Trendy demograficzne - Skutki gospodarcze i społeczne (debata) 
Przewodniczący
Kolejnym punktem obrad są oświadczenia Rady i Komisji w sprawie trendów demograficznych - skutków gospodarczych i społecznych.
Jean-Pierre Jouyet
urzędujący przewodniczący Rady. - (FR) Pani przewodnicząca! Ponieważ niestety zmuszono nas, byśmy wspólnie spędzili część dzisiejszego wieczora, postaram się, w imieniu Rady oraz komisarza Potočnika, streścić cele Rady w zakresie trendów demograficznych i ich skutków gospodarczych i społecznych.
Panie komisarzu, panie i panowie! Starzenie się ludności, innymi słowy zwiększający się odsetek ludzi starszych w społeczeństwie, wynika głównie z postępu gospodarczego, społecznego i medycznego, dzięki któremu Europejczycy żyją dłużej, ciesząc się poziomem komfortu i bezpieczeństwa niespotykanym jak dotąd w historii. Jednakże stwarza to również jedno z największych wyzwań, przed którymi zostanie postawiona Unia w nadchodzących latach.
Starzenie się społeczeństwa jest wynikiem czterech czynników. Pierwszym jest niska liczba dzieci przypadających na jedną kobietę, która w UE wynosi średnio 1,5 dziecka, czyli znacznie poniżej wymaganego współczynnika dzietności, który musi nieco przekraczać 2 - 2,1, by możliwe było utrzymanie wielkości populacji na stabilnym poziomie.
Drugim czynnikiem jest spadek płodności w ostatnich dziesięcioleciach, który nastąpił po wyżu demograficznym lat powojennych. Oznacza to, że dziś wyż ten odpowiada za wzrost liczby osób w grupie wiekowej 45-65.
Średnia przewidywana długość życia przy urodzeniu - trzeci czynnik - która wzrosła o 8 lat od lat sześćdziesiątych ubiegłego wieku, z dużym prawdopodobieństwem będzie nadal wzrastać - o dodatkowe pięć - a nawet więcej - lat między rokiem bieżącym a rokiem 2050.
Czwartym i ostatnim jest, jak państwo wiecie, doświadczana obecnie przez Europę rosnąca migracja z innych krajów. W 2004 roku odnotowano napływ 1,8 miliona imigrantów, czyli więcej w stosunku do całkowitej liczby ludności niż w Stanach Zjednoczonych, przy czym ten poziom napływu imigrantów tylko częściowo rekompensuje skutki niskiego wskaźnika dzietności i rosnącej przewidywanej długości życia.
Dlatego możemy oczekiwać, że współczynnik zależności, czyli stosunek liczby osób w wieku ponad 65 lat do liczby osób w wieku 15-64 lat, podwoi się, wzrastając do roku 2050 o 50%, co oznacza że Unia, w której uprzednio na jedną osobę w wieku ponad 65 lat przypadały cztery osoby w wieku produkcyjnym, doświadczy spadku tego współczynnika do liczby dwa.
Zmianom demograficznym, które właśnie opisałem, z uwzględnieniem powyższych czynników, towarzyszą głębokie zmiany społeczne mające negatywny wpływ na strukturę rodzin. Wszystko to razem skutkuje wzrostem liczby ludzi starszych mieszkających samotnie i bardzo starych osób zależnych od pomocy innych.
Jak państwo wiecie, większość tych kwestii mieści się w zakresie kompetencji państw członkowskich. Dotyczy to polityki rodzinnej, systemów zabezpieczenia socjalnego i w znacznym stopniu polityki fiskalnej. W związku z tym Rada - uwzględniając te fakty - uważa, że ramami, w których powinny w tym obszarze działać państwa członkowskie są strategia lizbońska i otwarta metoda koordynacji. Ponadto większość państw członkowskich uważa, że nie należy wprowadzać w tym względzie żadnych nowych struktur.
Dla Rady niezwykle ważną wiodącą zasadą jest to, że oprócz lepszego równoważenia pracy zawodowej i życia prywatnego należy wzmocnić wysiłki na rzecz zrównoważenia ról odgrywanych przez kobiety i mężczyzn w gospodarstwach domowych, a także zaoferować więcej dobrej jakości infrastruktury opieki nad dziećmi i innymi ludźmi, którzy nie mogą o siebie samodzielnie zadbać.
W starzejącym się społeczeństwie wkład młodych ludzi będzie stawał się coraz ważniejszy. Będziemy musieli zintensyfikować nasze wysiłki na rzecz walki z bezrobociem wśród ludzi młodych i ograniczenia zjawiska przedwczesnego kończenia nauki szkolnej. Jeśli chcemy poprawić perspektywy ludzi młodych, musimy przyjąć jako najwyższy priorytet inwestowanie w dzieci.
Musimy również uznać, że skutki przechodzenia na emeryturę są dotkliwsze dla Europy niż skutki starzenia się społeczeństwa, mimo że również te trendy są niepokojące i bez zdrowych finansów publicznych stawienie czoła konsekwencjom starzenia się ludności będzie niemożliwe.
Oznacza to, że musimy zwracać szczególną uwagę na wydolność systemów emerytalnych i realizować rozpoczęte już reformy mające na celu modernizację tych systemów i uczynienie ich wydolnymi, co jest zbieżne z obecną unijną strategią. Korzystne będzie również zachęcanie starszych pracowników do dalszej pracy, i nade wszystko zapewnianie odpowiednich zachęt.
Rada jest w pełni świadoma wszystkich wyzwań i przyjęła zalecenia Komitetu Ochrony Socjalnej dotyczące sposobu postrzegania zmian demograficznych w Europie i wyzwań, jakie zmiany te ze sobą niosą. Ponadto dnia 30 maja Rada przyjęła konkluzje dotyczące polityk zbieżnych z potrzebami rodzin i ustanowiła serię inicjatyw na rzecz wspierania polityki rodzinnej.
W tym kontekście dnia 18 września odbyło się zorganizowane przez prezydencję francuską nieformalne spotkanie z udziałem ministrów odpowiedzialnych za sprawy rodziny. Dyskusje prowadzone w trakcie tego spotkania skupiały się na opiece nad dziećmi jako drodze do zapewnienia równowagi między pracą a życiem rodzinnym, a także na ochronie dzieci przed zagrożeniami płynącymi z Internetu.
Podsumowując: Rada sugeruje, by Komisja potraktowała pierwsze forum w sprawie demograficznej przyszłości Europy, które odbyło się w Brukseli w dniach 30 i 31 października, jako punkt wyjścia dla uporządkowanego i trwałego dialogu w obrębie państw członkowskich i między nimi, i by działała w sposób, który umożliwi jej zapewnienie właściwym organom wsparcia na rzecz znalezienia najlepszych strategii reagowania na te zmiany demograficzne.
Janez Potočnik
komisarz. - Pani przewodnicząca! Moja odpowiedź na to pytanie może być nieco dłuższa, ale obiecuję wynagrodzić to państwu w drugiej odpowiedzi.
Wniosek Parlamentu dotyczący wydania przez Radę i Komisję oświadczenia w sprawie trendów demograficznych pojawia się w odpowiednim momencie. W nadchodzący piątek służby Komisji przedstawią swój drugi raport demograficzny. Raport pojawi się w samą porę przed rozpoczęciem europejskiego forum demograficznego, które ma odbyć się w dniach 24 i 25 listopada.
Unia Europejska doświadcza znaczących transformacji demograficznych. We wszystkich państwach członkowskich rośnie przewidywana długość życia i maleją współczynniki dzietności, co jest wynikiem postępu naukowego, gospodarczego i społecznego. Dziś Europejczycy żyją dłużej, ich styl życia jest zdrowszy niż ich przodków, w związku z czym możemy oczekiwać, że długość życia wzrośnie.
To starzenie się ludności Europy nie jest już abstrakcyjnym scenariuszem na odległą przyszłość. 60 lat temu rozpoczął się wyż demograficzny, którego pierwsi przedstawiciele osiągają dziś wiek emerytalny. Tak więc rozwój demograficzny Unii Europejskiej osiągnął już punkt zwrotny. Począwszy od teraz, przez najbliższe 25 lat, liczba osób powyżej sześćdziesiątki będzie się zwiększać każdego roku o dwa miliony.
W międzyczasie tempo wzrostu liczby osób w wieku produkcyjnym zmniejsza się szybko i zatrzyma się w miejscu za około sześć lat. Obecnie na każdą osobę powyżej 65. roku życia w państwach UE27 przypadają cztery osoby w wieku produkcyjnym - w wieku między 15 a 64 lat. W roku 2060 stosunek ten wyniesie dwa do jednego.
Niektórzy postrzegają starzenie się jako groźbę i roztaczają ponurą wizję konfliktu pokoleń. Ale jeśli przyjrzeć się szansom, jakie dają, zmiany demograficzne nie muszą stanowić zagrożenia. Dłuższe i zdrowsze życie może oznaczać dłuższy okres aktywności zawodowej. Większość urodzonych w czasie powojennego wyżu demograficznego to osoby lepiej wykształcone i lepiej przygotowane do zawodu niż wcześniejsze pokolenia. Dziś są oni nadal sprawni i zdrowi.
Jestem przekonany, że zmiany demograficzne są szansą na większą solidarność międzypokoleniową. Ale nie oczekuję, że narodzi się ona sama z siebie. Społeczeństwo będzie musiało lepiej korzystać z umiejętności wszystkich pokoleń i dać wszystkim szansę rozwijania pełnego potencjału. Oznacza to modernizację naszej polityki socjalnej - zgodnie z odnowioną agendą społeczną przyjętą przez Komisję w lipcu. W odnowionej agendzie społecznej wskazano na starzejące się społeczeństwo Europy jako jeden z priorytetów działań i zalecono szereg działań politycznych. Naszym celem jest pomaganie państwom członkowskim w maksymalnym wykorzystaniu możliwości i skutecznym zarządzaniu skutkami starzenia się społeczeństwa.
Rozwiązania i zalecenia określone w komunikacie Komisji z 2006 roku zatytułowanym "Demograficzna przyszłość Europy: przekształcić wyzwania w nowe możliwości” są nadal aktualne. W komunikacie tym wyrażono ufność w zdolność Europy do przystosowania się do zmian demograficznych. Ale podkreślono w nim również potrzebę działań w pięciu kluczowych obszarach: sprzyjanie odnowie demograficznej w Europie poprzez tworzenie warunków dla naszych współobywateli do realizacji ich pragnienia posiadania dzieci, w szczególności, poprzez pomoc w godzeniu pracy i życia rodzinnego i prywatnego; propagowanie zatrudnienia w Europie poprzez zapewnianie tworzenia większej liczby i lepszych miejsc pracy i umożliwianie ludziom dłuższej aktywności zawodowej z myślą o poprawie równowagi między ludźmi aktywnymi i nieaktywnymi zawodowo; promowanie bardziej wydajnej i dynamicznej Europy poprzez optymalizację umiejętności osób w każdym wieku; przyjmowanie i integracja migrantów w Europie, poprzez przyciąganie wykwalifikowanych i niewykwalifikowanych pracowników z zagranicy i ułatwianie ich integracji w celu ograniczenia niedoborów siły roboczej; zapewnienie stabilności finansów publicznych poprzez konsolidację budżetów i reformę systemów opieki społecznej z myślą o zagwarantowaniu wystarczającej ochrony społecznej i usług publicznych w przyszłości.
Strategia lizbońska obejmuje już najważniejsze spośród tych działań ale nie skupia się na dłuższej perspektywie czasowej w takim samym stopniu jak debata w sprawie problemów demograficznych. Dlatego Komisja zaproponowała dodatkowe narzędzia w formie sprawozdań dwurocznych w sprawie sytuacji demograficznej w Europie i organizowanych co dwa lata forów demograficznych.
Głównym tematem sprawozdania z 2008 roku będzie potencjał pokoleń powojennego wyżu demograficznego. Coraz więcej osób po sześćdziesiątce i siedemdziesiątce będzie najprawdopodobniej chętnych odgrywać aktywną rolę w życiu społecznym i gospodarczym.
Współczynniki zatrudnienia osób starszych w ostatnich latach wzrosły w ostatnich latach, co stanowi odwrót od dotychczasowych tendencji w kierunku coraz wcześniejszej emerytury. Ale pozostaje jeszcze wiele do zrobienia: w wieku lat 60 nadal pracuje tylko 40% mężczyzn i 30% kobiet. Mimo to większość osób z tej grupy wiekowej jest nadal sprawna i może przynosić korzyści gospodarce i społeczeństwu. Starzejące się osoby urodzone w trakcie powojennego wyżu demograficznego mogą również wnieść znaczący wkład do życia społecznego jako nieformalni opiekunowie i wolontariusze. Ich wkład zasługuje na uznanie i wsparcie w ramach polityki publicznej. Zasadnicze znaczenie ma zapewnienie, by rosnąca liczba starszych osób mogła prowadzić samodzielne życie tak długo jak to tylko możliwe.
Głównym celem forów demograficznych jest propagowanie wzajemnego uczenia się dzięki wymianie dobrych praktyk przez państwa członkowskie. Tematem przewodnim następnego europejskiego forum demograficznego - które odbędzie się w Brukseli w dniach 24 i 25 listopada - będą polityka rodzinna i aktywne starzenie się. Forum będzie również stanowić okazję do podsumowania, jaki jest poziom przygotowania państw członkowskich na zmiany demograficzne i określenia najważniejszych możliwości dalszych działań.
Na początku przyszłego roku Komisja przedstawi zaktualizowane prognozy dotyczące konsekwencji zmian demograficznych na wydatki publiczne w przyszłości, w szczególności w obszarze emerytur, zdrowia i opieki długoterminowej, przygotowane w oparciu o nowe prognozy ludnościowe Eurostatu.
Na koniec pragnę podkreślić, że realizacja właściwych polityk w obliczu zmian demograficznych należy do obowiązków poszczególnych państw członkowskich. Zmiany demograficzne stanowią jednak wyzwanie, w obliczu którego stoją wszyscy. Reagując na nadchodzące zmiany demograficzne państwa członkowskie mogą nauczyć się wiele na podstawie sukcesów i niepowodzeń innych państw członkowskich. Dlatego Komisja zachęca do podjęcia ogólnoeuropejskiej debaty na temat spraw demograficznych i oferuje platformę wymiany doświadczeń i uczenia się od siebie nawzajem.
John Bowis
w imieniu grupy PPE-DE. - Pani przewodnicząca! W dwóch wystąpieniach otwierających debatę słusznie podkreślono, że najważniejszą zmianą demograficzną jest długowieczność. Oznacza to, co oczywiste, że ludzie żyją dłużej, zdrowiej, ale też że w podeszłym wieku stają się oni słabi pod względem fizycznym i umysłowym.
Oznacza to ogromny wzrost liczby osób cierpiących na choroby neurodegeneracyjne, co przekłada się na ogromne koszty. W wielu krajach leki na chorobę Parkinsona są droższe niż leki na raka. Naukowcy brytyjscy szacują, że do roku 2051 liczba osób cierpiących na demencję wzrośnie o 154%.
Opieka długoterminowa: teraz jest ona potrzebna w starszym wieku. Kiedyś była konieczna w wieku lat 70 lub więcej. Teraz potrzebują jej osiemdziesięciolatkowie i w coraz większym stopniu dziewięćdziesięciolatkowie, ale jest ona coraz większym obciążeniem finansowym dla osób i rodzin, co nie pozostaje bez znaczenia dla ich oszczędności.
Wyzwanie polega na uczynieniu z długowieczności nagrody, a nie kary. Musimy ponownie przemyśleć przyjęte przez nas założenia dotyczące starzenia, przesuwając akcent z pytania "w jaki sposób opiekować się?” na pytanie "w jaki sposób propagować zdrowe życie w sędziwym wieku?” Oznacza to oczywiście propagowanie zdrowego stylu życia we wcześniejszych latach życia; stronienie od nikotyny i narkotyków, picie alkoholu z umiarem, zdrowe odżywianie się, aktywność fizyczną, ale także radzenie sobie ze stresem.
Elastyczne życie zawodowe: czas na wypoczynek i dla rodziny. Oznacza to przygotowanie ludzi do życia po zakończeniu ich kariery zawodowej poprzez stosowanie takich rozwiązań jak elastyczny wiek emerytalny oraz stopniowe przechodzenie na emeryturę, które są stosowane w Holandii. Oznacza to większe wsparcie socjalne na rzecz nowych i innowacyjnych metod, więcej usług domowych, tak by ludzie mogli dłużej pozostawać we własnych domach. Dostosowanie usług i urządzeń do zmieniających się potrzeb.
Gdy moja mama skończyła 80 lat potrzebowała faksu do przesyłania wiadomości. W wieku lat 90 potrzebowała schodowego podnośnika. W wieku 100 lat potrzebowała stymulacji, ponieważ jej słuch i wzrok, a także możliwość poruszania się uległy osłabieniu. Ale jej umysł pozostał jasny i potrzebował ochrony i pobudzania, by mogła ona cieszyć się prawdziwym i pełnym życiem.
Jan Andersson
w imieniu grupy PSE. - (SV) Pani przewodnicząca! Można uznać, że malejąca liczba pracowników oraz rosnąca liczba osób starszych jest niekorzystnym trendem, ale jednocześnie występuje pozytywny trend, a mianowicie dłuższe życie w zdrowiu.
Stwarza to jednak dla nas szereg wyzwań. Opiszę kilka z nich. Obecnie rodzi się mniej dzieci niż w przeszłości. Istnieją znaczne różnice w tym zakresie między państwami członkowskimi. Widzimy, że rezultat jest lepszy w tych państwach członkowskich, w których ustanowiono systemy umożliwiające rodzicom, zarówno kobietom, jak i mężczyznom, łączenie życia zawodowego z rodzicielstwem. Musimy się w tym zakresie uczyć od siebie nawzajem.
Chociaż nasza ludność starzeje się, w długiej perspektywie czasowej skraca się okres aktywności zawodowej. Wynika to zarówno z tego, że ludzie rozpoczynają swoją karierę później, jak i z tego że - z wyjątkiem ostatnich kilku lat, kiedy trend ten był bardziej pozytywny - coraz krótszy staje się okres kariery zawodowej. Musimy coś zrobić z obydwoma stronami tego problemu i wydłużyć okres pracy zawodowej, a przede wszystkim opracować elastyczne rozwiązania, zanim przejdziemy na emeryturę.
Dzisiaj dyskutowaliśmy na temat błękitnej karty, ale musimy zapewnić, by wszyscy przybywający do nas z innych stron świata, w których panuje wysokie bezrobocie, byli integrowani i znajdowali swoje miejsce w świecie pracy. Dotyczy to również osób niepełnosprawnych i borykających się z innymi problemami. Musimy uczynić to wszystko w ramach procesu lizbońskiego, tak byśmy mogli sprostać tym wyzwaniom w długiej perspektywie czasowej.
Marian Harkin
w imieniu grupy ALDE. - Pani przewodnicząca! Istnieje szereg kwestii, które nasuwają się w kontekście dzisiejszej wieczornej dyskusji. Ja chciałabym przyjrzeć się jednej z nich, tzn. kwestii opieki i opiekunów.
Jeżeli będziemy mieli wystarczająco dużo szczęścia, by dożyć sędziwego wieku, najprawdopodobniej będziemy potrzebowali opieki, i choć między państwami członkowskimi istnieją różnice, jest prawdopodobne, że opieka ta będzie miała na ogół charakter opieki nieformalnej.
Opiekunowie są fundamentem opieki formalnej i społecznej i stanowią nieodzowny element świadczenia opieki długoterminowej. Jeżeli oczekujemy, że opiekunowie będą świadczyć opiekę - a oczekujemy tego - trzeba będzie potraktować ich potrzeby jako integralną część opracowywania polityki w zakresie opieki zdrowotnej i socjalnej.
W tym kontekście jestem zadowolona, że na stronie internetowej DG SANCO umieszczono krótką sekcję poświęconą opiekunom, i nie mam wątpliwości, że stało się to w wyniku przedłożenia DG SANCO przez lobby opiekunów w Parlamencie wniosku dotyczącego jego rocznego planu prac.
Opiekunowie potrzebują jednak czegoś więcej, aniżeli tylko wzmianki. Uważamy, że nadszedł czas, by zaprojektować nową umowę społeczną w sprawie opieki wykraczającą poza tradycyjnie pojmowaną umowę między państwem a jednostką oraz opartą na nowych zobowiązaniach obejmujących pracodawców, lokalne agencje i społeczności. W istocie niedawny wyrok ETS w sprawie dotyczącej dyskryminacji przez asocjację wskazuje kierunek, w którym należy podążać.
Opieka nie może być przedmiotem wyłącznej odpowiedzialności nieformalnego opiekuna, czy nawet państwa członkowskiego. Bez odpowiedniego wsparcia system opieki nieformalnej załamie się, natomiast rozwiązanie obejmujące wyłącznie opiekę opartą na strukturach państwowych będzie po prostu zbyt kosztowne. Dlatego potrzebujemy szerszej umowy społecznej.
Wreszcie, należy przypomnieć, że w całej UE jest około 100 milionów opiekunów. Nie otrzymują oni wynagrodzenia, są niedoceniani i w wielu przypadkach nie otrzymują wystarczającego wsparcia. Cieszę się, że wspomniano stronę internetową DG SANCO ale jest ona zaledwie pierwszym krokiem. Z uwagi na sam tylko zasięg, problem ten ma charakter ogólnoeuropejski, w związku z czym działania państw członkowskich będą musiały być koordynowane.
Polityka dotycząca opiekunów powinna stanowić część prac DG SANCO a także DG ds. Zatrudnienia i Spraw Społecznych.
Guntars Krasts
Dziękuję, pani przewodnicząca. Mieszkańcy Europy starzeją się! Jednocześnie przyrost naturalny może stać się ujemny. W wielu państwach członkowskich jest to już faktem. Liczba osób pracujących w stosunku do liczby emerytów spada we wszystkich państwach członkowskich. Niski wskaźnik urodzeń w połączeniu z większą przewidywaną długością życia oraz imigracją zwiększa obciążenie systemów emerytalnych, ochrony zdrowotnej i świadczeń socjalnych. Istnieją jednak państwa członkowskie, które zdołały odwrócić ujemne trendy demograficzne.
W krajach tych zdołano uzyskać równowagę między pracą a życiem prywatnym, co umożliwia rodzicom wychowywanie dzieci, bez poświęcania kariery zawodowej, a także generowanie korzyści gospodarczych i społecznych z tym związanych. Nie mam wątpliwości, że państwa członkowskie będą musiały znaleźć rozwiązania gospodarcze, socjalne i kulturowe umożliwiające sprostanie wyzwaniu, jakim jest starzenie się społeczeństw. Jednakże istnieją również zadania, które należy przeprowadzić na szczeblu Unii Europejskiej. Rynek pracy UE nadal skrywa ogromne rezerwy. Musimy zapewnić, by na rynku wewnętrznym nie istniały żadne bariery dla swobodnego przepływu siły roboczej. Jakkolwiek skomplikowane może się to wydawać, musimy powrócić do liberalizacji rynku usług i dokonać przeglądu obowiązującej dyrektywy usługowej. Wcielenie w życie obydwu tych swobód podstawowych pomogłoby uzupełnić deficyty finansowe powstające w związku procesem demograficznym. Oczywiście powinniśmy również przyjąć podejście oparte na niedyskryminacji osób pod względem płci i wieku. Dziękuję za uwagę.
Jean Lambert
w imieniu grupy Verts/ALE. - Pani przewodnicząca! To ciekawe, jak często traktujemy malejący współczynnik urodzeń jako problem. Nie będzie ono stanowiło problemu, jeśli w związku z tym zaczniemy dzielić się częścią nadmiernego bogactwa, które mamy w Unii Europejskiej, z ludźmi pochodzącymi z innych krajów i poszukiwać innowacji technicznych oraz sposobów zwiększenia wydajności a być może nawet możliwości zmniejszenia liczby produkowanych tandetnych towarów, które obecnie zaśmiecają nasze życie i naszą planetę.
Oczywiście istnieje również kwestia najlepszego wykorzystania potencjalnej siły roboczej. Dlatego kluczowe znaczenie mają dyrektywy antydyskryminacyjne w dziedzinie zatrudnienia i dlatego konieczne jest właściwe ich wdrożenie w państwach członkowskich. Państwa członkowskie powinny również przyjrzeć się barierom dla stopniowego przechodzenia na emeryturę. Powinny znaleźć odpowiedzi na następujące pytania: jaki wpływ ma stopniowe ograniczanie wymiaru godzin pracy na wysokość emerytury i jaki ma ono wpływ na jakość życia i dostęp do świadczeń?
Powinniśmy również przyjrzeć się temu, jaki wpływ na nasze myślenie w tym temacie ma obecny kryzys finansowy. Ponieważ prawodawstwo antydyskryminacyjne nie jest odpowiednio stosowane, możemy oczekiwać zwolnień większej liczby starszych pracowników, bez możliwości powrotu do pracy.
Będą inni, którzy będą mieli jeszcze większe trudności z rozpoczęciem życia zawodowego lub uzyskania awansu koniecznego do budowania kapitału emerytalnego: wszystko to konsekwencje czasowych przerw w zatrudnieniu. Istnieje problem niezadowolenia wśród niemogących znaleźć pracy osób młodych, dla których zdobycie zatrudnienia staje się z czasem coraz trudniejsze, a także problemy, wobec których stanie wiele osób, gdy okaże się, że ich prywatne i pracownicze programy emerytalne nie będą w stanie zapewnić tak wysokich świadczeń, jakich wcześniej się one spodziewały.
Tak więc musimy przyjrzeć się sytuacji demograficznej w kontekście obecnego kryzysu a także rozważyć możliwości skorzystania z szansy, jaką jest kryzys, do zintensyfikowania działań szkoleniowych. Powinniśmy wykorzystać je jako sposób pomagania ludziom w doskonaleniu umiejętności, być może w poszukiwaniu sposobności zdobycia mniej wymagającej fizycznie pracy - musimy zrobić to, o czym mówimy od dłuższego czasu. Musimy poszukiwać sposobów umożliwienia edukacji na poziomie szkolnictwa wyższego tym osobom, które nigdy nie miały możliwości ich uzyskania w młodości.
Mamy obecnie możliwość przyjrzenia się pewnym problematycznym zagadnieniom i rzeczywistego zastanowienia się, w jaki sposób rozwiążemy problem sytuacji demograficznej.
Pedro Guerreiro
Naszym zdaniem debata ta nie powinna nazywać się "trendy demograficzne - skutki gospodarcze i społeczne”, ale "polityka gospodarcza i społeczna oraz jej wpływ na trendy demograficzne”.
Prognozowane trendy demograficzne dla danego kraju lub regionu nie powinny być rozpatrywane w oderwaniu od polityki realizowanej w tym kraju i regionie, zważywszy że polityka ta determinuje i warunkuje rozwój sytuacji demograficznej.
Na przykład prognozy pięćdziesięcioletnie są przygotowywane w oparciu o założenia, które powinny zostać doprecyzowane, w tym w oparciu o polityki gospodarcze determinujące wysuwane scenariusze. Innymi słowy, zważywszy na przedstawiane prognozy, powinniśmy dziś debatować nad konsekwencjami, jakie dla rozwoju sytuacji demograficznej będą miały bezrobocie, zwiększająca się niepewność zatrudnienia, deregulacja czasu pracy, polityka monetarna skupiona na modernizacji i dewaluacji płac. Dziś powinniśmy debatować nad konsekwencjami unijnej polityki stóp procentowych dla tysięcy rodzin, które zaciągnęły kredyty hipoteczne na zakup domu lub mieszkania, nad konsekwencjami liberalizacji i prywatyzacji usług publicznych oraz konsekwencjami niskich emerytur dla niezależności i jakości życia milionów emerytów. Dziś powinniśmy dyskutować na temat tych polityk, które mają na celu centralizację i koncentrację bogactwa i pogłębianie nierówności społecznych.
Krótko mówiąc, problemem jest tu tak naprawdę kwestia poszanowania, czy też nieposzanowania praw człowieka, takich jak prawo do żywności, zatrudnienia, godnych zarobków, mieszkania, zdrowia, edukacji i wypoczynku.
Kathy Sinnott
w imieniu grupy IND/DEM. - Pani przewodnicząca! Stoimy w obliczu kryzysu w Europie, na który nie znajdziemy rozwiązania, dopóki nie uświadomimy sobie, że sami zań odpowiadamy.
Każdego roku w Unii Europejskiej zabijamy ponad półtora miliona nienarodzonych dzieci. Niszczymy naszą przyszłość, a następnie zastanawiamy się, skąd kryzys. Mówimy o problemie płodności, ale to nie jest kwestia płodności: to problem niedopuszczania do narodzin milionów poczętych dzieci. Nie może być mowy o rozwiązaniu problemu, o ile szczerze nie nazwiemy problemu. Rozwiązaniem jest poszanowanie życia i wspieranie rodziny, tak by to życie miało środowisko sprzyjające jego rozwojowi. Podejmując te kroki, przystąpimy do rozwiązywania problemu malejących statystyk demograficznych. Poprawa nie nastąpi z dnia na dzień ale na tym etapie możemy jeszcze zapobiec katastrofie.
Należy pilnie przyjrzeć się przypadkowi Japonii. Dwadzieścia lat temu była ona drugą pod względem wielkości gospodarką świata i jedną z najbardziej zaawansowanych. W 2007 roku liczba ludności Japonii osiągnęła szczyt i zaczęła maleć. W 1995 roku, dwanaście lat przez spowolnieniem gospodarczym, gdy ujemne tendencje demograficzne zaczęły zbierać swoje żniwo, w Japonii wystąpiła deflacja. Krajowi temu nie udało się jak dotąd z niej wydobyć. Japonia wyprzedza pod tym względem Europę o 20 lat, ale wyprzedziła ona również europejskie kraje o 20 lat w legalizacji aborcji. My osiągniemy wartość szczytową w roku 2025 - czyli za 17 lat. Zastanawiam się, czy deflacja, która rozpoczyna się obecnie, w roku 2008, będzie trwała, po tym jak kryzys bankowy zamieni się w kryzys demograficzny, który pozostanie z nami dopóki znów nie nauczymy się szanować życia.
Philip Claeys
(NL) Pani przewodnicząca! Ogromnie się cieszę, że Rada i Komisja wydają oświadczenie w sprawie gospodarczych i społecznych skutków obecnych tendencji demograficznych. Wielu polityków ma zły nawyk myślenia krótkowzrocznego i lekceważenia polityki długofalowej. Nasze wyzwanie demograficzne stanowi ważny problem długofalowy, który wymaga rozwiązań długoterminowych. Średni wskaźnik dzietności w Unii Europejskiej wynosi 1,5, co nie wystarczy do zastąpienia obecnych pokoleń. Również tu leży problem. Jednym z rozwiązań jest sięgnięcie po łatwe w krótkiej perspektywie czasowej rozwiązanie i wspieranie przyjęcia jeszcze większej fali imigrantów spoza Europy. Choć w teorii może się to wydawać dobrym rozwiązaniem, codzienna rzeczywistość naszych wielkich miast świadczy o całkowitym niepowodzeniu łagodnej polityki imigracyjnej prowadzonej w ostatnich 30 latach. Liczba bezrobotnych w Europie sięga 20 milionów, a mimo to Komisja chciałaby importować większą liczbę imigrantów. Pozwolę sobie zauważyć, że odsetek osób bezrobotnych wśród imigrantów spoza Europy jest o wiele wyższy niż wśród rdzennych mieszkańców państw członkowskich.
Brak czasu nie pozwala mi na wspomnienie o problemach społecznych, w tym o załamaniu się systemu socjalnego powodowanym przez imigrację na dużą skalę. Potrzebujemy w państwach członkowskich polityki wspierającej młode europejskie rodziny w ich pragnieniu posiadania dzieci. Potrzebne są w państwach członkowskich rozwiązania podatkowe, które zachęcałyby do posiadania dzieci. Należy poprawić i rozszerzyć opiekę nad dziećmi. Musimy również zdobyć się na odwagę i rozważyć wprowadzenie pensji dla pozostającego w domu rodzica, decydującego się na poświęcenie większości swojego czasu na wychowywanie dzieci.
Othmar Karas
(DE) Pani przewodnicząca, panie i panowie! Cieszę się z tej debaty, ponieważ podnosi ona świadomość, a nie budzi lęku. Musimy podjąć działania już dziś, a nie czekać do jutra.
Zmiany demograficzne mają swoje przyczyny, konsekwencje i wyzwania, takie jak zmniejszająca się liczba ludności, mniejsza liczba osób pracujących zawodowo i prawdopodobieństwo dłuższego życia. Dzieci urodzone w ciągu następnych kilku minut mogą dożyć wieku 100 lat. Może tak być w przypadku 50% tych dzieci. Ludność starzeje się, a my mamy mniej dzieci. Skutkuje to dramatycznymi zmianami struktury wiekowej i struktury ludności. My, posłowie do PE, stoimy przed nowymi wymaganiami infrastrukturalnymi, nowymi wymaganiami wobec służb publicznych i przedsiębiorstw oraz systemów edukacji i opieki socjalnej. Europa to starzejący się kontynent. Kiedyś Jean-Claude Juncker powiedział rzecz następującą: "jeżeli nie przeprojektujemy szybko naszych systemów opieki społecznej, emerytalnego i opieki zdrowotnej, tak by odpowiadały one potrzebom przyszłości, okażemy się przegranymi w procesie globalizacji, a nie wygranymi”.
Co trzeba zrobić? Jest wiele do zrobienia. Trzeba zapewnić, by ludzie mogli godzić pracę z życiem prywatnym. Nie możemy w dalszym ciągu zmuszać ludzi do rezygnowania z pracy. Potrzebne są nowe formy opieki, opieki nad dziećmi i usług mobilnych, takich jak dostarczanie posiłków dla ludzi, którzy nie mogą wychodzić z domu. We wszystkich państwach członkowskich trzeba będzie przenieść odpowiedzialność za opiekę z systemów opieki socjalnej na społeczność. Stoimy przed wyzwaniem w dziedzinie edukacji. Naszym celem powinno być bycie najbardziej przyjaznym dla dzieci i przyjaznym dla ludzi kontynentem na świecie. Musimy doceniać czas spędzany na wychowywaniu dzieci i świadczeniu innych form opieki, ponieważ 80% opiekunów to członkowie rodziny. Ważne jest również zapewnienie tej samej płacy za tę samą pracę. Pozostaje wiele do zrobienia, a nasze problemy mają szereg różnych przyczyn.
Françoise Castex
(FR) Pani przewodnicząca, panie ministrze! Mam do powiedzenia kilka rzeczy: przeszkodą, na jaką się natkniemy, stawiając czoła temu wyzwaniu demograficznemu, jest spadająca liczba osób pracujących. Dwie liczby: w 2010 roku liczba w wieku produkcyjnym będzie 217 milionów ludzi, natomiast w 2050 roku będzie to 180 milionów; co oznacza deficyt 36 milionów ludzi.
Czy powinniśmy się obawiać braku siły roboczej? Czy powinniśmy się obawiać braku równowagi między liczbą ludzi pracujących a liczbą osób zależnych od innych?
Sugerujemy dwa rozwiązania tego problemu, które mają w zamierzeniu umożliwić optymalne zarządzanie zasobami ludzkimi. Po pierwsze pełne zatrudnienie. Musimy dążyć do zapewnienia pełnego zatrudnienia. Obecnie istnieją bardzo znaczące możliwości zatrudnienia, zważywszy na zbyt niski poziom zatrudnienia wśród ludzi młodych, kobiet, osób w wieku ponad 55 lat i osób o niepełnych kwalifikacjach. Jesteśmy świadkami ogromnego marnotrawienia umiejętności. Mamy szansę się przekonać, że jeśli poziom zatrudnienia wśród kobiet i osób w wieku między 55 a 65 rokiem życia wzrośnie do poziomów zbliżonych do krajów osiągających najlepsze pod tym względem wyniki, będziemy w stanie uzupełnić braki siły roboczej.
Wreszcie uczenie się przez całe życie i szkolenia. Chcielibyśmy zmierzać w kierunku optymalnej długości życia zawodowego. Niedopuszczalne jest, by pracownik, kierownik projektu, pięćdziesięcioletni pracownik szczebla kierowniczego, nie miał żadnych perspektyw zawodowych i stał w obliczu stagnacji. Stawką w tym kontekście jest odpowiedzialność socjalna naszych firm.
(Przewodniczący wyłączył mikrofon)
Marco Cappato
(IT) Pani przewodnicząca, panie komisarzu, panie i panowie! Liczba ludności świata podwoiła się w ciągu kilku ostatnich dziesięcioleci, co przyniosło wyniszczające konsekwencje dla planety, dlatego fakt istnienia w Europie częściowo odwrotnych trendów to pozytywna rzecz.
Oczywiście istnieją problemy w zakresie opieki społecznej ale reakcją na nie powinno być zachęcanie ludzi do posiadania większej liczby dzieci, ale raczej podnoszenie wieku emerytalnego, eliminowanie dyskryminacji osób starszych w takich krajach jak Włochy, gdzie ludzie są zniechęcani do pracowania po przekroczeniu wieku emerytalnego tak skutecznie, że emerytura staje się obowiązkiem, a nie prawem.
Jeżeli chodzi o sytuację na świecie, wzywam w szczególności prezydencję, by podjęła działania zmierzające do zwołania konferencji Narodów Zjednoczonych w sprawie ludności, która od lat jest blokowana z uwagi na presję ze strony takich państw jak Państwo Watykańskie i tych, którzy obawiają się odpowiedzialnej polityki na rzecz informowania społeczeństwa w sprawach seksu i planowania rodziny.
Ewa Tomaszewska
Pani Przewodnicząca! Trendy demograficzne w Europie od kilkunastu lat mają charakter głęboko niepokojący. Wskaźnik dzietności gwarantujący prostą zastępowalność pokoleń to 2,16. W Polsce wskaźnik ten wynosi 1,2. Zarazem ze względu na osiągnięcia medycyny i zdrowszy styl życia ludzie żyją dłużej. Europa starzeje się, ale też Europa wymiera. W roku 2030 stosunek liczby osób zawodowo czynnych do liczby zawodowo nieaktywnych będzie jak 1 do 2.
Antyrodzinna polityka ekonomiczno-społeczna, propagowanie w mediach wzorca rodziny z małą liczbą dzieci i małżeństw bezdzietnych oraz polityka sprzyjająca rozpadowi rodzin to istotne przyczyny negatywnych zmian w sytuacji demograficznej Europy. Jej najpoważniejszymi skutkami będą: niedobór pracowników na rynku pracy zagrażający rozwojowi gospodarczemu, gwałtowny spadek efektywności systemów emerytalnych i wzrost kosztów funkcjonowania systemów ochrony zdrowia wobec szczególnych potrzeb starzejącego się społeczeństwa.
Irena Belohorská
(SK) Z zadowoleniem przyjmuję debatę na dyskutowane tu tematy i myślę, że jest ona szczególnie ważna właśnie teraz, kiedy to musimy jednocześnie rozwiązać problem zarówno kryzysu finansowego, jak i gospodarczego. Trendy demograficzne pokazują, że mamy do czynienia ze starzeniem się ludności, które wynika zarówno z lepszej opieki zdrowotnej, jak i spadającego wskaźnika urodzeń. Dlatego musimy przygotować się na tę nową rzeczywistość i zabezpieczyć się w odpowiednich obszarach.
W obszarze opieki społecznej stosunkowo trudnym zadaniem będzie zapewnienie emerytur. W dziedzinie ochrony zdrowia musimy zastanowić się, jak zapewnić leczenie, szczególnie chorób kojarzonych z sędziwym wiekiem. Wiemy na przykład, że nawet do dwóch trzecich przypadków raka występuje u osób w wieku powyżej 60 lat.
Trwałość systemu socjalnego będzie wymagała zwiększenia, udoskonalenia i lepszego dostosowania warunków zatrudnienia dla osób starszych. Dotyczy to głównie kobiet w wieku powyżej 55 lat i mężczyzn między 55. a 64. rokiem życia. Możliwe jest skompensowanie utraty ludności imigracją młodych ludzi z krajów trzecich, ale musimy przede wszystkim spróbować stworzyć warunki ustabilizowania populacji młodych wykształconych ludzi, których obecnie tracimy na korzyść USA.
W związku z pogarszającym się zdrowiem reprodukcyjnym młodych kobiet, powinniśmy wspierać rozród wspomagany. Wiele młodych rodzin na to nie stać. Moim zdaniem nie będziemy w stanie zrealizować zamierzeń strategii lizbońskiej. Spróbujmy przynajmniej przywrócić do życia koncepcję europejskiego sojuszu na rzecz wspierania rodziny, albo poprzez ulgi podatkowe, albo poprzez poprawę opieki nad dziećmi w wieku przedszkolnym. W trakcie urlopu macierzyńskiego powinno przysługiwać pełne wynagrodzenie, a nie pensja minimalna.
Gabriela Creţu
- (RO) Panie ministrze! Wybaczy pan, że podważam pańskie słowa, ale mamy kilka problemów, a nie tylko jeden. Borykamy się nie tylko z problemami demograficznymi, ale również politycznymi, społecznymi i etycznymi. Oświadczamy, że chcemy większego współczynnika urodzeń, podczas gdy 30% dzieci już urodzonych żyje poniżej granicy ubóstwa. Konsekwencją tego stanu rzeczy w przyszłości będzie słabe wykształcenie, kiepska praca, niższa wydajność oraz niskie składki na ubezpieczenie społeczne.
Stanowisko Rady w sprawie dyrektywy dotyczącej czasu pracy jest jawnie sprzeczne z zamiarem zapewnienia równowagi między pracą a życiem prywatnym. Bezpłodność jest uznawana za chorobę przez Światową Organizację Zdrowia, ale nie jest uznawana za chorobę przez wiele państw członkowskich. W związku z tym ubezpieczenie nie pokrywa leczenia bezpłodności. By opłacić jedną próbę zapłodnienia in vitro, osoba zarabiająca średnią krajową i odkładająca całość zarobków musi pracować przez dziewięć miesięcy. Do skutecznego poczęcia potrzebne są 3-4 próby, a następnie upływa kolejne 9 miesięcy do urodzenia dziecka.
Koleżanki i koledzy posłowie! Najbardziej skutecznym rozwiązaniem byłoby promowanie przez nas spójnej polityki wśród państw i zapewnienie konsekwencji między oświadczeniami a przyjmowanymi środkami.
Samuli Pohjamo
(FI) Pani przewodnicząca! Wyzwania, przed którymi stawiają nas trendy demograficzne, wydają się być szczególnie duże w słabo zaludnionych północnych obszarach Europy. Migracja pozbawia regiony młodych i wykształconych ludzi, a tymczasem szybko wzrasta stosunek liczby osób starszych do reszty populacji. Prowadzi to do wzrostu kosztów organizacji usług opieki socjalnej i zdrowotnej, których świadczenie jeszcze bardziej utrudniają duże dystanse. Dzięki nowym technologiom i innowacjom udało się jednak stworzyć nowe usługi, które mogą być pomocne dla starzejącej się populacji i wykorzystywane w całej Unii.
Kolejnym sposobem obrócenia wyzwań w szanse jest skuteczna polityka regionalna. Skuteczna polityka regionalna jest sposobem wykorzystania szans, które istnieją w regionie, tworzenia nowych miejsc pracy oraz zapewnienia wartości dodanej dla Europy jako całości. Jednocześnie można sprawić, by trendy demograficzne były zjawiskiem pozytywnym.
Jan Cremers
(NL) Pani przewodnicząca, panie Jouyet, panie i panowie! Kiedy ta Izba debatowała na wiosnę nad skutkami trendów demograficznych, jeszcze nie uderzył w nas z pełnym impetem obecny kryzys gospodarczy. Kryzys zwiększy presję na nasze systemy społeczne. W związku z oczekiwanym wzrostem bezrobocia, można oczekiwać krótkofalowego rozluźnienia na rynku pracy. W długiej perspektywie czasowej nie rozwiąże to jednak problemu starzejącego się społeczeństwa.
Jeżeli pogarszający się klimat gospodarczy spowoduje rosnącą presję na starszych pracowników, by przedwcześnie odchodzili z rynku pracy, powtórzymy błędy z przeszłości. Obecnie - jak i w przyszłości - należy w dalszym ciągu kłaść nacisk na elastyczne programy emerytalne funkcjonujące na zasadzie dobrowolności, połączone z organizacją pracy w sposób gwarantujący, że dłuższa praca staje się realną opcją. Kryzys finansowy raz jeszcze pokazał, dlaczego musimy mądrze traktować fundusze emerytalne. Należy priorytetowo traktować utrzymanie ciągłości systemu emerytalnego, który musi być zarówno dostosowany do trendów demograficznych i gospodarczych, jak i oparty na długoterminowych strategiach bezpiecznego inwestowania. Ponadto Unia Europejska powinna skupić się na uregulowaniu i monitorowaniu ogólnoeuropejskich produktów emerytalnych.
Miroslav Mikolášik
(SK) Zmiana stylu życia młodszego pokolenia polega na tym, że po zakończeniu studiów każdy młody człowiek chce spędzić kilka lat na podróżach, a potem budować swoją karierę zawodową. Gdy ten okres mija, młodzi ludzie, w tym młode kobiety, są już po trzydziestce i większość z nich ma tylko jedno dziecko. Dziś rodzina jest postrzegana jako ciężar. Ponadto młodzi mężczyźni nie są w stanie zapewnić małżeństwa i bezpieczeństwa kobietom.
Liczba aborcji bije wszelkie rekordy, a znaczna część kobiet korzysta z hormonalnych środków antykoncepcyjnych, w związku z czym liczba kobiet, które są rzeczywiście zdolne do fizycznego poczęcia dziecka jest bardzo mała. Współczynnik dzietności w krajach Europy waha się między 1,1 a 1,3. Jedynie we Francji, która od dłuższego czasu zapewnia wsparcie finansowe rodzinom, współczynnik ten jest bliski 2. Niedawny europejski kongres w sprawie rodziny, który odbył się na Uniwersytecie w Rużemberku...
Mairead McGuinness
Pani przewodnicząca! Wydaje się, że wszyscy będziemy żyć dłużej, ale będziemy mieć mniej wnuków. Przyczyny tego są bardzo złożone i różnorodne. Odnoszę wrażenie, że dzieci są postrzegane jako "problem” i opinię tę słychać z ust osób, które nie mają dzieci. Mówimy również o "problemie” opieki nad dziećmi, a nie o "rozwiązaniu".
Również starsi ludzie czują, że są ciężarem i niepokoją się, kto się nimi zajmie, gdy będą starzy. Myślę, że ci z nas, którzy znajdują się teraz w wieku pośrednim, boją się tego nieuchronnego losu, ponieważ w przyszłości będzie jeszcze mniej osób, które będą łożyć na nasze emerytury i opiekować się nami, gdy my również nie będziemy w stanie tego robić.
Rola opiekunów w społeczeństwie - co słusznie podkreśliła Marian Harkin - jest całkowicie niedoceniana, i to musi się zmienić. I zastanawiam się - przysłuchując się dzisiejszej debacie - w kontekście kryzysu finansowego i gospodarczego, czy Komisja nie mogłaby odpowiedzieć na to pytanie i zastanowić się, czy aby ten problem związany z trendami demograficznymi nie pogorszy się w związku z sytuacją, w której się znajdujemy. Byłaby to wielka szkoda.
Silvia-Adriana Ţicău
- (RO) Pani przewodnicząca, panie komisarzu! Unia Europejska musi być przygotowana do stawienia czoła wyzwaniom demograficznym. Europa społeczna musi być w stanie sprostać oczekiwaniom swoich obywateli, oferując dobrej jakości edukację, efektywny i dostępny system opieki zdrowotnej oraz miejsca pracy zapewniające godziwe życie, a także gwarancję godziwej emerytury.
Ludność UE starzeje się. Jednocześnie jest mało państw członkowskich, w których współczynnik dzietności wzrósł. Wyjątkiem są Irlandia i Francja, które odnotowują dobre wyniki w tym zakresie dzięki szczególnej prowadzonej przez nie polityce. Jednocześnie, chociaż współczynnik śmiertelności noworodków spadł na szczeblu wspólnotowym do 4,7 na tysiąc mieszkańców, we Wspólnocie nadal są państwa członkowskie, w których współczynnik ten sięga 12.
Europa musi inwestować w zdrowie, edukację i opiekę społeczną. Zapewnienie dobrze płatnej pracy nie tylko oznacza godne życie pracowników, ale również gwarantuje środki potrzebne do opłacenia emerytur. System emerytalny to system oparty na solidarności międzypokoleniowej.
Toomas Savi
Pani przewodnicząca! Unia Europejska jest starzejącym się społeczeństwem. W UE jest wiele osób, które decydują się na rozwijanie kariery zawodowej, zamiast skupiać się na życiu rodzinnym, aż okazuje się, że jest za późno na dzieci.
Ponieważ niedawno zostałem dziadkiem, jestem gorącym zwolennikiem jednego z estońskich rozwiązań w zakresie planowania rodziny, które umożliwia jednemu z rodziców pozostanie w domu przez 18 miesięcy po narodzinach dziecka, gwarantując świadczenia socjalne mniej więcej równe pensji tego rodzica sprzed urlopu - tak zwanego zasiłku rodzicielskiego.
Jestem przekonany, że jeśli nie chcemy obciążać naszych dzieci nieracjonalnie wysokimi podatkami, powinniśmy doprowadzić do wprowadzenia podobnego podejścia w całej UE. Na przykład w Estonii polityka ta pozwoliła krajowi na przezwyciężenie pozornie niekończącego się spadku liczby ludności.
Avril Doyle
Pani przewodnicząca! Najważniejszym zadaniem każdego obywatela jest wychowanie następnego pokolenia. W związku z tym, unikając przemawiania władczym tonem i prawienia kazań współczesnym młodym kobietom - czy to mężatkom, czy niezamężnym - musimy przywrócić wolność wyboru wszystkim kobietom, które chcą pozostać w domu i mieć drugie lub trzecie dziecko i musimy zapewnić, by nie były one zmuszane do dalszej pracy w związku z sytuacją materialno-finansową.
Musimy zapewnić, by kobietom pracującym w domu zaliczano ten okres pracy do emerytury, lub by otrzymywały one emerytury dla matek niepracujących zawodowo, tak by miały one zapewnione bezpieczeństwo finansowe na starość i by były odpowiednio wynagradzane przez państwo za to, że robią najważniejszą dla nas rzecz: wychowują następne pokolenia.
Przejdę teraz do innej kwestii. W związku z rosnącą średnią liczbą lat, w ciągu których będziemy się cieszyć dobrym zdrowiem, należy zmienić - i to pilnie - ustawowy wiek emerytalny, który tradycyjnie wynosi 65 lat. Średnio, obecnie kobiety rodzą swoje pierwsze dziecko dobrze po trzydziestce. Musimy jak najszybciej przeanalizować tę sytuację.
Czesław Adam Siekierski
Pani Przewodnicząca! Wszyscy mamy świadomość, że społeczeństwo europejskie się starzeje, ale czy wszyscy zdajemy sobie sprawę, jakie będzie miało to konsekwencje dla naszej gospodarki czy rynku pracy. W dobie globalizacji problemy demograficzne zyskują dużo szerszy wymiar. Unii Europejskiej potrzebne jest zatem kompleksowe działanie i to na bardzo wielu płaszczyznach.
Z jednej strony musimy zadbać o realizację celów Strategii Lizbońskiej, dążyć do podniesienia poziomu zatrudnienia, zwiększyć udział kobiet w rynku pracy i zahamować tendencję do przechodzenia na wcześniejsze emerytury. Konieczny jest także większy nacisk na edukację, zwłaszcza na kierunkach inżynierskich i informatycznych, tak ważnych z punktu widzenia gospodarki opartej na wiedzy. Istotne jest także promowanie edukacji przez całe życie, przygotowanie pracowników na bycie otwartym na nowe wyzwania.
Jean-Pierre Jouyet
urzędujący przewodniczący Rady. - (FR) Pani przewodnicząca! Spróbuję pójść za pani radą. Panie komisarzu, panie i panowie! Dzisiejsza debata była bardzo owocna i z wystąpień jasno wynika, że by sprostać temu wyzwaniu demograficznemu, trzeba będzie zająć się wieloma problemami.
Różne kierunki działań mogą się wzajemnie uzupełniać, co opiszę później. W pewnym sensie prawdą jest, że musimy zwiększyć stopę zatrudnienia i że będziemy potrzebowali imigracji, by rozwiązać obecny problem deficytu demograficznego. Ważne jest ponadto, by imigracja była kontrolowana i zorganizowana. Prawdą jest również, że potrzebujemy polityki rodzinnej i utrzymania obecnego współczynnika dzietności. Istnieje ponadto potrzeba opieki nad starszymi ludźmi i poprawy sposobów ich leczenia. W tym kontekście musimy zadbać o rozwój infrastruktury edukacyjnej, opiekę nad dziećmi i o zmniejszenie zależności osób starszych od pomocy innych.
Jak wspomniało kilku przedmówców, musimy rozważyć nasze mocne strony, szczególnie nowe technologie informatyczne oraz badania i rozwój, w tym całą elastyczność możliwą w zakresie usług opieki medycznej i zdrowotnej. Musimy również uczynić wszystko co w naszej mocy, by wspierać diagnostykę prenatalną, opiekę przedszkolną i opiekę sprawowaną przez opiekunów społecznych. Stoimy zatem przed kilkoma wyzwaniami ale dysponujemy już zasobami umożliwiającymi zajęcie się tym deficytem demograficznym.
Musimy być przygotowani na monitorowanie konsekwencji zmian demograficznych, co podkreślano w dzisiejszej debacie. Musimy nadzorować wydolność naszych systemów zabezpieczenia społecznego i emerytalnych, które są jedną z najbardziej charakterystycznych cech europejskiego modelu solidarności. Mimo kryzysu gospodarczego i społecznego, którego doświadczamy obecnie, musimy przyjąć środki długoterminowe zapewniające wydolność tych systemów. Musimy również rozważyć przyszłe oddziaływanie obecnych zmian demograficznych na różne aspekty organizacji pracy. Poseł Cappato użył konkretnego przykładu na poparcie tego argumentu, i słusznie to uczynił.
Reasumując, uważam, że Komisja - i bez wątpienia przychyli się do tego pan komisarz Potočnik - Parlament i Rada muszą w dalszym ciągu współpracować w duchu, który był obecny w trakcie dzisiejszej debaty. Europa bez wątpienia stoi w obliczu długotrwałego wyzwania. W związku z tym musimy być przewidujący, musimy się organizować i nie możemy dopuścić, by kryzys gospodarczy i finansowy uniemożliwił nam podjęcie działań i rozpoczęcie reform.
Janez Potočnik
komisarz. - Pani przewodnicząca! Usłyszeliśmy dziś wyraźny sygnał, że stoimy wobec bardzo poważnego wyzwania - starzenia się społeczeństwa.
Pod wieloma względami XXI wiek jest erą niepewności i musimy to mieć na uwadze. Wszyscy musimy uczynić wszystko, co tylko możliwe. Jak wspomniano, długowieczność powinna być nagrodą, a nie karą. Wspomniano również, że racjonalne byłoby zapewnienie tego w kontekście strategii lizbońskiej, z czym się zgadzam. Możemy rozumieć agendę lizbońską w prosty sposób, jako dążenie do społeczeństwa opartego na wiedzy i troszczenie się równowagę, czy to w opiece socjalnej, czy w ochronie środowiska naturalnego, czy w gospodarce. Obecny kryzys nauczył nas, że nawet zyski muszą być zrównoważone.
W związku z tym obecny kryzys finansowy nie powinien odwracać naszej uwagi od problemów, które cierpliwie omawialiśmy w ostatnich latach, w tym od problemu, nad którym debatujemy dziś. Kryzys jest tylko kolejnym dodatkowym problemem. Kiedy już sobie z nim poradzimy, uzyskamy strukturę zdolną do sprostania wszystkim wyzwaniom, jakie przynosi nam XXI wiek. Dlatego ważne jest, byśmy w tym kontekście byli świadomi wszystkich możliwych aspektów równowagi - równowagi planety, na której żyjemy, równowagi między żywymi organizmami zamieszkującymi ziemię, równowagi między ludźmi i równowagi między pokoleniami, która w znacznym stopniu stanowi istotę problemu demograficznego, o którym dziś mówimy.
Powinniśmy dać temu wyraz w naszej polityce. Forum demograficzne, które odbędzie się w dniach 24 i 25 listopada - które wspomniałem w swoim wystąpieniu wstępnym - będzie naturalnie dobrą okazją, by to uczynić. Oczywiście powinniśmy kontynuować dialog między Radą, państwami członkowskimi, Parlamentem i Komisją. Nasze dzisiejsze dyskusje pokazują, że debata pojawia się w bardzo odpowiednim czasie. Chciałbym podziękować państwu w imieniu Komisji za przedstawienie poglądów. Wszystkie kwestie, które państwo wspomnieli są niezwykle ważne - wspieranie odnowy demograficznej, pogodzenie życia rodzinnego i zawodowego, kwestie opiekunów, mobilności i niedyskryminacji, a także inne obszary polityki. Wszystko to jest istotne z punktu widzenia tego problemu.
Przewodniczący
Zamykam debatę.
