Hervatting van de zitting
De Voorzitter
Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement, die op donderdag 17 mei 2001 werd onderbroken, te zijn hervat.

Mededeling van de Voorzitter
De Voorzitter
Geachte collega' s, op 24 mei jongstleden is Santiago Oleaga, financieel directeur van het Baskische dagblad El Diario Vasco, in San Sebastian met zes schoten in de rug vermoord.
De dag daarvoor hadden terroristen al geprobeerd een veiligheidsbeambte van de universiteit van Baskenland te doden met een bom die onder zijn auto was geplaatst. Deze is gelukkig niet afgegaan.
Onmiddellijk na de bekendmaking van de moord op Santiago Oleaga heb ik uit eigen naam en namens het Parlement mijn medeleven en solidariteit betuigd aan zijn familie en collega' s.
De ETA heeft met deze aanslag wederom zijn werkelijke gezicht laten zien, het gezicht van blind terrorisme dat democratie afwijst en alle vrijheden vertrapt, ook een van de meest fundamentele vrijheden, namelijk de vrijheid van meningsuiting.
Ik verzoek u een minuut stilte in acht te nemen.
(Het Parlement neemt staande een minuut stilte in acht)

Agenda
De Voorzitter
Aan de orde is de regeling van de werkzaamheden. De ontwerpagenda is rondgedeeld en de volgende wijzigingen zijn voorgesteld of aangebracht (artikel 111 van het Reglement).
Ik heb allereerst twee mededelingen. De mededeling van de Commissie, die zal worden gedaan door de heer Busquin, heeft betrekking op twee onderwerpen. Ten eerste het specifiek programma voor de tenuitvoerlegging van de kaderprogramma' s 2000-2006 van de Europese Gemeenschap voor werkzaamheden op het gebied van onderzoek, technologische ontwikkeling en demonstratie. Ten tweede het specifiek programma voor de tenuitvoerlegging van de kaderprogramma' s 2000-2006 van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie voor werkzaamheden op het gebied van onderzoek en opleiding.
Tevens deel ik u mede dat het verslag van de heer Mayer, namens de Commissie juridische zaken en interne markt, van de agenda is geschrapt omdat het nog niet is goedgekeurd in de bevoegde commissie.
Aangaande de gecombineerde behandeling van het milieubeleid heeft de Raad laten weten dat de Zweedse minister van Milieuzaken, de heer Larsson, bij het debat over het verslag van mevrouw Hulthén aanwezig wenst te zijn. In overleg met de fracties wordt de gecombineerde behandeling daarom eerder op de agenda ingeschreven. Deze zal nu plaatsvinden vóór het verslag van mevrouw Myller, dat ook namens de Milieucommissie is opgesteld en gaat over een communautair actieprogramma voor het milieu.
Tenslotte wijs ik u erop dat de termijn voor de indiening van verzoeken om aparte stemming, stemming in onderdelen en hoofdelijke stemming is vervroegd tot vandaag, 16.00 uur. Dit op verzoek van en in overleg met alle fracties.

(Het Parlement neemt de aldus gewijzigde agenda aan)

Muscardini
Mevrouw de Voorzitter, onlangs is overeenstemming bereikt over een Europees wetsontwerp ter bestrijding van pedofilie. Dat heeft wel wat lang geduurd, na de duizenden handtekeningen die we u hierover hebben aangeboden, en ondertussen heeft het verschijnsel zich verder verspreid. Onlangs is in Italië bijvoorbeeld een zaak bekend geworden waarvan honderden kinderen het slachtoffer zijn geworden.
We willen dat justitie sneller te werk gaat en dat er strengere wetten worden aangenomen: te vaak zitten er economische belangen achter deze weerzinwekkende misdaad, die het leven van duizenden kinderen voorgoed verwoest, vaak met de stilzwijgende instemming van de politiek.
We willen dat dit Parlement er bij de Commissie en de Raad van ministers op aandringt de bestrijding van pedofilie op te voeren en regels op te leggen voor het gebruik van Internet, dat in te veel gevallen door criminele pedofielen wordt gebruikt. Kinderen uit de hele wereld, maar vooral uit Europa in dit geval, vragen dit Parlement zijn stem te laten horen. We kunnen ons niet alleen verlaten op documenten die te laat komen of restrictief zijn: we moeten nu doelmatige maatregelen treffen!

McKenna
Mevrouw de Voorzitter, gisteren heeft de Raad van ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken tijdens een zeer belangrijke bijeenkomst een aantal besluiten genomen inzake de privacy en de individuele rechten van burgers op het gebied van de telecommunicatie.
Dit is het zogenaamde ENFOPOL 29. In dit Parlement is tot nog toe niet over dit onderwerp gesproken. Wel is er ooit een discussie geweest over ENFOPOL 98, waarbij het ging over het herschrijven van de internationale gebruiksvoorschriften. Hierbij gaat het echter om iets heel anders, namelijk over de wijze waarop de bestaande voorschriften in de EU worden geïnterpreteerd en toegepast. Het is mijns inziens totaal onaanvaardbaar dat de Raad van ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken zulke belangrijke besluiten heeft genomen terwijl het Parlement nog niet over dit onderwerp heeft gedebatteerd. Hun beslissingen hebben gevolgen voor alle burgers, zowel binnen als buiten dit Parlement. Deze verliezen hierdoor immers hun recht op privacy. Het is dus een kwestie die iedereen aangaat en die derhalve dient te worden besproken. Het gaat hier per slot van rekening om de grondrechten van de Europese burger.
(Applaus van de Verts/ALE-Fractie)

Schröder, Ilka
Mevrouw de Voorzitter, ik wil iets over hetzelfde onderwerp zeggen. Het kwalijke van deze ENFOPOL-plannen is dat zij veel verder gaan dan wat drie jaar geleden was gepland. Er is niet alleen meer sprake van toezicht op traffic data en content data - dat wil zeggen van de header en de inhoud van e-mail, maar er worden veel meer gegevens in de gaten gehouden, zoals de gegevens van credit cards en IP-ports, waardoor de computer volledig wordt geobserveerd. Dat betekent dat de communicatie helemaal niet meer aan het toezicht kan worden onttrokken. Bij de Raad bestaat hierover niet eens een echt document en het is voor ons onmogelijk om toegang te krijgen tot de nodige informatie! Vooralsnog is er geen definitief besluit genomen, naar het schijnt vanwege een vormfout. Maar het besluit kan elk moment genomen worden - daar is geen bijkomende vergadering meer voor nodig.
Ik wil onze eis herhalen dat hierover een debat wordt gevoerd. Wij hebben een enquêtecommissie over Echelon opgezet en wij ergeren ons aan het feit dat de NSA en andere geheime diensten de grondrechten schenden. Tezelfdertijd wordt er in de Europese Unie iets veel ergers gepland, namelijk dat alles in de gaten kan worden gehouden!
(Applaus van de Verts/ALE-Fractie)

Gorostiaga Atxalandabaso
Telkens als de Voorzitter een mededeling doet over Baskenland, heeft dat treurig genoeg bijna altijd te maken met verdriet en pijn.
Net als de andere leden van deze Vergadering betreur ik dan ook alle slachtoffers van dit meer dan honderd jaar durende conflict. Het is niet eenvoudig een uitweg te vinden uit een van de zwartste bladzijden van de Europese geschiedenis, vooral niet als we steeds maar in dezelfde methoden volharden. Het is nu echt tijd om iets nieuws te proberen. Wij, de leden van Euskal Herritarrok, staan in ieder geval klaar om te helpen waar we maar kunnen.

Galeote Quecedo
Mevrouw de Voorzitter, met uw welnemen lees ik een alinea voor uit het redactioneel artikel van de Diario Vasco. Het laatste dodelijke slachtoffer van de ETA, Santiago Oleaga, was financieel directeur van deze krant. De alinea luidt als volgt: "De opzet van de moordenaars van Santiago laat geen twijfel bestaan. Zij hebben hem op sadistische wijze vermoord om paniek te zaaien onder alle mediavertegenwoordigers die het doelwit van de ETA vormen. De terroristen hadden geen beter slachtoffer kunnen uitkiezen om het werkelijke streefdoel van hun acties tentoon te spreiden: zij wensen de genoemde media het zwijgen op te leggen om op die manier de hele maatschappij te knevelen en aan haar weerzinwekkende tirannie te onderwerpen".
Mevrouw de Voorzitter, de hoogste eer die wij Santiago Oleaga hier vandaag kunnen bewijzen bestaat erin om degenen die ons deze weerzinwekkende tirannie trachten op te leggen met klem te veroordelen. Ook hun woordvoerders verdienen onze diepste minachting.

Specifiek programma voor onderzoek en technologische ontwikkeling
De Voorzitter
Aan de orde is de mededeling van de Commissie over het specifiek programma voor onderzoek en technologische ontwikkeling.
Ik geef met genoegen het woord aan commissaris Busquin.

Busquin
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren afgevaardigden, de Commissie heeft vandaag de voorstellen aangenomen betreffende de specifieke programma' s van het kaderprogramma voor onderzoek 2002-2006. Zij heeft tevens een mededeling aangenomen over de mogelijkheid om voor de tenuitvoerlegging van het kaderprogramma een beroep te doen op artikel 169 van het Verdrag. De specifieke programma' s zijn instrumenten voor de tenuitvoerlegging. De voorstellen van de Commissie bevatten wat dit betreft dus niets meer dan het voorstel voor het kaderprogramma dat via de medebeslissingsprocedure moet worden aangenomen. Maar de voorstellen werken dit onderwerp wel verder uit. Zoals u weet heeft de Commissie het kaderprogramma op 21 februari jongstleden aangenomen, en dit nieuwe kaderprogramma is speciaal ontworpen om bij te dragen aan de verwezenlijking van de Europese onderzoeksruimte.
Ik zal de belangrijkste beginselen daarvan nog even herhalen. Wij hebben het kaderprogramma allereerst voorgesteld vanuit onze wens de inspanningen te concentreren op een beperkt aantal prioriteiten waar het optreden van de Gemeenschap de meeste toegevoegde waarde kan opleveren. Wij proberen ook structuur aan te brengen in het onderzoek dat in Europa wordt gedaan, door de nationale activiteiten in netwerken onder te brengen. Zo moet de Europese onderzoeksruimte samenhangender worden. Ook vinden wij dat het beheer van onze kaderprogramma' s lichter en eenvoudiger moet worden door middel van de interventiemethoden die toegepast worden.
Voor de tenuitvoerlegging van dit kaderprogramma stellen wij een structuur voor van vijf specifieke programma' s. Deze structuur weerspiegelt in feite die van het kaderprogramma, waarvan de politieke woorden hiermee in daden worden omgezet. De bedoelde structuur is als volgt: een programma voor "Integratie en versterking van de Europese onderzoeksruimte" dat de bundeling van alle onderzoeks- en coördinatieactiviteiten in Europa beoogt, een programma "Structureren van de Europese onderzoeksruimte" , met activiteiten gericht op de betrekkingen tussen onderzoek en innovatie, op de mobiliteit van onderzoekers, op de infrastructurele aspecten, alsmede op de dimensie wetenschap en samenleving en de kanalisering hiervandaan naar de burgers. Dit zijn onderwerpen die steeds relevanter worden in de Europese samenleving. Verder hebben we een programma voor onderzoeksactiviteiten op Euratomgebied. En vervolgens twee programma' s voor activiteiten van het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek, een op nucleair en een op niet-nucleair gebied.
De voorstellen zijn bedoeld om de wetenschappelijke en technologische inhoud nader te omschrijven; deze inhoud is in de voorstellen dan ook veel gedetailleerder gebracht dan in het kaderprogramma. Maar zij gaan ook over de nieuwe uitvoeringsinstrumenten die centraal staan in de filosofie van het kaderprogramma 2002-2006, namelijk de aanleg van expertisenetwerken en geïntegreerde projecten. Over de precieze functionering van een en ander zal nadere informatie worden verstrekt met de regels voor de deelneming en de verspreiding van het kaderprogramma, dat via de medebeslissing zal worden aangenomen. De Commissie zal later voorstellen doen voor deze regels.
Wat betreft de mededeling over de tenuitvoerlegging van artikel 169 van het Verdrag - een artikel dat nooit echt is toegepast - heb ik al verteld dat wij een aantal suggesties hebben laten opstellen voor de wijze waarop de deelname van de Gemeenschap aan nationaal uitgevoerde programma' s zou kunnen functioneren. Dat is de strekking van artikel 169. Wij willen over deze kwestie dus een politiek debat in gang zetten. Op basis van de eerste resultaten wil de Commissie later een voorstel doen voor een kaderbesluit waarmee algemene voorwaarden worden vastgesteld voor ondersteuning door de Gemeenschap op basis van artikel 169, en voor de terreinen waar deze formule kan worden gebruikt.
Mevrouw de Voorzitter, ik denk dat ik kan zeggen dat de Commissie nu voor het eerst snel na de indiening van het voorstel voor het kaderprogramma ook specifieke programma' s voorstelt. Wij denken dat we met de nu gegeven aanvullende informatie ingaan op het verlangen van het Parlement een politiek debat te voeren. Er is ook meer concrete informatie en helderheid in het debat gebracht, zoals nodig is voor de nieuwe instrumenten, en wij hebben verder op 5 juni aanstaande een ontmoeting gepland met de leden van de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, om hen verder te informeren. Ik denk dat we zo alles hebben gedaan om het nieuwe kaderprogramma binnen de gestelde termijn in het Parlement en ook in de Raad aan te nemen. Naar mijn mening is dit kaderprogramma een instrument voor de Europese onderzoeksruimte dat in ruime mate door de Europese Unie wordt gesteund.

De Voorzitter
Commissaris Busquin, ik dank u voor deze mededeling.

Van Velzen
Mevrouw de Voorzitter, ik zou de commissaris graag hartelijk willen danken voor zijn uiteenzetting en vooral ook voor het feit dat hij de afgesproken termijnen heeft kunnen vasthouden. Dat is een groot succes. Ik zou hem ook willen vragen of hij zo snel mogelijk de vragen die door de Commissie industrie aan hem zijn gesteld zou kunnen beantwoorden. Dan kunnen ook wij ons aan de termijnen houden en dat lijkt me erg belangrijk.
Voorzitter, ik heb twee concrete vragen aan de commissaris. Ten eerste: in het specifiek programma wordt de belangrijkste research, en daarmee dus ook geld, voor het menselijk genoom en biotechnologie gereserveerd. Dat is inderdaad een belangrijk onderzoeksgebied, maar wel met resultaten over een periode van tien tot vijftien jaar.
Voorzitter, op het ogenblik sterven helaas nog steeds talrijke burgers in de Europese Unie aan de drie bekende kwalen, namelijk kanker, hart- en vaatziekten en verouderingsverschijnselen, zoals Alzheimer. In de Industriecommissie groeit hoe langer hoe meer de wens om een apart life-science-programma te hebben in het kader van het menselijk genoom en de biotechnologie. Mijn vraag aan de commissaris is of hij bereid is om met ons mee te denken om zo'n programma te kunnen ontwikkelen.
Mijn tweede vraag aan de commissaris is van technische aard: de commissaris heeft een hele uitzetting gegeven over artikel 169 van het Verdrag. Waarom past hij niet artikel 168 van het Verdrag toe? Dat is toch veel praktischer.

Busquin
Mevrouw de Voorzitter, ik wil de heer Van Velzen mededelen dat de vragen die wij hebben gekregen officieel zijn binnengekomen op afgelopen maandag 28 mei. Wij stellen alles in het werk om ze voor het einde van de week te beantwoorden. U zult de antwoorden dus hebben aan het begin van de volgende week, dat wil ik onderstrepen, en dan kunnen we doorgaan met de dialoog over deze problematiek.
Dan de twee meer concrete punten waar de heer Van Velzen op wijst. Hij spreekt terecht over de gezondheidsproblemen, zowel bij de neurodegeneratieve ziekten alsook bij kanker. Hij zal zien dat, bij de aanneming van de specifieke programma' s, in het kader van het genoom en de gezondheid perspectieven worden geopend om te zorgen voor activiteiten met toegevoegde waarde op Europees niveau. Zo zijn er in het specifiek programma bijvoorbeeld mogelijkheden opgenomen voor klinische proeven op het gebied van kanker en degeneratieve ziekten. Deze passen binnen het nieuwe perspectief van het genoom. Dat betekent uiteraard niet dat we er niet nu al mee kunnen beginnen, zodra er een duidelijk toegevoegde Europese waarde is.
Wat betreft artikel 169 hebben wij, zoals ik reeds opmerkte, een document opgesteld waarmee het debat wordt geopend, en wij leggen ook uit waarom artikel 168 niet op dezelfde wijze wordt gebruikt. In de antwoorden op de vragen zal de heer Van Velzen hierover zeer gedetailleerde informatie krijgen.

Linkohr
Mevrouw de Voorzitter, ook ik wil de commissaris en de Commissie gelukwensen met dit voorstel. Als ik het evenwel goed heb begrepen, omvat het zesde kaderprogramma voor onderzoek veel minder specifieke programma's dan het vijfde. Nu wil ik u vragen waarom dit het geval is. Welke redenen heeft u hiervoor? Er zijn minder specifieke programma's voor bepaalde sectoren. Tot nog toe waren er programma's voor biotechnologie, voor energie, voor het milieu, enzovoort. In de toekomst wordt dit allemaal gebundeld. Vreest u ook niet dat dit ten koste zal gaan van de zichtbaarheid van het kaderprogramma voor onderzoek? Moeten wij bovendien niet vrezen dat de belangenverenigingen van de verschillende beroepsgroepen en sectoren in mindere mate aan het zesde kaderprogramma zullen deelnemen omdat zij niet goed weten wat waaronder valt? Kortom, ik wil u vragen waarom er deze keer minder specifieke programma's zijn dan in het vorige kaderprogramma.

Busquin
Ik wil de heer Linkohr erop wijzen dat de Europese onderzoeksruimte ons doel is, en dat wij daarom meer structuur willen aanbrengen in het onderzoek op dat niveau. Hij hoort trouwens bij de eersten die me in het Parlement hebben gezegd dat de versnippering van onderzoek moet worden voorkomen. Het kaderprogramma vertegenwoordigt een aanzienlijk bedrag, maar het is toch maar 5% van de publieke uitgaven voor onderzoek in Europa. Dus kan dit kaderprogramma niet al het Europees onderzoek doen. Het kan misschien wel een katalyserende factor zijn voor het Europees onderzoek, en hier meer samenhang in aanbrengen. Als we voor een al te sectorale aanpak kiezen, dan ontstaat een waslijst van maatregelen en een zeer grote versnippering. Wij hebben daarom geprobeerd het probleem te benaderen vanuit een duidelijke prioriteitenstelling.
Ik heb net gesproken over de plaats van het genoom, waar veel onderwerpen mee in verband staan, zoals gezondheid en biotechnologie. Maar op andere gebieden zoals dat van de nanotechnologie, dat de heer Linkohr goed kent, gaat het om de ontwikkeling van technologieën met slimmere procédés, en met minder energie- en materieverspillend materiaal. Dit zal voor veel sectoren van belang zijn, zoals de automobielsector, de luchtvaartsector en andere. Er ontstaat dus eerder een samenhangend beeld dan een waslijst van problemen. Uiteraard moet het aantal specifieke programma' s een dialoog over de inhoud van de prioriteiten niet in de weg staan. En wat de inhoud van de prioriteiten betreft is het duidelijk dat we veel meer in detail kunnen treden. U zult zien dat met de aanneming van de specifieke programma' s een extra stap is gezet. Ik denk dat de dialoog die nu met de Commissie in gang is gezet meer helderheid zal brengen in het verlangen de Europese onderzoeksruimte te structureren.
De huidige tekortkomingen zijn naar mijn mening bekend. Er is te veel versnippering van onze middelen en Europa is geen doorslaggevende factor in de hoofddoelstellingen die op onderzoeksgebied worden gekozen. Dit in tegenstelling tot andere ontwikkelde landen, zoals de Verenigde Staten en Japan. Europa moet dus een dergelijke doorslaggevende factor worden en het Europese onderzoeksprogramma kan daaraan bijdragen, ook met nieuwe maatregelen zoals de sterkere netwerkvorming tussen de nationale programma' s. Er moet meer samenhang ontstaan. Eigenlijk is dat de reden dat er niet zoveel lijsten zijn met specifieke programma' s per vakgebied.

Plooij-van Gorsel
Mevrouw de Voorzitter, ik dank de commissaris voor zijn uiteenzetting. Ik neem toch de vrijheid om het met zijn laatste antwoord niet eens te zijn en mijn collega Linkohr bij te vallen: of een programma nu twintig verschillende onderwerpen beslaat of één specifiek programma vormt, elk programma moet op zijn eigen merites beoordeeld worden en zijn eigen ruimte en budget hebben, en dan lijkt het mij voor degenen die moeten inschrijven op die programma's duidelijker als ze meer gescheiden zijn.
Maar dat was niet mijn vraag. Ik zou evenals mijn collega Wim van Velzen willen vragen wanneer wij antwoord krijgen op de schriftelijke vragen die wij hebben gesteld. U weet als geen ander hoe vaak ik al aan de Commissie heb gevraagd waarop bepaalde prioriteiten in het kaderprogramma eigenlijk gebaseerd zijn en welke criteria daarvoor gehanteerd zijn. Op die vraag heb ik nog nooit een antwoord gekregen, evenmin als alle anderen die soortgelijke vragen hebben gesteld. Ik hoop dat ik daar nu wel een keer antwoord op kan krijgen.

Busquin
Wat het antwoord op de vragen betreft wijs ik u erop dat wij de vragen maandag hebben ontvangen. Het is nu woensdag, en we zullen dus antwoorden geven voor het eind van de week. Ik denk dat de zo korte termijnen getuigen van respect voor het Parlement en voor het werk dat wij samen proberen te doen. Ik dring sterk aan op een goed doortimmerde beantwoording, zodat de dialoog steeds helderder en concreter wordt.
Aangaande de keuzes meen ik te hebben gezegd dat de hoofdprioriteiten - en ik heb hierover al eerder antwoord gegeven in het Parlement - enerzijds aansluiten bij het werk van het IPTS en de debatten binnen CRES met de verschillende afgevaardigden van de wetenschappelijke raden uit de lidstaten. Anderzijds sluiten die hoofdprioriteiten aan bij de algemene tendens in de wetenschappelijke en industriële wereld, of het nu gaat om het genoom, de nanotechnologie, de kennismaatschappij, de voedselveiligheid of de duurzame ontwikkeling. Ik ben het met u eens dat beter gepreciseerd moet worden wat er gebeurt met vervoer, milieu en energie.
Bij de hoofdlijnen is men uitgegaan van naar mijn mening zeer objectieve criteria - ik heb daarover al antwoord gegeven -, maar er moeten altijd keuzes worden gemaakt. Mijn vraag is uiteindelijk altijd: wat wilt u verder nog? Laten we daarover praten. Daar is wat mij betreft binnen de specifieke programma' s ruimte voor, als we maar niet in een versnippering terechtkomen die de samenhang van het kaderprogramma wegneemt.

Piétrasanta
Mevrouw de Voorzitter, geachte collega' s, allereerst wil ik commissaris Busquin bedanken voor zijn mededeling en ook voor het overleg dat hij voortdurend met ons voert. Wij stellen hem misschien veel vragen, maar langzamerhand hebben we de benodigde gegevens om aan het werk te gaan, en de studiebijeenkomst op 5 juni aanstaande zal ons een gelegenheid bieden nog meer informatie op te doen.
Ik wil onderstrepen dat het echt nodig is structuur aan te brengen in de Europese ruimte voor onderzoek en de daarmee gepaard gaande innovatie. Het zesde kaderprogramma moet soepeler en toegankelijker worden, en ik ben vooral gehecht aan de Europese toegevoegde waarde, die zal worden bereikt met een verhoogde uitwisseling tussen de landen van de Unie, vooral met de beurzen voor jongeren. Zij moeten onderzoek kunnen doen en kunnen werken in de andere lidstaten en elkaar beter leren kennen. Wij moeten zorgen dat de waarden en het intellect waarover we in Europa beschikken worden behouden, en dat deze niet naar elders verdwijnen. Tenslotte zou ik wat de specifieke programma' s betreft willen aandringen op innovatie, ditmaal met betrekking tot duurzame ontwikkeling. Dit is een belangrijke zaak waarover veel wordt gesproken, maar waarvan we in de praktijk nog te weinig zien.
Ik wil de collega' s erop wijzen dat de Fractie De Groenen volgende week op 6 juni een symposium houdt over dit onderwerp. Dit vindt plaats in het Parlement in Brussel, en wij nodigen de collega' s uit met ons van gedachten te wisselen over duurzame ontwikkeling, energie, hernieuwbare energie, en vooral milieu en ecologie. We kunnen dan rekening houden met de geuite standpunten en voorstellen doen op dit gebied dat ons zozeer interesseert.

Busquin
Mobiliteit is erg belangrijk om echt een Europese onderzoeksdimensie te creëren. Daarbij spelen twee dingen: in de eerste plaats de obstakels die op dit moment de mobiliteit verhinderen voor onderzoekers, professoren etc. Een groep op hoog niveau heeft een ontmoeting gehad met deskundigen uit alle lidstaten, en heeft ons een verslag voorgelegd dat overigens op 26 juni door de Raad van ministers van Onderzoek zal worden behandeld. Ook zal het verslag naar het Parlement worden gestuurd om het te wijzen op de mobiliteitsproblemen in de wetenschapswereld. Zoals ik al zo vaak heb gezegd, is het voor een erkende Europese onderzoeker moeilijker naar een ander Europees land te gaan dan bijvoorbeeld naar de Verenigde Staten. Kortom, er zijn obstakels en daar moet wat aan gedaan worden.
In de tweede plaats hebben we voor de mobiliteit van jonge wetenschappers zoals u weet het Marie Curie-programma, dat succesvol is. Maar we willen met het voorstel de middelen voor de mobiliteit van jonge onderzoekers verdubbelen, en tevens beurzen opzetten die zijn gericht op de aantrekkingskracht van Europa, om Europa weer aantrekkelijk te maken voor de beste wetenschappers van de wereld en de derde landen. U zult dus zien dat er in het programma zeer concrete voorstellen staan over de mobiliteitskwestie.
Tenslotte het laatste punt. De concretisering van de maatregelen voor duurzame ontwikkeling past denk ik binnen het beleid waarover door het Parlement, de Commissie en de Raad in Göteborg zal worden gediscussieerd. Er moet naar mijn mening onderzoek worden gedaan, vooral gericht op concrete voorbeelden, om de beleidsvormen voor duurzame ontwikkeling te ondersteunen. En u heeft, meneer Piétrasanta, ook een concreet voorbeeld op een concreet terrein verdedigd. Wat u noemt is een mooi voorbeeld van de toepassing van duurzame ontwikkeling op locale schaal, en inderdaad zouden we kunnen denken aan de oprichting van een Europees netwerk van ecotopen.

Jackson
Mevrouw de Voorzitter, ik hoop dat u mij dit zult toestaan, want ik wil de commissaris een heel specifieke vraag stellen over onderzoek.
Een aantal van mijn collega' s vindt dat uit de structuur van de nieuwe programma' s niet duidelijk kan worden opgemaakt wat er in feite gaande is. Eigenlijk kan ik mij wel in die opvatting vinden. Mijn vraag is deze: een van de dingen waarnaar dringend onderzoek moet worden verricht is de effectiviteit van vaccinatie bij uitbraken van mond- en klauwzeer. Ik heb wat onderzoek gedaan, maar tot op heden is mij niet duidelijk geworden wat er binnen het huidige of het geplande kaderprogramma met dergelijk onderzoek gebeurt.
Voor veel inwoners van Europa is het uitermate nuttig als zij op de hoogte zijn van de huidige ontwikkelingen op het gebied van onderzoek. Op basis van de gebeurtenissen in het Verenigd Koninkrijk ben ik bang dat het mond- en klauwzeervirus ons nog lang parten zal spelen. Europees onderzoek op dit terrein is dus hoogstnoodzakelijk.

Busquin
Mevrouw de Voorzitter, wat het onderzoek naar mond- en klauwzeer betreft kan ik u zeggen dat de voedselveiligheid in het nieuwe kaderprogramma een prioriteit is geworden, evenals de kwaliteit van de voeding. Het is trouwens de bedoeling dat er 600 miljoen euro voor dit gedeelte van het programma wordt uitgetrokken. Dus ik denk dat er een grote hoeveelheid middelen beschikbaar is om de programma' s aan te passen aan nieuwe problemen. Daar dringen wij ook op aan: we willen armslag voor aanpassingen in crisissituaties. Dit houdt in dat we straks niet opgesloten komen te zitten in een kaderprogramma dat nu wordt goedgekeurd voor de periode tot 2005, zonder te weten wat er tot die tijd allemaal kan gebeuren.
Daarom wijzen wij er in het dictum van de specifieke programma' s op dat de mogelijkheid moet worden ingecalculeerd om concrete noodprogramma' s uitvoeren, en hoe men dit kan doen. Wat het onderzoek naar mond- en klauwzeer betreft dat in het verleden en ook in het kaderprogramma al is verricht, zal ik mijn diensten verzoeken u de informatie waarover de Commissie beschikt zo snel mogelijk toe te sturen.

Caudron
Mevrouw de Voorzitter, ik wil de commissaris op mijn beurt danken voor zijn bereidwilligheid, evenals voor het nakomen van de termijnen die wij elkaar wederzijds stellen bij verzoeken om informatie. Tevens wil ik bevestigen dat wij instemmen met de algemene architectuur van zijn plan. Na zijn uiteenzetting over de vijf specifieke programma' s wil ik de commissaris er echter nogmaals op wijzen dat het Parlement zich zorgen maakt over het feit dat dit aantal te beperkt is. Mijn eerste vraag is wat de commissaris voorstelt ten aanzien van de middelen om deze specifieke programma' s te controleren, overigens zowel op het niveau van het Parlement als van de Raad.
Mijn tweede vraag betreft de instrumenten. Ik zou graag de visie van de commissaris horen over de noodzakelijke souplesse die ons inziens betracht moet worden ten aanzien van de nieuwe instrumenten die hij voorstelt en het - in ieder geval tijdelijk - handhaven van bepaalde oude instrumenten.
Mijn derde vraag, tot slot: welke garantie heeft de commissaris tot op heden dat de Raad het door hem voorgestelde bedrag van 17,5 miljard euro zal aanhouden?
Een bijkomende vraag: is de commissaris er persoonlijk voorstander van dat het GCO onder goede voorwaarden blijft functioneren?

Busquin
Ik dank de heer Caudron. Al deze vragen zouden natuurlijk uitgebreid behandeld moeten worden, maar omdat wij ons vandaag tot een telegramstijl moeten beperken, zal ik proberen de heer Caudron alvast een paar gedeeltelijke antwoorden te geven. Wat het programma voor de controle op de prioriteiten betreft - zowel voor de Raad als het Parlement, aangezien het bij het kaderprogramma om codecisie gaat - is het voordeel van een specifiek programma waarin alle prioriteiten zijn opgenomen, overduidelijk dat hierdoor één enkel comité ontstaat. Dit comité kan dan wel onderverdeeld worden naar belangensferen, zou je kunnen zeggen. Het probleem in de discussie is volgens mij niet noodzakelijkerwijs het aantal, maar de mogelijkheid om een diepgaand debat te voeren over een bepaald aantal prioriteiten. Ik denk dan ook dat wij de werkwijzen en de toepassingsvormen nog nader kunnen bespreken en zullen bekijken hoe wij dit bezwaar moeten aanpakken.
Wat het probleem van de nieuwe en de oude instrumenten betreft - en daar moeten wij duidelijk over zijn -, zijn wij van mening dat het nieuwe kaderprogramma een hulpmiddel moet zijn bij het structureren van de Europese ruimte in Brussel. Eerdere evaluaties van voorgaande programma' s tonen aan dat zij weliswaar nuttig zijn vanwege het creëren van contacten op Europees niveau, maar dat zij onvoldoende structurerend werken. Dit is absoluut duidelijk en daarom moeten er nieuwe instrumenten komen. Ik begrijp dat mensen op hun hoede zijn als het woord "nieuw" ter sprake komt. Het is moeilijk om mee te gaan in veranderingen en dat is logisch. Dit is dus een alleszins begrijpelijk mechanisme en ik heb er begrip voor dat er een bepaalde terughoudendheid is, vandaar dat het noodzakelijk is een goede uitleg te geven. Desalniettemin wil ik opmerken dat de uitnodigingen tot het indienen van voorstellen nog steeds gelden voor de zogenoemde "achtste prioriteit" , waarin beleidsondersteuning en nieuwe beleidsvormen ondergebracht zijn. Hier is dus ruim 1,6 miljard euro beschikbaar voor uitnodigingen tot het indienen van voorstellen in de gebruikelijke zin van het woord. Er wordt dus rekening gehouden met voorstellen.
Vervolgens de vraag over de algemene begroting. Hoewel het er dus op lijkt dat de Raad hiermee instemt, meen ik te hebben begrepen dat het Zweedse voorzitterschap tijdens de Onderzoeksraad van 26 juni een eerste, informele discussie aan deze begroting wil wijden. Ik hoop dat ons voorstel dan zal worden overgenomen. Het is een afgewogen voorstel, dat in de lijn ligt van de financiële vooruitzichten die in Berlijn voor de verschillende beleidsterreinen van de Commissie zijn opgesteld. Het lijkt mij dus dat dit kans van slagen heeft.
Tot slot wat het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek betreft. Zoals u weet hebben wij ons ervoor ingespannen om de activiteiten van het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek te concentreren op de taken waarvoor dit centrum het best is toegerust, namelijk taken op het gebied van gemeenschappelijke controles, van gemeenschappelijke tests en wetenschappelijk onderzoek in milieu- en gezondheidskwesties en bepaalde aspecten van kernenergie, en van beveiliging met betrekking tot de informatiemaatschappij. Hiervoor zijn de nodige instrumenten beschikbaar en uiteraard is er een speciaal programma voor het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek, dat begrotingstechnisch gezien geen groei vertoont, maar waarin de rol van het Centrum beter afgebakend wordt. Ik vind dus dat het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek nog steeds toekomst heeft, op voorwaarde dat het taken toebedeeld krijgt die voor de gehele Europese Unie hun waarde hebben.

Mulder
Mevrouw de Voorzitter, ik zou nog even willen terugkomen op de problemen die zich de laatste maanden en jaren in de sector dierlijke producten hebben voorgedaan.
Wij hebben twee problemen: BSE, waarvoor betere tests kunnen worden ontwikkeld, en mond- en klauwzeer, waarvoor een markervaccin kan worden ontwikkeld. Ik zou graag van de commissaris willen weten welke concrete spoedmaatregelen hij denkt te nemen op dit gebied.
Ik denk dat de publieke opinie niet langer kan accepteren dat er massaal slachtingen van gezonde dieren plaatsvinden. Wij zullen daar vanuit Europa zo snel mogelijk iets aan moeten doen, en ik zou graag van de commissaris een duidelijk antwoord willen hebben op de vraag wanneer de Europese Unie gaat bijdragen aan de ontwikkelingen op dit gebied.

Busquin
... onderzoeksproblemen, aangezien ik het nu over onderzoek heb. Wat ziekten betreft, zoals BSE en de overdracht daarvan, zijn er in het vorige programma na het uitbreken van deze ziekte 48 onderzoeksprojecten gedefinieerd. Wij beschikken dus over een document dat al het verrichte onderzoek omvat. Tevens werd tijdens de laatste Onderzoeksraad besloten een vergadering op Europees niveau te beleggen - hetgeen een primeur is - van alle onderzoekers, en dan heb ik het niet over veeartsen of veterinaire opleidingen, gewijd aan de problematiek rond de gekkekoeienziekte, maar ook de ziekte van Creutzfelt Jacob, de menselijke variant die eveneens bijzonder verontrustend is.
Tot mijn genoegen kan ik de afgevaardigden meedelen dat wij een karwei hebben geklaard dat als uniek in zijn soort wordt beschouwd en waarbij een inventarisatie werd gemaakt van alle onderzoeksprojecten in Europa. Dit werk was op zich al interessant vanwege het feit dat deskundige onderzoekers tot hun verrassing merkten dat onderzoekers in andere landen zich met vergelijkbaar onderzoek bezighielden. Dit document zal tijdens de Raad van de ministers van Onderzoek op 26 juni beschikbaar zijn en zal ook openbaar worden gemaakt. Ik heb dit tijdens een persconferentie al aangekondigd, waarbij ik de grote lijnen uiteengezet heb, maar ik denk dat dit een concrete stap is.
Wat betreft het beleid om wel of niet tot slachting over te gaan, denk ik dat u zich tot mijn collega' s Byrne of Fischler moet wenden. Het beleid in deze ressorteert immers ofwel onder volksgezondheid en consumentenbescherming, ofwel onder het gemeenschappelijk landbouwbeleid.

Maes
Mevrouw de Voorzitter, wij spreken hier over dierziekten, maar ook bij de mens zijn er nog steeds zeer dramatische ziekten, mijnheer de commissaris.
Zo heeft de verspreiding van schijnbaar onverklaarbare ziekten bij de mens toch verklaarbare oorzaken, zoals al dan niet verarmd uranium, en ziekten van het immuniteitsysteem die veroorzaakt zouden kunnen zijn door stoffen in de omgeving. Mogen wij van u de verzekering hebben dat u aan het onderzoek op dit terrein de nodige aandacht zult besteden?
Meer algemeen wil ik u vragen: zal er een einde komen aan de achterstand van Europa ten opzichte van de Verenigde Staten? Onder meer inzake besteding van middelen loopt Europa achter. Kan de commissaris ons verzekeren dat er meer middelen beschikbaar zullen worden gesteld, zowel door de Gemeenschap als door de lidstaten? De commissaris heeft ons steeds gezegd dat het minder relevant is het onderscheid tussen fundamenteel en toegepast onderzoek steeds weer aan te halen. Mogen wij er desondanks van uitgaan dat het fundamenteel onderzoek in Europa niet achterop zal lopen?

Busquin
Met betrekking tot uw eerste vraag, mevrouw Maes, zult u zien dat er in de specifieke programma' s die wij vanmorgen in de Commissie hebben aangenomen, nadrukkelijk wordt verwezen naar de gevolgen van het milieu voor de gezondheid, en bijvoorbeeld dus ook naar de gevolgen van chemische producten. Wij zijn van plan onderzoek op dit gebied te verrichten. Er is al het nodige onderzoek uitgevoerd, maar u stelt terecht dat het om preventie gaat. Zoals u in het document zult zien, worden de risico' s voor de gezondheid die samenhangen met het milieu nader onderzocht in het hoofdstuk waarin de prioriteit "voedselveiligheid en gezondheidsrisico' s" wordt behandeld.
Met betrekking tot de middelen die Europa aan onderzoek besteedt, zeg ik altijd dat wij ons over het geheel genomen meer moeten inspannen. Dat was ook de strekking van de mededeling over de Europese onderzoeksruimte: wij besteden slechts 1,9% van ons BBP aan onderzoek, terwijl de Verenigde Staten en Japan daar respectievelijk 2,7 en 3,1% aan besteden. Ik denk dat er na de Top van Lissabon evenals in Stockholm een belangrijk bewustwordingsproces op gang is gekomen. Regeringsleiders en staatshoofden hebben het regelmatig over de Europese onderzoeksruimte. Overigens deed het mij goed te lezen dat premier Jospin in zijn rede over de Europese Unie over de noodzaak van een Europese onderzoeksruimte sprak. De bereidheid van de lidstaten is daarbij echter onontbeerlijk. Zij moeten een grotere inspanning leveren. Door middel van benchmarking, een aspect dat nog uitgewerkt wordt, het vergelijken van de onderzoeksinspanningen en het ontwikkelen van middelen om onderzoek te stimuleren, moet dit onderzoek een krachtige impuls krijgen. Dit kan geschieden door het opzetten van geïntegreerde projecten, het structureren van de Europese onderzoeksruimte en door de ondersteuning van de Commissie bij de gezamenlijke uitvoering van nationale programma' s.
Evenzo heeft u terecht een belangrijk probleem op Europees niveau onderstreept, namelijk dat van de jonge onderzoekers. We kunnen niet genoeg benadrukken dat de gemiddelde leeftijd van de Europese onderzoekers hoger ligt dan de gemiddelde leeftijd van de Europese bevolking. Dit betekent dat er een probleem is, dat men in onze lidstaten tekort is geschoten ten aanzien van de werving en valorisatie van het wetenschappelijk onderzoek. In zijn algemeenheid was dit de laatste twintig jaar een specifiek probleem. Daarom is het momenteel noodzakelijk om ook jongeren enthousiast te maken voor een onderzoeksloopbaan en hun capaciteiten te benutten. Het klinkt misschien hard, maar het is duidelijk dat jonge onderzoekers in sommige lidstaten als het om maatschappelijke waardering en financiële beloning gaat, enigszins schandalig worden behandeld.
Dit probleem dient dus overal in Europa aangepakt te worden. Ik denk dat wij daarbij vergelijkingsmateriaal kunnen aanbieden, zodat iedere lidstaat dit probleem ter hand kan nemen en ik vind dat men zich momenteel goed bewust wordt van deze problematiek. Iedereen weet dat de kennismaatschappij de komende jaren de motor is van de economie. Op de Top van Lissabon werd geconstateerd dat 25 tot 50% van de bedrijvigheid samenhangt met kennis, en dus met onderzoek en innovatie. Dit is een positieve ontwikkeling die wij zoveel mogelijk trachten te verbreiden. Het kaderprogramma moet ertoe bijdragen dat mensen openstaan voor deze kwestie.

Schwaiger
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris Busquin, u pleit voor een sterkere netwerkvorming op het gebied van onderzoek op Europees niveau, maar ook op regionaal, nationaal en internationaal niveau. Ik kan u een typisch voorbeeld noemen uit mijn regio, namelijk de samenwerking tussen het Duitse centrum voor kankeronderzoek te Heidelberg en het Transuran-Institut in Karlsruhe. Misschien moeten wij overwegen in de toekomst een Europese netwerkweek in te voeren, waarin goede praktijken in de kijker gezet kunnen worden. Zou er bovendien niet Europese steun moeten komen ter ondersteuning van netwerken, om succesvolle gemeenschappelijke onderzoeksprojecten te steunen?

Busquin
Ik ben het volkomen eens met de heer Schwaiger. Dit is precies wat wij willen doen. Ik kan hem meedelen dat ons beleid ten aanzien van grote, in Europa gevestigde onderzoekscentra die niet onder de bevoegdheid van de Europese Unie vallen, zoals het CERN in Genève en het Instituut voor moleculaire biologie in Heidelberg, er sinds kort op is gericht contacten met hen te onderhouden. Het is voor het eerst dat wij ernaar streven een onderlinge synergie tussen hen tot stand te brengen. Zij zijn hier in Brussel, samen met de Commissie, bijeengekomen, waarbij zij weliswaar onafhankelijk waren, maar er tegelijkertijd sprake was van een kritische massa. Ik ben zo vrij geweest uw voorbeeld van Heidelberg en het Instituut voor kankeronderzoek door te geven aan het Franse nationale instituut voor de medische wetenschap, het INSERM. Zoals u weet werkt een team van het Franse INSERM in Heidelberg samen met het Duitse Instituut voor kankeronderzoek. Het is zeer belangrijk dat wij een bijdrage leveren aan de totstandbrenging van deze nationale synergieën, ofwel uit hoofde van artikel 169, ofwel uit hoofde van steun aan samenwerkingsverbanden binnen nationale programma' s.
Uw voorstel een concreet beeld te geven van deze netwerkvorming is echter een uitstekend idee. Ik zal dit misschien overnemen om aan te tonen wat er al is en wat er verbeterd moet worden. De rol van de Commissie zal eruit bestaan iedereen de kans te bieden deel te nemen, afhankelijk van de interesse op een aantal gebieden. Het is echter duidelijk dat er initiatieven worden genomen. Dat de Europese onderzoeksruimte volop in ontwikkeling is, blijkt al uit het feit dat een groot aantal nationale instellingen deze dynamiek ter harte neemt.

Bowis
Mevrouw de Voorzitter, ik ben blij dat de commissaris bereid is zijn oor bij ons te luister te leggen. Ik ben benieuwd of hij met name openstaat voor de werknemers in de gezondheidszorg. Zij maken zich namelijk zorgen dat een uitstekend programma op het gebied van de volksgezondheid, de gezondheidsbevordering en de preventie van ziekte waarschijnlijk zal verdwijnen.
Als ik het goed begrepen heb, is het thema gezondheid in de eerste zeven categorieën onderzoeksprogramma' s slechts aanwezig in de vorm van zeer wetenschappelijk biomedisch onderzoek. Het onderzoek op het terrein van de gezondheidszorg, zo zegt men, is nu vervat in de allesomvattende categorie 8. In werkelijkheid is die niet meer dan een allegaartje waaraan maar heel weinig geld is toegewezen.
De directoraten-generaal van de Commissie zijn naar verluidt al gevraagd inschrijvingen in te dienen. Dus Landbouw dient een inschrijving in, zo ook Milieu, Gezondheid, enzovoorts. Het lijkt erop dat volksgezondheid buiten de boot valt, net nu het bij het Verdrag van Amsterdam op de agenda van de Europese Unie is gezet. Ik wil de commissaris verzoeken daar aandacht aan te schenken. Als we over een gedegen onderzoeksprogramma willen beschikken, dienen we daar tevens onderzoeksmogelijkheden in te verwerken en moeten we luisteren naar de mensen uit de praktijk.

Busquin
Ik heb alle begrip voor deze vraag en ik denk dat het in de discussie die wij zullen voeren hierom draait. Om te beginnen de inhoud van de prioriteiten. Het is duidelijk dat ook het gezondheidsbeleid binnen het kader van het genoomonderzoek valt. In mijn antwoord aan de heer Van Velzen heb ik al aangegeven dat het onderzoek naar kanker en de ziekte van Alzheimer zal worden voortgezet. Onlangs heb ik een bijeenkomst bijgewoond van de beste Europese specialisten op het gebied van kanker. Zij zijn zich er allen van bewust dat genoomonderzoek een van de potentiële oplossingen vormt voor deze ziekte. De behandelingen krijgen immers steeds vaker een individualistisch karakter, waarbij deze aspecten van genoomonderzoek in aanmerking worden genomen. Het gaat dus niet om de theoretische kennis van het genoom over tien of vijftien jaar, maar om de toepassingsmogelijkheden waarop wij de nadruk willen leggen. Het opzetten van dit netwerk van de meest deskundige kankeronderzoekers maakt dus deel uit van onze doelstellingen. Dat is beslist niet tegenstrijdig.
U benadrukt terecht dat gezondheidsonderzoek dat niet zozeer wetenschappelijk als wel epidemiologisch gericht is, eveneens voortgezet moet worden. Dit is inderdaad niet voorzien in de achtste prioriteit. Het is ondergebracht in een andere categorie die misschien niet zo veel aandacht heeft gekregen, namelijk samenwerking tussen nationale programma' s. Alle epidemiologische gegevens zouden dan bijvoorbeeld onder "samenwerking" kunnen vallen. Er is 400 miljoen euro uitgetrokken om de Europese onderzoeksruimte te versterken. Daarbij zijn er verschillende invalshoeken. U merkt terecht op dat wij niet voorbij mogen gaan aan al die aspecten die de kwestie een Europese dimensie geven. Wij moeten hiermee altijd rekening houden.

Westendorp y Cabeza
Mevrouw de Voorzitter, om te beginnen wens ik te onderstrepen dat er op onderzoeksgebied tussen commissaris Busquin en het Europees Parlement, en met name de door mij voorgezeten Commissie, een uitstekende samenwerking bestaat. Anderzijds maak ik graag van deze gelegenheid gebruik om twee punten aan te stippen waarover de wetenschapswereld zich vrijwel unaniem zorgen maakt.
Ofschoon het voorstel om een gemeenschappelijke onderzoeksruimte op te richten hun onvoorwaardelijke steun geniet, vrezen de wetenschappers dat het synergie-effect en de toegevoegde waarde op Europees niveau wel eens teloor zouden kunnen gaan als gevolg van een al te sterke concentratie van de verschillende onderzoeksprojecten. Anders gezegd, hoe kleiner de kern en hoe hoger de concentratie van deze projecten, des te moeilijker zal het zijn om dit synergie-effect op Europees niveau te bewerkstelligen.
Het tweede punt heeft betrekking op de gehanteerde instrumenten. Er worden drie mechanismen in het vooruitzicht gesteld: expertisenetwerken, geïntegreerde projecten en de toepassing van artikel 169. Het baart de wetenschapswereld zorgen dat deze instrumenten volkomen nieuw zijn en dat er geen andere hulpmiddelen in overweging worden genomen. De wetenschappers vrezen dat hun oude vertrouwde instrumenten zomaar overboord zullen worden gezet. Zij vrezen ook dat de talloze bestaande onderzoeksgroepen door de exclusieve toepassing van deze drie instrumenten zullen uiteenvallen.
Derhalve verzoek ik de commissaris op deze twee bedenkingen een antwoord te formuleren.

Busquin
De heer Westendorp stelt een fundamentele vraag. Wij zullen trachten daar een passend antwoord op te geven. Ik denk dat u zich moet verplaatsen in de dynamiek die wij hebben willen creëren, namelijk een sterkere concentratie, een Europese toegevoegde waarde van de projecten en een dynamische structurering van de Europese ruimte. Ik heb dit al eerder gezegd. Welnu, waar gaat de vraag over? Over het feit dat er hinderpalen bestaan voor deze structurering en dat de voorstellen te zeer versnipperd zijn. Met de openstelling van de Unie voor de kandidaat-landen, met de uitbreiding zou dit gevaar van versnippering nog kunnen toenemen. De projecten zullen dan te kleinschalig worden, waardoor er problemen ontstaan waarop de wetenschappelijke gemeenschap overigens zelf de aandacht vestigt, namelijk problemen met betrekking tot vertraging, bureaucratie en het feit dat de projecten niet ambitieus genoeg zijn. Dat is de negatieve kant.
Wij moeten dus de juiste middenweg vinden, met ambitieuze, meer geïntegreerde projecten, zonder daarbij de algehele wetenschappelijke gemeenschap te passeren. Overigens zijn deze projecten gezien hun Europese toegevoegde waarde en langere looptijd juist gericht op de wetenschappelijke gemeenschap. De expertisenetwerken passen bijvoorbeeld in deze tijd en zorgen voor een grotere betrokkenheid van de wetenschappelijke gemeenschap dan met de huidige projecten het geval is. Ik ben mij bewust van de noodzaak dat er een evenwicht moet worden gevonden tussen de bereidheid deze Europese onderzoeksruimte te creëren, de afmetingen van de projecten en het feit dat niemand zich daarvan uitgesloten mag voelen. Er moet dus de nodige voorlichting worden gegeven. Daarnaast moeten de gegevens die overgelegd moeten worden, gepreciseerd worden, temeer daar de drie instrumenten hulpmiddelen zijn voor de prioriteitsgebieden, terwijl ze dit niet zijn in het kader van de achtste prioriteit. Hier gaat het namelijk om projecten die verbonden blijven met steun van het EU-beleid, en dus met traditionele voorstellen.
In de discussie die wij nog zullen voeren, zal het er mijns inziens dus vooral om draaien het juiste evenwicht te vinden tussen verandering en een zekere conformiteit die voor nogal wat problemen zorgde bij de beheersing van het geheel van de projecten. Wij leiden namelijk 14.000 projecten.
Ik herhaal nog eens dat de Europese onderzoeksruimte zich niet beperkt tot het Europese kaderprogramma. Het Europese kaderprogramma is een onderdeel van de Europese onderzoeksruimte. Het ontstaan van deze ruimte hangt ook af van de bereidheid van de lidstaten om ten aanzien van hun onderzoekshulpmiddelen meer samen te werken. Wij moeten daar dus een bijdrage aan leveren en dat is onze doelstelling.

Rovsing
Mevrouw de Voorzitter, ik wil de commissaris graag bedanken, want ik vind dit een van de belangrijkste onderwerpen die we hier vandaag behandelen. Het gaat immers om het creëren van de waarden die de welvaart in Europa nog vele jaren moeten garanderen. Helaas ligt de verantwoordelijkheid voor het onderzoek vooral bij de regeringen, en die hebben daar in vrijwel alle Europese landen juist op bezuinigd. Ik durf zelfs te betwijfelen of ons Zweedse buurvolk wel iets doet om steun te verkrijgen voor de nationale onderzoeksprogramma' s, die de nieuwe kennis genereren. Als we in het zesde kaderprogramma willen bereiken dat de innovatieve bedrijfjes toegang kunnen krijgen, zonder dat dat ten koste gaat van hun intellectuele rechten, dan moeten we zorgen voor de mechanismen die het mogelijk maken dat een bedrijf van buitenaf toegang kan krijgen tot de grote onderzoeksprogramma' s, en dat er contracten gesloten kunnen worden zonder de bureaucratische rompslomp die daar meestal bij komt kijken. Een fundamentele vraag is daarom: heeft de Raad eindelijk besloten de afdeling onderzoek een dergelijk mandaat te geven dat die contracten kan sluiten, zonder dat daar twintig handtekeningen onder moeten? Zo niet, dan is uw daadkracht, mijnheer de commissaris, zeer beperkt. Het is voor kleine bedrijven en universitaire afdelingen frustrerend op die twintig handtekeningen te moeten wachten, omdat de Raad nu eenmaal heeft voorgeschreven dat dat moet. Hebben we bij de herstructurering van de procedures van de Commissie rekening gehouden met deze belangrijke kwestie? Ik ben verheugd dat de Raad eindelijk eens aanwezig is, en ik ben benieuwd naar het antwoord van de Commissie.

Busquin
Ik ben het hier volkomen mee eens. De bedoeling van de nieuwe instrumenten is dat zij voor meer verantwoordelijkheid en meer flexibiliteit zorgen. Wij willen niet dat dergelijke dwingende, afschrikwekkende deelnameregels nog langer voorkomen in het zesde kaderprogramma. Daarom moeten de regels voor deelname dus meer ten dienste staan van het midden- en kleinbedrijf en de wetenschappelijke gemeenschap dan momenteel het geval is. Dat is geheel duidelijk. Op die manier zorgen de geïntegreerde projecten voor meer souplesse en flexibiliteit en wordt voorkomen dat het midden- en kleinbedrijf door dwingende regels buitenspel wordt gezet.

Nisticò
Mevrouw de Voorzitter, ik wil commissaris Busquin bedanken voor de buitenkans die hij ons biedt doordat hij permanent in contact blijft met het Europees Parlement.
Het programma als geheel is volgens ons zeker in orde, maar het moet wel worden verbeterd. Dat is wat we gezamenlijk moeten doen. De opzet moet bijvoorbeeld verbeterd worden; die is nu nog te bureaucratisch. De onderdelen ervan moeten worden verhelderd en daarnaast moet, volgens mij, de herverdeling van de financiële architectuur worden verduidelijkt. Naar mijn mening verdienen de dringende, ernstige problemen in de volksgezondheid zeker prioriteit.
Wanneer het gaat om expertisenetwerken en -centra, zal de commissaris waarschijnlijk ook met het Parlement van gedachte willen wisselen. Onze parlementaire commissie koestert het idee van een reeks expertisecentra in Europa. Ik denk dat het hele programma zal profiteren van deze doorlopende contacten en dat dringende problemen, bijvoorbeeld de door mevrouw Jackson en de heer Bowis genoemde, opgelost kunnen worden. Met andere woorden, we moeten niet langs elkaar heen werken: wij hebben een Europees programma voor de volksgezondheid opgesteld, dat de commissaris zeker van groot nut zal zijn. Ik weet zeker dat hij daarmee voor een groot deel al rekening heeft gehouden.

Busquin
Ik dank de heer Nisticò. Wanneer hij zegt dat de programma' s niet al te zeer moeten worden onderverdeeld, komt dit in feite overeen met mijn eigen woorden, namelijk dat wij al te starre, gesegmenteerde systemen moeten trachten te voorkomen. Wij moeten dus de belangrijke thema' s opnemen, zoals uiteraard alles wat samenhangt met neurologie en het genoom, onderzoeksgebieden die hun weerslag hebben op de gezondheidszorg en op verschillende andere terreinen. Daarom moet het interdisciplinaire karakter versterkt worden en moeten wij expertisenetwerken creëren, waarbij rekening wordt gehouden met deze verschillende aspecten. Dat is het idee. Maar voor de uitwerking van dit idee is uiteraard een dialoog met de verschillende wetenschappelijke gemeenschappen noodzakelijk.
In dit opzicht zijn de parlementariërs natuurlijk de aangewezen personen om de vragen die in de wetenschappelijke gemeenschap leven, over te brengen. Daarnaast kunnen zij voorstellen aandragen voor het opzetten van expertisenetwerken waar de Europese Unie belang bij heeft en die ontegenzeglijk een Europese toegevoegde waarde bezitten. Dat is het basiscriterium. Ik meen dat wij, zoals ik al eerder zei, volgende week dinsdag, op 5 juni, ' s middags een vergadering hebben waarin wij zullen trachten concrete elementen aan te wijzen op basis van de vastgestelde specifieke programma' s, maar eveneens op basis van de legitieme vraagstelling over de nieuwe instrumenten.

De Voorzitter
Hartelijk dank, commissaris Busquin. Ik wil alle collega's die het woord hebben gevoerd hartelijk danken voor hun betoog.
Het debat is gesloten.

Purvis
Mag ik misschien een suggestie doen voor de komende vergaderingen? Aan het begin van deze zitting heb ik herhaaldelijk en langdurig met mijn handen gezwaaid. Misschien ben ik uiteindelijk toch op de lijst gekomen: dat weet ik dus niet. Kunnen uw assisterende diensten ons in de toekomst een seintje geven als zij ons hebben gezien - dan kunnen we stoppen met wuiven - en aangeven of we wel of niet op de lijst staan? Dat zou heel handig zijn.

De Voorzitter
Heel goed, mijnheer Purvis. Ik zal uw suggestie in gedachten houden.

Verdrag van Nice en toekomst van de Europese Unie
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0168/2001) van de heer Méndez de Vigo en de heer Seguro, namens de Commissie constitutionele zaken, over het Verdrag van Nice en de toekomst van de Europese Unie.

Méndez de Vigo
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, het is ondertussen alweer vier jaar geleden dat ik de eer had om hier voor het Parlement samen met mijn vriend Dimitri Tsatsos het advies inzake het Verdrag van Amsterdam in te leiden. Mijn betoog van weleer eindigde met een uitspraak van Miguel de Cervantes die, oud, afgemat en levensmoe, verkondigde dat er momenten zijn waarop men moet kiezen om weg dan wel pleisterplaats te zijn, om voort te gaan of halt te houden. Ik zei destijds: "Wij moeten opteren voor de weg, wij moeten doorgaan". Amsterdam betekent een stap verder in deze richting. In dit verband herinner ik mij onze goede vriend Marcelino Oreja die mij met een andere uitspraak van Miguel de Cervantes van repliek diende. Hij had het over de tovenaars, die ons alles kunnen ontnemen, behalve onze hoop.
Is het Verdrag van Nice dan misschien de hoop waarin het Europees Parlement al zijn vertrouwen had gesteld? Het antwoord spreekt vanzelf: nee, de voorgestelde oplossing beantwoordt niet aan de eisen van het Europees Parlement. Het Europees Parlement heeft immers om een diepgaande hervorming van de instellingen verzocht; het Europees Parlement wilde de Europese Unie voorbereiden op de uitbreiding; het Europees Parlement wilde de problemen behandelen die de burgers zorgen baren. De agenda van de intergouvernementele conferenties wordt evenwel bepaald door de regeringen en zij hebben een andere beslissing genomen. Daarom hield de agenda geen rekening met de verlangens van het Europees Parlement.
Het Verdrag van Nice lost de genoemde problemen slechts in geringe mate op. Het draagt voor sommige knelpunten een oplossing aan die in bepaalde gevallen toereikend is en in andere te wensen overlaat. De verdienste - als ik dat zo mag zeggen - van de resolutie en het verslag dat Antonio Seguro en ik hier inleiden, ligt wellicht in het bereikte evenwicht, hetgeen eigen is aan een Parlement dat niet alleen initiatieven neemt maar ook mede beslist. Een medebeslissend Parlement is synoniem met een Parlement dat blijk geeft van verantwoordelijkheidsbesef en de zaken op evenwichtige wijze weet aan te pakken.
Ik wens hier hulde te brengen aan alle leden van de Commissie constitutionele zaken. Zij hebben immers alles in het werk gesteld om een consensus te bereiken. Ik denk daarbij in de eerste plaats aan de voorzitter van de commissie, Giorgio Napoletano, en ook aan mijn goede vriend, Antonio Seguro, die ik niet alleen dank voor zijn nauwe samenwerking en intelligente bijdrage maar bovenal ook voor zijn loyaliteit.
Wij hebben hier met andere woorden een evenwichtig document voor ons liggen waarin duidelijk wordt gezegd wat ons niet bevalt en wat wij in de toekomst graag anders zouden zien. Per slot van rekening is het Verdrag van Nice niet meer dan een overeenkomst. Overeenkomsten zijn niet eeuwig geldig - eeuwig is slechts een bijwoord van tijd -; zij zijn onderhevig aan hervormingen. Het Verdrag van Nice draagt de kiem van deze hervorming reeds in zich. Mijns inziens gaat het hier om een toekomstgerichte resolutie. Zij spitst zich toe op verklaring nr. 23, die de grondslag voor een mogelijke herziening legt.
Het is vanuit deze constructieve geest dat wij de afgelopen maanden intensief hebben samengewerkt met het Zweedse voorzitterschap. Wij wilden er immers mede voor zorgen dat tijdens de bijeenkomst van de Europese Raad in Göteborg de toekomst van de instellingen van de Europese Unie kan worden bepaald.
Mevrouw de Voorzitter, wij pleiten voor de oprichting van een nationaal comité in alle lidstaten opdat er in plaats van schijndebatten echte debatten worden gevoerd. Dat is de enige manier om te weten te komen wat de burgers van het Europa van de toekomst verwachten.
Dit Parlement stelt tevens voor om bij de voorbereiding van de intergouvernementele conferentie een democratische methode te hanteren. Ons inziens moet de Conventie voor de opstelling van het Handvest van de grondrechten voor deze democratische methode model staan. Er zijn hier vandaag vanuit alle hoeken voostellen geformuleerd. Het is overigens op zich reeds een goede zaak dat al deze suggesties op de conventie betrekking hebben. Ik wil in dit verband onderstrepen dat het Europees Parlement voorstander is van een conventie zoals die welke het Handvest van de grondrechten heeft opgesteld. Dat is de enige aanvaardbare formule. Wij hebben aan den lijve ondervonden dat de samenwerking tussen de verschillende gelegitimeerde vertegenwoordigers een succesvolle methode is om het gewenste resultaat te bereiken.
Uitgaande van het voornoemde model wensen wij dat het slotdocument van de conventie tegelijkertijd het vertrekpunt vormt voor de intergouvernementele conferentie en door de regeringen wordt bestudeerd. Wij zijn voornemens om constitutionele voorstellen te formuleren. De term 'constitutioneel' hoeft ons geen angst in te boezemen aangezien ook de debatten over de bevoegdheden en de institutionele architectuur in wezen constitutionele thema's aanroeren.
Ons uiteindelijke streefdoel is de opstelling van een Europese grondwet. Dat is een kwestie waarover ik geen twijfel wil laten bestaan: wij verlangen dat er een Europese grondwet komt waarin eenieders bevoegdheden duidelijk worden omlijnd en waarin de taken van elk van de instellingen binnen het institutionele bouwwerk duidelijk worden gedefinieerd. Wij willen dat deze grondwet klaar is vóór 2004, voordat de Europese verkiezingen plaatsvinden, opdat de verschillende fracties in dit Parlement tijdens de verkiezingen hun standpunt terzake kunnen verdedigen.
Mevrouw de Voorzitter, ik ben ervan overtuigd - en hiermee knoop ik weer aan bij het begin van mijn betoog - dat dit de weg van de hoop is. Wij staan aan de vooravond van het Europa van de euro en van het Europa van de uitbreiding. Het hangt louter en alleen van onszelf af of de door ons ingeslagen weg hoop brengt dan wel binnen de Europese Unie een patstelling teweeg brengt. Deze laatste optie wordt overigens door niemand aangehangen. Hopelijk draagt de onderhavige resolutie er wezenlijk toe bij dat deze weg van de hoop almaar breder wordt zodat wij steeds sterker van de Europese gedachte worden doordrongen.

Seguro
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, commissaris Barnier, het zal niemand verbazen als ik hier opnieuw aangeef hoezeer wij teleurgesteld zijn met de resultaten van Nice, de daar genomen beslissingen en het gebrek aan krachtdadigheid dat die conferentie gekenmerkt heeft. Nice is voor ons een soort herhaling van Amsterdam geworden: een gemiste kans om Europa een overtuigende stap voorwaarts te laten maken, met vergaande sociale en politieke gevolgen. Het Europees Parlement heeft zich ervoor ingezet dat het Handvest van grondrechten in de Verdragen werd opgenomen. Dit Handvest is op de Conferentie goedgekeurd, maar niet in de Verdragen opgenomen. Het Europees Parlement had gewild dat er over meer onderwerpen bij gekwalificeerde meerderheid beslist kon worden en dat de unanimiteitsregel minder vaak zou gelden - het is immers al moeilijk om met vijftien lidstaten tot een beslissing te komen, laat staan met zevenentwintig. Op de Conferentie is echter gekozen voor precies het tegenovergestelde. Het Europees Parlement wilde dat het Parlement medebeslissingsrecht zou krijgen voor de besluiten die de Raad bij gekwalificeerde meerderheid kan nemen, maar de Conferentie heeft anders beslist dan wij voor recht hielden. Vergeleken bij andere hervormingen is de door Nice bewerkstelligde hervorming uiterst bescheiden, en dat terwijl de agenda voor die ontmoeting de minst omvangrijke was in de geschiedenis van dit type intergouvernementele conferenties.
We hebben aan Nice het beeld overgehouden van een "Europa der belangen" , in plaats van een Europa dat een "gemeenschap van waarden" vertegenwoordigt. Het Europa van Nice is dus een Europa waar elke lidstaat eerst voor zichzelf zorgt, en dan pas voor Europa. En dat is niet juist. Europa betekent dat iedereen elkaar helpt, als eerbewijs aan degenen die aan de basis staan van het Europese project. De Raad is zich daar overigens van bewust en heeft daarom "Verklaring 23" aangenomen. Daarin erkent de Raad dat er in Nice weinig bereikt is - en eigenlijk wordt zo ook toegegeven dat de bij de voorbereiding voor deze Conferentie gevolgde methode niet meer werkt.
Toch heeft Nice volgens ons ook een aantal positieve resultaten opgeleverd. De uitbreiding kan nu voortgang vinden, bijvoorbeeld. Het gaat om het evenwicht binnen een driehoeksverhouding. Dat is waar mijn collega Iñigo Méndez de Vigo het over had, toen hij de positie van het Europees Parlement karakteriseerde. Allereerst zijn er de resultaten van Nice: die waren teleurstellend. Dan is er de uitbreiding. En tot slot moet er een discussie worden gevoerd over een nieuwe methode voor het voorbereiden en herzien van de Verdragen. Die moet ons in staat stellen om op een andere wijze over Europa na te denken - ruimer, serieuzer, consistenter, en vooral diepgaander. We moeten niet eenvoudigweg "ja" zeggen, zoals we in Maastricht en Amsterdam ja hebben gezegd tegen de Verdragen van Nice en Amsterdam. Maar we moeten er wel voor zorgen dat het uitbreidingsproces niet verlamd raakt en we moeten er op een positieve wijze toe bijdragen dat die uitbreiding nu ook verwezenlijkt wordt. Anders gezegd: het Europees Parlement wil bijdragen tot de oplossing van het probleem, en niet zelf een probleem worden.
Daarom maken we in ons verslag opnieuw duidelijk dat we de beoordeling van het Verdrag van Nice niet ondergeschikt zullen maken aan de conclusies van de Raad van Laken. Wanneer dit Parlement advies moet uitbrengen over de bijeenroeping van de volgende intergouvernementele conferentie zal rekening worden gehouden met zowel de conclusies van de Raad van Göteborg als die van de Raad van Laken. Waarom? Omdat we oprechte en goed doordachte oplossingen willen. Vandaar dat wij om te beginnen een nieuwe methode voorstellen voor de herziening van de Verdragen. Wat we willen is een conventie. Als de intergouvernementele methode in Nice gefaald heeft, terwijl de conventiemethode bij het opstellen van het door de Raad ondertekende Handvest van grondrechten wel succesvol is gebleken, waarom roepen we dan geen conventie bijeen voor de herziening van de Verdragen? We zien niet goed in waarom niet. En zo begrijpen we ook niet waarom de nationale parlementen en het Europees Parlement uitgesloten zouden moeten worden van deelname aan zo' n conventie. We begrijpen niet waar de Raad zo bang voor is. Het is immers niet onze bedoeling de plaats van de regeringen in te nemen. Wat wij willen is op voet van gelijkheid met de regeringen deelnemen aan de discussie en positieve voorstellen doen met betrekking tot de toekomst van de Europese Unie. We willen bovendien een brede discussie, en niet alleen maar een debat over de vier onderwerpen die in "Verklaring 23" aan de orde worden gesteld. Maar dan wel met een menselijk gezicht: een site alleen volstaat niet. Er moeten comités worden opgezet om het debat de nodige dynamiek te verlenen, en die comités moeten slotakten opstellen die dan als voorstel bij de conventie terechtkomen. Die conventie moet vervolgens een constitutioneel voorstel formuleren, en dat voorstel moet dan weer als basis voor de herziening van de Verdragen dienen. Daarom willen wij een conventie.
Mevrouw de Voorzitter, ik sluit af met een woord van dank, allereerst voor mijn collega Iñigo Méndez de Vigo, niet alleen voor zijn ervaring, zijn kundigheid en zijn intelligentie, maar ook voor de eerlijkheid en de doortastendheid waarmee hij dit werk heeft aangepakt. Verder dank voor de Commissie constitutionele zaken en de voorbeeldige wijze waarop voorzitter Giorgio Napolitano de werkzaamheden steeds heeft gecoördineerd. En ik ben natuurlijk dankbaar voor alle andere bijdragen. Die zijn vaak heel verschillend van teneur geweest, maar we zijn zo toch in staat geweest een sterk en duidelijk standpunt voor het Europees Parlement te formuleren, met concrete voorstellen. Tot slot bedank ik het secretariaat van de Commissie constitutionele zaken, dat ervoor gezorgd geeft dat alle voorstellen en alle amendementen tijdig in alle talen beschikbaar zijn gekomen. Wat wij willen, mevrouw de voorzitter, is een bescheiden bijdrage leveren. Daarmee kan het Europees Parlement proberen een Europa te scheppen dat dichter bij de burger staat, een Europa dat de Commissie en het Parlement meer, en de Raad minder extra bevoegdheden verleent. Een Europa met fundamenten en instellingen die zich vooral inspannen voor het welzijn van de burgers die in datzelfde Europa wonen, en niet toegeeft aan het egoïsme van de lidstaten. Ik herhaal dat ik alle respect en bewondering heb voor u, mevrouw de voorzitter, en ik ben er dan ook zeker van dat u deze kleine gift zult willen aanvaarden als herinnering aan uw aanwezigheid bij dit debat. Voor ons is het een gift met een politieke betekenis. Het is een kleine sticker met daarop de tekst: "Conventie nu!" . Ik hoop dat u deze sticker bij de hand hebt, niet alleen wanneer u uw voorstellen indient, maar ook als u daarover samen met uw partners en de andere leden van de overige regeringen van de Unie uw stem uitbrengt.
(De spreker begeeft zich naar de fungerende voorzitter van de Raad en biedt haar de sticker aan)

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer Seguro. Deze sticker past heel goed bij het mantelpakje van mevrouw de minister. Dat is een goed teken!
Mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, ik geef u nu onmiddellijk het woord.

Lindh
Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, de toekomst van Europa wordt getekend nu de Europese Unie zich op de uitbreiding voorbereidt. Wij staan voor de historische taak Europa te verenigen en de kandidaat-landen opnieuw op te nemen in de Europese familie.
In de westelijke Balkan doet de Unie alles om nieuwe oorlogen, een nieuw Srebrenica of een nieuwe etnische zuivering in Europa te vermijden. Tot nog toe hebben wij grootschalige conflicten in de voormalige Joegoslavische republiek Macedonië en in Zuid-Servië kunnen helpen vermijden. De toekomst van de EU bestaat erin het buitenlands beleid te coördineren om gewapende conflicten te vermijden.
De Unie breidt momenteel ook de samenwerking met Afrika uit. Op dit ogenblik brengt de EU-trojka een bezoek aan West-Afrika. De verantwoordelijkheid en de toekomst van de EU heeft een wereldwijde dimensie.
In Europa wordt de samenwerking op een aantal gebieden verdiept. Volledige werkgelegenheid, gelijke behandeling van mannen en vrouwen en een sociaal en economisch evenwicht zijn de doelstellingen voor de toekomstige EU.
De werking van de Unie wordt verder ontwikkeld met de wetgevende tekst over de toegang van het publiek tot documenten van de instellingen en met de hervormingen binnen de instellingen. De toekomst van de Unie is een open en democratische Unie.
Wij weten tevens dat er nog veel gedaan moet worden op het gebied van een rechtvaardige en vrije handel, de strijd voor de mensenrechten en het milieu. Het debat over de toekomst moet een antwoord bieden op de vraag hoe wij deze toekomstproblemen zullen oplossen en hoe onze instellingen eruit moeten zien om deze taak aan te kunnen.
Met het Verdrag van Nice hebben wij de Unie voorbereid op de toetreding van nieuwe leden en werd het engagement voor een verdere verdieping vastgelegd. Voor ongeveer vijfendertig gebieden slaagden wij erin de vereiste unanimiteit door meerderheidsbesluiten te vervangen. Zoals vele anderen, had ik persoonlijk gehoopt dat wij verder hadden kunnen gaan op sociaal gebied en op het gebied van aangelegenheden die onder de derde pijler thuishoren. Wij zijn er ook in geslaagd de medebeslissingsprocedure naar nieuwe gebieden uit te breiden, zodat het Europees Parlement samen met de nationale regeringen de democratische verankering van het besluitvormingsproces kan garanderen.
Dit waren belangrijke beslissingen en wij hebben meer bereikt dan de drie punten die in Amsterdam waren vooropgesteld. De meesten zijn het er echter over eens dat de volgende intergouvernementele conferentie veel verder moet gaan dan Nice - ik ben ervan overtuigd dat wij vandaag vele opmerkingen in die zin zullen horen - en dat een breed debat over de toekomst van Europa daarom noodzakelijk is.
Een belangrijke doelstelling moet zijn dat wij de betrokkenheid van de burgers bij het Europese project verhogen. Het Zweeds voorzitterschap, dat samen met het toekomstig Belgisch voorzitterschap de opdracht kreeg het debat op gang te brengen, heeft dit zeer serieus opgevat.
De gemeenschappelijke website, waarvoor de Commissie instaat, werd begin maart geopend. Er staan reeds bijdragen op van vele staatshoofden en regeringsleiders en heel wat reacties van Europese burgers. De website zal uitgebreid worden en in de elf EU-talen verschijnen. Ik hoop dat de geest ervan verder leeft in het debat dat de intergouvernementele conferentie voorafgaat en begeleidt. De instellingen hebben ook een aantal gezamenlijke seminars en conferenties gepland. Daarnaast zijn er nog alle opgestarte nationale initiatieven, zowel in de lidstaten als in de kandidaat-landen.
Voor het eerst richten wij ons nu direct tot de Europese burgers in het kader van de voorbereiding van een intergouvernementele conferentie. Hun verwachtingen en wensen gaan beslist verder dan de vier institutionele kwesties die in Nice aan de orde waren. Dat vind ik goed. Ik denk dat het toekomstdebat in eerste instantie over het beleid moet gaan en in tweede instantie over de instellingen. Voordat wij proberen onze instrumenten te definiëren, moeten wij weten waartoe zij moeten dienen. Uiteraard moeten wij ook het principieel debat voeren over de aard en het wezen van de Unie. Daarom begroet ik als voorzitter van de Raad de langetermijnvisies die wij nu in het debat beginnen te horen.
Het is verleidelijk het debat te vereenvoudigen door teveel aandacht aan de begrippen zelf te besteden en te weinig aan de inhoud ervan. Wij zien bijvoorbeeld dat velen een scherpe scheidingslijn willen trekken tussen de radicale "federalisten" en de mensen met meer gematigde opvattingen wat de institutionele kwesties betreft. Elk land heeft echter zijn eigen geschiedenis en achtergrond, die bepalend is voor de opvatting van deze begrippen. In sommige landen wordt het begrip federalisme positief opgevat en als decentralisering beschouwd, terwijl het in andere landen als een rode lap op een stier werkt en als centraliserend wordt ervaren. Hetzelfde geldt voor het debat over een grondwet. Zoals velen hebben opgemerkt, vormen de huidige verdragen reeds een soort grondwet. Zij bevatten bepalingen over de taken die ons zijn opgedragen, over de verdeling van de bevoegdheden tussen de verschillende instellingen en over procedureregels. De inhoud van de principeregels is belangrijk, niet de benaming.
Op dezelfde manier wordt vaak een tegenstelling gezien tussen degenen die van oordeel zijn dat de democratische legitimiteit gevormd wordt door de volksvertegenwoordigers in de lidstaat en degenen die vinden dat deze in een nieuw politiek model voor de Europese samenwerking gezocht moet worden. Ik vind dat wij verschillende manieren moeten proberen te zoeken om de samenhang tussen Europees beleid en nationaal beleid te versterken. Democratie is geen spelletje. Ik ben ervan overtuigd dat wij veel kunnen doen om de Europese democratie te versterken zonder de fundamenten van de Unie te veranderen. Wanneer het samenspel tussen het Europese en het nationale niveau ontwikkeld wordt, wint de democratie en krijgen de burgers meer invloed.
Wij moeten korte metten maken met de kunstmatige scheiding tussen Europees en nationaal. Zowel nationale als Europese parlementsleden hebben een rechtstreeks mandaat van de bevolking. Wat belet dat nationale parlementsleden regelmatiger in het Europees Parlement en leden van het Europees Parlement regelmatiger in de nationale parlementen verschijnen?
De eis tot democratische verankering en de uitgebreide agenda stellen bijzondere eisen aan de voorbereiding van de volgende intergouvernementele conferentie. Van verschillende kanten wordt geopperd dat wij een opener aanpak moeten zoeken dan vroeger. Sommigen vinden dat een kleine groep van zogenaamde wijze mannen voorstellen moet indienen. Zo'n beperkte groep kan snel werken, maar het zou ook betekenen dat niet alle landen vertegenwoordigd zijn.
Vele stemmen, vooral in het Parlement, gaan op voor een open forum naar analogie van de conventie die vorig jaar het Handvest voor de grondrechten heeft uitgewerkt. Vele landen hebben echter beklemtoond dat een open forum of conventie het debat met de burgers niet mag beperken noch verhinderen. Nadat de werkzaamheden van het open forum zijn beëindigd, moet het resultaat worden voorgelegd voor een debat, voor commentaar en verankering.
Om even als Zweeds voorzitter en Zweeds minister van Buitenlandse Zaken en niet alleen als voorzitter van de Raad te spreken, zou ik graag willen dat wij begin 2002 een open forum konden starten. Zo'n forum zou ongeveer gedurende een jaar moeten werken en zou als taak moeten krijgen om agendapunten van de intergouvernementele conferentie voor te stellen en eveneens om antwoorden en standpunten te formuleren betreffende deze agendapunten.
Het is tevens belangrijk dat een breed debat wordt voortgezet en dat wij ook de nationale debatten volgen. Dit laatste kan bijvoorbeeld gebeuren door een samenvatting van de nationale debatten te maken en elk semester aan de Europese Raad daarover verslag uit te brengen. Enig technisch onderzoek zal beslist ook noodzakelijk zijn, want de problemen die in Nice behandeld werden, zijn zeer ingewikkeld.
Naar aanleiding van de discussies die ik met de lidstaten en kandidaat-landen heb gevoerd, denk ik ten slotte dat het moeilijk wordt om een enkele voorbereidingsmethode te vinden die voor alle problemen geschikt is. Een combinatie van methodes is wenselijk. Naar mijn mening zijn er een conventie, technische voorbereidingen en nationale debatten nodig.
Het Zweeds voorzitterschap zal de gesprekken met het Europees Parlement parallel met de beraadslagingen in de Raad voortzetten. De resolutie die vandaag is aangenomen - daarvoor dank ik de heren Méndez de Vigo en Seguro - zal een belangrijke bijdrage aan het debat vormen. Het zal ook een belangrijke basis zijn voor het voorzitterschap wanneer wij in Göteborg een verslag moeten voorleggen. Deze zaken zullen daar bijzondere aandacht krijgen en hopelijk geven zij het debat nieuwe impulsen.
Ik kijk ernaar uit uw standpunten te horen!

Colom i Naval
Mevrouw de Voorzitter, het standpunt van de Begrotingscommissie wordt in feite samengevat in de paragrafen 2, 3 en 40 van de ontwerpresolutie. Maar goed, u begrijpt waarschijnlijk wel dat ik de verleiding weersta om mijn betoog met deze vaststelling te beëindigen. Ik zal ons standpunt toelichten en enigszins nuanceren.
Wij gaan volledig akkoord met de zin van paragraaf 2 waarin wordt gezegd dat het Europees Parlement "het ten zeerste betreurt dat het Verdrag van Nice een zwak antwoord heeft gegeven". Een van de grootste frustraties van de Begrotingscommissie is immers dat wij vooralsnog niet in staat zijn gebleken om de begrotingsproblemen aan te pakken en te verhelpen voordat het uitbreidingsproces effectief in werking treedt.
Volgens paragraaf 3 van het voorstel van onze collega's uit de Commissie constitutionele zaken heeft de conferentie ertoe bijgedragen "dat de besluitvorming binnen de Unie nog ingewikkelder en minder transparant is geworden". In verband hiermee wil ik u er in het kader van de begroting op attenderen dat de vergelijking tussen de begrotingscijfers en de stemmen van de lidstaten doet vermoeden dat de stemprocedure niet zo onoverzichtelijk is als men op het eerste gezicht zou kunnen denken.
Zoals ik al zei, hadden wij verwacht dat de lidstaten de lat op bepaalde punten hoger zouden leggen. Zo hoopten wij dat zij het vraagstuk van de begrotingsprocedure eindelijk openlijk zouden aanpakken en dat zij om zo te zeggen voor een model als dat van de Duitse grondwet zouden kiezen. Daarin is een "financiële grondwet" vervat die voorziet in een financiële compensatie (Finanzausgleich) tussen de lidstaten, de deelstaten van de Duitse federatie. Dit is een unieke gelegenheid. Wij hadden die onverwijld moeten aangrijpen.
De interpretatie van het Interinstitutioneel Akkoord blijft dubbelzinnig. Het Interinstitutioneel Akkoord over de begrotingsdiscipline bevat maar liefst vijf artikelen waarin sprake is van meerderheden die niet in het Verdrag worden voorgeschreven. Dit juridische probleem heeft in Nice geen oplossing gekregen. Uiteraard brengt deze situatie bij het Parlement behoorlijk wat frustraties teweeg. Als het aan ons had gelegen, dan hadden wij de financiële vooruitzichten nauwkeurig vastgesteld en omschreven, want ofschoon het Parlement daarbij in wezen geen enkel voordeel heeft, is de Europese Unie daar wel baat bij gehad.
De financiële vooruitzichten worden in het Verdrag wel genoemd, maar niet gedefinieerd, hetgeen betekent dat er nagenoeg geen vooruitgang is geboekt. Er worden nieuwe uitgaven en nieuwe activiteiten voorgesteld. Er wordt verondersteld dat het Europees Parlement daartoe het licht op groen zal zetten, maar er worden geen financiële middelen vrijgemaakt.
Waarde collega's, aangezien de tijd dringt, richt ik mij tot de voorzitter van de Raad. Ik heb onze verschillende culturen, beleidsopvattingen en tradities in herinnering gebracht, maar er is één ding dat wij allen met elkaar gemeen hebben: uiteindelijk zijn de parlementen in Europa ontstaan als vertegenwoordiging van de burgers om controle uit te oefenen op de overheidsuitgaven en de uitgaven van de soeverein goed te keuren. De begroting maakt deel uit van de harde kern van de representatieve democratie. Welnu, als wij in Europa een representatieve democratie tot stand willen brengen dan zullen wij op het gebied van de begrotingsprocedure nog heel wat vorderingen moeten maken.

Brok
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, de tekortkomingen van het Verdrag van Nice worden duidelijk op het gebied van het buitenlands en veiligheidsbeleid. De Europese Unie is sterk op alle gebieden waar de methode-Monnet wordt toegepast. De Europese Unie is zwak op alle gebieden waar de intergouvernementele methode wordt toegepast. Op het gebied van het buitenlands en veiligheidsbeleid zien wij dit aan de dubbele structuren, die onze daadkracht beperken. Verder stellen wij vast dat de nauwere samenwerking wordt toegepast op gebieden waar zij wellicht overbodig is en niet op het gebied waar dit het meest noodzakelijk is, namelijk bij het defensiebeleid.
Wij mogen niet vergeten met welk doel de Top van Nice werd gehouden. Deze top moest met het oog op de uitbreiding de daadkracht van de Europese Unie versterken en tegelijkertijd het democratisch tekort verkleinen. Deze beide doelstellingen heeft men niet kunnen waarmaken. Wat het besluitvormingsmechanisme betreft, is er zelfs sprake van achteruitgang. Wij moeten daarom vaststellen dat de huidige methode niet meer werkt. Ik heb twee keer - in Amsterdam en Nice - de eer gehad het Parlement te vertegenwoordigen en ik heb vastgesteld dat een op deze manier voorbereide intergouvernementele conferentie niet de nodige vooruitgang oplevert. Dat is uitsluitend mogelijk in het kader van een Conventie, waarin de nationale parlementen, het Europees Parlement, de Commissie en de regeringen zijn vertegenwoordigd.
Mevrouw de voorzitter van de Raad, het open forum is geen alternatief voor een conventie. Het kan weliswaar nuttig zijn als voorbereiding, maar alleen een uit parlementsleden samengestelde conventie kan het forum en het openbare debat kanaliseren en aan u, de regeringsleiders en staatshoofden een resultaat voorleggen dat als uitgangspunt kan dienen voor de onderhandelingen. Waar het om gaat is dat wij op het openbare proces voortborduren, niet om een alternatief voor het openbare proces.
Wij moeten zien te bereiken dat de burgers in dit Europa zich op hun rechten kunnen beroepen. Daarom moet het Handvest bindend worden. Wij moeten ervoor zorgen dat de Europese Unie op de terreinen van haar bevoegdheden ook daadwerkelijk besluitvaardig wordt, opdat haar slagkracht kan bijdragen tot een breder draagvlak. Wij moeten de Europese Unie democratisch maken. Daarom moet voor alle kwesties die de wetgeving betreffen, de medebeslissingsprocedure worden ingevoerd, ook voor het landbouwbeleid. Wij moeten de transparantie vormgeven, opdat de burger weet wie verantwoordelijk is voor een verkeerd besluit. De Raad moet daarom als wetgever in het openbaar vergaderen. Dit zijn de doorslaggevende maatregelen die wij in deze Intergouvernementele Conferentie moeten zien te bereiken.
Voorts moeten de nationale parlementen worden versterkt. Het volstaat niet om, zoals de heer Jospin heeft voorgesteld, een soort Chinees volkscongres in Europa in te voeren dat één keer per jaar brede debatten voert. Nee, wij willen de nationale parlementen versterken in de lidstaten, zodat zij hun nationale regeringen als leden van de Raad kunnen controleren. Dat moet het uitgangspunt zijn.
(Applaus)De komende tweeënhalf jaar zullen beslissend zijn voor het gezicht en de grootsheid van Europa. Wij kunnen het gezicht van Europa vormgeven door het debat over de grondwet op zinvolle wijze te voeren en tot een goed einde te brengen alsmede de uitbreiding te verwezenlijken. Deze beide zaken moeten wij voor elkaar krijgen.
Ik hoop dat wij de nodige kracht zullen kunnen opbrengen en niet vervallen in de ijdelheid van sommige regeringen die menen dat zij op de bestaande verworvenheden moeten blijven zitten om de vooruitgang tegen te houden! Daarom zou de Conventie een kans moeten krijgen, opdat de verkozen vertegenwoordigers van Europa, het Europees Parlement en de nationale parlementen, een beslissende bijdrage kunnen leveren aan het gezicht van Europa.
(Applaus)

Langenhagen
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega' s, ik hoef maar een enkel punt aan te halen om de teleurstelling van onze commissie duidelijk te maken. Ik vertegenwoordig het visserijbeleid. Dit is een van de weinige Europese beleidsterreinen die onder de volledige bevoegdheid van de Gemeenschap ressorteren. Dit betekent dat de Brusselse regelgeving op dit gebied de burgers van de Unie direct aangaat. Dit maakt het terecht bekritiseerde democratisch tekort voor alle betrokkenen zo duidelijk. Nog steeds wordt ons als Parlement, de enige door directe verkiezingen gelegitimeerde instelling, de mogelijkheid onthouden om deel te nemen aan de uitwerking van de wetgeving.
Ik doel natuurlijk op de medebeslissingsprocedure die, onze eis ten spijt, nog steeds niet tot het visserijbeleid is uitgebreid. Op dit moment wordt de toekomst van de Europese visserij vanaf 2003 opnieuw bepaald. Daarom hecht ik eraan ons standpunt van vóór Nice voor de periode na Nice te herhalen en extra kracht bij te zetten. Raadpleging van het Parlement is niet voldoende. Wij willen betrokken worden bij de vastlegging van de grote lijnen van het beleid. Daarom eisen wij nadrukkelijk dat de medebeslissingsprocedure wordt ingevoerd voor de artikelen 32 tot 38 van het EG-Verdrag en wij vragen u om uw steun!
Verder is er een tekort ten aanzien van de rol van het Parlement op het gebied van de internationale visserijverdragen. Wij eisen dat de door de Commissie onderhandelde internationale overeenkomsten verplicht door het Parlement moeten worden goedgekeurd. Deze overeenkomsten hebben immers ook gevolgen voor de begroting!
Tot slot, beste Elmar, willen wij voor de visserij een eigen titel in het EG-Verdrag, naast het landbouwbeleid. Dat zou ook niet meer dan consequent zijn, want zo doen wij recht aan de omvangrijke wetgeving van dit inmiddels sterk ontwikkelde Europese beleidsterrein.

Attwool
De Commissie werkgelegenheid en sociale zaken betreurt dat in het Verdrag van Nice op het terrein van de werkgelegenheid en sociaal beleid veel minder specifieke veranderingen zijn doorgevoerd dan zij had gewild. Ze hoopt dat deze onderwerpen in het tweede verslag van de Commissie constitutionele zaken en tijdens de volgende IGC wel aan bod zullen komen.
Wat betreft de bredere institutionele vraagstukken, die op dit moment onderwerp zijn van discussie: we verheugen ons over de oproep in het verslag voor een conventie ter voorbereiding op de volgende IGC en voor een debat waarbij de gehele Europese bevolking actief betrokken is. Tijdens de discussie dient de conventie zich open op te stellen voor de sociale partners en de burgermaatschappij. We willen zowel de lidstaten als de kandidaat-lidstaten raadplegen over de vraag hoe een rechtsgrondslag kan worden gecreëerd voor de betrokkenheid van de burgermaatschappij bij de besluitvorming van de Europese Unie.
Tevens moeten de lidstaten worden aangemoedigd fora te creëren waarin burgers met hun eigen parlement van gedachten kunnen wisselen over de toekomst van Europa. Ook is het zinvol als tot na de komende IGC jaarlijkse bijeenkomsten worden gehouden waarop delegaties van comités voor werkgelegenheid en sociale zaken uit het Europees Parlement, lidstaten, kandidaat-lidstaten en de Parlementaire Vergadering van de Raad van Europa aanwezig zijn. We hopen dat er middelen gevonden zullen worden ter ondersteuning van dergelijke bijeenkomsten.
Ten slotte: we vertrouwen erop dat het Handvest van de grondrechten op juridisch bindende wijze in de verdragen zal worden opgenomen. Tevens zien wij uit naar een brede en actieve participatie in de discussie over de toekomst van de Europese Unie.

Westendorp y Cabeza
Mijnheer de Voorzitter, ik ben van oordeel dat de ontwerpresolutie over de toekomst van de Europese Unie en de evaluatie van Nice een degelijke, evenwichtige tekst is die de actieve betrokkenheid van het Europees Parlement bij het Europese integratieproces kracht bijzet. De resolutie verdient derhalve de onvoorwaardelijke steun van dit Parlement. Ik hoop dan ook van harte dat dit initiatief met meerderheid van stemmen wordt aangenomen.
Als voorzitter van de Industriecommissie heb ik een advies ingediend dat in vier punten kan worden samengevat. Het eerste heeft betrekking op artikel 157, lid 3, over steunmaatregelen aan de industrie. Het tweede op de financiële gevolgen van de beëindiging van het EGKS­Verdrag in 2002. Het derde punt refereert aan artikel 181A over betrekkingen met derde landen, vooral inzake financiële en technische samenwerking. Het vierde en laatste aspect betreft de ontoereikende wijzigingen van artikel 133 over het gemeenschappelijk handelsbeleid. Al deze maatregelen vertonen eenzelfde gebrek, namelijk dat zij geen oplossing aandragen voor het op deze terreinen bestaande democratisch tekort. In sommige gevallen wordt er helemaal geen beroep op het Europees Parlement gedaan, in andere blijft onze rol beperkt tot die van adviseur terwijl onze betrokkenheid veel verder zou moeten gaan.
Ik vertrouw erop dat dit aan de ontwerpresolutie gehechte advies spoedig in een nieuw document van het Europees Parlement zal worden ondergebracht. Ik vertrouw er tevens op dat deze kwesties zullen worden opgenomen in de agenda van de komende conventie, die in een intergouvernementele conferentie moet uitmonden.

Poettering
 Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de Raadsvoorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, in de eerste plaats zou ik de collega's, de heer Méndez de Vigo en de heer Seguro, hartelijk willen bedanken voor hun uitstekende verslag. Onze fractie acht het van belang dat er over fundamentele kwesties ook tussen de fracties onderling overeenstemming bestaat. Wij, dat wil zeggen het Europees Parlement, moeten namelijk de hoeder van het communautaire Europa zijn. Dat betekent dat wij ook een gemeenschappelijke verantwoordelijkheid dragen. Daarom is het een goede zaak dat de beide collega's een gezamenlijk verslag hebben gepresenteerd.
Daarnaast levert het verslag van de heer Méndez de Vigo en de heer Seguro ook een bijdrage aan een goede burenrelatie. Vaak hebben partners die geografisch dicht bij elkaar in de buurt liggen, geen al te beste verstandhouding. Dit verslag is dan ook een goede Spaans-Portugese bijdrage aan de ontwikkeling van Europa en dat is een positief resultaat.
Ik ben natuurlijk blij dat de Raadsvoorzitter hier vandaag aanwezig is. We verheugen ons in het feit dat de Commissie hier altijd aanwezig is. Mevrouw de Raadsvoorzitter, wij waarderen dat. Wij hebben in het verleden ook wel eens kritiek geuit. Ik hoop dat uw aanwezigheid hier vandaag als positief voorbeeld zal dienen voor toekomstige voorzitterschappen. Wij verwachten dat de Raad hier in de toekomst aanzienlijk vaker acte de présence zal geven en dat wij ook op dat vlak tot overeenstemming zullen komen!
Wat Nice betreft, en veel anderen hebben dat ook al gezegd, zijn wij niet tevreden. De besluitvormingsprocedure in de Raad is nog gecompliceerder dan voorheen. Er is geen sprake van een wezenlijke uitbreiding van de meerderheidsbesluitvorming in de Raad. Met name - en dat is voor ons een groot punt van kritiek - is er geen wezenlijke uitbreiding van de medebeslissing van het Europees Parlement ten opzichte van de Raad. Het heeft ons toch enigszins verbaasd dat de Franse minister-president in zijn betoog, waarin natuurlijk ook positieve aspecten aan de orde zijn gekomen, op geen enkele manier naar een uitbreiding van de bevoegdheden van het Europees Parlement verwijst, maar dat hij alleen maar verklaart, en ik citeer: "De bevoegdheden van de Straatsburgse vergadering moeten duidelijker gedefinieerd worden." Wij verwachten van de minister-president van een groot land dat hij zich sterk maakt voor meer democratie in Europa, voor meer bevoegdheden van het Europees Parlement!

Wat wij nodig hebben, en mijn collega de heer Brok heeft dat ook al opgemerkt, is duidelijke parlementaire bevoegdheden en verantwoordelijkheden. Op Europees niveau is het Europees Parlement de parlementaire toezichthouder en staat het op gelijkwaardig wetgevend niveau met de Raad. Het is de taak van de nationale parlementen om hun eigen regering beter te controleren. Wij hebben geen behoefte aan een congres van nationale afgevaardigden, maar wij willen dat het Europees Parlement zijn eigen verantwoordelijkheid in Europa neemt, terwijl onze collega's in de lidstaten dat op nationaal niveau doen!
(Applaus)
De tweede en derde zuil blijven ook na Nice bestaan. Dat moet rechtgezet worden. Als we nu in de toekomst kijken, komt dat namelijk neer op intergouvernementele samenwerking. Intergouvernementele samenwerking betekent niet alleen dat wij niet doelmatiger zijn, maar betekent ook dat er geen parlementaire controle en geen toetsing door het Europees Hof van Justitie is. Daarom is de intergouvernementele samenwerking niet alleen een uiting van een gebrek aan doelmatigheid, maar ook in strijd met onze normen op het gebied van de democratie en de rechtsstaat. Dat is de reden dat wij daar met het oog op de toekomst verandering in moeten brengen!
(Applaus)
Mevrouw de Raadsvoorzitter, sta mij toe om tot slot op te merken dat u tijdens uw voorzitterschap het een en ander hebt bereikt. Er zal een moment komen dat wij dat zullen waarderen, bijvoorbeeld met betrekking tot de transparantie en andere kwesties. Voor onze fractie is het echter van doorslaggevend belang hoe de toekomst qua methodologie verder vorm gegeven zal worden. Wij verwachten dat er in Göteborg geen hindernissen opgeworpen worden die het besluit in Laken met betrekking tot een conventie zouden kunnen verhinderen. Wij verwachten namelijk dat in Göteborg de juiste richting aangegeven zal worden voor goede besluiten in Laken om vervolgens op basis van een conventie verder aan de Europese toekomst te kunnen bouwen.
Mevrouw de voorzitter, ik doe u niets cadeau, maar dat is niet omdat ik iets tegen de kleur rood zou hebben. Rood is een mooie kleur. De inhoud echter, wanneer die als politieke basis wordt gebruikt, is vaak niet zo acceptabel. U had het zelf over een rode lap, wat niet in alle gevallen even positief is. Wat Göteborg betreft wensen wij u echter veel succes! Als u resultaten boekt, zijn dat onze gemeenschappelijke resultaten. Dus veel succes in Göteborg!
(Applaus)

Barón Crespo
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, waarde collega's, om te beginnen deel ik u namens de socialistische fractie mee dat het door de heren Méndez de Vigo en Seguro gezamenlijk opgestelde verslag onze steun geniet en op onze stem kan rekenen. Hun ernst, elegantie en Iberische of, beter gezegd, Europese samenwerkingsgeest verdienen een woord van lof. Ik geloof overigens dat deze geest van samenwerking ook naar andere terreinen moet worden uitgebreid, temeer daar ik vaststel dat de voorstellen van de aanvoerders van mijn politieke familie - de Franse premier, de heer Jospin, en de heer Schröder - in het reeds aan de gang zijnde post-Nice-debat door vooraanstaande leiders van de EVP worden bekritiseerd. Ik kan in dit opzicht alleen maar zeggen dat wij vol ongeduld op de bijdragen van de heren Aznar en Berlusconi wachten. De bijdragen die onze collega, de heer Berlusconi, in dit Parlement ten behoeve van Europa heeft geleverd, staan ons nog levendig voor de geest.
(Protest en applaus)
Dit gezegd zijnde, mijnheer de Voorzitter, ga ik mij niet aan een kritische analyse van het Verdrag wagen. Dat werk is reeds door onze twee collega's geleverd. Ik richt mij daarentegen tot de fungerend voorzitter van de Raad aangezien zij belangrijke dingen heeft gezegd. Ten eerste heeft zij ons verteld dat er een virtueel forum is gelanceerd. Dit forum staat reeds op Internet. Mijn dank aan de fungerend voorzitter van de Raad omdat uiteindelijk ook het Europees Parlement in het forum is opgenomen, in de laatste editie. Bovendien kunnen wij formules uitdokteren om ons met een klik te verplaatsen en een link met onze eigen debatten tot stand te brengen. Het forum is al operationeel. Het strekt het Zweedse voorzitterschap tot eer dat het volgens de beste Zweedse traditie voor een open en democratische formule heeft gekozen.
U hebt geopperd dat het misschien wel raadzaam is om een comité van wijzen in te richten. Ik pleit ervoor dat ervaren politieke leiders niet zonder werk komen te zitten. Wij zouden derhalve enkele politieke leiders kunnen zoeken die ons raad geven. Dat neemt evenwel niet weg dat het forum de conventie onder geen beding mag vervangen. Volgens de methode van de conventie - er zij overigens aan herinnerd dat het de Raad en niet het Parlement is die deze formule in Keulen heeft uitgevonden - formuleren wij geen aanbevelingen, maar bespreken wij problemen en doen wij voorstellen met het oog op de intergouvernementele conferentie. Ik geloof dat wij in dit verband duidelijke taal moeten spreken: dit verzoek beperkt zich niet langer tot het Europees Parlement. Als ik het goed begrijp, heeft ook de COSAC zich vorige week na een vrij levendig debat in Stockholm voor de conventie uitgesproken. Dit betekent logischerwijs dat de op twee verschillende wijzen gekozen vertegenwoordigers van de Europese volkeren het eens zijn over de noodzaak van de conventie. Het is immers van wezenlijk belang, mijnheer de Voorzitter - en hiermee besluit ik mijn betoog - dat er een open, publieke en transparante dialoog met veel licht en stenografen tot stand komt. Deze methode moet ons in de gelegenheid stellen om constitutionele verdragen op te stellen die voor onze medeburgers begrijpelijk zijn.

Cox
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de voorzitter van de Raad, commissaris, mijn fractie steunt het werk van de rapporteurs. Ik wil hen dan ook gelukwensen met dit verslag, dat goed en evenwichtig is opgesteld. Het is geheel gepast dat het Europees Parlement in dit stadium nog geen definitief standpunt over het Verdrag van Nice heeft geformuleerd. Wij weten immers dat er nog veel werk moet worden verricht, zoals overigens in het Verdrag zelf ook wordt gesteld. We moeten mensen actief overhalen en aansporen, en daarom staan wij achter het idee van een conventie. Het doet mij dan ook grote vreugde te horen dat de fungerend voorzitter zich daarover positief heeft geuit.
U heeft gezegd dat zowel de nationale dimensie als het brede publieke debat moeten worden meegewogen. Ik hoop niet dat u daarbij doelt op het organiseren van een conventie die veel weg heeft van een café zonder bier. Beide aspecten moeten op levendige wijze worden vertolkt en dienen een weerspiegeling te zijn van een algemene opvatting.
De Ierse republiek is het enige land onder de 15 lidstaten waar over het Verdrag van Nice een referendum wordt gehouden. In de aanloop tot dat referendum - dat over acht dagen plaatsvindt - is een felle anticampagne gevoerd die zich concentreert op drie thema' s. Ten eerste: de uitbreiding kan ook doorgaan zonder een Iers "ja" tegen Nice. Ten tweede: de hervormingen op het gebied van de gekwalificeerde meerderheid en de rol van de kleinere lidstaten gaan te ver. Ten derde: Nice leidt tot een militarisering van de EU.
Normaal gesproken houd ik mij niet bezig met nationale politiek. Vandaag wil ik hier vanuit Europees oogpunt echter heel duidelijk zeggen: als Ierland voor Nice stemt, is daarmee de laatste formele hindernis naar een aanzienlijke uitbreiding weggenomen. Ik vraag de Ierse kiezer dan ook met een gerust hart "ja" te stemmen en stem dan ook zelf met een gerust hart voor Nice. Door dit "ja" voldoen we aan de politieke voorwaarden - overeengekomen in Helsinki - dat we in de Europese Unie uiterlijk eind 2002 klaar moeten zijn om de historische weg naar uitbreiding in te slaan. "Ja" kiezen betekent kiezen voor een verenigd Europa. Ik wil mijn landgenoten op het hart drukken dat vooral niet uit het oog te verliezen.
Met betrekking tot de gekwalificeerde meerderheid en de rol van de kleinere lidstaten valt veel op Nice aan te merken. Wie het Verdrag echter met een eerlijke en rationele blik bekijkt, kan niet beweren dat het te ver gaat. Het probleem van Nice is dat er zoveel dingen zijn blijven liggen. Wie het tegendeel beweert, houdt zich niet bezig met de feiten maar bedrijft pure demagogie.
Ten slotte over militarisering: als Iers burger word ik werkelijk kotsmisselijk van het gepreek van de heer Adams en de andere leden van Sinn Féin. Nog steeds houdt deze organisatie een gewapende vrede in stand, weigert zij haar wapens in te leveren en heeft zij, voordat zij aan het vredesproces ging deelnemen, door moord en terreur 30 jaar lang de naam van de Ierse bevolking door het slijk gehaald. Het is werkelijk bespottelijk dat juist deze mensen beweren dat de Europese integratie - die immers in Europa het vredesproces bij uitstek is - tot militarisering leidt. Deze mensen zijn zelf niet eens volledig democratisch. We hoeven hun terechtwijzingen over dit onderwerp dan ook niet te accepteren.
Ondanks zijn moeilijke, ja feitelijk onmogelijke VN-mandaat, heeft generaal Morillon - hier vanmiddag aanwezig - in Srebrenica en op andere plaatsen zijn militaire plicht met waardigheid vervuld. We wisten al dat de NAVO en de VS niets zouden ondernemen en dat hebben zij ook niet gedaan. Wij, de Europese Unie, konden niets doen. Behalve de NAVO kon verder niemand ingrijpen. We hebben de morele en ethische plicht maatregelen te nemen - bijvoorbeeld door een snelle reactiemacht op te richten - zodat we in de toekomst op dergelijke missies zijn voorbereid. Een dergelijke handelwijze duidt niet op militarisering, maar geeft blijk van verantwoordelijkheidsgevoel en volwassenheid. Nogmaals: de Ierse burgers moeten niet luisteren naar het gepreek over militarisering, want dat is een verkeerde voorstelling van zaken.

De Voorzitter
Ik heb de drie fractievoorzitters ruimschoots de tijd gegeven voor hun betoog. Vanaf nu ben ik strenger, maar mijnheer Cox, ik ben ervan overtuigd dat veel parlementsleden zich in uw woorden kunnen vinden.

Voggenhuber
 Mijnheer de Voorzitter, wat is dat nu voor een genereus gebaar als dat alleen maar voor de grote fracties zou gelden? Dat zou een op de macht georiënteerd gebaar zijn, en ik ga er vanuit dat dat niet is wat u wil!
Geacht Parlement, als wij de crisis van de Europese integratie willen oplossen, moeten wij nu open en eerlijk met elkaar praten. Wij zijn getuige van en deelnemer aan een Europese machtsstrijd. Het draait daarbij niet om een individuele bondstaat tegenover statenbond en ook niet om superstaat tegenover subsidiariteit. Het draait om democratie tegenover de macht waarop de nationale bestuurders aanspraak maken, tegenover een Europa van clandestiene regeringssamenwerking en feitelijke regeringswetgeving. Het draait erom dat Europa getransformeerd wordt van een zaak voor de bestuurlijke elite in een res publica.
De Intergouvernementele Conferentie van Nice is mislukt. De EU is democratischer noch doelmatiger geworden en is evenmin beter toegerust voor de uitbreiding. Het is gebleken dat de Intergouvernementele Conferentie een ondeugdelijk instrument is. De staatshoofden en regeringsleiders maken van Europa een rommelmarkt van nationale belangen. Zij ruilen 's nachts om half vier, bij het haardvuur en onder het genot van een calvados, visquota voor grondrechten en toestemming voor uitbreiding voor landbouwsubsidies. Na Nice hebben zij zich niet laten complimenteren met wat ze voor Europa gedaan hebben, maar met wat ze Europa niet gegeven hebben. In plaats van de taak uit te voeren die ze krachtens het Verdrag moeten vervullen om Europa vooruit te helpen, zijn zij als advocaten van de nationale identiteit opgetreden om zich vervolgens te verbazen over de Haiders en de Berlusconi's.
Degenen die in Nice gefaald hebben, willen niet alleen maar regering, wetgever en hoeder van de Verdragen zijn, maar ook de constitutionele grondlegger van Europa! Geacht Parlement, het is tijd dat de parlementen van Europa zich weer realiseren wat hun meest wezenlijke taak is, namelijk dat zij, en zij alleen, bevoegd zijn om een grondwet op te stellen. Het is tijd om tegenover dit Europa van de rijksvorsten een ander Europa te stellen: een Europese democratie en een Europese sociale ruimte. De tijd van de parlementen is nu aangebroken. Dat is de taak van de parlementen en ik ben blij dat dit Parlement het initiatief neemt om een bondgenootschap van parlementen te smeden ten behoeve van een Europese democratie! Geachte dames en heren, het debat over bondstaat versus statenbond verveelt me mateloos! Dat kunnen we gerust aan de volgende generatie overlaten, maar dat geldt niet voor de kwestie van de Europese democratie. Dat is de uitdaging die we moeten aangaan, zodat we op een dag kunnen zeggen: Vive la République d'Europe! Leve de Europese republiek!

Kaufmann
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de Raadsvoorzitter, commissaris Barnier, veel collega's in dit Parlement staan kritisch tegenover het Verdrag van Nice. Ook mijn fractie en ik zijn zeer bezorgd over de toekomst van de Europese Unie. Veel van de kwesties die betrekking hebben op de dagelijkse zorgen en noden van de mensen, zijn namelijk weer niet opgelost of op halfslachtige wijze aangepakt. Nice heeft de Gemeenschap verzwakt. Op het gebied van het integratiebeleid betekent Nice een stap terug. Er is geen spoor van meer democratie, meer transparantie, meer doelmatigheid en een betere besluitvorming! Het Verdrag heeft, zoals in het verslag terecht wordt vermeld, de belemmeringen voor de uitbreiding hoogstens formeel uit de weg geruimd. Vanuit dat oogpunt wil ik mijn beide collega's, de heer Méndez de Vigo en de heer Seguro, bedanken voor hun geëngageerde werkzaamheden als rapporteurs. Hun verslag weerspiegelt namelijk de overwegend kritische houding van dit Parlement ten opzichte van het Verdrag.
Tijdens de Raad in Nice is gebleken dat de regeringen uiteindelijk alleen maar strijden voor het behoud van hun nationale vetorechten. De Unie staat voor de grootste uitdaging in haar geschiedenis, maar in plaats dat de meest urgente problemen energiek worden aangepakt, verspillen de regeringen hun tijd achter gesloten deuren. Dat betekent vanuit mijn visie ook dat het post-Nice-proces gebruikt moet worden om de Unie te redden zoals die er vóór het Verdrag van Nice uitzag.
Ik wil nu ingaan op enkele aspecten die ik erg belangrijk vind. Het is absoluut noodzakelijk om het aantal afgevaardigden van Tsjechië en Hongarije onmiddellijk te corrigeren. Er mag geen sprake zijn van een discriminatie van beide landen met betrekking tot hun vertegenwoordiging in dit Parlement. Het post-Nice-proces moet gebruikt worden voor een ambitieuze, waarlijk ingrijpende hervorming die op twee dingen gericht moet zijn: Ten eerste mag de gerealiseerde vooruitgang op integratiegebied niet ongedaan gemaakt worden. Ik zou hierbij vooral willen benadrukken dat ik het plan van de Duitse regering voor een renationalisering van het landbouwbeleid en met name van het Structuurfonds niet kan steunen. Dat plan komt er namelijk op neer dat een van de centrale zuilen van de Unie, het beginsel van de economische en sociale samenhang en de solidariteit tussen de lidstaten, op losse schroeven komt te staan.
Ten tweede is een hervorming noodzakelijk waardoor de Unie daadwerkelijk beter op de toekomst is voorbereid. Daarom moet het initiatief genomen worden tot een grondwetachtig proces gericht op een verenigd Europa dat overeenkomstig de wens van de burgers wordt gevormd. Een open en brede maatschappelijke discussie in heel Europa moet uiteraard deel uitmaken van dat proces. Die discussie is noodzakelijk, maar ik zou ook willen onderstrepen dat in Nice gebleken is dat de methode van de Intergouvernementele Conferentie achterhaald is. Dat is niet langer de juiste methode om de ontwikkeling in Europa substantieel te verbeteren. Wij hebben een andere methode nodig en dat is de conventie; daar hebben inmiddels al velen van u op gewezen.
Besluiten over de toekomstige institutionele structuur van Europa zijn belangrijk en noodzakelijk, maar de vraag naar de inhoud van het Europese beleid mag niet uit het oog verloren worden. De toekomst van Europa mag niet alleen tot de markt en een gemeenschappelijke munteenheid beperkt blijven. Ik ben blij dat de Franse minister-president, de heer Jospin, in zijn meest recente toespraak, de doelstellingen van het beleid van de Unie centraal heeft gesteld en dat hij zich in zijn overwegingen niet voornamelijk beperkt heeft tot kwesties rond de institutionele hervorming van de EU, zoals bondskanselier Schröder en minister van Buitenlandse Zaken Fischer wel hebben gedaan. In feite is op dit moment een debat over de inhoud van het beleid van de Europese Unie urgenter dan een discussie over de uiteindelijke institutionele opzet. Ik ben dan ook blij, mevrouw de Raadsvoorzitter, dat u daar vandaag ook aandacht aan heeft besteed.
Rechtvaardigheid, solidariteit en een sociaal beleid moeten de centrale normen en doelstellingen van de Gemeenschap zijn. Daarom zijn de voorstellen van de heer Jospin voor een betere coördinatie van het economisch beleid en voor het oprichten van een economische EU-regering en van een Conjunctuurfonds ter ondersteuning van EU-lidstaten in crisistijden ook hoogst actueel. Sociale dumping mag binnen de EU niet langer een alledaags verschijnsel vormen; er is dan ook inderdaad dringend behoefte aan een harmonisatie van de belastingwetgeving voor ondernemingen.

Collins
Mijnheer de Voorzitter, fungerend voorzitter van de Raad, Commissie, toen de EU-leiders afgelopen december in Nice bijeenkwamen om de bestaande verdragen te herzien, hadden zij allen één doel voor ogen: zij wilden de interne besluitvormingsprocedures van de communautaire instellingen herzien zodat de uitbreiding van de Europese Unie ongehinderd zou kunnen plaatsvinden.
Mijns inziens is het Verdrag van Nice een evenwichtige overeenkomst die de voortgang van het uitbreidingsproces waarborgt en tegelijkertijd de inbreng van de kleinere lidstaten beschermt en bevordert. Het Verdrag van Nice voorziet niet in de totstandkoming van een Europese Unie van de twee snelheden, waarin de grotere lidstaten ten koste van de kleinere lidstaten het tempo van de hervormingen bepalen. De tenuitvoerlegging van de bepalingen van het Verdrag leidt binnen de Unie niet tot een verschuiving in het machtsevenwicht. De Europese Unie blijft een unie van landen en volken. Alle lidstaten binnen de Unie behouden het recht één Commissielid te benoemen totdat 27 landen volledig tot de Unie zijn toegetreden. En zelfs in dat stadium zullen de functies binnen de Commissie op basis van een rouleringssysteem over de lidstaten verdeeld worden.
Besluiten over belangrijke nationale vraagstukken blijven onder de exclusieve bevoegdheid van de regeringen van de lidstaten vallen. Ook besluiten over wijzigingen in het fiscaal beleid of de sociale zekerheid blijven een zaak voor de afzonderlijke landen. De unanimiteitseis voor wijzigingen op belastinggebied blijft in de Unie zoals voorheen gelden. Dat is heel belangrijk, want mijns inziens dienen belastingvraagstukken door de nationale parlementen en niet centraal - dus door de Europese Unie - te worden opgelost.
De democratische structuren in Centraal en Oost-Europa zullen door de uitbreiding van de Europese Unie bevorderd en gestabiliseerd worden. Dankzij de uitbreiding zullen de nieuwe vrijemarkteconomieën van deze landen versterkt worden en zal hun concurrentievermogen vergroot worden.
Door het uitbreidingsproces wordt een basis gelegd voor een waarlijk historische verzoening op het Europese continent, dat in de afgelopen eeuw door oorlogen en ideologische conflicten is verscheurd. Wij allen hebben de verantwoordelijkheid om de nu aanwezige kansen aan te grijpen en een stabieler en vreedzamer Europa op te bouwen.
In dit Parlement weten we allemaal dat volgende week in Ierland een constitutioneel referendum over het Verdrag van Nice wordt gehouden. Het is zeker zo dat de landen in Centraal en Oost-Europa wel varen bij het Verdrag, maar dat geldt ook voor de huidige lidstaten van de Unie. De interne markt is zonder enige twijfel een groot succes, met name als we naar de afgelopen tien jaar kijken. Als Ierland geen lid was geweest van de Unie waren we op economisch gebied lang niet zo succesvol geweest.

Krarup
Mijnheer de Voorzitter, kort samengevat betekent het Verdrag van Nice in wezen meer Unie en minder democratie. Het Verdrag van Nice vergroot de afstand tussen de elites in de EU en de bevolkingen van de EU-landen. Die worden gegijzeld in een, om zo te zeggen, verwrongen opvatting van de democratie, en dan druk ik het nog voorzichtig uit. Ook in deze Vergadering wordt die opvatting weerspiegeld. Wat was ook weer de achtergrond van het Verdrag van Nice? Het was de bedoeling het Europese continent uit te breiden en tot een eenheid te maken. Daar kan ik twee opmerkingen over maken. Ten eerste: wat er nodig is om de uitbreiding te garanderen, staat niet in het Verdrag, en wat er wel in staat, is niet nodig voor de uitbreiding. Het doorslaggevende onderdeel van het Verdrag en van de lyriek die ten grondslag ligt aan dit verslag, vinden we in de ambitie die tot uitdrukking komt in overweging F en volgende. Er wordt gesproken over het opbouwen van de instellingen van de EU en in het bijzonder natuurlijk dit Parlement, als een surrogaat voor de nationale democratieën.
Het grootste deel van onze fractie kan zich in essentie aansluiten bij het minderheidsstandpunt zoals de heer Ribeiro e Castro dat heeft geformuleerd. De opvatting van democratie is verwrongen. Dat valt af te lezen aan het eigenaardige besluit dat inhoudt dat de elites van de EU de democratieën moeten bewaken. Wat is dat voor onzin? Moet de democratie niet veeleer door de bevolking worden bewaakt? Nee, door de elites van de EU. Dat valt af te lezen aan het eigenaardige voorstel dat in de laatste vergadering is gedaan, en dat vooruitloopt op het nieuwe artikel 191, ' Europese politieke partijen' , die gefinancierd moeten worden door de Europese Unie omdat deze partijen het geld niet op een andere manier bij elkaar kunnen krijgen - bijvoorbeeld omdat we geen leden hebben. Wat is dat voor opvatting van democratie? En tot slot: wordt de mening van het volk over dit Verdrag gevraagd? Het Deense volk wordt niets gevraagd. Het enige volk dat iets gevraagd wordt is het Ierse volk, en ik hoop van harte dat het Ierse volk deze elites namens alle bevolkingen van Europa wil vertellen dat hun opvatting van democratie een misverstand is, en op 7 juni tegen stemt.

Alavanos
Mijnheer de Voorzitter, ik heb de grootste waardering voor u, maar dit is een kwestie van regels en democratie. Als u streng wilt zijn, moet u streng zijn jegens alle fracties; als u soepel wilt zijn, moet u soepel zijn jegens alle fracties, tenminste in de eerste ronde. Daar zou volgens mij iedereen bij gebaat zijn.

De Voorzitter
Mijnheer Alavanos, ik probeer de tijd in de gaten te houden, want als het Parlement achterop raakt, wordt het heel moeilijk voor de sprekers die later in het debat het woord voeren, niet alleen voor de sprekers aan het begin.
Wat betreft de spreker uit uw fractie: zij heeft net zoveel tijd gekregen als bijvoorbeeld Hans-Gert Poettering en de heer Barón Crespo. De heer Cox ging iets te lang door, maar zijn speech was dan ook een van de vurigste die we hier in lange tijd hebben gehoord. Ik denk dat iedereen ervan genoten heeft.

de Gaulle
Mijnheer de Voorzitter, als ik kijk naar de intergouvernementele conferenties die al tien jaar lang met de regelmaat van de klok plaatsvinden, en naar de oeverloze debatten die over de aard en zelfs het bestaansrecht van de Europese Unie gehouden worden, constateer ik één ding: het functioneren van Unie doet mij steeds meer denken aan de nutteloze mechanismen die aan de hedendaagse kunst ten grondslag liggen en waarbij alleen de complexiteit van het raderwerk van belang is. De hele onderneming is in hoge mate onbeheersbaar geworden. Ik hoorde in deze context zojuist overigens de term "buitensporig" vallen. Sommige sociaal-democraten pleiten zelfs openlijk voor een nieuwe vorm van nationalisme, maar dan wel één die op Europese leest geschoeid is. Deze sociaal-democraten blijken evenwel niet in staat om voor hun eigen land hun verantwoordelijkheden op zich te nemen.
Het Verdrag van Nice is een fiasco en daarom wordt er nu snel gewerkt aan een vijfde Europees verdrag. Men is ervan overtuigd dat dit een beter verdrag zal worden dan de vorige Verdragen met hun twintigduizend richtlijnen en verordeningen. De Europese eenwording is een proces met een geheel eigen dynamiek vol tegenstellingen en onzekerheden en deze dynamiek maakt haar onaantastbaar. Het institutioneel gebarenspel, waarin gestreefd wordt naar een "federalisering van de natiestaten" - tijdens een verkiezingscampagne werd zelfs gesproken van een "Verenigd Europa van de lidstaten" - kan niet verhullen dat Europa in feite een gebied is waarin ondanks enkele zorgen over het milieu de commerciële belangen overheersen en geldstromen door de media gestuurd worden.
Het is alom bekend dat het gemeenschappelijk landbouwbeleid nog maar enkele jaren te gaan heeft. De garantieprijzen zijn goeddeels vervangen door steunmaatregelen en de meeste boeren zijn door het op productievermeerdering gebaseerde stelsel verdreven. In dit opzicht dient het voorstel dat kanselier Schröder onlangs heeft gedaan om meer Europees federalisme gepaard te laten gaan met het behoud van het GLB, te worden verworpen. Om de laatste landbouwers te redden dient immers het GLB juist te verdwijnen.
Er is ontzettend veel misbruik gemaakt van de toegekende structuurfondsen. Het is dan ook niet realistisch te stellen dat ze ook na 2006 behouden moeten blijven. Laten we de nog beschikbare middelen samen met die van een Cohesiefonds reserveren voor de kandidaat-landen en hopen dat deze landen hun illusies over de daadwerkelijke voordelen die de Europese utopie hun kan bieden, niet te snel zullen verliezen.
Wij zeggen nee tegen iedere vorm van Europees nationalisme.

Hager
 Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil de rapporteurs met hun verslag feliciteren, omdat zij niet gezwicht zijn voor de verleiding, misschien zelfs wel de druk, van een groot aantal parlementariërs om het resultaat van Nice automatisch te veroordelen. Zij hebben juist getracht om dat resultaat objectief te beoordelen. Over Nice is eigenlijk al bijna alles gezegd. Ik zou echter graag nog een kwestie aan de orde willen stellen waar de heer Poettering al even op doelde, maar die hij niet echt benadrukt heeft. Ik vind het namelijk verkeerd om te eisen dat de Intergouvernementele Conferentie, die in Nice voor 2004 is gepland, wordt vervroegd naar 2003. De argumenten die daarvoor tijdens de bijeenkomst zijn aangevoerd, zijn niet overtuigend. Ten eerste vinden er ook belangrijke verkiezingen in Europa in 2003 plaats. Ten tweede dient de volgende Intergouvernementele Conferentie van korte duur te zijn; onafhankelijk van de uiteenlopende meningen over de voorbereidende fase bestaat er op dit punt vergaande overeenstemming. Die Conferentie kan dus prima na de verkiezingen voor het Europees Parlement worden gehouden. Het belangrijkste is echter dat de wens voor een zo breed mogelijke maatschappelijke discussie over de toekomst van de Europese Unie het beste in vervulling zou kunnen gaan, als dit onderwerp ook een verkiezingsthema zou zijn. De vervroeging riekt naar een vlucht voor de kiezers en die zullen dat ook als zodanig opvatten. Ik waarschuw daarvoor!

Dimitrakopoulos
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil de heren Méndez de Vigo en Seguro van harte gelukwensen. Deze bijdrage van de Iberische samenwerking aan de toekomst van Europa is bovenal de vrucht van een dialoog, en met name ook van juiste politieke compromissen.
Het lijdt geen twijfel dat het tijdens de Top van Nice ondertekende Verdrag vol tegenstrijdigheden en leemtes zit, vooral daar waar het gaat om de rol van het Europees Parlement in het toekomstig Europa en het institutioneel kader waarbinnen Europa voortaan moet functioneren. De heren Méndez de Vigo en Seguro geven in hun verslag heel duidelijk aan welke vraagstukken nu aan de orde zijn. Dit zijn heel belangrijke vraagstukken, zoals de scheiding der bevoegdheden, de rol van de nationale parlementen, de constitutionalisering van de Verdragen, en de toekomst van het gemeenschappelijk buitenlands beleid. Deze zullen ons tot de top van Laken, en zelfs nog daarna, bezighouden en een verbindingsschakel vormen tussen de resultaten van Nice en die van komende topconferenties.
Ik heb met aandacht geluisterd naar de fungerend voorzitter van de Raad. Ik moet u zeggen dat ik geen last heb van fora of websites. Dat zijn allemaal heel nuttige dingen. Wat mij echter wel heel erg stoort, is dat niet van meet af aan is ingestemd met een conventie, met een instantie waarbinnen alle in Europa actieve politieke krachten op officiële en georganiseerde wijze hun stem kunnen laten horen en een dialoog over de toekomst van Europa kunnen voeren.

Napolitano
Mijnheer de Voorzitter, ik hoop dat het Parlement deze resolutie met een grote meerderheid zal aannemen. Ze is het resultaat van een lange en serieuze discussie in de Commissie constitutionele zaken, met een beslissende bijdrage van de collega's Méndez de Vigo en Seguro. In de resolutie combineren we felle kritiek op het Verdrag van Nice en onze grote bezorgdheid over de risico's die eruit voortkomen met een snelle bijdrage in de nieuwe fase van de Europese constructie, die al is aangebroken. De resolutie bevat precieze aanwijzingen hoe we adequaat en grondwettelijk kunnen reageren op de onderliggende vragen over de toekomst van de Unie. We hebben met name veel aandacht geschonken aan de rol van de nationale parlementen en aan alle vormen van samenwerking met hen.
We pretenderen niet de nationale parlementen voor te schrijven hoe ze moeten beslissen over de bekrachtiging van het Verdrag van Nice. Waar we op hopen is overeenstemming over het voorstel voor een conventie: een conventie, mevrouw de voorzitter van de Raad, niet een simpel discussieforum, dat op z'n hoogst wat vriendelijke aanbevelingen oplevert, maar een werkgroep, een working body, die in staat is ter afsluiting voorstellen uit te werken die aan de intergouvernementele conferentie kunnen worden voorgelegd. En wanneer we zeggen "conventie", eisen we geen rol op voor het Europees Parlement alleen, maar een gemeenschappelijke rol voor de parlementen, dus voor de instellingen die rechtstreeks, op nationaal en op Europees niveau, de burgers vertegenwoordigen. U zei het al, minister Lindh: dat is de enige manier om openheid, doorzichtigheid en democratie te garanderen bij de voorbereiding van de toekomstige conferentie. Ik hoop dat de regeringen - alle regeringen, van alle politieke richtingen - niet zullen twijfelen bij de keuze voor de conventie. Uiteindelijk zouden ook zij er belang bij moeten hebben om niet weer in de doodlopende weg, de gevangenis, de nachtmerrie van de laatste nacht van Nice terecht te komen!

Duff
Het Europees Parlement is gerechtigd om in de constitutionele ontwikkeling van de Unie een rol te spelen en dat moet dan ook binnen de conventie worden erkend. Daarover bestaat binnen mijn fractie geen twijfel. Het Parlement kan hieraan bijdragen door zijn kennis en inzet en tevens door zijn vastberadenheid oplossingen te vinden die voor heel Europa aanvaardbaar zijn. Maar ook de lidstaten zelf moeten een volwaardige bijdrage aan de conventie leveren. Op dit moment lijkt het erop dat een aantal premiers onze eis voor een conventie zullen inwilligen, maar vervolgens hun eigen vertegenwoordigers uit de conventie willen terugtrekken. Daardoor ondermijnen zij de conventie en beledigen zij dit Parlement. Bovendien wordt dan de Europese Raad ontmaskerd, die immers de indruk had gewekt de rol van de nationale parlementen te zullen respecteren.
Als de regeringen het laten afweten, is al ons gepraat voor niets geweest. Het is absoluut onaanvaardbaar dat het Parlement op deze wijze wordt afgescheept. Ik verzoek de Commissie en de Raad plechtig te beloven dat de conventie uit vier partijen bestaat en dat de resultaten daarvan als basis voor de IGC zullen worden gebruikt.

MacCormick
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de voorzitter van de Raad, commissaris, het is mij een waar genoegen juist op dit moment - terwijl er in het Verenigd Koninkrijk nogal negatief over Europa wordt gesproken - te kunnen zeggen dat het constitutionaliseringsproces in Europa zeer gelegen komt. Dit proces vindt plaats tegen de achtergrond van een uitdijende democratie waarin de landen in Midden en Oost-Europa tot de Unie zullen toetreden. Zoals de voorzitter van de Raad al zei, is het vreemd om te zeggen dat de Europese Unie nog steeds geen grondwet heeft. Natuurlijk heeft de Unie een grondwet, al is die tot op heden niet erg zichtbaar en begrijpelijk. Dat is dan ook de taak: zorgen dat die grondwet zichtbaar en begrijpelijk wordt, en volgens de geldende procedure wordt goedgekeurd. Dat betekent niet per se dat er een volledige federatie moet worden opgericht zoals de heer Schroeder die in gedachten heeft. Ook degenen onder ons die in een confederaal Europa geloven, vinden dat Europa niet door een strak, hiërarchisch model moet worden beheerst, maar gekenmerkt moet worden door eerbiediging van de mensenrechten, helderheid in democratische principes en interactie tussen pluralistische grondwetten.
In dit Parlement wordt de term "natie" nog te vaak gebruikt alsof het volledig door de term "lidstaat" vervangen kan worden. Als u er even bij stilstaat, zal het gauw genoeg duidelijk worden dat er in Europa meer naties dan staten zijn. Een van de interessante kenmerken van onze tijd is juist dat in kleine oude Europese naties zoals Catalonië, Baskenland, Schotland, Galicië en Vlaanderen opnieuw interne democratieën zijn opgebloeid. Dit is mede te danken aan de ontwikkeling van de democratie in Europa.
Wij van de Europese Vrije Alliantie hopen dat het proces dat vandaag in gang wordt gezet zal worden gekenmerkt door respect voor subsidiariteit in de breedste zin van het woord. De amendementen 5 en 18 van de liberalen en amendement 28 van mijn eigen fractie beschouwen wij als de hoeksteen van dit proces.
Subsidiariteit in brede zin moet door deze Unie toch worden erkend. Men moet oog hebben voor de politieke en nationale diversiteit van de Europese Unie. Daarnaast moeten in het debat over de toekomst ook de bevoegdheden van de interne politieke eenheden van de lidstaten, niet alleen van de lidstaten zelf, volledig worden meegewogen. In deze verkiezingsperiode is in Schotland een debat aan de gang over de vraag of het Schotse parlement op fiscaal terrein volledig autonoom dient te zijn. Per slot van rekening worden al deze kleine landen steeds autonomer en is het dus essentieel dat die autonomie ook wordt erkend. Het doet mij bijzonder deugd dat de Commissie in haar recente verklaring over belastingharmonisatie duidelijk heeft aangegeven dat er op dit terrein een grote mate van subsidiariteit kan bestaan.

De Voorzitter
Mijnheer MacCormick, het spijt me dat ik vergat te melden dat u gisteren iets speciaals te vieren had. Van harte gefeliciteerd.

Sjöstedt
Mijnheer de Voorzitter, het Verdrag van Nice wordt meestal als uitbreidingsverdrag voorgesteld. Ik vind dat niet juist. Het Verdrag van Nice heeft immers de institutionele problemen die met de uitbreiding verband houden, niet opgelost. Bovendien hebben de meeste zaken die in Nice beslist zijn, niets met de uitbreiding te maken.
Zoals in het verslag wordt opgemerkt, moeten de zetels in het Europees Parlement herverdeeld worden, omdat Hongarije en Tsjechië gediscrimineerd worden. Deze herverdeling kan in de toetredingsverdragen gebeuren. Alle problemen kunnen ook algemeen in de toetredingsverdragen worden geregeld, zoals gebeurde toen bijvoorbeeld Zweden, Oostenrijk en Finland tot de Europese Unie toetraden.
Het Verdrag van Nice gaat eigenlijk in de eerste plaats over iets anders. Het komt erop neer dat de macht van de grote EU-landen versterkt wordt ten koste van de kleine landen. Alle kandidaat-landen behalve Polen zijn daarmee ook de verliezers, aangezien zij tot de kleine lidstaten in de EU zullen behoren. Het besluitvormingsproces in de Raad van ministers wordt ingewikkelder in plaats van eenvoudiger.
Andere kenmerken van het Verdrag van Nice zijn dat de supranationaliteit toeneemt en het vetorecht op verschillende gebieden wordt afgeschaft. Het Verdrag vertoont ook enkele duidelijk federalistisch getinte trekjes, bijvoorbeeld met betrekking tot de steun aan Europese politieke partijen en het nieuwe benoemingsproces van de Europese Commissie, waardoor deze steeds meer op een regering met een premier gaat lijken.
De eigenlijke inhoud van het Verdrag van Nice komt er dus op neer dat de uitgebreide Unie gedomineerd zal worden door dezelfde grote landen die vandaag de Unie overheersen en dat de opmars naar een federale EU-staat verdergaat, zelfs al verloopt die ontwikkeling niet zo snel als sommige leden in dit Parlement wel zouden wensen.
Het is voor mijn partij en voor mij persoonlijk dan ook niet moeilijk in de stemming van morgen tegen het Verdrag van Nice en tegen het verslag te stemmen. Toch bevat het verslag enkele positieve aspecten en is het belangrijk deze naar voren te brengen. Zo worden bijvoorbeeld open bijeenkomsten van de Raad geëist. Het ware logisch geweest dat de beslissing hierover in Nice was genomen en dat de wetgevende vergadering voor het publiek toegankelijk werd gemaakt. Een andere eis betreft een herverdeling van de zetels in het Europees Parlement, wat een noodzakelijke vereiste is voor de democratie.
Wij geloven evenwel niet in de conventiemethode. Wij zien niet hoe een conventie de volgende verdragswijziging zou moeten voorbereiden. Als er dan toch een conventie komt, vinden wij dat het een conventie moet zijn voor de partijen die over het Verdrag beslissen, namelijk de nationale parlementen. Wij hopen dat het Zweeds voorzitterschap en de Zweedse regering geen duimbreed wijken van hun standpunt dat de nationale parlementen het beslissingsrecht over het Verdrag moeten behouden en de ontwikkeling van het verdrag moeten beïnvloeden.
Wat had men in Nice dan eigenlijk moeten doen? Ja, wij hadden graag gezien dat de EU gedemocratiseerd wordt, de macht van de ambtenaren en de Commissie beperkt en de macht van de nationale parlementen uitgebreid wordt, dat er meer openheid kwam en toegang tot de documenten van de Raad, dat de vrije markt niet langer primeert op milieubelangen en sociale aspecten en dat het dogmatisch monetarisme als basis van de monetaire unie ter discussie wordt gesteld. Nu zien wij hoe de sociaal-democratische regeringen overal in Europa beginnen te wankelen. Aan de basis van de EU is eigenlijk niets veranderd tijdens de periode van rood-groene overheersing in de EU. De kansen zijn bijna verkeken en de basis van de Unie heeft zich noch in groene, noch in rode zin ontwikkeld, wat wij betreuren.

Ribeiro e Castro
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, beste collega' s, ik wil hier drie dingen kort en bondig duidelijk maken. Dit verslag gaat niet over het Verdrag van Nice - het gaat over al hetgeen er ná Nice gebeurd is en nog staat te gebeuren. De Top van Laken zal pas einde dit jaar plaatsvinden, maar het beleg van Laken - in politieke zin - wordt nu reeds gelegd. Nice is nog niet eens van kracht, en we marcheren alweer door. De zogenaamde crisis van de Europese Unie is allemaal het gevolg van deze federalistische obsessie. We zouden ons kunnen concentreren op de hervorming van de Europese instellingen, zodat deze beter kunnen functioneren. We zouden daarmee in dit Parlement kunnen beginnen. Het schort hier immers aan democratisch gehalte; het is middelmatig en nauwelijks authentiek. Maar nee hoor! In plaats daarvan willen we al het andere hervormen. U heeft het de godganse tijd over het wijzigen van het evenwicht tussen de verschillende instellingen. En dat is nu juist de oorzaak van de conflicten die iedereen later zegt te betreuren: conflicten tussen de lidstaten, conflicten tussen de instellingen. De strijd om de macht is begonnen.
De federalisten verwijzen graag naar de oprichters. Die zouden ze toch eens goed moeten lezen. Robert Schuman zei in zijn beroemde rede van 9 mei 1950 immers: "De vereniging van Europa kan niet ineens worden verwezenlijkt noch door een allesomvattende schepping tot stand worden gebracht: het verenigd Europa zal moeten worden opgebouwd door middel van concrete verwezenlijkingen, waarbij een feitelijke solidariteit als uitgangspunt zal moeten worden genomen" . Dat lijkt me genoeg om korte metten te maken met dit verslag, dat door en door verwrongen is, zonder enige aandacht voor hetgeen bereikt kan worden met feitelijke solidariteit. Waar is die cohesie nu eigenlijk?
We moeten kanselier Gerhard Schröder daarom dankbaar zijn dat hij één van de mythen van het federalisme - de valse voorstelling als zou het federalisme de kleine en zwakke staten beschermen - voorgoed om zeep heeft geholpen. Dit voorstel gaat over machtsconcentratie, het terugdringen van de rol van de lidstaten en het opgeven van de economische en sociale cohesie. Precies het tegenovergestelde dus.
Wij zijn toegetreden tot een Gemeenschap en niet tot een soort Verenigde Staten van Europa. We willen geen federatie van lidstaten, maar een Unie van de natiestaten die we zijn. Niet meer, maar ook niet minder. Wie heeft ons hier verraden? Wie is erop uit om dit Europa dat zo knap in elkaar is gezet te vernietigen? Het opstellen van een Europese constitutie is een ander waandenkbeeld. Er is geen Europees volk en er kan dus ook geen legitieme Europese grondwetgevende macht zijn. En als er geen Europese grondwetgevende macht is, dan kan er ook geen Europese grondwet zijn. Verdragen moeten worden herzien via nieuwe Verdragen. Er is een Arabisch spreekwoord dat stelt dat "woorden door mensen zijn uitgevonden om te verhullen wat men denkt" ...
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)

Abitbol
Mijnheer de Voorzitter, dit rampzalige Verdrag van Nice waarover wij ons dienen uit te spreken, kan worden samengevat als enerzijds een beetje minder Brussel, waarin ik mij kan vinden, en anderzijds een beetje meer Duitsland. Als Fransman vind ik het moeilijk te begrijpen dat Frankrijk zich er samen met Duitsland voor heeft ingespannen om het fundament onder dit Europese bouwwerk weg te halen. Vijftig jaar lang vormde de gelijkheid tussen Frankrijk en Duitsland de motor van het Europese eenwordingsproces. Zowel gevoelsmatig als rationeel denk ik dat deze pariteit behouden moet blijven. Geografische en historische aspecten rechtvaardigen dit.
Helaas lijkt het Frans-Duitse paar op de koppels waaraan de Franse tekenaar Dubout bekendheid heeft gegeven. Het moge duidelijk zijn wie het hier voortaan voor het zeggen heeft. Ik ben van mening dat alle Fransen zich tegen de ratificatie van dit Verdrag moeten uitspreken, of ze nu voor of tegen de Europese eenwording zijn. Het Verdrag van Nice druist niet alleen in tegen de belangen van Frankrijk zelf, maar vormt ook een bedreiging voor de toekomst van de Europese Unie als geheel. Als ik zo vrij mag zijn, zou ik ook willen aangeven dat ook alle Duitsers zich tegen het Verdrag dienen uit te spreken. Het is immers overduidelijk dat het voordeel dat Duitsland onverwacht naar zich toe wist te trekken uitsluitend te danken is aan de wens van onze beide nationale Daladiers om tegen iedere prijs een akkoord te sluiten.
Mijnheer de Voorzitter, dit Verdrag is niet alleen waardeloos, zoals we de sprekers vanaf alle banken in dit Parlement horen zeggen, het is ook nog eens gevaarlijk. Iedereen is het er dan ook over eens dat het Parlement er goed aan doet "nee" te verkopen aan de politici die in Nice de toekomst van ons continent zo slecht hebben uitgestippeld.

Berthu
Mijnheer de Voorzitter, wij zullen niet voor het verslag van de rapporteurs Méndez de Vigo en Seguro stemmen, aangezien beide heren zich overduidelijk te welwillend opstellen jegens het Verdrag van Nice. Al in het eerste punt willen de rapporteurs ons doen geloven dat deze tekst het laatste obstakel voor de uitbreiding zal wegnemen. Wij zijn een andere mening toegedaan. Dit Verdrag zal de uitbreiding niet vereenvoudigen, maar eerder bemoeilijken. Het protocol op basis waarvan de instellingen dit belangrijke moment moeten voorbereiden is helemaal niet overtuigend. De hervorming van de Commissie zal pas na de uitbreiding plaatsvinden. Bovendien is het nog altijd onduidelijk waaruit deze hervorming zal bestaan. De enige duidelijkheid die we hebben is dat de grote lidstaten hun tweede commissaris moeten opgeven. Dit dient in onze ogen echter nergens toe. Wat betreft de herweging van de zetels in het Europees Parlement en van de stemmen binnen de Raad, zien we dat niet langer de lidstaten, maar de volkeren het uitgangspunt van de Gemeenschap zullen vormen.
In feite vormt het streven naar een superstaat een rechtvaardiging voor vrijwel alle bepalingen van het Verdrag van Nice die betrekking hebben op de versterking van de instellingen en de supranationale procedures. Zo zullen straks de meeste belangrijke soevereiniteitsvraagstukken aan stemmingen bij gekwalificeerde meerderheid onderworpen worden. Ik denk hierbij bijvoorbeeld aan de Commissie, die straks bij gekwalificeerde meerderheid benoemd zal worden, met als gevolg dat het college op termijn zal worden omgevormd tot Europese regering en de filosofie achter onze instellingen, zoals wij die tot op heden kennen, radicaal zal wijzigen. Deze ontwikkeling richting een superstaat is gebaseerd op de diep gewortelde overtuiging bij de federalisten dat een toenemende heterogeniteit binnen Europa beantwoord moet worden met een hogere mate van centralisatie. Wij denken dat deze overtuiging de uitbreiding zal bemoeilijken en bovendien het democratisch tekort binnen de huidige Unie zal vergroten.
Dit is het standpunt dat de delegatie van de Beweging voor Frankrijk binnen het Europees Parlement inneemt en via een alternatief verslag over het Verdrag van Nice naar buiten heeft gebracht. Mijnheer de Voorzitter, ik zal u dit verslag, dat wij prefereren boven dat van de heren Méndez de Vigo en Seguro, doen toekomen.

Maij-Weggen
Mijnheer de Voorzitter, Nice was gewoon geen succes. Zelden heeft een Europese Top plaatsgevonden die zulke heftige naweeën heeft opgeleverd en meestal gebeurt dat bij heel problematische bevallingen.
Presidenten, een Bondskanselier, eerste ministers en ministers van Buitenlandse Zaken buitelen over elkaar met artikelen in prominente kranten, met redes voor prestigieuze instituten en met verklaringen over hoe het eigenlijk in Nice had gemoeten en wat eigenlijk de toekomst van Europa zou moeten zijn. Het zou veel beter zijn geweest, Voorzitter, als dat werk vóór Nice had plaatsgevonden en niet daarna. Dat zou misschien dit debacle hebben kunnen voorkomen.
Er is heel veel misgegaan in Nice, maar de meest ernstige fouten zijn toch wel de gecompliceerde besluitvorming die is gecreëerd, nog ingewikkelder en nog onbegrijpelijker dan die al was, en het feit dat op een aantal punten een gekwalificeerde meerderheidsstemming is besloten zonder instemming van het Europees Parlement. Als zoiets in een ontwikkelingsland gebeurt, zeg je: het wordt tijd voor een good governance-programma.
Het is dus maar het beste om niet meer om te kijken, maar vooruit te kijken en Nice te verbeteren. In dit verband is het prima dat Bondskanselier Schröder de ideeën van de EVP uit de jaren '70 en '80 heeft overgenomen en een nieuw jasje heeft gegeven. Collega Barón Crespo vroeg zich af waar de voorstellen van de EVP-presidenten en minister-presidenten bleven: versterking van de Europese Commissie, een Europees Parlement met sluitende bevoegdheden, een Raad die in het openbaar moet vergaderen in de vorm van een Senaat of de Bondsraad. Die ideeën verdedigt onze EVP, partij en fractie, al sinds de jaren '70 en '80. De vraag is nu hoe je moet bereiken dat die dingen ook echt gebeuren. Wij zien niet zo veel in wijze mannen - wij hebben al 20 van die comités gehad sinds 1979 - of in een forum dat je altijd wel kunt organiseren. Er moet gewoon een convent worden ingesteld van nationale parlementen en het Europees Parlement: dan zijn ten minste die nationale ministers, wanneer zij in de Europese Top vergaderen, gedekt door nationale parlementen.
Voorzitter, mevrouw de voorzitter van de Raad, het zou beter zijn als u dat idee overnam. Ik wens u veel sterkte in Göteborg en ik hoop dat er een convent uitkomt. Dat lijkt mij de beste oplossing.

Corbett
Mijnheer de Voorzitter, toen de rapporteurs met dit verslag begonnen, leek het er even op dat het Parlement het Verdrag van Nice uiteindelijk zou verwerpen. De politici die van mening waren dat het Verdrag te ver ging spanden samen met degenen die vonden dat het juist niet vooruitstrevend genoeg was. Het is dus aan de rapporteurs te danken dat zij het Parlement naar een heel verstandige analyse van het Verdrag en tevens tot een voortgangsstrategie hebben geleid.
Zoals we zojuist in dit debat hebben kunnen horen, geloven sommige mensen nog steeds dat door middel van dit Verdrag een gecentraliseerde supermacht wordt gecreëerd. Ik vind het werkelijk onbegrijpelijk hoe zij na het lezen van het Verdrag van Nice nog zo heilig van dat idee overtuigd kunnen zijn. Ook buiten dit Parlement doet deze misvatting de ronde. Zo heeft de Britse conservatieve partij tijdens haar campagne voor de Britse nationale verkiezingen verklaard dat als het Verdrag van Nice in werking zou treden, zij het niet zou ratificeren. Dat geldt overigens niet voor hun afgevaardigden in dit Parlement, of in ieder geval niet voor al hun afgevaardigden. Ik heb gezien dat de twee Britse conservatieve afgevaardigden in de commissie voor het verslag-Méndez de Vigo/Seguro hebben gestemd, iets waarvoor ik mijn waardering wil uitspreken. Maar de conservatieven in Groot-Brittannië hebben dus het idee gelanceerd dat we met dit Verdrag een supermacht willen creëren. Dat is echt klinkklare onzin en het oogst ook niet veel waardering bij de Britse kiezer. De bevolking doorziet deze kletspraat natuurlijk wel.
Als u achter u kijkt, ziet u dat de Ierse vlag in de vlaggenverzameling is gestoken op de plaats waar zich normaliter de Europese vlag bevindt, daar in het midden. Dat is waarschijnlijk omdat Ierland de enige lidstaat is waar over het Verdrag van Nice een referendum wordt gehouden. Waarom houdt Ierland een referendum? Waarom niet Denemarken en de andere lidstaten? Juist omdat door het Verdrag van Nice geen verdere bevoegdheden naar de Europese Unie worden overgedragen. Het is geen centraliserend verdrag en dat weten de tegenstanders maar al te goed.
Voor anderen is het Verdrag van Nice een teleurstelling. Volgens hen gaat het Verdrag niet ver genoeg en bevat het een aantal twijfelachtige compromissen, zoals ten aanzien van de stemming in de Raad en de extra zetels in het Europees Parlement. Wij hebben in de commissie na verloop van tijd beseft dat het Verdrag ook veel positieve punten bevat. Maar wie van mening is dat het op bepaalde punten tekort schiet, die kan maar beter het proces van 2004 aangrijpen om er verbeteringen in aan te brengen. De verwerping van Nice zou tot vertraging en verwarring hebben geleid. 2004 biedt ons de mogelijkheid de Verdragen - door de voorzitter van de Raad aangeduid als de Europese grondwet - te verbeteren. Deze moeten inderdaad worden verbeterd, maar dat geldt ook voor de manier waarop wij die verbetering verwezenlijken. Om te beginnen moeten we ons voorbereiden op een IGC. Met alle respect voor de heer Gunnar Lund: deze IGC dient niet alleen de gebruikelijke vertegenwoordigers van de Ministeries van Buitenlandse Zaken te omvatten, maar dient een breder en representatiever orgaan te worden. Vandaar dat het Parlement geen genoegen neemt met een forum, maar van de Raad een conventie eist. Het forum is de brede discussie met de burgermaatschappij. We hebben een middel nodig waarmee die discussie kan worden vertaald in een aantal conclusies waarmee de IGC aan de slag kan. Dat is wat we nodig hebben. Uiteindelijk kunnen tijdens de IGC de hoofdlijnen uit de discussie worden gedistilleerd...
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)

Malmström
Mijnheer de Voorzitter, een groot aantal dingen in het Verdrag van Nice zijn duidelijk. Het is positief dat de formele belemmeringen voor de uitbreiding uit de weg zijn geruimd en dat de Unie constitutioneel klaar is voor haar belangrijke taak die erin bestaat Europa te herenigen. Nu hopen wij dat er ter gelegenheid van de Top van Göteborg over enkele weken een duidelijker tijdschema en een datum komt.
Het Verdrag bevat echter ook grote problemen. De besluitvorming is niet vereenvoudigd, niet efficiënter en nauwelijks beter te begrijpen voor de burgers. Democratisch gezien laat het veel te wensen over. Ook in de toekomst zullen nog teveel beslissingen in de Raad achter gesloten deuren worden genomen, zonder de controle, inzage en participatie van het Europees Parlement.
De methode van de intergouvernementele conferentie doet een beetje denken aan de verkiezing van de paus. De afgevaardigden onderhandelen gedurende meerdere etmalen achter gesloten deuren, terwijl de buitenwereld ongeduldig op het witte rooksignaal wacht, waarmee aangegeven wordt dat een compromis gevonden is. Op dit ogenblik weet niemand wat er gebeurt. Nu zal het volgend verdrag blijkbaar op een andere manier worden voorbereid, samen met de burgers. Het is belangrijk deze gelegenheidstoespraken in het achterhoofd te houden wanneer de plannen voor Laken worden gesmeed. Misschien komt er ondanks alles toch een conventie. Het is immers geen geheim dat een meerderheid van de leden in dit Parlement daar voorstander van is. Het is de meest open en democratische manier om voorstellen voor te bereiden. Nu gaat het gerucht dat het een conventie zou zijn zonder regeringsafgevaardigden. Wat wordt het dan? Een debatclub, een alibi dat de ministers zoals gewoonlijk negeren? Dat is geen goede oplossing!
Het is ook tijd om Nice achter ons te laten en naar de toekomst te kijken. Dat doen wij in het Europees Parlement ook, misschien niet zoveel vandaag, maar wij zullen het meer gaan doen. Een aantal regeringsleiders doen het ook. Ik hoop bovendien dat meer regeringsleiders en ministers aan het debat over de toekomst van Europa zullen deelnemen.
De minister van Buitenlandse Zaken had het over het begrip federalisme en de verschillende gevoelens die het oproept. Wat zij zei, is waar en de inhoud is uiteraard belangrijker dan de naam. Federalisme met zijn verschillende interpretaties is echter een visie over een democratischer Europa. Er zijn verschillende visies omtrent het Europees project nodig voor het Europees debat, opdat de burgers langzamerhand weten over welke zaken ze een standpunt moeten innemen.

Frassoni
Mijnheer de Voorzitter, met deze resolutie, die wij steunen, bekrachtigt het Europees Parlement dat het een volwaardige deelnemer is aan de beslissingen over de toekomst van de Unie, hoewel veel regeringsvertegenwoordigers nog denken dat het hun exclusieve voorrecht is. Daarvoor doen we een beroep op de Commissie, op de nationale parlementen en op die regeringen die weten dat een echte democratie op Europees niveau in het belang van hun burgers is - misschien niet in het belang van hun regeringen maar zeker in het belang van hun burgers -, een beroep op die regeringen die niet meer geloven in het sprookje van de mystieke almacht van de soevereine staat en die zich hebben geschaamd voor het gesjacher in Nice.
Wij willen dat deze regeringen zich samen met ons inzetten voor twee dingen: een grondwet en een conventie. Wij rekenen op hen.

Seppänen
Mijnheer de Voorzitter, het Verdrag van Nice was een coup van de grote landen die ten koste van de kleine landen meer stemmen toebedeeld kregen. De grote landen kregen ook een nieuw, op bevolkingsaantallen gebaseerd vetorecht. Als motivatie voor het Verdrag van Nice zijn de behoeften van de uitbreiding aangevoerd. De leiders van de kleine landen hebben het principe aanvaard dat het aantal stemmen van de grote landen toeneemt ook al zou de Europese Unie zich niet uitbreiden. Alleen al deze foute inschatting van de leiders van de kleine landen is voldoende reden het Verdrag van Nice te verwerpen. De in Nice aangenomen verklaring nr. 23 vergroot de federalistische druk om een supranationale grondwet voor de Europese Unie te aanvaarden en voor de voorbereiding daarvan de zogeheten conventiemethode te gebruiken. Die methode is onparlementair en ondemocratisch. Het Verdrag van Nice steunt het Duitse model van een bondsstaat en erkent niet de eis van de Franse premier om te komen tot een Europa van zelfstandige staten.
Dit verslag steunt de ontwikkeling in de richting van een bondsstaat en moet derhalve worden verworpen. In de nationale parlementen zou het Verdrag van Nice moeten worden verworpen. De Ierse democraten krijgen met het referendum de kans het Verdrag door directe democratie te verwerpen, en ik wens ze hierbij veel succes. Elders durft men de burgers, de enige actoren in de democratie, niet naar hun mening te vragen.

Segni
Mijnheer de Voorzitter, ik behoor tot de leden van dit Parlement die helemaal niet tevreden zijn over Nice. Ik heb een schriftelijke resolutie getekend, en ik hoop dat zoveel mogelijk leden die zullen tekenen, waarin letterlijk wordt gezegd: "beschouwt het Verdrag van Nice als een achteruitgang voor de Europese instellingen". Nice kan echter niet meer worden teruggedraaid. We moeten nu naar de toekomst kijken en zorgen dat het Parlement en de Europese instellingen zich richten op een grondwet, die niet meer van bovenaf wordt opgelegd maar van beneden komt. Ik geloof daarin en ik geloof ook dat het een belangrijke mijlpaal is, een mijlpaal die de nationale staten niet uitwist maar de Europese volkeren verenigt in een groter geheel, of in elk geval de volkeren die daarvoor voelen.
Dat leek de weg die voor ons lag, maar het heeft geen zin de nieuwe feiten voor ons te negeren: de verklaringen die premier Jospin de laatste dagen heeft afgelegd, gaan in tegengestelde richting. In de verklaringen van de Franse regering wordt niet gesproken, geen gewag gemaakt van een streven naar een Europese grondwet op basis van het Europees Verdrag. Als ik het goed heb begrepen - maar zo zijn de verklaringen geïnterpreteerd - wordt daarin juist het tegendeel beweerd. Dat is een nieuw politiek feit van enorm belang, waar we niet omheen kunnen.
Ik hoop dat dit niet het toekomstige standpunt van Frankrijk is. Ik hoop ook dat de Franse president deze koers zal corrigeren. Daarvoor heeft hij de bevoegdheden. Als morgen de resolutie-Seguro wordt aangenomen, die wat mij betreft nog harder had mogen zijn, moeten we ons realiseren dat ons voorstel ingaat tegen de recente verklaringen van premier Jospin en de Franse regering. Ik hoop daarom dat het Parlement en de Commissie zullen vasthouden aan de resolutie die morgen in deze Vergadering zal worden aangenomen.

Belder
Mijnheer de Voorzitter, als spiegel een korte historische schets: Nederland bestond in de 17e eeuw uit zeven provinciën, die elk zelfstandig en soeverein waren. Alleen bepaalde aangelegenheden werden door een gezamenlijke autoriteit geregeld.
Hoe was nu besluitvorming in die tijd geregeld? Iedere provincie had bij alle besluiten het vetorecht. Bovendien waren de vertegenwoordigers niet bevoegd hun provincie te binden. Binding aan een besluit kwam enkel tot stand na goedkeuring van de provincie. U kunt zich voorstellen dat dat in een tijd van koetsen, trekschuiten en postduiven heel wat vertraging opleverde. Toch was Nederland in die tijd een welvarende wereldmacht, en kende het land relatief veel vrijheid. Kennelijk was het ingewikkelde staatkundige systeem daar geen beletsel voor.
In dit Parlement zien velen de toekomst van de Europese Unie somber in. Alleen bij verdergaande centralisatie en verdieping zou de Europese Unie niet vastlopen. Dat waag ik te betwijfelen. Besluitvorming zal vooral van consensus onder regeringen afhangen. Het verleden leert dat die ook bij unanimiteit wel te bereiken is.
Belangrijker is echter de toekomstige stabiliteit van de Europese Unie. Die is grotendeels afhankelijk van de mate waarin haar besluiten als legitiem worden ervaren. De legitimiteit van de Europese Unie is een veel groter probleem dan haar ingewikkelde staatkundige constructie. Vergroting van legitimiteit van besluitvorming wordt echter niet bereikt met centralisatie. Oog voor dat punt mis ik schrijnend in het verslag-Méndez de Vigo/Seguro. Daarom zal ik tegen dit verslag stemmen.

Sichrovsky
 Mijnheer de Voorzitter, ik wil de rapporteurs feliciteren met hun objectieve, interessante verslag. Het onderhavige verslag is misschien toch iets wat we aan Nice te danken hebben. Het is nu aan degenen die voor de verdere ontwikkeling verantwoordelijk zijn, om op basis van dit verslag een passend vervolg hieraan te geven. Wat ons betreft zijn de volgende aspecten belangrijk: De verdeling van de bevoegdheden tussen de EU en de lidstaten, die het begin zou kunnen vormen van een grondwetproces; de vereenvoudiging van de Verdragen zodat deze beter naar de bevolking toe gecommuniceerd kunnen worden en zodat de betrokkenen ook begrijpen waar het om gaat; de integratie van de nationale parlementen in een verenigd Europa om de burgers er niet alleen bij te betrekken, maar ook enthousiaster te maken voor een verenigd Europa en tot slot uiteraard het Handvest van de grondrechten. Mijn collega Voggenhuber sprak nogal vertwijfeld over de verkiezingsprocedures in Oostenrijk en Italië. Ik zou hem er echter graag aan willen herinneren dat de door hem zo beklaagde Europese democratie met name draait om het respecteren van de wil van de kiezers.

Schleicher
 Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, de beide rapporteurs, Iñigo Méndez de Vigo en António José Seguro, hebben de moeilijke taak uitgevoerd om de resultaten van de Topontmoeting in Nice in december 2000 te evalueren zonder iemand pijn te doen. Daarbij hebben ze tegelijkertijd bakens voor de toekomst gezet en de wensen van het Europees Parlement tot uiting gebracht. Ik wil ze daarvoor van harte bedanken!
De geringe politieke afstand tot de eigen regering in het land van herkomst speelt bij de evaluatie van de resultaten van Nice uiteraard in bepaalde mate mee. Of de werkwijze om twee rapporteurs uit verschillende fracties te benoemen ook in de toekomst zinvol is voor het Europees Parlement, moet nauwkeurig onderzocht worden. Als ondervoorzitter van de Commissie constitutionele zaken had ik op duidelijkere taal gehoopt. Ik weet dat ik daarin gesteund word door een groot deel van de Fractie van de Europese Volkspartij en niet alleen door Duitse collega's. Naar onze mening zijn de resultaten van Nice niet toereikend om de institutionele voorwaarden te creëren voor de uitbreiding. Wij betreuren dat, omdat we die uitbreiding juist graag willen en liefst zo snel mogelijk. Ons voorbehoud richt zich met name op de gecompliceerde stemprocedure in de Raad, maar ook op het aantal afgevaardigden en op de samenstelling van het Europees Parlement. Aangezien er pas sprake is van een regeling in 2009, is die samenstelling ontoereikend omdat er tot die tijd juridische problemen ontstaan, kandidaat-landen onrechtvaardig behandeld worden en doordat bovendien het democratisch tekort blijft bestaan, omdat de medebeslissingsprocedure niet gekoppeld wordt aan de stemming bij gekwalificeerde meerderheid in de Raad.
In Nice zijn vier thema's aangegeven voor de volgende Intergouvernementele Conferentie. Voor ons is de afbakening van de bevoegdheden daarvan het belangrijkste. Deze moet geregeld zijn voordat de eerste landen toetreden. Helaas is er in het voorstel steeds weer sprake van een grondwet. Ik breek hier een lans voor het veel duidelijkere juridische begrip 'constitutioneel verdrag'. Tot slot het allerbelangrijkste: de komende Intergouvernementele Conferentie moet niet alleen beter worden voorbereid, zij moet ook aan het eind van 2003 afgerond zijn. Dat betekent dat uiterlijk tijdens de Europese Raad in Laken eind 2001 de richting bepaald moet zijn van zowel de vorm van de Conventie als van het tijdpad en de inhoud.

Poos
Mijnheer de Voorzitter, ondanks mijn beperkte spreektijd wil ik allereerst van de gelegenheid profiteren om onze beide rapporteurs lof toe te zwaaien. Ze zijn erin geslaagd om een grote meerderheid van de afgevaardigden achter zich te krijgen over een ontwerpverdrag dat op het eerste gezicht onverdedigbaar leek. Nice was immers de Top waarop het eigenbelang, of beter gezegd het nationale egoïsme, zegevierde. De agenda was beperkt tot de onverkoopbare overblijfselen van Amsterdam en bood derhalve geen gelegenheid voor grote voornemens of enthousiasmerende ideeën. We kunnen nu de follow-up van Nice aangrijpen om het primaat van de politiek opnieuw te bevestigen.
Alvorens we opnieuw een institutioneel proces ingaan, dienen we eerst duidelijk te omschrijven waarom we meer Europa willen, namelijk om onze fundamentele waarden en ons sociaal model te kunnen verdedigen en te consolideren, om de Europese Unie meer gewicht te kunnen geven en soms ook meer tegengewicht in de internationale politiek, en om luid en duidelijk te kunnen bevestigen dat de interne en externe solidariteit de boventoon dienen te voeren in plaats van het alom aanwezige egoïsme.
Wij hebben geen nieuwe instellingen nodig, maar dienen de bestaande institutionele driehoek te versterken. Allereerst moeten wij een manier vinden waarop we de burgers beter bij de voorbereiding van de toekomst van de Unie kunnen betrekken. De nieuwe methode van de conventie die door onze beide rapporteurs zo warm wordt aanbevolen, kan ons hierbij helpen. Een nieuwe methode en een flinke geestesinspanning kunnen een frisse wind doen waaien en de oude methode van intergouvernementele onderhandeling vervangen. Om deze nieuwe cyclus van Europese eenwording in te luiden dienen we gebruik te maken van onze verbeeldingskracht, in de eerste plaats door "ja" te zeggen tegen de conventie.

Esteve
Mijnheer de Voorzitter, de subnationale politieke realiteit komt in dit verslag niet ter sprake. Daarom hebben wij amendementen ingediend: omdat in het onderhavige verslag geen gewag wordt gemaakt van de genoemde realiteit en omdat het belangrijk is dat het subnationale niveau, de constitutionele regio's, aan dit voorafgaande debat deelnemen en bij de conventie worden betrokken. Dat is de wens van vele Europeanen. Daarom dienen wij niet alleen deze amendementen in, maar hebben de hoogste vertegenwoordigers van de belangrijkste Europese regio's - Catalonië, Beieren, Schotland, Noord-Rijnland-Westfalen, Salzburg, Wallonië en Vlaanderen - afgelopen maandag een onderhoud met de Belgische premier, de heer Verhofstadt, gehad om hem dit probleem voor te leggen. Indien de ingediende amendementen worden aangenomen, zal de bedoelde realiteit op bevredigende wijze tot haar recht komen en zal een afdoende werking van het subsidiariteitsbeginsel worden gegarandeerd.
Mijnheer Méndez de Vigo, dit verslag boezemt velen onder ons hoop in. Wij hopen dan ook van het harte dat het een weg en geen pleisterplaats wordt. Mijn oprechte felicitaties, zowel aan u als aan de heer Seguro.

Ahern
Mijnheer de Voorzitter, er is veel kritiek geleverd op het Verdrag van Nice, niet alleen in dit Parlement, maar in geheel Europa. De nachtelijke besprekingen in rokerige kamers waarmee de onderhandelingen over het Verdrag werden afgerond hebben het imago van de Europese Unie geen goed gedaan. Het is beneden de waardigheid van een Unie van 350 miljoen mensen.
Bij Nice hadden aansprakelijkheid en democratie centraal moeten staan. Het liep echter alles uit op een mislukking, met onder andere als eindresultaat dat Ierland het automatisch recht op het leveren van een commissaris kwijtraakt. Ondanks de scherpe uitlatingen van een aantal politici hier ben ik ervan overtuigd dat Ierland op 7 juni tegen Nice zal stemmen en dat men in geheel Europa blij zal zijn met het resultaat.
Door middel van het Verdrag van Nice kan een centrale groep lidstaten een afgescheiden harde kern vormen. Zij hebben de EU-instellingen overvallen, en daardoor zullen sommige lidstaten tweederangsleden worden, waaronder ook de nieuwe kandidaat-lidstaten.
We hebben een Europa nodig dat aansprakelijk is, dat de mensenrechten centraal stelt en ook op het terrein van de sociale en milieurechten vooruitgang biedt. De Europese Unie heeft oude vijanden samengebracht en een vreedzame samenwerking tot stand gebracht; nu wordt zij gemilitariseerd. Door het Verdrag van Nice zou een aantal lidstaten kunnen overgaan tot de ontwikkeling van een nucleaire strijdkracht, zelfs al stuit dat op verzet bij de andere lidstaten. Daar moeten we toch niet aan denken.

Figueiredo
Mijnheer de Voorzitter, ik ben het met dit verslag niet eens, en wel om drie fundamentele redenen. Mijn eerste bezwaar geldt het feit dat de inhoud van het Verdrag van Nice geëvalueerd wordt vanuit een maximalistisch standpunt. Zo bezien zijn de in Nice bereikte resultaten weinig avontuurlijk en onvoldoende. Maar we zouden eigenlijk de federalistische ontwikkelingen moeten bekritiseren. Daarmee wordt namelijk afbreuk gedaan aan de fundamentele belangen van een aantal lidstaten, zowel bestaande als potentiële. De toetredende landen hebben immers niet kunnen meebeslissen over de wijzigingen die voor hen wel degelijk gevolgen zullen hebben. Met betrekking tot het Europees Parlement is het onaanvaardbaar dat er kritiek geleverd wordt op de in Nice bereikte overeenstemming dat het aantal afgevaardigden vergroot moet worden. De bedoeling daarvan is namelijk om na uitbreiding een pluralistischer samenstelling van het Parlement mogelijk te maken. Daarna wordt in het verslag een halfhartige poging gedaan althans enig recht te doen aan het aantal afgevaardigden voor Hongarije en de Tsjechische Republiek. Dat is toch wel het minste!
Mijn tweede bezwaar betreft de versnelling van het voorbereidingsproces voor het nieuwe Verdrag op een tijdstip dat het Verdrag van Nice nog niet eens door de nationale parlementen van de lidstaten is geratificeerd. We mogen niet aandringen op het aanvaarden van een voorstel waarmee de voorbereiding van de herziening van het Verdrag zo snel wordt doorgevoerd dat we daarmee eind 2003 al gereed kunnen zijn. Dat is onaanvaardbaar, ook al omdat de toetredende landen op die wijze niet op voet van gelijkheid kunnen participeren.
Het derde bezwaar geldt de methode die men voor het opzetten van het Handvest wil volgen. Die methode sluit anders gerichte partijen uit, en daarmee wordt het pluralisme en een werkelijke onafhankelijke en democratische deelname van de nationale parlementen op de helling gezet.

Muscardini
Mijnheer de Voorzitter, we zien met belangstelling dat de regeringen over de toekomst van de Unie beginnen te discussiëren. Na de voorstellen van minister Fischer en kanselier Schröder heeft deze week premier Jospin stelling genomen voor een toekomstig Europa op basis van de nationale staten. Ik was ingenomen met dat nieuws, omdat ik tot de Fractie Unie voor een Europa van Nationale Staten behoor, maar ook omdat ik sinds ik in dit Parlement zit, sinds twaalf jaar, de stelling verdedig dat we een politieke unie kunnen creëren zonder de nationale staten aan te tasten. Een federatie van staten waarin het subsidiariteitsbeginsel en de nationale verschillen in acht worden genomen zou een verrijking zijn van het verenigd Europa en voor de Europese volkeren.
Ik ben het niet eens met de nadruk op de conventie als voorbereiding van de zoveelste toekomstige intergouvernementele conferentie, want een Parlement dat geen komma kan veranderen aan de ontwerptekst van de conventie wordt een democratische farce. Dat hebben we al eerder meegemaakt. We willen niet dat we ook bij het project voor de toekomst van de Unie alleen maar onze instemming mogen geven. Dat is zoveel als zeggen: jullie kunnen discussiëren zoveel je wilt, maar de tekst kunnen jullie niet veranderen. De beslissing over de toekomst van Europa mag niet alleen aan een conventie worden toevertrouwd, hoe verlicht en deskundig die ook is, maar moet het voorrecht blijven van de vertegenwoordigers van de instellingen en de door het volk gekozen afgevaardigden.
We zijn ook verbaasd dat er al wordt gesproken over de rol van de nationale parlementen nog voordat ons eigen Parlement eindelijk de voorrechten krijgt die toekomen aan een instelling die door middel van rechtstreekse algemene verkiezingen wordt gekozen. Laten we beginnen het democratisch tekort op te heffen, waarover al sinds de tijd van Altiero Spinelli wordt gesproken, een democratisch tekort dat er nog steeds is: het lukt ons niet het weg te werken omdat we te veel praten en te weinig doen!

McMillan-Scott
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de heer Méndez de Vigo en mevrouw Seguro gelukwensen met hun gezamenlijk verslag en het werk dat zij daarvoor hebben verzet. Tevens wil ik de Commissie constitutionele zaken en de andere commissies die voor dit debat voorbereidend werk hebben verricht, bedanken. Het werk is verricht door de commissies, nu moeten we daarover tijdens de plenaire vergadering een besluit nemen. De conservatieve parlementsleden zullen zich tegen dit verslag verzetten. Daarmee willen zij over het Verdrag van Nice geen oordeel vellen, maar juist een impuls geven tot een herziening van de procedures ter voorbereiding op de volgende IGC. De conservatieven willen hiermee tevens de discussie aanzwengelen over de wijze waarop de publieke bewustwording en de deelname aan het post-Nice debat kunnen worden vergroot.
Het verslag wordt gekenmerkt door het voorstel voor een conventie ter voorbereiding op de komende intergouvernementele conferentie. Deze conventie zou moeten bestaan uit vertegenwoordigers van de Commissie, de nationale regeringen, het Europees Parlement en de nationale parlementen en moet de agenda en de voorstellen voor de komende IGC voorbereiden. We zijn er echter niet van overtuigd dat dit de juiste aanpak is. Bovendien bevat het verslag een aantal bepalingen waarmee wij conservatieven niet kunnen instemmen, zoals het opnemen van het Handvest van de grondrechten in het Verdrag of de uitbreiding van stemming met gekwalificeerde meerderheid op het gebied van belastingen.
Ondanks de connotaties die aan het onderwerp kleven, bevat het verslag geen expliciet "ja" of "nee" tegen het Verdrag van Nice. Wel worden de belangrijke thema' s voor de volgende IGC - uitbreiding van de democratie en transparantie - aangekaart. We zijn van mening dat de volgende IGC heel spoedig moet plaatsvinden. Ik ben het dan ook eens met dat deel van het verslag waarin hiertoe een oproep wordt gedaan. Door een spoedige IGC wordt de Europese bevolking - en tegen die tijd hopelijk ook een aantal kandidaat-lidstaten - immers bij de vele keuzes betrokken. Hun keuze kunnen zij dan maken bij de volgende Europese verkiezingen. Ik zie uit naar het debat dat tegen die tijd zal plaatsvinden.

Carnero González
Mijnheer de Voorzitter, het Verdrag van Nice is tegelijkertijd een mislukking en een nieuwe kans. Een mislukking omdat het de Unie, bij gebrek aan diepgaande hervormingen, niet in de gelegenheid stelt om een afdoend antwoord op de huidige en toekomstige uitdagingen te bieden. Zo wordt de medebeslissingsprocedure bijvoorbeeld niet aanvaard als algemene norm en is het Handvest van de grondrechten niet in het Verdrag opgenomen.
Nice biedt evenwel ook uitzicht op nieuwe mogelijkheden. De oproep om een volgende IGC op te starten opent de deur naar een nieuwe cyclus in het Europese integratieproces. De bedoeling is dat wij voldoen aan de behoeften van de burgers, paal en perk stellen aan het democratisch tekort, het Europees sociaal model ontwikkelen, met eigen voorstellen bijdragen aan de regulering van de globalisatie en de uitbreiding tot een goed einde brengen zonder dat de EU tot een vrijhandelszone beperkt blijft.
Vandaag de dag komt het er meer dan ooit tevoren op aan om te ijveren voor meer en beter Europa, voor meer Europees beleid met meer Europese beleidsmaatregelen, voor een uitgebreide federale politieke Unie met meer democratie en efficiëntie. De toekomst is zeker niet gebaat bij een uitholling van de bestaande structuren en renationalisatie van terreinen als het cohesiebeleid. Integendeel, de Unie heeft behoefte aan een economische regering ter ondersteuning van de euro, een verregaande ontwikkeling van het sociale Europa en een op de werkelijkheid afgestemde toereikende en progressieve begroting.
Deze nieuwe cyclus moet uitmonden in de opstelling van een Europese grondwet op grond van een volledig democratisch proces dat veel verder reikt dan Nice. Hiertoe dient een conventie te worden ingericht waarin de Raad, de Commissie, het Europees Parlement - waarvan de samenstelling in dit verband definitief moet worden vastgesteld - en de nationale parlementen op voet van gelijkheid vertegenwoordigd zijn. De conventie wordt geacht een grondwetsvoorstel uit te werken dat vóór de Europese verkiezingen formeel door een IGC moet worden goedgekeurd.
Door morgen massaal voor het uitmuntende verslag van de heren Méndez de Vigo en Seguro te stemmen - die ik overigens van harte met hun werk feliciteer - roept het Parlement de regeringen op om deze taak in Laken op zich te nemen. Wij vertrouwen erop dat de nationale parlementen ons voorbeeld zullen volgen. Laten we hopen dat de regeringen de boodschap ditmaal begrijpen: grondwet en conventie in plaats van verdragen en intergouvernementele manoeuvres. Laten we hopen dat zij niet opnieuw al te terughoudend reageren op de gigantische uitdagingen die ons te wachten staan.

Dybkjær
Mijnheer de Voorzitter, een niet bijzonder fraaie procedure, en een nog slechter resultaat, zeggen verschillende parlementsleden om verschillende redenen. Misschien wel, maar democratie is nu eenmaal mensenwerk en niets meer dan dat. Eén ding is echter zeker. Degenen die tegen het Verdrag van Nice stemmen, stemmen tegen een snelle aanpak van de momenteel belangrijkste taak van de EU: de uitbreiding. Zo simpel is dat, ongeacht de reden waarom iemand tegen stemt. Degenen die de regels opstellen, hebben het Verdrag van Nice bestempeld als keerpunt van de uitbreiding, en zo is het, ook al zijn anderen misschien voor andere regels. We kunnen voor de toekomst wel proberen nieuwe regels op te stellen, maar dan regels die niet alleen ons aangaan maar vooral ook de burgers erbij betrekken. Ik roep hierbij de media op om mee te werken in dit proces, en hun taak van public service voor één keer serieus te nemen.

Lindh
Mijnheer de Voorzitter, het verheugt mij dat er zoveel leden aan dit debat deelnemen, waardoor het langer duurt dan gepland. Daardoor moet ik het debat helaas voor het einde verlaten om het laatste vliegtuig naar Zweden niet te missen.
Als we terugkeren naar het begin van het debat en de eerste sprekers, weet ik niet of ik de heer Cox een Ierse pub met bier of de heer Voggenhuber een Europese bazaar kan beloven, maar zoals ik in mijn inleiding zei, geloof ik als Zweeds minister van Buitenlandse Zaken in een echt open forum, een conventie. Ik ben het eens met de opmerking van de leden Poettering, Barón Crespo, Kaufmann en anderen dat een conventie een belangrijk onderdeel van de voorbereidingen is. Wij moeten echter tevens openstaan voor andere voorbereidingen zoals nationale comités en debatten, technische werkgroepen en dergelijke.
Ik kom terug op de vergelijking die de heer Cox maakte met de Ierse pub, waar het bier voor de conventie stond. Ik heb ook Ierse pubs bezocht en kan beamen dat bier er de belangrijkste rol speelt, maar er is ook altijd mogelijkheid om mineraalwater, vruchtensap of wijn te bestellen. Waarom kunnen wij niet dezelfde royaliteit aan de dag leggen voor de voorbereiding van de intergouvernementele conferentie?
De beslissing in hoeverre een conventie wenselijk is, moet in Laken worden genomen, maar ik hoop dat wij in Göteborg reeds de juiste koers kunnen bepalen.
Ik wil nog even ingaan op de kritiek op het Verdrag van Nice. De conclusie van verschillende sprekers dat het besluitvormingsvermogen met het Verdrag van Nice verslechterd is, vind ik wat overhaast. Wij weten immers dat de problemen ontstaan wanneer een besluit unaniem moet worden goedgekeurd. Nu worden op veel meer gebieden besluiten met gekwalificeerde meerderheid genomen. Nu is het in de praktijk vaak zo dat voor een zaak waarover met gekwalificeerde meerderheid gestemd mag worden, compromissen en beslissingen worden uitgewerkt, waardoor een formele stemming hoogst ongebruikelijk is. Als we het Verdrag van Nice beoordelen in het licht van het besluitvormingsvermogen, dan durf ik te zeggen dat er in de praktijk veel verbeterd is.
Voorts ben ik het eens met de sprekers die van oordeel zijn dat Nice doorslaggevend was voor de verdere voorbereiding van de uitbreiding. Het Verdrag is dan ook van groot belang opdat de uitbreiding de allerbelangrijkste kwestie voor de Unie blijft. Als fungerend voorzitter van de Raad verheugt het mij te kunnen meedelen dat de lidstaten een overeenkomst hebben bereikt betreffende het vrije verkeer voor werknemers, wat ons de mogelijkheid biedt de toetredingsonderhandelingen voort te zetten.
Tot slot dank ik u voor het debat van vandaag.

Rodríguez Ramos
Mijnheer de Voorzitter, om de een of andere duistere reden heb ik niet de gelegenheid gekregen om in aansluiting op de andere rapporteurs voor advies van de verschillende commissies het woord te voeren. Het advies van de Landbouwcommissie luidt evenwel als volgt.
De Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling is van oordeel dat het uitblijven van de medebeslissing een van de voornaamste hangende kwesties van Nice is. Op deze manier wordt de discriminatie van de landbouw ten opzichte van aanverwante terreinen als volksgezondheid, consumentenbescherming en interne markt in stand gehouden.
Wij zijn van oordeel dat de Top van Nice bij de publieke opinie de indruk heeft gewekt dat de lidstaten uitsluitend interesse hebben voor de verdeling van de interne macht tussen de instellingen. De burgers hebben sterke twijfels over het vermogen en de politieke wil van de Raad om akkoorden te bereiken die voor het landbouwbeleid onontbeerlijk zijn. Wij hebben behoefte aan hervormingen die tegemoetkomen aan de toenemende behoeften van de Europese burgers, aan de uitdagingen van de uitbreiding en aan de verplichtingen die wij in het kader van de Wereldhandelsorganisatie zijn aangegaan.
Anderzijds zijn wij van oordeel dat het op zich reeds complexe besluitvormingsproces na Nice als het ware nog complexer geworden is, hetgeen de aanstaande hervormingen van het GLB kan stilleggen. Wij willen niet dat deze situatie het voortbestaan van het Europese landbouwmodel in gevaar brengt. Laten we niet vergeten dat dit element een fundamenteel onderdeel van het Europees sociaal model vormt.
Daarom dringen wij erop aan dat de landbouwhoofdstukken van de Verdragen tijdens de volgende intergouvernementele conferentie op zodanige wijze worden aangepast dat de medebeslissing kan worden ingevoerd. Wij zijn ervan overtuigd dat het nieuwe landbouwbeleid, dat gebaseerd is op de beginselen van multifunctionaliteit en duurzaamheid, staat of valt met de toepassing van de medebeslissingsprocedure. Dat is immers de enige manier om tegemoet te komen aan de wensen van de Europese samenleving en de democratische legitimiteit, de transparantie en uiteraard ook de coherentie van het landbouwbeleid te verhogen.

Pattakis
Mijnheer de Voorzitter, het eigenlijke doel van het Verdrag van Nice is het integratiebeleid van de Unie te versterken, opdat de belangen van het Europees monopolistisch kapitaal beter kunnen worden behartigd.
Dit proces stuit echter nog steeds op problemen, ook in de kringen die dit op gang hebben gebracht. Er wordt gevochten om de vraag wie na de uitbreiding van de Unie het heft in handen zal hebben. Een bewijs is de afschuwelijke koehandel over de stemmenweging die in Nice plaatsvond. Daardoor kwam de Top op de rand van de afgrond te staan. Degenen die de mond vol hebben van de Europese familie zijn dan ook een en al schijnheiligheid. In het onderhavige verslag wordt instemming betuigd met de uiterst ondemocratische en reactionaire bepalingen van het Verdrag van Nice, en wordt druk uitgeoefend in de richting van nog meer ondemocratische regelingen, zoals de afschaffing van het vetorecht, de opneming van het gemeenschappelijk buitenlands en defensiebeleid, en de inhoudelijke opneming van het Handvest van de grondrechten, waarmee de belangen van het volk met voeten worden getreden. Ook probeert men de nationale parlementen buiten spel te zetten door een conventie bijeen te roepen en deze te vragen een voorstel voor een grondwet op tafel te leggen.
Dit is een onaanvaardbaar voorstel. De volkeren van Europa hebben al duidelijk gemaakt dat zij het daar inhoudelijk helemaal niet mee eens zijn. Zij zullen zich dan ook hiertegen blijven verzetten.

Bodrato
Mijnheer de Voorzitter, ik steun het verslag-Méndez de Vigo/Seguro, dat de bevindingen van de Commissie constitutionele zaken uitstekend samenvat. De hereniging van Europa is zeker een historische omwenteling, maar voor deze omwenteling is wel een grondige hervorming van de instellingen van de Unie nodig. Met de Top van Nice is de intergouvernementele methode van gedwongen moeizame compromissen tussen de nationale belangen uitgeput. Er is nu een constituerende conventie nodig die vóór de Europese verkiezingen een model ontwerpt waarin democratie en doelmatig handelen in de Unie gewaarborgd zijn. In het verslag wordt een verscherping van de polemiek over het Verdrag van Nice vermeden, maar de grenzen ervan worden wel duidelijk aangegeven. Toch kunnen we in afwachting van Laken niet blijven zwijgen, terwijl gezaghebbende vertegenwoordigers van de nationale regeringen hun ideeën over de fundamentele thema's van de toekomst van de Unie voorleggen.
Kanselier Schröder bepleitte een Europese federatie, premier Jospin het Europa van de naties; ik weet niet wat Aznar en Berlusconi erover zouden zeggen, maar ik weet wel dat de concrete problemen van de Gemeenschap en de hervorming van de instellingen twee kanten van dezelfde medaille zijn en dat Europa een politieke ruimte moet worden met een democratische ziel. Het Parlement kan bij dit debat niet aan de zijlijn blijven staan. We kunnen de toekomst van Europa niet alleen overlaten aan de marktwerking of aan de nationale regeringen. Dit Parlement moet een debat op gang brengen dat verder gaat dan het pragmatisme waardoor de nationale regeringen gebonden zijn. Ook uit dit debat, uit de toespraken die we hebben gehoord, blijkt dat we moediger moeten zijn en verder vooruit moeten kijken als we realistisch willen zijn.

Leinen
 Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil de beide collega's, de heer Méndez de Vigo en de heer Seguro, bedanken voor dit uitstekende verslag waarin de mening van de overgrote meerderheid van het Europees Parlement wordt weerspiegeld. Ik ben ervan overtuigd dat dit ook morgen bij de stemming bevestigd zal worden. Ik moet echter ook constateren dat het Europees Parlement voor de eerste keer niet ondubbelzinnig 'ja' zegt tegen een Europees Verdrag. Dat is nieuw en anders ten opzichte van Maastricht en Amsterdam. Ik geloof dat dat een alarmsignaal zou moeten zijn voor de regeringen die over dit Verdrag onderhandeld hebben. Wij zeggen niet ondubbelzinnig 'ja' omdat we ontevreden zijn over de resultaten en omdat wij van mening zijn dat noch de doelmatigheid, noch de democratische controle gegarandeerd zijn in een Unie die nu tot 20, 25 landen uitgebreid wordt.
Formeel zijn de belemmeringen uit de weg geruimd, maar praktisch blijven de problemen qua efficiëntie en transparantie gewoon bestaan. Dat baart ons zorgen. Daarom kunnen wij niet ondubbelzinnig 'ja' zeggen.
Wij eisen dat er consequenties verbonden worden aan hetgeen zich in Nice heeft afgespeeld. Ik kan er alleen maar mee instemmen dat er een conventie moet komen ter voorbereiding van het volgende Europese Verdrag. Die conventie moet over een zeer duidelijk mandaat beschikken om een Verdrag tot stand te kunnen brengen dat voor burgers ook leesbaar en begrijpelijk is. Het moet een mandaat voor een constitutioneel verdrag zijn, een document dat de basis voor deze uitgebreidere Unie creëert.
Ik zal mij beperken tot één cruciaal thema voor deze conventie, namelijk het corrigeren van het democratisch tekort in de Unie. Daar hebben we het allemaal over, maar we hebben tegelijkertijd ook verschillende ideeën over hoe dat moet gebeuren. Ik ben van mening dat de belangrijkste instelling voor de burgers het Europees Parlement is en niet de Raad. Dat betekent dat dit Parlement meer bevoegdheden moet krijgen. Wij verenigen mensen, geen landen. Daarom hebben we een Europa van en voor de burgers nodig en niet alleen maar een Europa van regeringen.

Caveri
Mijnheer de Voorzitter, ik wil hier vijf argumenten naar voren brengen. Allereerst dienen we "ja" te zeggen tegen de constituerende conventie, maar deze conventie dient op regionaal niveau te worden vertegenwoordigd. In de tweede plaats dient er sprake te zijn van een federale grondwet die gebaseerd is op de subsidiariteit tussen de Unie, de lidstaten en de regionale gemeenschappen. In de derde plaats dient er voor de Europese burgers een piramidale bestuursvorm te worden samengesteld, waarbij de top wordt gevormd door de bevoegdheden en instellingen van de Europese Unie, de tweede laag bestaat uit de lidstaten die onderdeel van het systeem zullen blijven en de derde, belangrijkste laag wordt gevormd door de regionale structuren. Dit derde argument is overigens ook het meest problematische. Mijn vierde argument is dat het Verdrag van Nice logischerwijze pas dan in werking kan treden als de geschetste piramidale structuur is gerealiseerd. Mijn laatste argument is dat deze bestuursvorm een internationale garantie biedt voor Europese minderheidsgroeperingen.

Alavanos
Mijnheer de Voorzitter, ik moet zeggen dat ik het voor een groot deel eens ben met de opmerkingen van mevrouw Kaufmann en de andere collega' s van mijn fractie. Ik wil heel kort, in telegramstijl, alleen nog onderstrepen dat de houding van de burgers ten aanzien van Nice, evenals trouwens de houding van de regeringen jegens hun burgers, in het teken stond van totale onverschilligheid, ofschoon het Verdrag van Nice zeer ingrijpende gevolgen zal hebben voor de burgers. De inhoud van het Handvest van de grondrechten en het lot dat dit handvest was beschoren, zijn daar een overduidelijk bewijs van.
Eens temeer waren wij getuige van een schaamteloze koehandel die volkomen haaks stond op de grote verklaringen van de Duitse bondskanselier, de premier van Frankrijk, enzovoort. De vraag is echter waarom deze grote verklaringen nu pas worden afgelegd, waarom de heren Schröder en Fischer nu pas met deze droombeelden komen. Waren zij er soms niet bij in Nice, toen er werd onderhandeld?
Nu zitten wij echter in het post-Nice tijdperk en mijns inziens kan het Europees Parlement ervoor zorgen dat een nieuwe weg wordt ingeslagen. Bij de opstelling van het Verdrag bestaat een groot gebrek aan democratie en participatie en als wij dat goed kunnen maken, zetten wij een stap in de goede richting. Ook bepaalde beleidsvormen ten gunste van de burgers in Europa kunnen daaraan een bijdrage leveren.

Bayrou
Mijnheer de Voorzitter, voor de eerste keer in de afgelopen vijftig jaar van de Europese geschiedenis hebben de Europese verantwoordelijken een Verdrag gesloten dat voor Europa een stap terug betekent. Tot op heden stonden alle Verdragen stuk voor stuk - het een meer dan het andere - in het teken van de Europese vooruitgang. Dit is het eerste Verdrag waarmee Europa een stap terug doet.
In feite moet er al lang aan twee historische uitdagingen het hoofd worden geboden: enerzijds dient er een Europese grootmacht te worden opgebouwd en anderzijds dienen de leiders van deze Europese grootmacht over een democratische legitimiteit te beschikken. Het gaat hier dus zowel om het bewerkstelligen van een grootmacht als om het creëren van een democratie. Het Verdrag van Nice zorgt evenwel niet voor een Europese grootmacht, maar voor langdurige Europese onmacht. De Europese instellingen worden niet alleen lamgelegd, maar ook ondoorzichtig gemaakt. Dit alles druist juist in tegen de Europese democratie.
Beide uitdagingen vertegenwoordigen dus gemiste kansen en daarom zal het Europa van Nice niet kunnen werken. Sommige landen die wij uitnodigen om tot de Unie toe te treden en dat ook daadwerkelijk zullen doen, zijn enthousiast. Deze landen zullen bedrogen uitkomen. Ze zullen namelijk toetreden tot een Europese Unie die wordt gekenmerkt door onmacht en ondoorzichtigheid. Ik heb gehoord wat er gezegd wordt over de follow-up van Nice, maar ik vrees dat dit proces niet zal beantwoorden aan de verwachtingen die door sommigen worden gekoesterd. In Nice hebben we een enkele reis geboekt. Om die reden hebben de heren Méndez de Vigo en Seguro een kritische resolutie opgesteld. Hun kritische opstelling gaat mij echter niet ver genoeg en daarom zal ik mij van stemming onthouden.

Andersson
Mijnheer de Voorzitter, ik sluit mij aan bij de lof die vele leden de heren Seguro en Méndez De Vigo hebben toegezwaaid. Ik ben het met de heer Corbett eens dat de kans dat het Parlement Nice verwerpt aanzienlijk gedaald is dankzij het uitstekende werk van de rapporteurs. Hoewel ik de geuite kritiek onderschrijf, denk ik dat een nee-stem veel erger is dan een ja-stem. Het belangrijke uitbreidingsproces zou dan immers op de lange baan worden geschoven, wat ik niet wil zien gebeuren.
Ik ben het met het grootste deel van de kritiek eens. De belangrijkste punten zijn dat het Verdrag sinds Nice moeilijker te begrijpen is, met alle gevolgen van dien voor de deelname van de burgers aan het Europees debat. Het is een ingewikkeld verdrag dat moeilijk te begrijpen is. Bovendien bestaat de kans dat het niet efficiënt is omdat het moeilijker geworden is besluiten met gekwalificeerde meerderheid te nemen. Het klopt dat het aantal gebieden waarvoor besluiten met gekwalificeerde meerderheid mogen worden genomen, is verhoogd, maar het gaat om niet zo belangrijke gebieden. De echt zware gebieden zijn niet in deze categorie van besluitvorming ondergebracht, wat betreurenswaardig is nu de Unie uitgebreid wordt.
Daar moet verandering in komen. Er moeten meer besluiten met gekwalificeerde meerderheid en met medebeslissingsrecht van het Parlement genomen kunnen worden.
Een ander punt van kritiek betreft het gebrek aan openheid en de manier waarop het Verdrag tot stand is gekomen. Blijkbaar verliepen de onderhandelingen grotendeels zoals bij een pausverkiezing, namelijk achter gesloten deuren tot een compromis was bereikt. Geen enkele buitenstaander heeft op het proces invloed kunnen uitoefenen.
Laat ons ervoor zorgen dat dit niet meer gebeurt. Laat ons de conventie bijeenroepen die de volgende intergouvernementele conferentie moet voorbereiden. We kunnen daarnaast altijd nog nationale debatten met verenigingen en dergelijke voeren. In dit verband is het belangrijk dat wij als politici onze verantwoordelijkheid opnemen. Het institutioneel debat mag niet de bovenhand krijgen, wij moeten van de zakelijke feiten uitgaan: wat willen wij eigenlijk met de EU? Hoe moet dit gebeuren? Welke instrumenten zullen wij gebruiken?
Wij moeten met het zakelijk debat beginnen.

De Clercq
Mijnheer de Voorzitter, de centrale vraag blijft: heeft Nice de Europese Unie klaargemaakt voor de nakende historische uitbreiding naar Centraal- en Oost-Europa? Het antwoord is duidelijk nee! Nice is een te beperkte stap voorwaarts. Maar toch mogen we het kind niet met het badwater weggooien.
Het nieuwe Verdrag bevat ook positieve punten, en het zou een grove politieke vergissing zijn om dit nieuwe Verdrag zomaar van de tafel te vegen. Het komt er nu op aan vooruit te kijken, naar een breder en tegelijk dieper debat over de toekomst van de Europese Unie.
Alles schijnt zich te focussen op het Belgisch voorzitterschap en de verklaring van Laken. We mogen echter geen valse verwachtingen scheppen: Laken brengt geen nieuw verdrag, kan geen oplossing bieden voor de tekortkomingen die na Nice zijn gebleven. Laken moet wel een roadmap uitstippelen, de agenda, de methode, de timing om te komen tot een nieuwe intergouvernementele conferentie die Nice zal moeten corrigeren.
Laten we hopen dat op dat ogenblik zowel de huidige als de kandidaat-lidstaten klaar zullen zijn voor een grondige verdieping van het Europees integratieproces.

Sacrédeus
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad. De intergouvernementele conferentie in Nice heeft het pad geëffend voor de uitbreiding van de EU. Dat was ook haar belangrijkste opdracht. De vijftien nationale parlementen in de lidstaten zullen in het jaar 2001 het Verdrag bekrachtigen, zonder rekening te houden met de ontevredenheid en de kritische standpunten van de meerderheid in het Europees Parlement.
Daarom vinden de Zweedse christen-democraten dat paragraaf 42 over de instemming van het Europees Parlement met de toetredingsverdragen van de kandidaat-landen heel wat positiever en meer uitnodigend geformuleerd had kunnen worden. Hoe zal paragraaf 42 in Estland, Polen of Cyprus opgevat worden?
Mijn partij kan evenmin instemmen met paragraaf 25 waarin de invoering van een Europese belasting wordt geregeld, en dan ook nog eens via een besluit dat met gekwalificeerde meerderheid kan worden genomen. Uit ervaringen in het verleden is duidelijk gebleken dat nieuwe belastingtarieven en nieuwe besluitvormingsniveaus voor fiscale kwesties tot hogere belastingen leiden en minder geld voor de burgers overlaten.
Een andere belangrijke kwestie voor de beslissingsbevoegdheid van elk nationaal parlement en elke nationale regering betreft het defensiebeleid. De Zweedse christen-democratische partij kan daarom evenmin instemmen met paragraaf 34 waarin gevraagd wordt het defensiebeleid in de zogenaamde versterkte samenwerking op te nemen.
Mijn partij begroet twee historische verbeteringen die in het verslag worden voorgesteld. Ten eerste is het tijd dat er verbetering komt inzake de inzage van documenten en de controle op de werkzaamheden van de Raad door de burgers en de nationale parlementsleden en dat de bijeenkomsten van de Raad als wetgevend orgaan voor het publiek worden opengesteld. Deze openheid is noodzakelijk als wij willen dat er in de EU democratie is en niet alleen diplomatie. Daarom stemmen wij voor paragraaf 11 en amendement 68.
Tot slot dient het subsidiariteitsbeginsel preciezer omschreven te worden. Daarom stemmen wij voor amendement 77 van de PPE-fractie over de beperking van de bevoegdheden van de EU.

De Rossa
Mijnheer de Voorzitter, het uitbreidingsproces vormt de overgang van het oude naar het nieuwe Europa. Het debat van vandaag en het verslag dat hierin besproken wordt is een eerste stap in dat proces. Het is echter belangrijk dat we niet verstrikt raken in onze eigen ideeën. Ondanks onze twijfels over bepaalde aspecten van dit verslag, moeten we de inwoners van Europa het leiderschap durven geven dat zij van dit Parlement, de gekozen vertegenwoordigers van de Europese bevolking, verwachten.
In dit verslag worden geen mogelijkheden uitgesloten. Er wordt ook geen mening in geformuleerd ten aanzien van de ratificatie van het Verdrag van Nice. Dat wordt overgelaten aan de lidstaten, want die zijn daar verantwoordelijk voor. Op dit moment ben ik toevallig bezig in Ierland zoveel mogelijk stemmen voor dit Verdrag te winnen, maar dat "ja" is wel een "ja, maar" . Op een aantal punten ben ik het niet met het Verdrag eens, maar wat we wel moeten durven inzien, is dit: ondanks de bestaande problemen is het belangrijk dat het uitbreidingsproces voortgang vindt. Het debat over de toekomst van Europa dient vooral te gaan over de vraag wat voor Europa we willen: willen we een democratisch en participatief Europa, willen we een maatschappelijk allesomvattend Europa? Als we dat willen, zullen we daar iets voor moeten doen.
We moeten ons in het debat mengen en de mensen hier en in onze lidstaten overhalen. We dienen niet alleen door middel van een conventie een forum te creëren op Europees niveau, maar ook in iedere lidstaat een mogelijkheid tot maatschappelijk debat te creëren, zodat de inwoners in iedere lidstaat met elkaar en andere inwoners van Europa kunnen praten en discussiëren.

Cushnahan
Mijnheer de Voorzitter, het Iers referendum over het Verdrag van Nice vindt plaats op een cruciaal moment in onze betrekkingen met de Europese Unie. Nog voor 2010 is Ierland in plaats van een belangrijke begunstigde van de EU-gelden, een nettobetaler aan de EU. Gelukkig verandert dat maar weinig aan het standpunt van de Ierse kiezer ten aanzien van het Verdrag van Nice. In tegenstelling tot de Spaanse en Italiaanse regeringen denken de Ierse burgers ook nog aan iets anders dan alleen maar het aandeel dat zij als gevolg van de uitbreiding uit het structuur- en cohesiefonds zullen ontvangen. Integendeel, we beseffen maar al te goed dat we de plicht hebben de jonge democratieën in de voormalig communistische landen te helpen.
Desalniettemin bestaat er onder de Ierse bevolking grote bezorgdheid over bepaalde aspecten van het Verdrag. Men is met name bang dat de traditionele, consensuele besluitvorming van de EU moet plaatsmaken voor een systeem waarin de grotere lidstaten hun macht ten koste van de kleinere landen uitoefenen. Ook wordt gevreesd dat een versterkte samenwerking binnen de Europese Unie een eerste- en tweederangs burgerschap in de hand werkt. Bovendien is een aantal mensen bang dat door het oprichten van een snelle reactiemacht krachtens het Verdrag van Amsterdam Ierland zijn militaire neutraliteit niet zal kunnen behouden.
Hoewel ik die bezorgdheid niet deel, moet de Ierse burger op deze punten wel worden gerustgesteld, niet alleen in de context van dit debat, maar ook met betrekking tot de Ierse belangen binnen de Europese Unie op de lange termijn. Als we willen dat de Ierse invloed in Europa gehandhaafd blijft, en met name de goede reputatie die we in de loop der jaren met zoveel ijver hebben opgebouwd, dan kunnen we het beste het Verdrag van Nice ratificeren. Door het te verwerpen, verwerpen we de uitbreiding en zijn we weer terug bij af.
De uitslag van het Ierse referendum zal hoe dan ook niemand koud laten. Zowel in Groot-Brittannië als in Ierland gaan de kiezers donderdag naar de stembus. Het zou ironisch, nee, zelfs tragisch zijn, als die verkiezingen uitwijzen dat in Groot-Brittannië de euroscepsis massaal wordt verworpen terwijl Ierland er tegelijkertijd mee wordt overspoeld.
Ten slotte wil ik de rapporteurs de heer Méndez de Vigo en de heer Seguro danken voor hun uitstekende verslag.

Van den Berg
Mijnheer de Voorzitter, dank aan de collega's Méndez de Vigo en Seguro.
Nice was in vele opzichten een mislukking en de IGC-methode is wat mij betreft dood. Toch zullen we vóór de resolutie stemmen, want Nice heeft de minimale voorwaarden geschapen voor de uitbreiding. Degenen die te lang onder die dictatuur hebben geleden, mogen niet het slachtoffer worden van ons gebrek aan voldoende interne hervormingen.
Ook zullen we vóór stemmen omdat wat tot een half jaar geleden ondenkbaar was, ook in dit Huis, nu steeds meer in Laken mogelijk lijkt te worden, namelijk een echte conventie van het Europees Parlement, de nationale parlementen, de regeringen, de Europese Commissie, samen met maatschappelijke organisaties en de burgers. Inbreng van de burgers is essentieel om niet uit te komen in een technisch en voor de burger onbegrijpelijk deskundigendebat.
Die conventie, Voorzitter, mag geen vrijblijvend praatcircuit worden: er moeten praktische compromissen worden uitgewerkt die alleen in het laatste stadium formeel door de IGC worden afgerond.
We zullen voorafgaand aan die conventie dit najaar, als Europees Parlement - en dat staat terecht in de resolutie - onze eigen concrete ideeën over de toekomst van Europa op tafel moeten leggen. Ik wil het volgende: een Europese regering waarvan de premier rechtstreeks is gekozen, met een mandaat over alle zaken die we Europees samen beter kunnen doen, bijvoorbeeld landbouw. Dus meer politieke integratie, een nieuwe Europese federatie. Maar ik wil ook meer subsidiariteit, want dat betekent dat we beter op lokaal en regionaal niveau kunnen doen wat daar gedaan moet worden.
Vóór alles wil ik meer democratie. Een volwaardig, krachtig, democratisch Europees Parlement, gekozen door de Europese burgers, met co-decisie op alle beleidsterreinen, met een Europese grondwet waarvan het Handvest van de grondrechten de basis vormt.
Voorzitter, we hebben een mooie toekomst voor ons en ik vind dat we in die resolutie knap werk hebben gedaan. Ik hoop dan ook dat we met elkaar hier morgen een mooie meerderheid halen voor een betere aanpak.

Schwaiger
 Mijnheer de Voorzitter, commissaris Barnier, mijnheer de Raadsvoorzitter, het Verdrag van Nice is niet alleen op institutioneel gebied halverwege blijven steken, maar ook wat enkele andere belangrijke kwesties betreft. Neem nu het gemeenschappelijk Europees handelsbeleid. Dat berust op gemeenschappelijke beginselen en op dat gebied worden in principe altijd meerderheidsbesluiten genomen. De huidige kleine uitbreiding van artikel 133 met de handel in diensten en intellectuele eigendom wordt tenietgedaan door zes geplande uitzonderingen en drie voorstellen aan de Raad zelf om zijn bevoegdheden niet te overschrijden.
Tegelijkertijd wordt de raadpleging van het Europees Parlement die tot nu toe voorzien was, geëlimineerd. Dat betekent dat er op veel gebieden van het handelsbeleid in Europa, in tegenstelling tot de Verenigde Staten, formeel geen parlementaire participatiemogelijkheid bestaat op nationaal of Europees niveau. Zoals duidelijk geformuleerd in paragraaf 27 van het verslag-Méndez de Vigo/Seguro, verlangen wij dan ook dat het Europees Parlement in de vorm van een medebeslissingsprocedure volledig betrokken wordt bij het gemeenschappelijk handels­ en extern economisch beleid, zowel in de oriënterende fase als in de onderhandelings­ en afsluitende fase. Indien namelijk de nationale parlementen met betrekking tot het gemeenschappelijk handelsbeleid niet langer meer over bevoegdheden beschikken, is het als onderdeel van de democratische participatiecontrole dringend noodzakelijk dat het Europees Parlement die rol overneemt. Dat moet nu ook eindelijk eens een keer formeel worden vastgelegd.
Als dat niet gebeurt, staan wij als Europees Parlement bij de onderhandelingen met de Wereldhandelsorganisatie tegenover een zeer doelmatig Amerikaans congres dat zijn regering adequaat kan sturen. Daarentegen heeft het Europees Parlement in dit verband formeel nog helemaal geen bevoegdheden. Ik verzoek het Zweedse voorzitterschap dan ook om nu al de voorbereidingen te treffen om het Belgische voorzitterschap in staat te stellen - in het kader van de verbetering achteraf van het Verdrag van Nice - tijdens de Raad in Laken een besluit te nemen over een efficiënte nieuwe versie van artikel 133.

Barnier
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, aan het einde van dit lange debat wil ik kort het standpunt van de Commissie toelichten. Binnen mijn instelling ben ik belast met de hervorming van de instellingen. In deze functie heb ik de tien maanden die aan de Top van Nice zijn voorafgegaan, de kwaliteit van de debatten in dit Parlement en binnen uw Commissie constitutionele zaken, die door de heer Napolitano wordt voorgezeten, persoonlijk zeer gewaardeerd. Ik wil u hiervoor hartelijk danken. Verder gaat mijn dank uit naar de duo's in dit Parlement die zich om beurten over deze vraagstukken hebben gebogen, dat wil zeggen het koppel Dimitrakopoulos/Leinen, het koppel Elmar Brok en professor Tsatsos tijdens de IGC, en de heren Méndez de Vigo en Seguro bij de behandeling van dit verslag.
De Commissie en het Parlement hebben in een goede verstandhouding samengewerkt. Het is dan ook niet verwonderlijk dat onze inhoudelijke analyses van dit Verdrag van Nice overeenkomen. Zoals ik reeds eerder heb aangegeven, is dit Verdrag in mijn ogen een nuttige tekst voor de korte termijn, aangezien het de nodige vorderingen bevat. In artikel 7 wordt voorzien in de benodigde hervorming van het rechterlijke stelsel. Verder wordt de versterkte samenwerking versoepeld, hetgeen in de toekomst van belang zal blijken. Ook voorziet het Verdrag in het door u gewenste duidelijke en transparante statuut voor politieke partijen. Zoals enkele leden hier met verve hebben betoogd, is het Verdrag met name verdienstelijk omdat het hiermee het licht voor de uitbreiding, dat op oranje stond, op groen heeft gezet. Het is dus een verdienstelijk Verdrag, maar het biedt alleen uitkomst voor de korte termijn.
Ik wil hiermee zeggen, geachte afgevaardigden, dat de antwoorden die het biedt op de institutionele uitdagingen met betrekking tot de goede werking van een Unie van dertig lidstaten, geen duurzame oplossing zullen bieden voor de problemen die deze Unie van een dergelijke omvang op korte en middellange termijn zal tegenkomen. Er wordt nog teveel op basis van eenparigheid van stemmen besloten en het vetorecht is nog op teveel onderwerpen van toepassing. Wij weten goed dat dertig lidstaten met dit vetorecht de Unie machteloos zullen maken en zullen zorgen voor collectieve zwakte. De medebeslissing is niet, zoals wij samen hadden gewenst, op de gehele communautaire wetgeving van toepassing. Wij betreuren het dat het Europees Parlement geen rol speelt in het handelsbeleid. Voorts blijft de wijze van stemmen complex, en dat is mild uitgedrukt, en wordt deze zelfs nog complexer.
Alvorens u zich naar eer en geweten uitspreekt, wil ik u in dit stadium opnieuw laten weten dat het hier gaat om een nuttig Verdrag voor de korte termijn, waarvan nota moet worden genomen. Wij moeten dit Verdrag aangrijpen, maar er ons niet op blindstaren. De eerste grote verdienste van dit Verdrag is dat het ons in de gelegenheid stelt om nu op een normale manier en in een behoorlijk tempo de uitbreiding te verwezenlijken. Het Verdrag heeft nog een andere verdienste. In de bijlage stellen de staatshoofden en regeringsleiders immers dat het hier niet bij kan blijven en dat er naar nieuwe oplossingen gezocht moet worden. Het lijkt er een beetje op alsof ze zich na ondertekening van deze tekst om vijf uur in de ochtend realiseerden dat het hierbij niet kon blijven en last kregen van een slecht geweten. Het Europees Parlement en de Commissie dienen dit gegeven aan te grijpen en tot 2004 gebruik te maken van de nieuwe toegestane methode, die duidelijk heeft gemaakt dat het gebruik van uitsluitend de intergouvernementele methode zijn beperkingen kent.
Wij hebben dus de tijd om nu een daadwerkelijk debat onder de burgers aan te zwengelen. Ik wil hier aangeven, zoals ik indertijd al aan de ministers van Buitenlandse Zaken kenbaar heb gemaakt, dat we allereerst in Göteborg en vervolgens wellicht in Laken een manier moeten vinden om de balans van de komende nationale debatten op te kunnen maken. Wij moeten evenwel verhinderen dat er langs elkaar heen wordt gesproken en we dienen een manier te vinden om praktijken en informatie uit te wisselen. Er moet dus sprake zijn van een soort kruisbestuiving tussen deze nationale debatten. De Commissie zal net als het Europees Parlement de Raad terzijde staan om deze nationale debatten op een gegeven moment te verheffen tot een Europees debat. Wij dienen dit burgerlijk debat aan te grijpen om de tekortkomingen van de instellingen in de breedste zin des woords te onderzoeken. Naast de institutionele vraagstukken dient echter ook het Europese project opnieuw aan de orde te komen.
Wat willen wij gezamenlijk bewerkstelligen? Nemen wij genoegen met een grote, goed functionerende interne markt en een gezamenlijke munt, of willen wij meer dan dat? Hoe denken we een bredere invulling te kunnen geven aan de gemeenschap van waarden en solidariteit waaraan wij al vijftig jaar samen bouwen? Wij moeten laten zien dat het Europese eenwordingsproces moet worden voortgezet, maar ook dat het zijn vruchten reeds heeft afgeworpen. Ik denk hierbij met name aan het communautaire model, dat goed heeft gefunctioneerd, en aan de communautaire beleidsvormen, die zeer nuttig zijn gebleken. Ik wil met name de vorderingen in herinnering brengen van het beleid waarvoor ik de verantwoordelijkheid draag, namelijk het cohesiebeleid.
Dit alles maakt dit grote debat dat wij zullen aangaan van groot belang. In 2002 en 2003 zullen we bovendien de wijze moeten bepalen waarop dit debat gestructureerd kan worden en beslissen op welke manier we de uiteindelijke intergouvernementele conferentie kunnen vormgeven. De heer Prodi heeft aangegeven dat er om die reden in 2002 en 2003 een conventie aan het werk moet gaan waarin de vier institutionele partners - nationale parlementen, Europees Parlement, nationale regeringen en Commissie - zullen plaatsnemen, overeenkomstig het model dat bij het opstellen van het Handvest van de grondrechten zijn waarde heeft bewezen. Wij zijn voorstander van deze methode.
Ik kan u geen oplossing bieden voor alle bestaande vraagstukken. Ik denk hierbij met name aan het vraagstuk van de toetreding van de kandidaat-lidstaten. In 2004 willen wij immers een grote hervorming doorvoeren die direct op zowel deze kandidaat-lidstaten als de huidige lidstaten van de Unie betrekking heeft. Ik denk dat de landen hun plaats moeten vinden in deze conventie. Voorts dient er beslist te worden over de wijze waarop de werkzaamheden van deze conventie het beste georganiseerd kunnen worden.
Geachte afgevaardigden, wij zijn ons er terdege van bewust dat deze conventie zelf geen beslissingen zal nemen. Ik zeg dit ter geruststelling van de landen die zich hier wellicht zorgen om maken. De conventie zal voorstellen doen voor de IGC. Op deze IGC zullen uiteindelijk in korte tijd en op het hoogste niveau de beslissingen genomen worden. Na mijn verschillende ervaringen in Amsterdam en Nice, en met het Handvest van de grondrechten, denk ik persoonlijk dat de conventie de beste manier is om de volgende IGC succesvol te laten verlopen. De methode van de conventie kan immers zorgen voor meer transparantie en een daadwerkelijk debat, aangezien de vier institutionele partners die aan de voorbereidende werkzaamheden zullen deelnemen en de genoemde voorstellen zullen uitwerken, net als u over de middelen beschikken om buiten onze instellingen aan de afgevaardigden en burgers van onze landen uit te leggen wat er nu precies gebeurt. De methode van de conventie geldt dus als voorwaarde voor transparantie en voor een goede uitleg aan de burgers.
Ik wil u namens de Commissie laten weten dat wij voorstander zijn van deze conventie die in 2002 en 2003 aan het werk zal gaan. De conventie is immers essentieel om deze onderneming, die in Nice is gestart, in goede banen te leiden, teneinde in 2004 een daadwerkelijke hervorming door te kunnen voeren. De Commissie zal in ieder geval haar verantwoordelijkheden in de verschillende voorbereidende fases tussen nu en 2004 niet uit de weg gaan en zal zich inspannen om de uiteindelijke grote hervorming mogelijk te maken.

De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer de commissaris!
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

Door de Raad en de Commissie uitgevoerde missie in Korea
De Voorzitter
Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie over de resultaten van de door de delegatie van de Raad en de Commissie uitgevoerde missie in Korea.

Larsson
Mijnheer de Voorzitter, het Europees Parlement heeft de Raad verzocht verslag uit te brengen over het bezoek dat premier Göran Persson als voorzitter van de EU van 2 tot 4 mei aan Korea bracht.
In Pyongyang voerde hij gesprekken met de Noord-Koreaanse leider, president Kim Jong Il, en nummer twee in de Noord-Koreaanse machthiërarchie Kim Jong Nam en in Seoel met president Kim Dae-jung. De hoge vertegenwoordiger Javier Solana en commissaris Patten woonden de gesprekken bij.
Het initiatief voor de reis werd vorig jaar in december genomen tijdens een gesprek tussen premier Persson en president Kim Dae-jung in Stockholm toen deze laatste naar Oslo reisde om de Nobelprijs voor de vrede in ontvangst te nemen. President Kim Dae-jung onderstreepte dat de contacten die Zweden met de landen op het Koreaanse schiereiland sinds lang heeft, tijdens het Zweeds voorzitterschap een belangrijke rol konden spelen. Na overleg met de EU-lidstaten en zelfs met afgevaardigden van Noord- en Zuid-Korea werd op de Top van Stockholm op 23 en 24 maart 2001 besloten deze reis te maken. Het bezoek werd gebaseerd op de besluiten en richtsnoeren die de Raad in oktober en november 2000 had vastgesteld.
Tijdens het bezoek in Pyongyang op 2 en 3 mei voerde de EU-delegatie lange, fundamentele gesprekken met Kim Jong Il, waarover daarna aan president Kim Dae-jung in Zuid-Korea verslag werd uitgebracht. Samenvattend kan men deze resultaten goed noemen.
Ten eerste kregen wij de garantie dat Noord-Korea zich zal houden aan de gemeenschappelijke verklaring die op de topbijeenkomst tussen beide Korea's in Pyongyang in juni 2000 werd aangenomen. Ook kregen wij de garantie dat president Kim Jong Il een tweede top zal organiseren zodra de tijd er rijp voor is.
Ten tweede onderstreepte President Kim Jong Il het belang van een gelijklopende ontwikkeling van de relaties tussen de VS en Noord-Korea enerzijds en Noord- en Zuid-Korea anderzijds.
Ten derde bevestigde hij dat Noord-Korea niet zal afwijken van het raamakkoord dat in 1994 tussen Noord-Korea en de VS is gesloten noch van het moratorium op raketproeven tot het jaar 2003. De uitvoer van raketten zal echter niet worden stopgezet vooraleer Noord-Korea toezeggingen heeft gekregen betreffende een compensatie voor eventueel verlies van exportinkomsten. De export was een zuivere commerciële noodzaak.
Ten vierde erkende Noord-Korea dat economische hervormingen noodzakelijk zijn en aanvaardde het onze uitnodiging een Noord-Koreaanse delegatie naar Europa te sturen om meer over de markteconomie te leren.
Ten vijfde bevestigde president Kim Jong Il dat Noord-Korea bereid is met de EU een gesprek over de mensenrechten aan te gaan. De EU van haar kant onderstreepte dat de mensenrechten van cruciaal belang zijn voor haar beleid. Ik hoop dat de eerste bijeenkomst nog onder het Zweeds voorzitterschap kan plaatsvinden.
Ten zesde werd gesproken over betere arbeidsvoorwaarden en het openstellen van hulpverleningsprojecten voor de VN en niet-gouvernementele organisaties in Noord-Korea.
Tot slot wil ik vermelden dat Zuid-Korea zeer positief gereageerd heeft op het resultaat van de bijeenkomst, vooral op de belofte dat er een tweede top komt en op het moratorium op raketproeven.
Het bezoek van de EU was vruchtbaar. Het resultaat van onze inspanningen zal echter pas over een paar jaar beoordeeld kunnen worden. In het toekomstig proces spelen de VS uiteraard een belangrijke rol, maar de tussenkomst van de EU is niet onbelangrijk.

Wallström
Mijnheer de Voorzitter, de Europese Unie is een groot voorstander van de "sunshine-policy" van president Kim Dae-jung. Het was op basis van dit beleid dat de missie onder leiding van Göran Persson, waaraan mijn collega Chris Patten deelnam, plaatsvond.
De Unie vervult in de Democratische Volksrepubliek Korea ten opzichte van de drie belangrijkste actoren - Zuid-Korea, de VS en Japan - een aanvullende rol. In tegenstelling tot wat in de pers wordt beweerd, is deze missie geen poging de plaats van de VS in te nemen. De VS is immers van tevoren over deze reis op de hoogte gesteld en heeft hiermee volledig ingestemd. De Europese Unie heeft de VS dus geen diplomatieke steek onder water gegeven. Persberichten waarin dat wordt gesuggereerd, zitten er goed naast. Het tijdstip van ons bezoek werd echter mede bepaald door onze wens een nieuwe impuls te geven om het verzoeningsproces op het Koreaanse schiereiland op gang te houden. Intussen wordt door de VS de laatste hand gelegd aan de herziening van het beleid.
Zoals we al hebben gehoord heeft het bezoek belangrijke vruchten afgeworpen. Het EU-team heeft een interessant gesprek van ongeveer vijf uur gehad met president Kim Chung-il, waarin alle zorgen uitvoerig konden worden besproken. Aan de missie wordt op de volgende manier gevolg gegeven: ten eerste wordt de bestaande ondersteuning voortgezet. In de begroting 2001 is voor humanitaire hulp een bedrag van maximaal 7 miljoen euro uitgetrokken en voor voedselhulp en voedselveiligheid 20 miljoen euro. In de komende weken zal worden besproken welke projecten het beste kunnen worden ondersteund en welke voorwaarden daarbij moeten worden toegepast. Ten tweede zijn de voorbereidingen voor de toepassing van onze technische bijstand in volle gang. Ook wordt naar verwachting binnenkort een projectidentificatiemissie naar Noord-Korea uitgezonden, om zo met de Noord-Koreaanse autoriteiten overeenstemming te bereiken over de opzet van twee pilot-projecten. Deze bedragen allebei ongeveer 1 miljoen euro en zijn met name gericht op het opleiden van functionarissen in belangrijke ministeries en op het opbouwen van basisinstellingen. Ten derde wordt gewerkt aan de voorbereidingen voor het gesprek met Noord-Korea over de mensenrechten dat op 13 juni in Brussel plaatsvindt. Ten vierde willen we door het organiseren van studiebezoeken aan de Unie met Noord-Korea een dialoog over economische hervormingen tot stand brengen.
Ten slotte onderzoeken we naar aanleiding van het besluit van 14 mei of er met Noord-Korea diplomatieke betrekkingen kunnen worden aangeknoopt of dat er afspraken kunnen worden gemaakt omtrent diplomatieke erkenning. Omdat op dit punt nog moet worden onderhandeld, wens ik hierover nog geen uitspraken te doen. In de tussentijd zien we uit naar de afronding van de door de VS uitgevoerde beleidsherziening van Noord-Korea. Ik hoop dat dit het verzoeningsproces tussen de beide Korea' s ten goede zal komen.

Santer
Mijnheer de Voorzitter, ik wil allereerst in alle oprechtheid de fungerend voorzitter van de Raad en mevrouw de commissaris bedanken voor de informatie die zij ons verstrekt hebben over de delegatie van de Europese Unie in Noord-Korea. De Europese Unie dient zich bewust te zijn van het belang dat de toekomst van het Koreaanse schiereiland voor de Unie heeft. Afgelopen januari heeft het Europees Parlement naar aanleiding van een bezoek van een ad hoc delegatie zowel de Raad als de Commissie verzocht de benodigde maatregelen te treffen om het beleid van toenadering tussen de beide Korea's te consolideren en zich te beijveren voor een meer open relatie tussen Noord-Korea en de internationale gemeenschap.
Met het verzoek om normalisering van de betrekkingen tussen de Europese Unie en Noord-Korea, beogen we geen erkenning van een politiek regime dat weinig affiniteit heeft met de fundamentele waarden waar wij voor staan. Met normalisering doelen wij op steun aan de zogenaamde "sunshine policy" die president Kim Dae-jung met veel moed en vastberadenheid heeft ingevoerd. Wij zijn ons er immers van bewust dat zonder de actieve steun van de internationale gemeenschap, dit beleid op termijn tot mislukken gedoemd is en al direct aan daadkracht zal moeten inboeten.
Om die reden prijzen wij de inspanningen die de Raad en de Commissie zich hebben getroost om deze normalisering te bewerkstelligen teneinde een effectief beleid te kunnen uitstippelen jegens de Democratische Volksrepubliek Korea.
Ik heb met belangstelling kunnen constateren dat de Europese Unie heeft benadrukt dat Pyongyang haar toenadering tot Zuid-Korea daadwerkelijk moet voortzetten en dat de Unie haar toezeggingen jegens dit land zal nakomen. Wij hebben overigens altijd benadrukt dat de gehele bevolking toegang moet hebben tot de buitenlandse hulp en dat de NGO's met het oog op dit doel in goede omstandigheden moeten kunnen werken. Andere maatregelen, zoals het verstrekken van visa aan Europese journalisten en het bieden van faciliteiten die hun werk vereenvoudigen, zouden kunnen zorgen voor het benodigde vertrouwen op grond waarvan de toenadering op stabiele wijze kan verlopen.
Tot slot wil ik aangeven dat wij ons ervan bewust moeten zijn dat de weg die is ingeslagen lang is en vorderingen slechts geleidelijk zullen worden geboekt. Het proces dat is aangegaan is evenwel belangrijk voor het behoud van de vrede in dit deel van de wereld. Onze eigen stabiliteit en veiligheid zijn ook bij deze vrede gediend.

Ford
Mijnheer de Voorzitter, de socialistische fractie is heel blij met het officiële bezoek van de Raad, de Commissie en de Hoge Vertegenwoordiger van het GBVB aan Noord-Korea en Seoel. Toen commissaris Patten gisteren verslag uitbracht bij de Commissie buitenlandse zaken, zei hij dat de missie met bescheiden doelstellingen op pad was gegaan, maar dat die doelstellingen in ieder geval gehaald waren. Dat doet ons deugd.
Ik moet zeggen dat ik als Parlementslid nogal teleurgesteld ben dat de delegatie wel 75 journalisten mee kon nemen, maar geen Parlementsleden. De reden daarvoor zou zijn dat het slechts om een kleine delegatie ging. Ik hoop dat de Commissie en de Raad in de toekomst wel zullen overwegen een aantal Parlementsleden mee te nemen, vooral omdat de betrekkingen tussen Noord-Korea en de Europese Unie in feite twee jaar geleden, toen we onze eerste officiële delegatie stuurden, door het Europees Parlement zijn aangeknoopt.
Ik ben blij dat er vruchtbare gesprekken zijn gevoerd met Kim Chong-il. Noord-Korea baart ons duidelijk zorgen. We zijn blij dat het land het moratorium op raketproeven tot 2004 aanhoudt. Ik besef dat er op dit moment voor Noord-Korea weinig anders opzit dan het exporteren van militair materieel. Op wapens na produceert het land immers nauwelijks producten die in trek zijn. Het is daarom ook niet vreemd dat de No-dong I en de No-dong II - wapens met een bereik van 1300 kilometer - zijn verkocht aan Iran, Syrië en Pakistan en dat de Noord-Koreanen militaire hulp verschaffen aan Kongo, Iran, Ethiopië en Syrië.
Als Noord-Korea echter proeven met de Taepodong - met een bereik van 4000 en 6000 kilometer - blijft uitvoeren, hebben we een probleem. Natuurlijk zijn we blij met het moratorium.
Ook zijn we verheugd dat verdere hulp in de vorm van voedselprogramma' s zal worden geboden. Controleurs van de Europese Unie dienen meer toegang te krijgen zodat zij na kunnen gaan of de hulp op evenredige basis wordt verdeeld. Ook zijn we blij dat in de landbouwsector meer hulp wordt geboden, met name omdat ons is verteld dat men nu tot op zekere hoogte is doordrongen van de noodzaak tot hervormingen. De Noord-Koreanen moeten worden opgeleid op het gebied van industriële en administratieve vaardigheden. Ook moeten we hulp bieden in de niet-nucleaire energiesector en moeten we de textielquota' s verhogen. Het is belangrijk dat er een mensenrechtendialoog wordt gehouden, en ik ben dan ook blij dat deze op 13 juni plaatsvindt.
Tot nog toe heeft niemand het over KADO gehad: de Europese Unie neemt deel aan het KADO-programma waarmee in Noord-Korea twee kerncentrales worden gebouwd. Helaas hebben we deze keer in vergelijking tot de vorige keer bezuinigd. Als we Kim Dae-jung werkelijk bij zijn "sunshine-policy" willen helpen, wekt dat meteen de verkeerde indruk. We willen heel graag dat diplomatieke betrekkingen worden aangeknoopt. Ik wil de Commissie en de Raad dan ook ernstig verzoeken niet de vertegenwoordiging in Beijing verantwoordelijk te maken voor Noord-Korea, maar een ambassade op te richten in Pyongyang. Als voor de locatie in Beijing wordt gekozen, is dagelijks contact immers niet mogelijk.
Op dit moment bestaan er wat meningsverschillen tussen de Europese Unie en de VS. We hopen dat we samen verder kunnen, maar als dat niet gaat, moet ieder voor zich verdergaan, want wij begeven ons in de goede richting.

Gawronski
Mijnheer de Voorzitter, het is moeilijk te begrijpen wat het regime van Noord-Korea wil, waar het op uit is, ook voor degenen die, zoals sommigen van ons, het geluk hebben gehad het land meerdere malen te bezoeken. Na een opleving van het optimisme, vorig jaar, zijn de veronderstelde opening van Noord-Korea voor het buitenland en de opbouw van de betrekkingen tussen Noord-Korea en zijn zuidelijke buren gestagneerd; sommigen vinden zelfs dat de toestand weer achteruitgaat. Op persoonlijke titel vraag ik me dan af of het bezoek van de Europese delegatie, vorige maand, niet een beetje voorbarig was. Commissaris Patten heeft ons gisteren gezegd, en vandaag is het herhaald, dat de mensenrechten tijdens de gesprekken aan de orde zijn geweest. Die worden in deze laatste communistische dictatuur systematisch geschonden. Hij heeft ons echter niet gezegd wat de resultaten van deze gesprekken waren, wat mij doet vermoeden dat ze niet veel hebben opgeleverd. Zou het dan niet beter zijn geweest eerst te vragen om concessies op dit gevoelige gebied en Noord-Korea pas daarna te belonen met een bezoek aan Pyongyang? We hebben de kaarten in handen om het Noord-Koreaanse regime te dwingen zijn burgers behoorlijk te behandelen en we zijn moreel verplicht daarvan gebruik te maken.
Het andere aspect van dit bezoek waarover ik me zorgen maak, zijn de betrekkingen met de Verenigde Staten. Zij hebben in deze regio een veel grotere invloed en verantwoordelijkheid dan Europa. Ook in dit geval heeft commissaris Patten ons gezegd dat Washington over het bezoek is geraadpleegd. Gezaghebbende Amerikaanse commentatoren hebben zich echter hoogst verbaasd betoond over deze missie, zoals de Commissie heeft gezegd. Onder hen was ook ex-minister van Buitenlandse Zaken Kissinger. Deze missie maakt namelijk de indruk dat wij willen profiteren van het tijdelijke vacuüm dat de Verenigde Staten hebben achtergelaten, nu het beleid tegenover Noord-Korea wordt herzien.
Ik zou graag zien dat de Commissie en de Raad ons op deze twee punten geruststelden.

Wallström
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag een aantal opmerkingen maken en tevens antwoord geven op een aantal vragen. Mijnheer Santer, we zijn het volledig eens met uw woorden. Naar ik begrijp zijn de werkomstandigheden voor de NGO' s een van de onderwerpen die tijdens de missie zijn besproken. De delegatie heeft vernomen dat in het afgelopen jaar hierin een verbetering is opgetreden, hoewel er waarschijnlijk nog veel meer moet worden gedaan.
Dan even over het verzoek van de heer Ford: misschien zijn we soms een beetje te streng in het samenstellen van onze delegaties. Deze delegatie bestond uit een EU-trojka. Hoewel journalisten geen deel uitmaakten van de delegatie, komen zij altijd af op dergelijke missies. Natuurlijk zouden we Parlementsleden kunnen uitnodigen, maar ik begrijp dat er op dit punt een goede samenwerking is tussen het Europees Parlement, de Commissie en de Raad, die naar ik hoop zal voortduren. Het is niet aan mij te bepalen of Parlementsleden in de toekomst aan dergelijke missies kunnen deelnemen, maar we hebben notitie genomen van uw opmerking.
Wat betreft de modaliteiten voor het aanknopen van diplomatieke betrekkingen: hierover vindt spoedig overleg plaats met de Noord-Koreanen. Ik heb begrepen dat er nog geen besluit is genomen over het openen van een delegatie, waar deze moet worden gesitueerd en de wijze waarop deze moet worden opgericht.
Ik hoop dat ik de belangrijkste punten heb behandeld. Ik dank u voor uw bijdragen.

De Voorzitter
Dank u wel voor dit extra antwoord.
Tot besluit van dit debat heb ik zes ontwerpresoluties over Korea, overeenkomstig artikel 37, lid 2, van het Reglement ontvangen.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen plaats.

Milieubeleid
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende verslagen:
(A5-0172/2001) van de heer Blokland, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, over de mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement: Onze behoeften en verantwoordelijkheden op elkaar afstemmen - milieu-aangelegenheden integreren in de economische politiek (COM(2000) 576 - C5-0012/2001 - 2001/2004(COS));
(A5-0171/2001) van mevrouw Hulthén, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, over milieubeleid en duurzame ontwikkeling: voorbereiding van de Europese Raad van Göteborg (2000/2322(INI)).

Blokland
Mijnheer de Voorzitter, dit debat wil ik openen met het voorlezen van een gedicht:
"Is er wel één schepsel in de lucht,
Op de aarde, in het water,
Dat wij niet vernielen,
Dat wij niet bederven?
Geen fysieke kracht,
Geen behendigheid,
Nog veel minder sluwheid of list
Kunnen hen redden
voor onze vernietigende kracht.
Geen rots is zo hard,
Geen berg zo hoog en geweldig,
Geen boom zo statig en volgroeid:
Alles kunnen wij aan stukken slaan.
Geen vogel vliegt zo hoog aan de hemel,
Geen vis zwemt zo diep in de zee,
Geen dier woont zo ver weg,
In eenzame oorden,
Of wij brengen het in onze macht,
Wij doden het.
Dit gedicht verwoordt een diepe compassie met de schepping. Wie denkt dat het geschreven is door een milieu-activist uit de eenentwintigste eeuw heeft het mis, want het is in 1536 gepubliceerd door Martin Bucer, predikant van de Thomaskerk te Straatsburg. Zorg voor en zorgen om het leefmilieu zijn dus bepaald niet van de laatste tijd. Met recht kunnen we vaststellen dat we vandaag een mededeling van de Commissie en een verslag van het Parlement bespreken waarin geen opzienbarend nieuws wordt gemeld.
Het algemene oordeel van de Milieucommissie is dat de mededeling van de Europese Commissie teveel gelijkenis vertoont met het zes jaar geleden gepubliceerde document. De beleidsontwikkeling in deze tussenliggende periode is naar onze smaak te gering.
De voorzichtige benadering die de Commissie kiest, is op zich begrijpelijk, maar mag er niet toe leiden dat het veiligstellen van de economische groei op korte termijn de grootste politieke prioriteit heeft. Dan komen andere maatschappelijke en verdragsdoelstellingen in de knel. Eén van die andere doelstellingen is dat de economische ontwikkeling ecologisch inpasbaar zal zijn. De Commissie zou de lidstaat-regeringen er met groter nadruk op moeten wijzen dat zij zich hieraan gecommitteerd hebben en daaraan consequenties moeten verbinden.
Via de introductie van marktconforme instrumenten kunnen externe effecten van economisch handelen in de prijzen van goederen en diensten worden geïnternaliseerd. Zo kan veel milieu-schaarste waaraan tot nu toe geen prijskaartje hangt beter op waarde worden geschat. Producenten en consumenten krijgen hierdoor "automatische prikkels" die hen sturen in de richting van een duurzamer werk- en leefwijze. Frappant is echter dat de Commissie geen aandacht besteedt aan de onvolkomenheden en schaduwzijden van marktwerking. Schone lucht en zuiver drinkwater dienen voor eenieder vrij toegankelijk te zijn. Dit principe van sociale rechtvaardigheid en gelijkheid behoort ook in de beschouwingen betrokken te worden. Het advies van de Economische en Monetaire Commissie gaat daar nadrukkelijk op in.
Het probleem van de degradatie van het milieu staat overigens niet op zichzelf. Armoede, werkloosheid, energie- en milieuproblemen werken op elkaar in en versterken elkaar, waardoor een negatieve spiraal dreigt. Niet alleen in ontwikkelingslanden, maar ook in welvarende landen treedt deze wisselwerking op. Daaraan zou meer aandacht besteed moeten worden.
Ten aanzien van de indicatoren voor de integratie van economie en milieu pleit de Commissie terecht voor aansluiting bij de structurele indicatoren waarom de Raad van Lissabon heeft gevraagd. Helaas benadrukt de Commissie hierbij niet het grote belang van een systematische aanpak, waarin milieurekeningen worden gekoppeld aan de Nationale Rekeningen. Het Parlement heeft hier in resoluties uit 1995 en 1998 reeds de vinger bij gelegd. Bij een systematische aanpak is juist de wisselwerking tussen economische sectoren, het milieu en andere terreinen objectief in beeld te brengen. Losse indicatoren veroorzaken een veel grotere enquêtedruk. Kan commissaris Wallström toezeggen dat deze systematische aanpak wordt gevolgd conform de voorstellen in de thans voorliggende resolutie?
Het voornemen van de Commissie dat milieuschadelijke subsidies en belastingmaatregelen in de toekomst aangepakt gaan worden, heeft nogal de aandacht van de pers getrokken. De suggestie om hiervoor indicatoren op te gaan stellen, lijkt mij echter niet zo vruchtbaar. Een kritische doorlichting met behulp van een kwalitatieve studie waarin zowel milieuschadelijke maatregelen als milieubeschermende heffingen en stimulerende subsidies op hun effectiviteit worden getoetst, is veel beter.
In de mededeling wordt geen aandacht gegeven aan de consequenties van de nieuw aangekondigde beleidsmaatregelen voor de kandidaat-lidstaten. Hoe worden regerings- of beleidsinstanties uit deze landen betrokken bij het traject dat volgt op deze mededeling?
De publieke bewustwording voor het belang van een duurzame economische ontwikkeling is in het algemeen beneden de maat. De hedendaagse economiebeoefening is eenzijdig gericht op een grotere expansie. Je kunt niet zeggen dat daarin ruim plaats gegeven wordt aan respect voor het behoud van de schepping en respect voor de rechten van anderen, waaronder de toekomstige generaties. De huidige ongelijke mondiale verhoudingen scheppen voor de inwoners van rijke, geïndustrialiseerde landen niet zozeer rechten, maar vooral verantwoordelijkheden en verplichtingen.
Het valt daarom te betreuren dat het debat van vandaag staat aangekondigd onder het kopje "milieubeleid". Dat is veel te beperkt. Het gaat vandaag over onze toekomst en over de vraag of we bereid zijn deel te nemen aan een veranderingsproces dat zo veelbelovend in Rio is ingezet, of dat we alles maar op zijn beloop laten. Het gaat er dus om of we onze verantwoordelijkheid nemen, of we werkelijk rentmeester willen zijn over deze aarde.

De Voorzitter
Collega's, even een woordje van de orde. Mijnheer Blokland, u hebt ruim van uw tijd gebruik gemaakt. Dat gun ik u uiteraard graag, en ook de volgende rapporteur, maar ik wil er toch op wijzen dat wij nu erg achterlopen op het schema. Ik zal u strakker aan de spreektijd moeten houden en ik zal pogen dat te doen.

Hulthén
Mijnheer de Voorzitter, ik heb er begrip voor dat de vorige spreker wat langer over dit onderwerp heeft gesproken. Vijf minuutjes om te debatteren over duurzame ontwikkeling voor een periode van 25 jaar is niet veel en het vergt kunst om zich op de seconde na aan de spreektijd te houden.
De vraag is wat wij bedoelen met "een strategie voor duurzame ontwikkeling". Is het een nieuwe holle frase die het Parlement heeft bedacht? Nee, dat is het niet. Het is een geërfd begrip van lang geleden. Die opdracht kregen wij tien jaar geleden toen in Rio besloten werd dat elk land een strategie voor duurzame ontwikkeling diende vast te stellen.
Wat is duurzame ontwikkeling eigenlijk? Waar hebben wij het over wanneer wij deze uitdrukking gebruiken? Wij hebben het over de toekomst van de volgende generatie. Over de ontwikkeling en het soort leven dat wij voor de volgende generaties willen, met andere woorden hoe hun leven er op sociaal, ecologisch en economisch gebied zal uitzien. Wij mogen echter niet vergeten dat wij die in een klein, rijk deel van de wereld leven, makkelijk praten hebben wanneer wij zeggen dat de volgende generaties dezelfde mooie situatie moeten erven als die wij gekend hebben. De droom van de meerderheid van de mensen op deze wereld moet zijn dat hun kinderen een beter leven krijgen dan het leven dat ze zelf hebben.
De manier waarop dit document dat als basis moet dienen voor de Top van Göteborg, in het Parlement tot stand is gekomen, laat veel te wensen over. Het Parlement heeft een soort parallelle wedren naast de Commissie moeten houden, alleen maar om de mogelijkheid te krijgen zijn standpunten over de duurzame ontwikkeling bekend te maken. Dat is niet naar onze zin. Het is mogelijk dat de Commissie tijd genoeg had, maar zij had het Parlement meer tijd moeten geven om over deze thema's te discussiëren en niet alleen vanuit een milieustandpunt. Het voltallige Parlement, de Commissie economische en sociale zaken en alle andere commissies die erbij betrokken zijn, moeten geraadpleegd worden. Anders beperken wij het onderwerp en herleiden wij het tot een pure milieukwestie, wat niet correct is.
Met betrekking tot de vraag welk beleidsgebied bij voorkeur in een dergelijk document aan bod moet komen, onder andere met het oog op de besprekingen over dit onderwerp in Göteborg, denk ik dat wij moeten uitgaan van een ecologisch perspectief. Zowel het sociaal als het economisch perspectief zijn belangrijk, want zij bepalen ons leven, maar als onze planeet in ecologisch opzicht niet goed draait, dan wordt het moeilijk economische en sociale problemen op te lossen. Dit veronderstelt immers dat er een ecologisch evenwicht is. De tekst van de Commissie, die naar onze mening toch uitgaat van de huidige economische systemen, voldoet op dat vlak niet helemaal. De Commissie heeft op de een of andere manier enkele nuances over het hoofd gezien. Wij moeten van de bestaande economie uitgaan. Wij moeten proberen grenzen voor de markt vast te stellen. Wij moeten proberen middelen te vinden die wij zelf kunnen aanwenden volgens onze eigen financiële mogelijkheden en in eigen beheer.
Voor de totstandbrenging van een strategie voor duurzame ontwikkeling moet men uiteraard rekening houden met de problemen binnen de Unie, maar het is totaal onmogelijk de Unie van de rest van de wereld af te scheiden. Wij moeten onszelf als deel van de planeet beschouwen en de globale samenhang niet uit het oog verliezen. Hetgeen wij in de Unie doen heeft gevolgen voor onze omgeving en wij mogen niet exporteren wat wij zelf niet meer willen. Wij moeten onze handelsrelaties onderzoeken alsook ons landbouwbeleid en zijn negatieve gevolgen voor de ontwikkelingsmogelijkheden van andere landen in de wereld. Ook in de internationale handelsrelaties dragen wij een verantwoordelijkheid.
Zonder het lokale perspectief kan er van duurzame ontwikkeling ook geen sprake zijn. Het mooie met de werkzaamheden rond Agenda 21 was dat het de vrijwilligersorganisaties, actoren op lokaal niveau, gemeenten en burgers de mogelijkheid bood en biedt deel te nemen aan het proces en te begrijpen waarover het gaat. Tenslotte gaat het om de verantwoordelijkheid van het individu en over de noodzaak ons gedrag op alle gebieden te veranderen. De Commissie, maar ook de Raad, moeten overwegen hoe we dit aantrekkelijk kunnen maken voor de bevolking, zodat de burgers zich gaan inzetten en dit niet alleen als boodschap van hogerhand beschouwen.
Om te eindigen wil ik iets zeggen over het politiek leiderschap. De boodschap die in Göteborg de wereld wordt ingestuurd moet duidelijk zijn om iets te kunnen bereiken. Het mag geen leeg manifest zijn. De burger moet duidelijk voelen dat de Commissie en de Raad bereid zijn hun woorden in daden om te zetten.

Larsson
 - (SV) Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik ben erg blij dat ik aanwezig mag zijn bij dit debat vandaag. Wij bespreken de strategie voor een duurzame ontwikkeling en de integratie van het milieu in het economisch beleid. Dat deze kwesties boven aan de agenda staan, is een teken van politieke bereidheid tot verandering en vernieuwing.
Toen duurzame ontwikkeling werd opgenomen in het Verdrag van Amsterdam vonden sommige critici het niet toereikend; ze vonden dat het niet tot daden verplichtte. Er bestond wantrouwen jegens ons gemeenschappelijke beleid en de capaciteiten van de Europese Unie. Deze kritiek is momenteel niet terecht. Nu moeten wij een standpunt innemen voor concrete voorstellen, doelen en middelen, gebaseerd op het goed geformuleerde voorstel van de Commissie voor een strategie voor een duurzame ontwikkeling en op de verslagen van mevrouw Hulthén en de heer Blokland.
Voor een slagvaardig beleid voor duurzame ontwikkeling is eerlijke en duidelijke kritiek uit de samenleving nodig. De biodiversiteit wordt bedreigd, de verzuring gaat door, de overbemesting neemt toe, de chemicaliën hopen zich op in ons lichaam, de luchtverontreiniging kost mensenlevens, de klimaatverandering gaat steeds sneller - en dit alles gebeurt op dit moment. Tegelijkertijd mogen wij onze ogen niet sluiten voor de vele mogelijkheden die er wel zijn: er wordt steeds meer onderzoek gedaan, wij richten ons steeds meer op onderwijs en op onderwijs en opleiding tijdens het gehele leven, onze kennis wordt steeds groter en verspreidt zich, er worden nieuwe technieken ontwikkeld, oplossingen die zuinig met de beschikbare hulpbronnen omspringen worden steeds gewoner, de problemen binnen de landbouw en visserij zorgen voor nieuwe ideeën en oplossingen, de politieke bereidheid wordt groter.
Nu moeten wij een totaalperspectief tot stand zien te brengen waarin verschillende beleidsterreinen samenwerken. Het economische, sociale en ecologische perspectief moet worden gekoppeld en een gelijkwaardige positie krijgen binnen alle beleidsterreinen. Wij moeten concrete maatregelen, gewijzigde beginselen en duidelijke doelen voorstellen. Wij kunnen nu een toekomstvisie formuleren. Wij willen dat Europa de sterkste en meest dynamische kenniseconomie van de wereld krijgt. Dat doel moet in Göteborg aangevuld worden met de ecologische dimensie teneinde de regio te worden die de meeste verantwoordelijkheid neemt voor de natuur en het milieu.
Het is ook belangrijk dat het beleid verankerd wordt in het dagelijks leven van de burgers. Onderzoek, onderwijs, democratie en betrokkenheid zijn allemaal voorwaarden voor een gemeenschappelijke verantwoordelijkheid. Bij de verdere werkzaamheden voor de duurzaamheidstrategie moet de dialoog met de burgermaatschappij en tussen de instellingen van de Unie verdiept worden.
Het streven van het voorzitterschap voor de Europese Raad van Göteborg is het goedkeuren van een strategie die onder andere het proces van Lissabon kan koppelen aan de strategie voor een duurzame ontwikkeling, die de ecologische dimensie moet vastleggen door een aantal duidelijke, realiseerbare doelen te stellen om de huidige negatieve tendensen te keren. Zij moet erin resulteren dat alle toekomstige besluiten in de Unie onderzocht worden vanuit het oogpunt van duurzaamheid. Zij moet duidelijk het streven van Europa laten zien om de klimaateffecten te verminderen en actief deel te nemen aan en een drijvende kracht te vormen achter de mondiale samenwerking. Zij moet betekenen dat niet duurzame subsidies afgebouwd worden. Zij moet ertoe leiden dat de negatieve effecten van chemicaliën op de gezondheid en het milieu geminimaliseerd worden en ervoor zorgen dat een duurzame ontwikkeling opnieuw op het hoogste politieke niveau wordt besproken.
Ik wil met name onderstrepen dat het belangrijk is dat wij de politieke moed hebben om concrete, vastgestelde doelen te stellen om een duurzame ontwikkeling te bereiken. Met dit als uitgangspunt is het verheugend dat in het verslag-Hulthén, dat het Europees Parlement vandaag behandelt, dezelfde opvatting naar voren wordt gebracht. In dit verslag wil ik in het bijzonder de eis naar voren brengen voor een programma inzake klimaatverandering en doelen voor hernieuwbare energie, de eis voor een wijziging van het vervoersbeleid, de eis voor een nieuw chemicaliënbeleid gebaseerd op het preventiebeginsel, de eis voor een duurzaamheidsanalyse van alle besluiten alsmede de eis voor versterking van het duurzaamheidsperspectief ook bij de mondiale werkzaamheden van de Unie.
Het is belangrijk dat het Parlement, zoals in het verslag staat, een drijvende kracht blijft achter een nieuwe wetgeving in de Unie en deze kritisch blijft volgen. Wat betreft de mondiale verantwoordelijkheid wil ik met name datgene onderstrepen wat mevrouw Hulthén in haar verslag aan de orde stelt. Een duurzame ontwikkeling kan niet bereikt worden zonder dat het mondiale perspectief wordt behandeld. Daarom is het een belangrijke taak voor ons. De Europese Unie moet het voortouw nemen bij de werkzaamheden voor een mondiale duurzame ontwikkeling. Wij moeten duidelijk kenbaar maken dat wij willen dat de World Summit for Sustainable Development in Zuid-Afrika volgend jaar de noodzakelijke resultaten bereikt.
Als onderdeel van de voorbereidingen voor zowel de Europese Raad van Göteborg als de Top van Johannesburg heb ik afgelopen weekeinde 250 jongeren van 20-25 jaar uit 110 verschillende landen uit de hele wereld uitgenodigd. Tijdens deze bijeenkomst bestonden er geen grenzen tussen landen en mensen. Wat hebben deze jongeren te bieden? Betrokkenheid en enthousiasme. Wat ontbreekt eraan bij deze jongeren? Geduld en de angst om moeilijke en lastige problemen aan te pakken. Wat zijn wij ze verschuldigd? Wij zijn het ze verschuldigd een basis te leggen voor hun geloof in de toekomst door duidelijk te zijn, door concrete, politieke maatregelen vast te leggen, door te laten zien dat wij de politieke moed en bereidheid hebben om de gevaarlijke tendensen in de wereld te keren. Wat verwachten zij van de EU, met name na het optreden van de Verenigde Staten in verband met het klimaatbeleid? Zij willen dat de EU duidelijk het voortouw neemt bij de mondiale werkzaamheden voor een duurzame ontwikkeling, tegen armoede en tegen de huidige milieuvervuiling.
Kort samengevat: duurzaamheid op één continent is geen duurzame duurzaamheid. Zoals mevrouw Hulthén zei moeten wij niet denken dat een deel van de wereld in een duurzame samenleving kan leven, terwijl de rest van de wereld ten onder gaat aan armoede en milieuvervuiling.
De heer Blokland heeft in zijn verslag gewezen op het verband tussen de uitputting van onze natuurlijke hulpbronnen en de milieueffecten in relatie tot het economische beleid. De conclusie is dat het ontbreken van een prijskaartje aan schaarse milieugoederen en de milieueffecten leidt tot onvoldoende integratie van milieuaspecten in de economie. Voor mij staat het onomstotelijk vast dat een groot deel van het toekomstige duurzaamheidsbeleid bestaat uit het zogeheten beter internaliseren van de milieukosten in de prijzen van economische goederen en diensten.
De voorstellen in het verslag zijn belangrijke instrumenten voor de verdere ontwikkeling van een strategie voor een duurzame ontwikkeling en de integratie van sectoren. Het voorzitterschap vindt het van belang dat de milieu-integratie in de globale richtsnoeren voor het economische beleid, in de Broad Economic Policy Guidelines, wordt opgenomen. Op dit gebied moeten ook steeds meer economische regulerende maatregelen worden getroffen om de waarde te bepalen van schaarse milieugoederen en om te beoordelen of subsidies en belastingvrijstellingen tot negatieve milieueffecten leiden. De ontwikkeling van de strategie voor milieu-integratie moet doelen, tijdschema's en follow-upmechanismen in de BEPG bevatten.
Ter afsluiting wil ik het nog even hebben over een conclusie van het verslag-Blokland. Wij moeten nu maatregelen nemen om duurdere maatregelen in de toekomst te voorkomen. Hieraan wil ik een rapport uit Zweden toevoegen van de Zweedse raad voor natuurbehoud, dat aantoont dat het doorgaans aanzienlijk meer tijd kost voor de natuur en het milieu om zich te herstellen na het soort milieuverontreiniging waar wij ons mee bezig hebben gehouden en waar wij ons mee bezig zullen blijven houden. Naar mijn mening vormt deze conclusie een aanvulling op de conclusie van de heer Blokland.
Met andere woorden: wij kunnen niet langer wachten. Wij moeten nu handelen, en de verslagen die vandaag voor ons liggen, zijn een belangrijke stap in de richting van de Europese Raad van Göteborg en naar de Top van Johannesburg volgend jaar.

Lambert
Mijnheer de Voorzitter, ik maak dankbaar gebruik van de gelegenheid namens de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken aan dit debat bij te dragen, ook al vindt dat debat op het laatste nippertje plaats, hetgeen laat zien dat het vraagstuk van duurzaamheid binnen deze instelling tot nog toe niet erg serieus is genomen. Ons sociaal, economisch en milieubeleid is nog niet voldoende geïntegreerd. Deze beleidsterreinen moeten dezelfde richting uitwijzen en dat is op dit moment zeker nog niet het geval.
Dat wordt ook nog eens geïllustreerd door de aanwezigheid van de milieucommissaris hier vanavond. Ik ben blij dat zij hier is, maar ik zou graag willen dat wanneer we in de toekomst over duurzaamheid praten, de commissarissen aanwezig zijn van de terreinen waarvoor mijn eigen commissie bevoegd is, en in ieder geval de commissarissen voor economische en monetaire zaken.
Als we duurzaamheid willen waarborgen en werkelijk een groene economie willen ontwikkelen, dienen we milieuvriendelijke ondernemingen te stimuleren en efficiënt gebruik te maken van hulpbronnen. Dat geldt ook voor de manier waarop we gebruik maken van onze arbeidskrachten. Vandaar de oproep van mijn commissie om de efficiëntie waarmee mensen hun taak uitvoeren door effectief overleg en participatie te bevorderen. Democratie is immers ook een onderdeel van een duurzame leefomgeving, net als arbeidstijdverkorting en kwalitatief hoogwaardige arbeid, een veilige werkomgeving en een effectief socialezekerheidsstelsel.
Als we eisen dat bedrijven kunnen aantonen dat zij hun sociale en milieulasten betalen - en dat zullen we ook zeker doen - hebben we accountants en andere professionals nodig die dat kunnen nagaan. Als we aannemers willen die energie-efficiënte complexen bouwen, moeten we hen wel opleiden. Vandaar de oproep van mijn commissie aan alle door de EU gefinancierde opleidingsinitiatieven - waarbij mensen worden toegerust voor de toekomst - het milieuaspect volledig in hun programma te verwerken.
Zoals al werd gezegd is de bestrijding van sociale uitsluiting de sleutelfactor van een duurzame samenleving. Dat betekent dat er een gegarandeerd minimuminkomen moet komen, zodat burgers in hun basisbehoeften kunnen voorzien. We moeten discriminatie en armoede bestrijden. Op dit moment hebben de zwakkeren in de samenleving het gevoel dat zij geen toekomst hebben. Iedereen zal het met mij eens zijn dat die gedachte niet bij iemand zou mogen opkomen.
Bij duurzame ontwikkeling gaat het om het creëren van een wereld waarin geen verliezers zijn. Dat doel kunnen we niet verwezenlijken als we besluiten nemen die tegenstrijdig zijn en elkaar soms zelfs ondermijnen. We moeten een effectieve manier zien te vinden waarop we integratie en duurzaamheid waarborgen: daarop berust immers onze gezamenlijke toekomst.

Sommer
Mijnheer de Voorzitter, sinds vele jaren is het met elkaar in overeenstemming brengen van milieu en economie een onderwerp dat tot filosoferen uitnodigt. Het probleem is dat economische groei en behoud van het milieu in theorie niet met elkaar in tegenspraak zijn, maar dat economische groei in de praktijk meestal wel degelijk een negatieve invloed heeft op de kwaliteit van het milieu. Anderzijds echter heeft ook economische neergang, die gepaard gaat met een stijging van werkloosheid en armoede, altijd een negatieve uitwerking op het milieu.
Dit is dus een zeer complex onderwerp, vooral omdat het nog steeds ontbreekt aan algemeen aanvaarde monetaire indicatoren voor de waardebepaling van milieugoederen. Wat nodig is, zijn uniforme criteria die in de hele EU gelden, en die kunnen wij alleen voor de EU vaststellen. Wij roepen de Commissie op om haar mededeling op een statistisch fundament te grondvesten, zodat de discussie niet steeds over luchtkastelen hoeft te gaan.
Uitgaande van het hypothetische geval dat er een goed statistisch fundament voorhanden zou zijn, dan rest nog de vraag welke consequenties hieraan kunnen worden verbonden. Dat zijn er vele. Het verstrekken van subsidies, het instellen van een systeem van verhandelbare emissierechten en het heffen van zogeheten milieubelastingen. Dat wil zeggen: milieugerelateerde belastingen en heffingen. De modellen hiervoor zijn aanwezig.
Van belang is echter dat deze modellen in alle EU-landen op dezelfde wijze en tegelijkertijd worden ingevoerd om alle betrokkenen een eerlijke kans te bieden. Alleen eerlijke concurrentie kan waarborgen dat milieugerichte maatregelen worden geaccepteerd. Subsidies moeten worden getoetst op efficiëntie en eventueel worden herzien of door andere maatregelen worden vervangen.
De handel in milieugoederen moet rechtvaardig zijn. Milieugerelateerde belastingen of heffingen zijn alleen zinvol en effectief als deze verband houden met de emissies en voor de burger geen fiscale gevolgen hebben. Bovendien mogen de opbrengsten van dergelijke belastingen en heffingen nooit worden besteed aan andere zaken dan het milieu.
Alleen dan is het mogelijk de gerechtvaardigde wens naar een gezond milieu van de burgers binnen en buiten de EU te vervullen.

Corbey
Voorzitter, commissaris, collega's, duurzame ontwikkeling is dé uitdaging voor de komende 20 jaar. Duurzame ontwikkeling is een prachtig concept, dat uiting geeft aan de overtuiging dat economische groei samen kan gaan met verbetering van het milieu. Tot nu toe was dit meestal niet het geval en ging economische groei ten koste van het milieu. Het is nu de opgave om onze productiemethoden te verbeteren, zodat zij meer of nog meer rekening houden met het milieu, om ons denken en handelen te wijzigen, om milieukosten mee te tellen zodat bescherming van het milieu rendabel wordt. De Europese Raad van Göteborg moet daar een krachtige voorzet voor geven.
Ik maak van de gelegenheid gebruik om de heer Blokland te complimenteren met zijn verslag. Zijn realistische benadering geeft in ieder geval een aantal concrete aanknopingspunten voor verdere uitwerking. Ik wil ook graag mevrouw Hulthén bedanken voor de overtuiging en vasthoudendheid waarmee zij haar visie op duurzame ontwikkeling naar voren brengt.
Het concept duurzame ontwikkeling moet worden omgezet in concrete voorstellen en besluiten. Ik wil hierbij drie punten nader noemen: productnormen, biodiversiteit en naleving. Duurzame ontwikkeling moet handen en voeten krijgen. Wij willen werken aan het ontwikkelen van concrete productnormen, normen die het energiegebruik aan banden leggen, normen die het gebruik van gevaarlijke stoffen beperken of zoveel mogelijk verbieden, regels om het mogelijk te maken dat milieukosten doorberekend worden in de prijs van het product. Zulke normen zijn van belang in de sector voeding, bouwmaterialen, kleding, verf en natuurlijk verpakkingen. Daar valt mijns inziens veel milieuwinst te behalen.
De normen moeten ook de preventie van afval betreffen: minder wegwerp, minder slijtage, meer duurzaamheid en meer langdurige kwaliteit. Als producten toch aan hun eind komen moeten hergebruik en recycling vanzelfsprekend zijn. De grote uitdaging is dan om markten te creëren voor al het productafval en alle afvalstoffen. Zulke markten leveren bovendien nieuwe werkgelegenheid op.
Het doorberekenen van milieukosten is van belang, maar niet alles is in geld uit te drukken. Bescherming van natuur en biodiversiteit is ook een waarde op zich zonder dat dit direct een economische waarde heeft. Bescherming van biodiversiteit is een thema dat steeds terug moet komen in veel beleid. Wij moeten natuurlijk ook de vogel- en habitatrichtlijn naleven.
Daarmee zijn wij bij het derde punt: de naleving. Er is veel goede Europese wetgeving. Het komt er dus op aan deze wetten ook na te leven. Dat is echter vaak een probleem. Niet alle lidstaten hebben een even goede naam wat dit betreft. Mijn collega's Hulthén en Bowe hebben in Straatsburg gevraagd hoe de Commissie hiermee om denkt te gaan. De antwoorden die Commissievoorzitter Prodi gaf, waren op z'n minst teleurstellend. Ik wil dan ook nogmaals aan de Commissie vragen op welke manier zij de lidstaten wil aanspreken op het niet volledig naleven van de Europese regels. Ik wil ook benadrukken dat het Parlement veel meer bij de naleving betrokken kan zijn. Ik zou graag een halfjaarlijks overzicht willen krijgen van de stand van zaken op het gebied van de naleving van de wetgeving.

Paulsen
Mijnheer de Voorzitter, geachte minister, mijnheer de commissaris, een duurzame ontwikkeling behelst vele factoren. Het is heel makkelijk om over mooie dromen te schrijven en grote woorden te gebruiken.
Ik zou graag willen dat men tijdens de Europese Raad van Göteborg vooruit durft te kijken. Tegelijkertijd wil ik dat men een moedige stap zet en naar de eigen verantwoordelijkheid, het eigen subsidiesysteem van de EU kijkt. Dit bespreekt de heer Blokland in paragraaf 5 en mevrouw Hulthén in paragraaf 33 van haar verslag, namelijk dat er een herziening moet komen van de landbouwsubsidies. Gelukkig is de mededeling van de Commissie nog iets puntiger. Daarin staat namelijk: "Als het gemeenschappelijk landbouwbeleid in 2002 wordt herzien, moet men meer belang hechten aan kwaliteit dan aan kwantiteit."
Feit is dat de landbouw in zoverre nog steeds de primaire bedrijfstak van Europa is, dat de land- en bosbouw fungeren als ons culturele erfgoed en onze recreatiegebieden en voor de biodiversiteit zorgen. Wij hebben het over chemicaliën en plantenvoedingsmiddelen in het water. Wij hebben het over de lucht en de volksgezondheid. Dan moet je de vraag stellen: hoe duurzaam is het eigen Europese subsidiesysteem voor de landbouw? Wordt het geen tijd om een deel van dit geld voor een duurzame ontwikkeling te gebruiken, voor plattelandsontwikkeling, voor het behoud van de biodiversiteit, voor het verwijderen van chemicaliën, voor veilige voedingsmiddelen die wij met een gerust hart kunnen eten?
Stel dat de Europese Raad een dergelijk initiatief zou durven nemen en vooruit zou durven kijken en zou zeggen: "Die kant moeten wij op!".

Jonckheer
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, binnen de Europese Unie is sprake van een paradoxale situatie. Enerzijds vervult de Europese milieuwetgeving een pioniersfunctie voor veel landen van de Unie, terwijl anderzijds vele sectorale beleidsvormen van de Unie indruisen tegen de criteria van duurzame ontwikkeling. Dit geldt in het bijzonder voor het landbouwbeleid. Meer algemeen kan gezegd worden dat de nadruk op de economische groei wordt gelegd, terwijl er te weinig aandacht wordt besteed aan duurzame ontwikkeling. Dit punt werd in een recent OESO-verslag benadrukt en ik wil graag de aandacht van de Commissie en de Raad hierop richten. De OESO neemt een veel kritischere houding aan jegens de teksten van de Commissie dan gewoonlijk.
Het is mijns inziens noodzakelijk om van richting te veranderen. Om die reden hebben wij de beide verslagen van het Europees Parlement en het hiermee samenhangende verslag-Myller gesteund. Vanuit politiek oogpunt stellen wij met betrekking tot Göteborg drie eisen. Allereerst dient de Europese Raad zijn goedkeuring te verlenen aan de tekst van de Commissie zonder afbreuk te doen aan de door de Commissie voorgestelde richtsnoeren. In de tweede plaats moeten tijdens de Milieuraad, die een week voor aanvang van de Top van Göteborg plaatsvindt, de eisen van het Europees Parlement met betrekking tot het zesde kaderprogramma in overweging genomen worden. In de derde plaats dient het Belgische voorzitterschap zorg te dragen voor een concrete follow-up van de richtsnoeren die in Göteborg zullen worden vastgesteld.
Wat de economische aspecten in het bijzonder betreft, dient de Raad van ministers van Economische Zaken en Financiën zijn agenda te wijzigen. De subsidies waarmee milieuonvriendelijke productiemethoden in stand worden gehouden dienen te worden geschrapt, terwijl milieuvriendelijke productiemethoden juist moeten worden gestimuleerd. Bij overheidsopdrachten dienen milieuaspecten en sociale aspecten een belangrijke rol te spelen. Voorts is er het vraagstuk van de indicatoren. Het is ontoelaatbaar dat in de beperkte lijst van indicatoren geen enkel milieuvriendelijk criterium voorkomt. Verder dient er ook in de nationale boekhouding aandacht te worden besteed aan het milieu.
Aan al deze aspecten hechten wij belang. We moeten ons hiervoor de middelen in handen geven. Wij wensen dat het Belgische voorzitterschap dusdanig zal verlopen dat de Europese Raad van Barcelona de eerste daadwerkelijke Europese Raad wordt waarop een strategie gepresenteerd zal worden waarin rekening wordt gehouden met zowel het milieu en het sociale aspect als het economische aspect.

Sjöstedt
Mijnheer de Voorzitter, ik wil enkele woorden wijden aan het voorstel van de Commissie over een duurzame ontwikkeling. Het had ongetwijfeld op veel gebieden veel verder kunnen gaan, maar ik moet toegeven dat het puntiger is dan ik had verwacht en dat het veel voorstellen bevat die, als zij worden uitgevoerd, een daadwerkelijke verschil zullen betekenen met het huidige milieubeleid.
Ik wil met name de eisen naar voren brengen voor het beperken van het wegvervoer, het verminderen van de uitstoot van broeikasgassen, het afschaffen van milieuschadelijke subsidies, het milieuvriendelijk maken van de aanbestedingsregels en een aanpassing van het landbouwbeleid. Als dit alles wordt gerealiseerd, betekent dat een grote verandering.
Nu is het de vraag of deze concrete voorstellen de Europese Raad van Göteborg zullen overleven. Ik hoop het, en ik hoop dat deze voorstellen niet uit het einddocument verdwijnen, maar dat zij gehandhaafd blijven en dat men in plaats daarvan het algemene debat kan inkorten. Ik denk dat zij een echte bijdrage kunnen vormen tot een wijziging van dit beleid. Ik wens het Zweedse voorzitterschap hiermee veel succes.
Op één gebied is het voorstel echter niet toereikend, namelijk wat betreft de internationale samenwerking en de relatie met de Wereldhandelsorganisatie en de milieuregels.

Thomas-Mauro
Mijnheer de Voorzitter, er dient in Europa een daadwerkelijk milieubeleid te worden gevoerd, dat wil zeggen een beleid waarbij ons milieu gebaat is. Het is onze plicht om de toekomstige generaties een intact universeel natuurlijk erfgoed na te laten. We dienen er evenwel op toe te zien dat het milieubeleid in Europa geen ideologisch karakter krijgt, maar gebaseerd is op het principe van verantwoordelijkheid. Bij het beheer van problemen die met vervuiling samenhangen, dient het subsidiariteitbeginsel te worden toegepast.
Zo dient bijvoorbeeld de luchtvervuiling in de steden te worden aangepakt door de plaatselijke autoriteiten, die overigens geheel vrij moeten zijn om naar eigen inzicht actie te ondernemen. De vervuiling van een rivier is een vraagstuk dat de oeverstaten aangaat. Zij dienen naar eigen inzicht oplossingen aan te dragen, waarbij het van belang is dat deze oplossingen doelmatig zijn. De klimaatverandering op onze planeet is daarentegen een wereldwijd probleem. Europa dient binnen de internationale instellingen een gemeenschappelijk standpunt met betrekking tot dit vraagstuk in te nemen en dient de lidstaten via kaderrichtlijnen doelstellingen op te leggen die deze landen moeten verwezenlijken. De lidstaten dienen echter wel zelf te bepalen hoe ze deze doelstellingen kunnen bereiken.
Tot slot moeten we niet alles vanuit Brussel of Straatsburg proberen te reglementeren. Beslissingen die dichterbij de burgers worden genomen, zijn beter afgestemd en worden uiteraard beter begrepen. Heeft de Europese Unie zich immers niet ten doel gesteld beter door de volkeren begrepen te worden?

Liese
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dames en heren, allereerst wil ik mevrouw Hulthén bedanken voor de presentatie van haar verslag over duurzame ontwikkeling, dat ze onder zware tijdsdruk en moeilijke omstandigheden heeft geschreven. De PPE-DE-Fractie zal het verslag steunen. Er worden belangrijke zwaartepunten in vastgesteld voor het milieubeleid, maar wij zijn het niet altijd eens met de formulering. Vooral wat betreft de uitspraken over het economisch en sociaal beleid was het een goede zaak geweest als we meer tijd hadden gehad om deze ook met de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken en de Economische en Monetaire Commissie te bespreken. Zo wordt in paragraaf 32 een minimuminkomen geëist en worden er uitspraken gedaan over de toegang tot essentiële diensten van algemeen belang, maar dat hoort niet thuis in een verslag over het milieubeleid waaraan eigenlijk alleen de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid heeft gewerkt. Die punten hadden eerst intensief moeten worden besproken met de Commissie sociale zaken en de Economische Commissie.
Het spijt mij ook - en dat is zeker aan de tijdsdruk te wijten - dat wij slechts een enkel punt in het verslag hebben opgenomen over de beleidsmatige aspecten van de duurzame ontwikkeling, want wie zich bezighoudt met de duurzame ontwikkeling en het proces van Rio, weet dat het ontwikkelingsbeleid een van de cruciale punten in de hele kwestie is. Naar mijn mening had daarover meer gezegd mogen worden. Dit is echter geen verwijt, want het was voor het Parlement geen gemakkelijke opgave om onder deze tijdsdruk alles tot in detail juist te verwerken.
Een punt in het verslag en in de uitspraken van Commissievoorzitter Prodi over de duurzame ontwikkeling heeft in Duitsland veel stof doen opwaaien. Het staat in dit verslag in de paragrafen 21 en 22. Het gaat daar om de afschaffing van subsidies voor milieuonvriendelijke activiteiten, met name voor de kolenindustrie. Persoonlijk ben ik van mening dat op de lange termijn inderdaad moet worden gestreefd naar afschaffing van dergelijke subsidies. Maar ik geloof ook dat het onverstandig is om daarvoor nu al een datum vast te stellen. Als de PSE-fractie in het nu volgende verslag over het zesde milieuactieprogramma eist dat het voor 2005 afgelopen moet zijn, dan zal dat tot massaontslagen leiden, en dan schieten we ons doel voorbij. Daarom geloof ik dat we ons dat doel zonder meer moeten stellen, laat daar geen misverstand over bestaan, maar dan moeten we ook zorgen dat...
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)

Andersson
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, voorzitter van de Raad, om te beginnen wil ik de twee rapporteurs bedanken voor hun goede verslagen. Het is buitengewoon belangrijk dat deze kwestie over een duurzame ontwikkeling hoog op de politieke agenda staat. Het gaat enerzijds over solidariteit, dat wil zeggen solidariteit met toekomstige generaties en binnen de EU met armere regio's en armere mensen, anderzijds gaat het over een mondiale verantwoordelijkheid, over de manier waarop de EU zich opstelt op het gebied van het handels- en ontwikkelingsbeleid ten opzichte van de rest van de wereld.
Een duurzame ontwikkeling betreft alle beleidsterreinen. Het is bekend dat het ook betrekking heeft op het vervoersbeleid, het landbouwbeleid en het energiebeleid, maar ook op het sociale beleid. Wat dat betreft ben ik het niet eens met de vorige spreker. Ook het sociale beleid vormt natuurlijk een onderdeel van de duurzame ontwikkeling. Een goed sociaal beleid en een rechtvaardig economisch beleid zijn belangrijk.
Duurzame ontwikkeling gaat ook over allerlei methoden. Het is niet zo dat de huidige wetgevingsmethoden slecht zijn. De wetgeving moet gehandhaafd blijven. De wetgeving in de EU moet beter worden uitgevoerd. Wij moeten de belastinginstrumenten gebruiken, iets waar het Parlement vaak op heeft gewezen. Nieuw is dat wij de ecologische aspecten moeten integreren in het zogeheten proces van Lissabon. De volgende keer dat de Raad in het voorjaar in Barcelona bijeenkomt, moeten niet alleen de economische kwesties, de sociale kwesties, de kwesties van onderwijs en opleiding gedurende het hele leven en van het investerings- en industriebeleid worden behandeld, maar moet de Raad ook een "duurzaamheidsraad" zijn door de ecologische aspecten te integreren in het beleid. Het Parlement steunt deze strategie, die nog volop in ontwikkeling is en van groot belang is, van harte.

Schörling
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de beide rapporteurs, mevrouw Hulthén en de heer Blokland, gelukwensen met hun beider belangrijke verslagen. Niet alleen voor ons, maar ook voor de toekomstige generaties. Vanzelfsprekend steunt mijn fractie deze twee verslagen volledig. Zij wijzen allebei op de noodzaak van de integratie van het milieubeleid, het sociale beleid en het economische beleid als wij werkelijk een duurzame ontwikkeling beogen. Dat moet echter nu gebeuren en niet een doelstelling voor de toekomst worden. Het proces van Cardiff is goed, maar verloopt veel te langzaam. Dat er - op zijn zachtst gezegd - een trendbreuk moet komen, staat ook buiten kijf. Precies zoals de minister van Milieu Kjell Larsson zegt, is er nu politieke moed vereist binnen alle instellingen en alle kampen.
De Commissie zegt in haar document over milieu-integratie in het economische beleid dat er geen tegenstelling bestaat tussen economische groei en milieubescherming. Maar hoe kan het dan dat de toenemende productie en consumptie alle milieu-investeringen heeft "opgegeten" die wij tot nu toe hebben gedaan en die gedaan worden? Een dergelijke opvatting is niet van deze tijd. De economische ontwikkeling moet daarom worden aangepast aan de ecologische eisen, anders komt er geen duurzame ontwikkeling. Dit is iets wat wij allemaal moeten beseffen.
In een voorstel van de Verts/ALE-Fractie dat goedgekeurd is door de parlementaire commissie wordt gezegd dat de negatieve milieueffecten van bepaalde EU-subsidies onderzocht moeten worden, met name wat betreft het energie- en landbouwbeleid. Die moeten simpelweg worden afgeschaft. Die kunnen wij ons niet langer veroorloven.
Mevrouw Hulthén stelt ook iets aan de orde wat anderen hebben gezegd, namelijk dat een strategie niet alleen de EU moet betreffen, maar ook wereldwijd moet gelden. Tien jaar na Rio moet men echt gaan bespreken...
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken)

García-Orcoyen Tormo
Mijnheer de Voorzitter, hoe kunnen wij onze rijkdommen beschermen en een evenwichtige toename van de milieukwaliteit en het maatschappelijk welzijn bewerkstelligen zonder afbreuk te doen aan de drie pijlers waarop de duurzame ontwikkeling berust? De Top van Göteborg zal op deze vragen een antwoord trachten te formuleren. Daar moet blijken dat onze regeringen oud en wijs genoeg zijn en over de nodige politieke slagvaardigheid beschikken om het hoofd te bieden aan de uitdaging van de 21ste eeuw, die een nieuwe vredesorde en een nieuw welvaartsmodel in het vooruitzicht stelt.
De eerste stap bestaat erin om de economische groei los te koppelen van het buitensporige gebruik van hulpbronnen en de productie van ongewenste effecten als verontreiniging. Vanuit dit perspectief moeten de verslagen van mevrouw Hulthén en de heer Blokland mijns inziens gunstig worden onthaald. Om van de Europese economie op grond van kennisoverdracht en rationeel gebruik van hulpbronnen de meest concurrerende en dynamische economie van de wereld te maken moet resoluut voor een beter en verhoogd gebruik van de marktinstrumenten worden geopteerd teneinde de efficiëntie van onze processen en producten te optimaliseren. Er zijn evenwel ook nog andere factoren in het spel.
Als wij de vrees voor concurrentieverlies of de dreiging van arbeidsconflicten in Europa voorgoed willen verjagen, is het nu meer dan ooit noodzakelijk dat alle lidstaten de handen ineenslaan en op uniforme en coherente wijze te werk gaan. Sterker nog, wij moeten daarbij de hele wereld betrekken, uitgaande van internationale overeenkomsten die ons in de gelegenheid moeten stellen om de concrete juridische problemen te verhelpen waarmee vele van onze wetgevingsbesluiten geconfronteerd worden.
Wij moeten tevens realistische tijdschema's opstellen die de bedrijven en de samenleving in het algemeen in staat stellen om zich aan de nieuwe marktvoorwaarden aan te passen en de nodige hervormingen door te voeren. Op deze manier bestaat er minder kans op ongewenste effecten dan wanneer in een al te krappe bewegingsruimte wordt voorzien.
Om het welslagen van het opgestarte hervormingsproces te garanderen acht ik het absoluut noodzakelijk dat een brede maatschappelijke consensus wordt bereikt en overeenkomsten met de sociale partners worden gesloten. Bovendien moeten de maatschappelijke waarden van het voormalige systeem - gebaseerd op bezit en verwerving van goederen - langzaam maar zeker worden vervangen door de waarden die eigen zijn aan een ethische en vanuit maatschappelijk oogpunt meer ontwikkelde samenleving, waarin het genot van meer immateriële aspecten van het leven een prioritaire plaats inneemt.

Doyle
Commissaris, fungerend voorzitter van de Raad, het is nooit en te nimmer óf de werkgelegenheid óf het milieu. Rijkdom, groei, ondernemingszin en ontwikkeling hoeven geen bedreiging te vormen voor de natuurlijke leefomgevingen van ontwikkelde samenlevingen en zij zijn ook geen bedreiging. Integendeel, er bestaat een duidelijk verband tussen de kwaliteit van het milieu en de welvaart van een land.
In de gehele Europese Unie en Noord-Amerika heeft zich in de afgelopen jaren een dramatische omslag in de vervuiling van lucht en water voorgedaan. Deze is te wijten aan de technologische verbeteringen die voorvloeiden uit de wet- en regelgeving en de maatschappelijke druk. In dezelfde periode deed zich een enorme toename voor in de omvang en het aantal habitats en natuurlijke hulpbronnen die officieel erkend en beschermd zijn. Vanwege de rijkdom en de overschotten van lokale economieën kunnen de voor een schoner milieu benodigde infrastructuur, organisatie en technologie worden verwezenlijkt.
Sterke lucht- en waterverontreiniging en een niet-duurzame exploitatie van natuurlijke hulpbronnen zijn kenmerkend geworden voor de vroege stadia van in ontwikkeling zijnde industriële samenlevingen. Die fase hebben wij ook ooit gehad. Voor milieubescherming zijn overschotten, opleiding en visie tezamen met een hoge mate van institutionele ontwikkeling en evenwicht vereist. Een sterke lobby voor milieubescherming vormt een goed en essentieel onderdeel van iedere ontwikkelde democratische samenleving.
We moeten ons inzetten voor een discussie waarin zoveel mogelijk meningen en waarden worden geuit. De uiteenlopende opvattingen moeten worden gekoesterd, geuit en gehoord. Immers, door middel van een discussie kan onze kennis en de kwaliteit van onze beslissingen alleen maar toenemen. Tevens moeten de oudere opvattingen over het milieu voortdurend onder de loep worden genomen en worden gewijzigd zodat de vereiste bescherming zowel proportioneel als effectief is. Schrikverhalen over het milieu vormen een belemmering voor een open discussie. Door sterk de nadruk te leggen op de potentiële risico' s - bijvoorbeeld de aanwezigheid van een giftige stof - worden die risico' s vaak gezien als bedreigingen waarvan men de werkelijke omvang niet kent. Wat men dan bijvoorbeeld niet ziet is dat de aanwezige hoeveelheid giftige stof in feite te klein is om werkelijk gevaar te kunnen opleveren.
Mijns inziens moet bij de toepassing van de milieunormen van de ontwikkelde landen op de economieën en leefomgevingen van opkomende economieën een grote mate van fijngevoeligheid, verdraagzaamheid en mededogen worden betracht. De geschiedenis van de Europese Unie laat zien dat een plaatselijke overbelasting van de draagkracht van het milieu onderdeel uitmaakt van de ontwikkeling van opkomende economieën. We moeten erkennen...
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken)

Wallström
Mijnheer de Voorzitter, bedankt voor al deze constructieve bijdragen. Ik wil mevrouw Hulthén en de heer Blokland natuurlijk eveneens gelukwensen met hun verslag. Het is logisch om deze twee verslagen tegelijkertijd te bespreken, want zij horen zonder meer bij elkaar.
Er is iets merkwaardigs aan de hand met het begrip "duurzame ontwikkeling", dat nu 15 jaar bestaat en in gebruik is gebleven, ondanks dat veel mensen al die jaren hebben gezegd dat het te vaag was, moeilijk in de praktijk te brengen zou zijn, dat het moeilijk concrete resultaten kon opleveren enzovoort. Desondanks biedt het ons de mogelijkheid om het economische beleid, het milieubeleid en het sociale beleid te koppelen en om niet alleen de problemen te zien, maar ook de mogelijkheden die in dit begrip besloten liggen. Het is daarom van belang dat er indicatoren worden ontwikkeld, zoals in het debat naar voren is gekomen, en dat wij dit op een verstandige manier ten uitvoer kunnen leggen. Wij staan nog maar aan het begin, maar er zullen echt effectieve en goede indicatoren komen die op de lange termijn kunnen zorgen voor nieuwe, globale economische begrippen, een nieuwe economische definitie. Tegelijkertijd moeten wij vanzelfsprekend verder werken aan het verkrijgen van effectieve indicatoren en een controle van de effectieve ontwikkeling.
Het lijkt alsof wij te weinig tijd hebben gehad, maar ik wil toch zeggen dat wij meer dan honderd schriftelijke commentaren hebben gekregen, zelfs ruim op tijd. Bijna alle milieuorganisaties, sociale organisaties en ook de grote businessorganisaties hebben voorstellen ingediend en naar de Commissie gestuurd. Wij hebben het ontwerpverslag van mevrouw Hulthén grondig bestudeerd.
In ons voorstel hebben wij als Commissie gezegd dat wij er vanzelfsprekend op toe willen zien dat dit voorstel gemeenschappelijk eigendom wordt van verschillende belanghebbenden in de samenleving en dat wij het op zo'n manier ten uitvoer willen leggen dat wij ons laten adviseren door verschillende groepen in de samenleving. Op dit gebied zal het Parlement vanzelfsprekend ook een actieve rol spelen. Het voorstel van de Commissie voor een strategie voor een duurzame ontwikkeling is ook hetzelfde gebleven tijdens de behandeling van dit voorstel. De prioriteiten die wij vanaf het begin hebben gesteld zijn ongewijzigd gebleven en men heeft in de loop van het proces de voorstellen teruggezien.
Ik wil ook reageren op datgene wat is gezegd over het internationale perspectief. Dat is namelijk ongelooflijk belangrijk. Wij van de Commissie hebben gezegd dat wij nog concreter moeten worden en onze standpunten moeten uitvoeren over hoe wij internationaal kunnen optreden. Het is van belang om bij onszelf te beginnen en te laten zien hoe wij deze kwesties aanpakken alsmede leiderschap te tonen voordat wij de rest van de wereld gaan vertellen wat zij moeten doen. Vanzelfsprekend moeten wij alles vanuit een mondiaal perspectief doen. Tegelijkertijd wordt in onze strategie voor een duurzame ontwikkeling ook benadrukt, precies zoals Marit Paulsen al zei, dat wij erop toe moeten zien dat het inconsequente beleid ophoudt en milieuschadelijke subsidies worden stopgezet die nadelig zijn voor een duurzame ontwikkeling. Ik vind dat dit duidelijk in het programma naar voren komt.
Nu moet het alleen nog behandeld worden tijdens de Europese Raad van Göteborg. Wij hebben de belangrijke taak om erop toe te zien dat het tijdens deze top niet wordt uitgehold, maar dat het ambitieuze platform dat de strategie van de Commissie vormt gehandhaafd blijft en dat alle lidstaten zich inzetten voor de voltooiing ervan. Ik vind het een goede doelstelling van het Belgische voorzitterschap om het uit te voeren op de manier waarop de heer Jonckheer het tijdens het debat schetste.
Verder ben ik het ermee eens - wat ook gezegd is tijdens het debat - dat wij bekijken op welke manier het Europees Parlement en onze eigen instellingen moeten veranderen, zodat wij de gedachte van een duurzame ontwikkeling ook waar kunnen maken en de economische en sociale kwesties koppelen aan de milieukwesties. Dan moeten wij ook in het Europees Parlement, de Commissie en de Raad onze werkwijze bestuderen om haar effectief te maken en om een manier te vinden om de grensoverschrijdende kwesties aan te pakken; we moeten niet alleen kijken naar strikt afgebakende gebieden. Het is spannend om ons landbouw- en visserijbeleid, vervoersbeleid en nivelleringsbeleid te bestuderen. Natuurlijk is het aan ons en de Unie om het waar te maken.
Dit waren min of meer de belangrijkste kanttekeningen, op de kwestie die mevrouw Corbey aankaartte na, namelijk hoe de uitvoering er uit moet zien. Ik wil zeggen dat ik in ieder geval vanaf het eerste moment heel duidelijk heb gehamerd op het feit dat wij een goede wetgeving hebben, een degelijke wetgeving, wat eveneens naar voren kwam bij de evaluatie van het vijfde milieuactieprogramma. Tegelijkertijd moeten wij er ook op toezien dat deze wetgeving wordt uitgevoerd. Het is daarom van belang dat wij ook op dit gebied zorgen voor een goede controle van de uitvoering. Het is ongetwijfeld mogelijk om nog meer maatregelen te verzinnen om de tenuitvoerlegging te verbeteren, maar dat wat er reeds gebeurt om te controleren dat de lidstaten zich aan de wetgeving houden, moet verbeterd worden. Wij moeten bovendien ook de burgers in de Unie duidelijk maken hoe de lidstaten zich gedragen. Ik denk dat druk op de landen kan helpen.
Tot slot wil ik alleen nog onze definitie geven van een duurzame ontwikkeling, omdat het genoemd werd in het verslag-Blokland. Het voorstel van de Commissie voor een strategie voor een duurzame ontwikkeling begint met een citaat uit het verslag van de Commissie-Brundtland en zijn definitie van een duurzame ontwikkeling. Deze komt ook voor in het gedeelte waarin die definitie een idee over de bestrijding van de armoede geeft. Dat is natuurlijk heel belangrijk. Ik onderstreep opnieuw het belang van een mondiaal perspectief, maar als men het verslag van de Commissie-Brundtland zorgvuldig leest, is onze definitie de juiste. Het is belangrijk dat wij ons aan deze definitie houden, want deze is namelijk beter en wijst op onze verantwoordelijkheid ten opzichte van toekomstige generaties. En daar gaat het per slot van rekening om.
Dank u voor dit debat. Laten wij ervoor zorgen dat wij dit alles in de praktijk kunnen brengen.

Larsson
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag een paar opmerkingen maken bij de dingen die gezegd zijn tijdens het debat.
Diverse sprekers hebben de economische groei besproken en het effect ervan op het milieu. Het ietwat achterhaalde idee dat economische groei altijd leidt tot een slechter milieu bestaat nog steeds. Wij weten echter, wat ook is gezegd, dat een slechte economische ontwikkeling grote risico's op een slechter milieu met zich meebrengt.
Het Engelse begrip decoupling, dat wil zeggen het belang van het ontkoppelen van de economische groei en de milieudruk, neemt een steeds belangrijkere plaats in in de milieudiscussie. Het is eigenlijk niets nieuws. Wij hebben decennia lang zo gewerkt zonder het begrip te gebruiken.
Ik schat dat de economie van de EU het afgelopen decennium zo'n 30% is gegroeid. Tegelijkertijd is de uitstoot van broeikasgassen met vier procent afgenomen. Dit betekent dat voor iedere geproduceerde miljoen euro de uitstoot van broeikasgassen ongeveer 35% lager is. Dit is een voorbeeld van decoupling die reeds plaatsvindt. Maar wij moeten nog meer vooruitgang boeken en erop toezien dat er niet alleen een marginale afname van broeikasgassen plaatsvindt. In de komende decennia is een drastische afname nodig.
De uitstoot van NOx in Zweden per geproduceerde miljoen euro is momenteel ongeveer 60% lager. Voor de uitstoot van SOx is dat ongeveer 80%. Dit zijn nog twee voorbeelden van decoupling. Nu is het van belang om de inspanningen te vergroten, ook op de gebieden waarop momenteel geen afname van de milieueffecten te zien is, wat mede is veroorzaakt door economische groei.
De kwestie van de subsidies en het internaliseren van de milieukosten is ook door diverse sprekers aan de orde gesteld. Zoals ik al zei in mijn inleidingstoespraak vind ik het een essentieel aspect in het milieudenken, nu en in de verre toekomst.
Mondiaal gezien is het eigenlijk verbazingwekkend dat wij nog steeds ieder jaar subsidies verstrekken die volgens berekeningen oplopen tot 200 miljard dollar aan niet-duurzame energie, dat wil zeggen fossiele brandstoffen. Dat is een onvoorstelbaar hoog bedrag, dat laat zien dat wij de milieukosten niet internaliseren, maar ze eigenlijk externaliseren en overhevelen naar een ander gebied. Het moet een belangrijke taak worden in de Europese en mondiale ontwikkeling om dit soort subsidies af te schaffen en ons in plaats daarvan te richten op een veel grotere internalisering van de milieukosten in de prijzen.
De biodiversiteit is ook genoemd en dat is een kwestie die mij na aan het hart ligt. Ik wil erop wijzen dat wij in Europa ook grote problemen hebben met de biodiversiteit, iets waar veel te weinig mensen weet van hebben. 35% van alle vogelsoorten en maar liefst 45% van de vlindersoorten wordt met uitsterven bedreigd, om maar twee voorbeelden te noemen.
Onze doelstellingen halen wij niet alleen door het instellen van de Natura 2000-gebieden, ook al is dit een groot onderdeel van het natuurbeschermingsbeleid. Er is namelijk ook een daadwerkelijke milieu-integratie nodig in het landbouwbeleid. Veel bedreigde soorten zijn afhankelijk van het kleinschalige landbouwlandschap dat momenteel aan het verdwijnen is. Het is echt van belang om te voorkomen dat dit ook gebeurt in de nieuwe landen die naar ik hoop lid worden van de EU.
Wij moeten dit milieudenken niet alleen integreren in het landbouwbeleid, maar ook in het visserijbeleid. De situatie van de mariene biodiversiteit is namelijk aanzienlijk slechter dan de biodiversiteit op het land. Eigenlijk is de situatie van het mariene ecosysteem aan onze kusten uiterst kritiek. Als de EU-burgers met eigen ogen zouden kunnen zien wat wij eigenlijk doen met de zeebodems en het zeewater en welke effecten dat heeft op de biodiversiteit, zou er waarschijnlijk een milieurevolutie in de EU ontstaan. Daarom is het ook van belang om het milieudenken te integreren in het visserijbeleid en om de mariene ecosystemen ook te zien als belangrijke onderdelen van de biodiversiteit die wij moeten trachten te behouden.
Ook de heer Jonckheer heeft erop gewezen dat de sectorale beleidsvormen haaks staan op het milieubeleid van de EU. Dat is nou juist iets waar wij door middel van de integratie van de sectoren aan willen doen. Verder ben ik het eens met mevrouw Schörling dat dit iets te traag verloopt. Ik hoop daarom dat de Top van Göteborg op basis van het syntheserapport van het voorzitterschap duidelijke en heldere richtsnoeren zal kunnen geven voor de verdere werkzaamheden in verband met de integratie van de sectoren. Mijnheer de Voorzitter, ik laat het bij deze opmerkingen.

De Voorzitter
Dank u wel mijnheer de minister.
Het debat is gesloten.
De stemming over de beide verslagen vindt morgen om 11.00 uur plaats.
(De vergadering wordt om 20.25 uur onderbroken en om 21.00 uur hervat)

Milieuactieprogramma van de Europese Gemeenschap (2001-2010)
De Voorzitter
Aan de orde is verslag (A5-0175/2001) van mevrouw Myller, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, over het voorstel voor een besluit van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van het milieuactieprogramma van de Europese Gemeenschap voor 2001-2010 (COM(2001) 31 - C5­0032/2001 - 2001/0029(COD)).

Myller
Mijnheer de Voorzitter, commissaris Wallström, vertegenwoordigers van het Zweedse voorzitterschap, allereerst wil ik mijn collega's in de Milieucommissie bedanken. Het is dankzij uw flexibiliteit dat wij nu het standpunt van het Parlement over het zesde milieuactieprogramma van de Europese Gemeenschap aanvaarden. Er is zeer terecht kritiek geuit op het feit dat de behandeling van het programma in het Parlement gezien het belang en de omvang ervan in een veel te kort tijdsbestek heeft plaatsgevonden. De reden daarvoor is, zoals u weet, de trage behandeling ervan in de Commissie. Aangezien wij toch onze eigen inbreng wilden leveren op de Top van Göteborg, de eerste top gewijd aan milieuzaken, kon haastig handelen niet worden voorkomen, evenmin als een stemming in de commissie die in de kleine uurtjes plaatsvond. Voor het organiseren van de stemming gaat mijn dank uit naar de commissievoorzitter, de secretariaten van de commissie en de fracties en de assistenten van de parlementsleden. Ik wil ook het Zweedse voorzitterschap en de Commissie bedanken voor de goede samenwerking. Tijdens de voorbereiding zijn we met de Commissie tot een goed functionerende samenwerking gekomen, hoewel de meningen over de aard van het programma niet op alle punten volledig overeenkomen.
Tijdens de voorbereiding van het milieuactieprogramma konden wij het vrij goed eens zijn over het feit dat de door de Commissie voorgestelde hoofdpunten van het programma juist zijn. De grootste zorg voor het milieu wordt ingegeven door de klimaatsverandering, het verdwijnen van de diversiteit in de natuur, de gevaren van milieuproblemen voor de gezondheid, voldoende beschikbare natuurlijke hulpbronnen en duurzame afvalverwerking. Er is verschil van mening ontstaan over de vraag hoe de problemen die om een oplossing vragen in het programma moeten worden behandeld. De Commissie had een meer beschrijvend programma gewild en ik als rapporteur van de Milieucommissie heb een lijn gekozen waarin voor de gekozen prioriteiten waar mogelijk is gezocht naar concrete kwantitatieve en kwalitatieve doelen en duidelijke tijdschema's voor die doelen. Hoewel het milieuactieprogramma is opgesteld voor een periode van tien jaar, heb ik ook doelen voor een langere termijn gesteld. Zo vereist het tegengaan van de klimaatsverandering bijvoorbeeld een tijdsperspectief van enkele decennia. Er moeten tussendoelen worden gesteld die voldoende ambitieus zijn, zodat kan worden gegarandeerd dat de langetermijndoelen worden bereikt.
Toen de Milieuraad de Commissie vorig jaar maart instructies gaf over het opstellen van het programma, eiste ook hij dat er concrete doelen en tijdschema's zouden worden gesteld. Hoe ver de Milieuministers komen als zij over een week een gemeenschappelijk standpunt gaan formuleren, staat nog te bezien. Ik wens ze succes. Het zou voor de Europese burgers een zeer sterk signaal van goede wil van de Europese Unie op het gebied van milieu zijn als het Parlement en de Raad met een ambitieus gemeenschappelijk standpunt naar de Top van Göteborg zouden gaan. Het is naar mijn mening noodzakelijk dat het Europees milieuprogramma heldere doelen en tijdschema's om die doelen te bereiken bevat, omdat alleen een dergelijk programma en een dergelijke uitvoering ervan voldoende eenduidig kan worden uitgelegd. Het halverwege de looptijd beoordelen van het programma moet worden gebaseerd op een zichtbare ontwikkeling en op basis daarvan moeten de nodige correcties worden aangebracht om de doelen te kunnen halen.
Het bereiken van de milieudoelstellingen vereist samenwerking. Milieuvraagstukken moeten worden opgenomen in het hele beleid en alle besluiten van de Gemeenschap. Wij gaan de klimaatsverandering niet tegen en zorgen niet voor gezonde lucht voor onze burgers als wij de uitstoot door de energieproductie, het verkeer en de industrie niet beperken. Besluiten over wat er op de verschillende deelgebieden van het beleid moet gebeuren en hoe het koppelen van milieuzaken aan de beleidslijnen mogelijk wordt gemaakt, worden echter binnen de verschillende sectoren genomen. Daarom moeten zij meer kennis over het milieu krijgen. Ook bij financiële besluiten moet een analyse van ecologische duurzaamheid worden betrokken. De Commissie en de Raad moeten hun werkmethodes wijzigen, zodat milieuzaken in de hele communautaire besluitvorming kunnen worden geïntegreerd. De Commissie heeft de interessante gedachte geopperd nieuwe thematische strategieën te creëren, thematische programma's over de problemen die de grootste zorgen baren. Dat vind ik heel goed. Het Parlement en de Raad moeten echter via de normale medebeslissingsprocedure bij de besluitvorming worden betrokken.
De uitbreiding is zowel een uitdaging als een mogelijkheid voor het milieu in Europa. In het programma moeten manieren worden voorgesteld waarmee de uitbreiding een grote mogelijkheid wordt om de toestand van ons milieu te verbeteren. Wij moeten ook de leiding durven nemen in het internationale milieubeleid, zowel binnen het handelsbeleid als bij de ontwikkelingssamenwerking. Ook moet een grote deelname van de burgers worden gegarandeerd. Dat vereist een heldere en zichtbare voorlichting over milieuzaken.

Figueiredo
 rapporteur voor advies van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling. (PT) Mijnheer de Voorzitter, als rapporteur voor advies van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling wil ik mevrouw Riitta Myller feliciteren met hetgeen ze tot stand gebracht heeft. Ze heeft ruim aandacht besteed aan een aantal door ons goedgekeurde voorstellen, ook al was het mogelijk geweest daarin iets verder te gaan. Zo vind ik het buitengewoon belangrijk dat ze de voorstellen heeft opgenomen waarin we aangeven dat het gemeenschappelijk landbouwbeleid hervormd moet worden en dat in de daarbij te ontwikkelen strategie milieukwesties moeten worden geïntegreerd. Dat principe moet gelden voor het beleid voor al de betrokken sectoren. Landbouwers die rekening houden met de voedselveiligheid en het voorzorgsbeginsel in acht nemen moeten bescherming genieten: de voedselproductie gaat namelijk boven alles. We moeten daarom regionale verscheidenheid en op de natuur gebaseerde landbouwmethoden stimuleren.
We willen overschakelen op een duurzamer soort economie, met extra aandacht voor bossen en landbouwgronden. Hernieuwbare grondstoffen worden dus steeds belangrijker. Duurzame ontwikkeling kan binnen de context van sociale en economische cohesie echter alleen dan verwezenlijkt worden als de verschillende soorten interne steun rekening houden met de landbouwers, zeker als die familiebedrijven runnen. De multifunctionele landbouw produceert goederen en diensten van algemeen belang, en het is dus volstrekt gerechtvaardigd dat ze steun ontvangt. Uiteraard moet er bij het geven van die steun ook rekening worden gehouden met het feit dat de ontwikkelingsniveaus van de landbouw binnen de verschillende lidstaten van de Europese Unie en de kandidaat-landen sterk uiteenlopen.

González Álvarez
Mijnheer de Voorzitter, wij onderschrijven samen met de rapporteur en de Commissie de doelstellingen van dit belangrijke programma dat gedurende de komende tien jaar het milieubeleid van de Europese Unie zal bepalen.
Deze prioritaire doelstellingen zijn hoogst actueel. Zij worden ons dagelijks door de pers voorgeschoteld: klimaatverandering, bevordering en behoud van de biodiversiteit, duurzaam beheer van de hulpbronnen, bescherming van de gezondheid en milieubehoud. Dat zijn de prioritaire doelstellingen en daarom is het van wezenlijk belang dat de tot dusver genomen maatregelen worden aangescherpt. Ten eerste is het noodzakelijk dat de wetgeving wordt toegepast. De rapporteur zei het ook al. Integratie van het milieubeleid in de overige beleidsterreinen: landbouw, vervoer, energie. Dat is nog steeds niet op bevredigende wijze gebeurd. Wij hebben tevens behoefte aan duurzamere productie- en consumptiemodellen. Mijns inziens is het productie- en consumptiemodel dringend aan verandering toe. Als dat niet gebeurt, zullen wij er niet in slagen om de door de Commissie en de rapporteur geopperde doelstellingen ook daadwerkelijk te verwezenlijken.
Het belang van dit programma spreekt vanzelf. Een duidelijk bewijs hiervan is dat er in onze commissie meer dan 350 amendementen zijn ingediend waarover wij urenlang hebben gestemd en dat ook hier vandaag nog bijna 300 amendementen ter aanneming aan de plenaire vergadering zijn voorgelegd, ofschoon vele van de door de verschillende rapporteurs voor advies ingediende amendementen reeds zijn goedgekeurd. Vanuit het standpunt van de Commissie verzoekschriften - en nu beperk ik mij tot de concrete bevindingen van onze commissie - verdienen er twee punten extra aandacht. Beide worden door de rapporteur genoemd. Het eerste punt heeft betrekking op de toepassing van het Gemeenschapsrecht. De lidstaten lappen deze wetgeving aan hun laars. Dit blijkt onder meer uit het feit dat de Europese Commissie tal van lidstaten om diverse redenen voor de rechter heeft moeten dagen, bijvoorbeeld wegens nitraatverontreiniging. Tegen Spanje loopt momenteel een proces wegens het bestaan van zeven illegale stortplaatsen. Daarom dringen wij in de eerste plaats aan op de eerbiediging van de milieuwetgeving.
Het tweede punt betreft de bevordering van de deelname van de burgers. De Commissie verzoekschriften stelt vast dat 40% van de 1100 à 1200 jaarlijks door haar geregistreerde verzoekschriften op milieuproblemen betrekking heeft. Hieruit blijkt dat niet alleen milieuactiegroepen maar ook gewone burgerplatforms uitzonderlijk belang hechten aan de bescherming van het milieu waarin zij leven. Ook zij stellen bestaande wantoestanden aan de kaak. Zij nemen de moeite om het Gemeenschapsrecht te bestuderen, zij dienen hier klachten in en bovendien hebben zij een engelengeduld en wachten zij lijdzaam op de uitkomst van de processen die vaak veel te lang aanslepen. Dat is overigens een ander probleem: wanneer een klacht of verzoekschrift wordt ingediend, wordt het antwoord van de regeringen met veel vertraging ontvangen zodat de processen zo lang duren dat het kwaad vaak al is geschied en onomkeerbaar is en de burgers die de onregelmatigheden aanklagen hun geduld verliezen.
Daarom vraagt de Commissie verzoekschriften bijzondere aandacht voor de genoemde doelstellingen: deelname van de burgers, bespoediging van de procedures en vooral naleving van het Gemeenschapsrecht.
Enkele maanden geleden was dit laatste probleem voorwerp van debat in de Milieucommissie. De Europese Unie beschikt weliswaar over een uitstekende milieuwetgeving, maar zij wordt niet nageleefd. Wij moeten een methode vinden om hierin verandering te brengen. Daartoe dienen wij hier enkele amendementen in die tot doel hebben sancties uit te vaardigen tegen de landen die de structuurfondsen en het Cohesiefonds voor milieuonvriendelijke projecten aanwenden. Helaas is dat de enige taal die de regeringen begrijpen.
Wij moeten tevens mechanismen uitdokteren om de processen te bespoedigen en te vermijden dat de burgers hun geduld verliezen.
Mijnheer de Voorzitter, ik vind dit een buitengewoon goed programma. Ik hoop dan ook dat het merendeel van de door de rapporteur en enkele fracties ingediende amendementen morgen wordt aangenomen. Mijns inziens moeten wij er bovenal voor zorgen dat het programma de komende tien jaar naar behoren in de praktijk wordt gebracht.

Gutiérrez-Cortines
Mijnheer de Voorzitter, het tijdgebrek heeft ons parten gespeeld. Wij hadden naar aanleiding van dit project graag een democratisch en open debat op gang gebracht. Het zou een goede gelegenheid geweest zijn om de bevolking nauwer te betrekken bij de thema's die het Parlement bezighouden en de burgermaatschappij meer inzicht in onze werkzaamheden te geven.
Onze fractie heeft de Commissie steeds gesteund omdat wij geloven dat het om een belangrijk project gaat. Het wordt door sommigen als te oppervlakkig bestempeld, maar ik denk dat niet iedereen heeft begrepen dat het Commissievoorstel tot doel heeft om de concrete beleidsmaatregelen naar de thematische strategieën over te hevelen. De thematische strategieën roepen een nieuwe, wetenschappelijkere werkmethode in het leven waarbij de details aan een diepgaande analyse worden onderworpen: de technische niveaus en de technische oplossingen, de haalbaarheid van de projecten, de situatie van de verschillende landen en het regelgevingsmodel.
Daarom hebben wij de door de Commissie opgestelde versie van het project grotendeels gesteund. Wij waren ons bewust van onze beperkte bewegingsruimte aangezien wij wilden vermijden dat onze amendementen het systeem van het project onderuithaalden. Wij wensten dat het uitgesproken evenwichtige academische karakter van het project van de Commissie gevrijwaard zou blijven. Bovendien zijn wij ervan overtuigd dat het milieubeleid als een van de belangrijkste Europese verworvenheden en als een van de mijlpalen uit de geschiedenis van Europa moet worden beschouwd. De teams die zich over dit beleid ontfermen leveren uitstekend werk, zowel de ambtenaren als de raadgevende deskundigen. Het leek ons dan ook geen goede zaak om parallel hiermee een ander project op te starten.
Maar goed, aangezien de situatie een nieuwe wending heeft genomen en er talrijke amendementen zijn ingediend, hebben wij een aantal prioriteiten vastgesteld om het project te vervolledigen. Het ligt evenwel niet in onze bedoeling om verbeteringen aan te brengen. Er zijn immers reeds talloze richtlijnen vastgesteld en het heeft ons inziens geen zin om oude koeien uit de sloot te halen. Vandaar dat wij een reeks initiatieven voorstellen, onder meer in verband met het stedelijke milieu, het landschap, duurzame cultuur, dierenvoer en controle van de voedselketen. Aan dit laatste punt zouden wij ongetwijfeld veel meer aandacht hebben besteed als het document een dezer dagen zou zijn opgesteld. Om kort te gaan, mijn fractie heeft het project als blijk van belangstelling willen uitdiepen en verbreden.
Ik attendeer u er evenwel op dat wij ons ertoe genoodzaakt zullen zien om het hele project te verwerpen indien een aantal van de ingediende amendementen wordt aangenomen. Wij kunnen immers niet aanvaarden dat in een project als dit voor alle personen die een bedrijf runnen of enig initiatief nemen een aansprakelijkheidsverzekering verplicht wordt gesteld, zonder enig onderscheid te maken. Zo zou de directe toepassing van amendement 68 om het even welke boer uit de bergen wiens vee milieuproblemen veroorzaakt ertoe dwingen om een aansprakelijkheidsverzekering af te sluiten. Dat vinden wij onzin. Sommige amendementen zijn veel te streng en uiteindelijk is het de burger die daarvoor moet opdraaien. Hetzelfde geldt voor de ongedifferentieerde heffing op koolwaterstof of energie. Het is immers niet uitgesloten dat deze uitgerekend de zwakste bevolkingslagen treft, namelijk de mensen die twee uur naar hun werk onderweg zijn omdat ze in de buitenwijken van de steden wonen.
Samengevat: wij geloven in het project en wij steunen het. Wij steunen de Commissie. Wij onderschrijven het concept in zijn geheel en het merendeel van de ideeën. Wij geloven evenwel niet dat dit een kerstboom is waaraan van alles en nog wat kan worden opgehangen, zoals een van de afgevaardigden terecht heeft opgemerkt. Het is evenmin een project voor Göteborg, het is een project voor Johannesburg. Wij willen dit project in 2002 vol trots samen met de Commissie presenteren, ter ondersteuning van het Europees beleid.

Sacconi
Mijnheer de Voorzitter, het is veelzeggend dat deze Vergadering vandaag een belangrijk deel van haar agenda wijdt aan een debat over de toekomst van de Unie. De drie verslagen daarover, van de collega's Hulthén, Blokland en Myller, belichten drie elkaar aanvullende aspecten van dezelfde strategie: in het verslag-Hulthén wordt geprobeerd een duidelijker scenario vast te stellen voor duurzame groei; in het verslag-Blokland worden de verbanden tussen economisch beleid en milieuproblemen uitgediept en in het verslag-Myller ten slotte wordt een serie samenhangende en doelmatige doelstellingen en instrumenten vastgesteld om deze doelen van het milieubeleid te bereiken.
De stemming van vandaag over het zesde programma is maar één fase van dit belangrijke project, maar daarom niet minder belangrijk: de Commissie milieubeheer is zelfs van plan de tekst te versterken en bindender te maken. Dat is het duidelijkste bewijs dat we concrete stappen willen nemen om ons milieu te beschermen en te verbeteren, ook met het oog op de teleurstellende resultaten van het vijfde actieprogramma.
Daarom wil ik onze rapporteur bedanken en kort ingaan op twee punten die me van bijzonder belang lijken: in de eerste plaats de noodzaak om de plaatselijke autoriteiten nauwer te betrekken bij het actieprogramma. Het is weliswaar belangrijk doelstellingen vast te leggen op continentaal niveau, maar we moeten niet vergeten dat we alleen met een constante inzet in het veld gewoonten en gebruiken daadwerkelijk kunnen veranderen en op alle niveaus van onze plaatselijke instellingen een nieuwe cultuur van milieuvriendelijke planning kunnen creëren. In dat verband wijs ik op de amendementen 52 en 53, die al door de Commissie milieubeheer zijn goedgekeurd.
We moeten ernaar streven alle instrumenten waarin het plan voorziet (wetgevende, fiscale, financiële, wetenschappelijke, culturele en voorlichtingsinstrumenten) ook daadwerkelijk in te zetten. Daarom, en dat is mijn tweede punt, is het van wezenlijk belang alle betrokkenen beter voor te lichten over het milieubeleid. Ik denk daarbij niet alleen aan de bestuurders, maar ook aan ondernemingen, sociale partners en burgers. We moeten proberen hen te betrekken bij onze collectieve pogingen om milieubescherming op een hoger plan te brengen en zo meer druk uit te oefenen voor ambitieuzere doelen op mondiaal niveau.

Maaten
Voorzitter, ik herinner me dat wij in een heel vroeg stadium, nog voordat het actieplan op tafel lag, een gesprek hadden met de commissaris, waarin wij stelden dat het zesde milieu-actieplan een kort document moest zijn, pamfletachtig, met hele duidelijke prioriteiten en doelstellingen. Ik herinner me dat de commissaris het daar toen ook mee eens was. Namens de liberale fractie moet ik helaas zeggen dat wij in dat opzicht teleurgesteld zijn over wat wij uiteindelijk hebben gekregen.
Het is een document dat weliswaar een uitstekende analyse biedt, maar dat veel te lang is en waarin geen duidelijke prioriteiten worden gesteld en eigenlijk ook geen duidelijke beleidsrichting wordt aangegeven, behalve dan dat wij het milieu schoner willen maken. Maar verder valt er niet veel duidelijks in te ontdekken.
Dat is overigens geen persoonlijk verwijt aan de commissaris: wij zijn erg tevreden met wat zij verder doet. Maar toch heeft de Commissie kans gezien hier iets te produceren wat wij eigenlijk niet wilden hebben. Vervolgens is dan de Milieucommissie aan zet. Wij hebben erg veel waardering voor het werk dat de rapporteur heeft verricht met het in zekere zin herschrijven van het document. Maar uiteindelijk is ook het resultaat van het werk van de Milieucommissie niet echt zoals wij dat wilden hebben. Het gaat steeds meer lijken op een kerstboom: iedereen roept wat en doet voorstellen, waardoor je uiteindelijk uitkomt op een soort droomlijst. Ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat als iemand op een gegeven moment had voorgesteld om meteen ook maar de maan schoon te maken, de Commissie dat ook zou hebben overgenomen. Op die manier komen wij er natuurlijk niet. Wij produceren wel een heleboel mooie woorden en wekken de indruk dat wij iets goeds doen, maar eigenlijk is dat niet zo.
De vraag is misschien ook of een tienjarenprogramma vandaag de dag wel is wat wij nodig hebben. Een heleboel gebabbel, dat overigens in mijn politieke cultuur in Nederland uitstekend past: ook wij praten eindeloos over allerlei dingen - het beroemde poldermodel - maar vervolgens duurt het verschrikkelijk lang voordat er echt iets gebeurt. Misschien hebben wij wel een heel andere benadering nodig, door bijvoorbeeld voor de korte termijn heel duidelijke issueprogramma's vast te stellen, naast het gewone wetgevingsprogramma waar de Commissie voortreffelijk mee bezig is.
Laat ik ook iets constructiefs zeggen en aangeven welke volgens ons de prioriteiten zouden moeten zijn: in ieder geval klimaatverandering, energie, afval en biodiversiteit. Daarop hadden wij de nadruk moeten leggen in plaats van een document te produceren waarin voor alle terreinen worden aangegeven hoe mooi de wereld zou moeten worden.
Met veel amendementen hebben wij problemen omdat er teveel op details wordt ingegaan. Wij zijn het op zich niet oneens met de voorgestelde details in de wetgeving, maar wij zijn van mening dat het niet nodig is die nu in het actieplan te zetten en die zaken vanuit Brussel en Straatsburg te regelen, en dat het veel beter zou zijn dat op nationaal en misschien zelfs op regionaal of lokaal niveau te doen.
Voorzitter, duidelijkheid en details zijn wat ons betreft zeker niet hetzelfde. Wij zullen dan ook tegen een fors aantal amendementen stemmen waarmee wij het in feite misschien nauwelijks oneens zijn, maar waarvan wij denken dat wij die punten in ieder geval niet nu als Europees Parlement moeten vaststellen. Er komt dus een aarzelende steun van ons voor dit proces.
Tenslotte zou ik nog het volgende willen voorstellen: de volgende keer wanneer zo'n document wordt gemaakt, moeten wij de Commissie-ambtenaren vragen om weer schrijfmachines te gebruiken in plaats van tekstverwerkers. Dat maakt het wellicht makkelijker om het kort te houden, omdat dan niet steeds weer dingen uit bestaande documenten in het nieuwe document worden gekopieerd.

De Voorzitter
Het is ook zo dat voor korte documenten minder hout nodig is. Ik ben het dus roerend met u eens, waarde collega.

Schörling
Mijnheer de Voorzitter, het zesde milieuactieprogramma is wellicht het belangrijkste beleidsdocument waarover wij een standpunt moeten innemen gedurende deze zittingsperiode, omdat het nog lange tijd een leiddraad zal vormen voor de milieuwetgeving en het milieubeleid van de EU. Het vormt ook één van de beslissende pijlers van de strategie voor duurzame ontwikkeling.
Ik wil Riitta Myller complimenteren, die op een uitstekende manier heeft samengewerkt met de schaduwrapporteurs. Zij heeft ons in een zeer vroeg stadium erbij betrokken door ons voorstellen te laten indienen die zij vervolgens in aanmerking heeft genomen. Mijns inziens hebben wij het ambitieniveau van het document van de Commissie verhoogd, met name wat betreft de omvang, het doel en het tijdschema van het programma.
De Commissie en commissaris Wallström zijn bekritiseerd over het feit dat het voorstel veel te zwak was en een veel te laag ambitieniveau had. Deze kritiek kwam van alle kanten, ook van de twee instellingen de Raad en het Parlement. Ik zou Margot Wallström echter willen bedanken voor het feit dat er een zesde milieuactieprogramma tot stand is gekomen. Wij zijn misschien vergeten dat de Commissie aanvankelijk überhaupt geen zesde milieuactieprogramma wilde. Pas bij de hoorzitting van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, in verband met de kandidaatstelling van mevrouw Wallström voor de functie van commissaris, werd beloofd dat er een zesde milieuactieprogramma zou komen. Ik ben ervan overtuigd dat er niet alleen politieke moed, maar ook heel veel doorzettingsvermogen en kracht nodig was om deze belofte in te lossen. Dat moeten wij niet vergeten.
Er zijn veel belangrijke punten die ik nu niet kan bespreken, maar ik wil toch wijzen op het feit dat de parlementaire commissie goed werk heeft geleverd met de vaststelling dat de thematische strategieën alsmede de doelen, de middelen en de tijdschema's een kaderrichtlijnen moeten vormen, zodat de kwestie op een democratische manier in het Parlement en de Raad behandeld kan worden en wij kunnen deelnemen aan en invloed hebben op het besluitvormingsproces.
Ik vind het ook een goede zaak dat de formuleringen over openbare aanbestedingen, de biodiversiteit, het preventiebeginsel en het vergoedingsprincipe wat betreft de chemicaliënstrategie zijn opgenomen.

Patakis
Mijnheer de Voorzitter, na de mislukking van het vijfde milieuactieprogramma hebben begrippen als duurzaamheid, afvalvermindering en beperking van de broeikasgassen elke betekenis voor de burger verloren. Daar komt nog bij dat de internationale organisaties die zich opwerpen als milieuorganisaties, hun geloofwaardigheid hebben verloren en de Europese Unie met haar zesde actieprogramma steeds meer en steeds openlijker een beroep doet op de particuliere sector voor het beheer van de milieucrisis. Het toppunt is echter dat praktijken en instrumenten worden toegepast die in moreel en milieuopzicht absoluut pervers zijn, zoals de handel in vervuilingsrechten.
Er zijn vijf strategische hoofdpunten: twee daarvan betreffen, ten eerste, het zoeken naar nieuwe vormen van samenwerking met de markt, met bedrijven en consumenten, en ten tweede de behandeling van de mens als privé-persoon. Zo eenvoudig, zo schaamteloos en cynisch pakt de Europese Unie het acute milieuprobleem aan! Zelf heeft zij echter wel bommen met verarmd uranium op Joegoslavië gegooid en daarmee bijgedragen aan talrijke milieurampen en de vernietiging van onder andere waardevolle natuurlijk hulpbronnen.
Ik heb nog een laatste, typisch voorbeeld. In Griekenland, in de laagvlakte van Thessalië is geen water. Ongeveer een miljoen mensen lijdt dorst. De laagvlakte staat droog en verandert geleidelijk aan in een woestijn. Men wacht echter nog steeds op een besluit over de omlegging van de bovenloop van de Acheloos-rivier. Dat is vooral een milieuproject, een project voor water- en energievoorziening en slechts gedeeltelijk een irrigatieproject. Er wordt geen besluit genomen omdat met de communautaire bestekken, de zogenaamde "pakketten" , dergelijke projecten niet kunnen worden gefinancierd. De Europese Unie zegt zich sterk te maken voor het milieu. Zou zij dan ook niet haar houding ten aanzien van dergelijke projecten moeten herzien en deze financieren?

Blokland
Mijnheer de Voorzitter, in de evaluatie van het vijfde milieuactieprogramma werden bijna twee jaar geleden duidelijke en confronterende constateringen gedaan met betrekking tot de verschillende milieuvraagstukken. Door een toename van de activiteiten op het gebied van vervoer, energie en landbouw neemt de druk op het milieu toe, alle nieuwe milieuwetgeving ten spijt. Dit wordt mede veroorzaakt doordat veel lidstaten milieuwetgeving niet ten uitvoer leggen. De conclusie van de evaluatie luidde dat de doelstellingen van het vijfde MAP niet zijn gehaald.
De absolute topprioriteit dient dus de implementatie en naleving, inclusief de noodzakelijke controles en inspecties, van de huidige EU-wetgeving te zijn. Tevens dient het overblijvende gedeelte van het huidige MAP uitgevoerd te worden. In het kader van de uitbreiding moeten uiterste inspanningen geleverd worden om dit ook in de toetredende landen op een zo kort mogelijke termijn te bereiken. Het oplossen van de milieuvraagstukken in deze landen heeft een zeer hoge prioriteit. Bovendien zijn hier de grootste milieuwinsten te behalen.
Tenslotte, mijnheer de Voorzitter - en dit is geen verwijt aan commissaris Wallström en rapporteur mevrouw Myller - het gevaar bij het nu voorliggende voorstel met de vele amendementen is dat het niet meer kracht zal hebben dan een papieren tijger. Veel doelen kan ik ondersteunen, maar deze kunnen pas nagestreefd worden, nadat de doelen van het vijfde MAP gehaald zijn. Het is daarom niet erg als het zesde MAP in een later stadium wordt vastgesteld. Ondertussen kan er hard gewerkt worden aan de uitvoering van de huidige wetgeving van het vijfde MAP, en heeft de Raad ook de tijd om de zeer, zeer vele amendementen van het Parlement te beoordelen.

Flemming
Mijnheer de Voorzitter, de beoordeling van een uitgebreid en ook niet altijd even concreet geformuleerd tienjarenprogramma voor het milieubeleid van de EU is op zichzelf al niet makkelijk. Wat de rapporteur er nu van heeft gemaakt maakt de zaak nog ingewikkelder. Hetgeen de Commissie ons voorlegde, vormde mijns inziens een prima uitgangspunt. Ik heb eigenlijk te doen met de ambtenaren van de Commissie, die een uitstekend verslag hebben voorgelegd, dat hun goede werk zo rigoureus is bewerkt. Ik kan mevrouw de rapporteur dan ook niet gelukwensen.
In de evaluatie van het vijfde milieuactieprogramma die met het oog op het zesde programma plaatsvond, werden steeds opnieuw drie belangrijke basisdoelen geformuleerd die ik in het verslag gelukkig ook weer terugvind: een afgeslankte EU-wetgeving, een vrijwillige component in de tenuitvoerlegging - waar dat mogelijk is - en een sterkere betrokkenheid van de consument, wiens gedrag wij immers willen beïnvloeden. Want in het huidige milieubeleid is niet meer de vraag wat we precies willen bereiken. Daarover zijn we het inmiddels wel eens, ook de industrie. Alleen de manier waarop we dat willen doen, is nog omstreden!
In mijn ogen is de EU-manier vaak dubbelhartig, tegenstrijdig en lastig te verwezenlijken, en gaat zij gepaard met een bureaucratie en met kosten die spotten met het doel van een beter milieu. Dergelijke legistische fouten vermenigvuldigen zich in de tenuitvoerlegging dan met een factor vijftien. Als binnenkort de uitbreiding wordt gerealiseerd, wat ik erg hoop, dan zullen dat er nog eens dubbel zoveel zijn. Ten slotte krijgt de laatste in de keten al deze fouten voor zijn kiezen. En die laatste is niet de industrie, maar de consument.
Zinvol is de tenuitvoerlegging van communautaire verworvenheden, waarover in het milieuactieprogramma wordt gerept en wat door commissaris Wallström terecht steeds weer is geëist. Dat strookt ook met de afslanking van de wetgeving, waarop door ons steeds opnieuw wordt aangedrongen.
In dit milieuprogramma mis ik erg veel. Die hiaten hadden wij zeker nog kunnen opvullen. Maar wat mevrouw de rapporteur ervan heeft gemaakt, maakt de zaak er niet beter op. Het spijt me voor de ambtenaren van de Commissie!

Lange
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, na lezing van het voorstel van de Commissie was mijn eerste reactie: geweldig! Dat was na lezing van de mededeling. Maar na lezing van de artikelen moet ik constateren dat er tussen de mededeling en de artikelen iets is weggevallen. Er ontbreekt steeds iets. Als je het goed bekijkt, zie je ook precies waarom. In de mededeling zijn de strategische doelen en de bijbehorende maatregelen heel goed weergegeven. In de artikelen staan alleen vage verwijzingen. Soms is ook iets in zijn geheel verloren gegaan, bijvoorbeeld de kwestie van de geluidsoverlast, een milieufactor die naar mijn mening van cruciaal belang is voor de volksgezondheid.
In de mededeling worden de milieubelastende effecten vermeld en worden de maatregelen opgesomd. Vervolgens gaat men over naar de artikelen. In artikel 2 is er nog sprake van het doel dat geluidsoverlast, met name langdurige, moet worden verminderd. Maar toen in artikel 6 de gezondheid aan de orde kwam, konden we bladeren wat we wilden, mevrouw de commissaris, maar een concrete maatregel tegen geluidsoverlast vonden we niet.
Daarom vind ik het ook juist als wij hetgeen u aan het begin van de mededeling zo mooi opsomde, opnieuw opnemen in de artikelen en daarmee ook weer toevoegen aan de verplichtingen die Commissie, Parlement en Raad op zich nemen. Zo kan ik nog een reeks voorbeelden noemen. Om een dergelijk instrument effectief te kunnen aanwenden, moet er ook sprake zijn van een zekere strategie. Over het onderwerp water wordt er bijvoorbeeld geschreven: 'beëindiging van het lozen van gevaarlijke stoffen' . Volgens mij is er in de Europese Unie niemand te vinden die zegt dat hij meer gevaarlijke stoffen in het water wil lozen. Maar welke maatregelen er precies tegen genomen worden en wat er precies onder gevaarlijke stoffen wordt verstaan, daarover moet nog wat meer duidelijkheid komen. Die ontbreekt namelijk totaal.
Vervolgens staat er: 'herziening van de zwemwaterrichtlijn' . Wat betekent dat: herzien? Betekent dat dat de normen worden aangescherpt, dat dezelfde normen als in de drinkwaterrichtlijn zullen worden gehanteerd of dat bescherming van de volksgezondheid centraal staat? Kortom, op dit punt moet er meer duidelijkheid komen. Nu nog even een opmerking aan het adres van de PPE-DE-Fractie: ik geef toe dat over de inhoud van enkele amendementen gesproken zou moeten worden. Dat moeten we ook doen, maar pas in tweede lezing, omdat de tekst dan wordt bijgeschaafd. Ik wil het Parlement uitdrukkelijk verzoeken ons in de eerste lezing een onderhandelingsmandaat te verstrekken en het verslag te steunen.

De Roo
Voorzitter, ik zou willen beginnen met rapporteur Myller te bedanken voor een erg goed verslag. Sinds 1972 kennen wij milieu-actieprogramma's, een, twee, drie, vier en vijf. Een paar jaar geleden zeiden belangrijke ambtenaren in het DG milieu: eigenlijk hebben wij wel genoeg gedaan, wij hebben helemaal geen behoefte aan een zesde milieu-actieprogramma. Als die lidstaten nu eenmaal uitvoeren wat besloten is, dan komt alles wel goed met het milieu. Daar hebben wij als groene fractie luid tegen geprotesteerd en wij hebben kandidaat-commissaris Wallström gevraagd om ons toch een zesde milieu-actieprogramma te geven. Dat heeft zij gedaan. Die belofte heeft zij gehouden.
Het moet ons van het hart dat het wetgevende gedeelte, zoals ook de heer Lange al opmerkte, aan de magere kant is gebleven. De uitvoerige toelichting was veel beter. Daarom hebben wij als meerderheid in het Parlement die uitvoerige toelichting in de wetstekst willen zetten. Vandaar ook de vele amendementen.
In de tussentijd hebben wij ook het Prodi-papier gekregen voor de Top van Göteborg. Het moet gezegd dat dat papier een aantal aantrekkelijke ideeën bevat die nog verder gaan, zoals het afschaffen van de subsidies voor fossiele brandstoffen tot het jaar 2010, en 7% biobrandstoffen voor auto's en vrachtauto's, eveneens in het jaar 2010. Dit soort amendementen hebben wij als groene fractie ingediend. Wij hopen dat de socialisten en de liberalen ze zullen steunen, zodat zij terechtkomen in de wetstekst. Dan steunt het Parlement een ambitieus programma voor de komende tien jaar.
Klimaat, afval en biodiversiteit: die moesten er volgens de liberalen in. Zonder het zesde milieu-actieprogramma was die hele biodiversiteit vergeten. Dan had dat geen prioriteit meer gekregen in het huidige beleid. Daarom ben ik blij met deze nieuwe aanzet.

Bernié
Mijnheer de Voorzitter, vlak voor de Top van Göteborg dienden de milieueisen en de economische groei met elkaar in overeenstemming te worden gebracht, dat wil zeggen dat enerzijds de strijd moet worden aangegaan tegen de aantasting van het milieu terwijl anderzijds bedrijven de middelen in handen dienen te krijgen om zich te kunnen ontwikkelen. In het zesde actieprogramma is hiertoe een min of meer bevredigende poging gedaan. In dit programma staat dat het voor een doelmatige bestrijding van het broeikaseffect noodzakelijk is dat het Verdrag van Kyoto geratificeerd wordt. Voorts wordt in het programma de noodzaak van een betere bescherming van het cultureel en natuurlijk erfgoed benadrukt. Mijn collega De Veyrac heeft dit punt in zijn verslag beklemtoond en wij kunnen ons hierin vinden.
Andere punten verontrusten ons evenwel. Zo treedt bijvoorbeeld het zesde programma in werking zonder dat de resultaten van het voorgaande, vijfde programma daadwerkelijk geëvalueerd zijn. Dat is echt absurd. Voorts zijn wij van mening dat een programmering van tien jaar veel te lang is, met als gevolg dat de mededeling van de Commissie, een document van maar liefst 90 pagina's, eerder een theoretisch dan praktisch stuk is. Verder hoop ik dat, in tegenstelling tot wat in het verslag-Korhola wordt beweerd, de transparantie in de besluitvorming en de toegang tot documenten daadwerkelijk tot stand zullen komen. Ten slotte maken wij ons zorgen over de doelstellingen die betrekking hebben op de bevordering van de instandhouding van de biodiversiteit via het Natura 2000-netwerk.
Vrijwel alle lidstaten ondervinden moeilijkheden bij de toepassing van de milieuwetgeving vanwege de onduidelijkheid van de teksten en de strikte interpretatie die het Europese Hof van Justitie eraan geeft. In artikel 225 bis van het Verdrag van Nice wordt in de mogelijkheid voorzien om beroepskamers in te stellen waarop in eerste aanleg en in bepaalde gevallen beroep kan worden gedaan met betrekking tot een aantal specifieke terreinen. Het behoeft geen betoog dat het milieu een van de eerste terreinen zal zijn waarvoor een beroepskamer zal worden ingesteld, zeker gezien deze context. Ik vraag mij echter af of dit een manier is waarop we het milieu beter kunnen beschermen en ik hoop dat de uitvoering van het zesde programma rationeel, realistisch en menselijk zal verlopen.

Bowe
Mijnheer de Voorzitter, voor ons ligt een van de belangrijkste documenten over het milieu dat we in deze zittingsperiode onder ogen krijgen. Gezien de hoge wettelijke status van het document, is het veel belangrijker dan ieder ander milieuactieplan dat in de afgelopen tien jaar aan het Parlement is voorgelegd. Derhalve vind ik het een kwalijke zaak dat het Parlement dit actieprogramma zo snel heeft behandeld, hetgeen waarschijnlijk ten dele te wijten is aan dit ambitieuze voorzitterschap. Maar voorzitterschappen komen en gaan, terwijl dit milieuactieprogramma blijft. Mevrouw Myller valt overigens niets te verwijten: al in een heel vroeg stadium heeft zij uit alle macht geprobeerd de discussie over dit onderwerp aan de gang te krijgen. Dat heeft een aantal van haar collega' s er echter niet van weerhouden op het laatste moment nog een boodschappenlijstje in te dienen met daarop eisen en wensen die voorlopig nog niet aan de orde zijn.
We moeten echter niet bij de pakken neerzitten. In de amendementen - het middelpunt van het document - zijn onze voorstellen intact gebleven. Zij kunnen in tweede lezing nog steeds door de Commissie worden gered. De rapporteur kan in tweede lezing de essentie van de bruikbare amendementen samennemen, en de meerderheid van de leden van dit Parlement kan daar dan voor stemmen. Ik en vele anderen met mij zullen morgen voor dit verslag en het overgrote deel van de amendementen stemmen in de wetenschap dat de tweede lezing een stap is in het langdurige proces van ontwikkeling van een communautair milieubeleid. Dat beleid zal alle voorzitterschappen en ministers die dit Parlement nog langs zal zien komen, overleven. Waarschijnlijk zal het ook de meeste leden van dit Parlement overleven. Wat dat aangaat moeten wij allen beseffen dat we slechts een klein radertje zijn in het grote geheel.

Corbey
Voorzitter, het milieuactieprogramma heeft het Parlement aangezet tot een grote activiteit. Het heeft tegenstrijdige reacties losgemaakt, reacties van teleurstelling en tevredenheid. Ikzelf behoor tot degenen die eigenlijk wel tevreden zijn: de thema's zijn zeer goed gekozen en ik ben blij met alle nadruk op klimaat, gezondheid, biodiversiteit en afval. Maar het kan wat mij betreft veel concreter, meer to the point en wat preciezer.
Riitta Myller heeft als rapporteur een zeer goed verslag opgesteld dat ik volledig steun. Haar verslag draagt bij aan een beter en concreter milieu-actieprogramma. Het zesde milieuactieprogramma moet de pijler worden van de Europese strategie voor duurzame ontwikkeling. Ook dat steun ik van harte.
Twee zaken zijn voor mij van groot belang. Ten eerste de naleving: ik ben blij dat de commissaris zoveel nadruk heeft gelegd op een goede naleving. Zij heeft dat in het vorige debat ook nog eens bevestigd. Mijn stelling is dat het Parlement een veel grotere rol kan spelen in die naleving. Eén van de amendementen van de Milieucommissie stelt dat het Parlement halfjaarlijks het overzicht moet krijgen van de stand van zaken, het overzicht van de naleving door de lidstaten en van de aansporingen van de Commissie, en zo mogelijk ook van de effectiviteit van de regelgeving. Zo'n overzicht kan een grote steun zijn voor nationale parlementen: zij zijn de eerste om de regeringen aan te spreken op het niet-nakomen van Europese verplichtingen. Zo kunnen ook meerdere fronten samenwerken om van het zesde milieu-actieprogramma een succes te maken. Commissaris, ik wil graag uw mening over de mogelijkheid van deze halfjaarlijkse rapportages.
Mijn tweede punt gaat over de internationale samenwerking. Duurzame ontwikkeling mag niet binnen de Europese grenzen blijven. Daarom pleit de Milieucommissie voor bescherming van de hotspots in tropische gebieden. Internationale afspraken zijn van belang. Jammer genoeg heeft het Parlement hier te weinig bevoegdheden en zijn internationale onderhandelingen niet openbaar. Eén van de amendementen vraagt de Commissie om vooraf en achteraf het Parlement te raadplegen. Dat gebeurt ook wel, maar gebeurt dat ook bij bijvoorbeeld de conferenties van de internationale luchtvaartorganisaties? Dat zou wat mij betreft zeer welkom zijn.
Ik wil me aansluiten bij de hoop die is uitgesproken voor een zeer brede steun voor dit verslag morgen bij de stemming.

Myller
Mijnheer de Voorzitter, ik wil al mijn collega's die aan het debat hebben deelgenomen, bedanken. Ik moet wel bekennen dat ik enigszins teleurgesteld ben in de standpunten van de PPE-DE-fractie. De programmatische doelstellingen die in het verslag naar voren zijn gebracht, komen hoofdzakelijk van de mededeling van de Commissie, maar het verslag bevat ook veel van de doelstellingen die Commissievoorzitter Prodi tijdens de vorige zitting in Straatsburg naar voren bracht in zijn uiteenzetting over duurzame ontwikkeling. Ik bedank alle schaduwrapporteurs: naar mijn mening is er serieus werk verricht. Mijn dank ook voor de opmerkingen die zijn gemaakt; ik probeer zelf altijd zo snel mogelijk de discussie op gang te brengen en tijdens het werk met verschillende instanties contact te onderhouden. Ik hoop dat ik daarin ben geslaagd. Ik hoop ook dat de PPE-DE-fractie dit verslag kan steunen, omdat ik bij de behandeling in de commissie in zeer ruime mate met hun voorstellen rekening heb gehouden. Misschien is daarom het definitieve voorstel voor de eerste lezing enigszins een vat vol wensen geworden, maar de heren Bernd Lange en David Bowe hebben op uitstekende wijze uiteengezet hoe wij dit programmadocument verder kunnen bewerken. Nogmaals bedankt!

Wallström
Mijnheer de Voorzitter, leden van het Europees Parlement, hartelijk dank voor uw bijdragen. Natuurlijk wil ik ten eerste ook mijn waardering uitspreken voor de rapporteur mevrouw Myller. Zij heeft dit verslag in zeer korte tijd voorbereid en met werkelijk uitstekend resultaat.
Tijdens de hoorzitting werd mij gevraagd of ik een zesde milieuactieprogramma dacht te zullen indienen. Toen ik had besloten dat ik die vraag bevestigend zou beantwoorden, besefte ik dat er naar aanleiding van dat antwoord twee mogelijkheden waren: of men zou mij te ambitieus en daarom niet realistisch vinden, of men zou vinden dat ik teveel op de details let en daarom te weinig vooruitkijk. Ik heb vaak wakker gelegen van mijn antwoord en me afgevraagd of het wel een verstandig antwoord was. Het vijfde milieuactieprogramma heeft immers al zoveel stof doen opwaaien.
Aan de andere kant kwam de kritiek niet geheel onverwacht. Uit een algemene beoordeling van het vijfde programma was immers gebleken dat het niet goed is uitgevoerd. Er zijn meer dan 200 milieuwetten, dat is dus een solide basis. Ook hebben we programma' s met ambitieuze doelstellingen en deadlines, maar die hebben we niet allemaal bereikt. Blijkbaar begrijpen verschillende instellingen en lidstaten nog niet dat voor het milieu een bepaalde hoeveelheid werk moet worden verzet. Dat is wat we geleerd hebben.
Ik wilde een korter programma opstellen, het had ook korter moeten zijn, maar wat zou dat hebben opgeleverd? Wij, de Commissie, het Parlement en de Raad zouden een aantal details hebben toegevoegd en zelfs nog meer punten in het milieuprogramma willen opnemen. Dat is altijd het risico als je een kort programma wilt maken. Mijn medewerker zei me dat het niet mogelijk was alle belangrijke punten te noemen en het programma toch kort te houden. Natuurlijk dreigt het dan een boodschappenlijst te worden, iets wat ik heb geprobeerd te vermijden. Ik wilde een actieprogramma maken. Ik wilde duidelijk maken wat ervoor nodig is om op alle belanghebbenden in de samenleving op grote schaal te mobiliseren. Daarnaast wilde ik uiteenzetten welke acties nodig zijn om de in het programma beschreven doelstellingen te verwezenlijken. Ik wilde laten zien dat deze acties over een periode van tien jaar nodig zijn.
Natuurlijk heb ik niets tegen doelstellingen, tijdschema' s of deadlines. Ze zijn gewoon nodig, maar ze moeten wel gebaseerd zijn op harde feiten, op de meest recente informatie uit de verschillende sectoren en beleidsterreinen. Ik ben blij dat velen instemmen met de prioriteiten en de structuur van dit programma. Als gevolg van de medebeslissingsprocedure bestaat er een verschil tussen het eerste en tweede deel. Ik weet niet hoe ik dat probleem kan oplossen. Die tweedeling is heel jammer, want wie ons standpunt ten aanzien van deze materie wil begrijpen moet de volledige tekst gelezen hebben. Dat is dus gedeeltelijk een verklaring voor de problemen waarmee we worden geconfronteerd.
Maar alles moet in de juiste volgorde komen: de doelstellingen en deadlines dienen natuurlijk in de automatische strategieën, dus in de follow-up te worden genoemd. In het programma wilde ik echter alleen de prioriteiten omschrijven en het daarbij laten, dus geen boodschappenlijst maken met daarin zaken zoals de kwaliteit van het zwemwater, geluidsoverlast, enzovoort. Er zijn zoveel goede amendementen ingediend die in feite het programma verbreden. We zijn blij met de amendementen waarin de tekst wordt verduidelijkt en de voorgestelde acties nader worden omschreven. Hierbij denk ik ook aan amendement 77 waarin het gebruik van milieucriteria bij overheidsaankopen wordt voorgesteld. Dat is waar we op dit moment aan werken.
Ik steun de suggestie dat de informatieverstrekking aan jongeren prioriteit dient te hebben, zoals in amendement 88 wordt benadrukt. De Commissie is er niet in geslaagd alle uitstekende amendementen over informatieverstrekking en voorlichting aan jongeren te aanvaarden. We zijn daartoe niet bevoegd, noch in staat: de implementatie hiervan berust immers bij de lidstaten. Het gaat hier echter om een heel belangrijk punt en dat wil ik nogmaals onderstrepen. Het formuleren van doelstellingen moet als onderdeel van het proces worden beschouwd. We moeten resultaten zien te behalen door belanghebbenden erbij te betrekken. We hebben immers niet veel specifieke voorstellen voor die doelstellingen en tijdschema' s. We hebben de Raad om voorbeelden van die doelstellingen gevraagd, maar zijn antwoord was vergelijkbaar. Ik kreeg er twee, waarvan één heel algemene en een andere doelstelling die we al kenden. Natuurlijk hadden we gebruik kunnen maken van begrippen als 'ecologische voetafdruk' of 'factor 4' en 'factor 10' , maar dan had het programma er wel iets anders uitgezien. Het dient te zijn gebaseerd op wetenschappelijke informatie en feiten, en het moet uitvoerbaar en haalbaar zijn.
Dan wil ik nu iets zeggen over thematische strategieën. We hebben voorgesteld gebruik te maken van thematische strategieën om een maatregelenpakket samen te stellen waarmee zes complexe en multi-dimensionale problemen moeten worden aangepakt. Het Parlement wenst volledig betrokken te zijn bij en geraadpleegd te worden over de inhoud van deze thematische strategieën: de Commissie begrijpt dat heel goed en is er ook een groot voorstander van. Sterker nog, dat is voortdurend onze doelstelling geweest. Ik ben blij dat er een artikel is ingevoegd waarin de thematische strategieën worden omschreven. Wat amendement 66 betreft ben ik het eens met de geest, maar niet met de letter ervan. Een thematische strategie kan immers de vorm hebben van een kaderrichtlijn, maar kan ook een combinatie zijn van een richtlijn en andere maatregelen. We moeten niet uitdrukkelijk zeggen dat het altijd om een kaderrichtlijn moet gaan. Dat is iets wat we open moeten laten. We dienen een strategie te hanteren waarbij het voorstellen van een kaderrichtlijn tot de mogelijkheden behoort.
Ook was er een vraag over de tijdschema' s. Ik wil u er opnieuw aan herinneren dat dit een strategisch programma is waarin de prioriteiten voor de komende tien jaar zijn vastgelegd en geen allesomvattend werkprogramma. Er wordt geen verband gelegd tussen de nieuwe voorgestelde acties en de beschikbare middelen om die acties uit te voeren. De Commissie komt met de nodige voorstellen, maar die moeten wel van goede kwaliteit zijn: het is goed om dat nog eens te onderstrepen.
De Commissie kan de amendementen waarin zij wordt gedwongen vóór bepaalde data voorstellen in te dienen niet aanvaarden. Het gaat hier bijvoorbeeld om de amendementen 49, 76, 85, 123, 189 en 198. Zij houdt altijd de tussentijdse evaluatie van het programma aan als het moment waarop de uitvoeringsmaatregelen voor het programma moeten zijn voorbereid. Er zijn jaarverslagen over de uitvoering, maar tot nog toe hebben we daar niet veel mee gedaan. We zijn echter wel begonnen met de "name, shame en fame" -seminars om de informatie meer openbaar te maken. We zijn heel blij met de wens van het Parlement hieraan deel te nemen en meer te weten te komen. De Commissie is bereid alles te doen om het Parlement hierbij van dienst te zijn.
Ik zal niet op alle amendementen ingaan, omdat we al een toelichting aan ons commentaar hebben gehecht. De stedelijk gebieden verdienen in ieder geval meer aandacht en daarom kan de Commissie zich ook vinden in de geest van amendement 207. Van de 297 ingediende amendementen stemt de Commissie met meer dan de helft volledig, gedeeltelijk of in beginsel in, maar amendement 145 kunnen we niet overnemen.
Ten slotte: we zijn blij met dit advies. De Commissie beschouwt het als een onmisbare bijdrage tot het creëren van een operationeel, dynamisch en uiteindelijk succesvol zesde milieuactieprogramma.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mevrouw de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

Beoordeling van de gevolgen voor het milieu van bepaalde plannen en programma's
De Voorzitter
Aan de orde is verslag (A5-0177/2001) van mevrouw Schörling, namens de delegatie van het Europees Parlement in het bemiddelingscomité, over de door het bemiddelingscomité goedgekeurde gemeenschappelijke ontwerptekst van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de beoordeling van de gevolgen voor het milieu van bepaalde plannen en programma's C5­0118/2001 - 1996/0304(COD)).

Schörling
Mijnheer de Voorzitter, ik vond het erg spannend om deel te nemen aan het besluitvormingsproces inzake strategische milieubeoordelingen.
De gedachte achter milieueffectbeoordelingen van plannen en programma's bestaat al lang. De oorspronkelijke ontwerprichtlijn bestond al in de jaren '70. Toen behelsde zij beleidsterreinen, plannen, programma's en projecten. De Commissie veranderde echter van gedachten en besloot een richtlijn in te dienen die alleen milieueffectbeoordelingen voor projecten bevatte. De volgende stap werd in 1991 gezet toen de Commissie ook een ontwerprichtlijn indiende betreffende milieueffectbeoordelingen voor beleidsterreinen, plannen en programma's.
Op het moment dat het voorstel werd geboren, was er echter een heftige discussie gaande over het machtsevenwicht in de toenmalige Europese Gemeenschap, en het voorstel stuitte op zo veel weerstand dat het in 1992 werd ingetrokken.
De Commissie gaf niet op en stelde in het vijfde milieuactieprogramma dat een milieubeoordeling van beleidsterreinen, plannen en programma's noodzakelijk was voor het bereiken van een duurzame ontwikkeling. Dit alles zeg ik met het oog op het debat eerder vandaag. Tegelijkertijd werden de lidstaten opgeroepen om de richtlijn over milieueffectbeoordelingen voor projecten uit te breiden, zodat zij ook van toepassing kon zijn op plannen en programma's.
In 1997 heeft de Commissie een nieuw, gewijzigd voorstel ingediend die de beleidsterreinen niet langer behelsde. Dat was jammer - de beleidsterreinen hadden natuurlijk ook opgenomen moeten worden. Ik heb getracht de beleidsterreinen opnieuw in de tekst op te nemen, maar dit amendement kreeg geen steun tijdens de tweede lezing. Ik hoop toch dat dat in de toekomst wel gaat gebeuren.
Het doel van de richtlijn is immers ervoor zorgen dat er een milieubeoordeling plaatsvindt van bepaalde plannen en programma's en dat de resultaten van deze milieubeoordelingen in acht worden genomen terwijl plannen en programma's die effect kunnen hebben op het milieu worden voorbereid en goedgekeurd. Het in een vroeg stadium van het planningsproces uitvoeren van de milieubeoordeling - zodat er ruimte bestaat voor aanpassingen, wijzigingen of het aannemen van alternatieve plannen - is natuurlijk een uitstekend instrument voor alle besluitvormers.
De richtlijn moet natuurlijk ook gezien worden als een aanvulling op de milieueffectbeoordelingen van projecten, maar deze komen zoals gezegd in een aanzienlijk later stadium van het besluitvormingsproces aan de orde.
De bemiddeling over de kwestie is in oktober 2000 begonnen en werd op 14 maart 2001 in Straatsburg afgesloten. Hoewel de onderhandelingen moeizaam verliepen, ben ik tevreden met het eindresultaat, dat als volgt kan worden samengevat.
De eis van het Parlement voor controle van de milieueffecten die niet in het gemeenschappelijk standpunt van de Raad waren opgenomen, is ingewilligd. Dat betekent dat er zonder meer herstelmaatregelen genomen kunnen worden als bij de controle zou blijken dat de inspanningen niet voldoende zijn geweest. Men moet ook nadelige effecten kunnen signaleren en, zoals gezegd, indien mogelijk in een vroeg stadium herstelmaatregelen kunnen nemen.
Er is ook een zware strijd geleverd over de vraag in hoeverre structuurfondsen, landbouwfondsen en fondsen voor de kandidaat-landen opgenomen moesten worden in de richtlijn. Tot slot heb wij toch de politieke uitspraak weten af te dwingen dat het zal gebeuren en dat de huidige uitzonderingen alleen voor de programmeringsperiode voor 2006/2007 gelden. Ik was niet helemaal tevreden met deze oplossing. Daarom is er een informatienota bijgevoegd, opgesteld door de ambtenaren van de Commissie, waarin wordt bevestigd dat dit natuurlijk ook zal gelden voor de eigen plannen en programma's van de EU.
Een ander belangrijk punt dat goed is geformuleerd is het punt van het grensoverschrijdende overleg met derde landen en overleg met het publiek.
Ik wil iedereen die betrokken is geweest bij de werkzaamheden bedanken: het Zweedse voorzitterschap voor deze zware onderhandelingen, de Commissie voor haar deskundigheid en de collega's die hebben deelgenomen aan de commissie- en delegatiewerkzaamheden, naast alle anderen die hebben deelgenomen aan de delegatie. Iedereen, hartelijk bedankt!

Sacconi
Mijnheer de Voorzitter, met het akkoord dat het bemiddelingscomité heeft bereikt zijn we in grote lijnen tevreden. Alle belangrijke verzoeken die ons Parlement tijdens de twee voorafgaande lezingen naar voren heeft gebracht, zijn door de Raad overgenomen. Door de verplichting om al in een zeer vroeg stadium van een project een milieueffectrapport op te stellen, kunnen milieuproblemen al vanaf het begin in plannen en programma's voor ruimtelijke ordening worden geïntegreerd.
De Unie heeft eindelijk begrepen dat we ons er niet meer toe kunnen beperken a posteriori de schade te herstellen die door kortzichtige planning is veroorzaakt. In dat verband is de uitbreiding van de werkingssfeer van de richtlijn naar een hele reeks plannen en programma's die mede door de Unie worden gefinancierd een grote vooruitgang. Vooral in de regio's met ontwikkelingsachterstanden zijn dat in feite alle gerealiseerde programma's. Ik zal hier nu geen gedetailleerde lijsten geven, maar in artikel 3 van de goedgekeurde tekst wordt duidelijk het beginsel bekrachtigd van een milieueffectrapportage voor alle plannen en programma's die aanzienlijke gevolgen voor het milieu kunnen hebben.
Dankzij de geest van samenwerking binnen het comité, waaraan de rapporteur beslissend heeft bijgedragen, zijn er ook andere belangrijke resultaten bereikt, bijvoorbeeld een nauwkeurigere definitie van "overleg met het publiek" en een preciezere hiërarchie van de verschillende procedures. Op die manier kan elk risico worden voorkomen dat het plaatselijk bestuur onnodig wordt overbelast.
Kortom, dit is een bijzonder nuttig wetgevingsinstrument, waarmee we de neiging van de lidstaten kunnen tegengaan om de planning van grootschalige infrastructuurprojecten te versnellen door de procedures van de communautaire wetgeving geheel of gedeeltelijk over te slaan. Dat die neiging altijd aanwezig is, werd laatst weer aangetoond door de uitspraken van de toekomstige ministers van de Italiaanse regering in wording.

Schnellhardt
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, vandaag blijkt eens te meer dat het milieubeleid van de Europese Unie zich de afgelopen jaren heeft ontwikkeld tot een prioriteit in het beleid van de EU. Zeker zijn de uitgebreide initiatieven ter bescherming van het milieu en de menselijke gezondheid, alsmede een beheerst en verstandig gebruik van de natuurlijke hulpmiddelen noodzakelijk en belangrijk. Het compromis over de beoordeling van de gevolgen voor het milieu van bepaalde programma' s dat nu in het bemiddelingscomité is gesloten, is dan ook een belangrijke bouwsteen voor het milieubeleid van de Europese Unie.
Het is verheugend dat talrijke onduidelijkheden en onzekerheden uit de eerste en tweede lezing geen deel meer uitmaken van deze richtlijn. Met name valt toe te juichen dat een groot aantal begrippen, zoals bijvoorbeeld het begrip 'publiek' , nu helder en overzichtelijk zijn omschreven. De uitbreiding van de richtlijn naar door de EU gefinancierde steunmaatregelen, dus ook naar de structuurfondsen, is zonder meer een positief initiatief. Wel moet ik erop wijzen dat de behandeling van aanvragen van kredieten uit de structuurfondsen nu al vaak erg lang op zich laat wachten door bureaucratische belemmeringen en deels, naar mijn mening, erg overdreven voorwaarden.
Als men nu een verdere ontwikkeling van de bijstand vanuit de structuurfondsen wenst, dan is de tweede noodzakelijke stap een vermindering van de bureaucratie op andere gebieden. Laat wel duidelijk zijn dat ik hier niet de indruk wil wekken dat de milieueffectbeoordeling de steunmaatregelen in gevaar zou brengen. Sta mij toe te wijzen op nog een zwak punt: of de milieueffectbeoordeling zoals zij in de tekst is vastgelegd in alle lidstaten uniform wordt toegepast, valt te betwijfelen. Maar al te vaak is de toepassing en tenuitvoerlegging van belangrijke regelgeving afhankelijk van de ideeën van de lidstaten. De regionalisten in de EU zullen daar blij mee zijn, maar de totstandkoming van een uniforme situatie in de Europese Unie is er niet erg mee geholpen. Ook wat dit betreft heerst de angst dat het tot concurrentievervalsing kan komen. Hierin zie ik het voornaamste zwakke punt van het compromis dat in het bemiddelingscomité is bereikt.
Als milieueffectbeoordelingen in het ene land alleen maar worden gebruikt om potentiële risico' s aan het licht te brengen, terwijl dezelfde uitkomsten in een ander land kunnen leiden tot een verbod, dan kan moeilijk worden gesproken van een regeling die relevant is voor de interne markt. We moeten de ontwikkeling in de komende jaren kritisch volgen, en ingrijpen als dat nodig is.

Wallström
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, het verheugt mij zeer dat we nu in de laatste fase van de aanneming van deze richtlijn zijn beland. Het is zeer zeker een belangrijk nieuw instrument dat zal bijdragen tot de integratie van milieufactoren in de besluitvorming. Ik ben met name blij dat het bemiddelingscomité overeenstemming heeft bereikt over de gemeenschappelijke ontwerptekst, die op 21 maart werd bevestigd.
Op het pad van gemeenschappelijk standpunt naar definitieve richtlijn zijn wel diverse forse verbeteringen aangebracht. Een aantal daarvan is in de richtlijn opgenomen, zoals de invoering van toezichtprocedures of de versterking van de bepalingen inzake de kwaliteit van milieurapporten. Dat was mogelijk dankzij de kwaliteit van de voorstellen van het Parlement en de bereidheid van de Raad deze op te nemen in het kader van de medebeslissingsprocedure. Ik wil de rapporteur mevrouw Schörling in het bijzonder en tevens alle leden van het bemiddelingscomité van harte gelukwensen. Deze richtlijn dient nu al als voorbeeld voor een SCA-protocol dat op dit moment door de Economische Commissie van Europa van de Verenigde Naties wordt ontwikkeld. Daaruit blijkt wel dat het een richtlijn van internationaal formaat is. De Europese Gemeenschap kan dus een bijdrage leveren aan verbeteringen op milieuterrein en moet dat ook in de toekomst blijven doen.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mevrouw de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

Banden voor motorvoertuigen en aanhangwagens daarvan
De Voorzitter
Aan de orde is verslag (A5-0178/2001) van de heer De Roo, namens de delegatie van het Europees Parlement in het bemiddelingscomité, over de door het bemiddelingscomité goedgekeurde gemeenschappelijke ontwerptekst van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad houdende wijziging van richtlijn 92/23/EEG van de Raad betreffende banden voor motorvoertuigen en aanhangwagens daarvan alsmede de montage (C5­0130/2001 - 1997/0348(COD)).

De Roo
Voorzitter, commissaris, collega's, geluid is een van de belangrijkste milieuproblemen. Het is een van de weinige milieuproblemen waar erg veel burgers last van hebben en waar zij zich ook nog iets bij kunnen voorstellen. Al in het vijfde milieu-actieprogramma werd dit geconstateerd en beloofde de Commissie voorstellen, maar bijna tien jaar zijn voorbij gegaan zonder dat zij daar erg veel werk van heeft gemaakt.
Van alle bronnen van geluid is het geluid van auto's en vrachtauto's de belangrijkste. Het geluid van auto's die harder rijden dan 40 tot 50 km per uur komt niet zozeer voort uit de motor als wel uit de banden, en met name uit het contact tussen de banden en het wegoppervlak.
In de Raad van ministers van Interne Markt is het geluidsaspect enorm verwaarloosd. Er is nauwelijks gekeken naar het milieu-aspect. Daarom heeft het Europees Parlement in tweede lezing besloten om te proberen het geluid van autobanden met twee decibel te verminderen. Twee decibel lijkt niet veel, maar drie decibel betekent al bijna een halvering van het lawaai. Het gemeenschappelijk standpunt was zo slap dat 70% van de auto's nu al voldoen aan de nieuwe geluidsnormen. In elk geval is dat waar voor Noord-Europa.
De ernst van de onderhandelingen heeft de Raad van ministers niet erg bewogen. Zelfs het compromis van de kant van het Parlement om de gevraagde reductie van twee decibel simpelweg te halveren tot slechts één decibel vond geen genade in de ogen van de ministers. Maar uiteindelijk hebben wij een compromis bereikt. In het compromis hebben wij de bal teruggespeeld naar de Commissie. Zij staat nu onder zware druk om in de toekomst verdergaande voorstellen inzake de geluidsproductie van banden voor te bereiden.
Fluisterbanden zijn nu al te koop op de markt. Die fluisterbanden moeten de norm van de toekomst worden, en de EG-industrie moet de kant van de fluisterbanden kiezen en niet de kant van de achterblijvers.
Ook de herziening van de wetgeving inzake de rolweerstand van banden is belangrijk. Hier is met name winst te behalen met betrekking tot het CO2-probleem, het broeikasprobleem. Zeker vijf à tien procent is mogelijk. Ook hier luidt het compromis dat de Europese Commissie opnieuw aan zet is. Het bemiddelingscomité heeft uiteindelijk een redelijk compromis weten te bereiken en daarom beveel ik het hele Europees Parlement aan om dit bereikte resultaat te steunen.
Een kleine blik naar de toekomst nog. Forse geluidsreductie kan niet alleen worden bewerkstelligd door fluisterbanden tot Europese norm te verheffen, maar ook door fluisterasfalt te gebruiken. Dan is een geluidsreductie van het wegverkeer van vijf decibel mogelijk. In mijn eigen land, Nederland, waar 40% van de bevolking klaagt over verkeerslawaai, loopt zelfs een pilootproject met fluisterasfalt dat tot tien decibel reductie mogelijk maakt.
Ik hoop dat de Europese Commissie in haar nieuwe voorstellen niet alleen naar fluisterbanden zal kijken, maar ook aandacht zal geven aan fluisterasfalt, want het lawaai van het verkeer is steeds meer mensen een doorn in het oog.

Lange
Mijnheer de Voorzitter, my favorite Commissioner! Toen ik een half jaar geleden voor mijn auto nieuwe banden kocht, koos ik voor banden met een geluidsniveau van 71 decibel. Dat is drie decibel minder dan wat wij morgen voor het jaar 2005 zullen besluiten. Mijnheer de Voorzitter, ik kan eigenlijk niemand uitleggen dat er nu al banden op de markt zijn die drie decibel onder de norm liggen die wij voor 2005 zullen vaststellen. Nu zullen enkelen zeggen dat die band misschien wel stil is, maar dat hij vast ook onveilig is en tot een hoger brandstofverbruik leidt. Dat klopt dus niet! De band die ik heb gekocht, heeft een rolweerstand die aanzienlijk onder het gemiddelde ligt, en bovendien bezit hij een grip en aquaplaningwaarden die eveneens aanzienlijk boven het gemiddelde liggen. Deze band is dus stiller, zuiniger en ook nog eens veiliger. Op de band staat dan ook terecht de aanprijzing: reducing co2.
Men zou dus meer kunnen doen dan is voorgesteld. Wel vind ik het compromis nog net acceptabel. U en de Commissie zouden eindelijk eens moeten kijken naar wat er op de markt te koop is. Dan zou u zo spoedig mogelijk met een nieuw voorstel tot verdere geluidsvermindering - met behoud van de veiligheidsstandaard - moeten komen. Ik denk dat het Parlement zich dan enthousiast achter u zal scharen.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer Lange. Net als veel collega's hier zou ik graag het merk willen weten van de banden die u hier zojuist omschreven hebt.

Liikanen
Ik wil het Europees Parlement, de delegatie onder voorzitterschap van de heer Provan en de rapporteur de heer De Roo van harte feliciteren dat zij erin zijn geslaagd met de Raad tot overeenstemming over deze richtlijn te komen.
Ik wil benadrukken dat de Europese Gemeenschap met deze richtlijn het tempo aangeeft waarmee de industrie "stillere" banden moet gaan produceren, hetgeen alle Europese burgers ten goede komt. Deze richtlijn is slechts een eerste maar wel belangrijke stap om het door het wegverkeer veroorzaakte lawaai beter onder controle te krijgen. In de toekomst zullen verdere stappen worden ondernomen ter verbetering van de milieubescherming en de verkeersveiligheid van banden. Hierdoor zal de Europese bandenindustrie zich kunnen meten met de beste technologieproducenten over de hele wereld.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

Financieel Reglement van toepassing op de algemene begroting van de Europese Gemeenschappen
De Voorzitter
Aan de orde is verslag (A5-0176/2001) van de heer Dell'Alba, namens de Begrotingscommissie, over het voorstel voor een verordening (EG, EGKS, Euratom) van de Raad houdende het Financieel Reglement van toepassing op de algemene begroting van de Europese Gemeenschappen (COM(2000) 461 - C5­0627/2000 - 2000/0203(CNS)).

Dell'Alba
Mijnheer de Voorzitter, ik beschouw het als een eer om tien minuten te mogen praten in deze zaal vol collega's over een verslag dat zeer belangrijk en zelfs boeiend is als je kijkt naar de inhoud van de tekst en de onderwerpen die erin behandeld worden. Het gaat om de herziening van het Financieel Reglement van de Europese Unie, die uiteraard hand in hand gaat met de hervorming van onze Unie en onze Commissie. Deze hervorming is een reactie op het verslag van het Comité van wijzen, dat tot het aftreden van de Commissie heeft geleid, en op de aanbevelingen die door dit Comité zijn gedaan en die door ons Parlement en onze bevoegde commissies - de Commissie begrotingscontrole in het bijzonder - zeer warm zijn onthaald.
Wij weten allen hoezeer met name de Commissie begrotingscontrole het belang van het werk van het Comité van wijzen heeft benadrukt. Een van de belangrijkste hervormingen die door het Comité is aanbevolen, door ons Parlement is gesteund en door onze collega Van Hulten in zijn veelbesproken verslag is behandeld, heeft betrekking op dit Financieel Reglement en betreft de afschaffing van de huidige financiële controle vanwege alle toepassingsproblemen. In plaats van deze financiële controle dient er een audit te komen voor controle achteraf. Het gaat er niet om dat het systeem wordt gewijzigd, maar dat de formule wordt aangepast. Zoals de wijzen al hebben aangegeven dienen de controles te worden geïntensiveerd en bovendien doelmatiger te worden gemaakt.
Naar aanleiding van deze aanbeveling hebben onze Commissie begrotingscontrole en onze Begrotingscommissie zich achter het voorstel van de Commissie geschaard. Dit is een van de punten die ik wilde benadrukken. In het tweede gedeelte van mijn betoog wil ik ingaan op de ingediende amendementen die mij in dit licht bijzonder hebben bevreemd.
In mijn toelichting op mijn verslag gedurende de vijf minuten spreektijd waarover ik als rapporteur beschik, wil ik uitvoerig bij de hervorming stilstaan en benadrukken, mevrouw de commissaris, dat wij uw voorstel uitvoerig hebben bestudeerd en 260 amendementen hebben ingediend. Dit laatste toont aan dat wij zeer gedegen te werk zijn gegaan. Ik wil de beide commissies en collega Van Hulten van harte bedanken voor de nauwe samenwerking die in het kader van de procedure-Hughes plaatsvond om gezamenlijk vooruitgang te kunnen boeken en te kunnen werken overeenkomstig het tijdsschema dat de Raad ons gevraagd had te volgen. De Raad wilde dit vraagstuk immers al op de Raad van ministers van Economische Zaken en Financiën van 5 juni behandelen. Wij hebben tevergeefs om de aanwezigheid van de Raad verzocht. Nu is het te laat: de Raad is afwezig, wat overigens niet zo heel erg is. Wij hadden echter vernomen dat de Raad wilde dat wij snel vorderingen zouden boeken en dat hebben wij dus gedaan. Wij hebben het werk in enkele maanden afgerond en ik kan u verzekeren dat dit geen sinecure was.
Wij hebben u dus gevolgd, mevrouw de commissaris. Wij hebben veel amendementen ingediend. Op sommige gebieden zijn we ongetwijfeld zeer ijverig geweest in ons streven naar meer transparantie, een grotere begrotingsdiscipline, een doelmatiger systeem en een duidelijkere, transparantere en snellere toepassing van de normen ten behoeve van de mensen die recht hebben op onze steun en de mensen die met het uitvoeren van sommige begrotingen belast zijn. De geconstateerde tekortkomingen op deze gebieden dienen te worden aangevuld. Op sommige specifieke terreinen hebben wij gemerkt dat er sprake is van grote vertraging bij de tenuitvoerlegging van de projecten die zijn aangegaan, maar waarvoor nog geen geld ter beschikking is gesteld.
Wij hebben de aanval geopend op de rol van de uitvoerende beambten en getracht om deze rol beter te definiëren. Ik hoop dat u ons werk in dit opzicht efficiënt vindt, mevrouw de commissaris. Wij hebben besloten het specifieke reglement volledig in het Financieel Reglement opgenomen te houden en hebben onze onenigheid hierover bijgelegd. Wij zijn van mening dat het beter is om het specifieke reglement als wetgevend instrument binnen het Financieel Reglement te handhaven. Voorts hebben wij het begrip "financiële memoranda" geïntroduceerd, zoals "source law" en hebben wij getracht deze in daadwerkelijke wetgeving om te zetten. Wij hebben de onafhankelijkheid van de OLAF benadrukt. Kort gezegd hebben wij getracht verbeteringen aan te brengen in een tekst die naar wij menen grosso modo de goede kant opgaat.
Dit is wat ik wilde zeggen gedurende de vijf minuten die mij als rapporteur waren toegekend. Nu wil ik namens de fractie van radicale Italianen het woord voeren over de amendementen die zijn ingediend. Zoals u weet, mijnheer de Voorzitter, is er wel iets vreemds aan de hand in dit debat. De Begrotingscommissie en de Commissie begrotingscontrole hebben immers 230 amendementen ingediend en zelfs de voorzitter van de laatstgenoemde commissie heeft overeenkomstig het Reglement, namens de eigen fractie, amendementen ingediend. Zij heeft zich persoonlijk uitgesproken tegen het verslag van haar commissie, waarvan ik lid ben. U begrijpt toch wel dat dit een vreemde gang van zaken is. Wat zou u ervan vinden, mevrouw Schreyer, als u een voorstel zou doen, de Commissie zich achter dit voorstel zou scharen en de heer Prodi dit voorstel de volgende dag zou aanvallen of amenderen terwijl hij zich daarvoor als collega voor dit voorstel had uitgesproken? Dat is toch een vreemde gang van zaken? Een commissie die veel van deze amendementen al heeft bestudeerd en verworpen, wordt geconfronteerd met een voorzitter die ze opnieuw indient. Dit lijkt toch wel een beetje op "Kramer versus Kramer". Een zeer bekende Franse minister heeft ooit gezegd: "een minister houdt zijn waffel of neemt ontslag".
Mijnheer de Voorzitter, ik weet niet wat u in mijn plaats zou hebben gedaan als mevrouw Fontaine een amendement op een verslag over het Verdrag van Nice had ingediend dat reeds door het Parlement was aangenomen. Als rapporteur stem ik tegen, maar als afgevaardigde wil ik er best nog wel eens over nadenken. Is het normaal dat als je een instelling vertegenwoordigt, je tegen deze instelling in kunt handelen? Ik vind zoiets vreemd. Zoals ik reeds eerder aangaf, zijn veel van deze amendementen door de commissie verworpen. Als rapporteur kun je derhalve niet anders dan je tegen deze amendementen uitspreken. Je voelt je echter niet fijn bij deze situatie. Andere amendementen zijn binnen de commissie ingetrokken en worden vervolgens opnieuw ter tafel gebracht. Dat is toch wel gênant als de commissie er net een negatief advies over heeft uitgebracht. Andere amendementen zijn afkomstig van de Rekenkamer. Wij hebben veel sympathie voor dit orgaan, maar het is geen wetgevende instelling. Wij zijn geen telegrambestellers van Luxemburg, maar een wetgevende instelling.
Ik heb reeds een flink aantal minuten de tijd genomen om dit punt te benadrukken, want ik vind dat hier iets niet in de haak is. Terwijl andere amendementen toch zeer lovenswaardig zijn, zou een fractie met 233 leden amendementen op andere verslagen kunnen indienen. Mijn voorzitter dient in eigen naam amendementen in tegen mijn verslag en dus ook tegen haar commissie. Ik denk dat hier lessen uit getrokken moeten worden. Wie het niet eens is met zijn commissie, dient zijn conclusies te trekken en er misschien zelfs over nadenken om zijn functie neer te leggen als blijkt dat deze niet bij hem past als politicus. Uiteraard moet hij zich volledig kunnen inzetten, maar dan wel in een andere rol. Je kunt niet tegelijkertijd de rol spelen van scheidsrechter en speler.
Om die reden verzet ik mij met name tegen de serie amendementen waarin wordt voorgesteld om het begrip "financieel controleur" opnieuw in te voeren. Het gaat er hier niet om de Commissie kwijting te verlenen. We zullen er nauwlettend op toezien dat het systeem dat door het onvolprezen Comité van wijzen is bedacht en ingevoerd, een levensvatbaar systeem wordt dat functioneert en gecontroleerd kan worden. Mocht het systeem niet blijken te functioneren, dan zullen wij dat als eerste aan de kaak stellen. Het Parlement heeft overigens al meerdere malen zijn goedkeuring aan het systeem verleend. Ik wil u derhalve van harte aanbevelen om de lijn van mijn verslag en dat van collega Van Hulten te volgen en zich uit te spreken tegen deze poging om terug te keren naar het oude systeem. Deze poging verdient geen plaats in het debat dat nu van start gaat en nog lang zal voortduren.
Mijnheer de Voorzitter, ik wil ten slotte aangeven dat wij vooralsnog niet tevreden zijn over de houding van de Raad. Als u wilt zullen wij morgen na de stemming overwegen welk standpunt het Parlement dient in te nemen. In afwachting van de Commissie vraag ik mij af of we de uiteindelijke stemming niet moeten opschorten. Maar dit zullen we morgen wel zien.

Van Hulten
Mijnheer de Voorzitter, vandaag voer ik het woord namens de Commissie begrotingscontrole en de Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-democraten. Gelukkig delen zij hun standpunt ten aanzien van dit verslag. Ik wil graag beginnen met de heer Dell' Alba te bedanken voor onze uitstekende samenwerking op het gebied van het Financieel Reglement. Tevens bedank ik alle collega' s uit de verschillende fracties met wie we hebben samengewerkt. De meeste fracties bleken zeer wel bereid tot het sluiten van compromissen. Mijn dank gaat met name uit naar de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij, de Fractie De Groenen en de Fractie Europa van Democratieën in Diversiteit: zij hebben actief bijgedragen aan het opstellen van een reeks amendementen die door een meerderheid in de Commissie begrotingscontrole kon worden aanvaard.
Net als mijn collega de heer Dell' Alba was ik nogal verbaasd dat het merendeel van de amendementen bij dit verslag zijn ingediend door de voorzitter van de Commissie begrotingscontrole. Ik ben het met de heer Dell' Alba eens dat ieder commissielid uiteraard het recht heeft - ook namens zijn eigen fractie - amendementen bij een verslag in te dienen. In het geval van de voorzitter kan men zich echter afvragen of een dergelijke functieverstrengeling ten goede komt aan de reputatie van de commissie in kwestie.
De voorstellen die vandaag op tafel liggen bevatten de meest ingrijpende veranderingen in de financiële voorschriften van de afgelopen 21 jaar. De Commissie begrotingscontrole beschouwt de hervorming van de financiële controle als het sleutelelement van dit voorstel. Krachtens dit Commissievoorstel worden de ex ante visa - uitgevoerd door de centrale financieel controleur - afgeschaft. In plaats daarvan krijgen de Directoraten-generaal de volledige verantwoordelijkheid voor de levenscyclus van de uitgaven voor de onder hun toezicht uitgevoerde programma' s. Dit is een van de cruciale hervormingen waartoe het Comité van onafhankelijke deskundigen in 1999 in zijn verslagen heeft opgeroepen. Dit comité heeft toentertijd geconcludeerd dat de meeste onregelmatigheden die door de commissie aan het licht waren gebracht, voortvloeiden uit besluiten die tijdens de financiële controle waren goedgekeurd. Het comité gaf tevens aan dat de vermeende kwaliteitsgarantie die het visum zou inhouden een mythe is. Het noemde twee sterke argumenten voor herziening van het systeem. Ik citeer: "Ten eerste, ex ante controle, hetzij universeel of steekproefsgewijs, is waarschijnlijk geen rendabel proces. Het controleren van alle transacties staat niet in verhouding tot het resultaat en het nemen van steekproeven heeft waarschijnlijk niet voldoende afschrikeffect. Het tweede en meest zwaarwegende beginsel is dat bij voor iedere handhaving van ex ante controle geldt dat - de facto of zelfs de jure - de verantwoordelijkheid voor financiële onregelmatigheden niet berust bij de persoon door wie de uitgaven in feite worden beheerd, maar bij de persoon die aan de financiële transacties zijn goedkeuring geeft. Deze verschuiving in verantwoordelijkheid betekent in feite dat niemand de uiteindelijke verantwoordelijkheid draagt" .
In zijn vierde advies van 1997 bespreekt de Rekenkamer tevens de herziening van het financieel-controlestelsel. Met betrekking tot de afschaffing van de ex ante visa heeft de Rekenkamer het volgende geconcludeerd, en ik citeer opnieuw: "Wat betreft de complete afschaffing van de eis van een voorafgaand visum: dat is niet langer aanvaardbaar tenzij het wordt vervangen door andere procedures waardoor op zijn minst vergelijkbare garanties worden geboden en waarbij andere financiële ambtenaren betrokken zouden kunnen zijn dan de financieel controleur" . Is aan deze eis voldaan? Over het geheel genomen wel, tenminste, volgens het tweede advies van het Hof van dit jaar, waarin het volgende commentaar op het Commissievoorstel te lezen is: de bepalingen die op de financiële actoren en daarom ook op de structuur van het interne controlesysteem van de Gemeenschap van toepassing zijn, lijken een belangrijke stap in de richting van de aanbevelingen van het Hof.
De argumenten voor herziening zijn overweldigend, dat is wel duidelijk. Tot op zekere hoogte is het echter ook een sprong in het diepe. De hervormingen kunnen alleen slagen als aan een aantal eisen wordt voldaan: ten eerste moeten ordonnateurs de volledige verantwoordelijkheid krijgen. Nalatigheid moet niet in de doofpot worden gestopt, maar worden vastgesteld en aangepakt.
(De Voorzitter verzoekt de spreker om met het oog op de tolken langzamer te spreken) Deze tolken weigeren weliswaar om mij naar het Nederlands te vertalen als ik Engels spreek, maar ik vind het helemaal niet erg om wat langzamer te praten.
Ten tweede dient de disciplinaire procedure te worden versterkt. In het verleden is te weinig actie ondernomen. Net als de andere ingediende amendementen zou ook een comité voor financiële onregelmatigheden leiden tot een versterking van de procedure. Ten derde moet de onafhankelijkheid van de interne controleurs en de professionele onafhankelijkheid van personen die met de interne controle van de Directoraten-generaal zijn belast worden gewaarborgd. Ten slotte dient men zich te houden aan de voor financiële controle vastgelegde minimumnormen, hetgeen staat in amendement 72. Deze bepaling heeft alleen effect als op verantwoordelijkheid van het Directoraat-generaal begroting een centrale ambtenaar wordt aangesteld die de minimumnormen vaststelt zonder daarbij de verantwoordelijkheid van de met de uitgaven belaste Directoraten-generaal te ondermijnen.
We moeten met de Raad over dit voorstel onderhandelen. De enige manier waarop we dat effectief kunnen doen is door de stemming over de wetgevingsresolutie uit te stellen overeenkomstig ons eigen Reglement. Uit de discussie over artikel 24 is gebleken dat de Raad totaal geen aandacht schenkt aan het standpunt van het Parlement, ook al is de voorzitter van de Begrotingscommissie hier vandaag aanwezig. Dat had ik vooral van het Zweedse voorzitterschap helemaal niet verwacht.
In de afgelopen weken ben ik door een aantal nationale regeringen benaderd met de vraag of de stemming zonder uitstel kan plaatsvinden. Helaas is in de huidige institutionele opzet de praktijk maar al te vaak dat als het Parlement aandacht wil voor zijn standpunt, het zijn toevlucht moet nemen tot ongebruikelijke strategieën. Ik ben voorstander van snelle hervormingen, maar als het gaat om het vaststellen van financiële voorschriften voor misschien wel 21 jaar - wat immers heel belangrijk is - mogen we niet toestaan dat de Raad onze legitieme eis tot onderhandelen eenvoudigweg aan zijn laars lapt.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer Van Hulten. Ik kan u verzekeren dat uw betoog uitstekend in het Nederlands vertolkt is.

Deva
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik vond het een waar genoegen om naar de woorden van de heer Dell' Alba en met name naar de heer Van Hulten te luisteren. Ook al heb ik niet dezelfde politieke ambities, toch kan ik zien dat de heer Van Hulten een getalenteerde jongeman is die de Europese Unie eens tot grote dingen zal brengen. Ik weet dat de begrotingsdiscipline op bepaalde beginselen is gebaseerd: op eenheid, jaarperiodiciteit, evenwicht, rekeneenheid, universaliteit en specialiteit. Omdat de externe begroting voortdurend blootgesteld wordt aan corruptie, is transparantie echter ook een vereiste. Op het gebied van de externe begroting zijn er nog vele praktische problemen waaraan we aandacht moeten schenken.
Ten eerste heeft de ontwikkelingssamenwerking meer aan meerjarenprogramma' s dan aan jaarprogramma' s. De Europese Unie hanteert echter een jaarprogramma dat in termen van de outputdoelstellingen niet consistent is. Ten tweede worden de outputdoelstellingen niet in termen van de externe begroting vastgesteld, zodat we uiteindelijk niet weten wat er met het geld van de belastingbetaler is gebeurd. We kunnen in het Parlement geen verslag doen over waar dat geld is gebleven. Ten derde wordt van de externe begroting systematisch te weinig besteed, terwijl nog zoveel mensen gebukt gaan onder armoede, ondervoeding, honger, ziekte, onderontwikkeling en geen kans meer hebben op onderwijs of verbetering van de kwaliteit van hun leven.
Dus wat doen we? We geven de gelden die bij het uitzetten van de begroting naar verwachting niet worden besteed niet terug aan de lidstaten - die er ongetwijfeld een betere bestemming voor hebben - maar houden deze voor meer dan drie jaar vast en besteden vervolgens teveel.
Ik wil trots kunnen zijn op hetgeen we doen. De wereld moet zien dat we een substantiële bijdrage leveren. Ons ontwikkelingshulpprogramma moet het beste van de hele wereld zijn. We hebben nog een hele weg te gaan voordat we dat ideaal kunnen verwezenlijken.

Theato
Mijnheer de Voorzitter, hartelijk dank dat u erop heeft gewezen dat de spreektijd van de rapporteur niet mag worden gebruikt om persoonlijke kanttekeningen te plaatsen - en zeker niet op een dergelijk scherpe wijze die aan het lasterlijke grenst! Ik wens als afgevaardigde - dat ben ik immers óók; straks zal ik namens mijn fractie het woord voeren - niet de mond gesnoerd te krijgen wegens het uiten van mijn mening over dit thema, een mening die ik nooit onder stoelen of banken heb gestoken. Eveneens heb ik het recht om in naam van mijn fractie amendementen te ondertekenen die door de fractie worden gesteund. Ik verzoek tevens onder ogen te zien dat een rapporteur tot op zekere hoogte ook een neutrale houding moet aannemen en de mening van zijn commissie dient te vertegenwoordigen.
Ik spreek hier als afgevaardigde en niet als commissievoorzitter, en ik heb in mijn functie van voorzitter ook niets ondertekend. Ik verzoek u met klem de zaken niet op deze wijze door elkaar te halen. In de commissie heerst eigenlijk een heel goede atmosfeer, en ik ben dan ook een beetje geschokt door de manier waarop men vanavond optreedt!

Averoff
Mijnheer de Voorzitter, ik zal proberen wat positiever te zijn en enige verandering te brengen in de stemming hier. Om te beginnen wil ik al degenen bedanken die hebben deelgenomen aan de opstelling van dit belangrijke verslag. Dit was een groot, langdurig en moeilijk karwei. Hierbij komt namelijk enorm veel kijken en moeten talloze, zeer specifieke vraagstukken worden behandeld.
Als morgen over de amendementen wordt gestemd, zal mijns inziens een evenwichtig resultaat uit de bus komen, waarin talrijke meningen worden weerspiegeld en waarmee het oorspronkelijke voorstel aanzienlijk zal worden verbeterd. Enerzijds hebben in dit verslag de fundamentele prioriteiten van het Parlement hun beslag gekregen en anderzijds wordt er rekening gehouden met de opmerkingen en voorstellen van de Rekenkamer. Tevens wordt hierin echter de noodzaak erkend van soepelheid voor de Europese Commissie bij de uitvoering van de begroting, vooral met het oog op de nieuwe, op activiteiten gebaseerde presentatievorm van de begroting. Hierin staan verbeteringen met betrekking tot de betalingen, nuttige en noodzakelijke aanvullingen, evenals vereenvoudigingen waarmee de bepalingen van de nieuwe verordening duidelijker en transparanter kunnen worden gemaakt. Tot slot wordt de verantwoordelijkheid versterkt van alle betrokkenen bij de begroting, zonder dat aan hun onafhankelijkheid en autonomie wordt getornd. Mijns inziens gaan de voorgestelde toevoegingen de goede kant uit. De begrotingsbepalingen zullen daardoor zeker efficiënter worden, ofschoon ik hiermee niet wil zeggen dat geen verdere verbeteringen nodig zijn.
Mijnheer de Voorzitter, ik zal hier niet verder over uitweiden, maar ik wil wel alvorens af te sluiten wijzen op iets dat helaas allesbehalve consequent is. Het Europees Parlement is weliswaar een van de twee takken van de begrotingsautoriteit, maar voor het Financieel Reglement heeft het geen navenante bevoegdheid. Daar is onze bevoegdheid beperkt; in feite mogen wij niet meer dan een advies uitbrengen aan de Raad. Mijns inziens hebben wij de plicht aan te dringen op ons standpunt en daarvoor alle beschikbare middelen te gebruiken. Wij moeten worden gehoord; er moet in het kader van de overlegprocedure met de Commissie en de Raad een eerlijke, eendrachtige dialoog, een dialoog onder gelijken plaatsvinden.
Daarom vind ook ik dat het Parlement morgen alleen over de amendementen mag stemmen.

Casaca
Mijnheer de Voorzitter, het herformuleren van het Financieel Reglement is uit de aard der zaak een moeizaam proces. Het Reglement vormt immers niet alleen het begrotingskader, het definieert ook de normen voor de verrekening en controle. Bovendien legt het Reglement de plichten en verantwoordelijkheden van de verschillende bij het begrotingsproces betrokken entiteiten vast. Al deze onderwerpen worden in één en hetzelfde Verdragsartikel geregeld. Daarin staat dat overal dezelfde procedure moet gelden, maar dat betekent nog niet dat al deze onderwerpen in één tekst zijn uitgewerkt. Bovendien beslist de Raad over deze zaken met eenparigheid van stemmen, wat de herziening van de teksten nog eens extra moeilijk maakt. Dat is vermoedelijk de reden waarom het herzieningsproces, dat in juli 1996 van start ging met een herformuleringsvoorstel van de Commissie, zo traag verloopt. Het ziet ernaar uit dat het afronden van dit proces nog geruime tijd in beslag zal nemen.
Waar het hier in de eerste plaats om gaat is dat er uit een wirwar van her en der verspreide normen en bepalingen een samenhangende tekst gewrocht wordt. Bij het vastleggen van een begrotingskader mogen we rekening houden met de verschillende sectorverordeningen. Het gaat daarbij in de eerste plaats om de landbouwuitgaven, de structuurfondsen, onderzoek en ontwikkeling en externe actie, maar we mogen het buitengewoon belangrijke Interinstitutioneel Akkoord betreffende begrotingsdiscipline niet vergeten. Het is noch politiek noch juridisch aanvaardbaar als we bepalingen in het Financieel Reglement opnemen die strijdig zijn met bestaande verordeningen en akkoorden. We moeten het aantal specifieke regelingen in de sectorverordeningen daarom tot een minimum terugbrengen en ervoor zorgen dat ze afgestemd zijn op het Financieel Reglement. Dat Reglement mag ook niet botsen met het Interinstitutioneel Akkoord. En als we dat Akkoord ooit herzien, dan moet bij die herziening mede rekening gehouden worden met het Financieel Reglement.
De tweede belangrijke kwestie betreft het communautair begrotingssysteem. Dat is opgebouwd uit betalingsverplichtingen en betalingen, waarbij dan steeds een termijn voor die betaling wordt vastgesteld. Het huidige systeem heeft een aantal zwakke punten. We zijn bekend met die problemen, maar het moet nog blijken dat de door de Commissie voorgestelde innovaties kunnen bijdragen tot een verbetering van de toestand. En dat geldt in nog sterkere mate voor de suggesties van de andere instellingen. We moeten hierover wat uitgebreider nadenken. Het huidige systeem moet daarvoor eerst grondig doorgelicht worden. Ik hoop dat de Commissie daar bij het indienen van nieuwe voorstellen terdege rekening mee houdt.
Bij de uitbetalingen is er sprake van vertragingen. Dat is een ander buitengewoon belangrijk punt. De Europese instellingen hebben onlangs op voorstel van de Commissie een richtlijn goedgekeurd waarin zowel particuliere als openbare entiteiten strenge financiële sancties opgelegd krijgen als ze de betalingstermijn van dertig dagen niet respecteren. Hoe is het dan mogelijk dat de Europese instellingen zichzelf een vrijstelling willen verlenen van precies dezelfde regels die ze wel voor andere openbare en particuliere instellingen in de Unie believen te laten gelden? We zouden hier graag duidelijk willen maken dat de mededeling van de Commissie over deze materie onbevredigend is. De Commissie moet zich bereid verklaren de regels die ze andere instellingen oplegt ook zelf voorbeeldig na te leven. Elke andere oplossing is onaanvaardbaar. Zo is het voor ons, socialisten, een erezaak dat alle in dit Parlement vertegenwoordigde politieke fracties zonder enige voorbehoud vasthouden aan de procedure die we hier voor de uitgaven van de andere instellingen gaan goedkeuren. We zullen daarom goed opletten bij de stemming morgen, om te zien hoe de verschillende fracties over dit onderwerp denken.
Tot slot moet ik aantekenen dat de Commissie geen antwoord heeft gegeven op onze herhaalde verzoeken om een debat te voeren over de in het Financieel Reglement te introduceren wijzigingen. Het zou toch absurd en onaanvaardbaar zijn als het Europees Parlement - dat in laatste instantie over de begroting beslist - geen invloed kan uitoefenen op de normen die in dat Reglement worden opgenomen. In dat geval moet het Parlement het formuleren van zijn uiteindelijk advies opschorten - er rest ons geen andere oplossing.
Ik wil de rapporteurs, Gianfranco Dell' Alba en Michiel van Hulten opnieuw bedanken. Ze hebben uitstekend werk geleverd en ik hoop dat ze bij de voortzetting van dit werk op dezelfde samenwerking kunnen rekenen als dat tot nu toe het geval is geweest.

Virrankoski
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik rapporteur Gianfranco Dell'Alba voor zijn uitstekende verslag bedanken. Het opstellen ervan, het analyseren van de amendementen en het voorstellen van compromissen was een enorm werk. In dat opzicht was dit verslag en het voorbereiden ervan een klasse apart. Tegelijkertijd wil ik Michiel van Hulten bedanken voor de zeer goede samenwerking. De herziening van het Financieel Reglement is de belangrijkste stap in de modernisering van de administratie van de Commissie en de hele Europese Unie. Het belangrijkste doel is het verbeteren van de doeltreffendheid van de administratie, het verduidelijken van de persoonlijke verantwoordelijkheid en het versnellen van de betalingen. De reputatie van de Europese Unie als betaler van rekeningen is slecht, want betalingen laten vele malen langer op zich wachten dan in het zakenleven en in het betalingsverkeer tussen de lidstaten kan worden aanvaard.
De grootste reden voor de herziening is echter het verduidelijken van de persoonlijke verantwoordelijkheid en de verantwoordingsplicht. Dat wordt alleen gerealiseerd als zowel de administratieve als de financiële verantwoordelijkheid duidelijk in dezelfde personen bijeen worden gebracht, zoals nu wordt gedaan. De herziening van het Financieel Reglement is noodzakelijk voor het doeltreffend maken van de administratie. Zij opent de mogelijkheid voor het ontwikkelen van een verantwoorde administratie en voor activity based budgeting. Op die manier kunnen de werkzaamheden van de bureaus en de instellingen meer op grond van de doelstellingen en resultaten worden geleid en minder door middel van controle en gedetailleerde bepalingen. De bureaucratie wordt minder en tegelijkertijd krijgen de bureaus de mogelijkheid zelf hun werkmethodes te verbeteren. Tegelijkertijd neemt hun eigen verantwoordelijkheid voor hun werk toe. Het aanvaard krijgen van de herziening betekent echter een herziening van het personeelsstatuut, die op haar beurt weer een goede samenwerking met onder andere de werknemersorganisaties vereist. De herziening is echter beslist noodzakelijk.
Ten slotte wil ik enkele voor mijn fractie belangrijke details naar voren brengen. Voor het gebruik van de toegewezen financiële middelen moet een maximum van drie jaar worden vastgesteld waarna het ongebruikte deel vervalt. Het overhevelen van financiële middelen naar het volgende jaar is een belangrijk instrument voor het voeren van een flexibel begrotingsbeleid. Ons fundamentele uitgangspunt is dat wij de voorstellen van de rapporteur steunen.

Theato
Mijnheer de Voorzitter, het huidige Financieel Reglement is verouderd. Het voldoet niet meer aan de eisen van een modern financieel management. De Commissie heeft nu een voorstel voor een nieuw Financieel Reglement voorgelegd dat gebaseerd is op de principes van gedecentraliseerde verantwoordelijkheid en doorzichtigheid. De beide rapporteurs, de heren Dell' Alba en Van Hulten, hebben in de Begrotingscommissie en in de Commissie begrotingscontrole dit voorstel uitgewerkt en amendementen voorgesteld. Daarvoor lof en waardering!
Niettemin heeft mijn fractie nog enkele vragen. Ten eerste: in het laatste verslag van de Commissie over de bestrijding van fraude werd over het jaar 2000 een explosieve toename van fraude en onnauwkeurigheden geconstateerd in vergelijking met het jaar daarvoor. Circa 2 miljard euro ging verloren. De ervaring leert dat hooguit 15% tot 20% van de verliezen kunnen worden teruggevorderd. Is het dan wel zinvol om preventieve controles ex ante door een onafhankelijke instantie af te schaffen? Wij willen niet terug naar de al te schematische, gecentraliseerde controles vooraf, die verantwoordelijkheid uit handen namen en valse zekerheid voorspiegelden. Veeleer moeten voortaan onafhankelijke financieel controleurs door middel van efficiënte risicoanalyses en steekproeven ertoe bijdragen dat het geld van de belastingbetaler niet onrechtmatig wordt uitgegeven.
Ten tweede: terwijl zij op alle niveaus meer verantwoordelijkheid krijgen, zullen de financiële actoren voortaan bij nalatigheid of bewuste overtreding van de financiële regels ter verantwoording worden geroepen. Ons amendement beoogt tot een rechtvaardige procedure te komen, uitgevoerd door een onafhankelijk orgaan voor alle instellingen.
Over het trefwoord onafhankelijkheid: met verbazing zagen wij dat de Commissie in haar voorstel voor het nieuwe Financieel Reglement zonder veel omhaal van woorden het recht van de interne controleurs om beroep aan te tekenen heeft geschrapt. Dat willen wij door middel van een amendement terugdraaien.
Het laatste punt: de Raadgevende Commissie voor aankopen en overeenkomsten. Dat is het adviesorgaan dat moet worden ingeschakeld voordat er contracten worden afgesloten. Dit Parlement heeft in de vorige vergadering in Straatsburg besloten tot een hervorming van deze procedure. Ik meen dat wij ons ongeloofwaardig maken als we nu, twee weken later, eisen dat dit orgaan wordt afgeschaft.

Doorn
Voorzitter, ook ik heb kennis genomen van het onlangs verschenen verslag van de Europese Commissie over de bestrijding van fraude. Twee miljard euro aan belastinggeld is in het jaar 2000 verdwenen ten gevolge van fraude en onnauwkeurigheden. Dat is een buitengewoon verontrustend verschijnsel. Europa heeft toch al een slechte reputatie op dit gebied en alle zeilen moeten worden bijgezet om dit verschijnsel te bestrijden.
Wij praten hier vanavond over de herziening van het Financieel Reglement. Tegen de achtergrond daarvan een paar opmerkingen. Het zal u niet verbazen dat ook ik voorstander ben van effectieve en moderne controle. De Commissie en de rapporteurs willen helemaal af van de gecentraliseerde onafhankelijke controle vooraf. Daarvoor in de plaats moet er een gedecentraliseerde controle achteraf komen. Bij eerdere gelegenheid debatteerden wij daar al over. Ik heb er toen op gewezen dat invoering van een onafhankelijke audit achteraf een goede zaak is, maar niet ten koste mag gaan van de mogelijkheid van een onafhankelijke controle vooraf. Als wij dat over de hele linie gaan invoeren, vrees ik dat wij hier van een mooie droom in een nachtmerrie zullen belanden.
Ik ben wel voor een systeem waarbij onafhankelijke audit achteraf regel is. De mogelijkheid van onafhankelijke controle vooraf moet blijven bestaan. Er zijn zeer wel situaties denkbaar waarin bij gebleken onregelmatigheden een stelselmatige of steekproefsgewijze controle ex ante noodzakelijk is. Wanneer wij die mogelijkheid nu uit het Financieel Reglement schrappen, geven wij een belangrijk wapen uit handen in de strijd tegen fraude, en dat zou onverantwoord zijn op een moment waarop nog helemaal geen ervaring is opgedaan met gedecentraliseerde controle achteraf. Ik doe dan ook een dringend beroep op de collega's om onze amendementen ter zake te steunen, teneinde de afschaffing van de controle ex ante te voorkomen.

Naranjo Escobar
Hartelijk dank, mijnheer de Voorzitter, voor uw snelle reactie en uw opmerkzaamheid. Mijn aanwezigheid hier in de zaal is u niet ontgaan.
Ik wens de geachte rapporteur, de heer Dell'Alba, eraan te herinneren dat de parlementaire wellevendheid en het individuele recht van de afgevaardigden om hun werk te doen en - indien zij dat wenselijk achten - amendementen in te dienen prevaleren boven eventuele meningsverschillen, ofschoon ook die volkomen gerechtvaardigd zijn.
Waarde collega's, mevrouw de commissaris, mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, ik geloof dat wij hoe dan ook tevreden mogen zijn. Wij hebben hier immers het eerste verregaande wetgevingsvoorstel voor het Financieel Reglement van de Unie voor ons liggen. Hiermee gaat overigens een administratieve hervorming van de procedures inzake beheer en personele middelen gepaard. Het Parlement en de Commissie mogen deze politieke doelstellingen onder geen beding verzaken.
Men heeft er - mijns inziens terecht - van afgezien om de tekortkomingen van het tot dusver gehanteerde wetgevingskader te corrigeren. In plaats daarvan wordt er geopteerd voor een nieuwe administratieve cultuur inzake controle en efficiëntie van uitgaven die een gemeenschappelijke doelstelling beoogt: doelmatig gebruik van de overheidsgelden en verhoging van de transparantie. De besluitvormingsregels wijzen evenwel op een gebrek aan politieke logica. Daarom juichen wij de door de rapporteur gesuggereerde strategie toe. Het is inderdaad wenselijk dat wij onze goedkeuring hechten aan de stevig onderbouwde amendementen die een goed uitgangspunt voor de discussie over de meest delicate aspecten van het voorstel vormen. Tevens moeten wij de Raad ertoe dwingen om het standpunt van het Europees Parlement in overweging te nemen wanneer de Commissie haar gewijzigde voorstel indient.
Met het oog op de broodnodige interinstitutionele dialoog die mogelijkerwijs wordt opgestart, moeten wij een duurzaam Financieel Reglement tot stand trachten te brengen waarin voldoende rekening wordt gehouden met de prioriteiten die het Parlement op dit vlak herhaaldelijk heeft vastgesteld. Zoals gezegd moet het Reglement een blijvend karakter hebben. Conflictpunten als de afschaffing van de voorafgaande controle dienen alleen maar om onze aandacht af te leiden van andere tekortkomingen die verregaande gevolgen hebben. Ik denk bijvoorbeeld aan de regulering van de overheidscontracten en de subsidies. De huidige situatie is niet alleen slecht, maar bovendien heerst er ook een enorme chaos. In al deze jaren is men er niet in geslaagd om de sterk uiteenlopende omstandigheden waarin de overheidsopdrachten worden toegekend te harmoniseren.
Mijn laatste opmerking - ik reken op uw welwillendheid, mijnheer de Voorzitter - heeft betrekking op de informatie waarover het Parlement moet beschikken om kwijting te verlenen. Het standpunt van de Commissie terzake lijkt mij coherent. Zij stemt ermee in om de basiselementen uit het Interinstitutioneel Akkoord over de toepassing van artikel 206 van het Verdrag over te nemen. Ik geloof dat er over deze kwestie in de toekomst een compromis kan en moet worden bereikt. Daarbij moeten voor het Parlement onaantastbare beginselen als mensenrechten, fundamentele vrijheden en niet-inmenging in nog onbesliste procedures uiteraard gewaarborgd blijven.

Stauner
Mijnheer de Voorzitter, voor een organisatie met een uitgavenvolume van ruim 92 miljard euro is het Financieel Reglement welhaast de belangrijkste rechtsgrondslag om te waarborgen dat er zorgvuldig wordt omgesprongen met de gelden van de EU en dat misbruik zoveel mogelijk wordt uitgesloten. Dit aspect dient nog sterker dan anders te worden benadrukt, want de Commissie zelf heeft ons twee weken geleden meegedeeld dat het bedrag dat verloren is gegaan door fraude en onregelmatigheden in het jaar 2000 maar liefst 2028 miljoen euro heeft bedragen. Daarmee maak je in Europa geen vrienden! Er moet dus dringend worden ingegrepen. De vraag is alleen hoe de Commissie dat wil doen.
Zij wil in het kader van het hervormingsprogramma de onafhankelijke financieel controleurs afschaffen, de instantie dus die heeft bewezen het meest succesvol te zijn in de fraudebestrijding. In dit verband noem ik slechts de zaak-Fléchard. Deze instantie afschaffen is ongeveer hetzelfde als wanneer de politie het houden van waakhonden in een bepaalde woonwijk zou verbieden als daar het aantal inbraken is verdubbeld. Het Parlement wil dat de onafhankelijke financiële controle in gedecentraliseerde vorm blijft bestaan, en heeft daartoe meermaals besloten, als laatste op 4 april 2001 in het verslag over de kwijting voor 1998. Bovendien is de instelling van financieel controleurs in het Verdrag vastgelegd. Een internal auditor is geen financieel controleur nieuwe stijl, maar een wassen neus die in ieder geval voor mijn fractie niet acceptabel is.
Een onafhankelijke financiële controle is niet compleet zonder dat ambtenaren die bewust onrechtmatig handelen of zich schuldig maken aan nalatigheid ter verantwoording worden geroepen en aansprakelijk worden gesteld, zoals dat overigens in alle nationale rechtsordes van de Vijftien ook het geval is. De hervormingsinspanningen van de Commissie lijken mij er in dit geval toe te leiden dat de financiële verantwoordelijkheid als op een rangeerstation heen en weer wordt geschoven, totdat uiteindelijk niemand meer weet op welk spoor zij staat.
Duidelijkheid, doorzichtigheid en begrijpelijkheid in de uitvoering van de begroting moeten in het Financieel Reglement voorop staan. Alleen zo maken wij ons geloofwaardig bij de burger!

Van Hulten
Mijnheer de Voorzitter, omdat de Raad vandaag hier aanwezig is, vroeg ik me af of u de fungerend voorzitter zou willen vragen of hij op de opmerkingen van de parlementsleden zou willen reageren.

Schreyer
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, op 26 juli van het vorig jaar heeft de Commissie voorgesteld de financiële bijbel, die het Financieel Reglement immers is, grondig te herzien en er fundamentele bepalingen voor het gehele financiële management in op te nemen. Vandaag zijn wij in de gelegenheid over de amendementen en verslagen van het Parlement te debatteren. Allereerst wil ik aan twee heren mijn dankbaarheid en respect betonen, namelijk aan de rapporteur van de Begrotingscommissie, de heer Dell' Alba, en aan de rapporteur voor advies van de Commissie begrotingscontrole, de heer van Hulten. Zij hebben in de kortst mogelijke tijd een omvangrijk werkstuk afgeleverd, waarvoor respect en dank. Natuurlijk wil ik ook de diverse commissies voor hun intensieve en nauwkeurige werk bedanken.
Naast de verslagen van de rapporteurs ligt nu ook het reeds in maart gepubliceerde verslag van de Rekenkamer, alsmede het ontwerpvoorstel van de Raad voor. Ik wil onderstrepen hoe waardevol het is dat het Parlement dit krappe en ambitieuze tijdschema steunt, namelijk om in 2002 al een nieuw Financieel Reglement te presenteren. Dankzij uw werk liggen we mooi op schema.
Het werd al aangestipt: wat betreft de algehele procedure verkeren wij in een vrij lastig parket. De Raad moet een unaniem besluit nemen, terwijl een eenvoudig overleg met het Parlement formeel gesproken voldoende is. De Commissie begrijpt dat het Parlement deze procedure wil veranderen, in die zin dat de amendementen van het Parlement voortaan ook in het eindresultaat terug te vinden zullen zijn.
U kent het voorstel dat de Commissie in Nice heeft voorgelegd. De Commissie heeft nog geen formeel standpunt over de amendementen van het Parlement, omdat het Parlement zelf nog geen formeel standpunt heeft bepaald. Toch wil ik vanavond alvast positief reageren op een aantal amendementen. Uit de resultaten van het overleg met de Raad, het Europees Parlement en de Rekenkamer blijkt op veel terreinen een hoge mate aan overeenstemming te bestaan. Op andere terreinen moeten er nog fundamentele kwesties of technische details worden opgelost.
Allereerst wil ik nogmaals op enkele basisbeginselen ingaan. Zoals al eerder gezegd, dateert het huidige Financieel Reglement uit 1977, en momenteel hebben we eigenlijk meer een lappendeken dan een samenhangend concept van financiële voorschriften en begrotingsregels. Daarom behelst het voorstel een fundamentele vereenvoudiging en herstructurering. Alle beginselen van en belangrijke voorschriften voor het financieel management moeten worden gebundeld in een overkoepelend juridisch instrument. Daarom sta ik ook terughoudend tegenover een aantal amendementen, waarin wordt voorgesteld bepaalde specifieke elementen toe te voegen.
In de door de Commissie vast te stellen verordening moeten gedetailleerde en technische voorschriften worden opgenomen. Even ter herinnering: het voorstel van de Commissie omvat twee delen. Ten eerste de bepalingen die erop gericht zijn de regels en procedures voor het begrotingsbeleid en de kwijting aan te scherpen en te actualiseren. En ten tweede: de bepalingen die het financieel management en de begrotingsstructuur hervormen en daarmee dus ook de rol van de financiële actoren herformuleren.
In het eerste deel worden rationelere regels opgesteld voor vrijwel alle terreinen die in het huidige Reglement zijn vastgelegd. De beginselen van jaarperiodiciteit en eenheid moeten stringenter worden nageleefd. Er mag voortaan alleen nog gebruik worden gemaakt van gesplitste kredieten, wat tot gevolg heeft dat voor alle uitgaven slechts nog in vastleggings- en betalingskredieten is voorzien. Het doet de Commissie deugd dat het Parlement dit standpunt en deze herziene versie steunt. Dat zal de procedure van de overschrijving van de kredieten naar het volgende begrotingsjaar vergemakkelijken.
Nu een belangrijker punt: negatieve uitgaven en inkomsten zullen wegvallen. De negatieve uitgaven op landbouwgebied moeten als bestemmingsontvangsten overeenkomstig de voor dit terrein geldende regels worden behandeld. Op dit punt kunnen wij niet instemmen met de amendementen van het Parlement, waarin wordt voorgesteld dergelijke negatieve uitgaven op landbouwgebied te beschouwen als algemene overige inkomsten. Dit zou ernstige gevolgen hebben, namelijk dat in het licht van de financiële vooruitzichten dan op de landbouwuitgaven bezuinigd zou moeten worden.
Het Interinstitutioneel Akkoord voorziet er nadrukkelijk in dat de uitgaven die door bestemmingsontvangsten worden gefinancierd niet mogen worden betrokken op de financiële vooruitzichten.
Dat is een van de belangrijkste redenen dat wij vinden dat deze landbouwinkomsten als bestemmingsontvangsten moeten worden beschouwd. Gebeurt dat niet, dan betekent dat dat men op de landbouwuitgaven moet bezuinigen, en dat moet worden voorkomen. Een verkapte bezuiniging op de landbouwuitgaven via de achterdeur van het Financieel Reglement, dat kan eigenlijk niet door de beugel.
Een van de belangrijkste doelen van de herziene versie is dat de voor de hulp aan derde landen toegewezen kredieten sneller moeten worden omgezet in concrete projecten. Om dit voortvarender te verwezenlijken, wordt voorgesteld om globale verplichtingen voor 31 december van het jaar n+1 af te wikkelen, met uitzondering van de tenuitvoerlegging van financiële conventies van het externe beleid.
De EU-richtlijnen over de openbare aanbestedingen worden in het herziene Financieel Reglement verwerkt. Om onnauwkeurigheden, fraude en corruptie tegen te gaan, kunnen mededingers die zich aantoonbaar aan dergelijke onoorbare feiten hebben schuldig gemaakt van aanbestedingen worden uitgesloten. Een belangrijk punt.
Voor het verlenen van financiële bijstand zijn er fundamentele beginselen op transparante wijze geformuleerd, zoals de aanwezigheid van een rechtsgrondslag. Volgens het voorstel moet het bovendien mogelijk worden dat alle hulp aan derde landen decentralistisch wordt beheerd. Ook dit is een aspect dat de Begrotingscommissie vaak heeft genoemd in het kader van de verbetering van de efficiëntie.
In het tweede deel wordt een solide systeem voor resultaat- en prestatiegericht management voorgesteld. Dit systeem kent twee sleutelcomponenten: enerzijds een grotere verantwoordelijkheid van de financieel beheerders en anderzijds de integratie van de controles in de financiële beheersprocessen. Ik kan het alleen maar eens zijn met wat de heer Van Hulten heeft gezegd. Het is nu juist de bedoeling om aan de beheerders verantwoordelijkheid toe te kennen. Want in de huidige situatie verschuilen de Directoraten-generaal, die de middelen beheren, zich achter de gecentraliseerde financiële controle, en daar moeten we nu juist vanaf. De verantwoordelijkheid moet kunnen worden toegekend aan al degenen die met financiële middelen omgaan. Verstoppertje spelen kan dan niet meer. Ook dat is een belangrijk punt.
Mevrouw Theato, u heeft zojuist in de bespreking van uw amendementen - die de goedkeuring van de Commissie uiteraard niet kunnen wegdragen, omdat ze het hele systeem weer zouden terugdraaien - aangevoerd dat uit het jongste verslag over de bestrijding van fraude eens te meer zou blijken hoe belangrijk de controle ex ante is. Daarmee heeft u precies het verkeerde voorbeeld gekozen! Dat zeg ik u zo recht voor z' n raap, omdat het verslag is gebaseerd op de statistieken van de financieel controleurs van de afzonderlijke lidstaten. Daarbij gaat het erom welke statistische gegevens zij verwerken, bijvoorbeeld op het terrein van de douanerechten. Op dat terrein bestaan er helemaal geen controles ex ante. Of op landbouwgebied: daar vindt de controle ex ante uitsluitend plaats via de commitments. De betalingen worden niet via de gecentraliseerde controle ex ante hier in Brussel getoetst, maar door de centrale instanties in de lidstaten zelf. Precies zo is het bij de structuurfondsen. De vraag of men de controle ex ante al dan niet verder wil centraliseren en de statistieken uit de lidstaten, dat zijn twee dingen die niets met elkaar te maken hebben, omdat de controle ex ante niet centraal plaatsvindt, maar in de lidstaten zelf.
Over de structuur van het Financieel Reglement: staat u mij toe kort op enkele opmerkingen in te gaan die in de discussie al zijn gemaakt. In het kader van activity based budgeting stellen wij voor de scheiding van A en B af te schaffen. Uiteraard mag dat de doorzichtigheid niet verminderen, maar moet het deze juist vergroten. Het zal niet zo zijn dat de uitgaven voor personeel en administratie dan niet meer afzonderlijk worden vermeld. Vanzelfsprekend zullen die hun speciale begrotingslijn blijven behouden, die door het Parlement dan samen met de Raad wordt vastgesteld. Alleen is het dan niet meer een algemeen onderdeel dat onder één noemer in de begroting staat, maar wordt het onder de afzonderlijke beleidsterreinen apart vermeld. En dat vergroot uiteindelijk de doorzichtigheid.
De volgende punten stroken met het standpunt van de Commissie. Ik heb het nu over de amendementen van de rapporteurs inzake de rol van de actoren, het prevaleren van het Financieel Reglement boven sectorale regelgeving of voorschriften, de definitie van het begrip verplichtingen, de externalisering. Met name verwelkom ik amendement 44 inzake de omschrijving van een financieel memorandum en de functie daarvan. Naar mijn mening is dat een erg belangrijke aanscherping, zoals er in de amendementen meer aanscherpingen zijn te vinden die door de Commissie ten zeerste worden gewaardeerd omdat zij de toepasbaarheid en de helderheid van het Financieel Reglement aanzienlijk vergroten.
Ik had al vermeld dat wij niet kunnen instemmen met de amendementen inzake de negatieve inkomsten en uitgaven. Laat mij over dit punt nog het volgende zeggen: inzake de douane-inkomsten stelt u in de amendementen voor dat het deel van de administratieve kredieten die in de lidstaten kunnen worden aangehouden, in de begroting als uitgave worden opgevoerd. Dat zou dan een uitgave uit categorie 5 zijn, wat geheel nieuwe problemen in deze categorie zou scheppen, hoewel het kredieten zijn die helemaal niet via de begroting van de Commissie lopen. Maar het lijkt me dat we ook op dit punt tot overeenstemming kunnen komen.
Het lijkt me niet zinvol om nu op alle amendementen nader in te gaan, omdat het dan ver na middernacht zou worden.
Laat mij afsluiten met de constatering dat het Europees Parlement de formele stemming over de resolutie voorlopig nog wil uitstellen. Ik herhaal nogmaals dat ik het Parlement begrijp en steun als het zijn positie in de onderhandelingen wil versterken. Daarom ben ik van plan om tijdens de zitting van de Raad van ministers van Economische Zaken en Financiën van volgende week, op 5 juni, het voorzitterschap te verzoeken om een quadriloog met het Europees Parlement, de Rekenkamer en de Commissie, teneinde in een dergelijke quadriloog - een neologisme - de verdere gang van zaken te kunnen bepalen, maar vooral ook om een inhoudelijk gesprek te kunnen aangaan. Deze bijeenkomst zou zo spoedig mogelijk moeten plaatsvinden. Ik hoop dat de procedure het Parlement in staat stelt zijn formele standpunt spoedig te bepalen. De Commissie wil haar herziene voorstel in september voorleggen, in het licht van de verdere ontwikkelingen, en hopelijk van een voortdurende consensus.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mevrouw de commissaris, dat u voor ons een quadriloog hebt uitgevonden.
Overeenkomstig artikel 121, lid 5 van het Reglement mag een vertegenwoordiger van de Raad zich nu uitspreken. Wilt u dat? Dan heeft u nu het woord.

Barklund Larsson
Mijnheer de Voorzitter, het is een onverwachte, maar welkome eer om vanavond voor u te mogen spreken.
Ik heb aandachtig geluisterd naar wat er is gezegd. Ik moet u in zoverre teleurstellen dat ik niet kan reageren op de inhoud van de standpunten die naar voren zijn gebracht. Dat komt omdat de Raad nog geen standpunt heeft ingenomen. Dat zal volgende week gebeuren tijdens de Raad van ministers van Economische en Financiële Zaken.
Ik ben er volledig van overtuigd dat zodra het Parlement een besluit heeft genomen de Raad het zorgvuldig zal bestuderen.
Hoewel ik niets kan zeggen over de inhoud, ben ik toch zo vrij om te refereren aan dat wat de Raad eerder heeft gezegd, namelijk dat wij erop gebrand zijn dat er zo snel mogelijk een besluit genomen wordt over het nieuwe Financieel Reglement. Hopelijk kan het Parlement morgen een besluit nemen, zodat de Commissie verder kan werken aan het herziene voorstel. Dat zouden wij dan in september kunnen krijgen om hopelijk zo snel mogelijk tot een besluit te kunnen komen over het uiteindelijke reglement.
Ik heb natuurlijk ook opgemerkt dat Michaele Schreyer zei dat zij het ter sprake zal brengen tijdens de Raad van ministers van Economische en Financiële Zaken en ik kijk uit naar deze discussie.

De Voorzitter
Wij danken de Raad.
De heer Dell'Alba wil graag het woord voeren. Op dit moment in het debat mag dat uitsluitend voor een motie van orde.

Dell'Alba
Mijnheer de Voorzitter, het is 23.20 uur. Ik wil graag mevrouw Schreyer ter verduidelijking het volgende laten weten. Ik wil haar hartelijk danken voor haar betoog en haar opmerkingen op mijn verslag, die overigens enigszins rechtvaardigen dat wij deze strategie willen behouden. In het kader van uw opmerking over de negatieve uitgaven en negatieve inkomsten heeft u kritiek geuit op ons voorstel door te beweren dat met onze amendementen een vorm van algemene inkomsten wordt gecreëerd. Ik denk dat u zich hierin vergist.
Het idee van een bestemmingsontvangst is ingegeven door enerzijds het oude beginsel van de begrotingseenheid en anderzijds het mechanisme van compensatie waardoor spill over in het kader van de financiële vooruitzichten juist vermeden kan worden. Ik wil verder de voorzitter van de Raad hartelijk danken.
Het spijt mij dat ik aan het begin van mijn betoog - een motie van orde - had aangegeven dat de Raad niet vertegenwoordigd was. Ik bedoelde hiermee dat de Raad niet op ministerieel niveau vertegenwoordigd was. Het is de eerste keer dat u hier een betoog hebt gehouden. Collega Van Hulten, ik spreek even namens hem, heeft al aangegeven hoe wij erover denken. U gaf aan dat u morgen ons advies wilt horen. Dat advies zullen wij u niet geven, want wij wachten eerst op een concrete stap van de Raad. Mevrouw de commissaris heeft aangegeven dat zij hier ook zo over denkt. Dit is de enige procedure die wij morgen met de Raad willen volgen.

Van Hulten
Mijnheer de Voorzitter, de Raad krijgt vaak het verzoek tijdens debatten in het Parlement zijn standpunt te verwoorden. Aan dat verzoek komt men zelden tegemoet en ik wil de Raad derhalve bedanken dat bij deze gelegenheid hierop een uitzondering is gemaakt. Wat betreft mijn opmerking over de arrogantie van de Raad: die neem ik terug en ik hoop dat dit het begin is van een vruchtbare gedachtewisseling.

De Voorzitter
Hartelijk dank, waarde collega.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

Verplicht gebruik van veiligheidsgordels
De Voorzitter
Aan de orde is verslag (A5-0141/2001) van mevrouw Hedkvist Petersen, namens de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van richtlijn van de Raad 91/671/EEG inzake de onderlinge aanpassing van de wetgevingen van de lidstaten betreffende het verplichte gebruik van veiligheidsgordels in voertuigen van minder dan 3,5 ton (COM(2000) 815 - C5­0684/2000 - 2000/0315(COD)).

Hedkvist Petersen
Mijnheer de Voorzitter, op dit zeer late tijdstip zal ik als rapporteur enkele woorden wijden aan dit verslag. Allereerst wil ik alle collega's bedanken voor de goede samenwerking in de parlementaire commissie. Ook wil ik de Commissie bedanken voor de goede ontwerprichtlijn inzake veiligheidsgordels en het beveiligen van kinderen in voertuigen.
Dit is een zeer belangrijke kwestie. Ik wil er nogmaals op wijzen dat er in de EU-lidstaten zeer veel mensen omkomen in het verkeer. Het gaat om ongeveer 42.000 mensen per jaar. Zo'n hoog dodental zouden wij bij andere vormen van vervoer nooit accepteren. Er moeten daarom maatregelen genomen worden. Het voorstel dat de Commissie nu indient, is zo'n maatregel. Wij moeten evenmin vergeten dat kinderen ernstig getroffen worden in het verkeer. Verkeersongevallen vormen de grootste doodsoorzaak onder kinderen en jongeren.
Daarom kan men de vraag stellen: moet de EU een wetgeving creëren voor veiligheidsgordels en de veiligheid van kinderen in auto's? Mijn antwoord daarop is ja. Ik vind dat heel belangrijk. Ten eerste is er een rechtsgrond voor in het Verdrag. Ten tweede bestaat er al enige tijd een wetgeving, een richtlijn, die nu aangescherpt moet worden omdat er behoefte aan is.
Wij weten dat veiligheidsgordels levens redden. Met name in het geval van kinderen. Ongevallenonderzoek wijst uit dat het risico op ernstig letsel zeven keer groter is bij kinderen die geen beveiligingssysteem gebruiken dan bij kinderen die dat wel gebruiken. Daarom is er behoefte aan.
Bovendien is het huidige verkeer in Europa in hoge mate grensoverschrijdend. Mensen rijden in hun eigen auto, maar ook beroepsmatig. Zowel het privé-verkeer als het beroepsverkeer is steeds meer grensoverschrijdend. Dat bleek vandaag nog uit een rapport. Er komen steeds grotere toeristenstromen, zodat er behoefte ontstaat aan gemeenschappelijke regels voor fundamentele veiligheidsmaatregelen op de weg. Het is dus van belang dat er in alle EU-landen een hoog veiligheidsniveau bestaat, zodat de regels duidelijk zijn voor zowel privé-personen, beroepschauffeurs als autofabrikanten. Voor de laatste zijn gemeenschappelijke veiligheidseisen belangrijk, zodat de regels duidelijk worden. Tegelijkertijd is het ook belangrijk voor de consumenten dat de beveiligingssystemen goedkoper worden, wat gemeenschappelijke regels met zich mee zou brengen.
Het voorstel van de Commissie is een aanscherping van een eerdere richtlijn, wat betekent dat alle passagiers in een voertuig dat uitgerust is met veiligheidsgordels deze dienen te gebruiken, dat alle kinderen beveiligd moeten worden in goedgekeurde veiligheidsstoeltjes voor kinderen, dat de uitzonderingen verdwijnen, dat kinderen onder de drie jaar niet mogen rijden in een auto zonder geschikt veiligheidsstoeltje, met uitzondering van taxi's en dat het gebruik van veiligheidsstoeltjes die naar achteren gericht zijn, verboden is als de airbag niet buiten werking is gesteld.
Dit zijn allemaal goede voorstellen. De parlementaire commissie is het erover eens om dit in te dienen als een voorstel van het Parlement. Wij hebben echter zes amendementen ingediend. Samengevat betekent het eerste amendement dat de Commissie samen met de lidstaten en de verkeersveiligheidsorganisaties een informatiecampagne moet opzetten. In het tweede amendement stellen wij voor dat de lengte van een kind bepalend moet zijn of een kind een veiligheidsgordel voor volwassenen kan gebruiken. Door middel van amendement 4 willen wij dat de fabrikanten moeten aangeven welke veiligheidsstoeltjes in welk type voertuig passen. Wij stellen tevens voor dat de streekbussen in stadsgebieden - wat overigens niet vaak voorkomt - vrijgesteld worden van verplicht gebruik. Bovendien willen wij dat de Commissie, in samenwerking met de auto-industrie, veiligere en gebruikersvriendelijke systemen voor airbags ontwikkelt. Dit alles zal worden uitgewerkt samen met het verslag over de uitvoering van de richtlijn, dat uiterlijk 1 augustus 2004 gepresenteerd zal worden.
De Raad zal het voorstel van de Commissie behandelen tijdens de Transportraad eind juni. Ik kijk er echt naar uit om een gemeenschappelijk besluit te kunnen nemen in de EU en om een zeer belangrijke verkeersveiligheidsmaatregel te kunnen uitvoeren die fundamenteel is voor de verkeersveiligheid in de EU.

Schierhuber
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte dames en heren, op onze Europese wegen komen ieder jaar veel mensen om het leven. Op ons als leden van het Europees Parlement rust daarom de grote verantwoordelijkheid om voor meer veiligheid in het verkeer te zorgen. We weten echter ook dat het verkeer ieder jaar drukker wordt en mede daarom ook een steeds grotere bron van gevaar vormt. Bij de bestrijding daarvan speelt naar mijn mening de kwestie van het verplichte gebruik van veiligheidsgordels een rol van doorslaggevende betekenis.
In het algemeen ben ik het eens met het voorstel van de Commissie voor verbetering van de veiligheid van chauffeurs en passagiers. In principe ben ik er ook voor dat het verplicht moet zijn om de gordels te allen tijde te dragen als de stoelen hiervan zijn voorzien, respectievelijk om gebruik te maken van de stoelen die van veiligheidsgordels dan wel kinderbeveiligingssystemen zijn voorzien. Eveneens zou het verplicht moeten zijn voor kinderen onder de twaalf jaar om van kinderbeveiligingssystemen gebruik te maken.
Daarbij wil ik echter wel vaststellen dat het noodzakelijk is de lidstaten enige speelruimte te gunnen bij de tenuitvoerlegging van deze richtlijn. Ik denk daarbij aan het gebruik van beveiligingssystemen bij zeer kleine kinderen. Ik denk ook aan medische bezwaren en aan de eisen die in heel specifieke situaties worden gesteld, zoals in personenbusjes en reisbussen, een onderwerp dat de rapporteur zelf zojuist ook al aansneed. Het voert nu te ver om op nog meer details in te gaan. Harmonisatie van de wetgeving op Europees niveau zal transparantie en duidelijkheid scheppen en verbetering brengen in de uiteenlopende nationale regelgevingen.
Al met al wil ik de rapporteur van harte feliciteren met dit verslag, dat naar mijn mening ook erg evenwichtig is. Ik kan nu al verzekeren dat mijn fractie dit verslag zal aannemen. Wel wil ik erop wijzen dat de gedetailleerde tenuitvoerlegging van de richtlijn voortaan op de lidstaten rust, en dat de lidstaten uiteindelijk dus ook de verantwoordelijkheid voor de veiligheid op de Europese wegen dragen.

Koch
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, de nieuwste resultaten van het onderzoek naar verkeersongevallen wijzen uit dat in 50% van de dodelijke ongelukken de slachtoffers niet in de gordels zaten. De verkeersveiligheid heeft een stormachtige ontwikkeling doorgemaakt. Ik kom uit een gedeelte van mijn land waar kinderstoeltjes en kinderbeveiligingssystemen tien jaar geleden nog niet te krijgen waren en waar rolgordels tot de luxe-uitrusting van auto' s behoorden. Toen kreeg ik in 1991 de kans om mee te werken aan de totstandkoming van de richtlijn betreffende het verplichte gebruik van autogordels.
Vandaag gaat het al om de noodzakelijke herziening van deze richtlijn aan de wetenschappelijk-technische vooruitgang. Vele resultaten van onderzoek naar verkeersongevallen, maar ook de door het bedrijfsleven ontwikkelde beveiligingssystemen maken dat de bestaande situatie niet meer acceptabel is. Het is bijvoorbeeld onverantwoord om kinderen jonger dan drie jaar los op de achterbank van een personenauto te vervoeren of in een kinderzitje op de passagiersstoel te zetten zonder dat de airbag is uitgeschakeld. Ook moet het worden verboden om grotere kinderen gordels om te doen die voor gebruik door volwassenen zijn bedoeld. Vrijstellingen van de algemene gordeldraagplicht voor bijvoorbeeld vrachtwagenchauffeurs moeten tot het verleden gaan behoren.
Via het door middel van zes amendementen van het Europees Parlement aangescherpte voorstel tot wijziging van de bewuste richtlijn bewerkstelligen wij onder andere technisch veiliger, maar vooral voor de consument praktischer oplossingen. Met name dat laatste verhoogt de kans dat de aanwezige beveiligingssystemen daadwerkelijk worden gebruikt. Nog steeds krijgt ruim 50% van de meerijdende kinderen geen gordel om, zelfs niet als de noodzakelijke voorzieningen in het voertuig aanwezig zijn. De ouders schijnen niet te weten dat hun kinderen daardoor bij een ongeval een zeven keer hoger risico lopen ernstig of zelfs dodelijk gewond te raken.
Het einde van de ontwikkeling is nog steeds niet in zicht. De bestaande kinderbeveiligingssystemen worden aan tests met frontale crashes onderworpen en scoren vrijwel altijd goed. Echter: in 70% van de ongevallen waarbij kinderen in een voertuig om het leven komen, is er sprake van een aanrijding van opzij. Dan schieten de bestaande systemen tekort. Ik raad u aan de amendementen inzake de herziening van de richtlijn aan te nemen.

De Palacio
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wens ik mevrouw Hedkvist Petersen van harte te feliciteren met haar verslag. Zowel zijzelf als de commissie in haar geheel hebben blijk gegeven van een enorme fijngevoeligheid ten aanzien van deze levensbelangrijke kwestie: veiligheid op de weg. Zij stellen alles in het werk om dit voor ons onaanvaardbare cijfer van 42.000 doden per jaar terug te dringen. Zoals de rapporteur zelf zegt, ligt het aantal dodelijke slachtoffers ten gevolge van verkeersongelukken in de Europese Unie veel te hoog.
In december 2000 heeft de Commissie een voorstel aangenomen waarin alle voertuiggebruikers ertoe worden verplicht om de voor hen bestemde veiligheidsgordel te dragen en kleine kinderen in personenwagens en afgeleide producten moeten worden vastgemaakt met beveiligingsystemen voor kinderen. Geachte afgevaardigden, u kunt zich er in om het even welke winkel van vergewissen dat nagenoeg alle bestaande bevestigingssystemen voor kinderen die momenteel te koop worden aangeboden aan de huidige regelgeving voldoen. Daarom worden de in de oorspronkelijke richtlijn bedoelde uitzonderingen in de nieuwe richtlijn geschrapt. Zij kwamen immers in een andere context tot stand en voorzagen in de mogelijkheid om veiligheidsgordels voor volwassenen te gebruiken indien er geen beveiligingssysteem voor kinderen beschikbaar was. Nu gaan wij ervan uit dat dit niet meer nodig is.
De voorgestelde richtlijn verhoogt niet alleen de veiligheid van kinderen in voertuigen. Zij zal tevens bijdragen aan een drastische vermindering van het aantal doden en zwaargewonden ten gevolge van ongevallen met autocars, minibusjes en vrachtwagens door het gebruik van veiligheidsgordels - indien het desbetreffende voertuig daarmee is uitgerust - verplicht te stellen voor chauffeurs en passagiers. Het correcte gebruik van veiligheidsgordels en bevestigingssystemen voor kinderen vormt een van de belangrijkste maatregelen van de Commissie met het oog op de verhoging van de veiligheid op de weg.
Zowel het Parlement als de Raad hebben het onderhavige voorstel onderschreven door resoluut hun steun te verlenen aan het werkprogramma van de Commissie inzake prioriteiten voor veiligheid op de weg in de Unie - verslag, situatie en classificatie van de initiatieven. Daarin wordt het gebruik van veiligheidsgordels en veiligheidssystemen voor kinderen uitgerekend als een van de hoofdprioriteiten van de veiligheid op de weg beschouwd.
Geachte afgevaardigden, nu ga ik over tot de bespreking van de verschillende amendementen. Er is slechts één amendement, nummer 4, waarmee de Commissie niet kan instemmen. Dit voorstel verplicht de voertuigfabrikanten ertoe aan te geven welke bevestigingssystemen voor kinderen in hun voertuigen passen en er gemakkelijk in kunnen worden aangebracht. Ofschoon de Commissie erkent dat de installatie van sommige systemen in bepaalde voertuigen problemen veroorzaakt, is dit amendement duidelijk in tegenspraak met de regelgeving inzake interne markt en vestiging en de richtlijn van de laatste internationale regelgeving betreffende kinderbeveiligingssystemen.
In dit verband worden evenwel niet-wetgevende maatregelen genomen, met name op grond van het Euro-CAP-programma waarbij de voertuigfabrikanten, zoals u weet, betrokken zijn. De bedoeling is om de voertuigfabrikanten ertoe te brengen aan te geven welke bevestigingssystemen voor hun voertuigen in aanmerking komen. Ik veronderstel dat dit initiatief het probleem zal indijken, temeer daar de in verordening nr. 44/03 bedoelde beveiligingssystemen gemakkelijker kunnen worden aangebracht en veiliger zijn dan de vroegere systemen.
Tot slot zijn er nog twee amendementen die de Commissie ertoe aanzetten maatregelen te nemen die zij reeds gepland heeft. Het gaat om amendement 1, dat de Commissie ertoe verplicht om gelijktijdig met de toepassing van de richtlijn een bewustmakingscampagne te lanceren. Verder is er de tweede alinea van amendement 6 volgens welke de Commissie samen met de automobielindustrie de mogelijkheden moet bestuderen om gebruikersvriendelijkere airbagsystemen te gebruiken, met name in combinatie met naar achteren gerichte kinderbeveiligingssystemen. De Commissie stelt voor om deze twee amendementen niet in de wettekst zelf op te nemen, maar als overwegingen in te lassen, daar wij het belang en de noodzaak van deze voorstellen met het oog op de toekomst ten volle inzien.
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik heb hier het standpunt van de Commissie ten aanzien van het verslag uiteengezet. Ik herhaal nogmaals dat wij met uitzondering van amendement 4 - waarmee wij onmogelijk kunnen instemmen - alle amendementen aanvaarden, op voorwaarde dat amendement 1 en de tweede alinea van amendement 6 niet in de tekst zelf maar als overwegingen in het slotdocument worden opgenomen.
Hartelijk dank. Ik feliciteer de rapporteur, mevrouw Hedkvist Petersen, nogmaals met haar werk. Mijn felicitaties ook aan mevrouw Schierhuber voor haar bijdrage, die ik ten volle onderschrijf. Nu is het nog maar de vraag hoe de verschillende lidstaten de hier aangenomen wetgeving zullen toepassen. Uitgerekend daarom - niet alleen vanwege deze concrete kwestie maar rekening houdende met de veiligheid op de weg in het algemeen - werken wij momenteel samen met commissaris Vitorino aan een voorstel om de reële toepassing van de bestaande controles en sancties in de verschillende lidstaten te harmoniseren.

De Voorzitter
Het Parlement is de Commissie erkentelijk.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.
(De vergadering wordt om 23.40 uur gesloten)

