Hervatting van de zitting
De Voorzitter
Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement, die op 2 december 1999 werd onderbroken, te zijn hervat.

Swoboda
Mevrouw de Voorzitter, ik wil even iets aan u voorleggen. U weet dat ik veel waardering voor u heb, en dat ik vrijwel volledig achter uw toespraak in Helsinki sta. Over een punt zou er echter een misverstand kunnen ontstaan. In uw toespraak bent u tweemaal ingegaan op de culturele integratie in verband met Turkije en een eventueel lidmaatschap of de status als kandidaat van dit land. Aangezien deze kwestie bijzonder gevoelig ligt, en we net terugkomen van een korte reis van de parlementaire delegatie naar Turkije, zou ik u willen vragen dit nader toe te lichten, mevrouw de Voorzitter, vooral ook omdat we al meerdere malen officieel hebben vastgesteld dat de Europese Unie een christelijke gemeenschap is.
Is dat wat u bedoelde met culturele integratie? Misschien kunt u dat wat nader toelichten, want ik ben niet van plan om me aan te passen aan de mohammedaanse godsdienst of cultuur, en we kunnen waarschijnlijk ook het omgekeerde niet verwachten. In ieder geval schijnen tenminste sommigen van ons nog behoefte te hebben aan wat meer toelichting over dit begrip "culturele integratie" in verband met Turkije. Ik zou u heel dankbaar zijn als u dit wat nader zou kunnen belichten.

De Voorzitter
Mijnheer Swoboda, hartelijk dank. Wij gaan geen debat openen ter verklaring van mijn toespraak in Helsinki. Naar mijn mening heb ik precies gezegd wat u zojuist hebt gezegd, namelijk dat het voor sommigen een probleem was. Ik heb overigens gezegd - en dat zult u zien als u mijn tekst zorgvuldig doorleest, die hopelijk goed vertaald is - dat de meningen in het Parlement verdeeld waren en dat hierop dieper moest worden ingegaan. Als u mijn toespraak goed bekijkt, zult u constateren dat ik mij niet veroorloofd heb besluiten te nemen. Ik heb bovendien gezegd dat er een probleem kon zijn met de grenzen, en dat hierover al uitvoerig wordt nagedacht in het Europees Parlement. Dat wilde ik even zeggen.

Wurtz
Mevrouw de Voorzitter, ik wens hier mijn grote verbazing en verontwaardiging uit te spreken over het feit dat commissaris Fischler de afgelopen week op uitnodiging van de heer Haider aanwezig was bij de inwijdingsplechtigheid van het Huis van Karinthië in Brussel. Door zij aan zij te staan met een man met zeer dubieuze denkbeelden op het gebied van racisme en vreemdelingenhaat, wordt mijns inziens een soort instemming gegeven, die in strijd is met artikel 13 van het Verdrag van Amsterdam. Mevrouw de Voorzitter, ik zou graag zien dat de Commissie een en ander tijdens deze vergaderperiode toelicht.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer Wurtz, ik neem nota van uw verklaring.

Désir
Mevrouw de Voorzitter, in ons Reglement is bepaald dat de afgevaardigden in het Europees Parlement vrijelijk een ieder moeten kunnen ontmoeten die op het grondgebied van de Unie woont. Het zijn de quaestoren die volgens artikel 25 hiermee zijn belast. Wel moet, mevrouw de Voorzitter, de toegang tot het Parlement werkelijk mogelijk worden gemaakt voor die personen.
De afgelopen week zou een groep Franse scholieren het Europees Parlement in Brussel bezoeken, maar dat is niet gelukt, omdat sommige leerlingen onderdaan waren van een land van buiten de Europese Unie en geen uitreis- en inreisvisum hadden.
Zou u, mevrouw de Voorzitter, deze kwestie bij de lidstaten kunnen aankaarten, om zo tot een vereenvoudigde, automatische visumprocedure te komen waarvoor een veel kortere afgiftetermijn geldt, zodat alle leerlingen die worden uitgenodigd om ons in het kader van schoolbezoeken te ontmoeten, werkelijk het Europees Parlement kunnen bezoeken, in Brussel en in Straatsburg?

De Voorzitter
Wij zullen deze kwestie nauwkeurig bestuderen en er een positief gevolg aan geven.

Berger
Mevrouw de Voorzitter, er is hier kritiek geuit op het feit dat het Oostenrijkse lid van de Commissie, Franz Fischler, heeft deelgenomen aan een evenement van Jörg Haider. Ik wil erop wijzen dat dit een uitstekende ervaring was, dat de Oostenrijkse commissaris heel duidelijke uitspraken heeft gedaan over het nationalisme in Europa en dat zijn woorden in Oostenrijk veel effect gesorteerd hebben. Er is namelijk over nagedacht of men met deze Haider-partij in Oostenrijk een regering zou kunnen vormen.
Daarom zou ik iedereen willen vragen geen kritiek op het verschijnen van de Oostenrijkse commissaris te spuien, maar alles wat hij gezegd heeft volledig te steunen.

De Voorzitter
Ik dank u, mevrouw Berger, voor deze zeer belangrijke toelichting.

Seguro
Mevrouw de Voorzitter, ik neem het woord vanwege een zeer trieste gebeurtenis. Afgelopen zaterdag is een vliegtuig van de regionale Portugese luchtvaartmaatschappij SATA, uit de autonome regio de Azoren, neergestort. Daarbij zijn de bemanning en 31 passagiers om het leven gekomen. Dit ongeluk alleen is al een goede reden om het woord te voeren, maar daarnaast worden de bewoners van de Azoren steeds weer bezocht door natuurrampen - aardbevingen, zware stormen, vloedgolven - waardoor de Azorianen eigenlijk dagelijks te lijden hebben. En daarom, mevrouw de Voorzitter, collega's, zou ik namens mijzelf en ik denk namens een ieder mijn medeleven willen uitspreken met de bewoners van de Azoren en u, mevrouw de Voorzitter, zou ik willen vragen namens het Europees Parlement bij de Portugese en de Azoriaanse autoriteiten, maar met name bij de nabestaanden ons diepgaand medeleven te betuigen.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer Seguro. Ik zal dat graag uit uw aller naam doen, en ik denk dat het applaus uw wens nog eens onderstreept.

Posselt
Mevrouw de Voorzitter, ik wil de heer Swoboda alleen maar zeggen dat er wel degelijk een Europese cultuur bestaat. Als die niet bestond zouden er ook geen Europeanen zijn, en zou het ook geen zin hebben om een Europese Unie te creëren. Ik zou de Italiaanse collega's die voor de plenaire zaal die prachtige kerststal hebben ingericht van harte willen bedanken, en ik vraag alle collega's eens naar dit voorbeeld van Europese cultuur te gaan kijken.

Flemming
Mevrouw de Voorzitter, ik wil ook iets zeggen over de kritiek op de Oostenrijkse commissaris Fischler. Mevrouw Berger is daarop al ingegaan. Voor zover ik weet heeft commissaris Fischler alle negen vertegenwoordigingen in Brussel van de Oostenrijkse deelstaten bezocht. U moet namelijk weten dat commissaris Fischler een boer uit Tirol is, en hij bepaalt zelf wie hij bezoekt en wat hij zegt!

De Voorzitter
Geachte collega's, wij kunnen geen debat aangaan over deze kwestie, zeker niet wanneer de betrokkene afwezig is.

Manders
Voorzitter, ik wil graag uw aandacht vragen voor de problemen die er zijn in Brussel met name tussen de chauffeurs van de leden en de veiligheidsdienst. Er zijn enorme problemen op dit moment die veel vertraging tot gevolg hebben. De leden moeten in de kelder met veel uitlaatgassen wachten wat vertraging tot gevolg heeft en ook voor de gezondheid niet zo goed is. Vervolgens vraag ik daarbij ook uw aandacht voor de afzetplaats bij dit Parlement, want ik kan me voorstellen dat met name in de winter er een probleem is als je die 150 meter over het plein moet lopen. Wellicht dat er aan de andere kant bij de ingang een mogelijkheid kan worden gemaakt.

De Voorzitter
Wij nemen nota van uw verklaring en wij zullen deze kwestie aan de quaestoren voorleggen.

Camre
Mevrouw de Voorzitter, een opmerking met betrekking tot de Europese cultuur. Alle leden hebben een aantal zeer fraaie UNICEF-kerstkaarten ontvangen die we kunnen gebruiken om onze kerst- en nieuwjaarswensen te versturen. In deze kaarten zit een inlegvel waarop de blauwe EU-vlag en een tekst in 11 talen gedrukt is. Er staat: Frohes Fest, Best Wishes, Meilleurs voeux, Migliori Auguri, Beste Wensen, Boas Festas en in het Zweeds is het geworden: Med bäste lyckönskningar. Zoiets schrijft men niet met Kerstmis. Wat is nu het probleem? Blijkbaar cijfert de Europese Unie zichzelf weg ten opzichte van andere culturen en durft ze er niet voor uit te komen dat ze binnenkort volgens onze kalender Kerstmis en Nieuwjaar viert. Blijkbaar bestaat de vrees dat we andere godsdiensten zouden beledigen als we onderstrepen dat we een christelijk werelddeel zijn. In Europa zegt men normaal gesproken: Zalig Kerstfeest en Gelukkig Nieuwjaar - Joyeux Noël et Bonne Année enzovoort. Mevrouw de Voorzitter, het gaat in eerste instantie niet om godsdienst of geloof. Voor mij gaat het erom dat men durft op te komen voor zijn eigen cultuur. Een volk, een natie, een Europa, waar de eigen cultuur uit overdreven correctheid niet verdedigd wordt, is met uitsterving bedreigd. Ik doe een oproep tot alle collega's het inlegvel met de tekst van de EU weg te gooien en de mooie kerstkaarten van UNICEF zo te gebruiken.

De Voorzitter
Dank u, geachte collega. Wij kunnen evenwel geen debat voeren over de Europese cultuur, want daarmee zouden we tot diep in de nacht bezig zijn.

Sichrovsky
Mevrouw de Voorzitter, als vertegenwoordiger van de Freiheitliche Partei in Oostenrijk ben ik net zo democratisch verkozen als ieder ander lid van dit Parlement. De heer Haider heeft in vrije, democratische verkiezingen 42% van de stemmen in Karinthië gekregen. Als bepaalde leden van dit Parlement, waar we een verenigd Europa willen opbouwen, denken dat er in Europa fatsoenlijke en minder fatsoenlijke kiezers zijn, en dus ook fatsoenlijke en minder fatsoenlijke afgevaardigden, dan moeten ze nog eens kijken naar de geschiedenis van Europa in deze eeuw. We mogen democratisch verkozen afgevaardigden niet buitenspel zetten door hun kiezers buitenspel te zetten. Omdat we democratisch verkozen zijn hebben we recht op onze zetel.

Roure
Mevrouw de Voorzitter, ik wil graag het woord voeren namens de Parlementsleden die op vrijdagmorgen blijven. Wij voelen ons in dit gebouw heel erg in de steek gelaten.
Ik geef u een enkel voorbeeld, iets dat op de vrijdag van de laatste vergaderperiode is gebeurd. Ik wilde mijn mail lezen. Ik heb het geprobeerd, maar het bleek onmogelijk. Ik heb geprobeerd een ambtenaar te contacteren, ik heb werkelijk van alles geprobeerd, maar er was niemand die mij helpen kon. Ik heb hierover gesproken met andere collega's die net als ik vrijdagmorgen blijven, maar wij voelden ons echt vreselijk in de steek gelaten.

De Voorzitter
Dank u, mevrouw Roure, ik neem nota van uw verklaring, en wij zullen proberen hier iets aan te doen.

Ceyhun
Mevrouw de Voorzitter, ik heb twee lutherse kinderen en ik vier altijd keurig netjes het kerstfeest. Dat wil ik toch even zeggen. Ik ben zelf echter geen christen. In Europa wonen joden, moslims en aanhangers van allerlei andere godsdiensten. Daarom zou ik graag willen dat mijn collega's eindelijk eens de werkelijkheid accepteren, in Europa wonen niet alleen maar christenen. Ik ben dus geen christen, maar wel lid van dit Parlement. Ik vraag me wel eens af waar ik eigenlijk ben, als ik hoor wat bepaalde collega's allemaal zeggen. Ben ik soms geen Europeaan? Ik zou daarop bijvoorbeeld van de heer Posselt wel een antwoord willen horen.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer Ceyhun. Het lijkt erop, mijnheer Swoboda, dat ik gelijk had toen ik in mijn toespraak stelde dat er nog dieper op deze kwestie moest worden ingegaan. Het gaat inderdaad om een stevig debat.

Ripoll y Martínez de Bedoya
Mevrouw de Voorzitter, in een korte bijdrage over dit onderwerp zou ik de heer Swoboda willen vragen zich te onthouden van dergelijke uitingen die getuigen van racisme en vreemdelingenhaat. Alles wat Europa vandaag de dag bezit aan Grieks erfgoed is aan de Arabische wereld en aan de Arabische cultuur te danken. Alles wat de erkenning van de Griekse cultuur inhoudt heeft Europa aan de Arabische wereld te danken. Alstublieft, mijnheer Swoboda, onthoudt u zich van dergelijke uitingen, want ik meen dat vandaag de dag daarvoor in Europa geen plaats meer is.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer Ripoll y Martínez de Bedoya.

Regeling van de werkzaamheden
De Voorzitter
Aan de orde is de regeling van de werkzaamheden. De ontwerpagenda is rondgedeeld en de volgende wijzigingen zijn daarop voorgesteld of aangebracht (artikel 111 van het Reglement).
Maandag:
Ten aanzien van het verslag van mevrouw Palacio Vallelersundi namens de Commissie juridische zaken en interne markt over het onderzoek van de geloofsbrieven van de Parlementsleden, wenst de PPE/DE-fractie dat dit verslag behandeld wordt na de aanbeveling voor de tweede lezing, namens dezelfde commissie, over de wettelijke aansprakelijkheid waartoe deelnemen aan het verkeer van motorrijtuigen aanleiding kan geven.

Palacio Vallelersundi
Mevrouw de Voorzitter, wat de Fractie van de Europese Volkspartij in werkelijkheid heeft gevraagd is dat dit zeer korte verslag niet ná, maar vóór het verslag van de heer Rothley over de motorrijtuigenverzekering wordt behandeld.

De Voorzitter
U wenst dus dat dit wordt behandeld vóór het verslag van de heer Rothley.
(Het Parlement willigt het verzoek in)

De Voorzitter
Verder wenst de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid wat de maandag betreft -vandaag dus - met betrekking tot de aanbeveling voor de tweede lezing betreffende de ozonlaag afbrekende stoffen, en de ontwerpresolutie over de etikettering van genetisch gemodificeerde voedingsmiddelen, dat deze twee onderwerpen wordt verplaatst. De reden hiervoor is dat de behandeling in de plenaire vergadering zou samenvallen met de vergadering van de commissie, wat inderdaad niet erg praktisch zou zijn.
Aangezien het niet mogelijk is deze punten eerder op de agenda in te schrijven, zou ik u willen voorstellen ze als laatste punt op de agenda van vandaag te plaatsen, dat wil zeggen na het verslag van mevrouw Aparicio Sánchez.

Jackson
Mijns inziens is dit alles wat we kunnen doen. De commissie komt vanavond om 7.30 uur bijeen, aangezien we een voorstel moeten bespreken dat we te laat van de Europese Commissie hebben ontvangen. We begrijpen dat we de procedure niet kunnen versnellen om als eerste op de lijst met onderwerpen voor debat te komen staan. Derhalve zullen wij om ongeveer 11.15 uur vanavond hierover debatteren, in een zoals gewoonlijk druk bezochte vergadering.

De Voorzitter
Wil iemand tegen dit verzoek het woord voeren?
(Het Parlement willigt het verzoek in)
Dinsdag en Woensdag: geen wijzigingen Donderdag:
De Voorzitter. Dan komen wij nu aan het verslag van de heer Chichester, namens de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie over de meeteenheden. De PPE-fractie wenst dat dit verslag zonder debat wordt behandeld en tijdens de stemming van woensdag in stemming wordt gebracht.

Chichester
EN) Dit verslag is in de commissie met een overweldigende meerderheid van 47 tegen 1 zonder amendement goedgekeurd. Het gaat over een kleine, maar belangrijke wijziging in een bestaande richtlijn. Deze wijziging moet voor het einde van dit jaar worden geïmplementeerd om te voorkomen dat een groot aantal Europese bedrijven vanaf januari in overtreding zijn.
Het Finse voorzitterschap zou dit voorstel heel graag deze week in de Raad aannemen. De laatste vergadering van de Raad van dit jaar vindt plaats op donderdag. Mits de Vergadering hiermee akkoord gaat, zou ik formeel willen voorstellen om woensdag in plaats van een debat een stemming over het verslag te houden. Op die manier kan de Raad de procedures namelijk zeer snel afhandelen en een groot aantal Europese bedrijven gelukkig maken.
Ik heb begrepen dat het een novum zou zijn als de Raad in eerste lezing eenstemmigheid over een voorstel bereikt. Daarom zou ik willen voorstellen woensdag een stemming zonder debat te houden.

De Voorzitter
Is er een collega die tegen dit verzoek het woord wil voeren?
(Het Parlement willigt het verzoek in)
Ik wijs u erop dat de termijn voor de indiening van amendementen wordt verschoven naar dinsdag 14 december om 10.00 uur.
Wat de actuele, dringende en bijzonder belangrijke kwesties betreft hebben wij verschillende verzoeken tot wijziging ontvangen.
Allereerst wenst de PPE-fractie dat de rubriek "Omstandigheden waaronder politieke gevangenen in Djibouti worden gevangengehouden" wordt vervangen door een nieuwe rubriek "Gevangenhouding van de president van de Rekenkamer in Nicaragua ".
Wie wil het woord voeren ter verdediging van dit voorstel?

Salafranca Sanchez-Neyra
Mevrouw de Voorzitter, de arrestatie van de voorzitter van de Rekenkamer van Nicaragua is werkelijk zeer verontrustend. Het gaat hier om iemand die gevangen zit, terwijl er in dat land presidentsverkiezingen op til zijn. Wij denken dat de Europese instellingen op dit moment daar een waarschuwend geluid over moeten laten horen.
Wij gaan de begroting voor het komend jaar goedkeuren waarin belangrijke bedragen opgenomen zijn voor de wederopbouw van Nicaragua na de schade die daar is aangericht door de orkaan Mitch. Ik meen dat het onze taak is democratische instellingen die waken over het op eerlijke wijze naleven van de spelregels te steunen en te verdedigen. Om al deze redenen, mevrouw de Voorzitter, vinden wij dat dit onderwerp aan bod moet komen bij het actualiteitendebat.

De Voorzitter
Is er iemand die zich tegen dit voorstel wil uitspreken?

Wurtz
Mevrouw de Voorzitter, ik wil alleen even zeggen dat het geval dat de heer Salafranca aan de orde heeft gesteld, ongetwijfeld serieus is, en dat zijn voorstel steun verdient. Dit mag echter niet ten koste gaan van de kwestie van de politieke gevangenen in Djibouti, die ziek zijn, niet worden verzorgd, en al heel lang onder onmenselijke omstandigheden gevangen worden gehouden. Ik denk dat er van het Europees Parlement veel wordt verwacht, en wij zouden een zeer slecht signaal geven wanneer wij dit debat zouden schrappen.

De Voorzitter
Dan breng ik nu het voorstel van de Fractie van de Europese Volkspartij in stemming om het ene onderwerp door het andere te vervangen. Daarbij zij opgemerkt dat er geen onderwerp kan worden toegevoegd, aangezien er niet meer dan vijf onderwerpen mogen worden opgenomen.
(Het Parlement willigt het verzoek in)
Voor het punt "Mensenrechten" zijn er drie verzoeken om toevoeging ingediend. Zoals u weet mogen er overeenkomstig bijlage III, punt 4, van het Reglement niet meer dan vijf onderwerpen onder het punt "Mensenrechten" worden opgenomen. Op de lijst in de definitieve ontwerpagenda hebben wij al vier onderwerpen staan, zodat wij slechts een van de nieuwe voorgestelde onderwerpen kunnen toevoegen. De verzoeken om toevoeging zullen dus in de volgorde van indiening in stemming worden gebracht; zij sluiten elkaar wederzijds uit.
Het gaat om de volgende verzoeken: allereerst het verzoek van de PPE/DE-fractie om een rubriek "Herstel van de burgerrechten voor de leden van de oude Europese koningshuizen" toe te voegen. Vervolgens het verzoek van de PSE-fractie om een rubriek "Vijftigste verjaardag van het Verdrag van Genève" toe te voegen, en tenslotte het verzoek van de ELDR-fractie om een rubriek "Angola" toe te voegen.
Wij brengen allereerst het voorstel betreffende het herstel van de burgerrechten voor de leden van de oude Europese koningshuizen in stemming.

Tannock
Mevrouw de Voorzitter, het was erg vriendelijk van u om mij en Zijne Koninklijke Hoogheid Prins Victor Emmanuel van Italië vanmiddag te ontvangen, dus ik veronderstel dat u op de hoogte bent van de volledige details van deze kwestie. Ik zal echter het geheugen van mijn collega's nog even opfrissen: de resolutie die in het Parlement is verspreid, had betrekking op het herstellen van de rechten van voormalige Europese koninklijke families, met name die van Oostenrijk en Italië. Deze families kunnen nog steeds geen gebruik maken van hun volledige civiele en politieke rechten als inwoners van de Europese Unie. Prins Victor Emmanuel is nu al 50 jaar in ballingschap. Hij is oud. Hij vraagt toestemming om terug te keren naar zijn geboorteland.
Waarom is dit zo dringend? Omdat dit voorstel tot wijziging van de Italiaanse grondwet al drie of vier keer aan de Senaat is voorgelegd en de linkse fracties deze wet steeds weer hebben tegengehouden, hoewel ze lippendienst hebben bewezen aan het idee dat het mogelijk is een nieuwe wet op te stellen om hem weer in Italië toe te laten.
Ik wil dat dit Parlement een beroep doet op de Commissie om deze kwestie voor het eerst vanuit het gezichtspunt van de Europese Unie te bekijken en de volledige civiele en politieke rechten van deze families te herstellen. Tot zover mijn pleidooi.

Katiforis
) Mevrouw de Voorzitter, ik heb niets tegen Vittorio Emanuele of iemand anders uit Oostenrijk, op wie in deze resolutie wordt gezinspeeld, alhoewel ik oud genoeg ben om mij te herinneren dat in naam van Vittorio Emanuele mijn vaderland werd bezet.
Maar daar gaat het nu niet om. Hier gaat het om een uiterst ruime formulering. Hierin staat: "civil rights for members of former royal european houses, any former royal european houses". Ook wij hebben een voormalig koninklijk huis. De zonden van dit koninklijk huis liggen echter niet zo ver terug in het verleden. Daarom wil ik, tenminste namens de PASOK-delegatie, verklaren dat voor ons discussies over dergelijke vraagstukken onaanvaardbaar zijn. Daarmee komt men aan heel subtiele vraagstukken die eerst in ons eigen land moeten worden opgelost, voordat zij op Europees niveau ter sprake kunnen worden gebracht. Bovendien heeft het soevereine Griekse volk zich in 1974 in een referendum over de status van de voormalige koninklijke familie uitgesproken.

Corbett
Mevrouw de Voorzitter, ik wil uw aandacht vestigen op Bijlage III van het Reglement. Daarin worden de richtsnoeren en algemene principes beschreven die opgevolgd moeten worden wanneer de onderwerpen worden gekozen die op de agenda voor het debat over actuele, dringende en bijzonder belangrijke kwesties worden opgenomen. Volgens punt 1 van deze bijlage moeten dergelijke kwesties werkelijk dringend zijn en betrekking hebben op een gebeurtenis, in die zin dat de lopende vergaderperiode de enige vergaderperiode van het Europees Parlement is waarin tijdig een stemming kan worden gehouden.
Dit is een belangrijke kwestie, die al jaren op de agenda van veel nationale parlementen voorkomt. Ik zou echter niet weten waarom deze kwestie overeenkomstig ons Reglement dringend is.

Muscardini
Mijnheer de Voorzitter, ik wil het woord voeren over de regeling van de werkzaamheden en tegelijk een duik in de geschiedenis nemen. Wat de regeling van de werkzaamheden betreft zou ik willen benadrukken dat het hier een werkelijk dringende zaak betreft. Hiermee geef ik dan meteen antwoord aan de collega die een beroep deed op het Reglement, want als na 55 jaar een zaak nog niet urgent is dan wil dat zeggen dat wij in de tussentijd allemaal gestorven zullen zijn.
Ook ten behoeve van de vertegenwoordiger van de Griekse cultuur wil ik een geschiedkundig excursie maken. Ik zou eraan willen herinneren dat prins Vittorio Emanuele pas vier jaar oud was toen hij uit zijn land werd verbannen. Daarom lijkt het mij nogal onwaarschijnlijk dat hij Griekenland heeft kunnen binnenvallen; op zijn hoogst is hij de tuin van zijn eigen huis binnengedrongen! Daarom vraag ik de collega's, met het oog gericht op cultuur, de geschiedenis van onze volkeren en van Europa nog eens door te nemen. Ik geloof dat het belangrijk is dat wij ons aan het onderwerp houden en niet zulke grote politieke en ideologische vooroordelen koesteren waardoor wij niet meer op rustige wijze mensenrechten in dit Parlement kunnen beoordelen. Het verzoek van collega Tannock heeft betrekking op mensenrechten en nog maar kort geleden is de vijftigste verjaardag van de rechten van de mens in Europa gevierd. Het lijkt mij nogal overduidelijk dat dit een terecht verzoek is, juist ook in deze vergaderperiode die een eeuw van oorlogen afsluit en, naar wij hopen, een millennium van vrede opent.

De Voorzitter
Geachte collega's, wij kunnen geen debat over deze kwestie aangaan. De verklaring van de heer Corbett was wel degelijk een voorstel van orde, aangezien hij de kwestie van het dringende karakter van de voorgestelde rubriek aan de orde stelde, en mevrouw Muscardini heeft geantwoord. Wij zullen nu het verzoek van de Fractie van de Europese Volkspartij in stemming brengen.
(Het Parlement verwerpt het verzoek)
Wij gaan over tot het verzoek betreffende de vijftigste verjaardag van het Verdrag van Genève.
Wie wil voor dit verzoek het woord voeren?

Swoboda
Mevrouw de Voorzitter, ik vind dat we de kans om dit jubileum te herdenken niet mogen laten liggen, dit Verdrag was een grote stap voor de mensheid. We zouden kunnen zeggen dat we er geen debat aan hoeven te wijden, omdat we dit allemaal al hebben bereikt. Er valt binnen Europa, maar ook in de rest van de wereld, echter nog heel wat te verbeteren, en daarom moet het Parlement hierover toch een duidelijk standpunt bepalen.

De Voorzitter
Wie wenst tegen dit verzoek het woord te voeren?

Heaton-Harris
Mevrouw de Voorzitter, ik wil graag een beroep doen op het Reglement. Het is erg vriendelijk van de heer Corbett om de punten uit Bijlage III van ons Reglement aan te halen. Aangezien het hier om een vijftigste verjaardag gaat, hoeven we niet in deze vergaderperiode te stemmen, maar kunnen we dat in elke willekeurige periode doen. Wij kunnen dit onderwerp dus in een resolutie opnemen waarover we op een later tijdstip een debat kunnen voeren.

De Voorzitter
Ik breng het verzoek van de Europese socialistische fractie in stemming.
(Het Parlement verwerpt het verzoek)
Wij gaan over op het verzoek van de liberale fractie betreffende Angola.
(Het Parlement verwerpt het verzoek)
Aangezien geen van die drie rubrieken zal worden toegevoegd aan het punt "Mensenrechten", stel ik u voor hieraan toe te voegen de omstandigheden waaronder politieke gevangenen in Djibouti worden gevangengehouden.
Bent u het met mijn voorstel eens?

Wurtz
Ik ben het helemaal eens met uw voorstel, maar het spijt mij dat het nu pas komt. Ik stel mij zo voor dat de heer Swoboda en zijn vrienden zojuist anders zouden hebben gestemd over het voorstel betreffende de politieke gevangenen in Djibouti als zij geweten hadden dat dit punt betreffende Nicaragua op de agenda had kunnen staan.
Ik stel dus voor dat er nogmaals wordt gestemd over de gevangenen in Djibouti.

De Voorzitter
Maar dit punt, omstandigheden waaronder politieke gevangenen in Djibouti worden gevangengehouden, wordt gehandhaafd, mijnheer Wurtz. Alles verloopt naar wens.
Ik moet mij houden aan de verzoeken van het Parlement. Ik constateer dat geen van de drie rubrieken waarvan men toevoeging had voorgesteld, is gehandhaafd. Ik ben dus zo vrij u te vragen of u ermee akkoord gaat als rubriek Nicaragua toe te voegen. Dat lijkt mij correct.
(Het Parlement stemt in met dit voorstel)
Vrijdag: geen wijzigingen
(Het Parlement neemt de aldus gewijzigde agenda aan)

Millenniumronde WTO
De Voorzitter
Aan de orde is de verklaring van de Commissie over de millenniumronde van de WTO (Seattle, 30 november tot en met 3 december 1999).
Ik begroet de heer Pascal Lamy en geef hem onmiddellijk het woord.

Lamy
Mevrouw de Voorzitter, de conferentie van Seattle is op een mislukking uitgelopen. Waarom? Ik zie daarvoor twee redenen die het gevolg zijn van de omstandigheden, en één inhoudelijke reden. De omstandigheden zijn u bekend: allereerst had de conferentie met gebrek aan tijd te kampen. Alleen de vrijdagmiddag bleef eigenlijk over, en dat bood te weinig tijd om binnen een redelijke termijn tot een conclusie te komen. Dit komt door het verloop van de conferentie zelf, waar alleen de laatste twee dagen echte onderhandelingen mogelijk waren. Er speelde nog iets anders mee, namelijk het feit dat bepaalde delegaties duidelijk niet in staat waren om zich via echte onderhandelingen met de agenda bezig te houden. Achteraf is het dan ook de vraag of het samenvallen van de opening van de conferentie met die van de verkiezingscampagne in de Verenigde Staten wel zo gelukkig was. De Verenigde Staten bleken namelijk nauwelijks bereid om ten aanzien van enig onderwerp stappen te zetten, en dan wordt het per definitie moeilijk onderhandelingen met succes te bekronen.
Dan het inhoudelijke aspect. Ik ben van mening dat de conferentie is mislukt doordat er een kloof gaapt tussen de ambities van de Wereldhandelsorganisatie en de middelen waarover zij beschikt. De WTO-procedures zijn niet voldoende toegerust om nieuwe actoren op te nemen, dat wil zeggen accommodatie te bieden aan een groeiend aantal ontwikkelingslanden die hun plaats aan de tafel wensen. Evenmin zijn zij in staat nieuwe onderwerpen aan te snijden, dat wil zeggen onderwerpen die buiten onze traditionele agenda vallen, zoals milieu en sociale normen. Gezien het aantal actoren en onderwerpen, en de meningsverschillen tussen een aantal deelnemers, waren de kansen om tot een akkoord te komen miniem.
Als we even stilstaan bij deze inhoudelijke reden, moeten wij mijns inziens erkennen dat de WTO voortaan geen toezicht meer moet uitoefenen op de liberaliseringsonderhandelingen tussen de geïndustrialiseerde landen. Deze situatie is in twee opzichten gewijzigd. Allereerst kan men zich niet meer beperken tot het zonder meer afbreken van tarifaire en niet-tarifaire handelsbelemmeringen. Men moet kijken naar de gevolgen van deze liberalisering voor de voornaamste parameters van onze ontwikkelingsmodellen, de fundamentele rechten van de werknemers, de bescherming van het milieu en de volksgezondheid, de culturele verscheidenheid, de multifunctionele landbouw, de kwaliteit van het milieu. Ook kan men de onderhandelingen niet meer beperken tot enkele actoren, de Unie en haar vrienden, de Verenigde Staten en de Cairns-groep. In Seattle moest meer dan in het verleden rekening worden gehouden met de grote partners van de derde wereld, India, Brazilië, Zuid-Afrika, Egypte, met de opkomende economieën, met name die in Zuid-Oost-Azië, en ook met onze ACS-partners. Voortaan zullen wij waarschijnlijk ook rekening moeten houden met China. De combinatie van nieuwe onderwerpen en nieuwe sprekers opent zeer rijke perspectieven voor een proces in de richting van een beheerste mondialisering, maar het zal overduidelijk een moeilijke onderneming worden.
Wat de onderwerpen betreft heeft de Unie zich goed voorbereid op Seattle, en heeft zij gepleit voor een brede agenda die tegemoet zou komen aan de verwachtingen van de burgermaatschappij, waarvan uw Parlement, als verkozen instantie, de legitieme belangen behartigde. Wat betreft de uitbreiding van de onderhandelingen tot alle partners, inclusief de ontwikkelingslanden, heeft de Europese Unie ook het initiatief genomen om bij de opening van de conferentie de minst ontwikkelde landen een brede toegang tot de markten van de geïndustrialiseerde landen tegen nulrecht aan te bieden. Zij is erin geslaagd om allereerst Japan, en vervolgens de Verenigde Staten en Canada wellicht mee te krijgen voor dit initiatief. Maar, laten wij ons niet vergissen en laten wij onze ogen goed openhouden. De ontwikkelingslanden met een gemiddeld inkomen en de opkomende economieën zullen in ruil voor hun instemming met onze agenda op het gebied van maatschappij, milieu, volksgezondheid en rechten van werknemers, van ons een aanzienlijk verbeterde toegang tot onze markten vragen. Seattle heeft aangetoond dat wij deze landen er nog van moeten overtuigen dat onze bezorgdheden, uw bezorgdheden, niets uit te staan hebben met de instinctieve reactie om de verworvenheden te verdedigen die de ontwikkelingslanden dikwijls als een voorrecht zien.
Een enkel woord nu over de strategie van de Europese Unie in Seattle. De Gemeenschap verkeert in een goede positie om bruggen te slaan tussen de standpunten van de geïndustrialiseerde landen en de ontwikkelingslanden. Wij hebben dit laten zien in Seattle, waar wij zowel inhoudelijk als politiek goed beslagen ten ijs kwamen, en wij hebben de, naar ik meen, kostbare steun gekregen van de Raad en van het Parlement. Wij hebben een front gevormd en hebben ons tegelijkertijd open opgesteld. Zo nu en dan hebben wij, wanneer dat nodig werd geacht, een stap gedaan om de onderhandelingen vooruit te krijgen, zoals met betrekking tot de groep biotechnologie; ik vond het op een gegeven moment nuttig die groep te aanvaarden. Dit heeft aanleiding gegeven tot felle kritiek van de zijde van bepaalde lidstaten, en van bepaalde Parlementsleden. Ik neem de verantwoordelijkheid op me van het op dat moment genomen risico,
omdat de Europese Unie de enige delegatie was die vorderingen wilde maken met een ambitieuze agenda op milieugebied. Ik blijf ervan overtuigd dat een groep biotechnologie die zich richt op de analyse van de feiten en niet op onderhandelingen, een geringe prijs geweest zou zijn om belangrijke milieudoelstellingen erdoor te krijgen.
Wij hebben ook een forse inspanning geleverd op het vlak van de informatie en deelname, om zodoende voornemens die ik tijdens de parlementaire hoorzittingen van september had geuit, in daden om te zetten. Een delegatie van vertegenwoordigers van dit Parlement maakte deel uit van onze communautaire delegatie. Wij hebben de hele tijd contact gehouden, zodat wij informatie en meningen konden uitwisselen, hetgeen voor mij als onderhandelaar uitermate nuttig is gebleken. Deze positieve ervaring sterkt mij in de overtuiging dat wij het Europees Parlement nauw moeten blijven betrekken bij het uitstippelen van het gemeenschappelijk handelsbeleid.
Met het oog op een grotere transparantie hebben wij in ons gezelschap voor het eerst ook een groep adviseurs opgenomen die de sociale partners, het Economisch en Sociaal Comité en de NGO's vertegenwoordigden. Via hen hebben wij het contact met de burgermaatschappij onderhouden en met de economische en sociale belangengroeperingen. Voor de bij de WTO geaccrediteerde economische organisaties en NGO's werden er dagelijks briefings georganiseerd.
Al met al zijn wij uit Seattle teruggekomen met het idee dat wij veel hebben gedaan voor het welslagen van deze conferentie. Het is nu zaak de aangevangen werkzaamheden voort te zetten. De vraag is echter wat er nu gedaan moet worden, en in welke richting?
De Commissie ziet het starten van een nieuwe ronde op basis van een brede agenda als onze prioriteit. Wij moeten thans echter wel voorzichtig te werk gaan, want als een tweede poging mislukt, zou dat een ramp zijn.
Op dit moment staat nog niet vast wanneer wij de onderhandelingsronde weer kunnen starten. Het is duidelijk dat de ontevredenheid onder de ontwikkelingslanden reëel is, en dat elk streven om het proces weer op gang te brengen moet wachten totdat de schade die op dit gebied is aangericht, is hersteld, en dat kan wel enige tijd duren.
Welke opties liggen er nu voor ons? Ik zie er drie. Eerste scenario: spoedig weer een ministersconferentie bijeenroepen. Volgens de hoofdrolspelers in dit scenario zijn er in Seattle wel degelijk aanzienlijke vorderingen geboekt, bijvoorbeeld inzake de kwesties markttoegang en bevordering van het verkeer van goederen en diensten. In dit licht moeten de onderwerpen waarmee in Seattle geen succes is geboekt, zoals landbouw, antidumping en sociale basisnormen, snel worden aangepakt.
De president van de Verenigde Staten heeft onlangs verklaard dat de onderhandelingen op korte termijn kunnen worden hervat. Tijdens onze bilaterale top van deze week kunnen wij nagaan of dit een teken van flexibiliteit is, dan wel een herhaling van de bekende Amerikaanse standpunten ten gunste van een ronde die beperkt blijft tot markttoegang.
Het tweede scenario is wat somberder. Hierbij wordt rekening gehouden met de hypothese dat de Verenigde Staten zeker tijdens hun verkiezingscampagne niet in beweging komen. Mocht dit bewaarheid worden, dan zou er voor 2001 geen vooruitgang zijn. De gevolgen van dat scenario zijn zorgwekkend; niet alleen zouden wij kostbare tijd verliezen, maar het zou ook betekenen dat één enkele partner die geen stappen kan ondernemen het gehele multilaterale stelsel kan platleggen.
Er is een derde scenario, dat ik een tussenweg zou willen noemen. Willen we geen 18 maanden wachten op hervatting van de onderhandelingen, dan moeten we nu al proberen stap voor stap vorderingen te boeken. Een tussentijds pakket zou kunnen helpen het vertrouwen in het systeem te herstellen, en de gunstige voorwaarden te scheppen om zo spoedig mogelijk met een nieuwe ronde van start te gaan. De voorbereidselen die thans in Genève gaande zijn, met name ons proces van allianties in de richting van bredere onderhandelingen, zouden derhalve moeten worden voortgezet.
Inhoudelijk gezien kan men zich de volgende stappen voorstellen: allereerst de institutionele hervormingen van de WTO. Ruim vóór Seattle hadden wij gedetailleerde voorstellen geformuleerd over de transparantie van de activiteiten van de WTO. Wij moeten verdergaan en nauwkeurig de oorzaken vaststellen van de praktische moeilijkheden die de werkzaamheden in Seattle hebben vertraagd, om vervolgens enkele concrete oplossingen voor te stellen, waarbij de twee beginselen van doeltreffendheid en transparantie centraal staan.
Wat transparantie betreft is het zonneklaar dat de besluitvorming en de onderhandelingen op een duidelijker en meer samenhangende manier moeten worden gelegitimeerd. Waar het om doeltreffendheid gaat moet men, om tot concrete resultaten te komen, de organisatie van de werkzaamheden, de procedures, de instanties en de ministersconferenties met aandacht bezien.
Een van de voorstellen die de in Seattle aanwezige Europese Parlementsleden hebben gedaan, en die de afgelopen week door een aantal van onze lidstaten opnieuw is verwoord, was het bijeenroepen van een parlementaire vergadering. Ik vind dit een aantrekkelijk idee, aangezien aldus de controle op de werkzaamheden binnen de WTO zou worden versterkt.
Derde inhoudelijk element: de ontwikkelingslanden. Zij behoren tot degene die het meest teleurgesteld en het meest getroffen zijn door het gebrek aan resultaat. Wanneer het proces dat tot de nieuwe ronde moet leiden weer van start gaat, zal dit voor hen een substantiële vooruitgang moeten inhouden, omdat zij ons anders hun steun zullen onthouden. Een van de middelen om die steun te verkrijgen, zou zijn dat wij ons aanbod voor de minst ontwikkelde landen handhaven, en samen nadenken over de samenhang tussen het optreden van de WTO en dat van andere internationale instellingen. Op die manier krijgt de liberalisering van de handel haar beslag in een duurzame ontwikkeling voor alle ontwikkelingslanden, te beginnen met de armste bevolkingsgroepen.
Die enkele tussenstappen die ik zojuist heb geschetst, zouden ons in staat stellen het proces gaande te houden, en te zijner tijd gereed te zijn om de werkzaamheden voor een complete ronde op gang te brengen. Wij moeten die twee methoden dus combineren. De ene betreft de inhoud, het aangaan van allianties en het behouden van de steun voor een bredere aanpak van de ronde, de andere betreft de vorm, het institutionele vlak en de procedures, om datgene tot stand te brengen dat wij tijdens de komende onderhandelingen nodig hebben.
Wanneer de Raad en het Parlement hiermee akkoord gaan willen wij in die richting werken.
(Levendig applaus)

Schwaiger
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geen resultaat is beter dan een slecht resultaat. Dat is ook onze conclusie uit de mislukte onderhandelingen in Seattle. Ik zou u, commissaris Lamy, en alle vertegenwoordigers van de Commissie, willen bedanken voor de goede voorbereiding en de briljante onderhandelingstactiek. De Commissie heeft het voortouw genomen, in nauwe samenwerking met de delegatie van het Europees Parlement, en dat toont aan dat de Commissie met haar totale strategie voor de onderhandelingen het sein op groen had gezet voor een mogelijk welslagen.
De WTO was echter slecht voorbereid, en ook de tactiek van de Verenigde Staten en andere landen hebben een succes in Seattle onmogelijk gemaakt. We zijn blij met de herhaalde steun door de commissaris voor onze eis, wij willen een parlementaire vergadering van de WTO. We hopen ook dat u ons daadwerkelijk zult steunen bij onze pogingen om deze eis kracht bij te zetten binnen de WTO. Als we een samenwerking tot stand brengen tussen de Europese Unie, Noord-Amerika, Mercosur, de ASEAN en de ACS moet het mogelijk zijn dat we een daadkrachtige parlementaire vergadering oprichten. De regionale aspecten zullen een belangrijke rol spelen voor het welslagen ervan. Wat moeten we nu doen in de komende maanden en misschien ook volgend jaar?
Wij vinden dat we onze globale onderhandelingsstrategie moeten handhaven en in de komende maanden zelfs nog moeten versterken. We moeten een intensieve dialoog voeren met de landen die nog weinig affiniteit met ons standpunt hebben, ook met de nieuw­geïndustrialiseerde landen en de ontwikkelingslanden. Hoe meer we aan onze overtuigingen vasthouden, des te beter zijn onze kansen om die landen over de streep te trekken. We moeten daarbij voor de handel in goederen en diensten de nadruk op de volgende hoofdpunten leggen: een verdere verlaging van de heffingen, het wegruimen van niet-tarifaire handelsbelemmeringen, investeringen, concurrentie en dienstverlening, intellectueel eigendom, openbare aanbestedingen en elektronische handel.
Daar plaatsen wij de accenten voor een verdergaande liberalisering van de handel, daar liggen de voordelen voor de meeste van onze gesprekspartners. Bovendien moet er absoluut een hervorming van de WTO komen, en wel snel. Ten tweede moeten we de kernpunten van het Europese milieu- en gezondheidsbeleid respecteren, en ook voor het sociaal beleid en het ontwikkelingsbeleid bepaalde minimumnormen handhaven. Ten derde moeten we bij de landbouwonderhandelingen die binnenkort beginnen ook de nadruk leggen op ons multifunctionele landbouwmodel in Europa. Daarbij kijken we naar de verdere ontwikkeling van het platteland, naar landbouwproducten van goede kwaliteit en naar de milieuaspecten, ook met het oog op artikel 20 van de WTO-afspraken over de landbouw.
In de komende onderhandelingen met China moeten we ons concentreren op onze eigen belangen, die ten dele haaks staan op die van de Verenigde Staten. De maximale heffingen, die in China bijzonder hoog zijn, de bescherming van de intellectuele eigendom en eenvoudigere regels voor investeringen zijn in dat verband de belangrijkste punten. We moeten er in ieder geval voor zorgen dat we tijdens de onderhandelingen over de nieuwe ACS-overeenkomst snel betere toegang tot de markten kunnen garanderen voor de minst ontwikkelde landen. Daar moeten we samen over nadenken, ik weet niet of dat ook eenzijdig mogelijk is. Deze landen zouden voor een overgangsperiode van acht tot tien jaar van een uitzonderingsregel moeten kunnen profiteren, zodat ze zich langzaam aan alle WTO-regels kunnen aanpassen, zonder de duurzame ontwikkeling te verwaarlozen.

Seguro
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, wij hebben met aandacht naar uw bijdrage geluisterd over de Conferentie van Seattle en wij hebben het gewaardeerd dat u met name het debat van november en de verplichtingen die u toen tijdens de behandeling van dit onderwerp in de plenaire vergadering bent aangegaan getrouw heeft weergegeven.
Het staat vast dat, zoals u ook al gezegd heeft, er in Seattle geen akkoord is bereikt en dat de problemen nog steeds bestaan. Voor ons socialisten gaat het bij deze problemen niet alleen om het mislukte akkoord. Het gaat erom het gegeven te analyseren dat na het akkoord in het kader van de Uruguay-ronde het handelsvolume weliswaar is toegenomen, maar helaas ook de kloof tussen de ontwikkelde landen en de ontwikkelingslanden. En wie, zoals wij socialisten, handel als een werktuig ziet voor een meer harmonieuze en welvarende maatschappij, is door deze situatie natuurlijk bezorgd. Daarom blijven onze standpunten over de strategie, de inhoud en de aard van het akkoord even geldig als tevoren. Het loont daarom de moeite om wat de inhoud betreft nogmaals te zeggen dat wij ons zullen blijven inzetten voor het milieu, consumentenbescherming, sociale rechten, mensenrechten, culturele verscheidenheid en de multifunctionele rol van de landbouw. Dit niet met het oog op een mooie strategie voor protectionisme van de markt, maar ter bekrachtiging van een wereldorde waarvan wij de contouren aan de horizont ontwaren.
Wat de strategie betreft wensen wij de inspanningen van Raad, Commissie en Parlement samen te smeden om hetzelfde doel te bereiken. Ik meen dat, zoals trouwens uit uw woorden blijkt, het belangrijk is dat wij niet volledig afhankelijk worden van de Verenigde Staten en dat wij voor handel en ook voor andere zaken nieuwe partnerschappen proberen aan te gaan met andere regionale organisaties en handelsmogendheden in de wereld.
Ten derde iets over de aard van het akkoord: het is duidelijk dat wij allemaal een akkoord wilden bereiken, maar geen akkoord is beter dan een slecht akkoord. Daarom verdedigen wij opnieuw de noodzaak van een globaal akkoord in tegenstelling tot sectoriële akkoorden die ook nu weer door de Verenigde Staten worden geëist. Wij vinden niet dat de markt een oplossing vormt voor alle problemen, maar de markt is ook niet de oorzaak van alle kwaden. De markt is fundamenteel voor het creëren van rijkdom en daarvan uitgaand willen wij hier nog een vijftal punten verdedigen.
Ten eerste: een andere agenda voor Genève dan alleen maar de restjes van Marrakesj;
ten tweede: het handhaven van een gemeenschappelijk strategie van de Europese Unie, met inbegrip van het zoeken naar partners;
ten derde: meer transparantie en legitimiteit bij de besluitvorming. Dat is de reden waarom wij het voorstel steunen voor een parlementair orgaan dat op democratische wijze controleert;
ten vierde: de Europese instellingen zouden de aanwezigheid van de non-gouvernementele organisaties in Seattle moeten proberen te begrijpen en met name het Europees Parlement zou discussiefora moeten weten te creëren waar gedebatteerd kan worden en ideeën gelanceerd kunnen worden, opdat wij de woordvoerders kunnen zijn van het maatschappelijk middenveld dat soortgelijke zorgen heeft als wij.
Tot slot, mijnheer de Voorzitter, zou ik willen afronden met het uitspreken van steun aan het institutionele hervormingsproces, in de hoop dat daardoor de mogelijkheid wordt gecreëerd meer rekening te houden met de ontwikkelingslanden bij het besluitvormingsproces in de WTO.

Clegg
Mijnheer de Voorzitter, ik zou graag de heer Lamy willen bedanken voor zijn interessante en nuttige opmerkingen van vanmiddag en hem en zijn medewerkers nogmaals namens de ELDR-fractie willen bedanken voor de nauwe samenwerking die we in Seattle hebben weten te bereiken.
Wel heb ik een algemene opmerking. Sinds Seattle is er uitgebreid gesproken over de procedurele en organisatorische tekortkomingen van de WTO. Uiteraard zijn alle voorstellen ter verbetering van de procedures van de WTO welkom, maar het gevaar bestaat dat we bezig zijn opnieuw het wiel uit te vinden. De WTO is een intergouvernementele organisatie van meer dan 130 leden en zal dus per definitie een enigszins traag besluitvormingsforum blijven. Dat is helaas nu eenmaal de onvermijdelijke aard van het beestje.
Wanneer we ons concentreren op procedurele en organisatorische zaken, moeten we één ding niet over het hoofd zien: als in Seattle de politieke wil aanwezig was geweest, met name bij de regering van de VS, waren de procedurele fouten in het systeem ook wel overkomelijk geweest.
Dit betekent dat wij primair een politieke taak hebben, en geen technische. We moeten opnieuw duidelijk maken dat de verdere liberalisering van de handel een zaak van algemeen belang is, niet alleen omdat Europese bedrijven en consumenten hiervan profiteren, maar vooral omdat open handel de enige haalbare oplossing op lange termijn voor de armoede in de ontwikkelingslanden kan betekenen. Daarom hoopt de ELDR-fractie dat de Commissie, de Raad en dit Parlement een proactieve poging zullen doen om van de verdere liberalisering van de handel opnieuw een politieke zaak te maken, en wel in een nieuwe onderhandelingsronde in plaats van een tussenronde.
De EU/VS-top die overmorgen plaatsvindt, is een uitstekende gelegenheid om hiermee te beginnen, aangezien met name de VS de afgelopen weken en maanden politiek het meest tekort is geschoten. Er is momenteel dringender dan ooit behoefte aan politiek leiderschap op het gebied van internationale handelskwesties, en van dit leiderschap heeft de EU in Seattle duidelijk blijk gegeven. Aandacht voor procedurele details is heel belangrijk, maar geen enkele organisatorische verbetering kan goed maken wat in Seattle verloren is gegaan, namelijk het politieke vertrouwen in de voordelen van een open liberalisering van de handel op basis van multilaterale regels.

Lannoye
Mijnheer de Voorzitter, ik zou allereerst de Commissie willen danken, met name commissaris Lamy, voor de wijze waarop hij de parlementaire delegatie bij de werkzaamheden heeft betrokken. Ik denk dat dit een premeur is geweest die ongetwijfeld voor iedereen positief heeft uitgewerkt.
Toch zijn er verschillen van mening. Ik denk dat met name het voorstel betreffende de werkgroep "biotechnologie" niet goed was, maar het zou een saaie boel worden als iedereen het altijd met elkaar eens is.
Voorts is het van belang dat men zich afvraagt waarom deze ronde is mislukt. Er zijn enkele oorzaken genoemd, die me ook juist lijken. Daar komt nog bij dat de de ontwikkelingslanden naar mijn mening niet langer kunnen worden behandeld zoals ze tot nog toe zijn behandeld. Het is toch onaanvaardbaar om aan het eind van de onderhandelingen te moeten zien hoe de vertegenwoordigers van de meest geïndustrialiseerde landen in een zaal samen zitten te discussiëren terwijl de anderen in de wachtkamer in de rij staan om een voorbereide tekst te ondertekenen. Ik denk dat velen onder ons het op dit punt met mij eens zijn.
Er moet dus nog eens gekeken worden naar de manier van onderhandelen, en naar een reeks elementen die met de WTO verband houden. Ik denk met name dat behalve de problemen van de besluitvormings- en onderhandelingsmechanismen, de basisbeginselen van de WTO een facelift verdienen. We moeten niet vergeten dat de eerste GATT-onderhandelingen plaatsvonden in het begin van de jaren veertig, na de Eerste Wereldoorlog, en dat men in die tijd nog getraumatiseerd was door de grote crisis van 1929 en van de jaren dertig; het was toen zaak het bangelijke, gevaarlijke protectionisme te bestrijden.
Vijftig jaar later zijn er, dunkt mij, andere prioriteiten. Ik denk dat wij hierover ons licht moeten laten schijnen. Wij moeten ons vooral afvragen of een gegeneraliseerde vrijhandel de landen, met name de Europese Unie, de mogelijkheid laat om aan andere vereisten te voldoen, om te beginnen de duurzame ontwikkeling in de wereld. Een aantal mechanismen en beginselen van de WTO zijn in strijd met deze doelstelling van een tegelijkertijd sociale en ecologische duurzame ontwikkeling. Wij moeten - zeker nu er tijd voor is - een serieuze analyse durven maken van deze mechanismen en voorstellen doen, waarbij wij allereerst met de ontwikkelingslanden een dialoog moeten aangaan.
Volgens mij stelt de Europese Unie de dialoog met de VS erg op prijs. Daar ben ik zeker niet tegen, maar ik denk dat voorrang geven aan deze dialoog met de VS voor ons ook een gevaar inhoudt: wanneer wij later met de ontwikkelingslanden moeten spreken, met name met de ACS-landen, zou de dialoog met de VS ons wel eens parten kunnen spelen. Ik denk dat dit nog eens moeten worden bezien en dat de legitieme aanspraken van deze landen meer au sérieux moeten worden genomen.

Wurtz
Mijnheer de Voorzitter, Seattle is mislukt, alle problemen blijven bestaan, maar niets is meer zoals het was. Onze eerste taak is derhalve te komen tot een heldere diagnose van wat er is gebeurd, zodat wij onze verantwoordelijkheden met kennis van zaken op ons kunnen nemen.
Ik heb de analyse gehoord van de heer Lamy, dus zeg maar vanuit het standpunt van de instelling. Nu wil ik vanaf de buitenkant daar iets over zeggen. Ik heb in Seattle urenlang gesproken met de mannen en vrouwen van de burgermaatschappij, die daar zogezegd vanuit alle windstreken waren samengekomen. Ik heb eveneens met enkele van de belangrijkste organisatoren van deze conferentie gesproken. Natuurlijk waren zij zich bewust van hun uitstraling en van de steun die zij overal ter wereld genieten: zij blaakten dus van ijver en vastberadenheid, maar waren zeker niet onstuimig, populistisch of nationalistisch, zoals een enkele waarnemer hen meende te moeten kenschetsen.
Zij bleken goed geïnformeerde, bezonnen volwassenen te zijn. Zij wensten als verantwoordelijke burgers bij de besluiten te worden betrokken, en niet meer als passieve consumenten te worden behandeld. Zij staan niet afwijzend tegenover het feit dat de wereld wordt opengesteld, maar wel tegenover het gemondialiseerde mercantilisme. Zij identificeren zich zeker niet met de voorvechters van hun eigen landen in de planetaire economische oorlog, maar stelden zich gezamenlijk teweer tegen het kapitalisme van de multinationals, de doorgedraaide rentabiliteitsgedachte, het zozeer versjacheren van de natuur dat het leven octrooieerbaar wordt, de nivellering van de culturen, de ongelijkheid die vrijwel overal, met name tussen noord en zuid, steeds groter wordt. Hun streven was eenvoudigweg de moderne wereld te civiliseren, de mondialisering te humaniseren. People before benefits was een van hun favoriete slogans.
Zij moeten gehoord worden, luidde het wijze commentaar van de heer Somavia, de huidige directeur-generaal van de Internationale Arbeidsorganisatie, die vier jaar geleden de geestelijke vader was van de internationale conferentie van Kopenhagen, waar alle staatshoofden van de hele wereld zich ertoe verbonden de armoede vóór het jaar 2015 te halveren. Wie hen hoort, ziet in dat rigoureuze veranderingen in de WTO nodig zijn. Naar mijn idee begint dat met het huidige kader van de WTO, dat schijnbaar universeel en eigenlijk inegalitair is, zoals mijn vriend Lannoye het zo beeldend heeft uitgedrukt. Die rigoureuze verbeteringen gelden ook voor de huidige opdrachten van de WTO, die het verwerven van marktaandelen als absolute prioriteit heeft. Zelfs de verbintenissen die de internationale gemeenschap is aangegaan op het vlak van maatschappij, milieu, volksgezondheid en ontwikkeling van het zuiden, zijn daaraan ondergeschikt. De WTO veranderen betekent de huidige werkwijze van de WTO veranderen; deze is nog steeds gebaseerd op de diplomatie van de topontmoetingen, en van de geheimhouding op het moment dat de burger te maken krijgt met de grote aangelegenheden van de wereld.
Daarom, mijnheer de Voorzitter, zou ik willen pleiten voor een authentieke, kritische evaluatie van de ervaring in het verleden. Daarbij moet de Unie zich opwerpen als voorvechter van de gedemocratiseerde organisatie die zich op de burgermaatschappij richt. Deze organisatie moet werkelijk universeel zijn en resoluut afrekenen met de scheidslijn tussen commerciële overwegingen en de eisen van een solidaire, duurzame ontwikkeling. Ook dat is een mooie doelstelling voor het ontluikende Europees buitenlands en veiligheidsbeleid.

Berthu
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, het mislukken van de onderhandelingen in Seattle betekent een overwinning voor al diegenen die nee zeggen tegen een doorgeschoten vrijhandel, voor allen die weigeren de menselijke activiteiten en de mens zelf tot koopwaar te reduceren.
Uitgerekend hier heeft de Factie Unie voor een Europa van Nationale Staten de volgende zaken aan de kaak gesteld: de gebrekkige voorbereiding van de conferentie, het ontbreken van een objectieve balans van de Uruguay-ronde, de poging om de multilaterale investeringsovereenkomst via de achterdeur weer naar binnen te loodsen, de doelstelling van versnelde liberalisering zonder erkenning van de rechtmatigheid van regionale preferentiële zones.
Het zijn de betogers in Seattle die hier een eind aan hebben gemaakt. Zij hebben een halt toegeroepen aan een conferentie die de machtigen vooral met oog op eigen gewin hadden voorbereid, zij hebben het moratorium weten te verkrijgen waarom mijn fractie nu net had gevraagd. Wij verheugen ons over dit resultaat, maar moeten nu gebruik maken van dit moratorium om ons beter voor te bereiden op toekomstige onderhandelingen.
Wat allereerst de procedure betreft willen wij in het Europees Parlement en in de Raad een discussie op gang brengen over de democratische controle van de Commissie tijdens dergelijke internationale onderhandelingen. Wij mogen niet vergeten dat de heer Lamy met behulp van een verklaring van de Commissie waarmee de Raad niet akkoord was gegaan, een werkgroep heeft voorgesteld inzake biotechnologie, waarmee de biotechnologie opnieuw bij de onderhandelingen dreigde te gaan horen. De Amerikanen wilden dit graag, maar wij niet.
Volgens de verklaring die commissaris Lamy zojuist hier, en de afgelopen week in de landbouwcommissie van het Europees Parlement heeft afgelegd, had er in ruil voor deze concessie heel wat kunnen worden binnengehaald. Deze verklaring kan ons absoluut niet overtuigen en pleit naar ons idee nog meer tegen commissaris Lamy, omdat volgens ons nu uitgerekend over dit punt niet kon worden onderhandeld. Gelukkig is Seattle al met al op een mislukking uitgelopen, want anders hadden we niet geweten waar we in verzeild waren geraakt.
Zoals te doen gebruikelijk acht de Commissie zich boven de Raad verheven en probeert zij haar zin door te drijven. Dat moet veranderen. Dat moet temeer veranderen omdat de Commissie een breed onderhandelingsmandaat had verkregen voor wat de agenda betreft. Daar vielen onder meer vraagstukken als investeringen en diensten onder, terwijl die normaliter tot de bevoegdheid van de lidstaten behoren. Wij vinden dat ook dit punt in de toekomst echt duidelijk moet worden; immers, een en ander had kunnen ontaarden in een mandaat voor definitieve onderhandelingen, waarbij de nationale parlementen minder, of helemaal niets meer, in de melk te brokkelen hadden gehad. Bij de toekomstige onderhandelingen moet juist een veel stringentere parallelle controle van de nationale parlementen en van het Europees Parlement worden ingesteld. De controle die op de Commissie wordt uitgeoefend moet dus worden gewijzigd, maar tevens moet de termijn die wij hebben om een echte objectieve balans van de Uruguay-ronde op te stellen, worden aangegrepen.
In de toekomst moet met name de werking van de Wereldhandelsorganisatie worden herzien, zodat als fundamenteel beginsel geldt dat alleen de volkeren soeverein zijn, vrij hun manier van leven kiezen en hun voorkeuren tot uiting brengen. Tenslotte moeten de multinationals zich aanpassen aan de wil van de volkeren, en niet de volkeren aan de behoeften van de multinationals.

Della Vedova
Mijnheer de Voorzitter, het zou een ramp zijn als de mislukking van Seattle het integratieproces van de handel op wereldniveau tot stilstand zou brengen of zou vertragen. Dat zou een ramp zijn voor de producenten en de werknemers in de zwakste landen, maar in weerwil van wat erover gezegd is niet voor de multinationals die, zoals zij altijd al gedaan hebben, wegen zouden vinden om overal in de wereld hun penetratie op industrieel en commercieel vlak te vergroten. Het zou ook een ramp zijn voor de Europese consument, met name voor de minder koopkrachtige consument, die gedwarsboomd zou worden in zijn streven een ruime keuze te hebben uit producten van over de hele wereld tegen lagere prijzen dan op de nationale markten. Het zou een ramp zijn voor het milieu, omdat de arme landen, als zij met hun producten geen toegang zouden kunnen hebben tot de Europese en de Amerikaanse markt, door zouden gaan met het exploiteren van hun natuurlijke hulpbronnen.
Mijnheer de commissaris, Seattle is noch vanwege de ontoereikendheid van de WTO noch vanwege de verkiezingscampagne in de Verenigde Staten mislukt, hoewel dit laatste er wel toe heeft bijgedragen. Nee, Seattle is mislukt omdat het de wil van de belangrijkste landen was de internationale handel te remmen in plaats van deze te versnellen. Europa, mijnheer de commissaris, heeft daar het zijne toe bijgedragen door de agenda te overladen met onderwerpen die niets van doen hadden met het thema internationale handel. Daarmee werd er een alibi verschaft aan degenen die er belang bij hadden het integratieproces van de wereldmarkt te vertragen. Nogmaals, dat was natuurlijk noch het belang van de Europese consument, noch dat van de werknemers in India of Pakistan.
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik geloof dat Europa met zijn zeer lange traditie van markteconomie, vrijhandel en economische vrijheid - vrijheid zonder verdere bepalingen - moet bekrachtigen dat handelsvrijheid en integratie van de markt een doel op zich vormen dat door ons en door alle andere landen veroverd moet worden. De andere thema's moeten wij aan de daarvoor bevoegde organisaties overlaten!

Elles
Mijnheer de Voorzitter, ik ben het niet eens met de sprekers die hebben gesteld dat de Commissie als onze onderhandelaar wat de Europese Unie betreft tekort is geschoten. Integendeel, ik ben het juist eens met diegenen die hebben gezegd dat de Commissie niet alleen een harmonieuze delegatie heeft geleid, maar dat de praktische regelingen ons - de grootste parlementaire delegatie die ooit een internationale handelsconferentie heeft bijgewoond - tot wederzijds voordeel hebben gestrekt.
Het ziet ernaar uit dat we voor een millenniumronde nu tot het volgende millennium moeten wachten. Was Seattle een overwinning, een ramp of een onverwachte, welkome onderbreking? De procedure had inderdaad wel wat beter had gekund. We hebben behoefte aan een betere besluitvorming. We hebben behoefte aan procedures om sneller geschillen te kunnen beslechten. Het grootste probleem was echter de inhoud: er stonden te veel onderwerpen op de traditionele handelsagenda die niets met handel te maken hadden. Als gevolg van de globalisering zijn een aantal zaken met betrekking tot de soevereiniteit van natiestaten op een handelsagenda terechtgekomen. De eis van president Clinton om arbeidsnormen voor de handel voor ontwikkelingslanden en elders in de wereld af te dwingen betekende het doodvonnis voor deze conferentie.
Als deze twee zaken - procedure en inhoud - echter worden gekoppeld, ben ik blij met de steun van de commissaris voor het opzetten van een parlementair orgaan of iets dergelijks. Hierdoor zal niet alleen de democratische aansprakelijkheid van de WTO worden gesteund en een duurzaam overleg met niet-gouvernementele organisaties mogelijk worden gemaakt, maar kunnen ook de niet-handelskwesties op de agenda geleidelijk worden ontwikkeld. Dit zijn tenslotte zaken waarmee de gekozen vertegenwoordigers zich bezig moeten houden. Als men het zo bekijkt is Seattle een onverwachte, welkome onderbreking.
We mogen echter geen illusies koesteren. Het standpunt van de regering van de VS zal voor de verkiezingen niet meer veranderen. Desalniettemin hebben we in Seattle uitstekende besprekingen met wetgevende instanties uit de VS gevoerd. Ik vraag de Commissie om ons te helpen deze contacten verder te ontwikkelen zodat we in de tussenliggende periode specifieke onderwerpen zoals de landbouw kunnen bespreken en deze tussenoplossing kunnen ondersteunen. Naar mijn mening is de VS wel bereid om een aantal specifieke onderwerpen met ons te bespreken. Misschien kan een dialoog tussen de transatlantische wetgevende instanties iets positiefs op dit gebied opleveren.

McNally
EN) Mijnheer de Voorzitter, ik vind dat de leden zich moeten realiseren wat een uitstekende onderhandelaar Pascal Lamy is geweest. Van alle deelnemers aan de conferentie was hij verreweg de vakkundigste met het grootste uithoudingsvermogen. Dat mogen we vooral niet vergeten.
De conferentie in Seattle was vermoedelijk complexer dan men vooraf besefte: de opzet was in ieder geval veel te ambitieus, en dat had van tevoren al duidelijk moeten zijn. Er was sprake van een absurd groot aantal tijdslimieten, met name omdat er tijd verloren is gegaan door de gebeurtenissen buiten. De belangstelling van de pers nam hysterische vormen aan, niet vanwege de inhoud van de conferentie, maar vanwege de gebeurtenissen op straat, die voornamelijk te wijten waren aan de volledige incompetentie van de plaatselijke politie.
De conferentie was complex vanwege het gigantische aantal deelnemers, niet alleen van de betrokken landen, maar ook van niet-gouvernementele organisaties, lobbyisten, delegaties van nationale regeringen en overige deelnemers. Ook de onderwerpen zelf waren complex. Dit was geen potje pokeren, maar een complex schaakspel waarbij volledig te rechtvaardigen, maar tegenstrijdige belangen op het spel stonden.
De Europese Unie bevond zich feitelijk in een zeer gunstige positie. In de jaren van ons bestaan hebben we naast handelsrichtlijnen ook milieurichtlijnen en sociale richtlijnen ingesteld. Dit is een haalbaar resultaat voor een internationale conferentie. Het is niet eenvoudig, maar zal wel moeten gebeuren. Wij bevinden ons in een gunstige positie, aangezien we dit resultaat eerder hebben bereikt, hoewel slechts ten dele.
We bevonden ons in een gunstige positie vanwege onze banden met de ACS-landen - hoewel de kwestie van de afstandsverklaring van deze landen een schaduw over de conferentie wierp - en omdat we altijd goed hebben samengewerkt met NGO' s.
We bevonden ons in een gunstige positie omdat we een grote parlementaire delegatie hadden. Ik ben blij dat ons socialistische amendement waarin om een parlementaire vergadering werd gevraagd, wereldwijd is overgenomen.
Wat betreft de landbouwkwestie: hoewel het concept zo eenvoudig is, konden de Verenigde Staten en andere landen de multifunctionele redenen voor ons gemeenschappelijk landbouwbeleid maar niet begrijpen. Ze weigeren toe te geven dat zij hun landbouw op een veel ondoorzichtigere manier subsidiëren dan wij.
Wat betreft de milieukwesties: dit kunnen en mogen niet alleen problemen van de rijke landen zijn. Zo worden ze echter wel afgeschilderd. We moeten er echter nog veel aan doen om te zorgen dat deze kwesties niet als protectionistische maatregelen worden beschouwd.
Volgens de heer Lamy was de werkgroep biotechnologie bedoeld om informatie te verzamelen, maar de algemene indruk bestond dat de opstelling van het protocol veiligheid biotechnologie hierdoor zou worden verstoord. Mijn collega's zullen hier nog verder op ingaan.
Dierenwelzijn werd door de arme landen gezien als een eigenaardigheid van de rijken. Sommige vonden het zelfs bijna obsceen gezien de mensen die omkomen van de honger. Ook hier moeten we aan werken, en zo ook aan fundamentele arbeidsnormen. Het is belangrijk dat de organisatie van de WTO wordt hervormd. Anders zullen de Verenigde Staten vanuit een machtspositie bilaterale handelsovereenkomsten met de armere landen van de wereld sluiten. Dat willen we niet. Het Parlement dient zich samen met de heer Lamy en andere commissarissen verder in dit onderwerp te verdiepen totdat een resultaat is bereikt dat beter past bij het nieuwe tijdperk dat nu aanbreekt.

Olsson
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, de EU heeft goed werkt verricht in Seattle. Bovendien hebben wij uitstekend samengewerkt, waarvoor ik mijn dank betuig. Het probleem is dat de WTO in feite geen draagvlak bij de burgers heeft, en dat de ontwikkelingslanden, ook al doen ze mee, zich buitengesloten voelen. Volgens mij is het dan ook heel belangrijk dat we overeengekomen zijn om te zorgen voor invloed van de burgers door middel van een parlementair forum, en om meer openheid te eisen.
Ik geloof echter niet dat het zin heeft om te treuren over wat er in Seattle is misgegaan - gedane zaken nemen geen keer. In plaats daarvan moeten we ons inspannen om vooruit te denken. We zijn ons bewust geworden van de problemen, en volgens mij hebben wij ook mogelijke oplossingen gezien. In tegenstelling tot collega McNally ervaar ik eerder een kleine opening van Amerikaanse zijde, vooral wat de landbouw betreft. De Verenigde Staten hebben hun landbouwsubsidie verdriedubbeld sinds de laatste keer dat er een farm bill is aangenomen, en zo men niet al de multifunctionaliteit beseft, dan toch in elk geval grote delen van de inhoud ervan, en dat is volgens mij een goede zaak.
Als relatief liberale of misschien wel zeer liberale landbouwpoliticus zou ik willen opmerken dat wij ook binnen de EU zelf moeten nadenken over de manier waarop wij het GLB, Agenda 2000 en wat daarna komt moeten veranderen. Ook moeten we erover nadenken hoe wij concurrentievervalsende subsidies kunnen afschaffen. Het zou goed zijn daarover te discussiëren met de ontwikkelingslanden, aangezien die in hoge mate afhankelijk zijn van hun export van grondstoffen. Het zou ook goed zijn voor andere exportlanden. In feite zal een uitgebreide EU, die naar wij hopen met reuzenschreden naderbij komt, juist steeds meer afhankelijk worden van de mogelijkheid om landbouwproducten te exporteren. Gezien deze specifieke situatie geloof ik dat het zeer nuttig is als wij overgaan tot de zojuist genoemde overwegingen en discussies. Ik geloof dat er goede mogelijkheden zijn om vorderingen op dit gebied te maken.

Lucas
Mijnheer de Voorzitter, commissaris Lamy en anderen hebben de conferentie in Seattle een mislukking genoemd. Ik ben echter van mening dat, wanneer de EU en met name de VS lering trekken uit de afgelopen weken, de ontmoeting in Seattle nog steeds een plaats in de geschiedenis zou kunnen verwerven, niet als een mislukking, maar als het moment waarop de wereldleiders eindelijk beseften dat de internationale handel radicaal anders moest worden aangepakt.
Ten eerste moeten ze leren dat de rijke landen niet langer alles voor niets kunnen krijgen. Als zij sociale en milieuaspecten aan de handel willen koppelen, moeten ze enerzijds bewijzen dat hun motieven niet protectionistisch zijn en anderzijds ervoor zorgen dat de ontwikkelingslanden hiervoor aanzienlijke voordelen terugkrijgen. Deze zouden kunnen bestaan uit tariefvrije toegang voor alle goederen uit de armste landen, de afschaffing van tariefpieken en overeenkomsten ter voorkoming van exportdumping.
Ten tweede is het duidelijk dat er niet langer geheime handelsovereenkomsten kunnen worden afgesloten tussen de machtigere leden van de WTO. De ontwikkelingslanden hebben met nieuwe vastberadenheid geprobeerd een dergelijke marginalisatie tegen te houden. De armere landen moeten onder totaal andere omstandigheden te werk gaan dan de rijkere landen. Als je alleen al naar de onderhandelingscapaciteit kijkt, is er duidelijk verschil te zien. Zowel de EU als de VS waren in Seattle aanwezig met hele legers advocaten en adviseurs. De armere landen waren daar met een handjevol mensen. Ook heb ik gehoord - en ik zou graag willen weten of dit waar is - dat 30 landen die lid zijn van de WTO, deelname aan de conferentie niet eens konden betalen.
Het WTO-proces moet een stuk democratischer en transparanter worden. Ik vind dat we een forum moeten instellen om met de milieugroepen en ontwikkelingshulpgroepen die zich al jaren met dit onderwerp bezighouden, voorstellen voor radicale hervorming te bespreken. We hoeven het wiel niet opnieuw uit te vinden. Er bestaan al goede voorstellen. Uit deze voorstellen moeten we lering trekken.
Tenslotte moeten de WTO-leden eindelijk eens luisteren naar de 1200 niet-gouvernementele organisaties uit bijna 100 landen die een verklaring hebben ondertekend waarin wordt geëist dat de handel niet verder mag worden geliberaliseerd zolang de sociale gevolgen en de milieueffecten van de bestaande liberalisering niet zijn aangepakt en de problemen niet zijn opgelost. Aangezien de onderhandelingen in Seattle zijn opgeschort, hebben we nu mooi de gelegenheid om dat te doen.

Alyssandrakis
/NGL). (EL) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, het belangrijkste nieuws van de onderhandelingen in het kader van de millenniumronde werd volgens ons gevormd door de protestacties. Voor het eerst sedert de oorlog in Vietnam hebben zich in de Verenigde Staten zulke omvangrijke demonstraties voorgedaan. Ook elders in de wereld zijn de mensen echter op de been gekomen en daaruit blijkt dat de principes van de Wereldhandelsorganisatie gewoon niet aanvaardbaar zijn.
Marktliberalisering, subsidieafschaffing, ongebreidelde investeringsvrijheid, commercialisering van diensten en zelfs onderwijs, volksgezondheid en cultuur: dit wordt allemaal ondergeschikt gemaakt aan de belangen van het monopolistisch kapitaal dat maar één ding voor ogen heeft: winst. Voor de werknemers en de volkeren zijn dit echter allesbehalve aantrekkelijke doelstellingen. Zelfs de alom geprezen afschaffing van douanerechten op de producten van minder ontwikkelde landen zal enkel de plundertocht op de rijkdommen van deze landen versnellen, terwijl de markt overspoeld wordt met goedkope producten. Daardoor zullen echter overeenkomstige producten uit mijn land van de markt worden verdreven. De Wereldhandelsorganisatie is eenvoudigweg niet opgezet om de belangen van de volkeren of de werknemers te behartigen. Dat blijkt overduidelijk uit het feit dat daar een handjevol rijke landen de lakens uitdelen en de verschillen tussen rijke en arme landen - en in de landen zelf - alleen maar groter worden.
De commissaris heeft met geen woord gerept over deze protestacties. Waarschijnlijk wil hij de betekenis daarvan minimaliseren. Hij zal misschien bedoelen dat de volkeren zich in alle bochten kunnen wringen, maar de monopolies - de Amerikaanse, Japanse en andere monopolies - toch hun wil zullen opleggen en hun onderlinge tegenstellingen zullen overwinnen. Wij zijn ervan overtuigd dat juist door die protestacties in heel de wereld de onderhandelingen schipreuk hebben geleden. Niet alleen hebben deze acties de officiële openingsplechtigheid verijdeld, maar tevens een dergelijke sfeer gecreëerd dat zelfs degenen die deze wereld onder de duim denken te kunnen houden, gedwongen zijn hiermee rekening te houden. Dit is echter nog maar het begin!

Angelilli
Mijnheer de Voorzitter, zoals reeds gezegd heeft Seattle helaas geen bijzonder positieve balans opgeleverd. De enige echte hoofdrolspelers waren de demonstranten, die weliswaar zeer veel terechte eisen naar voren brachten waar men volledig achter kan staan, maar die toch de fout gemaakt hebben te denken dat een mislukking van de top op zich een overwinning zou kunnen betekenen en een oplossing voor de serieuze problemen die ter discussie stonden. Maar in werkelijkheid zijn de problemen en de tegenspraken van de wereldeconomie nog steeds actueel en onopgelost: de twijfels over genetisch gemodificeerde organismes, kinderarbeid en de negatieve sociale gevolgen van een ongebreideld globaliseringsproces zonder regels. Er komt echter nog bij dat deze demonstraties misschien als voorwendsel gediend hebben voor de officiële hoofdrolspelers op de top - degenen die rechtens aan de conferentietafel zaten - om niet de volledige politieke verantwoordelijkheid op zich te nemen voor het voeren van onderhandelingen. Die zijn natuurlijk wel heel moeilijk maar tegelijkertijd ook uiterst noodzakelijk; en juist op het vlak van sociale rechten en bescherming van de gezondheid van onze burgers kunnen die onderhandelingen niet langer uitgesteld worden.
Het gaat natuurlijk om een gecompliceerd proces, maar Europa moet opgewassen zijn tegen de uitdagingen waar het mee geconfronteerd wordt. De draad van de onderhandelingen in het kader van de Wereldhandelorganisatie moet weer worden opgepakt en Europa moet zich goed bewust zijn van zijn rol. Dat is er één van evenwicht en verantwoordelijkheid met het oog gericht op globalisering met een menselijk gezicht. Ook moet Europa zich open en bereidwillig opstellen voor verandering en versnelling van de economische ontwikkeling, maar zij moet tevens de capaciteit hebben het recht op arbeid en de bescherming van het milieu en de gezondheid te garanderen.
Tot slot moet Europa niet vergeten onze specifieke kenmerken te verdedigen, niet alleen op economisch vlak maar ook op cultureel en sociaal vlak. Immers, de globalisering van de uniformiteit, van de nivellering en van de uitbuiting mag absoluut geen deel uitmaken van het Europees ontwikkelingsmodel.

Cunha
Mijnheer de Voorzitter, de onderhandelingen in Seattle hebben een kleine politieke opening in de richting van een aantal standpunten van de Europese Unie over het landbouwdossier aan het licht kunnen brengen. Dat betreft bijvoorbeeld de zorgen over het milieu, voedselveiligheid en de ontwikkeling van de plattelandsgemeenschappen. Maar dat is erg weinig in vergelijking met de vele negatieve zaken die onze handelspartners ons hebben proberen op te leggen in de tekst van de Agenda. Ik wil met name twee punten noemen:
het eerste punt betreft het op geobsedeerde wijze refereren aan een aanzienlijke verlaging van de interne steun aan de landbouw zonder ook maar in het minst rekening te houden met de uiteenlopende productiestructuren van de verschillende landen en ook zonder rekening te houden met een objectieve en homogene classificatie van de verschillende soorten landbouwsubsidies;
ten tweede, en dit punt wil ik in het bijzonder benadrukken, het verwerpen van het concept multifunctionaliteit dat de belangrijkste pijler is van het Europees landbouwmodel en dat de bestaansbasis vormt voor het principe van de specificiteit van de landbouw. Als dat concept niet expliciet genoemd wordt betekent dat eigenlijk het behandelen van de landbouw als een gewone economische activiteit, daar de druk van onze concurrenten om een einde te maken aan elke vorm van steun steeds groter wordt. Ik zeg met nadruk elke vorm van steun.
Welnu, wij weten allemaal dat zonder speciale behandeling het niet mogelijk zal zijn een minimum aan communautaire preferentie te verzekeren en derhalve ook niet de primaire productieve functie van de landbouw. En als er een einde wordt gemaakt aan de productiefunctie sneuvelen daarmee ook de andere functies of multifuncties. Daarom is het een goede zaak dat er in Seattle geen akkoord is bereikt. Het in het vooruitzicht gestelde akkoord zag er namelijk heel slecht uit voor de landbouw en het zou direct al onze onderhandelingspositie in de toekomst verzwakt hebben, terwijl wij eigenlijk meer dan ooit de mogelijkheid hebben een offensieve houding aan te nemen in deze nieuwe onderhandelingsronde.
Tot slot nog een tweetal opmerkingen. Ten eerste is het van fundamenteel belang dat de Commissie en de Raad het initiatief nemen om de ontwikkelingslanden tot onze bondgenoten te maken. Ten tweede wil ik zeggen dat het gezamenlijk met de Verenigde Staten werken aan het verduidelijken van de wederzijdse standpunten, zoals onze collega James Elles heeft gezegd, zeer nuttig zou zijn. Op die manier kunnen wij het bereiken van een akkoord in de toekomst gemakkelijker maken.

Mann, Erika
Mijnheer de Voorzitter, commissaris Lamy, u heeft terecht op veel punten gewezen, en ik ben blij dat mijn collega's al gezegd hebben dat we u bijzonder dankbaar zijn voor de manier waarop u de onderhandelingen in Seattle heeft geleid. U heeft dat heel elegant gedaan, en ik heb heel wat persconferenties en evenementen van NGO's bijgewoond. U heeft in alle openheid uitgelegd wat het standpunt van de Europese Unie is en hoe we willen onderhandelen. Volgens mij heeft u duidelijk gemaakt dat de Europese Unie niet alleen in staat is een leidende rol te spelen in deze en ook een volgende onderhandelingsronde over de wereldhandel, dat we hier niet zomaar een potje poker spelen om onze belangen te behartigen, maar dat we ook bereid zijn iets te doen voor andere landen, en ik denk daarbij vooral aan de ontwikkelingslanden en de minst ontwikkelde landen.
Deze boodschap is overgekomen, en ik ben er trots op dat ik lid van deze delegatie in Seattle ben geweest. We mogen echter geen illusies koesteren. Twee dingen zijn duidelijk geworden. Ten eerste zullen dergelijke confrontaties van verschillende belangen tijdens internationale onderhandelingen in de toekomst vaker voorkomen. Ik ben het met bepaalde eminente economen eens, die zeggen dat dit slechts het begin was. We zullen zien dat dergelijke botsingen van nationale en regionale belangen in de toekomst nog veel heftiger zullen worden dan in het verleden. Daarbij is het natuurlijk belangrijk dat we niet als blokken de confrontatie aangaan - de Europese Unie tegen de Verenigde Staten, de Europese Unie en de Verenigde Staten tegen de ontwikkelingslanden, misschien zelfs ook nog de ontwikkelinglanden onderling - zoals we dat in Seattle en ook elders hebben meegemaakt. Het komt er juist op aan dat we in de toekomst verstandiger en intensiever werken aan de voorbereidingen, om duidelijk te maken welke belangen we in deze wereldhandelsronden eigenlijk vertegenwoordigen en waarvoor we ze nodig hebben. Deze onderhandelingen gaan over de grenzen van de globalisering, over de wildgroei die anders plaats zou vinden en over een verstandige strategie om de mondiale problemen aan te pakken.
Ten tweede hebben we gezien - en ook daarover mogen we geen illusies hebben - dat de burgermaatschappij die in Seattle opgetreden is niet alleen maar belangstelling had voor de wereldhandelsronde, maar ook wilde demonstreren tegen alles waar de mensen bezwaar tegen maken. Dat was bijvoorbeeld de gezondheidszorg in de Verenigde Staten, daarover heb ik met velen op straat gesproken. Dat was bijvoorbeeld de toekomstige deelname van China aan de wereldhandelsronde, maar ook het beleid van de Cubaanse regering, en nog van alles meer. Daarom is de politiek aan zet, wij moeten al meer uitleggen, en wel nauwkeuriger dan in het verleden. Wat doet een Wereldhandelsorganisatie eigenlijk, waar houdt die zich mee bezig? Natuurlijk moeten er ook hervormingen binnen de WTO komen, er moet meer openheid heersen, maar er moet ook meer uitleg worden verstrekt. Daarom ben ik heel blij dat de leden van het Parlement hier nu bij worden betrokken, en mijn collega's hebben hier al op gewezen. De rol die wij als parlementaire instantie in de wereldhandelsronde zullen krijgen, zal niet makkelijk zijn. Ik geloof echter dat dit de enige mogelijkheid is om op de een of andere manier meer democratie te bereiken in een organisatie die dermate ingewikkeld en bureaucratisch is.

Kreissl-Dörfler
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, Seattle is een mislukking geworden, maar dat was niet alleen omdat de agenda misschien te zwaar of te vol was, het was ook omdat duidelijk geworden is dat de WTO, zoals die nu in elkaar zit, geen garanties biedt voor openheid, democratische controle en openbaarheid. Misschien moeten we ook eens nadenken over de doelstellingen van de WTO. Er zijn veel groeperingen die zeggen dat de WTO voor ons een barrière is in ons streven naar betere sociale en ecologische normen. Onze eis was toch altijd - en daarvoor is nu het moment gekomen - dat we eindelijk weer eens moeten analyseren wat de gevolgen zijn van de Marrakesj-ronde voor de landen, voor de verschillende wetten in de landen, voor de verdere ontwikkeling van de mensheid, en niet alleen van de handel.
Als we eens naar het landbouwprotocol kijken, dat misschien uit de bus was gekomen, kunnen we blij zijn dat er uiteindelijk niets gebeurd is. Dit programma zou er namelijk toe hebben geleid dat de midden- en kleinbedrijven in de ontwikkelingslanden en in de Europese Unie elkaars concurrenten zouden worden. Wie betaalt de laagste lonen, wie heeft de slechtste normen, wie biedt de minste sociale bescherming? Dat is precies waarover de burgers zich zorgen maken. Ze hebben geen zin meer om aldoor macht te delegeren, die dan weer doorgegeven wordt aan supranationale organisaties, waar dan natuurlijk geen democratische controle meer op mogelijk is. Bij de verkiezingen voor het Europees Parlement dit jaar is heel duidelijk geworden dat de mensen niet meer gaan stemmen als ze niet zeker weten dat ze ook mede kunnen bepalen wat er in de toekomst gaat gebeuren.
Juist daarom is het zo belangrijk dat het Parlement ervoor zorgt dat het volledig betrokken wordt bij het beleid voor de buitenlandse handel en ook meebeslissen kan. De nationale parlementen hebben hun rechten en hun controlefunctie namelijk afgegeven. Wij als Europees Parlement hebben deze functie echter niet over kunnen nemen. We zijn het de burgermaatschappij verschuldigd om dit recht op te eisen.

Krivine
Mijnheer de Voorzitter, de officiële delegatie van de Europese Unie in Seattle heeft het beginsel van een brede agenda verdedigd. Tot haar mandaat behoorde opneming in de millenniumronde van een hele reeks nieuwe gebieden, maar in feite had zij zich voorgenomen de WTO nieuwe bevoegdheden te verlenen. Wij pleiten hier niet voor een betere organisatie van de voortschrijdende liberalisering van het handelsverkeer; wij willen dat de sociale en milieurechten voorop staan, dat de volkeren het recht krijgen om hun toekomst in eigen hand te houden en er zelf beslissingen over te nemen.
De delegatie zegt dat zij voor de landen van het zuiden in de bres is gesprongen. Dit is echter niet waar. Wat de landbouw betreft heeft de Unie alleen de Europese exporterende agro-industrie verdedigd tegenover haar Noord-Amerikaanse concurrenten en de exporteurs van de Cairns-groep. De eisen van de familiebedrijven of coöperaties in Europa of de eisen van de boeren in het zuiden heeft zij niet vertegenwoordigd.
De demonstranten, die uit alle windstreken waren toegestroomd, en die het de conferentie van Seattle moeilijk hebben gemaakt, vertegenwoordigen een eerste mondiaal protest tegen de dictatuur van de markten en van het financieel gewin. Zij steken de miljoenen werknemers, werklozen, boeren zonder land, en alle slachtoffers van deze kapitalistische wereldorde die de WTO ons op wil dringen, een hart onder de riem. De belangen van de volkeren botsen met de ontwikkeling van de liberalisering.

Mann, Thomas
Mijnheer de Voorzitter, in Seattle is de conferentie van de WTO gestrand, maar niet de idee van de WTO. Wat kunnen we daarvan leren? Ten eerste heeft het weinig zin te vergaderen in landen waar net verkiezingscampagnes gevoerd worden. Als een gastheer zijn nationale visie belangrijker vindt dan internationale overeenkomsten, mag hij niet verbaasd zijn als de gasten de uitnodiging als het tegendeel daarvan opvatten.
Ten tweede heeft het weinig zin de wereldhandel te reduceren tot fair trade en niet ook te kijken naar de sociale aspecten. De wereld heeft genoeg van protectionisme, handelsbelemmeringen en de dwingelandij van een paar global players.
Ten derde heeft het wel degelijk zin om ondanks alle verschillen tussen de delegaties met een stem te spreken. Ik steun met nadruk de aanpak van de Commissie. De briefings iedere ochtend met de leden van het Parlement waren gekenmerkt door uw openheid, mijnheer de commissaris, en door uw intentie ook met onze ideeën rekening te houden. Dat heeft ertoe geleid dat de EU deze keer niet op het beklaagdenbankje zat, maar op de stoel van de bemiddelaar.
Ten vierde heeft het ook zin om intensiever met de NGO's samen te werken. In Seattle zijn ze tijdens hun dag van het symposium echter nauwelijks aan het woord gekomen. Ik heb gemerkt dat slechts weinig NGO's weten hoeveel steun er in Europa voor hun ideeën is, voor de bescherming van het milieu, van de dieren, van de gezondheid en van de consumenten. De dialoog werd afgebroken voor hij op gang was gekomen. De demonstraties hebben de conferentie lamgelegd. Wat was begonnen als een vrolijke happening eindigde als staat van beleg, met alle agressie en geweld van dien.
Ten vijfde heeft het zin ook controversiële onderwerpen te behandelen. Het taboe van vandaag is misschien het brede compromis van morgen. De onderwerpen moeten echter met wat meer tact worden aangepakt. Het was niet erg constructief dat de Amerikaanse president sprak over mogelijke sancties als de arbeidsnormen niet zouden worden goedgekeurd. Wij als deelnemers aan de conferentie hebben dat niet toevallig gehoord, dat is bewust zo georganiseerd. De EU kan echter wel een meerderheid vinden voor het voorstel om een permanent forum op te richten met de WTO en de ILO, om te spreken over de fundamentele rechten en over de regels van de sociale markteconomie. Ook na Seattle is er dus nog wel degelijk hoop.

Ettl
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, in Seattle kon het onderhuidse gevoel van ontevredenheid met de situatie in de wereldhandel niet worden weggepoetst. Veel NGO's hadden het over hun overwinning in Seattle. Veel ACS-landen hadden het over hun overwinning in Seattle. Als ik zou moeten zeggen wat er in Seattle gewonnen is, schiet mij maar een ding te binnen: tijd, en hoe kort die tijd zal zijn weten we absoluut nog niet. Er heerst een latent gevoel van onbehagen. We maken ons zorgen over het feit dat er voor de milieuproblemen en voor de sociale problemen op de planeet niets bereikt is. Ik heb dit weekeinde deelgenomen aan een symposium met NGO's, met vertegenwoordigers van de boeren in Honduras en van de werknemers in Zuid-Amerika. Ze waren allemaal, zonder uitzondering, heel ontevreden met de situatie. Dat heeft volgens mij echter aangetoond dat het helemaal niet helder en zichtbaar was wat we eigenlijk wilden met deze wereldhandelsronde!
Als we eerlijk zijn moeten we toegeven dat zelfs in de Europese Unie onze ideeën over de milieubescherming, over het sociaal beleid of over de fundamentele normen voor het arbeidsbeleid in de kranten als protectionistisch worden bestempeld. We hebben onze overtuigingen niet over kunnen brengen, zelfs niet bij ons in de Europese Unie, en al helemaal niet bij de andere landen in de WTO. Wat kunnen we daarvan leren? We moeten antwoorden geven op een aantal vragen. Welke vorm van interactie kunnen we vinden voor de parlementen en de NGO's met hun aspiraties? Hoe reageren we op de nieuwe en delicate situatie dat de burgers zich beginnen te verdedigen? Welk platform kunnen we daarvoor bieden? De beste basis voor een vruchtbare samenwerking in de toekomst hebben we in de Europese Unie volgens mij in het Europees Parlement al gelegd.

Auroi
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, ik zal niet herhalen wat al gezegd is. De WTO in haar huidige vorm is een mislukking, omdat zij noch aangepast, noch transparant is.
De eerste les die wij hieruit moeten leren is precies wat de NGO's hebben gevraagd, namelijk fair trade en geen free trade. Geen enkele internationale organisatie kan zich tegenwoordig aan de blikken van de burger onttrekken, en dat is ook normaal. De volgende cruciale dag is overigens zeer nabij. Genève mag niet ongemerkt voorbij gaan. Wij hebben natuurlijk Marrakesj, wij hebben natuurlijk geen resultaatsverplichting, maar wij moeten erop letten dat bij de afzonderlijke landbouw- en dienstenovereenkomsten niet via het raam binnenkomt wat wij er via de voordeur hebben uitgewerkt.
Een van de lessen van Seattle - commissaris Lamy trekt hieruit al de eerste consequenties - is het vinden van bondgenoten. Enkele bondgenoten hebben we zeker al wel. De belangrijksten zullen ongetwijfeld, zoals Paul Lannoye heeft benadrukt, de ACS-landen zijn. Ik neem even het voorbeeld van de Europese landbouw. De Europese landbouw kan niet blijven beweren dat alles goed gaat, dat hij multifunctioneel is, dat hij goed functioneert, dat hij thans zijn consumenten verdedigt, om zich dan tegelijkertijd egoïstisch op te blijven stellen tegenover de landen van het zuiden. Om gehoord te worden moeten we de middelen hebben waarmee ook die allerarmste landen kwaliteitsvoedsel en kwaliteitsproducten kunnen hebben. Iedereen heeft vandaag de dag het recht solidair te zijn, en de middelen te hebben om beter te leven en het internationale egoïsme achter zich te laten.

Rübig
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, of zou ik misschien moeten zeggen: mijnheer de nummer 1 bij de WTO-onderhandelingen? De Verenigde Staten hebben bewezen dat ze niet in staat zijn om bij de WTO-onderhandelingen het voortouw te nemen. Van de totale wereldhandel neemt Europa het grootste deel voor zijn rekening, ongeveer 22% van de totale export komt uit Europa. Dat betekent voor ons dat we de taak hebben om een leidende rol te spelen in de wereldhandel. Een ding is duidelijk: zonder handel geen welvaart. We hebben de taak en de plicht de armoede in de wereld te bestrijden. Uiteindelijk is handel een bron van welvaart.
Het is uiteindelijk ook een primair doel bij de WTO-onderhandelingen gezondheid tot op hoge leeftijd te garanderen. Gezondheid heeft iets met life science te maken, met biotechnologie dus. Ik geloof dat we de discussie hierover niet uit de weg mogen gaan, we mogen ook niet te laf zijn om de voordelen van life science en biotechnologie ook in de WTO te bespreken. We moeten duidelijk zeggen wat voor ons nuttig is en wat schadelijk. We moeten bestrijden wat schadelijk is, maar we moeten ook duidelijk ja durven zeggen tegen wat voor ons nuttig is.
We moeten ook het een en ander binnen de organisatie bestrijden. We willen kaderregelingen zonder ongerechtvaardigde voordelen voor sommigen. We willen voor de werkzaamheden van de ministers nieuwe regels vastleggen. Met het oog op het principe van eenparigheid moeten we misschien de groep van de M7 oprichten, van de zeven belangrijkste invoerende en uitvoerende landen, die dan samen de beslissingen kunnen voorbereiden. We moeten een parlementaire organisatie creëren, misschien met stemming bij eenvoudige meerderheid. Ten derde hebben we de NGO's nodig, die vooral een belangrijke adviserende rol kunnen spelen bij de sociale dialoog met het Economisch en Sociaal Comité.
Geachte heer Lamy, ik ben blij dat u deze leidende rol speelt. U moet duidelijk maken dat Europa nummer 1 is in de wereldhandel!

Roth-Behrendt
Mijnheer de Voorzitter, ik sluit me niet aan bij het koor van loftuitingen aan het adres van de heer Lamy, anders begint hij nog te glunderen. Ik neem aan dat hij wel weet dat het Parlement echt dankbaar is voor de rol die hij gespeeld heeft, en ook voor de manier waarop hij de delegatie van het Europees Parlement bij de onderhandelingen betrokken heeft. Ik wil wat nader ingaan op de gevolgen van het mislukken van deze ministersconferentie. Wat zijn nu de conclusies voor de voortzetting van de werkzaamheden? Een ding is duidelijk: of er nu weer een ministersconferentie komt of niet, of misschien nu de ene stap na de andere moet worden gezet, er mag nooit meer een onderhandelingsronde worden geopend zonder heldere afspraken over een duidelijke agenda. Dat is zeker een van de conclusies.
Als we de werkzaamheden alleen maar op basis van artikel 20 van de landbouwovereenkomst van de WTO voortzetten, wat zijn dan onze taken? Ik ben ervan overtuigd dat daarover geen twijfel kan bestaan. In artikel 20 van de landbouwovereenkomst van de WTO staat de bepaling dat onder andere rekening moet worden gehouden met aspecten die niet met handel verbonden zijn. Daarom moet het voorzorgsprincipe bij iedere stap, bij alle onderhandelingen, telkens weer op de agenda worden geplaatst, als een soort mantra. Iedere spreker zegt het hier telkens weer: bescherming van de consument, voorzorgsprincipe en milieubeleid, maar dat moeten we dan ook toelichten. We moeten ook uitleggen dat we voor milieunormen en de veiligheid van levensmiddelen hier vaak hard moeten vechten, dat we dat hier in de Europese Unie slechts met moeite in de wacht weten te slepen, dat de wetsteksten controversieel zijn. Voor zulke bepalingen strijden wij omdat we als gekozen volksvertegenwoordigers rekenschap moeten afleggen aan de burgers van de Europese Unie, en niet om tactische en protectionistische redenen. Ook dat moeten we uitleggen.
Van nu af aan moet heel duidelijk zijn dat de verlenging van bepaalde delen van de WTO-regels of ook een totale revisie alleen maar mogelijk is als deze instelling eindelijk democratisch en transparant wordt, en ook minder autoritair. Misschien is deze mislukking van de eerste ministersconferentie van de WTO wel een zegen, want daardoor is duidelijk geworden hoe arrogant en ondemocratisch alles verlopen is. Misschien hebben we nu de kans om daar iets aan te veranderen. Dit is het juiste moment daarvoor!

Kinnock, Glenys
Mijnheer de Voorzitter, wij moeten ons er niet al te druk over maken dat een commissaris geniet van de felicitaties van het Europees Parlement. Dit komt toch al zo zelden voor, dus laat hem ervan genieten.
Zoals hij al zei moeten we nu naar de toekomst kijken in plaats van naar het verleden. We moeten blij zijn dat er over modernisering en hervorming van de WTO wordt gesproken en we moeten erkennen dat we de mening van anderen over de protectionistische houding van de geïndustrialiseerde wereld, aanzienlijk moeten bijstellen.
We moeten er met name voor zorgen dat alle 135 leden van de WTO een rol kunnen spelen in zowel het hervormingsproces als de gebeurtenissen daarna. Ik kan inderdaad bevestigen dat 30 leden niet de capaciteit of de mogelijkheid hadden om naar Seattle te komen. Wat ik mij vooral herinner was dat de ontwikkelingslanden het gevoel hadden dat ze werden buitengesloten. Ze bleven er allemaal continu op hameren dat er nog veel zaken uit de Uruguay-ronde - met name op het gebied van de textielindustrie en de landbouw - waren blijven liggen en dat die nog moesten worden behandeld.
Het was voor mij bemoedigend dat drievierde van de WTO-leden niet langer kon worden genegeerd. Zij waren degenen die de conferentie een halt konden toeroepen. En is het verbazingwekkend dat ze dat wilden omdat ze slechts een aandeel van 0,4% in de wereldhandel hebben? We kunnen kiezen: we laten de globalisering zijn gang gaan zonder in te grijpen of we tomen deze in en zorgen dat iedereen ervan kan profiteren.
We hebben de mogelijkheid om iets aan de problemen die in Seattle naar voren zijn gekomen, te doen. Dat wil zeggen dat we de problemen eerst moeten identificeren en vervolgens aan moeten pakken. Natuurlijk kwam daar nog het probleem bij van de conceptovereenkomst van 135 pagina's die u meenam naar Seattle, en waarvoor u geen brede overeenstemming hebt bereikt, dus het was nauwelijks een verrassing dat we tegen problemen aanliepen. Op het einde van de week waren de ontwikkelingslanden eenvoudigweg niet bereid om een afspraak te accepteren die al "in kannen en kruiken" was en in het geheim door de grote landen was opgesteld. Natuurlijk erkennen we dat er een systeem van regels moet bestaan waarmee de wereldhandel wordt gereguleerd, maar dan in ieder geval wel met meer openheid, en met meer en betere methoden om een wereldwijde consensus te bereiken.

Lamy
Mijnheer de Voorzitter, ik zou allereerst iedereen willen bedanken die mij, zowel tijdens de conferentie als vandaag, zijn steun heeft gegeven. Ik ben daar met name gevoelig voor omdat ik denk dat het meer om een methode en een stijl van werken gaat, dan om een persoonlijkheid, en dat het die methode van werken is die ons in het vervolg van nut zal zijn. In elk geval trek ik er de conclusie uit dat wij in deze richting moeten voortgaan.
Wat nu de inhoud betreft zal ik enkele opmerkingen maken. Allereerst zal de mislukking van Seattle, zoals velen van u al hebben gezegd, waarschijnlijk het hardst zijn aangekomen in de ontwikkelingslanden. Als we dit erkennen - en een week na dato lijkt het mij wel bewezen - betekent dat het volgende: terwijl tot liberalisering van de handel wordt besloten, terwijl deze liberalisering in goede banen wordt geleid, zien de ontwikkelingslanden hiervan het belang voor henzelf in. Waarschijnlijk achten zij deze liberalisering voor hen beter dan een status quo met een ontwikkeling van bilaterale betrekkingen die niet in hun voordeel zijn. Ik denk dat wij dit in gedachten moeten houden, met name voor onszelf.
Mijn tweede opmerking heeft betrekking op de institutionele kwesties van de WTO. Ik behoor niet tot diegenen die daarin het voornaamste probleem zien. Een deel van het probleem ligt daar echter volgens mij wel. Wij zullen zeker niet opnieuw het wiel uitvinden, maar waarvoor dient een wiel dat niet meer draait? Laten we in ieder geval zorgen dat het wiel draait, of laten we nog eens kijken naar de last die erop drukt. Ik denk dat het daarom gaat, want ik besef - evenals de Commissie, denk ik - hoe moeilijk het is om 135 overeenkomstsluitende partijen op één lijn te krijgen voor een nieuw institutioneel bestel.
Een derde opmerking betreft het milieu. Ik heb geluisterd naar uw toespraken en begrepen wat u zei. Laten wij ons er wel van bewust zijn dat wij op dit gebied, vergeleken met de andere partners die rond de WTO-tafel zitten, aanzienlijke ambities hebben. Dat de ontwikkelingslanden een minder ambitieuze milieuagenda hebben dan wij, daarvan zal iedereen de redenen begrijpen. Dat de Verenigde Staten een minder ambitieuze milieuagenda hebben dan de onze - dat is namelijk het geval -, is voor ons natuurlijk al moeilijker, want wanneer noch de ontwikkelingslanden, noch de Amerikanen op onze agenda staan, komen wij maar moeilijk vooruit. Hier moet mijns inziens nader op worden ingegaan.

Ik blijf bij ons credo, bij de conclusies van de Raad, en bij het mandaat dat ik heb ontvangen. Niettemin moeten wij ons ervan bewust zijn dat dit alles niet gemakkelijk zal zijn, en dat wij op een gegeven moment hetzij sterker moeten overtuigen, hetzij meer in beweging moeten komen.
Dan nu mijn vierde, voorlaatste opmerking. Met velen onder u ben ik van mening dat wij onze overtuigingskracht en ons vermogen tot het aangaan van bondgenootschappen moeten aanwenden in de richting van de ontwikkelingslanden. Dit is een kwestie van overredingskracht, politiek en argumentatie; ongetwijfeld zijn er nog wat aanvullende inspanningen nodig waarover moet worden nagedacht. Ik kan een en ander nu niet nauwkeurig schetsen, maar het is wel zeker dat deze aanvullende inspanningen betrekking moeten hebben op een grotere openstelling van onze markten voor de ontwikkelingslanden.
Het lijkt mij zinloos hier lang en breed over te praten zolang de zaken niet wat vaster omlijnd zijn, maar ik weet dat er dan ook enorme moeilijkheden opdoemen. Wij moeten ons daarop bezinnen en de Raad en het Parlement te zijner tijd enkele voorstellen doen op dit punt.
Tenslotte het vraagstuk van de transparantie. Ja, Seattle is een transparant gebeuren geweest. Men kan uitvoerig nadenken over de vraag of een extreme concentratie van media - zoals in Seattle - altijd samenvalt met transparantie. Persoonlijk moet ik u zeggen dat ik zo nu en dan wat twijfel en ongerustheid voel: wij denken maar al te dikwijls dat massale aanwezigheid van de media en een oefening in transparantie samenvallen.
Maar dat terzijde. De WTO heeft in Seattle een transparantietest doorstaan waarop Seattle kennelijk niet was voorbereid. Vanuit dat oogpunt is dit winst. Wat wij over liberalisering en globalisering hebben te zeggen, over de opvatting die wij daarover hebben en over de vraag of het voor de burgers die u vertegenwoordigt, en aan wie wij rekenschap moeten afleggen, goed is of niet, ja, laat dat maar bekend zijn. Ik ben blij dat dit debat open kan plaatsvinden. Zoals sommigen van u hebben gezegd, denk ik dat Europa belang heeft bij dit debat, omdat dit voor zover het Europa en dit domein betreft een oude gewoonte is: laat het ook maar aan anderen ten goede komen.
(Levendig applaus)

De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer de commissaris.
Ik heb overeenkomstig artikel 37, lid 2, van het Reglement zes ontwerpresoluties ontvangen.
De stemming vindt woensdag om 12.00 uur plaats.
Het debat is gesloten.

Jaarverslag van de Rekenkamer
De Voorzitter
Aan de orde is de presentatie van het jaarverslag van de Rekenkamer.

Karlsson
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, het doet mij veel genoegen vandaag het jaarverslag van de Europese Rekenkamer over het boekjaar 1998 te kunnen presenteren, een van de fundamentele onderdelen van de kwijtingsprocedure.
De kwijting van de rekeningen van 1998 vindt plaats in een heel andere context dan die van voorgaande jaren. Onze instellingen hebben een vooraanstaande rol gespeeld bij en zijn getuige geweest van belangrijke gebeurtenissen op het Europese toneel. Voor het eerst heeft de Europese Commissie tijdens haar ambtstermijn haar ontslag ingediend en voor de eerste keer hebben het beheer en de controle van Europese fondsen in het middelpunt van de politieke belangstelling gestaan.
De Europese Unie kampt met een fundamenteel probleem dat inherent is aan een groeiperiode. De structuur van de Commissie heeft zich niet parallel ontwikkeld aan de toenemende diversiteit van communautaire beleidsvormen en fondsen die ten uitvoer moeten worden gelegd.
Zoals duidelijk wordt aangegeven in de verslagen van het comité van onafhankelijke deskundigen, zijn de organisatie, het personeelsbeleid en de procedures van de Commissie verouderd en niet geschikt voor tenuitvoerlegging van de beleidsvormen met de hoge mate van efficiëntie en controleerbaarheid die daarvan wordt verwacht. Daardoor ontstaan er problemen op het gebied van het financieel beheer en de financiële controle. Deze problemen zijn door de Rekenkamer consequent gerapporteerd. Mijns inziens is iedereen het wel eens over deze geobserveerde problemen. De belangrijkste consequentie is naar mijn mening dat alle Europese instellingen en de lidstaten gezamenlijk verantwoordelijk zijn voor deze situatie en dat wij deze dus ook gezamenlijk moeten verbeteren.
De Rekenkamer heeft, als onderdeel van haar bijdrage, op 15 juli van dit jaar een brief aan voorzitter Prodi gestuurd, toen hij nog gekozen voorzitter Prodi was. In deze brief werd zijn aandacht gevestigd op de basisverbeteringen die wij, de leden van de Rekenkamer, het belangrijkst achtten. Daarbij ging het om het volgende: beleidsprestaties moesten beoordeeld kunnen worden, controlestructuren dienden te worden verbeterd, er moesten eenvoudige en consistentere richtlijnen voor financiën en boekhouding worden opgesteld en tenslotte moest er een efficiënter personeelsbeleid komen.
De speciale verslagen en adviezen die in de loop van het jaar door de Rekenkamer zijn goedgekeurd en in het aan het Parlement gepresenteerde jaarverslag van de Rekenkamer van 1998 zijn opgenomen, vormen een extra bewijs ter bekrachtiging van deze analyse.
Zoals u hebt kunnen zien, bevat het verslag dat u nu in handen hebt de betrouwbaarheidsverklaring voor het boekjaar 1998. In reactie op de verzoeken van dit Parlement heeft de Rekenkamer een betrouwbaarheidsverklaring aan het werk toegevoegd. Aan elk hoofdstuk is nu informatie over de opbrengsten en uitgaven per sector toegevoegd, zodat de specifieke situatie per sector gemakkelijker aan de hand van het verslag kan worden beoordeeld.
De algehele conclusies in de betrouwbaarheidsverklaring van 1998 wijken niet veel af van voorgaande jaren. Ten eerste is de Rekenkamer van mening dat de boeken een betrouwbare weergave bieden van de inkomsten en uitgaven van de Gemeenschap en de financiële situatie op het einde van het jaar, echter onder voorbehoud van bepaalde kwalificaties met betrekking tot het weglaten van schulden en mogelijke passiva, een te hoge opgave van uitstaande verplichtingen en het weergeven van voorschotten als definitieve betalingen.
Ten tweede weigert de Rekenkamer een positieve verklaring af te geven met betrekking tot de wettigheid en regelmatigheid van de transacties die ten grondslag liggen aan de betalingen van de Commissie. Uit de controle kwam een hoog foutenpercentage naar voren met betrekking tot het aantal verrichte betalingen of de gepastheid van de gefinancierde transacties. Bij de financiële controle bleek ook dat er soms op andere punten van de verordeningen werd afgeweken. Hoewel deze afwijkingen niet rechtstreeks van invloed zijn op de transactiebedragen, duiden ze vaak op een gebrekkige toepassing van de controleprocedures.
De Rekenkamer trof een aanzienlijk aantal fouten aan bij het controleren van de uiteindelijke begunstigden van subsidies. Hieruit blijkt dat niet alleen de Commissie, maar ook de lidstaten nog steeds problemen hebben met het beheer en de controle van de communautaire programma's.
De Commissie en de lidstaten zijn momenteel bezig met een hervorming van de belangrijkste uitgavenposten, met name de landbouw, de structuurfondsen en het PHARE-programma. Voor werkelijke verbetering moeten er drastische fundamentele wijzigingen worden doorgevoerd, ook in het systeem van de lidstaten en in veel gevallen in de verordeningen van de Raad.
De opmerkingen over de activiteiten van het zesde, zevende en achtste Europese Ontwikkelingsfonds zijn in dit jaarverslag in een apart hoofdstuk opgenomen, met een aparte betrouwbaarheidsverklaring. Bij de controle bleek dat men zich niet aan de EOF-verordening heeft gehouden en dat er fouten waren die de hoogte van de verrichte betalingen beïnvloedden.
Op deze punten na is de Rekenkamer echter van mening dat de boeken van het Europese Ontwikkelingsfonds betrouwbaar zijn en dat de onderliggende transacties wettelijk en regelmatig zijn.
Onder deze omstandigheden heeft de Rekenkamer voor de meeste uitgavenposten communautaire beleidsvormen en programma's geïdentificeerd die niet op de juiste manier zijn ontworpen en niet naar behoren kunnen worden geëvalueerd. Onder deze omstandigheden kunnen acties niet naar behoren worden gepland en kunnen de benodigde middelen niet nauwkeurig worden ingeschat. Dit leidt tot onjuiste resultaten en verspilling van middelen.
In ons speciale verslag nr. 2/99 over de gevolgen van de hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid voor de graansector, merkte de Rekenkamer bijvoorbeeld op dat er geen bewijs is dat de verlaging van de institutionele prijzen aanzienlijke voordelen heeft opgeleverd voor de consument, of dat de hervorming de positie van kleine boeren heeft verbeterd.
Aangezien er voor de beleidsvormen en programma's geen duidelijke en meetbare doelstellingen in termen van rendement en kosten bestaan, is het niet mogelijk vast te stellen in hoeverre beleidsdoelstellingen zijn bereikt en of er rendement is behaald.
Faute de mieux, de belangrijkste indicator die meestal voor financiële prestaties wordt gehanteerd, is de mate waarin de in de begroting toegewezen kredieten zijn benut, en niet of ze efficiënt en effectief zijn besteed. Dit bewijst eens temeer de hardnekkigheid van de "bestedingscultuur" binnen de Gemeenschap, waarbij men zich meer bezighoudt met de hoogte dan met de kwaliteit van de besteding. Het gaat hierbij nadrukkelijk om de Gemeenschap als geheel. Tegelijkertijd wordt er niet consequent geëvalueerd en leidt een evaluatie zelden tot concrete correctiemaatregelen. Dit geldt bijvoorbeeld voor de tussentijdse evaluatie van de structuurmaatregelen. Het methodologische kader van deze evaluatie voldoet nog steeds niet en relevante indicatoren ontbreken. De Commissie dient ervoor te zorgen dat er een goede koppeling tot stand komt tussen de programma' s en de evaluatie van de resultaten.
Volgens het jaarverslag van 1998 blijken de drie lagen van de communautaire financiële controle opnieuw gebreken te vertonen: op Commissieniveau; in de systemen van de lidstaten; en in het toezicht dat de Commissie op de systemen van de lidstaten uitoefent.
De interne controle van de Commissie kon de gevallen van wanbeheer en de onregelmatigheden die onlangs aan het licht zijn gekomen, niet voorkomen. Tegelijkertijd wordt de interne controlefunctie door diverse organen zonder onderlinge coördinatie uitgevoerd. Bij de controle van de boeken van 1998 door de Rekenkamer zijn gevallen aan het licht gekomen waar als gevolg van de gebrekkige interne controle niet in aanmerking komende kosten door de Commissie zijn gefinancierd, te hoge bedragen zijn geïnd, contracten zijn geantedateerd of ondersteunende documentatie ontbreekt. Deze gevallen hebben een negatieve invloed gehad op de betrouwbaarheidsverklaring van de Rekenkamer, met name op het vlak van het intern beleid.
Ook kan er niet op worden vertrouwd dat de controlesystemen van de lidstaten fouten weten te voorkomen.
Op het gebied van structuurmaatregelen heeft de Rekenkamer een hoog percentage fouten ontdekt met betrekking tot de uiteindelijke ontvangers van de communautaire hulp en de openbare instanties die de middelen beheren. De meest voorkomende fouten zijn financiering van niet in aanmerking komende transacties, te hoge betalingen, schending van de regels voor openbare inschrijving of overheidssteun, en onvoldoende ondersteunende documentatie. Dit betekent dat de lidstaten hun controlesystemen dringend moeten versterken.
Volgens het Verdrag heeft de Commissie op de terreinen waar het beheer gezamenlijk met de lidstaten wordt gevoerd, de verantwoordelijkheid het toezicht te houden en ervoor te zorgen dat de nationale controlesystemen voldoen. Bij de financiële controle van de Rekenkamer in 1998 kwamen gebreken in de toezichtsactiviteit aan het licht. Ook moet de Commissie een scherper toezicht uitoefenen op de organen die communautaire middelen namens de Gemeenschap uitvoeren, bijvoorbeeld de Europese Investeringsbank en het Europees Investeringsfonds.
Zoals vermeld in speciaal verslag nr. 3/99 van de Rekenkamer over het beheer en de controle van rentevergoedingen, was de Commissie in bepaalde gevallen nauwelijks op de hoogte van de projecten of de uiteindelijke begunstigden.
De Commissie is zojuist begonnen met een proces van administratieve hervorming waarin fundamentele verbeteringen in de financiële controle zullen worden aangebracht, zowel op Commissieniveau als in de lidstaten. Zoals het Parlement weet, heeft de Rekenkamer in advies 4/97 inzake een van de door de Commissie voorgestelde herzieningen van het financieel reglement al aangegeven dat de rol van de diverse ambtenaren die verantwoordelijk zijn voor de controle, opnieuw moet worden gedefinieerd. Met name de ordonnateur dient verantwoordelijk te zijn voor de controle van de regelmatigheid, de kwaliteit en de effectiviteit van de genomen maatregelen.
Er moet een echte, onafhankelijke controlefunctie worden ingevoerd. Het doel van deze functie is te controleren hoe de controlestructuren functioneren die door de bestuursafdelingen zijn opgezet, en te zorgen dat deze naar behoren functioneren.
Het beheer en de controle van de communautaire programma's wordt gedecentraliseerd, van de Commissie naar de nationale autoriteiten en andere tussenpersonen. Deze ontwikkeling dient samen te gaan met de ontwikkeling van beheersinformatie- en boekhoudsystemen, zodat de Commissie een behoorlijk toezicht kan uitoefenen en fouten en gevallen van slecht bestuur tijdig kan opsporen. In gevallen waar nationale beheers- en controlesystemen niet blijken te voldoen, zou de geldstroom kunnen worden stopgezet totdat correctiemaatregelen zijn genomen.
Momenteel bereidt de Commissie een algehele herziening van het financieel reglement voor. Deze herziening dient zorgvuldig en met visie te worden uitgevoerd, zelfs als dit betekent dat aanverwante werkzaamheden vertraging oplopen. Zoals ik al heb gezegd toen ik het jaarverslag aan de Commissie begrotingscontrole presenteerde, dient de Commissie beter haar best te doen om haar financiële en boekhoudkundige verordeningen en procedures te vereenvoudigen. Zij moeten zich richten op vereenvoudiging en versnelling van financiële transacties terwijl de gewenste mate van controle gehandhaafd blijft.
Bij een verbeterd beheer hoort ook een beter beheer van het menselijk potentieel. Het personeel van de Commissie vormt een algemeen probleem dat de Rekenkamer regelmatig heeft aangekaart. In het jaarverslag van 1998 wordt opnieuw de aandacht gevestigd op de tekortkomingen op dit gebied.
De Commissie heeft net als elke andere efficiënte organisatie behoefte aan een flexibel personeelsbeleid zodat personeel sneller kan worden aangeworven, ingedeeld en op andere locaties kan worden ingezet. Hierbij dient rekening te worden gehouden met de personeelsaantallen en de capaciteiten van personeel dat voor specifieke activiteiten moet worden ingezet. Intussen dient de Commissie ervoor te zorgen dat zij geen bijkomende verantwoordelijkheden op zich neemt zonder dat hiervoor voldoende personeel beschikbaar wordt gemaakt.
Voor de bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschap is dit jaar het Europees Bureau voor fraudebestrijding, OLAF, opgericht. Hierbij hebben het advies en de verslagen van de Rekenkamer een zekere rol gespeeld. De Rekenkamer zal ook in de toekomst nauw samenwerken met OLAF en tegelijkertijd blijven onderzoeken hoe OLAF zijn taken uitvoert.
Ik wil erop wijzen dat de lidstaten volgens het Verdrag moeten samenwerken met de Commissie om te garanderen dat de middelen worden gebruikt in overeenstemming met de principes van een behoorlijk financieel beheer, en dat zij dezelfde maatregelen moeten nemen om fraude met de communautaire begroting tegen te gaan als zij nemen om de nationale financiële belangen te beschermen. Slechts één lidstaat heeft echter de conventies en de bijbehorende protocollen inzake de bescherming van de financiële belangen van de Europese Gemeenschap en inzake de bestrijding van corruptie die in 1995 en 1997 zijn getekend, volledig geratificeerd. Slechts drie andere lidstaten hebben dit gedeeltelijk gedaan.
Ik heb u zojuist het jaarverslag voor 1998 van de Rekenkamer gepresenteerd. De bevindingen bij de controle bevestigen dat de cultuur rond het financieel beheer dringend moet worden gewijzigd. Het is absoluut noodzakelijk dat er meetbare beleidsdoelstellingen worden vastgesteld en dat de prestaties aan de hand van deze doelstellingen worden geëvalueerd, dat er wordt gestreefd naar efficiëntie en effectiviteit, dat de interne controlefunctie van de Commissie wordt gewijzigd en de controles van de lidstaten worden aangescherpt, dat er naar betere methoden wordt gezocht om wettigheid, regelmatigheid en rendement te garanderen, dat het financieel reglement wordt vereenvoudigd en dat er behoorlijke begrotings- en boekhoudprincipes worden gehanteerd, dat controleerbaarheid wordt gestimuleerd, dat de noodzakelijke maatregelen worden genomen zodat personeel naar behoefte kan worden aangeworven en ingedeeld en dat er duurzame hervormingen worden doorgevoerd.
Het zal tijd kosten om al deze maatregelen te implementeren. Ik ben ervan overtuigd dat de nieuwe Commissie vastbesloten is deze verandering door te voeren. Deze verandering is namelijk noodzakelijk voor het welslagen van de toekomstige uitbreiding van de Unie. Door het uitbreidingsproces te versnellen heeft de Commissie ons de taak gegeven om ook de hervorming te versnellen.
Dientengevolge wordt de overige instellingen van de Europese Gemeenschap en de lidstaten om hun medewerking gevraagd. Namens de Rekenkamer kan ik u garanderen dat de Rekenkamer op een constructieve manier haar bijdrage aan dit initiatief zal leveren.

Theato
voorzitter van de Commissie begrotingscontrole. (DE) Mijnheer de Voorzitter, allereerst zou ik de heer Karlsson willen danken voor het voorleggen van het jaarverslag voor 1998. Als leden van het Europees Parlement hebben we dit document van bijna 500 bladzijden een eerste keer kunnen lezen. We waren gewaarschuwd door vervroegde meldingen in de media, maar we konden die niet bevestigen of ontkrachten, omdat we het verslag van de Rekenkamer nog niet hadden gekregen. Er moet zo snel mogelijk een afspraak worden gemaakt tussen het Parlement en de Rekenkamer over de informatiestroom tussen de twee instellingen.
Mijnheer Karlsson, u zult dat zeker met me eens zijn, en u zult er zeker voor zorgen dat de pers de resultaten van het onderzoek van de Rekenkamer pas te zien krijgt nadat het Parlement als vertegenwoordiger van de burgers en als controle-instantie daarvan op de hoogte is gebracht. Ik wil ook het verslag van onze collega Wynn noemen, dat het Europees Parlement in de lente van 1998 had aangenomen. Intussen heb ik gehoord dat de Rekenkamer heeft vastgesteld waar intern het verslag, en misschien ook het vertrouwelijke interim-verslag, is uitgelekt. Er is ook iemand op non-actief gezet. In zoverre heeft de druk van het Europees Parlement ertoe geleid dat het lek gevonden en gedicht is.
Het verslag dat is voorgelegd is voor ons niet alleen nuttig als basis voor de voorbereiding van de kwijting voor 1998 die binnenkort aan de orde is, maar ook belangrijk als document voor de hervorming van de administratieve structuren van de Commissie. We zullen er constructief gebruik van maken om te zorgen voor de nodige verbeteringen. Als Parlement hebben we nu de kans om de omvangrijke hervormingen binnen de Commissie op een constructieve maar kritische wijze te volgen. Eens te meer heeft de Rekenkamer kritiek op het onaanvaardbaar hoge aantal fouten in de uitvoering van de begroting van 1998. De Rekenkamer is niet bereid de Commissie de wettigheid en regelmatigheid van de cijfers te bevestigen, en geeft voor de vijfde achtereenvolgende keer geen betrouwbaarheidsverklaring. Dat is heel ernstig.
Wie het verslag heeft bekeken merkt meteen dat eens te meer slecht beheer, onregelmatigheden en fraude worden aangetoond, en wel bijna overal waar onderzoek is verricht, zowel bij de inkomsten als bij de uitgaven. De begroting van de Gemeenschap verliest ieder jaar veel geld omdat heffingen worden ontdoken en de BTW niet altijd wordt betaald. Er bestaan ernstige tekortkomingen in de systemen voor beheer en controle van de lidstaten. Onze vraag luidt: wanneer gaat de Commissie de lidstaten eindelijk dwingen hun huiswerk te maken? Merken de lidstaten dan niet dat ze zich in de vingers snijden door dit geld weg te laten sijpelen?
In de landbouwsector is de situatie nog steeds dubieus. Hier liggen kwantitatief de ernstigste gevallen van wanbeheer en misbruik. Ook hier wijst de Rekenkamer op de nonchalante houding van de lidstaten. In de belangrijke sectoren onderzoek en ontwikkeling zijn door wanbeheer en gebrek aan transparantie bij de vergelijking van voorschotten en afrekeningen bedragen verdwenen. Meer dan vijftig procent van de uitgaven schijnt niet in orde te zijn, en aan ongeveer een derde kleven zelfs ernstige fouten. Datzelfde geldt voor de structuurfondsen. Laten we aan de slag gaan, samen met de Rekenkamer en samen met de Commissie. Dat is absoluut nodig, ook met het oog op de uitbreiding!

Morgan
Mijnheer de Voorzitter, ik ben blij dat we eindelijk dit verslag bespreken. Ik spreek dan ook mijn afkeuring jegens de andere fracties uit omdat zij ons niet hebben toegestaan dit verslag in november te bespreken: dat was een onjuiste beslissing. Het is ongehoord dat we de Rekenkamer niet hebben toegestaan een persconferentie te houden. We hebben zo de gelegenheid van een belangrijk openbaar platform voorbij laten gaan. Ook was ik uitermate teleurgesteld dat de voorzitter van de Rekenkamer eerder deze maand niet in Brussel is gebleven.
Het verslag bewijst onomstotelijk dat het hervormingsproces allang had moeten plaatsvinden. Als we deze zeer ernstige situatie willen verbeteren, moeten we radicale hervormingen doorvoeren. Dit is de vijfde keer dat de Commissie geen betrouwbaarheidsverklaring heeft afgegeven. De Commissie dient duidelijk te begrijpen dat zij bezig is met hervormingen, en niet op woorden en verslagen, maar op daden zal worden beoordeeld. Het moge duidelijk zijn dat de Commissie zich bij de hervormingspogingen niet dient te concentreren op datgene waaraan het geld wordt uitgegeven, maar op de mate waarin de beleidsdoelstellingen worden bereikt, en dat tegen minimale kosten. In de woorden van de heer Karlsson: we moeten de bestedingscultuur aanpakken. Dit betekent dat we van de Commissie duidelijke, nauwkeurige en meetbare doelstellingen verwachten. Mijn eigen land, Wales, ontvangt grote bedragen uit de structuurfondsen, maar de lijn tussen het scheppen van een baan en het behouden van een baan is onduidelijk. Zodoende kunnen wij moeilijk beoordelen hoe effectief deze structuurfondsen zijn geweest.
De Commissie dient haar eigen interne controlemechanismen structureel te verbeteren. Een van de belangrijkste problemen, dat nogmaals wordt aangekaart, is het probleem van de besteding. Niemand neemt de verantwoordelijkheid op zich, en de verantwoordelijkheid voor een juiste besteding van het geld ligt bij te veel personen. Dat moet duidelijk worden veranderd. In de komende hervorming verwachten we rigoureuze nieuwe beheers- en controlesystemen te zien. Wij willen met name een hervorming van het financieel reglement.
We moeten echter niet vergeten dat 85% van het geld afkomstig uit de EU-begroting wordt besteed in de lidstaten en dat die ook hun hand in eigen boezem dienen te steken. Ook het personeelsbeleid is een probleem dat zeker moet worden aangepakt.
Dit verslag is een rechtvaardiging van het gedwongen ontslag van een slordige, lakse Commissie en heeft een reeks onverantwoordelijkheden door lidstaten aan het licht gebracht, die wel bereid zijn om kritiek te leveren, maar niet om tegen fraude en onregelmatigheden op te treden. Met de nieuwe Commissie gaat het de goede kant op. We hopen dan ook dat dit soort rapporten in de toekomst niet meer voor zal komen. Deze rapporten zullen tot het verleden behoren op het moment dat we een verbetering zien met betrekking tot het hervormingsproces.
Ik zou graag willen afsluiten met een duidelijke vraag aan de heer Karlsson: is hij persoonlijk van mening dat er een specifiek punt in het verslag van 1998 voorkomt waardoor het Parlement geen kwijting kan verlenen?

Van der Laan
Voorzitter, graag zou ik willen beginnen met de voorzitter en de leden van de Rekenkamer hartelijk te danken voor hun altijd bijzonder nuttige jaarverslag. Het jaarverslag is uiterst kritisch en de betrouwbaarheidsverklaring is weer geweigerd. Dat is niets nieuws, want zo gebeurt het al jaren.
De laatste verkiezingen hebben echter duidelijk gemaakt dat het publiek genoeg heeft van de verhalen over rotzooi in de Europese financiën. Daarom is het van het grootste belang dat dit rapport nu eindelijk serieus genomen wordt. Het Rekenkamer-rapport mag niet een jaarlijks mediaspektakel zijn dat daarna in de kast belandt. Dit is een echte kans om het financiële beheer van Europa te verbeteren. Voorzitter Karlsson zei het al: alle instellingen moeten aan die verbeteringen een bijdrage leveren en wel als volgt.
Ten eerste, de lidstaten moeten nu echt verantwoordelijkheid nemen. Fraude in Europa wordt nog steeds vereenzelvigd met fraude in Brussel. Maar ondertussen loopt meer dan 80% van het geld via de lidstaten. De nationale controles kunnen en moeten beter. Maar bovenal moet er een besef groeien dat men met Europees geld even zorgvuldig dient om te springen als met nationaal geld.
Van de Commissie vragen wij om te laten zien dat het menens is met de toegezegde hervormingen: Managers moeten ook afgerekend worden op hun financiële beheerscapaciteiten. DG's moeten elk jaar uitleggen wat voor stappen zij hebben genomen om aan de kritiek van de Rekenkamer tegemoet te komen.
De Rekenkamer zelf zal haar jaarverslag nog nuttiger kunnen maken door twee toevoegingen. Ten eerste, statistische gegevens die knelpunten nog zichtbaarder maken en ten tweede regelmatig terugkomen op vaste onderwerpen zodat wij kunnen zien of er verbeteringen zijn.
Het Europees Parlement moet natuurlijk de vinger aan de hervormingspols houden, maar bovenal moet dit Parlement het goede voorbeeld geven en nu eindelijk eens een keer een statuut aannemen.
Europees geld is publiek geld. Om het vertrouwen van de burger terug te winnen, moeten alle instellingen laten zien dat het ernst is met het bestrijden en voorkomen van fraude. Alleen zo kunnen we het vertrouwen van de burgers terugwinnen.

Staes
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, mijnheer Karlsson, geachte leden van de Rekenkamer. Mijnheer Karlsson, ik wil u danken voor de klare en duidelijke voorstelling van uw jaarverslag. Het verslag zelf is niet bepaald nachtkastliteratuur. Dat belet echter niet dat u en uw medewerkers 500 bladzijden lang de vinger op de zere wonde leggen. Mijnheer Karlsson, u hebt hier het woord kunnen voeren vandaag. Derde keer, goede keer zou ik zeggen. Ik betreur het dat de neerlegging van dit belangrijke document niet kon plaatsvinden tijdens de vorige vergaderperiode hier in Straatsburg. Er was een perslek en dit heeft er ons toe gebracht de zaak te verdagen. Ik betreur dat. Ik betreur, net zoals collega Morgan, dat u geen persconferentie hebt kunnen geven. Dit is geen goede zaak voor het Europees Parlement.
Hoe dan ook, dit is een belangrijk document. Samen met de twee verslagen van het Comité van Wijzen, samen ook met het OLAF-verslag over het jaar 1998, vormen al deze documenten toch wel voor ons de basisinformatie die er ons toe moet brengen al dan niet kwijting te verlenen over het jaar 1998. Voorlopig wil ik drie conclusies trekken.
De voorbije jaren lag vooral de Europese Commissie onder vuur. Dat leidde tot de val van de Commissie-Santer, dat weten we allemaal. De nieuwe Commissie-Prodi kreeg dan de expliciete opdracht om orde op zaken te stellen. In februari zullen we daar de eerste sporen van zien. Ik hoop dat de nieuwe Commissie, dat de heer Kinnock samen met mevrouw Schreyer er zullen kunnen voor zorgen dat in de toekomst de Rekenkamer wel degelijk een betrouwbaarheidsverklaring zal kunnen afleveren.
Een tweede conclusie, dit verslag benadrukt zeer duidelijk dat we de poenscheppers niet alleen bij de eurocratie moeten gaan zoeken. Tachtig tot vijfentachtig procent, een aantal collega's hebben er reeds op gewezen, van alle Europese bestedingen gebeuren inderdaad niet door de Commissie maar door nationale, lokale of regionale overheden. Er is dus nood aan meer samenwerking tussen de nationale rekenkamers en de Europese Rekenkamer.
Tenslotte, geachte heer Karlsson, het is duidelijk dat de georganiseerde criminaliteit zich geënt heeft op een belangrijk gedeelte van het Europese geld. Ik geloof dat wij naar meer samenwerking moeten gaan, dat we naar een goedwerkende OLAF moeten gaan en dat we er uiteindelijk zullen moeten voor zorgen dat een Europees openbaar ministerie de grenzen aan de misdaad ten volle stelt.

Eriksson
Mijnheer de Voorzitter, iedere keer en ieder jaar vind ik de verslagen van de Rekenkamer weer even boeiend. Ongeacht welke programma's of welke terreinen er zijn onderzocht, - altijd is 5%, dat wil zeggen 40 miljard Zweedse kroon, uit het systeem verdwenen. Ik ben werkelijk zeer te spreken over deze verslagen.
Ondanks het feit dat u van de kant van de Rekenkamer eerder op misstanden heeft gewezen en goede raad heeft gegeven aan de Commissie, constateren wij dit jaar, dat wil zeggen met betrekking tot het jaar 1998, opnieuw dat de veranderingen die de Commissie in het systeem heeft aangebracht, het geheel niet overzichtelijker of vollediger hebben gemaakt. Er is sprake van overschrijdingen van de begroting. Af en toe ontbreken de gegevens helemaal. Openbare aankoopprocedures ontbreken en af en toe zijn er ook regelrecht dubieuze posten.
Het zojuist genoemde bedrag van 40 miljard Zweedse kroon komt overeen met wat de belastingbetalers in Zweden gedurende twee jaar bijdragen aan de Europese Unie. Voor die 40 miljard zouden 2 miljoen werknemers in Zweden kunnen overgaan tot een 35-urige werkweek met behoud van salaris. Dit is overigens een maatregel die wij volgens mij zouden kunnen stimuleren en bestuderen in verband met het gebruik van de structuurfondsen, omdat die op die manier doelmatig kunnen worden gebruikt voor het scheppen van werkgelegenheid. Kortom, wij constateren dat wij met die 40 miljard veel goeds zouden kunnen doen. De nieuwe Commissie heeft gezegd strak de hand te willen houden aan het systeem, maar dat zei de vorige Commissie ook ieder jaar.
Voor mij is het zonneklaar dat de Europese Unie over te veel macht en te veel begrotingsmiddelen beschikt in verhouding tot haar competentie en haar kwalificaties om daarmee om te gaan. Dat verklaart volgens mij ook de desinteresse bij de lidstaten om werkelijk een relevante verantwoordelijkheid op zich te nemen.
Het voortdurende werken met lapmiddelen in het systeem lijkt eerder te leiden tot geknoei op grote of kleine schaal, zoals laatst nog in Zweden, waar het kantoor van de Commissie in Stockholm zeer onlangs is beschuldigd van het betalen van salaris aan niet-bestaande personen. Dat is op zijn zachtst gezegd verbazingwekkend!
Ik zou willen afsluiten met een vraag aan de woordvoerder van de Rekenkamer: waarom heeft u geen toestemming gekregen om het Europees Investeringsfonds te onderzoeken? Ik hoop dat toekomstige besparingen niet de reden zijn waarom de voorzitter van de Rekenkamer zich niet bedient van de taal van ons gemeenschappelijke, door de natuur gezegende vaderland - het Zweeds.
(Er zijn problemen met het licht in de zaal)
Dell'Alba (TDI). (FR) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Rekenkamer, uw presentatie vindt niet onder een gunstig gesternte plaats. De afgelopen maand werd u het woord ontnomen, en nu ook al het licht. Ik hoop dat wij straks weer licht zien in deze zaak. Voor u is er overigens geen reden tot bezorgdheid, als u bedenkt dat wij zojuist een verzoek met betrekking tot het actualiteitendebat hebben aangenomen, vanwege het feit dat de president van de Rekenkamer van Nicaragua gevangen is gezet. Het enige dat wij u hebben aangedaan is dat wij u belet hebben aan een vergadering deel te nemen. Dat spijt mij evenzeer als collega Staes. Ik hoop dat het licht evenzeer over de Europese rekeningen zal schijnen als over deze zaal.
Maar nu alle woordspelingen even aan de kant. Ik zou u willen complimenteren met uw verslag, dat altijd van belang is voor de Europese Unie. U ziet wel hoezeer dit verslag en uw opmerkingen van belang zijn geweest voor de Europese Unie en de crisis die zij het afgelopen jaar heeft doorgemaakt. Ik denk dat wij vooruit moeten.
(Het licht gaat weer aan)
Ah, ziet u wel, hier heb ik de hand niet in gehad: er zij licht.
Mijnheer de voorzitter, ik zou u willen zeggen hoe belangrijk uw rol is, en hoe goed uw boodschap, naar ik meen, is overgekomen bij alle echt communautaire instellingen, dat wil zeggen de Commissie en het Parlement. Zij is wellicht wat minder goed overgekomen bij de lidstaten, die de grootste bron zijn van de tekorten en de fraudes ten koste van de begroting van de Unie, juist omdat zij de meeste middelen beheren. Ik zou de wens willen uitspreken dat u het volgend jaar, een sleuteljaar - 1999 was het jaar waarin een aantal programma's van de structuurfondsen werd afgesloten - uw activiteiten meer toespitst op de lidstaten. De publieke opinie moet meer doordrongen raken van het feit dat het beheer van de communautaire middelen van belang is, ons ter harte gaat, en, ik zal niet zeggen vóór alles, maar toch mede een zaak is van onze regeringen, onze lidstaten. Volgend jaar zou dus volgens mij een nog grotere inspanning moeten worden geleverd met betrekking tot dit hoofdstuk, in nog nauwere samenwerking met de nationale rekenkamers.

Van Dam
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Karlsson, dit jaarverslag toont aan dat de controle op de besteding van EU-gelden nog steeds ernstig tekortschiet. Dit probleem ligt voor een belangrijk deel bij de lidstaten, maar de Commissie mag zich daarachter niet verschuilen. Terecht wijst de Rekenkamer erop, dat de Commissie ervoor moet zorgen, dat de tekorten in de lidstaten naar behoren worden aangepakt. Bovendien valt er ook op de Commissie-huishouding heel wat aan te merken. Dat binnen de afdeling intern beleid het hoogste percentage materiële fouten is vastgesteld, is veelzeggend. Bij deze afdeling is immers uitsluitend de Commissie zelf verantwoordelijk voor het financiële beheer.
Het jaarverslag onderstreept opnieuw dat we structureel moeten nagaan wat de toegevoegde waarde is van de verschillende Europese programma´s. Tot nu toe zet de Commissie te veel in op hoge bestedingscijfers. Effectiviteitstoetsing aan de hand van duidelijk te kwantificeren doelstellingen van beleid vindt nauwelijks plaats. Ook moet zij beter toezien of afzonderlijke projecten e algemene communautaire doelstellingen respecteren. Zo moet onmiddellijk een einde komen aan de financiering uit de structuurfondsen van projecten, die in strijd zijn met de doelstellingen inzake milieubescherming. Bij dit ernstige probleem legt de Rekenkamer terecht de vinger.
Tot slot, de hele gang van zaken met het uitlekken van het ontwerprapport roept vragen op over de onafhankelijkheid van de Rekenkamer. Dat de Commissie voor publicatie inzage krijgt in het jaarverslag om feitelijke onjuistheden vooraf te corrigeren, is terecht. Maar heeft de Commissie zich daartoe beperkt? Of is het waar dat de Rekenkamer onder druk van de Commissie het rapport heeft afgezwakt? Om dat helder te krijgen, dient het Europees Parlement in de kwijtingsprocedure de verschillen tussen het ontwerprapport en het definitieve rapport grondig te analyseren en op hun merites te beoordelen.

Pomés Ruiz
Mijnheer de Voorzitter, mijn complimenten voor het verslag van de Rekenkamer dat zeer nuttig is en dat de Vergadering moet steunen omdat wij daarmee Europa steunen. Toch moet ik mijn wrevel kwijt over het opnieuw uitlekken naar de pers. In de pers hebben gedeeltelijke en partijdige versies als voorpublicatie van het verslag gestaan en, mijnheer Karlsson, naast de nodeloze schade die daardoor berokkend is aan burgers, ambtenaren en instellingen, wekt het tevens de indruk dat de Rekenkamer een politiek orgaan is dat via de pers aan de kiezers verantwoording moet afleggen.
Dat uitlekken, mijnheer Karlsson, doet zich bij de overgrote meerderheid van de rekenkamers van de lidstaten of de Europese regio's niet voor. Het moet derhalve voor u niet onmogelijk zijn dat te voorkomen.
Het is ook het minachten van deze Vergadering en van uzelf, want het toont aan dat degenen die moeten controleren hun eigen procedures niet in de hand kunnen houden.
Daarom zal mijn fractie, mijnheer Karlsson, als deze lekken zich opnieuw voordoen, om een hervorming vragen die verder reikt dan alleen maar het uitstellen van dit debat.
Ten tweede wil ik zeggen dat het probleem van onregelmatigheden en slecht gebruik van begrotingsgelden geen geografisch maar een horizontaal probleem is. Hier is geen sprake van noord, zuid, oost of west en ook niet van arme of rijke landen. Het gaat gewoonweg om inadequate nationale en communautaire wetgeving en de onjuiste interpretatie daarvan.
Ik zou het op prijs stellen indien de landen die de last van de interne economische en sociale cohesie dragen dit soort argumenten niet gebruikten, daar de landen die de gelden van de Europese Unie ontvangen het meeste belang hebben bij de doelmatigheid van de solidariteitsinspanning van de betalende landen.
Tot slot wil ik benadrukken dat de Commissie nog steeds van plan is, zoals in uw verslag staat, voort te gaan met het hanteren van het bestedingspercentage van de kredieten in de begroting als de belangrijkste indicator voor het succes van haar financieel beheer. De Commissie moet echter het succes afmeten aan de mate waarin zij erin slaagt de gestelde doeleinden met zo gering mogelijke kosten te bereiken. Wij steunen uw verslag, maar tegelijkertijd vragen wij om deze andere filosofie bij de hervorming die voorzitter Prodi ons hier in het Parlement heeft beloofd.

Bösch
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik zeggen dat ik heel blij ben dat we vandaag kunnen bespreken wat de Rekenkamer in zijn jaarverslag heeft beschreven. Ik wil slechts een paar korte opmerkingen daarover maken. Ten eerste: hoe heeft de nieuwe Europese Commissie op dit verslag gereageerd? Ik heb gelezen dat ze min of meer tevreden is, omdat het erop lijkt dat de situatie vergeleken met 1997 niet duidelijk slechter geworden is. Dat lijkt me zorgwekkend voor een nieuwe Commissie, een teken dat alles de verkeerde kant op gaat. Dat zou een veeg teken zijn, dat zou aantonen dat men van de fouten van het verleden niets geleerd heeft.
Ten tweede zoek ik in dit verslag nog steeds naar klare taal, mijnheer Karlsson. Wat moeten de burgers van de Unie dan denken als u schrijft dat aan een derde van de betalingen voor de interne beleidsvormen ernstige fouten kleven? Ik verwacht voor een volgende procedure voor de verlening van kwijting aan de Commissie, maar ook voor een volgend verslag van de Europese Rekenkamer duidelijkere standpunten, want vooral de interne beleidsvormen vallen voor de volle honderd procent onder de verantwoording van de Commissie, en bovendien weten we heel goed dat dit Parlement heel veel belangstelling heeft voor de interne beleidsvormen.
In de toekomst moeten we ervoor zorgen dat we in de procedure voor de verlening van kwijting aan de hand van dit verslag kunnen vaststellen dat de Commissie de les van het verleden werkelijk heeft geleerd. De eerste reacties op dit verslag waren in dat opzicht nog teleurstellend, maar iedereen kan zijn leven beteren, en dat is dan ook ieders taak.

van Hulten
Mijnheer de Voorzitter, het verslag van de Rekenkamer over 1998 dat in heel Europa al is besproken, op - tot vandaag - deze Vergadering na, geeft duidelijk aan dat de Commissie en de lidstaten hun inspanningen op het gebied van fraudebestrijding moeten verdubbelen. Beide hebben de plicht om ervoor te zorgen dat het geld van de belastingbetaler goed wordt besteed. Als we het vertrouwen van de mensen willen behouden en hun steun willen verwerven voor de ambitieuze plannen die afgelopen weekeinde in Helsinki zijn neergelegd, moeten drie essentiële stappen worden gezet.
Ten eerste dienen de lidstaten zelf meer te doen aan opsporing van fraude. De samenwerking tussen de Europese Rekenkamer en de nationale rekenkamers moet worden geïntensiveerd en indien nodig in wetgeving worden vastgelegd.
Ten tweede, zoals de heer Karlsson zojuist heel duidelijk heeft gemaakt, dient het financiële beheer van de Commissie te worden verbeterd. De Commissie heeft een programma van hervormingen aangekondigd. Deze hervormingen kunnen alleen succes hebben als ze radicaal zijn, op uitgebreide schaal worden doorgevoerd en als er een zeer strak tijdschema voor deze hervormingen wordt aangehouden.
Ten derde dient het Parlement zelf orde op zaken te stellen. We zijn alleen geloofwaardig als waakhond van het volk als de aanbevelingen van de Rekenkamer met betrekking tot deze instelling onverwijld worden uitgevoerd. Het Parlement dient al het mogelijke te doen om te laten zien dat het de verspilling in alle ernst wil aanpakken. Daarom zal ik, net als een groot deel van mijn collega's, morgen dan ook niet aanwezig zijn tijdens de openingsceremonie van dit dure en duidelijk gebrekkige gebouw waar niemand om heeft gevraagd.

Schori
Mijnheer de Voorzitter, de Rekenkamer is voor ons sociaal-democraten een van de fundamenten van de Unie. Dat is wel te merken aan het feit dat hier vandaag veel sociaal-democraten aan het woord zijn. De Rekenkamer is ook een zeer belangrijk instrument voor de burgers op het punt van transparantie, verantwoording en controle van de activiteiten van de Unie.
Wij waren dan ook geschokt, zoals hier al meerdere malen gezegd is, over het feit dat de voorzitter van de Rekenkamer niet eerder hier in het Parlement heeft kunnen verschijnen. Op hetzelfde moment dat het jaarverslag van de Rekenkamer werd gepresenteerd, was er een incident op het kantoor van de Commissie in Stockholm. Het bleek dat daar ten onrechte salarissen zijn uitbetaald. Het is de vraag hoe men greep krijgt op de hele Unie, als men al geen greep krijgt op een klein kantoor van 20 personen. Het antwoord op die vraag ligt bij de Rekenkamer. Ik durf te beweren dat de manier waarop men de kwestie van dit kleine kantoor aanpakt en de uitgaven en de financiën ervan controleert, een test is voor de geloofwaardigheid, de openheid en de rekenschap en verantwoording van de hele Unie.
Ik zou de voorzitter van de Rekenkamer, die in Stockholm is geweest, willen vragen welke indrukken hij heeft gekregen van het gebeurde en welke maatregelen er kunnen worden verwacht.

Blak
Mijnheer de Voorzitter, de conclusies van de Rekenkamer zijn praktisch elk jaar dezelfde. Een positieve beoordeling blijkt niet mogelijk te zijn. De lidstaten moeten hun verantwoordelijkheid beter opnemen. Zij beheren ongeveer 80% van de begroting en doen dit niet bepaald schitterend. Daarom ben ik blij dat Denemarken dit jaar niet speciaal onder vuur wordt genomen. Het verbaast mij echter wel een beetje dat de Rekenkamer nog eens terugkomt op de feta-kwestie. Deze zaak is immers reeds lang afgehandeld.
In februari zal commissaris Kinnock een voorstel doen voor een hervorming van de Commissie. Dit is misschien een van de dingen die we moeten aanpakken. Een van de belangrijkste wijzigingen betreft het personeel. Het gebeurt veel te zelden dat een onbekwaam of corrupt ambtenaar geschorst of ontslagen wordt. Nochtans biedt artikel 52 van de personeelsstatuten de mogelijkheid onbekwame ambtenaren te ontslaan. Dit artikel zou toegepast moeten worden, maar dat is bijna nooit het geval. Daar moet verandering in komen. Om onregelmatigheden en fraude te kunnen uitroeien, moet er een nieuwe personeelscultuur komen en moeten we weg van de mentaliteit dat alles toegestaan is als men maar de juiste vrienden heeft. Wij moeten na de vorige schandalen schoon schip maken. Welke boodschap sturen wij de toekomstige leiders van de Commissie als degenen die verantwoordelijk zijn voor de schandalen op hun mooie post mogen blijven zitten? Op die manier kan er nooit een positief verslag van de Rekenkamer komen. Wij moeten de fouten die in het verleden door de Commissie en door de lidstaten zijn gemaakt, rechtzetten.
Mijnheer de Voorzitter, vandaag is overigens een gedenkwaardige dag, want voor één keer heeft een van onze collega's, namelijk de heer dell'Alba, het licht gezien.

Schreyer
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Rekenkamer, dames en heren, het gebruik van belastinggeld volgens duidelijke politieke prioriteiten, volgens principes van zuinigheid en gezond beheer, dat zijn doelstellingen die iedereen voor ogen zou moet hebben, iedereen die een overheidsbegroting uitvoert, en het is ook een doelstelling die de nieuwe Commissie voor ogen heeft. De Rekenkamer heeft de taak vast te stellen of deze doelstelling bereikt is, of de manier waarop met geld wordt omgesprongen overeenstemt met het financieel reglement. De Rekenkamer moet de Commissie aanwijzingen geven voor wat moet worden veranderd om een correcte uitvoering van de begroting mogelijk te maken.
In haar verslag voor 1998 heeft de Rekenkamer aangetoond dat op veel gebieden dringend iets moet gebeuren. Mijnheer Bösch, ik heb persoonlijk nooit gehoord dat iemand in de nieuwe Commissie zou hebben gezegd dat het goed nieuws is dat de betrouwbaarheidsverklaring al weer geweigerd is. Integendeel, we hebben gezegd dat het onrustbarend is - en dat is hier ook duidelijk gezegd - dat de wettigheid en regelmatigheid van de betalingen voor de vijfde keer niet kon worden bevestigd. Daarom zal de Commissie met volle kracht zorgen voor veranderingen.
Op een aantal gebieden heeft de vorige Commissie al veranderingen voorbereid, ik denk daarbij bijvoorbeeld aan de structuurfondsen. Voor de volgende periode zullen er regels komen voor de financiële consequenties die de Commissie kan verbinden aan het niet respecteren van de bepalingen die gelden voor het toekennen van subsidies en voor de uitvoering.
De heer Karlsson heeft er in zijn toespraak op gewezen dat er radicale hervormingen nodig zijn om het financieel beheer te verbeteren. Daarom ben ik heel blij dat de Commissie vastberaden op weg is naar deze hervormingen. Ik wil drie types van hervormingen noemen, die van groot belang zijn voor het financieel beheer.
Ten eerste activity based budgeting. Van nu af aan, vanaf de begroting voor 2001, zal de procedure voor de bepaling van de begroting van de Europese Unie veel sterker dan tot nu toe op de politieke prioriteiten gericht zijn. Daarbij zullen we niet alleen naar de bedragen kijken die direct voor de programma's nodig zijn, maar ook naar de bedragen die nodig zijn voor het personeel. Zo kunnen we bereiken dat ons personeel beter wordt gebruikt volgens onze politieke prioriteiten.
Een tweede sleutelwoord: meer financiële verantwoording bij alle organisaties die met geld uit de begroting van de EU omgaan. De Commissie zal de weg bewandelen die het Parlement al een tijdje had uitgestippeld, die de heer Karlsson nu net ook beschreven heeft, en die ik in mijn antwoord op parlementaire vragen in augustus ook al had aangekondigd. We willen de financiële controle overhevelen naar de diensten die voor de besteding van geld voor de programma's verantwoordelijk zijn. Dat is dus een decentralisatie, en tegelijkertijd een versterking van de financiële verantwoording van de diensten die uitbetalingen verrichten.
Er is nog een derde sleutelwoord, de wijziging van het financieel reglement. We moeten het ingrijpend wijzigen, zorgen voor nieuwe regels, en we zijn daarmee al begonnen. Daarbij zullen we rekening houden met talloze aanmerkingen van de Rekenkamer, zoals ook de kwestie van een gescheiden boekhouding voor de betaalde voorschotten en de definitieve betalingen. Dat zal een belangrijke stap zijn op weg naar meer openheid in de hele boekhouding.
Ik wil nog even ingaan op het incident van de vervroegde publicatie van het verslag van de Rekenkamer en op de irritatie die daardoor bij het Parlement is ontstaan. Ik geloof dat we samen moeten nadenken over een tijdsschema voor de publicatie en voor het parlementaire debat. Volgens mij is het verstandig om een beetje tijd te laten tussen de publicatie en het debat in het Parlement. Daardoor krijgen alle leden de kans het hele verslag van tevoren te bestuderen. Het lijkt me heel belangrijk hierover een overlegprocedure te starten, zodat het de volgende keer beter verloopt.
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Rekenkamer, dames en heren, ik ben van plan het verslag van de Rekenkamer puntsgewijs onder de loep te nemen, samen met onze diensten, maar vooral ook met de lidstaten. Ik wil precies weten hoe de fouten eigenlijk gemaakt konden worden. Wie had zich anders moeten opstellen? Welke instrumenten staan ons ter beschikking om dergelijke fouten in de toekomst te vermijden? Hoe snel kunnen we hier iets aan doen? We moeten zorgen voor een systematische follow-up, en daar zal ik ook voor strijden. Daarom ben ik blij dat de Commissie in haar pakket van hervormingen van het financieel beheer heeft besloten in de toekomst een vaste structuur te creëren voor deze systematische follow-up. Zo kunnen we echt gevolg geven aan de opmerkingen van de Rekenkamer, zo kunnen we het financieel beheer werkelijk verbeteren. Ik vraag het Europees Parlement om steun voor deze ingrijpende hervormingen.

Karlsson
Mijnheer de Voorzitter, ik zal een poging doen alle interessante bijdragen aan dit debat van commentaar te voorzien. Er is enkele malen opgemerkt dat het Parlement als eerste de verslagen van de Rekenkamer moet ontvangen, zowel het jaarverslag als de speciale verslagen die we in de loop van het jaar uitbrengen. Ik zou graag ondubbelzinnig en duidelijk willen stellen dat we ons absoluut aan de regel zullen houden dat deze Vergadering als eerste onze verslagen zal ontvangen.
Ik zou graag meteen iets willen toevoegen aan de opmerking van de heer Pomés Ruiz: ik ben het volledig met hem eens dat er zeer speciale eisen aan een Rekenkamer mogen worden gesteld en dat deze moet zijn als de vrouw van Caesar. In dit geval heeft de Rekenkamer echter weten te achterhalen wie het ontwerpjaarverslag naar de pers heeft doen uitlekken. Er zijn dan ook gepaste maatregelen genomen. Wij weten allemaal dat dit niet de enige keer is dat er informatie over vertrouwelijk materiaal is uitgelekt. Tot nu toe is dit steeds door de Rekenkamer geconstateerd. Ik hoop dat we dit in alle gevallen kunnen blijven doen, maar ik wil als voorzitter van de Rekenkamer niet ontkennen dat er om deze reden speciale eisen aan ons kunnen worden gesteld.
Nogal wat sprekers hebben verwezen naar de verantwoordelijkheid van de lidstaten. Ik kan slechts bevestigen dat dit een positieve reactie is op het probleem van de bereidheid van de lidstaten om fraude te bestrijden, zelf schoon schip te maken en de controlesystemen te verbeteren, een probleem dat, zoals wij in ons jaarverslag hebben vermeld, dit jaar waarschijnlijk zelfs nog acuter is geworden. Hierbij wordt geen enkel moment de rol en de verantwoordelijkheid van de Commissie in deze context in twijfel getrokken. De Commissie dient tegelijkertijd de moed te hebben om duidelijke eisen en verplichtingen aan de controlesystemen van de lidstaten te stellen.
Mevrouw Morgan stelde me een duidelijke vraag: komt er een specifiek punt in dit jaarverslag voor waardoor het Parlement geen kwijting mag verlenen? Ik wil graag benadrukken wat de rol van de Rekenkamer in dezen is: wij stellen u al het materiaal ter beschikking dat volgens ons geschikt en wenselijk is om uit te vaardigen. De politieke beslissing met betrekking tot kwijting laten wij aan u over.
Ik wil alleen zeggen dat wij ons moeten afvragen of de Commissie alles heeft gedaan wat in haar macht lag om de vermelde gebreken te herstellen. Ik ben absoluut niet van plan gedetailleerde opmerkingen over bepaalde punten te maken. Het volledige materiaal dat wij zowel in de jaarverslagen als in het door ons opgestelde speciale verslag hebben uitgegeven en zullen uitgeven, moet als basis dienen voor de beslissing van het Parlement inzake kwijting.
Ik wil graag onderstrepen wat mevrouw Van der Laan heeft gezegd over fraude in de Unie, en erop wijzen dat het, afgaande op persberichten over fraude in het algemeen en aanvallen op overheidsbegrotingen, wel lijkt alsof de Europese begroting veel kwetsbaarder is dan andere begrotingen.
Dit is uiteraard niet het geval. We hebben het er al vaak over gehad dat dit een probleem is dat alle landen, zowel in hun regionale als in hun nationale begroting, aan moeten pakken.
Ik zou graag van deze gelegenheid gebruik willen maken om erop te wijzen dat de voorzitter van de Commissie begrotingscontrole, mevrouw Theato, en ik, ons gezamenlijk hebben gericht tot een contactgroep van alle voorzitters van de nationale rekenkamers van de lidstaten en de Rekenkamer, om aan deze belangrijke personen uit te leggen dat de bestrijding van fraude met Europese gelden ook een nationale taak is. Dit is een duidelijk voorbeeld van samenwerking tussen het Parlement en de Rekenkamer om dit punt onder de aandacht van de lidstaten te brengen.
Ik ben het met de heer Staes eens dat dit geen nachtkastliteratuur is. Ik begon me dus al zorgen te maken toen het licht werd uitgedaan, maar gelukkig is deze poging door het moedig ingrijpen van de heer Dell'Alba verijdeld.
Ook wil ik erop wijzen dat de werkzaamheden voor het opzetten van OLAF moeten worden voortgezet. In het speciale verslag van de Rekenkamer inzake de activiteiten van de UCLAF hebben we verwezen naar een aantal voorstellen die volgens ons door zowel het Parlement als de lidstaten moeten worden overgenomen, namelijk een voorstel voor een Europees openbaar ministerie en andere maatregelen om de fraudebestrijding voort te zetten.
Tot afgevaardigde Eriksson wil ik zeggen dat het een gewoonte geworden is dat ik Engels spreek. Dit is de eerste keer dat ik hier in het Parlement aan het woord ben. Ik houd mijn maiden speech, net als de heer Van Hulten. Dat ik Engels spreek, is een gevolg van het feit dat wij Engels en Frans als werktalen hanteren. Toen ik mijn uiteenzetting zou beginnen, was ik veel te nerveus om mij te durven uitdrukken in het Zweeds. Achteraf geloof ik echter dat het wel gelukt zou zijn als ik werkelijk eenmaal in het Zweeds begonnen was.
(EN) Ik denk dat ik de gewoonte maar aanhoud die al in de Commissie begrotingscontrole is gevestigd, en in mijn tweede taal blijf praten. Ik hoop dat u mij dit landverraad zult vergeven.
Mijnheer Bösch, ik ben het met u eens en ik denk dat iedereen het wel met u eens is dat er speciale eisen moeten worden gesteld aan de onderdelen van de begroting die door de Commissie zelf worden beheerd.
Ik heb er al op gewezen dat het belangrijk is dat de Commissie ook haar schouders zet onder haar verantwoordelijkheid in de richting van de lidstaten; wanneer het echter aankomt op intern beleid, externe hulp en personeelsadministratie, kunnen we strengere eisen aan de Commissie stellen en er ook anders mee omgaan met betrekking tot de betrouwbaarheidsverklaring. Hier zijn we al mee begonnen en hier zullen we ook mee door blijven gaan.
Ik feliciteer de heer Van Hulten met zijn eerste toespraak hier. Ik ben het met hem eens dat wij de belastingbetalers gerust moeten stellen dat hun geld goed wordt besteed en ik wil ook onderstrepen, zoals mevrouw Van der Laan al heeft gedaan, dat ook de lidstaten de fraude moeten aanpakken.
De heer Schori vraagt naar mijn conclusies, of naar de conclusies van de Rekenkamer, met betrekking tot gebeurtenissen in het kantoor van de Commissie in Stockholm. Hierover wil ik twee dingen zeggen: enerzijds blijkt hieruit dat dit soort problemen alleen aangepakt kan worden als er interne controlesystemen zijn. Wanneer het gaat om de besteding van Europees geld, dient er altijd een efficiënt en betrouwbaar intern controlesysteem te bestaan, zodat de externe controleur kan vaststellen of de systemen functioneren en niet elk detail van de administratie hoeft na te pluizen. Anderzijds, en dit heb ik ook al publiekelijk gezegd, is dit een testcase voor de bereidheid van de Commissie om haar tuchtprocedures te herzien. Dit is een punt waarop we veel kritiek hebben en waarvan ik weet dat de Commissie er ook iets aan wil doen.
In mijn eerste toespraak heb ik al gewezen op het probleem dat de heer Blak naar voren heeft gebracht - dat de personeelsadministratie moet worden verbeterd. Wat betreft mevrouw Eriksson, die mij heeft gevraagd waarom we het Europese Investeringsfonds niet controleren: we hebben bij de oprichting van dit fonds aan de Raad gevraagd of we dit moesten doen en het antwoord was "nee". Zodoende. Ik ben het op dit punt niet met de Raad eens, maar de Raad beslist.
Tenslotte een algemene opmerking over de punten uit de toespraak van mevrouw Schreyer. Zoals u kunt horen, neemt de Commissie dit jaarverslag ter harte en zal het hervormingsprogramma dat we vandaag bespreken, worden gestart.
Namens de Europese Rekenkamer spreek ik de hoop uit dat we er in een atmosfeer van dialoog en openheid samen voor kunnen zorgen dat deze nieuwe Commissie de hervorming kan uitvoeren waar wij reikhalzend naar uitkijken.

Programma SOCRATES (tweede fase)
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0097/1999) van mevrouw Pack, namens de delegatie van het Europees Parlement in het bemiddelingscomité, over de door het bemiddelingscomité goedgekeurde gemeenschappelijke ontwerptekst van het besluit van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van de tweede fase van het communautaire actieprogramma op onderwijsgebied "SOCRATES" (C5-0267/1999 - 1998/0195(COD)).

Pack
Mijnheer de Voorzitter, ik wil niet alleen spreken over de resultaten van het bemiddelingscomité. Dat zou te weinig ambitieus zijn. Mijns inziens moeten wij deze tweede lezing vooral ook te baat nemen om heel in het algemeen te spreken over het onderwijs in het toekomstige Europa. Aan het einde van mijn spreekbeurt zal ik dan nog terugkomen op de resultaten van de bemiddeling.
De vraag hoe het onderwijs in het toekomstig Europa eruit zal zien, is in feite dezelfde vraag als hoe de Europese toekomst eruit zal zien. Dat zouden de leden van de Raad eigenlijk goed in de oren moeten knopen.
Een verdere integratie van Europa zal alleen mogelijk zijn indien de Europese burgers achter een dergelijk proces staan en bereid zijn daaraan actief deel te nemen. Dit is een zeer belangrijk aspect, zeer zeker met het oog op de uitbreiding van de EU. Onze grootste hoop is gevestigd op de jonge generatie in onze landen. De jeugd zal de toekomst van Europa gestalte moeten geven. Daarom moeten wij de jongeren zien te winnen voor het Europees opbouwproces. Daarom moeten wij deze jongeren daar benaderen waar zij gedeeltelijk, met hun bewustzijn en hun verwachtingen, reeds zijn. Velen van hen hebben een veel ruimere blik en vaak aanzienlijk meer buitenlandse ervaringen dan wij in onze jonge jaren hadden. Er zijn echter nog voldoende jongeren die niet over dergelijke persoonlijke ervaringen beschikken en dit grote Europa net zozeer vrezen als hun ouders, omdat zij dit Europa niet begrijpen en nooit een kans hebben gehad ervaringen in andere samenlevingen op te doen. Daarom heeft het Europees onderwijsbeleid een cruciale taak te vervullen in de Europese Unie.
De Europese samenlevingen raken steeds sterker met elkaar vervlochten. Daarom zal communicatie, en dus kennis van vreemde talen, steeds belangrijker worden. De interne markt zorgt voor economische integratie en daarin is mobiliteit een factor van doorslaggevend belang. Door deze integratie zullen wij beslist geconfronteerd worden met mensen die andere opvattingen zijn toegedaan dan wijzelf. De culturele verscheidenheid, de verscheidenheid van wereldbeelden vereist echter steeds meer wederzijds begrip, meer kennis van anderen en uitwisseling van informatie.
Met het overbrengen van al deze kennis en ervaringen moeten wij vroeg beginnen. Zo ontstond in 1995 het programma SOCRATES, het eerste grote Europese programma voor samenwerking op onderwijsgebied. Ik ben hier al sedert 1995 rapporteur voor en het verheugt mij ten zeerste dat dit programma kan bogen op talrijke successen. Wij zetten nu het programma SOCRATES II op stapel voor de periode 2000-2007. Dit programma omvat een deel, Comenius geheten, voor scholen. Daarmee worden schoolklassen in heel Europa aangemoedigd mee te werken aan grensoverschrijdende projecten. Het tweede deel heet Erasmus en betreft de mobiliteit van studenten en het derde deel, Grundtvig genaamd, gaat over volwassenenonderwijs. Met dit laatste deel wordt eindelijk dat hard gemaakt wat allang noodzakelijk was in de Europese Unie. In 1995 werd langs een omweg, via een door mij ingediend amendement, het volwassenenonderwijs in het programma SOCRATES opgenomen. Toen is tijdens het aan levenslang leren gewijd jaar in heel Europa zo' n sterke vraag naar volwassenenonderwijs en levenslang leren ontstaan dat daar een antwoord op moest worden gegeven. Wij menen met recht te mogen zeggen dat wij daarin zijn geslaagd met het Grundtvig-deel van SOCRATES en daar ben ik trots op. Juist de opneming van het Grundtvig-deel in het programma SOCRATES toont eigenlijk aan hoe Europa werkt.
Volwassenenonderwijs is in de noordelijke landen altijd al iets vanzelfsprekends geweest. Ik noem bijvoorbeeld Oostenrijk, de Scandinavische landen, Duitsland en Engeland. In de zuidelijke landen kon dit onderwijs echter niet zo gemakkelijk vaste voet krijgen. Nu is het ons gelukt dit onderwijs in heel Europa ingang te doen vinden en daar ben ik trots op. Daarom geloof ik ook dat wij belangrijk werk hebben gedaan voor de komende zeven jaar.
Dan wil ik nu ingaan op het vraagstuk dat ons allen nauw aan het hart ligt, namelijk het resultaat van de bemiddeling. Wij hebben inhoudelijk alles gekregen wat wij wilden. Ik ben vooral blij dat de Raad heeft kunnen instemmen met de noodzaak bij de verlening van mobiliteitstoelagen erop toe te zien dat hiervoor alleen degenen in aanmerking komen die daar echt behoefte aan hebben. Dan zullen ook degenen die zich om financiële redenen afzijdig moesten houden, dankzij deze mobiliteitstoelagen toch de kans krijgen deel te nemen.
Ik ben ook voldaan over de instemming van de Raad met versterkte ondersteuning van het leren van de taal van het buurland. Ik betreur daarentegen ten zeerste dat de Raad niet in staat is geweest het vraagstuk "Europese onderwijsruimte" in het programma SOCRATES op te nemen, zoals wij dat wilden. De Raad heeft zich in alle bochten gewrongen om daar onderuit te komen. Denkt de Raad soms dat deze onderwijsruimte nog niet bestaat? Deze ruimte bestaat allang, maar uiteindelijk hebben wij ter wille van de lieve vrede toegegeven, om in ieder geval de Europese dimensie van het onderwijssysteem te kunnen handhaven.
Ik moet nog iets zeggen over het kredietvolume. U was erbij, mijnheer de Voorzitter, en u weet dat ik daar niet voldaan over ben. Wij wilden 2,5 miljard euro. Dat hadden wij voor zulk een grote taak absoluut nodig gehad. Wij hebben echter helaas slechts 1,85 miljard gekregen, met de belofte weliswaar dat over twee jaar herziening mogelijk is op grond van de herzieningsclausule. Al met al kunnen wij geloof ik tevreden zijn. Ik hoop dan ook dat dit programma hetzelfde succes zal hebben als SOCRATES I.

Gutiérrez Cortines
Mijnheer de Voorzitter, ik wil in de eerste plaats het Parlement en de Commissie feliciteren met het feit dat zij de bemiddeling tot een goed einde hebben gebracht. De Raad laat ik in dit opzicht buiten beschouwing omdat ik begrepen heb dat de Raad geenszins de voor de toekomstige programma's noodzakelijke vrijgevigheid heeft weten op te brengen. Ik feliciteer de twee belangrijkste hoofdrolspelers ook omdat dankzij hen de zaken in januari gewoon door kunnen lopen en de voor het opstarten van de inschrijvingen benodigde fondsen beschikbaar zullen zijn.
Zonder hier een klaagzang af te steken, wil ik toch mede met het oog op de handelingen van deze zitting een probleem aankaarten dat mijns inziens bij alle onderhandelingen de kop opsteekt: de moeilijke, complexe en onduidelijke invulling van het begrippenpaar 'cultuur en onderwijs' door de meeste instellingen van de Europese Unie.
Ik zal een aantal tegenstrijdigheden aankaarten. Merkwaardigerwijs is het zo dat men het altijd roerend met elkaar eens is over onderwijs- en cultuurprogramma's en deze programma's met veel geestdrift goedkeurt terwijl diezelfde programma's er vervolgens qua financiering het meest bekaaid vanaf komen. Dat is de eerste tegenstrijdigheid.
Een ander punt is dat cultuurprogramma's, en met name SOCRATES, aan een maximaal aantal mensen ten goede komen en daar bovendien nauwelijks intermediairs bij betrokken zijn. SOCRATES komt rechtstreeks aan bij de begunstigde. Er is hier geen sprake van lobby' s, er is hier sprake van mensen die iets ontvangen dat absoluut geen subsidie is maar een investering voor de rest van hun leven.
Daarnaast gaat het hier om fondsen die in de landen zelf vermeerderd en uitgebreid worden. Zo wordt het programma SOCRATES in mijn land, Spanje, slechts voor 10% door de Europese Unie gefinancierd. De resterende 90 procent komt van de Spaanse staat, de instanties en de betrokken gezinnen zelf. In algemene zin kan gesteld worden dat onderwijsprogramma's met 80% uitdijen. Wat wil ik hier nu mee zeggen? Dat wij veel geld hebben verloren voor het onderwijs. Als de Raad vrijgeviger was geweest, zouden vele andere instanties en personen met geld over de brug zijn gekomen.
Dan wil ik nog een andere, in mijn ogen belangrijke opmerking maken: het onderwijs kan nooit alleen afgestemd zijn op het subsidiariteitsbeginsel. Bepaalt het subsidiariteitsbeginsel soms de uitwisseling van methodes? Kan kennis en begrip van een ander land soms opgevat worden als een aanval op het subsidiariteitsbeginsel? Geen enkel land kan het programma SOCRATES op eigen houtje uitvoeren. Het is een programma dat de landsgrenzen overvleugelt en overstijgt. Vandaar dat het zo'n bijzonder en veelomvattend programma is. Vandaar dat iedereen in dit programma gelooft, vandaar dat er duizenden positieve resultaten zijn geboekt. Maar wij mogen vooral nooit over het hoofd zien hoezeer dit programma samenhang en eendracht in de hand werkt.

Prets
Mijnheer de Voorzitter, wij hebben zojuist al uitgebreid horen spreken over de kansen en de mogelijkheden die ons met het programma SOCRATES in de komende zeven jaar worden geboden. Mijns inziens is daarmee echter, wat onze verantwoordelijkheid voor de komende tijd betreft, de kous niet af. Integendeel, nu moeten de landen - en natuurlijk ook de Europese Unie - dit programma in praktijk brengen. Over twee à tweeëneenhalf jaar moeten wij kunnen beoordelen hoe dit programma zich heeft ontwikkeld, welke correcties eventueel noodzakelijk zijn en welke nieuwe vraagstukken hierin moeten worden opgenomen.
Ik ben ervan overtuigd dat met dit programma de jeugd in Europa een kans wordt geboden. Daarmee wordt ook het bewijs geleverd dat Europa niet alleen een kwestie is van cijfers en economie, maar ook van onderwijs en cultuur. Onderwijs en cultuur zijn de eigenlijke fundamenten van wederzijds begrip, van het besef dat hoe verschillend de regio's in cultureel opzicht ook mogen zijn, zij desalniettemin elkaar aanvullen. Onderwijs en cultuur zijn de fundamenten van tolerantie tegenover deze verschillen. Daardoor leren wij ook solidair te zijn met de mensen die anders zijn, minder bedeeld zijn en die het veel moeilijker hebben dan wij.
Ik wil ook een beroep doen al op degenen die de kans krijgen gebruik te maken van het programma SOCRATES, van de daarin vervatte onderwijsmogelijkheden en die ook in de toekomst kunnen blijven leren en bijdragen aan het samengroeien van Europa. Ik wil hen vragen in te zien, juist op grond van hun vorming, dat ook degenen die het hoge tempo van onze programma's en van heel onze ontwikkeling niet kunnen bijbenen, geholpen moeten worden om mee te kunnen doen. Kwaliteit, niveau en onderwijs vereisen ook dat wij de zwakken niet aan de zijlijn laten staan.

Sanders-ten Holte
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, wie de jeugd heeft, heeft de toekomst. Dit bekende Nederlandse spreekwoord illustreert mijns inziens precies waar het in het programma SOCRATES om gaat. Europa is de toekomst en om dat ideaal te bereiken, hebben we de jongeren nodig. Ze moeten elkaar leren kennen en begrip krijgen voor elkaars cultuur en hoe kan dat beter dan door met elkaar te studeren, plezier te maken en elkaars talen te leren kennen, zodat er meer begrip en solidariteit tussen jongeren van de Europese Unie kan komen.
Mijnheer de Voorzitter, dat is nu belangrijk, maar dat is zeker ook in de toekomst belangrijk met het oog op de uitbreiding. Ik wil dan ook nog twee punten even aanstippen die in een conciliatie naar voren zijn gekomen.
Ten eerste ben ik verheugd dat wij de Raad er uiteindelijk hebben van kunnen overtuigen dat er meer geld beschikbaar moet komen voor zo' n belangrijk en succesvol programma. Dat is vooral te danken aan de rapporteur, mevrouw Pack, die ik voor haar inzet en vasthoudendheid vooral ook, zeer wil prijzen en natuurlijk ook u, mevrouw Reding, u met uw verstandige en niet mis te verstane bewoordingen, hebt uw steentje hieraan bijgedragen. Het is niet eenvoudig geweest de Raad te doen inzien dat er met de uitbreiding in zicht een groter beroep op dit programma zal worden gedaan. Maar regeren is vooruitzien en dat betekent dat, indien nodig, het programma eerder moet kunnen worden aangepast als er meer landen gebruik van gaan maken. Dan wil ik toch al de jongeren uit de toetredende landen niet in de kou laten staan.
Ten tweede, ik ben blij dat ook de procedures voor de selectie van de projecten enigszins vereenvoudigd zijn, maar dat kan nog veel beter. Ik hoor veel klachten over de bewerkelijkheid en de lange duur van de aanvraag.

Echerer
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, mevrouw de commissaris, allereerst wil ik al degenen bedanken die hiervoor te vuur en te zwaard hebben gestreden. Ik dank echter met name mevrouw Pack. Zij was een ware locomotief in het bemiddelingscomité en heeft zich werkelijk met al haar kracht voor onze zaak ingezet. Wij hebben een spreuk die luidt: men is nooit te oud om te leren. Ik ben blij dat enkele jaren geleden de inhoud van deze spreuk zijn beslag kon vinden in ons beleid van levenslang leren.
Wij weten allen hoe belangrijk onderwijs is: kwalitatief en kwantitatief onderwijs, algemeen onderwijs en vakonderwijs. Ook nu leggen wij de grondslag voor de toekomst van Europa. SOCRATES is volgens mij een van de hoekstenen daarvan. Ik noem hier enkel mobiliteit en het Europees onderwijsbeleid. Staat u mij echter toe de aandacht te vestigen op een specifieke module, een module die instaat voor culturele verscheidenheid: actie 4 "lingua". Een belangrijk element hierin wordt mijns inziens gevormd door de minder verspreide en minder onderwezen vreemde talen. Ik nodig de Raad uit de verantwoordelijkheid op zich te nemen en zich niet alleen tijdens verkiezingscampagnes te smukken met cultuur en levenslang leren. Hij moet zich ook daarna volledig van deze taak kwijten.

Angelilli
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, ik meen dat wij de rapporteur, collega Pack, moeten feliciteren met het door haar verrichte werk voor de tweede fase van het programma SOCRATES. Bovendien wil ik mijn dank betuigen aan de hele delegatie van het Europees Parlement, die met veel geduld en vastberadenheid een verhoging van de kredieten met liefst 300 miljoen euro heeft bewerkstelligd. Dat zijn waardevolle middelen voor onze jeugd, die veel vertrouwen heeft in het educatief en vormend potentieel van dit programma.
Ik neem echter de gelegenheid te baat om het Parlement eraan te herinneren dat het volledig welslagen van SOCRATES in grote mate afhangt van de bekendheid die aan het programma zal worden gegeven in de lidstaten en van de snelheid van de selectie van de kandidaten. Vele Europese jongeren doen namelijk vaak hun beklag over de moeilijkheden om tijdig informatie te verkrijgen over de programma's die hen interesseren. Een betere verspreiding van de informatie en minder langzaam draaiende ambtelijke molens zullen zeker zorgen voor werkelijk gelijke kansen en een democratischer toegang tot het programma. Zo kunnen met name de minder bedeelde jongeren en de jongeren met de grootste achterstand in SOCRATES een mogelijkheid zien tot integratie, culturele verrijking en beroepsvorming, maar vooral ook een kans om persoonlijke ervaring en levenservaring op te doen en de flexibiliteit en de open geest te verwerven die nodig zijn om optimaal de uitdagingen op de arbeidsmarkt aan te kunnen. Daarom is SOCRATES een grote investering voor de Europese jeugd.

Hieronymi
Mijnheer de Voorzitter, de balans van het programma SOCRATES is inderdaad indrukwekkend: 500.000 jiongeren hebben een deel van hun studietijd doorgebracht in een andere lidstaat; 110.000 jongeren hebben deelgenomen aan maatregelen voor jeugduitwisseling en in totaal waren in de afgelopen vier jaar 1.500 universiteiten en meer dan 10.000 scholen in de Europese Unie betrokken bij dit programma. Het Parlement en de Commissie wilden met het oog op de jaren 2000-2007 op dit succes voortborduren.
De jonge generatie moet de kans krijgen haar engagement voor Europa niet alleen voort te zetten, maar ook uit te breiden. Met name moet echter de jeugd in de kandidaat-lidstaten van meet af aan de kans krijgen om op voet van gelijkheid aan het nieuwe programma deel te nemen. Het is voor ons dan ook onbegrijpelijk dat de Raad, die enkele dagen geleden in Helsinki nog zo uitnodigend deed, in het bemiddelingscomité de voor de jeugd noodzakelijke financiële middelen heeft kunnen weigeren. Daarom wil ik de rapporteur, mevrouw Pack, en commissaris Reding van harte bedanken. Samen met het bemiddelingscomité zijn zij erin geslaagd de Raad nog eens 300 miljoen euro extra afhandig te maken. De Raad kan er volgens mij donder op zeggen dat het Parlement en de Commissie in de komende jaren op deze wijze verder zullen strijden voor de jeugd en ervoor zullen zorgen dat voldoende middelen op tafel komen.

O'Toole
In de eerste plaats wil ik mevrouw Pack bedanken en haar feliciteren met de wijze waarop zij deze procedure heeft afgehandeld. Mijn dank en felicitaties gelden ook de Commissie, vanwege haar steun gedurende de zware, lange en naar de mening van het Parlement verantwoorde bemiddeling, waardoor wij graag onze stem aan dit programma zullen geven.

Wij zijn het er allen over eens dat er door SOCRATES I nieuwe, grote kansen worden gecreëerd voor jonge Europeanen. Ik ken in mijn eigen lidstaat jongeren uit sociale achterstandsgroeperingen die weinig wisten over het zuidoosten van Engeland, laat staan over het zuidoosten van Frankrijk of Spanje. Als gevolg van de interactie met studenten uit andere lidstaten zijn deze jongeren echter opgebloeid en is ook hun zelfvertrouwen en vermogen om te leren gegroeid.
Als speerpunt van de waarden van het Parlement, is het programma een doorslaand succes. SOCRATES is essentieel om de leercapaciteit van onze jongeren te vergroten, niet alleen op cultureel gebied maar ook in het kader van hun economisch perspectief. Wij weten inmiddels dat dit een van de belangrijkste voorwaarden is om in de toekomst een gezonde Europese Unie te kunnen garanderen.

Wij zullen profiteren van de ervaringen met SOCRATES I en van de nieuwe coherente en uitgebreidere aanpak die voor SOCRATES II is gepland. Maar onze taak is dan nog niet volbracht. In de komende jaren is er voor ons in dit verband een belangrijke rol weggelegd bij het onderzoek naar het financiële kader en het uitbreidingskader. Over enkele jaren zullen wij weten of SOCRATES II voldoende veerkracht heeft om in te spelen op een nieuwe, grotere Europese Unie. Voor de nieuw toetredende lidstaten dienen wij namelijk dezelfde geweldige mogelijkheden te creëren als het programma momenteel aan onze studenten biedt.

Andreasen
Mijnheer de Voorzitter, SOCRATES II is nu eindelijk rond, ook al ging dit niet zonder moeite. Onderhandelingen met de Raad tot 's morgens vroeg zijn nu niet bepaald altijd even boeiend, maar het was de moeite waard. Mevrouw Pack heeft tijdens de hele procedure veel en knap werk verricht en ik wil van de gelegenheid gebruik maken om haar te danken. Ook commissaris Reding dank ik voor de samenwerking.
Er is een goed SOCRATES-programma uit de bus gekomen. Het bevat nuttige acties, die rekening houden met de komende uitbreiding van de EU. Wat de acties betreft, kan ik als Deen de Grundtvig-actie moeilijk links laten liggen. Sinds de negentiende eeuw kent Denemarken een uitstekende traditie van levenslange opleiding. De dichter, predikant en mede-opsteller van de Deense grondwet, N.F.S. Grundtvig, is een van de stichters van de Deense volkshogeschoolbeweging. Dankzij deze beweging kregen gewone mensen de kans een opleiding te volgen, wat in die tijd hoogst ongebruikelijk was. Bovendien spelen de Deense volkshogescholen nu nog een belangrijke rol, omdat ze een groot aanbod cursussen hebben voor alle leeftijdsgroepen. Het is goed dat er nu een actie bestaat die de levenslange opleiding bevordert.
Dat het Parlement tot het laatste ogenblik bleef eisen dat de richtlijn een herzieningsclausule moet bevatten, had zoals bekend tot doel de werking van het programma ook na de uitbreiding te garanderen. Mijnheer de Voorzitter, ik kan dit verslag alleen maar warm aanbevelen. Ik kan mij niet voorstellen dat iemand tegen dit verslag zou kunnen stemmen.

Gallagher
Allereerst wil ik mijn waardering uitspreken voor de toewijding en inspanning waarmee mevrouw Pack en de delegatie van het Europees Parlement in het bemiddelingscomité de best mogelijke overeenkomst hebben bereikt inzake de tweede fase van het SOCRATES-programma. Het zou mij veel plezier hebben gedaan als de Raad meer zou zijn opgeschoven in de richting van de 2.500 miljoen euro die het Parlement heeft voorgesteld. Desalniettemin zijn wij blij met de toename van het gemeenschappelijke standpunt van 300 miljoen euro. Hierdoor is er in de komende zeven jaar in totaal 1.850 miljoen euro beschikbaar voor de uitvoering van het nieuwe programma.
Net zoals de meeste collega's ben ik een fervent voorstander van de doelstellingen van het SOCRATES-programma, waarvan ik de positieve effecten op onderwijs en voor de burgers op plaatselijk niveau zelf heb kunnen constateren. Omdat het onderwijs de basis vormt voor de toekomst, dienen subsidieprogramma's ten behoeve van deze sector altijd een hoge prioriteit te krijgen. Als wij graag willen dat de volgende generatie bestaat uit burgers met zowel een positief Europees als nationaal bewustzijn, dienen wij de daad bij het woord te voegen. Dat betekent dus investeren in onderwijs van een hoge kwaliteit.
Ik ben met name blij dat er in de tweede fase van SOCRATES ook nadruk wordt gelegd op het stimuleren van de kennis van de Europese talen. Als lid van het Parlement vertegenwoordig ik het grootste gedeelte van de Iers sprekende Gaeltacht-regio in Ierland. Ik ben daarom erg blij dat die nadruk ook geldt voor de Ierse taal, overigens eveneens een verdragstaal. Ik ben er vast van overtuigd dat de toekenning van subsidies voor het onderwijzen en leren van de Ierse en ook de Luxemburgse taal op de juiste wijze wordt geïnterpreteerd, namelijk als signaal dat het Parlement de minderheidstalen ondubbelzinnig en positief steunt.

Iivari
Mijnheer de Voorzitter, er zijn drie mensen die we met name moeten bedanken voor de totstandkoming van het programma SOCRATES. De grootste waardering gaat natuurlijk uit naar de rapporteur, mevrouw Pack. Ook de Finse minister van Onderwijs, Maija Rask, gaf in de spannende uurtjes van de onderhandelingsnacht blijk van haar vastberadenheid om de bemiddeling te doen slagen. De kroon op het werk werd gezet door de diplomatieke vaardigheden van Renzo Imben, voorzitter van de delegatie.
Het is fijn dat we dit programma, dat zo belangrijk is voor de Europese burgers, nu kunnen goedkeuren. Tegelijkertijd wil ik de aandacht vestigen op de gebreken die ik heb geconstateerd tijdens de behandeling van meerjarenprogramma's waarover in de medebeslissingsprocedure een besluit is genomen. De speciale commissie en de Begrotingscommissie werken officieel niet samen bij de tweede lezing en de bemiddeling. Dit verzwakt de onderhandelingspositie van het Parlement, omdat betwijfeld kan worden of de eisen van het Parlement in overeenstemming kunnen worden gebracht met de financiële perspectieven. Naar mijn mening dienen de procedures op dit punt gewijzigd te worden.

Karas
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dames en heren, ik wil allereerst de rapporteur, mevrouw Pack en de leden van het bemiddelingscomité van harte gelukwensen met het succes dat zij hebben behaald in de bemiddeling met de Raad. Wij zijn er uiteindelijk in geslaagd voor SOCRATES 300 miljoen euro meer te verkrijgen. Verder kon worden voorzien in een herzieningsclausule, op grond waarvan de financiële gevolgen van de toetreding van nieuwe lidstaten uiterlijk in 2004 opnieuw moeten worden onderzocht, aan de hand van een verslag van de Commissie. Ten derde zijn wij erin geslaagd de selectieprocedure voor projecten te vereenvoudigen en in te korten.
Er is reeds gezegd dat wij meer geld hadden gewild, omdat voor ons onderwijs, scholing en bijscholing zeer belangrijk zijn voor de vermindering van de werkloosheid, voor de verwezenlijking van nieuwe werkgelegenheid en voor de versterking van de economische en sociale positie van Europa. Deze zijn ook van grote betekenis voor een goed werkende interne markt waarvoor een Europese onderwijsruimte een voorwaarde is. Voor ons, voor het Europees Parlement, zijn de totstandbrenging van een Europees bewustzijn, een Europese identiteit en de eerbiediging van de verscheidenheid van culturen, talen, ideeën en godsdiensten onverbrekelijk verbonden met een offensief onderwijsbeleid in Europa.
Het programma SOCRATES is voor ons een middel tot europeanisering van het onderwijsaanbod in de verschillende scholen, universiteiten en instellingen voor volwassenenonderwijs. Het programma SOCRATES en de daarin opgenomen mobiliteitsmaatregelen bevorderen het sociale aanpassingsvermogen, de talenkennis en het begrip voor andere culturen.
Dit programma kon weliswaar dankzij de onderhandelingen aanzienlijk worden verbeterd, maar heeft toch ook zwakke punten. Een van die zwakke punten is het geringe kredietvolume dat beschikbaar is gesteld door de Europese Unie. Dat betekent dat men in de lidstaten, als men aan dit programma wil deelnemen, in hoge mate met eigen financiële middelen op de proppen moet komen. Toetredingskandidaten kunnen deelnemen, maar beschikken meestal niet over de noodzakelijke eigen middelen. Bovendien moeten wij de hoge administratieve kosten en de langdurige aanvraag- en selectieprocedures aan de kaak stellen.
Wij zullen alles in het werk stellen om ervoor te zorgen dat steeds meer jonge mensen kunnen deelnemen aan het programma SOCRATES. Dit programma is immers een investering in de toekomst.

Taylor
Mijnheer de Voorzitter, ik wil het succes van SOCRATES in de voorgaande jaren graag illustreren aan de hand van soep. U hoort het goed, ik zei soep. Het gaat hier niet om mijn eigen idee maar dat van de Whitfield Primary School in Dundee in Schotland. Daar bedacht men het "Soepen-in-Europa"project en men werkte bij de uitvoering samen met zusterscholen in Oostenrijk, Denemarken, Italië en Frankrijk. De achterliggende gedachte was dat soep overal ter wereld wordt gegeten en er dus eigenlijk sprake is van een grensoverschrijdend product. In het kader van dit project, dat overigens een direct gevolg is van het Schotse onderwijsprogramma, werd een soepdag voor ouders georganiseerd en ontstond, in samenwerking met de andere scholen, een boek met 25 soeprecepten. Door de soep en de ondersteuning van SOCRATES resulteerde dit project in een betere motivatie van leerlingen en personeel en in een groter bewustzijn van zowel de eigen omgeving als die van anderen. Bovendien is ook de kennis van informatie-communicatietechnologie door dit project toegenomen.
Ik hoop dat het volgende SOCRATES-programma meer projecten oplevert zoals dat van de Whitfield Primary School en wellicht staat u de volgende keer bij een lekker bordje soep even stil bij de educatieve betekenis die SOCRATES in de gehele Unie heeft.

Reding
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, met genoegen constateer ik dat SOCRATES, na zo veel maanden van discussie en strijd, eindelijk realiteit heeft kunnen worden.
Zoals mevrouw Pack in haar toespraak reeds zeer goed uiteen heeft gezet, hebben wij een akkoord bereikt dat voor ons allemaal - de parlementsleden hebben dit zeer duidelijk onder woorden gebracht - een hoeksteen vormt in de bouw van een Europa van de burgers.
De overeenkomst tussen het Parlement en de Raad is tot stand gekomen na een niet gemakkelijke en zelfs lastige bemiddelingsprocedure, die ondanks de moeilijkheden, tot een goed einde is gebracht. En dat is waar het uiteindelijk om gaat. Ik ben wat dit betreft verheugd over de opbouwende geest waarin de onderhandelingen over dit programma zijn gevoerd. Vanaf het moment dat de Commissie in mei 1998 haar eerste voorstel indiende, hebben wij een zeer lange weg afgelegd. Ik wil daarom graag mijn dank uitspreken. In de eerste plaats, uiteraard, aan uw rapporteur, mevrouw Pack. De kwaliteit van haar werk is bekend - vooral bij diegenen die reeds lang zitting hebben in dit Parlement - en dit is bovendien niet haar eerste verslag over SOCRATES, dat een beetje haar kind is. Zij was in 1994 namelijk reeds rapporteur over het SOCRATES I-programma, evenals over de herziening van de begroting in 1997.
Ik kan zonder overdrijven stellen dat dankzij u, mevrouw Pack, en dankzij uw persoonlijke inzet, het communautaire beleid op het gebied van scholing in de laatste vijf jaar op buitengewone wijze vooruitgang heeft kunnen boeken. Ik denk echter dat niet wij, parlementsleden, of de Commissie degenen zijn die u moeten bedanken; de Europese jongeren zullen u hiervoor bedanken en dat is volgens mij het meest bijzondere dankwoord dat u kunt krijgen.

Mijnheer de Voorzitter, ik wil ook graag uw collega, ondervoorzitter Imbeni, bedanken. Hij heeft de delegatie van het Parlement voorgezeten bij de bemiddeling en dat was niet altijd een eenvoudige taak. Men heeft tot half vier 's ochtends vergaderd: dat was geen pretje, maar de heer Imbeni heeft er - met zijn Italiaanse flair - voor gezorgd dat het project op de rails bleef en daarvoor ben ik hem dankbaar.
Tevens wil ik tegen de Fractie van de Europese Volkspartij en Europese democraten zeggen dat mijn dank uitgaat naar de voorzitter van de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport, de heer Gargani, die in grote mate heeft bijgedragen aan de positieve uitkomst van de bemiddeling. Daarnaast wil ik ook mevrouw Prets danken voor de kwaliteit van haar werk als aangewezen rapporteur. Tot slot richt ik me tot de Voorzitter van de Raad, want mijn collega en minister die de Raad voorzat, had geen gemakkelijke taak. Zij had meer willen doen, maar ongelukkigerwijs bevond zij zich temidden van ministers die dat niet wilden. Bedankt u haar uit mijn naam voor haar moed en inzet.
Dames en heren, zoals u weet vormen de twee actieprogramma's - ik spreek hier over twee omdat ik SOCRATES en LEONARDO, dat in april jongstleden is aangenomen, samen neem - een geïntegreerd geheel van maatregelen die gericht zijn op het bevorderen van levenslang leren. Voor deze twee programma's is een bedrag van in totaal 3.000 miljoen beschikbaar voor de periode van 2000 tot 2006. Ik neem de twee programma's liever samen, teneinde het budget te vergroten. Wij zijn eigenlijk nogal gefrustreerd: wij hadden graag meer geld gehad voor de jeugd, maar gezien de werkelijkheid, de Realpolitik, hebben wij toch - zoals de parlementsleden duidelijk hebben verwoord - een aanzienlijke vooruitgang geboekt.
De hoofddoelstelling van de beide programma's is bij te dragen aan de progressieve opbouw van een Europa van de kennis, waardoor jongeren en volwassenen over de benodigde kwalificaties en vaardigheden kunnen beschikken om een plaats te vinden op de arbeidsmarkt en - wat net zo belangrijk is, maar wat soms wordt vergeten - in de samenleving. Een slecht opgeleide persoon is namelijk niet in staat een plaats te vinden binnen de samenleving, ondanks al zijn latente of duidelijk aanwezige vaardigheden. En ik denk dat dat niet alleen een verlies voor de arbeidsmarkt is, maar ook voor de samenleving in het algemeen.
Daarnaast vormen de beide programma's een integrerend onderdeel van het Europa van de burgers, omdat zij onze jongeren in staat stellen ervaring op te doen waarmee Europa concreet gemaakt wordt en waarmee hun vertrouwen wordt gewekt. Daarnaast kunnen we constateren dat, wanneer men contact heeft met de scholen - of het nu gaat om basisscholen of universiteiten - de Europese onderwijsruimte werkelijkheid is geworden, wat bepaalde ministers ook mogen zeggen. Daarom moet men niet gaan muggenziften over termijnen, want deze Europese onderwijsruimte bestaat reeds in de dagelijkse praktijk. En, beste collega's, hier wil ik nog iets aan toevoegen: vanochtend was ik aanwezig bij de opening van het academische jaar van de universiteit van Turijn. En ik was onder de indruk: ieder jaar gaan 600 studenten van de universiteit van Turijn op reis. Aangezien SOCRATES hun niet genoeg financiële middelen ter beschikking stelt, is het de universiteit van Turijn zelf - die nauwelijks over de middelen beschikt, mijnheer de Voorzitter - die hen financieel steunt zodat zij kunnen reizen. En dit alles omwille van intelligente mannen en vrouwen, die simpelweg hebben begrepen dat wij het Europa van morgen niet kunnen bouwen zonder de steun van jongeren die de kans krijgen om andere culturen en andere onderwijssystemen te leren kennen. In Turijn - een stad die gebouwd is langs twee rivieren waar talrijke bruggen overheen liggen - heb ik gezegd dat ik mijzelf zie als een bruggenbouwer.
Laat mij u om uw hulp vragen opdat wij allen tezamen erin slagen bruggen te bouwen tussen de nationale onderwijssystemen en tussen deze systemen en de systemen van andere landen, opdat de jongeren, in veel grotere getale dan in het verleden, deze bruggen kunnen oversteken en het Europa van de kennis kunnen betreden. Mijnheer de Voorzitter - en ik zal hiermee afsluiten want ik zie dat u de hamer binnen handbereik heeft - men moet niet vergeten dat het niet alleen maar om onderwijs gaat; het gaat ook om cultuur. Welnu, voor cultuur is kennis nodig en kennis van andere culturen hebben betekent niet bang zijn. En niet bang zijn vormt een zeer goede barrière tegen uitsluiting, vreemdelingenhaat en het afwijzen van anderen. Wat wij hier maken, is een volwaardig Europees bouwwerk, dat vanuit het oogpunt van succes waarschijnlijk het mooiste en het grootste is.
Beste collega's uit het Parlement, het is mijns inziens niet zo belangrijk dat wij niet al het geld hebben gekregen dat wij wilden. Wat van belang is, is dat het gebrek aan geld wordt opgevangen door intelligentie en innovatie en door nieuwe ideeën. Helpt u mij en geeft u mij deze ideeën. In dit nieuwe programma waarover wij beschikken en waarover de Europese jeugd beschikt, zullen wij proberen nieuwe ideeën toe te voegen, opdat de jongeren kunnen worden wat wij allen wensen: de Europeanen van morgen.
(Applaus)

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt woensdag om 12.00 uur 's middags plaats.

Multilaterale samenwerking op visserijgebied in het noordoostelijk deel van de Atlantische Oceaan
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0092/1999) van de heer Busk, namens de Commissie visserij, over het voorstel voor een verordening van de Raad tot vaststelling van controlemaatregelen voor het gebied waarop het Verdrag inzake toekomstige multilaterale samenwerking op visserijgebied in het noordoostelijke deel van de Atlantische Oceaan van toepassing is (COM(1999) 345 - C5-0201/1999 - 1999/0138(CNS)).

Busk
Mijnheer de Voorzitter, de bedoeling van het onderhavige voorstel van de Commissie is de communautaire wetgeving in overeenstemming te brengen met de aanbevelingen die de NEAFC in 1998 heeft gedaan, zodat deze eerdere maatregelen worden ondergebracht in een nieuwe algemene controleregeling, die moet garanderen dat het beleid inzake instandhouding en beheer van de visbestanden waartoe in het Verdrag is besloten, wordt geëerbiedigd. Het doel van het voorstel is tweeërlei: enerzijds de instelling van een controle- en rechtshandhavingsregeling voor de verdragsluitende partijen, anderzijds de instelling van een programma dat de naleving van de NEAFC-regels door vaartuigen van niet-verdragsluitende partijen bevordert. De aanbevelingen leunen aan bij de bepalingen die door de visserijorganisatie voor het noordwestelijk deel van de Atlantische Oceaan, de NAFO, worden toegepast. De bijdrage van de NAFO aan een optimale exploitatie en rationeel beheer en instandhouding van de visbestanden in het verdragsgebied berust op advies en overleg. Met haar voorstel wil de Commissie de aanbevelingen van de NEAFC in communautaire wetgeving omzetten. Deze aanbevelingen zijn gebaseerd op de ervaringen van de NAFO en stroken met het standpunt dat het Parlement eerder heeft ingenomen.
Het voorstel bevat twee belangrijke aspecten. Ten eerste de tenuitvoerlegging van het communautair beleid. Het onderhavige voorstel bevat alleen algemene richtlijnen voor communautaire acties op dit gebied. De vaststelling van de technische aspecten wordt aan de Commissie overgelaten, die ze vooraf aan een beheerscomité voorlegt. Het Parlement zal er zorgvuldig op toezien welke beslissingen de Commissie met betrekking tot de procedure neemt en het zal vooral bewerkstelligen dat voor alle lidstaten dezelfde methodes gelden betreffende het melden van de vangsten en de vaartuigen.
Ten tweede het kostenplaatje. Met betrekking tot de financiële lastenverdeling is de Commissie van oordeel dat de lidstaten de vereiste financiële middelen moeten vrijmaken om hun controleverplichtingen uit hoofde van de NEAFC te vervullen. Ik trek nog eens een parallel met de NAFO, waar inspectie en controle met communautaire middelen gefinancierd worden. Ik zou graag hebben dat de Unie krachtiger ijvert voor een onpartijdige toepassing van de bepalingen. Openheid en rechtvaardigheid zijn beslissende elementen als we de steun van de vissers willen krijgen. Alleen met de steun van de vissers kan deze regeling efficiënt zijn.
Indien de Unie zich in de toekomst sterker engageert heeft dit uiteraard gevolgen voor de begroting en vereist dit een herverdeling van de middelen. Dit mag de Commissie er echter niet van weerhouden het initiatief voor een wijziging te nemen noch het Parlement om bij de Commissie hierop aan te dringen. Mits er voldoende financiële middelen uitgetrokken worden, is er geen reden waarom de Unie op dit gebied geen actievere rol zou kunnen spelen.
De aanbevelingen traden op 1 juli 1999 in werking. Zij waren dus reeds bindend voor de Unie op het ogenblik dat de Commissie haar voorstel op 12 juli 1999 voorlegde. Het Europees Parlement heeft daardoor geen inspraak gehad tijdens de onderhandelingen. Namens de Commissie visserij richt ik dit punt van kritiek aan de Commissie. Tijdens het debat in de Commissie visserij heeft men deze gang van zaken als een belediging ervaren.
Ten slotte wijs ik erop dat het van belang is de visserijsector in te lichten over de bedoeling van dit voorstel en over de voordelen die de bepalingen voor de sector betekenen. Ondanks het genoemde voorbehoud en onze kritiek met betrekking tot het tijdstip waarop de Commissie dit voorstel heeft voorgelegd, verdient dit belangrijke stuk wetgeving onverwijld de goedkeuring van het Parlement.

Stevenson
Ik feliciteer de heer Busk met zijn verslag. Hij is een zeer competent lid van de Commissie visserij en naar mijn mening kan het Parlement op zijn verslag vertrouwen.
Deze belangrijke wetgeving steun ik zonder aarzeling, met de aanbeveling dat deze wetgeving zo snel mogelijk door het Parlement wordt goedgekeurd. Desondanks wil ik graag twee korte kanttekeningen plaatsen.
In de eerste plaats is de Commissie visserij met betrekking tot dit voorstel door de Commissie voor een fait accompli gesteld. De betreffende verordeningen zijn op 1 juli van dit jaar feitelijk reeds van kracht geworden terwijl de Commissie de voorstellen pas voor 12 juli op de agenda heeft gezet ter behandeling door dit Parlement. Wij hadden daardoor geen enkel ander alternatief dan de voorstellen te ondersteunen. Ik vind dit een uiterst vreemde handelswijze. Ik weet nog dat commissaris Fischler gedurende de hoorzitting voor de Commissie visserij op 30 augustus de wens uitsprak om in nauw overleg met het Parlement en de permanente parlementaire commissies op een effectieve wijze samen te werken. Ik hoop dat een dergelijke samenwerking in de toekomst werkelijkheid zal worden en dat wij niet nogmaals op zulke onnadenkende wijze door de Commissie worden bejegend. Wij zijn democratisch gekozen vertegenwoordigers van de burgers van de Europese Gemeenschap en het kan nooit de bedoeling zijn dat wij slechts pro forma in staat worden gesteld goedkeuring te verlenen aan verordeningen die zonder voorafgaand overleg door de Commissie zijn te uitvoer zijn gelegd.
In de tweede plaats wil ik graag enige terughoudendheid betrachten met betrekking tot de grotere financiële steun die door de rapporteur van de Gemeenschap wordt gevraagd ten behoeve van de inspectie en de controle op visserijgebied. Dat betekent overigens niet dat ik van mening ben dat wij tegen het verslag van de heer Busk dienen te stemmen. Een dergelijke financiële ondersteuning betekent echter een extra aanslag op de begroting en, zoals mijn collega's van de Begrotingscommissie tot in den treure blijven benadrukken, de koek is maar beperkt in omvang en als er opnieuw een stuk wordt afgesneden, betekent dat tegelijkertijd dat er een stuk minder overblijft voor andere, even belangrijke sectoren.
In het kader van het verslag van Carmen Fraga Estévez over de communautaire regeling voor de visserij en de aquacultuur kende dit Huis nog maar een week geleden voor de eerste keer een extra subsidie toe aan de aquacultuur-industrie. Daardoor werd wederom een hap genomen uit de beperkte visserijbegroting. Qua financiën dienen wij realistisch en behoedzaam te zijn en ik ben ervan overtuigd dat het Huis nota zal nemen van mijn bezorgdheid over deze nieuwe, dreigende aanslag op de visserijbegroting.

Langenhagen
Mijnheer de Voorzitter, het stond zojuist in de krant en wij hebben er ook in de Commissie visserij over gesproken: het gaat om de kabeljauwvangst in het noordoostelijke deel van de Atlantische Oceaan, en wel om een bilaterale overeenkomst tussen Rusland en Noorwegen, twee landen die samen met andere landen, zoals de Europese Unie, IJsland en Polen, gelijkwaardige partners zijn in de visserijcommissie voor het noordoostelijke deel van de Atlantische Oceaan. Alle landen, dus ook Rusland en Noorwegen, hebben zich in deze Commissie niet alleen verplicht tot multilaterale samenwerking, maar ook tot gemeenschappelijke eerbiediging van regels. Daarbij wordt uitgegaan van onder andere de door de wetenschappelijke instanties van de ICES aanbevolen technische gegevens en nu willen Rusland en Noorwegen daaruit breken en op grond van een bilaterale overeenkomst het drie- tot vierdubbele vissen van de wetenschappelijk aanbevolen hoeveelheden! Dat is een ongelooflijke zaak. Telkens als er in de EU iets misging en misbruik werd gemaakt van visbestanden, keken wij vol bewondering naar de Noren en hun visserijmanagement, maar nu zien wij dat ook de Noren maar gewone stervelingen zijn.
Daarom is dit verslag van de heer Busk zo belangrijk. Het gaat hier om een zeer belangrijk stuk wetgeving waarmee wordt gestreefd naar een consequent, duurzaam stelsel van toezichtmaatregelen van alle verdragsluitende partijen in de genoemde gebieden. De ervaringen van de NEAFC en de NAFO moeten in het Gemeenschapsrecht worden overgenomen. De EU kan hier het voortouw nemen. Doet zij dat ook? Kan zij haar profiel als stuwende kracht versterken? Dan zou zij op de goede weg zijn om haar beleid beter aan de man te brengen dan tot nu toe het geval was. Dat zou ook commissaris Fischler bevallen, die meer in het algemeen streeft naar een betere marketingstrategie in de visserijsector. Men moet een evenwicht zien te vinden tussen controlemaatregelen op EU-niveau en controlemaatregelen op het niveau van de lidstaten. Men moet ophouden elkaar de schuld in de schoenen te schuiven!

McCartin
Het is medio december, al laat op de avond en wij worden bevangen door een aanval van koudwatervrees. Mijn indruk is dat alleen de Europese Volkspartij het aandurft om te gaan zwemmen. Veel is er dan ook niet meer aan toe te voegen. Mijn fractiegenoot, de heer Stevenson, heeft zich op bittere toon beklaagd over het feit dat wij ons bezighouden met iets wat reeds is ingevoerd. Hij maakte echter nog geen deel uit van het vorige Parlement en zodra hij hier net zo lang rondloopt als ondergetekende zal ook hij leren om wat meer geduld te betrachten. De Commissie heeft een zeer zware tijd achter de rug; het was bijzonder moeilijk om de gebruikelijke procedures in acht te nemen vanwege de verkiezingen, de moeilijkheden binnen de Commissie en dergelijke.
Natuurlijk ben ik onder de indruk van de kwaliteit van de wetgeving. Bovendien is dit dé manier om problemen op internationaal niveau op te lossen: door samen rond de tafel te gaan zitten en tot overeenstemming te komen. Maar op het moment dat de Commissie als ons aller vertegenwoordigster - als het gaat om het waarborgen dat deze overeenkomst correct wordt uitgevoerd - niet over de benodigde middelen beschikt, zijn we wat de individuele lidstaten betreft, weer terug bij af. Niemand heeft er namelijk absoluut vertrouwen in dat anderen het toezicht en de handhaving van de wet op de juiste wijze uitvoeren, maar dit is wel de situatie waarin we met deze overeenkomst terechtkomen. Als wij na het aannemen van een gemeenschappelijk beleid geen overeenstemming kunnen bereiken om onszelf te middelen te verschaffen waardoor dit beleid ook kan worden uitgevoerd, overspelen wij onze hand. Op deze wijze brengen wij alleen maar de Commissie en haar wetgeving en verordeningen in diskrediet. Dat is mijn belangrijkste voorbehoud inzake het voorstel dat wij hier vanavond behandelen.

Reding
Hierbij wil ik graag de rapporteur, de heer Niels Busk, bedanken en hem feliciteren met zijn uitstekende verslag over het voorstel van de Commissie voor het in de communautaire wetgeving opnemen van de regeling voor controle van de NEAFC.
Op het gebied van controle is de regeling van de NEAFC een voorbeeld dat is gebaseerd op de bepalingen van de overeenkomst over de grensoverschrijdende en de over grote afstanden trekkende visbestanden, ook wel het Akkoord van New York genoemd. Dit voorbeeld komt voor een groot deel overeen met de standpunten van de Gemeenschap in het kader van dit akkoord. De maatregelen voor de instandhouding van de visbestanden en voor de controle op de visserij dienen namelijk te worden vastgelegd in overeenkomsten die worden aangegaan in het kader van regionale visserij-organisaties. En deze organisaties moeten als platform dienen voor de internationale samenwerking.
De Gemeenschap heeft een actieve bijdrage geleverd aan het opzetten van de regeling voor controle van de NEAFC. De vastgestelde maatregelen zijn volledig in overeenstemming met ons standpunt en onze prioriteiten op het gebied van verbetering van de controle op de visserij-activiteiten op open zee.
In deze context is het van bijzonder groot belang dat de bepalingen van de regeling voor controle van de NEAFC worden opgenomen in de communautaire wetgeving. De Gemeenschap dient zich in te zetten voor het welslagen van deze regeling voor controle, die vervolgens als voorbeeld zal dienen voor andere regionale organisaties. De steun van het Parlement voor dit voorstel toont aan dat wij op dit gebied, evenals op andere gebieden - zoals u weet, mijnheer de Voorzitter - hetzelfde standpunt delen.
De kwestie van de financiering en de kostenverdeling dient te worden besproken in het meest brede kader van de regionale visserij-organisaties. Om een dergelijk debat mogelijk te maken, heeft u van de heer Fischler een mededeling ontvangen, die tevens aan de Raad is gezonden, inzake de deelname van de Gemeenschap aan de regionale visserij-organisaties. De heer Fischler wenst te zijner tijd, in de loop van volgend jaar, deel te nemen aan het debat over deze punten. Op basis van de uitkomsten van dit grote debat, zal de Commissie vervolgens nieuwe voorstellen indienen waarover het Parlement zijn mening zal mogen geven.
De heer Stevenson heeft een zeer relevante opmerking gemaakt, mijnheer de Voorzitter, en de Commissie accepteert duidelijke kritiek. Deze kritiek is echter niet gericht tegen de Commissie-Prodi, maar tegen haar voorgangers en, uit naam van commissaris Fischler, wil ik zeggen dat wij er alles aan zullen doen opdat dergelijke kritiek in de toekomst ongegrond zal blijken.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt woensdag om 12.00 uur 's middags plaats.

Onderzoek van de geloofsbrieven van de in juni 1999 verkozen leden
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0084/1999) van mevrouw Palacio Vallelersundi, namens de Commissie juridische zaken en interne markt, over het onderzoek van de geloofsbrieven na de vijfde rechtstreekse verkiezing van de leden van het Europees Parlement, van 10 t/m 13 juni 1999.

Palacio Vallelersundi
Mijnheer de Voorzitter, mij is de eer te beurt gevallen om dit verslag te mogen presenteren namens de Commissie juridische zaken en interne markt, die mij heeft benoemd tot institutioneel rapporteur.
Dit verslag over het onderzoek van de geloofsbrieven vindt zijn oorsprong en rechtsgrondslag in artikel 11 van de akte betreffende de verkiezing van de leden van het Europees Parlement, dieals bijlage zijn toegevoegd aan het besluit van de Raad van 20 september 1976.
Overeenkomstig deze rechtsgrondslag heeft het Europees Parlement de taak de geloofsbrieven van de leden van het Parlement te onderzoeken tot het moment waarop de uniforme kiesprocedure in werking zal treden.
Het onderhavige verslag over het onderzoek van de geloofsbrieven heeft dan ook betrekking op de resultaten van de vijfde rechtstreekse verkiezing van de leden van het Europees parlement, die van 10 tot en met 13 juni 1999 heeft plaatsgevonden. Het onderzoek berust op de officiële kennisgeving door de verschillende lidstaten van de volledige resultaten van de verkiezingen en van de eventuele plaatsvervangers, in de volgorde van hun stemmenaantal.
Krachtens artikel 7, lid 5, van het Reglement, is elke in het Parlement zetelende afgevaardigde in het volledige genot van zijn rechten, zolang zijn geloofsbrieven nog niet zijn onderzocht en zolang er nog geen besluit is genomen over een eventuele betwisting. Dat betekent dat wij, de bij deze vijfde verkiezing verkozen afgevaardigden, in afwachting van de goedkeuring van dit verslag morgen in de plenaire vergadering - naar ik hoop met een overweldigende meerderheid - ons mandaat ongehinderd hebben kunnen uitoefenen.
Ingeval een gekozen lid nog voor de goedkeuring ter plenaire vergadering van het besluit inzake het onderzoek van de mandaten als lid van het Europees Parlement zou aftreden, wordt het vrijkomen van zijn zetel en de nieuwe bezetting ervan onderzocht aan de hand van artikel 8 van het Reglement en de daarmee verband houdende bepalingen van de akte van 20 september 1976, en wel in een afzonderlijke procedure, die los staat van dit verslag en die op het daartoe geschikte moment zal worden opgestart.
Dit verslag heeft dus enkel en alleen betrekking op de verkrijging van het mandaat als resultante van de vijfde rechtstreekse verkiezing van de leden van het Europees Parlement.
De bevoegde nationale autoriteiten van veertien lidstaten hebben hun officiële kennisgevingen voor 20 juli 1999 ingediend. Alleen in het geval van het Groothertogdom Luxemburg is er een vertraging opgetreden bij de benoemeing van de verkozen kandidaten. De Europese verkiezingen vonden in dit land namelijk tegelijk met de verkiezingen voor het Luxemburgse parlement plaats. Enkele personen waren zowel kandidaat voor het Europees Parlement als voor het nationale parlement. Sommige van deze kandidaten kwamen bovendien in aanmerking voor een regeringsambt, dat volgens artikel 6, lid 1, van de akte van 20 september 1976 onverenigbaar is met het lidmaatschap van het Europees Parlement. Daar de vorming van de nieuwe Luxemburgse regering pas begin augustus 1999 werd afgerond, konden de bevoegde Luxemburgse autoriteiten pas op 7 augustus 1999 kennisgeving doen van de benoeming tot van mevrouw Viviane Reding, nu commissaris. Het aftreden van mevrouw Reding zal dus, zoals ik al eerder aangegeven heb, in een afzonderlijk verslag aan bod komen.
Voorts wordt in artikel 7, lid 2 bepaald dat het mandaat van een lid slechts dan geldig kan worden verklaard, wanneer dit lid de schriftelijke verklaringen heeft afgegeven, waartoe het verplicht is op grond van artikel 6 van de akte van 20 september 1976 en bijlage I van het Reglement van het Europees Parlement. Deze verklaringen - het kan geen kwaad daar nog eens op te wijzen - houden onder meer in dat het verkozen lid geen van de in artikel 6 genoemde ambten bekleedt, die niet verenigbaar zijn met het mandaat van lid van het Europees parlement. Ook moet het verkozen lid in de verklaring een nauwkeurige opgave doen van zijn of haar beroepsactiviteiten en alle andere bezoldigde functies en activiteiten, en alle vormen van financiële, persoonlijke en materiële ondersteuning die hij of zij ontvangt naast de hem of haar door het Parlement in het kader van zijn of haar politieke activiteiten beschikbaar gestelde middelen. Ik moet wel zeggen dat de inhoud van deze verklaringen geheel en al onder de verantwoordelijkheid van de leden valt die de gegevens naar eer en geweten dienen te verstrekken. In de in dit verslag gevolgde procedure wordt alleen gekeken of aan de vormvereisten is voldaan.
Hiermee heb ik, mijnheer de Voorzitter, de achtergrond geschetst van dit verslag dat morgen in de plenaire vergadering in stemming wordt gebracht en waarop ik als rapporteur gelet op de verkiezingen in Luxemburg en wat ik daarover gezegd heb, twee amendementen heb ingediend.

Gebhardt
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, het onderhavige verslag van mevrouw Palacio is een goed, vlijtig stuk werk. Wij kunnen het aannemen, terzijde schuiven en alles zijn normale gangetje laten gaan. Is dit dus routine? Voor mij niet! Dit verslag drukt ons met de neus op een vraagstuk dat het Europees Parlement in de afgelopen verkiezingsperiode heeft behandeld en tot een goed einde heeft gebracht. Ik spreek over het uniforme kiesrecht voor de Europese verkiezingen. Herinnert u zich nog het verslag-Anastassopoulos, waarmee wij de fundamenten hebben gelegd voor de verkiezing van de leden van het Europees Parlement overeenkomstig dezelfde beginselen in alle lidstaten? De nieuwe leden van het Parlement zullen dit verslag misschien eens moeten naslaan, maar bij de oudere leden gaat wellicht een lichtje branden. Dat is ook geen wonder, want het gaat bij de democratische fundamenten van de Europese Unie veeleer om de dingen van alledag. Of vergis ik mij als ik zeg dat de beste besluiten van het door rechtstreekse verkiezingen gelegitimeerde Parlement van alle volkeren van Europa helaas al te vaak weinig uithalen? Vaak stuiten deze besluiten af op de futloosheid van de Raad en van de regeringen van de lidstaten. Dat is ook gebeurd met het verslag-Anastassopoulos en het uniforme kiesrecht. Het Parlement heeft daartoe besloten, maar van omzetting is in de verste verte niets te bekennen. Ik vind dat rampzalig.
Juist omdat de Europese Unie steeds groter wordt, willen de burgers dat de democratische grondslag wordt verstevigd. Daartoe behoort ook het uniforme kiesrecht met al de mogelijkheden die wij daarin hebben opgenomen.
Laten wij met de aanneming van het verslag van mevrouw Palacio de hoop uiten dat het volgend verslag, na de volgende Europese verkiezingen, kan worden opgesteld op basis van een uniform kiesrecht. Dat zou het werk vergemakkelijken en een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan meer democratie en transparantie in onze Europese Unie.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt woensdag om 12.00 uur plaats.

Wettelijke aansprakelijkheid waartoe deelnemen aan het verkeer van motorrijtuigen aanleiding kan geven
De Voorzitter
Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0086/1999), namens de Commissie juridische zaken en interne markt, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad inzake de onderlinge aanpassing van de wetgeving van de lidstaten betreffende de verzekering tegen de wettelijke aansprakelijkheid waartoe deelneming aan het verkeer van motorrijtuigen aanleiding kan geven en houdende wijziging van de richtlijnen 73/239/EEG en 88/357/EEG (vierde richtlijn motorrijtuigenverzekering) (rapporteur: de heer Rothley).

Rothley
Mijnheer de Voorzitter, wat in uw aankondiging zo technisch klonk, is in feite een aanzienlijke verbetering van de bescherming van mensen die het slachtoffer zijn van verkeersongevallen in een ander land. Ik zeg dit omdat wij klaarblijkelijk niet meer in staat zijn voor de mensen begrijpelijke taal te spreken. Wij mogen trots zijn op deze richtlijn: het is een gemeenschappelijk stuk werk van het Europees Parlement, dat het initiatief hiertoe heeft genomen, en van de Commissie, die het oorspronkelijk voorstel van het Parlement voor het schadevergoedingsorgaan aanzienlijk heeft verbeterd. Wij kunnen echter ook de Raad dankbaar zijn voor het feit dat hij het voorstel in grote lijnen heeft overgenomen.
Ik wil mij in deze aanbeveling voor de tweede lezing toespitsen op twee punten. De meeste amendementen houden zich met formuleringen bezig, dat wil zeggen met de wetstekst zelf. In het gemeenschappelijk standpunt van de Raad staan namelijk passages die gewoonweg onbegrijpelijk zijn en ik durf te wedden dat de auteurs zelf niet eens weten wat zij hebben opgeschreven. Ik wil zowel de Commissie als de Raad herinneren aan een mooie spreuk van een Duits rechtsgeleerde uit de vorige eeuw. Hij zei: "De wetgever moet denken als een filosoof en praten als een boer". Dat wil dus zeggen dat hij eenvoudig en duidelijk, op een voor de mensen begrijpelijke manier moet spreken. Bij het vinden van compromissen moet men zich vaak in allerlei bochten wringen, hetgeen vaak een stempel drukt op de wetgeving zelf. Van het beginsel "eenvoudige en duidelijke taal" is dan geen sprake meer.
Er is echter ook nog een inhoudelijk probleem, waarover wij als Europees Parlement een andere mening hebben dan de Commissie en de Raad. Ik wil de Commissie en de Raad er echter aan herinneren dat wij hierin worden gesteund door de praktijk, door de verzekeringsmaatschappijen, en daar gaat het hier om. Eigenlijk kan ik hetzelfde zeggen voor heel de richtlijn. Wij hebben ook de steun van de automobilistenbonden en de verenigingen van verkeersslachtoffers. De enigen op heel de wereld die hier nog tegen zijn, zijn de Commissie en de Raad. Waar gaat het in feite om? Het gaat erom deze richtlijn ook van toepassing te laten zijn op verkeersongevallen die niet in een lidstaat van de Europese Unie, maar in een derde land plaatsvinden. Er is geen enkele reden om toepassing van de richtlijn in dergelijke gevallen uit te sluiten.
Laten wij het voorbeeld nemen van een Fransman en een Italiaan die in Zwitserland een ongeluk krijgen. Waarom zou de richtlijn in een dergelijk geval niet van toepassing kunnen zijn? De verzekeringsmaatschappijen schudden hun hoofd en zeggen dat zoiets wel degelijk kan. Er is één verzekeringsmaatschappij die een andere mening is toegedaan, namelijk een Britse maatschappij. Alle andere verzekeringsmaatschappijen zeggen men niet in te zien waarom dit niet zou kunnen. Wij veranderen met deze richtlijn niets aan het materieel recht; wij veranderen niets aan het vraagstuk betreffende de bevoegde rechtbank; en wij veranderen evenmin iets aan de gerechtelijke procedures. Het enige verschil is dat het bij het ongeluk betrokken slachtoffer uit Frankrijk - als ik bij mijn voorbeeld mag blijven - zich niet rechtstreeks tot de Italiaanse verzekeringsmaatschappij in Italië richt, maar tot de vertegenwoordiger van deze maatschappij in Frankrijk. Dat is alles. Waar het ongeluk ook plaatsvindt - in ons voorbeeld in Zwitserland - met deze richtlijn wordt niets gewijzigd aan de procedures in geval van onenigheid. Deze richtlijn regelt alleen de procedure voor oplossing van geschillen, die voorafgaat aan een gerechtelijke procedure, niet de gerechtelijke procedure zelf.
Daarom heb ik een verzoek, mijnheer de commissaris. Blijkbaar stonden er tot nu toe specifieke belangen op het spel. De Commissie heeft in een driepartijengesprek zelfs gezegd dat de Europese verzekeringsondernemingen tegen mijn oplossing waren. Het is in werkelijkheid precies andersom. Zij zijn vóór deze oplossing. Daarom wil ik de Commissie van harte aanbevelen nog eens over haar standpunt na te denken. Het huidige standpunt is onhoudbaar. Ik neem aan dat de Raad dan ook hiermee kan instemmen.
Ik wil er nogmaals op wijzen dat deze oplossing niet uit de koker komt van een stoffige ambtenaar. Dit voorstel is het resultaat van ontelbare besprekingen met alle betrokken partijen. Daarom is dit mijns inziens ook praktisch uitvoerbaar. Degenen die daarmee in de praktijk moeten werken, zeggen immers dat dit mogelijk is, dat dit heel goed kan. Wij willen dat trouwens ook zo. Normaliter is de Commissie altijd heel gevoelig voor de belangen van de betrokkenen. Vraagt u het deze betrokkenen zelf, dan zult u horen dat het voorstel van het Europees Parlement voor hen aanvaardbaar is. Er is dus geen enkele reden om de richtlijn restrictief toe te passen. Dat zou enkel ten koste gaan van de verkeersslachtoffers. Dat mogen wij niet vergeten. Wij willen immers de slachtoffers van ongevallen beter beschermen. Daarom doe ik een dringend beroep op u: laten wij, met het oog op de komende bemiddelingsprocedure, allen nog eens goed over deze zaak nadenken.

Palacio Vallelersundi
Mijnheer de Voorzitter, dit is een belangrijke richtlijn. Het is in de eerste plaats een belangrijke richtlijn omdat - zoals de rapporteur al zei - hiermee alle mogelijkheden kunnen worden uitgebuit van het oude artikel 138 B van het Verdrag van Maastricht. Dat houdt in dezen in dat dit Parlement een initiatief lanceert, dat wordt opgepakt door de Commissie en vervolgens door de Raad.
De rapporteur heeft bovendien gezegd dat dit een voorbeeld in van een goede samenwerking tussen de drie instellingen. Ik zou hier echter vooral de bijna heroïsche inzet van de rapporteur willen roemen. Het is de verdienste van de heer Rothley dat hij zich gedurende het hele proces, vanaf het prille begin toen het idee postvatte tot nu, gedreven en nauwgezet met de wetgevende werkzaamheden heeft beziggehouden.
Deze richtlijn is echter ook belangrijk omdat het een schoolvoorbeeld is van een tekst die de burgers begrijpen en aanvoelen. Dat heeft gewicht in een tijd waarin de onverschilligheid van de Europese burger - die niet gaat stemmen, voor wie Europa Verweggistan is en die Brussel vooral ervaart als een entiteit die lasten oplegt - ons zoveel zorgen baart. Deze richtlijn grijpt rechtstreeks in hun dagelijkse leven in, omdat alle Europese burgers een auto hebben. Zelfs als zij niet vaak naar het buitenland gaan, zullen zij nu denken "goed, maar als ik ga, ben ik gedekt." Dat is een zekerheid.
Er is nog een ander belangrijk argument. Mijnheer de Voorzitter, ik wil hier in alle duidelijkheid zeggen dat de overgrote meerderheid van de Fractie van de Europese Volkspartij en Europese democraten de rapporteur, de heer Rothley, steunt in het enige echte geschilpunt, dat zoals hij terecht vermeldde, het toepassingsgebied betreft. Hier zitten wat technische haken en ogen aan, die eigen zijn aan het dossier, maar waarvoor een technische oplossing gevonden dient te worden. Wij weigeren absoluut om van filosofie te veranderen. Dit Parlement heeft heel duidelijk geweigerd de idee van een onontvreemdbaar recht in te wisselen voor de idee van een facultatief pact tussen de verzekerden die zich op vrijwillige basis hebben ingeschreven.
Dat is ons uitgangspunt voor de dialoog. Als het nodig is - en dat het nodig is, weet ik als geen ander aangezien ik mij fel verzet heb tegen deze idee, die van meet af aan door de heer Rothley is verdedigd - om een aantal technische wijzigingen door te voeren, dan leggen wij ons daarbij neer. Daarbij verliezen wij echter niet uit het oog dat deze wijzigingen een tot op zekere hoogte vrijblijvende verduidelijking vormen - daarin heeft de heer Rothley gelijk. Een richtlijn kan namelijk nooit het internationaal privaatrecht of de procedureregels ombuigen.
Als deze verduidelijkingen nodig zijn, dan lassen wij ze in. Als er een enkele overwegende aangepast dient te worden, dan doen wij dat. Veranderingen waar wij niet omheen kunnen, voeren wij door. Maar, mijnheer de Voorzitter, de Fractie van de Europese Volkspartij en Europese democraten wil onder geen beding dat de filosofie verandert. Wij zijn niet bereid om een gedachtegang die stoelt op de idee van een onontvreemdbaar recht, in te wisselen voor een stelsel van vrijwillige inschrijving met alle onzekerheden en nadelen die daaruit voortvloeien voor de Europese burger.

Wallis
Ook ik wil allereerst de rapporteur gelukwensen met zijn verslag. Een ongeval met een motorrijtuig kan altijd een traumatisch effect hebben, zeker als er sprake is van lichamelijk letsel. Als een ongeval bovendien een internationaal karakter krijgt omdat de slachtoffers zich in een vreemd land bevinden, kunnen de problemen zich opstapelen door verschillen in taal en procedures; veelal ook door de onmogelijkheid om de betrokken derden te identificeren of op te sporen; en natuurlijk door de contacten met de verzekeringsondernemingen. Alleen al het identificeren van de betrokken derden duurt vaak lang en kost veel tijd. Op het moment dat de verzekeringsmaatschappijen met elkaar in contact treden, wordt de kwestie vaak door onderhandelingen geregeld. Deze richtlijn zou een stap in de goede richting zijn wanneer gewaarborgd wordt dat de betreffende buitenlandse verzekeringsondernemingen zo spoedig mogelijk contact met elkaar opnemen en snel met een voorstel komen ter regeling van de schade.
Tot zover geen probleem. Maar de rapporteur wil een stapje verder gaan en ik vind, evenals andere sprekers voor mij, dat hij daarbij onze steun verdient. Ik doel hier op ongelukken in derde landen. Graag wil ik dit illustreren aan de hand van een casus uit mijn praktijk als advocaat in de tijd voordat ik in het Parlement werd gekozen. Het ging om een Duitser die in Turkije een ongeluk kreeg door toedoen van een inwoner uit het Verenigd Koninkrijk. Over de schadeclaim werd door verzekeringsondernemingen uit twee lidstaten onderhandeld. Zou het tot een rechtszaak zijn gekomen, dan zou de procedure zich in het Verenigd Koninkrijk hebben afgespeeld, en zou waarschijnlijk het recht van het Verenigd Koninkrijk toepassing zijn geweest. Wat is nu eigenlijk het probleem? Dit is namelijk wat er vaak in de praktijk gebeurt. Het stapje voorwaarts zoals voorgesteld door de rapporteur levert dus geen onoverkomelijke problemen op. De problemen die zijn opgeworpen, kunnen opgelost worden, als de wil daartoe maar aanwezig is.
Tenslotte zou ik nog graag een korte opmerking willen maken over de schadekwestie. Ik hoop dat wij hierop in de toekomst terug zullen komen. De normen en methoden voor berekening van schadevergoedingen vertonen binnen de Europese Unie grote verschillen. Wij bewijzen onze burgers een grote dienst als we ook op dit gebied een harmonisatie kunnen bewerkstelligen.

Lehne
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik kan mij in grote lijnen aansluiten bij hetgeen de vorige sprekers zeiden. Wij hebben hier een goed voorbeeld van een Europa dat dicht bij de burgers staat. Ik wil duidelijk onderstrepen dat als deze richtlijn eenmaal in wetgeving is omgezet, de ervaringen met de toepassing daarvan een voordeel zullen betekenen voor alle burgers in Europa. De burgers zullen deze aan eigen lijf kunnen ondervinden. Dit is precies het omgekeerde van hetgeen zo vaak met andere wetgevingen gebeurt, waar hoogstens van een indirect, of niet geheel overzichtelijk voordeel sprake kan zijn. Er bestaat voor elke burger een grote waarschijnlijkheid dat hij vroeg op laat in zijn leven met dit vraagstuk geconfronteerd wordt en dan komt hij in aanmerking voor de voordelen van deze richtlijn. Ook dat moet mijns inziens hier uitdrukkelijk worden vermeld.
Ik wil de rapporteur, de heer Rothley, van harte bedanken voor het uitstekende voorbereidende werk dat hij voor zijn verslag en dit initiatief van het Parlement heeft verricht. Ik wil echter ook de Commissie en de Raad bedanken voor hun principiële instemming.
Ik begrijp echter niet waarom het probleem dat nu aan de orde is, nog steeds de wereld niet uit is. Ik heb tot nu toe geen enkel steekhoudend argument gehoord op grond waarvan uitsluiting van deze richtlijn van ongevallen waarbij EU-burgers in derde landen zijn betrokken, gerechtvaardigd zou zijn.
Tot nu toe is daar geen enkele geldige reden voor gegeven. Er is echter wel verkeerde informatie verstrekt over de houding van het verzekeringswezen, zoals ook tijdens het laatste debat in de Commissie juridische zaken en interne markt weer duidelijk is gebleken. Ik wil dan ook heel eenvoudig de Commissie en de Raad vragen over hun eigen schaduw heen te springen en het standpunt van het Parlement over te nemen.
Aangezien tijdens het driepartijengesprek in de voorbereidende besprekingen geen spijkers met koppen konden worden geslagen, kunnen wij momenteel niets anders doen dan aandringen op onze goede en verstandige amendementen en deze in de tweede lezing opnieuw aannemen. Dan krijgen de Raad en de Commissie in de bemiddelingsprocedure de gelegenheid te tonen dat zij voor rede vatbaar zijn. Ik wil hen aanraden die gelegenheid niet voorbij te laten gaan!

Fiori
Mijnheer de Voorzitter, deze richtlijn vormt het eerste geval waarbij de Europese Commissie reageert op een verzoek dat het Europees Parlement geformuleerd heeft op grond van het indirecte initiatiefrecht inzake wetgeving, dat het met het Verdrag van Maastricht gekregen heeft. Dat is een zeer gewichtig en belangrijk feit voor het interinstitutioneel evenwicht. Wanneer het Parlement namelijk volgens de gebruikelijke wegen van het Verdrag de Commissie verzoekt gevolg te geven aan een met redenen omkleed verzoek, kan het in de Commissie een attente en bereidwillige gesprekspartner vinden. Dat spoort ook met de eisen die het Parlement, en met name de Fractie van de Europese Volkspartij en Europese democraten, tijdens de benoeming van de voorzitter van de Commissie, Romano Prodi, gesteld heeft.
Ik denk dat het verslag van de heer Rothley in zijn geheel moet worden goedgekeurd. Het is een compromis met veel kwaliteit en het vormt de synthese van een reeks innovatieve prikkels en concepten, die de vrucht zijn van institutionele samenwerking.
Ik wil bijvoorbeeld blijven stilstaan bij amendement 4, dat overweging 26 beoogt te schrappen. Het is namelijk duidelijk dat wanneer een rechtspersoon bij het nakomen van een verplichting iemand schadeloosstelt, hem niet het recht ontzegd kan worden in de plaats te treden van de benadeelde partij tegenover het schadevergoedingsorgaan. Ook amendement 11 zou de nodige aandacht moeten krijgen.
Het klopt dat het probleem van de ongelukken die zich in derde landen voordoen nog niet is opgelost. Ik hoop dat er een oplossing bereikt kan worden waarbij de aanpak van het Parlement onverlet blijft. Het Parlement wil de werkingssfeer van de richtlijn uitbreiden tot deze gevallen en tegelijkertijd recht doen aan de zorgen van de Raad over het naleven van de principes van het internationaal privaatrecht. Hieraan zullen wij allen moeten werken, met voorop de rapporteur, collega Rothley, en de voorzitter van onze commissie, mevrouw Palacio.
Een volgend wetgevingsinitiatief zou opnieuw de verzekeringssector kunnen betreffen en wel een bepaalde mate van harmonisering van de schadeloosstelling van personen. De uiteenlopende bepalingen hierover in de Europese Unie leiden tot grote ongelijkheid en veel onrechtvaardigheid. Met de nodige aanpassingen zou het Spaanse voorbeeld een interessant uitgangspunt kunnen vormen. Ik roep een ieder op hier goed over na te denken.

Bolkestein
Mijnheer de Voorzitter, de vierde richtlijn motorrijtuigen vormt een belangrijke stap om de leemte in de EU-richtlijnen motorrijtuigenverzekering op te vullen en de interne verzekeringsmarkt op dit gebied te versterken. Zoals u weet, telt de Gemeenschap meer dan 500.000 auto-ongevallen per jaar. Het bestaande systeem voor schadevergoeding van slachtoffers van ongevallen die buiten de lidstaat waar zij woonachtig zijn, plaatsvinden, werkt niet goed. Een snelle en pragmatische oplossing is noodzakelijk om een zeer groot aantal bezoekende automobilisten te beschermen.
Ik zou het Parlement heel hartelijk willen danken voor het feit dat het om deze richtlijn heeft verzocht. Dit is de eerste gelegenheid waarbij het Parlement gebruik heeft gemaakt van zijn nieuwe bevoegdheden ingevolge artikel 192 van het Verdrag. De Commissie heeft dit verzoek van harte ondersteund en zich beijverd voor een snelle goedkeuring van haar voorstel. Ik zou zeer in het bijzonder de heer Rothley van harte willen danken voor alles wat hij heeft gedaan om dit debat en deze richtlijn te brengen tot het punt waar het vandaag is.
De Commissie is van mening dat het gemeenschappelijk standpunt dat door de Raad is vastgesteld een evenwichtige en samenhangende tekst vormt. Het is een getrouwe weergave van de problemen die het Parlement ertoe hebben gebracht om op EU-wetgeving aan te dringen. Het neemt de voornaamste elementen van het voorstel van de Commissie over en neemt geheel of gedeeltelijk 24 van de 36 amendementen in aanmerking waarom het Parlement in eerste lezing had verzocht. Dat is waarlijk niet niks.
Bij haar reactie op de amendementen die door de juridische commissie van het Europees Parlement zijn voorgesteld, laat de Commissie zich vooral leiden door het streven naar een wetsinstrument dat zo effectief mogelijk beantwoordt aan de behoeften van de polishouders van een EU-motorrijtuigenverzekering.
Ik zou nu graag willen overgaan tot de behandeling van de amendementen. Ik juich de amendementen 10, 11 en 12 toe, omdat daarin bepaalde beginselen van het gemeenschappelijk standpunt worden versterkt, zoals de vrijheid van de verzekeraar om een schaderegelaar te kiezen, de mogelijkheid van een dergelijke schaderegelaar om voor meer dan één verzekeraar te werken, evenals de taalkundige vereisten.
Ik kan ook amendement 13 aanvaarden, dat een versterking van de consumentenbescherming voorstaat, hoewel het woord "onmiddellijk" dat in deze tekst wordt gebruikt dient te worden verduidelijkt om discrepanties bij de toepassing van deze bepaling door de lidstaten te voorkomen.
Ik zou mij nu willen bezighouden met de amendementen 1, 2, 8 en 9, die door de rapporteur zijn ingediend en die bedoeld zijn om de richtlijn uit te breiden tot ongevallen die zich in derde landen hebben voorgedaan tussen twee partijen die in de Europese Unie woonachtig zijn en die verzekerd zijn door EU-verzekeringsondernemingen.
Laat mij u de redenen in herinnering brengen die de Commissie ertoe hebben gebracht deze amendementen in het stadium van de eerste lezing te verwerpen. In de eerste plaats is het schadevergoedingsmechanisme dat zowel in deze richtlijn als in de overige richtlijnen motorrijtuigenverzekering is vastgelegd, gebaseerd op het groenekaartstelsel. Dat kan niet worden uitgebreid tot derde landen die niet deelnemen aan dat stelsel en die de geldigheid van Europese verzekeringsovereenkomsten niet erkennen. Verzekeringsondernemingen zouden er niet mee instemmen om deze risico's te dekken of zouden zeer hoge premies vragen. Hoe dan ook, zouden de autoriteiten van derde landen van bezoekende voertuigen uit de EU verlangen dat zij aan de grens verzekeringsovereenkomsten sluiten met op hun grondgebied gevestigde ondernemingen.
Ten tweede kan de toepassing van de richtlijn, in het bijzonder de bepaling die de mogelijkheid biedt om een rechtstreekse vordering tegen verzekeringsmaatschappijen in te stellen, indruisen tegen rechtsregels van derde landen inzake wettelijke aansprakelijkheid en internationaal privaatrecht, inzonderheid wanneer de rechtstreekse vordering niet is erkend in die rechtsregels.
Ten derde zouden deze amendementen leiden tot een gebrek aan samenhang met artikel 5, lid 3 van de richtlijn betreffende het informatiecentrum en artikel 7 betreffende de onmogelijkheid om het voertuig of de verzekeringsmaatschappij te identificeren.
Deze vier amendementen betreffende ongevallen in derde landen kunnen mijns inziens in dit stadium en in hun huidige vorm niet worden aanvaard. Ingeval een overlegprocedure onvermijdelijk zou blijken te zijn, kan de Commissie een uitbreiding van de reikwijdte van de richtlijn waarin rekening wordt gehouden met het voorgaande, in overweging nemen.
Ik zou nog graag wat willen zeggen over die mogelijke uitbreiding. Zoals opgemerkt, is deze richtlijn gebaseerd op het groenekaartstelsel. Er zijn 39 landen die meedoen aan dat groene-kaartstelsel. Van die 39 landen zijn er naast de Europese Unie, naast de vijftien lidstaten zes lidstaten die bovendien meedoen aan de multilaterale garantieovereenkomst. Die landen zijn Zwitserland, wat heel belangrijk is omdat daar veel ongelukken gebeuren, Hongarije, de Tsjechische Republiek, Slowakije, Kroatië en Slovenië. Dat zijn zes landen, met andere woorden, deze zes landen vormen een subgroep van de groep van landen die meedoen aan het groenekaartstelsel. De Commissie, in een wens om tegemoet te komen aan de verlangens van het Europees Parlement, is bereid om een compromisvoorstel voor te staan, waarbij de richtlijn, althans de werkingssfeer daarvan, wordt uitgebreid tot de zes door mij genoemde landen maar niet tot andere landen.
Het moge toch duidelijk zijn dat indien een Franse en een Belgische chauffeur, twee chauffeurs uit lidstaten van de Europese Unie, een ongeluk hebben in een land als bijvoorbeeld Australië, en er een geschil ontstaat tussen de beide verzekeringsmaatschappijen die deze beide chauffeurs hebben verzekerd, het dan buitengewoon bezwaarlijk zou zijn om de rechtstreekse actie toe te staan daar waar het ongeluk, ver van de Europese Unie, heeft plaatsgehad onder omstandigheden die moeilijk nader te bestuderen zijn. Wat dat betreft, kan de Commissie, en ik kom terug op de positie die door de Raad ook is ingenomen in haar standpunt, toch moeilijk tegemoetkomen aan de wens van het Europees Parlement zoals wel in het bijzonder en op zeer bekwame wijze is verwoord door de heer Rothley. Wij zijn daartoe niet in staat. Maar wellicht dat de leden van het Parlement en de rapporteur in het bijzonder mijn laatste woord in overweging willen nemen en we zien in hoeverre dan de werkingssfeer van die richtlijn kan worden uitgebreid tot de zes door mij genoemde landen.
Per slot van rekening, mijnheer de Voorzitter, de richtlijn zoals ze is met als werkingssfeer de Europese Unie, dekt reeds 99 procent van de ongevallen. Voeg daar nog aan toe Zwitserland en de vijf andere door mij genoemde landen, dan denk ik dat wij niet ver af zijn van de honderd% en ik zou het Parlement toch ernstig in overweging willen geven om deze uitgestoken hand van de Commissie te aanvaarden en in te steken op het voorstel van de Commissie om de werkingssfeer uit te breiden tot de zes door mij genoemde landen. Want Voorzitter, in elk compromis moeten de derde landen tot welke de richtlijn daadwerkelijk kan worden uitgebreid, duidelijk worden geïdentificeerd. Bovendien moet worden vermeden dat een eventuele oplossing in strijd zou zijn met de wetgeving van derde landen.
Voorzitter, mag ik nu spreken over de resterende amendementen? De Commissie is van mening dat de ontwerpamendementen afbreuk doen aan de rechtszekerheid van het voorstel en in het nadeel zullen zijn van de verzekerden. Dat is natuurlijk niet de bedoeling. Ik ga ze even langs.
Amendement 3 zou verwijzingen weglaten die noodzakelijk zijn om conflicten met nationale jurisdictieregels uit te sluiten. De amendementen 4, 5, 6, 14, 15 en 16 zouden sommige overwegingen en bepalingen wegwerken die erop zijn gericht de rechtszekerheid, de doorzichtigheid en de financiële zekerheid van het ingevoerde verhaalsmechanisme te waarborgen. Met amendementen 7, 17 en 18 zou een belangrijk element komen te vervallen waarop alle autoverzekeringsrichtlijnen zijn gebaseerd. Dat is de verwijzing naar de overeenkomst tussen nationale schadevergoedingsorganen als basis voor het verhaalsmechanisme.
Tenslotte, Voorzitter, zou met amendement 19 een algemene bepaling komen te vervallen die is voorgesteld om redenen van consumentenbescherming en subsidiariteit. Ik moet het Parlement derhalve meedelen dat de Commissie van mening is dat de voorgestelde amendementen 3 tot en met 7 en 14 tot en met 19 een stap achteruit betekenen uit het oogpunt van een effectief rechtsinstrument van de Europese Unie. De Commissie moet daarom deze amendementen verwerpen.
Concluderend wenst de Commissie eraan te herinneren hoever wij met dit voorstel zijn gekomen. Het gemeenschappelijk standpunt waarborgt op een bevredigende wijze dat schadevergoeding wordt uitgekeerd voor de overgrote meerderheid van de ongelukken waarbij de burgers van de Europese Unie buiten hun lidstaat van vestiging zijn betrokken. Ik heb dat zoëven reeds gezegd en ik hecht eraan dat nogmaals te benadrukken. De Commissie is van mening dat het gemeenschappelijk standpunt, dat zo zorgvuldig tot stand is gebracht, een belangrijke uitbreiding van de bescherming van verzekerde partijen in de Europese Unie betekent. Het is de oprechte wens van de Commissie ervoor te zorgen dat dit voorstel zo spoedig mogelijk in gemeenschapsrecht zal worden omgezet.
De Commissie zou, mijnheer de Voorzitter, het Parlement willen verzekeren dat zij een actieve en constructieve rol zal spelen bij het vergemakkelijken van een compromis in het geval dat de procedure van overleg onvermijdelijk blijkt, wat ik overigens niet hoop. Ik hoop dat wij het niet hoeven te laten aankomen op een procedure van overleg. Men weet niet wat aan het einde van die procedure te wachten staat. Mochten wij niet tot overeenstemming komen, dan zou deze hele richtlijn vervallen en dat zou toch buitengewoon betreurenswaardig zijn. Ik zou graag de leden van het Europees Parlement, in het bijzonder de heer Rothley, daarvan willen overtuigen.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer de commissaris, voor de toelichting op uw antwoord.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt woensdag om 12.00 uur plaats.

Zware vrachtwagens die in Zwitserland aan het verkeer deelnemen
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0075/1999) van de heer Aparício Sánchez, namens de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme, over het voorstel voor een verordening van de Raad inzake de toewijzing van vergunningen voor zware vrachtwagens die in Zwitserland aan het verkeer deelnemen (COM(1999) 35 - C5-0054/1999 - 1999/0022(COD)).

Aparicio Sánchez
Mijnheer de Voorzitter, twee jaar nadat de Zwitserse bevolking in een referendum de toetreding tot de Europese Economische Ruimte verwierp, kreeg de Commissie een mandaat van de Raad om met Zwitserland te gaan onderhandelen over bilaterale akkoorden op die gebieden die zich daartoe leenden. De ontwerp-verordening die nu ter goedkeuring aan het Parlement wordt voorgelegd is dan ook een bijproduct van een van die akkoorden, namelijk de overeenkomst inzake het goederen- en personenverkeer per spoor en over de weg. In dit akkoord verleent Zwitserland toestemming om tot het jaar 2005 een welbepaald aantal communautaire vrachtwagens voor goederenvervoer van meer dan 28 ton voor doorgang toe te laten op Zwitsers grondgebied. Vanaf 2005, het jaar waarin Zwitserland zijn regelgeving heeft aangepast aan die van de Unie, zullen er geen beperkingen meer gelden voor vrachtwagens van minder dan 40 ton.
Dat betekent dat de huidige situatie waarin vrachtwagens van meer dan 28 ton op Zwitsers grondgebied niet aan het verkeer mogen deelnemen, wordt opgeheven zodra deze verordening van kracht wordt. In 2000 zullen er 250.000 vergunningen worden verstrekt aan in de Unie geregistreerde vrachtwagens met een totaalgewicht van meer dan 28 ton. Al vanaf 2001 geldt het vergunningenstelsel alleen voor vrachtwagens van meer dan 34 ton, met een vrije transit voor de categorie van 28 tot 34 ton. In 2001 en 2002 worden er 300.000 vergunningen en in 2003 en 2004 400.000 vergunningen verstrekt. Bovendien worden er 220.000 lege vrachtwagens tot het verkeer toegelaten.
De onderhavige verordening voorziet in een - naar mijn mening correcte - verdeelsleutel voor de toewijzing van de vergunningen aan de vijftien lidstaten. Elke lidstaat ontvangt jaarlijks 1500 vergunningen en het resterende aantal wordt verdeeld op basis van reëel of theoretisch cijfermateriaal over de bilaterale handel en transito.
Ik moet echter wel wijzen op twee vervelende bijkomstigheden. Ten eerste moeten wij dit voorstel behandelen zonder kennis te hebben genomen van het algemene akkoord met Zwitserland. Er wordt dus van ons gevraagd iets goed te keuren dat deel uitmaakt van een groter geheel, waar wij geen zicht op hebben. Ten tweede beschikken wij momenteel niet over definitieve en volledige statistieken met betrekking tot de huidige goederenstroom tussen Zwitserland en de Europese Unie. Het is wel zo dat het onderzoek dienaangaande bijna is voltooid en in de verordening zelf bepaald wordt dat de huidige verdeling in het jaar 2000 gewijzigd kan worden indien de praktijkgegevens aanzienlijk afwijken van de nu gehanteerde prognoses.
Ondanks deze twee punten meen ik dat de voortvarendheid waarmee wij te werk zijn gegaan ruimschoots gerechtvaardigd wordt door de wens dat deze verordening, die via de medebeslissingsprocedure moet worden goedgekeurd, op dezelfde dag in werking treedt als het akkoord.
Ik kan dit voorstel inhoudelijk geheel onderschrijven: de toewijzing van het aantal vergunningen per lidstaten wordt, binnen de genoemde omstandigheden, op de meest objectieve, heldere en billijke wijze berekend.
Bij wijze van samenvatting zal ik wat gegevens noemen. Aan de hand van het voor de komende vijf jaar voorgestelde systeem ziet de verdeling van de 1.650.000 vergunningen voor beladen vrachtwagens er als volgt uit: Duitsland 36 procent, Italië 20,5% , Frankrijk 15,5%, Nederland 7,8%, België 6,6%, Oostenrijk 3,8 procent. De resterende 10% wordt verdeeld onder de negen niet genoemde lidstaten.
Mijnheer de Voorzitter, een aantal van de amendementen die zijn ingediend door de twee parlementaire commissies die het voorstel behandeld hebben, betekent een verbetering van de tekst. Details worden aangescherpt en de verordening als geheel wordt billijker en beter toepasbaar. Ik vind het heel belangrijk dat de door de Commissie voorgestelde toekenning van minimaal 1500 vergunningen per lidstaat die door de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme formeel is goedgekeurd, gehandhaafd blijft. Deze automatische toekenningen komen in de praktijk neer op twee reizen per dag per land, een zeer beperkt aantal dus dat bij elkaar opgeteld over een periode van vijf jaar niet meer dan 7% van het totaal bedraagt.
Tot besluit wil ik nogmaals benadrukken dat de Commissie een uitstekend voorstel heeft gedaan. Ik wil haar daarmee complimenteren en vraag mijn geachte collegae dan ook deze ontwerp-verordening goed te keuren.

Ferber
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, ik zou mij natuurlijk ook verheugd hebben over de aanwezigheid van de voor vervoersbeleid bevoegde commissaris, maar blijkbaar is zij verhinderd. Waar gaat het hier om? Wij spreken vanavond niet over het vervoersbeleid, maar over het ergste wat er in een markteconomie kan voorkomen: over contingenten. Hoe gaan wij datgene wat Zwitserland ons bij de gratie Gods heeft toegekend - want de vorige commissaris voor vervoer heeft voor Europa heel onhandig onderhandeld met de minister van Verkeer van Zwitserland - over de lidstaten verdelen?
Dit is het vraagstuk waar het om gaat, laten wij dat wel beseffen. Eigenlijk zou de Commissie zich moeten schamen voor hetgeen zij hier indient. Ik zal eens duidelijk zeggen hoe de vork in de steel zit. Waarom hebben wij basiscontingenten nodig? Willen wij met die contingenten hetzelfde doen als wij al meer dan tien jaar doen met de melk, waar wij financiële voordeeltjes hebben geschapen? Ik hoor nu al uit de perifere landen dat zij met het grootste plezier willen deelnemen aan de contingentenhandel. Dat kan natuurlijk niet door de beugel! Die contingenten zijn van de Europese Unie en moeten aan haar worden teruggegeven. Alleen de Europese Unie heeft het recht ze opnieuw te verdelen.
Waarom laten wij die contingenten niet daar waar zij thuis horen, daar waar werkelijk goederen worden vervoerd? Dat is toch veel beter dan een verdeling over alle lidstaten. Men kan dan weliswaar in eerste instantie iedereen tevredenstellen, maar wordt daarna gedwongen die contingenten weer in te zamelen en opnieuw te verdelen. Dat is geen goede strategie. Ik wil verder ook benadrukken dat de rapporteur uitstekend werk heeft verricht en ik dank hem hartelijk daarvoor. Ik zou het echter wel zeer op prijs hebben gesteld indien de rapporteur en zijn fractie, gezien de krappe stemmingsuitslag in de parlementaire commissie - het ging om één stem - iets meer bereidheid tot het vinden van compromissen aan de dag hadden gelegd. Ik zal vandaag duidelijk zeggen hoe de zaak voor ons ligt. Als op woensdag gestemd moet worden en het door ons ingediende amendement 7 - waarin wij vragen om vermindering van de basiscontingenten tot 500 - niet wordt aangenomen, zullen wij tegen heel het verslag moeten stemmen. Ik wil daar nog aan toevoegen dat indien mijn fractie, de Fractie van de Europese Volkspartij en europese Democraten, zich in de commissie niet van stemming had onthouden, wij nu niet eens een debat hadden gehad. Er was een meerderheid tegen het verslag. Daarom verzoek ik u vriendelijk om u bereid te tonen tot onderhandelingen. Houdt u het been niet stijf en weigert u niet welk onderwerp dan ook met ons te bespreken. Dat is noch in het belang van degenen die goederen vervoeren in of door Zwitserland, noch in het belang van de buurlanden. Als ik bedenk dat van al het verkeer over de Brenner alleen al 30% de Brenner neemt om Zwitserland te vermijden, lijkt het mij noodzakelijk de contingenten te baat te nemen om weer de kortste weg mogelijk te maken, in plaats van perifere landen buitensporig te belasten, meer dan volgens de statistieken mogelijk is.
Ik verzoek u derhalve vriendelijk de tijd tot woensdagmiddag nog te benutten voor besprekingen over een mogelijk compromis. Ik heb de harde lijn van de parlementaire commissie opgegeven. Ik ben bereid geweest tot een compromis en ik zou het fijn vinden indien ook van de andere kant deze bereidheid tot een compromis zou bestaan. Anders moeten wij tegen stemmen.

Swoboda
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik de heer Aparicio Sánchez bedanken voor zijn uitstekende verslag en hem de steun van mijn fractie toezeggen. Natuurlijk zijn de door de heer Ferber genoemde vraagstukken besproken. Alleen zijn wij tot een andere conclusie gekomen. Ten eerste wil ik, mijnheer Ferber, heel duidelijk zeggen dat het hier wel degelijk om het vervoersbeleid gaat. Natuurlijk is dit vervoersbeleid, alleen noemde u dat socialistisch en daar wringt nu precies de schoen. De aap is echter uit de mouw gekomen en nu weten wij gelukkig hoe de zaken er bij u voor staan. Ik zal u zeggen waaraan het bij u hapert. Als ergens, laat ik zeggen in het belang van het milieu, een verstandig beleid moet worden gevoerd, noemt u het socialistisch en op die manier brengt u het in diskrediet.
Die vlieger gaat echter niet op. Wij moeten hier een vervoersbeleid voeren. Beleid betekent besluiten nemen over de manier waarop de markt kan en moet functioneren, over de voorwaarden daarvoor. Dat hebben wij hier ook gedaan.
Ten tweede moeten wij voor overgangsregelingen zorgen. Zoals collega Sánchez reeds zei, zijn er nu overgangsregelingen in deze moeilijk fase en daarbij hebben wij - met succes - geprobeerd Zwitserland te betrekken. Dat waren lange en moeilijke onderhandelingen. Ik moet zeggen - en ik zeg dat niet omdat het toevallig een commissaris van onze kant is, want ik heb ook vaak genoeg commissarissen van de andere kant bedankt - dat de heer Kinnock heel hard en geduldig heeft onderhandeld en daarbij een goed resultaat in de wacht heeft weten te slepen. Het is een goed resultaat. U heeft het zelf trouwens al gezegd: het gaat er niet om bepaalde landen voordeeltjes toe te stoppen. Als die landen die voordeeltjes niet kunnen gebruiken, geven zij ze terug aan de Europese Commissie of aan de Europese Unie en dan moet er een nieuwe verdeling komen.
Ook als Oostenrijker moet ik zeggen dat het doorgangsverkeer door Frankrijk en Oostenrijk moet worden verminderd. Het gaat daarbij echter niet om verkeer dat alleen in Oostenrijk of Duitsland ontstaat, maar ook om verkeer dat bijvoorbeeld in Griekenland of in andere gebieden van Europa ontstaat. Daarom vind ik dit een goed verslag en ik wil onze collega Sánchez daarvoor van harte bedanken. Mijns inziens moeten wij ons bij de stemming houden aan de resultaten van de behandeling in de commissie.

Rack
Mijnheer de Voorzitter, bij ons thuis is er een spreekwoord dat zegt: "Wat God door een berg heeft gescheiden, mogen de mensen niet met een tunnel verbinden". Voor mij is dit een enigszins op de spits gedreven interpretatie van Gods wil en zo zien de mensen dat ook. De mensen hebben in de loop van de jaren heel wat hindernissen op de weg naar elkaar opgeruimd. Dat is de wederzijdse kennis, het toerisme en de samenleving ten goede gekomen. Met de vervoersovereenkomst met Zwitserland wordt nu na lange jaren een scheidslijn dwars door Europa geleidelijk aan afgebroken. Dat is een goede zaak, ongeacht de problemen die zich daarbij natuurlijk ook zullen voordoen. Het is goed voor de mensen die vroeger soms extreem lange omwegen moesten accepteren, via toch al overbelaste routes, en daarvoor ook nog duur moesten betalen. De nieuwe mogelijkheden zijn ook goed voor de mensen in het Alpengebied en voor het milieu daar, dat door de zogenaamde milieutransit ernstig is beschadigd. Gevoelige Alpengebieden zijn er ook in Oostenrijk en Frankrijk en niet alleen in Zwitserland.
Wij verwachten dat met de nu op handen zijnde omzetting van de vervoersovereenkomst tussen de EU en Zwitserland de rit door het centrale Alpengebied in de toekomst veel gemakkelijker zal worden. Wij hopen zelfs dat het pakket overeenkomsten tussen de Europese Unie en Zwitserland ooit nog eens omgezet kan worden in een Zwitsers lidmaatschap van Europese Unie.
Wij verwachten echter vooral ook dat met de ingediende verordening een belangrijke bijdrage zal worden geleverd aan de totstandkoming, vroeg of laat, van een nieuw, goed, efficiënt maar ook humaan en milieuvriendelijk vervoersbeleid van de Unie.
Daarom wil ik tot slot nog een beroep op u doen in verband met amendement 7 van de heer Ferber. Hij stelt voor in bijlage 3 de eerste zin: "Elke lidstaat krijgt een basiscontingent van 1500 vergunningen" zonder meer te schrappen. Europa ziet er geografisch zo uit dat niet elke lidstaat dezelfde behoeften heeft om via Zwitserland van A tot B te rijden. Deze oplossing is een bureaucratische Alptraum, een bureaucratische nachtmerrie. Die kunnen wij missen als kiespijn!

Mastorakis
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, de heer Aparicio Sánchez had tot taak een verslag te schrijven over een op statistische gegevens gegrondveste ontwerpverordening van de Commissie.
Hierin wordt voorgesteld de vergunningen voor zware vrachtwagens te verdelen aan de hand van statistische gegevens betreffende de buitenlandse handel. Deze gegevens zijn echter niet geheel correct. Met de huidige gewichtslimiet van 28 ton in Zwitserland is immers het wegvervoer over lange afstanden - en het vervoer vanuit mijn land, Griekenland, gaat over een lange afstand - economisch onrendabel en daarom vindt dit vervoer niet plaats. Het is alsof men aan een groep mensen, waaronder zich ook blinden bevinden, middeltjes moet uitdelen ter verbetering van het gezichtsvermogen en daarbij als maatstaf het aantal formulieren gebruikt dat een ieder per jaar moet lezen. De blinden die deze middelen juist het hardst nodig zouden hebben, zouden geen "druppel" krijgen: zij lezen immers niet één formulier per jaar, omdat zij die doodeenvoudig niet kunnen lezen.
Een ander probleem is dat de gegevens betreffende de buitenlandse handel niet noodzakelijkerwijs kloppen met die van de vervoersdiensten. Om economische redenen geschiedt een flink deel van de export met vrachtwagens van andere lidstaten en niet van het productieland. Natuurlijk kan men moeilijk uitrekenen om welke hoeveelheden het hier gaat, omdat de interne vervoermarkt volledig is geliberaliseerd. Bovendien gaat men bij de berekening van de behoeften aan transitvergunningen uit van het huidig verkeer via de Alpenroutes en met name via Oostenrijk. Daarbij wordt echter veronachtzaamd dat dit verkeer onderworpen is aan het restrictieve ecovignetsysteem waarin andere percentages voor de lidstaten als berekeningsgrondslag worden gebruikt. Al deze vraagstukken zijn weliswaar door de rapporteur, de heer Aparicio Sánchez, onderzocht, maar het probleem is dat wij niet kunnen beschikken over gegevens die een werkelijkheidsgetrouw beeld geven. Derhalve had men geen andere keuze dan de beschikbare, bekende grootheden te gebruiken. Het resultaat kan echter slechts een indicatief karakter hebben. Daarbij vergeten wij niet dat dit voorstel een overgangsregeling behelst, aangezien vanaf 1 januari 2005 de weg vrij is vrachtwagens van 40 ton. Verder zal naar het schijnt de overeenkomst tussen de Europese Unie en Zwitserland niet voor half 2001 in werking kunnen treden, of misschien zelfs nog later, gezien de procedures die de overeenkomstsluitende partijen moeten volgen. Aldus zal ook de geplande overgangsperiode uiteindelijk aanzienlijk worden ingeperkt.
De rapporteur heeft ondanks deze moeilijke omstandigheden een serieus verslag geschreven. Daarin doet hij samen met andere leden van onze commissie voorstellen voor verbetering van het Commissieontwerp. Als wij de datum voor teruggave van ongebruikte en dus opnieuw te verdelen vergunningen willen veranderen van 15 november, zoals de Commissie wil, in 15 september, zullen ook onrechtvaardigheden bij de uiteindelijke verdeling minder waarschijnlijk worden. Deze verdeling moet namelijk geschieden uitgaande van de werkelijke behoeften. Dit zal tevens de betrokken ondernemingen helpen bij hun planning.
Ik dank derhalve de rapporteur voor zijn goede verslag en vind dat wij bij de stemming blijk moeten geven van onze waardering. Ik heb echter nog een allerlaatste opmerking over de in het onderhavig verslag aan de orde gestelde overeenkomst met Zwitserland. Wat ik zeg, geldt voor elke willekeurige overeenkomst met Zwitserland. Hoe je het vraagstuk namelijk ook wendt of keert, vroeg of laat zullen wij ons niet meer met dergelijke overeenkomsten hoeven bezig te houden. Op een gegeven ogenblik zal de laatste overeenkomst met Zwitserland de overeenkomst inzake toetreding van Zwitserland tot de Europese Unie zijn. Ik dank u dat u op dit late uur - het is bijna middernacht - hebt willen luisteren naar mijn eerste redevoering in de voltallige vergadering en ik wens u het allerbeste voor het nieuwe millennium.

Stenmarck
Mijnheer de Voorzitter, al vele jaren is het transitoverkeer van goederen en personen door Zwitserland een groot probleem. Na intensief werk van de Commissie en vooral van de rapporteur, de heer Aparicio Sánchez, die wij dankbaar kunnen zijn voor zijn inzet, hebben wij nu de mogelijkheid om een overeenkomst te bereiken voor zware vrachtwagens, en dat is een buitengewoon grote stap voorwaarts. Het gaat er nu om dat er in de toekomst meer overeenkomsten worden gesloten tussen de EU en Zwitserland, ook voor andere soorten verkeer. Maar de overeenkomsten waarover wij als EU ons nu kunnen uitspreken, hebben betrekking op het transitoverkeer door Zwitserland met vrachtwagens van 40 ton. Men kan wel zeggen dat de heffing voor dit verkeer hoog is. Vóór het jaar 2000 gaat het om 180 Zwitserse frank. Het klopt wel dat dat een hoog bedrag is, maar de kosten voor het alternatief, om Zwitserland heenrijden, liggen vermoedelijk aanzienlijk hoger. Bovendien is het alternatief veel slechter voor het milieu.
Voor zover ik zie, bevat de overeenkomst slechts één echt zwak punt, namelijk de verdeling van de quota die zijn overeengekomen en die in de jaren tot de inwerkingtreding van de overeenkomst toenemen. Zoals anderen ook al hebben opgemerkt, houdt het voorstel een basisquotum in dat gelijk is voor alle landen. Het probleem is echter dat sommige landen geen behoefte hebben aan zo'n groot quotum, terwijl andere landen aanzienlijk meer nodig hebben. Men hoeft maar op een kaart van Europa te kijken om te begrijpen dat de verkeersstromen van het noorden naar het zuiden voor sommige landen veel meer betekenen dan voor andere. Voor landen als Zweden en Finland zou een andere verdeling van bijzonder grote betekenis zijn. Collega Ferber heeft een amendement ingediend, dat inhoudt dat we deze verdeling veel soepeler moeten laten verlopen, en dat amendement steun ik.

Bolkestein
Mijnheer de Voorzitter, ik zou willen beginnen met de beide parlementaire commissies en in het bijzonder de beide rapporteurs, de heren Aparicio Sánchez en Brunetta, te bedanken voor de tijd en de inspanning die zij aan het voorstel hebben besteed. Dit voorstel voor een verordening heeft tot doel een methode vast te stellen voor de verdeling van twee soorten vergunningen voor vrachtwagens uit de Europese Unie die in Zwitserland aan het verkeer deelnemen. Dit voorstel behelst dus een verordening en een reeks vergunningen, de zogeheten vergunningen voor zware voertuigen, en zal voor de eerste keer de mogelijkheid bieden een vastgesteld aantal ritten op het Zwitserse grondgebied uit te voeren met vrachtwagens uit de Europese Unie met een gewicht van maximaal 40 ton.
De andere reeks vergunningen, de zogeheten vergunningen voor lege voertuigen geeft recht op een vastgesteld aantal ritten door Zwitserland met vrachtwagens met een brutogewicht van maximaal 28 ton tegen een verlaagd toltarief.
Het doet mij genoegen u te kunnen mededelen dat de Commissie, die grote waardering heeft voor het goede werk dat beide parlementaire commissies in verband met dit onderwerp hebben afgeleverd en die tot compromissen bereid zijn, de amendementen 1 tot en met 6 en amendement 8 kan aanvaarden. Dat wil zeggen op één na alle amendementen. De Commissie kan amendement 7 echter niet aanvaarden.
Het voorstel van de Commissie, mijnheer de Voorzitter, is erop gericht 90% van de vergunningen toe te wijzen aan de lidstaten die het grootste aandeel hebben in het verkeer met Zwitserland en tegelijkertijd alle lidstaten een basiscontingent te garanderen van 1500 vergunningen per jaar. Met het amendement wordt dit minimumcontingent tot 500 verlaagd. Het resultaat ervan zou ten goede komen aan de contingenten van de drie grote lidstaten die aan Zwitserland grenzen. Zoals bekend zijn dat Frankrijk, Duitsland en Italië. Het zou dus ten koste gaan van de andere lidstaten. Aangezien het vergunningensysteem een mechanisme bevat om ongebruikte vergunningen over de landen te verdelen, kan ik het Parlement geruststellen dat er geen risico bestaat dat vergunningen die zijn toegewezen als onderdeel van het basiscontingent, worden verspild of niet worden gebruikt.
De Commissie geeft er dan ook de voorkeur aan alle lidstaten eenzelfde minimumcontingent toe te wijzen en derhalve kan zij amendement 7 niet aanvaarden.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt woensdag om 12.00 uur plaats.

De ozonlaag afbrekende stoffen
De Voorzitter
Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0077/1999), namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende de ozonlaag afbrekende stoffen (5748/3/1999 - C5­0034/1999 - 1998/0228(COD)) (Rapporteur: mevrouw Hulthén).

Hulthén
Mijnheer de Voorzitter, hoewel het al laat is, ben ik blij dat wij eindelijk toekomen aan het debat over deze aanbeveling voor de tweede lezing. Het gaat immers om een verordening die het echt verdient om te worden aangenomen en uitgevoerd. De situatie waarin we ons bevinden is namelijk zeer ernstig.
Dat de ozonlaag dunner wordt, is steeds duidelijker merkbaar. In het eerste document van de Commissie werd de omvang van de verdunning boven Scandinavië, Groenland en Siberië als een record beschreven. Helaas moeten wij zeggen dat dit record alweer gebroken is. Vorige week zijn er metingen gepresenteerd waaruit bleek dat de situatie nooit zo erg is geweest als thans. Ik wil dit speciaal benadrukken tegenover de parlementsleden die twijfelden aan het nut van een snellere afschaffing van het gebruik van de ozonafbrekende stoffen. Ook wil ik dit benadrukken tegenover anderen, die zeggen dat het te veel kost om slechts te bereiken dat de ozonlaag een paar procent minder verdund wordt. Dat is niet zo! Het gat in de ozonlaag is geen verzinsel - en dat het steeds groter wordt ook niet!
Daarom hebben wij nu een unieke mogelijkheid door deze verordening aan te nemen, samen met de amendementen die de meerderheid van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid heeft aanvaard. Dat is niet voldoende om het gat te dichten, maar het is een stap in de goede richting, die beslist genomen moet worden. We kennen de oorzaken, we kennen de gevolgen, en we hebben in de meeste gevallen ook alternatieven. Voor zover er geen alternatief is, biedt de verordening de industrie voldoende speelruimte om te kunnen omschakelen. Het is aan ons om ervoor te zorgen dat dit alles werkelijkheid wordt.
Ik wil er met nadruk op wijzen dat dit voorstel geen poging is om de strijd tegen de huidige klimaatverandering te verhinderen, zoals door sommigen is betoogd. Voor mij is dat argument alleen maar een poging om de zaak te vertroebelen. Wij moeten beide problemen oplossen. Een deel van de stoffen die op dit moment worden gebruikt als alternatief voor de CFK's, waar de discussie zich op heeft toegespitst, heeft invloed op het klimaat. Dat geldt echter ook voor de stoffen die we op dit moment gebruiken, en daarvan zijn we ons bewust. Er is dan ook geen reden om de CFK's opnieuw te gaan gebruiken in processen waar ze al vijf jaar lang niet meer gebruikt mogen worden. Dit wordt aan de orde gesteld in artikel 5.3 van het gemeenschappelijk standpunt van de Raad, waar ik zeer kritisch tegenover sta.
Er is een verbod, en een opheffing daarvan strookt niet bepaald met het doel van de verordening. Ik wil mij daarom wenden tot de Commissie met de vraag of dit werkelijk serieus bedoeld is. Een groot deel van de industrie op dit gebied heeft de productie al aangepast, alternatieven gevonden, en de Europese brancheorganisatie EUROFEU ziet überhaupt het nut van de verandering niet in. Wat is de reden voor deze verandering, vraag ik de Commissie. Wat zit er achter deze ommezwaai? Ik hoop dat het Parlement woensdag bij de stemming het voorstel van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid volgt en dit artikel in zijn geheel verwijdert. In dit verband wil ik ook wijzen op amendement 34, dat aan het plenum is voorgelegd. Dit voorstel is voor mij net zo absurd.
Het tweede punt dat volgens mij van cruciaal belang is als deze verordening betekenis wil hebben voor de toekomst, is het voortgezette gebruik van methylbromide. Het is bekend dat methylbromide een van de grootste boosdoeners is wat de ozonlaag betreft. Het is bovendien een zeer giftige stof, die gevolgen heeft voor degenen die ermee werken en die niet alleen ongewenste insecten doodt, maar alle organismen in de aarde. Deze stof tast niet alleen de kwaliteit van het water en de lucht aan, maar ook de gezondheid van de mens. Het is de hoogste tijd voor een verbod. Er zijn bovendien allang alternatieven op dit gebied, die in veel gevallen veel rendabeler zijn dan wat wij op dit moment gebruiken. Ik wil daarom met nadruk wijzen op het belang van de amendementen 2, 3, 4 en 10, die de mogelijkheden voor een voortgezet gebruik beperken tot bepaalde extreme situaties. Ik wil tevens wijzen op amendement 12, inzake de quarantainedoeleinden en het vervoer. Wat dit betreft, geeft de verordening geen duidelijkheid over een geleidelijke afschaffing.
Ik wil verder de aandacht van het Parlement en de Commissie vestigen op amendement 9, dat de mogelijkheid biedt om chloorfluorkoolstoffen te gebruiken in bepaalde zeer speciale gevallen, bijvoorbeeld als pijnstillend middel voor ernstig zieke patiënten. Ik zou ook graag zien dat de Commissie de krappe tijdschema's in de verordening herziet. De behandeling van deze kwestie is immers vertraagd. Ik wil in dit verband dan ook een goed woordje doen voor het midden- en kleinbedrijf, dat zijn uiterste best heeft gedaan om de doelstellingen van de verordening na te leven, maar desondanks die doelen nog niet heeft bereikt. Een zeker begrip voor hun situatie is wenselijk.
Er zijn nog meer amendementen aan het plenum voorgelegd, die niet door de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid zijn aangenomen of behandeld en waarvan ik er al één heb genoemd. Het gaat om de amendementen 30, 31, 32 en 34, die niet bepaald stroken met het doel van de verordening. Ik plaats een vraagteken bij amendement 32, dat duidelijk verkeerd is vertaald, zowel in de Zweedse versie als in andere versies. Daarom dring ik aan op verwerping van deze amendementen. Amendement 35 wordt gedekt door amendement 39 en is daarom overbodig. Voor het overige steun ik alle amendementen die door de meerderheid van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid zijn aangenomen.

Flemming
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw Hulthén heeft reeds veel gezegd en ik zal het niet allemaal herhalen. Zij heeft echter niet duidelijk naar voren gebracht dat het onderhavig gemeenschappelijk standpunt momenteel zo ongeveer het onderste uit de kan is. Ik weet van het Oostenrijks voorzitterschap dat men tot op het allerlaatste moment heeft gevochten daadwerkelijk tot bescherming van de ozonlaag te komen. U weet, mevrouw Hulthén, dat ik u werkelijk op het hart heb gedrukt van amendementen af te zien om het gemeenschappelijk standpunt zo snel mogelijk van toepassing te laten worden. Ik heb u ook gezegd dat veel amendementen, in tegenstelling tot de uwe, geen snellere vooruitgang zouden beogen, maar integendeel een stap terug zouden willen zetten. Als Oostenrijkse heb ik er geen enkel probleem mee om sneller te vooruit te gaan. Wij moeten echter wel beseffen dat niet alle landen zover zijn als de noordelijke landen, Oostenrijk of Duitsland, maar ook zij de kans moeten hebben om samen met ons te vorderen. Het spijt mij dat u daar geen gehoor aan heeft willen geven, want nu is er iets in beweging gekomen dat ons misschien helemaal niet bevalt.
De Europese Unie is altijd baanbreker geweest in de pogingen een einde te maken aan de productie en het gebruik van stoffen die de ozonlaag afbreken. Het Parlement was het milieupolitiek geweten van de Europese Unie. Alleen zo hebben wij de mogelijkheid tijdens internationale conferenties druk uit te oefenen op andere landen, hen te tonen welke mogelijkheden er zijn en wat men van de industrie kan eisen. De industrie in Europa heeft zich op velerlei wijzen aangepast.
Staat u mij toe een klein voorbeeld aan te halen. Het gaat hierbij om amendement 34. Halonen zijn zeer gevaarlijk. CFK's zijn lang niet zo gevaarlijk voor de ozonlaag. Desalniettemin is het waanzin een gevaarlijke stof te vervangen door een minder gevaarlijke. Men kan deze minder gevaarlijke stof immers in dergelijke omvang produceren dat toch hetzelfde schadelijke effect wordt gesorteerd. Waarom zien wij niet eindelijk in dat dit de verkeerde weg is? Men kan in brandbeveiligingssystemen halonen niet vervangen door CFK's! Er zijn verschillende alternatieve stoffen in bijvoorbeeld aardgas en stikstofargon. Oostenrijk heeft een zeer, zeer waardevolle bibliotheek en wij hebben daar een brandbeveiligingssysteem waarin geen enkele van deze gevaarlijke stoffen voorkomt.
Ik hoop derhalve van ganser harte dat geen van de ingediende amendementen de 314 stemmen haalt. Als wij hier namelijk serieus willen zijn, als wij snel vooruitgang willen boeken, moeten wij ervoor zorgen dat het gemeenschappelijk standpunt zo snel mogelijk ten uitvoer kan worden gelegd. De schade die chloorfluorkoolstoffen, CFK's of halonen aanrichten, zal zich over twintig tot dertig jaar daarboven doen gevoelen. Velen onder ons zullen over dertig jaar dood zijn, maar als wij woensdag hier besluiten nemen die deze vernieling in de hand werken, zullen wij daaraan medeplichtig zijn.

Bowe
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik graag mijn bewondering uitspreken voor het werk van de rapporteur met betrekking tot dit verslag; het was al moeilijk genoeg om het bij de eerste lezing door het Parlement te loodsen. Bij de tweede lezing was dit nóg moeilijker, omdat er sprake was van veel tegengestelde standpunten, tegenstrijdige wetenschappelijke adviezen en gelobby met betrekking tot bepaalde stoffen door diverse belanghebbende partijen in de industrie. Desalniettemin heeft de rapporteur uitstekend werk verricht. Het onderhavige verslag is een samenhangend geheel van amendementen; een coherent standpunt dat verder gaat dan het gemeenschappelijk standpunt en ook verder gaat dan wat mevrouw Flemming verstandig acht. Wat zij gezegd heeft, verbaasde me eigenlijk omdat wij nu zelfs een stap verder zijn gegaan dan het gemeenschappelijk standpunt van een week geleden in Peking. Het standpunt verdient daarom onze steun.
Het betreft serieuze aangelegenheden. Indien de ozonlaag niet zo snel mogelijk wordt hersteld en getracht wordt de schadelijke effecten te stoppen, zullen mensen over de gehele wereld op grote schaal worden geconfronteerd met huidkanker en oogafwijkingen. Op sommige plaatsen is dit proces zelfs al begonnen.
Wij Europeanen dienen het voortouw te blijven nemen en het goede voorbeeld te geven. Wij kunnen bepaalde stoffen niet in heroverweging gaan nemen ondanks enkele pleidooien in die richting. Voor bepaalde andere stoffen geldt dat wij het gebruik daarvan uitsluitend kunnen blijven toestaan als er een reëel gevaar bestaat dat er andere voorraden de Unie worden binnengesmokkeld die gebruikt zouden kunnen worden om bestaande apparatuur te ondersteunen.
Wij moeten ons er bewust van zijn dat het Protocol van Montreal langzaam maar zeker vooruitgang boekt. Vorige week werd in Peking een nieuwe stap gezet met het uitbannen van de chloorfluorkoolstoffen, en wij zijn bezig om dit ook te realiseren voor de andere stoffen, de CFK's en de halonen. Dit proces mag onder geen beding gestopt worden. De Europese Unie dient de derde wereld en de ontwikkelingslanden te ondersteunen bij een snelle overgang naar nieuwe technologieën, die geen schade toebrengen aan de ozonlaag, waarbij dus geen ozonbeschadigende chemicaliën worden gebruikt. In dat verband dienen wij de amendementen van de rapporteur te steunen en een aantal amendementen zeer zorgvuldig te bestuderen. Naar ik hoop, komen deze tijdens een bemiddelingsprocedure aan de orde zodat er nog meer vooruitgang kan worden geboekt.

Davies
Mijnheer de Voorzitter, door het onbezonnen gedrag van de mens is de ozonlaag, die het leven op onze planeet beschermt, beschadigd en nu moeten we alles doen wat binnen onze macht ligt om deze beschadiging te herstellen.
Er is weinig weerstand geweest tegen het principe om CFK's en methylbromide geleidelijk af te schaffen. Binnen de Commissie milieubeheer was er alleen sprake van discussie over het tijdsbestek waarin dat dient te gebeuren. Er is veel tegenstrijdige, feitelijke informatie gepresenteerd, waardoor het voor alle leden moeilijk is om een goed oordeel te vormen.
De Europese Liberale en Democratische Partij streeft net als de rapporteur naar zoveel mogelijk zekerheid dat er snel vooruitgang wordt geboekt; dat we in een zo kort mogelijke periode een zo hoog mogelijk positief resultaat realiseren. De keuzes waar wij voor staan, zijn echter niet eenvoudig. Er bestaat een reële dreiging dat sommige goedbedoelde amendementen van de rapporteur de situatie alleen maar verslechteren. Het zou met name wel eens moeilijker voor ons kunnen worden om de zeer schadelijke chloorfluorkoolstoffen overal ter wereld en vooral in de ontwikkelingslanden af te schaffen. Deze chloorfluorkoolstoffen zijn veel schadelijker voor de ozonlaag dan andere stoffen die in het rapport worden genoemd. De voordelen die deze voorstellen met zich meebrengen, wegen dan ook niet op tegen dat risico.
Wij steunen de doelstellingen van de rapporteur en ook de meeste van haar amendementen, maar wij zijn er niet van overtuigd dat zij genoeg aandacht heeft gegeven aan onze bezorgdheid voor het milieu in zijn geheel.

Evans, Jillian
Mijnheer de Voorzitter, graag feliciteer ook ik bij deze mevrouw Hulthén met dit verslag. Het ondernemen van actie om de achteruitgang van de ozonlaag tegen te gaan, is een van de weinige successen die op het gebied van internationale milieuwetgeving zijn geboekt. Aangezien de ozonverdunning sinds het midden van de jaren '90 minder snel lijkt te gaan, mag worden geconstateerd dat dat voornamelijk een gevolg is van de inspanningen om de emissies van stoffen die de ozonlaag afbreken, te verminderen.
Maar we kunnen zeker nog niet zelfvoldaan achterover leunen want onze doelstellingen zijn nog lang niet bereikt. Volgens het Europese Milieuagentschap heeft het ozongat boven Antarctica een omvang ter grootte van Europa; dat is een nieuw diepterecord. Eenzelfde ontwikkeling vindt plaats op het noordelijk halfrond. Daarom moeten wij niet alleen ambitieuze doelstellingen formuleren, maar deze ook realiseren.

Het oorspronkelijke voorstel van de Commissie gaat in de goede richting. Ik ben van mening dat de Raad de tekst enigszins heeft afgezwakt en daarom verzoek ik mijn collega's om de amendementen die de Commissie milieubeheer heeft aangenomen, te steunen om zo het gemeenschappelijk standpunt te versterken.

Sjöstedt
Mijnheer de Voorzitter, nog maar een paar weken geleden kwam er een nieuw alarmerend rapport uit over de verdunning van de ozonlaag. Dit keer toont onderzoek aan dat de beschermende laag ozon boven Scandinavië verontrustend verdund is: nog nooit is de laag er zo dun geweest. We weten wat we moeten doen. Wat dit milieuvraagstuk betreft, weten we wat de oorzaak van de problemen is. Wij weten exact welke stoffen de ozonlaag aantasten. Wij weten wat voor gevolgen het voor de mens heeft als de UV-straling toeneemt, bijvoorbeeld een aanzienlijke stijging van het aantal gevallen van kanker. Wij weten ook hoe de natuur eronder lijdt.
Bovendien zijn er vandaag de dag goede alternatieven voor de meeste ozonafbrekende stoffen; alternatieven die op verschillende terreinen worden gebruikt. De ozonafbrekende stoffen hebben een negatieve invloed, die zeer lang voortduurt. Hoewel de internationale samenwerking op dit gebied succes heeft geboekt met het Protocol van Montreal en de uitstoot sterk is gedaald, zal de ozonlaag niet hersteld zijn voor circa 2040. Men verwacht dat voordien ook de schade, bijvoorbeeld in de vorm van nieuwe kankergevallen, zal toenemen. Er is dan ook geen reden om te wachten met nieuwe maatregelen, die wij nu al kunnen nemen. Daarom is het belangrijk dat het verslag-Hulthén in zijn geheel wordt aangenomen. Met de in dit verslag gedane voorstellen kunnen krachtiger maatregelen worden genomen tegen ozonafbrekende stoffen zoals methylbromide en CFK's.
Onze fractie zal daarom voor alle amendementen van de rapporteur stemmen. Daarentegen zullen wij de meeste amendementen die door anderen zijn ingediend niet steunen, omdat deze amendementen het verslag zwakker zouden maken.
In de parlementaire commissie heeft de Fractie van de Europese Volkspartij en Europese democraten tegen veel voorstellen van de rapporteur gestemd. De industrie heeft in dezen ook krachtig gelobbyd. Hopelijk zijn er nationale verklaringen, of zijn er afzonderlijke leden van mijn fractie voor wie milieuoverwegingen de hoogste prioriteit hebben en die de moed hebben om voor de voorstellen in het verslag te stemmen. Het zal interessant zijn om het resultaat van de stemming te zien.

Blokland
Mijnheer de Voorzitter, mede dankzij het Protocol van Montreal kunnen de ozonlaagafbrekende stoffen snel uitgebannen worden. Pas na 100 jaar zal dit het beoogde effect hebben, namelijk het dichten van het ozongat. Tevens hopen we dat dan het aantal gevallen van huidkanker gedaald zal zijn.
Zoals tijdens de eerste lezing ook al het geval was, kan het uitbanningsproces versneld worden. Er zijn alternatieven beschikbaar en de baten zijn duidelijk groter dan de overgangskosten.
Ik ondersteun daarom de voorstellen van mevrouw Hulthén om het gemeenschappelijk standpunt te verbeteren. De CFK's en methylbromide kunnen sneller uitgebannen worden. In Nederland is de toepassing van methylbromide al jarenlang verboden. Dit levert in de landbouwsector geen enkel probleem op. Integendeel, er is geen oogstverlies en het is beter voor de gezondheid van de werknemers in de land- en tuinbouwsector. Het moet mogelijk zijn dat in de Europese Unie met ingang van 2001 geen methylbromide meer wordt gebruikt. Uitzonderingen voor noodsituaties lijken me ook volstrekt overbodig.

García-Orcoyen Tormo
Mijnheer de Voorzitter, ik vind het noodzakelijk om tijdens dit laatste debat voor de stemming van deze verordening de volgende punten nog eens te benadrukken:
Mijn land, Spanje, onderschrijft het Protocol van Montreal volledig en zet zich op actieve en verantwoorde wijze in om de in dit Protocol vervatte normen na te leven. In algemene zin aanvaardt mijn land dus het gemeenschappelijk standpunt en in dat opzicht ben ik het voor honderd procent eens met de interventie van mijn collega mevrouw Flemming.
Ondanks het feit dat Spanje er doelbewust naar streeft het gebruik van bepaalde giftige stoffen die de ozonlaag aantasten uit te bannen, voelt Spanje zich sterk benadeeld door het zojuist vermelde verbod op een van die stoffen, methylbromide. Deze stof wordt gebruikt als desinfecterend middel voor de landbouw, hoofdzakelijk op duidelijk afgebakende gronden in het Middellandse-Zeegebied. De handel in methylbromide en het gebruik ervan is in Spanje zeer sterk aan banden gelegd en waar afdoende alternatieven bestaan, worden deze ook aangewend. Er wordt al geruime tijd onderzoek gedaan naar vervangingsmiddelen om zo de termijnen van het Protocol in acht te kunnen nemen.
Juist omdat wij willen voldoen aan de normen, moeten wij op het moment dat dit Parlement een verordening goedkeurt waarin de voorwaarden en de termijnen worden aangescherpt, een scherp oog hebben voor wat binnen onze mogelijkheden valt. Het is eerlijker maar vooral ook praktischer om nu al duidelijk te stellen dat wij ons wellicht niet kunnen houden aan de normen voor methylbromide. Wij zullen minimaal geconfronteerd worden met economische en sociale verliezen en de concurrentiepositie van een aantal van onze landbouwproducten zal worden aangetast door die landen die niet dezelfde restricties hanteren. Het gebruik van methylbromide zal niet verdwijnen door het terugschroeven van de termijnen. Integendeel. Wij lopen eerder het gevaar een golf van overtredingen en zelfs fraude op te roepen die totaal haaks staat op datgene wat wij allen beogen.
Vandaar dat de Spaanse delegatie van de Fractie van de Europese Volkspartij en Europese democraten in deze plenaire vergadering vasthoudt aan de amendementen op de eerste paragraaf van artikel 3, lid 2 en de laatste paragraaf van artikel 21, waarin de uitzonderingen en voorwaarden voor het gebruik van methylbromide na het jaar 2006 worden bepaald. Wij zijn de mening toegedaan dat dit Parlement normen moet vaststellen die door alle lidstaten kunnen worden nageleefd zonder dat dit in ernstige economische, sociale of milieuschade resulteert. Dat is onze leidraad en niet een weliswaar prijzenswaardig maar irreëel en emotioneel milieuvoluntarisme. Vandaar dat wij vandaag deze amendementen hebben ingediend.

Sacconi
Mijnheer de Voorzitter, ongetwijfeld is de verordening die wij behandelen zeer belangrijk. De Europese Unie definieert met dit voorstel de wegen en het tijdpad voor het geleidelijk aan elimineren van de stoffen die de ozonlaag afbreken. En ik kan u verzekeren dat ik geenszins de gevaren van de huidige toestand onderschat.
Het Parlement heeft tijdens de eerste lezing het gaspedaal ingedrukt om het proces verder te versnellen en de Raad heeft hier grotendeels positief op gereageerd. Desalniettemin stelt het verslag-Hulthén opnieuw de amendementen voor die niet zijn aanvaard en vervroegt zonder onderscheid de data voor de verboden op de productie, de handel in en het gebruik van de verschillende stoffen. In zijn algemeenheid is dat een lovenswaardige aanpak, of liever gezegd intentie, en het spoort ook met het Protocol van Montreal, maar tegelijkertijd wordt er met een aantal feiten geen rekening gehouden. Ten eerste, de andere landen die het Protocol ondertekend hebben, waaronder de Verenigde Staten, hebben langere termijnen voor het staken van de productie van CFK' s. Ten tweede, CFK' s zijn bij de huidige stand van kennis voor blusmateriaal het enige echte alternatief voor halogenen, die de belangrijkste vijand zijn van de ozonlaag en die in de ontwikkelingslanden nog op ruime schaal gebruikt worden.
Ook de hardnekkige starheid met betrekking tot methylbromide overtuigt niet. Het is spijtig dat men in de Commissie milieu, volksgezondheid en consumentenbeleid niet op basis van realisme naar een redelijk compromis heeft willen zoeken. Soms krijgt men de indruk dat voor een bepaalde opvatting van milieubeleid het innemen van een principiële houding of zelfs het redden van de eer uiteindelijk belangrijker zijn dan het concrete resultaat. Ook vanavond is weer gezegd dat de Europese Unie voorop moet lopen, maar als het gaat om het repareren van het gat in de ozonlaag in de stratosfeer en ook om het tegengaan van het broeikaseffect, wordt het resultaat niet Europees maar binnen een globale visie gemeten. Daarom lijkt het gemeenschappelijk standpunt van de Raad, ofschoon het niet volledig tevreden stelt, zeker veel evenwichtiger.

Turmes
Mijnheer de Voorzitter, om verdere vernietiging van de ozonlaag te vermijden, moeten wij met name de nog bestaande uitzonderingen beperken. Een dergelijke uitzondering bestaat voor CFK 11, voor de firma Du Pont in Luxemburg. Het gaat daarbij om de productie van polyolefinvezels. Du Pont heeft zelf een alternatief voor CFK 11 ontwikkeld. Deze alternatieve stof wordt in deze weken in Luxemburg door de bevoegde autoriteiten onderzocht. Er is dus geen enkele reden om deze uitzondering te handhaven. Daarom vraag ik u, en met name ook mevrouw Flemming en de EVP-leden, voor amendement 28 te stemmen. Het gaat hier niet om een ontwikkelingsland, maar om een hoogontwikkelde technologie in een hoogontwikkeld land.
De milieubeschermers in Luxemburg hebben gevochten voor afschaffing van deze uitzondering. De minister van milieu staat daar achter. Als wij hier in het Europees Parlement niet dienovereenkomstig stemmen, zullen de burgers in Luxemburg de indruk krijgen dat Europa niet vooruit maar achteruit gaat.

Müller, Emilia Franziska
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, verhoogde ozonwaarden en verhoogde ultraviolette straling zijn risicofactoren geworden voor de gehele aarde. Ik ben het met de rapporteur eens dat de gevolgen daarvan zich inmiddels duidelijk doen gevoelen. Het behoud van de ozonlaag is een van de hoofddoelstellingen van ons milieubeleid. Wij dragen allen de verantwoordelijkheid voor het voorkomen van schade aan mens, dier en ecosysteem. Daarom moeten stoffen die de ozonlaag afbreken zo snel mogelijk worden vervangen door alternatieve stoffen. Voor de omschakeling naar alternatieve stoffen moeten evenwel realistische overgangstermijnen worden vastgesteld.
Op de toepassingsgebieden waarvoor duidelijk alternatieve stoffen met dezelfde werkzaamheid ter beschikking zijn, kan de omschakeling binnen de gestelde termijn geschieden. Er zijn evenwel gebieden waarvoor uitzonderingen nodig zijn en deze gebieden moeten wij duidelijk noemen. In de grote chemische industrie kan men bij de productie van chemische stoffen niet afzien van bepaalde koelinstallaties. Deze koelinstallaties bestaan uit gesloten circuits met koelstoffen waarvoor de huidige stand van de techniek geen concreet alternatief biedt. Bovendien zijn voor dergelijke gesloten koelsystemen uitzonderingen noodzakelijk omdat zij zeer groot en zeer ingewikkeld zijn. Daarom heb ik amendement 30 op het verslag ingediend en ik verzoek u dit te steunen. Ik wijs er nogmaals op dat deze koelsystemen gesloten circuits zijn en dat het koelmiddel daarin niet in onze atmosfeer terechtkomt.

Nisticò
Mijnheer de Voorzitter, collega's, ik ben teleurgesteld en verbitterd en ik denk dat ik daarmee de gevoelens van andere recentelijk verkozen parlementsleden vertolk. Tijdens de tweede lezing kunnen nieuwe leden geen enkele bijdrage leveren om de inhoud van de goed te keuren maatregelen te verbeteren, waardoor zij natuurlijk met een flink stuk frustratie blijven zitten. Dat gevoel van frustratie wordt nog heviger wanneer in het geval van nieuwe wetenschappelijke gegevens, zoals over de verdunning van de ozonlaag, bureaucratie en emoties de overhand krijgen op de politiek en de wetenschap en daardoor nieuwe en wetenschappelijk gezien goede amendementen niet-ontvankelijk kunnen worden verklaard.
Daarom vraag ik alle leden amendement 34 goed te keuren. Ik heb dat al samen met de collega's Bowe en Sacconi in de commissie ingediend en nu is het ondertekend door 32 leden. Wij willen dit doen goedkeuren en daarmee het rigide en vooringenomen standpunt van rapporteur Hulthén en degenen die haar blindelings steunen, wijzigen. Het amendement vraagt om een kort uitstel, tot 1 januari 2004, van het verbod op CFK's in brandbeveiligingssystemen. Die stoffen tasten de ozonlaag op zeer geringe wijze aan - het verdunningspotentieel is 1200 keer lager - en zijn veel minder schadelijk voor het milieu dan stoffen als chloorfluorkoolstoffen en perfluorkoolstoffen. Deze laatste stoffen worden helaas toegestaan door het Parlement, terwijl zij schadelijker voor het milieu zijn omdat zij sterk bijdragen tot de opwarming van de aarde en gedurende maar liefst 6 à 7 duizend jaar in de atmosfeer aanwezig blijven.
Deze conclusies worden gedeeld door wetenschappelijke instanties van internationale faam, zoals de Conferentie van Caïro, de verdragsluitende partijen bij het Protocol van Montreal, het Panel on Ozone Depletion van 1999 en het Britse Ministerie van Milieu,. Het geleidelijk aan verbieden van CFK's, zoals het amendement beoogt, wordt behalve door serieuze motieven van wetenschappelijke aard ook ingegeven door sociale overwegingen daar velen hun baan dreigen kwijt te raken. Daarom vraag ik om uw steun.

Liikanen
Ik wil graag de Commissie milieubeheer en met name de rapporteur, mevrouw Hulthén, bedanken voor de zorgvuldige afweging van het gemeenschappelijke standpunt.
Veel amendementen zijn erop gericht om de afschaffingsprogramma's voor de CFK's en methylbromide te bespoedigen. De Commissie onderschrijft deze doelstelling volledig, gezien de significante en steeds groter wordende rol die deze stoffen spelen bij het afbreken van de ozonlaag.
Het MKB in Europa speelt een voortrekkersrol bij het ontwikkelen van alternatieve stoffen. Deze sector heeft ook bewezen dat een snelle afschaffing van de nog resterende stoffen die de ozonlaag afbreken, niet alleen een levensvatbare industriesector oplevert, maar tevens een extra bescherming van de ozonlaag biedt.
Afgelopen februari hebben moeilijke onderhandelingen in de Raad geleid tot het formuleren van een aanvaardbaar gemeenschappelijk standpunt. Een snelle aanneming daarvan heeft een hoge prioriteit voor de Commissie. Op sommige onderdelen ligt het tempo lager dan de Commissie eigenlijk zou willen, omdat een aantal van de voorgestelde afschaffingsdata al snel naderbij komt. Daarom is het belangrijk om de introductie van nieuwe stoffen die de ozonlaag afbreken, te vermijden. Amendement 27 voorziet in een versnelde procedure voor het toevoegen aan de verordening van nieuwe stoffen die de ozonlaag afbreken. Dit is nuttig omdat daardoor onverstandige investeringen worden uitgesteld en een positief effect op de ozonlaag wordt bewerkstelligd. De Commissie kan derhalve in principe instemmen met dit amendement.
Amendement 9 is eveneens aanvaardbaar, omdat er ruimte wordt gecreëerd voor een tijdelijke vrijstelling voor het gebruik van zeer kleine hoeveelheden chloorfluorkoolstoffen in specialistische medische toepassingen ten behoeve van pijnverlichting. De amendementen 1, 4, 11, 12, 15, 17, 24, 25, 26, 29, 31, 32 en 35 zijn voor de Commissie in zijn geheel dan wel in principe aanvaardbaar. Amendementen 2 en 10 zijn voor de Commissie niet aanvaardbaar, omdat zij de aanvangsdata voor de vermindering in de productie en het gebruik van methylbromide vervroegen naar onrealistische tijdstippen, respectievelijk 1 januari 2000 en 1 januari 2001. Dit zou procedurele moeilijkheden opleveren en problemen voor boeren veroorzaken.
Omdat amendement 3 vrijstellingen na 2006 uitsluit, kan de Commissie ook dat amendement niet aanvaarden. Hierdoor zouden individuele boeren of bepaalde landbouwproducten disproportioneel worden getroffen.
Een stringente controle op de productie van CFK's en op de handel met partijen die het Protocol van Montreal niet hebben ondertekend, maakt deel uit van het ozonbeleid van de Gemeenschap. Twee weken geleden is de Gemeenschap er in Peking, tijdens de bijeenkomst van de partijen bij het Protocol van Montreal, in geslaagd om maatregelen op dit vlak in het Protocol opgenomen te krijgen. Maar als er buitensporig strenge maatregelen worden ingevoerd, die verder gaan dan het gemeenschappelijk standpunt, zou het gevolg kunnen zijn dat de markt wordt overgenomen door producenten overzee.
De amendementen 5, 6, 7, 8 en 23 vervroegen het afschaffingsprogramma en betekenen een onmiddellijk handelsverbod. Daarom kunnen ze niet worden aanvaard.
Een aantal amendementen heeft betrekking op de vervroeging van de controle op het gebruik van CFK's. Het huidige standpunt vertegenwoordigt een zorgvuldig evenwicht tussen wat op milieugebied wenselijk is en wat technisch mogelijk en economisch haalbaar is. Derhalve kan de Commissie de amendementen 13, 14 en 16 niet aanvaarden. Zij betekenen namelijk een verdere verscherping van de deadlines voor het afschaffen van het gebruik van CFK's in oplosmiddelen, klimaatregelingsapparatuur en polyurethaanschuim. Dit zou voor bedrijven kunnen leiden tot meer problemen, met inbegrip van cash flow-problemen.

De amendementen 18 en 34 inzake het eventuele gebruik van CFK's als vervanging voor halonen in brandbeveiligingsapparatuur kan de Commissie ook niet aanvaarden. Een uitbreiding is niet noodzakelijk en een beperking heeft weinig of geen praktisch nut. Dergelijke veranderingen zouden een cruciaal onderdeel van het gemeenschappelijk compromis aantasten.
Amendement 28 heeft betrekking op artikel 5 en betekent een onmiddellijke afschaffing van het gebruik van chloorfluorkoolstoffen en CFK's als verwerkingsmiddel in een specifieke toepassing. Omdat er geen behoefte is aan een overgangsfase voor de geleidelijke afschaffing, kan de Commissie dit amendement niet aanvaarden. Ook amendement 19, inzake het verbieden van de verkoop van gebruikte, CFK-bevattende apparatuur binnen vijf jaar na het betreffende gebruiksverbod, kan de Commissie niet aanvaarden omdat daardoor de kans op illegale dumping en op de uitstoot van CFK's in de atmosfeer zal toenemen.
Amendement 20 verbiedt de vervaardiging van CFK-bevattende producten ten behoeve van de export voor een periode van drie jaar na het betreffende gebruiksverbod op de thuismarkt. Hoewel de Commissie hiervoor begrip kan opbrengen, dient er toch een evenwicht te worden bewaard tussen hetgeen vanuit milieuoogpunt wenselijk is en het risico dat de productie elders zou gaan plaatsvinden. De Commissie kan daarom dit amendement niet aanvaarden.
Hetzelfde geldt voor amendement 21. Wij steunen de daarin vastgelegde intentie, maar deze is onverenigbaar met de vrijstelling in artikel 5.6 voor bepaalde gevallen en kan daarom niet worden aanvaard. Daarnaast kan de Commissie amendement 22 ook niet aanvaarden, omdat vrijstellingen sowieso in nauw overleg met de lidstaten worden verleend.
Amendement 30 streeft naar een uitbreiding van de mogelijkheden om vrijstellingen te verlenen voor stoffen die reeds zijn afgeschaft. De Commissie kan dit amendement niet aanvaarden omdat het belangrijk is om de ondubbelzinnige boodschap uit te dragen dat wanneer een stof eenmaal is afgeschaft, er geen vrijstellingen meer worden verleend tenzij er sprake is van kritisch gebruik.
Tenslotte wil ik het Parlement bedanken voor zijn werkzaamheden en voor de zorgvuldige afweging van het gemeenschappelijk standpunt.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt woensdag om 12.00 uur plaats.

Etikettering van genetisch gemodificeerde voedingsmiddelen
De Voorzitter
Aan de orde is de ontwerpresolutie (B5-0313/1999), namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, over de uitvoering die is gegeven aan het advies van het Parlement inzake de etikettering van genetisch gemodificeerd voedsel.

Jackson
Ik weet niet hoe ú deze avond ervaart, maar bij mij komen in elk geval herinneringen aan de Titanic naar boven. Ik heb het afgrijselijke gevoel dat het hele schip zinkt. Ik hoop dat ik het bij het verkeerde eind heb, maar als we zo doorgaan, kunnen we misschien beter met zijn allen in het midden gaan staan en gezamenlijk het lied 'Nader tot u, mijn Heer' aanheffen.
Ik hoop dat de commissaris namens de Commissie in het Engels zal antwoorden. Dat zou bijzonder nuttig zijn omdat een deel van onze achterban het naadje van de kous over dit onderwerp wil weten. Indien mogelijk zou een antwoord van de commissaris in het Engels dan ook zeer verhelderend kunnen zijn.
Wij worden geconfronteerd met een zeer onbevredigend onderwerp waar de Commissie op onbevredigende wijze mee omgaat. De Commissie milieubeheer van het Parlement heeft een korte ontwerpresolutie opgesteld, zodat de leden hierover met de Commissie in debat kunnen gaan teneinde enige duidelijkheid te krijgen. De handelwijze van de Commissie is onbevredigend en dat komt ook inhoudelijk tot uiting in het voorstel dat aan ons is voorgelegd. Wij mogen vanavond alleen maar commentaar leveren op een ontwerpverordening van de Commissie. Het Europees Parlement krijgt geen gelegenheid om via de gebruikelijke procedures amendementen voor te stellen. Wij kunnen daartegen alleen bezwaar maken, maar áls wij dat doen, duurt het vervolgens weer langer voordat er overeenstemming wordt bereikt. Aangezien wij niet als vertragende factor wensen te fungeren, grijpen wij de gelegenheid aan om dit debat te voeren.
Wij benadrukken in de onderhavige ontwerpresolutie dat in de toekomst de medebeslissingsprocedure bij dit soort onderwerpen toegepast dient te worden. Eigenlijk komt het erop neer dat de commissieleden van mening zijn dat de totale aanpak van de Europese Unie met betrekking tot genetisch gemodificeerde voeding op dit moment nogal chaotisch overkomt. Er zijn meerdere commissarissen die zich met dit onderwerp bezighouden, waarbij de heer Liikanen een voortrekkersrol speelt. Wetgeving op dit gebied wordt slechts mondjesmaat geïntroduceerd. We hebben inmiddels een verordening betreffende nieuwe voedingsmiddelen en voedselingrediënten, maar die vormt slechts een klein stukje van de puzzel. Onze indruk is dat consumenten in Europa absoluut geen idee hebben wat de Europese Unie nou precies voorstelt en wat de gevolgen daarvan zijn voor henzelf, het voedsel dat zij eten en de etiketten die zij lezen. De Europese Commissie heeft bijvoorbeeld nog geen enkel voorstel gedaan over de etikettering van genetisch gemodificeerd materiaal in diervoeding. Graag zien wij voorstellen op dit gebied tegemoet.
In het algemeen heeft de Commissie milieubeheer nogal tegenstrijdige signalen opgevangen over de aanbevolen maximumhoeveelheid genetisch gemodificeerde voedingsmiddelen van 1%. Ik zou dan ook graag van de commissaris in zijn reactie op dit debat een zo duidelijke mogelijke uitleg horen waarom de Europese Commissie voor het niveau van 1% heeft gekozen.
Ik heb begrepen dat de Commissie onder behoorlijke druk is gezet om voor een veel hoger niveau te kiezen, namelijk 5%. Die druk zou met name door sommige Amerikaanse belanghebbenden zijn uitgeoefend. Aan de andere kant heeft een aantal leden van de commissie beweerd dat een niveau van 0,1% ook heel goed realiseerbaar is. Zij hebben erop gewezen dat sommige supermarktketens in de Europese Unie blijven aandringen op die 0,1% Voor zover ik mij kan herinneren, heeft de commissaris hierop geantwoord dat 1% de enige drempel is waarvoor absoluut betrouwbare testmethoden beschikbaar zijn die stevig in de communautaire wetgeving kunnen worden verankerd. Als dat zo is, vraag ik mij af hoe supermarkten kunnen beweren dat 0,1% heel goed mogelijk moet zijn? Zijn daarvoor wel of geen testmethoden beschikbaar en waarop zijn de argumenten van de supermarkten gebaseerd?
De Commissie milieubeheer is hier zo ontevreden over, dat wij de Europese Commissie duidelijk willen maken dat wij graag snel een herziening van dit voorstel verwachten. Ik hoop dat de Commissie een reactie wil geven op de haalbaarheid hiervan. Als het niveau van 1% technisch uitstekend te realiseren is, zijn veel mensen binnen de Gemeenschap van mening dat dan ook gegarandeerd dient te worden dat dat niveau in de toekomst wordt verlaagd. Graag horen we mening van de Commissie in dezen.
Tenslotte is er nog de kwestie van de handhaving en paragraaf zes van de ontwerpresolutie. Kan de Commissie de absolute garantie geven dat het mogelijk zal zijn om het maximumniveau van 1% ook toe te passen op zeer kleine ingrediëntenhoeveelheden? Uit de ontwerpresolutie concluderen wij dat het maximumniveau van 1% ook van toepassing kan zijn op de ingrediënten van een product en dus niet noodzakelijkerwijs alleen maar op het product als geheel. Als deze conclusie klopt, hebben we met zeer kleine hoeveelheden te maken. Een aantal leden van de Commissie milieubeheer is van mening dat juist de handhaving van het voorstel dat vanavond aan de orde is, daarom niet mogelijk zal zijn. Eens te meer zou dat betekenen dat de Europese Commissie weliswaar iets heeft voorgesteld dat er op het oog goed uitziet, maar dat in de praktijk niet zal functioneren.

Trakatellis
Mijnheer de Voorzitter, de regeling voor etikettering van de voedingsmiddelen die genetisch gemodificeerde organismen bevatten of hiervan zijn gemaakt, zit vol gaten en met dit voorstel van de Commissie wordt helaas slechts een klein gedeelte daarvan opgevuld.
De etikettering van deze voedingsmiddelen is absoluut noodzakelijk en wel om twee redenen. Ten eerste weten wij niet precies welke gevaren voor de volksgezondheid ontstaan door voedingsmiddelen die genetisch gemodificeerde organismen of met die organismen vervaardigde producten bevatten. Daarom moet men deze voedingsmiddelen op de markt goed in de gaten kunnen houden. Ten tweede moet de consument weten wat hij koopt. Dat is heel belangrijk. Alleen op die manier kunnen wij immers een goede werking van de markt garanderen en het vertrouwen van de consument winnen. De Commissie houdt zich hier alleen bezig met de toevallige aanwezigheid van genetisch gemodificeerde organismen en stelt voor twee producten, maïs en soja, een heel willekeurige drempel van 1% vast.
Ik betwist niet dat dit misschien een kleine stap vooruit is, maar waar gaat het eigenlijk om, mijnheer de commissaris? Ten eerste moeten wij GGO' s kunnen vaststellen en meten in samengestelde voedingsmiddelen - in hamburgers, chocola, enzovoort - en ten tweede moeten wij nauwkeurige metingen kunnen maken onder die drempel van 1%. Daar gaat het om. Volgens mij heeft deze verordening een zwak punt, waardoor zelfs de deur wordt opengezet voor legale vervalsing, dat wil zeggen voor overtredingen en verstoringen van de markt. Het zwakke punt is dat men niet in staat is na te gaan welke en hoeveel genetisch gemodificeerde voedingsmiddelen in samengestelde voedingsmiddelen voorkomen. Daarom zullen wij wel degelijk nog eens goed moeten nadenken, voordat wij dit voorstel van de Commissie gaan goedkeuren. Wij verwachten dan ook van u, mijnheer de commissaris, dat u zich ertoe verbindt om deze ontwerpverordening binnenkort opnieuw op tafel te leggen in het kader van de medebeslissingsprocedure en om in uw nieuwe ontwerp rekening te houden met de laatste stand van de wetenschap, met de meest recente meetmethoden. Dan zullen wij met name deze vraagstukken met betrekking tot samengestelde voedingsmiddelen waarin genetisch gemodificeerde organismen of producten zitten, beter kunnen regelen.
Daarom wil ik graag van u weten, mijnheer de commissaris, wat uw standpunt is. Bent u bereid zich ertoe te verbinden deze verordening, laten wij zeggen over 12 maanden, opnieuw op tafel te leggen, nadat u hierin de laatste wetenschappelijke gegevens hebt verwerkt? Dan zal de Europese Volkspartij werkelijk voor aanneming hiervan kunnen stemmen.

Bowe
Mijnheer de Voorzitter, ik zou willen beginnen met de opmerking dat ik het eens ben met mevrouw Jackson dat we aan het zinken zijn, alleen misschien niet zo snel als de Titanic. Maar ik heb begrepen dat dit gebouw op een erg zachte ondergrond staat. Misschien gebeurt het pas nadat wij al lang zijn vertrokken, maar ik ben ervan overtuigd dat het uiteindelijk zal wegzinken in het moeras waarop het is gebouwd. Tijdens de bouw heeft de begane grond al een keer blank gestaan en ik verwacht dat zoiets binnenkort weer zal gebeuren.
Maar nu ter zake. In principe heeft mevrouw Jackson de juiste vragen in de juiste volgorde gesteld. Het voorstel kreeg in de Commissie milieubeheer unanieme steun omdat wij van mening zijn dat er iets moet gebeuren en wel op zeer korte termijn. Wij moeten tegemoet komen aan de vraag van de consumenten om een goede etikettering en wij moeten ook inspelen op de terechte bezorgdheid van die consumenten over hun etenswaren. De consument heeft recht op deze informatie. De Commissie heeft een dappere poging gedaan om iets op papier te zetten om de consument te helpen. Hoewel het resultaat slechts beperkt in omvang is, krijgt het mijn steun.
Maar in hoeverre is het praktisch uitvoerbaar? Werkt het wel in de praktijk? De drempel van 1% voor elk ingrediënt is, naar men mij heeft verteld, ook een drempel die eenvoudig door iedereen kan worden gerealiseerd. Zo kan men dus gemakkelijk voorkomen dat men voedingsmiddelen van een etiket voorziet met de mededeling dat ze genetisch gemodificeerde voedingsmiddelen bevatten, vanwege een onvoorziene besmetting, wat dat ook moge betekenen. Overigens is mij en een aantal anderen ter ore gekomen dat die drempel van 1% al door supermarkten etc. wordt overschreden met betrekking tot de eisen die zij aan voedingsmiddelen stellen. Ik vind een snelle herziening dan ook hoogst noodzakelijk. Als we deze verordening in deze vorm aanvaarden, is het nettoresultaat dat er met de grote meerderheid van de voedingsmiddelen in supermarkten niets zal gebeuren. Zij zullen dus niet worden voorzien van een etiket, omdat het is toegestaan dat die voedingsmiddelen een kleine hoeveelheid genetisch gemodificeeerd materiaal bevatten, mits die hoeveelheid maar lager is dan de drempelwaarde. Ik vrees dat ons dit te wachten staat.
Wij ondernemen een moedige poging. Dat geldt ook voor de Commissie. Ik zou graag van de Commissie exact willen vernemen wat de reikwijdte van haar voorstel is. Ik heb vernomen dat het voorstel op dit moment alleen nog maar betrekking heeft op producten op basis van soja en maïs. Ik hoor graag een uitleg van de Commissie over de praktische haalbaarheid van haar maatregelen en hoe snel deze aangepast kunnen worden als ze in de praktijk niet blijken te functioneren.

Sterckx
Mijnheer de Voorzitter, de bedoeling van het Parlement is zekerheid te geven aan de consumenten en ook een stevig en een duidelijk wettelijk kader voor bedrijven die werken met GGO' s. De verordening van de Commissie is op geen van die twee punten voldoende duidelijk. Ten eerste wou ik zeggen dat u naar mijn gevoel onvoorzichtig woordgebruik hanteert. U gebruikt het woord besmetting, contamination, terwijl u naar mijn gevoel bedoelt "aanwezigheid". Vandaar dat ik ook een amendement heb ingediend op onze tekst om het woord contamination, besmetting, eruit te halen.
Dan is er, zoals mevrouw Jackson en de heer Bowe hierover ook al hebben gezegd, onduidelijkheid. Tot 1% mag in onvoorziene omstandigheden, dus per toeval. Ik zou van u willen weten wat die onvoorziene omstandigheden zijn; wanneer mag het en wanneer mag het dan weer niet? Hoe bewijst men dat? U vraagt ook dat het bewijs wordt geleverd. Ik vraag mij af, hoe dat moet. Per geval, wat moet ik daaronder verstaan? Als dus bijvoorbeeld een vrachtwagen 20 ton maïs geladen heeft, dan mag daar 200 kilo genetisch gemodificeerde maïs in. Dat is 1%. Of mag dat niet? Als er dus een schip geladen wordt met 50.000 ton soja, ik hoor dat de grootste schepen 50.000 ton kunnen hebben, mag daar dus 500 ton, 500.000 kilo, genetisch gemodificeerd soja in zitten. Of heb ik het fout? Zegt u dan: als daar maar 500 ton gemodificeerd soja in zit, dat die boot dan GMO-vrij is. Ik vind dat een nogal absurde situatie. Dus ik zou wel eens willen weten wat u bedoelt met die 1% in ingrediënten. Waar en wanneer gaat u dat controleren?
In die omstandigheden vraag ik mij af of een etiket wel zin heeft en de situatie wordt helemaal absurd want uit de literatuur en uit de omstandigheden blijkt dat een aantal variëteiten wel binnenmogen en een aantal andere niet. Hoe kan u dat controleren, want het kan dus over honderden tonnen gaan van dingen waarvan u niet weet dat ze binnenkomen. De Commissie moet heel dringend maatregelen nemen, haar voorstellen verduidelijken en de hele zaak in een veel duidelijker kader zetten. Als voedingsbedrijven hun klanten dingen willen aanbieden waar geen GGO' s inzitten, moeten zij dat ook kunnen en in deze omstandigheden kan het dus niet.

Breyer
/ALE). (DE) Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, geachte heer Liikanen. Inderdaad, de vragen liggen op tafel en dat zijn er niet weinig, wat deze verordening betreft. Ook wij zijn blij dat er eindelijk beweging komt in deze zaak. Het is echter wel spijtig dat de Commissie pas is gaan reageren toen zij onder druk werd gezet door de Oostenrijkse regering, en ons eigenlijk al jaren lang lapmiddelen voorlegt. Waar blijft bijvoorbeeld de novel feed-verordening? Hoe kunt u, mijnheer de commissaris, de nieuwe slogan van de Commissie "meer transparantie" rijmen met het feit dat bijvoorbeeld 80% van de sojaproductie naar veevoer gaat.
Ik had vanavond graag van u willen horen of u bereid bent een moratorium af te kondigen, in afwachting van een novel feed-verordening. Al het andere is zand in de ogen strooien en leidt ertoe dat de consumenten lang haast slinkse weg, zonder dat zij het in de gaten hebben, genetische gemanipuleerde levensmiddelen krijgen voorgeschoteld.
Ik wil vanavond graag van u horen hoe lang dit tactische spelletje nog zal voortduren. Hoe lang bent u nog van plan door de knieën te gaan voor de druk van de veevoederindustrie? Wanneer zult u hard maken wat voorzitter Prodi hier heeft beloofd, namelijk meer transparantie voor de consumenten?
Overigens vinden wij - dat weet u al - die 1% veel te hoog. Die waarde moet minstens tot de helft worden teruggebracht. Dat is analytisch haalbaar. Als men echter zegt dat hier onopzettelijke verontreinigingen in het spel zijn, moet u, mijnheer Liikanen, mij eens uitleggen hoe 3000 ton van één scheepslading soja besmet kan raken! Mijns inziens hebben die twee dingen niets, maar dan ook helemaal niets met elkaar te maken.
Wij verwachten van u dat u zich houdt aan wat u in de commissie heeft aangekondigd, en het standpunt van het Parlement overneemt. U moet eindelijk alle betrokkenen om de tafel zetten en zo snel mogelijk met een voorstel voor een nieuwe grenswaarde komen.
Ten tweede verwacht ik dat u vanavond een heel duidelijke uitspraak doet over de houding van de Commissie. Hoe lang zal zij de boot van de novel feed-verordening nog afhouden? Vindt u ook niet dat het met het oog op meer duidelijkheid voor de consumenten zinvol zou zijn om dat te doen wat gedeeltelijk ook door de Raad werd voorgesteld, namelijk een moratorium af te kondigen? Nogmaals, alleen op die manier kunnen wij mijns inziens zorgen voor meer duidelijkheid.

Vachetta
Mijnheer de Voorzitter, het genoemde percentage van 1% niet-etiketteerbare GGO's, dat hier onder een puur technische invalshoek wordt gepresenteerd, lijkt zeer hoog in vergelijking met de verplichtingen die de grootwinkelbedrijven reeds aangegaan zijn. Waarom dan dit percentage van 1%? Volgens ons proberen de bedrijven die grote hoeveelheden GGO's produceren en gebruiken, een feitelijke situatie te creëren waarin het gebruik van GGO's op de gehele levensmiddelenmarkt gemeengoed wordt. Zij maken het vrijwel onmogelijk om productielijnen op te zetten die de consumenten producten zonder GGO's kunnen bieden.
Daarnaast kan onmogelijk gegarandeerd worden dat de GGO's op de lange termijn geen gevolgen zullen hebben voor de volksgezondheid en het milieu, temeer daar de massaproductie ervoor zorgt dat deze in de natuur terechtkomen. De sociale reikwijdte van het algemeen toepassen van GGO's is welbekend: producenten en consumenten worden steeds afhankelijker van de levensmiddelengiganten.
Om een beleid van voldongen feiten tegen te gaan, moet er naar onze mening gezorgd worden voor het behoud van volledige productielijnen zonder GGO's. Producenten en consumenten moeten per slot van rekening weten of de producten die zij gebruiken GGO's bevatten of niet. Er bestaan controlemiddelen en deze zijn doeltreffend indien de overheid de politieke bereidheid heeft deze toe te passen.
Het bestaan van een tolerantiedrempel voor GGO's, waarbinnen het risico nihil of ten minste acceptabel zou zijn, wordt voor ons op dit moment nergens door gerechtvaardigd.

Blokland
Mijnheer de Voorzitter, de drempelwaarde van 1% in het voorstel van de Commissie heeft één voordeel: na jarenlange onduidelijkheid kunnen producenten niet langer zelf interpreteren. Kritiek heb ik echter ook: het percentage wordt niet verantwoord omdat het kennelijk een politiek compromis betreft. Een te kiezen percentage moet haalbaar én aanvaardbaar zijn. In ieder geval een stuk lager dan 1%, bijvoorbeeld onder de 0,5%. Daarom vraag ik de Commissie procedures te ontwikkelen om het percentage op zeer korte termijn te herzien. We moeten voorkomen dat deze drempelwaarde van 1% precedent wordt en in de toekomst ook op de etikettering van andere producten van toepassing is.
Daarnaast vind ik de ondemocratische en ondoorzichtige manier waarop de Commissie deze norm dicteert onaanvaardbaar. Het betreft hier een onderwerp voor fundamentele discussie, die bij een breed publiek grote belangstelling geniet. Bovendien hoort op dit terrein de medebeslissingsprocedure te worden toegepast op de invoering van deze maatregelen. De wetgeving rond genetisch gemodificeerde producten dient transparant te zijn, langs democratische weg tot stand te komen en samenhang te vertonen. Ik ben voorstander van een democratisch en alomvattend beleid voor genetisch gemodificeerde producten.
Over etikettering merk ik op dat het tijd wordt serieus na te denken over symbolen voor GGO' s. Werken met minuscule zinnetjes en woordjes biedt de consument onvoldoende duidelijkheid.
Een concrete vraag aan commissaris Liikanen betreft het advies van het wetenschappelijk comité over de opstelling van een negatieve lijst. Deelt de commissaris de opvatting van het comité dat de opstelling daarvan onmogelijk is?
Tenslotte zou ik de commissaris er op willen wijzen dat normstelling alleen niet voldoet. De Europese Commissie en de nationale regeringen moeten ook andere instrumenten ter hand nemen om de GGO-vrije keten in stand te houden. Ik denk dan met name aan inspecties.

Oomen-Ruijten
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, sinds de inwerkingtreding van de novel food-richtlijn is er ook door de Europese Commissie op zijn zachtst gezegd een zootje van gemaakt. Zo zouden we dat huiselijk uitdrukken. De Europese food-industrie heeft dat deels aan zichzelf te danken omdat ze destijds niet bereid was tot enige concessies.
Voorzitter, de argumentatie die er vandaag de Commissie toe gebracht heeft om de 1% hier in deze uitvoering te zetten was, dat wat destijds nog voor onmogelijk werd geacht - de identificatie, de detectie zou ook onder de 1% mogelijk zijn - nu wel mogelijk is. Voorzitter, omdat er meetmethoden beschikbaar zijn. Dat betekent dat in feite op dit moment eigenlijk alles gedetecteerd kan worden.
De regeling die we nu echter hebben, betekent overigens dat we straks een viertal soorten voeding hebben. Dat is één, het GMO-gelabeld food. Twee, dat is het voedsel waar geen GMO' s in zouden moeten zitten. Drie, dat is nu de categorie met de drempel van 1% maximum. De vierde categorie zijn al die supermarktketens die zeggen: wij garanderen 0,1%, terwijl met de beste wil van de wereld ze ook die 0,1% niet zouden kunnen garanderen, omdat zelfs in de identity preserved-keten voedingsmiddelen toch altijd een aanwezigheid hebben van GMO' s van meer dan 0,1%.
Voorzitter, de manco in deze regelgeving zijn twee. Een, er is alleen iets geregeld voor maïs en soja. Ik vraag me af wanneer de rest komt. De tweede, en collega Sterckx heeft daar ook al over gesproken, dat is het woord contamination, dat vervangen zal moeten worden door "aanwezigheid".
Voorzitter, een ander probleem. Wat komt er nog op ons af? Wij hebben op dit moment het alleen maar over het voedsel dat bij de consument beschikbaar is. Maar als ik kijk naar bijvoorbeeld de voedingsmiddelen of het voedsel dat er is voor onze veestapel dan zouden we met die novel feed-richtlijn moeten komen en ik refereer daarbij ook naar de opmerkingen die door mevrouw Breyer gemaakt zijn. Het zou dus betekenen, Voorzitter, dat als je weet dat de proteïnes dat die allemaal uit het buitenland komen, uit Zuid-Amerika, dat je straks eigenlijk ook alles in het kader van de novel food ook GMO-geïdentificeerd moet gaan etiketteren.
Voorzitter, ik vraag me af of we deze processie van Echternach nog langer moeten accepteren?

Lund
Om te beginnen wil ik zeggen dat de voorgestelde drempelwaarde van 1% naar mijn mening een capitulatie is. Het is het gevolg van een gebrek aan overzicht en coherentie in de GGO-wetgeving door de jaren heen. Wij hebben niet de noodzakelijke eisen gesteld om een onderscheid te kunnen maken tussen genetisch gemodificeerde organismen en niet-genetisch gemodificeerde organismen. Daarom worden wij nu gedwongen een bepaalde hoeveelheid GGO's in alle voedingsmiddelen te aanvaarden, zonder dat de consument hierover ingelicht dient te worden. Dit is in feite een droevige evolutie van het consumentenbeleid voor de burgers in Europa.
Ik kan de onderhavige ontwerpresolutie steunen, maar ik vind dat de door de Commissie vastgestelde drempelwaarde van 1% absoluut te hoog ligt. Een dergelijke drempelwaarde leidt tot gesjoemel en onverschilligheid bij leveranciers en producenten. Het is zo goed als zeker dat deze drempelwaarde de komende tijd vervaagt. Daarom heb ik vier verzoeken aan de Commissie. Ten eerste dat ze een drempelwaarde onder 1% vaststelt. Indien de Commissie dit nu niet wil doen, moet zij de door het Parlement voorgestelde herzieningsclausule van een jaar aanvaarden en de drempel dan verlagen. Ten derde moet het begrip onvoorziene besmetting met genetisch gemodificeerde organismen nauwkeurig gedefinieerd worden. Dit is immers een zeer elastisch begrip in het voorstel en ik denk dat een precieze definitie onontbeerlijk is. Ten vierde pleit ik voor een zeer efficiënt controlesysteem, dat elke fraudepoging onmogelijk maakt.
Ik hoop dat commissaris Liikanen mijn vier vragen en verzoeken positief zal beantwoorden.

Sandbæk
Mijnheer de Voorzitter, wij kunnen geen genoegen nemen met het gebrek aan bewijs dat genetisch gemodificeerde voedingsmiddelen ongevaarlijk zijn. Ze moeten voor de consumenten duidelijke voordelen opleveren en ze mogen geen risico vormen voor het milieu en voor het welzijn van de dieren. Het is en blijft de taak van de wetgever regels en richtsnoeren op te stellen opdat de markt rekening houdt met de belangen en eisen van de consumenten. Dit is met de EU-criteria voor etikettering echter niet het geval. Het is nu al herhaaldelijk gezegd dat een drempelwaarde van 1% voor de onvoorziene besmetting van voedingsmiddelen met GGO's veel te hoog ligt. Het is mogelijk genetisch gemodificeerde gewassen van andere te scheiden, zowel op de akker als bij de oogst, het vervoer en de verwerking. Het vereist een goed overlegsysteem vanaf de akker tot het product op tafel komt en bijgevolg een grotere financiële investering, maar het is mogelijk. Indien dit onverwacht toch niet mogelijk blijkt te zijn, is dit alweer een argument om de verbouwing van genetisch gemodificeerde gewassen te verbieden. De op één na beste oplossing, met een etikettering die aangeeft dat de voedingsmiddelen geen GGO's bevatten, beschouw ik als een nederlaag, tenzij het alleen om een aanvullende facultatieve mogelijkheid gaat.
Tot zover leveren de genetisch gemodificeerde organismen alleen voor de producenten voordelen op. De kosten voor de etikettering en de controle dienen bijgevolg door hen gedragen te worden. Het risico van het consumeren van voedingsmiddelen die GGO's bevatten en de gevolgen op lange termijn voor de milieu- en biodiversiteit moeten verder onderzocht worden. Om die reden hebben vijf landen een feitelijk moratorium ingesteld voor de goedkeuringsprocedure van nieuwe vergunningen, zolang men bezig is de herziening van de richtlijn betreffende het in de handel brengen van dergelijke producten te herzien. Het verbaast mij dan ook dat commissaris Wallström naar verluidt de definitieve herziening niet wil afwachten, maar dat zij het voorstel van de industrie aanvaard heeft om de herziene GGO-richtlijn nu reeds na te leven, nog voordat ze is goedgekeurd. Dit is een geniepige aanval op het moratorium van de lidstaten, en bovendien gaat het gemeenschappelijk standpunt van de Raad niet ver genoeg. Ik kan de lidstaten dan ook alleen maar verzoeken hun moratorium in stand te houden. Een herziening en verscherping van de GGO-wetgeving is absoluut noodzakelijk en dient liever vandaag dan morgen plaats te vinden.

Bushill-Matthews
Mijnheer de Voorzitter, het is duidelijk dat het hier een belangrijke kwestie betreft, waarbij enige haast geboden is. Niet alleen de consumenten dienen nogmaals gerustgesteld te worden, maar ook de voedingsmiddelenindustrie heeft behoefte aan een duidelijk kader waarbinnen zij kan opereren. Graag wil ik nog opmerken dat ikzelf afkomstig ben uit deze branche, hoewel ik er uiteraard alle banden mee heb verbroken sinds ik lid ben van dit Parlement.
In mijn vorige leven was ik directeur van een snack food-bedrijf, dat tortilla-chips produceerde. Ook werd er een heerlijke Britse delicatesse geproduceerd die pork scratchings heet. Ik vermeld dit even, zodat de tolken hun aandacht er bij blijven houden. Tortilla-chips worden gemaakt van 100% Amerikaanse maïs. Ik kan u verzekeren dat wij erg veel moeite hadden om te voldoen aan de vraag van klanten naar gegarandeerd identity preserved-maïs, dus maïs die niet genetisch gemodificeerd is. Alle tests die wij uitvoerden op basis van in onze branche geaccepteerde meetmethoden, toonden aan dat zelfs dergelijke maïs af en toe tussen de 1 en 2% onvoorzien besmet genetisch gemodificeerd materiaal bevatte.
Tegen mensen zoals de heer Bowe, die beweren dat een drempel van 1% eenvoudig realiseerbaar is, kan ik dan ook uit ervaring zeggen dat dat niet het geval is. Die 1% vormt een grote uitdaging. Een uitdaging die zover ik weet door de industrie wordt aanvaard, zij het zeer schoorvoetend. Een verlaging van dat percentage is voor de industrie niet haalbaar. Wordt die verlaging desondanks doorgevoerd, dan zullen steeds meer voedingsmiddelen worden voorzien van het etiket 'Bevat mogelijk genetisch gemodificeerd materiaal'. Hierdoor wordt het doel van de etikettering volledig onderuitgehaald. Dat is de kern van mijn eerste punt: die 1% is al moeilijk genoeg.
Mijn tweede punt met betrekking tot een herziening is dat de industrie duidelijkheid nodig heeft. Een situatie die elke twaalf maanden weer opnieuw verandert, komt de industrie niet ten goede en is ook verwarrend voor de consument.
Mijn laatste punt sluit aan bij wat mevrouw Jackson eerder opmerkte, namelijk dat wij moeten garanderen dat overal in de EU dezelfde regels worden gehanteerd nadat de etikettering is ingevoerd. Nu we op de drempel staan van het nieuwe millennium, kunnen wij wellicht een ontwikkeling in gang zetten die ervoor zorgt dat dergelijke wetten universeel worden toegepast en nageleefd.

Liikanen
Graag wil ik iedereen bedanken voor de bijdrage aan deze belangrijke discussie, ook al zijn de omstandigheden op dit moment niet ideaal. Op 15 november is dit onderwerp al besproken in de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid. Ik heb toen gezegd dat het niet alleen een kwestie is van al dan niet blij zijn met genetisch gemodificeeerde voedingsmiddelen of het al dan niet toestaan of etiketteren ervan. Wat wij proberen, is de bestaande wetgeving te implementeren en te zorgen dat deze ook praktisch uitvoerbaar is.
Met het voorstel om verordening 1139/98 te wijzigen om een zo laag mogelijke drempel vast te leggen voor de onvoorziene aanwezigheid van toegestaan genetisch gemodificeerd materiaal, reageren wij op het mandaat van de Raad inzake de etikettering van genetisch gemodificeerde voedingsmiddelen. De Commissie heeft zich ten tijde van de aanname van de verordening hiertoe verplicht.
Het ontwerp is erop gericht om problemen op te lossen bij de etikettering van voedingsmiddelen in situaties waarin producenten weliswaar getracht hebben om het gebruik van genetisch gemodificeerd materiaal te vermijden - iets wat ze uiteraard moeten kunnen bewijzen - maar er desondanks toch kleine hoeveelheden genetisch gemodificeerd materiaal in hun producten worden aangetroffen. Deze onvoorziene besmetting kan opgetreden zijn tijdens de teelt, de oogst, het transport, de opslag of de verwerking. Na overleg met het gemeenschappelijk onderzoekscentrum en met name met de lidstaten, was onze conclusie dat een drempelwaarde van 1% een compromis is dat in twee gevallen het verwezenlijken van onze doelstellingen het beste garandeert. Dat betreft in de eerste plaats het streven om een zeer lage tolerantiedrempel vast te stellen zodat producenten ook daadwerkelijk een inspanning moeten leveren. In de tweede plaats kan door dit compromis tijdens het gehele productieproces rekening worden gehouden met de praktische haalbaarheid ervan.
Binnenkort beschikken wij over methoden die de bevoegde autoriteiten niet voor onnodige problemen stellen bij de implementatie ervan. Graag merk ik hierbij op dat deze drempelwaarde strenger is dan het niveau dat wordt gehanteerd door andere landen wordt gehanteerd, zoals Zwitserland, Noorwegen en Japan. Zoals u weet, kennen de Verenigde Staten en Canada, in tegenstelling tot de EU, helemaal geen verplichte etikettering van genetisch gemodificeerde voedingsmiddelen.
De wens van de Commissie milieubeheer was dat wij dit onderwerp zouden herzien. Namens de Commissie ben ik bereid om de volgende toezegging te doen: "De Commissie zal binnen één jaar na inwerkingtreding van de ontwerpverordening tot wijziging van verordening 1139/98 overgaan tot herziening van deze ontwerpverordening. De Commissie zal alle noodzakelijke amendementen voorstellen in verband met verbeteringen in kwantitatieve detectietechnieken en praktijkervaringen met betrekking tot de implementatie van de voorgestelde drempelwaarde van 1%. Bovendien biedt het witboek over de veiligheid van voedingsmiddelen ook de mogelijkheid voor een breed debat over etikettering indien het Europees Parlement dat zou wensen."
Met het voorstellen van deze verordeningen heeft de Commissie haar uitvoerende bevoegdheden niet overschreden. De twee ontwerpmaatregelen zijn in overeenstemming met de huidige wetgeving. Wij zullen gebruik maken van de medebeslissingsprocedure indien het Europees Parlement om een GGO-vrij programma verzoekt. De afdeling van de heer Byrne zal een voorstel opstellen met betrekking tot de verordening betreffende nieuwe voedingsmiddelen en voedselingrediënten.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt woensdag om 12.00 uur plaats.
(De vergadering wordt om 00.15 uur gesloten)

