Het Google-project betreffende digitalisering van het mondiale boekenerfgoed (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is de mondelinge vraag van Klaus-Heiner Lehne, namens de Commissie juridische zaken, aan de Commissie: het Google-project betreffende digitalisering van het mondiale boekenerfgoed - B7-0224/2009).
Angelika Niebler
Mevrouw de Voorzitter, fungerend voorzitter van de Raad, commissaris, dames en heren, u kent allen Google, de zoekmachine op het internet. U kent waarschijnlijk ook het nieuwe Google-boekenproject, waarover iedereen het sinds een paar maanden heeft. Met het boekenproject wil Google boeken uit bibliotheken scannen en op het internet zetten, zodat de lezers zo snel en eenvoudig mogelijk via het net toegang krijgen tot een groot aantal werken.
Vanuit de lezer en de internetgebruiker gezien, is het een prachtig idee. Maar wat betekent het voor de auteurs, voor de creatieve mensen, de kunstenaars en de uitgevers? Op welke manier nemen zij deel aan de publicatie van hun werk op het internet? Met deze vragen moeten we ons de komende maanden intensief bezighouden. U weet misschien dat uitgevers en auteurs in de VS Google hebben aangeklaagd vanwege het scannen en de publicaties op het net. De juridische strijd is voor zover ik weet inmiddels beëindigd, omdat de klagers met Google een schikking hebben getroffen. Maar de vragen blijven natuurlijk bestaan, en deze situatie heeft niet alleen betrekking op Google, maar er zullen zich vergelijkbare gevallen voordoen, zodat we ons tijdig over deze vragen moeten buigen.
Moet het auteursrecht in het digitale tijdperk worden aangepast? Moeten wij bepaalde structuren veranderen? Ik denk hierbij in het bijzonder aan de rol van de auteursrechtenorganisaties waarover we in het Parlement al vrij vaak hebben gesproken. Worden er op het net nieuwe monopolies gecreëerd? Hoe moeten we daarop reageren? Hoe verandert hierdoor ook de structuur bij ons in het land, bijvoorbeeld als we kijken naar onze boekhandelaren in de regio's? Welke belangen staan hier tegenover elkaar, en hoe kunnen we een goed compromis vinden?
Auteurs en uitgevers verlangen een beloning voor hun werk. Dat geldt natuurlijk ook als ze hun werk op het internet zetten. Bibliotheken willen hun archief op het net plaatsen en ze willen dat graag doen zonder van tevoren met iedere afzonderlijke rechthebbende een licentieovereenkomst te moeten sluiten. De belangen van de gebruikers zijn duidelijk. Die hebben er veel belang bij om overal snel en eenvoudig toegang tot de inhoud van het net te hebben. Wij kunnen nu nog niet over mogelijke oplossingen spreken, maar we moeten onszelf veel vragen stellen en dat is ook het nut en het doel van de schriftelijke vraag die de Commissie juridische zaken bij de Commissie heeft ingediend.
Moeten we voor het verduidelijken van de vragen rond het auteursrecht onderscheid maken, bijvoorbeeld met betrekking tot de inhoud, en zo ja, welk onderscheid kan dan worden gemaakt? De Commissie lijkt wel die kant op te gaan, omdat zij aandacht besteedt aan de situatie van de bibliotheekvoorraden. Moeten er in de toekomst grootschalige digitaliseringsprojecten komen, of kan ons bestaande licentiesysteem dit probleem aan? Hoe kan in het tijdperk van het internet een vereffening van het auteursrecht vereenvoudigd worden? We moeten ons ook bij het auteursrecht nog eens afvragen - u weet dat het auteursrecht in de eerste plaats nationaal recht is - of dat nog wel van deze tijd is. Hoe moeten we in de toekomst verweesde werken behandelen, dus werken waarvan de rechthebbenden niet geïdentificeerd of opgespoord kunnen worden? Moet er misschien onderscheid worden gemaakt tussen literaire werken en wetenschappelijke werken? Een auteur van een roman moet bijvoorbeeld van de publicatie van zijn werk leven, maar wanneer een wetenschapper zijn werk op het net plaatst, doet hij dat in de eerste plaats om in het onderzoek naam te maken en hij is minder afhankelijk van een beloning. We moeten onszelf dus talloze vragen stellen en ik verheug me er ook op om hierover met u in debat te gaan.
Ik wil nog één thema aan de orde stellen, namelijk nogmaals de auteursrechtenorganisaties. Als u nu ziet hoe gemakkelijk men van het internet muziek kan downloaden - je gaat naar iTunes en koopt voor 20, 30,40, 50 cent de muziek die je wenst. Wat betekent dat dan voor de auteursrechtenorganisaties? Hebben we die eigenlijk nog wel nodig? Ik zou graag zien dat deze situatie ook eens door de Commissie wordt verduidelijkt.
Wij hebben in het Parlement door de jaren heen steeds geëist dat de Commissie ook eens aandacht schenkt aan de auteursrechtenorganisaties. Dat zijn toch ook - ik zeg het een beetje familiair - monopolieachtige instanties, die in de loop van decennia tot stand zijn gekomen. Ik wil graag weten welke plannen de Commissie op dit gebied heeft. En dan mijn laatste punt: als je kijkt naar een platform als Google, dat alles vrij toegankelijk maakt, dan zie je dat er een monopolie op het internet ontstaat. We moeten er ook over nadenken hoe we daar mee kunnen omgaan, om niet uiteindelijk slechts één aanbieder te hebben die dan over de voorwaarden voor toegang tot de inhoud op het net beslist. Ik verheug me op een debat met u in de komende weken en maanden en ik kijk met belangstelling uit naar het antwoord van de Commissie op onze eerste vraag van de Commissie juridische zaken.
Siim Kallas
Mevrouw de Voorzitter, ik dank de Commissie juridische zaken dat zij deze kwestie heeft aangekaart. U stelde zoveel belangrijke en fundamentele vragen die beslist in de komende maanden moeten worden besproken. Dit is zeker een diepgaand, belangwekkend, opwindend en zeer toekomstgericht vraagstuk. Ik geef eerst een overzicht met betrekking tot deze concrete vraag.
In de eerste plaats: het Google Books-project. In wezen is dit initiatief bedoeld om een grote groep gebruikers een instrument te bieden voor het zoeken, doorzoeken en kopen van boeken. Voor rechthebbenden kan dit een aanvullend handelskanaal en daarmee een aanvullende inkomstenbron vormen. In Europa wordt het Google Books-project in samenwerking met bibliotheken uitgerold en betreft het uitsluitend boeken in het publieke domein. Auteursrechtelijk beschermde boeken worden alleen in het project opgenomen via het Google Partner-programma, dat zich richt op uitgevers die bereid zijn met Google overeenkomsten aan te gaan.
De schikking in de zogenaamde "Google Books class action” betreft het Google Books-project in de Verenigde Staten. Deze schikking is bedoeld om een einde te maken aan een gerechtelijke procedure die al meer dan vier jaar duurt. Als de schikking wordt goedgekeurd, voorziet deze in een aanvullende inkomstenbron voor rechthebbenden, maar ook, en dat is het belangrijkste, in het via onlinetoegang en doorzoekbaarheid aan gebruikers in de VS beschikbaar stellen van tot dusver niet beschikbare uitverkochte of verweesde werken. Bovendien kunnen de financiële prikkels ervan ertoe bijdragen dat bekend wordt wie de rechthebbenden van verweesde werken zijn.
Voor wat betreft het Google Book Search-project ziet de Commissie het initiatief van Google als bewijs dat er nieuwe bedrijfsmodellen worden ontwikkeld die aan een groeiend aantal consumenten vrijwel directe toegang tot grote aantallen werken verschaffen. Omdat de Europese Commissie voorstander is van digitalisering van boeken in Europese bibliotheken en daarbuiten, en omdat digitalisering van boeken een taak van herculische omvang is waarbij de steun van de particuliere sector nodig is, is de Commissie voorstander van initiatieven zoals het Google Book Search-project zolang als deze intellectuele eigendomsrechten eerbiedigen en niet tot concurrentieverstoring leiden.
De Commissie voert actief overleg met Europese uitgevers en met Google over de Google Books-schikking. In september 2009 hield de Commissie een openbare hoorzitting waarbij Europese belanghebbenden en de partijen bij de schikking bijeenkwamen om standpunten uit te wisselen en opheldering te krijgen over de diverse onderdelen van de overeenkomst.
Maar ondertussen hebben er belangrijke veranderingen plaatsgevonden. Vanwege talloze bezwaren tegen de oorspronkelijke schikking bij Googles concurrenten, buitenlandse regeringen (Frankrijk en Duitsland) en het Amerikaanse ministerie van Justitie werden de schikkingsvoorwaarden herzien en op 13 november 2009 aan de rechter in de VS voorgelegd.
Ten eerste is de reikwijdte in de herziene schikking aanzienlijk verengd. Thans vallen alleen boeken die tot 5 januari 2009 waren geregistreerd bij het US Copyright Office of uitgegeven in het Verenigd Koninkrijk, Australië of Canada onder de schikking. Alle andere boeken vallen buiten de reikwijdte van het akkoord. Dus alleen auteurs en uitgevers in de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk, Australië en Canada worden voortaan vertegenwoordigd door het bestuur van de Books Rights Registry, het orgaan dat de voorwaarden van het akkoord in beheer heeft.
Ten tweede dienen uitgevers van andere landen dan de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk, Australië en Canada nu individueel te onderhandelen om deel te nemen aan de diensten van Google Books in de Verenigde Staten.
Over de nieuwe versie van de schikking heb ik twee opmerkingen. Ten eerste is het niet altijd een voordeel om buiten de reikwijdte van de schikking te vallen. Vanaf de zijlijn kun je niet langer controleren wat Google doet met de exemplaren die het bedrijf tot nu toe heeft gescand.
Ten tweede, zullen uitgevers in de EU-lidstaten - met uitzondering van het Verenigd Koninkrijk - niet langer participeren in een belangrijke transformatie van de boekenmarkt. Het Google Books-project in de Verenigde Staten zal een belangrijke stimulans krijgen waaraan Europese uitgevers geen deel meer hebben. Zelfs al zullen diensten waarover in deze schikking is onderhandeld, alleen beschikbaar zijn voor gebruikers in de Verenigde Staten, toch kan het gemis ervan nadelig zijn voor de culturele diversiteit.
In dit verband heeft de Commissie aan de lidstaten een oproep gedaan en zij zal dit telkens weer doen: ten eerste, om hun digitaliseringsbeleid te intensiveren; ten tweede om de mogelijkheden voor publiek-private samenwerkingsverbanden op het gebied van digitalisering te onderzoeken; en ten derde om te zorgen dat al het gedigitaliseerd materiaal door middel van Europeana beschikbaar komt. Als de lidstaten dat doen, kan de Google Books-schikking zich misschien ontwikkelen tot de katalysator in plaats van een bedreiging voor Europese initiatieven op het gebied van toegang tot gedigitaliseerde cultuur.
Dan kom ik bij uw tweede vraag. Het debat over de Google Books-schikking laat zien dat Europa zich niet kan permitteren achter te blijven op het gebied van de digitale ontwikkelingen. Europa moet snel handelen. Met het oog hierop is de Commissie van harte bereid te werken aan een wetgevingskader voor het auteursrecht, dat digitalisering op grote schaal van Europese bibliotheekcollecties zal bevorderen.
We zijn van oordeel dat de auteurswetgeving flexibel genoeg moet zijn om het realiseren van online-bibliotheken niet al te complex te maken.
Róża, Gräfin von Thun Und Hohenstein
Mevrouw de Voorzitter, ik wil u bedanken voor uw verklaring, de Commissie juridische zaken voor haar vraag, mevrouw Niebler voor haar opmerkingen en de commissaris voor zijn antwoord. Dit zijn ook zeer belangrijke zaken voor de Commissie interne markt en consumentenbescherming. Het proces van het digitaliseren van boeken opent geweldige nieuwe mogelijkheden, maar het moet - en dat benadruk ik - de belangen van de uitgevers en lezers dienen, met andere woorden, van de Europese ondernemingen en consumenten.
De vorige versie van de overeenkomst met Google dreigde te leiden tot monopolisering van de volledige literaire productie door één particulier bedrijf, een dreiging die nog niet volledig is weggenomen. Het was Google dat miljoenen auteursrechtelijk beschermde titels uit de hele wereld scande. Tot op heden heeft het bedrijf illegaal gebruik gemaakt van deze scans, door uitsluitend het Amerikaanse beginsel van eerlijk gebruik toe te passen zonder de auteurs of uitgevers om toestemming te vragen.
De nieuwe overeenkomst gaat nog altijd voorbij aan een basisbeginsel van de Berner Conventie, dat bepaalt dat de houders van het auteursrecht om toestemming moet worden gevraagd voordat hun werken worden gebruikt, in plaats van hen alleen de mogelijkheid te geven om niet deel te nemen, waardoor de verantwoordelijkheid, moeite en kosten op de schouders van de auteurs worden gelegd. De overeenkomst is van toepassing op boeken uit de hele wereld die in het Engels zijn uitgegeven in landen die onder de Conventie vallen.
Bij het scannen van de boeken putte Google uit de categorieën uitverkochte en verweesde werken. Beide categorieën zijn zeer losjes gedefinieerd. Het is vaak best mogelijk om de auteurs van verweesde werken te vinden als je er je best voor doet. Uitverkochte boeken zijn vaak werken die de auteurs of uitgevers met opzet niet meer laten drukken. Houdt dat niet het gevaar in dat Google uitgevers de vrijheid ontneemt om hun eigen uitgeefbeleid te bepalen en auteurs mogelijk inkomsten ontzegt?
Als het gaat om de consumenten: de uitgeefbranche kan op de lange termijn worden ondermijnd door het project van Google als de houders van het auteursrecht niet de royalty's ontvangen waarop ze recht hebben. Om concurrerend te blijven, zullen uitgevers stoppen met het uitgeven van waardevolle, door deskundigen beoordeelde, kostbare boeken. Voor de consumenten betekent dit effectief dat hoogwaardige publicaties worden vervangen door goedkope, ongetoetste, fantasieloze uitgaven, die ook nog eens voorzien zijn van grote hoeveelheden reclame.
Ik verwacht daarom dat de Europese Commissie een beleid ontwikkelt dat de ontwikkeling van verdere digitalisering mogelijk maakt, maar zonder dat dit een negatieve invloed heeft op de creativiteit en de belangen van de markt en van de lezers in Europa.
Sergio Gaetano Cofferati
namens de S&D-Fractie. - (IT) Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, ik denk dat de overeenkomst tussen Google en de Amerikaanse uitgevers absoluut interessante elementen bevat en tevens enkele belangrijke vooruitzichten voor nieuwe zaken voor ons. Naast de positieve elementen, moeten we echter ook de negatieve aspecten van deze overeenkomst in ogenschouw nemen.
Voor een positieve overeenkomst moeten we vanuit een geheel ander perspectief naar de complexe kwestie van copyright kijken, een perspectief dat verder gaat dan de tegenstelling tussen het opeisen van de vrije toegang tot culturele producten online en de exclusieve bescherming van het auteursrecht zonder enige uitzonderingen.
Het is een feit dat het door Google bedachte systeem alle gebruikers een brede toegang zou bieden tot allerlei soorten publicaties, met name werken die niet meer worden uitgegeven of bibliografisch lastig te vinden zijn, en tegelijkertijd auteurs en uitgevers de kans biedt hun eigen culturele aanbod te vernieuwen en hun publiek te verbreden. Het is echter ook een feit dat, aangezien het akkoord alleen boeken en werken omvat die zijn geregistreerd bij het US Copyright Office of zijn gepubliceerd in het Verenigd Koninkrijk, Canada of Australia en er geen specifieke maatregel is voorzien voor werken uit Europa of de rest van de wereld - Google is tot op heden althans niet verder gegaan dan een algemene verklaring dat het bereid is met andere landen vergelijkbare overeenkomsten te sluiten -, Google zich uit hoofde van dat akkoord in een monopoliepositie bevindt, ook vanwege de omvang van de reclamebudgetten die voor het nieuwe systeem zullen worden vrijgemaakt.
De impact zal tevens gevolgen hebben voor de Europese cultuursector. In de eerste plaats vanwege de vertraging die Europa zou oplopen in het digitaliseren van zijn bibliotheken. Sterker nog, een zeer groot aantal Europese boeken is sinds de jaren tachtig van de vorige eeuw al geregistreerd bij het US Copyright Office. Dat betekent dat zij zouden worden onderworpen aan de nieuwe toegangsregels van het systeem van Google. Verder zijn er nog talloze Europese werken in het bezit van Amerikaanse bibliotheken, die Google de mogelijkheid hebben geboden hun eigen boekenvoorraad te digitaliseren.
De Europese Commissie is een Europees project gestart dat vooralsnog minder impact heeft gehad dan van Google Books wordt verwacht. Het akkoord tussen Google en de Amerikaanse cultuursector geeft dus aan dat er een balans moet worden gevonden tussen de bescherming van copyright en van de productie en de toegankelijkheid voor gebruikers, waarbij rekening moet worden gehouden met de enorme technologische ontwikkelingen van de afgelopen tien jaar. Het risico bestaat dat Europa achter zal lopen bij de verwezenlijking van dit mogelijk nieuwe model.
Ik zeg u eerlijk, mijnheer de commissaris, dat ik de voorstellen die hier zijn gedaan niet afdoende vind om dit probleem op te lossen. We hebben een oplossing nodig die de landen van Europa verenigt en die de verantwoordelijkheid voor het nemen van maatregelen niet afwentelt op de lidstaten.
Liam Aylward
Mevrouw de Voorzitter, ik ben blij dat de Commissie juridische zaken deze vraag, die precies op het juiste moment komt, aan de Commissie heeft gesteld. Het boekdigitaliseringsproject heeft in Europa en in de lidstaten invloed op verschillende beleidsterreinen zoals auteursrecht, mededinging, digitalisering van bibliotheken, en cultuur, en dit vraagt als zodanig om zowel debat als zorgvuldige overdenking.
De digitalisering van boeken heeft veel duidelijke voordelen zowel op cultureel als economisch vlak. Literatuur en onderwijs worden voor de digitale generatie beter toegankelijk. Deze digitalisering draagt bij aan de verspreiding van kennis en cultuur. Studenten, academici en universiteiten krijgen meer toegang tot informatie en onderzoek.
Als Europa voorop wil lopen bij een succesvolle, op kennis gebaseerde economie, moeten we voortgang boeken met nieuwe technologieën en voorop blijven in de kennisrace. Mijn eigen lidstaat, Ierland, stond bekend als het eiland van heiligen en geleerden, met een grote traditie in het voortbrengen van literatuur; en het aanmoedigen en bevorderen van lezen en literatuur is altijd welkom. Helaas moet ik zeggen dat de meeste heiligen vertrokken zijn. Maar het digitaliseringsproject mag niet ten koste gaan van het creatieve proces achter literatuur en de bestaansmiddelen van de vele belanghebbenden mogen er niet negatief door worden beïnvloed. Het is belangrijk om te benadrukken dat digitalisering slechts aanvaardbaar is als de rechten van belanghebbenden onder wie auteurs, uitgevers, illustratoren, grafisch ontwerpers en literair vertalers worden vertegenwoordigd en beschermd.
Gelet op de mogelijke dreiging van digitalisering op de markt van gedrukte boeken is het cruciaal ervoor te zorgen dat de rechten van belanghebbenden op billijke wijze worden gecompenseerd, en dit is een kwestie die ik afgelopen oktober direct bij de Commissie aan de orde heb gesteld. Uit het antwoord van de Commissie maak ik op dat zij al een openbare raadplegingsprocedure is gestart en hoorzittingen heeft gehouden om ideeën met belanghebbenden uit te wisselen. Ik ben blij met deze positieve stappen en, als de wetgeving van de Europese Unie inzake auteursrechten dient te worden aangepast, moeten belanghebbenden daar sterker bij worden betrokken, opdat de wijziging in overeenstemming is met hun belangen, terwijl tegelijkertijd een op kennis gebaseerde economie wordt bevorderd.
Eva Lichtenberger
Mevrouw de Voorzitter, commissaris, dames en heren, we zijn door de activiteiten van Google Books in onze Europese strategie van de langzame, gerichte aanpak en de vele bezwaren die daarbij worden geuit, gewoonweg door de realiteit ingehaald. We worden geconfronteerd met een door Google uitgevoerde uitgebreide digitalisering van boeken, ook van boeken van Europese auteurs die hiervoor geen toestemming hebben gegeven en die nu verbaasd en boos zijn over het feit dat ze zichzelf in Google Books kunnen vinden, waar ze helemaal niet willen zijn.
Hierbij wil ik allereerst zeggen dat het bij het auteursrecht niet alleen om geld gaat. Het gaat ook om de soevereiniteit van de auteur, die medebeslissingsrecht moet hebben ten aanzien van de vraag of en hoe en in welke vorm zijn of haar boek gedigitaliseerd en gebruikt wordt. Dat is een centrale vraag en een noodzaak. Daarmee in verband staat echter de zeer moeilijke kwestie van de zogenaamde verweesde werken, dus de werken waarvan de auteurs niet meer gevonden kunnen worden, en wat hiervoor een goede oplossing zou zijn.
Ieder van ons kent de situatie dat men een lievelingsboek heeft uitgeleend, dat men het niet meer terugkrijgt en ook niet meer op een andere manier kan krijgen, omdat het niet meer wordt verkocht. Voor dergelijke situaties kan Google Books natuurlijk een zeer goede oplossing zijn, die ook schatten uit de literatuur en aanverwante gebieden bewaart en helpt bewaren die anders uit onze cultuur zouden verdwijnen. Deze oplossing moet dan wel zo'n vorm krijgen dat het allemaal zin heeft. Google Books kan zich niet eenvoudigweg nergens iets van aantrekken. Er moet worden geprobeerd om de auteur op te sporen en zijn rechten moeten worden beschermd. Hier is een rol weggelegd voor de auteursrechtenorganisaties, waarvoor ik ook een eerlijke oplossing wens. En zoals collega Niebler al heeft gezegd, moet de rol van de auteursrechtenorganisaties in dit verband opnieuw worden besproken.
Wie zich nu nieuwe technologieën ontzegt, heeft het recht daartoe. Je moet dan natuurlijk wel de consequenties dragen en je zult later misschien geen toegang meer hebben tot de brede kennis die zich op dat gebied ontwikkelt. Dat staat momenteel centraal. We hebben misschien statutaire uitzonderingen nodig om het probleem zo goed mogelijk op te lossen.
Emma McClarkin
Mevrouw de Voorzitter, voor de liefhebbers van boeken in mijn kiesdistrict in de East Midlands en in heel de EU is dit goed nieuws. Ik ben van mening dat we aan de vooravond van een boekrevolutie staan, en ik ben blij met de verklaring van de Commissie.
Het initiatief van Google is een onvermijdelijke en logische stap voorwaarts, gelet op de vooruitgang van de digitale economie met nieuwe martkstimulansen en nieuwe consumentenbehoeften. Ik ben van mening dat dit soort innovatie in de private sector moet worden omarmd zolang er ruimte blijft voor mededinging in de toekomst en billijke bescherming.
Al zijn bibliotheken een belangrijke opslag van informatie, toch zijn het grotendeels weinig gebruikte bronnen, nu negen van de tien boeken niet toegankelijk zijn, en er zijn vele duizenden boeken niet voor gebruikers beschikbaar, omdat zij uitverkocht zijn of omdat publicatie onrendabel zou zijn.
Met onlineboeken krijgen auteurs een kans op enige erkenning en ze krijgen ook nog wat geld terug voor hun werken.
Maar het feit dat dit soort schikking die voorziet in grootschalige digitalisering van boeken niet van toepassing in de EU kan zijn, is een zeer illustratief voorbeeld van de versnipperde wetgeving inzake auteursrecht in de EU. We moeten een Europees kader voor auteursrechten maken dat geschikt is voor de 21e eeuw. Europa moet de gelegenheid te baat nemen om voorop te lopen en te zorgen dat de digitalisering van boeken in Europa wordt bevorderd, maar ook om te zorgen dat de Google Books-schikking rekening houdt met het Europees auteursrecht.
Laten we Europese spelers in dit veld, maar ook in verschillende talen en genres daartoe aanmoedigen. Voor mensen zoals ik die houden van het gevoel van een pagina tussen hun vingers, kan dit niet de behoefte aan fantastische boekwinkels, zoals die in mijn kiesdistrict, East Midlands, vervangen. In plaats van een einde te maken aan de boekwinkels, biedt de mogelijkheid van onlinetoegang tot boeken ons een compleet nieuwe manier van onderwijs en toegang tot cultuur.
In plaats van onze bibliotheken te verwoesten, helpt deze onlinetoegang bij het archiveren en conserveren en biedt hij onze gebruikers meer keuzemogelijkheden om toegang te krijgen tot boeken voor onderwijs en vrije tijd.
Dit is een kans voor auteurs om hun markt en lezerspubliek uit te breiden. Ik ben van mening dat dit de start is voor een herontdekking van grote werken en de blootlegging van een culturele explosie. Iets wat we moeten verwelkomen en positief moeten stimuleren.
Patrick Le Hyaric
namens de GUE/NGL-Fractie. - (FR) Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, velen van ons hebben het reeds gezegd, Google is nagenoeg een monopolist op de wereldmarkt die probeert het culturele, literaire en journalistieke erfgoed van de hele wereld in handen te krijgen. Europa moet zich niet door Google laten ringeloren. De strategie van Google, waarbij de dienst gratis wordt aangeboden, is bovendien slechts schijn, aangezien het bedrijf de werken tot handelswaar maakt in ruil voor meer dan 23 miljard dollar aan reclame-inkomsten per jaar.
Zoals u reeds heeft gezegd, mijnheer Kallas, moet Europa een digitaliseringsprogramma opzetten. Het proces dat auteurs in de Verenigde Staten hebben aangespannen wegens het plagiëren van hun werken door Google Books moet echter niet gebruikt worden om hier een digitaliseringsmodel op te zetten dat van literaire, journalistieke of wetenschappelijke werken eveneens handelsproducten maakt.
Vanuit dit oogpunt zouden wij graag van de Commissie willen weten wat zij precies verstaat onder de veelvuldig gebruikte term "collectieve licentie”. Het idee van het opzetten van een Europese markt voor auteursrechten vinden wij vanuit dit oogpunt zeer verontrustend. We moeten intellectuele werken, die ons gemeenschappelijk erfgoed vormen, niet verwarren met de handelsgeest die ervoor zorgt dat cultuur tot handelswaar verwordt.
Wij zijn dan ook van mening dat de Europese Unie, samen met de lidstaten, de auteursrechten en de intellectuele eigendom van schrijvers, journalisten en wetenschappers moet waarborgen. De openbare digitaliseringssystemen die in een aantal lidstaten zijn opgezet, moeten gesteund en gekoppeld worden aan het Europese project Europeana, om de particuliere toe-eigening van openbare culturele werken te voorkomen.
Voordat er besluiten worden genomen, is het naar mijn idee wenselijk dat het Parlement het initiatief neemt tot de organisatie van een Europese strategische conferentie, waarbij de Europese instellingen, de lidstaten, vakbonden van schrijvers, bibliotheken, en tevens openbare telecommunicatiebedrijven bijeen worden gebracht om een Europees openbaar digitaliseringsmodel op te zetten dat rekening houdt met de auteurs en hun werken, die voor zoveel mogelijk mensen toegankelijk moeten worden gemaakt. Dit project zal, samen met Europeana, naast de andere bestaande systemen in de wereld moeten functioneren.
Bruno Gollnisch
(FR) Mevrouw de Voorzitter, het digitaliseren van het Europees literair erfgoed ten behoeve van behoud, bewaring, maar ook van de verspreiding en promotie ervan en de mogelijkheid voor de Europeanen om toegang te krijgen tot hun fantastische cultuur, zijn belangrijke uitdagingen waar de publieke autoriteiten meer bij betrokken zouden moeten worden.
Momenteel ligt Google onder vuur, omdat haar commerciële strategie bestaat in pogingen om een doorslaggevend en blijvend voordeel te behalen, niet door het monopolie te krijgen op de inhoud van de mondiale virtuele bibliotheek maar op de toegang tot deze inhoud en door in ruil daarvoor de kosten van de digitalisering op zich te nemen.
Samen met mijn collega's van de Europese rechtse fracties, ben ik volledig tegen elke vorm van alleenverkoop die uitmondt in een monopolie. de overige belangrijke uitdagingen op het gebied van intellectuele eigendom en de eerbiediging van auteursrechten van uitverkochte en verweesde werken zijn niet onoverkomelijk. Hiervoor kan de wetgeving worden aangepast.
.
Maar de vraag waar het echt om draait is de volgende: welke alternatieven hebben wij in Europa? De website Europeana die sinds enkele maanden operationeel is, heeft slechts 5 procent van de Europese werken online. De helft van de inhoud op de site is afkomstig uit bronnen uit Frankrijk, een land dat eindelijk eens een voortrekkersrol heeft met Gallica, de portaalsite van de Franse Nationale Bibliotheek, en het INA, het Frans Nationaal Audiovisueel Instituut.
De financiering is echter een schijntje vergeleken met het benodigde geld. Google is bereid 15 miljoen euro per jaar te investeren en binnen tien jaar tijd snel zo'n 20 miljoen werken te digitaliseren en toegankelijk te maken. Hoeveel zijn wij bereid op tafel te leggen? Als we geen antwoord op deze vraag hebben, zal Google - vrees ik - de enige speler op de markt worden die aan de behoeften van de bibliotheken kan voldoen.
Tadeusz Zwiefka
(PL) Mevrouw de Voorzitter, de potentiële voordelen en mogelijkheden die het project Google Books de consumenten, onderzoekers en de meerderheid van de uitgevers en auteurs biedt voor het behoud van cultureel erfgoed, staan werkelijk buiten kijf. We mogen echter niet lichtzinnig omgaan met de juridische consequenties en daar wil ik me als vertegenwoordiger van de Commissie juridische zaken op richten.
Ten eerste moeten de voorwaarden waaraan voldaan moet worden natuurlijk duidelijk zijn. Ik denk dan aan de noodzaak van het respecteren van het auteursrecht en van de instelling van een geschikt systeem voor het betalen van royalty's aan auteurs. Helaas is het Google-project gebaseerd op een Angelsaksisch rechtsstelsel en op Noord-Amerikaanse marktomstandigheden die volledig ontoereikend zijn voor het stelsel in de Europese Unie. Met betrekking daartoe hebben de activiteiten van Google in de Europese Unie te maken met hindernissen, niet alleen van juridische, maar ook van ethische aard. Google neemt aan dat een eigenaar van auteursrecht die geen deel wil uitmaken van een overeenkomst verplicht is Google hiervan op de hoogte te brengen. Dat is natuurlijk niet in overeenstemming met ons recht, dat ervan uitgaat dat het, voordat een boek wordt gescand en de scan openbaar wordt gemaakt, nodig is toestemming van de auteur te verkrijgen en een gepaste vergoeding te betalen.
Een andere kwestie heeft betrekking op wat we ”verweesde boeken” noemen: werken waarvan het niet mogelijk is de eigenaar van het auteursrecht te achterhalen. In de meerderheid van de lidstaten behartigen auteursrechtenorganisaties de belangen van bekende auteursrechthouders en ook die van op dit moment niet geïdentificeerde auteursrechthouders, bijvoorbeeld door de inkomsten uit verkoop voor een bepaalde periode veilig te stellen voor het geval de eigenaar van het auteursrecht later nog wordt gevonden.
Ik wil verder wijzen op de noodzaak om de Europese rechtsbepalingen op het gebied van auteursrecht aan te passen aan de uitdagingen van het digitale tijdperk. Tegelijkertijd steun ik volledig het standpunt van mevrouw Reding en de heer McCreevy en ben ik het ook eens met wat de heer Kallas vandaag zei, namelijk dat bij de digitalisering van werken die auteursrechtelijk beschermd zijn het beginsel van auteursrecht en de eerlijke beloning van auteurs volledig gerespecteerd moet worden, zodat zij optimaal kunnen profiteren van het feit dat een breder Europees publiek toegang heeft tot hun werken. Want we mogen deze kans natuurlijk niet laten schieten in Europa.
Lidia Joanna Geringer de Oedenberg
(PL) Mevrouw de Voorzitter, de kansen die het internet biedt, hebben Google ertoe geïnspireerd in cyberspace boeken tot leven te wekken die uitverkocht en vergeten zijn of die in de nevelen van de tijd zijn verdwenen. Het grote idee van het creëren van een moderne tegenhanger van de bibliotheek van Alexandrië heeft echter geleid tot geschillen over auteursrechtenkwesties.
De overeenkomst die twee weken geleden is bereikt, stemde het Authors Guild en de Association of American Publishers en enkele van hun Europese tegenhangers tevreden. Volgens deze overeenkomst mogen titels die in vier landen zijn uitgegeven tegen betaling worden gescand en beschikbaar worden gesteld. Deze landen zijn de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk, Australië en Canada. Internetgebruikers uit deze landen kunnen 20 procent van de e-books gratis lezen (waarbij de kosten worden betaald door adverteerders) en ze moeten betalen om de overige 80 procent te mogen lezen.
Vanuit het perspectief van de auteur en de uitgever heeft dit een tweeledig voordeel. Ten eerste levert het een eenmalige betaling van Google op van 60 tot 300 dollar voor het recht om het boek te mogen scannen en ten tweede krijgen zij 63 procent van de winst die wordt gemaakt met het e-book via de dienst Google Books. Met andere woorden, auteurs verdienen al geld als er maar één pagina van hun boeken op het internet wordt gepubliceerd.
Weinig mensen houden echter rekening met het feit dat niet-Britse Europese gebruikers van Google Books, bijvoorbeeld Belgische of Poolse internetgebruikers, nog niet eens toegang hebben tot die 20 procent van de e-books. De dienst omvat hoofdzakelijk Engelstalige titels en Europese uitgevers of auteurs die willen deelnemen aan het programma, moeten dat zelf regelen met Google. Europeanen krijgen alleen gratis toegang tot de minst aantrekkelijke categorieën boeken - titels die deel uitmaken van het publieke domein en waarvan het auteursrecht allang is verjaard, bijvoorbeeld boeken in de Bibliothèque nationale de France die al tweehonderd jaar niet meer uit de kast zijn geweest. Dat zal er niet toe leiden dat er een volledige elektronische bibliotheek van Europese titels wordt opgebouwd.
Naast bepaald voorbehoud met betrekking tot het Google-project, zoals het monopolie van het bedrijf op de voorbereiding en verspreiding van e-books en het feit dat een deel van de opbrengst en reclame aan Google moet worden betaald, zal het ontbreken van een uniform stelsel van auteursrechten in de Europese Unie het naar mijn mening inefficiënt maken. De juridische commotie rondom Google heeft de gevolgen van het ontbreken van een uniforme auteursrechtenwetgeving in de Europese Unie en de onmogelijkheid van een gezamenlijke reactie op het initiatief Google Books laten zien. Het is voor iedereen duidelijk dat harmonisering van het auteursrecht in de Europese Unie dringend noodzakelijk is geworden.
Nessa Childers
(EN) Mevrouw de Voorzitter, Google is een Amerikaans bedrijf dat we allemaal goed kennen en dat onlinediensten biedt die velen van ons dagelijks gebruiken. Aangezien het Europese hoofdkwartier in Ierland is gevestigd, weet ik dat het bedrijf een uitstekende werkgever is en werkelijk vooropstaat op het gebied van geavanceerde internettechnologie.
De digitalisering van boeken, zoals het Google Books-project, heeft het potentieel om grote hoeveelheden van 's werelds collectieve kennis en cultureel erfgoed te ontsluiten. We dienen steun te verlenen aan inspanningen om boeken doorzoekbaar, leesbaar en downloadbaar te maken. We zijn het er allemaal over eens dat een digitale bibliotheek met de omvang die Google voorstelt, reële voordelen zal bieden. Dit geldt vooral voor onze bibliotheken in Europa met boeken waarvan de oudste uit de 17e eeuw stammen. Weinig mensen zijn in staat deze boeken te bekijken, maar als ze online staan, kan de wereld kennis nemen van hun inhoud en ervan genieten.
Maar de vraag die we als Europeanen moeten stellen is, of die reusachtige collectie van kennis en cultuur door een particulier Amerikaans bedrijf mag worden gemonopoliseerd. Ik twijfel er niet aan dat Google zijn beroemde motto do no evil hoog wil houden. Maar welke garantie zouden we hebben dat zij hun monopoliepositie niet gebruiken om voor deze boeken een prijs te vragen die uitstijgt boven de draagkracht van gewone burgers? Toegang van het publiek tot dergelijke bronnen is van het grootste belang.
Eigenlijk moeten we al het mogelijke doen om onze eigen digitale bibliotheek te steunen. Europeana stelt bijna vijf miljoen items online beschikbaar. Haar missie is het publiek de grootst mogelijke toegang te bieden tot culturele collecties van heel Europa. Ik betreur het dat tot nu toe alleen Frankrijk serieus heeft bijgedragen en dat andere landen waaronder Ierland, weinig hebben bijgedragen. Aangezien mijn eigen land zo'n rijk en indrukwekkend literair verleden heeft, doe ik een beroep op de Ierse regering om vollediger deel te nemen aan het Europeana-project.
We moeten publieke toegankelijkheid tot onze gezamenlijke Europese cultuur en gezamenlijk Europees erfgoed koesteren. De duidelijke boodschap aan alle Europese culturele instellingen moet zijn: digitaliseer en digitaliseer nu.
Georgios Papanikolaou
(EL) Mevrouw de Voorzitter, toegang tot informatie en onderwijs moet worden aangemoedigd: dit is een principiële kwestie. Tegelijkertijd moet echter ook de toegang tot de Europese en mondiale cultuur worden vergemakkelijkt. Belangrijke werken van het geschreven woord nemen daarbinnen een heel speciale plaats in. De digitalisering van boeken en de vrije toegang tot boeken is vanuit deze optiek bekeken dan ook wenselijk, mits daarbij de intellectuele eigendomsrechten - waar wij het vandaag over hebben - volledig geëerbiedigd worden.
In de Europese Unie hebben wij echter soortgelijke - en zelfs gereglementeerde - instrumenten. Ik bedoel in het bijzonder Europeana, die wij sterker moeten ondersteunen en promoten. Europeana is niet alleen een bibliotheek maar ook een school, een filmotheek en een muziekarchief, en natuurlijk eerbiedigt Europeana de intellectuele eigendomsrechten en biedt zij alle burgers vrije toegang. Kortom, de middelen zijn er. De vraag is alleen hoe wij, als Europese Unie, op eigen krachten het voortouw kunnen nemen en kunnen voorkomen achter de ontwikkelingen in de particuliere sector aan te hollen.
Edit Herczog
(HU) Dit is weer een voorbeeld van onze overgang van het Gutenberg-tijdperk naar het digitale tijdperk. De traagheid van de wetgevingsprocedure is de reden dat de zakenwereld ons heeft ingehaald. De wetgevingsprocedure moet op stoom komen. We moeten anarchie voorkomen en verhinderen dat er monopolies ontstaan. We moeten vrijheid garanderen aan zowel lezers, schrijvers als handelaren. We moeten culturele diversiteit en gelijkheid van kleinere talen garanderen en er alles aan doen om digitaal analfabetisme uit de wereld te helpen. Dit is onze taak en geen kleine ook.
Helga Trüpel
(EN) Mevrouw de Voorzitter, ik ben verantwoordelijk voor het nieuwe verslag over Europeana, en ik ben ervan overtuigd dat we een zeer goede balans moeten vinden om enerzijds het intellectueel eigendomsrecht te eerbiedigen en anderzijds de toegang voor al onze gebruikers gemakkelijk te maken.
Dat betekent dat we zeer duidelijke definities nodig hebben van de manier waarop we het auteursrecht herzien, en daarvoor hebben we het werk nodig dat door de Commissie is verricht over het soort door ons gewenste Europese fair use en heldere definities over wat verweesde werken zijn. Ik wil graag van de Commissie horen of we, als we werkelijk niet achterop willen raken bij de Verenigde Staten de digitalisering van Europese kunstwerken moeten financieren en Europeana in belangrijkere mate volgens de nieuwe Lissabon-strategie moeten financieren. Anders zullen we het aan Google moeten overlaten en dat zou niet de beste oplossing zijn ter voorkoming van de monopoliestructuur die we al hebben.
Rui Tavares
(PT) Mevrouw de Voorzitter, dit is toch wel heel ironisch! Wat Google heeft gedaan - zich intellectuele eigendom toe-eigenen en kopiëren voor eigen gebruik - is gewoon illegaal. Ook de Amerikaanse justitie komt tot die conclusie. Het is wat wij, als het op kleine schaal gebeurt, piraterij noemen. Waarom zouden individuele gebruikers die dit doen een andere behandeling moeten ontvangen dan een enorm grote onderneming als Google?
Dat moet ons dus ons belangrijkste beginsel zijn - geen privileges voor de machtigen.
Het tweede beginsel is dat we niet afhankelijk mogen zijn van de goede wil van een monopolie. Net als veel mensen hier geloof ik dat Google een interessante onderneming is. Ik geloof dat hun idee innovatief is - een goed idee. Maar wat als ze later de prijzen verhogen, zoals de uitgevers van wetenschappelijke tijdschriften dat bijvoorbeeld al honderden keren hebben gedaan? En wat als ze de toegang tot bepaalde boeken beperken? Voor boeken met beperkte toegang geldt een quota van 15 procent.
We hebben behoefte aan een digitale wereldbibliotheek, bestuurd door een mondiaal consortium dat met betrekking tot die bibliotheek het recht van initiatief heeft, met universiteiten die de kwaliteit - die nu niet wordt gecontroleerd - controleren, en met nationale bibliotheken. Europa moet hier een leidersrol vervullen en meer initiatief tonen dan het tot nu toe gedaan heeft. Het is begonnen met boeken en nu zullen de kunstwerken uit de Europese musea volgen. Europa mag deze boot niet missen.
Zoltán Balczó
(HU) Als we het nu hebben over de digitalisering van het mondiale boekenerfgoed door een particulier bedrijf, Google, lijkt het alsof we ons alleen met het heden bezighouden. In een toespraak werd gezegd dat onze generatie toch wel gedrukte boeken zal blijven lezen. Maar de weg die we nu inslaan, zal ook toekomstige generaties een kans of nadeel opleveren waar wij ons vanzelfsprekend om moeten bekommeren. Dus hier is niet alleen het centrale thema, zoals eerder werd geformuleerd, dat dit gevolgen heeft voor de Europese culturele sector. Nee, een dergelijke beslissing heeft gevolgen voor de cultuur van Europa. Er bestaat dus een groot gevaar als een onderneming het cultureel werelderfgoed of, met het oog op de toekomst, het culturele heden in bezit krijgt. Daarom is het cruciaal dat Europa zijn eigen duidelijke strategie uitwerkt op dit vlak.
Piotr Borys
(PL) Mevrouw de Voorzitter, allereerst, digitalisering is een geweldige kans om ons culturele Europese en werelderfgoed beschikbaar te maken voor zoveel mogelijk Europeanen. Dat sluit heel goed aan bij de doelstellingen van de nieuwe Lissabonstrategie.
Het lijkt er echter op dat hiervoor ten eerste standaardisering van de hele kwestie van verweesde werken nodig is. Vooral op dat gebied hebben we geharmoniseerde Europese oplossingen nodig voor het beheer van inkomsten die zijn verkregen uit verweesde werken. De lidstaten hebben hiervoor verschillende oplossingen.
Ten tweede vereist de publicatie van uitverkochte werken bijzonder toezicht. Naar mijn mening moet de kwestie van uitverkochte boeken worden geharmoniseerd. We mogen niet toestaan dat er een situatie ontstaat waarin er geen strikte regelgeving is voor uitverkochte boeken. Ten derde mogen we de methode van niet-deelneming niet accepteren in het Europese rechtsstelsel, want dan kan Google werken digitaliseren zonder toestemming van de auteur.
Ik denk dat we bredere maatregelen moeten nemen voor de Europese Unie op dit gebied. Ik denk ook dat we, als we, in de positieve zin van het woord, willen concurreren met Google, of met het bedrijf willen samenwerken, zeker het werk met betrekking tot Europeana zullen moeten versnellen en in het bijzonder moeten zorgen dat de lidstaten sneller gaan werken op dit gebied.
Seán Kelly
(EN) Mevrouw de Voorzitter, ik heb een kleine anekdote om mijn punt te illustreren.
Het eerste geval van auteursrecht in de wereldgeschiedenis heeft zich waarschijnlijk 1 500 jaar geleden in Ierland voorgedaan toen een monnik genaamd Finian een andere monnik genaamd Columcille naar zijn klooster uitnodigde. Finian was op dat moment bezig een manuscript te schrijven. Columcille ontdekte dat en stond iedere nacht op om het te kopiëren.
Finian vond dat niet leuk en vroeg het terug. Hij kreeg het niet terug en deed daarom een beroep op de High King. Deze hoorde de zaak aan en sprak een vonnis uit, dat luidde - ik zeg het eerst in het Iers - do gach bó a lao, do gach leabhar a chóip, oftewel ”iedere koe komt haar kalf toe, ieder boek zijn kopie”.
Dit is vandaag net zo relevant als 1 500 jaar geleden, omdat auteursrecht en intellectuele eigendomsrechten moeten worden gegarandeerd. Dus zeg ik, "'iedere koe komt haar kalf toe, ieder boek zijn kopie' en aan iedere auteur en kunstenaar zijn auteursrecht en intellectuele eigendomsrechten”.
Siim Kallas
Mevrouw de Voorzitter, de Commissie doet haar uiterste best een digitaal veld in onze samenleving te ontwikkelen. Ik heb de indruk dat Google - en vooral zijn boekenproject - een belangrijke integrerende factor voor de Europese Unie is, omdat, zoals u weet - en dit staat in alle kranten - auteursrecht tot nu toe uitdrukkelijk een zaak is van de lidstaten en nationale wetgeving.
Thans hebben we behoefte aan een soort gezamenlijke benadering, waarvoor de Commissie met genoegen voorstellen doet. De volgende Commissie zal al deze vraagstukken beslist zeer serieus nemen en hoge prioriteit geven. We zijn het eens dat de boeken online moeten komen en snel. Dat zal in ieder geval gebeuren, of we dat willen of niet. Het belangrijkste punt is dat auteurs voor onlineboeken moeten worden betaald. We zijn van plan een kaderrichtlijn op te stellen over deze vraagstukken - inclusief maatschappijen voor collectieve belangenbehartiging op het gebied van auteursrechten, die transparant moeten zijn en die verantwoording afleggen aan hun leden. De kaderrichtlijn verschijnt ergens tussen het najaar van 2010 en het voorjaar van 2011.
We mogen niet achterop raken, en we stellen eenvoudige EU-regels voor met betrekking tot verweesde boeken en ook voor uitverkochte boeken. Het EU-voorstel zal ervoor zorgen dat boeken uitsluitend worden gedigitaliseerd met voorafgaande toestemming, en er zal serieus onderzoek naar verweesde werken komen.
Laten we deze discussie voortzetten. We danken nogmaals de Commissie juridische zaken, en de geachte afgevaardigden mevrouw Niebler en de heer Lehne voor hun initiatief tot dit interessante debat.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
Schriftelijke verklaringen (artikel 149)
Bogusław Sonik  
Google Books, de nieuwe dienst van Google, heeft recentelijk geleid tot een aantal geschillen. Het project is gebaseerd op vrije toegang tot grote aantallen gescande boeken, waaronder 4 miljoen van Europese auteurs. De situatie roept vragen op over beperking van de internetvrijheid en over de uitdagingen waarmee wetgevers te maken hebben als gevolg van een zich dynamisch onwikkelende informatiemaatschappij.
Zoals de Europese Commissie terecht stelt, moet bij de digitalisering van auteursrechtelijk beschermde boeken het beginsel van auteursrecht volledig worden gerespecteerd en een passende beloning worden betaald aan de auteurs, die het meeste te winnen hebben bij een breder Europees publiek dat toegang heeft tot hun werken. Tegelijkertijd heeft de Commissie echter de vraag gesteld of het Europese auteursrechtstelsel wel geschikt is om de uitdagingen van het digitale tijdperk het hoofd te kunnen bieden: hebben de Europese consumenten op grond van het huidige acquis recht op toegang tot gedigitaliseerde versies van boeken? Is betaling aan de auteurs gegarandeerd?
Het project Google Books maakt boeken beschikbaar voor een veel breder lezerspubliek dan een conventionele bibliotheek. De vrije verspreiding van boeken op het internet heeft echter te maken met dezelfde soort beperkingen als zich in de muziekindustrie hebben voorgedaan. De wet heeft de ontwikkeling van de digitale communicatie niet bijgehouden, dus er moet een nieuw rechtskader worden geformuleerd dat het mogelijk maakt een veranderende werkelijkheid te reguleren. Er moet ook een compromis worden bereikt tussen de voordelen van projecten zoals Google Books en de rechten van auteurs als het gaat om een beloning voor hun werk.
(De vergadering wordt om 11.50 uur onderbroken en om 12.00 uur hervat)
