Europeana - volgende stappen (korte presentatie) 
De Voorzitter
Aan de orde is de korte presentatie van het verslag van Helga Trüpel, namens de Commissie cultuur en onderwijs, over "Europeana” - de volgende stappen -.
Helga Trüpel
rapporteur. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, commissaris Kroes, het is de bedoeling dat Europeana het grootste digitale culturele project van de Europese Unie wordt. Wat is Europeana? Europeana is een digitale bibliotheek, een digitaal museum en een digitaal archief voor het Europees cultureel erfgoed. Zo willen we alle burgers van de Europese Unie en van de hele wereld toegang bieden tot dit digitale aanbod. Het project Europeana is in november 2008 van start gegaan, duizend culturele instellingen leveren een bijdrage, en 150 organisaties zijn partner. Tot nu toe zijn ongeveer zes miljoen werken uit het Europees cultureel erfgoed gedigitaliseerd. Het is de bedoeling dat het er voor juni 2010 al tien miljoen zullen zijn, en voor 2015 vijftien miljoen.
U ziet het, dit is een bijzonder ambitieus project, en het is heel belangrijk voor de Europese Unie. Tot nu toe is het gefinancierd uit het programma eContentplus en door de lidstaten. Het tempo van de digitalisering varieert tot nu toe echter sterk van lidstaat tot lidstaat. Frankrijk is nummer één, en heeft meer dan veertig procent van de bijdragen geleverd, Duitsland ongeveer zestien procent, maar veel andere lidstaten hebben een grote achterstand. Dit moet echter het vlaggenschip van ons Europees digitaal cultureel beleid worden.
We moeten absoluut begrijpen dat dit een openbare culturele instelling is, en om heel goede redenen dus een sterke concurrent voor de Google Book Search-schikking moet zijn. Wij willen het Europese erfgoed namelijk niet zomaar overlaten aan een monopolist, wij willen in werkelijk Europese zin een openbare toegang tot het Europees cultureel erfgoed bieden. We willen ook de openbare invloed handhaven, omdat de burgers van Europa daardoor werkelijk politieke keuzes kunnen maken.
Het is geen probleem wanneer het gaat om werken waarvoor geen auteursrechten meer bestaan, of die in het publieke domein zijn. Het wordt al veel ingewikkelder wanneer het om zogenaamde verweesde werken gaat, dat zijn dus werken die weliswaar nog onder het auteursrecht vallen, maar waarvan niet precies kan worden bepaald wie de rechthebbenden zijn. Weer anders ligt dit bij werken die auteursrechtelijk beschermd zijn. Wanneer Europeana later dan ook auteursrechtelijk beschermde werken wil aanbieden moet er worden betaald voor een particuliere download, anders zouden we onze culturele toegevoegde waarde op de markten voor culturele werken vernietigen.
Mijn politieke doel is dus een snelle en doelmatige digitalisering, maar tegelijkertijd wil ik het auteursrecht beschermen. Dat is de enige manier om de culturele diversiteit van de Europese Unie te handhaven. Dat betekent dat we een consensus moeten vinden voor verweesde werken, en nauwkeurig moeten onderzoeken wie de rechthebbenden zijn. We behandelen nu de post-Lissabon- en de EU2020-strategie, we bespreken het moderniseren van onze economie, het opbouwen van een digitale samenleving, de kennissamenleving en de culturele diversiteit, en daarom is het volgens mij politiek van het grootste belang dat het geld in dit EU2020-programma onder andere wordt gebruikt om Europeana te financieren, waarbij de lidstaten natuurlijk ook een bijdrage moeten leveren. Het moet een gezamenlijk Europees project zijn. Daarom moeten we een campagne met als titel "join Europeana” voeren, in de hoop dat we nog particuliere sponsors vinden. We moeten echter ook duidelijk zeggen dat we wat reclame moeten maken, we moeten de burgers, en met name de jongeren, vertellen dat dit aanbod beschikbaar is. Velen weten dit nog helemaal niet. Dat is een grote taak voor ons allemaal.
Piotr Borys
(PL) Mijnheer de Voorzitter, Europeana is een baanbrekend project dat het Europese culturele erfgoed voor de hele wereld toegankelijk kan maken. Zoals we allemaal weten, is Europeana niet enkel een bibliotheek, maar ook een virtueel museum en een archief. Het is mijn wens dat iedereen in dit Parlement op een dag kan zeggen dat de werken van grote nationale auteurs - zoals in mijn geval Chopin, Marie Curie-Skłodowska en Słowacki - op het internet beschikbaar zijn. Ik zou drie sleutelfactoren willen noemen. Ten eerste mogen we in het geval van Europeana niet toelaten dat er sprake zou zijn van kwaliteitsvermindering. Daar moeten we bij dit project nauwlettend op toezien. Ten tweede moet er een oplossing gevonden worden voor het probleem van de auteursrechten in het geval van verweesde en uitverkochte werken. Ten derde zou ik mevrouw Kroes met aandrang willen verzoeken om spoed te zetten achter de digitalisering in de lidstaten van de Europese Unie, zodat we in de toekomst trots kunnen zijn op dit grootschalige en prestigieuze project.
Ik zou mevrouw Trüpel van harte willen bedanken voor haar uitstekende verslag.
Ioan Enciu
(RO) Als rapporteur voor advies van de Commissie industrie, onderzoek en energie met betrekking tot het verslag "Europeana - de volgende stappen” verwelkom ik het feit dat dit verslag is afgerond, en spreek ik de hoop uit dat de aanbevelingen zullen worden overgenomen door de Commissie. Tijdens de debatten tot nu toe over dit onderwerp is er een groot aantal aspecten besproken zoals de informatie-infrastructuur, het beheer van de Europese website, de vrije toegang tot bibliotheekinformatie, de noodzaak om het digitaliseringsproces te standaardiseren en het probleem van media-aandacht voor de website. Een aantal van deze aspecten wordt in het verslag behandeld. Dit geeft mij de hoop dat het gelukt is een uitputtend verslag te krijgen.
Ik hoop echter dat het debat over bepaalde aspecten zal voortgaan, zoals het beheer van de website, het financieringsmodel en bovenal het organiseren van de website als een enkele gegevensbank, en niet als een portaalsite. Ik hoop dat de aanbevelingen van het Europees Parlement, samen met de reflectie van de Commissie over de bovengenoemde kwesties, zullen leiden tot een succesvol project. Europeana kan een succesvol project worden voor de Europese Unie, zolang het is gebouwd op de waarden en idealen van de EU, en fungeert als het brandpunt van de Europese culturele informatie.
Hannu Takkula
(FI) Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik mevrouw Trüpel bedanken voor dit uitstekende verslag. Ik ken haar al vijf jaar van onze commissie en ik weet dat zij al haar taken met grote zorg en deskundigheid doet en dit is daar een goed voorbeeld van.
Ook een dergelijk project hebben wij in Europa nodig, want de Europese Unie wordt wel als een waardengemeenschap beschouwd, maar zij is ook een sterke cultuurgemeenschap. Wij hebben 27 verschillende lidstaten met een zeer rijke en gevarieerde cultuur.
Als wij, in deze tijd waarin het aantal informatiesnelwegen toeneemt, informatie beter beschikbaar kunnen maken voor de mensen, dan is dat het soort Europese rijkdom waarin geïnvesteerd moet worden en waarvoor middelen moeten worden gevonden. Op die manier hebben ook alle kleine landen de mogelijkheid om hun eigen unieke en specifieke cultuur naar voren te brengen. Als breedband door het werk van de Commissie en de lidstaten overal beschikbaar wordt, dan wordt het gelijkwaardigheidsbeginsel gerealiseerd bij de toegang tot culturele diensten als elektronische bibliotheken, musea en archieven.
Marek Henryk Migalski
(PL) Mijn fractie en ikzelf zijn geen grote voorstanders van grootschalige programma's en complexe instellingen of van het creëren van entiteiten die verder gaan dan wat strikt noodzakelijk is. Europeana valt evenwel niet onder deze categorie. Europeana is in feite iets heel belangrijks, vooral omdat we in een tijd van een visuele - en niet van een geschreven - cultuur leven. Dit betekent, zoals Neil Postman in zijn uitstekende boek "Wij amuseren ons kapot” duidelijk heeft gemaakt, dat de visuele cultuur afbreuk doet aan het publieke debat en minder ontwikkelde burgers van ons maakt. Dit betekent op zijn beurt dat, wanneer een project mensen ertoe kan aanzetten om meer te lezen, het ook de geest van een burger kan verbeteren. Op deze manier kan de Europese Unie bijdragen tot het bevorderen van de kwaliteit van het onderwijs van haar burgers en van de manier waarop zij functioneren. Als gevolg daarvan zouden de burgers in de lidstaten actiever en verstandiger worden. Kortom, het zouden betere burgers zijn.
Georgios Papanikolaou
(EL) Voorzitter, dames en heren, we hebben het hier over een initiatief dat voor heel Europa een kostbare schat zou kunnen betekenen, en op dit punt zou ik de rapporteur, mevrouw Trüpel, nogmaals willen bedanken voor het geweldige verslag dat zij heeft ingediend.
We hebben het over een elektronisch cultureel magazijn van de Europese landen, een magazijn dat toegang biedt tot fundamentele culturele informatie. Ik zou nu graag de nadruk willen leggen op het feit dat het succes van Europeana afhangt van de vorm die wij uiteindelijk hieraan willen geven - waarmee ik bedoel dat wij geen Europeana willen die alleen maar een kopie zal zijn van reeds bestaande elektronische platforms, zoals Google of Wikipedia.
We willen een meer serieuze en betrouwbare bron waarvan de gegevens van wetenschappelijke waarde en belang zijn. Een bron waarvan de auteursrechten zullen worden beschermd en waarvan het belang van de inhoud zal worden gewaarborgd. Ik denk dat dit kan worden bewerkstelligd op basis van de ingediende amendementen en het debat dat we hebben gehad met de Commissie cultuur en onderwijs. Maar datgene wat uiteindelijk niet kan worden gewaarborgd is natuurlijk de interesse van de zijde van de lidstaten om dit instrument te benutten voor de promotie van hun cultuur.
Hier moeten wij dus allemaal onze rol verder ontwikkelen, we moeten aan onze nationale overheden en aan de burgers van de lidstaten uitleggen hoe belangrijk dit project is, zodat het grote weerklank heeft en zodat wij hier op de middellange termijn op de meest effectieve manier allemaal gebruik van kunnen maken.
Petra Kammerevert
(DE) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, allereerst zou ik mevrouw Trüpel nogmaals hartelijk willen bedanken voor het werkelijk uitstekende verslag dat we vandaag bespreken.
Dit is volgens mij een schitterend project, op deze manier kunnen we het rijke culturele erfgoed van Europa in een digitale onlinebibliotheek toegankelijk maken voor de mensen in Europa en in de hele wereld. We moeten samen echter nog heel wat moeite doen om van dit project een echt succes te maken. Dat kan volgens mijn fractie alleen maar wanneer de toegang tot het culturele erfgoed van Europa via Europeana vrij is, en als het enigszins kan ook gratis.
In het overleg hebben we samen een goed compromis tot stand gebracht, waarin we rekening houden met de belangen van de auteurs van beschermde werken, maar ook met de vrije toegang die nodig is. Ik hoop van harte dat ook de Commissie met deze voorstellen zal instemmen.
Een andere voorwaarde is dat de lidstaten zich sterker bewust moeten worden van hun verantwoordelijkheid. Ik geef een voorbeeld uit mijn eigen land: het is onaanvaardbaar dat Goethe weliswaar in het Pools en in het Frans toegankelijk is, maar niet in de oorspronkelijke taal, in het Duits. Daarom moeten we samen de lidstaten nogmaals met nadruk verzoeken de nodige financiële middelen ter beschikking te stellen, zodat we van Europeana een groot succes kunnen maken.
Silvia-Adriana Ţicău
(RO) Gezien de voordelen van de toegang tot Europeana voor de Europese burger ben ik van mening dat de bestaande digitale werken in alle officiële talen van de Europese Unie beschikbaar moeten worden gemaakt. Daarnaast vind ik dat het uitermate belangrijk is om gehandicapten toegang te geven tot de digitale werken op Europeana. Daarvoor is niet alleen een geschikt formaat vereist, maar ook voor gehandicapten aangepaste raadpleegmogelijkheden.
Wij bevelen aan dat de Europese Commissie aanbieders van digitale inhoud vraagt om de beveiliging van de websites die verwijzen naar Europeana, te certificeren. Tot slot ben ik van mening dat het belangrijk is om een duurzaam systeem te realiseren met betrekking tot het financieren en ontwikkelen van het Europeana-project. Misschien wilt u, commissaris, ook een paar woorden zeggen over de herziening van de richtlijn betreffende de harmonisatie van bepaalde aspecten van het auteursrecht en de naburige rechten in de informatiemaatschappij.
Neelie Kroes
vicevoorzitter van de Commissie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, en natuurlijk in het bijzonder mevrouw Trüpel, we zijn zeer onder de indruk van uw verslag. We zijn er zeer mee ingenomen. Ik denk inderdaad dat "Europeana - volgende stappen” nog maar het begin is van een zeer uitdagend avontuur en het geeft overigens ook aan dat er sterke politieke steun bestaat voor de verdere ontwikkeling van Europeana als een gemeenschappelijk toegangspunt tot het rijke en gevarieerde culturele erfgoed van Europa in het digitale tijdperk.
Daarom wil ik graag de rapporteur, mevrouw Trüpel, bedanken voor het werk dat zij heeft verricht en haar ook mijn complimenten geven voor de naamgeving, aangezien de merknaam op zich al uniek is: "Europeana” - je hoeft niet uit te leggen waar het allemaal over gaat.
De Commissie kan ook de alternatieve ontwerpresolutie steunen, die de instemming heeft van de belangrijkste fracties in het Parlement, zo heb ik vernomen.
Het is een ambitieus project en zoals ik al eerder zei, het is een begin. Het doel ervan is gedigitaliseerde boeken, kranten, kaarten, objecten uit musea, audiovisueel materiaal en geluidsarchieven uit heel Europa toegankelijk te maken op het internet. Dat is van essentieel belang om de toegang tot cultuur in het digitale tijdperk te waarborgen. Het is niet alleen wat de heer Migalski heeft gezegd: iets wat ons tot betere burgers maakt. Welnu, laten we dat nog maar even afwachten, maar hoe dan ook biedt het ons de gelegenheid gelukkiger te worden, want genieten van cultuur draagt in de meeste gevallen bij aan geluk.
In dit verslag van het Parlement wordt terecht benadrukt dat er ook een economische component is. De digitalisering en de onlinetoegankelijkheid van ons cultureel erfgoed zullen van groot nut zijn voor diverse sectoren van bedrijvigheid: denk maar aan onderwijs, onderzoek, toerisme en de media.
De website van Europeana is tot stand gekomen dankzij een nog niet eerder voorgekomen samenwerking tussen Europese bibliotheken, archieven en musea. Op dit moment, zoals terecht door mevrouw Trüpel is opgemerkt, biedt de website directe toegang tot zeven miljoen gedigitaliseerde objecten. Nogmaals, dit is nog maar een begin en laten we onze schouders eronder zetten. Er kan nog meer worden gedaan en er moet ook meer worden gedaan. In het verslag van het Parlement worden met betrekking tot Europeana en het daaraan gerelateerde beleid verschillende terreinen genoemd waarop in de komende jaren vooruitgang moet worden geboekt.
De ontwikkeling van de website hangt in de eerste plaats af van de input van de lidstaten die er meer aan zouden moeten doen om hun culturele erfgoed te digitaliseren en alle gedigitaliseerde objecten via Europeana toegankelijk te maken. Ik ben blij dat het Parlement zich achter het verzoek van de Commissie aan de lidstaten schaart om snelle vorderingen te maken wat dit aangaat. Hoe eerder hoe beter.
Het Parlement benadrukt dat Europeana niet alleen toegang moet bieden tot werken uit het publieke domein, maar ook materiaal moet omvatten waarvoor nog auteursrechten gelden. Er dienen dringend - en dat is mijn antwoord aan mevrouw Ţicău - werkbare oplossingen te worden gevonden voor het online brengen van uitverkochte werken en voor de aanpak van verweesde werken (werken waarvan de rechthebbenden niet achterhaald kunnen worden). Als dat niet gebeurt, lopen we risico dat Europa binnen een paar jaar achterop raakt, vooral vergeleken met de VS.
De Commissie voert momenteel een effectbeoordeling uit met betrekking tot een mogelijke juridische oplossing voor verweesde werken op Europees niveau en we zijn nog in overleg over wat eraan kan worden gedaan, maar als u er geen bezwaar tegen hebt, kom ik daarop terug wanneer we het zullen hebben over de digitale agenda, want dat is een van de kwesties die we moeten behandelen.
Later dit jaar zal er een verbeterde versie van Europeana worden gelanceerd, en die zal naar verwachting tegen die tijd toegang geven tot meer dan tien miljoen gedigitaliseerde objecten. In de jaren daarna zal de site verder worden ontwikkeld. Het Parlement wijst er terecht op dat het voor het succes van Europeana absoluut noodzakelijk is om de website beter bekend te maken zowel bij de culturele instellingen, die hun gedigitaliseerde content zouden kunnen bijdragen, als bij het grote publiek. Er moet speciale aandacht worden gegeven aan jonge mensen, zoals u terecht genoemd hebt, een uiterst belangrijk deel van onze bevolking, die we via de scholen zouden kunnen bereiken.
De Commissie zal zich volledig blijven inzetten voor de ontwikkeling van Europeana en het daaraan gerelateerde beleid, hetgeen een van de belangrijkste werkterreinen zal zijn in het kader van de Europese digitale agenda. Het is het hoe dan ook waard om voor te vechten.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt over twee weken plaats tijdens de volgende vergaderperiode in Brussel.
Schriftelijke verklaringen (artikel 149)
Lidia Joanna Geringer de Oedenberg  
schriftelijk. - (PL) De Europese digitale bibliotheek Europeana staat momenteel voor een groot aantal uitdagingen. Het succes van dit pan-Europese project is allerminst verzekerd. Een eerste reden hiervoor is dat Europeana tot nu toe hoofdzakelijk bestaat uit werken die afkomstig zijn uit slechts een aantal van de meest actieve landen. Ten tweede gaat het niet om hedendaagse werken die op grote belangstelling zouden kunnen rekenen, maar om oudere werken uit het publieke domein. Ik zou in het bijzonder de aandacht willen vestigen op één aspect van het Europeana-project dat naar mijn mening van cruciaal belang is voor het welslagen ervan, namelijk de financiering. Het proces van de uitbreiding van digitale collecties is zeer duur en zal nog jaren duren. Ondertussen zijn er voor Europeana maar tot 2013 financiële middelen verzekerd, in het kader van een project dat deels door de Europese Commissie en de lidstaten en deels via sponsoring door de particuliere sector wordt gefinancierd. Ik denk dat het van essentieel belang is om in de nieuwe financiële vooruitzichten voor de periode 2014-2020 in stabiele financieringsbronnen te voorzien. De Europese fondsen die in de vorm van subsidies aan de verschillende culturele instellingen in de lidstaten worden toegekend, zouden hen ertoe moeten aanzetten om efficiënter te werk te gaan bij het digitaliseren van de collecties. Tegelijkertijd moeten er voor deze digitalisering bindende doelstellingen worden ingevoerd die binnen een bepaalde periode door de lidstaten moeten worden bereikt. Alleen de consequente uitvoering van de "wortel en stok”-benadering waarbij goede prestaties worden beloond en slechte worden bestraft, zal ervoor zorgen dat Europeana kan uitgroeien tot een aantrekkelijk portaal dat op de belangstelling van lezers en onderzoekers kan rekenen en niet tot een digitale zolder waar om emotionele redenen oude troep wordt bewaard.
Iosif Matula  
Het is de bedoeling dat Europeana een geheel nieuw project wordt, gewijd aan Europese culturele waarden, en niet een alternatief voor het boekdigitaliseringsproject van Google. Europeana - onlinebibliotheek, -museum en digitaal archief tezamen - moet één Europees erfgoed bevorderen, een betrouwbare bron van informatie zijn en lidstaten de mogelijkheid geven om op gereguleerde, gestructureerde wijze inhoud toe te voegen.
Europeana moet niet een portaal worden zoals Wikipedia, waar iedereen tekst kan invoeren zonder dat dat van tevoren wordt gecontroleerd. Deze praktijk zorgt uiteraard voor vele fouten in de daar geplaatste inhoud. Wat dat betreft kunnen we een speciaal onderdeel van de website wijden aan discussies tussen gebruikers, maar zonder dat ze de kans hebben de culturele werken op de website te wijzigen.
Het is belangrijk dat we onze aandacht richten op de grafische presentatie van de Europeanawebsite, op het bekendmaken ervan en op de toegankelijkheid. Het huidige ontwerp is niet erg gebruiksvriendelijk, en kan eraan bijdragen dat het publiek zijn belangstelling verliest. Op basis van bovengenoemde overwegingen steun ik de ontwerpresolutie van de Fractie van de Europese Volkspartij (Christendemocraten) als alternatief voor de huidige mogelijkheid die in het verslag is opgenomen, zodat we kunnen bijdragen aan een waardevol portaal, waar het publiek relevante informatie zal vinden.
Emil Stoyanov  
schriftelijk. - (BG) Dames en heren, een van de meest fundamentele opgaven waar wij als politici en burgers op dit moment voor staan, is dat we ons Europees cultureel erfgoed voor de komende generaties weten te bewaren. Een van de belangrijkste projecten op dat gebied is Europeana, dat ons hulp verleent om het digitaliseringsproces van het cultureel erfgoed in de afzonderlijke lidstaten te versnellen. In verband met de massale digitalisering van boeken, waaronder die uit de bestanden van de Europese bibliotheken, dient echter nog een aantal culturele en juridische problemen te worden opgelost. De auteursrechten en de daarmee samenhangende regelgeving in de verschillende lidstaten vormen een van de grootste uitdagingen waarvoor Europeana zich gesteld ziet. Ook de concurrentie met Google maakt duidelijk dat er nog talrijke problemen zijn die om een oplossing vragen. Daarom moet er worden gezocht naar alle denkbare middelen om de nationale bibliotheken, musea en archieven te ondersteunen, zodat Europeana daadwerkelijk een afspiegeling van de rijkdom en diversiteit van het Europese culturele erfgoed kan worden. Tijdens de debatten binnen de Commissie cultuur en onderwijs stelde ik voor dat het Europees Parlement een controlerende functie ten aanzien van het project zou krijgen, maar ik realiseer me dat dit op grond van de thans geldende regelgeving niet mogelijk is. Desondanks hoop ik dat het Europees Parlement, de enige instelling van de Europese Unie waarvan de leden rechtstreeks worden gekozen, op een dag controle zal kunnen uitoefenen op initiatieven die in Europees verband worden genomen. Ik dank u voor uw aandacht.
