Voorkomen en oplossen van jurisdictiegeschillen in strafzaken (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag van Renate Weber, namens de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken, over het initiatief van de Tsjechische Republiek, de Republiek Polen, de Republiek Slovenië, de Slowaakse Republiek en het Koninkrijk Zweden met het oog op de aanneming van Kaderbesluit 2009/.../JBZ van de Raad over het voorkomen en oplossen van jurisdictiegeschillen in strafzaken (08535/2009 - C7-0205/2009 -.
Antonio Tajani
vicevoorzitter van de Commissie. - (FR) Mevrouw de Voorzitter, aangezien het de eerste keer is dat ik in dit nieuwe Parlement het woord neem, wil ik u graag feliciteren met uw verkiezing voor het vicevoorzitterschap.
Wat het verslag van mevrouw Weber betreft, wil ik, namens vicevoorzitter Barrot, eerst de rapporteur en de leden van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken bedanken voor de uitmuntende kwaliteit van hun werk. De Commissie is verheugd over het verslag en steunt een aantal van de voorgestelde amendementen. De Commissie is het grotendeels eens met het voorstel dat door vijf lidstaten is ingediend, alhoewel de tekst niet zo ambitieus is als ze had gehoopt. Om preciezer te zijn, de Commissie betreurt het feit dat de reikwijdte van het kaderbesluit beperkt is gebleven tot het geval waarin een en dezelfde persoon wordt onderworpen aan parallelle strafzaken voor hetzelfde feit. De Commissie vindt het ook jammer dat de verplichting om een zaak waarin sprake is van een jurisdictiegeschil naar Eurojust te verwijzen, beperkt is gebleven en dat de lijst met criteria waarmee rekening moet worden gehouden om de meest geschikte jurisdictie te bepalen, uit het operationele gedeelte van de tekst is geschrapt. Door deze amendementen heeft de tekst van het voorstel aan kracht ingeboet en is de toegevoegde waarde van de tekst grotendeels teniet gedaan.
Vanuit het gezichtspunt van de Commissie zou het voorstel slechts moeten worden beschouwd als een eerste stap op de weg naar het voorkomen en oplossen van jurisdictiegeschillen in strafzaken en zou het uiteindelijk door een vollediger voorstel moeten worden vervangen. De Commissie zal hier ook over nadenken in het licht van de veranderingen die op dit gebied teweeg zullen worden gebracht door het Verdrag van Lissabon, dat naar ik hoop op zo kort mogelijke termijn in werking zal treden.
Renate Weber
Mevrouw de Voorzitter, het positieve resultaat van het Ierse referendum over het Verdrag van Lissabon brengt ons een stapje dichterbij het moment waarop het Europees Parlement niet alleen zal worden geraadpleegd door de Raad, maar ook medebeslissingsbevoegdheid zal hebben op gebieden die nu onder de derde pijler vallen.
De vraag luidt: waarom is de Raad er zo op gebrand om wetgeving aan te nemen slechts enkele maanden vóór dat moment, wanneer we door die wetgeving bovendien niet dichterbij de totstandbrenging van een echte Europese ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid komen? De waarheid is dat dit voorstel niet helpt jurisdictiegeschillen te voorkomen en op te lossen, wat bijvoorbeeld wel gerealiseerd zou kunnen worden door meervoudige jurisdictie te beperken en de jurisdictie toe te wijzen aan de lidstaten, zoals in diverse verordeningen inzake het burgerlijk recht is gebeurd, met de verplichting tot wederzijdse erkenning van de uit deze toewijzing voortvloeiende beslissingen. Dit kaderbesluit beperkt zich echter tot de verplichting voor de lidstaten om elkaar te informeren en rechtstreeks met elkaar in overleg te treden teneinde "overeenstemming te bereiken over een effectieve oplossing waardoor nadelige gevolgen van parallelle procedures worden voorkomen"
Ik was dan ook niet verbaasd toen de Europese Commissie - die het huidige voorstel weliswaar steunt - enkele weken geleden tijdens de gedachtewisseling in de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken aangaf in een later stadium een nieuw voorstel te zullen indienen. Ik ben derhalve evenmin verbaasd over hetgeen de commissaris vanavond heeft gezegd. Ik ben de Commissie weliswaar dankbaar voor haar eerlijkheid over dit voorstel, maar moet zeggen dat ik zowel het voorstel als de hele procedure voor de aanneming ervan een goed voorbeeld vind van hoe het wetgevingsproces in de Europese Unie er niet uit zou moeten zien. Voor mij is het echt belangrijk dat we de rechten van de burgers beschermen in plaats van slechts een lijstje af te werken. Overigens is de Raad hier vandaag niet vertegenwoordigd, ofschoon het voorzitterschap een van de initiatiefnemers van het voorstel was. Ik benadruk dat wij in het Europees Parlement ons werk bijzonder serieus hebben genomen. Gedurende het vorige en het huidige mandaat hebben we in goed vertrouwen gewerkt en we mogen hopen een boodschap te hebben afgegeven betreffende onze gedachten over de totstandbrenging van effectievere wetgeving.
Ik juich het toe dat er in de huidige tekst van dit voorstel uitdrukkelijk wordt gerefereerd aan het ne bis in idem-beginsel. Dit is het resultaat van onze gedachtewisselingen met de Raad en de Commissie, aangezien het in de aanvankelijk voorgestelde tekst helemaal niet voorkwam. In het door mij opgestelde verslag wordt met name aandacht besteed aan drie aspecten.
Ten eerste ben ik van mening dat de bescherming van in staat van beschuldiging gestelde personen alle aandacht moet krijgen en dat er moet worden voorzien in consistente procedurele waarborgen, waaronder het recht van deze personen op voldoende informatie om op basis hiervan iedere onredelijk lijkende oplossing aan te vechten. Ten tweede, wat betreft de door de nationale autoriteiten door middel van kennisgevingen uitgewisselde gegevens over een in staat van beschuldiging gestelde persoon, vind ook ik het belangrijk dat gegevens afdoende worden beschermd en dat er in dit kaderbesluit wordt gespecificeerd welke persoonsgegevens worden uitgewisseld.
Last but not least ben ik er vast van overtuigd dat het van het grootste belang is dat Eurojust wordt betrokken bij de beslissing om een bepaalde jurisdictie te kiezen. Ik ben van mening dat Eurojust wegens zijn coördinerende rol en steeds relevantere taken er in een zo vroeg mogelijk stadium bij moet worden betrokken. Ik behoor tot degenen die vinden dat we dit orgaan niet alleen hebben opgericht om te laten zien dat de strijd tegen de grensoverschrijdende misdaad ons ernst is, maar ook omdat we sterke instrumenten nodig hebben. In zijn relatief korte bestaan heeft Eurojust al bewezen dat het ons vertrouwen verdient. Daarom ben ik verbaasd over de onwil van de Raad en sommige Parlementsleden. Dit gezegd zijnde, verzoek ik de Europese Commissie zo snel mogelijk een voorstel in te dienen ter aanvulling van dit kaderbesluit over jurisdictiegeschillen. Tot slot bedank ik de schaduwrapporteurs voor de wijze waarop zij aan dit verslag hebben gewerkt.
Monica Luisa Macovei
namens de PPE-Fractie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, om te beginnen bedank ook ik op mijn beurt de rapporteur voor onze uitstekende samenwerking op dit gebied. Als schaduwrapporteur van de PPE-Fractie wil ik hierbij het standpunt van onze fractie geven ten aanzien van het kaderbesluit in zijn huidige vorm en natuurlijk ten aanzien van de amendementen.
Het standpunt van onze fractie verschilt op twee punten van dat van de rapporteur. Het eerste punt betreft de mate waarin Eurojust betrokken moet worden bij de directe communicatie tussen de nationale autoriteiten. De rapporteur is voorstandster van verplichte betrokkenheid van Eurojust bij iedere zaak en vanaf de eerste communicatiefase, maar wij vinden dat de verwijzing van een zaak naar Eurojust alleen moet plaatsvinden wanneer de nationale autoriteiten geen overeenstemming kunnen bereiken. Het initiatief in zijn huidige vorm gaat per slot van rekening over directe communicatie.
Ook wij willen Eurojust versterken en haar aandeel in de justitiële samenwerking vergroten. Ons standpunt in dezen is er slechts op gericht bureaucratie te voorkomen. Als de twee partijen overeenstemming kunnen bereiken, waarom moeten er dan nog een orgaan en procedure bij worden gehaald? Wij zijn het er weliswaar mee eens dat Eurojust een rol moet spelen wanneer de partijen geen overeenstemming bereiken, maar daar waar er geen probleem is, geven we de nationale autoriteiten de flexibiliteit om directe bilaterale contacten te onderhouden, hetgeen ook goed is voor het publieke vertrouwen.
Het tweede punt betreft een ander voorgesteld amendement, waarbij de in artikel 4 van het Eurojust-besluit vastgelegde bevoegdheid van dit orgaan wordt uitgebreid. Wij zijn van mening dat een eventuele bespreking van deze kwestie rechtstreeks betrekking moet hebben op het Eurojust-besluit en daarom zullen wij tegen deze amendementen stemmen.
Dit zijn echter geen essentiële punten en dus zullen wij voor het verslag stemmen. Wij willen immers de uitwisseling van informatie tussen de nationale autoriteiten bevorderen. Ook steunen wij het vandaag ingediende mondelinge amendement.
Tot slot benadruk ik dat mijn fractie erop is gespitst de justitiële samenwerking te versterken en voorstandster is van Europees beleid dat ertoe bijdraagt dat de burgers in alle lidstaten dezelfde waarborgen en procedures hebben.
Monika Flašíková Beňová
Een strafrechtbeleid dat de fundamentele mensenrechten veiligstelt van personen die betrokken zijn bij een strafrechtelijke procedure, vormt een van de prioriteiten van de Europese Gemeenschap.
Het voorstel voor een kaderbesluit is voortgekomen uit een initiatief van het Tsjechische voorzitterschap en voorziet in een rechtskader voor de bescherming van personen die zijn betrokken bij een strafrechtelijke procedure en in het bijzonder in een sterkere toepassing van het ne bis in idem-beginsel. Naar mijn mening is de aanneming van dit wetgevingsvoorstel derhalve van wezenlijk belang, niet alleen om personen te beschermen die zijn betrokken bij strafrechtelijke procedures, maar ook om de burgers van de EU-lidstaten meer rechtszekerheid te bieden.
Het mechanisme voor het oplossen van jurisdictiegeschillen in strafzaken zou het mogelijk moeten maken om situaties te voorkomen waarin meerdere lidstaten een strafrechtelijke vervolging instellen tegen één en dezelfde persoon voor hetzelfde delict. Het zou tevens de mogelijkheid van meerdere uitspraken in één en dezelfde zaak moeten uitsluiten.
Het kaderbesluit legt de lidstaten de verplichting op om elkaar op de hoogte te houden van het bestaan van vergelijkbare strafzaken, maar stelt geen alomvattend juridisch mechanisme in om ze op te lossen. Ik zie met name tekortkomingen in de vaagheid van de wetstekst, die in de meeste gevallen geen termijnen voorschrijft voor nakoming van de genoemde verplichtingen. Tegelijkertijd is de rol van Eurojust niet duidelijk en daarbij wordt het potentieel van deze instelling om jurisdictiegeschillen op te lossen niet benut.
Het is essentieel om de nadruk te leggen op het handhaven van de fundamentele mensenrechten van de personen die betrokken zijn bij een strafrechtelijke procedure, met andere woorden van verdachten, ongeacht de fase, en tegelijkertijd ook een overeenkomstig niveau van persoonlijke gegevensbescherming te waarborgen. We moeten derhalve onze aandacht richten op het wetgevingsinitiatief van de Commissie genaamd "De overdracht van strafvervolging”, dat dit probleem klaarblijkelijk veel doeltreffender zal oplossen. Het is essentieel om dit voorstel te steunen, ook al zijn er praktische problemen bij de oplossing van jurisdictiegeschillen in strafzaken. De Progressieve Alliantie van Socialisten en Democraten steunt dit voorstel derhalve, hoewel we wel aandringen op voldoende bescherming van personen die zijn betrokken bij strafzaken en tegelijkertijd op een sterkere rol voor Eurojust en een grotere doelmatigheid van het mechanisme als geheel.
Louis Bontes
Voorzitter, de Partij voor de vrijheid ziet geen heil in dit voorstel. Nederland, en alleen Nederland, dient de beslissing te nemen ten aanzien van het uitoefenen van jurisdictie. Het lijkt erop dat steeds meer voorstellen worden gedaan, die uiteindelijk neerkomen op harmonisatie van het strafrecht van de lidstaten. Voorbeelden daarvan zijn: accreditatie van gerechtelijke laboratoria, harmonisatie van het beleid inzake tolken en overdracht van strafdossiers. De PVV, de Partij voor de Vrijheid, vraagt zich af wat het uiteindelijke doel hiervan is. Een Europees wetboek van strafrecht en een Europees wetboek van strafvordering kunnen niet onze instemming hebben. Het lijkt op een salamitactiek waarbij je iedere keer een plakje door de strot geduwd krijgt en uiteindelijk de hele worst hebt opgegeten.
Agustín Díaz de Mera García Consuegra
(ES) Mevrouw de Voorzitter, ik wilde graag mijn interventie beginnen met het feliciteren en bedanken van mijn vriendin, mevrouw Weber, voor het goede werk dat ze heeft geleverd met dit verslag.
Dames en heren, zoals u weet zal justitiële samenwerking binnenkort een wetgevende bevoegdheid worden van het Europees Parlement.
Het Ierse volk heeft zich nu uitgesproken in een referendum en in mijn ogen is zijn beslissing positief en correct.
De Europese burger hoopt dat de ruimte van vrijheid, veiligheid en recht een realiteit zal zijn waarbinnen zijn procesrechten op een gelijkwaardige manier worden gerespecteerd en gewaarborgd, ongeacht waar hij zich bevindt in het communautaire gebied.
Het is dus onze verplichting om ervoor te zorgen dat deze procedurele waarborgen gerespecteerd worden in alle lidstaten.
Als een 'positief' conflict ontstaat tussen jurisdicties van verschillende lidstaten, is het noodzakelijk dit zo spoedig mogelijk op te lossen om de burger te beschermen en te voorkomen dat het "ne bis in idem"- beginsel wordt geschonden.
Daarom is samenwerking en communicatie tussen de rechtbanken die betrokken zijn bij een bevoegdheidsgeschil van fundamenteel belang.
In het verslag wordt ook gediscussieerd over wat de rol van Eurojust is en welke rol Eurojust moet hebben als zich er een jurisdictiegeschil voordoet.
De rapporteur verdedigt het idee dat Eurojust op de hoogte gesteld moet worden van elk conflict dat zich voordoet, zelfs als dit bilateraal is opgelost tussen de betreffende rechtbanken.
Aan de andere kant is de schaduwrapporteur van mijn partij, mevrouw Macovei, van mening dat Eurojust, in het belang van de strijd tegen bureaucratie, alleen geïnformeerd moet worden in de gevallen waarin het niet mogelijk was om tot een akkoord te komen tussen de betrokken rechtbanken.
In mijn ogen heeft mevrouw Macovei hierin gelijk.
In andere gevallen roept mevrouw Weber de Commissie op om zo snel mogelijk het kaderbesluit aan te vullen met een voorstel waarin normen worden opgesteld voor het oplossen van 'negatieve' jurisdictiegeschillen.
Daciana Octavia Sârbu
(RO) In de eerste plaats wil ik onze collega en rapporteur feliciteren met het geleverde werk en het feit onderstrepen dat gezamenlijk optreden op Europees niveau ter consolidatie van vrijheid, veiligheid en recht essentieel is. Ik verwelkom dit initiatief, dat gericht is op het oplossen van bevoegdheidsconflicten, omdat de lidstaten vaak worden geconfronteerd met problemen bij de wederzijdse erkenning van gerechtelijke beslissingen in strafzaken.
Er mogen geen verschillen bestaan tussen lidstaten wat de bescherming van verdachten betreft, en wij moeten met onze maatregelen ons ervan vergewissen dat iedere verdachte overal in Europa dezelfde stevige procedurele garanties krijgt. Bij de informatie-uitwisseling tussen landen moet rekening worden gehouden met het feit dat persoonsgegevens beschermd moeten worden. Er moet duidelijk worden vastgesteld welke soorten gegevens mogen worden doorgegeven.
Ik wil het belang benadrukken van direct overleg tussen de autoriteiten van de lidstaten van de Europese Unie, om parallelle procedures te elimineren en situaties te voorkomen waarin de bevoegde instanties in een bepaald land wegens een gebrek aan informatie op subjectieve wijze straffen moeten bepalen voor aan burgers ten laste gelegde feiten. Daarnaast moeten wij in de toekomst een voorstel doen voor de versterking van de rol van Eurojust bij het oplossen van eventuele conflicten, en een hechtere en voor de burgers gunstige samenwerking tot stand doen komen tussen de lidstaten.
Cristian Dan Preda
(RO) Allereerst zou ik graag de rapporteur en corapporteurs willen feliciteren met het werk dat zij hebben verricht. In deze interventie wil ik twee zaken benadrukken die de schaduwrapporteur van mijn fractie, mevrouw Macovei, heeft genoemd.
De eerste zaak betreft het publieke vertrouwen in justitie, hetgeen ik zeer belangrijk acht, nu onze democratieën, de democratieën van de lidstaten, ondenkbaar zijn geworden zonder dit vertrouwen in justitie. Ik denk dan ook dat we alles in het werk moeten stellen om ervoor te zorgen dat dit vertrouwen altijd in ons publieke leven aanwezig is.
In de tweede plaats wil ik benadrukken dat het noodzakelijk is het justitiële apparaat te ontbureaucratiseren. Natuurlijk is de uitwisseling van informatie tussen autoriteiten van belang, maar het is van even groot belang dat dit niet leidt tot bureaucratisering van het justitiële optreden, omdat dat een vermindering zou betekenen van de bescherming die iedere individuele vrijheid zou moeten genieten.
Petru Constantin Luhan
(RO) Ik feliciteer de rapporteur en de corapporteur met de geleverde inspanningen en ik verwelkom het initiatief voor een kaderbesluit over het voorkomen en oplossen van jurisdictiegeschillen in strafzaken. Ik wil graag een belangrijke opmerking maken: Dit voorstel voor een kaderbesluit richt zich uitsluitend op positieve jurisdictiegeschillen. Er ontbreekt een besluit over negatieve jurisdictiegeschillen.
Ik ben van mening dat de betrokkenheid van Eurojust zich moet beperken tot gevallen waarin de partijen niet tot overeenstemming kunnen komen. Het principe van deze richtlijn is de instelling van directe communicatie tussen de bevoegde autoriteiten van de lidstaten. Bovendien is het in het belang van de betreffende persoon dat de procedure zo kort mogelijk is, zodat hij niet voor dezelfde feiten in twee landen wordt vervolgd.
Antonio Tajani
vicevoorzitter van de Commissie. - (FR) Mevrouw de Voorzitter, inderdaad is, zoals ik reeds heb opgemerkt, dit voorstel niet zo ambitieus als de Commissie had gehoopt. De rapporteur heeft dit overigens tijdens haar spreekbeurt ook duidelijk benadrukt.
De Commissie steunt het voorstel echter als een eerste stap in het voorkomen en oplossen van bevoegdheidsgeschillen in strafzaken. Op dit moment is het uiteraard onmogelijk om te zeggen wanneer de tweede stap kan worden gezet. Die beslissing zal later worden genomen in functie van de ontwikkelingen met betrekking tot de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon, waar ik uiteraard volledig achtersta.
De inhoud van dit mogelijke nieuwe initiatief zal afhangen van het resultaat van de effectbeoordeling die de Commissie zal maken. Uiteraard zal ik al uw opmerkingen doorgeven aan vicevoorzitter Barrot. Ik wil u nogmaals bedanken voor dit debat.
Renate Weber
rapporteur. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, de fracties in dit Parlement hebben hun mening over dit verslag en over de gevoelige kwesties eromheen, in het bijzonder Eurojust, meer dan duidelijk gemaakt. Het belangrijkste en gevoeligste punt lijkt inderdaad ons standpunt inzake Eurojust te zijn.
Ik zie de toekomst van dit kaderbesluit echter met veel meer vertrouwen tegemoet nu ik commissaris Tajani - ook namens vicevoorzitter Barrot - heb horen zeggen dat ons een krachtiger instrument zal worden gegeven, een instrument dat duidelijk niet alleen van toepassing zou zijn op positieve jurisdictiegeschillen, maar ook op negatieve.
De Voorzitter
Het debat is gesloten. De stemming vindt op woensdag 8 oktober 2009 plaats.
Schriftelijke verklaringen (artikel 149)
John Attard-Montalto  
schriftelijk. - (EN) Het Haags Programma heeft betrekking op jurisdictiegeschillen in strafzaken. Dit is belangrijk wanneer er een grensoverschrijdende criminele activiteit plaatsvindt. Vier EU-lidstaten hebben specifieke voorstellen ingediend met het oog op het voorkomen en oplossen van jurisdictiegeschillen in strafzaken. Hiermee wordt verwezen naar situaties waarin tegen dezelfde persoon of personen in verschillende lidstaten parallelle strafprocedures worden gevoerd wegens dezelfde feiten, hetgeen zou kunnen leiden tot een schending van het ne bis in idem-rechtsbeginsel (iemand kan niet tweemaal worden veroordeeld voor hetzelfde strafbare feit). De voorgestelde, prijzenswaardige maatregelen omvatten:
een procedure voor het leggen van contacten tussen de bevoegde autoriteiten van de lidstaten, teneinde na te gaan of er parallelle strafprocedures lopen;
voorschriften betreffende de uitwisseling van informatie tussen de bevoegde autoriteiten van de lidstaten waar parallelle strafprocedures worden gevoerd en
de voorkoming van nadelige gevolgen door het bereiken van overeenstemming tussen de lidstaten.
Vilija Blinkevičiūt 
Dit kaderbesluit dient niet te leiden tot onnodige administratieve lasten in de gevallen waar betere oplossingen beschikbaar zijn voor het aanhangige probleem. In voorkomende gevallen kan aan toepassing van flexibelere regelingen tussen de lidstaten de voorkeur worden gegeven boven dit kaderbesluit, mits dit niet ten koste gaat van de rechtsbescherming van de verdachte. Wanneer de verdachte zich in voorlopige hechtenis of bewaring bevindt, dient rechtstreeks overleg te worden gevoerd om zo spoedig mogelijk overeenstemming te bereiken. Tijdens alle overlegfasen dient de bescherming van de gegevens van de verdachte te voldoen aan de beginselen die zijn vastgesteld in het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie en in het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden.
