Partnerstwo na rzecz innowacji (debata) 
Przewodniczący
Kolejnym punktem porządku obrad jest debata nad pytaniem ustnym do Rady zadanym przez Judith A. Merkies w imieniu grupy S&D, Paula Rübiga w imieniu grupy PPE, Jorgo Chatzimarkakisa w imieniu grupy ALDE, Philippe'a Lambertsa i Reinharda Bütikofera w imieniu grupy Verts/ALE, Evžena Tošenovskiego w imieniu grupy ECR oraz Marisę Matias w imieniu grupy GUE/NGL, dotyczącym partnerstwa na rzecz innowacji - B7-0560/2010).
Judith A. Merkies
Panie przewodniczący! 90% ludzi sądzi, że innowacje zaowocują przyjazną środowisku i bardziej konkurencyjną gospodarką, z czym się zgadzamy. Pilność tej kwestii najwyraźniej nie dotarła jednak jeszcze do wszystkich, gdyż Rada Europejska zdecydowała się omawiać zagadnienie Unii Innowacji dopiero w lutym i marcu przyszłego roku.
Dlaczego tak jest? Czy pilne największe wyzwania społeczne zostały bez wyjątku rozwiązane? Czy rozwiązaliśmy problem energetyczny, problem surowcowy i problem starzenia się społeczeństw? Nie, tak się nie stało, i dlatego właśnie musimy pilnie zająć się tą strategią innowacji i przedyskutować ją. Pojawia się bardzo wiele pytań. Czym dokładnie jest partnerstwo na rzecz innowacji? Strategia Komisji w zakresie innowacji jest jasna, ale to pytanie pozostaje otwarte.
Oczywiste jest, że nie powinniśmy wprowadzać nowych - a przynajmniej zupełnie nowych - instrumentów, lecz ulepszać istniejące. Długoterminowe bezpieczeństwo jest ważne, idealnym rozwiązaniem byłoby jednak posiadanie sprawnego instrumentu wraz z wizją do 2020 roku. Ważne jest, aby partnerstwo na rzecz innowacji było jak najkonkretniejsze i jak najbardziej jednoznaczne, wywierało realny wpływ, pozostawało neutralne technologicznie i bliskie rynkowi oraz miało konkretny termin; zaangażować się powinni wszyscy ważni partnerzy, jak również przemysł, sfery rządowe, instytuty badawcze, a przede wszystkim obywatele, którzy są motorem napędzającym innowacje i decydują o ich powodzeniu.
Bardzo dobrze, że wykorzystujemy istniejące atuty w ramach "aktywnej i zdrowej starości” - tak naprawdę chodzi tu o zdrowe życie, a nie starość. W istocie zdrowe starzenie się rozpoczyna się, jak sądzę, w momencie poczęcia. Partnerstwo musi w każdym przypadku cechować się efektywnym i inteligentnym podejściem do zasobów naturalnych oraz wychodzić od kwestii najpilniejszych: energii i wyczerpywania się surowców. W tym zakresie potrzebujemy więcej innowacji.
Wymaga to pełnego zaangażowania Rady i entuzjazmu - bez tego strategia innowacji nie odniesie sukcesu. Wycofywanie się za granice nie jest opcją. Ekonomia to nie tylko euro, sektor bankowy czy pakt stabilności i wzrostu. To miejsca pracy w Europie i lepsza pozycja Europy w świecie - jak to osiągnąć, jeżeli nie przez innowacje?
Amalia Sartori
autor. - (IT) Panie przewodniczący, panie i panowie! Wniosek Komisji zawarty w przyjętym 6 października 2010 r. dokumencie przewodnim "Unia innowacji” stanowi integralną część strategii Europa 2020. Celem tej inicjatywy jest znalezienie niezawodnej, skutecznej i długoterminowej odpowiedzi na najważniejsze problemy trapiące nasze społeczeństwo.
Wśród wielu zaproponowanych działań oraz różnych celów, jakie wytyczyła sobie Komisja w drodze do osiągnięcia rzeczywistej "Unii innowacji”, jeden z najbardziej nowatorskich elementów stanowi tak zwane "partnerstwo na rzecz innowacji”. Aby osiągnąć postawione cele, trzeba wybrać właściwe rodzaje partnerstwa. Aby to zapewnić, Komisja zidentyfikowała najważniejsze wyzwania, z którymi nasze społeczeństwo będzie musiało się zmierzyć w nadchodzących latach i dziesięcioleciach. W związku z tym nowym wydarzeniem Parlament zdecydował się wyrazić swoje stanowisko w rezolucji, której sprawozdawczynią jestem w imieniu Grupy Europejskiej Partii Ludowej (Chrześcijańscy Demokraci). Po krótkich negocjacjach wszyscy sprawozdawcy z poszczególnych grup politycznych podpisali rezolucję, a więc nie pojawiły godne odnotowania problemy.
Uważam, że należy podkreślić fundamentalne znaczenie naszego wkładu dla zapewnienia, aby dwa partnerstwa uruchomione po pilotażowej inicjatywie dotyczącej zdrowej starości dotyczyły "inteligentnych miast”, co pozwoli w różnych metropoliach Europy przeprowadzić futurystyczne eksperymenty zmierzające do osiągnięcia celów 20/20/20 oraz wdrożenia strategii dotyczącej surowców nieenergetycznych, gdyż musimy dać konkretną odpowiedź na wielkie i trudne problemy nękające społeczeństwo w tej dziedzinie.
W najbliższych miesiącach wewnętrzna grupa robocza w Komisji zadecyduje o szczegółach dotyczących zarządzania, finansowania, kryteriów doboru oraz budżetu inicjatyw uruchamianych w ramach pierwszego partnerstwa.
Jorgo Chatzimarkakis
Panie przewodniczący! Czemu dokładnie służy europejska polityka innowacji? Czemu służy europejska polityka badań? Jeżeli zapytamy o to ludzi na ulicy, spotkamy się z obojętnością; zadajmy sobie zresztą to pytanie sami. Nie wiadomo bowiem, jaką wartość dodaną przynoszą europejskie badania i europejskie innowacje. Dlatego też cieszy nas fakt, że wniosek pani komisarz Geoghegan-Quinn zaczyna się od przedstawienia definicji innowacji. Czym jest innowacja? Innowacja polega na przemianie wiedzy w pieniądze, produkt lub licencję To coś nowego. Z radością przyjmuję fakt obrania przez Komisję tego kierunku. Potrzebujemy jednak również projektów typu "człowiek na Księżycu”, których sens zrozumieją zwykli ludzie, by podatnicy z UE mieli świadomość, na co wydajemy ich pieniądze. Dostrzegam tutaj wielki potencjał w projekcie przedłużenia okresu, w którym cieszymy się dobrym stanem zdrowia, o dwa lata. Sens takiego projektu zrozumieliby wszyscy. Cieszy mnie w związku z tym fakt, że pierwsze zaproponowane partnerstwo na rzecz innowacji ma osiągnąć właśnie taki cel. Dwa dodatkowe lata przeżyte w zdrowiu - to trafi do wszystkich i jest warte wysiłku. Pod tym względem oferujemy swoje poparcie.
Chciałbym jednak wskazać - wspomniała też o tym pani poseł Merkies - że jeżeli przyjrzymy się po prostu istniejącym instrumentom, mamy już Europejski Instytut Innowacji i Technologii (EIT), wspólnoty wiedzy i innowacji (WWiI), wspólne inicjatywy technologiczne (WIT) oraz tak zwany program na rzecz konkurencyjności i innowacji (CIP) Europejskiego Instytutu Innowacji i Technologii. Jeżeli dodamy kolejny program, w całym tym obszarze nie uda się już zaprowadzić ładu. Tego nie wolno robić. Partnerstwo na rzecz innowacji ma wnieść realny wkład w uporządkowanie tej sytuacji i połączenie wszystkiego w jeden system. Dlatego zaakceptujemy ten projekt tylko, jeżeli uczyni się go bardziej zrozumiałym dla podatników. Musimy zawsze znać odpowiedź na pytanie: co przynosi więcej europejskiej wartości dodanej? Jeżeli tak będzie, w pełni poprzemy projekt.
Evžen Tošenovský
Inicjatywa Komisji, aby uruchomić program pilotażowy pod hasłem "Aktywna i zdrowa starość” w kontekście partnerstwa na rzecz innowacji, jest niewątpliwie interesującym krokiem. W mojej opinii wybór tego projektu pilotażowego przez Komisję pokazuje, jak znaczący jest problem starzenia się z punktu widzenia całej Unii Europejskiej. Na projekt pilotażowy wybrano zadanie bardzo trudne, gdyż metody zabezpieczenia potrzeb osób starszych w Unii Europejskiej bardzo się różnią. Powodem tego są odmienne dzieje poszczególnych krajów oraz różnice w ich podejściu do tej kwestii. W związku z tym godne uwagi będzie, jakie prawdziwie nowatorskie rozwiązanie dla tak złożonego problemu zdoła znaleźć Komisja Europejska. Mam nadzieję, że nie zatrzyma się ono na etapie ogólnego opisu, lecz okaże się rzeczywiście pomocne.
W dyskusjach z naszymi koleżankami i kolegami pojawiły się kolejne dwie kwestie dotyczące partnerstwa na rzecz innowacji: inteligentne miasta i surowce. Z perspektywy dzisiejszej i biorąc pod uwagę przewidywane problemy, takie podejście w dziedzinie surowców jest w pełni uzasadnione. Już teraz - a w najbliższych latach sytuacja ta zapewne się utrzyma - państwa członkowskie znajdują się pod wielką presją, jeżeli chodzi o zapewnienie dostaw surowców. Dotyczy to zarówno energii, jak i produkcji przemysłowej. Ujawniło się wiele problemów związanych z surowcami - zajmują się nimi regularnie liczne komisje Parlamentu. Zapewnienie ciągłości dostaw oraz znalezienie nowych źródeł surowców są fundamentalnymi warunkami wzrostu gospodarczego i utrzymania konkurencyjności krajów Europy w przyszłości. Ma to oczywiście skutki w wielu dziedzinach, również w odniesieniu do warunków życia obywateli w poszczególnych krajach europejskich. Sensownie sformułowane regulacje kładące nacisk na oszczędność w wykorzystywaniu surowców okażą się niewątpliwie w przyszłości fundamentalną kwestią.
Marisa Matias
Omawiamy dzisiaj kwestię przedstawioną jako jeden z najważniejszych priorytetów Komisji, a mianowicie politykę innowacji, która wreszcie nabiera kształtu dzięki partnerstwu na rzecz innowacji oraz pilotażowemu projektowi poświęconemu aktywnej i zdrowej starości, o którym będzie tu dzisiaj mowa. Nie sprecyzowano jednak jeszcze wielu aspektów, zwłaszcza w zakresie jasnego określenia i zdefiniowania przyszłych projektów oraz ustanowienia priorytetów. Kto będzie ostatecznie ustalał te priorytety i na podstawie jakich kryteriów? Sądzę, że należą nam się tutaj odpowiedzi.
Pragnę jednak poczynić kilka konkretnych spostrzeżeń, zwłaszcza w odniesieniu do zaprezentowanego nam pierwszego projektu dotyczącego aktywnej i zdrowej starości. Jestem nastawiona do tego projektu pozytywnie, gdyż sądzę, iż w istocie należy skupić się na grupie ludzi, która stoi w obliczu szczególnego zagrożenia w coraz starszej i znajdującej się w coraz bardziej niekorzystnej sytuacji Europie.
Chciałabym wszakże zadać kilka dodatkowych pytań, gdyż paradoksem wydaje mi się fakt przedstawienia takiego projektu, gdy jednocześnie nie jesteśmy w stanie wesprzeć stosownych innowacji. Jak udzielimy im wsparcia? Co będzie jego podstawą? Czy innowacje są możliwe w sytuacji, jakiej doświadczamy, gdzie przypuszcza się długotrwały i systematyczny atak na państwo socjalne, ogranicza dostęp do opieki zdrowotnej, regularnie wprowadza cięcia w usługach i stale zaniedbuje inwestycje w tym obszarze?
Tytuł zaprezentowanego nam komunikatu - "Unia innowacji” na rzecz zwiększenia liczby miejsc pracy, lepszej jakości życia i lepszego społeczeństwa - jest ambitny. Nie miałabym nawet oporów przed podpisaniem się pod takim hasłem, trzeba jednak przyznać, iż jest ono sprzeczne z aktualną praktyką państw członkowskich, gdzie wprowadza się cięcia i zaciska pasa. Uważam, że trwałe innowacje mogą pojawić się jedynie w rezultacie rygorystycznej, zrównoważonej i wymagającej polityki publicznej. W przeciwnym razie wyniki będą przelotne, nie będzie się czym chwalić i ludzie nic na tym nie zyskają.
Benoît Cerexhe
urzędujący przewodniczący Rady. - (FR) Panie przewodniczący, panie i panowie! Cieszę się ze sposobności, jaką zyskaliśmy, by omówić z państwem inicjatywę przewodnią "Unia innowacji”, a zwłaszcza nową koncepcję europejskiego partnerstwa na rzecz innowacji, która jest bez wątpienia najważniejszym elementem komunikatu przedstawionego przez Komisję na początku października.
Rzecz jasna, Rada bada nadal w tej chwili zaprezentowane zagadnienia, przygotowując konkluzje na posiedzenie Rady ds. Konkurencyjności w dniu 26 listopada.
Jak państwo pamiętają, w dniu 17 czerwca Rada Europejska sfinalizowała strategię Europa 2020, a jeden z najważniejszych celów zdefiniowanych w tym kontekście polega - cytuję - "na poprawie warunków dla badań i rozwoju”; w szczególności celem jest zwiększenie łącznych inwestycji publicznych i prywatnych w tym sektorze do 3 % PKB. Osobiście sądzę, że trudno sobie wyobrazić, abyśmy osiągnęli mniej niż 3 % zapisane już w strategii lizbońskiej; teraz chodzi o to, abyśmy zapewnili sobie środki pozwalające zrealizować ten cel.
Przedstawiona przez Komisję inicjatywa przewodnia "Unia innowacji” jest pochodną tego głównego celu, a prezydencja belgijska podjęła działania, by niezwłocznie zająć się tą ważną kwestią. Pierwsza nieformalna debata na ten temat w Radzie odbyła się w lipcu; 12 października doszło do formalnej debaty umożliwiającej prezydencji przedstawienie projektu konkluzji Rady, który jest obecnie analizowany i, jak już wspomniałem, wejdzie do porządku dziennego posiedzeń Rady ds. Konkurencyjności w dniach 25 i 26 listopada. Pragnę podkreślić, że prezydencja zadbała, aby sektory "badawczy” i "przemysłowy” podjęły ścisłą współpracę nad tym projektem, co daje doskonałe wyniki - w lipcu odbyliśmy wspólne posiedzenie Rady, które powinno zaowocować wspólnymi konkluzjami pod koniec listopada.
Ponadto komunikat Komisji oraz prace Rady ds. Konkurencyjności dostarczą materiału dla przygotowania debaty na temat badań i innowacji, która ma się odbyć na forum Rady Europejskiej jeszcze przed końcem roku.
Muszą państwo zatem zrozumieć, że oczekując strategicznych ruchów ze strony szefów państw lub rządów, muszę jako przewodniczący Rady ds. Konkurencyjności zważać na słowa. Pragnę niemniej wskazać, że temat innowacji, a raczej szerzej pojmowanego trójkąta wiedzy (edukacja-badania-innowacja) nie jest oczywiście niczym nowym dla Rady czy Parlamentu.
W Radzie temat ten regularnie trafia pod obrady Rady ds. Konkurencyjności w ramach ogólnej europejskiej przestrzeni badawczej. Chodzi mi tutaj zwłaszcza o wizję europejskiej przestrzeni badawczej w roku 2020 sformułowaną na posiedzeniu Rady w grudniu 2008 r. oraz niedawne konkluzje Rady zatytułowane "Tworzenie innowacyjnej Europy” przyjęte w maju za kadencji prezydencji hiszpańskiej. Wymienię tutaj także, choć nie w wyczerpujący sposób, niektóre najważniejsze kierunki działań z punktu widzenia Rady.
Po pierwsze, inicjatywy powinny dotyczyć wszystkich rodzajów innowacji w sektorach publicznym i prywatnym.
Po drugie, musimy położyć podstawy pod skuteczniejsze dysponowanie działami budżetu dotyczącymi badań, rozwoju i innowacji.
Po trzecie, zamówienia publiczne kryją w sobie w znacznej mierze niezrealizowany potencjał wsparcia dla innowacji w formie innowacyjnych produktów, procesów i usług.
Po czwarte, ważnym czynnikiem są także innowacje o charakterze innym niż technologiczny, w tym wzornicze oraz związane z usługami i kreatywnością w dziedzinie kultury.
Po piąte, wykorzystanie prac badawczych wymaga skutecznego zarządzania własnością intelektualną i jej ochrony oraz efektywnego upowszechniania innowacji naukowych i technicznych.
I wreszcie, politykę i programy badań i rozwoju oraz wszystkie związane z nimi instrumenty należy uprościć i zracjonalizować, jak wskazano ponownie dzisiaj. Cieszy mnie powszechna zbieżność prezentowanych tu poglądów z przedstawionym w sprawozdaniu pani poseł Carvalho stanowiskiem Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii. Partnerstwo na rzecz innowacji nie powinno dodatkowo komplikować spraw, ale przyczyniać się do ich uproszczenia.
Z punktu widzenia innowacji bardzo ważny jest też wymiar regionalny. Pod tym względem europejska polityka innowacji powinna zagwarantować, aby podmioty innowacyjne, w tym małe i średnie przedsiębiorstwa, otrzymywały odpowiednie wsparcie również na szczeblu regionalnym.
U podstaw badań i innowacji leży czynnik ludzki. Europa musi zyskać większą zdolność zatrzymywania badaczy i pozyskiwania utalentowanych ludzi z państw trzecich.
Po tych ogólnych rozważaniach chciałbym odpowiedzieć na cztery konkretniejsze zadane pytania.
Jeżeli chodzi o liczbę tematów partnerstwa dla innowacji - choć pod tym względem nie podjęto jeszcze decyzji - Rada, jak się wydaje, zasadniczo uzgodniła, iż należy zacząć od programu pilotażowego. Komisja zaproponowała wdrożenie tego programu pilotażowego w odniesieniu do starości na początku 2011 roku. Ponadto w swoim komunikacie Komisja wspomina o innych tematach, w związku z którymi mogłaby przedstawić wnioski w roku 2011; niektórzy z państwa wspomnieli o części tych tematów. Program pilotażowy ma z definicji charakter eksperymentalny i może ruszyć bez określenia wszystkich warunków.
Jednym z najważniejszych zagadnień, o których rozmawiamy z Radą, jest dobór tematów przyszłego partnerstwa; w tym kontekście pragnę wspomnieć o inicjatywie Rady z 2008 roku dotyczącej wspólnego programowania badań w Europie w reakcji na ważne wyzwania społeczne. Określono już kryteria, które z pewnością okażą się też przydatne w kontekście partnerstwa na rzecz innowacji: skala wyzwania na szczeblu europejskim, rzeczywiste zaangażowanie zainteresowanych stron, europejska wartość dodana oraz możliwość przekształcenia wyników badań w korzyści dla obywateli Europy i jej konkurencyjności. W związku z tym dostrzegam ogólną zbieżność między wcześniejszymi wytycznymi Rady a ogólnymi warunkami zaproponowanymi w komunikacie przez Komisję.
Ponadto podczas dyskusji odbywanych na tym etapie moi współpracownicy podkreślali często potrzebę podejścia oddolnego, zwłaszcza w celu określenia tematów, stworzenia prostych i przejrzystych systemów, spełnienia wymogu współpracy z sektorem prywatnym (zwłaszcza małymi i średnimi przedsiębiorstwami) oraz optymalizacji istniejących instrumentów finansowych.
Teraz pragnę przejść do harmonogramu oraz zasad zarządzania - będą to zapewne sprawy najważniejsze i najbardziej drażliwe. Słowami kluczowymi okażą się bez wątpienia "wartość dodana”, "spójność”, "elastyczność” oraz "prostota”. Nie powinno być mowy o jednym, wstępnie ustalonym modelu. W celu dopracowania powyższych koncepcji podjęto kilka inicjatyw: między innymi kilka dni temu, 27 października, prezydencja belgijska we współpracy z Finlandią i Komisją zorganizowała seminarium; jeżeli chodzi o harmonogram, całą strategię Europa 2020 przepaja przeświadczenie o pilności podejmowanych działań. Tak więc wyłaniające się w jej ramach inicjatywy również cechują się szybkim tempem. Komisja zgłosiła w tym zakresie kilka ambitnych propozycji, nasze zasoby są jednak ograniczone i musimy - nie porzucając ambicji - zagwarantować, aby nad całym procesem dało się zapanować i wyciągnąć z niego w porę wnioski.
Panie przewodniczący, panie i panowie! Pragnę zakończyć, omawiając kwestię lepszego zarządzania partnerstwem na szczeblu krajowym. Jest to jedno z wielu zagadnień dotyczących zarządzania partnerstwem i nie istnieje tutaj z góry ustalony model, jeszcze trudniej jest mówić o jednym modelu. Pod uwagę trzeba wziąć różniące się obiektywnie sytuacje w państwach członkowskich. Udział muszą wziąć ponadto wszystkie zainteresowane strony z poszczególnych państw członkowskich: na szczeblu europejskim, krajowym oraz regionalnym, zarówno z sektora publicznego, jak i prywatnego.
Panie przewodniczący, panie i panowie! Jestem przekonany, że badania i innowacje nie są dla Europy opcją, lecz koniecznością, jeżeli pragniemy długoterminowego rozwiązania chroniącego nasz model społeczny i stabilność środowiska. W związku z tym z radością witam nieustanną troskę Parlamentu o te sprawy, a w szczególności pierwszą wypowiedź w tej debacie na temat planu innowacji. W mojej opinii wkład Parlamentu jest tym ważniejszy, że w obecnej sytuacji państwa członkowskie są zmuszone dokonywać trudnych wyborów, moim zaś zdaniem trzeba chronić badania i innowacje jako inwestycje w przyszłość. Mogę zapewnić, że poinformuję Radę o treści tej debaty i pozostanę do państwa dyspozycji.
Reinhard Bütikofer
(DE) Panie przewodniczący! Chciałem zapytać, czy późnym wieczorem czas na wystąpienia Rady jest dłuższy. Uważam, że pewną nieuprzejmością ze strony urzędującego przewodniczącego Rady jest przemawianie dwa razy dłużej niż przewodniczący Barroso i przewodniczący Van Rompuy łącznie, gdy dobrze wiadomo, że mamy jeszcze do omówienia inne ważne kwestie. Być może mógłby wyrażać się nieco zwięźlej.
Ioannis A. Tsoukalas
w imieniu grupy PPE. - (EL) Panie przewodniczący! Pragnę zwrócić pańską uwagę na ogromną sposobność, jaką partnerstwo na rzecz innowacji niesie z punktu widzenia pilnie potrzebnego rozwoju gospodarczego i społecznego Unii Europejskiej, oraz na poważne ryzyko polegające na tym, że niewłaściwe wykorzystanie tego narzędzia mogłoby pogłębić przepaść istniejącą między państwami członkowskimi Unii Europejskiej w zakresie innowacji i badań.
Chodzi mi tu w szczególności o trudne warunki gospodarcze panujące w niektórych państwach członkowskich UE, poczynając od mojego kraju. Chciałbym też uczynić uwagę podobną, jak pani poseł Matias. Liczne kraje w Europie Południowej oraz innych regionach znalazły się w bardzo trudnym położeniu gospodarczym, a Międzynarodowy Fundusz Walutowy, Europejski Bank Centralny i Komisja Europejska domagają się ogólnych cięć wszystkich wydatków budżetowych, co spowoduje zasadniczo wstrzymanie inwestycji publicznych w badania. W tych warunkach dojdzie oczywiście do ogromnych cięć dotyczących rozwoju technicznego i innowacji, gdyż wydają się one znajdować na końcu listy priorytetów planów ratunkowych sformułowanych przez rządy krajowe.
Narzucone tym krajom powszechne cięcia w połączeniu z drenażem mózgów, emigracją specjalistów oraz niedofinansowaniem uniwersytetów i ośrodków badawczych oznaczają, że trójkąt wiedzy, o którym była wcześniej mowa, z pewnością nie jest trójkątem równoramiennym.
Problem w jeszcze ostrzejszym świetle stawiają wyniki uniwersytetów europejskich. Na przykład według opublikowanego niedawno wydania dodatku "Times Higher Education” 82 spośród 200 czołowych uniwersytetów świata znajdują się w Europie, z czego 80 na północy, zaledwie dwa natomiast na południu - w Hiszpanii.
Pragnę zapytać Komisję Europejską, Unię Europejską i Parlament Europejski, w jaki sposób zamierzają się uporać z rosnącą przepaścią między innowacyjną północą a południem kontynentu.
Teresa Riera Madurell
w imieniu grupy S&D. - (ES) Panie przewodniczący! Prawdą jest, że Komisja zaprezentowała swój wniosek na temat Unii innowacji równolegle z wnioskiem w sprawie polityki przemysłowej, gdyż w celu zagwarantowania inteligentnego i trwałego wzrostu owocującego zatrudnieniem oraz konkurencyjnością Unia Europejska z pewnością musi poprawić swoją zdolność wprowadzania innowacji.
W związku z tym przekonaniem nasza grupa przyjęła odpowiedzialność za obydwie inicjatywy. Jako koordynatorka żywię przeświadczenie, że współpracując w swoim gronie, Parlament pomoże w wypracowaniu odpowiedzi na nowe wyzwania - rozwiązań zachowujących równowagę między względami gospodarczymi, społecznymi i środowiskowymi, aby zmierzać w kierunku przyjaźniejszej środowisku i inteligentniejszej Europy cechującej się większą spójnością społeczną.
Ten wkład zaczynamy wnosić dziś tą rezolucją, która wskaże - zanim jeszcze zadecyduje Rada - którymi tematami należy zająć się priorytetowo (na przykład współpracą w zakresie innowacji), podkreślając zarazem, że powodzenie działań zależeć będzie od naszej zdolności zaangażowania w nie innowacyjnych przedsiębiorstw oraz uniwersytetów i ośrodków badawczych.
Zbigniew Ziobro
w imieniu grupy ECR. - (PL) Panie przewodniczący! Europa musi się rozwijać i innowacyjność jest najlepszą drogą do przezwyciężenia obecnego kryzysu. Istotnym czynnikiem inicjującym pozytywne zmiany jest zapowiadane zwiększenie finansowania inwestycji na badania i rozwój o 3% unijnego PKB. Poza elastycznymi normami prawnymi w zakresie zakładania firm, ulgami podatkowymi oraz ułatwieniami w rejestracji patentów, to właśnie czynniki finansowe będą głównym kołem zamachowym rozwoju.
Bez pomocy z zewnątrz firmy nie byłyby w stanie same finansować długoletnich, kosztochłonnych badań. Niemniej pojawia się pewien problem - same finanse przekazywane z budżetu Unii Europejskiej często nie wystarczą, w związku z tym firmy zmuszone są inwestować olbrzymie własne środki. W tym wypadku przedsiębiorcy z Europy Środkowo-Wschodniej stoją na straconej pozycji. Nie mając własnych środków, nie mogą pozyskać pieniędzy z kasy państwowej, nie są w stanie startować w walce o unijne pieniądze. Sytuacja ta, widoczna także w innych sferach, powoduje akumulację środków w bogatych rejonach Unii Europejskiej, pogłębia dysproporcje rozwojowe w dziedzinie badań i rozwoju.
Przewodniczący Komisji Europejskiej powiedział kiedyś, że "nie ma Unii bez solidarności”. Stąd też moje pytanie: w jaki sposób Komisja planuje wzmocnić innowacyjność nowych państw Unii? Czy mogą one liczyć na większe środki finansowe, co pozwoli im szybciej dołączyć do grona państw starej Unii?
Hermann Winkler
(DE) Panie przewodniczący, panie i panowie! Unia innowacji to krok Komisji Europejskiej we właściwym kierunku. Bardzo ucieszyła mnie informacja, iż Komisja zgodziła się z wieloma postulatami zgłoszonymi w sprawozdaniu dotyczącym innowacji przyjętym we wrześniu 2010 r. przez Komisję Przemysłu, Badań Naukowych i Energii. Zgadzamy się, że Unia Europejska musi w przyszłości znacznie lepiej wykorzystywać swój potencjał innowacji, chociażby po to, by dotrzymać kroku krajom bardzo innowacyjnym takim jak Stany Zjednoczone i Japonia, jak również krajom o gospodarkach wschodzących takim jak Chiny. Unia innowacji odniesie jednak sukces tylko wtedy, jeżeli będzie wdrażana wspólnie z państwami członkowskimi i regionami. W tym celu Komisja planuje wykorzystać między innymi partnerstwo na rzecz innowacji, o którym obecnie dyskutujemy i które jest tematem pytania zadanego przez nasze grupy.
W tym kontekście ostrzegam jednak przed tworzeniem kolejnych powielających się struktur. Idei partnerstwa na rzecz innowacji nie przedstawiono jak dotąd w pełni wyraźnie. Oświadczenia Rady również nie w pełni wyjaśniły sytuację. Koncepcja partnerstwa na rzecz innowacji jest wszakże w pewnej mierze podobna do istniejących już instrumentów takich jak platformy technologiczne siódmego programu ramowego Wspólnoty w zakresie badań oraz wspólnoty wiedzy i innowacji (WWiI) w ramach Europejskiego Instytutu Innowacji i Technologii. Pragnę wskazać, że musimy tutaj bezwzględnie zagwarantować stworzenie i wykorzystanie synergii oraz wdrożenie jednolitego podejścia.
António Fernando Correia De Campos
(PT) Z radością witamy wysiłki Komisji na rzecz wprowadzenia badań i innowacji na szczyt listy priorytetów politycznych. Mamy przed sobą zintegrowaną strategię zmierzającą do uczynienia europejskiego ekosystemu innowacji skuteczniejszym i wydajniejszym narzędziem w służbie gospodarki zrównoważonej. Europejskie partnerstwo na rzecz innowacji będzie naszym narzędziem, a najważniejsze wyzwania, których dotyczy, są zarysowane na tyle ogólnie, by nie budzić kontrowersji. Niejasne pozostaje jednak, w jaki sposób zdefiniowane zostaną priorytety uzupełniające, i jak zostanie ustalony udział w nich poszczególnych dyscyplin. Jak znacznej przejrzystości można oczekiwać od pragnących wziąć udział zainteresowanych stron? Jak będą rozstrzygane konflikty interesów? Jaką rolę odegrają Komisja, państwa członkowskie i regiony? Jak w ramach złożonej struktury można zagwarantować odpowiedzialność? Jaki wymiar finansowy przybierze partnerstwo? Panie przewodniczący! Komisja i Rada muszą zapewnić wysoką jakość wdrożenia, co nie jest rzeczą oczywistą, biorąc pod uwagę, że w przypadku pierwszego partnerstwa zaplanowano jedynie kilkumiesięczny pilotaż.
Cristina Gutiérrez-Cortines
(ES) Panie przewodniczący! Pragnę wyrazić radość z faktu, że mamy innowacje, zwracamy uwagę na innowacje i nawiązujemy partnerstwo; chciałabym jednak też nadmienić, iż nie wiemy właściwie, o czym jest mowa. Rozmawiamy o inicjatywie, nikt nie powiedział nam wszakże, jaka jest jej treść, formuła lub model.
Na samym początku pragnę zasugerować, że jeżeli chcemy działać efektywnie - jak zauważyli już niektórzy członkowie tej Izby - należy dokonać przeglądu tego, co stało się z Instytutami na rzecz Europejskiego Szkolenia i Informacji (IETI), partnerstwami i platformami. Mając doświadczenie z siódmym programem ramowym Wspólnoty Europejskiej w zakresie badań, rozwoju technologicznego i demonstracji musimy dokonać obiektywnej oceny tych kwestii z udziałem podmiotów zewnętrznych, przyglądając się rezultatom.
Na przykład niektóre IETI zostały w końcu zdominowane przez wielkie przedsiębiorstwa, a małe firmy znalazły się ponownie poza nawiasem.
Sugeruję, że trzeba opracować politykę i formułę innowacji, która pozwoli nam ustalić, jak możemy pomóc małym firmom wziąć udział - być może w pewnych przypadkach przy zaangażowaniu instytucji pośredniczących, które pomogą im sfinansować projekty lub je przeprowadzić. Nie można jednak nadal, jak do tej pory, spychać małych podmiotów na bok.
Po drugie, musimy rozważyć potrzebę innowacji w administracji, czyli innymi słowy innowacji w zarządzaniu innowacjami. Jest tak dlatego, że innowacjami kieruje rynek, a administracja nie jest przyzwyczajona do podążania za rynkiem, który działa znacznie szybciej.
Musimy zatem robić znacznie więcej w dziedzinie budowania zdolności, wprowadzać na tym polu innowacje i tworzyć nowe rozwiązania w zakresie administrowania badaniami, by czynić to i pomagać przedsiębiorstwom w pracy nad tym bardzo trudnym i złożonym, ale przyszłościowym przedsięwzięciem. Jeżeli chodzi o ryzyko, którego nie powinni ponosić jedynie mieszkańcy Europy, musimy również oczywiście włączyć do działań system bankowy.
Silvia-Adriana Ţicău
(RO) Artykuł 27 Powszechnej deklaracji praw człowieka stanowi, że każdy człowiek ma prawo do swobodnego uczestniczenia w życiu kulturalnym społeczeństwa, do korzystania ze sztuki, do uczestniczenia w postępie nauki i korzystania z jego dobrodziejstw. Badania europejskie muszą znaleźć rozwiązania wielkich wyzwań stojących przed społeczeństwem: są to starzenie się, zmiana klimatu, dostawy energii i efektywność energetyczna, niedobór surowców oraz zapewnienie zrównoważonego rozwoju gospodarczego i społecznego.
Aby rozwinąć zdolność Unii Europejskiej do innowacji, która jest niezwykle ważna z punktu widzenia jej konkurencyjności, musimy rozwinąć politykę innowacji i skojarzyć ją z polityką przemysłową UE. Na dłuższą metę utrzymywanie i rozwój zdolności UE do innowacji będą możliwe tylko dzięki rozwojowi mocy produkcyjnych, a tym samym tworzeniu miejsc pracy w całej Unii. Wpływ innowacji na społeczeństwo zależy zarazem od tego, w jakim stopniu powszechne są korzyści odnoszone z osiągnięć nauki. Uważam, że aby stworzyć Unię innowacji, potrzebujemy nowego partnerstwa, które wesprze edukację oraz dostęp obywateli do pożytków z postępu technicznego.
Danuta Maria Hübner
Panie przewodniczący! W ostatnich latach bardzo wiele mówi się o innowacjach. Stały się one symbolem narzędzia politycznego, które może zaradzić wszystkim naszym problemom, oczekiwania wzrosły zatem ogromnie i nie możemy ich zawieść. Nadszedł jednak czas, by podejść do sprawy bardziej pragmatycznie.
Innowacje mogą bez wątpienia odegrać fundamentalną rolę w ponownym ożywieniu wzrostu gospodarki europejskiej, w tym celu potrzebujemy jednak konkretnych, zdecydowanych i skoordynowanych działań publiczno-prywatnych. Ich celem powinna być poprawa warunków ramowych i dostępu do finansowania oraz zmiana kierunku polityki innowacji. Teraz jednak najbardziej liczy się czas - musimy szybciej i bardziej zdecydowanie przejść od ambicji do działań, identyfikując oraz eliminując czynniki nadal stojące na drodze do innowacji w Europie. Przede wszystkim jednak uczynimy to, tworząc nowe skuteczne instrumenty polityczne.
Europejskie partnerstwo na rzecz innowacji może okazać się tutaj doskonałym instrumentem. Musimy pilnie podjąć wysiłki, by wdrożyć pierwsze europejskie partnerstwa na rzecz motywacji. Powinniśmy przy tym uczyć się w działaniu i wykorzystywać dobre praktyki istniejące już w Europie.
Dziś innowacje powstają zazwyczaj w ramach sprawnie funkcjonujących systemów służących ich opracowywaniu, w których kluczową rolę odgrywają regiony. Oznacza to, że możemy przyśpieszyć przejście w kierunku gospodarki opartej na innowacjach, wykorzystując w pełni potencjał obecnych inwestycji w innowacje w ramach polityki spójności, które sięgają 85 miliardów euro, jak również ukierunkowanie tej polityki po 2013 roku na inteligentny wzrost. Polityka spójności może wspomóc innowacje we wszystkich państwach członkowskich i regionach.
Zigmantas Balčytis
(LT) Polityka w zakresie innowacji oraz osiągnięcia techniczne powinny stać się czynnikiem decydującym nie tylko o sukcesie wdrożenia strategii UE 2020, ale także o przyszłym wzroście i konkurencyjności samej Unii. Realizacja polityki Unii Europejskiej w praktycznie każdym obszarze, na przykład zwiększenie efektywności energetycznej, stworzenie gospodarki generującej mniej zanieczyszczeń, minimalizacja ujemnego wpływu zmiany klimatu oraz zagwarantowanie opieki społecznej i tworzenie miejsc pracy zależą bezpośrednio od skutecznego wdrażania polityki innowacji. Europa potrzebuje zintegrowanej polityki innowacji, która okaże się sukcesem tylko, jeżeli uda nam się zagwarantować efektywną, skoordynowaną współpracę na szczeblach regionalnym, krajowym i europejskim. Moim zdaniem europejskie partnerstwo na rzecz innowacji jest bardzo ważnym krokiem w kierunku lepszej koordynacji polityki innowacji, która pozwoli osiągnąć znacznie lepsze wyniki w dziedzinie konkurencyjności i przyczyni się w przyszłości do szybszego postępu całej Wspólnoty.
Mario Pirillo
(IT) Panie przewodniczący, panie i panowie! W erze budżetowego zaciskania pasa inwestycje w innowacje mogą okazać się sposobem na wyciągnięcie Europy z kryzysu.
W przeszłości Europa odgrywała czołową rolę we wprowadzaniu innowacji. Wiele nowości, które odmieniły oblicze świata - jak na przykład telefon komórkowy - pojawiło się na naszym kontynencie. Powinniśmy w pełni wykorzystywać wielki potencjał technologiczny i kapitał ludzki Europy dzięki ścisłej koordynacji między Unią Europejską a państwami członkowskimi, by uniknąć powielania działań i optymalizować inwestycje. Musimy obrać bardziej strategiczne i skoordynowane podejście do innowacji, a doskonałego narzędzia w tej dziedzinie dostarcza partnerstwo technologiczne.
Pragnę zapytać Radę, jakie działania zamierza podjąć, by uczynić partnerstwo dynamiczniejszym, i w jaki sposób może ono stać się odskocznią dla gospodarki realnej.
Seán Kelly
(GA) Panie przewodniczący! Niewątpliwie stoimy tutaj przed wielkim wyzwaniem i pilnie musimy przyjrzeć się nowym sposobom rozwiązania wszystkich tych problemów.
Kilka tygodni temu miałem przyjemność przewodniczyć tutaj pierwszej odsłonie inicjatywy Barometr Innowacyjności GE, w ramach której przeprowadzono badania wśród różnych zainteresowanych stron. Uderzyły mnie dwa najważniejsze wyniki: 90% respondentów uważa, że innowacje są kluczem do większej, bardziej konkurencyjnej i przyjaźniejszej środowisku gospodarki, a 83% sądzi, że partnerstwo publiczno-prywatne jest niezbędnym elementem budowy bardziej innowacyjnej Europy.
Większość ludzi zgodzi się z takim postawieniem sprawy i dlatego z radością witamy tę dyskusję. Tego samego dnia organizowałem lunch, podczas którego członkowie Rady, Komisji i posłowie do PE rozmawiali właśnie na temat partnerstwa na rzecz innowacji. Jak już powiedziano, jest ono kluczem do przyszłości, jeżeli pragniemy osiągnąć cele wytyczone w strategii na 2020 rok, czyli 3% PKB oraz przede wszystkim wykorzystanie kapitału wysokiego ryzyka.
Ioan Enciu
(RO) Z radością witam wniosek Komisji w sprawie uruchomienia pierwszego europejskiego partnerstwa na rzecz innowacji. Aby zapewnić udział wszystkich państw członkowskich w innowacyjnych działaniach, UE powinna przyjąć bardziej aktywną rolę w kierowaniu przepływem inwestycji niezbędnych, aby zlikwidować nierównowagę między państwami członkowskimi w zakresie zasobów wspomagających infrastrukturę i zarządzanie. Moim zdaniem szczególną uwagę trzeba skupić na projektach rozwoju regionalnego. Partnerstwo na rzecz innowacji również powinno skoncentrować się na tym celu. Trzeba dołożyć wysiłków, aby zapewnić wysoki poziom spójności między funduszami strukturalnymi UE, finansami publicznymi w państwach członkowskich i wkładem prywatnym.
Anneli Jäätteenmäki
(FI) Panie przewodniczący! Innowacje stały się głównym hasłem dnia: rodzajem magicznej różdżki. Musimy jednak pamiętać, że w obecnej sytuacji nie przyniosą one natychmiastowej ulgi. Wprowadzenie wynalazków na rynek zajmuje średnio dziesięć lat, a koszty opracowywania nowych produktów i przeprowadzania ich przez kolejne etapy rozwoju znacząco wzrosły.
Oznacza to, że w Europie trzeba tak naprawdę inwestować we wspólne badania i rynek wewnętrzny, nie oczekując zbyt łatwych rezultatów. Z czasem przyjdą innowacje. Jeżeli zapewnimy środki na badania i pozwolimy badaczom się nimi zajmować, da to wyniki, ale nie za machnięciem magicznej różdżki.
Ilda Figueiredo
(PT) Wyzwanie polega na tym, że ta inicjatywa, "Unia innowacji”, która w opinii Komisji jest projektem sztandarowym, musi być czymś więcej - nie powinien to być zaledwie sztandar prezentowany wyborcom, lecz prawdziwa polityka rozwoju i postępu społecznego, w ramach której innowacje są ważnym instrumentem, jeżeli są odpowiednio wspierane, w tym finansowo, i stanowią zasadniczo element polityki publicznej.
Już na początku dobrym przykładem tego, o co mi chodzi, jest projekt pilotażowy dotyczący aktywnej i zdrowej starości. Przyniesie on większe skutki tylko, jeżeli towarzyszyć mu będzie polityka publiczna gwarantująca dostęp do wysokiej jakości publicznej opieki zdrowotnej otwartej dla wszystkich, przyzwoitych emerytur, ochrony socjalnej oraz wyposażenia i wsparcia zapewniającego osobom w podeszłym wieku godne życie. Bez tego projekt błyśnie tylko przelotnie wśród zalewającej nas, ukrytej pod płaszczykiem działań oszczędnościowych neoliberalnej polityki, która utrudnia badania i pogarsza jakość życia naszych obywateli, zwłaszcza starszych. Pytanie brzmi następująco: co uczyni Komisja, by zagwarantować trwały wpływ tej inicjatywy?
Iosif Matula
(RO) Jeżeli pragniemy zrealizować cele strategii UE 2020, droga do zrównoważonej, inteligentnej i sprzyjającej włączeniu społecznemu gospodarki prowadzi przez wsparcie dla badań i innowacji. Inicjatywy w tym zakresie muszą pojawiać się na wszystkich szczeblach, w tym w ramach transgranicznej współpracy z innymi regionami UE.
Pragnę podkreślić znaczenie oddolnego podejścia do innowacji. Innowacyjne rozwiązania opracowywane przez instytucje edukacyjne lub firmy trudno jest w rzeczywistości realizować ze względu na brak informacji lub ograniczenia finansowe. Władze regionalne mogą uczynić tych "nieznanych innowatorów” znanymi oraz wspomóc ich w ramach programów służących wsparciu i partnerstwu, posługując się polityką spójności. Partnerstwo może poprawić wyniki innowacyjnych działań, zacieśnić związki między inicjatorami a beneficjentami oraz posłużyć rozpowszechnianiu dobrych praktyk w tym obszarze.
Podczas zeszłotygodniowej wizyty Komisji Rozwoju Regionalnego w Rumunii przedstawiono nam projekty badawcze i innowacyjne opracowane przez instytucje edukacyjne w regionie zachodnim, który reprezentuję. Sukces tych inicjatyw bazuje właśnie na nawiązywaniu funkcjonujących kontaktów partnerskich.
Benoît Cerexhe
urzędujący przewodniczący Rady. - (FR) Panie przewodniczący! Pragnę szczerze podziękować Parlamentowi za jego zainteresowanie kwestią innowacji. Państwa poparcie jest niezbędne dla szybkiego i terminowego wdrożenia tego planu innowacji, co pozwoli nam zmierzyć się z wyzwaniami wewnętrznymi oraz poprawić konkurencyjność na zewnątrz.
Prezydencja pracowała w ramach ciasnego harmonogramu, gdyż wniosek Komisji przedłożono 6 października 2010 r., a teraz przygotowujemy konkluzje na posiedzenie Rady 26 listopada. Wszyscy są świadomi wielkiej wagi badań i innowacji, zwłaszcza dla wyjścia z kryzysu.
Jeżeli chodzi o dobór partnerstw, podkreśliłem znaczenie pierwszego tematu jako projektu pilotażowego, którego celem jest ustalenie, czy cały model działa; sądzę, jak powiedziano już wcześniej, że ten pierwszy projekt pilotażowy może rzeczywiście zdobyć poparcie społeczne w Europie.
Jeżeli chodzi o inne możliwe obszary, Komisja wymieniła ich kilkanaście, a podejście Rady bazuje na podkreśleniu potrzeby sprzyjającego włączeniu, oddolnego podejścia, przy czym Rada jasno i wyraźnie zapewnia, iż nie dojdzie do powielania wysiłków, piętrzenia trudności czy tworzenia dodatkowych programów. Z pewnością tak nie będzie, gdyż byłoby to sprzeczne z naszym celem upraszczania.
Jeżeli chodzi o problem budżetowy, wiemy, że budżety badawcze są pod presją; moim zdaniem wspólnymi priorytetami muszą być zasypanie przepaści między północą i południem, o której już mówiono, oraz dążenie do doskonałości. Powinny je odzwierciedlać synergie między instrumentami europejskimi, a zwłaszcza między programem ramowym a funduszami strukturalnymi.
Wreszcie, Rada ma oczywiście pełną świadomość faktu, iż małe i średnie przedsiębiorstwa potrzebują większego wsparcia. Nie uzyskały one w wystarczającym stopniu dostępu do poprzedniego programu ramowego, dlatego też robimy wszystko, co w naszej mocy, by uprościć system i ułatwić im dostęp do finansowania, łagodząc warunki ramowe dla małych i średnich przedsiębiorstw.
Przewodniczący
Otrzymałem siedem projektów rezolucji złożonych zgodnie z art. 115 ust. 5 Regulaminu.
Zamykam debatę.
Głosowanie odbędzie się w czwartek 11 listopada 2010 r.
