Zdrowie psychiczne (krótka prezentacja) 
Przewodniczący
Kolejnym punktem posiedzenia jest krótka prezentacja sprawozdania sporządzonego przez poseł Tzampazi w imieniu Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności.
Evangelia Tzampazi
Panie przewodniczący, panie komisarzu, panie i panowie! Dziś bardziej niż kiedykolwiek rozpowszechniona jest prawda, że nie ma zdrowia bez zdrowia psychicznego. Zdajemy sobie sprawę, że problemy ze zdrowiem psychicznym często wpływają - tak z czysto ludzkiego, jak i finansowego punktu widzenia - na życie osobiste, rodzinne, zawodowe i społeczne jednostki, rodziny oraz społeczeństwa w ogóle.
Liczby przemawiają same za siebie: co czwarta osoba cierpi na jakieś formy zaburzeń psychicznych. Depresja to jedno z najczęstszych zaburzeń, a do 2020 roku stanie się najbardziej powszechną chorobą w krajach rozwiniętych. Co roku w Unii Europejskiej dochodzi do popełnienia 59 tysięcy samobójstw, z czego 90% ma związek z zaburzeniami psychicznymi. Wrażliwe i marginalizowane grupy, m.in. niepełnosprawni, są bardziej podatne na problemy ze zdrowiem psychicznym.
W starzejącej się Europie coraz powszechniej występują również choroby zwyrodnieniowe układu nerwowego. Zgadzamy się zatem, że trzeba przyjąć wspólne podejście w celu sprostania wyzwaniom dotyczącym zdrowia psychicznego oraz, że dotyczy to nas wszystkich, Wszyscy mamy obowiązek ochrony zdrowia psychicznego, a zabezpieczenie praw pacjentów cierpiących na choroby umysłowe oraz ich rodzin to postulat ideologiczny i polityczny, w związku z czym państwo zapewnia pomoc i ochronę socjalną potrzebującym. Pierwszym krokiem była Zielona księga Komisji, a następnym krokiem była europejska konferencja zatytułowana "Razem ku zdrowiu psychicznemu i dobremu samopoczuciu”, podczas której przyjęto pakt europejski w sprawie zdrowia psychicznego i dobrego samopoczucia.
Konsekwentnie sprawozdanie na temat zdrowia psychicznego jednomyślnie zatwierdzone przez Komisję Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności, zawiera zbiór zaleceń propagujących zdrowie psychiczne i dobre samopoczucie, zwalczania piętna dyskryminacji i wykluczenia społecznego, wzmocnienia działań profilaktycznych i samopomocy oraz zapewnienia wsparcia i odpowiedniego traktowania ludzi mających problemy ze zdrowiem psychicznym, ich rodzin i opiekunów.
W treści sprawozdania sygnalizujemy potrzebę zapewnienia jakościowych, dostępnych, skutecznych i powszechnych usług w zakresie zdrowia psychicznego oraz aktualnych regulacji. Chcemy, aby przywiązywano wagę do szkolenia kadr zajmujących kluczowe stanowiska. Apelujemy o dostęp do odpowiednich programów edukacyjnych, szkoleniowych i zatrudnienia oraz o utworzenie przyjaznego i pomocnego otoczenia, zwłaszcza z myślą o grupach szczególnie wrażliwych. Namawiamy, by położyć nacisk na profilaktykę chorób psychicznych poprzez interwencje społeczną. Zwracamy się po państw członkowskich o wyposażenie w odpowiednie kompetencje organizacji reprezentujących osoby borykające się z problemami psychicznymi. Proponujemy utworzenie platformy monitorującej stosowanie paktu. Wzywamy Komisję do przedstawienia wniosków z konferencji tematycznych. Sygnalizujemy potrzebę doboru odpowiednich wskaźników w celu udoskonalenia oceny potrzeb na szczeblu krajowym i europejskim.
Równolegle formułujemy propozycje w ramach pięciu obszarów tematycznych paktu. W związku z tym podkreślamy, że z myślą o zapobieganiu depresjom i samobójstwom należy przyjąć programy wielosektorowe oraz utworzyć sieci, stworzyć zdrową atmosferę w szkołach, poprawić warunki pracy, przyjąć środki w celu podniesienia jakości życia, a wreszcie, na potrzeby przeciwdziałania napiętnowaniu i wykluczeniu społecznemu akcentujemy potrzebę podjęcia publicznych działań informacyjnych oraz kampanii uświadamiających. Pragnę podziękować posłom, którzy wsparli nas propozycjami. Żywię nadzieję, że uda nam się wysłać w świat komunikat, że zdrowie psychiczne to wartościowe dobro społeczne i wszyscy musimy podjąć wysiłek w celu jego propagowania.
Janez Potočnik
komisarz. - Panie przewodniczący! Składam gratulacje Parlamentowi Europejskiemu i sprawozdawczyni, poseł Tzampazi za sporządzone z własnej inicjatywy sprawozdanie na temat zdrowia psychicznego. W treści sprawozdania słusznie podkreślono przemożny wpływ zdrowia psychicznego na nasze samopoczucie, edukację, kształcenie oraz zachowanie spójności społecznej w Unii Europejskiej.
Fakt, że Parlament przyjmuje sprawozdanie zaledwie dwa lata po przyjęciu rezolucji w sprawie Zielonej księgi Komisji poświęconej zdrowiu psychicznemu, sygnalizuje pilną potrzebę szerszego podjęcia działań w tym zakresie.
Moim zdaniem są jednak powody do optymizmu. W porównaniu do sytuacji sprzed dwóch lat poszerzyła się świadomość wagi zdrowia psychicznego oraz dobrego samopoczucia we wszystkich sektorach. Dowodzi tego niezbicie demonstrowane ogromne wsparcie dla organizowanej przez Komisję konferencji wysokiego szczebla pt. "Razem ku zdrowiu psychicznemu i dobremu samopoczuciu”, jak również dla paktu europejskiego w sprawie zdrowia psychicznego i dobrego samopoczucia. O obu tych inicjatywach wspominała poseł sprawozdawczyni.
Spośród innych pozytywnych akcentów warto wymienić fakt, że państwa członkowskie zrewidowały swoje strategie dotyczące zdrowia psychicznego bądź też opracowują plany działania, np. w Finlandii lub na Węgrzech. Do programów nauczania w szkołach włączono elementy ekonomii społecznej. W wielu szkołach w Wielkiej Brytanii pogadanki o życiu stały się pełnoprawnym przedmiotem.
Pracodawcy coraz częściej dostrzegają powiązania między dobrym samopoczuciem a produktywnością. Firma CSR Europe pokusiła się nawet o utworzenie zestawu narzędzi służących dobremu samopoczuciu w miejscu pracy. Jednakże musimy wyrazić się jasno. Niewątpliwie nie należy popadać w samozadowolenie, gdyż pozostało jeszcze wiele do zrobienia. Na skutek panującego kryzysu finansowego i gospodarczego mogą pojawić się nowe zagrożenia dla zdrowia psychicznego. Państwa członkowskie mogą rozważać cięcia środków budżetowych na zdrowie psychiczne oraz ograniczyć wysiłki w budowie nowoczesnego systemu pieczy nad zdrowiem psychicznym, z usługami świadczonymi na poziomie społeczności lokalnych, zamiast przestarzałej metody zakładów psychiatrycznych.
Spowolnienie gospodarcze jest winne pogarszaniu się perspektyw dla młodych, zwłaszcza absolwentów szkół. Niepewność zatrudnienia oraz niepokoje o stabilność dochodów i wzrost bezrobocia to nowe, poważne zagrożenia dla zdrowia psychicznego.
W ciągu nadchodzących dwóch lat Komisja urządzi serię konferencji tematycznych dotyczących pięciu priorytetów zawartych w pakcie w sprawie zdrowia psychicznego. Będą to wspólne wydarzenia współorganizowane przez kolejne prezydencje w Radzie oraz państwa członkowskie. Pierwsza międzynarodowa konferencja poświęcona napiętnowaniu i opiece psychiatrycznej zostanie zorganizowana w dniu 29 maja br. przez prezydencję czeską. Pierwsza konferencja tematyczna poświęcona zdrowiu psychicznemu młodzieży i edukacji odbędzie się w Sztokholmie w dniach 29-30 września, przy współpracy prezydencji szwedzkiej. Druga konferencja tematyczna poświęcona profilaktyce stanów depresyjnych i samobójstw zostanie zorganizowana na Węgrzech w grudniu br. W pierwszym półroczu 2010 r. prezydencja hiszpańska będzie gospodarzem konferencji tematycznej poświęconej zdrowiu psychicznemu osób starszych. Ponadto pozostajemy w kontakcie z państwami członkowskimi w sprawie dwóch kolejnych konferencji na temat zdrowia psychicznego w miejscu pracy i przeciwdziałania napiętnowaniu oraz wykluczeniu społecznemu.
Sprawozdanie Parlamentu zawiera wiele konkretnych sugestii, które stanowią cenny wkład w przyszłe debaty podczas planowanych konferencji. Sprawozdanie nie tylko podkreśla znaczenie zdrowia psychicznego w Unii Europejskiej, lecz także pokazuje, jak wiele jest jeszcze do zrobienia w dziedzinie zdrowia psychicznego na szczeblu Unii Europejskiej.
Jedna z sugestii zamieszczonych w sprawozdaniu dotyczy utworzenia struktury w celu nadzorowania stosowania europejskiego paktu w sprawie zdrowia psychicznego i dobrego samopoczucia. Zgadzam się, że okresowy przegląd postępów w realizacji celów paktu przyniesie wymierne korzyści.
Poważnie zastanowimy się, jak wcielić ten zamysł w czyn. Pragnę jeszcze raz podziękować Parlamentowi i poseł sprawozdawczyni za wielce pomocne sprawozdanie oraz zawarte w nim niezwykle ważne zalecenia.
Przewodniczący
Zamykam punkt posiedzenia.
Głosowanie odbędzie się w czwartek 19 lutego 2009 r.
Oświadczenia pisemne (art. 142)
Louis Grech  
na piśmie. - Zdrowie psychiczne należy do najważniejszych czynników w życiu ludzi. Coraz więcej dowodów potwierdza jego wpływ na systemy społeczne, gospodarcze i prawne. Wyrażam poparcie dla przedmiotowego sprawozdania, gdyż prezentuje ono kompleksowe podejście do wyzwań, z którymi przychodzi nam się zmierzyć w sektorze zdrowa psychicznego, min. przeciwdziałania napiętnowaniu, dyskryminacji i wykluczeniu społecznemu, a także uznania zapotrzebowania na programy profilaktyczne, wsparcie publiczne oraz należyte traktowanie ludzi.
Jako względnie nowa dyscyplina naukowa, psychiatria nie jest traktowana priorytetowo, choć najnowsze postępy technologiczne umożliwiają nam eksplorowanie coraz większych obszarów ludzkiego mózgu, skutkując nowymi, dającymi nadzieję na zmianę sposobu życia terapiami dla jednostek. Uważam, że powinniśmy zdecydowanie wspierać badania w tym obszarze, ze szczególną uwagą podchodząc do rosnącej liczebnie starszej części populacji, która ma nadzieję na zdrowe, godne i aktywne starzenie się.
Potrzeba nam dostępnych struktur opieki i leczenia chorób umysłowych, lecz również bardzo ważne jest posiadanie przyjaznego i pomocnego otoczenia, kształtowanego m.in. przez programy integracji na rynku pracy. Istotnym aspektem jest również zdrowie psychiczne w miejscu pracy. Problemy psychiczne mogą poważnie obniżyć wydajność, dlatego wśród pracowników należy propagować dobre praktyki obniżające niepotrzebny stres oraz pielęgnujące dobre samopoczucie pracowników.
Eija-Riitta Korhola  
Pragnę złożyć podziękowania poseł Tzampazi za jej sprawozdanie, za którego przyjęciem głosowałam.
Jedna czwarta ludności przynajmniej raz w życiu boryka się z problemami psychicznymi. Przewiduje się, że do 2020 r. depresja stanie się najczęstszą chorobą w krajach rozwiniętych oraz drugą najpowszechniejszą przyczyną niezdolności do pracy. Czynniki zewnętrzne, takie jak następstwa obecnego kryzysu gospodarczego zwiększają podatność ludzi na tego typu problemy. Choroba psychiczna oznacza nie tylko wydatki obciążające sektor zdrowotny oraz cały system społeczno-gospodarczy; niepotrzebnie umniejsza też jakość życia osób nią dotkniętych, jak również ich rodzin.
Mimo że doszło do wydatnej poprawy standardów opieki i ogólnego podejścia, to ludzie dotknięci problemami psychicznymi i ich rodziny coraz częściej bywają marginalizowani. Rozbieżności standardów profilaktyki i zapewniania pomocy pierwszego kontaktu są zbyt duże, zarówno między państwami UE, jak i między regionami w poszczególnych krajach.
Cieszy mnie to, że w sprawozdaniu poseł Tzampazi została wyszczególniona problematyka zdrowia psychicznego młodzieży. Autorka proponuje wprowadzenie programów międzysektorowych w celu zajęcia się tą kwestią. Nie powinniśmy jednak zapominać, że najważniejsza metoda profilaktyki zdrowia psychicznego opiera się na odpowiedzialności wychowawców i instytucji spoza rodziny. Polega ona na promowaniu zdrowego stylu życia, słuchaniu dzieci i młodzieży oraz poświęcaniu im uwagi.
Uważam, że wysoka jakość, łatwa dostępność i skuteczność powszechnych usług w zakresie zdrowia psychicznego - o czym była wzmianka sprawozdaniu poseł Tzampazi - jest szczególnie ważna, tak samo jak większe inwestycje w badania najwyższej jakości. Potrzebne jest zwiększenie nakładów finansowych na badania medyczne, zwłaszcza badania nad powiązaniami między profilaktyką a problemami ze zdrowiem fizycznymi psychicznym.
Siiri Oviir  
Zaburzenia psychiczne to narodowe problemy zdrowotne w wielu krajach, gdyż wywierają spory wpływ na dotknięte osoby, ich rodziny oraz ogół społeczeństwa. Zaburzenia psychiczne często prowadzą do niepełnosprawności, a stąd mogą powodować spore obciążenie ekonomiczne na społeczeństwo.
Zgodnie z raportem Banku Światowego z 1993 roku na temat rozwoju, cztery z dziesięciu najczęstszych przyczyn niepełnosprawności to zaburzenia psychiczne i/lub neurologiczne. W 1993 roku depresja znajdowała się na czwartym miejscu wśród chorób powodujących niepełnosprawność, ale jeżeli obecna tendencja się utrzyma, to do 2020 roku depresja może stać się drugą w całej populacji - a wśród kobiet nawet pierwszą - najpoważniejszą przyczyną niepełnosprawności .
Bez względu na zakres i dotkliwość skutków zaburzeń psychicznych istnieją wciąż kraje na świecie oraz w Europie, w których poświęca się niewystarczająco uwagi temu problemowi. Winny takiej sytuacji jest często dominujący częściowo negatywne nastawienie publiczne i polityczne w społeczeństwie oraz napiętnowanie chorych psychicznie. Ono z kolei prowadzi do zaniedbywania problematyki zdrowia psychicznego, ograniczonej dostępności usług, braku alternatywnych metod leczenia oraz niedoinformowania o możliwościach leczenia.
Niezależnie od tego, że rozwiązanie problemów ze zdrowiem psychicznym leży w gestii państw członkowskich, ważne jest, że wielkości świadczonej na ich rzecz pomocy finansowej i pomocy opartej na wiedzy stale rosną, aby wspierać państwa członkowskie w rozwoju i usprawnianiu wymaganych usług zdrowotnych, socjalnych, edukacyjnych i opiekuńczych, jak również środków profilaktyki.
Żywię przekonanie, że promowanie zdrowia psychicznego i dobrego samopoczucia jednostek stanie się priorytetowym celem we wszystkich państwach członkowskich Unii Europejskiej, jako że zdrowie psychiczne obywateli bezpośrednio oddziałuje na wskaźniki produktywności i zatrudnienia w państwach członkowskich.
Zdzisław Zbigniew Podkański  
Jak wiadomo, zdrowie psychiczne jest dla każdego człowieka jedną z podstawowych wartości, o której my, jako przedstawiciele narodów europejskich nie możemy zapomnieć. Myślę, że dobrze stało się, że dzisiaj zajmujemy się tą kwestią na forum Parlamentu Europejskiego. Choroby psychiczne, plaga samobójstw i depresje stały się zagrożeniem współczesnych społeczeństw i dotykają nie tylko osoby żyjące w ciągłym stresie, ale również dzieci, osoby młode i ludzi starszych. Uważam, że powinniśmy podjąć daleko idące kroki w celu pokonania tych chorób cywilizacyjnych. Dlatego też popieram pomysł badań, wolny dostęp do ich wyników, jak i specjalistów.
Dziękując za sprawozdanie na temat zdrowia psychicznego, wyrażam równocześnie pewne zaniepokojenie, czy pomysł objęcia pomocą zarówno osób starszych, całkowite zwalczenie stygmatyzacji i wykluczenia społecznego, a także dojście do osób, z tzw. marginesu społecznego jest możliwe. Osoby takie charakteryzują się bardzo często niechęcią do innych, wyobcowaniem oraz strachem przed napiętnowaniem w społeczeństwie. Moim zdaniem pierwszym z problemów, na którym powinniśmy się skupić, jest szeroko zakrojona edukacja, aby każdy potrzebujący wiedział, gdzie powinien się zwrócić, jakiego rodzaju pomoc może tam uzyskać i, co najważniejsze, że może wrócić do normalnego życia.
Daciana Octavia Sârbu  
Zdrowie psychiczne i dobre samopoczucie należą do najważniejszych wyzwań naszych czasów. Światowa Organizacja Zdrowia szacuje, że w 2020 r. zaburzenia psychiczne będą stanowić 15% wszystkich chorób.
Powodowana troską o przyszłość młodzieży i dzieci zaproponowałam działanie polegające na uświadomieniu obywateli na temat rujnującego wpływu emigracji rodziców na kondycję psychiczną dzieci oraz wprowadzeniu w szkołach programów mających pomagać tym młodym ludziom radzić sobie z problemami psychologicznymi związanymi z nieobecnością rodziców.
Nalegałam na tę kwestię ze względu na ogromną liczbę dzieci pozostawionych bez rodziców, którzy wyjechali do pracy za granicę. Problem ten wciąż narasta w krajach Europy Środkowej i Wschodniej. Z myślą o wsparciu tych młodych osób oraz zaspokojeniu ich potrzeb społecznych i emocjonalnych zaproponowałam działanie promujące tworzenie funkcji psychologów szkolnych w szkołach ponadpodstawowych oraz oferowanie wariantów alternatywnych, objętych poufnością i uniemożliwiających stygmatyzację tych dzieci.
Zważywszy na fakt, że zdrowie psychiczne warunkuje jakość życia obywateli Unii Europejskiej, sprawa ta wymaga potraktowania z powagą porównywalną do kwestii zdrowia fizycznego. W istocie, aby móc podjąć wyzwania związane z zaburzeniami psychicznymi, potrzebny jest europejski plan działania.
Richard Seeber  
Kiedy mówimy o zdrowiu, zwykle chodzi nam o zdrowie fizyczne. Choroba psychiczna może poważnie utrudniać codzienne życie osób nią dotkniętych oraz powodować rozległe skutki społeczne. Inicjatywa Parlamentu polegająca na poprawie przepływu informacji na temat zdrowia psychicznego to znaczący krok naprzód. Winno się szerzej zakroić dyskusję publiczną na temat zaburzeń psychicznych, a ponadto należy zapewnić ogółowi społeczeństwa dostęp do metod profilaktyki chorób psychicznych.
W tym kontekście należy szczególnie uwzględnić warunki w miejscu pracy. Ludzie pracujący spędzają sporą część życia w miejscu pracy, gdzie są narażeni na stres związany z obowiązkami pracowniczymi. Konieczne są zatem działania propagujące zdrowie psychiczne w miejscu pracy. Tylko zmotywowani, zrównoważeni pracownicy potrafią sprostać nakładanym wymaganiom.
Należy zatem prowadzić odpowiednie działania uświadamiające wśród przedsiębiorstw i organów publicznych. Dostrzegając wagę zdrowia psychicznego Parlament Europejski wskazuje nowy sposób pojmowania zdrowia i oferuje wielu osobom dotkniętym tego typu problemami pozytywne perspektywy na dłuższą metę.
