Doelmatigheid en rechtvaardigheid in de Europese onderwijs- en opleidingsstelsels (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag van Tomáš Zatloukal namens de Commissie cultuur en onderwijs over doelmatigheid en rechtvaardigheid in de Europese onderwijs- en opleidingsstelsels.
Tomáš Zatloukal
rapporteur. - (CS) Mijnheer de Voorzitter, commissaris, dames en heren, de Europese Unie ziet zich gesteld voor een aantal onderling verband houdende sociaaleconomische uitdagingen: de opkomst van zeer concurrerende landen, de vergrijzing van de bevolking, migratie, een snel veranderende structuur van de arbeidsmarkt en bloeiende informatie- en communicatietechnologieën. Elk van deze factoren Is van invloed op de toegang tot onderwijs van goede kwaliteit. Mensen met een lage opleiding lopen steeds meer risico op werkloosheid en sociale uitsluiting.
Eerlijke systemen garanderen dat onderwijs en scholing onafhankelijk zijn van sociaaleconomische achtergrond en andere factoren die personen een achterstand geven.
De uitdaging is de deelname van leerlingen, studenten en volwassen uit alle sociale groepen steunen: de huidige situatie is in dat opzicht bijzonder onbevredigend.
Het verslag dat ik in dit Parlement presenteer vraagt de lidstaten met klem positieve maatregelen in te voeren vanaf de kleuterschool om te zorgen voor sociale diversiteit van klassen en instellingen en onderwijs van goede kwaliteit te bieden. Vaardigheden die worden geërfd of op jonge leeftijd worden verworven, vormen de basis voor leren in het latere leven. Investeringen in deze periode leveren het meeste op, want men profiteert er een leven lang van. Ik wil erop wijzen dat te vroege categorisering van leerlingen op basisschoolniveau een nadelig effect heeft. Ik denk dat het juist belangrijk is het lesprogramma aan te passen, zodat het geschikt is voor verschillende groepen kinderen en hun capaciteiten binnen één school.
Aan de andere kant is differentiatie en de creatie van een flexibel aanbod van studiemogelijkheden zeer effectief op middelbareschoolniveau. Wat beroepsopleiding betreft, zou ik aanraden de toegang tot het hoger onderwijs te verbeteren en mogelijkheden te scheppen voor een leven lang leren.
Hoger onderwijs is essentieel voor het succes van een kenniseconomie. Het zou goed zijn als er meer geld in werd geïnvesteerd dan nu het geval is. Het verslag stelt dat gratis universitair onderwijs niet noodzakelijk rechtvaardigheid garandeert en roept op tot een analyse van de verschillende financiële stimulansen en ondersteuningsopties die de onrechtvaardigheid als het gaat om toegang tot universitair onderwijs aanzienlijk kunnen verminderen.
Onderwijs heeft invloed op de economie: het vergroot het menselijk kapitaal en het innovatievermogen en maakt verspreiding van technologie mogelijk. Elk jaar dat gemiddeld langer naar school wordt gegaan verhoogt de productiviteit in een gemiddeld EU-land selectief met 6,2 procent en op de lange termijn met nog eens 3,1 procent, dankzij de bijdrage aan de snellere technologische ontwikkeling. Het vergroten van de efficiëntie van onderwijs en scholing kan zowel individuen als de maatschappij als geheel een rendement opleveren van acht procent per jaar. Een ander voordeel is de vermindering van de werkloosheid: op dit moment is het gemiddelde werkloosheidscijfer in de EU 12,6 procent onder mensen die basis- of middelbaar onderwijs hebben afgerond en slechts vijf procent onder degenen die hoger onderwijs hebben genoten. Bovendien wijst een onlangs door de Commissie uitgevoerd onderzoek uit dat 75 miljoen EU-burgers - d.w.z. 32 procent van de beroepsbevolking - onvoldoende onderwijs heeft gehad. In 2010 is slechts vijftien procent van de nieuwe banen beschikbaar voor die groep mensen, van wie de meeste afkomstig zijn uit sociaal achtergestelde delen van de maatschappij.
Het beleid voor onderwijs en scholing moet een significant positief effect hebben op sociale en economische resultaten, duurzame ontwikkeling en sociale samenhang, want inefficiëntie en onrechtvaardigheid brengen enorme kosten met zich mee: verlies van belastinginkomsten, werkloosheid, meer vraag naar gezondheidszorg en steun uit overheidsmiddelen en ook de kosten die verband houden met een hogere mate van asociaal gedrag.
Onderwijs en scholing zijn basisfactoren die bijdragen aan economische groei in Europa voor de lange termijn, aan het concurrentievermogen en aan de sociale samenhang.
Tot slot wil ik mijn collega's bedanken die met mij aan dit verslag hebben gewerkt.
Ján Figeľ
lid van de Commissie. - Mevrouw de voorzitter, ik ben verheugd over dit initiatief van het Parlement om de boodschap uit te dragen van onze mededeling, die wij vorig jaar met betrekking tot dit onderwerp hebben goedgekeurd.
Ik heb uw verslag met veel belangstelling gelezen en ik heb geluisterd naar de heer Zatloukal, die ik hartelijk wil danken omdat ik denk en voel dat wij partners zijn in deze kwestie, in dit debat en in inspanningen om de situatie te verbeteren.
Wij kunnen nu luisteren naar een beschrijving van individuele, collectieve en gemeenschappelijke sociaal-economische uitdagingen, maar ook van het belang van investeringen - betere investeringen, meer investeringen - in beleid met betrekking tot onderwijs en opleiding. Ik denk dat beleid met betrekking tot onderwijs en opleiding aan de basis ligt van onze inspanningen om een welvarender en samenhangender Europese maatschappij te creëren.
Alle Europese onderwijstelsels worden gekenmerkt door ongelijkheden op het gebied van onderwijs die sociaal-economische ongelijkheden weerspiegelen. De tegenstrijdige rol van onderwijs en opleiding met betrekking tot deze ongelijkheden is dat ze vaak aan hun instandhouding bijdragen. Soms zijn ze echter de enige manier om ongelijkheden uit te wissen.
In geheel Europa wordt het proces van de modernisering van onderwijs- en opleidingsstelsels gestuurd door de zoektocht naar meer doeltreffendheid en rendabiliteit. Uiteraard is dat wenselijk, maar vaak en onterecht wordt aangenomen dat doeltreffendheid en rechtvaardigheid niet samengaan.
Als onderdeel van ons engagement de lidstaten te helpen hun onderwijs- en opleidingsstelstels te verbeteren wees de mededeling van de Commissie erop dat doeltreffendheid en rechtvaardigheid niet ten koste van elkaar en van kwaliteit hoeven te gaan. Doeltreffendheid en rechtvaardigheid versterken elkaar. Ik denk dat dit de belangrijkste boodschap uit de hele mededeling is.
Uw verslag beklemtoont dat de Europese onderwijs- en opleidingsstelstels doeltreffend en rechtvaardig moeten zijn om aan economische groei en sociale cohesie bij te dragen.
Ik ben bijzonder verheugd dat u de nadruk legt op de behoefte aan de ontwikkeling van doeltreffend en rechtvaardig beleid voor het gehele continuum van levenslang leren en op de noodzaak vroegtijdig te investeren in onderwijs, aangezien is aangetoond dat investeren in goed onderwijs en goede zorg voor kleine kinderen en kleuters de meest doeltreffende manier is om de cirkel van benadeling te doorbreken.
Ik ben ook verheugd dat u onze boodschap bevestigt dat vroegtijdig groeperen van studenten nadelige gevolgen heeft voor doeltreffendheid en rechtvaardigheid. U legt ook veel nadruk op de behoefte aan de ontwikkeling van een evaluatiecultuur om doeltreffend langetermijnbeleid en beleid op basis van solide bewijsmateriaal te ontwikkelen.
Uw initiatief zal ons dichter brengen bij de ontwikkeling van strategieën voor levenslang leren die gelijkheid, inclusie, integratie en sociale cohesie aanmoedigen. Wij zullen daar volledig rekening mee houden in onze toekomstige initiatieven op het gebied van onderwijs en opleiding, in het bijzonder in het voorstel voor het gezamenlijk verslag van 2008 over de uitvoering van ons werkprogramma en onze overwegingen voor de toekomst en in het Groenboek over de verbanden tussen onderwijs en migratie, waarin ongelijkheden een belangrijke kwestie zullen zijn. Wij hopen deze mededeling in de lente voor te leggen.
Christa Prets
rapporteur voor advies van de Commissie rechten van de vrouw en gendergelijkheid. - (DE) Mevrouw de Voorzitter, ik stel mij de vraag waarom wij over gelijkheid en ongelijkheid spreken als meer vrouwen dan mannen hooggeschoold zijn? Wij hebben dus gelijke kansen, wij benutten ze ook, maar daarna is die gelijkheid van kansen niet meer gegarandeerd. Bij verder studeren en in het benutten van de verworven kenis worden vrouwen nog steeds benadeeld, en daarom is er ook nog steeds geen gelijkheid in stelsels voor onderwijs, opleiding en verdere ontwikkeling.
Daarom is het nodig dat wij vrouwen helpen die bijvoorbeeld tijdens hun studie reeds moeder zijn, dat wij daar een bijzondere flexibiliteit vereisen en dat wij vrouwen in landelijke, afgelegen regio's en vrouwen uit kansengroepen zoals bijvoorbeeld migranten of leden van etnische minderheden in het bijzonder ondersteunen en vooruithelpen. Daar bestaan immers grote ongerijmdheden en ongelijkheden. Wij moeten daarmee reeds op nog niet leerplichtige en schoolgaande leeftijd beginnen, en tot de beroepsopleiding doorgaan.
De rest vertel ik u na een korte onderbreking.
Pál Schmitt
namens de PPE-DE-Fractie. - (HU) Dank u, mevrouw de Voorzitter. Ik zal in het Hongaars spreken. Commissaris, vorige week nam ik als vertegenwoordiger van de Commissie cultuur en onderwijs deel aan een conferentie in Lissabon die was getiteld "Young Voices - Meeting Diversity in Education”, en was georganiseerd door het Portugese voorzitterschap.
Het was een zeer aangrijpende ervaring om jonge mensen met verschillende lichamelijke beperkingen en leerproblemen hun schoolervaringen te zien presenteren. Hun verhalen hadden één ding gemeen: allemaal waren ze ervan overtuigd dat ze als ze samen met hun niet-gehandicapte leeftijdsgenoten zouden kunnen deelnemen aan schoolactiviteiten, niet op hun handicaps beoordeeld zouden worden maar op hun vaardigheden en persoonlijkheden.
Kinderen met een handicap integreren in het reguliere onderwijs bij hun niet-gehandicapte leeftijdsgenoten is ook essentieel om ervoor te zorgen dat de maatschappij hen als volwassenen sneller accepteert en opneemt. Als kinderen er van jongs af aan aan gewend zijn om kinderen met een handicap in hun omgeving te hebben en weten dat ze hen moeten respecteren als gelijken en soms moeten helpen, dan is de kans groot dat ze in hun volwassen leven meer begrip en geduld zullen kunnen opbrengen voor mensen met een handicap.
Het verslag dat voor ons ligt gaat uitgebreid in op integratiekwesties die betrekking hebben op sociale verschillen. Ik ben ervan overtuigd dat het, op dezelfde manier als in het voorbeeld dat ik zojuist gaf, ook belangrijk is dat kinderen met een sociale achterstand op gelijkwaardige wijze samen met andere kinderen kunnen deelnemen aan de verschillende fasen van het onderwijs.
Om dit te bereiken, moeten twee dingen worden gedaan. Het eerste is technologische vooruitgang en het wegnemen van obstakels. Vanuit dit perspectief hebben de Midden- en Oost-Europese lidstaten een grote achterstand: scholen, de schoolomgeving, vervoermiddelen, zelfs ziekenhuizen, andere instellingen, zoals bijvoorbeeld openbare instanties, zijn allemaal ontoegankelijke voor rolstoelgebruikers. Het andere, en daar is meer tijd voor nodig, is het veranderen van de houding van beleidsmakers om hen te laten inzien dat niemand uitsluitend onderwijs de eerste cruciale fase is in het proces dat leidt tot sociale acceptatie en integratie.
Tot slot wil ik nog zeggen dat sport ook een belangrijk middel is voor onderwijs en sociale stijging, omdat sociale en maatschappelijke verschillen wegvallen in de sport; de enige dingen die tellen, zijn talent, doorzettingsvermogen en inzet. Lichamelijke opvoeding op school en sport leveren een grote bijdrage aan de versterking van belangrijke sociale waarden zoals solidariteit en respect voor elkaars waardigheid.
Daarom ben ik van mening dat het belangrijk is dat er, als dit Huis debatteert over de kwaliteit, efficiëntie en rechtvaardigheid van onderwijs en scholing, ook wordt verwezen naar het belang van lichamelijke opvoeding en de kwaliteit, efficiëntie en rechtvaardigheid daarvan. We moeten er ook voor zorgen dat niemand uitsluitend onderwijs hier een belangrijke rol in speelt. Ik feliciteer de rapporteur en bedank u voor uw aandacht.
Christa Prets
namens de PSE-Fractie. - (DE) Mevrouw de Voorzitter, het recht op onbeperkt onderwijs, het recht op toegang tot onderwijs is in het Handvest van de grondrechten verankerd maar is desondanks niet verwezenlijkt.
Aanzienlijke verschillen in de prestaties van onderwijsstelsels in de Europese Unie leiden tot een verschillende economische en sociale ontwikkeling. De onderwijsstelsels moeten doeltreffend, rechtvaardig en vooral vrij toegankelijk zijn. Doeltreffendheid moet reeds in de kleuterschool, de school en de vakschool worden geëist en beklemtoond.
Het is heel belangrijk dat ook de hogescholen een zekere flexibiliteit aan de dag leggen om snel op economische en sociale veranderingen te kunnen reageren. Alleen zo kan een concurrentievoordeel worden gerealiseerd. Veelzijdigheid, kwaliteit, samenwerking met de particuliere economie en de bevordering van onderzoek en ontwikkeling zijn noodzakelijk. Wij mogen echter niet alleen opleiden om over voor de economie goed gekwalificeerde mensen te beschikken. Onderwijs is een persoonlijke verrijking en een voorwaarde om in sociale samenhang te kunnen leven. Ze houdt een groei van de persoonlijkheid en het gevoel van eigenwaarde in. Dat is minstens even belangrijk als de vak-, beroeps- of wetenschappelijke opleiding.
Wij moeten ernaar streven dat leraren en leraressen zoals alle opleiders een kwalitatief hoogwaardige opleiding krijgen en vooral ook promotiekansen en uitwijkmogelijkheden hebben. Ook daar blijft immers vaak alles tientallen jaar bij het oude. Dat mag niet!
Het zou te eenvoudig zijn te zeggen dat onderwijsbeleid louter een zaak van de lidstaten moet zijn. Dat is slechts ten dele waar. Een Europese onderwijsruimte met een gemeenschappelijke doelstelling, namelijk die van Lissabon, heeft ook een gemeenschappelijke aanpak nodig om tot doeltreffendheid en gelijkheid te komen.
Jolanta Dičkutė
namens de ALDE-Fractie. - (LT) Dames en heren, leren is een onmisbaar onderdeel van de Europese sociale dimensie, want het toont het belang van solidariteit, gelijke kansen en sociale insluiting. Alle burgers moeten de kennis en vaardigheden verwerven die ze nodig hebben en deze voortdurend blijven opfrissen. Bovendien is het noodzakelijk om rekening te houden met de speciale behoeften van mensen die op de rand van sociale uitsluiting staan.
De Europese Unie regelt de ontwikkeling van de nationale onderwijsstelsels niet rechtstreeks, maar heeft wel een belangrijke invloed op hun ontwikkeling, ten eerste door de gemeenschappelijke doelstellingen van de Europese Unie; ten tweede door het toezicht op vastgestelde Europese richtsnoeren en verslagen over de ontwikkeling van onderwijsstelsels die worden gepresenteerd door de lidstaten en ten derde door onderwijs- en scholingsprogramma's die door de Europese Unie worden gefinancierd.
Ik verwelkom de aanbeveling van de Europese Commissie om investeringen in personeel een prioriteit te maken voor de Structuurfondsen. De Europese Unie moet de essentiële voorwaarden scheppen voor elke lidstaat die een effectief Europees onderwijs- en scholingsstelsel wil opzetten en ontwikkelen om de relevante problemen op te lossen. Een van de grootste problemen in Litouwen is tegenwoordig bijvoorbeeld geweld op scholen. Om dit tegen te gaan, zijn al diverse preventieprogramma's gestart die op nationaal niveau moeten worden uitgevoerd. Een andere kwestie is dat we op zoek zijn naar methoden die kunnen helpen de kwaliteit van het hoger onderwijs te verbeteren om ervoor te zorgen dat het niveau van het onderwijs dat wordt geboden door de universiteiten in ons land gelijk is aan dat van de beste universiteiten in West-Europa.
Het Litouwse onderwijsstelsel kent nog meer problemen. Een daarvan is de lage salarissen van leraren in alle disciplines, wat onvermijdelijk leidt tot een tekort aan leraren. We hebben niet genoeg geld om sporthallen en -terreinen te repareren en ik ben van mening dat het verbeteren van de sportinfrastructuur niet alleen belangrijk is om schoolkinderen aan te moedigen van sport te genieten, maar ook om hen ervan te weerhouden drugs en alcohol te gaan gebruiken of te gaan roken. Nog een ander zeer relevant probleem is de generatie jonge emigranten die terugkeert. Zij hebben extra financiering en docenten nodig voor aanvullende studies en speciale programma's.
Ik heb slechts een paar problemen genoemd, die ongetwijfeld ook in andere nieuwe lidstaten van de Europese Unie spelen. Ik ben het volledig eens met de spreker die zei dat de huidige situatie onbevredigend is. Realistische evaluaties en actieve steun voor verschillende onderwijsstelsels die voldoen aan de gemeenschappelijke Europese doelen en normen moeten de doelstelling van de Europese Unie zijn.
Zdzisław Zbigniew Podkański
namens de UEN-Fractie. - (PL) Mevrouw de Voorzitter, er is een populair gezegde in Polen dat als je bepaalde dingen als kind niet leert, je daar de rest van je leven last van hebt. Dat herinnert ons eraan dat onderwijs voor kinderen de beste investering voor iedereen is. De rapporteur heeft dan ook gelijk als hij zegt dat er meer geld moet worden uitgetrokken voor voorschools onderwijs, want daarmee begint de sociale integratie. Dat helpt het individu zich te ontwikkelen en bereidt hem voor op zijn missie in het leven. Integratie moet ook in een later stadium worden versterkt. De rapporteur heeft daarom ook gelijk als hij wijst op het probleem van het classificeren van personen en adviseert kinderen pas aan het begin van het middelbaar onderwijs in groepen te verdelen en de periode van onderwijs op school te verlengen.
Het is ook terecht dat de ontwerpresolutie duidelijk wijst op de noodzaak om het beleid ten aanzien van beroepsonderwijs en scholing te koppelen aan het beleid voor werkgelegenheid, de economie, sociale integratie, het verbeteren van het concurrentievermogen van het hoger onderwijs en het garanderen van gelijke toegang daartoe voor iedereen.
De meest dringende reden waarom we deze regelingen voor het onderwijs zouden moeten aannemen is het feit dat 75 miljoen burgers van de Europese Unie, dat wil zeggen 32 procent van de beroepsbevolking, onvoldoende geschoold is. Dit heeft ernstige gevolgen voor de effectiviteit van hun werk, de prestaties van onze economieën en de sociale situatie. Dit moet veranderen.
Věra Flasarová
namens de GUE/NGL-Fractie. - (CS) Dames en heren, een rechtvaardig en efficiënt systeem zou iedereen toegang tot onderwijs garanderen.
De rapporteur stelt dat er een verbetering nodig is in het voorschools onderwijs, waar mensen hun gewoonten en vaardigheden vormen die ze in het latere onderwijs nodig hebben. Hij vraagt de lidstaten meer geld uit te trekken voor voorschools onderwijs. Maar wat is de realiteit?
In bijna alle EU-landen worden de laatste jaren voorschoolse faciliteiten gesloten. De afname van de bevolking is niet de enige reden. De Commissie rechten van de vrouw en gendergelijkheid was het hier ook mee eens en de situatie in Tsjechië is niet anders. Voorschoolse faciliteiten worden gesloten omdat ze duur zijn. Zo proberen dorpen en steden aanzienlijke bedragen in kas te houden. Voorschoolse faciliteiten van bedrijven bestaan vrijwel niet meer. De wachttijden voordat een kind in een dergelijke faciliteit terecht kan, lopen op. Er beginnen particuliere crèches te ontstaan die hoge normen hanteren: ze bieden onderwijs in vreemde talen en andere extra's, maar alleen rijke gezinnen kunnen ze betalen. Voorschools onderwijs in Tsjechië was, en is nog steeds, van een hoog niveau, maar zelfs daarin beginnen al ongelijkheden te ontstaan.
Bovendien kan ik het niet eens zijn met paragraaf 21 van het verslag, waarin staat dat gratis universitair onderwijs niet noodzakelijk rechtvaardigheid garandeert. De situatie waarin jonge mensen studentenleningen krijgen en die later terugbetalen zal een grotere invloed hebben op de armere studenten dan op de rijke; dat kan van invloed zijn op de psychologische situatie van jonge mensen die hun leven beginnen met schulden.
Europa heeft te maken met een golf van immigratie. Onder degenen die hierheen komen, zijn veel kinderen en studenten. Deze mensen hebben veel potentieel dat de Unie kan helpen bij haar toekomstige ontwikkeling. Ze staan ook op een denkbeeldige startstreep en wij moeten hen de mogelijkheid geven om succesvol deel te nemen aan het onderwijsstelsel. In deze context is het moeilijk om de wetgeving inzake scholen die sinds januari 2005 in Tsjechië van kracht is te begrijpen, die bepaalt in welke mate onderwijs mag worden gegeven aan buitenlanders met een permanente verblijfsvergunning of lang of kort lopende visa, vluchtelingen of asielzoekers of personen onder tijdelijke bescherming. Eén bureaucratisch besluit trekt een lijn tussen kinderen die naar school moeten en kinderen die niet naar school moeten. Alles hangt af van hoe snel de persoon in kwestie de juiste status krijgt. Hun aankomst is al dramatisch genoeg. We moeten onze uiterste best doen om hun binnenkomst in de Unie eenvoudiger te maken. We willen niet dat jonge mensen in allerlei ongewenste sociale activiteiten worden getrokken.
Ovidiu Victor Ganţ
(RO) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, beste collega's, ik feliciteer de heer. Zatloukal met het verslag, dat ik erg goed vind, omdat het gaat over een van de belangrijkste en gevoeligste hoofdstukken in ons leven, namelijk onderwijs.
Verder wil ik het hebben over drie aspecten van het verslag: ik heb meer steun gevraagd voor de universitaire programma's voor uitmuntende studenten, op het niveau van de lidstaten en dat van de Europese Unie, om de mogelijkheden daarvan uit te breiden. Dat is essentieel als we willen dat de Lissabon-agenda succes heeft en de kloven in vergelijking met andere wereldspelers minder groot worden. Het gebrek aan hooggekwalificeerde specialisten in Europa is overal voelbaar en bijzonder ernstig in de nieuwe lidstaten als gevolg van het verschijnsel brain drain.
Tegelijkertijd ben ik ervan overtuigd dat de verbetering van de efficiëntie van het onderwijsproces nauw verband houdt met meertaligheid. In de context van het vrije verkeer van burgers van de Europese Unie betekent aanpassing aan de eisen van de markt kennis van vreemde talen. Bovendien zou meertalig onderwijs de uitwisseling van leerlingen en studenten eenvoudiger maken.
Met betrekking tot de rechtvaardigheid van onderwijs- en scholingsstelsels ben ik van mening dat de lidstaten de noodzakelijke middelen moeten vinden om de mate van toegang tot onderwijs en scholing voor kinderen, jonge mensen en volwassenen te vergroten. Er moeten gesubsidieerde plaatsen komen om achtergestelde sociale groepen te steunen, teneinde analfabetisme te verminderen, sociale omschakeling te bewerkstelligen, beter in te spelen op de eisen van de arbeidsmarkt en de werkloosheid te verminderen. Op die manier is minder arbeidskracht uit derde landen nodig. Er zijn genoeg arbeidskrachten, maar die zijn niet geschoold en niet efficiënt beheerd.
Maria Badia i Cutchet
(ES) Mevrouw de Voorzitter, de evaluatie van de Lissabon-doelstellingen die we in 2005 hebben uitgevoerd, wees nogmaals uit hoe belangrijk het is om onderwijs en scholing in het hart van de toekomststrategie van de EU te plaatsen.
Het is duidelijk, en de gegevens van Eurostat bevestigen dat, dat we achter lopen op de ambitieuze doelstellingen voor het hoger onderwijs die we hebben gesteld voor 2015: investeren in O&O, modernisering van universiteiten, vermindering van de uitval in het hoger onderwijs en het aantal vroegtijdige schoolverlaters, meer deelname van volwassenen aan een leven lang leren en meer mensen die hun middelbare school hebben afgemaakt.
Door deze vertraging hebben we een achterstand op onze internationale partners, de VS, India en Japan, en daar komt nog bij dat er enorme verschillen zijn tussen de Europese landen.
Effectieve en efficiënte vooruitgang in de onderwijsstelsels van onze lidstaten is niet alleen belangrijk als het gaat om internationaal concurrentievermogen en economische groei; het is ook een essentiële component van vooruitgang op het gebied van sociale samenhang in onze maatschappijen.
Investeren in voorschools, basis- en middelbaar onderwijs is een basisvereiste om het risico van sociale uitsluiting te minimaliseren en te zorgen voor meer werkgelegenheid en betere betaling.
Zowel de openbare als de particuliere financiering van het onderwijs moet worden verhoogd en de lidstaten moeten serieus nadenken over de noodzaak om voort te bouwen op de processen van Bologna en Kopenhagen.
Ook moet het universitair onderwijs worden aangepast aan de steeds heterogenere sociale en economische behoeften van onze maatschappijen, waarbij niet over het hoofd mag worden gezien dat onderwijs ook de basis vormt voor het opleiden van vrije burgers die in staat zijn een actieve rol te spelen in de samenleving.
Tot slot moeten we zo snel mogelijk het onderwijs van de beroepsopleidingen moderniseren en verbeteren en het afstemmen op de nieuwe uitdagingen die ontstaan door de verlenging van het werkende leven van Europeanen, wat de sociaaleconomische en onderwijsverwachtingen van volwassenen vergroot, waarbij ook aandacht moet worden besteed aan het vermijden van discriminatie op grond van geslacht in alle niveaus van onderwijs.
Ewa Tomaszewska
(PL) Naar aanleiding van de aanbeveling van het Europees Parlement en de Raad in 2006, waarin de noodzaak van het ontwikkelen van een leven lang leren werd benadrukt, met speciale aandacht voor werklozen, evenals de noodzaak om in te spelen op economische veranderingen die van invloed zijn op de werking van de arbeidsmarkt, wil ik graag aandacht vragen voor het belang van onderwijs voor het bereiken van grotere mobiliteit op de arbeidsmarkt, wat een mogelijkheid vormt om structurele werkloosheid te verminderen.
Ik wil graag het belang onderstrepen van het Europees Kwalificatiekader als het gaat om de vergroting van de mobiliteit van werknemers. Gelijke toegang tot onderwijs, wat zo'n belangrijke factor is om ervoor te zorgen dat alle kinderen en jonge mensen gelijke kansen hebben in het leven, is gekoppeld aan de financiering van het onderwijs in de lidstaten van de Unie. De verschillen tussen de financiële middelen die worden toegewezen aan onderwijs, kwalificaties en lerarensalarissen hebben een significante invloed op de kans dat bepaalde doelstellingen van de Lissabon-strategie worden gehaald.
Het verslag getiteld "Progress towards the Lisbon Objectives in Education and Training” dat in 2005 is aangenomen door de Europese Commissie stelt duidelijk dat de vooruitgang op dat gebied onvoldoende is geweest als het gaat om het behalen van de gewenste resultaten voor 2010. Daarom is het zo belangrijk dat we ons concentreren op het verbeteren van de kwaliteit van het onderwijs, om zo sociale uitsluiting te voorkomen en het concurrentievermogen van onze economie te vergroten. Ik feliciteer de heer Zatloukal met zijn uitstekende verslag.
Ilda Figueiredo
(PT) Een van de gebieden van het onderwijs die in bepaalde landen van de Europese Unie, in het bijzonder in Portugal, nog steeds achterblijven, is voorschools onderwijs. Het lijkt mij daarom essentieel om de oproep aan de lidstaten te onderstrepen dat ze veel meer moeten investeren in een openbaar netwerk van crèches met hoogopgeleide leidsters, die alle kinderen voldoende aandacht kunnen geven, aangezien dat een van de meest effectieve manieren is om hun intellect te ontwikkelen, de basis te leggen voor toekomstig onderwijs, hun algemene vaardigheden te verbeteren, de rechtvaardigheid van het onderwijsstelsel aanzienlijk te verbeteren en sociale ongelijkheden te bestrijden.
Ook is het essentieel om de kwaliteit van het basis- en middelbaar onderwijs te garanderen, dat universeel, verplicht en gratis moet zijn om een basisopleiding te bieden en belangrijke vaardigheden te leveren die zullen bijdragen aan het bereiken van fundamentele sociale en burgerlijke waarden en scholing voor vrede en gelijkheid, om zo de sociale samenhang en insluiting te versterken. Wat hoger onderwijs betreft, zou moeten worden erkend dat dit een fundamentele sector is in ontwikkelde samenlevingen. Daarom moet gebrek aan succes op school en vroegtijdig schoolverlaten worden voorkomen, bijvoorbeeld in Portugal, waar helaas zo'n veertig procent van de leerlingen de middelbare school nooit afmaakt.
Bezuinigingen in het onderwijs, stijgende kosten van het hoger onderwijs en de moeilijke sociale situatie van een groot percentage van de gezinnen en jongen mensen zorgen ervoor dat Portugal er niet in slaagt het opleidingsniveau van zijn bevolking te verbeteren, wat leidt tot de slechtste cijfers van de Europese Unie. Gezien het feit dat studies aantonen dat voor elk jaar dat gemiddeld langer onderwijs wordt gevolgd de productiviteit selectief met 6,2 procent stijgt in een gemiddeld land van de Europese Unie, begrijpen we de problemen van de landen die hun burgers geen toegang geven tot hoogwaardig onderwijs beter.
Rolf Berend
(DE) Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de Commissaris, dames en heren, onderwijs speelde en speelt nog steeds een zeer belangrijke rol in de ontwikkeling van de Europese economie en de persoonlijkheid van jonge mensen. Met deze en vele andere uitspraken van het verslag ben ik het volledig eens. Ik dank de rapporteur.
Even belangrijk is dat onderwijsstelsels doeltreffend zijn als de bestede middelen tot zo goed mogelijke resultaten leiden. Alle EU-lidstaten streven deze doelstellingen na, maar uit studies blijkt dat er grote verschillen zijn. Daarom zijn de aanwijzingen en oproepen aan de lidstaten zoals ze in het verslag geformuleerd zijn, uit Europees oogpunt meer dan gerechtvaardigd, in de wetenschap dat wij met betrekking tot inhoud en structuur in het onderwijs geen rechtstreekse bevoegheden hebben. De oorzaken van die verschillende resultaten moeten worden gezocht in de verschillende kwaliteit en intensiteit van het onderwijs, die verschillende prestatieniveaus tot gevolg hebben en zo de levenskansen van jonge mensen ongelijk verdelen.
Volgens mij moet steeds weer duidelijk worden gemaakt dat de huidige generatie scholieren na de afronding van haar opleiding in een internationale concurrentie om werk terecht komt. Gelijkheid van kansen voor iedereen is daarom een eis aan de lidstaten om jonge mensen bij het verstrekken van de intellectuele bagage het best denkbare onderwijs ten deel te laten vallen.
Gelijkheid van kansen heeft echter ook altijd iets met kwaliteit en prestatie te maken. De begrippen kwaliteit en prestatie dienen daarom in onderwijsstelsels meer aandacht te krijgen. Daarbij mag het niet alleen om gelijk onderwijs voor iedereen gaan. Ook gelijke startkansen, zo goed mogelijke vorming rekening houdend met individuele talenten en verschillen met betrekking tot lichamelijke en geestelijke aanleg.
Silvia-Adriana Ţicău
(RO) Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, de Europese Unie wil ervoor zorgen dat in 2010 het aantal jongeren tussen de 18 en 24 jaar dat voortijdig met school is gestopt niet hoger is dan 10 procent en dat meer dan 85 procent van de jongeren boven de 18 jaar een vervolgopleiding doet.
9,7 procent van de kinderen in de Europese Unie in de leeftijd van 0 tot 17 jaar maakt deel uit van een gezin zonder inkomen. Veel kinderen die opgroeien in arme gezinnen of op het platteland volgen om financiële redenen geen vervolgonderwijs. Ik ben van mening dat er in een sociaal Europa beurzen voor leerlingen en studenten beschikbaar zouden moeten voor iedereen die wil leren. Gehandicapte kinderen moeten ook toegang hebben tot onderwijs.
De lidstaten en de Commissie moeten de inschrijving van ten minste negentig procent van de kinderen onder de 7 in crèches of kinderdagverblijven prioriteit geven. Op die manier kunnen jonge moeders hun gezinsleven combineren met het uitoefenen van een beroep.
Ik wil ook vragen om de opleiding en motivatie van leraren te waarborgen teneinde het onderwijs efficiënter te maken.
Czesław Adam Siekierski
(PL) Mevrouw de Voorzitter, ik wil een aantal kwestie belichten.
Ten eerste ben ik het eens met de rapporteur dat investeren in voorschools onderwijs het meeste oplevert, omdat dan de beste resultaten worden bereikt. Het is ook belangrijk om de modernisering van universiteiten te steunen, om de noodzaak van gelijke toegang tot hoger onderwijs te benadrukken en om het concurrentievermogen ervan te vergroten.
Ten tweede leidt gelijke toegang tot onderwijs tot veel positieve resultaten. Het heeft invloed op de sociale ontwikkeling, economische groei, meer innovatie, de ontwikkeling van het menselijk potentieel en nieuwe technologieën en vermindering van de werkloosheid
Ten derde mogen we niet vergeten dat investeren in onderwijs van vitaal belang is, ook al duurt het lang voordat deze investeringen zichzelf terugverdienen en vereisen ze planning voor de lange termijn.
Ten vierde ben ik het eens met de zienswijze dat het essentieel om het beleid voor beroepsopleiding en onderwijs te koppelen aan dat voor werkgelegenheid, economie en sociale integratie.
Ten vijfde moeten we investeren in onze jongeren, want de jongere generatie vertegenwoordigt de toekomst van de Europese Unie. Het is heel belangrijk om te voorkomen dat kinderen vroegtijdig stoppen met school.
Ten zesde worden we geconfronteerd met een demografisch probleem, namelijk de vergrijzing van de Europese bevolking. Daarom moeten we een leven lang leren voor volwassenen stimuleren.
En tot slot: onderwijs, onderwijs, onderwijs.
Proinsias De Rossa
(EN) Mevrouw de Voorzitter, in het algemeen maak ik mij zorgen over de kritiekloze aanvaarding door de Commissie van het feit dat lidstaten in de financiering van onderwijs snoeien. In Ierland is dat bijzonder opvallend tengevolge van de groei van onze bevolking. Overvolle klaslokalen zijn het resultaat. Ik zeg al lange tijd dat kleuter- en lager onderwijs voor de persoonlijke ontwikkeling van elk kind van wezenlijk belang zijn. Alles wijst erop dat beter onderwijs leidt tot betere levenskansen. Er is zelfs een verband met een langer en gezonder leven.
Ik ben van mening dat de Commissie en de lidstaten evenveel nadruk op kwaliteit als op doeltreffendheid en rechtvaardigheid moeten leggen. De kwaliteit van de schoolomgeving en het onderwijs zijn voorwaarden voor doeltreffendheid. Kinderen hebben behoefte aan goede leraren met een curriculum met het oog op een holistische opleiding die erop gericht is de studenten te leren hoe rationele beslissingen te nemen, hoe met diversiteit en verandering om te gaan en hoe met anderen te communiceren en een brede ethische basis te leveren voor de levenswaarden die ze kunnen kiezen. Dit zijn vaardigheden die ze nodig hebben om van zichzelf en hun samenleving het beste te maken.
Er is echter een nog dringender en fundamentelere kwestie - die van hongerige kinderen in onze scholen. In Ierland gaan duizenden kinderen hongerig naar school. Ik ben ervan overtuigd dat wij daarin niet uniek zijn. Hoe doeltreffend en rechtvaardig de toegang ook is, deze kinderen kunnen het niet goed doen. De gevolgen op lange termijn daarvan doen de besparingen die een staat doet door niet te voorzien in een gezond ontbijt voor deze kinderen in het niets verzinken.
Ján Figeľ
lid van de Commissie. - (SK) Ik wil I bedanken voor een convergent debat, want het bevestigt niet alleen het verslag en de mededeling van de Commissie over dit onderwerp, maar ook het standpunt van de lidstaten, die hun visies uiteen hebben gezet tijdens de ministeriële vergadering in november en later nogmaals in die helft van 2007, toen de Raad conclusies aannam die eveneens de basispunten in de mededeling van de Commissie bevestigden.
Ik wil een paar opmerkingen maken. Ik ben van mening dat het bevorderen van rechtvaardigheid en efficiëntie in het onderwijs zowel een morele plicht is als een fundamentele financieel-economische noodzaak. De logica schrijft voor dat we beter en meer moeten investeren in onderwijs: ten eerste beter, omdat het mogelijk is elke euro, elke kroon en elk pond effectiever te gebruiken.
Verschillende sprekers hebben gezegd dat vaardigheden en de kwaliteit van het onderwijs en de beroepsopleidingen een beslissende invloed hebben op de toekomstige positie van zowel individuen als sociale groepen en voortdurend verbeterd moeten worden. Degenen die ze primair kunnen verbeteren zijn bijvoorbeeld leraren. Investeren in de kwaliteit van lerarenopleidingen is een van de efficiëntste manieren om een algehele verbetering te bewerkstelligen, aangezien leraren zulke effecten verveelvoudigen. Als het gaat om verbeteringen, is er bijvoorbeeld systematisch behoefte aan kwaliteitsbeoordeling als basishulpmiddel en niet als uitzondering, niet als iets bijzonders, maar als regel, waar de input, output en alles daartussen wordt geëvalueerd en de kwaliteit wordt beoordeeld en beloond.
Ik wil zeggen dat de Commissie, zoals op basis van het verslag te verwachten valt, zich op dit onderwerp zal blijven concentreren. We willen bijvoorbeeld in het thema onderwijs en migratie van volgend jaar meer aandacht schenken aan eerlijk en efficiënt onderwijs. Er vindt op dit moment overleg plaats over scholen voor de 21e eeuw, d.w.z. wat er in dit nieuwe tijdperk wordt verwacht van scholen, en natuurlijk willen we dat dit proces leidt tot een volledig actueel beeld van de positie van scholen in de hedendaagse Europese samenleving. Een ander onderwerp dat we recentelijk ter sprake hebben gebracht, was de in augustus aangenomen mededeling over de kwaliteit van de lerarenopleidingen en de zeer belangrijke conclusies die daarin worden gepresenteerd.
Tot slot ben ik ervan overtuigd dat de processen die zijn genoemd, zoals die van Bologna en Kopenhagen, en kwesties met betrekking tot volwassenenonderwijs, voorschools onderwijs en een leven lang leren, allemaal samen moeten komen in het thema van toegankelijkheid en kwaliteit als bepalende factoren in het werkelijk eerlijke onderwijsstelsel dat we vandaag en in de toekomst nodig hebben.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vinst op donderdag 27 september plaats.
Schriftelijke verklaringen (artikel 142)
Marianne Mikko  
schriftelijk. - (ET) De tijd staat niet stil. Het is duidelijk dat Europa in 2010 niet de meest concurrerende economie ter wereld zal zijn. Een geschikt en goed gestructureerd onderwijsstelsel zou die doelstelling binnen bereik brengen.
Het is onmogelijk om het academische en financiële niveau van de afzonderlijke topuniversiteiten te negeren. Volgens verschillende gegevens zijn twintig tot dertig van de vijftig beste universiteiten van de wereld gevestigd in de Verenigde Staten. Nog eens zes zijn er in het Verenigd Koninkrijk. De rest van Europa staat op de derde plaats met vier of vijf, op de voet gevolgd door Canada en Australië.
Succesverhalen herhalen zich vaak. Helaas dankt dit succesverhaal zijn bestaan hoofdzakelijk aan het feit dat de Engelstalige onderwijsmarkt kan putten uit miljarden machtige klanten. Het effect van schaal doet de rest. Het gevolg is dat Harvard tientallen malen rijker en beroemder is dan zijn meest directe concurrent.
Het elitesysteem van de Ivy League en Oxbridge nabootsen op het vasteland van Europa is een riskant project. Ik zou het zelfs een doodlopende weg willen noemen. Zowel in de Verenigde Staten als in het Verenigd Koninkrijk wordt het taal- en rekenvermogen van veel gewone burgers gezien als onvoldoende.
In het verlangen naar succes, en vooral snel succes, zou het redelijker zijn om volledig te vertrouwen op die activiteiten waarmee we bekend zijn. Het meest succesvolle land van de Europese Unie als het gaat om onderwijs is ongetwijfeld Finland, waar de nationale strategie uitgaat van openbare toegang tot onderwijs dat overal hetzelfde hoge niveau heeft.
Onderwijs is van nature een strategisch gebied. De effecten van besluiten en acties worden pas in de loop van decennia zichtbaar. Het zou daarom wat gelijkheid betreft zinloos zijn om nog eens een kwart eeuw op te offeren om hogere toppen te bereiken. Zelfs als dat de juiste weg was.
Een uniform hoog niveau blijft Europa's beste troef in de internationale concurrentie.
