
Berthu
Mijnheer de Voorzitter, ik heb een opmerking over de agenda van vanochtend. Zoals u kunt constateren is deze vrijwel leeg, terwijl er binnen de Unie bijzonder belangrijke gebeurtenissen plaatsvinden. Zo is er tijdens deze vergaderperiode geen enkel debat over de euro gevoerd.
Afgelopen week, dat wil zeggen 24 september, is er een zeer belangrijk referendum gehouden, tijdens welke de Denen de euro de rug hebben toegekeerd. Gisteren heeft de ECB zijn belangrijkste rentetarieven met een kwart punt verhoogd, met als gevolg dat de euro opnieuw is gekelderd. Hieruit kunnen we twee conclusies trekken: in de eerste plaats zullen onze burgers zich nooit in onze debatten gaan interesseren als het Europees Parlement blijft weigeren om de belangrijke vraagstukken op de agenda te plaatsen; in de tweede plaats is de euro een kunstmatige geldeenheid. Het is rampzalig om onder de huidige omstandigheden onze toevlucht geheel in de euro te zoeken.

Rübig
Mijnheer de Voorzitter, ik wilde voor mijn collega's slechts de aandacht vestigen op de stapel die laat zien welke stukken we deze week hebben doorgewerkt om te kunnen stemmen. Ik feliciteer mijn collega's. We zijn allemaal zeer ijverig!
(Gelach, applaus)

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer Rübig.

Uitbreiding van de garantie van de Gemeenschap aan de Europese Investeringsbank tot leningen voor projecten in Kroatië
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0237/2000) van de heer Seppänen, namens de Begrotingscommissie over het voorstel voor een besluit van de Raad houdende wijziging van Besluit 2000/24/EG tot uitbreiding van de garantie van de Gemeenschap aan de Europese Investeringsbank, tot leningen voor projecten in Kroatië (COM(2000) 289 - C5-0336/2000 - 2000/0122(CNS)).

Seppänen
Mijnheer de Voorzitter, de Europese Investeringsbank geeft landen buiten de Europese Unie leningen waaraan de Europese Unie garantie verleent. De Investeringsbank verleent afzonderlijke leningen overeenkomstig haar eigen criteria en zonder de precieze aanwijzingen van de Europese Unie.
De Unie heeft echter een plafond vastgesteld voor de leningen waar zij garant voor staat. De leningen worden niet voor 100% gegarandeerd, de Raad heeft in december 1999 namelijk besloten in de periode 2000-2007 slechts voor 65% van het eindbedrag van de leningen garant te staan. Voor het resterende deel moet de Investeringsbank zelf andere garanties krijgen of een risico nemen. In de praktijk is er geen risico en de Europese Investeringsbank zou zelfs bereid zijn het percentage van de garantie van de Europese Unie te verlagen.
De Europese begroting kent voor de leningen van de Investeringsbank een apart Garantiefonds. Daarin worden voor elke garantie middelen gestort uit een specifieke reserve waarvan het maximumbedrag is bepaald in de financiële kaders van het Interinstitutioneel Akkoord. In 2000 kan er uit de reserve maximaal 204 miljoen euro in het Garantiefonds worden gestort. Technisch gezien wordt er voor de leningen van de Investeringsbank uit de reserve 9% van het bedrag in het Garantiefonds gestort dat 65% van de nominale waarde van de leningen is.
Het Garantiefonds van de begroting wordt ook gebruikt voor zogeheten macro-economische hulp aan derde landen. Dat is voor de lidstaten een goedkope manier om ontwikkelingshulp te geven. Die leningen worden op politieke gronden verstrekt aan trouwe partners van de Europese Unie en worden in tegenstelling tot de leningen van de Investeringsbank voor 100% door het Garantiefonds gegarandeerd.
Bij macro-economische hulp is vaak sprake van een aandeel van de Europese Unie in een totaalpakket waarin de Wereldbank en het Internationaal Monetair Fonds de andere hulpverleners zijn. Over het algemeen wordt financiële hulp aan derde landen gegeven overeenkomstig de economische en politieke gedragscriteria die door het Internationaal Monetair Fonds zijn opgesteld - hoe meer garantie wordt gegeven aan leningen van de Investeringsbank, hoe minder macro-economische hulp er kan worden gegeven en omgekeerd. Met het Garantiefonds kunnen ook de zogeheten Euratom-leningen worden gegarandeerd voor de steun aan de ontwikkeling van kernenergie in derde landen, maar daarvoor is het de afgelopen jaren niet nodig geweest middelen uit de reserves in het Garantiefonds te storten.
De Raad heeft in december 1999 de maximumbedragen vastgesteld van de in de periode 2000-2007 aan de Investeringsbank te geven garanties en heeft ook een lijst opgesteld van derde landen die voor hulp in aanmerking komen. Het Europees Parlement heeft daarover in het najaar van 1999 een standpunt ingenomen in het verslag-Rühle. Als het Parlement is gehoord, wordt de zaak wat betreft de voorwaarden van de garanties niet meer in het Parlement behandeld.
Het Parlement moet vandaag een besluit nemen over een zeer eenvoudige kwestie, namelijk het toevoegen van Kroatië aan de lijst landen waaraan de Europese Investeringsbank leningen mag verstrekken met een garantie van de Europese Unie. In Kroatië wordt geen oorlog meer gevoerd en er heeft een democratische omslag plaatsgevonden. Op die manier is het toevoegen van dat land aan de lijst landen die leningen krijgen, gerechtvaardigd, evenals het verhogen van het maximumbedrag van de leningsfaciliteiten van de Investeringsbank. Als het Parlement amendementen op het besluit van de Raad kon indienen, zou het beslist de aandacht vestigen op de werkloosheid en de sociale problemen in Kroatië die het gevolg zijn van de bezuinigingsmaatregelen die het land worden opgelegd, maar in dit verband hebben dergelijke amendementen geen rechtsgrondslag.
Eenzelfde probleem inzake de juridische bevoegdheid heeft betrekking op het binnenkort in het Parlement te behandelen besluit over het toevoegen van Turkije aan de lijst landen die van de Europese Investeringsbank leningen krijgen waaraan de Europese Unie garantie verleent. Het Parlement zal beslist veel voorwaarden aan de leningen aan Turkije willen stellen, maar ook dan wordt er in de praktijk over één woord besloten. Vandaag wordt aan de landen die garantie krijgen Kroatië toegevoegd, dan Turkije.
In dit verband delen wij tegelijkertijd de Commissie mede dat volgend jaar de middelen van het Garantiefonds onvoldoende zijn voor het garanderen van leningen die nu bekend zijn.

Naranjo Escobar
Mijnheer de Voorzitter, dit voorstel voor een besluit van de Raad, dat bedoeld is om voor de eerste maal de garantie van de Gemeenschap aan de Europese Investeringsbank te verhogen, heeft ongetwijfeld verreikende gevolgen.
Zo dadelijk zal ik enkele concrete opmerkingen maken over de vragen die dit ontwerpbesluit oproept. Eerst wil ik echter zeggen dat wij dit voorstel steunen omdat het een bekrachtiging is van het standpunt dat het Europees Parlement ten aanzien van de betrekkingen tussen de Europese Unie en Kroatië inneemt. Ik wil ook meteen opmerken dat ik, net als de rapporteur, bezorgd ben over de beperkte marge in de reserve voor het Garantiefonds, die tot problemen kan leiden als zich onverwachte omstandigheden voordoen.
Dit besluit moet in een tweeledige context worden geplaatst. Vanuit een zuiver politiek oogpunt moeten wij ons in de eerste plaats op de toestand in Kroatië richten. De nieuwe politieke koers die dit land na de parlementsverkiezingen en de presidentsverkiezingen heeft ingezet, is toe te juichen. De Europese Unie moet vanzelfsprekend bevorderen dat Kroatië definitief een democratie en een rechtsstaat wordt. Het lijdt geen twijfel dat daartoe financiële steun moet worden verleend, om de economische toestand te verbeteren en de bevolking in staat te stellen de offers te brengen die noodzakelijk zijn om de voornaamste overheidstekorten weg te werken.
De EIB kan en moet een belangrijke rol spelen in de regio. Het is een krachtig financieel instrument ten dienste van het buitenlands beleid van de Unie, waarmee op basis van het besluit uit 1999 ruim 60 landen kunnen worden bereikt. De bank moet haar activiteiten echter in de pas laten lopen met die van de Commissie. Het moet tevens duidelijk zijn dat de Commissie zich niet kan onttrekken aan het akkoord dat pas afgelopen juli in het kader van de triloog is gesloten. De Commissie heeft zich toen verplicht om in het financieel memorandum bij ieder nieuw voorstel aan te tonen dat dit voorstel verenigbaar is met de lopende financiële programmering.
Functioneel gezien is het volgens mij noodzakelijk de in de huidige financiële vooruitzichten vastgelegde reserve aan te vullen en de werking van het Garantiefonds te perfectioneren om de gewenste kwaliteit en doelmatigheid van de door de Unie gegarandeerde leningen te handhaven. De analyse die de rapporteur hier destijds van heeft gemaakt, lijkt mij daarvoor een zeer geschikt uitgangspunt. Dat betekent niet dat het systeem van budgettaire garanties of de rol van de Europese Investeringsbank ter discussie wordt gesteld. Het interinstitutioneel akkoord voorziet in een aantal tripartiete overlegrondes. In dat kader, en gelet op de beperkte marge in de reserve voor garantiedoeleinden, die op 200 miljoen per jaar is vastgesteld, bestaat er geen enkele reden om niet te bespreken hoe die marge in de komende jaren bij voorkeur moet worden gebruikt.
Wij streven er natuurlijk naar de doelmatigheid van de Europese Investeringsbank te vergroten. Om dat te kunnen doen, moet de Commissie een zo volledig mogelijke evaluatie van de activiteiten van de bank verzorgen. Wij kunnen ons niet tevredenstellen met de constatering dat we over een stabiel garantiestelsel beschikken. Onze fractie heeft tijdens de begrotingsbehandeling voor 2001 een strategie gevolgd die erop gericht was de kwaliteit van de uitgaven duidelijk te verbeteren en de controle op de uitvoering te perfectioneren. Wij hebben nu de gelegenheid om dezelfde doelstellingen op de activiteiten van de EIB toe te passen. Het is duidelijk dat het Parlement zich niet mag beperken tot het passief verwerken van de informatie die het van de Commissie en de EIB ontvangt, noch tot het kritiekloos goedkeuren van de besluiten van de Raad.

Iivari
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, het onderhavige verslag van de Begrotingscommissie, waarin wordt aanbevolen de garantie van de Gemeenschap aan de Europese Investeringsbank tot leningen voor projecten in Kroatië uit te breiden, behandelt twee belangrijke aspecten.
Allereerst is de politieke situatie in Kroatië aanzienlijk verbeterd. De nieuwe regering heeft zich aan politieke en economische hervormingen verbonden. Dat geeft de Europese Unie de mogelijkheid de samenwerking voort te zetten die in 1995 werd verbroken nadat Kroatië was begonnen met militaire operaties in Krajina.
Het tweede punt heeft te maken met de nog steeds zeer moeilijke economische situatie waarin Kroatië zich bevindt. Het land heeft jarenlang te maken gehad met een roofeconomie die de nieuwe regering heeft opgezadeld met een verzwakt bedrijfsleven en een werkloosheid van meer dan 20%.
Rapporteur Esko Seppänen zegt in de toelichting van zijn verslag zeer terecht dat de maatschappelijke omstandigheden in Kroatië moeilijk zijn en dat de steun van de Gemeenschap aan het hervormingsproces een gunstige uitwerking op het sociale aspect moet hebben.
In Kroatië vond bij de parlementsverkiezingen van begin dit jaar een belangrijke politieke verandering plaats. De bevolking van het land gaf daarbij te kennen een democratische verandering te eisen. De nieuwe regering is gevormd door het uit zes partijen bestaande Democratisch Front, dat een solide meerderheid in het Parlement heeft. De regering heeft al snel aangetoond de waarden van de Europese democratie en rechtsstaat te erkennen. Bij de externe betrekkingen geeft ze voorrang aan de integratie van de Euro-atlantische structuren. In haar programma heeft de regering zich onder andere verbonden aan het respecteren van de mensenrechten en de rechten van minderheden, het laten terugkeren van vluchtelingen, het verbeteren van de betrekkingen met de buurlanden en aanzienlijke economische hervormingen. De wetgeving inzake deze doelstellingen is al gereed.
Na een jarenlange pauze heeft de ontwikkeling in Kroatië snel geleid tot het verbeteren van de betrekkingen tussen de Europese Unie en Kroatië. Er is nu onder andere een Consultatieve Werkgroep EU/Kroatië die Kroatië kennis en technische hulp in de onderhandelingen inzake contractuele betrekkingen moet bieden.
Volgens de Commissie moet zo snel mogelijk worden begonnen met onderhandelingen met Kroatië over de stabilisatie- en associatieovereenkomst. De Raad besloot in augustus dat het programma TEMPUS 3 inzake hoger onderwijs wordt uitgebreid met Kroatië. In juli gaf de Commissie 10 miljoen euro vrij om de terugkeer van vluchtelingen te steunen.
Het onderhavige voorstel omvat een streefbedrag van 250 miljoen euro aan leningen van de Europese Investeringsbank aan Kroatië voor de periode 2000-2007. Het bedrag is bedoeld voor de financiering van projecten voor fundamentele infrastructuur en milieu-investeringen, de ontwikkeling van de industrie en het MKB, de wederopbouw van woningen, het herstellen van steden en het toerisme. De plannen zijn in overeenstemming met de projecten die tijdens de Conferentie van het regionaal fonds in maart door Kroatië zijn voorgesteld.
De leiders van Kroatië hebben zich verbonden aan een moeilijke, maar noodzakelijke economische hervorming. De ingrepen zijn zwaar, maar hopelijk helpen de onderhavige leningen de minder prettige gevolgen van de economische hervorming op het leven van de burgers te verzachten. Men mag ook niet vergeten dat Kroatië goede fabrieken, bekwame en goed opgeleide arbeidskrachten en uitstekende mogelijkheden voor bijvoorbeeld de ontwikkeling van het toerisme heeft.
Naar de mening van de Commissie kan het concurrentievermogen van het land op de Europese markt in grote mate worden versterkt door een aantal eenvormige en ambitieuze structuurhervormingen, maar momenteel hebben veel Kroatische bedrijven nog steeds moeite in een open economie te concurreren.
De gebeurtenissen op de Balkan en de toekomst van de regio zijn zeer actuele kwesties. Deze week hebben wij met ingehouden adem de situatie na de presidentsverkiezingen in Joegoslavië gevolgd. De wind van de hervorming waait nu ook in Belgrado. De internationale gemeenschap heeft haar steun al aan het Servische volk betuigd en de sancties worden opgeheven. De Europese Unie en het Europees Parlement hebben genoeg reden de positieve ontwikkelingen op de Balkan te steunen. Instabiliteit in de regio is een bedreiging voor heel Europa. Wij weten dat nationalisme en armoede oorlog betekenen. Er moet een omvangrijke materiële en geestelijke wederopbouw plaatsvinden en ook wij moeten van onze kant de belemmeringen voor doeltreffende steun wegnemen.
Helaas lijken de interinstitutionele onderhandelingen over de Europese begroting voor volgend jaar - vooral over de financiering van rubriek IV - vooralsnog zeer moeilijk te zijn. Hopelijk stimuleren de tekenen van hoop in Kroatië en nu ook in Joegoslavië ons om een oplossing te vinden voor de problemen met betrekking tot de begroting en de financiële vooruitzichten.

Lagendijk
Voorzitter, gisteravond hebben wij hier gesproken over Servië en de revolutionaire veranderingen daar. In Kroatië is vorig jaar op een iets minder dramatische wijze een nieuwe regering aan de macht gekomen. De verkiezingsoverwinning van de oppositie werd in ieder geval gelijk erkend. Daarom is het nu mogelijk om de draad uit 1995 weer op te pikken. Inmiddels is er een onderzoek geweest naar de mogelijkheden van een stabilisatie- en associatieovereenkomst, en de verwachting is dat onderhandelingen daarover eind dit jaar nog gestart kunnen worden. Een delegatie van de Europese Unie is opgewaardeerd, en zoals u weet zal de top eind november juist in Zagreb plaatsvinden om aan Kroatië een signaal te geven dat het land welkom is in de kringen van de Europese Unie.
Daarom moet er ook een begin gemaakt worden met de wederopbouw van de economie. Er is een periode van dramatische verslechtering vooraf gegaan, een periode ook van wijdverspreide corruptie. Laten wij niet vergeten dat Kroatië tot voor kort het klassieke voorbeeld was van een totaal verkeerd verlopen privatiseringsprogramma, waarbij slechts een enkeling van de privatisering geprofiteerd heeft. Dat hele proces zal ondersteund moeten worden. Daar zijn enorme investeringen voor nodig. Investeringen in infrastructuur, in milieu, maar ook investeringen in zeer riskante operaties.
Zoals wij allen weten is het opzetten van een midden- en kleinbedrijf in dat soort landen riskant. Daar kunnen dingen misgaan, en dat geldt met name ook voor de opvang van vluchtelingen, een investeringsdoel dat ik helaas gemist heb in het verslag van de rapporteur. Ook dat zijn riskante investeringen. Het is dan ook terecht dat het mandaat van de Europese Investeringsbank met 250 miljoen verhoogd wordt. De Europese Unie stelt zich daarvoor garant.
Maar collega's, daar wringt de schoen, want wij komen nu weer op hetzelfde punt dat gisteravond ook in het debat over Servië aan de orde is geweest, namelijk de te lage inschatting door de Raad vorig jaar in Berlijn van de werkelijk te maken kosten op de Balkan. Ik weet als lid van de Commissie buitenlandse zaken dat de collega's van de Begrotingscommissie mij en mijn collega's verwijten dat wij altijd maar meer geld willen voor de Balkan, en dat zij met de Raad moeten onderhandelen, en dat dat niet altijd zo makkelijk is.
Maar er is wel degelijk een reëel probleem. Ik heb het gisteren genoemd bij Servië, en ik noem het nu weer. Het kan niet zo zijn dat de kloof tussen de toezeggingen en de beloften van de Europese Unie enerzijds en de gereserveerde gelden anderzijds zo groot blijft als die nu dreigt te worden. De Europese Unie kan het zich niet veroorloven om na prachtige woorden gisteren en na het verlenen van deze garantie vandaag, morgen in Belgrado met lege handen aan te komen. Ik wil dan ook een klemmend beroep doen op de collega's, maar met name ook op de Raad, om de komende maanden bij de onderhandelingen over de begroting van volgend jaar en voor de jaren daarna zo dicht mogelijk bij het voorstel van de Commissie te blijven, die in mijn ogen nog steeds de beste inschatting heeft gemaakt van de totale kosten in Kroatië, maar ook in andere delen van de Balkan.
Dan kom ik bij het overall-programma voor de Balkan. Ik steun het amendement van de Industriecommissie, die terecht zegt dat deze lening belangrijk is, maar dat het overall-programma, maar dan wel met de benodigde financiering, uiteindelijk belangrijker is.

Markov
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, mijn hartelijke dank aan de rapporteur voor zijn verslag en toelichting. We zijn het er allemaal wel over eens dat Kroatië beleidsmatig moet worden geholpen, maar beleidsmatig helpen betekent ook financieel steunen, want een voorwaarde voor politieke stabiliteit is altijd sociale en economische stabiliteit en die kan natuurlijk slechts worden bereikt als op dit terrein ook de dienovereenkomstige investeringen worden gedaan. Haast is geboden om de verlaging van het bruto nationaal product en de verhoging van het begrotingstekort, die we moeten constateren voor 1999, een halt toe te roepen of om te buigen, wat uiteindelijk slechts kan lukken als in Kroatië autonome economische cycli ontstaan.
De bijdrage in de vorm van een EIB-lening ten bedrage van 250 miljoen euro voor de periode 2000-2007, die nu ter discussie staat, kan daarvoor weliswaar geen mijlpaal, maar wel een stimulerende bijdrage zijn. Daaruit volgt dan ook als vanzelfsprekend de door de Commissie voorgestelde en in het verslag ook gesteunde handelswijze. De problematiek die aan het daglicht treedt en waarvoor tot nu toe geen oplossing is gevonden, is echter eigenlijk een geheel andere. Over het algemeen geldt dat nieuwe politieke uitdagingen ook grotere financiële uitgaven vereisen en grotere uitgaven betekent niet dat dit simpelweg ten koste van andere moet gaan. Daarom moeten we allemaal over het volgende nadenken: ten eerste moet de reserve voor het Garantiefonds worden verhoogd; ten tweede mag het niet aan de Raad alleen worden overgelaten om over het gebruik van de resterende marge te beslissen; en ten derde moeten bindende criteria voor de effectieve inzet van de EIB-leningen worden opgesteld, opdat uiteindelijk ook kan worden gecontroleerd of deze kredietverstrekking daadwerkelijk beantwoordt aan de doelen waarvoor zij is bestemd. Hopelijk zullen we over deze drie dingen ook een positief besluit nemen.

Posselt
Mijnheer de Voorzitter, in deze dramatische uren kijken we naar Belgrado en hopen we dat daar een democratiseringsproces begint dat ons in de komende jaren een echte democratie oplevert. Maar daarbij moet nog een groot vraagteken worden geplaatst. We willen dit steunen en toejuichen, maar we mogen niet euforisch zijn. Kroatië is al tien jaar geleden met de democratisering en met de democratie begonnen. In 1990 werden daar democratische verkiezingen gehouden, die naar internationaal oordeel eerlijk en vrij waren. Na deze verkiezingen is het tot dan toe communistische bestuur, dat onder leiding stond van de huidige minister-president Racan, gedisciplineerd afgetreden en er begon een nieuwe democratische ontwikkeling onder het bewind van Tudjman, die echter naar internationaal oordeel enkele tekortkomingen begon te vertonen, die vervolgens ernstiger werden.
Nou moet men ook kijken naar de algemene situatie van het land. Dit land was toentertijd niet alleen bezig met het opruimen van een erfenis van 50 jaar communisme, waaraan ook alle andere landen in Midden- en Oost-Europa, waaronder ook de kandidaat-landen, tegenwoordig nog hard moeten werken. Een derde deel van het land was ook nog eens bezet door buitenlandse troepen van de toenmalige dictator Milosevic, die ook tegenwoordig nog in functie is. Kroatië was voor een derde bezet en pas na vele jaren is het gelukt om het weer te verenigen en een democratie in te voeren, die - en ook dat moet eens benadrukt worden - in een vreedzame regeringswisseling uitmondde. De huidige regering is niet onder de omstandigheden aan het roer gekomen zoals nu de hopelijk toekomstige regering in Belgrado, maar de voormalige regering in Kroatië is afgetreden na eerlijke en vrije verkiezingen en er is een nieuwe regering aan het roer gekomen. Daarom is het niet helemaal juist als in dit verslag sprake is van een democratisering. De democratisering heeft in Kroatië tien jaar geleden plaatsgevonden.
We moeten ook inzien wat voor bewonderenswaardigs er in deze tien jaar bij de opbouw van de markteconomie, democratie en rechtsstaat werd gepresteerd. Collega Lagendijk heeft gelijk, er was sprake van buitengewoon verkeerde ontwikkelingen op het gebied van de privatisering. Er was sprake van buitengewoon veel corruptie, maar kijkt u maar eens naar de geassocieerde landen, de kandidaat-landen, ook daar is deze ontwikkeling te zien. De huidige democratische regering in Kroatië en de huidige democratische oppositie in Kroatië behoeven onze volledige steun. Daarom juich ik het toe dat we vandaag de garantie overnemen, dat we vandaag dit besluit nemen. Maar we moeten voor ogen houden dat het slechts een eerste kleine stap in de goede richting is.
De heer Markov heeft er terecht op gewezen dat de financiële middelen beperkt zijn, dat het slechts een eerste stap kan zijn. Het moet ons doel zijn om op deze weg voort te gaan, niet slechts met meer financiële middelen, maar vooral met politieke middelen. Daarom is het belangrijk dat Kroatië eindelijk een associatieovereenkomst krijgt, die duidelijk maakt dat het om een Europees land gaat met een niet mis te verstaan perspectief op toetreding tot de Europese Unie. Daarom 'ja' tegen deze financiële steun, 'ja' tegen deze garantie, maar tegelijkertijd een dringend verzoek aan de Commissie om dit uiterst Europese en nu echt democratisch en als een rechtsstaat geregeerde land krachtig te steunen en het op te nemen in de gelederen van de toetredingskandidaten, want ik ben van mening dat Kroatië onze volledige steun verdient. Dat kan een signaal zijn voor de gehele regio, waarvan de vernieuwing van de gehele regio kan uitgaan.

Meijer
Voorzitter, vandaag kunnen we niet spreken over Kroatië zonder de samenhang te zien met het buurland Servië, waar het volk zich nu eindelijk bevrijdt van de autoritaire bestuurskliek. Een kliek die zich socialistisch noemde, maar die al ruim tien jaar alleen aan de macht kon blijven door fascistische methodes te gebruiken. Naast rechtsongelijkheid voor de oppositie en openlijk staatsgeweld behoort daartoe ook het oproepen van vrees voor de boze buitenwereld en het tot landverrader uitroepen van ieder die kritiek heeft op het regime.
Datzelfde recept is ook tien jaar lang toegepast in Kroatië. Kroatië behoort niet tot de staten waarover wij deze week hebben gesproken als mogelijk toekomstige kandidaat-lidstaat van de Unie. In vele opzichten is de positie van dit land vergelijkbaar met die van Slowakije, inmiddels wel kandidaat-lid. Beide gebieden waren tot 1918 opstandige delen van Hongarije met een eigen taal, cultuur en identiteit, die werd tegengewerkt door het officiële staatsgezag. Internationale druk dwong ze daarna om niet volledig onafhankelijk te worden, maar op te gaan in nieuwe grote verzamelstaten die waren bedoeld als smeltkroes voor kleine Slavische volkeren, maar dat samensmelten is nooit gelukt.
Toen Kroatië en Slowakije een halve eeuw geleden voor het eerst in naam onafhankelijk werden, waren zij vazallen van het Hitler-regime. De buitenwereld vond dat aan het bestaan van die staten in 1945 voor eeuwig een eind moest worden gemaakt. Achteraf moeten we constateren dat dit dom was. Het negeren van de wens van die volkeren om zelfstandig te kunnen beslissen heeft jarenlang de voedingsbodem geleverd voor een agressief en autoritair nationalisme, een nationalisme dat weinig oog heeft voor de rampen van het nazi-tijdperk en dat vijandig staat tegenover andere volkeren en de binnenlandse democratie. De mensen verschuilen zich rond Tudjman en Meciar omdat ze daarin de enige waarborg zagen om gelijkwaardig te kunnen zijn aan de buren waardoor zij vroeger overheerst werden. Pas nu al hun redelijke verlangens zijn ingewilligd en niemand hun recht op onafhankelijkheid meer in twijfel trekt, dooft het nationalisme uit en ontstaan er normale politieke verhoudingen. In beide landen hebben de nationalisten recent de politieke macht verloren. Dat kan een les zijn voor andere gebieden met een sterk nationalisme. De enige manier om dat kwijt te raken is het inwilligen van alle redelijke eisen van die nationalisten.
Inmiddels is er alle reden om Kroatië niet anders te behandelen dan Slowakije en andere Midden-Europese landen die desgewenst wel mogen toetreden tot de Europese Unie. Recent hebben we kunnen zien dat de oorlogsschade nog niet is opgeruimd. De verkeersinfrastructuur van het land is kwetsbaar omdat Dalmatië en Slavonië samen als het ware twee delen van een schaar vormen. Daartussenin ligt Bosnië, dat vooral in West-Herzegovina eveneens door Kroaten wordt bewoond. Het milieu in de grote bevolkingsconcentraties in Zagreb, Rijeka en Osijek loopt gevaar. Die omstandigheden maken waarschijnlijk grote investeringen nodig die pas later worden terugbetaald door toerisme en nieuwe industrie. Daarom is het goed dat daarvoor nu al een regeling wordt gevonden.
Met de rapporteur vraag ik me wel af of het geld daarvoor reëel beschikbaar zal komen, zeker nu het er naar uit ziet dat er binnenkort ook grote geldstromen naar Servië toe moeten en de begroting van de Unie niet wordt verhoogd. Het heeft weinig zin als de Europese Unie overal naar crisisgebieden en naar kandidaat-lidstaten toe toezeggingen doet die we vervolgens niet kunnen waarmaken. Wat Kroatië betreft is er alle reden voor een financiële regeling. Datgene wat mijn fractiegenoot Papayannakis gisteren zei over de toelating van Servië tot de Europese Unie, dient ook te gelden voor Kroatië.

Karas
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte dames en heren, de laatste sprekers en ook het debat van gisteren en vandaag hebben één ding duidelijk gemaakt: de verhoging van de garantie en de verhoging van de garantie voor de EIB-lening is noodzakelijk en wordt door ons allemaal toegejuicht. Desalniettemin is naar onze mening een totaalconcept voor deze regio nodig; afspraken, overleg en besluitvorming zijn nodig op het gebied van algemeen beleid, economisch beleid en het sluiten van verdragen.
Wij zijn blij met deze op zichzelf staande maatregel. We kunnen natuurlijk ook de kwestie van de garanties en de kwestie-Kroatië niet los zien van de discussie van gisteravond en de ontwikkeling in Belgrado. We moeten ook vandaag het leger en de politie met klem verzoeken om nadrukkelijk de kant van de democratie te kiezen en er alles aan te doen om deze machtswisseling, die teweeg werd gebracht door de democratische verkiezingsuitslag, ook in de komende uren vreedzaam te laten plaatsvinden. Aan de erkenning van deze democratische verkiezingen, aan de erkenning van de verkiezingsoverwinning van Vojislav Kostunica bestaat naar onze mening absoluut geen twijfel.
Mijn land, Oostenrijk, zal natuurlijke samen met alle andere Europese landen, naast de Europese Unie, zijn bijdrage moeten leveren aan de wederopbouw van Joegoslavië. We zullen er alles aan doen om ervoor te zorgen dat de aangekondigde opheffing van de sancties tegen het voormalige Joegoslavië ook daadwerkelijk volledig zal plaatsvinden.
Het klopt wat onze vriend Posselt over de ontwikkeling van Kroatië heeft gezegd. We zijn het er desondanks allen over eens dat de parlements- en presidentsverkiezingen van januari 2000 tot een nieuw politiek klimaat hebben geleid. De nieuwe regering heeft zich sterker uitgesproken voor politieke en economische hervormingen. Dit zal een positief effect hebben op de betrekkingen tussen Kroatië en de EU. De Europese Unie heeft op deze ontwikkeling niet slechts gereageerd door de adviserende taskforce EU-Kroatië in te stellen en het bureau van de speciale gezant in Zagreb uit te breiden tot een permanente vertegenwoordiging van de Europese Commissie.
In het verslag over de uitvoerbaarheid van een Stabilisatie- en Associatieovereenkomst met Kroatië van mei 2000 komt de Commissie tot de conclusie dat aan de voorwaarden voor het starten van de onderhandelingen met Kroatië is voldaan. Ook de delegaties van het Kroatische en van ons Parlement hebben de Raad verzocht het mandaat van de EIB uit te breiden. De Europese Raad van juni heeft vastgesteld dat aan alle voorwaarden voor het starten van onderhandelingen over een Stabilisatie- en Associatieovereenkomst is voldaan. In juli werd door de Europese Commissie het ontwerp-onderhandelingsmandaat voor advies aan de lidstaten verstuurd. Oostenrijk, mijn land, behoorde tot de eerste drie lidstaten die een positief advies hebben uitgebracht.
Ik noem deze ontwikkeling na de verkiezingen in 2000, omdat zij laat zien dat de verhoging van het Garantiefonds alleen niet voldoende is. We zijn al veel verder. We moeten datgene waar we in mei en juli mee begonnen, consequent voortzetten tot we een Europa-Overeenkomst hebben. Kroatië en de regio verdienen dat in het belang van de Europese vrede.

Purvis
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik iets persoonlijks vertellen. Ik heb een schoonzoon die vluchteling uit Krajina in Kroatië was en is. Zelfs als het nu technisch mogelijk is om terug te keren, dan nog zal er nog veel meer ondernomen moeten worden om de terugkeer van Serven naar Kroatië en in het bijzonder Krajina wenselijk te maken. In dit sombere deel van Kroatië is nog veel fysiek herstel nodig. Wij in de Europese Unie moeten erop aandringen dat dit wordt aangemoedigd en dat het niet blijft bij een symbolisch gebaar. Onze financiële bijdragen moeten daarvan afhankelijk worden gesteld. Ik zou het op prijs stellen wanneer de Commissie de toezegging zou doen dit in overweging te nemen.
Mijn tweede punt heeft betrekking op Servië zelf. Zelfs al wordt er in Servië het gelukkige, democratische resultaat bereikt waar we op hopen, dan nog zal er sprake zijn van grote wrok over wat er gedurende de Kosovo-campagne en onze recente betrekkingen met Servië is gebeurd. Dit wordt niet meteen vergeten. Wij in Europa moeten bereid zijn om boven alle geërgerde reacties op deze sentimenten te staan.
Het herstel van normale transportverbindingen in het hele gebied en de terugkeer van Servië met al zijn grieven in de schoot van Europa heeft de hoogste prioriteit, niet alleen voor Servië maar voor de gehele Balkan, met inbegrip van Bulgarije en Roemenië.

Kinnock
Ik ben de heer Seppänen namens de Commissie erkentelijk voor dit verslag over het voorstel tot uitbreiding van de bestaande garantie van de Gemeenschap voor door de Europese Investeringsbank verstrekte leningen buiten de Unie ten behoeve van interventies in Kroatië. Zoals het Parlement weet en zoals vanmorgen weer is opgemerkt, hebben de parlementaire en presidentsverkiezingen begin dit jaar geleid tot een regeringswisseling en een nieuw politiek klimaat in Kroatië. Wij zijn enthousiast hierover en steunen dit als Gemeenschap.
Ik kan dit debat echter niet voorbij laten gaan zonder te verwijzen naar een ander deel van voormalig Joegoslavië dat hoopvol en met goede vooruitzichten op vrijheid aan deze eeuw begint. Ik heb het hier over de roemrijke revolutie die dankzij het Servische volk en zijn roep om democratie momenteel in Servië plaatsvindt.

Het Parlement is ervan op de hoogte dat de Commissie er geen misverstand over heeft laten bestaan dat de sancties van de Europese Unie worden opgeheven zodra er in Servië een nieuwe regering is aangetreden. Als blijkt dat Milosevic is gevlucht en de wil van het volk heeft gezegevierd, mogen we hopen dat binnen enkele dagen stappen zullen worden genomen om te komen tot normale betrekkingen en samenwerking tussen Servië en deze democratische Unie.
De nieuwe regering in Kroatië laat intussen duidelijk blijken dat ze er serieus naar streeft om het land veilig naar de democratie te leiden en de politieke en economische hervormingen door te voeren die nodig zijn om te voldoen aan de voorwaarden die de Europese Unie stelt ten aanzien van het stabilisatie- en associatieproces op de westelijke Balkan. Rekening houdend met een dergelijke toenadering in mei van dit jaar heeft de Commissie een positief haalbaarheidsrapport opgesteld over de opening van onderhandelingen voor een Stabilisatie- en Associatieovereenkomst met Kroatië en op 19 juli aanbevolen de onderhandelingen te starten. Dit betekent een grote stap voorwaarts in de bilaterale betrekkingen tussen de Europese Unie en Kroatië. De Commissie hoopt dat in november een besluit kan worden genomen, zodat de onderhandelingen zonder al te veel vertraging kunnen beginnen.
Het is tevens van groot belang dat de Gemeenschap Kroatië voldoende financiële steun biedt. De hervatting van de EIB-leningen moet bijdragen aan de investeringen van het land in de infrastructuur en de ontwikkeling van de particuliere sector. De nieuwe Kroatische regering heeft ontegenzeglijk betrouwbare en langdurige ondersteuning nodig. Het voorstel dat aan het Parlement is gepresenteerd, betreft een lening van maximaal 250 miljoen euro over de komende vier jaar. Zoals de heer Purvis zojuist heeft opgemerkt - en daar sluit ik me volledig bij aan - moet dit worden beschouwd als onderdeel van een proces van normalisatie, stabilisatie en vooruitgang, dat vele jaren in beslag zal nemen.
De rapporteur heeft geen amendementen ingediend. Ik dank hem en het Parlement dan ook voor hun steun voor dit nuttige en vooruitstrevende voorstel, dat weer een investering in stabiele democratie in een deel van ons continent betekent.
(Applaus)

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
Wij gaan onmiddellijk over tot de stemming.
(Het Parlement neemt de resolutie aan) STEMVERKLARING

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, ik heb hier aanwezig willen zijn niet alleen om mijn instemming te betuigen met de hulp aan Kroatië maar vooral ook om, evenals vele anderen, mijn voldoening tot uiting te brengen over de democratische ontwikkelingen die momenteel in Servië plaatsvinden. Nadat het Servische volk jarenlang met uiteenlopende moeilijkheden te kampen heeft gehad, heeft het nu voor een zeer democratische ommezwaai gezorgd en zal het hopelijk weldra zijn plaats in de volkerengemeenschap van de Europese Unie kunnen hervatten. Ik hoop dat spoedig contacten op gang worden gebracht en het Servisch volk, evenals het Kroatische volk, hulp van ons kan ontvangen. Het verdient ons diepe respect.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer Fatuzzo.

Onderbreking van de zitting
De Voorzitter
Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement te zijn onderbroken.
(De vergadering wordt om 9.45 uur gesloten)

