
Van Orden
Ik wil de aandacht vestigen op de verslechterende situatie in Zimbabwe. Zoals we gezien hebben, weigert president Mugabe moedwillig zich te houden aan de beloften die hij in september tijdens de top van Abuja heeft gedaan. Afgelopen weekend nog hebben wij gezien hoe hij de EU-trojka beledigde. De tijd lijkt nu gekomen om slimme sancties in te stellen tegen Mugabe en zijn trawanten. Daartoe hebben wij in de resolutie van het Parlement opgeroepen en ik zou u willen verzoeken uw beste diensten in te zetten om dat te bewerkstelligen.

De Voorzitter
 Zoals u weet, mijnheer Van Orden, was dat ook de inhoud van het commentaar aan het einde van het bezoek van de trojka. Toen werd duidelijk gezegd dat als de verplichtingen niet worden nagekomen de Europese Unie gedwongen zal zijn om initiatieven te ontplooien, en eventueel sanctiemaatregelen te treffen. Mijns inziens zullen wij consequent moeten zijn als de zaken zich in de verkeerde richting ontwikkelen, en daar heeft het alle schijn van.

Menselijke genetica
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0391/2001) van de heer Fiori, namens de Tijdelijke Commissie menselijke genetica en andere nieuwe technologieën in de moderne geneeskunde, over de ethische, juridische, economische en maatschappelijke implicaties van de menselijke genetica (2001/2097(INI).

Fiori
. (IT) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega' s, vorig jaar juni presenteerden president Clinton in de Verenigde Staten en premier Blair in het Verenigd Koninkrijk de kaart van het menselijk genoom aan de wereld. Onderzoeksgroepen in deze twee landen waren gelijktijdig tot dit resultaat gekomen. Een maand later kon de mondiale wetenschapsgemeenschap uit Nature de ontdekkingen op een aantal deelgebieden vernemen. In deze dagen bereikte ons uit de Verenigde Staten het bericht dat het eerste experiment was verricht in het proces van het klonen van mensen.
Vaak worden de dag na dergelijke berichten onheilsboodschappen de wereld in gestuurd, en gaan er verontruste en verontwaardigde stemmen op, stemmen waarmee unanieme veroordeling en bezorgdheid wordt uitgesproken. De bij dit experiment betrokken wetenschappers hebben zelf erkend dat zij degenen die zo dwaas zouden willen zijn om mensen te klonen, de weg hebben gewezen.
Dit zijn twee historische momenten. Tussen het ene en het andere moment is nauwelijks een jaar verstreken, maar het lijkt wel of het om twee totaal verschillende tijdperken gaat. Ik wil niet ingaan op de verontrustende scenario' s die worden geschilderd, maar ik meen wel te mogen zeggen dat de beoefening van de geneeskunde in de tijd tussen deze twee historische momenten radicaal is veranderd: de verzorgende geneeskunde maakt plaats voor een regeneratieve of voorspellende geneeskunde. In een niet al te verre toekomst zullen wij waarschijnlijk niet alleen in staat zijn om te voorspellen voor welke ziekten wij aanleg hebben maar - wat nog belangrijker is - ook de middelen hebben om de manifestatie van die ziekten te voorkomen.
De geschiedenis van de ontdekkingen van de mens laat zien dat zich in dergelijke gevallen vaak twee tegenovergestelde wegen openen. Zo ook in dit geval: enerzijds gloort de hoop en het prachtige uitzicht op genezing, anderzijds is de weg naar het menselijk klonen vrijgemaakt doordat de afschrikwekkende barrière is komen te vervallen die de grens vormde met de ethische verschrikking van het menselijk klonen. Daarom werd ons de paradoxale taak op de schouder gelegd om aan te geven wat de grenzen zijn van het voor ons liggend mare magnum van het onbekende.
Dit is het grootste project van de juist begonnen eeuw. Dit project gaat heel de mensheid aan, en dit besef heeft ertoe geleid dat think tanks werden opgericht die toezicht moesten uitoefenen op de ethische, sociale en juridische implicaties van de nieuwe onderzoeksprogramma' s. Het wetenschappelijk en medisch onderzoek biedt uitzonderlijke vooruitzichten. De intrinsieke mogelijkheden hiervan waren voor velen reden om de alarmbel te luiden. Vrees was de drijfveer achter het besluit van de UNESCO om een Comité bio-ethiek op te richten voor de bestudering van de sociale gevolgen van de kennis van het menselijk genoom, en om in 1997 de Universele Verklaring inzake het menselijke genoom en de rechten van de mens aan te nemen. Deze Verklaring vond grote instemming en zette de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties ertoe aan om de 50ste verjaardag van een ander belangrijk document, de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens, te vieren met de overname van de Verklaring van de UNESCO.
Bij de bestudering van de details van de regelgeving krijg ik evenwel de indruk dat bepaalde door ons te vuur en te zwaard verdedigde beginselen op onbegrijpelijke wijze ten onder zijn gegaan. Ik ben mij volledig bewust van de enorme omvang van dit vraagstuk, maar ik wil desalniettemin een poging doen de gevolgen samen te vatten die dit project zal hebben voor de rechten en de waardigheid van de mens. Deze gevolgen zijn ook de grondslag van dit verslag. De vurig begeerde vooruitgang van de wetenschap moet verzoend worden met de onvoorwaardelijke eerbiediging van het menselijk leven. Het menselijk leven is heilig, en ik zal dan ook proberen de pogingen tot deze verzoening samen te vatten in vier doelstellingen.
Ten eerste moet vooruitgang worden geboekt met de wetenschappelijke experimenten op het gebied van de genetica, opdat hieruit therapeutische voordelen kunnen voortvloeien. Als men de kennis van het menselijk genoom echter hard wil maken, moet men klinische experimenten uitvoeren. De geneeskunde zelf leert ons evenwel dat dan vroeg of laat het moment aanbreekt waarop proeven met mensen moeten worden verricht. Het behoeft geen enkel betoog dat dan de noodzakelijke maatregelen moeten worden getroffen om de veiligheid te garanderen van degenen die zich aan dergelijke proeven onderwerpen. Hun gezondheid en vooral hun leven mogen immers onder geen beding gevaar lopen. Daarom is voor dergelijke experimenten altijd vrijwillige en geïnformeerde toestemming vereist.
Uitgaande van de schaarse informatie waarover wij tot nu toe beschikken, kunnen wij ten tweede zeggen dat de kennis van het menselijk genoom ons misschien in staat zal stellen onze genen te modificeren. Daarom moet absoluut van meet af aan duidelijk worden aangegeven welke deuren nooit geopend mogen worden. Ik wil hier opnieuw verwijzen naar de Universele Verklaring inzake het menselijk genoom en de rechten van de mens, op grond waarvan het verboden is ingrepen te plegen in het menselijk genoom ter modificatie van de kiembaan. Ik heb niet de indruk dat hetgeen in deze dagen is gebeurd die kant uitgaat. Kennis is trouwens een continu wordingsproces waarop constant toezicht moet worden uitgeoefend. Te oordelen naar de ons ter beschikking staande informatie is er maar één houvast: men moet zich richten naar de menselijke natuur van de embryo' s, ongeacht hun bestemming.
Ten derde betreden wij met de kennis van het menselijk genoom gebieden waar door het gebruik van deze kennis ernstige risico' s ontstaan voor de schending van de persoonlijke sfeer. Wij moeten in staat zijn te garanderen dat de met de kennis van ons genetisch erfgoed verkregen informatie niet in handen komt van andere mensen dan degenen die deze informatie in ons eigen belang gebruikt. Het behoeft immers geen enkel betoog dat als bijvoorbeeld informatie toegankelijk wordt waaruit blijkt dat iemand een predispositie heeft voor een bepaalde ziekte, een nieuwe bron van discriminatie kan ontstaan, onder meer op de arbeidsmarkt. Wij moeten ons van dit risico bewust zijn en alles in het werk stellen om dat te voorkomen.
Een ander belangrijk doel met het oog op de toekomst van de mensheid is het universeel beschikbaar maken van onderzoeksresultaten. Het lijdt geen twijfel dat onderzoek enorme investeringen vereist en zonder economische stimulansen nooit vooruitgang mogelijk is. Het lijdt echter evenmin twijfel dat de resultaten van de wetenschappelijke vooruitgang heel de mensheid ter beschikking moeten worden gesteld. Als deze vereiste op het tweede plan zou komen, zou dat voor ons onaanvaardbaar zijn. Als wij er niet in slagen de voordelen die de kennis van het menselijk genoom opleveren een universeel karakter te geven zullen wij bij voorbaat zijn mislukt. Dan zal de wetenschap geen middel zijn geweest om een betere wereld te creëren maar om een nog diepere kloof teweeg te brengen tussen rijk en arm; dan zullen wij het zoveelste instrument hebben gecreëerd om de sociale verschillen te vergroten.
Het zal dan ook niemand ontgaan dat de uitvaardiging van uitgebalanceerde, serieuze octrooiwetgeving van cruciaal belang is. Het doel daarvan moet een billijke verdeling van de voordelen over alle mensen zijn. Ook daar worden wij dus geconfronteerd met een juiste balans tussen enerzijds de stimulering van initiatieven en anderzijds de vrijwaring van de menselijke waardigheid en de instrumenten voor de verwezenlijking van dat doel. De Raad van Europa heeft zich beziggehouden met het vraagstuk van de eerbiediging van de mensenrechten in zijn lidstaten en in Oviedo nauwkeurige aanknopingspunten gegeven: een verbod op elke vorm van discriminatie op grond van het genetisch erfgoed, een verbod op ingrepen in het menselijk genoom voor andere dan therapeutische doeleinden, een absoluut verbod op modificatie van het erfelijk genoom, een verbod op geslachtskeuze. Mijns inziens moeten wij ons daaraan houden.
Geachte collega' s, er is een hele reeks uitdagingen ontstaan niet alleen voor wetenschappers, juristen, sociologen en ethische deskundigen, maar voor ons allen, voor al degenen die in deze instellingen de koers moeten uitzetten en de niet te overschrijden grenzen moeten aangeven. Ik werd belast met het opstellen van dit verslag, een taak die mij eerlijk gezegd het bloed in de aderen deed stollen, en ik weet absoluut niet of ik mij hiervan naar behoren heb weten te kwijten. Ik heb mij hierbij laten leiden door een voor mij absoluut te respecteren beginsel: mijns inziens ligt de grens daar waar onderzoek het sacrale karakter van het menselijk leven schendt. Ik meende duidelijk te moeten maken dat als onderzoek het sacrale karakter van het menselijk leven begint aan te tasten, rechtsomkeer gemaakt moet worden en een andere weg moet worden ingeslagen. Een van die andere wegen is bekend, namelijk onderzoek met volwassen cellen. Langs die weg kan vernietiging worden voorkomen en net zo veelbelovende vooruitgang worden gemaakt als met onderzoek aan de hand van embryonale cellen. Mijns inziens moeten wij die weg de voorkeur geven. Dit is niet alleen de beste oplossing maar ook een mogelijkheid om elke soort van ethisch en sociaal conflict te voorkomen.
Eerbiediging van de menselijke waardigheid in het kader van het biomedisch onderzoek betekent dat het onderzoek zich moet onderwerpen aan de mens en niet omgekeerd. De mens heeft recht op bescherming tijdens alle fasen van zijn bestaan, vanaf de conceptie tot de natuurlijke dood, vooral wanneer hij of zij kwetsbaar is of gehandicapt. Ik ben vóór vooruitgang in het wetenschappelijk onderzoek, ook omdat dit kan leiden tot economische vooruitgang, maar ik meende te moeten voorkomen dat door gebrekkige aandacht voor de aan dit onderzoek ten grondslag liggende ethische principes het onderzoek een dodelijke valstrik zou worden voor de mens.
Tot slot wil ik dank betuigen aan al degenen die aan dit verslag hebben meegewerkt.

Liese
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte afgevaardigden, allereerst wil ik de rapporteur, de heer Fiori, danken voor zijn uitstekende werk. Hij heeft in mijn ogen een uitmuntend verslag gepresenteerd en de politieke boodschap daarvan is duidelijk. Wij zijn voorstanders van onderzoek en de behandeling van ernstige ziekten, maar de menselijke waardigheid staat op de eerste plaats en die geeft dan ook de grenzen van onderzoek aan. Dat betekent dat wij het klonen van mensen in alle ontwikkelingsfasen afkeuren. Wij zijn allemaal geschokt door het nieuws uit de VS dat de firma ACT een menselijk embryo gekloond heeft. De mensen maken zich daarover terecht zorgen.
Tegen het klonen van menselijke embryo' s zijn, is volgens mij niet rechts noch conservatief. Ik zal u een deel citeren van een document van de communistische partij in Frankrijk. Daarin staat het volgende: het toestaan van therapeutisch klonen door middel van kerntransplantatie veroorzaakt vele ethische problemen. Het eerste probleem betreft het embryo zelf. Het tweede probleem heeft te maken met de vrouw als eiceldonor en met het risico dat er een echte handel in eicellen ontstaat. Het derde probleem heeft betrekking op de voorzorgsmaatregelen die te maken hebben met reproductief klonen. De beide doelen van klonen zijn dan wel verschillend, maar het is duidelijk dat er een groot risico is dat er een soort automatisme ontstaat. Op dit moment beschikken wij niet over de juiste middelen om dit gebied te beheersen.
Daar valt verder niets aan toe te voegen. Het zogenaamde therapeutische klonen leidt tot reproductief klonen en daarom moet het verboden worden. Dat staat in het verslag-Fiori. Ik ben geschokt door de amendementen van de Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-democraten en anderen die deze passage willen schrappen uit het verslag-Fiori. Zij hebben daarvoor geen logische argumenten. Wij hebben in het verslag-Caudron besloten dat wij het klonen van embryo' s niet willen stimuleren. Ik wil commissaris Busquin ervoor danken dat de Commissie begin deze week nogmaals heeft duidelijk gemaakt dat zij deze techniek niet zal ondersteunen. Als wij het klonen van embryo' s evenwel niet verbieden, staat dat gelijk aan een uitnodiging aan firma' s als ACT om naar Europa uit te wijken, als dit in de VS wel verboden wordt. Ik kan mij niet voorstellen dat de meerderheid van het Parlement daar voorstander van is. Daarom verzoek ik u het verslag-Fiori te ondersteunen en deze amendementen af te keuren.

Paciotti
Mijnheer de Voorzitter, de Tijdelijke Commissie menselijke genetica had een moeilijke maar interessante taak. Een getuigenis daarvan vindt u in het rijke, volledige verslag van de heer Fiori dat de ontwerpresolutie vergezelt. De door de rapporteur in de commissie ingediende ontwerpresolutie was op haar beurt een evenwichtige samenvatting van de bevindingen waartoe wij gekomen waren tijdens ons onderzoek naar de ethische en politieke problemen die worden veroorzaakt door de grote wetenschappelijke vooruitgang van de laatste tijd, zoals de ontwikkelingen op het gebied van genetische tests die de mogelijkheid bieden ernstige degeneratieve ziekten vroegtijdig op te sporen en eventuele remedies te vinden. Dit gaat echter tevens gepaard met risico' s voor de bescherming van de persoonlijke gegevens, niet alleen van de betrokken persoon zelf maar van al zijn bloedverwanten. Eenieder heeft het recht om te weten, om de risico' s te kennen van predisposities voor bepaalde, toekomstige ziekten, maar daarnaast is er een ander recht, het recht om niet te weten, om - zo u wilt - de lotgevallen van het leven met vertrouwen in de toekomst tegemoet te zien.
Wij hebben ons gebogen over de problemen die rijzen bij de toepassing van de octrooivoorschriften - het traditionele instrument van het industriebeleid ter bevordering van de particuliere financiering van onderzoek - op de biotechnologische en biomedische innovaties waarmee levende organismen gemoeid zijn, en waardoor dus delicate problemen rijzen, problemen in verband met de scheidslijn tussen een met menselijke activiteiten tot stand gebrachte uitvinding en een niet toe te eigenen ontdekking van levende materie.
Tot slot hebben wij ons ook gebogen over het uiterst ingewikkelde dilemma van de nieuwe grenzen die moeten worden gesteld aan het onderzoek met stamcellen. Dit onderzoek biedt uitzonderlijke interventiemogelijkheden en misschien zelfs de mogelijkheid om tot nu toe ongeneeslijke ziekten uit te roeien, maar doet tevens dramatische vragen rijzen in verband met de ethische principes die als niet te overschrijden moeten worden beschouwd.
Wij vertrekken niet vanaf nul. Wij kunnen voortborduren op het vruchtbare werk van de Europese Groep ethiek en van de talrijke communautaire en internationale instrumenten. Dankzij al deze werkzaamheden was ons Parlement twee weken geleden in staat om met grote meerderheid voorzichtige en algemeen aanvaardbare beginselen met betrekking tot dit vraagstuk aan te nemen. Dit geschiedde tijdens de aanneming van het zesde kaderprogramma voor onderzoek waarin een prioriteit is toegekend aan het onderzoek in deze sector en waarin met name financiële middelen ter beschikking worden gesteld voor onderzoek met volwassen stamcellen en voor onderzoek met embryonale cellen die afkomstig zijn van miskramen of van zogenaamde, tijdens vruchtbaarheidstherapieën ontstane en niet meer bruikbare restembryo' s, zij het dan binnen de door de wetgeving van de lidstaten, waar dit onderzoek is toegestaan, aangegeven perken.
Helaas is in de commissie het oorspronkelijk ingediende ontwerp geheel onderuit gehaald en heeft een niet door hoop maar angst ingegeven houding uiteindelijk de overhand gekregen. Men heeft de doemscenario' s met gekloonde monsters uit de kast gehaald en is tot de absurde conclusie gekomen dat het beter is restembryo' s te laten sterven of te vernietigen dan ze te gebruiken voor medisch onderzoek waarmee men de mensheid, onze kinderen en de toekomstige generaties kan redden van de plagen die ons in het verleden zoveel parten hebben gespeeld en die ons ook nu nog bedreigen. Wij willen niet dat het lichaam van de vrouw wordt gebruikt voor de productie van onderzoekembryo' s, maar het is immoreel als men belet reeds bestaande embryo' s te gebruiken in het belang van de mensheid. Het beroep op de menselijke waardigheid was niet ingegeven door een poging de mensheid te redden van vernederend lijden maar enkel en alleen door de wil om de eerste aggregaten van embryocellen in een vroeg stadium te beschermen. Nooit tevoren in de geschiedenis van de mensheid heeft het menselijk embryo een dergelijke bescherming genoten als in de huidige tijd. Men beweert dat gewettigd, geregeld en gecontroleerd onderzoek de deur openzet voor funeste speculatie. Dan moet men echter ook orgaantransplantatie verbieden, waarmee mensenlevens kunnen worden gered. Daardoor wordt immers illegale organenhandel in de hand gewerkt. Een dergelijke handel dient te worden bestreden, maar de hoop op genezing mag niet worden opgeofferd. De goddelijke wetten worden ingeroepen om zich aan de verantwoordelijkheid te onttrekken, alhoewel het juist deze verantwoordelijkheid is die een strenge lekenmoraal heeft opgelegd aan degenen die democratisch zijn gekozen en voor het gemeenschappelijk goed moeten kiezen. Men moet de op het spel staande waarden tegen elkaar afwegen, voorzichtig zijn, redelijke grenzen vaststellen en elke commerciële mentaliteit verwerpen, maar tegelijkertijd vrijheid van geweten en onderzoek toestaan en de hoop op nieuwe therapeutische methoden voor de verzorging van verschrikkelijke ziekten respecteren.
Daarom hoopt mijn fractie dat het Europees Parlement zichzelf niet zal tegenspreken en hetgeen twee weken geleden zo wijselijk werd besloten zal handhaven.

Thors
Mijnheer de Voorzitter, waarde commissaris, willen wij soms dat Europa een museum wordt? Dat vroeg één van mijn collega's in de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij na het verslag over de menselijke genetica gelezen te hebben. Er komen in dit debat veel ethische kwesties en dimensies aan de orde. Enerzijds bestaat de belangrijke ethische dimensie van het respect voor het menselijk lijden en voor de mens, anderzijds is er de ethische wens om het lijden te verlichten. Het is de eerstgenoemde dimensie, het respect voor de mens, die het verslag van de commissie domineert.
Wij bespreken op dit moment niet de wetgeving, maar we zenden belangrijke signalen uit naar degenen op wie deze kwesties van toepassing zijn, dat wil zeggen de onderzoeksgemeenschap en mensen die ziek zijn. Geven wij de onderzoeksgemeenschap het gevoel dat het eigenlijk geen zin heeft om potentieel succesvol stamcelonderzoek te doen in Europa? Geven wij mensen met een ziekte waarvoor momenteel geen geneesmiddel of behandeling bestaat het gevoel dat wij geen onderzoeksmethoden willen uitproberen die hun klachten zouden kunnen verlichten?
Wij liberalen hebben bewondering voor de wetenschap en onderzoek. Wij hebben ook bewondering voor het stamcelonderzoek. In deze fase weten wij niet precies wat het voor mensen kan betekenen, maar er zijn veelbelovende dierproeven gedaan. Daarom mogen wij embryonaal stamcelonderzoek niet uitsluiten, maar moet het naast onderzoek naar andere stamcellen plaatsvinden. Door middel van parallel onderzoek kunnen wij onze kennis vergroten. De onderzoeksgebieden vullen elkaar aan.
Overheidssteun aan onderzoek biedt ons inziens de garantie dat de resultaten ervan ten goede komen aan brede lagen van de bevolking en de hele wereld. Wij hadden graag gezien dat het zesde kaderprogramma voor onderzoek therapeutisch klonen had gesteund. Een totaalverbod op bepaald onderzoek brengt een grotere kans op misbruik en speculatie met zich mee. Het spreekt voor zich dat bepaalde onderdelen van het onderzoek door overheidsinstanties moeten worden gecontroleerd! Ik denk dat overheidssteun ook de controlemogelijkheden vergroot.
De liberale fractie vindt het belangrijk dat de discussie moet worden voortgezet en vooral moet worden verdiept. Niemand heeft het monopolie op ethische kwesties. Persoonlijk zet ik grote vraagtekens bij het functioneren van de Europese Groep ethiek, die de Commissie adviseert. Dat gebeurt niet in alle openheid. Ik denk evenmin dat er binnen de groep ruimte is voor kritiek.
Ook moeten wij in het Parlement de ideeën veel verder uitdiepen dan wij in de tijdelijke parlementaire commissie hebben kunnen doen. Het gaat om kwesties als verzekeringen, genetica en arbeidsomstandigheden. Voor een evenwichtiger debat moet het genetische debat in alle commissies gevoerd worden.
Tot slot wil ik namens de liberale fractie zeggen dat wij het verslag in zijn huidige vorm niet kunnen steunen. Alleen als bepaalde amendementen worden aangenomen kunnen wij voor het eindresultaat stemmen.

Breyer
Mijnheer de Voorzitter, de eerste pogingen om mensen te klonen in de VS moeten voor ons een waarschuwing zijn. Wij moeten het klonen van mensen nu uitdrukkelijk een halt toeroepen. Het onderscheid tussen therapeutisch en reproductief klonen is een semantische truc. In beide gevallen wordt een embryo gekweekt dat vervolgens overtollig wordt verklaard, wordt vernietigd en als grondstof wordt gebruikt. Reden genoeg om het klonen uitdrukkelijk te verbieden, want het doelbewust scheppen van leven voor onderzoeksdoeleinden is een schending van de menselijke waardigheid. De mens mag nooit als middel tot een doel worden gebruikt. Menselijk leven is geen consumptiegoed en mag ook nooit tot consumptiegoed gedegradeerd worden. Het aanleggen van reservevoorraden van gekweekte menselijke embryo' s is een inbreuk op de menselijke waardigheid. Voor ons is de menselijke waardigheid, laat dat vandaag tot iedereen doordringen, belangrijker dan onderzoek. Het is maar een kleine stap van therapeutisch naar reproductief klonen en daarom moeten wij therapeutisch klonen nu nadrukkelijk verbieden. Doen wij dat niet, dan kunnen wij het gevaar dat het wereldwijde gebruik van embryo' s escaleert, niet meer beteugelen.
Bij embryonaal stamcelonderzoek worden ook embryo' s vernietigd. In wezen gaat het ook hier om therapeutisch klonen en wij moeten derhalve duidelijk aangeven dat wij geen voorstanders zijn van een samenleving waarin vrouwen tot eiceldonoren worden gedegradeerd en embryo' s lucratieve handelswaar worden. Adult stamcelonderzoek is een duidelijk alternatief voor embryonaal stamcelonderzoek en daarmee wordt therapeutisch klonen overbodig. Op dit moment is het niet duidelijk wat wel en wat niet gepatenteerd mag worden. Daarom verwachten wij van de Commissie dat zij duidelijkheid verschaft en voor de lidstaten een duidelijke richtlijn opstelt, want wij mogen de ontdekking van menselijk leven niet omduiden tot een uitvinding. Menselijk leven wordt immers niet door derden geschapen. Daarom hebben wij een duidelijk signaal nodig. Om te voorkomen dat Europa zich ontwikkelt tot een ethisch mijnenveld moeten er duidelijke ethische grenzen gesteld worden. Er mogen geen mazen in onze wetgeving zijn en de menselijke waardigheid moet het richtsnoer zijn voor ons handelen!

Fraisse
Mijnheer de Voorzitter, beste collega' s, de betrekkingen tussen politiek en onderzoek verlopen niet altijd even soepel. Onderzoek zonder risico' s is niet mogelijk. Er wordt nu een aanvang gemaakt met een nieuw soort onderzoek, het onderzoek naar stamcellen, en we hebben geen tijd om de resultaten van dat onderzoek - over tien of vijftien jaar - af te wachten. Dat is de mening van de commissie die wij vorig jaar hebben opgezet.
Afgelopen week hebben we gestemd over het zesde kaderprogramma voor het onderzoek, en daarmee hebben we aangegeven wat onze prioriteiten zijn en hoe we het genetisch onderzoek gaan financieren. De stemming over het advies van het Europees comité voor bio-ethiek is heel afgewogen geweest, en dat vind ik heel goed. Het verslag dat we nu bespreken geeft aan dat er altijd een risico bestaat dat het medisch onderzoek in de verleiding komt mensen te klonen. Daarom wordt voorgesteld dit soort pogingen te verbieden en ze ook strafbaar te stellen. Ik ben zelf heel blij dat we verder hebben willen gaan dan een eenvoudig verbod, en ik heb erop aangedrongen dat klonen voor reproductieve doeleinden als een misdaad moet worden bestempeld. Volgt daaruit dat we het onderzoek met volwassen stamcellen of cellen van embryo' s voor therapeutische doeleinden moeten afwijzen? Wie zet geleerden en onderzoekers tegenwoordig aan tot duivelse ondernemingen? Zijn dat de onderzoekers zelf, of zijn het anderen? We moeten voorkomen dat de verschillende wijzen van klonen met elkaar verward worden. Ik ben het dus niet eens met de vorige spreker. We moeten geloven dat de mensheid in staat is garanties en controles te ontwikkelen. Met uw goedvinden verwijs ik naar het verhaal van Frankenstein, één van de mythen die onze moderne tijd het best symboliseert. Zoals u weet, wordt de schepper van het monster door het monster zelf opgedragen voor hem een gezellin te scheppen. De professor begint aldus met het scheppen van een gezellin. Hij begint ermee - maar uiteindelijk weigert hij toch een bruid voor het monster te maken. Hij weigert dus het monster nakomelingen te geven, en daarmee veroordeelt hij het monster tot eenzaamheid en dood. En dat is het einde van het verhaal van Frankenstein. Deze mythe is symbolisch voor ons tijdsgewricht - de mens is nu in staat zichzelf vorm te geven.
Als we het nu over therapeutisch klonen hebben, waarbij ook stamcellen worden gebruikt, dan stuiten we op twee problemen: het statuut van het embryo en de exploitatie van vrouwen. Het is allemaal erg gecompliceerd, en er zijn er die cellen en embryo' s met elkaar verwarren en geen enkel onderzoek willen toestaan, zelfs niet naar restembryo' s die bij kunstmatige bevruchting tot stand zijn gekomen of embryo' s afkomstig uit miskramen. Het zou duidelijk moeten zijn dat we zo weer uitkomen bij een veroordeling van abortus. En dat heeft alles met politiek, maar niets met onderzoek te maken. Anderen - onder wie ik zelf - wijzen erop dat de bij de productie van stamcellen door vrouwen geproduceerde eicellen gebruikt worden. Ik sluit mij aan bij die spreeksters die opgemerkt hebben dat je ervoor moet hoeden dat vrouwen als onderzoeksinstrument worden gebruikt. Ik betreur het dan ook dat er tijdens de laatste coördinatorenvergadering - waar ik helaas niet aanwezig was - besloten is overweging AJ, één van mijn eigen amendementen, te schrappen, zonder dat iedereen hierover geraadpleegd is. We hebben daarom besloten dat amendement wederom in te dienen.
Tot slot wil ik erop wijzen dat de bedreiging van twee kanten komt. Aan de ene kant zijn er mensen die de strijd tegen het recht op abortus willen hervatten, terwijl er aan de andere kant mensen gereedstaan om vrouwen te exploiteren. Dit is een even gecompliceerd als lastig onderwerp. Dit gezegd zijnde, wil ik op een aantal zaken wijzen die mij na aan het hart liggen. De ingrepen moeten gratis zijn, er moet toestemming voor zijn verkregen, en genetische tests mogen niet gebruikt worden om op het werk of bij het afsluiten van een verzekering te discrimineren.

Hyland
Mijnheer de Voorzitter, dit is duidelijk een belangrijk debat en ik deel de verontrusting van sommige afgevaardigden. Net als zij geef ik enerzijds van harte mijn steun aan onderzoek ter bevordering van de werkelijke en voortdurende vooruitgang van de medische wetenschap en de levenskwaliteit voor mens en maatschappij. Anderzijds willen wij de waardigheid van ieder mens beschermen tegen misbruik als gevolg van het schenden van de ethische normen die aan deze bescherming ten grondslag liggen. Wetenschappers die deze waarborgen tegen misbruik willens en wetens negeren, bewijzen de wetenschap geen dienst en handelen in strijd met het algemeen belang. De recente gebeurtenissen brengen deze mogelijkheid nadrukkelijk onder onze aandacht en vormen ongetwijfeld een waarschuwing aan het Parlement dat er snel en daadkrachtig moet worden opgetreden. Onderzoekers verzekeren ons dat de doorbraak niet gericht is op het creëren van een menselijk wezen. Wij willen hun beloften niet in twijfel trekken, maar de realiteit is dat een zo fundamenteel vraagstuk nu niet kan worden toevertrouwd aan personen die vrij buiten de bestaande wetgeving kunnen opereren.
Namens mijn fractie steun ik ten volle de bepalingen van de paragrafen 54 en 55 van de ontwerpresolutie, waarin wordt verzocht het klonen van mensen te verbieden, ongeacht de toegepaste techniek, evenals andere activiteiten die bedoeld zijn om een verandering van de menselijke geslachtslijn te bewerkstelligen. Voor burgers en ook voor parlementariërs is dit een gevoelig en gecompliceerd onderwerp en ik acht mijzelf niet bevoegd om in te gaan op de vele wetenschappelijke argumenten in dit debat. Maar één ding weet ik zeker: de maatschappij zal geen enkele inbreuk, opzettelijk of anderszins, dulden die de waardigheid en de onschendbaarheid van ieder mens devalueert en tot voorwerp van wetenschappelijke manipulatie maakt. Daar moet de samenleving ook tegen beschermd worden. Wij die delen in het wonder van onze schepping moeten nu optreden in het belang van de mensheid.

Blokland
Mijnheer de Voorzitter, het is teleurstellend dat we nu pas het zo belangrijke verslag van de Tijdelijke Commissie menselijke genetica kunnen behandelen. Het verslag Fiori verschaft een ethisch kader voor het genetisch onderzoek, maar helaas is dit ten dele mosterd na de maaltijd aangezien de financiering van dit onderzoek in het zesde kaderprogramma vastgelegd wordt.
Ik roep de Raad, waar dit onderwerp nog behandeld moet worden, op om een verantwoord ethisch kader te hanteren. Dit betekent in ieder geval dat onderzoek dat in een of meer lidstaten verboden is, zoals onderzoek met menselijke embryo's, nooit in aanmerking kan komen voor communautaire financiering.
Het verslag Fiori geeft een goed overzicht van de ethische en andere dilemma's die dit onderzoek van de menselijke genetica met zich meebrengt. De tijdelijke commissie heeft hier een jaar hard aan gewerkt en ik ben over het algemeen tevreden met het verslag zoals het er nu ligt. Het verslag is na revisie door de rapporteur ingrijpend gewijzigd. Dat was ook nodig, maar toch mis ik nog iets. Niet een bepaald onderwerp want alle onderwerpen die met menselijke genetica samenhangend in dit rapport worden behandeld, maar toch...
Volgens mijn christelijke levensovertuiging is deze wereld met alle planten, dieren en mensen Gods schepping. Een schepping waarin God talrijke mogelijkheden gelegd heeft. De mens is daarom in staat oplossingen voor problemen te vinden. Ik geloof dat de mens therapieën en behandelingen voor ziekten moet zoeken en mag vinden.
Maar dat onderzoek naar het genezen van ziekten gebruik moet maken van menselijke embryo's, dat weiger ik te geloven. Een embryo is een potentieel mens, heeft alles in zich om een mens te worden en is een schepsel van God en als zodanig beschermwaardig vanaf het allereerste begin. De filosoof Emmanuel Kant zei het al en ik zeg het hem na: "Handel zo dat gij de mens tegelijk als doel en nooit enkel als middel gebruikt". En als menselijke embryo's voor onderzoek gebruikt en daarmee dus vernietigd worden, gebeurt dit juist wel. Dit geldt zowel voor embryo's die overblijven bij in-vitrofertilisatie als voor embryo's die speciaal voor onderzoeksdoeleinden tot stand gebracht zijn.
Verbijsterd hebben ook wij kennis genomen van de berichten dat in de Verenigde Staten menselijke embryo's zijn gekloond. Deze instrumentalisatie van beginnend menselijk leven is moreel volstrekt onaanvaardbaar. Gelukkig heeft na president Bush ook commissaris Busquin dit experiment veroordeeld. In het verslag Fiori wordt terecht een verbod gevraagd op dit therapeutisch klonen.
Overigens maak ik ernstige bezwaren tegen de overspannen verwachtingen die door sommige wetenschappers, maar ook door sommigen onder ons gewekt worden niet alleen bij gezonde burgers, maar erger nog bij patiënten. Als dit soort onderzoek überhaupt ooit klinische toepassing zal krijgen, dan zal dat niet eerder dan over een à twee decennia zijn.
Maar de prachtige therapieën die met behulp van stamcellen ontwikkeld kunnen worden, moeten we die dan niet ontwikkelen en gebruiken? Ik vind van wel, maar nogmaals, niet ten koste van menselijke embryo's. Het is dan ook een wonder, en ik zie het als een zegen van God, dat er ook adulte stamcellen blijken te zijn. Deze stamcellen die in onder meer navelstreng, bloed, vetweefsel en hersenweefsel te vinden zijn, kunnen geredifferentieerd worden en zo ook een rijke diversiteit aan weefseltypes vormen. Laten we dan al onze middelen, kennis en niet in de laatste plaats geld inzetten om met behulp van dit veelbelovende adulte stamcelonderzoek therapieën te ontwikkelen.
Ik feliciteer rapporteur Fiori met het thans voorliggende resultaat en ik hoop dat het vandaag ongeschonden door deze vergadering mag komen.

Dell' Alba
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega' s, zelden is het Parlement geconfronteerd geweest met een dermate delicaat en tegelijkertijd dermate belangrijk thema als hetgeen in het verslag van de heer Fiori wordt behandeld. Dit is een bij uitstek politiek thema, een kwestie van wetgeving, zoals wij radicalen in ons land tevergeefs hebben proberen uit te leggen. Dit is ook een maatschappelijk thema, een thema dat in eerste instantie de miljoenen mensen aangaat die lijden aan nu nog ongeneeslijke ziekten en die van ons een antwoord verwachten waaruit zij hoop op redding en hoop op leven kunnen putten.
Wij zijn waarschijnlijk op een van de grote keerpunten in de geschiedenis van de mensheid aanbeland. De huidige veranderingen zijn vergelijkbaar met de uitvinding van de penicilline of het vaccin. Juist daarom is het zo jammer dat het uitstekende vooronderzoek van collega Fiori is uitgemond in een basistekst dat volledig in het teken staat van twee, diep in ons Parlement gewortelde fundamentalismen die, zoals elk fundamentalisme, willen dat Europa stil blijft staan op een moment waarop de wereld om ons heen in rep en roer is.
De geest van Galileo waart over ons. Voor ons radicalen is het noodzakelijk vandaag een duidelijke keuze te maken en "nee" te zeggen tegen het verslag-Fiori in zijn huidige vorm, "ja" te zeggen tegen de meeste amendementen in het belang van de vrijheid van wetenschappelijk onderzoek, "ja" te zeggen tegen alle soorten van therapeutisch onderzoek waarmee leven - en geen dood - kan worden toegevoegd aan het reeds bestaande leven en niet aan het leven van de doctrineboeken of aan het in laboratoria diepgevroren en voor vernietiging bestemde leven. Met andere woorden, wij moeten "ja" zeggen tegen het onderzoek met stamcellen die zich objectief gezien beter lenen voor onderzoek; wij moeten "ja" zeggen tegen onderzoek met restembryo' s waarvoor geen levensbestemming is; wij moeten "ja" zeggen tegen therapeutisch klonen dat, zoals gisteren Nobelprijswinnaar Dulbecco en vandaag nog de Italiaanse minister van volksgezondheid Veronesi hebben gezegd, niets maar dan ook niets heeft uit te staan met het klonen van mensen. Kortom, wij moeten "ja" zeggen tegen een volwassen, laïcistisch Europa dat verantwoord handelt op onderzoeksgebied.

Vidal-Quadras Roca
Mijnheer de Voorzitter, ik wil u er slechts op attenderen dat op de officiële tribune de studenten van de Master in politieke wetenschappen van de Stichting voor Latijns Amerika van de Spaanse regering hebben plaatsgenomen. Het gaat om een selecte groep jonge politici - onder wie gemeenteraadsleden, parlementsleden en hoge functionarissen van overheidsdiensten - uit diverse Latijns-Amerikaanse landen die hier vandaag op bezoek komen na een vruchtbare werkweek in Brussel. Mijnheer de Voorzitter, zij zijn een levend bewijs van de toenemende betrekkingen tussen Europa en Latijns Amerika.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer Vidal-Quadras. Ik onderschrijf uw woorden.
  

Oomen-Ruijten
Mijnheer de Voorzitter, aan het dossier waaraan we vandaag werken is veel aandacht besteed. We hebben veel deskundigen gehoord, veel bezoeken gebracht. We hebben overleg gehad met collega-parlementariërs in binnen- en buitenland, uit de lidstaten van de EU, maar ook uit de toetredende landen.
Er zijn veel gesprekken geweest en na al deze input, Voorzitter, heb ik een geheel persoonlijke mening gevormd in dit moeilijke, maar ook ethisch beladen dossier. Ik wil daarbij opmerken dat ik wél respect heb voor elk gewetensvol tot stand gekomen oordeel. Indeling in links of rechts, conservatief of modern, is hier niet aan de orde. Ik kan dan ook niet toelaten dat mijn standpunt of dat van andere collega's hier als fundamentalistisch wordt bestempeld, zoals dat zojuist gebeurd is.
Voorzitter, mijn visie en stemgedrag sluiten grotendeels aan bij hetgeen in de fractie is afgesproken. Ik wijk op één punt af: ik ben vóór het gebruik van restembryo's van IVF, maar ik wil het bewust laten ontstaan van extra embryo's indammen. Ik ben tegen het blokkeren van de mogelijkheden die therapeutisch klonen kan bieden om in de toekomst ziekten als Parkinson en Alzheimer te genezen.
Voorzitter, reproductief klonen is nooit aan de orde en een absoluut internationaal verbod is gewenst. Productie van embryo's alleen voor onderzoek wijs ik af. Mijns inziens hebben we het bij therapeutisch klonen over een definitieprobleem. Mag een kern van een eicel van mijzelf, gecombineerd met een eigen huidcel, dienen om in de toekomst ooit een hartcel voor mijzelf te maken?
Voorzitter, tot slot, de patentwetgeving deugt niet: de onvervreemdbaarheid van het menselijk lichaam is vastgelegd, maar de wetgeving is ambigu en als gevolg daarvan worden patenten verleend die niet ten dienste staan van de mens en van de mogelijkheden om te genezen. Ik vraag derhalve ook aan mijn D66- en VVD-collega's die anders gestemd hebben bij de behandeling van het verslag, om ook op dit punt onze fractie te steunen.

Gebhardt
Mijnheer de Voorzitter, ik heb mij ongeveer een jaar lang intensief beziggehouden met de verworvenheden van de menselijke genetica en de invloed daarvan op de medische wetenschap. Ik heb allerlei partijen gehoord en vele gesprekken gevoerd tijdens informatieve bijeenkomsten. Daardoor ben ik nu een illusie armer. Ik ben zelfs ronduit teleurgesteld. De Tijdelijke Commissie menselijke genetica en andere nieuwe technologieën in de moderne geneeskunde heeft het door mij verwachte doel niet bereikt. Het verslag dat door de commissie is goedgekeurd zal namelijk niet de basis vormen voor een coherente wetgeving voor de biotechnologie in de EU-lidstaten waarop velen met mij gehoopt hadden. De kans is veel groter dat het verslag in het Parlement door een baaierd van amendementen aan flarden wordt getrokken, die op het eind moeilijk weer aan elkaar te plakken zijn. Daarom verzoek ik u, geachte afgevaardigden, in ieder geval het ergste te voorkomen.
Laten wij alleen besluiten nemen die rekening houden met maatschappelijke, economische en juridische aspecten en die in geen geval aan de strenge ethische grenzen tornen. Het Europees Parlement mag in dit geval absoluut niet falen. Wij moeten normen stellen, want dat is in een representatieve democratie de taak van het rechtstreeks gekozen parlement. Dat mag niet worden overgelaten aan de regeringen of aan krachten die niet op de eerste plaats het algemeen belang dienen. De Duitse en Franse regeringen hebben het afgelopen weekeinde tijdens hun ontmoeting in Nantes de richting bepaald voor een gemeenschappelijk standpunt inzake economische en ethische kwesties die de biotechnologie opwerpt.
Ik citeer een stuk uit een document van de Duitse bondsregering: "Een dergelijke overeenstemming tussen Duitsland en Frankrijk kan de aanzet vormen tot een bredere overeenstemming op Europees niveau." Het Europees Parlement kan het proces verkorten en nu reeds spijkers met koppen slaan. De Commissie menselijke genetica, zoals wij deze verkort noemen, heeft zorgvuldig de noodzakelijke informatie verzameld en de verschillende beoordelingen op een rijtje gezet. Nu heeft het Parlement de taak de wetenschap in het algemeen, de medische wetenschap en de samenlevingen van de EU-lidstaten de weg te wijzen naar de toekomst van de biotechnologische revolutie. Wij mogen daarbij niet blindvaren op vooruitgang, want niet iedere ontwikkeling die door mensen bereikt wordt, is een verrijking voor de mensheid.
Wij mogen ons echter niet alleen laten leiden door ideologieën en dogma' s, en op nieuwe ideologieën of dogma' s zitten wij al helemaal niet te wachten. Als het gaat om ethische vraagstukken is de mens veelal een onzeker dier dat dit soort kwesties liever verdringt. Wij zien niet in dat de zaken in dit geval glashelder zijn. Zo kan uit een bevruchte menselijke eicel alleen een mens ontstaan en niets anders. Vanaf het moment dat een zaadcel een eicel bevrucht heeft, geldt derhalve de bescherming van de menselijke waardigheid. Dit wezenlijke grondrecht, dat steeds weer opnieuw is bevestigd, is uiteindelijk opgenomen in de aanhef van het Handvest van de Grondrechten van de Europese Unie. Het enige wat wij hoeven te doen, is ons daaraan te houden.
Onder deze voorwaarde kunnen wij het klonen - voor welk doel dan ook - niet toestaan. Zowel reproductief als therapeutisch klonen zijn uit den boze! Dit betekent dat het gebruik of de productie van embryo' s voor onderzoeksdoeleinden is uitgesloten. Doelgerichte ingrepen in de menselijke kiembaan zijn niet verenigbaar met de ethische code voor artsen dat zij mensen moeten genezen. Ook de in alle opzichten rampzalige gevolgen sluiten dergelijke praktijken uit.
Ik wil het bij deze opmerkingen laten. Vanmiddag moeten wij tijdens de stemming nog een aantal andere grenzen in acht nemen. Toch zullen wij vandaag ook moeten erkennen dat vooruitgang in de biologische wetenschappen noodzakelijk is. Als wij deze wetenschappen voldoende stimuleren, zullen wij er wellicht in slagen een droom in vervulling te laten gaan en ziekte en lijden te overwinnen. Daarom moeten wij andere oplossingen, zoals het adulte stamcelonderzoek, veel meer steunen dan tot dusver is gedaan, want dat onderzoek biedt daadwerkelijk perspectief.

Van der Laan
Mijnheer de Voorzitter, het debat dat wij vandaag voeren is van groot belang. We spreken hier immers over niets minder dan het leven zelf. We spreken over wetenschappelijk onderzoek dat de potentie heeft om ernstige ziekten bij de mens, zoals Parkinson, Alzheimer, MS, suikerziekte en wellicht zelfs AIDS, te genezen of om het leven te verbeteren of te verlengen.
Dat is voorwaar geen kwestie waarmee we lichtvaardig mogen omgaan. Het lijkt mij dan ook een kwalijke zaak wanneer dit Parlement expliciet weigert het onderscheid tussen reproductief en therapeutisch klonen te erkennen: het eerste is gericht op het maken van nieuwe mensen, het tweede op het maken van nieuw weefsel. Het tweede direct of indirect verbieden betekent je ogen sluiten voor tal van wetenschappelijke mogelijkheden die mensen zouden kunnen helpen.
Voorzitter, subsidiariteit is in dit rapport ver te zoeken. Juist ethische en morele dilemma's moeten zo dicht mogelijk bij de mensen zelf worden opgelost omdat ze rechtstreeks appelleren aan het persoonlijk geweten. De oproep aan de Commissie om met wetgeving te komen, kan dan ook de goedkeuring van mijn fractie niet wegdragen.
Tot slot moet mij van het hart dat ik mij stoor aan het monopolie dat sommige rechtse en groene collega's hier menen te hebben op het gebied van ethiek. Sommige collega's wekken de indruk dat het meest restrictieve standpunt automatisch ethisch gezien het meest hoogststaand is. Als wij veelbelovend onderzoek, dat voor zieke mensen genezing of verlichting van hun lijden zou kunnen brengen of dat zelfs hun leven zou kunnen redden, moeilijker maken of zelfs verbieden, dan is dat ook een besluit met zware ethische implicaties.

Evans, Jillian
Mijnheer de Voorzitter, commissaris, ik steun het mijns inziens zeer evenwichtige verslag van de heer Fiori. Mijn opvattingen zijn in de loop van dit jaar veranderd als gevolg van het bewijs dat wij in de tijdelijke commissie gehoord hebben.
Ik ben voornamelijk over twee zaken verontrust. Ten eerste wijst veel van het bewijsmateriaal erop dat de ontwikkelingen in het stamcelonderzoek mogelijk niet leiden tot de door ons allen gewenste vooruitgang in de behandeling van een aantal van de ernstigste ziekten waaraan velen in onze samenleving en in onze eigen families lijden. Ten tweede zullen wij in de loop van dit onderzoek toestaan dat mensen, en met name vrouwen die onvruchtbaar zijn, worden geëxploiteerd. Ik ben niet tegen embryo-onderzoek. Als iemand die zelf onvruchtbaar is, heb ik veel aan dergelijk onderzoek gehad en ik heb restembryo' s afgestaan voor onderzoeksdoeleinden. Om te bereiken wat wij allemaal willen, moeten we er echter voor zorgen dat wij ons niet slechts op één onderzoeksrichting concentreren en andere onderzoeksgebieden veronachtzamen die evenveel, zo niet meer kans op succes bieden.

Meijer
Mijnheer de Voorzitter, nog steeds lijden vele mensen aan ongeneeslijke afbraakziekten die het hele lichaam aantasten, zoals Multiple Sclerose, Parkinson, Alzheimer, suikerziekte en leukemie. Anderen hebben, in een voor het overige gezond lichaam, slecht functionerende of beschadigde vitale organen, zoals hart, nieren, lever of longen.
Als mensen zijn we er in geslaagd alle buiten onszelf staande dingen in de wereld te veranderen, maar onze eigen lichamelijke gebreken kunnen we nog steeds slechts in beperkte mate oplossen. We vinden het repareren en verbeteren van onze lichamelijke kwaliteit ook doodgewoon griezelig. Gaat de mens optreden als schepper van zichzelf en is dat strijdig met het doel waartoe mensen op aarde zijn gezet?
Weinigen zullen voelen voor het creëren van onkwetsbare supermensen die op de duur de normale mensen zullen verdringen. Bovendien roept het opofferen van menselijk leven om daarmee andere levens een betere kwaliteit te geven, gevoelens van kannibalisme op.
Soms gaat de discussie over uitersten. De ene extreme positie is dat men ieder wetenschappelijk onderzoek wil verbieden en onderzoekers gevangen wil zetten, de andere is dat men iedere commerciële toepassing wil toestaan zoals die bijvoorbeeld wordt ontwikkeld door het Amerikaanse bedrijf Advanced Cell Technology, en dat daarmee op individueel vlak alles mogelijk wordt gemaakt waarvoor rijke mensen kunnen en willen betalen.
Ik wijs beide uitersten af. Het gebruiken van stamcellen uit het eigen lichaam of zonodig uit restembryo's is verdedigbaar. Aan het eventueel creëren van afzonderlijk leven voor dit doel, behoort onderzoek naar alternatieven vooraf te gaan, en met de handel in embryo's overschrijden we echt de grens van het aanvaardbare.
Dat geldt ook voor het waarderen en aanpassen van het menselijke leven op verlangen van verzekeraars. Ik kan mij, alles afwegend, beter vinden in de lijn van de heer Caudron dan in die van de heer Fiori.

Le Pen
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, het Europees Parlement loopt nu eindelijk eens een keer niet achter de zaken aan. Op hetzelfde moment dat een Amerikaanse onderneming een menselijk embryo kloont, presenteert de Tijdelijke Commissie menselijke genetica een verslag, dat overigens heel goed is.
In dit verslag wordt het embryo beschermd, terwijl klonen verboden wordt, zowel voor therapeutische als reproductieve doeleinden. Onderzoek dat gebruik maakt van menselijke embryo' s kan niet gefinancierd worden uit Europese fondsen. Aangeraden wordt restembryo' s van onvruchtbare paren te gebruiken en verder zoveel mogelijk gebruik te maken van volwassen stamcellen. De mens is niet de eigenaar van het leven, doch slechts vruchtgebruiker. Hij mag zich dit erfgoed, dat uit de aard der zaak onvervreemdbaar is, niet toe-eigenen, zelfs niet ten dele.
Al diegenen die tovenaarsleerlingen willen spelen om zich zo te verrijken moeten octrooirechten aan de Schepper betalen. Het menselijk embryo mag nooit voor commerciële doeleinden als een eenvoudig laboratoriuminstrument worden gebruikt. Daarom dient de wetgever een statuut voor het embryo vast te leggen dat de nu bestaande juridische lacune opvult. Er moet dus allereerst een verbod komen op het patenteren van het leven. Het genetisch mechanisme is even complex als breekbaar; het is een mysterie en daarom heilig. Wie onder het voorwendsel van onderzoek kortstondig profijt nastreeft maakt eigenlijk een einde aan de menselijke ontwikkeling en wist daarmee zowel het verleden als de toekomst van de mensheid uit.
Mijn collega' s van het Nationaal Front en ik zelf verdedigen de waardigheid en de integriteit van het menselijk leven, van het moment van conceptie tot aan de natuurlijke dood. Wie dat standpunt niet aanhangt heeft de grens naar de barbarij zonder het te weten reeds overschreden. De manipulatie van het mysterie van het leven leidt de mensheid naar catastrofes die heel wat erger zullen zijn dan gekke-koeienziekte en de ziekte van Creutzfeld-Jacob.

Trakatellis
Mijnheer de Voorzitter, het wetenschappelijk nieuws van de afgelopen dagen heeft de indiening van het verslag-Fiori een dramatisch tintje gegeven. Ik heb talloze brieven gekregen van wetenschappelijke instituten en van artsen- en patiëntenverenigingen waarin wordt gevraagd vooral niet de deur te sluiten voor dit hoopgevend en veelbelovend onderzoek. De nieuwe kennis op het gebied van de menselijke genetica zal ons inderdaad helpen beter te begrijpen waar de zwakke punten in ons genetisch erfgoed zitten, waar wij kwetsbaar zijn en voor welke milieu-invloeden en -belastingen wij gevoelig zijn. Ons levensbewustzijn zal worden verruimd en wij zullen de mogelijkheid krijgen nieuwe strategieën te ontwikkelen voor preventie, diagnose en behandeling van ziekten. Dankzij het onderzoek met stamcellen zullen wij misschien ook de mogelijkheid krijgen ziekten als Parkinson, Altzheimer en leukemie te behandelen.
Het onderzoek op deze gebieden moet echter duidelijk worden afgebakend opdat geen ethische, sociale en juridische problemen ontstaan. Daarom heb ik, evenals in het geval van het verslag-Caudron, samen met andere collega' s amendementen ingediend waarin wij voorstellen het zojuist genoemd speerpuntonderzoek toe te staan, met inachtneming van alle noodzakelijke vormen van evenwicht teneinde ethische problemen te voorkomen. Wij hopen op een gegeven moment in de toekomst de vruchten te kunnen plukken van dit onderzoek en aldus het belang van de geneeskunde te kunnen dienen. Ik vertrouw erop dat het Europees Parlement deze gedragslijn zal goedkeuren. Daarmee worden bakens uitgezet maar wordt tevens een juist evenwicht in acht genomen tussen vooruitgang en ethische vraagstukken.
De in stemming te brengen tekst moet de deur voor onderzoek openlaten, opdat nieuwe mogelijkheden kunnen worden gevonden. Dan zullen wij de menselijke samenleving misschien kunnen bevrijden van het door ziekten veroorzaakte leed. Deze tekst moet niet in het teken staan van verwarring, angst of verzet tegen iets dat wij misschien niet helemaal doorgronden, maar van de wil nieuwe dingen te ontdekken, van moed, van dezelfde moed als die waar de mens sedert de tijd van Prometheus blijk van heeft gegeven.

Goebbels
Mijnheer de Voorzitter, dit debat gaat over een aantal fundamentele vragen voor de mensheid. Wat is leven? Hoe kunnen wij het onafwendbaar afglijden naar de dood, dat alle bestaan kenmerkt, ooit bevatten? Is het onderliggende motief voor de evolutie niet gelegen in de overdracht van het leven? Is dat dan de enige wet in een natuur die zich aan onze ideeën over moraal niets gelegen laat liggen? Het leven is zonder twijfel een proces, en het is eigenlijk niet goed mogelijk het begin van leven te definiëren. Voor sommigen begint het leven met het versmelten van ei- en zaadcel. Maar elke zaadcel leeft - ook al die miljarden die doelloos rondzwemmen. Een niet bevruchte eicel sterft. Een embryo deelt zich in tweeën, in vieren, in achten, en zo verder - dat is het levensproces. Tot aan de vierde dag heeft elke cel het vermogen om zich tot elke andere mogelijke cel te ontwikkelen: deze cellen dragen alle benodigde genetische informatie in zich om mens te worden. Maar om het zover te laten komen moet het embryo zich eerst in de baarmoeder nestelen om daar een ontwikkeling van maanden door te maken. Een embryo is dus niet zo maar een brokje materie. Er moeten daarom wel heel goede redenen zijn om een embryo op te offeren. In onze maatschappij wordt abortus algemeen aanvaardt, als dat voor het behoud van de fysieke en geestelijke gezondheid van de moeder noodzakelijk is. Kan die filosofie van het minste kwaad niet worden toegepast op restembryo' s waarvan bekend is dat ze niet zullen worden ingeplant? Is het niet beter om deze embryo' s te gebruiken voor serieus wetenschappelijk onderzoek dan ze vernietigen? Er is in dit Parlement niemand die het klonen voor reproductieve doeleinden verdedigt. Het therapeutisch klonen biedt echter vele mogelijkheden, en die zouden binnen een goed geregeld kader onderzocht moeten worden. Onze maatschappij aanvaardt serieus medisch onderzoek op foetussen, kinderen, volwassenen en kadavers. Waarom dan alleen een speciaal statuut voor embryo' s? Ik breek een lans voor de wetenschap, voor het recht om onze kennis te vergroten. Dit soort onderzoek is domweg nodig, en het moet met openbare middelen gefinancierd worden. Het zou namelijk onverantwoordelijk zijn dit uitsluitend aan de marktsector over te laten. Niet elk onderzoek levert resultaten op, maar we moeten alle serieuze pogingen steunen. Dat geldt zowel voor het onderzoek met volwassen stamcellen als voor het onderzoek met de 216 verschillende lichaamsceltypen. Slechts een twintigtal daarvan is pluripotent. We mogen het onderzoek met stamcellen van embryo' s dus niet zomaar terzijde schuiven. Stamcellen van embryo' s zijn immers van nature pluripotent en kunnen zo een bijdrage leveren bij de regeneratie van elk soort menselijk weefsel. Ik ben ervan overtuigd dat de genetica voortgang zal blijven boeken, met of zonder Europa. Maar ik hoop wel dat Europa bij die revolutie niet zal achterblijven. Ik begrijp dat er collega' s zijn die hun twijfels hebben, en daarom geneigd zijn meer aandacht te besteden aan de risico' s dan aan de mogelijkheden. Ik heb daar respect voor. Maar ik aanvaard niet dat men de verdediging van de menselijke waardigheid gebruikt als een soort knuppel om al diegenen die niet bereid zijn om de menselijke waardigheid te zien als iets meer dan een opeenhoping van cellen het zwijgen op te leggen. Wat betekent die waardigheid voor al die mensen die verschrikkelijke pijnen moeten doorstaan alvorens te overlijden, wat betekent het voor al degenen die alleen maar zieker en dementer worden? Kan men zich beperken tot de verdediging van het ongeboren leven, en dan onverschillig blijven voor het leven om ons heen, terwijl nu juist dat leven zo vaak een lijdensweg is? Als je zoekt naar nieuwe therapieën voor verschrikkelijke ziekten en de genetische aanleg - of, erger nog, de genetische voorbestemming - voor deze en andere aandoeningen, dan zet je je toch juist in voor de menselijke waardigheid?

Sbarbati
Mijnheer de Voorzitter, het verslag van de heer Fiori vormt een belangrijke etappe in het Europees en internationaal debat over het zeer delicate en veelomvattende geneticavraagstuk. Hiermee gaan enorme verantwoordelijkheden gepaard en daarom moeten de politici hier grote aandacht aan schenken. De wetenschap moet vooruit kunnen. Slechts een klein deel van het kenbare kennen wij. De cel waarover wij spreken, is grotendeels nog een onbekende. Dat betekent echter niet wij de teugels kunnen vieren. Vrijheid is een absolute waarde, een op zichzelf staande waarde, maar vrijheid mag nooit absoluut zijn. De natuur heeft namelijk voorwaarden. Zo ook zijn wetenschap en wetenschappelijk onderzoek onontbeerlijke waarden, daar deze belangrijke ontdekkingen opleveren die ten behoeve van de mensheid kunnen worden gebruikt, maar zij mogen geen absoluut karakter krijgen, met dien verstande dat men kan doen en laten wat men wil en alle juridische, ethische en morele overwegingen links kan laten liggen.
Het standpunt van de Europese republikeinen, de democraten en het Italië van de waarden strookt met het standpunt dat uit de bus is gekomen bij de stemming over het verslag-Caudron. Wij wijzen het klonen van mensen en genetische manipulatie van de hand, maar zijn voor financiering, onder overheidstoezicht, van onderzoek met volwassen stamcellen en met stamcellen van embryo' s afkomstig van miskramen en zwangerschapsonderbreking om therapeutische redenen.
Waarde collega' s, wij zijn aanbeland op een gebied waar bio-ethiek en recht tegen elkaar moeten worden afgewogen. Daarbij mogen wij ons niet laten leiden door moralistische overwegingen. Het gaat namelijk niet om een onderscheid tussen progressieve leken en conservatieve katholieken - een dergelijk onderscheid zou uiting zijn van een manicheïstische en lichtzinnige visie - maar tussen wie gelooft in een wetenschap die alles mag, ook indien de waardigheid van het leven daardoor wordt aangetast, en wie het tegendeel denkt.
Ik wil hoe dan ook de heer Fiori bedanken. Hij heeft volgens ons belangrijk werk verricht, en als onze belangrijke amendementen worden aangenomen zullen wij een goede basis hebben om het denkproces voort te zetten en te vermijden dat belangrijke ontdekkingen uitmonden in geoctrooieerd bezit dat niet ten goede komt aan heel de mensheid maar door machthebbers naar eigen believen wordt gebruikt.

Rod
Mijnheer de Voorzitter, wij zijn unaniem tegen reproductief klonen, aangezien de gevaren daarvan overduidelijk zijn. Waarom zouden we echter een semantisch onderscheid aanbrengen tussen dit soort klonen en therapeutisch klonen, als het uiteindelijk toch op hetzelfde neerkomt? Als we een handeling "therapeutisch" noemen, is het dan opeens een andere handeling geworden? Hebben we kernenergie voor militaire doeleinden en kernenergie voor burgerdoeleinden ooit werkelijk gescheiden kunnen houden? Daar komt bij dat door deze nieuwe technieken de vraag naar eicellen zal toenemen. Vrouwen zullen dan geëxploiteerd worden, met alle daaruit voortvloeiende negatieve bijverschijnselen. Bovendien zal er een handel in eicellen ontstaan. En dat terwijl het onderzoek met gebruikmaking van volwassen cellen dezelfde mogelijkheden biedt, maar dan zonder de ethische bezwaren.
Ik wil ook nog iets zeggen over gentherapie: iemand die een genetische aanleg voor een bepaalde ziekte heeft, wordt vaak pas ziek als uitwendige factoren ervoor zorgen dat de ziekte zich openbaart. Nu willen we het gen voor één bepaalde ziekte veranderen. Sinds het menselijk genoom in kaart is gebracht weten we echter dat één gen meerdere functies kan vervullen. Welke die functies zijn is ons thans nog onbekend.
Beste collega' s, ik roep op tot voorzichtigheid, en als atheïst doe ik dat niet uit religieuze overtuiging.

Alyssandrakis
Mijnheer de Voorzitter, volgens mij heeft de mensheid de pech dat de recente ontdekkingen op het gebied van de biotechnologie in een fase plaatsvinden waarin het kapitalistische systeem nog de overhand heeft. Het huidig systeem is onmenselijk, buit de mens uit en offert alles op het altaar van het winstbejag. In zo' n systeem kunnen dergelijke ontdekkingen nooit in dienst worden gesteld van de mensheid. Integendeel, men kan er donder op zeggen dat deze in dienst zullen worden gesteld van de monopolies van deze sector. Het zou ons allerminst verbazen indien bijvoorbeeld markten van menselijke eicellen, embryo' s en stamcellen zouden ontstaan, of als de nieuwe therapeutische mogelijkheden alleen toegankelijk zouden worden gemaakt voor degenen die hiervoor kunnen dokken.
Wij moeten, waarde collega' s, hoe dan ook heel voorzichtig zijn met modificaties van genetisch materiaal. Laten wij niet vergeten dat het leven een miljard jaar nodig heeft gehad om zich via natuurlijke selectie te ontwikkelen. Nu hebben wij de mogelijkheid om in de evolutie in te grijpen en misschien zullen wij ook onmiddellijk resultaten kunnen boeken, maar wij kunnen niet voorspellen wat er over een miljoen jaar zal gebeuren. U zult misschien zeggen dat dat een heel lange tijd is, maar als astronoom kan ik u zeggen dat de zon nog 4,5 miljard jaar zal bestaan.
Wij zijn eveneens geconfronteerd met het verschijnsel van octrooiering van levend materiaal en menselijke genen. Dat is pure degeneratie. Wij hebben wat dat betreft een glashelder standpunt. Geen enkel deel van het menselijk lichaam, geen enkele cel, geen enkele molecuul mag voor octrooi in aanmerking komen. Wij zijn eveneens absoluut tegen het gebruik van de genetische code door werkgevers, verzekeringsmaatschappijen, geheime diensten, enzovoort.
Het verslag-Fiori bevat enkele interessante en nuttige standpunten. In verschillende punten wordt gewezen op de gevaren die verband houden met de commercialisering, met name voor de economisch minder sterke bevolkingsgroepen. Desalniettemin blijft het verslag verstrikt in de filosofie van het mededingingsvermogen. Bovendien wordt daarin een neutrale houding ingenomen ten aanzien van het rechtsprobleem. Ik hoop dat het vandaag af te ronden debat een meer algemeen denkproces zal inluiden en tot een meer verantwoorde houding ten aanzien van dergelijke vraagstukken zal leiden.

Montfort
Mijnheer de Voorzitter, de bio-ethiek - de ethiek van al het levende - roept een aantal wezenlijke vragen op, en het is voor dit Parlement een eer daarover vandaag te kunnen debatteren. Wat is ons concept van de mens? Volgen we een utilitaristische of wetenschappelijke benadering, volgens welke mensen - inzonderheid de zwakkeren onder ons - aan de wetenschap ten dienste moeten worden gesteld, of kiezen we voor een humanistische opvatting, waar de wetenschap de mens dient? Wat houdt het begrip menselijke waardigheid precies in? Vinden wij het aanvaardbaar dat die menselijke waardigheid varieert met de leeftijd, de lichamelijke en geestelijke vermogens, de gezondheidstoestand of de wijze waarop een embryo gecreëerd is? Neen, en ik hoop daarom dat dit Parlement er in een tijd dat de laboratoria het wereldgeweten uitdagen en mensen beginnen te klonen op zal blijven aandringen dat er maar één menselijke waardigheid is, en dat die voor allen dezelfde is. Wat is de bedoeling van wetenschappelijk onderzoek? Mogen wij toelaten dat de wetenschap een nieuwe financiële melkkoe wordt? Neen, de wetenschap moet haar verheven status handhaven en de mensheid blijven dienen. Ze moet zich richten op het verlichten van lijden, het helpen en verzorgen van gehandicapten, en een bijdrage leveren tot de verbetering van het leven van iedereen - ook in de zich ontwikkelende landen. De waardigheid van het embryo en de waardigheid van de zieke mogen niet met elkaar in tegenspraak zijn. Ons standpunt moet dus goed onderlegd en consistent zijn. We mogen niet toegeven aan de grillen van het moment. Integendeel, ons standpunt moet gebaseerd zijn op het respect voor de menselijke waardigheid. Dat is de enige garantie voor een wetenschap die de vooruitgang dient.

Gil-Robles Gil-Delgado
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, de heer Fiori heeft ons een ambitieus en weloverwogen verslag voorgelegd.
Ambitieus omdat het zich niet beperkt tot het onderzoek naar het menselijk genoom, dat momenteel erg in de mode is, maar ook oog heeft voor de aan dit onderzoek verbonden problemen: behandeling van genetische informatie, octrooieerbaarheid van uit biologisch materiaal afgeleide producten en procedures, voorwaarden voor het gebruik van genetische tests, klonen, onderzoek naar moedercellen en het kaderprogramma voor onderzoek.
Weloverwogen omdat het, wars van fundamentalistische opvattingen van welke signatuur ook, evenwichtige oplossingen aandraagt.
Zo wordt op het vlak van de stamcellen een onderscheid gemaakt tussen embryonale en zogeheten volwassen stamcellen, waarbij wordt onderstreept dat het - overigens veelbelovende - onderzoek naar volwassen stamcellen absolute voorrang moet krijgen. Bovendien wordt gesignaleerd dat de omstandigheden waarin stamcellen bij therapeutisch klonen en onder gebruikmaking van overtollige embryo's worden aangemaakt en verkregen een bedreiging vormen voor de fysieke integriteit van de vrouw. Daarom wordt tegen beide praktijken verzet aangetekend.
Sommigen verdedigen in naam van de vrijheid van onderzoek dat wetenschappers die therapeutische doeleinden nastreven onbeperkt moeten kunnen experimenteren. Waarde collega's, onderzoek is onontbeerlijk en moet daarom zoveel mogelijk bevorderd worden, maar zoals elk recht heeft het zijn grenzen. Met name de grens van de menselijke waardigheid mag op generlei wijze worden overschreden.
Wie zoals ik in deze waardigheid gelooft en alle levende wezens in bescherming neemt, kan deze waarden niet opofferen aan een vrijheid van onderzoek die als een absolute en grenzeloze ethische norm wordt voorgesteld, zeker niet wanneer blijkt dat deze vrijheid zich beperkt tot het uitvoeren van onderzoeksprojecten die voor de grote farmacieconcerns bijzonder winstgevend zijn. Toekomstperspectieven worden voorgesteld als reële verwezenlijkingen, terwijl het vooralsnog niet meer dan beloftevolle verwachtingen zijn.
Mijnheer de Voorzitter, de rapporteur heeft de moed gehad om simplistische beschouwingen te mijden en een diepgaand, ernstig en goed onderbouwd verslag voor te leggen. Zijn voorstellen vinden hun oorsprong in een voor iedereen aanvaardbare ethische houding, waarbij zowel afstand wordt genomen van bepaalde weliswaar eerbiedwaardige maar door velen gewraakte religieuze standpunten als van de al even afkeurenswaardige seculiere ethiek die hier vandaag tot absolute norm is verheven.
Ik ben derhalve van oordeel dat het verslag integraal onze steun verdient.

Malliori
Mijnheer de Voorzitter, toen wij ongeveer een jaar geleden besloten om een Tijdelijke Commissie menselijke genetica en andere nieuwe technologieën in de moderne geneeskunde op te richten, had niemand kunnen denken dat de dag van de stemming over het verslag van deze commissie zou samenvallen met een reeks verklaringen van staatshoofden, wetenschappers, particuliere ondernemingen en andere betrokken partijen over hetzelfde thema. Door de mededeling van Advance Cell Technology over de productie van menselijke embryo' s wordt de stemming van vandaag nog belangrijker. De besprekingen tot nu toe hebben aangetoond dat er nauwelijks meningsverschillen zijn over vraagstukken zoals de bescherming van de mensenrechten, de onschendbaarheid van de menselijke waardigheid, het recht op zelfbeschikking, de vertrouwelijkheid van persoonlijke gegevens, de eerbiediging van de gehandicapten en het verbod van discriminatie van werknemers op grond van genetische criteria.
Het was dan ook niet moeilijk om een ruime consensus te bewerkstelligen. Verder stemde de Tijdelijke Commissie ermee in dat genetische inlichtingen van levende mensen niet in aanmerking mogen komen voor octrooi, en was zij bijna unaniem van mening dat financiering van onderzoek op het gebied van het reproductief klonen moet worden verboden. De meeste tijd van ons werk werd dan ook in beslag genomen door het gevoelige thema van het therapeutisch klonen waarover de meningen verschilden en waar behoefte bestond aan diepgaandere discussies. Het gebrek aan een internationaal kader en voorschriften inzake de toepassing van dit onderzoek, en het gevaar dat restembryo' s voor commerciële doeleinden worden geproduceerd, waren aanleiding tot soms ernstige bezwaren. Het is duidelijk dat een brede consensus hierover momenteel niet haalbaar is en de desbetreffende werkzaamheden van de Tijdelijke Commissie moeten worden voortgezet en uitgediept.
Ik ben ervan overtuigd dat als wij een internationaal verdrag tot stand kunnen brengen en de particuliere en openbare instanties zich houden aan wetenschappelijk vastgestelde onderzoekscriteria op grond van protocollen, de bovengenoemde bezwaren kunnen worden ingetrokken. Pas dan zal het mogelijk worden een oplossing te vinden voor chronische gezondheidsproblemen zonder het gevaar te lopen van uitwassen die een schending zouden betekenen van het Handvest van de Grondrechten inzake de menselijke waardigheid. De daarin vervatte beginselen moeten namelijk boven de vrijheid van onderzoek komen.

Maaten
Mijnheer de Voorzitter, het gaat bij dit debat om veel meer dan onze visie op menselijke genetica: het gaat er ook om welke rol wij ons als Europese politici aanmatigen in de beoordeling van ethica, van wetenschap en van de integriteit van de Europese burger.
Ik heb de waarheid niet in pacht en ik meen dat ons nederigheid past. Burgers zijn heel goed in staat om hun eigen beslissingen naar eer en geweten te nemen. Persoonlijk sta ik aan de kant van zo vrij mogelijk wetenschappelijk onderzoek met het mogelijke perspectief van de genezing van tot nu toe ongeneeslijke ziekten zoals Parkinson, diabetes en hart- en vaatziekten, hoewel je in het laatste geval natuurlijk ook gewoon kunt stoppen met roken.
Het werk van onze commissie heeft aangetoond dat de Europese wetenschap gewetensvol met haar verantwoordelijkheid omgaat. Ik kan niet met mijn geweten verenigen dat wij de voorliggende vormen van onderzoek niet ondersteunen of zelfs verbieden, met inbegrip van therapeutisch klonen en stamcelonderzoek met behulp van restembryo's. Natuurlijk komen anderen tot een andere slotsom en ik respecteer dat, maar wij dienen daarom ook in acht te nemen dat verschillende lidstaten tot verschillende wetgevingen zullen komen.
In het voorliggende voorstel, Voorzitter, kan ik mij derhalve niet vinden, indien het onveranderd blijft.

Ahern
Ik wil de rapporteur bedanken voor zijn uitstekende verslag over dit moeilijke onderwerp. Ik ben de mening toegedaan dat het Parlement het klonen van mensen krachtig moet verwerpen. De recente ontwikkelingen in de Verenigde Staten zijn inderdaad verontrustend. Wij kunnen echter niet toestaan dat er geëxperimenteerd wordt met of handel wordt gedreven in menselijk leven. Technisch gesproken is er geen verschil tussen therapeutisch klonen en reproductief klonen. Als wij toelaten dat het klonen van mensen doorgaat onder het mom van therapeutisch klonen, riskeren we misbruik en ik ben bang dat een zwakzinnig of gehandicapt kind daarvan het gevolg zou zijn. Dat is mijn grootste vrees wat deze experimenten betreft en wanneer ik sommige verklaringen hoor, zoals die van Dr. Antinori, denk ik dat die vrees zeer gegrond is.
Menselijke embryo' s horen niet ontwikkeld te worden voor onderzoeksdoeleinden, maar in de VS is dat deze zomer in feite al gebeurd. Dusdanige experimenten dienen niet onder octrooibescherming te vallen. Vrouwen worden als grondstof gebruikt voor dergelijk onderzoek. Er wordt immers een invasieve procedure toegepast om eitjes, de grondstof voor klonen, te oogsten. Er bestaat al commerciële handel hierin, wat zeer laakbaar is.

Purvis
Mijnheer de Voorzitter, als Europa de meest concurrerende en dynamische economie ter wereld wil worden, zoals tijdens de Raad van Lissabon zo trots werd verklaard, moeten wij de voorwaarden en de omgeving creëren die onze wetenschappers stimuleren de grenzen van de wetenschap te verkennen. We kunnen deze zoektocht niet belemmeren en toch moeten we ook de menselijke waardigheid hooghouden. Wat is menselijke waardigheid? Wat is de waardigheid van iemand met de ziekte van Parkinson, de ziekte van Alzheimer, cystische fibrose of quadriplegie tengevolge van letsel aan de ruggengraat? Inderdaad, ook het embryo heeft recht op waardigheid, maar we hebben grote hoeveelheden overtollige embryo' s als gevolg van in-vitrofertilisatie. Deze embryo' s worden gewoonlijk ingevroren en uiteindelijk vernietigd. Is het niet beter dat deze embryo' s, met toestemming van de ouders, voor onderzoeksdoeleinden worden gebruikt in plaats van dat zij zinloos vernietigd worden?
Het is van essentieel belang dat onderzoek op deze gevoelige gebieden strikt gereglementeerd is en dat het alleen plaatsvindt in die landen waar het is toegestaan en waar adequate wetgeving bestaat. Ik zou het volgende tegen mijn vrienden willen zeggen. De Barmhartige Samaritaan stak de weg over en hielp zijn naaste. Uw naaste heeft misschien Parkinson, Alzheimer, rugletsel of diabetes. Met alle respect, maar zou u hem of haar aan de overzijde laten staan en doorlopen?
Dit verslag behandelt terloops ook richtlijn 98/44 betreffende de patentering van biotechnologische uitvindingen. Deze richtlijn is behandeld door de Commissie, de Raad en het Parlement en heeft daarmee alle legislatieve processen doorlopen die in de Europese Unie nodig zijn om hem rechtsgeldig te maken. De omzetting van de richtlijn ligt echter jaren achter op schema. Het is toch zeker de taak van de Commissie om met alle haar ter beschikking staande juridische middelen erop aan te dringen dat deze richtlijn wordt omgezet in alle landen die dit nog niet gedaan hebben. Te vaak gebruiken de Commissie en de lidstaten wat deze vormen van vooruitgang betreft mooie woorden. Als het eropaan komt nemen zij echter een weifelende, besluiteloze houding aan, terwijl Europa nog verder achterop raakt.
Mijnheer de commissaris, ik verzoek u krachtdadig op te treden en op te komen voor de toekomst van Europa.

Corbey
Mijnheer de Voorzitter, de ethische dimensie van dit debat is cruciaal, maar we moeten het daar niet bij laten: we moeten het ook hebben over macht. Wie heeft zeggenschap over het menselijk lichaam? De bio-octrooirichtlijn reguleert die macht. Helaas is deze richtlijn niet geheel helder. De mogelijkheden voor octrooien zijn te breed geformuleerd en daardoor komt de macht te eenzijdig bij de grote patenthouders te liggen. We moeten daar iets tegenover stellen.
In de eerste plaats moeten wij de richtlijn onderwerpen aan een grondige evaluatie van de sociaal-economische gevolgen ervan en zonodig een herziening voorstellen.
In de tweede plaats moeten we ervoor zorgen dat farmaceutische bedrijven zich verstaan met het publiek. Er moet publieke invloed op een onderzoeksagenda zijn. Wat willen we weten, wat kunnen we weten en wie mag wat weten?
In de derde plaats moeten we ervoor zorgen dat gentherapie voor iedereen toegankelijk blijft. Gentherapie is voorlopig erg kostbaar en dat kan de toegankelijkheid in het gedrang brengen.
In de vierde plaats moeten we ons afvragen wat de maatschappelijke gevolgen van de medische revolutie zijn: we worden ouder, we worden individueler, we bannen afwijkingen uit, en dat alles heeft gevolgen voor de menselijke verhoudingen, voor de arbeidsmarkt en voor de gezondheidszorg.
Tenslotte moeten we een publieke onderzoeksagenda opstellen die we niet moeten laten afbakenen door kunstmatige, ethische grenzen. We moeten van een smalle, op orthodoxe religie gebaseerde ethiek naar een brede maatschappelijke ethiek.
Het zesde kaderprogramma speelt hierbij een essentiële rol, maar samenwerking tussen nationale publieke instituties is minstens even belangrijk.

De Roo
Mijnheer de Voorzitter, ik spreek namens een aanzienlijke minderheid van mijn fractie die wetenschappelijk onderzoek met embryonale stamcellen wenst te bevorderen en die ook voorstander is van therapeutisch klonen: juist met gentechnologie worden medische doorbraken mogelijk die anders onmogelijk zijn. Reproductief klonen, niet alleen van mensen maar ook van dieren, wijzen wij ten stelligste af.
De christelijke en obscurantistische motivatie van het merendeel van het verslag-Fiori delen wij niet. De opvatting dat therapeutisch klonen automatisch leidt tot reproductief klonen is onhoudbaar. Daarom steunen wij het verslag-Fiori in zijn huidige vorm niet.

Hermange
Mijnheer de Voorzitter, we hebben eerst een Europa voor de handel gecreëerd, en nu de medeburgers ons vragen een Europa voor de mens te scheppen zien we dat het embryo een centrale plaats inneemt. In augustus van dit jaar is er Britse wetgeving tot stand gekomen waarin het klonen voor therapeutische doeleinden toegestaan wordt. Een aantal van ons heeft de Voorzitter toen verzocht een ad hoc-commissie op te zetten, en zij heeft aan dat verzoek gehoor gegeven, waarvoor onze dank. Deze ad hoc-commissie heeft overal informatie ingewonnen en vervolgens een verslag opgesteld, het verslag-Fiori. Ik dank de heer Fiori voor de inspanningen die hij zich met betrekking tot dit onderwerp heeft getroost.
In tegenstelling tot andere parlementen, zoals bijvoorbeeld het Franse parlement, kunnen wij dit onderwerp bespreken net nadat een particuliere onderneming aangekondigd heeft dat ze een mens gekloond heeft. Die onderneming beweert dat het hier om therapeutisch klonen ging. Ik begrijp wel wat ze willen bereiken, maar we moeten toch inzien dat het begrip therapeutisch klonen als alibi voor andere doelstellingen kan dienen. Doelstellingen die met winstbejag te maken hebben. Er is hier immers sprake van een vrijwel onbegrensde markt.
Waar gaat het eigenlijk om? We gaan ervan uit dat het menselijk lichaam niet als handelswaar kan worden beschouwd, en dat is in alle internationale verklaringen vastgelegd. Nu wordt voorgesteld dat principe opzij te zetten, en daarmee plaatsen we ons op het standpunt dat we dienen te bestrijden. Voorgesteld wordt immers dat we embryo' s creëren die dan later gebruikt moeten worden om stukken van ons lichaam op te lappen. Zo worden we zelf genetisch gemodificeerde organismen. En dat terwijl wij maar al te goed weten dat er in elk besluitvormingsproces een moment komt waarop we niet langer blind kunnen varen. Op dat moment moeten we ons afvragen: "doorgaan of ophouden?" . We geloven dat dit moment nu is aangebroken, aangezien de grens tussen therapeutisch en reproductief klonen erg vaag is. Therapeutisch klonen is eigenlijk niets anders dan reproductief klonen. Het enige verschil is dat je het groeiproces onderbreekt. Ik weet niet of ik me daarmee aan de ethische kant opstel, maar ik weet wel dat ik, door me zo uit te drukken, zeker niet de kant van de moderniteit kies. Dat ouderwetse onderscheid is overigens van weinig belang. Ik geloof namelijk dat de werkelijke confrontatie er één is tussen de nieuwe wetenschappers, die het menselijk lichaam als niet meer dan materiaal beschouwen, en al diegenen die dat lichaam zien als een erfgoed dat niet voor technische doeleinden gebruikt mag worden. Dat is dan ook mijn motivering geweest voor het indienen van amendement nr. 213 over de niet-octrooibaarheid van het leven, en amendement nr. 212. Daarmee geven we aan dat er geen enkel verschil bestaat tussen therapeutisch en niet-therapeutisch klonen. Met die gedachte in het achterhoofd verzoek ik de Voorzitter van dit Parlement om van onze commissie een permanente commissie te maken. Daarnaast vraag ik de voorzitter van de Commissie of hij er bij de nationale parlementen op wil aandringen dat de burgers in dit debat betrokken worden. Tot slot vraag ik de staatshoofden en regeringsleiders om een internationale conventie over de bio-ethiek bijeen te roepen.

Bowe
Ten eerste wil ik de rapporteur gelukwensen met het goede verslag dat hij en zijn medewerkers in eerste instantie ter tafel legden. Helaas vond daarna die betreurenswaardige stemming plaats in de commissie waardoor wij nu een verslag hebben waarmee ik persoonlijk niet kan instemmen. Dit debat over het uiteindelijke verslag komt zeer gelegen, nu Amerikaanse onderzoeksinstellingen hebben bekendgemaakt dat zij erin geslaagd zijn menselijke embryo' s te klonen. Het behoeft geen betoog dat wij, als we dit verslag aannemen, achterop raken bij de rest van de wereld wat betreft de ontwikkeling van zeer belangrijke behandelingsmethoden voor kanker, diabetes, Parkinson en Alzheimer. Er worden in dit debat geen wettelijke vereisten aan de lidstaten opgelegd. Wat wij vandaag duidelijk maken, zal - als het eenmaal in heel Europa is doorgedrongen - ernstige implicaties hebben voor toekomstig medisch onderzoek op cruciale gebieden.
Deze voorstellen zijn restrictief en extreem. Ze getuigen niet van een verstandige en evenwichtige benadering. Bepaalde lidstaten, bijvoorbeeld het Verenigd Koninkrijk, hebben het goede voorbeeld gegeven. Zij erkennen de mogelijke voordelen die deze technologieën ongetwijfeld bieden. We zien echter eveneens dat er controlemechanismen en gepaste licentieovereenkomsten nodig zijn waarin de zeer reële ethische vraagstukken zijn verwerkt.
Naar mijn mening moeten wij deze voorstellen in hun huidige vorm niet aannemen. Ze zijn namelijk onrealistisch en mogelijk schadelijk en ze zullen het medisch onderzoek in de hele EU ernstig schaden. Het nieuws uit de Verenigde Staten heeft deze week zeer duidelijk gemaakt dat het onderzoek momenteel snel vordert en dat de wetgeving gelijke tred moet houden met de technologie. Als de onderhavige voorstellen het beleid van de EU worden, draaien we de klok terug, terwijl we hem juist vooruit moeten zetten om belangrijke technologische ontwikkelingen te kunnen bijhouden.

Martens
Mijnheer de Voorzitter, ik behoor tot degenen die tegen klonen zijn, ook tegen therapeutisch klonen. Het verschil tussen therapeutisch en reproductief klonen is vooral een semantisch verschil en therapeutisch klonen opent hoe dan ook de deur naar reproductief klonen.
Goede bedoelingen, zoals het zoeken naar oplossingen voor ziekten, zijn niet voldoende om tegen te houden wat je wilt vermijden, zoals - en daar is iedereen het over eens - reproductief klonen en eugenetisch onderzoek.
Wie suggereert dat er geen openheid is, dat er een moraal wordt opgedrongen, dat er een ethische suprematie wordt geclaimd, heeft ongelijk: er is een jaar lang gediscussieerd, alle standpunten zijn uitvoerig aan de orde geweest, wetenschappers en experts zijn gehoord, en bij de stemming van vandaag heeft iedereen een gelijke stem. Vooral in Nederland merk ik vaak dat liberalen, wanneer anderen het niet met hen eens zijn, ineens gaan spreken van het opdringen van een moraal. Dat doet onrecht aan de feiten en de zelfstandige denkkracht van collega's.
Voorzitter, de suggestie dat therapeutisch klonen onontbeerlijk is voor genezing van mensen is misleidend: er zijn alternatieve onderzoeksmethoden die ook veelbelovend zijn. Ik ben tegen klonen en tegen het gebruik van embryo's, ook van restembryo's, omdat ik vind dat je mensen niet instrumenteel mag gebruiken, omdat ik de consequenties gevaarlijk vind. Het zal hoe dan ook leiden tot het maken van keuzen tussen verschillende soorten menselijk leven en er zijn alternatieven.
Onderzoek is belangrijk, maar de taak van de overheid is kaders te stellen. Die kaders moeten niet uitsluitend bedoeld zijn om, zoals de liberalen zeggen, te voorkomen dat de economie en het medisch en wetenschappelijk onderzoek gestoord worden. Zij moeten mijns inziens ook niet uitsluitend worden ingegeven door de vrije markt en het individueel belang. Wij moeten ook kijken naar het algemeen belang: de gevolgen voor de mensen in het algemeen, en niet alleen de zieken, de gevolgen voor de samenleving en voor de toekomstige generaties. Het kan niet zo zijn dat we leven scheppen om het daarna weer te vernietigen.
Voorzitter, ik richt mijn complimenten tot de rapporteur en ik ben buitengewoon blij met dit verslag.

Doyle
Het was tijdens dit debat soms moeilijk te onderscheiden of de aangevoerde argumenten op verstand of op gevoel waren gebaseerd. Wij hebben als politici de plicht onszelf van de feiten op de hoogte te stellen voordat we geboden en verboden uitvaardigen met betrekking tot medisch en wetenschappelijk onderzoek - al kunnen wij daarbij natuurlijk terugvallen op het voorzorgsbeginsel voor gebieden van wetenschappelijke onzekerheid.
Wij moeten het onderzoek laten doorgaan teneinde het lijden te verlichten van de miljoenen mensen met ernstige ziekten, rugletsel, Alzheimer, Parkinson, aandoeningen van de motorische zenuwen, diabetes, kanker en hartziekten; de lijst is eindeloos. Het deugdelijk reguleren en licentiëren van onderzoek in de wetenschappelijke gemeenschap is echter een zaak van ons allemaal, op lidstaatniveau, EU-niveau en internationaal niveau - en de huidige staat van die regulering geeft aanleiding tot enige zorg.
Laat ik dit duidelijk stellen. Ik trek de grens bij reproductief klonen, eugenetica en het opzettelijk creëren van embryo' s voor onderzoeksdoeleinden. Maar zelfs het Vaticaan verwerpt niet alle vormen van stamcelonderzoek met embryonaal weefsel: het accepteert stamcelonderzoek met uit spontane abortussen verkregen materiaal.
Ik zou het volgende willen zeggen tegen degenen die menen dat het onderscheid tussen therapeutisch en reproductief klonen slechts semantisch is. Als ik een slagersmes in mijn hand heb, kan ik daarmee volkomen legaal uw biefstukje snijden of er geheel in strijd met de wet uw hoofd mee afhakken. Dit laatste wordt op passende wijze gesanctioneerd. Daarvan zijn tegenwoordig voorbeelden te over.
Als onderzoek legaal is in een lidstaat, is het merkwaardig om te verbieden dat daarvoor overheidsmiddelen beschikbaar worden gesteld. Geen enkele lidstaat wordt immers door wie dan ook gedwongen om een bepaald soort onderzoek legaal te maken. Het betreffende onderzoek is acceptabel en eerbiedigt het menselijk leven en de menselijke waardigheid of niet. De wijze waarop het onderzoek gefinancierd wordt maakt het niet meer of minder ethisch.
Laten wij onderzoek op dit uitermate gevoelige en belangrijke gebied reguleren en aan banden leggen door de instelling van evenredige straffen voor die enkele schurk die zijn eigen faam belangrijker vindt dan het algemeen belang en het lot van de mensheid. Ik bid dat wetenschappers, politici en medici zich in deze opwindende, maar tegelijk ook beangstigende en verbijsterende tijden waarin de grenzen van de wetenschap worden verkend, zullen laten inspireren door God, waar zij hem of haar ook moge vinden.

Müller, Emilia Franziska
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, wij hebben in het Parlement een jaar lang de tijd gehad om ons intensief bezig te houden met de ethische, sociale, economische en juridische aspecten van de menselijke genetica. Ik dank de heer Fiori voor zijn uitgebreide verslag. De razendsnelle ontwikkelingen op het gebied van de moderne geneeskunde staan op gespannen voet met de ethische beginselen van onze samenleving. Het menselijk genoom is ontcijferd, de functies van de genen worden bepaald en er ontstaan nieuwe technieken in de geneeskunde. Samen met het stamcelonderzoek bieden deze ontwikkelingen revolutionaire nieuwe mogelijkheden om zeer specifieke ziekten te behandelen. Daardoor neemt onze politieke verantwoordelijkheid evenwel ook toe. Wij moeten duidelijke grenzen stellen en duidelijke waarden en normen vastleggen. Wij mogen in geen geval toestaan dat de wetenschappelijke vooruitgang en de daaruit voortvloeiende verwachtingen van therapieën de ethische grenzen doen vervagen.
Het bedrijf ACT heeft ons deze week met de productie van een menselijk embryo door kerntransplantatie voor voldongen feiten gesteld. Hiermee zijn de ethische grenzen duidelijk overschreden. Het is derhalve dringend noodzakelijk dat het Europees Parlement een duidelijk signaal afgeeft voor de bescherming van de menselijke waardigheid tegen onbegrensd onderzoek. Het is van belang dat wij ons duidelijk uitspreken tegen het therapeutisch en reproductief klonen van menselijke embryo' s, tegen welke ingrepen dan ook in de menselijke kiembaan en tegen de productie van menselijke embryo' s die slechts voor onderzoek dienen. Dit verbod moet zowel voor de openbare als de particuliere sector gelden.
Op het gebied van stamcelonderzoek ben ik principieel tegen consumptief onderzoek naar embryo' s. Onderzoek naar de 72 stamcellijnen, die reeds voor 1 augustus 2001 bekend waren, acht ik bij elementair onderzoek evenwel aanvaardbaar. In plaats van leven in het algemeen ter beschikking te stellen, dienen wij met name alternatief onderzoek te stimuleren naar foetale en adulte stamcellen van menselijke embryo' s. Ieder mens heeft het recht op uniciteit. Wij als politici moeten ons in de toekomst met kracht voor dit recht inzetten.

Korhola
Mijnheer de Voorzitter, ik sluit mij bij de felicitaties aan: collega Fiori heeft een enorme klus geklaard en het resultaat is goed en getuigt van verantwoordelijkheidsgevoel. Wij christen-democraten hebben bedenkingen bij het creëren van menselijke embryo's om mee te klonen, zowel wat betreft therapeutische als reproductieve doeleinden. Wij zijn daarentegen niet tegen de ontwikkeling van de gentechnologie en zijn voorstander van onderzoek. Wij willen wel dat dat met respect voor de menselijke waardigheid gebeurt. Het menselijk leven is op zich waardevol, al vanaf het begin, en de waardigheid ervan moet daarom bewust worden beschermd.
Dit jaar heb ik vaak horen zeggen dat wij de wetenschap niet aan banden kunnen leggen of de ontwikkeling niet tegen kunnen houden. Die uitspraak is uitermate vaag en ondoordacht. Wij zijn het er allemaal over eens dat een bepaald soort ontwikkeling gestopt moet worden, niemand in deze zaal wil immers het reproductief klonen toestaan. In die zin zijn wij ons nog bewust van vreselijke perioden uit de geschiedenis. Het is echter alsof sommigen zijn vergeten dat ook de rashygiënisten van honderd jaar geleden de leidinggevende wetenschappers van hun tijd waren, en geen duivels. Zij wilden de mensheid helpen binnen hun eigen normen en waarden, net als velen dat nu ook willen. Het is daarom nodig dat de politici de ethische verantwoordelijkheid op zich nemen die hun toebehoort. Wij moeten ons bezighouden met de vraag welke waarden wij voortaan als richtsnoer gaan gebruiken.
Als er over de ethiek van gentechnologie wordt gesproken, wordt vaak de dreiging van een Übermensch als schrikbeeld aangevoerd. Het echte gevaar schuilt echter niet zozeer in de gedachte van het creëren van een Übermensch, maar in het onder controle houden van de Untermensch. Dat wordt geconcretiseerd in de sociale hygiëne, waarin wordt gestreefd de foute levensvormen te scheiden van de goede en het onbruikbare te vernietigen. Daar is ook op gewezen door vertegenwoordigers van gehandicapten die onze commissie hebben bezocht: wij mogen geen maatschappij creëren waarin alleen gezonde personen welkom zijn.
In minstens twee opzichten is er geen verschil tussen het therapeutisch en het reproductief klonen: in technisch opzicht is er sprake van dezelfde ingreep en als de zaak vanuit het embryo wordt bekeken, dan is het embryo in beide gevallen een gebruiksgoed voor een ander doeleinde dan strikt voor zichzelf, dan voor uniek gebruik. Hoe kunnen wij garanderen dat men later niet overgaat op het klonen van mensen, omdat dat juist in technisch opzicht al gedaan is? Daar moet wij ons ernstig op bezinnen, zodat wij beseffen waar wij in feite over besluiten.

Sommer
Mijnheer de Voorzitter, de discussie van vandaag gaat over fundamentele vragen over het menselijk bestaan. Bestaat het recht op levenslange gezondheid? Bestaat het recht op een eigen kind of op een gezond eigen kind? Bestaat ten slotte het recht op eeuwig leven, natuurlijk in gezondheid? Wij beschikken over nieuwe technieken en er worden allerlei toezeggingen gedaan die genezing beloven. Tot dusver is daarvan, tenminste op het gebied van embryonaal stamcelonderzoek, echter nog niets bewezen. Willen wij ons daadwerkelijk laten verblinden door het egoïstisch belang van onderzoekers? Willen wij ons laten gebruiken door de industrie met haar commercieel belang? Het begrip "therapeutische kloon" geeft een vertekenend beeld, want de kloon kan ook voor reproductieve doeleinden gebruikt worden. Is de productie van klonen of het gebruik van zogenaamde overtollige embryo' s voor het gebruik van de onderdelen, de stamcellen, ethisch verantwoord? Nee, dat is niet ethisch verantwoord! Het is eerder een moderne vorm van kannibalisme. Overigens is deze discussie eigenlijk al overbodig en achterhaald.
Er bestaan immers serieuze alternatieven, zoals het gebruik van adulte stamcellen en stamcellen van navelstrengbloed. Met deze technieken zijn in de praktijk reeds grote successen behaald, veel groter dan bij embryonaal stamcelonderzoek. Tegen deze alternatieven bestaan geen ethische bezwaren. Van de politiek wordt nu verwacht dat ze de grenzen bepaalt. De wetenschap is daar immers niet toe in staat, omdat de wil hiertoe ontbreekt. De beslissing is aan ons! Wij dienen moed te tonen in weerwil van al het verzet! Embryonale stamcellen mogen niet worden gebruikt, ongeacht of ze nu gekloond of overtollig zijn. Er mag niet worden ingegrepen in de menselijke kiembaan. Er mag geen selectie worden gemaakt uit al dan niet waardevol leven. Wel moeten wij de wetenschap ondersteunen bij het zoeken naar alternatieven. Laten wij met aplomb optreden en duidelijke grenzen trekken. Daarvoor is het de allerhoogste tijd!

Scallon
Mijn complimenten aan de heer Fiori. De ethische richtsnoeren in dit verslag zijn tot stand gekomen na een jaar debatteren en discussiëren. Er was overweldigende steun voor ethisch onderzoek, maar iedere vorm van het klonen van mensen, de vernietiging van menselijke embryo' s in het kader van onderzoek of het ingrijpen in de menselijke geslachtslijn werd verworpen. Wij waren dan ook teleurgesteld toen het verslag-Caudron, waarover wij onlangs gestemd hebben, voorzag in het beschikbaar stellen van overheidsmiddelen voor onderzoek dat niet alleen in strijd is met deze richtsnoeren, maar ook met de grondwet van mijn land en die van drie andere lidstaten.
Nu gaan sommige amendementen van het verslag-Fiori zelfs nog verder dan het verslag-Caudron. In amendement 238 wordt voorgesteld modificatie van de kiembaan voor therapeutische doeleinden toe te staan. In combinatie met amendement 237 zou dit amendement therapeutisch klonen mogelijk maken. Het is vanuit ethisch oogpunt verkeerd om het ene menselijk leven te schaden of te vernietigen ten behoeve van het andere. Onderzoek in de Verenigde Staten bewijst volgens vooraanstaande internationale wetenschappers dat het ook niet nodig is embryo' s te gebruiken. De nieuwe embryologie bewijst dat adulte en andere postnatale stamcellen geweldige biomedische mogelijkheden bieden, even goede of zelfs nog betere mogelijkheden dan embryonale stamcellen. Het werken met embryonale stamcellen wordt nu zelfs al 'oude embryologie' genoemd.
Er zijn dus andere succesvolle, ethisch verantwoorde en niet-controversiële alternatieven voorhanden. Laten wij niet vergeten dat sommige wetenschappelijke doorbraken ethisch gezien een achteruitgang zijn.

Ferrer
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen feliciteer ik de heer Fiori met zijn uitstekende verslag, waarin ik mij ten volle kan vinden. Ondanks de beloftevolle horizonten waarop de biotechnologie uitzicht biedt, mogen wij immers niet uit het oog verliezen dat de mens onder geen beding als instrument in dienst van de wetenschap mag worden gesteld. In het verslag van de heer Fiori worden de ethische grenzen van het biotechnologische onderzoek duidelijk afgebakend.
Een zogenaamde beschaafde maatschappij, een maatschappij als de onze, die de verdediging van de mensenrechten hoog in het vaandel draagt, mag immers niet dulden dat er met mensen wordt gemanipuleerd, zelfs niet in het embryonale stadium, zelfs niet wanneer hiermee een verheven doeleinde wordt nagestreefd.
Onderzoek met - al zij het overtollige - embryonale stamcellen, klonen van mensen - van onverschillig welke aard aangezien het uiteindelijk steeds om hetzelfde gaat, om de vernietiging van een menselijk wezen of het scheppen van de mogelijkheid daartoe - en aanmaak van embryo's voor onderzoek zijn derhalve onaanvaardbare praktijken. Zij plegen een aanslag op de menselijke waardigheid en de allerhoogste waarde, het leven zelf, waarvan dit Parlement en de Europese Unie de grootste voorvechters zijn.

Busquin
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren afgevaardigden, ik wil allereerst de leden van de Tijdelijke Commissie menselijke genetica, de voorzitter van die commissie, de heer Goebbels, en de rapporteur, de heer Fiori, gelukwensen. Zij hebben buitengewoon degelijk werk afgeleverd.
De recente ontwikkelingen in de Verenigde Staten op het gebied van het klonen van mensen hebben opnieuw aangetoond dat er dringend een diepgaand debat moet worden gevoerd over dit onderwerp, ook - en ik zou willen zeggen: vooral - op Europees niveau. Zoals u weet gaat het hier om een initiatiefverslag, en de Commissie is derhalve niet verplicht een officieel standpunt in te nemen. De met deze kwestie samenhangende vragen zijn echter van groot politiek belang, en daarom zal ik u mijn mening geven over de belangrijkste kwesties en het standpunt dat er met betrekking tot die kernpunten in de tekst van de resolutie wordt ingenomen. Ik houd de volgorde aan waarin deze kwesties in de tekst aan de orde komen.
Over de kadervoorwaarden die voor de menselijke genetica zouden moeten gelden is de Commissie het helemaal eens met hetgeen er in de tekst wordt gesteld. Het staat buiten kijf dat bij de menselijke genetica ethische overwegingen de doorslag moeten geven. In artikel 13 van het Europees Handvest voor de Grondrechten staat duidelijk aangegeven dat het onderzoek vrij is, maar ook dat we technologische ontwikkelingen op een verantwoordelijke wijze moeten toepassen. Dit begrip, verantwoordelijke technologische vooruitgang, is één van de hoofdbegrippen in het actieplan dat de Commissie binnenkort zal presenteren met betrekking tot al die kwesties die verband houden met de verhouding tussen maatschappij en wetenschap.
Dan kom ik nu op één van de grote vragen. De genetische test: in de resolutie wordt dit probleem terecht heel expliciet aan de orde gesteld. De op dit gebied geldende kwaliteitsnormen moeten inderdaad consistenter worden, ofwel door harmonisering, ofwel door wederzijdse erkenning. De Commissie zal een onderzoek laten verrichten naar de verschillende technische opties die we hier hebben. Duidelijk is ook dat we het onderzoek naar zeldzame ziekten op Europees niveau beter moeten coördineren. Zoals u weet, is in het nieuwe kaderprogramma voor onderzoek vastgelegd dat laboratoria die op dit terrein onderzoek verrichten een netwerk kunnen opzetten, en wel volgens de richtsnoeren zoals die opgenomen zijn in de resolutie betreffende zeldzame ziekten die in 1999 door het Europees Parlement en de Raad aangenomen is.
Met betrekking tot de farmaco-genetica pleit de resolutie voor het opzetten van een geharmoniseerd normatief kader voor de ontwikkeling van nieuwe, op de genetica gebaseerde producten. Zoals u bekend zal zijn, bestaat er reeds een geharmoniseerd kader voor de ontwikkeling, het testen en het afgeven van vergunningen voor biomedische producten. De communautaire wetgeving aangaande farmaceutische producten is in algemene zin reeds van toepassing op gentherapie en de binnen het kader van de celtherapie gebruikte medicamenten. De wetenschap en de biotechnologie blijven zich met rasse schreden ontwikkelen, en daarom zullen er juridisch-technische aanpassingen moeten worden gemaakt om ervoor te zorgen dat bepaalde nieuwe producten ook onder deze wetgeving komen te vallen.
Derde punt: het gebruik van persoonlijke gegevens verkregen uit genoomonderzoek. Als het gaat om het gebruik van persoonlijke gegevens, dan is het recht op bescherming van het privé-leven natuurlijk de eerste prioriteit. Er moet toestemming worden gegeven, en die toestemming moet vrij geschieden, op basis van degelijke informatie. De Commissie gaat onderzoeken of, en in welke mate, de bestaande wetgeving ter bescherming van het privé-leven moet worden aangepast en vervolledigd. Eén van de punten die volgens mij bijzondere aandacht behoeft is de vraag of gegevens door verzekeringsmaatschappijen gebruikt mogen worden. Dat punt wordt in de resolutie trouwens ook expliciet genoemd.
Dan nu octrooibaarheid. Er is gesproken over de vraag of producten uit de biotechnologische sfeer octrooibaar zijn. Dit is een belangrijke kwestie en we raken hier de kern van de zaak, ook al lijkt het op het eerste gezicht om een groot aantal uiterst technische aspecten te gaan. Zoals u weet is aan de richtlijn zoals de Gemeenschap die op dit gebied uiteindelijk heeft aanvaard een zeer intens, tien jaar durend debat voorafgegaan, vooral in het Parlement. Die richtlijn is pas in een aantal lidstaten in nationale wetgeving omgezet. De internationale concurrentie is op dit gebied heel sterk, en deze richtlijn verschaft de Europese onderzoekers en industriëlen een onmisbaar gemeenschappelijk referentiekader. Het is een innovatieve richtlijn, en mede daarom uiterst belangrijk, maar het is wel zaak dat we nu de voorwaarden scheppen voor een efficiënte toepassing ervan. Het gaat er in dit stadium niet om de richtlijn aan te passen of de inhoud ervan te herzien. Het gaat erom een aantal aspecten van de richtlijn te verduidelijken. Deze richtlijn en de discussie die erover gevoerd wordt maken duidelijk wat in de toekomst de verhoudingen zullen moeten zijn tussen de maatschappij en de wetenschap, en tussen de wetgever en de onderzoeker. De wetenschap ontwikkelt zich razendsnel, kennis neemt steeds sneller toe, en we moeten daarom regels opstellen. De politieke besluitnemers en de volksvertegenwoordigers zullen dat moeten doen, en wel op een verantwoordelijke wijze. De beslissingen die dan genomen worden moeten echter wel steeds afgezet worden tegen de zich steeds verdiepende kennis. Er moet dus een open dialoog worden gevoerd tussen onderzoekers, juristen, politici en burgers. De jurisprudentie zal zich hoe dan ook ontwikkelen. Maar dat kan niet in een "wetenschappelijk vacuüm" , net zo min als de wetenschap zich in een "juridisch vacuüm" ontwikkelen kan.
We hebben daarom een Groep op Hoog Niveau voor wetenschap en de technologie van het leven opgezet, onder het voorzitterschap van professor Axel Kahn. We hebben deze groep gevraagd zich over dit onderwerp uit te spreken en helderheid te verschaffen over een aantal aspecten van de octrooibaarheid van uit de biologische sfeer voortgekomen producten en over de toepassing van de richtlijn. Deze groep heeft onlangs een belangrijke verklaring openbaar gemaakt, die geïntegreerd zal worden in het jaarverslag aan het Parlement en de Raad. Dat was trouwens in de richtlijn al voorzien. De Groep wijst erop dat de octrooibescherming met betrekking tot genen niet van toepassing kan zijn op genen zoals die in een natuurlijke omgeving bestaan, maar uitsluitend op geïsoleerde moleculen van het menselijk lichaam, zoals die gebruikt worden binnen de context van een duidelijk omschreven technische toepassing. Zo maakt de Groep duidelijk dat de uitdrukking "patenteren van het leven" niet exact is en aanleiding tot misverstanden geeft. De Groep wijst er ook op dat zo' n octrooi niet betekent dat de octrooihouder daarmee ook "eigenaar" van het gepatenteerd object wordt. Het geeft de houder alleen het exclusieve recht om zijn uitvinding of ontdekking gedurende een bepaalde periode te exploiteren. Als er dan een strategie wordt gevolgd waarbij octrooien te ruim worden gedefinieerd, dan kan dat volgens de Groep negatieve gevolgen hebben voor het onderzoek en de met het octrooi samenhangende medische toepassingen.
De Groep vestigt er de aandacht op dat onderzoekers een duidelijker besef moeten ontwikkelen van intellectueel eigendom. Een dergelijk besef heeft tot nu toe vaak ontbroken. Die bewustwording zou via een collectief leerproces gerealiseerd moeten worden, waarbij het van groot belang is dat ervaringen worden uitgewisseld. Er moeten voor dat doel contacten worden gelegd tussen de wetenschappelijke gemeenschap, de juridische wereld, de politieke besluitmakers, de industrie, de media en de burgers zelf.
Met het oog op de voorbereiding voor het jaarverslag voor de Raad en het Parlement omtrent de tenuitvoerlegging van de Europese richtlijn voor de octrooibaarheid van biotechnologische uitvindingen is de Commissie van plan een groep wetenschappers en juridische experts bijeen te brengen, en hun te vragen een aantal zaken op te helderen. Toen de richtlijn werd opgesteld was nog lang niet duidelijk in welke mate het gebruik van stamcellen zou kunnen bijdragen tot de ontwikkeling van therapieën. Dat is nu veel duidelijker. Ook de Europese werkgroep voor ethiek is gevraagd een advies uit te brengen aangaande deze kwestie, dat wil zeggen de octrooibaarheid van producten die met het gebruik van stamcellen ontwikkeld zijn. Wij verwachten dat advies tegen het einde van dit jaar.
Dan kom ik nu bij het laatste punt: stamcellen, klonen, en het onderzoek met embryo' s. Dit debat heeft aangetoond dat de kwestie stamcellen heel gevoelig ligt. De aankondiging, begin deze week, van de resultaten die een Amerikaans bedrijf op het gebied van klonen heeft bereikt, heeft opnieuw vragen opgeroepen met betrekking tot deze techniek. Het heeft mij genoopt te herhalen dat de Commissie zich verzet tegen elke vorm van onderzoek waarbij gebruik wordt gemaakt van embryo' s die speciaal voor onderzoeksdoeleinden zijn gecreëerd. Dat geldt ook voor stamcellen.
Ik moet u echter allereerst op een formeel punt wijzen: op het gebied van bio-ethiek beschikt de Commissie niet over normatieve bevoegdheden. Er bestaan op dit gebied verschillen tussen de nationale culturen, en de gevoeligheden liggen telkens weer anders. Daarom berust de bevoegdheid op dit gebied regels uit te vaardigen bij de lidstaten. Deze kwesties zijn op dit moment overal onderwerp van een vaak hevig debat: in de lidstaten, in dit Parlement, maar ook - en dat verheugt mij zeer - bij de Raad van Europa, een instantie waarmee de Commissie nauw samenwerkt. Ook daarbuiten wordt op internationaal niveau een levendige discussie gevoerd.
Over een aantal fundamentele kwesties bestaat eensgezindheid. Klonen voor reproductieve doeleinden wordt overal afgewezen. Dat blijkt - bijvoorbeeld - expliciet uit het Europees Handvest voor de Grondrechten. De Commissie staat dan ook achter het Frans-Duitse initiatief om een internationale conventie te organiseren teneinde reproductief klonen overal te verbieden. Het gebruik van stamcellen van embryo' s en het gebruik van menselijke embryo' s voor onderzoeksdoeleinden zijn onderwerpen waarover, zoals bekend, de meningen verdeeld zijn, al naar gelang de overtuiging. De gevoeligheden zijn hier niet overal dezelfde. De ethische kwesties waar we het hier over hebben zijn uiterst complex, aangezien er altijd een risico op misbruik bestaat en we een evenwicht moeten vinden tussen een aantal grondbeginselen en de belangen van zieken en de mogelijkheden hun lijden en dat van hun naasten te verlichten. Je kunt je op het standpunt stellen dat het creëren van menselijke embryo' s verboden moet worden, maar dat het mogelijk moet zijn reeds bestaande, zogenaamde restembryo' s te gebruiken, met name voor de productie van stamcellen. Daar moeten strikte ethische normen voor gelden, waarop streng toezicht moet worden gehouden. Ook de nationale wetgeving moet steeds gerespecteerd worden. Dat standpunt vertegenwoordigt volgens mij een acceptabel evenwicht, en dat is ook de mening van de Europese werkgroep voor ethiek. De werkgroep is van oordeel dat het niet nodig is door celkerntransfers embryo' s te creëren voor onderzoeksdoeleinden. Voor heel veel onderzoek kan namelijk gebruik worden gemaakt van stamcellen uit een andere bron. Ik bedoel dan in de eerste plaats de zogenaamde restembryo' s.
Is het gerechtvaardigd bepaalde onderzoeksmogelijkheden geheel uit te sluiten, als we daarmee het risico lopen verstoken te blijven van behandelingsmethoden waarmee we ernstig lijden kunnen verlichten, en daarbij Europa de kans ontzeggen aan deze ontwikkelingen deel te nemen? Bij de huidige stand van kennis zijn er nogal wat onbeantwoorde vragen, ook in puur wetenschappelijke zin. Daarom organiseert de Commissie op 18 en 19 december hier in Brussel een conferentie onder de titel: "Stamcellen - therapieën voor de toekomst?" . Ik nodig alle geïnteresseerden in dit Parlement opnieuw uit deel te nemen. De discussie zal gaan over de mogelijkheden en de prioriteiten bij het stamcelonderzoek, maar ook over alle andere moeilijkheden waar we op dit vlak mee te maken krijgen.
Ik sluit af met een laatste punt over leidinggeving en de openbare discussie. Ik kan het wat dit betreft niet anders dan volledig eens zijn met het verslag. Het actieplan "wetenschap en maatschappij" dat wij nu opstellen gaat in die richting, dat kan ik u alvast vertellen. De bedoeling is om de openbare discussie over dit onderwerp te stimuleren. Het is van belang dat deze discussie zo breed en openbaar mogelijk wordt gevoerd.
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren afgevaardigden, het gaat hier om een onderwerp dat de toekomst van de Europese Unie voor een belangrijk deel zal bepalen, en het doet mij deugd vast te mogen stellen dat dit Parlement een fundamentele rol heeft willen spelen in dit debat, dat uiterst bevredigend verlopen is. In een Europa waar de burgers dezelfde fundamentele waarden delen, kunnen we ook over bepaalde onderwerpen van mening verschillen. Het Parlement is bij uitstek de plaats waar de verschillende meningen op hun merites kunnen worden beoordeeld. De Commissie hoopt dat u uw inspanningen op dit gebied zult voortzetten, en ze zal nauw met u blijven samenwerken, zoals ze dat ook met de lidstaten zal blijven doen. We moeten informatie verzamelen, nadenken en van gedachten wisselen over wat verantwoordelijke wetenschappelijke vooruitgang nu precies inhoudt.
(De vergadering wordt om 10.55 uur onderbroken en om 11.05 uur hervat)

Stemming
Voorstel voor een verordening van de Raad houdende wijziging van Verordening (EG) nr. 539/2001 tot vaststelling van de lijst van derde landen waarvan de onderdanen bij overschrijding van de buitengrenzen in het bezit moeten zijn van een visum en de lijst van derde landen waarvan de onderdanen van die plicht zijn vrijgesteld (COM(2001 570 - C5-0505/2001 - 2001/0231(CNS)

(Het Parlement keurt het voorstel van de Commissie goed)
  
Aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0382/2001) van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot twintigste wijziging van Richtlijn 76/769/EEG van de Raad inzake de beperking van het op de markt brengen en van het gebruik van bepaalde gevaarlijke stoffen en preparaten (gechloreerde paraffines met een korte keten) (9461/1/2001 - C5-0301/2001 - 2000/0104(COD)) (Rapporteur: de heer Nisticò)
Busquin, Commissie. (FR) Mevrouw de Voorzitter, de Commissie is tegen de amendementen 1, 2 en 3. Als gevolg van de amendementen 1 en 3 zou het voorgestelde toepassingsgebied groter kunnen worden. Dat is op grond van de huidige kennis niet te rechtvaardigen en het zou de wetenschappelijke basis van de voorgestelde richtlijn kunnen ondermijnen. Amendement 2 is onaanvaardbaar omdat die gaat over stoffen die niet onder de voorgestelde richtlijn vallen. Bovendien is dit amendement in tegenspraak met het initiatiefrecht van de Commissie. De Commissie is dan ook tegen de amendementen 1, 2 en 3.

Nisticò
Mevrouw de Voorzitter, ik ben het eens met het standpunt van commissaris Busquin, maar het Parlement wil paal en perk stellen aan het in de handel brengen van deze voor de mens en het milieu mogelijk gevaarlijke stoffen. In de amendementen 1 en 2 op de overwegingen staan een wens en een indicatie van het Parlement. Wij zijn echter tegen amendement 3.
(De Voorzitter verklaart het gemeenschappelijk standpunt als gewijzigd te zijn goedgekeurd)   
Verslag (A5-0404/2001/2001) van de heer Miranda, namens de Commissie ontwikkelingssamenwerking, over het voorstel voor een verordening van de Raad houdende toepassing van een schema van algemene tariefpreferenties voor de periode van 1 januari 2002 tot en met 31 december 2004 (COM(2001) 293 - C5-0374/2001 - 2001/0131(CNS))
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)  
Verslag (A5-0176/2001) van de heer Dell' Alba, namens de Begrotingscommissie, over het voorstel voor een verordening (EG, EGKS, Euratom) van de Raad houdende het Financieel Reglement van toepassing op de algemene begroting van de Europese Gemeenschappen (COM(2000) 461 - C5-0627/2000 - 2000/0203(CNS)
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)  
Verslag (A5-0424/2001) van de heer Ferber, namens de Begrotingscommissie, over de aanvullende raming van de ontvangsten en uitgaven van het Europees Parlement voor het begrotingsjaar 2001 (2001/2243(BUD))
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
  
Verslag (A5-0348/2001) van de heer Bouwman, namens de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van richtlijn 80/987/EEG van de Raad betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgevingen der lidstaten inzake de bescherming van de werknemers bij insolventie van de werkgever (COM(2000) 832 - C5-0017/2001 - 2001/0008(COD))
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)  
Verslag (A5-0415/2001) van mevrouw Foster, namens de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme, over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot instelling van gemeenschappelijke regels op het gebied van de veiligheid in de burgerluchtvaart (COM(2001) 575 - C5-0481/2001 - 2001/0234(COD))
Betreffende amendement 6
Foster
Ik wil een mondeling amendement indienen op de laatste zin van amendement 6. Daar moet staan: "De lidstaten aanvaarden een evenredig aandeel van de kosten van de veiligheid van de luchtvaart op grond van de overweging dat bedreigingen van de veiligheid van de luchtvaart een uiting zijn van bedreigingen van de staat."
Aangezien meer dan 12 leden bezwaar hebben, wordt het mondeling amendement verworpen)
Betreffende amendement 20

Wiersma
Mijnheer de Voorzitter, wat wij voorstellen is om in het amendement de woorden "ontwikkelt een mechanisme om na te gaan" te vervangen door "zal nagaan" en de woorden "samen met ICAO en ECAC" - dat zijn de internationale luchtvaartorganisaties - toe te voegen.
(De Voorzitter stelt vast dat er geen bezwaar werd gemaakt tegen de indiening van dit mondeling amendement)
Betreffende paragraaf 3 van de wetgevingsresolutie

Foster
Er is een mondeling amendement dat als volgt luidt: "behoudt zich het recht voor in tweede lezing elke door de Raad in zijn gemeenschappelijk standpunt aangenomen bijlage bij deze verordening te wijzigen, indien deze bijlage zoals zij aan de Raad wordt voorgelegd, niet was opgenomen in het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement."
(De Voorzitter stelt vast dat er geen bezwaar werd gemaakt tegen dit mondeling amendement) (Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)
  
Verslag (A5-0390/2001) van mevrouw Theato, namens de Commissie begrotingscontrole, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de strafrechtelijke bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschap (COM(2001) 272 - C5-0225/2001 - 2001/0115(COD))

Heaton-Harris
Mevrouw de Voorzitter, uw diensten zullen u ongetwijfeld vertellen dat de tekst na al onze wijzigingen tamelijk onsamenhangend is geworden, zowel wat de tekst zelf als wat de bedoeling ervan betreft. In verband met het Groenboek over de Europese openbare aanklager dat de Commissie momenteel opstelt, de voorbereidingen voor de Intergouvernementele Conferentie in 2004 en het feit dat verschillende commissies van dit Parlement niet zijn geraadpleegd, verzoek ik u dit verslag terug te verwijzen naar de commissie.

Mulder
Mijnheer de Voorzitter, ik kan de argumenten van de heer Heaton-Harris onderschrijven. Dit is een controversieel verslag. Het is belangrijk dat het Parlement zo veel mogelijk in consensus optreedt over dit onderwerp en ik zou daarom ook willen voorstellen dat het verslag wordt terugverwezen naar de Begrotingscommissie.

Theato
Mevrouw de Voorzitter, de heer Heaton-Harris heeft voor een deel gelijk met zijn bewering van zojuist. Hij doelt op een gedeelte waarin het om de tijdelijke oplossing ging van een Europese officier van justitie, terwijl de andere amendementen op het voorstel voor een richtlijn zijn aangenomen. Mijns inziens is deze terugverwijzing niet direct de juiste procedure waarmee wij het probleem kunnen oplossen dat door de stemming is ontstaan. Ik kan niet beoordelen hoe dit verslag nog gewijzigd moet worden en ook de stemming binnen de commissie geeft daarover geen uitsluitsel.

Palacio Vallelersundi
 Mevrouw de Voorzitter, ten gevolge van de stemming zijn er inderdaad enkele contradicties in de tekst geslopen. Het gaat evenwel om kleinigheden. Wij bevinden ons in de eerste lezing. Als alle verslagen die een dergelijk gebrek aan coherentie vertonen naar de bevoegde commissie zouden worden terugverwezen, zouden maar bitter weinig eerste lezingen de proef doorstaan.
Ik herhaal nogmaals dat dit geen reden is om het verslag terug te verwijzen naar de commissie.

Mulder
Ik kan alleen mijn argumenten nog maar een keer herhalen, Voorzitter: dit betreft een zeer controversieel onderwerp en het is van belang dat het Parlement zo veel mogelijk in consensus spreekt. Daarom zou ik namens mijn fractie willen pleiten voor terugverwijzing, opdat wij een en ander nog eens goed kunnen bekijken.
(Het Parlement verwerpt het verzoek om terugverwijzing naar de commissie) (Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)
  
Verslag (A5-0389/2001) van mevrouw Hautala, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de kwaliteit van benzine en dieselbrandstof en tot wijziging van Richtlijn 98/70/EG(COM(2001) 241 - C5-0197/2001 - 2001/0107(COD))
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)
Voorstel voor een besluit van het Europees Parlement en de Raad betreffende de bijdrage van de Europese Gemeenschap aan het "Wereldfonds voor de bestrijding van hiv/aids, tuberculose en malaria" (COM(2001) 0612 -C5-0520/2001 - 2001/0251(COD)) (Commissie ontwikkelingssamenwerking)
Betreffende amendement 4
Fernández Martín
Mevrouw de Voorzitter, in principe kunnen de zeven amendementen en bloc in stemming worden gebracht, maar ik heb een mondeling amendement bij amendement 4.
In de Spaanse versie moeten er ten gevolge van het voorgestelde mondelinge amendement slechts drie woorden worden gewijzigd: in de eerste regel moet "la Comunidad establecerá una base jurídica para futuras contribuciones" ( "de Gemeenschap zal een rechtsgrond vaststellen voor toekomstige bijdragen" ), vervangen worden door "la Comisión debe proponer una base jurídica para futuras contribuciones" ( "de Commissie dient een rechtsgrond voor te stellen voor toekomstige bijdragen" ). De rest van de tekst kan ongewijzigd worden overgenomen.
Dat is de enige wijziging die in de Spaanse versie moet worden aangebracht. De compromistekst waarover wij met de Raad hebben onderhandeld, was evenwel in het Engels opgesteld en die versie dient op twee plaatsen te worden aangepast: in de eerste regel moet dezelfde wijziging worden aangebracht als in het Spaans, namelijk: "The Commission should propose" , in plaats van "The Community will establish" , en de laatste regel moet als volgt worden gewijzigd "on the three communicable diseases, including any further contributions to the Global Fund" ( "van de drie besmettelijke ziekten, met inbegrip van verdere bijdragen aan het Wereldfonds" ). Dat zijn de twee wijzigingen die ik in de Engelstalige versie zou aanbrengen.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer Fernández Martín. Wij zullen er uiteraard op toezien dat de versies in alle talen met elkaar overeenkomen.
(De Voorzitter stelt vast dat er geen bezwaar werd gemaakt tegen dit mondeling amendement) (Het Parlement neemt het aldus gewijzigde voorstel van de Commissie aan)
  
Verslag (A5-0387/2001) van de heer Hughes Martin, namens de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid, betreffende het voorstel voor een besluit van de Raad betreffende de ondertekening van een Euro-mediterrane overeenkomst waarbij een associatie tot stand wordt gebracht tussen de Europese Gemeenschappen en hun lidstaten, enerzijds, en de Arabische Republiek Egypte, anderzijds (8220/2001 - COM(2001) 184 - C5-0381/2001 - 2001/0092(AVC))
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)
  Verslag (A5-0397/2001) van de heer Watson, namens de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken,
1. over het voorstel voor een kaderbesluit van de Raad inzake terrorismebestrijding (COM(2001) 521 - C5-0452/2001 - 2001/0217(CNS))
2. over het voorstel voor een kaderbesluit van de Raad betreffende het Europees arrestatiebevel en de procedures van overlevering tussen de lidstaten van de Europese Unie (COM(2001) 522 - C5-0453/2001 - 2001/0215(CNS))
Betreffende amendement 119
Terrón i Cusí
Mevrouw de Voorzitter, ik wens samen met de rapporteur en voorzitter van de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken, de heer Watson, een mondeling amendement op dit compromisamendement in te dienen. Wij stellen voor om een zin toe te voegen. De Engelse versie luidt als volgt:
"... verzoekt de Raad alles in het werk te stellen om het mandaat van de Europese Raad van 21 september en 19 oktober om dit voorstel unaniem aan te nemen, ten uitvoer te leggen. Indien dit niet lukt, dient artikel 40 te worden toegepast ..."
(Aangezien meer dan 12 leden bezwaar hebben, wordt het mondeling amendement verworpen)

Terrón i Cusí
Mevrouw de Voorzitter, ik begrijp niet waarom ons voorstel hier in het Parlement zoveel protest uitlokt, maar om te vermijden dat de voorgaande scène zich herhaalt, trek ik dit mondelinge amendement in.
Wij zullen op basis van onze stemverklaringen trachten duidelijk te maken dat wij met de verwijzing naar artikel 40 slechts willen onderstrepen dat wie zich niet aansluit bij de door de Raad op 21 september en 19 oktober aangegane verbintenis, geïsoleerd zal raken. Hartelijk dank, mevrouw de Voorzitter.

De Voorzitter
Natuurlijk, mevrouw Terrón i Cusí. Ik begrijp u helemaal.
(Het Parlement neemt bij opeenvolgende stemmingen de beide wetgevingsresoluties aan)
  
Verslag (A5-0398/2001) van mevrouw Gebhardt, namens de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken, over het ontwerpbesluit van de Raad betreffende de oprichting van Eurojust ter versterking van de bestrijding van ernstige vormen van georganiseerde criminaliteit (12727/1/2001 - c5-0514/2001 - 2000/0817(CNS))
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)
  
Verslag (A5-0386/2001) van de heer Lagendijk, namens de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid, over het voorstel voor een verordening van de Raad tot wijziging van verordening (EG) nr. 2666/2000 betreffende de steun aan Albanië, Bosnië-Herzegovina, Kroatië, de Federale Republiek Joegoslavië en de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië, tot intrekking van verordening (EG) nr. 1628/96 en tot wijziging van de verordeningen (EEG) nr. 3906/89 en (EEG) nr. 1360/90, alsmede van de besluiten 97/256/EEG en 1999/311/EG en verordening (EG) nr. 2667/2000 van de Raad betreffende het Europees Bureau voor wederopbouw (COM(2001) 551 - C5-0477/2001 - 2001/0223(CNS)
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)
  
Verslag (A5-0385/2001) van de heer Färm, namens de Begrotingscommissie, over het voorstel en het gewijzigd voorstel voor een besluit van de Raad tot wijziging van besluit van de Raad 1999/733/EG houdende toekenning van aanvullende macrofinanciële bijstand aan de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië (COM(2001) 519 - C5-0486/2001 + COM(2001) 613 - 2001/0213(CNS))
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)
  
Verslag (A5-0410/2001) van de heer Färm, namens de Begrotingscommissie, over het voorstel voor een besluit van de Raad houdende wijziging van besluit 2001/549/EG van 16 juli 2001 tot toekenning van macro-financiële bijstand aan de Federale Republiek Joegoslavië (COM(2001) 618 - C5-0559/2001 - 2001/0258(CNS))
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)
  
Verslag (A5-0411/2001) van de heer Färm, namens de Begrotingscommissie, over het voorstel voor een besluit van de Raad tot wijziging van besluit van de Raad 1999/325/EG houdende toekenning van aanvullende macrofinanciële bijstand aan Bosnië-Herzegovina (COM(2001) 610 - C5-0558/2001 - 2001/0250(CNS))
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)
  
Gezamenlijke ontwerpresolutie (RC B5-0741/2001) over de voorbereiding van de Europese Raad te Laken
Betreffende paragraaf 19

Van Lancker
Mijnheer de Voorzitter, het mondeling amendement dat ik wil voorstellen is eigenlijk iets waarover bij de onderhandelingen over de compromisresolutie overeenstemming was bereikt maar dat in de uiteindelijke tekst is weggevallen en dus zou moeten worden hersteld. Wij stellen voor om na de woorden "Helsinki European Council" de woorden "and the Copenhagen criteria" in te lassen.
(De Voorzitter stelt vast dat er geen bezwaar werd gemaakt tegen dit mondeling amendement)
Betreffende paragraaf 20

Van Lancker
Mijnheer de Voorzitter, mijn excuses, maar hier is het de actualiteit die ons vraagt om een mondeling amendement in te dienen. Wij zouden namelijk graag hebben dat aan deze paragraaf toegevoegd wordt "welcomes in this respect the future meeting between the president of Cyprus and the leader of the Turkish community". Ik denk dat dit volledig strookt met de standpunten die dit Parlement altijd heeft ingenomen. Ik hoop dat de collega's daar geen bezwaar tegen hebben.
(De Voorzitter stelt vast dat er geen bezwaar werd gemaakt tegen dit mondeling amendement)
Betreffende paragraaf 30

Van Lancker
Mijnheer de Voorzitter, dit is echt de laatste keer dat ik u stoor, en wel om te vragen of de collega's er bezwaar tegen zouden hebben als wij hieraan toevoegen "supports the establishment of the International Criminal Court and invites all States to ratify its statute". Ik denk dat dit ook een acquis is van dit Parlement waartegen hopelijk geen bezwaar is.
(De Voorzitter stelt vast dat er geen bezwaar werd gemaakt tegen dit mondeling amendement) (Het Parlement neemt de resolutie aan)
  
Verslag (A5-0368/2001) van de heren Leinen en Méndez de Vigo, namens de Commissie constitutionele zaken, over de Europese Raad van Laken en de toekomst van de Unie (2001/2180(INI))
Betreffende de amendementen 10 en 23

Dehousse
Mevrouw de Voorzitter, mogen wij vragen waarom het amendement dat het verst gaat, namelijk 23, niet als eerste in stemming wordt gebracht?

De Voorzitter
Beide amendementen zijn volledig verenigbaar. Amendement 23 is zo dadelijk aan de beurt. Beide worden in stemming gebracht. Wij hebben ons over het probleem gebogen en zijn tot de conclusie gekomen dat ze verenigbaar zijn.

Corbett
Mevrouw de Voorzitter, ik vraag mij af of de twee amendementen wel verenigbaar zijn, zoals u zegt. Zij hebben duidelijk betrekking op precies hetzelfde onderwerp en zijn welbewust verschillend geformuleerd. Ik zou denken dat amendement 23 niet langer nodig is nu wij amendement 10 hebben aangenomen, wat overigens mijn instemming heeft.

De Voorzitter
Nee, mijnheer Corbett, ik deel die opvatting niet.

Leinen
Mevrouw de Voorzitter, ik heb in principe niets meer te zeggen. Ik heb mij vóór de stemming al gemeld. Dit amendement is met de aanname van amendement 10 in feite afgehandeld. Ik ben het met de heer Corbett eens omdat wij beiden een juiste vertegenwoordiging van de seksen hebben geëist. Er kan natuurlijk ook gekozen worden voor een verdeling op fifty-fifty basis. Het hoeft niet per se te gaan om een verhouding van tweederde van de ene sekse en slechts eenderde van de andere sekse. Het amendement dat wij hebben aangenomen gaat dus verder. In zoverre hebben wij de juiste beslissing genomen.

De Voorzitter
In zijn wijsheid heeft het Parlement als zodanig besloten.
Betreffende amendement 2

Leinen
Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, in onze hoedanigheid van rapporteurs stellen wij voor de woorden "afsluitende top in december 2003" te schrappen en in plaats daarvan "openingstop" te schrijven. De rest blijft ongewijzigd. Dat heeft een inhoudelijke reden, want de Conventie wordt waarschijnlijk in juni 2003 beëindigd. Wij willen niet dat de Intergouvernementele Conferentie later dan drie maanden daarna begint. Deze kan derhalve niet pas in december plaatsvinden, maar moet direct na het zomerreces beginnen. Daarom moet dit overeenkomstig de wens van de indieners van het amendement worden veranderd in: "Tussen het einde van de Conventie en de openingstop van de Intergouvernementele Conferentie mag niet meer dan drie maanden pauze zitten." Dat is het mondeling amendement.
(De voorzitter stelt vast dat er geen bezwaar werd gemaakt tegen dit mondeling amendement) (Het Parlement neemt de resolutie aan)
  
Verslag (A5-0399/2001) van mevrouw Kaufmann, namens de Commissie constitutionele zaken, over het Witboek van de Commissie "De Europese Governance" (COM(2001) 428 - C5-0454/2001 - 2001/2181(COS))

Kaufmann
Mevrouw de Voorzitter, bij punt 18 gaat het slechts om een aanpassing. Daarna komt amendement 9 en daar wil ik kort iets over zeggen. Op de eerste plaats is dit geen amendement van de fractie, maar van mij in mijn hoedanigheid van rapporteur. Het doel van dit amendement is de logica van de tekst te verbeteren en de opmerkingen over de regulerende agentschappen kloppend te maken. Ik heb daarover gisteren met verschillende fracties gesproken en wij zijn tot overeenstemming gekomen. Dat betekent dat amendement 9 betrekking heeft op punt 19, om precies te zijn op het schrappen van het tweede deel van de alinea. Deze verkorte alinea moet bovendien na de titel "Autonome regulerende overheden" voor punt 16 ingevoegd worden. In punt 16 moet in de vijfde regel het woord "alleen" ingevoegd worden, zodat er staat: "...alleen kan worden goedgekeurd, als..." .
Nu ik toch aan het woord ben, wil ik zeggen dat er in punt 27 een vertaalfout in de Zweedse versie staat. Daarin staat "Economisch en Sociaal Comité" , maar dat moet worden veranderd in "Comité van de regio' s" .

De Voorzitter
Ja, mevrouw Kaufmann, dat is al gecorrigeerd.
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
  
Ontwerpresolutie (B5-0739/2001) van de heer Rocard, namens de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, over een Europees werkgelegenheids- en sociaal beleid
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
  

Barón Crespo
Mevrouw de Voorzitter, ik heb net bericht gekregen dat de gisteren wellicht door ETA-terroristen neergeschoten Franse gendarme overleden is. Namens mijn fractie - en ik geloof dat ik namens heel het Parlement mag spreken - betuig ik ons medeleven en onze condoléances ter nagedachtenis aan dit nieuwe slachtoffer van de antiterrorismebestrijding in Europa.

De Voorzitter
Mijnheer Barón Crespo, ik dank u zeer hartelijk. Ik heb het vreselijke nieuws zojuist van de heer Bayrou vernomen. Ik wil hem graag meteen het woord geven.

Bayrou
Mevrouw de Voorzitter, het blijkt dat deze politieagent gisteravond in mijn streek is vermoord en wel in de stad die mij heeft gekozen. Het bericht heeft mij zeer getroffen. Het is de tweede keer binnen een week dat Franse politieagenten op deze manier worden getroffen door kogels van terroristen die door wegversperringen van de politie heenbreken. Ik wil alleen maar zeggen dat wij hier in deze Vergadering al heel lang weten dat terrorisme geen grenzen kent. In deze Vergadering weten wij al heel lang dat wat de een vandaag overkomt, de ander morgen kan treffen. Ik denk dat het een grote steun zal zijn voor de familie en bekenden, de politie en alle Fransen en Europeanen die door dit kwaad worden getroffen, wanneer het Europees Parlement door één minuut stilte in acht te nemen haar solidariteit met hen zou willen betonen.

De Voorzitter
Dank u wel mijnheer Bayrou. Ik sluit mij volledig bij uw voorstel aan en nodig de collega's dan ook uit om één minuut stilte in acht te nemen. Natuurlijk zal ik namens de Vergadering mijn oprechte deelneming betuigen aan de familie van deze politieagent.
(Het Parlement staat op en neemt een minuut stilte in acht.)
  
Verslag (A5-0393/2001) van de heer Bösch, namens de Commissie begrotingscontrole, over het jaarverslag 2000 van de Commissie inzake de bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschappen en fraudebestrijding (COM(2001) 255 - C5- 0469/2001 - 2001/2186(COS)
en
over de mededeling van de Commissie "Bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschappen - Fraudebestrijding - Actieplan voor 2001-2003" (COM)2001) 254 - C5-0470/2001 - 2001/2186(COS))
(Het Parlement neemt de resolutie aan)   
Ontwerpresolutie (B5-0740/2001) van de heer Brok, namens de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid, over de associatieovereenkomst met Egypte

Sakellariou
Mevrouw de Voorzitter, na de aanpassing van de ontwerpresolutie over Egypte hebben wij een brief van de voorzitter van het Egyptische parlement ontvangen die wij beter niet hadden kunnen krijgen. Daarom wil ik een mondeling amendement indienen. Wij willen na overweging E het volgende toevoegen:
"overwegende dat het bepaalde paragrafen in de brief van de voorzitter van de Volksvergadering van het volk van de Arabische Republiek Egypte over deze resolutie betreurt"
Ik heb het daar met de rapporteur over gehad. Hij is het er ook mee eens dat wij dit amendement indienen.
(De Voorzitter stelt vast dat er geen bezwaar werd gemaakt tegen dit mondeling amendement)

Dupuis
Mevrouw de Voorzitter, ik denk dat wij allemaal graag kennis zouden nemen van de brief waarover collega Sakellariou sprak en wij zouden het dan ook erg waarderen als u deze zou willen laten verspreiden.

De Voorzitter
Maar natuurlijk, die brief is niet vertrouwelijk.
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
  
Verslag (A5-0391/2001) van de heer Fiori, namens de Tijdelijke Commissie menselijke genetica en andere nieuwe technologieën in de moderne geneeskunde, over de ethische, juridische, economische en maatschappelijke implicaties van de menselijke genetica (2001/2097(INI))
Betreffende amendement 126

Flesch
Mevrouw de Voorzitter, ik wil alleen even opmerken dat de Franse versie van het amendement moet worden gecontroleerd. Niet alleen omdat deze niet met de oorspronkelijke versie overeenkomt, maar ook omdat deze nauwelijks te begrijpen valt.

De Voorzitter
Dat is zeer ernstig, mevrouw Flesch. Wij gaan daar met de grootst mogelijke zorg wat aan doen.
Naar aanleiding van amendement 51

McNally
Ik sluit mij aan bij de klacht van mevrouw Flesch over de kwaliteit van de vertaling. De Engelse versie van dit amendement wijkt volkomen af van de oorspronkelijke, Franse tekst en is grotendeels onbegrijpelijk. Ik wil niet dat Engelstalige mensen die dit amendement onder ogen krijgen ook maar één seconde denken dat ik daarvoor gestemd heb. Ik ben bereid voor de Franse versie te stemmen en ik zou u willen verzoeken de kwaliteit van de vertaling van dit verslag grondig te controleren.

De Voorzitter
Mevrouw McNally, ik begrijp uw wens. Ik denk dat we die wens allemaal delen. Wij gaan hier zeer zorgvuldig naar kijken.
Naar aanleiding van amendement 95

Fiori
Mevrouw de Voorzitter, ik wil een mondeling amendement indienen op de tekst die in ons bezit is. Door de schrappingen is de aanhef weggevallen. Het mondeling amendement luidt als volgt: "Is van mening dat de instelling van een dergelijke forum...." , en dan gaat de zin gewoon verder in de allen bekende vorm.
(De Voorzitter stelt vast dat er geen bezwaar werd gemaakt tegen deze mondelinge amendementen)
(Het Parlement verwerpt de ontwerpresolutie)   

Figueiredo
Mevrouw de Voorzitter, ik heb uit de pers vernomen dat de Chileense politie een kantoor van de Chileense Communistische Partij is binnengevallen. Daarbij zijn enkele mensen gearresteerd, terwijl de secretaris-generaal gewond is geraakt. En dit alles een aantal dagen voor de op 16 december te houden verkiezingen! Volgens de pers was ook de Chileense regering enigszins verrast door deze gebeurtenissen. Mevrouw de Voorzitter, ik wil u verzoeken na te gaan of deze berichten op waarheid berusten. Als dat het geval blijkt te zijn, dan vraag ik u om namens het Parlement protest aan te tekenen. Ik vind het onaanvaardbaar dat zoiets kan gebeuren, en ik teken hier dan ook alvast mijn persoonlijk protest aan.

De Voorzitter
Inderdaad, mevrouw Figueiredo. Wij zullen deze informatie verifiëren.
  
MONDELINGE STEMVERKLARINGEN
Verslag-Dell' Alba (A5-0176/2001)

Stauner
Mevrouw de Voorzitter, ik heb tegen het voorstel van de Commissie gestemd. Ik vindt ook wel dat er dringend een hervorming nodig is van haar financieel beheer, maar de Commissie gebruikt deze hervorming als voorwendsel om de controlerende bevoegdheden van het Europees Parlement te verzwakken. Het EG-Verdrag bepaalt dat de Commissie alle noodzakelijke informatie moet overhandigen als het Parlement daar om vraagt. De Commissie wil dit recht op informatie nu onder voorbehoud stellen in het Reglement. In de toekomst wil de Commissie bijvoorbeeld onderzoeken of het geven van informatie aan het Parlement tegen de belangen van de Unie indruist. Daardoor ontstaat de absurde situatie dat de gecontroleerde, de Commissie, beslist wat hij de controleur, het Parlement, al dan niet aan informatie overhandigt. Dit verzwakt niet alleen de positie van het Parlement, maar ook die van de Commissie zelf. Haar zal in de toekomst immers verweten worden dat ze niets van het verleden geleerd heeft en zich aan een effectieve controle blijft onttrekken.
Verslag-Bouwman (A5-0348/2001)

Berthu
De tekst die wij zojuist bekeken hebben, is gericht op een herziening van een richtlijn uit 1980 die werknemers van een bedrijf moet beschermen bij insolventie van de werkgever en moet garanderen dat onbetaalde salarissen over een periode van minimaal drie maanden worden uitgekeerd. Deze richtlijn moest nodig worden bijgesteld en wij hebben daar dan ook mee ingestemd. Zo moet er meer duidelijkheid komen over de positie van ondernemingen met vestigingen in meerdere Europese landen en betere bescherming van werknemers die in deeltijd werken en thuiswerkers.
Wij vinden echter de overmaat aan amendementen waarmee het Europees Parlement wordt overspoeld onaanvaardbaar. Daardoor neemt met de beste bedoelingen van de wereld het aantal detailvoorschriften dat aan alle lidstaten wordt opgelegd, alleen maar enorm toe.
Het is misschien best interessant om zich alle mogelijke arbeidsverhoudingen tussen personen en ondernemingen voor te stellen en alle mogelijke vormen van salaris, vergoedingen of aanverwante premies op te noemen of alle gevallen van formele of informele insolventie te inventariseren, maar wij denken dat al dit soort maatregelen in de wetgeving van de lidstaten thuishoren. Daarnaast kan het heel nuttig zijn om de periode waarover het salaris wordt gegarandeerd uit te breiden, maar het is aan de lidstaten om te beoordelen of zo'n uitbreiding binnen hun sociale verhoudingen en hun eigen budgetten nuttig en uitvoerbaar is.
We hebben hier een concreet voorbeeld dat goed laat zien hoe een richtlijn die zich in theorie tot algemene doelstellingen behoort te beperken, door diverse oorzaken dreigt te ontaarden waardoor er uiteindelijk een verplichtende en te gedetailleerde tekst overblijft die mogelijk niet bij de situatie van bepaalde lidstaten aansluit.

Bushill-Matthews
De Britse conservatieven staan welwillend tegenover de strekking van het verslag-Bouwman, maar hebben tegen de amendementen 13 en 14, en nog enkele andere, gestemd.
Deze amendementen gaan aanmerkelijk verder dan wat de Commissie oorspronkelijk met dit voorstel wilde bereiken en er is geen reden om te suggereren dat de in de oorspronkelijke richtlijn bepaalde beschermingsmechanismen ontoereikend zijn.
Het doel is een minimumstandaard van bescherming te bieden als waarborg voor kwetsbare werknemers. Het zou te ver gaan wanneer de lidstaten geen plafond meer mogen vaststellen voor de te honoreren onvervulde loonaanspraken.
De uitbreiding van de minimumperiode voor het uitbetalen van onbetaalde lonen tot zes maanden zou de overheidsuitgaven eveneens aanzienlijk verhogen en de sociale doelstellingen van de richtlijn ver te buiten gaan.
Wij wijzen erop dat ook de Britse regering het standpunt van de conservatieven steunt. Wij hopen dan ook dat de Britse, socialistische afgevaardigden de aanwijzingen van hun eigen regering bij deze gelegenheid zullen opvolgen. Ik heb voor de zekerheid om een hoofdelijke stemming verzocht.

Meijer
. Omdat arbeid een belangrijke kostenfactor is voor de productie van goederen, en nog veel meer voor het leveren van diensten, zie je steeds opnieuw dat werkgevers proberen om hun betalingsverplichtingen te verminderen. Het komt nog steeds voor dat malafide werkgevers en werkgevers in moeilijkheden proberen om het door hen verschuldigde arbeidsloon achteraf niet uit te betalen. Werknemers krijgen dan niet waarop zij recht hebben, of kunnen hun recht alleen krijgen na inschakeling van de rechter.
Het voorstel van de Europese Commissie verzuimt vast te stellen in welke gevallen sprake is van een werkgever, een werknemer of een opeisbaar loon. Terecht stelt rapporteur Bouwman voor om ook kleine zelfstandige uitvoerders van opdrachten, thuiswerkers en huispersoneel onder deze regeling te brengen, zodat er geen ontsnappingsmogelijkheden bestaan als een kwaadwillige werkgever de loonbetalingen stopzet.
De oprichting van nationale waarborgfondsen wordt verplicht, en die moeten gescheiden blijven van het bedrijfskapitaal van de werkgevers. Alle loonaanspraken van de werknemers - inclusief overwerktoeslagen, vakantiegeld en ontslaguitkeringen - moeten eronder vallen en er mag geen plafond moet zijn voor uitbetalingen.
Dit is een van de betere voorstellen, waarmee de Europese Unie eindelijk eens iets zou doen dat in het voordeel is van de werknemers. De laatste jaren dienden de meeste voorstellen vooral werkgeversbelangen.
Verslag-Foster (A5-0415/2001)

Fatuzzo
Mevrouw de Voorzitter, ik heb voor het verslag van mevrouw Foster gestemd over de veiligheid op luchthavens. Tot mijn genoegen wordt in dit document aangedrongen op onverwachte, onaangekondigde inspecties. Dit lijkt mij een logische zaak maar kennelijk zijn dergelijke inspecties tot nu toe zelden uitgevoerd. Ik ben daar dan ook blij mee. Ik heb echter wel gezien dat slechts 1,215 miljoen euro voor deze inspecties worden uitgetrokken. Dat is niet veel; dat is eigenlijk veel te weinig. Waarom heeft mevrouw Foster niet om meer geld gevraagd voor dergelijke inspecties? Je zou haast zeggen dat zij wil sparen voor de begroting. Mijns inziens bent u, mevrouw Foster, een beetje te gierig; misschien bent u nog gieriger dan de Schotten of de Genuezen. Ik ben Genuees en volgens mij moet meer geld worden uitgegeven voor inspecties in luchthavens. Daar vraag ik dan ook om.

Bordes en Cauquil
Zolang we de veiligheid op vliegvelden en aan boord van vliegtuigen verhogen, is er niemand tegen. Maar het probleem is - en die zorg wordt in de rechtvaardiging van een van de amendementen uitgesproken - dat de gebeurtenissen "van 11 september in de Verenigde Staten hebben laten zien dat door de liberalisering van de luchtvaartdiensten (...) een strikte toepassing van veiligheidsmaatregelen veel complexer is geworden".
De privatisering van deze diensten en wat dat betekent voor het behalen van een zo groot mogelijke winst, een zo hoog mogelijke rentabiliteit en het zoveel mogelijk uitbuiten van arbeidskrachten met een zwakke rechtspositie, dat alles verdraagt zich niet bijster goed met veiligheid. We zouden toch minstens aan de burgerluchtvaartmaatschappijen en dan vooral aan de belangrijkste onder hen, de maatschappijen die de vliegvelden beheren en de luchtvaartmaatschappijen, kunnen opleggen dat ze niet alleen de verscherpte veiligheidsnormen in acht moeten nemen, maar ook de daarmee gepaard gaande kosten voor hun rekening moeten nemen. In plaats daarvan concludeert de rapporteur dat de overheid die kosten voor haar rekening moet nemen. Voor de duidelijkheid, hij vindt het heel normaal dat private instellingen onverantwoordelijk te werk gaan en niet in staat zijn zoiets als wat met recht veiligheid genoemd kan worden, te garanderen, terwijl deze instellingen wel gewoon doorgaan met winst maken... om dan als extraatje nog door de overheid, en dus de gemeenschap, te worden gesubsidieerd!
Dat is toch al te gek. Om die reden stemmen wij wel voor verscherping van de veiligheidsmaatregelen in de luchtvaartsector, maar wijzen wij dit nieuwe voorwendsel om private belangen te subsidiëren uit gemeenschapsgelden ten ene male af. Wij hebben dan ook tegen dit verslag gestemd.

Korakas
Het voorstel betreffende de veiligheid in de luchtvaart zal geen oplossing bieden voor het zogenaamde terrorisme. De terreurbestrijding is enkel een voorwendsel, een middel om een massale terreurpsychose te creëren en aldus de geplande antidemocratische en volksonvriendelijke beleidsmaatregelen er gemakkelijker door te kunnen drukken.
De terreurbestrijding is tevens een voorwendsel en een gouden kans om te speculeren. Voor deze "veiligheidsmaatregelen" zijn immers peperdure apparatuur en diensten nodig waar de gebruikers, de passagiers, voor moeten betalen. Aan hen zullen deze kosten immers worden doorberekend.
Bovendien probeert men de "antiterrorismemaatregelen" een internationaal karakter te geven door ze aan alle landen op te leggen. Deze landen zullen onderworpen worden aan controle door "inspecteurs" wier taken opzettelijk vaag en onduidelijk worden gehouden. Het is absoluut geen toeval dat men het voorstel een mondiale draagwijdte wil geven, onder het mom van de interstatelijke overeenkomsten van de EU-landen met de overige landen. Deze hebben immers tot doel een zo groot mogelijke controle uit te oefenen en de vrijheden van de burgers zoveel mogelijk te beknotten.
Een kenmerkend voorbeeld is de nieuwe wet inzake de veiligheid in het luchtverkeer die op 19 november werd ondertekend door president Bush. Op grond van die wet zijn de buitenlandse luchtvaartmaatschappijen verplicht om de Amerikaanse autoriteiten onmiddellijk de volledige gegevens te verschaffen over de passagiers die naar de VS vliegen. De VS vragen de luchtvaartmaatschappijen van talrijke landen om van tevoren lijsten te geven met gedetailleerde gegevens over elke passagier: volledig naam, plaats en datum van geboorte, paspoortnummer en plaats van uitgifte, visumnummer of de groene kaart en "alle andere noodzakelijke gegevens" teneinde eventuele terroristen te kunnen opsporen. Tegelijkertijd waarschuwt de VS ervoor dat als de luchtvaartmaatschappijen zich hieraan niet conformeren vanaf donderdag 29 november de passagiers van deze maatschappijen en hun bagage bij aankomst aan zeer strenge controle zullen worden onderworpen door de Amerikaanse autoriteiten, een controle die uren kan duren.
Dit is een bitter voorproefje van de registratie van persoonlijke gegevens, van de beknotting en afschaffing van het vrije verkeer van mensen en van hun rechten, van de "terreurpsychose" die wordt gecreëerd teneinde andere doelstellingen dan veiligheid te bewerkstelligen. Wij zijn van mening dat de reeds bestaande maatregelen meer dan volstaan en geen nieuwe maatregelen noodzakelijk zijn.
De verschijnselen van terreur hebben sociale oorzaken en daar moet dus een sociale oplossing voor worden gevonden. Steeds strengere repressiemaatregelen halen in feite niets uit, en hebben zelfs een dubbele bodem: zij zijn in feite op andere doelstellingen gericht dan op terreurbestrijding.

Marques
Ik wil de heer Foster gelukwensen met het uitstekende verslag dat hij ons voorlegt. Ik sta er volledig achter. Uit dit verslag spreekt een diepgaande technische kennis van een onderwerp dat voor de toekomst van de burgerluchtvaart van doorslaggevend belang is. Ik wil met betrekking tot dit onderwerp de volgende opmerkingen maken:
de lidstaten moeten zich inzetten voor een geïntegreerd beleid voor de financiering van de veiligheid bij het luchtvervoer. De verantwoordelijkheid voor die veiligheid moet geheel en al bij de regeringen berusten, aangezien een bedreiging van de luchtvaart een bedreiging voor de staten zelf vertegenwoordigt.
om de veiligheid op de luchthavens van de Europese Unie te vergroten moet er voor de burgerluchtvaart een aantal gemeenschappelijke normen worden vastgelegd, overeenkomstig de op de Europese conferentie voor de burgerluchtvaart bereikte consensus.

Meijer
Aan de groei van het luchtverkeer kwam al een eind vóórdat vliegtuigen vol niets vermoedende passagiers door terroristen werden gebruikt als raket om grote gebouwen te verwoesten. Door een jarenlange felle concurrentiestrijd tussen vertrouwde oude nationale luchtvaartmaatschappijen en avontuurlijke nieuwkomers is overcapaciteit ontstaan, zodat ze niet meer bestand zijn tegen tegenvallers en voor hun overleven moeten bedelen om staatssteun.
De keuze lijkt nu te gaan tussen een koude sanering, waarbij een reeks luchtvaartmaatschappijen failliet gaat en massaontslagen plaatsvinden, en een door de overheid gesubsidieerde prijsconcurrentie die de overcapaciteit in stand moet houden. Als mevrouw Foster haar zin krijgt mogen de belastingbetalers betalen voor de verliezen van geprivatiseerde bedrijven en krijgen privé-ondernemingen zeggenschap over het overheidsbeleid. Ik bepleit een heel andere oplossing dan koude sanering of het verstrekken van subsidies. De zinloze en verspillende concurrentie moet worden vervangen door samenwerking en besluitvorming over een basisnet dat beschikbaar moet blijven voor verbindingen naar andere continenten en zonodig ook perifere gebieden binnen Europa. Kosten van verzekering, veiligheid, reclamecampagnes en kerosinebelasting moeten volledig in de vluchtprijzen verwerkt worden, zodat voor het vliegen zijn concurrentievoordeel ten opzichte van de trein verliest. Dan kan de omscholing en de bestaanszekerheid van personeelsleden op korte termijn worden betaald uit de nieuwe belastinginkomsten, zonder opnieuw subsidies te verstrekken aan ondernemingen.
Verslag-Theato (A5-0390/2001)

Fatuzzo
Mevrouw de Voorzitter, u weet dat ik, als vertegenwoordiger van de Partij van de gepensioneerden, lid van dit Parlement ben geworden met de stemmen van de Italiaanse gepensioneerden. Ik hoop dan ook dat u het mij niet kwalijk neemt als ik zeg dat ik, wat het verslag van mevrouw Theato betreft over de financiële belangen van de Europese Gemeenschap, bij het horen van het woord "belangen" onmiddellijk aan de belangen van de gepensioneerden denk. De gepensioneerden moeten soms heel lang op hun pensioen wachten, en het zou goed zijn indien hun rente werd betaald over deze wachttijd. Ik heb dus zonder meer voor dit document gestemd, maar ik heb mij wel afgevraagd of wij vroeg of laat er inderdaad in zullen slagen de belangen van de gepensioneerden te behartigen door hen rente uit te betalen voor de vertragingen die zich in heel Europa voordoen bij de uitbetaling van hun pensioenen.

Heaton-Harris
Ik verschil van mening met de heer Fatuzzo over het verslag-Theato. De Britse conservatieven in de Fractie van de Europese Volkspartij waren immers van begin tot eind gekant tegen dit verslag. Wij herkenden het aanvankelijke voorstel niet meer terug door de amendementen van de rapporteur en zij schreef in haar voorstel dat de benoeming van een Europese openbare aanklager zou leiden tot Corpus Juris. Vele malen werd gezegd dat deze benoeming aanvankelijk slechts het eerste stadium zou zijn, bedoeld om de financiële belangen van de Gemeenschap te beschermen, waarna veel grootsere ontwikkelingen zouden plaatsvinden.
Mevrouw de Voorzitter, u hebt mij verzocht onze hoofdelijk uitgebrachte stemmen te verzamelen. Dat u dit ten aanzien van dit specifieke verslag uitgerekend aan mij hebt gevraagd en niet aan iemand anders inzake het verslag-Fiori, heeft mij verbaasd. Zoals u gemerkt zult hebben, zijn de Britse conservatieven erin geslaagd een aantal afgevaardigden uit andere fracties ertoe over te halen in meerderheid tegen enkele van de voorstellen te stemmen. Het hele verslag als zodanig is echter nog steeds onaanvaardbaar.

Crowley
Hoewel ik hier aanwezig was in verband met het verslag-Theato, heb ik niet aan de stemming deelgenomen, om precies dezelfde redenen als de heer Heaton-Harris. Dit soort stemmingen zijn volslagen onjuist en verkeerd.
Wat het verslag-Watson betreft: wij zijn het er allemaal over eens dat in de strijd tegen het terrorisme samenwerking en coördinatie noodzakelijk zijn. Ik wil het echter in het bijzonder hebben over het Europees arrestatiebevel. Dit betekent namelijk een belangrijke inmenging in en wijziging van de nationale rechtssystemen en de strafrechtprocedures in de lidstaten.
Het Europees arrestatiebevel doet de bescherming van de burgerrechten teniet die op basis van traditie en, met name in het Verenigd Koninkrijk en Ierland, binnen het gewoonterecht is opgebouwd. Daarnaast wordt geen rekening gehouden met de verschillende rechtssystemen in de lidstaten. Het recht op beroep en op rechterlijke toetsing tijdens de diverse fasen van het proces en de rechten van de betreffende persoon zijn evenmin gewaarborgd. Ook biedt het verslag geen oplossing voor problemen die kunnen ontstaan wanneer een lidstaat weigert het arrestatiebevel ten uitvoer te leggen buiten de uitzonderingsgebieden waarin het verslag voorziet.
Tot besluit wil ik het volgende opmerken. Als deze wet of dit voorstel zou worden ingediend in een willekeurige lidstaat of in een land buiten de EU, zou het Parlement de eerste zijn die met bezwaren en klachten zou komen. Toch is het nu zo dat wanneer een EU-lidstaat besluit tot de herinvoering van inhechtenisneming zonder proces en het recht op rechterlijke toetsing afschaft, wij zwijgend toe zullen kijken en het soort procedures gedogen dat de burgerlijke vrijheden ondermijnt en volkomen voorbijgaat aan het Europees verdrag tot bescherming van de rechten van de mens. Het is onjuist en verkeerd. Ik heb vóór gestemd, maar met ernstige en aanzienlijke bezwaren.

Andersson, Färm, Hedkvist Petersen, Hulthén en Hans Karlsson
Wij hebben vandaag besloten om ons te onthouden van stemming bij de stemming over het verslag betreffende de strafrechtelijke bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschap. Wij zijn niet tegen het benoemen van een Europese openbare aanklager, maar wij vinden dat het verslag veel te ver voert en details behandelt die in dit stadium niet relevant zijn. De rapporteur wil bovendien de richtlijn van de Commissie veranderen in een verordening. Daar zijn wij op tegen.

Bonde, Krarup, Okking en Sandbæk
Hoewel wij volledig achter de initiatieven inzake terreurbestrijding staan, stemmen wij tegen het verslag. Wij vinden namelijk dat de oprichting van een Europees openbaar ministerie voor financiële kwesties niet de juiste remedie is voor het probleem.
Verslag-Hautala (A5-0389/2001)

Goodwill
Ik wil graag namens de Britse conservatieven binnen de EVP-Fractie een stemverklaring geven en toelichten waarom wij ons verzetten tegen uitbreiding van de werkingssfeer van de verordening naar landbouwtractoren.
Het voornaamste doel van deze richtlijn is niet het beheersen van luchtvervuiling op zich, zoals wij die inademen, maar het daadwerkelijk beperken van het effect van zwaveldioxide op geavanceerde, katalytische systemen. Tractoren zijn niet voorzien van dergelijke systemen en het zou derhalve zinloos zijn deze verordening te laten gelden voor tractoren. De raffinaderijen zouden als gevolg daarvan meer kooldioxide produceren en de landbouwers zouden tien procent meer moeten betalen voor hun brandstof. Hoewel wij het oorspronkelijke verslag met instemming begroeten, konden wij de amendementen over tractoren dus niet steunen. Om die reden hebben wij, toen die amendementen werden aangenomen, tegen het verslag als geheel gestemd.
Ik hoop dat de rapporteur, de Commissie en de Raad er nota van nemen dat zij minstens zeventig stemmen te kort kwamen voor een gekwalificeerde meerderheid voor een tweede lezing.

Bordes en Cauquil
Wij zijn uiteraard voor het verbeteren van de kwaliteit van benzine en dieselbrandstoffen ter bescherming van het milieu.
Maar opnieuw wordt dit als voorwendsel gebruikt om subsidies voor te stellen, niet voor de consument maar voor de fabrikant.
Wij zijn tegen elke vorm van subsidie van het grootkapitaal en met name van de schatrijke automobielondernemingen en oliemaatschappijen. Wij hebben ons dan ook van stemming over dit verslag onthouden.

Souchet
Voor de verbetering van de luchtkwaliteit, met name in stedelijke gebieden, kunnen drie verschillende, maar convergente methoden worden ingezet: wettelijke voorschriften inzake de luchtkwaliteit, normen inzake emissie van motorvoertuigen en normen voor brandstoffen.
Op het derde gebied zijn herhaalde malen richtlijnen uitgevaardigd die waren gericht op het verder terugdringen van loodhoudende benzine en op de mogelijkheid voor de lidstaten om overschakeling op schonere brandstoffen te bevorderen door middel van fiscale stimuleringsmaatregelen. Maar daarin is één punt buiten beschouwing gebleven en wel de specificaties van zwavelvrije brandstoffen. Daar wordt in dit voorstel voor een richtlijn op ingegaan. Dat komt wel tamelijk laat. Zo zeer als wij tegen een uniforme Europese regeling van de luchtkwaliteit zijn omdat dat een lokaal probleem is, zo nuttig vinden wij het om de brandstofspecificaties te harmoniseren omdat de markt van olieproducten de grenzen ver overschrijdt.
We zouden het thema van normen voor brandstoffen juist moeten aangrijpen om veel energieker de gewenste specificaties voor biobrandstoffen in te voeren. De brandstoffen die uit agrarische productie voortkomen, hebben namelijk geen aantoonbaar negatieve gevolgen op het gebied van het broeikaseffect, dragen in hoge mate bij aan de autonomie van Europa op energiegebied en bieden een belangrijk afzetgebied aan sommige van onze agrarische bedrijven. Wij moeten veel energieker in de richting gaan van wetgeving die bevordert dat in toenemende mate fossiele koolwaterstoffen worden gebruikt in motorbrandstoffen.
Aanbeveling-Hugues Martin (A5-0387/2001)

Fatuzzo
Wat het verslag van de heer Hugues Martin over de betrekkingen tussen de Europese Unie en de Arabische Republiek Egypte betreft, heb ik, mevrouw de Voorzitter, tegen gestemd. Weet u waarom? Er zijn namelijk burgerrechten die in Egypte niet voldoende worden geëerbiedigd. Deze rechten gelden natuurlijk voor alle burgers van Egypte, en voordat wij geld geven moeten wij erop aandringen dat de elementaire voorschriften inzake bescherming van de Egyptische burgers, ongeacht hun leeftijd, van jongeren, werknemers of gepensioneerden, worden geëerbiedigd, en moeten wij natuurlijk toezicht uitoefenen op deze eerbiediging.

Alavanos
De Euro-mediterrane overeenkomst met Egypte moet voor de Raad een gelegenheid zijn om nadrukkelijk te wijzen op de noodzaak van bescherming van de communautaire onderdanen die het slachtoffer zijn van het gebrek aan vrijheden in dit land.
De Raad moet met name maatregelen treffen voor het geval van de drie Griekse zeelieden die een tiental jaren geleden in Egypte zijn veroordeeld wegens drugshandel. Slechts een van hen is nog in leven. De twee andere zijn ondanks hun vrij jonge leeftijd in de Egyptische gevangenis gestorven door de ondraaglijke omstandigheden daar.
De Raad moet iets ondernemen opdat de laatste nog in leven zijnde Griekse zeeman in de Egyptische gevangenis wordt gered en zijn straf kan uitzitten in een Griekse gevangenis.
Rekening houdend met dit mensenrechtenvraagstuk, waar de Griekse samenleving terecht gevoelig voor is, heb ik mij van stemming onthouden bij de stemming over de resolutie van de heer Hugues Martin.

Carnero González
 - (ES) Ik heb tegengestemd uit protest tegen de schending van de mensenrechten in Egypte. Diverse bevolkingsgroepen worden op grond van gewetenskwesties, politieke overtuiging, culturele eigenheid of seksuele geaardheid onheus behandeld zoals onlangs nog in een rechtszaak tegen tientallen personen in Caïro is gebleken.

Cashman
Ik heb tegen het verslag gestemd vanwege de aanhoudende mensenrechtenschendingen jegens homoseksuelen, intellectuelen en religieuze minderheden.

Sacrédeus
De Egyptische regering moet maatregelen nemen voor het verbeteren van de situatie van de 8 tot 10 miljoen koptische christenen in Egypte, die worden gediscrimineerd in de wetgeving, het beroepsleven en het sociale leven alsmede in hun godsdienstuitoefening.
Momenteel worden de koptische christenen als tweederangsburgers behandeld in het benoemingsbeleid van de overheid. Er bestaat geen volledige vrijheid van godsdienst in Egypte, omdat de wetgeving de mogelijkheden voor de christenen beperkt om kerken te bouwen of te restaureren. Het is van belang dat het rechtswezen ook ten aanzien van de christelijke minderheid onafhankelijk is.

Swiebel
. De mensenrechtenproblematiek in Egypte, met name de recente heksenjacht op homoseksuelen en het beknotten van de vrijheid van vrouwen, maakt het noodzakelijk serieuze aandacht hieraan te geven in de relatie tussen Egypte en de EU. Raad en Commissie doen dit niet of onvoldoende. Daarom stem ik tegen dit verslag.

Vachetta
De discussie over de Euro-mediterrane overeenkomst tussen de Europese Gemeenschappen en de Arabische Republiek Egypte is een voorbeeld van de tragische manier waarop de eenwording van de Europese Unie op het gebied van buitenlandse politiek verloopt. Het gaat in dit soort akkoorden vooral om de instelling van een vrijhandelszone in het middellandse-zeegebied en het verlenen van prioriteit aan liberalisering en de uitholling van overheidsdiensten. De lidstaten hoeven er heus niet trots op te zijn dat ze handelsbetrekkingen willen aanknopen met de staat Egypte waar de mensenrechten worden geschonden en de vrijheid van meningsuiting en van geweten niet worden gerespecteerd, waar de doodstraf wordt opgelegd en politieke pluriformiteit niet wordt geduld. De gevangenzetting van 52 Egyptische homoseksuelen zou juist aanleiding moeten zijn om onze betrekkingen met Egypte, maar evengoed die met andere landen met totalitaire neigingen, radicaal om te gooien. Juist nu zouden wij van president Moebarak en zijn regering moeten eisen die 52 gevangenen onmiddellijk en onvoorwaardelijk in vrijheid te stellen. Er moeten sancties worden opgelegd aan de Egyptische staat en het door haar gevoerde beleid en we mogen niet bijdragen aan de verrijking van een minderheid die de rechten van de mens met voeten treedt. Ik heb voor dit verslag gestemd omdat deze eis hierin met nadruk wordt verwoord.
Verslag-Watson (A5-0397/2001)

Fatuzzo
Mevrouw de Voorzitter, ik persoonlijk heb voor het verslag-Watson gestemd over het Europees arrestatiebevel, alhoewel dit verslag mij zorgen baart. Hierin staat namelijk dat de rechthebbende officier van justitie de mogelijkheid heeft dit bevel ook te gebruiken voor delicten waarop een gevangenisstraf van vier maanden staat. Na de verschrikkelijke aanslagen op de twin towers is dit Europees arrestatiebevel er snel doorgekomen, en daarom betreur ik het dat dit bevel nu ook kan worden gebruikt voor kippendieven. Mijns inziens moeten wij dit arrestatiebevel gebruiken voor zeer ernstige misdrijven en niet voor onbeduidende misdrijven waar het nationaal recht op van toepassing moet blijven.

Borghezio
Mevrouw de Voorzitter, het Europees Parlement moet ook bij de lidstaten erop aandringen dat zij niet alleen hun wetgeving aanpassen maar ook de taken van de met gerechtelijk onderzoek belaste instanties. De efficiëntie en doelmatigheid van terreurpreventie en -bestrijding is namelijk in belangrijke mate afhankelijk van de coördinatie van deze instanties en van hun modernisering. Wij stellen voor een Europese school voor intelligence op te richten. Nu hebben wij zelfs geen diensten die de communicatie tussen de verschillende instanties kunnen verzorgen. Recentelijk waren wij geconfronteerd met een schoolvoorbeeld van een dergelijk gebrek aan communicatie tussen de bestrijdings-, intelligence- en informatietaken van de in de Europese landen opererende diensten. Ik heb het over de barbaarse moord op commandant Massoed - waarvoor ook wij Europeanen in zekere zin verantwoordelijk zijn - door clandestiene immigranten van Tunesische nationaliteit die zich in Europa ongehinderd konden verplaatsen met valse, in België en Nederland gestolen paspoorten.

Frahm
Mevrouw de Voorzitter, er is een groot contrast tussen de ideeën die het Europees Parlement gewoonlijk verdedigt, namelijk democratie, mensenrechten en rechtszekerheid, en de manier waarop wij vandaag het verslag-Watson over de bestrijding van terrorisme hebben aangenomen: in allerijl en zonder noodzakelijke voorbereidende analyse, en zonder een publiek debat dat aan een dergelijk verslag had moeten voorafgaan. Dit heeft onoverzichtelijke gevolgen voor de rechtszekerheid in de lidstaten en verschillende NGO's hebben reeds de noodbel geluid. Zij hadden ons verzocht een diepgaand debat op gang te brengen en een grondige analyse uit voeren alvorens het verslag aan te nemen. Ik denk dat velen van ons een besluit hebben genomen dat strijdig is met onze nationale grondwetten op het gebied van vrijheid van meningsuiting, vrijheid van vereniging, democratie en rechtszekerheid.

Alavanos
Mijn fractie, de Confederale Fractie Unitair Europees Links, geeft geen steun aan het verslag van de Commissie vrijheden en rechten van de burger over het Europees arrestatiebevel.
Het lijdt geen twijfel dat door de eenmaking en het internationale karakter van bepaalde uitdagingen, zoals het terrorisme en de drugshandel, het noodzakelijk is geworden een gemeenschappelijke rechtsruimte te creëren. Deze ruimte moet echter gegrondvest zijn op de democratische rechten en versterking daarvan beogen.
Er wordt echter in allerijl en op ondoordachte wijze een Europees arrestatiebevel uitgevaardigd dat
a) niet de vrucht is van rijp, intern beraad in de Europese Unie maar van druk door de VS;
b) niet beperkt is tot de urgente vereisten inzake terreurbestrijding maar zich ook uitstrekt tot een grote reeks andere delicten die niets met elkaar hebben uit te staan;
c) niet het onderwerp is geweest van overleg met het maatschappelijk middenveld maar een uitvloeisel is van autoritaire procedures, en
d) het rechtsgebied van de lidstaten aanzienlijk beperkt.
Deze omstandigheden baren ons grote zorgen en wij vrezen dan ook dat een autoritair Europees bouwwerk met enorme democratische tekorten tot stand zal worden gebracht.

Alyssandrakis
In het bijzonder de laatste jaren is de Europese Unie een ware industrie van wetgevingen geworden waarmee de democratische vrijheden worden beknot (informatiesysteem van Schengen, uitbreiding van de bevoegdheden van Europol, Europese openbare aanklager, beperking van de binnenkomst en het verkeer van immigranten). Het feit dat slechts enkele dagen voor de 11de september een verslag is aangenomen over initiatieven ter bestrijding van het terrorisme spreekt boekdelen. Nu wordt het - voor de Raad volledig vrijblijvend - advies van het Europees Parlement gevraagd over twee kaderbesluiten met betrekking tot het zogenaamde terrorisme en het Europees arrestatiebevel. De verschrikkelijke gebeurtenissen van de 11de september waren ongetwijfeld een voorwendsel om de reeds geruime tijd eerder genomen politieke besluiten sneller te kunnen uitvoeren. De uitvoerders en de aanstichters van de aanslagen hebben de Amerikaanse en Europese imperialisten een enorm cadeau gedaan: zij hebben hun de aanleiding gegeven waarop zij wachtten om een aantal rekeningen op wereldniveau en op intern vlak te kunnen vereffenen.
In het besef van haar verantwoordelijkheid voor de vrijheden en de rechten van het volk, voelt de Communistische Partij van Griekenland zich verplicht de ware intenties van de EU-leiders te onthullen. Zij heeft in het verleden namelijk bittere ervaringen moeten opdoen en is ontzet over de huiveringwekkende gelijkenis tussen de voorgestelde bepalingen en de wetten op grond waarvan duizenden Griekse strijders gevangen werden gezet, in ballingschap werden gedreven of zelfs werden geëxecuteerd.
Wij willen erop wijzen dat alle zogenaamde "terreurmisdrijven" al strafbaar zijn volgens het bestaand strafrecht van alle landen. Het daadwerkelijke doel van deze voorstellen is dan ook het zaaien van terreur onder de bewegingen van politiek verzet en ongehoorzaamheid en van de partijen die zich met man en macht verzetten tegen het beleid, of aspecten daarvan, van de kapitalistische mondialisering. Gewone vormen van demonstratie, zoals het symbolisch bezetten van gebouwen, of het resultaat van protestacties, zoals de onderbreking van de stroom- of watervoorziening ten gevolge van een staking van de werknemers in die sectoren, kunnen gemakkelijk als terreurdaden worden beschouwd. De katoenplanters die door het Uniebeleid tot wanhoop zijn gedreven en uit protest met hun tractoren de autobaan optrekken, lopen het gevaar als terroristen te worden bestempeld en gevangenisstraffen van tenminste 5, of zelfs 10 jaar op te lopen. Wij zijn nu dus al zover dat vrije meningsuiting als een terreurdaad wordt bestraft.
Het juridisch betwistbaar kaderbesluit betreffende het Europees arrestatiebevel is een zware klap voor de soevereine rechten van de lidstaten en druist in tegen de artikelen 5, lid 2, 6 en 7 van de Griekse grondwet. Met de afschaffing van de dubbele strafbaarstelling, de mogelijkheid tot uitlevering van een buitenlander aan een ander land, de mogelijkheid voor het land waaraan de beschuldigde wordt uitgeleverd om deze op zijn beurt uit te leveren aan een derde, niet EU-land zonder de instemming van het eerste land van uitlevering (bijvoorbeeld Griekenland levert een Koerd uit aan Duitsland dat hem op zijn beurt uitlevert aan Turkije zonder Griekenland om zijn mening te vragen), worden fundamentele beginselen van het strafrecht ongedaan gemaakt. Eveneens wordt korte metten gemaakt met fundamentele beginselen van het procesrecht en met absoluut noodzakelijke vrijheden voor de verdediging van vervolgden.
Met de terreurwet en het Europees arrestatiebevel wordt de laatste hand gelegd aan een verschrikkelijk repressiemechanisme. Het is overduidelijk dat degenen die dit mechanisme opzetten heel goed weten dat hun ondemocratisch beleid reacties zal oproepen onder de volkeren van niet alleen de Europese Unie maar heel de wereld. Zij weten dat deze reacties steeds groter zullen worden en zij zijn bang voor deze golf van volkswoede. Wat zij echter niet weten - of niet willen weten - is dat deze golf met geen mogelijkheid te stuiten is.
De amendementen die zijn ingediend zijn hoogstens gericht op verbetering van bepaalde provocerende standpunten of op correctie van bepaalde tekortkomingen in de teksten. De aard van deze teksten blijft namelijk onaangeroerd. Wij zijn het absoluut niet eens met een dergelijke filosofie. Er is maar een oprecht standpunt; er is maar een standpunt waarmee de collectieve en individuele rechten worden gerespecteerd en dat is de absolute verwerping van de twee voorstellen.
Daarom stemmen de Europese afgevaardigden van de Communistische Partij van Griekenland tegen het verslag.

Berthu
. (FR) Wij zijn zeer ontevreden met de voorstellen van de Commissie om te komen tot een gemeenschappelijke definitie van terrorisme, om een pakket minimale sancties te definiëren en om het oude systeem van uitlevering te vervangen door een Europees arrestatiebevel. In feite gaat het om oude federalistische projecten die onder het mom van de aanslagen van 11 september weer uit de kast worden gehaald, maar die in werkelijkheid geen enkele concrete bijdrage leveren aan de strijd tegen terrorisme.
Het eerste voorstel inzake de definitie van terrorisme en de sancties die daarop staan is met veel trompetgeschal aangekondigd alsof de Europese Unie door het ontbreken van een gemeenschappelijke definitie een vreselijke barst vertoont waar terroristen dankbaar gebruik van maken. Daar is absoluut geen sprake van. Definities en sancties mogen dan van het ene tot het andere land verschillen, in geen enkel land gaan terroristen vrijuit. Iedereen is het over de zaak eens, ook al wordt er een andere naam aan gegeven. De voorgestelde tekst komt dan ook vooral tegemoet aan de federalistische obsessie om overal dezelfde regels te krijgen, maar in de praktijk zal er weinig door veranderen.
Dat geldt ook voor het tweede voorstel inzake het Europees arrestatiebevel. De procedure voor uitlevering mag op dit moment dan misschien nogal veel tijd in beslag nemen, de rechten van individuen worden daarin wel beschermd. Het Europees arrestatiebevel zou best wel sneller kunnen gaan, hoewel dat nog niet eens zeker is want ook daarbij moeten voorzorgsmaatregelen worden getroffen. Wij willen met name dat de rechterlijke autoriteit van het land van tenuitvoerlegging niet in een rol van formele inschrijving van het verzoek om overgang wordt gedwongen, maar dat er vrijwaringsmaatregelen komen om de bescherming van vrijheden te garanderen. Deze clausule is des te noodzakelijker omdat we met het tempo waarin de aansluitingen gaan, niet meer weten welke landen over tien of twintig jaar lid van de Europese Unie zullen zijn.
Nog meer voorbehoud zou moeten worden gemaakt voor die gevallen waarin het land van tenuitvoerlegging wordt gevraagd een van haar eigen burgers uit te leveren aan een ander land. Wij vinden dat in die gevallen de uitlevering in de traditionele vorm de normale procedure moet zijn en niet het Europees arrestatiebevel.

Blokland
. Ik steun het onderhavige verslag en voorstel betreffende een kaderbesluit inzake de bestrijding van het terrorisme. Aangezien terrorisme veelal een grensoverschrijdend karakter kent, zullen de Europese landen met elkaar moeten samenwerken.
Het Europees arrestatiebevel gaat me echter op één punt te ver. Het betreft de negatieve lijst en de afschaffing van de dubbele strafbaarheid welke de Commissie voorstelt. Aangezien de lidstaten nu al niet staan te trappelen om misdadigers uit te leveren, zal een algemeen werkend arrestatiebevel en daarmee de afschaffing van de dubbele strafbaarheid, op grote problemen stuiten. Verschillende lidstaten, waaronder Nederland, zullen er immers alles aan doen om uitlevering voor bijvoorbeeld euthanasie of abortus te voorkomen.
Daarom heb ik de amendementen van collega's Niall Andrews en Brian Crowley gesteund. Zij pleiten namelijk voor een positieve lijst. Dit spoort ook met de huidige visie van de Raad.
Het Europees arrestatiebevel is dan alleen van toepassing met betrekking tot misdrijven die op deze lijst voorkomen. Hierbij denk ik aan een arrestatiebevel dat van toepassing is op strafbare feiten waarvan de strafbaarheid reeds op Europees niveau is geharmoniseerd, zoals bijvoorbeeld het terrorisme. Indien dit goed blijkt te werken, kan het aantal misdrijven op de positieve lijst altijd nog uitgebreid worden. Wellicht kan men in de toekomst inderdaad komen tot een negatieve lijst. Nu is het hiervoor te vroeg. Men moet niet vergeten dat het strafrecht van de lidstaten grotendeels te maken heeft met de nationale cultuur. De verschillen tussen de lidstaten zijn op dit moment gewoonweg te groot.
Aangezien de amendementen van de heer Andrews en Crowley niet zijn aangenomen, kunnen wij het tweede deel van het rapport van de heer Watson, met betrekking tot het Europees arrestatiebevel, niet steunen. Stemmen voor een negatieve lijst, terwijl de Raad het eens is over een positieve lijst, lijkt ons weinig zinvol.

Bonde, Krarup, Okking, Sandbæk
Wij steunen de strijd tegen het terrorisme en wij zijn voor het principe dat de politieke strijd met democratische middelen in democratische staten gevoerd moet worden. Dat wij tegen het verslag-Watson over terrorismebestrijding en een gemeenschappelijk arrestatiebevel stemmen, heeft de volgende redenen:
1. Het Parlement en de Raad proberen deze voorstellen in een spoedprocedure erdoor te drukken, waardoor een publiek debat over dit onderwerp en een grondige analyse van de gevolgen voor de democratische rechten en de rechtszekerheid uitgesloten zijn.
2. Het gemeenschappelijk Europees arrestatiebevel zal het strafrecht via een achterpoortje harmoniseren. Dat is problematisch, omdat de tradities op het gebied van rechtspraak in de lidstaten sterk uiteenlopen. Een harmonisatie en de invoering van een gemeenschappelijke definitie van terrorisme zullen niet overeenkomen met de verschillende politieke situaties in de lidstaten.
3. Wij zijn principieel tegen de mogelijkheid van strafvermindering voor personen die anoniem meewerken aan opsporingswerkzaamheden, omdat dit gemakkelijk kan leiden tot valse meldingen of kwijtschelding van straf bij ernstige misdrijven.
4. Men probeert deze voorstellen erdoor te krijgen naar aanleiding van de gebeurtenissen van 11 september. De voorstellen hebben echter geen betrekking op dergelijke gebeurtenissen, die ook nu al verboden zijn en strafrechtelijk vervolgd kunnen worden in alle lidstaten. De voorstellen gaan daarentegen over het zogenaamd Europees terrorisme en hanteren een zeer ruime definitie die zowel de aanslagen van de ETA op burgers als de handelingen en uitingen van personen en wettelijke politieke verenigingen omvat.

Coelho
Europa moet bij de terrorismebestrijding op een efficiëntere wijze samenwerken, of het nu gaat om de terrorismebestrijding binnen Europa of daarbuiten. Volgens ons vormt het terrorisme één van de ernstigste bedreigingen van de democratie, het vrij genot van de mensenrechten en de sociale en economische ontwikkeling. Terrorisme is geen recent verschijnsel, maar het is wel zo dat we de afgelopen jaren getuige zijn geweest van een sterke toename van terroristische activiteiten, terwijl ook de aard van de terroristische acties een enorme verandering heeft ondergaan - en er komen steeds nieuwe bedreigingen bij. De gebruikte middelen worden steeds verfijnder, en dat betekent dat aanslagen in de toekomst ernstiger gevolgen kunnen en zullen hebben. Er zullen dus meer doden bij vallen.
De verschrikkelijke gebeurtenissen van 11 september hebben op pijnlijke wijze aangetoond dat we dringend een antwoord moeten formuleren op deze plaag. Het is dus van buitengewoon belang dat onze lidstaten beschikken over doeltreffende wetgeving op het gebied van de terrorismebestrijding, en dat er maatregelen worden genomen om de politiële en justitiële samenwerking te verbeteren. Ook de samenwerking op internationaal niveau moet beter.
Het eerste van deze initiatieven is een voorstel voor het vastleggen van een gemeenschappelijke definitie van terroristische activiteiten. Voor deze delicten wordt ook een strafmaat vastgelegd. De straffen moeten doeltreffend zijn, ze moeten de ernst van het delict weerspiegelen en ze moeten eventuele terroristen ontmoedigen, en dat in alle lidstaten. Op dit moment bestaan er grote verschillen tussen de verschillende lidstaten. Slechts zes lidstaten, waaronder Portugal, beschikken over specifieke antiterrorismewetgeving. Het is dus van belang dat we de wetgeving op dit terrein harmoniseren, om zo te voorkomen dat terroristen profijt kunnen trekken van het feit dat er in elke lidstaat anders wordt opgetreden. We moeten vermijden dat terroristen gebruik maken van de geografische beperkingen bij het onderzoek en de mazen in de wetgeving die hierdoor ontstaan. Het tweede initiatief is gebaseerd op het beginsel van wederzijdse erkenning van gerechtelijke beslissingen. De bedoeling is om de traditionele uitleveringsprocedure - een traag en ingewikkeld proces dat niet is aangepast aan een ruimte zonder grenzen - te vervangen door een eenvoudig uitleveringssysteem voor misdadigers dat gebaseerd is op het zogenaamde Europees arrestatiebevel. Een dergelijk bevel kan door één lidstaat worden uitgevaardigd om vervolgens in een andere lidstaat van de Unie ten uitvoer te worden gelegd. Dit arrestatiebevel mag echter nooit een inbreuk vormen op de individuele rechten van de burger.
De goedkeuring van deze voorstellen zal het ondubbelzinnige bewijs leveren van de bereidheid van de lidstaten om de samenwerking bij de terrorismebestrijding op alle niveaus te verbeteren.

Figueiredo
Het is niet eenvoudig in een korte stemverklaring aan te geven welke gevaren er voortvloeien uit deze Commissievoorstellen voor een kaderbesluit die dan ook nog eens - om onbegrijpelijke redenen - door de Portugese regering worden gesteund.
Onder het voorwendsel van terrorismebestrijding komt de Commissie nu met voorstellen die ze al enige tijd aan het voorbereiden is geweest, en die de goedkeuring van commissaris Vitorino hebben. De lidstaten moeten met elkaar samenwerken, dat is zeker waar, maar deze voorstellen gaan veel verder dan nodig is. Ze beogen een aantal centrale elementen van de rechtspleging in een supranationaal kader onder te brengen. Met het begrip "terrorisme" , zoals dat door de Commissie wordt gehanteerd is het mogelijk het optreden van al diegenen die strijden voor nationale bevrijding en sociale verandering als crimineel te bestempelen. Dat geldt dus ook voor de acties en de strijd van het volk en de arbeiders. De gevolgen voor de uitoefening van democratische rechten en fundamentele vrijheden zijn maar al te duidelijk. Het voorstel voor een Europees arrestatiebevel is erop gericht de ne bis in idem-regel opzij te zetten. Zelfs als dat maar in beperkte mate gebeurt, hebben we hier toch te maken met een heus Trojaans paard. Deze strategie is er één die voortdurend meer concessies zal eisen, die dan iedere keer gerechtvaardigd zullen worden als "noodzakelijke uitvloeiselen" van eerder gecreëerde instrumenten.
Dit verslag brengt wat correcties aan in een aantal negatieve aspecten van de Commissievoorstellen, maar volgt in het algemeen toch de opzet van deze voorstellen. Daarom heb ik tegen gestemd.

Gorostiaga Atxalandabaso
Ik heb tegen dit verslag gestemd, omdat het niet alle vormen van terrorisme noemt. Het schenkt geen enkele aandacht aan de vele verschillende uitingen van staatsterrorisme.
Wij weten allemaal dat de Spaanse regering sinds 1975 diverse vormen van terrorisme heeft toegepast. Het valt zeer te betreuren dat staatsterrorisme, zelfs in de algemene overwegingen, niet in het verslag genoemd wordt.
Wij beseffen allemaal ook maar al te goed dat de anti-terrorismewetgeving zoals zij hier wordt voorgesteld niet garandeert dat processen in de gehele EU eerlijke zullen verlopen. Zoals wij weten heeft de Spaanse regering zelfs dit jaar nog folteraars gratie verleend en hoge officieren vrijgelaten die al veroordeeld waren voor het voeren van een "vuile oorlog" en tot op de dag van vandaag gedoogt zij de meest verachtelijke vormen van marteling. Deze dingen gebeuren in het Koninkrijk van Spanje in het jaar 2001.
Het Europees Parlement sluit zijn ogen. Dat zal ons allen berouwen, omdat die realiteit niet langer de interne aangelegenheid van één lidstaat is.

Hager
De Niet-ingeschrevenen kunnen amendement 34 niet steunen, omdat de directe verwijzing naar het nog niet in werking getreden Handvest van de Grondrechten juridisch gezien niet houdbaar is.
Wat betreft het "Europees arrestatiebevel" geven wij de voorkeur aan een positieve lijst boven een negatieve lijst, omdat zodoende het beginsel van de wettigheid onaangetast blijft als pijler van het strafrecht.

Kirkhope
De Britse conservatieven hebben vóór het verslag-Watson gestemd. Daarmee willen wij onze blijvende steun voor de strijd tegen het terrorisme onderstrepen en bevestigen dat wij vastbesloten zijn ervoor te zorgen dat de Europese Unie een gesloten front vormt ten opzichte van degenen die trachten onze waarden en onze levenswijze te ondermijnen.
Wij hebben op onderdelen echter wel enige bedenkingen tegen deze maatregel. Wij zijn met name bezorgd over het feit dat ongeveer 22 misdrijven binnen de reikwijdte van het Arrestatiebevel vallen. Hiermee gaat de maatregel verder dan nodig is om de onmiddellijke terroristische bedreiging aan te pakken.

Maaten, van der Laan
. Onze fracties zijn niet gelukkig met het voorstel van Europees Commissaris Vitorino voor een Europees arrestatiebevel. De door het Europees Parlement aangenomen amendementen (verslag-Watson) vormen wel een duidelijke verbetering ten opzichte van het Commissievoorstel. Onze belangrijkste zorg, de bescherming van het liberale Nederlandse strafrecht door het Europees arrestatiebevel slechts te laten gelden voor een beperkte lijst van zgn. "eurocrimes", is echter nog niet ingelost.
Wij zijn voorstander van een Europees arrestatiebevel om nog beter te kunnen optreden tegen terrorisme en georganiseerde misdaad, maar slechts onder de volgende voorwaarden: ten eerste dat Europese arrestaties slechts op basis van een positieve lijst van "eurocrimes" verlopen, en ten tweede dat de lijst met "eurocrimes" wordt beperkt tot ernstige delicten die in alle Europese landen al strafbaar zijn, zoals bijvoorbeeld moord.
In geen geval mag het Europees arrestatiebevel de Nederlandse praktijk op het gebied van abortus, euthanasie en drugs in gevaar brengen.
Voor zover wij kunnen opmaken uit de weinige informatie die ons vanuit de Raad van Ministers bereikt onderhandelt deze inmiddels wel over een positieve lijst, en schijnt deze vooralsnog niet minder dan 27 breed gedefinieerde "eurocrimes" te bevatten. De Raad praat dus inmiddels over een substantieel ander voorstel dan de Commissie. Door zich nu nog bezig te houden met het oorspronkelijke Commissievoorstel loopt het Parlement achter de feiten aan. Bovendien lijkt het er sterk op dat de Nederlandse regering op dit moment via de Raad meer van onze bezwaren lijkt te kunnen wegnemen, dan wij via het Europees Parlement.
Dit dossier legt het democratisch gat van de EU weer eens bloot: Controle door de Tweede Kamer is hier theoretisch wel mogelijk omdat de Raad met unanimiteit besluit. In de praktijk echter is dat moeilijk door de geslotenheid van de Raad en de late beschikbaarheid van stukken. De gehaastheid waarmee dit gevoelige onderwerp wordt behandeld verergert dit probleem nog eens.
Om al deze redenen stemmen onze fracties voor de wijzigingen van het verslag-Watson, omdat deze een duidelijke verbetering van het Commissievoorstel betekenen, maar onthouden wij ons bij de stemming over de wetgevingsresolutie.

Malmström, Paulsen en Olle Schmidt
De strijd tegen het terrorisme is een belangrijke taak voor de Europese Unie. Deze strijd mag echter niet ten koste gaan van de rechtszekerheid.
Wij zijn bezorgd over de snelheid waarmee de regeringen van de Unie in de strijd tegen het terrorisme de verschillende wetgevingen van de lidstaten willen coördineren. Verschillende rechtstradities moeten in zeer korte tijd samengesmolten worden. Men riskeert daarmee een uitholling van de rechtszekerheid. Dat geldt met name voor het Commissievoorstel voor een definitie van het begrip terrorisme. Naar onze mening is deze definitie veel te breed en kan zij op te veel verschillende manieren geïnterpreteerd worden. Mensen die om politieke redenen tegen heersende maatschappijstructuren protesteren en die onwettige middelen gebruiken, zouden heel goed onder de voorgestelde definitie kunnen vallen. Het gaat natuurlijk niet aan om mensen die tegen een naar hun mening onrechtvaardige samenleving protesteren als terrorist te beschouwen.
Er zijn concretere definities van terrorisme nodig dan die tot nu toe zijn geopperd. Wat dit betreft zijn specifiekere amendementen van het Europees Parlement zeer welkom. Het Europees Parlement en de nationale parlementen moeten tevens reële invloed krijgen voordat de Raad definitieve besluiten neemt.

Manders
. Voorzitter, ik heb tegen het verslag-Watson gestemd en wel om de volgende reden.
Ik steun de maatregelen tegen het terrorisme volledig en zie voor de lidstaten van de EU de mogelijkheid en de noodzaak op dit terrein nauw met elkaar samen te werken. Het Europees arrestatiebevel kan een belangrijke bijdrage leveren tot de efficiëntie van de strijd tegen terrorisme op Europees grondgebied.
Ik vind dat een Europees arrestatiebevel wenselijk is. Dit dient echter beter doordacht en afgewogen te zijn, zodat het niet ten koste gaat van andere belangrijke zaken. Het voorliggend ontwerp biedt te weinig waarborgen en kan ondermijning van het Nederlands liberaal strafbeleid betekenen.
Om tot een compromis te komen, heb ik via de rapporteur getracht een amendement in te dienen dat de volgende voorwaarde stelt aan het Europees arrestatiebevel: een Europees arrestatiebevel mag alleen worden uitgevaardigd voor delicten die zijn gepleegd op het grondgebied van de verzoekende staat.
Dit amendement is echter in de werkgroep door de socialisten geblokkeerd.
Ik heb eveneens tegen het verslag gestemd omdat wordt verwacht dat door de Raad een ander ontwerp zal worden aangenomen.
Ik ben dus voorstander van antiterrorismemaatregelen en ook van een Europees arrestatiebevel, echter niet ten koste van het liberaal strafbeleid in Nederland.

Meijer
. Er bestaat veel verwarring over het verschijnsel terrorisme. De meeste terroristen verkiezen het niet zelf om terrorist te zijn, maar voelen zich door het onbegrip van leidende politici voor hun oppositionele rol en hun conflicterende standpunten gedwongen om als laatste redmiddel extreme en onaanvaardbare middelen te hanteren. Sommige later gerespecteerde bestuurders, zoals de leiders van Israël, Palestina, Zuid-Afrika en vele voormalige koloniën, zijn hun politieke rol ooit begonnen als terrorist.
Terrorisme bestrijdt men niet door nòg meer onbegrip en wantrouwen te creëren, maar door ervoor te zorgen dat de problemen waarvoor terroristen aandacht vragen snel en geweldloos worden opgelost. Politici die overal het gevaar van terrorisme zien, lopen het risico terecht te komen bij een politiestaat, waarin wezenlijke vrijheidsrechten en democratische rechten ontbreken. Dat leidt dan op zijn beurt weer tot een verharding van het politieke klimaat, die een nieuwe voedingsbodem voor terrorisme oplevert. Het respect voor de wet neemt af als mensen zien dat zij niet langer worden beschermd tegen willekeurige arrestatie, langdurig voorarrest en omstreden uitlevering. Datzelfde geldt ook als oppositionele niet-terroristen geïntimideerd worden of mensen kunnen worden gevangengezet voor daden die in hun eigen land niet strafbaar zijn.
Zolang er onvoldoende garanties bestaan om deze verschijnselen te voorkómen vind ik een Europese regeling contraproductief voor de echte bestrijding van het terrorisme.

Napoletano
Het Parlement heeft een compromisamendement aangenomen op de wetgevingsresoluties in het verslag-Watson over de bestrijding van het terrorisme en het Europees arrestatiebevel.
In beide resoluties wordt de Raad gevraagd artikel 40 van het Verdrag betreffende de Europese Unie toe te passen indien geen eenparigheid van stemmen kan worden bereikt, of indien eenparigheid van stemmen zou leiden tot een substantiële afzwakking van het voorstel.
Helaas heeft een klein aantal afgevaardigden - waaronder de Italiaanse collega' s van de Nationale Alliantie - belet dat werd gestemd over een mondeling amendement van de rapporteur. Met de aanneming daarvan zou de politieke wil van het Parlement beter tot uitdrukking zijn gebracht. De uitnodiging aan het adres van de Raad om volgens artikel 40 te stemmen moet namelijk beschouwd worden als de ultima ratio. Wij hopen allen van ganser harte dat de Raad in staat is eenparigheid te bereiken ten aanzien van de gemeenschappelijk in Gent aangegane verplichtingen, waaraan het Europees Parlement met de stemming van vandaag zo duidelijke steun heeft betuigd.
Als Italiaanse afgevaardigden zullen wij alles in het werk stellen om onze regering ertoe aan te zetten een andere houding in te nemen en in te stemmen met de uitbreiding van het Europees arrestatiebevel tot alle in het voorstel van de Europese Commissie genoemde delicten en af te zien van de uitleveringsprocedure. Deze is immers een duidelijke schending van de geest en de letter van de verplichtingen die unaniem en plechtig werden aangegaan in Gent en Brussel na de door de tragedie van de aanslagen op de twin towers veroorzaakte ontsteltenis.
Ik hoop derhalve dat geen enkel land zijn inzet in de strijd tegen het terrorisme zal verminderen, en ik hoop zeer zeker niet dat juist mijn land, dat altijd heeft bijgedragen aan de vooruitgang van de Unie, in een afzonderingspositie komt te verkeren.
Deze beslissingen liggen nu geheel bij de Italiaanse regering, onder meer omdat haar veto heel het intern beleid op losse schroeven zou zetten, hetgeen onaanvaardbaar zou zijn. Daarom wordt terecht een beroep gedaan op artikel 40 van het Verdrag.

Vachetta
Via deze stem wordt ons vandaag gevraagd om daden die voor ons onder solidariteit en gerechtigheid vallen, als terreurdaden te betitelen. Bijvoorbeeld, "het ontregelen of stopzetten van de watervoorziening, elektriciteitsvoorziening of elke andere basisvoorziening". Dit soort acties wordt in het algemeen gevoerd door werknemers die zich organiseren om hun arbeidsvoorwaarden, hun banen of arbeidsplaatsen die door privatiseringen verloren dreigen te gaan, te behouden. Werknemers, geen Bin Ladens!
De kern van het voorstel is om alles dat is gericht op de "bedreiging of aantasting of vernietiging van politieke, economische of sociale structuren van een land" als terreurdaad te bestempelen, dat wil zeggen elke actie waarbij onrechtvaardigheid of de bestaande orde ter discussie wordt gesteld: de bezetting van het kantoor van een bedrijfsvereniging of van het arbeidsbureau door werklozen bijvoorbeeld of het kraken van leegstaande woningen door daklozen of zelfs Europese demonstraties tegen instellingen en organisaties als het IMF, de WTO en de Wereldbank.
Waar men in wezen op aanstuurt, is opschorting van elementaire rechten en criminalisering van de sociale beweging.
Daarom heb ik tegen dit verslag gestemd, dat terroristen van ons maakt.

Van den Berg
. Na 11 september heeft commissaris Vitorino terecht eerdere afspraken uit Tampere naar voren geschoven, om te komen tot effectievere samenwerking op het gebied van terrorismebestrijding, politionele en justitiële samenwerking. Daarom steunen wij van harte het voorstel inzake terrorismebestrijding.
Eveneens zijn wij voorstander van een Europees arrestatiebevel. De invalshoek van het thans voorliggend voorstel- een negatieve lijst- delen wij echter niet en achten we al verouderd omdat ondertussen terecht in de Raad gewerkt wordt aan een positieve lijst. Daar zijn wij voor en we verwachten nog dit jaar een besluit van de Raad.
De gebeurtenissen van 11 september dwingen ons inderdaad snel te handelen. Derhalve zullen wij- ondanks onze inhoudelijke bezwaren tegen een negatieve lijst- niet tegen stemmen, maar ons onthouden, in de verwachting dat de Europese Commissie en de Raad nog dit jaar met een concrete positieve lijst komen, die het Europees arrestatiebevel in 2001 concreet vorm geeft.
Daarbij verwachten wij dat verbeteringen die onder andere vanuit onze PvdA-delegatie zijn voorgesteld, in dit werk van de Raad worden meegenomen, o.m. bewijsmiddelen, het recht op bijstand, meer mogelijkheden voor het horen van de verdachte en het ne bis in idem-beginsel.

Van Lancker
. De Belgische leden van de PSE-Fractie hebben zich bij de eindstemming over het Europees aanhoudingsmandaat onthouden.
Zij steunen de inspanningen van het Europese Parlement om het wetgevend kader in de strijd tegen het terrorisme te helpen ontwikkelen.
Het Europees aanhoudingsmandaat is een nuttig instrument, maar de Belgische leden van de PSE-delegatie zijn het niet eens met een algemeen geldend Europees aanhoudingsmandaat voor misdrijven met een strafmaat van meer dan een jaar. Zij zijn gewonnen voor de aanpak van de Raad met een positieve lijst op basis van het Europolmandaat.
Verslag-Gebhardt (A5-0398/2001)

Fatuzzo
Mevrouw de Voorzitter, ik heb voor het verslag-Gebhardt gestemd. Ik ben natuurlijk voor de bestrijding van elke vorm van onrecht, en de georganiseerde misdaad begaat grof onrecht. De Europese burgers moeten worden beschermd door Europese rechters, en wij hopen dan ook dat er spoedig echte Europese rechters zullen zijn. Daarvoor is echter een Europees strafrecht noodzakelijk, mevrouw de Voorzitter, en daarop heb ik ook herhaaldelijk aangedrongen. Ik wil derhalve ook bij deze gelegenheid hameren op de noodzaak van een Europees wetboek van strafrecht en een Europees wetboek van strafvordering. Anders heeft het ook geen zin Europese rechters te hebben.

Alyssandrakis
Voor de tweede keer in zes maanden tijd wordt in de plenaire vergadering van het Europees Parlement een verslag behandeld over de oprichting van Eurojust. Dit debat vindt op precies dezelfde dag plaats als het debat over het verslag over de Europese terreurwet en het Europees arrestatiebevel. In Eurojust zal een vertegenwoordiger per land (openbaar aanklager, rechter of hoge politiebeambte) zitting hebben, die over zeer ruime, ongecontroleerde bevoegdheden zal kunnen beschikken bij ondervraging en strafrechtelijke vervolging. Eurojust zal in feite de autoriteiten van willekeurig elke lidstaat kunnen gelasten een onderzoek in te stellen of een strafrechtelijke vervolging in te leiden, en zal door middel van gemeenschappelijke actiegroepen ook zelf kunnen deelnemen aan onderzoek. De lidstaat is verplicht zich te conformeren aan de instructies van Eurojust, en als hij weigert moet hij zijn weigering met redenen omkleden.
In het vorige debat werd als argument voor de oprichting van Eurojust de bestrijding van de grensoverschrijdende misdaad genoemd. Dat zijn dus de misdaden ten aanzien waarvan eventueel bevoegdheidsconflicten kunnen rijzen tussen ten minste twee landen. Kennelijk zijn de EU-leiders van mening dat zij geen blad meer voor de mond hoeven te nemen. Volgens de nieuwe tekst kan de nieuwe superautoriteit namelijk zelfs besluiten op te treden indien één enkel land betrokken is bij de misdaad. Onder de misdaden waarvoor Eurojust bevoegd is, valt natuurlijk ook het zogenaamde terrorisme.
Eurojust zal bij de uitvoering van haar nobele taak worden bijgestaan door 4 verschillende databanken waarin gevoelige persoonlijke gegevens zijn opgeslagen: het strafregister dat elk land van zijn eigen burgers bijhoudt, het informatiesysteem van Schengen, het Europees gerechtelijk netwerk en het Europol-dossier. De lange lijst van persoonlijke gegevens behelst ook gegevens over "rassenafstamming, etnische afkomst, politieke, religieuze of filosofische overtuigingen, deelname aan vakbondsorganisaties, evenals gegevens over gezondheid en seksueel gedrag" . In feite wordt het registreren van persoonlijke gegevens door een niet-gerechtelijk Europese instantie gelegitimeerd.
Het lijdt geen twijfel dat wij hier geconfronteerd zijn met een supergecentraliseerd, autoritair orgaan dat korte metten zal maken met elke vorm van nationale soevereiniteit. Dit is tevens een ernstige inbreuk op de beroemde onafhankelijkheid van justitie waar de burgerdemocratie zo prat op gaat. Wij mogen geen enkele illusie koesteren: het daadwerkelijke doel van heel dit wetgevingsarsenaal is vooral de bestrijding van de gewone delicten. Naast de terreurwet, het Europees arrestatiebevel en, binnenkort, de Europese openbare aanklager wil men een supranationaal repressiemechanisme creëren dat ingezet kan worden tegen de democratische vrijheden en met name tegen de volksbeweging, om het verzet tegen de politieke en economische besluiten van de overheersende klasse te breken.
Daarom hebben de Europese afgevaardigden van de Communistische Partij van Griekenland tegen het verslag gestemd.

Blokland
. Het opzetten van Eurojust - en daarmee samenwerking mogelijk maken tussen de officieren van Justitie van de verschillende lidstaten - lijkt mij een goede zaak.
Hoewel de taakstelling op het eerste gezicht slechts beperkt blijft tot coördinatie en bijstand kan Eurojust ook verzoeken om onderzoek of om het instellen van vervolging.
Mijn zorg is dan ook dat Eurojust op den duur uitgroeit tot een Europees Openbaar Ministerie (Europees OM). Let wel, ik bedoel hier een algemeen Europees OM; een Europese aanklager met verantwoordelijkheid voor financiële aangelegenheden kan zeer wel noodzakelijk zijn. Zo zouden immers de financiële belangen van de Gemeenschap afdoende kunnen worden gewaarborgd. Het gaat dan om een Europees OM met een beperkte invulling.
Een strafrechterlijk systeem op Unie-niveau is zeker op dit moment een ongewenste en irreële gedachte. Het nationale strafrecht is nauw verbonden met de nationale soevereiniteit van de lidstaten en behoort te worden ingebed in een democratisch rechtsstelsel met voldoende controlemogelijkheden. Van een algemeen Europees OM ben ik dan ook geen voorstander. Bovendien kan alleen een nationaal OM voldoende rekening houden met de culturele aspecten van het nationale strafrecht. De beslissing tot vervolging dient dan ook op het niveau van de individuele lidstaat genomen te worden.
De Nederlandse minister van Justitie, de heer Korthals, heeft het Nederlandse parlement verzekerd dat Eurojust niet zal uitgroeien tot een Europees OM. Als men ooit wil komen tot een Europees OM, dan geschiedt dit niet via Eurojust. Onder dit voorbehoud hebben wij als Eurofractie Christen Unie -SGP besloten om met het onderhavige voorstel in te stemmen.

Coelho
Ik heb voor dit voorstel gestemd, omdat het deel uitmaakt van een samenhangend pakket maatregelen die tezamen moeten bijdragen tot een betere Europese samenwerking op het gebied van de terrorismebestrijding binnen Europa en daarbuiten.
Tijdens deze zitting hebben we een gunstig oordeel uitgesproken over het initiatief voor een gemeenschappelijke definitie van terreurdaden en de strafmaat voor dit soort delicten. Het andere initiatief betrof de vervanging van de traditionele uitleveringsprocedure door een eenvoudiger uitleveringssysteem, gebaseerd op een Europees arrestatiebevel. Ook dat initiatief is een gunstig onthaal ten deel gevallen.
Het voorstel met betrekking tot Eurojust is bedoeld om de samenwerking tussen de gerechtelijke autoriteiten van de verschillende lidstaten te verbeteren, met respect voor de grondrechten. De strijd tegen het terrorisme en andere vormen van criminaliteit kan namelijk alleen slagen als de gerechtelijke en politiële autoriteiten beter samenwerken (waarbij Europol een bijzondere rol krijgt toebedeeld). Dit is een belangrijk en ambitieus project. Criminaliteit kent immers geen grenzen. Het is dus van belang dat we de gerechtelijke samenwerking en de informatie-uitwisseling tussen de lidstaten verbeteren. De burgers van de Europese Unie mogen van de Unie eisen dat ze op doeltreffende wijze optreedt tegen criminaliteit. Die criminaliteit vormt immers een bedreiging van onze vrijheid en onze rechten. Om dat mogelijk te maken moeten we een nieuwe strategie formuleren, en al onze inspanningen coördineren om zo overal op het grondgebied van de lidstaten de strijd aan te binden met de criminaliteit.
Verslag-Lagendijk (A5-0386/2001)

Fatuzzo
Mevrouw de Voorzitter, de heer Lagendijk vraagt in zijn verslag om hulp voor de FYROM. Het is ongetwijfeld een goede zaak dat de Europese Unie de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië een handje helpt in de rampzalige situatie waarin zij zeker na de interne strijd en conflicten verzeild is geraakt. Ik wil er echter op aandringen dat deze hulp aan alle landen van Midden- en Oost-Europa wordt gegeven. Dat zou ik zeer op prijs stellen daar al deze landen na vijftig jaar communistische dictatuur behoefte hebben aan financiële ondersteuning.
Verslag-Färm (A5-0385/2001)

Meijer
. Ik constateer dat de afgelopen tijd aanvankelijk is gebeurd wat ik op 15 maart en 3 mei heb voorspeld. Lees het nog maar eens na in de notulen. Ik heb toen gezegd dat het uitspreken van voorbarige steun aan de Macedonische regering, het tot extremisten uitroepen van wanhopige Albanezen en het uitdelen van geld niet zouden leiden tot het zoeken naar oplossingen, vrede en verzoening, maar tot het aanmoedigen van geweld.
Een deel van de Macedonische bevolking en van de Macedonische regering droomde van een Macedonië zonder Albanezen of alleen met volledig onherkenbare en aangepaste inwoners van Albanese oorsprong. Dat deel wilde wapens kopen met behulp van voor vrede bedoelde subsidies van de Europese Unie. Hopelijk maakt de grondwetswijziging een eind aan de gedachte dat er binnen de grenzen van dat land slechts plaats is voor één taal en één volk, en dat alle problemen worden opgelost door de grote Albanese minderheid te negeren of haar zelfs te verjagen.
Als in de toekomst de rollen worden omgedraaid doordat de Albanezen dan de grootste bevolkingsgroep worden, hebben zij hopelijk meer begrip voor de verlangens van de Macedonische minderheid dan er nu bestaat voor de Albanezen. Als verdere steun nu wordt gebruikt voor vrede, verzoening en wederopbouw kan ik er van harte mee instemmen.
Verslag-Färm (A5-0410/2001)

Meijer
. De drie gebieden die na het uiteenvallen van het voormalige Joegoslavië op de landkaart van Europa zijn doorgegaan onder de oude naam functioneren in de praktijk zelfs niet meer als een losse federatie. Ook het uitleveren van de voormalige president aan het Tribunaal in Den Haag bleek uitsluitend een zaak te zijn geworden van de regering van de deelstaat waarin hij woonde.
Montenegro functioneert al een aantal jaren niet meer onder de douanecontrole van Joegoslavië en de Duitse mark die men daar heeft ingevoerd als betaalmiddel zal binnenkort worden vervangen door de Euro. Kosovo is door de buitenwereld met geweld afgescheiden en de grote meerderheid van de inwoners wil dat zo houden. Zij zullen nooit berusten in terugkeer in een staat die ze al acht jaar eerder volstrekt niet meer erkenden.
Vandaag is de praktijk dat Joegoslavië alleen nog bestaat in de hoofden van politici en ambtenaren buiten dat land. Als vriend en kenner van de voormalige federatie Joegoslavië betreur ik dat, maar ik accepteer de realiteit die de mensen van onderop kiezen. Nu ook de derde staat met die naam verdwenen is, verzet ik me niet tegen financiële steun voor wederopbouw en armoedebestrijding aan de drie afzonderlijke gebieden of tegen hun wens om elk afzonderlijk toe te treden tot de EU.
Verslag-Färm (A5-0411/2001)

Meijer
. De voormalige Turkse provincie Bosnië-Herzegovina vormt geen etnische eenheid. Haar grenzen zijn zelfs volstrekt uitgewist geweest door provinciale herindelingen van het oude koninkrijk Joegoslavië in 1929, opdeling tussen een Servisch en een Kroatisch gebied bij het 'Sporazum'-verdrag van 1939 en de toedeling aan de nazi-satellietstaat Kroatië in 1941.
De voornaamste reden waarom de bevrijdingsbeweging onder aanvoering van Tito er in 1945 voor koos om tussen Servië en Kroatië toch nog een deelstaat Bosnië-Herzegovina in te stellen was dat zij dit gebied zag als smeltkroes om één Servokroatisch volk tot stand te brengen. Ooit zouden Servië, Kroatië, Bosnië en Montenegro samensmelten tot een grote Servokroatische deelstaat, met binnen het federale Joegoslavië dezelfde dominerende positie als Rusland binnen de Sovjet-Unie. Die rol van smeltkroes is mislukt. Net als in het oude Joegoslavië wordt de meerderheid van de bevolking gevormd door Serviërs en Kroaten, en hun loyaliteit ligt bij de nieuwe buurstaten Servië of Kroatië, waarvan ze zich ten onrechte afgesneden voelen.
Ik krijg de indruk dat we daarmee nog steeds veel te weinig rekening houden, ondanks de in Dayton overeengekomen federalisering van Bosnië. Financiële steun is nodig, maar zonder de voorwaarde dat gezamenlijke bestuursorganen worden versterkt. Als de EU in België overdracht van bevoegdheden door Vlaanderen en Wallonië aan de federatie zou subsidiëren zou dat ook daar afschuw oproepen.
Verslag-Lagendijk (A5-0386/2001) en
Verslagen-Färm (A5-0385, 0410, 0411/2001)

Bordes en Cauquil
Wij hebben tegen deze verslagen gestemd die alleen maar de financiële uitdrukking zijn van het beleid van de imperialistische grootmachten in deze regio van de wereld. Deze zogenaamde "hulp" aan de Balkan is in feite bestemd ter "ondersteuning van de betalingsbalans en ter verlichting van de buitenlandse schuldenlast" van deze landen, zoals dit staat omschreven in een van de verslagen-Färm (Macedonië).
De grootmachten zijn in belangrijke mate verantwoordelijk voor het uiteenvallen van het voormalige Joegoslavië. Zij zijn schuldig aan de bombardementen die niet alleen de beoogde gebieden hebben getroffen, maar ook de buurgebieden, al was het alleen maar door een deel van de bevolking van Kosovo in ballingschap te drijven. Hun veranderlijke diplomatie die nu weer eens de één en dan weer de ander steunt waarbij handig wordt ingespeeld op etnische tegenstellingen die daardoor juist worden aangewakkerd, brengt geen vrede in de regio, maar zaait oorlog.
Door tegen dit verslag te stemmen geven wij uiting aan ons bezwaar tegen het algehele beleid dat de imperialistische grootmachten op de Balkan voeren en tegen hun interventies.

Fatuzzo
Ik ben niet voldaan, mevrouw de Voorzitter, over het document over de toekomst van de Europese Unie en de Top van Laken, ofschoon ik voor heb gestemd. Daarin staat namelijk niet dat de Europese Unie in de toekomst ook wetgevende bevoegdheden moet krijgen op het gebied van de Europese pensioensystemen. In alle vijftien lidstaten, evenals in de twaalf landen die om toetreding tot de Europese Unie hebben gevraagd, staan de pensioensystemen in het rood. De nationale overheden zijn niet in staat de financiële middelen van de pensioenfondsen goed te beheren. Is dit niet het beste bewijs dat alleen de Europese Unie is staat is de problemen van de werknemers op te lossen? De werknemers geven hun geld aan de nationale overheden en als ze oud geworden zijn, krijgen zij er niets voor terug. Misschien is de Europese Unie een betere beheerster van het geld van de Europese burgers. Dat hoop ik althans, of liever gezegd, ik ben er zeker van.

Crowley
Dit verslag over de toekomst van de Europese Unie en met name over de Raad van Laken, bevat een aantal punten waarmee ik zou kunnen instemmen als het erom gaat de lijnen uit te zetten voor een nieuwe en meer dynamische toekomst voor de Unie. Het is echter onaanvaardbaar om voorstellen in te dienen en aan te nemen die zogenaamd in overeenstemming zijn met een toekomstige grondwet voor Europa en ervan uit te gaan dat die er hoe dan ook zal komen, zonder rekening te houden met de burgers of hen te raadplegen. Er is eerder al gewezen op het democratisch deficit en op de noodzaak de sociale cohesie te versterken.
Bij de Conventie zou uiteindelijk slechts een handjevol geselecteerde NGO' s worden betrokken en die moeten dan zogenaamd de meerderheid van de mensen in de Europese Unie vertegenwoordigen. Ik vraag mij echter af hoeveel landen, als de resultaten van die Conventie eenmaal ten uitvoer moeten worden gelegd, een referendum zullen houden om de toekomst die de Conventie voor ogen staat op werkelijk democratische wijze goed te keuren. Om die reden heb ik mij van stemming onthouden tijdens de definitieve stemming over dit verslag.

Dehousse
Om meerdere redenen heb ik niet vóór de resolutie over de toekomst van Europa kunnen stemmen. Daarvan wil ik er hier graag twee uitlichten. Allereerst zou het Parlement eens moeten ophouden met zich zo bang te tonen. Het durft de wezenlijke vragen met betrekking tot de Europese eenwording niet rechtstreeks aan te pakken en beperkt zich tot het geven van - ook nog eens zeer cosmetische - aanwijzingen aan hen die in werkelijkheid onze functies gaan vervullen. Bovendien benadeelt het Parlement zichzelf wanneer het de parlementaire ervaring van de toekomstige voorzitter van de Conventie laat prevaleren boven zijn of haar uitvoerende kwaliteiten. Dit terwijl de Commissie en met name commissaris Barnier, er bij elke gelegenheid toch terecht op hamert dat het vertrouwen van de parlementen in de persoon van de voorzitter van de Conventie bepalend is voor het succes dat men ervan mag verwachten.

Berthu
Het Europees Parlement heeft zojuist een zeer eigenaardige resolutie aangenomen om zijn mening over de voorbereidingen van de volgende Intergouvernementele Conferentie te geven. Het neemt niet de moeite de vier thema's aan te halen die volgens de Raad van Nice aan de basis moeten liggen van de toekomstige discussie (verdeling van de bevoegdheden, vereenvoudiging, Handvest van de Grondrechten en rol van de nationale parlementen), terwijl het wel op alle gebieden uitgebreid de traditionele eisen van de federalisten opsomt. Het geheel wordt opgefleurd met het verzoek om een "constitutie voor de Unie" op te stellen, een uitdrukking die in de conclusies van Nice nergens is terug te vinden, maar die niettemin het "doel" zou moeten zijn van de IGC.
Het Europees Parlement had zich veel beter serieus kunnen buigen over de analyse van Verklaring nr. 23 van de Raad van Nice. Daarin wordt niet een Europese constitutie als doel genoemd, maar verbetering "van de democratische legitimiteit en transparantie van de Unie". Dat is volgens ons lang niet hetzelfde en eigenlijk juist het tegenovergestelde. Een constitutie zou namelijk betekenen dat er een hogere supranationale macht wordt ingesteld waaronder ook fundamentele vragen vallen. Dit zou Europa nog verder verwijderen van de volkeren en de democratische legitimiteit nog verder verzwakken.
Neigt de Raad van Nice niet veel meer naar een andere doelstelling waar zij als een van de vier hoofdthema's voor de toekomstige IGC ook spreekt over "de rol van de nationale parlementen in de structuur van Europa"? Dit "in" laat goed zien hoe dringend de nationale parlementen weer een rol moeten gaan spelen "binnen" de Europese besluitvormingsprocessen om de banden met de volkeren weer aan te knopen.
Maar het Europees Parlement is blijkbaar nog lang niet toe aan dit belangrijke debat want in de resolutie wordt er met geen woord over gerept. Natuurlijk kan de Raad van Laken zich desgewenst ook in een wolk van federalisme hullen, maar wij raden hem niettemin aan om, willen de echte problemen met betrekking tot Europa worden aangepakt, toch maar de richting te volgen die door de Raad van Nice is ingeslagen.

Bordes en Cauquil
Men houdt ons voor dat tijdens deze top "de balans van de afgelopen maanden moet worden opgemaakt en de toekomst moet worden voorbereid". Voor de werknemers in de Europese Unie bestaat deze balans uit tienduizenden ontslagen bij Moulinex, Sabena, AOM, Danone, bij informaticabedrijven en andere bedrijven op het vlak van uw zogenaamde nieuwe economie, waar mensen sneller worden ontslagen dan ze worden aangenomen. Die balans betekent voor brede lagen van de bevolking een onaanvaardbaar werkeloosheidsniveau, groeiende onzekerheid en armoede, analfabetisme en gebrek aan zorg.
De wens van de rapporteurs dat er met "de politieke, economische en sociale vooruitgang, de veiligheid en het welzijn van de Europese burgers" rekening moet worden gehouden door "de totstandbrenging van een evenwichtig economisch en monetair systeem door consolidering van het economisch en sociaal cohesiebeleid, (...) versterking van het werkgelegenheidsbeleid", is slechts een herhaling van de holle frasen van mensen die niet weten wat het betekent om morgen werkloos te kunnen worden en in grote onzekerheid te belanden.
Voor het overige is er in Frankrijk geen andere persoon benaderd om de Conventie die de toekomst van Europa moet voorbereiden en de verdragen moet herzien, voor te zitten dan Giscard d'Estaing. Dit toont al aan hoever de Conventie zal afstaan van de belangen van werknemers en van de werkende bevolking in Europa.
Wij hebben tegen gestemd.

Figueiredo
Dit verslag past in de strategie van diegenen die hopen dat er tijdens de volgende Intergouvernementele Conferentie wederom een belangrijke stap zal worden gezet in de richting van federale integratie. Die federale EU zal dan worden gedomineerd door de grote landen, en dat betekent dat de soevereiniteit van landen als Portugal in gevaar komt. Dit verslag dringt er verder op aan dat er haast wordt gemaakt met de voorbereiding van een nieuw Verdrag, waarin de federale integratie verder uitgewerkt wordt. Daarbij vergeet men de politieke gevolgen die de afwijzing van het Verdrag van Nice door de Ierse bevolking heeft gehad. We hadden daar toch lering uit moeten trekken.
Het verslag bevat nog vele andere voorstellen, en ook die wijs ik af. Er wordt een pleidooi gevoerd voor het organiseren van een "Conventie" (sommigen zien daarin een soort grondwetgevende vergadering). De exclusieve bevoegdheid om de Verdragen te veranderen berust bij de regeringen en de nationale parlementen, en de bedoeling is nu dat deze Conventie die bevoegdheid kan aantasten - en dat terwijl de samenstelling van de Conventie zodanig is dat alleen de grote nationale politieke partijen eraan kunnen deelnemen. Dat betekent dat partijen met afwijkende politieke ideeën eigenlijk nauwelijks aan bod komen, en dat is een aanslag op het pluralisme en een werkelijk onafhankelijke en democratische participatie van de nationale parlementen.
Ik heb derhalve tegen gestemd.

Hyland
Ik wil laten vastleggen dat ik tegen een aantal voorstellen in het verslag van de heren Leinen en Méndez de Vigo over de Top van Laken heb gestemd.
Ik wil er met name aandacht op vestigen dat ik tegen punt 4(d) heb gestemd. Daarin wordt opgeroepen tot "opheffing van het onderscheid tussen verplichte en niet-verplichte uitgaven" . Dit is de zoveelste bizarre aanval op het gemeenschappelijk landbouwbeleid dat ons goede diensten heeft bewezen. Ik ben van mening dat een dergelijke maatregel niet in het belang is van de toekomst van de Unie. Het GLB vormt het fundament waarop de Gemeenschap gebouwd is. Nog altijd biedt het zekerheid in een moeilijk economisch klimaat.
Aangezien deze tekst en andere voorstellen zijn aangenomen, heb ik mij bij de definitieve stemming van stemming onthouden. Ik betreur het ten zeerste dat vierhonderddertig leden van het Parlement tegen dit fundamentele beleidsonderdeel van het GLB hebben gestemd, zoals ik eerder reeds heb geschetst.
De Europese Unie is in het verleden een bolwerk tegen recessie geweest. Zij is van buitengewoon nut geweest voor mijn eigen land, Ierland, en ik weet dat zij in de toekomst een stuwende kracht zal blijven voor de burgers van Europa. Maar we moeten niet de goede structuren afbreken en onze landbouwers en hun gezinnen aan hun lot overlaten.

Korakas
Het lijdt geen twijfel dat de plannen voor de toekomst van de EU zijn opgezet om de belangen van het grootkapitaal beter te kunnen dienen en de imperialistische nieuwe orde sterker te kunnen maken. Het neoliberaal beleid wordt tot het uiterste doorgezet, met alle gevolgen van dien voor de volkeren. Daarom is het absoluut noodzakelijk dat de werknemers, en de volkeren in het algemeen, hun verzet meer kracht bijzetten en massaler maken, opdat dit beleid een halt wordt toegeroepen en in een radicaal andere richting wordt geduwd.
Het doel is Europa te militariseren, de nationale onafhankelijkheid en de volkssoevereiniteit af te breken, de sociale en democratische rechten van de burgers te beknotten en een frontale aanval te openen op de arbeidersbeweging en de levensstandaard van de werknemers. Dat is het hoofddoel van de nieuwe hervormingen waarnaar wordt gestreefd met de Top van Laken en de latere Intergouvernementele Conferentie.
Er is een ruime deelneming voorgesteld van allerlei instanties en organen op nationaal en Europees vlak. Daarmee wordt echter geen ommekeer bewerkstelligd in dit beleid en wordt dit beleid ook niet ongedaan gemaakt. Integendeel, op die manier verzekert men zich van medeplichtigen bij de tenuitvoerlegging daarvan. De deelneming van al deze instanties verandert in feite niets aan het debat zelf en biedt ook geen echte mogelijkheid tot inmenging. Van deelneming aan de besluitvorming is immers geen sprake; men mag hoogstens advies uitbrengen. Anderzijds is deze deelneming een prachtkans voor de overheersende krachten om hun plannen in een democratisch verfje te zetten en de schijn van legitimatie hoog te houden. Men verwacht reacties van het volk, net als tijdens de vorige herzieningen van het Verdrag, in Maastricht, Amsterdam en Nice. Om dit verzet bij voorbaat de wind uit de zeilen te nemen, wil men opnieuw de methode gaan toepassen van het zogenaamde "Handvest van de Grondrechten" .
De praktijk heeft echter al aangetoond wat de resultaten van deze methode waard zijn. Gebleken is dat ondanks de ruime deelneming de individuele en sociale rechten niet zijn bevestigd, versterkt en aangepast aan de moderne behoeften, maar veeleer zijn beknot, zoals ook de bedoeling was overeenkomstig de plannen van het grootkapitaal. Dat heeft dan ook geleid tot enorme reacties onder het volk.
De werknemers zullen hun strijd voortzetten en proberen de kwalijke gevolgen van al deze plannen en besluiten zoveel mogelijk in te dammen. In hun strijd zullen zij gebruik maken van alle ter beschikking staande mogelijkheden. Zij zullen zich niet om de tuin laten leiden noch met een kluitje in het riet laten sturen. Hun strijd zal steeds sterker worden. Zij zullen massaal en met volle kracht in de tegenaanval gaan en strijden voor een ander Europa, voor andere instellingen, voor instellingen waarin het volk het voor het zeggen heeft en de belangen van het volk worden behartigd, waarin gestreefd wordt naar vrede en samenwerking op grond van het wederzijds nut, en waarin alle individuele en collectieve rechten daadwerkelijk en niet voor het oog worden geëerbiedigd.

Meijer
. Als we de EU beschouwen als één superstaat in plaats van een samenwerkingsverband tussen vrije volkeren, die samen hun grensoverschrijdende problemen willen aanpakken, moeten we vaststellen dat die staat heel wat democratische tekortkomingen vertoont. Veel wordt bedisseld in geheim beraad tussen de regeerders van de erin opgeslokte lidstaten. Indien die meewerken aan beslissingen die strijdig zijn met de wensen van hun nationale parlementen, kunnen ze altijd de andere lidstaten de schuld geven van de gemaakte keuzes.
De superstaat kent wel een rechtstreeks gekozen parlement, dat over alles mag praten, maar dat parlement heeft anders dan de nationale parlementen geen recht van initiatief en evenmin het laatste woord over wetgeving, begroting en coalitievorming. Ingaan tegen wetsteksten van de Europese Commissie kan het uiteindelijk slechts als er meer voorstemmers zijn dan thuisblijvers, stemonthouders en tegenstemmers tezamen.
Dankzij dit gebrek aan democratie hebben grote bedrijven veel meer en de individuele burgers of hun organisaties veel minder invloed dan in een normale democratie. Terecht kiezen beide rapporteurs voor meer democratie. Tegelijk kiezen ze ook voor voortzetting van de jarenlange ontwikkeling naar meer uniformering en centralisatie. De inwoners van de EU hebben niets te winnen bij meer macht voor een moeilijk beïnvloedbaar grootschalig bestuursniveau. Daarom wijst mijn partij, de Socialistische Partij van Nederland, die kant van de voorstellen af.

Poos
Het is terecht dat het verslag-Leinen en Méndez de Vigo de algemene steun van het Parlement heeft gekregen.
Door een nieuwe methode voor de herziening van het Verdrag voor te stellen die democratischer, transparanter en efficiënter is, beoogt deze resolutie van het Europees Parlement namelijk verandering te brengen in de onverschillige houding van de burgers jegens de opbouw van Europa, een onverschilligheid die door alle opiniepeilingen bevestigd wordt.
Het is te hopen dat de Top van Laken er aan de hand van het mandaat van de Conventie in slaagt de noodzakelijke voorwaarden te scheppen voor een institutioneel plan dat logischer en evenwichtiger is.
De burgers zullen zich opnieuw in het Europese eenwordingsproces kunnen vinden, als de deelnemers aan de top erin slagen politieke doelstellingen te presenteren waarvan men het nut en de noodzaak inziet om ervoor te strijden.
Om deze doelstellingen te realiseren is het geenszins noodzakelijk nieuwe instellingen op te richten. We kunnen ermee volstaan de instellingen die we hebben te verbeteren en beter te laten functioneren.

Schleicher
Ik ben zeer tevreden met het uitstekende werk van de rapporteur en daarom steun ik zijn verslag. Ik bekritiseer evenwel het feit dat er in verband met dit onderwerp al voor de tweede maal problemen zijn opgetreden met de begrippen "constitutie" en "constitutioneel verdrag" .
Bij de stemming in het Parlement over het verslag-Méndez de Vigo/Seguro over het Verdrag van Nice en de toekomst van de Unie op 31 mei 2001 moest er een officieel corrigendum op de notulen worden gepresenteerd met daarin het correcte begrip "constitutioneel verdrag" .
Datzelfde probleem heeft zich eveneens voorgedaan in de Commissie constitutionele zaken bij de stemming over het verslag-Leinen/Méndez de Vigo over de Europese Raad van Laken en de toekomst van de Europese Unie op 22 oktober 2001 in Straatsburg. Dit had te maken met de verschillende documenten waarover gestemd moest worden - de compromisamendementen waren slechts beschikbaar in de Engelse en Franse versie. Ondanks mijn interventie kon dit probleem niet door een taalkundige correctie opgelost worden.
Mijn vraag aan het voorzitterschap van het Parlement is, deze gang van zaken te onderzoeken.
Verslag-Kaufmann (A5-0399/2001)

Fatuzzo
Mevrouw de Voorzitter, ik heb voor het verslag van Sylvia-Yvonne Kaufmann over het Europees openbaar bestuur gestemd. Op bladzijde 12, in punt 21, laatste regel wordt de wens uitgesproken dat de stemverklaringen worden gepubliceerd die de leden van de Europese Raad bij stemming over hun besluiten afleggen. Dat is namelijk tot nu toe nooit het geval geweest. Tot mijn voldoening kan ik vermelden dat het Europees Parlement niet alleen zijn leden de mogelijkheid biedt stemverklaringen af te leggen maar deze stemverklaringen ook publiceert. Aangezien ik een van die leden ben, ben ik het er mee eens dat ook de Europese Raad wordt gevraagd bekend te maken hoe de Europese ministers hebben gestemd, en waarom.

Dehousse
Ik heb zonder aarzelen voor het verslag van mevrouw Kaufmann over het Witboek "Europese governance" gestemd, aangezien een deel van de fouten en inconsequenties van het document van de Commissie hierin op nuttige wijze wordt gecorrigeerd. Toch blijft het jammer dat het Parlement zich niet vastberadener toont met betrekking tot verschillende punten die in dit document slecht behandeld zijn. Ik doel hierbij met name op onze rol in het raadplegingsproces van de civiele maatschappij, evenals op de noodzaak om rechtstreeks en afzonderlijk te onderhandelen met de regionale autoriteiten enerzijds en de lokale autoriteiten anderzijds.

Berthu
Op 4 september had ik al de gelegenheid om in deze Vergadering, in het bijzijn van voorzitter Prodi, een eerste reactie te geven op het Witboek van de Commissie over de Europese governance. Ik heb toen uiteengezet dat het streven naar een daadwerkelijke democratie, binnen het voorgeschreven kader van de representatieve democratie, mijns inziens niet in het Witboek voorkwam. Deze kritiek werd in de discussies die daarna loskwamen van alle kanten bevestigd. Ik moet zeggen dat de titel van het verslag, de Europese "governance" - een woord dat in vrijwel geen enkele taal van de lidstaten een duidelijke betekenis heeft -, het aantal misverstanden alleen maar heeft doen toenemen. Maar wellicht was hier opzet in het spel en heeft men bewust verwarring willen zaaien. Want hoe langer je erover nadenkt, hoe minder onschuldig dit Witboek lijkt.
Ik constateer dat het Witboek een inconsistentie, een omissie en een begripsfout bevat.
De inconsistentie ligt besloten in het beginsel dat de opstellers volgens het Witboek als uitgangspunt hebben genomen, namelijk (hoofdstuk IV, pagina 38) "integratie van de burgers van Europa, met volledige inachtneming van ieders nationaliteit" . Dat is net zo tegenstrijdig als de "federatie van natiestaten" van Jacques Delors, van wie de hoofdredacteur van het Witboek overigens een naaste medewerker is.
In de verwarring die daardoor ontstaat, wordt de belangrijkste pijler van het Europese besluitvormingsproces, namelijk de nationale staat, op een zijspoor gezet. De voorstellen van het Witboek beogen namelijk (pagina 39) "structuur te brengen in de betrekkingen van de EU met de civiele maatschappij" , meer gebruik te maken van de vaardigheden en praktische ervaring van "regionale en lokale actoren" , vertrouwen te wekken van het publiek in de manier waarop gebruikgemaakt wordt van het advies van deskundigen, enzovoort. Het gevolg van al deze acties is dat voorbijgegaan wordt aan de nationale staten. Zij zijn uit het gezichtsveld van dit document verdwenen, terwijl ze daar toch verplicht deel van zouden moeten uitmaken.
Tot slot, zoals ik al op 4 september zei, lijkt het Witboek ervan uit te gaan dat de "governance" kan functioneren zonder rekening te houden met de representatieve democratie. In het verslag-Kaufmann dat wij hebben aangenomen, wordt deze begripsfout op krachtige wijze rechtgezet, en daar zijn wij blij om, maar er wordt niet in gepreciseerd dat de representatieve democratie op haar beurt vertekend, ja zelfs verminkt wordt, als de nationale democratie hierbij niet op de eerste plaats komt.

Okking en Sandbæk
De Junibeweging en de Volksbeweging tegen de EU hebben zich van stemming voor het verslag-Kaufmann onthouden. Hoewel het verslag vele positieve aspecten bevat, kan de Junibeweging niet stemmen voor een verslag dat dergelijke federalistische initiatieven als deze voorstelt.
Verslag-Bösch (A5-0393/2001)

Fatuzzo
Mevrouw de Voorzitter, ik heb voor het verslag-Bösch gestemd over de bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschap en de fraudebestrijding. U weet, mevrouw, dat ouderen en gepensioneerden het meest gewillige slachtoffer zijn van fraude. Er verdwijnen grote sommen geld in de Europese Unie bij het beheer van het Europese geld: in het jaar 2000 is helaas 2.028 miljoen euro ten gevolge van fraude verloren gegaan. Degenen die daar het meest onder te lijden hebben zijn ongetwijfeld de zwakste personen van de Europese Unie. Daarom wil ik de Commissie vragen voorstellen te doen en meer geld te vragen voor de preventie van fraude.

Heaton-Harris
Ik wil mij graag aansluiten bij de laatste opmerkingen van de heer Crowley.
De Britse conservatieven in de EVP-Fractie hebben tegen het verslag-Bösch in zijn geheel gestemd, omdat daarin opnieuw sprake is van een Europees openbaar aanklager en expliciet wordt gesteld dat deze verdergaande bevoegdheden moet krijgen, hetgeen zou leiden tot Corpus Juris.
Dit Parlement, dat het project Europa zo gaarne ziet vorderen, is verbazingwekkend achteloos wat betreft het rechtssysteem dat het voor de bevolking van de Europese Unie tracht op te zetten. Aan de instelling van een Europese openbare aanklager kleven vele bezwaren. Niet in de laatste plaats denk ik daarbij aan de eerder door de heer Crowley genoemde problemen in verband met de rechtssystemen van het Verenigd Koninkrijk en Ierland, die volkomen verschillen van die van het Europees vasteland.
Wederom hebben de Britse conservatieven met groot genoegen tegen alweer een verslag gestemd.

Meijer
. De EU staat door haar grootschaligheid ver van haar inwoners af. Dat maakt haar tot ideale broedplaats voor het ontstaan van bevoordeling en normvervaging van een kleine machtselite en haar omgeving. Die elite denkt dat zij boven de wetten staat die wel voor anderen gelden.
Voor onduidelijke en parasitaire ondernemingen blijkt het interessant om goede contacten te onderhouden met leden van de Europese Commissie en met topambtenaren. In 1999 heeft de Commissie-ambtenaar Paul van Buitenen daarin inzicht gegeven in zijn boek 'Strijd voor Europa'. Ook het onnodig rondpompen van veel geld door middel van fondsen nodigt uit tot misbruik en verwarring. Iedere overheid en iedere belangengroep zal steeds opnieuw proberen om zo veel mogelijk subsidiegeld naar zich toe te halen, en een maximale vrijheid te verwerven bij de besteding ervan. Die houding veranderen we niet door steeds meer bureaucratische procedures en voorschriften te bedenken.
Fondsen moeten gericht zijn op solidariteit met de economisch zwaksten en herverdeling ten gunste van de armste regio's, niet op betutteling of op prestigeprojecten. Alles wat daaraan niet voldoet, kan beter volledig binnen het geldcircuit van de nationale overheden blijven, zonder enige bemoeienis van Brusselse ambtenaren. Ik deel de kritiek van rapporteur Bösch op de Europese Commissie, het stagneren van onderzoeken naar fraude en nepotisme en de te beperkte slagkracht van OLAF.

Turchi
Het behoeft geen betoog dat de strijd tegen de fraude waardoor de financiële belangen van de Gemeenschap worden geschaad een van de prioriteiten moet zijn van het werk van de Europese Commissie.
De Fractie Unie voor een Europa van Nationale Staten is verheugd over de goede resultaten die OLAF in het jaar 2000 heeft kunnen boeken en hoopt dat zijn werk in de komende jaren nog meer vruchten zal afwerpen. Daar vragen de Europese burgers om, evenals de lidstaten en, naar ik aanneem, alle leden van het Parlement.
De UEN-Fractie en met name haar Italiaanse delegatie kunnen echter onmogelijk akkoord gaan met het verslag-Bösch, alhoewel wij natuurlijk instemmen met een deel van de inhoud daarvan en vooral met het gedeelte waarin de politieke wil tot versterking van de fraudebestrijding tot uiting wordt gebracht.
Wij zijn vooral vierkant tegen de opname in de resolutie van de punten 32 en 35. Deze zijn een onaanvaardbare inmenging in de binnenlandse aangelegenheden van een van de lidstaten. Hierin wordt "de aandacht gevestigd op de recente wetswijzigingen in Italië" - paragraaf 32 - en "de Italiaanse regering verzocht de verlofregeling voor Italiaanse officieren van justitie die leidinggevende functies bij OLAF willen bekleden, niet langer te blokkeren" - paragraaf 35. Deze kritiek is voor ons qua vorm en inhoud onaanvaardbaar, daar wij hier geconfronteerd zijn met de soevereine bevoegdheden van een lidstaat die met volledige inachtneming van alle democratische regels worden uitgeoefend.
Wij betreuren derhalve ten zeerste dat deze twee punten in de resolutie zijn opgenomen. Dit is een gevaarlijk precedent in de betrekkingen tussen het Europees Parlement en de lidstaten. Deze betrekkingen dienen immers altijd in het teken te staan van respect voor de wederzijdse standpunten, ook indien deze van elkaar verschillen.
Overeenkomst met Egypte (B5-0740/2001)

Van den Bos en van der Laan
. Egypte is een land dat bescherming van mensenrechten maar mondjesmaat garandeert. Dit werd de afgelopen maanden weer duidelijk in het schrijnende geval van de 52 homoseksuele mannen die wegens hun seksuele gerichtheid zijn opgepakt en gevangen gezet.
Ondanks onze parlementaire vragen heeft de Europese Commissie het onderwerp niet op de agenda gezet bij de recente topontmoeting met Mubarak. Het lijkt erop dat mensenrechtenkwesties op de achtergrond komen als er militaire of economische belangen op het spel staan.
Wij vinden het niet juist om onder deze omstandigheden Egypte te belonen voor zijn wangedrag en hebben daarom tegengestemd.
Verslag-Fiori (A5-0391/2001)

Fatuzzo
Mevrouw de Voorzitter, ik heb tegen het verslag-Fiori gestemd. Weet u waarom? Ik ben voor wetenschappelijk onderzoek, maar dit verslag baart mij grote zorgen, en ik zal u zeggen waarom. Ik vrees dat met de modificatie van de menselijke genen iets heel belangrijks zal wegvallen in het leven van de mens, in hetgeen de mens is. U zult mij vragen wat het belangrijkste van alles is in het leven van de mens. De liefde natuurlijk, mevrouw de Voorzitter! Wat zal er gebeuren als wij in de toekomst mensen zullen hebben die niet weten wat liefde is, die geen liefde tot uitdrukking weten te brengen in welke vorm dan ook? Wat voor een leven zullen onze kinderen en kindskinderen dan hebben? Daarom ben ik tegen elke manipulatie van de oorsprong van het menselijke leven.

Borghezio
Mijnheer de Voorzitter, de verrassende uitslag van de stemming over het verslag-Fiori kan op verschillende wijzen worden geïnterpreteerd. Een ding is echter zeker: gebleken is dat er volgens het Parlement nog eens diep nagedacht moet worden over dit uitermate delicate vraagstuk. Ik wil van deze gelegenheid gebruik maken om het duidelijke standpunt van de Lega Nord-Padania in herinnering te brengen. Wij zullen altijd tegen elke mogelijkheid van het klonen van mensen zijn. Ons standpunt is gegrondvest op de overtuiging dat het embryo menselijk leven is, vanaf het moment van bevruchting, en dat elke ingreep in het embryo de dood ervan betekent. Er zijn andere onderzoeksmogelijkheden, ethisch aanvaardbare en wetenschappelijk waardevolle mogelijkheden, zoals het onderzoek met stamcellen die ook in de reeds geboren persoon aanwezig zijn. Daarom dringen wij bij deze gelegenheid aan op investeringen in onderzoek en experimenten met stamcellen van reeds geboren personen.

Posselt
Mijnheer de Voorzitter, het Parlement heeft vandaag wel bewezen dat het het uitstekende verslag van de Commissie menselijke genetica en andere nieuwe technologieën van de moderne geneeskunde niet waard is. Onder leiding van de onzalige alliantie van socialisten en liberalen heeft een meerderheid binnen het Parlement een verslag zodanig misvormd dat wij er uiteindelijk bijna allemaal tegen moesten stemmen, teneinde het uitstekende resultaat van de Commissie menselijke genetica en andere nieuwe technologieën van de moderne geneeskunde, namelijk de oorspronkelijke tekst van het verslag-Fiori, als richtpunt voor de Europese bescherming van het leven, overeind te houden. Ik ben er trots op dat deze commissie erin is geslaagd om in minder dan een jaar tijd een uitmuntend verslag op te stellen dat als het resultaat van ware deskundigen te boek zal blijven staan. Het Parlement moet nog leren om waardig met dit verslag om te gaan. Ik roep de burgers en de mensenrechtenorganisaties in de Europese Unie, die nu eindelijk net zo actief worden als de dierenbeschermingsorganisaties, op, goed naar het stemgedrag van mijn collega' s te kijken en met ons samen een discussie aan te gaan. Daardoor kan het Parlement de weg blijven volgen die wij het met het verslag-Gergo begin jaren tachtig zijn ingeslagen en voor het menselijk leven opkomen. Ieder mens heeft vanaf de conceptie tot aan de natuurlijke dood recht op volledige bescherming zonder welke vorm van relativering dan ook!

Cappato
Mijnheer de Voorzitter, het Parlement heeft zich met het verslag-Fiori onttrokken aan zijn verantwoordelijkheid als wetgevende vergadering. De grote meerderheid meende immers ethische en morele verantwoordelijkheden op zich te moeten nemen. Dat is de reden, de oorzaak van het falen van deze Commissie genetica. Nu hebben wij gelukkig nog het verslag-Caudron. Daarin staat tenminste dat de Europese Unie ook projecten kan financieren waarin gewerkt wordt met stamcellen van restembryo' s. Gelukkig kunnen wij niet door de Europese Unie, of door de richtsnoeren van de Europese Unie gedwongen worden cellen op de vuilnisbelt te gooien die leven en gezondheid kunnen schenken aan miljoenen mensen. Nu is het aan de lidstaten te besluiten welke wetten zij willen uitvaardigen. Wij hopen dat er lidstaten zullen zijn die van meer wijsheid blijk zullen geven en niet bereid zullen zijn naar de pijpen te dansen van de kerkelijke bureaucratieën die hun eigen moraal en hun eigen ethiek willen opleggen aan alle burgers, en niet alleen aan de aanhangers van hun eigen religieuze praktijken.

Oomen-Ruijten
Mijnheer de Voorzitter, ik vind het uiterst jammer en een gemiste kans voor dit Parlement dat dit verslag niet is aangenomen.
Waaraan is dat te wijten, Voorzitter? Aan het feit dat alles wat met het verslag samenhing, slecht gemanaged is: we hadden in de eerste twee fasen een verslag dat nogal liberaal was - voor mij ook te liberaal - en vervolgens krijgen we hier een eindstemming die heel restrictief is.
Waarom is het erg dat we geen verslag hebben? Dat is erg omdat we op dit moment de industrie haar gang laten gaan: we hebben niets met elkaar afgesproken over de absoluut noodzakelijke wijziging van een octrooiwetgeving die mensen beperkt in hun mogelijkheden om genezen te worden. Evenmin hebben we iets afgesproken over de genetische tests: we hebben niet afgesproken of in Europese landen bij het afsluiten van een verzekering iets dergelijks mag worden geëist.
Voorzitter, het is een gemiste kans, we hebben het slecht gemanaged en ik denk dat we onszelf, maar zeker ook de burgers van Europa, geen dienst hebben bewezen met datgene wat nu na elf maanden is gebeurd.

Dehousse
Met betrekking tot het verslag van de heer Fiori en de ontwerpresolutie die daaruit voortkwam - maar die voor een groot deel eveneens te danken is aan het werk van de Tijdelijke Commissie menselijke genetica - kon ik niet anders dan een negatieve stem uitbrengen vanwege de grote tegenstrijdigheden die in de ontwerpresolutie zijn opgenomen of daarin zijn blijven staan. Ik hecht er echter aan op te merken dat deze stemming geen recht doet aan de werkzaamheden van de commissie die op opmerkelijke wijze werd voorgezeten door onze collega, de heer Goebbels.
Ik deel de gevoelens die onze collega Oomen-Ruijten zojuist zeer terecht verwoordde. Ik wil daar nog aan toevoegen dat hoewel de overwegend negatieve stemming van het Parlement alle afgevaardigden klaarblijkelijk een gerust geweten bezorgt, de problemen niettemin blijven bestaan. Vanwege deze aanzienlijke problemen werd de commissie in het leven geroepen. Sinds de oprichting zijn de problemen er echter alleen maar groter op geworden, zoals de gebeurtenissen van afgelopen weekend nog eens hebben aangetoond.

Berthu
Het verslag-Fiori over de ethische, juridische, economische en maatschappelijke implicaties van de menselijke genetica was een goed verslag, waaraan onze collega Elizabeth Montfort overigens een grote bijdrage heeft geleverd. Helaas werd het aangetast door voornamelijk uit linkse hoek afkomstige amendementen die erop gericht waren alle morele barrières inzake genetisch onderzoek op te heffen. Dat is de reden dat wij tegen deze vervormde tekst hebben gestemd en uiteindelijk heeft het Europees Parlement, door op het laatste moment een radicale ommezwaai te maken, dit verslag tot onze grote tevredenheid verworpen.
Het is interessant je af te vragen welke conclusies we hieruit kunnen trekken, met name wat betreft de stemming tijdens onze vorige vergadering over artikel 3 van het kaderprogramma voor onderzoek 2002-2006 dat deel uitmaakte van het verslag-Caudron. Deze stemming moest bepalen onder welke voorwaarden de Europese Unie genetisch onderzoek zou subsidiëren. Vooruitlopend op het verslag-Fiori werd toen een nogal duister en onbevredigend amendement aangenomen dat de weg vrij leek te maken voor de financiering van onderzoek naar therapeutisch klonen en onderzoek op embryonale stamcellen.
Welnu, ditzelfde amendement, dat nu opgenomen was in het verslag-Fiori en hieraan afbreuk deed, werd uiteindelijk eveneens het slachtoffer van de algehele verwerping door ons Parlement. Aangezien deze zelfde tekst tijdens de vorige vergadering werd aangenomen en in de huidige zitting is verworpen, kunnen wij op zijn minst stellen dat de situatie niet duidelijk is.
Wij zijn van mening dat wij moeten vasthouden aan het traditionele standpunt van het Europees Parlement dat therapeutisch klonen en onderzoek op embryo' s afwijst op grond van een rechtvaardige opvatting over de menselijke waardigheid.

Bordes en Cauquil
Wij hebben tegen dit verslag gestemd dat ondanks de amendementen onaanvaardbaar blijft. Dat het verslag grove, wetenschappelijke fouten bevat, zou nog niet het ergste zijn. Het wordt vooral van het begin tot het eind overheerst door een obscurantistische houding tegenover de wetenschap en haar toepassingen. Bepaalde vormen van onderzoek zouden tot ontsporing kunnen leiden? Dat is ongetwijfeld waar, zeker in een maatschappij waar dit onderzoek door particuliere ondernemingen zou worden verricht met het oogmerk om winst te maken. Maar waarom zou je sommige onderzoeksvormen die met genetisch onderzoek samenhangen willen verbieden? Waarom zou je bepaalde onderzoekers willen uitsluiten van overheidsfinanciering, terwijl hun werkzaamheden - hetgeen de toekomst zal leren - van doorslaggevende betekenis kunnen zijn om de levenskwaliteit van ontelbare mensen te verbeteren?
Wat sommige goedbedoelde punten van het verslag betreft, voorzover deze niet beperkt bleven tot een zuiver theoretisch karakter, hebben wij voor gestemd. Dit betreft met name de bescherming van werknemers, gehandicapten en mensen met zeldzame ziekten. Wat wij echter verwerpen is de algehele strekking van het verslag, waaruit een kerkelijke, reactionaire en vrouwenhatende visie blijkt. Wij wijzen alles af wat indruist tegen het recht van de vrouw om zelf over haar lichaam te beschikken en er al dan niet voor te kiezen een zwangerschap af te breken. Wat de octrooien betreft zijn wij niet alleen tegen elk mogelijk concept de levende materie te octrooieren, maar zijn wij ook tegen de even weerzinwekkende octrooien op medische producten waardoor de medische zorg voor miljoenen mensen die te arm zijn om dit te kunnen betalen, onbereikbaar wordt. Meer in het algemeen zijn wij tegen alle vormen van octrooiering op uitvindingen die niet gericht zijn op de bescherming van de uitvinder, maar op het veiligstellen van monopolistische winsten voor de kapitalistische concerns die deze uitvindingen op de markt brengen.
Wij moeten niet het onderzoek aan banden leggen, maar een einde maken aan een economie die op winst is gebaseerd. Aangezien wij er vertrouwen in hebben dat de mensheid ooit in staat zal zijn om zijn economie en sociale leven beheersbaar te maken door zich te bevrijden van de valstrikken van het particuliere eigendom, spreken wij eveneens ons vertrouwen uit in de werkzaamheden van de onderzoekers en in datgene wat de wetenschap zou kunnen betekenen voor een maatschappij waarin uitbuiting, de macht van het geld en obscurantisme niet langer de dienst uitmaken.

de La Perriere
Het onderzoek van het verslag-Fiori en de ontwerpresolutie kenmerkte zich door een harde confrontatie tussen degenen die voorstander zijn van de instrumentalisatie van het menselijk leven en het embryo en degenen die de menselijke natuur en daarmee de integriteit van dat leven willen beschermen.
De stormachtige discussie verliep grotendeels tegen een achtergrond van verwarring over de waarden, waarmee weer eens werd bevestigd hoe kwetsbaar de grondslag van onze humanistische en christelijke beschaving van oudsher tegenover de gecombineerde aanvallen van het sciëntisme en het materialisme is.
Door deze verwarring over de waarden in Europa en binnen de lidstaten is het tot op heden niet gelukt het statuut van het embryo te definiëren, hetgeen ik betreur.
Hoewel de wetenschap het bewijs levert dat het gebruik van volwassen stamcellen dat van embryonale stamcellen overbodig maakt, volharden de aanhangers van het sciëntisme erin het "onaantastbare leven" te willen schenden, doordat zij ertoe aanzetten het menselijk embryo als een instrument te beschouwen. Dit bewijst wel dat degenen die de menselijke natuur van het leven in al zijn ontwikkelingsstadia willen beschermen, het hoofd moeten bieden aan een heuse ideologie, die niet alleen ontmenselijkend is, maar ook nog eens schuilgaat achter een geveinsd humanisme en realisme.

Grossetête
Ik heb voor dit verslag gestemd.
Ik betreur het ten zeerste dat het verslag-Fiori over de "ethische, juridische, economische en maatschappelijke implicaties van de menselijke genetica" tijdens deze plenaire vergadering is verworpen.
De problematiek die met dDe problematiek die met de menselijke genetica samenhangt dient niet op een emotionele of simplistische wijze te worden behandeld. Toch lijkt het erop dat de meeste parlementariërs die zich tegen deze evenwichtige tekst hebben uitgesproken, zich wél hierdoor hebben laten leiden.
Deze stemming betekent dat het Europese onderzoek op een niet eerder vertoonde wijze wordt lamgelegd. De Unie zal hierdoor een aanzienlijke achterstand oplopen op haar internationale partners en een groot aantal vragen onbeantwoord laten.
Op het vlak van de belangrijke grondbeginselen en universele waarden waar wij voor staan, had het Europees Parlement de mogelijkheid om risico' s betreffende de eugenese - zoals het klonen voor reproductieve doeleinden - volledig uit te sluiten door een streng juridisch kader vast te stellen voor datgene wat mogelijk en aanvaardbaar is binnen het genetisch onderzoek.
Door geen standpunt in te nemen over dit hoogst actuele onderwerp heeft het Europees Parlement blijk gegeven van een gebrek aan moed. Deze situatie lijkt des te schrijnender, als je je realiseert dat veel zieke mensen hun hoop hebben gevestigd op de ontwikkeling van nieuwe therapieën, die voor veel van hen een kans op genezing zouden betekenen.

Lulling
Ik heb voor de richtlijn van 1998 gestemd over de juridische bescherming van biotechnologische uitvindingen. Deze richtlijn was mijns inziens in orde, ook al moeten er nog verbeteringen in worden aangebracht. Maar dat is bij de meeste teksten waarover wij stemmen het geval. Deze richtlijn is evenwel noodzakelijk, omdat er op dit gebied geen juridisch vacuüm mag ontstaan als wij mee willen blijven tellen op het gebied van internationaal onderzoek. Dat zal ons zeker niet lukken als wij de uitvindingen op biotechnologisch gebied geen juridische bescherming bieden en het onderzoek geen speelruimte geven.
Deze speelruimte mag er echter niet toe leiden dat de ethische grenzen worden opgerekt.
Mensen die lijden aan ongeneeslijke ziekten koesteren hoge verwachtingen van nieuwe therapieën en ik ben dan ook van mening dat de kerk zich wat dat betreft opener moet opstellen.
Het onderzoek naar bestaande stamcellen en de stimulering daarvan - waarvan ook president Bush van de VS een voorstander is - moeten worden toegestaan binnen het fundamenteel onderzoek in geheel Europa. Onderzoek naar adulte en foetale stamcellen moet echter de prioriteit krijgen.
Het gebruik van stamcellen voor therapeutische doeleinden is in opmars als een mogelijke revolutionaire nieuwe methode ter behandeling van ziekten en verwondingen. Het doel van deze therapie is de ontwikkeling van gedifferentieerde cellen of gedifferentieerd weefsel dat voor transplantatie gebruikt kan worden bij patiënten met bijvoorbeeld diabetes, Alzheimer of Parkinson, waarvoor geen effectieve therapie of behandeling bestaat.
Het is voor mij in ieder geval duidelijk dat er slechts reeds bestaande stamcellijnen gebruikt mogen worden, die gekweekt kunnen worden. Voor mij worden de ethische grenzen overschreden als embryo' s doelbewust voor onderzoek worden gekweekt. Dat is onaanvaardbaar.

McNally
Zelfs in zijn geamendeerde vorm is het verslag-Fiori een warrige en nutteloze bijdrage aan het openbare debat over stamcelonderzoek en andere vraagstukken waarmee de ontwikkelingen in de medische wetenschap ons confronteren. Het is voornamelijk aan de lidstaten om dit soort besluiten te nemen en het Europees Parlement dient de subsidiariteit in dezen te eerbiedigen. Het Verenigd Koninkrijk heeft bijvoorbeeld zeer terecht zijn eigen debat over stamcelonderzoek gevoerd en men is daar tot de conclusie gekomen dat een streng gereguleerd onderzoeksprogramma uiteindelijk ten goede kan komen aan mensen die aan buitengewoon slopende en pijnlijke ziekten lijden. Het Verenigd Koninkrijk heeft de richtlijn inzake octrooien met succes omgezet, zoals alle lidstaten hadden moeten doen, en het begrijpt heel goed wat het onderscheid is tussen uitvindingen en ontdekkingen. Het is niet juist om de richtlijn te herzien of te trachten deze te wijzigen. Om deze redenen hebben de Britse socialisten in het Europees Parlement tegen het verslag-Fiori gestemd.

Montfort
Het verslag-Fiori markeerde een historische poging binnen de Europese Unie om een gemeenschappelijk standpunt aanvaard te krijgen over datgene wat de grondslag van de beschaving vormt, namelijk de definitie van de menselijke persoon en zijn waardigheid.
Wij waren getuige van een heftige strijd tussen degenen die de integrale waardigheid van de mens, waarover niet onderhandeld kan worden, willen beschermen, en degenen die een ideologie voorstaan waarin sciëntisme en materialisme samengaan. Zelf reken ik mij tot de eerste groep.
Door het verslag met 400 tegen 37 stemmen te verwerpen, heeft het Europees Parlement zelf op een duidelijke en onweerlegbare wijze de grenzen van het Europese parlementarisme aangegeven.
Met elkaar hebben de afgevaardigden iedere mogelijke oplossing in de vorm van een compromis afgewezen, hetgeen een overwinning betekent van de opvatting over de logica van de politieke berekening, en daar ben ik blij om.
Het is het bewijs dat het Europees Parlement, dat geacht wordt het "democratische orgaan" van de EU te zijn, geen institutionele legitimiteit bezit. Evenmin beschikt het over het politieke vermogen een gemeenschappelijk standpunt voor te schrijven over datgene wat de grondslag van de "menselijke natuur" en de waardigheid van de mens vormt.
Met deze stemming heeft het Europees Parlement bewezen dat alleen de staten het juiste kader kunnen opstellen voor de behandeling van deze essentiële vraagstukken, met inachtneming van de culturele en spirituele traditie waarop onze beschaving is gebaseerd.

Moreira da Silva
Ik ben voor een Europees verbod op het creëren van menselijke embryo' s via klonen, of dat nu voor therapeutische of reproductieve doeleinden geschiedt. Ik ben om twee redenen voor zo' n verbod:
1) We moeten blijven pleiten voor de ontwikkeling van technieken die alle voordelen van de manipulatie van embryo' s in zich dragen, maar dan zonder de ethische bezwaren die daaraan kleven. De wetgever wil deze techniek graag toestaan, maar hij zou een vergissing begaan als hij daarbij afzag van zijn verplichting om duurzame wetgeving af te leveren, die jaren meekan (zeker op een gebied waar de ontwikkeling zo snel verloopt). Hij moet de industrie en de wetenschap daarom duidelijk maken dat ze moeten kiezen voor de ontwikkeling van procédés die weliswaar nog nauwelijks ontwikkeld en vrij duur zijn, maar desalniettemin een grote belofte inhouden (zoals, bijvoorbeeld, de manipulatie van volwassen cellen).
2) Als je via celkerntransfers embryo' s creëert maak je zo ook het klonen voor reproductieve doeleinden veel gemakkelijker, en dat wordt door vrijwel iedereen moreel onaanvaardbaar geacht. Dat is trouwens ook de reden geweest dat het Britse Constitutionele Hof deze week de wet die klonen voor therapeutische doeleinden mogelijk moest maken afgewezen heeft.
Op dit verbod moeten evenwel drie uitzonderingen gelden. Het beroep op deze uitzonderingen moet aan precies omschreven regels worden onderworpen en het toezicht daarop moet zeer streng zijn.
het moet mogelijk zijn onderzoek uit te voeren met restembryo' s. Daarmee bedoel ik in vitro bevruchte embryo' s die men niet heeft kunnen inplanten en die anders vernietigd zouden worden.
onderzoek met gebruikmaking van de 64 reeds bestaande cellijnen moet toegestaan worden.
onderzoek met stamcellen van embryo' s of foetussen van miskramen (of om therapeutische redenen uitgevoerde abortussen) moet mogelijk zijn.

Patrie
Evenals mijn collega' s van de Franse socialistische delegatie en de parlementaire Fractie van de Europese Sociaal-Democraten heb ik tegen de aldus geamendeerde ontwerpresolutie van dit verslag gestemd. De reden is dat het Europees Parlement er niet in geslaagd is een redelijk en consensueel standpunt te bepalen over de fundamentele ethische en juridische vraagstukken met betrekking tot de menselijke genetica, hetgeen ik betreur.
Bovendien vind ik dat de nu verkregen tekst incoherent en op verschillende punten tegenstrijdig is, bijvoorbeeld wat de financiering van het onderzoek op embryonale stamcellen of het gebruik van restembryo' s betreft.
Deze negatieve stemming illustreert het onvermogen van de rapporteur en de Tijdelijke Commissie om dit weliswaar moeilijke debat tot een goed einde te brengen. Dat het Europees Parlement geen advies uitbrengt is des te schadelijker, daar sommige lidstaten momenteel de richtlijn over de octrooieerbaarheid van de menselijke materie naar hun nationale wetgeving moeten omzetten en dus hun wetgeving op dit gebied moeten aanpassen.
Ik had graag mijn steun willen geven aan de vrijheid van het onderzoek, met name wat het genetisch onderzoek en het onderzoek naar stamcellen van restembryo' s betreft. En hoewel dit type onderzoek onzekerheid en risico' s met zich meebrengt, zou het belangrijk zijn om over communautaire regelgeving en financiering te kunnen beschikken om te voorkomen dat het particuliere onderzoek op dit gebied het monopolie verwerft.

Sacrédeus
Het verslag-Fiori neemt een standpunt in over veel moeilijke kwesties betreffende de menselijke genetica, zoals de ethische beginselen op dit gebied.
Als christen-democraat ben ik van mening dat wij ethische kaders in de samenleving nodig hebben. Het meest fundamentele aspect is respect voor de menselijke waardigheid. Hoe behartigenswaardig het doel ook kan zijn, het rechtvaardigt niet dat wij mensen als middel gebruiken.
Klonen, in welke vorm dan ook, is daarom niet gerechtvaardigd, of men het nu therapeutisch of reproductief noemt. Een dergelijke grens kan niet getrokken worden, omdat therapeutisch klonen in feite hetzelfde is als reproductief klonen. Want men besluit op voorhand al om het embryo te vernietigen dat de vrucht wordt van de overplaatsing van de celkern. Het embryo bevat al wat nodig is om uit te groeien tot een menselijk wezen. Tot de geboorte, en ook daarna, ontwikkelen wij ons niet tot mens, maar als mens.
Onderzoek waarbij embryonale stamcellen worden gebruikt zijn ethisch gezien zeer controversieel en bovendien in vier lidstaten verboden (Duitsland, Oostenrijk, Ierland en Portugal). Dit geldt niet voor het gebruik van volwassen stamcellen. Daarom ben ik van mening dat onderzoek waarbij gebruik wordt gemaakt van volwassen stamcellen de voorkeur moet krijgen, terwijl het in ethisch opzicht zeer controversiële embryonale stamcelonderzoek geen financiële middelen uit het kaderprogramma toegekend moet krijgen. In het kader van het subsidiariteitsbeginsel wordt niet uitgesloten dat de nationale regeringen zelf kunnen beslissen om het onderzoek te steunen.
Omdat de middelen in het kaderprogramma ondanks alles beperkt zijn, zijn wij gedwongen prioriteiten te stellen. Daarom moet ethisch controversieel onderzoek, dat bovendien duidelijk in strijd is met de wetgeving van diverse lidstaten, niet gesteund worden. Om die reden heb ik besloten het verslag te steunen in de vorm van voor de lezing in de plenaire vergadering, wat geheel in lijn is met mijn stemgedrag bij het verslag-Caudron over het zesde kaderprogramma.

Souchet
Soms staan er fundamentele onderwerpen op het spel waarbij het begrip "compromis" niet langer relevant is en wij voor een radicale keuze worden gesteld. Dit is het geval met de menselijke genetica, die de waardigheid van de mens - waarover niet te onderhandelen valt - in de waagschaal stelt.
Tijdens de stemming over het verslag-Fiori werd duidelijk welke scheidslijnen er door dit Parlement lopen. Er is een extreem liberale lijn die de vrijheid van het onderzoek zuiver als een instrument beschouwt. Deze stroming beroept zich op de zogenaamde noodzaak zich niet door de Verenigde Staten op achterstand te laten zetten om te eisen dat de Europese Unie het onderzoek op embryonale stamcellen en restembryo' s financiert. Dit zou de weg vrij maken om het menselijk leven in wording, in het uiterst kwetsbare embryonale stadium, tot een object te reduceren en ermee te marchanderen. Het zou leiden tot de ontwikkeling van heuse kweekboerderijen voor embryo' s, waar menselijke embryo' s uitsluitend gecreëerd zouden worden met het doel ze te doden en gebruik te maken van hun cellen.
Een zogenaamde compromislijn lijkt bijzonder hypocriet en is niets anders dan een manier om langs een omweg toestemming te verlenen voor het therapeutisch klonen. Deze stroming gaat akkoord met de financiering van het onderzoek op cellijnen die verkregen worden op basis van embryonale stamcellen. Dit veronderstelt dat er embryo' s vernietigd worden en dat er in feite toestemming wordt gegeven voor therapeutisch klonen, aangezien deze cellijnen niet hetzelfde erfelijke materiaal bevatten als dat van de ongeneeslijk zieke persoon voor wie ze bestemd zijn.
De derde lijn, het standpunt dat wij steunen en dat op overtuigende en deskundige wijze door Elisabeth Montfort werd verdedigd, houdt een afwijzing in van elke mogelijke uitzondering op de eerbiediging van de waardigheid van de mens, ongeacht zijn ontwikkelingsstadium. Wij willen dat het verbod op klonen gehandhaafd blijft en wij weigeren het valse onderscheid te maken tussen het klonen voor reproductieve en voor therapeutische doeleinden, terwijl het om één en hetzelfde proces gaat. Wij willen dat er een verbod komt op het onderzoek op embryonale stamcellen en restembryo' s. Tot slot wensen wij dat er nadrukkelijk steun wordt verleend aan het onderzoek op volwassen stamcellen, waarvan de therapeutische toepassingen bijzonder veelbelovend zijn.

Thomas-Mauro
Het verslag-Fiori markeerde een poging van sommige afgevaardigden om opnieuw een vermeende hiërarchie in de waardigheid van menselijke personen in het Europese politieke denken in te voeren.
Als het om de waardigheid van mensen gaat, is naar mijn mening - waarbij ik mij aansluit bij de Europese culturele en spirituele traditie - geen enkele hiërarchie aanvaardbaar.
Of het nu om zieken of gehandicapten gaat, om mensen die aan het begin of aan het einde van hun leven staan, elk mens geniet dezelfde waardigheid. Ik verzet me dan ook categorisch tegen elke poging om een deel van de mensheid te onderwerpen aan het vermeende voordeel van het andere deel.
Het past bij de grootsheid van de mens dat hij zijn algehele welzijn nastreeft. Het wetenschappelijk onderzoek levert daar een bijdrage aan, maar dient zich daar evengoed naar te schikken.
De filosofie en de geschiedenis leren ons dat elk compromis over de eerbiediging van de menselijke persoon onvermijdelijk tot de verloochening van die mens leidt.
Tot slot, het vereist voortdurend politieke moed en een heldere visie op datgene wat de waardigheid en de grootsheid van de menselijke persoon vormt, om te kunnen bewerkstelligen dat de samenleving en de vooruitgang daadwerkelijk hun humane karakter behouden.

De Voorzitter
Hiermee zijn de mondelinge stemverklaringen beëindigd.

Onderbreking van de zitting
De Voorzitter
Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement te zijn onderbroken.
(De vergadering wordt om 14.13 uur gesloten)

