio-energie.
Tijdens de hearing over het thema "biomassa" in de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling van het Europees Parlement op 6 mei van dit jaar kon duidelijk worden gemaakt hoe noodzakelijk, maar ook hoe nieuw juist deze mogelijkheid van de beschikbaarstelling van energie is.
Met het oog op de duurzaamheid - vooral op het gebied van de landbouw - zou een duurzaam energiebeleid dringend noodzakelijk zijn. Ook met het oog op de eisen van de landbouw, die zich in een overgangsfase bevindt, zou een politieke wilsverklaring in deze richting de juiste stap zijn. Er moeten nieuwe, zinvolle, identiteitsvormende werkterreinen worden gecreëerd voor de landbouw en daardoor voor het platteland en voor de boeren en boerinnen als basis van dit platteland.
Het ter beschikking stellen van en de verkoop van hernieuwbare energiebronnen worden beschouwd als een veelbelovende afzetmogelijkheid in de agrarische sector. Terwijl enkele decennia geleden nog op een derde van het akkerland voedermiddelen en daardoor energie voor onze trekdieren werd verbouwd, worden deze akkers nu braak gelegd of wordt er graan op verbouwd. Deze braakliggende akkers zouden gebruikt kunnen worden voor het verbouwen van hernieuwbare energiedragers en bij een elektriciteitsvoorziening via biomassa van tien procent zou door deze duurzame bron van inkomsten op de lange termijn ook de behoefte aan subsidies voor de agrarische sector afnemen.
De voordelen van deze vernieuwingen op het gebied van het energiebeleid zijn onbestreden de volgende: positieve inkomenseffecten, en dat betekent ook het creëren van nieuwe arbeidsplaatsen op het platteland, qua energiebeleid onafhankelijkheid van derde landen, toenemende verzekering van stabiliteit op energiegebied, verbeterde luchtkwaliteit en daardoor levenskwaliteit voor alle mensen.
De Commissie wilde door het instellen van de ALTENER I- en II-programma's duidelijke signalen geven. Er moet echter kritisch worden bekeken of deze signalen ook worden begrepen. Nu moeten er concrete handelingen volgen en mag het niet alleen bij intentieverklaringen blijven. Daarom vormen onze vragen een soort plaatsbepaling. Wat werd er tot nu toe bereikt en hoe is de huidige stand van de ontwikkeling, maar vooral, hoe ziet de Commissie de toekomst? Ik wil nogmaals keer benadrukken hoe groot de betekenis van de bio-energie is als toekomstmogelijkheid voor de landbouw.
Voor dergelijke belangrijke beslissingen voor de toekomst moeten echter ook de juiste randvoorwaarden worden geschapen, zoals bijvoorbeeld verruiming van de onderzoeksbegroting en verhoging van de milieubelastingen voor heel Europa. Ik ben de Commissie voor landbouw en plattelandsontwikkeling heel erg dankbaar dat ze zich zo intensief heeft beziggehouden met dit onderwerp. Wat we nodig hebben, is meer energie voor een duurzaam energiebeleid.

Elchlepp
Mijnheer de Voorzitter, ik bedank de Commissie voor het vooruitstrevende verslag dat ze heeft opgesteld. Slechts drie korte opmerkingen over het Witboek: ik ben van mening dat het in het Witboek geschetste concept voor een gemeenschappelijk energiebeleid van de EU over het geheel genomen voldoet aan de eisen qua energiebeleid van de toekomst. De Commissie is echter op belangrijke punten niet concreet genoeg. Het is bijvoorbeeld niet voldoende om voor het veiligstellen van de voorziening alleen maar algemeen een mix van energiebronnen met inbegrip van hernieuwbare energiebronnen te eisen. Noodzakelijk is mijns inziens eerder een mix van instrumenten en het formuleren van concrete besparingsinstrumenten, bijvoorbeeld van belastingpolitieke aard op het gebied van woningbouw of verkeer.
Ik ben het ermee eens dat het veiligstellen van de energievoorziening voor Europa door het betrekken van primaire energie uit derde landen - met name door de uitbreiding van de contractuele betrekkingen met de belangrijke olieproducerende staten van het Midden-Oosten - een belangrijke taak is, maar ook hier wil ik kritisch aanvullen dat het Witboek het veiligstellen van de energievoorziening voor Europa in zijn geheel te eenzijdig tegen de achtergrond van een groeiende importafhankelijkheid beschrijft. We zouden onze energie-afhankelijkheid o.a. aan de vraagkant beter binnen de perken kunnen houden door gemeenschappelijke inspanningen bij de hernieuwbare energiebronnen, door efficiënter energieverbruik en door steun bij het op de markt brengen van dienovereenkomstige technologieën.
Verder vind ik het in dit verband van groot belang om niet alleen de bescherming van het milieu en het veiligstellen van de energievoorziening op de voorgrond te plaatsen, maar ook de externe economische belangen in combinatie met aspecten op het gebied van de werkgelegenheid. In een tijd waarin er een schrijnend tekort is aan innovatieve ideeën voor het scheppen van nieuwe arbeidsplaatsen zouden de technologieën ter verbetering van de energie-efficiëntie en voor het gebruik van hernieuwbare energiebronnen een spannend exportperspectief voor Europa kunnen vormen om nieuwe, hoogwaardige werkgelegenheid in industrie en handel te scheppen. Hiertoe zouden in samenwerking met de lid-staten alle handels- en ontwikkelingspolitieke instrumenten ten volle moeten worden benut. We lopen anders het gevaar om de reeds bestaande concurrentieslag op dit gebied met Japan en de VS te verliezen en daardoor nieuwe werkgelegenheidskansen te verspelen.

Camisón Asensio
Mijnheer de Voorzitter, het verslag-van Velzen over het Witboek van de Europese Commissie inzake een energiebeleid voor de Europese Unie is zowel realistisch als logisch. De heer Van Velzen verdient dan ook onze oprechte gelukwensen.
Het geeft blijkt van realiteitszin en logica de warmtekrachtkoppeling (" co-generation" ) te ondersteunen, of te pleiten voor de ontwikkeling van een extern energiebeleid van de Unie voor de landen van het Middellandse-Zeegebied of voor Midden- en Oost-Europa; hetzelfde geldt voor het voorstel een financieel programma te ontwikkelen ter stimulering van duurzame energie - wat ook door de Landbouwcommissie bepleit is -, of voor het advies de uitstoot van vervuilende stoffen te beperken, zoals het beruchte CO² . Realistisch is ook het verzoek aan de Commissie, een samenhangend R+D-programma te overleggen, dat gebaseerd is op programma's zoals SYNERGY, THERMIE of SAVE. Maar bovenal realistisch is het voorstel dat de Commissie de steun uit de Structuurfondsen beter coördineert met de prioriteiten van het energiebeleid, wat ook het belangrijkste discussiepunt was in de Commissie regionaal beleid.
Het verslag is zeer zeker verrijkt met voorstellen als de volgende, die betrekking hebben op het regionaal beleid: bijvoorbeeld het voorstel, een echt communautair energiebeleid te ontwikkelen, in het kader van een globale visie op de ruimtelijke ordening van het Europese grondgebied, waardoor de samenhang en complementariteit van de sectoriële beleidsvormen worden gewaarborgd, en de economische en de sociale samenhang worden versterkt.
Belangrijkste doelstelling dient te zijn, de harmonieuze ontwikkeling van de Europese Gemeenschap als geheel te stimuleren; de Structuurfondsen moeten de eerste communautaire financieringsbron vormen voor projecten op het gebied van energie, terwijl de Commissie een inspanning moet leveren om de structurele steun enerzijds en de prioriteiten van het energiebeleid anderzijds beter te coördineren.
Verder is het zaak, dat er aandacht wordt geschonken aan de bevoegdheden van de regionale en de lokale autoriteiten, om hen tot onmisbare partners te maken bij de ontwikkeling van een doelmatig communautair beleid, een aspect dat van enorm belang is.
En tenslotte, mijnheer de Voorzitter, moet worden gestreefd naar samenwerking met de regionale en de lokale autoriteiten met als doel, een energiebeleid van de grond te tillen dat opvalt door zijn doelmatigheid, decentralisering, en, uiteraard, door de eerbiediging van het subsidiariteitsbeginsel.

Kinnock, Neil
Mijnheer de Voorzitter, ik moet zeggen dat ik enigszins in de war gebracht ben door de procedure die gevolgd wordt. In deze interventie moet ik de mondelinge vraag van mevrouw Schierhuber en de heer Jacob beantwoorden en straks moet ik reageren op het debat in zijn geheel, waarbij inbegrepen de verslagen van de heren van Velzen, Scapagnini en Chichester. Nu ik over deze gang van zaken heb nagedacht en als men het officiële verslag van de vergaderingen van het Parlement met de Bijbel vergelijkt, lijkt het net alsof het boek Openbaringen vóór het boek Genesis zou komen, en wij Exodus zouden lezen na de brief aan de Korinthiërs. Maar het voornaamste is natuurlijk dat de leden van dit Parlement deze werkwijze kunnen volgen, zij zijn de belangrijke mensen hier en ik hoop alleen dat van het grote publiek nooit gevraagd wordt dat het begrijpt wat hier gebeurt.
Ik zou mevrouw Schierhuber en de heer Jacob willen antwoorden met de opmerking dat, als het Witboek over het energiebeleid van de Europese Unie het gebruik van biomassa en biologische brandstoffen niet uitdrukkelijk noemt, de heel eenvoudige reden daarvoor is dat de opstellers van dit Witboek van mening zijn dat deze vormen van energie onder het concept van de hernieuwbare energiebronnen vallen. Zij maken zelfs een aanzienlijk deel van die bronnen uit.
Om nu de vragen stuk voor stuk te beantwoorden: sinds 1993, toen het ALTENER-programma van start ging, zijn 274 proefprojecten gefinancierd, waarvan zestig uitsluitend met het gebruik van biomassa in verband stonden en nog eens honderd met verschillende hernieuwbare energiebronnen, waaronder biomassa, te maken hadden. Aangezien het werkprogramma voor ALTENER derhalve nauw aansluit bij programma's voor andere hernieuwbare energiebronnen, is het moeilijk precies aan te geven welke bedragen speciaal voor biomassa zijn uitgetrokken. Hoe het ook zij, naar schatting zal minstens de helft van de 38 miljoen ecu die van 1993 tot dit jaar voor het ALTENER-programma beschikbaar is gesteld voor biomassa bestemd zijn.
Ik kom nu op de vraag over de resultaten die bereikt zijn door middel van het programma ALTENER I. Toen dit programma werd goedgekeurd, heeft de Raad geen precies geformuleerde doelstellingen vastgesteld voor het programma, maar stelde hij in plaats daarvan de beleidsdoelstellingen van de Gemeenschap in haar geheel voor het jaar 2005 vast. Door de in de laatste jaren geboekte vooruitgang en de uitbreiding van de Gemeenschap is het aandeel van hernieuwbare energiebronnen in het totale energieverbruik toegenomen van 4 % tot 6 %. Met extra inspanningen kan naar verwachting de doelstelling van 8 % en de verdrievoudiging van de productie van elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen in het jaar 2005 gehaald worden.
De doelstelling van een aandeel van 5 % voor biologische brandstoffen in het totale brandstofverbruik van motorvoertuigen lijkt echter moeilijk te verwezenlijken, vooral gezien de voortdurende onzekerheid waarmee de fiscale behandeling van biologische brandstoffen en de beschikbaarheid van grondstoffen tegen aanvaardbare kosten is omgeven. Het programma ALTENER II zou daarom de maatregelen die in het kader van het eerste programma op gang zijn gebracht moeten voortzetten. Wat betreft de vraag over de coördinatie tussen de verschillende directoraten-generaal die bij het gebruik van biomassa betrokken zijn, de Commissie bereidt thans, zoals verzocht door het Europees Parlement in het verslag-Mombaur, dat reeds genoemd is in het debat, en zoals voorzien in het Witboek, een document voor over een Europese strategie voor hernieuwbare energiebronnen, met als doel een samenhangend en transparant kader te vormen voor verschillende projecten ter bevordering van hernieuwbare energiebronnen. De Commissie sluit derhalve de mogelijkheid niet uit dat een coördinatie-infrastructuur binnen haar afdelingen wordt ingevoerd, teneinde het bij de strategie behorende actieplan uit te voeren.
Met betrekking tot de vraag hoe de Commissie het gebruik van biomassa beoordeelt met het oog op vermindering van de uitstoot van kooldioxide, deel ik het Parlement mede dat, aangezien biomassa en uit afval verkregen energie thans bijna 60 % van de productie uit hernieuwbare energiebronnen voor hun rekening nemen, biomassa een essentiële rol zal blijven spelen bij het vergroten van de bijdrage van hernieuwbare energiebronnen aan onze energievoorziening en bij de pogingen het broeikaseffect te bestrijden, dat hoofdzakelijk te wijten is aan de CO2 -emissie van fossiele brandstoffen.
De Commissie heeft onderzoek aangemoedigd en steun verleend voor de productie van biologische brandstoffen, met name biodiesel. Zij heeft tevens een belastingkader voorgesteld overeenkomstig de zogenaamde Scrivener-richtlijn, die nog bij de Raad in behandeling is.
Tenslotte, maar daarom niet minder belangrijk, zou de ontwikkeling van biomassa in het algemeen en biologische brandstoffen in het bijzonder een gunstige invloed hebben op de structurele problemen in de landbouw. Ik wil echter benadrukken dat dit natuurlijk in overeenstemming met de regels van het gemeenschappelijk landbouwbeleid en de Wereldhandelsorganisatie bereikt moet worden.
De laatste vraag betreft de toekomst van deze sector. Zoals het Parlement wel zal weten, is de Commissie kort geleden begonnen een diepgaande analyse te maken van de ontwikkeling van hernieuwbare energiebronnen in de Europese Unie. Een eerste document met betrekking tot de strategie zal dit Parlement binnenkort worden voorgelegd, gevolgd door een programma waarin de prioriteiten worden vastgesteld voor actie op het gebied van hernieuwbare energiebronnen, met inbegrip van biomassa. Wij zullen daarom spoedig in de gelegenheid zijn het debat van vandaag voort te zetten.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer de commissaris. Mag ik u erop wijzen dat u na afloop van de interventies van de verschillende fractievertegenwoordigers opnieuw het woord mag voeren.

McNally
Mijnheer de Voorzitter, het is jammer dat wij dit Witboek moeten bespreken in een ongeschikt juridisch kader. Ik betreur het dat de lid-staten niet bij machte zijn het energievraagstuk serieus te behandelen in de Intergouvernementele Conferentie. Wij blijven zitten met een anachronistisch stukje wetgeving, het EURATOM-Verdrag, als onze voornaamste rechtsgrondslag voor het energiebeleid. Ik verzoek de lid-staten het kader waarin wij dit behandelen serieus te bekijken.
Ik wil het over een stuk of drie punten hebben, in de eerste plaats de energie-efficiëntie. Ik wil vooral de aandacht vestigen op het schandaal dat de autoriteiten betrokken bij de bouw van de gebouwen van de Europese Unie absoluut geen rekening gehouden hebben met energie-efficiëntie. Er worden nieuwe gebouwen opgetrokken, waarbij wij de hoogste normen hadden kunnen stellen aan de energie-efficiëntie. Maar wij hebben dat niet gedaan. Dat is een schandaal.
Even schandelijk is de houding van de Raad ten opzichte van SAVE II in zijn begrotingsvoorstellen. Met het budget dat de Raad, op geringschattende wijze passend acht kunnen wij onmogelijk serieus de verantwoordelijkheid op ons nemen voor een programma inzake energie-efficiëntie.
Ik betreur ook het standpunt van de Raad inzake de richtlijn betreffende rationele planningtechnieken, een stukje wetgeving dat ons in staat zou stellen om de kwestie van de energie-efficiëntie in de distributiesector serieus aan te pakken. Wij hebben tot dusver te weinig aandacht besteed aan de vervoersector en de mogelijkheden van warmte/krachtkoppeling. Wat betreft de opwekking van energie uit hernieuwbare energiebronnen, ieder op de toekomst gericht programma dat ter hand is genomen, ook het in het Verenigd Koninkrijk uitgevoerde programma, heeft vastgesteld dat deze sector van enorm groot belang is en daarbij zijn windenergie, fotovoltaïsche energie en uiteraard ook biomassa inbegrepen.
Ik wil mij nu richten op de mogelijkheden van het vijfde kaderprogramma voor onderzoek en ontwikkeling in de energiesector. Het moet evenwichtiger worden. Er moet een "illustratief hernieuwbarebronnenprogramma" komen als tegenhanger van het "illustratieve nucleaire programma" dat reeds is ontwikkeld. Wij moeten kijken naar gebieden als transmissieverliezen, mogelijkheden in de vervoersector en de vraag waar wij energie vandaan moeten halen, als andere bronnen uitgeput zijn. Ik ben van mening dat het kernfusieprogramma opnieuw bestudeerd moet worden. De in aanleg zeer goede ideeën waarmee wij aan het huidige programma begonnen, zijn misplaatst gebleken. In een tijd van liberalisering is onderzoek en ontwikkeling één van de gebieden die daarvan te lijden hebben. Het bewijs daarvan is te vinden in het Verenigd Koninkrijk, waar het onderzoek in de gassector bijna stilligt.

Robles Piquer
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, het is mij een eer hier mevrouw Estevan Bolea te vervangen die in onze fractie was belast met de behandeling van deze verslagen, in het bijzonder dat van de heer Scapagnini.
Om te beginnen zou ik mij willen scharen achter de klacht die we net van mevrouw McNally hebben gehoord, over het uitblijven van reacties van de Raad op de herhaaldelijke initiatieven van dit Parlement en ook van de Commissie, om het energiebeleid op adequate wijze in het kader van de Europese Verdragen te plaatsen.
Naar mijn idee moeten we - en dat doe ik hierbij dan ook - alle lof toezwaaien aan het verslag van de heer Scapagnini, de voorzitter van onze commissie, over het Euro-Mediterraan partnerschap in de energiesector, zoals dat is voorgesteld door de Europese Commissie. Het is een uitmuntend verslag dat door ons zal worden ondersteund, zoals we ook de tien amendementen zullen ondersteunen die door vier verschillende fracties zijn ingediend, en die, naar ik hoop, zullen worden overgenomen door de rapporteur.
Het doet mij genoegen te wijzen op het belang dat in dit verslag wordt gehecht aan een punt dat mij in het bijzonder ter harte gaat. In het hoofdstuk over hernieuwbare energiebronnen - in overweging c), en in de paragrafen 5 en 12 met name - wordt op summiere, maar heldere manier en zonder reserves het belang toegelicht dat dit soort energiebronnen vooral voor afgelegen regio's hebben. Denk bijvoorbeeld aan de vele eilanden in de Middellandse Zee, dan zult u begrijpen hoe belangrijk het is, als we die kunnen voorzien van eigen, niet-vervuilende energiebronnen, die voor nieuwe werkgelegenheid zorgen, die in het gebied zelf geëxploiteerd worden, en die natuurlijk geen vervuiling opleveren.
Dat betekent natuurlijk niet, dat de betekenis van de traditionele energiebronnen mag worden ontkend - en ik ben nu nog minder gerechtigd dat te doen, nu Spanje sinds kort, en via Spanje ook Portugal en de rest van Europa, van gas uit Algerije voorzien wordt, dankzij de aanleg van de gasleiding die Algerije via Marokko met ons continent en onze Unie verbindt -, maar het spreekt vanzelf, dat de nadruk die in dit verslag wordt gelegd op hernieuwbare en permanente energiebronnen en op energiebesparing, door mij zonder meer wordt toegejuicht.
Kort voor de Conferentie van Barcelona werd er in Athene een speciale conferentie gehouden over de overdracht van technologie op het gebied van hernieuwbare energiebronnen naar de landen van MiddenEuropa en ten zuiden van de Middellandse Zee. Naar mijn mening zou er beslist rekening moeten worden gehouden met de conclusies van die conferentie, ofschoon die weinig reacties hebben opgeroepen, wat - tot mijn spijt - deels is toe te schrijven aan het feit dat het Spaanse voorzitterschap hieraan op de Mediterrane Conferentie van Barcelona die in november daarop werd gehouden, onvoldoende aandacht heeft geschonken.
Mijnheer de Voorzitter, de financiële middelen die de Europese Gemeenschap heeft voorgesteld, die van het programma MEDA, zijn aanzienlijk. Laten we die op de meest rationele manier gebruiken, zodat er werkelijk sprake is van een Euro-Mediterrane gemeenschap op energiegebied.

Pompidou
Mijnheer de President, waarde collega's, ik hecht eraan om in dit gecombineerde debat van vandaag in het bijzonder de verschillende rapporteurs te danken en te complimenteren.
Toch lijkt het me onvermijdelijk een aantal punten te onderstrepen. Wat het rapport van de heer Van Velzen betreft, het Witboek over het energiebeleid, ben ik voorstander van een liberaliseringsproces van de interne markt voor elektriciteit en gas voor zover dit geleidelijk en op aangepaste manier gebeurt. Er zal dus met de toekomstige ontwikkelingen en de productiecircuits rekening moeten worden gehouden. Overigens moeten we niet denken dat de liberalisering van de gasmarkt op identiek dezelfde manier zal verlopen als die van de elektriciteitsmarkt. Het ligt voor de hand dat de gassector een andere sector is en er zal dus rekening moeten worden gehouden met de eigen specifieke kenmerken.
Ik deel de mening van de rapporteur inzake voorzieningszekerheid, een terrein waarop zowel inzicht in en controle op de import, als een langetermijnprogrammering onontbeerlijk zijn.
Deze punten zijn ook naar voren gebracht door de heer Giles Chichester en ik ben het met hem eens om de landen ten zuiden van de Middellandse Zee en eventueel de landen van het Midden-Oosten bij het Europees Energiehandvest te betrekken. Vanuit deze optiek zal de Commissie dan ook een gedetailleerde analyse moeten maken van de risico's bij de energievoorziening.
Op internationaal niveau moeten we erop aansturen dat de Unie minder afhankelijk wordt van ingevoerde energie. Om de voorzieningszekerheid veilig te stellen moeten de lid-staten ook de verbintenissen van de openbare diensten, waar sommige onder hen bijzonder aan gehecht zijn, in stand kunnen houden. Het gaat hier om het behoud van hun sociale politiek en de bescherming van werkgelegenheid.
Ik ben ook voorstander van regionale conferenties in de Midden- en Oost-Europese landen. In het kader van de Phare- en Tacis-programma's moeten we voorrang geven aan de medefinancieringen met het oog op de uitvoering van de conclusies van de regionale conferenties over energie voor zover ze natuurlijk betrekking hebben op concrete doelstellingen.
Wat de versteviging van de concurrentiepositie betreft, is het hoogst noodzakelijk dat de voorwaarden voor een gelijke concurrentie tussen de verschillende lid-staten worden gegarandeerd en er een grotere transparantie komt. Maar we moeten vooral ook de belangen van de particuliere verbruikers, de verplichtingen van de openbare diensten en de organisatie van debatten vastleggen en daar dan ook rekening mee houden. Het is dus belangrijk dat we de toepassing van het subsidiariteitsbeginsel niet uit het oog verliezen.
Het is van het grootste gewicht om de bescherming van het milieu, het gebruik van schone, dus duurzame, energie te stimuleren. Er moet vooral voor de onmiddellijke toekomst een gezond en adequaat afvalbeheer komen zowel voor fossiele brandstoffen als voor kernenergie.
Ten slotte is het nodig dat er met de landen rond de Middellandse Zee een Energiehandvest wordt uitgewerkt en dat er binnen die context - ik benadruk evenals mijn collega Scapagnini het belang ervan - een Euro-mediterraan Instituut tot stand komt voor informatie, opleiding en ondersteuning van het energiebeleid.

Plooij-Van Gorsel
Voorzitter, collega's, mijnheer de commissaris, mijn complimenten aan de drie rapporteurs. Het zijn goed doortimmerde werkstukken.
In het verkiezingsprogramma van de Europese liberalen staat: " Een duurzaam milieu kent geen grenzen en kan alleen tot stand worden gebracht door een echt internationale benadering van het probleem." Ik heb eerder deze week al gesteld dat dit onlosmakelijk verbonden is met de energieproblematiek. In het Witboek energie worden onder andere als doelstelling genoemd verhoging van de energie-efficiëntie en inzet van hernieuwbare energiebronnen. Met name dat laatste wil ik graag aan de orde stellen en het lijkt wel een perpetuum mobile, want meerdere collega's hebben dit al gedaan.
Het Witboek bevat een uitstekende toekomstanalyse, maar blijft zeer vaag over concrete maatregelen om de doelstellingen te realiseren. Ook het verslag van de heer Van Velzen straalt niet de politieke wil uit die noodzakelijk is om gunstige voorwaarden te scheppen voor hernieuwbare energiebronnen en zo te komen tot een geïntegreerd energie- en milieubeleid. En ofschoon de rapporteur hier deze morgen tot mijn vreugde een warm pleidooi hield voor meer geld voor onderzoek van hernieuwbare energiebronnen, wordt in het Witboek en het verslag gebruik van kernenergie als noodzakelijke optie aangemoedigd. Immers, kernenergie geeft geen emissies van schadelijke stoffen en veroorzaakt ook geen CO2 -uitstoot. Maar, collega's, er is wel een afvalprobleem dat zich over duizenden toekomstige jaren kan uitstrekken, en gezien ook de geringe maatschappelijke acceptatie van kernenergie in veel landen zijn alternatieven noodzakelijk. Kernfusie kan op den duur wellicht een onuitputtelijke energiebron vormen, maar die ontwikkeling is nog lang niet zeker - mevrouw McNally zei het ook al deze morgen - en zal ook veel te lang duren. Daarom moet nú reeds gekozen worden voor een niet aan de aarde gebonden, onuitputtelijke energiebron. En dat, collega's, is de zon met zijn verschillende vormen van hernieuwbare energie. Dat is ook het kader van de duurzame ontwikkeling waarin mijn fractie de energieproblematiek geplaatst wil zien. U moet in dit kader mijn amendement 1 op het verslag-Chichester zien, dat de Commissie als alternatief met name moet investeren in hernieuwbare energiebronnen en niet in steenkool; ook zullen wij het amendement van de Groenen steunen want dat spreekt over onuitputtelijke energiebronnen in plaats van duurzame bronnen.
Het energiebeleid van de Unie voor de landen van Midden- en Oost-Europa richt zich bijna uitsluitend op het veilig maken van de daar aanwezige kerncentrales. Daarmee wordt over het hoofd gezien dat deze landen vaak veel relatief schone fossiele brandstoffen bezitten, zoals gas. De Unie moet bovenal investeren in een schoon en efficiënt gebruik van fossiele brandstoffen die in Oost-Europa volop aanwezig zijn. In Oost-Europa is onze milieu-ecu immers nog meer waard dan in de Unie. De Unie dient niet slechts de export van nucleaire technologieën te bevorderen, maar ook energie-efficiënte technologieën, zoals warmtekrachtkoppeling. Het is dan ook jammer dat mijn amendement hierover niet is overgenomen door de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie.

Marset Campos
Mijnheer de Voorzitter, enige kanttekeningen daargelaten staat onze fractie positief tegenover de onderhavige verslagen, en in het algemeen tegenover een Europees beleid op energiegebied dat het gebruik rationaliseert van energie als schaars maar essentieel goed; wij ondersteunen deze verslagen in grote lijnen, evenals de vraag die door mevrouw Schierhuber en de heer Jacob gesteld werd.
Toch zijn er punten waarop we verre van gerust zijn. In de eerste plaats zijn wij de mening toegedaan, dat een liberaliserende herordening van de energiesector tot een hogere consumptie zal leiden als men de prijzen omlaag weet te brengen. Door de stijgende consumptie zal ook de uitstoot in de atmosfeer toenemen, en als gevolg daarvan ook het broeikaseffect en de milieuproblemen, hetgeen indruist tegen de officiële toezegging die we hebben gedaan door in te stemmen met een model voor duurzame ontwikkeling, dat bescherming van het milieu voorstaat.
In de tweede plaats lijkt het ons - in verband met dat ontwikkelingsmodel - onontbeerlijk, dat we ons bezinnen en onze optiek veranderen, omdat we het niet steeds kunnen hebben over de bescherming van het milieu terwijl we de consumptie en het plunderen van de natuur blijven stimuleren.
In de derde plaats achten wij het van belang, dat er in de energiesector gerationaliseerd wordt, maar we mogen hierbij niet over het hoofd zien dat de liberalisering, indien het principe van de marktwerking middels aanbod en vraag tot het uiterste wordt doorgevoerd, tot gevolg zal hebben dat bepaalde delen van de samenleving van energie verstoken zullen raken, omdat de levering van energie in sommige streken niet winstgevend is; in dat geval zou ingrijpen door de overheid noodzakelijk worden, als vorm van publieke dienstverlening ten behoeve van het welzijn van de bevolking.
Tenslotte gaat het allemaal om één cruciale kwestie: we hebben het wel steeds over rationalisering en over een adequaat en doeltreffend energiegebruik, maar tegelijkertijd wordt het energiegebruik en de toename daarvan rechtstreeks door ons gestimuleerd, hetzij op het niveau van het vervoer - individueel of collectief -, hetzij doordat de productie van goederen wordt bevorderd die vanwege hun korte levensduur tot steeds meer consumptie aanzetten. De gedragsnormen van de bevolking, zowel op het individuele als op het collectieve vlak, zouden dus moeten worden veranderd om een beleid voor een algemeen sociaal gedrag te bevorderen dat gebaseerd is op matiging en soberheid; daarom zouden we tegen onszelf moeten zeggen, dat het nu wel genoeg is geweest, die gewoonte om elke twee of drie jaar een nieuwe auto aan te schaffen, of om om de zoveel tijd weer een nieuw bankstel te kopen, en dat het hoog tijd is om de productie van solide en duurzame goederen te stimuleren, waardoor een andere samenleving haalbaar wordt. Want anders ontstaat er een situatie die volstrekt in tegenspraak is met onze verklaringen. En natuurlijk heeft dat allerlei gevolgen: door de continue stijging van de consumptie raken we noodgedwongen afhankelijk van Oost-Europa, van Zuid-Frankrijk, omdat we het sociale en economische evenwicht ondermijnen, terwijl we tegelijkertijd programma's opstarten om dat evenwicht te bevorderen.
Het verslag-Scapagnini is zonder meer uitstekend, en we zullen het dan ook zonder enige twijfel ondersteunen. Het moet echter iedereen duidelijk zijn, dat de bevordering van duurzame ontwikkeling in het Middellandse-Zeegebied in tegenspraak is met de noodzaak tot voortdurende consumptie. Daarom vindt de Confederale Fractie Europees Unitair Links/Noords Groen Links het onontbeerlijk, dat er bij de herziening van het Verdrag van Maastricht een duidelijke keuze wordt gemaakt voor het model van duurzame ontwikkeling, voor een energiehoofdstuk waarin rekening wordt gehouden met de belangen van héél Europa, voor de hernieuwbare energiebronnen, en opdat er ook voor de landbouw een geschikte benadering gevonden wordt, want zoals het nu gaat, wordt het binnenkort onmogelijk om iedereen nog met schone beloften te paaien.

Ahern
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de heer van Velzen dank zeggen, omdat hij zich in zijn verslag gericht heeft op het Witboek over een energiebeleid voor de Europese Unie. Ik wil tevens verklaren, en krachtig benadrukken, dat het voor ons in de Europese Unie heel moeilijk is om tot een energiebeleid te komen dat op een behoorlijke rechtsgrondslag berust, als het Verdrag betreffende de Europese Unie niet in een behoorlijke rechtsgrondslag voorziet.
Het verslag-Van Velzen benadrukt het belang van duurzaamheid, waarop de Commissievoorstellen niet voldoende toegespitst zijn. Het Parlement heeft op verschillende manieren duidelijk gemaakt hoe belangrijk hernieuwbare energie is, en wat dit betreft ben ik het eens met commissaris Kinnock over de alomvattende aard van hernieuwbare energiebronnen. Ik moet echter verklaren dat duurzame ontwikkeling of duurzaamheid de term is die de voorkeur geniet en ten behoeve daarvan wordt in het milieubeleid de bevordering van of concentratie op hernieuwbare energiebronnen verlangd. De Commissie schiet in dit opzicht zeer te kort in het Witboek.
Het Parlement heeft amendementen aangenomen die de nucleaire technologie als niet-duurzaam omschrijven, en hier moeten wij allen duidelijk maken wat onze bedoeling is met betrekking tot duurzaamheid en de kernenergiekwestie. Als de lid-staten door willen gaan met hun nucleaire technologieën, dan dient de gehele industrie geëvalueerd te worden om te waarborgen dat maatregelen genomen worden in het kader van een programma dat het beginsel van duurzaamheid centraal stelt in de besluitvorming. Iedere verdere radioactieve besmetting, bij voorbeeld door een ongeluk als dat bij Tsjernobyl, zal toekomstige generaties met een milieuachterstand en een verplichting opschepen die duurzaamheid tot een onbereikbare doelstelling maakt. Kernenergie is niet duurzaam en wij moeten daarover in het Parlement en met de Commissie intensief debatteren, als wij bezig zijn met de evaluatie van deze technologie.
Wat de energie-efficiëntie betreft, valt het beslist te betreuren dat de Raad het Parlement en de Commissie niet gesteund heeft inzake het SAVE II-programma en dat de Raad geen energie-efficiënte maatregelen voor de energiesector heeft aanvaard.
Als SAVE II niet volledig wordt goedgekeurd, zal de Europese Unie niet over een energiebeleid beschikken om het warmer worden van de aarde tegen te gaan en dat zal beslist een terugslag betekenen, waardoor wij minder mogelijkheden hebben om een werkelijk energiebeleid tot stand te brengen in de Europese Unie. Wij bestrijden het warmer worden van de aarde niet ; wij pakken de gevolgen van het CO2 -probleem niet aan; wij verrichten geen onderzoek naar en doen niets ter bevordering van de toereikendheid van hernieuwbare energie en wij maken ons niet druk over de nucleaire technologie.
Tenslotte moeten wij, willen wij al deze kwesties goed kunnen aanpakken, beschikken over een behoorlijke juridische grondslag voor het energiebeleid in de Europese Unie, en de eerste stap in de richting van harmonisatie van communautaire verplichtingen op dat gebied is ervoor zorgen dat het EURATOM-Verdrag volledig geïntegreerd wordt in het Verdrag betreffende de Europese Unie.

Macartney
Mijnheer de Voorzitter, ik wil mij aansluiten bij de complimenten aan de heer W.G. van Velzen voor zijn voortreffelijke verslag en de toespraak waarmee hij dit debat inleidde. Ik vind het bemoedigend dat er zo'n grote consensus bestaat in het Parlement over de doelen die wij ons gesteld hebben om de inzet van de Europese Unie voor duurzame ontwikkeling en voor een aanvaardbaarder methode om de toekomstige energiebehoeften aan te pakken te vergroten.
Deze inzet is in principe van zeer groot belang, ook al moeten wij voor het moment vergeten dat er enige verslapping is opgetreden bij het in praktijk brengen daarvan: bij voorbeeld, toen wij de efficiëntie van koelkasten trachtten te verbeteren, merkten wij dat er plotseling, de dag voor de stemming, krachtig gelobbyd werd en op de dag zelf was de beloofde steun als sneeuw voor de zon verdwenen. Dat was een grote teleurstelling voor mijzelf en vele anderen. Daarom hoop ik dat wij ons van nu af aan vast zullen voornemen om zelf te doen wat wij anderen voorhouden, en dan vooral in twee opzichten.
De inzet voor hernieuwbare energie wordt benadrukt in verschillende voortreffelijke gedeelten van het verslag: het onderdeel hernieuwbare energie in paragraaf 2 van het verslag van de heer van Velzen, het onderdeel onderzoek en ontwikkeling (met name paragraaf 32), alsmede het onderdeel regionaal beleid (paragraaf 37 en 39). Het verslag bevat heel wat uitstekende onderdelen, die hopelijk zeer serieus genomen zullen worden. Maar tegelijkertijd moet daar een aanval op de al te grote inzet voor de opwekking van kernenergie tegenover staan. Niet alleen is er, zoals mevrouw Plooij-van Gorsel zei, het kernafvalprobleem dat zich over lange tijd kan uitstrekken, maar ik ben bovendien van mening dat dit een gesubsidieerde sector is die zijn bestaansrecht niet heeft bewezen.
Hoe brengen wij dan de noodzaak om het kernenergieprogramma te ontmantelen en ons van die last te bevrijden in overeenstemming met de noodzaak van duurzame ontwikkeling? Ik geloof dat dit mogelijk is. Dat zou kunnen gebeuren, om de kerncentrale van Dounreay in het noorden van Schotland als voorbeeld te nemen, door de wetenschappers volledig te laten overschakelen van kernenergie naar hernieuwbare energiebronnen. Dat zou in heel Europa en op vele andere plaatsen kunnen gebeuren. Ik beveel dit bij de Commissie aan als een omschakelingsprogramma dat onze burgers het juiste signaal zou geven.

Martinez
Mijnheer de Voorzitter, het verslag van de heer Van Velzen volgt op het Witboek en het Groenboek opdat we een energiebeleid voor de Europese Unie zouden kunnen uitstippelen. In nog concretere termen, nadat in 1987 hiervoor het startsein werd gegeven, staat de interne elektriciteitsmarkt op de agenda en dan meer bepaald artikel 90, lid 2, over de diensten van algemeen nut, de openbare diensten, zelfs al kunnen sommige Europese bestuurders een glimlach niet onderdrukken wanneer ze over de "openbare diensten" horen praten.
Met andere woorden, mijnheer Van Velzen, de essentie van uw rapport komt neer op een pleidooi voor hernieuwbare energie en gaat vergezeld van een hele reeks sympathieke, zij het dan ook enigszins naïeve maatregelen zoals de groene BTW en een CO2-heffing.
Kortom, u en uw collega's zijn erin geslaagd een rapport over energie, elektriciteit en licht te presenteren en daarmee ook meteen het hele debat in duisternis te dompelen. Er bestaat een contradictie in heel deze geschiedenis tussen de globale doelstelling om een energiebeleid vast te leggen - en over deze doelstelling zijn we het allemaal eens - en de opvattingen met name op bladzijde 12, punt 21, van het rapport Van Velzen omtrent de privatisering van de energiesector, de scheiding van productie, transport en distributie.
Er bestaat een contradictie tussen energiebeleid en concurrentie. Men kan niet beide willen, ik bedoel de toegankelijkheid van de netten voor derden, de vrije keuze van een distributeur, de mogelijkheid voor een territoriale instantie om zijn distributeur te kiezen - zoals het geval is in Duitsland en met de 177 lokale instanties in Frankrijk die min of meer in de marge van het monopolie van het staatselektriciteitsbedrijf, Electricité de France, vallen - tussen dit alles bestaat er een contradictie en dat heeft drie ernstige consequenties: een verlies aan sociale cohesie, een verlies aan soevereiniteit en een verlies aan morele waarden.
Vooreerst, als de elektriciteitsdistributie eenmaal geprivatiseerd is, zullen de plattelandsgebieden onder invloed van de wet van het grootste profijt in de steek worden gelaten voor de industriële zones die veel winstgevender zijn. In Guadeloupe komen de productiekosten voor elektriciteit op 200 eenheden te staan, maar de distributiekosten belopen 100 eenheden. Ik weet niet hoe Guadeloupe zal worden verlicht als het tot een privatisering komt! Het Europees Verdrag heeft het in artikel 130 A nochtans duidelijk over "territoriale, sociale en economische samenhang" en dat is onverenigbaar met een privatisering van de distributie.
Erger nog! Men tast de soevereiniteit aan. Wanneer de elektriciteitsdistributie aan de wet van het grootste profijt is onderworpen, zijn het niet langer de vertegenwoordigers van het volk die het energiebeleid bepalen. Het energiebeleid wordt dan voorgeschreven door de transnationale particuliere concerns op grond van het profijtbeginsel! In dat geval zullen het alleen nog gascentrales zijn die elektriciteit opwekken. Er zal geen elektriciteit zijn op basis van windenergie, geen elektriciteit op basis van blauwe steenkool, er zal geen hernieuwbare energie zijn want dat is allemaal te duur. Op energiegebied zal Europa niet onafhankelijk zijn. De Europese elektriciteit zal "gas of niets" zijn en de concurrentie binnen de distributie zal de concurrentie binnen de productie uitschakelen.
Het monopolie van de openbare diensten zal worden vervangen door het oligopolie van een handvol multinationals en dat in een sector waar de nationale soevereiniteit in het geding is. Dan dreigt het openbare leven te ontsporen want de vrije keuze van distributeur zal in de verovering van nieuwe markten handelsoorlogen met zich brengen. Deze strijd zal gevoerd worden door het omkopen van de plaatselijke besluitvormingsorganen. In Frankrijk komt dan een algemeen elektriciteitsbedrijf dat de plaatselijk verkozenen zal omkopen zoals we ook al het waterschandaal hebben meegemaakt met die socialistische afgevaardigden van de RPR en de UDF die nu in de gevangenis zitten.
Als de Duitse Groenen en de Duitse SPD voorstanders zijn van een dergelijke situatie dan is dat omdat Duitse particuliere concerns dat dicteren. Hoe hoog was uw prijs? Ik zou wel eens willen weten wat u niet heeft gekregen om dit standpunt te verdedigen! Als we soevereiniteit, sociale cohesie en morele waarden nastreven dan kunnen we niet zomaar de "fee van de elektriciteit" gaan privatiseren. Feeën zijn immers niet op de markt te koop.

Izquierdo Collado
Mijnheer de Voorzitter, laten we terugkeren tot de realiteit van het debat. Voor ons ligt een goed stuk werk, en om te beginnen zou ik willen ingaan op het verslag van de heer Van Velzen. Het is een gedegen verslag dat geheel en al in de lijn ligt van de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie, een lijn die wordt gekenmerkt door compromissen en door het samengaan van zeer uiteenlopende bijdragen, wat omvangrijke, maar mijns inziens positieve en boeiende stukken oplevert.
Zonder iets te willen afdoen op de naar mijn idee objectieve en serieuze kritiek van mevrouw McNally op het standpunt van de Raad, wil ik echter meteen zeggen dat wij socialisten ronduit vóór het verslag van rapporteur Van Velzen zijn, dat zijn kracht onder meer ontleent aan het feit, dat vrijwel allen hieraan hebben bijgedragen.
In vergelijking met de werkwijze van de Raad zou het verslag van de heer Van Velzen de indruk kunnen wekken het resultaat te zijn van een bijeenkomst van een stel alternatieve geesten, omdat het een cocktail bevat die op dit moment in de Europese Unie nog bijzonder schaars is, met daarin: onomwonden steun aan hernieuwbare energiebronnen; de constatering dat de Europese Unie in haar optreden duidelijk tekortschiet; resolute ondersteuning van duurzame ontwikkeling - dit grotendeels in tegenstelling tot de dagelijkse werkelijkheid -; energiebesparing als fundamenteel vereiste, die haaks staat op de vrij algemeen verspreide verspilling, want we hebben één grote vijand, en dat zijn de lage energieprijzen; verder controle op de CO² -uitstoot - die als puntje bij paaltje komt, moeilijk uitvoerbaar is -, en dan nog een aantal aspecten van regionaal beleid en de integratie van lokale overheden.
Ik zou u een voorval willen vertellen dat tijdens de eerste uitwisseling van commentaar en ideeën in onze commissie heeft plaatsgevonden, toen we het met de heer Van Velzen hadden over de noodzaak om uit hoofde van het Verdrag aandacht te schenken aan de factor van de samenhang; zijn reactie was: " Dat is goed, maar laten we eens kijken hoe we dat punt opnemen" . Als resultaat hebben we niet alleen een voorstel, maar een heel hoofdstuk waarin erop wordt gewezen, dat er niet alleen wat de Structuur- of de Cohesiefondsen betreft sprake dient te zijn van een cohesiebeleid, maar dat dit bij alle beslissende beleidsvormen van de Europese Unie het geval dient te zijn.
De energiesector vertoont ernstige tekortkomingen, en het is niet meer dan eerlijk te erkennen, dat de heer Van Velzen in zijn verslag zowel de bijdragen van de Commissie regionaal beleid als die van de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie zelf heeft weten op te nemen. Zoals ook de rol van de lokale autoriteiten in dit proces van opwekking, controle, levering en veiligheid van energie en energiegebruik. Naar mijn idee kan het Comité van de regio's tevreden zijn, omdat een aantal belangrijke voorstellen die dit comité aan het Europees Parlement heeft voorgelegd, in het verslag-Van Velzen zijn overgenomen.
Ik vind het jammer dat de heer Scapagnini hier niet aanwezig is, maar ik moet zeggen dat ook zijn verslag de volledige steun van de socialistische fractie geniet. De redenen waarom de besluiten van de Conferentie van Barcelona juist nu meer aandacht verdienen, zijn overduidelijk. Het heeft immers geen zin een om op een bepaald moment een op zich werkelijk constructieve bijeenkomst zoals die in Barcelona te houden, als hierop naderhand geen logisch vervolg komt in de vorm van acties door de Europese Unie. Deze Conferentie en de oproep tot vrede, stabiliteit en samenwerking hebben een strategische betekenis, maar de behoefte aan onderlinge hulp tussen de noord- en de zuidkust van de Middellandse Zee is net zo reëel.
Ook op het punt van het Euro-Mediterraan Bureau en het Informatiecentrum staan wij volledig achter het standpunt van de heer Scapagnini.

Secchi
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, collega's, in dit buitengewoon belangrijke debat, dat langzamerhand een zeer brede instemming bereikt - dat kun je lijkt me wel stellen -, wil ik een paar opmerkingen plaatsen over de onderwerpen waar het hier om gaat.
De belangrijkste kwesties zijn: gegarandeerde toelevering en technologische efficiëntie bij het gebruik van de energiebronnen die ons ter beschikking staan. Wat het eerste, de gegarandeerde toelevering, betreft kunnen we niet anders dan akkoord gaan met de belangrijke suggesties die de collega's van Velzen en Scapagnini in hun betogen hebben gedaan. We moeten de spreiding van energiebronnen en van landen veel slagvaardiger aanpakken; daarmee samenhangend moeten we een veel doeltreffender buitenlands beleid gaan voeren, en de versnippering waarmee de lid-staten zich tegenover dit soort vraagstukken opstellen achter ons laten. Verder is er een kwestie die verband houdt met de efficiëntie en waarvoor mijns inziens betere oplossingen gevonden kunnen worden als de markt en de mededinging in deze uitermate belangrijke sector ook een rol van betekenis gaan spelen; ze kunnen deze rol gaan spelen als het vraagstuk van de aanbodzijde wordt bekeken. Er moeten meer ondernemingen op de Europese energiemarkt komen; er moeten flexibeler en doeltreffender methoden komen om de verschillende landen aan elkaar te koppelen: kortom, alles wat met de handel in energie in de Unie te maken heeft. Iedereen weet dat de pluraliteit van de ondernemingen en de handel in energie binnen Europa nauw verbonden zijn met zowel de richtlijn inzake de elektriciteitsmarkt, waarmee we ons weldra zullen bezighouden, als de richtlijn inzake de gassector, maar bovenal met de ontwikkelingen die moeten volgen zodra deze resultaten eenmaal bereikt zijn.
We moeten het vraagstuk natuurlijk ook van de vraagzijde bekijken: die vraag verwacht betere voorwaarden om op het vlak van de kosten in de huidige economische situatie beter te kunnen concurreren. Wij zien bijvoorbeeld in de elektriciteitsrichtlijn dat de kwestie van de ondernemingen alleen de grote ondernemingen geldt, terwijl de kleine en middelgrote ondernemingen helemaal niet meedoen. De consumenten, de distributeurs, de ondernemingen hebben niet de aandacht gekregen die ze verdienden. Tot besluit: we zijn overtuigd dat een beter functionerende markt de investeringen en het technologisch onderzoek alleen maar meer zal stimuleren. Ik noem slechts een paar onderwerpen die al aan de orde zijn geweest: grotere efficiëntie op het vlak van de omschakeling van de huidige centrales, de gecombineerde warmte- elektriciteitsproductie - de warmtekrachtkoppeling -, en het aanmoedigen van nieuwe investeringen - ook privé-investeringen - in deze uitermate belangrijke sector.

Malerba
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde afgevaardigden, omdat andere collega's van mijn fractie al over het Witboek en over de energie in het Middellandse-Zeegebied hebben gesproken, wil ik het hebben over de vooruitzichten van de aardgasmarkt, over het verslag van de heer Chichester dus. Al meerdere malen hebben we gesteld dat het gemeenschappelijk energiebeleid drie doelstellingen heeft: de energieprijzen moeten concurrerend zijn, de toelevering moet gegarandeerd zijn en het energiebeleid moet verenigbaar zijn met het milieu. Het echte probleem is welke volgorde van belangrijkheid hierin moet worden aangebracht en hoe deze drie doelstellingen met elkaar verenigd moeten worden.
Wat de aardgas betreft moet de gegarandeerde toelevering volgens mij allesbepalend zijn voor de inrichting van deze sector. Ik zal een paar belangrijke punten noemen, die al eerder aan de orde zijn gekomen: de verwachte toename van het verbruik, met name voor de productie van elektrische energie, toenemende afhankelijkheid van buitenlandse aanvoer, concentratie van de toevoer uit drie landen, te weten Rusland, Algerije en Noorwegen, die gezamenlijk een monopoliepositie aan de aanbodkant innemen, de verdeling van de transportkosten - zoals bekend bestaat de prijs van aardgas voor ruim twee derde uit transportkosten -, en de onbuigzaamheid van de take or pay -contracten op de lange termijn, waarmee producenten aan hun leveranciers buiten de Europese Unie worden gebonden.
Daarom moet de Commissie met haar oriëntaties acties bevorderen die de productie- en transportcapaciteit ontwikkelen, de samenwerking bevorderen, samen met de derde landen gemeenschappelijke regels opstellen, en dus aansturen op uitbreiding van Het Verdrag betreffende het Energiehandvest - met name ten aanzien van Algerije -, de producerende of importerende bedrijven aanmoedigen om bij de verlenging van de contracten de starre filosofie van het take or pay te laten varen, een financiële bijdrage leveren aan de ontwikkeling van verbindingen en strategische opslagplaatsen, en als laatste het sluiten van contracten betreffende wederzijdse bijstand aanmoedigen.
Liberalistischer ideeën, zoals vrije toegang tot de netwerken voor derden, lijken in het grootste deel van de landen van de Europese Unie niet uitvoerbaar, met name wat betreft de buitenlandse verbindingen, die hoofdzakelijk punt voor punt tussen zeer ver van elkaar verwijderde gebieden aangelegd zijn. Bovendien is het mijns inziens ook vanuit binnenlands oogpunt twijfelachtig of toegang tot de netwerken voor derden zinvol is, omdat er veel te weinig nationale producenten zijn die met elkaar kunnen concurreren, en omdat de buitenlandse producenten slechts met één maatschappij uitvoeren en niet de financiële middelen hebben om eigen pipelines aan te leggen.
Alles bij elkaar genomen moet de Commissie voor de aardgassector maatregelen nemen waarmee nieuwe ondernemingen die bereid zijn te investeren gemakkelijker toegang krijgen, terwijl de ATR-optie - de toegang tot de netwerken voor derden - mijns inziens tot de nationale keuzen moet blijven behoren.

Boogerd-Quaak
Voorzitter, collega's, mijnheer de commissaris, in het Witboek wordt gewaarschuwd voor een stijging van de CO2 -emissies ver boven het peil van 1990. De elektriciteitssector neemt daarvan 32 % voor zijn rekening. De beste steun die we kunnen geven aan duurzame energiebronnen is het keihard doorberekenen van alle werkelijke kosten, met name in de elektriciteitssector. Dat houdt een Europa-brede CO2 -heffing in zoals voorgesteld in het verslag-Van Velzen. Wat ik mis in het verslag-Van Velzen is het doorberekenen van de werkelijke kosten van afval en afbreken van de kerncentrales. Collega Plooij is hierop ook al ingegaan.
Mijnheer de commissaris, in mijn land bijvoorbeeld werden deze kosten afgeschreven op basis van 4.000 megawatt opgesteld vermogen, terwijl er maar 400 megawatt staat. In veel landen wordt voor deze kosten onvoldoende gereserveerd en de risico's van kernenergie worden vervolgens ook nog eens afgewenteld op de bevolking omdat ze zijn uitgesloten in verzekeringen. Wij zullen dus keihard een goede accijnspolitiek moeten voeren en een level playing field creëren tussen alternatieven zoals warmtekrachtkoppeling, biomassa en dergelijke. Sinds het Witboek-Delors weten we dat een dergelijke belastingpolitiek ook zeer gunstig is voor de werkgelegenheid. In de verdere uitbouw en ontwikkeling van bijvoorbeeld energie uit biomassa kan het mes aan twee kanten snijden. De bomen- en plantengroei voor de biomassa heeft een neutraliserend effect op het teveel aan CO2 . Het verslag van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling verdient derhalve veel aandacht. Mevrouw Schierhuber heeft het probleem hier uitstekend uitgewerkt.
Voorzitter, commissaris, vanuit ervaring als commissaris bij een nutsbedrijf weet ik dat alle alternatieven vrijwel altijd op achterstand gezet worden ten opzichte van de grootschalige energieopwekking, en hier ligt een grote taak voor de Commissie om een level playing field te creëren.

Elmalan
Mijnheer de Voorzitter, het Witboek van de Commissie ligt in het verlengde van het Groenboek dat als hoofddoel had de energiemarkt aan de beginselen van vrijhandel en concurrentie aan te passen door het proces van liberalisering en deregulering te versnellen zonder oog te hebben voor de economische, sociale en regionale gevolgen.
In de energiesector, evenals in de sectoren vervoer en post zijn het vooral de nutsbedrijven die in het schootsveld van de Commissie liggen. Zij vormen immers één van de meest taaie kernen van verzet tegen een ongeremde vrije concurrentie die tegen de belangen van personeel en gebruikers ingaat. Elektriciteit, gas, geen enkele sector ontsnapt aan de richtlijnen ondanks de afwezigheid van een gemeenschappelijk energiebeleid, terwijl de verplichtingen van de openbare diensten, die worden uitgehold tot een vage notie van universele dienstbaarheid, aan de minst gefortuneerden onder ons enkel nog een minimum aan diensten garanderen teneinde de meest winstgevende marktsectoren in handen te geven van particuliere ondernemingen.
Vanuit dit gezichtspunt verheug ik mij over het eenheidsfront waartoe de vakbonden in Frankrijk gekomen zijn, als protest tegen het elektriciteitsakkoord van juli 1996 van de Raad die de markt voor concurrentie openstelt, uitsluitend ten gunste van de grote verbruikers, wat opnieuw grotendeels neerkomt op de industriële ondernemingen.
Het rapport van de Commissie energie onderschat dit aspect doelbewust en het ligt in de lijn van de logica van het Witboek wanneer het te kennen geeft dat een geleidelijker en beter gecontroleerde liberalisering toch wenselijk is. Nadat het rapport met genoegen heeft geconstateerd dat het Witboek een grotere rol weglegt voor de ecologische aspecten van het energiebeleid, oppert het enkele interessante voorstellen inzake hernieuwbare energie die een verrijking zijn voor het debat over de inzet van het energiebeleid.
Dit debat is nuttig en nodig vooral wat de voorzieningszekerheid, de milieubescherming en de dienstverlening aan de gebruikers betreft. We moeten op een samenwerking en een coördinatie van de verschillende nationale beleidsnormen aansturen en het onderzoek stimuleren maar ik vind het niet raadzaam om alles te vervangen door een gemeenschappelijk energiebeleid zoals een groot aantal parlementsleden in deze zaal en de Commissie voorstellen.
Energie is niet zomaar een commercieel product. Energie vraagt om een specifieke benadering. Energie kan en mag niet onderworpen zijn aan het beginsel van vrije concurrentie want dat zou er de oorzaak van kunnen zijn dat de vrije toegang en gelijke behandeling van de gebruikers, de vrijheid van elk land om zijn eigen energiebronen te kiezen en de langetermijnvisie die nodig is om voorzieningszekerheid te garanderen, in het gedrang komen.
Samen met de vakbondsorganisaties en de verbruikersbonden zijn we vastbesloten om de ultra-liberale koers die de Commissie wil varen, schipbreuk te laten lijden. Wij willen de nutsbedrijven helpen verdedigen en vernieuwen zodat ze zich ten volle kunnen wijden aan hun taak van openbare dienstverlening en dat is opkomen voor de belangen van personeel en gebruikers, ervoor zorgen dat er een harmonieuze ruimtelijke ordening tot stand komt én tegelijkertijd de samenwerking met de Europese Unie bevorderen.

Bloch von Blottnitz
Wil men het energiebeleid van de EU beschrijven, dan moet men gebruik maken van de volgende formuleringen: het is halfslachtig, het is niet gericht op de toekomst en het ontbreekt aan elke vorm van vastbeslotenheid. Ik wil dat verbinden met de volgende punten: over hernieuwbare energiebronnen en energie-efficiëntie wordt in elk verslag over milieubescherming iets gezegd, het thema wordt hier steeds uitgebreid genoemd, maar als het aankomt op de verdeling van de gelden, dan geven we 1 procent uit aan hernieuwbare energiebronnen en energie-efficiëntie en gaat 99 procent naar de dinosaurusenergie, namelijk de kernenergie, hoewel we allemaal de gevolgen kennen. Tot op de dag van vandaag weet geen mens wat we moeten doen met het kernafval en we weten ook wat het betekent als we de atmosfeer door kolencentrales blijven verwarmen.
Iedereen weet ook dat de technologieën met toekomst ongetwijfeld die van de hernieuwbare energie zijn, namelijk die van de zonne-energie. Amerika en Japan geven ons het goede voorbeeld. In plaats van daar nu eindelijk conclusies uit te trekken, wordt er steeds opnieuw gezegd, waarom we dat allemaal moeten hebben en iedereen zegt dat het uiterst belangrijk is, maar we handelen niet dienovereenkomstig. Om deze redenen zullen we, zolang we het energiebeleid halfslachtig blijven voeren, nooit een verstandig energiebeleid tot stand brengen dat ook gericht is op de toekomst, dat duurzaam is en dat ook de komende generaties nog kansen biedt.

Novo Belenguer
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats moet gezegd dat ik erkentelijk ben voor het serieuze werk dat de drie rapporteurs hebben geleverd; in mijn betoog zou ik willen ingaan op het verslag van de heer Scapagnini over het Euro-Mediterraan partnerschap in de energiesector, waaruit we kunnen afleiden dat de steun van de Europese Unie aan acties in de energiesector extra belangrijk wordt geacht wanneer die acties op mediterrane landen gericht zijn, zowel communautaire als niet-Europese landen.
We zijn ons er ten volle bewust van dat de doelstellingen van het Euro-Mediterraan partnerschap, zoals het stimuleren van de politieke stabiliteit in de regio, de instelling van een vrijhandelszone, en een toenemend aantal ondersteunende acties voor de communautaire programma's die op deze landen gericht zijn, van grote betekenis zijn en internationaal de nodige repercussies zullen hebben.
De Euro-Mediterrane samenwerking in de energiesector zal ertoe bijdragen dat die doelstellingen kunnen worden verwezenlijkt; daarbij is het zaak, dat de Unie de ontwikkeling stimuleert van hernieuwbare energiebronnen die, zoals wind- of zonne-energie, aan verschillende communautaire doeleinden beantwoorden, zoals de bescherming van het milieu, verhoging van de kwaliteit van het bestaan, en zelfs de schepping van werkgelegenheid, om nog niet te spreken van de hulp die vanuit deze hoek wordt gegeven aan eventuele oplossingen voor het probleem van de waterschaarste in het MiddellandseZeegebied, het hoogst gelegen waterbekken ter wereld.
Wat dit punt betreft, acht ik het onontbeerlijk dat de Europese Unie verschillende communautaire programma's bevordert voor de mediterrane landen die met het ernstige probleem van waterschaarste te kampen hebben. Doel van die programma's moet zijn, verbetering te brengen in de manieren waarop het water wordt opgevangen, geleverd en gebruikt. De uiteindelijke doelstelling van het Euro-Mediterrane energiebeleid moet dus zijn gericht op het moderniseren van deze sector, alsmede het stimuleren van een spaarzaam en rationeel energiegebruik. Om dat voorstel te ondersteunen, moet er extra steun worden gegeven aan programma's zoals MEDA, door een speciale lijn voor de energiesector te openen, en door samenwerking met de lid-staten om de systemen voor energieproductie verder te ontwikkelen en te verbeteren, terwijl er strikt de hand wordt gehouden aan de bescherming van het milieu.
Tenslotte, mijnheer de Voorzitter, zou ik de belangrijke rol willen benadrukken van de Euro-Mediterrane energiesector bij de ontwikkeling van de economische, sociale, regionale en internationale samenwerking; een van de voornaamste gevolgen hiervan is de ontwikkeling geweest van belangwekkende activiteiten door de industrie. We mogen deze kans niet voorbij laten gaan om de afstand te verkleinen tussen de betrokken volkeren van de mediterrane landen, die belang hechten aan dit gemeenschappelijk project dat aanzienlijke mogelijkheden biedt voor de toekomst.

Amadeo
Mijnheer de Voorzitter, de "duizend Middellandse Zeeën" van Braudel, de oude en de nieuwe beschavingen, die aan de Afrikaanse en Europese oever wantrouwend en vaak in onderling conflict de tijd hebben doorgebracht, hebben het fundament gelegd voor de conferentie van Barcelona van november vorig jaar, voor een gemeenschappelijke toekomst. Een toekomst waarin, volgens de slotverklaring, de politieke dialoog zou worden geïntensiveerd en de economische samenwerking ontwikkeld. Helaas is de conferentie politiek gezien op een mislukking uitgelopen, maar ze heeft ons in ieder geval als tastbaar bewijs van haar bestaan de europartnerschappen nagelaten; één daarvan heeft betrekking op het energiebeleid en heeft tot doel de juiste voorwaarden te scheppen om investeringen in het gehele Middellandse-Zeebekken aan te moedigen. In het voortreffelijke verslag dat de heer Scapagnini namens de commissie energie en onderzoek heeft geschreven, wordt gesteld dat het energiepartnerschap een samenwerkingstheorie zal ontwikkelen, die uiteindelijk strategisch wordt en het milieu- en demografisch evenwicht ten goede komt; dit partnerschap zou echter vooral de ontwikkeling van een stabiele regio kunnen bevorderen door middel van de geopolitieke integratie van de regio's van de derde oeverstaten. De landen van de Europese Unie en de mediterrane landen zijn namelijk van elkaar afhankelijk voor de ontwikkeling van de infrastructuren, de handelsbetrekkingen, de milieubescherming en de energietoevoer.
Eindelijk zien wij de mooie beloften van de Gemeenschap nu eens werkelijk in de praktijk gebracht met het voorstel om een Euro-mediterraan Energieforum op te richten, waarmee de samenwerking gemeenschappelijk kan worden beheerd, en een Mediterraan Instituut, dat als katalysator moet fungeren.

Linkohr
Mijnheer de Voorzitter, beste dames en heren, ook ik wil allereerst de drie rapporteurs heel hartelijk danken voor hun bijdrage die ons in staat stelde om hier een zeer uitvoerig debat te houden. Ik moet echter ook zeggen dat hier deels met kreten wordt gegooid die ook aan de zaak voorbijgaan. Ik wil daarop niet in details ingaan, maar alleen maar tegen mijn collega, mevrouw Bloch von Blottnitz, zeggen dat het gewoonweg niet klopt dat we 99 procent van onze gelden besteden aan kernenergie en maar 1 procent aan hernieuwbare energiebronnen. De verhouding is heel evenwichtig en daarvoor is ook dit Parlement verantwoordelijk. We hebben heel veel gedaan voor de hernieuwbare energiebronnen.
Ten tweede wil ik echter wel zeggen dat het energiebeleid binnen de Europese Unie niet de betekenis heeft die het eigenlijk verdient. Daar hebben al veel sprekers terecht op gewezen. Misschien draagt dit debat er ook toe bij dat het een belangrijker plaats gaat innemen. We moeten ons meer bezighouden met het energiebeleid, want de geopolitiek van de energie verandert. De heer Chichester en de heer Van Velzen hebben daar in hun verslagen terecht op gewezen.
Was Saoedie-Arabië respectievelijk de Golf gedurende lange tijd de centrale regio die de wereld van olie voorzag, intussen verplaatst het evenwicht zich naar Midden-Azië, naar de Kaukasus, maar ook naar andere landen in de wereld. Dat heeft gevolgen, ook voor het buitenlands beleid van deze Unie en het is niet alleen een zaak van multinationals. Iedereen die de geschiedenis van het energiebeleid enigszins nagaat, weet wat voor conflicten daardoor kunnen ontstaan. Daarom pleit ik voor een nauwe samenwerking tussen ons buitenlands beleid en ons energiebeleid, niet in de zin dat we dat financieren - dat kunnen we helemaal niet - maar dat we daarmee een nauw contact hebben en ik ben zonder meer van mening dat het energiebeleid en het maatschappelijk beleid nauwer met elkaar moeten worden verbonden.
We moeten het niet alleen hebben over de natuurkundige kant van de zaak - dat is voor ons helemaal niet zo'n groot probleem - maar over het grijze gebied tussen de openbare mening en de techniek. Dat is overigens iets dat ons in dit Parlement veel meer heeft beziggehouden dan veel andere zaken. Denk maar aan het debat dat we over kernenergie hebben gevoerd en nog steeds voeren en nog veel meer. Ik pleit er sterk voor dat de dialoog over de finaliteit van de techniek wordt verbeterd. Daartoe hoort ook het klimaat. Er gaat geen zitting hier in het Europees Parlement voorbij of we zeggen iets over het onderwerp CO2 . Dat is in aansluiting op het citaat uit de Bijbel dat Neil Kinnock eerder heeft voorgelezen zogenaamd onze bijdrage aan de Spreuken van Salomo. We produceren veel spreuken, maar we maken hier weinig beleid. De CO2 -uitstoot zal aan het eind van dit decennium 6-7 % hoger zijn dan in 1990, hoewel we hier altijd het tegendeel hebben besloten. Maar de werkelijkheid is zo. Ik wil onze aandacht richten op dit reële probleem, zodat we ook hier onze koers wijzigen.
Een laatste opmerking wil ik nog maken over de thermonucleaire fusie, hoewel ik weet dat er hier veel mensen zijn die een andere mening zijn toegedaan dan ik. We hebben in principe vier energiebronnen: de hernieuwbare energiebronnen, dat is de zon, de fossiele energiebronnen, de kernsplitsing en de kernfusie. Dat zijn vier natuurkundige energiebronnen die we hebben - meer hebben we er niet. We hebben aan de andere kant een enorme behoefte aan energie in deze wereld en ik wil eigenlijk van geen van deze vier afstand doen. Het is ook onze verantwoordelijkheid om een duurzaam beleid te voeren. Daarom wil ik van het gebied van de thermonucleaire fusie, waarbij we in Europa een leidende rol spelen, geen afstand doen, maar daarover zullen we bij een andere gelegenheid debatteren.

Keppelhoff-Wiechert
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de Commissaris, geachte dames en heren, de heer Linkohr heeft volgens mij het hele kader nu nog eens afgebakend en daarom wil ik mijn aandacht uitsluitend richten op het thema van de hernieuwbare grondstoffen.
We zijn het zeker eens als u over de zon spreekt, als u zegt dat ook de zon de planten laat groeien. Als we het in Europa hebben over een integrale agrarische exploitatie, dan wordt volgens mij het probleem dat mevrouw Schierhuber hier vanochtend heeft aangekaart, namelijk hernieuwbare grondstoffen verbouwen op voor de landbouw braakliggende velden, van steeds groter belang. De producten uit nonfood-teelten hebben aanzienlijke voordelen voor het milieu in vergelijking met conventionele industriële concurrerende producten. Uit non-food-teelten gewonnen industriële grondstoffen zijn een eigen bron van hernieuwbare, duurzame hulpbronnen die ook met conventionele grondstoffen concurreren respectievelijk deze kunnen aanvullen.
De producten kunnen de EU ook helpen om te voldoen aan internationale afspraken zoals de bioconventie over de opwarming van de aarde en zijn geschikt om tegemoet te komen aan milieugevoelige markteisen zoals het gebruik van biobrandstoffen bijvoorbeeld in de binnenscheepvaart.
Ik erken dat de ontwikkeling van de non-food-sector met name bij oliezaden door de invoering van de braaklegging werd gestimuleerd. Dit heeft ertoe bijgedragen dat de betreffende teelten die nu een betere opbrengst per hectare hebben, beter kunnen concurreren met conventionele akkerteelten. De voortgaande daling van het braakliggingspercentage van jaar tot jaar heeft echter ook tot gevolg dat er minder arealen met non-food-teelten werden bebouwd. Uit ervaring is gebleken dat de braaklegging niet als betrouwbaar instrument voor het beheer van deze sector kan worden gebruikt. De onzekerheid die ervan uitgaat is geenszins bevorderlijk voor een voortdurend engagement van de boeren en grotere investeringen van de verwerkingsbedrijven.
Daarom moet er een duidelijk signaal van de Commissie komen, zodat alle sectoren van de non-foodbranche er vast van overtuigd raken dat deze in ontwikkeling zijnde sector een levensvatbare toekomst in Europa heeft. Zowel voor de boeren als voor de industrie is het van essentieel belang dat de Commissie een specifiek subsidiesysteem voor non-food-teelten ontwikkelt en in deze zin eis ik een onafhankelijk subsidiesysteem voor deze teelten. Dit, mijnheer de Commissaris, zou het voordeel hebben dat het subsidiesysteem zou worden afgeschermd van de schommelingen op de wereldmarkt bij graan en zou een soort van stabiliteit bieden die zowel in het belang van de boeren als van de verwerkingsbedrijven zou zijn.

Vieira
Mijnheer de Voorzitter, de Europese Unie heeft onderzoek, studies, maatregelen en acties op het gebied van de hernieuwbare energie gesteund. Alleen dat deze steun groter moet zijn, vooral in landen en regio's waar de afhankelijkheid van petroleum en andere niet-hernieuwbare brandstoffen enorm groot blijft. Vandaar onze instemming met de gemeenschappelijke ontwerp-resolutie waarin wordt voorgesteld dat de Commissie meer ingrijpt en meer politieke wil ten toon spreidt om het gebruik van vooral biomassa als energiebron te bevorderen, omdat deze bijdraagt tot de vermindering van de CO2-uitstoot en ook omdat zij kan leiden tot een betere benutting van niet voor de levensmiddelenproduktie gebruikt of afgeschreven bouwland. Dit onderwerp staat tevens in verband met de ontwikkeling van een bosbeleid in vele lid-staten en regio's waar weinig is gedaan, ondanks de kenmerken en de mogelijkheden die zij vertonen.
Tot slot wil ik enkele van de belangrijkste punten van een echt communautair energiebeleid in herinnering brengen en onderstrepen die tot een grotere en betere toepassing van de hernieuwbare energiebronnen, zoals biomassa en biologische brandstoffen, kunnen leiden: beter onderzoek in het kader van de energiesector, met name de hernieuwbare energiebronnen en energie-efficiëntie; grotere verspreiding van demonstratieprojecten, vooral in de perifere, ultraperifere en insulaire regio's van de Unie die hernieuwbare energie gebruiken; meer financiële steun aan de particuliere en overheidsinvesteringen met het gebruik van biomassa en andere minder gebruikelijke hernieuwbare energiebronnen; toekenning van fiscale prikkels voor de energieproduktie met uitsluitend hernieuwbare bronnen; betere technische en technologische samenwerking op het gebied van de hernieuwbare energiebronnen en ook aangaande het rationeel energieverbruik tussen de lid-staten onderling en met derde landen; intensifiëring van voorlichtings-, onderwijs- en bewustmakingsacties in de diverse lid-staten over hernieuwbare energie; ondubbelzinnige steun aan de oprichting van energie- en milieubureaus in de Europese regio's en in derde landen; coördinatie van actieprogramma's tussen de Europese Unie en andere landen en zelfs andere continenten met het oog op de instandhouding van een adequaat evenwicht op onze planeet waarvoor ongetwijfeld een groter en vastbeslotener gebruik van hernieuwbare bronnen bij de energieproduktie op wereldvlak nodig is.

Cox
Mijnheer de Voorzitter, ik wil heel in het kort spreken over de kwestie van de rol van fiscale instrumenten in de energiesector. Wij weten natuurlijk dat deze instrumenten waar zij zijn uitgeprobeerd ook goed gewerkt hebben - de gedifferentieerde tarieven voor gelode en ongelode benzine vormen een klassiek voorbeeld daarvan. De uitzonderingen die voor sommige lid-staten gelden in het kader van de regeling van de accijnstarieven om een verschillende fiscale behandeling van laagzwavelige en hoogzwavelige brandstoffen mogelijk te maken, vormen ook een bewijs dat gedrag sterk beïnvloed kan worden door fiscale stimulansen.
Op het gebied van milieuvriendelijke energie, en met name de aan de uitstoot gerelateerde fiscale stimulansen, wil ik één opmerking maken en één vraag stellen aan de commissaris. De opmerking houdt in dat wij het beste niet tot vijand van het goede moeten maken, waarmee ik wil zeggen dat velen hier graag de CO2 -heffing zouden bevorderen, maar die is gestrand op de bij artikel 99 vereiste eenparigheid van stemmen. Wij mogen niet toestaan dat het debat daarover de vorming van een beleidsbepalend en beleidssturend kader in de weg staat. Wat echter op het punt van belastingheffing duidelijk blijkt, is dat al deze voorstellen spaak lopen op artikel 99.
Ik wil de Commissie vragen: is zij bereid gebruik te maken van artikel 100 A voor een reeks samenhangende, met uitstoot verband houdende doelstellingen van niet-vrijwillige aard, daarbinnen een menu vast te stellen van belastingmogelijkheden die de lid-staten openstaan en waaruit zij op grond van het subsidiariteitsbeginsel een keuze kunnen maken die strookt met de integriteit van de interne markt, en op die manier werkelijk een beleidsmechanisme te vinden om te bevorderen wat wij, naar eigen zeggen, allen wensen, omdat zij erkent dat de huidige procedure waarbij zij steeds maar weer terugvalt op artikel 99, ons doelloos laat rondzwalken?

Holm
Mijnheer de Voorzitter, de heer Scapagnini heeft een verslag gepresenteerd over een intensieve samenwerking op energiegebied tussen de EU en de landen rond de Middellandse Zee. Het is een zeer goed verslag geworden, aangezien meerdere paragrafen ervan betrekking hebben op duurzame energiebronnen. Ook het wijzigingsvoorstel dat ik in de commissie heb gedaan, over zonneceltechniek en de mogelijkheden van dit type energiebron, is in het verslag opgenomen.
Tegelijkertijd moet ik vaststellen dat het door de EU gevoerde energiebeleid, of liever het door de EU gevoerde onderzoeksbeleid, helaas niet in dezelfde mate de nadruk legt op duurzame energiebronnen als het verslag-Scapagnini. Het lijkt erg gemakkelijk om andere landen te beleren over het energiebeleid dat zij moeten voeren, maar wanneer het over het energiebeleid en onderzoeksbeleid van de EU zelf gaat, is dat veel moeilijker. Het onderzoek is vooral geconcentreerd op kernenergie en kernfusieonderzoek, en er gaan slechts enkele kruimels gegeven naar de duurzame energiebronnen, ondanks het feit dat de EU tijdens de milieuconferentie van de VN van een paar jaar geleden zei dat wij naar een duurzame ontwikkeling moeten streven.
Enkel mooie woorden zijn niet voldoende. Er zijn ook daden nodig. Ik hoop dan ook dat de Commissie in het vijfde kaderprogramma voor onderzoek veel meer opneemt op het punt van duurzame energiebronnen. Het zal misschien wel zo zijn dat zonneceltechniek niet toe te passen is in de lid-staten van de EU, maar er zijn andere duurzame energiebronnen. Zo kan men bijvoorbeeld de biomassa en biobrandstoffen exploiteren. De deskundigen op dit terrein zeggen dat de technologie aanwezig is - alleen de politieke wil ontbreekt. De vraag is waar de Commissie is, als deze vraagstukken aan de orde zijn.

Adam
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de opsteller van het verslag over het Witboek over het energiebeleid complimenteren en enkele algemene opmerkingen maken. Mondiaal gezien, blijft het energieverbruik jaarlijks toenemen. Fossiele brandstoffen maken daarvan het grootste deel uit: meer kolen, meer gas, meer olie. Toch heeft 40 % van de wereldbevolking geen toegang tot een commerciële vorm van energievoorziening.
Daar komt nog bij dat de wereldbevolking ook blijft groeien. Als ik de situatie bekijk, dan zie ik helemaal geen duidelijke tekenen dat het totale energieverbruik vóór de tweeëntwintigste eeuw zal afnemen. Er bestaat geen tekort aan fossiele brandstoffen en de toevoer kan alleen door politieke inmenging onderbroken worden. Meer kolen, meer olie en meer gas leiden onvermijdelijk tot meer kooldioxide, zoals de heer Linkohr al heeft gezegd.
Alle maatregelen om energie te besparen en de energie-efficiëntie te verhogen hebben de totale energieconsumptie geen halt toegeroepen, laat staan verminderd. In de meer geavanceerde economieën zijn de dalingen in de industriële, commerciële en huishoudelijke sector weggevallen tegen de stijgingen in de vervoersector, en daarom is het niet ongepast dat de commissaris voor vervoer vanmorgen aan het debat deelneemt.
Ik wil drie punten benadrukken die aangepakt moeten worden, wil een energiebeleid op communautair niveau enig succes hebben. In de eerste plaats moeten wij de doelstellingen met betrekking tot de uitstoot van gassen bekijken en deze zorgvuldig omschrijven vanuit het oogpunt van de menselijke gezondheid en niet in de emoties oproepende, nogal onnauwkeurige bewoordingen waarmee over duurzaamheid en het milieu gesproken wordt. In de tweede plaats moet het Parlement zijn comitéstructuur en de bevoegdheden bekijken, teneinde een samenhangende aanpak te kunnen uitwerken: energiebeleid gekoppeld aan het milieu, het vervoer, het regionaal beleid, onderzoek, transeuropese netwerken en internationale samenwerking. In de Commissie moet daar evenzeer op gelet worden. Energiekwesties worden naar alle kanten verspreid en komen terecht bij: DG XVII, XII, XI, XVI en I. Heb ik er een overgeslagen? Wie coördineert dit alles op Commissieniveau?
In de derde plaats wordt energie steeds meer een industrie waarbij gebruik gemaakt wordt van geavanceerde technologie. De efficiëntie van de productie, distributie en consumptie van energie zal in steeds grotere mate afhankelijk zijn van de informatietechnologie. De schop van de mijnwerker is vervangen door de microprocessor. Dat is de lering die wij moeten trekken, willen wij een zinnige energiestrategie ontwikkelen.

Santini
Mijnheer de Voorzitter, er is al veel gezegd. De wetenschappers hebben hun zegje gedaan, en nu wil ik met uw welnemen ook iets zeggen als gewoon burger, die deze vernieuwingen waarmee besparingen en een hoger rendement bereikt kunnen worden, uiteraard met veel genoegen gadeslaat. Ik wil graag een baksteen bijdragen aan het bouwwerk van de collega's Jacob en Schierhuber als het gaat om de positieve gevolgen die deze initiatieven voor de landbouw en het platteland hebben. De boeren hebben natuurlijk direct belang bij terugwinning van alles dat de landbouwgrond als afval achterlaat en dat - we hebben gehoord in welke vormen - een hernieuwbare energiebron kan worden, een stimulans voor besparingen dus.
In technische overzichten staat biomassa op de eerste plaats bij de hernieuwbare energiebronnen; in nog geen dertig jaar tijd kan het in vloeibare, gasvormige en vaste vorm eem energiebron worden die uitstekend kan concurreren met de traditionele energiebronnen. Uit onderzoek blijkt voorts dat als 10 % van de elektrische energie met biomassa zou worden geproduceerd, het inkomen van de boeren omhoog zou gaan; het zou een extra omzet voor de boeren van ongeveer 20 miljard ecu per jaar betekenen.
Hier lopen we allemaal warm voor. Hoe kunnen we deze ideeën nu verwezenlijken? Om te beginnen moet het wetenschappelijk onderzoek meer aanzien krijgen, moet in dit geval de boeren, maar eigenlijk alle Europese burgers duidelijk gemaakt worden waar men heen wil en met welke middelen, en vooral moet de kennis over dit wetenschappelijk onderzoek worden verspreid. Zoals het heet komen de ideeën van mensen pas vooruit als de mensen zelf vooruit komen: zo beginnen de ideeën van de Commissie en de Europese instellingen pas te lopen als ze gefinancierd worden. Er moet dus meer gevolg worden gegeven aan de programma's die op dit terrein worden voorgesteld. Als ALTENER II niet meer voldoet moeten er andere programma's in gang worden gezet, maar er moet vooral meer geld beschikbaar worden gesteld.
Tot besluit: de huidige structuren, de huidige diensten moeten worden gereorganiseerd en vooral moeten de landen die weldra bij Europa zullen horen erbij betrokken worden, zodat we morgen niet weer voor dezelfde problemen komen te staan.

Lindqvist
Mijnheer de Voorzitter, het toekomstige energiebeleid moet worden gebaseerd op duurzaamheid, kringloop en duurzame energiebronnen. Kernenergie en fossiele brandstoffen voldoen niet aan deze eisen en moeten successievelijk als energiebron worden afgekeurd. Wij moeten ook geen miljarden besteden aan het onderzoek naar kernfusie-energie. Het grote deel van de energieonderzoeksgelden van de EU dat via het zogenaamde JET-project naar kernfusieonderzoek gaat, kan dan ook worden verminderd of helemaal verdwijnen. Meer gelden investeren in nieuwe kernenergie is ook onaanvaardbaar. Dat er met EU-gelden nieuwe reactoren in de Oekraïne worden gebouwd, moet dan ook worden afgekeurd. Het verouderde Euratomverdrag moet worden veranderd in een verdrag over de ontwikkeling van energiebesparende, duurzame energievormen, door middel van milieubelastingen, accijnzen en belastingverschuiving.
Daarentegen zijn meer gelden nodig voor onderzoek, ontwikkeling en concrete projecten die duurzame energiebronnen bevorderen, zoals bio-energie, zonnecellen, windenergie, biobrandstoffen, energiebesparende producten en processen, en nieuwe zuinige en milieuvriendelijke brandstoffen, zoals ethanol, methanol, waterstofgas, koolzaadolie etc. Het Witboek dient in dit verband ingrijpend te worden gewijzigd, mijnheer de Voorzitter. De Commissie dient ook met ogenblikkelijke voorstellen te komen voor de vermindering van de uitstoot van kooldioxide. Een aanbeveling inzake belasting op kooldioxide moet daarom zo snel mogelijk worden opgesteld.

Hallam
Mijnheer de Voorzitter, ik juich iedere discussie over de mogelijkheid om meer gebruik te maken van biomassa bij de productie van energie van harte toe. Eerder dit jaar ben ik naar een door de Raad van Europa georganiseerde conferentie in Zweden geweest, waar het gebruik van biomassa besproken is, waarvoor bomen, gewassen en allerlei planten als grondstof aangewend worden. Ik moet toegeven dat hoe meer ik hoorde, hoe meer ik ervan overtuigd raakte dat biomassa ons een geweldige mogelijkheid biedt om milieuvriendelijke energie te produceren, die in geheel Europa gebruikt kan worden ter verbetering van het milieu en onze maatschappij.
Ik kan hieraan nog iets anders toevoegen, namelijk dat de ontwikkeling van biomassa het platteland een redelijke, alternatieve vorm van non-foodproductie biedt. Ik heb veel boeren gesproken die bereid zijn gewassen te telen als grondstof voor biomassa en ik verzoek deze Unie en deze Gemeenschap dringend om zo hard en zo snel mogelijk te werken om gedaan te krijgen dat van deze gewassen gebruik gemaakt wordt.

Mulder
Mijnheer de Voorzitter, ook ik zou mij willen beperken tot biobrandstoffen. Ik deel het enthousiasme van mevrouw Schierhuber en gelukkig vele anderen in dit Huis.
Een aantal vragen blijven nog over. Het antwoord van de commissaris was in eerste instantie bevredigend, maar ik zou toch een aantal additionele vragen willen stellen. In de eerste plaats op het gebied van de fiscaliteit. We zien op het ogenblik dat er een stagnatie is in Europa zelf omdat de Raad niet tot een beslissing kan komen. Daarentegen zien wij in bepaalde landen dat het wel mogelijk is om bepaalde fiscale maatregelen te nemen. Hoe kan dat? Is dat mogelijk of is dat niet mogelijk?
In de tweede plaats zou ik sterk willen aanraden dat er nog een ander instrument wordt gebruikt, namelijk het wetgevingsinstrument. In vele delen van Europa bestaan ecologisch gevoelige gebieden. In die gebieden is het zeer nuttig als wij daar biobrandstoffen, zoals bijvoorbeeld biodiesel, zouden gebruiken. Is de Commissie bereid om richtlijnen te ontwikkelen opdat in bepaalde ecologisch gevoelige gebieden het gebruik van biobrandstoffen verplicht wordt gesteld? Dan snijdt het mes, zoals zo veel mensen al hebben gezegd, aan twee kanten: wij beschermen het milieu en wij vinden een nieuwe markt voor de landbouwproducten.

Graenitz
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik mevrouw Schierhuber bedanken voor haar initiatieven op het gebied van de energiewinning uit biomassa omdat ik vind dat we hier in dit Huis niet alleen over de ontwikkeling van de hernieuwbare energiebronnen moeten praten, maar er ook concrete handelingen op moeten laten volgen.
Ik beschouw het winnen van elektriciteit of van stadsverwarming uit biomassa als een belangrijke bijdrage tot de ontwikkeling van een duurzame energievoorziening in de landen van de Unie. Ik wil aan datgene wat mevrouw Schierhuber heeft gezegd alleen nog iets toevoegen: het is noodzakelijk - vooral wanneer grotere akkers met energieleverende planten worden bebouwd - om met betrekking tot de keuze van de planten en ook tot de teelt van deze planten de tolerantie ten opzichte van de plaatselijke milieu-omstandigheden veilig te stellen.
Ik wil er in dit verband ook aan herinneren dat er eens een onderzoeksproject op EU-niveau is geweest waarbij planten dienden te worden ontwikkeld die enerzijds de bodem kunnen ontgiften, wat vooral voor industriële terreinen en ook stukken grond in de buurt van autosnelwegen een heel belangrijke zaak zou zijn, en anderzijds nadien met behulp van speciale turbines voor de elektriciteitsvoorziening kunnen worden gebruikt.
Biomassa vormt echter maar een deel van een duurzaam energiebeleid en we moeten doordat we ons bezighouden met de biomassa andere mogelijkheden, met name warmte van de aarde en warmwaterbronnen die een zeer belangrijke bijdrage kunnen leveren aan het winnen van energie, niet vergeten. Daarbij gaat het vooral om de lokale energievoorziening omdat daarmee ook de behoefte aan hoogspanningskabels en de daarmee samenhangende leidingsverliezen kunnen worden voorkomen.
Van concurrentievermogen voor hernieuwbare energiebronnen op een zich ontwikkelende elektriciteitsen later energiebinnenmarkt zal echter alleen sprake zijn als er aanvullende instrumenten zoals een eventuele energiebelasting of ook instrumenten zoals mevrouw McNally die maandag in haar verslag heeft voorgesteld, ter beschikking staan, en ik hoop dat bij een tweede lezing van dit verslag meer collega's er mee in zullen kunnen stemmen.

Van Velzen, W.G.
Mijnheer de Voorzitter, ik ben blij met zo veel consensus in dit Huis met betrekking tot mijn verslag over het Witboek. Ik moet eigenlijk zeggen dat ik wat verbaasd ben over de enige dissonant die ik nu in dit Huis heb gehoord, dat waren namelijk de geluiden uit de liberale fractie.
Ik wil graag op twee dingen wijzen. Op de eerste plaats is mijn verslag unaniem, dus ook met steun van de liberale fractie, aanvaard in de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie. Op de tweede plaats: er ligt geen enkel amendement voor vanuit de liberale fractie. Ik vind eerlijk gezegd dat hun kritiek weinig politiek van aard is en dus een beetje goedkoop.
Ik zou vervolgens willen zeggen dat ik hoop dat de socialistische fractie met name de amendementen van de Groenen niet zal steunen omdat dat ook de consensus doorbreekt die wij hadden in de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie.
Ten slotte zou ik de collega's willen danken voor hun vele steun.

Plooij-Van Gorsel
Voorzitter, ik wilde even reageren op de opmerking van de heer Van Velzen die zojuist zei dat de liberale fractie veel kritiek had. Ik denk dat hij dan toch wel erg vreemd heeft geluisterd naar onze commentaren, want wij hebben geen kritiek op hem geuit. Ik heb alleen gezegd dat ik verbaasd was over het feit dat zijn verhaal zo enorm pro hernieuwbare energiebronnen was en dat ik dat niet altijd uit zijn mond heb gehoord, maar ook de voorkeur voor nucelaire energie.
Verder ondersteunen wij het Witboek en ook zijn verslag volledig zoals ook in de commissie tot uiting is gekomen. Dat wilde ik graag hier nog even herhalen.

Kinnock, Neil
Mijnheer de Voorzitter, ik vind de procedures van dit Parlement vaak intrigerend, te meer daar ikzelf vijfentwintig jaar parlementslid ben geweest. Eerder vandaag kreeg ik tien minuten om namens de Commissie het woord te voeren. Aangezien ik slechts één mondelinge vraag hoefde te beantwoorden, nam dat niet meer dan vijf minuten in beslag. Nu moet ik reageren op drie zeer belangrijke en waardevolle verslagen, opgesteld door leden van dit Parlement en het product van zeer grote inspanningen hunnerzijds, en is mij slechts vijf minuten spreektijd toegewezen. Daarom hoop ik, mijnheer de Voorzitter, dat u mij enige "blessuretijd" zult toestaan, hoewel ik hoop dat het niet zo lang zal duren dat de wedstrijd door strafschoppen beslist zal moeten worden.
Het spijt mijn collega de heer Papoutsis dat hij niet bij het debat aanwezig kan zijn, maar hij is verplicht de vergadering van de Raad Industrie bij te wonen die vanmorgen gehouden wordt. Ik wil de leden van de Commissie energie, onderzoek en technologie, en in het bijzonder de rapporteur, de heer van Velzen, dank zeggen voor het werk dat zij gedaan hebben met betrekking tot het Witboek van de Commissie over een energiebeleid voor de Europese Unie, vooral omdat zij die werkzaamheden in een geest van vruchtbare samenwerking en overleg hebben verricht.
In de korte tijd die ik ter beschikking heb, kan ik niet ieder punt van de onderhavige resolutie behandelen, maar de Commissie zal alle naar voren gebrachte kwesties zorgvuldig beoordelen. De rapporteur heeft uiteraard de vraag gesteld of wij onze beleidsdoelstellingen kunnen verenigen met de budgettaire voorzieningen en het enige realistische antwoord daarop is dat het niet gemakkelijk zal zijn. Het zal een uitdaging zijn het Witboek ten uitvoer te brengen. De resolutie bevat enkele punten die het concurrentievermogen en in het bijzonder de interne markt voor gas en elektriciteit betreffen. Het gemeenschappelijk standpunt inzake de richtlijn voor de interne elektriciteitsmarkt, dat momenteel bij het Parlement in behandeling is, komt aan het merendeel van de door het Parlement in eerste lezing ingediende amendementen tegemoet. Het Ierse voorzitterschap heeft de Raad kort geleden een ontwerpcompromis voorgelegd betreffende de interne gasmarkt en de Commissie hoopt dat er met deze zaak snel vooruitgang wordt geboekt, als de Raad op 3 december vergadert.
Wat de milieuaspecten betreft, het verslag van dit Parlement erkent dat het Witboek veel aandacht heeft besteed aan duurzame ontwikkeling, maar toch bevat het de kritische opmerking dat er nog niet genoeg gedaan wordt. De Commissie kan in het Witboek over het energiebeleid natuurlijk niet meer dan de algemene oriëntaties en doelstellingen voor het beleid uiteenzetten en moet de ontwikkeling van de detailpunten voor later bewaren. Ik hoop - en ik weet wel bijna zeker - dat het Parlement daarmee rekening zal houden.
Zoals aangekondigd in het Witboek, wordt een strategie voor de bevordering van hernieuwbare energiebronnen voorbereid. Mede aan de hand van de aanbevelingen in het verslag-Mombaur van dit Parlement, hebben wij een Groenboek over dit onderwerp opgesteld dat spoedig aan dit Huis zal worden voorgelegd. Ik kan de gespannen verwachting reeds van de gezichten van de geachte afgevaardigden aflezen! De Commissie zal, indien nodig, wetgevingsmaatregelen voorleggen met betrekking tot andere milieukwesties, zoals normen, energie-efficiënte etikettering, vrijwillige afspraken en warmtekrachtkoppeling. Wij zullen echter ook trachten tot vrijwillige afspraken te komen, wanneer deze op managementniveau als instrument kunnen dienen om efficiënter te produceren. Wij zijn het er volledig mee eens dat warmtekrachtkoppeling bijdraagt tot verhoging van de energie-efficiëntie en wij zien ook het belang van deze technologie in voor het combineren van elektriciteitsopwekking en duurzame ontwikkeling. Bijgevolg zijn wij bezig een specifieke strategie op dit gebied uit te werken. De Commissie juicht de meeste voorstellen betreffende internationale samenwerking, met name ten behoeve van de landen van Midden- en Oost-Europa, van ganser harte toe.
Tenslotte, althans wat het verslag van de heer van Velzen betreft, en in de context van de Intergouvernementele Conferentie, willen wij het Parlement dank zeggen voor zijn voortdurende steun voor de opneming van een energiehoofdstuk in het Verdrag betreffende de Europese Unie, een ontwikkeling die, onzes inziens, noodzakelijk is om te voorzien in een duidelijke en rechtstreeks toepasselijke rechtsgrond voor acties in het kader van een energiebeleid.
Ik kom nu op het verslag van de heer Scapagnini betreffende het Euro-Mediterraan partnerschap in de energiesector en het doet mij genoegen te zien dat de consensus over de kwestie van het partnerschap in de energiesector groot is, zoals uit het ontwerp-verslag blijkt. De Commissie stemt volledig in met de nauwkeurig omschreven doelstellingen voor het partnerschap. Ik moet een paar korte opmerkingen maken over de middelen die in het ontwerp-verslag worden voorgesteld.
Het Energieforum verkeert in staat van oprichting en het zal een flexibel instrument zijn om de samenwerking tussen alle betrokken landen, de industrie en het bankwezen te waarborgen. Commissaris Papoutsis heeft de diensten van de Commissie verzocht om het secretariaat van het forum waar te nemen. Daarmee kan voorkomen worden dat er een nieuw instrument gecreëerd moet worden en laten wij de industrie duidelijk zien dat wij uitbreiding van de bureaucratie willen vermijden. Vergaderingen van het forum moeten volgens de planning eens in de twee jaar op ministerieel niveau plaatsvinden en dit Parlement zal van alle ontwikkelingen op de hoogte gehouden worden, dus daar kan men gerust op zijn.
Wat betreft de concrete voorstellen die het ontwerp-verslag bevat, de lancering van een proefproject "ENERMEDVILLAGE" is een interessant idee dat wij zullen bestuderen. Natuurlijk moet dit soort actie samen met de mediterrane landen bekeken worden, als de indicatieve programma's ten uitvoer gelegd worden. Het onderhavige ontwerp-verslag stelt de oprichting van twee instellingen voor - een agentschap en een Euro-Mediterraan Opleidingsinstituut. De doelstellingen van die instellingen zijn op zich waardevol, maar wij zouden echter wel de zekerheid willen hebben dat de oprichting van nieuwe instellingen, indien mogelijk, niet tot nieuwe bureaucratie zal leiden. Wij zullen daarom moeten bekijken hoe de activiteiten van een agentschap en een instituut door bestaande instellingen kunnen worden uitgevoerd.
Dan het laatste verslag, dat is opgesteld door de heer Chichester - een voortreffelijk verslag over de, als ik het mag zeggen, even voortreffelijke mededeling over de huidige en toekomstige gasvoorziening. Zoals het Parlement wel zal weten is de doelstelling van deze mededeling, die uiteraard in overeenstemming is met het Witboek over het energiebeleid, tweeledig: een uitgangspunt voor verder debat te bieden en de zekerheid van de gasvoorziening te onderzoeken. In de mededeling worden de huidige en toekomstige vraag in de Europese Gemeenschap en de vooruitzichten voor de levering tot het jaar 2020 bekeken en wordt ingegaan op de buitenlandse betrekkingen, op bepaalde marktontwikkelingen in verband met mogelijke gevolgen voor de zekerheid van de voorziening, alsmede op de voorzorgsmaatregelen die de gasindustrie thans ter beschikking staan. Het is duidelijk dat het buitenlandse aspect van cruciaal belang is, aangezien - en de heer Chichester heeft daar al op gewezen - een steeds groter deel van de gasvoorraad van de Gemeenschap uit derde landen zal worden ingevoerd. Daarom kan het rijke vruchten afwerpen, als de Gemeenschap zich in de buitenlandse betrekkingen solidair toont.
In de mededeling worden ook verscheidene andere kwesties bestudeerd, waar de heer Chichester alles van af weet, maar ik wil daar nu niet uitvoerig op ingaan, ook al is het Parlement een en al oor. In de mededeling wordt gesteld dat de zekerheid van de toevoer niet uitsluitend in nationaal verband gezien mag worden. Natuurlijk moeten wij nader bestuderen wat er bereikt kan worden op het punt van de synergie, de onderlinge afhankelijkheid en de complementariteit van de gasnetten van de lid-staten, teneinde de totale kosten van de zekerheid van de voorziening te verlagen. Het is duidelijk dat er een grensoverschrijdende aanpak moet komen om de bevoorrading veilig te stellen.
Zoals het Parlement zal weten, heeft de Energieraad in mei jongstleden de ideeën die ik zojuist heb geschetst algemeen gesteund en de Commissie vermeldt in de conclusies van haar mededeling dat de Raad de Commissie een duidelijk mandaat heeft verleend om de verschillende relevante kwesties diepgaand te bestuderen. Dit mandaat van de Raad zal natuurlijk een grondslag vormen voor het werk dat de Commissie in de komende maanden op het gebied van de zekerheid van de gasvoorziening zal verrichten en wij zullen zo spoedig mogelijk een uitgebreide studie op gang brengen, die de voornaamste aspecten van de zekerheid van de voorziening op Europees niveau zal bestrijken.
Wij zullen om te beginnen deze kwesties in de komende maanden gaan bespreken met de lid-staten en de gasindustrie en ik ben er absoluut zeker van, zonder ook maar de geringste twijfel, dat dit Parlement zijn levendige belangstelling voor dit onderwerp zal behouden en ik, als ik weer een verslag uitbreng, een volle zaal zal blijven trekken.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt dadelijk plaats.

Stemming
Díez de Rivera Icaza
Ieder jaar produceert de Europese Unie meer dan 2.000 miljoen ton afval van verschillende herkomst, waarvan zo'n 30 miljoen ton gevaarlijk afval, en het is dan ook onbegrijpelijk dat de Unie op dit gebied nog steeds niet geen duidelijke strategie voert.
De beste manier om haar beleid af te stemmen op het beginsel van duurzame ontwikkeling, is door het afval te beperken. Wat neerkomt op het principe van de preventie, op een beperkt gebruik van verpakkingsmaterialen, en vooral op hergebruik en recycling.
Het afvalbeleid dient overal in de Unie aan dezelfde vereisten te voldoen, om te vermijden dat in deze ruimte zonder grenzen een duistere vorm van "toerisme" de kop opsteekt. Daartoe is het zaak, dat het principe van afvalverwerking binnen de contreien wordt toegepast.
Verder is het onmisbaar dat er, zonodig verplicht, de hand wordt gehouden aan de verdeling naar soort en het gescheiden ophalen, ofschoon er in alle gevallen natuurlijk op de lokale en de regionale overheden moet kunnen worden gerekend; zonder hen maakt geen enkel plan voor afvalbeheer een kans van slagen. Vandaar mijn amendementen in dat verband, en vandaar mijn positieve stem, omdat ze zijn aangenomen.
Tenslotte zou ik de Commissie nog willen wijzen op het dringende karakter van het nieuwe voorstel inzake vuilnisstortplaatsen. De kwestie in Galicië heeft dit op dramatische wijze aangetoond.
Verslag-Kittelmann
Rovsing
Het onderhavige verslag bevat een aantal uitstekende beschouwingen die de noodzaak om internationale mededingingsregels binnen de WTO te versterken, duidelijk onderstrepen. Er wordt op gewezen dat de reeds verwezenlijkte resultaten binnen de OESO en de UNCTAD en de bilaterale samenwerkingsovereenkomsten binnen de EU op gebied van de mededinging een waardevolle, maar verre van voldoende bijdrage vormen tot de stabilisering van de internationale handel.
Er wordt bovendien terecht benadrukt dat de invoering van internationaal bindende mededingingsregels de behoefte aan anti-dumpingmaatregelen geleidelijk zal doen afnemen. Dit is een belangrijke vaststelling, niet het minst in het licht van de zeer negatieve economische verstoringen van de markt die zowel onstaan door dumping als door anti-dumpingsmaatregelen.
Verslag-Moniz
Novo Belenguer
Mijnheer de Voorzitter, ik zou in het kort willen aangeven waarom onze fractie het verslag van de heer Moniz ondersteund heeft; het is namelijk een feit, dat de toekomst van de textielindustrie en de communautaire confectie op het spel komt te staan als we instemmen met de prognoses van de Wereldhandelsorganisatie dat er nieuwe akkoorden op komst zijn inzake de douaneunie met Turkije, de vrijhandel met de Midden- en Oost-Europese landen en de bilaterale akkoorden met Pakistan, India en China. Als we kijken naar de concrete impact van dumping uit landen zoals India en Pakistan, zouden de gevolgen voor onze industrie ronduit rampzalig zijn.
Het beleid van de Europese Unie dient gericht te zijn op een globale, doeltreffende liberalisering van de markt, en vanuit die positie moeten we tot actie overgaan om ervoor te zorgen, dat er in de handelsovereenkomsten met India en Pakistan wordt vastgelegd, dat zij hun markten in zekere mate openstellen voor textiel, waarbij moet worden bereikt dat zij voldoen aan de communautaire eisen ten aanzien van het milieu, sociale bescherming en intellectueel eigendom.
Laten we erop vertrouwen, dat de Europese Unie na de stappen waarvoor wij ons vandaag hebben uitgesproken, de vereiste maatregelen zal treffen opdat er op de volgende conferentie van ministers in Singapore een strikt en efficiënt kader in het leven kan worden geroepen om een code voor sociale minimumnormen op te stellen op het terrein van de internationale handel.

Antony
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, we maken het niet vaak mee dat we voor een rapport kunnen stemmen dat over de internationale handel gaat. Dat van de heer Moniz heeft de grote verdienste dat het helder is. Nu, we stemmen voor dit verslag, we hebben vóór gestemd.
De heer Moniz is de enige, ook al is dat niet hardop gezegd, die ik in dit Parlement een verband heb zien leggen tussen mondiale vrijhandel, delokalisatie en werkloosheid, de enige die de inefficiëntie van de toegang tot de markten in derde landen voor het Europese textiel aan de kaak stelt, de enige die opkomt voor een grotere vastberadenheid in de strijd tegen fraude en voor de bescherming van een sector die van primordiaal belang is voor de Europese Unie, omdat 2 miljoen mensen hier hun werk vinden.
Eigenlijk laakt hij in bedekte termen, want zijn onderwerp gaat enkel over de textiel, iets wat wij al jaren lang aan de kaak stellen: de ideologie van de wereldvrijhandel die zo dodelijk effectief is voor onze economieën, dit commerciële spel waarbij de Europese Unie de enige is die zich aan de regels houdt uit naam van een dogma. De Commissie blijft maar het proces van globalisering versterken en versnellen en gaat maar door met het tekenen van vrijhandelsakkoorden, associatieakkoorden en wat al niet meer, met de rest van de wereld zonder ooit een diepgaande studie te maken van de nefaste gevolgen voor hele sectoren van onze industrie.
Op die manier vallen de arbeidsplaatsen van honderdduizenden Europeanen, de industriële structuur van hele streken en zelfs het economische en sociale stelsel van onze naties ten offer aan het "gouden kalf" van de wereldhandel. Het heil zal niet komen van de Wereldhandelsorgainsatie maar van een intelligente bescherming van onze markten en de strikte toepassing van het beginsel van communautaire preferenties op alle gebied. Hierin is de heer Moniz niet ver genoeg gegaan. We kunnen dat alleen maar betreuren.

Souchet
De debatten van vanochtend over de gevolgen van de wereldvrijhandel voor de textielindustrie in Europa leken mij ontdaan van alle zin voor realiteit, zo ver stonden ze van de gevolgen die deze akkoorden hebben in de praktijk, zoals onze medeburgers ze elke dag meemaken.
Als burgemeester van Luçon, een gemeente in de Vendée waar textiel en confectie de belangrijkste industriële activiteit was, verkeer ik in de juiste positie om de ongelooflijk hoge prijs van dit beleid in te schatten. Hoe moet ik de hooggekwalificeerde arbeidsters van de New Man fabriek in Luçon die nu werkloos zijn, uitleggen dat het textielakkoord in 1994 tussen de Europese Unie en China nu eenmaal toestond dat het volume ingevoerde textiel uit China in Europa steeg zonder dat China in ruil daarvoor verplicht was zijn invoerrechten, die in deze sector tussen de 70 en 100 % belopen, te verlagen?
Hoe moet ik een familie waarvan beide ouders werkloos zijn wegens de delokalisatie van hun bedrijf, duidelijk maken dat de heer Brittan het niet wenselijk achtte de nieuwe geïndustrialiseerde landen een sociaal "dictaat" op te leggen?
Ik vrees, mijnheer de Voorzitter, dat deze families, dat deze arbeiders de Commissie en alle afgevaardigden die deze geprogrammeerde ontmanteling van onze industrie hebben laten begaan of zelfs hebben aangemoedigd, rekenschap zullen komen vragen.

Caudron
We weten allemaal hoezeer de internationale handelsakkoorden hun stempel op een groot aantal industriële sectoren hebben gedrukt. De textiel- en kledingindustrie is hier een perfect voorbeeld van en het is goed dat de Commissie en de Raad zich over dit dossier buigen. Ik wil hier een hommage brengen aan het werk dat onze collega Moniz heeft verzet en hem feliciteren.
Tegenover de mededeling van de Commissie die niet aarzelt de komende offers, die deze sector aan banenverlies zal moeten brengen onder het voorwendsel dat men zich moet aanpassen aan de internationale handel, herhaaldelijk te schetsen, lijkt het rapport van onze collega me constructief en een betere garantie voor de verdediging van de textielsector en de werkgelegenheid.
Het is duidelijk dat de textiel- en kledingsector onvoldoende was voorbereid op de internationale concurrentie en daar nu de gevolgen van ondervindt. De ontwikkeling van deze sector dient te stoelen op de troeven techniek en kwaliteit en die zijn veel te lang verwaarloosd, misschien omdat men vond dat deze onvoldoende opwogen tegen de zeer lage productiekosten van de concurrentie.
Maar, zoals het rapport van de Commissie externe economische betrekkingen onderstreept, het volstaat daarvoor om op internationaal niveau de voorwaarden voor een rechtvaardige en eerlijke concurrentie te waarborgen. De textielsector hoeft dus niet de sector te zijn die op het altaar van de vrije concurrentie en de wereldmarkt wordt geofferd.
We moeten een actieve strijd voeren tegen fraude en namaak. We moeten uitkijken voor onrechtmatige delokalisaties, gebaseerd op de speculatiedrang van een aantal ondernemers die zo hele sectoren binnen de Unie te gronde richten; mijn regio, Nord-Pas de Calais, was hier al vaak de dupe van.
Ten slotte, want ik kan slechts enkele aspecten van het probleem belichten, is het nodig dat we sociale clausules in de internationale akkoorden opnemen. Ik zeg het nog eens - ik heb hierover de Commissie en de Raad al vragen gesteld - we kunnen de clausule van de meestbegunstigde natie in de GATTakkoorden omzeilen en op de invoer van textielproducten een sociaal ontwikkelingstarief heffen. Op die manier kunnen we de sociale verworvenheden en de werkgelegenheid in deze sector binnen de Unie waarborgen. Overigens zouden deze tarieven perfect kunnen worden gebruikt in het kader van ons beleid van ontwikkelingssamenwerking met deze lagelonenlanden.
Resolutie over de toepassing van de GATT-akkoorden
Funk
Het sluiten van de GATT-overeenkomsten een kleine 2 jaar geleden en de daarmee verbonden effecten zijn nu duidelijk. Daarom roept de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling de Commissie op om in het kader van de nieuwe situatie met het oog op de exportvergoedingen haar standpunt te bepalen.
Zoals bekend vindt de regeling van de exporthoeveelheden in de Gemeenschap plaats via een rigide licentieverdeling die echter verschillende effecten heeft op de verschillende sectoren.
In de graansector is de Commissie in staat om nauwkeurig te sturen. Om die reden zou de Commissie nu moeten bepalen hoe de niet ten volle benutte GATT-quota naar volgende jaren kunnen worden overgeheveld, aangezien nu al duidelijk is dat er in de toekomst extra hoeveelheden nodig zullen zijn.
In de melksector is de situatie echter kritischer. Bij boter en magere melkpoeder zijn in de afgelopen maanden nauwelijks prijsschommelingen opgetreden. Bij de kaas heeft het prijsbeleid door de aanpassingen in de vergoedingen constante prijsdalingen tot gevolg gehad. Deze onrust die ontstaat door het onregelmatig goedkeuren of afkeuren van de verzoeken om een exportvergunning bemoeilijkt een fatsoenlijk marktmechanisme. De Commissie moet hier haar handelwijze dringend wijzigen.
Ook in de rundvleessector doet zich een soortgelijke situatie voor. De nauwelijks te voorspellen gang van zaken bij het verstrekken van vergunningen destabiliseert de markt en maakt de producenten onzeker. De Commissie moet hier een flexibeler systeem invoeren om beter te kunnen reageren op veranderingen op de markt. De in de interventiebestanden opgekochte hoeveelheden rundvlees zullen in de nabije toekomst eveneens de markt belasten. Hoe moeten, geachte Commissaris Fischler, deze hoeveelheden worden afgezet en over welke periode? Een grote voorraad zet tegelijkertijd ook de markt onder grote druk en daardoor de prijzen. We moeten ons allemaal realiseren dat de rundvleesmarkt al heel veel te verduren heeft gehad en niet verder mag worden belast. De volgende crisis zou kunnen leiden tot een totale instorting. Heeft de Commissie hiervoor al oplossingen uitgewerkt? En zo ja, hoe zien die er dan uit?
Verslag-Colajanni
Díez de Rivera Icaza
Het lijdt geen twijfel dat de laatste gebeurtenissen in Israël door de Europese Unie met bezorgdheid zijn gadegeslagen. Het vredesproces dat met de akkoorden van Oslo op gang kwam, opende de deur naar de hoop op vrede tussen Israël en de Arabieren. De moord op Rabin was een klap van de harde werkelijkheid waarmee op de een of andere manier reeds de onzekere tijd werd aangekondigd die nu door Netanyahu gesymboliseerd wordt. Niemand heeft enige twijfels gehad over de complexe aard van dit vredesproces, over de wirwar van politieke, economische en religieuze factoren; het vredesproces dient echter te worden voortgezet, omdat zulks de wens is die de inwoners van zowel Palestina als van Israël te kennen hebben gegeven. Een aantal titels van dit verslag zijn niet naar mijn zin, omdat ze naar mijn idee niet bevorderlijk zijn voor het vredesproces, maar ik ben ook van mening dat het zaak is, dat de huidige premier zijn positie bepaalt en toelicht, reden waarom ik deze stem heb uitgebracht.

Wibe
Ik ben het volkomen eens met het verslag dat wij voor vrede kiezen en dus noch voor Israëli's noch voor Palestijnen. De kritiek op het optreden van de nieuwe Israëlische regering, o.a. haar besluit om het vestigingsbeleid in de bezette gebieden te hervatten, is dan ook zeer gerechtvaardigd.
Ik wil echter een waarschuwende vinger heffen met betrekking tot de in het verslag uitgedrukte gedachten inzake de toekomstige rol van de EU in het vredesproces. Naar mijn mening moeten de lid-staten van de EU via de Veiligheidsraad van de VN optreden om vrede in het Midden-Oosten te bereiken. Het idee om een permanente "envoyé spécial" van de EU voor het gebied in het leven te roepen, berust naar mijn mening nergens op. Wij moeten optreden via de VN, als wij iets willen doen om conflicten in de wereld op te lossen. De EU moet zich niet gaan bezighouden met het sturen van "envoyés speciaux" naar verschillende conflictgebieden in de wereld. Het is zeer goed bedoeld, maar er bestaan andere organen om in dit soort kwesties op te treden.

De Voorzitter
Ik onderbreek de stemmingen. Ze worden te 18.00 uur voortgezet.
(De vergadering wordt te 13.30 uur onderbroken en te 15.00 uur hervat)

Opneming van de EGKS in de begroting
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0302/96) van de heer Colom i Naval, namens de Begrotingscommissie, over de opneming van de EGKS in de begroting van de Europese Unie.

Colom i Naval
Mijnheer de Voorzitter, ik wil niet hoogdravend doen, maar de Begrotingscommissie is unaniem van mening dat in haar verslag over de toekomst van de EGKSbegroting allereerst de voortrekkersrol van de EGKS bij de Europese opbouw moet worden erkend, zoals ook haar onmiskenbare bijdrage aan de vrede in West-Europa.
Dames en heren, het Verdrag van Parijs waarmee de EGKS werd opgericht, was niet alleen in chronologisch opzicht het eerste van de communautaire verdragen - het ging immers vooraf aan de Verdragen van Rome waarmee de EEG en EURATOM tot stand werden gebracht -, maar het bevat ook een reeks voorwaarden die in latere Verdragen helaas niet zijn opgenomen.
De EGKS kreeg een uitgesproken supranationaal karakter. Zij werd gefinancierd met ontvangsten uit belastingen, die tot de meest zuivere middelen behoren welke de communautaire schatkist binnenvloeien. De einddatum van de EGKS was van tevoren vastgesteld, en, last but not least, is in het kader van de EGKS een sectoriële aanpak van het industriebeleid mogelijk geweest, in combinatie met precieze economische en sociale activiteiten.
Wat de politieke aspecten betreft, staat de rol van de EGKS in de Frans-Duitse verzoening buiten kijf, terwijl het daarnaast meer dan duidelijk is, dat er alle grond bestaat om een actief sectoraal industriebeleid te stimuleren. De EGKS hebben overtuigend aangetoond hoeveel nut het heeft, om de sociale gesprekspartners bij de communautaire activiteiten te betrekken, hetgeen in scherp contrast staat met de mening van degenen die de blinde werking van de markt en het terugdringen van de overheden bepleiten.
Dames en heren, we weten maar al te goed dat er een prijskaartje hing aan de opneming van de Europese steenkool en staal, maar denkt u nu werkelijk dat onze staalindustrie zonder het onderzoek van de EGKS een concurrerende positie zou kunnen veroveren? Kunt u zich er enig idee van maken welke gevolgen de omschakeling van de steenkoolindustrie zouden hebben gehad op het sociale vlak als de sociale maatregelen van de EGKS waren uitgebleven?
De beslissende instanties hebben besloten om het EGKS-Verdrag na afloop van zijn geldigheidsduur, na 23 juli van het jaar 2002, niet langer te verlengen of te hernieuwen. Ook al lijkt die datum nog ver weg, toch houdt de begrotingsautoriteit van de Unie zich, gezien het belang van de EGKS, nu al met deze gang van zaken bezig. Bij onze benadering zijn we van een tweetal fundamentele feiten uitgegaan: enerzijds dat de afloop van de geldigheid van het Verdrag niet persé betekent, dat alle activiteiten die thans in het kader van de EGKS plaatsvinden, in 2002 moeten worden afgesloten. Anderzijds, en in zekere zin in het verlengde hiervan, moet er een begrotingsstructuur worden voorzien om de activiteiten in op te nemen die de EGKS zelf dienen te overleven. Dat kan door middel van opneming in de algemene begroting, of door middel van een of andere ad hoc-structuur.
Mijn collega's zullen het standpunt toelichten van een aantal andere betrokken commissies, maar als algemeen rapporteur zou ik u onze voornaamste conclusies willen geven: in de eerste plaats dient het Europees Parlement - zowel in zijn hoedanigheid van wetgevende als van begrotingsautoriteit - bij het hele integratieproces betrokken te zijn. In de tweede plaats is het zaak, dat de phasing out overeenkomt met de phasing in, in die zin dat de overheveling van EGKS-activiteiten naar de algemene begroting geen gevolgen mag hebben voor de activiteiten daarvan. We hebben in dit verband al klachten vernomen ten aanzien van acties voor de regio's maar vooral op het vlak van sociale activiteiten.
De Begrotingscommissie is van mening, dat de opneming zou moeten samengaan met de ontwikkeling van een speciaal industriebeleid ten laste van de derde categorie van de financiële vooruitzichten.
Ik had het zojuist over de concurrentiepositie, een punt dat ons ertoe noopt, de kwestie van het onderzoek aan de orde te stellen. Algemeen is men de mening toegedaan, dat het grootste gedeelte van de EGKSbegroting, met inbegrip van de al ingegane begroting voor sociale posten, eigenlijk niet kan worden ondergebracht bij het vierde kaderprogramma - dat trouwens al 61 % van de derde categorie van de financiële perspectieven voor zijn rekening neemt -. Daarom moeten we nog eens goed nadenken welke richtlijnen we aan het vijfde kaderprogramma geven.
Tenslotte verstrekt de EGKS in een aantal activiteiten ook leningen die tot het 2019 kunnen lopen, waarmee we bij de kwestie van de veelbesproken reserves zijn aangekomen. Ons standpunt is, dat die reserves naar de Unie moeten terugvloeien, en dat het beheer van die leningen, deels of volledig - daarover valt te praten - in handen zou moeten worden gelegd van een onafhankelijke, gedecentraliseerde instantie; de Begrotingscommissie heeft op dit moment nog geen keuze willen bepalen tussen een stichting of een bureau, maar zij is wel van oordeel, dat die instantie onder de juridische en de begrotingscontrole van de communautaire instellingen zou moeten vallen, terwijl die instantie tot taak zou moeten hebben, mijnheer de Voorzitter - en hiermee sluit ik mijn betoog af -, het vereiste onderzoek te ontwikkelen op het gebied van staal, steenkool en naar de sociale aspecten van dit beleid, ten behoeve van deze twee belangrijke Europese bedrijfstakken.

Tappin
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de heer Colom i Naval dank zeggen voor zijn voortreffelijke verslag, waaraan verscheidene andere commissies een bijdrage hebben geleverd. Het verslag Colom i Naval draait hoofdzakelijk om de vraag: hoe kan de EU het voortreffelijke werk van de EGKS voortzetten, als het Verdrag in 2002 afloopt? Voor de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid is de belangrijkste vereiste dat de gebieden die sterk afhankelijk zijn van de productie van kolen en staal, niet de economische en sociale voordelen mogen verliezen die uit het huidige EGKSVerdrag voortvloeien en dat Europa die gebieden moet blijven helpen bij de herstructurering van de lokale economie, nu kolenmijnen gesloten worden en de wereld kampt met overcapaciteit in de staalproductie.
Het verslag verzoekt de Commissie om verschillende activiteiten te ondernemen. Om te beginnen, en de Commissie economische en monetaire zaken steunt dit, zou dat de oprichting van een satellietbureau moeten zijn. Ten eerste zijn wij van mening dat de middelen die overblijven van de EGKS-reserves, als het Verdrag in 2002 afloopt, overgedragen moeten worden aan zo'n bureau, omdat zij tot de eigen middelen van de Unie behoren. Ten tweede vinden wij dat zo'n bureau, als dat eenmaal is opgericht, zeer zorgvuldig gecontroleerd moet worden op doorzichtigheid en de verplichting om aan dit Parlement verantwoording af te leggen voor zijn begroting en structuur, en dat de Commissie begrotingscontrole kwijting moet verlenen.
Het tweede gebied waarop dit nieuwe bureau actief zou moeten zijn is de onderzoekcapaciteit, die van groot belang zal zijn, willen wij ons concurrentievermogen in deze sectoren behouden en er moeten middelen beschikbaar gesteld worden voor gebieden waar de kolenindustrie achteruitgaat, voor opleiding en wederaanpassing.
Wij steunen de oprichting van een dergelijk bureau om de lokale economieën nieuw leven in te blazen.

Crampton
Mijnheer de Voorzitter, de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal was een mijlpaal in de Europese integratie en zij bleek in vele opzichten een supranationaler karakter te hebben dan vele recente aanvullingen op de Europese Verdragen. Het valt te betreuren dat de latere verdragen daarin niet aan haar normen beantwoordden. Helaas loopt het verdrag in 2002 af en moeten wij de activiteiten van de EGKS in de communautaire begroting opnemen. Dit verslag maakt een begin met dit proces en vestigt de aandacht op vele problemen en stelt de Commissie een groot aantal vragen. Het is een goed verslag. Mijn complimenten aan de rapporteur.
De Commissie regionaal beleid heeft het verslag bekeken en ziet dat het merendeel van haar conclusies in de resolutie is verwerkt. Ik wil echter een paar punten benadrukken.
In de eerste plaats is de sectoriële formule van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal en haar rechtstreekse betrokkenheid bij werkgeversorganisaties, vakbonden en andere instellingen een grote kracht. Het zal zeer moeilijk zijn die onder te brengen in bestaande instrumenten, maar dat moet hoe dan ook gerealiseerd worden, misschien op een van de manieren die vanmiddag genoemd zijn.
In de tweede plaats staan wij voor het probleem dat de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal een directe uitwerking heeft op werkgevers en werknemers, terwijl de structuurfondsen een veel algemenere werkingssfeer hebben. Dat probleem moet aangepakt worden. De phasing-in kan niet op een bevredigende wijze tot stand komen, als de werktuigen van de structuurfondsen niet worden aangepast en de middelen niet verhoogd worden, de partners niet meer inspraak krijgen in de besluitvorming en de maatregelen niet veel duidelijker op een bepaald doel gericht worden.
Tenslotte mogen wij bij alle besluiten die genomen worden niet vergeten dat deze twee industrietakken sterk regionaal geconcentreerd zijn. Veel van deze gebieden beschikken over zeer weinig andere werkgelegenheid en investeringsmogelijkheden. Bestemming van middelen voor niet doelgerichte opleidingen en wollige bedrijfsadviezen, wat naar ik vrees met sommige betalingen van de structuurfondsen gebeurt, is in dit geval niet het juiste antwoord.

Giansily
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, het uitstekende rapport van de heer Colom i Naval over de opneming van de begroting voor kolen en staal in de begroting van de Europese Gemeenschappen krijgt de steun van de Fractie Unie voor Europa. De heer Colom i Naval heeft vanuit het uitvoerige historische kader perspectieven geschetst voor de instelling Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal na vijftig jaar bestaan, die in het belang zijn voor de Europeanen en voor de twee basissectoren van de Europese economie. Het Verdrag van Parijs komt in 2002 dus tot een einde waar we blij en trots op kunnen zijn.
Ik wil er nog eens op wijzen dat we in eerste lezing van de begroting een krediet van vijf miljoen ecu hebben uitgetrokken voor de voorbereiding van deze entiteit zonder vooralsnog stelling te hebben genomen over de naam of de juridische vorm ervan. Mijns inziens zijn dit inhoudelijke vragen en ik zal nu het standpunt toelichten van de Fractie Unie voor Europa die zich uitspreekt voor de formule van een stichting en niet voor de formule van een bureau.
Drie jaar geleden zijn er bureaus opgericht die zelf hun ontwikkeling moesten kunnen financieren. Deze bureaus beginnen goede resultaten te boeken, vooral het bureau in Alicante. Toch geloof ik niet dat de formule van bureau, dat is gekoppeld aan eisen van rentabiliteit, verenigbaar is met wat wij voor kolen en staal voor ogen hebben. Een stichting daarentegen, die iedere notie van rentabiliteit uitsluit, komt veel beter overeen met wat de grondleggers in gedachten hadden en met de wens in het algemeen belang op te treden.
Wetenschappelijk onderzoek is een onmisbaar instrument in het streven naar vooruitgang en is dus nauw verbonden met de toekomst van kolen en staal. Het rapport nodigt de Commissie uit studie te verrichten naar de mogelijke oprichting van een stichting of een bureau voor kolen en staal. Daarom moet de hypothese van een stichting met zorg worden onderzocht en dient er een voorlopige balans te worden opgesteld van de kosten en voordelen van beide formules.

Müller
Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, ik wil de heer Colom heel hartelijk danken voor dit verslag en met name voor het feit dat hij aan het verslag zijn waardering voor de EGKSovereenkomst laat voorafgaan, de eerste steenlegging - zoals hij het noemt - voor de oprichting van de Europese Gemeenschap. Als Duitse afgevaardigde wil ik hem heel hartelijk danken voor het feit dat hij dit aspect op de voorgrond heeft geplaatst, want dit is inderdaad voor de Duits-Franse ontwikkeling en de latere ontwikkeling van de Gemeenschap uitermate belangrijk geweest.
Ik wil er verder op wijzen dat ik met name het opnemen van de EGKS in de Europese begroting steun, want dit is volgens mij het enige middel dat ons ertoe in staat stelt om te overwegen welke middelen we voor de sector kolen en staal in de toekomst willen uittrekken en wel in vergelijking met de andere prioritaire taken die we in de Gemeenschap hebben. Door de opneming in de begroting beschikken we over een goede basis om hierover een goed oordeel te kunnen vellen.

Bonino
Mijnheer de Voorzitter, waarde afgevaardigden, allereerst wil ik de heer Colom i Naval bedanken voor zijn heldere en nauwgezette verslag, en verder wil ik ook de Begrotingscommissie mijn waardering voor haar inspanningen overbrengen.
Zoals u weet heeft de Commissie in 1993 voor het laatst een standpunt ingenomen over het einde van het EGKS-Verdrag: toen nam de Commissie een werkdocument aan dat een aangepaste versie bevatte van haar jongste mededeling aan de Raad over de toekomst van het EGKS-Verdrag en vooral over de financiële activiteiten; in dat werkdocument wordt rekening gehouden met de tendens om enerzijds de heffing te beperken en anderzijds de reserves vrij te geven vanwege de verminderde activiteit op het gebied van opgenomen en verstrekte leningen. In een mededeling van diezelfde dag over de toekomst van het EGKS-Verdrag en de activiteit opgenomen en verstrekte leningen stelde de Commissie de Raad ervan op de hoogte dat sommige financiële activiteiten van de EGKS aan de EIB werden overgedragen.
In juni 1994 nam de Commissie kennis van de overeenkomst die in de Raad van ministers van Industrie bereikt was over de aanpassingen welke in het beleid inzake opgenomen en verstrekte leningen zouden worden doorgevoerd met het oog op het einde van het Verdrag, en besloot zij de looptijd van de nieuwe EGKS-leningen tot 23 juli 2002 te beperken; wel zouden er eventueel uitzonderingen gemaakt kunnen worden voor de leningen waarvoor een lid-staat zich garant stelde.
Verder wijs ik u erop dat niet alleen de Commissie, maar ook de andere instellingen zich zorgen hebben gemaakt over het einde van het EGKS-Verdrag en de gevolgen daarvan; zo uit het blote hoofd noem ik het memorandum van de Duitse delegatie over de stand van zaken bij het onderzoek in de steenkool- en staalindustrie van de Europese Unie, het memorandum van het raadgevend comité EGKS van juni 1995, en een aantal standpunten van het Parlement, met name naar aanleiding van de begrotingsprocedure, zoals onlangs gebeurd is met het verslag van de heer Giansily over de operationele ontwerp-begroting EGKS voor 1997.
Naar het oordeel van de Commissie werpt het vervolg op de EGKS in feite twee problemen op: ten eerste moet de goede afloop gegarandeerd worden van de begrotingsboekingen die enerzijds bedoeld zijn om de tot 2002 aangegane verplichtingen na te komen, en anderzijds voor de financiële transacties, de opgenomen en verstrekte leningen die in 2002 ook nog lopen. Dat is het eerste punt.
Op de tweede plaats moet worden bepaald wie de eigenaar is van het EGKS-erfgoed, dat zijn hoofdzakelijk zijn reserves en het eventuele gebruik daarvan om specifieke onderzoeksactiviteiten te kunnen financieren. Volgens de Commissie zijn de lid-staten uiteraard de - om zo te zeggen - erfgenamen van de EGKS: zij moeten in onderling overleg beslissen hoe de EGKS-reserves moeten worden beheerd en gebruikt, waarbij rekening moet worden gehouden met de rechten van de schuldeisers. Met andere woorden, de lid-staten moeten zorg dragen voor de goede afloop van alle financiële transacties die in 2002 nog lopen. Daarom heeft de Commissie onlangs nog verklaard in 2002 een passende reserve te willen vaststellen, die gelijkstaat aan 100 % van de leningen die op dat tijdstip nog lopen en waarvoor geen garanties van een lid-staat bestaan.
De Commissie moet, kortom, enerzijds de lid-staten een aantal voorstellen doen om ervoor te zorgen dat de lopende transacties goed aflopen, en anderzijds besluiten of ze de specifieke kenmerken van de EGKS op het vlak van het sectorieel onderzoek in een nog nader te omschrijven vorm wil behouden.
De Commissie heeft met belangstelling kennis genomen van het verzoek van de geachte rapporteur, die de Commissie oproept een studie te verrichten naar de mogelijke oprichting van een Europese Stichting of Bureau voor kolen en staal. De Commissie zal een mededeling opstellen voor de komende vergaderingen van de Raad van ministers van Industrie van 2 februari of 17 april 1997. Ik weet zeker dat in deze mededeling het gebruik van de resterende reserves van de andere activiteiten aan de orde zal komen.
Dan kom ik nu bij de institutionele vorm die de heer Colom i Naval heeft geopperd; de Commissie is overtuigd dat er ook aan andere instanties dan een Europese Stichting of een Europees Bureau gedacht kan worden; daar moet ook onderzoek naar gedaan worden. De structuur die gekozen zal worden om na 2002 waardevol gebleken onderzoek te financieren zal volgens de Commissie in ieder geval moeten zorgen voor: controle door de begrotingsautoriteit en een doeltreffend beheer in de geest van artikel 55 van het EGKS-Verdrag. Wat dat betreft heeft de Commissie het voorstel van de heer Hughes, rapporteur voor advies van de commissie sociale zaken heel goed begrepen; hij wil dat de Commissie het beheer van deze middelen op zich neemt in het kader van de algemene begroting van de Europese Unie. Maar welke formule er uiteindelijk ook zal worden goedgekeurd, het moge duidelijk zijn dat de Commissie het beginsel van eigenheid van de begroting zal verdedigen en grondig zal bestuderen in hoeverre een uitzondering op het beginsel van de universaliteit van de begroting gerechtvaardigd is.
Mijnheer de Voorzitter, waarde afgevaardigden, ik heb kort geprobeerd uiteen te zetten hoe de Commissie hier op dit moment over denkt, maar het debat is natuurlijk nog niet beëindigd, en ik weet zeker dat er nog andere gelegenheden zullen komen om opnieuw over deze vraagstukken van gedachten te wisselen.
Tot besluit wil ik namens de Commissie mijn voldoening uitspreken over de samenwerking die de twee instellingen in hun werkzaamheden aan de dag hebben gelegd, want dit debat heeft nog wel een paar zeer korte termijnen in het voorstel dat de Commissie aan de Raad van ministers van Industrie van begin 1997 moet voorleggen.

De Voorzitter
Dank u, mevrouw Bonino.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 9.00 uur plaats.

Bescherming van dieren gedurende het vervoer ervan
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende mondelinge vragen:
B4-1219/96 van de leden Funk, Böge, Redondo Jiménez, Goepel, Provan, Virgin, Keppelhoff-Wiechert, Klaß, McCartin, Schierhuber, Mayer en Sonneveld, namens de Fractie van de Europese Volkspartij, aan de Commissie, over de omzetting van de wijziging van richtlijn 91/628/EEG betreffende de bescherming van dieren gedurende het vervoer ervan; -B4-1221/96 van de leden Fantuzzi en Görlach, namens de Fractie van de Europese SociaalDemocratische Partij, over de omzetting van de wijziging van richtlijn 91/628/EEG; -B4-1225/96 van de leden Tamino, Ripa di Meana, von Blottniz en McKenna, namens de Fractie De Groenen in het Europees Parlement, over de voorwaarden van het vervoer van dieren.
Görlach
Mijnheer de Voorzitter, ik ben van mening dat wat ons allemaal hier de afgelopen weken heeft opgeschrikt die verschrikkelijke beelden waren die we allemaal moesten zien van het laden en vervoeren van levende dieren. Het is niet de eerste keer dat dat de bevolking en ook ons als politici verontrust. Nu blijkt dat we bij de hernieuwing van de richtlijn gelijk hadden, toen toe we tijdsdruk hebben uitgeoefend en nog stringentere voorstellen hebben ingediend dan degene waarover men het toen eens was.
We weten allemaal dat het vervoer van levende dieren meerdere kanten heeft. Natuurlijk is daar in de eerste plaats het dierethische aspect, het respect voor levende wezens. Maar er is ook een respect voor een waardevol product, want mensen zijn nu eenmaal allemaal eters. Ik ben van mening dat het vernederend is, ook voor de producenten van waardevol rundvlees, van de dieren waarvan het wordt gemaakt, als ze zien wat er met hun product dat zij met zorg produceren, gebeurt. Het is ook verschrikkelijk voor de consumenten. De rundvleesmarkt is al verzwakt als gevolg van de BSE-problemen en nu komen deze toestanden er nog bij!
Er is echter ook nog een ander aspect en dat is inherent aan de structuur van onze grote en door overcapaciteit gekenmerkte slachthuizen. Als er natuurlijk overcapaciteiten moeten worden benut, dan moet er over grote afstanden worden vervoerd. Maar ook dit inzicht spreekt voor het gelukkig eindelijk veranderde beleid ten gunste van regionale slachthuizen. Wanneer er van deze slachtcapaciteiten respectievelijk deze slachthuizen gebruik wordt gemaakt, kunnen ook de afstanden kleiner worden.
Ten vierde - dat dienen we niet te verzwijgen - ligt het ook aan onze manier van steunverlening en subsidiëring. Natuurlijk, als het goed gebeurt, is het vervoer van levende dieren duurder dan dat van ingevroren of dood vlees. Maar als het systeem zo wordt gebruikt dat men door de subsidies ook nog geld kan verdienen en zo met het product vlees kan omgaan, dan wordt het erg!
Een laatste constatering: we moeten niet met z'n allen een beschuldigende vinger naar afzonderlijke lidstaten opsteken. Deze beelden kwamen uit Triëst, maar Triëst is in dit geval overal!

Tamino
Mijnheer de Voorzitter, dit is ook voor de commissaris, mevrouw Bonino, die hier aanwezig is, bestemd; ik praat hier met pijn in mijn hart over een situatie waar al jarenlang tegen geprotesteerd wordt, en ik realiseer me dat veel collega's, evenals veel burgers van de Unie, geschokt zijn door sommige dingen, sommige beelden. Helaas protesteren wij al jarenlang tegen deze incidenten. Het vervoer van levende dieren brengt ongelooflijk lijden bij de dieren teweeg; zo moeten ze bijvoorbeeld urenlang aan de grenzen wachten, waar meestal geen geschikte plekken zijn om de dieren te verzorgen; in hun veewagens worden ze geroosterd in de hete zomerzon of bevriezen ze in de kille winterse vorst en meestal krijgen ze niet eens genoeg water en voer. Dat de dieren dan lijden behoeft geen betoog.
Wij zijn geshockeerd, maar de Commissie krijgt al heel lang vragen over dit probleem. Onlangs nog heb ik niet alleen het reeds genoemde geval in de haven van Triëst aan de kaak gesteld, maar ook een geval dat zich niet ver van Triëst afspeelde; daar ging het om vervoer bij de douane van Gorizia en Fernetti Prosecco, waar ook uitgebreid verslag is gedaan van de absoluut onaanvaardbare situatie waarin de dieren verkeerden.
Dan nog iets: in Gorizia zijn slechts twee dierenartsen in plaats van de beoogde 14, en de met communautaire middelen tot stand gekomen gebouwen voor de verzorging van de dieren functioneren tot op heden niet. Ook worden de dieren mishandeld met elektrische prikstokken en knuppels die gebruikt worden bij het laden en lossen van de dieren.
Dit is ten hemel schreiend. De Commissie heeft toezeggingen gedaan, en wij willen weten in hoeverre en hoe ze deze is nagekomen.
Ik wil nog iets zeggen. We moeten ons zelf de cruciale vraag stellen wat voor zin het vervoer van levende dieren in de meeste gevallen heeft. We moeten ernaar streven de dieren zo dicht mogelijk bij de plekken waar ze worden gefokt te laten slachten. Als daarvoor was gekozen, was de BSE ook niet zo uit de hand gelopen. Dan hadden we meer controlemogelijkheden gehad en hadden de gebeurtenissen gemakkelijker voorkomen kunnen worden.
Dan wil ik als laatste nog één ding weten: hoeveel processen-verbaal hebben de landen opgemaakt wegens schending van de geldende richtlijn? Voor welke overtredingen en met welke sancties? Hoeveel en welke importeurs en exporteurs naar en van derde landen hebben zich schriftelijk ertoe verbonden de voorschriften van de richtlijn te zullen naleven?
Wij vragen om herziening van de richtlijn, op de eerste plaats om de ontheffingen van maximaal acht uur terug te brengen tot vier uur, en op de tweede plaats om goede controles mogelijk te maken en er zoveel mogelijk voor te zorgen dat dieren dáár worden geslacht waar ze worden gefokt.

Funk
Mijnheer de Voorzitter, beste mevrouw de Commissaris, beste collega's, ik wil eerst even vaststellen waarom we vandaag hier dit debat voeren. Dierenbeschermingsorganisaties, media en de hele publieke opinie zijn terecht ontsteld en in hoge mate gesensibiliseerd als er zulke vreselijke beelden van het vervoer van levend vee worden getoond, zoals dat pas geleden op de televisie het geval was. Ook de boeren als veehouders en fokkers van waardevolle dieren voelen zich gediscrimineerd als onserieuze handelaren dieren behandelen als goederen die ongevoelig zijn voor pijn.
We hoeven ons er met het oog op deze gebeurtenissen niet over te verbazen dat steeds meer met name jonge mensen geen vlees meer eten om zich zo van deze onverdraaglijke gebeurtenissen te distantiëren.
Al jarenlang vecht ik ervoor dat vleestransporten moeten worden gestimuleerd en moeten worden verkozen boven het vervoer van levende dieren. Van de Commissie hebben we tot nu toe maar weinig steun gekregen. Er werd steeds weer op gewezen dat het vervoer van levende dieren onmisbaar is omdat de vrouwelijke dieren in de bestemmingslanden verder worden grootgemest voor de melkproductie en voor het fokken en omdat in sommige regio's andere slachtrituelen worden uitgevoerd dan in de Europese Unie het geval is. Juist deze redenen doen het voorkomen alsof het absoluut noodzakelijk is dat levende dieren zo worden behandeld en vervoerd, zoals dat bij melk- en slachtvee en bij fokdieren het geval is. Er zijn genoeg bewijzen voor het feit dat het mogelijk is om dieren overeenkomstig de verordeningen, de regels voor dierenbescherming en de diersoort te vervoeren.
Alle bediscussieerde en door ons aangenomen richtlijnen, verordeningen en resoluties zijn het papier niet waard als de noodzakelijke controles niet zorgvuldig genoeg worden uitgevoerd. Hier moet vanzelfsprekend worden samengewerkt met de lid-staten. De Commissie blijft echter zelfs bij ernstige overtredingen geld geven voor dergelijk vervoer. Dat zou ze niet moeten doen! Ze zou vervoerders die zich niet aan de verordeningen, aan de dierenvoorschriften houden, geen geld meer moeten geven! Uit eigen ervaring weet ik bijvoorbeeld dat de Europese Unie op mijn boerderij nauwkeurige controles uitvoert en dat ze bij kleine overtredingen de premies voor dieren stopzet of kort op de hectarebijdragen. Daar kan men controles blijkbaar wel uitoefenen, maar bij het veevervoer niet.
Voor mijn gevoel worden er bij dierenvervoerders om onbegrijpelijke redenen andere maatstaven gehanteerd dan anders bij controles het geval is. Ik wil u verzoeken, mevrouw de Commissaris, dat dat ophoudt, en wel sneller en beter dan tot nu toe het geval was. We roepen de Commissie op om als meest noodzakelijke maatregel vervoerders die zich bij het vervoer en bij de behandeling van dieren niet aan de bepalingen voor de dierenbescherming houden, geen exportvergunningen meer te geven.
De betaling moet gaan afhangen van de voorwaarde dat het vervoer van de dieren voor wat betreft het dierenbeschermingsaspect ordelijk verloopt. De bevolking in de bestemmingslanden, dat wil ik anderzijds zeggen, heeft recht op kwaliteitsvlees. Dat krijgt men echter niet van dieren die worden mishandeld en half dood in de bestemmingslanden aankomen. Dat moet hier ook eens duidelijk worden gezegd! Daarom is er geen excuus meer! We hebben in 1995 al een begrotingslijn ingediend en die werd ook goedgekeurd. Maar ofschoon er geld beschikbaar was - 2, 5 miljoen ECU - werden er geen controles uitgeoefend!

Bonino
Mijnheer de Voorzitter, waarde afgevaardigden, met uw welnemen wil ik een algemeen antwoord, of liever gezegd één enkel antwoord op de drie vragen geven, en daarna een paar punten behandelen die tijdens het debat zijn aangesneden.
De publieke opinie is buitengewoon verontrust over de omstandigheden waarin dieren naar derde landen worden vervoerd; daar is de afgelopen weken uitvoerig over gesproken en ook hier hebben de geachte afgevaardigden daarop gewezen. De Commissie volgt de ontwikkelingen op de voet om ervoor te zorgen dat het vervoer van dieren naar derde landen aan bepaalde voorwaarden voldoet. Daarom heeft zij de contacten met meer derde landen geïntensiveerd om een oplossing te vinden en te bekijken of het mogelijk is voorschriften op te stellen voor het vervoer buiten de Europese Unie. De handelsbetrekkingen met derde landen gaan evenwel met specifieke problemen gepaard, omdat de richtlijnen van de Europese Unie daar natuurlijk niet rechtstreeks toegepast kunnen worden. In ieder geval bevat richtlijn 91/628, als gewijzigd bij richtlijn 95/29, bepalingen die erop toezien dat ondernemingen die dieren van of naar de Europese Unie vervoeren, de nodige voorwaarden ten behoeve van het welzijn van de dieren in acht nemen. Zoals de geachte afgevaardigden weten, is de oorspronkelijke richtlijn in 1995 dankzij de flinke steun van het Europees Parlement gewijzigd, en de meeste goedgekeurde maatregelen moeten uiterlijk 1 januari 1997 in de nationale wetgevingen zijn omgezet.
Maatregelen inzake aanvullende eisen aan voertuigen voor het vervoer over de weg van dieren voor reizen van meer dan acht uur, en minimumeisen voor rustpauzen zullen uiterlijk 1 januari 1998 in werking treden. Hopelijk - de Commissie hoopt dat tenminste wel - zullen al deze voorstellen voor uitvoeringsmaatregelen binnenkort aan de Raad worden voorgelegd. De gewijzigde richtlijn bevat echter strengere voorschriften om ervoor te zorgen dat de ondernemingen in deze sector - waar de heer Funk het vooral over had - zich houden aan bepaalde voorwaarden voor het welzijn van de dieren tijdens het vervoer. Bijvoorbeeld: de autoriteiten van de uitvoerende lid-staat moeten garanderen dat het dier tegen de reis opgewassen is, en dat de nodige maatregelen zijn getroffen om het dier zowel tijdens de reis als, in geval van export, bij aankomst op de plaats van bestemming te kunnen verzorgen. Een lid-staat moet ervoor kunnen instaan dat een vervoersonderneming die in de import- en exportsector actief is zich gedurende het hele traject aan de bepalingen van de richtlijn houdt, waarbij het vervoer in vrachtwagens of speciaal daarvoor bestemde schepen moet plaatsvinden. Maar gezien de binnengekomen klachten is de Commissie van plan opnieuw actie te ondernemen tegen de autoriteiten van de lid-staten die bij de in de vragen genoemde incidenten betrokken zijn, met name Duitsland en Italië. Als dan blijkt dat deze incidenten het gevolg zijn van een gebrekkige toepassing van de richtlijn door de autoriteiten van de lidstaten, zal de Commissie overwegen de in artikel 169 van het Verdrag genoemde inbreukprocedure in gang te zetten.
Om de bescherming van de in derde landen vervoerde dieren te verhogen, bestuderen de diensten van de Commissie momenteel de mogelijkheid om de exportrestituties in te trekken van die exporteurs die de geldende bepalingen ten behoeve van het welzijn van dieren gedurende het vervoer niet volledig hebben nageleefd; dat komt dacht ik overeen met het voorstel dat de heer Funk tijdens het debat heeft gedaan.
De Commissie waarschuwt de geachte afgevaardigden echter wel dat deze procedure zeer ingewikkeld is, maar dat weten ze natuurlijk ook wel. Er moeten namelijk niet alleen bij vertrek in de Europese Unie veterinaire controles worden uitgevoerd, maar ook tijdens het vervoer buiten het communautaire grondgebied en bij aankomst in de derde landen. Dit brengt praktisch en juridisch gezien heel wat met zich mee, en ik denk dat de geachte afgevaardigden wel inzien hoe moeilijk dit te organiseren is. Maar ik geloof niet dat ik de geachte afgevaardigden hoef uit te leggen wat het probleem nu eigenlijk is. Het doet de Commissie echter deugd u te kunnen meedelen dat er vooruitgang in deze kwestie is geboekt en dat het voorstel voor een verordening van de Raad naar alle waarschijnlijkheid komende maand zal worden ingediend. Mijnheer Funk, u vroeg om opheldering over de naleving van de richtlijn. De Commissie kan u vertellen dat de dagelijkse toepassing van de richtlijn onder bevoegdheid van de lid-staat valt, zoals iedereen weet. Het Bureau voor veterinaire en fytosanitaire inspectie van de Commissie heeft in '95 en '96 een aantal controlebezoeken in de lid-staten afgelegd om te onderzoeken of de door de lid-staten genomen uitvoeringsmaatregelen afdoende waren, en om controle uit te oefenen over de omstandigheden tijdens het vervoer van de dieren op de markten, in de slachthuizen, de opslagplaatsen en bij de grensposten.
Dan nu de vraag over de toewijzing van 2, 5 miljoen ecu op de begroting '96, een vraag die hier is gesteld. Mijn antwoord luidt als volgt: de Commissie kan met dit geld geen - ik herhaal: geen - nieuw personeel aannemen om de controles uit te voeren, maar we hebben bekeken hoe de beschikbare bedragen het beste konden worden besteed. De Commissie wil de heer Tamino erop wijzen dat de richtlijn de lid-staten niet verplicht stelt de Commissie mede te delen hoeveel controles ze hebben uitgevoerd, welke problemen ze hebben geconstateerd en welke sancties ze hebben opgelegd. Daarom kan de Commissie u niet de informatie geven waar u om vraagt.
Dan tot besluit specifieke controlevoorstellen: de Commissie bekijkt diverse opties, die de controle op het vervoer van dieren misschien kunnen verbeteren. Het gaat hierbij om systematische controles van de vervoersomstandigheden gedurende een bepaalde periode, die door onafhankelijke instanties moeten worden uitgevoerd. Dat is een mogelijkheid, waaronder ook zou kunnen vallen controle op het vervoer van dieren op de inspectieplaatsen aan de grens, waarbij bijvoorbeeld materieel wordt gebruikt en uitgebreid dat zijn nut kan hebben voor het informeren en opleiden van iedereen in deze sector die een directe verantwoordelijkheid heeft; verder zouden er gegevens kunnen worden ontwikkeld over de juridische toepassing van de maatregelen door de lid-staten, indien er schendingen van de voorschriften betreffende het welzijn van dieren worden geconstateerd.
Dit alles moet nog eens nader bekeken worden, maar de Commissie wil wel graag stellen dat zij ondanks de ingewikkelde organisatorische, financiële en juridische situatie - die anders is, maar wel belangrijk - zowel in de landen van de Unie als vooral in de derde landen, voorstellen zal blijven doen om de situatie van de dieren te verbeteren. Geachte afgevaardigden, u weet allen hoe ingewikkeld dit onderwerp is, maar toch hopen we dat de Commissie en het Parlement samen, als bondgenoten, deze initiatieven vooruit kunnen helpen.

Spiers
Mijnheer de Voorzitter, het verheugt mij zeer dat dit debat plaatsvindt. Zoals iedereen weet, was de kwestie van het vervoer van dieren in de gehele Europese Unie een bron van grote zorg en toen de nieuwe regels vorig jaar waren goedgekeurd, wekte dat enige hoop dat er een eind zou komen aan de ergste misstanden in deze handel.
Toen de Raad in juni 1995 overeenstemming bereikte over de nieuwe regels voor het vervoer, werd het van belang geacht dat de Commissie de veterinaire inspectiedienst zou versterken om op de naleving van de richtlijn toe te zien. Ondanks het tamelijk bemoedigende antwoord dat mevrouw Bonino nu gaf, kreeg ik een veel minder bemoedigend antwoord, toen ik een jaar na de goedkeuring van de richtlijn zowel de Raad als de Commissie door middel van schriftelijke vragen vroeg wat daaraan gedaan was en in het bijzonder of er in de begroting een behoorlijke financiële voorziening was getroffen voor extra inspecteurs. De Commissie antwoordde toen dat er geen middelen beschikbaar waren en er geen plannen bestonden om meer inspecteurs aan te trekken, en dat schijnt nog steeds het geval te zijn. De Raad schoof de verantwoordelijkheid zonder meer op de Commissie af en uit zijn antwoord bleek dat hij zich volstrekt niet voor het probleem interesseerde en geen moeite wilde doen om te waarborgen dat de EU-wetgeving wordt nageleefd. Naar ik heb begrepen, is er tot op heden dus nog steeds maar één veterinair inspecteur belast met de controle op de uitvoering van de dierenvervoer-richtlijn. Hij heeft het nogal druk en het is geen wonder dat de richtlijn bij voortduring genegeerd wordt.
In andere gevallen is de situatie nog slechter. Bij voorbeeld, de richtlijn betreffende de minimumeisen ter bescherming van legkippen in batterijen verplicht de Commissie ertoe in de lid-staten controles uit te voeren. Die richtlijn werd in 1988 aangenomen en tot nu toe is er nog geen enkele controle uitgevoerd. Eerlijk gezegd, als de Commissie niet bereid is op de naleving van de EU-wetgeving toe te zien, en het de Raad kennelijk niets kan schelen, dan verspillen wij onze tijd hier. Ik voelde mij enigszins bemoedigd door het antwoord van mevrouw Bonino dat de Commissie maatregelen blijft nemen om te trachten naleving van de richtlijn te waarborgen, ook al moet dat zonder extra veterinaire inspecteurs gebeuren. Ik ben van mening dat meer veterinaire inspecteurs aangesteld moeten worden, wil dit serieus genomen worden. Ik hoop ook dat de Commissie verantwoordelijke NGO's in de lid-staten zal aanwijzen om op de naleving toe te zien, als zij dat zelf niet kan doen.

Provan
Mijnheer de Voorzitter, het is altijd plezierig de commissaris in de zaal te zien en bij deze gelegenheid treft het gelukkig dat wij haar in ons midden hebben niet alleen in haar functie van commissaris voor consumentenzaken, maar ook, als ik het zo mag zeggen, als commissaris voor visserij, omdat zij in haar portefeuille van visserij ook over een inspectie beschikt, die ervoor moet zorgen dat het Gemeenschapsrecht behoorlijk wordt toegepast. Dat is nu precies het punt waar het om gaat en dat de heer Spiers zoëven al genoemd heeft. Het heeft geen zin om wetten te maken en verordeningen aan te nemen, als wij de naleving daarvan niet daadwerkelijk kunnen afdwingen, dat is de kern van het probleem.
Ik erken, wat zij als commissaris zegt, dat dit de taak van de lid-staten is. De Commissie heeft echter ingevolge het Verdrag van Rome de verantwoordelijkheid om te waarborgen dat de uitvoeringsverordeningen overal in de Europese Gemeenschap op dezelfde wijze en naar behoren worden toegepast. Het is mogelijk, het valt onder de verantwoordelijkheid van de Commissie. Ik meen te mogen zeggen, zoals de meeste van mijn collega's vandaag, dat het aan haar is om te waarborgen dat de lid-staten dat doen. Als dat betekent dat er extra mensen in dienst genomen moeten worden om de nationale hoofdsteden af te reizen om gedaan te krijgen dat de regels behoorlijk worden toegepast, het zij zo.
Er zijn echter ook andere mogelijkheden wat het welzijn van dieren in het algemeen aangaat, omdat een groot aantal inwoners van de Gemeenschap sterk geïnteresseerd is in het welzijn van dieren. Die mensen zouden daar graag op de een of andere manier - of dat nu is door donateur te worden van vrijwilligersorganisaties of anderszins - bij betrokken willen worden, teneinde te bereiken dat de wet wordt toegepast.
Ik had gedacht dat het nuttig zou kunnen zijn, als de Commissie de mogelijkheid bekeek om werk uit te besteden aan vrijwilligersorganisaties en hen de kans te bieden om toezicht te houden op wat er gebeurt en misschien aan de Commissie te rapporteren wat zij in de praktijk aantreffen. Ik bedoel hiermee niet dat zij de wet zouden moeten toepassen, want dat zou buiten de bevoegdheden van een vrijwilligersorganisatie vallen. De reden waarom wij vandaag dit debat houden is dat een televisiemaatschappij deze storm van verontwaardiging heeft ontketend die thans door Duitsland raast, omdat de regels voor het vervoer van dieren niet behoorlijk worden toegepast.
Enkele jaren geleden gebeurde dat in Groot-Brittannië. Ik heb vijf jaar gewerkt voor een vrijwilligersorganisatie die het grootste aantal handtekeningen heeft bijeengebracht dat ooit in de Europese Gemeenschap voor een petitie betreffende het transport van paarden verzameld is.
Ik hoop dat de commissaris een methode zal vinden - omdat zij zeer praktisch, competent en capabel is - om te waarborgen dat de regels behoorlijk worden toegepast.

Santini
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, ik had niet gedacht dat ik hier vandaag in de bres zou moeten springen voor iets Italiaans dat hier voor mijn gevoel ter discussie wordt gesteld. Ik spring zeker niet voor de regering in de bres, en überhaupt niet voor het Italiaans-zijn. Maar wel wil ik een kruispunt van beschavingen, Triëst en de gehele regio, een klassiek kruispunt van Middeneuropese waarden, verdedigen tegen een schaduw die er op een manier overheen geworpen is die ik niet zonder meer ongegrond zou willen noemen, maar toch zeker overdreven. Er is een incident voorgevallen dat ernstig en beslist laakbaar is, en waarover in het Europees Parlement gedebatteerd wordt, maar het is wel een incident dat voortvloeit uit een werkmethode, uit een relatie tussen landen, uit een relatie tussen de producenten en de consumenten van een dierlijk product, een relatie die volgens mij overal hetzelfde is: in Italië en in de andere landen.
Wanneer we het over het vervoer van levende dieren hebben gaan natuurlijk heel veel factoren een rol spelen; alles lijkt wreed, elke aanraking lijkt een kwelling en is dat misschien ook wel. Ik ben het met de heer Tamino eens wanneer hij "nee" zegt tegen elektrische prikstokken, " nee" tegen wie de reistijden niet in acht neemt, tegen wie geen rustpauzen neemt om de dieren water en voer te geven.
Maar we moeten ons ook voor demagogie en speculaties hoeden. Niet alles is kwelling en niet alles is zoeken naar de waarheid, zoals bij dit incident meespeelt. De haven van Triëst verschilt volgens mij niet veel van andere havens, andere centra waar levend vlees en slachtvlees wordt opgeslagen en geselecteerd. Op dit moment bevindt de haven van Triëst zich in het oog van de cycloon, omdat in een ogenblik van grote drukte, van stagnatie - zo hebben ze mij aan de telefoon verteld - iemand bepaalde voorvallen heeft gefilmd en heeft doen voorkomen alsof ze aan de orde van de dag zijn - als je een hond wilt slaan vind je immers altijd wel een stok.
Ook in Italië is direct en met kracht een initiatief op gang gekomen naar aanleiding van die brief van de minister van Volksgezondheid; deze is op 12 november, twee dagen geleden dus, verzonden en veel Italiaanse collega's zullen hem ook wel hebben. Het antwoord is direct gekomen. Er zijn dierenartsen en ambtenaren van de Duitse deelstaten naar Triëst gegaan, die daar ontvangen zijn en naar de opslagcentra van de haven van Triëst zijn gebracht, alwaar ze deze diensten hebben gecontroleerd. Het resultaat is dat er een intentieverklaring is opgesteld, een overeenkomst, op grond waarvan het een en ander bereikt is. Veel dingen zullen in bureaucratisch opzicht wel gemakkelijker gaan, met fax in plaats van postzegels en telefoontjes in plaats van beledigingen op afstand, maar waar het vooral om gaat is dat de haven van Triëst toegezegd heeft meer personeel aan te nemen om deze diensten te beheren.
U ziet, er is nog wel meer nodig om Triëst aan de schandpaal te nagelen. Als we elders net zulke inspecties zouden uitvoeren, zouden we in de volgende vergaderweek weer een Europese haven moeten verdedigen.

Eisma
Voorzitter, per week worden er 2000 paarden getransporteerd van Oost-Europa naar de Europese Unie. Dankzij de schokkende Nederlandse film werden wij geconfronteerd met het afschuwelijk leed van het transport van paarden bij de grens van Italië. Gelukkig hebben de dierenbeschermingsinspecteurs uit Nederland aangetoond - niet gelukkig dat ze het hebben aangetoond, maar het is wel goed dat ze het hebben gedaan, dan worden we weer eens met de neus op de feiten gedrukt - dat van die 2000 paarden per week vele de grens dood passeren of met gebroken benen of andere verwondingen. Die film toonde slechts één vrachtwagen, maar een gemakkelijk rekensommetje leidt tot de conclusie dat in één week tussen de vijftig en honderd dode paarden het resultaat zijn van dit soort transport. Terwijl wij hier spreken, sterft er een paard als gevolg van deze dieronterende behandeling. Hebben we dat er nou voor over om dat plakje salami op onze sandwich te nuttigen? Dan spreken we nog niet eens over het transport van andere dieren; wat een leed doen wij hen aan door dit transport, wat een leed berokkenen wij deze dieren! Ik heb het antwoord gehoord van commissaris Bonino. De voornemens lijken mij niet slecht, maar ik heb toch een vraag. De uitvoeringsverordeningen van de richtlijn uit 1995 zouden medio dit jaar gepubliceerd zijn. Ik heb ze niet gezien. Kan de commissaris zeggen waar ik ze kan inzien, wanneer ze gepubliceerd zijn? Denkt de commissaris nog steeds dat de richtlijn uit 1995 per 1 januari 1997 effectief kan worden?
Ten slotte vraag ik mijn collegae, en in het bijzonder mijn Duitse en Italiaanse collegae, om bij hun eigen nationale autoriteiten erop aan te dringen dat de controle aan de grenzen effectiever plaatsvindt.

Martinez
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, de paarden, de mooiste verovering van de mensheid, komen per transport uit Polen of Argentinië aan in de havens aan de Atlantische kust en ik zal u niet vertellen in welke toestand. Maar dan zijn ze nog niet aan het einde van hun martelgang. Ze worden vervolgens in vrachtwagens geladen om door heel Europa te worden vervoerd. Er dan de schapen uit Nieuw-Zeeland en Australië, uit scheepsruimen, waar ze liggen dood te gaan te midden van hun soortgenoten die in leven zijn gebleven. Wat wil je, hebben de Nieuw-Zeelanders ook niet bij het verlaten van de kerk de inboorlingen, de Maori's, afgemaakt? Wel, dit zijn natuurlijk maar schapen.
Laten we het ook over de varkens hebben, over de gekooide kippen, die uren achtereen worden vervoerd. Natuurlijk, om de acht uren moet er worden gestopt, maar er zijn stakingen, bijvoorbeeld in Gorizia, bij Triëst, aan de grensovergang. Niets te eten, niets te drinken, in de brandende zon, een reis naar het einde van de nacht. Het zijn er twintig, het zijn er honderd, het zijn er duizenden, ze zijn angstig, ze zijn gestresseerd, ze zitten in verzegelde wagons, misschien ook in wagons met de lakzegel met de gele sterren van de Europese vlag.
En dan zijn er nog de papegaaien, vervoerd door de KLM van de Nederlanders, de voorvechters van de vrije drugsverkoop, de voorvechters van de totale vrijheid. Vijftig procent van de papegaaien gaat tijdens het transport dood. En dan de concentratiekamp-fokkerijen, kippen die dag en nacht in het licht zitten, die serotonine krijgen toegediend zodat ze zonder ophouden eieren leggen, maar dit veroorzaakt zulke hormonale reacties dat ze zich de veren uitrukken alsof ze zelfmoord willen plegen.
En dan de 100 miljoen mannelijke kuikentjes die elk jaar in verwarmingsketels levend worden verbrand om de schandelijke kwekerijen te verwarmen; en de varkens, die dieren die de Europese Commissarissen en dus ook de mensheid het dichtste na staan. Ze gebruiken er de hartkleppen van voor transplantaties. Vraag het maar aan professor Cabrol. Maar ze liggen zich ook tegen het beton te schurken tot hun vel er rauw van staat. We spuiten ze vol met antibiotica, we spuiten ze vol met kalmeringsmiddelen en toch besterven ze het van de angst; en de kalfjes, opgesloten in hokken, zonder licht, gevoed met melkserum, bloedeloos, ze hebben hemoglobineproblemen en ze mogen zich nog gelukkig prijzen, want soms worden ze al na acht dagen afgemaakt om er voer voor huisdieren van te maken, blikken Canigou of Ronron. Brokken voor dieren, acht dagen oud. En als kroon op het werk zijn er de koeien. De koe van Plutarchus, de koe, symbool van tederheid, gedwongen tot kannibalisme, tot het eten van haar soortgenoten en wier hersenen uiteindelijk door twaalf gele blaasjes zijn geperforeerd, het lijken wel de sterren van de vlag van Paramount. De vlag van het Europa van de schaamte. Laten we niet de slachthuizen vergeten, met de doodsketens en waar de elektrische verdoving niet meer werkt. De kippen en eenden worden er levend in kokend water gedompeld, de keel opengesneden, uit hun hoofdslagader spuit een fontein van bloed terwijl ze nog leven.
Enfin, zelfs de wilde dieren ontkomen niet aan de barbarie met de wildklemmen. Pelsdieren, met verbrijzelde poot, met gescheurde pezen, met doorgesneden aders; ze gebruiken hun laatste krachten om met hun tanden hun poot af te bijten en zich nog een meter verder te slepen, je kunt dat zien aan de rode sneeuw. Waarom toch deze wreedheid? Omdat de eskimo's hun traditionele jacht moeten kunnen voortzetten. Maar waar staat er te lezen dat de eskimo's al eeuwenlang het staal van de wildklemmen kennen?
De waarheid is dat deze wreedheid het gezicht heeft van het mondiale kapitalisme. Het is de wreedheid met het communautaire gezicht. Het afzichtelijke, van haat verwrongen gezicht van het pure winstbejag. Wanneer Brussel zonder een spier te vertrekken, overweegt om 11, 5 miljoen Britse runderen te slachten, 11, 5 miljoen koeien, het symbool van tederheid, van zachtmoedigheid, het enige dier dat melk geeft die aan moedermelk gelijkwaardig is, krijgen we een stapel koeien van elf kilometer, anderhalf keer zo hoog als de Himalaya. Allemaal in een poging om de fouten van de heer Legras, de heer Mansito en de heer Hoelgaard van het permanente veterinaire comité goed te maken. De mannen die alles wisten, maar niets hebben gezegd. Als we al zover gekomen zijn, beste vrienden, u die om richtlijnen vraagt, wat heeft men dan te verwachten van deze Europese instelling? Mijnheer MacSharry heeft me hier in 1992 zelf nog gezegd dat hij geraakt was door het lot van de dieren terwijl hij op het moment dat hij deze woorden sprak, op de hoogte was van wat men met het meel aan het doen was. De waarheid is dat we hier tegenover een economisch nazisme staan, tegenover de uitroeiing van levende wezens ten behoeve van profijt en productiviteit. Het is de logica van Europa die dit alles heeft bewerkstelligd tegen de wil van de boeren in. Zij zijn er ook de eerste slachtoffers van met het hoogste percentage zelfmoorden van alle beroepscategorieën in Europa.
Wat vaststaat is dat, als het eenmaal zover gekomen is, de natuurlijke rechten van het lam, het kalfje, het zeehondje, het kuikentje weinig tellen voor de Europese commissarissen. Maar vandaag zijn het de dieren, morgen, uit naam van de criteria van Maastricht, zijn het misschien de bejaarden van wie we een vrijwillige afbreking van hun oude dag zullen eisen.
Vrienden, mijnheer de Voorzitter, u begrijpt nog niet, dat de verandering van een morele, filosofische orde moet zijn. Het is het concept Europa dat doodt en het is dus het concept Europa dat moet worden gedood.

Maij-Weggen
Voorzitter, punt van orde en een persoonlijk punt. Ik stel vast dat de geachte afgevaardigde die net gesproken heeft tot twee keer toe mijn land, Nederland, heeft beledigd. Ik wil niet ingaan op de details, maar ik wil ten sterkste weerspreken wat hij hier aan beledigende termen heeft neergezet.

Needle
Mijnheer de Voorzitter, ik deel het standpunt van mevrouw Maij-Weggen dat de vorige spreker, naar ik vaak heb gedacht, in een nogal sombere en donkere wereld leeft. Hij heeft dat vanmiddag zeker bevestigd met zijn kijk op de zaken. Maar als wij, terug in de echte wereld, de werkelijke zorgen van het publiek meten naar de frequentie waarmee bepaalde kwesties opduiken in het totaal aan correspondentie dat wij ontvangen, dan vermoed ik dat veel leden zouden toegeven dat niet de EMU of de IGC, maar het welzijn van dieren, en met name het vervoer van dieren, op een ruime voorsprong staat. En die bezorgdheid van het publiek is niet weggenomen door de besluiten van afgelopen juni. Gezien de laatste verontrustende berichten in de media over dieren die lijden onder stress en opzettelijke wreedheid, is het zeer gepast dat het Parlement er vandaag op staat dat de Commissie en de lid-staten onverwijld effectieve maatregelen nemen. Ik vermoed dat zij daarmee meer voor de Europese Unie zouden doen dan met hun al hun publiciteitsbegrotingen tezamen.
Uit het feit dat niet-gouvernementele organisaties, zoals de RSPCA (Royal Society for the Prevention of Cruelty to Animals) in het Verenigd Koninkrijk, of de media nodig zijn om de voortdurende slechte behandeling van dieren aan de kaak te stellen, blijken twee dingen: in de eerste plaats dat de Commissie en de lid-staten verzuimen om zelfs maar een begin te maken met de uitvoering van afspraken of overeenkomsten, en in de tweede plaats dat het publiek pressie zal blijven uitoefenen. Dat moet ook. Er worden te weinig behoorlijke controles uitgevoerd en bedroevend weinig vervolgingen ingesteld tegen wrede vervoerders of ministeries die niet optreden. Ik steun de collega's die beweren dat NGO's als de RSPCA zouden kunnen helpen de moeilijkheid van de begrotingsbeperkingen waarover de commissaris sprak te ondervangen.
Ondertussen laait de kritiek van alle kanten op: van de varkensfokkers die bezorgd zijn over de verwarring die op halte- en overlaadplaatsen kan ontstaan; van boeren die worden geconfronteerd met prohibitieve definities van een reis; van deskundigen op het gebied van het welzijn van dieren, die het ontbreken van toezicht door behoorlijk opgeleide personen en het tekort aan inspecteurs als cruciale tekortkomingen beschouwen.
Die specifieke punten moeten door de Commissie inzonderheid worden aangepakt. Ik heb begrip voor de opmerkingen die commissaris Bonino vandaag maakte. Het blijft echter vooral noodzakelijk om de overgang naar een handel in geslachte dieren te bevorderen in plaats van de export van levend slachtvee in stand te houden. Met exportsubsidies die tot 400 ecu per dier kunnen oplopen, hoeft het nauwelijks verbazing te wekken dat noch eerlijke handelaren, noch handelaren zonder scrupules erg veel haast hebben om op iets anders over te stappen. Boeren en vervoerders moeten aan de kost komen en het BSE-fiasco heeft de situatie er ook niet beter op gemaakt.
De duidelijke boodschap van vandaag moet dus luiden dat de Commissie een systeem moet hervormen dat onbedoeld wreedheid doet voortduren. De Europese instellingen moeten laten merken dat het hen, economisch gezien, ernst is met het bevorderen van de lokale slacht door deze exportsubsidies af te schaffen.
Tenslotte zou het de beste oplossing zijn om in het Verdrag een werkelijke verplichting op te nemen waaronder alle levende wezens vallen die tot zintuiglijke waarneming in staat zijn en ik denk dat het publiek uiteindelijk niets minder dan dat zal verlangen.

Morris
Mijnheer de Voorzitter, dit Huis heeft een goede reputatie wat het welzijn van dieren betreft. Op 15 december 1993 heeft het Parlement met bijna algemene stemmen mijn verslag goedgekeurd, teneinde de maximumreistijd van voor de slacht bestemde dieren tot acht uur te beperken. Het zijn deze voor de slacht bestemde dieren die het ergst verwaarloosd en zeer wreed behandeld worden: vee dat van Duitsland naar Libanon vervoerd wordt, Britse en Ierse runderen en schapen die naar Noord-Afrika gaan en in het meest recente geval paarden die door Italië uit Polen waren geïmporteerd voor de salamihandel. Deze dieren worden aan lange reistijden en slechte omstandigheden blootgesteld en krijgen weinig gelegenheid om te eten en nog minder om te drinken. Als zij aankomen, verkeren zij bijna altijd in een erbarmelijke toestand. In feite worden deze wreedheden maar al te vaak niet aan het licht gebracht door ambtenaren van de lid-staten, maar eerder door gewone burgers en de media die op een interessant verhaal uit zijn.
Ik juich het toe dat mevrouw Bonino vanmiddag verklaard heeft dat zij vastbesloten is de richtlijn te wijzigen, maar ik zou haar één suggestie willen doen. Ik zou het nog meer op prijs stellen, als de Commissie gebruik maakte van haar bevoegdheden om niet alleen toezicht te houden op en een gerechtelijke vervolging in te stellen tegen de lid-staten die niet de moeite nemen hun eigen inspecteurs te controleren, maar zeker ook om toezicht te houden op bedrijven die levende dieren vervoeren en zeer wreed behandelen, deze te controleren en, indien nodig, te vervolgen.
Ik acht deze handel niet noodzakelijk. Met de moderne koeltechnieken kunnen thans zelfs dieren geleverd worden aan lid-staten met veel Moslims en andere bevolkingsgroepen die een rituele vorm van slachting verlangen. Wij kunnen in de behoeften van de mensen voorzien en moeten ons ten doel stellen wat ik jaren geleden al verzocht heb, namelijk om de dieren zo dicht mogelijk bij de productieplaats of de boerderij te slachten.

Marinucci
Mijnheer de Voorzitter, we mogen ons gelukkig prijzen dat we deze resolutie in het bijzijn van de commissaris, mevrouw Bonino, kunnen behandelen, omdat het over een onderwerp gaat dat gedeeltelijk onder haar bevoegdheid valt, en vooral omdat wij haar welbekende gevoeligheid en duidelijkheid waarderen.
Richtlijn nr. 29 heeft duidelijk de criteria vastgesteld voor het vervoer van de dieren, opdat zij niet lijden, maar ook - als het gaat om vlees bestemd voor menselijke consumptie - opdat het product van de allerbeste kwaliteit is. Zoals altijd is de toepassing het probleem; zoals de resolutie stelt mogen de termijnen niet overschreden worden. Wij vertrouwen erop, zoals mevrouw Bonino reeds zei, dat binnenkort de uitvoeringsverordeningen gepubliceerd zullen worden.
Wat het door diverse sprekers genoemde incident betreft, weten we maar al te goed dat het achterliggende doel van informatie vaak een ander is dan dat wordt aangegeven, en we begrijpen natuurlijk ook dat in veel gevallen die doelen minder nobele belangen verhullen dan die kenbaar worden gemaakt. Ten aanzien van Triëst weten we allemaal dat de veterinaire diensten door de inspecteurs werden bezocht op een, om zo te zeggen, niet verdacht, en daarom ideaal tijdstip. We weten, zoals de heer Santini zojuist zei, dat op 12 november een ontmoeting heeft plaatsgevonden tussen de federale dierenartsen en die van de deelstaten en de Italiaanse autoriteiten, waarbij ook een bezoek werd gebracht aan de installaties, die een uitstekende beoordeling kregen; verder is er een ontwerp-protocol opgesteld waarin de Italianen om speciale garanties vragen, juiste garanties voor de kwaliteit van de dieren wanneer ze het land van oorsprong verlaten. Italië heeft vervolgens toegezegd meer personeel voor de diensten in Triëst te zullen aantrekken en er is al een nationale wet die de middelen voor een dergelijke uitbreiding biedt.

Bonino
Mijnheer de Voorzitter, waarde afgevaardigden, ik wil alleen nog een korte toelichting geven. Ik zie collega Provan niet meer, maar zijn collega's kunnen het hem wel overbrengen.
Ik wil nog even op de controles en de beperkte financiële middelen terugkomen. Ik wil in deze Vergadering alleen maar herhalen dat dit Parlement samen met de Raad een begrotingsautoriteit is , en de Commissie hoopt natuurlijk die rol uit te breiden, als dat mogelijk is. Maar de geachte afgevaardigden weten natuurlijk maar al te goed op welk drama de begroting en het daaropvolgende debat is uitgedraaid.
Mijn tweede opmerking betreft het voorstel om de gewone man erbij te betrekken. Geachte afgevaardigden, we praten hier vanuit het verdrag inzake de betrekkingen tussen de Commissie, de lidstaten en natuurlijk deze organisaties. Het is de taak van de Commissie te onderzoeken of er voldoende controles worden uitgevoerd en of die controles in alle lid-staten hetzelfde zijn. Om dat te onderzoeken hebben we natuurlijk niets aan de niet-gouvernementele organisaties, maar deze zouden wel heel goed door de lid-staten gebruikt kunnen worden om een fijnmaziger controle op hun eigen grondgebied uit te voeren; door de lid-staten dus, niet door de Commissie die de controles natuurlijk door regeringsinstanties laat doen. Zo'n soort oplossing kan juridisch gezien een heleboel belemmeringen opwerpen; maar ik geloof niet dat ik hier verder over hoef uit te weiden, omdat ik met voortreffelijke juristen spreek.
Dan nog een heel korte opmerking tegen de heer Morris, omdat - ik heb dat al aan het begin gezegd, maar misschien is het goed dat nog eens te herhalen - met ingang van 1 januari 1997 artikel 18 van de richtlijn van kracht wordt, dat bepaalt dat wanneer de richtlijn herhaaldelijk overtreden wordt, de lid-staat een aantal initiatieven kan nemen, zoals tijdelijke of definitieve intrekking van de vergunning van de ondernemer en van de vervoersonderneming. Ik hoop dat dit onderdeel met hulp van u allemaal strikt door de lid-staten zal worden nageleefd.

De Voorzitter
Hartelijk bedankt, mevrouw de commissaris.
Ik deel mee dat ik vier ontwerp-resoluties heb ontvangen, ingediend overeenkomstig artikel 40, lid 5, van het Reglement.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 9.00 uur plaats.

Actualiteitendebat (tweede deel)
De Voorzitter
Aan de orde is het tweede deel van het debat over actuele, dringende en bijzonder belangrijke kwesties.

De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende ontwerp-resoluties:
B4-1257/96 van de heer Bertens en anderen, namens de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij, over het Internationaal Tribunaal voor het voormalig Joegoslavië; -B4-1280/96 van mevrouw Lenz en anderen, namens de Fractie van de Europese Volkspartij, over de steun aan het Internationale Tribunaal in het voormalig Joegoslavië; -B4-1286/96 van de heer Pasty en anderen, namens de Fractie Unie voor Europa, over het Internationaal Tribunaal voor het voormalig Joegoslavië; -B4-1303/96 van de heer Cohn-Bendit en anderen, namens de Fractie De Groenen in het Europees Parlement, over het vervoer van kernmateriaal via de lucht; -B4-1313/96 van de heer Pettinari en anderen, namens de Confederale Fractie Europees Unitair Links - Noords Groen Links, over het Internationaal Tribunaal voor het voormalig Joegoslavië; -B4-1319/96 van de heer Hoff en anderen, namens de Fractie van de Partij van de Europese Sociaaldemocraten, over het Internationaal Tribunaal voor het voormalig Joegoslavië; -B4-1324/96 van de heer Dupuis, namens de Fractie Europese Radicale Alliantie, over het functioneren van de ad hoc-rechtbanken.
Cars
Mijnheer de Voorzitter, nu gaat het erom, te vergeten dat "de tijd alle wonden heelt" . Wanneer zulke uitdrukkingen worden gebruikt in verband met voormalig Joegoslavië, schaden ze meer dan ze baten. Willen de littekens van de vele mensen die zijn getroffen zijn door ondraaglijk lijden in de vorm van volkerenmoord en andere oorlogsmisdaden, gaan genezen, dan zijn onmiddellijke maatregelen nodig.
Het Oorlogstribunaal in Den Haag doet goed werk. Het pakt de grote oorlogsmisdadigers aan. Maar om een volledig succes te kunnen zijn en daardoor als voorbeeld te kunnen dienen voor een toekomstige permanent gerecht voor oorlogsmisdadigers, moeten er nog twee dingen gebeuren. Ten eerste moet het tribunaal geld krijgen om de noodzakelijke verhoren en onderzoeken op de plaats van de misdrijven uit te voeren. Ten tweede moet het worden toegelaten tot degenen die ervan worden verdacht de grootste verantwoordelijkheid te dragen voor de oorlogsmisdaden.
Het is een schande, Mijnheer de Voorzitter, een schande voor de rechtvaardigheid en de rechtsgemeenschap in Europa, dat deze meest verdachte personen nog niet zijn aangehouden en voor het gerecht zijn geleid. Het Parlement eist vandaag in zijn resolutie veranderingen op deze beide punten. Het Oorlogstribunaal in Den Haag moet van de Europese Unie en haar lid-staten de noodzakelijke gelden krijgen. Servië en Kroatië moeten ertoe worden gebracht hun beloftes na te komen. Blijkbaar moet de EU moet de druk op hen verhogen om ze te laten inzien dat dit ook in hun eigen belang is. Aan de IFORstrijdkrachten en hun opvolgers moeten een instructie krijgen - noem het maar orders - om de mensen aan te houden, die het Hof in Den Haag aangeklaagd wil zien.
De eisen van het Parlement, mijnheer de Voorzitter, komen niet voort uit wraakzucht. Ons doel is uitsluitend om het genezingsproces in voormalig Joegoslavië te vergemakkelijken. Dat vraagt op zijn beurt om het opensnijden van het ettergezwel dat is ontstaan als gevolg van de begane oorlogsmisdaden.

Lenz
Mijnheer de Voorzitter, op 30 en 31 oktober vond in Brussel een hoorzitting plaats van de Subcommissie rechten van de mens over de kwestie straffeloosheid - de noodzaak van een internationaal antwoord, waarlijk een moeilijk onderwerp. Antonio Cassesse, de voorzitter van het Internationaal Tribunaal voor oorlogsmisdaden in het voormalig Joegoslavië, heeft een zeer indrukwekkende toespraak gehouden over de problematiek van dit Tribunaal en daarmee tegelijkertijd ook over de uiterst gevoelige problematiek van de straffeloosheid voor politieke misdaden. Inmiddels wordt deze discussie op alle continenten gevoerd. Voorzitter Cassesse heeft duidelijk de macht en de onmacht van het Internationaal Tribunaal voor het voormalig Joegoslavië geschetst, waarvan het succes of de mislukking ervan, zoals hij zei, afhangt van de waarde die de landen toekennen aan het principe van de moraal in de buitenlandse politiek. Volkerenmoord, misdaden tegen de mensheid en oorlogsmisdaden komen op het moment ook in andere delen van de wereld voor, kijk maar naar Rwanda, en ze mogen niet ongestraft blijven. Straffeloosheid kan in deze zin een bedreiging van recht en wet gaan vormen, vooral ook in niet gevestigde democratieën. Ook het werk van het Internationaal Tribunaal voor Rwanda hangt af van het model voor voormalig Joegoslavië. Als we een nieuwe internationale rechtsorde willen vinden tegen deze ergste vorm van misdaad moet het Tribunaal in Den Haag efficiënt kunnen werken en juist ook volgens dit model.
Er is voor onze landen geen excuus om zich te onttrekken aan de plicht om een succesvol functioneren van het Tribunaal mogelijk te maken en de landen van die regio's mogen ook niet de kans krijgen om zich aan hun plicht tot samenwerking te onttrekken. Als wij zoals we hier in het Europees Parlement al vaker hebben geëist, een Internationaal Tribunaal voor dergelijke misdaden willen hebben, en als we onze eigen eisen met betrekking tot de mensenrechten serieus nemen, dan moeten de Europese Unie en haar lid- staten nu en meteen de voortgang van het werk van het Tribunaal serieus nemen en ons dienovereenkomstig steunen.

Van Bladel
Voorzitter, in dit Parlement hebben wij nog geen maand geleden, zoals mevrouw Lenz ook zojuist zei, uitvoerig geluisterd naar een aantal internationale autoriteiten die spraken over de gevolgen van straffeloosheid voor het functioneren van burgers in een samenleving die begane misdaden tegen de mensheid ongestraft laat. Vanuit mijn land was toen speciaal voor die zitting de heer Kalanosh naar Brussel gekomen. Hij woog 38 kilo toen hij gedurende de Hongaarse opstand van 1956 uit de gevangenis wist te komen en naar Nederland vluchtte. Veertig jaar nadien werkt hij nu er dag en nacht aan om de misdaden van toen alsnog te bestraffen. Dat toont dat het historisch geheugen en het onderbewustzijn om recht blijven roepen als het niet wordt toegepast.
Straffeloosheid verhindert het vertrouwen van de burger in de staat te herstellen. Straffeloosheid verhindert een duurzame vrede. Straffeloosheid verhindert de opbouw van een democratische staat. Met betrekking tot het arresteren van oorlogsmisdadigers in het voormalig Joegoslavië is het mij dan ook een volslagen raadsel waarom de wens van dit Parlement en van vele nationale parlementen niet uitgevoerd wordt. De Europese troepen binnen IFOR vormen het grootste deel, of is het soms dat het ontbreken van gezamenlijke Europese buitenlandpolitiek, evenals in het Midden-Oosten, hier toch stiekem achter verstopt zit.
Het is het juiste moment om nu een dergelijke resolutie in te dienen. Want als wij niet oppassen, zitten wij binnenkort zonder beklaagde en ook zonder financiën voor een tribunaal. Ik sta volledig achter deze resolutie en ik hoop dat het Parlement ze van harte accepteert.

Tamino
Mijnheer de Voorzitter, misdaden zoals volkerenmood, misdaden tegen de menselijkheid en oorlogsmisdaden mogen nooit ongestraft blijven; als ze niet gestraft worden is echte vrede uitgesloten. Dat is wat nu in het voormalig Joegoslavië gebeurt, dat is wat Antonio Cassese tijdens de openbare hoorzitting heeft gezegd, en het is wat onze vroegere collega, Elisabeth Rehn, in deze Vergadering en in de commissies zo vaak heeft gezegd; ik groet haar vanaf deze plek en ik wens haar veel succes met haar inspanningen op dit terrein. Ik hoop dat we haar nog eens, zo niet als collega, dan toch als gast in het Europees Parlement kunnen ontvangen om een vruchtbare samenwerking met haar op touw te zetten.
We zijn dus meer dan eens over de situatie op de hoogte gebracht, en zoals iedereen weet verplicht resolutie 827 van de VN-Veiligheidsraad de landen volledig samen te werken met het tribunaal, dat overigens niet over uitvoerende instanties beschikt en zich voor zijn functioneren helemaal op de landen moet verlaten. We weten ook dat veel mensen die door het tribunaal in staat van beschuldiging zijn gesteld en voor wie reeds een arrestatiebevel is uitgevaardigd, nog steeds op vrije voeten zijn, en dat de landen waar ze zich bevinden helemaal niets doen.
Vooral van de Servische Republiek in Bosnië-Herzegowina weten we dat de mediaorganisaties contact hebben weten op te nemen met reeds veroordeelde misdadigers. We weten dat Servië geen uitvoeringswetgeving heeft aangenomen om met het Tribunaal te kunnen samenwerken, en te kennen heeft gegeven dat ook niet van plan te zijn.
We weten dat Kroatië dit alles wél gedaan heeft, maar op dit moment ook geen positieve actie onderneemt om tegen Bosnië-Herzegowina op te treden, opdat degenen die zich binnen de etnisch Kroatische gemeenschap aan deze misdaden schuldig hebben gemaakt, worden voorgeleid.
Wij willen daarom, mijnheer de Voorzitter, dat zolang deze landen de resoluties van de Verenigde Naties aan hun laars blijven lappen, ze geen nieuwe hulp krijgen voor de wederopbouw, noch garanties dat ze aan internationale organisaties kunnen deelnemen.

Titley
Mijnheer de Voorzitter, het strafrecht heeft twee functies. Het dient in de eerste plaats om de schuldigen te straffen en in de tweede plaats om anderen ervan te weerhouden misdaden te begaan. Het Internationaal Tribunaal voor oorlogsmisdaden in voormalig Joegoslavië doet geen van beide. Niet alleen zijn de schuldigen nog steeds op vrije voeten, zij blijven ook invloed uitoefenen in de regio en niemand, maar dan ook niemand laat zich afschrikken.
Het is van vitaal belang voor de toekomstige veiligheid van de mensheid dat het internationaal humanitair recht geëerbiedigd wordt en dat overtreders weten dat zij gestraft zullen worden. Het lijdt voor mij geen enkele twijfel dat, als degenen die zich in Bosnië aan oorlogsmisdaden schuldig gemaakt hebben, geweten hadden dat zij waarschijnlijk opgespoord en gestraft zouden worden, wij nooit gezien zouden hebben dat zij zich verlaagden tot de barbaarse wreedheden waarvan wij nu getuige zijn geweest.
De Oorlogstribunalen na de Tweede Wereldoorlog hadden ook nog een andere functie. Zij brachten alle gruwelen aan het licht en maakten het mogelijk een streep onder de gebeurtenissen te zetten, zodat het maatschappelijk leven weer door kon gaan. Als het Tribunaal in Den Haag niet hetzelfde kan bereiken, dan zal het voormalige Joegoslavië en in feite het gehele Balkangebied nooit verder komen en de vrede nooit gegarandeerd zijn. Het Internationaal Tribunaal loopt het gevaar afgeschreven te worden als een zoethoudertje om het geweten te sussen van de internationale gemeenschap die lijdelijk bleef toezien, terwijl de gruwelen maar doorgingen. Ondertussen hebben wij daarmee wel het groene licht gegeven voor barbaars optreden in de honderden haarden van onrust die de wereld op dit moment telt. Oorlogsmisdadigers kunnen zich voorlopig gerust voelen in de overtuiging dat de realpolitik hun toekomstige veiligheid zal garanderen.
De schuldigen van Bosnië - en ik bedoel alle schuldigen, niet alleen de Serviërs - moeten aangehouden worden en rekenschap afleggen van hun daden, niet alleen terwille van de doden en degenen die van huis en haard verdreven zijn, maar ook terwille van de toekomst van onze beschaving.

Dupuis
Mijnheer de Voorzitter, het verheugt me uitermate hier vandaag het woord te kunnen voeren in aanwezigheid van commissaris Bonino. We weten allemaal hoezeer zij zich inzet voor het Joegoslavië-tribunaal en ook voor het permanente internationale gerechtshof.
Ik denk dat de resolutie die wij straks gaan goedkeuren, ik hoop het, een goede resolutie is. Jammer genoeg gaat het in zekere zin over dingen die we al eens eerder hebben gevraagd en we hadden, vind ik, een stap verder kunnen gaan, we hadden andere suggesties kunnen doen, vooral dan ten overstaan van het internationale gerechtshof in Den Haag. We hadden er ook een idee aan kunnen toevoegen waaraan ik en mijn fractie veel belang hechten: dat van de invoering van processen in absentia.
Zolang deze mogelijkheid niet bestaat, geloof ik dat we ons zullen moeten beperken tot vrome wensen zoals we al zo vaak gedaan hebben, zonder enige macht om daadwerkelijke de oorlogsmisdadigers in het voormalige Joegoslavië te kunnen berechten. We beseffen dat het absoluut gezien niet de beste oplossing is, maar een procedure bij verstek staat ook toe een proces te heropenen wanneer de verdachte of de veroordeelde is gearresteerd. Ik denk dat het Parlement in deze richting moet voortgaan en zo snel mogelijk een stap verder dient te zetten.

Oostlander
Voorzitter, toen het Tribunaal werd opgericht kwam het mij voor dat dat bedoeld was als een nepmaatregel om te ontlopen dat men werkelijke effectieve actie zou moeten nemen om iets te doen aan de beëindiging van de oorlog in ex-Joegoslavië. Het optreden van dit Tribunaal echter heeft me ervan overtuigd dat het een buitengewoon nuttig instrument is voor de internationale vrede en voor het voorkomen van andere grootschalige misdaden. De toewijding van de mensen die daar werken is indrukwekkend en ik denk dat zij al onze steun behoeven, ook heel concreet de financiële steun van de Europese Unie. Het is zoals de heer Cassese ons heeft gezegd, alsof de Raad een monster van Frankenstein heeft gecreëerd dat vrijelijk zijn gang gaat om overal in te grijpen waar hij zijn handen maar tussen kan krijgen. Maar intussen is het zo dat arrestaties te velde uitblijven en de criminaliteit, de straffeloosheid doorfiltert in de hele samenleving, met name van de Republika Srpska, maar ook voor in het Kroatische deel. Daarom is het buitengewoon belangrijk dat wij een dringende oproep doen om werkelijk de arrestatie van de misdadigers ter hand te nemen opdat die ook voorgeleid kunnen worden aan het Hof en zo een eind te maken aan de rust die er nog steeds heerst bij leden en ex-leden van de Raad.

Goerens
Mijnheer de Voorzitter, de internationale gemeenschap heeft de mond vol van beginselen om uiteindelijk te moeten constateren dat ze niet toegepast worden. De ontgoocheling waartoe de werking van het Internationale Gerechtshof voor het voormalige Joegoslavië aanleiding heeft gegeven, is hier het meest recente voorbeeld van. Kroatië noch Bosnië noch het Servische gedeelte leveren een heuse inspanning om deze instelling naar behoren te laten functioneren.
De weigering van beruchte oorlogsmisdadigers om voor het Tribunaal te verschijnen, overigens met medeplichtigheid van de politieke leiders van de verschillende partijen, betekent een buitengewone aantasting van het gezag. We moeten er geen doekjes om winden. Als we ons echt willen inspannen om het internationale recht vooruitgang te laten maken en het respect ervoor willen verzekeren, als we echt willen dat de ongehoorde misdaden die tijdens de oorlog in voormalig Joegoslavië zijn gepleegd, nooit meer straffeloos opnieuw gebeuren, dan zal de internationale gemeenschap en in het bijzonder de Europese Unie, met heel haar gewicht moeten drukken op de economische en politieke betrekkingen met de staten die uit het oude Joegoslavië zijn voortgekomen.
De prijs die Europa bereid is te betalen voor eerbiediging van het internationale recht zal in dit geval tot uitdrukking komen in de pressie die zij wil uitoefenen op de betrokken partijen die verantwoordelijk zijn voor de steeds weer nieuwe hindernissen die het Tribunaal beletten zijn werk uit te voeren.

Vanhecke
Voorzitter, dit Europees Parlement is, met alle respect gezegd, slecht geplaatst om inzake ex-Joegoslavië hoog van de toren te blazen. In de grote hoop papier die wij daaromtrent produceerden, is er inmiddels erg weinig dat de toetsing aan de realiteit heeft doorstaan. Effectief een onmiddellijke erkenning destijds, jaren geleden, door de Europese Unie van de onzinnigheid van het verder bestaan van de zogenaamd multiculturele eenheidsstaat Joegoslavië had wellicht veel bloedvergieten en menselijk leed kunnen vermijden, maar daartoe is het Parlement niet in staat geweest.
Ten tweede, moeten wij toch ook een paar vraagtekens durven stellen bij het concept internationaal tribunaal zelf. Ik wil dan nog niet helemaal teruggaan tot het eerste internationaal tribunaal van Nürnberg waar afgrijselijke oorlogsmisdadigers - ik denk dan in het bijzonder aan de moordenaars van onder meer tienduizend Poolse officieren in Katin - andere afgrijselijke oorlogsmisdadigers moesten beoordelen. Maar wat is ook vandaag de menselijke en zelfs juridische waarde van een internationaal tribunaal van het wereldgeweten indien dat wereldgeweten zich beperkt tot ex-Joegoslavië. Waarom geen internationaal tribunaal over de genocide in Tibet? Of over de wrede toepassing van de islamitische barbarijwet in landen als Saoedi-Arabië of over de misdaden van de Rode Khmer? Trouwens, in mijn eigen staat België is men er tot op heden nog niet in geslaagd om door een amnestiewet de spons te vegen over de verscheurdheid van de Tweede Wereldoorlog. Tot op vandaag, 51 jaar na het einde van die oorlog, moet de haat ervan in mijn land blijkbaar blijven voortleven. Dat maakt in elk geval de parlementsleden van mijn land bijzonder slecht geplaatst om met een tribunaal of zonder tribunaal hoe dan ook lessen te gaan uitdelen in ex-Joegoslavië.
Ik zal mij dus wijselijk onthouden bij de stemming over de voorliggende resolutie.

Bonino
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, dit is een onderwerp, een debat dat mij zeer heeft aangegrepen, en waarmee ik me ook voordat ik commissaris werd al beziggehouden heb. Ik begrijp daarom precies wat u bedoelt als u uw frustraties lucht over het ad hoc tribunaal voor het voormalig Joegoslavië; hetzelfde geldt overigens ook voor het ad hoc tribunaal voor Rwanda.
Maar ik vind dat we ondanks alle problemen de positieve kanten niet uit het oog moeten verliezen, want er zijn toch bepaalde ontwikkelingen op gang gebracht die niet onderschat moeten worden. Om te beginnen komen de publieke opinie en schoorvoetend ook de instellingen tot het inzicht dat straffeloosheid niet getolereerd kan worden. Het idee van een permanent rechtssysteem begint opgeld te maken, en ik hoop dat de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties binnenkort ermee akkoord gaat de gevolmachtigde conferentie voor het instellen van een permanent tribunaal in '98 te houden. Dat neemt niet weg dat ik net als u gefrustreerd ben over de traagheid waarmee alles in zijn werk gaat, over de politieke hindernissen die het ad hoc tribunaal op zijn pad tegenkomt - bijvoorbeeld het niet arresteren van de verdachten; maar we moeten evenmin vergeten dat het functioneren van dit tribunaal van meet af aan gepaard is gegaan met allerlei belemmeringen, ook financiële. De Commissie heeft sinds 1994 een bijdrage van 3 miljoen ecu aan het ad hoc tribunaal voor voormalig Joegoslavië geleverd, en dit Parlement heeft voor het nieuwe begrotingsjaar, 1997, een speciale begrotingslijn gecreëerd van nog eens 3 miljoen ecu. Veel lid-staten hebben bilateraal een zelfde bijdrage geleverd.
Het ergste is dat er fundamenteel iets mis is, namelijk dat vanaf de oprichting van het ad hoc tribunaal door de Veiligheidsraad krachtens hoofdstuk VII van het Handvest van de Verenigde Naties bekend is gemaakt dat dit tribunaal door een speciaal fonds gefinancierd moest worden. Op zich is dat wel goed, maar het probleem is dat het speciale fonds geen middelen uit de gewone begroting van de Verenigde Naties krijgt, maar zo nu en dan gevuld - om het zo maar te noemen - moet worden door bijzondere bijdragen van de landen. Het is duidelijk dat de politieke wil en de financiële wil niet met elkaar in harmonie waren, wat de werkzaamheden van het tribunaal van meet af aan heeft bemoeilijkt. De Commissie blijft deze instelling in ieder geval steunen, net zoals het ad hoc tribunaal voor Rwanda, en - hopelijk spoedig - het permanente tribunaal. Net als u ben ik er namelijk van overtuigd dat er geen vrede zonder gerechtigheid is, en dat dit de middelen zijn die de verzoening kunnen bevorderen. Waarschijnlijk moet het permanent tribunaal ook een afschrikkende werking hebben die de ad hoc tribunalen zeker niet hebben.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt vandaag te 17.30 uur plaats.

De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende ontwerp-resoluties:
B4-1264/96 van mevrouw Dury en anderen, namens de Fractie van de Partij van de Europese Sociaaldemocraten, over de mislukte visserijonderhandelingen met Senegal; -B4-1279/96 van de heer Pasty en anderen, namens de Fractie Unie voor Europa, over de mislukte onderhandelingen voor de hernieuwing van de visserijovereenkomst tussen de Europese Unie en Senegal; -B4-1283/96 van de heer Bertens en anderen, namens de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij, over de mislukte visserijonderhandelingen tussen de Europese Unie en Senegal; -B4-1290/96 van de heer Langenhagen en anderen, namens de Fractie van de Europese Volkspartij, over de mislukte visserijonderhandelingen met Senegal; -B4-1291/96 van de heer Pettinari, namens de Confederale Fractie Europees Unitair Links - Noords Groen Links, over de visserijovereenkomst EG/Senegal; -B4-1300/96 van mevrouw Aelvoet en anderen, namens de Fractie De Groenen in het Europees Parlement, over de breuk in de onderhandelingen over een visserijovereenkomst met Senegal.
Péry
Mijnheer de Voorzitter, dat de onderhandelingen tussen de Europese Unie en Senegal in de vierde ronde zijn afgesprongen, is in mijn ogen evenzeer te wijten aan de inhoud van de besprekingen als aan de context waarbinnen ze werden gevoerd. Voor Senegal de verkiezingen op 28 november, voor de Unie de begroting. Dit is de reden waarom ik optimistisch gestemd wil blijven dat de besprekingen over twee of drie maanden, misschien zelfs over enkele weken opnieuw op gang komen.
Beide partijen hebben belangen die met elkaar verbonden zijn. De communautaire markt is afnemer van vis uit Senegal maar de Senegalese verwerkingsbedrijven, ik denk hierbij dan vooral aan de tonijnindustrie, hebben de aan land gebrachte vangst van de Europese vissersboten nodig. Ik denk dan ook aan de honderdduizenden arbeidsplaatsen, vooral van de Senegalese vrouwen die in deze sector werkzaam zijn en die er zeker zwaar onder zouden lijden als de akkoorden opgeschort blijven.
Een van de moeilijkheden bij deze onderhandelingen - daar zijn we ons van bewust - heeft te maken met het moeizame bestaan van de ambachtelijke visserij naast de industriële visserij. De schermutselingen waren in de jaren tachtig weliswaar veel frequenter. Maar dat neemt niet weg dat de lokale organisaties van ambachtelijke vissers zeer op hun hoede blijven en ons er dus toe verplichten om in onze onderhandelingen met hun hele eisenpakket rekening te houden.
Ik wil er op wijzen dat de ontwikkeling van de ambachtelijke visvangst in Senegal niettemin te danken is aan de motorisering van de vissersboten en aan het feit dat ze ijsblokken aan boord hebben waardoor ze verder de zee op kunnen. Door deze nieuwe activiteiten komt het steeds meer voor dat ze in aanvaring komen met de industriële vissersvloot. Trouwens, deze industriële vissersboten zijn niet altijd die van de Unie; ook boten uit andere landen, uitgerust door gemengde rederijen of van de Senegalese industriële visserij.
Mevrouw de commissaris, samen met mijn fractie acht ik het wenselijk dat er in een toekomstig akkoord rekening wordt gehouden met het visbestand maar ook met de belangen van de ambachtelijke visserij. En hoewel daar geen enkele juridische verplichting toe bestaat, zouden we graag zien dat, enerzijds, de Senegalese regering een deel van het financiële pakket mag gebruiken voor de modernisering van de ambachtelijke visserij, en, anderzijds, de middelen uit het Europees Ontwikkelingsfonds via de Overeenkomst van Lomé en de regionale en nationale indicatieve programma's beter worden besteed ten behoeve van de eigen visvangst in de ACS-landen.

Bertens
Mijnheer de Voorzitter, het fiasco van het buitenlandse visserijbeleid van de Unie is weer eens aangetoond. De Unie gebruikt ten onrechte haar internationale contacten om haar interne visserijproblemen op te lossen. Dat kan zo natuurlijk niet doorgaan. Wat ook niet kan doorgaan is dat wij vreemde wateren leegvissen, met name de wateren van ontwikkelingslanden, terwijl daartegenover nauwelijks enige behoorlijke, bescheiden zelfs, financiële compensatie bestaat.
Ik hoop dat we nu eindelijk onze les geleerd hebben door het vastlopen van de onderhandelingen met Senegal, welke redenen daar, terecht overigens, door mevrouw Pery ook voor worden aangevoerd. Dat land is een vissersnatie bij uitstek met een bloeiende lokale en ambachtelijke visserscultuur. Meer dan 110.000 mensen zijn direct verbonden met de visserij. Onze moderne boten vissen de wateren in een gigantisch tempo leeg en dwingen de kleinere lokale bootjes steeds verder de zee op om aan voedsel te komen. Daar moet een einde aan komen. Op de eerste plaats moeten wij onze problemen intern oplossen en ophouden ze te exporteren naar die landen. Vervolgens moeten we bij het afsluiten van die akkoorden meer oog hebben voor de noden van de lokale bevolking. Denk aan joint ventures en betere opleiding en training voor de lokale vissers.
Ten slotte moeten we de belangen van het milieu en de visstand beter in het oog houden anders gaat zowel de Europese als de lokale, in dit geval Senegalese, visserij verloren. Wij mogen dat niet op ons geweten hebben. Duurzame visvangst is een gebod. Vanuit die principes moeten de onderhandelingen zo snel mogelijk worden hervat en ik deel het optimisme van mevrouw Pery dat over een aantal maanden iedereen weer bij zinne zal zijn en zal gaan praten. Wij moeten de tijd nemen, niet voor mooie woorden maar voor daden. Interessant is dat het in Senegal zo ver kon komen dat met name de lokale, ambachtelijke vissers de regering erop gewezen hebben dat in het verleden met name de regering een verkeerd visserijakkoord afsloot met de Unie die niet was gericht op de lokale visserij, maar op de eigen financiële voorzieningen van de regering van mijnheer Diouf die daarmee veelal ontevreden kiezers voor zich won. Ik ben blij dat de situatie nu zo is dat deze zelfde regering in ieder geval probeert op normale wijze ook de lokale vissers in de onderhandelingen te betrekken.

Arias Cañete
Mijnheer de Voorzitter, bij de onderhandelingen over een internationale visserijovereenkomst dient noodzakelijkerwijs rekening te worden gehouden met de vraag naar visserijmogelijkheden van de zijde van de communautaire vloten, en met de ervaring die we met vorige overeenkomsten hebben opgedaan.
Wat Senegal betreft, in de overeenkomst 1994-'96 waren de mogelijkheden voor de communautaire visserij, in vergelijking met eerdere overeenkomsten, al sterk naar beneden gebracht, zowel als gevolg van de druk die werd uitgeoefend door de ambachtelijke Senegalese vloot, als doordat sommige mogelijkheden onvoldoende benut werden. Uit het onderzoek naar de uitvoering van die overeenkomst en uit de gedetailleerde informatie van de Commissie blijkt, dat de mogelijkheden voor de tonijnvloot, voor de diepvriestrawlers die zich toeleggen op de vangst van schaal- en schelpdieren in diepe wateren, en voor trawlers die zich toeleggen op de vangst van vis in diepe wateren, de mogelijkheden goed hebben weten te benutten. Dat wil zeggen dat er veel gevist is op soorten die voor ons van belang zijn, maar dat volstrekt niet zijn voor de Senegalese vloot.
Daarom begrijp ik niet, waarom vele collega's hier zich bezorgd maken om een conflict met de ambachtelijke vissers, als de Europese Unie alleen maar gebruik heeft gemaakt van de visserijmogelijkheden die juist niet in strijd zijn met de belangen van de ambachtelijke vloot.
Petje af voor de Senegalese lobby's, maar het gaat hier om een overeenkomst waarin de Commissie - die bij de vorige onderhandelingen al rekening heeft gehouden met de problemen van de ambachtelijke kustvisserij - reeds had ingestemd met de beperking van de visserijmogelijkheden, die bij elke overeenkomst systematisch steeds meer zijn verminderd, terwijl de bestaande overeenkomsten bovendien regelingen bevatten voor controle, kennis van de stocks en het ontwikkelen van beroepsopleidingen voor Senegalese vissers.
De collega's die resoluties hebben ingediend, vergeten trouwens hoe belangrijk het is, dat activiteiten van de communautaire vloot op peil worden gehouden: dat is van vitaal belang voor de instandhouding van de conservenindustrie, van vitaal belang voor het behoud van werkgelegenheid, zowel aan boord van de schepen als aan wal, en van vitaal belang voor de interactie tussen economische betrekkingen, die van een evenwichtige overeenkomst mag worden verwacht.
Een visserijovereenkomst kan natuurlijk niet als een vorm van ontwikkelingsbeleid worden gezien, terwijl evenmin het doel uit het oog mag worden verloren dat de activiteiten van de communautaire vloot op peil worden gehouden. De visserijovereenkomsten kunnen wel een aanvulling vormen op het beleid voor ontwikkelingssamenwerking, maar het mag nooit zo zijn, dat er een beleid voor ontwikkelingssamenwerking wordt gevoerd op basis van visserijovereenkomsten.
De Europese Unie beschikt over veel adequater instrumenten voor een ontwikkelingssamenwerkingsbeleid. Mevrouw de commissaris zou ik willen zeggen, dat ik heel wat verklaringen in de resoluties van onze collega's niet onderschrijf, met name díe niet waarin word gezegd, dat de Commissie ons onvoldoende heeft ingelicht. De Commissie heeft juist veel en gedegen informatie verstrekt.

d'Ancona
Voorzitter, deze resolutie is ons uit het hart gegrepen. Ik ben persoonlijk geweldig tevreden en opgetogen dat nu voor de eerste keer de regering van Senegal zegt: tot hier en niet verder. Voor de eerste keer duidelijk maakt dat voor de toekomst van dat land en voor alle mensen daar, 269.000, die direct of indirect van visserij afhankelijk zijn er nu eens gekomen moet worden tot afspraken die in de toekomst blijken te functioneren en die niet het afkopen zijn van een kleine groep.
Als mijn collega hier zegt: visserijakkoorden kunnen niet in de plaats komen van ontwikkelingssamenwerking dan heeft hij natuurlijk gelijk. Wat moeilijker is uit te leggen is dat de visserijakkoorden soms op zeer gespannen voet staan met ontwikkelingssamenwerking. Want hoe kan men uitleggen dat men de kleine vissers daar beroofd van hun dagelijkse boterham, dat men al die mensen die daar werken in de industrie die van de vis is afgeleid een toekomst ontzegt, terwijl men dat met de ene hand doet, terwijl men met de andere hand dan probeert nog iets goed te maken.
De Senegalese regering en al de andere regeringen troffen ook blaam. Wij moeten er nu opletten dat het geld wordt geïnvesteerd in mensen, dat dat geld wordt geïnvesteerd in degenen die het hardste nodig hebben, dat het geld wordt geïnvesteerd in modernisering van de Afrikaanse vloten. Dat zijn dingen die evenzeer nodig zijn.
Maar ik heb het als zeer onrechtvaardig gevonden dat wij ons probleem, ons overbevissingprobleem hebben geprobeerd te exporteren naar het zuiden. Dat kan niet zo zijn. Waar wij ons beperkingen hebben moeten opleggen zullen die beperkingen ook voor een aantal Afrikaanse landen moeten gelden. Wij kunnen niet onze problemen exporteren naar landen die het natuurlijk nog veel en veel moeilijker hebben dan wij. Die het ook veel moeilijker hebben nog dan de vissers en de visserij in Frankrijk of in Spanje of in Portugal. Dat het tot een verstandige afweging moet komen, en dat is heel moeilijk en voor mevrouw de commissaris tot een verstandige afweging, dat is ons allemaal duidelijk.
Welnu, in de resolutie die wij hebben opgesteld, lijkt het me dat zo'n afweging aan de orde is.

Hory
Mijnheer de Voorzitter, diegenen onder ons, zoals mevrouw Péry, die goed op de hoogte zijn van de visserijactiviteiten en de markt van de lokale visserij in Senegal, hebben in de afgelopen periode getuige kunnen zijn van een alarmerende ontwikkeling.
Ten eerste, de lokale vissers wagen zich voor hun activiteiten steeds verder op zee; ten tweede stijgt hierdoor het aandeel van de in volle zee levende vissoorten in vergelijking met de voor de kust levende vis in de visserijproductie en ten derde komt een steeds belangrijker deel van die lokale productie niet meer op de lokale markt terecht maar wordt direct klaargemaakt en gezonden naar de westerse markten.
In het licht van deze evolutie neemt Senegal maatregelen, het reageert en vraagt een daling van de visserijquota van de Unie en een verhoging van de financiële tegenprestaties die we hen bieden en wij verwonderen ons daarover. Maar moeten wij ons daarover wel verwonderen? Kunnen wij een pleidooi houden ter ondersteuning van ons beleid voor ontwikkelingssamenwerking om het later met een ander pleidooi ter ondersteuning van onze commerciële belangen tegen te spreken?
Wat Senegal vraagt, het behoud van de visbestanden op wereldschaal, het behoud van de biologische diversiteit en een financiële tegenprestatie waardoor zij lokale ontwikkelingsprojecten kunnen financieren, dat is precies wat wij ook verkondigen. Ik verwijs onze collega's daarvoor bijvoorbeeld naar de verklaringen van de Europese leden van de paritaire Vergadering Europese Unie-ACS. Wat ik, namens mijzelf en namens mijn fractie, zou willen vragen, is dat de Commissie de onderhandelingen hervat want op de keper beschouwd zijn de geschillen relatief beperkt, en dat zij deze onderhandelingen hervat op een manier die én blijk geeft van de grootmoedigheid van de Europese Unie én getuigt van onze wens om in lijn te blijven met wat we verkondigen op het gebied van ontwikkeling.

Crampton
Mijnheer de Voorzitter, ik ben de rapporteur van de Commissie visserij voor overeenkomsten met derde landen en daarom stel ik veel belang in deze resolutie en onderschrijf ik alles wat gezegd is door de leden die zich hebben uitgesproken voor de gezamenlijke resolutie van de Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-democraten, de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij, de Confederale Fractie Europees Unitair Links - Noords Groen Links, de Fractie De Groenen en de Fractie Europese Radicale Alliantie. Ik wil de voorzitter van de Commissie visserij erop wijzen dat zijn resolutie klachten aan het adres van de Commissie bevat en niet de onze. Misschien zou hij daarom voor onze resolutie moeten stemmen.
Dit is een zeer belangrijke resolutie, niet alleen voor Senegal, maar ook omdat zij aangeeft dat er een grens bereikt is. In de resolutie hebben wij alle punten in overweging genomen die belangrijk zijn voor de toekomst. Toen zij dit jaar in Rome over de overeenkomsten sprak, zei de commissaris zelf: " Ik deel het standpunt van degenen die vinden dat de akkoorden van de eerste generatie geleid hebben tot uitroeiing van vissoorten, zoals ook in Senegal het geval was." Dat is ongetwijfeld gebeurd, maar dat had niet mogen gebeuren en wij moeten er ook aan denken dat deze week in Rome de Wereldvoedselconferentie plaatsvindt. Wij moeten iets doen tegen deze overdracht van elementaire voedselbronnen. Wij weten dat bepaalde bevolkingsgroepen in de Europese Unie van de visserij afhankelijk zijn. Hoeveel belangrijker moet de visserij dan wel niet zijn in die landen waar de levensstandaard, zoals gezegd, zoveel lager ligt? Op de een of andere manier moeten wij een eind maken aan deze overdracht van waardevolle proteïne. Uiteindelijk moeten wij inzien dat wij onze visserijproblemen zelf moeten oplossen en ze niet domweg naar andere landen mogen exporteren.

Bonino
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren afgevaardigden, dit debat is wellicht een goede gelegenheid om een aantal zaken op een rijtje te zetten want ik heb de indruk dat aan beide zijden een aantal feiten niet uit het oog mogen worden verloren, ook al geef ik toe dat het soms complex en moeilijk is om tussen de partners een evenwichtige relatie op te bouwen. Ik besef ook wel dat er in bepaalde sectoren van de Senegalese bedrijvigheid druk kan worden gelobbyd.
Ik kom graag terug op wat de heer Bertens en mevrouw d' Ancona hebben gezegd. Ik ga het nu niet hebben over het akkoord waarover we nu aan het onderhandelen zijn en dat alleen om financiële redenen is afgeketst - daar kom ik later op terug. Dit akkoord voorziet de vangst van 10.000 BRT op een diepte van 400 à 600 meter, dus buiten het bereik van de Senegalese kustvisserij. Ik veronderstel dat u het daarover met mij eens bent. Deze vangst van in totaal 10.000 BRT betekent concurrentie voor de Japanse en Koreaanse vloot, heren parlementsleden! We hebben het niet over concurrentie met de bescheiden Senegalese kustvisserij.
We moeten ook dit goed voor ogen houden: op de onderhandelingstafel ligt een akkoord dat anders is dan het eerste "Senegal-akkoord" , dat precies het probleem van de kustvisserij behandelde. Wij hebben aanvaard om buiten de 12-mijlszone te blijven, op een klein aantal bootjes na, een heel klein aantal, acht à tien boten van de Europese Gemeenschap die als enige toestemming zouden krijgen om binnen de 12mijlszone te vissen, gewoon omdat ze niet voldoende autonoom zijn om verderop te gaan vissen en te lossen. Dit moet duidelijk zijn, anders blijven we ronddraaien en wordt er volhard in een houding die ik maar niet kan begrijpen.
De belangrijkste in het akkoord opgenomen vissoorten - ik herhaal het nog eens - zijn zwarte heek en diepzeegarnalen, soorten die op 600 meter diepte gevangen worden. Voorlopig beschikken de Senegalezen noch over de middelen noch over de nodige techniek om op deze soorten te vissen. Het zijn de Japanners en de Koreanen die deze soorten vangen. U mag gerust andere argumenten komen aandragen maar kom hier niet beweren dat we de bescheiden Senegalese kustvisserij concurrentie aandoen. Dat is niet waar, dat is niet meer waar.
Ten tweede - en ik richt me nu vooral tot u, mevrouw d' Ancona - u zegt: " Gelukkig, eindelijk heeft Senegal de stap gezet om te zeggen: genoeg" , en dan vraagt u me om er bij Senegal op aan te dringen het gestorte geld aan ontwikkeling of de kustvisserij te besteden.
Conform de visserijakkoorden is het de staat, in dit geval de Senegalese staat, die besluit wat er met het geld gebeurt dat de Gemeenschap stort. Ik vind dit allemaal toch maar wat eigenaardig. In dit akkoord zijn er verschillende onderdelen die het aspect visserij betreffen. Wat de opleiding aangaat, denk ik dat ik u alle gegevens al heb verstrekt. Maar het is een akkoord waarover ook met de Senegalese regering wordt onderhandeld.
Als de Senegalese regering nu begrotingsprioriteiten heeft waardoor zij verplicht is vers geld uit Europa in andere sectoren te besteden, dan zou ik het maar eigenaardig vinden dat wij zomaar even andere economische prioriteiten zouden gaan dicteren. Het kan in een context van dialoog ter sprake komen, maar, als u het mij vraagt, we moeten ook de economische keuzes van de regering respecteren, waar wij niets mee te maken hebben.
Nog iets alvorens af te sluiten. De onderhandelingen zijn om financiële redenen onderbroken. Het nieuwe akkoord voorziet in een reductie van wat niet gevangen mag worden van 23 % vergeleken bij het voorgaande akkoord. De financiële tegenprestatie is daarentegen met 22 % gestegen. Ik heb tot 11, 5 miljoen geboden; verder kunnen we niet gaan. Niet alleen omdat we er de financiële middelen niet toe hebben, maar ook omdat het om handelsakkoorden gaat. Elke vissoort krijgt dus ook een handelswaarde. Ik kan voor zwarte heek toch niet dezelfde prijs gaan betalen als voor de garnaalachtigen - dat begrijpt u heel goed! Een akkoord geldt alleen voor een bepaalde vissoort en is niet inwisselbaar voor een andere vissoort: tonnen garnaalachtigen vangen die op de Europese markt een bepaalde waarde hebben, is één ding; iets anders is zwarte heek vangen waar zo goed als niemand naar taalt.
Laten we redelijk blijven. Het is waar dat er in het verleden belangrijke bedragen in de Senegalese envelop zijn gestort die minder met visvangst en visbestanden te maken hadden dan met politieke betrekkingen. Dat was toen een goede zaak. Maar de minimale vereiste, zeker met het oog op andere akkoorden en andere vissoorten, verbiedt ons, mijnheer Hory, waarde collega's, om onder een bepaald commercieel niveau te gaan met het risico een "domino-effect" teweeg te brengen voor de andere akkoorden die we in 1997 moeten vernieuwen. Ik weet niet hoeveel geld we nodig hebben, als we niet om politieke redenen blijk geven van een minimum aan rationeel denken; ik weet niet welk "domino-effect" we zullen veroorzaken voor de andere akkoorden waarover we hoe dan ook in 1997 opnieuw moeten gaan onderhandelen.
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, u kunt ervan overtuigd zijn dat de Commissie, en vooral haar commissaris, in zo'n complexe materie geen enkele bijgedachte heeft gehad van een NoordZuiduitbuiting. Vanuit mijn achtergrond, mijn traditie, mijn engagement ben ik de mening toegedaan dat men, in de visserij of in om het even welke sector tot een akkoord kan komen, dat voor beide partijen gelijkwaardig en lonend is.

d'Ancona
Voorzitter, ik ben mevrouw de commissaris heel erg dankbaar voor haar heldere antwoord. Ik wil alleen maar één ding zeggen, want we kunnen hier niet in discussie. Dat is nu eenmaal de idiote vorm van zo'n middag. Maar het is wèl zo dat er misschien eens nagedacht zou kunnen worden, zoals de NGO's daarover nadenken, zoals ook de Nederlandse regering, onze minister van Ontwikkelingssamenwerking daarover nadenkt, of er toch in die akkoorden geen earmarking zou kunnen plaatsvinden voor de wijze waarop het geld besteed wordt. Alleen maar eens nadenken daarover met elkaar. Verder dank u zeer voor uw goede antwoord.

Bonino
Mijnheer de Voorzitter, om af te sluiten zou ik u ervan willen verzekeren dat ik politiek gesproken begrip voor u kan opbrengen. Maar we moeten ons naar de begrotingscontrole voegen die ons heel preciese regels oplegt.
Ik stel alles in het werk om te voorkomen dat er contradicties ontstaan tussen de visserijakkoorden en het ontwikkelingsbeleid. Maar eerlijk gezegd kan ik voor deze twee soorten met een verschillend juridisch statuut, of ons dat nu zint of niet, niet meer doen dan akkoorden verdedigen die niet tegenstrijdig zijn aan ons ontwikkelingsbeleid.

De Voorzitter
Hartelijk bedankt, commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt vandaag te 17.30 uur plaats.

De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende ontwerp-resoluties over de rechten van de mens:
Nigeria
B4-1256/96 van de leden Fassa en Bertens, namens de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij, over Nigeria; -B4-1282/96 van de heer Moorhouse en anderen, namens de Fractie van de Europese Volkspartij, over de situatie in Nigeria; -B4-1302/96 van de heer Müller en anderen, namens de Fractie De Groenen in het Europees Parlement, over Nigeria; -B4-1312/96 van de heer Pettinari en anderen, namens de Confederale Fractie Europees Unitair Links - Noords Groen Links, over de rechten van de mens in Nigeria; -B4-1323/96 van de heer Castagnède, namens de Fractie Europese Radicale Alliantie, over de schending van de mensenrechten in Nigeria.China
B4-1258/96 van mevrouw Larive en anderen, namens de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij, over de gevangenhouding van Wang Dan en de mensenrechtensituatie in China; -B4-1268/96 van de heer Moorhouse, namens de Fractie van de Europese Volkspartij, over de situatie van Wang Dan, politiek gevangene in China; -B4-1301/96 van mevrouw Aglietta en anderen, namens de Fractie De Groenen in het Europees Parlement, over de veroordeling van Wang Dan en de mensenrechtensituatie in China; -B4-1311/96 van de heer Pailler en anderen, namens de Confederale Fractie Europees Unitair Links - Noords Groen Links, over de veroordeling van de Chinese dissident Wang Dan; -B4-1321/96 van de leden Colajanni en Malone, namens de Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-democraten, over de veroordeling van Wang Dan in China; -B4-1326/96 van de heer Dupuis en anderen, namens de Fractie Europese Radicale Alliantie, over de veroordeling van Wang Dan.Georgië
B4-1269/96 van de heer von Habsburg-Lothringen en anderen, namens de Fractie van de Europese Volkspartij, over de geëiste doodstraf, respectievelijk zware straf voor Georgische parlementariërs en vooraanstaande democraten; -B4-1278/96 van de heer Trakatellis en anderen, namens de Fractie van de Europese Volkspartij, over de aankondiging van "verkiezingen" in Abchazië; -B4-1320/96 van de heer Jöns en anderen, namens de Fractie van de Partij van de Europese Sociaaldemocraten, over de situatie in Abchazië; -B4-1327/96 van de heer Schroedter, namens de Fractie De Groenen in het Europees Parlement, over de situatie in Georgië met betrekking tot de verkiezingen in Abchazië.El Salvador
B4-1294/96 van de heer González Alvarez en anderen, namens de Confederale Fractie Europees Unitair Links - Noords Groen Links, over de moordaanslagen in El Salvador.Armenië
B4-1255/96 van de heer La Malfa, namens de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij, over de recente verkiezingen in Armenië.
Bertens
Mijnheer de Voorzitter, collega's, Nigeria: een jaar geleden werd milieuactivist Ken Saro Wiwa vermoord door het regime van Abacha en een jaar later zit Abacha er nog steeds, zijn regime zit er nog steeds, meerdere moorden zijn inmiddels gepleegd en er zitten nog steeds mensen te wachten om vermoord te worden door dit regime. De Unie moet het militaire regime onder druk blijven zetten en daartoe moet de Raad op 25 november a.s. een besluit nemen om de sancties die destijds werden uitgevaardigd te verlengen, anders lopen ze op 4 december af en is alles weer terug bij het begin, het heilloze begin van dit regime. Bovendien moet de effectiviteit van de sancties opnieuw bekeken worden en op dit moment blijkt daar toch wel het een en ander aan te schorten.
Ik roep verder de Raad op om nieuwe sancties te overwegen zoals bijvoorbeeld een volledig verbod op wapenexporten naar Nigeria. Druk blijft nodig om een eind te maken aan de gewelddadige onderdrukking van de bevolking van Nigeria, en we moeten er alles aan doen om in dit grote Afrikaanse land de democratische krachten weer de mogelijkheid te geven om aan een wederopbouw van het land te werken.

Moorhouse
Mijnheer de Voorzitter, de sancties die de Raad Algemene Zaken op 4 december moet verlengen zullen, naar ik heb begrepen, simpelweg volgens de schriftelijke procedure worden goedgekeurd. Deze daad, die van alle kanten zo sterk veroordeeld is - ik doel op de moord op Ken Saro Wiwa en acht anderen uit Ogoni-land - verdient toch zeker een behoorlijk debat in de Raad.
Ik verzoek de Commissie verslag uit te brengen aan het Parlement - het is mogelijk dat mevrouw Bonino dat binnenkort zal doen - over de situatie in Nigeria in het afgelopen jaar en over de vooruitzichten voor de democratie. Ideaal gesproken, zou die verklaring gereed moet zijn voor de vergadering van de Raad Algemene Zaken op 4 december aanstaande.
Laten wij sancties beschouwen als een dynamisch instrument. Zij dienen als zodanig gebruikt te worden. Het is een feit dat zij, wat het toegepaste wapenembargo betreft, een betrekkelijk zwakke maatregel lijken voor de situatie. In hoeverre heeft het embargo resultaten opgeleverd? Zou het niet beter zijn, zoals ook in de resolutie wordt gezegd, om het wapenembargo tot op zekere hoogte met nog verder terugwerkende kracht te doen gelden?

Müller
Mijnheer de Voorzitter, beste dames en heren, een jaar na de dood van Ken Saro Wiwa en zijn medestrijders, een jaar waarin Shell in Nigeria vrolijk verder is gegaan met het uitbuiten van de oliegebieden, een jaar na hulpeloze oproepen aan een corrupte militaire dictatuur die niet bereid is tot het doen van concessies, moet de vraag geoorloofd zijn: Wat hebben we verkeerd gedaan? Waarom hebben we tot nu toe geen resultaten geboekt?
Mijn antwoord daarop is duidelijk. We hebben precies datgene wat de militairen in de kern zou treffen niet gedaan: we hebben namelijk geen aardolie-embargo afgekondigd. Aardolie - dat is de bron van de corruptie, de bron van de vernietiging van de natuurlijke levensgrondslagen van het Ogoni-volk en andere volkeren in Nigeria, de bron van de meedogenloze uitbuiting door Shell. Dit is niet alleen mijn persoonlijke overtuiging, maar het komt overeen met datgene wat de vertegenwoordigers van de oppositie in Nigeria steeds weer van ons vragen. Ik had maandag de kans om met een vertegenwoordiger van de oppositie te praten. Ik heb hem nog eens nadrukkelijk gevraagd: moet de Europese Unie een aardolie-embargo afkondigen? En hij zei: ja, dat is het enige dat de militairen zou treffen. Ik roep daarom de Raad ertoe op om niet nog een jaar te laten verstrijken, om mensenlevens zoals die van de 19 Ogoni-strijders te redden. Neemt u eindelijk de benodigde maatregelen en het besluit om over te gaan tot een aardolie-embargo! Het is beschamend op wat voor manier de afzonderlijke lid-staten door te verwijzen naar het consensusprincipe in de Raad zichzelf verontschuldigen en rechtvaardigen dat er in de Raad tot nu toe nog geen effectief besluit is genomen!
Mevrouw Bonino, aan de Commissie de vraag: wat doen we op het moment eigenlijk met de 220 miljoen ECU die zijn bevroren? In plaats van ze in de toekomst op de een of andere manier ter beschikking te stellen aan de militaire junta, wat we niet kunnen doen, zou het misschien zinvol zijn om erover na te denken, hoe dit geld kan worden omgeleid, om de oppositie, om democratische krachten ook nu in Nigeria te steunen.

Macartney
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik commissaris Bonino zeggen dat wij zeer veel waardering hebben voor de wijze waarop zij zich kort geleden heeft uitgesproken over de tragedie die zich in Zaïre voltrekt. Ik hoop dat dezelfde toon aangeslagen kan worden ten aanzien van Nigeria. Evenals zij zich als het geweten van Europa liet horen - en wij hebben dat zeer op prijs gesteld -, zo moet dit Parlement met de stem van het geweten van Europa spreken over de schande dat de internationale gemeenschap het bewind van Abacha tolereert. Ik ben er absoluut van overtuigd dat dit regime inmiddels reeds gevallen zou zijn, als men niet zo'n tolerante houding had aangenomen.
Het zijn niet alleen de Nigerianen die volkomen machteloos staan en zich afvragen waarom wij niets doen. Het zijn onze eigen burgers die vragen: hebben de oliemaatschappijen het voor het zeggen? Delen de wapenfabrikanten de lakens uit? Wie oefent druk uit op de regeringen in de wereld om dit regime, dat niet op erkende democratische grondslagen berust en bloed aan zijn handen heeft, niet ten val te brengen?
Ik ben van mening dat de Raad, zoals de heer Moorhouse zei, een goede kans krijgt om deze uitdaging het hoofd te bieden in zijn komende vergadering en om waar te maken dat Europa kan opkomen voor democratie en vrijheidslievendheid.

Pons Grau
Mijnheer de Voorzitter, volgens mij lopen we allemaal het risico dat onze achterban ons van dubbelzinnigheid of zelfs van schijnheiligheid beticht ten opzichte van de problemen waardoor de wereld geteisterd wordt. Gisteren waren we hier in deze Vergadering getuige van de schandalige situatie dat we, nadat er wat fraaie uitspraken waren gedaan, niet eens 10 minuten extra konden wijden aan het probleem van het Grote Meren-gebied, terwijl noch commissaris Bonino noch de bevoegde commissaris in de gelegenheid werden gesteld om op de vragen van de afgevaardigden in te gaan.
Ik denk werkelijk, dat de mensen de indruk hebben dat wij in onze internationale betrekkingen met twee maten meten. We hebben er geen enkele moeite mee om kleine landen te veroordelen en sancties op te leggen, terwijl we in het geval van een groot land, waarvan we met zekerheid weten dat alleen een olieboycot effect zou sorteren, niets durven te ondernemen. Daar zien we dus het dubbelzinnige, de twee maten, de schijnheiligheid van deze Gemeenschap.

Maij-Weggen
Voorzitter, wat heeft plaatsgevonden in Nigeria is buitengewoon ernstig. Ik sta dan ook volledig achter deze resolutie die vraagt om ernstige maatregelen ook meer maatregelen dan tot nog toe zijn genomen. Maatregelen zoals een wapenboycot is natuurlijk goed, maar dat helpt niet echt. Maatregelen zoals het ophouden van tegoeden van de militaire regering dat is ook goed. Het helpt niet echt. Het enige wat echt helpt en dat heeft ook president Mandela al een tijd geleden gezegd is een olieboycot tegen Nigeria. Zo iets moet natuurlijk gebeuren gezamenlijk met een groot aantal landen, bijvoorbeeld de landen in Afrika, maar het is wel het enige middel naar mijn oordeel dat zal helpen om Nigeria terug te brengen naar een democratie.
Ik steun vanuit mijn fractie volledig de resolutie die voorligt. Ik heb één puntje. Er staat in de resolutie dat de multinational Shell nog steeds in Nigeria is. Dat is niet zo. Shell bij mijn weten heeft zich teruggetrokken. Shell heeft publiekelijk op de televisie en in de media gemeld dat zij fout zaten in Nigeria. Voorzitter, dan vind ik ook, als een multinational zo diep buigt en toch mee wil gaan met de acties die worden gevoerd, dan denk ik dat je dat moet respecteren en ook moet honoreren. Daarom zou ik dat ene stukje uit de resolutie willen halen. Shell konden wij blameren maar nu niet meer. Zij zijn nu op het goede spoor. Je moet eigenlijk dankbaar zijn dat een multinational reageert op de acties die worden gevoerd.

Amadeo
Mijnheer de Voorzitter, vorig jaar is Ken Saro Wiwa als gevolg van een schandalig vonnis terechtgesteld, na een schijnproces waarin hij samen met acht leden van de beweging voor het voortbestaan van het Ogoni-volk is veroordeeld. De internationale gemeenschap stelt sinds geruime tijd de schendingen van de mensenrechten aan de kaak, die daar begaan worden door een regime dat nog steeds om politieke redenen mensen gevangen houdt en stelselmatig foltert en martelt.
Wij zijn van mening dat pas als er een volledig embargo op de wapenexport wordt afgekondigd en de banktegoeden van de president, Sani Abasha en van de Nigeriaanse federale uitvoerende raad worden bevroren, de internationale gemeenschap de nodige druk zal kunnen uitoefenen om de democratie in ere te herstellen.
Onze resoluties blijven natuurlijk een dode letter zolang de grote Amerikaanse en Europese oliemaatschappijen niet gedwongen worden hun activiteiten in Nigeria te staken en zolang ze het milieu blijven ruïneren, waardoor Ogoniland wordt verwoest, en ze via de exploitatierechten de beurs van de Nigeriaanse regering blijven spekken.
China

Cars
Mijnheer de Voorzitter, mijn 60 seconden wil ik gebruiken voor twee opmerkingen. Ten eerste, mijnheer de Voorzitter, kan het China dat politieke critici als Wang Dan zo wreed onderdrukt, absoluut geen links regime worden genoemd. Socialistische beginselen zoals het staatseigendom van productiemiddelen heeft dit regime geheel afgedankt. Wat er nog over is, is de wil om met gebruik van een snel groeiende markteconomie te proberen de staatsmacht in de handen te houden van een vergrijsde en gecorrumpeerde partij-élite in een éénpartijstaat. Het contrast met de democratische ontwikkeling in Taiwan komt steeds duidelijker naar voren.
Ten tweede, mijnheer de Voorzitter, mag de staatsleiding in China, een leiding die geen mandaat van de bevolking heeft en haar macht baseert op bajonetten, nooit stabiel worden genoemd. Dat is een belediging van degenen die vechten voor vrijhgeid en democratie. Bajonetten kunnen, zoals wij weten, voor vele zaken worden gebruikt. Waar ze echter niet voor deugen, is erop zitten.

Moorhouse
Mijnheer de Voorzitter, het stemt mij zeer droevig dat ik nogmaals moet spreken over schendingen van mensenrechten en onmenselijk gedrag in China.
De veroordeling van de heer Wang Dan is slechts een van de vele voorbeelden die illustreren hoe groot de kloof is tussen onze democratische samenlevingen en het zeer strenge en onderdrukkende regime dat in China heerst. Naar ik heb begrepen, moet morgen de behandeling van zijn zaak in hoger beroep plaatsvinden, maar ik betwijfel of het zware vonnis dat tegen hem is uitgesproken vernietigd zal worden. Eigenlijk ben ik geneigd mij nogal cynisch uit te laten over de timing van dit beroep. Het verheugde mij de verklaring van de Raad te zien - een zeer krachtige verklaring - van 5 november, nog maar een paar dagen geleden, waarin deze daad veroordeeld werd.
De nuchtere werkelijkheid is overigens dat de Chinezen een lange neus naar ons maken. Neem bijvoorbeeld de zogenaamde Chinese diplomaten. Zij hebben vrije toegang tot dit Parlement, toch worden wij als leden van dit Parlement op onze beurt absoluut niet met respect bejegend. In plaats daarvan worden wij op arrogante en onsamenhangende wijze toegesproken en doen de Chinezen geen enkele poging om begrip op te brengen voor de zeer waardevolle opmerkingen die leden van dit Parlement gemaakt hebben.
Desondanks ben ik ervan overtuigd dat wij allen tot de slotsom zijn gekomen dat isolering van China niet de oplossing is. De vertegenwoordigers van de EU en de staatshoofden maken de Chinezen, mijns inziens, echter niet voldoende duidelijk dat wij dit soort gedrag echt niet kunnen tolereren. Zij blijven de kwesties van de mensenrechten en de democratie ontwijken. Dat is zeer betreurenswaardig.
Tenslotte moet China, als het werkelijk zijn plaats in de internationale gemeenschap wil innemen, eerst beginnen te handelen overeenkomstig de grondbeginselen van die gemeenschap door de rechtsstaat en de democratie in te stellen en de mensenrechten te eerbiedigen. Het wordt tijd dat de leiders in onze Europese Unie dat bij iedere gelegenheid duidelijk maken.

Schroedter
Ik persoonlijk voel me erg verbonden met het lot van Wang Dan. Terwijl de beweging voor democratische burgervrijheden op het Plein van de Hemelse Vrede in juni 1989 op bloedige wijze werd onderdrukt, konden we enkele maanden later in de voormalige DDR de onbloedige omwenteling vieren. Terwijl ik hier intussen als Europees afgevaardigde vrij kan werken voor mijn politieke doelen, wordt Wang Dan veroordeeld voor daden die in een democratische samenleving onder het onvervreemdbare recht van vrije meningsuiting vallen.
Het intussen geïsoleerde Chinese regime wordt steeds wreder. Naar buiten toe trekt het echter de schaapskleren aan van een opkomende industriële macht in Azië en vooral met steun van de Europese betrekkingen, de Europese economische krachten, veel bezoeken van politici en een drukke opbouw van de economische betrekkingen. Zij steunen dit regime en ik ben van mening dat alleen economische sancties dit regime er nog toe kunnen dwingen om een minimum aan mensenrechten te accepteren!

Malone
Mijnheer de Voorzitter, samen met enkele collega's van de Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-democraten ben ik pas weer terug van een reis naar China en Tibet. Ik moet zeggen dat wij een zeer constructieve, op vooruitgang gerichte dialoog gevoerd hebben en ik beschouw deze resolutie als een poging deze op vooruitgang gerichte dialoog te bevorderen.
Met name in paragraaf 6 dringen wij aan op een open en vrije dialoog. Vorig jaar bracht de Europese Unie een dialoog met China over de mensenrechten op gang. Beide zijden kwamen overeen om tweemaal per jaar bijeen te komen. De laatste ontmoeting vond in januari te Peking plaats en ik wil de vandaag aanwezige vertegenwoordigers van de Commissie vragen, wanneer het in de bedoeling ligt om de volgende besprekingen van dien aard te houden. Ik ben zeer benieuwd naar het antwoord daarop.
Een groot deel van de resolutie is, zoals andere sprekers reeds gezegd hebben, gewijd aan de zaak van de heer Wang Dan. Wij waren in China, toen hij tot een gevangenisstraf van nog eens elf jaar werd veroordeeld. Bij het proces werden geen internationale waarnemers toegelaten. Wat het hoger beroep betreft, zou het naar mijn mening een mooi gebaar zijn, als de Chinese regering, in een poging de tot dusver aangerichte schade te herstellen, waarnemers zou toestaan om de behandeling van deze zaak in hoger beroep bij te wonen. De ambassadeurs van de EU in Peking zouden heel goed als waarnemers kunnen optreden, natuurlijk met inbegrip van de eigen ambassadeur van de Unie, de heer Wilkinson, en deze ambassadeurs zouden dan kunnen doen wat in de resolutie gevraagd wordt, namelijk de behandeling van deze zaak in hoger beroep van nabij volgen, en zij zouden fysiek aanwezig zijn - dat is het belangrijkste.
Tenslotte wil ik het Parlement verzoeken een boodschap naar Sir Leon Brittan te sturen. Hij bezoekt China met een groep zakenlieden. Ik ben het ermee eens dat wij onze betrekkingen met China, zowel in economisch als in politiek opzicht, moeten ontwikkelen, maar de politieke kant mag niet buiten beschouwing gelaten worden. Hij mag dit niet als een gewone zakenreis zien; handelsontwikkeling en mensenrechten moeten hand in hand gaan. Wij vertrouwen erop dat de commissaris bij de Chinese regering krachtig protesteert tegen de specifieke punten van zorg die in deze resolutie genoemd worden, en trouwens ook in vroegere aanbevelingen van dit Parlement, met name met betrekking tot het Pan Amproject en het standpunt van het Parlement inzake de financiering van dat project.

Dupuis
Mijnheer de Voorzitter, eens te meer worden we er door de Chinese autoriteiten toe gedwongen een zware schending van de mensenrechten aan de kaak te stellen. De zoveelste schending na die duizenden andere.
Ik kan het optimisme van mijn collega Malone niet delen. Ik vind dat de Chinezen geen blijk geven van bereidheid tot dialoog. Dit gezegd zijnde, hoop ik dat de Commissie ons hieromtrent enige duidelijkheid kan geven. Als u het mij vraagt, schuilt de ernst van het probleem in het ontbreken van een Europees beleid voor China. We hebben gewoon geen beleid. We hebben Sir Leon, die veel reist, aan het einde van een maaltijd of aan het begin ervan, weet ik veel, spreekt over een of enkele mensenrechtenkwesties, maar er bestaat geen Europees beleid jegens China. Dus bestaat er ook geen Westers beleid noch overeenstemming met de Amerikanen of de Japanners om toch een aantal minimale, maar vaste, criteria te bepalen voor de eerbiediging van de mensenrechten en hervormingen in de richting van een democratisering van de Chinese Volksrepubliek.
Het is in die richting dat we moeten evolueren.

McMillan-Scott
Mijnheer de Voorzitter, dit actualiteitendebat vindt plaats aan de vooravond van het bezoek van Sir Leon Brittan en enige zakenlieden aan Peking en aan de vooravond van de behandeling van het beroep tegen de straf die Wang Dan is opgelegd. Deze discussie is derhalve gerechtvaardigd.
Ik wil slechts berichten dat ik op 30 oktober in een onderhoud met de Chinese ambassadeur te Brussel deze zaak van de heer Wang Dan ter sprake heb gebracht. De ambassadeur zei tegen mij: " U hebt het recht niet om deze zaken bij ons aan te kaarten. Dat is inmenging in de binnenlandse aangelegenheden van China. Ik weiger absoluut om op uw opmerkingen in te gaan." Ik zei tegen hem dat het mijn taak als rapporteur over de betrekkingen tussen de EU en China op de lange termijn was om te trachten een weg vooruit te vinden en daarvan maakte de door mevrouw Malone genoemde dialoog over de mensenrechten deel uit.
Wij streven niet alleen naar handelsbetrekkingen, maar ook naar een politieke dialoog, zoals zij zelf heeft benadrukt. Het gaat niet alleen om normale handelsrelaties, maar ook om normale politieke relaties.
Ik besloot met te zeggen dat de Slotakte van Helsinki in 1975 mede door de Sovjetunie was ondertekend. In nog geen vijftien jaar had het systeem daar zich ontwikkeld tot een democratie. Ik zei dat ik hoopte dat zich in de Volksrepubliek China met onze hulp eenzelfde proces zou voltrekken, en dat de veroordeling van de heer Wang Dan dat proces niet bevorderde.
Georgië

Habsburg-Lothringen
Mijnheer de Voorzitter, het ingediende voorstel voor urgentieverklaring over de berechting van oppositiepolitici in de Republiek Georgië moet niet alleen de aandacht vestigen op de aangekondigde vonnissen van 19 november, maar ook principieel wijzen op de situatie in de gevangenissen in Georgië. Onder de vele gevangenen van de oppositie zijn lichamelijke en psychische folteringen, bedreigingen met de dood en ondervoeding de regel. Veel gevangenen lijden aan tuberculose en de doodstraf bestaat en wordt veelvuldig uitgevoerd.
Het Openbaar Ministerie van Georgië heeft nu aangekondigd om bijvoorbeeld voor het in vrije verkiezingen gekozen parlementslid Zviad Dzidziguri en anderen op 19 november de doodstraf te eisen respectievelijk ook andere afgevaardigden en oppositiepolitici tot hoge gevangenisstraffen te willen veroordelen. Nu hebben we in dit Parlement een lange traditie om ons tegen de doodstraf uit te spreken. Met name in het onderhavige geval, aangezien het quasi om collega's gaat, moeten we deze vanzelfsprekende morele plichten nakomen. Het is volgens mij heel belangrijk om de situatie in Georgië niet geïdealiseerd te bekijken, maar de bijzondere problematiek te erkennen.
Na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie was Georgië één van de eerste voormalige lidstaten die zich onafhankelijk verklaarde en in democratische verkiezingen Sviad Gamsachoerdia als president koos.
Aangezien dit een streep door de rekening van de politieke machthebbers in Rusland betekende, steunden zij massaal de staatsgreep van de voormalige Russische minister van buitenlandse zaken die al eerder als de notoire chef van de KGB van Georgië naam had gemaakt door een uiterst gruwelijke jodenvervolging. Met het oog hierop is het voor ons ook bijzonder belangrijk om te luisteren naar wat verschillende organisaties voor de mensenrechten over de situatie in Georgië zeggen en quasi officiële informatie van de overheid met een zekere voorzichtigheid te behandelen. In ieder geval moeten we echter ook in het onderhavige geval een duidelijke verklaring afleggen tegen de doodstraf en tegen de onrechtvaardig hoge straffen.

De Voorzitter
Hartelijk bedankt, geachte afgevaardigde. Ik veronderstel dat dit uw eerste betoog in deze plenaire vergadering was en ik wens u van harte geluk te wensen.

Trakatellis
Mijnheer de Voorzitter, ik heb met eigen ogen gezien de vele duizenden vluchtelingen die als gevolg van de bloedige conflicten, de burgeroorlog en de etnische zuiveringen in Abchazië, Georgië, gedwongen werden hun huizen en geboortestreek te verlaten, in ellendige omstandigheden leven.
Iedere rechtvaardige oplossing van het probleem in Abchazië veronderstelt onder meer de inachtneming van de territoriale integriteit van Georgië en de bescherming van de rechten van alle etnische groepen die vóór het conflict in het gebied verbleven.
Het lijdt geen twijfel dat de parlementsverkiezingen die door de Abchazische zijde op 23 november 1996 worden georganiseerd, geen enkel probleem zullen oplossen, de situatie alleen ingewikkelder zullen maken en de bestaande verschillen nog zullen vergroten. Ik onderstreep dan ook dat in Abchazië enkel verkiezingen kunnen plaatsvinden als de politieke status van de regio door onderhandelingen met de regering van Georgië is vastgelegd, de stabiliteit in het gebied is hersteld en alle vluchtelingen en ontheemden naar hun plaats van herkomst of woonplaats zijn teruggekeerd. Daarom verzoeken we de Abchazische leiders de verkiezingen af te gelasten, waarmee ze kunnen bewijzen dat ze tot echte en ernstige onderhandelingen met de regering van Georgië bereid zijn en de vrede in hun - al erg getroffen - regio willen herstellen.

Jöns
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, de van Abchazische kant voor november aangekondigde zogenaamde parlementaire verkiezingen dragen - zoals mijn collega Trakatellis al heeft gezegd - er alles behalve toe bij om het begonnen Georgisch-Abchazische vredesproces te bevorderen. Tegen de achtergrond dat grote delen van Georgië jarenlang hebben geleden onder burgeroorlog en etnische zuiveringen, wat vooral voor Abchazië geldt, is het dubbel zo belangrijk dat we hier een politieke oplossing voor de toekomst van Abchazië vinden en wel in goed overleg tussen alle betrokken partijen. Pas als dat is gebeurd, kunnen echte verkiezingen worden gehouden. Hier echter willen zelfbenoemde Abchazische autoriteiten blijkbaar democratische verkiezingen houden en uiteindelijk niets anders dan vaststaande feiten bevestigen en wel door verkiezingen waaraan maar 200.000 mensen mogen deelnemen omdat talrijke etnische bevolkingsgroepen van de verkiezingen zijn uitgesloten, om nog maar te zwijgen van het feit dat 50 % van de bevolking uit Abchazië is gevlucht respectievelijk werd verdreven.
Er moet een oplossing worden gevonden die de soevereiniteit en territoriale integriteit van Georgië binnen zijn internationaal erkende grenzen eerbiedigt. Tegelijkertijd moet het ernstige vluchtelingenprobleem worden opgelost. Verkiezingen, van welke aard dan ook, die ongeveer de helft van de voormalige bevolking van deelneming uitsluiten, moeten niet alleen in volkerenrechtelijk opzicht worden veroordeeld. Mijn fractie bekritiseert de aangekondigde verkiezingen daarom uiterst scherp.
We roepen de Abchazische kant ertoe op om eindelijk de mensenrechten te respecteren en vluchtelingen en verdrevenen in vrede met elkaar te laten leven in deze regio. In verband hiermee roep ik ook de Commissie en de Raad ertoe op om met alle middelen die hun ter beschikking staan en met deelneming van alle betrokken partijen het vredesproces te steunen aan de hand van vertrouwenwekkende maatregelen.

Schroedter
Mijnheer de Voorzitter, het conflict dreigt weer van explosieve aard te worden nadat het oplossingsproces nu echt is vastgelopen, wat samenhangt met het feit dat de beslissing nu is genomen over de aardolieleiding waaruit de eerste aardolie uit de Kaspische Zee in de richting van de Zwarte Zee komt.
Het is echter ook zo dat bij het bouwproces nu juist de problematiek van de status voor Zuid-Ossetië en Abchazië buiten beschouwing is gebleven. Nu is het zo dat de activiteiten achterwege blijven, wat wederom water is op de molens van de Separatisten. De slachtoffers zijn de bevolking, de duizenden vluchtelingen die helemaal geen vluchtelingenstatus hebben, omdat ze slechts displaced people in een internationaal erkend land zijn. En dat is het probleem: ze hebben al jarenlang geen burgerrechten meer, ze hebben al jarenlang geen normaal leven meer en de kinderen hebben al jarenlang geen kans meer op een normale ontwikkeling. Daarom vraag ik u, mevrouw Bonino, om met name punt 8 van onze resolutie goed te keuren en er extra aandacht aan te besteden. Het is namelijk ook van onze kant een probleem om zulke vragen op te lossen en daardoor conflictvermijdend te werken. De brug tussen ECHO en TACIS is er namelijk nog steeds niet en kan alleen ontstaan door een uitbreiding van het mandaat voor ECHO, wat maatregelen voor de wederopbouw van regionale gebieden impliceert.

Dupuis
Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat Georgië, in tegenstelling tot het Abchazische kamp, de wil heeft om het probleem onder ogen te zien. Ik denk dat we een heldere boodschap naar het Abchazische kamp moeten sturen - en de Commissie, die sterk in Georgië aanwezig is, heeft er de middelen toe - dat wie alles wil hebben, uiteindelijk met lege handen staat. Ik zou u graag herinneren aan een precedent, dat van de Krajina, dat ook een vergaand statuut van autonomie bezat. We hebben met eigen ogen kunnen zien waar deze situatie toe heeft geleid.
Ik vind dat de Abchaziërs, die maar 30 % van de bevolking in die regio uitmaken, zouden moeten inzien dat ze zo niet kunnen doorgaan ten koste van de 70 % Georgiërs die, we hebben het zoëven nog gehoord, geweld is aangedaan en nog altijd op de vlucht is. Ik vind dus dat de Commissie hier kordaat dient op te treden, te meer daar zij er de middelen toe heeft. Laten we hopen dat zij dit snel kan doen.
El Salvador

González Álvarez
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, wij hebben deze resolutie ingediend omdat er de afgelopen twee weken in El Salvador 13 mensen vermoord zijn. Wij maken ons zorgen over deze nieuwe escalatie van het geweld, dat vooral is opgelaaid na de sluiting van de overeenkomsten. De heer Butros Gali heeft gezegd dat het nieuwe politieapparaat niet aan de verwachtingen voldoet. Verder hebben wij in juli een gesprek gehad met de advocaat van de mensenrechten mevrouw Marina Victoria de Avilés, en met haar medewerkster mevrouw Araceli Zamora, die ons te kennen gaf dat hun eerste probleem het gebrek aan financiële en personele middelen is, in een land waar 70 % van de bevolking in bittere armoede leeft en waar 50 % zonder werk zit; wat hen ook verontrust, is dat de nieuwe democratie na deze akkoorden op een mislukking dreigt uit te lopen, want sommige boeren hebben al aangegeven dat er niets terecht komt van de belofte om land terug te geven.
Omdat ik gewoonlijk één minuut spreektijd heb, en nu wat meer, zou ik u willen vertellen dat ik deze week onder de indruk ben gekomen van het relaas dat een Latijns-Amerikaanse boer, de Colombiaan Raúl Ramos, hier gehouden heeft, een relaas dat volgens mij het gevoel van vele Latijns-Amerikaanse boeren weergeeft die zien dat hun regering afspraken niet nakomt. Ikzelf heb het gevoel, dat wij niet bijster geïnteresseerd zijn in wat deze mensen te zeggen hebben.
Aangezien er op de bijeenkomsten die we georganiseerd hadden helaas niet veel afgevaardigden aanwezig waren om naar Ramos te luisteren, heb ik uit zijn verklaring van 17 bladzijden twee kenmerkende stukjes gelicht. Zij vormen een getuigenis die ons voor ogen moet staan als we weer een overeenkomst sluiten met Latijns-Amerikaanse landen die de mensenrechten aan hun laars lappen. Bovendien is het een zeer poëtische tekst. Waarom niet wat meer poëzie in dit Parlement, er is zo'n gebrek aan!
Ik lees u letterlijk de alinea's voor die ik heb uitgezocht: " Ze stalen de koetjes, de dieren, de ezels, ze brandden de gewassen plat, ze lieten er bull-dozers op los, ze rukten de planten met wortel en al uit de grond, ze verwoestten onze huizen. Het was me gelukt, op mijn stuk grond, om allerlei vruchtbomen te zaaien en groot te brengen: 35 citroenbomen had ik staan, 40 mangobomen, de guanábanabomen die vruchten van een paar pond gaven, guayabas, anones, watermeloen, meloen.
Ik had gewerkt zoals in mijn beste jonge jaren. Voor mij was het grootbrengen van een boom zoiets als het grootbrengen van een kind. Nadat ik het zaad in de grond had gedaan, lette ik erop dat het boompje alle kans had, gezond op te groeien, ik besprenkelde hem, haalde het onkruid weg, beschermde hem tegen teveel zon of teveel regen, praatte met hem zodat hij wist dat ik er was. Mijn stuk land bracht al vrij snel veel op, alle bomen hielpen daaraan mee. Ik werkte van zonsopgang tot dat het donker was, met zo'n enthousiasme dat ik geen vermoeidheid kende, en ziektes gingen gelukkig aan mijn deur voorbij.
Ik had een huis met muren van geperste palmbladeren aangesmeerd met modder, net zoals lemen muren. Mijn huis was gezellig, mooi, ik had er een vloer van cement in gelegd. Van dat alles is niets over. Niets, niets, helemaal niets. Waar eerst mijn huis stond, zie je alleen nog maar resten van de vloer, en waar de planten groeiden, is nu verschroeide aarde, er komt weer onkruid op. Waarom hebben ze ons dit aangedaan?" .
De drie minuten tijd die ik had, zijn voorbij, en ik betreur het bijzonder dat ik niet kan afsluiten met de woorden van deze boer die, ofschoon hij met de dood wordt bedreigd, naar zijn land terugkeert, omdat het hem, zoals hij zegt, niet meer kan schelen om dood te gaan. Maar ik zal dit document aan iedereen geven die deze stem willen horen, want ik denk dat dit de stem van de boeren uit Latijns-Amerika is, die maar al te zelden in het Europees Parlement te beluisteren valt.

Newens
Mijnheer de Voorzitter, tijdens de burgeroorlog in El Salvador vielen in de periode 1980-1992 70.000 doden en 40.000 daarvan werden door rechtse doodseskaders vermoord. Toen de Farabundo Martí de Liberación Nacional en de ARENA-regering in 1992 een vredesakkoord ondertekenden dat voorzag in een inkrimping van het leger, ontbinding van de oude veiligheidstroepen en ontwapening van de FMLN, hoopten wij allen dat moordaanslagen en grove schendingen van de mensenrechten tot het verleden zouden gaan behoren. Het feit dat het aantal VN-waarnemers onlangs van enkele honderden tot vier is teruggebracht getuigt van de hoop dat dit zou gebeuren.
Helaas duidt de recente toename van het aantal moorden erop dat het geweld weer begint op te laaien en een bedreiging voor de vrede vormt. Volgens sommige bronnen zijn er minstens zes gewapende groepen met uitgebreide netwerken, voornamelijk uiterst rechtse, maar ook één extreem linkse. Niet alleen activisten van het FMLN zijn het doelwit van aanslagen, ook leiders van de gematigde vleugel van de ARENA-partij lopen gevaar, omdat zij wegens hun deelname aan het vredesproces in sommige kringen gehaat worden. De kidnapping van de kort geleden vrijgelaten veertienjarige zoon van een vriend van de vroegere president Alfredo Cristiani is een duidelijk voorbeeld daarvan.
Het Europees Parlement en de Europese Unie in haar geheel moeten een duidelijke boodschap doen uitgaan waarin de moordaanslagen en allen die dergelijke misdaden begaan veroordeeld worden. Wij zijn niet van mening dat de doodstraf weer ingevoerd moet worden, maar wij vinden wel dat er een systematisch onderzoek ingesteld moet worden naar alle misdaden en dat alle mogelijke moeite gedaan moet worden om degenen die daarvoor verantwoordelijk zijn te identificeren en te straffen. Men moet zich tot het uiterste inspannen om allen die bedreigd worden te beschermen en om een nieuwe golf van geweld en de gevaren van een nieuwe burgeroorlog te voorkomen.

Bertens
Mijnheer de Voorzitter, president Caldaron van Salvador heeft nog niet zo lang geleden gezegd dat het vredesproces succesvol verliep en daarom heeft de VN zijn aanwezigheid ook aanzienlijk beperkt. Inmiddels is Salvador op een juiste economische weg, een stijging van de economische groei met 6, 5 %, maar tegelijkertijd stijgt de armoede en met name de criminaliteit. Aanslagen zijn aan de orde van de dag en men moet terugdenken aan de doodseskaders - de heer Newens heeft dat al gezegd - van een aantal jaren geleden. Een onderzoek wordt wel gelast, maar ik heb zo het idee dat dat niet voldoende is om een geweldsspiraal te voorkomen. Ik denk, voor zover ik persoonlijk de nationale politie van Salvador ken, dat de ineffectiviteit hier de Salvadoraanse maatschappij parten zal spelen. Waakzaamheid blijft geboden. Daarom lijkt het me goed om te memoreren dat het strategiedocument van de Commissie over samenwerking van de Unie met Latijns-Amerika voor de komende vier jaar daaraan ook ergens aandacht besteedt. De democratische en mensenrechtenorganisaties verdienen ook onze steun en het verslag dat ik zelf schrijf in verband met de toekomstige strategie voor Latijns-Amerika zal ook aandacht besteden aan dit land waar de vrede is uitgebroken, in de hoop dat de vrede ook blijft.

Müller
Mijnheer de Voorzitter, El Salvador zit midden in de voorverkiezingsstrijd. Net zoals bij de vorige verkiezingen neemt de geweldspiraal afschuwelijke proporties aan. Tot aan de verkiezingen in maart van het komende jaar zullen weer honderden, zelfs duizenden Salvadoranen het leven laten. Nu al worden 24 mensen per dag slachtoffer van het geweld! De veroorzakers van het geweld in El Salvador hebben een naam en degenen die hen steunen ook. Wij doen dat met onze ontwerp-resolutie. De poging van de Christen-democraten om door hun amendementen de redenen voor moord en doodslag toe te schrijven aan een vage macht in plaats van man en paard te noemen is cynisch en een bespotting van de slachtoffers. De laatste nieuwe, in hun wreedheid niet meer te overtreffen bloedbaden en moordaanslagen, onder andere op een bekend en geliefd zanger, zijn voor rekening van doodseskaders, wier geestelijke en materiële oprichters in de kringen van de Arena-regering moeten worden gezocht, en ze zijn voor rekening van de nieuwe civiele nationale politie PNC, wier oprichting en instandhouding ook van de kant van de Europese Unie brede steun ontvangt. Hier is maar één oplossing mogelijk, namelijk het direct stopzetten van de steun aan de politie en een snelle omleiding van de gelden naar bedreigde mensenrechtenorganisaties en alle mensen die blijven vechten voor democratie in El Salvador.
Armenië

Bertens
Voorzitter, president Petrosian is herkozen, maar de omstandigheden waaronder waren om zijn minst twijfelachtig. De internationale waarnemers hebben onregelmatigheden vastgesteld en aangezien de president gekozen werd met een kleine marge zou de verkiezingscommissie er goed aan doen om de verkiezingen te laten overdoen. Daartoe is des te meer reden aangezien Petrosian zich het afgelopen jaar weinig democratisch heeft getoond. Onderdrukking van de vrije media en het verbieden van oppositiepartijen zijn twee signalen van autoritaire trekjes die bekritiseerd moeten worden. De Unie moet waakzaam blijven en erop toezien dat de zaak gecorrigeerd wordt. Daarom is de liberale fractie van mening dat het samenwerkingsakkoord pas mag worden goedgekeurd als het Europees Parlement heeft vastgesteld dat voldoende vorderingen zijn gemaakt bij de toepassing van de fundamentele vrijheden en democratische beginselen. Dat zijn wij aan onze eigen beginselen verplicht.

Trakatellis
Mijnheer de Voorzitter, vrije en eerlijke verkiezingen met het oog op de aanduiding van de leiders en bestuurders van een land zijn een fundamenteel kenmerk van het democratisch bestel. We betreuren derhalve dat internationale waarnemers talloze onregelmatigheden en ernstige schendingen van de kieswet hebben vastgesteld tijdens de presidentsverkiezingen van 22 september in Armenië. Het protest van de burgers tegen de verkiezingsuitslag was zo hevig dat de Armeense regering genoopt werd troepen en tanks de straten van Jerevan op te sturen om de onlusten te beëindigen. Verschillende organisaties hebben dan ook aangedrongen op nieuwe verkiezingen in de gebieden waar ernstige schendingen van de kieswet werden vastgesteld. Daarom moet het Parlement Armenië op weg helpen naar een echte democratie, waarvoor geen enkel alternatief bestaat. Onze waardering voor het Armeense volk mag er ons niet van weerhouden de presidentsverkiezingen in het land te veroordelen. Alleen met ons verzet tegen ondemocratische processen kunnen we het land bijstaan in zijn inspanningen een daadwerkelijke parlementaire democratie tot stand te brengen.

Schroedter
Mijnheer de Voorzitter, ik moet heel eerlijk zeggen dat het EP zelf schuld is! Het heeft niet afgedwongen dat het waarnemers kon sturen naar de verkiezingen. Het heeft niet de moed om op langere termijn ook strategieën als zelfstandige taak in het communautaire buitenlands- en veiligheidsbeleid te ontwikkelen en nu komt deze resolutie natuurlijk veel te laat! We worden in feite ongeloofwaardig als we nu eisen dat de verkiezingen worden overgedaan. Dat wil niet zeggen dat ik vind dat de verkiezingen vrij en eerlijk zijn verlopen, maar ik vind het een veel slimmere strategie om de versplinterde oppositie te wijzen op een kans om zich opnieuw te formeren. Dat zou betekenen dat de eis van de Europese Raad wordt ingewilligd, namelijk dat er heel snel presidentsverkiezingen worden gehouden, want de verandering van de maatschappij naar een democratische ontwikkeling toe kan vooral door het Parlement in beweging worden gezet, echter nog wel het minst door de president! Daarom vraag ik het Parlement om ons amendement goed te keuren.

Bonino
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, dit agendapunt gaat over de schendingen van de mensenrechten in alle delen van de wereld: we hebben debatten gehoord over Armenië en El Salvador, over China en andere delen van de wereld. Laat mij u zeggen dat de Commissie met de weinige - ook financiële - middelen die zij heeft de ontwikkelingen op dit terrein overal ter wereld blijft volgen: in sommige delen van de wereld mag er dan sprake zijn van voorzichtige verbeteringen, over het algemeen blijft de situatie ons met de neus op de feiten drukken, en moeten we constateren dat er onopgeloste problemen blijven bestaan en dat er nieuwe aanslagen op de fundamentele mensenrechten worden gepleegd.
Het beeld dat wij vanuit de positie van de Commissie bezien - zij het met zeer beperkte middelen - van de situatie kunnen samenstellen, is allesbehalve positief, maar - en dat is nog erger - ook de tendens is niet positief: ik heb de indruk dat de tendens in veel delen van de wereld tamelijk negatief is, en dat er maar weinig verbeteringen te zien zijn.
Ik zal de verschillende onderwerpen stuk voor stuk kort behandelen. Ten aanzien van Nigeria deelt de Commissie de diepe bezorgdheid van het Parlement. Iedereen weet allang dat in dit land, vooral sinds twee jaar, geen aanvaardbare of internationaal erkende vorm van mensenrechten wordt toegepast. Ook het dagelijkse leven wordt vanuit economisch oogpunt steeds dramatischer. Zoals bekend heeft de Commissie in november 1995 de samenwerking met Nigeria opgeschort en is het momenteel alleen bezig met een aantal maatregelen ter ondersteuning van het democratiseringsproces, om de toestand van de mensenrechten te verbeteren. Met deze maatregelen wordt geprobeerd de terugtrekking van de soldaten te versnellen, een burgerregering te kiezen en de onafhankelijkheid van het rechtsstelsel te herstellen. Ik weet dat in de resolutie van het Europees Parlement om een embargo wordt gevraagd. Ik moet dit Parlement erop wijzen dat dit niet onder de bevoegdheid van de Commissie valt, maar onder die van de lid-staten van de Unie. De Commissie bevestigt de hulp voor de ontwikkeling te hebben opgeschort en voert alleen nog de genoemde projecten uit.
Dan China en de veroordeling van de heer Wang: de Europese Unie heeft gekozen voor de strategie van de kritische dialoog met de Chinese partners. Dit is een min of meer bevredigende strategie, die alle lidstaten van de Unie voor hun bilaterale betrekkingen hebben gekozen. Maar ik moet bekennen dat er in de praktijk van kritische dialoog soms weinig te bespeuren valt, maar van economische dialoog des te meer. De Europese Unie en de Commissie hechten veel waarde aan het intensiveren van de ongeveer twee jaar geleden in gang gezette bilaterale dialoog, met name als het om de mensenrechten gaat. Wij hebben een programma van samenwerkingsprojecten vastgesteld die bedoeld zijn om deze menselijke dimensie in China tot ontwikkeling te brengen en zo de ontwikkeling van een op rechtsregels gebaseerde burgermaatschappij te bevorderen. Eén van u had mij gevraagd wanneer de tweede ontmoetingsronde van start zou gaan: ik moet bekennen dat na januari, toen de laatste ontmoeting plaatsvond, de tweede datum nog niet is vastgesteld en dat daar ook nog geen zicht op is, omdat de data in overleg met de beide landen worden vastgesteld. China heeft nog niet laten weten wanneer het deze tweede debatronde wil laten ingaan. Ik kan het Parlement wel mededelen dat de vertegenwoordiger van de Europese Unie de volgende vergadering zal bijwonen, en ook bij het proces tegen de heer Wang persoonlijk aanwezig zal zijn.
Wat betreft Abchazië, de betrekkingen met Georgië en vooral de bekendmaking van de verkiezingen, wijst de Commissie erop dat de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst die op 22 april 1996 met Georgië is gesloten, steun verleent aan de onafhankelijkheid, de soevereiniteit en de territoriale integriteit van de regio. In de Raad Algemene Zaken van juli 1995 is benadrukt dat een vreedzame oplossing van de conflicten in de regio van belang is, en dat de evacués en de vluchtelingen in Abchazië met volledige eerbiediging van de mensenrechten moeten kunnen terugkeren. De Unie staat op het standpunt dat de territoriale integriteit van Georgië moet worden gewaarborgd.
Ten aanzien van de doodstraf heeft de Europese Unie meer dan eens haar bezorgdheid geuit over de toepassing van deze straf in Georgië en de andere onafhankelijke staten. Dit onderwerp is ook aan de heer Sjevardnadze voorgelegd, met name wat betreft de parlementsleden die de vroegere president Gamsagurdia steunen, zoals in de resolutie van de Europese Volkspartij wordt beschreven. De delegatie van de Unie in Tbilisi blijft de situatie op de voet volgen en zal ook het proces dat 19 november a.s. plaatsvindt volgen.
Dan El Salvador; de Commissie heeft met verbijstering kennis genomen van de nieuwe gewelddaden die zich onlangs in de kolonie van Vallenuevo hebben voorgedaan, en betuigt haar medeleven met de families van de slachtoffers. Ik deel de bezorgdheid die hier geuit is - meer dan dit nog, als ik dat zo mag zeggen; wij maken van dichtbij mee hoe de situatie van de mensenrechten in El Salvador verslechtert en ondersteunen de initiatieven die in het land worden ondernomen om de mensenrechten te verdedigen. Wat de Commissie kan doen, is meer haar stempel drukken op haar steun aan deze projecten, want dit is een situatie waarin dit soort gewelddaden vrij spel krijgt, zoals altijd in verkiezingsfasen. Ik was diep ontroerd door het gedicht dat u heeft voorgelezen, mijnheer González; dit bewijst dat we niet alleen nadrukkelijker aanwezig moeten zijn, maar misschien ook wat ruimhartiger moeten omspringen met de financiële steun aan de projecten in de samenleving van dat land.
Armenië: na de presidentsverkiezingen van september en de oordelen die daarover kunnen worden gegeven - de Europese Unie kan nu toch echt niet om nieuwe verkiezingen vragen - volgt de Commissie de ontwikkelingen op de voet en wacht de uitslag van de lokale verkiezingen van 10 november af. We blijven onderzoeken op welke manier Armenië rekening heeft gehouden met de kritiek van de OESOpartners, met name over de verkiezingsprocedures en de volwaardige deelname van alle oppositiepartijen, toegang tot de media daarbij inbegrepen.
Tegen de collega die deze kwestie aan de orde heeft gesteld zou ik willen zeggen dat een goede samenwerking tussen ECHO en TACIS in de overgang van humanitaire noodhulp naar langlopende ontwikkelingsprogramma's wenselijk is, maar dat financiering van herstelprojecten niet in de rechtsgrondslag van ECHO past. De rechtsgrondslag die voor humanitaire noodprogramma's bedoeld is bepaalt namelijk dat andere partijen, met name TACIS, in deze overgang het roer moeten overnemen zodra de situatie niet meer spoedeisend is. Bovendien is ECHO op dit moment - zoals u hebt vastgesteld - in veel delen van de wereld nodig.

De Voorzitter
Het gecombineerd debat is gesloten.
De stemming vindt te 17.30 uur plaats.

De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende ontwerp-resoluties:
B4-1276/96 van de heer Miranda en anderen, namens de Confederale Fractie Europees Unitair Links - Noords Groen Links, over de brand die een deel van het stadhuis van Lissabon in de as heeft gelegd; -B4-1322/96 van de heer Marinho, namens de Fractie van de Partij van de Europese SociaalDemocraten, over de brand in het stadhuis van Lissabon.
Novo
Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, de brand die een week geleden een aanzienlijk deel van het historische gebouw van het stadhuis van Lissabon heeft verwoest, vereist van dit Parlement een duidelijk betoon van solidariteit en hulde aan alle overheidsdiensten, het gemeentebestuur en de bevolking van de stad Lissabon. Solidariteit met het patrimoniaal verlies, hulde voor het doeltreffende en snelle optreden van alle betrokkenen, dat ongetwijfeld doorslaggevend is geweest om de brand af te bakenen en te beletten dat essentiële delen van de stadsgeschiedenis en de Europese nationale cultuur verwoest werden.
Ik geloof dan ook dat wij verder moeten gaan dan loutere woorden van solidariteit.
Iemand die nauw verbonden is met het nationaal historisch bewustzijn en tevens met het patrimoniaal en stadsbeeld van Lissabon heeft meer dan tweehonderd jaar geleden gezegd dat het noodzakelijk is "de doden te begraven en de levenden te verzorgen" . Mutatis mutandi dient men vandaag, aangezien er gelukkig geen slachtoffers waren, na de brokstukken te hebben weggehaald, het gebouw snel weer op te bouwen, zodat het voortleeft en ten dienste van het plaatselijke democratische gezag blijft staan.
Daarvoor zijn de financiële middelen van de gemeente en van de Portugese regering noodzakelijk, die overigens al gedeeltelijk zijn vrijgemaakt.
Maar het is ook en vooral voor deze gevolgen en bij deze gelegenheden dat de Europese Unie in het onderbewustzijn van de volkeren bestaat en van zich moet laten horen. Daarom is het de strikte plicht van dit Parlement om de Europese Commissie aan te bevelen dat zij met het gemeentebestuur van Lissabon samenwerkt aan de heropbouw van het stadhuis. En dat zij, in overleg met de gemeentelijke en gouvernementele instanties, de financiële en andere middelen ter beschikking stelt die men noodzakelijk en geschikt acht.
Het was ook en vooral met dit oogmerk dat wij de ontwerp-resolutie hebben ingediend die dit Parlement vast zal aannemen, daar ben ik van overtuigd.

Marinho
Mevrouw de Voorzitter, een eerste woord van dank aan de plenaire vergadering, omdat zij heeft toegestemd het onderwerp over de brand in het stadhuis van Lissabon op de agenda te zetten, hoewel zij vorige week al haar prioriteiten had gesteld. Dit is een houding die het Europees Parlement tot ere strekt in de ogen van de Portugese openbare opinie, die natuurlijk nota zal nemen van de culturele en menselijke solidariteit die deze resolutie vertegenwoordigt. Bij deze rampen die de gevoelens van de Europese burgers die het onherroepelijke verlies van historische symbolen - een culturele referentie van vele generaties - van dichtbij en met grote emotionele intensiteit beleven, diepgaand treffen, denk ik dat elk woord te veel is, alleen de droefenis blijft, de ontroering en de pijn. Daarom is het, naast de hulde die dit Parlement aan de bevolking van Lissabon brengt door zich solidair te verklaren met het drama van de Lissabonse bevolking door deze resolutie aan te nemen - wat het zeker zal doen - van belang om niet naar het verleden, maar naar de toekomst te kijken en duidelijk te maken dat de Europese Unie door middel van deze resolutie elke rechtvaardiging vindt om in het kader van de traditionele steun de Europese Commissie ertoe te brengen de wederopbouw van dit gemeenschappelijk en Europees erfgoed financieel, en indien zij wenst ook symbolisch, maar vooral financieel te steunen. Ik hoop dat commissaris Oreja, die hier vandaag niet aanwezig is, en commissaris Bonino, die er vandaag wel is, twee mensen met een grote cultuur goed begrijpen wat er op het spel staat en in naam van de Unie de noodzakelijke mechanismen op gang brengen, opdat de bevolking van Lissabon en het gemeentebestuur met onze vriend en ex-collega, burgemeester João Soares, ten tijde van de wederopbouw kunnen constateren dat Europa aan Portugals zijde staat.

Capucho
Mevrouw de Voorzitter, ik wil in naam van de Europese Volkspartij onze onvoorwaardelijke steun betuigen aan de gemeenschappelijke resolutie waarmee wij blijk geven van onze solidariteit met de brand die een uit patrimoniaal en historisch oogpunt belangrijk gebouw heeft verwoest, namelijk het stadhuis van Lissabon "Paços do Conselho" , en wil ik de Commissie verzoeken de wederopbouw hiervan in de mate van haar mogelijkheden te steunen.

Girão Pereira
Mevrouw de Voorzitter, beste collega's, ik zal heel bondig zijn. Ik wil alleen maar zeggen dat de brand die het stadhuis in het oude gedeelte van Lissabon heeft verwoest en waarbij nu - enkele uren geleden - een gelijkaardige ramp aan het Paleis van Justitie van Rouen komt - toevallig twee bijzondere steden in de Europese geschiedenis - ons nogmaals wijst op de dringende noodzaak van een geïntegreerd en doeltreffend preventiebeleid ter bescherming van het historisch-cultureel erfgoed, vooral datgene dat zich in de oude stadscentra bevindt. Zonder nog verder uit te wijden en in het licht van alles wat mijn collega's hebben gezegd, wil ik in naam van mijn fractie mijn steun hechten aan deze ontwerp-resolutie, ervan overtuigd dat de Europese Unie en de Commissie nogmaals, ook in dit concrete geval, solidair zullen zijn met het gemeentebestuur van Lissabon en met Portugal.

Bonino
Dames en heren afgevaardigden, u weet allemaal dat de Europese Commissie in de afgelopen jaren wegens bezuinigingen slechts symbolische noodhulp toekent bij natuurrampen of misdadig opzet waarbij belangrijke monumenten in de Europese Unie werden verwoest. Ik denk dan bijvoorbeeld aan het Fenix-theater in Venetië, de Uffizi in Florence, die door een misdadige aanslag werden geteisterd, aan het Liceu-theater in Barcelona of aan het parlement van Bretagne in Rennes.
De Commissie is bijzonder meevoelend. Naar wel gevestigde traditie gaat zij het dossier over de brand die het stadhuis van Lissabon ernstig heeft beschadigd, met de vereiste zorg analyseren. De Commissie is zich van het belang van dit bouwwerk in het historische centrum van Lissabon bewust. Onze financiële bijdrage zal symbolisch zijn maar de Commissie wil het Parlement geruststellen. Zij zal de burgers van Lissabon terzijde staan en alle inspanningen steunen die zij zullen leveren om een monument dat zo belangrijk is binnen de historische en culturele context van Lissabon, te restaureren.

De Voorzitter
Het gecombineerd debat is gesloten.
Wij gaan nu over tot de stemming.

Oomen-Ruijten
Mevrouw de Voorzitter, ik zou graag melding gemaakt willen hebben van het feit dat een aantal collega's van onze fractie pas om 18.00 uur hier binnen gekomen zijn en derhalve niet hebben mee gestemd, dat was veroorzaakt door het feit dat op de schermen stond om 18.00 stemmen. Men dacht dat eerst om 18.00 uur gestemd zou worden. Dus als u dat in de Notulen zou willen vermelden dan weet men in elk geval waarom mogelijkerwijze de zaak over het visserijakkoord een andere uitslag heeft gekregen dan wij eigenlijk verwacht hadden.

De Voorzitter
Ik neem akte van uw kritiek, mevrouw Oomen-Ruijten. We zullen proberen om de aankondiging de volgende keer op ondubbelzinniger wijze te laten geschieden. Zij leek me nochtans duidelijk genoeg.

Stemming
De Voorzitter
We gaan nu over tot de stemming van de resoluties over bioveiligheid.
Mevrouw Bonino wenst hieromtrent een verklaring af te leggen.

Bonino
Mevrouw de Voorzitter, namens de Commissie wil ik de volgende verklaring afleggen met betrekking tot punt 8 van de resolutie. Punt 8 betreft de voorgestelde verordening inzake nieuwe levensmiddelen en deze paragraaf gaat verder dan in de bedoeling van het Parlement lag, toen het in maart jongstleden zijn zes amendementen goedkeurde. Bovendien zou aanneming van dit punt van de resolutie geen hulpvaardig gebaar betekenen in de discussie die thans plaatsvindt in het kader van een toch al moeizaam verlopende procedure van overleg voor de aanneming van de verordening inzake nieuwe levensmiddelen en dit zou een vreemde gang van zaken zijn.

Oomen-Ruijten
Voorzitter, als ik deze verklaring hoor breekt mijn klomp. En waarom breekt die klomp? Omdat het met name de Europese Commissie is geweest, commissaris Bangemann, die op dit punt het amendement dat door het Parlement is ingediend continu heeft tegengehouden. Wij hebben, in overleg met iedereen in dit Huis, een mondeling amendement ingediend dat precies uitdrukt wat nu net door de commissaris gezegd is, maar wat nooit en te nimmer door de Europese Commissie door de heer Bangemann is aanvaard. Als ik nu de commissaris zo mag begrijpen dat de heer Bangemann in het volgende overleg het amendement van het Parlement zal overnemen, dan zijn wij gelukkig.

Collins, Kenneth
Mevrouw de Voorzitter, ik moet zeggen dat zelfs ik soms met de mond vol tanden sta. De enige diplomatieke en verstandige handelwijze die de Commissie naar mijn mening op een kritiek moment als dit kan volgen, wil zij het werkelijk gemakkelijker maken om tot overeenstemming te komen, is zich rustig houden. Ik hoop dat geen van de twintig leden van het college van commissarissen denkt dat er voor hem of haar een toekomst in de diplomatie is weggelegd, omdat de verklaring die wij zojuist gehoord hebben, eerlijk gezegd eerder ten nadele dan ten gunste van een akkoord zal werken.
Naar ik heb begrepen, is het de taak van de Commissie, als een overlegprocedure op gang is gebracht, om het de twee partijen, de Raad en het Parlement, gemakkelijker te maken om tot overeenstemming te komen. Ik moet zeggen dat haar bemiddeling geenszins bijgedragen heeft tot verlichting van de last die de laatste paar weken zeker op mijn schouders is neergekomen, daar ik urenlang heb doorgebracht in het aangename gezelschap van commissaris Bangemann en ambtenaren van de Commissie om te trachten een oplossing te vinden voor deze kwestie. Die verklaring dient nergens toe! Als de Commissie die nu gewoon intrekt, wat de beste manier zou zijn om ons te helpen, en vervolgens rustig de stemming afwacht, dan zal zij zien dat de politieke fracties een overeenkomst bereikt hebben die geenszins nadelig is, omdat wij heel wat verstandiger zijn dan sommige van de mensen die de arme mevrouw Bonino die woorden in de mond gelegd hebben. Ik neem haar beslist niets kwalijk, zij heeft die verklaring niet bedacht.

Ahlqvist, Theorin en Wibe
Wij zijn verheugd over het verslag met betrekking tot een verdere democratisering van het besluitvormingsproces binnen de EU. Het Europees Parlement meer macht geven door een ruimere medebeslissingsprocedure is echter een geheel verkeerde weg om de democratische controle te versterken. Deze controle moet naar onze mening worden uitgeoefend door de nationale parlementen.
De huidige besluitvormingsstructuur van de EU is verwarrend. Wie verantwoordelijk zijn voor de politieke besluiten, is zeer onduidelijk. De Raad met zijn formele beslissende macht is afhankelijk van de initiatiefvoorstellen die de Commissie indient. Deze instellingen moeten uiteraard democratisch worden gecontroleerd.
Het democratisch debat in de lid-staten concentreert zich geheel rond de nationale parlementsverkiezingen. Deze kennen ook een markant hogere opkomst van kiezers dan de verkiezingen voor het Europees Parlement. De EU is een samenwerking tussen vrije staten, en dat moet ze ook blijven. Dat is de reden dat de democratische controle van de instellingen van de EU op nationaal niveau moet worden uitgeoefend.
Een uitbreiding van de medebeslissingsprocedure is volgens ons een stap in de verkeerde richting. Daarom kunnen wij dit verslag niet steunen.

Eriksson en Svensson
Wij vinden het verslag Bourlanger/De Giovanni onaanvaardbaar. Het is een directie provocatie van de sterke en sceptische opinie in Europa, die zich keert tegen een Verenigde Staten van Europa. In het verslag wordt gestreefd naar uitbreiding van de medebeslissingsprocedure tot alle wetgevingsbesluiten en naar de afschaffing van de samenwerkingsprocedure. Er wordt bovendien in geëist dat de medebeslissing zich zal uitstrekken tot nieuwe gebieden, zoals landbouwbeleid, belastingvraagstukken en handelsbeleid. Dat zou leiden tot een aanzienlijke machtsverschuiving van de nationale en democratische parlementen naar de federaal werkende en ondemocratische organen van de EU. Speciaal de macht van het Europees parlement, het Europese Hof van Justitie en van de Commissie wordt versterkt.
Het Europees parlement is geen echt parlement. Het is niet zoals nationale parlementen ontstaan uit de strijd van het volk voor democratische vrijheden en rechten. Het is van bovenaf gesticht als een soort aanhangsel van andere organen van de EU. Het Parlament heeft geen op het volk gebaseerde, democratische legitimiteit. De verkiezingsopkomst is zelfs gedaald naarmate de macht van het Parlement is toegenomen. Het Europees Parlement is een slecht functionerend discussieforum. De plenaire zittingen zijn vooral een arena, waar allerlei leden proclamaties voorlezen. De besluitvormingsprocedure is gebrekkig en de presentie is laag.
Bij gebrek aan een gemeenschappelijke taal en gemeenschappelijke media in de EU wordt er geen politieke dialoog gevoerd voordat er besluiten worden genomen. Het Europees Parlement wordt in veel grotere mate gestuurd door lobbyisten dan gebruikelijk is in de nationale parlementen.
Een EU met versterkte federale en supranationale organen zou een van de onherroepelijke stappen zijn in de richting van een superstaat met grote afstanden en een sterk scheiding tussen kiezers en gekozenen.
Wij hebben om bovengenoemde redenen tegen het verslag gestemd.

Lindqvist, Olsson, Ryynänen en Virrankoski
In dit verslag wordt voorgesteld dat de medebeslissingsprocedure wordt uitgebreid tot alle wetgevingsbesluiten en dat de samenwerkingsprocedure wordt afgeschaft. Ook wordt voorgesteld dat het medebeslissingsrecht van het Europees Parlement wordt uitgebreid tot nieuwe gebieden zoals landbouwbeleid, belastingzaken en handelsbeleid. Dat zou leiden tot een aanzienlijke machtsverschuiving van de nationale parlementen naar de EU-instellingen Parlement, Hof en Commissie. Het verslag zou de federale en supranationale inslag van de EU versterken. Een dergelijke ontwikkeling wordt niet gesteund door de bevolking. Wij hebben om deze redenen tegen het verslag gestemd.

Ullmann
Dit verslag laat meer zien waar de problemen zitten dan dat het een goed geformuleerd actieprogramma is. Maar juist doordat het laat zien waar de problemen zitten, maakt het ook iets duidelijk waarvan de publieke opinie in de lid-staten zich tot nu toe nog onvoldoende bewust is: er is niet alleen een communautair recht, maar ook een legislatieve procedure die alleen op communautair niveau kan worden uitgevoerd, maar daar ook wordt uitgevoerd en die in zoverre als kern en hart van de hele communautaire wetgeving kan worden beschouwd: de medezeggenschapsprocedure waarbij Commissie, Raad en Parlement gezamenlijk handelen. Daarmee wordt tegelijkertijd een duidelijk onderscheid gemaakt tussen de competentieniveaus van de Unie en de lid-staten - een belangrijke manier om duidelijk te maken hoe het subsidiariteitsbeginsel moet worden opgevat en toegepast.
De twee rapporteurs stellen terecht dat het inadequaat zou zijn om zulke belangrijke gebieden als het belastingwezen, het landbouw- en het milieubeleid te blijven uitsluiten van de medezeggenschapsprocedure. De goedkeuring van dit belangrijke verslag zou door het Parlement ook moeten worden opgevat als een waardering voor de moed en de energie, waarmee de Commissie deze centrale vraag van de Europese democratie op de rol heeft gezet.

Van der Waal
De medebeslissingsprocedure werd in het Verdrag van Maastricht geïntroduceerd om het democratische karakter van het Europese besluitvormingsproces te vergroten. De mededeling van de Commissie die nu aan het Parlement en de Raad wordt voorgelegd, evalueert de werking van die procedure en stelt voor de werkingssfeer ervan uit te breiden "tot alle communautaire werkzaamheden van wetgevende aard" .
Met de Commissie zijn we van mening dat de benadering waarbij van geval tot geval is bepaald op welke beleidsterreinen de medebeslissingsprocedure van toepassing is, tot een onoverzichtelijk en onbevredigend geheel heeft geleid. Wij kunnen op dit moment echter niet instemmen met het streven van de Commissie om deze situatie te veranderen door een algemene uitbreiding van het medebeslissingsrecht.
Naar onze mening dient het democratisch tekort in de Europese besluitvorming in de eerste plaats aangepakt te worden door een fundamentele beperking van het aantal taken en bevoegdheden van de Unie. Door alleen die taken, die beslist een Europese aanpak noodzakelijk maken, aan het Europese bestuur te delegeren, ontstaat een bestuursmodel waarin het nationale beleid meer tot zijn recht komt. Onderkend moet immers worden dat het nationale bestuur dichter bij de burger staat en daardoor praktisch gezien ook beter valt te controleren. Versterking van de democratie zal dan ook vooral in een opwaardering van de rol van de nationale parlementen moeten worden gezocht.
Beperking van het ambitieniveau van de EU zal de administratieve last van de instellingen van de Unie verlichten en ertoe bijdragen dat het Europees Parlement zich beperkt tot een overzichtelijk aantal wettelijke taken. In zo'n situatie zouden de besluitvormingsprocedures tot drie teruggebracht kunnen worden: de medebeslissingsprocedure wanneer de Raad op het gebied van de interne markt met meerderheid besluit, de instemmingsprocedures voor internationale overeenkomsten en de raadplegingsprocedure in geval de unanimiteitsregel geldt en in overige gevallen.
Aangezien de discussie over Europese integratie nog steeds beheerst wordt door het streven naar verdere centralisering van de besluitvorming en ook het Europees Parlement zichzelf nauwelijks beperkingen in zijn takenpakket oplegt achten wij een discussie over uitbreiding van het medebeslissingsrecht momenteel niet verantwoord. Gevreesd moet worden dat dit in deze omstandigheden de legitimiteit van het Parlement tegenover de burgers verder verzwakt en daarmee het democratisch tekort groter wordt. Wij hebben dan ook tegen het verslag-Bourlanges/De Giovanni, dat op een groot aantal punten nog verder gaat dan dat van de Commissie, gestemd.
Verslag- d'Ancona
Howitt
Mevrouw de Voorzitter, ik steun het verslag-d'Ancona, maar wil tegelijkertijd de aandacht vestigen op het voortdurende schandaal dat mensen die op grond van internationaal recht naar behoren als vluchteling erkend zijn gedwongen van elkaar gescheiden gehouden worden in de verschillende lid-staten.
Ik noem als voorbeeld de Bosnische vluchteling Ekrem Bajramovic, die in Rochford in mijn kiesdistrict woont en die door de oorlog gescheiden is van zijn broer Ahmo, die in Frankrijk woont. Deze en andere mensen hebben gezien hoe hun geliefde familieleden in de oorlog gedood zijn en kunnen nog steeds niet met hun nog in leven zijnde familieleden verenigd worden, omdat sommige regeringen weigeren een visum te verlenen. Ik heb te horen gekregen dat er vooral problemen zijn met Frankrijk en Oostenrijk.
Vluchtelingen worden momenteel op grond van de Conventie van Genève uitgesloten van de resolutie van de Raad van 1993 betreffende de hereniging van vluchtelingen en ik verzoek om deze wetgeving met spoed te herzien, teneinde het weinige dat wij kunnen doen ook gedaan te krijgen voor de families die al zoveel verloren hebben.

Posselt
Mevrouw de Voorzitter, gelukkig heeft het Hoge Huis op drie centrale punten het verslag D'Ancona zo voor ons veranderd dat we het kunnen goedkeuren, hoewel er nog veel instaat waar ik het niet mee eens ben. Ik ben echter van mening dat we iets duidelijk moeten maken dat er tijdens het debat bij in is geschoten. In tegenstelling tot menige tendens in het debat is het zo dat het aantal in Duitsland ingediende asielaanvragen in vergelijking met het aantal aanvragen die in de andere landen van de Europese Unie worden ingediend meer dan evenredig is gestegen. Dat wil zeggen dat het aantal in Duitsland ingediende verzoeken steeds verder toeneemt. Dit blijkt uit de statistieken van EUROSTAT. Als bepaalde tendensen die hier worden geuit zouden kloppen, dan zou dit niet het geval kunnen zijn! Daarom pleit ik nadrukkelijk voor een betere verdeling van de lasten binnen de Europese Unie. Zo'n verdeling van de lasten zou een adequaat asielbeleid zijn en niet datgene wat in de loop van dit debat allemaal werd gezegd!

Eriksson en Svensson
Ondergetekenden stemmen vóór het verslagd'Ancona, maar willen toch enige van onze standpunten benadrukken.
In het verslag wordt beweerd dat de meeste vluchtelingen uit landen van buiten Europa komen en dat zij moeten worden opgevangen in de eigen regio. Wij vinden dat deze bewering volstrekt onvoldoende is onderbouwd en dat niet blijkt wat er wordt bedoeld met de eigen regio, wat wij zeer ongelukkig vinden.
Wij vinden ook dat het Verdrag van Genève niet alleen "kan" worden toegepast, maar dat het moet worden toegepast.
Helaas spant de Zweedse regering zich noch nationaal noch binnen de EU in voor de toekenning van de vluchtelingenstatus aan vervolgde vrouwen, wat zij volgens ons wel zou behoren te doen. Dat gebeurt ook niet in dit verslag, waarin alleen wordt gesproken over asielrecht voor vrouwen die worden gediscrimineerd op grond van hun geslacht.
Wij betreuren het ten zeerste dat het Europees Parlement niet meer actie onderneemt.

Gahrton, Holm en Schörling
De Zweedse milieupartij, Miljöpartiet De Gröna, steunt uiteraard het Verdrag van Genève, en wij vinden deze poging om het niveau van de asielnormen van de EU-landen te verhogen, een uitstekend initiatief. Maar wij vinden niet dat de asielvraagstukken moeten worden geregeld door de EU, maar dat dit absoluut moet gebeuren op nationaal niveau. Precies zoals de rapporteur schrijft, is het voorstel van de Raad een verslechtering van de regels, omdat men bij de uitwerking van het voorstel is uitgegaan van het laagste niveau. Dit is voor ons onaanvaardbaar.
Het verslag-d'Ancona vooronderstelt een harmonisatie van de asielregels van de EU. Wij vinden deze harmonisatie onnodig. Ieder afzonderlijk land dient te voldoen aan de norm van het Verdrag van Genève en liefst hoger uit te komen dan de doelstellingen van het Verdrag!
Voor het geval het tegen onze wil zo wordt dat de EU met gemeenschappelijke asielregels komt, hebben wij bij de afzonderlijke stukken en amendementen gestemd vóór de voorstellen die het gunstigst zijn voor de asielzoekers.

Lindqvist
Het voorstel van de Raad is onaanvaardbaar en zou een harmonisatie van de asielwetgeving betekenen op basis van het land dat de slechtste regels kent en op basis van een soort kleinste gemene deler.
De amendementen van de parlementaire commissie betekenen een zeer goede versterking van de rechten van de asielzoekers. Ik mis echter een beredenering van wat een aansluiting bij Schengen of het overbrengen van de Schengenregels naar de EU voor consequenties zou hebben voor degenen die asiel aanvragen in de landen van de EU.
Ik heb ondanks dit gebrek vóór het verslag gestemd.

Reding
Door het wegvallen van de binnengrenzen in Europa is het asielbeleid fundamenteel veranderd. Aangezien mensen uit derde landen als ze zich eenmaal in de EU hebben gevestigd net als de burgers van de EU profiteren van het recht om zich vrij te verplaatsen en daardoor ongehinderd van het ene land naar het andere kunnen verhuizen, mogen de asielvoorschriften van de 15 landen van de EU niet meer met elkaar in tegenspraak zijn. Een uniform geharmoniseerd asielbeleid is daarom onontbeerlijk.
In deze zin had ik een door de Commissie openbare vrijheden en binnenlandse zaken goedgekeurd amendement ingediend dat een communautarisering van het Europees asielbeleid eist.
Het instandhouden van de huidige besluitvormingsstructuren (verschillende nationale wetten, niet bindende Europese "aanbevelingen" met talloze mogelijkheden voor uitzonderingen) zou ontegenzeggelijk leiden tot "asieldumping" binnen de EU en zou daarom onverantwoordelijk zijn!
Bij een geharmoniseerde procedure voor de erkenning van de vluchtelingenstatus moet er onder andere op de volgende zwaartepunten absoluut worden gelet. Mochten deze niet in de tekst worden opgenomen, dan kan ik het voorstel niet goedkeuren.
In het geval van een duidelijk onterechte asielaanvraag moet het opschortingsrecht bij een gerechtelijke procedure niet gelden en moet een onmiddellijke uitwijzing van de aanvrager mogelijk zijn.-Asielaanvragen door burgers van de EU moeten in elk geval worden beschouwd als kennelijk ongegrond.-Asielaanvragers die proberen om via een derde land binnen te komen, moeten hun aanvraag in dat derde land indienen.-Vervolging op grond van geslacht en sexueel geweld moeten als reden voor het verlenen van asiel gaan gelden.-Ook vervolging die niet komt van de kant van de staat (onder meer in situaties die op een burgeroorlog lijken) moet als reden voor het verlenen van asiel worden beschouwd.De grondslag van het politiek asielrecht staat buiten kijf. Daarom moet er een Europese wetgeving worden uitgewerkt die de menswaardige omgang met asielzoekers garandeert, maar tegelijkertijd het misbruik van de asielbepalingen tegengaat.
Bioveiligheid
Pex
Mevrouw de Voorzitter, hoewel ik de zaken rond de veiligheid van voedsel en de kwaliteit daarvan heel belangrijk vind, heb ik mijn stem niet aan de resolutie kunnen geven, omdat ik van mening ben dat met deze zaak zoveel handelspolitieke en praktische handelsproblemen zijn verbonden dat ik vind dat voordat het Parlement zich hierover had uitgesproken deze zaak eerst ruimschoots in de Commissie externe economische betrekkingen had moeten worden besproken. Ik verzoek nu ook de Commissie, en ik zal dat verzoek ook aan de voorzitter van de Commissie externe economische betrekkingen doen toekomen, om in deze commissie volgende week of de week daarna over deze aangelegenheid te spreken, zodat wij ons kunnen beraden over de consequenties die het aannemen van deze resolutie heeft voor de handel in soja en maïs.

Carlotti
Het toenemende wanevenwicht tussen beide oevers van het mediterrane bekken dwingt ons ertoe alle noodzakelijke samenwerking te ontwikkelen om vrede en stabiliteit in deze regio te brengen.
Alle derde landen rond de Middellandse Zee kennen dezelfde problemen: grote demografische druk, te geringe diversificatie van productie en industrie en op termijn schaars drinkwater. In het licht hiervan krijgt het initiatief om een Euro-mediterraan partnerschap op het gebied van hernieuwbare energiebronnen te verstevigen, een fundamenteel karakter.
Als we niet opletten, lopen bepaalde streken in het Middellandse-Zeegebied door het gebrek aan drinkwater en de distributie ervan of een stijging van zijn kostprijs het risico van destabilisering.
De conferentie over het lokale waterbeheer die op 25 en 26 november in Marseille plaatsvindt, moet met de conclusies van het verslag van het Europees Parlement rekening houden. Zij moet ook voor het instrumentarium zorgen ten behoeve van de uitwisseling van know-how en van gedecentraliseerde acties op het gebied van waterbeheer.
Om een geïntegreerd energiebeleid uit te werken, moeten er echter ook voor deze sector specifieke begrotingsmiddelen worden gereserveerd, die op de Conferentie van Barcelona niet zijn voorzien.
Zoals ook de rapporteur er al op heeft gewezen, zou in het financiële beheersreglement van MEDA een begrotingslijn moeten worden opgenomen ten behoeve van de financiering van infrastructuur in de energiesector. Daarnaast zouden er op dit vlak ook acties moeten worden ondernomen om tot een gedecentraliseerde samenwerking te komen.
Het ontbreken van een Euro-mediterrane structuur op het gebied van energie dient te worden gecompenseerd door instrumenten als het Euro-mediterrane Forum voor energie. Op die manier kan een waarachtige samenwerking met alle betrokken instanties tot stand komen.

Wibe
In vele verslagen die wij hier in het Parlement behandelen, worden argumenten aangedragen om nieuwe instellingen en organisaties in het leven te roepen. Dat is ook het geval in dit verslag. Je komt zo goed als nooit een verslag tegen waarin wordt voorgesteld om een instelling of organisatie op te heffen.
Ik twijfel aan het Middellandse Zee-bureau en het nieuwe opleidingsinstituut, die volgens het verslag een goed idee zouden zijn. De doelstelling is misschien heel prijzenswaardig, maar ik zie vele andere maatschappelijke uitgaven die een hogere prioriteit hebben in de strijd tegen werkloosheid en armoede in Europa.
Hoewel ik vóór dit verslag stem, wil ik uiting geven aan mijn sterke reserves, op grond van het bovenstaande.
Verslag-Chichester
Fitzsimons
De fungerend voorzitter van de Europese Energieraad, Michael Lowry, moet de te verwachten gevolgen van de op handen zijnde liberalisering van de gasmarkt in Europa nader toelichten.
Het definitieve plan voor de liberalisering van de gasmarkt zal dit jaar, voordat het Ierse voorzitterschap ten einde loopt, zijn beslag krijgen. Het nieuwe plan zal het waarschijnlijk meer industriële ondernemingen mogelijk maken om vrij de markt te verkennen en concurrerende gasbronnen te zoeken.
Doordat de markt verandert, nu meer elektriciteitsbedrijven voor gas kiezen in plaats van kolen voor de opwekking van elektriciteit, is de druk op de regeringen om de drempel voor gebruikers te verlagen toegenomen.
Minister Lowry moet verklaren wat het te verwachten gevolg van de liberalisering van de gasmarkt voor de consumentenprijzen zal zijn. Gas is een energievorm die steeds meer in trek raakt en die voor zowel woonruimten als bedrijfsruimten gebruikt wordt. Liberalisatie van de gasmarkt in Europa mag geen hogere prijzen voor de consument inhouden, maar veel consumentenbonden vrezen dat dat wel het geval zal zijn. Men is al bang dat de vrije telecommunicatiemarkt in Europa zal leiden tot hogere telefoonkosten en dat mag zich niet herhalen, als de gasmarkt opengesteld wordt.
Compromisvoorstellen van de Ierse regering stellen geen streefdatum vast voor de inwerkingtreding van de gasrichtlijn en geven evenmin een indicatie of er al dan niet vervolgmaatregelen genomen zullen worden.
Het probleem wie een nieuw geliberaliseerd gasnetwerk in de afzonderlijke lid-staten moet reguleren lijkt onopgelost te blijven.

Instandhouding van de visbestanden in de Middellandse Zee
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0330/96) van mevrouw Fraga Estévez, namens de Commissie visserij, over het voorstel voor een verordening van de Raad (COM(96)0128 - C4-0316/96-96/0091(CNS)) tot vaststelling van overgangsmaatregelen in verband met verordening (EG) nr. 1626/94 houdende technische maatregelen voor de instandhouding van de visbestanden in de Middellandse Zee.

Fraga Estévez
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, als rapporteur zou ik u willen vragen de oplossing van de Commissie visserij te ondersteunen, waarin wordt verzocht, het voorstel voor overgangsmaatregelen voor het Middellandse-Zeegebied in te trekken, een van de merkwaardigste voorstellen die ons ooit zijn voorgelegd.
Met dit voorstel beoogt de Commissie, de minimummaat van heek en mul te verlagen ten behoeve van de vissers van de Adriatische Zee. En terwijl de overige vissers van de Middellandse Zee verzocht wordt, zich aan te passen aan de verordening voor technische maatregelen, met als doel de vangst aan banden te leggen van jonge heek kleiner dan 20 cm en die van mul kleiner dan 11 cm, zouden de vissers van de Adriatische Zee, dankzij deze preferentieregel van de, Commissie heek van 14 cm mogen vissen en verkopen.
Ik wilde dat ik u duidelijk kon maken, welke biologische en ecologische blunder dit voorstel is, en tot welke chaos het zou leiden op de vismarkten. Op deze manier denkt de Commissie een probleem aan te pakken waarvoor zij tot nog toe geen oplossing gevonden had, namelijk dat van de weerstand onder de vissers van dit gebied om de communautaire regelgeving na te leven. Om dat te bereiken heeft de Commissie echter voor de allerslechtste methode gekozen; in plaats van technische en controlemaatregelen te nemen die een van de meest problematische gebieden op het vlak van de vangst en verhandeling van jonge vis in Europa voor eens en voor altijd tot de orde roepen, gaat de Commissie deze vissers ontheffen van de verplichting tot naleving van de regels, en wettigt zij wat onwettig is.
Er zijn vele redenen om de Commissie te vragen, haar voorstel in te trekken, maar de volgende redenen zijn wel de voornaamste. In de eerste plaats zijn er de biologische redenen. Ik kan u zeggen dat ik voor de opstelling van mijn verslag enorme hoeveelheden informatie uit de meest uiteenlopende bronnen heb geraadpleegd, waaronder die van de Commissie. Ik heb gesproken met vissers, biologen, visserijdeskundigen en hoge ambtenaren van verschillende lid-staten en kustregio's van de Middellandse Zee; niemand, geen enkel verslag en geen enkele persoon heeft mij duidelijk weten te maken wat de zin van dit voorstel is, de Commissie evenmin, die dit op geen enkele manier overtuigend heeft kunnen aantonen, wat niet wegneemt dat zij het voorstel natuurlijk verdedigt.
Ik kan u verzekeren, dat de consensus vrijwel volledig is. Toestaan dat er heek van 14 cm wordt gevangen, is een blunder van de eerste orde, en een misdaad tegen de fauna. Anderzijds bestaan er ook serieuze redenen die te maken hebben met de marktsituatie. Op een communautair-geworden markt komen de vangsten uit de verschillende landen op eenzelfde verkooppunt samen. Handelaren en consumenten zullen merken dat ze jonge heek uit Italië kunnen blijven kopen, die in de overige lid-staten theoretisch verboden is. De gevolgen daarvan zullen niet lang op zich laten wachten. Uiteindelijk, mevrouw de commissaris, zullen alle vissers van de Middellandse Zee illegaal tewerk gaan, maar hoe kunnen we dat dan nog illegaal noemen? Welk moreel gezag zullen de overheden van de andere lidstaten en de Commissie zelf nog hebben om vissers die in overtreding zijn te straffen, als zij hetzelfde doen als wat dit voorstel de vissers van de Adriatische Zee wil toestaan?
Het voorstel van de Commissie staat bovendien in schril contrast met haar eigen beginselen en maatregelen zoals vervat in het nieuwe voorstel voor een verordening inzake technische maatregelen, en met haar voorstel voor de MOP 4. Volgens de Commissie is er in de Europese visgronden, in het bijzonder in die van de Middellandse Zee, sprake van zo'n overbevissing, dat er maatregelen moeten worden genomen om de visserij-inspanningen met 40 % terug te brengen ten einde deze hulpbron veilig te stellen.
Om diezelfde redenen heeft de Commissie in de voorgestelde technische maatregelen de maaswijdte van de netten opgetrokken tot 110 mm voor heek. In het onderhavige voorstel voor de Adriatische Zee daarentegen is de maaswijdte op 40 mm gehouden, zodat de vissers daar kunnen blijven vissen op heek van 14 cm. Dat verschil is zo schandalig groot dat ik het graag aan uzelf overlaat, hierover te oordelen.
We weten heel goed, dat er manieren zijn om geleidelijk aan tot een andere vorm van exploitatie van de Adriatische Zee te komen, dat het mogelijk is om grotere heek te vangen en die visgronden rendabel te maken. Wie dat heel goed weten, zijn onze Franse collega's die in de Golf van León vissen, en die op eigen initiatief en met de nodige opofferingen hun vismethoden hebben veranderd, om de visgronden van heek tegen uitputting te beschermen, lang voordat er ook maar één verordening bestond betreffende technische maatregelen voor de Middellandse Zee. Dit voorstel betekent dus, dat de vissers die hun verantwoording genomen hebben, gestraft worden, terwijl degenen die zich niet aan de regels wensen te houden, worden beloond. Mooie les is dat, een les waaruit deze sector in crisis zeker zijn conclusies zal weten te trekken.
Mevrouw de commissaris, op grond van al deze feiten, die in de betrokken sector en in de lid-staten voor heel wat ongerustheid hebben gezorgd, verzoek ik u, uw voorstel in te trekken. We weten, dat de verordening inzake de Middellandse Zee een aantal problemen met zich meebrengt, maar door net te doen of onze neus bloedt, komt een oplossing heus niet dichterbij. De Conferentie van Venetië, die binnenkort wordt gehouden, is een gelegenheid bij uitstek om onze gedachten hierover te laten gaan. Het onderzoek dat de Commissie heeft laten doen, biedt hiertoe eveneens de gelegenheid. Het is dan ook de moeite waard, om die conclusies af te wachten alvorens een voorstel voor te leggen tot wijziging van de verordening inzake technische maatregelen.
Daarom, mevrouw de commissaris, verzoek ik de Commissie met klem, haar voorstel voor overgangsmaatregelen betreffende de verordening inzake technische maatregelen voor de Middellandse Zee in heroverweging te nemen en in te trekken.

Izquierdo Rojo
Mijnheer de Voorzitter, naar mijn idee neemt de socialistische fractie een iets ander - wellicht wat milder - standpunt in, dat op een vijftal fundamentele punten berust.
In de eerste plaats staat het voor ons vast, dat de Middellandse Zee ook op visserijgebied een regionale eenheid vormt die een speciale behandeling vereist, met name wat betreft de instandhouding en het beheer van de visbestanden. Naar ons oordeel is het dan ook een feit, dat er visgronden en biologische omstandigheden bestaan met een specifiek mediterraan karakter, op grond waarvan het uiteraard gerechtvaardigd is, bepaalde technische maatregelen te nemen om de instandhouding van dit gebied: de Middellandse Zee, te waarborgen.
Welnu, naar onze mening is het, althans op dit moment, een moeilijke zaak om binnen dat MiddellandseZeegebied, binnen dat specifieke gebied, een uitzondering te maken voor de Adriatische Zee; naar ons oordeel wordt die uitzondering in het voorstel dat de Commissie ons vandaag voorlegt, onvoldoende gemotiveerd.
Overigens, mevrouw de commissaris, is het zo dat we wat betreft onze betrekkingen met andere mediterrane, niet-communautaire vloten - van geassocieerde of derde landen -, toch een lijn trachten aan te houden die gericht is op harmonisering, en het lijkt het ons dan ook in strijd met ons eigen beleid om een uitzondering te maken voor de Adriatische Zee.
In het licht van al deze feiten zijn wij van mening, dat de Commissie ons alvorens dit voorstel goed te keuren eerst een aantal redenen of gronden zou moeten geven om een en ander voor ons te verduidelijken, en waaruit zou blijken dat dit voorstel voor de Adriatische Zee in een algemene benadering van de Middellandse Zee past.
Tot slot, mijnheer de Voorzitter, zou ik mevrouw de commissaris nog willen zeggen, dat wij verontrust zijn over de voor Commissie bijzonder ernstige overwegingen naar aanleiding van de uitspraken die in de uiteenzetting van het onderhavige verslag staan. Wij vinden dat de commissaris die moet toelichten, en zonodig ontkennen.

Varela Suanzes-Carpegna
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dames en heren afgevaardigden, als er één hoeksteen is waarop de hele constructie van het Gemeenschappelijk Visserijbeleid berust, dan is dat, zonder enige twijfel, de instandhouding van de visbestanden. De overige aspecten van het Gemeenschappelijk Visserijbeleid draaien grotendeels rond dit fundamentele beginsel en wat daarmee samenhangt, namelijk een verantwoorde manier om de visserij te bedrijven. Dientengevolge is de instandhouding van deze hulpbronnen een kwestie die de gemoederen van de Commissie en van de Commissie visserij van dit Parlement blijft bezighouden.
Deze fundamentele doelstelling was ook de gemeenschappelijke noemer van de verslagen waarover gedebatteerd is tijdens de vorige plenaire zitting van deze Vergadering, onder meer de verslagenGallagher en McKenna, waarin werd gepleit voor verbetering van de technische en controlemaatregelen.
Daarom zou ik willen wijzen op de grote tegenstrijdigheid tussen dit beleid en het onderhavige Commissievoorstel, aangezien de Commissie van plan is om op de maatregelen van algemene aard betreft, zoals vastgelegd in verordening nr. 1626/94, een aantal speciale, niet te rechtvaardigen afwijkingen vast te stellen voor bepaalde soorten en bepaalde gebieden van de Middellandse Zee, afwijkingen die op briljante wijze worden veroordeeld in het uitstekende verslag van onze collega Carmen Fraga.
In het verslag-Gallagher, waarvoor wij - zoals ik net al zei - in de vorige plenaire zitting hebben gestemd, werd onder andere de noodzaak onderstreept dat er speciale maatregelen worden getroffen om jonge vis, met name jonge heek, te beschermen. Het is dan niet meer dan logisch, dat we nu het verslag-Fraga ondersteunen, waarin onder meer het plan wordt verworpen om speciale afwijkingen vast te stellen voor de grootte van de vis in zones waar veel jonge vis van deze soort kan voorkomen, hetgeen - indien dit voorstel wordt aangenomen - bovendien zou leiden tot ernstige discriminatie, mevrouw de commissaris, zonder dat het voornaamste probleem wordt opgelost, dat gewoon blijft bestaan.
Hiermee heb ik dus willen wijzen op deze tegenstrijdigheid en op de discriminatie die hierdoor zou kunnen ontstaan, waarbij ik mijn steun en gelukwensen aan de rapporteur overbreng, en deze Vergadering verzoek, dit verslag vanwege zijn technische precisie en zijn politieke coherentie te ondersteunen.

Tamino
Mijnheer de Voorzitter, commissaris Bonino weet heel goed dat de evenwichten in de Adriatische Zee al danig aan het wankelen zijn gebracht door vervuiling, eutrofiëring, overmatig toerisme, betonnering van de kusten en overbevissing.
Door dit alles is de visstand in de Adriatische Zee aangetast en daarom is het Commissievoorstel om de vangst van ondermaatse heek en mul toe te staan dan ook ongelooflijk en onaanvaardbaar.
Ik ben het dan ook volledig eens met het verslag van mevrouw Fraga en met haar voorstel om de wijziging van verordening 1626 uit 1994 van de hand te wijzen. Vanuit het oogpunt van de vloten van derde landen werpt het specifieke karakter van de Adriatische Zee namelijk helemaal geen problemen op; het gaat vooral om vloten van de andere kust, de Kroatische, waarmee we beter een overeenkomst kunnen sluiten naar het voorbeeld van de overeenkomsten waarover tijdens de bijeenkomsten op Kreta is gesproken en waarover ook op de deze maand te houden bijeenkomsten zal worden gesproken.
Tot besluit wil ik nog zeggen dat praktisch gezien zo'n soort voorstel niet alleen om milieuhygiënische redenen onaanvaardbaar is, maar bovendien de vissers die er waarschijnlijk zelf mee gekomen zijn de das omdoet. Als de bestanden en de jonge vis worden aangetast zal in de toekomst niemand nog vis kunnen vangen. Om die reden moeten we het voorstel van de hand wijzen.

Novo Belenguer
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, om te beginnen zou ik willen zeggen, dat onze fractie het voorstel van de Commissie verwerpt om tijdelijke afwijkingen van de verordening van de Raad toe te staan met betrekking tot de technische maatregelen voor de instandhouding van de visbestanden in de Middellandse Zee; we nemen hiermee het standpunt in van het verslag van mevrouw Fraga, die werkelijk heeft moeten jongleren, en die deze uiterst delicate kwestie op bijzonder subtiele wijze heeft weten te behandelen.
Het feit dat we dit voorstel verwerpen, berust op een tweetal redenen: ten eerste zou deze afwijking van de regels de jonge vis in de Middellandse Zee ernstig in gevaar brengen. Ik wil u erop wijzen, dat de Commissie het onbegrijpelijk genoeg toestaat dat in de Adriatische Zee tot 30 % van de gevangen heek en mul kleiner mag zijn dan de wettelijke minimummaat, terwijl afgevaardigden van de lid-staten er daarentegen al meerdere malen om hebben verzocht dat de maatregelen van het voorstel worden toegepast en dus door alle communautaire vloten die de Middellandse Zee bevissen, worden gerespecteerd.
De tweede reden die de Commissie geeft, namelijk dat er in de Adriatische Zee door derde landen gevist wordt die zich niet aan de verplichting houden, de minimummaat te respecteren, is sowieso onhoudbaar, aangezien de Commissie ons zelf heeft verzekerd dat tussen de 70 % en 80 % van de vangsten in deze zone voor de rekening komen van Italiaanse schepen, zoals in het discussiestuk van de Commissie te lezen staat. Daarom, mijnheer de Voorzitter, heeft de toestemming aan een bepaalde communautaire vloot om met een maaswijdte van 60 mm te vissen alleen tot effect, dat de vangst wordt bevorderd van een soort die van zulk fundamenteel belang is voor het voortbestaan en de toekomst van de mariene fauna in de Adriatische Zee als de jonge heek, terwijl hierdoor ook een bedreigende situatie ontstaat voor andere soorten in de Middellandse Zee.
Als resultaat van het verrichte onderzoek worden in het verslag bepaalde illegale situaties vermeld die dit Parlement, de Commissie, en vooral ook de Raad ertoe zouden moeten aanzetten, alles in het werk te stellen om die voortaan te vermijden. Niet minder waar is het, dat er in de Middellandse Zee zones zijn, waar beugvisserij praktisch onmogelijk is geworden doordat de bodem vol sleepnetten hangt.
Om al deze redenen zijn wij van mening, mijnheer de Voorzitter en mevrouw de commissaris, dat het volstrekt onontbeerlijk is, het onderzoek van de Commissie af te wachten om over een objectieve analyse te kunnen beschikken die niet door druk van de lid-staten beïnvloed is, en om, op grond van die analyse, de geëigende regels uit te vaardigen en ten uitvoer te leggen, uitgaande van de wettelijke situatie van de Middellandse Zee.

Antony
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, " kleine vis wordt groot, mits God hem met het leven beloont" , schreef de goede oude Jean de la Fontaine, " en die vis intussen willen vangen, is pure waanzin" als wij de la Fontaine nog eventjes mogen plagiëren. Helaas, het is steeds minder waar en binnenkort wordt het zelfs onmogelijk als we toestaan dat de voorstellen van de Commissie betreffende de visvangst in de Adriatische Zee worden uitgevoerd.
In deze zee worden nu al vissen gevangen waarvan die veel kleiner zijn dan volwassen exemplaren, of het nu om knorhaan of wijting gaat, maar we gaan ze straks wel als gefrituurde hapjes nuttigen voordat de hele soort is uitgestorven.
De zeevisbestanden slinken in alle wereldzeeën. We horen zelfs al dat de Canadese kabeljauw, om redenen waaromtrent we nog in het duister tasten, niet alleen in aantal afneemt maar dat de overgebleven vis, als ik me zo mag uitdrukken, om complexe redenen wegkwijnt.
Het is trouwens overduidelijk dat we niet door de toegestane grootte van de in de Adriatische Zee gevangen vis te verlagen de visserij op termijn redden. Zoals te veel belastingen dodelijk zijn voor de belastingen, om één van de uitdrukkingen te citeren die Jacques Chirac vroeger in verkiezingstijd zo graag hanteerde, is te veel visserij dodelijk voor de visserij. Als we de mazen van het net alsmaar verkleinen, dan halen we straks alleen nog maar plankton naar boven.
We kunnen het dus alleen maar volkomen eens zijn met de bewoordingen in het excellente verslag van mevrouw Fraga Estèvez wier kennis van zaken wordt geëvenaard door de helderheid waarmee zij zich uitdrukt.

Bonino
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, allereerst prijst de Commissie zich gelukkig dat een aantal slogans, een aantal fundamentele vraagstukken of liever gezegd fundamentele ideeën bij dit Parlement, bij sommige uitstekende vertegenwoordigers daaruit ingang beginnen te vinden, met name als ze op andere landen worden toegepast. Ik ben zeer vereerd, mijnheer Antony, dat u mijn slogan "overbevissing is de dood voor de visserij" heeft overgenomen. Ik hoop dat u diezelfde taal zult hanteren wanneer het gaat om het OMFP IV met betrekking tot Frankrijk.
Laat ik meteen even twee dingen duidelijk maken: ten eerste is een ontheffing altijd in strijd met de onderliggende verordening. Dat weten de Spaanse collega's volgens mij maar al te goed. Daarom is een ontheffing normaal gesproken ook tijdelijk, net zoals het voorstel van de Commissie, dat, geachte collega's, alleen maar gedaan is vanwege iets dat u dacht ik zeer aan het hart ging, namelijk de sociale gevolgen van deze nieuwe richtlijn, die op 1 januari 1995 in werking is getreden.
Dit zijn aspecten die u allen goed kent en waarover u in dit Parlement ook allerlei speciale verslagen hebt geschreven, die voor deze of gene vloot interessante elementen bevatten. Dit gezegd zijnde, moet ik erop hameren dat de Commissie zich om slechts één ding druk heeft gemaakt: een overgangsperiode toestaan om een phasing in van de vissers van de Adriatische vloot mogelijk te maken, waarbij rekening gehouden wordt met de sociale gevolgen die deze richtlijn bij haar inwerkingtreding met zich mee heeft gebracht.
Ik kan daar geen andere beweegredenen voor aandragen, en dat is geheel in de geest van onze betrekkingen. Ondertussen is het niet zo dat de Commissie een ontheffing heeft voorgesteld en verder niets. Zoals u weet is de Commissie op grond van de conferentie van Venetië en tevens in de kantlijn daarvan van plan twee proefprojecten voor te stellen, waarvan er één gericht is op de Adriatische Zee en één op het gebied tussen Spanje, Frankrijk, Corsica en Sardinië. Ik hoop dat er bij het deel van het proefproject dat over de betrekkingen tussen Adriatische en Kroatische vissers gaat liefst in de komende drie jaar oplossingen gevonden kunnen worden.
Verder wil ik er geen doekjes om winden waarom ik deze ontheffing heb voorgesteld, die vanzelfsprekend in strijd is met de onderliggende verordening - anders zou het geen ontheffing zijn. Ik heb haar voorgesteld vanwege de sociale problemen die er gerezen zijn en vanuit het idee de Italiaanse vloot of de vissers in de Adriatische Zee in staat te stellen van deze verordening te profiteren, en dat in een duurzame situatie.
Dit gezegd zijnde, hoop ik dat de collega's, eventueel van dezelfde nationaliteit, dit allemaal kunnen overbrengen als ze naar hun eigen land terugkeren, maar de Commissie heeft daar verder geen bijzonder belang bij. Ik heb het Parlement gehoord, ik zal nota nemen van uw stemming, ik zal om een beraadslaging - tenminste één - in de Raad via de lid-staten van de Raad vragen, en ik zal er tenslotte de nodige conclusies uit trekken.

De Voorzitter
Dank u, mevrouw Bonino.
Mevrouw Fraga, wilt u als rapporteur nog het woord voeren?

Fraga Estévez
Mevrouw de commissaris, ik begrijp uw gezichtspunt. Natuurlijk begrijp ik ook, dat er uitzonderingen bestaan, maar naar mijn mening moeten die dan wel gerechtvaardigd zijn, dat was mijn eerste punt. Is deze uitzondering gerechtvaardigd? Uit het verslag blijkt volgens mij dat dit niet het geval is, omdat ik, op basis van de gegevens die de commissie voor visserij in de Adriatische Zee mij zelf verstrekt heeft, op grond van de gegevens van de FAO, enz. enz. in het verslag heb aangetoond dat, ook al wordt deze ontwerp-verordening aangenomen, als de Italiaanse vissers hun huidige visserijactiviteiten voortzetten, hun vangst voor het merendeel illegaal zal blijven, uw voorstel ten spijt. Het enige punt is dat dit voorstel, dat discriminerend is ten opzichte van de overige vissers, een aantal problemen zal scheppen op het gebied van de handel enz. Als het probleem van de Italiaanse vissers bovendien niet wordt opgelost, mevrouw de commissaris, waarom dan dit voorstel? Opdat de andere vissers nog meer in de problemen komen te zitten, en de andere lid-staten nog meer problemen krijgen met de controle?
Ik heb er alle begrip voor als er uitzonderingen worden gemaakt, mits daartoe redenen bestaan, maar in dit geval, mevrouw de commissaris, geloof ik oprecht - en ik heb deze kwestie met grote zorg en toewijding bestudeerd, want áls er problemen zijn en ze kúnnen worden opgelost, dan mogen we niet met de armen over elkaar blijven zitten - dat uw voorstel geen oplossing zal brengen voor het probleem van de Italiaanse vissers in de Adriatische Zee, terwijl het de zaken er voor de overige vissers en lid-staten alleen maar ingewikkelder op maakt.

Bonino
Mevrouw Fraga, ik denk niet dat het voorstel tot een afwijking een oplossing betekent voor het probleem van de Italiaanse vissers. Dat wil ik nogmaals benadrukken. Het gaat alleen maar om een poging, deze vissers de kans te geven, zich aan te passen. Ik heb, omwille van de sociale impact, een afwijking van drie jaar voorgesteld, om de vloot in staat te stellen de regels na te leven, en zodat hij een periode van drie jaar heeft om hieraan te voldoen. In elk geval, aangezien ik geen enkel speciaal belang aan deze kwestie hecht, en omdat ik de redenen van dit voorstel reeds heb toegelicht, zal ik natuurlijk de stemming van het Parlement afwachten. Ik wil hierover op zijn minst één keer een debat hebben in de Raad, waarna ik natuurlijk mijn conclusies zal trekken uit het standpunt van beide instellingen.

De Voorzitter
Dank u, mevrouw Bonino.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 9.00 uur plaats.

Overeenkomst inzake de visserij met Letland, Estland en Litouwen
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0363/96) van de heer Kindermann, namens de Commissie visserij, over
I.het voorstel voor een verordening (EG) van de Raad (COM(96)0343 - C4-0478/96-96/0178(CNS)) betreffende de sluiting van een overeenkomst inzake de visserij tussen de Europese Gemeenschappen en de Republiek Letland; II.het voorstel voor een verordening (EG) van de Raad (COM(96)0355 - C4-0479/96-96/0187(CNS)) betreffende de sluiting van een overeenkomst inzake de visserij tussen de Europese Gemeenschappen en de Republiek Estland; III.het voorstel voor een verordening (EG) van de Raad (COM(96)0356 - C4-0480/96-96/0201(CNS)) betreffende de sluiting van een overeenkomst inzake de visserij tussen de Europese Gemeenschappen en de Republiek Litouwen.
Kindermann
Mijnheer de Voorzitter, geachte mevrouw de Commissaris, het ingediende verslag van de Commissie visserij houdt zich bezig met de drie voorstellen voor een verordening betreffende het sluiten van visserij-overeenkomsten met de Baltische republieken Letland, Estland en Litouwen.
Vóór de uitbreiding van de Unie op 1 januari 1995 hadden de Gemeenschap van Twaalf evenals Zweden en Finland met de genoemde landen reeds in 1993 visserij-overeenkomsten gesloten waarin jaarlijkse protocollen worden uitgewerkt. Sinds de toetreding van Finland en Zweden beheert de Commissie nu ook hun overeenkomsten. Voor een grotere overzichtelijkheid en vereenvoudiging van de visserijbetrekkingen kreeg de Commissie in december 1995 het mandaat om te onderhandelen over nieuwe kaderovereenkomsten met de Baltische republieken die alle bestaande visserij-overeenkomsten moeten vervangen.
De nieuwe overeenkomsten liggen er nu. Ze verschillen nauwelijks van de nu geldende overeenkomsten, ze zijn vrijwel identiek. Wel is hun geldigheidsduur anders en de overeenkomst met Litouwen is aangevuld met een protocol over tijdelijke samenwerkingsverbanden en gemengde vennootschappen, waarin de partijen zich ertoe verplichten de oprichting van gemengde vennootschappen te stimuleren, waarvoor de Gemeenschap in het geval van hun totstandkoming financiële steun toezegt.
Een door de partijen op te richten Gemengde Commissie moet onder gebruikmaking van de in het protocol vastgestelde modaliteiten de projecten selecteren. Ik ben van mening dat het zelfs het belangrijkste element van de nieuwe "tweede-generatie-overeenkomst" is dat hierdoor de mogelijkheid bestaat om tijdelijke samenwerkingsverbanden en gemengde vennootschappen op te richten, zoals dat in het geval van Litouwen al volledig is ontwikkeld. We betreuren het echter dat het tot nu toe niet mogelijk was om dergelijke protocollen ook met Estland en Letland overeen te komen. Wij vragen de Commissie beleefd om daarnaar te blijven streven.
De geplande overeenkomsten zijn kaderovereenkomsten, dat wil zeggen dat er geen bepalingen in staan over concrete visserij-activiteiten en visserijrechten respectievelijk financiële compensatie. Ze vormen eerder een basis voor de betrekkingen tussen de partijen op het gebied van de visserij, definiëren gemeenschappelijke doelstellingen en plannen een verdeling van de verantwoordelijkheden evenals de onderlinge toegang tot vangstgebieden en de mogelijkheid tot het geven van extra vangstrechten ten gunste van de vissers van de Unie van de kant van de Baltische staten tegen een financiële vergoeding.
Nieuw is de nadrukkelijke verwijzing naar het recht van de partijen om elkaars schepen te inspecteren, een akkoordprocedure in geval van het opbrengen van een schip evenals de verplichting om in internationale organisaties mee te werken.
In de overeenkomsten zijn tot slot ook bepalingen over de naleving van de geldende voorschriften en de instandhouding van de visbestanden opgenomen, evenals bepalingen over de onderlinge uitwisseling van informatie- en onderzoeksresultaten. We juichen de nieuwe kaderovereenkomsten met de drie Baltische republieken toe. Ze vereenvoudigen in grote mate het jaarlijkse gemeenschappelijke overleg. Er staan wezenlijke traditionele elementen uit de vorige overeenkomsten in en er zijn enkele belangrijke extra bepalingen in opgenomen. Veel duidelijker dan vroeger het geval was wordt het belang van internationale samenwerking benadrukt. Er wordt gewezen op het Zeerechtverdrag van de Verenigde Naties van 1982, op de resultaten van de VN-conferentie over grensoverschrijdende en over grote afstanden trekkende visbestanden, de gedragscode voor verantwoorde visserij evenals de rol van de Internationale Visserijcommissie voor de Oostzee.
Een belangrijk gemeenschappelijk doel voor de samenwerking in de laatstgenoemde commissie moet de instandhouding van de visbestanden in de Oostzee zijn. Het is de Gemeenschap echter in het kader van de Internationale Visserijcommissie voor de Oostzee tot nu toe helaas nog niet gelukt om alle andere partijen te overtuigen van de noodzaak van een radicalere reductie van de vangstquota - ik noem slechts het voorbeeld van de wilde zalmsoorten. Op dit punt kan de samenwerking met de drie Baltische staten zeker nog worden verbeterd en de Commissie wordt ertoe opgeroepen om zich te richten op een uniforme houding in zulke belangrijke visserijkwesties.
De nieuwe overeenkomsten zijn niet alleen in het voordeel van de Baltische staten, bijvoorbeeld door de financiële bijdragen van de Gemeenschap en de mogelijkheid tot modernisering van hun visserij-industrie. Ook de visserij-industrie van de Gemeenschap profiteert ervan. Aan de ene kant vergroten ze de aanvoer van vis naar de gemeenschappelijke markt, aan de andere kant kunnen ze helpen de overcapaciteit in de visserijvloot te beperken.
Tot slot zou bij de beoordeling van het nut van de overeenkomsten ook gekeken moeten worden naar het grotere kader van de Europa-overeenkomsten tussen de EU en de Baltische staten en naar het doel van hun voorbereiding op het lidmaatschap van de EU. Volgens mij kunnen de ingediende visserijovereenkomsten een beperkte bijdrage leveren aan de politieke en economische samenwerking tussen de Baltische staten en de EU. Ze kunnen echter een toetredingsstrategie van de Unie op visserijgebied, die ook steun voor herstructurering van de Baltische vloot zou omvatten, niet vervangen.

Bonino
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik zal de essentiële onderdelen van deze door de heer Kindermann toegelichte overeenkomsten niet nog eens omschrijven; hij heeft er terecht op gewezen dat slechts één van deze drie landen, Litouwen, tot dusver ook het "tweede-generatie" element heeft aanvaard. Dat lijkt me een heel belangrijk element, met name vanuit het oogpunt van een pre-toetredingsstrategie: in deze optiek en met het oog op deze pre-toetredingsstrategie is het "tweede-generatie" element namelijk van groot belang, omdat het gemengde structuren mogelijk maakt die de sector in deze drie landen economischer kunnen maken. Zoals gezegd heeft alleen Litouwen zich hiertoe bereid verklaard en daarvoor is een financiële vergoeding van 2, 5 miljoen ecu uitgetrokken. Maar omdat de Commissie overtuigd is van het belang hiervan, zal zij alles in het werk stellen om ook de andere twee landen ervan te overtuigen dat zij dit element in de verschillende overeenkomsten moeten accepteren.
Met het oog op de ratificatie hebben de Gemeenschap en de drie Baltische Republieken reeds besloten nog in '96 een aantal ontmoetingen te arrangeren, en vervolgens op grond van de nieuwe overeenkomsten jaarlijks raadplegingen te houden, zodat de maatregelen waarmee de visserijmogelijkheden voor '97 worden vastgesteld in overeenstemming zijn met de namens de uitgebreide Gemeenschap gesloten overeenkomsten. Er wordt dus gaandeweg een steeds nauwere en intensievere dialoog met deze drie landen gevoerd. Voor de Commissie, maar ook voor de drie landen is het van cruciaal belang dat deze nieuwe overeenkomsten op 1 januari 1997 in werking treden.
Ik wil heel even kort twee punten aanstippen en ook heel snel nog iets over de amendementen zeggen. Het eerste punt gaat over de classificatie van de uitgaven; deze is volgens de Commissie in strijd met de principes die aan de visserijovereenkomsten ten grondslag liggen. Op de tweede plaats de raadpleging van het Europees Parlement voorafgaande aan de onderhandelingen. U moet wel bedenken, mijnheer Kindermann, dat de Raad de richtsnoeren voor de onderhandelingen over elke overeenkomst slechts één keer geeft. De Commissie aanvaardt de andere amendementen wat de inhoud betreft in ieder geval wel, zij het dat er misschien enige redactionele wijzigingen moeten worden aangebracht, maar ik wijs er met klem op dat de Commissie buiten de van tevoren opgestelde regels om geprobeerd heeft het Parlement via overzichten, seminars en verslagen regelmatig op de hoogte te houden van de stand van zaken bij de tenuitvoerlegging van de visserijovereenkomsten. Wij hebben dacht ik onze partij aardig meegeblazen.
Wat betreft de rol van het Parlement bij de financiële tenuitvoerlegging van de visserijovereenkomsten wil ik u er alleen maar op wijzen dat de drie instellingen op het ogenblik proberen - dat verloopt vrij moeizaam, maar dat weet de rapporteur vast wel - een gedragscode op te stellen voor de begrotingsprocedure bij de visserijovereenkomsten, met als doel de betrekkingen tussen de Commissie en het Parlement beter te organiseren.
Dit gezegd zijnde, hoop ik dat deze overeenkomsten niet alleen binnen de gestelde termijnen in werking zullen kunnen treden, maar ook dat ze vanuit de intensieve dialoog die wij met deze drie landen onderhouden, qua inhoud en qua aard zullen kunnen groeien, want ze vormen een heel belangrijk onderdeel van de pre-toetredingsstrategie.
Dan nog een laatste opmerking, die verder niets met de onderhavige overeenkomsten te maken heeft. Zoals de afgevaardigden misschien weten is dit voor mij een nogal moeilijke periode, een periode ook waarin veel van mijn aandacht in andere onderwerpen, met name humanitaire, gaat zitten. Wilt u mij daarom niet kwalijk nemen dat ik niet het hele debat bijwoon; ik wil collega Kinnock bedanken dat hij hier wel aanwezig is, en hij zal mij ongetwijfeld op de hoogte brengen. Ik moet het vliegtuig van 8.30 hebben, neemt u mij dit niet kwalijk, maar ik heb nu geen andere keus. Ik vertrouw erop dat de heer Kinnock mij nauwgezet zal overbrengen wat u allemaal gezegd hebt, en ik bedank hem bij voorbaat daarvoor.

Sindal
Mijnheer de Voorzitter, eerst en vooral wil ik zeggen dat ik begrip heb voor de drukke bezigheden van mevrouw Boninos en dat het helemaal niet erg is dat een nieuwbakken grootvader haar taak waarneemt. We feliciteren de heer Kinnock dan ook vanavond met zijn prille grootvaderschap.
Als voorzitter van de Delegatie voor betrekkingen met Estland, Letland en Litouwen kan ik u bevestigen dat de drie landen deze overeenkomsten graag voor mekaar willen krijgen. Zij zijn er druk mee bezig en wij hebben ze tijdens onze delegatiereizen besproken. Vandaag heb ik het woord gevraagd om het te hebben over het kader voor de gemeenschappelijke visserij in de Oostzee. Er is niet alleen een economisch aspect aan verbonden. Het is ook de bedoeling de Baltische landen bij het gemeenschappelijk visserijbeleid te betrekken, zoals collega Kindermann heeft gezegd. De drie landen moeten de mogelijkheid hebben om een industrie te vestigen, maar ze moeten tevens hun verplichtingen nakomen inzake evaluatie van de hulpmiddelen en de capaciteit, instandhouding van de visbestanden en veiligheid aan boord van de visserschepen.
De Commissaris heeft al antwoord gegeven op de principiële vraag van het Parlement betreffende het financieel toezicht. Dit sla ik over. Wat mij sterk bezighoudt en wat misschien herinnert aan het debat over het Middellanse-Zeegebied, is dat de landen rond de Oostzee via de Internationale Oostzeecommissie aan zelfbeheer van het visserijgebied doen. Ik kan u zeggen dat het kabeljauwbestand toeneemt. De quota liggen dit jaar hoger dan voordien dankzij de gemeenschappelijke inspanning in het gebied. Men zou bijvoorbeeld voor het Middellandse-Zeegebied een dergelijke regeling kunnen invoeren. Ik vind het ongelooflijk belangrijk de vissers via zelfbeheer mee te betrekken in de planning.
Er is een ding dat ik wil rechtzetten. Collega Kindermann had het over het bestand van wilde zalm. Voor de goede orde moet ik u vertellen dat de daling van het bestand van wilde zalm in de Oostzee te wijten is aan een ziekte, M74 genaamd, en niet aan de overschrijding van de quota.

von Habsburg
Geachte mijnheer de Voorzitter, zeer vereerde lege banken, ik wil vooral op iets wijzen dat al werd gezegd en dat volgens mij van het grootste belang is bij deze hele overeenkomst. Toen ik toentertijd - en dat is nu al heel wat jaartjes geleden - hier in het Europees Parlement kwam en er toen af en toe eens werd gesproken over de visserij, dan was het steeds alsof er in de visserij onbegrensde mogelijkheden zouden zijn, alsof dat de grote, vrije, nieuwe ruimte in deze wereld zou zijn. Vandaag de dag moeten we ons serieus bezighouden met de bescherming van deze ruimte, d.w.z. we moeten goed begrijpen: we zijn aan het einde van het wonder gekomen! We moeten daarom veel meer dan in het verleden alles eraan doen om de zee zo te gebruiken dat ook de generaties die na ons komen er nog iets aan hebben.
In dit verband wil ik u van harte feliciteren met de overeenkomst met de Baltische staten. Want juist de gedachte van de gemengde vennootschappen, juist de gedachte van deze samenwerking op het gebied van de visserij laat toch duidelijk zien dat men op bepaalde niveaus heeft begrepen waar het hier in feite om gaat: we moeten er echt alles aan doen om aan de ene kant voor onszelf de reserves in stand te houden, opdat men verder in vis kan blijven handelen, maar daarbij mogen we niet vergeten dat we aan de andere kant ook moeten samenwerken om de overcapaciteit van de vangstvloten te verminderen en tegelijkertijd een verstandig systeem op te zetten. Hierbij hebben ons de Baltische staten - zoals bij zoveel andere zaken ook - een voorbeeld gesteld.
Ik wil nog iets hierover zeggen. Ik ben erg blij dat de rapporteur evenals de vorige spreker de voorbereiding van verdere stappen van de toenadering tot de Baltische staten heeft genoemd. Dat is volgens mij van wezenlijk belang. We mogen niet vergeten: voor de Baltische staten was het een traumatische gebeurtenis toen ze door het Hitler-Stalin-Pakt hun onafhankelijkheid verloren. We moeten deze Baltische volkeren een gevoel van innerlijk zekerheid geven. We moeten hun de zekerheid geven dat we achter hen staan, dat we aan hun kant staan, dat de Europese Unie zich verantwoordelijk voelt voor hun toekomst, d.w.z. we moeten zo snel mogelijk voor zekerheid van buitenaf zorgen, maar ook de deur voor de economische samenwerking met de Baltische staten openzetten. Dat is een bescheiden eerste stap. Maar we zijn blij met deze stap en laten we meteen besluiten dat er nog meer stappen moeten volgen.

Macartney
Mijnheer de Voorzitter, ik ben net terug uit Kopenhagen, waar ik in de gelegenheid was om met enkele Letten te spreken. Een van de kwesties die wij bespraken was de noodzaak om het juiste evenwicht voor de toekomst te bereiken.
Wat de heer von Habsburg zegt is volkomen waar. Daartegenover staat echter precies wat de heer Sindal opmerkte: wij moeten de Letten, en trouwens ook de andere Baltische volken, de verzekering kunnen geven dat zij, als zij lid van de Europese Unie worden, niet tot de ontdekking zullen komen dat al hun visbestanden uitgeput raken en dat zij de controle daarop verliezen.
Als wij daarin een gevaar zien, moeten wij de ervaring met de Oostzee dus ook als model voor de toekomstige ontwikkeling van het gemeenschappelijk visserijbeleid beschouwen. Zoals de heer von Habsburg en de heer Sindal gezegd hebben, is zelfbeheer de sleutel daartoe en gedecentraliseerd beheer, met instandhouding voor ogen. Wij mogen mensen niet een of andere prachtige regeling opleggen, omdat wij ten onrechte iets Europees willen opleggen aan mensen die daar geen behoefte aan hebben. Laten wij de overeenkomst op samenwerking baseren en laten wij ervoor zorgen dat de vissersbevolking volledig betrokken wordt bij deze onderneming.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer Macartney.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 9.00 uur plaats .
(De vergadering wordt te 19.55 uur gesloten)

