
De Voorzitter
Waarde collega's, vandaag viert Duitsland dat het 10 jaar geleden werd herenigd. Wat enkele jaren daarvoor nog ondenkbaar leek, is een realiteit geworden. Deze hereniging, die mogelijk werd gemaakt door de val van de muur het jaar daarvoor, was niet alleen voor de Duitsers van grote betekenis, maar gold voor heel Europa als symbool van de verzoening tussen Oost en West na 40 jaar koude oorlog.
Ik wil vandaag namens ons Parlement blijk geven van de vreugde die wij delen met onze Duitse vrienden die de hereniging vieren.

Goedkeuring van de notulen van de vorige vergadering
De Voorzitter
De notulen van de vergadering van gisteren zijn rondgedeeld.
Geen bezwaren?
(De notulen worden goedgekeurd)

Sakellariou
Mevrouw de Voorzitter, wij hebben gisteren besloten - en dat staat ook in de notulen - dat wij op donderdag een debat zouden voeren over de ontwikkelingen in het Nabije Oosten. Wij hebben echter nog geen termijn vastgesteld voor de indiening van ontwerpresoluties. Ik wil graag dat een termijn wordt vastgesteld voor niet alleen de ontwerpresoluties, waarvoor wij vanmiddag 18.00 uur zouden kunnen aanhouden, maar ook de amendementen. Deze termijn zouden wij zo laat mogelijk morgenvroeg moeten vaststellen om rekening te kunnen houden met de eventuele resultaten van de ontmoeting tussen Ehud Barak en Yassir Arafat die morgen in Parijs plaatsvindt. Ik verzoek u dus deze termijn vast te stellen en wel op een zo laat mogelijk tijdstip.

De Voorzitter
De Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-Democraten heeft een verzoek ingediend om het debat over de situatie omtrent het vredesproces in het Midden-Oosten, dat voor donderdagmiddag op de agenda staat, af te sluiten met een ontwerpresolutie. Ik breng dit verzoek in stemming.
(Het Parlement willigt het verzoek in)

Voorbereiding van de informele Europese Raad van 13/14 oktober te Biarritz (IGC) / Handvest van fundamentele rechten
De Voorzitter
Aan de orde is de gecombineerde behandeling van verklaringen van de Raad en de Commissie over de voorbereiding van de informele Europese Raad van 13/14 oktober te Biarritz (IGC) en de volgende mondelinge vragen:
B5-0538/2000, van de heer Napolitano, namens de Commissie constitutionele zaken, aan de Raad
en
B5-0539/2000, van de heer Napolitano, namens de Commissie constitutionele zaken, aan de Commissie
over het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie.

Moscovici
. (FR) Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Europese Commissie, geachte afgevaardigden, u hebt mij verzocht het debat van vandaag te wijden aan de aankomende Europese Top van Biarritz, die een belangrijke fase zal inluiden van dit halfjaarlijkse voorzitterschap van de Raad.
Zoals u allen weet komt de Europese Raad meestal niet één, maar twee keer per halfjaar bijeen. Ik denk dat die extra bijeenkomst van zeer groot belang is, met name gezien het informele karakter van die top. Ook de Top van Biarritz zal een informeel karakter hebben.
Juist tijdens een informele top kan op het hoogste niveau geheel vrij gedebatteerd worden over gevoelige vraagstukken. Daarom staan op de agenda van Biarritz twee zeer belangrijke vraagstukken ingeschreven die, daar ben ik zeker van, het Parlement in hoge mate zullen interesseren: de IGC over de hervorming van de instellingen en het Handvest van de grondrechten.
Wij hebben het gunstigste tijdstip voor deze top uitgekozen. Op 13 en 14 oktober aanstaande, dat wil zeggen halverwege ons voorzitterschap, komen wij in Biarritz bijeen. De werkzaamheden zijn reeds in een vergevorderd stadium en zijn bovendien conflictloos verlopen. We naderen het moment waarop de balans kan worden opgemaakt en er afspraken gemaakt kunnen worden met het oog op de Europese Raad van Nice. Zoals u merkt zullen niet alle onderwerpen aan bod komen. Dat heeft immers weinig zin.
Tot mijn grote voldoening kan ik u in ieder geval melden dat het Franse voorzitterschap nu snel vorderingen begint te boeken met betrekking tot de verschillende vraagstukken. Ik weet dat sommige waarnemers zich zeer kritisch hebben uitgelaten, maar dat komt ongetwijfeld doordat ze te hoge verwachtingen van dit voorzitterschap hebben gekoesterd. Dat op zich is wel vleiend voor ons, maar wij zijn niet gelukkig met deze kritiek. Zoals altijd duurt ook dit voorzitterschap te kort, ofschoon de afgelopen vier maanden zeer goed hebben uitgepakt. Onze critici vergeten bovendien dat wij, net als ieder ander voorzitterschap, met bijzonder veel zaken rekening moesten houden die ons in ons handelen hebben beperkt.
Zo hebben bepaalde gebeurtenissen, die breed zijn uitgemeten in de pers, een schaduw geworpen op de werkzaamheden van de afgelopen weken. Ik denk hierbij met name aan de plotseling gestegen olieprijzen - overigens zal dit vraagstuk uitvoerig in de Europese Raad besproken worden -, aan de koersschommelingen van de euro en aan het Deense referendum.
Ik kan u evenwel verzekeren dat we onze werkzaamheden volgens het vastgestelde tijdschema zullen voortzetten, met ongetwijfeld de gewenste resultaten tot gevolg. Zo is bijvoorbeeld op de laatste Raad Algemene Zaken het akkoord over MEDA II in gang gezet. Verder is het debat over de verbetering van de externe hulpverlening van de Unie voortgezet, en is er een verklaring gericht tot het Servische volk, die van grote invloed is op de huidige situatie, en op de eerste verslaglegging met betrekking tot het uitbreidingsproces. Wij zullen hier vanmiddag nog op terugkomen. Ook op de laatste Raad van ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken zijn vorderingen gemaakt: de verordening betreffende het Europees Vluchtelingenfonds is aangenomen, de bevoegdheden van Europol met betrekking tot de bestrijding van witwaspraktijken zijn uitgebreid en er is een politiek akkoord bereikt over de oprichting van Eurojust. Het besluit over dit akkoord was overigens al op de Top van Tampere genomen.
Verder geeft de informele Raad van ministers van Defensie van 22 september jongstleden alle aanleiding te veronderstellen dat er wat de capaciteitstoezeggingen betreft tijdens dit voorzitterschap zeer bemoedigende resultaten zullen worden geboekt. Dat geldt ook voor onze prioriteiten die overeenkomen met de wensen van onze Europese medeburgers, dat wil zeggen werkgelegenheid en groei, de scholing van onze kinderen - over dit onderwerp heeft zich afgelopen weekend een Raad van ministers van Onderwijs gebogen -, de toekomst van de sociale zekerheid en de vervoersveiligheid: een vraagstuk dat in een nieuw daglicht is komen te staan na de plotselinge stijging van de olieprijzen. Het voorzitterschap pakt ook dit vraagstuk aan en werkt daarbij nauw samen met de Commissie en het Parlement.
Ik kom nu terug op de agenda van de Europese Raad van Biarritz, waarbij ik eerst wil ingaan op de intergouvernementele conferentie.
Op 11 juli jongstleden hebben wij op uitnodiging van de heer Napolitano deelgenomen aan een debat over dit vraagstuk. Ik ben overigens ingenomen met dit initiatief van de heer Napolitano. Tijdens het debat heb ik aangegeven dat wij de onderhandelingen in een open sfeer willen laten verlopen. De kans op een bevredigend akkoord in Nice is zo immers het grootst. Wij hebben daarom benadrukt dat de drie niet opgeloste vraagstukken van Amsterdam niet los van elkaar gezien kunnen worden. Voorts willen wij een diepgaand debat voeren over het voor de uitbreiding zeer belangrijke vraagstuk van de versterkte samenwerking. Deze vraagstukken zijn bijzonder ingewikkeld. Ik moet daarom toegeven dat wij aanvankelijk minder snel vorderingen hebben geboekt dan gewenst.
Dit zal u niet ontgaan zijn. Uw Voorzitter heeft dit overigens ook steeds aan het begin van de maandelijkse ministersbijeenkomsten in het kader van de IGC aangegeven. Uw deelname is altijd van zeer groot belang. U heeft ook voortdurend benadrukt dat wij ons moeten inspannen om vorderingen te maken bij deze onderhandelingen en niet af te wijken van het vastgestelde tijdschema.
Net als de Commissie heeft het voorzitterschap al sinds de informele bijeenkomst van de ministers van Buitenlandse Zaken van begin september - de Gymnich van Evian - met klem benadrukt dat de Top van Nice op een mislukking zou kunnen uitdraaien en dat Frankrijk als fungerend voorzitter van de Raad de voorkeur gaf aan een mislukte top boven een slecht akkoord. Ik wil het hier nogmaals met klem benadrukken: het gaat ons er niet om een tactische zet te doen; beter geen Verdrag van Nice dan een slecht Verdrag van Nice. U heeft deze boodschap kennelijk begrepen. Tijdens de Raad Algemene Zaken van 18 september en de speciale bijeenkomst die ik diezelfde avond in Brussel heb voorgezeten, heb ik gemerkt dat men zich hiervan bewust begint te worden.
Hoever staat het nu concreet met de onderhandelingen?
Het probleem met de Commissie is dat de meeste lidstaten zich terughoudend opstellen met betrekking tot het maximumaantal commissarissen en de daadwerkelijk herstructurering - op termijn - van het College, en dat terwijl we het wel allen eens zijn over de noodzaak van een sterke en doelmatige Commissie. Ik denk dat we, met het oog op de toekomst van de Unie, deze paradox moeten zien op te lossen. De Commissie, ik wil dit nogmaals nadrukkelijk zeggen, is immers de spil van het communautaire stelsel.
Iedereen heeft zijn of haar argumenten duidelijk uiteen kunnen zetten. We zullen op een gegeven moment echter een aantal tegenstrijdigheden moeten oplossen. Ik acht het in ieder geval onmogelijk dat we zonder hervormingen met het huidige stelsel doorgaan als de Unie straks 20, 25 of 30 lidstaten telt.
Ik ben van mening dat er schot zit in het vraagstuk van de herweging van de stemmen en dat veel lidstaten inzien dat herweging van de stemmen verkiesbaar is boven het mechanisme van de dubbele meerderheid, in welke vorm dan ook. Het vraagstuk van de herweging van de stemmen hangt evenwel nauw samen met het vorige vraagstuk. Het moge dan ook duidelijk zijn dat deze kwestie slechts aan het einde van de onderhandelingen kan worden opgelost. Wees echter gerust, wij zullen niet tot Biarritz of zelfs Nice wachten om dit vraagstuk aan te pakken. Wij zijn reeds begonnen met de hoognodige voorbereidende werkzaamheden. Persoonlijk ben ik echter van mening dat slechts in een later stadium wezenlijke vorderingen kunnen worden gemaakt. Desalniettemin is het van belang dat de staatshoofden en regeringsleiders op de Europese Raad van Biarritz dit vraagstuk aanroeren.
De belangrijke werkzaamheden die met betrekking tot de gekwalificeerde meerderheid zijn verricht, beginnen daarentegen hun vruchten af te werpen. De Commissie heeft zeer opbouwende voorstellen gedaan en ik ben haar hiervoor zeer erkentelijk. Op basis van deze voorstellen kunnen we vooruitgang boeken, waarbij echter rekening dient te worden gehouden met de belangrijkste bezwaren van iedere delegatie. De lijst van onderwerpen die voor stemming op basis van gekwalificeerde meerderheid in aanmerking komen groeit flink, en ik denk dat de resultaten over het geheel genomen bevredigend zijn. Iedereen weet dat het hier om een zeer belangrijk onderwerp gaat, misschien wel het belangrijkste van de hele IGC. Essentieel voor het Parlement is de uitbreiding van onze medebeslissingsprocedures, die nauw met het vorige vraagstuk samenhangt. Ik denk dat het debat binnen de IGC over dit vraagstuk de goede kant op gaat en dat het beginsel van concordantie tussen medebeslissing en wetgeving aan terrein wint, ja zelfs volledig wordt geaccepteerd.
Het vraagstuk van de versterkte samenwerking ligt nog altijd moeilijk, zoals u weet. Veel lidstaten zijn immers bang dat deze vorm van samenwerking de weg zal openen voor een Europa van twee snelheden en dat de vijftien lidstaten hierdoor geen echte vorderingen kunnen boeken op het punt van de gekwalificeerde meerderheid. Ik wil echter nogmaals benadrukken dat de versterkte samenwerking niet gezien moet worden als een manier om een sterke, stabiele kern te vormen of als vervanging van de gekwalificeerde meerderheid.
Op ministerieel niveau zijn we diverse keren uitvoerig op dit vraagstuk ingegaan. Mijns inziens is er duidelijkheid geschapen omtrent het begrip "versterkte samenwerking" en is de grootste weerstand tegen deze vorm van samenwerking weggenomen. Het parallelle debat over de toekomst van het Europa van na de uitbreiding heeft hier zijn eigen - positieve, maar soms ook enigszins negatieve - bijdrage aan geleverd.
De meeste lidstaten lijken niet te kiezen voor een radicale hervorming ten gunste van een ander institutioneel model dat veel meer op federale leest geschoeid is. Daarom denk ik dat de versterkte samenwerking beantwoordt aan de realistische constatering dat in het uitgebreide Europa niet alle lidstaten altijd in hetzelfde ritme vooruitgang kunnen en willen boeken. Flexibiliteit en souplesse zijn dus onontbeerlijk om bepaalde lidstaten de mogelijkheid te bieden sneller te gaan dan andere lidstaten. De achterblijvers dienen evenwel de mogelijkheid te hebben naar het niveau van de koplopers toe te werken. De vormen van versterkte samenwerking hebben immers alleen zin als ze voor alle lidstaten openstaan.
Uiteraard dient er op dit vlak nog veel te worden gedaan. Zo moet met name verduidelijkt worden onder welke voorwaarden de beginselen vereenvoudigd kunnen worden en hoe de voorwaarden voor het van start gaan van dit mechanisme kunnen worden versoepeld, uiteraard met behoud van een aantal garanties. Voorts moeten we onderzoeken welke maatregelen er getroffen moeten worden op het gebied van het GBVB.
Tenslotte zal het voorzitterschap in overeenstemming met de lidstaten onderzoeken of artikel 7 van het VEU kan worden aangepast, met name aan de hand van de voorstellen die reeds door de lidstaten en de Commissie zijn ingediend. Het moge duidelijk zijn dat voor een betere waarborg van de waarden van de Unie en de grondrechten, een mechanisme voor preventie en waakzaamheid in het leven dient te worden geroepen.
Dit brengt mij op het tweede hoofdthema dat op de agenda van Biarritz staat ingeschreven, namelijk dat van het Handvest van de grondrechten.
Zoals u weet is het ontwerphandvest gisteren, dat wil zeggen 2 oktober, op plechtige wijze door de Conventie aangenomen. De steun van de vertegenwoordigers van uw Parlement speelde hierbij een zeer waardevolle en doorslaggevende rol. De heer Napolitano heeft niettemin namens uw Commissie constitutionele zaken de vraag gesteld of dit ontwerphandvest een toekomst heeft en of het mogelijk is het handvest in de Verdragen op te nemen, waartoe het besluit op de Europese Raad van Nice genomen zou moeten worden.
Ik kan hier dus uit afleiden dat het Parlement, of tenminste zijn Commissie constitutionele zaken, de tekst van de Conventie goedkeurt. Uiteraard dient er eerst nog wel een inventarisatie te worden opgemaakt, maar dat kan ik alleen maar toejuichen. Wij zullen dus nog ongetwijfeld diepgaand over dit vraagstuk van gedachten kunnen wisselen tijdens het debat dat hier in november gehouden zal worden over de afkondiging van het handvest door de drie instellingen.
Alvorens ik nader inga op de vraag van de Commissie constitutionele zaken wil ik eerst uiteenzetten waarom de werkzaamheden van de Conventie een dubbel succes mogen worden genoemd.
Op de eerste plaats zijn ze een succes omdat er goed over de te volgen procedure wordt nagedacht. Die procedure moet worden opgesteld door de Conventie, die is samengesteld uit leden van het Europees Parlement, nationale afgevaardigden, leden van de Europese Commissie en persoonlijke vertegenwoordigers van de staatshoofden en regeringsleiders. Wij hebben aldus gebroken met de traditionele methode van de nogal complexe diplomatieke of intergouvernementele conferenties.
Ik wil hier aan toevoegen dat de kwaliteit en de verscheidenheid van de leden die op basis van hun opleiding, achtergrond en politieke overtuiging zijn benoemd, ontegenzeggelijk een bron van rijkdom vormen.
Voorts ben ik bijzonder ingenomen met de werkwijze van de Conventie, die niet alleen transparant is maar ook getuigt van een grote interactiviteit met de burgers via internet.
Om transparantie te bewerkstelligen heeft de Conventie tijdens haar werkzaamheden de grote NGO's, sociale partners en kandidaat-lidstaten gehoord. Dankzij die transparantie en openheid is de tekst van het ontwerphandvest geleidelijk aan verbeterd. Ik weet niet meer precies hoeveel versies er geweest zijn, ik dacht 48 of 49.
Ik ben er persoonlijk van overtuigd dat de Conventie duidelijk de manier aangeeft, of tenminste een van de manieren, waarop Europa transparanter kan functioneren en beter naar zijn burgers kan luisteren.
Het tweede grote succes betreft het resultaat van de Conventie. Overigens dient gezegd dat zonder dit tweede succes het eerste nauwelijks betekenis had gehad. Het Handvest is een duidelijk en goed geordend document, en dat wil ik graag benadrukken, want dit geldt bepaald niet voor al onze teksten. Het Handvest omvat slechts een vijftigtal artikelen, verdeeld over zes hoofdstukken die alle een duidelijk thema behandelen: waardigheid, vrijheid, gelijkheid, solidariteit, burgerschap en rechtvaardigheid. Wat bondigheid en duidelijkheid betreft komt het Handvest dus volledig aan onze wensen tegemoet. Ik denk dat het ook beantwoordt aan de verwachtingen van onze medeburgers.
Het Handvest is een coherente tekst. De redacteuren stonden voor de zware opgave twee vereisten in de tekst te verwerken. Enerzijds mocht de tekst geen exacte kopie worden van de reeds bestaande grondrechten in de Unie en anderzijds moest ze aangepast kunnen worden aan de ontwikkelingen binnen de Unie.
Het Handvest zal mijns inziens echter vooral dankzij zijn ijzersterke inhoud als een gezaghebbende tekst gezien worden. In de tekst worden de burgerrechten, zoals vermeld in het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens, op duidelijke wijze opnieuw bevestigd. De opstellers van het Handvest hebben er alles aan gedaan om inconsistenties te voorkomen tussen enerzijds de jurisprudentie van het Europese Hof voor de rechten van de mens, dat verantwoordelijk is voor de naleving van het Verdrag, en anderzijds de jurisprudentie van het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschap. Ze zijn hierin met name geslaagd door voor de tekst van het Verdrag van de Raad van Europa te kiezen als deze beter en actueler bleek te zijn.
Zoals iedereen weet worden in het Handvest niet alleen de reeds bestaande rechten herbevestigd. In de tekst zijn vele nieuwe rechten opgenomen die samenhangen met de ontwikkelingen die onze samenlevingen noodzakelijkerwijze hebben doorgemaakt als gevolg van de ontwikkeling van de technologie, het ontstaan van nieuwe afhankelijkheidsrelaties en de complexiteit van onze bestuurlijke systemen.
Het zal u tenslotte niet verbazen dat ik ingenomen ben met het belang dat in de tekst wordt gehecht aan de economische en sociale rechten. Ik wil als Fransman laten weten dat mijn land krachtig heeft gepleit voor een substantiële tekst op dit gebied. Vele andere lidstaten hebben zich daar echter ook voorstander van getoond. Dit doet het voorzitterschap uiteraard genoegen. Het Handvest dient immers een vernieuwende en stuwende rol te spelen en het Europees sociaal model moet worden geconsolideerd. Ik ben ervan overtuigd dat iedereen in deze vergaderzaal hier veel waarde aan hecht. Zo zijn de volgende rechten in het Handvest opgenomen: het recht op gratis onderwijs; het recht van werknemers te worden geïnformeerd en geraadpleegd alsmede het recht om te onderhandelen en collectief actie te voeren, met inbegrip van het stakingsrecht; het recht op bescherming tegen iedere vorm van ontslag zonder gegronde redenen; het recht op sociale zekerheid; en tenslotte het verbod op kinderarbeid.
Ik ben ervan overtuigd dat het Handvest over het geheel genomen sinds het begin van de Europese eenwording de belangrijkste collectieve stap vormt in de bevestiging van de sociale rechten. Wij hebben dus alle reden het te verwelkomen.
U zult mij ongetwijfeld gaan vragen waarom een dergelijk succes niet bekroond wordt met de opname van het Handvest in de Verdragen. Allereerst wil ik, om de vraag van de heer Napolitano zo precies mogelijk te kunnen beantwoorden, de conclusie van de Europese Raad van Keulen in herinnering brengen, die de aanzet tot dit hele proces gaf: "De Europese Raad zal het Europees Parlement en de Commissie voorstellen, samen met de Raad een Handvest van de grondrechten van de Europese Unie plechtig af te kondigen" . De Raad moet dus eerst zelf in politieke zin akkoord gaan met het ontwerphandvest. Ik verwacht en hoop dat dit op informele wijze zal gebeuren tijdens de Europese Raad van Biarritz. Voorts zal de Raad de overige instellingen, zoals de Commissie, uw Parlement en, waarom ook niet, een aantal nationale parlementen de tijd geven om zich over de inhoud van dit document uit te spreken. Wat het tijdschema betreft moge het duidelijk zijn dat het Handvest pas tijdens de Europese Raad van Nice kan worden afgekondigd, wat de eerste stap zal zijn naar een mogelijke verdere ontwikkeling.
In de conclusies van Keulen staat verder dat pas na de afkondiging van het Handvest, hetgeen dus in Nice zal gebeuren, kan worden nagegaan of het in de verdragen kan worden opgenomen. De Raad heeft dit vraagstuk overigens tot op de dag van vandaag onbesproken gelaten. Persoonlijk komt het mij echter voor dat het merendeel van de lidstaten, om niet te zeggen het leeuwendeel, tegenstander is van een onmiddellijke opname van het Handvest in de Verdragen. Het voorzitterschap dient met deze situatie uiteraard rekening te houden.
Ik wil uw vraag daarom met een tegenvraag beantwoorden: moeten we het risico lopen dat de tekst - die zoals ik heb aangegeven van groot belang is - in Biarritz wordt verworpen, of moeten we vertrouwen hebben in de kracht van dit Handvest? Ik ben er namelijk van overtuigd dat het als referentie voor de waarden van de Unie en als inspiratiebron voor het Hof van Justitie in Luxemburg zal gaan dienen.
Laat de tijd zijn werk maar doen, zoals men pleegt te zeggen. Het debat over de toekomst van het Handvest kan mijns inziens niet los worden gezien van dat over de toekomst van Europa. Sommigen hebben benadrukt dat de Europese Unie vroeg of laat een grondwet zal moeten krijgen. Persoonlijk vind ik dit een goed, ja zelfs uitstekend idee. Voorwaarde is echter wel dat we het eerst eens worden over de inhoud van zo'n grondwet, dat wil zeggen dat duidelijk moet worden wat ieders bevoegdheden zijn, welke rol iedere instelling binnen de Unie speelt en welk evenwicht er tussen deze instellingen moet bestaan. Het is niet ondenkbaar, ik ben er tenminste voorstander van, dat het Handvest in de vorm van een preambule in een dergelijk "grondwettelijk verdrag" zal worden opgenomen. Er moet echter nog veel werk worden verzet alvorens we tot deze nieuwe fase over kunnen gaan. Het is mijns inziens voorbarig om nu al een tijdschema hiervoor vast te leggen. Een dergelijk schema kan bovendien schadelijk zijn voor de onderhandelingen die in het kader van de IGC worden gevoerd. Wij moeten in Nice, met het oog op de resultaten die op de IGC zullen worden geboekt, aangeven welke weg vanaf dat moment het beste bewandeld kan worden.
Het debat over wat er na Nice moet gebeuren omvat een aantal thema' s die men soms geneigd is te vereenvoudigen. Het eerste thema heeft betrekking op de verbetering van het institutionele functioneren van een Unie met dertig leden. In het kader van de komende IGC wordt er reeds aan dit vraagstuk gewerkt. Het is echter duidelijk dat we de communautaire werkwijze veel ingrijpender zullen moeten wijzigen als we de essentie ervan willen behouden. In het kader van de versterkte samenwerking heb ik hier al iets over gezegd. Wij zijn van mening dat deze vorm van samenwerking van buitengewoon groot belang is voor een pragmatische ontwikkeling van een communautair Europa dat straks veel meer lidstaten en een veel heterogener karakter zal hebben. Ik zal hier nu verder niet meer op terugkomen.
Vervolgens is er de vraag of de Verdragen in de grondwet dienen te worden vastgelegd om aan een tweetal eisen tegemoet te kunnen komen: enerzijds dienen de teksten immers te worden verduidelijkt, dat wil zeggen dat ze coherenter en meer toegankelijk voor onze medeburgers moeten worden gemaakt, en anderzijds dienen de bevoegdheden beter te worden omschreven. Deze vraagstukken zijn niet nieuw en we weten allen hoe ingewikkeld ze zijn.
Er is nog een derde aandachtspunt dat niet uit het oog mag worden verloren en dat betrekking heeft op de verbetering van het beheer van de Unie. Zo dient los van de hervorming van de Verdragen het functioneren van de instellingen te worden verbeterd. De publieke opinie hecht hier bijzonder veel waarde aan. Voorts dient te worden verduidelijkt welke koers de Unie moet varen en dienen de instrumenten beter te worden beheerst. Kortom, het roer moet beter worden bediend. Dit betekent dat we ieder van onze instellingen tot een hoger politiek niveau moeten verheffen. Ieder van de instellingen dient op politiek gebied hervormd te worden en het evenwicht tussen deze instellingen moet worden vergroot.
In dit opzicht zijn de voorstellen die voorzitter Prodi voor het volgende jaar voorbereidt buitengewoon bruikbaar. Ik denk overigens dat het tijd wordt dat ik hem aan het woord laat. Ik ben ervan overtuigd dat hij ons reeds enkele overpeinzingen zal voorleggen met betrekking tot de centrale instelling waarvan hij de voorzitter is. Voordat ik mijn betoog echt afsluit wil ik hier als fungerend voorzitter benadrukken dat we ons moeten concentreren op onze eigen taken en ons samen moeten inspannen om deze taken tot een goed einde te brengen. Vooruitgang in Biarritz betreffende het vraagstuk van de IGC en het Handvest zal bijdragen aan het succes van de Europese Raad van Nice. Daarna kunnen we ons gaan voorbereiden op een optimale follow-up van de Top van Nice.
(Applaus)

Prodi
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de minister, geachte afgevaardigden, de top van Biarritz zal een beslissend moment zijn. Dan moeten wij ons buigen over de vraagstukken die van doorslaggevend belang zijn voor de uitbreiding en de institutionele hervormingen. Ons streven naar oplossingen voor onze problemen mag ons echter niet beletten in gedachten bij onze buren en vrienden te zijn die beslissende beproevingen doorstaan. In Servië heeft de democratie dankzij de wil van het Servische volk vaste voet kunnen krijgen. Laten wij Servië nu helpen deze bladzijde eindelijk om te slaan en zijn rol in de internationale gemeenschap te hervatten. In het Midden-Oosten is echter door onverantwoorde daden, die oude wonden hebben opengereten en die wij veroordelen, de vrede weer verder weg komen te liggen.
De Commissie zal de Raad en het Parlement ter zijde staan. Samen moeten wij de Europese Unie in staat stellen tot sterk politiek optreden, tot een optreden dat strookt met de humanitaire en financiële inspanningen waarin wij nu al de hoofdrol vervullen.
Wij moeten Europa zijn eenheid teruggeven: dat is de enerverende taak waarvoor de reeds op gang gebrachte uitbreiding ons plaatst. De Commissie is voornemens zich vastberaden van deze taak te kwijten. Daarbij zal zij het haar gegeven mandaat volledig in acht nemen en zorgen voor objectieve en strikte onderhandelingen met elk land.
Striktheid en objectiviteit zijn absoluut noodzakelijk als wij zowel in de kandidaat-landen als ook in de lidstaten van de Unie de publieke opinie achter ons willen krijgen. Het moment is dan ook gekomen om aan de inspanningen van de onderhandelaars iets toe te voegen: wij moeten nu gaan uitleggen en overtuigen. In de lidstaten van de Unie doet zich een sterke discussiebehoefte gevoelen. Men wil weten wat het belang is van de uitzonderlijke geschiedenisbladzijde die momenteel met het herstel van de eenheid in Europa wordt geschreven. Ook zullen wij dan in staat zijn alle voordelen te beschrijven die zullen voortvloeien uit de totstandkoming van een gemeenschappelijk markt van 500 miljoen consumenten.
De nieuwe democratieën ondernemen momenteel enorme, ja zelfs weergaloze inspanningen om hun politieke en economische stelsels aan te passen aan hetgeen gangbaar is in de Gemeenschap. Anderzijds groeit in de kandidaat-landen, met dezelfde intensiteit, de bezorgdheid over het ontbreken van een nauwkeurig en bindend tijdschema. Wij moeten een antwoord geven op hun inspanningen en hun bezorgdheid.
Door de uitbreiding zijn wij gedwongen eerst en vooral te zorgen voor de noodzakelijke hervormingen van de communautaire instellingen.
Zonder de noodzakelijke aanpassingen van de instellingen zullen met de uitbreiding tot het bijna dubbele aantal lidstaten van nu onoverbrugbare besluitvormingsproblemen ontstaan. Zonder deze aanpassingen zou de Unie op een definitieve crisis afstevenen. Dit is dan ook de taak waarvan men zich tijdens de Top van Biarritz en daarna de Top van Nice moet kwijten.
Als wij in december een verdrag van Nice sluiten waarin al hetgeen ik zojuist heb beschreven zijn volledige beslag zal hebben gevonden, kunnen wij, rekening houdend met de voor de ratificatie door de lidstaten benodigde tijd, de Unie begin 2003 klaar hebben voor de uitbreiding.
Wat hierbij op het spel staat hebt u zojuist van minster Moscovici gehoord. U weet eveneens wat het standpunt van de Commissie hierover is.
Wij moeten ervoor zorgen dat de toepassing van de versterkte samenwerking wordt versoepeld. De deur van de versterkte samenwerking moet altijd open blijven voor de lidstaten die daaraan willen meedoen. Men moet het coherente karakter van het acquis communautair en het uniforme karakter van het rechtskader vrijwaren. De versterkte samenwerking moet een instrument zijn dat anderen opneemt en niet uitsluit. Niemand mag echter verhinderen dat een groep van landen de onderlinge banden sterker aanhaalt dan hetgeen uitdrukkelijk in de Verdragen is neergelegd. Daarvoor moet in het kader van de instellingen van de Unie toepasselijke regels worden uitgevaardigd. Tevens moet men de gevolgen van de uitbreiding voor de instellingen opvangen. Wij moeten met name ervoor zorgen dat de Commissie in staat blijft op waarachtig collegiale wijze te functioneren en dat de Raad besluiten kan nemen die zowel de meerderheid van de landen als de meerderheid van de volkeren vertegenwoordigen.

Wij moeten bovendien de rechtspraak in de Unie hervormen en tot slot ook - en dit punt is voor mij van doorslaggevend belang voor het welslagen van Nice - de vetomogelijkheden en het aantal besluiten met eenparigheid van stemmen zoveel mogelijk beperken.
Die hervormingen zijn het absolute minimum - ik herhaal: het absolute minimum - om te kunnen uitbreiden. Zonder die hervormingen lopen wij het risico de slagvaardigheid van de Europese Unie op onherstelbare wijze aan te tasten.
Het debat over het Handvest van de grondrechten, dat eerst in Biarritz en dan in Nice zal plaatsvinden, is van even groot belang voor de toekomst van Europa. Zoals minister Moscovici al zei, maken wij hiermee grote politieke vooruitgang. Dit Handvest zal namelijk een baken zijn voor zowel de huidige lidstaten van de Unie als de landen die tot haar willen toetreden. Het op tafel liggend ontwerp is van voorbeeldige kwaliteit en evenwicht. Daarom wil ik de leden van de Conventie en voorzitter Herzog van harte gelukwensen met hun werk.
Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, de les die wij vandaag op de tiende verjaardag van de Duitse hereniging leren, is dat Europa opgewassen is tegen de grote uitdagingen van de geschiedenis.
Wij moeten echter van meet af aan rekening houden met de tijd na Biarritz en Nice. Wij hebben de plicht na te denken over onze toekomst. Ik wil vandaag geen volledig model geven voor het Europa van morgen, maar slechts, met enkele vaste punten, het kader aangeven waarbinnen het debat daarover moet plaatsvinden.
De toekomst van Europa, van het Europa dat zijn eenheid heeft hervonden, ligt niet eens en voor altijd, zwart op wit vast. De uitkomst van deze politieke cyclus hangt af van hetgeen wij als onze wil tot uiting brengen. Dat kan handhaving van de status-quo zijn, hetgeen in feite achteruitgang van Europa betekent; dat kan een gedeeltelijke en illusoire versterking van de intergouvernementele samenwerking zijn, maar dat kan ook een voortborduren zijn op het institutionele patroon van de Unie, en wel op een manier die strookt met de beginselen van democratie, machtsevenwicht en subsidiariteit.
Ik heb de indruk - en dit steekt mij een hart onder de riem - dat de consensus over de noodzaak van een oplossing voor deze problemen nu veel groter is dan een jaar geleden, toen ik hier voor het eerst, ten overstaan van u, gewag van maakte.
Als wij de toekomst op opbouwende wijze willen aanpakken moeten wij ons baseren op het heden en het verleden, en op het debat dat in de afgelopen maanden dankzij de bijdragen van vooraanstaande persoonlijkheden op gang is gebracht.
Al het bestendige dat, door vier opeenvolgende uitbreidingen heen, in de Unie is opgebouwd - van de interne markt tot de euro - is de vrucht van een absoluut origineel systeem, van een systeem dat gegrondvest is op het delicate evenwicht tussen de instellingen van de Unie.
Dit systeem draait rondom de institutionele driehoek Raad, Parlement en Commissie en is een enorm succes gebleken.
Het meest originele onderdeel hiervan is ongetwijfeld de Commissie en haar initiatiefrol. De Commissie is een regelrechte smeltkroes waarin enerzijds de verschillende spanningen en de verschillende nationale belangen samenvloeien, en anderzijds de voorstellen worden uitgewerkt die de vaak tegenstrijdige belangen met elkaar kunnen verzoenen. De Commissie maakt niet alleen een analyse en een synthese van de problemen, maar initieert ook onderhandelingen. Tijdens die onderhandelingen worden eerst de nationale verschillen naar voren gebracht en wordt vervolgens een poging gedaan het gemeenschappelijk Europees belang vast te stellen.
Als uitvoerend orgaan is de Commissie onafhankelijk, maar tegelijkertijd ook zeer gevoelig voor het evenwicht tussen de grote en de kleine lidstaten en hun belangen. Zij is de absolute voorwaarde voor een gemeenschappelijk uitoefenen van soevereine rechten in de Gemeenschap.
De rol van de Commissie is weliswaar onontbeerlijk maar volstaat niet om Europa op te bouwen. Het Europees belang wordt bepaald door het institutioneel bestel waarin Parlement, Raad en Hof van Justitie een even belangrijke rol spelen. Uit dit systeem, uit dit geheel van instellingen spruit de synthese voort.
Sommigen zijn echter van mening dat antagonisme tussen Raad en Commissie goed is, en weldadig kan zijn voor het Parlement.
Niets is minder waar. Een krachtige Raad versterkt juist het optreden van de Commissie, en hetzelfde geldt voor het Parlement.
Het Europees systeem is een evenwichtig systeem waarin dankzij de goede werking van elke instelling het gemeenschappelijk belang wordt gegarandeerd. Afzwakking van een van deze instellingen is afzwakking van het geheel.
Desalniettemin zie ik tot mijn grote bezorgdheid dat her en der de neiging bestaat te geloven dat de Europese opbouw voortgezet kan worden met in hoofdzaak op rechtstreekse regeringssamenwerking gebaseerde methoden.
(Applaus)
Dit is uiterst zorgwekkend. De intergouvernementele methode kan immers maar twee resultaten, twee slechte resultaten opleveren: ofwel zou daardoor de Gemeenschap worden veranderd in een forum voor internationale besprekingen, waarin men echter niet in staat is de soevereine rechten te beheren in het algemeen belang, ofwel zouden - en dit zou nog veel erger zijn - de burgers bij de neus worden genomen omdat dan continu nieuwe instanties zouden ontstaan waar zij bij gebrek aan democratische verkiezingen geen vat op hebben. Dan pas zou men met recht kunnen spreken van een regering van bureaucraten!
(Applaus)
Als men een comité van ministers met steeds nieuwe taken belast en als die ministers worden bijgestaan door een secretariaat dat nooit enige rekenschap hoeft af te leggen voor zijn doen en laten, houdt men elke vooruitgang tegen zowel op het gebied van de democratie als op dat van de efficiënte besluitvorming.
Het is bedrieglijk om, zoals soms gebeurt, te beweren dat in het geval van een intergouvernementeel model de legitimatie van de betrokken regeringen voldoende garantie is voor democratische verantwoording.
Men kan het democratisch karakter van het Europees proces niet grondvesten op een dubbele legitimatie: de rechtstreekse legitimatie door het Europese volk dat u, geachte afgevaardigden, vertegenwoordigt en de legitimatie door de regeringen van de lidstaten die voortkomen uit democratische nationale verkiezingen.
Als het met rechtstreekse, algemene verkiezingen gekozen Parlement bent u de instelling bij uitstek die gelegitimeerd is om de unie van de volkeren van Europa te vertegenwoordigen, en uit het vertrouwen dat u, Europese afgevaardigden, de Commissie schenkt, haalt de Commissie haar democratische legitimiteit. Daarnaast hebben wij dan ook nog de andere legitimatiebron: de in de Raad vertegenwoordigde lidstaten.
Als men het intergouvernementeel stelsel versterkt, schaadt men niet alleen de Commissie maar in feite ook de Raad zelf. Dan tornt men aan het democratisch karakter van heel de Europese opbouw en dat zou een enorme stap achteruit zijn.
(Applaus)
Het zou trouwens uiterst gevaarlijk zijn het beginsel te ondermijnen van een op het recht gefundeerde Gemeenschap, waar de eerbiediging van het recht wordt gewaarborgd door de rechtbanken waar alle burgers een beroep op kunnen doen.
Men moet eens en voor altijd uit de huidige paradoxale situatie zien te geraken. Zelfs het werk van de vijftien ministers van Justitie die zulke delicate gebieden zoals het strafrecht en de politiesamenwerking onder hun hoede hebben, onttrekt zich nu aan de controle van het Parlement en het Hof.
(Applaus)
Wat de recente gebeurtenissen in Oostenrijk betreft, heeft het gevoel zich te moeten verzetten tegen racistische of autoritaire uitwassen - een gevoel waar ik overigens volledig achter sta - geleid tot een kunstmatig onderscheid tussen bilateraal optreden van de lidstaten en optreden van de Unie. Het lijkt nu alsof democratie uitsluitend een vraagstuk is voor de landen. Ik ben er daarentegen rotsvast van overtuigd dat democratie niet aan subsidiariteit onderhevig mag zijn: democratie moet overal leven, op welk niveau dan ook.
(Applaus)
Ik kan mij evenmin aan de gedachte onttrekken dat telkens wanneer zich een probleem op het niveau van de Unie voordoet, dit eerst en vooral in dit Parlement besproken moet worden. Hier komt onze democratie immers bij uitstek tot uiting. Anderzijds is het ook onbetwistbaar dat wanneer het gaat om concreet regeringsoptreden, er een discussie op gang moet worden gebracht over wat op Europees niveau en wat op nationaal niveau moet worden gedaan, en het is duidelijk dat daarna ieder land kan besluiten wat op regionaal en wat op lokaal vlak moet geschieden. Ook ik ben dus van mening dat het moment is gekomen om een discussie te openen over de scheidslijn tussen de bevoegdheden van de Unie en de bevoegdheden van de lidstaten. Wij zullen het terrein effenen voor deze discussie met het Witboek over de bestuursvormen dat wij momenteel aan het voorbereiden zijn en waarin wij duidelijk zullen maken hoe de bestaande niveaus van besluitvorming op elkaar moeten aansluiten. Wij zullen daarbij niet alleen transparantie en democratie, maar ook coherentie en efficiëntie waarborgen.
Als wij de ontwikkeling van de Unie echter enkel en alleen in de schoot leggen van de intergouvernementele samenwerking, creëren wij machtsystemen in de Europese structuur die elkaar in het vaarwater zitten. Dat zou leiden tot versplintering daar waar juist eenheid nodig is.
Mijns inziens hoef ik niet nogmaals terug te komen op het triest onvermogen dat wij tijdens de oorlog in de Balkan aan de dag hebben gelegd. Ik heb dit al eerder hier in het Parlement aan de kaak gesteld. Dit onvermogen was juist te wijten aan ons versplinterd besluitvormingssysteem. Onze geloofwaardigheid zijn wij nooit verloren door ons optreden, maar wel door ons onvermogen.
Ik wil nog twee voorbeelden noemen van deze versplintering. Het eerste voorbeeld is de benoeming van hoge vertegenwoordigers. Wat het buitenlands- en veiligheidsbeleid betreft heeft het Verdrag van Amsterdam slechts een voorlopig antwoord gegeven op een continue eis.
Ofschoon ik Javier Solana - die ik werkelijk bewonder om zijn enorme persoonlijke inzet waarmee hij onverwacht grote resultaten heeft weten te boeken - de volledige steun van de Commissie toezeg, moet ik toch duidelijk maken dat het bestaand organisatiemodel in de toekomst niet gehandhaafd kan worden.
(Applaus)
Men haalt hierin de rol van de Raad en de rol van de Commissie door elkaar, hetgeen leidt tot niet alleen afzwakking van de twee peilers van het institutioneel bestel maar ook uitsluiting van het Parlement van elke daadwerkelijke macht.
Men moet de huidige situatie zien als een overgangsfase, als een nuttige fase voor het opstarten van Europees optreden op een nieuw gebied. Daarna moet dit optreden echter worden opgenomen in het normale institutionele reilen en zeilen, zoals dat ook met andere ervaringen uit het verleden is gebeurd. Denkt u maar aan Schengen. Ik ben er dus rotsvast van overtuigd dat de functie van hoge vertegenwoordiger thuis hoort in de Commissie en aan deze functie een speciaal, op veiligheids- en defensievereisten afgestemd statuut moet worden toegekend.
(Applaus)
Tot min of meer dezelfde conclusie moeten wij komen als wij nadenken over de oplossingen die noodzakelijk zijn voor het beheer van andere sectoren, zoals het economisch beleid en de euro. Het huidig beheer van het economisch beleid laat een aarzelend en verward Europa zien. De Europese Centrale Bank is onafhankelijk maar wordt niet terzijde gestaan - zoals het geval is met elke andere hoofdrolspeler in de wereldeconomie - door een stabiele instantie voor economisch beleid waarin de economische oriëntaties van de Unie en haar leden samenvloeien en waarin met de nodige snelheid beslissingen kunnen worden genomen.
(Applaus)
De zoektocht naar een dergelijke instantie, die voor elk monetair beleid onontbeerlijk is, mag echter niet eindigen in de benoeming van weer een hoge vertegenwoordiger, in dit geval van een hoge vertegenwoordiger voor economische zaken. Er is trouwens al een oplossing, een eenvoudige, vanzelfsprekende, efficiënte en voor iedereen zichtbare oplossing: de Commissie; de Commissie moet met mandaat van de Raad als spreekbuis kunnen fungeren voor het economisch beleid van de Unie.
U hoeft enkel maar het Verdrag te lezen om in te zien dat naast de Centrale Bank, die de spil is van het monetair beleid, er maar één operationele instantie is die de verantwoordelijkheid kan dragen voor een algemene benadering van het economisch beleid van de Unie, en dat is de Commissie. De Commissie is de noodzakelijke gesprekspartner van de Centrale Bank.
Het tweede voorbeeld van versplintering houdt verband met een wens die enkele lidstaten in het kader van de intergouvernementele conferentie tot uitdrukking hebben gebracht. Zij willen met wijziging van het Verdrag de oprichting vergemakkelijken van agentschappen waaraan de Raad dan uitvoerende bevoegdheden moet geven. Daardoor lopen wij echter - en ik wil wat dat betreft glashelder zijn - het risico machtscentra te creëren die elkaar voor de voeten lopen.
Misschien heeft de Unie het instrument van de agentschappen wel nodig, maar dan om instanties en autoriteiten in het leven te roepen die in alle bestellen bestaan en die de Commissie in staat kunnen stellen zonder al te zware bureaucratische lasten haar rol als uitvoerend orgaan te vervullen. Daarbij moet echter wel de logica die aan het communautair systeem ten grondslag ligt worden geëerbiedigd. Deze agentschappen moeten met andere woorden onder toezicht van de Commissie staan, en de Commissie moet ten overstaan van u rekenschap afleggen van hun werk.
Men kan niet enerzijds zijn beklag doen over de afwezigheid van een efficiënt en eendrachtig Europees optreden en anderzijds de zwakke instrumenten die de Gemeenschap voor dit optreden ter beschikking staan voor voldoende houden. De recente crisis op de aardoliemarkt spreekt wat dat betreft boekdelen. Ofschoon duidelijk was dat een eensluidend antwoord absoluut noodzakelijk was, was het net zo duidelijk dat een eensluidend antwoord onmogelijk was.
Het is regelmatig in de geschiedenis van de Europese integratie voorgekomen dat de voorzitter van de Commissie zich naar het Europees Parlement begaf om aan te kondigen dat wij op een tweesprong waren aanbeland. Ook ik wil dit vandaag hier herhalen, want ik ben er namelijk diep van overtuigd dat dit meer dan ooit waar is.
Het debat over de toekomst van Europa, geplaatst in het perspectief van de uitbreiding, is een gezond debat, een debat vol leven. Ook het debat dat heeft plaatsgevonden ter gelegenheid van het recent referendum in Denemarken was een gezond debat, ofschoon ik de uitslag daarvan betreur. Hieruit is echter nogmaals gebleken dat men in de Unie kan samenleven, ook indien niet iedereen zich in dezelfde mate betrokken voelt bij de Europese gang van zaken.
In de afgelopen vijftig jaar hebben wij grote resultaten kunnen boeken. Wij mogen echter niet op onze lauweren rusten en denken dat alles in kannen en kruiken is. Dat zou een grote fout zijn. Als wij ons niet met alle kracht inspannen voor vrijwaring van de belangrijkste onderdelen van het constitutionele bouwwerk dat door de oprichters van de Gemeenschap is ontworpen en opgetrokken, verliezen wij ook hetgeen wij nu voor goed denken te hebben veroverd: democratische verantwoording, legitimatie, rechtsstaat.
Wij hebben een uniek systeem op poten gezet waarin de garanties die de democratische rechtsstaat eigen zijn en die de grondslag vormen van onze samenlevingen, ook de fundamenten zijn van de communautaire opbouw. Deze garanties moeten onze gids zijn bij elke toekomstige ontwikkeling van ons gemeenschappelijk optreden op Europees niveau.
Velen in de wereld houden hun blik op ons gericht. Zij kijken naar het Europees model, naar de successen daarvan en laten zich daardoor vol verwachting inspireren. Zij kijken naar onze originele "unie van de minderheden" - zoals ik onze Unie het liefste noem - en houden deze voor het enig mogelijk instrument om de vereisten van de mondialisering te verzoenen met de bevestiging van de rechten van de burgers.
Ik ben echt niet zo naïef te denken dat het communautair systeem perfect is. Ik besef terdege dat dit niet zo is. Daarom hebben wij ook een diepgaand hervormingsproces van de Commissie op gang gebracht - en dit zullen wij ook voltooien - dat betrekking heeft op niet alleen de werkmethoden maar ook de administratieve structuren. Daarom mogen wij ook een dergelijke inspanning van de alle andere instellingen verwachten. Ik ben er niettemin van overtuigd, zelfs hardnekkig van overtuigd, dat het communautair systeem, met zijn gewichten en tegengewichten, het meest geschikt is om in de toekomst de ons zo dierbare grondrechten te garanderen.
Geachte afgevaardigden, men moet wel beseffen dat als men denkt de Unie te kunnen ontwikkelen door de politieke rol van de Commissie af te zwakken, door onze slagvaardigheid op uitvoerend gebied aan te tasten, door de juridische en institutionele mechanismen van de Gemeenschap te besmetten met uitbreiding van de intergouvernementele methode en door afbreuk te doen aan de door dit Parlement gegarandeerde democratische legitimatie, men heel veel dingen definitief op de helling zet: de verworvenheden van de interne markt, de gemeenschappelijke beleidsvormen, de solidariteitsmechanismen en de internationale onderhandelingskracht van Europa, een onderhandelingskracht die juist het gevolg is van het feit dat Europa met een stem spreekt. Dan ondermijnt men ook elke poging om Europa in staat te stellen doeltreffender op te treden en tegelijkertijd de ontwikkeling van een op gemeenschappelijke waarden, democratische beginselen en rechtsstaat gefundeerde Unie voort te zetten.
Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, het communautair systeem heeft ongekend succes gehad. De daarin besloten mogelijkheden beginnen zich nu echter pas te ontplooien. Alle volkeren houden in hun streven naar een vreedzame toekomst de blik hoopvol op de Europese Unie gericht. De verworvenheden uit het verleden zijn een goed uitgangspunt om de uitdagingen van de toekomst het hoofd te bieden. Laten wij blijk geven van wijsheid, van een verre blik, niet alleen om dat te bewaren wat wij geërfd hebben, maar om de toekomstige generaties iets beters te kunnen bieden.
(Langdurig applaus)

De Voorzitter
Uit het applaus van de collega' s kunt u afleiden, mijnheer de voorzitter van de Commissie, dat wij uw betoog zeer hebben gewaardeerd. Ik wil u daarvoor hartelijk danken.

Napolitano
Mevrouw de Voorzitter, staat u mij toe allereerst te zeggen dat ik het roerend eens ben met de bijval van het Parlement voor de belangrijke redevoering van heer Prodi. Ik ben daardoor zelfs enigszins aangedaan. In zijn redevoering heeft voorzitter Prodi vraagstukken aangestipt waarvoor ook in de Commissie constitutionele zaken, waarvan ik de eer heb voorzitter te zijn, grote gevoeligheid bestaat. Staat u mij toe tevens minister Moscovici van harte te bedanken voor zijn uitvoerig antwoord op de door mij namens de Commissie constitutionele zaken ingediende mondelinge vraag. Ik geloof niet dat ik deze mondelinge vraag nu nog hoef toe te lichten. Dat heeft minister Moscovici eigenlijk zelf al gedaan en wel op uitstekende wijze. Ik zal mijn aandacht derhalve toespitsen op zijn antwoord en op de vragen die hijzelf heeft gesteld in de Commissie constitutionele zaken van het Parlement.
Ik wil de voldoening - die mijns inziens in zeer ruime mate in dit Parlement aanwezig is - over de resultaten van de met de uitwerking van het Handvest van de grondrechten belaste Conventie niet onder stoelen of banken steken. Ik heb enorme waardering voor de inzet van alle leden van de Conventie en met name voor de bijdrage van de delegatie van het Europees Parlement die zo uitstekend werd geleid door de heer Méndez de Vigo.
Ik ben het eens met de goed gemotiveerde en pertinente opmerkingen van minister Moscovici over hetgeen hij de double réussite, het dubbele succes heeft genoemd, een succes qua procedure en qua tekst. Het Europees Parlement zal zich daar te zijner tijd, wanneer het Handvest wordt afgekondigd, over uitspreken. Ik heb echter alle redenen om aan te nemen dat dit een duidelijk en overtuigd akkoord zal zijn.
Dan ga ik nu over naar de vragen van minister Moscovici. Ten eerste willen wij, mijnheer de vertegenwoordiger van het voorzitterschap, absoluut niet dat men in Biarritz verwerping van het Handvest riskeert, enkel en alleen omdat om opneming daarvan in de Verdragen wordt gevraagd. Ik kan mij echter eerlijk gezegd moeilijk voorstellen hoe verantwoordelijke regeringsleiders eerst kunnen zeggen dat dit inhoudelijk een goed Handvest is en het dan verwerpen.
Ten tweede zullen wij inderdaad diep moeten nadenken over de tijd. Ik heb goed naar u geluisterd en hetgeen u zei snijdt hout. U zei dat in de meeste lidstaten het vraagstuk nog niet voldoende is uitgerijpt en een vijandige houding heerst. Dat klopt inderdaad, alhoewel men wel enig vertrouwen mag hebben - en velen van ons hebben dat vertrouwen - in de kracht van het Handvest als zodanig en in het vermogen van het Handvest om op het gebied van de rechtspraak een bron van inspiratie te zijn voor het Hof in Luxemburg. Ons standpunt is echter, minister Moscovici, dat het vraagstuk van de opneming van het Handvest in de Verdragen hoe dan ook niet uit de weg kan worden gegaan. Dat moet aan de orde worden gesteld tijdens de intergouvernementele conferentie en in Nice moet hiervoor een uitweg worden gevonden. Wij moeten er namelijk absoluut voor zorgen dat het Handvest in de toekomst niet alleen juridisch volledig tot zijn recht kan komen, maar ook als eerste steen kan fungeren voor een constitutionaliseringsproces.

Ik wilde dit duidelijk zeggen omdat ik aandachtig naar dat deel van uw betoog heb geluisterd. De opneming van het Handvest in de Verdragen mag niet worden uitgesteld tot het moment waarop een grondwet wordt uitgewerkt, waar het Handvest dan de preambule van zou kunnen zijn. Veeleer moet het Handvest het punt zijn van waaruit men kan vertrekken om na een bepaalde - en noodzakelijkerwijs langere - tijd een Europese grondwet te bereiken.
Wij vragen kortom dat men in Biarritz een begin maakt met de discussie en tot Nice daarmee doorgaat. Wij willen dat men in Nice weet welk concreet parcours zal worden gevolgd, ook in de tijd na de intergouvernementele conferentie.
(Applaus)

Poettering
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Commissie, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, waarde collega' s, wij werpen vandaag een blik op de toekomst van de Europese Unie en daarmee op de toekomst van Europa.
Onze blik richt zich echter juist in deze uren ook op Belgrado en Servië. Wij hebben bewondering voor de vrijheidsdrang van de mensen daar en wij willen hen ertoe aanmoedigen de weg in de richting van de Europese waardengemeenschap voor te zetten. Wij zijn solidair met de gekozen president Vojislav Kostunica en alle democraten in Servië. Wij doen een beroep op Slobodan Milosevic: "Bewijs uw volk een dienst! Treed af opdat uw landgenoten in vrede en vrijheid kunnen leven!"

Vandaag, 3 oktober, is het tien jaar geleden dat de Duitse eenheid in vrijheid werd verwezenlijkt. Dit was het werk van miljoenen mensen die in een vreedzame revolutie de muur omverwierpen, de mijnvelden opruimden en het mensverachtende communisme wegvaagden. De Duitse eenheid was echter alleen mogelijk omdat er een Solidarnosc in Polen was, omdat er Tsjechen, Slowaken, Hongaren en andere volken in Midden-Europa waren die vrijheid wilden. Zij hebben het recht toe te treden tot de waardengemeenschap van de Europese Unie. Onze fractie zal op initiatief van collega Alain Lamassoure een resolutie indienen waarin wij aandringen op een dusdanig tijdschema voor de uitbreiding dat de eerste volkeren van Midden-Europa aan de volgende Europese verkiezingen in het jaar 2004 kunnen deelnemen.
(Applaus)
De ereburger van Europa, de voormalige Duitse bondskanselier, Helmut Kohl, heeft enkele dagen geleden in Boedapest een hartstochtelijke lans gebroken voor het lidmaatschap van de Europese Unie van de Midden-Europese landen. Wij willen Helmut Kohl vandaag dank zeggen. Wij zijn hem erkentelijk voor het feit dat hij de eenmaking van ons Europees vasteland op moedige en vastberaden wijze heeft nagestreefd en daarvoor de Duitse eenheid als een plicht beschouwde.
(Applaus)
Nu kijken wij richting Biarritz. Ik zie dat de fungerend voorzitter van de Raad in een boek bladert en leest. Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, ik nodig u, en ook voorzitter Prodi uit dit debat te volgen en uw boek weg te leggen. Neemt u dit Parlement serieus!
(Applaus)
Wij kijken richting Biarritz en ik deel in ruime mate uw opmerkingen. Ik wil u, voorzitter Prodi van de Commissie, hartelijk danken voor de voortreffelijke redevoering die u hier vandaag hebt gehouden. Het Parlement - mijn fractie tenminste - zal vastberaden aan uw zijde staan als u deze beginselen ook in de toekomst wilt verdedigen.
(Applaus)
Nu gaat onze blik dus uit naar Biarritz. Wij geven steun aan hetgeen u over de besluitvorming bij meerderheid zei, mijnheer de fungerend voorzitter. Natuurlijk moeten wij het democratisch beginsel hard maken. Dat betekent dat wij in met meerderheid genomen besluiten ook de meerderheid van de bevolking moeten kunnen terugvinden. Ik verzoek u echter wel de rechten van de kleine landen in de Europese Unie niet te veronachtzamen. Laten wij elke vorm van arrogantie van de grote landen in de Europese Unie zien te voorkomen. Ook de kleine landen hebben hun waardigheid en misschien was het referendum in Denemarken anders verlopen als wij ons in de afgelopen weken bij een heel specifiek onderwerp anders hadden gedragen.
(Applaus)
Wij zeggen ja tegen de versterkte samenwerking. Deze versterkte samenwerking mag echter niemand uitsluiten. Wij geven dan ook steun aan hetgeen u zei. Ik verzoek u echter wel in Biarritz verder te kijken dan Nice en in Nice te besluiten de volgende hervormingen op stapel te zetten. Dan moeten wij, zoals u terecht zei, nadenken over het vraagstuk van een constitutionaliseringsproces. Het instituut in Florence heeft gezegd dat wij de Verdragen in twee delen moeten opsplitsen, in een grondverdrag en een ander soort verdrag. Daar moeten wij verder over nadenken. Ook moeten wij misschien nadenken over hetgeen de voorzitter van de Commissie terecht zei. Hij stelde voor in Nice te besluiten de volgende conferentie te belasten met de discussie over wie wat in Europa doet, wat de Europese Unie moet doen en wat zaak is voor de nationale landen. Dan is het aan de nationale landen om te besluiten wat op regionaal of lokaal vlak moet geschieden. Wij geven uitdrukkelijk steun aan hetgeen u, mijnheer de fungerend voorzitter, daarover zei.
Wij hebben nu het Handvest van de grondrechten. Onze fractie dankt Roman Herzog en, voor ons Parlement, Iñigo Méndez de Vigo en alle collega' s uit de fracties die hieraan hebben meegewerkt. Zij hebben een uitstekende prestatie geleverd en natuurlijk moeten wij nu ervoor zorgen dat het Handvest ook geleidelijk aan recht van de Europese Unie wordt. U hebt gelijk, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, wij mogen dit werk niet in gevaar brengen en daarom moeten wij enig geduld betrachten. Ik verwacht echter van u - en ik hoop dat u daarvoor het juiste kader vindt - dat deze grondrechten geleidelijk aan worden opgenomen in het recht van de Europese Unie.
Dan kom ik nu bij het allerbelangrijkste punt, dat ook voorzitter Prodi van de Commissie in zijn redevoering van vandaag aansneed en waarvoor wij hem dankbaar zijn. Dat was een voortreffelijke redevoering, mijnheer de voorzitter van de Commissie! U verklaarde dat wij in het communautaire kader van de Europese Unie handelen, dat wij niet werken in bilaterale of multilaterale structuren of met secretariaten buiten de Gemeenschap, maar in het kader van de Gemeenschap. Wij zullen ons vastberaden verzetten tegen intergouvernementele methoden en secretariaten, als deze gedachte in de hoofden van bepaalde verantwoordelijken mocht leven. Wij willen dat men optreedt in het kader van de Europese Unie.
De grootste verworvenheid van de Europese Unie is het gemeenschappelijk recht en dit recht moeten wij respecteren. Als iemand uit opportunisme begint te tornen aan dit recht, tornt hij aan de grondslag van de Europese Gemeenschap. Het recht is de grondslag voor de vrede in Europa.
Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, ik heb tot slot nog een verzoek aan u. Evenals de meerderheid in de Raad hoort ook u tot de politieke familie van François Mitterrand. Ik wens u de moed en de kracht toe die u nodig zult hebben om de Europese idealen van François Mitterrand in de komende weken, maanden en jaren trouw te blijven. Als u dat lukt zult u bij de opbouw van het gemeenschappelijk Europa ook onze partijfamilie - die is gegrondvest op de erfenis van Konrad Adenauer, Alcide de Gaspari en Robert Schuman - aan uw zijde vinden. Dat is de taak waarvan wij ons nu gemeenschappelijk moeten kwijten.
(Applaus)

Barón Crespo
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, dames en heren, tien jaar na de Duitse hereniging, die het einde inluidde van de koude oorlog en waaraan onze instelling actief heeft meegewerkt, bevinden wij ons opnieuw op een tweesprong. Dit is geen gemeenplaats: wij moeten nu handelen om ons continent definitief te verenigen en een antwoord te bieden op de uitdagingen van de mondialisering.
Wij hebben aandachtig geluisterd naar het verslag van de fungerend voorzitter van de Raad en naar de uitstekende toespraak van de voorzitter van de Commissie, die vandaag zijn rentrée maakt na de zomer. Het is alsof wij een patroon vastleggen, want het is exact een jaar geleden dat de Commissie werd ingehuldigd en nu voeren wij een debat over de tweesprong waarop wij ons bevinden en over de toekomst van Europa. Kort samengevat komt het erop neer dat wij moeten hervormen om uit te breiden, maar evenzeer opdat onze instellingen functioneren. Daarnaast mogen wij niet uit het oog verliezen dat wij met elkaar een beleid moeten voeren dat tegemoetkomt aan de problemen en de wensen van de Europese burgers.
De Top van Biarritz staat voor de deur. Mijn fractie en mijn politieke familie, de Partij van de Europese Sociaal-democraten, zijn van mening dat het werk van de Conventie voor de uitwerking van het Handvest van de grondrechten een succes is, zowel wat betreft het resultaat als wat betreft de toegepaste methode. Ten overstaan van iedereen wil ik onze collega' s onder voorzitterschap van onze collega Méndez de Vigo, en iedereen die, ook tijdens de zomer, aan het Handvest heeft meegewerkt van harte bedanken. De werkzaamheden hebben negen maanden geduurd; wij mogen zeggen dat het een gelukkige zwangerschap is geweest.
Het is belangrijk dat het Handvest op de top van Biarritz door de Raad wordt goedgekeurd. Dit is van belang omdat het inhoud verleent aan het Europese burgerschap. Wat wij hebben afgekondigd in het Verdrag betreffende de Europese Unie kan nu duidelijke en concrete vormen aannemen. Verder heeft het Handvest een progressieve inhoud gekregen; dat is het belangrijke resultaat van de laatste fase van de werkzaamheden van de Conventie. Het omvat namelijk niet alleen persoonlijke vrijheden, maar ook economische en sociale rechten.
Mevrouw de Voorzitter, ik geloof dat het Handvest een belangrijke boodschap is aan onze medeburgers en aan de kandidaat-lidstaten. Straks zullen wij een debat voeren over de uitbreiding. Mijn fractie is van mening dat het van cruciaal belang is dat wij een positief signaal naar deze landen uitzenden.
Wij hebben een resolutie opgesteld met 120 paragrafen. In de eerste plaats moeten wij de wens uitdrukken dat het hele uitbreidingsproces op een duidelijke en doorzichtige wijze doch in gestaag tempo plaatsvindt, waarbij rekening wordt gehouden met eenieders behoeften. Daarnaast moet het Parlement ondubbelzinnig te kennen geven dat er na een succesvolle Europese Raad van Nice een tijdschema moet worden vastgelegd.
Ten tweede: het Handvest is een belangrijk signaal met het oog op gevaarlijke ontwikkelingen binnen de Unie, namelijk toenemend populisme en vreemdelingenhaat en een afnemende solidariteit. Wij hebben nu eens iets op tafel gelegd dat echt goed is en waar wij allemaal gelukkig mee zijn, en ik begrijp daarom niet - en nu richt ik mij tot de voorzitter van de Raad - waarom wij het Handvest na Nice in de ijskast zouden leggen.

Ik vraag niet dat het Handvest onmiddellijk wordt opgenomen in de Verdragen, maar in het licht van de artikelen 6 en 7, moeten wij toch onze gemeenschappelijke waarden bekrachtigen. Mij persoonlijk valt het uiterst moeilijk om aan onze kiezers uit te leggen dat wij een prachtig werkstuk hebben afgeleverd waar wij allemaal gelukkig mee zijn, maar dat wij nu gaan afwachten en wel zien wat ervan wordt. Ik denk dat de Raad en de regeringen eens ernstig moeten nadenken over het gezicht dat wij onze Unie willen geven. Dat moet het Handvest van de grondrechten namelijk zijn.
Ten tweede: de methode van de Conventie is misschien niet de steen der wijzen, maar het is wel een democratische methode, die openheid en doorzichtigheid garandeert en waarbij de burgers en de burgermaatschappij in real time kunnen volgen wat wij doen. Wij hebben het verslag gehoord van de voorzitter van de Raad over de vooruitgang van de Intergouvernementele Conferentie. De voorzitter van de Raad sprak in elegante en tactvolle bewoordingen zoals het het voorzitterschap betaamt, vooral wanneer het een Frans voorzitterschap betreft. Wat hij zei, kwam erop neer dat de situatie volledig vastzit; hij had het over een paradox. Nu is mijn vraag: waarom zouden wij de methode van de Conventie niet kunnen toepassen bij toekomstige Intergouvernementele Conferenties?
(Applaus)
Dit is een uiterst belangrijke vraag, die de sleutel tot de oplossing van onze problemen zou kunnen zijn. Van de verhalen die wij erover horen, weten wij allemaal - overigens zijn hier twee uiterst geduldige vertegenwoordigers aanwezig - dat de persoonlijke vertegenwoordigers op de Intergouvernementele Conferenties alleen maar volgens hun instructies handelen en dat de regeringsleiders en staatshoofden in de laatste vijf minuten de knopen doorhakken. Dit leidt tot het soort verdragen zoals wij die kennen en die zelfs voor ingewijden volslagen onbegrijpelijk zijn.
(Applaus) Derhalve denk ik dat wij nog een boodschap aan onze regeringsleiders moeten meegeven voor hun ontmoetingen in Biarritz en Nice, namelijk dat bij de volgende Intergouvernementele Conferentie, en eigenlijk bij deze al, de methode van de Conventie moet worden toegepast.
Ten derde wil ik mijn instemming betuigen met een van de opmerkingen van de voorzitter van de Commissie. Nu er namelijk eindelijk een debat wordt gevoerd waarin termen vallen als grondwet en federalisme en nu de staatshoofden vurige betogen houden voor een Europese toekomst - morgen zal president Ciampi ons komen bezoeken -, stellen wij vast dat de regeringsleiders en staatshoofden in het openbaar kennelijk veel meer zeggen ten gunste van Europa dan zij achter gesloten deuren doen. Maar ja, het feit dat zij dergelijke uitspraken doen is al positief.
Mijnheer de voorzitter van de Commissie, het is waar dat het heden de basis is van de toekomst. Wij zijn het er volledig over eens dat het heden wordt gekenmerkt door de interinstitutionele driehoek. Net zoals wij het erover eens zijn dat wij deze driehoeksverhouding moeten uitbuiten. Ik geloof dat voorzitter Prodi dit heeft begrepen. Als ik mij niet vergis was hij aanwezig op de Top van Amsterdam waar de post van hoge vertegenwoordiger van het buitenlands beleid werd gecreëerd. De mens leert van zijn eigen fouten. Ik zie dat hij nu pleit voor verdere integratie van het buitenlands beleid, zoals het Europees Parlement al voor Amsterdam deed.
Ook over het economisch beleid heeft de voorzitter van de Commissie een uiterst belangrijk opmerking gemaakt, en wel dat de bevoegdheden van de Commissie op dit terrein zeer duidelijk zijn gedefinieerd. Namens mijn fractie zeg ik u: voorzitter Prodi, aan de slag, want de Unie heeft economisch leiderschap nodig naast de Europese Centrale Bank en daarvoor is geen verdragswijziging vereist.
(Applaus)Mevrouw de Voorzitter, ik kom tot het einde van mijn betoog. Het lijdt geen twijfel dat wij ons in de Unie in een creativiteitscrisis bevinden. Maar ik geloof dat wij de problemen kunnen oplossen als wij een duidelijke wil aan de dag leggen, aan onze burgers denken en op transparante wijze en in het openbaar de communautaire methode toepassen. Dan zullen wij tot stand brengen, waar een leider met een groot moreel gezag ons in dit halfrond om heeft gevraagd. Wat wij nodig hebben, zo heeft president Havel hier verklaard, is een duidelijke grondwet die wij aan onze kinderen kunnen uitleggen.
Ik denk dat dit voor ons een leidraad moet zijn voor de toekomst van Europa.
(Applaus)

Cox
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer Prodi, u heeft nog nooit zo geschitterd als vanmorgen sinds u de leiding over de Europese Commissie overnam. Ik denk dat u een goed moment heeft gekozen. U heeft een belangrijke en samenhangende visie uiteengezet en met grote persoonlijke overtuiging een uitdaging geformuleerd. Als parlementslid stel ik met groot respect vast dat u uw belangrijke strategische visie in dit Parlement heeft willen voordragen.
Ik heb geluisterd naar de debatten van de afgelopen maanden - over het sluipende intergouvernementalisme in het brede Europese debat en het debat in Denemarken dat over bijna alles ging behalve over de euro, en ik moest denken aan de woorden van de beroemde Ierse dichter en Nobelprijswinnaar William Butler Yeats, die in het kader van een andere politieke strijd de volgende woorden schreef: "De besten ontberen elke overtuiging, terwijl de slechtsten/Vervuld zijn van intense hartstocht" .
Vandaag, voorzitter Prodi, heeft u overtuiging én intense hartstocht aan de dag gelegd. Ik zeg u, ga door op deze weg en mobiliseer het Parlement met u: wij zullen u volgen. Mobiliseer uw Commissie om uw boodschap uit te dragen. Verkondig uw boodschap in de Ecofin-Raad, verkondig uw boodschap in de Raad Algemene Zaken, verkondig uw boodschap in de hoofdsteden, verkondig uw boodschap in de media, verkondig uw boodschap aan de volkeren van Europa. Wij voeren hier een debat over het hart en de ziel van de Unie van de toekomst. U heeft vandaag gesproken over wat ik de "traditionele communautaire methode" noem. Deze methode heeft het zwaar te verduren gehad in de debatten van de laatste tijd. Het is een aanpak die evenwicht nastreeft, die de verschillen en belangen van grote en kleine lidstaten tegen elkaar afweegt en die het Europese project het vermogen geeft om zaken gedaan te krijgen. Ook in het verleden hebben wij al de weg van het intergouvernementalisme bewandeld, bijvoorbeeld bij het Schengen-akkoord, maar door het gebrek aan begeleidende instrumenten hebben wij toch moeten teruggrijpen op de communautaire methode.
Uw opmerkingen over de heer Solana weerspiegelen een belangrijke visie. Uit de reactie van het Parlement heeft u kunnen opmaken dat u op lange termijn op grote steun kunt rekenen. Wat de recente gebeurtenissen betreft, betreurt mijn fractie de technocratische coup van de Raad van deze zomer om een geheimhoudingscode in te voeren en de transparantie en ons recht op informatie ernstig te beperken, om van ons raadplegingsrecht nog maar te zwijgen. Wij zullen daar nog strijd over leveren. Wij vragen u om uw steun in naam van de openheid.
(Applaus)Tot slot kan ik namens mijn fractie mededelen dat wij geloven in wat de heer Prodi vandaag heeft betoogd. In een andere strijd en op een andere plaats zei Winston Churchill ooit dat zijn land zich nooit zou overgeven. Hij had het over strijden op de stranden, strijden op de plaatsen waar troepen aan land zouden komen, strijden op de velden en strijden in de straten. Wij moeten in de straten strijden voor Europa en u moet vasthouden aan uw intense hartstocht en uw boodschap uitdragen. Samen strijden wij voor het hart en de ziel van waar wij in geloven.

Lannoye
Mevrouw de Voorzitter, eenmaal gedaan is nog geen gewoonte en daarom wil ik aan het begin van mijn betoog zowel de voorzitter van de Raad als de voorzitter van de Commissie van harte bedanken voor de kwaliteit van hun toespraak. Mijn dank gaat met name uit naar de heer Moscovici, die een duidelijk en helder betoog hield en zich op politiek gebied voorstander toonde van de invoering van een grondwet. Voorts mogen we de heer Prodi dankbaar zijn dat hij zo moedig was een aantal gebreken in het functioneren van onze instellingen naar voren te brengen, en met name dat hij de intergouvernementele methode zeer duidelijk aan de kaak heeft gesteld.
Dit gezegd hebbende, denk ik dat we niet te lang met ons hoofd in de wolken moeten lopen. Zoals andere sprekers voor mij reeds hebben aangegeven, moeten we ons realiseren dat in de gehele Europese Unie sprake is van een vertrouwenscrisis wat betreft de Europese instellingen. Deze vertrouwenscrisis manifesteert zich met name in Denemarken en ook al kan de uitslag op verschillende wijzen worden geïnterpreteerd, niemand twijfelt eraan dat een deel van de Deense kiezers hun achterdocht jegens de Unie kenbaar wilde maken. Deze kiezers storen zich met name aan het onvermogen van de Unie om op sociaal gebied en met betrekking tot de milieubescherming en de democratische transparantie blijk te geven van haar politieke wil.
Over drie maanden zal de Top van Nice plaatsvinden. Ik denk dat we met het oog op deze Top moeten werken aan herstel van het vertrouwen van deze kiezers. We moeten een visionair en krachtig antwoord bieden - ik ben in dit opzicht overigens enigszins hoopvol gestemd. Verder moeten we afstand nemen van het kille realisme dat het debat helaas al veel te lang gedomineerd heeft en dat in het algemeen leidt tot verstarring.
(Applaus)Ik wil kort wat zeggen over het Handvest van de grondrechten. Wat dit vraagstuk betreft, ben ik niet dezelfde mening toegedaan als de twee voorgaande sprekers. Het gaat hier duidelijk om een inspirerend project. Het instellen van de Conventie vormde een belangrijke stap in de richting van een democratischer Europa. Er wordt immers gebroken met de intergouvernementele methode. Tot zover kan ik mij in de voorgaande sprekers vinden. Wat het resultaat betreft, stel ik mij echter kritischer op. Als men de eindtekst gedetailleerd bestudeert, komt men immers tot de conclusie dat er sprake is van een zekere onevenwichtigheid tussen enerzijds de economische en eigendomsrechten en anderzijds de sociale en milieurechten.
Er is hier sprake van een paradoxale situatie. Enerzijds beschikken we over een Handvest dat vanuit politiek oogpunt relatief zwak is en anderzijds wil men het Handvest geen dwingend karakter geven. Het is dus niet echt een instrument voor de Europese burger, waarmee deze een zaak kan aanspannen bij het Hof van Justitie om zijn of haar rechten te verdedigen.
Aangezien de onderhandelingen de afgelopen maanden zijn vastgelopen, zie ik voor de IGC een lichtpuntje. Zoals de heer Moscovici echter duidelijk heeft aangegeven is er geen twijfel aan dat we, indien de IGC er niet in slaagt de boel los te trekken, afstevenen op een mislukking. Ik doel met name op de benodigde uitbreiding van de stemmingen bij gekwalificeerde meerderheid, wat betekent dat het vetorecht moet worden afgeschaft en de medebeslissing tot gemeengoed moet worden verheven. Lukt dit niet, dan zullen we dus opnieuw aan de slag moeten. Uitstel van het proces is echter voor zowel de Europese burgers als de burgers van de kandidaat-lidstaten de minst gunstige optie.
Mevrouw de Voorzitter, ik kan hier niet gedetailleerd op het vraagstuk van de uitbreiding ingaan, maar ter afronding wil ik een geheel ander aspect van de uitbreiding benadrukken: wij eisen van de kandidaat-lidstaten dat ze hun instellingen, economieën en wetgeving aanpassen. Zelf zullen wij echter ook ons beleid moeten wijzigen. We moeten voorkomen dat de Europese Unie louter een grote markt wordt van 500 miljoen consumenten, waarin sprake is van grote structurele onevenwichtigheden. Dit is de belangrijkste uitdaging waaraan wij het hoofd moeten bieden en hiertoe zullen we in Nice een begin moeten maken met het bewerkstelligen van een grondwet op basis waarvan we de waardenhiërarchie van de instellingen ingrijpend kunnen hervormen. De vrijhandel mag in ieder geval niet langer in de top van deze hiërarchie voorkomen.
(Applaus)

Wurtz
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, ik kan mij geheel in uw opmerking vinden, mijnheer Prodi, dat het huidige intergouvernementele model zijn beperkingen kent. Ik zie de situatie zelfs nog somberder in dan u. In veel opzichten kan gesteld worden dat het huidige stelsel versleten en vastgeroest is. Het moet dus vervangen worden. De oplossing moet echter niet gezocht worden in het concentreren van de bevoegdheden bij de Commissie. In mijn ogen dient het institutionele stelsel als geheel te worden herzien, met inbegrip van de Commissie. Het gaat er bij deze veranderingen in het bijzonder om dat de mannelijke en vrouwelijke actoren van de sociale beweging een centrale plaats krijgen binnen het stelsel, dat wil zeggen de burgers die u in uw betoog geheel buiten beschouwing laat.
Ik verzoek u goed te luisteren naar hetgeen ik nu te zeggen heb. De burgers hebben begrepen dat het openbare optreden aan een vernieuwing toe is. De ernstige gevolgen van de beheerscrisis doen zich nu ook gelden in de Unie. De Europese eenwording wordt sinds de oprichting van de Unie in achterkamers bedisseld in plaats van in de openbaarheid. De Europeanen accepteren steeds minder dat ze voor voldongen feiten worden geplaatst. Het gehele proces moet een democratischer karakter krijgen, dat wil zeggen vanaf het vaststellen van de problemen tot en met het vinden en evalueren van de oplossingen. De verschillende actoren en zij die de gevolgen van de eenwording ondervinden dienen nauwer bij die eenwording betrokken te worden. Dit is de politieke uitdaging die Europa nu moet aangaan.
Deze woorden komen niet van mij. Ze komen uit een document dat uw voorganger bijna twee jaar geleden heeft opgevraagd bij de Groep voor prospectief onderzoek van de Commissie zelf. Dit document is vervolgens weer in de lade verdwenen zonder dat er gehoor aan de inhoud is gegeven. Ik vind het echter een zeer helder document. Onze ambitie moet zijn de burgers ervan te overtuigen dat ze gebruik moeten maken van hun diversiteit en samen moeten werken om zo hun gemeenschappelijke toekomst veilig te stellen. Wij zullen hier niet in slagen als de Commissie en de regeringen achter de schermen hun bevoegdheidsgeschillen uitvechten, ook al proberen ze hierbij de gunst van het Parlement te winnen.
Ik ben ervan overtuigd dat we kunnen slagen als we een op medezeggenschap gebaseerde democratie vestigen, sociale vorderingen boeken, de onderlinge solidariteit vergroten, en bouwen aan onze beschaving en ethische waarden. Ik heb vanochtend niets in deze richting gehoord. We hebben kortweg behoefte aan een nobele vorm van politiek. Alleen zo kunnen we mijns inziens aan de toekomst van Europa bouwen.

Collins
Mevrouw de Voorzitter, de beslissing van het Deense volk van 28 september over deelname aan de Europese munt zal ongetwijfeld op de agenda staan van de vergadering van de Europese Raad in Biarritz. De regeringen van de EU-lidstaten zullen nu ernstig moeten nadenken over wat er in Denemarken is gebeurd. Het Deense besluit komt twee maanden voordat de regeringsleiders en staatshoofden in Nice bijeenkomen om de huidige EU-Verdragen en het beleid te herzien.
Ik steun de uitbreiding van de Europese Unie. De uitbreiding zal bijdragen tot een versterking van de democratische en maatschappelijke structuren in Midden- en Oost-Europa, de markteconomie bevorderen en bijdragen tot een Europa dat in vrede met zichzelf kan leven. Maar de regeringen van de EU-lidstaten staan voor moeilijke keuzes. Wij kunnen niet ontkennen dat het Deense volk het recente referendum heeft aangegrepen als een motie van vertrouwen in de structuren van de Europese Unie. Het referendum in Denemarken had eerder te maken met de koers van de Europese Unie en met de toekomstige politieke integratie dan met het eigenlijke onderwerp, de deelname aan de euro.
Veel Deense kiezers waren bang dat afschaffing van het vetorecht op het gebied van het fiscaal beleid binnen de Europese Unie, de sociale uitkeringen in de toekomst op de tocht zou zetten. Ik wil niet zeggen dat ik het hier zonder meer mee eens ben, maar dat doet niets af aan het feit dat de regeringen van de lidstaten, de Europese Commissie en het Europees Parlement er nog een harde dobber aan zullen hebben om de 370 miljoen burgers van de Europese Unie ervan te overtuigen dat sterkere economische en politieke integratie de weg is die de Europese Unie moet bewandelen. Dat is het cruciale punt.
Als de regeringen van de lidstaten in Nice te ver gaan met de politieke integratie, dan kunnen wij moeilijkheden verwachten om hiervoor steun te vinden bij de referenda die in meerdere lidstaten zullen worden gehouden. Elke hervorming van de Europese Verdragen moet billijk en evenwichtig zijn en de belangen van de kleinere lidstaten beschermen. Wij mogen geen Europa van twee snelheden creëren waarin de grotere lidstaten de zaken in de Unie bestieren ten nadele van de kleinere lidstaten. Bovendien moeten wij de nationale culturele en taalkundige diversiteit beschermen.

Martinez
Mijnheer de Voorzitter, voorzitter Prodi, voorzitter Moscovici, in Biarritz dient juist het Handvest van de grondrechten als oplossing voor de institutionele problemen. Zeker, de tekst is op het eerste oog onbeduidend, maar toch is hij wel degelijk van belang als we kijken naar de gebeurtenissen in de wereld van vandaag.
In de preambule wordt bijvoorbeeld gesproken over de bescherming van de menselijke waardigheid en vrijheid, hetgeen van toepassing is op de situatie in Palestina. In artikel 21 staat dat discriminatie op grond van religie of etnische oorsprong moet worden aangepakt. Voor onze vijftien lidstaten is dit artikel overbodig, ja zelfs beledigend als we zien dat elders in de wereld jongetjes van 12 jaar oud als loslopend wild worden neergeschoten vanwege hun religieuze achtergrond. Deze jongeren worden immers daadwerkelijk gediscrimineerd en gedood.
We moeten dus artikel 48 van het Handvest tot de juiste proporties terugbrengen en niet als een kip zonder kop doorratelen. Op het gebied van de mensenrechten zijn we immers al bevoorrecht.
Als we in Nice deze verhoudingen niet uit het oog verliezen kunnen we de Unie gerust uitbreiden tot bijvoorbeeld het Polen van Copernicus of Johannes Paulus II, en in een later stadium zelfs tot het orthodoxe Rusland, dat de wacht houdt aan de oostelijke grens van de christelijke wereld. We hoeven hiervoor de wijze van functioneren van de Unie echt niet ingrijpend te veranderen. Het enige wat we moeten doen is de filosofische beginselen van het Handvest toepassen.
In de preambule staat bijvoorbeeld dat de nationale identiteit moet worden gerespecteerd. Er moet derhalve een Raad van ministers komen die met eenparigheid van stemmen beslist over de fundamentele vrijheid van de natiestaten. Voorts dient op basis van het beginsel van gelijke rechten voor alle mensen, die in verschillende staten gegroepeerd zijn, iedere lidstaat tenminste één commissaris naar de Commissie te kunnen sturen. In artikel 21 van het Handvest staat dat discriminatie verboden is. Dit betekent dat een Unie van twee of drie snelheden ontoelaatbaar is. De leden van hetzelfde gezin, dat in het Europese huis woonachtig is, moeten gezamenlijk de toekomst tegemoet zien. Niemand mag worden achtergelaten.
Dit zijn de eisen die in het Handvest staan verwoord. Laten we het Handvest daarom niet al schenden nog voordat het in werking is getreden.

Butel
Mijnheer de Voorzitter, als je de opmerkingen van de afgelopen dagen hoort, zou je geneigd zijn te geloven dat hetgeen zich op 28 september jongstleden heeft afgespeeld geen enkele betekenis heeft. Ik ben evenwel van mening dat Denemarken ons zojuist een les in de beginselen van de democratie heeft gegeven. Het Deense volk heeft van de gelegenheid gebruik gemaakt om ons een sterk signaal te geven. Wij moeten de Denen hiervoor dankbaar zijn.
Door "nee" te zeggen hebben de Denen aangetoond dat de Europese eenwording niet kan worden bewerkstelligd zonder de steun of in weerwil van de burgers die er wonen. Ze hebben aangetoond dat Europa zich op de verkeerde weg bevindt. Het Europa voor allen maakt plaats voor het Europa van de enkeling. Laten we ons niet voor de gek houden. Je kunt niet iemand anti-Europees noemen omdat hij "nee" heeft gezegd tegen een bepaald Europees model. Wie dat wel gelooft begaat een ernstige denkfout. De Europese leiders dienen zich vlak voor de Top van Biarritz goed te realiseren wat de boodschap achter het Deense "nee" is. Men wil een Europa dat daadwerkelijk gebaseerd is op verschillen, dat wil zeggen een Europa waarin de volkeren en hun diversiteit worden gerespecteerd. Dat is immers de echte rijkdom van Europa. Iedere discussie over de toekomst van de instellingen, met name in Biarritz, dient gebaseerd te zijn op het recht om anders te mogen zijn en op onderling respect. Dit is van zeer groot belang om Europa weer op de juiste koers te krijgen. We moeten dus af van het idee van een Europa dat streeft naar harmonisatie en uniformering, want de Europeanen kunnen zich hierin terecht geheel niet vinden.
Helaas wordt op de IGC echter wel degelijk gestreefd naar een uniform Europa. Men stelt zich immers ten doel de stemmingen op basis van een gekwalificeerde meerderheid uit te breiden. Het milieu zal bijvoorbeeld niet bij deze gang van zaken gebaat zijn, omdat in het beleid dat ons wordt opgelegd voorbij wordt gegaan aan de economische realiteit en de behoeften van de volkeren. Laten we daarom gebruik maken van de huidige debatten over de IGC om het systeem dat zijn grenzen heeft bereikt, nu eindelijk te veranderen. Europa zal niet dichterbij de burgers worden gebracht door het aantal stemmingen op basis van een gekwalificeerde meerderheid uit te breiden, zoals men van plan is. Dit zal alleen maar tot gevolg hebben dat de burgers die zich niet aan de eenheidsgedachte conformeren, buitenspel komen te staan. Deze interne spanning zal Europa niet sterker maken in de internationale onderhandelingen. Naar een Europa van hoeveel snelheden wilt u ons meeslepen? Er zijn vele andere wegen te bewandelen. Ik zal er hier enkele noemen.
We moeten bijvoorbeeld het subsidiariteitbeginsel accepteren en bevorderen. Europa moet zich alleen bezighouden met zaken die de lidstaten zelf niet doelmatig kunnen afhandelen. Het vrije verkeer van goederen en personen moet de handel stimuleren en mensen aanmoedigen om andere culturen en andere manieren van leven te ontdekken, maar mag niet leiden tot uniformering. De politiek en het volk moeten opnieuw aan het woord komen.
Tot slot moeten we beter naar de volkeren luisteren en hun wensen beter respecteren. We moeten proberen te begrijpen waarom de burgers zich van dit Europa afkeren. Op deze wijze kunnen wij allen vooruitgang boeken.

Gorostiaga Atxalandabaso
Mijnheer de Voorzitter, "nel decimo anniversario dell' unificazione tedesca" zoals u zei, mijnheer Prodi, zal een top van de Europese Unie worden gehouden in het Baskenland, een verscheurd land. Het zuidelijke deel onder Spaanse overheersing is gesplitst in twee autonome regio' s: Navarra en het zogenaamde Euskadi. Het noordelijke deel onder Franse overheersing wordt in het geheel niet officieel erkend, hoewel twee derde van de burgers en van de verkozen vertegenwoordigers een eigen Baskisch département willen.
Hoe kan de Europese Unie een bijeenkomst houden in Biarritz om een nieuwe verklaring van de grondrechten voor de Europese burgers aan te kondigen, terwijl de meest elementaire rechten van het Baskische volk, namelijk taal en zelfbestuur, met voeten worden getreden? Mijnheer Prodi, kunnen wij Basken in Europa leven zonder ons interne ijzeren gordijn?

Méndez de Vigo
Mijnheer de Voorzitter, zoals reeds vele sprekers voor mij wil ik in de eerste plaats voorzitter Prodi feliciteren met zijn betoog. Het applaus waarop zijn toespraak werd onthaald, toont overduidelijk aan dat eenieder die een duidelijke politieke doelstelling heeft op de steun van dit Parlement kan rekenen.
Ik wil ook de heer Moscovici gelukwensen. Hij heeft een uitstekende presentatie gehouden over het thema waar ik het vooral over zal hebben, namelijk - en dat zal niemand verbazen - het Handvest van de grondrechten. Afgezien van de laatste minuut heeft hij een uitstekend betoog gehouden. In de laatste minuut van zijn betoog kon ik de heer Moscovici echter niet meer volgen.
Waarom zeg ik dat hij een uitstekend betoog heeft gehouden? Ik zeg dat omdat hij wijst op iets waar wij allemaal zeer gelukkig mee zijn: de methode van de Conventie heeft gewerkt en dat is eigenlijk bijna een wonder. Zelf was ik daar minder verbaasd over, maar sommigen onder u zullen zeggen dat een christen-democraat die niet in wonderen gelooft geen goede christen-democraat is. Laat ik dus zeggen dat ik in wonderen geloof en dat de Conventie een wonder was. Dat persoonlijke vertegenwoordigers van de regeringen, leden van het Europees Parlement, nationale parlementsleden en de Commissie het in tien maanden eens zouden worden over een Handvest van de grondrechten van de Europese Unie leek onmogelijk. Desalniettemin is het ons gelukt en ik ben van mening dat dit uitstekend nieuws is voor de Europese Unie. Uitstekend nieuws nu wij de tiende verjaardag van de Duitse hereniging vieren, uitstekend nieuws nu binnen enkele jaren een grote uitbreiding van de Unie haar beslag zal krijgen. Kortom, de methode heeft gewerkt en de inhoud van het Handvest is goed. De heer Moscovici heeft het zojuist nog in heldere bewoordingen gezegd.
President Guterres zei ons op de Europese Raad van Feira: "Maakt u zich geen zorgen om de juridische status van het Handvest, maar concentreer u op de inhoud. Zorg ervoor dat het een goed Handvest wordt" . Dat hebben wij gedaan. Ik heb geen kritiek op de inhoud van het Handvest gelezen. De vorige sprekers hebben zich in positieve bewoordingen over het Handvest uitgelaten, want het is een goed Handvest dat de klassieke rechten uit de negentiende eeuw verzoent met de moderne rechten van de eenentwintigste eeuw. Het is een Handvest van de burgers, die dan ook actief hebben deelgenomen aan de uitwerking ervan. Er werd al gezegd dat het een Handvest van het tijdperk van de virtuele werkelijkheid is.
Nu is de situatie als volgt: wij hebben een Handvest opgesteld volgens een originele methode en met een goede inhoud - en nu kom ik bij het laatste gedeelte van het betoog van de heer Moscovici - en nu zegt men: laten wij het Handvest afkondigen en vervolgens wachten wij wel af wat er in de toekomst van wordt. Het argument dat de fungerend voorzitter van de Raad aanvoert, is dat het risico bestaat dat niet alle lidstaten het Handvest zullen aanvaarden als het juridisch bindend wordt. Nu bestaat dit risico inderdaad, maar, mijnheer Moscovici, ik geloof dat er een kentering aan de gang is. Ik geloof dat veel regeringen aanvankelijk ernstige twijfels hadden, maar dat zij inmiddels overstag zijn gegaan. En er zijn regeringen - de Spaanse regering is hier de afgelopen dagen heel duidelijk over geweest - die ervoor pleiten dat het Handvest wordt opgenomen in de Verdragen. Maar als het inderdaad waar is wat u zegt en dat er regeringen zijn die tegen opneming in de Verdragen zijn, dan zeg ik u in alle duidelijkheid dat de burgers van Europa en de leden van dit Parlement het recht hebben om te weten welke regeringen zich hiertegen verzetten. Wij hebben het recht dit te weten: laten zij ons maar eens vertellen wie ertegen zijn. Daarom, mijnheer de voorzitter van de Raad, wil ik u oproepen in de voetsporen te treden van een van uw voorgangers in een andere conventie, en dat het Franse voorzitterschap de l' audace, encore de l' audace et toujours de l' audace mag hebben.

Berès
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, waarde collega's, de voorzitter van de Commissie heeft ons zojuist gezegd dat subsidiariteit en democratie niet samen gaan. Ik wil hem als antwoord laten weten dat dit ook voor de mensenrechten geldt. Tot op de dag van gisteren had onze Unie op dit vlak nog niet alle middelen tot haar beschikking. Om ons de waarde van de mensenrechten - dat wil zeggen de waarde van de Europese Unie - eigen te kunnen maken, dienen we immers te beschikken over een tekst of een Handvest. Alleen op deze wijze kunnen we namelijk aangeven wat die waarde precies inhoudt.
Dit Handvest is in eerste instantie bedoeld voor de burgers die in de Europese Unie leven, maar geldt denk ik ook voor de kandidaat-lidstaten die zich bij ons willen voegen. Het gaat hier om een bijzonder sterk politiek signaal, waarvan ik het belang wil benadrukken. De criteria van Kopenhagen zijn soms immers enigszins beperkt als het gaat om de rechten van het individu. Ik denk dat dit probleem nu uit de weg is geruimd. Dit Handvest dient deel uit te maken van het communautair acquis.
Wij krijgen te horen dat het slecht gaat met Europa. Hoe kunnen we echter de vraag "wat willen we samen bewerkstelligen?" beantwoorden als we niet tenminste beschikken over een Handvest van deze kwaliteit? Ik denk dat het Handvest een belangrijke fase inluidt. Als 62 zeer verschillende personen, ja soms zelfs elkaars rivalen, samen in negen maanden één tekst weten op te stellen waarover consensus bestaat, terwijl de burgermaatschappij voortdurend over de schouder meekijkt, dan geeft dat mijns inziens blijk van de politieke gezondheid van onze Unie. Wij mogen daar verheugd over zijn.
Er is gezegd dat het mandaat van Keulen een beperkt mandaat was. De staatshoofden en regeringsleiders hebben het ons niet eenvoudig gemaakt: wij hadden immers niet het recht om in het kader van het mandaat nieuwe rechten of bevoegdheden van de Unie uit te werken. Volgens sommigen hadden we alleen het recht om bepaalde artikelen van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens letterlijk over te nemen. Ik denk dat wij als trouwe dienaren van dit Parlement gebruik hebben gemaakt van het gehele mandaat en zelfs nog iets meer dan dat. Dat doet me genoegen. Het Handvest staat nu ter beschikking van iedereen. Het is leesbaar en duidelijk. Ik denk dat met dit Handvest bovendien belangrijke vorderingen zijn gemaakt, óók in vergelijking tot de huidige teksten. Dat doet ons genoegen en maakt ons trots. Wij kunnen ons vandaag achter deze tekst scharen.
Ook al weet ik dat de inhoud van dit Handvest in november aan een debat wordt onderworpen, toch wil ik nu reeds een aantal punten benadrukken. Voor het eerst wordt in een internationaal document bevestigd dat rechten ondeelbaar zijn. Het bewijs hiervan wordt hier vandaag geleverd, en wel op het niveau van de Europese Unie. Ik denk nogmaals dat we hier trots op mogen zijn. Voor het eerst beschikken we over een tekst waarin wordt erkend dat man en vrouw gelijk zijn. Voor een Franstalige vrouw is dat zeer bevredigend en ik denk dat dit ook voor anderstaligen geldt.
Zoals ik zojuist al zei worden in dit Handvest nieuwe rechten erkend. In dat opzicht is dit dus een moderne tekst, waarin de rechten op het gebied van de biotechnologie en de bescherming van gegevens, het milieu en het goede beheer worden erkend. Ik ben overigens net als u, mijnheer de minister, van mening dat de tekst een originele en nieuwe structuur bevat. Er wordt niet meer op dezelfde wijze gesproken over de mensenrechten. Het belangrijkste recht, dat als uitgangspunt kan worden gezien, is nu het recht op waardigheid. Vervolgens de andere rechten in een mooie reeks waar ik opnieuw trots op ben: waardigheid, vrijheid, gelijkheid, solidariteit, burgerschap en rechtvaardigheid.
De economische en sociale rechten vinden hier hun beslag, maar niet alleen in het hoofdstuk over de solidariteit. Deze rechten zijn in de gehele tekst terug te vinden, zoals in de hoofdstukken over vrijheid en gelijkheid. Ik vind dit een goede zaak, want deze economische en sociale rechten worden nu ten volle erkend. Er wordt verder ook gesproken over het recht op goed beheer. Ik denk, mijnheer de voorzitter van de Commissie, dat dit punt u in het bijzonder aanspreekt. Dit recht staat ingeschreven in het hoofdstuk over burgerschap. Het geldt niet alleen voor de burgers, maar voor iedereen. Wij hebben het begrip burgerschap, dat in onze Verdragen genoemd werd maar tot op heden geen concrete betekenis had, in het Handvest breder opgevat. Ik ben van mening dat we met dit Handvest een daadwerkelijke stap vooruit hebben gezet. We zullen deze vooruitgang moeten consolideren en er gebruik van moeten maken.
Ik wil graag wat zeggen over de te volgen werkwijze. Vele sprekers voor mij hebben bevestigd dat het ontwerphandvest ofwel niet meer gewijzigd moet worden, ofwel dat de Conventie moet worden verzocht zich er nogmaals over te buigen. Ik ben van mening dat voorafgaand aan de presentatie van het Handvest alleen de Conventie het recht mag hebben een specifiek punt aan te passen als blijkt dat dit nodig is. Het is voor het eerst sinds de Assisen van Rome dat we een dergelijk origineel proces van start laten gaan. Mijns inziens is het verschil echter dat dit keer de werkwijze als geheel goed heeft uitgepakt. De staatshoofden en regeringsleiders mogen immers gewoon aanwijzingen geven en hun vertegenwoordigers onderling overleg laten voeren. Ditmaal gebeurt dat echter op transparante wijze, waarbij alle betrokken partijen oplettend toezien. Dit geldt in eerste instantie voor dit Parlement dat zich in een dergelijk proces volledig kan kwijten van zijn verantwoordelijkheden en blijk kan geven van zijn wil om een resultaat te bewerkstelligen dat voor alle partijen interessant is.
Ik wil tenslotte nog wat kwijt over het vraagstuk van de integratie. Over dit onderwerp is al veel gezegd, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad. U heeft ons zojuist laten weten hoe druk de IGC momenteel is met de wijziging van artikel 7. Dit debat kan mijns inziens echter niet worden geopend als we het vraagstuk van de status van dit Handvest buiten beschouwing laten. Het zou paradoxaal zijn om dit Handvest niet juridisch te verankeren, juist nu we iedere dag de behoefte voelen om het te bekrachtigen omdat het de basis vormt van onze waarden. Het zou paradoxaal zijn omdat in Nice een nieuwe IGC wordt belegd om onze Verdragen te vereenvoudigen, eventueel een begin te maken met een Europese grondwet en dit Handvest op een daarvoor geschikt moment op te nemen in onze Verdragen. In afwachting van het resultaat van de komende IGC verandert er echter niets aan ons Verdrag.
Wat staat er momenteel in ons Verdrag? In artikel 6 worden de beginselen genoemd waarop de Unie gebaseerd is: er wordt verwezen naar onze grondwettelijke tradities en naar het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens. Kunnen we accepteren dat we in afwachting van de opname van het Handvest in het Verdrag genoegen moeten nemen met een Verdrag waarin uitsluitend verwezen wordt naar het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens, terwijl alle instellingen van deze Unie het er juist over eens zijn dat dit Handvest verder moet worden uitgebreid omdat het een mooi document is dat door geen enkele jurist genegeerd kan worden?

Duff
Mijnheer de Voorzitter, wat moet de Top in Biarritz met het Handvest doen? Er moet worden opgehelderd wat bedoeld wordt met afkondigen. Wat is een afkondiging? Misschien is het een glas champagne en een strijkkwartet, misschien is het ook de eerste steen van de grondwet van Europa. Daar moet duidelijkheid over bestaan. Parlementen doen normaal gesproken niet aan afkondigingen.
Ten tweede moet in Biarritz de mogelijkheid overwogen worden dat de Europese Unie het bestaande Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens ondertekent.
Ten derde moet een toekomstige herziening en een procedure voor herziening van de artikelen van het Handvest worden overwogen.
Tot slot moeten wij de Commissie verzoeken een brede campagne op te starten om het publiek vertrouwd te maken met dit grootse project.

Voggenhuber
Mijnheer de Voorzitter, eerst een opmerking aan het adres van voorzitter Prodi van de Commissie. Van uw redevoering kan ik alleen zeggen: eindelijk! Zoals velen hier heb ik lang op die duidelijke woorden gewacht.
Minister Moscovici, het Europees Parlement heeft van meet af aan geëist dat het Handvest van de grondrechten in de Verdragen zou worden opgenomen, dat het juridisch bindend zou worden en de burgers bij schending daarvan naar het Europees Hof van Justitie zouden kunnen stappen. Deze eis moet u niet opvatten als zo maar een politiek standpunt. Dit is de logische consequentie uit de zaak zelf, uit de aard van de grondrechten; dit strookt met de verwachtingen, de eisen van de mensen. Kan men in alle serieusheid rechten afkondigen en tegelijkertijd weigeren deze in de eigen wetgeving op te nemen? Kan men grondrechten erkennen en tegelijkertijd weigeren de mensen de instrumenten en de middelen te geven om deze te verdedigen?
Elk artikel van dit Handvest staat reeds in internationale overeenkomsten, in grondwetten van de lidstaten, in het volkenrecht, of in verdragen en protocollen van de EU. Deze grondrechten zijn niets nieuws. Zij zijn de optelsom van 200 jaar traditie in Europa met grondrechten. Het enige dat nog opgelost moet worden is de vraag of de Europese Unie en haar instellingen zich net zo moeten onderwerpen aan deze traditie van grondrechten in Europa als de lidstaten.
Is het mogelijk, minister Moscovici, dat de regeringen bang zijn om allang bestaande rechten tot geldig, afdwingbaar intern recht van de Europese Unie te maken? Zouden de Europese Raad en de regeringen van de lidstaten dan niet ten overstaan van heel de wereld bekennen dat zij al die internationale overeenkomsten eigenlijk al tientallen jaren lang zien als politieke belijdenis-literatuur zonder enig juridisch gewicht? Zouden de mensen dan niet de verdenking gaan koesteren dat de Europese Raad en de regeringen van de lidstaten proberen het gebied van de intergouvernementele samenwerking buiten het Handvest te houden en hun eigen macht en hun eigen machtstreven af te schermen tegen de beginselen van de rechtstaat, de gerechtelijke controle en de grondrechten? Dat is de verdenking die hier rond waart!
Mijnheer de minister, het is toch eigenlijk te gek om los te lopen dat staatshoofden en regeringsleiders rechten willen afkondigen om zich tegen de staat te kunnen verzetten. Het is de taak van de parlementen om grondrechten af te kondigen en ze als rechten te verankeren. Mijns inziens zouden de regeringen en de Europese Raad er in deze situatie goed aan doen de eis van het Parlement in verband met juridisch bindende rechten en de opneming in de Verdragen hoogst serieus op te vatten, en zich bij deze eis neer te leggen!

Kaufmann
Mijnheer de Voorzitter, ik moet zeggen dat het toch een ontroerend moment was toen de Conventie gisteren in Brussel het ontwerphandvest van de grondrechten goedkeurde. Ik had in de laatste tien maanden als lid van de Conventie eerlijk gezegd sterke twijfels gekregen of dit project wel zou slagen. Het werk is nu echter gedaan en als u het goed vindt wil ik vanaf deze plaats de delegatieleider, de heer Méndez de Vigo van harte bedanken voor zijn persoonlijke inzet.
Het Handvest van de grondrechten is inderdaad een belangrijk politiek project voor de toekomst van de Europese Unie. Daarmee worden de rechten van de burgers ten opzichte van de instellingen en organen van de Europese Unie transparant gemaakt en wordt een leemte opgevuld in de bescherming van de grondrechten van de burgers. De nu ingediende tekst is ongetwijfeld een gevoelig politiek compromis tussen de uiteenlopende belangensituaties van de vijftien lidstaten, tussen de verschillende politieke partijen en krachten in de Unie, met hun verschillende sociale concepten en waardepatronen. De tekst van het Handvest heeft zowel sterke als zwakke kanten.
Mijns inziens trekken de sociale grondrechten aan het kortste eind. Men zoekt tevergeefs het recht op een billijk werkloon, ofschoon dit recht in het Sociaal Handvest van 1961 door alle landen is vastgelegd. Bij milieu en consumentenbescherming is er van individuele rechten voor de burgers geen sprake. Het is tevens betreurenswaardig dat het asielrecht niet als individueel recht voor onderdanen van derde landen is vastgelegd.
Ik zie echter ook sterke kanten aan het Handvest. De bescherming van de grondrechten voor de burgers zal overeenkomen met de in het Europees Verdrag inzake de Rechten van de Mens neergelegde bescherming en zelfs verder gaan. Er is een recht op staking, er is een recht op dienstweigering, en het verheugt mij vooral dat de volledige gelijkstelling tussen man en vrouw zijn beslag heeft gevonden in het Handvest.
Ik sluit mij bij de vorige sprekers aan. Mijns inziens moet het besluit van Keulen worden gecorrigeerd. In Biarritz hebben wij om twee redenen een politiek signaal nodig. Ten eerste moet in de Unie een breed opgezet, openbaar debat plaatsvinden over het Handvest, waar ook de burgers bij moeten worden betrokken. Ten tweede hebben wij een besluit nodig om het Handvest in de Verdragen op te kunnen nemen. Ook deze kwestie moet echter mijns inziens ter beoordeling worden voorgelegd aan de burgers. Zo zou men volgens mij bijvoorbeeld in 2004, tijdens de Europese verkiezingen, een referendum in al onze lidstaten kunnen houden en de burgers kunnen vragen of zij willen dat het Handvest wordt opgenomen in de Verdragen.

Berthu
Mijnheer de Voorzitter, de Denen hebben via het referendum van afgelopen week over de euro laten weten dat ze tegen verdere integratie van Europa en de oprichting van een Europese superstaat zijn, maar voorstander zijn van een gedifferentieerd Europa dat de nationale democratieën respecteert.
Op de Raad van Biarritz en op de Raad van Nice - die over drie maanden wordt gehouden - zal er gesproken worden over de instellingen. Er zal op die bijeenkomsten een belangrijke knoop moeten worden doorgehakt. De uitbreiding is niet mogelijk als er tegelijkertijd gestreefd wordt naar meer supranationaliteit en meer dwingende bevoegdheden voor Brussel ten opzichte van de lidstaten, of in ieder geval ten opzichte van enkele lidstaten die zich in de harde kern bevinden.
Verder heb ik dit keer nog een lesje voor de Fransen en ongetwijfeld ook voor andere volkeren. Mijn landgenoten hebben in 1992 de eenheidsmunt geaccepteerd omdat hun was toegezegd dat hiervoor geen superstaat diende te worden verwezenlijkt. Welnu, dat is onjuist, zoals de huidige val van de euro ons laat zien. De Fransen hebben in 1992 dus op basis van onjuiste informatie een besluit genomen. Gezien de gebeurtenissen dienen de Fransen opnieuw een besluit te nemen, alleen dit keer op basis van volledige kennis van zaken.

Dell' Alba
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega' s, voorzitter Prodi zal zich nog wel herinneren dat de Italiaanse radicalen vorig jaar tegen zijn investituur hebben gestemd. Ik weet niet of wij hetzelfde zouden hebben gedaan als u toen, mijnheer de voorzitter, voor het Europees Parlement de toespraak had gehouden die nu hebt gehouden. U hebt - en dit strekt u tot eer - alle mankementen aan de kaak gesteld die zich in het Europese opbouwproces hebben opgehoopt en die zich ook in Nice kunnen voordoen als dezelfde methode en dezelfde mentaliteit van de laatste intergouvernementele conferenties opnieuw de overhand krijgen. De heer Barón heeft u terecht eraan herinnerd dat u een van de ondertekenaars was van het Verdrag van Amsterdam waarmee het ambt van Mijnheer GBVB werd ingesteld. Ik zou daaraan willen toevoegen dat juist uw regering een van meest hardnekkige verdedigers was van het nieuwe en juridisch onorthodoxe ambt van de heer Solana, waarbij ik het absoluut niet heb over zijn persoonlijke verdiensten.
Daarom hebben wij echter des te meer waardering voor het feit dat u nu vandaag de intergouvernementele methode aan de kaak stelt. Het Parlement heeft deze altijd als een van de belangrijke oorzaken beschouwd van de Europese zwakte, niet alleen op intern, maar ook op internationaal vlak. Als wij zo doorgaan, mijnheer Moscovici, zullen wij het er nooit goed van afbrengen bij de uitbreiding en dan kunt u in Nice hoogstens besluiten het nog eens over te doen door bijvoorbeeld een nieuwe intergouvernementele conferentie bijeen te roepen.
Zoals andere sprekers ook reeds zeiden, voorzitter Prodi, moet de Commissie opnieuw krachtig haar rol als motor van de Europese integratie vervullen. U hebt daar vandaag de grote lijnen van aangegeven. Gaat u zo door, laat uw stem krachtig horen zowel in Biarritz als in Nice! Laat u zich inspireren door de - tenminste wat dit betreft - wijze en redelijke standpunten van het Europees Parlement. Dan kunt u ervan op aan dat dit Parlement u met raad en daad zal bijstaan.

Van Dam
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, de vragen die collega Napolitano namens de Commissie constitutionele zaken aan de Raad en de Commissie stelde, getuigen van een visie op het Handvest, die onze fractie helaas niet kan delen.
Voor een betere bescherming van grondrechten in Europa is het helemaal niet nodig dat dit Handvest er komt. Dit erkennen ook experts op het gebied van Europees constitutioneel recht. Indien het Handvest deel uit zou gaan maken van de Verdragen, gaat dit ten koste van het gezag van de Raad van Europa en van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Op de lange termijn leidt dit vrijwel zeker tot competentiestrijd en belangenconflicten tussen de Europese Unie en de Raad van Europa. Een juridisch bindend Handvest is niet alleen onnodig, maar zelfs schadelijk voor de handhaving van de grondrechten. Voor een effectieve bescherming van deze grondrechten in Europa is het voor nu en voor later voldoende dat de Europese Unie toetreedt tot het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Daarmee creëren we tevens werkelijk extern toezicht op de instellingen van de Europese Unie.
Wat ons betreft, zou toetreding van de Europese Unie tot het Europees Verdrag van de Rechten van de Mens daarom een van de onderwerpen mogen zijn waarover de lidstaten in het kader van de IGC onderhandelen. Onderhandelingen over het Handvest mogen wat ons betreft achterwege blijven. Dit geldt des te zwaarder als we de tekst van het Handvest bekijken. Deze tekst maakt duidelijk dat het Handvest alleen geschikt is om te functioneren binnen één Europese staat. Als Fractie Europa van Democratieën in Diversiteit hopen wij echter dat zo' n federale staat er nooit zal komen.

Hager
Mijnheer de Voorzitter, het verheugt mij bijzonder dat na de opheffing van de sancties de situatie weer normaal is, op enkele uitzonderingen na misschien, die het allemaal geen snars kan schelen. Ik kan mij derhalve met goed gevoel aan het vraagstuk van het Handvest van de grondrechten wijden. Men kan van mening verschillen over de opgestelde tekst. Men kan deze min of meer bevredigend vinden en zelfs voor wat pover houden, gemeten aan de enorme inspanningen. Een ding moet echter in alle objectiviteit worden vastgesteld: het einddoel zal niet bereikt worden zolang dit Handvest niet juridisch bindend wordt gemaakt. Tot dan zal dit Handvest enkel lippendienst kunnen bewijzen.
Het is trouwens nog maar de vraag of een nieuwe Conventie een deugdelijk instrument zal zijn voor het veel ingewikkelder thema van de opstelling van een Europese grondwet. Natuurlijk verheugen wij ons over de betrokkenheid van de nationale parlementen, maar persoonlijk twijfel ik eraan of men met zo' n breed forum goede resultaten kan boeken voor een dergelijke moeilijke aangelegenheid.
Wat Biarritz betreft ben ik zo vrij erop te wijzen dat de afstand tussen Biarritz en Nice niet zo groot is, ook niet qua tijd. Het is nog absoluut niet zeker of de lidstaten in Nice klaar zullen zij voor een akkoord over een nieuw Verdrag. De houding van het Frans voorzitterschap is dat geen verdrag beter is dan een slecht verdrag, en dat is mijns inziens een verstandige houding. De opvattingen over wat een goed en wat een slecht verdrag is liggen echter nog mijlenver uiteen. Bovendien oefenen vooraanstaande Europese diplomaten kritiek uit op de leiding van de onderhandelingen door het Frans voorzitterschap. Het zal echter juist van het gedrag van het Frans voorzitterschap afhangen of de kleine lidstaten de onderhandelingen over de intergouvernementele conferentie zullen verlaten met de indruk dat hun bezwaren en hun positie minder gewicht in de schaal leggen dan die van de grote landen.

Cornillet
Mijnheer de Voorzitter, dit Handvest is voor iedereen een goede zaak. Dit geldt mijns inziens in het bijzonder voor ons Parlement. Ik onderscheid drie voordelen van het Handvest. Allereerst is er gekozen voor de werkwijze met een Conventie die op intelligente wijze is samengesteld en zowel op nationaal als op Europees niveau over de benodigde legitimiteit beschikt. Commissaris Vitorino heeft overigens terecht benadrukt dat er nog een lachende vierde partij is. De drie musketiers waren in feite met hun vieren, maar hun werkwijze zal ook later nog van nut blijken om binnen de Unie vorderingen te maken.
Het tweede voordeel heeft betrekking op de werkzaamheden binnen de Commissie. Ik wil de heer Méndez de Vigo lof toezwaaien voor het werk dat hij heeft verzet. Zoals iedereen heeft kunnen constateren heeft de Europese delegatie een doorslaggevende rol gespeeld bij de acceptatie van de amendementen.
Het derde voordeel is het goede parlementaire werk dat is verricht en waarover het Parlement nog altijd tevreden mag zijn. Aangezien de vorige sprekers dit punt al op uitstekende wijze hebben besproken, wil ik hier niet te lang op ingaan. Er is in ieder geval sprake van een daadwerkelijke toegevoegde waarde. Wat het toepassingsgebied betreft, is rekening gehouden met het subsidiariteitbeginsel. Het was niet zo eenvoudig een Handvest op te stellen dat vanuit juridisch oogpunt evenwichtig was, maar tegelijkertijd ook enigszins aanlokkelijk en leesbaar voor de burgers.
Tegenover deze drie voordelen staat een drievoudige verantwoordelijkheid. De eerste verantwoordelijkheid hangt samen met onze kritische opmerkingen. Ik ben van mening dat wij afgevaardigden onze frustraties, die zoals altijd inherent zijn aan de consensusvorming, aan de kant moeten zetten en ons lovend over dit Handvest moeten uitlaten. Laten we niet te lang uitweiden over hetgeen we verder nog graag in de tekst hadden gezien.
Onze tweede verantwoordelijkheid heeft betrekking op de aanneming van het Handvest. Ik hoop dat dit Parlement in november het Handvest van de grondrechten plechtig kan aannemen. Traditiegetrouw zijn parlementen immers de hoeders van de openbare vrijheden. Het Europees Parlement moet nu van de gelegenheid gebruik maken om deze reputatie waar te maken.
Onze derde en laatste verantwoordelijkheid hangt samen met de follow-up die dit Handvest moet krijgen. Wij hebben reeds aangetoond dat we volhouders zijn. Wij hebben met overgrote meerderheid een resolutie aangenomen waarin wordt verzocht dit Handvest in de Verdragen op te nemen. Ik weet dat er al veel onderwerpen op de agenda van Nice staan ingeschreven en denk dan ook niet dat we er goed aan doen dit punt in dat stadium reeds ter tafel te brengen. Wel kunnen we in Nice verlangen dat er een bijzonder nauwkeurig tijdschema wordt opgesteld op basis waarvan dit Handvest op termijn in de Verdragen kan worden opgenomen. Ik denk overigens dat als het Handvest eenmaal door ons is aangenomen en door de regeringsleiders is gepresenteerd, het ook in juridische zin van invloed kan zijn. Dit is overigens al door juristen bevestigd. Niets verhindert het Hof van Justitie immers naar dit Handvest te verwijzen.
Wij beschikken dus eindelijk over een tekst die binnen Europa, zoals velen reeds hebben benadrukt, van grote waarde zal blijken. Dat is een pluspunt voor de burgers. Persoonlijk schep ik er genoegen in te denken dat deze tekst wellicht in de toekomst als inleiding kan fungeren voor een nog op te stellen grondwet. Verder denk ik dat Europa zich naar buiten toe daadwerkelijk voor de rechten van de mens kan inzetten. Wij beschikken hier immers over een Europees naslagwerk waarvan we de inhoud in concentrische cirkels aan onze partners kunnen overbrengen. Dit geldt in eerste instantie voor de landen die tot de Unie willen toetreden en in tweede instantie voor andere landen waarmee we onderhandelen.

Paciotti
Ik dank voorzitter Prodi voor zijn krachtige toespraak. Daarin heeft hij blijk gegeven van visie, van een door velen onder ons gedeelde visie. Ik ben het ook eens met hetgeen werd gezegd over het innoverend karakter van het Handvest van de grondrechten. Daarin wordt de ondeelbaarheid van de grondrechten vastgelegd en worden traditionele scheidslijnen tussen burgerrechten, economische en sociale rechten en nieuwe-generatierechten doorbroken. Ook heeft de gelijkheid tussen mannen en vrouwen op elk gebied van het menselijk handelen daarin zijn beslag gevonden.
Het Handvest is nu echter vooral een symbool, het symbool van een overgang, van de overgang van het Europa van de markt naar het politiek Europa, van het Europa van de staten naar het Europa van de burgers. De Europese Unie bestaat uit verschillende volkeren en naties, die verschillend willen blijven en hun eigen tradities, talen en geloofsovertuigingen willen behouden, maar die hun identiteit niet grondvesten op het behoren bij dezelfde etnische groep, op het bewonen van dezelfde grond, en op geboorte uit hetzelfde bloed, maar op de eerbiediging van dezelfde beginselen, van dezelfde fundamentele mensenrechten. Dat is het Europees beschavingsmodel dat na eeuwen vol bloedige conflicten duurzame vrede onder onze volkeren heeft verzekerd. Die vrede en dat sociaal model bieden wij ook de kandidaat-landen aan. Wij vragen hen niet tradities en geloofsovertuigingen, maar regels over te nemen, regels die een ieders vrijheid en waardigheid kunnen waarborgen.
Zoals terecht werd gezegd is de opstelling van het Handvest geschied volgens een heel originele methode, die snel vruchten heeft afgeworpen. Dit was mede te danken aan de deelneming van vertegenwoordigers van de volkeren en de regeringen, aan het overleg met alle gelederen van de burgermaatschappij die hun stem wilden laten horen, aan de transparante en collegiale werkwijze, aan de bereidheid om naar andersluidende standpunten te luisteren en waardige compromissen te sluiten. De uitputtende, halfgeheime of vertrouwelijke onderhandelingen die de intergouvernementele methode eigen zijn, werpen niet dezelfde vruchten af.
Dit symbolisch document is een mijlpaal in het constitutionaliseringsproces van de Europese Unie. Mijns inziens zal de Europese grondwet namelijk niet voortspruiten uit een enkele akte, uit een op een bepaald moment uitgevaardigde akte, maar veeleer de vrucht zijn van de geleidelijke consolidering van de gemeenschappelijke instellingen en van de opstelling van gedeelde grondregels. Daarom moet dit document concreet toepasselijk recht worden.
De Verdragen hebben de Unie tot een ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid gemaakt. Daarin mag de verbintenis tot eerbiediging van duidelijk tot uitdrukking gebrachte grondrechten niet ontbreken. De staten zwaaien de scepter over de Verdragen en het is hun plicht ervoor te zorgen dat deze verbintenis wordt aangegaan en het Handvest op de meest passende wijze juridische waarde wordt verleend.
Het Handvest is de ziel van de Unie. Dit mag niet te lang in het voorgeborchte blijven, maar moet zo snel mogelijk in het corpus van de bestaande wetgeving neerdalen. De regeringen moeten de rechten van de mensen serieus nemen, en hun rechtskracht en doelmatigheid verlenen. De regeringen moeten het Europees burgerschap tastbare inhoud geven. Pas dan zullen de burgers Europa serieus nemen en als hun gemeenschappelijk tehuis beschouwen.

Malmström
Mijnheer de Voorzitter, met de bijeenkomst in Biarritz is de strijd om een nieuw Verdrag voor de helft gestreden. Helaas is het tot dusver een weinig spannende en doelloze strijd. De Europese burgers willen nu wel eens resultaten zien.
In de kandidaat-landen wacht men op positieve signalen die erop wijzen dat het lidmaatschap ondanks alles binnen handbereik is. In de lidstaten wachten we op het moment dat de Raad de politieke moed en bereidheid toont om de huidige samenwerking daadwerkelijk te hervormen. Het is op dit moment moeilijk te zien of deze bereidheid bestaat. De onderhandelingen over het nieuwe Verdrag worden te veel achter gesloten deuren gevoerd.
Het Franse voorzitterschap heeft daarom de belangrijke verantwoordelijkheid ervoor te zorgen dat er in Nice concrete resultaten worden geboekt. Tevens moet het nieuwe Verdrag daadwerkelijk resulteren in een Europese Unie voor nieuwe lidstaten. De institutionele kwesties moeten worden opgelost en er moet een duidelijk mandaat gegeven worden aan de werkzaamheden voor een mensvriendelijke en begrijpelijke Europese grondwet. Het Handvest moet worden opgenomen in deze grondwet en ik hoop dat in Biarritz hiervoor een signaal wordt afgegeven.
Voor ons liberalen staat het vast dat de huidige intergouvernementele conferentie de laatste is voordat er nieuwe lidstaten worden toegelaten. Onopgeloste kwesties over de toekomst van het Europaproject kunnen niet als reden worden aangevoerd voor het nogmaals opschorten van onze historische plicht om Europa te verenigen. De EU is nooit helemaal af, maar de kandidaat-landen moeten actief gaan deelnemen aan de toekomstige discussies. De methode van de Conventie is wellicht geschikter dan de eerdere intergouvernementele conferenties.
De verwachtingen voor de bijeenkomst in Biarritz zijn hooggespannen. We hopen allemaal dat er vooruitgang wordt geboekt. Het is tijd om doelen te stellen, zodat we de hoop en belangstelling tijdens de strijd niet verliezen.

Frassoni
Mijnheer de Voorzitter, mijns inziens is lichaamstaal vaak expressiever dan woorden. Ik hoop alleen dat de verstrooide houding waarmee minister Moscovici dit debat volgt niet representatief is voor de houding van de Raad die hij voorzit.
Ik weet eigenlijk wel zeker dat dit niet zo is, en ik hoop dat de landen die nu met een zucht van opluchting en enthousiasme de redevoering van voorzitter Prodi hebben ontvangen, in de tijd tot Nice de handen uit de mouwen zullen steken en ervoor zullen zorgen dat Nice een succes wordt.
Ik wil een korte opmerking maken over de waarde van de Conventiemethode. Inderdaad, deze is beter dan de intergouvernementele methode, maar past u wel op, collega' s! Ook de Conventie moest uiteindelijk voor elk woord een consensus zien te vinden en aan het eind, tijdens de slotfase, zaten wij in een soort IGC II. Toen moest ons presidium met de lidstaten onderhandelen en niet met de parlementen, of in ieder geval niet alleen met de parlementen.
Mijns inziens is de noodzaak van unanimiteit over niet alleen het eindresultaat maar elk woord van het Handvest, een zwaar blok aan het been als het erom gaat de inhoud van het Handvest te beoordelen.

Ainardi
Mijnheer de Voorzitter, voorzitter Prodi heeft zojuist gesproken over het referendum dat in Denemarken is gehouden. Ik denk dat dit referendum een algemeen gevoel van onbehagen uitdrukt dat niet alleen in Denemarken leeft. Veel Europeanen plaatsen vraagtekens bij de situatie in de Unie, haar doelstellingen en zelfs het nut van de eenwording. Wij zijn van mening dat er sprake is van een vertrouwenscrisis jegens de instellingen. Mijns inziens wordt deze crisis met name veroorzaakt door het feit dat de Unie niet in staat is aan de sociale verwachtingen te voldoen. Er is weliswaar sprake van vergevorderde groei, maar de ongelijkheden worden steeds schrijnender. Steeds luider klinkt de roep om een rechtvaardige verdeling, meer overleg, grotere transparantie en meer publiek debat. Er dient beter geluisterd te worden.
Ik ben ingenomen met de werkwijze, maar vind dat het Handvest van de grondrechten, dat het sociale fundament van de Europese Unie had moeten worden, niet aan de verwachtingen en verkondigde ambities voldoet. Ondanks de positieve wijzigingen die de Conventie in de laatste versie heeft aangebracht, blijft er een grote kloof bestaan tussen enerzijds de investeringen van burgerverenigingen en hun verwachtingen, en anderzijds de huidige resultaten. Ik wil hieraan toevoegen dat het Handvest op veel punten onduidelijk is. We kunnen het nog aanpassen, en in dat geval zullen we meer rekening moeten houden met de voorstellen van een groot aantal verenigingen, vakbonden en progressieve krachten. In het Handvest wordt verder de nadruk gelegd op de verbetering van de werkgelegenheid, de bestrijding van de uitsluiting en de permanente educatie. Dit zijn zeer belangrijke doelstellingen, maar de verwezenlijking ervan wordt bemoeilijkt door de logica van het stabiliteitspact en de dogma' s van de liberalisering.
In navolging van mijn collega Wurtz wil ik laten weten dat bij de noodzakelijke hervorming van de instellingen goed gekeken dient te worden naar het vraagstuk van de democratisering van de Unie. In alle overwegingen die ik hier heb gehoord, wordt mijns inziens een zeer belangrijke vraag over het hoofd gezien: hoe kunnen we instellingen creëren waarin de burgers inspraak hebben? Dit is immers een voorwaarde om tot een duurzaam Europa van de volkeren te komen.

Segni
Mijnheer de Voorzitter, mijn commentaar op de redevoering van de voorzitter van de Commissie kan ik met één woord samenvatten: bravo! Wij weten dat het allesbehalve goed gaat, en dan kun je het beter ronduit zeggen. Tot nu toe is er niets bijzonders uit de bus gekomen bij de onderhandelingen. Integendeel, voor zover wij weten is nog over geen enkel vraagstuk van de 75 gevallen waarvoor unanimiteit is vereist, een volledig akkoord bereikt. Bovendien blijkt uit een opiniepeiling in Italië dat in een van de belangrijkste regio' s, in het noord-oosten, de instemming met Europa voor het eerst tanende is.
Weet u, Europa is net een opstijgend vliegtuig: of het vliegt sneller om te kunnen stijgen, of het stort naar beneden. U hebt, mijnheer Prodi, de grootste verantwoordelijkheid. Gaat u door tot het bittere einde! U bent net als wij verplicht absoluut consequent te zijn, maar twee dingen moeten nu gebeuren. Ten eerste moet duidelijk worden gemaakt dat als het in Nice verkeerd uitpakt, interne crisis het gevolg zal zijn en die crisis eventueel zelfs het aftreden van de Commissie kan betekenen. Ten tweede moet men net zo onomwonden zeggen dat van uitbreiding geen sprake kan zijn zolang geen serieuze hervormingen hebben plaatsgevonden.
Europa loopt het risico naar beneden te storten, niet door de crisissen, maar door al die compromissen. Crisissen zijn altijd gezond als daarin meningen botsen.

Fiori
Mijnheer de Voorzitter, zoals alle klassewielrenners gaat voorzitter Prodi er op het juiste moment vandoor. Dat was ook de betekenis van zijn redevoering van vanmorgen en daarmee heeft hij nieuwe hoop gewekt.
Ik wil even stil blijven staan bij twee feiten waarover de gevoelens uiteenlopen: de voldoening over de Conventie en de teleurstelling over de uitslag in Denemarken. Het ene resultaat heeft ogenschijnlijk niets met het andere uit te staan, maar zij zijn mijns inziens wel degelijk nauw met elkaar verbonden. Het zijn beide voorbodes van de komende tijd. Aan het referendum in Denemarken heeft bijna 90% van de bevolking deelgenomen. Uit deze opkomst blijkt onbetwistbaar dat de burgers willen deelnemen aan de Europese besluitvorming. De uitslag, die wij volledig respecteren, toont daarentegen aan dat de burgers zich waarschijnlijk nog ver van het Europese ideaal verwijderd voelen.
Waarschijnlijk gaat het hierbij om een algemeen probleem. Na vijftig jaar gemeenschappelijk leven is er misschien nog steeds geen sprake van echte betrokkenheid bij Europa, en dan bedoel ik niet alleen geografische betrokkenheid. Natuurlijk zijn de binnengrenzen en binnenkort de gemeenschappelijke munt belangrijke symbolen. Wij hebben die symbolen ook nodig; zij beïnvloeden het dagelijks leven concreet en helpen het Europese ideaal versterken, maar de wensen van de burgers doen ze zeker niet geheel in vervulling gaan. De burgers willen immers dat meer naar hen wordt geluisterd en meer rekening wordt gehouden met hun belangen en vooral ook met hun verwachtingen.
Wij weten dat de doelstellingen van de huidige intergouvernementele conferentie niet geheel aan die eisen voldoen, ofschoon de hervorming van de stemweging en de uitbreiding van de besluitvorming bij meerderheid wel de goede kant uitgaan. Men heeft het nu al geruime tijd over hetgeen na Nice komt, over een periode waarin instellingen en werkingsvoorschriften diepgaander moeten worden hervormd, met name met het oog op de uitbreiding.
Evenals velen anderen ben ook ik van mening dat het niet bij die ene ervaring met een conventie moet blijven. Die formule is voor herhaling vatbaar, mits zij her en der bijgeschaafd wordt. Dan zullen de hervormingsprocessen - en dat was ook de wens die president Chirac kortgeleden naar voren bracht - steeds beter gaan voldoen aan de eis volgens welke onze instellingen dichter bij de burgers moeten komen te staan.
De Conventie is een succes voor heel Europa geweest, niet alleen vanwege de gekozen formule en het belangrijke resultaat, maar ook vanwege het verantwoordelijkheidsbesef van alle deelnemers. Laten wij dit model nu ook in de toekomst gaan toepassen, opdat de Europese hoop in vervulling kan gaan.

Van den Burg
Voorzitter, ook ik ben trots op de chartertekst die aan de Raad van Biarritz wordt voorgelegd. Het is de eerste keer dat invulling gegeven wordt aan de ondeelbaarheid van grondrechten die sinds de mensenrechtenconferentie in Wenen in 1993 bepleit wordt in het internationale debat. Ik heb mij sterk gemaakt voor het opnemen van sociale, economische en culturele rechten samen met de klassieke grondrechten. Dat is gelukt. Twee minpuntjes.
Het presidium heeft geen gevolg gegeven aan de wensen van de overgrote meerderheid van de conventie om een duidelijke verwijzing op te nemen naar het herziene sociaal Handvest van de Raad van Europa. Ik denk dat het onverstandig is, maar ik ga ervan uit dat het Europees Hof dat bij zijn interpretatie van sociale rechten dat wel zal doen. Er is op het laatste nippertje gerommeld aan de tekst van het artikel over collectieve actie en stakingsrecht. De details zal ik hier niet geven. Commissaris Vitorino weet precies waar het over gaat. Ik verwacht dat hij met een correctie en een verheldering in de memorie van toelichting zal komen.
Als voormalig vakbondsonderhandelaar ben ik gewend onderhandelingsresultaten te verdedigen. Van mij zult u dus niet een hele litanie horen van punten die ontbreken of die niet mooi genoeg geformuleerd zijn. Ik ben van mening dat er een goed Handvest ligt. Het moet de volle breedte van het Europees beleid binden aan de normen en principes van de rechtsstaat en van de sociale welvaartstaat. Dat was het mandaat van Keulen en dat is ook wat het Handvest kan doen, of het nu bindend wordt of niet.
Natuurlijk moet het Handvest opgenomen worden in het Verdrag en hoort het de basis te zijn van een Europese grondwet in de toekomst. Maar sommige lidstaten hebben wat meer tijd nodig om aan het idee te wennen. De traagste dreigen hier het tempo te bepalen, maar het is geen reden om het Handvest dan maar naar de prullenmand te verwijzen als het nu niet meteen bindend kan worden. Integendeel, ik vind dat wij ons nu voluit op het vervolgtraject moeten richten. Dus niet achterover leunen, mijnheer Moscovici. Het Handvest moet een levend instrument worden, juridisch en politiek.
Juridisch zijn daar andere vormen van handhaving denkbaar dan direct individuele afdwingbaarheid bij het Europees Hof. Bijvoorbeeld in de Raad van Europa en de ILO is er veel ervaring met rapportageprocedures, expertcomités en collectief klachtrecht van vakbonden en NGO's en ook op die manier kan het Handvest juridisch gecontroleerd worden.
Minstens zo belangrijk is dat het Handvest zich als politiek project kan doorzetten als middel om mensen bij Europa te betrekken. De discussie die zich ontspon na de uitspraken van Verheugen over een referendum heeft pijnlijk aangetoond hoe zeer het schort aan die communicatie tussen Brussel en de burgers. Ook het Deens referendum kan als motie van wantrouwen worden opgevat.
Ik zou het Handvest willen promoten als Handvest voor een breed maatschappelijk debat over wat voor Europa wij willen. Mevrouw Pintassilgo en haar comité der Wijzen heeft dat in 1996 al voorgesteld. NGO's en vakbeweging zijn er klaar voor. Dat heeft een enorme betrokkenheid bij het proces tot nu toe gewezen. Laten wij die betrokkenheid vasthouden en uitbouwen.
Vorige week hebben de Benelux-regeringen in een IGC-memorandum voorgesteld dat volgend jaar onder Belgisch voorzitterschap een richtinggevend plan voor de toekomst van Europa moet worden neergelegd waarin dat soort punten, zoals de verankering van het Handvest, aan de orde moeten komen, maar ook de discussie over de hervorming van de instellingen en de bevoegdheden waar de heer Prodi het over gehad heeft.
Ik denk dat het een realistische timetable is om onder dat voorzitterschap dat project voor de toekomst van Europa voor te stellen en dat Handvest heeft daar een plek in.

Procacci
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Commissie, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, waarde collega' s, wij maken een belangrijk moment mee in de geschiedenis van niet alleen de Unie, maar heel Europa en zelfs heel onze planeet. De opstelling en goedkeuring van het Handvest van de grondrechten en de intergouvernementele conferentie, tijdens welke een belangrijke ommezwaai kan worden gemaakt, zijn evenals de uitbreiding historische gebeurtenissen die een stempel kunnen drukken op het begin van deze eeuw. Misschien zal men de mogelijkheden van deze historische kans echter niet geheel tot ontplooiing kunnen brengen als het Handvest niet juridisch bindend wordt gemaakt, als de intergouvernementele conferentie niet voor hervormingen zorgt en als de uitbreiding bijgevolg een blok aan het been van de politieke integratie wordt.
Momenteel stelt zich voor veel burgers, die een politiek Europa willen en niet enkel een grote handelsruimte, een dilemma: als de intergouvernementele conferentie niet wordt beëindigd met de gewenste hervormingen, heeft het dan wel nut door te gaan met de uitbreiding? Als wij namelijk hoe dan ook doorgaan met de - alom gewenste - uitbreiding, blijft er maar één hoop over: versterkte samenwerking. Daarom mag men dit laatste perspectief absoluut niet van tevoren aan banden leggen. De lidstaten die dat willen, moeten de mogelijkheid hebben - zij het dan binnen een algemeen aanvaard juridisch en institutioneel kader - om de weg naar een sterkere politieke integratie te bewandelen. De andere landen kunnen die weg dan gaan zodra zij het tijdstip daarvoor rijp achten.
In feite moet men een ieder in de Unie de kans geven zijn eigen politieke voornemens hard te maken. Dit kan geschieden in wederzijds respect voor elkaars eigenheid, hetgeen al eens eerder de winnende kaart is gebleken in de geschiedenis van de Europese Unie.

MacCormick
Mijnheer de Voorzitter, zoals velen in dit Parlement ben ik blij met de woorden van de heer Prodi van vanmorgen over de architectuur van de Unie en de instellingen en over het Handvest van de grondrechten. Ik behoor tot degenen die menen dat het Handvest, ook als het alleen wordt afgekondigd, een welkome stap vooruit is, omdat het te zijner tijd ongetwijfeld een volwaardig, juridisch bindend Handvest zal worden.
Voorts zou ik het Parlement en de Commissie willen wijzen op een punt dat wij hier vrijdag zullen bespreken, namelijk de rechten van de lettori, de docenten vreemde talen aan Italiaanse universiteiten. Hier bestaat de situatie dat de rechten van burgers van de Unie reeds twaalf jaar en langer worden geschonden. Het heeft weinig zin om het op het hoogste niveau eens te worden over een Handvest van de grondrechten als individuele burgers die door een lidstaat onrechtmatig worden bejegend, niet over een effectief rechtsmiddel beschikken. Wij dringen er daarom op aan dat de Commissie zich niet alleen inzet voor het Handvest, zoals zij vandaag heeft toegezegd, maar ook voor de bescherming van de rechten van individuele burgers.

Sjöstedt
Mijnheer de Voorzitter, het voorgestelde Handvest van de grondrechten betekent geen uitbreiding van de rechten van de burgers. Het voegt niets toe aan de inhoud van het beleid dat de EU, de lidstaten en de Europese Raad op dit gebied reeds voeren. Dit komt ook duidelijk naar voren in artikel 50 van het Handvest.
Uit links oogpunt gezien heeft de inhoud van de tekst van het Handvest grote tekortkomingen. Het Handvest kan daarom alleen gezien worden als een poging om de verantwoordelijkheid voor de burgerrechten over te hevelen van de instanties waar ze nu thuishoren naar de Europese Unie. Deze ontwikkeling wijzen wij af, omdat de EU hierdoor slechts in een federale staat verandert.
Wij zijn van mening dat er betere alternatieven zijn, namelijk dat de EU tekent en daarmee het Verdrag van de Europese Raad op dit gebied ondergeschikt maakt. Dit zou bovendien de pan-Europese samenwerking op dit gebied vergroten in plaats van verkleinen, wat het EU-Handvest tot gevolg kan hebben.

Camre
Mijnheer de Voorzitter, het resultaat van het Deens referendum mag niet verkeerd geïnterpreteerd worden. Het Deense 'nee' is geen uiting van gewenst isolement of nationalisme. Het is een signaal van de meerderheid der Denen dat zij de Europese samenwerking niet wensen, maar het betekent niet dat zij slecht op de hoogte zijn van de huidige situatie en de toekomstige plannen van de EU. Zoals ook in 1992 en 1993 het geval was, heeft een meerderheid van de Denen meer integratie in Europa, het verlies van soevereiniteit en een Europese grondwet afgewezen. Ik onderstreep dat de tegenstanders in alle politieke gelederen van het land terug te vinden zijn, ook de helft van de regerende sociaal-democraten heeft nee gestemd. Het door Commissievoorzitter Prodi zo duidelijk beschreven Europees project kon de Denen onmogelijk overtuigen en tot een positieve stem bewegen. De Deense regering en de voorstanders van de Unie hebben de toekomstige integratie en het geplande verlies van soevereiniteit op allerlei manieren weggeredeneerd. Om een volk, dat reeds 1000 jaar zelfstandig is, te sussen, zeiden ze dat de Unie morsdood is. Indien de Deense regering de dingen had gezegd zoals de heren Prodi en Poettering dat hier vandaag hebben gedaan, zouden er nog meer Denen nee hebben gestemd. Laat het dus voor iedereen duidelijk zijn: degenen die meer Unie wensen, moeten maar alleen verdergaan, Denemarken en alle vrije Europeanen die een referendum mogen houden, zeggen "nee, dank u".

Maij-Weggen
Voorzitter, de informele top in Biarritz zal zeker nog geen doorbraken opleveren. Dat zal immers moeten gebeuren in Nice. Wat de top echter wel kan doen, is een basis leggen voor Nice en daarmee heeft dit debat ook wel degelijk zin om onze parlementaire boodschap af te geven.
Wat Biarritz betreft hoop ik van harte dat de leftovers van Amsterdam snel kunnen worden opgelost. Wat het aantal commissarissen betreft, is één commissaris per lidstaat voor ons wel genoeg. Het Parlement kan volstaan met een maximum van 700 leden. En verder, en dat is het belangrijkste punt, dient alle wetgeving van de Unie onder gekwalificeerde meerderheidsbesluitvorming te vallen met, en dat is een sterk punt, de codecisie van het Parlement, want ik hoor hier en daar zeggen dat die twee zaken nog niet automatisch samenvallen.
Voorzitter, wat echter ook nodig is, is dat men in Biarritz een beetje verder kijkt. Wij weten heel goed dat de huidige Verdragen niet volstaan en dat het in de toekomst nodig is een betere en andere structuur voor de Unie te ontwikkelen, een meer constitutionele structuur die ook helder aangeeft wat de bevoegdheden van de lidstaten zijn en wat de bevoegdheden van de Unie zijn. Op dat vlak heeft voorzitter Prodi denk ik een goeie voorzet gegeven.
Voorzitter, dan nog iets over het Handvest. Ik heb de eer gehad om mee te mogen werken in het Handvest. Ik wil in de allereerste plaats Roman Herzog en ook Iñigo Méndez de Vigo bedanken voor het uitstekende werk wat is geleverd, ook voor de manier waarop steeds weer compromissen werden gemaakt. Ook de rol van commissaris Vitorino was heel positief en het resultaat is goed. De waardigheid van de burgers, het verbod op doodstraf, de vrijheden van de burgers, het onderwijs, werk en ondernemersschap in alle lidstaten, het zeer uitgebreide antidiscriminatie artikel, nog uitgebreider dan in het Verdrag van Amsterdam, en de gelijke behandeling van mannen en vrouwen; niet alleen de traditionele terreinen van werk, beloning en sociale zekerheid, maar op alle terreinen van de Unie, worden hierin vastgelegd en dat is een vooruitgang.
Ik hoop absoluut, en ik zeg dat met grote nadruk, dat men wel degelijk kans zal zien om dit stuk ooit in de Verdragen te incorporeren.
Voorzitter, tenslotte nog een eindopmerking over de hartenkreet van professor Prodi. Ik moet zeggen dat zijn waarschuwing, een welgemeende waarschuwing, om toch op te houden met steeds weer intergouvernementele trends te bevestigen en uit te bouwen, dat me dat uit het hart gegrepen is. Het maakt het antidemocratische karakter van de Europese Unie steeds groter. De heer Prodi heeft vandaag een echte muur opgeworpen tegen deze acties, ik hoop dat de heer Moscovici dat goed heeft begrepen, en ik hoop ook werkelijk dat in de Raad in Nice en Biarritz deze trend zal worden doorbroken en zal worden teruggekeerd.

Cederschiöld
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik zeggen dat ik hoop dat de staatshoofden in Nice met het Handvest van de grondrechten, dat willen zeggen het totale pakket, ervoor zorgen dat de burgers direct, individueel beschermd worden. Het is de eerste mensenrechtenverklaring van dit millennium. Zij is de modernste ter wereld en uitgewerkt in 's werelds grootste aaneengesloten rechtsgebied. Zij bevat een belangrijke boodschap voor de burgers en onze omringende landen over de beginselen van de rechtsstaat waarop onze landen zich baseren.
Het was de eerste keer dat de vertegenwoordigers van de burgers actief deelnamen aan een gedetailleerde formulering van de ontwikkeling van de Europese Unie. Een ouderwets, traag en eenzijdig model heeft nu plaatsgemaakt voor een democratisch en effectief model. Hierdoor wordt onze Europese identiteit vergroot en worden onze gemeenschappelijke normen en waarden versterkt. Het Handvest zal ook een liberaliserende uitwerking hebben op de Europese economie. De mogelijkheden voor particulieren om een eigen bedrijf te starten en zichzelf daarmee te onderhouden, worden groter. Privé-bezit en intellectueel eigendom worden goed beschermd. De individuele bescherming is een belangrijke grond voor uitbreiding: de prioriteit van de EU voor de komende jaren. Ook de burgers van de kandidaat-landen moeten kunnen profiteren van de vrijheden en rechten die in de EU bestaan. Het Europees staatsburgerschap komt hier en nu tot stand, en met name de burgers in de kleine landen biedt het de voordelen van een groot land.

Sudre
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, waarde collega' s, weinig voorzitterschappen van de Europese Unie hebben aan zoveel uitdagingen het hoofd moeten bieden en zoveel voorvallen in goede banen moeten leiden als het huidige Franse voorzitterschap.
Als uitdagingen gelden in het bijzonder de IGC en de voorbereidingen op de uitbreiding, twee zaken die uiteraard nauw met elkaar verbonden zijn. Onder de voorvallen versta ik de problemen met de euro, de plotselinge olieprijsstijging en, een heel ander punt, de hoop op de overgang naar democratie in Joegoslavië.
Kortom, het Franse voorzitterschap heeft zeker geen eenvoudige taak.
Wij afgevaardigden hebben op zijn minst de plicht het voorzitterschap aan te moedigen om ondanks deze tegenspoed vooruitgang te boeken. Voorts dienen we goed te luisteren naar wat de publieke opinie ons in ieder van onze lidstaten te zeggen heeft.
Zo bestaat er ongerustheid over de economische en sociale problemen die we tegenkomen, ondanks de aanhoudende groei die we te danken hebben aan de inspanningen die onze medeburgers zich jarenlang hebben getroost. Wij verwachten van het Franse voorzitterschap van de Unie dat het namens de lidstaten krachtig en als één blok optreedt met betrekking tot de vraagstukken die onze medeburgers in eerste instantie bezighouden, teneinde deze negatieve tendens om te buigen. Als dit niet gebeurt, kunnen we rekenen op een sceptische houding van de publieke opinie, die zich dan wellicht zelfs van Europa af zal keren.
Verder geeft de publieke opinie een bemoedigend signaal af met betrekking tot de onderhandelingen die, in het kader van de IGC, voorafgaand aan de uitbreiding van de Unie worden gevoerd. Wij weten dat deze onderhandelingen bijzonder moeizaam verlopen en dat het risico bestaat dat de Top van Nice mislukt of, wat nog veel erger zou zijn, zoals u zojuist aangaf, mijnheer de minister, dat er slechts een minimaal akkoord wordt bereikt.
Het Europees Parlement, dat fungeert als de spreekbuis van de Europese volkeren, hoopt dat de leiders van onze landen op de buitengewone Europese Raad van Biarritz een politieke sprong vooruit zullen maken. We zullen de enorme uitdagingen nooit kunnen aangaan als we een te voorzichtig beleid willen voeren. Ik heb evenwel uit uw verklaringen kunnen opmaken dat u vastberaden bent om aan de zorgen en wensen van de publieke opinie tegemoet te komen. We moeten de mens weer centraal stellen in Europa. In dit opzicht is het bijzonder belangrijk dat het Handvest van de grondrechten in de Verdragen wordt opgenomen. We dienen de krachten van onze vijftien lidstaten te bundelen om de landen die bij ons aan de deur kloppen in de juiste omstandigheden te kunnen ontvangen. Laten we in alle helderheid de grenzen van Europa vaststellen.
Aan het begin van mijn betoog sprak ik over de gebeurtenissen in Joegoslavië. Als we ons alleen al zouden kunnen laten inspireren door de moed en vastberadenheid die onze Servische vrienden in de oppositie tentoonspreiden, dan zou Europa sneller vooruitgang kunnen boeken, beter door zijn volkeren begrepen worden en op grotere steun van zijn burgers kunnen rekenen.

Ferber
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Commissie, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, waarde collega' s, met de goedkeuring van het Handvest van de grondrechten maken wij een historisch moment mee in het Europees Parlement. De voltooiing van dit werk is vooral voor de burgers een belangrijke mijlpaal in de geschiedenis van de Europese Unie. De werkzaamheden van de Conventie onder leiding van de voormalige president van de Bondsrepubliek, Roman Herzog, verdienen onze lof. Ik wil echter vanaf deze plaats ook Ingo Friedrich bedanken die in de Conventie een vooraanstaande plaats heeft ingenomen en voor onze fractie daar belangrijk werk heeft verricht.
Ik wil hier echter nogmaals een duidelijke vraag stellen: willen wij een Handvest maken van alle onveranderlijke en onvervreemdbare rechten van de mens, of willen wij een verlanglijstje met alles wat ons hartje begeert? Is gratis onderwijs en gratis toegang tot een arbeidsbureau een grondrecht gelijk het recht op leven of de waardigheid van de mens? In Duitsland hadden wij reeds in de grondwet van de Weimarrepubliek een lange lijst met grondrechten, die echter juist door zijn omvang verkommerde tot juridisch niet afdwingbare doelstellingen. Dat mag hier niet gebeuren. Wij willen dat de grondrechten van onze burgers in Europa daadwerkelijk worden beschermd.
Als ik een blik werp op de gebeurtenissen van de afgelopen tijd zie ik dat ook de benzineprijs alle aandacht verdient. Er moet in ieder geval iets worden gedaan aan de huidige situatie die vooral voor veel zelfstandige vervoersbedrijven en de landbouw ondraaglijk is. De ministers van Financiën kunnen in Versailles wel zweren dat de belastingen niet omlaag zullen gaan, maar als dan achteraf alles in duigen valt in de landen waar het sterkst wordt geprotesteerd, heeft men nog niets.
De intergouvernementele conferentie - en dit is mijn derde thema - voor de hervorming van de Europese instellingen is eveneens van doorslaggevend belang voor het Parlement. Als de Raad besluit tot een verruiming van de besluitvorming bij meerderheid, moet hij tegelijkertijd de medebeslissing van het Parlement verruimen. Elke andere methode zou een enorm democratisch tekort veroorzaken. De bevoegdheden moeten duidelijk worden afgebakend. In artikel 87 moet men de instanties voor de behartiging van algemene sociale en culturele belangen en liefdadigheid opnemen, opdat ook deze belangrijke instanties duurzaam kunnen worden beschermd.

Kauppi
Mijnheer de Voorzitter, Commissievoorzitter Prodi, zoals in deze zaal al verscheidene malen is gezegd, is het Handvest van de grondrechten het eindresultaat van een echt democratische samenwerking. Daaraan hebben afgevaardigden van zowel ons eigen Parlement als van de nationale parlementen en regeringen gewerkt. Die samenwerking heeft ondanks de nodige twijfels een uitstekend eindresultaat opgeleverd. Men kan dan ook de vraag stellen of dit succesvolle samenwerkingsmodel ook in de toekomst wordt voortgezet.
Veel burgers ervaren de Europese Unie als ver weg en bureaucratisch. De achterdocht van de burgers ten opzichte van de Europese Unie moet serieus genomen worden. Wij moeten vooral aandacht schenken aan de verhoudingen tussen de burgers en de communautaire instellingen. Ik ben daarom ook zeer verheugd dat in het Handvest van de grondrechten het transparantiebeginsel wordt onderstreept, hoewel het nog meer nadruk zou mogen krijgen.
Ondanks de ook vandaag in deze zaal gestelde eisen lijkt het erop dat het Handvest van de grondrechten niet juridisch bindend zal zijn, maar slechts een politieke verklaring wordt. Het door mij gebruikte woord "slechts" kan men echter ter discussie stellen, want ik denk dat, ondanks dat het Handvest op een verklaring lijkt, het Europees Hof van Justitie bij zijn jurisprudentie de artikelen van het Handvest zal toepassen als verplichtende principes waarmee de interpretatie van het Hof natuurlijk in overeenstemming moet zijn. Op die manier worden ze geleidelijk ook de facto juridisch bindende rechtsnormen.
Het Handvest van de grondrechten toont aan dat de Europese Unie verantwoordelijkheid en zorg voor de mensenrechten draagt. Om ook in de praktijk te kunnen controleren of de mensenrechten worden gerespecteerd, moet de Unie over duidelijke regels beschikken voor mogelijke sanctiemechanismen tegen lidstaten. Momenteel overweegt de Raad dergelijke mechanismen in artikel 7 op te nemen. Het maken van afspraken over procedures is op zich een goede zaak, maar men moet ervoor zorgen dat het systeem niet als politiek wapen gebruikt kan worden. Volgens een oude Finse zegswijze moet men eerst onderzoeken alvorens te straffen. Momenteel beschouw ik het als een bedreiging dat, als het voorstel van de Belgische regering wat betreft de sanctiemechanismen wordt uitgevoerd, er eerst wordt gestraft en dan pas onderzocht. Ik hoop dat men nog voor de Top van Biarritz en de Top van Nice goed over de sanctiemechanismen na zal denken.

Liese
Mijnheer de Voorzitter, voorzitter Prodi van de Commissie, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, geachte collega' s, ik dank de delegatie van het Europees Parlement in de Conventie en de voorzitter van de Conventie, de heer Roman Herzog, voor hun geëngageerde werk. De uitwerking van een Handvest van de Europese grondrechten is een belangrijke en ook noodzakelijke stap in de richting van een dicht bij de burgers staand Europa.
Sommigen zijn van mening dat wij een interne markt in Europa kunnen verwezenlijken zonder het eens te worden over de fundamentele waarden en principes. De meerderheid van het Europees Parlement heeft deze mening echter nooit enige steun gegeven. Wij hebben bijvoorbeeld niet toegelaten dat de richtlijn voor octrooiering van biotechnologische uitvindingen, die in eerste instantie een interne-marktrichtlijn moest zijn, werd aangenomen zonder dat daarin fundamentele morele beginselen hun beslag vonden en bepaalde technieken die de waardigheid van de mens aantasten, van octrooiering werden uitgesloten. Dit was vooral op het gebied van de moderne gentechniek een belangrijke stap in de richting van gemeenschappelijke waarden in Europa.
Het Handvest is nog een stap in die richting en ongetwijfeld een veel belangrijkere stap. Het onderhavig ontwerp behelst uitzonderlijk goede delen. Juist echter wat de bescherming van de menselijke waardigheid en de bescherming tegen misbruik door moderne technologie betreft, is het ontwerp voor verbetering vatbaar. De formulering van bepaalde punten is onnauwkeurig en mij baart vooral het feit zorgen dat in artikel 3 van het ontwerphandvest alleen het reproductieve klonen van mensen uitgesloten is. Dat kan worden geïnterpreteerd als een stap terug ten opzichte van de huidige Europese wetgeving.
In de richtlijn inzake octrooiering van biotechnologische uitvindingen is klonen van mensen in zijn geheel uitgesloten, mijnheer de voorzitter van de Commissie, daar het een overtreding is van de goede zeden en de openbare orde. Daarbij gaat het dus niet alleen om het octrooi maar ook om de techniek. Commissaris Busquin heeft mij dat gelukkig deze week nog eens per brief bevestigd en daarom is het zo gevaarlijk dat wij nu in het Handvest minder strikt zijn dan in de huidige wetgeving van de Europese Unie. Dat is niet te wijten aan onze delegatie en evenmin aan Roman Herzog, maar enkel en alleen aan de regeringen van de lidstaten. Daarom moet nog eens druk worden uitgeoefend op de lidstaten, opdat zij alsnog instemmen met een verbetering van het Handvest op dit punt.

Mombaur
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega' s, met instemming van het Hof van Luxemburg en het Hof van Straatsburg heeft de Conventie een opmerkelijk evenwichtig geformuleerd ontwerp ingediend voor een Handvest van de grondrechten en dit voorgelegd aan de Raad. Waarin is de toegevoegde waarde van dit Handvest gelegen? Wel, ten eerste in het feit dat uit meer dan 30 geldende rechtsbronnen een fundamentele lijst van grondrechten werd gedistilleerd.
Ten tweede in de transparantie voor de burgers die nu weten welke rechten zij hebben tegenover degenen die het Europees recht moeten toepassen en creëren, en in de transparantie voor degenen die dit moeten doen: Europees recht toepassen en creëren. Ook zij hebben nu een duidelijke kijk op de rechten die zij moeten eerbiedigen.
Ten derde heeft de Conventie zich niet beperkt tot het kopiëren van oude rechten - dat heeft zelfs de Raad van Europa erkend - maar heeft zij ook nieuwe gevaren bij oude rechten onder woorden gebracht: bij de criminaliteit, de biotechnologie, de gegevensbescherming en de administratie.
Het Handvest garandeert dus een grotere bescherming dan het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens en dat moeten wij tegen al degenen zeggen die hier in de plenaire vergadering het tegendeel beweren. Bovendien geeft het Handvest een evenwichtige formulering van politieke en sociale rechten.
Dit Handvest is de eerste verklaring van de rechten van de mens in het nieuwe millennium en het modernste handvest van de mensenrechten van heel de wereld. Daarmee wordt de mensen duidelijk gemaakt dat de Europese Unie altijd een waardengemeenschap is geweest, ofschoon de EU wel heel wat moet doen om een waardengemeenschap te blijven. Voorzitter Moscovici van de Raad, ik vraag u in alle ernst nog eens over het volgende na te denken: als u nu teruggrijpt naar het besluit van Keulen en pas veel later wilt nadenken over opneming van het Handvest in de Verdragen, welke aanmoediging zullen dan degenen die mensenrechten minachten uit ons talmen kunnen putten? Het klopt wat de heer Barón Crespo zei: waarom zouden wij tijd verliezen? Wij hoeven hier immers alleen bestaand recht zichtbaar te maken?

Moscovici
Mijnheer de Voorzitter, er heeft hier zojuist een rijk en interessant debat plaatsgevonden. Ook ik verwelkom het krachtige en substantiële betoog van voorzitter Prodi. Ik heb uiteraard gemerkt dat het Europees Parlement vrijwel unaniem tevreden is met het Handvest, hetgeen mij buitengewoon veel genoegen doet. Het verbaast mij overigens niet, want het Parlement heeft zelf bijgedragen aan de totstandkoming van het Handvest en de tekst komt overeen met een aantal van de waarden die het Parlement uitdraagt. Dat geeft de tekst aanvullende waarde. Voor de Europese Raad is dit een extra hulpmiddel om hem te kunnen promoten. Ik heb terdege nota genomen van uw oproep en aanmoediging om nog een extra stap te doen en van de ontstane geestdrift te profiteren om de tekst in Nice, maar ook daarna, aan te bevelen. In deze context zal ik proberen kort in te gaan op uw interventies.
De heer Prodi heeft in zijn hoedanigheid van voorzitter van de Commissie een pleidooi gehouden voor het behoud van het communautaire model. Vanaf alle banken werd hier instemmend op gereageerd en ook ik wil de heer Prodi met zijn ongetwijfeld zeer belangrijke toespraak lof toezwaaien. Ook ik erken de noodzaak om het institutioneel evenwicht te behouden door zowel de Commissie als de Raad een grotere politieke rol te geven. Ook kan ik mij vinden in de centrale rol die de Commissie volgens de heer Prodi behoort te vervullen als hoedster van het algemene communautaire belang. We moeten er inderdaad voor waken dat de intergouvernementele methodes terugkeren, zoals door sommigen wordt voorgestaan. Ik wil hier nu niet een dialoog met hem aangaan over een onderwerp dat meer aandacht verdient, maar ik wil hem wel laten weten hoe de Raad over een aantal zaken denkt.
Wij moeten waakzaam zijn met betrekking tot het hele communautaire gebeuren. De originaliteit van het Europese institutionele stelsel is juist gelegen in het feit dat de bevoegdheden over ook heel subtiele zaken verdeeld zijn. Ik denk dat het hier om een beproefde methode gaat. Is het niet beter om te verduidelijken wat nu precies de bevoegdheden van ieder niveau van besluitvorming zijn in plaats van te streven naar een juridische verdeling van deze bevoegdheden volgens een klassiek federaal model? Is dit niet de beste benadering van het model dat de grondleggers van de Gemeenschap voor ogen hadden?
Voorts werd opgemerkt dat op sommige terreinen de soevereiniteit van de lidstaten niet opnieuw een discussiepunt zou hoeven zijn als er meer duidelijkheid zou bestaan over de richting van de Europese eenwording. Met deze stelling kan ik het niet eens zijn. Ik zou in ieder geval twee aspecten willen nuanceren. Het eerste betreft het GBVB en de suggestie om de vertegenwoordiger van het GBVB in de Commissie op te nemen. U weet dat er in Amsterdam bewust voor is gekozen een duidelijk onderscheid te maken tussen enerzijds de hoge vertegenwoordiger en anderzijds de leden van de Commissie. De hoge vertegenwoordiger kan niet geheel onafhankelijk optreden. Hij is immers verantwoordelijk voor de coördinatie van het GBVB, dat onder de bevoegdheden van de lidstaten valt. Wij hebben wellicht veel ruimte overgelaten voor intergouvernementele beslissingen over het GBVB. Om historische redenen en vanwege de aard van het beleid zal het GBVB ongetwijfeld nog lange tijd een product zijn van de onderlinge coördinatie tussen de lidstaten. Wellicht komt er een dag dat deze functie kan worden opgeheven, maar zover is het mijns inziens nog niet. Voorlopig zal deze functie juist moeten worden geconsolideerd.
Het tweede aspect dat ik zou willen nuanceren heeft betrekking op de euro. De recente koersschommelingen tonen aan dat het politieke bestuur en beheer moet worden geïntensiveerd. Dergelijke oplossingen mogen evenwel een sterke intergouvernementele coördinatie en samenwerking op het gebied van het economisch beleid niet verhinderen. Wat het bestuur betreft, denk ik dat de Raad en de Commissie samen het roer stevig in handen moeten nemen. Dit betekent niet dat ze wat het communautaire model betreft het roer volledig moeten omgooien. Om die reden is het denk ik van belang dat de voorzitter van de eurogroep - een functie die we bewust gecreëerd hebben - zijn rol op dit gebied blijft spelen.
Velen van ons zijn voorstander van een federatie van natiestaten. Dat betekent onder meer dat iedereen zijn juiste plaats moet vinden. Ik wil met deze punten het debat verrijken, want ik denk dat we zojuist een heel belangrijke redevoering hebben gehoord. Mijnheer Napolitano, het doet mij genoegen dat wij het onderling eens zijn over het feit dat we niet te snel vooruitgang moeten willen boeken omdat we hiermee het Handvest in gevaar kunnen brengen. U stelt voor om het Handvest als het uitgangspunt van een toekomstige grondwet te beschouwen en waarom ook niet? Maar er moet eerst overeenstemming bestaan over wat we in deze grondwet willen opnemen.
Ik wil de heer Poettering geruststellen: ik ben in staat op een kauwgompje te kauwen en tegelijkertijd aandachtig te luisteren. Hij heeft terecht gewezen op wat er zich sinds de val van de Muur en de Duitse hereniging tien jaar geleden heeft afgespeeld. Ik hoop dat de democratie in Servië nu zijn beslag krijgt. De heer Poettering wil dat het voorzitterschap in Nice de toekomstige weg uitstippelt. Uiteraard weet het voorzitterschap dat de ontwikkelingen niet in Nice ophouden, dat het aan de toekomst moet denken en dat het de dossiers moet overdragen. Nogmaals, we mogen de toekomstige debatten niet aangrijpen als voorwendsel - niet dat u dat overigens hebt gesuggereerd, hoor - om beslissingen die al op de IGC genomen moeten worden, uit te stellen. We moeten in Biarritz deze beslissingen voorbereiden en een eerste bijdrage leveren.
De heer Enrique Barón Crespo heeft met betrekking tot het Handvest benadrukt dat het om een mooie tekst gaat waar we trots op mogen zijn. Waarom wil hij het dan onder de loep nemen? Laten we niet vergeten dat sommige lidstaten - ik wil hier in niemands richting wijzen - al heel wat weerstand hebben moeten wegnemen voordat ze deze tekst konden accepteren. Om die reden wil ik graag de benodigde voorzichtigheid, of in ieder geval het benodigde geduld, in acht nemen. Ik deel de mening van de heer Enrique Barón Crespo over de IGC niet. Ik geloof niet dat het proces geblokkeerd is geraakt. Het is alleen in woeliger vaarwater terechtgekomen. Ik hoop overigens dat in Biarritz de rust weer enigszins zal zijn teruggekeerd. Wat de toekomst betreft, zullen we onze werkwijze wellicht moeten herzien. Misschien is een Conventie een beter idee dan een IGC, ook al moeten we wellicht niet proberen deze Conventie te institutionaliseren.
De heer Lannoye heeft zich verheugd uitgelaten over mijn standpunt over de eventuele vorming van een grondwet. Ik weet niet, zoals een vrouwelijke spreker aangaf, of ik met deze opvattingen de mening van mijn instelling weergeef. Ik wil alleen maar aangeven wat mijn persoonlijke standpunt is. Ik denk dat het merendeel van de lidstaten er weinig voor voelt hier meteen werk van te maken. In Evian hebben we immers gezien dat er behoorlijk fel verzet tegen dergelijke plannen bestaat.
De heer Wurtz betreurt het dat er niet meer rekening wordt gehouden met de burgers en dat er niet wordt gezocht naar een manier om ze op grotere schaal te raadplegen. Ik denk dat juist om die reden de werkwijze van de Conventie een uitkomst kan bieden. We doen er dan ook goed aan in de toekomst opnieuw deze werkwijze toe te passen.
De rapporteurs hebben benadrukt dat het debat zich op een hoog niveau bevindt, maar ook dat het naar een nog hoger niveau kan worden gebracht. Uiteraard kan ik hun mening volmondig onderschrijven.
Ik wil nu ingaan op de opmerkingen van de heer Méndez de Vigo. Ik ben geen christen-democraat, dus ik geloof niet in wonderen. Ik wil het Parlement als zodanig echter lof toezwaaien. Het heeft immers een belangrijke bijdrage geleverd aan deze werkzaamheden. Dat is geen wonder, maar de vrucht van hard werken. Moeten we de tekst presenteren en vervolgens afwachten, met het risico dat hij niet overal als juridisch bindend wordt geaccepteerd? De heer Méndez de Vigo wil van mij weten wie er dan zou kunnen weigeren. Nogmaals, het ligt niet in mijn bedoeling met de beschuldigende vinger naar iemand te wijzen. Het is niet de taak van de voorzitter van de Raad om zondebokken aan te wijzen, maar om te zoeken naar consensus en compromissen. Ik wil de heer Méndez de Vigo daarom laten weten dat we misschien gewoon moeten afwachten tot dit punt op de Raad besproken is. Vervolgens zien we wel of we nog sneller en nog meer vooruitgang kunnen boeken met dit Handvest.
Een vergelijkbaar antwoord geldt voor Pervenche Berès. Zij wil dat de tekst van het Handvest geheel ongewijzigd blijft en dat de Conventie in laatste instantie nog knopen doorhakt. Ik wil haar opmerking enigszins nuanceren. De Conventie is geen instelling die boven de andere instellingen staat. Ik hoop bovendien dat het Handvest in Biarritz niet aan wijzigingen wordt onderworpen, want ik vrees dat er dan bijzonder gevaarlijke debatten zouden worden aangezwengeld. Mevrouw Berès maakt overigens een buitengewoon interessante opmerking over het verband tussen het Handvest en het debat over een eventueel artikel 7. Ik verwelkom dat debat en stel voor te onderzoeken of een verwijzing naar het Handvest, bijvoorbeeld in artikel 6, mogelijk is. Een duidelijke verwijzing naar het Handvest is mijns inziens een mogelijkheid om vooruitgang te boeken zonder er direct naar te streven om het Handvest in de Verdragen op te nemen. Ik wil de afgevaardigden die lid zijn van de Conventie laten weten dat we in dat geval nog wel de leden van de Europese Raad hiervan zullen moeten overtuigen, wat op zich nog niet zo eenvoudig zal zijn.
Ik wil hier niet gedetailleerd ingaan op de betogen van de verschillende sprekers. Ik heb daar overigens ook niet de tijd voor. Ik wil alleen maar benadrukken dat we meer rekening willen houden met de verwachtingen van de verenigingen. Misschien had u meer van mij verwacht, maar ik denk eerlijk gezegd dat dit al een goed begin zou zijn. De tekenen van instemming vanaf de banken over het ontwerphandvest vormen een krachtig bewijs dat er sprake is van transparantie en openheid, dat de werkwijze goede perspectieven biedt en dat wij tegemoet zijn gekomen aan de wensen van de burgers.
Mevrouw Margie Sudre heeft namens onze medeburgers haar ongerustheid geuit over de economische en sociale moeilijkheden die de Europese burgers sceptisch maken. Hoewel dit vraagstuk niet het onderwerp van het debat van vandaag is, wil ik haar er toch aan herinneren dat het Franse voorzitterschap op institutioneel gebied belangrijke taken wacht, maar dat het tegelijkertijd ook belangrijke verplichtingen jegens de burgers heeft. Ik wil niet dat deze laatste prioriteiten plaats moeten maken voor die op het institutionele vlak. Zo heeft voor ons bijvoorbeeld de sociale agenda prioriteit. Hetzelfde geldt voor de vestiging van wat ik niet zozeer als een economische regering, maar als een economisch bestuur zou willen omschrijven, dat wil zeggen een bestuur dat aan de genoemde problemen het hoofd kan bieden.
Tot slot wil ik laten weten dat het Franse voorzitterschap het Europees Parlement alle aandacht wil schenken die het verdient. Laat daar geen misverstand over bestaan! Op 24 oktober zal ik hier dan ook verslag komen uitbrengen van wat er in Biarritz is besproken. Voorts wil ik aangeven dat wij conform uw wens op transparante wijze willen werken en de sinds juli regelmatig gehouden gedachtewisselingen willen voortzetten. Dit lijkt mij onontbeerlijk om de Europese Raad van Biarritz te doen slagen, met andere woorden, om in Biarritz onder de juiste omstandigheden het succes van de Top van Nice voor te bereiden. Het verloop van de gebeurtenissen is immers afhankelijk van wat er in Nice wordt besloten. Als Nice succesvol wordt, zal de follow-up van Nice ook succesvol kunnen zijn. Om die reden wil ik u verzoeken ondanks alles niet te snel op de ontwikkelingen vooruit te lopen. We kunnen immers alleen maar stapje voor stapje vooruitgang boeken, dat wil zeggen steentje voor steentje aan de toekomst bouwen.

Prodi
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, geachte afgevaardigden, hartelijk dank dat u zo vriendelijk bent geweest om naar mijn redevoering te luisteren. Ik dank vooral ook degenen die mij goedmoedig hebben verweten dat ik deze redevoering eerder had moeten houden. Daar wil ik het volgende op zeggen. Voordat men praat, moet men leren, moet men dingen te weten zien te komen en de kracht van de partijen meten. Een politieke redevoering moet immers altijd realistisch zijn en rekening houden met de in het spel zijnde krachten en de door allen nagestreefde doelstellingen. Ik heb deze redevoering vandaag gehouden, omdat ik zie dat de gevaren, die zich in deze maanden als donkere wolken boven Europa hebben samengepakt, in ons een gemeenschappelijke wil teweeg hebben gebracht, en deze wil kan in de toekomst concrete vruchten afwerpen.
In dit debat van vandaag wil ik mij scharen achter de woorden van onder andere de heer Moscovici, de heer Napolitano, en de fractieleiders, over het belang van het Handvest van de grondrechten. Het gaat hierbij om iets nieuws, en eigenlijk ook iets onverwachts. Wij kunnen echter niet op onze lauweren rusten. Een plechtige politieke afkondiging van het Handvest volstaat niet: wij moeten ook een duidelijk standpunt innemen ten aanzien van de opneming daarvan in de Verdragen betreffende de Unie, en ons afvragen in welk Verdrag dit moet worden opgenomen.
Zoals u weet, heeft de Commissie voorgesteld een begin te maken met de uitwerking van een grondverdrag, van een verdrag met sterkere rechten voor de burgers en een duidelijkere verdeling van de bevoegdheden over de Unie en de lidstaten. Wij willen een duidelijker verdrag en ook een begrijpelijker verdrag wat de huidige bevoegdheden betreft. De daarvoor benodigde werkzaamheden kunnen worden verricht. De studie van het universitair instituut van Florence is een uitstekende grondslag om deze taak efficiënt te vervullen. Nogmaals, deze werkzaamheden zijn niet alleen juridisch mogelijk, maar ook politiek noodzakelijk.
Ik hoop derhalve dat de Europese Raad van Nice zich achter dit project zal scharen en na de hervormingen, die nu noodzakelijk zijn, zal besluiten om hiermee een begin te maken, maar dan wel als een concreet project en niet als iets dat bij voorbaat in kannen en kruiken is. Ik wil niet verder uitweiden over deze hervormingen. Vandaag heb ik het vooral gehad over de methode, over de communautaire methode, de institutionele driehoek, en de wederzijdse bevoegdheden. Ik heb ook duidelijk willen stellen dat het absoluut niet mijn bedoeling was mij gewonnen te geven of te berusten. Ik heb enkel zorgvuldig uit de doeken gedaan welke bevoegdheden momenteel in het geding zijn en alleen indien er voorstellen waren heb ik daarop geattendeerd en ze als voorstellen gepresenteerd.
Ik heb aldus niet alleen gewezen op de belangrijke rol van de Commissie maar ook op de rol van alle instellingen. Ik heb ook onderstreept - en dat doe ik bij deze nogmaals, daar dit zeer belangrijk is - dat het noodzakelijk is de mensen achter ons te krijgen en hen bewust te maken van ons werk. In het document over de bestuurshervorming, dat wij al hebben uitgewerkt en spoedig zullen voorleggen, gaan wij daar concreet op in. Dat is ons inziens de manier om instellingen en mensen in het geweer te krijgen en dit is een uiterst belangrijke taak.
Daarna moeten wij naar Nice gaan en ons programma hard maken. Ook hier - en dit wens ik nogmaals te herhalen - kunnen wij geen genoegen nemen met mondjesmaat. Ik ben het roerend eens met hetgeen de heer Moscovici zei: een pover Nice is niet aanvaardbaar.
Na Nice moeten wij echter resoluut afstevenen op de uitbreiding. Dan moeten wij een tijdschema vaststellen, methoden kiezen voor benchmarking en doelstellingen bepalen. Daarbij moeten wij te werk gaan volgens de communautaire methode. Deze biedt de verschillende landen, de verschillende gevoelswerelden immers de mogelijkheid naast elkaar te bestaan. Bovendien kan met deze methode iedereen zich betrokken voelen bij onze unieke Europese realiteit. Wij moeten nog sleutelen aan de versterkte samenwerking en deze soepeler en efficiënter maken. De versterkte samenwerking is namelijk de meest directe en eenvoudige weg om in de integratie die stap vooruit te zetten die men ook hier, zoals uit talrijke spreekbeurten is gebleken, noodzakelijk acht. Dat is het resultaat dat wij daarmee moeten bereiken.
Ik wil graag dat deze versterkte samenwerking het eerste voorbeeld wordt van de nieuwe Europese mogelijkheden. Als wij het wat dat betreft met elkaar eens zijn, moeten wij ook meedogenloos de strijd aanbinden tegen de neiging tot verpersoonlijking van verantwoordelijkheden, tot versplintering van besluitvormingsinstanties. Dit betekent absoluut niet dat wij onmiddellijk het onderste uit de kan willen. Ik heb consequente, krachtige maar ook realistische taal gesproken en etappes aangegeven voor wat nu en wat in de toekomst kan worden gedaan. Verre van mij, mijnheer Moscovici, om te zeggen dat nu alles volgens de communautaire methode moet geschieden. Ik weet heel goed wat subsidiariteit is. Subsidiariteit is diep geworteld in mijn leven en ik zal deze te allen tijde respecteren. Ook toen ik de voor de toekomst noodzakelijke veranderingen noemde, onder andere voor het gebied van de GBVB waar ook u naar verwees, heb ik erbij gezegd dat daarvoor een speciaal statuut nodig is. Ik heb ook de weg aangegeven die gevolgd moet worden om dat doel in de toekomst te bereiken, en daarbij is het absoluut niet in mij opgekomen dat de bestaande voorschriften zouden kunnen worden overtreden.
Ik heb echter ook concreet aangegeven welke uiterst belangrijke doelstellingen wij in de huidige situatie met de communautaire methode kunnen bereiken. Ik denk daarbij bijvoorbeeld aan de mogelijkheden tot verbetering van de acties in de Balkan. Dit is mijns inziens een gewetensprobleem. Laten wij eens kijken naar onze inzet in de Balkan, en laten wij dan ook eens kijken naar hetgeen daarbij uit de bus komt. Hoe versplinterd is ons optreden en hoe karig zijn de resultaten die wij, tenminste in de eerste fase van ons optreden, juist ten gevolge van deze versplintering boeken? Ik zou een ander voorbeeld kunnen geven: het energiebeleid. Hoezeer wenst men niet een gemeenschappelijk energiebeleid en hoe noodzakelijk is dit beleid ook? Wij hebben nu geen nationale oliemaatschappijen meer, maar een regelrechte oliemarkt en deze moet met coördinatie op heel de interne markt worden beheerd.
Ik heb realistische en serieuze voorbeelden gegeven. Ik heb ook een weg aangegeven voor de toekomst. Ik heb geen hoge vlucht genomen in de richting van een utopie: geen enkel woord dat ik heb uitgesproken wijst daarop.
Ik kan u echter wel op een briefje geven dat ik van nu af aan nooit meer uitspraken zal dulden als: "Noch het Europees Parlement, noch de Commissie zijn democratisch gelegitimeerd" . Dat hebben wij in de afgelopen maanden te vaak moeten horen.

Ons en uw geduld is op! Uw geduld omdat u de wettelijk gekozen vertegenwoordigers van het Europese volk bent, en ons geduld omdat wij een dubbele legitimiteit hebben, de legitimiteit van het volk via u en uw vertrouwen en die van de lidstaten via de Raad. Dit is een uitgangspunt dat ons kracht en legitimiteit geeft.
Ik dank u voor uw welwillende aandacht. Staat u mij toe op een ietwat frivolere toon af te sluiten, met iets dat bij mij op kwam toen ik deze dagen een sportkrant las, ofschoon sport, tussen twee haakjes, volledig onder de subsidiariteit valt. Afijn, ik wil hier niet over uitweiden maar ik heb toch tot mijn voldoening moeten vaststellen dat tijdens de Olympische Spelen van Sidney - de eerste post-doping-spelen, zoals men mij heeft gezegd, Olympische Spelen dus volgens de geest van De Coubertin - de vijftien landen van de Unie 239 medailles hebben gewonnen en de Verenigde Staten van Amerika 97. Als wij dan ook nog de twaalf landen van de eurozone met de dollarzone vergelijken, zien wij dat wij met kop en schouder boven de dollar uitsteken. Ik dank derhalve ook de atleten voor hun prestaties. Laat wij hopen dat deze een goed voorteken zijn!
(Langdurig en levendig applaus)

De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer de voorzitter van de Commissie.
Ter afsluiting van het debat heb ik overeenkomstig artikel 42, lid 5 van het Reglement een ontwerpresolutie ontvangen.
Het debat is gesloten
De stemming vindt vandaag om 12.30 uur plaats.
(De vergadering wordt om 12.15 uur onderbroken en om 12.30 uur hervat)

STEMMING
Schroedter
Mijnheer de Voorzitter, dit verslag werd door het Parlement uitgesteld omdat in Tsjetsjenië mensenrechten worden geschonden, internationale regels met voeten worden getreden en omdat een oorlog wordt gevoerd tegen dit volk. Nu staat dit verslag op de agenda zonder debat. Wij krijgen dus geen debat over de situatie van de mensenrechten in Tsjetsjenië. Dit is des te verwonderlijker daar het thema Tsjetsjenië in september in de VN aan de orde is geweest en niet naar tevredenheid werd beëindigd. Vorige week was er in de Raad van Europa een grote discussie met de Russische delegatie, de stemming over het verslag van Lord Hewitt kon niet plaatsvinden en toen werd alles uitgesteld. Waarom zet dan het Europees Parlement dit thema plotseling op de agenda en doet het alsof in Tsjetsjenië alles koek en ei is. Ik vraag om uitstel van dit verslag.

Quisthoudt-Rowohl
Mijnheer de Voorzitter, de stemming is inderdaad enkele maanden geleden op mijn verzoek uitgesteld. Het ging daarbij echter alleen om de stemming en niet om heel het verslag. Dit verslag is ook niet terugverwezen naar de commissie. Wij wilden alleen wachten met de stemming omdat de crisis toen zo acuut was. Nu zien wij echter dat de heer Poetin een politiek van openstelling naar het Westen voert. Wij willen niet dat onderzoekers het slachtoffer worden van het feit dat in Tsjetsjenië de mensenrechten niet in voldoende mate worden geëerbiedigd. Ik wil dan ook dat wij hier een signaal van openheid jegens Rusland geven, openheid ook voor samenwerking. Alleen indien wij Rusland aan het Westen en aan de Europese Unie binden, zullen wij invloed kunnen uitoefenen op de Russische politiek, met Rusland in contact kunnen blijven en het gesprek gaande houden. Ik verzoek om aanneming van het verslag.

(Het Parlement besluit het verslag niet terug te verwijzen naar de bevoegde commissie)
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)
Aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0230/2000) van de heer Knörr Borràs, namens de Economische en Monetaire Commissie, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van de gemeenschappelijke beginselen van het Europees systeem van nationale en regionale rekeningen in de Gemeenschap (ESR 95) ten aanzien van belastingen en sociale premies en tot wijziging van verordening (EG) nr. 2223/1996 (8276/2/2000 - C5-0328/2000 - 1999/0200(COD))
(De Voorzitter verklaart dat het gemeenschappelijk standpunt is goedgekeurd)
Aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0232/2000) van de heer Piecyk, namens de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de beschikking van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Beschikking nr. 1692/96/EG ten aanzien van zeehavens en binnenhavens alsmede ten aanzien van project nr. 8 in bijlage III (6658/1/2000 - C5-0271/2000 - 1997/0358(COD))

Vitorino
Mijn collega, de heer Solbes, heeft het Parlement gisteren medegedeeld dat de Commissie de amendementen 1, 2, 3, 4, 6, 7, 13 en 14 kan aanvaarden. De Commissie kan de amendementen 5, 8 en 9 gedeeltelijk aanvaarden. De amendementen 10, 11 en 15 zijn in beginsel aanvaardbaar.
De Commissie kan amendement 12 niet aanvaarden.
(De Voorzitter verklaart dat het aldus gewijzigde gemeenschappelijk standpunt is goedgekeurd)
Verslag (A5-0231/2000) van de heer Hatzidakis, namens de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 96/53/EG van de Raad houdende vaststelling, voor bepaalde aan het verkeer binnen de Gemeenschap deelnemende wegvoertuigen, van de in het nationale en het internationale verkeer maximaal toegestane afmetingen, en van de in het internationale verkeer maximaal toegestane gewichten (COM(2000) 137 - C5-0164/2000 - 2000/0060(COD))
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)
Verslag (A5-0235/2000) van de heer Skinner, namens de Economische en Monetaire Commissie,over de mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement "Risicokapitaal: Uitvoering van het actieplan - Voorstellen voor verdere vooruitgang" (COM(1999) 493 - C5-0320/1999 - 1999/2208(COS))
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
Ontwerpresolutie (B5-0767/2000) van de heer Napolitano, namens de Commissie institutionele zaken, over het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie

Napolitano
Mijnheer de Voorzitter, ik moet een mondeling compromisamendement indienen dat door mevrouw Berès en de heer Méndez de Vigo is voorgesteld ter vervanging van de amendementen 2 en 3. Ik zal het voorlezen: "Het Parlement stelt, overeenkomstig het standpunt dat het bij het begin van de werkzaamheden van de Conventie heeft uitgesproken, voor dat de Europese Raad van Biarritz, de intergouvernementele conferentie verzoekt de door de Conventie aangenomen tekst van het Handvest te behandelen en na te gaan hoe die in het Verdrag kan worden opgenomen, zodat op de Europese Raad van Nice een besluit kan worden genomen" .
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
STEMVERKLARINGEN
Aanbevelingen-Bodrato (A5-0263/2000 en A5-0262/2000)

Martin, David W
De ontwerprichtlijn van de UN/ECE betreffende de goedkeuring van de koplichten van motorvoertuigen en andere speciale uitrustingsstukken ontleent haar betekenis voor het Parlement aan de bevoegdheden van het Europees Parlement bij de bepaling van het Gemeenschapsrecht inzake de harmonisatie van de normen voor motorvoertuigen in heel Europa. Deze normen worden opgesteld op basis van het Herzien Akkoord van de United Nations Economic Commission for Europe (UN/ECE) waarbij de Gemeenschap sinds maart 1988 verdragsluitende partij is.
De voorstellen worden derhalve aan het Parlement voorgelegd in het kader van de instemmingsprocedure. Dit betekent dat het Parlement geen amendementen meer kan indienen, aangezien de richtlijnen op dit terrein werden aangenomen als wetgeving inzake de interne markt volgens de medebeslissingsprocedure overeenkomstig artikel 100 A VEG.
Gezien de uiterst technische aard van deze materie alsmede de inspanningen van de Commissie om het Parlement tijdig in te lichten over haar plannen om via haar bevoegde permanente comités nieuwe richtlijnen op te stellen, is deze beperking van de invloed van het Parlement aanvaardbaar.
Ik stem derhalve voor de ontwerprichtlijn.
Verslag-Quisthoudt-Rowohl (A5-0048/1999/rev 1)

Gorostiaga Atxalandabaso
In het licht van de genocide die het Tsjetsjeense volk ondergaat, is technische samenwerking met Rusland een schande voor de Europese Unie, vooral nu dit Parlement de definitieve versie van het Handvest van de grondrechten verwelkomt.
Hoe kunnen wij de gebeurtenissen in Tsjetsjenië negeren na het unanieme protest tegen de moorden op Palestijnen?
Betekent dit niet dat wij met twee maten meten?

Posselt
Ik heb tegen dit verslag gestemd, niet omdat ik tegen wetenschappelijke samenwerking ben maar vanwege de toelichting. De heer Poetin heeft zijn verkiezingsoverwinning te danken aan een bloedige vernietigingsoorlog tegen het Tsjetsjeense volk. Hij zet die volkerenmoord momenteel voort en probeert bovendien korte metten te maken met de mediavrijheid en de rechtsstaat in Rusland, waarvan sowieso ternauwernood sprake is.

Speroni
Ik heb mij onthouden van stemming over het ontwerpbesluit betreffende de overeenkomst tussen de Europese Gemeenschap en de Russische federatie. Daarin is namelijk een heel belangrijke sector weggelaten: de samenwerking bij de opruiming van antipersoonsmijnen en de omschakeling van mijnenproducerende bedrijven. Dit is een zeer belangrijk onderwerp, ook omdat in het verleden Russische bedrijven connecties hadden met Italiaanse bedrijven, zoals het bedrijf van senator Claudio Regis, alom bekend producent van dergelijke criminele instrumenten. Een serieuze en volledige overeenkomst zou ook een verwijzing moeten behelzen naar die sector, en aangezien dit niet het geval is heb ik mij van stemming onthouden.
Aanbeveling voor de tweede lezing-Knörr-Borràs (A5-0230/2000)

Martinez
De nationale rekeningen zijn wonderbaarlijk. Het BBP, het BNP, de bestedingen, de inkomens, de vorming van het kapitaal, enzovoort, vormen samen een vereenvoudigd model van het economisch leven van een land. Met behulp van deze nationale boekhouding kunnen zo de belastingdruk en de percentages van de overheidstekorten of de schuldenlast berekend worden.
We kunnen dus stellen dat de nationale boekhouding een wezenlijk instrument is waarmee het economisch beleid, het begrotingsbeleid en het fiscale beleid van een land kan worden uitgestippeld. De criteria van Maastricht zijn op deze nationale boekhouding gebaseerd. De nationale boekhouding is voor de Europese Gemeenschap van groot belang voor haar BTW-inkomsten en met name ook haar vierde bron van inkomsten, die gebaseerd is op het BNP.
Uiteraard dienen de procedures voor het opstellen van deze nationale rekeningen, dat wil zeggen de werkwijze en het beknopte overzicht van de institutionele sectoren, voor ieder land uniform te zijn om vergelijking mogelijk te maken.
We hebben dus behoefte aan gemeenschappelijke procedures binnen de lidstaten voor het vaststellen van de belastingen en de sociale premies. Dit is nu precies waar het in de betrokken verordening om gaat.
In de verordening wordt voorgesteld de mechanismen die aan de economische rekeningen ten grondslag liggen en binnen het Europees rekeningstelsel zijn opgenomen, onderling aan te passen. Het Europees rekeningstelsel dateert uit 1970 en is in 1995 gewijzigd.
Er zijn talloze vraagstukken die opgelost moeten worden. Moeten we bijvoorbeeld, om een schatting te krijgen van de inkomsten, uitgaan van de belastingopbrengsten of van de vorderingen? Zo is het bekend dat in Frankrijk de hoogte van de belastingopbrengsten afhankelijk is van de vraag welke statistieken als uitgangspunt worden genomen: die van de algemene directie van de staatsboekhouding of die van de nationale boekhouding? Het zal dus niemand verbazen dat de berekeningen van land tot land verschillen, zeker omdat de lidstaten er belang bij hebben te "sjoemelen" door een te lage schatting te geven van hun BTW-heffingsgrondslag of van de voorheffing op het BNP.
In de verslagen van de Europese Rekenkamer wordt veelvuldig gewag gemaakt van dergelijke praktijken, waaraan Griekenland en Portugal zich schuldig maken.
In het bijzondere geval van de hier besproken wijziging van de verordening van 1996, stelt de Commissie voor de belastingen en de sociale premies te registreren, waarbij de daadwerkelijk geïnde belastingen als uitgangspunt zullen worden genomen en niet de erkende rechten op belastinginkomsten.
Voorts stelt de Commissie voor om met het oog op de criteria van Maastricht uit te gaan van een bepaald percentage "niet-inbare bedragen" om te voorkomen dat er een te lage schatting wordt gegeven van het daadwerkelijke tekort.
Het lijkt hier om een louter technisch vraagstuk te gaan, maar het is in wezen een kwestie met grote politieke gevolgen.
Aanbeveling voor de tweede lezing-Piecyk (A5-0232/2000)

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, voordat ik voor deze vergaderperiode naar Straatsburg vertrok, heeft een gepensioneerde uit Cremona, een stad aan de rivier de Po, in de Povlakte, mij gevraagd wanneer de Po eindelijk weer bevaarbaar zal zijn.
Omdat ik graag iets voor deze gepensioneerde wil doen - hij heet overigens Giuseppe Italia, woont in Cremona en zou dolgraag op de Po willen varen - heb ik voor het verslag van de heer Piecyk gestemd waarin sprake is van de versterking en ontwikkeling van zeehavens, binnenhavens en intermodale knooppunten.
Mijns inziens is het heel belangrijk dat wij stappen ondernemen voor de binnenvaart. Daardoor zou men de wegen en autowegen aanzienlijk kunnen ontlasten en het vrachtvervoer veel minder schadelijk kunnen maken.
Verslag-Hatzidakis (A5-0231/2000)

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, ik heb voor dit verslag gestemd, omdat de heer Hatzidakis zulk een bekwaam commissievoorzitter is en omdat hij zulk een gedegen kennis heeft van de communautaire vervoerswetgeving. Maar dat niet alleen, als vertegenwoordiger van de Partij van de gepensioneerden in Italië heb ik tot mijn voldoening kunnen vaststellen dat met het toestaan van bussen van 15 meter, waarin 67 passagiers gaan in plaats van 50, bejaarden minder reiskosten hebben als zij naar Straatsburg komen of waar dan ook in de Europese Unie rondrijden. Daarmee bedrijven zij dus het toerisme van de derde leeftijd dat wij nu al enigszins bevorderen, maar nog veel meer moeten bevorderen.

Bordes, Cauquil en Laguiller
Wij hebben niets tegen het in het verslag geuite voornemen om de uiteenlopende nationale wetgevingen betreffende de maximale lengte van passagiersvoertuigen beter op elkaar aan te laten sluiten. Integendeel! Het dient evenwel benadrukt te worden dat achter de voorgestelde maatregelen commerciële motieven schuilgaan en dat die maatregelen dus niet dienen voor de bevordering van de veiligheid van de reizigers of de optimalisering van de organisatie van het vervoer. De maatregelen zijn getroffen ten gunste van de bedrijven in het wegvervoer. In het verslag wordt dus beoogd de afzonderlijke wetgevingen betreffende de Europese wettelijke lengte zoveel mogelijk op elkaar aan te laten sluiten.
De Europese instellingen begunstigen samen met de lidstaten het wegvervoer boven het vervoer per spoor. Deze situatie is schadelijk voor het milieu en zorgt voor sociale verwarring. Als we een beleid willen voeren dat gericht is op het bewerkstelligen van een optimale, doelmatige en veilige organisatie, dan dienen we voorrang te geven aan de investeringen in de openbare dienst van het Europese vervoer per spoor en ons niet te beperken tot het standaardiseren van de omstandigheden waaronder de wegvervoerders met elkaar kunnen concurreren. Het gaat er immers bij de wegvervoerders met name om hoe ze hun eigen winsten kunnen verhogen.
Om die reden hebben we niet voor dit verslag gestemd.

Caudron
In dit verslag gaat het om een voorstel tot wijziging van richtlijn 96/53/EG betreffende het toestaan in het verkeer, binnen de Europese Unie, van bussen van 15 meter lang. Ik ben ingenomen met dit voorstel. In de huidige situatie lopen de wettelijke grenzen voor de maximumlengte van passagiersvoertuigen in de EU-lidstaten sterk uiteen: in zeven landen (Verenigd Koninkrijk, Ierland, Frankrijk, Spanje, Italië, Portugal en Griekenland) is de grens 12 meter. In één land (Denemarken) ligt de limiet bij 13,7 meter. In twee andere landen (Zweden en Finland) is 14,5 meter de limiet en in vijf landen (Luxemburg, Nederland en Oostenrijk: alleen beperkt gebruik, en in België en Duitsland: onbeperkt gebruik) 15 meter.
Deze wettelijke limiet is niet expliciet in Europees verband geharmoniseerd omdat zij niet was opgenomen in richtlijn 96/53/EG. Tot nu toe kunnen slechts bussen van 12 meter vrijelijk op het gehele grondgebied van de EU aan het verkeer deelnemen. Op verzoek van de Raad van ministers heeft de Commissie een voorstel voorbereid om in richtlijn 96/53/EG passagiersvoertuigen op te nemen teneinde niet alleen de lengte van stijve bussen te harmoniseren maar ook om een duidelijke situatie te scheppen ten aanzien van demontabele accessoires van bussen en aanhangwagens.
Zelfs in landen waar officieel bussen van 15 meter niet zijn toegestaan, worden zij in feite niet geweigerd of bij de grens teruggestuurd. In die zin kan men zeggen dat dit voorstel een bestaande situatie formaliseert.
Er zijn commerciële redenen om de lengte van bussen te vergroten. Een bus van 15 meter kan ongeveer 67 passagiers meenemen, dat wil zeggen 16 meer dan een bus van 12 meter. Natuurlijk worden sommige exploitanten door concurrentieoverwegingen in de richting van langere bussen gedreven. Er zij echter op gewezen dat een andere manier om het aantal stoelen te vergroten het gebruik is van dubbeldeksbussen en -reisbussen.
Door het introduceren van grotere bussen kan het aantal rijdende bussen worden teruggebracht om zo de schade aan het milieu te beperken.
Om de veiligheid van de kwetsbare weggebruikers te waarborgen en de problemen die verband houden met het bestaande wegennet zoveel mogelijk te vermijden, wordt in het voorstel een aantal beperkingen genoemd met betrekking tot de toegestane uitzwaai in bochten. Deze beperkingen zijn van toepassing op alle bussen.
Het moge duidelijk zijn dat het doorvoeren van dergelijke wijzigingen enige tijd vergt. Om die reden lijkt het mij raadzaam uit te gaan van een acceptabele overgangsperiode, zodat men de tijd heeft de productieapparatuur in de vijftien lidstaten aan te passen aan de nieuwe criteria. Op deze wijze kan concurrentievervalsing voorkomen worden.
Ik heb mij dus bij de stemming laten leiden door de volgende beginselen: het behoud van het milieu, de noodzakelijke verwezenlijking van de interne markt en de nieuwe eisen waaraan de bouwers zich dienen te houden.

Koch
Met de stemmingsuitslag heeft het Parlement het doel van de richtlijn, dat alle sprekers en ook de Commissie hebben erkend en gesteund, onbereikbaar gemaakt.
Nu amendement 3 is verworpen wordt in de richtlijn weliswaar de maximaal toelaatbare lengte geregeld, maar ziet men af van harmonisatie van de maximaal toelaatbare breedte en hoogte voor demontabele accessoires zoals skiboxen.
Belangrijker is echter dat geen aanpassing geschiedt van de testmethoden voor de uitzwaai aan de huidige versie van ECE-regeling 36.03 die sedert 1996 met succes in praktijk wordt gebracht. Men refereert aan richtlijn 97/27/EG die gebaseerd is op een oudere versie van ECE-regeling 36.03 en momenteel in de Commissie wordt herzien. In feite ziet men dus af van een aanpassing aan de wetenschappelijke en technische vooruitgang en dat heeft tot gevolg dat een oude, voor de praktijk ondeugdelijke testmethode moet worden toegepast. Dat zal het toestaan van stijve bussen van 15 meter onmogelijk maken.
In de hoop dat richtlijn 96/53/EG spoedig wordt aangepast aan de herziene richtlijn 97/27/EG (zodra deze is geactualiseerd) heb ik voor het verslag gestemd.
De uitspraak van de Commissievertegenwoordiger tijdens het debat in de commissie dat hij alle amendementen op één na zal verwerpen, doet mij versteld staan. Als de Commissie absoluut niet van plan is, of in staat is na te denken of te reageren is een debat geheel overbodig.

Meijer
Twee autobussen of een gelede bus zijn duurder dan een lange stijve bus. Zulke bussen heb ik al zien rijden in de Finse stad Tampere. De wegen zijn daar breed en kaarsrecht. In autoluwe stadsgebieden en op kronkelige buitenwegen kunnen ze gevaar opleveren voor omringende fietsers en voetgangers. Zonder een verplichte tweede achteras kunnen ze bovendien wegen op slappe grond, zoals in de veengebieden van Nederland, kapot rijden. Het is dus alleszins verdedigbaar dat een aantal lidstaten van de EU alleen bussen tot 12 meter toestaat. Als die landen worden gedwongen om bussen van 15 meter toe te laten, moeten ze overal binnen hun land extra verbodsborden plaatsen. Dan hebben zulke bussen weliswaar toegang tot het land, maar kunnen ze in de praktijk vele plaatsen niet bereiken. Volgens de voorstanders zijn zulke bussen niet alleen goedkoper en internationaal inzetbaar, maar ook milieuvriendelijker omdat ze per passagier minder brandstof gebruiken. Dat was voor mijn fractie een reden om zich er in de Commissie voor regionaal beleid, vervoer en toerisme aanvankelijk niet tegen te verzetten. Uiteindelijk blijkt het toch vooral te gaan om kostenbesparing, ten koste van de veiligheid. Dat is voor mij een reden om de voorstellen in hoofdzaak af te wijzen.
Verslag-Skinner (A5-0235/2000)

Rübig
Mijnheer de Voorzitter, mijns inziens gaat het in eerste instantie om het volgende, en dat is uit het stemgedrag duidelijk geworden: de mogelijkheid om verliezen af te trekken van de belasting is vooral voor kleine bedrijven een absolute voorwaarde. Deze riskeren immers veel particulier kapitaal. Juist de investering van eigen kapitaal is een uiterst riskante bezigheid. Daarom is een dergelijke mogelijkheid om rekening te houden met verliezen zo belangrijk.

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, zoals ik tijdens het debat voor de stemming al had aangekondigd, heb ik voor het verslag-Skinner gestemd. Mijns inziens is risicokapitaal belangrijk. Ik zou dit echter hoopkapitaal willen noemen. Mijns inziens is het niet goed de naam risicokapitaal te gebruiken voor een financieel initiatief waarmee men de bejaarden en gepensioneerden verlichting kan bieden door hun een zeker pensioen te geven. Laten wij dit hoopkapitaal noemen, zoals mevrouw Kauppi heeft voorgesteld die zich hiermee akkoord heeft verklaard. Ik hoop dat men in de toekomst ook de naam kan veranderen van dit financieel initiatief voor de investering van pensioenfondsen die niet alleen ouderen maar ook het midden- en kleinbedrijf ten goede zullen komen.

Martin, David
Ik ben blij met dit uitstekende verslag van mijn collega, de heer Skinner.
In de conclusies van de buitengewone Europese Raad van Lissabon wordt verklaard "...efficiënte markten voor risicokapitaal spelen voorts een belangrijke rol bij de ontwikkeling van innoverende, sterk groeiende MKB-ondernemingen en het creëren van nieuwe en duurzame banen". De staatshoofden en regeringsleiders hebben derhalve een aantal maatregelen getroffen om de ontwikkeling van risicokapitaal in de Europese Unie te bevorderen, en hebben als uiterste termijn voor de tenuitvoerlegging van het risicokapitaal-actieplan het jaar 2003 vastgesteld.
De mededeling van de Commissie bevestigt dat concrete maatregelen nodig zijn om een echte Europese en zeer liquide risicokapitaalmarkt in de EU te creëren.
Dit verslag steunt de benadering van de Commissie en de Raad en benadrukt de noodzaak van een aantal regelgevende maatregelen, en wel met betrekking tot pensioenfondsen, grensoverschrijdende prospectussen en het Europese octrooi. Verder roept de rapporteur op tot benchmarking om beste praktijken in de EU te verbreiden.

Meijer
Dit voorstel gaat ervan uit dat economische groei belangrijker is dan de gelijkwaardigheid van alle mensen. Amerika wordt als voorbeeld genomen, met een lofzang op durfkapitaal en winsten. Het stelt z'n hoop op het voorbeeld van multinationale ondernemingen op het terrein van biotechnologie en gezondheidszorg. De keuze voor rechtstreekse overheidssteun bij het verschaffen van risicodragend startkapitaal voor innoverende bedrijven leidt ertoe dat die steun moet worden opgebracht door de betalers van belastingen en pensioenpremies. Dit voorstel ziet ondernemers in de eerste plaats als weldoeners, die het welzijn van de samenleving als geheel op het oog hebben en daarvoor beloond moeten worden. In werkelijkheid hebben ze vaak meer de kenmerken van gokkers, die hopen een geldstroom aan te boren. Dan ligt het voor de hand dat zij ook zelf het ondernemersrisico dragen, in plaats van dat voor een deel af te wentelen op de gemeenschap. Mijn fractiegenote Armonie Bordes heeft gisteren vlijmscherp aangegeven dat slechts een minderheid belang heeft bij het inzetten van gemeenschapsgeld en pensioenpremies voor ondernemersrisico's. Diegenen die er vooral nadeel van hebben zijn de mensen met de laagste inkomens. Voor mij is dat een reden om er niet mee in te stemmen.
Resolutie "Handvest van de fundamentele rechten" (B5-0767/2000)

Crowley
Mijnheer de Voorzitter, namens mijn fractie wil ik verklaren dat een nieuw Handvest van de grondrechten de status en de zichtbaarheid van de mensenrechten in de Europese Unie zal vergroten. Artikel 6 van het Verdrag van Amsterdam verwijst naar de grondrechten in de Unie en de plicht deze te eerbiedigen. Het Handvest kan ook een bron van inspiratie zijn voor de burgers van de kandidaat-landen in Midden- en Oost-Europa.
Wij mogen evenwel niet vergeten dat het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens, dat alle lidstaten hebben ondertekend en opgenomen in het nationale recht, reeds bijna vijftig jaar van kracht is en nauw is gelieerd aan de Verklaring van de Rechten van de Mens van de Verenigde Naties. Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg oordeelt over mogelijke schendingen van de rechten van de mens in de verdragsluitende landen. Het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens is een succes gebleken. De burgers in de landen die het EVRM hebben ondertekend, hebben vertrouwen in dit Verdrag en bovendien is er jurisprudentie rond opgebouwd.
Onze voornaamste zorg ten aanzien van het Handvest van de grondrechten is dat het niet strijdig mag zijn met het Europees Verdrag. Dat zou namelijk de rechtszekerheid ondermijnen en dat is wel het laatste wat wij willen. Er moet een duidelijke scheidslijn worden getrokken tussen de bevoegdheden van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg en het Hof van Justitie in Luxemburg.
Het grootste probleem met het nieuwe Handvest is niet de inhoud, maar de juridische status ervan. Een bindend en alomvattend Handvest met voor de rechter afdwingbare rechten zou in een later stadium tot moeilijkheden kunnen leiden. In Ierland zou een wijziging van de grondwet nodig zijn als elementen van het ontwerphandvest afdwingbaar zouden worden. In andere lidstaten zouden misschien referenda moeten worden gehouden. Dit zou grotere onzekerheid en problemen bij de ratificatie op het niveau van de lidstaten tot gevolg kunnen hebben.

Laguiller
Wij hebben niet tegen deze resolutie gestemd omdat we onze stemmen niet wilden voegen bij die van de extreem-rechtse leden, die een aantal grondrechten niet bevestigd willen zien of ze in strijd vinden met de soevereiniteit van de lidstaten. Wij zien echter ook geen reden om met het Handvest zelf in te stemmen omdat het vaag is over een aantal elementaire mensenrechten zoals het recht op werk, een correct salaris en huisvesting. Het gaat hier om rechten die op het merendeel van de bevolking betrekking hebben. Het Handvest is bovendien onduidelijk over zaken als het recht op sociale zekerheid en het recht voor inwoners van derde landen om zich vrij door de Unie te verplaatsen en er te verblijven. Het Handvest is daarentegen wel helder over het eigendomsrecht, het recht op vrijheid van onderneming, dat met name ten goede komt aan een minderheid die de beschikking heeft over kapitaal, en het recht om deze vrijheid naar eigen inzicht te gebruiken of te misbruiken.
De erkenning van de vrijheden en de mensenrechten is niet meer dan een principeaanbeveling die in juridisch opzicht geen dwingend karakter heeft voor de lidstaten. Toch zijn de Europese instellingen wel degelijk in staat dwingende besluiten te nemen. Zo heeft men bijvoorbeeld toestemming gegeven om vrouwen nachtwerk te laten verrichten, terwijl men weet dat deze beslissingen schadelijk zijn of onnodige haarkloverij tot gevolg hebben. Als het echter om elementaire rechten gaat, zoals het recht voor alle werknemers om te staken of zich bij een vakbond aan te sluiten, worden er geen dwingende besluiten genomen. Het Handvest dient dus meer ter bevestiging van de huidige, vaak ouderwetse praktijken van de nationale lidstaten dan als middel om vooruitgang te boeken.

Martin, David W
Mijnheer de Voorzitter, ook ik begroet dit Handvest en met name de verbeteringen die op het laatst zijn aangebracht, namelijk de invoering van "sociale rechten" en de "rechten van ouderen" . Het is van belang dat het Handvest zich richt tot drie doelgroepen.
In de eerste plaats richt het zich tot onze burgers. Het vertelt hun dat Europa niet zomaar van alles onderneemt, maar dat Europa zich inzet voor de burgers en hun rechten eerbiedigt bij de uitvoering van zijn activiteiten. Ten tweede is het een boodschap aan de kandidaat-landen. Het geeft aan dat deze landen toetreden tot een waardengemeenschap. In het licht van de geschiedenis van sommige landen die willen toetreden is dit een belangrijke boodschap. Ten derde is het een signaal aan de instellingen van de Europese Unie, namelijk dat zij rekening moeten houden met meer verplichtingen bij de uitvoering van hun werkzaamheden, die door het Handvest niet worden gewijzigd. Het wijst de instellingen op de plichten die zij moeten vervullen bij de toepassing van hun bestaande bevoegdheden.
Ik hoop dat de regeringsleiders en staatshoofden het Handvest bij hun ontmoeting in Biarritz serieus zullen nemen en zullen overwegen het bindend te maken. Zoniet, dan hoop ik dat zij er in Nice tenminste voor zullen zorgen dat het als verklaring wordt gehecht aan het Verdrag betreffende de Europese Unie.

Posselt
Mijnheer de Voorzitter, ik heb voor dit Handvest gestemd, niet in de laatste plaats vanwege de invloed die onze collega Ingo Friedrich en professor Herzog op de inhoud van dit Handvest hebben uitgeoefend. Ik dank beiden voor hun enorme inzet. Natuurlijk zijn er talrijke punten die voor kritiek vatbaar zijn. In de preambule wordt niet gerefereerd aan God; er is geen duidelijke definitie van huwelijk en gezin; het klonen van mensen in al zijn vormen wordt niet verboden en er is geen sprake van recht op een thuisland en een volksgroep. Wij moeten echter toegeven dat dit Handvest een stap in de goede richting is. De zojuist door mij genoemde collega' s en anderen hebben uitstekend werk verricht. Daarom zeggen wij hier ja tegen, in de hoop dat dit slechts een eerste stap is en dat er in de komende jaren het een en ander wordt bijgeschaafd.

Goebbels
Mijnheer de Voorzitter, ik heb mij van stemming over het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie onthouden omdat ik dit Handvest, ondanks een aantal positieve punten, nog erg onbevredigend vind. Ik betreur het met name dat de sociale rechten minder tot hun recht komen dan de economische rechten. Aangezien ik dit Handvest als geheel onbevredigend vind, wil ik niet dat het in de Verdragen wordt opgenomen. Een onbevredigend Handvest moet immers niet naar een hoger niveau getild worden.

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, wij hebben eindelijk een Handvest van de grondrechten van de Europese burger en daarin wordt een heel artikel, artikel 25, aan ouderen gewijd. Als dit Handvest in Nice onderdeel wordt van het Verdrag, hetgeen ik van harte hoop, zullen de ouderen eindelijk constitutionele bescherming genieten via een Handvest van de grondrechten.
Ik weet dat aan dit resultaat veel vertegenwoordigers in het comité dat het Handvest heeft opgesteld, hebben bijgedragen. Ik wil echter met name mevrouw van den Burg bedanken, Nederlands socialiste, die zich samen met anderen bijzonder heeft ingezet voor artikel 25. Steun aan ouderen en gepensioneerden zal altijd mijn bijval en instemming vinden, waar deze steun ook vandaan moge komen.

Andersson, Blak, Färm, Hedkvist Petersen, Hulthén, Karlsson, Theorin en Thorning-Schmidt
De Zweedse en Deense sociaal-democraten stemmen tegen het verzoek aan de Europese Raad om het Handvest van de grondrechten op de Top van Nice in het Verdrag op te nemen. Wij hebben reeds in vorige stemmingen duidelijk gemaakt dat wij tegen dit voorstel gekant zijn. In de eerste plaats omdat wij vinden dat op de agenda van de Top van Nice alleen punten mogen staan die met het oog op de uitbreiding afgewerkt kunnen worden.
Wij stellen tevreden vast dat de werkgroep erin geslaagd is een ontwerphandvest voor te leggen. De fundamentele mensenrechten zijn een van de pijlers waarop de EU berust. Het is daarom zeer belangrijk dat er over deze fundamentele zaken een dialoog met de bevolking plaatsvindt. Wij vinden dat het Handvest als politiek document een goed uitgangspunt is voor deze noodzakelijke dialoog, die nu van start moet gaan. Wij denken echter dat die tegen de Top van Nice over minder dan drie maanden, niet afgerond kan zijn en dat is de reden waarom wij tegen de opneming van het Handvest in het Verdrag als agendapunt voor de Top van Nice stemmen.

Berthu
De werkgroep die op verzoek van de Raad van Keulen een ontwerphandvest van de grondrechten heeft opgesteld, heeft haar werkzaamheden nog maar nauwelijks afgerond of alle federalisten, vooral die hier in het Parlement, raken in vervoering over de resultaten van dit ontwerphandvest. Ze zijn van mening dat dankzij dit document de bescherming van de rechten van de Europese burgers aanzienlijk kan worden verbeterd. Daarom pleiten zij ervoor dat men zich tijdens de IGC over deze tekst buigt en dat op de Raad van Nice wordt besloten het Handvest op te nemen in de Verdragen.
Voorts dichten de federalisten buitengewone deugden toe aan de werkmethode van de werkgroep, die is samengesteld uit vertegenwoordigers van het Europees Parlement, de nationale regeringen, de nationale parlementen en de Commissie.
Ik heb als lid van de delegatie van het Europees Parlement binnen deze werkgroep gedurende acht maanden met mijn collega's aan dit document gewerkt. Ik moet zeggen dat het Handvest van de grondrechten Europa inderdaad een toegevoegde waarde zou kunnen bieden. Onder de huidige omstandigheden kunnen we echter niet tevreden zijn over de inhoud van de tekst en de wijze waarop het ontwerphandvest tot stand is gekomen.
In het voorstel dat ik al aan het begin van de werkzaamheden aan het voorzitterschap van de werkgroep heb overhandigd, heb ik reeds aangegeven dat de mensenrechten reeds voldoende bescherming in Europa genieten. Kijk maar naar de nationale rechtstelsels en het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden, dat als aanvulling op deze rechtstelsels dient. Wij hebben geen behoefte aan een aanvullend instrument dat met name ter versterking van de supranationale macht van de communautaire instellingen dient. Wij hebben echter wel behoefte aan een handvest van de rechten van de natiestaten, waarin wordt vermeld dat de burgers er bijzonder veel waarde aan hechten dat de democratische wil in een nationaal kader wordt uitgedrukt en waarin wordt bevestigd dat de Unie een bond van natiestaten is. Een dergelijke tekst zou zeer goed bruikbaar kunnen zijn om de werkelijke betekenis van de democratie te bevestigen en de instellingen op de toekomstige uitbreiding van de Unie voor te bereiden. De opstellers van de tekst zijn evenwel een geheel andere richting ingeslagen.
Al vanaf het begin van de werkzaamheden was er binnen het ontwerphandvest sprake van een wezenlijke tegenstelling die nooit is opgeheven. Enerzijds staat in de tekst dat de bepalingen "bestemd zijn voor de instellingen en organen van de Unie", terwijl anderzijds vele artikelen verwijzen naar bevoegdheden die uitsluitend nationaal van aard zijn en niets van doen hebben met de bevoegdheden van de Unie. Het daadwerkelijke toepassingsgebied komt dus niet overeen met de geuite voornemens, met als gevolg dat het Handvest dubbelzinnig is.
Op het eerste oog gaat het om een onschuldige tekst. Het ontwerphandvest bestaat immers voor het grootste deel uit bestaande rechten. Het Europees Parlement wil echter dat de tekst in het Verdrag wordt opgenomen en zo een dwingend karakter krijgt, met als mogelijk gevaar dat de bestaande rechten in de Europese lidstaten in de loop van de tijd automatisch gestandaardiseerd worden, het Hof van Justitie onevenredig grote bevoegdheden krijgt toebedeeld, de Europese instellingen in toenemende mate worden gecentraliseerd en de marge waarbinnen ieder volk autonome besluiten kan nemen wordt verkleind. Met het ontwerphandvest wordt dus een gestandaardiseerd Europa nagestreefd, terwijl de meeste politici hier geen voorstander van zijn.
Zelfs al was dit ontwerphandvest niet meer dan een louter politieke verklaring, dan nog zouden wij het niet als zodanig kunnen accepteren. Wij zijn geen voorstander van een politieke verklaring op Europees niveau waarin op geen enkele manier wordt verwezen naar de zeer belangrijke rol van de nationale democratieën, de daarmee samenhangende rechten en de gevolgen die het Handvest voor de Europese instellingen zal hebben.
Dit discutabele ontwerphandvest, waarin met opzet de federalistische denkbeelden uiteen worden gezet, is het resultaat van een slechte werkmethode die op alle niveaus verwarring heeft gezaaid.
De werkgroep die was belast met het opstellen van het ontwerphandvest was weliswaar origineel van samenstelling, maar vanuit juridisch oogpunt niet meer dan een klankbord van de Raad. Al vanaf het begin heeft ze zich, ondanks mijn protest, "Conventie" genoemd. Vervolgens heeft ze zich altijd gedragen als een soeverein parlement dat boven de instellingen die haar hebben benoemd zou staan en zich zelfs boven de natiestaten heeft geplaatst. Ze heeft gewerkt op basis van de zogenaamde "consensusmethode", dat wil zeggen dat er nooit gestemd is, niet eens om een indruk van de meningen te krijgen. Het was dus nooit bekend wie daadwerkelijk voor of tegen een specifieke bepaling was, noch of zo'n bepaling behouden, verworpen of geamendeerd diende te worden. Voorts werden de hoorzittingen gekenmerkt door een zekere willekeur, al naar gelang de kandidaten die zich aanmeldden (of wellicht werden verzocht zich aan te melden). Het is dus onmogelijk te achterhalen of deze hoorzittingen een getrouwe en eerlijke weerspiegeling hebben gevormd van de meningen in de samenlevingen van de verschillende lidstaten.
De Conventie was dus een warrig systeem waarin geen verantwoordelijkheidsbesef bestond en waarin weinig waarde werd gehecht aan de beginselen van een geordende democratie. Zelfs over de uiteindelijke aanneming van het ontwerphandvest, dat aan de Raad diende te worden overhandigd, bestond de nodige onduidelijkheid. Sommige leden hebben bij die gelegenheid, op 2 oktober jongstleden, immers "ja" gezegd op voorwaarde dat het om een politieke verklaring zou gaan, terwijl anderen met de tekst hebben ingestemd op voorwaarde dat het om een dwingende tekst zou gaan. Over dit zeer belangrijke verschil van mening is geen woord gezegd. Ook is er niet vermeld dat er tegenstanders van deze tekst waren, zoals ik bijvoorbeeld.
De federalisten hebben zeer handig van deze verwarring gebruik kunnen maken. Het verbaast me dan ook niet dat het Europees Parlement voorstander is van het instellen van een vergelijkbare werkgroep die zich na Nice moet bezighouden met het opstellen van een Europese grondwet. Mijn fractie verzet zich tegen zo'n Europese grondwet, die immers zal dienen om de lidstaten hun soevereiniteit te ontnemen. Voorts willen wij niet dat er nogmaals een onderhandelingsstructuur in bet leven wordt geroepen, over welke kwestie dan ook, die zo chaotisch is als die van de Conventie.

Caudron
De Conventie, die belast is met het uitwerken van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, heeft haar werkzaamheden gisteren in Brussel beëindigd tijdens een plechtige zitting gedurende welke alle delegaties (Europees Parlement, Commissie, nationale parlementen en regeringsvertegenwoordigers) hun goedkeuring konden uitdrukken. Zo heeft voorzitter Roman Herzog, met het oog op de Top van Biarritz, het definitieve ontwerphandvest officieel kunnen overhandigen aan het Franse voorzitterschap. Ons Parlement zal zich in een later stadium via een eensluidend advies over deze tekst uitspreken.
Voorzitter Napolitano van de Commissie constitutionele zaken heeft hier vandaag door middel van twee mondelinge vragen aan de Europese Commissie en de Raad het debat geopend over de rechtspositie van dit Handvest en ons in staat gesteld nogmaals aan te geven dat wij het Handvest een bindend karakter willen geven en het willen opnemen in een verdrag.
Tijdens de stemming van 16 maart 2000 over de laatste resolutie met betrekking tot dit onderwerp hadden wij deze wens uitgesproken. Wij zijn ons er evenwel van bewust dat er veel weerstand tegen dit idee bestaat en dat het risico groot is dat er een Handvest wordt aangenomen dat louter als verklaring dienst kan doen. Om te voorkomen dat er geen gevolg wordt gegeven aan de legitieme verwachtingen van de burgers, zullen we naar een alternatieve oplossing moeten zoeken. Om die reden heb ik voor deze resolutie gestemd en mijn steun uitgesproken voor het amendement van de voorzitter van de Franse socialistische delegatie, Pervenche Berès. In haar amendement verzoekt mevrouw Berès de deelnemers aan de Top van Biarritz er tijdens de IGC op aan te dringen alle manieren te onderzoeken waarop het Handvest in het Verdrag kan worden opgenomen. Het kan bijvoorbeeld als preambule of protocol van het Verdrag fungeren. Het is echter ook mogelijk dat er in artikel 6 van het Verdrag naar het Handvest wordt verwezen. In dit artikel staat immers dat de Unie gebaseerd is op de beginselen van vrijheid, democratie, de naleving van de mensenrechten en fundamentele vrijheden, en de rechtstaat. Deze laatste optie maakt het mogelijk de tekst van een dwingend karakter te voorzien zonder dat er nu al een debat moet plaatsvinden over de vraag of het Handvest, als eventuele preambule bij het Verdrag, de vorm van een grondwet moet krijgen.
Dit zou een goede voorlopige oplossing kunnen zijn om het Handvest in een later stadium een dwingend karakter te geven.
Het moge duidelijk zijn dat de inhoud van dit Handvest mij niet ver genoeg gaat. Afgezien daarvan zijn de Europese socialisten blij met de aanzienlijke vooruitgang die dankzij dit Handvest kan worden verwezenlijkt. Zo omvat de tekst vele rechten, zoals het stakingsrecht, het recht op werk en het recht op huisvesting. Voorts wordt er impliciet verwezen naar de Europese vakbonden. Zeker, de inhoud van dit Handvest moet worden aangevuld. Om die reden moeten wij ons tot aan de Top van Nice in het debat mengen. In een ander amendement wordt overigens gesteld dat tot de definitieve aanneming van het Handvest alleen de Conventie bevoegd blijft om de tekst aan te passen (om zo korte metten te maken met de besluiteloosheid van deze of gene instelling).
Ik wil tenslotte benadrukken dat het Handvest van de grondrechten moet worden opgevat als de spil in een proces dat nodig is om de Europese Unie van een daadwerkelijke grondwet te voorzien. Voor mij heeft deze doelstelling de komende drie of vier jaar prioriteit.

Ferber
Het verheugt de SCU-groep in het Europees Parlement dat met het onderhavig ontwerpbesluit inzake het Handvest van de grondrechten de grondrechten van de burgers jegens de instellingen en organen van de EU worden samengevat en zichtbaar gemaakt.
Een opneming van het Handvest in de wetgeving van de EU, respectievelijk de Gemeenschap kan echter alleen onze instemming vinden indien daaraan een duidelijke beschrijving en omlijning van de bevoegdheden van de EU voorafgaat.
Het Handvest beoogt een omvangrijke bescherming van de grondrechten en gaat geheel of gedeeltelijk boven het kader van de bevoegdheden van de EU uit. Wij verwerpen grondrechten in het Handvest die ertoe kunnen leiden dat de EU, zonder daarvoor de bevoegdheden te hebben, gedwongen wordt bescherming te bieden of op te treden.
De CSU-groep in het Europees Parlement is voor een horizontale regeling waarin wordt verduidelijkt dat geen nieuwe bevoegdheden voor de Gemeenschap en voor de Unie zullen ontstaan. Verder gaan andere onderdelen van het Handvest gebukt onder tekortkomingen die nog voor de afkondiging van het Handvest verholpen moeten worden:
men mag het Handvest niet overbelasten met detailregelingen; deze moeten worden voorbehouden aan het afgeleid recht;
in de sector van sociale rechten ontbreekt een duidelijke lijn, wanneer het gaat om verweerbare rechten of om participatie- of beschermingsrechten:
de uitspraak over diensten voor algemeen belang valt onder de bevoegdheid van de lidstaten:
wij vragen om de opneming van een recht op een thuisland en op bescherming tegen ontheemding.

Gahrton en Schörling
Wij zijn van mening dat de EU toe moet treden tot het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens.
Het spreekt voor zich dat de staatshoofden en regeringsleiders van de EU-landen op de Top van Nice een politieke verklaring zullen afleggen over de mensenrechten.
We hebben ons onthouden van stemming bij de eindstemming over de resolutie, omdat in paragraaf 1 wordt geëist dat het Handvest bindend moet zijn.

Hager
In tegenstelling tot de meerderheid van het Europees Parlement heb ik sedert Helsinki verkondigd dat volgens mij de intergouvernementele conferentie de handen vol zou hebben aan het zoeken naar een oplossing voor de opengebleven vraagstukken van Amsterdam. Uit de ontwikkelingen blijkt dat van de talrijke wensen in verband met de verruiming van de agenda van deze intergouvernementele conferentie niets terecht zal komen. Het is niet eens zeker of de drie left overs plus het probleem van de versterkte meerderheid een oplossing zullen vinden. Daarom zal ook de hoop dat men het Handvest van de grondrechten in Nice nieuwe leven zal kunnen inblazen, in rook opgaan. Wij van de Vrijheidspartij betreuren dat ten zeerste.

Krivine
Een Conventie bestaande uit 62 vertegenwoordigers van de regeringen van de vijftien lidstaten en uit Europese en nationale afgevaardigden, stelt een Handvest van de grondrechten op voor meer dan 380 miljoen Europeanen.
Dit Handvest reikt niet verder dan het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en nationale conventies of verdragen. Het weerspiegelt het liberale Europa in eenwording. Dit Handvest schiet op veel punten tekort en leidt zelfs tot achteruitgang als het gaat om zeer fundamentele vraagstukken als de rechten van de vrouw, de rechten van immigranten, het recht op onderwijs, het recht op huisvesting en het recht op werk of een fatsoenlijk inkomen.
In een Europa dat de democratische en sociale rechten en vrijheden respecteert dienen de sociale rechten te worden opgevat als grondrechten. Wij zijn dan ook voorstander van een ander handvest, dat bescherming biedt aan werknemers, vrouwen, buitenlanders, buitengesloten burgers en nationale minderheden. Een dergelijk Handvest dient te worden uitgewerkt door de sociale beweging, en niet door een club van afgevaardigden.
Aangezien wij vinden dat het constituerende proces in Europa aan een daadwerkelijk publiek debat moet worden onderworpen, zijn wij van mening dat de politieke eenwording van Europa niet mogelijk is zonder sociale rechten en democratie.
Om die reden heb ik niet voor dit ontwerphandvest gestemd. Ik ben voorstander van een ander handvest en daarom doe ik mee aan de betogingen in Biarritz op 13 en 14 oktober en in Nice op 7 december 2000.

Nobilia
Wij beseffen dat in het kader van het institutionaliseringproces van de Unie ook het concept van Europees burgerschap moet worden omschreven en gemeenschappelijke waarden moeten worden opgebouwd, zoals vrijheid, bestuurbaarheid en stabiliteit.
Wij willen geloven dat - zoals de Conventie aan het begin van haar werkzaamheden reeds heeft aangeduid - het Handvest van de grondrechten vooral waarde zal hebben omdat de bevoegdheden van de Unie en niet die van de lidstaten daardoor versterkt zullen worden.
Onze bezwaren houden echter verband met het feit dat de juridische gebondenheid voor de landen van de Gemeenschap - waarop het Europees Parlement op 26 maart jongstleden heeft aangedrongen - en de onvolledige en slecht gestructureerde inhoud - waar ondanks de enorme inspanningen ook de laatste versie nog onder gebukt gaat - een gecombineerd effect zullen hebben. Een eclatant voorbeeld is het recht op arbeid.
Een ander bezwaar vloeit voort uit de mogelijke overlapping in de activiteiten van de supranationale rechtbanken, zoals het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen en het Hof van de Rechten van de Mens, ook al komt deze laatste instelling voort uit een verdrag zonder sociale en economische rechten.
Wij zouden niet graag willen dat een plotselinge maar goed bedoelde intentie als deze op middellange termijn gebruikt wordt als een loper om de met de nationale grondwetten en praktijken in ruime mate gegarandeerde grondrechten terug te schroeven, in plaats van ze te versterken en uit te breiden.
In afwachting van meer duidelijkheid hierover onthouden wij ons derhalve van stemming.

Sylla
Ik heb gestemd tegen de eventuele opneming in de Verdragen van de versie van het Handvest van de grondrechten die ons is voorgelegd. Ik had inderdaad graag gezien dat het Handvest in de ijskast was gelegd, zodat men er verder aan zou kunnen werken, zoals hele rijen niet-gouvernementele organisaties uit verschillende landen van de Unie ook voorstellen.
Dit Handvest ligt op heel wat punten achter in verhouding tot de vooruitgang die de rechten en vrijheden in Frankrijk en in andere landen van de Unie geboekt hebben, en in verhouding tot talloze internationale teksten. Het kan niet tot grondslag dienen voor het opstellen van een Europese grondwet. Niet alleen staan nieuwe rechten, en met name de sociale rechten, er niet in, maar het ligt bovendien achter voor wat betreft de status en plaats van immigranten, van betaalde werknemers, en in het algemeen voor wat betreft de openbare en particuliere vrijheden.

De Voorzitter
Hiermee is de stemming beëindigd.
(De vergadering wordt om 13.20 uur onderbroken en om 15.00 uur hervat)

Vooruitgang op de weg naar toetreding van de 12 kandidaat-landen
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de verslagen van de Commissie buitenlandse zaken, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid over de vorderingen van de twaalf kandidaat-landen op de weg naar toetreding:
A5-0250/2000 van de heer Brok over de uitbreiding van de Europese Unie (COM(1999) 500 - C5-0341/2000 - 2000/2171(COS));
A5-0238/2000 van de heer Carlsson over Estland (COM(1999) 504 - C5-0027/2000 - 1997/2177(COS));
A5-0239/2000 van mevrouw Schroedter over Letland (COM(1999) 506 - C5-0029/2000 - 1997/2176(COS));
A5-0240/2000 van mevrouw Hoff over Litouwen (COM(1999) 507 - C5-0030/2000 - 1997/2178(COS));
A5-0246/2000 van de heer Gawronski over Polen (COM(1999) 509 - C5-0032/2000 - 1997/2184(COS));
A5-0245/2000 van de heer Schröder over de Tsjechische Republiek (COM(1999) 503 - C5-0026/2000 - 1997/2180(COS));
A5-0244/2000 van de heer Wiersma over Slowakije (COM(1999) 511 - C5-0034/2000 - 1997/2173(COS));
A5-0248/2000 van de heer Queiró over Hongarije (COM(1999) 505 - C5-0028/2000 - 1997/2175(COS));
A5-0241/2000 van de heer Van Orden over Bulgarije (COM(1999) 501 - C5-0024/2000 - 1997/2179(COS));
A5-0247/2000 van mevrouw Nicholson of Winterbourne over Roemenië (COM(1999) 510 - C5-0033/2000 - 1997/2172(COS));
A5-0242/2000 van de heer Martelli over Slovenië (COM(1999) 512 - C5-0035/2000 - 1997/2181(COS));
A5-0249/2000 van de heer Poos over Cyprus (COM(1999) 502 - C5-0025/2000 - 1997/2171(COS))

en
A5-0243/2000 van mevrouw Stenzel over Malta (COM(1999) 508 - C5-0031/2000 - 1997/2029(COS)).

Brok
Mijnheer de Voorzitter, ik wil van meet af aan onderstrepen dat ik dit debat zie in de context van de hervormingen van de Europese Unie. Na de uitstekende redevoering van de heer Prodi zal het iedereen duidelijk zijn geworden dat zowel het hervormingsproces van de Europese Unie als ook een succesvolle afsluiting van Nice belangrijke voorwaarden zijn om snel te vorderen. Er zijn lidstaten die mijns inziens nog steeds niet hebben begrepen dat dit verband bestaat en dat een traag vorderen bij de intergouvernementele conferentie ons in grote moeilijkheden kan brengen bij de verwezenlijking - binnen de noodzakelijke termijnen - van de uitbreiding. In Nice moet natuurlijk het nodige worden besloten voor de uitbreiding, maar dit is niet het enige. Er zijn nog andere dingen die volgens ons wenselijk zouden zijn voor de hervorming van de Europese Unie.
Zo moet u ook dit verslag opvatten. In het verslag dat ik aan u voorleg, staan veel dingen die wenselijk zijn en die de Europese Unie en de toetredingslanden ook moeten verwezenlijken, maar die niet allemaal een voorwaarde zijn voor toetreding tot de Europese Unie. De voorwaarden voor toetreding tot de Europese Unie zijn duidelijk vastgelegd in de criteria van Kopenhagen, en voor het Europees Parlement is de eerbiediging van die criteria van Kopenhagen een voorwaarde voor toetreding tot de Europese Unie.
Geen enkel land mag politieke korting worden gegeven. Laat duidelijk zijn dat aan al deze voorwaarden moet worden voldaan. Laat eveneens duidelijk zijn dat democratie en rechtsstaat zelfs voorwaarden zijn voor opening van onderhandelingen, en dat aan andere dingen in de loop van de onderhandelingen moet worden voldaan. Daarbij spreekt het natuurlijk vanzelf dat wij, zoals wij altijd bij toetredingen hebben gedaan, op een reeks gebieden voor overgangsregelingen moeten zorgen. Dat is in het belang van zowel de toetredingslanden als de Europese Unie, en is geen discriminatie van wie dan ook.
Als wij echter over de criteria van Kopenhagen spreken, moeten wij mijns inziens duidelijk maken dat elk land beoordeeld moet worden op de gemaakte vorderingen. Daarom moeten wij de groepsaanpak officieel over boord gooien. In Luxemburg en Helsinki werden weliswaar landen uitgenodigd om bilaterale onderhandelingen met de Unie te voeren, maar voor mij bestaan de groepen van Luxemburg en Helsinki niet meer. Volgens het regattaprincipe kan elk land heel snel lid worden van de Europese Unie als het maar aan de voorwaarden voor lidmaatschap voldoet. Daarom is het ook verkeerd in dit stadium namen van landen te noemen die op grond van de huidige situatie aan de voorwaarden zouden voldoen. Misschien staat een land er nu goed voor, maar zakt het volgend jaar om interne politieke redenen weer af, of ook omgekeerd. Daarom moet duidelijk zijn dat volledige eerbiediging van de criteria van Kopenhagen de enige echte voorwaarde is.
Daarom geloof ik dat wij als Parlement volgend jaar geen algemeen verslag meer moeten schrijven, maar enkel nog verslagen per land. Dan maken wij duidelijk dat wij voor een gedifferentieerde voortzetting van de onderhandelingen zijn. De fractie van de Sociaal-democraten stelt in een amendement voor duidelijk te maken dat de Unie begin 2003 klaar moet zijn voor uitbreiding. Dit is mijns inziens een goed amendement en ik geef daar mijn steun aan. Ik vind echter het amendement van de Europese Volkspartij, volgens welke de eerste landen zo mogelijk aan de verkiezingen voor het Europees Parlement van 2004 moeten kunnen deelnemen, net zo goed.

Als wij deze beide gegevens met elkaar verbinden, geven wij de mensen daar iets om naar uit te kijken. Ik ben ervan overtuigd dat deze termijn voor enkele landen voldoende is om zich voor te bereiden.
Sinds de revolutie in Midden- en Oost-Europa zijn er al weer elf jaren voorbijgegaan. Daarom moeten wij deze mensen nu een perspectief geven, opdat zij weten dat hun hervormingsproces vroeg of laat ook vruchten zal afwerpen. Wij moeten onze belofte: "Als u de dictatuur van zich afschudt, staat Europa voor u open" , ook serieus nemen en niet telkens weer komen aanzetten met nieuwe redenen, nieuwe hinderpalen en nieuwe moeilijkheden om het herenigingsproces te vertragen.
Mijns inziens is het bieden van een perspectief een uiterst belangrijke voorwaarde om ook in deze landen de duurzame kracht te ontwikkelen die nodig is om het politiek en economisch hervormingsproces in de noodzakelijke omvang uit te voeren.
Evenals wij echter het vraagstuk van de interne hervormingen in de Europese Unie moeten bespreken en oplossen, zullen wij ook over de grenzen van Europa moeten discussiëren. Dat is onvermijdelijk. Wij onderhandelen nu met twaalf landen, maar wij moeten ook alle andere landen een aanbod doen waaruit blijkt dat onmiddellijk, volledig lidmaatschap niet de enige kans is om verbonden te worden met de Europese Unie. Wij moeten ook andere vormen van samenwerking op economisch en veiligheidsgebied aanbieden, waarbij ik bijvoorbeeld denk aan de Europese Economische Ruimte uit het verleden. Wij moeten een dergelijk gebaar maken. Een land als Oekraïne kan nu geen lid worden van de Europese Unie, en misschien ook in de toekomst niet, maar dit land is zo vreselijk belangrijk voor de Europese ontwikkeling dat wij dit land wat moeten aanbieden, en hetzelfde geldt voor vele andere landen. Volledig lidmaatschap mag dus op den duur niet de enige vorm van samenwerking met de Europese Unie zijn die wij kunnen aanbieden.
Al hetgeen ik zojuist heb gezegd zal slechts waargemaakt worden als in de toetredingslanden en ook in de Europese Unie de politiek en de elite - en in dit beperkt verband geef ik u gelijk, mijnheer de commissaris - eindelijk reclame maken voor de voordelen die de uitbreiding van de Europese Unie voor henzelf oplevert. Wat de uitbreiding betekent voor de politieke en economische stabiliteit en de veiligheid hoef ik hier niet uit de doeken te doen.
Wij zijn in staat via een dergelijke Europese eenheid een stabiliteitszone tot stand te brengen en wel met een heel solide fundament, zoals dat in de geschiedenis nauwelijks eerder mogelijk is geweest. Wij zien dat dankzij onze hulp de toetredingskandidaten ontwikkelingskansen krijgen voor de financiering van hun hervormingsproces. Anderzijds - en dat durven wij nauwelijks hardop te zeggen - hebben wij in de afgelopen jaren op de handelsbalans met de toetredingslanden een overschot gehad dat groter was dan hetgeen wij deze landen aan overheidssteun hebben verleend. Wij zijn de vruchtgebruikers van de uitbreiding van de Europese Unie en moeten niet alsmaar praten over de kosten om de mensen bang te maken. Laten we proberen met de waarheid voor de dag te komen!
(Applaus)
Ik mag dit verslag voorleggen op de tiende verjaardag van de Duitse eenheid. Deze Duitse eenheid kon alleen mogelijk worden dankzij het vertrouwen dat was ontstaan met de Europese eenmaking. Laten wij echter duidelijk maken dat ons nu de hereniging van heel Europa staat te wachten. Wat wij namelijk tot nu toe Europese Unie hebben genoemd, omvat slechts een klein deel van dit continent. Wij hebben de mogelijkheid een nieuwe orde te scheppen waarin niemand zijn identiteit verliest en waarin verscheidenheid de rijkdom van de volkeren is. Wij zullen ook in staat zijn een orde te verwezenlijken waarin oorlog onder ons onmogelijk is, een orde waarin wij ons als mensen kunnen herkennen en onze krachten moeten bundelen om onze belangen in de wereld te behartigen, om als Europeanen voor onze gemeenschappelijke belangen in de wereld te vechten. Ik hoop dat wij de innerlijke kracht hebben om het bijkomstige over het hoofd te zien en het grote doel te verwezenlijken. Ik verzoek u om steun voor dit verslag!
(Applaus)

Moscovici
Mijnheer de Voorzitter, heren voorzitters, mijnheer de commissaris, dames en heren rapporteurs, dames en heren afgevaardigden, staat u mij toe dat ik u allereerst ervoor bedank dat u dit debat over de uitbreiding georganiseerd hebt. Ik ben daar om twee redenen blij mee. Allereerst omdat - maar daaraan hoef ik hier niet te herinneren - de uitbreiding van de Europese Unie, zoals de heer Brok zojuist al zei, niet een prioriteit als iedere andere is. Het is wel degelijk de achtergrond, het perspectief van de hele activiteit van de Europese Unie van vandaag, een politiek perspectief dat al onze werkzaamheden beïnvloedt, en om te beginnen uiteraard het werk aan de hervorming van de instellingen. En ook ik wil het debat dat wij vanmorgen gevoerd hebben niet scheiden van dat van vanmiddag.
In dat opzicht wil ik het werk eren dat door het Europees Parlement verzet is in de vorm van een verslag dat gewijd is aan elk van de twaalf kandidaat-landen waarmee de onderhandelingen geopend zijn en een overzichtsverslag van voorzitter Brok, waarop ik later in de loop van mijn uiteenzetting nog in detail terug zal komen. Verder denk ik dat het Franse voorzitterschap, op grond van de werkzaamheden die in gang gezet zijn door de vorige voorzitterschappen en door de Commissie, in staat zal zijn, dat hoop ik althans, om tijdens de Europese Raad van Nice een vrij nauwkeurig overzicht te bieden van het toetredingsproces. Ik ben dus, om een nuttige bijdrage te leveren aan dit debat, van plan u heel concreet te zeggen hoe het Franse voorzitterschap handelt in de loop van dit halfjaar om tot de resultaten te komen die ik zojuist heb aangegeven.
De eerste beleidslijn. Wij moeten uiteraard zo ver mogelijk gaan in de toetredingsonderhandelingen om in Nice een zo nauwkeurig mogelijke balans op te maken, land voor land en hoofdstuk voor hoofdstuk. In dat opzicht herinner ik er allereerst aan dat wij van plan zijn voor elk kandidaat-land twee onderhandelingssessies te organiseren op het niveau van de plaatsvervangers en een zitting op ministerieel niveau, verdeeld over twee etappes, op 21 november en 5 december, volgend op de zitting van de Raad Algemene Zaken. Het Franse voorzitterschap zal de commissie die u, mijnheer Brok, voorzit, onmiddellijk op de hoogte brengen van het resultaat van die onderhandelingen vanaf dinsdagmiddag, zoals dat voortaan onder ons gebruikelijk is.
Zoals u weet heeft de Europese Raad van Helsinki de nadruk gelegd op het differentiatieprincipe tussen de kandidaat-landen. Zowel het voorzitterschap als, denk ik, de Commissie werken in dezen werkelijk hand in hand voor wat betreft het voeren van de onderhandelingen, en ik wil hier benadrukken dat wij wat dit aangaat volledig op één lijn zitten met commissaris Verheugen, wiens werk ik overigens hogelijk waardeer.
Dat betekent dus concreet dat elke kandidatuur moet worden en zal worden beoordeeld op zijn eigen verdiensten. Dat is de geijkte formule. Ik zal natuurlijk niet ingaan op de details van elk van de onderhandelingen, die uiteenzetting zal ik maar overlaten voor het debat over de twaalf verslagen dat straks komt. Maar ik wil toch in enkele woorden herinneren aan de omvang van het werk dat verzet is met diegenen die ik, om het taalgebruik makkelijk te houden, tussen aanhalingstekens de "Zes van Luxemburg" zal noemen. Net als u ben ik overigens van mening dat we die uitdrukking eigenlijk moeten laten varen, maar je hebt anderzijds ook te maken met de chronologische volgorde die men nog steeds de Zes van Luxemburg en de Zes van Helsinki noemt. Met die zes landen zijn alle hoofdstukken van het acquis geopend op één na, het hoofdstuk over de instellingen. Sommige zijn al tijdelijk afgesloten, 12 tot 16 al naar gelang het land, terwijl over andere nog onderhandeld wordt, 13 tot 18 al naar gelang het land. Ik denk dus dat we een vrij nauwkeurig overzicht beginnen te krijgen van de moeilijkheden die overblijven bij elk van die onderhandelingen, zowel vanuit het standpunt van de kandidaat-landen als van de kant van de Unie zelf, en ik denk dat we die in drie categorieën kunnen indelen.
Allereerst is er de overname van het acquis. Hoe ver zijn de kandidaat-landen? Hoe moeten we concreet de toezeggingen evalueren die zij in het kader van de onderhandelingen doen en hun capaciteiten om dat acquis concreet om te zetten? Daarom wilde het Franse voorzitterschap, evenals het Europees Parlement, beschikken over tabellen die volgen hoe het zit met de omzetting van het acquis, en die regelmatig worden bijgewerkt, aangezien het basisprincipe bij de onderhandelingen de integrale overname van dat acquis blijft.
Vervolgens is er de kwestie van de overgangsperioden, die uiteraard met de vorige verband houdt. Zoals u weet hebben de kandidaat-landen een aantal verzoeken in deze zin ingediend. Dat is trouwens ook het bewijs van het feit dat de toetredingsonderhandelingen duidelijk een nieuwe fase zijn ingegaan en dat we van nu af aan zullen moeten beginnen met de inhoudelijke debatten, zoals het Franse voorzitterschap dat ook wenst. De Raad heeft overigens, op basis van een eerste document van de Commissie, een discussie op gang gebracht, die ertoe moet leiden dat de Unie vooruitgang boekt bij de onderhandelingen.
Tenslotte zijn er natuurlijk nog de onderhandelingsstandpunten, waarbij het gaat om de moeilijkste hoofdstukken van het acquis, met name wanneer het gaat om de budgettaire gevolgen ervan voor de Unie. Ik denk natuurlijk aan het gemeenschappelijk landbouwbeleid en aan de beleidsvormen voor regionale ontwikkeling. Ik heb het al gezegd, en het kost me hoegenaamd geen moeite dat hier nog eens te herhalen, het Franse voorzitterschap zal geen enkele moeilijkheid die zich voordoet uit de weg gaan, wat natuurlijk niet betekent dat we de tijd en de middelen zullen hebben om elke moeilijkheid te behandelen. Maar voor ons betekent een nieuwe dynamiek verlenen aan die onderhandelingen dat we er alles aan zullen doen, met name wanneer het gaat om de kwestie van de overgangsperioden, om op een pragmatische wijze vooruit te komen.
Een paar woorden vervolgens over de "Zes van Helsinki", nog steeds tussen aanhalingstekens, die aan het begin van dit jaar de onderhandelingen zijn aangegaan. De helft van de hoofdstukken van het acquis zal voor onderhandeling geopend zijn aan het eind van ons voorzitterschap. We zijn namelijk van plan, in volledige overeenstemming met commissaris Verheugen, om de onderhandelingen aan te gaan over 42 nieuwe hoofdstukken, dat wil zeggen 4 tot 9 al naar gelang het land, zoals het Portugees voorzitterschap voor ons ook gedaan heeft. Dit zou het voor de beste kandidaten mogelijk moeten maken om vrij snel, en in feite misschien al vanaf volgend jaar, de landen van de groep van Luxemburg in te halen, en we weten dat dat een wens is die sommigen van u expliciet hebben geuit. Het moge duidelijk zijn dat het werk dat door elk van de rapporteurs en door de parlementaire commissies verzet is onze eigen gedachtegang nuttig zal aanvullen.
Staat u mij toe dat ik nu de tweede beleidslijn schets waarlangs het voorzitterschap het uitbreidingsproces wil laten ontwikkelen in de loop van dit halfjaar.
Ik heb zojuist herinnerd aan het zeer belangrijke technische werk waarmee drie jaar geleden begonnen is en ik heb ook gezegd dat wij zeer binnenkort een vrij nauwkeurig overzicht zullen hebben, althans voor sommige kandidaat-landen, van de moeilijkheden die overblijven. We denken dus dat het moment gekomen is om dit werk naar een meer politiek niveau te tillen door alle informatie waarover we beschikken samen te voegen. Daarom bereiden we een inhoudelijk ministerieel debat voor, dat plaats zal vinden tijdens de Raad Algemene Zaken van 20 november op basis van specifieke documenten die de Commissie zal aanleveren, met name voor wat betreft de overname van het acquis door de kandidaat-landen en de vooruitgang die door elk land is geboekt. Op grond van dat debat zal het voorzitterschap over de nodige elementen beschikken zodat de staatshoofden en regeringsleiders in Nice een serieuze discussie kunnen voeren over het vervolg van het uitbreidingsproces.
In diezelfde geest heeft het Franse voorzitterschap ook besloten om twee bijeenkomsten van de Europese Conferentie te organiseren, die de 15 lidstaten en de 12 + 1 kandidaat-landen bijeenbrengt - twaalf waarmee onderhandeld wordt en één kandidaat. De eerste van die bijeenkomsten zal plaatsvinden op ministerieel niveau, op 23 november aanstaande in Sochaux, en de andere op het niveau van de staatshoofden en de regeringsleiders, op 7 december in Nice. Die bijeenkomsten zullen allereerst een gelegenheid bieden om de kandidaat-landen te informeren over de stand van de werkzaamheden omtrent de hervorming van de instellingen, een hervorming die in de eerste plaats voor hen van belang is omdat het gaat om de Unie waarvan zij lid zullen zijn, maar natuurlijk ook om met deze landen een politieke gedachtewisseling aan te gaan over het functioneren van de uitgebreide Unie.
Natuurlijk is het niet uitgesloten dat de kandidaat-landen die gelegenheden te baat zullen nemen om eens te meer te spreken - u hebt het daarover gehad, mijnheer de Voorzitter - over de datum van de uitbreiding. Die vraag is uiteraard volkomen legitiem, maar je moet daar op een correcte en nauwkeurige manier op antwoorden.
In dit opzicht wil ik eraan herinneren dat de kwestie in zekere zin al geregeld is. Ze is geregeld, omdat de Europese Raad van Helsinki de datum waarop de Unie gereed moet zijn om de eerste leden te ontvangen, dat wil zeggen diegenen die zich het beste zullen hebben voorbereid, heeft vastgelegd op 1 januari 2003, op voorwaarde natuurlijk dat er tussen nu en dan een goed verdrag is gesloten in Nice en dat het door de nationale parlementen is geratificeerd. Die datum van 1 januari 2003 is niet zomaar uit de lucht komen vallen. Ik zie niet in waarom we er op welke manier dan ook op terug zouden komen.
Ik blijf er persoonlijk van overtuigd dat de Unie in het debat over de datum van de eerste toetredingen moet vermijden - en ik zeg dat ook met alle respect tegen het Europees Parlement - teveel "onthullingen" te doen. Iedereen begrijpt heel goed het belang van een datum voor de kandidaat-landen, omdat dat voor hen zowel een doelstelling als een mobiliserende factor is. Maar de datum van 1 januari 2003, die de enige is die de Unie overeengekomen is, vormt zowel voor de kandidaat-landen als voor ons een buitengewoon ambitieuze doelstelling en in dat opzicht gaat het voorzitterschap dan ook alles op alles zetten. Het zij verre van mij, en van iedereen hier denk ik, te denken dat we alle onderhandelingen in 2001 zullen hebben afgerond, zodat we vervolgens in 2002 de resultaten ervan zouden kunnen ratificeren. Daar gaat het niet om, en voor sommige kandidaat-landen, dat weten we allemaal, zullen de onderhandelingen nog enkele jaren duren. Maar het is ook waar dat het werk dat ondernomen is, en waaraan wij een flinke impuls willen geven, het mogelijk zou moeten maken om vanaf eind 2000 enerzijds het algemene evenwicht van elk van de onderhandelingen beter in te schatten en om anderzijds, in elk geval voor de kandidaat-landen die het verst gevorderd zijn, de moeilijkheden duidelijk aan te geven die prioritair moeten worden opgelost om die onderhandelingen tot een goed einde te brengen.
Wat ik u dus voorstel is om in die richting te werken met de gedachte dat wij zullen moeten onderzoeken, in het vooruitzicht van 2003, welke kandidaten klaar zijn om zich op die datum bij ons te voegen.
Nog een opmerking tenslotte over Turkije, dat voor de Unie voortaan duidelijk deel uitmaakt van het uitbreidingsproces en de dertiende kandidaat voor toetreding vormt. Ik weet trouwens dat de heer Morillon momenteel een verslag over dat land voorbereidt waarop we met belangstelling wachten. We kunnen ons enkel verheugen over het feit dat een aantal hindernissen overwonnen zijn voor wat betreft de erkenning, in Helsinki, van de kandidatuur van dit land. Tegelijkertijd zijn we ons volkomen bewust van de zware lasten die nog steeds rusten op die toetreding, om te beginnen met de vragen die verband houden met het naleven van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden in dat land. Zeker, er is vooruitgang geboekt, maar die vooruitgang voldoet nog lang niet aan de criteria van Kopenhagen. In overeenstemming met de Commissie, ook op dit punt, zal het Franse voorzitterschap proberen tot een tweeledig resultaat te komen: allereerst de goedkeuring van een partnerschap voor de toetreding, dat zowel voor Turkije als voor de Unie nodig is, en vervolgens het opstellen van het Financieel Reglement dat het de Unie mogelijk zal maken de beloften die zij tegenover dit land gedaan heeft in te lossen, en dat we tussen nu en eind dit jaar zouden willen goedkeuren.
Ik deel uw mening, mijnheer de Voorzitter: de Europese Unie moet geen bekrompen houding of een kruideniersmentaliteit tegenover de uitbreiding hebben. De uitbreiding is een historisch project. De uitbreiding biedt een weids perspectief dat we met veel gulheid en met visie moeten behandelen. Maar laten we ons er tegelijkertijd van bewust zijn dat we de voorwaarden moeten scheppen voor het succes ervan, zowel ten opzichte van de kandidaat-landen als ten opzichte van onze publieke opinie en ten opzichte van wat wij allemaal wensen, namelijk het handhaven van solide vormen van gemeenschappelijk beleid. De uitbreiding, dat is onze toekomst, mits zij niet leidt tot de verwatering of de afzwakking van het communautair acquis en van de vormen van gemeenschappelijk beleid waaraan we allemaal gehecht zijn. Daarom moeten we resoluut vooruitgaan door de partij van de uitbreiding te kiezen terwijl we ondertussen de voorwaarden voor het succes ervan scheppen.
Ik ben natuurlijk gaarne bereid het zeer belangrijke debat dat ons vandaag samenbrengt verder te volgen.

Verheugen
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, geachte afgevaardigden, ik ben blij dat ons de gelegenheid wordt geboden tot een uitvoerig debat over de stand van zaken in de onderhandelingen over de uitbreiding van de Europese Unie, en over de vooruitzichten daarvan. Ik dank de rapporteur van de Commissie buitenlandse zaken, de heer Brok, voor zijn uitvoerig en duidelijk verslag. Ik dank echter ook de andere rapporteurs. Wij kunnen nu al vaststellen dat ondanks de meningsverschillen die ongetwijfeld ten aanzien van bepaalde details bestaan, wij het in de grond van de zaak met elkaar eens zijn.
Dit debat is een goede gelegenheid om nogmaals onze vastberadenheid ten aanzien van de uitbreiding te bekrachtigen. De Europese ontwikkeling is een fase ingegaan waarin wij meer dan ooit behoefte hebben aan duidelijke doelstellingen en vastberaden handelen. Hervormingen naar binnen toe en openstelling naar buiten toe zijn onze twee grote taken, en deze houden nauw met elkaar verband. Wij moeten ons van beide taken kwijten, en als wij dat goed willen doen, moeten wij ze met elkaar in verband brengen..
Ik wil daarbij van meet af aan vaststellen dat een akkoord over de institutionele hervormingen van de EU op dit moment de belangrijkste bouwsteen is voor de voltooiing van het uitbreidingsproject. Zonder deze hervormingen zullen onze instellingen een infarct krijgen en niet meer aan hun doelstellingen kunnen beantwoorden. De succesvolle afsluiting van de intergouvernementele conferentie in december te Nice zal de weg vrijmaken voor nog dynamischer onderhandelingen.
Succes is echter niet alleen een kwestie van timing, hoe belangrijk die ook moge zijn.
Wij zullen niet met elk willekeurig resultaat van de intergouvernementele conferentie het hoofd kunnen bieden aan de enorme aanpassingsdruk die van de uitbreiding zal uitgaan. Een ontoereikend resultaat of zelfs een mislukking in Nice zou fatale gevolgen hebben voor de toetredingslanden. De eurosceptische krachten, die ook daar bestaan, zouden nieuwe argumenten in de schoot geworpen krijgen. Populisten zullen opstaan en beweren dat eindelijk de aap uit de mouw komt en de EU in feite helemaal geen nieuwe leden wil. Men kan dergelijke argumenten nauwelijks met woorden ontzenuwen. Daar is overtuiging voor nodig.
De huidige uitbreidingsronde is de grootste in geschiedenis van de Europese eenmaking. De uitbreiding is een morele plicht, een strategische noodzaak en een politiek haalbaar project. Dit project is reeds ver gevorderd; er is geen weg terug meer. In geen enkel geval van de onderhandelingen gaat het om het "of" , maar alleen maar om het "hoe" en het "wanneer" . De uitbreiding is het enige juiste antwoord op de twee grote historische veranderingen waarvan wij getuige zijn.
Het is misschien een toeval - maar dan wel een gelukkig toeval - dat dit debat plaatsvindt op de tiende verjaardag van de voltooiing van de Duitse eenheid. De Duitse eenheid moet ook gezien worden als een onderdeel en een voorloper van de Europese eenmaking, ons grote doel. De gebeurtenissen en de ontwikkelingen die de Duitse eenheid mogelijk hebben gemaakt, zijn dezelfde gebeurtenissen en ontwikkelingen die ons vandaag in staat stellen te spreken over de mogelijke toetreding van tien Midden- en Oost-Europese landen tot de Europese Unie.
Daarom was uitbreiding het juiste antwoord op het einde van de koude oorlog en de ineenstorting van de communistische statenwereld. Hoe hadden wij de volkeren in Europa, die pas in het afgelopen decennium vrijheid en zelfbeschikking hebben veroverd, ooit kunnen uitleggen dat de voordelen van de Europese integratie uitsluitend zijn voorbehouden aan degenen die zich na 1945 aan de "goede" kant van het IJzeren Gordijn bevonden?

Wij zullen geen nieuwe deling in Europa toestaan. Wij willen niet dat de ideologische demarcatielijn - die zijn materiële uitdrukking vond in ondoordringbare grenzen - wordt vervangen door een nieuwe grenslijn, een grenslijn die het welvarend Europa scheidt van het arm Europa. Hier staat veel meer op het spel. Hier gaat het om de uitbreiding tot heel Europa, tot het Europa van de vrede en de stabiliteit, en niet zo maar een stabiliteit: het sovjetimperium wekte immers tientallen jaren lang, naar buiten en naar binnen toe, de indruk stabiel te zijn, ook toen het allang vermolmd en broos was. Dat kwam omdat die stabiliteit niet gegrondvest was op democratie, rechtsstaat, mensenrechten en bescherming van de minderheden.
Het is geen toeval maar eerder een wetmatigheid dat wij in Europa alleen daar vrede en stabiliteit vinden waar deze waarden zijn verwezenlijkt en waar Europa reeds één is, of op het punt staat één te worden. Vrede en stabiliteit in Europa zijn de grondslag voor een gelukkige toekomst van alle Europese volkeren. Als niet overal in Europa vrede en stabiliteit heerst, zal vrede en stabiliteit overal in gevaar zijn.
De tweede grote verandering die wij meemaken en waarop Europa zich moet instellen, is de razendsnelle economische ontwikkeling. Wij gaan steeds meer de richting uit van een wereldomspannende markt en mededinging. Deze verandering biedt ons grote mogelijkheden, mogelijkheden die wij des te beter kunnen benutten als wij onze krachten bundelen en onze belangen gemeenschappelijk behartigen. De vergrote gemeenschappelijke markt zal ons sterker maken. De uitbreiding van de eurozone zal de euro versterken. De vergrote gemeenschap zal meer gewicht in de schaal leggen wanneer taken op wereldschaal moeten worden vervuld.
De uitbreiding van de Europese Unie is geen wissel op de toekomst waarvan eerst nog moet worden aangetoond of deze ook geïnd kan worden. De voordelen zijn er al; zij zijn nu reeds zichtbaar en dat zijn voordelen voor allen. Ik ben er vast van overtuigd dat zonder het perspectief van de Europese integratie de systeemverandering in Midden- en Oost-Europa nier zo snel en succesvol zou zijn verlopen.
Wij zien dat de zich in het uitbreidingsproces bevindende landen binnen heel korte tijd stabiele democratische systemen hebben kunnen opbouwen. Dat is hun eigen prestatie, de prestatie van deze volkeren. Zij hebben zelf het moeilijke besluit genomen om een eind te maken aan de heerschappij van het staatsapparaat en de staatseconomie. Zij hebben open samenlevingen, moderne democratieën en functionerende markteconomieën tot stand gebracht. Zij hebben dat ook gedaan omdat het vooruitzicht op lidmaatschap van de Europese Unie hun de hoop gaf te mogen rekenen op de solidariteit van de Europese volkeren. Zij wisten dat hun op die manier vaste politieke en economische grond onder de voeten zou worden geboden.
Wij kunnen nu al de voordelen van de politieke veranderingen aflezen aan de economische ontwikkeling. De toetredingslanden van Midden- en Oost-Europa waren slechts zwak in de wereldeconomie geïntegreerd. Intussen gaat 50 à 70% van hun buitenlandse handel richting EU. Wij hebben met al deze landen hoge handelsoverschotten, hetgeen omrekenbaar is in hogere belastingontvangsten, hogere sociale bijdragen en vooral ook meer arbeidsplaatsen.
De groeivooruitzichten voor heel het gebied zijn absoluut gunstig. Men verwacht voor de komende tien jaar een duidelijk boven het gemiddelde van de huidige EU liggende groei. Deze zich snel ontwikkelende, nieuwe markten zorgen voor een nieuw aanbod en een nieuwe vraag. Er ontstaat van meet af aan een win-win-situatie. Ik geloof niet dat ik hier uit de doeken hoef te doen dat deze veelbelovende economische perspectieven slechts mogelijk zijn onder berekenbare en politiek stabiele voorwaarden.
De vooruitzichten op toetreding hebben ervoor gezorgd dat gedeeltelijk eeuwenlange conflicten werden bijgelegd, grensproblemen werden opgelost en problemen met minderheden van hun scherpe kantjes werden ontdaan.
Deze prestatie vereisen van ons een opbouwend antwoord. De mensen die zich deze moeite hebben getroost mogen niet teleurgesteld worden. Ik weet zeker dat wij het daar allen over eens zijn. Ik kan u derhalve tot mijn voldoening mededelen dat het uitbreidingsproces in het eerste jaar van de nieuwe Commissie aan kwaliteit en tempo heeft gewonnen. Het proces heeft nu al een eigen, niet meer te stuiten dynamiek ontplooid.
Laat mij nogmaals de beginselen noemen waardoor wij ons laten leiden, en die buiten kijf staan.
Ten eerste bereiden wij de nieuwe leden voor op volledig, gelijkgerechtigd lidmaatschap. Met de uitbreiding creëren wij noch een Europa à la carte, noch een tweedeklas maatschappij in de Unie. Nieuwe leden moeten aan alle toetredingsvoorwaarden voldoen. Politieke korting is uit den boze.
Ten tweede krijgt elk land dezelfde kans in het uitbreidingsproces. Er worden noch geografische noch politieke groepen gevormd. De begrippen "groep van Luxemburg" en "groep van Helsinki" zijn zuiver technisch en worden alleen gebruikt om een onderscheid te maken tussen de landen die in 1997 te Luxemburg werden uitgenodigd voor onderhandelingen en de landen die pas in 1999 in Helsinki erbij kwamen. Elk land zal pas rijp voor toetreding zijn als het echte vooruitgang heeft gemaakt, en daar houden wij ons aan.
Ten derde houden wij ons aan het principe van gedifferentieerde onderhandelingen. De hoofdstukken worden geopend of afgesloten uitgaande van de daadwerkelijke stand van zaken bij de voorbereidingen en de daadwerkelijke vooruitgang in de onderhandelingen.
Ten vierde vloeit daar nog een beginsel uit voort: de landen die later zijn begonnen moeten een eerlijke kans krijgen om de landen die eerder zijn begonnen in te halen. Er mag echter geen enkele twijfel bestaan over het feit dat dit inhalen niet vergemakkelijkt kan worden door de onderhandelingen met de verder gevorderde landen te vertragen. Wij kunnen de landen helpen bij het inhalen, maar niet door hun buren in de wachtkamer te zetten.
De Commissie zal op 8 november haar voortgangsverslagen voor het jaar 2000 en een nieuw strategiedocument indienen. De werkzaamheden daarvoor zijn nog niet afgesloten. Met de verslagen van voorafgaande jaren hebben wij hoge kwaliteitsnormen vastgesteld die wij ook dit keer willen respecteren. Deze verslagen zijn echter geen schoolrapporten, en ik zal in de toekomst dan ook elke rangorde van kandidaten vermijden.
De verslagen moeten de kandidaten helpen bij de voortzetting van de noodzakelijke hervormingen en het wegwerken van de nog bestaande tekortkomingen. Voor de instellingen van de EU zijn de verslagen daarentegen een toetssteen voor het geboekte succes en een grondslag voor de verdere ontwikkeling van de onderhandelingsstrategieën.
Ik wil niet op de resultaten vooruitlopen maar ik kan nu wel enkele tendensen aangeven die uit de nieuwe verslagen naar voren komen. Wij zien op een breed front vooruitgang bij de verzekering van de politieke criteria. Ik zie in geen enkel land gevaar op een afglijden naar autoritaire structuren. De relaties met de buurlanden ontwikkelen zich goed en snel. De democratische grondwaarden en regels hebben een stevige grondslag gekregen. Natuurlijk blijven wij potentiële risico' s en opgeloste vraagstukken goed in de gaten houden. Daarom volgen wij ook de situatie van de nationale minderheden op de voet. Daarom spannen wij ons ook in voor concrete maatregelen om sociale discriminatie met name van de Roma-bevolking in een reeks landen tegen te gaan.
Ook bij de economische criteria is duidelijk dat vooruitgang wordt geboekt. Bijna alle landen kunnen nu reeds als markteconomieën worden beschouwd, ook al zijn de economische hervormingsprocessen nog niet volledig afgesloten. Dat geldt echter niet alleen voor kandidaat-landen.
Enkele landen hebben ook bij het tweede economische criterium inzake het concurrentievermogen op de interne markt zulke goede vorderingen gemaakt dat zij snel rijp voor toetreding zullen zijn.
Bij het derde complex van criteria, dat wil zeggen het vermogen om heel het acquis communautair over te nemen en toe te passen, moet nog veel worden gedaan. Ik heb nu geen kritiek op het feit dat het openbaar bestuur vaak nog heel zwak is, of het rechtsbestel nog niet die mate van rechtszekerheid biedt die wij in de Gemeenschap nodig hebben. Het is duidelijk dat voor hervormingen in deze sectoren meer tijd nodig is dan in andere sectoren. Het volstaat immers niet instellingen en structuren in het leven te roepen. Men heeft vooral de juiste mensen nodig en die moet men vinden, opleiden en dan ook nog kunnen betalen.
In de pretoetredingsstrategie kennen wij deze vraagstukken nu al een hoge prioriteit toe. Wij zullen hier zelfs nog sterker de klemtoon op leggen. Wij moeten er namelijk zeker van kunnen zijn dat het acquis communautair niet alleen op papier bestaat, maar ook volledig wordt toegepast.
Ik wil in dit verband een probleem noemen dat bijzondere aandacht verdient en mij grote zorgen baart: de wijdverbreide corruptie in een niet gering aantal landen. Natuurlijk weet ik wat de specifieke sociale en economische oorzaken zijn van corruptie. Wij zien echter ook corruptie daar waar geen erbarmelijke inkomenssituatie bestaat en deze situatie dus ook geen voor de hand liggende verklaring is voor corruptie. Voor mij is corruptie geen folklore en evenmin onderdeel van het cultureel erfgoed. In moderne samenlevingen en moderne staatshuishoudingen is corruptie een kankergezwel: de ziekte woekert verder en maakt ziek wat nog gezond is.
Zwakke administratieve structuren, gebrekkige rechtszekerheid en corruptie zijn overigens ook nadelig voor investeringen. Zij schrikken buitenlandse investeerders af en houden snellere economische ontwikkeling tegen. De grote economische kloof tussen de leden van de EU en de kandidaten zal ongetwijfeld pas kleiner kunnen worden als er een gestage stroom van directe buitenlandse investeringen in de toetredingslanden op gang komt.
Het afgelopen jaar is nog eens extra vaart gezet achter het onderhandelingsproces als zodanig. Ik wil hier een misverstand uit de wereld helpen dat zo nu en dan opduikt wanneer over tempo wordt gesproken. Men kan het tempo niet eenvoudig aflezen aan het aantal hoofdstukken dat is afgesloten. Het gaat om de materiële substantie van de betrokken hoofdstukken. Wat de landen van de groep van Luxemburg betreft werd reeds tijdens het Portugees voorzitterschap een begin gemaakt met alle nog openstaande hoofdstukken, met uitzondering van de hoofdstukken instellingen en diversen. Dat zijn er in totaal 174. Wat de landen van de groep van Helsinki betreft zullen wij tot het eind van het Frans voorzitterschap tenminste 84 hoofdstukken hebben geopend, dus bijna de helft, en ik ga ervan uit dat voor tenminste vier landen uit deze groep volgend jaar met alle nog open hoofdstukken een begin zal worden gemaakt.
Wij beginnen nu aan een nieuwe fase. Wij willen nu al, tijdens het Frans voorzitterschap, gaan beginnen met de onderhandelingen in de beperkte zin van het woord. Dat betekent dat wij besluiten moeten nemen over verzoeken in verband met overgangstermijnen en uitzonderingen. De Commissie zal op 8 november nieuwe overwegingen presenteren over de beginselen die ons moeten leiden bij de behandeling van overgangstermijnen en de organisatie van het desbetreffende besluitvormingsproces.
Ik wil vandaag nog eens wijzen op twee problemen die zich hierbij stellen: overgangstermijnen met betrekking tot de werking van de interne markt en overgangstermijnen in verband met omvangrijke investeringsprogramma' s. Wat de interne markt betreft moeten wij erop letten dat eventuele overgangstermijnen beperkt blijven, zowel qua tijd als qua inhoud. Bij grote investeringen of investeringen op lange termijn, die nodig zijn om de EU-normen te respecteren, moet men bedenken dat ook aan de huidige leden daarvoor indertijd lange overgangstermijnen werden toegekend.
Wat de situatie met betrekking tot de monetaire unie betreft, wil ik u mededelen dat de monetaire unie onderdeel is van het Verdrag en dus onderdeel van de onderhandelingen. Alle kandidaten willen toetreden tot de monetaire unie, maar daarvoor gelden de bepalingen van het Verdrag van Maastricht. Lidmaatschap van de Europese Unie leidt dus niet automatisch tot de euro. Daarvoor moet aan speciale criteria worden voldaan. Deelneming aan het wisselkoersmechanisme wordt echter van meet af aan aangeboden en daarvoor is een speciaal besluit nodig.
De onderhandelingen zullen nu snel intensiever worden. Dat betekent dat men zijn aandacht zal toespitsen op de nog open staande en gedeeltelijk ook uiterst moeilijke vraagstukken. Ik noem hier alleen landbouw, milieu, regionaal beleid, binnenlands beleid, juridisch beleid en begroting. Ter voorbereiding daarvan werkt de Commissie momenteel aan een nieuw monitoringsysteem dat ons in staat moet stellen op elk willekeurig moment voor elk land vast te stellen hoe de stand van zaken is bij de onderhandelingen en de omzetting.
Ik wil nog iets zeggen over een thema dat mij bijzonder na aan het hart ligt. Het gaat hierbij om het project: "Uitbreiding in de samenlevingen van de lidstaten en de kandidaat-landen" . Dat er een communicatieprobleem bestaat kan men moeilijk ontkennen, ofschoon de opiniepeilingen wat dat betreft geen duidelijk beeld geven. De Commissie heeft een initiatief voorgesteld om deze communicatie te verbeteren. De juridische en financiële voorwaarden daarvoor zijn reeds in het leven geroepen en momenteel werken wij enkel nog aan de inhoud daarvan. Dit zal in hoofdzaak een gedecentraliseerd initiatief zijn en zal dus in de lidstaten en de toetredingslanden, al naar gelang de behoefte, ten uitvoer moeten worden gelegd. Wij streven derhalve naar een zo hecht mogelijke coördinatie met de programma' s van de nationale regeringen, van het Parlement en andere instellingen.
Het beperkt financieel kader dwingt ons echter concepten te ontwikkelen die een sterk beroep doen op opiniemakers en multiplicatoren. Het zal nauwelijks mogelijk zijn massacommunicatie in te kopen. Wij moeten dus vooral mikken op de deelname van allerlei maatschappelijke groeperingen en op individuele inzet. Daarmee staat men echter tevens in voor het democratisch karakter van het proces.
Elke communicatiestrategie is tot mislukken gedoemd als deze niet ingaat op datgene wat de mensen werkelijk na aan het hart ligt. Daarom moeten wij te weten zien te komen wat bij de mensen opkomt als zij uitbreiding horen, welke hoop en verwachtingen zij koesteren, maar ook welke angsten zij hebben en welke gevaren zij zien. Met propaganda kom je hier niet ver! Dat zijn politieke vragen waarop politieke antwoorden moeten worden gegeven en die antwoorden moeten wij dan ook nog aan de man zien te brengen.
Hoe luiden deze vragen? Zullen er migratiestromen ontstaan en zo ja, welke weerslag zullen die hebben op de arbeidsmarkten? Hoe zal de situatie van de mededinging in grensgebieden veranderen? Zal er sociale en milieudumping ontstaan? Wat betekenen open grenzen voor misdaadbestrijding, en tot slot hoe zullen wij dat allemaal betalen?
Wij hebben op al deze vragen goede antwoorden. De migratiestromen zullen over het geheel genomen met de uitbreiding afnemen. Problemen die zich eventueel in de eerste jaren voordoen, kunnen met verstandige overgangstermijnen in goede banen worden geleid. Wij moeten de grensgebieden helpen hun nieuwe kansen te gebruiken en de nieuwe uitdagingen het hoofd te bieden. De Commissie werkt al aan de daarvoor noodzakelijke voorstellen.
Van milieudumping en sociale dumping zal geen sprake zijn omdat de nieuwe leden onze normen moeten overnemen. Uitbreiding is goed voor het milieu, en uitbreiding is ook goed voor het niveau van sociale zekerheid in Europa.
Op grensbeveiliging en misdaadbestrijding zijn eveneens onze normen en de voordelen van de Europese samenwerking van toepassing. Ook hier zal de situatie door de uitbreiding beter en niet slechter worden.
De kosten van de uitbreiding zijn opgenomen in de huidige financiële vooruitzichten. U zult ze terugvinden in de begroting: meer dan op de begroting staat zal en kan niet worden uitgegeven.
Laat mij nu de boodschap aan de Europese burgers samenvatten. De uitbreiding biedt ons de unieke kans om de loop van de Europese geschiedenis te veranderen, de volkeren van Europa vrede en stabiliteit te garanderen en iedereen grote, nieuwe levenskansen te bieden. De uitbreiding is geen avontuur. Wij zullen ervoor zorgen dat wij zo goed mogelijk beslagen ten ijs komen. Het zou veeleer een avontuur zijn het project op te geven of tot onbepaalde tijd uit te stellen. Er is een kansvenster. Nu is dat venster nog open, maar dat zal niet eeuwig zo blijven. Er zijn risico' s. Risico' s kan niemand vermijden, maar zij mogen ons niet bij de pakken doen neerzitten. Wij zouden veel grotere risico' s lopen indien we dat wat we moeten doen, niet zouden doen.
(Applaus)

Van Velzen
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de minister, mijnheer de commissaris, beste collega's, vandaag bespreken wij het verslag van collega Brok met betrekking tot de voortgang van het uitbreidingsproces van de Europese Unie, en dat is een jaarlijks terugkerend verschijnsel. Wij meten, op grond van goede analyses van de Europese Commissie, hoever de kandidaat-lidstaten zijn met de voorbereiding van het toetredingsproces. In ieder toetredingsland wordt jaarlijks, en dat is binnenkort weer op 8 november, met heel veel spanning gekeken naar welk oordeel de Commissie velt over haar vorderingen. Het heeft ook kenmerken van een technocratisch proces, waarbij heel gemakkelijk de politieke punten uit het oog worden verloren vanwege de overvloed aan details en criteria uit het rapport van de Europese Commissie. Maar zoals gezegd is de bespreking vandaag met de Commissie business as usual.
Daarom is het vandaag zo bijzonder omdat we tegelijkertijd het feit vieren dat tien jaar geleden de Duitse hereniging plaatsvond. Het is een belangrijk moment om terug te zien op een zeer bijzonder tijdvak in onze geschiedenis. Als Nederlander, komende uit een gezin dat zelf zeer ernstig heeft geleden onder de gevolgen van de Tweede Wereldoorlog, ben ik oprecht verheugd dat ik vandaag hier mag getuigen van mijn blijdschap dat deze Duitse hereniging heeft plaatsgevonden. Helmut Kohl en het Duitse parlement en de Duitse politici hebben er alles aan gedaan om Duitsland te verankeren in de Europese Unie, zodat vroegere angsten van omliggende landen over een te grote machtsinvloed van een herenigd Duitsland gelukkig niet bewaarheid zijn geworden.
Laten we niet vergeten dat aan de val van de Berlijnse muur burgerbewegingen in de landen van Midden- en Oost-Europa ten grondslag hebben gelegen - met name zou ik willen noemen de Poolse vakvereniging Solidarnosc. De wens van de bevolking om een einde te maken aan de kunstmatige verdeling in Europa moet voor ons allen de inspiratiebron blijven in het uitbreidingsproces.
Laten we ons ook realiseren welke enorme stappen we vooruit hebben gezet. Stelt u eens voor hoe we nu het vraagstuk van Kosovo, Bosnië-Herzegovina of de relatie met Servië zouden moeten oplossen in een fase van Koude Oorlog. Laten we eens kijken naar de handelsstromen die er nu zijn tussen de Europese Unie en de landen uit Midden- en Oost-Europa. In de meeste Midden- en Oost-Europese landen gaat ongeveer 70% van de export naar de Europese Unie. Dat was tien jaar geleden wel wat anders!
Een groot aantal Midden- en Oost-Europese landen hebben nu veel hogere economische groeicijfers dan de Europese Unie zelve, ofschoon deze landen door een buitengewoon diep dal zijn gegaan en de mensen daarvoor ook de prijs hebben betaald. Terecht stelt het Commissierapport vast dat in alle toetredingslanden grote hervormingen plaatsgevonden hebben en nog steeds moeten plaatsvinden.
Laten wij dan ook getuigen van de enorme inspanningen die deze landen in Midden- en Oost-Europa hebben geleverd. Nergens was er een handboek in de wereld waar je kan lezen hoe zo´n veranderingsproces moest plaatsvinden. Wij hebben daar heel veel van kunnen leren. Er zijn fouten gemaakt en hervormingen zijn niet zo snel verlopen. Zouden wij het soms beter hebben gedaan? Ik zou collega Brok en de rapporteurs die hebben bijgedragen aan dit verslag van harte willen feliciteren.
Voor ons is paragraaf 25 en het amendement dat mijn fractie daarover heeft ingediend essentieel. Mijn fractie heeft vanochtend reeds medegedeeld dat wij paragraaf 25 willen aanscherpen. Wat is de achtergrond? Wij constateren de enorme grote inspanning die verricht is door landen uit Midden- en Oost-Europa. We constateren ook dat keer op keer vertegenwoordigers van de Europese Unie tot zelfs in de parlementen van deze toetredingslanden verwachtingen hebben gewekt met betrekking tot het tijdstip waarop zij konden toetreden tot de Europese Unie. Wij hebben terecht gekozen voor het principe van differentiatie, waarbij ieder toetredingsland op zijn eigen merites wordt beoordeeld. Maar tegelijkertijd hebben wij daarmee ook een proces op gang gebracht dat wij geen woord meer wisselen over wanneer iets plaatsvindt en daarmee is ook de inspanningsverplichting weg. Dat werkt demotiverend op de publieke opinie in deze landen. We communiceren voortdurend dat er nog heel veel moet worden gedaan bij de IGC in Nice. Dat er angsten zijn bij onze eigen bevolking. Dat er nog langdurig onderhandeld moet worden.
Mijnheer de Voorzitter, stelt u zich voor dat je leeft in zo'n land en dat u dat allemaal hoort en dat u weet welke inspanningen er zijn gedaan. Voelt u zich dan thuis? Verwacht u dan ook dat wij ons inspannen opdat deze landen zo snel mogelijk lid worden van de Europese Unie? Dat is het signaal dat de fractie van EVP/ED af wil geven. Een inspanningsverplichting waarin wij nadrukkelijk zeggen: de Europese Unie is klaar in 2003. Wij verwachten dat de eerste kandidaat-landen kunnen toetreden vóór 2004 zodat zij kunnen deelnemen aan de Europese verkiezingen van 2004 én als volwaardig lid kunnen deelnemen aan een nieuwe IGC-ronde over bijvoorbeeld de Europese grondwet.
Wij willen dat in de daaropvolgende zittingsperiode weer nieuwe toetredingen kunnen plaatsvinden en dat er een snellere afronding van de onderhandelingen komt met de desbetreffende lidstaten. Vervolgens een oproep aan de lidstaten van de Europese Unie om de ratificatieprocessen, te versnellen opdat het niet zo lang duurt. En tenslotte een debat over de overgangstermijnen in de Europese Unie. Ik was blij dat commissaris Verheugen erover begon, want dat kan wederom worden opgevat als een nieuw obstakel. Laten wij toch ook beginnen met het debat met onze eigen bevolking. Ik was blij dat de commissaris nu eindelijk begon met de bevolking te informeren dat de angsten waarover is gesproken niet bewaarheid hoeven te worden. Maar daarin moeten wij de inspanning verrichten. Het kenmerk van de Duitse hereniging was dat er politici waren die de tijdgeest hebben begrepen, die durfden te handelen. Laat dat ons voorbeeld zijn voor de komende twee à drie jaar.

Hänsch
Mijnheer de Voorzitter, het verslag van de heer Brok geeft een uitstekende beschrijving van het standpunt van het Europees Parlement. Mijn fractie geeft hier volmondig steun aan. Dit debat is echter ook een gelegenheid voor mijn fractie om nogmaals duidelijk te maken dat de toetreding van de Midden- en Oost-Europese landen, en ook van Cyprus en Malta, voor ons allen in Europa, in het Oosten en het Westen, de beste toekomstgarantie is. Hoe eerder wij deze afronden des te beter.
U zult begrijpen dat wij instemmen met niet alleen het verslag van de heer Brok, maar ook met veel van hetgeen hij hier heeft gezegd en van hetgeen overigens ook de heer van Velzen heeft gezegd. Dat is ook geen toeval. Daaruit blijkt veeleer dat de grote fracties van dit Parlement en de grote meerderheid van dit Parlement aan hetzelfde eind van het touw staan wanneer het om de toekomst van de Europese Unie gaat. Voor de toekomst willen wij allen hetzelfde.
Wij hebben waardering voor de enorme inspanningen die de Midden- en Oost-Europese landen ondernemen om te kunnen toetreden. Wij zijn blij met de vooruitgang die zij in de afgelopen maanden en jaren hebben geboekt. Wij weten dat er wat dat betreft grote verschillen zijn. Die verschillen houden echter ook verband met de uiteenlopende uitgangsposities van waaruit deze landen het proces van toenadering tot de Europese Unie zijn begonnen.
Wij weten dat de Midden- en Oost-Europese landen niet in staat zullen zijn tot de dag van toetreding alle normen te bereiken. Daarom moeten overgangstermijnen worden afgesproken: verschillende sectoren, verschillende overgangstermijnen. Dat is in hun maar ook ons belang.
Evenals commissaris Verheugen willen ook wij aandringen op zo kort mogelijke overgangstermijnen. Overgangstermijnen zijn mogelijk en ook nodig, bijvoorbeeld voor het vrij verkeer van kapitaal, het vrij verkeer van werknemers, de eerbiediging van bepaalde milieunormen die grote investeringen vereisen, en bij nog een reeks andere punten.
Wij kunnen en willen daaraan meewerken. Een ding is echter duidelijk, en ik ben blij dat de heer Verheugen dat nogmaals heeft onderstreept: er kan geen overgangstermijn worden gegeven voor de eerbiediging van de democratische regels. Evenmin kan van een overgangstermijn bij de beveiliging van de buitengrenzen sprake zijn, als men tenminste open grenzen in de Europese Unie zelf wil.
Wie toetreedt tot de EU moet ook willen toetreden tot de monetaire unie. Van opting out kan en mag geen sprake zijn. Ik zeg dat uitdrukkelijk ook met het oog op het Deens referendum van de afgelopen week. Men mag echter evenmin korting geven wanneer het om de eerbiediging van de criteria van Maastricht gaat. De euro kan alleen worden ingevoerd door degene die aan de criteria voldoet, aan de criteria die tot nu toe ook golden voor de lidstaten die de euro hebben ingevoerd. Ook daar mag men geen korting geven.
Mijn fractie wil ook nadrukkelijk op een ander punt wijzen. De toekomstige lidstaten hebben zich ertoe verplicht de kerncentrales van het sovjettype van de eerste generatie te ontmantelen. Zij hebben deze verplichting zelf op zich genomen en moeten deze dan ook nakomen, en wel zo mogelijk nog voor toetreding tot de Europese Unie.
De vooruitgang en de inspanningen die in Midden- en Oost-Europa worden ondernomen geven ons de hoop dat de eerste toetredingsverdragen nog tijdens deze zittingsperiode door het Europees Parlement kunnen worden geratificeerd.
Ik ben ervan overtuigd dat ons dat zal lukken en zal moeten lukken. De voorwaarde daarvoor is echter dat de Europese Unie zelf haar beloftes inlost en ervoor zorgt dat zij vanaf 1 januari 2003 klaar is voor uitbreiding. Nice moet ons een substantiële hervorming van de instellingen van de Europese Unie brengen. Evenals alle anderen ben ook ik de voorzitter van de Commissie, de heer Prodi, en ook de voorzitter van de Raad, de heer Moscovici, dankbaar. Zij hebben vanmorgen immers duidelijk gemaakt dat het om substantiële hervormingen gaat en niet om het oplappen van de een of andere instelling.
Desalniettemin weten wij dat het maximaal haalbare in Nice minder zal zijn dan het minimaal noodzakelijke. Wij weten met andere woorden dat de hervorming na Nice zal en moet worden voortgezet. Wij willen echter niet dat in Nice of na Nice extra, nieuwe hinderpalen worden opgeworpen voor de uitbreiding. Met andere woorden: ook indien wij meer hervorming willen, zal de structuur van de uitgebreide Unie pas in de uitgebreide Unie en door de uitgebreide Unie worden bepaald.
Klaar voor uitbreiding betekent niet alleen dat de hervorming van de instellingen van de Europese Unie in kannen en kruiken moet zijn, maar ook dat de steun van de burgers moet zijn verzekerd. Wij weten allen dat de burgers angsten en zorgen hebben en aarzelen. Zij vragen zich ook af hoeveel de uitbreiding zal kosten. Inderdaad ja, uitbreiding krijg je niet voor niks; je kunt de uitbreiding niet tegen nultarief krijgen. Inderdaad ja, na 2006 zal men de structuurfondsen en de steun door de structuurfondsen moeten hervormen. Anderzijds mogen wij ook niet vergeten dat in de financiële vooruitzichten tot 2006 68 miljard euro is opgenomen, niet minder maar ook niet meer. Ik ben commissaris Verheugen dankbaar dat hij dit nog eens heeft verduidelijkt. Dit gezegd zijnde moeten wij er onmiddellijk aan toevoegen dat de EU in 1999 in de handel met de toetredingslanden een exportoverschot had van 15 miljard euro. Tot het jaar 2006, wanneer de financiële vooruitzichten verstrijken, zal dat oplopen tot 90 miljard. Dit moeten wij dan vergelijken met de kosten van 68 miljard euro die wij in de financiële vooruitzichten aan onze eigen kant hebben opgenomen. Met deze 90 miljard euro zullen de Oost-Europeanen, niet wij, tienduizenden arbeidsplaatsen in de Europese Unie financieren. Ook dat is onderdeel van het debat over de uitbreiding.

Laten wij dus niet telkens alleen maar over de kosten van uitbreiding praten, maar ook over de kosten van niet-uitbreiding. Daarom nodigen wij de Commissie uit een studie voor te leggen, een soort Cecchini-verslag, waarin de kosten van niet-uitbreiding worden berekend. Ook dat zou nuttig en belangrijk kunnen zijn in het debat met de bevolking.
Uitbreiding is niet alleen een kosten-batenkwestie. Het was de Poolse vakbond Solidarnosc die het voortouw nam, het was de Hongaarse regering die de Hongaarse grenzen opende, het was de Tsjechoslowaakse regering die haar land opende. Zij allen hebben de hereniging van Europa mogelijk gemaakt. Vandaag op deze nationale Duitse feestdag zeg ik met diepe ontroering dat zij ook de hereniging van mijn land mogelijk hebben gemaakt. Daarom hebben wij de morele en historische plicht om van de toetreding van de volkeren van Midden- en Oost-Europa tot de Europese Unie een succes te maken. Ik ben ervan overtuigd dat het ons zal lukken, want het moet ons lukken!
(Applaus)

Cox
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, ik ben zeer gelukkig met de toonzetting van het debat van vandaag en met de hoge mate van consensus tussen de belangrijkste fracties in dit Parlement, een consensus waar mijn fractie zich achter kan scharen.
In nog sterkere mate dan de uitbreiding is de hereniging een zo grote uitdaging dat elk debat dat in dit Parlement wordt gevoerd ervan doordrongen is. Dat verklaart ook de intensiteit en het diepgaande karakter van al onze debatten, inclusief het debat van vanmorgen over de noodzaak om ons voor te bereiden op deze buitengewone uitdaging. De opbouw uit vrije wil van een ruimte van vrijheid, veiligheid en van een waardengemeenschap van democratische landen is zonder weerga in de geschiedenis. Het is een zaak van het allergrootste gewicht, die desondanks en merkwaardig genoeg weinig belangstelling geniet bij de publieke opinie. Als wij kijken naar de statistieken van de Eurobarometer zien wij dat de uitbreiding voor 60% van de respondenten geen prioriteit is, terwijl slechts 27% de uitbreiding als een prioriteit beschouwt. Daar komt nog bij dat de resultaten van de statistieken met de tijd niet beter, maar slechter worden.
In de grootste lidstaat van de Unie, de Bondsrepubliek Duitsland, vindt slechts 20% de uitbreiding een prioriteit. Wij politici moeten ons krachtig in dit debat mengen en mogen het niet overlaten aan de bureaucraten, want hoe essentieel de bespreking van de details van het acquis ook mag zijn, het volstaat niet om de publieke opinie bij het debat te betrekken.
Wij moeten een politieke dialoog voeren en daarvoor moeten wij alle informatiekanalen benutten die commissaris Verheugen vermeldde in zijn uiterst bedachtzame en elegante toespraak van vandaag. Wij moeten, zoals de heer Hänsch zei, onderzoeken wat de kosten zouden zijn als de uitbreiding niet zou doorgaan, niet alleen in termen van financiën en begroting, maar ook in termen van veiligheid en sociaal-economische maatregelen.
De Amerikaanse president Franklin Delano Roosevelt heeft ooit gezegd dat wij niets hoeven te vrezen behalve angst. Veel van het debat over de angst voor de uitbreiding is gebaseerd op overdrijving, maar om de overdrijvende populisten te kunnen tegenspreken, moeten wij de publieke opinie betrekken bij een op de feiten gebaseerd debat. Hierbij hebben wij de hulp nodig van de Commissie, want wij hebben de wil, maar wij beschikken niet altijd over de informatie en de middelen.
Wat de beginselen betreft, zijn wij natuurlijk voorstander van differentiatie; vanzelfsprekend steunen wij het gelijkheidsbeginsel: wij willen geen Europa met verschillende rangen van burgerschap. Overigens zitten er 23 parlementsleden van onze fractie, onze "virtuele europarlementariërs" als bezoeker op de publieke tribune. Ik heet u allen van harte welkom bij het debat in dit Parlement.
Tenslotte is het van cruciaal belang dat wij overgaan tot inhoudelijke onderhandelingen en die belangrijke stap gaan wij nu zetten. Het gaat erom dat wij voorkomen dat de kandidaat-landen gefrustreerd raken en het gevoel krijgen dat zij voor eeuwig in de wachtkamer zitten zonder ooit te worden binnengelaten. Dat is het resultaat dat wij bij dit debat voor ogen moeten houden. Er doet een grapje de ronde dat de uitbreiding sinds de val van de Berlijnse muur altijd nog maar vijf jaar duurt. Wij moeten het tegendeel bewijzen. Laten wij tijdens deze zittingsperiode de eerste stap in deze richting zetten.

Hautala
Mijnheer de Voorzitter, de bedoeling van de debatten van vandaag moet naar de mening van mijn fractie zijn, dat wij het vertrouwen herwinnen in het feit dat wij de uitbreiding serieus nemen. Het is waar dat men na twee jaar onderhandelen met de eerste groep landen nog niet aan de moeilijkste hoofdstukken is toegekomen en dat men nog niet echt heeft gepraat over het landbouwbeleid, de structuurfondsen of het vrij verkeer. Het is hier vandaag onze taak vaart te zetten achter de onderhandelingen over onder andere deze kwesties. Het proces heeft door dit aarzelen in zekere mate aan geloofwaardigheid ingeboet.
Als wij bekijken wat er in onze eigen lidstaten gebeurt, zien wij dat er voortdurend wordt herhaald dat de toetreding van nieuwe landen in feite alleen van hun eigen inzet afhangt. Dat mag niet zo zijn, wij moeten echt van onszelf en van de Europese Unie eisen dat ook de Unie aanzienlijk verandert.
Als wij bekijken wat er in de kandidaat-landen gebeurt, zien wij dat men daar niet alleen maar gespannen op het lidmaatschap zit te wachten. Ik noem Estland. Estland is een klein land dat tot een zekere unie heeft gehoord. Men wil daar niet opnieuw tot een of andere bureaucratische unie toetreden. Wij moeten ook die kritiek serieus nemen.
Onze fractie eist dat men in Nice of direct na de Top in Nice de data vaststelt voor het afsluiten van de toetredingsonderhandelingen. Dat is noodzakelijk, zodat wij als Europese Unie voor onszelf doelen kunnen stellen voor het afsluiten van onze eigen interne hervormingen. Commissaris Verheugen noemde de corruptie, maar ik noem het feit dat wij ook geen slecht bestuur naar de komende lidstaten mogen exporteren. Wij moeten ook onze eigen bestuurshervorming zeer serieus nemen als wij de corruptie ook in de toekomstige lidstaten willen bestrijden, omdat transparantie en goed bestuur de beste garantie zijn om corruptie buiten de deur te houden.
De tweede reden waarom wij streefdata nodig hebben, is dat wij de inspanningen van de kandidaat-landen voor het lidmaatschap moeten stimuleren. Onze fractie is van mening dat het met doelbewuste maatregelen heel goed mogelijk is de eerste groep kandidaat-landen al voor de volgende verkiezingen voor het Europees Parlement te verwelkomen. Dan moet er wel in elk opzicht doelbewust wordt gehandeld. Elk land moet apart op zijn eigen merites worden beoordeeld. De volgende logische gelegenheid is bij de daaropvolgende Europese verkiezingen in 2009, maar wij willen ernaar streven dat zo veel mogelijk landen al in 2004 kunnen toetreden.
Wij steunen de Commissie bij alle inspanningen om te komen tot een zakelijk, serieus en eerlijk debat over de politieke kwesties van de uitbreiding. Commissaris Verheugen, u kunt op de steun van onze fractie rekenen als u zegt dat u de juiste politieke antwoorden op de juiste politieke vragen wilt geven. Uw beleid in deze zaak is verheugend.
Ten slotte spreek ik over de financiering. Onze fractie gelooft niet helemaal dat de huidige financiering zoals die in het financiële kader is afgesproken, voldoende is, en daarom zijn wij bereid te praten over een aanpassing van de financiële vooruitzichten. Een vrij eenvoudige manier om dat te doen is om - aangezien er toch al voor vijf nieuwe lidstaten middelen zijn gereserveerd voor na 2002 mochten ze dan tot de Unie toetreden - de middelen in de toekomst te gebruiken voor pretoetredingssteun. Er zijn vooral verplichtingen nodig en dat moet het Europees Parlement met deze discussie en besluitvorming van zijn eigen kant aantonen.

Marset Campos
Mijnheer de Voorzitter, mijn fractie, de Confederale Fractie Europees Unitair Links/Noords Groen Links, kan zich vinden in vele van de punten van het verslag van de heer Brok over de uitbreiding en wij waarderen de enorme inspanning die de heer Brok zich heeft getroost voor dit verslag. Toch zijn er belangrijke punten en bepaalde aspecten waar onze wegen zich scheiden. Vanzelfsprekend staan wij achter de uitbreiding. Verder zijn wij voor een Europese Unie van alle landen die - zij het op sterk uiteenlopende wijze - deel uitmaken van de historische, culturele, economische, sociale en politieke werkelijkheid die wij Europa noemen, en die derhalve ook Rusland omvat. De enige voorwaarde moet volgens ons het delen van de democratische waarden en de eerbiediging van de rechten van de mens en van de rechtsstaat zijn.
Onze afwijkende standpunten ten opzichte van het verslag van de heer Brok betreffen zowel details als meer fundamentele kwesties. Wij zijn het niet eens met overweging A, waarin staat dat Europa in tweeën werd gedeeld door de bezetting door de Sovjetunie, want, zoals iedereen weet en in elk geschiedenisboek kan nalezen, was de deling het gevolg van de Conferentie van Jalta en de koppigheid van Truman, die vasthield aan zijn confrontatiepolitiek.
Verder zijn er zes inhoudelijke punten die ons om methodologische redenen zorgen baren.
Ten eerste zijn wij tegen het "wedloop-beginsel" . Dat lijkt namelijk meer op een toelatingsexamen dat een docent afneemt van een leerling, terwijl het toch beter zou zijn om met een van tevoren vastgelegd tijdschema en per groep landen te werken. Op die manier zouden de maatschappijen nader tot elkaar kunnen worden gebracht en zouden de huidige negatieve effecten kunnen worden vermeden.
Ten tweede: het neoliberale economische model, dat werd ingevoerd in Maastricht, leidt tot de paradoxale situatie van groei bij toenemende ongelijkheid. De opneming van de kandidaat-landen zal derhalve, zoals trouwens al gebeurt, leiden tot stijgende werkloosheid en een toename van de ongelijkheid. Wij moeten eerst ons economisch model aanpassen, opdat de uitbreiding niet moet worden betaald met een nog grotere sociale ongelijkheid.
Ten derde: de grote verschillen tussen de Europese landbouw en de landbouw in de meeste kandidaat-landen vereist een verbetering van het gemeenschappelijk landbouwbeleid om zowel de levensvatbaarheid van onze landbouw als een succesvolle hervorming van de landbouw in de kandidaat-landen te waarborgen. Maar in werkelijkheid gaat de ontwikkeling helemaal de verkeerde kant op, onder andere door de Wereldhandelsorganisatie, die de hele zaak nog ingewikkelder maakt.
Ten vierde: met betrekking tot de FEDER-fondsen zijn wij van mening dat er een grotere solidariteitsinspanning zou moeten worden geleverd, maar dat is nu juist niet de tendens. Wij denken dat de vooruitzichten ontoereikend zijn.
Ten vijfde: wij zijn van mening dat de vooruitzichten voor de begroting ontoereikend zijn, want het is de eerste keer dat er een grote uitbreiding zal plaatsvinden bij een afnemende begroting. Je hoeft maar te kijken naar wat er bij de Duitse hereniging is gebeurd om te zien dat er een grotere economische inspanning voor nodig is om dit proces met succes af te ronden.
Ten zesde: wij denken dat het fout is om, zoals de facto gebeurt, een verband te leggen tussen de uitbreiding en voorafgaande toetreding tot de NAVO door de kandidaat-landen. Dit is slecht voor de Europese Unie zelf, voor haar onafhankelijkheid ten opzichte van de Verenigde Staten en voor een gemeenschappelijk Europees veiligheids- en defensiebeleid. Bovendien kan dit wrijving met Rusland en met andere landen tot gevolg hebben. Kortom, sommige aspecten van dit verslag steunen wij en andere niet.

Coûteaux
Wij zullen van onze kant het verslag van de heer Brok niet goedkeuren. Zeker niet omdat wij tegen de uitbreiding zouden zijn, die duidelijk vastligt in de geschiedenis, en eveneens in de aardrijkskunde, en ook in de naam van Europa zelf, die per definitie alle natiën omvat van de Atlantische Oceaan tot aan de Oeral; wat een klein deel van het continent trouwens schijnt te vergeten, het rijkste deel en in veel opzichten het arrogantste, dat sinds een halve eeuw die benaming voor zichzelf houdt.
Wij zijn tegen het verslag van de heer Brok, maar niet omdat we daarmee willen laten blijken dat we onze partners uit Midden- en Oost-Europa, of uit Zuid-Europa buitensluiten, integendeel, we zijn tegen omdat dit verslag voorwaarden stelt die werkelijk ontoelaatbaar zijn wanneer het gaat om landen die al eeuwenlang Europees zijn en waaraan wij, afgezien misschien van een voorwaarde om het politiek pluralisme te respecteren, geen enkele aanvullende voorwaarde op te leggen hebben.
Politieke voorwaarden zijn begrijpelijk wanneer het gaat om een politieke onderneming zoals de Europese samenwerking. De economische en sociale voorwaarden kunnen wij daarentegen niet aanvaarden, omdat die zo rigoureus zijn dat ze de zaken voortdurend op de lange baan schuiven, en de landen dwingen tot veranderingen die desastreus zijn voor hun economische en sociale structuur. De enige die hier garen bij spint is misschien de Duitse beschermheer, die als enige van de huidige desorganisatie van Midden-Europa profiteert.
Om slechts één voorbeeld te noemen, dat van Polen, een land dat ons bijzonder dierbaar is overigens: het is helaas maar al te duidelijk dat de plotselinge opening van de grenzen een snelle afbraak van de landbouwstructuren ten gevolge dreigt te hebben. Een kwart van de Poolse banen komt uit die sector, de plattelandsbevolking is vorig jaar met 5 % gestegen ten opzichte van het jaar daarvoor. Als we willen dat het land zich aansluit bij ons model, dan zullen we een van de beste troeven van dat land om zeep helpen, zonder nog maar te spreken over de sociale problemen die we over een heel groot deel van de bevolking zullen uitstorten.
Al die onderwerpen ten spijt spreekt het verslag van de heer Brok slechts over aanpassing, over hervormingen. Maar eigenlijk is het het een of het ander: ofwel leggen we ze in een geforceerd tempo op, hetgeen ontwrichtende gevolgen heeft voor de meeste kandidaat-landen, ofwel wachten we totdat een natuurlijke beweging aan de gestelde voorwaarden voldoet en dat betekent uitstel van de toetreding tot sint-juttemis.
In werkelijkheid is het het model van Europese constructie zelf waarin we ons gestort hebben, en dan bedoel ik de gelijktijdige integratie van alle activiteitensectoren, wat ook de tradities of eigenaardigheden van deze of gene mogen zijn, dat eens te meer tot een valstrik wordt. Omdat we de grenzen in een paar jaar hebben willen opheffen, omdat we geen rekening hebben gehouden met de verschillen tussen de landen en hun respectieve structuren, worden we eens te meer gebracht tot een soort alles of niets, tot een keuze tussen twee even verschrikkelijke kwaden.
Men had uiteraard moeten kiezen voor een politiek Europa, opgevat als een instantie voor permanente dialoog met daarnaast een aantal samenwerkingsvormen à la carte, zoals de EUREKA-programma's dat vroeger hadden geprobeerd. Dat was de keuze voor een confederaal Europa, dat de grenzen van de verschillende partijen zou hebben gerespecteerd, het ritme en de manier van ontwikkeling van elke natie zou hebben gerespecteerd en uiteindelijk heel Europa zou hebben gerespecteerd. Dat zou het ons mogelijk hebben gemaakt, voor wat betreft het punt waar het vandaag om gaat, nieuwe landen te ontvangen naarmate die zich kandidaat verklaren, zoals de NAVO dat trouwens gedaan heeft. Want, laten we ons niet vergissen, dames en heren, in het politieke gevecht hebben de Verenigde Staten gezegevierd; zij hebben, door de soepele methode van het politieke en militaire verbond, al lang de uitbreiding van Europa verzorgd, maar dan wel in hun voordeel.
Het zal lang duren voordat de uitbreiding geregeld is, want dat veronderstelt dat wij in staat zijn terug te keren op het ideologische en overigens heel kinderlijke concept van een uniforme integratie, om niet te zeggen van de fusie van al onze landen in een compact geheel, hetgeen indruist tegen de historische en geografische werkelijkheid.
U ziet hoe pessimistisch wij van onze kant zijn, zo groot is de verblinding van de Europese instellingen die in volle vaart vertrokken zijn op de meest verderfelijke wegen, zo groot is ook de verblinding van dit Parlement dat niet in staat is zich uit te spreken over kwesties die hoogst actueel zijn, zoals bijvoorbeeld het probleem dat vandaag de dag Palestina in vuur en vlam staat, waar een zogenaamd democratische staat elke dag kinderen op straat vermoordt, een Parlement dat in plaats daarvan zich verliest in vermoeiende hersenschimmen, ten koste van zijn voortdurende verdeeldheid.

Dell' Alba
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega' s, het Parlement heeft er goed aan gedaan dit uitstekende verslag van collega Brok onmiddellijk na het debat van vanmorgen over de topconferenties van Biarritz en Nice op de agenda te plaatsen. Het heeft geen zin illusies te koesteren. Heel het scenario dat de heer Brok zo nauwkeurig uit de doeken heeft gedaan, en waarvan al de verschillende aspecten worden onderzocht in de specifieke verslagen die hierna aan bod komen, staat haaks op hetgeen gebeurt op het front van de onderhandelingen. Die moeten ervoor zorgen dat de huidige Europese Unie haar eigen structuren en instellingen aanpast en goed beslagen ten ijs komt bij de uitdaging van de uitbreiding. Evenals vele andere collega' s heb ook ik waardering voor de verklaring van de heer Prodi van vanmorgen. Ik heb ook nota genomen van hetgeen minister Moscovici zei. Hij heeft ons met diplomatieke voorzichtigheid willen waarschuwen voor het feit dat wij momenteel nog niet kunnen spreken van een optimistisch scenario wat de resultaten in de komende twee of drie maanden betreft. Wij hopen echter dat er spijkers met koppen zullen worden geslagen en er geen nieuwe intergouvernementele conferentie nodig is om dat te doen wat nodig is om de uitbreiding mogelijk te maken. Het lijdt echter geen twijfel dat de Oost- en Zuid-Europese volkeren en landen recht hebben op toetreding tot de Europese Unie. Dit element blijft hoe dan ook overeind en drukt een stempel op heel de rest van het bouwwerk, op heel het scenario. Voor de Oost-Europese landen is dit zelfs een soort van schadevergoeding voor al de jaren die zij onder dictatuur hebben moeten doorbrengen, onder een dictatuur weliswaar die in Yalta werd afgesproken, maar desalniettemin jarenlang een dictatuur was.
Ik wil nog een ander punt onderstrepen. Een belangrijk element is volgens mij ook het geld. Ook de heer Brok roert dit onderwerp in zijn verslag aan, zij het dan op wat timide wijze. Daarin staat echter ook dat wij een maximum hebben van 1,27%, en daar zijn wij ver van verwijderd, net zo goed als de regeringen van onze landen ver verwijderd zijn van de intentie om die 1,27 te halen. Tijdens de vorige uitbreidingen en met name tijdens de uitbreiding met Spanje en Portugal, hadden wij een sterk begrotingsinstrument in handen. De Delors I- en II-pakketten waren een stevige duw in de rug, dankzij welke de in moeilijkheden verkerende economieën de opgelopen achterstand konden inhalen. Deze politieke wil ontbreekt vandaag en mijns inziens is dit het hoofdargument dat wij in dit debat over de uitbreiding naar voren moeten brengen.

Belder
Mijnheer de Voorzitter, topprioriteit voor de Europese Unie aan het begin van de 21ste eeuw heeft zonneklaar het grootste historische project van haar oostelijke en deels zuidelijke uitbreiding. Dit debat wenst dat te onderstrepen. De persoonlijke inzet van de rapporteurs van de Commissie van buitenlandse zaken en de vruchtbare gedachtewisseling aldaar, wijzen onmiskenbaar in dezelfde richting.
Sleuteljaar voor de ongedachte mogelijkheid van nauwe politieke samenwerking binnen het aloude Avondland is het 20ste-eeuwse wonderjaar 1989. Aan dat jaar bewaar ik als oud-journalist bijzondere ervaringen, zowel op de straten van Oost-Berlijn, Praag en Boekarest, hoorde ik toen "wij zijn terug in Europa". De vormgeving van dat bijkans algemene gevoel in Midden- en Oost-Europa op het eind van de jaren '80 verplicht ons allen tot op de dag van vandaag.
Inmiddels scheidt ons ruim tien jaar van de val van de muur, van de ontmanteling van het IJzeren Gordijn. Het enthousiasme voor Europa heeft in het Oosten plaatsgemaakt voor vrij forse kritiek. De oorzaak is evident. De weg naar de Europese Unie, de toetreding, duurt de kandidaten te lang. Marek Belka, economisch adviseur van de Poolse president, verwoordt dit groeiend ongeduld en ongenoegen heel direct: "De Europese Unie verlangt van ons de noodzakelijke hervormingsmaatregelen in een onverdraaglijk snel tempo door te voeren. Zijzelf biedt ons evenwel geen tijdschema voor de toetreding". Bijval krijgt hij van de president van Hongarijes nationale bank: "De Europese Unie moet de juiste signalen afgeven". In het andere geval zal de Oost-Europese verdenking dat Europa van de uitbreiding niet echt serieus werk maakt wel eens in een gevaarlijke ontgoocheling over de Brusselse beloften kunnen eindigen - de woorden zijn die van mijn Hongaarse zegsman.
Hoe deze Oost-Europese bedenkingen jegens de Europese Unie weg te nemen? Door een voortvarend tweesporenbeleid. De EU moet zich zo spoedig mogelijk institutioneel klaarmaken voor een fiks aantal nieuwe lidstaten en deze landen eindelijk eens een realistische toetredingsstrategie voorleggen. Bij dit laatste denk ik aan een gefaseerde uitbreiding in relatief kleine rondes van werkelijk geschikte toetreders. Dit alles uitgesmeerd over een periode van circa vijftien jaar. Zo loopt de Europese Unie minder gevaar de criteria van Kopenhagen uit te hollen dan in het geval van de reeds geopperde gezamenlijke toetreding van maar liefst tien aspirant-lidstaten. Verdwijnen daarmee automatisch de aanzienlijke zorgen binnen de lidstaten van de Europese Unie en de kandidaat-lidstaten over het uitbreidingsproces? Natuurlijk niet. Daarom spreekt mij amendement 40 van collega Malmström op het verslag-Brok nogal aan. Zij vraagt de Europese Commissie om een grote studie uit te voeren naar de kosten van niet-uitbreiding, plus aan te geven wat de economische baten of verliezen op lange termijn zouden zijn als de uitbreiding van de hand zou worden gewezen. Voorts dringt Malmström er bij de Europese Commissie op aan de Europese burgers ampel te informeren, want zij dienen te allen tijde op de hoogte te zijn van het lopende uitbreidingsproces met als overkoepelend doel de hereniging van Europa.
Zo'n kwetsbare opstelling, of liever gezegd, zulk politiek verantwoordelijkheidsgevoel zou Brussel beslist sieren, een navolgenswaardig voorbeeld daarenboven voor de onderhandelingspartners van de Europese Unie in het Oosten. Dan loopt de uitbreidingsroute werkelijk goed: via de publieke opinie, via haar cruciale maatschappelijke draagvlak.
In laatste instantie, mijnheer de Voorzitter, mogen baten en lasten van de oostelijke uitbreiding van de Europese Unie niet de doorslag geven. Wanneer wij de uitgestelde uitbreiding, wanneer wij de uitgestelde bevrijding van het andere deel van ons continent op de juiste waarde weten te schatten, wanneer wij de lessen wensen te trekken uit twee wereldoorlogen in de vorige eeuw, dan steken wij de handen hulpvaardig uit de mouwen, zijn wij bereid tot offers.

De Voorzitter
Waarde collega' s, de Raad en de Commissie hebben nogmaals om het woord gevraagd. Ik heb eerst de sprekers van de fracties laten spreken zonder al te zeer op de klok te kijken, omdat dit zulk een belangrijk debat is. Zij hebben echter langer gesproken dan hier eigenlijk op mijn papier staat. Daarom verzoek ik de minister en de commissaris daar in hun spreekbeurten rekening mee te houden.

Moscovici
Ik zal het kort houden, zoals bij mijn eerste interventie, toen ik drie minuten van mijn spreektijd heb afgehouden.
Ook ik wil onderstrepen dat dit diepgaand debat over de uitbreiding samenvalt met de tiende verjaardag van de Duitse hereniging, want beide onderwerpen hangen natuurlijk samen. Het is de val van de Berlijnse muur, die buitengewone historische gebeurtenis, die de voorwaarden heeft gecreëerd voor de uitbreiding, voor de Europese hereniging, en die nog steeds zin en reliëf geeft aan deze historische Europese taak. Ik zou Günther Verheugen willen feliciteren met zijn uitstekende presentatie, die zoals altijd helder en nauwkeurig was en waarin duidelijk naar voren kwam wat de belangrijke punten zijn en welke moeilijkheden moeten worden overwonnen.
Zoals ik al zei, de uitbreiding is een historisch proces, het is een plicht. De uitbreiding is onafwendbaar en wij mogen vandaag, tien jaar na de val van de Berlijnse muur, geen nieuwe breuklijnen laten ontstaan in Europa. Maar één ding moet duidelijk zijn: de toetreding mag geen koopje zijn. Het feit dat we geschiedenis schrijven, mag geen excuus zijn om de uitbreiding niet serieus voor te bereiden. Dit betekent dat de kandidaat-lidstaten aan de gestelde voorwaarden moeten voldoen: het acquis communautaire overnemen en kunnen toepassen.
Zeker, er zullen overgangsperioden zijn, zoals bij uitbreidingen in het verleden, naar landen die nu lid zijn van de Europese Unie. Maar we moeten redelijk blijven. We mogen, wat de duur van deze perioden betreft, niet demagogisch zijn. We weten ook dat definitieve overgangsperioden, om het zo uit te drukken, niet bepaald bevorderlijk zijn voor een geslaagde uitbreiding.
Voorts is het van essentieel belang het publiek goed te informeren en ervoor te zorgen dat het de uitbreiding accepteert. Wanneer ik zeg het publiek informeren, doel ik natuurlijk op de landen van Midden- en Oost-Europa, want zij moeten deze zaak, die voor hen van fundamenteel belang is, verdedigen bij hun bevolking. We moeten in die landen kunnen rekenen op een zeer ruime ondersteuning. Maar ik denk ook aan de publieke opinie binnen de Europese Unie. We hoeven er geen doekjes om te winden dat er in de Europese Unie weerstand bestaat, en misschien is dit, zoals u heeft gezegd, mijnheer Cox, een van de redenen dat er zo weinig over de uitbreiding gepraat wordt. Misschien durven sommigen er niet meer over te praten. Maar het is ook mogelijk dat die weerstand juist het gevolg is van het feit dat we er niet genoeg over praten. Mijn persoonlijke conclusie is dat we meer, maar vooral beter en in positieve zin over de uitbreiding moeten praten. Dat is heel belangrijk en in dit opzicht ben ik verheugd dat de Commissie werkt aan een informatiecampagne, die volgens de heer Verheugen tegelijk grootschalig en gedecentraliseerd moet zijn.
Zonder hem suggesties te willen doen, denk ik dat om efficiënt te zijn, deze campagne zich moet aanpassen aan de verwachtingen van het publiek en moet ingaan op de concrete vragen die bij het publiek leven: veiligheid, want het Europa waarin we leven moet een ruimte zijn van vrijheid, van vrij verkeer, maar ook van veiligheid voor de burgers; werkgelegenheid en angst voor sociale uitsluiting, want ofschoon ik er niet in geloof, moeten we deze angst met rationele middelen bestrijden; milieu, want het is duidelijk dat alles wat het milieu aangaat, en met name de nucleaire veiligheid, hoge prioriteit heeft bij de Europese burgers; de financiering en, tenslotte, corruptie. We moeten met deze informatiecampagne strijden tegen overdreven angsten, maar wanneer er problemen zijn, moeten we die ook oplossen.
De heer Hänsch heeft het belang van de publieke steun voor het uitbreidingsproces onderstreept, en volgens mij is het werkelijk een centraal thema in dit debat. Het gaat om de geloofwaardigheid van de Unie. Vanuit dit oogpunt begrijp ik het ongeduld van sommigen onder u - de commissievoorzitters Hänsch, Brok en Poettering - die wensen dat de landen van Oost- en Midden-Europa zouden kunnen deelnemen aan de volgende verkiezingen van het Europees Parlement in 2004. Dat is een interessant voorstel en ook een goed idee: het betekent dat we de uitbreiding niet doorvoeren tegen de wil van de publieke opinie, en de beste manier om het publiek te betrekken bij de uitbreiding is inderdaad door het te laten deelnemen aan de verkiezingen, omdat verkiezingen het uitdrukkingsmiddel zijn van de democratie en de beste methode om de burgers te binden aan het politieke systeem.
Mijn antwoord op dit voorstel is: waarom niet? Waarom zou dat niet mogelijk zijn? Ik wil er nogmaals aan herinneren - en ik zeg er meteen bij dat dit geen overweging is van technische, pessimistische of restrictieve aard, zoals hier en daar gesuggereerd werd - dat de Europese Unie een datum heeft vastgesteld: 1 januari 2003. Het is aan de kandidaat-lidstaten de nodige inspanningen te leveren om deze datum te halen en aan ons hen daarbij te helpen en ook onszelf voor te bereiden op hun toetreding. Maar ook op dit punt mogen we niet demagogisch zijn, en ofschoon we kunnen begrijpen dat men ongeduldig is, moeten we goed beseffen dat het niet erg waarschijnlijk is dat veel van de landen die nu kandidaat zijn ook zullen deelnemen aan de verkiezingen van 2004, hoe vurig we dat ook mogen wensen. Laten we positief en vastberaden blijven, maar ook realistisch.
De heer Cox wenste dat we de moeilijke vraagstukken zouden aansnijden en uitdiepen. Ik kan hem verzekeren dat dit ook de wens is van het Franse voorzitterschap. Mevrouw Hautala heeft de vinger gelegd op een heel gevoelige kwestie: ze heeft voorgesteld de financiële vooruitzichten te herzien, om snelle uitbreidingen mogelijk te maken. Ik hoef in dit Parlement niet te onderstrepen dat hier veel voor te zeggen is, maar het is misschien ook een enigszins gewaagd voorstel, dat hier en daar op verzet zou kunnen stuiten. Toch is het denk ik goed om deze vraag te stellen.
Nogmaals, we kunnen begrijpen, zoals de heer Belder gezegd heeft, dat onze Hongaarse, Poolse of Tsjechische vrienden op signalen zitten te wachten, want zonder die signalen zetten wij onze geloofwaardigheid op het spel. Maar - en dat is mijn laatste woord omdat ik wil dat u mij goed begrijpt: ik ben niet pessimistisch, ik wil de uitbreiding niet op een kier zetten, ik wil een sterke optie als het gaat om de uitbreiding - om geloofwaardig te zijn moet men ook serieus zijn, men moet ook begrepen worden en de steun krijgen van de bevolking, zowel in de kandidaat-landen als in onze eigen landen. En dus mag men niet overhaast te werk gaan.
We hebben al enkele jaren geleden, in Kopenhagen, criteria vastgesteld. We voeren nu onderhandelingen in nauwe samenwerking met de Commissie en doen dit op een serieuze en vastberaden manier. Laten we gunstige omstandigheden scheppen voor een geslaagde uitbreiding, want het is belangrijk dat deze uitbreiding geen strovuur wordt of slechts een symbolische beslissing blijkt te zijn die vervolgens voor problemen zorgt. Deze uitbreiding moet een echte hereniging worden die Europa in staat stelt met dertig even goed te functioneren als met vijftien, en misschien, als ik denk aan dit ochtenddebat, nog beter dan met vijftien.

Verheugen
Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, ik wil kort ingaan op de voorwaarden voor een scenario waar hier van verschillende kanten om werd gevraagd. De eerste voorwaarde is natuurlijk dat wij er zelf helemaal klaar voor zijn. Dat is meerdere malen duidelijk gemaakt tijdens de Europese Raden van Berlijn, Keulen en Helsinki, en zal ook in Nice nogmaals uitdrukkelijk worden bekrachtigd. Wij zijn klaar als de institutionele hervormingen rond zijn en van kracht zijn geworden. Daar hebben wij een uiterste datum voor vastgesteld: 2002.
Daaruit vloeit impliciet voort dat wij geen andere voorwaarden zullen stellen. Als men het hervormingsproces dus wil voortzetten - en ik zou daar absoluut voor zijn - moet men nu al gaan nadenken over een post-Nice agenda en eventueel over een nieuwe intergouvernementele conferentie. Dan kan men echter geen band meer smeden tussen de huidige intergouvernementele conferentie en de uitbreiding: dan kan men niet meer zeggen dat eerst de resultaten van de huidige conferentie kant en klaar op tafel moeten liggen voordat de eerste uitbreidingen kunnen plaatsvinden. Dat kan natuurlijk niet, want dan zouden zich juist de ongunstige ontwikkelingen voordoen die verschillende afgevaardigden hebben beschreven als zijnde het resultaat van een mislukken van Nice.
Dat is het echter wat ons betreft. De financiële vooruitzichten dateren al van Berlijn. Ik wil terloops ook nog opmerken dat voor heel dit project 80 miljard euro op de begroting staat. Ik verlang bijvoorbeeld niet meer geld voor pretoetredingssteun omdat ik blij ben dat wij de ter beschikking staande middelen doelmatig en volgens de regels kunnen uitgeven. Ik wil niet dat wij geconfronteerd worden met een situatie waarin geld overblijft, zoals dat jarenlang in andere sectoren van de externe hulp het geval is geweest. Momenteel is het voor mij niet noodzakelijk in verband met de uitbreiding over de financiële vooruitzichten te praten. Wij gaan ervan uit dat wij met de huidige financiële vooruitzichten het project tot 2006 ten uitvoer kunnen leggen.
Op de andere voorwaarden kunnen wij geen invloed uitoefenen. Het besluit daarover is niet aan ons. Het tempo van het proces wordt enkel en alleen door de kandidaten bepaald. Het mag dan ook niemand onder u verbazen dat onderhandelingsleiders, premiers, parlementsvoorzitters, en uw collega' s in de nationale parlementen zich beklagen over het feit dat het allemaal niet snel genoeg gaat - afgezien van het feit dat dit natuurlijk een geliefde sport is in Europa - dat het met de Commissie altijd veel te lang duurt. Wel, dat liedje ken ik inmiddels! Vergeet u echter niet dat deze mensen belangen vertegenwoordigen. Het zou mij ten zeerste verbazen als zij geen druk zouden uitoefenen. Daar zitten ze namelijk voor: zij moeten druk uitoefenen. Als iemand echter bij u zijn beklag komt doen en zegt dat het niet snel genoeg gaat, moet u hem eens vragen of zijn land al de gevraagde informatie heeft verschaft, of zijn land ook reeds alle wetten heeft uitgevaardigd die noodzakelijk zijn om het acquis over te nemen, en of zijn land ook echt alle structuren in het leven heeft geroepen die nodig zijn om het acquis toe te passen. Als u die vragen stelt zult u vaak merken dat uw partner in verlegenheid wordt gebracht omdat hij dan met de waarheid voor de dag moet komen en moet toegeven dat ook van zijn kant nog het een en ander moet geschieden.
Ik raad u aan kalm te blijven als u onder druk wordt gezet door de kandidaten in verband met de termijnen. Wij blijven erbij: vanaf 1 januari 2003 zijn wij klaar om nieuwe leden op te nemen. Wij kunnen dan ieder land opnemen dat erin is geslaagd de eindstreep te halen. Wij helpen de landen ook daarbij. Het is anderzijds een feit dat ik, gezien de huidige stand van zaken, op 3 oktober 2000, u van geen enkel land in het toetredingsproces kan zeggen wanneer het rijp is voor toetreding. Dat kan ik van geen enkele kandidaat vandaag zeggen!
Natuurlijk kan men desondanks concluderen dat wij een datum moeten vastleggen. Het probleem is echter dat als wij een dergelijke datum vastleggen wij het risico lopen dat de bereidheid tot het doorvoeren van de noodzakelijke hervormingen in deze landen wordt lamgeslagen. Waarom denkt u dat bepaalde politici in deze landen zozeer aandringen op de politieke vaststelling van een toetredingsdatum? Zij dringen daarop aan omdat zij het liefst de vingers afhouden van bepaalde hervormingen die nog niet zijn geschied en heel moeilijk liggen. Wij moeten immers altijd een juist evenwicht zien te vinden. Als wij geen datum aangeven, kan teleurstelling ontstaan; als wij een te vroege datum aangeven kan een zekere zelfvoldaanheid ontstaan. Dus komen wij pas bij het datumvraagstuk als de tijd daarvoor is aangebroken, dat wil zeggen als wij met voldoende zekerheid kunnen zeggen wanneer een land wel en wanneer een land niet rijp is voor toetreding. Op het ogenblik zijn wij helaas nog niet zover. Ik heb echter ook al gezegd dat alle landen betrekkelijk snel het tijdstip naderen waarop zij rijp voor toetreding zullen zijn.
Ik wil graag nog kort ingaan op twee, drie opmerkingen uit het debat. De heer Hänsch heeft - afgezien van veel dingen waar ik het mee eens ben - onder andere ook gezegd dat de veiligheid van kerncentrales een belangrijk onderwerp is. Akkoord! Maar laat er geen misverstand tussen ons bestaan: u hebt gezegd dat deze kerncentrales vóór de toetreding stil moeten worden gelegd. Dat is iets heel nieuws. Ons beleid was erop gericht een akkoord te bereiken met deze landen over de stillegging van de kerncentrales. Dat was de voorwaarde voor de opening van onderhandelingen, en zo is het ook gegaan. Ik hoop niet dat deze landen pas kunnen toetreden als de afgesproken stilleggingsdata zijn bereikt, want dan zou het rijkelijk laat zijn. Ik neem aan dat dit alleen een taalkundig misverstand was.
Ik wil ook nog op iets anders wijzen. Het klopt niet - en dat was een opmerking van de heer Marset Campos - dat wij druk op de kandidaten hebben uitgeoefend opdat zij ook tot de NAVO zouden toetreden. Ik ga hierop in omdat dit heel interessant is. U zult zich waarschijnlijk nog wel herinneren dat de NAVO en ook de VS aanvankelijk sterk aarzelden alvorens gevolg te geven aan het verzoek van de Oost- en Midden-Europese landen om lid te worden van de NAVO. Het heeft jaren geduurd voordat dit geaccepteerd werd. De druk om tot de NAVO toe te treden kwam niet uit Washington, Londen of ergens anders vandaan, maar heel duidelijk uit Warschau, Praag en Boedapest. Ik kan u ook zeggen waarom: deze volkeren wilden eens en voor altijd aan de juiste kant staan, dat wil zeggen zij wilden vast opgenomen zijn in de familie van democratische landen. Dat was voor hen trouwens ook de reden om tot de Europese Unie te willen toetreden.
Het laatste punt waarop ik wil ingaan betreft de landbouw. Hier werd gezegd dat door opening van de grenzen de landbouw in bepaalde landen zoals bijvoorbeeld Polen onmiddellijk zal instorten. Ik moet hier verduidelijken dat de opening van de grenzen voor landbouwproducten en andere producten reeds in grote mate zijn beslag heeft gevonden in de overeenkomst met de Europese Unie. Wij hebben reeds wagenwijd openstaande grenzen. Wij hebben juist een overeenkomst gesloten met Polen op grond waarvan reeds voor toetreding het overgrote deel - bijna 100% - van de Poolse landbouwproducten vrij op de Europese markt kan worden afgezet. Omgekeerd geldt hetzelfde voor onze producten die vrij op de Poolse markt kunnen worden verkocht. De liberalisering van de handel in landbouwproducten is dus al in kannen en kruiken zonder dat Polen zich zorgen hoeft te maken over een mogelijke ineenstorting van de Poolse landbouw. De Poolse landbouw gaat trouwens gebukt onder structurele en sociale problemen, en daar zullen wij ons te zijner tijd nog intensief mee moeten bezighouden.
Ik wil graag mijn dank uitspreken voor het verloop tot nu toe van het debat. Daaruit is gebleken dat wij kunnen rekenen op de steun van het Europees Parlement wat de principes van de onderhandelingen en de vastberadenheid bij het snel en doortastend oplossen van de nog openstaande problemen betreft.

Brok
Mijnheer de Voorzitter, ik heb slechts een korte vraag ter opheldering aan de commissaris met wiens uiteenzetting ik het overigens eens ben. De vaststelling van een toetredingsscenario kan alleen betrekking hebben op onze verplichting om eind 2002 klaar te zijn. Volgens de hier ingediende resolutie moeten de instellingen van de Europese Unie, de lidstaten en de kandidaat-landen er gezamenlijk naar streven voor de Europese verkiezingen de zaakjes rond te hebben. Dat staat in de resolutie. Daarin wordt dus niets vastgelegd, maar een streven aangegeven. Misschien kunnen wij met deze formulering tot een gemeenschappelijk standpunt komen waarvoor wij ons dan ook kunnen inzetten.

Verheugen
Waarde collega Brok, ik heb helemaal geen probleem met die resolutie omdat daarin precies dat staat wat ons gemeenschappelijk beleid is. Wij zullen klaar zijn vanaf een bepaald tijdstip, en wij hopen dat de anderen ook klaar zullen zijn vanaf dat tijdstip. Wij helpen hen ook daarbij. Ik kan alleen gezien de huidige situatie geen garantie geven dat zij dan ook inderdaad klaar zullen zijn.

De Voorzitter
Dank u wel voor deze opheldering, mijnheer de commissaris.
Nu geven wij het woord aan de verschillende rapporteurs.
Als eerste geef ik het woord aan mevrouw Carlsson.

Carlsson
Mijnheer de Voorzitter, toen ik vandaag vanuit Stockholm over Duitsland vloog en verder met de auto naar de historische Elzas reed, had ik een goed gevoel over het Europa waarin ik woon. Ik ben geboren in een tijd en een land waarin en waar je niet direct bang hoeft te zijn voor onheil en oorlog. Voordat ik geboren werd hadden vrijheid en democratie gezegevierd over de onderdrukking en de waanzin van de oorlog en was de Europese Unie al opgericht. Voor de huidige jongeren is vrede vanzelfsprekend en wantrouwen heeft plaatsgemaakt voor wederzijdse betrekkingen. Er zijn spanningen geweest, maar over het algemeen hebben vrede en handel gezorgd voor een betere band tussen de burgers, die nu door de monetaire unie verder is versterkt.
Op dit moment, nu we de Duitse hereniging vieren en het standpunt van het Parlement in het uitbreidingsproces bespreken, is het belangrijk om een historisch perspectief te hebben, zodat we ver vooruit kunnen kijken en inzien dat ook de huidige generatie politici minstens even belangrijke beslissingen moet nemen over vrede, vrijheid en democratie. Maar weinig mensen geloofden in een herenigd Duitsland. Iedereen werd verrast door het dynamische proces dat zo kundig werd gestuurd door bondskanselier Kohl. Als hij niet zoveel waarde had gehecht aan vrede had Europa er vandaag de dag heel anders uitgezien. Iets wat begon met een paar moedige enkelingen met een verlangen naar vrijheid heeft ertoe geleid dat de zo gehate muur steen voor steen werd afgebroken.
Daarom hebben we nu, een decennium later, de historische verantwoordelijkheid om gezamenlijk de hereniging van Europa te voltooien en het integratieproces te verdiepen. Het zal de EU volkomen veranderen. Mijns inziens zijn er echter geen alternatieven en is dit het meest wenselijke. Als de huidige Europese Unie geen nieuwe uitbreiding tot stand weet te brengen, verloochent zij haar eigen idealen. In dat geval heeft ze in mijn ogen haar plicht verzaakt en haar doel niet bereikt.
Ik heb het vertrouwen gekregen om rapporteur te zijn voor Estland. We hebben diverse maandagen op verschillende pleinen in Zweden onze steun betuigd aan ons Baltische broedervolk in hun bevrijdingsproces. Onze steun en betrokkenheid blijven bestaan - ook voor onszelf. Er is een nauwere samenwerking nodig met betrekking tot onze gemeenschappelijke zee, de Oostzee. We hebben veel te winnen bij meer handel en uitwisseling. De Baltische staten zijn kleine kustlanden die grenzen aan een machtig buurland. Ze zijn een rijke bron van cultuur, diversiteit en mogelijkheden, waar een verenigd Europa niet zonder kan. De landen worden op hun eigen merites beoordeeld, niet als geheel en niet op grond van hun speciale geografische ligging en politieke situatie. Het gaat om de resultaten van de onderhandelingen. Tijdschema's mogen geen reden zijn om de uitbreiding op te schorten.
Uit het verslag blijkt dat ik heel tevreden ben om te zien wat een land na tien jaar hervormingen kan bereiken. Ik ben onder de indruk van de politieke consensus die er heerst en van het leiderschap van premier Mart Laar. De EU kan veel leren van de Estse keuze voor vrijhandel, de weg die het land aflegt naar de nieuwe economie en de inspanningen om de Russisch sprekende bevolking te integreren. Het spreekt voor zich dat de voorwaarden om toe te treden tot de EU niet worden uitgehold en dat de kandidaat-landen zich aan de wetgeving van de Unie moeten houden. Veel politici in de EU lijken zich echter meer bezig te houden met een verdere uitbreiding van de Unie dan met de verhoging van de norm. De neiging om zaken tot in detail te reguleren lijkt niet af te nemen, wat nieuwe obstakels voor kandidaat-landen opwerpt.
Naar mijn mening moet het uitbreidingsproces niet onnodig lang worden uitgesteld. Dit is het moment om de gemeenschappelijke normen en waarden en voordelen veilig te stellen. Als lid van de Zweedse Moderatiska Partiet ben ik zeer zuinig met het geld van de belastingbetaler. Door een nauwere samenwerking op het gebied van grensoverschrijdende criminaliteit en milieuvervuiling kunnen we goede resultaten boeken. Het milieu zal een struikelblok vormen in de onderhandelingen. Ik ben van mening dat het jarenlange wanbeleid door de planeconomie in het land en de aan het communisme inherente onverantwoordelijkheid niet de schuld van Estland is en geen reden mag zijn om het lidmaatschap uit te stellen. Estland maakt, als het de onderhandelingen effectief en doelgericht weet af te ronden, een goede kans om één van de nieuwe lidstaten van de Unie te worden.
Ik ben blij met het feit dat mijn verslag in de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid welwillend is ontvangen. Het enige amendement dat reeds was ingediend, heb ik in mijn verslag verwerkt. Maar ik ben blij dat de Fractie De Groenen het belang van gelijke behandeling van burgers wil onderstrepen.
Tot slot is het belangrijk om substantiële stappen te zetten, die de bereidheid en daadkracht in de onderhandelingswerkzaamheden laten zien. Ik maak me enigszins zorgen over de manier waarop het Parlement met dit verslag over de uitbreiding is omgesprongen. Veel commissievoorstellen en amendementen in het verslag-Brok overschrijden het EU-niveau en kunnen ervaren worden als nieuwe obstakels. Hulde aan rapporteur Brok, voorzitter van de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid, die heeft gepoogd, zonder succes overigens, om het verslag beknopt te houden. Het is nu de taak van het Parlement om, over alle grenzen heen, de obstakels voor een succesvolle uitbreiding te verkleinen en niet te vergroten.

Schroedter
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, waarde collega' s, voor ons is de vooruitgang die Letland sedert zijn onafhankelijkheid heeft geboekt een regelrecht succesverhaal. Ofschoon Letland in 1991 nog een provincie van de Sovjetunie was, heeft het nu een democratisch systeem en een eigen overheid, een markteconomie en een nieuwe wetgeving inzake eigendom, om slechts enkele punten te noemen.
Stelt u zich eens voor dat zich in uw eigen land een dermate ingrijpend economisch en sociaal hervormingsproces had voltrokken en wel in zulke korte tijd! Dan krijgt u enig idee van wat de mensen in Letland de afgelopen jaren hebben gepresteerd. Daarom zou het ook beschamend zijn indien de Europese Unie er in Nice niet in zou slagen de hervormingen op stapel te zetten die nodig zijn om de Midden- en Oost-Europese landen, Malta en Cyprus op te nemen. Degene die hier op de rem blijft staan, laat zien dat hij veel minder hervormingsgezind is dan elk willekeurig toetredingsland en in ieder geval veel minder dan het kleine Letland. Men heeft dan ook zeker niet het recht om dit Baltische land te berispen als ware het een domme schooljongen.
Wij zouden ook de prestatie van de Letse burgers naar beneden halen als wij de toetreding ook na Nice nog steeds voor onbepaalde tijd zouden uitstellen. De onderhandelingen met Letland zijn weliswaar pas sedert de Top van Helsinki begonnen, maar desalniettemin is dit land mijns inziens in staat snel tot de koplopers in het uitbreidingsproces door te dringen. De kritische opmerkingen en de voorstellen die ik in mijn verslag doe voor de noodzakelijke stappen op het gebied van overheid en samenleving, hebben dan ook enkel tot doel Letland snel en succesvol in de Europese Unie te loodsen.
In de huidige situatie is een ding duidelijk: de sleutel daartoe is een transparant bestuur op elk niveau. Een wetgeving voor het openbaar bestuur is daarvoor echter niet voldoende. Men moet de jonge werknemers in overheidsdienst ook kansen en een gepast loon bieden. De grondslag daarvoor moet een gedragscode zijn waardoor corruptie wordt uitgesloten en de burgers het vertrouwen krijgen dat de overheid werkelijk onafhankelijk is en besluiten neemt overeenkomstig het algemeen belang. Een dergelijke overheid moet in staat zijn om niet alleen het acquis snel over te nemen, maar ook een vorm van deelneming van de burgers in het leven te roepen en bewijzen te leveren van efficiënte financiële controle. Dan zal Letland namelijk ook in aanmerking kunnen komen voor meer Europese steunmiddelen. Zoals u weet pleit ik allang voor een sterkere aanpassing van de pretoetredingssteun aan de mechanismen van de Europese structuurfondsen. Ik begrijp nog steeds niet waarom hier steeds weer met twee maten wordt gemeten. Terwijl in onze steungebieden het vanzelfsprekend is dat het geld decentraal wordt uitgegeven, wordt over ISPA-projecten in Brussel besloten. Terwijl men bij ons nu bewijzen moet kunnen leveren voor de betrokkenheid van de sociale partners en de besteding van de kredieten door regionale instanties, worden deze criteria nog steeds niet toegepast op de toetredingskandidaten.
Hoe kunnen de mensen daar dan het Europa van de burgers ervaren? Een communicatiestrategie, hoe goed deze ook moge zijn, is daarvoor niet voldoende. Bovendien is dit tot nu toe nog maar een loze belofte, mijnheer de commissaris, want degenen die de projecten concreet ten uitvoer moeten leggen hebben er nog niets van gemerkt. Zo komen wij er echter niet. De strategie moet sterker worden afgestemd op de burgers.
Het is enorm belangrijk dat de toetredingskandidaten eindelijk ook sterker worden betrokken bij het werkgelegenheidsbeleid. Bij het economisch hervormingsproces en de snelle overgang is niet alleen succes geboekt, maar zijn ook sociale verschillen veroorzaakt, zijn de regionale ongelijkheden groter geworden en is een hoge verborgen werkloosheid ontstaan. Daarom moeten deze vraagstukken prioritair zijn in de pretoetredingsstrategie.
Mijns inziens is het dringend noodzakelijk dat hier sterker de klemtoon wordt gelegd op maatregelen van structuurbeleid en dat als antwoord op de werkloosheid in dit land het vrij verkeer niet wordt uitgesteld. Wij moeten Letland blijven ondersteunen bij de integratie van de Russische bevolking. Wij moeten echter tevens voor ogen houden dat wij Letland een last op de schouders hebben gelegd: Letland moet immers de vestingmuren van de Europese Unie bouwen. Wij kunnen het land niet helpen deze last te dragen door de beginselen inzake de waardigheid van de mens - met inbegrip van het mensenrecht op asiel - te schenden. Dat geldt zowel voor Letland als ook voor de Europese Unie!

Hoff
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, mijn verslag over de aanvraag van Litouwen tot lidmaatschap van de Europese Unie eindigt met de volgende zin: het is nog te vroeg om te kunnen zeggen wanneer en met wie Litouwen zal toetreden, maar men moet proberen een eerste brede golf van toetredingen mogelijk te maken waar ook Litouwen bij betrokken zal zijn. Litouwen heeft op 8 december 1995 zijn toetredingsaanvraag ingediend en in februari 2000 werden de toetredingsonderhandelingen geopend. De streefdatum van Litouwen voor toetreding is 1 januari 2004.
Ons oordeel over de politieke criteria van de toetredingsvoorwaarden is ongetwijfeld gunstig. Wij hebben geen enkel voorbehoud en hopelijk wordt ons oordeel niet tegengesproken. Op 8 oktober aanstaande vinden in Litouwen parlementsverkiezingen plaats. Wat daarbij ook uit de bus moge komen, men kan er zeker van zijn dat de grootste partijen de toetreding van Litouwen tot de Europese Unie volledig zullen steunen.
Litouwen bereidt zich ook voor op toetreding tot de Wereldhandelsorganisatie. Ik heb daarover kersvers nieuws: de onderhandelingen tussen Litouwen en de WTO zijn gisteren succesvol afgesloten. Dat betekent dat na ratificatie Litouwen spoedig lid zal worden van de WTO. De ontwikkelingstendens in de Litouwse economie gaat nu de goede kant uit. Wel doen zich nog steeds de nadelige gevolgen van de Russische economische crisis van 1998 gevoelen omdat er een intensieve handel met Rusland is. Het bruto binnenlands product liep in 1998 en 1999 weliswaar nog terug, maar nu stabiliseert zich de macro-economische situatie. Litouwen heeft aanzienlijke mogelijkheden voor economische groei op lange termijn. Voor dit jaar heeft het Internationaal Monetair Fonds een groei van het BBP voorspeld van 2,1%. De kansen zijn goed dat dit wordt bewaarheid maar er zijn wel grote inspanningen voor nodig.
Verder is ook belangrijk dat de politiek hard werkt aan de noodzakelijke voorwaarden voor innovatie en modernisering in de sleutelsectoren van de economie. In dit verband speelt ook de koppeling van de Litouwse munt aan de dollar een belangrijke rol. Als namelijk de waarde van de dollar stijgt, stijgt ook de waarde van de lita tegenover de euro. Daardoor beperkt zich de opbrengst uit de export van Litouwen naar de Europese Unie en wordt tegelijkertijd voor de op de binnenlandse markt gerichte bedrijven de concurrentie door exporteurs uit de eurozone scherper. Men is van plan in de tweede helft van 2001 de lita te koppelen aan de euro. Zoals ik al zei heeft Litouwen goede vooruitgang geboekt op economisch gebied en is dit land niet ver meer verwijderd van een goed functionerende markteconomie.
Over de kerncentrale Ignalina kan ik zeggen dat er geen twijfel kan bestaan over de noodzaak de twee reactoren van het Tsjernobyl-type te ontmantelen. Eind 1999 heeft het Litouws parlement een energiestrategie aangenomen en in mei van dit jaar heeft de Seimas een wet uitgevaardigd op grond waarvan blok 1 in het jaar 2004 zal worden stilgelegd. Over de ontmanteling van blok 2 zal dan in 2004 worden besloten. Ik ben commissaris Verheugen erg dankbaar voor zijn verhelderende opmerking over de kwestie van de stillegging van kerncentrales. Dat was namelijk belangrijk.
Dan nu iets over Kaliningrad. Voor dit vraagstuk zijn nog extra inspanningen nodig. Men kan dit mijns inziens niet alleen als een bijkomend probleem bij de toetreding van Litouwen en Polen behandelen. In feite gaat het om de samenwerking tussen de Europese Unie en de Russische Federatie. De vraag is of Kaliningrad als een soort enclave moet worden beschouwd en dus moet worden uitgesloten uit de ontwikkelingsperspectieven van de regio, of juist daarin moet worden opgenomen. De veelzijdige problemen en de gevaren die van de sociale en economische crisis in de regio uitgaan, kan men niet door isolering van zich afwentelen, laat staan oplossen. Het motto moet in dit geval zijn: stabilisering door samenwerking. Alleen op die manier bestaat ook voor Kaliningrad de kans zijn ontwikkelingsmogelijkheden te verbeteren.
Litouwen speelt in dit verband een opbouwende rol. Litouwen en Rusland hebben kortgeleden in het NIDA-initiatief voorstellen gedaan voor gemeenschappelijke projecten op verschillende gebieden. Men heeft de EU verzocht deze projecten op te nemen in het actieplan "Noordelijke dimensie" . Het is in het belang van heel de regio dat oplossingen worden gevonden die kunnen leiden tot goede samenwerking in het kader van goed nabuurschap. Dat zou ook in het belang zijn van de samenwerking tussen de Europese Unie en de Russische Federatie.

Gawronski
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik ben rapporteur voor Polen, dat zoals wij weten het grootste, het belangrijkste, maar ook het meest problematische is van alle landen die zich voorbereiden op toetreding tot de Europese Unie. Polen brengt zoveel problemen met zich mee dat nu al geruchten de ronde doen dat het van de eerste groep van toetredende landen zal worden uitgesloten.
Deze geruchten zijn echter niet gefundeerd en ik ben blij u en vooral ook onze Poolse vrienden te kunnen zeggen dat wij gisteren een ontmoeting hebben gehad met Lamberto Dini, de Italiaanse minister van Buitenlandse Zaken. Hij heeft ons verzekerd dat hij in internationale vergaderingen nooit van een dergelijke mogelijkheid heeft horen spreken. Polen treedt toe wanneer het daarvoor klaar is, en wanneer de Europese Unie klaar is om Polen op te nemen, maar het zal in ieder geval deel uitmaken van de eerste groep.
Dit gezegd zijnde, mogen wij natuurlijk niet de ogen sluiten voor de moeilijkheden. Het verslag dat ik aan u voorleg geeft een samenvatting van de vorderingen en de problemen op de weg naar toetreding. De regering en het parlement in Warschau hebben in de afgelopen maanden met alle macht geprobeerd vaart te zetten achter het wetgevingsproces. De Poolse autoriteiten hebben kort geleden nog belangrijke hervormingen doorgevoerd. Vorig jaar was het verslag van de Commissie over de vorderingen van Polen richting toetreding niet bepaald om over naar huis te schrijven, maar ik hoop en ik geloof - en de opmerkingen van commissaris Verheugen van zojuist steken mij daarbij een hart onder de riem - dat het over enkele weken te publiceren verslag bemoedigender zal zijn.
Zoals ik echter al zei, moet er nog heel wat gebeuren in Polen. Ik denk bijvoorbeeld aan de administratieve hervormingen, de industriële herstructurering en natuurlijk de landbouwsector waar ingrijpende structurele hervormingen noodzakelijk zijn. Om deze moeilijkheden te overwinnen en deze problemen op te lossen hebben de Polen, evenals de burgers in de andere kandidaat-landen, stimulansen nodig. Als wij bijvoorbeeld het recht van de burgers, van de werknemers in de kandidaat-landen om zich vanaf het begin vrij te verplaatsen binnen de Europese Unie betwisten, als wij de toekenning van dit recht aan de Oost-Europese burgers - en dit recht behoort tot de grondbeginselen van de Unie - op de lange baan schuiven, zullen wij de steun voor de moeilijke hervormingen die nodig zijn om te kunnen toetreden, nog meer ondermijnen.
Zo kom ik bij een ander pijnlijk punt: de steun van de publieke opinie in en buiten de Europese Unie. Deze steun is zwak en wordt met het verstrijken van de tijd alsmaar zwakker. De heer Cox en veel sprekers na hem zeiden het al. Daarom is de informatiecampagne waar de commissaris over sprak een welkome zaak, ook al lijkt mij het geld dat daarvoor is uitgetrokken wel erg weinig te zijn.
In weerwil van de woorden van de commissaris die een hartstochtelijke lans heeft gebroken voor de uitbreiding, heeft men soms de indruk dat men in Brussel de zaak wat wil tegenhouden. Dit weerspiegelt zich dan natuurlijk in de houding van de kandidaat-landen waar teleurstelling en bezwaren naar voren komen. Wij moeten daarom de burgers van het huidige en het toekomstige Europa, van het uitgebreide Europa duidelijk maken dat de ongetwijfeld hoge, zware kosten ver overtroffen worden door de voordelen in de nabije toekomst.
Velen onder ons zijn van mening dat het nuttig is toetredingsdata te noemen, juist om die steun aan te moedigen en levend te houden. In het verleden waren data bovendien nuttig om vaart te zetten achter het integratieproces. Nu kon echter moeilijk een akkoord worden bereikt en daarom hebben wij uiteindelijk gezamenlijk besloten in onze specifieke verslagen geen gewag te maken van data en genoegen te nemen met een - eerlijk gezegd nogal vage - indicatie in het verslag van de heer Brok.
In Polen spreekt men tenminste op officieel niveau nog over 2003. Misschien zal het niet 2003 zijn, maar dan wel zo spoedig mogelijk. Wij moeten daarvoor werkelijk ons uiterste best doen want wij staan bij de Oost-Europese landen in het krijt. Zij zijn net zo Europees als wij en hun enige pech was dat zij, buiten hun schuld om, aan de verkeerde kant zaten van de kunstmatige, in het hart van ons continent getrokken scheidslijn, zoals ook de commissaris al zei.
Wij hebben Polen, de Oost-Europese landen, de voormalige communistische landen al te veel beloften gedaan zonder ze in te lossen. "Schudt het communisme af, dan zullen wij jullie helpen" , was onze belofte. Zij hebben het communisme van zich afgeschud maar wij hebben hen niet geholpen. Daarom moeten wij niet doen alsof wij het in Keulen horen donderen als in deze landen door de steeds groter wordende kloof tussen rijk en arm, door de toenemende criminaliteit, prostitutie en drugs steeds meer mensen verklaren liever onder communistisch regime, onder communistische dictatuur te willen leven.
Een versterking van deze tendens zou het meest welsprekend bewijs zijn dat ons beleid jegens het oosten heeft gefaald. Laten wij dat met al onze krachten zien te voorkomen.

Schröder, Jürgen
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, mijn onderwerp is de Tsjechische Republiek en de wens van dit land om lid te worden van de Europese Unie. De Tsjechen zijn niet alleen mijn directe buren, maar als burger van Saksen heb ik tientallen jaren lang met de Tsjechen in hetzelfde schuitje gezeten. Ik wil nu dat de Tsjechen zo spoedig mogelijk weer aan boord kunnen gaan, aan boord van een stevige boot waarvan zij zelf de koers kunnen bepalen.
Ofschoon ik van mijn kant dit land van harte het allerbeste wens, moet ik in een verslag over de vorderingen van Tsjechië op de weg naar toetreding zo objectief mogelijk zijn. De Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid heeft de objectiviteit van mijn verslag ook gecertificeerd. Bovendien kon mijn verslag dankzij de medewerking van collega' s uit alle fracties worden verrijkt, waarvoor mijn dank. Het verheugt mij dat het verslag op 14 september met eenparigheid van stemmen kon worden goedgekeurd.
De kritiek die de Europese Commissie in haar verslag 1999 uitte, werd in de Tsjechische Republiek weliswaar niet met enthousiasme onthaald maar toch ter harte genomen. Sedertdien heeft men in Tsjechië een sprong naar voren gemaakt. De economie gaat vooruit. Na drie jaar recessie zit er weer groei in. Van de Midden- en Oost-Europese kandidaat-landen heeft de Tsjechische Republiek na Slovenië het hoogste inkomen per hoofd van de bevolking. Dankzij een verstandig belastingbeleid konden de directe buitenlandse investeringen vorig jaar oplopen tot meer dan 5,45 miljard euro. Ook bij de privatisering van het bankwezen doen zich gunstige ontwikkelingen voor.
Wat de kritische punten betreft kunt u in mijn verslag lezen dat het Europees Parlement grote waarde hecht aan hoge veiligheidsvoorschriften voor kerncentrales en aan de uitvoering van milieueffectbeoordeling.
Verder wordt in mijn verslag gesproken over verbeteringen van de rechtspraak. Deze zijn noodzakelijk om het corruptieprobleem, waar ook de commissaris naar verwees, bij de hoorns te vatten en meer zekerheid te kunnen garanderen op het gebied van de rechtsstaat.
Een bijzonder probleem in Tsjechië en aan de Tsjechisch-Duitse grens is prostitutie, en met name kinderprostitutie. Dit probleem bestaat natuurlijk niet alleen aan Tsjechische kant maar aan beide kanten, en is dus iets dat wij gemeenschappelijk moeten oplossen.
Dan rest mij nog een punt dat telkens weer opduikt wanneer het om Tsjechië gaat: het probleem van de Roma. In de commissie hebben wij erkend dat dit ook in de Tsjechische Republiek een ingewikkeld sociaal probleem is. Ons Parlement ondersteunt de Tsjechische Republiek bij haar pogingen de levenssituatie van de Roma-minderheid te verbeteren, maar wij willen wel dat de Tsjechische regering meer concrete maatregelen treft ten behoeve van de economische en sociale integratie van de Roma.
In mijn verslag staat ook een passage over de Benes-decreten. Wij zijn blij dat de Tsjechische regering bereid is na te gaan in hoeverre deze decreten uit de jaren 1945 en 1946 overeenstemmen met het geldend Gemeenschapsrecht en de criteria van Kopenhagen. Ik wil hier heel duidelijk zeggen dat dit van onze kant geen poging is om met het verleden in het reine te komen. Dat heeft daar niets mee te maken. Het gaat uitsluitend om het heden en vooral ook om de toekomst. Voor mij is belangrijk - en de collega' s in de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid hebben mij daarin gesteund - dat de criteria van Kopenhagen, waartoe ook de Tsjechen zich hebben verplicht, blijven gelden. Ik wil dan ook dat de Tsjechen hun eigen rechtsbestel doorzoeken, zo nodig bladzijde na bladzijde, om na te gaan of er misschien ergens dingen staan die op discriminatie uitlopen. Wij moeten ons daar niet inmengen, en wij Duitsers zeker niet.

De Tsjechische Republiek heeft na de ineenstorting van het communistisch systeem tien jaar geleden veranderingen doorgemaakt waar de meerderheid van de bevolking achter stond. Daarvoor moest juist de bevolking echter heel wat offers brengen en inspanningen leveren. Talrijke zwakheden waardoor dit land nog geteisterd wordt, houden verband met de erfenis van decennia lange dictatuur. Daarom zouden de politici uit het gedeelte van Europa dat na de Tweede Wereldoorlog een gelukkiger lot was beschoren er goed aan doen terughoudendheid te betrachten in hun kritiek op landen zoals de Tsjechische Republiek.

Wiersma
Voorzitter, landenrapporteurs wordt soms verweten dat zij onbetaald ambassadeur van hun kandidaat-lid zijn geworden, dat zij zich laten verblinden door hun liefde. Dat risico bestaat en ik ga hier proberen in het geval van Slowakije het tegendeel te bewijzen. Een rapporteur die zijn of haar werk serieus neemt, ontwikkelt intensieve contacten. Daardoor ontstaan begrip en ook compassie.
Slowakije is geen object maar een land waar mensen wonen, vol ambities en helaas ook nog met veel frustraties en met, in vergadertaal, een lange en zware agenda. Ik wil deze niet moeilijker maken, maar ook niet gemakkelijker. Een slecht voorbereid Slowakije kan geen lid worden van de Europese Unie. Wij zitten midden in het onderhandelingsproces. Slowakije behoort tot de zogenaamde Helsinki-groep en wil natuurlijk graag de eredivisie bereiken. Daartoe had het land überhaupt moeten behoren, maar onder de vorige regering waren de relaties met de Europese Unie stroef. Wij steunen de ambitie van de huidige regering. Slowakije is niet veroordeeld tot de tweede groep en het is logisch dat het tegelijk met Tsjechië zou willen toetreden.
De regering van Slowakije probeert een inhaalslag te maken. Wij zullen deze beoordelen aan de hand van onze criteria. Ook Slowakije is niet gebaat bij politieke uitzonderingen. De gevraagde hervormingen zijn nodig. Slowakije moet volgend jaar zijn slag slaan. Dan komen de echte belangrijke onderhandelingshoofdstukken aan de orde. Mijn verslag dat vandaag voor ons ligt, bevat een aantal kritiekpunten die bijna alle onder de noemer uitvoering samengevat kunnen worden. Op papier is er veel of wordt er veel goed geregeld, maar de vertaling daarvan in praktische resultaten levert problemen op. Dat is overigens niet alleen in Slowakije het geval.
Ik noem in willekeurige volgorde een aantal zaken. Slowakije is het transitoland voor veel criminele activiteiten. De politie moet versterkt worden, ook in samenwerking met de Europese Unie, en er moet meer geïnvesteerd worden in betere grenscontroles. De regering heeft een anticorruptieprogramma opgesteld waarvoor mijn bewondering en mijn waardering. Een goede zaak, maar wij wachten op de evaluaties met concrete resultaten. Zoals commissaris Verheugen al zei, corruptiebestrijding is een belangrijke prioriteit, want corruptie ondermijnt de democratie en schrikt bovenden buitenlandse investeerders af. De situatie van de Roma laat te wensen over, ook daarover is vandaag al veel gezegd. Er is meer geld nodig voor de uitvoering van de bestaande regeringsvoorstellen. Ook hier, het plan is er wel, de uitvoering is nog niet goed van de grond gekomen. Er is bovendien behoefte aan een open debat in Slowakije over hoe mensen over Roma denken. Oordeel en vooroordeel moeten van elkaar gescheiden worden; anders blijven wij zitten met een onzichtbare muur van onbegrip tussen hen en ons. De wet op het gebruik van de minderhedentalen is een grote stap vooruit maar de technische uitvoering van die wet laat te wensen over.
Ik heb bovendien kritiek, en ook dat is er al bevestigd als het ging om andere landen, op de bestuurscapaciteit van Slowakije en op de organisatie van de financiële controle. Ik vraag bovendien van Slowakije een actief regionaal beleid want de sociaal- economische verschillen in het land en binnen het land zijn nog steeds veel te groot.
En dan het goede nieuws, want dat overschaduwt eigenlijk mijn punten van kritiek. De Slowaakse democratie ontwikkelt zich stabiel en dat hebben we wel anders meegemaakt. Macro-economisch is er een aanzienlijke verbetering opgetreden. De rapportages van de Commissie tot nog toe zijn positief. Die verbetering gaat zelfs zo ver dat Slowakije is toegelaten tot de exclusieve club van de OESO en daarmee wil ik het land van harte feliciteren. Ik geloof dat dit besluit vorige week in werking is getreden. De privatisering van staatsbedrijven, inclusief banken, is op schema. De hervorming van het justitiële systeem zoals gevraagd, is in volle gang en ook de afspraken over de sluiting van de kernreactoren worden uitgevoerd. Ik sluit me graag aan bij de woorden die commissaris Verheugen daarover heeft geuit. Ook de omzetting van het acquis gebeurt in een bevredigend tempo. De regering werkt bovendien voortdurend aan het instandhouden van de maatschappelijke consensus, dat is op zich een apart punt, een belangrijke zaak in de meeste uitbreidingslanden, want zonder een maatschappelijke consensus zal het niet mogelijk zijn het zware hervormingsprogramma uit te voeren, en zoals blijkt in Slowakije kan dat ook gebeuren op een manier die succesvol is want de steun voor lidmaatschap van de Europese Unie is in Slowakije nog steeds zeer hoog.
Voor Slowakije komt het er nu op aan op door te bijten. De inhaalslag waarover ik het zo straks had kan gemaakt worden. De door mij opgeworpen problemen zijn niet onoverkoombaar. Er heeft zich de afgelopen jaren een nieuwe dynamiek in Slowakije ontwikkeld die het land in staat zal stellen snel en effectief dichterbij de Europese Unie te komen en toetreding succesvol te maken.
Ik wil me tegelijk veroorloven tot slot één opmerking te maken over binnenlandse politiek. Het is niet onze gewoonte om ons te mengen in binnenlandse aangelegenheden, maar er zijn voorstellen om in Slowakije vervroegde verkiezingen uit te schrijven, er is zelfs een referendum gehouden waarin de mensen gevraagd wordt of zij daarvoor zijn. Het is natuurlijk aan de Slowaken om daarover een beslissing te nemen. Ik denk dat het voor Slowakije slecht zou zijn als er op dit moment verkiezingen georganiseerd zouden worden. Het zou opnieuw het toetredingsproces vertragen, dat is al een keer eerder gebeurd onder de regering Meciar. Dus ik denk dat het verstandig is dat de huidige regering probeert haar opdracht op dit punt te voltooien.

Queiró
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega' s, het lijkt me gepast en op zijn plaats om mijn betoog te beginnen met de verwijzing naar de herdenking van het feit dat het vandaag 3 oktober 10 jaar geleden is dat de Duitse hereniging heeft plaatsgevonden. Deze buitengewone gebeurtenis staat symbool voor de val van de Berlijnse muur die 2 blokken scheidde en een volk verdeelde. Deze val heeft in bepaald opzicht een voortrekkersrol gehad in het uitbreidingsproces van de Europese Unie richting Midden- en Oost-Europa.
Ondanks de moeilijkheden, de tegenstrijdigheden en de sociale en economische verschillen, die, zoals algemeen bekend, tot op heden bestaan tussen Oost- en West-Duitsland, is men erin geslaagd een project te verwezenlijken met een gemeenschappelijk doel voor vrede, vrijheid en ontwikkeling. Dit zou waarschijnlijk niet mogelijk zijn geweest als de behoedzame stemmen en de aanhangers van een bepaalde technobureaucratische rationaliteit niet opzij waren geschoven. Vervolgens heeft na deze hereniging de Europese Raad tijdens de bijeenkomst in Kopenhagen besloten om de Midden- en Oost-Europese landen die zich wilden aansluiten op te nemen in de Europese Unie. Tijdens de Raad van Kopenhagen in 1993 is duidelijk gemaakt dat de toetreding van de Midden- en Oost-Europese landen tot de Europese Unie afhankelijk zou zijn van de naleving van de toetredingscriteria. Met andere woorden, deze lidstaten zouden moeten voldoen aan een pakket van economische en politieke voorwaarden om in de Unie te kunnen worden opgenomen. Uiteindelijk werd het op 30 maart 1998 mogelijk een onderhandelingsproces in gang te zetten met de eerste groep landen, waaronder Hongarije. Over dit land is een voortgangsverslag uitgebracht dat momenteel wordt behandeld in het Europees Parlement.
Mijnheer de Voorzitter, beste collega' s, ik meen te mogen zeggen dat dit verslag - nadat het naar behoren is besproken en aangevuld door de Commissie buitenlandse zaken, waar het met eenparigheid van stemmen is goedgekeurd -, een nauwkeurige beschrijving en analyse bevat van de huidige fase van de toetredingsroute van Hongarije. Dit vanuit het tweeledig perspectief waarin de kwestie wordt benaderd. Enerzijds als een parlementair toetsingsinstrument van het door de Commissie in 1999 opgestelde periodiek verslag over de vorderingen van Hongarije. Anderzijds als uiting en resultaat van de door de rapporteur onderbouwde visie op de huidige situatie in Hongarije.
In mijn betoog wil ik de 6 relevante aandachtspunten aangaande de ontwikkeling van de Hongaarse situatie in het licht van de toetreding tot de Europese Unie uiteenzetten en ordenen. In de eerste plaats, wat betreft de naleving van de in Kopenhagen vastgelegde beleidscriteria, stabiliseert de situatie in Hongarije zich over het algemeen naar tevredenheid. Er is sprake van een consolidatie van de democratie waardoor de reeds genoemde positieve tendensen worden versterkt. Bijgevolg liggen de bestaande problemen niet op het gebied van de praktijk of bescherming van politieke en burgerrechten, maar op het gebied van een efficiëntere bestrijding van een aantal minder positieve aspecten.
In dit verband heeft de kwestie van de integratie van de zigeunergemeenschap in de Hongaarse samenleving een grote rol gespeeld tijdens het debat in de Commissie buitenlandse zaken. Ons inziens dienen de inspanningen tegen alle vormen van discriminatie tegen de Roma gericht te zijn op een reeks positieve maatregelen die gedeeltelijk reeds door de Hongaarse regering zijn doorgevoerd middels een actieplan voor de middenlange termijn. Hierbij kan men rekenen op steun van het programma PHARE, met name op het gebied van onderwijs en speciale werkgelegenheids- en huisvestingsprojecten.
Bovengenoemd beleid dient te leiden tot een vrije, ongedwongen assimilatie van de mensen die tot genoemde gemeenschap behoren. Dit was de strekking van wat we wilden toevoegen aan dit deel van het verslag, waardoor we niet geheel kunnen instemmen met de tekst van overweging C. Deze toevoeging is het resultaat van een goedgekeurd amendement van de Commissie, waarin wordt gewezen op het voortduren van segregatie in het onderwijs aan kinderen en van ernstige discriminatie in diverse sectoren van de samenleving, van de economie en van overheidsdiensten. Feiten die niet stroken met het nieuwe beeld van de samenleving. Het zijn zaken die ik op grond van eigen waarneming kan bevestigen.
In de tweede plaats verdient de economische situatie aandacht. De economische groei is toegenomen, waardoor Hongarije zich ontwikkeld heeft tot een economisch leider in de regio. Het land is overgegaan tot sanering van de overheidsfinanciën en er is sprake van een aanzienlijke verbetering van de betalingsbalans. Als gevolg van salarisverhogingen, lagere werkloosheid en vermindering van de inflatie, is er sprake van een groei van de bestedingen.
Dan op de derde plaats de landbouw. Het productieniveau bevindt zich nog onder het niveau van de Europese Unie. Het is van belang ervoor te zorgen dat agrarische markten zich geheel openstellen voor het benodigde kapitaal voor privatisering van grond, modernisering van de landbouwbedrijven en afzetkanalen, alsmede inkomstenverbetering. Het feit evenwel dat het voor niet-Hongaarse burgers verboden is om grond te kopen, vormt een obstakel voor de vorming van juiste grondprijzen.
In de vierde plaats springt in het oog de belangrijke kwestie van de strijd tegen de georganiseerde criminaliteit, met name uit Rusland. Het hoge misdaadpercentage en de enorme gevolgen hiervan zijn wellicht de ernstigste binnenlandse aangelegenheid van Hongarije, ondanks het feit dat er in het Hongaarse parlement een geheel van wetsvoorstellen is aangenomen betreffende het witwassen van geld, verzwaring van de straffen voor drugshandel en prostitutie, inbeslagneming van gelden en een programma voor bescherming van getuigen die als informant optreden.
In de vijfde plaats, betreffende de omzetting van het acquis, moet men erkennen dat Hongarije op een evenwichtige manier te werk gaat. Tenslotte springt de milieu- en de grensoverschrijdende vervuilingsproblematiek in het oog, voortvloeiend uit de geografische ligging van Hongarije. Een klassiek voorbeeld van deze situatie is de verontreiniging van de rivieren Donau en Tisza door cyanide-lozingen uit Roemenië.
Tot slot zou ik gaarne enige woorden willen wijden aan de geuite bezorgdheid van enkele collega' s in de Commissie buitenlandse zaken betreffende de kernreactoren van Russische makelij. Deze kwestie verdient serieuze aandacht, maar dan wel in een algemeen kader dat niet alleen Hongarije omvat maar ook andere kandidaat-landen die over deze ouderwetse en weinig veilige technologie beschikken. Daarom ben ik verheugd dat dit thema in het algemene verslag over de uitbreiding ter sprake is gebracht door de heer Brok. Op dit punt aangekomen rest mij nog om mijn collega' s te verzoeken om een verhelderend debat en een stemming die, door haar uiting en belang, zal bijdragen tot de ontmoeting tussen de oude democratieën uit het Westen en de nieuwe democratieën uit het Oosten. Dat is tenslotte het uiteindelijke doel van het uitbreidingsproces van de Europese Unie.

Bethell
De rapporteur voor Bulgarije, de heer Geoffrey Van Orden, heeft mij verzocht in zijn plaats het woord te voeren omdat hij in Bournemouth in Engeland moet zijn, waar vandaag op het partijcongres van de conservatieve partij het defensiedebat wordt gehouden.
Bulgarije heeft grote vorderingen gemaakt bij de voorbereiding voor de toetreding. De resolutie en het verslag betreffen een aantal meer controversiële zaken, namelijk nucleaire veiligheid, de grenscontrole, de behandeling van minderheden en corruptie. Economische aangelegenheden zullen later worden behandeld.
Bulgarije wil graag toetreden tot de Europese Unie en de NAVO. Het land heeft blijk gegeven van zijn inzet voor de regionale veiligheid en stabiliteit door concrete en politieke acties. Dit werd duidelijk tijdens het Kosovo-conflict, toen Bulgarije zich aan de zijde van de NAVO-bondgenoten schaarde, hetgeen wellicht indruiste tegen de eigen belangen op de korte termijn.
De gevolgen van het conflict, met name de blokkade van de Donau, hebben een zware tol geëist van de Bulgaarse economie. De internationale gemeenschap moet daarom snel bijstand leveren. Bovendien heeft Bulgarije nog een bijdrage geleverd tot de veiligheid in de regio door de mechanismen van het stabiliteitspact.
Wat een ander veiligheidsaspect betreft: Bulgarije heeft grote vorderingen geboekt op het gebied van de grenscontroles. Het land heeft zich het ambitieuze doel gesteld om de Schengen-norm inzake de grensbeveiliging tegen 2001 te halen. De verbeterde situatie is het gevolg van een fundamentele reorganisatie van de grenswacht, die vroeger werd waargenomen door gedemotiveerde dienstplichtigen en nu door een professionele, vrijwillige dienst. Veel werd bereikt met bijstand van de Europese Unie. De beveiliging van de grenzen van Bulgarije alsmede de doelmatigheid en de integriteit van de politiediensten zijn van vitaal belang voor de Europese Unie, omdat het land op de doorgangsroute van Klein-Azië en het Midden-Oosten naar West-Europa ligt.
Binnen de eigen grenzen pakt Bulgarije het minderhedenvraagstuk aan. De Bulgaarse regering heeft stappen ondernomen om iets de doen aan het probleem van de uitsluiting van de grote Roma-gemeenschap, die ongeveer 4% van de bevolking uitmaakt. Maar er moet nog veel meer worden gedaan.
Het zal nog geruime tijd duren voor de voordelen van de fundamentele veranderingen in Bulgarije voelbaar worden voor de gehele bevolking. In een meer open maatschappij die grotere kansen biedt moet de bevolking er in de tussentijd op kunnen vertrouwen dat de regering en het bestuur hun gezag uitoefenen ten gunste van het hele land. De democratie en de markteconomie hebben ingang gevonden in Bulgarije, maar zij zijn nog jong en moeten aan kracht winnen door het vertrouwen van de gehele bevolking. Elk vermoeden van corruptie ondermijnt de maatschappij en moet dringend aangepakt worden.
Dit geldt in zeer sterke mate op het gebied van de nucleaire veiligheid, want de anti-kernenergie lobby dreigt zich meester te maken van de op zichzelf gerechtvaardigde discussie rond de nucleaire veiligheid en het milieu. De afgelopen weken zijn de gevaren van een te grote afhankelijkheid van olie en de noodzaak van diversificatie van de energievoorziening pijnlijk duidelijk geworden. De kerncentrale van Kozloduy levert de helft van de elektriciteit die in Bulgarije wordt opgewekt. Veiligheidsoverwegingen moeten uiteraard een hoofdrol spelen, maar er moet ook met andere factoren rekening worden gehouden bij het bepalen van de beste energiestrategie op lange termijn.
Ik wil met nadruk wijzen op het belang dat Bulgarije op eigen merites en op basis van de geboekte vooruitgang wordt beoordeeld voor een spoedig lidmaatschap van de Europese Unie. Als Europa deze historische kans op uitbreiding wil aangrijpen en de deling van het continent als gevolg van de bezetting door de Sovjetunie en het communistische experiment ongedaan wil maken, dan moeten de kandidaat-landen de kans krijgen binnen een redelijke termijn toe te treden. Dat geldt ook voor Bulgarije.
Tot slot, en nu spreek ik op persoonlijke titel, wil ik wijzen op een schaduw die boven Europa hangt. 23 jaar geleden gingen Bulgaarse geheim agenten moorddadig tekeer in West-Europa. Zij vielen bepaalde personen aan, waaronder mijn vriend Georgi Markov, de bekende schrijver en presentator, die op klaarlichte dag in Londen op straat werd vermoord. Voormalige sovjetagenten hebben hun betrokkenheid bij deze gruwelijke misdaad bekend, maar er zijn documenten boven water gekomen die erop wijzen dat er ook onderdanen van Bulgarije - agenten van het communistische regime - bij betrokken waren. Er werd nog geen vooruitgang geboekt bij het oplossen van deze misdaad. Verschillende presidenten hebben beloofd actie te ondernemen, maar er is nog niets gebeurd.
Zolang er geen vooruitgang wordt geboekt bij het oplossen van de moord op Georgi Markov zal ik niet voor dit verslag kunnen stemmen.

Nicholson of Winterbourne
Mijnheer de Voorzitter, het Roemeense volk begroet onverdeeld het besluit van de Europese Raad van Helsinki om Roemenië op te nemen in de eerste groep van kandidaten voor toetreding. 80% van de bevolking is van mening dat Roemenië bij de Europese Unie hoort. Het is dan ook wellicht geen toeval dat uit de opiniepeilingen blijkt dat de vertegenwoordiger van de Europese Unie op het moment de op-één-na populairste persoon in Roemenië is.
Sinds december vorig jaar zijn er dan ook veel bemoedigende tekenen te bespeuren. Ernstige armoede is sinds 1990 een groot probleem in Roemenië en onder de huidige regering lijkt er eindelijk verbetering in de situatie te komen. De omvangrijke leningen van de Wereldbank, het IMF en de Europese Unie staven dit succes. De huidige minister-president Mugur Isarescu is gedetacheerd door de Centrale Bank en onderhoudt derhalve uitstekende betrekkingen met de internationale financiële instellingen.
De verbetering van de economie moet het nog wankele vertrouwen in de democratische instellingen bij de bevolking vergroten. Verder moet de depolitisering van de ambtenarij een hoge prioriteit krijgen. Er is een vrije pers in Roemenië. Dit feit verdient aanmoediging en ondersteuning. Het aanpakken van corruptie op alle niveaus zal de opbouw van een vrije en open burgermaatschappij bevorderen.
Ten aanzien van kinderen haalt Roemenië de criteria van Kopenhagen maar ternauwernood. Wij mogen niet vergeten dat duizenden kinderen sinds de val van de Sovjetunie in erbarmelijke omstandigheden leven: onder druk hebben ouders hun kinderen tegen hun wil moeten afstaan, kinderen zijn ten onrechte in tehuizen ondergebracht en worden wreed behandeld. Nodeloos sterven kinderen en kinderen worden illegaal in andere landen geadopteerd, kinderen worden verkocht voor harde valuta of tegen consumptiegoederen geruild. Midden- en Oost-Europa en de westelijke Balkan zijn een belangrijke draaischijf in de internationale handel van kinderslaven.
Met de actieve steun van commissaris Verheugen, de Wereldbank en de Verenigde Naties hebben wij de mogelijkheid gekregen om goede beginselen en beste praktijken in de regio te verbreiden. Ik wil er bij u voor pleiten dat er een groep op hoog niveau wordt opgericht.
Roemenië heeft veel sterke punten. Het heeft een unieke en bloeiende cultuur en een belangrijk artistiek en muzikaal erfgoed. Het land heeft kracht in tegenspoed getoond. U zult zich herinneren dat wij Kosovo tijdig hebben bijgestaan en dat dit van groot belang was. Dit zal worden weerspiegeld in de komende OVSE-uitdaging van Roemenië in januari 2001 en waarschijnlijk in 2002, wanneer het verzoek van Roemenië om toetreding tot de NAVO zal worden beoordeeld.
Wij willen Roemenië allemaal gelukwensen met de gouden, zilveren en bronzen medailles die het de afgelopen twee weken op de Olympische Spelen heeft behaald. Wij hopen dat Roemenië binnen afzienbare tijd volledig en actief lid wordt van de Unie. Ik wil daarom mijn verslag aan het Parlement aanbevelen en Roemenië oproepen tot voortvarendheid bij de tenuitvoerlegging van het acquis communautaire en de criteria van Kopenhagen en spoedig lid te worden van de Europese Unie.

Martelli
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, als rapporteur deel ik de inhoud van het verslag van de Commissie over Slovenië en stel ik vast dat de kritiek van 1998 een gezonde shocktherapie is geweest voor de Sloveense autoriteiten. Sedertdien hebben zij vaart gezet achter de goedkeuring van de voor toetreding noodzakelijke maatregelen. Dankzij de hogere versnelling is Slovenië nu een van de best voorbereide landen voor toetreding tot de Unie. Daarom houd ik het voor zeer waarschijnlijk dat dit land een van de eerste nieuwe leden zal zijn.
Natuurlijk blijven nog enkele vraagstukken open. Daar is trouwens ook al in verschillende instanties over gesproken, zowel in de parlementaire delegaties al ook in de Commissie buitenlandse zaken. Er zijn ook amendementen ingediend met betrekking tot deze vraagstukken en die zullen morgen worden behandeld. Ik noem bijvoorbeeld de sluiting binnen een jaar van de duty free shops, de herstructurering van de staatsbedrijven en de aanpassing van de wetgeving inzake het bank- en verzekeringswezen. Meer in het algemeen moet men zorgen voor modernisering van heel de rechtspraak, opdat onafhankelijkheid en onpartijdigheid kunnen worden gegarandeerd, en heel de overheidssector. Ik hoop dat deze vraagstukken prioriteit krijgen in het over twee weken te installeren nieuwe parlement en in de nieuwe regering.
Ook in het geval van Slovenië moet men aandringen op een goede informatiecampagne. De burgers moeten voorgelicht worden over al hetgeen op het spel staat bij de toetreding tot de Europese Unie. Het Parlement kan een actieve bijdrage aan deze initiatieven leveren door documentatiebureaus te openen en door het grote publiek te benaderen via scholen, sociale en culturele verenigingen en beroeps- en arbeidsinstanties. In zijn resolutie van april 1999 heeft het Parlement gewezen op de convergentie in de standpunten van de Europese Unie en Slovenië op het gebied van het economisch en veiligheidsbeleid. Inderdaad heeft Slovenië het afgelopen jaar een belangrijke bijdrage geleverd aan het Stabiliteitspact voor Zuid-Oost-Europa. Slovenië heeft ook steun gegeven aan de actie van de NAVO en de lidstaten tijdens de oorlog in Kosovo. Dit was een uiterst moeilijke keuze en daaruit blijkt dat dit land niet alleen een heel belangrijke rol speelt in dit gebied, maar ook gelijksoortige belangen heeft met de Europese Unie.
Ik wil van deze gelegenheid gebruik maken om commissaris Verheugen te vragen stappen te ondernemen in de Commissie en ook bij de Europese Raad opdat de Europese Unie haar standpunt herziet en bij de Servische oppositie, die de verkiezingen heeft gewonnen, aandringt op deelneming aan de tweede verkiezingsronde. Dat is de enige manier om te vermijden dat Milosevic, zonder politieke slag of stoot, een virtuele overwinning behaald, die voor hem een gevaarlijk voorwendsel zou kunnen zijn om aan de macht te blijven.
De stabiliteit van heel het Zuid-Oost-Europees gebied hangt af van de bijlegging van de geschillen tussen de verschillende, aan elkaar grenzende landen. Ook voor Slovenië is het belangrijk dat snel een akkoord wordt gevonden met Kroatië voor de oplossing van alle bilaterale geschillen en van met name het grensconflict. Daardoor zal niet alleen de stabiliteit worden verbeterd en een betere sfeer ontstaan voor de bilaterale betrekkingen, maar zullen ook meer kansen worden geboden voor economische ontwikkeling voor alle betrokken bevolkingen.

Poos
Mijnheer de Voorzitter, ik heb de eer u dit verslag over de toetreding van Cyprus te presenteren, dat in vergelijking met de andere verslagen die u vanmiddag gehoord heeft, een bijzondere politieke dimensie heeft. Het gaat om een kandidaat-lidstaat waarvan een derde van het grondgebied sinds 1974 bezet is door het Turkse leger en waar, door de aanwezigheid van een grens die een deel van het eiland hermetisch afsluit, de fundamentele principes van de Europese Unie niet van toepassing zijn op het hele grondgebied.
Het verslag dat ik u mag voorleggen en dat unaniem is goedgekeurd door de commissie, stelt vast dat het deel van het grondgebied dat wordt gecontroleerd door de legitieme autoriteiten, voldoet aan de politieke criteria van Kopenhagen. Cyprus bezit een levensvatbare en welvarende markteconomie en zou geen bijzondere problemen mogen ondervinden bij de overname van het acquis communautaire. Desalniettemin moet ik erop wijzen dat de omzetting van het acquis te langzaam gebeurt en dat Cyprus, zoals andere kandidaat-lidstaten overigens, zijn administratieve, fiscale en rechterlijke structuren moet aanpassen.
Ik ben ervan overtuigd dat de toetreding van Cyprus de katalysator en de motor kan zijn voor de oplossing van het politieke probleem van de opdeling van het eiland. De instandhouding van de status-quo, zoals die is ontstaan na de Turkse invasie in juli-augustus 1974, is voor de Europese Unie onaanvaardbaar.
Daarom steunen wij de nabuurschaponderhandelingen die thans worden gevoerd onder auspiciën van de Verenigde Naties. Maar wij onderstrepen ook dat een definitieve, rechtvaardige en duurzame oplossing ook de volledige eerbiediging moet behelzen van zowel de relevante resoluties van de VN-Veiligheidsraad, wat niets anders is dan het geldende internationale recht, als de beginselen die ten grondslag liggen aan de Europese Unie. Ik denk daarbij natuurlijk vooral aan de politieke beginselen, maar ook aan het vrije verkeer en het recht van vestiging.
Daar Cyprus en Turkije beide kandidaat-lidstaat zijn, is de Cypriotische kwestie geen periferisch conflict meer. Het wordt een intracommunautair conflict. We moeten bijgevolg alle middelen en troeven gebruiken die we hebben. Om uit de huidige impasse te geraken, moeten er onmiddellijk vertrouwenwekkende maatregelen worden getroffen. De aanwezigheid in de bezette zone van Noord-Cyprus van één militair op zes burgers, Turkse kolonisten inbegrepen, is uniek in Europa, en zelfs in de wereld.
Daarom stel ik als rapporteur voor dat de reeks vertrouwensmaatregelen die een einde moeten maken aan de status-quo, beginnen met de demilitarisatie van het eiland, zoals trouwens wordt geëist in verscheidene resoluties van de VN-Veiligheidsraad sinds 1983.
De Turks-Cypriotische gemeenschap heeft niets te verliezen, maar juist veel belang bij de toetreding van Cyprus. Zowel haar veiligheid als culturele identiteit zullen volledig worden geëerbiedigd. Toetreding tot de Europese Unie is juist een waarborg dat rechten geëerbiedigd worden. Europa moet een actieve en verantwoordelijke rol spelen bij de oplossing van de Cypriotische kwestie. Daartoe zal een sleutelrol moeten worden toegewezen, uiteraard zonder afbreuk te doen aan de rol van de Commissie zelf, aan onze hoge vertegenwoordiger voor het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid, de heer Javier Solana.

Stenzel
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik spreek hier in de dubbele hoedanigheid van rapporteur voor Malta en voorzitter van de gemengde parlementaire commissie EU-Polen. Daarom ben ik ook dankbaar voor de extra spreektijd die mij werd toegekend.
Door zijn geopolitieke ligging, als uiterste voorpost van Europa op de grenslijn met het Nabije Oosten en Noord-Afrika, is Malta veel belangrijker dan de omvang van zijn grondgebied en zijn kleine bevolkingsaantal doen vermoeden. Daarom heeft het Europees Parlement, net zoals de Europese Raad van Wenen met Wolfgang Schüssel toen nog in de rol van minister van Buitenlandse Zaken en fungerend voorzitter van de Raad, ook ingestemd met de beslissing van Malta om zijn toetredingsaanvraag, die sinds 1996 in de ijskast ligt, te hernieuwen. Het was alleen maar logisch dat de Europese Raad van Helsinki in december vorig jaar, toen besloten werd de toetredingsonderhandelingen uit te breiden, ook het licht op groen heeft gezet voor de hervatting van de toetredingsonderhandelingen met Malta.
Het staat vast dat Malta voldoet aan de politieke criteria van Kopenhagen en met zijn goed functionerende markteconomie bestand moet zijn tegen de concurrentie binnen de Unie, wanneer het de huidige maatregelen tot herstructurering van zijn industrie en verlaging van zijn begrotingstekort voortzet. Bovendien beschikt Malta over stabiele en goed functionerende democratische instellingen. Het nationale actieplan voor de omzetting van het acquis communautaire schept de noodzakelijke voorwaarden voor de herstructurering en modernisering van de economie van het eiland.
Als rapporteur besef ik natuurlijk dat Malta bij de aanpassing aan de EU gelijkaardige problemen ondervindt als andere kandidaat-lidstaten. Alleen zijn die problemen in het geval van Malta kwantitatief veel geringer en daardoor gemakkelijker op te vangen voor de EU. Het kleine eiland heeft zijn economie natuurlijk lange tijd tegen al te grote concurrentie kunnen beschermen met protectionistische maatregelen en invoerrechten. Daarom zorgt de opheffing van deze structuren natuurlijk voor onrust bij kleinhandelaars en familiebedrijven.
Het zorgt echter ook voor ongerustheid bij de sector van scheepswerven en droogdokken, die lange tijd sterk gesubsidieerd is en daardoor ook een belangrijk aandeel heeft in de staatschuld. Er worden momenteel echter herstructureringsmaatregelen getroffen die deze sector winstgevender en levensvatbaarder kunnen maken. Daarnaast is Malta goed op weg de monopoliepositie van zijn elektronische media op te heffen en ook deze sector open te stellen voor de vrije markt. Een probleem is ongetwijfeld de grote inhaaloperatie die moet worden uitgevoerd op het gebied van milieubeleid en de opruiming van afval. Deze problemen zijn echter binnen passende termijnen op te lossen.
Essentieel voor Malta is de financiële steun in het kader van de pretoetredingsstrategie en, van onze kant, het besef dat voor de financiële hulp aan Malta dezelfde regels moeten gelden als voor de andere kandidaat-lidstaten. Het grootste probleem voor Malta is echter nog steeds dat het toetredingsproces verschillend beoordeeld wordt door regering en oppositie, terwijl de Europese Unie wil dat dit toetredingsproces zonder scheuren of onderbrekingen verloopt. Daarom is het noodzakelijk dat het publiek uitgebreid geïnformeerd wordt over de politieke, economische en maatschappelijke aspecten van de toetreding van Malta alsook dat een uitgebreide dialoog wordt gevoerd met alle lagen van de bevolking en met relevante politieke groepen en partijen, teneinde de toetreding van Malta tot een nationale aangelegenheid te maken en ervoor te zorgen dat het traject van Malta naar de EU een gelijkmatig verloop kent.
Ik maak nu een geografische sprong naar Polen, dat ongetwijfeld een sleutelland is voor het uitbreidingsproces, niet alleen omdat het de snelst groeiende economie heeft van alle Midden-Europese landen, maar ook wegens zijn omvang en geopolitieke ligging. Polen was altijd het eerste slachtoffer van Europese conflicten, die tot in het meest recente verleden op zijn bodem werden uitgevochten. Het is niet de schuld van Polen dat het pas zo laat de weg vindt naar de Europese Unie. Bij alle problemen die de aanpassing van Polen met zich meebrengt, mogen we niet de historische dimensie vergeten, zeker niet in het geval van Polen. Deze dimensie is immers niet te vatten door louter getallen of kosten- en batenberekeningen.
Vooral op deze verjaardag van de Duitse hereniging is het zinvol eraan te herinneren dat het de Poolse beweging Solidarnosc was die 20 jaar geleden de ondergang van het sovjetblok inluidde en uiteindelijk de Duitse hereniging mogelijk maakte. Twee elementen moeten we absoluut voor ogen houden: de EU moet eindelijk eens haar interne hervormingen voltooien, om vanaf 2003 klaar te zijn voor de opname van nieuwe lidstaten. Het is echter ook absoluut noodzakelijk dat het Poolse publiek uitgebreid geïnformeerd wordt over de voordelen en kansen van de toetreding.
Hoe moeizaam de onderhandelingen tussen Polen en de EU thans ook mogen verlopen, als vertegenwoordigers van het Europees Parlement hebben we de plicht alles te doen om het integratieproces van Polen geloofwaardig te maken. Daarbij komt het niet aan op een exact jaartal. Maar over de wil van de Europese Unie om haar ruimte van vrede en stabiliteit uit te breiden naar Midden-Europa en naar Polen, mag geen twijfel bestaan. De oproep in het verslag over Polen tot de Poolse leiders om de wettelijke aanpassingen aan de EU te bespoedigen en het acquis om te zetten, alsmede de succesvolle ondertekening van het akkoord over de liberalisering van de Poolse landbouwmarkt van enkele dagen geleden, zijn positieve signalen.
Ondanks alle problemen mogen we één ding niet vergeten: de toetreding van Polen moet heel zorgvuldig maar ook, in het belang van de Europese hereniging, zo snel mogelijk kunnen gebeuren.

Berès
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, namens de Economische en Monetaire Commissie zou ik onze bijdrage aan het debat willen presenteren. Er bestaat een discussie, die hier en daar regelmatig opflakkert, over de vraag of het toetredingsproces van de kandidaat-lidstaten moet worden beoordeeld aan de hand van nominale dan wel van reële convergentiecriteria. Volgens de Economische en Monetaire Commissie is dit een vals debat. Wij willen zowel de reële als de nominale convergentie in aanmerking nemen.
Als we achtereenvolgens kijken naar de criteria van Kopenhagen en naar die van Maastricht, menen we dat daarin de essentiële voorwaarden zijn vastgelegd voor een geslaagde toetreding van de kandidaat-lidstaten, dit wil zeggen met respect voor de wederzijdse belangen, de belangen van de kandidaat-lidstaten en de belangen van de EU-lidstaten. Maar als we willen dat alles goed verloopt, moeten we in een eerste fase toch de voorrang geven aan reële convergentie. Vanuit dit oogpunt moet de Europese Unie volgens ons ook een bijdrage leveren aan de geleidelijke aanpassing van het productieapparaat van de kandidaat-lidstaten.
De cijfers op dit punt spreken voor zich. Volgens de laatste schattingen die we hebben, is er waarschijnlijk 200 miljard euro nodig om de infrastructuur en het economische klimaat zodanig te verbeteren dat een reële convergentie mogelijk wordt, met andere woorden, dat het investeringsniveau een zodanige stijging kent dat de kandidaat-lidstaten in staat zijn te voldoen aan de criteria van Kopenhagen.
Volgens ons zal er ook een zekere flexibiliteit nodig zijn bij de evaluatie van de criteria inzake de verlaging van het inflatiecijfer en de koppeling van de wisselkoersen. Dit zijn aspecten van de nominale convergentie, en we hebben in de Europese Unie gezien dat deze convergentie op haar beurt kan bijdragen tot de bevordering van reële convergentie. We denken daarbij uiteraard aan onze ervaring met Italië en Portugal, en we zien hetzelfde fenomeen in de kandidaat-lidstaten, maar er is een zekere flexibiliteit nodig om de vereiste aanpassingen mogelijk te maken in het inhaalproces. Dit geldt natuurlijk met name voor het prijzenbeleid.
Vanuit deze optiek lijkt het ons van essentieel belang om nog voor de toetreding een werkelijke macro-economische dialoog met de kandidaat-lidstaten op gang te brengen, waarbij we als gelijke partners, als collega's met elkaar spreken op het niveau van de ministers van Financiën en de centrale banken. En zeker niet alleen over monetaire kwesties, maar ook over wat we in de Unie de coördinatie van het economisch beleid noemen. Bij deze coördinatie gaat het om kwesties van algemeen belang, zoals werkloosheid, industriële vernieuwing, besteding van overheidsmiddelen.
Volgens de Economische en Monetaire Commissie moet ook bijzondere aandacht worden geschonken aan het op peil brengen van de structuren voor bedrijfseconomisch en bankentoezicht. Deze toezichtstructuren zijn thans in een embryonale fase, wat een potentieel risico inhoudt voor de toegang tot financiering van het midden- en kleinbedrijf.
Tot slot, het Parlement vraagt in het verslag van de heer Brok om, vooral op de korte termijn, de liberalisering van de kapitaalmarkt geleidelijk te laten verlopen, teneinde alle vormen van speculatie op de wisselmarkten te vermijden.
Ik heb nog een laatste opmerking, mijnheer de Voorzitter, in verband met de gevolgen van de toetreding tot de euro. Wij beschouwen deze toetreding tegelijk als een recht en een plicht. Als de voorwaarden eenmaal vervuld zijn, is er geen enkele reden, noch voor de kandidaat-lidstaten noch voor de landen die reeds behoren tot de eurozone, zich te verzetten tegen de toetreding van de kandidaat-lidstaten tot de derde fase van de Economische en Monetaire Unie.
Sterker nog, deze toetreding zal een bekrachtiging zijn van het feit dat ze betrokken zijn in een politiek project en zich aansluiten bij de nauwe coördinatie van het economisch en sociaal beleid. De monetaire unie is geen monetaire zone. Het is ook een economische en monetaire unie. Het wederzijdse belang vereist dat er geen afwijkingen van de regel worden toegestaan voor deze landen, maar ook voor ons geldt dat wij geen exclusief recht hebben op het lidmaatschap van de euro, voor zover de criteria die wij onderling hebben vastgesteld, worden geëerbiedigd. Deze landen zijn geroepen om toe te treden tot de Unie overeenkomstig de criteria die wij gezamenlijk hebben vastgesteld.

Wuermeling
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte dames en heren, de Commissie juridische zaken en interne markt heeft zich heel geëngageerd, maar ook heel serieus beziggehouden met het vraagstuk van de uitbreiding van de interne markt naar de kandidaat-lidstaten, want een interne markt tussen economische gebieden die zo verschillend zijn als de Europese Unie en de kandidaat-lidstaten is absoluut uniek in de hele economische geschiedenis. Volgens de berekeningen van een in opdracht van de Commissie uitgevoerde studie zal het 35 jaar duren voordat het welvaartsverschil tussen de EU en de kandidaat-lidstaten gehalveerd is. Nergens ter wereld is het inkomensverschil tussen aangrenzende gebieden zo groot als tussen de EU en de kandidaat-lidstaten.
Zelfs tussen de VS en Mexico liggen de inkomensniveaus dichter bij elkaar. Daarom zijn we op het gebied van de interne markt voorstander van een goed doordachte, flexibele strategie die aangepast is aan deze uitdaging. In haar initiatiefverslag dringt de Commissie juridische zaken en interne markt dan ook aan op het gebruik van overgangsregelingen die de economieën in staat stellen harmonisch naar elkaar toe groeien.
Deze tussenoplossingen mogen echter niet leiden tot een starre handhaving van de status-quo, maar moeten intelligente buffers zijn, die zich kunnen aanpassen aan de veranderende omstandigheden. Ik ben de heer Verheugen zeer dankbaar dat hij ons vandaag verzekerd heeft dat de uitbreiding naar het Oosten zorgvuldig wordt voorbereid. Hij heeft ook de indruk gegeven niet te zullen wijken voor politieke druk wanneer hem gevraagd wordt een oogje dicht te knijpen. Wat dat betreft kan hij rekenen op de uitdrukkelijke steun van onze commissie.
Wij verwelkomen de vorderingen die de kandidaat-lidstaten hebben gemaakt bij de aanpassing aan het Europese recht, en we sporen ze aan deze voor een deel moeizame en lastige klus voort te zetten. Ik moet zeggen dat ik persoonlijk bijzonder onder de indruk ben van de resultaten die zijn geboekt door Hongarije, Estland en Slovenië. De Commissie juridische zaken en interne markt beseft nochtans heel goed dat het niet volstaat om wetten uit te vaardigen. Ze moeten ook worden toegepast. Het Europese Gemeenschapsrecht is nu eenmaal niet louter een law in the books, een compilatie van wetteksten, maar moet ook in de kandidaat-lidstaten een law in action zijn, dit wil zeggen recht dat wordt toegepast.
Als afgevaardigde uit een regio die direct aan een kandidaat-lidstaat grenst, zou ik uw aandacht willen vestigen op de concrete situatie daar. Aan de Duitse kant van de grens is het gemiddelde salaris ongeveer tien keer zo hoog als tien kilometer verder in de naburige steden van Tsjechië. Deze regio, die vroeger was afgesneden door het IJzeren Gordijn, heeft een enorme economische achterstand opgelopen. Daarom moet nu in turbotempo een herstructurering worden uitgevoerd. Daarvoor hebben deze regio's, waar over de hele Unie samen toch zo'n 20 miljoen mensen leven - dat is evenveel als in een middelgrote lidstaat - onze steun nodig bij de scholing van gekwalificeerde werknemers voor investeringen van het midden- en kleinbedrijf en investeringen in infrastructuur. En we sporen de Commissie aan werk te maken van haar plan om een passend actieprogramma voor de grensregio's uit te werken. Zoals het geval was bij de uitbreiding naar het Zuiden, moet dit programma ook concrete financiële toezeggingen bevatten.
Het toeval wil dat juist vandaag mensen uit zo'n regio, Oberfranken, naar hier zijn gekomen en thans op de tribune zitten. Ik heb zojuist met ze gesproken, en kan u zeggen dat deze burgers bezorgd zijn over de toekomst van hun regio met het oog op de uitbreiding naar het Oosten. Daarbij gaat het niet enkel om een tekort aan informatie, maar om heel terechte en concrete zorgen. We moeten ervoor zorgen dat de mensen daar de uitbreiding niet in de eerste plaats aan den lijve ondervinden door banenverlies en bedrijfssluitingen.
Ik verzoek u daarom in de resolutie die wij vandaag aannemen ook een duidelijk signaal te geven aan deze burgers dat hun zorgen gehoord worden in het Europees Parlement. Dan zullen we ook de steun van deze mensen krijgen voor het Europees doel van een uitbreiding in vrede en vrijheid.
Het Europees Parlement moet instemmen met de toetredingsverdragen. We zijn voorstander van een grotere openheid, een grotere transparantie bij de onderhandelingen, en we verzoeken de Raad met klem geen geheimhoudingstrategie toe te passen ten aanzien van de toetredingsonderhandelingen, maar openbaar te maken wat daar besproken wordt. Alleen dan zullen de mensen hun bedenkingen opzijzetten en het grote project van de uitbreiding van de Europese Unie ondersteunen.

Glante
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ook ik, als afgevaardigde van de Oost-Duitse deelstaat Brandenburg, wil op deze plaats onderstrepen dat ik heel trots ben namens mijn commissie te mogen spreken in dit debat. Men zou kunnen zeggen dat ik een regio vertegenwoordig die tien jaar geleden reeds het toneel was van een uitbreiding naar het Oosten - ook ik leefde aan de andere kant van het IJzeren Gordijn.
Ik wil op deze plaats echter ook mijn respect betuigen aan de burgers in de Midden- en Oost-Europese landen die tien jaar geleden de moed hadden om de straat op te gaan en die dit proces mede in gang hebben gezet. Ik wil ze daarvoor bedanken, en dat geldt natuurlijk ook voor de toenmalige lidstaten van de Europese Unie en de Commissie en het Parlement, die zich tot dusver solidair hebben getoond met onze regio's.
Ik spreek namens de Industriecommissie over industrie, externe handel, onderzoek en energie. Het is een uitgestrekt beleidsterrein met veel hete hangijzers wat de details betreft, en het is een grote uitdaging dit brede spectrum voor de twaalf kandidaat-lidstaten uit Midden-Europa en Malta en Cyprus te moeten dekken. Laat ik ingaan op enkele kernpunten.
De herstructurering van de industrie is reeds aan de gang, maar blijft een prioriteit en moet nog geïntensiveerd worden. Deze industriële verandering legt een zware druk op de mensen in de kandidaat-lidstaten, maar verzekert tezelfdertijd hun toekomst en de toekomst van hun kinderen. De hervorming van de economie gebeurt niet vanwege de EU, dat moet worden onderstreept. Het gaat om het concurrentievermogen van deze landen zelf, met of zonder EU-lidmaatschap.
Inzake industrie moeten drie punten worden onderstreept. Ten eerste, de aanpassing van industriële structuren moet minstens in het huidige tempo worden voortgezet. Ten tweede, het juridisch kader voor markttoegang en financiering moet absoluut worden verbeterd en vereenvoudigd. Stabiliteit bevordert economisch succes. Ten derde, aanvullende maatregelen zoals bijvoorbeeld scholing, sociale bescherming en, daarmee samenhangend, sociale stabiliteit en een actief werkgelegenheidsbeleid, zijn eveneens heel belangrijk.
Inzake handel moet worden beklemtoond dat een nationale handelspolitiek na toetreding tot de EU niet meer mogelijk is. De coördinatie van het handelsbeleid tussen de EU en de kandidaat-lidstaten is absoluut noodzakelijk tot het tijdstip van de toetreding. Deze coördinatie wordt nu ook geleidelijk versterkt. Enkele opmerkingen over de nieuwe technologieën: de ontwikkeling van een industriële maatschappij naar een informatiemaatschappij voltrekt zich ook in deze landen. Dit proces loopt parallel met de uitbreiding. We moeten gezamenlijk, in de zin van een gemeenschappelijke informatieruimte, grote inspanningen leveren op dit gebied. De informatiemaatschappij is belangrijk voor zowel de oude als de nieuwe industrie. De openbare sector zou ook in de Midden- en Oost-Europese en andere landen het voorbeeld moeten geven. Onderzoek moet over de hele lijn versterkt worden, met name op het gebied van de nieuwe technologieën, en het is van cruciaal belang dat deze landen betrokken worden in de Europese netwerken.
Laat ik nog een opmerking maken over de energiesector, die vandaag reeds ter sprake is gekomen. Op het gebied van energieproductie en -distributie moet de efficiencyverbetering worden voortgezet; daarbij moeten de milieunormen worden geëerbiedigd. De gehele Europese energiemarkt zal veranderen door de toetreding. We krijgen een heel nieuwe energiemix.
Een gevoelig thema werd vandaag reeds aangesneden: kernenergie. Prioriteiten zijn hier de naleving van bestaande veiligheidsnormen en de overeengekomen stillegging van niet moderniseerbare installaties. Ook ik zou namens mijn commissie willen benadrukken dat ik geen voorstander ben van een koppeling tussen de datum van toetreding en de sluiting van installaties. Het is een afzonderlijk proces. Hoe graag sommigen dat ook zouden willen, het afstappen van kernenergie maakt geen deel uit van het communautaire acquis. Daarom mogen we, om eerlijk te blijven, ook niet steeds nieuwe hinderpalen opwerpen op dit gebied. Het transformatieproces en de dynamiek van dit transformatieproces zouden aan beide zijden voor structurele aanpassingsproblemen zorgen.
Bijzondere aandacht - en op dit punt sluit ik mij aan bij de vorige spreker - moet worden geschonken aan de grensregio's. Op middellange termijn zijn de vooruitzichten voor de grensregio's in de Europese Unie uitstekend, maar op korte termijn zullen ze te kampen hebben met grote aanpassingsproblemen. Dat weten we uit onze ervaringen met de uitbreiding in Spanje en Portugal. Wij - in de eerste plaats de lidstaten, maar ook de EU - hebben de plicht de grensregio's op passende wijze te ondersteunen.
Samengevat: de kandidaat-lidstaten hebben reeds een deel van de weg afgelegd. De EU moet ze volop blijven steunen en mag ook haar eigen taken op het gebied van de herstructurering, maar ook op het vlak van de instellingen, niet verwaarlozen.

Smet
Voorzitter, commissaris, het sociaal beleid is een hoeksteen van het Europees sociaal model. Het is ook een productieve factor die bijdraagt tot economische ontwikkeling, en al hebben de kandidaat-landen terzake reeds grote inspanningen geleverd, er dienen nog grote inspanningen geleverd te worden om de ontwikkelingskloof tussen de Europese Unie en de kandidaat-landen tot aanvaardbare proporties te herleiden. Ik geef u een aantal voorbeelden: hun lonen zijn viermaal lager dan de onze, hun koopkracht is tweeënhalf keer lager dan de onze; alleen Praag en Bratislava halen het welvaartsgemiddelde van de Europese Unie.
Vergeleken met de Europese Unie ligt de deelname aan de arbeidsmarkt in de Midden- en Oost-Europese landen ongeveer vijf procent lager, voor vrouwen ongeveer twintig procent lager. De kindersterfte in Oost-Europa vertegenwoordigt het dubbele van die in West-Europa. In Roemenië bedraagt de kindersterfte zelfs het viervoud van de kindersterfte in de Europese Unie. Ook technologisch blijken oost en west nog steeds onderscheiden: tegenover vier internetaansluitingen per duizend inwoners bij hen staan er zestien bij ons.
Als er dan gesproken wordt over een snelle toetreding - en de datum 2003 valt ook, al wil de commissaris zich daar niet op vastpinnen, maar neemt dat niet weg dat ook sommige West-Europese regeringsleiders die datum vooropstellen - dan veronderstelt dit wellicht overgangsmaatregelen of -periodes, en daarover blijft de onduidelijkheid bestaan. Via welke procedure bijvoorbeeld zal over die overgangsperiodes beslist worden? Indien het acquis communautaire niet volledig omgezet is of kan zijn, of in de praktijk toegepast is, hoe gaat men dan beslissen welk deel van het acquis communautaire in elk geval omgezet moet zijn en voor welk deel men, mits onderzoek en interpretatie, desnoods kan aanvaarden dat er een overgangsperiode is? Daarover zou enige duidelijkheid moeten komen. We mogen ons ook niet laten verblinden door de percentages van in nationale wetgeving omgezet gemeenschapsrecht.
Een voorbeeld, de sociale dialoog: dat is niet zo zeer een kwestie van opzetten en erkennen van sociale partners, maar vooral een probleem van cultuur, van vertrouwdheid met werkgeversafgevaardigden en werknemersvertegenwoordigers, van ervaring met voorlichten, raadplegen, overleggen en onderhandelen. Ik wil daarmee dus zeggen dat ondanks het omzetten van een aantal richtlijnen deze in de praktijk niet altijd toegepast worden.
Tot slot, uitbreiden is niet slechts een spel van woorden want het is niet door de mensenrechtenverklaring in het Tibetaans te vertalen dat de mensenrechten in Tibet er wel bij varen.

Ettl
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, in de overgangsfase is er niet alleen behoefte aan duidelijkheid, mevrouw Smet, maar ook aan flexibiliteit en fantasie. Eén ding staat natuurlijk als een paal boven water: de opmerkelijke inspanningen van de kandidaat-lidstaten en hun absolute wil om toe te treden tot de Europese Unie moeten voor ons voldoende reden zijn om ons klaar te maken en in te zetten voor de uitbreiding. Daarom moeten in deze pretoetredingsfase alle maatregelen die bevorderlijk zijn voor het toenaderingsproces veel voortvarender en met een betere beleidscoördinatie worden uitgevoerd.
De Commissie mag daarbij niet aan haar lot worden overgelaten! Dat zeg ik aan het adres van de Raad en natuurlijk ook van de lidstaten zelf, vooral ook omdat de groeicijfers van de kandidaat-lidstaten over het algemeen onder de verwachtingen zijn gebleven van de prognoses uit 1997, toen we ons voor het eerst over deze kwestie hebben gebogen in het Europees Parlement. Daarom moeten we voortaan ook iets voorzichtiger zijn met onze prognoses, mijnheer de commissaris. Beter meer voorzichtigheid en meer voorzorgsmaatregelen dan te weinig!
We moeten allen ook goed beseffen dat aanhoudende economische groei de basis vormt voor sociale ontwikkeling. En dat is op zijn beurt de voorwaarde voor de stabilisering van het Europees sociaal model, maar ook de garantie dat dit model niet bedreigd wordt.
De politieke realiteit dwingt ons echter in verscheidene beleidsterreinen overgangsregelingen uit te werken om problemen en storingen bij dit toetredingsproces te vermijden. Dat is zowel in het belang van de kandidaat-lidstaten als van de lidstaten zelf. Voor het arbeidsmarkt- en werkgelegenheidsbeleid betekent dit dat met name lidstaten die aan toetredingslanden grenzen in een eerste fase behoefte hebben aan flexibele, goed doordachte overgangsregelingen voor het vrije, specifiek op grenspendelaars gerichte werknemersverkeer. Maar deze overgangsregelingen mogen slechts gelden zolang de verschillen in levensstandaard in de toetredingslanden niet zodanig verbeterd zijn dat er geen onrust of migratiestromen meer te verwachten zijn. Grensregio's hebben behoefte aan stabiliteit. Dat betekent dat men de eerste fase na de toetreding moet gebruiken om gezamenlijk sociale verschillen op te heffen, maar ook om in de grensgebieden duurzame vertrouwensrelaties op te bouwen.
Dit is een kans om door een geslaagd socialiseringsproces te vermijden dat protectionisme en nationalisme de kop opsteken. Met name in de grensgebieden, waar verschillende culturen tegen elkaar botsen, is dit van bijzonder belang.

De Roo
Voorzitter, commissaris, collega's, dames en heren, de uitbreiding van de Europese Unie met tien landen uit Oost-Europa en met de Middellandse-Zeelanden Malta en Cyprus staat voor de deur. De onderhandelingen van de Europese Commissie en de regeringen van die twaalf landen zijn nu gaande. Daarbij zijn de drie grote knelpunten milieu, landbouw en de vrije toegang van de werknemers van de nieuwe landen tot de arbeidsmarkt van de oude Vijftien.
Over de milieuaspecten heb ik namens de Milieucommissie een verslag opgesteld. Slechts een keer eerder heeft Europa met een soortgelijke uitdaging te maken gehad. Dat was bijna tien jaar geleden toen de DDR onderdeel werd van heel Duitsland.
De Europese Commissie drukte toen door dat de regels van de interne markt vanaf dag nul van de toetreding van de DDR tot de EU gelden. De milieuregels van Europa kende veelal overgangstermijnen van vijf jaar. In die situatie werd de voormalige DDR massief gesteund met geld vanuit West-Duitsland, 150 miljard DM per jaar. De tien nieuwe landen in Oost-Europa kennen niet zo'n rijke suikeroom.
De EU geeft nu ongeveer 500 miljoen euro per jaar uit aan het milieu in de twaalf nieuwe landen gezamenlijk. Om aan alle 200 milieuwetten van de EU te voldoen moeten de gezamenlijke overheden in Oost-Europa nog 120 miljard euro uitgeven. Het is dan ook begrijpelijk dat zij voor de dure EU-milieuwetten langere overgangstermijnen, van tien tot vijftien jaar, vragen. Dat betekent dat het milieu pas over vijftien tot twintig jaar vanaf nu merkbaar zal opknappen in Oost-Europa. Dat is onaanvaardbaar lang.
Het is logisch dat de ministers van Milieu van de nieuwe landen na de toetreding op de rem zullen gaan staan of zij nu groen of conservatief van politieke kleur zijn. Zij zullen argumenteren dat zij eerst maar eens de oude EU-milieuwetten moeten invoeren voordat Europa nieuwe milieuwetten aanneemt of oude wetten gaat aanscherpen. Om uit dit dilemma te komen, stelt de Milieucommissie voor dat de goedkope milieuwetten, zoals milieueffectrapportage, milieu-informatie, dierenwelzijn, de habitat- en de vogelrichtlijnen vanaf dag nul moeten gelden en dat voor de dure milieuwetten overgangstermijnen van vijf jaar moeten worden ingevoerd.
Om de nieuwe landen te helpen zal de milieusteun moeten worden verdubbeld. Als langere overgangstermijnen toch nodig zijn, dan moet de Europese Commissie dat voorleggen aan de Milieucommissie. Het meest omstreden is het voorstel dat de oude kerncentrales van het sovjettype vanaf dag nul moeten worden gesloten. In de onderhandelingen is tot nu toe afgesproken dat dit soort extreem gevaarlijke centrales, zoals in Litouwen, tot 2009 mogen doordraaien.

Meijer
Voorzitter, wij zijn misschien geneigd om te denken dat toetreding van nieuwe lidstaten er automatisch toe leidt dat daar moet worden voldaan aan een strengere bescherming van milieu en natuur. Met bescherming van het milieu is dat misschien ten dele waar, maar voor de bescherming van de natuur ligt het anders.
De kandidaat-lidstaten willen een snelle economische groei doormaken, ook als die ten koste gaat van een eerder vastgesteld natuurbeschermingsbeleid. Van die kandidaat-lidstaten hebben vooral de Oost-Europese landen een ruime traditie van aanwijzing en bescherming van natuurgebieden. Ze waren ook sterk in hun nadruk op het railvervoer, dat minder ruimte in beslag neemt en minder verontreinigende stoffen uitstoot dan het wegverkeer. Die voorsprong wordt de laatste tien jaar bedreigd, met name door de verarming van een groot deel van de bevolking en door het streven naar nieuwe, op autoverkeer gerichte infrastructuur. Sommige kandidaat-lidstaten streven naar financiële bijdragen van de Europese Unie voor projecten die niet meer zouden mogen worden uitgevoerd zodra ze zelf lid zijn geworden van de Unie. Een voorbeeld is de autosnelweg in Bulgarije tussen Sofia en Thessaloniki dwars door de kwetsbare Kresjnakloof.
De toestand van natuur en milieu wordt in sommige staten min of meer beschouwd als een staatsgeheim. Daarom is het belangrijk dat er in deze staten een actieve betrokkenheid van de bevolking ontstaat. Het ontstaan en uitgroeien van niet-gouvernementele organisaties voor de bescherming van natuur, milieu en dieren verdient daarom actieve steun. Eventuele overgangstermijnen die het voldoen aan eisen van natuur en milieu uitstellen, zouden ook het beleid binnen de huidige lidstaten van de Europese Unie kunnen bevriezen en belemmeren.
De komende jaren dreigt in Oost-Europa een ontvolking van plattelandsdorpen en ook een grootschalige aankoop van agrarische grond voor gemechaniseerde productie-intensieve bedrijven. Daarnaast worden nieuwe terreinen voor industriële bedrijvigheid aangelegd. En er zullen dan grote vervoerstromen ontstaan van akkerbouw- en veeteeltproducten over lange afstanden. Dat geldt ook voor het transport van levende dieren naar slachterijen, dat mensonwaardig is.
Waterlopen, heggen en steenwallen, de traditionele kavelscheidingen op het platteland zijn al eerder voor een deel vernietigd door grootschalige collectivisatie, maar ook de restanten ervan lopen nu gevaar. De habitatrichtlijn en de vogelrichtlijn zijn op de nieuwe lidstaten pas van toepassing als de te beschermen gebieden en dieren in een bijlage zijn opgenomen. Dat vereist spoed zodat ze vanaf de eerste dag kunnen gelden. We moeten proberen om het platteland en de natuurgebieden te beschermen tegen negatieve ingrepen.
Ik ben blij met de brede bijval in de Commissie voor milieu en volksgezondheid en hoop op hetzelfde van het Parlement als geheel.

Bowis
Mijnheer de Voorzitter, toen Pandora haar doos opende, kwamen alle kwalen van de mensheid tevoorschijn. Zo moet het op volksgezondheidsgebied soms hebben geleken toen het IJzeren Gordijn aan stukken werd gescheurd. Er kwam een tweerichtingsverkeer van slechte gewoonten op gang. Slechte gewoonten reizen natuurlijk snel en goede praktijken volgen langzaam en pas later. Veel slechte gewoonten hadden te maken met de volksgezondheid, zoals besmettelijke ziektes, waarvan sommige resistent zijn tegen geneesmiddelen en waarvan wij dachten dat zij tot het verleden behoorden. Verder drugsmisbruik, de verschrikkingen van aids en syfilis en de problemen van roken en alcoholisme.
Ongeacht het uitbreidingsproces zouden deze problemen zijn opgetreden. Het is onmogelijk om een nieuw gordijn, een cordon sanitaire, op te trekken om het westen tegen het oosten en het oosten tegen het westen te beschermen. Of wij nu uitbreiden of niet, het is in ons aller belang dat deze problemen worden aangepakt. Ik ben van mening dat de uitbreiding dit proces kan bevorderen.
Sinds de jaren vijftig hebben wij in Europa normen opgesteld op het gebied van veiligheid en gezondheid. In de loop der jaren hebben wij de bevoegdheden en normen uitgebreid van volksgezondheid tot de bevordering van de gezondheid, de bestrijding van roken, veiligheid van bloedtransfusies, het recht van vrij verkeer van artsen en patiënten. Wij hebben mensenrechten en wetten ingevoerd, onder meer op het gebied van de geestelijke gezondheidszorg. Er is regelgeving gekomen voor farmaceutische ondernemingen, geneesmiddelen voor mens en dier zijn goedgekeurd. Er zijn maatregelen genomen op het gebied van onderzoek, voor de verbreiding van goede praktijken en op het gebied van onderwijs en opleiding. In nauw verband met de volksgezondheid creëren wij een compendium van richtlijnen en verordeningen, zoals over vervuiling, uitstoot van radioactief afval en andere gevaarlijke stoffen, afvalverwijdering, water-, lucht- en bodemkwaliteit, voedselveiligheid en novel foods en productaansprakelijkheid. Nu gaan wij naar een verplichte gezondheidseffectenrapportage bij wetgeving.
Deze lange lijst wordt sterker gekenmerkt door de inbreuken van de lidstaten dan door de naleving. Wij moeten de regeringen van de lidstaten oproepen om de wetgeving na te leven en de Commissie om op naleving toe te zien. Eenieder van ons met belangstelling voor de uitbreiding moet van alle beschikbare kanalen gebruik maken om de vooruitgang in de kandidaat-landen te bevorderen. Daarom telt mijn advies vele aanbevelingen om in het kader van het PHARE-programma meer te ondernemen op het gebied van de gezondheid en om nu bij het actieprogramma op het gebied van volksgezondheid en op andere gebieden partnerschappen aan te gaan met de kandidaat-landen. Ook de Europese Investeringsbank moet hierbij worden betrokken.

Oomen-Ruijten
Mijnheer de Voorzitter, met de uitbreiding in het verschiet is het debat van vandaag een hele goede gelegenheid om nog eens aan te geven wat wij als Europese volksvertegenwoordiging als speerpunten zien. Ik zal me daarbij concentreren op het deelterrein consumentenbescherming waarvoor ik ook in het verslag en de resolutie verantwoordelijk ben.
Als de Europese Unie over enige jaren verrijkt wordt met vele miljoenen Midden- en Oost-Europese burgers praten wij ook over evenzovele consumenten. Hoewel het acquis communautaire over consumentenbescherming relatief klein is, hebben de belangen van consumenten raakvlakken met vele andere beleidsterreinen. Ik denk dan ook dat het allerbelangrijkste waarnaar gestreefd moet worden is dat ook in deze landen, in de nieuwe toetredingslanden, de consument een volwaardige partner wordt in de markteconomie, hetgeen bijdraagt tot het ontstaan van een goed maatschappelijk middenveld.
Om die positie te bereiken is het noodzakelijk dat er ook gestructureerde consumentenorganisaties bestaan, consumentenorganisaties die dan ook onafhankelijk zijn van de nationale overheden en eigenlijk ook door de EU, maar ook door lidstaten en andere NGO's naar mijn gevoel meer nog gestimuleerd zouden moeten worden.
Een drietal andere terreinen waar ik nog even aandacht voor vraag en dat is allereerst het terrein van de telecommunicatie. Telecommunicatie, tijdversnellende technologische ontwikkelingen waarin wij nu zitten, dat mag aan die uitbreidingslanden en aan die consumenten daar niet ontgaan. Zij mogen niet achterblijven. Dus versterkte inspanning daar.
Datzelfde geldt eigenlijk ook voor de financiële sector. Ik denk dat wij tezamen met het bedrijfsleven extra inspanningen zouden moeten doen om daar een goede organisatie op gang te zetten. Collega Bowis heeft het net gezegd: voedselhulp, veiligheid van voedsel is een topprioriteit. Topprioriteit, niet alleen voor de burger daar, maar ook omdat die interne markt straks met die producten rekening zal moeten houden.
Europese eenwording heeft kansen, kansen die heel veel mogelijkheden bieden en die wij met beide handen moeten aangrijpen.

Görlach
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, we weten dat de landbouwsector een van de moeilijkste sectoren is van de uitbreiding. Maar we moeten ons ook niet bang laten maken; de Landbouwcommissie is van mening dat wanneer de juiste pretoetredingssteun wordt verleend, we deze klus kunnen klaren. Een ding moeten we echter goed beseffen: de structuren in de kandidaat-lidstaten zijn enorm verschillend, men kan zich eigenlijk geen grotere verschillen indenken. En daarom moeten ook alle activiteiten worden aangepast aan de specifieke structuren van de afzonderlijke lidstaten.
Op het gebied van import/export is Hongarije momenteel het enige land dat een positieve balans heeft voor de handel in landbouwproducten met de vijftien lidstaten van de Unie. Alle anderen importeren meer landbouwproducten dan ze naar de Unie uitvoeren. Dat zou ons te denken moeten geven, ook omdat veel van onze landbouwers bang zijn dat ze allen het onderspit zullen delven bij de uitbreiding, want ze denken dat dit allemaal doorgewinterde landbouwlanden zijn. Dat is niet zo.
De gevaren liggen heel ergens anders. In de Landbouwcommissie zijn we er vast van overtuigd dat we de SAPARD-fondsen moeten aanspreken om in de pretoetredingsfase zoveel mogelijk middelen te geven aan deze landen en deze middelen ook op de juiste plaatsen in te zetten. We moeten zorgen voor een positieve wederopbouw van structuren, variërend van slachthuizen en zuivelbedrijven tot en met de verwerkingsindustrie. Het heeft geen zin dat we varkens invoeren in de vijftien lidstaten van de Unie, hier zorgen voor de toegevoegde waarde en dan de eindproducten terugsturen naar de winkels van deze landen. Zo zullen we ze niet op de been helpen. Alles wat we nu doen om dit proces op gang te brengen, bespaart ons later geld.
Het moet ook duidelijk zijn - ook dat moet men open en eerlijk met deze landen bespreken - dat het gemeenschappelijk landbouwbeleid niet betekent dat men vanaf de eerste dag van het EU-lidmaatschap overal dezelfde bedragen krijgt uitbetaald, zonder dat eerst per product wordt onderzocht of er prijsverliezen zijn. Dit zou onrechtvaardig zijn tegenover de andere structuren in de vijftien staten die thans lid zijn van de Unie. Met een goed doordachte phasing-in, een geleidelijke invoering van het systeem, moeten we dit verstandig kunnen regelen.
Er is natuurlijk het probleem van de overgangsregelingen. Op veterinair en fytosanitair gebied verlangen deze landen overgangsperioden van tien, twaalf, sommige van vijftien jaar. Dat gaat natuurlijk niet. En omdat het niet gaat, is het belangrijk om nu reeds veel te doen, zodat waar overgangsregelingen onvermijdelijk zijn, ze zo kort mogelijk duren. Nu beginnen met maatregelen is beter dan dit lange en ingewikkelde proces te moeten afhandelen vlak voor de toetreding.
Al deze landbouwkwesties mogen ons niet uit het oog doen verliezen dat juist in de landbouwsector het volgende geldt: als de institutionele hervormingen niet goed geregeld zijn voor de toetreding van de eerste kandidaat-lidstaten tot de EU, zullen we veel dingen niet kunnen regelen op de manier die wij wensen. Het zal natuurlijk niemand verbazen dat de Landbouwcommissie van mening is dat een dermate belangrijk beleidsterrein als de landbouw, dat nog steeds bijna de helft van de begroting in beslag neemt - wat in wezen zo zal blijven - onder het medebeslissingsrecht van het Parlement moet vallen. Ik zeg dit namens onze hele commissie nadrukkelijk aan het adres van alle landbouwministers van de lidstaten, welke politieke kleur ze ook mogen hebben, want daar zitten de remmers die dit niet willen. De toekomstige lidstaten, onze kandidaat-lidstaten, komen terecht in een hervormingsproces van het gemeenschappelijk landbouwbeleid van de EU. Het zou een slecht voorbeeld zijn van hoe de parlementaire democratie in de praktijk functioneert, als ze op een terrein dat voor hen veel belangrijker is dan voor de meeste van onze door de wol geverfde vijftien lidstaten, voortaan worden uitgesloten van democratische besluitvorming over het toekomstig gemeenschappelijk landbouwbeleid. Dat is een heel belangrijk punt. Ik voeg daar nog het volgende aan toe: in deze fase van de intergouvernementele conferentie is het noodzakelijk onze nationale regeringen en vooral de ministers van Landbouw dat klaar en duidelijk te zeggen.
Op enkele terreinen zullen we met elkaar in de clinch gaan; dat gebeurt nu al. Daarbij gaat het om geld. Men is bevreesd, de zegeningen van het gemeenschappelijk landbouwbeleid niet evenredig te krijgen uitbetaald in euro. Dat is niet waar. Gerechtigheid betekent echter niet dat men alles meet met dezelfde maatstaf. Het betekent dat ieder, naar gelang van zijn situatie in de toetredingslanden, de steun krijgt die hem gelijkstelt met zijn tegenhangers in de vijftien lidstaten. En dat betekent niet dat overal dezelfde numerieke bedragen per hectare, per ton en per dier betaald moeten worden. Dat is niet nodig, en het zou zelfs onrechtvaardig zijn. Samengevat: geen reden tot paniek, maar de hervormingen moeten naar het Parlement komen, anders lukt de integratie van de landbouwsector niet.

Miguélez Ramos
Mijnheer de Voorzitter, de uitbreiding is van cruciaal belang voor de opbouw van een sterk en verenigd Europa. De economische en sociale samenhang van het Verdrag die de basis vormt van het Europees solidariteitsbeleid, moet een van de fundamentele elementen van deze opbouw zijn. Wij mogen evenwel niet vergeten dat het gemiddelde BBP in de Gemeenschap na de uitbreiding en ten gevolge van de lage levensstandaard in de kandidaat-landen ten minste 18% lager zal komen te liggen. Het onmiddellijke gevolg zal zijn dat meer dan twintig van de huidige doelstelling 1-regio' s de vereiste limiet - een BBP van ten hoogste 75% van het gemiddelde van de Gemeenschap - zullen overschrijden zonder dat er sprake is van reële groei.
Dames en heren, dit soort zaken kunnen wij onze burgers niet altijd duidelijk uitleggen. Evenmin kunnen wij altijd duidelijke en aanvaardbare oplossingen aandragen.
Iemand heeft hier gezegd dat de uitbreiding voor 60% van de respondenten van de laatste Eurobarometer geen prioriteit geniet. Het Europees solidariteitsbeleid, het regionaal beleid, is voor de burgers het meest zichtbare van de Gemeenschapsbeleidsterreinen en het is een van de beleidsterreinen die het meest gewaardeerd worden. De rol van het advies van de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme - waarvan ik de rapporteur ben - is derhalve tweeledig. Het is niet alleen gericht aan de kandidaat-landen, maar ook aan de Europese Unie. De kandidaat-landen moeten nu al een eigen regionaal beleid met adequate bestuurlijke structuren ontwikkelen. Zij moeten een decentralisatie- en regionaliseringsproces op gang brengen en participatiekanalen creëren voor lokale en regionale besturen en voor de sociale partners. Verder moeten zij doelgerichte programma' s voor transnationale en grensoverschrijdende samenwerking opstellen, zowel onderling als met de huidige lidstaten. Na de uitbreiding zullen wij namelijk niet alleen de ongelijkheid moeten bestrijden die deze landen geërfd hebben van het verleden, maar ook de ongelijkheid die nu ontstaat. Deze ongelijkheid is het gevolg van het beleid dat in deze landen wordt gevoerd, maar vooral van onze eigen, Europese, investeringen of, zo u wilt, van de investeringen van de lidstaten, die de ongelijkheid tussen de regio' s in deze landen sterk doen toenemen. Daarom worden de kandidaat-landen in mijn advies opgeroepen om hun eigen regionaal beleid te ontwikkelen en dit proces op gang te brengen.
Mijn advies gaat uiteraard ook in op wat de Europese Unie moet ondernemen. Het is duidelijk dat wij de Europese fondsen voor de regionale ontwikkeling niet op basis van louter boekhoudkundige criteria tussen regio' s en gebieden kunnen blijven verdelen. Als wij nu niet vanuit een continentale invalshoek prioriteiten vastleggen, zal kostbare tijd verstrijken en zullen cruciale jaren voor de opbouw van een sterk en verenigd continent verloren gaan. Dames en heren, wij hebben een Europees beleid voor de ruimtelijke ordening nodig, waarvan de structuurfondsen een onderdeel vormen en op basis waarvan ambitieuze acties worden ondernomen voor een evenwichtige en geïntegreerde groei van de Europese ruimte. Wij moeten een dergelijk Europees plan opstellen en eenduidig koppelen aan het regionaal beleid en aan de hervormingen die in het jaar 2006 zullen worden doorgevoerd. Nu is het moment om met de discussie over deze geïntegreerde en gedecentraliseerde Europese ontwikkeling te beginnen. Wellicht zullen wij pas na de volgende Intergouvernementele Conferentie vooruitgang boeken. Het Europees Parlement en de Commissie regionaal beleid, die tevens bevoegd is voor vervoer en de trans-Europese netwerken, is zich bewust van het feit dat de verschillende, sectoriële communautaire beleidsterreinen moeten worden gecoördineerd om een globaal beleid voor de ruimtelijke ordening te ontwikkelen. Dames en heren, de Europese Commissie werkt met dezelfde hypothese zoals blijkt uit een aantal voorstellen in haar tweede driejaarlijks verslag over de cohesie, dat zij in december aan het Parlement zal voorleggen. Wij weten dat het vanuit politiek oogpunt misschien niet het aangewezen moment is, maar wij moeten ook de huidige financiële vooruitzichten, die het resultaat zijn van de Europese Raad van Berlijn, ter discussie stellen. Deze zijn volgens ons namelijk onvoldoende voor het regionaal beleid en het economische en sociale cohesiebeleid van de Europese Unie na de uitbreiding.
Want, dames en heren, cohesie is ook Europees burgerschap. Helmut Schmidt en Valéry Giscard d' Estaing hebben dit op een andere manier verwoord: integratie is alleen realistisch en levensvatbaar wanneer er een politieke wil is en de sociaal-economische omstandigheden vrijwel gelijk zijn.

Rack
Mijnheer de Voorzitter, voor ik aan mijn uiteenzetting begin, zou ik de volgende opmerking willen maken, niet in verband met Oostenrijk, maar met een ander politiek thema. Voor de presentatie van de verslagen over de kandidaat-lidstaten Malta en Cyprus heeft het Franse Raadsvoorzitterschap zijn politieke aanwezigheid in dit Huis gewijzigd. Ik hoop dat dit geen indicatie is van hoe de grande nation wil omgaan met kleine partners, want dat zou een verkeerd signaal zijn. Maar nu wat de juiste signalen betreft.
Elmar Brok is terecht zijn toespraak begonnen met erop te wijzen dat we allen zullen profiteren van de uitbreiding, in het bijzonder ook wij aan deze kant van de huidige buitengrens. Mijnheer Verheugen, u heeft terecht benadrukt dat het niet om het of, maar om het hoe en wanneer van de uitbreiding gaat. Maar juist bij dit hoe en wanneer moeten we er allen voor zorgen dat de uitbreiding zorgvuldig wordt voorbereid en serieus wordt uitgevoerd, zodat zij werkelijk een succes wordt.
De Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme heeft geprobeerd twee gebieden uit haar bevoegdhedenpakket speciaal onder de loep te nemen. Collega Brok heeft ze al ter sprake gebracht en wij moeten met deze aspecten rekening houden als we willen dat de uitbreiding een succes wordt. We hebben zojuist gezien hoe in de sector regionaal beleid en regionale steun schouderklopjes worden uitgedeeld. Vervoer en toerisme lijken dan weer sectoren te zijn waar men liever de zweep hanteert. Dat komt omdat er op dit terrein een uitgebreid acquis bestaat, en het van belang zal zijn - ik kom hier nog op terug - dat dit acquis ook daadwerkelijk wordt toegepast.
Ik wil er echter eerst op wijzen dat de vervoerinfrastructuur van kapitaal belang zal zijn voor het welslagen van de uitbreiding. Een grote interne markt met meer dan 500 miljoen Europese consumenten heeft verkeerswegen nodig om te kunnen functioneren. Deze infrastructuur is voor een deel al aanwezig, althans in de ene helft van de toekomstige Unie. Hier hebben we met de TEN op grote schaal passende infrastructuurmaatregelen getroffen en zijn we bezig die nog te verbeteren. We moeten hetzelfde doen in Midden- en Oost-Europa en met name ook voor een betere aansluiting met die landen zorgen. Het TINA-verslag biedt op dit punt interessante perspectieven. In de financiële vooruitzichten worden middelen hiervoor uitgetrokken. Of dat voldoende zal zijn, blijft een vraag. Voor de kandidaat-lidstaten is met PHARE, ISPA en andere financieringsprogramma's in ieder geval een gezonde basis gelegd.
Die gezonde basis is ook noodzakelijk, en het is enorm belangrijk dat in de kandidaat-lidstaten de vereiste infrastructuur wordt gebouwd, zodat de aanvaarding van het acquis communautaire niet alleen een theoretische kwestie zal zijn. Wat de verschillende vervoersvormen betreft, heeft onze commissie geprobeerd de belangrijkste aspecten kernachtig samen te vatten. Met name op het gebied van weg- en spoorvervoer dienen twee belangrijke aspecten in aanmerking te worden genomen: bij het wegvervoer, dat reeds in hoge mate is opengesteld en geliberaliseerd, moeten we garanderen dat na toetreding de communautaire voorschriften inzake arbeids-, sociaal en fiscaal recht ook daadwerkelijk worden toegepast in de betrokken lidstaten, zodat we, bij eventuele niet-naleving van de voorschriften, niet te maken krijgen met marktstoringen in de Europese Unie en in de toetredingslanden, die we dan weer met veel inspanningen moeten wegwerken.
Zo'n vroegtijdig optreden is eveneens noodzakelijk om de West- en Oost-Europese spoorwegnetten op elkaar aan te sluiten en af te stemmen. We moeten vermijden dat wat er in Midden- en Oost-Europa aan spoorweginfrastructuur voorhanden is, nu vervangen wordt door wegvervoer en men achteraf dan weer met veel moeite moet proberen dit te corrigeren.
De binnenvaart zal belangrijk zijn uit milieuoverwegingen, omdat we massa's goederen van de weg moeten zien te krijgen, en wanneer we ze niet per spoor kunnen vervoeren, dan moeten we gebruikmaken van de waterwegen. Met de toetreding van Malta en Cyprus zal de Unie de grootste handelsvloot ter wereld hebben. Het is heel belangrijk dat het niet zal gaan om een flag of convenience, het varen onder vreemde vlag, maar dat ook daadwerkelijk alle maatregelen worden toegepast die het acquis voorschrijft, zodat de veiligheidsnormen volledig in acht worden genomen. Een geval als de Erika willen we geen tweede keer meemaken.
Er zijn nog een aantal andere punten die de Commissie regionaal beleid in haar verslag heeft behandeld. Ik hoop dat de kandidaat-lidstaten en wijzelf ze ter harte zullen nemen.

Dybkjær
Mijnheer de Voorzitter, ik sluit mij aan bij degenen die menen dat de uitbreiding nu een van de belangrijkste prioriteiten van de EU dient te zijn. Als dit project niet slaagt, dan hebben wij gefaald. Dan kunnen wij gezellig in ons kleine clubje blijven zitten, maar de zin van dit alles is dan wel weg. Wij zullen geen grote perspectieven van vrede, vrijheid en stabiliteit kunnen bieden. Het project zal echter alleen lukken als wij inzien dat de uitbreiding niet een paar enkelingen ten goede moet komen, maar alle burgers in de kandidaat-landen - of toch de meesten onder hen. Met alle respect voor wat wij hier allemaal zeggen en schrijven, maar het Parlement is niet zeer democratisch. Daarom was ik ook een en al oor toen commissaris Verheugen het had over "het overbrengen van de EU" in de kandidaat-landen, want de meeste landen in Centraal- en Oost-Europa hebben gezegd dat ze volksraadplegingen willen houden of er in elk geval toch niet tegen zijn. Ik denk persoonlijk dat dit een goed idee is, maar men moet zich ervan bewust zijn dat een nee tot de mogelijkheden behoort.
Welke problemen houden de bevolking nu eigenlijk bezig volgens commissaris Verheugen? Hij noemde immigratie, mededinging, sociale dumping, prijzen enzovoort. Alles bij elkaar klopt dit wel, maar ik denk dat één vraag alle andere overschaduwt: hoe kunnen we als land, natie, staat overleven? Nu spreek ik uiteraard als iemand die afkomstig is uit een klein land dat zopas in een referendum tegen de Unie heeft gestemd. Het nee van de Denen zal in de komende tijd grondig geanalyseerd worden. Het lijdt absoluut geen twijfel dat rechtse krachten een rol hebben gespeeld, we weten trouwens ook wie de campagne gesponsord heeft. Er was ook sprake van egoïsme en vooral populisme en de dalende koers van de euro heeft natuurlijk ook een verkeerde invloed gehad. Hoewel wij uiteraard met velen zijn die de historische achtergrond van de euro en de opzet van heel het systeem kennen, was dat niet onvoldoende om de anderen te overtuigen. Dit gezegd zijnde, blijft de vraag hoe wij als staat kunnen overleven, de bevolking bezighouden. Hoe voorkomen wij dat in werkelijkheid de politici van de grote landen als Duitsland en Frankrijk de beslissingen nemen? Ik denk dat het ongelooflijk belangrijk is deze vraag tijdens de onderhandelingen met de kandidaat-landen voor ogen te houden. Ik kan u verzekeren dat deze landen zich het spook van de unie zonder moeite voor de geest kunnen halen. Zij hebben het immers lang genoeg aan den lijve ondervonden.
Een andere Deense vaststelling, die rechtstreeks verband houdt met de commissie die ik vertegenwoordig, is dat veel meer vrouwen dan mannen nee hebben gestemd. Indien wij niet het risico willen lopen dat zich in de kandidaat-landen hetzelfde voordoet, moeten wij ervoor zorgen dat de uitbreiding niet alleen de mannen ten goede komt, maar ook de vrouwen. Ik denk dat alle nuchtere analyses tot nog toe hebben aangetoond dat vrouwen eerder de dupe zijn van de overgang naar de markteconomie dan mannen. De druk op de traditionele sociale waarden in de voormalige planeconomieën in Centraal- en Oost-Europa is zeer groot. De snelheid waarmee de oude staatsindustrieën momenteel geherstructureerd worden, heeft vele mannen en vrouwen werkloos gemaakt, terwijl de privé-sector de leemte nog niet heeft opgevuld. Uit de cijfers blijkt zoals gezegd dat de werkloosheid bij vrouwen hoger ligt dan bij mannen. Zelfs in een land als Litouwen, dat een economische groei kent, zijn het niet de vrouwen die de arbeidsplaatsen in de privé-sector innemen, maar de mannen.
Om de een of andere reden vindt men blijkbaar dat alleen mannen het gen bezitten dat de zaken op gang kan brengen. Wij moeten dus beseffen dat de vrouwen in dit proces veel kwetsbaarder zijn en dat zijn ze ook in heel het unieproject, veel meer dan tot nog toe duidelijk was. Ik verzoek de Commissie dit gegeven in alle onderhandelingen met de kandidaat-landen voor ogen te houden. Indien wij de vrouwen geen arbeidsplaats garanderen en indien wij er niet voor zorgen dat de NGO's de vrouwen vertellen waarover de Unie gaat, dan kunnen wij vergeten ooit een ja-stem van de bevolking te krijgen. Daarom is het uiteraard ook belangrijk dat de wetgeving inzake gelijke kansen op een degelijke manier ten uitvoer wordt gelegd met het oog op de uitbreiding, opdat deze daadwerkelijk kan plaatsvinden, zoals wij allemaal hopen. Overigens wijs ik erop dat de Deense bevolking een van de grootste voorstanders van de uitbreiding is. De uitbreiding zal echter niet vanzelf gaan en daarom benadruk ik dat we aandacht moeten besteden aan de situatie van de vrouw.

Oostlander
Mijnheer de Voorzitter, het verslag Brok en alle bijbehorende verslagen bedoelen de boodschap over te brengen dat de kandidaten welkom zijn, al verhelen we niet dat hun voorbereiding een reusachtig karwei is. Daarom is de Europese Volkspartij van mening dat al die amendementen en stellingnames die impliciet een verdere verscherping van criteria en verhoging van toetredingsbarrières betekenen, geschrapt moeten worden of tegen moeten worden gestemd. Zo zijn wij door de tekst dan gegaan en daarbij hebben we op een reeks van punten gepoogd om een en ander nog wat te verkorten.
Onze boodschap aan de toetredingskandidaten is, laat u niet in de war brengen door de omvang van de voorliggende rapporten, van de dossiers. Er is slechts een goedgemeende en vaak ook een geslaagde poging gedaan om u zoveel mogelijk goede raad mee te geven.
Binnen de Unie-instellingen is de opvatting over de uitbreiding onverminderd positief en u moet dan ook elke ambassadeur uit uw landen tegenspreken die meent dat dat niet het geval is. De Commissie heeft haar beste ambtenaren voor deze taak ingezet en het Parlement behoudt zijn enthousiasme voor dit project dat als de beste onderstreping kan gelden voor het feit dat we in een eeuw lang niet in zo'n gunstig politiek klimaat hebben verkeerd.
Als de toon nuchterder wordt, dan is dat - zo heb ik vroeger al de collega's in Centraal-Europa gewaarschuwd - slechts een bewijs daarvoor dat we uit de fase van de huwelijksreis overgaan naar de normale huiselijke realiteit in Europa. Het is allemaal heel echt aan het worden en dat vergt onderhandelingen over concrete praktische zaken en dan moet je nuchter zijn.
De EVP wil de verantwoordelijkheden voor het tempo van toetreding niet van de kandidaten overnemen, want wij kunnen namelijk geen data daarvoor aanmelden. Er is vaak gevraagd naar data van toetreding, zeker uit de betreffende landen zelf, omdat men zo graag een beetje de verantwoordelijkheid voor toetredingsdata zou willen delen. Wij moeten dat niet doen, dat ligt buiten onze mogelijkheden. Wij kunnen hoogstens het toetredingsscenario beloven en dat moeten wij ook opmaken om de weg naar de Unie duidelijk te markeren.
Wij kunnen ook de belofte doen om alles in te zetten om een toetreding voor 2004, om de ratificatie voor 2004 mogelijk te maken, zodat men bij de verkiezingen van 2004 kan zien dat enkele kandidaten ook deelnemen aan die Parlementsverkiezingen.
Natuurlijk hoort bij dat alles ook een grondige hervorming van de instellingen en wel voor 2003. Wij moeten voor onszelf die datum wel stellen. De Raadsvoorzitter antwoordde dat die hervorming natuurlijk niet buiten de burgers om kan gaan. Staatsrechtelijk denkende dacht ik toen dat hij het recht van het Parlement erkende om deze hervormingen democratisch te controleren. Wij hier hebben immers het mandaat van die burger om dat te doen. Maar ik weet niet of de minister wel zo staatsrechtelijk dacht.
Bij die hervormingen zal het natuurlijk niet blijven. Wij wensen een doeltreffend communicatiebeleid dat de burgers in de Europese Unie en in de toetredingslanden de mogelijkheid biedt om op een verantwoorde wijze aan de politieke beraadslagingen deel te nemen. Nog altijd is het beleid op dit punt weinig in overeenstemming met democratische maatstaven. Intussen zijn er krachten in de huidige en in de toekomstige lidstaten die bestaande onzekerheden willen uitbuiten. Wij weten allemaal: het spelen met angstgevoelens is electoraal interessant en partijen die geen andere politieke doelstellingen hebben dan het vergaren van zetels houden zich gaarne bezig met manipulaties van onzekerheidsgevoelens. Daar is geen reden voor.
Ik heb door mijn vorige collega Burenstam Linder die een expert was op dit gebied, een Zweed, laten uitleggen dat elke uitbreiding van de Europese Unie wanneer die ook heeft plaatsgevonden nog altijd een zeer gunstige kosten-batenanalyse heeft opgeleverd voor de nieuwe deelnemers en voor degenen die al in de Unie zaten. Men moet niet in het publiek beginnen te twijfelen aan de waarde, ook de onmiddellijke waarde in het materiële vlak van deze uitbreiding.
Helaas zijn er op het ogenblik teveel partijen die hun ideologische veren hebben afgeworpen en daardoor te weinig ideaal vertonen en teveel materialisme. President Havel van Tsjechië heeft onlangs in zijn rede voor het IMF gesproken over het tekort aan spiritualiteit in onze cultuur, te weinig normen en doelen die onmiddellijk aantoonbaar voordeel te boven gaan.
Omgaan met de uitbreiding is de toetssteen voor de diepgang en het spirituele engagement van ons Parlement. De taken waarin wij in dit debat voor staan zijn zo groot dat daaraan het belang van politieke visies is af te lezen. Reageren wij als volgevreten Westerlingen die alleen maar malen om onze eigen snel stijgende welvaart en zekerheden of hebben wij een breder zicht? Een breder zicht zoals ook bij de oorsprong van de Europese integratie aanwezig was bij degenen die hier allemaal mee begonnen.
Welnu, Voorzitter, laten wij iedereen zeggen dat het juist de nieuwe mogelijkheden zijn ten opzichte van de uitbreiding met vroeger dictatoriaal en totalitair geregeerde landen die ons boven onszelf kunnen doen uittreden. Ik hoop dat het effect van ons debat zal zijn een hart onder de riem voor de nieuwe kandidaat-lidstaten.

Sakellariou
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik heb maar twee minuten en kan niet ingaan op het thema huwelijksreizen. Ik zou niettemin hoofdrapporteur Elmar Brok, die tevens voorzitter is van de Commissie regionaal beleid, willen bedanken voor zijn ruime blik en de bijzonder subtiele manier waarop hij het debat heeft geleid, vooral ook in de commissie, met als resultaat dat het Europees Parlement vandaag een coherent standpunt kan innemen waar alle fracties achter staan.
Na dit uitvoerige debat zou ik slechts twee kwesties willen aansnijden en in het licht plaatsen, die in het publieke debat geen aandacht hebben gekregen of verkeerd begrepen zijn. De eerste betreft de noodzakelijke hervormingen in de Europese Unie zelf. De resultaten van de intergouvernementele conferentie zullen de essentiële voorwaarden scheppen voor de uitbreiding van de Europese Unie. Veel te vaak heffen we onze vinger naar de kandidaten om ze de les te lezen over de verplichtingen die ze nog moeten vervullen. We zouden die vinger beter naar onszelf richten en eindelijk moeten beseffen dat het al lang onze beurt is om verplichtingen na te komen.
Het tweede punt is het noemen van data. Ik ben absoluut voorstander van de vaststelling van een datum, namelijk voor wanneer de Europese Unie haar hervormingen moet hebben afgesloten en daardoor klaar zal zijn om nieuwe lidstaten op te vangen. Daarnaast nog eens twaalf data vaststellen zou volgens mij, om redenen die vandaag al heel vaak genoemd zijn, onverantwoord zijn en bij de kandidaten eerder tot groeiende frustratie leiden dan als een aansporing worden ervaren.

Haarder
Mijnheer de Voorzitter, de liberale fractie heeft momenteel toekomstige parlementsleden uit de kandidaat-landen op bezoek. Zij laten u groeten en ik kan u zeggen dat ze zeer ongeduldig zijn. Zij zien de steun aan dit reusachtig vredesproject afbrokkelen, zowel in de huidige lidstaten als in hun eigen landen. Wij mogen niet vergeten dat de uitbreiding niet alleen voor hen bedoeld is, maar ook in sterke mate voor onszelf. Wij zijn zo druk bezig met de eisen die we deze landen willen opleggen en met de lessen die we hun kunnen geven, maar we zouden ons misschien beter kunnen afvragen wat zij van ons mogen verwachten en wat zij ons kunnen leren. Zij zijn trots op hun pas veroverde vrijheid en democratie en op hun indrukwekkende economische groei. Vergeet niet dat deze landen hun vrijheid niet dankzij ons gewonnen hebben, zij hebben het elf jaar geleden zelf gedaan, toen ze alle diplomaten en waarnemers in verbijstering achterlieten door de kans te grijpen het communistische juk af te werpen en de weg te effenen voor de Duitse hereniging. Wij denken dat wij hun moeten leren wat democratie is, maar zijn het niet de landen die onder een dictatuur hebben geleefd, zelfs veel meer dan wij vermoeden, die weten wat in een democratie belangrijk is? Wij willen graag dat de nieuwe lidstaten uit het oosten ons helpen onze doelstelling te verwezenlijken, namelijk een Unie van vrije en soevereine lidstaten tot stand brengen waar de vrijheid van de burgers en de landen de hoogste prioriteit geniet. Zij kunnen ons misschien leren het subsidiariteitsbeginsel beter te gebruiken. Indien er regels zijn die niet bruikbaar zijn voor de nieuwe landen, moeten we die regels misschien aanpassen in plaats van de nieuwe landen te doen veranderen. Indien lange overgangsregelingen noodzakelijk zijn, dan moet dat maar. Indien het nodig is het vrije recht op de verwerving van grond en huisvesting voor het gezin uit te stellen, laat ons dat dan maar doen. Het belangrijkste is dat de nieuwe landen met ons rond de tafel komen zitten, zodat ze mee over de toekomst van Europa kunnen beslissen. Dat is niet alleen voor hen, maar ook voor ons belangrijk.

Schroedter
Mijnheer de Voorzitter, na Nice moeten we beschikken over een duidelijk scenario voor de uitbreiding. De fractie van groenen en regionalisten pleit ervoor dat de onderhandelingen met de eerste groep landen tegen eind 2002 worden afgesloten, zodat de eerste toetredingen voor de volgende Europese verkiezingen in 2004 kunnen plaatsvinden. Ik moet heel eerlijk zeggen dat ik een beetje verwonderd ben, mijnheer Verheugen. Was het niet uw voorstel om na Nice duidelijke scenario's vast te stellen op basis van de voortgangsverslagen, met tussen- en streefdata, zodat de hervormingen in de nieuwe landen niet vertraagd worden, maar juist een duwtje in de rug krijgen? We weten zelf hoe belangrijk dat was bij de monetaire unie.
Er is nog een andere reden. Gemeenschappelijke milieunormen en sociale voorschriften kunnen enkel geïmplementeerd worden wanneer deze landen volwaardig lid zijn van de EU. Sinds Temelin weten we dat. Voor mij staat het buiten kijf dat we daarvoor extra middelen voor 2002 uit categorie 8 moeten inzetten in het kader van de pretoetredingsstrategie.
Mijnheer Verheugen, volgens mij is het een illusie dat enkel door de handel te liberaliseren men de landbouwproductie kan moderniseren en de plattelandsontwikkeling kan bevorderen. Daar zijn echt heel andere maatregelen voor nodig, die in het kader van SAPARD nog verbeterd en sterker financieel gefocust moeten worden.

Brie
Mijnheer de Voorzitter, we weten allen hoe diep en met wat voor een schok, om een begrip uit het verslag van de heer Brok te gebruiken, de toetreding zal ingrijpen in de economische, sociale, politieke en culturele ontwikkeling van de betrokken landen. Ik had graag concreet willen ingaan op het uitbreidingsbeleid van de Raad. Maar dat zou enkel mogelijk zijn geweest als dit beleid transparant en concreet geformuleerd was. Wanneer vandaag de dag terecht wordt gewezen op de grote betekenis van Gorbatsjovs glasnost voor de latere Duitse hereniging, zou men eigenlijk ook verlangen dat de EU glasnost zou toepassen in de Raad en bij de uitbreiding naar het Oosten.
In de huidige omstandigheden is het voor mij geen verrassing dat de uitbreiding nauwelijks is doorgedrongen tot het bewustzijn van de burgers, of zelfs in toenemende mate vergezeld gaat van allerlei zorgen en verdachtmakingen. Het huidige debat echter, en alle dertien verslagen, getuigen van het engagement van grote delen van het Parlement om zich gezamenlijk in te zetten voor de uitbreiding naar het Oosten en voor een verantwoordelijke en toekomstgerichte benadering ervan. Ondanks alle problemen zijn de drie volgende criteria voor mij belangrijker dan de kritiek die ik heb op een paar punten, ook al is die kritiek niet mals.
Ten eerste: de democratische wens van de betrokken lidstaten en volkeren om toe te treden tot de EU moet worden gerespecteerd. Deze wil is nog altijd aanwezig, maar wordt mogelijk in gevaar gebracht door bureaucratische ondoorzichtigheid en de klaarblijkelijke, maar niet publiekelijk geuite weerstand van sommige regeringen. Daarom mag onder geen beding verder uitstel van de institutionele hervorming van de EU en van de uitbreiding worden toegestaan. Ik pleit er ook voor om voor ieder land mogelijke streefdata vast te stellen.
Ten tweede: ik behoor tot degenen die de huidige neoliberale tendens in de EU met verontrusting gadeslaan. De verscheidene verslagen liggen in de lijn van deze heersende stroming. Desondanks moet de uitbreiding worden verdedigd, want het is een unieke historische kans om te zorgen voor stabiliteit en veiligheid, culturele verscheidenheid en de totstandbrenging van een grote economische ruimte in Europa.
Ten derde: de aanvaarding van de uitbreiding en haar voordelen voor de afzonderlijke landen en de EU als geheel hangen - dat heeft Denemarken laten zien - in grote mate af van de opheffing van de sociale en democratische tekorten in het Europees beleid. Er mogen dus niet alleen eisen aan de kandidaat-lidstaten worden gesteld. De uitbreiding is in wezen een uitdaging voor de hervorming van de EU zelf en een unieke kans om de sociale, werkgelegenheidsbevorderende en democratische oriëntering van de Europese integratie te waarborgen. Als de verslagen, met name het algemene verslag van collega Brok, er bij de stemming van morgen niet op achteruitgaan, in het bijzonder wat deze punten betreft, zal ik voor al deze verslagen stemmen.

Gollnisch
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, wij zijn hier vandaag bij elkaar om te praten over de toetredingsaanvraag van twaalf Europese landen, tien uit Oost-Europa en twee uit het Middellandse-Zeegebied, Malta en Cyprus.
Deze landen zien in de huidige Unie een garantie voor toekomstige welvaart. Sommige onder hen, die nog niet zo lang geleden leefden onder het juk van het communisme of van het sovjetimperium of nog steeds verdeeld zijn door een militaire bezetting, zoals in Cyprus, zien de Unie ook als een garantie voor hun onafhankelijkheid en veiligheid. Laten we ze zeggen waar het op staat: ze vergissen zich. Ze vergissen zich omdat het niet de Europese Unie en haar 80.000 bladzijden met richtlijnen en verordeningen zijn die welvaart creëren. Waar zijn trouwens de miljoenen banen die beloofd zijn door het Verdrag van Maastricht?
Wat welvaart creëert is de herinvoering van economische vrijheden en verder niets. Het is niet meer de Europese Unie die voor vrijheid en veiligheid zorgt - Oostenrijk en de landen van de Balkan kunnen hierover meepraten - want Europa onderwerpt zich jammer genoeg totaal aan de regering in Washington. De naties die pas hun soevereiniteit hebben herwonnen zullen spoedig ontdekken dat men wil dat ze er opnieuw afstand van doen, nu in naam van de onderwerping aan de zogenaamde wereldorde.
Tot deze Europese naties, waarvan de nationale rechterzijden altijd de vrijheden hebben verdedigd terwijl bijna alle andere politieke strekkingen zich schikten in hun onderworpenheid, zijn wij dus vandaag geneigd hardop te zeggen: "Kom niet in dit huis waar het al veel te benauwd is. U bent nog maar pas ontsnapt uit uw oude kooi, stap niet in een nieuwe. Maak geen onherstelbare fout. Mijnheer Verheugen heeft het zelf namens de Commissie gezegd: het proces is onomkeerbaar. Hij heeft u ook gezegd dat wie een ander standpunt inneemt dan hij, aan populisme doet. Populisme is het hatelijke etiket dat technocraten plakken op de wil van het volk wanneer het zich uitdrukt op een manier die hun slecht uitkomt. Zorg er dus voor dat de wil van uw volkeren, die eindelijk bevrijd zijn en zich morgen misschien zoals de Denen uit dit nieuwe juk willen bevrijden, zich kan blijven uitdrukken."
Maar als de kandidaat-lidstaten zouden volharden in hun streven, zouden onze bezwaren beperkt blijven tot deze broederlijke waarschuwing. We willen immers niet de valse indruk wekken dat we ook maar enige vijandige gevoelens koesteren tegenover deze zusternaties, die door hun bevolking, taal en geografische ligging Europees zijn, die behoren tot de christelijke en westerse beschaving en die, naar we hopen, genezen zijn van alle moderne vormen van totalitarisme, inclusief nieuwe varianten die het gevolg zijn van decennialange beproevingen.
Dus, als u absoluut wil toetreden, kom er dan bij! Maar kom erbij met opgeheven hoofd, laat u niet imponeren door de preken over corruptie die u daarnet gehoord heeft van de vertegenwoordiger van de Commissie, terwijl geen enkel land van de Unie het recht heeft u daarover de les te lezen. Accepteer niet dat men de mensenrechten in uw landen onderzoekt, terwijl het Raadsvoorzitterschap de afgevaardigde Jean-Marie Le Pen uit zijn ambt wil zetten na een hoogst onrechtvaardige procedure. Weiger toe te treden of treed toe met opgeheven hoofd, zonder berouw, en word onze ongelukkige lotgenoot.

Saint-Josse
Mijnheer de Voorzitter, zes staten gisteren, vijftien vandaag en achtentwintig morgen, maar voor wat voor een Europa? Zijn we erin geslaagd het Europa van de diversiteit tot stand te brengen dat onze volkeren zo vurig verlangen? Dit is niet zozeer een vraag, maar wel een uitdaging die wij moeten waarmaken.
De uitbreiding herleiden tot de overname van een acquis, zoals we nu aan het doen zijn, is er een hoogst technocratisch proces van maken, waarbij van de kandidaat-lidstaten geëist wordt dat ze duizenden communautaire voorschriften opnemen, die we op dit moment niet eens zelf kunnen toepassen. De bezwaren die onze bevolkingen steeds sterker laten horen en de recente afwijzing van de euro door Denemarken zijn daar een bewijs van. Terwijl we bezig zijn de verdragen te verbeteren, vragen sommige lidstaten al om een nieuwe hervorming. Dit onophoudelijk in het duister tasten bewijst dat we ofwel niet weten waar we naartoe gaan, ofwel het maar al te goed weten, maar er niet voor uit durven te komen. Nog verder willen gaan, zou echter net zo onverantwoord zijn.
De Commissie heeft terecht het gevaar onderstreept dat kwaliteit en snelheid niet samengaan. Ik geloof dat we door te snel te gaan met zes, vervolgens met vijftien, hebben laten zien dat we niet eens in staat zijn een Europa tot stand te brengen dat de verscheidenheid tussen de eerste lidstaten respecteert. Kunnen we zo op een redelijke manier voortgaan? Ik denk het niet, en wij weigeren u vandaag op deze weg te volgen, die uiteindelijk leidt tot de vernietiging van de hoop op een duurzame vrede op het Europees continent. We zullen morgen wel zien.

De Voorzitter
Dames en heren, u krijgt een eet- en rustpauze! We gaan verder om 21.00 uur. Ik verzoek om uw volledige aanwezigheid!
(De vergadering wordt om 19.05 uur onderbroken en om 21.00 uur hervat)

Vooruitgang op de weg naar toetreding van de 12 kandidaat-landen (voortzetting)
De Voorzitter
We zetten het gezamenlijk debat over de vooruitgang op de weg naar toetreding van de 12 kandidaat-landen voort.

Stenmarck
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, veel mensen hebben het idee dat de uitbreiding van de EU ontzettend veel geld zal kosten. Dat idee stemt niet helemaal overeen met de werkelijkheid. Dat werd al tijdens de topontmoeting in Berlijn in maart 1999 vastgesteld toen de begrotingsrichtsnoeren werden opgesteld. Toen bleek duidelijk dat we de uitbreiding kunnen klaren zonder dat we het plafond van de EU-begroting hoeven te overschrijden. In de verklaring bij het verslag-Brok, waarvoor ik verantwoordelijk was en waarachter de Begrotingscommissie zich heeft geschaard, kwamen we tot dezelfde conclusie.
De meeste internationale onderzoeken wijzen op de macro-economische voordelen van de uitbreiding. Dat geldt niet alleen voor de kandidaat-landen, maar ook voor alle huidige lidstaten.
Daarbij komen nog alle andere voordelen die niet in cijfers of in economische begrippen te vatten zijn. Na de uitbreiding zal de EU de grootste gemeenschappelijke markt ter wereld zijn met bijna 500 miljoen mensen en 25% van de wereldhandel. De concurrentie zal toenemen en het hervormingsproces zal versnellen, ook in West-Europa. In heel Europa zullen er betere omstandigheden voor economische groei ontstaan. En op iets langere termijn krijgen we een gemeenschappelijke munt voor het hele continent. Samen zullen we de grensoverschrijdende milieuproblemen in Europa aanpakken. We krijgen een bredere en stabielere democratie en daarmee kansen op echte vrede in een door oorlog geteisterd continent.
Het totale plaatje van de uitbreiding wijst dus niet op onoverkomelijke kosten maar op winst, hoe men het ook berekent. En die winsten zijn zo groot dat de uitbreiding er zo snel mogelijk moet komen.

Volcic
Mijnheer de Voorzitter, Slovenië is erin geslaagd om het grootste deel van de prioritaire doelstellingen op korte termijn van het partnerschap voor toetreding te bereiken; dit positieve oordeel draagt ertoe bij de toetredingsonderhandelingen een nieuw elan te geven. Ik spreek over Slovenië omdat ik me er zelf mee heb beziggehouden en omdat het een duidelijk voorbeeld is hoe verschillende processen versneld kunnen worden als het doel in zicht komt.
Over enkele dagen zijn er algemene verkiezingen in Slovenië. Dit is niet een van de geschiktste perioden voor het bespreken van buitenlands beleid. De beschuldigingen van de partijen over en weer zijn soms fel en opportunistisch. Toch stelt geen enkele politieke beweging in Slovenië, afgezien van onbeduidende minderheidspartijen, het belangrijkste doel van het beleid ter discussie: zo snel mogelijk tot de Europese Unie toetreden.
De politieke situatie is dus stabiel. Uit de interventies van alle deelnemers aan het debat van vandaag over de uitbreiding komt eenzelfde beeld naar voren. Slovenië kampt, zoals blijkt uit het verslag, met hetzelfde probleem als Tsjechië, Kroatië en andere landen. Op verschillende momenten tijdens of onmiddellijk na de Tweede Wereldoorlog zijn, als reactie op de toenmalige situatie, maatregelen genomen die niet voldoen aan de criteria van Kopenhagen. De politiek-ideologische structuur van die periode is nu juist op die wetten gebaseerd, net als de vredesverdragen.
Het derde amendement op het document over Slovenië luidt bijvoorbeeld, "is verheugd dat de Sloveense regering van plan is te controleren of de geldende wetten en decreten, die uit de jaren 1943, 1944 en 1945 stammen, strijdig zijn met de criteria van Kopenhagen". Hierover woeden heftige interne discussies in de verschillende landen. Hoewel het Parlement zich er dus volgens het amendement over verheugt dat de Sloveense regering van plan is te controleren of de wetten strijdig zijn met de criteria van Kopenhagen, hamert de commissie buitenlandse zaken van het Sloveense parlement, die beslisbevoegdheid heeft, erop dat de in 1934 en 1935 neergelegde grondslagen, die aan de basis van de staat Joegoslavië liggen, fundamenteel zijn. Zij verzoekt de Sloveense regering vast te houden aan dit standpunt, dat een deel van het land......
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)

Väyrynen
Mijnheer de Voorzitter, in het debat over de uitbreiding is gesproken over een zeer korte termijn. Aan de andere kant wordt geëist dat de nieuwe lidstaten voor hun toetreding de volledige communautaire regelgeving moeten accepteren en toepassen en dat er weinig en korte overgangsperiodes komen. Deze standpunten zijn hopeloos met elkaar in conflict. Sommigen hebben voorgesteld dat dat conflict wordt opgelost door de kandidaat-landen eerst het lidmaatschap van de EER aan te bieden. Dat is geen realistische gedachte. De EER past niet bij de kandidaat-landen en bovendien zijn ze niet tevreden met minder dan het EU-lidmaatschap.
Een snelle uitbreiding van de Europese Unie is een politieke noodzaak. Ik heb daarom gevraagd en vraag ook nu weer waarom wij de lidmaatschapscriteria niet aanpassen. Wij zouden een statuut op kunnen stellen dat de belangrijkste delen van de EER-Overeenkomst en ook het gemeenschappelijk buitenlands- en veiligheidsbeleid bevat. Naast het accepteren en toepassen van dit statuut moeten de nieuwe lidstaten natuurlijk ook aan de criteria van Kopenhagen voldoen, het toepassen van de volledige communautaire regelgeving als langetermijndoelstelling accepteren en zich verbinden aan de politieke doelstellingen van de Europese Unie. Op die manier kunnen wij de voorwaarden creëren voor het lidmaatschap in de komende jaren van verscheidene of zelfs alle kandidaat-landen. Als de communautaire regelgeving in tweeën wordt gedeeld, kunnen wij aan de ene kant het integratieniveau van de huidige lidstaten garanderen en aan de andere kant de samenwerking met hen versterken.
Als de Unie snel zou uitbreiden, zou ze sterk gedecentraliseerd moeten worden, zoals in het standpunt van de ELDR-Fractie over de uitbreiding wordt voorgesteld. Op die manier zullen de taken en bevoegdheden van de Unie moeten worden beperkt en moet zij zich concentreren op de kernzaken die alleen op communautair niveau geregeld kunnen worden. Op die manier zal de Unie zich ook zo differentiëren dat sommige van de huidige lidstaten meer integreren dan de andere. Een zich uitbreidende Unie zal zowel decentraliseren als differentiëren. De woorden over een snelle toetreding van de kandidaat-lidstaten tot de Unie zijn slechts loze kreten als de lidmaatschapscriteria niet worden aangepast.

Korakas
Mijnheer de Voorzitter, de afgevaardigden van de Communistische Partij van Griekenland zullen niet voor het verslag van de heer Brok stemmen en evenmin voor de andere verslagen. Daarin staat namelijk dat toetreding van de kandidaat-landen tot de Europese Unie goed zal zijn voor de bevolking van deze landen en dat steun moet worden gegeven aan de maatregelen ter voorbereiding van de toetreding, hetgeen onder andere overname van het acquis communautair, privatisering van alles en nog wat en afschaffing van de sociale verworvenheden betekent.
De voorbereiding heeft echter voor de volkeren in deze landen precies het tegenovergestelde effect: afschaffing van de nationale soevereiniteit en onafhankelijkheid, plundering door het multinationaal kapitaal, snel toenemende werkloosheid, armoede, verpaupering, corruptie, prostitutie en mensenhandel. De regeringen van deze landen geven zomaar hun gezondheid, onderwijs, cultuur, industrie en landbouw weg, in ruil voor steun door de vaak maffia-achtige leidinggevende klasse van de VS, de Europese Unie en de NAVO. Niet alleen daarom maar ook omdat wij eigen ervaringen hebben opgedaan in Griekenland, verzetten wij ons tegen de uitbreiding van de Europese Unie. Ons verzet is een uiting van broederschap met de werknemers en met meer in het algemeen de volkeren van de kandidaat-landen.
Wij roepen deze volkeren op hun krachten te bundelen en gemeenschappelijk met de volkeren van de Europese Unie te strijden tegen deze Europese Unie, tegen uitbuiting, inmenging en zelfs militaire inmenging, plundering van de rijkdommen, uitbuiting van het zweet van het volk en afschaffing van de na jarenlange harde strijd en opoffering veroverde sociale rechten. Wij nodigen hen uit te strijden voor een ander Europa, voor een Europa van de volkeren, voor een Europa zonder onmenselijke eigenschappen, voor een Europa waar de volkeren over hun eigen lot kunnen beschikken en door vrede, vrijheid, broederschap en samenwerking gekenmerkte betrekkingen onderhouden.
Wat nu meer specifiek Cyprus betreft zal afgezien van het bovenstaande en afgezien van het feit dat in het verslag-Poos talrijke waarheden staan, met de toetredingsprocedure en de besluiten van Helsinki niet alleen geen enkele oplossing gevonden worden voor het probleem van de bezetting van Cyprus overeenkomstig de VN-resoluties, maar zal deze bezetting en de definitieve tweedeling van het eiland zelfs gelegitimeerd worden. Het besluit om de veroveraar uit te roepen tot kandidaat-land voor toetreding, zonder ook maar met één woord te reppen over terugtrekking van het bezettingsleger, spreekt wat dat betreft boekdelen.
Aangezien de Duitse hereniging van tien jaar geleden vandaag in alle toonaarden wordt herdacht, wil ik de Raad en de heer Verheugen vragen wanneer dit herenigd Duitsland van plan is Griekenland oorlogsreparaties te betalen en zijn schuld terug te betalen in verband met de lening waartoe Duitsland Griekenland tijdens de bezetting dwong.

Gallagher
Mijnheer de Voorzitter, mijn opmerkingen gaan over de weeshuizen in Roemenië. Ik geloof dat de Roemeense regering moeite heeft om het totaal aantal wezen in de weeshuizen precies in te schatten. In haar correspondentie met het kantoor van de Europese Commissie in Boekarest stelt de regering dat er op dit moment tussen 100.000 en 140.000 wezen zijn. Het brute regime van Ceausescu is ervoor verantwoordelijk dat er sinds het eind van de jaren zestig zo veel wezen zijn. In de Roemeense weeshuizen zelf werken zo' n 100.000 mensen, wat de situatie nog bemoeilijkt.
Eind juli bezocht ik Roemenië om met eigen ogen te kunnen zien hoe het er in een van de grootste weeshuizen in het noorden van Roemenië aan toegaat. Het is voor mij duidelijk dat de ernstige gezondheidsproblemen, waaraan veel weeskinderen lijden, het gevolg zijn van de aanpak van het institutionele, geordende regime. Het is ook duidelijk dat het personeel in de Roemeense weeshuizen meer verzorgingsvoorzieningen nodig heeft. Vele instellingen zijn in oude en verouderde gebouwen gevestigd. Om de levenskwaliteit van de Roemeense weeskinderen te verbeteren zijn er nieuwe, moderne voorzieningen nodig, zoals het Roemeense Challenge Appeal er een aantal heeft gebouwd. Ik heb twee van die tehuizen bezocht en kan er alleen maar lovend over zijn. Ik heb met eigen ogen gezien dat de kinderen er echt beter van worden omdat deze tehuizen ook een echte thuis zijn.
Het is essentieel dat er bij de toetredingsonderhandelingen tussen Roemenië en de Unie precies wordt bepaald wat de Roemeense regering moet doen om het niveau en de kwaliteit van de weeshuizen te verbeteren. Beloften volstaan niet, de Roemeense autoriteiten moeten handelen.
Ik heb ook gepraat met vertegenwoordigers van een aantal niet-gouvernementele organisaties die met de weeshuizen samenwerken. Ik prijs hierbij openlijk het werk van die organisaties, in het bijzonder dat van het Roemeense Challenge Appeal in Birmingham en andere organisaties in Ierland, die door mensen als Daniel O' Donnell, de Ierse entertainer, worden gesteund. O' Donnell heeft 1 miljoen pond beloofd, een bedrag dat hij in Ierland en andere delen van de wereld heeft ingezameld. Mensen zoals hij hebben enorm veel gedaan.
We mogen Roemenië niet tot de Europese Unie toelaten zolang het land dit probleem niet aanpakt.

Langenhagen
Mijnheer de Voorzitter, petje af voor de algemeen rapporteur en zijn team. Ik denk dat zij met het verslag een grote prestatie hebben geleverd. Het behandelt niet alleen de gevolgen van de uitbreiding voor de mensen, maar ook voor de dieren- en plantenwereld. Dit totaalplaatje geeft de enorme complexiteit van het onderwerp uitbreiding weer. Er moet met veel aspecten rekening worden gehouden. De Commissie visserij wil ook meepraten en ziet zichzelf daarbij zeker niet als blok aan het been. Wij hebben hele concrete ideeën. Wij beginnen niet bij nul, maar houden vast aan het zogenaamde acquis communautaire. Dit geldt ook voor de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling. In het verslag van de heer Brok staan wel tien punten die zich bezighouden met de landbouw in het kader van de uitbreiding. Het gemeenschappelijke Europese visserijbeheer komt minder uitgebreid aan de orde, terwijl het toch echt - voor een groot deel bovendien - tot het communautaire beleid hoort. Het beslaat alle facetten van ons dagelijks leven en heeft direct invloed op de Europese arbeidsmarkt.
Wanneer er geen rekening wordt gehouden met het visserijbeheer kan dit verstrekkende gevolgen hebben. Deze mogen dan ook niet zomaar worden afgedaan met een verwijzing naar de solidariteit van de volkeren. Helaas is met deze aspecten tot nu toe in het verslag geen rekening gehouden, behalve dat het unanieme advies van de Commissie visserij in de bijlage is terug te vinden. Dat is niet voldoende. Wij verzoeken daarom de rapporteur, de Commissie en de Raad om het gedeelte over landbouw en visserij uit te breiden, bijvoorbeeld door de titel "Landbouw in het kader van de uitbreiding" te wijzigen in "Landbouw en visserij in het kader van de uitbreiding" .
Deze redactionele toevoeging zou probleemloos uitgevoerd moeten kunnen worden. Regelgeving en de plicht informatie te verschaffen vindt ook de Commissie visserij van elementair belang. Ik verzoek u de desbetreffende voorstellen aan te nemen.

Hoff
Mijnheer de Voorzitter, ik heb nog een opmerking over Polen. Daar is men van mening dat het land klaar is voor toetreding vanaf 31 december 2002 en inderdaad is in Polen sinds het begin van de toetredingsonderhandelingen in maart 1998 veel vooruitgang geboekt.
Er zijn inmiddels diverse voortgangsverslagen beschikbaar, en ook het Parlement, dat een belangrijke rol speelt in dit proces, heeft zich hierover telkens weer geuit. Het Parlement steunt de strategie van de Commissie, waarbij elk kandidaat-land behandeld en beoordeeld moet worden volgens zijn eigen vooruitgang en verdiensten. Er zijn echter ook kwesties die vragen om een grensoverschrijdende oplossing.
In het verslag van de heer Gawronski verzoekt de rapporteur de Commissie bijvoorbeeld te zoeken naar maatregelen om de ontwikkeling en versterking van synergieën tussen Polen, Litouwen en de Russische regio Kaliningrad te bevorderen. Ik denk dat dit zeer zeker een redelijk verzoek is aan de Commissie en ik vind dat de Commissie hierover nog een voorstel zou moeten doen. Ik heb dat vanmiddag in een ander verband al eens ter sprake gebracht.
Inzake de positieve houding van de bevolking tot het uitbreidingsproces kunnen we heel algemeen op basis van enquêtes in diverse kandidaat-landen concluderen dat het enthousiasme voor toetreding tot de EU verder afneemt. Niet in alle landen, maar in sommige. Dat komt niet als een verrassing, want sinds de historische omwenteling van 1989/1990 is nu een decennium verstreken en er ontbreekt nog steeds een uitgebreide informatie- en communicatiestrategie voor de bevolking. De heer Verheugen heeft daarover vanmiddag gesproken.
Nu is alle hoop en verwachting op Frankrijk gericht. De Top van Nice moet er vooral duidelijkheid over scheppen of en hoe de EU ervoor kan zorgen dat zij goed voorbereid en op tijd klaar is voor de uitbreiding. Bij het afsluiten van de lopende Intergouvernementele Conferentie moet de institutionele hervorming de institutionele voorwaarden scheppen voor een uitbreiding van de EU, dat wil zeggen voor een Unie met 25 of meer lidstaten. Een centraal punt is de vraag in hoeverre de Europese Unie na uitbreiding nog handelingsbevoegd is en in staat goed te functioneren. Daarvan hangt niet alleen het succes van het Franse voorzitterschap af; voor alle betrokkenen en ook voor Polen staat de voortgang van het hele uitbreidingsproces op het spel.

Van den Bos
Mijnheer de Voorzitter, niet meer spreken over de uitbreiding, laten we het hebben over toetreding, of beter nog, de hereniging van Europa. De kandidaat-lidstaten hebben zich enorme inspanningen getroost om aan de eisen te voldoen. Het is echter duidelijk dat het ene land veel verder is gevorderd dan het andere. Daarom is het stellen van een algemene toetredingsdatum onmogelijk, elk land is welkom zodra is volbracht wat de Kopenhagen-criteria verlangen, voor of na de Europese verkiezingen. Het is opvallend dat de landendocumenten vaak veel positiever zijn dan het verslag-Brok. De kandidaat-landen zijn er niet mee geholpen als de eisen worden teruggeschroefd of de situatie beter wordt voorgesteld dan die is. Er is immers nog heel veel te doen. Ik denk aan democratie, rechtsstaat, decentralisatie, corruptiebestrijding, EU-regelgeving, industriële aanpassing, consumentenbescherming, milieumaatregelen en landbouwhervorming. De EU moet alles doen wat in haar vermogen ligt om de kandidaten te ondersteunen bij deze onderwerpen en natuurlijk geen nieuwe obstakels opwerpen. En alle partijen moeten streven naar zo weinig mogelijk en zo kort mogelijke overgangstermijnen. Beter iets later en dan goed dan iets eerder en dan slecht.
Ik constateer een gevaarlijke ontwikkeling. De frustratie in de kandidaat-landen neemt toe omdat zij vinden dat het toetredingsproces veel te lang duurt. En tegelijkertijd groeit onder de bevolking in de lidstaten de weerstand tegen toetreding. En zelfs wij, Europese politici, hebben te weinig inzicht in het onderhandelingsproces. Als deze situatie niet verandert, komt de hele hereniging op losse schroeven.
Ik roep dan ook de regeringsleiders op om hun verantwoordelijkheid te nemen en deze ontwikkeling een halt toe te roepen. Ze moeten de dialoog aangaan met hun eigen bevolking, en natuurlijk kan deze dan overtuigd worden van het grote belang van vrede, stabiliteit en welvaart op het hele continent en van het historische belang van de hereniging van Europa.

Graefe zu Baringdorf
Commissaris Verheugen, als voorzitter van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling heb ik van de gelegenheid gebruik gemaakt om een bezoek te brengen aan de kandidaat-landen. Ik heb gehoord dat u ook veel in deze landen rondreist. Ik denk dat u met mij van mening bent dat er in deze landen veel is gebeurd, maar dat dit vooral - ook in financieel opzicht - komt door de inspanningen die de mensen daar zelf verrichten.
De EU is voornamelijk present met gesubsidieerde landbouwproducten die de prijzen in deze landen naar beneden drijven: dit geldt in het bijzonder voor de periode dat wij hier te kampen hadden met het varkensprobleem, toen al bijna betaalde varkens via de Sovjetunie uiteindelijk in Polen zijn terechtgekomen. Dit heeft de controversen verscherpt. Wanneer er nu sprake is van een liberalisering in de handel, in de zogenaamde nuloplossing, dan heeft dat te maken met het feit dat de Commissie niet vroegtijdig de eisen van het Europees Parlement is nagekomen om geen exportsubsidie naar de kandidaat-landen toe te staan.
Nu wordt er in deze landen, vooral ook in Polen, over gediscussieerd wat de compensatiebetalingen inhouden. De Polen vragen zich af: worden deze, als wij zijn toegetreden, ook aan ons betaald, of zijn wij tweederangslanden? Ik heb geprobeerd duidelijk te maken dat dit nog lang zal duren en dat er pas na toetreding over gediscussieerd zal worden. Dat zal een paar jaar duren. Het is nu belangrijker om zich te concentreren op de structurele middelen. Het zou verstandig zijn als de Polen een verhoging van SAPARD eisen, mogelijkerwijs ook een aanpassing om deze middelen beter te kunnen besteden volgens de omstandigheden van, in dit geval Polen, maar ook van de andere kandidaat-landen.
Laten we eens een vergelijking maken: in Polen is 168 miljoen euro aan SAPARD-middelen. De compense4atiebetalingen bedragen 1,5 of 1,8 miljard euro die breed verdeeld worden en niets bijdragen aan de ontwikkeling van deze landen. Het zou verstandig zijn als we tegemoetkomen aan de eis van de Polen naar verhoging van de structurele middelen. Bij de volgende landbouwhervorming, die naar mijn mening eerder zal plaatsvinden - tenminste in ontwerp - dan de toetreding van deze landen, zouden we dan onze instrumenten moeten aanpassen en de compensatiebetalingen in de richting van de structurele middelen moeten bijstellen. In dat geval hebben alle partijen dezelfde doelstelling in het dan gemeenschappelijke landbouwbeleid, met als gevolg dat er dan ook in de landbouw sprake is van een finaliteit, om met Joschka Fischer te spreken.

Koulourianos
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega' s, met het vraagstuk van de uitbreiding houden verschillende dimensies verband die onmogelijk in twee minuten kunnen worden afgehandeld. Daarom beperk ik mij tot de toetreding van Cyprus en wil ik allereerst de rapporteur, de heer Poos, van harte gelukwensen met zijn objectieve verslag.
In zijn benadering van het vraagstuk Cyprus laat de heer Poos zich leiden door de toekomstidealen van een Europeaan. Mijns inziens zal het verslag-Poos een toonaangevend precedent worden in het Europees Parlement. Ik ben er dan ook van overtuigd dat de collega' s dit verslag met algemene stemmen zullen aannemen. De volgende woorden zijn de woorden van een dichter toen Cyprus nog een Britse kolonie was: "Bazen zijn gekomen en gegaan, maar je hart is nooit veranderd" . In Cyprus heeft altijd een Europees hart geklopt. Cyprus is Europa; Cyprus is deel van de Europese geschiedenis. Daarom is het tijd dat Europa dit eiland in zijn midden opneemt. Cyprus onderhoudt nauwe banden met de volkeren van het oostelijk Middellandse-Zeegebied en daarom zal toetreding van dit eiland versterking betekenen van de aanwezigheid van Unie in dit cruciale gebied. Cyprus zal een soort brug worden naar de landen van dit gebied. Ik hoef niet in te gaan op de economische kanten van dit vraagstuk. Deze worden goed en uitvoerig uiteengezet in het verslag van de heer Poos en in de verslagen van de andere instellingen van de Europese Unie. Ik wil alleen in herinnering brengen dat Cyprus koploper is in de race om de eerbiediging van de economische criteria en nu al klaar is om toe te treden tot de EMU. Cyprus zal zich probleemloos kunnen aanpassen aan het acquis communautaire. In het verslag-Poos staat dat de Cyprische democratie vlekkeloos functioneert, dat de eerbiediging van de mensenrechten en de grondvrijheden een hoeksteen is van de sociale en culturele traditie van het eiland en dat de sociale structuren de mens als middelpunt hebben.
Er is natuurlijk een probleem in verband met de opsplitsing in twee gemeenschappen. Ik ben er echter van overtuigd dat met enige goede wil en met de hulp van de Europese Unie een oplossing zal worden gevonden die de twee gemeenschappen in staat zal stellen op harmonische en welvarende wijze samen te leven, zoals zij dat eeuwen lang hebben gedaan. In het verslag-Poos staat volkomen terecht dat de toetreding tot de Europese Unie voor beide gemeenschappen voordelen zal opleveren. Niets scheidt in feite de Grieks-Cyprioten van de Turks-Cyprioten. De tweedeling van het eiland is het gevolg van buitenlandse interventies. Laten wij daarom hopen dat het eiland weer snel herenigd zal worden en als geheel opgenomen zal worden in de grote familie van de Europese Unie.

Hyland
Mijnheer de Voorzitter, ik sluit mij aan bij de collega' s die de uitbreiding volledig steunen. Voor de bestaande EU-lidstaten is dit een natuurlijk proces en als de uitbreiding eenmaal rond is, zal ze in hoge mate bijdragen tot de economische en sociale ontwikkeling van de hele Europese Unie.
Als lid van de Maltese delegatie en als burger van een van de meest afgelegen eilanden van Europa steun ik de aanvraag van de kandidaat-landen. Voor de EU is de mogelijke toetreding van Malta een bevestiging van de doelstellingen, idealen en aspiraties van de stichters van de Europese Unie. Malta' s toetredingsaanvraag zit na een ontnuchterende start weer helemaal op koers en voldoet volgens mij aan de criteria van Kopenhagen. Wel is er nog werk aan de winkel als we de vereisten van het acquis communautaire willen halen. Toch is de snelheid waarmee Malta de uitbreidingsvereisten aanpakt, een positief bewijs van de Maltese wil om in Europa te integreren en van haar verlangen om volwaardig aan het Europese project deel te nemen.
Ik steun het standpunt van de rapporteur dat Malta met de eerste lichting kandidaat-landen zou moeten worden toegelaten en dat de onderhandelingen tegen eind 2001 rond zouden moeten zijn.
Ik wens de onderhandelaars nog veel succes met hun belangrijke werk.

Pack
Mijnheer de Voorzitter, in de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport horen maar weinig onderwerpen tot het Gemeenschapsrecht. Dat wil zeggen dat wij veel hebben dat berust op subsidiariteit en dat ook in de toekomst daarop moet berusten. Daarom hebben wij ons beperkt tot heel weinig punten, waarvan ik er twee wil noemen.
Het audiovisuele is heel belangrijk. Wij hebben vastgesteld dat er gewoon nog te weinig inspanningen zijn verricht op wetgevend gebied en dat de regelgeving voor de audiovisuele media nog lang niet is afgestemd op het acquis communautaire. Dat is het ene punt.
Het andere punt is dat er ook bij de intellectuele eigendom, het copyright, nog heel weinig inspanningen zijn verricht om de regelgeving aan te passen. Dit zijn de twee belangrijkste punten van onze commissie.
Wij hebben ons echter ook beziggehouden met het vraagstuk van de minderheden, omdat hun integratie, ook hun taalkundige integratie, in deze landen eveneens van belang is. Wij hebben enkele opmerkingen gemaakt inzake de Russen in Estland, Letland en Litouwen en de Roma in de andere landen.
Ik wil echter - om niet alleen kritiek uit te oefenen of vragen te stellen - iets positiefs onderstrepen. Vooral op het terrein van opleiding, onderwijs en cultuur zijn er positieve ontwikkelingen. Al vele jaren zijn deze landen bij ons aangesloten via het TEMPUS-programma en sinds anderhalf jaar nemen zij eveneens volwaardig deel aan de onderwijs-, cultuur- en uitwisselingsprogramma' s voor de jeugd. Ik denk dat wij daar een hele goede brug hebben gebouwd. We kunnen niet alleen over economische kwesties discussiëren, we moeten ook in deze kwesties overeenkomsten zien te vinden en uit te bouwen. Ze zijn er immers al.
Ik wil mijn collega' s er graag op wijzen dat het bij de uitwisseling in het kader van het SOCRATES-programma niet de bedoeling is dat iedereen uit het Oosten naar het Westen komt, maar dat ook wij onze jeugd aanmoedigen om naar landen in Midden- en Oost-Europa te gaan. Zo scheppen we overeenkomsten tussen de volkeren in Europa.

Swoboda
Mijnheer de Voorzitter, commissaris Verheugen heeft kort geleden in een interview, dat veel stof heeft doen opwaaien, gezegd dat de politici van de lidstaten niet goed met de eigen bevolking over de uitbreiding communiceren. Hij heeft gelijk! De communicatie is niet goed verlopen en verloopt nog steeds niet goed. Ik geloof dat dit gesprek met de burgers nu juist van fundamenteel belang is. Dit zouden de politici ter harte moeten nemen, niet alleen door woorden, maar ook door daden.
Kort geleden hebben wij in mijn land, Oostenrijk, dat grenst aan Tsjechië, Slowakije, Hongarije én Slovenië, een onderzoek voltooid waaruit blijkt dat in grensgebieden waar gesprekken zijn gevoerd, plannen zijn verwezenlijkt en investeringen zijn gedaan, de instemming met de uitbreiding beduidend hoger ligt dan in regio' s die hierin alleen worden gelaten. Het valt ook onder onze verantwoordelijkheid hoe wij de uitbreiding door woorden en daden overbrengen.
Een tweede vorm van communicatie is natuurlijk ook belangrijk tussen onze landen en de kandidaat-landen om duidelijk te maken waar het bij de Europese Unie om gaat. Het gaat juist niet alleen om algemene doelstellingen of eenvoudigweg om het feit erbij te horen. Ook het acquis communautaire is erg belangrijk. Ik hoor soms in onze buurlanden: waarom vinden jullie dat acquis communautaire nu zo belangrijk? Voor ons telt toch gewoon dat jullie erkennen dat wij rijp zijn voor Europa! Maar rijp zijn voor Europa is niet los te zien van het acquis en ik geloof dat dit heel belangrijk is.
De derde vorm van communicatie waarop ik zou willen ingaan, is de communicatie in de kandidaat-landen zelf. Als regering en oppositie of regering en publieke opinie niet met elkaar van gedachten willen wisselen, zou dat beter georganiseerd moeten worden. Sociale partners moeten geëngageerd worden, alle maatschappelijke groeperingen moeten geëngageerd worden om ook aan de eigen bevolking duidelijk te maken wat de uitbreiding eigenlijk inhoudt. Het is een moeilijke weg, een weg die zeker ook slachtoffers zal eisen, maar die uiteindelijk toch echt naar het doel leidt. Ik geloof dat onze werkzaamheden in het Europees Parlement ertoe bijdragen dat dit gesprek en deze communicatie in de toekomst beter zullen verlopen.

Olsson
Mijnheer de Voorzitter, het debat van vandaag gaat over de grote uitdaging van de millenniumwisseling: de eenmaking van Europa die vrede en veiligheid en sociale, economische en ecologische ontwikkeling moet brengen. Jammer genoeg heeft die emotie tijdens de onderhandelingen plaats moeten ruimen voor de technische discussie. Eigenlijk wordt van de kandidaat-landen vooral geëist dat ze aan de fundamentele criteria van Kopenhagen voldoen. De onderhandelingen moeten er in eerste instantie toe bijdragen dat nieuwe landen vlot kunnen toetreden. Natuurlijk moeten ze aan de wetgeving van de EU voldoen, maar ik vind het toch wat al te streng dat die landen vanaf de eerste dag aan alle criteria moeten voldoen. Bepaalde lidstaten slagen daar nog altijd niet in, ook al zijn ze al vanaf het begin lid.
Dit debat werd in de Milieucommissie gevoerd. In bepaalde kringen werd geopperd dat men aan alle eisen moet voldoen om lid te worden. Ik vind het belangrijk om vast te stellen dat het milieu er niet beter van wordt als deze landen nog een tijd buiten de Unie blijven. Het lijkt mij beter om ze zo veel en zo snel mogelijk te helpen en misschien een iets langere overgangsregeling te aanvaarden.
In dit verband is het belangrijk om de publieke opinie gunstig te stemmen. We kunnen het ons niet veroorloven om nog meer van het krediet te verliezen dat de Unie in begin van de jaren negentig had. We hebben al veel krediet verloren. Ik denk dat het belangrijk is dat wij onze verantwoordelijkheid in dit Parlement, in de Commissie en in de nationale instellingen opnemen. We mogen ons niet langer verstoppen achter democratische bedenkingen en zeggen dat we luisteren naar de publieke opinie. Het wordt tijd dat we de publieke opinie in Europa in de juiste richting sturen.
Dit is eerder een zaak van politieke doelstellingen en politieke wil dan van technische oplossingen. We moeten de mensen in de kandidaat-landen, maar ook de mensen in onze eigen lidstaten, duidelijk maken dat dit beter is en dat dit ook snel moet gebeuren.

Evans, Jillian
Mijnheer de Voorzitter, als lid van de Litouwse delegatie sta ik achter de opmerkingen die mevrouw Hoff in haar verslag maakt. Op veel gebieden is er al enorm veel vooruitgang geboekt, maar een van de aspecten die niet in het verslag worden behandeld is dat van de gelijke kansen. Men heeft het gehad over de voordelen van de uitbreiding. Op dat vlak kunnen we nog iets leren van Litouwen. 17,5% van de Litouwse parlementsleden zijn vrouwen. Litouwen zit daarmee een stuk boven het gemiddelde van de kandidaat-landen en doet het ook beter dan veel huidige lidstaten. Litouwen heeft een ombudsman aangeduid om die gelijke kansen te garanderen. En dit blijft niet alleen bij woorden, die gelijke kansen worden ook echt afgedwongen.
Mevrouw Hoff stelt terecht dat de elektriciteitscentrale van Ignalina het grootste probleem blijft. De Litouwse regering heeft er zich toe verplicht eenheid 1 te sluiten, zij het later dan oorspronkelijk gepland. Dit is een heikel punt, maar er kan geen twijfel over bestaan dat de eenheid dicht moet. Verder uitstel is onaanvaardbaar. De EU moet het sluitingsprogramma niet alleen financieel steunen, we moeten Litouwen ook helpen bij de ontwikkeling van een duurzaam energiebeleid.

Seppänen
Mijnheer de Voorzitter, de uitbreiding wordt niet beheerst en georganiseerd gerealiseerd als men zich houdt aan het tijdschema dat de Commissie voorstelt. De onderhandelingen hoeven niet alleen maar uit politieke ambitie eind 2002 al te worden afgerond als de problemen dan nog niet zijn opgelost. Politieke haast moet worden afgewezen.
Het grootste probleem is het verschil in ontwikkelingsniveau tussen de landen en het beste voorbeeld daarvan is de Duitse eenwording. In Duitsland waren de economische, sociale en culturele verschillen niet zo groot als de verschillen tussen veel huidige lidstaten en verscheidene kandidaat-landen, maar het proces heeft wel 600 miljard euro gekost. Waar vinden wij de betalers van nog veel grotere bedragen, voor het dichten van een nog veel grotere ontwikkelingskloof?
Het idee van commissaris Verheugen over een referendum over de uitbreiding werd verworpen en de reden daarvoor is duidelijk: de betalers kan men hierover niet laten beslissen. Ik stel voor om het model voor uitbreiding hetzelfde te laten zijn als bij de vorige uitbreiding. De kandidaat-landen treden eerst toe tot de Europese Economische Ruimte waarin zij zonder politieke verplichtingen hun economie aan de economie van de Europese Unie kunnen aanpassen.

Cashman
Mijnheer de Voorzitter, als socialistisch rapporteur voor het verslag over Roemenië wil ik de rapporteur allereerst feliciteren met haar uitstekende verslag.
Ik geloof dat Roemenië echt de uitdaging wil aangaan om een open en democratische markteconomie te worden. Het land heeft met succes een aantal hervormingen doorgevoerd die essentieel zijn voor een welvarendere en veiligere toekomst. Zoals het verslag van de Commissie en dat van barones Nicholson erkennen, zijn de leefomstandigheden van sommige minderheden enigszins verbeterd. Roemenië heeft belangrijke mensenrechtenverdragen zoals het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens en het herziene Europees Sociaal Handvest goedgekeurd. Het belangrijkste is echter dat de rechten die in die verdragen zijn opgenomen, worden toegepast.
Ik vind het ook verkeerd dat de Commissie zich tot de Roma-zigeuners en de Hongaarse gemeenschap beperkt als het over de rechten van minderheden gaat. De rechten van deze minderheden zijn essentieel voor een vrij, open, democratisch en Europees Roemenië, maar ik maak me ook zorgen over de rechten van andere minderheden, zoals de groepen uit artikel 13 van het EG-Verdrag: zij die lijden onder discriminatie op grond van geslacht, ras of etnische afstamming, godsdienst, handicap, leeftijd of seksuele geaardheid. Wetten op zich bieden geen oplossing. Inderdaad, het Roemeens parlement weigert om homoseksualiteit uit de strafwet te halen. Dit is ronduit schandalig.
Flagrante vormen van discriminatie komen ook in andere landen voor, zoals in Polen en Malta. Zo zei de vroegere Poolse president Lech Walesa pas nog op een verkiezingsvergadering: "Ik denk dat die mensen (homoseksuelen) medische hulp nodig hebben. Stel je voor dat iedereen zo was! We zouden geen nakomelingen meer hebben." Dit is dom en onwetend en we moeten er absoluut voor zorgen dat we in onze evaluatie nagaan hoe kandidaat-landen met de mensenrechten omgaan en hoe ze minderheden behandelen. Dat is een absolute prioriteit.

Flesch
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik de rapporteur, de heer Elmar Brok, en het team van rapporteurs dat zich over elk van de dossiers van de kandidaat-landen heeft gebogen, feliciteren. Zelfs al bevatten de dossiers hier en daar een contradictie, toch bieden ze ons de mogelijkheid om een gedetailleerde en individuele stand van zaken van de onderhandelingen op te maken. Tegelijk kunnen we ook inschatten hoever de Commissie en haar diensten met de screening en de onderhandelingen staan. Op dit moment, mijnheer de commissaris, wachten wij vol ongeduld op uw eigen tussentijds verslag in dit verband.
De toetreding van de Midden- en Oost-Europese landen, van Cyprus en Malta, is een historische kans om alle Europese volkeren op basis van verschillende idealen te verenigen en zo het hele continent te stabiliseren.
Als lid van de delegatie voor de betrekkingen met Letland wil ik bij wijze van voorbeeld ook een woordje zeggen over dit dossier. Letland is al een flink eind op weg om de politieke criteria te verwezenlijken. Natuurlijk moet er op bepaalde vlakken nog heel wat gebeuren. Om een voorbeeld te geven dat de rapporteur, mevrouw Schroedter, niet heeft opgenomen: de modernisering van de gerechtelijke procedures en infrastructuur. De wil van de politieke krachten in Letland om het hervormingsproces te doen slagen is echter overduidelijk en belooft veel goeds voor de toekomst.
De uitbreiding van de EU is een dubbele uitdaging, die Europa de kans moet bieden om zich met zichzelf te verzoenen en de instellingen te hervormen en zo de democratie en de efficiëntie binnen die instellingen te versterken. Daarmee staat de Europese Unie opnieuw - zoals al zo vaak - voor een belangrijk keerpunt in haar geschiedenis.
Het komt er voor de instellingen, voor de lidstaten, voor ons allemaal op aan te bewijzen dat we deze uitdaging aankunnen, dat we ook de angst van de publieke opinie in de lidstaten kunnen wegnemen, en dat we de bezieling, de ambitie en de visie van de stichters van Europa terug zullen vinden.

Gomolka
Mijnheer de Voorzitter, neemt u mij niet kwalijk dat ik te laat ben. Ik ben er helaas nog steeds niet achter hoe ik uit de wirwar van garages zo snel mogelijk hier kan zijn.
Dames en heren, geachte collega' s, ik wil het hebben over een probleem dat vooral voorkomt in de Baltische staten, in het bijzonder in Letland en Estland. Dat is het bestaan van een relatief grote bevolkingsgroep die Russisch spreekt, samen met burgers uit Oekraïne. Voor het grootste deel zijn deze burgers daar het resultaat van een bezetting gedurende decennia waardoor hun aanwezigheid daar verbonden is met grote emotionele voorbehouden.
De afgelopen jaren is het gelukt, niet in de laatste plaats door de invloed van Europese instellingen, om een aanzienlijke verbetering in deze situatie tot stand te brengen. Denk alleen maar aan de taalwet die nog maar enkele jaren geleden een rol speelde bij de negatieve beoordeling. Of aan de moeilijkheden rond het staatsburgerschap waarvoor wetswijzigingen en aanpassingen aan de Europese normen nodig waren.
Deze wettelijke hindernissen zijn intussen overwonnen, zodat ook veel Russisch sprekende burgers nu bereid zijn hun staatsburgerlijke rechten en plichten te erkennen, zowel in Letland als in Estland - de landen die hierbij het meest zijn betrokken. Dit is een proces dat heel gedifferentieerd verloopt, maar het is wel hoopgevend, want het houdt in dat deze burgers in de toekomst burgers van de Europese Unie zullen zijn en dus op bijzondere wijze aan hen geappelleerd zal worden om contact te zoeken met hun land van herkomst, waar hun voorouders vandaan komen. Ik kan me goed voorstellen dat deze burgers verantwoordelijk worden voor een toekomstige grensoverschrijdende samenwerking na uitbreiding van de Europese Unie.

Maes
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik wil ook de heer Brok en de andere rapporteurs bedanken en feliciteren, maar ik wil mij vooral beperken tot Slowakije, meer speciaal tot de politiek inzake de minderheden.
Respect voor de culturele identiteit van een gemeenschap, ook als die gemeenschap een minderheid is, verhoogt het zelfrespect van degenen die tot die gemeenschap behoren, en dat zelfrespect is nodig om de eigen ontplooiing ter harte te nemen, en dat streven naar emancipatie en zelfrealisatie wordt dan de motor om een bijdrage te leveren aan het geheel. Vanuit die filosofie zou je naar die minderheden moeten kijken - dat zou veel positiever zijn. In vele uitbreidingslanden noemt men die minderheden problemen, de Roma en andere. Ook in Slowakije is dat het geval.
Het verslag acht een fundamentele attitudeverandering ten opzichte van de Roma noodzakelijk, ik bedoel het verslag van de heer Wiersma. Dat zegt iets over de lange weg die nog moet afgelegd worden, maar ook de Hongaarse minderheid vreest dat zij, ondanks de wet op de minderheidstalen van 1999 beknot zal blijven in haar sociale, culturele en economische ontplooiing.
Ik kom uit België, een land waar taalwetten de problemen tussen de volkeren niet konden oplossen; daarvoor was meer nodig, onderwijs van hoog tot laag, inbegrepen universiteiten. Daarvoor was meer autonomie nodig. Ik zeg dit maar omdat simpele oplossingen doorgaans niet helpen om gecompliceerde vraagstukken op te lossen.
De verscheidenheid van culturen en volkeren in Midden- en Oost-Europa en in de Balkan krijgt in het kader van een zich verenigend Europa ongetwijfeld nieuwe kansen, maar tegelijkertijd zal ook Europa zich rekenschap moeten geven dat bijvoorbeeld een probleem als de Roma een probleem is van een natie zonder land en dat is ook ons probleem. Dat kunnen we niet alleen afschuiven op Slowakije of op Roemenië of de andere landen.

Gahler
Mijnheer de Voorzitter, een maand voor publicatie van de volgende voortgangsverslagen wil ik me hier niet bezighouden met het ontleden van het oude verslag. In mijn hoedanigheid van schaduwrapporteur van mijn fractie voor Litouwen wil ik graag mijn collega Hoff feliciteren met haar verslag. Een paar verwachtingen en bedenkingen wil ik toch richten tot de Raad, die helaas feitelijk afwezig is.
Ik heb helaas de indruk dat de Raad niet genoeg politieke vaart zet achter dit uitbreidingsproces, ondanks veel mooie woorden en het ijverig openen en sluiten van allerlei hoofdstukken. Het gevaar bestaat dat het venster van de kans waarover commissaris Verheugen heeft gesproken, achteloos wordt dichtgeslagen, omdat de verantwoordelijken in de Raad, in het bijzonder de regeringsleiders zelf, zich in eerste instantie laten leiden door hun nationale agenda' s en helaas niet de ambitie hebben om in het belang van heel Europa een eigen profiel te ontwikkelen.
Sinds de ereburger van Europa, Helmut Kohl, van het politieke toneel in Europa is verdwenen, schiet mij spontaan alleen nog Jean-Claude Junker als regeringsleider te binnen wie de Europese zaak echt aan het hart gaat. Niettemin eis ik politieke leiding van de hele Raad die past bij de omvang van de taak.
Probeert u niet het principe "Elk naar zijn daden" te vervangen door het principe "Elk naar zijn daden, maar pas na mijn verkiezingen" . Dit geldt zowel voor het Franse voorzitterschap als voor de Duitse parlementsverkiezingen. Deze verkiezingen zijn geen reden om de afronding van onderhandelingen te rekken tot na deze data. Wie historische besluiten ondergeschikt maakt aan bekrompen nationale of zelfs partijpolitieke overwegingen, zal niet in de geschiedenisboeken worden opgenomen.
Ik verzoek u dringend om in Nice een datum vast te leggen waarop u van plan bent de onderhandelingen af te ronden met de kandidaat-landen die het verst zijn gevorderd - zonder namen te noemen. Laten wij ophouden van de kandidaten zaken te eisen die buiten de communautaire wetten liggen! Dit zeg ik tegen enkele fatsoensrakkers in het Parlement, maar vooral ook aan het adres van de nationale delegaties van de Raad bij de onderhandelingen. Hoe sommige regeringen zich hier door bepaalde lobbyisten in het kader van de onderhandelingen voor het karretje laten spannen is soms echt een schande!
Ik verzoek de Raad daarom nogmaals om politieke verantwoordelijkheid te tonen en de kandidaten in Nice een concreet perspectief te bieden in de vorm van een datum waar ze naartoe kunnen werken! Overigens: de Franse en alle andere boeren zijn er zowel voor als na elke verkiezing nog steeds!

Carnero González
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik het over Bulgarije hebben, dat de afgelopen jaren aanzienlijke vooruitgang heeft geboekt bij de overgang naar een democratische maatschappij met een vrije markteconomie. Deze overgang is niet zonder economische en sociale problemen is verlopen.
De Bulgaarse economie ontwikkelt zich momenteel echter gestaag. Die ontwikkeling is evenwel nog niet in een evenwichtige verbetering van de levenskwaliteit van de hele bevolking terug te zien. Constructief overleg tussen de regering, de oppositiepartijen en de sociale partners zou dit proces misschien de goede kant op kunnen sturen.
Zulk overleg zou bovendien bijdragen aan het genereren van het bestuurlijk vermogen dat nodig is om het land doelmatig te besturen, door structuren in het leven te roepen die nu nog niet bestaan en door de corruptie terug te dringen.
Talrijke lidstaten van de Europese Unie zijn op een bepaald moment in hun ontwikkeling met soortgelijke problemen geconfronteerd, en kunnen Bulgarije helpen de problemen te overwinnen waarmee het momenteel te kampen heeft.
Twintig procent van de beroepsbevolking van Bulgarije is momenteel werkloos. Om een dergelijk probleem op te lossen - en een makkelijke oplossing bestaat daarvoor niet - moet er absoluut een klimaat worden geschapen dat industriële activiteiten begunstigt en zijn concurrerende economische structuren onmisbaar.
Bulgarije speelt ook een geopolitieke rol van betekenis voor de toekomst van de Balkan. De samenwerking met de internationale gemeenschap tijdens het conflict in Kosovo en de evenwichtige rol die Bulgarije toen heeft gespeeld, zijn voor de hele regio van groot belang geweest. Bulgarije fungeert als brug tussen Midden-Europa en de Balkan, en doet dat op een wijze waar iedereen baat bij heeft.
De Europese Unie moet Bulgarije blijven steunen bij het boeken van verdere vooruitgang op weg naar de toetreding tot de Unie. Daarbij moet de Unie er vanzelfsprekend voor zorgen dat de planning van die hulp nog verder wordt gedecentraliseerd.
Mijnheer de Voorzitter, na deze woorden over Bulgarije wil ik nog een opmerking van algemene aard maken, door opnieuw onze positieve houding tegenover de uitbreiding te bevestigen.
Als wij willen dat de uitbreiding op een serieuze en eerlijke manier verloopt, moeten wij twee dingen nastreven die van essentieel belang zijn. In de eerste plaats dient de uitbreiding samen te gaan met de verdieping van de Unie. Daarom moet de Intergouvernementele Conferentie werkelijk een stap op weg naar de politieke unie zijn.
In de tweede plaats is het van belang dat de Unie de uitbreiding met voldoende begrotingsmiddelen tegemoet kan treden. Daardoor zal de uitbreiding voor de toekomstige lidstaten en voor onze eigen publieke opinie nu reeds geloofwaardig zijn.

Turmes
Mijnheer de Voorzitter, ik zal me beperken tot de democratische aspecten in verband met de toetreding van Malta. Denemarken heeft laten zien dat het huidige democratiebegrip van de EU bij de burgers, en ik zou zeggen bij de bijzonder geïnteresseerde, goed geïnformeerde burgers, op kritiek en afwijzing stuit. Volgens de voorstellen van Dimitrakopoulos en Leinen krijgt Malta maar vier afgevaardigden in het Europees Parlement. Als het voorstel van Leinen wordt aangenomen, leidt dit tot discriminatie van de kleine landen en tot discriminatie van de nieuwe kleine partijen in de kleine lidstaten. De politieke verscheidenheid van de discussie wordt op deze manier beknot.
Als Malta maar vier afgevaardigden krijgt, wordt het tweepartijensysteem dat al gedurende decennia op confrontatie berust, daar verder verhard en worden politieke vernieuwingen verhinderd. Malta zou evenals de andere kleine lidstaten door minstens zes afgevaardigden vertegenwoordigd moeten worden. Democratie is niet alleen een kwestie van meerderheid, maar vooral ook een kwestie van het meebeslissen door minderheden. Ik hoop dat de toetreding van Malta zich in deze zin voltrekt.

Schwaiger
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, beste collega' s, van zorgenkind tot voorbeeldige leerling - zo zou je de vastberadenheid van de Slowaakse regering en het Slowaakse parlement kunnen beschrijven. Want hun voorbereidingen voor het lidmaatschap verlopen voorspoedig en ze verrichten sinds twee jaar alle inspanningen om aan de criteria van Kopenhagen te voldoen. Wij hopen dat parlement en regering van Slowakije de ingeslagen weg consequent vervolgen en het vereiste geduld opbrengen om hindernissen te overwinnen en het Slowaakse volk aan te moedigen op zijn weg naar Europa.
Daartoe hoort echter ook de consequente privatisering en herstructurering van de economie. De sector banken en financiën moet volledig worden hervormd, de belastingconsolidatie moet verder worden doorgevoerd. De dialoog tussen de sociale partners, andere maatschappelijke groepen, de regering en het parlement speelt daarbij een belangrijke en - zoals wij hebben vastgesteld - positieve rol. De differentiatie van de economie moet vooral ten goede komen aan het midden- en kleinbedrijf. Slowakije moet op den duur zijn deviezen in toenemende mate verdienen in de economische sectoren die niets te maken hebben met de verwerking van aardolie en de wapenproductie.
Wij verwelkomen de inmiddels nauwe samenwerking tussen Hongarije en Slowakije. Wij zijn bijzonder verheugd over het feit dat Slowakije bezig is de Hongaarse minderheid en de andere minderheden rechten te verlenen die langzaam in de buurt komen van de normen van de Europese Raad. Ze vormen een belangrijke voorwaarde voor een probleemloos lidmaatschap van Slowakije in de Europese Unie. De Slowaakse regering onderneemt overigens opmerkelijke stappen om het overheidsapparaat te moderniseren en de perifere regio' s te ondersteunen.
Met genoegen zien wij dat het Slowaakse parlement zich bewust is van de voorwaarde voor toetreding en dat zij probeert om deze systematisch en vlot te doen plaatsvinden. Wij stellen tevens vast dat Slowakije als doorgangsland in Midden-Europa en naar West-Europa een speciale verplichting heeft om de mensenhandel effectief te bestrijden en de strijd tegen corruptie en de georganiseerde misdaad nog consequenter dan tot nog toe aan te gaan. Ook stellen we vast dat de rechterlijke macht door de laatste wetswijzigingen nog meer versterkt is.
Tot slot wil ik namens de Fractie van de Europese Volkspartij onze rapporteur, de heer Wiersma, bedanken voor zijn uitstekende en uitgebreide verslag en hem namens de EVP-Fractie verzekeren van onze steun.

Paasilinna
Mijnheer de Voorzitter, commissarissen, collega's, de uitbreiding tot achter het oude IJzeren Gordijn betekent werken aan vrede. Vrede schept hoop en oorlog vernietigt haar.
Als wij van de kandidaat-landen wettigheid en de bestrijding van corruptie eisen, moeten wij ook zelf de principes van gelijkheid en eerlijkheid realiseren. De inkomsten- en kennisverschillen zijn bij ons alleen maar toegenomen.
Bij de uitbreiding mag men niet alleen de nieuwe NAVO-landen kiezen. Dan zou men zich aan de logica van de oorlogsmachinerie houden. Wij kunnen er ook niet van uitgaan dat een bepaalde kandidaat vanzelfsprekend de eerste is en dat zonder dat land de uitbreiding helemaal niet door kan gaan. De kandidaat-landen moeten gelijk behandeld worden en hun toetreding mag alleen van hun eigen ontwikkeling afhankelijk zijn. Bepaalde bekende aanbieders van de kortste weg zijn als partijdige scheidsrechters bij een sportwedstrijd.
De Unie is niet klaar om nieuwe leden op te nemen als de werkloosheid bij ons zo hoog blijft. Die heeft onvermijdelijk conflicten tot gevolg en ook steeds meer onstabiliteit vanwege extreme bewegingen. Daar moeten wij wat aan doen. Wij moeten het IJzeren Gordijn in ons midden slechten, want het wegnemen van sociale en culturele ongelijkheid is een veel belangrijker voorwaarde dan het wegen van de stemmen in de Commissie of de Raad.
Onwetende en buitengesloten mensen kunnen geen informatiemaatschappij vormen, maar zijn juist een teken van het mislukken ervan. Ik waarschuw degenen die de Unie in tweeën willen scheuren: in een kerngroep en de rest. Wij zijn juist bezig de tweedeling in Europa te beëindigen en niet om een nieuwe te creëren. De beste vermindering van de bureaucratie is dat wij ons concentreren op de zaken waarvoor wij samen een oplossing moeten vinden. Er moeten in de lidstaten en gemeenten besluiten worden genomen over gemeenschappelijke kwesties, want anders raken wij verstrikt in een beangstigende controlemaatschappij die beheerst wordt door een steeds duisterder wordende kern.
Mijnheer de Voorzitter, ik stel voor dat de Commissie het Parlement haar visie geeft over de ontwikkeling van de interne voorwaarden voor de uitbreiding in het licht van de werkloosheid, uitsluiting en de digitale tweedeling.

Titley
Mijnheer de Voorzitter, de uitdaging waarvoor de Europese Unie in de jaren tachtig stond, was de verwezenlijking van de interne markt. De uitdaging in de jaren negentig was de eenheidsmunt. De uitdaging in de eerste jaren van dit millennium is de Europese Unie zo uit te breiden dat het continent vreedzamer, stabieler en rijker wordt en de stabiliteit niet wordt ondermijnd.
Daarom moet de uitbreiding nu absolute prioriteit krijgen. We mogen de kans, waarnaar commissaris Verheugen heeft verwezen, niet laten liggen. Dit betekent niet dat we blindelings te werk moeten gaan. Geen enkel land heeft de absolute garantie dat het mag toetreden. Ze moeten er klaar voor zijn. Daarom waren velen van ons bezorgd over de kritiek van de Commissie met betrekking tot de Tsjechische Republiek. In het laatste verslag werd aangegeven dat het land minder inspanningen leverde. We hopen alleen maar dat het volgende verslag de enorme inspanningen die de regering recentelijk heeft geleverd, zal weergeven. Tegelijk moeten we de inspanningen erkennen van landen als Litouwen om de achterstand in te lopen. Dat kon al worden afgeleid uit het vorige verslag van de Commissie en hopelijk is dat dit keer opnieuw zo.
We moeten ervoor zorgen dat de landen klaar zijn voor het lidmaatschap en vooral dat ze de administratieve mogelijkheden hebben om het acquis communautaire aan te pakken. Daarom waren sommigen van ons ook zo ongerust toen we vernamen dat de Tsjechische Republiek de implementatie van haar ambtenarenwet heeft uitgesteld en de juridische hervormingen heeft teruggeschroefd. Litouwen daarentegen heeft op dat vlak enorme inspanningen geleverd omdat het land beseft hoe belangrijk een goede administratie is.
De lidstaten kunnen de kandidaat-landen via hun bilaterale betrekkingen beter helpen bij de ontwikkeling van die administratie.
Ten slotte vind ik het cruciaal dat we de kandidaat-landen ook aanprijzen bij de kiezers van de Europese Unie. Te veel mensen hebben een beeld van de kandidaat-landen dat tien jaar achterop hinkt. Hun economieën zijn veel moderner geworden en kunnen de uitdaging van het lidmaatschap op veel vlakken aan. Daarvan moeten we onze burgers overtuigen, anders zullen ze de uitbreiding niet steunen.

Laschet
Mijnheer de Voorzitter, beste collega' s, Roemenië is een land dat zeker niet in de eerste ronde lid van de Europese Unie zal worden. Aan de hand van Roemenië kunnen we echter wel zien dat de strategie van de Commissie juist was om twaalf landen tot gelijkwaardige partners te maken en dan aan de hand van criteria te bepalen wanneer welk land lid wordt. Hierdoor kunnen we enerzijds bij onze bevolkingen de angst wegnemen dat in één keer twaalf landen tot aan Bulgarije en Roemenië tot de Europese Unie zullen gaan behoren, wat de Unie niet aan kan; tegelijkertijd kunnen we aanvoeren dat er hele duidelijke criteria zijn vastgelegd voordat een land lid kan worden. Dit staat allemaal in het verslag van barones Nicholson of Winterbourne en ik wil haar namens onze fractie hartelijk voor dit verslag bedanken.
Roemenië is pas heel laat na het wegvallen van het IJzeren Gordijn de weg naar Europa ingeslagen. Pas sinds 1996 kan een democratische regering inhalen waarmee andere landen al snel konden beginnen, en in zoverre zijn de resultaten die de afgelopen vier jaar zijn behaald, zeer opmerkelijk. Ik wil graag nog een opmerking maken met betrekking tot de veiligheid: Roemenië is een land dat tijdens het conflict in Kosovo aan de kant van Europa en aan de kant van de Atlantische Alliantie heeft gestaan.
Daarom zouden we nu al moeten overwegen een signaal af te geven. Als de toetreding tot de Europese Unie nog langer gaat duren, moet de Atlantische Alliantie erover nadenken om Roemenië al eerder in zijn mechanismen op te nemen. Dat geldt ook voor ons Europees veiligheids- en defensiebeleid. Als men bedenkt dat bij de eerste uitbreidingsronde van de NAVO Roemenië en Slovenië als kandidaat-landen voor de NAVO al onderwerp van gesprek waren, zou de NAVO niet stil moeten blijven staan bij haar uitbreidingsproces.
Met het voorbeeld van Roemenië kunnen wij ook aan onze bevolking duidelijk maken dat het in ons belang is om Europa te stabiliseren. Roemenië zal ook in de toekomst een buitengrens van de Europese Unie vormen. Roemenië is belangrijk voor de stabilisering van de hele Balkan, voor de hele regio Zuid-Oost-Europa. In zoverre is het in ons eigen belang om ons rechts- en vrijheidssysteem tot aan Roemenië uit te breiden. Dit laatste is zeker een goed argument in een kritisch debat met onze publieke opinie. Wanneer wij landen als Roemenië en Bulgarije geen perspectief bieden, blijft de instabiliteit bestaan en dat is niet in het belang van Europa.

Souladakis
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, met de onderhavige verslagen over de uitbreiding, met het verslag-Brok en het debat van vandaag over de institutionele hervorming kunnen wij zonder enige overdrijving zeggen dat dit een plechtige dag is voor het Europa van de 21ste eeuw.
In alle verslagen staan zeer pertinente opmerkingen aan de hand waarvan wij op enthousiaste en opbouwende wijze, zonder doordraven, aan de volgende fase kunnen beginnen. De algemene strekking van de verslagen gaat de goede kant uit en daarom doen degenen die hun lot beklagen er goed aan te zwijgen. Laten wij door de bomen het bos niet uit het oog verliezen. De historische tijd valt nu samen met de politieke tijd. Nu moeten wij aantonen dat wij over onze eigen schaduw heen kunnen springen. Nu moet Europa aantonen dat het zijn toekomst aankan. Nu moeten wij aantonen dat wij de uitbreiding ook van een ideologische inhoud kunnen voorzien.
Na deze algemene opmerkingen zou ik specifiek iets willen zeggen over de twee eilandstaten van de Middellandse Zee, Cyprus en Malta, die nu al hun zeilen bijzetten om toe te treden tot de Europese Unie. Beide landen, en met name Cyprus, zijn klaar voor toetreding. Daarom zal hier blijken in hoeverre wij er goed aan hebben gedaan de uitbreiding te grondvesten op economische criteria. Ook zal blijken of wij erin zullen slagen de algemene beginselen te respecteren die de grondslag moeten vormen voor onze opvattingen over de toekomst van Europa, over de toekomst van een vreedzaam Europa, van een Europa van de volkeren, van een Europa van de landen, van een Europa van de gelijkheid, van een Europa van de eerbiediging van de mensenrechten.
Daarom ben ik van mening dat de toetreding van Cyprus een proefbank zal zijn voor Europa. Daar zal blijken of Europa in staat is zichzelf als een politieke entiteit te zien. De toetreding van Cyprus en Malta zal aantonen of Europa ook in staat is uit te breiden aan de hand van geometrische criteria, niet zozeer omdat een geografisch evenwicht moet worden bereikt, maar omdat een politieke integratie moet worden bereikt; er moet een eenheid van volkeren, een eenheid van culturen, en een eenheid van perspectieven ontstaan.

Carrilho
Mijnheer de Voorzitter, het debat dat vandaag is gevoerd zal de geschiedenis ingaan als een van de belangrijkste getuigenissen van het werk van het Europees Parlement betreffende het uitbreidingsproces van de Unie. Ik ben met name de opstellers van de verslagen, maar ook minister Pierre Mocovici en commissaris Günter Verheugen, erkentelijk voor hun bijdragen. Zij zijn er in geslaagd om in hun analyse blijk te geven van realiteitszin en pragmatisme zonder de ideële doelstellingen wat betreft de werkelijke belangen voor het Europese project uit het oog te verliezen. Ondanks duidelijke verschillen in standpunten is er sprake van een belangrijke overeenkomst rondom fundamentele aspecten, waarin we het volgende kunnen onderscheiden: de integratie van elk nieuw lid in de Europese Unie betekent een volledige toewijding, waarbij economische samenvoeging samengaat met de toetreding tot een politiek project. Dit project heeft verschillende kenmerken die door de kandidaat-landen en door de huidige lidstaten gerespecteerd dienen te worden, ook al betekent dit dat de uitbreiding minder omvangrijk zal zijn dan voorzien. Onder de bepalende identiteitskenmerken van het Europese project vallen op: verbondenheid en solidariteit tussen de lidstaten, democratie en verantwoordelijkheidsbesef, sociale dimensie en gelijke kansen.
Tot slot, mijnheer de Voorzitter, dient het feit dat deze discussie plaatsvindt op het tijdstip dat Duitsland zijn 10-jarige eenwording viert, ons tot nadenken te stemmen. De spoken uit het verleden hebben we overwonnen. En terwijl de twintigste eeuw in het teken heeft gestaan van een extreme Europese verdeeldheid, met twee vreselijke oorlogen, zal de eenentwintigste eeuw, indien wij dat willen, in het teken staan van de eenheid van Europese volkeren. Eenheid rondom een gemeenschappelijk project dat uit de aard der zaak een vredesproject is tussen Europeanen en van Europa in de wereld.

Andersson
Mijnheer de Voorzitter, ik kom uit een land, Zweden, waar men nog altijd behoorlijk sceptisch staat tegenover het EU-project. Toch steunt ons land de uitbreiding ten volle. Men kan zich afvragen waarom. Ik denk dat de mogelijkheid om de EU tot een pan-Europees samenwerkingsverband om te vormen, de uitbreiding legitimiteit geeft.
Dat heeft vooral politieke voordelen. Het is geweldig dat de landen van Europa, die een tiental jaren geleden nog gescheiden waren, nu besluiten om in de nabije toekomst te gaan samenwerken. Die verandering biedt democratische voordelen en kan in de toekomst ook voor vrede en stabiliteit zorgen.
Het gaat erom dat de economische krachten worden gebundeld, wat in de toekomst grote winsten kan opleveren omdat de markt en de groei zullen toenemen.
We zien ook ecologische voordelen. Ik woon zelf dicht bij de Oostzee en dat is een zaak die ons allemaal aangaat. Als we gemeenschappelijke regels opstellen om het milieu te verbeteren, scheppen we ook betere levensomstandigheden voor de toekomst. Dat is onze gezamenlijke opdracht.
In het rapport wordt aangegeven dat elk land op basis van zijn eigen verdiensten tot de EU moet kunnen toetreden. Het is belangrijk dat dit ook gebeurt, dat een land lid van de EU kan worden als het daar klaar voor is. We staan nu voor twee opdrachten: enerzijds moeten we de lidstaten aanmoedigen om hun inspanningen niet op te geven - en daarom moeten we snel een einddatum voorstellen - anderzijds moeten we de discussie met de burgers thuis aangaan, zodat dit project ook in de toekomst legitimiteit geniet.

Scheele
Mijnheer de Voorzitter, commissaris Verheugen heeft vanmiddag gezegd dat de uitbreiding niet zal leiden tot een sociale dumping en een milieudumping. Ik geloof dat dit een belangrijk doel is en dat alle partijen hun bijdrage moeten leveren om dit doel ook daadwerkelijk te bereiken.
De punten die de Milieucommissie in het verslag-Brok heeft ingebracht, zijn noodzakelijke stappen hiervoor en een voorwaarde om te voorkomen dat het Europees milieubeleid vertraging oploopt. Mijn fractie steunt daarom een beperking van de overgangsperioden voor milieuwetgeving tot een maximum van vijf jaar.
Onze politieke eis is dat economische probleemgebieden - water, lucht en afval - met voorrang worden behandeld. Als er overgangsperioden worden ingebouwd, is het noodzakelijk en praktisch om in het toetredingsverdrag realistische tussentijdse doelstellingen vast te leggen en het niet nakomen van deze doelstellingen als schending van het verdrag te interpreteren.
Het Parlement moet de vereiste informatie krijgen om de situatie in de kandidaat-landen te kunnen beoordelen. Jaarlijkse verslagen van de Commissie maken het mogelijk het omzettingsproces te volgen. De kwestie van de nucleaire veiligheid vormt een grote uitdaging in het uitbreidingsproces. De inspanningen die op dit terrein al zijn verricht, geven aan dat het uitbreidingsproces niet alleen in de kandidaat-landen een grote kans biedt op meer veiligheid, maar in heel Europa. Meer veiligheid voor de bevolking in de kandidaat-landen en meer veiligheid voor de hele Europese bevolking is het gevolg.
Kerncentrales van sovjetmakelij van de eerste generatie gelden als bijzonder gevaarlijk voor Europa. Wij verzoeken de kandidaat-landen dan ook dringend om kerncentrales die niet omgebouwd kunnen worden uiterlijk op de dag van de toetreding te sluiten. Ik heb het hier over drie kerncentrales, Bohunice, Ignalina en Kozloduy.

Schierhuber
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega' s, het belang en de betekenis van de historische kans om ons continent in vrede te verenigen, mogen niet door ons worden onderschat. Als politici moeten wij dit ingrijpende proces met een volmondig 'ja' ondersteunen, ook al zijn er nog veel punten waarover gediscussieerd en onderhandeld moet worden. De politieke visie blijft bestaan. De verantwoordelijkheid die wij als parlementariërs op dit moment dragen, moet ertoe leiden dat toekomstige generaties op ons continent in vrede en vrijheid kunnen leven. De levensstandaard zal door een marktgerichte economie en gesteund door democratische regeringsvormen ook in de Midden- en Oost-Europese landen stijgen. Ook al kost het ons veel kracht, het is de juiste weg.
Als Oostenrijkers zijn wij door onze geografische ligging bijzonder in de uitbreiding geïnteresseerd en erbij betrokken. Ik kan mij persoonlijk nog heel goed het IJzeren Gordijn herinneren, omdat mijn boerderij er maar een paar kilometer vandaan lag. Ik leef nog veel liever met de problemen die wij sinds de grensopening hebben gekregen dan dat ik verder met mijn rug tegen de muur bij het IJzeren Gordijn moet wonen, zoals wij dat gedurende decennia hebben gedaan.
Naast het principiële 'ja' voor de uitbreiding van de Unie wil ik benadrukken dat deze zo snel mogelijk moet verlopen. In het bijzonder de landbouw speelt een belangrijke rol, omdat in de kandidaat-landen nog veel meer bevolking in de landbouw werkzaam is. Wij moeten de kandidaat-landen zeggen dat ze hier een structurele hervorming moeten doorvoeren om concurrerend te kunnen zijn op de toekomstige markt. Daarnaast moet er meer alternatieve werkgelegenheid op het platteland worden geboden. Het SAPARD-programma is hiervoor een goede gelegenheid en ik juich het zeer toe dat de Commissie al zes programma' s heeft goedgekeurd.
Overgangsperioden en overgangsregelingen dienen zo kort mogelijk te worden gehouden, maar ik wil een ding benadrukken: het acquis communautaire moet in zijn geheel worden overgenomen. Bijzondere aandacht verdient hier de sanitaire en fytosanitaire regelgeving, maar vooral ook de milieuvoorschriften en kwesties die van groot belang zijn voor ons als consumenten en als boeren om het vertrouwen van de consumenten te behouden. De hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid moet eigenlijk de efficiënte basis vormen voor de multifunctionele prestaties die de boeren in alle opzichten leveren. Wat betreft de richting van het Europese landbouwmodel en de ontwikkeling van het platteland is er geen belangenconflict tussen de boeren uit de EU en de boeren uit de landen in Midden- en Oost-Europa. Wij willen samen de problemen oplossen en samen de toekomst ingaan.

Myller
Mijnheer de Voorzitter, het is noodzakelijk een positieve wending aan de uitbreiding te geven. Onder andere het milieu heeft naast veel andere sectoren veel profijt van de uitbreiding. Dit vereist echter dat wij duidelijke spelregels hebben voor hoe de uitbreiding gerealiseerd moet worden. Voor het milieu is het noodzakelijk dat wij beperkte mogelijkheden hebben voor een overgangsregelgeving en dat duidelijk wordt gesteld hoe men tijdens de overgangsperiode moet handelen.
Bij ons wordt veel gesproken over hoe de uitbreiding wordt gefinancierd. Bij ons zijn de middelen in de begroting toegewezen overeenkomstig Agenda 2000, maar er moet voor worden gezorgd dat de benodigde middelen, vooral voor het milieu, vooral vóór het lidmaatschap beschikbaar zijn. Er moeten meer middelen worden toegewezen dan momenteel in Agenda 2000 wordt voorgesteld en dan vooral voor de maatregelen voorafgaande aan de uitbreiding. Alleen op die manier kunnen wij garanderen dat de regelgeving wordt toegepast. Hieraan moet wel worden toegevoegd dat er tegelijkertijd zorg gedragen moet worden voor administratieve capaciteiten.
Al met al zijn de kosten van de uitbreiding in het algemene debat zeer sterk naar voren gekomen. Op die manier was het zeer prettig te horen dat Klaus Hänsch, die namens de PSE-Fractie sprak, hoopt dat de Commissie een concrete studie maakt naar de gevolgen van de uitbreiding en ook van de economische gevolgen als de uitbreiding niet doorgaat. Laten we eens nagaan hoeveel het ons gaat kosten als de tweedeling voort blijft duren en wat dat op sociaal en ecologisch gebied betekent.

Fiori
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, veel collega' s hebben er al op gewezen dat de uitbreiding een belangrijk en ambitieus project is. Ik zou daaraan willen toevoegen dat het ook een morele plicht van de West-Europese landen is: elf jaar geleden is het communistische Oostblok uiteengevallen en hebben de landen van Oost-Europa zich hoopvol tot ons gewend. We moeten deze landen ruimhartig en met vooruitziende blik tegemoet treden. We proberen de problemen zeker niet bagatelliseren. Wij moeten de instellingen hervormen en zij van hun kant moeten ingrijpende interne hervormingen doorvoeren, onder andere om te voldoen aan de voorwaarden van Kopenhagen.
In dit verband wil ik de aandacht vestigen op de amendementen van de heer Oostlander op de verslagen over de Tsjechische Republiek en Slovenië, die beogen de onopgeloste problemen van de minderheden aan de orde te stellen. Te denken valt bijvoorbeeld aan het conflict waarin de Italiaanse gemeenschap in Slovenië al lange tijd verwikkeld is. We mogen ons niet laten verblinden door details en specifieke kwesties, en de historische reikwijdte van dit proces niet uit het oog verliezen. De discussie heeft in de afgelopen periode vier kernvragen geformuleerd: de afrondingsdatum van de onderhandelingen, de toetredingsdatum, de volgorde waarin de kandidaat-landen zullen toetreden en de overgangsperiode.
Mijn fractie heeft al aangekondigd dat zij de eerste onderhandelingen het liefst niet later dan 2003 afgerond wil zien, zodat de kandidaat-landen uiterlijk in juni 2004 kunnen toetreden. Het debat over de volgorde van toetreding van deze landen is nog open, ook omdat de voortgang van hun interne hervormingen gecontroleerd zal moeten worden. Er moet een verstandig compromis worden gevonden tussen een niet al te verbrokkelde uitbreiding, om de organisatorische problemen voor onze instellingen te beperken, en de legitieme verwachtingen van de landen zelf over het tijdschema.
We moeten ons er niet toe laten verleiden de overgangsperioden te gebruiken om de impact van de uitbreiding terug te brengen en de nieuwe landen in feite als tweederangsleden op te nemen, om de gestelde termijnen in acht te nemen. Deze overgangsperioden kunnen echter, als ze helder, evenwichtig en op verantwoorde wijze worden ingezet, in het belang van alle landen zijn.

Berger
Mijnheer de Voorzitter, in de Commissie justitie en rechten van de burger was het onze taak om vooral het terrein van de interne markt en de daarvoor relevante wetgeving in de kandidaat-landen te beoordelen. Aangezien het hierbij echter gaat - zoals vandaag al vele malen is benadrukt - om een van de kerngebieden van de Europese uitbreiding en de vooruitgang hier alleen goed in detail kan worden beoordeeld, wil ik nogmaals zeggen dat ik het jammer vind dat we dit debat voeren op een tijdstip dat de voortgangsverslagen 2000 van de Commissie nog niet beschikbaar zijn. Alleen op basis van deze verslagen kunnen we de vooruitgang in elk van de staten afzonderlijk pas echt beoordelen. Nu moeten wij ons tevredenstellen met een eerder algemene beoordeling die misschien niet echt beantwoordt aan de situatie in de staten.
We kunnen ervan uitgaan dat vooral sinds de laatste verslagen aanzienlijke vooruitgang is geboekt. Als vice-voorzitter van onze gemengde commissie met Tsjechië weet ik dat dit voor Tsjechië geldt, maar naar ik aanneem ook voor enkele andere staten.
De interne markt vormt een centraal onderdeel voor het slagen van de uitbreiding, en ik ben mij ervan bewust dat we voorzichtig moeten omgaan met uitzonderingen en overgangsperioden. Toch ben ik samen met onze rapporteur, collega Wuermeling, van mening dat het zonder overgangsperioden in het belang van beide verdragsluitende partijen, niet zal gaan, en dat zeg ik als afgevaardigde van een grensgebied. Net als collega Schierhuber bezit ik een boerderij in de buurt van de Tsjechische grens, en het ligt mij dan ook na aan het hart dat het ontstaan van naburige gemeenschappelijke economische ruimten zonder al te grote problemen overwonnen kan worden en tot een positief resultaat leidt aan beide zijden.
Ik wil graag afsluiten met een opmerking uit het verslag van collega Schröder die ik erg goed vond en die volgens mij aansluit bij hetgeen commissaris Verheugen aan het begin van dit debat heeft gezegd. Collega Schröder schrijft, ook al is het met betrekking tot Tsjechië, maar ik denk dat het algemeen geldt: "Vele zwakke punten die in dit land nog zichtbaar zijn, zijn de erfenis van een dictatuur gedurende decennia." In zoverre doen politici uit het deel van Europa dat na de Tweede Wereldoorlog een gelukkiger lot beschoren was, en dat geldt in het bijzonder voor Oostenrijk, er goed aan gematigd met de kritiek op deze landen om te gaan.

Ebner
Mijnheer de Voorzitter, ik ben blij dat ik aan deze onsamenhangende discussie ook twee minuten kan bijdragen, een discussie die vanwege het tijdstip - en een minuut wil ik mijn kritiek hierover uiten - de geringschatting onderstreept over het belang van het onderwerp. Ik vind het gewoonweg beschamend dat wij ons tegen middernacht bezighouden met de uitbreiding en groei van de Europese Unie, waarbij 100 miljoen mensen zijn betrokken! Wij zouden eens diep in onszelf moeten kijken en nadenken over het feit of onze parlementaire discussie over dit thema tussen neus en lippen moet worden afgehandeld. Wij hoeven ons er niet over te verbazen dat wij als Parlement buiten deze zalen niet de verwachte aandacht en waardering krijgen, als wij ons zo gedragen!
De tweede minuut wil ik besteden aan Slovenië. Ik ben blij dat het verslag zo positief is en dat Slovenië zich zoveel moeite heeft getroost om aan de criteria te voldoen. Dat heb ik als hoofd van de delegatie meermaals kunnen vaststellen, en de commissaris was hier ook meermaals bij. Er moet zeker nog veel gebeuren, en er moeten nog enkele kwesties worden opgelost. De criteria van Kopenhagen zijn nu eenmaal niet statisch, niet iets wat men eenmaal heeft bereikt en dan handhaaft, maar iets wat men permanent in de praktijk moet gebruiken en toepassen. Ook wij in de Europese Unie controleren regelmatig of de mensenrechten overal volgens de voorschriften worden nageleefd. In dit opzicht is het een ontwikkelingsproces dat wij aandachtig volgen, maar wij hopen dat Slovenië deze positieve positie zal blijven innemen en in de eerste groep zal zitten.

Stockmann
Mijnheer de Voorzitter, beste collega' s, nu is het juiste moment om over de uitbreiding te discussiëren. Het verenigde Duitsland is tien jaar lid van de Europese Unie en dat getuigt voor ons van een solidariteit die nu anderen te beurt zou moeten vallen, ook al gaat het bij de uitbreiding niet alleen om solidariteit.
De Vervoerscommissie heeft haar standpunt over het verslag-Rack in het verslag-Brok vastgelegd. Drie punten wil ik als sociaal-democraat onderstrepen. Ten eerste: we hebben een ambitieus programma voor de vervoersinfrastructuur in de kandidaat-landen nodig. Daarom lijken de financiële vooruitzichten ons niet voldoende, want de kloof tussen de verwachte behoefte aan infrastructuur en de beschikbare communautaire financieringsinstrumenten plus de mogelijkheden van de kandidaat-landen zelf is groot, en financieringsmodellen door samenwerking tussen openbare en particuliere instellingen zullen maar in beperkte mate gerealiseerd kunnen worden. Ontwikkelingsperioden van meer dan vijftig jaar zijn echter politiek gezien onacceptabel.
Ten tweede: de trans-Europese corridors berusten op gecombineerd vervoer. Wij zouden van de nood - we wilden voorlopige hoofdstromen van goederen en personen lokaliseren - een deugd moeten maken, dat wil zeggen dat we de koppeling van de vervoersmiddelen van meet af aan in het oog moeten houden. Ook dient het traditioneel sterke vervoer per spoor de meeste steun te krijgen. Dan besparen we ons misschien later de hoge kosten van het weer vitaal maken, waar we nu in onze eigen landen mee worden geconfronteerd.
Ten derde: voor het vervoer over de weg willen we overgangsperioden die een trapsgewijze opening mogelijk maken. Die zouden al in de pretoetredingsperiode kunnen beginnen. In het belang van beide zijden hechten wij waarde aan een economisch en sociaal evenwicht bij de integratie van de transportmarkten, omdat de gevolgen van een verstoorde concurrentie op onze wegen ons nu al in spanning houden.

Korhola
Mijnheer de Voorzitter, er is relatief weinig commentaar gekomen op het vandaag door Elmar Brok voorgestelde idee van een met het EER-Verdrag vergelijkbare regeling als alternatief voor de kandidaat-landen die niet voldoen aan de criteria van Kopenhagen. Toch is het voorstel naar mijn mening wel degelijk de moeite waard onderzocht te worden.
Het EER-Verdrag mag in geen geval het eigenlijke lidmaatschap vervangen en men mag op die manier landen niet voortdurend in een wachtkamer laten zitten van waaruit ze geen vooruitgang kunnen boeken. Het kan echter wel als een soort instrument dienen die op een belonende manier de lidstaten aanmoedigt de communautaire regelgeving toe te passen. De EER kan als een soort couveuse dienen waarin de EU-embryo's rijp worden gemaakt voor volledig lidmaatschap.
Als een volledig lidmaatschap op korte termijn wordt toegezegd, vormen de lange overgangsperiodes de grote reden tot zorg voor de ondernemingen in de lidstaten, omdat op die manier de concurrentie wordt vervalst. Aan de andere kant is ook een langzaam tempo een duidelijk probleem, omdat de kandidaat-landen dan teleurgesteld worden. Door deze spanning ontstaat de aantrekkelijkheid van het EER-model, omdat het het kandidaat-land al in de pretoetredingsfase beloont. Dat betekent een grotere verplichting ten opzichte van het toepassen van de communautaire wetgeving dan in de huidige verdragen inzake convergentie wordt geëist.
De EER, die zaken uit de eerste pijler bevat, biedt het bedrijfsleven van de kandidaat-landen toegang tot de interne markt en geeft de jeugd en de wetenschap het recht aan uitwisselingsprogramma's deel te nemen, maar verplicht aan de andere kant de Europese Unie nog niet haar landbouwsubsidiestelsel naar die landen uit te breiden. Op die manier maakt het EER-Verdrag het mogelijk een positieve impuls te geven aan vooral de economieën van de kandidaat-landen - ze hebben immers groei nodig om hun samenleving voor te bereiden op de uitbreiding - en ook aan de Europese economie, omdat men schat dat de kosten van de uitbreiding voor maar liefst twee derde door de economische groei wordt gedekt, in het EER-model misschien nog meer.
Er wordt gezegd dat de markten van oostelijk Midden-Europa door de convergentieverdragen zo open zijn dat westerse zakenlieden zich egoïstisch kunnen afvragen waarvoor de uitbreiding nodig is. Het antwoord ligt in de toepassing van de communautaire regelgeving. Als de markt zelfs maar in beperkte mate wordt geopend zonder sociale en ecologische regelgeving, zal niets de burgers van de kandidaat-landen tegen sociale en ecologische dumping beschermen. Uiteindelijk hebben wij ook zelf bescherming hiertegen nodig. De aantrekkelijkheid van het EER-model is juist gebaseerd op de gedachte dat de inzet voor de implementatie direct wordt beloond. Voordelen en verantwoordelijkheidskwesties gaan hand in hand.
Het EER-model, dat tot lidmaatschap leidt en tegelijkertijd beloont, zou ook vanwege de mening van de burger goed zijn. Als al voor de eigenlijke toetreding positieve kanten voor de economie naar voren komen, schept dat ook een draagvlak voor een zo groot mogelijke rechtvaardiging van de uitbreiding. Dat geldt voor de burgers van zowel de kandidaat-landen als van de huidige lidstaten.

Prets
Mijnheer de Voorzitter, het feit dat het thema gelijke kansen als laatste punt in het uitbreidingsverslag aan de orde komt, zegt hopelijk niets over zijn prioriteit, hoewel het daarop vaak wel lijkt. Het is daarom des te belangrijker dat de gelijke behandeling van mannen en vrouwen als wezenlijk onderdeel van de mensenrechten in het acquis communautaire wordt geïntegreerd en dat het creëren van de vereiste voorzieningen op dit gebied een beslissende voorwaarde is voor het omzetten van het acquis.
Daarom moeten de gelijke kansen bij de onderhandelingen rond de toetreding parallel aan alle andere thema' s met dezelfde intensiteit en hetzelfde gewicht worden behandeld. Wetgevingsprogramma' s en de richtlijnen van de kandidaat-landen moeten omzettingsmechanismen bevatten die gelijke kansen mogelijk maken en discriminatie duidelijk verbieden. Dit proces moet voor de landen worden vereenvoudigd door de dialoog met het Europees Parlement, de ondersteuning door vakkundig personeel en de integratie van NGO' s, verbanden, organisaties en financiële middelen.
Openbare en particuliere instellingen in de kandidaat-landen moeten streven naar gelijke kansen op alle politieke terreinen en ervoor zorgen dat specifieke vrouwenkwesties in alle sociale, economische en culturele terreinen worden geïntegreerd. Heel nuttig is het oprichten van vrouwenadviescentra door de overheid die de vrouwen ter plaatse advies, hulp en bemiddeling geven.
Er moet vooral aandacht worden besteed aan het werkgelegenheidsbeleid. Gelijke toegang tot onderwijs en opleidingen en als gevolg daarvan gelijk loon voor gelijk werk is een must. De kandidaat-landen moeten ook aangemoedigd worden om deel te nemen aan de communautaire programma' s voor gelijke kansen, in het bijzonder aan programma' s die zich bezighouden met geweld tegen vrouwen. Uit de statistieken blijkt dat sinds de opening van het IJzeren Gordijn het geweld tegen vrouwen in deze landen met 10% is gestegen. Vrouwenhandel is eveneens een spectaculair groeiende business. Deze vormen van geweld en de vrouwenhandel dienen nu al met alle middelen zowel in de EU als in de kandidaat-landen veroordeeld en bestreden te worden.
Er is gelukkig al veel vooruitgang geboekt, maar het doel van alle inspanningen mag niet uitsluitend economische aanpassing zijn. Respectvol samenleven, zorgzame en faire omgang moeten uitgroeien tot een belangrijke zuil van onze Europese Gemeenschap.

Sacrédeus
Mijnheer de Voorzitter, voor de Zweedse christen-democratische partij is de uitbreiding van de EU naar het oosten een absolute prioriteit. Na twee verschrikkelijke wereldoorlogen en vijftig jaar communistische onderdrukking en dictatuur, waarbij de christelijke en universele menselijke waarden, de democratie, de godsdienstvrijheid en het milieu in naam van de klassenstrijd met voeten werden getreden, is het nu eindelijk tijd om ons continent te verenigen.
Ik wil persoonlijk enkele opmerkingen aan commissaris Verheugen richten, maar vooraf wil ik toch nog even verklaren dat wij Zweedse christen-democraten nooit hebben betwijfeld dat Verheugen een uitbreiding naar het oosten heeft gewild en dat die kritiek ten dele getuigt van boos opzet.
Nu zou ik de volgende punten willen becommentariëren. Ten eerste: laat elk kandidaat-land onderhandelen op basis van zijn eigen verdiensten. Zorg dat het lonend is om met veel ambitie naar het EU-lidmaatschap te streven. Ten tweede: zeg nee tegen de big bang-gedachte om een grote groep kandidaat-landen in één keer toe te laten. Dat is immers strijdig met het principe dat elk land op zijn eigen merites wordt beoordeeld. Ten derde: werk op termijn een einddatum voor elk kandidaat-land uit. Ten vierde: toon een grote Europese solidariteit als er in de oostelijke landen in een beter milieu moeten worden geïnvesteerd. Vergeet de vreselijke ecologische erfenis van het communisme niet. Ten vijfde: stel op een volgende regeringsconferentie geen nieuwe eisen en pas het verdrag na Nice niet opnieuw aan om nieuwe kandidaat-landen te kunnen opnemen. Ten zesde en ten laatste: waak erover dat de huidige lidstaten hun solidariteit betonen en achter een diepgaandere samenwerking staan, zodat we geen EU creëren met een indeling in A-, B- en C-landen. Laten we Europa verenigen!

Zacharakis
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik wil eerst mijn waardering tot uiting brengen aan het adres van de rapporteur, de heer Brok, en aan het adres van de andere rapporteurs die verslagen per kandidaat-land hebben opgesteld. Ik dank hen voor hun zeer uitvoerige en evenwichtige werk. Ik wil hier echter met name ook uiting geven aan de hoop dat ondanks de welbegrijpelijke problemen de toetredingsprocedure voor Bulgarije en Roemenië zonder strubbelingen en vertragingen zal kunnen verlopen, en zodra aan de noodzakelijke voorwaarden is voldaan ook deze twee Balkanlanden kunnen toetreden tot de Europese Unie. Dat zal de vooruitgang, de veiligheid en de vrede in heel Zuid-Oost-Europa ten goede komen.
Mijn bijzondere dank gaat echter uit naar de heer Poos. Ik ben zeer voldaan over het succesvolle verloop van de toetredingsonderhandelingen met Cyprus. De onderhandelingen met Cyprus zijn verder gevorderd dan met welk ander kandidaat-land dan ook. Reeds 16 hoofdstukken zijn afgesloten, hetgeen ons een goed eindresultaat doet verwachten. Natuurlijk hopen wij allen dat intussen een oplossing zal zijn gevonden voor het politieke probleem van Cyprus, en wel op grond van de resoluties van de VN en de besluiten van de topconferenties. Dan zal heel de inheemse- ik benadruk dit - bevolking van het eiland, de Grieks-Cyprioten en de Turks-Cyprioten, van de met de toetreding verbonden voordelen kunnen profiteren.
Indien een dergelijke oplossing echter ondanks de algemeen erkende, opbouwende houding van de Cyprische regering onmogelijk mocht blijken te zijn ten gevolge van het steevaste verzet van de Turkse kant, mag de Europese Unie mijns inziens, mijnheer de Voorzitter, niet toestaan dat de toetreding van Cyprus de gegijzelde wordt van de Turkse onverzettelijkheid. Dan moet de Europese Unie de Republiek Cyprus onmiddellijk opnemen en haar tot lid maken van de Unie, in afwachting van een volledige deelneming van het land in de toekomst. Dat is trouwens al eens eerder gebeurd met een van de oprichtende landen, wiens hereniging wij vandaag vieren.
Tot slot wil ik van de gelegenheid gebruik maken om mij te scharen achter een groot aantal collega' s die zich afvragen of het niet hoog tijd wordt dat een uitgebreid onderzoek wordt gewijd aan het vraagstuk van de grenzen van Europa. Hoever kunnen wij, met andere woorden, Europa uitbreiden? Ook ik ben van mening dat het Europees Parlement daarover een speciaal verslag moet schrijven.

Karas
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, als laatste spreker wil ik graag nog een keer kort ingaan op vier punten.
Ten eerste: voor ons is de uitbreiding niet zomaar een verplichting. Wij willen haar enerzijds uit morele overwegingen, maar ook vanuit een volledige politieke overtuiging. De uitbreiding is een win-win-situatie. Beide zijden, de lidstaten van de Europese Unie en de kandidaat-landen, zullen van deze uitbreiding, als ze is voltrokken, profiteren.
Ten tweede: het gaat bij de uitbreiding - zowel bij de uitbreiding van de Europese Unie als bij de uitbreiding van de Economische en Monetaire Unie - om het voldoen aan criteria. Enerzijds dient te worden voldaan aan de criteria van Kopenhagen, anderzijds aan die van Maastricht. Tegen alle landen moet worden gezegd dat toetreding tot de Europese Unie nog geen toetreding tot de Economische en Monetaire Unie en de eurozone is, maar dat de perioden van elkaar verschillen. Het is duidelijk dat er bij de Economische en Monetaire Unie geen sprake kan zijn van opting out en dat we bij beide onderhandelingen niet op de markt staan.
Ten derde: wij moeten er alles aan doen om tot 2003 de Europese Unie - als bedoeld in de fantastische toespraak van voorzitter Prodi van de Commissie - op het uitbreidingsproces voor te bereiden.
Tot slot - en dat vind ik heel belangrijk: ondanks de verdragen waaraan moet worden voldaan, is het uitbreidingsproces een politiek proces. Het gaat om de angst en hoop van mensen, om kansen en risico' s, om vooroordelen en feiten. Dit politieke proces moeten wij gezien het historische belang serieus nemen en wij moeten het gesprek met de burger zoeken. Wij hebben een politisering van de politiek van het uitbreidingsproces nodig om de dialoog met de burger te kunnen voeren. Het uitbreidingsproces en de Economische en Monetaire Unie zijn niet alleen de verantwoordelijkheid van de Europese instellingen. Ik roep de lidstaten en alle publieke mandatarissen en media op alle niveaus op om zich meer bezig te houden met dit proces, want alleen op die manier kunnen wij het vertrouwen van de burger in deze noodzakelijke initiatieven winnen, waarvan de doelstellingen voor ons allemaal positief zijn.

De Voorzitter
Het gecombineerd debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.
(De vergadering wordt om 22.45 uur gesloten)

