Sytuacja w Jemenie (debata) 
Przewodnicząca
Posiedzenie zostaje wznowione.
Kolejnym punktem porządku obrad jest oświadczenie wysokiej przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa/ wiceprzewodniczącej Komisji w sprawie sytuacji w Jemenie.
Catherine Ashton
wysoka przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa/wiceprzewodnicząca Komisji. - Pani przewodnicząca! Znamy powody, dla których Jemen znalazł się w naszym dzisiejszym porządku obrad. Prześledziliśmy szlak zamachowca z Detroit w Stanach Zjednoczonych do Europy, Afryki i Jemenu. W ten sposób po raz kolejny uprzytomniono nam, że nasze bezpieczeństwo jest zagrożone, jeżeli nie udzielimy pomocy takim krajom jak Jemen, które zmagają się z wieloma wyzwaniami naraz.
Terroryzm to kwestia wymagająca pilnej uwagi, ale jest on jednocześnie tylko jednym z całego szeregu powiązanych wyzwań. Należą do nich niestabilność na północy kraju, podsycana przez konflikt zbrojny z bojówkami Houthi. Trwa konflikt dotyczący praw do ziemi i wody oraz długotrwałe napięcia z regionem południowym, który uważa się za odsunięty na dalszy plan od chwili zjednoczenia w 1991 roku. Jak dotąd rządowi udawało się utrzymać ogólną stabilność, ale wraz ze spadkiem dochodów z wydobycia ropy państwo ma coraz większe trudności z utrzymaniem kontroli nad poszczególnymi częściami terytorium kraju.
Do tego można dodać zjawisko piractwa w Zatoce Adeńskiej, przemyt, migracje i handel ludźmi z Rogu Afryki, a obecnie - wzrastający poziom terroryzmu pod hasłem świętej wojny. Jemen odnotowuje znaczną dynamikę wzrostu liczby ludności i boryka się z problemem rosnącej grupy niezadowolonej młodzieży. W dalszym ciągu trudno osiągnąć integracyjny konsensus w polityce wewnętrznej, który umożliwiłby pójście naprzód.
W tej całej sytuacji jedna kwestia jest jasna: nikt z nas nie może sobie pozwolić na istnienie sfery prawie zupełnego bezprawia, rozciągającej się od Rogu Afryki do Afganistanu. Bo przyjdzie nam za to zapłacić wysoką cenę.
W okresie ostatnich 18 miesięcy Unia Europejska uznaje Jemen za jeden z priorytetów swojej strategii antyterrorystycznej oraz swojego kompleksowego podejścia do budowania rządów prawa i rozwoju. W październiku Rada przyjęła dogłębne konkluzje w sprawie Jemenu. Obecnie dążymy do zmobilizowania wszystkich naszych najważniejszych partnerów wokół strategii. Dlatego brytyjska inicjatywa, dotycząca zorganizowania w przyszłym tygodniu spotkania wysokiego szczebla w sprawie Jemenu i z udziałem jego przedstawicieli, pojawiła się w najlepszym możliwym momencie.
Priorytetem w trakcie tego spotkania będzie bezpieczeństwo. Obecnie przygotowywany jest obszerny pakiet, który ma na celu wzmocnienie wysiłków rządu: szkolenia i wyposażenie dla organów ścigania, lepsze ramy prawne i system sądownictwa w sprawach karnych, działania na rzecz zmniejszenia radykalizmu i zapobiegania konfliktom. Wysiłki te będą miały charakter uzupełniający względem 11 milionów euro, przeznaczonych w okresie ostatnich dwóch lat w ramach programu rozwojowego Komisji na szkolenia dla policji i sądy dla nieletnich.
Zakorzenienie się Al-Kaidy w Jemenie świadczy o głębszych problemach. Kluczowe znaczenie mają powiązania między wyzwaniami gospodarczymi, politycznymi, społecznymi i w zakresie bezpieczeństwa. Właśnie dlatego potrzebujemy podejścia kompleksowego. Istotne znaczenie ma również zwiększenie przez państwo jemeńskie swojej zdolności do realizacji potrzeb obywateli w całym kraju. UE zaproponuje zwiększenie swoich środków na pomoc rozwojową na lata 2011-2013 o jedną trzecią. W 2010 roku ECHO nadal będzie świadczyć pomoc humanitarną. W kontaktach z rządem stale podnosimy problemy związane z dostępem do wielu przesiedleńców.
Jednak żadna skala pomocy nie może zastąpić zaangażowania i działań ze strony samego rządu. Zgłoszone przez prezydenta Saleha zobowiązanie do prowadzenia dialogu narodowego ze wszystkimi zainteresowanymi stronami ma szansę wypracować nową zgodę narodową, jeżeli włączone zostaną wszystkie podmioty, a ich interesy wzięte pod uwagę. Społeczność międzynarodowa powinna zapewnić trwałe wsparcie dla tego dialogu. To jedyna droga naprzód zapewniająca trwały rozwój.
Wreszcie, co z pewnością nie mniej ważne, konieczne jest zaangażowanie we wspólne wysiłki na rzecz współpracy z Jemenem najważniejszych partnerów regionalnych, wśród których najważniejszym jest Arabia Saudyjska. Spotkanie w Londynie jest bezcenną szansą zaangażowania Saudyjczyków, Stanów Zjednoczonych i innych partnerów w znaczący dialog międzynarodowy w sprawie Jemenu i z jego udziałem. Z zainteresowaniem oczekuję na naszą debatę.
José Ignacio Salafranca Sánchez-Neyra
Po ogromnym ciosie, jaki otrzymali wczoraj Talibowie w Afganistanie, gdzie - nie zapominajmy o tym - 100 tysięcy naszych żołnierzy walczy o wolność, oraz po nieudanym zamachu terrorystycznym w Detroit w ostatnie święta Bożego Narodzenia, moim zdaniem należałoby się zastanowić, pani baronesso Ashton, czy obecnie terroryzm jest silniejszy, niż wtedy, kiedy w barbarzyński sposób zaatakowano wolność, burząc wieże World Trade Center w Nowym Jorku.
Właśnie odbyliśmy debatę w sprawie Iranu, widzimy, co dzieje się Afganistanie, Pakistanie, na Bliskim Wschodzie, w Somalii, a do zamachów dochodzi nawet w centrum naszego kontynentu, w Madrycie i Londynie. Musimy zadać sobie pytanie - bowiem musimy wyciągać wnioski z tych wydarzeń - czy faktycznie dobrze sobie radzimy.
To prawda, że pojawił się nowy czynnik, pani przewodnicząca, którym jest fakt, że obecnie mamy armie, które nie mają wrogów, i wrogów, którzy nie mają armii. Mimo to po nieudanym zamachu w Detroit prezydent Obama szybko podjął działania, a generał Petraeus złożył trzecią wizytę w Jemenie w bardzo krótkim okresie. Jak widzimy, Stany Zjednoczone uruchomiły znaczny pakiet pomocy gospodarczej i wypracowały politykę, która przynosi rezultaty.
Pani baronowo Ashton! Przed chwilą poinformowała nas pani o konkretnych działaniach, które ma zamiar podjąć Unia Europejska, i wspomniała pani o kwotach uzupełniających 11 milionów euro. Kwota wydawana przez Stany Zjednoczone wzrosła z 67 milionów dolarów w 2009 r. do 167 milionów dolarów w 2010 r.
Dlatego, pani baronesso Ashton, moje pytanie brzmi: czy nie uważa pani, że w obliczu terroryzmu, kwestie polityki zagranicznej, bezpieczeństwa, obrony, pomocy rozwojowej i handlu - a ja włączyłbym w to nawet kulturę i cywilizację - łączą się w jedną kwestię, w związku z czym musimy zdać sobie sprawę, że wobec niebezpieczeństw i zagrożeń, które dotyczą nas wspólnie, nasza odpowiedź również musi być wspólna?
Mówiła pani o koordynacji ze Stanami Zjednoczonymi. Czy może nas pani poinformować o warunkach, na jakich odbywa się ta niezwykle ważna i niezwykle potrzebna współpraca?
David-Maria Sassoli
Pani przewodnicząca, pani wysoka przedstawiciel, panie i panowie! Nasza grupa jest niezwykle zaniepokojona sytuacją w Jemenie, ponieważ stanowi ona zagrożenie globalne: należy bardzo poważnie potraktować nieudaną próbę wysadzenia amerykańskiego samolotu, groźby skierowane wobec zagranicznych ambasad oraz nasilenie ataków Al-Kaidy, w tym ostatnio w Afganistanie.
Niestety sytuacja wewnętrzna Jemenu tego nie ułatwia, i powinniśmy pamiętać o tym, że to jeden z najuboższych krajów świata, w którym występują poważne niedobory wody, wysokie bezrobocie i którego gospodarka jest w znacznym stopniu uzależniona od dochodów z wydobycia ropy i gazu, które - jak się ocenia - wyczerpią się w ciągu najbliższych 10 lat.
Z tego względu, pani baronesso Ashton, moim zdaniem kluczowe znaczenie mają działania Unii Europejskiej w formie ścisłej współpracy między Komisją Europejską, w zakresie pomocy humanitarnej i kwestii rozwojowych, a wysoką przedstawiciel do spraw zagranicznych, w zakresie wspólnego bezpieczeństwa, współpracy z policją i kontroli granicznych.
Muszę również wspomnieć o naszych obawach związanych z podejmowaniem zdecydowanych działań wobec przedstawicieli opozycji politycznej w tym kraju, dziennikarzy i obrońców praw człowieka, o czym od bardzo długiego czasu donoszą organizacje humanitarne prowadzące działalność w Jemenie. Pani baronesso Ashton! Uważam, że w związku z tym priorytetowe znaczenie ma zapewnienie, aby organizacje humanitarne miały dostęp do terytorium Jemenu i możliwość całkowicie bezpiecznego prowadzenia działań.
Mam również nadzieję, że Unia Europejska podejmie wysiłki, aby zapewnić, że Jemeńczycy będą przestrzegać zobowiązań przyjętych w 2006 r. na międzynarodowej konferencji darczyńców, dotyczących przyspieszenia procesu reform politycznych i gospodarczych, wzmocnienia demokracji i podniesienia jakości życia ludności.
Po zamachach z 11 września zdaliśmy sobie sprawę, że zapewnienie bezpieczeństwa regionów zagrożonych jest uzależnione od tego, jak wiele jesteśmy w stanie poświęcić na zapewnienie lepszych warunków życiowych. Pani baronesso Ashton! Właśnie na tym polega demokracja, na zdolności do zmniejszenia przepaści między krajami bogatymi a najuboższymi.
Holger Krahmer
Pani przewodnicząca! Moim zdaniem dość symptomatyczne dla całej UE, ale w szczególności dla Parlamentu, jest prowadzenie doraźnych debat w sprawie sytuacji w danym kraju, która wcale nie jest niczym nowym. Niestety bardzo często się zdarza, że nagłe wydarzenia sprawiają, że Parlament zaczyna wysuwać szereg żądań politycznych, które czasami wydają mi się dość dyskusyjne. Uważam, że nie świadczy to o nas dobrze, że dopiero nieudany zamach bombowy na samolot skłania nas tylko do ogólnej debaty w sprawie Jemenu. Powinniśmy jasno sobie powiedzieć, że właściwszym rozwiązaniem na rzecz poradzenia sobie z tą sytuacją byłoby opracowanie strategii.
Uważam również, że sytuacja w Jemenie wymaga precyzyjnej analizy, szczególnie tego, że mamy do czynienia z niesprawnym państwem, w którym rząd nie sprawuje kontroli nad znacznymi obszarami terytorium kraju. Powinniśmy dla własnych interesów zbadać, jakie zagrożenia dla Europy się z tym wiążą. Wydaje się, że ryzyko polega na tym, iż będą tam szkoleni terroryści, oraz istnieje zagrożenie związane z wybrzeżem Jemenu, przy którym dochodzi do jawnego piractwa. Musimy rozważyć, być może wraz z panią baronessą Ashton, co możemy zrobić, aby przeciwdziałać tym zagrożeniom. Moim zdaniem najważniejsze obecnie pytanie może brzmieć następująco: w jaki sposób możemy wzmocnić rząd jemeński, aby odzyskał on kontrolę nad swoim krajem, i w ten sposób opanował te zagrożenia? Oczywiście konieczne jest również przeprowadzenie szeregu innych debat dotyczących długofalowej odbudowy kraju, ale nie wydaje mi się, aby na obecnym etapie sens miało zgłaszanie przez nas w Parlamencie katalogu żądań ze wszystkich dziedzin polityki, począwszy od wolności mediów po prawa kobiet, i byśmy zostali potraktowani poważnie, jeżeli tak uczynimy. Takie postępowanie nie pomoże nam osiągnąć naszego celu w Jemenie, więc zamiast tego należałoby zastanowić się, jakiej rzeczywistej pomocy możemy udzielić w obecnej sytuacji, aby rozwiązać pilny problem.
Franziska Katharina Brantner
w imieniu grupy Verts/ALE. - Będę niejako kontynuować to, co powiedziano w poprzednim wystąpieniu. Z pewnością kryzys jemeński nie jest nowym kryzysem: pogłębia się on od dziesięcioleci, a pogarszająca się sytuacja polityczna została w jasny sposób zasygnalizowana w śródokresowym przeglądzie Komisji.
Uważam, że faktycznie powinniśmy skoncentrować się na kontekście politycznym: długoterminowym konflikcie na północy między rządem a bojówkami Houthi, niepokojach na południu, o których pani tu wspomniała - obecnie konflikt na północy rozszerza się w regionie i zaczyna zagrażać Arabii Saudyjskiej i Iranowi.
Zatem pytanie brzmi: co konkretnie należy zrobić. Słyszałam już głosy, wzywające do ustanowienia instrumentu stabilności w ramach WPZiB, aby przeznaczyć środki na szkolenie większej liczby osób, ale uważam, że jako podejście jest to niewystarczające - a przynajmniej nie jest to reakcja na kryzys, chyba że zaakceptujemy koncepcję kryzysu permanentnego.
Uważam, że powinniśmy naciskać na większe zaangażowanie w Jemenie ze strony Rady Współpracy Państw Zatoki Perskiej, a nie tylko Arabii Saudyjskiej. Potrzebujemy tej organizacji, aby zgromadzić wszystkie partie jemeńskie, rząd, opozycję, secesjonistów z południa, bojówki Houthi i partnerów regionalnych w ramach procesu pokojowego, i uważam, że proces ten powinien być finansowany na przykład w ramach instrumentu stabilności; moim zdaniem właśnie temu powinien służyć instrument stabilności.
Nie uważam, aby - bez procesu politycznego prowadzącego do określonego celu - miała nam pomóc kolejna misja WPZiB oraz kolejna runda szkoleń w ramach Instrumentu Stabilności. Naprawdę wzywam nas do większego wykorzystania Instrumentu Stabilności jako politycznego instrumentu wczesnego ostrzegania, służącego przyspieszaniu procesu politycznego, jak również do jego wsparcia i finansowania. Uważam, że byłoby to wartościowe.
Chciałabym dodać kolejny aspekt: wspomniano o równości płci, zwracali państwo na to uwagę i uważam, że naprawdę powinniśmy przeznaczyć na to znaczne środki. W tych krajach jednym z największych powodów do zaniepokojenia jest wzrost liczby ludności - a jak wszyscy wiemy - nie uda się nam rozwiązać tego problemu, jeżeli nie wprowadzimy planowania rodziny, co oznacza prawa kobiet.
Wiem, że nie będą państwo forsowali kwestii zasadniczych praw kobiet, ale moim zdaniem równość płci, a w szczególności planowanie rodziny, ma kluczowe znaczenie w naszych obecnych rozważaniach na temat tego, co możemy zrobić, aby pomóc społeczeństwu Jemenu.
Adam Bielan
Pani przewodnicząca! Oczy całego świata spoczęły na Jemenie całkiem niedawno, po tym jak działająca tam al Kaida wzięła na siebie odpowiedzialność za, na szczęcie, nieudaną bożonarodzeniową próbę zamachu na samolot amerykańskich linii lotniczych. Ale przecież o tym, że stale malejące bezpieczeństwo w tym kraju pozwala grupom terrorystycznym znaleźć schronienie, w którym mogą planować i organizować kolejne operacje, wiedzieliśmy od dawna. Terroryzm w tym regionie szerzył się na wiele lat przed pamiętnym 11 września, wystarczy przypomnieć zamach al Kaidy na amerykański okręt USS Cole z 12 października 2000 roku.
Jemen jest krajem niezwykle istotnym, przede wszystkim ze względu na swoje położenie geograficzne. Musimy mieć świadomość, że przez 26,5 kilometrową cieśninę Bab al-Mandab pomiędzy Jemenem a Dżibuti codziennie transportuje się prawie 3,5 miliona baryłek ropy naftowej, a więc 4% światowej produkcji. Jednocześnie jest to kraj o bardzo skomplikowanej sytuacji wewnętrznej. Oprócz coraz prężniej działającej al Kaidy, mamy w nim do czynienia z poważną rebelią szyicką na północy kraju w prowincji Sada oraz wybuchem przemocy ze strony ruchów secesyjnych na południu. Jeśli dodamy do tego negatywne skutki światowego kryzysu żywnościowego sprzed 2 lat, ostatniego kryzysu finansowego, wyczerpujące się zapasy ropy naftowej, które przynoszą ¾ dochodów tego kraju, czy wreszcie coraz poważniejszy niedobór wody, to mamy obraz kraju upadłego, idealnego dla al Kaidy, która w obliczu kłopotów w Afganistanie szuka sobie nowej bazy.
Dlatego poza akcją militarną, która przy bierności i nieporadności miejscowych władz, wydaje się w takiej czy innej formie nie do uniknięcia, społeczność międzynarodowa, w tym Unia Europejska (i tutaj apel do pani komisarz), musi być przede wszystkim bardzo aktywna w procesie odbudowywania instytucji państwowych.
Sabine Lösing
Pani przewodnicząca! Media już teraz mobilizują ludność do walki na trzecim froncie wojny z terroryzmem, jakim jest Jemen. Jednakże w obecnej chwili Stany Zjednoczone i państwa członkowskie UE nie mają żadnych wykonalnych opcji strategicznych w Jemenie i regionie Rogu Afryki. Faktem jest, że rządzące elity otaczające prezydenta Saleha brutalnie dyskryminują i represjonują ludność szyicką na północy kraju oraz prowadzą wojnę przeciwko ruchom separatystycznym na południu, w regionie byłej Ludowo-Demokratycznej Republiki Jemenu, która sprowadza na tamtejszą ludność ogromne cierpienie. Nie ma żadnego dającego się udowodnić związku między ludnością szyicką a Al-Kaidą, o którym można by mówić, a zatem ta koncepcja służy raczej skorumpowanemu i de facto autokratycznemu rządowi jako zasłona dymna w celu pozyskania ogromnej pomocy wojskowej.
Należy unikać wspierania tego rządu w mobilizowaniu sił bezpieczeństwa - takie działanie to tylko dolewanie oliwy do ognia. Udzielana pomoc musi przynosić korzyści wszystkim regionom, bez względu na ich orientację religijną, etniczną czy polityczną. Konieczne jest rozpoczęcie i wspieranie procesu pojednawczego, z udziałem ONZ i wszystkich podmiotów lokalnych, w tym państw sąsiednich - na przykład Iranu. Nie możemy udzielać jednostronnego wsparcia rządowi przeciwko rebeliantom. Nie należy kontynuować i rozszerzać operacji Atalanta, a już zdecydowanie nie na terytorium lądowym Jemenu, ponieważ to byłoby korzystne wyłącznie dla geostrategicznych interesów zachodnich państw uprzemysłowionych.
Musimy skoncentrować nasze wysiłki na zapewnieniu, aby UE nie przyłączyła się także do całkowicie błędnej strategii Stanów Zjednoczonych, polegającej na eskalowaniu konfliktu w Jemenie.
Fiorello Provera
Pani przewodnicząca, panie i panowie! Jemen jest raczej krajem o zachwianej stabilności niż nowym frontem wojny z terroryzmem, jak ktoś to określił.
Brak kontroli rządu centralnego nad terytorium oraz przepuszczalność granic umożliwiają wzrost skali nielegalnego handlu, niekontrolowanej migracji, piractwa oraz działalności terrorystycznej. Jednakże reakcja na nowe wyzwania związane z obecnością Al-Kaidy w Jemenie nie powinna tylko polegać na zwiększeniu presji wojskowej, ale również na udzielaniu pomocy władzom lokalnym, służącej uzyskaniu lepszej kontroli nad terytorium. Powtarzam: władzom lokalnym, a nie tylko rządowi.
Stabilność Jemenu należy jednak przywracać przy udziale partnerów krajowych i regionalnych, bez narzucania zewnętrznych bądź wstępnie przygotowanych rozwiązań, które często są sprzeczne z lokalną sytuacją i skazane na porażkę. Ułatwiłoby to zwiększenie zaangażowania ze strony Rady Współpracy Państw Zatoki Perskiej, której udział finansowy w projektach lokalnych miałby kluczowe znaczenie. Unia Europejska powinna współpracować ze swoimi partnerami - Jemenem, G8 i państwami Zatoki Perskiej - za pomocą środków finansowych i rozwojowych cieszących się poparciem jemeńskiego rządu.
Na zakończenie: polityka długofalowa, nawet doskonała, powinna być uzupełniana przez natychmiastowe silne wsparcie na rzecz bezpieczeństwa i kontroli nad terytorium, bez których ryzykujemy, że upadnie jemeńskie państwo i nastąpi ogromny wzrost skali terroryzmu w tym regionie.
Andreas Mölzer
(DE) Pani przewodnicząca! Dobrze wiemy, że Jemen jest obecnie siedliskiem ekstremistów islamskich, krajem dotkniętym ubóstwem, o nieskutecznych służbach bezpieczeństwa i dużej liczbie broni, targanym konfliktami i cierpiącym na poważne niedobory wody. To kraj, w którym wydaje się, że rząd nie kontroluje nawet w pełni stolicy.
Z tego względu Jemen znalazł się w centrum zainteresowania w procesie walki z terroryzmem, a zatem jest kolejnym krajem, w którym obecność radykalnych muzułmanów jest niefortunnym skutkiem błędów polityki Stanów Zjednoczonych w przeszłości. Należy o tym pamiętać w trakcie debaty, a także o przelotach CIA, tajnych więzieniach i katastrofalnych skutkach dotychczasowych kampanii Stanów Zjednoczonych na Bliskim Wschodzie.
Moim zdaniem naiwnością byłoby zrównanie terroryzmu z biedą, podobnie jak nieodpowiedzialnością byłyby pozwolenie Stanom Zjednoczonym na sterowanie nami i ufność, że problemy Jemenu można rozwiązać jedynie poprzez zwiększanie pomocy wojskowej dla tego kraju. Mający dyktatorskie zapędy prezydent jest wielce zadowolony, że otrzymuje wojskowe miliony od krajów zachodnich, ale w przeszłości wielokrotnie korzystał z pomocy muzułmanów, by na zawsze uciszyć przeciwników reżimu.
Oczywiście nie możemy bezczynnie stać i przyglądać się, jak tan kraj zamienia się z zaplecza zwolenników świętej wojny, którym był jak dotąd, w ich bazę operacyjną i szkoleniową. Istnieje również wyraźna konieczność zastanowienia się, w jaki sposób można usprawnić pomoc rozwojową, choćby po to, żeby wyeliminować część rekrutów na świętą wojnę.
UE nie może wreszcie pozwolić, aby narzucono jej rolę płatnika na rzecz Stanów Zjednoczonych. Zamiast tego UE powinna przyjąć rolę bezstronnego pośrednika, aby rozpocząć dialog i przetrzeć szlak dla długoterminowego rozwiązania politycznego.
Laima Liucija Andrikien
Pani przewodnicząca! Mam krótką uwagę i dwa pytania, które chciałabym zadać pani baronessie Ashton. Wydaje się, że Unia Europejska stoi obecnie przed dylematem. Z jednej strony powinniśmy poprzeć bardziej stanowcze działania wobec terrorystów, stanowiących bezpośrednie zagrożenie dla bezpieczeństwa obywateli europejskich. Różne muzułmańskie grupy ekstremistów prowadzą w Jemenie działalność aktywniejszą niż kiedykolwiek wcześniej, a Al-Kaida postrzega ten kraj jako jeden z najważniejszych dla siebie obszarów planowania ataków na zachodnie cele oraz szkolenia bojówek i potencjalnych zamachowców-samobójców.
Nieudany zamach na samolot linii Northwest jest najnowszym przykładem zagrożenia, przed którym stoimy. Z drugiej strony należy mieć świadomość, że władze jemeńskie niejednokrotnie były oskarżane przez różne organizacje obrony praw człowieka o stosowanie tortur, nieludzkie traktowanie i wykonywanie egzekucji bez wyroku sądowego. Arbitralne aresztowania obywateli i przeszukiwanie domów stanowią szeroko rozpowszechnioną praktykę, a jako główną wymówkę dla takich nielegalnych działań przywołuje się konieczność walki z terroryzmem.
Pani baronesso Ashton! W tym kontekście, uwzględniając konkluzje Rady w sprawie Jemenu, jakie wsparcie Unia Europejska może zaproponować Jemenowi w zwalczaniu terroryzmu? Ponadto UE uważa, że kryzysu w tym regionie nie da się rozwiązać poprzez interwencję wojskową. Jednocześnie administracja w Waszyngtonie podpisała porozumienie z władzami jemeńskimi w sprawie ściślejszej współpracy wojskowej. Byłabym zatem wdzięczna za pani opinię i stanowisko Unii Europejskiej dotyczące decyzji Amerykanów o zwiększeniu zaangażowania w walkę z terroryzmem w Jemenie, w szczególności poprzez podpisanie porozumienia w sprawie wywiadu wojskowego i szkoleń.
Richard Howitt
Pani przewodnicząca! Z zadowoleniem przyjmuję dzisiejszą debatę, odbywającą się w przededniu przyszłotygodniowego posiedzenia Rady do Spraw Zagranicznych oraz londyńskiej konferencji zorganizowanej przez premiera Gordona Browna.
Naszą uwagę wzbudził zapewne nieudany zamach bombowy na samolot. Dzisiaj apeluję o skierowanie międzynarodowej uwagi również na podjęcie wysiłków na rzecz uwolnienia brytyjskiego inżyniera, Anthony'ego S., oraz pięciu innych zakładników europejskich, którzy pracowali w miejscowym szpitalu w Jemenie i którzy są przetrzymywani od czerwca zeszłego roku.
Ale nasze działania w przyszłości powinny uwzględniać nie tylko zewnętrzne, ale również wewnętrzne potrzeby związane z Jemenem. Należy przeciwdziałać niedożywieniu, którego poziom jest wyższy, niż w niektórych krajach Afryki subsaharyjskiej, na przykład w Nigrze, oraz łamaniu praw człowieka, w kraju, który - jak przed chwilą wspomniała pani poseł Andrikienė, znajduje się na 11 miejscu na świecie pod względem liczby wykonanych wyroków śmierci, w tym wobec dzieci. Byśmy jako wspólnota międzynarodowa nie czekali, aż terroryści sprowadzą się do słabych krajów naszego świata, zanim zaczniemy rozwiązywać występujące w nich problemy związane z potencjałem, rządzeniem i rozwojem.
Z zadowoleniem przyjmuję dzisiejsze oświadczenie wysokiej przedstawiciel w sprawie pomocy i zwracam się do niej o zapewnienie, aby na przyszłotygodniowym spotkaniu zajęto się kwestią rzeczywistych zobowiązań do przekazania środków pomocowych na rzecz Jemenu, przez wszystkich uczestników, w czasie, w którym dzięki połączonemu wezwaniu ONZ na rzecz tego kraju udało się zmobilizować mniej niż 1% potrzebnych środków. Podobnie jak pani poseł Brantner uważam, że celem spotkań powinno być zawieszenie broni i być może konferencja pokojowa w związku z niedawnymi walkami z bojówkami Houthi na północy, jak również zapewnienie dostępności pomocy humanitarnej dla tego regionu. Należy zapewnić, aby dochody tego kraju z wydobycia ropy były inwestowane w rozwój gospodarczy i społeczny z korzyścią dla jego obywateli. Europa powinna współpracować w poszukiwaniu trwałych rozwiązań w sprawie jemeńskich więźniów, najliczniejszej grupy, która pozostała w Zatoce Guantánamo.
Mam jednak nadzieję, że wysoka przedstawiciel zbada potencjalne możliwości przeprowadzenia wspólnego projektu w dziedzinie WPZiB między UE a Radą Współpracy Państw Zatoki Perskiej w zakresie szkolenia w sektorze bezpieczeństwa w Jemenie, w którym nasze wysiłki mają kluczowe znaczenie w tak wielu krajach.
Wreszcie, to fakt, że rodzina Bin Ladenów pochodzi z wioski Al-Rubat w Jemenie, ale to brak międzynarodowego zaangażowania sprawił, że zbyt wielu młodych ludzi w tym kraju wyznaje radykalne poglądy pod sztandarem Bin Ladena. Teraz nadszedł czas na zaangażowanie międzynarodowe.
Charles Goerens
(FR) Pani przewodnicząca, panie i panowie! Próba zamachu wystarczy, aby przywrócić znaczenie obronie prawa naszych współobywateli do bezpieczeństwa. Ponadto ochrona naszych społeczeństw zobowiązuje nas do stałego dążenia do równowagi między bezpieczeństwem a wolnością.
Prawo do ochrony, w szczególności przed zamachem terrorystycznym, zostało zapisane w art. 188R traktatu lizbońskiego, a konkretnie w jego art. 4, który upoważnia Unię Europejską i jej państwa członkowskie do działania w sposób skuteczny. W tym samym artykule jasno wskazuje się, że Rada Europejska powinna przeprowadzać regularną ocenę zagrożeń, wobec których stoi Unia Europejska. Chciałbym poprosić panią baronessę Ashton o wyjaśnienie mi, czy i w jakim zakresie Unia Europejska i jej państwa członkowskie podejmowały działania zgodnie z tą klauzulą.
Czy pani zdaniem współpraca w ramach Unii Europejskiej daje jej wystarczającą pewność do stwierdzenia, że błędy amerykańskich służb wywiadowczych, które wyszły na jaw w związku z niedawną próbą zamachu na lot 253 z Amsterdamu do Detroit, nie mogłyby się przydarzyć w Unii Europejskiej?
W tej debacie zasadnicze znaczenie ma jedno pytanie: czy nazwisko podejrzanego o terroryzm było znane europejskim służbom wywiadowczym, wszystkim europejskim służbom wywiadowczym? Jeżeli nie, to jakie wnioski zamierza pani wyciągnąć? Czy uważa pani obecnie, że poziom koordynacji i wymiany informacji między służbami wywiadowczymi jest wystarczająco dobry, aby wykluczyć ten rodzaj błędów w Unii Europejskiej?
Czy wysoka przedstawiciel uważa, że potencjał służb wywiadowczych państw członkowskich jest wystarczający, aby prowadzić współpracę w duchu solidarności, o której mowa w art. 188R?
Obywatele faktycznie mają prawo domagać się nienagannego monitorowania groźby terroryzmu. Byłoby im trudno zrozumieć, jak to się dzieje, że z jednej strony Unia Europejska w dalszym ciągu wysyła coraz większą liczbę danych osobowych typu SWIFT do Stanów Zjednoczonych, a z drugiej strony ta sama Unia Europejska wykazuje braki w zakresie zapobiegania i wywiadu.
Geoffrey Van Orden
Pani przewodnicząca! Jemen niestety już dawno temu nabrał cech inkubatora terrorystów, na co przez wiele lat nie zwracano należytej uwagi. Konflikty, bezprawie i korupcja są tam głęboko zakorzenione.
Przy okazji należy przypomnieć, że powodem do interwencji wojsk brytyjskich w Jemenie na początku XIX wieku była likwidacja piractwa w Zatoce Adeńskiej i że interwencja ta przynosiła dobre rezultaty przez ponad 100 lat. W ostatnich latach Jemen stał się oczywiście inkubatorem terrorystów, w którym dochodzi do działań terrorystycznych i z którego odbywa się eksport terrorystów do innych krajów. Grupy terrorystyczne mają ogromne doświadczenie w korzystaniu z możliwości, jakie oferują niesprawne państwa. Musimy wspierać walkę z tym zjawiskiem.
Obecnie Zjednoczone Królestwo zapewnia pomoc w nieproporcjonalnie dużym stopniu. Mam nadzieję, że konferencja w Londynie będzie stanowiła zachętę dla innych państw do podjęcia aktywniejszych działań, w tym dla Unii Europejskiej, a także, całkiem słusznie, dla innych krajów regionu.
Oczywiście nie możemy mieć nadziei na zduszenie terroryzmu w każdym kraju, w którym się on rozwija, a to oznacza, że musimy zwiększyć poziom bezpieczeństwa naszych państw i zapewnić skuteczniejsze kontrole na naszych granicach. Wątpię, czy UE jest w tym celu dostatecznie zmotywowana, zatem każde z naszych państw musi samodzielnie zrobić u siebie porządek.
Charalampos Angourakis
(EL) Pani przewodnicząca! Społeczeństwo Jemenu jest ofiarą imperialistycznego konfliktu i interwencji. Uważam, że siły imperialistyczne podsycają wewnętrzne konflikty etniczne, rasowe i religijne w tym kraju. Przez wiele lat uciekały się one do użycia sił wojskowych. Uniemożliwiają pokojowe rozstrzyganie kwestii spornych, by móc sprawować kontrolę nad rezerwami energetycznymi i kanałami przesyłu energii w tym regionie.
Bieg wydarzeń w tym kraju zawsze był efektem imperialistycznych wyborów, wynikających z polityki NATO i polityki wspierania głęboko reakcyjnego i antyobywatelskiego reżimu tego kraju. Ogromne zwiększenie pomocy finansowej i wojskowej przez Stany Zjednoczone pod pretekstem walki z Al-Kaidą, a także uznanie Jemenu za kraj ukrywający terrorystów, bombardowanie regionów kraju przez wojska Arabii Suadyjskiej z pomocą Stanów Zjednoczonych oraz obecność obcych wojsk, umożliwiły nasilenie skali jawnie imperialistycznych interwencji wojskowych. Wyraźnie widać to na przykładzie nowego wybuchu histerii w związku z próbą zamachu terrorystycznego na samolot linii Delta. Uważam, że reakcją społeczeństwa będzie wzmożenie walki ze środkami represyjnymi i skierowaną przeciwko nim interwencją imperialistyczną.
Andrew Henry William Brons
Pani przewodnicząca! Jak powiedziałaby fikcyjna Lady Bracknell, popełnienie jednego dużego błędu w świecie muzułmańskim to błąd, ale zrobienie dwóch wygląda na nonszalancję.
Popełnienie trzech lub jeszcze większej liczby błędów jest objawem głupoty, szaleństwa lub świadomego siania niezgody. Obecnie Jemen jest nazywany nowym Afganistanem. Już teraz wysyła się tam amerykańskich żołnierzy jako doradców. Kiedy Stany Zjednoczone, wspólnie ze swoimi sojusznikami, w tym Brytyjczykami, zaczną rozmieszczać tam swoje wojska lądowe w celu walki z Al-Kaidą?
Co powinny zrobić kraje zachodnie, aby zapobiec tej groźbie? Przede wszystkim powinny one zaprzestać prowadzenia wojen przeciwko krajom muzułmańskim, w których giną żołnierze krajów zachodnich i cywile oraz które powodują radykalizację nastrojów wśród młodych muzułmanów w tych krajach i poza ich granicami. Powinny sprowadzić swoje wojska do kraju, aby pracowały one nad bezpieczeństwem w kraju, chroniąc naszą ludność i infrastrukturę.
Powinny przyjąć prawdziwie neutralną politykę wobec Bliskiego Wschodu i zrezygnować z partyzanckiej polityki Stanów Zjednoczonych, jak również powstrzymać migrację z krajów muzułmańskich i przekonywać radykalnych muzułmanów z krajów zachodnich, że byliby o wiele szczęśliwsi, żyjąc wśród swoich współwyznawców.
Angelika Niebler
(DE) Pani przewodnicząca, pani baronesso Ashton, panie i panowie! W ostatnich miesiącach warunki życiowe ludności oraz ogólna sytuacja polityczna i gospodarcza w Jemenie uległy dramatycznemu pogorszeniu. Jako Europejczycy musimy zatem uczynić wszystko, co się da, aby wreszcie ustabilizować ten kraj.
Pani wysoka przedstawiciel! Chciałabym zwrócić się do pani z prośbą o sprawienie, aby Jemen nie stał się drugim Afganistanem. W walce z międzynarodowym terroryzmem musimy zrobić wszystko, co w naszej mocy. Jednakże uda się nam tego dokonać jedynie wówczas, gdy poprzemy również proces pokojowy w Jemenie. Musimy osiągnąć pokój w regionie i musimy poprzeć wysiłki tamtejszego rządu na rzecz pokoju. Należy po raz kolejny przypomnieć rządowi jemeńskiemu, że musi on zapewnić, aby w Jemenie nie dochodziło do dyskryminacji - jedynie w ten sposób można zaprowadzić pokój. Pokój wymaga struktur demokratycznych, które są fundamentem praw mniejszości. To nasza europejska ścieżka, która może nie być zbieżna z innymi ścieżkami. Zwracam się do pani, aby w nowej roli nie szczędziła pani wysiłków w podążaniu wraz z nami tą europejską ścieżką.
Bez stabilności politycznej Jemen nie ma szans. Przy zapewnieniu stabilności politycznej możliwa jest naprawa lokalnej gospodarki, a następnie rozwój gospodarczy i zapewnienie obywatelom perspektyw na przyszłość. Zwracam się do pani o ciężką pracę w tym celu. Zwracam się również z prośbą o wykorzystanie pani wpływów dla zapewnienia, aby wojska zagraniczne mogły w tym kraju świadczyć pomoc humanitarną. W Jemenie przebywa ponad 130 tysięcy uchodźców z Somalii. Sytuacja na miejscu jest przerażająca. Pokładam w pani wszelkie swoje nadzieje, pani baronesso Ashton, licząc, że wykorzysta pani swoje wpływy w tej sprawie. Proszę wstawić się również za sześcioma zakładnikami, obywatelami europejskimi - jednym Brytyjczykiem i pięcioma Niemcami - którzy są przetrzymywani w Jemenie jako zakładnicy. Być może potrafi pani pomóc w ich uwolnieniu. Dziękuję bardzo.
Zigmantas Balčytis
(LT) Zgadzam się z Komisją i moimi kolegami posłami, którzy stwierdzili, że sytuacja w Jemenie jest napięta. Kraj jest wyczerpany i doprowadzony na skraj nędzy bezustannymi wojnami partyzanckimi oraz walkami separatystycznymi, a obywatele cierpią niewyobrażalną biedę. Taka niestabilność gospodarcza i polityczna już spowodowała obawy sąsiednich krajów Półwyspu Arabskiego i zagraża bezpieczeństwu w skali nie tylko regionalnej, ale również globalnej. Informacje o niedawnym nasileniu się działalności grup terrorystycznych są niepokojące. Powinniśmy również pamiętać o nieudanej próbie wysadzenia samolotu lecącego do Stanów Zjednoczonych, a także o groźbach kierowanych wobec ambasad w Jemenie. Stany Zjednoczone już ogłosiły, że zwrócą szczególną uwagę na sytuację w tym kraju. Dlatego uważam, że przy realizacji wspólnej polityki zagranicznej obowiązkiem Parlamentu Europejskiego, Komisji Europejskiej i innych instytucji, szczególnie po wejściu w życie traktatu lizbońskiego, jest podjęcie wspólnego i skoordynowanego działania wraz ze społecznością międzynarodową.
Ivo Vajgl
(SL) Będę mówił w języku słoweńskim, zatem proszę o korzystanie z tłumaczenia. Jemen jest krajem poszkodowanym przez konflikty religijne i plemienne, jak również przez błędy historycznej polityki kolonialnej i amerykańskiej. Jak powiedziało kilku kolegów posłów, mamy tu do czynienia po pierwsze z Bliskim Wschodem, niestabilnym regionem targanym nierozwiązanymi problemami, a po drugie oczywiście z kolebką wszystkich konfliktów - konfliktem izraelsko-palestyńskim.
Jemen reprezentuje wszystkie te problemy i nie powinniśmy się łudzić nadzieją, że mamy do czynienia z problemem lokalnym. Jemen zmaga się z wojną domową, twierdzami Al-Kaidy, słabym państwem, słabymi służbami wywiadowczymi, nieskutecznymi służbami bezpieczeństwa oraz zbrojnymi bojówkami. Czego możemy oczekiwać po konferencji londyńskiej?
Pani wysoka przedstawiciel! Moim zdaniem najtrudniejszym wyzwaniem będzie opracowanie podejścia całościowego, ale właśnie to powinniśmy uczynić. Już samo to rozwiąże problemy Jemenu. Potrzebujemy podejścia gospodarczego i rozwojowego oraz musimy zaproponować Jemenowi taką pomoc, która pozwoli mu zbudować swój potencjał państwowy i administracyjny.
Uważam jednak, że drugie sprawozdanie, które moim zdaniem powinno zostać przedstawione przez panią, pani Ashton, winno skłonić nas do porzucenia nadziei - nie powinniśmy się nią łudzić - że to kolejna kwestia czy kolejny problem, który można rozwiązać za pomocą działań wojskowych. Obawiam się, że istnieje wiele sygnałów, szczególnie w mediach światowych, świadczących o tym, że przygotowujemy się do otwarcia nowego frontu, nowego konfliktu zbrojnego. To byłoby najgorsze, co mogłoby się stać w Jemenie i coś, co prawdopodobnie jeszcze bardziej zatrułoby stosunki w całym regionie. Wyciągnęliśmy już wystarczająco dużo lekcji z przygód wojskowych, których byliśmy świadkami począwszy od Bliskiego Wschodu, a skończywszy na Afganistanie i kilku innych miejscach.
Struan Stevenson
Pani przewodnicząca! Prowadziliśmy wcześniej debatę w sprawie pogarszania się sytuacji w zakresie praw człowieka oraz brutalnego, faszystowskiego reżimu w Iranie. Z tamtej debaty dowiedzieliśmy, w jaki sposób mułłowie wyeksportowali terroryzm do Palestyny i Libanu i w jaki obecnie eksportują swoją ohydną pożogę terroryzmu do Jemenu.
W październiku zeszłego roku funkcjonariusze jemeńscy poinformowali, że przechwycili statek z ładunkiem broni z Iranu. Pięciu irańskich instruktorów zostało aresztowanych. Broń i instruktorzy byli przeznaczeni dla rebeliantów Houthi.
Iran jest starym mistrzem prowadzenia wojny na odległość; czynił tak zarówno w przypadku Palestyny, jak i Libanu. Obecnie chce na odległość wzniecić konflikt regionalny ze zdominowaną przez sunnitów Arabią Saudyjską. Chciałbym powiedzieć pani baronessie Ashton, że jeżeli w zdecydowany sposób rozprawi się z Iranem, usunie znaczną część złośliwego nowotworu zagrażającego Bliskiemu Wschodowi.
Cristiana Muscardini
(IT) Pani przewodnicząca, pani wysoka przedstawiciel, panie i panowie! Poważny kryzys polityczny, gospodarczy i społeczny w Jemenie jest związany z operacyjną obecnością Al-Kaidy na jego terytorium oraz kierującej nią wizją świętej wojny.
Jemen jest jednym z najuboższych krajów świata, a rozwiązywanie konfliktów wewnętrznych napotyka na trudności ze względu na religijne podłoże konfliktu między mniejszościami szyitów i sunnitów. Jak podkreśla się w projekcie rezolucji, kluczowe znaczenie mają pomoc, współpraca i wsparcie dla wdrażania programów pomocy społecznej. Musimy jednak zwrócić uwagę na zagrożenie, przed którym będą stały kraje zachodnie, jeżeli problemów bezpieczeństwa nie uda się rozwiązać w jasny i zdecydowany sposób.
Powody skłaniające terrorystów do uczestnictwa w szkoleniu wojskowym i szkoleniu w zakresie aktów męczeństwa są efektem ideologii świętej wojny, która jest coraz bardziej rozpowszechniona i zakorzeniona również na kontynencie afrykańskim, częściowo z uwagi na obojętność i lekceważenie okazywane przez społeczność międzynarodową przy rozwiązywaniu - czy też nierozwiązywaniu - problemu Al-Kaidy i jej komórek w Somalii i Sudanie, jak również w Jemenie.
Powinniśmy pamiętać o związku przyczynowo-skutkowym między obecnością terrorystów w Jemenie a liczbą działań służących destabilizacji Somalii, która jest pionkiem kontrolowanym przez siły Al-Kaidy w Jemenie. Te z kolei są zależne nie tyle od wahabitów z Arabii Saudyjskiej, co od ajatollahów z Iranu, od których otrzymują broń i pieniądze. Wsparcia dla Jemenu nie da się oderwać od kwestii bezpieczeństwa.
Arnaud Danjean
(FR) Pani przewodnicząca, pani komisarz Ashton! Miała pani rację podkreślając, że istotną kwestią z punktu widzenia polityki bezpieczeństwa jest zakończenie konfliktów wewnętrznych rozgrywających się w Jemenie. Nie możemy mylić przyczyn ze skutkami, a nie bagatelizując zagrożenia terrorystycznego, główną przyczyną niestabilności w Jemenie nie jest terroryzm. Terroryzm rozwija się dzięki niestabilności wynikającej z konfliktów wewnętrznych. W związku z tym priorytetem dla Unii Europejskiej powinno być zachęcanie i wspieranie obecnie podejmowanych wysiłków na rzecz rozpoczęcia dialogu narodowego w Jemenie z udziałem prezydenta Saleha.
Jak wspomniano przed chwilą, na szczeblu regionalnym istnieją związki z kryzysem somalijskim i kryzysem w Rogu Afryki. Mamy do czynienia z bardzo znacznymi ruchami migracyjnymi, ale również z przemytem broni i przemieszczaniem się między Jemenem a Somalią bojowników świętej wojny. W tym kontekście chciałbym wiedzieć, jakie jest stanowisko Unii Europejskiej w odniesieniu do kwestii wzmocnienia potencjału kontroli nad morzami, która dotyczy również Jemenu.
Filip Kaczmarek
(PL) Pani przewodnicząca! Jemen jest najbiedniejszym krajem świata arabskiego. Byłem tam niedawno i widziałem to na własne oczy. Nie ulega wątpliwości, że bieda jest źródłem, a przynajmniej wzmocnieniem dla niektórych z licznych problemów, z którymi boryka się ten kraj.
Niestety w globalnym świecie problemy Jemenu stają się również naszymi problemami. Konflikty wewnętrzne, o których mówimy w projekcie rezolucji i podczas tej debaty powinny być rozwiązywane środkami politycznymi, a strony konfliktów powinny respektować prawa człowieka i międzynarodowe prawo humanitarne. Unia Europejska powinna zaangażować się w powstrzymanie i w przeciwdziałanie eskalacji obecnego kryzysu. Pomoc rozwojowa, której udzielamy, jeżeli będzie efektywna i sensownie wydatkowana, może pomóc w stabilizacji politycznej, ekonomicznej i społecznej.
A katastrofa jest blisko. Była mowa o deficycie wody, o wyczerpywaniu się zasobów ropy naftowej, ale jest też problem nadużywania przez 90% Jemeńczyków chatu, narkotyku halucynogennego, który wypiera inne uprawy. Kiedyś, na przykład, Jemen eksportował kawę, teraz nie może tego robić, bo uprawia się narkotyk.
Działania, które podejmie rząd Jemenu i wspólnota międzynarodowa, nie mogą mieć charakteru doraźnego, dlatego, że są to problemy strukturalne i nawet jeżeli powstrzymamy Al-Kaidę w Jemenie, to problemy powrócą, jeżeli nie zlikwidujemy ich przyczyn.
Marietta Giannakou
(EL) Pani przewodnicząca! Jak już słyszeliśmy i jak wszyscy wiemy, sytuacja Jemenu pod względem społecznym i gospodarczym, jak również pod względem spójności społecznej jest dramatyczna. Kraj nie ma zasobów wodnych, rezerwy ropy naftowej kończą się, a mieszkańcy uprawiają rolę w celu produkcji narkotyków.
Właśnie tak wyglądał 26 lat temu Afganistan, kiedy w tej Izbie - to znaczy w starej Izbie Parlamentu Europejskiego - w trakcie debaty nad sprawozdaniem w sprawie narkotyków przyjęliśmy postanowienia dotyczące przyszłości Afganistanu. Jeżeli właśnie teraz nie podejmie się interwencji w dziedzinie rozwoju, jeżeli nie zezwoli się na ciągłą obecność ONZ na wszystkich szczeblach, Jemen z pewnością znajdzie się w takiej samej sytuacji, w jakiej dzisiaj znajduje się Afganistan, wraz z jego nierozwiązanymi problemami.
Nie ma zbyt wielu metod walki z terroryzmem, a jedną z nich z pewnością nie jest sposób postępowania wybrany przez kraje zachodnie. Jedynym sposobem wsparcia tego kraju, aby nie stał się on placówką Al-Kaidy, jest zawarcie przez ten kraj porozumienia ze wszystkimi krajami arabskimi, nie tylko z Arabią Saudyjską, a my oczywiście musimy podjąć wysiłki, aby pomóc temu krajowi odejść od filozofii plemiennej i wojny domowej oraz dążyć do praw demokratycznych.
Cristian Dan Preda
(RO) Nieudany zamach bombowy z 25 grudnia na pokładzie lotu z Amsterdamu do Detroit służył właściwie jedynie ujawnieniu ważnego faktu. Zwrócił on uwagę społeczności międzynarodowej na powagę sytuacji w Jemenie, ponieważ - jak wszyscy wiedzą - w tym kraju toczy się nie jeden konflikt, a trzy. Oprócz walk obejmujących ruchy separatystyczne na południu, wskutek ofensywy rozpoczętej około 6 miesięcy temu przez siły rządowe przeciwko szyickim rebeliantom al-Huthiego został ponownie rozniecony konflikt na północy w prowincji Saada, jak również prowadzi się naloty przeciwko bazom Al-Kaidy.
Jak już 5 stycznia wspomniał Sekretarz Generalny Organizacji Narodów Zjednoczonych, sytuacja humanitarna jest również głęboko niepokojąca, a istnieje ryzyko, że w przyszłości jeszcze się pogorszy, jeżeli żaden z tych konfliktów nie zostanie zakończony. Wybiegając w przyszłość ku przyszłotygodniowej konferencji odbywającej się w Londynie uważam, że Unia Europejska powinna dążyć do skoordynowanej reakcji, aby zapewnić stabilność w tym kraju, co może również przyczynić się do zwiększenia bezpieczeństwa międzynarodowego.
Moim zdaniem ścieżka do zjednoczonego, stabilnego i demokratycznego Jemenu wiedzie przez opracowanie spójnego planu zwiększenia wsparcia wojskowego i gospodarczego oraz na rzecz walki z terroryzmem, które należy wzmocnić dzięki konkretnym działaniom wspierającym rozwój gospodarczy kraju. Dziękuję bardzo.
Alf Svensson
(SV) Jemen jest nie tylko spokojną przystanią dla Al-Kaidy. Dzisiejsza debata wyraźnie to uświadomiła. Ten kraj może równie dobrze stać się polem bitwy między dwoma wielkimi potęgami regionu: Arabią Saudyjską i Iranem. Rząd Jemenu wielokrotnie oskarżał Iran o wspieranie szyickiego ruchu powstańczego. Choć Iran odrzuca takie oskarżenia, ale wysuwano je również w mediach saudyjskich.
Przywoływane w tym zakresie dowody obejmują oświadczenie rządu jemeńskiego na temat zatrzymania irańskiej dostawy broni dla ruchów rebelianckich w październiku 2009 roku oraz fakt, że w ostatnich miesiącach państwowe media irańskie intensywniej i życzliwiej niż poprzednio informowały o działaniach ruchów rebelianckich. Od rozpoczęcia ofensywy przez Arabię Saudyjską w dniu 4 listopada 2009 r. w jemeńskim konflikcie z rebeliantami zginęło 82 żołnierzy tego kraju.
Jak już zwrócono uwagę, Jemen jest najuboższym krajem arabskim, ale również znalazł się między młotem a kowadłem, pomiędzy dwoma głównymi mocarstwami regionu - Iranem i Arabią Saudyjską. Zastanawiam się, czy pani Ashton może to potwierdzić, jak również przeprowadzić analizę sytuacji?
Janusz Władysław Zemke
(PL) Pani przewodnicząca! Chciałem zgodzić się z oceną sytuacji, którą przedstawiła pani Ashton. Ma pani rację, że jeżeli chcemy zmienić sytuację w Jemenie, to potrzebne tam są działania zarówno o charakterze humanitarnym, jak i być może, wojskowym. Jeżeli ta paleta działań ma być paletą szeroką, to wymaga to także koordynacji poczynań, bowiem nie tylko Unia Europejska odpowiada za poprawę sytuacji w Jemenie. Tych instytucji jest dużo. Pytanie moje w związku z tym jest następujące: czy nie sądzi Pani, że należałoby lepiej koordynować działalność ONZ i Unii Europejskiej, jeśli chodzi o sprawy humanitarne? W wymiarze wojskowym i rozpoznania potrzebne jest tutaj także lepsze współdziałanie z NATO i ze służbami, w szczególności myślę o wywiadach poszczególnych państw. Te działania bowiem muszą mieć charakter skoordynowany, gdyż byłyby wtedy znacznie bardziej efektywne.
Paul Rübig
(DE) Pani przewodnicząca, pani baronesso Ashton! Moje pytanie odnosi się do form współpracy, jakie pani zdaniem powinniśmy jako Unia Europejska rozwijać w Jemenie, na przykład w dziedzinie małych i średnich przedsiębiorstw, lub na przykład w zakresie zaopatrzenia w energię i wodę, ponieważ w przyszłości komunikacja i tworzenie połączeń może odegrać szczególną rolę. Jakie programy zdaniem pani wysokiej przedstawiciel, powinny mieć w tym zakresie charakter priorytetowy?
Marek Siwiec
(PL) Pani przewodnicząca! W dniu wczorajszym przewodniczący Parlamentu Europejskiego złożyłby kondolencje rodzinom prawie 300 ofiar samolotu, który leciał z Amsterdamu do Detroit. Nie stało się tak przez przypadek. Trzeba było tego dramatu, aby świat odkrył problem Jemenu - nowego źródła terroryzmu.
Jesteśmy bezradni wobec takiej sytuacji, jaka miała kiedyś miejsce w Afganistanie. Jesteśmy bezradni wobec sytuacji, która dzisiaj ma miejsce w Jemenie, a Europa i ten gmach są pełne głosów fałszywych obrońców praw człowieka, który współczuli więźniom z Guantanamo. Ci więźniowie wyszli na wolność, organizują zamachy na nowo i na nowo będą ginąć ludzie, a my będziemy mówili, że jesteśmy bezsilni.
Chcę poprzeć w pełni to, co powiedział poseł Zemke - bez współpracy wojskowej, bez współpracy wywiadowczej, bez współpracy instytucji powołanych do ścigania terroryzmu, będziemy ryzykować zdrowie i życie naszych obywateli.
Catherine Ashton
wysoka przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa/wiceprzewodnicząca Komisji. - Pani przewodnicząca! Po raz kolejny mieliśmy możliwość uczestniczyć w ważnej i szerokiej debacie, dotyczącej takiego regionu świata, na którym skupiamy uwagę od kilku lat. Odniosłam się do faktu, że w latach 2007-2010 Komisja wydała 100 milionów euro na udzielanie pomocy, a podobna kwota zostanie wydana w przyszłości, ale mimo wszystko mamy do czynienia z obszarem, w odniesieniu do którego podkreślano znaczenie trwałych i skoordynowanych wysiłków, na co uwagę zwracało wielu posłów.
Uważam, że wygłoszone na początku uwagi pani poseł Salafranki zostały podjęte i uwzględnione w wielu wystąpieniach dotyczących tego, w jaki sposób możemy zapewnić, aby nasza koordynacja była skuteczna w zakresie bezpieczeństwa, ale również w zakresie połączenia wysiłków politycznych i gospodarczych, aby stawić czoła problemom stojącym przed tym krajem. Pani poseł Giannakou wspomniała o kwestii zmniejszających się zasobów wody i ropy naftowej; moim zdaniem Jemen będzie pierwszym krajem, w którym około 2015 roku skończą się zasoby wody, co musimy postrzegać jako rzeczywiste i poważne wyzwanie.
Aby rozwiązać te problemy musimy poszukiwać podejścia zintegrowanego; kilkoro posłów zwracało uwagę na to, jaką strategię powinniśmy realizować. Chciałabym spróbować nakreślić kilka jej kluczowych elementów: przede wszystkim kwestie bezpieczeństwa i przeciwdziałania terroryzmowi. Wraz ze zbliżaniem się konferencji w Londynie musimy skutecznie współpracować w tym zakresie, na co uwagę zwracało kilku posłów: musimy wspólnie wypracować pakiet działań pomocowych i skupić się na faktycznie już podejmowanych działaniach, na przykład misji Atalanta u wybrzeży i jej znaczeniu.
Obecnie analizuje się kwestię usprawnienia kontroli nad morzami; był to temat dyskusji, którą niedawno przeprowadziłam z hiszpańskim ministrem obrony, aby ustalić, co można jeszcze zrobić, aby zapewnić lepszą koordynację i skuteczniej radzić sobie w zakresie bezpieczeństwa na morzu, pamiętając o długości linii brzegowej i obszarze, jaki musi być objęty kontrolą.
Uważam również, że opisaliśmy kompleksowe podejście dotyczące tego, w jaki sposób należy połączyć ze sobą różne elementy i zaangażować sąsiadów Jemenu. Pani poseł Brantner! Zwróciła pani szczególną uwagę na Radę Współpracy Zatoki. Zgadzam się: bardzo istotnym elementem sposobu, w jaki postaramy się rozwiązać problemy tego obszaru, jest współpraca z sąsiadami w ramach całego regionu, a spotkanie w Londynie również umożliwi zgromadzenie wszystkich najważniejszych krajów tego regionu, które mogą nam pomóc.
Spotkanie w Londynie stanowi oczywiście również szansę zebrania naszych przemyśleń i uczynienia tego wspólnie ze Stanami Zjednoczonymi. Współpracujemy ze Stanami Zjednoczonymi. To nieprawda, że ich podejście jest ograniczone wyłącznie do przeciwdziałania terroryzmowi: Stany Zjednoczone również popierają nasze podejście "przyczynowe”, także będące mieszanką działań, jakie musimy podjąć aby udzielić temu krajowi wsparcia.
Odpowiadając na konkretną uwagę dotyczącą bezpieczeństwa, chciałabym poinformować, że w najbliższy weekend w Hiszpanii odbędzie się nieformalne posiedzenie Rady UE do Spraw Wewnętrznych. Jak rozumiem, będą na nim obecni partnerzy amerykańscy, aby przeprowadzić dyskusje dotyczące kwestii poruszonych przez posłów.
Zgadzam się, że to nie lista prezentów bożonarodzeniowych czy pobożnych życzeń. Musimy dokonać bardzo krytycznego wyboru tego, co naszym staniem jesteśmy w stanie zrobić, aby wnieść wartość dodaną; moim zdaniem udzielenie Jemenowi pomocy przy ustanowieniu tego rodzaju dialogu wewnętrznego, który jest mu potrzebny dla wsparcia obywateli i podjęcia próby rozwiązania niektórych konfliktów rozgrywających się w tym kraju, będzie miało równie wielkie znaczenie, jak wszystkie nasze pozostałe działania.
Zapytana o znalezienie właściwego rodzaju wsparcia uważam, że instrumenty stabilności również mogą być we właściwy sposób wykorzystane dla zapewnienia odpowiedniego poziomu wsparcia, ale to nie zastępuje i nigdy nie będzie w stanie zastąpić prób wsparcia rządu, aby mógł on prowadzić taki dialog wewnętrzny, jaki jedynie on jest w stanie prowadzić. Konieczne jest zaangażowanie ze strony partnerów w Jemenie, które umożliwi im rozwiązanie problemów mających w tym kontekście największe znaczenie.
Zatem z mojego punktu widzenia była to bardzo przydatna debata, za którą jestem bardzo wdzięczna, ponieważ pomogła mi również wypracować w myślach listę zagadnień, które poruszę na Radzie do Spraw Zagranicznych, kiedy będziemy na ten temat dyskutować, a następnie na spotkanie w Londynie z rządem, o czym już mówiłam, w sprawie wszystkich elementów, w których możemy zapewnić stałe wsparcie na rzecz rozwoju gospodarczego kraju, aby przeciwdziałać terroryzmowi, aby poradzić sobie również z problemami wsparcia udzielanego przez sąsiadów.
I wreszcie, moim zdaniem, należy zwrócić uwagę na ciężki los zakładników, o którym wielokrotnie wspominano: sześciu zakładników, jednego Brytyjczyka i pięciu Niemców, w tym kilkorga bardzo małych dzieci należących do niemieckiej rodziny. Zostali oni wzięci jako zakładnicy. Wiem, że pan minister Westerwelle, niemiecki minister spraw zagranicznych, odbył niedawno wizytę w Jemenie. Rozmawiałam z nim na ten temat w bieżącym tygodniu, a nasze myśli zawsze będą towarzyszyć zakładnikom, którzy obecnie cierpią. Poruszymy wszystkie te zagadnienia na spotkaniu w Londynie i ponownie chciałabym wyrazić wdzięczność szanownym posłom za poruszenie tych istotnych kwestii.
Przewodnicząca
Zamykam debatę.
Głosowanie odbędzie się w trakcie pierwszego posiedzenia w lutym.
João Ferreira  
Od dawna mieliśmy możliwość obserwować zbieganie się mocarstwowych interesów geostrategicznych na ogromnym obszarze obejmującym Bliski Wschód, Azję Centralną i Afrykę Północną, w tym Morze Czerwone i Zatokę Adeńską, gdzie Jemen ma pozycję strategiczną (oprócz Somalii). Te interesy są w coraz większym stopniu bronione za pomocą środków wojskowych, i to z narastającą agresywnością. Należy zbadać obecną sytuację w Jemenie i straszliwe cierpienia, jakich doświadczają jego obywatele, w kontekście tej sytuacji. Konieczne jest dostrzeżenie i właściwe potępienie coraz większego zaangażowania wojskowego Stanów Zjednoczonych i UE w tym regionie. Brutalną i obrzydliwą manifestacją tej obecności, którą w zdecydowany sposób potępiamy, jest ostrzelanie rakietami przez wojska amerykańskie rzekomej bazy terrorystycznej Al-Kaidy, a które - jak się twierdzi - spowodowało dziesiątki ofiar wśród cywilów. Rzeczywiste rozwiązanie złożonych problemów i zagrożeń, z jakimi zmaga się społeczeństwo regionu, musi polegać na rozbrojeniu, przestrzeganiu prawa krajowego oraz suwerenności obywateli, jak również faktycznej współpracy, której celem jest rozwiązanie stojących przed nimi zasadniczych problemów społecznych.
Bogdan Kazimierz Marcinkiewicz  
na piśmie. - Szanowny panie przewodniczący! W związku z pojawiającym się ostatnio dosyć często problemem bezpieczeństwa oraz stabilizacji politycznej i gospodarczej w Jemenie, jako członek Delegacji Parlamentu Europejskiego do spraw stosunków z Półwyspem Arabskim chciałbym wyrazić swoje zaniepokojenie. Jemen, będąc najbiedniejszym państwem arabskim, został wystawiony na szczególne zainteresowanie grup terrorystycznych, które, wykorzystując jego słabość, uczyniły z niego zaplecze do ataków terrorystycznych daleko poza jego granicami. Według obserwatorów Jemen narażony jest na rozłam w związku z szyicką rebelią na północy, separatystycznym ruchem na południu oraz działalnością terrorystyczną Al-Kaidy.
Apeluję zatem do wzmocnienia stosunków bilateralnych z Jemenem oraz do wypracowania najefektywniejszych metod poprawy bezpieczeństwa i sytuacji politycznej zwłaszcza w związku z organizowanym przez Gordona Browna w Londynie, w dniu 28 stycznia, specjalnym spotkaniem w tej sprawie.
