Recente problemen op het gebied van de voedselveiligheid
De Voorzitter.
Aan de orde is de verklaring van de Commissie over de recente problemen op het gebied van de voedselveiligheid in de Unie.

Byrne
Mijnheer de Voorzitter, ik ben verheugd over deze gelegenheid verslag uit te brengen over de recente besmetting van de dierlijke en menselijke voedselketen met medroxyprogesteronacetaat, of MPA, zoals het gewoonlijk genoemd wordt.
Ik benadruk dat de Commissie dit incident uitermate serieus neemt. Het is volstrekt onaanvaardbaar dat hormonen in de voedselketens terechtkomen.
De vraag is dus, nu we onszelf in deze betreurenswaardige situatie bevinden: welke maatregelen hebben wij getroffen?
Ten eerste hebben mijn diensten op 10 juli een spoedvergadering bijeengeroepen van het Permanent Comité voor de Voedselketen en de Diergezondheid. De volgende vergaderingen hebben plaatsgevonden op 16 en 24 juli. Deze vergaderingen werden gehouden in aanvulling op de voortdurende contacten tussen de Commissiediensten en hun tegenhangers in de lidstaten.
Door deze inspanningen zijn wij erin geslaagd het risico voor de volksgezondheid tot een minimum te beperken. Voor dit succes is echter een uiterst hoge prijs betaald. Zeer aanzienlijke hoeveelheden voedingsmiddelen en diervoeder moesten worden opgespoord en vernietigd. Vooral Nederland is zwaar getroffen.
Het onderzoek naar de factoren waardoor de besmetting heeft kunnen plaatsvinden, is uiteraard nog gaande. Twee factoren in het bijzonder springen echter nu reeds in het oog: in de eerste plaats de tenuitvoerlegging van communautaire wetgeving inzake het verplaatsen en verwijderen van farmaceutisch afval, en in de tweede plaats de onzorgvuldigheid waarmee bepaalde diervoederproducenten hun toeleveranciers van grondstoffen selecteren.
Uit onderzoek naar de verdere verspreiding van de besmette glucosestroop bleek dat deze was geleverd aan voederfabrieken en diervoederhandelaren en tot op beperkte hoogte aan de voedingsmiddelenindustrie.
Het besmette voer was voornamelijk voor varkens geproduceerd, maar ook - in veel geringere mate - voor rundvee, pluimvee, dierentuindieren en huisdieren.
Dit besmette voer kon worden verdeeld in twee groepen: een kleinere hoeveelheid zeer besmet diervoeder dat verspreid is onder 57 boerderijen in Nederland en grotere hoeveelheden met een laag besmettingsniveau.
Het Permanent Comité is in reactie op de situatie de volgende maatregelen overeengekomen. Alle dieren die het zeer besmette diervoeder hadden gekregen zullen onder strenge officiële controle worden gehouden. De lidstaten zullen de afzonderlijke dieren die het zeer besmette voeder hadden gekregen testen en hen slechts vrijgeven voor consumptie indien de resultaten bevestigenen dat er geen MPA kon worden gevonden. De Nederlandse autoriteiten besloten de varkens die het zeer besmette voeder hadden gekregen te ruimen, waarmee deze varkens volledig uit de voedselketen werden gehaald.
Uit geen van de steekproefsgewijs uitgevoerde testen onder dieren die het voeder met een laag besmettingsniveau hadden gekregen bleek de aanwezigheid van MPA. De beperking werd dan ook opgeheven. Er zijn honderden monsters geanalyseerd van glucosestroop, melasse en diervoeder, en naar aanleiding daarvan zijn duizenden tonnen besmette grondstoffen en diervoeder teruggeroepen, in beslag genomen en vernietigd.
De volgende vergadering van het Permanent Comité staat gepland voor 11 september. De door de lidstaten getroffen maatregelen in verband met de MPA-besmetting zullen dan worden geëvalueerd. Wij kunnen echter reeds concluderen dat men dankzij de maatregelen het mogelijke risico voor het publiek heeft weten te beperken. De maatregelen hebben eveneens voorkomen dat lidstaten of derde landen unilaterale beperkingen oplegden aan de handel, met name uit Nederland.
Het is duidelijk dat we de lessen van de besmetting ter harte moeten nemen en herhaling moeten voorkomen. Tijdens de Raad Landbouw op 15 juli 2002 heb ik de bevoegde autoriteiten van de lidstaten op het gebied van levensmiddelen en diervoeder opnieuw opgeroepen strengere controle uit te oefenen om een hoog niveau van consumentengezondheidsbescherming te bereiken.
Fabrikanten van diervoeder en levensmiddelen moeten zich meer bewust zijn van hun verantwoordelijkheden op dit vlak. Wij beschouwen de levensmiddelenwet allemaal als een belangrijke stap voorwaarts op de weg naar de bescherming van de menselijke gezondheid. De verantwoordelijkheden van de fabrikanten van diervoeder en levensmiddelen zijn in die context duidelijk gedefinieerd. Diervoederfabrikanten moeten ervoor instaan dat de grondstoffen die zij kopen veilig zijn.
In de zeer nabije toekomst zal de Commissie voorstellen doen voor een ingrijpende hervorming van het communautaire systeem van officiële controlemaatregelen, teneinde een geharmoniseerd, gecoördineerd en effectiever systeem van controle op levensmiddelen en diervoeder in het leven te roepen.
Daarnaast is het Voedsel- en Veterinair Bureau bezig met een intensief onderzoek naar het functioneren van en de controle op de diervoedersector. Het onderzoek is erop gericht nauwkeurig vast te stellen hoe de recente besmettingsincidenten hebben kunnen plaatsvinden en te bepalen welke maatregelen dienen te worden genomen om vergelijkbare incidenten in de toekomst te voorkomen.
Voorts zal de Commissie zo spoedig mogelijk een nieuw voorstel ter tafel leggen voor de hygiëne van diervoeder, om het rechtskader voor de gehele diervoedersector te completeren.
Wij zijn voornemens algemene hygiënevoorschriften voor te stellen voor het fokken, verspreiden en voederen van dieren, en eveneens de reikwijdte te vergroten van het registratiesysteem voor voederbedrijven.
Onder de huidige regelingen worden uitsluitend bedrijven geregistreerd die handelen in bepaalde diervoederadditieven. Dat is uiteraard niet voldoende om alle grondstoffen voor diervoeder te kunnen opsporen.
In dit licht wordt momenteel gekeken naar een positieve lijst van grondstoffen voor diervoeder met de bedoeling de consumentenbescherming te vergroten, zoals het Parlement zelf verzocht heeft. Tot mijn genoegen kan ik u meedelen dat de haalbaarheidsstudie waarom u gevraagd heeft bijna is afgerond. Wij zullen u voor het einde van dit jaar het verslag met onze analyse doen toekomen.
Tegelijkertijd rijst de vraag of de communautaire wetgeving in verband met de afvalsector voldoende strikt is en of zij wel naar behoren ten uitvoer wordt gelegd. Ik breng u in herinnering dat dit incident niet zou hebben plaatsgevonden indien de geldende wetgeving inzake afvalbeheer in deze MPA-zaak correct was toegepast. Ik heb mijn collega, mevrouw Wallström, onmiddellijk gewaarschuwd, zodra duidelijk werd dat het probleem met farmaceutisch afval te maken had. Er zijn besprekingen gevoerd met afvaldeskundigen van de lidstaten, en deze worden voortgezet.
Eén les die we uit dit incident kunnen trekken is dat de verantwoordelijke autoriteiten voor de afvalsector enerzijds en de verantwoordelijken voor de veiligheid van diervoeder en voor voedselveiligheid anderzijds zich beter op elkaar moeten afstemmen en nauwer moeten samenwerken.
De autoriteiten van de betrokken lidstaten is gevraagd alle relevante informatie te verschaffen, zodat de zaak vanuit milieuperspectief beoordeeld kan worden. Op basis van die beoordeling zal de Commissie alle verdere maatregelen treffen die nodig worden geacht.
Tot slot: het spreekt voor zich dat dit soort incidenten alleen maar een averechts effect hebben op onze pogingen om het consumentenvertrouwen in onze voedselvoorziening te herstellen. Wij moeten onze inspanningen verdubbelen, niet alleen in termen van wetgeving, maar ook wat toezicht en controle betreft, opdat dergelijke incidenten tot het verleden gaan behoren.

Bowis (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, voedselveiligheid heeft de afgelopen drie jaar hoog op onze parlementaire agenda gestaan. Er zijn in Europa panieksituaties en schandalen geweest in verband met olijfolie, besmette wijn, mineraalwater, listeria, salmonella, E. coli, BSE, dioxine, slib en dunne mest. Al deze zaken hebben onze kiezers verontrust en onze capaciteiten als wetgever op de proef gesteld. Nu is er opnieuw een probleem met hormonen. We hebben het Witboek over voedselveiligheid besproken, erover gedebatteerd en wetgeving aangenomen inzake levensmiddelen en diervoeder en inzake de oprichting van de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid.
Thans staan onze media bol van nieuwe voedselschandalen. Vijftigduizend Nederlandse varkens zijn of worden geslacht omdat zij besmet waren door illegaal diervoeder - illegaal vanwege de besmetting met MPA-hormonen in toevoegingsmiddelen. Alleen al voor Nederland zijn de kosten gigantisch: tientallen miljoenen euro's. Naar wij gehoord hebben, was de bron van het probleem waarschijnlijk afvalwater dat afkomstig was van een Amerikaans farmaceutisch bedrijf in Ierland en dat door een Iers afvalverwijderingsbedrijf is doorgestuurd naar een Belgische opwerkingsfabriek die nu failliet is. Die firma leverde glucosestroop of suikerstroop aan Nederlandse diervoederfabrikanten. Alle vierduizend varkens werden toen uit Nederland uitgevoerd naar België. Het verboden hormoon is in Duitsland aangetroffen in varkensvoer. Driehonderd Duitse boerderijen kregen een verbod opgelegd op het verkopen van melk of dieren. Maar er werd wel varkensvlees verkocht en verwerkt en het is gegeten door mensen - en MPA kan bij mensen zoals u weet onvruchtbaarheid veroorzaken. Een deel van de stroop kwam ook terecht bij frisdrankfabrikanten. Een deel van het diervoeder is terechtgekomen in Denemarken, Spanje, Frankrijk en mogelijk Luxemburg en het Verenigd Koninkrijk.
Een van de dingen die de commissaris benadrukt heeft, is dat niet alleen regeringen hun beleid op elkaar moeten afstemmen, maar ook de directoraten van de Commissie. Ik juich het toe dat hij contact gezocht heeft met mevrouw Wallström.
Mijnheer de commissaris, wat heeft het voor zin als wij wetten aannemen wanneer niet wordt toegezien op de naleving ervan? Hoe zat het met de controles en het toezicht? Welke nieuwe controlemaatregelen stelt de Commissie trouwens voor? Was hier sprake van nalatigheid of van een misdadige poging het gewicht van varkens op illegale wijze te verhogen? Hoe vaak worden overtredingen oogluikend toegelaten? In juni is in Duitsland een verboden kankerverwekkende onkruidverdelger aangetroffen in biologisch kippenvoer. Toch is er geen verbod ingesteld op de uitvoer van biologische kippen of eieren uit Duitsland.
Ik heb vertrouwen in onze nieuwe voedselveiligheidsmaatregelen. Ik heb vertrouwen in onze nieuwe autoriteit en ik zou willen dat deze sneller kon worden opgezet. Maar zij zal uitsluitend effectief zijn als in de gehele Europese Unie goed wordt toegezien op de naleving van de voorschriften.
(Applaus van rechts)

Roth-Behrendt (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik heb dit Parlement in de afgelopen jaren - sinds ongeveer 1996 - wel minstens vijf keer gezegd dat diervoeder niet gebruikt mag worden als vergaarbak van alle afval dat men op goedkope wijze wil afvoeren. Het is verbazingwekkend te moeten vaststellen dat een dergelijke eenvoudige mededeling nooit aan actualiteit inboet en nooit verveelt, want het thema blijft altijd actueel. Waar ligt dat aan? Het ligt uiteraard aan ons landbouwbeleid. Doordat wij proberen alles zo goedkoop mogelijk te produceren, moet ook het diervoeder zo goedkoop mogelijk geproduceerd worden.
Ik heb al eens gezegd dat de producenten van diervoeder - en trouwens wijzelf ook - zich eens voor moeten stellen hoe dat voeder er op een bordje uit zou zien met links een vork en rechts een mes ernaast. De heer Bowis heeft er net al op gewezen dat wij in feite niet slechts te maken hebben met nalatigheid, maar ook met strafbare activiteiten. Daar ben ik het helemaal mee eens! Nalatigheid is wel het minste wat gezegd kan worden als voeder in een voormalige chemische fabriek wordt opgeslagen. Ik weet niet wat mensen ertoe beweegt om zoiets te doen of om zoiets toe te laten. En wat moet men ervan denken als een afvalverwijderingsbedrijf zich tevens bezig houdt met de productie van suikersiroop? Moeten wij misschien geen wantrouwen koesteren als een Iers bedrijf het verwijderen van zijn afval - waar op zich niets op tegen is - in België laat uitvoeren door een afvalverwijderingsbedrijf dat zich ook bezighoudt met de productie van suikersiroop? Het afval dat daar verwijderd wordt, bestaat uit gereinigde coatings van anticonceptiepillen, waarin uiteraard suiker is verwerkt.
En dat valt niemand van ons op en dat vindt niemand van ons merkwaardig? Pas als er een keer echt gecontroleerd wordt, is de opwinding plotseling erg groot.
Als wij geen begin maken met het veranderen van het systeem, zal deze discussie minstens drie keer per jaar opnieuw gevoerd worden. Maar wat kunnen wij aan het systeem veranderen? De heer Byrne heeft gelukkig al op een paar punten gewezen. Ja, er is inderdaad een strenge wetgeving op het gebied van de diervoederhygiëne nodig. Ja, wij moeten de productie van dierlijk en plantaardig voer scheiden. Ja, er is behoefte aan een strenger vergunningenstelsel voor diervoederproducenten, aan een registratiesysteem voor bedrijven die diervoeder produceren. Ja, iedere producent van voer dient over een biochemicus te beschikken, en wel permanent en niet tijdelijk ingehuurd. Dit zijn allemaal voor de hand liggende ideeën, die we zelf ook allemaal hadden kunnen voorstellen.
Hoe zit het overigens met de afvalwetgeving? Er bestaat weliswaar al goede wetgeving op afvalgebied, maar wordt die door de lidstaten ook naar behoren gecontroleerd? Blijkbaar wordt noch in het land van oorsprong noch in het land van ontvangst gecontroleerd. Zal de Commissie zich sneller tot het Europese Hof van Justitie wenden? Zullen landen die hun verplichting tot controle op nakoming van de bestaande wetgeving verwaarlozen, sneller voor de rechter worden gedaagd en strafrechtelijke sancties opgelegd krijgen? Hoe ziet de controle er in de verschillende lidstaten uit? Door de BSE-crisis hebben wij moeten vaststellen dat de grootste Bermudadriehoek binnen de Europese Unie wordt gevormd door de controlesystemen in de lidstaten. Zorg er nu eens voor dat alle lidstaten tot transparantie gedwongen worden, door bekend te maken hoeveel controleurs worden ingezet en wat, wanneer, waar en met welk resultaat gecontroleerd is. Zorg er eens voor dat dit simpel op één A4-tje op een voor iedereen duidelijke manier wordt beschreven, voor mijn part op internet. Is dat nu te veel verlangd? Nee, dat is het niet!
Wij pleiten al vele jaren - sinds 1996 - voor het publiceren van een positieve lijst van stoffen en additieven die in diervoeder terecht komen. De heer Byrne heeft verklaard dat de haalbaarheidsstudie nu zover is gevorderd dat wellicht op korte termijn met het opstellen van die lijst kan worden begonnen. Dat stemt mij tot vreugde. Als wij echter niet allemaal beseffen dat wij altijd beide ogen toegeknepen hebben zodat diervoeder goedkoop kon worden aangeleverd en vlees goedkoop kon worden geproduceerd, dan blijven wij stimuleren dat alle afvalsoorten die niet elders kunnen worden verwijderd, in diervoeding terecht komen. Daarom moeten wij kwaliteitseisen aan diervoeder stellen. Er moeten andere controlemaatregelen komen voor dierlijke eiwitten. Wij moeten echter ook als consumenten bewust worden van de wijze waarop wij eten, van wat wij eten en van wat wij bereid zijn voor producten te betalen.
Mulder (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, zonder enige twijfel zal de voedselveiligheid in de komende jaren hoog op de agenda blijven. Als we kijken naar de recente schandalen, dan is de grote vraag : "Had de Commissie deze kunnen voorkomen"? Wij kennen sinds enige jaren het Voedsel- en Veterinair Bureau in Dublin. Welke controle oefent dit precies uit? Hoe vaak komen die daar? Kan dat verbeterd worden? Zou de Commissie daarover iets kunnen zeggen? Er is al gesproken over de import van voedsel, van vlees uit andere landen. Is het Voedsel- en Veterinair Bureau in Dublin voldoende bemand om die te controleren?
Dan over de Autoriteit voor voedselveiligheid. Is die eenmaal in volle werking, dan zal men daar alle analyses van de productieprocessen moeten doen en moeten nagaan of deze verbeterd kunnen worden. Deze Autoriteit zal ook advies moeten uitbrengen aan het Voedsel- en Veterinair Bureau in Dublin over de wijze waarop dat de controleprocedures nog kan verbeteren. Ook met de lidstaten is samenwerking nodig. Het is echter vooral nodig dat het Bureau in Dublin, dat de bestaande wetten moet uitvoeren, goed functioneert. In het kader van de toenemende liberalisering zullen wij uiteraard te maken krijgen met steeds grotere importen en dus in mijn ogen steeds grotere risico's.
Iets anders is de productie in Europa zelf. Meer en meer doet in verschillende landen het idee opgeld dat je de hele productieketen moet controleren. "Geïntegreerde productie" heet dat. Waarom stelt de Commissie daarvoor geen normen vast? Wat is precies in Europees verband geïntegreerde productie? Hoe kunnen wij iedere schakel van de productieketen controleren? We kennen in Europa een wetgeving inzake biologische productie waarin dit is vastgelegd. We kennen op een iets ander vlak in Europa een wetgeving waarin precies is vastgelegd wat regionale producten zijn. Waarom hebben we ook niet een wetgeving die via een kwaliteitskeurmerk kenmerkt wat geïntegreerde productie is? Dan kunnen wij alles snel traceren. Bovendien zou de Europese consument een voorkeur voor de Europese producten van Europese boeren kunnen hebben.

Fiebiger (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, het is ongetwijfeld mogelijk een lange lijst met zwakke punten op het gebied van de controle op levensmiddelen op te stellen, omdat aan voedselveiligheid een onaanvaardbaar lage prioriteit wordt gegeven. De herziene tekst van de levensmiddelenrichtlijn kan ertoe bijdragen dat deze situatie drastisch verandert. Dat is met name van groot belang omdat de mondiale trend om voedingsmiddelen kunstmatig te produceren, steeds meer terrein wint. De controles binnen de keten waarin waarde wordt toegevoegd, zijn momenteel niet algemeen gangbaar en de controle op levensmiddelen door de overheid dient op zichtbaarder wijze te geschieden.
In deze situatie zal beslist verbetering optreden als het lukt om de landbouw, de voedersector en de levensmiddelenbewaking nauwer bij het controleproces te betrekken. Dat zal niet eenvoudig zijn, aangezien de afwijzende houding van de verantwoordelijken binnen de voedselketen zeer groot is. Controles van overheidswege zijn nodig, maar er moeten ook prikkels komen om een vrijwillige, privaatrechtelijke zelfcontrole vanuit de branche te bevorderen. De overheid kan de controle dan beperken tot de risicobedrijven en risicoboerderijen want die zullen er altijd wel blijven. Voor alle producten die in de handel worden gebracht, geldt dat overtredingen van de gezondheidsvoorschriften niet slechts als productiefoutjes mogen worden bestempeld die na een stille of openlijke terughaalactie vervolgens weer snel in de vergetelheid raken.
De ervaring leert dat de eis om de juiste feiten snel en zo volledig mogelijk boven tafel te krijgen, zeer moeilijk te realiseren is. Een meldplicht in geval van zwaarwegende gezondheidsrisico's - zoals het wel wordt genoemd - is absoluut te weinig. In Mecklenburg-Vorpommern zijn 320 bedrijven tijdelijk gesloten wegens de mogelijke aanwezigheid van nitrofeen in het voer. De ontdekking van dit schandaal en de bijbehorende publiciteit zijn opmerkelijk te noemen; niet vanwege de omvang, maar vanwege de aard van de crisis.

Staes (Verts/ALE).
Voorzitter, collega's, mijnheer de Commissaris, we hebben reeds vaker vastgesteld dat crisismomenten telkens momenten zijn waaruit beleidsmakers lessen moeten trekken. Het zijn ook telkens momenten waarin we heel wat leren over de samenleving. Mevrouw Roth-Behrendt en de heer Bowis hebben erop gewezen dat in de voedselsector blijkbaar personen rondlopen die onverantwoordelijk handelen, die onachtzaam zijn, voor wie alleen de brutowinst, het botte geldgewin en de hebzucht tellen. Welke lessen trekken ik en mijn fractie uit de nitrofeenzaak in Duitsland en uit de Whyeth Pharmaceutical/Biolandzaak in Ierland en België?
Ten eerste, we moeten voorkomen dat in de menselijke en dierlijke voedselketen producten terechtkomen die voortvloeien uit de recyclage van afval en er moet ook een sterkere controle komen op de afvalstroom van de chemische en farmaceutische industrie. Voor mijn eigen land - ik neem aan dat dit voor de meeste landen geldt - moeten we streven naar een betere samenwerking tussen de diensten die zorgen voor controle op de voedselketen en de diensten die de afvalstromen beheren. Ik ben blij, mijnheer de Commissaris, dat u tot dezelfde analyse komt.
Ten tweede, er bestaat een Europees systeem voor snelle waarschuwing, ook voor diervoeding, en ik denk dat dit op dit ogenblik vrij goed werkt. Moeten we er niet bij onze nationale en regionale collega's op aandringen om ook binnen de lidstaten zelf, zeker in federale lidstaten, zoals Duitsland en België, waar de bevoegdheden over meerdere overheden gespreid zijn, intern een soort systeem voor snelle waarschuwing te laten instellen?
Ten derde, we moeten zorgen voor een perfecte traceerbaarheid van grondstoffen die in de diervoeding terechtkomen.
Ten vierde, we moeten, en mijn fractie pleit daarvoor, alle praktijken illegaal maken die geen extra voedingswaarde, geen extra voordeel voor de consument en geen vanuit technisch oogpunt noodzakelijke maatregelen opleveren.
Ten vijfde, de controles moeten worden opgevoerd, dat is duidelijk. Ze moeten ook gediversifieerd worden, want we kunnen alleen iets vinden als we ernaar zoeken. Dat heeft de nitrofeenzaak in Duitsland duidelijk uitgewezen dankzij het feit dat de biosector zelf vrijwillig controles deed.
Ten zesde, ik pleit ervoor dat de aansprakelijkheid van producenten ten volle speelt. De hele discussie over de milieuaansprakelijkheid, beste collega's, moet in een hogere versnelling getrokken worden en we moeten dit sneller gaan afwerken. Ten slotte, Mijnheer de Commissaris, pleit ik hier nogmaals voor de vaststelling van een positieve lijst van producten die in het veevoer terecht mogen komen. U hebt daarover een haalbaarheidsstudie aangekondigd. Ik zou u uitdrukkelijk willen vragen: hoever staat u daarmee? Tot besluit, in de voedselsector lopen heel wat schertsfiguren rond en alleen een goed georganiseerde overheid met strenge controles kan ervoor zorgen dat die schertsfiguren eindelijk uit de sector verdwijnen.

Hyland (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, er zijn vele voorbeelden van situaties waarin dit Parlement en de instellingen met spoed gereageerd hebben op zaken die onrust onder het publiek veroorzaakten en dat was nergens méér het geval dan op het gebied van voedselveiligheid en consumentenbescherming. In dit opzicht complimenteer ik de commissaris met zijn reactie op de meest recente panieksituatie en ik kan mij volledig vinden in zijn kijk op de toedracht van de zaak.
De hoeveelheid geproduceerd kwaliteitsvoedsel in aanmerking genomen, is het aantal incidenten verhoudingsgewijs minimaal. Niettemin is het negatieve effect op consumenten aanzienlijk. Het heeft veel tijd, moeite en niet te vergeten geld gekost om het vertrouwen in de voedselketen te herstellen. Gelukkig blijken de getroffen maatregelen effectief en zijn alle betrokkenen, van producent tot verwerker, van detailhandel tot de horeca, zich er scherper van bewust dat zelfs de kleinste overtreding van de regels onaanvaardbaar is en hard aangepakt zal worden.
Consumenten in de EU hebben altijd toegang gehad tot kwaliteitsvoedsel. De effectiviteit van nieuwe controlemaatregelen en een grotere transparantie van de voedselketen verschaffen echter aanvullende waarborgen die noodzakelijk zijn om de angst weg te nemen die is ontstaan tengevolge van geïsoleerde incidenten en beslist ook tengevolge van het onvergeeflijke incident dat het Parlement deze morgen behandelt.

Keppelhoff-Wiechert (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, ik stel mij op het standpunt dat veiligheid niet gecontroleerd kan worden; veiligheid moet gecreëerd worden. Mijn conclusie tijdens dit debat over de voedselveiligheid is dat wij in de afgelopen jaren niet erg veel opgeschoten zijn. Producenten en consumenten hebben eenzelfde doel; we zitten allemaal in hetzelfde schuitje. Het gaat namelijk niet alleen om de consumenten, ook de producenten ondervinden de negatieve gevolgen. De enorme problemen waarmee wij in de afgelopen tijd geconfronteerd zijn, de vele schandalen die al eerder opgesomd zijn - BSE, dioxine, nitrofeen, het is een hele waslijst - hebben de consumenten naar mijn mening terecht geschokt. Maar de boeren, de producenten, zijn uiteindelijk toch altijd weer de zwakste schakel in de keten; zij zijn het die financieel het meest worden getroffen. Daarom heeft de landbouw ook zo'n groot belang bij een regeling van hoge kwaliteit op het voorliggende terrein.
Op dit moment ben ik als rapporteur bezig met het thema 'additieven in voedermiddelen?. Mijnheer de commissaris, ik ben het absoluut met u eens dat voor de verschillende additieven zeer stringente eisen moeten worden vastgesteld. Het gaat hierbij om stoffen als antibiotica en coccidiostatica. Ik kom net uit een bespreking met een aantal collega's van u. Als praktijkmens ben ik van mening dat op papier alles al lang voldoende geregeld is, maar dat wij - hoezeer het me ook spijt dat te moeten constateren - in de praktijk, bij de omzetting, de controle, toch altijd weer met een heleboel zwarte schapen te maken zullen krijgen. Wij kunnen slechts vooruitgang boeken als wij veel hardere sancties in het controlesysteem inbouwen. Wie op dat gebied knoeit, moet mijns inziens aan de schandpaal genageld worden. In dergelijke gevallen zal de vergunning van de overtreder ingetrokken moeten worden en zal zijn productiefaciliteit gesloten moeten worden.
Alleen wanneer u met onze steun een signaal afgeeft, kunnen wij de druk uitoefenen die nodig is om eindelijk een situatie binnen de Europese Unie te creëren waarin producenten en consumenten daadwerkelijk veilig kunnen produceren en consumeren en waarin de hoge kwaliteit die wij aan de levensmiddelen stellen, ook in de toekomst behouden kan blijven.
Ik zou de wensen van mevrouw Roth-Berendt heel graag willen ondersteunen, maar wij praten inmiddels al weer meer dan twintig jaar over de bereidheid om daar meer geld voor te reserveren; alleen is er nu sprake van een heel andere verdelingsprocedure. Wij moeten erkennen dat een groot deel van de bevolking zich dat helemaal niet kan veroorloven. Die mensen willen namelijk alles. Zij willen niet alleen eten en drinken, maar ook op vakantie, reizen, etcetera. Dat is de reden waarom er levensmiddelen zijn die bijna gratis te krijgen zijn.

Whitehead (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, de commissaris woont deze vergaderingen ongetwijfeld met bezwaard gemoed bij. Hij is immers niet alleen verantwoordelijk voor de menselijke en de dierlijke voedselketen, maar ook voor de uiterst betreurenswaardige besmettingsketen. Een van de problemen waarmee wij in dit Parlement te maken hebben is dat we vaak wel mooie speeches afsteken over hoe volmaakt alles zou moeten zijn, maar dat wijzelf niet altijd bereid zijn de middelen te zoeken waarmee we onze doelen kunnen bereiken. Ik denk bijvoorbeeld aan de middelen om het Voedsel- en Veterinair Bureau effectief te laten functioneren - op dit moment heeft het te veel werk en te weinig personeel. Ik denk aan de middelen voor een behoorlijke onderzoeksprocedure, waarbij iedere lidstaat, ongeacht zijn grootte, of hij nu een paar honderdduizend inwoners heeft of vele miljoenen, gelijksoortige voorzorgsmaatregelen neemt en gelijksoortige informatie verstrekt. Dat is in een aantal van de genoemde gevallen niet gebeurd en ik begrijp voor welke problemen de commissaris zich daardoor gesteld ziet.
Wat betreft het schandaal rond de aanwezigheid van nitrofeen in graan voor biologische kippen, weten wij dankzij informatie die tussen mei en juli verstrekt is dat niet alle lidstaten met spoed zijn ingelicht over wat er gebeurd was. In verband met het besmette varkensvlees - vlees van varkens die deze vreselijke stoffen te eten hadden gekregen - weten wij dat vier lidstaten een deel van het besmette vlees hadden gekocht en dat ongetwijfeld enkele van hun burgers ervan hadden gegeten voordat het controlemechanisme daadwerkelijk functioneerde.
De controlemaatregelen zijn nu beter en dankzij de oprichting van het Permanent Comité voor de Voedselketen en de Diergezondheid, in februari, en het bewijsmateriaal dat dit comité verzamelt, kunnen wij nu zeggen dat wij een systeem voor vroegsignalering hebben dat zou moeten werken. Dat is de verantwoordelijkheid van de commissaris, en hij verdient daarvoor lof .
De vraag is of de lidstaten voldoende informatie verstrekken. Kunnen wij erop vertrouwen dat zij hun eigen gewetenloze fabrikanten onder controle kunnen krijgen? Ik weet het niet. Ik zou graag van de commissaris horen of hij denkt dat de middelen daarvoor beschikbaar zijn. De heer Bowis heeft eerder gezegd dat alle instellingen laks en traag zijn geweest bij het oprichten van de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid. De werkzaamheden van deze instelling zullen later aanvangen dan wij hadden gehoopt. Is dat een van de redenen waarom wij nog langer zullen moeten wachten op die positieve lijsten van grondstoffen voor diervoeder en op de algemene hygiënevoorschriften die voortvloeien uit de hervormingen die wij vorig jaar zo enthousiast begroet hebben? Ik hoop dat de commissaris ons kan meedelen dat op dit moment in alle lidstaten nauwkeurig wordt onderzocht hoe het mogelijk is dat organisaties als Bioland zulke schandalige overtredingen konden begaan.

Graefe zu Baringdorf (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte commissaris Byrne, voedermiddelen zijn levensmiddelen en die positieve lijst is dan ook nodig. In de Duitse pers is gemeld dat er volgens u sprake was van duizenden stoffen die gecontroleerd zouden moeten worden. Ik hoop dat u in dit geval verkeerd bent geciteerd, want het zou een schandaal zijn als er daadwerkelijk duizenden stoffen in het veevoer terecht komen. De lijst moet worden beperkt en restrictief gehandhaafd worden. Als dan vanuit de industrie later de opmerking komt dat er een stof vergeten is en er tegelijkertijd ook een testrapport wordt overlegd, kan die lijst alsnog gecorrigeerd worden.
Het is uiteraard zo dat de positieve lijst niet meteen alle zorgen wegneemt. Als er mensen zijn die giftige stoffen die eigenlijk vernietigd moeten worden, in veevoer verwerken omdat dat goedkoper is, dan getuigt dat van een criminele opzet die dienovereenkomstig bestraft dient te worden. Daar wil ik echter direct aan toevoegen - en daar zijn wij het hier in het Parlement allemaal over eens - dat een verbod alleen niet voldoende is. Er moet ook bekeken worden welke stoffen precies verboden worden en wat er daarna met die stoffen gebeurt. Mevrouw Roth-Behrendt heeft er al op gewezen dat de afvalwetgeving en controleprocedures nauw verbonden zijn met elkaar en met hetgeen hier besproken wordt. Dat is ook nodig, want op die manier worden overlappingen voorkomen. Wij hebben al vaker meegemaakt dat stoffen die eigenlijk vernietigd hadden moeten worden, toch weer in diervoeder terecht kwam.
Wij moeten echter niet het kind met het badwater weggooien; deze opmerking is overigens bedoeld voor de Voorzitter. Wij hebben dat zojuist nog bij het onderwerp 'etensresten' gezien. Er moet, waar mogelijk, ook een goed recyclingsysteem tot stand gebracht worden. Ik was gisteren nog in een fabriek voor honden- en kattenvoer. Als je ziet hoe nauwgezet daar gecontroleerd wordt, kan de conclusie enkel luiden dat niet de controlevoorschriften bepalend zijn, maar de sancties die via het koopgedrag van de consumenten aan de industrie kunnen worden opgelegd.
Oomen-Ruijten (PPE-DE).
Voorzitter, mag ik me aansluiten bij hetgeen al door een groot aantal van mijn voorgangers is gezegd. Mag ik ook de Commissaris danken voor datgene wat hij gezegd heeft. Ik stel echter vast dat hij komt met een groot aantal maatregelen, maar dat hij niet spreekt over het allerbeste wat er gebeurd is, namelijk dat die boeren zelf ontdekt hebben dat er iets mis was met hun varkens, omdat hun zeugen niet wierpen en niet in verwachting konden raken. De boeren zelf hebben het ontdekt. Dat betekent dus dat we daar de allereerste les uit moeten trekken. Dat betekent dus dat we moeten weten dat het controlesysteem, hoe mooi we het ook hebben opgezet, tot dusverre heeft gefaald.
Bij al die mooie maatregelen die nu worden voorgesteld heb ik toch één overheersende vraag. Ik dacht dat mevrouw Roth-Behrendt het ook al gezegd heeft. Hoe verhoudt zich de afvalstoffenwetgeving tot hetgeen we doen met ons veevoer? Wie controleert wat? Als u zegt, mijnheer de Commissaris, dat mevrouw Wallström zegt, dat als de afvalstoffenwetgeving gehandhaafd zou zijn geweest, er geen probleem geweest was, dan moet u volgens mij aan de Ierse autoriteiten vragen waarom zij niet gecontroleerd hebben dat deze hormonen op ten onrechte bij een afvalverwerker terechtkwamen. Waarom hebben ze vervolgens aan de grens niet gecontroleerd dat deze hormonen geëxporteerd werden naar een bedrijf waarbij je toch op zijn minst in België al vraagtekens zou moeten zetten? Dat betekent dus dat de Ieren en de Belgen op dit punt grote steken hebben laten vallen.
Voorzitter, waarom - en ik zeg dat ook voor mijn eigen land - hebben we niet die bedrijven gecontroleerd waarvan we weten dat ze naast mest ook hun eigen voer produceren, en die toch al met grote vraagtekens kunnen worden omgeven? Hoe staat het met de productaansprakelijkheidswetgeving? Ik hoop dat diegenen die geschaad zijn ook geld zullen ontvangen van de overheden die verantwoordelijk zijn.

Müller, Emilia Franziska (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, voedingsmiddelen worden vandaag de dag op hoog niveau en met inachtneming van de meest uiteenlopende eisen geproduceerd. Ze worden in grote hoeveelheden aangeboden en zijn ook afkomstig uit een groot aantal landen van buiten de Europese Unie. De veiligheid en kwaliteit van onze levensmiddelen moeten met het oog op de bescherming van consumenten steeds de hoogste prioriteit hebben, aangezien deze aspecten van fundamenteel belang zijn voor de gezondheid en levenskwaliteit van de mens.
Toch hebben de schandalen in het verleden tot grote onzekerheid en angst onder de consumenten geleid. Ik vind het bijvoorbeeld onverantwoord als bedenkelijke farmaceutische bedrijven hun hormoonproducten verwijderen door deze in diervoeder en levensmiddelen te verwerken en zo de consumenten als levende afvalbak gebruiken. Ik vind het ronduit afschuwelijk te moeten horen dat een stof als medroxyprogesteronacetaat zelfs in suikersiroop en frisdranken terecht komt! Welke juridische stappen zijn inmiddels genomen, mijnheer de commissaris, om dergelijke praktijken in de toekomst te voorkomen?
Ik ben blij met de nieuwe Europese Autoriteit voor voedselveiligheid. Deze moet als een systeem voor vroegsignalering gaan functioneren, waardoor een efficiënt, gecoördineerd crisismanagement tussen de Commissie en de lidstaten ontstaat. Ik vind het belangrijk dat de controleprocedures binnen de Europese Unie naar behoren functioneren. Het netwerk zal niet alleen moeten uitgroeien tot een betere informatiebron, maar ook de meldplicht voor ondernemingen dient zo snel mogelijk ingevoerd te worden om ervoor te zorgen dat goederen en producten uit de markt kunnen worden genomen als zij schadelijk zijn.
Wat heeft de Commissie ondertussen gedaan om een en ander om te zetten, om een betere transparantie en traceerbaarheid te waarborgen? Wij willen dat consumenten beschermd worden, ook als het om importgoederen gaat! Daarom is het dringend noodzakelijk dat de controlesystemen voor voedingsmiddelen ook zo snel mogelijk worden ingevoerd in Midden- en Oost-Europa, met inbegrip van de landen waar op dit moment al levensmiddelen op basis van Europese normen worden geproduceerd. Om ervoor te zorgen dat consumenten zelf kunnen kiezen wat zij consumeren, hebben wij een praktische en duidelijke etikettering nodig van zowel de conventioneel geproduceerde als de genetisch gemanipuleerde voedingsmiddelen. Mijns inziens moeten we hiervoor zo spoedig mogelijk adequate voorbereidingen treffen.

Flemming (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, gezondheid en gezonde voedingsproducten zijn voor de bevolking van het allergrootste belang. Maar hoe weet ik als consument of een bepaald product gezond is? De buitenkant alleen zegt niet alles. Het is goed mogelijk dat een wormstekige appel veel gezonder is dan een glanzende, stralend ronde appel. De landbouw, en niet alleen die in Oostenrijk, sluit zich aan bij de principes van de voedselveiligheid, de traceerbaarheid en de hygiëne.
Voor mij vormt dit debat een aanleiding om een lans te breken voor de kleine boerenbedrijven. De schandalen spelen zich immers altijd weer af bij de grote, geïndustrialiseerde bedrijven die nauwelijks nog iets met het boerenbedrijf te maken hebben, maar de kleine bedrijven zijn natuurlijk volkomen afhankelijk van de leveranciers van het veevoer of van de veearts die allerlei hormonen of andere medicijnen kan voorschrijven.
Eén ding is duidelijk: de controleprocedures hebben gefaald. Wij kunnen wel van alles willen en zeggen: 'Laten we strengere regels maken?, maar als wij de bestaande regels al niet handhaven, wat zal er dan gebeuren met nog strengere regels? Die helpen echt niet. Welke wetgeving ook tot stand wordt gebracht, het blijven papieren regels als we ze niet handhaven. Het toezicht op de controleurs blijft volgens mij een taak van de Commissie. Dat kan niet op anderen afgewenteld worden. Goedkope voedingsmiddelen kunnen dan wel goed zijn voor de volgende verkiezingsuitslag, maar zij zijn niet goed voor de volksgezondheid en volgens mij begrijpt de bevolking dat heel goed.
Ik wil nogmaals benadrukken dat strenge controlevoorwaarden en een omvangrijke documentatieplicht absoluut van groot belang zijn als het om grote bedrijven gaat. Maar het is zinloos om ook kleine familieboerderijen daarmee op te zadelen. In concreto zou voor de zeer kleine verwerkingsbedrijven een strategie van meer informatie en motivatie en minder bureaucratie en documentatie toegepast moeten worden. Het is overduidelijk dat het niet alleen voor de toekomst van de boeren, maar voor de toekomstige gezondheid van de bevolking in de Europese Unie van het allergrootste is belang dat een nieuwe crisis met voedingsmiddelen wordt voorkomen. Het juiste middel daarvoor, mijnheer de commissaris, hebben wij volgens mij echter nog steeds niet gevonden.

Byrne
Mijnheer de Voorzitter, een aantal sprekers heeft verwezen naar het afvalprobleem en afvalbeleid. Wij zullen dit onderwerp later deze maand in het Parlement kunnen bespreken wanneer we de verordening inzake dierlijke bijproducten aannemen. Dit buitengemeen belangrijke stuk wetgeving zal ervoor zorgen dat vooral één essentieel gebied, dierlijke bijproducten, wettelijk beter geregeld is.
Er is door sommigen gerefereerd aan de positieve lijst. Daarover zal ik iets zeggen. Binnenkort zal de Commissie haar studie over de positieve lijst in het Parlement ter tafel leggen. Zij zal dan tevens haar standpunten aangaande de haalbaarheid van een dergelijke lijst ter discussie aan het Parlement voorleggen. Wij moeten er echter aan denken dat MPA niet op een positieve lijst zou staan. Een positieve lijst zou de recente besmetting dan ook niet hebben voorkomen. MPA hoort niet op de lijst te staan; het zal nooit worden goedgekeurd en om die reden is de positieve lijst niet het volledige antwoord. Ik heb er echter begrip voor dat enkelen onder u zeer graag willen dat op dit punt vooruitgang wordt geboekt, en vóór het eind van het jaar zal dit onderwerp dan ook in het Parlement besproken worden.
Een aantal afgevaardigden heeft ook de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid genoemd. Daar wordt nog steeds aan gewerkt, en zoals wij allen weten is de raad van bestuur inmiddels benoemd. Er zijn nadere stappen ondernomen met het oog op de benoeming van een uitvoerend directeur. De raad van bestuur zal zeer binnenkort, op 18 september, zijn eerste vergadering houden. Wij zouden makkelijker voortgang kunnen boeken inzake de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid, indien het Parlement de Commissie de subsidie ter beschikking zou stellen waarom zij gevraagd heeft. Ik weet dat er redenen zijn waarom het Parlement dit geld wil achterhouden, als pressiemiddel voor iets anders, en dat is wellicht terecht, maar wellicht ook niet. De oprichting van de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid verloopt er niet soepeler door en draagt er evenmin toe bij dat de Autoriteit haar werk kan doen. Ik doe een beroep op het Parlement zijn standpunt aangaande deze subsidie te herzien.
Er zijn door verschillende afgevaardigden nog enkele andere punten aan de orde gesteld, en ik hoop dat ik op alle punten kan ingaan, maar vergeeft u mij als dat niet lukt. De heer Bowis heeft het over groeibevorderaars gehad. Wij kunnen veilig stellen dat de besmetting waarover wij het vanmorgen hebben niet te wijten was aan onrechtmatig gebruik met als doel het gewicht van varkens te verhogen. Een dergelijk gebruik, dat wil zeggen het gebruik van hormonen als groeibevorderaars, is illegaal.
Zoals ik reeds gezegd heb, zal de Commissie binnenkort met een belangrijk voorstel voor controlemaatregelen komen. Dit is hoofdzakelijk gericht op het verbeteren van de tenuitvoerlegging van onze bestaande wetgeving. Ik ben met name van plan de straffen en boetes voor niet-naleving te verhogen.
Wij moeten zorgen dat het een dure en pijnlijke aangelegenheid wordt voor lidstaten en producenten indien zij verzuimen communautaire wetgeving ten uitvoer te leggen en na te leven.
Mevrouw Roth-Behrendt heeft een aantal zinvolle opmerkingen gemaakt. Zij heeft volkomen gelijk: afvalproducenten mogen diervoeder niet als vuilnisbak gebruiken. Verscheidene van de recente grote voedselveiligheidscrises hadden hun oorsprong in afvalbeheer: dioxine, de recente nitrofeencrisis in Duitsland, slib en nu MPA en BSE. Al deze crises houden verband met het diervoedervraagstuk.
Zoals ik al gezegd heb, moeten wij de contacten tussen de lidstaten verbeteren waar het gaat om de behandeling en verwijdering van afval - een omstreden kwestie in enkele lidstaten, maar desalniettemin een kwestie die moedig en doeltreffend ter hand moet worden genomen.
De heer Mulder noemde het Voedsel- en Veterinair Bureau. Dit bureau ziet op prijzenswaardige wijze toe op naleving van communautaire wetgeving. De verslagen van het VVB blijven de aandacht vestigen op de ernstige tekortkomingen in de tenuitvoerlegging van wetgeving. Meer middelen zouden welkom zijn, maar dat is een zaak voor de begrotingsautoriteit. Ik ben niet erg gelukkig met de wijze waarop men op een aantal gebieden gevolg heeft gegeven aan de aanbevelingen van de Voedsel- en Landbouworganisatie van de VN. Om die reden zal de Commissie een nieuw voorstel presenteren om de controlemaatregelen te verbeteren. Zoals ik reeds herhaaldelijk heb gezegd, moeten we het niet-eerbiedigen van communautaire wetgeving tot een pijnlijke en dure aangelegenheid maken.
De heer Mulder had het eveneens over een kwaliteitskeurmerk. Een keurmerk kan zijn waarde hebben, maar het heeft ook zijn beperkingen. Evenals wetgeving zijn kwaliteitskeurmerken slechts doeltreffend indien wordt voldaan aan de kwalificatievoorwaarden. In Nederland, bijvoorbeeld, beloofden voederfabrikanten in het kader van hun kwaliteitsborging uitsluitend veilige ingrediënten te gebruiken. Het mag duidelijk zijn dat zij er niet in zijn geslaagd deze belofte na te komen. Kwaliteitskeurmerken kunnen dus nuttig zijn, maar ze hebben hun beperkingen.
De heer Whitehead verwees naar het systeem voor vroegsignalering op communautair niveau; dit systeem heeft zeer effectief gefunctioneerd tijdens de recente voedselveiligheidscrises. In een aantal gevallen - niet alleen in dit geval, maar ook in de nitrofeenzaak - heeft het systeem uiterst effectief gewerkt. De problemen deden zich voor op het nationale niveau. Zoals de heer Whitehead al te berde bracht, ging er bij het informeren van de nationale autoriteiten duidelijk het een en ander mis tijdens de recente nitrofeencrisis in Duitsland. De federale structuur van een aantal van onze lidstaten is zeer vaak debet aan dergelijke miscommunicatie. De heer Staes wees er ook op dat de lidstaten die een federale structuur hebben werkelijk hun systemen voor vroegsignalering eens onder de loep moeten nemen met het oog op een betere aansluiting bij het communautaire niveau. De Commissie heeft de lidstaten bijvoorbeeld onmiddellijk ingelicht toen zij van deze nitrofeenbesmetting hoorde.
Mevrouw Oomen-Ruijten heeft vervolgens een aantal zaken aan de orde gesteld waarop ik graag wil ingaan. Commissaris Wallström en ik hebben de Ierse autoriteiten verzocht om een volledig en uitvoerig antwoord op onze vragen omtrent hun naleving van de relevante communautaire wetgeving. Krachtens deze wetgeving moet de verplaatsing van farmaceutisch afval officieel worden gemeld, hetgeen in dit geval niet gebeurd lijkt te zijn. Ik verwacht het antwoord van de Ierse autoriteiten later deze maand en zal dan op dit onderwerp kunnen terugkomen. Wanneer dat antwoord komt zullen wij het nauwkeurig bestuderen en eventuele nadere maatregelen zullen op dat moment getroffen worden.
De Voorzitter.
Dank u wel, commissaris Byrne.
Het debat is gesloten.

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0224/2002) van mevrouw Van Brempt, namens de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport, over de mededeling van de Commissie over een Europese ruimte voor levenslang leren realiseren (COM(2001) 678 - C5-0165/2002 - 2002/2073(COS)).

Van Brempt (PSE)
Commissaris, Collega's, Voorzitter, we bespreken hier vandaag een verslag over een ruimte voor levenslang leren. Dit verslag past in het proces waarmee we enkele jaren geleden al gestart zijn en waaraan bijvoorbeeld op de Europese Raden in Stockholm en Lissabon reeds aandacht werd besteed. Maar vooral de Raad van Feira heeft geconcludeerd dat levenslang leren cruciaal zal zijn in de ontwikkeling van onze Europese samenleving voor wat betreft sociale samenhang, kansen op de arbeidsmarkt en dergelijke meer. In dat kader is de lidstaten, de Commissie en het Parlement ook gevraagd om strategieën en een beleid te ontwikkelen. In dat kader zien we de mededeling van de Commissie nu, maar vooral ook het memorandum dat daarvóór werd gepubliceerd.
Wat zijn nu - en daarvoor wil ik even mijn tijd nemen - de aandachtspunten die het Europees Parlement in zijn verslag naar voren schuift? Laat me beginnen met de beginselen waarop het concept van levenslang leren zou moeten stoelen. Dat is niet onbelangrijk. Er wordt vaak over gepraat maar doen we dat ook vanuit gelijke uitgangspunten? Reeds in het eerste verslag van het Parlement hebben we een aantal punten onderstreept. Ik geef ze u snel mee.
Het eerste is de democratisering en het gelijkheidsbeginsel - naar mijn mening van cruciaal belang. Als we via levenslang leren er niet in slagen dat er een betere en gelijke toegang komt tot onderwijs en vorming, dan falen we. Iedereen weet dat er al een ontzettend grote kloof gaapt tussen de hoog en de laag opgeleiden. Als we die niet kunnen dichten en daar niet in slagen via levenslang leren dan falen we.
Een tweede cruciaal beginsel is eigenlijk het recht op individuele zelfontplooiing. Het gaat hier niet alleen over levenslang maar ook over levensbreed leren. Het gaat hier om het recht om te werken aan de individuele zelfontplooiing, en dan niet alleen arbeidsmarktgericht. Daarnaast moeten we een goede balans vinden tussen een recht dat we moeten creëren voor onze burgers, een recht dat je als overheid - ook via onze middelen - moet kunnen waarmaken enerzijds, en de plichten en de verantwoordelijkheid van het individu anderzijds.
Een tweede absoluut belangrijk aspect, waar we nog heel veel werk aan hebben - en ik kijk dan vooral naar de Commissie - is het formele en het informele leren. Het formele leren is heel belangrijk in de Unie, omdat we ervoor moeten zorgen dat het diploma van onze burgers ook erkend wordt in de andere lidstaten. Dat ze weten dat hun diploma daar evenveel waard is. Daarvoor stelt de Commissie het Europees curriculum vitae voor en later het portefeuillesysteem. Dat is goed, maar ik vind het wat vaag en ik mis ook zeer sterk de link met het informele leren.
Dat informele leren is nu net het cruciale aspect in het hele verhaal. We moeten ervoor zorgen dat we die informele competenties of die elders verworven competenties kunnen valideren, certifiëren en ook controleren. Want dit is opnieuw het grote verschil tussen degenen die een diploma hebben en dan verder bouwen op dat diploma, en degenen die dat niet hebben, die al uit de boot gevallen zijn. Die kunnen we meetrekken door het informele leren te erkennen. Wat dat betreft heeft de Commissie nog wél veel werk, mevrouw de Commissaris, want we staan daar eigenlijk nog nergens. En ik verwacht - en ik denk mijn collega's met mij - dat u daarvoor samen met de lidstaten de nodige instrumenten ontwikkelt.
Ik heb het al over individuele zelfontplooiing gehad en het feit dat het niet alleen om levenslang, maar ook levensbreed leren gaat. In mijn eerste verslag, en nu ook in het tweede verslag, heb ik het concept van de individuele leerrekening geïntroduceerd. We vragen heel expliciet aan de Commissie om dat te onderzoeken en om samen met de Europese Investeringsbank te kijken of we geen middelen kunnen vrijmaken om te investeren in wat ons toch zo kostbaar is, namelijk ons menselijk kapitaal.
Ik eindig met een aantal kritische noten. Ik zie dat we in de Unie in staat zijn om duidelijke doelstellingen te formuleren of zelfs doelstellingen af te dwingen. Denk maar aan de Maastrichtnorm, aan de werkgelegenheidstrategieën, aan de benchmarks. Als we het hebben over wetenschappelijk onderzoek dan durven we ook een benchmark naar voren te brengen. Maar voor onderwijs en voor levenslang leren hebben we daartoe blijkbaar niet de politieke moed. Ik maak me daarover eigenlijk zorgen want ik denk toch dat het van cruciaal belang is dat we dat wel doen.
Ter afsluiting wil ik nog het volgende zeggen. We moeten ook absoluut op zoek naar een nieuw woord want 'levenslang leren? klinkt in mijn oren als een straf. Als we tegen onze jongelui die van school komen moeten zeggen: je hebt nu goed gestudeerd, je hebt nu je diploma en nu mag je voor de rest van je leven nog wat gaan leren dan is dat niet motiverend. We mogen de mooiste teksten schrijven en het mooiste beleid ontwikkelen, als onze mensen en onze studenten daar niet in willen meegaan, dan vrees ik, mevrouw de Commissaris, dat het alleen maar bij woorden zal blijven en niet tot daden zal komen. En dat is nu net wat we moeten vermijden. Dus misschien moeten we maar een communicatiebureau inschakelen dat een nieuw woord ontwikkelt voor levenslang leren.

De Voorzitter.
Wij hebben hier zoveel mensen die ons kunnen helpen dat wij geen extern bureau nodig hebben. Ik weet zeker dat iemand ons de juiste term kan geven.

Reding
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, ik wil allereerst de commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport - en in het bijzonder de rapporteur - bedanken voor hun inzet en de constructieve kritiek die ze hebben geleverd. Het onderhavige verslag benadrukt - stellig ten overvloede - dat dit Parlement groot belang hecht aan onze acties op het gebied van levenslang leren.
Ik ben verder blij dat het Parlement zijn steun uitspreekt voor de algemene beginselen die in de mededeling van de Commissie zo sterk benadrukt worden. Ik denk dan in de eerste plaats aan de wijdere doelstellingen die we door levenslang leren nastreven, en het idee dat iedere - ik herhaal: iedere - burger toegang moet hebben tot onderwijs en levenslang moet kunnen leren. We zijn ons ervan bewust dat we op dit moment nog een eind van dat doel verwijderd zijn: slechts acht procent van de Europese volwassenen heeft toegang tot levenslang leren, terwijl twee op de tien jongeren het onderwijssysteem verlaten zonder enige kwalificatie. Dit gebeurt in alle lidstaten en het is beslist onaanvaardbaar. Ik stel daarom met tevredenheid vast dat de meeste ministers zich nu, bij het begin van het nieuwe schooljaar, met dit probleem zijn gaan bezighouden, want het is gewoonweg schandalig. Er moet dus een oplossing worden gevonden voor twee problemen: onderwijs en levenslang leren. Om die doelstelling te bereiken, moeten alle betrokkenen worden gemobiliseerd en alle nodige financiële middelen worden vrijgemaakt.
Het Parlement brengt in dit verslag een groot aantal punten aan de orde. Ik wil drie van die punten iets nader belichten: fundamentele vaardigheden, investeringen en de Europese ruimte voor onderwijs en levenslang leren. Onze doelstelling met betrekking tot de fundamentele vaardigheden is heel duidelijk: iedere Europeaan moet over deze vaardigheden beschikken om zo te kunnen leren, werken en leven in de kennismaatschappij. Ik zeg 'leven?, want het gaat hier ook om zelfontplooiing en het vermogen binnen onze democratische maatschappij een functie te vervullen. Ik denk hierbij vooral aan de meest achtergestelde groepen - ook zij moeten leren lezen, schrijven en rekenen. Bekend is echter dat analfabetisme nog steeds een enorm probleem vertegenwoordigt. Zoals mevrouw Hermange in dit verslag heeft aangegeven vormt het niet beheersen van deze fundamentele vaardigheid de belangrijkste hindernis op weg naar de sociale integratie. Naast het analfabetisme noem ik de digitale kloof tussen diegenen die toegang hebben tot de nieuwe technologieën en degenen die dat niet hebben. Sta mij dus toe dat ik wederom een van mijn stokpaardjes van stal haal - het niet leren van vreemde talen en gebrekkige persoonlijke en sociale vaardigheden.
De lidstaten en de Commissie houden zich op dit moment in het kader van de tenuitvoerlegging van het werkprogramma over de doelstellingen van onderwijs- en opleidingssystemen bezig met dit onderwerp, fundamentele vaardigheden. Samen hebben we de belangrijkste fundamentele vaardigheden geïdentificeerd en er zal nu een uitwisseling van beste praktijken plaatsvinden, zodat we samen kunnen bekijken wat wel, en wat niet werkt. We kunnen dan ook vaststellen wat bepaalde groepen moeten kunnen, en welke vaardigheden iedereen moet beheersen. De conclusies van dit onderzoek zullen worden opgenomen in een interim-verslag dat door de Onderwijsraad en de Commissie doorgestuurd zal worden naar de in de lente van 2004 te houden Europese Raad. Zoals beloofd, mijnheer de voorzitter van de cultuurcommissie, zal uw commissie bij dit werk betrokken worden.
Het tweede punt waar ik het over wil hebben, is de financiering. Het gaat hier, zoals u weet, om een heel delicaat onderwerp, dat in principe onder de verantwoordelijkheden van de lidstaten valt. Als we een heus systeem voor levenslang leren willen opzetten, en verlangen dat onze politieke ambities in concrete acties worden omgezet, dan moeten we behalve op de lidstaten ook op de sociale partners kunnen rekenen. Inderdaad, mevrouw de rapporteur, als we het hebben over levenslang leren, stappen we buiten het kader van het formele onderwijs. We hebben hier te maken met informeel onderwijs, en dat betekent dat we partners moeten zoeken buiten het traditionele schoolsysteem.
We moeten beginnen met het definiëren van nationale strategieën. De lidstaten hebben op dit vlak reeds grote vorderingen gemaakt - vooral die lidstaten die aanvankelijk het meest achter liepen. We moeten nu proberen deze strategieën op elkaar af te stemmen en ze omzetten in concreet beleid. Ik zal u eerlijk vertellen dat het nu juist die samenhang is die zo vaak ontbreekt. Daarom moeten we de partnerschappen die in het verslag genoemd worden ontwikkelen. De zorg voor levenslang leren is namelijk een gedeelde verantwoordelijkheid: de nationale strategieën moeten op alle niveaus - en dus ook lokaal niveau - aansluiting vinden bij degenen die op dit gebied actief zijn, en dan vooral de sociale partners. De pogingen in deze richting zijn niet erg consistent en onvoldoende krachtig.
Mijn derde punt betreft de Europese ruimte. De verantwoordelijkheid voor het in praktijk brengen van dit beleid berust uiteindelijk bij de lidstaten, maar de Gemeenschap heeft hier wel degelijk een rol. Ze moet een Europese ruimte voor onderwijs en opleiding creëren, gericht op levenslang leren. Binnen die ruimte moet elke burger - ongeacht het land van herkomst - zijn of haar kwalificaties en vaardigheden kunnen gebruiken, of dat nu is om te studeren, om een opleiding te volgen, om te werken of anderszins actief te zijn, of eenvoudigweg om te leven. We weten echter - we hebben daar vaak genoeg over gesproken - dat er nog veel hindernissen weggenomen moeten worden, eer we zo'n ruimte kunnen scheppen. Vooral de erkenning van kwalificaties is een groot probleem.
Er is op dit terrein dus het één en ander bereikt, en ik kan u verzekeren, geachte afgevaardigden, dat de Commissie hard werkt aan deze kwestie van de erkenning van kwalificaties. De bedoeling is dat we zo - zeker binnen de sfeer van het beroepsonderwijs - nieuwe perspectieven openen en nieuwe, gemeenschappelijke werkwijzen vinden.
Er is een politiek initiatief genomen om de samenwerking tussen de lidstaten op het gebied van beroepsonderwijs te verbeteren. Naar dat initiatief wordt meestal verwezen met de term 'proces van Brugge?, omdat de ministers en de Commissie daar, in het schone Brugge, voor deze koers gekozen hebben. Er worden nu projecten verwezenlijkt, zoals dat van de voormalige Franse minister Mélenchon - een project dat als voorbeeld kan dienen. Er worden ook nieuwe initiatieven ontwikkeld, en dat betekent dat er schot in zit. Ik kan u dus garanderen dat de regeringen ondanks alle problemen toch de hier beschreven richting opgaan. Ze hebben heel goed begrepen dat dit een absolute noodzaak is.
Tijdens de volgende, in november te houden Raad Onderwijs moet er een resolutie worden aangenomen. Over diezelfde resolutie zal ook gedebatteerd worden door de regeringen van de dertig OESO-landen, wanneer deze elkaar aan het einde van dit jaar ontmoeten. We gaan deze kwestie, onderwijs en levenslang leren, dus ook bespreken met onze toekomstige partners.
Ik wil daar voor mijzelf nog graag het volgende aan toevoegen: de onder mij ressorterende diensten zijn nu bezig met de tenuitvoerlegging van de mededeling. Nog voor het einde van dit jaar zal er een Europese website gereed zijn over de mogelijkheden binnen het onderwijs. Bovendien zullen we de nu volgende weken een aantal andere acties van start laten gaan, zoals het opzetten van netwerken van Europese onderwijsregio's en de consolidering van een database met beste praktijken. Dat zijn heel concrete acties - we hebben de problemen immers geanalyseerd, zodat we weten waar we precies aan toe zijn. We weten dus wat ons te doen staat; dan is het nu tijd voor actie!
Zorba (PSE)
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, waarde collega's, wij zijn het er denk ik allen over eens dat levenslang leren een belangrijk beleidsinstrument is, en ik wil collega Van Brempt dan ook van harte gelukswensen. Zij heeft met enkele grote waarheden voor de dag durven komen. Alhoewel wij het roerend met elkaar eens zijn, en allen toegeven dat er een band gelegd moet worden tussen scholing en levenslang leren enerzijds en de arbeidsmarkt anderzijds is er een probleem, een leemte. Alles is gebaseerd op opleiding, maar juist de opleiding heeft te kampen met grote problemen, en met scholing kan men de gebreken van een slechte opleiding niet opvangen. Er bestaan bovendien, zoals ook in het verslag staat, grote verschillen tussen de lidstaten op opleidingsgebied, en daarom hebben wij ook zulke grote problemen en tekortkomingen op het gebied van het levenslang leren.
Het is een teken aan de wand dat wij er nog steeds niet in geslaagd zijn overeenstemming te bereiken over de fundamentele vaardigheden die iemand via opleiding moet verwerven. Telkens wanneer de OESO gegevens publiceert ontstaat ongerustheid. Er zijn landen die de aangelegde criteria dan het liefst negeren. Bovendien moeten wij vaststellen dat de opleidingsstelsels aan verandering en verbetering toe zijn. Wat doen wij als Europese Unie daar echter aan? Wij proberen het een en ander te coördineren, maar veel meer doen wij niet. Mijns inziens is dit een grote tekortkoming in ons beleid.
Wat doen de lidstaten nu voor hun strategie op het gebied van het levenslang leren? Tenminste de helft van de lidstaten heeft geen uitdrukkelijke strategie, ofschoon die broodnodig is om economische ontwikkeling te bewerkstelligen, de situatie van het bedrijfsleven te verbeteren, de mobiliteit te bevorderen en de programma's voor de bestrijding van de werkloosheid te versterken.
Mijns inziens is het hoog tijd dat de lidstaten gaan vaststellen hoeveel uitgaven noodzakelijk zijn. Verder moet men de inspanningen op het gebied van het 'levenslang leren? indien mogelijk toespitsen op niet-bevoorrechte groepen, op ongeschoolde werknemers en degenen die nauwelijks aan studeren zijn toegekomen, op werklozen en natuurlijk op immigranten.

Schmid, Herman (GUE/NGL)
Mevrouw de Voorzitter, wij houden ons bezig met het maken van lange lijsten met wensen. Wij praten over de toekomstige kennismaatschappij en levenslang leren en er zijn geen grenzen aan onze wensen. Dit is echter een soort roofpolitiek, omdat de werkelijkheid van het onderwijsbeleid in de lidstaten er heel anders uit ziet. Er moeten prioriteiten worden gesteld en de uitgaven voor het onderwijs moeten worden afgewogen tegen andere uitgaven. Nu men op het onderwijs bezuinigt, heeft het geen zin om onze lange verlanglijsten te bespreken.
Wij moeten prioriteiten stellen in plaats van lange lijsten opstellen. Wij moeten de prioriteit geven aan de belangrijkste uitgavenposten. Ik ben het eens met degenen die vinden dat wij voorrang moeten geven aan de behoeften van de laaggeschoolden. Zonder compensaties vergroot het onderwijs namelijk het verschil. Ik wil met name twee aspecten onder de aandacht brengen die ik belangrijk vind en die wellicht enigszins onderbelicht zijn op onze lijsten.
Ten eerste bestaat er veel behoefte aan herscholing voor een nieuw beroep. Een training hier, een cursus daar en wat bijscholing zetten geen zoden aan de dijk. Mensen met een beroep waar geen behoefte meer aan is, zoals landarbeiders, bosarbeiders of vissers, moeten omgeschoold worden naar een beroep in de groeiende dienstensector. Een cursus van zes weken is niet genoeg om een dergelijke overgang te maken, maar daar zijn langdurige opleidingsprogramma's voor nodig, die echter behoorlijk kostbaar zijn, waardoor het moeilijk is om er politieke steun voor te vinden. Het is echter erg belangrijk dat ze er komen, omdat Europa grote herstructureringsproblemen te wachten staan, die een grote verschuiving van beroepen zullen vereisen.
Ten tweede wil ik lerende organisaties of scholing als onderdeel van het arbeidsproces aankaarten. Dit wordt weliswaar genoemd in de toelichting van de Commissie, maar ik wil het extra benadrukken. Omdat wij weten dat het voor een heleboel opleidingen moeilijk zal zijn om financiële middelen te krijgen, is het van groot belang om organisatie- en arbeidsvormen te creëren die ruimte bieden aan continue training, scholing en onderwijs als onderdeel van het arbeidsproces. Het is moeilijk om mensen naar cursussen te sturen, maar het is misschien makkelijker, goedkoper en beter om ervoor te zorgen dat mensen op het werk iets kunnen leren. Neem bijvoorbeeld de nieuwe IT-sector. Alle kleine IT-bedrijven die in de jaren negentig opkwamen, konden het zich veroorloven om hun werknemers op de werkplek te laten experimenteren en hun kennis te laten vergroten, en de IT-sector was succesvol. Dit is iets waaruit we lering kunnen trekken.

Karamanou (PSE)
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, het lijdt geen twijfel dat door de mondialisering en de razendsnelle ontwikkelingen in de wetenschap en de technologie een nieuwe situatie is ontstaan en voortdurende kennisvernieuwing via levenslang leren een absolute voorwaarde is geworden voor een optimale inzet van het menselijk potentieel. Daarom moet er zo snel mogelijk een Europees beleid komen ter stimulering van het levenslang leren. Ik wil dan ook de commissaris gelukwensen met haar initiatieven en de rapporteur bedanken voor haar uitstekende verslag.
Als rapporteur voor advies van de Commissie rechten van de vrouw moet ik duidelijk maken dat van een echt beleid voor levenslang leren pas sprake kan zijn als daarin rekening wordt gehouden met de nieuwe realiteit, met de situatie die is ontstaan door de massale intrede van vrouwen op de arbeidsmarkt. De vrouwen zijn de meest dynamische ontwikkelingsfactor. U weet immers dat twee derde van de nieuwe arbeidsplaatsen die in de komende tien jaar worden gecreëerd, naar vrouwen zal gaan. Daarom moet bij de uitwerking van ongeacht welk beleid rekening gehouden worden met de noodzaak van mainstreaming, en moeten er maatregelen worden genomen om een eind te maken aan de directe en indirecte discriminatie van vrouwen. Discriminatie van vrouwen is trouwens funest voor de duurzame ontwikkeling en het mededingingsvermogen van de economie.
Bij de uitwerking van een actief beleid voor levenslang leren moet de aandacht vooral zijn toegespitst op het vrouwelijk arbeidspotentieel, oftewel op de participatie van de vrouwen, op de verbetering van hun vaardigheden en de uitbreiding van hun beroepsmogelijkheden, op de betrokkenheid van de vrouwen bij de besluitvorming en op een evenwichtige vertegenwoordiging van beide geslachten in de exacte wetenschappen en de nieuwe technologie. Bovendien moet een einde worden gemaakt aan de scheidslijn op de arbeidsmarkt tussen de twee geslachten.
U sprak, mevrouw de commissaris, over een digitale kloof. Vooral vrouwen komen voor die kloof te staan. Er moeten specifieke maatregelen worden getroffen voor de meest kwetsbare groepen van vrouwen, zoals immigranten, plattelandsvrouwen en oudere vrouwen.
Last but not least: het mainstreamingsbeleid en de combinatie van privé- en beroepsleven moeten onderdeel gaan vormen van het algemeen beleid voor levenslang leren.

Gutiérrez-Cortines (PPE/DE).
Mijnheer de Voorzitter, vele malen reeds is het levenslang leren aangemerkt als prioritaire doelstelling. Ik vind echter dat de moeite die Europa zich getroost, niet spreekt uit de resultaten. Het blijkt uiterst moeilijk deze criteria - een kwaliteitsbeoordelingssysteem en een op het levenslang leren afgestemd aanbod per type onderwijs - in te voeren. Deze criteria zijn nodig om van het levenslang leren een gemeenschappelijk goed te maken waar mensen in elke levensfase gebruik van kunnen maken.
Wij moeten daarom denken aan maatregelen die resulteren in meer controle en meer inspectie, en waarin de kwaliteitsindicatoren per type helder worden gedefinieerd. Bovendien lijkt het me van het allergrootste belang dat deze opleidingen geboden worden op het gehele grondgebied. Vaak beperkt het aanbod zich namelijk tot de grote steden. Plattelandsgebieden en verafgelegen regio's vallen meestal buiten de boot.
Ik denk dat wij ons beleid van nu af aan moeten richten op nabijheid, toegankelijkheid. Echte duurzame ontwikkeling houdt in dat wij het onderwijs bij de mensen brengen, dat wij het onderwijs flexibeler maken. Bovendien klagen de bedrijven steen en been over het gebrek aan geschoold personeel en kampen wij met een werkloosheid die, gelet op het huidige economische niveau, zeer hoog te noemen is. Vandaar dat het scholingsaanbod het gehele grondgebied moet beslaan. Zo voorkomen wij dat mensen, om onderwijs te genieten, moeten afreizen en ontworteld raken, iets wat talloze vrouwen is overkomen.

Iivari (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, waarde collega's, na de Top van Lissabon is onderwijs een steeds belangrijker onderdeel van de Europese strategie geworden. Commissaris Reding heeft op geslaagde wijze omschreven dat er wat het onderwijs betreft een stille revolutie plaatsvindt. Die omschrijving geldt ook in negatieve zin. Het Europees Parlement en de parlementaire commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport hebben nauwelijks een rol gespeeld bij het stellen van doelen voor het onderwijs. Bovendien heeft de in het onderwijs ingevoerde procedure van open coördinatie de kern van het debat verschoven van de democratisch gekozen instellingen naar de bestuursambtenaren. Het is goed dat wij door het verdienstelijke verslag van Kathleen Van Brempt hier in de plenaire vergadering nu over levenslang leren kunnen spreken.
Een economie die gebaseerd is op de kennis en vaardigheid van mensen is succesvoller naarmate het menselijk potentieel beter wordt ingezet. Er voor zorgen dat alle burgers zo goed mogelijk de ontwikkelingen bij kunnen houden is behalve een ethisch duurzaam ook een verstandig en praktisch beleid. Levenslang leren is van steeds groter belang voor de betrokkenheid van de burgers, het verbeteren van de werkgelegenheid en het vervangen van arbeidskrachten. Het zal de werkgelegenheid en de motivatie ten goede komen als er een duidelijker verband wordt gelegd tussen levenslang leren en de kwalificaties waaraan de arbeidsmarkt behoefte heeft. Ik wil toch het punt in het verslag van de Cultuurcommissie onderstrepen waarin gesteld wordt dat levenslang leren niet slechts een maatschappelijke noodzaak is. Het dient ook een maatschappelijk recht te zijn voor eenieder, ongeacht leeftijd, geslacht of sociale achtergrond.
Gelijkwaardig onderwijs is om vele redenen een vrij moeilijk te realiseren doel. Juist het onderwijs is echter de weg naar gelijkwaardigheid. Ik wil daarom de noodzaak onderstrepen om specifieke doelen te stellen, zodat bij het levenslang leren personen worden betrekken die hun middelbare opleiding niet hebben afgerond, ongeschoold zijn, speciale behoeftes en leerproblemen hebben of die zich in een sociaal zwakke positie bevinden. Men mag niet vergeten dat hoogwaardig basisonderwijs het fundament legt voor levenslang leren. Het is niet erg realistisch te spreken van bijvoorbeeld veeleisende vaardigheden op het gebied van informatietechnologie als men niet beschikt over voldoende lees-, schrijf-, en rekenvaardigheid.
Hoewel het verzorgen van onderwijs onder de verantwoordelijkheid van de lidstaten valt, hebben wij concrete Europese doelen en maatregelen nodig. De mededeling van de Commissie is een stap in de goede richting. Wij moeten ook streven naar consensus over wat de in Lissabon genoemde basisvaardigheden - kennis van informatie- en communicatietechnologieën, vreemde talen, exacte wetenschappen, ondernemerschap en sociale vaardigheden - in feite inhouden. De doelen zijn makkelijker haalbaar als wij weten wat wij nastreven.

Sanders-ten Holte (ELDR).
Voorzitter, mevrouw de Commissaris, collega's, in 1996 hadden we het Europees jaar voor levenslang leren. Nu zijn we in 2002 en in Nederland zijn ruim een miljoen mensen nog functioneel analfabeet. Ik denk dat het in andere lidstaten niet zoveel beter zal zijn. Het is dan ook niet voor niets dat de Europese Unie - en mijn complimenten aan mevrouw de Commissaris - hier ook zoveel aandacht aan besteedt. Misschien is het een goed idee om na de top in Johannesburg een wereldtop in Brussel te organiseren over functioneel analfabetisme.
Na het memorandum en het bepalen van de strategie en de prioriteiten zijn we nu toe aan het realiseren van een Europese ruimte voor levenslang leren. Dat heeft mijn warme ondersteuning. Mijn fractie heeft de vorige verslagen van de rapporteur steeds gesteund en ik wil haar nu dan ook graag bedanken voor haar gedegen verslag. Toch nog twee kleine opmerkingen.
Permanente educatie is een veelomvattend begrip en kan gaan van het aanleren van de juiste omgangsvormen tot zeer technische bijscholingscursussen, van kleuteronderwijs tot universitaire opleidingen. Iedereen kan zich ermee bezighouden, alle overheden, alle openbare instellingen. Toch wil ik erop hameren dat we hierbij de kwaliteit van het onderwijs niet uit het oog mogen verliezen. Wellicht moet hiervoor een kwaliteitsevaluatieprogramma worden opgezet zoals in het reguliere onderwijs. Ik steun dan ook de oproep om op Europees niveau informatie, ervaringen en beste praktijken uit te wisselen en om een Europese gegevensbank op te zetten en bij te houden. Hierbij is uiteraard de steun van de Europese Commissie onontbeerlijk. Bovendien kan men op deze wijze uiteindelijk tot een wederzijdse erkenning komen van behaalde studiepunten, certificaten en diploma's, en dat is héél belangrijk voor de mobiliteit.
Verder wil ik wijzen op het belang van de eigen verantwoordelijkheid van de burger voor zijn opleiding. Hij of zij moeten beslissen of ze daaraan werken en zo hun kansen op de arbeidsmarkt vergroten.

Caudron (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, beste collega's, ik heb gisteren enige woorden gewijd aan het Europees burgerschap, en nu mag ik vandaag namens de GUE/NGL iets zeggen over de Europese ruimte voor onderwijs en opleiding. Het verband tussen deze twee onderwerpen is duidelijk - de Europese Raad van Feira heeft er reeds op gewezen. Daar is vastgesteld dat levenslang leren één van de fundamenten vormt voor de ontwikkeling van het burgerschap.
Beste collega's, iedereen vindt dat onderwijs en opleidingen voor allen toegankelijk moeten zijn, opdat we allemaal onze plaats binnen de maatschappij kunnen vinden. We moeten echter vaststellen dat deze doelstelling nog lang niet behaald is. De ongelijkheid wordt namelijk groter zodra men in het onderwijssysteem belandt, en dat leidt maar al te vaak tot vroegtijdige schoolverlating en - later - tot sociale uitsluiting. Dat is een duivels mechanisme. We moeten daarom op Europees niveau een gecoördineerde strategie ontwerpen, om zo te garanderen dat alle Europese burgers een zeker minimum aan onderwijs kunnen genieten. En dan hebben we het over een aanvaardbaar en voldoende niveau. De mededeling van de Commissie probeert aan die ambitieuze eis tegemoet te komen. Een aantal van de ingediende voorstellen is zeker de moeite waard, ook al zullen ze moeten worden uitgewerkt en aangevuld met de maatregelen die onze collega heeft voorgesteld in het verslag waarover we nu gaan stemmen.
Wij zijn blij dat de Commissie iedereen - en dus ook voortijdige schoolverlaters - het recht wil geven fundamentele vaardigheden te ontwikkelen via een systeem van gratis compenserend onderwijs op latere leeftijd. Wij vinden dat de Commissie in nauwe samenwerking met de lidstaten een Europees kader moet definiëren, waarin precies wordt vastgelegd over welke fundamentele vaardigheden leerlingen moeten beschikken. Wat verder opleiding betreft: ik schaar mij achter al degenen die vinden dat de Europese Commissie een duidelijke strategie moet formuleren en voldoende middelen moet vrijmaken om dit project, levenslang leren, te bekostigen.
Als we een Europese onderwijsruimte willen scheppen, moeten wij ervoor zorgen dat iedereen gelijke rechten op onderwijs en beroepsvorming krijgt, en dat moeten we zien te bereiken door nauw met de sociale partners samen te werken. Onze bijzondere aandacht moet daarbij naar vrouwen uitgaan.
Programma's voor de insluiting van migranten moeten toegankelijk zijn voor migrantenkinderen die de leerplichtige leeftijd nog niet bereikt hebben.
Ik sluit af met mijn hartelijke gelukwensen voor onze collega, mevrouw Van Brempt. We danken haar voor al het werk dat ze in dit verslag heeft gestopt, en het feit dat ze er opnieuw op gewezen heeft dat levenslang leren niet alleen een sociale noodzaak is, maar ook een belangrijk sociaal recht.

Ahern (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, wij zijn in de eenentwintigste eeuw afhankelijk geworden van wat wij een kenniseconomie en de informatiemaatschappij noemen. Niet iedereen heeft echter toegang tot deze kennis. De voorstellen voor levenslang leren zijn het begin van een antwoord op deze tekortkoming, maar ook niet meer dan het begin. Het is niet alleen maar een kwestie van het aanleren van bepaalde beroepsvaardigheden, hoewel mensen met een lage opleiding meer risico lopen werkloos te worden en met name dergelijke vormen van ongelijkheid op onderwijsgebied moeten worden bestreden, zowel bij vrouwen als bij mannen.
Een beroepsopleiding kan een gebrekkige opleiding niet vervangen en het aanzienlijke gevaar bestaat dat degenen die al een stevige opleidingsbasis hebben nog meer zullen profiteren van levenslang leren en dat zij die een dergelijke basis ontberen verder gemarginaliseerd zullen raken. Dit dient nadrukkelijk een aandachtspunt te zijn.
De voorstellen zijn bemoedigend, maar het is allesbehalve duidelijk hoe zij uitgevoerd en gefinancierd zullen worden. Hier heeft de rapporteur uitstekend werk verricht door de tamelijk vage voorstellen concreter te maken. Dat de voorstellen vaag zijn is de commissaris niet aan te rekenen; haar inzet staat buiten kijf. Het is te wijten aan het ontbreken van een duidelijke Europese verantwoordelijkheid, waardoor lastig is het onderwijs in de lidstaten te coördineren.

Blokland (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, volgend jaar hoop ik zestig te worden. Een leeftijd waarvan ik vroeger dacht dat je dan rustig op je pensioen kon gaan wachten. Maar het tegendeel is waar. Ik moet juist telkens nieuwe dingen leren om mijn werk te kunnen blijven doen. En niet alleen om mijn werk te kunnen doen. Ook om met email te kunnen communiceren met mijn kinderen en kleinkinderen moet ik bijblijven. Ik leer nog elke dag nieuwe dingen met mijn computer.
Levenslang leren is dus geen beleidsideaal, maar een feit. De noodzaak van levenslang leren onderschrijf ik. Een actieve houding van de overheid acht ik vervolgens noodzakelijk om burgers in staat te stellen zich voortdurend bij te scholen. Het huidige beleid in tal van lidstaten schiet daarin te kort. De maatregelen zijn gericht op werkgevers, gemeenten en uitkeringsinstanties, maar niet op het prikkelen van de individuele burger.
De beste aanpak is er een waarbij de overheid het onderwijs betaalt dat iemand geniet voordat hij de arbeidsmarkt betreedt. Daarna behoren werknemers zelf verantwoordelijk te zijn voor hun eigen ontwikkeling. Daarbij dienen overheid en werkgevers dan te zorgen voor de juiste randvoorwaarden en de financiële ondersteuning.
Binnen Europa kunnen we dan samen die randvoorwaarden vorm geven om te zorgen voor blijvende participatie aan het arbeidsproces door burgers. Ook in hun tweede jeugd.

De Sarnez (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik allereerst de Commissie bedanken voor het feit dat ze ons een vastomlijnde strategie voor levenslang leren heeft voorgesteld. Daarnaast wil ik mevrouw Van Brempt graag bedanken. We hebben reikhalzend naar deze mededeling uitgekeken, aangezien we allemaal begrepen hebben dat de lidstaten sinds de Raad van Lissabon niet veel voortgang hebben geboekt op dit gebied. Als wij serieus verlangen dat er in heel Europa kennismaatschappijen tot stand komen, met gelijke kansen voor iedereen, dan moeten we ervoor zorgen dat levenslang leren binnen het bereik van iedere Europese burger komt. Om deze strategie in concrete actie om te zetten moeten we op een aantal punten letten. Ik zal die nu toelichten.
We moeten om te beginnen iets doen aan de erkenning van diploma's en de mogelijkheden om opleidingen elders voort te zetten. We kunnen daarbij gebruik maken van reeds bestaande netwerken, maar we kunnen voor dit doel ook nieuwe netwerken creëren.
Ten tweede moeten we ervoor zorgen dat werknemers en werkzoekenden gemakkelijker toegang krijgen tot levenslang onderwijs. De Commissie moet de initiatieven van de lidstaten op dit gebied steunen en - om een voorbeeld te noemen - specifieke programma's ontwikkelen die gericht zijn op werkzoekenden en jongeren zonder kwalificaties.
Ten derde is het van groot belang dat we vastleggen welke bedragen we jaarlijks willen vrijmaken voor levenslang leren. Bovendien moeten we bijzondere fiscale regelingen bedenken - of andere maatregelen - om werkgevers en burgers aan te moedigen investeringen te doen.
Tot slot wil ik erop aandringen dat levenslang leren een Europese dimensie krijgt - en daarmee bedoel ik het leren beheersen van een tweede taal. Alle instellingen van de lidstaten moeten hun inspanningen op dit gebied voortzetten, om er zo voor te zorgen dat het Europees jaar van de talen iets blijvends oplevert. Er is nog enorm veel te doen voor we kunnen spreken over een Europese ruimte voor levenslang leren. We moeten dus zo snel mogelijk beginnen met de verwezenlijking ervan, opdat iedere burger voortaan van het recht op een opleiding gebruik kan maken.

Gröner (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte collega's, het creëren van een ruimte voor levenslang leren vergt een actief optreden om gelijke kansen voor alle bevolkingsgroepen te waarborgen. Realistisch gesproken - gezien het feit dat slechts één procent van het begrotingsvolume in cultuur en onderwijs wordt geïnvesteerd - kan de Europese Unie dit niet alleen verwezenlijken. Op dat gebied zou ook iets veranderd moeten worden. Daarbij komt dan nog het feit dat vanuit de lidstaten, bijvoorbeeld vanuit de Duitse deelstaten, een bekrompen geest heerst met betrekking tot het cultuurgoed. Daar is men namelijk bang dat de culturele soevereiniteit wordt aangetast als Europa zich met het onderwijsbeleid zou bemoeien.
Het Pisa-onderzoek zou toch iedereen de ogen geopend moeten hebben geopend gezien de uitstekende resultaten in Finland - waar het levenslang leren in praktijk is gebracht - en de slechtere resultaten in Duitsland met een prestatiegericht basisonderwijs, dat voor veel mensen al een obstakel vormt om verder te leren. Wij zouden van elkaar moeten leren. Wij zouden ook opleidingsconcepten moeten opstellen die inspelen op de elektronische ontwikkelingen in de industrie. Wij zouden ook de onderwijscentra moeten uitbreiden. De rapporteur heeft een voorstel voor individuele leerrekeningen gedaan. De kernwoorden zijn uitwisseling van informatie en ervaring. Daarbij moeten erkende, gegarandeerde systemen voor de wederzijdse erkenning van diploma's centraal staan; die moeten dan ook ontwikkeld worden.
Wij moeten het aanbod daarbij afstemmen op de doelgroepen, bijvoorbeeld onderwijs voor vrouwen die hun werk om gezinsredenen hebben onderbroken, onderwijs voor alleenstaande ouders gekoppeld aan kinderopvangfaciliteiten, onderwijs voor seizoensarbeiders en onderwijs voor mensen in plattelandsgebieden. De Commissie en de lidstaten dienen zich daar op gecoördineerde wijze over te buigen en ook gedegen aandacht te besteden aan het uitgangspunt van de gender mainstreaming, met name wat het levenslang leren betreft. Om een modern, goed functionerend onderwijssysteem tot stand te brengen en de onderwijsstelsels uit te breiden, dient van alle beschikbare instrumenten gebruik gemaakt te worden, bijvoorbeeld leningen van de Europese Investeringsbank. Wat wij nodig hebben, is een integratie van de informele sector, een voortvarend beleid op het gebied van het volwassenenonderwijs en een nieuwe leercultuur waardoor de kostbaarste grondstof waarover wij beschikken, mensen en hun brein, zich duurzaam kan blijven ontwikkelen.

Sbarbati (ELDR).
Mevrouw de Voorzitter, ook ik wil de rapporteur van harte gelukwensen met haar uitstekende verslag. Ik wil echter het een en ander preciseren. Wij bevinden ons ongetwijfeld in de geest van Feira maar ik heb hier - ook door een collega van mijn fractie - horen spreken over analfabetisme. Daar wil ik precies ook de aandacht op vestigen. Wij worden geconfronteerd met een zorgwekkend verschijnsel: er doet zich een nieuw soort analfabetisme voor onder grote delen van de Europese bevolking. Veel mensen kunnen geen gelijke tred houden met de nieuwe technologie en kennen het nieuwe taalgebruik niet.
De commissaris zei zojuist: 'leven in onze samenleving?. Leven betekent dat men met anderen contact heeft, maar leven betekent vooral ook dat men met anderen communiceert. Wie wil communiceren moet echter eerst weten, en kan pas daarna communiceren. Dat betekent dat men de middelen moet hebben om te communiceren, dat men de taal van de communicatie machtig moet zijn. Dat moeten wij bevorderen; daar moeten wij aan werken.
Opleiding is één ding, onderwijs is iets anders. Als wij kwaliteitsonderwijs willen, moeten wij ervoor zorgen dat er een uniforme basis komt en alle Europese onderwijssystemen worden herzien. Wat de opleiding betreft moeten de landen hun nationale opleidingspacten versterken en partnerschappen tot stand brengen met de lokale gemeenschappen, het bedrijfsleven en al degenen die investeren in de opleiding van jonge en minder jonge mensen.
Levenslang leren: zeker, maar als er geen goede vooropleiding is, dat wil zeggen als men niet geleerd heeft hoe men moet leren - en dat leert men op een bepaalde leeftijd, op school - heeft het weinig zin. Wij kunnen weinig doen voor de mensen die niet meer willen of kunnen leren. Daarom moeten wij een strategie opzetten voor de verbetering van het lager en voortgezet onderwijs. Pas daarna kunnen wij maatregelen treffen voor levenslang leren.
Ter afsluiting wil ik nog opmerken dat onze landen minder dan 15% van hun BBP uitgeven voor onderwijs en opleiding. Daarom moet de Commissie actie ondernemen en de weg bereiden voor een politiek en cultureel debat op Europees niveau.. Het Europa van de kennis, het Europa van de cultuur, het Europa van de waarden kan slechts tot stand komen als wij anders investeren, meer investeren in opleiding?..
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken)

Sylla (GUE/NGL).
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, beste collega's, als u vindt dat onderwijs te duur is, 'kijk dan eens hoe duur onwetendheid is?. Dat zei Abraham Lincoln ooit, en vanuit dit perspectief wil ik mevrouw Van Brempt gelukwensen met haar verslag. Het bevat veel waars, en de erin opgenomen voorstellen zijn uiterst opportuun.
De rapporteur geeft heel duidelijk aan dat onderwijs en beroepsvorming beter toegankelijk moeten zijn, aangezien onderwijs in onze maatschappij een absolute voorwaarde is voor gelijke kansen, zelfontplooiing en het vermogen het eigen leven richting te geven.
Dit verslag maakt verder duidelijk met welke uitdagingen we hier te maken zullen krijgen. Het geeft precies aan welke groepen kwetsbaar zijn en dus zeker toegang moeten krijgen tot onderwijs: analfabeten, migranten, gehandicapten, werklozen en vrouwen die na hun moederschapsverlof weer aan het werk gaan.
Ik wil nu mijn lof uitspreken voor het goede werk dat de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen heeft verricht. Dit verslag sluit goed aan bij de ontwikkeling die onze snel veranderde maatschappij doormaakt. Mensen kunnen tegenwoordig tijdens hun leven een aantal malen van beroep wisselen. Als we de in dit verslag opgenomen voorstellen ter harte nemen, kunnen al diegenen die denken dat de weg naar lotsverbetering is afgesloten van deze mogelijkheid gebruik maken.
Het is wel van belang dat we op een aantal tekortkomingen van het verslag wijzen. Mevrouw Karamanou heeft al aangegeven dat de mogelijkheden voor onderwijs niet hetzelfde zijn voor mannen en vrouwen. Die ongelijkheid wordt nog groter als het gaat om analfabeten, migranten, gehandicapten en langdurig werklozen. Volgens mij is de financiering het grootste probleem. De Commissie heeft voor levenslang leren 500 miljoen euro vrijgemaakt, en zal in 2006 eenzelfde bedrag vrijmaken. Verder blijkt dat de Europese Investeringsbank voornemens is meer geld voor deze post uit te trekken. Maar daar staat tegenover dat de lidstaten niet bereid lijken te zijn eenzelfde inspanning te doen.
Het zou onzinnig zijn om op zulk een belangrijk terrein krenterige besparingen door te voeren. We moeten dus geen wijzigingen aanbrengen in bestaande programma's, zoals SOCRATES en LEONARDO, om maar eens een voorbeeld te noemen.
Tot slot, mevrouw de commissaris, wil ik u duidelijk maken dat ik me categorisch verzet tegen het idee om degenen die onderwijs het meest nodig hebben te laten betalen voor dat onderwijs, hoe gering zulke bijdragen ook mogen zijn. Ik hoop dat u het daarmee eens bent. We moeten ons in dezen laten leiden door Victor Hugo: 'Wie een schooldeur opent, sluit een celdeur.?
Beste collega's, laten we niet vergeten dat de kwetsbaarste groepen het meeste belang hebben bij levenslang leren. Onderwijs kan deze mensen, mannen en vrouwen, hoop geven - en wie weet een laatste kans.

Karas (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte collega's, er is een oud Duits gezegde dat er op neer komt dat wij niet alleen leren voor de school, maar ook voor het leven zelf. Dit gezegde klopt eigenlijk niet meer. Het zegt in feite dat het leren beperkt is tot de schoolperiode. Wij moeten de school zien als een instituut dat de voorwaarden schept om bepaalde basisvaardigheden aan te kunnen leren. In de scholen moeten de leerlingen zich ervan bewust worden dat zij hun leven lang moeten blijven leren om de eisen van de moderne tijd het hoofd te kunnen bieden.
Ten tweede wil ik wijzen op de doelstellingen van Lissabon. Het is onmogelijk om uit te groeien tot het meest concurrerende continent in de wereld als wij niet op grote schaal investeren in menselijk potentieel, het krachtigste kapitaal waarover wij beschikken. Concurrentie is niet slechts een kwestie van geld, het is een kwestie van kwaliteit en van onderwijs en opleiding. Onderwijs en opleiding zijn voorwaarden om kwalitatief beter te kunnen produceren, om sneller te zijn en om de kosten te verlagen.
Ten derde moeten wij natuurlijk ook proberen de doelstellingen van Europa te definiëren. Wat willen wij als continent bereiken op het gebied van onderwijs? En in het verlengde daarvan: wat zijn in Europa de kwaliteitsnormen die ons in vergelijking met de andere continenten een unieke plaats moeten geven en die wij ook op de interne markt in alle lidstaten willen realiseren, ondanks de competentieverschillen? Op dit terrein vormt het Pisa-onderzoek een belangrijk fundament, omdat daarin vergelijkingen worden gemaakt en het een model voor beste praktijken bevat. Wij hebben echter te maken met vier belangrijke partijen, te weten de lidstaten, de werkgevers en werknemers, de burgers en de aanbieders. Deze partijen moeten samenwerken, niet alleen op het punt van de opleidingsprogramma's, maar ook inzake het financieren van het onderwijs. Daarom ben ik blij met het voorstel om een zogenoemde levenslange leerrekening in te voeren.

Prets (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, ik wil allereerst mijn steun uitspreken voor het voorstel van mevrouw Van Brempt om de term 'levenslang leren? te vervangen. Die term klinkt inderdaad als een straf, en ik zou ook meteen een nieuwe term willen voorstellen, namelijk 'leren voor het leven?. De doelstelling blijft hetzelfde, maar het klinkt minder negatief en niet als een straf. Misschien kan deze term in de toekomst gebruikt worden.
Het aan de orde zijnde verslag biedt vele mogelijkheden. Ook uit het debat blijkt dat wij nog veel kunnen doen en dat wij nog veel moeten doen. Ik wil graag nog even ingaan op een paar onderwerpen die niet helemaal duidelijk zijn en met name de kwestie van de erkenning van officiële diploma's. De Commissie heeft het de ene keer over vrijwillige kwaliteitsnormen en de andere keer over een nog uit te werken modulair stelsel dat in 2003 gereed moet zijn en op grond waarvan de burgers onderwijs en opleiding vanuit verschillende instellingen en landen zouden kunnen combineren. Het woord 'vrijwillig? is in dit verband enigszins onduidelijk. Wij moeten duidelijk maken wat wij willen en hoe dat tot een wederzijdse erkenning leidt.
Er is al veel gezegd over gelijke kansen, over leren voor het leven of levenslang leren voor iedereen. Het feit dat uit een Eurostat-enquête blijkt dat zestien procent van degenen met een diploma van een universiteit of hogeschool deelneemt aan permanente educatieprogramma's terwijl dit slechts twee procent is voor degenen met de laagste opleidingen, toont eens te meer dat de toegang tot het onderwijs geen ongelijkheden moet creëren, maar deze moeten opheffen. Wij moeten helpen om deze obstakels te overwinnen. Sociale uitsluiting en het ontstaan van randgroepen dienen door een Europees initiatief als het project 'levenslang leren' te worden voorkomen. De Raad van Lissabon heeft zich tot doel gesteld de Unie uit te laten groeien tot de meest concurrerende en meest dynamische kennismaatschappij van de wereld. Bij het nastreven van dit doel dienen echter van meet af aan alle mensen worden betrokken. De toegang tot onderwijs en opleidingen mag niet meer afhankelijk zijn van opleidingsniveau, geslacht, nationaliteit en infrastructurele aspecten.
Reding
Mevrouw de Voorzitter, ik weet dat de tijd dringt, en dat ik een standpunt zou moeten kiezen ten aanzien van al de zeer concrete voorstellen die hier door de afgevaardigden zijn gedaan. Dat kan ik nu niet doen, maar ik kan u verzekeren dat we nota hebben genomen van al hetgeen door u aan de orde is gebracht - het gaat hier om zeer concrete en uiterst nuttige voorstellen. Ik zal me nu beperken tot een korte toelichting op de acties die we de eerstvolgende maanden zullen ondernemen.
In november zal de Commissie een mededeling doen aangaande de indicatoren en de benchmarks die we zullen hanteren om vast te stellen hoeveel voortgang we hebben geboekt op prioritaire gebieden. U krijgt dus een mededeling aan de hand waarvan u de concrete maatregelen op doeltreffendheid kunt beoordelen. Met betrekking tot de kwestie basisvaardigheden kan ik u vertellen dat er momenteel zeven werkgroepen zijn, die samen met de lidstaten proberen vast te stellen wat de gemeenschappelijke criteria moeten zijn voor de correcte toepassing van de benchmarks en de evaluatie van de genomen maatregelen. Daar zijn we nu bijna klaar mee, en we kunnen dus spoedig werkelijk van start gaan.
Ook op het gebied van beroepsopleidingen kunnen we binnenkort ontwikkelingen verwachten. Om op dit gebied werkelijk voortgang te boeken hebben we echter de medewerking van de sociale partners nodig. Ik moet erbij vertellen dat de sociale partners en de lidstaten een belofte zijn aangegaan om voor informele beroepsvorming gemeenschappelijke principes vast te leggen. We doen ons uiterste best om die opdracht zo goed mogelijk te vervullen. Ik moet dat ik net als ieder ander geschokt ben door de vaststelling dat zoveel mensen in onze maatschappijen niet kunnen lezen of schrijven. Ik heb uw boodschap begrepen: u wilt dat wij een grootscheepse actie opzetten ter bestrijding van het analfabetisme. Ik zal mij samen met de onder mij ressorterende diensten over dit voorstel buigen en wie weet kunnen de Commissie en het Parlement dan samen een initiatief in deze richting ontwikkelen.
Voorzitter.
 Hartelijk dank, mevrouw de commissaris Reding.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt vandaag om 12.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0183/2002) van mevrouw Gutiérrez-Cortines, namens de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport, over de universiteiten en het hoger onderwijs in de Europese kennisruimte (2001/2174(INI)).

Gutiérrez-Cortines (PPE-DE)
Mevrouw de Voorzitter, ik wil de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport bedanken voor haar toestemming voor dit initiatiefverslag over de universiteiten en het hoger onderwijs in de Europese kennisruimte. In dit verslag vindt u vele ideeën terug van mijn vrienden en collega's uit het Europees Parlement. Ook zijn wij te rade gegaan bij de Europese Studentenbond, de Europese Vereniging van Universiteiten en bij andere sectoren. Bovendien heeft er een hoorzitting plaatsgevonden.
Voordat ik van wal steek, wil ik even zeggen dat er geen amendementen zijn ingediend. Om het lezen van de tekst te vergemakkelijken zou ik aan het secretariaat van de plenaire vergadering willen vragen om twee ondertitels toe te voegen: 'Europese ruimte voor het hoger onderwijs?, voor punt 1 en 'Het proces van Bologna?, voor punt 5.
Wat is het nut van dit verslag? Er bestaat in Europa een zekere tegenstrijdigheid. De universiteit is al meer dan 1500 jaar de voedingsbodem van de Europese cultuur. Op de universiteiten ontstond de dialoog, vatte het wetenschappelijk denken post, werd de jeugd gevormd. En toch is het merkwaardigerwijs zo dat er momenteel een groeiende kloof ontstaat tussen enerzijds de universiteiten en anderzijds het systeem, de leefwereld - een proces dat door velen 'endogamie? wordt genoemd. Zelfs in het Europees beleid wordt niet genoeg ruimte gelaten aan de rol die de universiteit kan vervullen als adviseur, instelling of verspreider van het acquis communautaire. De universiteit is een vooraanstaand, onafhankelijk instituut dat zich overal in de Unie bevindt en dus op meerdere gebieden een sleutelrol zou kunnen spelen. Met betrekking tot het maatschappelijk middenveld zou de universiteit het toneel kunnen zijn van dialoog en discussie, zij zou betrokken kunnen worden bij de MEDA-programma's en de toetredingsprogramma's van de kandidaat-landen. De universiteit zou in nog ruimere mate dan nu het geval is, opleidingscentrum kunnen zijn.
Wij richten ons dan ook niet alleen tot de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport, die, zoals bekend specifieke programma's heeft uitgewerkt voor de universiteiten, maar ook tot de Europese Commissie als geheel. Het betreft hier dus het eerste Europese document over dit onderwerp.
Wij doen dus enerzijds een beroep op de universiteiten om toenadering te zoeken tot Europa, om belangstelling te tonen voor Europa en de Europese onderwerpen, en anderzijds een beroep op de Commissie om de betrekkingen met de universiteiten op alle fronten aan te halen.
Waarnaar streven wij met dit verslag? Er moet een Europese onderwijsruimte komen en daarbij dienen de universiteiten zelf een hoofdrol te spelen. Dat betekent ook dat zij de wetenschappelijke en conceptuele uitdaging moeten aangaan die eigen is aan Europa en de Europese regio's en naties. De universiteiten moeten ook waken over de kwaliteit, en bij uitstek een cultuur van inspanning en van kritische openheid belichamen en uitdragen. Een kritische analyse, openheid en kwaliteit moeten de verantwoorde respons zijn van een instelling die overwegend wordt gefinancierd met overheidsgeld en waaraan door de samenleving de vorming van de toekomstige generaties wordt toevertrouwd.
Het verslag steunt het door de universiteiten en de Raad aangestuurde proces van Bologna, met alles wat dat impliceert: mobiliteit, erkenning van titels en diploma's, het opzetten van netwerken, enzovoort. Om deze convergentie, deze erkenning van titels en diploma's en deze groeiende mobiliteit tussen docenten, studenten en onderzoekers te bewerkstelligen, moeten de inschrijvingsprocedures versoepeld worden. Zelfs het proces van Bologna moet transparanter worden, evenals de academische titulatuur.. Op deze manier begrijpen mensen elkaar beter, voelen ze zich meer op hun gemak en wordt het gemakkelijker de problemen in kaart te brengen met betrekking tot de verschillen in diploma's, in onderzoek en praktijkonderwijs.
Vanwege het onthutsende gebrek aan kennis over de situatie op de universiteiten vragen wij in het verslag ook om een Groenboek. De indicatoren - voor zover die er zijn - pakken in de meeste gevallen negatief uit. De universiteiten maken een enorme crisis door; zij hebben uit alle macht geprobeerd onderwijs voor allen te bieden en dat is veelal ten koste van de concurrentiepositie gegaan. Wij moeten ze helpen. Wij moeten het onderzoeksprofiel erkennen, het onderzoek bevorderen en studenten van jongs af aan stimuleren deze weg in te slaan. De prestatie, de mobiliteit en de resultaten moeten beloond worden, waarbij het tegelijkertijd van het allergrootste belang is dat de universiteiten hun rol bij het levenslang leren uitbouwen. De universiteit moet een centrum van technologie en innovatie zijn, waar kennis continu wordt aangevuld.
Voorts wordt in het verslag gepleit voor een grotere aanwezigheid van de universiteiten in de media en voor meer 'open universiteit? - daar vragen ze zelf om. Ook dient er een 'zetel van de universiteiten? te komen, een ontmoetingscentrum waar mensen elkaar kunnen treffen zodat niet slechts kille internetrelaties ontstaan en Europa over een ruimte beschikt waar een universitair debat kan plaatsvinden.

Reding
Mevrouw de Voorzitter, ik heb met veel belangstelling geluisterd naar de voorstellen van de rapporteur en de commissie cultuur. Inderdaad, als we een Europese kennismaatschappij willen scheppen - en dat is sinds Lissabon ons doel - , dan zullen we de universiteiten moeten integreren.
Daarom ben ik samen met mijn collega Busquin, die verantwoordelijk is voor onderzoek, een mededeling aan het opstellen aangaande de rol van de universiteiten in dit Europa van de kennis. Bij de universiteiten komen onderzoek, onderwijs en innovatie namelijk samen. De Commissie zal bij deze mededeling rekening houden met de ideeën die in dit verslag zijn opgenomen. Ik denk dan bijvoorbeeld aan de voorstellen aangaande opleidingen van de derde cyclus. Het wordt inderdaad tijd een Europees kader te scheppen voor postdoctorale studies. Op dat punt ben ik het beslist met de rapporteur eens.
September volgend jaar zullen we tijdens een grote, in Berlijn te houden conferentie spreken over de vorderingen die we in het kader van het proces van Bologna hebben gemaakt. We moeten intussen concreet werk afleveren. De Commissie heeft 17 juli jongstleden het Erasmus World-project goedgekeurd. Daarmee kunnen we verbindingen leggen tussen verschillende universiteiten - op het niveau van de tweede cyclus. Er zullen zo ook universitaire families worden gecreëerd, met universiteiten uit verschillende landen. Die universiteiten zullen Europese mastercursussen aanbieden en openstaan voor studenten en docenten uit andere werelddelen. Dit voorstel is in het kader van de medebeslissingsprocedure aan het Parlement en de Raad voorgelegd.
Ik wil u verder verzekeren dat we gaarne bereid zijn de universiteiten te vernieuwen en te verbeteren, zodat ze opnieuw de studiecentra worden die ze zouden kunnen zijn. Zo kunnen ze bijdragen aan de verwezenlijking van een Europa van de kennis, dat nu alleen in theorie bestaat.
Het beleid van de Commissie is gericht op een geheel van mensen en instellingen - burgers, scholen, beroepsonderwijsinstituten, ondernemingen, enzovoorts. We mogen niet vergeten dat ook de universiteiten deel uitmaken van dat geheel.
Wij rekenen op de steun van het Parlement bij onze pogingen om een Europa van de kennis te creëren. Alles wat met intellectuele activiteiten te maken heeft, moet daarin geworden geïntegreerd. Als we deze resolutie aannemen, en haar op deze alomvattende wijze interpreteren, doen we een stap in die richting. Ik dank u voor uw steun voor dit project dat we nu gaan ondernemen.

Zabell (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, in de eerste plaats wil ik de rapporteur, onze collega Cristina Gutiérrez-Cortines feliciteren. Gezien haar grote ervaring op dit vlak denk ik dat zij de aangewezen persoon is voor dit verslag over universiteiten en hoger onderwijs.
Ik wil mijn interventie toespitsen op de sport. Het is in Europa heel moeilijk om studie en sport te combineren, zodat onze jeugd op een bepaald moment moet kiezen. Wij als ouders proberen natuurlijk onze invloed te doen gelden en sturen aan op een keus voor de studie omdat ons dat veiliger lijkt.
In landen als de Verenigde Staten zijn studie en sport wel verenigbaar. En niet alleen dat, de studenten hebben er ook voordeel van. Een sportieve student kan uit veel meer universiteiten kiezen en geniet allerhande voorrechten.
De Europese Unie moet de combinatie sport en studie stimuleren, zowel op als buiten de universiteit. Er moeten universitaire teams komen en een universitaire competitie (regionaal, nationaal, internationaal, enz.) en misschien, waarom niet, kunnen wij een deel van het succesvolle ERASMUS-programma gebruiken voor dit soort teams zodat de teamleden net zo mobiel zijn als de overige studenten.
Wij mogen niet vergeten dat jongeren die hun tijd verdelen tussen studie en sport energie noch tijd overhouden voor het soort activiteiten dat wij allen minder op prijs stellen.

Vattimo (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, het uitstekende verslag van mevrouw Gutiérrez is een zeer belangrijk document. Het is namelijk de eerste keer dat het Europees Parlement een dermate uitgebreid en veelomvattend verslag op tafel legt. In de afgelopen jaren en met name sedert Lissabon wordt steeds maar gehamerd op de noodzaak het Europa van de kennis te ontwikkelen, maar tot nu toe is men daarbij in velerlei opzichten niet veel verder gekomen dan goede intenties.
Wie zoals ik de universiteit kent en ziet welk effect de Erasmus- en Socrates-programma's hebben - ofschoon door het gebrek aan middelen de reikwijdte van deze programma's niet erg groot is - weet wat deze programma's betekenen. Niet alleen geven zij de studenten en docenten een breder perspectief maar ze bevorderen ook een zekere Europese gevoeligheid onder de burgers, en met name in de families van degenen die gebruik maken van deze programma's.
Nu moet de Unie haar aandacht echter verbreden en maatregelen gaan treffen voor talrijke andere aspecten van het universiteitsleven. Zo moeten wij in eerste instantie zorgen voor overdracht van goede praktijken tussen de lidstaten van de Unie. Wij moeten iedereen het recht geven om te studeren, ongeacht zijn of haar financiële situatie. Daartoe moet het openbaar universitair onderwijs worden versterkt. Alleen met openbare universiteiten kan men garanderen dat de investeringen niet enkel in het teken staan van winst, en dat iedereen toegang krijgt tot hoger onderwijs. Dit is trouwens ook een voorwaarde om de leidinggevende klasse van vers bloed te voorzien.
Wij beseffen maar al te goed dat de dominerende positie van de openbare universiteiten in enkele landen van de Unie momenteel wordt bedreigd door gevaarlijke privatiseringstendensen. Daardoor dreigen de vrijheid van studie, het onderzoeksniveau en het niveau van de studenten onheroepelijk te worden aangetast, en verdiensten en bekwaamheden ondergeschikt te worden gemaakt aan winstgevendheid.
In het verslag-Gutiérrez wordt rekening gehouden met deze situatie en een aantal belangrijke voorstellen gedaan. Met name wordt de Commissie gevraagd een zetel van de Europese universiteiten op te richten, waarin heel de academische wereld, van studenten en docenten tot universitaire instellingen, ruimte zal vinden om haar eisen op autonome wijze naar voren te brengen en voorstellen te formuleren. Dat zou een interessante manier zijn om het subsidiariteitsbeginsel toe te passen op de sector van de Europese cultuur, die van doorslaggevend belang is voor ons werk.

Sanders-ten Holte (ELDR).
Voorzitter, mevrouw de Commissaris, collega's, allereerst wil ik mevrouw Gutiérrez hartelijk danken voor de inzet waarmee ze dit eigen intiatiefverslag heeft geschreven. Ik ben het helemaal met haar eens dat kennis de sleutel is tot concurrentievermogen en economische en sociale ontwikkeling in Europa, maar ik deel zeker niet al haar conclusies.
Universiteiten spelen een zeer belangrijke rol als het erom gaat van Europa de meest dynamische en concurrerende kenniseconomie te maken. Het is dan ook zeer belangrijk dat ze onderling contact houden en informatie en ervaringen uitwisselen. Het gaat er dan wel om onderwijs van hoge kwaliteit aan te bieden waarbij men streeft om centres of excellence te creëren in de universitaire wereld. Ik ben het volledig met mevrouw Gutiérrez eens dat de mobiliteit van studenten, docenten en onderzoekers nog fors verbeterd kan worden. Administratief kunnen er veel struikelblokken worden weggeruimd. Maar dat de Commissie en de lidstaten de oprichting van een zetel van de Europese universiteiten zouden moeten bevorderen, daarin zie ik geen heil. Het is mij dan ook niet duidelijk wat de rol van een vertegenwoordiging van de lidstaten en van het Europees Parlement hierin zou moeten zijn.
Een ander punt waarvan ik het nut niet inzie, is het opzetten van een aparte Europese culturele universiteit. Letteren, filosofie en communicatie worden nu al aan de bestaande universiteiten onderwezen, terwijl ook voor de kunstvakken speciale academies bestaan. In het verslag wordt gewezen op de noodzaak van een interculturele dialoog met de andere regio's van de wereld. Ja natuurlijk, maar het suggereert dat de bestaande universiteiten zich volledig in zichzelf opsluiten en geen contact met de rest van de wereld onderhouden, en dat is gewoon een achterhaald idee. Ik vrees dan ook, mevrouw Gutiérrez, dat mijn fractie, ondanks het feit dat we het eens zijn met bepaalde aspecten van het verslag, zich bij de stemming zal onthouden, aangezien zij zich niet kan verenigen met de twee bovengenoemde punten.

Alyssandrakis (GUE/NGL).
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte collega's, het academisch karakter van de universiteiten in mijn land gaat in ijltempo teloor. Fundamentele functies van de universiteiten worden geprivatiseerd. De universiteiten komen steeds sterker onder controle van het bedrijfsleven te staan en worden gedwongen zelf als bedrijven te functioneren en de mededingings- en marktregels te respecteren. Het gevolg daarvan is dat de kwaliteit van de verstrekte kennis snel afneemt.
De Europese Unie is de belangrijkste motor achter deze ontwikkeling. Het verslag schaart zich daar volledig achter. De communistische partij van Griekenland is absoluut gekant tegen het proces van Bologna, tegen particuliere universiteiten, tegen de in het Groenboek voorgestelde maatregelen en tegen de zogenaamde Europese ruimte van hoger onderwijs, en natuurlijk zijn wij ook tegen de oprichting van een zetel van de Europese universiteiten. Dat zou namelijk funest zijn voor de autonomie en het vrije verkeer van ideeën.
Wij ijveren voor uitsluitend openbare universiteiten, voor instellingen die onder academische controle staan en niet voor een instrument van het bedrijfsleven. Wij zijn voor universiteiten die tegemoet komen aan de behoeften van het volk en de samenleving. Wij geven steun aan de samenwerking tussen de universiteiten en de eerbiediging van de universitaire gemeenschap.
Geachte collega's, de universiteit is geen kruidenierswinkel. Als wij toestaan dat de universiteit ontaardt in een kruidenierswinkel, ontnemen wij de talloze jongeren die een brede kennis willen verwerven alle hoop, en ontnemen wij tevens de samenleving de hoop op een betere toekomst.

Wyn (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, ik juich dit zeer noodzakelijke initiatief van harte toe. Universiteiten vormen de hoeksteen van onze samenlevingen, dus als wij onze samenlevingen willen verrijken, is het van cruciaal belang dat wij universiteiten, studenten en docenten aanmoedigen nauwere banden te smeden en ervaringen uit te wisselen. Dat zal ook de Europese concurrentiekracht vergroten: universiteiten spelen tegenwoordig immers een belangrijke rol in het bedrijfsleven.
Veel hogere onderwijsinstellingen bevinden zich reeds in een financiële crisis, en de wetgeving van de Europese Unie inzake hoger onderwijs zal niet dichterbij komen als niet een behoorlijke financiële toezegging wordt gedaan. Ik verzoek de Commissie, de Raad en het Parlement met klem ervoor te zorgen dat dit gebeurt, omdat het van essentieel belang is dat dit initiatief voldoende gefinancierd wordt.
Ik had echter graag meer nadruk gezien op het onderwijzen van moderne vreemde talen, aangezien taalbarrières tot de voornaamste obstakels voor mobiliteit behoren. In mijn eigen land, het Verenigd Koninkrijk, wordt momenteel bezuinigd op het verplicht onderwijzen van vreemde talen. Het is uitermate belangrijk leerlingen in staat te stellen een extra taal te kiezen. Ik beveel dit verslag aan bij het Parlement en steun het volledig.

Mussa (UEN).
Mevrouw de Voorzitter, ik wil collega Gutiérrez-Cortines van harte gelukwensen met haar verslag. Dit is een belangrijk verslag omdat, zoals zij zelf al zei, dit het eerste document is dat het Europees Parlement maakt over de universiteiten als officieel erkende onderwijsinstellingen.
Ik ben het roerend met de rapporteur eens dat het hoog tijd is dat Europa niet alleen geld geeft maar ook controle uitoefent, en een onderwijsmodel zonder grenzen, een Europees model, bevordert. Dan kan het onderzoek weer terugkeren naar de plek waar het thuis hoort, namelijk de universiteit. Ik wil nu echter vooral duidelijk maken dat het noodzakelijk is de Europese ruimte van de universiteiten te bevorderen. Dit is een belangrijk doel. Natuurlijk hebben wij daarvoor de universiteiten van de lidstaten zelf nodig maar wij zijn geenszins van plan daarmee inbreuk te plegen op hun autonomie of op hun culturele achtergrond. Veeleer zal een dergelijke ruimte ons in staat stellen het kwaliteitsniveau van het onderwijs op te trekken.
De mobiliteit van studenten, onderzoekers en docenten is een goed middel om uitwisselingen op het gebied van de kennis tot stand te brengen en een kritische geest te bevorderen. Mobiliteit heeft ook grote sociale voordelen. Daarmee ontstaan perspectieven voor een goede toekomstige, culturele integratie. Ik ben er diep van overtuigd dat de oprichting van een netwerk van universiteiten en de verspreiding van onderzoeksresultaten niet alleen een evaluatie mogelijk maken van elders verrichte activiteiten, maar ook de procedure voor een eventuele verificatie aanzienlijk goedkoper maken.
De Europese Unie moet een steunbeleid voeren en de financiële middelen voor het universitair onderzoek plannen. Een dergelijk beleid wordt steeds belangrijker. Daarbij mag niet uit het oog worden verloren dat de universiteiten niet alleen tot taak hebben om onderwijs te geven, maar vooral ook om onderzoek te doen en te experimenteren. Daardoor kunnen zij ook de rol van de onderzoekers versterken, die anders hun heil elders en met name in de Verenigde Staten zouden zoeken.
Ik heb een onderzoek verricht naar de middelen die de Europese Unie tot nu toe heeft uitgetrokken voor onderzoek en vastgesteld dat een aanzienlijk deel daarvan naar het midden- en kleinbedrijf is gegaan. Natuurlijk is het midden- en kleinbedrijf zeer belangrijk voor de economie in onze landen, maar de sector van het universitair onderzoek is daarbij verwaarloosd.
Uit mijn onderzoek is helaas ook gebleken dat veel van het gefinancierd onderzoek uiteindelijk is uitbesteed aan universitaire onderzoekers. Ik geef toe dat de Europese Unie tot nu toe aanzienlijke middelen ter beschikking heeft gesteld van de universiteiten - ik denk bijvoorbeeld aan het zesde kaderprogramma en aan ERASMUS - maar daarmee is onze taak niet volbracht. Al degenen die betrokken zijn bij de opstelling van dit document, moeten ervan doordrongen raken dat het hoog tijd is de universiteiten hun hoofdrol op het gebied van het onderzoek terug te geven. De universiteiten hebben tijdens meer dan 600 jaar hun sporen in het onderzoek verdiend. Hun onderzoeksresultaten zijn heel de wereld ten goede gekomen, ofschoon zij nooit het eigendomsrecht daarvoor hebben opgeëist. Dat is een verdienste die wij moeten erkennen.

Farage (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, het behoeft geen betoog dat universiteiten en onderwijs belangrijk zijn. Onderwijs is zelfs zo belangrijk, dat de Britse premier Blair ooit heeft gezegd dat hij maar drie beleidsterreinen heeft: onderwijs, onderwijs en onderwijs. De grote aandacht die de politiek voor onderwijs heeft maakt universiteiten en andere instellingen echter bijzonder kwetsbaar voor druk van buitenaf. Niet voor niets behoren universiteiten tot de eerste doelen waarop demagogen en dictators hun pijlen richten. De vrije denkers en de onafhankelijke geesten worden door hen al snel uit de weg geruimd.
Ook democratieën hebben hier een probleem. Onze onderwijsinstellingen zijn financieel immers grotendeels afhankelijk van de staat en wiens brood men eet, diens woord wordt men geacht te spreken. Als gevolg daarvan hebben we een toenemende inmenging gezien in onze onderwijsinstellingen.
Dit is eveneens het geval met de Europese Unie. Nu geld dat voor universiteiten bestemd is steeds meer via de Europese instellingen beschikbaar komt, heeft de Europese Unie daar een flinke vinger in de pap.
Wanneer ik rondreis langs Britse universiteiten en met studenten praat, zie ik een overvloed aan vlaggen met een cirkel van sterren en EU-literatuur. Verontrustender is echter dat in het kader van het Jean Monnet-programma de dogma's van de Europese Unie onderwezen worden in de universitaire cursussen politieke wetenschappen en Europese geschiedenis. De macht van het EU-geld is zo groot, dat het bijna als ketterij wordt beschouwd wanneer men van de algemeen aanvaarde wijsheden afwijkt. Studenten worden thans gestraft in de beoordeling van hun werkstukken en examens als zij daarin niet de correcte versie van de politieke geschiedenis geven.
Ik ben dan ook enigszins verbijsterd en verontrust over dit verslag. De Europese Unie heeft haar eigen voornaamste beleidsterreinen, namelijk integratie, integratie en nog meer integratie. Dat is natuurlijk ook de reden waarom de Europese Unie zo geïnteresseerd is in universiteiten en postsecundair onderwijs.
Ik twijfel er niet aan dat het onderhavige verslag goed bedoeld is, maar het creëren van een Europese kennisruimte en het vooruitzicht dat nog meer belastinggeld via de EU geleidelijk naar universiteiten wordt gesluisd, leidt gegarandeerd alleen maar tot nog meer inmenging. De onafhankelijkheid van onze universiteiten is veel te belangrijk om op het altaar van de politieke integratie te offeren.

de La Perrière (NI).
Mevrouw de Voorzitter, het verslag van mevrouw Gutiérrez-Cortines over de plaats van de universiteiten en het hoger onderwijs binnen een Europese kennismaatschappij zit vol goede bedoelingen. Laten we echter niet in de val trappen, en ervoor zorgen dat we niet het slachtoffer worden van het dogmatisch beginsel dat de eurofanatici zo dierbaar is: als er ergens een Europese ruimte voor bestaat, dan moet alles wat daarbinnen valt een uniforme gestalte krijgen.
Voor de universiteiten is al veel gedaan, vooral via de SOCRATES- en ERASMUS-programma's. Die zijn bedoeld om de mobiliteit van studenten en docenten te vergroten, gemeenschappelijke cursussen uit te werken, intensieve cursussen te organiseren en thematische netwerken op te zetten. Moeten we werkelijk verder gaan in deze centraliserende en bureaucratische richting? Moeten we werkelijk onbuigzame, gemeenschappelijke criteria ontwikkelen op een terrein waar de diversiteit van culturen, methoden en concepten garant moet staan voor een cultuur van hoge kwaliteit, die niet aan een bepaalde ideologie is gebonden?
Europa heeft op dit gebied tot nu toe gedaan wat gedaan moest worden. Via de genoemde programma's kan iedereen over een efficiënt instrument beschikken. Het gaat er nu om originele samenwerkingsvormen te bedenken met respect voor de wensen - en de bewegingsvrijheid - van de verschillende lidstaten. Handelsscholen en ingenieursinstituten vormen een goed voorbeeld. Dit soort scholen heeft zich succesvol kunnen ontwikkelen buiten alle communautaire juridische kaders. Ze zijn heel goed geïntegreerd in de nieuwe ruimte, en ze hebben zonder enige belemmering overstapmogelijkheden en uitwisselingsprogramma's kunnen creëren, met gedeelde vakkenpakketten en gemeenschappelijke diploma's.
Is het aan Europa om te beslissen wat tot de privé-sfeer behoort? Is het de taak van Europa om zich te bemoeien met de sportbeoefening aan de universiteiten? Moet Europa beslissen hoe het kunstonderwijs moet worden vormgegeven? Mij dunkt van niet. Ik wil intussen wel toegeven dat dit verslag twee positieve punten heeft. Allereerst het feit dat er een Groenboek wordt uitgewerkt - als dat tenminste maar geen instrument wordt van de degenen die onze universiteiten willen uniformeren. Verder wordt er gesproken over beurzen voor de derde cyclus, en dan op basis van verdienste, en niet zozeer op basis van het gezinsinkomen. Deze twee punten volstaan echter niet om ons te overtuigen voor dit verslag te stemmen.
Mauro (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, ik dank collega Gutiérrez-Cortines van harte en wil met name de aandacht vestigen op een van haar opmerkingen. Zij zei dat het noodzakelijk was een eenvoudig leesbaar en vergelijkbaar stelsel van diploma's op te zetten. Ik onderstreep dit omdat daarbij een vraagstuk komt kijken dat volgens mij niet in een dergelijk debat mag ontbreken, namelijk de afschaffing van de wettelijk geregelde waarde van diploma's. Als wij die weg bewandelen, voorkomen wij volgens mij ook dat in het openbare en particuliere debat over de manier waarop het opleidingsniveau kan worden gegarandeerd langs elkaar heen wordt gepraat.
Terecht zei de heer Vattimo dat het daadwerkelijk studieniveau doorslaggevend is. Sedert de mens een mens is, is de juridische hoedanigheid van bestuurder geen enkele garantie voor de kwaliteit van de verstrekte kennis. In de achttiende eeuw stroomden uit heel Europa studenten toe in Pruisen, niet omdat de staat zo efficiënt was en de universiteiten zo goed bestuurde, maar omdat daar een meester onderwees als Immanuel Kant. De waarde van het avontuur van de kennis wordt bepaald door de kwaliteit van de meesters, door de omvang van hun blikveld: dat is de clou.
De afschaffing van de wettelijk vastgestelde waarde van diploma's is waarschijnlijk ook een goede manier om scholen te legitimeren die weten wat echt onderwijs is. Misschien kan de heer Vattimo dat om ideologische redenen moeilijk aanvaarden maar zo is het nu eenmaal. Hij weet heel goed dat afstuderen bij een willekeurig iemand niet hetzelfde is als afstuderen bij Vattimo. Hij garandeert een zeker studieniveau, niet omdat de universiteit van Turijn door de staat wordt bestuurd maar omdat hij het is die doceert, omdat hij van de waarheid en het avontuur van de kennis houdt.

Aparicio Sánchez (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, het uitstekende verslag van mevrouw Gutiérrez Cortines, die ik bewonder en in meer dan één opzicht mijn collega kan noemen, komt als geroepen. Ik onderschrijf de aan haar adres geuite lof dan ook volledig.
Het verslag, met zijn beschrijvingen en interessante voorstellen, komt als geroepen omdat het het al jarenlang vredig voortkabbelende proces van de Europese opbouw doorbreekt, een proces dat op het gebied van onderwijs is blijven steken in passiviteit en retoriek. Op het punt van de harmonisatie van kwaliteitsnormen, de wederzijdse en automatische erkenning van diploma's, het afstemmen van lesprogramma's en de inzet van afgestudeerden staan wij nog even ver af van een Europese dimensie en, in algemener bewoordingen, van de voor 2010 gestelde doelstellingen, als op de slotdag van het proces van Bologne, nu al meer dan drie jaar geleden.
De meest competitieve kenniseconomie ter wereld wacht nog steeds op een Europese ruimte voor hoger onderwijs. Die taak is aan ons. Ondertussen reageren de universiteiten niet adequaat op de Europese vraag naar arbeidskrachten en moeten zij terrein prijsgeven aan de Amerikaanse universiteiten; het Europese leiderschap op het gebied van de kenniseconomie wordt betwist en de universiteiten worden minder aantrekkelijk voor docenten, onderzoekers en studenten uit derde landen.
De Europese universiteiten, met hun 15 miljoen studenten en 600.000 docenten, vormen de meest dynamische sector van onze maatschappij, en het feit dat wij dit soort verslagen goedkeuren, is een teken van hoop. Laten wij hopen dat wij ondanks het nationalistische verzet in de Raad, ondanks de autarkische houding van sommige universiteiten en ondanks de apathie van de Commissie en het Parlement op dit vlak, er uiteindelijk in slagen een Europese ruimte van hoger onderwijs te creëren die deze naam waardig is.
Gollnisch (NI).
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, ik ben decaan geweest van een faculteit in Lyon, waar ongeveer dertig talen worden onderwezen, en ik heb in het verslag van mevrouw Gutiérrez-Cortines veel positieve dingen gelezen. Helaas bevat het verslag ook wat minder gunstige punten.
Positief vind ik de volgende punten: het idee om de administratieve - en andere - obstakels die de uitwisseling van studenten en docenten blokkeren, zoveel mogelijk weg te nemen; het idee om het leren van vreemde talen - en dan niet alleen het Engels - te stimuleren, het idee om netwerken en gemeenschappelijke diensten voor het circuleren van informatie op te zetten; het idee om het opzetten van stages of zelfs het organiseren van sportieve competities te stimuleren. Dat zijn heel goede initiatieven.
Ik wil echter wel kanttekeningen plaatsen bij de in dit verslag opgenomen doelstelling om een Europese ruimte voor hoger onderwijs te creëren. Als de Commissie het gehele universitaire systeem - of het nu gaat om openbare of privé-universiteiten - aan een evaluatie gaat onderwerpen, kan dat uiteindelijk leiden tot het creëren van een nieuwe supranationale - Europese - bureaucratische schil, en dat ondanks de - uitsluitend voor de vorm opgenomen - verwijzing naar het subsidiariteitsbeginsel die in de eerste paragraaf van dit verslag staat. Het verlangen uniforme criteria voor te schrijven voor het hele systeem van diploma's of om alle universitaire cursussen te harmoniseren zal onherroepelijk ten koste gaan van de verscheidenheid van de verschillende academische en wetenschappelijke modellen, en die verscheidenheid is nu juist een belangrijke factor bij de mededinging tussen de universiteiten, alsook een graadmeter van het ontwikkelingsniveau van het systeem. De Europese beschaving heeft de diversiteit op alle terreinen doorgevoerd. Juist door zich te richten op het beheersen van één specifieke manier van denken, één bepaalde wetenschap of techniek, één bijzondere ervaring en een nationale cultuur blijft men de echte Europese traditie het meest trouw.

Kratsa-Tsagaropoulou (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte collega's, ik wil allereerst de bevoegde commissie bedanken voor het feit dat zij het initiatief heeft genomen tot de opstelling van dit verslag over de universiteiten in Europa. Ik ben het niet alleen roerend eens met de thema's die de rapporteur daarin aan de orde stelt, maar ook met de voorstellen die zij doet.
De universiteiten zijn altijd een kweekvijver voor de Europese beschaving geweest en hebben een belangrijke rol gespeeld in de ontwikkeling van onze samenlevingen. Wij moeten dan ook goed beseffen dat als de Europese Unie de in Lissabon vastgestelde, nieuwe strategische ontwikkelingsdoelstellingen wil bereiken, erj dynamische en concurrentiekrachtige universiteiten nodig zijn, universiteiten die kunnen zorgen voor kennis en innovatie en niet wereldvreemd zijn. De universiteiten moeten levende partners zijn in het sociaal en economisch stelsel, zowel op nationaal en regionaal als op transnationaal niveau. Dat vraagt het Europa van nu.
Een ander aspect dat wij voor ogen moeten houden, is de rol van de universiteiten in de bevordering van de Europese integratie. Zij kunnen bijdragen aan de totstandkoming van een Europees burgerschap. Onze universiteiten kunnen met andere woorden de laboratoria worden van het verenigd Europa, niet alleen met hun onderwijsprogramma's maar ook met hun onderlinge samenwerking en de mobiliteit van studenten en docenten.
Dat is ook de richting waarin u werkt, mevrouw de commissaris, maar u moet de lidstaten vragen u daarbij te helpen. Op dat terrein moeten nog heel wat inspanningen worden ondernomen. Wij weten immers dat de wederzijdse erkenning van diploma's wordt gedwarsboomd, dat de mobiliteit op een laag pitje staat en dat er grote verschillen bestaan tussen de universitaire programma's in de verschillende landen. Wij moeten echter wel beseffen dat convergentie en samenhang op onderwijsgebied niet betekenen dat er korte metten worden gemaakt met pluraliteit en diversiteit. Veeleer moeten systemen worden gevonden waarmee de toegevoegde waarde die onze universiteiten dankzij hun specifieke kenmerken kunnen produceren, kan worden erkend en bevorderd. Met een dergelijk beleid zullen wij ook betere omstandigheden kunnen creëren voor de beroepsmobiliteit waar de Europese Commissie zo hard aan werkt. Het Groenboek is dan ook een goed initiatief. Mevrouw de commissaris, u kunt bij uw inspanningen op onze steun rekenen.

Voorzitter.
 Het debat is gesloten.
De stemming vindt nu plaats.

De Voorzitter.
Wij gaan nu over tot de stemming.
Verslag (A5-0241/2002) van de heer Coelho, namens de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken, over het derde verslag van de Commissie over het burgerschap van de Unie (COM(2001) 506 - C5-0656/2001 - 2001/2279(COS))
(Het Parlement neemt de resolutie aan)

Verslag (A5-0224/2002) van mevrouw Van Brempt, namens de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport, over de mededeling van de Commissie over een Europese ruimte voor levenslang leren realiseren (COM(2001) 678 - C5-0165/2002 - 2002/2073(COS))
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
Verslag (A5-0183/2002) van mevrouw Gutiérrez-Cortines, namens de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport, over de universiteiten en het hoger onderwijs in de Europese kennisruimte (2001/2174(INI)) 
Vóór de stemming:

Gutiérrez-Cortines (PPE-DE)
. Het betreft alleen het toevoegen van twee titels die aan onze aandacht zijn ontsnapt; na de overwegingen de titel: 'Europese ruimte voor onderwijs? en voor punt 5: 'Het proces van Bologna?.

De Voorzitter.
Voordat wij overgaan tot de volgende stemming, wil ik graag mevrouw Fan, voorzitter van de Wetgevende Raad van Hong Kong, van harte welkom heten. Zij is hier vandaag aanwezig op de tribune voor eminente bezoekers.

Zoals u weet volgen wij de ontwikkelingen in de Speciale Administratieve Regio Hong Kong met grote belangstelling. Mevrouw Fan is hier voor een aantal belangrijke bijeenkomsten. Wij wensen haar een zeer aangenaam verblijf.
Yi lü ping an [Wij wensen u een goede thuisreis].
Berthu (NI)
In paragraaf 29 van de resolutie-Coelho krijgt het op 3 mei 2002 gewezen arrest van het Europese Hof van Eerste Aanleg een warm onthaal. Dit arrest kent de maatschappij Jego-Quéré het recht toe rechtstreeks beroep aan te tekenen tegen een Europese verordening. Deze maatschappij was weliswaar niet 'rechtstreeks en individueel? geraakt door de verordening, maar als het beroep niet ontvankelijk was verklaard zou ze over geen enkel ander rechtsmiddel beschikken, en dat zou betekenen dat ze van rechtsbedeling uitgesloten zou worden.
Ook wij zijn blij met deze interpretatie. We betreuren het alleen dat dit arrest niet eerder gewezen is, bijvoorbeeld op een moment waarop we nog een - alleszins gerechtvaardigd - beroep hadden kunnen aantekenen tegen de wijziging van de benaming van de eenheidsmunt.
Helaas heeft de Commissie onmiddellijk geëist dat het arrest-Jego-Quéré werd vernietigd - kennelijk voelde ze zich bedreigd. De Commissie heeft meteen bewerkstelligd dat er nog tijdens het vakantiereces van de rechtbank een arrest werd gewezen dat geheel aan haar verlangens tegemoetkomt.
Zo zijn de Europese instellingen erin geslaagd zich in een positie te manoeuvreren waarin ze de lidstaten voortdurend kunnen destabiliseren, terwijl ze individuele burgers het recht ontzeggen beroep aan te tekenen tegen hun algemene rechtsnormen. Die rechtsverkrachting is mogelijk gemaakt door het huidige systeem, dat de supranationale stromingen een geprivilegieerde positie geeft. We zullen daar in de toekomst iets aan moeten doen.

Kirkhope (PPE-DE)
De Britse conservatieven zijn de mening toegedaan dat dit een ontijdig verslag is, dat beoogt een discussie op gang te brengen die verder gaat dan de vertegenwoordigers en de burgers zelf wensen. Onzes inziens dient het burgerschap van de Unie het gevolg te zijn van het feit dat iemand burger is van een lidstaat, en niet van Europa. Wij zijn uiteraard allen 'Europeaan', maar de meeste mensen zouden een feitelijk burgerschap van Europa niet als hoger beschouwen dan het burgerschap van hun eigen land. Wij willen er liever voor zorgen dat mensen zich meer betrokken voelen bij en geïnteresseerd raken in de gemeenschappen in hun eigen natiestaten, dan dat wij een kunstmatig recht in het leven roepen, zoals de rapporteur lijkt voor te stellen.
Om bovengenoemde redenen zijn de Britse conservatieven tegen de beginselen van het verslag.

Meijer (GUE/NGL)
. De promotie van het burgerschap van de Unie, het kerndoel van dit voorstel, zegt mij niet veel. In de voormalige Sovjet-Unie probeerde men de burgers van verschillende deelrepublieken, met uiteenlopende talen en culturen, samen te smeden tot sovjetburgers. Dat is nooit gelukt. In Joegoslavië probeerde men naast Serviërs, Kroaten, Slovenen en Macedoniërs nieuwe generaties van echte Joegoslaven te creëren die de toekomst van het land zouden moeten organiseren. Die mensen zijn nu tweederangs burgers. Het creëren van EU-burgers die voortdurend verhuizen tussen de lidstaten, op zoek naar de meest bevoorrechte banen, leidt tot conflicten met hun omgeving en tot ongelukken voor henzelf.
Een tweede doel van dit voorstel is een hogere opkomst bij Europese verkiezingen. Mensen gaan niet stemmen om te voldoen aan een rituele verplichting die zijzelf niet als nuttig ervaren. Zij willen alleen stemmen als het orgaan dat zij moeten kiezen een beslissende zeggenschap heeft en als er een werkelijke keuze tussen botsende alternatieven aan de orde is. Alleen maar aan de mensen vragen om te komen stemmen als een sympathiebetuiging voor een verenigd Europa werkt niet. Als op die weg wordt doorgegaan zal een volgende verkiezingsronde opnieuw minder stemmers opleveren. Met versterking van burgerrechten, ook voor migranten, en een betere informatie over de Ombudsman kan ik natuurlijk wel instemmen.

Pasqua (UEN)
Veel collega's hebben de verwerpelijke gewoonte woorden te verdraaien om zo tegemoet te komen aan de behoeften van het federalistisch denken.
Eerst hadden we een Handvest van de grondrechten. Sommigen zagen daarin een preambule op een nog te schrijven Europese grondwet. Toen werden we vergast op 'governance?, een begrip dat nooit helemaal duidelijk gedefinieerd is. En dan worden we nu opgescheept met het Europees burgerschap, een concept dat geen enkele betekenis heeft.
Burgerschap is een politiek, en niet een technocratisch idee. Het moet verankerd zijn in een politieke werkelijkheid. In een uitsluitend administratieve context heeft dit idee geen waarde. Burgerschap heeft te maken met een zich gehecht voelen - het idee dat men deel uitmaakt van een natuurlijke gemeenschap.
Burgerschap is een statuut dat toegekend wordt aan al diegenen die op grond van hun geboorte of hun verdiensten bepaalde waarden delen.
Dit burgerschap vooronderstelt het bestaan van een politieke ruimte. De politieke ruimte bij uitstek is nog altijd de natie.
Waar is die Europese natie? Renan had het in dit verband over een 'verlangen samen te leven?, en zolang dat gevoel ontbreekt is er geen Europese natie. Binnen de Europese Unie is er geen taal, cultuur of traditie die door iedereen gedeeld wordt. Er is dus geen Europees volk. Zoals Joseph de Maistre het stelde: 'niemand is ooit een 'Europees burger' tegengekomen?.
Uw vermeende burgerschap is dus op los zand gebouwd, en dat betekent dat dit verslag van elke zin gespeend is.

Theorin (PSE)
Het verslag bevat een flink aantaal belangrijke en goede standpunten. Ik heb echter tegen het verslag gestemd, omdat het onder meer het communautariseren van de derde pijler vereist.

Zrihen (PSE)
Ik heb de voorstellen van de Commissie aangaande het burgerschap onvoorwaardelijk gesteund.
Het is natuurlijk niet eenvoudig de politieke dimensie van het Europees burgerschap per decreet te vergroten.
Duidelijk is wel dat we de acties op dit gebied moeten uitbreiden om de burgers erop te wijzen dat ze van enorme mogelijkheden gebruik kunnen maken. Alleen zo kunnen zij zich deel voelen van een Europese ruimte voor de burgers.
Dat is de prijs die de Europese Unie moet betalen om zich legitimiteit te verschaffen.
We moeten dus manieren vinden om de burgers duidelijk te maken waarover ze in de toekomst nu precies zelf zullen gaan beslissen.
Ik vind het jammer dat de EU geen geschiedenispakket samenstelt waarin precies wordt aangegeven hoeveel opstanden, oorlogen en revoluties er op het Europese continent geweest zijn. Als die bloedige conflicten hebben er uiteindelijk toe geleid dat een aantal mensen vijftig jaar geleden deze visie ontwikkeld hebben.

Alyssandrakis (GUE/NGL)
Het beleid voor levenslange scholing (en niet levenslang leren) is een surrogaat voor stelselmatig onderwijs en daadwerkelijke vorming. Daarmee worden vaardigheden en gedragingen aangeleerd die oppervlakkig en van kortstondige waarde zijn en slechts beantwoorden aan de vereisten van de markt. Het is enkel de bedoeling dat aan de verlangens van het kapitaal tegemoet wordt gekomen, dat de kapitalistische behoeften aan buigzame en soepele werknemers worden bevredigd, dat de arbeidsrelaties worden geherstructureerd en dat de zogenaamde inzetbaarheid wordt bevorderd. Op die manier wordt er ideologische en psychologische druk uitgeoefend op de werknemers. Bewust probeert men hen ervan te overtuigen dat zijzelf schuldig zijn aan hun werkloosheid, dat er geen andere weg is dan langdurige werkloosheid, en dat een opleiding zeer zeker geen perspectief biedt op een vaste baan.
De traditionele school wordt door 'faciliteiten toegankelijker te maken? voor de 'plaatselijke gemeenschappen en ondernemingen? de opstap voor levenslange scholing. De multinationals zullen met andere woorden bepalen wat er wordt onderwezen op school. Dat is nu trouwens al het geval met een aantal proefprojecten die in Griekenland met geld van de EU worden uitgevoerd.
Wij zijn absoluut tegen dit beleid. Wij willen dat er een einde wordt gemaakt aan elke discriminatie, dat de hinderpalen voor een gelijkwaardige deelneming van alle jongeren aan het onderwijs worden opgeheven en iedereen gelijke toegang krijgt tot gratis en openbaar onderwijs tot de leeftijd van 18 jaar. Dat is een absolute voorwaarde voor de daaropvolgende beroepsopleiding. Wij hebben onderwijs nodig dat de jongeren leert hoe zij hun gedachten moeten organiseren, hoe zij de samenleving en natuur op wetenschappelijke wijze moeten benaderen en beoordelen, en hoe zij kunnen bijdragen aan daadwerkelijke sociale vooruitgang.
Daarom hebben de Europese afgevaardigden van de communistische partij van Griekenland tegen het verslag-Van Brempt gestemd.

Arvidsson, Cederschiöld, Grönfeldt Bergman en Stenmarck (PPE-DE)
Wij steunen het voorstel dat de Commissie een Groenboek over het hoger onderwijs moet opstellen, om het zogeheten proces van Bologna op gang te brengen.

Berthu (NI)
Wij hebben tegen het verslag-Van Brempt over een Europese ruimte voor levenslang leren gestemd, aangezien dit een goed voorbeeld is van een ontoelaatbare uitbreiding van de communautaire bevoegdheden.
Dit verslag is gebaseerd op artikel 150 van het Verdrag, waarin op een vrij onduidelijke en voor verschillende uitleg vatbare wijze wordt gesproken over het ten uitvoer leggen van een Europees beleid op het gebied van het beroepsonderwijs. Het Verdrag voegt daaraan toe dat er bij zo'n beleid respect moet worden getoond voor de verantwoordelijkheden van de lidstaten. In dit verslag wordt de in artikel 150 genoemde bevoegdheid van toepassing verklaard op het onderwijs als geheel. Voorgesteld wordt dat de Commissie 'in nauwe samenwerking met de lidstaten? (dat wel) een 'Europees kader van fundamentele vaardigheden? opzet. Dat zijn dan vaardigheden die iedere leerling bij het verlaten van het verplichte middelbaar onderwijs moet beheersen.
Als men op deze manier te werk gaat, kan men alle bevoegdheden naar eigen goeddunken uitbreiden. Bovendien geeft het Europees Parlement ook bij deze gelegenheid (in overweging F) weer te kennen dat de huidige stand van zaken op het gebied van kwalificaties 'een ernstige belemmering vormt voor de mobiliteit tussen de lidstaten en het ontstaan van een Europadekkende arbeidsmarkt?. Wij meenden begrepen te hebben dat de gemeenschappelijke Europese arbeidsmarkt reeds een feit was. Het gaat er dus om, voor volledige mobiliteit op een geheel uniforme arbeidsmarkt te zorgen. De bedoeling is dat we dan tot de conclusie komen dat het bestaan van natiestaten het werkelijke beletsel vormt.

Bordes, Cauquil en Laguiller (GUE/NGL)
Ook al zijn we het eens met een aantal van de in dit verslag opgenomen voorstellen en sommige van de goede bedoelingen die erin tot uiting komen, toch hebben wij ons bij het stemmen over het geheel van stemming onthouden.
De voorstellen hebben in wezen niet te maken met de aspiraties van de jonge en minder jonge mensen, die naar men beweert de behoeften van de maatschappij in zulk een belangrijke mate zouden bepalen. Alles is gericht op hetgeen in dit verslag heel netjes de arbeidsmarkt genoemd wordt, en die moet 'flexibel? zijn. Achter al die nobele bedoelingen gaat dus de doelstelling schuil om industriegroepen - kapitalistische ondernemingen - naar behoefte van arbeidskrachten te voorzien. Dat heeft allemaal bar weinig te maken met een beleid dat erop gericht zou zijn iedereen levenslang onderwijs te bieden op basis van aanleg en aspiraties.

Montfort (NI)
Het scheppen van een Europese ruimte voor levenslang leren is een prioriteit voor deze nieuwe eeuw, en we moeten alle initiatieven in die richting steunen.
Het gaat hier om een dubbele prioriteit: men moet zich er eerst bewust van worden dat levenslang leren voor iedereen een absolute behoefte is. Dit levenslange onderwijs moet binnen het kader van de Europese ruimte gestalte krijgen, en niet slechts op nationaal niveau. Het verslag legt verder de nadruk op mobiliteit, en geeft daarmee aan dat bij het opleiden van mensen voortaan ook rekening gehouden moet worden met de uiteenlopende methoden en ervaringen van de verschillende lidstaten. Zo openen we de deur naar individuele zelfontplooiing, terwijl we tegelijkertijd de kans op het vinden van een betrekking vergroten.
Dit verslag legt niet voldoende nadruk op het leren, maar draagt wel er wel toe bij dat we ons ervan bewust worden dat beroepsonderwijs op Europees niveau meer aandacht moeten krijgen. Dat doet mij deugd, aangezien ik van mening ben dat we de eerstvolgende jaren een heus ERASMUS-systeem moeten opzetten dat mensen in staat stelt binnen een netwerk een beroepsopleiding te volgen. Dat systeem moet openstaan voor de ervaringen van alle volkeren.

Zrihen (PSE)
Ik heb het verslag van mevrouw Van Brempt van ganser harte gesteund en ben heel blij met het oorspronkelijke voorstel van de Commissie.
Het is echter onmogelijk dat iedereen in onze snel veranderende maatschappij alle nodige vaardigheden voor eens en voor altijd aanleert. Een systeem voor permanent onderwijs is dus een absolute noodzaak. We moeten daarbij bedenken dat niet alleen universiteiten kennis genereren, en verder niet toestaan dat levenslang leren alleen maar gezien wordt als een middel om werknemers aan te passen aan de behoeften van de markt.
In de woorden 'onderwijs? en 'opleiding? ligt een fundamenteel socialisatieconcept besloten, en dat is één van de pijlers van onze maatschappij.
Als we onderwijs aanbieden in verschillende, inconsistente en niet op elkaar afgestemde modules, dan zullen onze burgers in de toekomst onvoldoende professionele vaardigheden hebben en geen duidelijk gevoel van identiteit. De voorstellen die we nu doen, moeten deel uitmaken van een basissysteem dat tezamen met andere kennis een set fundamentele vaardigheden vormt voor al die burgers die Europa uiteindelijk zullen vormgeven.

Figueiredo (GUE/NGL)
Als het om intenties gaat, bevat dit verslag wel enige goede punten. Het bevat echter ook een aantal ondeugdelijke voorstellen, en dat heeft te maken met een strikt economisch interpretatie van het systeem. Om een voorbeeld te geven: het voorstel voor één gemeenschappelijk basisniveau is in principe heel goed. Maar dan moeten we er wel voor zorgen dat dit niveau niet te laag komt te liggen. Dat zou namelijk verdedigd kunnen worden met een verwijzing naar de noodzaak om opleidingen direct op banen aan te laten sluiten. Zulke opleidingen zouden minder kosten, maar dan zou het systeem opnieuw door de studenten en hun families - na afsluiting van de opleiding - gefinancierd worden.
Dit voorstel valt net als de overige voorstellen binnen het kader van het proces van Bologna, dat gebaseerd is op de verklaring van Bologna van 1999, die in Praag in 2001 nog eens herhaald is. We moeten echter wel een onderscheid maken tussen de officiële retoriek en de wijze waarop de zaken zich in de praktijk ontwikkelen. Daar spelen ook andere overwegingen een rol. Ondanks alle beweringen van het tegendeel, wijzen alle maatregelen die tot nu toe genomen zijn (en waarvan er een aantal nu reeds ten uitvoer worden gelegd) erop dat de lidstaten minder uitgeven aan de financiering van het hoger onderwijs. Dat is in Portugal reeds het geval.
We tekenen dus verzet aan tegen de commercialisering van de kennisvergaring. We verzetten ons dus tegen het terugdringen van de rol van het openbaar hoger onderwijs en de structurele verandering van de functie van het hoger onderwijs en het model volgens hetwelk dit onderwijs georganiseerd is. We zijn er dan ook tegen dat de heersende klassen voor ideologische doeleinden de doelstellingen en de inhoud van het onderwijs bepalen.

Hyland (UEN)
Ik ben verheugd over het initiatief van mevrouw Gutiérrez-Cortines om dit verslag op te stellen. Zij heeft vele vraagstukken omtrent het hoger onderwijs in de EU bijeengebracht in een samenhangend document met gedegen, prijzenswaardige voorstellen.
Hoewel onderwijs een nationale bevoegdheid blijft, is het van belang dat de EU alle steun die maar mogelijk is geeft aan docenten en studenten, met name op gebieden waar nieuwe en vernieuwende opleidingen en kwalificaties nodig zijn.
Op het vlak van plattelandsontwikkeling zijn in mijn eigen land, Ierland, belangrijke initiatieven ontplooid teneinde financiering door de EU, bijvoorbeeld via LEONARDO, te gebruiken voor het ontwikkelen van opleidingen die zijn toegespitst op de behoeften van de plattelandseconomie.
Als eerste werd een opleiding Plattelandsontwikkeling en Agro-industrie ontwikkeld. Op het terrein van volwasseneneducatie is baanbrekend werk verricht door professor Jim Phelan van de Universiteit van Dublin, dr. Michael Ward van de Universiteit van Cork, professor Michael Cuddy van de Nationale Universiteit van Ierland te Galway en dr. Ted Fleming van de Nationale Universiteit van Ierland te Maynooth.
Thans zijn zij een stap verder gegaan en hebben zij via internet een eerstegraads baccalaureaatsprogramma Plattelandsontwikkeling ontwikkeld. Dit type programma geeft een inspirerend beeld van wat voor het platteland gedaan kan worden door de nieuwe technologieën ten volle te benutten. Het doel is levenslang leren; een nieuw soort gespecialiseerde academicus voort te brengen met voortreffelijke vaardigheden op het gebied van plattelandsontwikkeling, advisering en management.

Pasqua (UEN)
Dit verslag is overduidelijk een manifestatie van het onverantwoordelijke gedrag van een Parlement dat op een schaamteloze wijze misbruik maakt van zijn recht van initiatief. Met deze aanstootgevende tekst beoogt men de universiteiten onder het gezag van Brussel te plaatsen. De hypocrisie van dit verslag tart elke beschrijving. Uit een aantal overwegingen blijkt echter maar al te duidelijk wat men werkelijk beoogt te bereiken. Men wil van de universiteiten gewillige dienaren van Brussel maken en docenten omvormen tot slaafse hulptroepen van de Europese technocratie. De Commissie moet het recht krijgen zich met de nationale systemen voor universitair onderwijs te bemoeien, voor welk doel de universiteiten overstroomd moeten worden door experts en professionals met een volmacht van Brussel.
Dit verslag vormt het complement op de Jean Monnet-leerstoelen, die in Frankrijk bij veel docenten zoveel woede hebben gewekt - en terecht. Deze docenten hebben zich nu binnen het waarnemingspunt Jean Bodin verenigd om samen het federalistische offensief te keren.
Dit verslag gaat uit van dezelfde obscurantistische en perverse logica als voormelde leerstoelen.
Wat een verachting spreekt er uit dit verslag voor de grondbeginselen die onze universiteiten groot hebben gemaakt! Wetenschappelijke neutraliteit wordt opzij gezet door de europeaniserende ideologie die de diensten in Brussel verplicht zijn te verspreiden. De onafhankelijkheid van het docentenkorps wordt aangetast door de inmenging van supranationale instanties in het functioneren en de organisatie van universiteiten.
U maakt van de universiteiten het paard van Troje van het Europese federalisme.

Meijer (GUE/NGL)
. Het ontbreken van het recht op inspraak heeft twee oorzaken. De ene is een autoritaire staatsopvatting waarin burgers slechts worden gezien als gehoorzame dienstplichtigen en belastingbetalers die de werkelijke beslissing moeten overlaten aan een daartoe uitverkoren elite die veel beter dan de gewone mensen weet hoe het moet. De andere reden is het economische belang. De door de meeste mensen gewenste bescherming van hun woon- en leefomgeving tegen vervuiling, overlast en gevaren betekent vaak dat bedrijven worden gehinderd in hun winststreven. Ook dit leidt tot een autoritaire aanpak, waarin de economische belangen beslissen in plaats van alle mensen samen. De laatste tientallen jaren lijken deze belemmeringen te zijn doorbroken. Overal bestaan vormen van burgerinspraak en de EU schrijft dat ook voor. Helaas worden de resultaten van die inspraak nog vaak omgebogen naar hun tegendeel. Ik steun rapporteur Korhola graag in haar streven om een eind te maken aan de uitzonderingen die er nu nog worden gemaakt voor militaire belangen en civiele rampen. Militairen hebben nog vaak het idee dat ze boven de burgerlijke samenleving verheven zijn en hun eigen afwegingen kunnen opleggen. Maatregelen ter voorkoming van rampen kunnen vaak zeer ingrijpend zijn, zoals in Nederland het onder water zetten van polders bij hoge rivierwaterstand. Daarover mag niet worden beslist zonder inspraak.

Thomas-Mauro (NI)
Burgers hebben het recht om zich te informeren en om te participeren. De autoriteiten verschuilen zich echter al heel lang achter een - vermeend - recht op geheimhouding. Er worden nu echter steeds meer hervormingen doorgevoerd om de betrekkingen tussen de overheid en de burgers te verbeteren, en deze verschuiltechniek komt daardoor steeds minder voor. De muren rond de overheidsdiensten worden gaandeweg geslecht, ook als het gaat om milieuzaken.
Dit is een goede ontwikkeling. Daarom steun ik het voorstel van de Commissie van 19 januari 2001 voor een richtlijn waarmee beoogd wordt de tweede pijler van het Verdrag van Aarhus van 25 juni 1998 in het gemeenschapsrecht op te nemen. Dat is een heel innovatief voorstel, al is het uiteindelijk aan de lidstaten om de burgers de gelegenheid te geven werkelijk in de besluitvorming te participeren.
Ik wil intussen wel een aantal kanttekeningen plaatsen bij die amendementen in het verslag-Korhola waarmee we buiten het kader van het Verdrag van Aarhus treden. Het gaat hier om opties die de rapporteur zelf voorstaat. De delegatie van het MPF vindt dat de informatie transparanter moet worden en dat burgers moeten worden aangemoedigd te participeren in de besluitvorming. Daar moet een kader voor geschapen worden. Dat mag echter niet leiden tot al te zware procedures, aangezien we de verwezenlijking van de doelstellingen van dit voorstel op die wijze alleen maar bemoeilijken. Als we namelijk al te strak geformuleerde bepalingen laten gelden, lopen we het gevaar dat we het informatie- en participatieproces geheel blokkeren. We moeten ons er daarom toe beperken om de in het Verdrag van Aarhus opgenomen, uiterst correct geformuleerde bepalingen om te zetten in communautair recht. Als we zo te werk gaan, kunnen die bepalingen op een efficiënte wijze worden toegepast.
(Stemverklaring ingekort overeenkomstig artikel 137, lid 1, van het Reglement)

Isler Béguin (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, met betrekking tot de overstromingen kan men stellen dat men in de nood zijn vrienden leert kennen. Dit oude gezegde kan als illustratie dienen voor de houding van de Europese Unie ten aanzien van de lidstaten en kandidaatlanden waar de overstromingen zulke verwoestingen hebben aangericht. De Unie heeft snel gereageerd, ze heeft zich ter plaatse begeven en beloofd financiële middelen ter beschikking te stellen. Daarmee heeft de Unie haar beleid inhoud gegeven en aangetoond dichtbij de burgers te staan. Ze heeft laten zien dat in staat is de solidariteit die we van haar verlangen - en waar wij ons voor inspannen - ook daadwerkelijk kan opbrengen.
Het feit dat er nu een rampenfonds voor hulp bij natuurrampen wordt opgericht is dus een goede zaak. We mogen echter niet vergeten waar deze klimaatsverandering aan te wijten is. Wetenschappers over de gehele wereld zijn het hierover wel eens: de opwarming van onze planeet is het ondubbelzinnig bewijs dat onze manier van leven onaanvaardbaar is. De uitstoot van broeikasgassen zal dit soort rampen alleen maar verergeren. Aan de ene kant van de wereld moet het vee verkocht worden, omdat er geen water of voeder voorhanden is. Elders valt het water bij bakken uit de hemel - sinds juli heeft het water hele regio's verwoest. Om ons geheugen op te frissen, mijnheer de Voorzitter, wijs ik erop dat in Nepal 422 mensen zijn omgekomen, en dat er 173 vermist zijn. In Rusland zijn 50 mensen omgekomen, terwijl er 100 als vermist zijn opgegeven. In Mexico hebben zondvloedachtige regens 21 dodelijke slachtoffers gemaakt - 15.000 mensen hebben schade ondervonden. In Azië zijn dit jaar 250 mensen omgekomen. Miljoenen mensen worden door het stijgen van de waterspiegel rechtstreeks geraakt.
Zoals helaas bekend, kunnen de mensen in deze streken geen beroep doen op solidariteit, zoals we dat hier kunnen doen. We kunnen ons op de borst kloppen dat er zo snel noodhulp is toegezegd, maar we moeten tegelijkertijd bedenken dat het niet volstaat op te roepen tot het toepassen van de akkoorden van Kyoto. We moeten veel verder gaan. We moeten het milieu steeds in ons beleid opnemen, ongeacht het beleidsterrein. Op die manier kunnen we misschien een sprankje hoop levend houden. We moeten werkelijk iets ondernemen om het tempo van de klimaatswijziging te verlagen. De Top van Rio heeft nauwelijks iets opgeleverd - wij moeten nu dus het goede voorbeeld geven.

Posselt (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, hoewel ook Beieren, Saksen en Oostenrijk veel te lijden hebben gehad van de wateroverlast, was ik als voorzitter van de Sudetendeutsche Landsmannschaft in de gelegenheid om een grote hulpactie op touw te zetten voor de Tsjechische Republiek. Dit is niet alleen een gevolg van de grote traditionele band met dit land, waar de wortels van onze families liggen, maar met name omdat men zich in dergelijke situaties realiseert dat wij als buren zowel in goede als in slechte tijden op elkaar zijn aangewezen. Soms hebben buren problemen met elkaar, maar in noodsituaties blijkt dan toch weer de betekenis van burenhulp. De Tsjechen hielpen in Duitsland en Oostenrijk, terwijl de Oostenrijkers en Duitsers in Tsjechië actief waren. Volgens mij zijn er twee dingen die in dit kader belangrijk zijn. Ten eerste mag het niet zo zijn dat een slachtoffer van de watersnood in kandidaat-lidstaat Tsjechië slechter af is dan een slachtoffer van de watersnood in een van de huidige lidstaten van de Europese Unie.
Ten tweede moeten wij ook op het gebied van de preventie solidair zijn. Wij moeten erkennen dat wij allen in hetzelfde schuitje zitten en dat de gebeurtenissen die zich nu in Midden-Europa voordoen, morgen in Zuid- of Noord-Europa kunnen plaatsvinden. Wij moeten vooral niet doen wat ik eerder al in dit Parlement heb gehoord, namelijk dat er in het actualiteitendebat enigszins neerbuigend wordt gesproken over de overstromingen in het Zuiden van Europa. Veel mensen uit het Noorden zeiden dat het wel weer typerend was, die speciale steunverzoeken voor het Zuiden, en vice versa. De boodschap van de huidige catastrofe is echter dat wij allen in hetzelfde schuitje zitten.

Dehousse (PSE)
Net als de Belgische sociaal-democraten heb ook ik mij bij het stemmen over de resolutie aangaande de overstromingen in Europa van stemming onthouden, en wel om twee redenen.
In de eerste plaats omdat solidariteit geen grenzen mag kennen. Zoals mijn mevrouw Zrihen in het openbaar al heeft aangegeven, probeert het Europees Parlement een lijst op te stellen van landen waar bepaalde regio's schade hebben ondervonden van het water. En dat is niet de juiste methode. Italië is niet opgenomen op de lijst zoals die er nu uitziet, en toch had dit land erop moeten staan. In de definitieve tekst wordt niet vermeld dat er ook in Zwitserland overstromingen zijn geweest.
In de tweede plaats wijs ik op het volgende. Als we Europa beter tegen overstromingen willen beschermen - en dat is wat het Europees Parlement beweert te beogen - , dan zullen we rekening moeten houden met de loop van de rivierbeddingen en de vorm van het stroomgebied. Rivieren trekken zich namelijk niets aan van de grenzen die de geschiedenis heeft getrokken. Het is jammer dat we zo gehaast zijn geweest dat we in de tekst geen melding hebben gemaakt van dit uiterst belangrijke gegeven.

Meijer (GUE/NGL)
. In de afgelopen jaren zijn achtereenvolgens de stroomgebieden van de Rijn, de Oder, de Wisla en de Elbe getroffen door overstromingen. Dat is geen toeval. Zij voeren regenwater en smeltwater uit de Alpen en de Karpaten af naar de Noordzee en de Oostzee. De regen neemt toe door de opwarming van de aarde, de ontboste bodem kan het water niet langer vasthouden en de rivierbeddingen zijn te smal geworden. Langs deze gekanaliseerde rivieren zijn de dijken te dicht langs de hoofdstroom gelegd en zijn huizen gebouwd in oevergebieden waar vroeger het hoogwater vrij spel had. Het gaat dus zeker niet om toeval, maar om voorspelbare ongelukken. De verwijzing naar de noodzaak om de Kyoto-afspraken wereldwijd uit te voeren is zeer terecht, maar te vrezen valt dat Amerika onder druk van olieconcerns en de auto-industrie blijft dwarsliggen totdat het zelf in steeds sterkere mate slachtoffer wordt van verwoestijning en overstroming. Alle aandacht gaat nu opnieuw uit naar het vinden van geld om de slachtoffers van de overstromingen te helpen. Dat is noodzakelijk maar onvoldoende. In de volgende jaren kunnen dezelfde rampen zich herhalen en de kans dat dit gebeurt is helaas zelfs zeer waarschijnlijk. Ons rivierbeheer zal dus sterk moeten veranderen en dat dreigt nu nog teveel uit het oog te worden verloren.

Queiró (UEN)
De ernstige overstromingen die onlangs een aantal Midden-Europese landen hebben geteisterd, verdienen uiteraard al onze aandacht. We moeten solidair zijn, in de eerste plaats met de families van de slachtoffers en al die mensen die huis en have hebben verloren. We zijn ons er van bewust dat de gevolgen van dit soort natuurrampen - die voor een belangrijk deel te wijten zijn aan de klimaatverandering die we nu doormaken - een transnationale dimensie hebben. De Europese Unie moet daarom als geheel solidair zijn en steun bieden.
Onze stemonthouding betekent dus niet dat we het oneens zijn met de voorstellen voor rechtstreekse hulp zoals die in de nu goedgekeurde resolutie opgenomen zijn. We kunnen het ook eens zijn met de onderliggende gedachte. Waar wij onze twijfels over hebben, is het idee om een permanent fonds voor hulp bij dit soort rampen aan te leggen. Voor dat doel zou namelijk een deel van de structuurfondsen gebruikt worden. Natuurrampen zijn uit de aard der zaak onvoorspelbaar, en wij geloven daarom dat het niet logisch is een permanent fonds aan te leggen met middelen uit de structuurfondsen. Zoals in het onderhavige geval is gebleken, is het mogelijk alternatieve financieringsbronnen te vinden die veel geschikter zijn voor het reageren op dit soort tragedies, terwijl men bovendien verhindert dat de verwezenlijking van de - permanente - doelstellingen van de structuurfondsen in gevaar komt.

Posselt (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik zou hier eigenlijk een iets ander accent willen leggen dan veel van de voorgaande sprekers in het debat over Afghanistan hebben gedaan. Ik ben helaas nogal pessimistisch gestemd, want bij mij overheerst het gevoel dat wij op een nieuwe crisis aansturen. In Afghanistan leven vele volkeren en bij de grootste bevolkingsgroep, de Pathanen, ontstaat steeds meer het gevoel - terecht of onterecht, dat wil ik in het midden laten - dat zij worden achtergesteld bij de bevolkingsgroepen die de Noordelijke Alliantie aanvoeren, zoals de Tadzjieken en de Oezbeken. Dit gevoel vormt in toenemende mate een mogelijke bron van conflicten, waarvan de overgebleven Taliban profiteren. Er wordt over een terugtrekgebied van de Taliban in Oost-Afganistan gesproken alsof het een militair probleem, een politioneel probleem zou zijn. Hier is echter sprake van een nationaliteitenprobleem, omdat het grootste volk van deze multinationale staat, zoals gezegd, het gevoel heeft tot tweederangs natie te zijn gedegradeerd. Op den duur levert dit een explosieve situatie op. Wij moeten daarom een intelligente strategie voor Afghanistan ontwikkelen om de bevolkingsgroepen min of meer op gelijke voet te integreren. Tot nu toe is dat klaarblijkelijk nog niet gelukt. Ondanks alle humanitaire successen, ondanks alle vooruitgang die op papier geboekt is, blijft er op dit punt een tijdbom tikken.

Figueiredo (GUE/NGL)
We hebben vooral tegen deze resolutie gestemd omdat bepaalde delen ervan de oorlog en Amerikaanse interventie in Afghanistan rechtvaardigen. Dat is des te ernstiger als je bedenkt dat de VS nu een oorlog tegen Irak willen voeren. Wij zijn fel gekant tegen alle pogingen om het terrorisme door oorlogvoering te bestrijden. We hebben herhaaldelijk aangegeven dat er andere manieren zijn om dat te doen, vooral door het oplossen van die problemen die de directe en indirecte aanleiding voor het terrorisme vormen. Het is onaanvaardbaar dat onder het voorwendsel van terrorismebestrijding grondrechten en persoonlijke vrijheden beknot worden en dat er staatsterrorisme wordt ingezet.
Positief is wel dat er één verzoek is goedgekeurd - ook wij hebben op dit punt voor gestemd. We vinden namelijk dat er onder leiding van de Verenigde Naties een rigoureus onderzoek moet worden uitgevoerd naar berichten aangaande massamoorden en oorlogsmisdaden. Onze fractie heeft daar al eerder de aandacht op gevestigd, onder andere door de uitnodiging aan regisseur Jamie Doran om zijn film op 12 juni in het Europees Parlement te vertonen. Wij steunen ook de voorstellen om meer geld vrij te maken voor humanitaire noodhulp en de sociaal-economische wederopbouw van het land.

Frahm (GUE/NGL)
Ik heb vóór de gezamenlijke ontwerpresolutie gestemd, ondanks het feit dat daarin bepaalde punten staan die ik niet onderschrijf.
Ten eerste ben ik het niet eens met de analyse dat de interventie in Afghanistan noodzakelijk was - integendeel!
Ten tweede dient het VN-mandaat voor vredesoplegging niet verlengd te worden, maar gewijzigd te worden in een mandaat voor vredeshandhaving.
Ik sta echter achter de in de gezamenlijke ontwerpresolutie gestelde eis dat alle in Afghanistan begane oorlogsmisdaden onderzocht worden en dat gevangenen behandeld worden in overeenstemming met internationale conventies.

Meijer (GUE/NGL)
. Afghanistan is een soort Zwitserland. Per dal bepalen de mensen hun vaak eigenzinnige standpunten en ze houden niet van inmenging van buitenaf. De laatste kwart eeuw hebben ideologen uit Rusland, Saoedi-Arabië en nu de VS hun uiteenlopende experimenten willen uitproberen op die Afghaanse samenleving. Dat heeft vooral doden en verwoestingen opgeleverd. De laatste interventie was niet zozeer gericht op het helpen oplossen van de vele problemen die binnen Afghanistan bestaan, maar op wraak voor het verwoesten van twee kantoortorens in New York een jaar geleden. Of die afschuwelijke aanslag is beraamd vanuit Afghanistan is nooit bewezen, maar de Amerikaanse reactie was wel dat het daar gevestigde regime gestraft en verdreven moest worden. Zoals men nu ook het Iraakse regime wenst te verdrijven. Is in een wereld waarin er slechts één grote militaire en economische supermacht is overgebleven de nationale regering van een ander land voortaan alleen nog wettig als zij Amerika welgezind is en handelt in overeenstemming met de Amerikaanse belangen? De resolutie hinkt op twee gedachten. Enerzijds rechtvaardigt zij de oorlog en de voortgezette militaire aanwezigheid. Anderzijds heeft zij voor het eerst oog voor de oorlogsmisdaden van de overwinnaars en de noodzaak tot onderzoek en bestraffing. Dat laatste is nieuw en een stap vooruit ten opzichte van eerdere stellingnames. In het licht van die verbetering stem ik voor.

Posselt (PPE-DE).
Helaas is de heer Fatuzzo vandaag niet aanwezig en blijkbaar moet ik hem vervangen. Het belangrijkste is echter het onderwerp zelf; dat gaat mij na aan het hart. Ik wil mevrouw Stenzel graag feliciteren met dit verslag. Ik ben blij dat wij dat verslag vandaag aangenomen hebben, aangezien op 15 september verkiezingen in Macedonië worden gehouden. Het gaat om de stabiliteit van een belangrijk land, waarmee wij op basis van het associatie-akkoord nauwe banden onderhouden. Het land heeft te kampen gehad met een grote stroom vluchtelingen; er zijn binnen de landsgrenzen twee oorlogen gevoerd, er hebben zich catastrofes voorgedaan, en nu ook nog terrorisme. Het is daarom van het allergrootste belang dat wij vandaag een signaal aan Macedonië geven waaruit blijkt dat wij achter deze jonge democratie staan, die er in de afgelopen vier jaar, ondanks een aantal catastrofes, op bewonderenswaardige wijze in geslaagd is om een evenwicht tussen de verschillende nationaliteiten te creëren. Het is nog niet allemaal rozengeur en maneschijn, maar we moeten toch constateren - zeker als men de situatie in de buurlanden bekijkt - dat de mensen in Macedonië een enorme prestatie hebben verricht en onze solidariteit verdienen. Wij zouden een signaal in die richting kunnen geven door eindelijk de visumplicht voor Macedonië afschaffen. Voor Joegoslavië heeft die plicht nooit bestaan, voor Kroatië bestaat er geen visumplicht en voor Slovenië evenmin, zodat Macedonië het enige Associatieland met visumplicht is. Wie moeten dit kleine land nu eindelijk eens als een echte Europese partner gaan beschouwen.

Krivine en Vachetta (GUE/NGL)
Het door de Commissie ingediende verslag over de strategie voor Azië bestaat vooral uit vrome wensen. Het voordeel is echter wel dat dit verslag op een aantal fundamentele punten heel duidelijk is, en dan zeker als het gaat om de bereidheid van de leidinggevende instanties van de EU om koste wat het kost een ongelijke liberalisatie van het goederen- en kapitaalverkeer door te voeren en de WHO steeds meer bevoegdheden toe te kennen. Er is dus geen lering getrokken uit de financiële crises van 1997-1998, het falen van Azië, de huidige beurscrisis en de Zuid-Amerikaanse problematiek. Bij de kapitalistische mondialisering moet de werkelijkheid wijken voor de liberale dogma's.
Tijdens de ASEM-4-Top in Kopenhagen zal ook de kwestie veiligheid aan de orde komen. En dat op een moment waarop in Europa immigranten als zondebok voor de economische crisis worden aangemerkt en Washington in naam van het antiterrorisme een beleid van 'langdurige oorlog? voert. De Verenigde Staten sturen weer troepen naar de Filippijnen en dreigen met oorlog tegen Irak. Je zou dus hopen dat de EU de rechten van immigranten garandeert en zich tegen Amerikaanse interventie in Irak verzet.
In de echte wereld blijkt de Europese Unie in Azië als een economische grootmacht op te treden, terwijl de Verenigde Staten kiezen voor een oorlogszuchtige rol. Daar zou het Europees Parlement iets tegen moeten ondernemen. Sommige situaties zijn typerend voor Azië, maar er bestaan ook algemene tendensen die voor het gehele Euraziatische continent gelden.
(Stemverklaring ingekort overeenkomstig artikel 137, lid 1, van het Reglement)

Meijer (GUE/NGL)
. Kernpunt van dit verslag is niet het broeikaseffect in nieuwe industrielanden, de strijd tegen armoede, de doodstraffen in China of de dictatuur in Birma. Die opmerkingen dienen slechts als verpakking voor een positiebepaling van de EU ten gunste van Taiwan tegenover China. Taiwan is inmiddels inderdaad veranderd van een ballingsoord van het oude Chinese regime van vóór 1949 in een land waarvan de bevolking in meerderheid niet-Chinees is, waar de oude Kwo Min Tangpartij de macht heeft verloren aan bewegingen van autochtone Taiwanezen en dat politiek en economisch steeds sterker gaat lijken op Europa en Japan. Waarschijnlijk kiest een meerderheid daar nu in een referendum voor de status van afzonderlijke staat. Niet eens zozeer omdat dit in feite al 53 jaar het geval is, maar meer omdat ze nooit veel verwantschap met het Chinese vasteland hebben gevoeld. Een probleem is dat het vorige regime op Taiwan tientallen jaren buitenlandse steun zocht voor herovering van het vasteland. Het bestaan van twee Duitslanden, twee Viëtnams en twee Jemens werd uiteindelijk beëindigd doordat het ene het andere kon opslokken. De EU-staten hebben hun erkenning van Taiwan ingetrokken ten gunste van China. Als een meerderheid van het EP nu toch kiest voor erkenning van twee staten moet het debat daarover openlijk gevoerd worden in plaats van te worden verstopt.

Meijer (GUE/NGL)
 Lidstaten van de EU hebben in 1999 door oorlogsdeelname veel kapot gemaakt in het voormalige Joegoslavië. Daarom is het een plicht om nu bij te dragen tot herstel. Niet alleen in Kosovo maar ook in Servië. Terecht wordt dit nu voorgesteld. In 1999 waren er goede gronden voor de verdenking dat de oorlog eigenlijk niet ging om Kosovo. De diepe afkeer die de inwoners van Kosovo hadden ontwikkeld tegen Joegoslavië leek te worden misbruikt als een breekijzer om heel andere doelstellingen te realiseren. De dwingende voorstellen die vóór het uitbreken van de oorlog werden gedaan aan Milosevic voorzagen merkwaardigerwijze niet in onafhankelijkheid voor Kosovo, maar wel in buitenlandse invloed op bestuur en economie in Servië en Montenegro. Als nu wordt voorgesteld om het aanvankelijk voor Kosovo bedoelde Europees Bureau voor Wederopbouw uit te breiden tot Servië en Montenegro, en er bovendien voor wordt gepleit om Kosovo, Servië en Montenegro meer van elkaar afhankelijk te maken door een gemeenschappelijke energievoorziening, roept dat de vraag op of aan Servië is toegezegd dat het Kosovo terugkrijgt in ruil voor aanpassing aan en integratie in de EU. Als dat zo is, zal dat niet alleen veel weerstand oproepen binnen Servië, maar vooral leiden tot een onbeheersbare woede bij de bedrogen inwoners van Kosovo. De EU speelt met vuur.

De Voorzitter.
Hiermee zijn de stemverklaringen beëindigd.
(De vergadering wordt om 12.50 uur onderbroken en om 15.00 uur hervat)

De Voorzitter.
Aan de orde is het gecombineerd debat over gevallen van schending van de mensenrechten, de democratie en de rechtsstaat.

De Voorzitter.
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende vijf ontwerpresoluties:
B5-0465/2002 van de leden Wuori, Boumediene-Thiery en Piétrasanta, namens de Verts/ALE-Fractie, over de zaak Saad Eddin Ibrahim;
B5-0471/2002 van de leden Napoletano, Menéndez del Valle, Swoboda en Van den Berg, namens de PSE-Fractie, over de veroordeling van Saad Eddin Ibrahim in Egypte;
B5-0473/2002 van de leden Hugues Martin en Posselt, namens de PPE-DE-Fractie, over de zaak Saad Eddin Ibrahim (Egypte);
B5-0480/2002 van de leden Boudjenah, Herman Schmid, Seppänen en Caudron, namens de GUE/NGL, over de mensenrechten in Egypte;
B5-0484/2002 van de leden Van den Bos en Malmström, namens de ELDR-Fractie, over Egypte.

Isler Béguin (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, de Unie ruimt een bijzondere plaats in voor de vrijheid van meningsuiting en de grondrechten. Het respect voor deze rechten is de conditio sine qua non voor ons associatie-akkoord. Het euro-mediterraan partnerschap kan dus niet versterkt worden als aan de bepalingen van deze clausule niet onvoorwaardelijk wordt voldaan.
In Egypte geldt sinds 1981 een noodwet die de autoriteiten ruime bevoegdheden verleent, en dat gaat ten koste van de mensenrechten. Aan de vrijheden wordt steeds meer afbreuk gedaan, en mensen staan onder steeds sterkere politiecontrole, en dat met goedvinden van de rechterlijke macht.
De heer Saad Eddine Ibrahim en zijn collega's van het Centrum Ibn Khaldoun zijn veroordeeld onder het voorwendsel dat ze fondsen of procedures zouden hebben misbruikt. De werkelijke reden is echter dat ze democratische vrijheden verdedigen, net zoals de Nawal El Saadawi en anderen dat in het verleden voor de mensenrechten gedaan hebben. De persoonlijke vrijheden worden echter met voeten getreden, en een aantal homoseksuelen is veroordeeld.
Wij dringen er bij de Egyptische regering dus op aan dat ze deze noodwet intrekt, teneinde iedere burger het genot van hun rechten te gunnen, of het nu gaat om seksuele voorkeur, godsdienstvrijheid of de vrijheid meningsuiting. Men moet deze rechten kunnen uitoefenen zonder van misdaden beschuldigd te worden. De vrijheid van vergadering moet gegarandeerd worden opdat diegenen die zich inspannen voor deze vrijheden niet langer vervolgd kunnen worden. De Egyptische staat, die net als een aantal andere staten een associatie-akkoord heeft gesloten, moet goed begrijpen dat de in artikel 2 opgenomen democratische clausule geen optie of geen overbodige luxe is. Onze vrienden moeten dat goed beseffen: het gaat hier niet om inmenging, niet om de manifestatie van een superioriteitsgevoel en al evenmin om het verlangen de schoolmeester uit te hangen. Het gaat hier om een plicht - de plicht om overal, waar dan ook, schendingen van de vrijheden te veroordelen.
De mensenrechten zijn universeel en overschrijden alle grenzen.

Napoletano (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, het verheugt ons ten zeerste dat alle fracties van het Parlement hebben ingestemd met het debat en de stemming over deze dringende kwestie rond professor Ibrahim, die door het Egyptische hooggerechtshof voor de staatsveiligheid is veroordeeld tot zeven jaar gevangenis op beschuldiging van twee delicten: samenzwering en tegen de staat gerichte activiteiten, en fraude.
Wat het eerste vraagstuk betreft moeten wij mijns inziens de zaak in een meer algemeen perspectief zien. In de grondwetten van enkele van deze landen - en ik denk met name aan de recente wijziging in Tunesië - komt een artikel voor op grond waarvan burgers niets mogen ondernemen dat gericht kan zijn tegen de staat. Anders maken zij zich schuldig aan samenzwering. Dit artikel wordt echter ook toegepast op de vrijheid van meningsuiting. Iemand van de oppositie, een journalist of een vrij mens die kritiek uit op de regering, kan wordt beschuldigd van activiteiten tegen de staat. Dat is een heel serieuze zaak, die wij wij meer algemeen moeten aanpakken.
Wat echter het delict van fraude betreft, moet men natuurlijk het een en ander onderzoeken, maar volgens ons en volgens de verklaringen van commissaris Patten is er geen sprake van fraude met de communautaire middelen die professor Ibrahim voor rekening van de Commissie heeft beheerd.
Ik heb de indruk dat wij hier geconfronteerd worden met een geval waarin de mensenrechten moeten worden verdedigd, en daarom geloof ik dat de Europese instellingen alle mogelijke druk moeten uitoefenen op de Egyptische autoriteiten.

Posselt (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, Ibn-Khaldoun is een van de belangrijke mensen uit de geschiedenis geweest die duidelijk heeft gemaakt hoeveel wij Europeanen te danken hebben aan de Arabische en islamitische wereld. In zoverre hebben wij de plicht ons in te zetten voor professor Ibrahim, een man die de traditie van Ibn-Khaldoun voortzet. Wij moeten duidelijk maken - en ook dit is iets wat wij als het ware verschuldigd zijn aan de erfenis van Ibn-Khaldoun - dat er geen twee verschillende definities van mensenrechten zijn, één voor Europa en één voor Egypte, maar dat er sprake is van één gemeenschappelijk mensenrechtenbegrip, een concept dat gemeenschappelijk in een cultureel en historisch perspectief is ontwikkeld en dat in de huidige wereld universele geldingskracht zou moeten hebben.
Juist daarom hebben wij ten opzichte van zowel professor Ibrahim als het Egyptische volk de plicht om iets te doen. Wij moeten ons ten eerste inzetten voor de vrijlating van professor Ibrahim. Ten tweede moeten wij trachten hem hulp te bieden, want zijn huidige gezondheidssituatie is slecht. Ten derde moeten wij ons echter ook inzetten voor een nauwe samenwerking tussen Egypte en de Europese Unie. Egypte is een van onze belangrijkste partners in het Middellandse-Zeegebied, waar het - zoals ook uit de huidige politieke crisis blijkt - samen met Marokko en Turkije onze voornaamste bondgenoot in de islamitische wereld is. Juist omdat Egypte een partner en bondgenoot is, en dus geen schuldenstaat of een staat waarmee wij niets te maken willen hebben, is het onze plicht om tegen Egypte, zoals onder vrienden gebruikelijk, duidelijke taal te spreken en om ons sterk te maken voor vervolgde minderheden en vervolgde mensen in het algemeen. Met name moeten wij degenen binnen de Egyptische staat en in de Egyptische regering ondersteunen die de mensenrechten niet willen uithollen, maar juist willen verbeteren. Egypte kent een grote traditie die ik door de speeches van Anwar el Sadat en president Mubarak in dit Parlement persoonlijk heb mogen ervaren. Wij praten over belangrijke partners en ik ben van mening dat we op de ingeslagen weg door moeten gaan en steun moeten geven aan professor Ibrahim.
Van den Bos (ELDR).
Voorzitter, het proces van Barcelona komt nooit van de grond zolang de gemeenschappelijke beginselen niet worden nageleefd. Mooie woorden als vrede, stabiliteit en welvaart verworden tot loze kreten als de partnerlanden de rechtsstaat blijven offeren op het altaar van ongecontroleerde politieke macht. Intensivering van de economische samenwerking kan niet los worden gezien van vooruitgang op het gebied van de mensenrechten en de democratie. Veel Arabische leiders weigeren in te zien dat openheid, machtsdeling en een eerlijke rechtsgang de stabiliteit en de economische ontwikkeling bevorderen en niet belemmeren. Een goed functionerende burgermaatschappij is geen bedreiging, maar een noodzakelijke voorwaarde voor behoorlijk bestuur.
Egypte is een groot en belangrijk land met een rijke geschiedenis. Het zou een leidende rol moeten spelen in de politieke modernisering van de Arabische wereld. Daartoe moet het een voorbeeld zijn waaraan andere staten zich zouden kunnen spiegelen. Helaas is daar tot nu toe nog geen sprake van. Openheid en democratie laten nog zeer veel te wensen over en de rechtsstaat wordt vaak verkracht. Zo is de recente veroordeling van dokter Ibrahim tot zeven jaar gevangenisstraf een flagrante schending van elk rechtsbegrip. De beschuldigingen van fraude met EU-geld zijn niet alleen onbewezen, maar ze missen volgens de Commissie zelfs elke grond. Daarmee is deze veroordeling een ondermijning van het samenwerkingsverdrag. Wij doen daarom een dringend beroep op president Moebarak om alles te doen wat in zijn vermogen ligt, om dit onrecht ongedaan te maken. Goede verhoudingen met Egypte zijn ook voor ons van wezenlijk belang. De Europese Unie is bereid het proces van Barcelona nieuw leven in te blazen, maar dat kan alleen als onze partners de beginselen niet langer aan hun laars lappen.

Cashman (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mensenrechtenschending is altijd een triest onderwerp, omdat wij in de EU de universele rechten waar wij elke dag weer gebruik van maken zo vanzelfsprekend vinden.
De zaak van dr. Ibrahim is zeer verontrustend, aangezien deze deel uitmaakt van een steeds sterker wordende tendens in Egypte. Dat neemt niet weg dat Egypte - zoals de heer Posselt al zei - een vriend en bondgenoot van ons is. Om die reden verzoek ik de commissaris met klem tijdens zijn bezoek aan Egypte de zaak van dr. Ibrahim en zijn collega's ter sprake te brengen bij president Mubarak. Dr. Ibrahim moet met onmiddellijke ingang worden vrijgelaten. Er dient een eerlijke beroepsprocedure op gang te worden gebracht.
Ik dring er evenzeer bij hem op aan dat hij de kwestie van de '52 van Cairo' aan de orde stelt, wier zaak momenteel opnieuw voorkomt, alsmede de kwestie van de vier Britten die, hangende hun rechtszaak, op dit ogenblik in Cairo worden vastgehouden. Wij zijn vrienden van Egypte. Wij moeten de dialoog stimuleren. Wanneer de dialoog faalt, moeten wij tot sancties overgaan.

Dupuis (NI).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, laten wij eerst hulde betuigen aan een van de grootste tegenstandes van onze actualiteitendebatten en een van de voorvechters van de bureaucratisering van ons Parlement, aan Richard Corbett. Dit nu hebben wij allemaal aan hem te danken.
Wij spreken vandaag niet over bikkelharde regimes: wij zouden ons eigenlijk veel meer moeten bezighouden met Saoedi-Arabië of Syrië, maar houden ons daarentegen bezig met een zogenaamd gematigd regime. Op die manier verbergen wij onze eigen infame, laffe houding. Wij houden ons bezig met professor Saad Ibrahim, een van de meest vastberaden voorvechters van de democratisering in Egypte, zijn land. Ook wij zouden echter veel vastberadener moeten zijn als het gaat om de democratisering van de Arabische wereld.
Ik wil commissaris Patten bedanken voor de duidelijke verklaringen waarmee hij de van fraude beschuldigde professor Ibrahim verdedigt. Mijns inziens is alles onderzocht en dus is er geen enkel alibi meer: wij moeten strijden voor zijn vrijlating. Tot slot dank ik allen die steun hebben gegeven aan zijn kandidatuur voor de Sacharov-prijs.

Patten
Mijnheer de Voorzitter, de rechtszaak tegen dr. Saad Eddin Ibrahim en zijn collega's heeft wereldwijd belangstelling en bezorgdheid gewekt, niet in de laatste plaats onder hen die zich, zoals velen van ons hier, beschouwen als ware vrienden van Egypte en het Egyptische volk.
Toen dr. Ibrahim en de medebeklaagden afgelopen februari met succes om herziening van hun vonnis verzochten, hoopten wij dat de beste rechtstradities de overhand zouden krijgen, niet alleen vanwege de rechtszaak op zich, maar ook vanwege de onmiskenbare schade die de internationale reputatie van Egypte heeft opgelopen door de wijze waarop de zaak door de Egyptische autoriteiten is aangepakt. Wij waren dan ook diep geschokt toen wij op 29 juli vernamen dat dr. Ibrahim opnieuw veroordeeld was tot zeven jaar gevangenisstraf met dwangarbeid, een wrede straf voor een man met zijn zwakke lichamelijke conditie. Vier andere beklaagden kregen eveneens gevangenisstraf opgelegd en de overige vierentwintig zijn voorwaardelijk veroordeeld.
Zelfs al zouden de beschuldigingen geloofwaardig zijn - en dat is volgens ons niet het geval - dan nog zijn deze straffen volkomen buiten proportie. Ik heb de volgende dag persoonlijk mijn ontzetting kenbaar gemaakt en herhaald dat de Commissie, ondanks zorgvuldig toezicht en een tussentijdse externe controle, geen bewijs heeft dat dr. Ibrahim of zijn medebeklaagden zich schuldig hebben gemaakt aan malversaties of andere vergrijpen met betrekking tot de twee NGO-contracten die zij beheerden. Wij hebben dit tijdens het hoger beroep met een beëdigde verklaring duidelijk gemaakt.
Voorts betreuren wij - ik heb dat destijds herhaald en doe dat nu weer - dat voor dit soort zaken militaire rechtbanken en procedures worden gebruikt. Zelfs het hof van beroep heeft bedenkingen bij het toepassen van het vierde gerechtelijk besluit van de militaire rechtbank, onder welke noemer dit proces is gebracht.
Wij waren verontrust over het besluit om de beklaagden, nadat deze met succes hoger beroep hadden aangetekend, opnieuw voor de rechter te brengen, ondanks de zwakke gezondheid van dr. Ibrahim. Wij zijn ernstig bezorgd over de afhandeling van het proces en de snelheid waarmee en de wijze waarop de rechtbank tot een uitspraak is gekomen. Deze ongepaste haast om een vonnis uit te spreken heeft de geloofwaardigheid van de rechtbank allesbehalve goed gedaan.
De zaak is op de voet gevolgd door de Europese Gemeenschap en de lidstaten en wij hebben vanaf het begin op het hoogste niveau onze bezorgdheid kenbaar gemaakt. Wat de aanklacht betreft dat men zonder toestemming buitenlandse subsidies van de Europese Unie heeft aangenomen, verklaart de Commissie met klem dat het volkomen correct is rechtstreekse subsidies te verlenen aan het maatschappelijk middenveld en dat deze subsidies vallen onder het raamverdrag inzake financiële en technische samenwerking tussen de EU en Egypte.
De strenge straffen die vorig jaar aan het eind van de eerste rechtszaak werden opgelegd, hebben geleid tot een verklaring van de EG op 23 mei en een verklaring van het voorzitterschap, twee dagen daarna, waarin uitdrukking gegeven werd aan ernstige bezorgdheid.
De Europese Unie heeft toen onderstreept - en dat doet zij ook nu weer - dat zij groot belang hecht aan de ontwikkeling van het maatschappelijk middenveld, en herhaald dat maatregelen met dat doel een wezenlijk onderdeel uitmaken van het proces van Barcelona en bilaterale programma's waaronder Egypte zijn handtekening heeft gezet.
De Commissie is op zijn zachtst gezegd verbaasd dat het gerechtshof met betrekking tot het zogenaamde misbruik van EU-fondsen de standpunten van de Commissie - het vermeende slachtoffer - naar verluidt als niet terzake doende terzijde heeft gelegd. De Commissie had immers naar voren gebracht dat haar normale controleprocedures, met inbegrip van een tussentijdse externe controle, geen enkele aanleiding gaven tot enige bezorgdheid, noch op financieel vlak, noch anderszins. Wij hebben momenteel geen toegang tot de NGO-dossiers, die door de autoriteiten in beslag zijn genomen.
De Europese Unie heeft altijd de hoop gekoesterd dat een correcte rechtsgang en gerechtigheid zouden zegevieren. Wij hebben angstvallig iedere inmenging vermeden die deze verwachting zou kunnen schaden. De beëdigde verklaring van de Commissie tijdens het hoger beroep was strikt feitelijk en correct. Het verontrust ons dat het gerechtshof in zijn schriftelijke verklaringen naar verluidt het tegendeel heeft gesuggereerd.
De Commissie en de lidstaten blijven de zaak aandachtig volgen. De in Cairo gevestigde trojka heeft dr. Ibrahim reeds bezocht in de gevangenis en de Zweden hebben hem dit weekend opnieuw een bezoek gebracht. Wij staan in nauw contact met de familie. Indien in de officiële toelichting van het gerechtshof bij het vonnis, die nog vertaald moet worden, het standpunt van de Europese Unie verkeerd wordt weergegeven, zoals de eerste persberichten aangeven, dan zullen wij niet aarzelen dit te corrigeren.
Het juridische proces is nog niet afgelopen en naar ik begrepen heb, zullen de beklaagden in hoger beroep gaan. De Egyptische autoriteiten zijn zich er scherp van bewust wat de bredere implicaties zijn van een vonnis dat wordt beschouwd als onrechtvaardig en door politieke overwegingen ingegeven. Verdere beschadiging van het internationale aanzien van Egypte kan uitsluitend worden voorkomen door een behoorlijke rechtsgang, die zich in volledige transparantie voltrekt.
Door de zaak-Ibrahim komen concrete punten van zorg naar voren, maar de mensenrechtensituatie in Egypte in het algemeen is gecompliceerd en niet geheel doorzichtig. Er is bijvoorbeeld reden voor enig optimisme in verband met de rechten van vrouwen, onpartijdig toezicht op algemene verkiezingen en sociale wetgeving. Er zijn echter ook signalen die aanleiding geven tot zorg, zoals de nieuwe wet inzake niet-gouvernementele organisaties, de vermeende pesterij van homoseksuelen, waarnaar eerder reeds verwezen werd, en de nieuwe arrestaties van leden van de islamitische oppositie. Wij moeten de trend waarnemen en onze reactie daarop afstemmen.
De zaak-Ibrahim heeft een lange, maar hopelijk tijdelijke schaduw geworpen over de Egyptische beweging voor mensenrechten en democratie. De internationale verontwaardiging over het vonnis heeft een sterke reactie teweeggebracht in Cairo; desalniettemin erkennen vele invloedrijke Egyptenaren dat Egypte de hoogste gerechtelijke en democratische standaarden dient te hanteren, wil het zijn ambities op ontwikkelings- en politiek gebied verwezenlijken. Daar kunnen wij alleen maar mee instemmen.
Wij zullen gepaste maatregelen blijven treffen om uiting te geven aan onze bezorgdheid over individuele zaken. Wij zullen de mensenrechtenvraagstukken en de bevordering van de democratie in bredere zin bespreken in het kader van de programmering van onze samenwerking en de versterkte politieke dialoog die kenmerkend moet zijn voor de nieuwe en bevoorrechte relatie tussen de Europese Unie en haar partners in het Middellandse-Zeegebied.
Tegen de geachte afgevaardigde die deze kwestie aan de orde stelde wil ik zeggen dat ik de zaak beslist zal bespreken wanneer ik, Deo volente, volgende maand zelf een bezoek aan Egypte breng.
De Voorzitter.
Het Parlement dankt u bijzonder hartelijk, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt om 16.00 uur of direct na afloop van de debatten plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende zes ontwerpresoluties:
B5-0466/2002 van de leden Frassoni, Maes, Lucas, Wuori en Isler Béguin, namens de Verts/ALE-Fractie, over de schending van de mensenrechten in Nigeria;
B5-0470/2002 van de leden Gröner, Karamanou, Izquierdo Rojo, Valenciano Martínez-Orozco, Van Lancker en andere, namens de PSE-Fractie, over de terdoodveroordeling van Amina Lawal in Nigeria;
B5-0472/2002 van mevrouw Muscardini, namens de UEN-Fractie, over de zaak Amina Lawal in Nigeria;
B5-0474/2002 van de leden McCartin, Ferrer, Martens, Mauro, Maij-Weggen, Pack, Posselt en Smet, namens de PPE-DE-Fractie, over de mensenrechtensituatie in Nigeria;
B5-0479/2002 van de leden Eriksson, Ainardi, Uca, Morgantini, Figueiredo, Frahm, Cossutta, Korakas en Seppänen, namens de GUE/NGL-Fractie, over de schendingen van de mensenrechten in Nigeria;
B5-0486/2002 van de leden Nicholson of Winterbourne, Van den Bos, Sanders-ten Holte, Sørensen en Thors, namens de ELDR-Fractie, over de schending van de mensenrechten in Nigeria .

Isler Béguin (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, beste collega's, het Afrikaanse continent, dat veel te lang synoniem is geweest met tragedies en mislukking, wil de internationale gemeenschap nu een nieuw gezicht tonen. De oprichting van de Afrikaanse Unie, een verbeterde, naar het model van de EU verwijzende versie van de OAE, houdt een belofte in voor dit continent, en is tegelijkertijd een eerbetoon aan de instellingen die de vereniging van ons werelddeel mogelijk hebben gemaakt. De Europese Unie biedt een model voor een politieke structuur van een continent dat steeds meer verenigd geraakt. De Unie speelt echter ook een belangrijke rol bij het verdedigen van de in internationale verdragen vastgelegde rechten.
Het drama dat Amina Lawal thans moet doorstaan, lijkt er echter één uit een andere tijd. De manier waarop zij wordt behandeld is in strijd met alle beloften die haar land, Nigeria, in geratificeerde verdragen heeft gedaan. Het schrijnende leed van mevrouw Lawal, en vóór haar mevrouw Husseini en wie weet hoeveel anderen, toont aan dat er in een aantal Afrikaanse landen een karikaturale wanverhouding bestaat tussen beloften enerzijds en de politieke en gerechtelijke werkelijkheid anderzijds. Het is niet te bevatten dat er in onze tijd een doodvonnis door steniging wordt uitgesproken. Het is onbegrijpelijk dat een dergelijke barbaarse straf wordt uitgesproken op basis van het eenvoudige feit dat iemand na een scheiding een kind ter wereld heeft gebracht. Onbegrijpelijk is vooral dat een federale staat zulke regionale wetten aanvaardt - zo'n staat heeft geen respect voor de eigen grondwet. De federale autoriteiten moeten er immers voor al het andere voor zorgen dat de plaatselijke en regionale wetten verenigbaar zijn met de nationale wetgeving en de internationale verplichtingen die Nigeria is aangegaan. Daarnaast heeft onze Unie - waarvan veel lidstaten historische banden met Afrika hebben - de morele en politieke plicht zich te verzetten tegen bepaalde, perverse interpretaties van de sharia. We moeten op alle mogelijke wijzen steun geven aan al degenen die zich inzetten voor de rechtstaat, recht en rechtvaardigheid voor allen. Als we ons beperken tot een strikt formele veroordeling telkens wanneer een burger van een ACS-land het slachtoffer wordt van een Kafka-achtige behandeling, dan maken we onszelf medeplichtig. Als we geen diplomatieke stappen ondernemen, laten we toe dat dit soort middeleeuwse praktijken opnieuw worden ingevoerd.
Daarom roep ik hier samen met mijn fractie op tot het oprichten van een werkgroep die zich met het oog op onze volgende ACS-EU-ontmoeting moet buigen over de sharia en de rechten voor vrouwen. Wat hier op het spel staat is de stabiliteit van de Nigeriaanse staat - dit drama kan de stabiliteit van het gehele land, het dichtst bevolkte van Afrika, schade toebrengen. De schokgolven van het geval-Lawal bereiken nu Europa. Laat ons een antwoord formuleren opdat er zich in de toekomst niet meer van dit soort gevallen voordoen.

Karamanou (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik wil mijn diepe verontwaardiging tot uiting brengen over de afschuwelijke gebeurtenissen die de afgelopen twee jaar in de noordelijke provincies van Nigeria hebben plaatsgevonden. Islamieten hebben de sharia boven de wetten van de staat en het volkenrecht geplaatst. Ik vraag mij af hoe het mogelijk is dat vrouwen - want mannen overkomt zoiets natuurlijk niet - vanwege buitenechtelijke relaties door steniging ter dood worden veroordeeld in een land dat het VN-verdrag inzake de afschaffing van elke discriminatie van vrouwen heeft geratificeerd, in een land dat het verdrag tegen folteringen en het internationale verdrag inzake civiele en politieke rechten heeft geratificeerd, in een land dat nauwe banden heeft met de Europese Unie in het kader van de Overeenkomst van Cotonou.
Is het mogelijk dat de federale regering van Nigeria niet in staat is de islamieten te dwingen de grondwet van het land te eerbiedigen? Wat voor een rol speelt de president van het land eigenlijk als hij niet in staat is de fundamentele vrijheden en de mensenrechten van zijn burgers te garanderen? Ik kan maar niet geloven, commissaris Patten, dat intolerantie en obscurantisme, maar ook vrouwenhaat sterker kunnen zijn dan de logica en de menselijke waarden. Ik vond het onaanvaardbaar dat de Unie geen middelen heeft om dergelijke misdrijven tegen vrouwen te voorkomen, dat wij niet in staat zijn de federale regering van Nigeria te dwingen de eerbiediging van zijn wetten in heel het land te garanderen.
Wij moeten nu vanuit deze zaal een krachtige boodschap sturen aan Nigeria, maar ook aan alle andere landen waar misdrijven worden begaan tegen vrouwen. Wij lezen namelijk in de kranten dat ook in Iran vrouwen worden veroordeeld tot de dood door steniging. Wij moeten de fundamentalisten duidelijk maken dat geen enkele traditie, geen enkele cultuur een legitimatie kan zijn voor de schending van de rechten van de helft van de mensheid. Daarom eisen wij dat Amina Lawal onmiddellijk op vrije voeten wordt gesteld.

McCartin (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik heb de zaak van mevrouw Amina Lawal bestudeerd en daarover contact gehad met de organisatie Amnesty International, die ik wil bedanken voor haar hulp. Mijn dank ook aan de medewerkers van mijn eigen fractie die de gepubliceerde feiten bevestigd hebben.
Ik heb de onderhavige feiten bestudeerd, en het eerste dat opvalt in deze zaak is de wrede en ongebruikelijke straf waarvan hier sprake is. Wij moeten vooral kijken naar de onrechtvaardigheid van de genomen beslissing, waarbij aan de vrouwelijke partner een straf is opgelegd uit naam van een of andere godsdienstige overtuiging. Dit is geen godsdienstige gerechtigheid; dit is een puur politiek beleid waardoor mannen in vele gebieden ter wereld, vroeger en nu nog steeds, hun controle en overheersing over het zwakke geslacht handhaven.
Het tweede grievende aspect van deze zaak is de volslagen buitensporige wreedheid waarvan sprake is. Deze gaat in tegen ieder instinct dat ons mensen ertoe aanspoort te werken aan een wereld die wij allemaal in vrede en vreugde kunnen delen.
Bovendien herinnert deze zaak ons aan de barbaarse tijden waarin heksen werden verbrand, zoals iemand eerder al heeft opgemerkt, en mensen werden geofferd om een onzichtbare, onbekende en ongevoelige godheid tevreden te stemmen. Veel mensen in deze wereld erkennen veel verschillende beelden en verschijningsvormen van hun god of godheden. Velen erkennen geen enkele god. Dit neemt niet weg dat wij een en dezelfde wereld delen en daarvan kunnen genieten. Als sommigen echter menen dat zij zich uit naam van hun god kunnen aanmatigen hun medemensen te straffen en te vervolgen omdat deze een andere godsdienst aanhangen of helemaal geen religieuze overtuigingen hebben, dan kan de mensheid niet in vrede samenleven op deze aarde.
Om die reden moeten wij in dit Parlement duidelijk maken dat uitsluitend democratische instellingen het recht hebben wetten te maken en menswaardige straffen op te leggen aan andere mensen en dat de Europese Unie koste wat kost zal vasthouden aan de beginselen van de Verenigde Naties.

Ainardi (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, beste collega's, in een van de islamitische deelstaten van de Nigeriaanse Federatie is opnieuw een vrouw, Amina Lawal, veroordeeld om door steniging ter dood te worden gebracht. Haar vergrijp bestaat erin dat ze een kind ter wereld heeft gebracht na gescheiden te zijn. Een aantal maanden geleden heeft internationale mobilisatie ertoe geleid dat het leven van Safiya Husseini, die tot eenzelfde lot was veroordeeld, gespaard is gebleven. Dat was een overwinning. Hoeveel van dit soort barbaarse vonnissen zijn er echter voordien uitgesproken? En hoeveel zullen er nog volgen?
Dit soort vonnissen behoort tot een andere tijd - ze vertegenwoordigen een schending van de menselijke waardigheid. Het is dus tijd dat deze straffen niet langer worden opgelegd, of dat nu in Nigeria of elders gebeurt. Deze strikte toepassing van de sharia - die niets te maken heeft met respect voor de islam - is door de minister van justitie van Nigeria ongrondwettelijk verklaard, en de islamitische deelstaten in het noorden van het land sluiten zich bij deze interpretatie aan. Volgens de grondwet van Nigeria is de Nigeriaanse Federatie een lekenstaat. Bovendien heeft dit land verdragen ondertekend waarmee het internationale verplichtingen is aangegaan. Dit geval speelt in de deelstaat Katsina, maar dat betekent niet dat andere autoriteiten hier geen verantwoordelijkheid hebben. Het is immers aan de Nigeriaanse nationale en federale autoriteiten om het respect voor de grondwet garanderen, alsmede de bescherming van de mensenrechten van elke Nigeriaanse burger, ongeacht status, godsdienst of geslacht.
De internationale gemeenschap en in het bijzonder Europa moeten deze onaanvaardbare schending van de mensenrechten veroordelen. Europa is tegen de doodstraf, het veroordeelt religieuze intolerantie en zet zich verder in voor de verdediging van de rechten van vrouwen. We moeten alles op alles zetten om te verhinderen dat Amina Lawal door steniging wordt gedood - dat behoort tot onze verplichtingen. Organisaties voor de verdediging van de mensenrechten voeren in Nigeria een moedige strijd. Ze worden vaak bedreigd, maar ze ondernemen toch iets, vrijwel zonder middelen en met maar heel weinig steun - de steun die ze van Europese organisaties ontvangen. Wij moeten deze groepen bijstaan in hun strijd.
Tot slot is er de mogelijkheid dat Europa Nigeria in het kader van de Overeenkomst van Cotonou oproept om zijn internationale verplichtingen na te komen en zich in te spannen voor de rechten van vrouwen en voor meer democratie.

Van den Bos (ELDR).
Voorzitter, gaan we steun geven aan een land dat er barbaarse praktijken op nahoudt? Nu is er weer het drama van mevrouw Lawal. Steeds meer staten binnen Nigeria voeren de sharia-wetgeving in. Het politieke klimaat is dikwijls zo geïslamiseerd dat politici alleen een kans hebben bij verkiezingen als ze voor deze wetgeving pleiten. Onmenselijke oude woestijngewoonten, zoals het stenigen van vrouwen of het afhakken van ledematen, staan natuurlijk haaks op de meeste fundamentele mensenrechten. Het voorkomen van de veelbesproken botsing der beschavingen, culturen of godsdiensten is alleen mogelijk als de strenge sharia overal wordt afgeschaft. Nigeria is een zeer broze en onstabiele democratie. De Europese Unie steunt terecht het democratiseringsproces. Zij kan dit echter alleen blijven doen als de federale regering alles doet binnen haar grondwettelijke bevoegdheden om te voorkomen dat er onmenselijke straffen worden toegepast. Als ze hierin tekortschiet moet de recent toegezegde steun worden heroverwogen. Ontwikkelingshulp en ondersteuning van goed bestuur hebben weinig zin, als de ontvangers van die hulp blijven doorgaan met hun barbaarse praktijken.

Ferrer (PPE/DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, als christen-democraten en als fractie van de PPE-DE dragen wij de waarde en de waardigheid van de persoon hoog in het vaandel en verdedigen wij de uit deze waardigheid voortvloeiende grondrechten en -vrijheden met vuur. Vandaar dat wij nogmaals krachtig protesteren tegen het doodvonnis als een vonnis dat het leven en de waardigheid van de persoon aantast. Bovendien betreft het hier een terdoodveroordeling door steniging zoals opgelegd door de strikte toepassing van de islamitische wet. Wij doen dan ook met klem een beroep op de verantwoordelijke autoriteiten om zich vergevingsgezind te tonen en de schande van een dergelijke executie te vermijden.
Wij willen niet alleen de federale staat Nigeria maar ook Niger, Soedan en Somalië eraan herinneren dat hun interpretatie en toepassing van de sharia haaks staat op de grondrechten, en een flagrante schending is van de eveneens door deze landen onderschreven internationale afspraken op het gebied van de mensenrechten. Artikel 1 van de Overeenkomst van Cotonou stelt bijvoorbeeld expliciet dat de naleving van de rechten van het individu dient te worden gestimuleerd en dat de gelijkheid van de seksen systematisch en overal, op economisch, politiek en sociaal vlak, moet worden meegewogen.
Wij zijn dus fel gekant tegen de uitgesproken doodvonnissen en vragen gratie voor Amina Lawal, Ahamadu Ibrahin en Fatima Usman. Bovendien eisen wij van de regeringen in deze landen dat zij op het vlak van de mensenrechten hun wetgeving aanpassen aan de internationale normen en afspraken om zo een tegen de grondrechten indruisende uitvoering van de sharia te voorkomen. Als Europese Unie moeten wij daarenboven bereid zijn de mechanismen in de Overeenkomst van Cotonou aan te wenden indien de in deze akkoorden geformuleerde basisprincipes met voeten worden getreden. Alleen op deze wijze, mijnheer de Voorzitter, dragen wij bij aan een wereld met meer vrijheid en meer rechten.

Izquierdo Rojo (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, deze moeder, Amina Lawal, is tot de dood veroordeeld, veroordeeld tot een gruwelijke steniging omdat zij na haar scheiding seksuele betrekkingen heeft onderhouden, iets wat duizenden mensen, mannen en vrouwen, doen op de vijf continenten, onafhankelijk van hun geloof, of dat nu islamitisch, katholiek, protestants of iets anders is.
'Waarom Amina wel en ik niet??vraagt de hele wereld zich af naar aanleiding van deze islamitische hypocrisie. Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, de huidige toepassing van de sharia in de noordelijke staten van Nigeria is nieuw. Het is niets anders dan een fundamentalistische interpretatie. Het leven van Amina zal onherstelbaar beschadigd worden. Ooit zullen de machtsverhoudingen veranderen, er zullen andere, islamitische of Amerikaanse rechtbanken komen die andere criteria hanteren maar het leven van Amina zal dan onherroepelijk beschadigd zijn.
In paragraaf 11 wordt nog eens herhaald dat het Europees Parlement vindt dat slachtoffers van fundamentalistische vervolging recht hebben op asiel, met name ingeval van bedreiging met de dood door steniging. Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, wij mogen niet vergeten dat steniging ook in Iran wordt voltrokken. En dat een hoge gezagsdrager uit de kringen van Khatami de euvele moed heeft gehad om dit feit te bewieroken.
Mijnheer de commissaris, wij willen de banden met Iran aanhalen maar passen deze stenigingen in ons buitenlands en veiligheidsbeleid en de verdediging van de mensenrechten?
Mijnheer de commissaris, weegt u alstublieft ook de stenigingen in Iran mee.

Thors (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, wij volgen met pijn in het hart de gebeurtenissen in Nigeria. Ik behoorde tot de mensen die dachten dat de verkiezing van president Obasanjo een paar jaar geleden voor verandering zou zorgen. Het laatste rapport - en de discussie daarover - is er slechts één in een hele reeks andere rapporten waarin wordt gemeld dat de veiligheidstroepen zich misdragen en dat de oorzaken daarvan niet worden onderzocht. Er is gerapporteerd dat de president een aantal jaren geleden heeft opgeroepen om te schieten op alle leden van het O'odua volkscongres (het OPC), dat wil zeggen honderden mensen. Volgens Transparency International is Nigeria nog steeds het op een na meest corrupte land ter wereld. Het aantal gevallen van kinderarbeid en kinderhandel is in Nigeria het hoogst.
Als wij deze kwesties echt willen aanpakken, moeten wij de ambassadeur verzoeken stappen te ondernemen en duidelijk te maken dat Amina Lawal in alle Europese landen welkom is. Wij moeten een daad stellen door te zeggen dat zij hiernaartoe mag komen en dat wij Europeanen bereid zijn om haar gezamenlijk te redden. Dit is het enige waardige wat wij nu kunnen doen. Ik wil de commissaris vragen een gesprek met de ambassadeurs in overweging te nemen.

Bordes (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, we zullen voor deze resolutie stemmen, ondanks alle kritische kantekeningen die men erbij kan plaatsen. Als deze resolutie van de Europese Unie kan verhinderen dat er jegens Amina Lawal een misdaad wordt begaan, dan moet ze aangenomen worden.
Een vrouw op grond van middeleeuwse wetten veroordelen voor het feit dat ze een kind ter wereld heeft gebracht, is een verwerpelijke misdaad, net als alle vormen van onderdrukking en verminking van vrouwen, of die nu geschieden in naam van de godsdienst of niet.
Wij verlenen graag onze steun aan het protest tegen het feit dat vrouwen met een beroep op de sharia worden onderdrukt en van hun rechten worden beroofd. We zullen ons daar echter net zo heftig tegen verzetten als zulks geschiedt op gezag van de bijbel of van het Vaticaan.
We moeten zeker protest aantekenen bij de barbaarse praktijken in Nigeria, maar we moeten ook veroordelen wat er gebeurt in de Verenigde Staten, die zich een model voor de hedendaagse beschaving houden. Zo moeten we ook veroordelen wat er hier in de Europese Unie gebeurt, waar toegestaan wordt dat een lidstaten wetten behouden die vrouwen het grondrecht onthoudt zelf over hun eigen lichaam te beslissen.
Als wij ons tegen elders begane barbaarse praktijken willen verzetten, zullen we ook bereid moeten zijn de hand in eigen boezem te steken.

Bowis (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, overal ter wereld zien wij voorbeelden van geweld en wreedheid door individuen en soms ontstellende taferelen van massaal geweld en lynchpartijen.
Dit zijn gruwelen die veroordeeld worden door iedere beschaafde persoon, iedere beschaafde regering en ieder beschaafd rechtsstelsel. Bepaalde primitieve gewelddaden zijn extra huiveringwekkend omdat zij worden goedgekeurd door de mensen die zogenaamd zijn aangesteld om recht te spreken. Dat is niet alleen in Nigeria het geval, maar vandaag richten wij onze aandacht op dit land. De praktijken die daar worden uitgevoerd in naam van de sharia-wetgeving staan ver af van iedere samenleving die zichzelf beschaafd en menselijk noemt. Iemand stenigen wegens overspel is barbaars; iemand geselen wegens seks voor het huwelijk of wegens het drinken van alcohol kan als excessief worden beschouwd, evenals het amputeren van ledematen wegens diefstal. Voor de overgrote meerderheid van de Nigerianen - inclusief hun president - die respectabel is en verantwoordelijkheidsgevoel bezit, moet het onaanvaardbaar zijn dat iemand met toestemming van de rechterlijke macht dood wordt gestenigd door een menigte die door de wet wordt gesteund. Voor ons is dat in elk geval volstrekt onaanvaardbaar.
Eerder dit jaar hebben wij gezien hoe mede dankzij internationale druk de plannen om Safiya Husseini te stenigen zijn ingetrokken. Thans is het Amina Lawal die bedreigd wordt met de marteldood. Safiya trouwde toen zij twaalf jaar was en Amina toen zij veertien was. Zij hebben hun jeugd verloren en Amina dreigt nu haar leven te verliezen. Het jonge paar Ahmadu Ibrahim en Fatima Usman bevindt zich in dezelfde benarde situatie, evenals een oudere man die van verkrachting wordt beschuldigd. Deze straf is niet in overeenstemming met de conventies en verdragen die Nigeria heeft ondertekend.
Tienduizenden mensen uit honderdtien landen hebben gepleit voor clementie in de zaak van Amina. Ik denk dat de federale regering dit begrijpt en de minister van Justitie heeft het vonnis zelfs veroordeeld. Degene waar het hier om draait, is de gouverneur van de staat Katsina en het is van belang dat het voorzitterschap, de Commissie en de Voorzitter van ons Parlement hun appel toevoegen aan de dringende oproep die velen van ons reeds gestuurd hebben aan Umaru Musa Yar'Adua.

Markov (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, na de geslaagde internationale actie in maart van dit jaar om het leven van Safiya Husseini te redden, is het des te schokkender dat we nu opnieuw geconfronteerd worden met de dreigende terechtstelling van een Nigeriaanse moeder en vrouw door steniging.
Ondanks internationale druk is de Nigeriaanse regering niet bereid om haar verplichtingen uit hoofde van de internationale wet- en regelgeving in acht te nemen, aangezien zij tien Nigeriaanse deelstaten toestaat om lokaal, religieus gemotiveerd strafrecht te hanteren dat in strijd is met de nationale grondwet en met de internationale mensenrechten.
Tegelijkertijd moeten we ons er echter van bewust zijn dat Nigeria in dit opzicht in geen geval uniek is. Volgens Amnesty International zijn in 2001 en 2002 in Iran minstens zes vrouwen tot de dood door steniging veroordeeld voor misdaden als 'overspel? en 'aardse verdorvenheid?. Deze vonnissen zijn ook, deels na langdurige gevangenisstraffen, daadwerkelijk voltrokken.
Alleen al in Iran zijn dit jaar 35 mensen, zowel mannen als vrouwen, op verschillende manieren terechtgesteld. Het is dan ook de hoogste tijd dat de Europese Unie dergelijke barbaarse praktijken veroordeelt, niet alleen in individuele gevallen, maar uit principiële overwegingen. Het is tevens de hoogste tijd dat getracht wordt sancties op te leggen aan regimes die dergelijke praktijken toelaten.
Patten
Zoals alle vorige sprekers in dit debat reeds verklaard hebben, is dit een uitermate verontrustende zaak. Het verbaast mij niet dat deze zoveel verontwaardiging en ontzetting heeft veroorzaakt in het Parlement. De Commissie is steeds diep bezorgd geweest over de mogelijke uitvoering van wrede straffen in Nigeria.
Deze keer zijn wij, net als de geachte afgevaardigden, met name bezorgd over de zaak van Amina Lawal, die is veroordeeld tot de dood door steniging - zoals de heer Bowis al zei, in feite een door de overheid gesanctioneerde en georganiseerde vorm van gewelddadigheid - hoewel zij momenteel in afwachting is van hoger beroep.
De Commissie verzet zich evenzeer tegen wrede en discriminerende straffen als iedere afgevaardigde die het woord heeft gevoerd. Wij hebben voortdurend onze bezorgdheid geuit over op de sharia gebaseerde straffen in Nigeria en - ik kom daar zo dadelijk op terug - wij hebben ook onze bezorgdheid geuit over dergelijke straffen in andere landen. Wij hebben dat onder meer gedaan bij de Europese Commissie voor de rechten van de mens. Simpel gezegd verwachten wij van alle gemeenschappen dat zij de internationale normen op het gebied van de mensenrechten, de gelijkheid van vrouwen en mannen en de eerbied voor het menselijk leven erkennen.
Wij zijn mordicus tegen de doodstraf en staan voor honderd procent achter de in 1998 aangenomen richtsnoeren van de Europese Unie tegen de doodstraf. Wij hebben meermalen de gelegenheid gehad deze richtsnoeren in dit Parlement te bespreken. Vorig jaar nog is er door de trojka een demarche ondernomen om dit standpunt opnieuw duidelijk te maken aan Nigeria.
De Commissie zal initiatieven ten gunste van de mensenrechten en de democratie blijven steunen door middel van haar samenwerkingsprogramma met Nigeria en door middel van andere instrumenten, zoals het Europees Initiatief voor Democratie en Mensenrechten, dat in dit Parlement zoveel welbespraakte pleitbezorgers heeft. In het kader van dit initiatief wordt speciale aandacht besteed aan Nigeria en zal inmenging op het gebied van goed bestuur en wettelijke hervormingen worden ondersteund. Doel hiervan is de positie van de vrouw positief te beïnvloeden en mensen meer bewust te maken van de wettelijke rechten van vrouwen.
Uiteraard is een voortdurende politieke dialoog gaande tussen de Unie en de Nigeriaanse regering, zoals een aantal afgevaardigden, mevrouw Karamanou bijvoorbeeld, heeft opgemerkt. Afhankelijk van de wijze waarop de situatie zich ontwikkelt, kan deze dialoog worden geïntensiveerd overeenkomstig de Overeenkomst van Cotonou.
Ik heb met belangstelling kennis genomen van het voorstel dat ook door een van de opstellers van deze ontwerpresolutie is genoemd, namelijk om een werkgroep in het leven te roepen die zich zou moeten buigen over de sharia en mensenrechten en rechten van vrouwen krachtens de Overeenkomst van Cotonou.
Zoals het Parlement wellicht weet hebben wij een onderzoek gefinancierd naar de problemen die de toepassing van de sharia-wetgeving in Nigeria met zich meebrengt. De belangrijkste conclusies van dit onderzoek, het verslag-Peters, zullen het Parlement niet verbazen. Volgens het verslag waren bepaalde wetsteksten slecht geformuleerd en tegenstrijdig, werden de teksten niet consequent toegepast, waren de betrokken rechters onbekwaam en slecht opgeleid en waren sommige wetsteksten niet alleen in strijd met internationale, maar ook met nationale wetten.
Ik verzeker het Parlement dat wij deze uiterst zorgwekkende kwestie aan de orde zullen blijven stellen. Zoals ik reeds tegen ministers van Buitenlandse Zaken van verschillende landen heb gezegd, kost het ons in Europa buitengewoon veel moeite te accepteren dat het stenigen van vrouwen in overeenstemming zou zijn met internationaal aanvaardbare gedragsnormen en normen voor mensenrechten.
Mevrouw Izquierdo Rojo bracht de steniging van vrouwen in Iran ter sprake. Ik kan haar verzekeren dat ik dat onderwerp besproken heb met Iraanse ministers. Ik heb de kwestie zowel in Teheran aangesneden als tijdens bijeenkomsten buiten Teheran. Ik hoop van ganser harte dat wij in de loop van de komende maanden een alomvattende mensenrechtendialoog met Iran kunnen beginnen, naast de discussies die wij met dit land zullen hebben over politieke vraagstukken en over handel en samenwerking. Op die manier zullen wij dit onderwerp aan de orde kunnen blijven stellen, zoals wij dat doen bij ieder land waar dat van toepassing is. Het Parlement is bezorgd over dit onderwerp; wij zijn er bezorgd over; de Europese burger is er ernstig verontrust over.
De Voorzitter.
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt om 16.00 uur of direct na afloop van de debatten plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende zeven ontwerpresoluties:
B5-0464/2002 van de leden Van Orden, Deva, Parish, Foster, Banotti, Corrie, Tannock, Gahler, Korhola, Lehne, Maij-Weggen en Sacrédeus, namens de PPE-DE-Fractie, over Zimbabwe;
B5-0467/2002 van de leden Maes, Isler Béguin, Lucas en Rod, namens de Verts/ALE-Fractie, over Zimbabwe;
B5-0468/2002 van de heer Andrews, namens de UEN-Fractie, over Zimbabwe;
B5-0469/2002 van de leden Kinnock, Junker, Sauquillo Pérez del Arco en Van den Berg, namens de PSE-Fractie, over de mensenrechtensituatie in Zimbabwe;
B5-0481/2002 van de heer Vinci, namens de GUE/NGL-Fractie, over de mensenrechten in Zimbabwe;
B5-0482/2002 van de heer Belder, namens de EDD-Fractie, over Zimbabwe;
B5-0485/2002 van de leden Van den Bos, Mulder en Sanders-ten Holte, namens de ELDR-Fractie, over de mensenrechtensituatie in Zimbabwe.

Van Orden (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, niet alleen stemt het mij treurig, maar bovendien frustreert het mij dat ik alwéér een ontwerpresolutie moet indienen over Zimbabwe - de zesde binnen een jaar. Feit is dat de situatie verergert en dat de maatregelen van de Europese Unie tot op heden duidelijk geen effect hebben gehad. Ze worden niet vastberaden en krachtig genoeg toegepast. De Europese Unie stuurt diplomatieke missies naar zuidelijk Afrika, maar die keren met lege handen terug en laten niet de indruk achter dat optreden tegen Zimbabwe hoge prioriteit heeft en bepalend is voor de wijze waarop zuidelijk Afrika in zijn geheel benaderd wordt.
Laat er geen misverstand over bestaan: het gaat hier niet om de rechten van blanke boeren, het gaat om de rechten van de gehele bevolking van Zimbabwe. Wie geen lid is van de Zanu-PF wordt slachtoffer van pesterij, discriminatie, mishandeling, selectieve uithongeringspolitiek en moord. Hoeveel ernstiger moet de situatie nog worden voordat doeltreffend wordt opgetreden?
President Moegabe is onlangs naar Harare teruggekeerd vanuit Johannesburg, waar hij steun eiste voor zijn landhervormingsbeleid. Dat is een gotspe. Om de oppositiepartij MDC, de Beweging voor Democratische Verandering, te citeren: 'Het landhervormingsprogramma van Moegabe heeft geleid tot een omvangrijke achteruitgang van het milieu, honderdduizenden mensen tot armoede veroordeeld en zes miljoen mensen op de rand van de hongerdood gebracht'. Dat is de realiteit.
Moegabe is een despoot, die de natuurlijke hulpbronnen van zijn land geplunderd heeft ten gunste van zichzelf en zijn trawanten, en die het overheidsapparaat, met inbegrip van de politie, gebruikt om zijn politieke tegenstanders angst aan te jagen en te molesteren. Wij waren dan ook met afschuw vervuld toen wij ontdekten dat Augustine Chihuri, het hoofd van de Zimbabwaanse politie, die nota bene vermeld staat op de verplichte EU-lijst van personen die niet naar EU-lidstaten mogen reizen, desondanks vorige week in Frankrijk was, op een bijeenkomst van Interpol in Lyon. Men kan zich met recht afvragen hoe iemand als Chihuri überhaupt tweede man van Interpol heeft kunnen worden, maar dat is een ander punt. Feit is dat hij niet in Frankrijk had mogen zijn, en de Raad dient thans krachtige en doeltreffende stappen te ondernemen om de mazen te dichten en aan te sporen tot internationale maatregelen tegen Moegabe, voordat de tragische toestand van Zimbabwe weer overschaduwd wordt door andere internationale crises. Er moet vastbesloten actie worden ondernomen omwille van het gehele volk van Zimbabwe.

Maes (Verts/ALE).
Voorzitter, mijnheer de Commissaris, geachte collega's, de dictatuur van Moegabe is verwerpelijk. Hij richt zijn land te gronde, de velden staan leeg, economisch blijft het bergaf gaan, de mensen hebben tekort, er is honger, hij muilkorft de pers, hij terroriseert de oppositie en het behoud van zijn macht is zijn drijfveer. Toch vindt hij nog begrip in zwart Afrika. De buurlanden willen immers geen oorlog met Zimbabwe. De landarbeiders op de blanke boerderijen moesten vaak leven in onaanvaardbare sociale omstandigheden. Landloze armen willen mogelijkheden om te overleven. Er is dus nood aan een herverdeling van het land maar dan wel volgens legale en transparante procedures, zonder geweld en zonder corruptie.
De Europese Unie moet daarom haar eigen rol spelen. We hebben te veel respect voor het volk van Zimbabwe. We mogen ons niet bemoeien met de interne aangelegenheden van een soeverein land. Onze sancties moeten Moegabe en zijn omgeving treffen en niet het volk van Zimbabwe. Het volk moet weten dat wij de hoop om land te verwerven begrijpen en dat wij een wettelijke procedure tot landverwerving financieel willen steunen. Wij moeten de buurstaten helpen bij de opvang van vluchtelingen. Als wij dat niet doen, verschaffen wij hun feitelijk een alibi om die vluchtelingen gewoon weer de grens over te zetten waar zij opnieuw ten prooi vallen aan de repressie.
Dit is de rol die dit Parlement, naar ik hoop, zal steunen en daarom hebben wij de amendementen ingediend. Ik begrijp dat sommigen deze niet zullen steunen maar ik wil echt niet alleen maar de blanke zijn met het wijsvingertje aan het adres van Afrika.

Junker (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, wat zich nu in Zimbabwe afspeelt, is een tragedie zonder weerga. In zijn toespraak in Johannesburg deed de heer Moegabe de verschrikkelijke uitspraak dat deze gebeurtenissen - die volkomen in strijd zijn met het constitutionele recht - zelfs een bijdrage zouden leveren aan een duurzame ontwikkeling. Dat is toch wel het toppunt! Het is heel moeilijk om die uitspraak qua brutaliteit nog te overtreffen. Het zou een goede zaak zijn als er in zwart Afrika luidere stemmen zouden opgaan om de ware aard van deze kwestie aan de kaak te stellen, namelijk dat het een machtsstrijd betreft van een man die er in de afgelopen twintig jaar niet in is geslaagd een landhervormingsproces tot stand te brengen dat wel recht gedaan zou hebben aan de grondwet. Hij nam pas maatregelen toen zijn eigen positie in gevaar kwam, en hij nam zijn toevlucht tot deze maatregelen toen zijn greep op de macht bedreigd werd. Wij moeten nooit uit het oog verliezen dat deze maatregelen slechts gedeeltelijk tegen blanke boeren zijn gericht. Zij zijn met name tegen de oppositie gericht, omdat die, ondanks enorme tegenwerking, een opmerkelijk goed resultaat bij de parlementsverkiezingen heeft behaald Daarnaast heeft die oppositie natuurlijk veel steun onder de bevolking. Dat is de ware achtergrond.
Ik wil graag enkele opmerkingen aanhalen uit de Zuid-Afrikaanse Daily Newspaper, omdat het om een spreekbuis gaat van een land dat per slot van rekening onze bondgenoot is, en dat is toch niet onbelangrijk. Deze krant heeft de manier waarop de regering van Moegabe de landhervorming heeft uitgevoerd, bekritiseerd als meedogenloos, als een methode waardoor de productie tot stilstand komt en waarvan het effect dus nihil is. In die krant is erop gewezen dat de heer Moegabe met zijn opmerking dat alle Zimbabwanen hem steunen, bezig is met het verspreiden van een misvatting. Wij weten immers dat er sprake is van een sterke oppositie en dat het daarom ook niet legitiem is om te spreken van - en ik citeer nu - 'mijn Zimbabwanen en mijn Zimbabwe'. De heer Moegabe gaat daarmee voorbij aan zijn vele tegenstanders en creëert een verkeerd beeld als hij beweert dat Zimbabwe als het ware zijn eigendom is. En naar ik gehoord heb, is hij nu bezig met het verkopen van dat eigendom aan zijn eigen familie, wat betekent dat de landonteigening ook nog eens misbruikt wordt om cadeaus aan die familieleden uit te delen.
Zoals gezegd, moet de Europese Unie bereid zijn om een wettig en constitutioneel landhervormingsproces te ondersteunen, maar die steun mag zich niet tot dergelijke kuiperijen uitstrekken. Wij moeten dat ook duidelijk aan onze partnerlanden kenbaar maken.

Belder (EDD).
Voorzitter, in het Zimbabwe van president Moegabe doen zich dagelijks gruwelen voor. Luistert u maar : 'Het spel dat we gaan spelen heeft muziek nodig?, zo zei de Zimbabwaanse politieagent tot het twaalfjarige meisje om tien uur 's avonds. Toen hij echter een matras op de grond gooide was het duidelijk dat hij wel wat anders als een spel in de zin had. Gedurende de volgende vier uur werden de moeder van het meisje en haar negen- en zevenjarige zusjes gedwongen voortdurend de lof te bezingen van Robert Moegabe en toe te zien hoe de ondervoede Dora achter hun hut door een bende van vijf zogenoemde 'oorlogsveteranen' en de politieman tot halfdrie 's nachts werd verkracht. 'Dit is de straf voor degenen die het land aan Tony Blair en de blanken willen verkopen?, zo schreeuwden ze het doodsbange meisje toe. Dora werd misbruikt omdat haar afwezige vader een eenvoudige aanhanger was van de oppositionele Movement for Democratic Change.
Helaas is de bovengenoemde tragedie, zie de Sunday Telegraph van 25 augustus, geen incident. Dora is slechts één van de honderden verkrachte jonge meisjes als onderdeel van een staatscampagne van systematische politieke zuivering van de bevolking. En dan heb ik het nog niet eens over de ongeveer vijftig militiekampen, waar tegenstanders van Moegabe voor 'heropvoeding' worden opgesloten en gemarteld, maar die ook in toenemende mate als verkrachtingskampen worden gebruikt.
Voor dit schrikbewind schijnt Moegabe zich ondertussen geenszins te schamen. Het tegendeel is waar. Zie bijvoorbeeld zijn ongehoorde optreden op de VN-top in Johannesburg. Daar presenteerde de self-made paria zich als een koloniaal slachtoffer, dat zijn 'bezette land' van het 'Britse kolonialisme' wilde bevrijden. Dat hij door dit non-argument de helft van zijn twaalf miljoen landgenoten laat verhongeren, deert hem niet in het minst.
De actieve steun van de Namibische President Soejoma voor Moegabe en het oorverdovend zwijgen van Mbeki als de grote initiatiefnemer van het NEPAD-programma, waarbij het om verantwoording van regerenden aan geregeerden gaat, is zorgelijk.
Om olievlekwerking te voorkomen, Mijnheer de Voorzitter, roep ik Raad en Commissie op de noodtoestand in Zimbabwe politieke prioriteit te blijven geven. Want het deed mij persoonlijk heel zeer dat volgens de Frankfurter Allgemeine van vandaag alleen de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken in het plenum van Johannesburg het terreurregime van Moegabe nadrukkelijk bekritiseerde. Zweeg Europa hier echt?

Van den Bos (ELDR).
Moegabe laat zijn volk verhongeren en geeft het westen de schuld. Niet híj heeft zijn eigen mensen de hongersnood ingejaagd maar het neo-liberale ontwikkelingsmodel. Niet híj heeft de democratie vermorzeld, politieke tegenstanders gewelddadig geïntimideerd en de verkiezingen gemanipuleerd, maar de neo-koloniale krachten in Europa. Niet híj laat aanvallen uitvoeren op onafhankelijke media maar onverlaten waar hij geen greep op heeft. Niet híj laat zijn militia oppositievrouwen verkrachten maar volslagen onbekenden. En niet híj onthoudt de politieke tegenstanders hun voedsel, maar de vijanden van Zimbabwe.
Alle politieke daden van de voormalige vrijheidsstrijder hebben inmiddels maar één doel: hoe blijf ik aan de macht, koste wat kost. Geen fatsoenlijk mens is tegen landhervormingen, maar elk fatsoenlijk mens is tegen de landhervormingen zoals Moegabe die uitvoert. Zonder enige compensatie wordt boeren alles ontnomen en worden ze op de vlucht gejaagd. Niet het volk van Zimbabwe krijgt het land waar het recht op heeft maar de politieke vriendjes van Moegabe. Op de top in Johannesburg mocht de President ongegeneerd misleidende politieke propaganda voeren. De zogenoemde slimme sancties tegen het regime worden niet erg slim uitgevoerd. De straffen moeten strikter worden toegepast en de doelgroep moet worden uitgebreid.
Hoe staat het met het toegezegde onderzoek naar het bevriezen van de banktegoeden in Europa van de heren, zo vraag ik aan Commissaris Patten. Het is hoog tijd dat er nieuwe eerlijke verkiezingen worden gehouden in dit land. President Mbeki van Zuid-Afrika en andere leiders uit de regio zouden eindelijk hun verantwoordelijkheid moeten nemen en moeten kiezen voor het volk van Zimbabwe en niet voor een president die zijn onderdanen laat verkommeren door zijn eigen machtshonger.

Gahler (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, mevrouw Junker heeft al verwezen naar de cynische toespraak van de heer Moegabe tijdens de Top in Johannesburg. Ik krijg helaas de indruk dat dergelijke toespraken besmettelijk zijn. Ik hoop dat de onbehouwen toespraak van de Namibische president Nujoma op dezelfde dag in Johannesburg geen politieke consequenties in Namibië zelf zal hebben. In de tussentijd gaat echter bijvoorbeeld de politisering van voedselhulp in Zimbabwe nog steeds door. Maïs wordt doelgericht onder aanhangers van de partij verdeeld, voedselmagazijnen van kerken worden bestormd door de zogenaamde oorlogsveteranen en de kerk mag geen distributieactiviteiten meer uitvoeren, waarbij als argument wordt aangevoerd dat zij parallelle structuren zou creëren.
Wat moeten we dan doen? Wij moeten doen wat we besloten hebben. In concreto verwacht ik dat de Zimbabwaanse minister van Buitenlandse Zaken niet uitgenodigd wordt voor de EU-SADC-vergadering van ministers van Buitenlandse Zaken in november in Kopenhagen. Daarnaast moeten wij onze partners in zuidelijk Afrika duidelijk maken dat Europees geld niet bedoeld is voor de financiering van een Afrikaanse renaissance of van een nieuw NEPAD-programma voor Afrikaanse ontwikkeling ten behoeve van president Moegabe en zijn politieke bondgenoten. Pas na het vertrek van Moegabe en binnen een constitutioneel kader moeten wij een financiële bijdrage leveren aan de wederopbouw van Zimbabwe en de landhervormingen; nu nog niet. Pas als de buren van Zimbabwe in hun eigen belang druk gaan uitoefenen omdat zij zelf te lijden hebben van de gevolgen van het beleid van de heer Moegabe - bijvoorbeeld vanwege de vluchtelingenstroom naar de buurlanden - moeten wij ze ondersteunen bij de opvang van vluchtelingen, maar zeker nog niet op dit moment.
Wij moeten ons eigen beleid duidelijk formuleren en druk uitoefenen op onze Raad, omdat ik - zoals een aantal afgevaardigden al eerder heeft opgemerkt - de indruk heb dat dit onderwerp geen echte prioriteit heeft en er ook geen duidelijk standpunt ten opzichte van de heer Moegabe in Johannesburg is ingenomen. Daarom hoop ik dat we in ieder geval een adequate harde lijn zullen vaststellen in het kader van de bijeenkomst in november in Kopenhagen. Onze partners in zuidelijk Afrika moeten dan zelf besluiten of zij solidair willen zijn met de heer Moegabe of liever steun geven aan de mensen van Zimbabwe door zich bij ons aan te sluiten in de dialoog om dit probleem op te lossen.
Cashman (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, deze ontwerpresolutie spreekt uiteraard voor zich. Ze bevat een ontstellende litanie van misdaden tegen de menselijkheid. Moegabe is gespeend van principes, verstoken van enig rechtvaardigheidsgevoel, en naarmate de tijd verstrijkt bereikt zijn regime onvoorstelbare dieptepunten. Hij heeft geen eerbied voor mensenrechten, de rechten van minderheden, het internationaal recht of de internationale opinie. Hij is een verachtelijke tiran en wij dienen alle banden met hem en zijn regime te verbreken.
Zoals de heer Van Orden reeds gezegd heeft, moeten wij Moegabe en zijn regime treffen waar dat het meest pijn doet, namelijk in de portemonnee. De internationale handel moet worden stopgezet en de bankrekeningen van Moegabe en zijn gevolg moeten effectief worden bevroren. Nadere financiële en doelgerichte sancties moeten op krachtdadige wijze worden opgelegd. Tegelijkertijd moeten wij die Afrikaanse staten helpen en ondersteunen die gelijksoortige strafmaatregelen treffen tegen het regime-Moegabe.
Wat bij dit alles zo triest is, dat is het effect op de burgers van Zimbabwe, wier enige misdaad is dat Moegabe hun president is. Laten wij ons richten op Moegabe, niet op de burgers van Zimbabwe, en laten we ervoor zorgen dat onze maatregelen effectief zijn en niet louter schone schijn ten behoeve van de internationale gemeenschap.

Gollnisch (NI).
Mijnheer de Voorzitter, opnieuw zien we dat een marxistische of met het marxisme flirtende dictator zijn masker laat vallen. En ook deze dictator is met de zegen van westerse regeringen en intellectuelen aan de macht gekomen. Onder het voorwendsel van een landhervorming wordt er nu doodgewoon geplunderd - zonder enige rechtvaardiging. Er is sprake van intimidatie en van grof, soms gruwelijk geweld, en niet alleen tegen blanke boeren, maar ook tegen zwarten die voor deze boeren werkten. De situatie voor deze mensen wordt steeds erger.
De gevolgen zijn bekend. De milities van Moegabe worden gedreven door jaloezie of plunderzucht, en zo dwingen ze blanke boeren naar het buitenland uit te wijken - in het gunstigste geval. Door het vertrek van deze mensen raken hun boerderijen in verval en dat betekent honger en armoede voor 12 miljoen Zimbabwanen. Het ergste is nog wel dat men hier en daar stemmen hoort beweren dat het Westen voor deze toestand verantwoordelijk is. We hebben dit al eerder gezien - in de Kongo, in Algerije, in Angola en in Mozambique. We hebben het ook gezien in een aantal andere Afrikaanse landen, en de regeringsleiders van diezelfde landen hebben Moegabe onlangs in Johannesburg nog toegejuicht.
Nu de zaken er zo voor staan, weet ik niet of we iets voor het volk van Zimbabwe kunnen doen. Ik weet wel dat we eerlijkheid moeten opbrengen om de leiders van deze landen duidelijk te maken dat de belangrijkste reden van hun onderontwikkeling niet bij het Westen ligt.

De Voorziter.
 De heer Posselt heeft het woord in verband met een motie van orde.

Posselt (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik zal het kort houden. Waar het om gaat, is dat dit de eerste keer is dat wij een actualiteitendebat voeren sinds de hervorming van ons Reglement op basis van het verslag-Corbett. Als gevolg daarvan is het debat over belangrijke actuele zaken ingekort van drie tot twee uur, zodat twee uur vrij kon worden gemaakt voor wetgevende werkzaamheden. Dat was de officiële reden.
Na het zien van de agenda van vandaag moet mij van het hart dat die wetgevende werkzaamheden blijkbaar in het geheim plaatsvinden. Ik wil benadrukken dat ik graag bereid ben om iets in te leveren, maar niet als de andere kant dat vervolgens weer weggooit. Ik wil daarmee zeggen dat ik achter het idee sta om twee uur vrij te maken voor wetgevende werkzaamheden, op voorwaarde dat de feitelijke wetgevende werkzaamheden inderdaad ook hier op donderdagmiddag plaatsvinden. Als dat niet gebeurt, zou ik die twee uur graag weer terug willen hebben voor het actualiteitendebat.

Patten
. (EN) Ik ken Zimbabwe redelijk goed. In de jaren tachtig, toen ik in mijn eigen land minister van Overzeese Ontwikkeling was, heb ik Zimbabwe regelmatig bezocht in de jaren nadat het onafhankelijk was geworden. Ik herinner me hoe hoopvol Zimbabwe zich op zijn eigen weg begaf als autonoom land en hoezeer de Almachtige het land gezegend had met voedsel en natuurlijke hulpbronnen. Ik herinner mij bijvoorbeeld dat ik tijdens een hongersnood in Mozambique voedsel kocht in Zimbabwe om dit in Mozambique als voedselhulp te kunnen distribueren. Die herinneringen maken mij des te treuriger wanneer ik naar de huidige situatie van Zimbabwe kijk.
Zoals het Parlement weet heeft de Commissie de officiële ontwikkelingshulp aan Zimbabwe begin 2002 opgeschort. Wij zijn nog steeds diep bezorgd over de ernstige verslechtering van de mensenrechtensituatie in het land. De Internationale Crisisgroep, een bewonderenswaardige organisatie die regelmatig verslag uitbrengt over onrusthaarden overal ter wereld, heeft Zimbabwe onlangs beschreven als een land in vrije val. Dat is geen overdrijving van de situatie. Wij zullen in de Commissie steun blijven geven aan alle mogelijke druk die staatshoofden in Afrika, en met name zuidelijk Afrika, eventueel op de regering van Zimbabwe uitoefenen, opdat deze de wezenlijke elementen van de Overeenkomst van Cotonou eerbiedigt, zoals mensenrechten, de rechtsstaat en democratie.
Het moet mij, tussen haakjes, van het hart - en dit houdt ook verband met de opmerkingen van de heer Van Orden - dat ik graag had gezien dat de landen van zuidelijk Afrika hun broederland onlangs wat meer onder druk hadden gezet.
De politieke situatie in de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen in september blijft gespannen, en de datum waarop 2900 blanke boeren uiterlijk hun grond moesten verlaten, 8 augustus 2002, is inmiddels voorbij. De Commissie blijft daarom bijdragen aan projecten die de bevolking rechtstreeks steunen op het gebied van democratisering, eerbiediging van de mensenrechten en de rechtsstaat. Daarnaast is Zimbabwe een van de landen waarop het Europees Initiatief voor Democratie en Mensenrechten in het bijzonder zijn aandacht richt.
De voedselcrisis in Zimbabwe is de ergste van zuidelijk Afrika. Er zijn geloofwaardige berichten dat de regering van Zimbabwe haar eigen voedselvoorraden op grote schaal politiseert. Vele afgevaardigden zullen ongetwijfeld de berichten hebben gehoord dat aanhangers van de Zanu-PF tegen de bevolking van Zimbabwe zeiden dat alleen dwazen van de honger omkomen. Met andere woorden, om voedsel te krijgen moeten zij hun handtekening zetten onder een pakket politieke standpunten. De Commissie betreurt dit. De Commissie heeft op haar beurt gereageerd met ongeveer 110.000 ton voedselhulp, voor een globaal krediet van circa 3,5 miljoen euro. Het voedsel wordt grotendeels verspreid via het Wereldvoedselprogramma van de VN en de niet-gouvernementele organisaties, in nauwe samenwerking met plaatselijke gemeenschappen die vaststellen welke groepen voedselhulp nodig hebben. Via onze humanitaire organisatie, ECHO, is om te beginnen twee miljoen euro beschikbaar gemaakt voor kwetsbare groepen, in het bijzonder kinderen en landarbeiders. Binnenkort wordt een besluit genomen over dertig miljoen euro aan humanitaire financiële hulp voor de regio en een fors gedeelte daarvan zal worden bestemd voor bestrijding van de noodsituatie in Zimbabwe, onder meer door toezichtmaatregelen en voedseldistributie. Door middel van een aanvullende, regionale toewijzing van dertig miljoen euro in het kader van het programma voor 2002 voor samenwerking met het Wereldvoedselprogramma zal voedselhulp worden verschaft in de regio, met name in Zimbabwe.
Volgens de Commissie is bij het oplossen van de steeds ernstiger wordende crisis in Zimbabwe een leidende rol weggelegd voor de SADC, de Ontwikkelingsgemeenschap van zuidelijk Afrika. De Unie zal streven naar een intensievere dialoog met de SADC, vooral tijdens de komende ministeriële conferentie in Kopenhagen, in november. Het is de bedoeling dat de kwestie-Zimbabwe als een afzonderlijk punt op de agenda wordt geplaatst.
Het Parlement is ongetwijfeld op de hoogte van de doelgerichte sancties die wij hebben voorgesteld - sancties die gericht zijn op de leiders van dit buitengewoon onaangename en ernstig corrupte regime, op hun reizen en op hun tegoeden. Het is belangrijk, zoals sommige afgevaardigden al hebben aangegeven, dat wij alles in het werk stellen om te zorgen dat deze sancties worden nageleefd. Ik zal de standpunten van het Parlement op dit punt zeer zeker aan de lidstaten overbrengen.
Ik wil eveneens de aandacht van het Parlement vestigen op het recente verslag van de door de Veiligheidsraad opgerichte werkgroep van deskundigen, over de roof en plundering van de natuurlijke rijkdommen van de Democratische Republiek Kongo. Met name wijs ik op hetgeen in dat verslag gezegd wordt over de rol van Zimbabwe in die stelselmatige plundering. Het verslag zelf is uitermate verontrustende leesstof en mijns inziens moet de internationale gemeenschap duidelijk maken dat zij voornemens is iets tegen de in het verslag beschreven misstanden te doen.
President Moegabe en zijn trawanten hebben een land dat ooit stabiel en welvarend was, te gronde gericht. Hun staat van dienst is een betreurenswaardige schandvlek op de geschiedenis van zuidelijk Afrika. Hoe eerder Zimbabwe hen kwijt is, hoe beter het is voor dat prachtige land en zijn bevolking.
De Voorzitter.
Hartelijk dank, commissaris Patten.
Het debat is gesloten.
Schierhuber (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik heb de notulen bekeken en gezien dat mijn naam niet op de presentielijst van gisteren voorkomt. Het is erg eenvoudig om mijn aanwezigheid te controleren aangezien ik bij de hoofdelijke stemmingen aanwezig was.

De Voorzitter.
 Er bestaat geen enkele twijfel over uw aanwezigheid gisteren, mevrouw Schierhuber!

De Voorzitter.
Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement te zijn onderbroken.
(De vergadering wordt om 16.25 uur gesloten)

Sacrédeus (PPE-DE)
Ik heb voor het verslag gestemd, maar tegen de goedgekeurde amendementen 1 en 2.
Ik betreur het zeer dat mijn eigen PPE-DE-Fractie twee amendementen heeft ingediend die de oorspronkelijke tekst van de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs media en sport afzwakken. Amendement 1 schrapt in paragraaf 30 de passages waarin het Europees Parlement 'zijn verontwaardiging [uit] over het stijgende aantal executies in China? alsmede 'erop wijst dat de Chinese regering systematisch gebruik maakt van vervolging en foltering als middel om dissidenten en minoriteiten het zwijgen op te leggen.? De manier waarop in China de mensenrechten worden geschonden, wordt onder meer duidelijk door de behandeling van christenen en Falun Gong-aanhangers.
Ook heb ik tegen amendement 2 op paragraaf 35 gestemd, omdat Taiwan opmerkelijk genoeg niet opgenomen is in de groep democratische landen. Bovendien wil men Taiwan alleen een waarnemersstatus toekennen, terwijl andere democratieën in de regio wel volwaardig lid kunnen worden.
Verder juich ik het toe dat het verslag licht werpt op het serieuze probleem van het toenemende aantal fundamentalistische terroristische groeperingen, zoals Laskar Jihad, die een ernstige bedreiging vormen voor de christelijke minderheid in Indonesië. Zij zijn verantwoordelijk voor de dood van duizenden mensen, en door hun toedoen hebben circa 400.000 mensen hun huis moeten ontvluchten.

Sacrédeus (PPE-DE)
Ik heb tegen het verslag gestemd dat aangenomen is met 379 stemmen voor, 27 stemmen tegen en 57 onthoudingen.
De parlementaire commissie is van mening dat er een gemeenschappelijk institutioneel beleid moet komen om het Europese onderzoek en het hoger onderwijs te harmoniseren alsmede aanzienlijk meer steun te krijgen van de Europese Unie voor de universiteit.
Met het oog op het subsidiariteitsbeginsel en de academische vrijheid kan ik de voorstellen voor de oprichting van 'een zetel van de Europese universiteiten? en de eis voor een speciale 'Europese culturele universiteit? niet steunen.
Ik vind het bedenkelijk dat de Commissie de opdracht heeft gekregen om een Groenboek op te stellen over het creëren van een Europese ruimte voor hoger onderwijs. Ik begrijp evenmin waarom juist de Europese Unie en de Commissie de kwaliteit van het onderwijs moeten beoordelen, met name de beschikbaarheid van studiebeurzen, subsidies voor minder draagkrachtigen, studentenhuisvesting en in het bijzonder de gezondheidszorg voor studenten.
Als Zweeds christen-democratisch lid van het Europees Parlement vind ik het een ernstige zaak dat het verslag eisen en wensen op een groot aantal gebieden bevat, waar de universiteiten, of in ieder geval de lidstaten, zelf over moeten beslissen zonder bemoeienis van de Europese Unie. Die eisen zijn in strijd met het subsidiariteitsbeginsel en de academische vrijheid. Dit komt met name naar voren in een twijfelachtige formulering in het verslag over het bevorderen van de 'convergentie en samenhang van de universiteiten? in Europa.

