Europees havenbeleid (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag van Josu Ortuondo Larrea, namens de Commissie vervoer en toerisme, over een Europees havenbeleid.
Josu Ortuondo Larrea
Voorzitter, commissaris, dames en heren, langs de ongeveer honderdduizend kilometer kust van het verenigd Europa liggen meer dan twaalfhonderd commerciële havens, en we hebben er ook nog een paar honderd verspreid langs de zesendertigduizend kilometer binnenwaterwegen. 90 procent van onze internationale handel passeert die havens, evenals 40 procent van de ton per kilometer intracommunautair handelsverkeer.
De havens genereren een half miljoen banen en staan garant voor de ontwikkeling van complete regio's. Ze zijn ook onmisbaar voor de regelmatige passagiers- en veerdiensten, die zorgen voor sociale samenhang tussen de eilanden en andere gebieden die eenvoudiger en duurzamer over zee te bereiken zijn. Het betreft dus absoluut een sector die van groot belang is voor ons welzijn. Niettemin zien onze havens zich geconfronteerd met grote uitdagingen, waaronder de stijging van de internationale vraag naar vervoer, die nog sneller groeit dan de mondiale economie.
In dit verband zijn de vooruitgang in de navigatietechnologie, de logistieke telecommunicatie en exploitatie, de toezeggingen ter vermindering van de verontreiniging en broeikasgassen, het binnenhalen van nieuwe investeringen en de noodzaak om het personeel dat deze aspecten beheert en behandelt, de moeite van het vermelden waard. Maar de havens staan ook voor de uitdaging om de dialoog gaande te houden en samen te werken met de omliggende gebieden, buren, steden en regio's, en om de best mogelijke, gemakkelijkste verbindingen tot stand te brengen met andere vervoermiddelen, ten behoeve van beide en om de meest harmonieuze, duurzaamste logistieke oplossingen te vinden.
De havens maken ook deel uit van onze interne markt en moeten daarom werken binnen de geldende communautaire parameters. De Commissie vervoer en toerisme, die mij voor deze kwestie als rapporteur heeft aangewezen, wilde een initiatiefverslag schrijven dat, na bespreking en overeenstemming met de verschillende fracties, nu aan de plenaire vergadering van het Europees Parlement wordt voorgelegd.
Bij onze analyse zijn we ervan uitgegaan dat het Europees havenbeleid de bevordering tot doel moet hebben van de concurrentie in het vervoer over zee en de levering van moderne, kwalitatief hoogwaardige diensten, die de veiligheid, snelle diensten, lage kosten en eerbied voor het milieu bevorderen, zodat er een Europese maritieme vervoersruimte zonder grenzen ontstaat.
We menen dat de technologische en economische vooruitgang en de verbreding van het Panamakanaal de huidige trend in de richting van grotere schepen zullen versterken en zullen zorgen voor veranderingen op de internationale routes. We menen bovendien dat er tegelijkertijd in Europa, waar niet veel havens diep genoeg zijn om grote schepen toe te laten, tussenliggende havens en ook kleine tot middelgrote havens ontwikkeld zullen worden, wat leidt tot meer kust- en binnenscheepvaart.
Ten behoeve van deze toekomst hebben we een geïntegreerd Europees beleid nodig ter vergroting van het regionaal concurrentievermogen en de territoriale cohesie, terwijl de inspanningen ter vermindering van de waterverontreiniging en uitstoot van CO2 moeten worden verdubbeld. Daarom willen we dat de huidige brandstof voor 2020 door diesel wordt vervangen. De havenautoriteiten moeten gaan samenwerken met elkaar en met de lokale en regionale autoriteiten en vervoersorganisaties, niet uitsluitend in de zee- en binnenvaart, maar ook voor het vervoer per spoor, door de lucht en over de weg.
Volgens ons hangt de rechtszekerheid van de communautaire wetgeving op maritiem gebied, die voortvloeit uit het internationaal wettelijk kader, af van een snelle goedkeuring van het pakket maritieme maatregelen "Erika III”. We verzoeken om afhandeling met de grootst mogelijke haast en consensus.
De Europese havens concurreren soms met havens in derde landen met een discriminerend beleid; daarom hebben we een inventaris van de knelpunten nodig. We begrijpen dat technologische veranderingen grote financiële consequenties meebrengen en daarom moeten de regio's van de structuurfondsen gebruik kunnen maken om de aanschaf van geavanceerde technologische installaties te financieren, banen in innoverende bedrijfstakken te creëren en stedelijke gebieden weer in ere te herstellen nadat havenfaciliteiten zijn verplaatst.
We zijn in overleg met de Commissie over de publicatie van richtsnoeren voor overheidssteun aan havens in 2008, waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen toegangs- en verdedigingsinfrastructuur, die moet zijn vrijgesteld, en projectgerelateerde infra- en suprastructuur, zodat steun voor verbetering van het milieu of voor ontlasting van wegen en vermindering van het goederenvervoer over de weg niet als overheidssteun wordt beschouwd, ook niet wanneer die steun, zoals bij eilanden, van essentieel belang is voor de samenhang.
We staan in dit verband achter de bredere toepassing van de transparantievoorschriften, maar we verzoeken om vrijstelling voor havens die een lagere jaarlijkse inkomstendrempel niet halen in plaats van een absolute verplichting.
Tot slot steunen we een erkende kwalificatie voor havenarbeiders en we verzoeken het Europees comité voor sociale dialoog om zich met deze onderwerpen bezig te houden.
Peter Mandelson
lid van de Commissie. - (EN) Voorzitter, ik wil ten eerste de Commissie vervoer en toerisme bedanken voor de uiteenzetting van haar kijk op het havenbeleid, en de heer Ortuondo Larrea, de rapporteur, voor zijn verslag. Het verslag erkent de inspanningen van de Commissie om een waarachtig Europees havenbeleid te ontwikkelen, en dat is wat ons verenigt.
De mededeling over een Europees havenbeleid is een reactie op de behoeften en wensen van de sector, zoals door de Commissie vastgesteld na een uitgebreide raadpleging van de havensector van november 2006 tot en met juni 2007. Uit de uitkomsten van de raadpleging bleek dat er overeenstemming bestond over de uitdagingen waar de Europese havens zich voor gesteld zien: een hogere vraag naar internationaal vervoer, technologische veranderingen, verplichtingen om broeikasgassen en andere uitstoot terug te dringen, de noodzaak van een dialoog en de noodzaak van gelijke kansen voor alle havens.
Om die uitdagingen het hoofd te kunnen bieden, hebben we een effectief, efficiënt Europees havensysteem nodig. De mededeling is bedoeld als inventarisatie van de huidige situatie in de havensector, die wordt gekenmerkt door een grote diversiteit wat betreft de omvang, de functie, het verkeer en de beheersmethoden. Het verslag van het Parlement merkt deze diversiteit met recht op. Zoals de mededeling duidelijk vermeldt, is de Commissie niet voornemens in deze diversiteit in te grijpen.
Ik ben het met het Parlement eens dat het belang van onze havens niet alleen verband houdt met economische factoren maar ook met hun rol binnen de maatschappij. Het Parlement benadrukt het belang van havens dan ook niet alleen voor de zeescheepvaart, de binnenvaart en het intermodaal vervoer in Europa en internationaal, maar ook als bron van werkgelegenheid en een factor in de integratie van de bevolking.
Daaruit volgt logischerwijs dat de sector zich leent voor een Europabrede aanpak. De in de mededeling aangekondigde maatregelen, waar de sector mee instemt en zelfs dringend om vraagt, moeten worden ingevoerd: richtsnoeren inzake overheidssteun, begeleiding bij de toepassing van de milieuwetgeving, de Europese maritieme vervoersruimte zonder grenzen, en een maatschappelijke dialoog. We zijn daar reeds mee begonnen en streven naar tastbare resultaten in de nabije toekomst.
De Commissie heeft een mededeling aangenomen die een helder kader voorstelt, alsmede een actieplan waarmee de Europese havens de uitdagingen van vandaag en morgen het hoofd kunnen bieden, investeringen kunnen aantrekken en volledig kunnen bijdragen aan de ontwikkeling van de co-modale vervoersketen.
Ik ben er heilig van overtuigd dat de mededeling en de praktische maatregelen die daaruit voortvloeien tot positieve, gunstige resultaten zullen leiden, waardoor de Europese havens hun spilfunctie in de logistieke keten en als centra van groei en werkgelegenheid blijven behouden.
Pierre Pribetich
rapporteur voor advies van de Commissie regionale ontwikkeling. - (FR) Voorzitter, dames en heren, als rapporteur voor advies van de Commissie regionale ontwikkeling wil ik de heer Ortuondo oprecht feliciteren met zijn voornaamste aanbevelingen omtrent de noodzakelijke ontwikkeling van de Europese havens. Ik wil hem bovendien feliciteren met het feit dat hij al onze voorstellen heeft overgenomen en ik bedank hem namens al mijn collega's.
Het vrije verkeer van goederen en mensen is binnen de EU van essentieel belang voor onze groei en het getuigt daarnaast van onze solidariteit. De goederenvervoersketen - 90 procent van de internationale handel en het internationale vervoer - vereist met het oog op deze doorstroomsnelheid een optimalisering van elke verbinding, elk knooppunt. De haven van de 21e eeuw kan niet aan de invloed van deze nieuwe mobiliteit ontsnappen. Als onderdeel van de stad moet de haven deel uitmaken van de duurzame stedelijke planning, overeenkomstig de vermelde, proactieve hoofddoelstellingen in de strijd tegen de klimaatverandering. Ook als onderdeel van de regionale ontwikkeling moet de haven worden geoptimaliseerd met het oog op de geïntegreerde aanpak van het Handvest van Leipzig. Het Europees havenbeleid, waar we onze hoop op hebben gevestigd, moet daarom inspringen op deze belangrijke behoefte én op de doelstellingen in dit verslag, en moet dus onderdeel vormen van onze algemene aanpak.
Corien Wortmann-Kool
namens de PPE-DE-Fractie. - (NL) Voorzitter, geachte commissaris, havens in Europa zijn een motor voor de economie. Maar liefst 90 procent van Europa's internationale handel verloopt via de havens. Dat moet u, als commissaris voor internationale handel, aanspreken. Per jaar worden er meer dan 3 miljoen ton goederen komend van overal in de wereld, overgeslagen. Meer dan een half miljoen Europeanen vinden werk in de havens. De groeicijfers zijn nog steeds aanzienlijk. Groei brengt kansen, maar ook problemen met zich mee: beschikbare infrastructuur, goede achterlandverbindingen, milieucapaciteit. Juist daarom is het van groot belang dat Europa de havens niet dwars zit, maar juist helpt en problemen oplost.
Daar hebben we geen havendienstenrichtlijn voor nodig, geen wetgeving, maar wel duidelijke richtsnoeren. Het is belangrijk dat de Europese Commissie vaart maakt met richtsnoeren over onduidelijke en soms zelfs tegenstrijdige milieuwetgeving. Door vage terminologie en tegenstrijdige omschrijvingen worden juridische beroepsprocedures in de hand gewerkt en komen belangrijke projecten stil te liggen. De Commissie heeft nog altijd geen datum genoemd waarop die richtsnoeren zullen worden gepresenteerd. Kan de Commissie daar vanavond duidelijkheid over geven?
Ook is het belangrijk om richtsnoeren te krijgen voor staatsteun. Gelijke concurrentievoorwaarden tussen de Europese havens zijn een essentiële voorwaarde. Transparantievereisten zijn ook belangrijk voor de havens. Wat ons betreft, EVP-ED-Fractie steunt de Europese Commissie en is er tegen om toch drempels te handhaven zoals onze rapporteur wil. Dus tegen die onderdelen van het verslag zullen wij stemmen. Wij stemmen ook tegen de amendementen van de GUE/NGL want die zijn tegen goede voorstellen van de Griekse regering en het is onjuist omdat via het Europees Parlement om zeep te helpen. Mijn Griekse collega zal daar straks nog op ingaan.
Emanuel Jardim Fernandes
Voorzitter, commissaris, dames en heren, ik wil de rapporteur feliciteren met de kwaliteit van zijn verslag en de verschillende leden bedanken voor hun openheid en bijdragen, met name Willi Piecyk, die onlangs is overleden. In 2006 heeft het Parlement het voorstel inzake de toegang van de markt tot havendiensten voor de tweede maal afgewezen. Het koos toentertijd voor maatregelen ten gunste van een grotere transparantie, een gezondere concurrentie, minder onzeker werk, betere kwalificaties voor de medewerkers en een hogere veiligheid, en het benadrukte dat een ongereguleerde liberalisering van het Europese havensysteem averechts zou uitpakken. Dit verslag versterkt dat standpunt.
Als de schaduwrapporteur voor de Socialistische Fractie in het Europees Parlement heb ik altijd aan de volgende punten uit het definitieve verslag vastgehouden: de noodzaak tot het aangrijpen van de bestaande mogelijkheden wat betreft Europese financiering of overheidssteun voor de ontwikkeling en aanschaf van geavanceerde, milieuvriendelijke faciliteiten en voor een betere integratie daarvan in het Europees havennetwerk; de noodzaak dat lokale en regionale autoriteiten gebruikmaken van de mogelijkheden die hun havens bieden voor de ontwikkeling van hun regio, waardoor meer vervoersintermodaliteit en concurrentievermogen tussen de havens ontstaat; de noodzaak tot verbetering van de huidige sociale voorwaarden in de maritieme sector, met name door betere scholing, levenslang leren en betere veiligheidsvoorwaarden op de werkplek; de noodzaak tot vergroting van het concurrentievermogen van de Europese Unie als mondiale zeemacht, met name door versterking van de regelgeving inzake de maritieme veiligheid en financiële prikkels, en regels voor de steun aan publieke of private investeerders vanuit verschillende achtergronden; verbetering van de aanpassing van de bestaande havens aan de strenge milieueisen, met name wat betreft het terugdringen van de broeikasgassen; versterking van de huidige regelgeving voor havens als variabelen die het mondiale evenwicht bepalen; aanpassing van het Europees havensysteem aan de extreem snelle technologische ontwikkelingen zonder de gevolgen voor het milieu te negeren; aanvaarding dat sommige investeringen door de overheid in ultraperifere gebieden en op eilanden soms niet beschouwd worden als overheidssteun wanneer ze van essentieel belang zijn voor de economische, sociale en territoriale samenhang, zolang niet maar één gebruiker of exploitant daarvan profiteert, en erkenning van de specifieke situatie van ultraperifere gebieden zoals erkend in het Verdrag betreffende de Europese Unie.
Anne E. Jensen
Voorzitter, de Alliantie van Liberalen en Democraten voor Europa-Fractie steunt de nieuwe strategie voor het Europees havenbeleid van de Commissie. Nu twee voorstellen voor een Havenrichtlijn het niet hebben gehaald, moet deze worden heroverwogen. Daarnaast heeft de door de Commissie gehouden reeks raadplegingen, waaraan alle belanghebbenden in de havens hebben deelgenomen, de noodzaak aangetoond van verheldering van zowel de regels voor overheidssteun, om gelijke concurrentie tussen de haven te waarborgen, als de milieuregels. Daarom vormt het opstellen van richtsnoeren voor overheidssteun nu de juiste strategie voor de Commissie. Er moeten over talrijke details knopen worden doorgehakt. Er kunnen vragen rijzen over de afstand waarbinnen een weg in een haven nog als overheidsproject wordt beschouwd en op welk punt de verantwoordelijkheid overgaat op de haven. De richtsnoeren moeten over dat soort vragen duidelijkheid verschaffen. Er moet openheid en transparantie bestaan over kwesties omtrent overheidssteun, en ik wil in dit verband mijn volmondige steun betuigen aan de aanbevelingen van de rapporteur.
De Commissie zal ook opheldering verschaffen over de wijze waarop de EU-milieuwetgeving in verband met uitbreiding en ontwikkeling van havens moet worden uitgelegd. In het algemeen zijn havenuitbreidingen goed voor het milieu, omdat ze het milieuvriendelijkere vervoer over zee bevorderen. Uiteraard mag de ontwikkeling van een haven niet ten koste gaan van het milieu. Meer duidelijkheid zal er ook voor zorgen dat er geen milieukwesties aan de orde worden gesteld, die in werkelijkheid slechts bedoeld zijn om de uitbreiding van een haven te vertragen en bemoeilijken - kwesties die niet werkelijk uit zorg voor het milieu worden aangekaart.
De Commissie gaat het opzetten bevorderen van een havennetwerk en zorgen voor de ontwikkeling van goede ondersteunende investeringen. De manier waarop we goederen van en naar de havens krijgen, is een groot probleem en goede verkeersverbindingen over land moeten in de toekomstige steunprogramma's van de EU meer aandacht krijgen, niet alleen in programma's voor regionale steun maar wellicht ook in een programma zoals Marco Polo.
We zullen de efficiency van de havens verhogen door gebruik van nieuwe technologie en vermindering van de bureaucratie. Bovendien denk ik dat het een mooie uitkomst van de raadplegingsprocedure zou zijn als de dialoog tussen de sociale partners voortaan constructiever verloopt. Een havenarbeider maakt deel uit van een cultuur, maar in een moderne haven verricht hij uiterst specialistisch werk op een gevaarlijke plek. Dat vereist aandacht voor kwalificaties en scholing. Ik vind het ook goed dat scholing nu behoort tot het pakket instrumenten dat de Commissie heeft geïntroduceerd. Ik wil de heer Ortuondo succes wensen met zijn uitstekende verslag en ik kijk uit naar de uitvoering van het actieplan door de Commissie.
Pedro Guerreiro
namens de GUE/NGL-Fractie. - (PT) Mevrouw de Voorzitter, wij kunnen ons niet vinden in de beoordeling van dit initiatief van de Europese Commissie. Volgens ons wordt hier namelijk als laatste redmiddel geprobeerd de liberalisering van havendiensten op EU-niveau te bevorderen. In haar mededeling vermeldt de Commissie hoe zij heeft gereageerd op de noodzaak om de ontwikkeling en het beheer van de havens te verzoenen met transparantie en mededinging en met de EU-wetgeving in het algemeen en hoe zij een echte interne markt voor maritiem vervoer in Europa tot stand denkt te brengen. Hiertoe zal zij een wetgevingsvoorstel indienen met als doel het havenbeheer steviger te verankeren in de mededingingsregels van de interne markt van de Europese Unie.
Het is zonneklaar dat de Commissie niet bevoegd is tot privatiseren. Toch probeert zij zodanige voorwaarden te scheppen dat eventuele privatiseringen in het kader van de Europese Unie plaatsvinden via de liberalisering van havendiensten. Voorbeelden hiervan zijn concessies voor het verlenen van diensten in de havensector, waarbij, en ik citeer, "de vrije mededinging niet verder wordt beperkt dan nodig is”, of de publieke financiering van alle commerciële havens, en ik citeer, "ongeacht hun ... omzet”.
Daarom vinden wij dat in het verslag van het Europees Parlement elke nieuwe poging om havendiensten op EU-niveau te liberaliseren wat betreft publieke financiering, havenconcessies, technisch-nautische diensten of goederenafhandelingsdiensten moet worden afgewezen. De havensector vormt een openbare dienst die van strategisch belang is voor economische en sociale ontwikkeling, het milieu en de verdediging en soevereiniteit van elke lidstaat. Daarom mag privatisering in EU-verband niet worden toegestaan.
Johannes Blokland
Voorzitter, ik wil beginnen met collega Ortuondo Larrea te danken voor zijn verslag over het Europees havenbeleid. Over het verslag wil ik opmerken dat er een einde moet komen aan de oneerlijke concurrentie tussen de Europese havens. Het is niet te accepteren dat de ene Europese haven zichzelf commercieel moet bedruipen, terwijl de andere Europese haven leeft van de steun van de overheid.
Mijn eerste verzoek aan de Europese Commissie heeft hiermee te maken. Kan commissaris Mandelson beloven dat hij de richtsnoeren betreffende overheidssteun aan havens vóór eind 2008 zal publiceren?
Daarnaast wil ik er bij de Europese Commissie op aandringen dat er vóór 2008 eveneens richtsnoeren betreffende de tenuitvoerlegging van communautaire milieuwetgeving worden gepubliceerd. Momenteel staat de onduidelijkheid en onoverzichtelijkheid hiervan de ontwikkeling van de Europese havens in de weg.
Sylwester Chruszcz
(PL) Mevrouw de Voorzitter, ik ben een Parlementslid dat dagelijks met de maritieme economie in aanraking komt. Havens zijn niet alleen van grote betekenis voor het vervoer in Europa; ze spelen ook een belangrijke rol in de economie en als bron van werkgelegenheid. Het zeevervoer en zeehavens leveren een bijdrage aan de interne Europese markt en de wereldeconomie en smeden een band tussen deze twee. Voor het concurrentievermogen van de Europese Unie en voor Europa is het essentieel dat zij doeltreffend functioneren en voortdurend in ontwikkeling zijn, in een wereld waar de globalisering almaar toeneemt. Hoewel voor de grensoverschrijdende activiteiten van deze sector coördinatie van een havenbeleid op Europees niveau noodzakelijk is, kunnen de fundamenten voor dit beleid niet worden gelegd zonder rekening te houden met lokale en nationale behoeften. Gezien het voorgaande aanvaard ik met gematigd optimisme de toch nog beperkte middelen waarmee de Europese Unie de afzonderlijke lidstaten kan beïnvloeden. Dat doet zij met zachte wetgeving, ofwel richtsnoeren en het wegnemen van administratieve obstakels voor een geïntegreerd of duurzaam maritiem beleid.
Jim Higgins
(GA) Mevrouw de Voorzitter, ik ben blij met de oorspronkelijke aanbeveling van de Commissie. Het is een erg nuttig document en ik wil de rapporteur feliciteren met het vele werk dat hij heeft verricht om dit verslag op te stellen. In het verslag wordt benadrukt dat havens een wezenlijke infrastructuur vormen. Er zijn in de Europese Unie meer dan 1 200 commerciële havens waarvoor direct of indirect een half miljoen mensen werken. Ik ben ingenomen met dat deel van het verslag waarin het belang van goede binnenlandse verbindingen met de havens wordt onderstreept. In Ierland zijn er bijvoorbeeld nauwelijks spoorwegverbindingen met de havens en er bestaat geen enkele verbinding met de nationale of internationale luchthavens. De minister van Vervoer in Ierland, die lid is van de Green Party, erkent dat de stand van zaken in Ierland wat betreft de uitstoot van kooldioxide nu al erg slecht is en beslist nog veel slechter zal worden door de vervoerssituatie. Het lijdt geen twijfel dat de afwezigheid van spoorwegverbindingen tussen de havens en luchthavens daar debet aan is. Exporteurs en importeurs in Ierland hebben geen keus en zijn aangewezen op motorvoertuigen en dat is schandalig. Het doet mij altijd veel deugd wanneer de Vervoerscommissie dit soort verslagen publiceert waarin milieuwetgeving van de Europese Unie wordt bekrachtigd.
Bogusław Liberadzki
(PL) Mevrouw de Voorzitter, graag wil ik de heer Ortuondo Larrea bedanken voor zijn verslag. Ik was een van de personen die er twee jaar geleden voor heeft gezorgd dat de ontwerprichtlijn betreffende toegang tot havendiensten werd verworpen.
Ik beschouw havens als onderdeel van de infrastructuur en ik ben er dan ook voor dat de publieke sector strategische verantwoordelijkheid voor de havenontwikkeling neemt. Havens hoeven niet door de staat te worden beheerd, maar de publieke sector moet er wel de verantwoordelijkheid voor dragen. Tevens vind ik het een goede zaak dat we over ondersteuning door de overheid spreken. Wellicht hebben we die nodig en ongetwijfeld zullen de spelregels ons goed uitkomen.
Ik wil onderstrepen hoe belangrijk het is dat er vaste voorwaarden komen voor werknemers in de haven. Dit is een groep mensen die samen met de haven als onderdeel van de infrastructuur een bron van economisch potentieel creëren. Het laatste punt waarop ik de aandacht wil vestigen, is de noodzaak om de toegang tot de havens te moderniseren. Anders gezegd, er moeten wegen, spoorrails en binnenlandse vaarwegen worden gecreëerd zodat een multimodaal knooppunt ontstaat.
Siiri Oviir
(ET) Ik wil de rapporteur bedanken en ik hoop dat dit verslag dit keer zal worden aangenomen.
Mijn thuisland, Estland, is ook een maritiem land en ik ben blij dat dit verslag zich richt op het wegnemen van knelpunten in de havensector in meerdere lidstaten.
Havens zijn van groot belang voor de economische en sociale ontwikkeling en het concurrentievermogen van de hele Europese Unie, maar we kunnen in een wereld van mondiale concurrentie slechts staande blijven als we op het gebied van innovatie bovengemiddeld presteren en de beste kwaliteit leveren.
In een land dat aan zee ligt, vormen maritieme zaken een onlosmakelijk deel van een ingewikkeld logistiek systeem en zijn deze volledig in het algehele economische systeem van het land geïntegreerd. Ook binnen de Europese Unie is maritiem vervoer een belangrijk transportmiddel en gezien dat feit ben ik ingenomen met het initiatief om één maritieme vervoersruimte zonder grenzen tot stand te brengen.
Ik ben van mening dat de Europese Unie de korte vaart niet moet achterstellen bij andere vormen van vervoer en dat goederen die in de Gemeenschap zijn ingeklaard, in Europa niet aan nadere douanecontrole moeten worden onderworpen.
Het is nodig gemeenschappelijke regels op te stellen voor de activiteit van EU-havens. Het is echter eveneens belangrijk dat de Europese Unie meer steun geeft aan haar eigen havens om oneerlijke concurrentie van niet-Europese havens tegen te gaan.
Een van de belangrijke onderwerpen in een debat over havens is "maritieme veiligheid”; op dit punt zijn verbeteringen nodig en de samenwerking tussen maritieme reddingscoördinatiecentra moet absoluut worden versterkt.
Binnen de mij toegewezen tijd van twee minuten kan ik natuurlijk niet alle stappen behandelen die in het verslag worden beschreven. Ik hoop echter dat deze stappen ertoe bijdragen dat het concurrentievermogen van het maritieme vervoer binnen de EU wordt vergroot en dat er een Europees havenbeleid tot stand komt.
Hélène Goudin
(SV) Mevrouw de Voorzitter, toen in 2006 over de havenrichtlijn werd gedebatteerd, heeft de Junilijst daar duidelijk en nadrukkelijk tegen gestemd. Wij hebben ons tegen deze richtlijn verzet omdat de havens in Europa reeds goed functioneren en zelfs uit internationaal oogpunt concurrerend zijn. Het verslag dat we nu bespreken, bevat meerdere punten die ook in de havenrichtlijn stonden waar wij destijds tegen hebben gestemd. Verder bevat het verslag veel voorstellen die zorgwekkend en ongewenst zijn.
Zo wordt er voorgesteld om goederen die in de Gemeenschap zijn ingeklaard, vrij te waren van douanecontroles. Dat is een groot probleem, vooral als het gaat om drugssmokkel bijvoorbeeld. Elke lidstaat moet zelf kunnen bepalen of een container geopend mag worden of niet.
Dit verslag deugt niet. Het zit vol onnodige regelgeving en verborgen protectionisme en leidt tot hoge kosten voor de belastingbetaler. Daarom roep ik u allen met klem op morgen tegen dit verslag te stemmen.
Roberto Fiore
(IT) Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, rondom onze havens zijn steden ontstaan en deze havens zijn verbonden met de ontwikkeling van onze bevolking. Daarom is het essentieel dat onze havens een voorbeeldfunctie vervullen en strikt in overeenstemming met de wet opereren.
Helaas moet ik erop wijzen dat twee havens in Italië, Napels en Gioia Tauro, de wet ernstig hebben overtreden. Er vindt georganiseerde illegale invoer van producten plaats, bijvoorbeeld vanuit China, en dit ondermijnt de economische structuur van het land. Bovendien is er de maffia die duidelijk achter de illegale invoer van drugs en wapens zit en doorgaat met het ondermijnen van de economie en rechtsorde van ons land en Europa als geheel.
Daarom moeten de autoriteiten en het Europees Parlement deze situatie nauwlettend in de gaten houden. Helaas heerst er nog altijd wanorde, de maffia regeert en er is geen controle of behoorlijke regelgeving.
Lambert van Nistelrooij
(NL) Voorzitter, commissaris, rapporteur, collega's, ik denk dat er nu een voorstel ligt dat beter is dan wat vorige keer werd gepresenteerd. Er zit veel meer ruimte in om verantwoordelijkheden decentraal te dragen. Daarmee neemt ook de rol van lidstaten toe en ik wil het daar, als lid van de Commissie regionaal beleid, ook nog eens over hebben.
Want wat mij opvalt is dat aan de ene kant de positie van de havens heel duidelijk wordt gedefinieerd, maar dat tegelijkertijd een noodzakelijke aansluiting met het achterland in een aantal situaties achterblijft. Daarbij geef ik het voorbeeld van Antwerpen hier in België en het Ruhrgebied. Er wordt al jaren gesproken over de activering van de IJzeren Rijn, de spoorverbinding waardoor het eindelijk afgelopen zou zijn met die eindeloze rij van containers die je op de snelweg voor je hebt. Belachelijk! Het kan anders, maar daarin ligt met name de verantwoordelijkheid van nationale staten.
Dat geldt ook in Nederland. In Nederland hebben we de Betuwelijn gelegd vanaf Antwerpen naar het Ruhrgebied, een miljardeninvestering. Wat schetst mijn verbazing? Aan de Duitse grens ontbreekt de optimale doorverbinding! Dat is toch iets waarover we moeten spreken. Als we aan de ene kant het vervoer door middel van de havens, die slagaders, zien groeien in wereldverband, dan moeten we een striktere integrale aanpak volgen.
Ik weet dat de Europese Commissie werkt aan een document met betrekking tot de territoriale cohesie die niet alleen tot stand moet worden gebracht in West-Europa, de oude lidstaten, maar ook in de nieuwe lidstaten en daarbuiten. Daar zou gerust wat meer sturing in mogen zitten. Geen harde wetgeving en verordeningen maar een manier om elkaar op die verantwoordelijkheden te toetsen. Geen geld uit de structuurfondsen. Er gaan miljarden naar havenontwikkeling en clusters, zonder een goede afstemming met het achterland. Dit is mijn signaal. Mag ik vragen aan de commissaris of dit speerpunt in het in oktober te presenteren Groenboek voor de territoriale cohesie aan de orde is?
Ramona Nicole Mănescu
(RO) Ik wil de rapporteur graag complimenteren voor het werk en de inspanningen die hij heeft verricht om dit document op te stellen.
Het maritieme vervoer en de havens vormen twee hoofdonderdelen van de keten die de Europese interne markt met de wereldeconomie verbindt, en zij zijn van wezenlijk belang voor 90 procent van de internationale handel van Europa. Vanuit het oogpunt van regionale ontwikkeling leveren de havens een fundamentele bijdrage aan de cohesie in Europa. Dat doen zij door de toeristische capaciteit uit te bouwen en meer dan een half miljoen banen te scheppen, waardoor een impuls wordt gegeven aan de dynamiek en ontwikkeling van ultraperifere regio's.
In dit kader wordt een wezenlijke bijdrage aan regionale ontwikkeling geleverd door zaken als de verbetering van het imago van de havens en een betere integratie van de havens in het stadsleven, de modernisering van de havens met behulp van het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling en de cohesiefondsen en de betrokkenheid van lokale en havenautoriteiten bij het beheer van de water- en luchtkwaliteit.
Voor een concurrerend Europees beleid is een integraal perspectief noodzakelijk, dat kan worden gerealiseerd door economische, sociale, milieu- en veiligheidsaspecten met elkaar te verbinden. Ook moeten we niet vergeten samenwerkingsprogramma's binnen het nabuurschaps- en uitbreidingsbeleid van de EU te stimuleren en de havengebieden met de trans-Europese vervoernetwerken te verbinden.
Tot slot wil ik de aandacht vestigen op de Zwarte Zeehavens. Zij voldoen weliswaar aan alle eisen voor terminals, maar het aantal binnenlandse havens en vaarwegen moet worden verdubbeld om het multimodale vervoer en de handel met lidstaten die niet aan zee liggen, te bevorderen.
Mijns inziens kan via de Donau een logistieke corridor worden aangelegd die de Zwarte Zeeregio, de oostelijke toegangspoort tot Europa, met West-Europa verbindt. De Europese Unie moet dan ook speciale aandacht schenken aan de Zwarte Zeeregio, die een centrum van groei en ontwikkeling voor Europa kan worden en daarmee helpt de verschillen tussen de ultraperifere en centrale regio's te verkleinen.
Bernard Wojciechowski
(EN) Mevrouw de Voorzitter, zoals terecht in het verslag wordt vermeld, zijn havens niet alleen belangrijk voor het vervoer maar creëren zij ook arbeidsplaatsen voor onze burgers, leveren een aanzienlijke bijdrage aan onze economie en zijn van strategisch belang voor de veiligheid en verdediging van onze lidstaten. Wat het beleid betreft moeten we ons in eerste instantie richten op de modernisering van de havens en de ontwikkeling van de sector die tevens alle andere logistieke activiteiten omvat waar havens aan te pas komen. Bij de uitbreiding van elke willekeurige bedrijfstak moeten we altijd rekening houden met het milieu, vooral wanneer onze maritieme en binnenlandse vaarwegen in het geding zijn. Wij mogen dan het milieu beschermen en aandacht schenken aan de sociale effecten, er zijn ook met landen buiten de EU die afbreuk doen aan ons succes in deze sector omdat zij niet dezelfde regels en waarborgen toepassen. De problemen die daar het gevolg van zijn, moeten we aanpakken.
Jim Allister
(EN) Mevrouw de Voorzitter, in paragraaf 44 van dit verslag worden de lidstaten ertoe opgeroepen in het kader van de medefinanciering van haveninfrastructuren een grensoverschrijdende strategie toe te passen voor het benutten van de bestaande capaciteiten.
Eenvoudig gezegd betekent dit dat een staat de bestaande voorzieningen in een buurland niet mag kopiëren of schade toebrengen. En dat staat nu juist wel te gebeuren in mijn kiesdistrict in Noord-Ierland - een gebied dat de commissaris goed kent.
Met name dankzij een recente grote investering is Warrenpoint aan Carlingford Lough uitgegroeid tot een succesvolle rij-op-rij-af-veerhaven. Nu ligt het voorstel op tafel om slechts tien kilometer verderop, in Greenore in de Republiek Ierland, aan dezelfde zeearm deze voorzieningen met overheidsgeld na te bootsen. Het project wordt uitgevoerd door een bedrijf dat gedeeltelijk het eigendom is van de regering in Dublin.
Ierse politici hebben, als het om Noord-Ierland gaat, vaak de mond vol van hulp en samenwerking en daarom vraag ik mij af waarom zij onze haven in Warrenpoint proberen te verdringen en te vernietigen.
Ik hoop dat de Commissie zich met deze zaak zal gaan bemoeien en de rechtmatigheid van de overheidssteun zal onderzoeken en dat zij zal beseffen dat een dergelijke gang van zaken volledig in strijd is met een verstandig havenbeleid.
Margaritis Schinas
(EL) Mevrouw de Voorzitter, zonder concurrerende havens is de EU niet opgewassen tegen de uitdaging van de geglobaliseerde handel - 90 procent van onze import vindt plaats over zee - en kan zij haar hoofdwegen niet ontlasten ten gunste van zeevaartroutes.
Daarvoor moeten de havens echter wel eindelijk eens het Stenen Tijdperk achter zich laten. Zij moeten niet langer gegijzeld worden door vakbonden, transparant opereren, de bureaucratie verminderen en zich commerciëler opstellen.
De Griekse regering heeft een zeer ambitieus programma opgestart waarbij de havenactiviteiten gedeeltelijk worden overgedragen aan particuliere bedrijven die niet alleen de Griekse economie maar ook het bredere gebied van Zuidoost-Europa een nieuwe dynamiek zullen geven.
Daarom verzoek ik mijn collega-Parlementsleden met klem deze optie te steunen en de amendementen van een groot aantal linkse Parlementsleden te verwerpen omdat deze bedoeld zijn om het Griekse programma voor de zeehavens te ondermijnen en het belang ervan te verminderen.
Colm Burke
(EN) Mevrouw de Voorzitter, ik ben erg blij met dit verslag. Een geïntegreerd havenbeleid is nodig om de handel en investeringen een impuls te geven en daar komt bij dat maritiem vervoer beter is voor het milieu. Er valt tevens enorme winst te behalen door meer samenwerking tussen havens en diverse lidstaten.
In mijn eigen stad, Cork, ligt een voorstel op tafel voor een nieuwe dienst tussen de haven van Cork en een haven in Spanje. Momenteel bestaat er geen verbinding voor rij-op-rij-afschepen tussen deze lidstaten. Niet alleen Ierland en Spanje, maar ook het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk zullen er de vruchten van plukken. Het vrachtverkeer tussen Ierland en Spanje loopt nu via het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk en draagt bij aan de verstopping op de wegen. Straks worden reeds verstopte snelwegen ontlast en wordt de vracht via een kortere route over zee vervoerd, waardoor tijd, geld en CO2-emissies worden bespaard.
Een waarschuwing is hier echter wel op zijn plaats. De haven die ik zojuist noemde, heeft onlangs toestemming gevraagd om te mogen verhuizen naar een locatie buiten de stad, in dieper water. Helaas werd dit plan afgewezen door de planologische commissie, die geen verantwoording schuldig is aan de regering. De reden voor de afwijzing was dat er geen spoorverbinding met de nieuwe beoogde voorziening bestond. De regering heeft geen enkel beleid voor het vrachtvervoer per spoor. Hieruit blijkt dat geïntegreerd denken node wordt gemist, omdat het beleid niet tussen de verschillende overheidsinstanties wordt afgestemd. Daarom ben ik ingenomen met dit verslag.
Marusya Ivanova Lyubcheva
(BG) Commissaris, dit verslag stemt de mensen die bij de zee wonen, tot tevredenheid. In het kader van het nieuwe maritieme beleid van de Europese Unie, is het erg belangrijk een doeltreffend havenbeleid te voeren. En aangezien de havens voor elk land een open deur naar de wereld vormen en 24 van de 27 EU-lidstaten tot maritieme landen worden gerekend, is het havenbeleid van grote betekenis voor de economische ontwikkeling van talrijke regio's.
Lokale gemeenschappen moeten worden betrokken bij wat er op hun grondgebied gebeurt en bij de formulering van het havenbeleid. Het is uitermate belangrijk en daarom noodzakelijk dat het milieu in maritieme gebieden en kustzones wordt beschermd. Dit jaar is de Bulgaarse Zwarte Zeekust driemaal door olie verontreinigd. We moeten opnieuw gaan bespreken of een richtlijn nodig is over de toepassing van minimumeisen in overeenstemming met het Internationale Verdrag ter voorkoming van de verontreiniging van de zee door olie.
Czesław Adam Siekierski
(PL) Mevrouw de Voorzitter, onze discussie over het Europese havenbeleid komt op een moment dat er zeer dynamische veranderingen in de scheepsbouw plaatsvinden. Enerzijds zien wij perspectieven voor de ontwikkeling van deze sector. Het aantal orders stijgt en de vraag naar grote containerschepen neemt toe. Anderzijds moeten we ons realiseren dat de positie van onze concurrenten zeer sterk is. Bijna 75 procent van de containerschepen wordt tegenwoordig gebouwd in Aziatische landen - Zuid-Korea, Japan en China. Onze scheepswerven worden in het defensief gedrongen en kunnen zich steeds moeilijker met de wereldwijde concurrentie meten. Een ander probleem is de lage dollarkoers. Daardoor dreigen op de lange termijn veel scheepswerven failliet te gaan.
Silvia-Adriana Ţicău
(RO) Ongeveer 30 procent van het goederenverkeer in Europa vindt plaats in de havens van Rotterdam, Antwerpen en Hamburg en 20 procent in de negen grootste havens aan de Middellandse Zee. Dankzij de toetreding van Roemenië en Bulgarije heeft de Europese Unie een rechtstreekse verbinding met de Zwarte Zee gekregen en, impliciet, directe toegang tot belangrijke zeehavens als Constanþa, Mangalia en Burgas en havens aan de monding van de Donau: Galaþi, Brãila, Tulcea en Sulina.
Veel Europese havens hebben te maken met verschillen tussen de opslag- en laad-/ loscapaciteit, slecht ontworpen terminals, ontoereikende routes en toegang via zee of land, lange wachttijden, inefficiënte beveiliging van vrachtwagens, treinen en schepen, lage productiviteit en buitensporige en dure formaliteiten die veel tijd vergen.
Ik geef voorrang aan investeringen in de volgende zaken: de bouw van nieuwe installaties en de verbetering van bestaande installaties, de constructie van afvalverwerkingsinstallaties, de beperking van emissies, de vereenvoudiging van procedures, een transparante overheidsfinanciering en gezondheid en veiligheid op het werk. Structuurfondsen, overheidssteun en de programma's Naiades en Marco Polo vormen slechts enkele van de beschikbare Gemeenschapsinstrumenten.
Rodi Kratsa-Tsagaropoulou
(EL) Mevrouw de Voorzitter, allereerst wil ik de rapporteur, de heer Ortuondo Larrea, bedanken voor het uitstekende werk dat hij heeft verricht, de aandacht die hij aan de voorstellen van de Parlementsleden heeft geschonken en zijn samenwerking met de fracties. Tevens gaat mijn dank uit naar de Europese Commissie die een volwassen en compleet voorstel heeft ingediend waarin rekening wordt gehouden met alle uitdagingen en aspecten van een modern beleid voor zeehavens.
In het bijzonder wil ik nog eens wijzen op het punt dat uiteindelijk in het verslag is opgenomen nadat ik en andere Parlementsleden daartoe voorstellen hadden ingediend: de aandacht die aan eilandregio's moet worden gegeven. De havens in deze regio's moeten worden versterkt. Met nadruk wil ik noemen dat overheidsfinanciering is toegestaan zodat havens van regio's en eilanden de uitdaging van economische en territoriale samenhang kunnen aangaan.
Mijns inziens is dit een werkelijke bijdrage aan de doelen van solidariteit, concurrentievermogen en cohesie, die de EU beoogt te realiseren.
Josu Ortuondo Larrea
Mevrouw de Voorzitter, als aanvulling op mijn eerdere opmerkingen wil ik de Commissie met klem verzoeken de uitwisseling van goede praktijken in de havensector in zijn algemeenheid te bevorderen, en meer in het bijzonder voor wat betreft innovatie en de opleiding van werknemers, om zo de kwaliteit van de dienstverlening, het concurrentievermogen en de aantrekkingskracht van de sector voor investeerders te vergroten.
Wij verwelkomen het voorstel voor een Europese zeevaartdag, op 20 mei van elk jaar, in de vorm van een open dag, waardoor het publiek een beter begrip kan krijgen van het werk van de havensector en het belang ervan voor ons leven en ons welzijn. Wij vragen de ondernemers in kwestie dringend om het aantal leeg vervoerde containers te verminderen, en de Commissie om te streven naar één geharmoniseerd vervoersdocument voor alle EU-containers, waarbij ook de douaneprocedures voor goederen van of naar bestemmingen binnen de Gemeenschap worden vereenvoudigd en op één lijn worden gebracht met de procedures voor het weg-, spoorweg- of luchtvervoer. Tevens verzoeken wij de Commissie met klem zich verder in te spannen voor wijziging van Amerikaanse wetgeving die inhoudt dat alle voor de VS bestemde containers moeten worden gecontroleerd, en ervoor te zorgen dat samenwerking plaatsvindt op basis van de wederzijdse erkenning van geautoriseerde ondernemers en op basis van de normen die door de Werelddouaneorganisatie zijn overeengekomen.
Ter afsluiting wil ik de schaduwrapporteurs, al mijn collega's die het woord hebben gevoerd, en de secretariaten van de Commissies vervoer en regionale ontwikkeling bedanken voor hun hulp en voor hun aanzienlijke bijdrage aan het eindresultaat van dit verslag. Verder wil ik mijn dank betuigen aan de medewerkers van de Commissie en Directoraat B van het Directoraat-generaal Intern beleid van de Unie, die voor ons over dit onderwerp een uitstekend verslag hebben opgesteld. Iedereen bedankt en hopelijk krijgen we morgen voldoende steun om met dit belangrijke verslag aan het werk te gaan.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt donderdag 4 september plaats.
