Projekt Google'a dotyczący umieszczenia światowego dziedzictwa literackiego w Internecie, w wersji cyfrowej (debata) 
Przewodnicząca
Kolejnym punktem porządku obrad jest debata w sprawie pytania ustnego do Komisji w sprawie projektu Google'a dotyczącego umieszczenia światowego dziedzictwa literackiego w Internecie, w wersji cyfrowej, skierowanego przez posła Klausa-Heinera Lehnego, w imieniu Komisji Prawnej - B7-0224/2009).
Angelika Niebler
Pani przewodnicząca, panie urzędujący przewodniczący Rady, panie komisarzu, panie i panowie! Wszyscy państwo znają Google'a, wyszukiwarkę internetową. Wiedzą też państwo zapewne o nowym projekcie pod nazwą Google Books, dyskutowanym przez wszystkich w ciągu kilku ostatnich miesięcy. Celem tego projektu jest zeskanowanie książek z bibliotek i udostępnienie ich w Internecie tak, aby czytelnicy mieli w sieci szybki i łatwy dostęp do dużej liczby książek.
Z punktu widzenia czytelników i użytkowników Internetu jest to cudowny pomysł. Co oznacza to jednak dla autorów, twórców, artystów i wydawców? Jaka będzie ich rola w publikacji ich pracy w sieci? W najbliższych miesiącach musimy przyjrzeć się dobrze tym pytaniom. Być może już państwo wiedzą, że wydawcy i autorzy w USA wszczęli postępowania prawne przeciw firmie Google w związku ze skanowaniem i publikacją prac w sieci. Na ile mi wiadomo, spór prawny został rozstrzygnięty, a strony zawarły ugodę poza sądem. Wiele pytań pozostaje jednak bez odpowiedzi i dotyczą one nie tylko obecnej sytuacji z udziałem Google'a. Jest bowiem pewne, że podobne przypadki będą mieć miejsce w przyszłości. Pytaniami tymi musimy zająć się możliwie jak najszybciej.
Czy w erze techniki cyfrowej należy odpowiednio dostosować prawa autorskie? Czy powinniśmy zmienić istniejące struktury? W tym kontekście myślę szczególnie o roli organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi, którą często omawialiśmy w Parlamencie. Czy w sieci powstają nowe monopole? Jak powinniśmy na to zareagować? Jak wpłynie to na zmianę struktur w naszych państwach, na przykład w odniesieniu do księgarni w regionach? Jakie są w tej sprawie sprzeczne interesy i jak można znaleźć odpowiednią równowagę między nimi?
Autorzy i wydawcy pragną otrzymywać za swoją pracę wynagrodzenie pieniężne. Dotyczy to też oczywiście sytuacji, w których ich prace są udostępniane w sieci. Biblioteki chcą udostępniać swoje zbiory w sieci bez konieczności uprzedniego podpisywania umowy licencyjnej z każdym właścicielem praw autorskich. Interesy konsumentów są jasne. Bardzo chcą oni mieć w sieci szybki i łatwy dostęp do tekstów. Jeszcze nie doszliśmy do momentu, w którym będziemy mogli omawiać możliwe rozwiązania, ale musimy zadać sobie wiele pytań i taki jest właśnie cel pytania pisemnego skierowanego do Komisji przez Komisję Prawną.
Czy musimy wprowadzać różnice po to, by rozstrzygać kwestie dotyczące praw autorskich dotyczących na przykład treści? Jeżeli tak, to jakie rozróżnienia należy wprowadzić? Komisja zdaje się zmierzać w tym kierunku, ponieważ w pierwszej kolejności skupia się na sytuacji zbiorów bibliotecznych. Czy w przyszłości powinien mieć miejsce proces masowej digitalizacji, czy też nasz obecny system licencjonowania wystarcza, aby rozwiązać ten problem? W jaki sposób można w dobie Internetu uprościć proces uznawania praw autorskich? Jak państwo wiedzą, prawa autorskie to prawa przede wszystkim o charakterze krajowym. W związku z tym musimy zadać sobie pytanie: czy jest to podejście wciąż aktualne? W jaki sposób powinniśmy w przyszłości postępować z utworami osieroconymi, czyli takimi książkami, w przypadku których właściciela praw autorskich nie da się ustalić ani zlokalizować? Czy może powinniśmy wprowadzić rozróżnienie pomiędzy utworami literackimi a pracami o charakterze naukowym bądź akademickim? Dla przykładu, autorzy powieści zarabiają na życie publikując swoje książki, lecz gdy naukowcy udostępniają swoje prace w sieci, to są w pierwszym rzędzie zainteresowani wyrobieniem sobie marki w swojej dziedzinie badań, a w mniejszym stopniu uzależnieni są od pieniędzy, jakie otrzymują za swoją pracę. Musimy zadać sobie wiele pytań i cieszę się, że będę mogła je z państwem omówić.
Chciałabym omówić ostatni ważny aspekt. Ponownie chodzi tu o organizacje zbiorowego zarządzania prawami autorskimi. Spójrzmy, jak łatwo można dziś pobierać z Internetu utwory muzyczne. Wchodzisz po prostu na stronę iTunes i kupujesz piosenki po 20, 30, 40 albo 50 centów. Jakie są tego następstwa dla organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi? Czy wciąż ich potrzebujemy? Cieszyłabym się, gdyby Komisja mogła raz jeszcze naświetlić nam obraz obecnej sytuacji.
Tu, w Parlamencie, od lat prosimy Komisję, by zajęła się sprawą tych organizacji. Ujmując rzecz raczej skrótowo, są to także monopolistyczne instytucje, które powstawały na przestrzeni dziesięcioleci. Chciałabym dowiedzieć się, co planuje Komisja. Moja ostatnia uwaga brzmi: jeżeli skorzystamy z takiej platformy jak Google, która udostępnia wszystko za darmo, to doprowadzi to do powstania monopolu w sieci. Musimy przemyśleć sposób postępowania w tej sytuacji tak, aby uzyskać gwarancję, że nie pozostanie nam w końcu jeden dostawca, który będzie później decydować o warunkach dostępu do treści publikowanych w sieci. Oczekuję, że w ciągu najbliższych kilku tygodni i miesięcy przeprowadzimy z państwem debatę; bardzo interesuje mnie, jaka będzie odpowiedź Komisji na pierwsze pytanie, zadane przez Komisję Prawną.
Siim Kallas
wiceprzewodniczący Komisji. - Pani przewodnicząca! Pragnę podziękować Komisji Prawnej za zadane przez nią pytania. Podnieśli państwo wiele istotnych kwestii zasadniczej wagi, które z całą pewnością wymagają przedyskutowania w nadchodzących miesiącach. Ta sprawa z całą pewnością wymaga wielkiej uwagi, jest interesująca, ekscytująca i zdecydowanie wybiega w przyszłość. W pierwszej kolejności przedstawię sytuację dotyczącą tego właśnie pytania.
Przede wszystkim: projekt Google Books. Zasadniczo jest to inicjatywa mająca na celu zapewnienie szerokiej rzeszy użytkowników narzędzia pozwalającego na znajdowanie, przeszukiwanie i kupowanie książek. Dla właścicieli praw może ona stanowić dodatkowy kanał sprzedaży i tym samym dodatkowe źródło dochodów. Dodam jeszcze, że w Europie projekt Google Books realizowany jest we współpracy z bibliotekami i dotyczy tylko książek należących do domeny publicznej. Książki podlegające prawom autorskim objęte są tym projektem za pośrednictwem programu Google Partner, skierowanego do wydawców pragnących zawierać umowy z firmą Google.
Rozstrzygnięcie pozwu zbiorowego w sprawie Google Books dotyczy projektu Google Books w Stanach Zjednoczonych i ma na celu zakończenie sprawy sądowej, która ciągnęła się przez ponad cztery lata. Jeśli zostanie on zatwierdzony, stanie się dodatkowym źródłem wpływów dla właścicieli praw autorskich, ale także - i to jest najważniejsze - umożliwi amerykańskim użytkownikom poszukiwanie nieosiągalnych dotychczas książek o wyczerpanych nakładach i utworów osieroconych oraz dostęp do nich za pośrednictwem sieci. Co więcej, związane z nim zachęty finansowe mogą umożliwić ujawnienie się właścicieli praw autorskich do utworów osieroconych.
Jeśli zaś chodzi o projekt Google Book Search, Komisja uważa inicjatywę Google'a za dowód, że nowe modele biznesowe rozwijają się w sposób, który umożliwia rosnącej liczbie konsumentów niemal natychmiastowy dostęp do ogromnej liczby utworów. Ponieważ Komisja popiera digitalizację książek z europejskich bibliotek i spoza nich oraz ponieważ digitalizacja książek jest zadaniem na miarę Herkulesa, przy którym potrzebne jest wsparcie sektora prywatnego, Komisja sprzyja takim inicjatywom, jak projekt Google Book Search, dopóki realizowane są one z poszanowaniem praw własności intelektualnej i nie prowadzą do zakłócenia konkurencji.
Jeśli chodzi o ugodę w sprawie Google Books, Komisja aktywnie uczestniczyła w konsultacjach z europejskimi wydawcami oraz z firmą Google. We wrześniu 2009 roku Komisja zorganizowała debatę publiczną, w której wzięły udział zainteresowane podmioty z Europy oraz strony ugody. W jej trakcie odbyła się wymiana poglądów i starano się wyjaśnić różne elementy porozumienia.
W międzyczasie jednak zaszły liczące się zmiany. Z uwagi na liczne zastrzeżenia odnośnie do początkowej ugody, zgłaszane przez konkurencję Google'a, rządy innych państw (Francji i Niemiec) oraz amerykański Departament Sprawiedliwości, warunki ugody zmieniono, a zmienioną wersję przedłożono sądowi amerykańskiemu w dniu 13 listopada 2009 r.
Po pierwsze, zakres zmienionej ugody został znacząco zawężony. Dotyczy ona obecnie wyłącznie książek zarejestrowanych w amerykańskim urzędzie ds. praw autorskich lub wydanych w Wielkiej Brytanii, Australii lub Kanadzie przed dniem 5 stycznia 2009 r. Żadne inne książki nie wchodzą w zakres tej ugody. W rezultacie w przyszłości w Radzie Rejestru Praw Autorskich do Książek, instytucji zarządzającej realizacją ustaleń tej ugody, reprezentowani będą jedynie autorzy i wydawcy ze Stanów Zjednoczonych, Zjednoczonego Królestwa, Australii i Kanady.
Po drugie,: wydawcy z krajów innych niż USA, Zjednoczone Królestwo, Australia i Kanada będą musieli teraz indywidualnie negocjować warunki uczestnictwa w usługach Google Books w Stanach Zjednoczonych.
Nowa wersja tej ugody stanowi podstawę dla dwóch spostrzeżeń. Po pierwsze, pozostawanie poza ustaleniami nie zawsze jest korzystne. Stojąc z boku nie jesteś w stanie kontrolować, co Google robi ze zeskanowanymi do tej pory kopiami.
Po drugie, wydawcy z państw członkowskich UE - z wyjątkiem Wielkiej Brytanii - nie będą już uczestniczyć w istotnej przemianie rynku księgarskiego. Projekt Google Books w Stanach Zjednoczonych uzyska tym samym spory rozmach, który jednak nie stanie się udziałem żadnego z europejskich wydawców. Nawet, jeśli usługi wynegocjowane w ramach tej ugody będą dostępne tylko dla użytkowników z USA, to taka nieobecność może być szkodliwa dla różnorodności kulturowej.
W tym kontekście Komisja wzywa i nadal będzie wzywać państwa członkowskie: po pierwsze, do prowadzenia bardziej intensywnej polityki digitalizacji; po drugie - do poszukiwania możliwości budowania partnerstwa publiczno-prywatnego na rzecz digitalizacji; i po trzecie - do zapewnienia, aby cały zdigitalizowany materiał był dostępny za pośrednictwem projektu Europeana. Jeżeli państwa członkowskie tak uczynią, ugoda Google Books może okazać się katalizatorem, a nie zagrożeniem dla europejskich inicjatyw w zakresie dostępu do zdigitalizowanej kultury.
To prowadzi mnie do państwa drugiego pytania. Debata w sprawie ugody Google Books pokazuje, że Europa nie może pozwolić sobie na pozostawanie w tyle w tym cyfrowym wyścigu. Europa musi działać szybko. Z tego względu Komisja jest gotowa prowadzić prace nad takimi ramami dla praw autorskich, dzięki którym ułatwiona będzie digitalizacja europejskich zbiorów bibliotecznych na szeroką skalę .
Uważamy, że zasady regulujące prawa autorskie muszą być wystarczająco elastyczne, aby nie ograniczały nadmiernie procesu tworzenia bibliotek internetowych.
Róża, Gräfin von Thun Und Hohenstein
w imieniu grupy PPE. - (PL) Pani przewodnicząca! Dziękuję za tę wypowiedź i pytanie z Komisji Prawnej, komentarze pani Niebler, odpowiedź pana komisarza. To są sprawy niezwykle ważne, również dla Komisji Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów. Proces digitalizacji książek daje nam ogromne, nowe szanse, ale musi on służyć - i pamiętajmy o tym - dobru rynku wydawniczego oraz dobru czytelników, to znaczy dobru przedsiębiorców i konsumentów w Europie.
Ta poprzednia wersja ugody z przedsiębiorstwem Google groziła monopolizacją całego dorobku literackiego przez jedną prywatną firmę, a i teraz to niebezpieczeństwo nie jest jeszcze całkiem oddalone. Przecież Google zeskanował miliony tytułów chronionych prawami autorskimi z całego świata. Do tej pory posługiwał się bezprawnie tymi skanami, korzystając jedynie z amerykańskiej formuły fair use, nie pytając autorów ani wydawców o zgodę.
Nowa ugoda w dalszym ciągu lekceważy podstawową zasadę konwencji berneńskiej, która mówi o tym, że posiadacza praw autorskich należy zapytać o zgodę przed użyciem jego dzieła, a nie tylko dać mu możliwość wypisania się, czyli obciążać go odpowiedzialnością, wysiłkiem i kosztami. A umowa dotyczy przecież książek z całego świata wydanych po angielsku w krajach, które są objęte ową ugodą.
Google skanując książki posługuje się kategoriami out of print oraz orphan works. Obie te kategorie są bardzo niedokładnie zdefiniowane. Przecież autorów dzieł osieroconych można bardzo często odnaleźć, jeżeli się ich starannie szuka. Zaś out of print to bardzo często są książki, z których wydania zrezygnował autor lub zrezygnował wydawca zupełnie świadomie. Czyż nie pojawia się niebezpieczeństwo, że Google może odebrać wydawcom swobodę polityki wydawniczej, a autorom ich potencjalne zyski?
I jeszcze o konsumentach. Przemysł książkowy w dłuższej perspektywie może zostać osłabiony przez projekty Google'a, jeżeli posiadacze praw nie uzyskają należnych im honorariów. Wydawnictwa, aby utrzymać się na konkurencyjnym rynku, przestaną produkować wartościowe, sprawdzone przez ekspertów, drogie książki. Dla konsumenta oznacza to de facto zastąpienie publikacji wysokiej jakości twórczością tanią, niezweryfikowaną, mało ambitną i w dodatku opatrzoną wszechobecną reklamą.
Więc oczekuję, że Komisja Europejska wypracuje politykę, która pozwoli na dalszy rozwój digitalizacji, ale jednocześnie nie wpłynie negatywnie na rozwój twórczości, na interesy rynku i czytelników w Europie.
Sergio Gaetano Cofferati
Pani przewodnicząca, panie i panowie! Myślę, że umowa pomiędzy firmą Google a amerykańskimi wydawcami zawiera kilka bez wątpienia interesujących elementów, a także sygnalizuje isnienie szansy na kilka nowych kwestii, ważnych także dla nas. Jednak wraz z tymi pozytywnymi aspektami ocenie należy poddać także zawarte w niej trudne kwestie.
Aby umowa miała pozytywne skutki, musimy zmienić sposób, w jaki patrzymy na całą zawiłą kwestię praw autorskich, przezwyciężając konflikt pomiędzy potrzebą swobody dostępu do produktów kulturalnych w trybie online a szczególną ochroną - bez wyjątku - praw autorskich.
To prawda, że system opracowany przez Google'a otworzy dla ogółu użytkowników ogromne możliwości dostępu do prac, w szczególności tych, których nakład wyczerpał się lub które trudno znaleźć drogą bibliograficzną, a równocześnie może dać autorom i wydawcom okazję odświeżenia ich własnej oferty kulturalnej i poszerzenia grona czytelników. Prawdą jest też jednak, że z uwagi na fakt, że umowa ta obejmuje wyłącznie książki i dzieła zarejestrowane w amerykańskim biurze ds. praw autorskich lub wydane w Zjednoczonym Królestwie, Kanadzie lub Australii i że dla dzieł z Europy lub z całej reszty świata nie przewidziano dotychczas żadnego szczegółowego środka - a co więcej, jak dotąd firma Google poinformowała zaledwie o swojej gotowości do zawarcia podobnych umów także z innymi państwami - Google stawia się, z mocy owej umowy, w pozycji monopolisty, i to nie tylko z uwagi na ogromne możliwości w dziedzinie reklamy, które zostaną wykorzystane w nowym systemie.
Wpływ ten będzie się wiązał też ze skutkami - i to w pierwszej kolejności - dla sektorów związanych z kulturą w Europie. Wynikną one z opóźnienia, do jakiego dojdzie w Europie w związku z projektem digitalizacji całych bibliotek. Co więcej, od lat osiemdziesiątych bardzo wiele europejskich książek zostało już zarejestrowanych w amerykańskim urzędzie ds. praw autorskich. W rezultacie będą one podlegać nowym regułom dotyczącym dostępu do systemu Google'a. O wiele więcej europejskich dzieł znajduje się w tych amerykańskich bibliotekach, które zaoferowały firmie Google możliwość umieszczenia swoich katalogów w wersji cyfrowej w Internecie.
Komisja Europejska uruchomiła projekt europejski, który jak dotychczas wywarł znacznie skromniejszy wpływ od tego, jaki spodziewany jest po projekcie Google Books. Stąd też w związku z umową pomiędzy Google a amerykańskimi sektorami kultury powstaje kwestia potrzeby dokonania syntezy takich elementów, jak ochrona praw autorskich i produkcja oraz dostępność dla użytkowników, i to nie tylko z uwagi na rewolucję technologiczną w ostatnim dziesięcioleciu. Ryzyko polega na tym, że Europa będzie w tyle, jeśli chodzi o rozwój tego potencjalnie nowego modelu.
Panie komisarzu, powiem otwarcie: nie uważam, by przedstawione tu propozycje były odpowiednie do rozwiązania stojącego przed nami problemu. Potrzebujemy takiego rozwiązania, które będzie jednoczyć kraje Europy, a przy tym nie będzie nakładać na państwa członkowskie ciężaru odpowiedzialności za to działanie.
Liam Aylward
w imieniu grupy ALDE. - Pani przewodnicząca! Z zadowoleniem przyjmuję działanie Komisji Prawnej poprzez przedłożenie Komisji tego jakże aktualnego pytania. Projekt digitalizacji książek ma wpływ na kilka obszarów polityki europejskiej oraz polityki państw członkowskich, takich jak prawa autorskie, konkurencja, digitalizacja bibliotek i kultury, a jako taki wymaga zarówno debaty, jak też chłodnego rozważenia.
Z digitalizacją książek wiąże się wiele wyraźnych korzyści - zarówno kulturalnych, jak i gospodarczych. Sprawi ona, że literatura i nauka staną się łatwiej dostępne dla pokolenia cyfrowego. Przyczyni się ona do rozpowszechnienia wiedzy i kultury. Dzięki niej studenci, pracownicy uczelni i uniwersytetów będą mieć szerszy dostęp do informacji i badań.
Aby Europa była liderem skutecznej gospodarki opartej na wiedzy, musimy rozwijać i przyjmować nowe technologie i cały czas być na czele naukowego wyścigu. Moje własne państwo członkowskie, Irlandia, znane było jako wyspa świętych i uczonych, ze wspaniałymi tradycjami twórczości literackiej; zachęcanie do czytania i propagowanie literatury jest zawsze mile widziane. Niestety muszę powiedzieć, że większość świętych już przeszła do historii. Projekt digitalizacji nie może jednak postępować kosztem procesu twórczego, na którym opiera się literatura i nie może mieć negatywnego wpływu na źródła utrzymania wielu zainteresowanych podmiotów. Należy podkreślić, że digitalizacja może być dopuszczalna tylko wtedy, gdy prawa zainteresowanych stron, w tym autorów, wydawców, ilustratorów, autorów projektów graficznych i tłumaczy literatury, są reprezentowane i chronione.
Z uwagi na potencjalne zagrożenie ze strony digitalizacji dla rynku książek drukowanych, ważne jest zapewnienie, aby korzystanie z praw ich właścicieli było uczciwie wynagradzane - a jest to kwestia, którą poruszyłem w październiku bezpośrednio w korespondencji z Komisją. Z odpowiedzi wynika, że Komisja już uruchomiła proces konsultacji publicznej i prowadziła debaty publiczne w celu dokonania wymiany poglądów z zainteresowanymi podmiotami. Z zadowoleniem przyjmuję te pozytywne kroki; jeżeli unijne prawodawstwo z zakresu praw autorskich ma zostać dostosowane, to konieczne są intensywniejsze kontakty z zainteresowanymi podmiotami tak, aby zmiany uwzględniały ich interesy, a jednocześnie przyczyniały się do budowy i lepszego funkcjonowania gospodarki opartej na wiedzy.
Eva Lichtenberger
Pani przewodnicząca, panie komisarzu, panie i panowie! W rezultacie działań projektu Google Books europejska strategia stosowania powolnego i ukierunkowanego podejścia oraz naświetlania licznych obaw, jakie pojawiały się w trakcie jej realizacji, zwyczajnie nie wytrzymała konfrontacji z rzeczywistością. Mamy do czynienia z całościową digitalizacją książek, w tym książek tych europejskich autorów, którzy nie udzielili na to zgody i którzy z zaskoczeniem i irytacją odnajdują swoje dzieła w Google Books - tam, gdzie nie chcieli być.
W związku z tym chciałabym powiedzieć w pierwszym rzędzie, że gdy mówimy o prawach autorskich, to nie jest to zwyczajnie kwestia pieniędzy. Dotyczy to również kwestii suwerenności autorów, którzy powinni mieć prawo do udziału w decyzji odnośnie do tego, jak i w jakiej formie mają być digitalizowane i używane ich książki. Jest to zasadniczy problem, wymagający bezwzględnego rozwiązania. Wiąże się z tym niezmiernie ważna sprawa tak zwanych utworów osieroconych, tj. takich, których autorów nie można odnaleźć. Musimy znaleźć skuteczne i praktyczne rozwiązanie tego problemu.
Każdy z nas doświadczył sytuacji, w której pożyczył komuś swoją ulubioną książkę, nie otrzymał jej z powrotem, a potem nie mógł jej nigdzie kupić, ponieważ nakład wyczerpał się. Projekt Google Books będzie oczywiście bardzo dobrym rozwiązaniem w takich przypadkach, ponieważ dzięki niemu zachowają się te skarby ze świata literatury oraz innych pokrewnych dziedzin, które w innym razie zniknęłyby z naszego dziedzictwa kulturowego. Rozwiązanie to jednak musi zostać zaprojektowane w taki sposób, aby całe przedsięwzięcie miało sens. Google Books nie może zwyczajnie ignorować wszystkich kwestii na podstawie pewnego założenia. Należy podjąć próbę znalezienia autora i ochrony jego praw. W tym miejscu do głosu dochodzą organizacje zbiorowego zarządzania prawami autorskimi i chciałabym, aby wypracowano uczciwe rozwiązanie. Jak powiedziała pani poseł Niebler, w tym kontekście musimy przedyskutować rolę organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi.
Każdy ma prawo odrzucać nowe technologie, ale musi on również żyć z tego konsekwencjami. W przyszłości ktoś taki może odkryć, że jego praca nie jest częścią powstałej w międzyczasie szerokiej puli wiedzy. Dziś jest to najważniejsza sprawa. Być może potrzebne są wyjątki prawne, które zapewnią relatywnie skuteczne rozwiązanie tego problemu.
Emma McClarkin
w imieniu grupy ECR. - Pani przewodnicząca! Dla miłośników książek w moim okręgu wyborczym w East Midlands i w całej UE jest to dobra wiadomość. Wierzę, że jesteśmy świadkami początku rewolucji dotyczącej książek i z zadowoleniem przyjmuję oświadczenie Komisji.
Inicjatywa Google'a to nieunikniony i logiczny krok do przodu, wynikający z postępów gospodarki cyfrowej, w której występują nowe czynniki rynkowe i nowe potrzeby konsumentów. Uważam, że ten rodzaj innowacji sektora prywatnego należy przyjmować pozytywnie tak długo, jak będzie w nim miejsce dla konkurencji w przyszłości oraz dla uczciwej ochrony.
Podczas gdy biblioteki stanowią ważne źródło informacji, to stanowią w znacznej mierze zasób nie w pełni wykorzystywany, gdzie do dziewięciu na dziesięć książek nie ma dostępu, a przy tym tysiące książek są niedostępne dla konsumentów z uwagi na wyczerpanie się nakładu lub nierentowny charakter publikacji.
Udostępnienie książek w Internecie da autorom szansę zyskania pewnego uznania, a także z pewnością jakichś pieniędzy za ich utwory.
Jednak fakt, że tego rodzaju ugoda przewidująca masową digitalizację książek nie może mieć zastosowania do UE, stanowi jeden z najbardziej wyraźnych dowodów na rozczłonkowanie aktów prawnych UE regulujących kwestię praw autorskich. Musimy sprawić, aby w XXI stuleciu europejskie ramy prawne w dziedzinie praw autorskich były odpowiednie dla swoich celów. Europa musi skorzystać z tej okazji, aby wziąć sprawy w swoje ręce i zapewnić, aby digitalizacja książek w Europie była ułatwiona, ale też, aby ugoda Google Books uwzględniała europejskie prawo w dziedzinie praw autorskich.
Powinniśmy zachęcać europejskich uczestników, aby korzystali z tej przestrzeni - także w różnych językach i w ramach różnych rodzajów literackich. Tym, którzy podobnie jak ja lubią dotyk papieru, nie zastąpi to potrzeby dostępu do wspaniałych księgarń, takich jak te w moim okręgu wyborczym w East Midlands. W oczywisty sposób, choć daleko nam do tego, by obyć się bez księgarń, to dzięki możliwości dostępu do książek w Internecie korzystać będziemy z całkowicie nowego sposobu uczenia się i obcowania z kulturą.
Nie oznacza to w żadnym razie likwidacji naszych bibliotek, ale pomoże w archiwizacji i ochronie ich zasobów, a konsumentom poszukującym książek dla celów edukacyjnych oraz dla przyjemności umożliwi szerszy wybór sposobów dostępu.
Dla autorów jest to sposobność poszerzenia rynków i powiększenia grona czytelników. Wierzę, że mamy tu do czynienia z początkami ponownego odkrywania wspaniałych prac i z decydującym krokiem ku kulturalnej eksplozji. Jest to coś, co powinniśmy przyjąć z radością i energicznie wspierać.
Patrick Le Hyaric
Pani przewodnicząca, panie i panowie! Wielu z nas mówiło, że Google stanowi praktycznie globalny monopol, który próbuje zawłaszczyć sobie dziedzictwo kulturowe, literackie i dziennikarskie całego świata. Europa nie powinna pozwolić sobie na to, by być pod kontrolą Google'a. Ponadto strategia firmy Google, polegająca na oferowaniu usług za darmo, to zaledwie fasada, ponieważ czyni ona z prac o charakterze intelektualnym towar w zamian za ponad 23 miliardy dolarów rocznie w postaci dochodów z reklamy.
Jak pan mówił, panie komisarzu Kallas, Europa musi wdrożyć program digitalizacji. Skargi wniesione w Stanach Zjednoczonych przeciwko Google Books przez autorów w związku z plagiatami ich prac nie powinny jednak oznaczać, że model digitalizacji, jaki przyjmujemy u siebie, miałby obejmować wykorzystanie utworów literackich, dziennikarskich lub naukowych w charakterze towaru.
Z tego punktu widzenia chcielibyśmy wiedzieć dokładnie, co Komisja rozumie przez często używany tu termin "licencja zbiorowa”. Z tego punktu widzenia niezmiernie niepokoi nas pomysł stworzenia europejskiego rynku praw autorskich. Nie powinniśmy mylić dzieł intelektualnych, które są wspólnym dziedzictwem, z duchem biznesu, zgodnie z którym z kultury czyni się towar.
Naszym zdaniem Unia Europejska wspólnie ze swymi państwami członkowskimi powinna w związku z tym gwarantować prawa autorów, prawa własności intelektualnej pisarzy, dziennikarzy i naukowców. Należy wspierać publiczne systemy digitalizacji uruchomione w niektórych państwach członkowskich i powiązać je z projektem europejskim - Europeaną, co pozwoli zapobiec zawłaszczaniu publicznych dóbr kultury przez podmioty prywatne.
Myślę, że zanim Parlament podejmie jakiekolwiek decyzje, powinien zorganizować europejską konferencję strategiczną, w której wezmą udział instytucje europejskie, państwa członkowskie, stowarzyszenia autorów, biblioteki, a nawet państwowi operatorzy sektora telekomunikacji, co pozwoli na stworzenie europejskiego publicznego modelu digitalizacji, który będzie respektować autorów i ich prace oraz umożliwiać dostęp do nich możliwie największej liczbie ludzi. Projekt ten, wraz z projektem Europeana, powinien funkcjonować równolegle z innymi systemami, jakie istnieją na świecie.
Bruno Gollnisch
(FR) Pani przewodnicząca! Zadania, polegające na digitalizacji dziedzictwa literackiego Europy nie tylko w celu jego zachowania i zapamiętania, ale też rozpowszechniania i propagowania jego wpływów oraz umożliwienia Europejczykom dostępu do ich fantastycznej kultury, to wielkiej wagi wyzwania, w których organy władzy publicznej powinny uczestniczyć w znacznie większej mierze.
Obecnie firma Google znajduje się na linii ognia, ponieważ w zakres jej strategii wchodzi próba uzyskania zasadniczej, długoterminowej przewagi poprzez ustanowienie monopolu nie tylko nad zawartością ogólnoświatowej wirtualnej biblioteki, ale też nad dostępem do tej zawartości. Google pragnie zrealizować te cele między innymi w zamian za przyjęcie na siebie kosztów tego procesu digitalizacji.
Przyłączam się do bezwzględnego sprzeciwu moich kolegów z europejskich partii prawicowych wobec jakiejkolwiek sytuacji wyłączności, która skutkowałaby powstaniem monopolu. Możemy przezwyciężyć inne poważne problemy dotyczące własności intelektualnej i przestrzegania praw autorskich do książek o wyczerpanych nakładach oraz utworów osieroconych. Aby im sprostać, możemy dostosować prawodawstwo.
Prawdziwe pytanie brzmi jednak: jakie alternatywy istnieją w Europie? Strona Europeana, która istnieje i działa od kilku miesięcy, zawiera jedynie 5 % europejskich utworów, dostępnych przez Internet. Połowa jej zawartości pochodzi ze źródeł udostępnionych przez Francję, która tym razem zajmuje wiodącą pozycję ze stroną Gallica, czyli portalem Francuskiej Biblioteki Narodowej oraz INA (Państwowego Instytutu Audiowizualnego).
Jednakże wysokość przewidzianych środków to kropla w morzu potrzeb. Firma Google jest gotowa zainwestować 15 milionów euro rocznie w szybką digitalizację i udostępnienie nawet 20 milionów dzieł na przestrzeni 10 lat. A ile my jesteśmy gotowi wyłożyć? Jeżeli nie będziemy w stanie odpowiedzieć na to pytanie, to obawiam się, że Google będzie jedynym partnerem gotowym wyjść naprzeciw potrzebom samych bibliotek.
Tadeusz Zwiefka
(PL) Pani przewodnicząca! Potencjalne korzyści i możliwości, jakie projekt Google oferuje konsumentom, naukowcom, większości wydawców czy autorów dla zachowania dziedzictwa kulturowego w zasadzie nie podlegają dyskusji. Nie możemy jednak lekceważyć konsekwencji prawnych i na tych, jako przedstawiciel Komisji Prawnej, chciałbym się skupić.
Po pierwsze, warunki jakie trzeba spełnić, są oczywiście jasne. To poszanowanie praw autorskich oraz stworzenie odpowiedniego systemu wypłacania tantiem dla autorów. Niestety projekt Google bazuje na anglosaskim systemie prawnym i północnoamerykańskich realiach rynkowych, które są absolutnie nieadekwatne do porządku w Unii Europejskiej. W związku z czym działania Google'a na naszym terenie natrafiają na przeszkody natury prawnej, ale także etycznej. Google zakłada, że właściciel praw autorskich, który nie chciałby zostać objęty ugodą, jest zobowiązany do powiadomienia o takim fakcie. Jest to oczywiście niezgodne z naszym prawem, które zakłada, że aby skanować i udostępniać książkę należy uprzednio uzyskać zgodę właściciela praw i wypłacić mu należne honorarium.
Kolejną sprawą są tzw. książki osierocone, czyli takie, do których właścicieli praw nie udało się zidentyfikować. W większości państw członkowskich Collecting Societies reprezentują interesy znanych właścicieli praw, jak także i tych niezidentyfikowanych do tej pory, między innymi poprzez zabezpieczanie dochodów ze sprzedaży przez pewien okres na wypadek zlokalizowania właścicieli praw w przyszłości.
Chciałbym także zaznaczyć potrzebę dostosowania europejskich przepisów prawnych w zakresie praw autorskich do wyzwań epoki cyfrowej, jednocześnie w pełni podzielam zdanie komisarzy Reding i McCreevy'ego, a także słowa wypowiedziane dzisiaj przez komisarza Kallasa, że digitalizacja dzieł chronionych prawami autorskimi musi w pełni szanować zasadę praw autorskich, godziwe wynagrodzenie autorów, którzy w największym stopniu mogą skorzystać na dostępie szerokiej publiczności europejskiej do ich dzieł. I tej szansy oczywiście nie możemy zaprzepaścić w Europie.
Lidia Joanna Geringer de Oedenberg
(PL) Pani przewodnicząca! Możliwości, jakie oferuje Internet, zainspirowały Google, by publikacje o wyczerpanym nakładzie, zapomniane, pokryte kurzem historii przywracać do życia w e-przestrzeni. Szczytna idea utworzenia współczesnego odpowiednika słynnej Biblioteki Aleksandryjskiej doprowadziła jednak do sporu w kwestii praw autorskich.
Osiągnięte przed dwoma tygodniami porozumienie zadowoliło już Zrzeszenie Twórców i Stowarzyszenie Wydawców Amerykańskich oraz niektórych ich odpowiedników europejskich. Umowa przewiduje możliwość skanowania i udostępniania za opłatą pozycji wydanych na terytorium 4 państw: Stanów Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii, Australii i Kanady. Internauci z tych krajów będą mogli przeczytać 20 % e-książki za darmo (te koszty pokryją reklamodawcy), z kolei pozostałe 80 % zapłacą już z własnej kieszeni.
Z punktu widzenia autora i wydawnictwa oznacza to dwojakie korzyści. Po pierwsze, jednorazową opłatę od Google'a za możliwość zeskanowania książki - od 60 do 300 dolarów, po drugie 63 % zysków generowanych przez e-książkę w serwisie Google Books. Innymi słowy, autor zarobi, udostępniając w Internecie nawet tylko jedną stronę z własnej książki.
Mało kto zdaje sobie sprawę z faktu, że europejski użytkownik serwisu Google Books poza Brytyjczykami, np. internauta z Belgii czy z Polski, nie będzie miał dostępu nawet do wspomnianych 20 % e-książki. W serwisie znajdą się głównie tytuły anglojęzyczne, zaś każdy europejski wydawca i autor, który wyrazi chęć przystąpienia do programu, będzie musiał porozumieć się z firmą Google na własną rękę. Europejczykom pozostanie jedynie darmowy dostęp do najmniej atrakcyjnej kategorii książek - pozycji będących dobrami publicznymi, wobec których prawa autorskie wygasły już dawno, np. we Francuskiej Bibliotece Narodowej takie nie były pożyczane od 200 lat. W ten sposób nie uda się zbudować kompletnej elektronicznej biblioteki europejskich tytułów.
Mimo pewnych obaw związanych z projektem Google, takich jak monopol firmy na przygotowanie i dystrybucję e-książek oraz konieczność odstąpienia jej części zysków z opłat i reklam, uważam, że nie posiadając jednolitych rozwiązań w dziedzinie praw autorskich Unia skazuje się na nieefektywność. Prawne zamieszanie wokół Google wykazało konsekwencje braku jednolitego prawa autorskiego w Unii, jak również niemożność wystosowania spójnej odpowiedzi na inicjatywy formatu Google Books. Gołym okiem widać, że harmonizacja prawa autorskiego w Unii Europejskiej stała się pilną koniecznością.
Nessa Childers
Pani przewodnicząca! Google to amerykańska firma, którą wszyscy dobrze znamy i która świadczy w Internecie usługi, z których wielu spośród nas korzysta codziennie. Ponieważ jej europejska centrala znajduje się w Irlandii, wiem, że jest to wspaniały pracodawca i prawdziwy lider w dziedzinie nowatorskich technologii internetowych.
Digitalizacja książek, na przykład w ramach projektu Google Books, stwarza możliwość wyciągnięcia na światło dzienne ogromnych zasobów zbiorowej wiedzy oraz dziedzictwa kulturalnego świata. Powinniśmy wspierać wysiłki, w rezultacie których książki będzie można przeszukać, przeczytać i ściągnąć. Wszyscy zgadzamy się, że cyfrowa biblioteka oferująca zbiory, jakie proponuje Google, przyniesie prawdziwe korzyści. Dotyczy to zwłaszcza naszych bibliotek w Europie, w których zbiorach znajdują się książki pochodzące nawet z XVII wieku. Książki te na własne oczy mogą ujrzeć tylko bardzo nieliczni, lecz umieszczenie ich w Internecie pozwoli ludziom z całego świata na czytanie ich i cieszenie się nimi.
Jednak pytanie, które my jako Europejczycy musimy zadać, brzmi: czy tak ogromny zbiór wiedzy i kultury powinien zostać zmonopolizowany przez jedną amerykańską prywatną firmę? Nie mam wątpliwości, że Google pragnie przestrzegać swojego sławnego motto: "nie czyń zła”. Jaką jednak będziemy mieć gwarancję, że nie wykorzysta ona swej monopolistycznej pozycji do tego, aby wprowadzić za te książki ceny przekraczające możliwości zwykłych obywateli? Publiczny dostęp do tego rodzaju zasobów jest niezmiernie ważny.
W istocie musimy robić wszystko, co w naszej mocy, aby wspierać naszą własną cyfrową bibliotekę. W ramach projektu Europeana udostępnionych jest w sieci niemal pięć milionów pozycji. Jego misja polega na oferowaniu możliwie najszerszego dostępu publicznego do zbiorów kultury z całej Europy. Żałuję, że dotychczas tylko Francja wniosła istotny wkład, zaś inne kraje, w tym Irlandia, wniosły niewiele. Mając na uwadze, że mój własny kraj ma tak bogatą i imponującą historię literatury, wzywam rząd Irlandii do pełniejszego udziału w projekcie Europeana.
Musimy dbać o publiczny dostęp do naszej wspólnej europejskiej kultury i europejskiego dziedzictwa. Wyraźne przesłanie do wszystkich europejskich instytucji kulturalnych musi brzmieć: digitalizować, i to digitalizować natychmiast.
Georgios Papanikolaou
(EL) Pani przewodnicząca! To, że musimy dbać o lepszy dostęp do informacji i edukacji, jest kwestią zasad. Równocześnie powinniśmy również ułatwiać dostęp do kultury europejskiej i światowej, w której słowo pisane zajmuje oczywiście szczególne miejsce. W takim rozumieniu, digitalizacja książek i bezpłatny dostęp do nich są pożądane, ale jedynie pod warunkiem spełnienia tego, nad czym debatujemy dziś, czyli bezwzględnej ochrony własności intelektualnej.
W Unii Europejskiej posiadamy jednak podobne, zinstytucjonalizowane instrumenty. Mówię tu w szczególności o projekcie Europeana, który musimy dalej wzmacniać i wspierać. Europeana to biblioteka, szkoła, biblioteka filmowa i archiwum muzyczne razem wzięte. W projekcie tym przestrzega się praw własności intelektualnej i zapewnia wszystkim obywatelom darmowy dostęp. Posiadamy więc narzędzia. Pytanie brzmi jednak: w jaki sposób my, jako Unia Europejska, możemy użyć naszych uprawnień, aby stać się pionierami i nie ograniczać się tylko do monitorowania rozwoju wypadków w sektorze prywatnym.
Edit Herczog
(HU) To jeszcze jeden przykład naszej migracji z galaktyki Gutenberga do galaktyki cyfrowej. Powolne postępy procesu legislacyjnego sprawiły, że świat biznesu nas wyprzedził. Proces legislacyjny musi przyśpieszyć. Musimy przeciwstawić się anarchii i zapobiegać tworzeniu się monopoli. Musimy zagwarantować wolność w równej mierze czytelnikom, pisarzom i sprzedawcom detalicznym. Musimy również zagwarantować różnorodność kulturową i równy status dla języków mniejszości. Musimy robić wszystko, aby zlikwidować cyfrowy analfabetyzm. To jest to, co musimy zrobić, a jest to zadanie niebagatelne.
Helga Trüpel
Pani przewodnicząca! Jestem odpowiedzialna za nowe sprawozdanie dotyczące projektu Europeana i jestem przekonana, że musimy znaleźć bardzo dobrą równowagę, tak, aby z jednej strony przestrzegać praw własności intelektualnej, a z drugiej zapewniać wszystkim użytkownikom łatwy dostęp.
Oznacza to, że musimy bardzo jasno określić, w jaki sposób mamy zreformować prawa autorskie i dlatego też potrzebujemy realizowanej przez Komisję pracy, która ma na celu ustalenie, jakiego rodzaju uczciwego wykorzystania pragniemy w Europie, oraz sformułowanie wyraźnych definicji utworów osieroconych. Chciałabym dowiedzieć się od Komisji: jeżeli naprawdę nie chcemy pozostać w tyle za Stanami Zjednoczonymi, to czy powinniśmy finansować digitalizację europejskich dzieł sztuki i w znacznie szerszym zakresie finansować projekt Europeana w ramach nowej strategii lizbońskiej? Bowiem w przeciwnym razie pozostawimy to firmie Google, a to nie będzie najlepszym rozwiązaniem, mającym zapobiegać tworzeniu tej monopolistycznej struktury, z jaką już teraz mamy do czynienia.
Rui Tavares
(PT) Pani przewodnicząca! To bardzo ironiczne, nieprawdaż? To, co zrobiło Google, sięgając po własność intelektualną i powielając ją do użytku prywatnego, było od początku bezprawne, zgodnie z wnioskami sformułowanymi przez sam Departament Sprawiedliwości Stanów Zjednoczonych. W mniejszej skali to jest to, co my nazywamy piractwem. Dlaczego mają istnieć jakiekolwiek różnice pomiędzy czyniącymi to użytkownikami indywidualnymi a tak ogromną firmą jak Google?
Dlatego też nasza pierwsza zasada powinna polegać na tym, aby wielkim graczom nie przyznawano żadnych szczególnych przywilejów.
Nasza druga zasada polega na tym, że nie możemy być uzależnieni od dobrej woli monopolisty. Podobnie jak wielu tu obecnych uważam Google'a za interesującą firmę. Myślę, że ich pomysł jest innowacyjny i dobry. Co jednak będzie, jeśli później podniosą ceny, podobnie jak to robią wydawcy pism naukowych, którzy podwyższają ceny kilkusetkrotnie? Co będzie, jeśli ograniczą oni dostęp do niektórych książek? Odsetek książek, jakie mogą zostać poddane cenzurze, wynosi u nich 15 %.
Potrzebujemy takiej biblioteki cyfrowej, która będzie prawdziwie globalna, regulowana przez globalne konsorcjum, z udziałem uczelni wyższych, co zapewni odpowiednią jakość, oraz bibliotek państwowych; konsorcjum, w którym Europa będzie mieć oczywiście znacznie większe kompetencje przywódcze i decyzyjne niż obecnie. Jej tworzenie zaczęło się od książek, a kolejnym etapem będą dzieła sztuki z europejskich muzeów. W tym przypadku Europa nie może sobie pozwolić na to, by zmarnować szansę.
Zoltán Balczó
(HU) Gdy rozmawiamy teraz o digitalizacji światowego dziedzictwa literackiego przez prywatną firmę - w tym przypadku Google'a - to wygląda, jakby chodziło tylko o teraźnieszość. W jednym z wystąpień pojawiło się stwierdzenie, że niektórzy z nas będą w każdym razie nadal używać książek drukowanych. Niezależnie jednak od tego, którą drogę wybierzemy, wybór taki będzie stanowić dla przyszłych pokoleń zarówno szansę, jak i niedogodność, z którą w oczywisty sposób musimy sobie poradzić. Dlatego też główna kwestia nie polega tylko na tym, jak to już mówiono, że będzie to mieć wpływ na europejski przemysł kulturalny. Nie, decyzja taka wpłynie na kulturę europejską. W rzeczywistości istnieje ogromne niebezpieczeństwo, że jakaś firma będzie właścicielem światowego dziedzictwa kulturalnego lub, patrząc w przyszłość, jej kulturalnej teraźniejszości. Dlatego też Europa musi koniecznie wypracować swoją jasną strategię w tej dziedzinie.
Piotr Borys
(PL) Pani przewodnicząca! Po pierwsze, digitalizacja jest ogromną szansą na przekazanie możliwie jak największej liczbie Europejczyków dziedzictwa kulturowego, europejskiego i światowego. Wpisuje się znakomicie w rozwiązania nowej strategii lizbońskiej.
Niemniej jednak wydaje się, że po pierwsze wymaga ujednolicenia cała kwestia dzieł osieroconych, która przede wszystkim powinna mieć ujednolicone europejskie rozwiązania w zakresie zarządzania wpływami z tytułu czerpania dochodów z dzieł osieroconych. Tu państwa członkowskie mają różne rozwiązania.
Po drugie wymaga szczególnego nadzoru kwestia wydawania dzieł niewznowionych. Otóż out of print powinno być w moim przekonaniu ujednolicone. Nie może dochodzić do sytuacji, że nie ma ścisłej regulacji dzieł niewznowionych. Po trzecie, nie możemy się zgodzić w systemie prawa europejskiego na metodę opt-out, która bez zgody autora daje możliwość Google na to, aby digitalizować zbiory.
Myślę, że w tym zakresie powinniśmy dokonywać szerszych unijnych rozwiązań. I myślę, że jeśli chcemy konkurować w tym pozytywnym tego słowa znaczeniu z Google, bądź też współpracować, z całą pewnością powinniśmy przyspieszyć działania związane z Europeaną i przede wszystkim spowodować przyspieszenie działań w tym zakresie państw członkowskich.
Seán Kelly
Pani przewodnicząca! Aby zilustrować problem, który pragnę przedstawić, przytoczę krótką opowieść.
Prawdopodobnie pierwsza w historii świata sprawa dotycząca praw autorskich miała miejsce w Irlandii 1500 lat temu, kiedy to mnich Finian zaprosił mnicha zwanego Columcille do swojego klasztoru. W tym czasie Finian pisał manuskrypt. Columcille odkrył ten fakt i co nocy wstawał, aby kopiować tekst.
Finian nie był tym zachwycony i zażądał jego zwrotu. Nie otrzymał go i odwołał się do arcykróla. Arcykról wysłuchał stron i wydał orzeczenie, które brzmiało - najpierw powiem to po irlandzku - do gach bó a lao, do gach leabhar a chóip lub "każdej krowie jej cielę, każdej książce jej kopia”.
Dziś jest ono równie aktualne, jak 1500 lat temu, ponieważ prawa autorskie i prawa własności intelektualnej muszą być gwarantowane. Mówię więc: "każdej krowie jej cielę, każdej książce jej kopia”, a każdemu autorowi i artyście jego prawa autorskie i prawa własności intelektualnej.
Siim Kallas
wiceprzewodniczący Komisji. - Pani przewodnicząca! Komisja robi wszystko, aby rozbudować w naszym społeczeństwie dziedzinę cyfrową. Wydaje mi się, że Google, a w szczególności jego projekt dotyczący książek, okazał się dla Unii Europejskiej istotnym czynnikiem integracji, ponieważ - a można przeczytać to wszędzie - prawa autorskie leżą dotychczas w gestii państw członkowskich i krajowego ustawodawstwa.
Obecnie potrzebne jest nam pewnego rodzaju wspólne podejście, a Komisja z wielką satysfakcją przygotuje odpowiednie projekty. Komisja następnej kadencji z całą pewnością potraktuje wszystkie te sprawy bardzo poważnie i będą one stanowić zdecydowany priorytet. Zgadzamy się, że książki muszą stać się dostępne w Internecie, i to szybko. Dojdzie do tego w każdym przypadku - czy tego chcemy, czy nie. Najważniejsze jest, aby autorzy otrzymywali wynagrodzenie za książki umieszczone w Internecie. Planujemy wydanie dyrektywy ramowej w tym zakresie. Obejmie ona także kwestię organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi, które muszą być dla swoich członków przejrzyste i odpowiadać przed nimi. Ta dyrektywa ramowa pojawi się gdzieś pomiędzy jesienią 2010 roku a wiosną 2011 roku.
Nie powinniśmy pozostawać w tyle i proponujemy wprowadzenie prostych unijnych zasad w sprawie utworów osieroconych oraz książek o wyczerpanych nakładach. Projekt UE zagwarantuje, że książki będą digitalizowane za uprzednim pozwoleniem. Podjęte zostaną też poważne poszukiwania utworów osieroconych.
Kontynuujmy tę dyskusję. Raz jeszcze pragniemy podziękować Komisji Prawnej, pani poseł Niebler oraz panu posłowi Lehnemu za ich inicjatywę i rozpoczęcie tej interesującej debaty.
Przewodnicząca
Zamykam debatę.
Oświadczenia pisemne (art. 149 Regulaminu)
Bogusław Sonik  
Oferowana przez serwis Google nowa usługa "Google Książki” jest ostatnio powodem licznych kontrowersji. Projekt polega na nieodpłatnym udostępnianiu ogromnej liczby zeskanowanych książek, przy czym wśród zeskanowanych dzieł znalazły się 4 miliony książek autorów europejskich. Zaistniała sytuacja rodzi pytania o granice wolności w Internecie oraz o wyzwania, jakie przed prawodawcami stawia dynamiczny rozwój społeczeństwa informacyjnego.
Jak słusznie stwierdza Komisja Europejska, digitalizacja dzieł chronionych prawami autorskimi musi w pełni szanować zasadę praw autorskich i godziwie wynagradzać autorów, którzy w największym stopniu mogą skorzystać na dostępie szerokiej publiczności europejskiej do ich dzieł. Równocześnie jednak Komisja stawia pytanie o adekwatność obowiązującego w Europie systemu praw autorskich do wyzwań epoki cyfrowej: czy obecny zestaw przepisów umożliwi konsumentom europejskim dostęp do książek w wersji cyfrowej? Czy zagwarantuje wynagrodzenie autorom?
Projekt "Google Książki” umożliwia korzystanie z książek znacznie większej liczbie czytelników, niż byłoby to możliwe w przypadku klasycznej biblioteki. Jednak darmowe rozpowszechnianie w sieci książek spotyka się z ograniczeniami podobnie, jak ma to miejsce w przypadku udostępniania muzyki. Prawo nie nadąża za rozwojem komunikacji cyfrowej, niezbędne jest więc tworzenie nowych ram prawnych pozwalających regulować zmieniającą się rzeczywistość. Niezbędne jest też poszukiwanie kompromisu pomiędzy korzyściami wynikającymi z realizacji takich projektów jak "Google Książki”, a prawem autorów do gratyfikacji.
(Posiedzenie zostało zawieszone o godz. 11.50 i wznowione o godz. 12.00.)
