Goedkeuring van de notulen
De Voorzitter
De notulen van de vergadering van gisteren zijn rondgedeeld.
Geen bezwaren?

Pompidou
Mevrouw de Voorzitter, er zit een taalkundig probleem in de notulen van gisteren.
Inzake de transatlantische betrekkingen en het Echelon-systeem wordt in overweging E van de Engelse versie van de notulen van gisteren gesproken over "STOA studies" . Deze uitdrukking is in het Frans vertaald met "rapport STOA" . STOA stelt echter geen verslagen op, dat doen de parlementaire commissies. STOA verricht onderzoek, "études" . Ik zou het dus op prijs stellen als de vertaalafdeling voortaan met betrekking tot STOA in het Frans de term "études" gebruikt in plaats van de term "rapport" , om zo de onafhankelijkheid en de bevoegdheid van de commissies van dit Parlement bij het opstellen van deze verslagen te handhaven.

De Voorzitter
Uw opmerking betrof een taalkundige correctie. Vanzelfsprekend wordt alles wat de tekst beter en nauwkeuriger maakt overgenomen. Dat is dus bij deze gebeurd.
(De notulen worden goedgekeurd)

Rübig
Mevrouw de Voorzitter, gisteren vernam ik dat een assistente van de heer Schierhuber in Brussel overvallen en beroofd is. Ten huize van de heer Schiedermeier werd ingebroken. Wanneer wordt er gevolg gegeven aan het door meer dan 150 afgevaardigden ondertekende verzoek om betere veiligheidsmaatregelen in Brussel?

De Voorzitter
Mijnheer Rübig, uw opmerking is steekhoudend. U weet dat we ons uiterste best doen een oplossing te vinden voor dit probleem, maar dat is wel een kwestie van tijd. Ik kan u echter zeggen dat al veel maatregelen in de goede richting genomen zijn. U heeft hiervoor al meerdere malen gepleit, net als veel andere collega's.

Rosado Fernandes
Mevrouw de Voorzitter, ik wil een korte verklaring afleggen om mijn collega's in het Parlement erop opmerkzaam te maken dat op dit moment in Portugal, in weerwil van het vrome karakter van de regering, die christelijke principes huldigt, landbouwers die bezorgd zijn over hun toekomst omdat zij enkele jaren lang een slechte oogst hebben gehad en op de rand van een faillissement verkeren, bij hun betogingen geconfronteerd worden met pantserwagens, helikopters, oproerpolitie en honden. Als dit de menselijkheid van de Portugese regering is, protesteer ik daartegen. Ik ben altijd nauw met de landbouw verbonden geweest, ik heb betoogd binnen de gevestigde orde, binnen wat wettelijk toegestaan is. Wat we nu zien, is dat zelfs een democratie zich maar moeilijk van bepaalde gewoonten uit de tijd van de dictatuur weet te ontdoen.

De Voorzitter
Mijnheer Rosado Fernandes, ik heb naar u geluisterd. Het ging echter niet om een motie van orde, en u bent zich daarvan terdege bewust.
Waarde collega's, wilt u alleen het woord vragen voor een motie van orde?

Bertens
Mevrouw de Voorzitter, dit is misschien geen opmerking naar aanleiding van de orde maar wel van de wereldorde. Als u mij toestaat, een minuut. Deze morgen is bekend geworden dat het land Burkina Fasso het Verdrag van Ottawa geratificeerd heeft, het verdrag tegen landmijnen. Daarmee heeft het aantal landen dat geratificeerd heeft de 40 bereikt. Daarmee treedt dit verdrag 1 maart 1998 in werking en daarmee kunnen wij 1 maart 1999 beginnen de wereld te bevrijden van landmijnen. Omdat mede dit Parlement veel heeft gedaan om dat Verdrag van Ottawa van de grond te krijgen, moeten wij niet alleen de regering van Canada feliciteren en de regering van Burkina Fasso omdat ze het veertigste land zijn maar misschien onszelf ook heel stilletjes feliciteren.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer Bertens. Natuurlijk was dit geen motie van orde, maar we weten allemaal hoe belangrijk de informatie is die u ons daar gaf.

Plooij-van Gorsel
Voorzitter, ik heb misschien geen punt van orde maar wel een vraag aan u. Ik heb namelijk op 7 april jongstleden een schriftelijke vraag bij de Voorzitter van het Parlement ingediend, dus 5 maanden geleden, over aanbesteding en levering van meubilair voor de bar en restaurants van het Europees Parlement. Ik heb daarop nog steeds geen antwoord ontvangen, ondanks diverse telefoontjes naar de diensten van de Voorzitter van het Parlement. Nu is mijn vraag aan u: hoe kan ik toch antwoord op deze vraag krijgen?

De Voorzitter
Mevrouw Plooij-van Gorsel, ik kan u uiteraard niet onmiddellijk een antwoord geven, aangezien ik niet op de hoogte was van deze brief. Ik zal evenwel de Voorzitter verzoeken de vraag die u hem in april heeft voorgelegd te beantwoorden, tenzij hij dat al gedaan heeft, maar dat heeft hij nog niet gedaan.

Ontwikkelingssamenwerking: integratie van de genderproblematiek
De Voorzitter
Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A4-0291/98), namens de Commissie ontwikkelingssamenwerking, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de verordening van de Raad betreffende de integratie van de genderproblematiek in de ontwikkelingssamenwerking (C4-0307/98-97/0151(SYN)).

Junker
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, de versterking van de positie van de vrouw is op zich een belangrijke doelstelling. Als vrouwen een gelijke status, gelijke kansen en gelijke sociale, economische en juridische rechten krijgen als mannen, en als ze recht krijgen op reproductieve gezondheid en bescherming tegen geweld dat wordt uitgeoefend op grond van het geslacht, dan zal dat het welzijn van de gehele mensheid ten goede komen.
Dit credo stoelt niet op een of ander feministisch manifest, maar op een goed gedocumenteerde publicatie over de vrouwen in de wereld die de VN in 1995 op de vierde Wereldvrouwenconferentie in Peking hebben voorgelegd. De lessen die daaruit moeten worden getrokken komen overeen met het mainstreaming -concept van de Europese Commissie voor de inachtneming van de genderaspecten op alle beleidsterreinen, ook ontwikkelingssamenwerking.
Ik ben blij uit eigen ervaring te kunnen zeggen dat de Europese Unie in Peking een positieve en constructieve rol gespeeld heeft. Alle deelnemers hebben er zich met het in Peking overeengekomen actieplatform en in de slotverklaring toe verbonden met specifieke maatregelen in het kader van hun respectieve bevoegdheden bij te dragen aan het opheffen van discriminatie en ongelijke behandeling van vrouwen op alle terreinen van het leven zoals opvoeding, onderwijs en opleiding, beroep en gezin, sociaal leven, politiek, economie en wetenschap, recht, cultuur en media.
Dit voorstel voor een verordening is een prijzenswaardige poging om de mensen beter bewust te maken van het feit dat de versterking van de rechten van de vrouw de sleutel is voor de duurzame ontwikkeling waar men zo vaak om vraagt. Het voornemen om de beschikbare middelen - die jammer genoeg van zeer bescheiden omvang zijn - niet voor operationele projecten maar voor bewustmakingscampagnes te gebruiken verdient alle steun.
De tot nu toe erg povere inhoudelijke en persoonlijke integratie van vrouwenbelangen op enkele voor ontwikkelingssamenwerking erg belangrijke terreinen - zoals landbouw en veeteelt, visserij, bosbouw, drinkwatervoorziening, noodhulp en hulp bij rampen, maar ook handel, verwerking van levensmiddelen en lichte industrie - is niet in de laatste plaats het gevolg van hardnekkige vooroordelen en culturele en religieuze obstakels, die het gevolg van een gebrek aan kennis zijn.
Het is niet de bedoeling dat ik hier nog eens een opsomming geef van alle vormen van benadeling van vrouwen in alle culturen. De problemen zijn bekend. Dit voorstel is een stap in de goede richting. Het is echter maar een kleine stap waarop zeker nog andere moeten volgen.
Ik vind het goed dat vele amendementen uit de eerste lezing werden overgenomen. Het gemeenschappelijk standpunt van de Raad vertoont echter een ernstig gebrek. Het begrenst namelijk de geldigheidsduur. Ik denk dat het goed is na vijf jaar te onderzoeken wat het programma heeft opgeleverd. Na vijf jaar is het probleem echter zeker nog niet opgelost. Wij zullen ook daarna onze inspanningen moeten voortzetten. Daarom stel ik voor de begrenzing in de tijd te schrappen. Ik reken op brede bijval van het Parlement.
Zo wordt benadrukt dat het in aanmerking nemen van de genderproblematiek in de ontwikkelingssamenwerking als een transversale opdracht moet worden beschouwd, die in de gehele ontwikkelingssamenwerking ter harte moet worden genomen. Zoals in het programma wordt beoogd, komt het erop aan een sterk multiplicatoreffect teweeg te brengen. Dit vereist een gecoördineerde samenwerking met de lidstaten. Bewustmaking is immers niet alleen in de ontwikkelingslanden nodig, maar ook bij ons. Alle beslissers in de Gemeenschap moeten dus op passende wijze worden bijgeschoold. Daarbij mag het niet alleen over de zogenaamde harde factoren gaan, maar moeten ook de nieuwe, steeds belangrijker wordende terreinen van onze ontwikkelingssamenwerking in aanmerking worden genomen. Ik denk aan mensenrechten, democratisering en rechtsstaat, participatie van de burgermaatschappij, goed bestuur, handel, macro-economische analyses, bevrediging van de menselijke basisbehoeften, bestrijding van de armoede en reproductieve gezondheid. Daarbij moet vooral gebruik worden gemaakt van de in de ontwikkelingslanden bestaande structuren en plaatselijke mogelijkheden.
Ook de beste intenties en mooiste verordeningen zijn evenwel nutteloos als er niet genoeg personeel is om ze in daden om te zetten. In dit geval is dat overduidelijk. Het Europees Parlement en de commissies klagen al lang over het personeelsgebrek bij de Commissie voor de werkzaamheden op het gebied van vrouwen en ontwikkeling. Nu is het dieptepunt bereikt. De vrouwelijke A-ambtenaar die bij het directoraat-generaal voor genderproblemen bevoegd was is daar weggegaan. Een opvolgster is nog niet in zicht. Ik hoor dat de sollicitatieprocedure is afgebroken. Op dit ogenblik is alleen nog een Zweedse nationale deskundige op post. Aangezien hier de geloofwaardigheid van de Commissie in het geding is, zou ik daarover haar mening willen weten. De Commissie is hier niet alleen het Parlement, maar ook en vooral de vrouwen in de ontwikkelingslanden iets verschuldigd.

Gröner
Mevrouw de Voorzitter, wij hebben ons in de Commissie rechten van de vrouw ook intensief met het thema ontwikkelingssamenwerking en genderaspecten van ontwikkelingssamenwerking beziggehouden. In Peking was ik rapporteur en ik kan alleen maar zeggen dat ginds juiste beslissingen werden genomen. Het actieplatform vormt een kader waarbinnen wij kunnen handelen. Als wij het werk dat daar is aangevat, niet voltooien, helpen de plechtige beloftes over duurzaamheid niets. Als wij erkennen dat vrouwen de sleutel tot ontwikkeling zijn, moet de verordening zo snel mogelijk van kracht worden.
Mevrouw Junker heeft gezegd dat er grote moeilijkheden zijn bij de toepassing door de Commissie. Er zijn ook twee begrotingslijnen geblokkeerd. De verordening zal ons de rechtsgrondslag geven die we zo dringend nodig hebben om met genderaspecten rekening te kunnen houden.
Er werd ook gezegd dat de diensten van directoraat-generaal Ib en VIII in het verleden goed werk hebben geleverd. Er werd niet alleen toezicht gehouden op proefprojecten inzake mainstreaming , maar er werden ook procedures ontwikkeld die beoordeling van genderaspecten bij individuele projecten mogelijk maakt. De gevolgen voor meisjes en vrouwen van afzonderlijke projecten in de landen waarmee wij samenwerken, werden grondig onderzocht. In de tweede plaats werden maatregelen genomen om het personeel bij de Commissie en andere organen van de genderaspecten van de samenwerking bewust te maken. Wij mogen nu niet aarzelen, maar moeten verdergaan. Als die enkele plaatsen bij de Commissie onbezet blijven, halen onze inspanningen niets uit.
Daarom denk ik dat wij het werk moeten voortzetten en de kredieten op de twee betrokken begrotingslijnen B7-611 en B7631 zo snel mogelijk moeten vrijmaken. Het gebruik van de kredieten lag rond 93 %, wat een zeer hoge bestedingsgraad is.
Wij moeten de maatregelen op het gebied van crisispreventie, mensenrechten, democratisering en basisonderwijs in de landen waarmee wij samenwerken dus zo snel mogelijk uitvoeren. Ik wil, zoals mevrouw Junker, beklemtonen dat een begrenzing in de tijd het effect van de verordening sterk beperkt. Als wij het erover eens zijn - ik ga ervan uit dat wij hier in het Parlement een meerderheid vinden - dat de begrenzing in de tijd moet worden geschrapt, dan is dat een zeer belangrijk besluit. Een permanente evaluatie van de resultaten van dit beleid blijft echter hoe dan ook noodzakelijk. Toch is de opheffing van de begrenzing in de tijd uiterst belangrijk.

Günther
Mevrouw de Voorzitter, bij dergelijke thema's zijn de dames in het Parlement normaal alleen. Daarom ben ik zo blij dat aan onze zijde van het Parlement toch enkele heren zitten, meer dan aan de zijde die over het algemeen zoveel aandacht voor dergelijke onderwerpen heeft. Dat Lord Plumb juist op het verkeerde moment weggaat, is een andere kwestie.
Dames en heren, steeds weer wordt erover geklaagd dat in de ontwikkelingssamenwerking onvoldoende rekening wordt gehouden met de culturele eigenheid van de betrokken landen. In andere landen geldt een traditionele rolverdeling. Een ontwikkelingsbeleid waarbij rekening wordt gehouden met genderaspecten verandert daar niets aan. Wij weten allemaal dat het niets uithaalt die verhoudingen overhoop te willen gooien.
Wij moeten dus in de eerste plaats onderzoeken welke terreinen vooral voor de vrouwen belangrijk zijn en daar stimulansen geven. Zo hebben projecten op het gebied van voeding of gezondheid veel succes. Vandaar ook het grote succes, in een heel aantal landen, van projecten waarbij aan vrouwen kleine leningen worden verstrekt die ze, zoals uit alle verslagen blijkt, ook meestal proberen terug te betalen.
Volgens mij moet de opleiding echter nog steeds absolute voorrang krijgen, niet alleen omdat het percentage vrouwen onder de analfabeten bijzonder groot is, maar ook omdat hoger opgeleide vrouwen zich beter van het probleem van de bevolkingsgroei bewust zijn en meer openstaan voor geboorteregeling.
Wij moeten evenwel het volgende in gedachten houden: telkens als wij de actieradius van vrouwen vergroten en deze actieradius die van de mannen raakt, volgt er een conflict of een consensus. Voor de gezinnen is dat laatste het beste. Wij mogen ook - zeker op het gebied van de gezinsplanning - niet toestaan dat de vrouwen de volle verantwoordelijkheid voor de demografische ontwikkeling moeten dragen. Zowel mannen als vrouwen zijn daarvoor verantwoordelijk.
Ook in dit verslag wordt - net als bij andere onderwerpen - op samenwerking tussen de lidstaten aangedrongen. Dat thema staat met betrekking tot de ontwikkelingssamenwerking telkens opnieuw op de agenda. Ik zou de Commissie zeer dankbaar zijn wanneer ze zou melden dat de samenwerking op een bepaald terrein slaagt. Dan zouden we eindelijk eens kunnen zeggen: hier werkt het. Ik dank de rapporteur.

Kerr
Mevrouw de Voorzitter, het zal mevrouw Günther plezier doen dat De Groenen zozeer vooroplopen dat wij iemand hebben die over dit onderwerp spreekt. In feite heb ik het verslag van Nel van Dijk overgelegd aan de Commissie rechten van de vrouw toen Nel afwezig was, dus het is een onderwerp waar ik iets van afweet. Ik vind het een erg belangrijke kwestie.
Ik ben net teruggekeerd uit India, waar ik in Dharamsala een bezoek heb gebracht aan de Dalai Lama. Als we kijken naar het dorpsleven in India en de centrale rol die vrouwen spelen in de gemeenschap, alsmede naar de noodzaak vrouwen de drijvende kracht te laten vormen achter de ontwikkeling in de dorpen, dan moge het duidelijk zijn dat de EU meer aandacht moet besteden aan deze kwestie.
Ik vind het verslag van mevrouw Junker uitstekend omdat daarin de nadruk wordt gelegd op het hoofdthema, namelijk dat we ons geld zouden moeten aanwenden om de vrouwen in de ontwikkelingslanden te onderrichten, ontwikkelen en stimuleren en dat we niet per se al het geld moeten uitgeven voor de opleiding van vrouwen binnen de Commissie in Brussel.
Dit is weliswaar belangrijk - het beleid binnen de Commissie en de rest van de Unie ontvankelijker en vrouwvriendelijker te maken -, maar het geld van deze begrotingslijnen moet in de eerste plaats worden besteed aan projecten voor vrouwen in de ontwikkelingslanden zelf. Dit is een belangrijk onderdeel van dit verslag en ik hoop dat de Commissie hier positief op zal reageren.
We hebben binnen de Commissie rechten van de vrouw besproken hoe we het beleid vrouwvriendelijker kunnen maken: door effectieve permanente commissies te creëren met meer vrouwelijke leden, door ervoor te zorgen dat de vrouwen uit de ontwikkelingslanden beter vertegenwoordigd zijn binnen de delegaties van de ACS-landen, door erop toe te zien dat alle ontwikkelingsprojecten van de EU worden gecontroleerd en geëvalueerd voor wat betreft de gevolgen ervan voor de vrouwen in de ontwikkelingslanden en door ervoor te zorgen dat niet alleen de Commissie, maar ook het Parlement respons krijgt op de verslagen, zodat we kunnen zien dat de ontwikkelingshulp van de EU daadwerkelijk een vrouwelijk karakter krijgt. Als we dit zouden doen, zou dit een aanzienlijke vooruitgang betekenen.

Scarbonchi
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, waarde collega's, alvorens ik het woord neem, zou ik de rapporteur en alle leden van de Commissie ontwikkelingssamenwerking willen danken voor het werk dat ze verzet hebben om te zorgen dat het vraagstuk van de gelijkheid tussen man en vrouw in de ontwikkelingssamenwerking van de Europese Unie wordt geïntegreerd.
Zoals Jean Ferrat het bezong, vormt de vrouw de toekomst van de mensheid. Dit geldt met name voor de ontwikkeling. Iedereen die bijvoorbeeld in Afrika is geweest, heeft kunnen zien dat de vrouw een zeer dominerende positie inneemt in het ontwikkelingsproces. Haar bijdrage is van zeer groot belang, zowel in de economie - in het bijzonder de informele sector van de economie - als in de landbouw.
Dit geldt ook voor haar onvolprezen bijdrage aan het proces van rehabilitatie en wederopbouw.
Moet ik verder nog noemen de rol die ze speelt in het voorkomen van conflicten en in vredesprocessen? De vrouw, die geldt als de motor achter de ontwikkeling, is in de ontwikkelingslanden echter het slachtoffer van enorme ongelijkheid en sociale, familiale, economische en politieke discriminatie. Ze levert haar bijdrage aan de ontwikkeling ondanks de enorme hindernissen die ze tegenkomt op weg naar gelijke behandeling.
Naast de intentieverklaringen spant de Europese Unie er zich vandaag voor in de mooie resoluties die ze heeft aangenomen kracht bij te zetten door zich te scharen achter het actieplatform en de verklaring van de Conferentie van Peking van 1995, en door deze resoluties in daden om te zetten, met name in haar beleid voor ontwikkelingshulp.
We mogen ons daarom verheugen over het voorstel voor een verordening van de Raad, waarmee wordt beoogd de vrouw de rol toe te kennen die ze verdient als belangrijkste actor in het ontwikkelingsproces. Dit kan bewerkstelligd worden door in alle acties en strategieën op het gebied van ontwikkeling systematisch de genderproblematiek te betrekken. Het is van zeer groot belang dat de ontwikkelingsactiviteiten van de Europese Unie in de behoeften voorzien en beantwoorden aan de prioriteiten van de vrouw op lokaal niveau. Het is belangrijk dat de vrouw volop kan participeren in het uitdenken en uitvoeren van ontwikkelingsprojecten.
Ik wil u dus vandaag namens mijn fractie, de Europese Radicale Alliantie, zeggen dat ik de aanbeveling van de Commissie ontwikkelingssamenwerking geheel onderschrijf, met name omdat ik samen met mijn fractie van mening ben dat de integratie van de genderproblematiek in communautaire acties ten gunste van de ontwikkeling bijdraagt tot het welslagen van deze projecten. Overigens is het mijns inziens niet noodzakelijk deze verordening, die betrekking heeft op zo'n omvattend programma, aan een tijdpad te onderwerpen. Om die reden verzet ik mij, net als mijn collega's in de commissie, tegen een tijdschema voor deze verordening, zoals de Raad heeft aanbevolen. Ik hoop dat het Parlement op dit punt gehoor zal vinden.
De mensen moeten definitief doordrongen worden van het idee dat man en vrouw gelijk zijn. Ook moeten de acties van de Europese Unie inzake ontwikkelingssamenwerking voortaan in het kader van deze gelijkheid geplaatst worden.

Mendes Bota
Mevrouw de Voorzitter, als man en volksvertegenwoordiger erken ik dat het in onze maatschappij, zowel in Noord- als Zuid-Europa, voor vrouwen erg moeilijk is om die banen te krijgen op maatschappelijk, politiek of economisch terrein waarin de beslissingen vallen. De ongelijkheid van kansen tussen mannen en vrouwen betekent een geweldige verspilling van potentieel en deskundigheid, die in de minder ontwikkelde landen nog duidelijker naar voren komt dan elders. Ik geloof niet in een systeem dat de scheefgetrokken verhoudingen regelt door middel van quota of decreten. Ik geloof wél in een actief proces van bewustwording van dit probleem, en op dit punt heeft het Europees Parlement altijd een voorbeeldige voortrekkersrol gespeeld.
In Portugal bestaat een oud gezegde dat luidt: "Ook de hardste steen wordt uitgehold door de druppel die blijft vallen" . Ik ben het ermee eens dat de amendementen, thans voorstellen tot wijziging op deze verordening, opnieuw worden ingediend, aangezien kleinschalige operationele projecten wel degelijk belangrijk zijn, het bovendien goed is dat er opnieuw op gewezen wordt dat er alleen een sámenwerkingsbeleid in de Europese Unie bestaat, en tot slot ook omdat de belangrijkste terreinen moeten worden vastgelegd waarop vrouwen in sterkere mate kunnen participeren in het arbeidsproces, te weten in crisis- en noodoperaties, in operaties die te maken hebben met mensenrechten en democratisering, economische analyse, handel en terreinen die te maken hebben met seksualiteit en gezondheidszorg.
Er moet een eind worden gemaakt aan de uitzonderingen en het moet weer regel worden dat contracten worden toegewezen aan aanbieders uit steun ontvangende landen of de dichtstbijgelegen ontwikkelingslanden. De Europese Unie kan niet met de ene hand nemen wat zij met de andere geeft.
Tot besluit vraag ik mij af waarom van tevoren reeds de afloop van een programma wordt vastgelegd dat bedoeld is om de aanwezigheid van vrouwen te versterken in de organen van de Unie die zich met ontwikkelingsbeleid bezighouden; hierdoor wordt vijf jaar vóór de afloop een overlijdensakte opgesteld voor het programma. We hoeven ons slechts rekenschap te geven van het trage tempo waarin belangrijke sociale veranderingen zich de afgelopen vijftien jaar in de ontwikkelingslanden voltrokken hebben, van de slechts langzame verbetering van de levensverwachting, van de cijfers inzake kindersterfte, het niveau van alfabetisering en het geboortecijfer, of van de verdeling van het BNP, om te beseffen dat we geen wonderen mogen verwachten. Jammer genoeg - en het standpunt van de Raad toont dat weer eens aan - zien we dat mevrouw Junker blijft roepen, nu al jaren lang, om meer women power in de diensten en delegaties van de Commissie.

Flynn
Mevrouw de Voorzitter, om te beginnen stel ik de aanbeveling van het Parlement op prijs en deel ik mee dat de Commissie bijzonder ingenomen is met de steun van het Parlement voor de invoering van deze begrotingslijn in 1990 en voor het Gemeenschapsbeleid op het gebied van mainstreaming en de genderproblematiek binnen de ontwikkelingssamenwerking sinds de vrouwenconferentie te Peking in 1995.
Ik ben blij dat ik de gelegenheid krijg het Parlement te bedanken voor het uitstekende werk dat met name is verricht door de rapporteur mevrouw Junker, namens de Commissie ontwikkelingssamenwerking, en door mevrouw Gröner namens de Commissie rechten van de vrouw. Het is algemeen erkend dat de grote mate van ervaring en inzet een goede samenwerking tussen het Europees Parlement en de Commissie op dit gebied bevordert.
De onderhavige aanbeveling is erop gericht een samenhangende en stabiele rechtsgrond te creëren voor maatregelen die van essentieel belang zijn voor de kwaliteit en doeltreffendheid van onze ontwikkelingssamenwerking en voor sociale rechtvaardigheid en gelijkheid. Het is van cruciaal belang dat we de verordening zo snel mogelijk invoeren zodat we het geld voor het beoogde doel kunnen gebruiken.
In het verleden ontbrak het bij de ontwikkelingssteun vaak aan twee belangrijke aspecten. In de eerste plaats werd hierbij vaak onvoldoende rekening gehouden met de verschillende economische en sociale rollen van de vrouwen in de projectgebieden. Het gevolg hiervan was dat de projecten vaak werden opgesteld op basis van onvolledige gegevens en zonder de deelname van de direct betrokkenen. Dit is precies wat de heer Kerr zegt. Een dergelijke benadering verkleint uiteraard de kans op succes van de projecten.
In de tweede plaats werd er bij ontwikkelingssteun op het beleids- en het programmeringsvlak te weinig aandacht besteed aan de hardnekkige en aanzienlijke loondifferentiatie tussen vrouwen en mannen in de ontwikkelingslanden. Mevrouw Günther heeft dit punt krachtig naar voren gebracht. Deze loondifferentiatie beperkt de mogelijkheden voor vrouwen om een significante economische en sociale bijdrage te leveren en heeft een remmende werking op de ontwikkeling van de samenleving in haar geheel. Zij heeft tevens tot gevolg dat vrouwen een ondergeschikte rol blijven spelen. We proberen dan ook precies dat te doen wat mevrouw Gröner voorstelde, namelijk het in Peking wereldwijd overeengekomen platform ten uitvoer leggen.
Om deze redenen is een strategische en katalytische benadering zo belangrijk. Door slechts aanvullende projecten ten gunste van vrouwen te financieren zou het belang van deze kwestie op de achtergrond kunnen raken. De gevolgen hiervan zouden ontoereikend zijn en de weerslag ervan op de kwaliteit en doeltreffendheid op lange termijn van de ontwikkelingsactiviteiten op het gebied van de mainstreaming zouden minimaal zijn. De voorgestelde verordening voorziet echter in maatregelen ter ondersteuning van de allesomvattende integratie van de genderproblematiek in de mainstream van het beleid en de programma's van de Gemeenschap op het gebied van de ontwikkelingssamenwerking. Dit is het in Peking naar voren gebrachte punt met betrekking tot het platform.
De verordening bevordert tegelijkertijd het opzetten van speciale acties om de loondifferentiatie tussen vrouwen en mannen te verminderen, acties die worden gefinancierd uit bestaande toewijzingen en op passend grote schaal. Dat lijkt ons de juiste aanpak. Dit komt overeen met de door de recente conclusies van de Raad, alsmede door eerdere resoluties en met name de conferentie van Peking voorgestane mainstreaming . We proberen een dergelijke brede mainstreaming te bevorderen.
Dit betekent dat we de traditionele benaderingen en werkmethoden op grondige en creatieve wijze moeten herzien. De internationale ervaring lijkt uit te wijzen dat dit geen eenvoudige of kortstondige taak is. Uit het eerste voortgangsverslag over de integratie van de genderproblematiek in de ontwikkelingssamenwerking blijkt echter dat er al veel werk is verricht en dat er sprake is van een goed begin. Het punt van mevrouw Junker met betrekking tot het personeel is erg goed en we erkennen het belang van haar opmerking. We proberen de bestaande personeelsniveaus in stand te houden, maar ik moet zeggen dat dat niet gemakkelijk is.
De huidige moeilijke personeelssituatie biedt ons in dit opzicht erg weinig bewegingsruimte. Specialistische kennis is niet altijd onmiddellijk beschikbaar en kan niet gemakkelijk worden overgedragen binnen het directoraat. Het door mevrouw Junker en de heer Kerr genoemde punt is genoteerd. Het is belangrijk zowel intern opleidingen op te zetten als voor de personen in de ontwikkelingslanden.
Het standpunt van de Commissie met betrekking tot de 20 ter beoordeling en stemming ingediende amendementen is het volgende: we kunnen ons volledig vinden in zes amendementen -de nummers 1, 7, 9, 10, 14 en 20, alsmede in gedeelten van de amendementen 11, 17 en 18. We stemmen tevens gedeeltelijk in met de amendementen 2 en 4, hoewel we van mening zijn dat de formulering hier en daar moet worden aangepast teneinde de mainstreaming van de begrotingslijn scherp in beeld te houden. We hebben het hier over een begrotingslijn, die twee vroegere begrotingslijnen in zich verenigt.
De volgende amendementen kunnen we niet aanvaarden: 3, 5, 6, 8, 12, 13, 15, 16 en 19, alsmede gedeelten van de amendementen 11, 17 en 18. Staat u mij toe heel kort de belangrijkste redenen voor het standpunt van de Commissie te schetsen. Bepaalde amendementen - bijvoorbeeld nummer 12 en 13 en een gedeelte van amendement 18 - zouden nieuwe procedurele beperkingen tot gevolg hebben, met name met betrekking tot de interinstitutionele vereisten. Zij zouden het correcte beheer van de begroting in gevaar brengen, gezien het beperkte menselijk potentieel van de Commissie. In het geval van amendement 8 zijn de voorgestelde activiteiten te ambitieus voor onze personele hulpmiddelen, hoewel we de intentie ervan wel onderschrijven.
Diverse amendementen - 16, 19 en een gedeelte van amendement 11 - zijn tot slot onverenigbaar met de bestaande interinstitutionele overeenkomsten of zouden een verandering van de bestaande comitéprocedures met zich meebrengen. Andere amendementen - nummer 15 en een gedeelte van nummer 18 - zouden gevolgen hebben voor de bestaande bevoegdheden van de Commissie. Zoals u weet, is er enige haast geboden bij het aannemen van de verordening. De begrotingslijn voor de integratie van de genderproblematiek in de ontwikkelingssamenwerking is momenteel geblokkeerd zolang de rechtsgrond niet is vastgesteld. Wij zijn dan ook dankbaar dat het Parlement onze pogingen steunt om zo snel mogelijk vooruitgang te boeken met betrekking tot deze maatregel. Drie jaar na de wereldvrouwenconferentie te Peking is er veel bereikt. Daar zijn we het over eens.
Een aanzienlijk - en steeds groter - deel van de communautaire steunbedragen wordt aangewend voor de prioritaire gebieden van Peking. Er worden belangrijke stappen genomen om de communautaire steunprogramma's rijp te maken voor de genderproblematiek zodat de aanname van deze verordening betreffende integratie van de genderproblematiek in de ontwikkelingssamenwerking een stabiele basis zal vormen voor deze werkzaamheden en ons in staat zal stellen onze inspanningen te verhevigen.

De Voorzitter
Hartelijk dank, commissaris Flynn.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt vanmiddag om 12.00 uur plaats.

Vrouwen: specifieke gevolgen van de werkloosheid
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0272/98) van mevrouw Marinucci, namens de Commissie rechten van de vrouw, over de specifieke gevolgen van werkloosheid voor vrouwen.

Marinucci
Mevrouw de Voorzitter, het grote probleem in de Europese Unie is de werkloosheid. Het doet zich in meer of mindere mate in alle Europese regio's voor. Overal is dit een ernstige bedreiging voor de huisvrede en de stabiliteit van de samenleving. In de loop der jaren zijn talrijke studies gemaakt, onderzoeken gedaan en nationale en communautaire maatregelen getroffen. Het Witboek van Delors is verschenen, verscheidene bijeenkomsten van ministers en topconferenties zijn aan dit probleem gewijd en talrijke min of meer uitvoerbare recepten werden uitgewerkt en gedeeltelijk ook in praktijk gebracht. Het probleem is echter ondanks dit alles recht overeind gebleven en dreigt zelfs van kwaad tot erger te worden. Er is slechts een lichtpuntje: voor het eerst in de geschiedenis is niemand meer op de proppen gekomen met het traditionele tovermiddel: de vrouwen terug naar het aanrecht en de mannen aan het werk!
Dit is ongetwijfeld een zege voor de neofeministische beweging die het ook bij het vraagstuk van de werkgelegenheid over een geheel andere boeg heeft gegooid. Dit is een zege voor de steeds talrijker wordende vrouwen in Europa die de arbeidsmarkt opgaan en vastberaden laten zien dat zij volwaardig wensen deel te nemen aan alle activiteiten buitenshuis. Maar dit is niet het enige. Niet alleen heeft niemand het zich gepermitteerd om dit oude en beproefde recept - dat sedert het gloren van de industriële revolutie en met name in de naoorlogse tijd en tijdens crises ook regelmatig werd toegepast - uit de mottenballen te halen, maar sedert de Top van Essen heeft de Europese Unie het vrouwenvraagstuk volledig opgenomen in het debat over en de voorstellen voor de werkgelegenheid in Europa.
Men zou zich dan ook kunnen afvragen waarom wij deze initiatiefresolutie hebben ingediend. Wij hebben deze opgesteld omdat achter de schijn enkele dubbelzinnigheden schuil gaan. Door deze dubbelzinnigheden zou hetgeen door de deur buiten is gezet, via het raam weer kunnen binnenkomen. Er zijn immers niet alleen nog steeds talrijke, gebrekkige maatregelen van kracht, maar bovendien is het werkgelegenheids- en werkloosheidsvraagstuk van vrouwen doorspekt met allerlei tegenstrijdigheden waarop wij de aandacht willen vestigen.
De eerste tegenstrijdigheid is dat nog nooit tevoren zoveel vrouwen buitenshuis werkten als nu, maar tegelijkertijd nog nooit zoveel vrouwen werkloos waren. Dit komt omdat enerzijds het werkaanbod van vrouwen hoger is dan ooit, maar anderzijds de vraag van de particuliere sector en de overheid naar werknemers afneemt.
De tweede tegenstrijdigheid is dat er weliswaar groei zit in de werkgelegenheid, maar deze groei voornamelijk een gevolg is van deeltijdwerk en tijdelijke of onzekere banen. De toename van deeltijdwerk betekent absoluut niet dat iemand de kans krijgt huishouden en werk buitenshuis beter met elkander te rijmen. Deeltijdwerk kan immers ook werk tijdens weekenden, feestdagen, avonden of nachten betekenen. Met banen van enkele uren per dag of enkele dagen per jaar neemt de werkgelegenheid van vrouwen weliswaar toe, maar brokkelt de sociale zekerheid af. Daarom kan het gebeuren dat bij verstrekking van sociale bescherming op niet-individuele basis vrouwen worden gedwongen af te zien van een betaalde baan en bij overgang van het passieve naar het zogenaamde actieve werkgelegenheidsbeleid in bepaalde landen vrouwen - en soms alleenstaande moeders - hun sociale bijstand verliezen zonder daar tijdig een arbeidsinkomen voor terug te krijgen.
De derde tegenstrijdigheid is dat weliswaar steeds meer meisjes een opleiding genieten, maar de werkgelegenheid van vrouwen verhoudingsgewijs niet toeneemt. Dit komt ongetwijfeld doordat vrouwen voor het merendeel in bepaalde opleidingen en dus in bepaalde banen, in de traditionele vrouwenbanen terecht komen. Er zijn echter ook werkloze vrouwen met diploma's voor typische mannenbanen en niet zelden zijn hun diploma's van een hoger kaliber dan die van hun mannelijke tegenhangers met baan. Hetzelfde kan men zeggen van de beroepsopleiding. Deze biedt een vrouw niet bijster veel meer kans op een baan in de traditionele vrouwensectoren en soms zelfs niet in de verzadigde takken van de traditionele mannensectoren.
Door al deze tegenstrijdigheden, door al de problemen waarmee vrouwen als moeders en echtgenoten geconfronteerd zijn, door de talrijke moeilijkheden die jongeren ondervinden bij het bemachtigen van een plaatsje op de arbeidsmarkt en door het werkloosheidsdrama van vele echtgenoten van vrouwen, zijn wij tot de overtuiging gekomen dat wij nogmaals al deze vraagstukken duidelijk onder de aandacht moesten brengen.
Wij zijn enigszins teleurgesteld over de aanpak in de richtsnoeren voor de werkgelegenheid die tijdens de Top van Luxemburg werden goedgekeurd. Men heeft de vraagstukken betreffende de werkgelegenheid van vrouwen niet willen opnemen in de eerste drie pijlers, maar apart ondergebracht in de vierde pijler. Daardoor zijn deze gemarginaliseerd en losgekoppeld van de nationale acties. Enkele van deze nationale acties lieten trouwens veel te wensen over en beoogden geen concrete kwantitatieve doelstellingen. Wij zijn tevens enigszins teleurgesteld over de resultaten van de te Belfast gehouden bijeenkomst van Europese ministers voor vrouwenzaken. Daar zijn geen concrete besluiten genomen. Om al deze redenen hebben wij deze resolutie opgesteld. Deze is het resultaat van een vruchtbare samenwerking met mijn collega's uit alle fracties die met hun amendementen mijn verslag hebben verrijkt. In deze resolutie nodigen wij de Commissie, de Raad en de lidstaten nadrukkelijk uit om in de komende richtsnoeren voor de werkgelegenheid en in de oriëntaties voor de structuurfondsen - en ik wend mij tot commissaris Flynn - gekwalificeerde doelstellingen met duidelijke tijdschema's vast te stellen en de noodzakelijke kredieten daarvoor uit te trekken. Wij vragen daarin verder dat maatregelen worden getroffen op grond van het gemiddelde van de drie lidstaten met de beste resultaten.
Wij willen tevens een meer nauwkeurige definitie van werkloosheid en een duidelijke definitie van deeltijdwerk. Wij nodigen de sociale partners uit een kaderovereenkomst te sluiten voor alle vormen van atypisch werk. Wij vragen de Commissie een kaderrichtlijn op te stellen voor kinderopvang. Ik hoop van ganser harte dat commissaris Flynn deze vandaag zal aankondigen en wij op steun van het Parlement aan onze voorstellen kunnen rekenen.

Gröner
Mevrouw de Voorzitter, als Europees Parlement hebben wij ons met dit brede debat over de rechten van de vrouw vandaag alweer een echte lobby voor die rechten getoond. Ik denk dat gelijke rechten en gelijke kansen voor mannen en vrouwen inzake onderwijs en opleiding en op de arbeidsmarkt een van de basispijlers van Europa vormen. Betaalde arbeid is meer dan een broodwinning, dat weten wij allemaal. De gaven, mogelijkheden en creativiteit van de vrouwen in de Europese Unie en daarbuiten vormen een rijkdom waarvan wij gebruik moeten maken.
Uit het verslag van mevrouw Marinucci blijkt duidelijk dat vrouwen toch nog altijd benadeeld worden. Zo blijkt op de arbeidsmarkt dat de werkloosheid onder vrouwen gemiddeld 30 % hoger ligt dan onder mannen. Dan heb ik het nog niet over het feit dat in sommige regio's van de Unie de werkloosheid bij vrouwen twee keer zo hoog ligt als het gemiddelde, dat vooral vrouwen van de arbeidsmarkt worden verdrongen, dat vrouwen naar onzekere, niet-beschermde, zogenaamd atypische banen worden gedreven en ondanks hun kwalificaties bij promoties benadeeld worden.
Wij, leden van de Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-Democraten zien voor vrouwen het gevaar groeien dat op lange termijn een aantal grote vormen van discriminatie ingeburgerd raken. Ik denk daarbij aan de inkomensverschillen - vrouwen verdienen een derde minder dan mannen -, de duidelijke benadeling bij promotie en het gevaar van een groeiende werkloosheid.
Het verslag van mevrouw Marinucci omvat een aantal zeer concrete voorstellen om beroep en gezin beter te kunnen combineren. In de eerste plaats echter hebben wij een mentaliteitsverandering en een gecoördineerde actie tussen de lidstaten en instellingen van de Europese Unie nodig. De Top over de werkgelegenheid heeft een eerste aanzet gegeven, maar de voorstellen in de nationale werkgelegenheidsplannen om de ongelijke behandeling van mannen en vrouwen te beëindigen, zijn volkomen ontoereikend. Wij moeten er nadrukkelijk op wijzen dat maatregelen ter bevordering van de werkgelegenheid veel meer rekening moeten houden met de vrouwen.
Ik ben een groot voorstander van benchmarking, van in de tijd begrensde projecten om die discriminaties weg te werken. In het verslag - en vooral in paragraaf 23 van de ontwerpresolutie - staan concrete voorstellen om de discriminatie en verschillen tussen mannen en vrouwen te verminderen en om het voorbeeld te volgen van de drie lidstaten van de Unie die het op dat terrein goed doen. Het verslag van mevrouw Marinucci bevat tal van uitstekende aanbevelingen.
Ik dank de rapporteur, lid van mijn fractie, van ganser harte voor haar werk. Ik vind dat de lidstaten beter bewust moeten worden gemaakt van het probleem. Drie lidstaten waren op de laatste informele bijeenkomst van de Raad in Oostenrijk niet vertegenwoordigd: Duitsland, Groot-Brittannië en Frankrijk hadden geen minister gezonden. Het probleembewustzijn van de lidstaten moet worden aangescherpt. Wij verwachten dat de Raad Sociale Zaken in oktober uitvoering geeft aan de verslagen die wij aannemen.

Mann, Thomas
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, in de strijd tegen de werkloosheid zijn nieuwe stappen ondernomen. In 1994 werden in Essen, onder Duits voorzitterschap van de Raad, de grondslagen gelegd voor een algemene strategie van samenwerking tussen de lidstaten. Een van de vijf omschreven terreinen betreft acties ten voordele van zwaar door de werkloosheid getroffen groepen. De werkloosheid onder vrouwen ligt verhoudingsgewijs abnormaal hoog. Op de Werkgelegenheidstop van Luxemburg werd in 1997 besloten actieplannen op te stellen om de langdurige en jeugdwerkloosheid te bestrijden en om van passieve naar actieve maatregelen over te gaan. Die maatregelen hebben in het bijzonder betrekking op vrouwen.
De zogenaamde atypische arbeid is al lang typisch geworden: deeltijdarbeid, tijdelijke arbeid en de arbeid van meehelpende gezinsleden. Deeltijdarbeid - ook thuis- en telewerk - is zinvol als de eisen van beroep en gezin daardoor beter kunnen worden verzoend. Deeltijdarbeid is niet zinvol als de werkuren zo verdeeld zijn dat het bijna - onderbetaald - voltijdarbeid wordt.
Waar sociale zekerheid, opleiding- en promotiemogelijkheden ontbreken is deeltijdarbeid nog slechts een reserve van goedkope arbeidskrachten voor de ondernemingen. Daar wordt het gevaar voor ontslag almaar groter. Daarop heeft de Europese Volkspartij altijd gewezen. De richtlijn over deeltijdarbeid van 1997 moet uitgebreid worden met een onderdeel over de sociale zekerheid.
Er is goede kinderopvang nodig om het voor vrouwen gemakkelijker te maken te gaan werken. Die kinderopvang moet betaalbaar zijn, van goede kwaliteit en met flexibele en langere openingstijden. De Duitse wet op de kleuterscholen, die recht geeft op een plaats op de kleuterschool, is een goed initiatief, dat navolging verdient.
Wij van de Fractie van de Europese Volkspartij steunen mevrouw Marinucci als zij in haar verslag eist dat de terugkeer van de vrouwen naar het beroepsleven moet worden vergemakkelijkt. Wie zijn carrière onderbreekt om kinderen op te voeden of voor oudere en afhankelijke familieleden te zorgen, wie met andere woorden zorg draagt voor een ander, mag daarbij niet gehinderd worden. Hij moet integendeel gestimuleerd worden, ook door de inachtneming van zijn pensioenrechten.
Over de betekenis van onderwijs en opleiding ben ik het met de rapporteur echter niet eens. Natuurlijk is het onaanvaardbaar dat vrouwen, die in het hoger onderwijs inmiddels de meerderheid uitmaken, als academisch geschoolden sterker door werkloosheid worden getroffen dan hun mannelijke collega's en dat zij voor vele beroepen overgekwalificeerd zijn. Toch blijft een hogere kwalificatie een na te streven doelstelling, ook al is ze geen garantie voor werk. Ze verhoogt de kans op een baan en is bevorderlijk voor het zelfbewustzijn. Wat promoties betreft hebben vrouwen het nog altijd moeilijker. Slechts weinige ondernemingen worden door een vrouw geleid.
Daarom dringt de Europese Volkspartij vooral aan op verbetering van de bedrijfscultuur en een gemakkelijker toegang tot financiële middelen en kredieten voor vrouwen. Laten wij ons, op initiatief van onze Commissie rechten van de vrouw, inspannen om die ideeën in de economie en in de maatschappij gemeengoed te doen worden.

Larive
Voorzitter, rapporteur Marinucci zet helder uiteen dat en waarom er nog steeds speciale aandacht nodig is voor vrouwen op de arbeidsmarkt. Toch heb ik mij in de Commissie rechten van de vrouw onthouden. Waarom? De algemene benadering in het verslag vinden wij, liberalen, te defensief en te angstig over de nodige flexibiliteit op de arbeidsmarkt en ook hier en daar niet realistisch. Neem de flexibele arbeid. Volgens de rapporteur kommer en kwel. Met name jonge mannen en vrouwen begrijpen steeds meer dat juist de rigiditeit de vijand van hun werk is. Ze zoeken geen baan voor het leven, ze oriënteren zich breed, werken via uitzendbureaus en in flexibele uren. Natuurlijk, mevrouw Marinucci, moeten de sociale partners liefst in Europees verband hier regels stellen. Maar rigide wetgeving is de dood in de pot. Hetzelfde geldt voor kinderopvang. Geen Europese wetgeving maar uitvoering van de Europese aanbeveling, die hebben de lidstaten allemaal onderschreven en die moeten ze uitvoeren en we dienen ze daarom op de huid te zitten. Maar hoe kan de kinderopvang kosteloos zijn? Wie gaat dat betalen?
Zo weet ik nog wel een paar goede voorstellen. Bedoelt u - ik hoop van niet - dat met Europees geld bejaardencentra moeten worden opgericht, dat maak ik op uit paragraaf 19? Ik denk dat dat een nationale verantwoordelijkheid is.
Dan de mainstreaming . Mevrouw Marinucci heeft volkomen gelijk. Daar moet keihard aan getrokken worden. We hebben nog een lange weg te gaan en het Parlement moet daar als een bok op de haverkist zitten, dus gekwantificeerde doelstellingen met tijdschema, genderdeskundige, evaluatie van nationale actieplannen en verantwoording over de wijze waarop het geld uit de structuurfondsen wordt besteed. Maar mijn fractie vindt het nu te vroeg om die mainstreaming te doorbreken en nu al weer een quotum voor vrouwen in de structuurfondsen te vragen. Daarom willen wij dat een aantal paragrafen uit de tekst worden verwijderd en dat een aantal amendementen worden aangenomen. Dan zullen we met groot plezier voor de resolutie stemmen. Anders zullen we ons moeten onthouden want we vinden dat het verslag ook een aantal hele goede voorstellen bevat.
Vrouwen hebben, dat is de realiteit, nog een duwtje in de rug nodig. Met name actieve aanmoediging van vrouwelijk ondernemerschap. We moeten kansen geven om kansen te nemen en dan hoop ik dat de huidige ontwikkeling van vrouwen die steeds beter zijn opgeleid, vaak beter nog dan mannen, zich voortzet en ik hoop dat we dan in 2005 noodzakelijkerwijs de commissie rechten van de man zullen moeten oprichten.

Daskalaki
Mevrouw de Voorzitter, allereerst wil ik mevrouw Marinucci van harte gelukwensen met haar verslag.
Zoals zij reeds zei, wordt in de officiële statistieken het werkloosheidsprobleem van vrouwen onderschat in vergelijking met dat van mannen. In deze statistieken komt het zeer variabele karakter van de economische activiteiten van vrouwen niet uit de verf en wordt in het begrip "werkloosheid" geen rekening gehouden met de categorieën van werknemers waarin juist de aanwezigheid van vrouwen zo belangrijk is. Ook wordt in het verslag duidelijk gemaakt dat er een tegenstelling bestaat tussen enerzijds het opleidingsniveau van vrouwen, dat door de bank genomen hoger ligt dan dat van mannen, en het aantal vrouwen met deeltijdbanen of kwalitatief laagstaande banen. In de atypische vormen van werk zijn immers, zoals van vele kanten werd gezegd, vrouwen in de meerderheid.
Ik wil kort ingaan op de laatste Eurostat-gegevens. Vrouwen worden in de Europese Unie gemiddeld zwaarder door werkloosheid getroffen dan mannen. De desbetreffende percentages liggen bij respectievelijk 12, 3 en 8, 9 %. In bepaalde landen is dit verschil nog groter. In Spanje zijn de percentages 27, 8 en 15 %, terwijl uit een onderzoek van 1996 naar het werknemerspotentieel blijkt dat vrouwen 63, 5 % vormen van de officieel niet-actieve bevolking.
De rapporteur doet een reeks zeer belangrijke voorstellen voor een nauwkeuriger onderzoek naar de economische activiteiten van vrouwen. Ook noemt zij maatregelen die de Commissie en de lidstaten moeten toepassen om de toegang van vrouwen tot de arbeidsmarkt te vergemakkelijken en de kwaliteit van de banen te verbeteren. Het kan best zijn dat vrouwen dankzij deeltijdbanen of tijdelijke banen in staat worden gesteld zelf op hun kinderen te passen, maar dan moet men anderzijds ook erkennen dat vrouwen vaak geen andere keus hebben en wel degelijk anders zouden kiezen als zij dat zouden kunnen.
Met haar voorstellen geeft mevrouw Marinucci een antwoord op al deze ingewikkelde vraagstukken. Het lijdt geen twijfel dat nieuwe initiatieven nodig zijn om de nog steeds tussen mannen en vrouwen bestaande verschillen en ongelijkheden uit de weg te ruimen.

González Álvarez
Mevrouw de Voorzitter, wij zijn het eens met de conclusies van het verslag van mevrouw Marinucci en met de bezorgdheid die hieruit spreekt. In de korte tijd die ik tot mijn beschikking heb, zou ik op drie of vier fundamentele kwestie van het verslag willen ingaan.
In de eerste plaats de werkloosheid onder vrouwen. De heer Mann wees op de noodzaak van scholing, van ononderbroken scholing. Maar het probleem is niet alleen de scholing, want in de zuidelijke landen - Griekenland, Spanje en Italië - hebben vrouwen met een universitaire opleiding twee maal minder kans op een baan dan mannen met een universitaire opleiding.
Verder moet de kwestie van de loonachterstand worden benadrukt. Ofschoon - zoals de heer Flynn heel goed weet - er in 1975 al een richtlijn is aangenomen om de loonachterstand tussen mannen en vrouwen weg te werken, lopen de salarissen voor hetzelfde werk nog steeds zo'n 25 tot 30 % uiteen.
Dan het hoge percentage vrouwen met deeltijdwerk. Er zijn inderdaad mensen die deeltijdwerk voor de vrouw heel geschikt vinden omdat zij op die manier het huishouden kan combineren met werk buitenshuis. Dat betekent echter wel dat er in geval van werkloosheid of pensionering minder wordt uitgekeerd. En het zou natuurlijk veruit te verkiezen zijn als we niet alleen het werk buitenshuis maar ook de huishoudelijke taken met de man zouden delen. Dat zou man en vrouw pas werkelijk ten goede komen, en het gezin in het algemeen.
Er bestaan geen statistieken over de manier waarop de structuurfondsen voorheen werden gebruikt om gelijkheid tussen man en vrouw te bewerkstelligen, over dat veel gebezigde begrip "mainstreaming" , ofschoon ik het liever heb over het gebruik van alle mogelijke mechanismen die de Europese beleidsvormen ons te bieden hebben om ongelijkheid te vermijden. De voorstellen van mevrouw Marinucci zijn naar mijn idee bijzonder adequaat omdat zij tot doel hebben de achterstand op het gebied van salaris, werkgelegenheid en in het leven in het algemeen, op te heffen.

Hautala
Mevrouw de Voorzitter, het is zeer verheugend dat ook de Europese Commissie begrijpt dat er op de arbeidsmarkt behoefte is aan vrouwen. Alleen al de demografische ontwikkeling vereist dat, en natuurlijk hebben vrouwen net als mannen het recht zich op de arbeidsmarkt te begeven. In de inleidende toespraken zijn goed de obstakels beschreven die vrouwen belemmeren aan het arbeidsproces buitenshuis deel te nemen. We wachten ongeduldig op oplossingen voor de problemen in de sociale zekerheid bij atypische arbeidsverhoudingen en we wachten ook vol ongeduld op verbetering van de kinderopvang in de lidstaten. Het lijkt erop dat er niet veel is gebeurd sinds de Raad enkele jaren geleden de aanbeveling heeft aangenomen waarin men goede kinderopvang wilde garanderen. Ik zou graag willen horen of de commissaris in deze kwestie nog goed nieuws heeft.
In het verslag van mevrouw Marinucci wordt het begrip verzorgingsjaren geïntroduceerd. Ik steun dit van harte. Het houdt in dat als de loopbaan wordt onderbroken om voor kinderen of ouders te zorgen, deze loopbaanonderbreking zodanig gecompenseerd moet worden dat men er op de arbeidsmarkt of bij de sociale zekerheid geen nadeel van ondervindt.
Commissaris Flynn, u heeft enkele dagen geleden in Porto, Portugal, deelgenomen aan de conferentie over structuurfondsen. Volgens informatie uit de pers heeft u het Parlement bekritiseerd door te beweren dat het Parlement in zijn standpunten inzake de structuurfondsen onvoldoende rekening heeft gehouden met de gelijke mogelijkheden om invloed uit te oefenen. Ik ga ervan uit dat u misschien verkeerd bent geciteerd. Misschien wilt u ons vertellen wanneer we tegen uw voorstellen zijn geweest die betrekking hebben op gelijke mogelijkheden binnen de structuurfondsen. We zullen zeker met veel belangstelling luisteren.

Leperre-Verrier
Mevrouw de Voorzitter, waarde collega's, graag zou ik mevrouw Marinucci willen feliciteren met het werk dat ze verricht heeft en haar daarvoor willen dankzeggen. Net als de andere verslagen die vandaag behandeld worden, geeft haar verslag ons opnieuw de mogelijkheid ons over de positie van de vrouw te buigen. Deze verslagen roepen echter wel een aantal vragen bij me op.
Zal er een dag komen dat de strijd voor gelijke rechten tussen man en vrouw niet meer nodig is, in het bijzonder op het gebied van de werkgelegenheid? We weten dat sinds de jaren "80 de werkloosheid onder vrouwen op een constant hoog niveau zit en bovendien nog altijd toeneemt. In de 15 lidstaten van de Unie is de werkloosheid onder vrouwen veel hoger dan die onder mannen, met uitzondering van het Verenigd Koninkrijk en Zweden. Er is nog altijd sprake van overduidelijke discriminatie op de arbeidsmarkt en de salarisverschillen zijn maar in beperkte mate afgenomen. In een land als Spanje, waar het werkloosheidspercentage erg hoog ligt, ondervinden vrouwen de grootste moeilijkheden om aan een baan te komen. Ook in Frankrijk en Finland bereiken de werkloosheidscijfers onder vrouwen recordhoogten.
Om het maar eens heel duidelijk te zeggen: de kloof tussen man en vrouw is nog lang niet verdwenen. Sterker nog, er komt enigszins de klad in de strijd voor gelijke rechten. Hierbij heb ik het niet over de strijd die al gestreden is, dat wil zeggen de acties die de internationale gemeenschap als geheel al heeft gevoerd. Ik help u eraan herinneren dat het inmiddels 20 jaar geleden is dat de eerste conferentie gehouden werd. Meer dan 20 jaar was nodig om een daadwerkelijke en heilzame verandering te bewerkstelligen in de status van de vrouw in de wereld. De verrichte inspanningen zijn prijzenswaardig en de resultaten bemoedigend, hoewel ze tegelijkertijd ook reden geven tot bezorgdheid. Vrouwen worden immers het hardst door de werkloosheid getroffen. Bovendien hebben de huiselijke verplichtingen die ze op zich moeten nemen een negatieve invloed op de hoogte van de uitkeringen die ze ontvangen bij werkloosheid. Ze werken vaak parttime of thuis, onderbreken hun carrière en komen terecht in slecht betaalde of tijdelijke banen in de dienstensector.
Zoals de rapporteur in haar verslag aangeeft, zijn in de meeste lidstaten de werkloosheidsuitkeringen gerelateerd aan het eerder verdiende loon. Zij constateert dan ook dat vrouwen hierdoor minder goed beschermd zijn tegen werkloosheid. Dat is evident. Verder is ook duidelijk dat wanneer er vormen van wettelijke bescherming bestaan, zoals het minimumloon, de ongelijkheid in de behandeling van man en vrouw af lijkt te nemen. Waarom passen we deze regel dan niet toe voor alle 15 lidstaten? Onze rapporteur stelt een scala aan maatregelen voor. Door deze maatregelen zouden vrouwen in ruime mate gebruik kunnen maken van de verschillende voorzieningen in geval van werkloosheid.
Mijn fractie schaart zich volledig achter dit verslag en in het bijzonder achter paragraaf 20 van de resolutie. De eis die hierin verwoord staat is een concrete vertaling van de wens vrouwen een plaats op de arbeidsmarkt te garanderen. De strategieën, aanbevelingen en studies van de Commissie, die een bijdrage wil leveren aan het bereiken van deze doelstelling, zijn talrijk. Het is aan de lidstaten om ze in praktijk te brengen. Een aantal van deze lidstaten is hier hard mee bezig, maar andere houden het nog altijd uitsluitend bij plechtige beloften, ondanks de inspanningen die in enkele sectoren worden verricht. Het realiseren van gelijke kansen voor man en vrouw en het garanderen van een nieuw partnerschap tussen hen, dat gebaseerd is op gelijkheid en verdeling van de verantwoordelijkheden, zijn thema's die het beleid van de Europese Unie voortdurend inspireren.
Onze rapporteur heeft deze punten benadrukt; het is verder aan de lidstaten om activiteiten in deze richting te ontplooien.

Seillier
Mijnheer de Voorzitter, het verslag van onze collega is goed uitgewerkt. Het houdt rekening met de gedachtewisselingen over dit onderwerp binnen de commissie en ik zou mevrouw Marinucci met name willen danken voor de 2e, 3e en 4e alinea van pagina 14 van de toelichting. U zult er echter niet van opkijken dat mijn amendementen verder gaan dan de richtsnoeren die in deze paragrafen worden genoemd.
Hoe belangrijk het onderwerp gelijkheid ook is, we komen hiermee niet tegemoet aan de wens van de vrouw het bijzondere karakter van het moederschap te ondervinden, dat wil zeggen het moederschap te combineren met een carrière. Met het moederschap bedoel ik niet alleen de zwangerschap, maar ook de opvoeding van de kinderen. Deze aspecten zorgen voor een verschil tussen vrouw en man. We kunnen derhalve niet spreken over gelijkheid als we geen rekening houden met deze bijzondere aspecten. Ik ben van mening dat we verder moeten gaan. U zegt dat we een zeer goed ontwikkelde kinderopvang nodig hebben, die betaalbaar is en van hoge kwaliteit.
Onder deze omstandigheden moet u niet uitsluitend kiezen voor een socialistische optie, die weliswaar de uwe is maar niet automatisch voorziet in collectieve kinderopvang. Zorgt een moeder die voor een door haarzelf vastgestelde periode een bepaalde som geld voor het opvangen van haar kinderen krijgt, niet voor een kwalitatief goede opvang die niet al te duur is en bijdraagt aan het welzijn van de kinderen, de vrouw en de gehele maatschappij?
Ik wil de heer Flynn dankzeggen voor het symposium van Rome dat zal gaan over...
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken)

Angelilli
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik mevrouw Marinucci van harte gelukwensen met haar verslag. Daarin geeft zij een duidelijk en helder overzicht van alle aspecten die met de werkloosheid van vrouwen verband houden. Zij doet duidelijk uit de verf komen dat door allerlei culturele vooroordelen het werkloosheidsprobleem van vrouwen onderschat wordt ten opzichte van dat van mannen. Wij kunnen ons volledig scharen achter haar door recente studies en statistieken geschraagde uitspraken: opheffing van de hinderpalen, bevordering van deelname van vrouwen aan beroepsopleiding, verbetering van de toegang tot werkloosheidsuitkeringen en opstelling van een meer gedetailleerde wetgeving voor alle atypische vormen van werk, waar de presentie van vrouwen groot is.
Ik wilde echter de klemtoon leggen op een specifiek punt: de vrouwen moeten het recht op en de mogelijkheid krijgen tot deeltijdwerk om de vereisten van werk buitenshuis en huishouden en gezin beter op elkander te kunnen afstemmen. Ik deel desalniettemin volledig de bezwaren van de rapporteur tegen deeltijdwerk. Ik wil daar enkel aan toevoegen dat vrouwen, om financiële redenen of omwille van hun carrière, ook het recht moeten hebben te kiezen voor een volledige baan. Ik denk daarbij bijvoorbeeld aan alleenstaande moeders. Daarom moet men de werkende vrouw helpen met een goede structuur voor kinderopvang en met goede dienstverlening voor bejaarden en gehandicapten. Wij weten immer maar al te goed dat de kinderverzorging en ook de zorg voor bejaarden en gehandicapten helaas meestal alleen op de schouders van de vrouw terecht komen. Dit zal de landen ongetwijfeld een flinke duit kosten, hetgeen met name tijdens economische recessie een moeilijke zaak is. Wij moeten echter het recht van de vrouw op werk beschermen en mogen tegelijkertijd haar recht op kinderen geen strobreed in de weg leggen. In de langzaam vergrijzende maatschappij zijn kinderen gemeengoed.
Tot slot is het mijns inziens een regelrechte schande dat op de drempel van het jaar 2000 ondanks allerlei nationale reglementeringen en wetgevingen en ondanks de duidelijke voorschriften in het Verdrag de beloning van vrouwen nog ver achter blijft bij die van mannen. Er moet speciale controle worden uitgeoefend om deze onaanvaardbare discriminatie uit de wereld te helpen. De totstandkoming van een echte Europese democratie zal mede worden bepaald door het opheffen van deze discriminatie.

Delcroix
Mijnheer de Voorzitter, het verslag van mevrouw Marinucci biedt een uitstekend overzicht van de wensen van ons Parlement. Ik zou uw aandacht willen vestigen op een bijzonder punt, namelijk het werken in deeltijd. Het is gebleken dat parttime werken een zeer belangrijke rol vervult in de toename van het aantal vrouwelijke werknemers in de jaren "90. Vandaag de dag wordt het merendeel van het aantal parttime banen, namelijk 83 %, vervuld door vrouwen. Dit cijfer is buitengewoon hoog. Deeltijdwerk wordt vaak gepresenteerd, dat is in ieder geval gebruikelijk, als een positief element dat vrouwen in staat stelt hun baan te combineren met het gezinsleven.
De statistieken van Eurostat tonen aan dat deze visie onjuist is en dat er een voorkeur bestaat voor fulltime werken. Dit heeft met name te maken met de neveneffecten van de werktijden, het werk in het weekeinde en het ontbreken van kansen op promotie en het volgen van beroepsopleidingen, die, alles bij elkaar genomen, het rooskleurige beeld van deeltijdwerk tegenspreken.
In tegenstelling tot de heersende clichéopvatting is deeltijdwerk niet zozeer iets waar vrouwen naar verlangen. In de meeste gevallen is het de wens van de werkgevers. Deeltijdwerk is in ieder geval inherent aan onze manier van leven. Parttime werken komt weinig voor in de industrie en in leidinggevende functies; het is een verschijnsel dat zich vaak voordoet bij laaggeschoold werk en in de particuliere sector. Onze rapporteur is van mening dat als we deeltijdwerk op de huidige arbeidsmarkt willen stimuleren, we het ook moeten invoeren voor geschoold werk, we mannen tot parttime werken moeten aanzetten en alle parttimers de garantie moeten bieden dat ze deel kunnen nemen aan opleidingsprojecten en projecten voor sociale promotie. Het lijkt erop dat deze wensen genegeerd zullen blijven, want ik zie nergens een uiting van politieke wil om ze te verwezenlijken. Ik zou graag het volgende, zeer radicale voorstel willen doen: we moeten de werkgelegenheid voor vrouwen stimuleren door een drastisch einde te maken aan het huidige systeem van parttime werk en aan de globale indeling van de werktijden van iedereen, man en vrouw. Zonder strijd en hervormingen op korte en langere termijn zal dit voorstel nooit verwezenlijkt kunnen worden. De Europese Unie moet zich dan ook consequent gaan afvragen wat voor discriminerende gevolgen ieder werkgelegenheidsbeleid met zich mee kan brengen.

Lulling
Mijnheer de Voorzitter, tijdens de economische crisis van de jaren "30 heeft een aantal landen, waaronder het mijne, een aantal wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen uitgevaardigd die vrouwen verbood overheidsfuncties te bekleden. Toen ik na de Tweede Wereldoorlog begon te werken - voor een arbeidersorganisatie, let wel - werd ik gewaarschuwd dat ik ontslagen zou worden als ik zou trouwen. In de jaren "50 was het in mijn land aan de orde van de dag dat vrouwen ontslagen werden op het moment dat ze trouwden.
Zelfs vandaag de dag zijn er mannen en vrouwen die de mening erop nahouden - en deze mening soms heel duidelijk profileren - dat, met het oog op het huidige werkloosheidsniveau, vrouwen thuis zouden moeten blijven, zich met het gezin bezig zouden moeten houden en de mannen niet zouden moeten beconcurreren op de arbeidsmarkt. Het is duidelijk dat onze wetten - en vooral onze Europese richtlijnen betreffende gelijke behandeling en gelijke kansen voor man en vrouw - deze directe vormen van discriminatie die ik zojuist toelichtte verbieden. Maar ook al zijn de bewoordingen veranderd, de mentaliteit is helaas nog al te vaak hetzelfde. Deze mentaliteit is erop gericht vrouwen, die gebruik maken van hun recht op werk, een schuldgevoel aan te praten. Een aantal beleidsbepalers laat zich nog altijd door deze mentaliteit leiden. De Commissie rechten van de vrouw heeft er dus goed aan gedaan een initiatiefverslag op te stellen over de specifieke gevolgen van werkloosheid voor de vrouw.
Ik zou hier evenwel in herinnering willen brengen dat Talleyrand heeft gezegd dat alles wat overdreven is, tevens onbeduidend is. In sommige passages van dit verslag heeft de rapporteur overdreven, teveel gegeneraliseerd en onrealistische eisen geformuleerd. Het effect hiervan zou wel eens allesbehalve onbeduidend kunnen zijn en de positie van de vrouw, die men teveel heeft geprobeerd te beschermen ofwel teveel heeft geprobeerd een aparte status te geven, kunnen verzwakken. Hierdoor zou de vrouw een arbeidskracht kunnen worden die te duur of te moeilijk inzetbaar is, dat wil zeggen te moeilijk te integreren is in het goede functioneren van het bedrijf. We hebben een aantal amendementen ingediend die deze overdreven beweringen recht moeten zetten. Mevrouw Larive heeft er overigens al naar verwezen.
We moeten niet vergeten dat we de jonge en minder jonge vrouwen die op zoek zijn naar werk of die willen herintreden, een grote dienst bewijzen wanneer ze zo breed mogelijk georiënteerd zijn en een solide opleiding hebben. We bereiden ze zo voor om de concurrentie op de arbeidsmarkt het hoofd te kunnen bieden, waarbij we natuurlijk een halt toeroepen aan alle vormen van directe en indirecte discriminatie en waarbij we voor de hand liggende en concrete projecten, die gelijke kansen garanderen, kunnen opstarten. Ik hoop dat we uiterlijk in november in dit Parlement kunnen debatteren over mijn verslag in dezen. We zullen de vrouw met name op weg helpen door haar en haar echtgenoot de vrije keuze te geven tussen carrière en gezin.
Aangezien de heer Flynn vandaag hier aanwezig is zou ik hem het volgende willen zeggen. Er is een onzichtbare groep werkende vrouwen die gevormd wordt door echtgenotes die werken in de zelfstandige onderneming van hun man; zij zitten niet om werk verlegen, maar wel om een rechtspositie. Ik zou de heer Flynn willen vragen hoe het staat met zijn voorstel tot wijziging van de richtlijn "cafeïnevrije koffie" van 1986 waarover het Parlement een verslag met eenparigheid van stemmen heeft aangenomen. Dit verslag is het onderwerp geweest van rondetafelgesprekken en heeft nog altijd niets concreets opgeleverd. Ik zou van de gelegenheid gebruik willen maken, mijnheer Flynn, om u te vragen ons opheldering hierover te verschaffen.

Ryynänen
Mijnheer de Voorzitter, commissaris, in het verslag van mevrouw Marinucci wordt zeer terecht benadrukt dat de grotere werkloosheid onder vrouwen specifieke maatregelen vereist. Naar mijn mening is de grote vraag voor de toekomst zowel wat vrouwen als mannen betreft, in welke mate we bereid zijn het werk te verdelen tussen mensen en de technocratie. Accepteren we het globaliseringsmodel waarin slechts 20 % van de mensen werkelijk nodig is en de resterende 80 %, waarvan een groot deel vrouwen, een soort overbodige bevolking vormt? Ik geloof dat we een evenwichtiger toekomst voor Europa willen.
Vooral het verbeteren van de werkgelegenheid onder vrouwen vereist een flexibelere houding. Bij het ontwikkelen van de arbeidsmarkt moet men rekening houden met de volledige levensloop. De verschillende fases in het leven van de vrouw vereisen verschillende oplossingen bij het combineren van werk en gezin. Van deeltijdarbeid moet men eenvoudig kunnen terugkeren naar voltijdarbeid. Verlof om voor de kinderen te zorgen en deeltijdarbeid moeten ook een mogelijkheid zijn bij typische mannenberoepen en gerespecteerde beroepen die een goede opleiding vereisen. Er moet rekening worden gehouden met verzorgingsjaren. Anders wordt verlof al snel een val die vrouwen op de arbeidsmarkt discrimineert.
Vrouwelijk ondernemerschap is nog een veel te weinig gebruikte hulpbron. Daarom zijn er specifieke maatregelen nodig om vrouwen te stimuleren en te scholen om zo gebruik te maken van hun kennis en vaardigheden als ondernemers. Scholing, leningen en het opzetten van netwerken zijn de speerpunten van deze steunmaatregelen.
Ook in de regionale ontwikkeling zijn vrouwen ondanks alle gelijkheidsdoelstellingen tot nu toe nogal buitengesloten gebleven, hoewel deze doelstellingen ook bij de hervorming van de structuurfondsen worden benadrukt. Ik geloof dat er meer financiële middelen gebruikt moeten worden voor programma's die gelijke mogelijkheden bevorderen.

Ribeiro
Mijnheer de Voorzitter, als er onderwerpen zijn waarvoor de tijd dringt, dan is dit er een van. Aan het thema vrouw en werk kleeft een hele reeks theoretische en praktische aspecten. Ik noem er twee. Het eerste vraagstuk betreft het nieuwe profiel van werk. Zonder dat nu het gehele maatschappelijk bestel op zijn kop wordt gezet - wat overigens niet wil zeggen dat dit altijd onveranderd zal blijven (integendeel) - valt er toch een driedeling waar te nemen die, om historische en andere redenen, tot een grotere participatie van vrouwen op de arbeidsmarkt leidt, waardoor de toegang van vrouwen tot de zogenaamde wereld van het werk bevorderd en versneld wordt. Dit proces kan overigens ook weer afgeremd worden door een slechte conjunctuur of door menselijke tegenwerking. Wat ook steeds duidelijker wordt, is het probleem van tijd en van de organisatie van het gebruik van de beroepsbevolking, van wat ik zou willen noemen "de organisatie van de tijd om te leven" .
Het tweede vraagstuk heeft te maken met opleiding. Het kwaliteitsniveau van de beroepsbevolking speelt een steeds belangrijker rol en leidt tot een humanisering en socialisering van taken. Vrouwen - die als maatschappelijke groepering nog steeds de gevangenen zijn van een seksistische en discriminerende maatschappelijke verdeling van werk - zijn sterker afhankelijk van hun eigen inspanningen op het terrein van opleiding, dus van de kwalificering van de beroepsbevolking, dan mannen.
In het verslag over de concurrentie in de textielindustrie dat ik onlangs heb opgesteld, heb ik deze benadering naar voren gebracht en die werd goedgekeurd. Ik kom daar nu op terug ter ondersteuning van de gedachten die in het verslag van collega Marinucci, die ik overigens complimenteer met haar werk, naar voren worden gebracht. Alleen al hierom is het verslag zeer nuttig.

Stirbois
Mijnheer de Voorzitter, het verslag van mevrouw Marinucci is een goed verslag want het bevat een heel duidelijke constatering: de werkloosheid onder vrouwen is hoger dan die onder mannen. Net als zij ben ik uiteraard voor gelijke kansen voor man en vrouw op de arbeidsmarkt, gelijke honorering voor eenzelfde functie en gelijke kansen voor mannen en vrouwen die op zoek zijn naar werk. Ook ben ik voorstander van het terugdringen van het verschil tussen man en vrouw op het gebied van de werkloosheid. Al deze ongelijkheden zijn zeer beschamend, want de wetten die wij er in onze landen op nahouden zijn met betrekking tot dit onderwerp heel duidelijk.
Ik ben net als u van mening, mevrouw Marinucci, dat we een flexibelere benadering moeten volgen inzake de organisatie van de arbeidstijd van vrouwen en dat we moeten zorgen dat moeders kunnen beschikken over adequate kinderopvang en crèches. Ja, ik deel op veel punten uw mening. Echter, ook al staat uw verslag vol met goede bedoelingen, veel van deze bedoelingen zijn utopisch en niet uitvoerbaar. Zojuist bijvoorbeeld sprak een van mijn collega's over crèches; het is inderdaad zo dat in geval van een recessie het moeilijk zou worden deze crèches gratis te maken.
We delen weliswaar uw mening dat vrouwen in het arbeidsproces moeten worden opgenomen, maar we zijn het niet eens met een aantal instrumenten die u wilt toepassen om dit te bewerkstelligen. Wij zijn vierkant tegen het systeem van quota's dat u voorstelt, bijvoorbeeld in paragraaf 17 van uw resolutie, want een vrouw mag niet worden beschouwd als een handicap. Dit beleid zal niet bijdragen aan het scheppen van nieuwe banen, maar zal er daarentegen toe leiden dat de positie van de vrouw nog verder zal verslechteren en dat ze tot de bijstand zal worden veroordeeld doordat haar positie niet als volwaardig wordt gezien. Wij zijn ook tegen het straffen van een lidstaat die geen gelijkekansenbeleid voor man en vrouw voert volgens de definitie die u eraan gegeven heeft. Als we vrouwen de mogelijkheid bieden op de arbeidsmarkt te slagen - waarbij een aantal onder hen ook nog de taken van het gezinsleven en het moederschap op zich neemt - betekent dit nog niet dat we deze mogelijkheden op welke manier dan ook en tegen elke prijs moeten afdwingen.
Het is tenslotte jammer dat er niet zoiets als een "ouderinkomen" wordt voorgesteld, zodat het voor iedereen gemakkelijker wordt een vrije keuze te maken. Om die redenen, mevrouw, en afhankelijk van de stemming over de amendementen, zullen we ons besluit nemen als de tijd er rijp voor is.

Torres Marques
Mijnheer de Voorzitter, mijn complimenten aan mevrouw Elena Marinucci voor het uitstekende verslag dat zij ons thans voorlegt. Haar verslag, dat op initiatief van de Commissie rechten van de vrouw is opgesteld, maakt goed duidelijk waarom de werkloosheid onder vrouwen onze aandacht verdient, en wij hopen dan ook dat de Commissie de in het verslag opgenomen voorstellen verder ter hand neemt en dat deze in de nationale werkloosheidsplannen tot uiting komen.
Commissaris Flynn heeft zich trouwens zeer ontvankelijk getoond voor onze benadering en toegezegd de door ons bepleite weg te zullen volgen. Dat heeft hij gedaan in een prikkelende toespraak die hij afgelopen dinsdag in Portugal heeft gehouden tijdens een door de Commissie georganiseerde studiedag met de titel "De integratie van de gelijkheid tussen vrouwen en mannen in de structuurfondsen" , een studiedag die ik ook heb bijgewoond en waar de commissaris niet alleen het Parlement geenszins bekritiseerd maar het veeleer gesteund heeft.
Ik wil graag op vier aspecten wijzen die ik van groot belang acht.
Ten eerste is de inschakeling van vrouwen in het arbeidsproces essentieel voor de groei van de economie en voor de handhaving van het Europese sociaal model, waar wij allen naar streven. Immers, zonder het aandeel van vrouwen in het arbeidsproces en zonder hun bijdragen aan de sociale zekerheid zullen er niet voldoende actieven of voldoende fondsen zijn om, met de verwachte demografische ontwikkelingen, gepensioneerden een behoorlijke oude dag te waarborgen.
De mannen zijn aan het ontdekken dat er zonder vrouwen op de arbeidsmarkt niet voldoende inkomsten zullen zijn om de lasten van de sociale zekerheid te betalen. Ik hoop dat zij daaruit de nodige lering trekken met betrekking tot het te volgen beleid inzake onderwijs, beroepsopleiding en de regeling van atypisch werk, alsook dat zij aan dit besef conclusies verbinden ten aanzien van steun aan nieuwe regelingen inzake werktijden, aan nieuwe modaliteiten van werk en vooral aan de sociale economie.
Denkt u nu niet, heren, dat wij bereid zijn om andermaal een reserve op de arbeidsmarkt te vormen, die opzij gezet kan worden als ze niet meer nodig blijkt te zijn. De vrouwen bevinden zich ditmaal op de arbeidsmarkt om er te blijven.
Een tweede belangrijk punt betreft de noodzaak van ingrijpende veranderingen in het gezinsleven die zowel man als vrouw in staat stellen hun privé-leven te combineren met de uitoefening van hun beroep. Steun uit de structuurfondsen aan bedrijven die kinderopvang of opvang van ouderen aanbieden, alsook aan bedrijven die door vrouwen worden opgericht met het doel het probleem van opvang aan te pakken, lijkt mij erg belangrijk.
Essentieel is ook dat het goede voorbeeld dat hier en daar gegeven wordt, navolging vindt, en dat daar ruime bekendheid aan wordt gegeven. Ik noem het geval van de eerste minister van Finland, die een week lang ouderschapsverlof heeft genomen om voor zijn kinderen te zorgen. Aan zoiets moet veel meer bekendheid worden gegeven (vooral op het Internet) dan aan het soort onbetamelijke verhalen waar de hele wereldpers momenteel van smult.
Een derde punt waar ik uw aandacht op wil vestigen, betreft de individualisering van vrouwen en mannen als wezens met eigen rechten in het gezin. In veel landen ontmoedigt het fiscaal of subsidiebeleid voor echtparen vrouwen die willen gaan werken en het maakt het hun zelfs extra moeilijk.
Tot besluit stel ik voor, dat de omschrijving van het begrip "werkloosheid" wordt aangescherpt en dat de cijfers voor eens en altijd ophouden de classificering "inactieven" te geven aan vrouwen die zich afbeulen in huis, in het gezin of op het land en die geen cent beloning ontvangen voor dit werk. Het is een schande om deze mensen als "inactieven" te beschouwen. Commissaris Flynn, die ons meer en betere cijfers heeft toegezegd welke een onderscheid naar geslacht zullen maken, zou zich er eens voor in moeten zetten om ook aan deze onwaardige praktijken een eind te maken.

Baldi
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik mevrouw Marinucci gelukwensen met haar uitstekende verslag en haar bedanken voor de speciale aandacht die zij heeft geschonken aan de amendementen van de fracties. Nogmaals hartelijk dank voor uw inzet en uw uitstekende werk!
De ongelijkheid tussen man en vrouw is zo oud als de wereld, alhoewel de ene samenleving wat dat betreft wat beschaafder is dan de andere.
In de recente gegevens van Eurostat over de door de Internationale Arbeidsorganisatie gegeven definitie van werkloosheid komt de huidige sociale situatie niet goed uit de verf en wordt deze niet juist beoordeeld. Uit een analyse van de gegevens blijkt namelijk dat de werkloosheidspercentages van vrouwen hoger liggen dan die van mannen. Men gaat echter niet in op de werkelijke oorzaak daarvan en houdt niet voldoende rekening met de betekenis van de factor deeltijdwerk. Met een goede reglementering van deeltijdwerk, uitbreiding daarvan tot gekwalificeerde beroepen en toepassing op basis van vrijwilligheid kan men het werkloosheidsprobleem oplossen.
Als wij de huidige situatie op de arbeidsmarkt en de inkomensverschillen tussen mannen en vrouwen onderzoeken, stellen wij vast dat vrouwen door de bank genomen lagere werkloosheidsuitkeringen genieten. Dit druist in tegen het gelijkekansenbeleid waarin het beginsel van gelijkheid van beloning voor mannen en vrouwen is opgenomen. Dit beginsel vond zijn beslag in het alom bekende en herhaaldelijk in dit Parlement besproken artikel 119 van het Verdrag van Maastricht. Commissaris Flynn zal waarschijnlijk heel goed weten hoe de vork in de steel zit.
Ik moet verder opmerken dat vrouwen vaak helemaal geen weet hebben van de toch al geringe kansen op de arbeidsmarkt. De vrouwen worden altijd te laat en pas na een eerste selectie geïnformeerd. Daarom zijn, samen met de opheffing van ongelijke beloning van mannen en vrouwen, een goed gekwalificeerd aanbod en een tijdige en concrete voorlichting van doorslaggevend belang voor de bevordering van gelijke deelname aan deeltijd- en niet-deeltijdwerk van mannen en vrouwen.
Hoe vaak hebben wij in dit Parlement niet gesproken over gelijkheid van mannen en vrouwen? Daarvoor moeten wij concreet actie voeren en zolang niet volledig sprake is van gelijkheid, zolang geen gelijkheidscultuur is ontstaan, zal hetgeen wij hier in dit Parlement bespreken en besluiten moeilijk hard te maken zijn.
Daarom moeten wij de inhoud van deze gelijkheidscultuur nauwkeurig definiëren en deze de mensen van jongs af aan inprenten.

Frischenschlager
Mijnheer de Voorzitter, omdat hier over de vrouwenlobby of de lobby voor vrouwenbeleid is gesproken, wil ik een fundamentele opmerking maken. Dit wekt de indruk dat hier over de belangen van een bepaalde sociale groep gedebatteerd wordt, wat ik betwijfel. Als wij het probleem van de ongelijke behandeling van mannen en vrouwen in het beroepsleven niet oplossen, zullen immense sociale problemen ontstaan. Hoe groter de problemen op de arbeidsmarkt, hoe groter ook het probleem van de ongelijke behandeling. Dit probleem gaat dus de gehele maatschappij aan.
In het verslag was er een punt dat mij bijzonder interesseerde en zelfs alarmeerde: hoewel de vrouwen hun achterstand inzake opleiding op de mannen hebben ingehaald en soms zelfs een voorsprong hebben genomen, blijven hun problemen in het beroepsleven bestaan. Dat geldt vooral voor de hoger gekwalificeerde vrouwen. Het grote probleem van de vrouwen is de combinatie van kinderen en een baan. Dat is het centrale probleem dat wij moeten aanpakken. Wij moeten in onze landen zorgen voor goede kinderopvang gedurende de gehele dag. Het probleem van de onverenigbaarheid van beroepsleven en opvoeding van kinderen geldt echter niet alleen voor vrouwen maar ook voor mannen die hun kinderen alleen opvoeden. De enige oplossing ligt in goede voorzieningen voor de opvang en opvoeding van de kinderen. Onze maatschappij en overheid moeten zich daarvoor inzetten, maar er moeten ook privé-initiatieven komen. Dat is de kern van de zaak.

Vanhecke
Voorzitter, het is eigenlijk spijtig dat in het goede verslag van onze collega Marinucci, waarin zeer veel behartenswaardige zaken staan, naar ik vermoed om puur ideologische redenen geen rekening wordt gehouden met het feit dat in heel vele gezinnen één van de beide partners - dat zal meestal de vrouw zijn - op volstrekt vrijwillige basis graag het normale arbeidscircuit zou verlaten om thuis voor het gezin en in de eerste plaats voor de opvoeding van kinderen te werken. Ik ben er persoonlijk van overtuigd dat deze keuze niet alleen een legitieme keuze is maar dat dit thuiswerk zowel financieel als moreel aan een grote herwaardering toe is, na tientallen jaren zogenaamd feministische indoctrinatie.
Begrijp mij dus goed, ik heb helemaal niets tegen dit verslag dat overwegend een goed verslag is en ik heb helemaal geen bezwaar tegen de meeste aanbevelingen van dit verslag voor zover ze uiteindelijk gelijkere kansen voor mannen en vrouwen wensen. Maar het is voor mij dus volstrekt onbegrijpelijk dat hier in dit verslag over werkloosheid niet in de eerste plaats en vóór alle andere overwegingen wordt gepleit voor een volwaardig ouderschapsloon voor de thuiswerkende ouder. Het zou een alternatief zijn waar ongetwijfeld in Europa honderdduizenden mensen zeer graag een beroep op zouden doen en het zou bovendien voor de eerste keer wellicht echt een keuzevrijheid inhouden tussen thuiswerk of werk buitenshuis.
Ik heb dus de indruk dat deze keuzevrijheid om puur ideologische, zogenaamd feministische redenen, maar niet in het belang van de vrouw, wordt geboycot. Men zou bovendien in dit verslag, waar dan toch over heel veel onderwerpen gesproken wordt, gerust ook een paragraaf mogen wijden aan de fiscale discriminatie van gehuwde paren. Gehuwde koppels betalen in elk geval in mijn land veel meer belastingen dan niet-gehuwd samenwonenden met alle gevolgen van dien.
Tenslotte moet ik er de rapporteur, mevrouw Marinucci, toch ook op wijzen dat bij overwegingen zoals deze er wel wordt gepleit, ik citeer: "om in alle scholen ruimtes te voorzien waar jongeren over gelijke kansen kunnen discussiëren" , maar dat dat soort zaken toch eerder thuishoren in een kolder- of een grappenrubriek dan in een parlementair verslag en dat men zelfs in dit Europees Parlement een minimum aan ernst zou moeten respecteren.

Blak
Mijnheer de Voorzitter, hoe kan de EU meer vrouwen aan een baan helpen en hoe kan de EU ervoor zorgen dat vrouwen die met tijdelijke of onzekere contracten werken, waarbij ze constant het risico lopen werkloos te worden, geholpen worden? Met het Verdrag van Amsterdam kwam - dankzij de inzet van de Deense sociaal-democraten - de werkgelegenheid op de agenda. Op de bijzondere Top over de werkgelegenheid in Luxemburg hebben de regeringsleiders zich ertoe verplicht de werkloosheid aan te pakken.
Een van de doelstellingen was de positie van de vrouw op de arbeidsmarkt te verbeteren. De nieuwe doelstellingen betreffende de gelijke behandeling van mannen en vrouwen op de arbeidsmarkt moeten nog ambitieuzer zijn. Ze moeten duidelijk zijn, er moet een duidelijk tijdschema komen en er moeten economische mogelijkheden worden geschapen om de doelstellingen te kunnen verwezenlijken. De nieuwe doelstellingen moeten het volgende omvatten. Het verschillend aantal mannelijke en vrouwelijke werklozen moet drastisch verminderd worden. De arbeidsmarkt mag niet zo sterk opgedeeld worden volgens het geslacht, er moeten regelingen komen voor betaalbare kinderopvang. De opleidingsmogelijkheden voor vrouwen dienen verbeterd te worden. Er moeten verlofregelingen worden ingevoerd die ook voor mannen aantrekkelijk zijn. Het loonverschil tussen mannen en vrouwen moet worden weggewerkt. Uiteraard is niet de EU alleen verantwoordelijk voor een gelijke behandeling van mannen en vrouwen. Het grootste werk is voor de lidstaten, maar de gemeenschappelijke doelstellingen moeten ervoor zorgen dat de lidstaten hun mooie beloften nakomen. Wanneer de lidstaten verplicht worden hun actieplannen aan elkaar en aan de burgers voor te leggen, hebben we de mogelijkheid de lidstaten die de gemeenschappelijke doelstellingen niet verwezenlijken, aan de kaak te stellen. We moeten het beschouwen als een EU-wedstrijd voor de gelijke behandeling van mannen en vrouwen op de arbeidsmarkt.
Wij moeten de gelijke behandeling met andere woorden zowel op nationaal als op Europees niveau in alle politieke initiatieven integreren. Ik ben daarom ook zeer tevreden dat wij er in Denemarken in geslaagd zijn een verplichte evaluatie van de gevolgen van alle wetgevingsvoorstellen voor de gelijke behandeling van mannen en vrouwen in te voeren en dat wij in het Verdrag van Amsterdam het principe hebben verankerd dat gelijke behandeling van mannen en vrouwen geen geïsoleerd beleid mag zijn, maar in alle initiatieven van de EU geïntegreerd moet worden.

Stenzel
Mijnheer de Voorzitter, in het verslag van mevrouw Marinucci wordt gewezen op de problemen die de vrouwen nog steeds ondervinden. In de eerste plaats krijgen zij nog steeds geen gelijk loon voor gelijk werk. In de tweede plaats zijn er nog steeds meer vrouwen werkloos dan mannen. Dat heeft niet alleen met opleiding te maken, maar ook en vooral met het feit dat moeders op de arbeidsmarkt benadeeld zijn. Dat is niet alleen slecht voor de vrouwen, maar ook voor de kinderen, die vaak het slachtoffer worden van een verkeerd begrepen gelijkheid van kansen voor vrouwen.
Er moeten dus zo snel mogelijk randvoorwaarden komen die het makkelijker maken werk en gezin te combineren. Dat betekent meer flexibiliteit bij de organisatie van de arbeidstijd en natuurlijk ook een betere kinderopvang. Kinderopvang mag de vrouwen er echter niet toe aanzetten hun kinderen zomaar in bewaring te geven. Kinderopvang moet bestaan, maar er moet keuzemogelijkheid zijn. Ik denk aan de oplossing die ons Ministerie van Gezinszaken gekozen heeft. Het stelt voor alle moeders en vaders een ouderschapsuitkering te geven, ongeacht of zij hebben gewerkt, nog steeds werken, of niet hebben gewerkt. Zo wordt de keuze makkelijker, voor mannen zowel als voor vrouwen. Ik geloof dat ook op Europees niveau over dit concept moet worden nagedacht. Ouders moeten zelf kunnen beslissen en mogen niet voor de keuze tussen beroep en kinderen worden geplaatst.

d'Ancona
Mijnheer de Voorzitter, dames, heren collega's, als je drie minuten hebt om de wereld te veranderen dan is dat een vrij hopeloze taak. Daarom kan ik naar aanleiding van het goede, interessante verslag van mijn collega Marinucci eigenlijk alleen maar een drietal opmerkingen maken.
De eerste is deze dat als je de afgelopen veertig jaar bekijkt het ontegenzeggelijk zo is dat de Europese Unie, de Europese eenwording een zeer belangrijke rol heeft gespeeld voor vrouwen. Ik hoef alleen maar te denken aan het feit dat de totstandkoming van de Unie eigenlijk gepaard ging met het uitspreken van het principe van gelijkheid. Wij hebben dat uitgewerkt in een aantal richtlijnen. Wij hebben actieprogramma's gekregen en wij hebben tenslotte in het Verdrag van Amsterdam ook de mogelijkheden gekregen om discriminatie te bestrijden en gebruik te maken, als het mogelijk is, van positieve actie. Vrouwen, dat is interessant, hebben begrepen dat de Unie iets voor hen betekent. Want als je onderzoekcijfers ziet dan blijkt dat vrouwen over het algemeen positiever staan tegenover de Unie staan dan mannen, dat vrouwen er meer mee sympathiseren. Eigenlijk nog meer wanneer zij meer van de Unie te verwachten hebben. De sympathie van Italiaanse vrouwen, en ik zeg dat natuurlijk meteen naar onze rapporteur toe, is buitengewoon groot. 43 % van de Italiaanse vrouwen verwacht wat van de Unie. In Zweden is dat maar 11 %. En dat is ook logisch, want de Zweedse vrouwen hebben het een stuk beter voor mekaar.
Dat betekent dus dat wij eigenlijk gebruik moeten maken van dat pragmatisme en van die logische instelling van vrouwen. Ik denk dat wij daarvoor drie dingen zouden moeten doen. In de eerste plaats en dat is vandaag al gezegd en dat staat ook in het verslag, laten wij eens doen en implementeren wat wij hebben opgeschreven. Nergens in de Unie krijgen vrouwen hetzelfde loon voor gelijkwaardig werk. Ook in mijn land, Nederland, is dat verschil zo'n 30 %. Daaraan moet een einde komen. Wij kunnen niet 40 jaar lang de gelijkheid prediken en er niet naar handelen.
Ten tweede, mainstreaming , is een kreet. Laten wij het eens hard maken. Laten wij in al die werkgelegenheidsprogramma's eisen dat er duidelijk staat, niet in een aparte paragraaf, maar als normaal onderdeel, wat dat voor vrouwen betekent.
Ten derde en in de laatste plaats, en dat is een vraag aan de commissaris, zouden wij eigenlijk niet net zoals in 1980 een groot onderzoek moeten doen naar de state of the union, the state , met betrekking tot de situatie van vrouwen om weer eens duidelijk de aandacht te vestigen op een probleem, waarbij wij wel veel vooruitgang hebben geboekt, dat vind ik ook, maar dat helaas nog ver van de ideale oplossing is verwijderd.

Matikainen-Kallström
Mijnheer de Voorzitter, een groot deel van de langdurig werklozen en deeltijdwerkers in bijna alle landen van de Europese Unie zijn vrouwen. De toename van het aantal tijdelijke banen zorgt voor onzekerheid in het leven van vrouwen. Het verschil in loon tussen vrouwen en mannen heeft als multiplicatoreffect dat vrouwen ook minder werkloosheidsuitkering en pensioen ontvangen dan mannen. Het is toch eigenlijk ongelofelijk dat we nog aan het eind van de jaren "90 oplossingen voor dergelijke problemen moeten vinden. Het zou toch vanzelfsprekend moeten zijn dat bijvoorbeeld voor gelijkwaardig werk hetzelfde loon wordt uitbetaald, onafhankelijk van het geslacht. Dit moet overigens ook gelden voor de salarissen van de leden van het Europees Parlement.
Men moet zich meer richten op de herscholing van werklozen en met name op beroepsopleidingen. In Finland zijn campagnes begonnen om de belangstelling bij vrouwen te vergroten voor natuurwetenschappelijke en technische vakken. Men is er echter niet in geslaagd om vrouwen zoveel voor deze traditionele mannenberoepen te interesseren als werd gehoopt. Waar komt dit door? Zit de oude, van huis uit meegekregen mentaliteit nog steeds diep in ons? Wij vrouwen kunnen onze eigen mentaliteit nog verbeteren. We zijn te snel schuchter. We durven geen veeleisende taken op ons te nemen of iets nieuws te proberen. Ik begrijp niet dat men met behulp van verschillende contingenten dit probleem probeert te verhelpen. Er zijn andere maatregelen nodig. Naar mijn mening kan de Commissie deze oorzaken en houdingen op uitgebreidere schaal in de Europese Unie onderzoeken. De automatisering heeft veel van de zogenaamde mannenberoepen zodanig ontwikkeld, dat er geen fysieke kracht meer nodig is voor het verrichten van arbeidstaken.
Er is echter geen sprake van dat vrouwen slechter geschoold zouden zijn dan mannen. Integendeel. Meisjes doen het op school beter dan jongens. Op hogescholen en universiteiten studeren meer vrouwen dan mannen. Dit veroorzaakt weer andere problemen. Vrouwen hebben echter een soort gebrek in de landen waar reserveofficiers- en onderofficiersopleidingen worden verzorgd, waar opleidingen zijn voor leidinggevende functies. Vrouwen hebben iets dergelijks niet.
Zoals ik zei, de eigen mentaliteit van vrouwen is voor verbetering vatbaar. We moeten in onze eigen capaciteiten geloven en in onszelf vertrouwen.

Flynn
Ik ben erg blij met het verslag-Marinucci. Het spitst zich toe op de specifieke kenmerken van de werkloosheid onder vrouwen in de Europese Unie. Ik bedank iedereen die een bijdrage heeft geleverd aan het constructieve debat van vanochtend.
In het eerste deel van het verslag wordt de nadruk gelegd op de genderkloof in de werkloosheid aangezien in bijna alle lidstaten de werkloosheid onder vrouwen die onder mannen overtreft. Ook wordt hierin aandacht besteed aan de belemmeringen waarop vrouwen stuiten als ze willen werken. In het verslag staat terecht dat de opvangfaciliteiten niet voldoende ontwikkeld zijn in alle lidstaten. Ik was behoorlijk onder de indruk van het aantal mensen dat hiernaar verwees, geheel in overeenstemming met mijn eigen gedachten hierover.
Ook wordt in het verslag het belangrijke punt genoemd dat ouderschapsverlof en langere loopbaanonderbrekingen vrouwen paradoxaal genoeg de rest van hun werkende leven kunnen hinderen op het stuk van loopbaanontwikkeling, sociale bescherming en toegang tot de arbeidsmarkt, daar een dergelijk verlof bijna uitsluitend door vrouwen wordt genomen.
Het verslag is des te interessanter daar het zich volstrekt niet beperkt tot de werkloosheidssituatie van vrouwen als zodanig. In het verslag wordt ook in het algemeen de positie van vrouwen op de arbeidsmarkt besproken, de doeltreffendheid van onderwijs en opleiding en de Europese werkgelegenheidsstrategie van Essen tot Luxemburg en Cardiff.
In het verslag wordt de noodzaak onderstreept van mainstreaming van de gelijkheid in de werkgelegenheidsrichtsnoeren, naast de bevordering van positieve actie ten gunste van vrouwen. Dat is de tweesporenbenadering die benadrukt werd tijdens de in januari van dit jaar door het Parlement en de Commissie georganiseerde gezamenlijke conferentie over de werkgelegenheidsrichtsnoeren. Ik juich de daar bereikte resultaten van harte toe.
Kan mainstreaming worden gerealiseerd zonder gendergescheiden statistieken? De Commissie zal, in samenwerking met Eurostat, eraan blijven werken de voorziening van statistieken over de arbeidsmarktsituatie voor vrouwen te verbeteren. Het jaarlijkse verslag over gelijke kansen voor vrouwen en mannen in de Unie omvat een groot aantal gendergescheiden statistieken over diverse kwesties in verband met de gelijkheid. Wij zijn voornemens deze publicatie met haar schat aan statistische gegevens voort te zetten. Er kan geen evaluatie plaatsvinden als de basisstatistieken voor vergelijkende doeleinden niet aanwezig zijn. Daar ben ik het helemaal mee eens.
Wat de mainstreaming betreft, is er tijdens het Britse voorzitterschap van de Raad vooruitgang geboekt. In de conclusies van de Europese Raad van Cardiff van juni 1998 worden alle lidstaten verzocht ervoor te zorgen dat er in alle aspecten van hun werkgelegenheidsbeleid sprake is van mainstreaming van de gelijkheid van vrouwen en mannen. Dat is een belangrijke stap vooruit. We zullen hier nog veel uitgebreider op terugkomen in onze richtsnoeren voor 1999 die hier binnen afzienbare tijd zullen worden besproken.
In uw verslag wordt tevens het onderwerp van opvang behandeld, dat tijdens het Britse voorzitterschap van de Raad hoog op de politieke agenda stond. Dit onderwerp staat op de voorgrond in de werkgelegenheidsrichtsnoeren voor 1998. Ik ben erg blij dat zoveel mensen opmerkingen hebben gemaakt over de opvangfaciliteiten en de grote behoefte die hieraan is - alsmede aan hoge normen - en over de noodzaak van niet-selectieve beschikbaarheid van opvang en opvangfaciliteiten en met name de noodzaak van opleidingen. Daar zal de nadruk op worden gelegd. Dit wordt niet goed gedaan in de lidstaten. Ik zal hier bijzondere aandacht aan besteden in de richtsnoeren voor 1999.
In de vierde pijler van de werkgelegenheidsrichtsnoeren voor versterking van het gelijkekansenbeleid staat dat de lidstaten ernaar moeten streven de niveaus van toegang tot de opvangvoorzieningen te verhogen daar waar niet aan de behoeften wordt voldaan. Ons concept van opvang is verruimd en omvat nu niet alleen kinderopvang, maar ook de opvang van alle afhankelijke personen, met inbegrip van gehandicapten en ouderen. Er is vooruitgang geboekt in deze belangrijke kwestie, zoals mevrouw Seillier heeft gezegd. Dit werd in mei bevestigd tijdens de bijeenkomst te Belfast van de ministers voor vrouwen en gelijkheid. Zij waren het er duidelijk over eens dat betaalbare, toegankelijke kwaliteitskinderopvang, ouderschapsverlof en andere stelsels in een gezinsvriendelijk arbeidsbeleid essentieel zijn om vrouwen en mannen in staat te kunnen stellen werk en gezinsverantwoordelijkheden te combineren. Ik denk dat het onmogelijk is het niveau van deelname van vrouwen aan het arbeidsproces te verhogen als de opvangkwestie niet goed is geregeld.
Er moet nog heel veel werk worden verricht, willen we de doelstellingen op het gebied van de opvangvoorzieningen verwezenlijken. We zullen nauwlettend in het oog houden hoe de lidstaten deze aangelegenheid aanpakken, welk beleid zij ontwerpen en welke middelen ze aanwenden in hun actieplannen voor de werkgelegenheid voor 1999 en de daarop volgende jaren.
De Europese werkgelegenheidsstrategie heeft haar waarde al bewezen door de manier waarop zij het gelijkekansenthema duidelijk het middelpunt heeft gemaakt van alle nationale werkgelegenheidsplannen. Vanaf nu zullen we ons buigen over krachtige actie teneinde gevolg te geven aan de in de richtsnoeren aangegane verplichtingen. Het is de lidstaten duidelijk wat hun te doen staat. De uitdaging voor 1998 bestond erin het proces op gang te brengen. Dat is gebeurd. Voor 1999 zal deze erin bestaan de werkzaamheden te ontwikkelen ter verwezenlijking van de doelstellingen en tegenover alle richtsnoeren actie te stellen. Dat voor wat betreft de gelijke kansen.
Mevrouw Lulling noemt het punt van de richtlijn uit 1986 betreffende helpende echtgenotes. We hebben hierover twee rondetafelgesprekken gevoerd met deskundigen, waarbij geen consensus is bereikt over het wijzigen van die richtlijn, ook niet tussen deze deskundigen zelf. Mevrouw Lulling, het verslag is vrij gedetailleerd en is gepubliceerd en ik zal van de gelegenheid gebruik maken om u er een kopie van te sturen - u zult dit verslag wellicht interessant vinden.
Het punt van de heer Delcroix, mevrouw Angelilli, de heer Schäfer en andere leden over deeltijdwerk en de deeltijdwerkrichtlijn was erg goed. Het uitgangspunt was dat vrouwen en mannen van deeltijdwerk op voltijdwerk moeten kunnen overschakelen en andersom, zonder dat dit met enige discriminatie gepaard gaat of ten koste gaat van hun inzetbaarheid. Dat was een van de belangrijkste onderwerpen van de deeltijdwerkrichtlijn die, zoals u weet, het antwoord was op een collectieve arbeidsovereenkomst tussen de sociale partners.
Ik ben mevrouw Hautala dankbaar dat zij de kwestie van de toespraak in Portugal ter sprake heeft gebracht. De woorden van mevrouw Torres Marques dat ik het Parlement niet heb bekritiseerd doen mij nog meer plezier en zij heeft absoluut gelijk. Haar opmerkingen over de toespraak van dinsdag in Portugal waren erg vriendelijk. Ik heb het Parlement niet bekritiseerd; ik heb gezegd - en dat wil ik hier graag herhalen - dat ik het Parlement wilde aanmoedigen precies datgene te doen wat het vandaag doet, namelijk het bekijken van het hele plaatje met betrekking tot de werkgelegenheidsstrategie en de gelijke kansen en de hervorming van de structuurfondsen.
In die toespraak heb ik tot slot mijn uiterste best gedaan om het Parlement aan te moedigen de lidstaten onder druk te zetten om hun beleid aan te passen teneinde het gemakkelijker te maken gezin en werk te combineren en vrouwen beter in staat te stellen zich te herscholen wanneer zij opnieuw toetreden tot de arbeidsmarkt na een periode waarin zij zich aan de verzorging van kinderen of andere van hun afhankelijke personen hebben gewijd. We moeten ons ook richten op de kunstmatige belemmeringen in alle delen van de arbeidsmarkt die afzondering en discriminatie tot gevolg hebben. Zij moeten worden verwijderd. Dat was de boodschap die ik in Portugal heb gebracht en bij de voortzetting van dat beleid zou ik graag de steun van het Parlement hebben. Ik dank u hartelijk dat u dit onderwerp ter sprake heeft gebracht.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt vandaag om 12.00 uur plaats.

Werkgelegenheid voor vrouwen: rol van de coöperaties
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0270/98) van mevrouw Colombo Svevo, namens de Commissie rechten van de vrouw, over de rol van coöperaties bij de bevordering van de werkgelegenheid voor vrouwen.

Colombo Svevo
Mijnheer de Voorzitter, ik begin met een dankbetuiging aan het adres van mevrouw Marinucci. Zij heeft in haar verslag de vinger gelegd op de structurele marktproblemen en op de gevolgen daarvan voor de werkgelegenheid van vrouwen. Dit heeft mij de kans geboden een onderzoek in te stellen naar de achtergrond van deze problematiek, waarbij ik mij heb gehouden aan het door haar geschetste kader.
In mijn verslag hebben wij een speciaal aspect van de werkgelegenheid, namelijk de band tussen coöperaties en werkgelegenheid van vrouwen, onder de loep genomen. Wij wilden dit onderzoek verrichten omdat wij hadden opgemerkt dat uit de bodem van de coöperaties - of liever gezegd uit de bodem van de sociale economie, van het derde systeem - nieuwe ontwikkelingen ontsproten. Wij hebben deze nieuwe ontwikkelingen proberen te beschrijven en de Commissie rechten van de vrouw is tijdens een bezoek aan een aantal coöperaties in Italië "oog in oog" komen te staan met deze ontwikkelingen. Mevrouw Ghilardotti heeft trouwens kortgeleden in de Commissie sociale zaken en werkgelegenheid een zeer overtuigende lans gebroken voor deze nieuwe ontwikkelingen. Mijns inziens heeft de Europese Unie de taak deze nieuwe ideeën te verspreiden en de conferentie van de volgende week in Brussel zal een stap in die richting zijn. Dan zal al hetgeen momenteel in deze sector gaande is voor het voetlicht kunnen worden gebracht.
Welke conclusies hebben wij uit dit onderzoek kunnen trekken? Ten eerste hebben wij vastgesteld dat coöperaties werkgelegenheid creëren. Men name de kleine coöperaties leveren een zeer belangrijke bijdrage aan de werkgelegenheid van vrouwen. Ten tweede zijn veel coöperaties ontstaan in de ook herhaaldelijk door de Europese Unie gesignaleerde werkgelegenheidsbekkens. Deze bevinden zich in zowel de traditionele sector van de persoonlijke dienstverlening als in de innoverende sectoren. Ik wil hierbij onderstrepen dat ook de coöperaties in de traditionele sectoren, zoals die van de sociale bijstand, een innoverende rol vervullen. Zij schieten namelijk wortel in het lokale bestel door in te spelen op de daar bestaande behoeften. Ten derde spelen coöperaties een belangrijke rol bij herintreding in het arbeidsproces van langdurig werklozen. Daarvan profiteren ook talrijke vrouwen en met name vrouwen die voor een bepaalde tijd zijn opgehouden met werken. Aldus vervullen zij ook een functie - en ik wil hier met name de klemtoon op leggen - op het gebied van de beroepsopleiding. Al werkend leert men. Wij hebben ook kunnen vaststellen dat inmiddels veel vrouwen aan het hoofd staan van coöperaties en verenigingen van coöperaties. Zo wordt dus ook de ondernemingsgeest onder vrouwen bevorderd.
Verder hebben coöperaties een belangrijke bijdrage geleverd aan een flexibele arbeidsorganisatie, zowel wat de werktijden als de totale werkduur betreft. Ik wil hierbij aanstippen dat deze flexibiliteit geen uitsluiting met zich meebrengt. Het doel en de organisatorische opzet van een coöperatie vereisen immers altijd dat de leden betrokken worden bij de verwezenlijking van deze doelstellingen en bij het dragen van de algemene verantwoordelijkheid.
Ik geef u nu een opsomming van de verschillende elementen die uit ons onderzoek naar voren zijn gekomen en daarbij zult u vaststellen dat dingen zoals aanpassingsvermogen, combinatiemogelijkheden en herintreding precies dat is wat vrouwen nodig hebben om opnieuw een kans op de arbeidsmarkt te kunnen maken. Inderdaad is uit enkele recente onderzoeken in mijn land gebleken dat vrouwen veel belangstelling koesteren voor dit soort ondernemingen. Derhalve geloof ik dat de Europese Unie - en ik wend mij nu tot de heer Flynn waarvan ik weet dat hij zeer gevoelig is voor dit soort vraagstukken - een actieve rol moet vervullen bij de bevordering van heel de sociale economie. Wij hebben behoefte aan een onderzoek over de omvang en de eigenschappen van met name coöperaties en over de ontwikkeling daarvan in de verschillende landen. Er is een mededeling opgesteld over verenigingen en stichtingen. Wij hopen dat er nu een witboek wordt geschreven over coöperaties. Daarin zal een beschrijving moeten voorkomen van de plaatsgevonden veranderingen en een vergelijking moeten worden gemaakt tussen de verschillende ervaringen.
Wij hebben een wetgevend kader nodig. Dit mag natuurlijk geen keurslijf worden voor de coöperaties en dat kan trouwens ook niet, want coöperaties zijn van nature onderhevig aan voortdurende ontwikkeling en moeten voortdurend inspelen op nieuwe behoeften. Een dergelijk kader kan echter wel zorgen voor meer juridische duidelijkheid en een stokje steken voor ontwikkelingen die ontaarding van de geest en de doelstellingen van coöperaties zouden kunnen veroorzaken. Ook zijn er specifieke voorschriften nodig voor bijvoorbeeld aanbestedingen. Ik bedoel hiermee met name lage BTW-tarieven en economische steun aan de sociale economie via onder andere maatregelen ten behoeve van het midden- en kleinbedrijf. Wat de beroepsopleiding betreft moet het sociaal fonds bijdragen aan een juiste opleiding, aan een opleiding die de mensen niet alleen in staat stelt technische vaardigheden te verwerven, maar ook bekwaamheden op het gebied van projectbeheer en teamwerk.
Mijnheer de Voorzitter, met dit verslag hebben wij nieuwe hoop gewekt. Wij hopen werkelijk van ganser harte dat dit verslag aanleiding wordt tot een diepgaander onderzoek van dit vraagstuk.

Ghilardotti
Mijnheer de Voorzitter, ik wil allereerst de rapporteur, mevrouw Colombo Svevo, van harte gelukwensen met haar volledige verslag. Wij hebben daar eerlijk gezegd niets aan toe te voegen. Hierin brengt zij alle punten ter sprake en wijst zij op de talrijke mogelijkheden van deze sector. Ook spreekt zij over de noodzaak van voorschriften en maatregelen waarbij zij de nadruk legt op de rol van de Europese Unie en de lidstaten bij de ontwikkeling van deze zeer belangrijke sector voor de werkgelegenheid van vrouwen.
Ik wil echter wel graag een aantal algemene opmerkingen maken. Zoals mevrouw Colombo Svevo reeds zei, kan men de bespreking van haar verslag niet loskoppelen van het debat over het uitstekende verslag van mevrouw Marinucci. Ik geloof dat wij zonder overdrijven mogen zeggen dat, als wij de laatste twintig jaar bekijken, het gelijkekansenbeleid van de Europese Unie een van de weinige, werkelijk succesvolle beleidsvormen op sociaal gebied is geweest. Tijdens het debat werden reeds de talrijke problemen genoemd. Deze zijn de Commissie, de Raad, het Parlement en natuurlijk de rechtstreeks betrokkenen, de vrouwen bekend.
Men gaat de goede kant uit. Het Verdrag van Amsterdam biedt mogelijkheden tot vooruitgang. Ondanks de gebrekkige rechtsgrondslag van artikel 119 konden wij met de uitgevaardigde richtlijnen vorderingen maken. Desalniettemin ben ik van mening dat men moediger en consequenter moet optreden. Ik vestig met name de aandacht op hetgeen mevrouw Colombo Svevo in haar verslag schrijft. De sociale economie is zeker geen tovermiddel, maar kan wel samen met andere beleidsvormen, mainstreaming, investeringen en een, ook in financieel opzicht, prioritaire aanpak van het werkgelegenheidsvraagstuk bijdragen aan een oplossing van de problemen. Een van de belangrijke vormen van sociale economie is de sociale coöperatie. Zoals mevrouw Colombo Svevo in haar verslag beschrijft, vervult de sociale coöperatie nu reeds een belangrijke rol en deze zal in de toekomst alleen maar belangrijker kunnen worden. Daarom moet men mijns inziens moediger en consequenter optreden. Alhoewel zowel de Raad als de Commissie deze noodzaak inzien, zoals ook is gebleken tijdens de topconferenties van Luxemburg en Cardiff, volgen op de woorden geen daden.
Ik wil een concreet voorbeeld geven: de begroting. Deze zal over enkele weken worden behandeld. De begrotingslijn B5-321 voor de sociale economie valt niet onder de bevoegdheid van commissaris Flynn en heeft geen rechtsgrondslag. Wij weten dat na het arrest van het Hof van Justitie en op grond van het interinstitutioneel akkoord alleen kredieten kunnen worden vastgesteld voor beleidsvormen waarvoor een rechtsgrondslag bestaat. Een rechtsgrondslag verkrijgen is echter niet zo moeilijk, als de Commissie maar met programma's komt waarvoor rechtsgrondslagen kunnen worden vastgesteld.
Er is op voorstel van de Commissie en na advies van het Europees Parlement een wetgevend initiatief genomen met een programma voor de sociale economie. Na het debat van vandaag moet de Commissie dit programma ter hand nemen en ervoor zorgen dat dit volgend jaar kan worden toegepast. Dit zal een concrete bijdrage kunnen leveren aan de verspreiding van beste praktijken. De sector van de sociale economie moet zowel in kwantitatief als kwalitatief opzicht een tastbare bijdrage kunnen leveren aan de oplossing van het werkgelegenheidsprobleem van vrouwen.

De Voorzitter
Dit debat wordt om 18.00 uur hervat.

Dührkop Dührkop
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, dank u dat u mij het woord verleent voor een persoonlijk feit.
De ETA heeft zojuist, afgelopen nacht, voor onbepaalde tijd een onvoorwaardelijk bestand afgekondigd.
Ik moet zeggen dat ik dit bericht heb ontvangen met enige terughoudendheid, hopend dat het een serieus bericht is, maar vooral ook met blijdschap. Want het zou kunnen betekenen dat in Baskenland eindelijk de vrede in zicht komt. Laten we hopen dat we er allemaal samen in zullen slagen die fel begeerde vrede in Baskenland tot stand te brengen.

Areitio Toledo
Mijnheer de Voorzitter, ik zou eveneens op deze kwestie willen ingaan. Zoals mevrouw Dührkop Dührkop al zei, heeft de terroristische organisatie ETA gisteren een bestand afgekondigd. We kunnen natuurlijk blij zijn met die verklaring maar toch is ook de nodige scepsis geboden. Het is niet voor het eerst dat de ETA een bestand heeft afgekondigd, en het zal uiteraard nog moeten blijken of deze verklaring niet op de een of andere manier met de komende verkiezingen in Baskenland te maken heeft.
Het is in elk geval een teken van hoop. Wij blijven erop hopen en vertrouwen dat er definitief een einde zal komen aan de gewelddadigheden, en naar ons idee vloeit deze stap hoe dan ook voort uit de bereidheid tot de dialoog en de eensgezindheid die overheerste bij en de inspiratiebron was van degenen die de Spaanse grondwet hebben opgesteld.

Puerta
Mijnheer de Voorzitter, het is zaak dat de afgevaardigden de reacties van verschillende zijden uit Spanje vernemen en dat zij begrijpen dat iedereen een vredesproces nastreeft. Natuurlijk mogen we niet te vroeg juichen, maar we moeten ook vertrouwen op de democratische waarden die we vanaf het begin van het herstel van de democratie in Spanje hebben bevorderd. Vele malen zijn we hier gekomen om de meest vreselijke misdaden te veroordelen, willekeurige moorden of aanslagen op vertegenwoordigers van het volk. Dit bericht echter wekt ons aller hoop, ook al blijft enige scepsis op zijn plaats.
Ik denk dat ik zowel op persoonlijke titel spreek als namens de Confederale Fractie Europees Unitair Links/Noords Groen Links.

Imaz San Miguel
Mijnheer de Voorzitter, wij Basken, het Baskische volk, gaan al jarenlang gebukt onder het gewelddadige conflict dat onze samenleving teistert. Vannacht hebben met blijdschap vernomen dat de ETA eenzijdig en voor onbepaalde tijd een onvoorwaardelijk bestand heeft afgekondigd. Het is voor het eerst dat de ETA een dergelijk bestand afkondigt. Ik hoop dat wij allen die enige politieke macht bezitten - en ik roep ook de politici van de Unie en de Europese samenleving op zich hiervoor in te zetten - de omstandigheden zullen weten te benutten, en vooruitgang zullen weten te boeken in een vredesproces dat door overleg wordt gekenmerkt, zodat de verwachtingen en de hoop op vrede van de overgrote meerderheid van de Basken eindelijk in vervulling zullen gaan.

De Voorzitter
Ik denk dat alle collega's uw goede hoop delen.

Stemming
Harrison
In paragraaf 1d wil ik "45 kalenderdagen" veranderen in "60 kalenderdagen" .

De Voorzitter
Zijn er bezwaren tegen dit mondeling amendement van de rapporteur?
Ik zie geen bezwaren en derhalve breng ik dit amendement in stemming.
Betreffende amendement 33
Harrison
Ik wil alleen toelichten dat ik amendement 33 in zijn geheel aanvaard, dat de paragraaf tot aan "de maximale betalingsperiode" in mijn amendement 26 vervangt. De rest van amendement 26 blijft dan staan.
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)

Weber
Mijnheer de Voorzitter, volgens onze stemlijst komen de amendementen 4 en 18 te vervallen bij aanneming van amendement 14.
Ik zou u willen zeggen dat bij aanneming van amendement 14, amendement 4 niet hoeft te vervallen, maar als toevoeging in stemming kan worden gebracht en ik zou u willen verzoeken het als zodanig in stemming te brengen.

De Voorzitter
Neemt u mij niet kwalijk, mijnheer Weber, maar de diensten van het Parlement vertellen mij dat de inhoud van dit amendement onverenigbaar is.

Roth-Behrendt
Mijnheer de Voorzitter, ik ben het met u eens. Beide amendementen hebben betrekking op dezelfde paragraaf van de ontwerpresolutie. Als amendement 14 van mijn fractie wordt aangenomen, vervalt amendement 4 van de Fractie Europese Radicale Alliantie, behalve als mijn fractie amendement 4 als aanvulling overneemt, wat wij niet zullen doen.

Weber
Mijnheer de Voorzitter, in tegenstelling tot wat mevrouw Roth heeft gezegd, gaat ons amendement wel degelijk over het behoud van de biologische diversiteit. Dit geldt niet voor het amendement van haar fractie. Ik sta er dus op dat ons amendement als toevoeging in stemming wordt gebracht.

Breyer
Ik ben dezelfde mening toegedaan. Al wie een amendement heeft ingediend - de Fractie Europese Radicale Alliantie, de Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-Democraten en de Fractie De Groenen in het Europees Parlement - moet zich kunnen uiten. Ik vraag een beetje fairness . Deze amendementen zijn niet identiek. Met ons amendement vragen alleen wij dat duidelijk wordt bepaald hoeveel emission trading plaatsvindt en hoeveel met eigen maatregelen wordt gerealiseerd. Daarom verzet ik mij ertegen dat, als amendement 14 wordt aangenomen, beide andere, dus ook ons amendement 18, vervallen.
Betreffende amendement 18
Breyer
Mijnheer de Voorzitter, het is niet nodig dat wij hier een leesuur inlassen. Naar aanleiding van het amendement van de sociaal-democraten hebben wij het erover gehad of er een kwantitatieve beperking moet komen. In ons amendement 18 wordt nauwkeurig berekend hoe die kwantitatieve beperking eruit moet zien. Als de stemming correct was verlopen, zou ons amendement eerst aan de beurt gekomen zijn. Dat was de juiste volgorde. Ik sta erop dat over ons amendement 18 gestemd wordt. Al wie kan lezen, zal zien dat er verschillen zijn.

De Voorzitter
Mevrouw Breyer, ik respecteer uw mening, maar er zijn ook andere meningen en andere opvattingen in deze zaal. Ik heb er geen enkel bezwaar tegen om uw amendement in stemming te brengen, maar mijns inziens is dit niet juist.
(Het Parlement neemt de resolutie aan)

Sainjon
Mijnheer de Voorzitter, ik dank u dat u mij het woord wilt geven, want ik bemerk dat u nogal haast had tijdens de stemming over het voorstel van de ARE-Fractie. Dit verbaast mij enigszins want soms lijkt u alle tijd te hebben.

De Voorzitter
Mijnheer Sainjon, u heeft gelijk. Ik had haast, dat klopt, maar we hebben nog een lange reeks stemmingen voor de boeg. Ik zou de leden hier niet tot drie uur "s middags vast willen houden. Het resultaat was zo overduidelijk dat het zich niet voor interpretaties leende.
(Het Parlement neemt de resolutie aan) Gezamenlijke ontwerpresolutie over de politieke ontwikkelingen in Rusland
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
Titley
Mijnheer de Voorzitter, ik stel hierbij een mondeling amendement voor dat het laatste gedeelte van dit amendement overneemt - en de geest ervan - en als volgt luidt: "onderstreept het belang van de 28 augustus 1998 door de PKK afgekondigde wapenstilstand en verzoekt de Turkse autoriteiten om via onderhandelingen te zoeken naar een vreedzame, politieke oplossing van het Koerdische vraagstuk" . We zouden graag zien dat dit mondelinge amendement werd aanvaard en vervolgens toegevoegd aan paragraaf 16, waarin het vraagstuk van de Koerden wordt behandeld.
Ik voeg hieraan toe dat er in de Duitse pers wordt bericht dat het staakt-het-vuren van de PKK is opgeheven. Ik ben ervan overtuigd dat die berichtgeving onjuist is. Het staakt-het-vuren is nog steeds van kracht. Het laatste gedeelte van paragraaf 16 moet dus luiden: "onderstreept het belang van de 28 augustus 1998 door de PKK afgekondigde wapenstilstand en verzoekt de Turkse autoriteiten om via onderhandelingen te zoeken naar een vreedzame, politieke oplossing van het Koerdische vraagstuk" .
Ik heb begrepen dat de heer McMillan-Scott instemt met dit amendement.

De Voorzitter
Waarde collega's, de heer McMillan-Scott heeft mij vanmorgen medegedeeld dat hij door politieke verplichtingen elders niet bij deze stemming aanwezig kan zijn. Hij heeft de heer Schwaiger verzocht als zijn plaatsvervanger op te treden en ik dacht dat de heer Schwaiger het recht had de mening van de afwezige rapporteur over het nu door de heer Titley ingediende amendement weer te geven. Als er geen bezwaren zijn, laat ik hier over stemmen.

Schwaiger
Mijnheer de Voorzitter, ik wil erop wijzen dat in alle media is gemeld dat het bestand van de PKK is ingetrokken en dat wij dit amendement, waarvan de opzet nochtans goed is, dus niet kunnen goedkeuren. Als echter een mondeling amendement mogelijk is, zou ik voorstellen dat wij de noodzaak van een wapenstilstand beklemtonen en de rest onveranderd laten zonder de PKK te vermelden. Wij kunnen het amendement goedkeuren als op een bestand en een politieke en vreedzame oplossing wordt aangedrongen.

De Voorzitter
Mijnheer Schwaiger, bij dergelijke uiterst subtiele vraagstukken is het altijd heel moeilijk de zaken op een rijtje te zetten. U deed daar nu een poging toe, u amendeert nu een mondeling amendement, maar ik vrees dat daardoor verwarring ontstaat.

Titley
Mijnheer de Voorzitter, ik accepteer het mits de Fractie van de Europese Volkspartij op die basis voor stemt.

De Voorzitter
Zijn er bezwaren tegen de stemming over dit aldus gewijzigde amendement van de heer Titley?
Geen bezwaren. Dan breng ik dit in stemming.

Schwaiger
Mijnheer de Voorzitter, ik heb de indruk dat het amendement van de heer Titley ertoe strekt het eerste deel van amendement 25 weg te laten en alleen te stemmen over het tweede deel, dat hij heeft geformuleerd en dat volgens mijn voorstel is gewijzigd. Wij zouden dan niet stemmen over het eerste deel, dat is ingetrokken, tenzij de Fractie De Groenen in het Europees Parlement dat eerste deel wil behouden. In dat geval moeten wij daarover stemmen.

De Voorzitter
Mijnheer Schwaiger, ik vrees dat er enige verwarring bestaat. Het eerste gedeelte is niet gedekt door het amendement van de heer Titley.

Titley
Mijnheer de Voorzitter, mijn zojuist aanvaarde amendement moest aan paragraaf 16 worden toegevoegd. Over paragraaf 17 moeten we nog stemmen.
(Het Parlement neemt de resolutie aan)

Bonde en Sandbæk
Het voorstel van de Commissie heeft de juiste doelstelling dat de genderproblematiek in de ontwikkelingssamenwerking dient te worden opgenomen. De bewuste aandacht voor de genderproblematiek - men zou zelfs over een "positieve" behandeling van vrouwen moeten spreken - is een noodzakelijke vereiste voor een efficiënte en duurzame ontwikkeling in de ontwikkelingslanden. De hulp wordt nu gewoon verkeerd georganiseerd en komt niet in de juiste handen zolang we de vrouwen in de ontwikkelingssamenwerking niet laten doorwegen. De strategie moet consequent zijn en het mainstream-aspect in alle maatregelen integreren. Anders dreigt het gevaar dat de initiatieven slechts toevallige pogingen zijn zonder het beoogde effect te bereiken.
Mevrouw Junker verdient lof voor haar verslag, dat het gemeenschappelijk standpunt in bepaalde opzichten verscherpt. Bijvoorbeeld de amendementen 15 en 16, die de ontwikkelingslanden bij aanbestedingen willen begunstigen. Met de amendementen betreffende de comitologie en het tijdschema kunnen wij echter niet instemmen. Mevrouw Junker wenst net als de Commissie een raadgevend comité. Wij verkiezen als beste van twee euvels een beheerscomité (IIB), zoals de Raad voorstelt. Wij stemmen tegen de amendementen 6 en 11 betreffende het tijdschema. Hoewel wij normaal gesproken tegen tijdschema's zijn, vinden wij het in dit geval onontbeerlijk druk uit te oefenen op de Commissie. Wij steunen in dit geval de financiële referentiegrondslag. Het mag namelijk niet mogelijk zijn dat de Commissie meer geld kan vragen om bijvoorbeeld meer consulenten aan te stellen. De integratie van de genderproblematiek moet een natuurlijk onderdeel zijn van een efficiënt en naar behoren functionerend ontwikkelingsbeleid.
Tenslotte vestigen wij de aandacht op en uiten wij onze lof over het initiatief in het gemeenschappelijk standpunt waarmee de Commissie de mogelijkheid krijgt bijeenkomsten te organiseren met afgevaardigden van de lidstaten en van de begunstigde landen om de aandacht voor de genderproblematiek binnen nieuwe gebieden van de ontwikkelingssamenwerking aan te wakkeren.
Verslag-Harrison (A4-0303/98)
Oddy
Mijnheer de Voorzitter, mijn gelukwensen aan de heer Harrison voor zijn uitstekende, pragmatische verslag over betalingsachterstanden. Dit is een belangrijk onderwerp dat praktische voordelen oplevert voor kleine en middelgrote ondernemingen. Betalingsachterstanden kunnen ondernemingen lamleggen met betrekking tot hun cashflowsituatie. Een op de vier faillissementen is het gevolg van cashflowproblemen. Met name in het Verenigd Koninkrijk tonen de Britse banken niet erg veel begrip voor de kleine en middelgrote ondernemingen.
Ik beschouw dit verslag als een positieve ontwikkeling.

Hager
Ik heb voor talrijke amendementen en, bij de eindstemming, ook voor het verslag van de heer Harrison gestemd omdat ik meen dat het een belangrijke verbetering van het voorstel van de Commissie inhoudt.
Dat verandert echter niets aan mijn overtuiging, die mij het voorstel van de Commissie doet verwerpen. Dat bevat namelijk voorschriften die duidelijk verder gaan dan wat wordt beoogd en waarvoor de Europese wetgever niet eens bevoegd is. Hoewel mijn desbetreffende amendement op de wetgevingsresolutie niet is aangenomen, voel ik mij in mijn houding gesterkt door schriftelijke interventies van dezelfde strekking. Het op zich prijzenswaardige initiatief voor de bestrijding van betalingsachterstanden rechtvaardigt de verregaande ingrepen in het civielrecht en burgerlijk procesrecht van de lidstaten niet.

Titley
Ik ben blij dat we vandaag iets doen aan het kostbare schandaal van de betalingsachterstanden waar onze ondernemers in het midden- en kleinbedrijf mee te maken hebben.
De kleine en middelgrote ondernemingen zijn de drijvende kracht achter onze economische groei, alsmede de werkgevers van het merendeel van onze in de particuliere sector werkzame medeburgers.
Als zodanig verdienen zij meer respect van de grote ondernemingen en de openbare sector, waaraan zij diensten en goederen leveren waarvan we allemaal afhankelijk zijn.
De belangrijkste erkenning van het door de kleine en middelgrote ondernemingen verzette werk is ze op tijd te betalen voor hun harde werk. Hierbij richt ik mij vooral tot de grotere ondernemingen en de organisaties in de openbare sector die hun rekeningen weliswaar kunnen betalen, maar het misschien wel een goed idee vinden om betalingen uit te stellen om zo een hogere rente op te strijken van het geld op hun bankrekeningen. Dergelijke slechte praktijken werden ongetwijfeld aangemoedigd doordat vroegere regels geen prompte betaling aan kleinere ondernemingen konden afdwingen. De grote ondernemingen hadden de macht en de advocaten om het MKB te dwingen op hun geld te wachten.
We moeten een aantal minimumnormen invoeren waarbinnen betalingen aan het MKB moeten worden verricht, en we moeten incassobureaus in staat stellen hun werk te doen in heel de EU. De opsteller van dit verslag verlangt immers een teken dat wij politici bereid zijn ervoor te zorgen dat de "Davids" van het bedrijfsleven eerlijk behandeld worden door de "Goliaths" van het bedrijfsleven.
De Europese Commissie moet zelf het goede voorbeeld geven door ervoor te zorgen dat al haar eigen rekeningen aan het MKB op tijd betaald worden!

Trizza
Het midden- en kleinbedrijf vormt percentueel een steeds belangrijker segment van het Europese ondernemingswezen. Dit geldt met name voor de minst ontwikkelde gebieden van de Europese Unie. Elke maatregel, elk initiatief voor steun aan het midden- en kleinbedrijf draagt aldus bij aan de algemene economische groei in Europa en is een zekere weg voor de bewerkstelliging van de regionale economische samenhang.
Ik steun derhalve de inspanningen van de Europese Commissie voor de bevordering en de ontwikkeling van Europese kapitaalmarkten voor het midden- en kleinbedrijf. Ik ben het roerend met de rapporteur, de heer Hendrick, eens dat voorlichtingscampagnes moeten worden gehouden ten behoeve van particuliere bedrijven en overheidsinstellingen. Als men de kleine en middelgrote bedrijven in staat wil stellen zich uit te breiden en te ontwikkelen, moet men meer investeren.
Ik schaar mij tevens achter de mening van de heer Scarbonchi dat de Europese programma's en initiatieven ter ondersteuning van het MKB voor verbetering vatbaar zijn. Het gaat hierbij met name om bedrijven op het platteland. Deze zullen enkel het hoofd boven water kunnen houden en zich kunnen ontwikkelen indien er een beter samenspel komt tussen industrie, landbouw en toerisme.
Ik ga tot slot akkoord met de algemene opzet van de richtlijn van de Commissie voor de vaststelling van passende betalingstermijnen. Cashflowproblemen en gebrek aan liquide middelen vormen een van de meest voorkomende faillissementsoorzaken van MKB's.
Verslag-Secchi (A4-0299/98)
Andersson, Lööw en Wibe
Wij stemmen niet voor amendement 4, dat de bestrijding van de belastingontwijking uit artikel 6.2 uitholt.

Fourçans
Een aantal belemmeringen staat nog altijd het optimale functioneren van de interne markt in de weg. Onder deze belemmeringen vallen onder meer de directe en indirecte belastingen. Het is natuurlijk niet mogelijk en zelfs onwenselijk, de 15 belastingsystemen van de lidstaten te uniformiseren. De verstoringen die het goede functioneren van de interne Europese markt regelmatig in de weg staan, moeten daarentegen wel worden aangepakt.
In maart dit jaar heeft de Europese Commissie een voorstel gepresenteerd inzake de betalingen van rente en royalty's tussen gelieerde ondernemingen in verschillende lidstaten. Met de tekst wordt beoogd de dubbele belastingheffing op deze betalingen af te schaffen om zo te vermijden dat ondernemingen met vestigingen in het buitenland de dupe worden van discriminerende belastingstelsels.
Ik ben verheugd over zowel deze tekst als het verslag van de heer Secchi. In dit verslag wordt voorgesteld de bepalingen van de richtlijn uit te breiden tot belastingen die worden geheven op rente en royalty's die tussen niet-gelieerde ondernemingen worden betaald, zulks in het kader van de verdere ontwikkeling van de interne markt.
Het lijkt me inderdaad verstandig voor te stellen dat deze belastingen worden geheven in die lidstaten waar de ondernemingen deze rente en royalty's ontvangen. Men kan zich evenwel de vraag stellen of het wenselijk is het stelsel gecompliceerder te maken door een aantal uitzonderingen op dit beginsel toe te staan, zoals in de richtlijn wordt voorgesteld. Op termijn zou het beter zijn als dergelijke uitzonderingen niet meer mogelijk zijn, en dat het land waar de belastingen worden geheven deelneemt aan een gemeenschappelijk belastingstelsel.
Verslag-Langen (A4-0084/98)
Kirsten Jensen, Blak, Sindal en Iversen
De Deense sociaal-democraten in het Europees Parlement stemmen voor het verslag-Langen en het verslag-Miller over respectievelijk het gemeenschappelijk stelsel van belasting over de toegevoegde waarde en de algemene regeling voor accijnsproducten. Wij stemmen voor deze verslagen, omdat wij voorstander zijn van een interne markt, zodat de handel in goederen ongehinderd tussen de lidstaten kan plaatsvinden. Een van de handelsbelemmeringen is momenteel immers het verschil tussen de nationale BTW-stelsels.
De verschillen op het gebied van BTW-stelsels hebben niets met de tarieven te maken, maar met de manier waarop de goederen belast worden wanneer ze de grens overschrijden. Wanneer het BTW-stelsel van twee lidstaten verschillend is, lopen ondernemingen het risico dat hun goederen dubbel of soms helemaal niet belast worden. Het voorstel van de Commissie beoogt de uniformisering van de BTW-stelsels, maar doordat de Commissie zich op dit vlak bevoegdheid toeëigent, zou zij vrij spel krijgen om de BTW-tarieven in de lidstaten vast te stellen en dat kunnen wij niet aanvaarden.
De Commissie stelt voor de bevoegdheid van het raadgevend BTW-comité uit te breiden en er een regelgevend comité van te maken, dat op basis van een Commissievoorstel met gekwalificeerde meerderheid beslissingen zou nemen. Het nieuwe accijnscomité zet het "Plumb-Delors" -akkoord op de helling en het Parlement zou op de koop toe niet langer geïnformeerd hoeven te worden over de werkzaamheden van het comité, waardoor het Parlement geen invloed meer kan uitoefenen.
Aangezien de harmonisatie van bijvoorbeeld de BTW-tarieven voor de lidstaten verregaande gevolgen zal hebben, moet hierover op intergouvernementeel niveau beslist worden. Het is belangrijk dat gebieden die politiek gevoelige onderwerpen zoals de harmonisatie van BTW-tarieven betreffen, niet door de Commissie behandeld worden, maar door de Raad op voorstel van de Commissie. Op die manier wordt het subsidiariteitsbeginsel op fiscaal gebied gerespecteerd. De Deense sociaaldemocraten verwerpen een uitbreiding van de bevoegdheid van de Commissie op het gebied van belastingen en accijnzen.
Verslag-Miller (A4-0064/98)
de Rose
Laat ik u er direct aan herinneren dat het voorstel voor een richtlijn van de Raad waarover wij ons hier buigen, betrekking heeft op de wijziging van richtlijn 92/12/EEG. Dit voorstel heeft als doel de bevoegdheden van de Commissie inzake de regelgeving omtrent accijnzen te versterken.
Wij zijn in dit kader van mening dat het tegengewicht dat de regelgevende en raadgevende bevoegdheden van het accijnscomité biedt onontbeerlijk is, hoewel ik moet zeggen dat wij tegen deze versterking van de bevoegdheden van de Commissie zijn.
We constateren dat de toepassing van de bestuurlijke procedures in de lidstaten verbeterd moet worden, zodat de intracommunautaire handel van accijnsproducten versoepeld en bevorderd kan worden. Op dit moment is de handel in dergelijke producten nog altijd onderhavig aan allerlei vormen van fraude en smokkel en men zou zelfs kunnen zeggen dat er in een aantal landen sprake is van een "institutionalisering" van deze praktijken.
Het is dus blijkbaar noodzakelijk dat er een eenduidige definitie wordt opgesteld over wat onder deze praktijken wordt verstaan. Op deze wijze kan er voor de lidstaten een beleid worden gecreëerd op basis van gelijkheid en kan de handel in accijnsproducten gestimuleerd worden. Door middel van de richtlijn kan hierin worden voorzien. Deze richtlijn houdt enerzijds immers tot op zekere hoogte rekening met de autonomie van de lidstaten op het gebied van de belastingen en kent anderzijds een zekere rol toe aan het comité.
In dit opzicht verheugen we ons erover dat het accijnscomité is samengesteld uit vertegenwoordigers van de lidstaten. Daarnaast zijn we blij dat bij de besluiten die met gekwalificeerde meerderheid van stemmen door dit comité genomen worden, de vertegenwoordiger van de Commissie, in diens hoedanigheid van voorzitter van het comité, zich van stemming onthoudt.
Tot slot willen we onze bedenkingen uitspreken over de gedachte van de algemene harmonisering van de accijnstarieven, aangezien we met name belang hechten aan het gebruik dat van deze accijnzen wordt gemaakt, en niet alleen aan de tarieven.

Souchet
Toen de interne markt tot stand kwam, zijn er vier richtlijnen opgesteld met als doel in het kader van het vrije verkeer van goederen deze bijzondere belastingheffing toe te passen op alcohol, tabak, aardolieproducten en goud. Deze richtlijnen hebben betrekking op de accijnsheffing, de structuur van de categorieën van producten waarover accijns wordt geheven en het verkeer van deze producten.
In 1992 werd er een speciaal comité opgericht onder de naam "accijnscomité" . Dit comité, samengesteld uit deskundigen uit de lidstaten, beschikt slechts over raadgevende bevoegdheden. Meerdere malen werd er een beroep gedaan op het comité om zeer dringende vraagstukken, die onmogelijk met behulp van de bestaande beschikkingen konden worden opgelost, aan te pakken.
Met betrekking to het "accijnscomité" doet zich echter een juridisch vraagstuk voor dat betrekking heeft op de raadgevende bevoegdheden van dit comité. De adviezen die het comité geeft, verplichten de Commissie immers niet verbeteringen voor te stellen in zowel de structuur van de belastingheffing als het verkeer van de goederen. Ook wanneer de lidstaten zich aan de richtsnoeren van het comité houden, kunnen deze adviezen voor de rechtbank worden aangevochten, ja zelfs voor het Europees Hof van Justitie. Bovendien zijn nieuwe lidstaten na hun toetreding niet gehouden deze richtsnoeren te aanvaarden.
We weten dat alle accijnsproducten altijd aanleiding hebben gegeven tot illegale activiteiten. Dit geldt in het bijzonder voor tabak, wijn en sterkedrank. Zolang de nationale procedures niet geharmoniseerd zijn, werken ze fraude en smokkel in de hand. De Commissie zal dus een nieuw geautomatiseerd systeem moeten invoeren dat controle op het intracommunautaire verkeer van accijnsgoederen mogelijk maakt, en het zou wenselijk zijn als deze invoering parallel zou lopen met de invoering van een geautomatiseerd systeem inzake het communautair douanevervoer. Gelijktijdig zal door deze nieuwe procedure de fraude met BTW in de grensgebieden ongetwijfeld afnemen. In tegenstelling tot de voorstellen die in het verslag-Castagnède worden gedaan, ben ik derhalve van mening dat het niet nodig is de belastingtarieven in de lidstaten te harmoniseren om de fraude aan te pakken.
Ik zou u er tenslotte aan willen herinneren dat de regeling van de Commissie inzake het verkeer van accijnsproducten ernstige gebreken vertoont. Is het normaal dat wanneer een wijnboer zijn wijn naar een particuliere consument in Duitsland wil vervoeren, hij verplicht is dit te laten doen door een gemachtigd exploitant die hem flink voor zijn diensten laat betalen, uitsluitend om de betaling van accijns te kunnen vermijden? Deze situatie is volkomen belachelijk en verstoort bovendien de interne markt van de Europese Unie.
Ik geef u nog een ander voorbeeld dat aantoont hoever de Commissie van de economische werkelijkheid verwijderd is: een particulier die afkomstig is uit een van de lidstaten, kan tot 90 liter wijn op het terrein van de wijnboer zelf kopen (als ze met vier personen in de auto zitten, kunnen ze dus 360 liter wijn vervoeren) zonder dat er accijns hoeft te worden betaald. De wijnboer zelf kan echter nog geen liter wijn afleveren zonder accijns verschuldigd te zijn, tenzij hij een gemachtigd exploitant in de arm neemt die zijn goederen vervoert.
In werkelijkheid toont de Commissie zich hier opnieuw een regelgevend instrument dat vooral de grote ondernemingen ten dienste is en - uiteraard - de kleine ondernemers benadeelt. We weten hier allemaal dat uitsluitend het MKB voor nieuwe banen zorgt, maar de Commissie bemoeilijkt de ontwikkeling van deze sector en dus ook het creëren en ontwikkelen van nieuwe werkgelegenheid.
Tot slot zouden wij de Commissie willen vragen om in haar voorstel aan de Raad de aanbevelingen van het "accijnscomité" op te nemen, zodat voorkomen wordt dat de kleine ondernemers inde Europese Unie het slachtoffer worden van bestuurlijke fouten in de procedures.
Resolutie over klimaatverandering (B4-0802/98)
Martinez
Mijnheer de Voorzitter, in het jaar 1000 was men bang voor kometen. Nu bestaat er angst voor het gat in de ozonlaag en het broeikaseffect. Terwijl McCarthy overal communisten zag, zien onze collega's hier overal racisten en fascisten.
Welnu, de nieuwe neurotische obsessie is dat men overal CO2 en broeikaseffecten ziet. Methaan en koolstofdioxide zouden de aarde opwarmen en de polen en gletsjers doen smelten. De zeespiegel zou stijgen en we zouden allemaal verdrinken, met uitzondering uiteraard van onze collega's die tot het midden behoren; zij kunnen immers zwemmen.
Dit gezegd hebbende, zouden we kunnen denken dat in Buenos Aires en Kyoto de oorzaken van deze gevaren aangepakt zouden worden. Zo zou bijvoorbeeld Pinatubo verboden worden nog langer gas uit te stoten, er zou een nieuw soort mens ontstaan die niet meer ademt zodat er geen CO2 wordt uitgestoten en de aarde zou 24 uur per dag verlicht worden ten gunste van de koolzuurassimilatie.
Aangezien dit moeilijk te verwezenlijken was, heeft men iets nieuws gevonden: belastingen. Nu er een fiscaal instrumentarium bestaat voor het gezin, de investeringen en de bioscoop, komen er belastingen die ervoor zorgen dat het klimaat kouder en de lucht zuiverder wordt. Het is nog erger dan met de Viagra-pil. In plaats van de belastingplichtige zou men nu het gas moeten belasten. De Conferenties van Buenos Aires en Kyoto begonnen als een obsessie en eindigen als een klucht waarin maar een zaak serieus genomen hoeft te worden: we weten nu dat de gekkekoeienziekte op mensen kan worden overgedragen. Het bewijs is dat er nu Groenen en ecologen bestaan.

Bloch von Blottnitz
Terwijl EU-milieucommissaris Ritt Bjerregaard voor het Europees Parlement in Straatsburg nog maar eens een mooie toespraak over de voortrekkersrol van de Europese Unie op het gebied van de klimaatbescherming houdt, staat twee derde van het grondgebied van Bangladesh onder water. De mensheid ondervindt allang de fatale gevolgen van klimaatrampen. Noch bij de Commissie, noch in de Raden van ministers worden de voorbodes van de klimaatcatastrofe echter au sérieux genomen. Ook het Europees Parlement en meer bepaald onze Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming blijven met hun verklaringen over de klimaatbescherming ver achter bij wat op dit ogenblik nodig is. Inmiddels is ook de ooit veelbelovende aanpak van die commissie zozeer verwaterd dat wij jammer genoeg van een ommekeer in het klimaatbeleid moeten spreken.
De koppige weigering van de Verenigde Staten om het protocol van Kyoto, waarin de vooropgezette reducties volstrekt ontoereikend zijn, te ondertekenen heeft kennelijk opnieuw beweging in de zaak gebracht, maar dan wel in de verkeerde richting. Onder de dekmantel van een zogeheten "flexibilisering" van de politieke instrumenten kiest men nu ook in Europa voor internationale handel in emissierechten zonder ook maar enig idee te hebben van de manier hoe die kan verlopen en kan worden gecontroleerd. De recente verklaringen van de Commissie geven daarover geen uitsluitsel.
Ook mevrouw Bjerregaard heeft er kennelijk geen enkel idee van wie het gesjacher met vuile lucht kan organiseren, controleren en bij misbruiken kan bestraffen. Haar beloftes dat zulke flexibele maatregelen ter bescherming van het klimaat slechts een aanvulling op de nationale reductiedoelstellingen mogen zijn, klinken niet overtuigend. Over het door de Commissie bepleite onderscheid tussen nationale en "flexibel" bereikte CO2 -reducties wil zij niets zeggen. Haar stilzwijgen tegenover het Europees Parlement over deze aangelegenheid voorspelt voor het milieu in elk geval niets goeds. Zelfs het nog in Kyoto verdedigde standpunt dat ten minste 50 % van de reducties in de verontreinigende landen zelf moeten worden gerealiseerd, wil zij niet meer verdedigen.
In het vooruitzicht van de conferentie van Buenos Aires is dat een onrustbarende ontwikkeling. Ze past echter volkomen in het kader van een Europees beleid dat steeds meer tot een dereguleringsmachine verwordt en waarin vrijwillige verplichtingen van industriële verenigingen kennelijk meer betekenen dan duidelijke politieke doelstellingen.
De groenen hebben altijd voor een dergelijke ontwikkeling van het klimaatbeleid gewaarschuwd. Nog afgezien van alle problemen in verband met controle en bestraffing brengt de internationale handel in emissierechten op korte of middellange termijn geen enkele verbetering in de wereldwijde CO2 -balans. Een koehandel tussen hen die (nog) niet veel CO2 uitstoten en hen die in de voorbije tientallen jaren op kosten van het milieu rijk geworden zijn, warmt het klimaat alleen maar verder op. Zo kunnen wij geen wereldwijde reductiedoelstellingen bereiken, zelfs niet de bespottelijke doelstellingen van Kyoto en zeker niet de reductie van de broeikasgasemissies met ten minste 60 %, die befaamde wetenschappers tegen uiterlijk het midden van de volgende eeuw nodig achten.
Ook de voortrekkersrol van de EU op het gebied van de klimaatbescherming, waarnaar mevrouw Bjerregaard telkens opnieuw verwijst, stelt niet veel voor. De werkelijkheid ziet er heel anders uit: de emissies nemen toe. Steeds meer auto's stoten, ondanks alle schone technologieën, steeds meer CO2 uit. Voor de Europese gezinnen is de balans dezelfde: het resultaat van de toepassing van doeltreffende technologieën wordt door het toenemende aantal alleenstaande woningen en kleine gezinnen tenietgedaan. De energieprijzen zijn nog altijd te laag. Het enige veelbelovende concept, de onverwijlde uitvoering van een ecologische belastinghervorming, wordt in de bevoegde organen stukgepraat. Zelfs Europese energiebezuinigingsprogramma's zoals ALTENER II en SAVE II worden door de Commissie en de Raad alleen maar met veel woorden en niet met voldoende financiële middelen ondersteund. De toestand is tragisch.
In het zog van het CO2 -debat dreigt tenslotte ook nog een comeback van de kernenergie. De voorstanders daarvan prijzen kernenergie, tegen alle gezond verstand in, als laatste redmiddel tegen de klimaatveranderingen aan en gebruiken daarmee een remedie die erger is dan de kwaal. De bevordering van die dinosaurustechnologie slorpt tenslotte ook nog het geld op dat wij dringend nodig hebben om de hernieuwbare energiebronnen te bevorderen.
Als Europa in het wereldklimaatbeleid werkelijk een voortrekkersrol wil spelen, moet in de eerste plaats in Europa zelf nog veel veranderen.

Kirsten Jensen, Blak, Sindal en Iversen
Wij kunnen het amendement betreffende de invoering van een heffing op vliegtuigbrandstof niet steunen, hoewel we de uitzondering die de luchtvaart op dit gebied geniet, afkeuren. Dit voorstel past echter niet in deze resolutie over de lopende onderhandelingen over de CO2 -uitstoot in de wereld.
Resolutie over de internationale financiële crisis
Berthu
Mijnheer de Voorzitter, tijdens het debat over de internationale financiële crisis heeft Jacques Santer verklaard dat het vooruitzicht op de euro ons beschermt tegen de dreiging van een algemeen verbreide financiële instabiliteit.
Ik zou allereerst de Commissievoorzitter ervoor willen danken dat hij redelijk bescheiden is gebleven en niet als zoveel anderen, waaronder zelfs een aantal commissarissen, heeft beweerd dat de euro ons beschermt tegen de vermeende wereldwijde gevolgen van de Aziatische crisis. Deze gedachtegang is duidelijk onrealistisch. De Aziatische crisis is ontstaan uit de overgangsproblemen van de opkomende economieën die het gevolg waren van een te snelle groei. Deze problemen bestaan natuurlijk niet in Europa en we hoeven er niet bang voor te zijn dat er bij ons een crisis ontstaat die vergelijkbaar is met die van Korea of Indonesië.
Ik betwist echter ook de bewering van voorzitter Santer, die ons in veel gematigdere bewoordingen zegt dat het de euro is die ons beschermt tegen financiële instabiliteit. In feite is er tot op heden geen overtuigende reden aan te dragen dat deze instabiliteit zich ook over Europa zal verspreiden. Iedere enigszins serieus gecoördineerde actie van de centrale banken zou hetzelfde resultaat geboekt hebben, namelijk relatieve stabiliteit.
De rest is slechts propaganda. Zo heeft de huidige situatie niets te maken met die van 1992-1993, die leidde tot grote fluctuaties van de Europese munteenheden. Toen ging het om een puur Europees probleem. De hereniging van Duitsland maakte natuurlijk een herwaardering van de interne monetaire pariteiten noodzakelijk. Nu gaat het om een probleem van buiten de Europese Unie dat ons allen in mindere of meerdere mate raakt.
De euro op zich biedt ons momenteel nauwelijks bescherming. Integendeel, deze gemeenschappelijke munt zou in de komende maanden wel eens een ernstige belemmering kunnen gaan vormen. Het is namelijk mogelijk dat als de crisis verergert, de verschillende Europese lidstaten behoefte blijken te hebben aan gedifferentieerde oplossingen. Dit is echter niet mogelijk door het harmoniseren van het wisselkoers- en rentebeleid. De tegenstelling tussen het belang van invoering van de euro en de belangen van Europa zou hierdoor wel eens kunnen toenemen.

Lienemann
De voorgestelde resolutie over de internationale financiële crisis is erg teleurstellend.
In de eerste plaats weigert men in de analyse de basisprincipes van het wereldwijde economische en financiële stelsel ter discussie te stellen: de kloof tussen de financiële zeepbel en de daadwerkelijke economie, de speculatieve en accumulatieve mechanismen, het gebrek aan regulering op politiek, sociaal en milieutechnisch gebied, de verrijking van de transnationale ondernemingen en verarming van bevolkingsgroepen. Erkenning van de markteconomie zou niet verward moeten worden met de acceptatie van dit financiële en transnationale kapitalisme.
De tekst is ontoereikend, want er wordt niet in voorgesteld hoe het internationaal monetair systeem ingrijpend veranderd kan worden. Een nieuw Bretton-Woods is noodzakelijk; een organisatie van de grote regio's die coherente monetaire zones vaststelt.
De resolutie doet verder geen enkel voorstel voor fiscale regelgeving. Een eerste stap in deze richting zou bijvoorbeeld gezet kunnen worden met het instellen van een heffing op kapitaalverkeer (Tobin-heffing).
Met betrekking tot de overleg- en besluitvormingsorganen stelt de tekst tenslotte uitsluitend aanpassingen voor die het Amerikaanse standpunt van de heer Clinton volgen, namelijk de institutionalisering van de Groep van 22. Het zou beter zijn als het interim-comité van het IMF (dat het voordeel heeft dat het zowel geïndustrialiseerde, opkomende als ontwikkelingslanden onder zijn dak heeft) zou beschikken over daadwerkelijke besluitvormende bevoegdheden op politiek gebied.
De tekst zwijgt in alle talen over de risico's van deze crisis voor een aantal industriële sectoren en het bankwezen in Europa. De tekst rept dus niet over de benodigde maatregelen inzake steun en aanpassing die per sector nuttig zouden kunnen zijn om de werkgelegenheid te beschermen.
Meer algemeen doet de tekst geen duidelijke aanbevelingen voor de Europese Unie, terwijl de G7 zelf het belang van maatregelen voor economisch herstel en ter ondersteuning van de groei benadrukte.
Jammer genoeg zijn het de werknemers van de Europese Unie die het slachtoffer dreigen te worden van het huidige gebrek aan actiebereidheid van onze instellingen.
Resolutie over de politieke ontwikkelingen in Rusland
Martinez
Het IMF strooit met gulle hand met kredieten. De goeroes van de Angelsaksische versie van de liberale economie geven hun lessen in privatisering, marktwetten, vrije concurrentie en andere liturgische instrumenten van de religie van de "onzichtbare hand" .
Na vijf jaar kan de tragische balans worden opgemaakt: de economie is ontmanteld, de maatschappij ontworteld, de levensverwachting is teruggelopen tot onder de 60 jaar, er is sprake van armoede, ellende, corruptie en geweld, de staatskas is leeg en de staat is ingekrompen tot binnen de muren van het Kremlin. Hier heeft het ultraliberalisme in Rusland dus toe geleid.
Het is niet meer dan logisch dat de onmiddellijke afschaffing van de economische barrières en de plotselinge overgang van een geleide economie naar de ongetemde concurrentie van het speculatieve wereldkapitalisme hebben geleid tot de huidige situatie.
Het proces had zich stapsgewijs, geleidelijk en op redelijke wijze moeten voltrekken. Het was daarentegen buitensporig, dogmatisch en ongebreideld.
Rusland is zonder enige tussenfase van de communistische op de ultraliberale ideologie overgestapt. Van de dictatuur van de communistische nomenclatuur is het land overgegaan op een dictatuur van de maffia en de oligarchie.
En de situatie wordt alleen nog maar verergerd door de opgerichte instellingen, die een blokkerende factor blijken te zijn wanneer de president wil regeren tegen een meerderheid van nationalisten in de Doema.
De risico's voor Europa zijn beangstigend: het lot van de nucleaire wapens is nu vrijwel geheel afhankelijk van het laatste beetje discipline van het leger en het gevaar bestaat dat Rusland uiteenvalt aan zijn Kaukasisch-islamitische grens en aan de grens met het Verre Oosten.
Wat kunnen we nu doen? Allereerst moeten we de lessen trekken uit het falen van het dogma van de vrije handel en Europa uit dat wespennest halen, zolang dat nog kan.
Vervolgens moeten we een realistische benadering volgen met betrekking tot de institutionele behoeften van Rusland, en het land beschouwen als een authentieke, zeer omvangrijke staat, met oog voor zijn diepzinnige sociologische en historische realiteit.

Souchet
Met de resolutie die ons Parlement zojuist heeft aangenomen, is het aantal raadgevingen aan het adres van de Russische regering weer toegenomen. Ik betreur het dat deze resolutie niet tegelijkertijd gewag maakt van de analysefouten en ernstige tekortkomingen van de Europese Unie die tijdens de Russische krach aan het licht zijn gekomen.
Het is een analysefout dat de langdurige gevolgen van zeventig jaar sovjetsysteem - zeven decennia verzorgingsstaat en schaarste - zo ernstig zijn onderschat, en eveneens dat de gevolgen van het ontbreken van iedere liberale traditie, die van pas zou kunnen komen bij de vervanging van het ingestorte communistische systeem, onderschat zijn.
Het is een ernstige fout dat de grootste dogmatici onder de economen en de Westerse liberale experts, en zij die het minst weten over de situatie in Rusland - voor het grootste gedeelte Amerikanen - vrij spel hebben gekregen. Wij hebben ze Rusland laten veranderen in een experimenteerschool, de westerse wereld op misleidende wijze laten nabootsen en hen schoktherapieën laten voorschrijven die ze aan hun eigen regeringen niet zouden hebben durven voorstellen. We hebben ze druk laten zetten achter de versnelde deregulering en de ongecontroleerde privatisering. Het resultaat is dat "markteconomie" voor het Russische volk synoniem is geworden voor werkloosheid en armoede. Laten we er daarom mee ophouden de rol van autoritaire raadgevers te spelen en Rusland te dicteren hoe snel en op wat voor manier het zijn hervormingen moet doorvoeren.
Laten we eenvoudigweg constateren dat Rusland vandaag de dag overduidelijk het meest behoefte heeft aan een sterke, deskundige en niet gecorrumpeerde staat. Wij zijn er niet in geslaagd de Russen te helpen deze staat op te bouwen. Het geld van de belastingbetalers van de lidstaten hebben we over de balk gegooid en in programma's en hulpfondsen gepompt. We hebben gevraagd om een evaluatie van deze programma's. Hierop wachten we nog altijd en ik betwijfel of we een dergelijke evaluatie ooit zullen krijgen. De affaire-Emerson heeft laten zien dat deze programma's en fondsen, net als die van het Europees Bureau voor humanitaire noodhulp (ECHO), niet of nauwelijks gecontroleerd worden en dus bij voorbaat fraudegevoelig zijn.
We hadden als eerste taak een grootschalige bijdrage te leveren aan de opleiding in Europa van deze nieuwe politieke, economische en bestuurlijke elite waaraan Rusland zo'n enorme behoefte had. Alleen de communisten beschikten over een netwerk van goed getrainde kaders. Wij zijn er niet in geslaagd het nieuwe Rusland te helpen zich hiervan te ontdoen en nieuwe netwerken aan te leggen. Met onze traditie op overheidsgebied, onze naoorlogse ervaring en de geleidelijke overgang naar nationale economieën die zich door de gemeenschappelijke interne markt laten leiden, zouden we beter dan wie dan ook in staat moeten zijn een Russische elite op te leiden die de geleidelijke overgang van een planeconomie naar een echte economie kan bewerkstelligen. De snelheid waarmee de Russen zich de technieken van de democratie eigen hebben gemaakt laat zien dat indien we tijdig en op grote schaal met deze training waren begonnen, we zeker succes zouden hebben geoogst. Dit zou ertoe hebben bijgedragen dat Rusland binnen een nieuw gevormd groot Europa zou zijn geïntegreerd.
We kunnen ons overigens afvragen wat het nut is van het GBVB. Het heeft immers laten zien dat het niet in staat is tot gemeenschappelijke optredens van enige betekenis op dit terrein, dat evenwel van enorm belang is voor de toekomst van de Europese Unie.
We kunnen zeggen dat de Europese Unie tekort is geschoten, ja zelfs dat het GBVB op dit gebied een fiasco is. De Unie heeft haar nieuwe prioriteiten, die met het einde van de bipolaire wereld en de ineenstorting van het sovjetsysteem zijn ontstaan, niet weten te onderscheiden of te erkennen. Door hun blindheid en kortzichtigheid hebben de verantwoordelijken in de Europese Unie de crisis in de Russische staat niet zien aankomen. Ook hebben ze de omvang van deze crisis niet kunnen inschatten en de gevolgen niet weten te evalueren. Ze hebben de hulp niet weten aan te passen aan de daadwerkelijke behoeften. Deze verschrikkelijke domheid zou daarom wel eens ernstige gevolgen kunnen hebben voor onze eigen groei. Het Europees systeem heeft in zijn huidig functioneren laten zien dat het niet in staat is onze Russische buurman op juiste wijze te helpen om onder gunstige omstandigheden de periode van overgang, met alle moeilijkheden die zij meebrengt, in te gaan. Europa kon dus niet op de juiste wijze omgaan met een vraagstuk dat van het grootste belang is voor de toekomst van onze lidstaten. Misschien is het raadzaam dat de lidstaten zich de moeite getroosten Rusland ingrijpend te hervormen en het daarbij niet alleen bij aanbevelingen laten. Het is dus aan de lidstaten om het initiatief in handen te nemen, aangezien er geen twijfel over kan bestaan dat hun rol onvervangbaar is.
Verslag-McMillan-Scott (A4-0251/98)
Fabre-Aubrespy
Mijnheer de Voorzitter, ik zal het heel kort houden aangezien het al laat is. Bijna drie jaar geleden, in december 1995, werd ons gevraagd ons voor de tweede keer uit te spreken over de douane-unie met Turkije.
Met behulp van vier argumenten rechtvaardigde ik mijn standpunt dat ik niet kon instemmen met deze unie. De douane-unie werd gepresenteerd en in Turkije beleefd als een eerste fase op weg naar volledige toetreding tot de Europese Unie. Gezien de geografische positie, de cultuur en de religie van Turkije, kon ik me nauwelijks voorstellen hoe dit land deel uit kon gaan maken van de Europese Gemeenschap met haar joods-christelijke traditie.
Tweede argument: Turkije had vooruitgang geboekt op het gebied van de mensenrechten, maar er moest nog veel gedaan worden. Met de aanneming van de douane-unie werd een situatie bekrachtigd die onacceptabel was. Derde argument: de Cypriotische kwestie die al sinds 1974 voortduurt. Vierde argument, in mijn ogen niet het minst belangrijke: Turkije heeft nog altijd niet de volkerenmoord van 1915 erkend. Het land gaat zelfs zover dat het ontkent dat deze genocide ooit heeft plaatsgevonden.
Ik heb ook gezegd dat ik me terdege bewust was van de commerciële aspecten van dit akkoord. Maar vanwege de zojuist genoemde argumenten kon ik het niet met mijn geweten in overeenstemming brengen voor de douane-unie te stemmen. Ik ben niet van mening veranderd. Nu, enkele jaren later, constateer ik dat het Parlement zich nog altijd door dezelfde gedachtegang laat leiden. Volgens deze gedachtegang zal Turkije veranderen als wij dit land te hulp schieten. Maar nee, dat is niet de oplossing. Het volk kan Turkije helpen veranderen door zijn stem te uiten tijdens verkiezingen. Het Turkse volk en zijn leiders zullen niet veranderen door een akkoord over een douane-unie of economische vooruitgang. Ik kan mij daarom ook niet achter het verslag van de heer McMillan-Scott scharen.

Bébéar
Drie jaar geleden zijn we met een aantal parlementsleden naar Turkije afgereisd om voorbereidingen te treffen voor de douane-unie en om te zien hoe het staat met de Koerdische kwestie en de mensenrechten in Turkije. Ik ben verrijkt en vervuld van hoop op duurzame vooruitgang van deze reis teruggekeerd.
Sindsdien is de politieke toestand verergerd; de economische groei heeft zich met moeite kunnen handhaven en de vooruitgang die op democratisch gebied werd geboekt heeft onze hoop bepaald niet overtroffen. Ondanks dit alles heeft de douane-unie een positieve ontwikkeling doorgemaakt.
We zien de toekomst met vrees tegemoet: zal de Turkse regering in staat zijn de weg van groei en lage inflatie te blijven volgen? Wat denkt de regering te doen om de naleving van de grondbeginselen van het internationale recht, de mensenrechten en de democratie te verbeteren? Zal ze uiteindelijk de Koerdische kwestie en het Cypriotische vraagstuk op vreedzame wijze weten op te lossen?
Op dit moment hebben we geen antwoord op deze vragen. Ik ben ervan overtuigd dat we om deze reden niet moeten afhaken. Het verslag van de heer McMillan-Scott is heel duidelijk. We moeten doorzetten in het belang van zowel Turkije als de Europese Unie. Onze betrekkingen moeten worden uitgebreid.
De levensomstandigheden van de bevolking en de situatie van de mensenrechten worden niet verbeterd als we Turkije isoleren. De Turkse jeugd moeten kunnen deelnemen aan de programma's SOCRATES, LEONARDO en JEUGD VOOR EUROPA. Voor aanpassingen en structurele hervormingen van de economie is dringend bijstand nodig. Zonder samenwerking is hervorming van het bestuur niet mogelijk.
Ik schaar mij dus achter het verslag-McMillan. Ik zou evenwel in het bijzonder de nadruk willen leggen op de vooruitgang die geboekt moet worden inzake de mensenrechten, de democratische grondbeginselen en de intensieve samenwerking in de strijd tegen de internationale drugshandel.
De Europese Unie heeft veel inspanningen daartoe geleverd. Nu is het de beurt aan Turkije om zich in te spannen.

Blokland
Nadat de douane-unie tussen Turkije en de EU in werking is getreden, blijken er weinig verbeteringen te zijn in de binnenlandse situatie in Turkije. Juist die binnenlandse aangelegenheden waren bij de onderhandelingen met mogelijke toetredingslanden voor veel leden van het EP reden om destijds tegen Turkije als toetredend land te stemmen. De in de douane-unie geëiste politieke hervormingen blijken nog op geen enkele manier gestalte te hebben gekregen. Het militair apparaat heeft nog steeds te veel invloed op de Turkse samenleving. Het verslag-McMillan Scott geeft een duidelijk overzicht van de situatie in Turkije. Terwijl uitvoerig wordt ingegaan op allerlei zaken die niet zijn verbeterd, waarbij de slechte mensenrechtensituatie toch wel het toppunt is, blijft de teneur van het verslag dat Turkije toe kan treden tot de EU. Er is echter geen enkele aanwijzing dat Turkije ernaar streeft het Koerdische probleem op een vreedzame wijze op te lossen of op een zorgvuldige manier wil omgaan met religieuze minderheden en hun grondrechten wil eerbiedigen.
Ik ben het grotendeels eens met de inhoud van het verslag. Toch heb ik tegen gestemd. De reden daarvoor is de suggestie in het verslag dat wanneer Turkije aan verschillende criteria voldoet, het "automatisch" kan toetreden tot de EU. Dat is een stap die ik niet kan meemaken. Wat ons betreft is Turkije in geografisch en cultureel opzicht geen Europees land en kan daarom geen lid van de EU worden.

Buffetaut
Kenmerkend voor de betrekkingen tussen Turkije en de Europese Unie is dat er over veel zaken nooit werd gesproken. Kortom, de betrekkingen waren hypocriet. De kern van de zaak bleef altijd onbesproken: is Turkije een Europees land? Wil het land daadwerkelijk binnen de Europese Unie integreren?
Zeker, Turkije heeft een heel klein gedeelte van zijn grondgebied in Europa liggen. Maar is dat voldoende om van dit land een Europese natie te maken, dat wil zeggen een deelnemer aan de Europese beschaving en cultuur?
Laten we er geen doekjes om winden, de gehele geschiedenis van Turkije staat in het teken van de strijd van het Ottomaanse Rijk tegen de Europese naties. Vanuit historisch of cultureel oogpunt behoort dit grote Aziatische land tot het Midden-Oosten en niet tot Europa.
Zou het daarom niet eerlijker en realistischer zijn als we Turkije vormen van geregelde en nauwe samenwerking voorstellen in plaats van een toetreding die we telkens opnieuw uitstellen?
Dit gezegd hebbende zou ik mij willen richten op het verslag van de heer McMillan-Scott. Naast het bezwaar waarover ik zojuist sprak, wordt in dit verslag een aantal hindernissen voor de toetreding van Turkije benadrukt. Is het voor de Europese Unie acceptabel dat een kandidaat-lidstaat een van de middelpunten van de internationale drugshandel is en - op een ander strafrechtelijk gebied - een van de centra die zich bezighouden met de georganiseerde vervalsing van industriële producten? Met betrekking tot de mensenrechten moet ook in herinnering worden gebracht dat op gerechtelijk gebied iedere staat voor zichzelf rechtvaardige procedures moet naleven die het recht op verdediging garanderen. De strijd tegen het terrorisme, die geen zwakke punten mag vertonen, kan alleen verbeterd worden door duidelijke wetten en strafrechtelijke procedures. En is het verder acceptabel dat Turkije, in weerwil van de resoluties van de VN, een gedeelte van het eiland Cyprus illegaal blijft bezetten?
Het verslag van de heer McMillan-Scott benadrukt verder de noodzaak de strijdkrachten in dienst te stellen van de politieke autoriteiten. Dit punt illustreert goed hoe moeilijk het is onze culturele gedachten en gewoonten in overeenstemming te brengen met een historische werkelijkheid die enorm verschilt van de onze. Sinds Kemal Ataturk heeft het leger zich altijd beschouwd als hoeder van de Turkse grondwet en met name van het wereldlijk karakter van de staat, hetgeen het ook altijd geweest is. In de praktijk is het leger vandaag de dag een schild tegen de islam. Dit geeft aan hoe beducht we voor de Ottomaanse werkelijkheid moeten zijn.
Tot slot lijkt het me duidelijk dat Turkije vanwege historische en culturele redenen en overwegingen met betrekkingen tot de mensenrechten en de economische situatie geen deel kan uitmaken van de Europese Unie.
Wel haalbaar zijn dus eerlijke, duidelijke en nauwe banden tussen de Europese Unie en Turkije, waarbij rekening wordt gehouden met de specifieke eigenschappen van deze grote natie in het Midden-Oosten.

Kirsten Jensen, Blak, Sindal en Iversen
De Deense sociaal-democraten stemmen voor het verslag over de jaarlijkse evaluatie van de douane-unie met Turkije. Er mag geen twijfel over bestaan dat de Deense sociaaldemocraten bedenkingen hebben bij het gebrek aan verbetering op het gebied van mensenrechten en democratische hervormingen in Turkije. De Turkse regering zou de volgende zaken actief moeten steunen:
de voortzetting van de democratisering, bescherming van de mensenrechten en een versterking van de politieke controle op de strijdkrachten; -de totstandkoming van een goede relatie tussen de buurlanden Turkije en Griekenland; -de oplossing van de geschillen in de Egeïsche Zee door naleving van de internationale rechtsbeginselen; -een vreedzame oplossing voor de Cypriotische kwestie.De Deense sociaal-democraten zijn van oordeel dat de eerbiediging van de mensenrechten vaster gekoppeld dient te worden aan de toekenning van een aantal opleidingsprogramma's en dat het mensenrechtenaspect in de werkzaamheden van de interinstitutionele werkgroep geïntegreerd dient te worden. De douane-unie moet in de algemene begroting van de EU een nuloperatie zijn.

De Voorzitter
De stemming is gesloten.
(De vergadering wordt om 13.45 uur onderbroken en om 15.00 uur hervat)

Situatie in de regio van de Grote Meren
De Voorzitter
Aan de orde is de verklaring van de Commissie over de situatie in de regio van de Grote Meren.

Pinheiro
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, de crisis in de regio van de Grote Meren, die momenteel in het middelpunt van onze belangstelling staat, sleept zich al vier jaar lang voort en bereikt thans andermaal een kritieke fase met de in augustus uitgebroken oorlog in de Democratische Republiek Congo.
De herhaaldelijk door ons geuite vrees, dat de crisis zou overslaan naar de buurlanden, wordt nu helaas werkelijkheid. In totaal zes landen in Oost-, centraal en zuidelijk Afrika zijn thans militair betrokken bij het conflict. En het risico bestaat dat nog meer landen in de schermutselingen op het grondgebied van Congo-Kinshasa verwikkeld raken. Wat ons momenteel vooral verontrust, is de mogelijkheid dat Soedanese troepen van regeringswege zich in de strijd mengen; dat zou waarschijnlijk betekenen dat buurlanden van Soedan zich ook niet onbetuigd zullen laten.
Zoals iedereen weet, hebben de val van het regime-Mobutu en de komst van een nieuw bewind geen einde gemaakt aan de structurele crisis op politiek, economisch en maatschappelijk gebied die zich al zoveel jaren voortsleept. Deze crisis heeft van Congo, het voormalige Zaïre, het brandpunt van voortdurende instabiliteit in het hart van centraal Afrika gemaakt. U weet allemaal wat de toedracht is van het huidige conflict, op welke wijze het verband houdt met de situatie in de regio van de Grote Meren en met etnische problemen, niet alleen in Rwanda en Burundi maar ook in de provincie Kivu en in Neder-Congo. Ook weet u maar al te goed dat ons standpunt luidt, dat een oplossing nimmer manu militari , dat wil zeggen gewapenderhand, kan worden bereikt. We hebben herhaaldelijk beklemtoond dat er een politieke oplossing moet komen van de diepgaande politieke, economische en sociale problemen in de regio van de Grote Meren.
Daar komt bij dat wij allemaal met gevoelens van frustratie moeten constateren dat het onmogelijk is om nog een ontwikkelingsbeleid te voeren en dat de economische infrastructuur in het getroffen gebied, die de Europese Unie en haar lidstaten in het verleden niet zonder moeilijkheden hebben helpen opbouwen, momenteel vernietigd wordt.
De Europese Unie heeft altijd een duidelijk standpunt ingenomen, en de laatste tijd is dat niet minder onomwonden geuit. Onze verklaring van 27 augustus laat dan ook niets aan duidelijkheid te wensen over omtrent de voorwaarden waaraan voldaan moet worden om tot een mogelijke oplossing van de crisis te komen. Van meet af aan zijn de bemiddelingspogingen van de Afrikaanse landen zelf gesteund, die evenwel tot op heden geen succes hebben opgeleverd: te denken valt aan de besprekingen die door president Mandela in Victoria Falls zijn geëntameerd, de door de Organisatie voor Afrikaanse Eenheid in Addis Abeba belegde bijeenkomst en, onlangs nog, de bijeenkomst van de SADEC in Mauritië. In alle gevallen hebben de besprekingen slechts een bescheiden resultaat geboekt.
We menen ook dat terecht een speciale afgevaardigde van de EU onverwijld naar het gebied is gestuurd, waar hij zich momenteel al bevindt. Hij heeft tot taak een dialoog op gang te brengen en de mogelijkheden voor een oplossing van het conflict af te tasten. Wij denken vooral dat het interessant is, de mogelijkheid te verkennen om een Afrikaanse interventiemacht samen te stellen; de EU zou bereid zijn daar haar medewerking aan te verlenen.
Eén ding is zeker. Het zal onmogelijk zijn de nodige voorwaarden voor een dialoog te scheppen zolang buitenlandse troepen zich in Congo bevinden en zolang er geen einde komt aan de populistische rassenpropaganda waarmee de verschillende bevolkingsgroepen tot gewelddadigheden worden aangezet. Al even vast staat, dat er geen vrede komt als de onschendbaarheid van het Congolese grondgebied niet gerespecteerd en de veiligheid van de buurlanden niet gegarandeerd wordt.
De regionale conferentie waarover de laatste tijd zoveel gesproken is, dient plaats te vinden onder de hoede van de Organisatie van Afrikaanse Eenheid en van de Verenigde Naties, wat natuurlijk een bijdrage van de internationale gemeenschap, en vooral van de EU en haar lidstaten, aan het welslagen van een dergelijke conferentie onverlet laat.
Op dit moment laat de confrontatie van krachten in het gebied de mogelijkheid open voor twee scenario's. Het ene ziet er als volgt uit: de huidige invloedssferen aan beide zijden worden geconsolideerd, hoewel de oorlog tussen het Congolese leger en zijn bondgenoten en aan de andere kant de rebellenmilities en hún bondgenoten wordt voortgezet; dit zal mogelijk op middellange termijn ertoe leiden, dat de thans betrokken landen zich geleidelijk uit het conflict terugtrekken en de strijd een binnenlands karakter krijgt, zich dus, met andere woorden, zal beperken tot Congolese groeperingen.
Het tweede scenario ligt wellicht meer voor de hand: een grootschalig tegenoffensief van de krachten die zich dicht bij Kabila bevinden. Dit kan gemakkelijk leiden tot een conflict dat de grenzen van de regio overschrijdt en nog grotere dimensies aanneemt. Beide scenario's zijn ronduit verontrustend, omdat zelfs in het eerste geval (waarin dus het conflict beperkt wordt tot binnen de Congolese grenzen) de instabiele positie van Congo, gelet op het grote aantal buurlanden waar een onveilige situatie heerst, ervoor zou zorgen dat een situatie van stabiliteit in dat deel van het Afrikaanse continent een wensdroom blijft.
Daarom dringt de EU erop aan - en zij zal hierop blijven hameren - dat naar de regio als gehéél wordt gekeken en niet alleen naar de afzonderlijke conflicthaarden. Hier kan ik aan toevoegen, dat de speciale afgevaardigde van de EU onder meer tot taak heeft een bijeenkomst te beleggen met de secretaris-generaal van de Verenigde Naties en met leidinggevende VNfunctionarissen die momenteel belast zijn met het zoeken naar een oplossing van de problemen in de regio. Wij hopen dat onze afgevaardigde begin oktober opnieuw kan rapporteren, zodat wij de situatie dan kunnen evalueren en eventueel politieke voorstellen kunnen doen.
Voorts kan ik u meedelen dat wij nauwe contacten onderhouden met het Ontwikkelingsprogramma van de Verenigde Naties en met de Wereldbank, teneinde na te gaan of een gezamenlijk optreden mogelijk is, een optreden dat zou moeten voortvloeien uit een alomvattend voorstel voor de wederopbouw van het getroffen gebied. Dit zou natuurlijk een belangrijk onderdeel zijn van iedere globale conferentie over deze regio.
Het militaire conflict heeft natuurlijk ernstige gevolgen voor de humanitaire situatie in het gebied. Er zijn berichten van schendingen van de mensenrechten door beide partijen, en de autoriteiten aan beide zijden gebruiken de etnische confrontatie om de bevolking achter hun respectieve politieke of militaire programma te krijgen. Toegang tot het plattelandsgebied van Kivu of tot de provincie Benden-Congo, waar de burgerbevolking het meest onder het conflict te lijden heeft, is onmogelijk. Informatie over de humanitaire noden van duizenden ontheemden is momenteel zeer schaars en onvolledig. Daar komt bij dat een eventuele uitbreiding van de humanitaire nood naar de buurlanden Rwanda en Burundi het broze samenleven van verschillende bevolkingsgroepen in die landen in gevaar kan brengen.
De steden Kinshasa en Kisangani hebben momenteel te kampen met ernstige voedseltekorten en gebrek aan drinkwater, omdat alle leidingen zijn doorgesneden. Afgezien van de situatie in deze steden, blijft onze grootste zorg de humanitaire situatie in de provincie Kivu gelden; mogelijk staan we aan de vooravond van een massale vlucht van de Congolese bevolking naar de binnenlanden van de Democratische Republiek Congo of richting Tanzania, Burundi of nog andere landen. Dit zou werkelijk rampzalige gevolgen voor de humanitaire situatie kunnen hebben.
De Commissie heeft in het licht van deze humanitaire crisis 55 miljoen ecu ter beschikking gesteld voor de regio van de Grote Meren. Daarvan is circa tien miljoen ecu bedoeld voor onmiddellijke hulp aan de Democratische Republiek Congo. De humanitaire-hulporganisaties hebben evenwel de grootst mogelijke moeite om toegang te krijgen tot het betrokken gebied en het is nagenoeg onmogelijk om hun veiligheid te waarborgen. Daarom voeren wij momenteel besprekingen met de autoriteiten aan beide kanten om tot een gedragscode te komen, zodat de humanitaire hulp toch in ieder geval met een minimum aan veiligheidsvoorwaarden voor de hulpverleners verstrekt kan worden.
Staat u mij toe dat ik een punt aan de orde stel dat ik ook in de Commissie en in de Raad heb besproken en dat wellicht ook de aandacht van het Parlement verdient: is het gerechtvaardigd om op de oude voet, dus als business as usual , door te gaan met het bieden van hulp aan landen die in een gewapend conflict zijn verwikkeld, landen die een bepaald percentage van hun begroting, dat in sommige gevallen kan oplopen tot 30 procent, besteden aan wapentuig en militaire uitrusting, of moeten we eens goed nadenken en onszelf afvragen of de hulp die wij geven aan begrotingen en aan maatschappelijke en andere sectoren niet welbeschouwd een indirecte manier is om de oorlog te financieren.
Dit is geen eenvoudig vraagstuk, maar ik meen dat de Europese instellingen de belastingbetaler recht in de ogen moeten kunnen kijken - Europa is per slot van rekening de grootste hulpverlener in Afrika - en dat wij ook moeilijk met ons geweten in het reine kunnen komen als wij niet eens goed over dit probleem nadenken. Ik hoop binnen enkele weken op dit vraagstuk te kunnen terugkomen en u dan enkele overwegingen voor te leggen; alle communautaire instellingen dienen gezamenlijk na te denken over de vraag, welke maatregelen genomen moeten worden en welke richtsnoeren daarbij moeten gelden. Hier wil ik het op dit ogenblik bij laten.

Delcroix
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, mijn fractie dankt u voor uw analyse. Ze kan zich daar goeddeels in vinden.
Al decennia lang wordt Zaïre geteisterd door politieke dictatuur, corruptie, economisch wanbeheer en schendingen van de mensenrechten. Reeds in 1982 werd het regime van Mobutu krachtig veroordeeld en steeds meer op internationaal niveau geïsoleerd. De doeltreffendheid van het economisch isolement dat hiervan het gevolg had moeten zijn, werd echter beperkt door de natuurlijke rijkdom van het land.
Met de triomfantelijke overwinning van de troepen van de Alliantie, onder leiding van Laurent Kabila, leek er een definitief einde te zijn gekomen aan de dictatuur. De leiders van de Alliantie leken de militaire situatie onder controle te hebben, en we waren ervan overtuigd dat Congo een kans had om op doeltreffende wijze aan te vangen met de wederopbouw, waarvoor alle democratische en progressieve groeperingen zich gezamenlijk zouden inspannen.
We moeten onder ogen zien dat alles niet zo is gegaan als we gehoopt hadden. De nieuwe leiders hebben zich in zichzelf gekeerd en tonen zich onbuigzaam. Ze verliezen zo de steun van een groot deel van de bevolking, die de autoritaire handelwijze van deze Alliantie niet accepteert. Een van de weinige positieve punten van de Alliantie is dat ze voor meer veiligheid in de steden heeft gezorgd.
Zonder internationale steun is herstel waarschijnlijk niet mogelijk. Deze steun is echter goeddeels uitgebleven wegens gebrek aan vertrouwen. Het gaat hier om een vicieuze cirkel. De Westerse regeringen hebben weinig vertrouwen in de politieke wil van de Alliantie om het land te democratiseren. De potentiële investeerders, dat wil zeggen de particuliere ondernemingen, hebben weinig vertrouwen in het justitiële systeem. Verder bestaat er onder hen de vrees dat de investeringen niet rendabel zullen zijn.
Congo is opnieuw in oorlog verwikkeld en legers uit meerdere landen in de regio zijn bij het conflict betrokken. We zien dagelijks dramatische beelden van moordpartijen en leed onder de bevolking. De oproepen tot etnische haat van de belangrijkste vertegenwoordigers van het land zijn volkomen onacceptabel en voorspellen weinig goeds voor de toekomst. De rebellen bestaan uit een samenraapsel van strijdkrachten die alle zeer uiteenlopende belangen hebben. Hun enige overeenkomst is hun verzet tegen het heersende regime. Ze worden overigens politiek en financieel gesteund door voormalige leiders van het vorige regime.
Er bestaat een zeer reële kans dat Congo uiteenvalt en dit zal net als altijd met name de armste regio's en de meest kwetsbare bewoners van dit land treffen. In dat geval zijn ook de gevaren voor de andere landen van Afrika heel groot. Gezien deze omstandigheden mogen we dan ook hopen dat Europa oproept tot een onmiddellijk staakt-het-vuren en zijn steun toezegt aan de Afrikaanse initiatieven. Deze zijn erop gericht te voorkomen dat er oorlog in de gehele regio uitbreekt en willen de oplossing van de Congolese crisis aan de onderhandelingstafel bereiken. De initiatieven van president Mandela verdienen hierbij met name onze steun. De Europese Unie en de lidstaten moeten met één stem spreken, een actieve diplomatie voeren en hun optredens coördineren, zodat de vrede en veiligheid in dat gedeelte van de wereld gewaarborgd kunnen worden.
Om die reden steunt mijn fractie de gezamenlijke resolutie. Er bestaat immers een gezamenlijke resolutie van het Europees Parlement. Dit Parlement moet met één stem spreken: wij willen door middel van een benaderingswijze die vergelijkbaar is met die van de andere democratische fracties van dit Parlement, de vrede in dit gedeelte van de wereld veilig stellen.

Tindemans
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik heb met bijzondere belangstelling geluisterd naar wat de Commissie is komen mededelen over wat er zich op dit ogenblik afspeelt in het gebied van de Grote Meren in Afrika. Ik zou dat in enkele zinnen kunnen samenvatten. De commissaris is zonder twijfel een groot Afrika-kenner, hij haalde enkele feiten aan, wees terecht op de noodzaak tot oplossingen te komen en schetste enkele scenario's. Maar de vraag voor dit Parlement is eigenlijk, en dat heeft de vorige spreker ook doen verstaan: wat doet de internationale gemeenschap, wat doet Europa om in Afrika tot vrede te komen en om het moorden te doen ophouden? De geschiedenis van wat zich in die regio de laatste jaren afspeelde, is afschuwelijk. De strijd tussen Hutu's en Tutsi's is al heel oud en het optreden van de FDR in Rwanda liep uit op een burgeroorlog. In Arusha werd wel geprobeerd tot akkoorden te komen maar om onbegrijpelijke redenen werd gepraat zonder dat er geëist werd eerst tot een staakt-het-vuren te komen. Het vliegtuig van de president van Rwanda werd neergehaald maar officieel weet men nog altijd niet wie het gedaan heeft. Daarop volgde een afgrijselijke volkerenmoord. Het land viel in handen van de opstandelingen en er werd een feitelijke dictatuur ingesteld. Ook in Burundi veroverde een kolonel de macht. Is er iemand in dit Parlement die gelooft dat in landen als Rwanda en Burundi een duurzame vrede tussen de etnische groepen tot stand kan worden gebracht zonder internationale aanwezigheid? Voor het probleem van anderhalf miljoen vluchtelingen op de grens van Rwanda en Congo-Zaïre, vooral vrouwen en kinderen, werd geen oplossing gevonden, zelfs niet gezocht. Toen die vluchtelingen verder op de vlucht sloegen, was er alleen Emma Bonino die de moed had erop te wijzen dat nog meer dan 300.000 van die vluchtelingen ronddoolden. Ze zijn allen verdwenen. Doden spreken niet meer.
Zijn we vergeten dat de Veiligheidsraad besliste tot een militaire interventie over te gaan maar dat een week na de beslissing president Clinton aankondigde dat hij afzag van de operatie. Ondertussen was doorgedrongen dat in het Oosten van CongoZaïre slachtpartijen hadden plaatsgevonden en de VN besliste de massagraven op te sporen om een beeld te krijgen van wat in die streek was gebeurd. De nieuwe machthebbers verzetten zich ertegen en er ontstond spanning met de Verenigde Naties. Ondertussen kon Laurent Désiré Kabila aan het hoofd van een leger dat hoofdzakelijk uit Oegandezen en Rwandezen bestond, heel Zaïre-Congo veroveren. Westerse ministers legden aanmoedigende verklaringen af, spraken van vertrouwen schenken en de overwinnaars konden aan de uitbouw van hun rijk beginnen. Na enkele tijd bleek dat de verwachte, innoverende, meer democratische politiek met eerbiediging van de mensenrechten op basis van een rechtsstaat nog niet voor morgen te verwachten was. Evenmin als tijdens het regime van Mobutu werd de hand uitgestoken naar de georganiseerde oppositie. Zij werd integendeel verder geboycot. De ontevredenheid groeide opnieuw onder de bevolking en wat zien we? De krachten die Kabila hebben gesteund, komende uit Oeganda en Rwanda, doken terug op om nu Kabila te bestrijden. Tegelijkertijd komen echter troepen uit Angola die proberen Neder-Congo te veroveren. Ook hoort men spreken van de Katangese gendarmes die vanuit Angola een actie ontwikkelen om Kabila, nu een symbool van de staat Congo, uit Katanga te verdrijven. Nog meer vreemde troepen nemen deel aan de gevechten. Ze komen ondermeer uit Zimbabwe, zij leveren vliegtuigen en huurlingen. Wel acht landen zijn betrokken bij de troebelen. Was dat in Europa, men zou van het gevaar van een wereldoorlog spreken.
Waarde collega's, bij dit alles vermijden de media zelf te vermelden wat zich achter de schermen afspeelt. Het spel van economische machten die vooral belangstelling hebben voor diamant, aardolie, kobalt en koper. Sommige commentatoren schreven dat wat zich hier afspeelt, doet denken aan de prekoloniale periode toen westerse maatschappijen factorijen oprichtten om grondstoffen te bemachtigen. Het lijkt wel alsof de moordmachine in Centraal-Afrika niet tot staan kan worden gebracht en dat de hoop die ontstaan was eindelijk éénpartijstelsels en dictaturen uit te roeien voor vele jaren de bodem is ingeslagen. Stabiliteit tegen om het even welke prijs lijkt wel het nieuwe politieke ideaal te zijn geworden. Hoeveel tienduizenden doden zijn er gevallen? Hoeveel zullen er nog vallen? Niemand komt Afrika te hulp. De internationale gemeenschap blijft totaal in gebreke, de Verenigde Naties treden niet op. Van de West-Europese Unie wordt niet meer gesproken en de Europese Unie, helaas, - dat is nu wel zeer duidelijk - heeft geen Afrika-beleid. De lidstaten van de Unie zijn verdeeld onder elkaar. Niet alleen is er geen gemeenschappelijk beleid, er is helemaal geen beleid. Humanitaire hulp verleent bijstand, zowel aan schuldigen als aan slachtoffers maar houdt zich niet met oplossingen voor politieke vraagstukken bezig. Ik kan het niet hard genoeg zeggen, wij hebben geen beleid.
Laten we toch het begrip gemeenschappelijke buitenlandse politiek voor Europa uit ons vocabularium bannen.

Bertens
Mijnheer de Voorzitter, laat ik aansluiten bij de woorden van collega/vriend Tindemans, inderdaad wij hebben geen Europees beleid ten aanzien van Afrika. Maar het heeft ons nooit tegengehouden om er wel over te praten, alleen maar te praten, zoals wij dat vandaag ook weer doen.
De bevolking van Congo moet lijdzaam toezien hoe zij het slachtoffer wordt van de zoveelste etappe in het voortdurende geweld aldaar. Dertig jaar dictatuur van Mobutu en de militaire verovering van Kabila waren nog niet genoeg. Er is weer burgeroorlog. Kabila heeft het over zichzelf afgeroepen. Nog steeds drijft dat land stuurloos rond. Nog steeds wordt de bevolking geconfronteerd met een groeiende armoede en wat erger is, met dood, verderf en ellende. Nog steeds worden mensenrechten heel normaal op zeer grote schaal geschonden en natuurlijk is de democratie een wassen neus.
Natuurlijk was de aanval van de rebellen een aanval op een legitiem en erkend gezag en natuurlijk moet daar tegen worden opgetreden. Maar steun voor langere termijn moet Kabila inderdaad nog verdienen. Tot nu toe heeft hij die niet verdiend. Kabila zal ook internationale bemiddeling moeten accepteren en de rebellen zullen bij die bemiddeling een rol moeten spelen, anders kun je niet bemiddelen.
Ik heb waardering voor de inspanningen die Zuid-Afrika levert in dezen en een Afrikaanse oplossing in een Afrikaans land met Afrikaanse interventie met Afrikaanse wapens, de heer Tindemans zei het al: ja, dat zijn de Afrikanen van de tijd voordat de kolonialen er waren. Het is misschien een hoopvol teken dat de Afrikaanse landen een inspanning willen en misschien kunnen leveren om conflicten op hun continent zelf te beslechten, omdat Europa geen beleid heeft. De Unie zou misschien wel eens een keer faciliterend kunnen optreden en omstandigheden helpen creëren om de Afrikanen in staat te stellen hun conflicten zelf op te lossen.

Van Bladel
Voorzitter, de heer Tindemans heeft goed gesproken. Europa heeft geen hart voor Afrika, terwijl het hart van Afrika brandt. De genocide op de Tutsi's en de val van Mobutu hebben de doos van Pandora opengezet en er is nu oorlog van Brazzaville tot aan Addis Abeba. Traditionele etiketten als kolonialisme en ideologische tegenstellingen tussen Oost en West spelen geen rol meer. Het zijn de individuele Afrikaanse machthebbers die uitsluitend hun eigen machtspositie verdedigen. Politieke oppositiegroepen krijgen geen kans democratisch te functioneren. Zij zoeken dikwijls dan ook steun over de grens bij aanverwante stammen, wat de dictators opnieuw een argument levert om militair in te grijpen, grensoverschrijdend dan wel te verstaan. Deze ingewikkelde kluwen leidt tot gruwelijk lijden van de bevolking en tot verspilling van geld, ook van humanitaire hulp.
Ik vind dat de commissaris zich te veel verschuilt achter prachtige VN-bijeenkomsten. Ik wil helderheid. Achten de Commissie en de commissaris het nu niet de hoogste tijd om protest aan te tekenen, bijvoorbeeld bij de regering in Luanda die zeventig oppositieleden eenvoudigweg uit hun functie heeft gezet, vervangen door niet-gekozen leden en hen bovendien in het dagelijks leven bedreigt. Voegt dat ook niets toe aan het totale conflict in de regio. Commissaris vertelt u me toch eens waarom wij als democraten niet het signaal hebben afgegeven dat wij nu ook als parlementariërs behoren af te geven? Parlementariërs horen in een parlement en niet bedreigd te worden. Als u dat niet doet, commissaris, zal de Angolese regering zich gesterkt voelen in de huidige praktijk, olie- en diamantwinsten gebruiken voor wapenaankopen en zal de humanitaire hulp, hoe goed bedoeld, geen zin hebben.
Als wij een hart voor Afrika hebben, laten wij dan kritisch zijn tegenover alle betrokkenen in de strijd.

Carnero González
Mijnheer de Voorzitter, in de crisis waarvan wij sinds enkele weken getuige zijn, zijn ongetwijfeld een aantal concrete elementen te onderscheiden. Bijvoorbeeld het feit dat president Kabila zich niet heeft gehouden aan zijn belangrijkste beloften waarmee hij aan de macht is gekomen. Zo is het oppositiepartijen nog steeds niet mogelijk hun werk op normale wijze te verrichten. Leden van de oppositie worden zelfs gevangen gezet en naar het schijnt door middel van standrechtelijke executies ter dood gebracht. Congo is beslist geen democratisch land en de dag dat er vrije verkiezingen zullen worden gehouden is uiteraard nog veraf.
Voorts is het een gegeven dat een aantal buurlanden bij dit conflict betrokken zijn. Kijk bijvoorbeeld naar de nauwelijks verhulde aanwezigheid van Oeganda en Rwanda die eventuele plannen om Congo op te splitsen en zich de facto de controle over sommige delen van het land toe te eigenen, misschien nog niet hebben opgegeven.
Naar mijn idee zijn dit belangrijke elementen, maar niet de allerbelangrijkste. Ik denk dat kwesties van meer algemene aard een grotere rol spelen. In Afrika is dit namelijk de eerste oorlog sinds tijden die een regionaal karakter heeft. En bij ons zouden heel wat vragen moeten rijzen. Bijvoorbeeld: waarom zijn instanties zoals de Organisatie voor Afrikaanse Eenheid niet in staat om conflicten te voorkomen en een preventiebeleid te voeren? En waarom bestaan er bewegingen die vrijwel geen betekenis meer hebben, zoals de Niet-Gebondenen, die in deze crisis van geen enkel nut zijn gebleken? Uiteindelijk zijn de mogelijkheden om te bemiddelen dus nihil, zoals er evenmin mechanismen bestaan voor de preventie van conflicten, en een preventiebeleid dus ontbreekt. Het spreekt vanzelf dat het in een dergelijke context moeilijk is om politieke oplossingen te bereiken.
We kunnen erop aandringen dat er een regionale conferentie moet worden gehouden om een einde te maken aan de huidige ontwikkelingen. We kunnen ook met klem de oprichting van een Afrikaanse interventiemacht bepleiten, maar dan zitten we met de vragen: wie zou dat moeten organiseren? en: op grond van welk beleid? wat zouden de doelstellingen moeten zijn en met wiens steun zou dat moeten gebeuren? De steun van de Europese Unie alleen is zonder enige twijfel ontoereikend.
Verder zouden we moeten weten welk standpunt de Verenigde Staten bijvoorbeeld innemen in dit hele conflict. Want de Verenigde Staten hebben altijd verklaard dat zij wat Afrika betreft een bepaald standpunt hebben en een bepaald beleid voeren.
In feite is een structureel regionaal beleid ver te zoeken; met uitzondering van bestaande verbanden tussen deze landen en blokken zoals de Europese Unie ontbreekt het de Afrikaanse landen onderling aan daadwerkelijke samenwerkingsverbanden. Crisissen als deze zijn gedoemd zich te herhalen indien Europa zich beperkt tot concrete acties en niet wat verder vooruit kijkt, indien het geen Afrika-beleid heeft dat in dit soort verbanden voorziet.
Natuurlijk ben ik van mening dat als ik de vraag van de commissaris zou moeten beantwoorden of de samenwerking met oorlogvoerende landen of landen die zich opmaken voor een oorlog moet worden voortgezet, dat het antwoord dan nee zou moeten luiden. We hebben het recht niet dergelijke vormen van beleid te ondersteunen, en nog minder om de middelen van de Europese burger op die manier te misbruiken.

Wolf
Mijnheer de Voorzitter, als ik lees dat de EU in de regio van de Grote Meren voor vrede, veiligheid en stabiliteit moet ijveren, weet ik niet goed of ik boos of vertwijfeld moet zijn. Als ik zie hoe de Verenigde Naties de afgelopen weken in gebreke zijn gebleven, hoe de Europese Unie passief blijft en hoe de humanitaire hulp wordt geschorst, walg ik van het gepraat over verantwoordelijkheid en, mevrouw Van Bladel, van de bewering dat de Afrikanen zelf de schuld van alles zijn.
De verantwoordelijkheid voor de monsters die wij als koloniale mogendheden in Afrika hebben gecreëerd, kunnen wij niet zo snel van ons afwerpen. Uiteraard is het positief dat de Afrikanen beginnen in te zien dat zij gemeenschappelijke oplossingen voor hun grote regionale problemen moeten vinden. De bijeenkomst in Victoria Falls was, hoewel ze is mislukt, toch een zinvolle poging.
De Afrikanen dragen samen verantwoordelijkheid voor de eerbiediging van de mensen- en burgerrechten, waardoor de grenzen minder belangrijk worden. De heer Bertens heeft volkomen gelijk. De Europese Unie heeft nu de mogelijkheid om een bladzijde om te slaan en de Afrikanen voortaan te helpen zelf oplossingen te vinden. Wij mogen ook niet doen alsof vriendschap voor Bill Clinton een vrijbrief is voor eenzijdige militaire actie. Uiteraard hebben Oeganda en Rwanda niet het recht eenzijdig voor een militaire oplossing te kiezen. Wij kunnen Angola niet aan de kaak stellen omdat het zich daartegen heeft verzet. Wij kunnen UNITA na dertig jaar burgeroorlog en na de sabotage van het vredesproces ook niet zonder meer tot politieke oppositiepartij uitroepen. UNITA moet eindelijk de grondwet van de tweede Angolese Republiek erkennen en als oppositiepartij een constructieve rol spelen. Dat wensen vrijwel alle Angolezen.
De democratische krachten in Congo hebben een reeks eisen gesteld, die wij actief moeten ondersteunen: verdediging van de eenheid en het zelfbeschikkingsrecht, openstelling van de regering voor de democratische krachten, duidelijke afspraken over toekomstige verkiezingen, een duidelijke inperking van xenofobe tendensen, activering en uitbreiding van de interministeriële commissie tot bescherming van de Tutsi's op het gehele grondgebied, een wapenbestand, terugtrekking van alle buitenlandse troepen en terugkeer van de Congolese vluchtelingen naar hun eigen gebied, de duidelijke vaststelling wie wie heeft aangevallen, gebruik van de media om de vrede te bevorderen en niet om oorlogspropaganda en haatcampagnes te voeren en, niet in de laatste plaats, installatie van een vredesmacht die voor vrede tussen de Democratische Republiek Congo en haar buurlanden aan de Grote Meren zorgt.
Wij hebben dus een programma waarmee wij iets kunnen doen. Als de Europese Unie daarvoor alle mogelijke, ook diplomatieke inspanningen doet, kunnen de volkeren in de betrokken regio opnieuw hoop hebben.

Hory
Mijnheer de Voorzitter, het kost de Europese Unie duidelijk moeite in de regio van de Grote Meren een beleid vast te stellen en uit te voeren dat overeenkomt met haar meest belangrijke uitgangspunten. Gaat het trouwens om het buitenlands beleid van de Unie of om dat van een of twee van haar lidstaten? Als we kijken naar de lijst van ondertekenaars van de verschillende ontwerpresoluties, krijgen we vreemd genoeg de indruk - een indruk die overigens niet nieuw is - dat de situatie in de regio van de Grote Meren alleen de aandacht trekt van België en Frankrijk. Deze twee landen houden er in Europa zo'n duidelijk standpunt over deze regio op na vanwege de belangen die samenhangen met hun koloniale verleden.
Maar laten we terugkeren naar de belangrijke uitgangspunten waaraan wij Europeanen zoveel waarde hechten. In de eerste plaats - hoe vaak hebben we dat niet herhaald - moeten we de zorg delen van de OAS met betrekking tot het naleven van de territoriale integriteit van onze voormalige koloniën. Anderhalf jaar geleden was de Franse minister van Buitenlandse Zaken van mening dat alleen Mobutu garant kon staan voor de territoriale integriteit van Zaïre. We hebben de resultaten gezien van zijn inschatting. Vandaag de dag gelooft in feite niemand meer in de integriteit van het land. De autoriteiten hebben dit land immers al lang niet meer onder controle. Toch zijn er velen - waaronder met name diegenen die de afscheiding van Katanga hebben aangemoedigd - die aan het principe blijven vasthouden dat de grenzen niet gewijzigd mogen worden, terwijl het oosten van Congo feitelijk onder de soevereiniteit van Oeganda en Rwanda is geplaatst. Deze landen wilden immers op legitieme wijze hun eigen veiligheid waarborgen.
Een ander, nog belangrijker uitgangspunt is de waarde die we hechten aan de democratisering van Afrika. Nog maar enkele maanden geleden hebben we in onze eigen resoluties de heer Kabila omschreven als leider die zichzelf tot president heeft benoemd. We noemden zijn regering "tijdelijk" en constateerden dat zijn beleid werd gekenmerkt door machtsmisbruik en vrijheidsberoving. Is de heer Kabila inmiddels soms democratisch geworden? Heeft hij wellicht verkiezingen georganiseerd of de corruptie teruggedrongen? Niets van dat alles. De enige verandering die heeft plaatsgevonden is gemakkelijk te omschrijven: de heer Kabila heeft met zijn voormalige Rwandese en Oegandese bondgenoten gebroken en wordt uitsluitend om die reden als "fatsoenlijk" bestempeld door de Europese Unie.
Tonen we ons hier soms bezorgd over het beginsel van humanitaire solidariteit en zijn we ongerust over het lot van de vluchtelingen? We waren de afgelopen jaren terecht getroffen door het lot van de Rwandese vluchtelingen. Maar niemand heeft ooit vernomen dat het Parlement geschokt was over het lot van miljoenen Rwandezen die tot 1994 veroordeeld waren om buiten de grenzen van hun land te leven. Ik heb zelf ook niet de indruk gekregen dat het Parlement zich hier druk over heeft gemaakt. De volkerenmoord die zich in 1994 in Rwanda voordeed - mijnheer Tindemans spreekt hier voorzichtig over een golf van geweld - heeft het geweten van de Europese politici niet geraakt. De voormalige aanhangers van het regime van Habyarimana of Mobutu zijn er vandaag de dag als eerste bij om Kabila een legitimiteit toe te kennen die nergens op gebaseerd is.
In feite zou Europa drie doelen moeten nastreven. In de eerste plaats moet de veiligheid in het Oosten van Congo worden gegarandeerd, ongeacht hoe de staatsgrenzen in de toekomst zullen lopen. Verder moeten de echte vluchtelingen - en met name de Rwandese vluchtelingen - met onze steun naar hun thuisland terugkeren. Tenslotte moeten de zogenaamde "pseudovluchtelingen" die zich al vier jaar in Congo of Europa schuilhouden, voor hun zwaarwegende verantwoordelijkheid in de volkerenmoord van 1994 worden berecht.

Amadeo
Mijnheer de Voorzitter, weer kijkt Europa toe bij de dramatische gebeurtenissen in de regio van de Grote Meren en weer beperkt Europa zich tot woorden. Weer eens blijkt overduidelijk dat de Afrikanen in eerste instantie moeten zorgen voor een versteviging van het uiterst precaire evenwicht tussen de regio's. Daarvoor is een breed opgezet overleg nodig, evenals bijvoorbeeld een sterke militaire macht ter stabilisatie van de situatie.
Het hoofdthema van de grote conferentie van de WEU, die de komende dagen in Lissabon wordt geopend, zou derhalve de vrijwaring van de vrede en de veiligheid op heel het Afrikaanse vasteland kunnen zijn.
In 1996 hebben 14 van de 53 Afrikaanse landen de gevolgen ondergaan van de dominotheorie, die vooral onder de in de voormalige Sovjet-Unie opgeleide Afrikaanse dictators veel aanhangers heeft. Er zijn talrijke interne conflicten ontbrand en miljoenen mensen moesten uitwijken. De cijfers van de VN spreken over niet minder dan 8 miljoen vluchtelingen.
Er bestaat nog steeds een fel antagonisme. Met verstandige discussies had men deze misschien kunnen afzwakken, maar door etnische en religieuze conflicten is olie op het vuur gegooid en zijn dramatische situaties ontstaan. Afrika bestaat uit jonge landen, uit landen in wording, waar het democratische bestel van dag tot dag steviger wordt. Het evenwicht tussen de regio's en de landen is echter vaak zo precair dat de vrede op wankele benen blijft staan. De Afrikanen moeten echter ook zelf iets doen. Zij moeten een pan-Afrikaanse macht in het leven roepen die de strijdende partijen uit elkaar kan houden. Een goed voorbeeld daarvoor is de zogenaamde Cohesion Kompiega 98. Met een dergelijke interventiemacht kunnen de Afrikanen duidelijk maken dat zij van plan zijn zelf een structuur in het leven te roepen voor conflictpreventie en toezichtuitoefening. Dan zal ook geen kans meer worden geboden aan mensen zoals Kabila, die nota bene de steun geniet van ene Dos Santos die in staat is, na onderdrukking van de democratische oppositie van de UNITA, zomaar de moeizaam verkregen volksvertegenwoordiging van het parlement in Angola aan de kant te zetten.
Een uitbreiding van beginselen zoals participatie en medeverantwoordelijkheid tot meer landen kan een nieuw tijdperk van vrede en welzijn inluiden. De hulp van de Europese partners is daarbij onontbeerlijk.

Junker
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Hory, het zijn beslist niet alleen afgevaardigden uit België en Frankrijk die zich voor dit conflict interesseren. Dat blijkt ook uit mijn betoog. Slechts weinigen kunnen deze ontwerpresoluties evenwel onderschrijven. Daaruit mag men echter niet concluderen dat de anderen voor de zaak geen interesse hebben. Het tegendeel is waar. Wij wensen allen een vreedzame ontwikkeling in Afrika die tot welzijn en stabiliteit leidt. De realiteit maakt dat echter onmogelijk.
Mijnheer Wolf, vertwijfeling mag ons echter niet tot berusting brengen. Ik weet dat u dat ook niet wil. Het is natuurlijk soms deprimerend als wij ons almaar inspannen om vooruitgang te boeken, en steun en hulp verlenen, en als het dan nog niet gaat zoals wij wensen. Wij moeten onze inspanningen echter voortzetten om oplossingen te zoeken waarmee wij het conflict kunnen beëindigen en vooral om in Afrika alle politieke krachten te versterken die tot stabiliteit en de oplossing van het conflict kunnen en vooral ook willen bijdragen.
Volgende week komt de ACS-Vergadering in Brussel bijeen. Wij verwachten dat alle betrokkenen daar met ons samen aan dezelfde tafel zullen zitten. Het conflict in het gebied van de Grote Meren houdt ons nu al jaren bezig en staat hier alweer op de agenda. Het is een pijnlijke, aanslepende kwestie geworden. Ik meen echter dat die bijeenkomsten er toch toe bijdragen - hier merken wij ook positieve signalen - dat er wordt gesproken en gezocht hoe het conflict kan worden opgelost. In de eerste plaats moeten wij met alle krachten en met de vertegenwoordigers uit Afrika, die met ons samen aan tafel zullen zitten, een einde maken aan de etnische haat, een van de hoofdoorzaken van het conflict.
Ik zal hier geen opsomming geven van alle gruwelijkheden, schendingen van de mensenrechten en gewelddaden. Daarover is al veel gezegd. Het is bijzonder treurig dat zij die vroeger zelf het slachtoffer van discriminatie en haat waren, nu elkaar haten en discrimineren. Dat kunnen wij niet dulden. Wij kunnen echter ook niet goedkeuren dat wie dan ook militair ingrijpt in plaats van een vreedzame oplossing te zoeken en de buurlanden ertoe aan te zetten het conflict, met inachtneming van de democratische beginselen, zonder geweld op te lossen.
Conflictpreventie staat hier vaak op onze agenda. Wij hebben daarover al vele bladzijden geschreven. Ik meen dat wij aan de mogelijkheden van conflictpreventie in de praktijk nog meer gewicht moeten geven. Wij moeten beklemtonen dat vredesgesprekken alleen maar iets kunnen opleveren als alle bij het conflict betrokken partijen samen rond de tafel gaan zitten. Daarvoor spannen wij ons in.

Mendes Bota
Mijnheer de Voorzitter, de wateren van de Grote Meren in Afrika zijn in beroering en zien rood van het bloed; ze spreken van dood en lijden, veroorzaakt door menselijke blindheid, waanzin en eerzucht. Het gebulder van de kanonnen was nog niet weggestorven in Guinee-Bissau of er brak een nieuw conflict uit, ditmaal in de Democratische Republiek Congo, een conflict dat een reeks buurlanden meesleepte: Angola, Zimbabwe, Namibië, Rwanda, Oeganda, Burundi en Tanzania.
Het is niet gemakkelijk om in de wirwar van belangen die in dit conflict een rol spelen, een rationele verklaring te vinden van hetgeen momenteel plaatsgrijpt in Congo. Oude haatgevoelens steken de kop op, het odium van bevolkingsgroepen die in een grijs verleden eindeloze uitroeiings- en vergeldingsoorlogen met elkaar hebben gevoerd. Daar komen nog bij de gevolgen van grenzen die onduidelijk zijn of die getrokken zijn op de tekentafels van de koloniale verdeling in de vorige eeuw. Het zijn geen onschuldige internationale economische belangen die daar als aasgieren boven de enorme natuurlijke rijkdommen van het gebied zweven. Het wemelt er van legers van verschillende landen, huursoldaten die door heel wat verschillende krijgsheren de oorlog in zijn gestuurd, straatrovers die vrij spel hebben of gewoon meedogenloze bloeddorstelingen. Was er maar het zand en stof van de woestijn om de zaak dood te laten lopen; dan zou er nu geen conflict zijn dat een regionale tragedie van enorme omvang dreigt te worden.
President Laurent Kabila heeft niet de kans benut om een echte democratie van de grond te krijgen en hij heeft de verwachtingen van zijn volk en van de internationale gemeenschap bedrogen. Thans is hij de denkbeeldige directeur van een enorme arena waarin niemand een ander respecteert, waar de wet van de standrechtelijke executies heerst en het recht uit de loop van een geweer komt; de burgerbevolking lijdt onder dit alles het meest: het conflict heeft meer dan twee miljoen mensen van huis en haard verjaagd en reeds een ontelbaar aantal doden geëist.
Alle pogingen om tot een staakt-het-vuren te komen zijn mislukt, van de besprekingen in Victoria Falls tot de recente bijeenkomst in Addis Abeba van de defensieministers van de betrokken landen. Aangezien zij niet tot een vergelijk kunnen komen, moet mijns inziens de Raad eens aan de tand worden gevoeld over zijn politieke inertie en over de vraag of het niet tijd wordt dat de Europese Unie de gehele ontwikkelingssamenwerking met de bij de (binnenlandse en buitenlandse) strijd betrokken landen in de regio van de Grote Meren eens onder de loep neemt, zoals commissaris João de Deus Pinheiro heel terecht heeft opgemerkt. Ook al heeft de Commissie terecht de humanitaire hulp aan Congo opgeschroefd, de overige samenwerkingsprojecten van de EU mogen niet de oorlogszuchtige grillen van de leiders blijven voeden in plaats van dat onze hulp ten goede komt aan de bevolking. Alle aspecten dienen eens goed overdacht te worden, en er dient bezien te worden of niet bepaalde opschortende maatregelen ten aanzien van enkele begrotingsposten inzake ontwikkelingssamenwerking dienen te worden getroffen indien de oorlogvoerende partijen geen blijk geven van gezond verstand.

Fassa
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, mijnheer de commissaris, door de crisis in Congo, door de crisis in de regio van de Grote Meren, zijn wij geconfronteerd met een, in zekere zin, nieuw geopolitiek en politicologisch probleem. Tot nu toe stond de bespreking van de problemen in Afrika immers in het teken van twee, bijna omwrikbare dogma's. Het eerste dogma was dat de conflicten en de lokale oorlogen, oorlogen "per mandaat" waren, dat wil zeggen dat er westerse mogendheden achter zaten, en het tweede dogma was dat de grenzen in Afrika onaantastbaar waren.
Bij de crisis in regio van de Grote Meren zien wij echter ten eerste dat de traditioneel in deze regio geïnteresseerde westerse mogendheden - zoals België, Frankrijk en sedert kort ook de Verenigde Staten - zich op de achtergrond houden en ten tweede dat een regionaal conflict uitmondt in betwisting van grenzen die tijdens de dekolonisatie meestal niet door Afrikaanse, maar door Europese landen waren vastgelegd.
Daarom moet men, voordat men zelfs begint na te denken over een mogelijke interventie, de situatie aan een politieke beoordeling onderwerpen. Zijn deze grenzen inderdaad onaantastbaar? Moet de Europese Unie zich bij haar overwegingen niet afvragen of het misschien niet beter is algemene uitdrukkingen, zoals handhaving van vrede en eerbiediging van mensenrechten, te laten varen? Ik wil hiermee niet zeggen dat dit geen belangrijke zaken zijn. Men moet echter eerst een politiek doel vaststellen en dit houdt in dat men moet zorgen voor een nieuw evenwicht en moet inspelen op hetgeen ondanks de talloze menselijke tragedies positief is, op hetgeen de Afrikaanse landen kan aanzetten tot een bewustwordingsproces en tot meer autonomie. Het is de taak van de Europese Unie ervoor te zorgen dat dit een vreedzaam proces wordt, dat daarin rede en niet geweld de overhand heeft, hetgeen het geval zou zijn indien elke notie van buitenlands beleid ontbrak.

Girão Pereira
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, mijnheer de commissaris, de recente conflicten in Afrika, die begonnen zijn als plaatselijke etnische twisten, ontaarden snel in echte regionale conflicten die overslaan naar andere landen en duizenden slachtoffers vergen en miljoenen mensen op de vlucht jagen. Deze conflicten hebben, kortom, een kettingreactie teweeggebracht.
In dit verband wil ik de situatie in Angola aansnijden. De aanwezigheid van Angolese troepen in de Democratische Republiek Congo is op zich al veelzeggend, maar nog verontrustender is het besluit van de Angolese regering om eigenmachtig de leden van de UNITA uit hun regeringsfuncties te zetten en daarenboven de democratisch gekozen volksvertegenwoordigers van de UNITA de toegang tot het Angolese parlement te ontzeggen.
Deze gevangenen bevinden zich in Luanda en kunnen de stad niet verlaten. Zij worden op allerlei manieren onder druk gezet en hebben in veel gevallen geen middelen van bestaan. Dit optreden van de autoriteiten, dat een duidelijke schending van de Akkoorden van Lusaka betekent, gaat gepaard met oorlogstaal en voorbereidselen om gewapenderhand in actie te komen. Ik meen dat Raad en Commissie zich in het licht van deze situatie niet langer afzijdig kunnen houden; immers, hier worden duidelijk democratische principes geschonden. Wij zijn bovendien van oordeel dat de verkettering en de stelselmatige isolering van de UNITA, die momenteel iedere toegang tot de Angolese en internationale media moet ontberen, het Angolese vredesproces niet vooruit helpt.
Met de nieuwe bemiddelaar, met de steun van de Europese Unie, kan een nieuwe oorlog, die een onoverzienbare omvang, uitwerking en duur kan hebben en bovendien een nieuwe escalatie in de regionalisering van de reeds bestaande conflicten kan betekenen, nog altijd voorkomen worden. Daarom bepleiten wij dat de Europese Unie alles in het werk stelt om het initiatief voor een regionale conferentie onder hoede van de Verenigde Naties te steunen, opdat een definitieve en duurzame vrede in Angola kan worden bereikt.

Antony
Mijnheer de Voorzitter, ik wilde aan dit debat deelnemen zonder mijn persoonlijke mening mee te laten tellen. Ik hield mijzelf voor dat ik uit dit debat wellicht iets zou kunnen oppikken dat de Afrikaanse problemen zou kunnen oplossen. Ik had besloten al mijn persoonlijke overtuigingen vóór me te houden.
Ik heb dus met veel aandacht naar alle sprekers geluisterd. Ik heb ze horen toegeven dat Kabila niet meer dan een illusie is, net zoals ze morgen moeten toegeven dat Mandela een illusie is. Niemand trekt zijn goede bedoelingen in twijfel, maar onze Zuid-Afrikaanse informatiebronnen vermelden dat de situatie in dat land steeds meer verslechtert. Ik heb de heer Tindemans bezwerende woorden horen uiten, met als dooddoener dat het kolonialisme hiervoor verantwoordelijk is. Maar het proces van dekolonisatie heeft zich al lang geleden voltrokken.
Het is inderdaad waar dat de kolonisatie niet uitsluitend goede kanten had. Maar ook al trekken we nu de koloniale grenzen in twijfel, toch moeten we toegeven dat dankzij die grenzen een einde kon worden gemaakt aan de oorlogen die tussen de Afrikaanse bevolkingsgroepen woedden. De kolonisatie was niet perfect, maar als ik de landen van de voormalige Franse Unie bezoek, voel ik mij niet beschaamd over hetgeen mijn land in die landen heeft gedaan. De voormalige koloniën zijn geen bananenrepublieken meer. Er zijn havens, vliegvelden, wegen, scholen en consultatiebureaus.
Vandaag de dag heeft in feite de barbarij weer de kop opgestoken in die landen. Nu hoor ik de sprekers hier zeggen dat we de Afrikanen nu te hulp moeten schieten. Dit houdt in dat we ze naast het geven van raad, ook wapens moeten leveren, wat in feite een vorm van neokolonialisme is. Ik ben dus bang dat we op zeer huichelachtige wijze een vorm van neokolonialisme van de grond willen brengen die veel meer doden zal opleveren dan de oude kolonisatie. Giscard d'Estaing zei: "Afrika voor de Afrikanen" ; hij had misschien geen ongelijk. Ik denk dat we de Afrikanen het nu maar zelf moeten laten opknappen. We kunnen niets meer voor ze doen.

De Voorzitter
Ik heb acht ontwerpresoluties ontvangen overeenkomstig artikel 37, lid 2, van het Reglement.
De stemming vindt morgen om 9.00 uur plaats.

Vecchi
Mijnheer de Voorzitter, de in aantal en ernst toenemende crises en conflicten in de regio van de Grote Meren, in de democratische republiek Congo en ook in de buurregio's, zijn waarschijnlijk de meest dramatische uiting van een algemeen en omvangrijk herzieningsproces waarbij wordt getornd aan het tijdens de dekolonisatie tot stand gebrachte evenwicht tussen regio's en landen. De crises voltrekken zich niet meer, zoals in de afgelopen jaren het geval was, binnen landen, maar tussen landen. Daardoor wordt een regionaal evenwicht op het spel gezet dat ondanks talrijke problemen en grote onrechtvaardigheden bijna veertig jaar stand hield. Dit is de in kwalitatief opzicht nieuwe factor in de huidige situatie.
Volgens mij moeten wij absoluut voorkomen dat het bestaand evenwicht zonder meer in duigen valt. Ik zeg dit niet omdat het tot nu toe bestaande evenwicht het beste en eerlijkste was, maar omdat wij met een reëel risico zijn geconfronteerd. Het is niet uitgesloten dat nieuwe krachten aan de macht komen, dankzij etnische onderdrukking en in bepaalde gevallen dankzij volkerenmoord, dankzij wapenhandel en soms drugs en heel vaak dankzij aanzienlijke natuurlijke hulpbronnen. Als wij de integriteit van de landen bekrachtigen en elke gewelddadige wijziging van de bestaande grenzen resoluut van de hand wijzen, kunnen wij misschien het ergste voorkomen en dat zou het ontstaan zijn van nog een onrechtvaardiger machtsevenwicht dan tot nu toe.
Dan komt nu mijn tweede opmerking, mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris. Tot drie, vier maanden geleden dacht men dat in Afrika, en met name in het middelste gedeelte van Afrika, in de strook van Eritrea tot Angola, een nieuwe Afrikaanse orde was ontstaan, met nieuwe leiders, een orde die in geopolitiek opzicht was gebaseerd op sterke betrekkingen met de Verenigde Staten. Deze orde is als sneeuw voor de zon verdwenen en dus was het geen echte orde, maar een illusoire orde. Nu is deze dan ook hoogstwaarschijnlijk verleden tijd. Hieruit blijkt dat het in Afrika niet voldoende is een trouwe, machtige of soms zelfs gewelddadige bondgenoot te hebben, maar dat echte veranderingen nodig zijn, ook in bondgenootschappen en internationale betrekkingen.
Daarom is het Europa's taak dit soort processen een hart onder de riem te steken en nieuwe vormen van samenwerking tot stand te brengen die de wil tot samenwerking kunnen motiveren en versterken. In de komende weken zal, zij het dan met een aantal strubbelingen, een begin worden gemaakt met de onderhandelingen over de toekomst van de Overeenkomst van Lomé. De resultaten hiervan moeten, mijnheer de commissaris, een bijdrage leveren aan de totstandkoming van deze nieuwe orde en daarin moeten de Afrikanen zelf en hun wettelijke en democratische vertegenwoordigers de hoofdrol spelen.

Lehideux
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, ik denk dat het betoog van commissaris Pinheiro terecht heel behoedzaam van karakter was. Het vraagstuk dat hier ter tafel ligt is immers zeer omvangrijk en complex. Maar de Europese Unie moet zich niet alleen voorzichtig, maar ook bescheiden opstellen. Deze twee zaken vullen elkaar mijns inziens aan. De speciale afgevaardigde van de Unie in de regio van de Groten Meren, de heer Ajello, heeft in april jongstleden gezegd, toen hij sprak over wat zich in de regio afspeelde, dat er geen militaire oplossing voor het politieke probleem bestaat. Maar iedereen is er zich ook terdege van bewust dat de landen uit de regio evenmin een politieke oplossing kan worden opgelegd.
Deze landen zullen in eerste instantie zelf, door middel van een dialoog en onderhandelingen, een oplossing voor het probleem moeten vinden. Onze taak is de initiatieven, met behulp waarvan deze dialoog op poten kan worden gezet, te steunen. We moeten eventuele deelnemers aan de dialoog niet willen vervangen of hen onze mening proberen op te dringen. Natuurlijk hopen we dat de vrede zo snel mogelijk terugkeert, maar we zullen bescheiden moeten erkennen dat in andere regio's en andere tijdperken de dialoog die moest leiden tot het oplossen van dergelijke conflicten, veel tijd vergde en moeizaam verliep. We moeten de betrokken staatshoofden blijven aanmoedigen om tot het einde door te blijven gaan, maar we kunnen hen niet verwijten dat ze niet onmiddellijk een oplossing vinden en we moeten ze vooral niet een oplossing proberen op te leggen.
Waarde collega's, ik zou nog twee opmerkingen willen maken. We kunnen helaas niet te veel verwachten van het tribunaal van Arusha. Natuurlijk moeten we dit tribunaal onze steun bieden, zoals in april stond vermeld in de resolutie van de Paritaire Vergadering ACS-EU van Port-Louis. Maar nogmaals, we moeten de zeer gegronde opmerkingen van de speciale afgevaardigde van de Unie in de regio niet vergeten, ondanks hun sceptische ondertoon. Waarde collega's, als we een rondrit zouden maken door Arusha, en zouden luisteren naar wat de mensen te zeggen hebben, dan zouden we begrijpen dat de mensen op lokaal niveau helaas maar weinig verwachtingen hebben van dit tribunaal, behalve - en dat is toch wel van zeer groot belang - dat het zich ervoor inspant een aantal dramatische gebeurtenissen niet meer te laten plaatsvinden.
Tweede opmerking. In de resolutie van Port-Louis stond het verzoek aan de Commissie haar humanitaire hulp niet op te schorten, ik zou haast zeggen uiteraard. Het vraagstuk van deze humanitaire hulp vergt evenveel aandacht als alle andere, en vereist bovendien nog meer middelen. Dit zien we overigens terug in de besluiten waarover u zojuist sprak, mijnheer de commissaris. U heeft ons gezegd dat u dieper op deze zaak zal ingaan en meer details wil achterhalen alvorens u hier met antwoorden komt. Ik wacht met veel belangstelling op wat u ons later te melden heeft. In de tussentijd blijf ik in ieder geval voorstander van handhaving van deze hulp.
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, ik denk dat iedereen hier wel begrijpt dat, ondanks de steun van mijn fractie voor de gezamenlijke tekst, ik persoonlijk niet denk dat de Unie de vrede, veiligheid en stabiliteit in dit gedeelte van de wereld kan waarborgen. Net als in een van de overwegingen van deze tekst verwoord staat, denk ik dat we een bijdrage moeten leveren aan het bewerkstelligen van vrede en deze vrede niet moeten willen afdwingen.

Happart
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, zoals ik u schreef ben ik begin augustus naar Kinshasa gegaan, gedurende de periode dat de eerste avondklok van kracht was. Ik heb in mijn eentje zonder enig probleem door de straten van de stad gewandeld en me geen moment bedreigd gevoeld. Ik heb met jonge en oudere burgers kunnen praten en allen zegden hun sympathie en steun toe aan president Kabila. Ze vertelden me dat ze niet konden begrijpen waarom Congo, dat eindelijk van dictator Mobutu bevrijd was, door Europa in de steek werd gelaten. Met name voor wat zij beschouwden als een vlucht van het Europese en Amerikaanse ambassadepersoneel konden ze geen begrip opbrengen.
We moeten in groten getale ingrijpen om de Congolese bevolking door middel van noodhulp, medicijnen en voedsel uit haar ellende en lijden te verlossen. We moeten iets doen tegen de overbewapening van sommige regio's en ons afvragen wie aan deze regio's wapens verkoopt en wie van deze handel profiteert. België en andere Europese landen danken een groot gedeelte van hun huidige rijkdom aan het uitbuiten van de voormalige koloniën uit de regio van de Grote Meren.
We hebben dus een morele plicht ten aanzien van deze bevolkingsgroepen, ongeacht hun etnische achtergrond of religie. Het Afrikaanse continent en Europa zijn van nature complementair. Afrika beschikt over hulpbronnen die wij hier niet hebben; wij hebben de technologie die hen ontbreekt. Laten we zorgen dat we wederzijds profijt kunnen trekken uit deze complementariteit en hulp bieden aan de zwaar getroffen bevolkingsgroepen.
Mijnheer de commissaris, ik zal mijn betoog beëindigen met de vraag aan u waarom we politiek gezien het initiatief niet nemen om ten gunste van Congo alle vastgoed- en andere fondsen van Mobutu en zijn handlangers overal in Europa, en wellicht ook in Zwitserland, te confisqueren.

Pinheiro
Mijnheer de Voorzitter, ik zal het heel kort houden en slechts drie opmerkingen maken. De eerste heeft betrekking op de door twee afgevaardigden aan de orde gestelde kwestie van de UNITAparlementariërs aan wie zonder enige vorm van overleg de toegang tot het Angolese parlement is ontzegd. Dit is een principezaak: onder geen enkele voorwaarde kan de Europese Unie accepteren dat vrijelijk gekozen volksvertegenwoordigers, dat wil zeggen die gekozen zijn in verkiezingen die de bevolking vrij vond, eenzijdig verboden wordt hun functie uit te oefenen. Dit is een principezaak waarover de Europese Unie zich - meen ik - zelf reeds rechtstreeks heeft uitgesproken, of in ieder geval op bilateraal niveau in besprekingen met de Angolese regering.
De tweede kwestie heeft betrekking op de humanitaire hulpverlening: wij hebben nimmer opschorting van de humanitaire hulp voorgesteld. Humanitaire hulp is namelijk een zaak die ideologieën overstijgt, omdat zij te maken heeft met de menselijke persoon. Staat u mij trouwens naar aanleiding hiervan toe, te zeggen dat naar mijn mening de mannen en vrouwen die zich momenteel namens non-gouvernementele organisaties in de binnenlanden van de Democratische Republiek Congo wagen, echt helden zijn; zij begeven zich naar gebieden waar verscheidene landen geen troepen naartoe hebben willen sturen omdat dat te gevaarlijk is.
Mijn derde en laatste opmerking geldt de Democratische Republiek Congo. Nadat president Kabila aan de macht gekomen was, zijn er vele beloften gedaan, met name door onze bondgenoten aan gene zijde van de Atlantische Oceaan. Het Parlement dient evenwel te weten dat er niet meer dan twintig miljoen dollar is toegezegd - en ik weet niet eens of dit geld ook werkelijk is uitgegeven door onze bondgenoten -, terwijl alleen al de door de Commissie namens de Europese Unie verstrekte hulp voor het herstel van de toegangswegen naar Kinshasa en de hulp ten behoeve van de volksgezondheid (dus afgezien van andere vormen van humanitaire hulp) zo'n negentig miljoen dollar bedraagt. U zult dus begrijpen dat, als sommigen oproepen tot overleg en gezamenlijke actie met bondgenoten die niet bereid zijn om fondsen ter beschikking te stellen, ik mij terughoudend opstel; ik heb soms de indruk dat anderen goede sier willen maken met óns geld. En daar ben ik niet voor in.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.

Actualiteitendebat
De Voorzitter
Aan de orde is het debat over actuele, dringende en bijzonder belangrijke kwesties.

De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende drie ontwerpresoluties over Albanië :
B4-0831/98 namens de ELDR-Fractie; -B4-0836/98 namens de PSE-Fractie; -B4-0843/98 namens de PPE-Fractie.
Frischenschlager
Mijnheer de Voorzitter, ik vind het zeer belangrijk dat het Europees Parlement zich met Albanië bezighoudt. Ik ben het volledig eens met wat in de ontwerpresolutie wordt voorgesteld en zou daar slechts een enkel punt aan toe willen voegen. Het is volkomen duidelijk dat in een zozeer door nationalisme en geweld gekenmerkte sfeer zoals die op dit ogenblik in Albanië en Kosovo heerst, een oppositie die daarvan gebruik maakt, de emmer onvermijdelijk doet overlopen. In die situatie is het belangrijk dat wij duidelijk maken dat de Europese Unie in geen geval grenswijzigingen zal erkennen die door wie dan ook met geweld worden afgedwongen. Dat is kennelijk een van de hoofdpunten van het geschil tussen de oppositie en de regering in Albanië. Wij moeten beide partijen duidelijk maken dat de Europese Unie met geweld afgedwongen grenswijzigingen nooit zal erkennen.

Swoboda
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, mijnheer de commissaris, ik zou hier het volgende willen zeggen. Ik was waarnemer bij de verkiezingen in Albanië. Aan de vooravond van de verkiezingen heeft president Berisha een vrouwelijke collega en mijzelf ontvangen en ons gesmeekt de socialisten ertoe over te halen de uitslag van de verkiezingen te erkennen. De uitslag van de verkiezingen, die vele vertegenwoordigers hier in het Parlement, ondanks alle problemen, over het algemeen rechtvaardig en eerlijk hebben genoemd, heeft de socialisten een volstrekte meerderheid opgeleverd. President Berisha en zijn Democratische Partij hebben de uitslag van de verkiezingen in Albanië vervolgens niet erkend. Dat is een van de hoofdoorzaken van de huidige situatie.
De heer Habsburg-Lothringen heeft gisteren gesuggereerd dat ik de rechtsorde niet respecteer. Ik wijs dat verwijt van de hand. Ik wens niemand voor de huidige situatie in Albanië te verontschuldigen. Zoals alle aanslagen moeten wij ook deze met klem veroordelen. Dat is in het Parlement toen al gebeurd. Ook wij hebben die aanslag veroordeeld. Nu weigeren de vroegere president en enkele mensen uit zijn omgeving de uitslag van de laatste verkiezingen te erkennen. Daarom ben ik het volkomen eens met de heer Frischenschlager, die zei dat de Europese Unie geen met geweld afgedwongen grenswijzigingen mag erkennen, ook niet, ondanks alle problemen die ik gisteren heb vermeld, in Kosovo. Als wij daarmee beginnen, breekt in de Balkan een brand uit die erger zal zijn dan al wat wij de jongste jaren hebben meegemaakt.
Ook dit Parlement moet verkiezingsuitslagen die op een democratische manier tot stand zijn gekomen, op dezelfde manier erkennen. Ik zou onze conservatieve vrienden liever verzoeken ex-president Berisha en zijn mensen te vragen af te zien van geweld, de verkiezingsuitslagen te erkennen en in het Albanese parlement op vreedzame en constructieve wijze voor een betere toekomst van het land te ijveren.

Habsburg-Lothringen
Mijnheer de Voorzitter, ik moet eerlijk zeggen dat de ontwerpresolutie die wij vandaag hopelijk zullen aannemen en die wij samen hebben opgesteld, mij ietwat droevig stemt. Mijn fractie heeft de afgelopen maanden telkens opnieuw geprobeerd een resolutie over Albanië en de crisis in dat land te doen aannemen, wat bepaalde andere fracties in het Parlement jammer genoeg hebben belet. Dat eerst de heer Azem Hajdari, een beslist charismatische oppositieleider, moest worden vermoord vooraleer een ontwerpresolutie werd opgesteld waarin op de echte crisissituatie wordt gewezen, is verbijsterend, vooral als men bedenkt dat dit al de derde aanslag op de heer Hajdari was. Een daarvan werd gepleegd in het Albanese parlement, een andere bij hem thuis, waar men heeft geprobeerd hem dood te schieten.
Velen geven alle schuld aan de oppositie. Dat dit niet helemaal met de werkelijkheid strookt, blijkt uit het feit dat de ontwerpresolutie hier pas na de moord op een oppositieleider werd ingediend.
Ik zou ook nog willen opmerken dat hier alleen maar over de Democratische Partij in Albanië wordt gesproken. Dat is niet de enige oppositiepartij. Er zijn in het totaal zeven oppositiepartijen, die meestal uit één mond spreken en die tegenover ons stellig hebben verklaard dat het er in Albanië minder netjes en wettelijk aan toe gaat dan de regering het vaak voorstelt. Mijnheer Swoboda, uiteraard hebben wij de verkiezingsuitslag erkend, ondanks de moeilijkheden waarop u heeft gewezen. Wij moeten echter ook rekening houden met het feit dat de oppositiepartijen allemaal vinden dat op juridisch vlak, niet alleen bij de oppositie maar ook bij de regering, veel scheefloopt en dat iedereen verkeerde middelen gebruikt, wat de situatie ongetwijfeld verergert.
Vooral met het oog op de buurlanden van Albanië moeten wij alles in het werk stellen om in het land stabiliteit te brengen.

Lambraki
Mijnheer de Voorzitter, zoals ook de heer Swoboda reeds zei, heeft de Europese Unie Albanië geholpen bij het verkrijgen van een aan democratische controle onderhevige regering. Het doel was het land, na de crisis van een jaar geleden, in staat te stellen democratische instellingen te ontwikkelen en wortel te doen schieten.
Nu hebben wij een nieuwe crisis en weer moeten wij hier een, mijns inziens vastberaden, rol vervullen. Natuurlijk moeten wij geweld, ongeacht zijn herkomst, veroordelen, maar wij mogen geen beleid van gelijke afstand volgen. Dan helpen wij de democratische instellingen juist niet. Het probleem in Albanië is immers dat één partij, de partij van de heer Berisha, de verkiezingsuitslag niet accepteert. Als dat in een van onze landen zou gebeuren, zouden wij dat uiterst ondemocratisch vinden.
Daarom moeten wij mijns inziens steun betuigen aan de handhaving van de democratische en constitutionele orde in Albanië. Ik kom zelf uit een land dat aan Albanië grenst en wil met nadruk dat onderstrepen wat de heer Swoboda volkomen terecht zei, dat namelijk elke crisis in dat land een weerslag heeft op ons. Als daar veranderingen komen in het politieke evenwicht en als deze voortvloeien uit escalatie van het politieke geweld, zal niet alleen de politieke onzekerheid in Albanië zelf groeien, maar zullen dramatische gebeurtenissen worden ontketend in heel het omringende gebied.

von Habsburg
Mijnheer de Voorzitter, als ik sommigen zo over democratie hoor spreken, zou ik die personen eraan willen herinneren dat Fatos Nano zelf uit een totalitaire partij komt, dat hij gedurende lange tijd een dictator was, dat hij vervolgens ten val is gebracht en wegens criminele activiteiten is veroordeeld. Ik zeg dat omdat niemand anders het zegt. Zo wordt ook veel te weinig gezegd dat de gebeurtenissen elkaar na de moord op een vooraanstaand oppositieleider, op wie al twee aanslagen waren gepleegd, snel opvolgen. Alle schuld aan de ene zijde toeschrijven, zoals sommigen dat hier proberen te doen, is zonder meer verkeerd en hypocriet.
Wij moeten ons inspannen om in Albanië eindelijk opnieuw recht en orde te doen heersen. De regering heeft het recht en de wet evenzeer geschonden als de oppositie. Dat wordt uiteraard een moeilijke opdracht, omdat Albanië zich in een uiterst gevaarlijke toestand bevindt. Wij moeten goed beseffen dat het gevaar bestaat dat in de regio brand uitbreekt. Die brand zal echter veeleer in Kosovo dan in Albanië beginnen.
In Kosovo hebben wij tot nu toe nog niets belangrijks gedaan. Er wordt alleen maar gedreigd. Ik hoef maar aan de vliegoefeningen te herinneren, die niets hebben uitgehaald. Wij hebben onze geloofwaardigheid voor een groot deel verloren. Wij moeten tegenover de dictator Milosevic eindelijk met meer vastberadenheid optreden en grotere inspanningen doen opdat in Kosovo een oplossing wordt gevonden. Dan zal de situatie in Albanië hopelijk spoedig rustiger worden.

Fassa
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, een moord op een politicus, waartoe deze ook moge behoren, roept bij elke overtuigde democraat gevoelens van diepe afkeer op. Deze moord heeft zonder meer duidelijk gemaakt dat Albanië enorme behoefte heeft aan politieke, institutionele, culturele, economische maar met name ook ethische, morele wederopbouw. Ik heb in mijn land de gelegenheid gehad met Albanese vluchtelingen te spreken en daarom weet ik dat de Albanezen in eerste instantie een staat nodig hebben. Deze staat kan echter in een dergelijke context van verscheurdheid moeilijk opgebouwd worden. Daarom moet de Europese Unie wat ondernemen. Anders zou de opvang van Albanezen in bepaalde landen, zoals Italië, kunnen ontaarden in onverschilligheid en een paternalistische houding, waardoor de problemen niet opgelost maar integendeel verergerd worden.

Papayannakis
Mijnheer de Voorzitter, nadat uiteindelijk democratische oplossingen waren opgelegd, verkiezingen werden gehouden en een coalitieregering werd gevormd onder premierschap van de tot op dat moment in illegale gevangenschap verblijvende Fatos Nano, ontstond nieuwe hoop. De huidige regering heeft belangrijke stappen gezet. Zij heeft de belangrijkste functies, onder meer financiële functies, van de overheid hersteld en tot nu toe, mede dankzij de steun van de internationale gemeenschap en vooral de Europese Unie, een gematigd en realistisch buitenlands beleid gevoerd.
Deze regering heeft echter nog niet de fundamentele, constitutionele en administratieve hervormingen voltooid. Kortgeleden werd zij geconfronteerd met een ingewikkelde crisis in Kosovo. Dat was voor bepaalde mensen in Albanië een prachtige gelegenheid om onrust te zaaien en een poging te doen om de pas verloren macht terug te grijpen. Door in te spelen op de nationale gevoelens van het Albanese volk, door munt te slaan uit de economische en sociale situatie in dat land en uit de gematigde houding van de regering ten opzichte van het bezit van illegale wapens, wakkerden deze mensen de nationalistische en irredentistische gevoelens onder het Albanese volk aan en veroorzaakten ze een impasse. Dit is het gevolg van het avontuurlijke en onverantwoorde gedrag van Berisha die met zijn verklaringen en initiatieven olie op het vuur gooit. Dit brengt grote gevaren met zich mee niet alleen voor Albanië zelf, maar voor heel het zuidoostelijk gebied van de Balkan. Dit kan leiden tot destabilisatie van de toch al precaire politieke situatie in Albanië en tot gevaarlijke interventies in de crisis in Kosovo. Dat mogen wij absoluut niet uit het oog verliezen. Tevens kunnen daardoor nieuwe golven van vluchtelingen ontstaan, waar wij in Italië en Griekenland nu reeds mee geconfronteerd zijn. Wij mogen de wetmatig gekozen Albanese regering niet ondermijnen door gelijke afstand te bewaren tussen de regering en haar gewapende tegenstanders en door te vragen om een nieuwe regering met deelname van de gewapende groeperingen. Natuurlijk moeten wij de Albanese regering verzoeken verstandig en gematigd te werk te gaan bij haar pogingen tot versteviging van het democratische bestel en de democratische wetmatigheid, maar dat is heel wat anders. De Albanese regering heeft daar trouwens al bewijzen van geleverd en mijns inziens verdient zij meer politieke en economische steun van onze kant.

Lagendijk
Voorzitter, iedereen die iets weet van de situatie in Albanië weet dat die dramatisch is, zowel op sociaal, economisch als humanitair gebied en die weet ook dat wat nu en in de toekomst vereist is van zowel regering als oppositie, terughoudendheid is. Terughoudendheid in het beslechten van politieke meningsverschillen en de bereidheid tot overleg. Op dit moment betekent dat, wat mij betreft, dat de regering Fatos Nano alles in het werk stelt om te achterhalen wie er verantwoordelijk is voor de moord op Azem Hajdari maar het betekent ook, eerst en vooral, dat de heer Berisha en de democratische partij ophouden met de provocaties van de laatste week en met hun polarisatiestrategie van de laatste maanden. Wat de afgelopen week is gebeurd, is een incident in een lange reeks van voorvallen die door de heer Berisha zijn geprovoceerd in de afgelopen maanden en ik denk dat daarmee gestopt moet worden. Ik wil daarom ook, ik hoop dat de resolutie wordt aangenomen, iedereen in dit Parlement oproepen die de heer Berisha in het verleden gesteund heeft om nu die boodschap, terughoudendheid en overleg, over te brengen, omdat dat de enige oplossing is voor de situatie in Albanië.

Amadeo
Mijnheer de Voorzitter, de verschrikkelijke crisis in Albanië, waarvan de gebeurtenissen van de afgelopen dagen slechts de meest recente uitingen zijn, is volgens Alleanza Nazionale niet zozeer te wijten aan institutionele, economische en sociale tekortkomingen. De humus, de schijnbaar onuitputtelijke voedingsbodem voor deze crisis is het gebrek aan waarden. De waarden die een burgermaatschappij eigen moeten zijn, zijn verloren gegaan. Voor een groot deel van de Albanese bevolking bestaat er geen enkel moreel referentiepunt meer. Een pathetische nostalgicus, een aanhanger door dik en dun van vijfjarenplannen en stoeten van mensen die de richting van een briljante toekomst uit marcheren, heeft de euvele moed de schuld voor deze crisis de slechte kapitalisten en de markteconomie in de schoenen te schuiven. Het lijdt echter geen twijfel dat dergelijk rampen het gevolg zijn van decennia communistische collectivisatie, van een staatsbestel waarin absoluut geen ruimte was voor eigen initiatief, voor een zonder toestemming van de partijnomenclatuur genomen initiatief. Elke individueel optreden werd in de kiem gesmoord in deze dictatuur die zelfs onder de andere communistische landen in Oost-Europa zijn weerga niet kende. De huidige gebeurtenissen maken ons duidelijk dat er voor het Albanese volk geen andere verdedigingsmogelijkheid bestond dan terugkeer naar de waarden uit het preïndustriële tijdperk, uit de aan de democratie voorafgaande tijd, toen clans en stammen de wet dicteerden. De clandestiene immigranten blijven dan ook in Italië toestromen. Hele plattelandsgebieden zijn veranderd in drugsplantages en de handel in prostitué's en gestolen auto's viert, met de Albanese maffiabazen aan het stuur, hoogtij.
Onze eerste politieke vaststelling is dat de onder leiding van Italië staande internationale missie haar doel niet heeft bereikt. De oorzaak voor de mislukking is waarschijnlijk gelegen in de beperkte taken die de missie zichzelf had opgedragen en in een onvoldoende coördinatie van de verschillende bestanddelen van deze missie. Tot slot moet ik zeggen dat de Europese Unie de crises aan haar grenzen en in het Middellandse-Zeegebied slechts met vereende krachten het hoofd kan bieden.

Pinheiro
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie is uiteraard ook zeer bezorgd over de recente gebeurtenissen in Albanië. De moord op de heer Hajdari, een politiek leider van formaat van de Democratische Partij, en de beroering die deze moord heeft gewekt, tonen aan hoe instabiel de binnenlandse toestand in Albanië is.
Het toenemende geweld maakt nationale verzoening er natuurlijk niet gemakkelijker op. Verzoening ligt thans verder weg dan ooit. Belangrijk is dat de rust en de openbare orde worden hersteld, alsook dat er een onderzoek wordt ingesteld naar de moord en de onlusten die erop volgden.
Tegelijkertijd dienen alle betrokken partijen blijk te geven van beheersing, zowel in hun verklaringen als in hun optreden. Wij juichen het toe dat de heer Berisha reeds tot kalmte heeft opgeroepen, hoewel het verzoek aan de eerste minister om af te treden niet zal bijdragen aan een oplossing van de problemen. Evenzeer niet aan de orde en buitenproportioneel lijkt ons het verzoek om de parlementaire onschendbaarheid van de heer Berisha en andere afgevaardigden van de Democratische Partij op te heffen, met het doel hen gevangen te zetten. Dit zal natuurlijk de bevolking op het idee brengen dat de onlusten op een staatsgreep hadden moeten uitdraaien, een opvatting die wij niet delen.
Er moet een klimaat voor politieke dialoog wordt geschapen en alle pogingen tot bemiddeling moeten worden gesteund, zowel die van president Meidani als die van ambassadeur Everts namens de Organisatie voor Europese Veiligheid en Samenwerking. Wij hopen uiteraard dat de Democratische Partij actief deelneemt aan de besprekingen. Het doel van de strategie van de Europese Unie moet blijven: steun aan Albanië te verlenen bij zijn pogingen om tot stabilisering, herstel en democratisering te komen. En natuurlijk spelen de openbare orde en veiligheid hierbij een cruciale rol.
Wij wachten op een document van de West-Europese Unie met opties voor het versterken van de openbare orde en veiligheid. Wanneer we dit hebben, kunnen we nagaan welk optreden we kunnen steunen, benevens de acties die nu reeds gesteund worden. Eén ding is zeker: Albanië maakt deel uit van Europa en de onveiligheid in Albanië is niet bevorderlijk voor de stabiliteit op de Balkan. We hebben momenteel onze handen vol aan de gebeurtenissen in het voormalige Joegoslavië en in Kosovo.

De Voorzitter
Het gecombineerd debat is gesloten.
De stemming vindt om 17.30 uur plaats.

De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende 15 ontwerpresoluties :
Birma -B4-0820/98 namens de ELDR-Fractie; -B4-0825/98 namens de PPE-Fractie; -B4-0832/98 namens de ARE-Fractie; -B4-0849/98 namens de V-Fractie.
Afghanistan -B4-0823/98 namens de ELDR-Fractie; -B4-0833/98 namens de ARE-Fractie; -B4-0838/98 namens de PSE-Fractie.
Doodstraf -B4-0841/98 namens de PPE-Fractie (Filipijnen); -B4-0858/98 namens de V-Fractie (Filipijnen); -B4-0817/98 namens de ELDR-Fractie (Gaza); -B4-0821/98 namens de ELDR-Fractie (El Salvador).
Cambodja -B4-0842/98 namens de PPE-Fractie.
Gelijke rechten voor homoseksuelen -B4-0824/98 namens de ELDR-Fractie; -B4-0852/98 namens de V-Fractie.
Soedan -B4-0819/98 namens de ELDR-Fractie.
Birma
Maij-Weggen
Voorzitter, voor de derde keer dit jaar zijn wij genoodzaakt om een spoeddebat te houden over de verslechterende situatie in Birma. Voor de derde keer dit jaar vragen wij Commissie en Raad om verdergaande maatregelen tegen een van de meest kwaadaardige regimes in de wereld. Ik noem enkele praktijken.
Leden van de oppositie worden systematisch opgepakt, gevangen gehouden, verdwijnen, worden gemarteld, worden omgebracht. Alleen al de laatste twee weken zijn 187 leden van de NLD, de partij van Aung San Suu Kyi, opgepakt en gevangen gezet. Dat brengt het totale aantal gevangengezette parlementsleden en partijbestuurders van die partij sinds het begin van dit jaar op 783, waaronder 196 gekozen parlementsleden.
Aung San Suu Kyi zelf wordt permanent belemmerd in haar activiteiten. Wij hebben deze zomer gezien hoe zij tot twee keer toe werd vastgehouden op een brug buiten Rangoon. Wij hebben gezien hoe het haar onmogelijk wordt gemaakt om haar aanhangers toe te spreken. Op dit moment, nog gisteren, is zij opnieuw bedreigd door de militaire autoriteiten die haar hebben meegedeeld dat zij niet langer tegen de militaire regering mag fulmineren omdat zij anders ook gevangen zal worden gezet.
Voorzitter, wat doet de Europese Unie? Intussen gaat de repressie tegen de Birmese minderheden gewoon door. Zij worden op grote schaal ingezet voor dwangarbeid en zo slecht behandeld dat er intussen 130.000 mensen de grens over zijn gegaan en in vluchtelingenkampen in Thailand, Maleisië en Bangladesh zitten.
Ik heb twee weken die kampen bezocht. Ik ben geschrokken van de schrijnende verhalen. Trouwens, wat is de rol van de Europese Unie bij de terugkeer van de vluchtelingen uit Bangladesh die onmiddellijk daarna ingezet zijn voor dwangarbeid? Wat doet de Europese Unie eraan?
Dan de enorme, vaak gedwongen productie door de Birmese boeren van drugs die maakt dat Birma intussen de grootste exporteur van drugs is in de wereld, groter dan bijvoorbeeld Columbia. Wat doet de Europese Unie daaraan? Wij hebben wel iets gedaan, maar tegelijk moet ik zeggen dat de situatie niet is veranderd. Onze dringende wens is, ik spreek de wens hier eigenlijk ook namens het hele Parlement uit, om maatregelen te nemen zoals ook de Verenigde Staten voorstaan en dat betekent een investeringsstop, een economische boycot. Dat lijkt het enige te zijn wat dit verschrikkelijke regime tot andere gedachten kan brengen. Commissie, doe iets, doe voorstellen aan de Raad en laat de Raad maatregelen treffen.

Bertens
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, tien jaar lang roept Aung San Suu Kyi reeds op tot democratisering in Birma. Wij zijn eraan gewend geraakt. Tien jaar lang wordt haar partij en haar zelf het leven onmogelijk gemaakt. De activiteiten hebben gelukkig de wereldpers gehaald, maar af en toe moet zij wel hele rare initiatieven nemen en op vreemde plaatsen opduiken of onderduiken om de wereldpers nog te blijven halen.
Gelukkig hebben de studenten nu de fakkel overgenomen en duizenden van hen kwamen in opstand om de bloedige onderdrukking van augustus 1988 te herdenken. De grootste demonstratie sinds 1996.
De internationale gemeenschap mag Birma niet vergeten. Terecht is Birma één van de slechts vijf landen die geen betrekkingen hebben met onze Unie. Maar wij, mevrouw Maij-Weggen heeft het terecht gezegd, moeten verder gaan. De aanvang van de onderdrukking, van democratie en mensenrechten rechtvaardigt een economische boycot. Heel simpel. Buitenlandse investeerders zijn de levensader van dit militaire regime en van de centen die de Birmese junta daaraan verdient, gaat de helft naar het leger. Wij moeten doorgaan, anders zal de druk op het regime niets uithalen.

Scarbonchi
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik wil niet verder ingaan op onze resolutie waarin uiteraard het militaire regime van Birma wordt veroordeeld, waarin verzocht wordt de politieke gevangenen vrij te laten, onder wie zich talloze parlementsleden bevinden die in 1990 zijn gekozen en enkele dagen geleden zijn aangehouden, waarin geweigerd wordt toestemming te verlenen aan deelname van Birma aan de bijeenkomsten Europese Unie-ASEAN en ASEM, en waarin door middel van amendement 7 bis de Europese Unie wordt opgeroepen niet bij te dragen aan het omstreden UNDCP-project in Birma. Wij steunen dat amendement.
Ik zou van de gelegenheid gebruik willen maken om aan te geven dat ik in het kader van de Commissie ontwikkeling en samenwerking op 2 september namens de Fractie Europese Radicale Alliantie een voorstel heb gedaan - dat door de commissie is aangenomen - om een campagne te starten genaamd "Duizend parlementsleden voor Birma" . Duizend parlementsleden, zoals voorgesteld door Michel Rocard, dat wil zeggen parlementariërs van de Europese Unie, van de vijftien landen van de Europese Unie die hier in deze vergaderzaal vertegenwoordigd zijn en van de interparlementaire Unie. Ik nodig al mijn collega's uit de campagne die wij starten te steunen, opdat dit regime, dat doof en blind is en zijn voortbestaan slechts dankt aan de papaverhandel, eindelijk begrijpt dat het een grote meerderheid van vertegenwoordigers van democratische systemen in de wereld tegenover zich vindt. Dat is de beste manier waarop wij deze geweldige vrouw, mevrouw Aung San Suu Kyi, symbool van vrijheid en democratie, kunnen steunen.

Kerr
Mijnheer de Voorzitter, de drie dingen waarop we in Birma invloed moeten uitoefenen teneinde het regime te doen veranderen, zijn drugs, olie en toerisme. Onlangs was op de Britse tv een film van John Pilger te zien, waarin deze drie dingen werden belicht. Pilger had verborgen camera's mee naar Birma genomen en had aldaar de slavenarbeid gefilmd die onder toezicht van gewapende mannen in de gevangenenkampen wordt verricht. Dankzij die arbeid kunnen nieuwe toeristische projecten worden opgezet - een reënscenering van de bouw van de brug tijdens de Japanse terreur in de Tweede Wereldoorlog. We moeten hier een einde aan maken en proberen alle toeristische ontwikkelingen in Birma te boycotten - en we moeten alle anderen aanzetten tot een boycot.
De Europese Unie draagt een bijzondere verantwoordelijkheid aangezien de belangrijkste investeerders zich in Europa bevinden. Premier Oil uit het Verenigd Koninkrijk en Total uit Frankrijk zijn de belangrijkste investeerders in olie. Als de regering van de VS iets actiever was bij het bestrijden van de drugshandel vanuit Birma dan ze jegens Zuid-Amerika is, dan zou dat ook doeltreffender zijn. Als we dus deze drie kwesties aanpakken, kunnen we de SLORC er misschien van overtuigen dat het tijd is om te veranderen en de democratie in Birma te herstellen.

Mann, Erika
Mijnheer de Voorzitter, namens mijn fractie wil ik de geachte afgevaardigden erop attenderen dat zij in paragraaf 2 kritiek leveren op de Commissie voor iets waarvoor ze hier in het Parlement nog nooit kritiek heeft gekregen. Tot nu toe hebben wij de Raad en de Commissie immers altijd ondersteund als ze zich tegen extraterritoriale wetten verzetten. U herinnert zich ongetwijfeld de levendige debatten die wij hier over Helms-Burton en D'Amato hebben gevoerd. Wij hebben over die kwestie vaak gedebatteerd en de Commissie en de Raad altijd ten volle gesteund.
Ik verzoek u met klem in paragraaf 2 het woord "hekelen" door de woorden "vaststellen dat" te vervangen. Dat is een neutrale formulering. Die wijziging zou in overeenstemming zijn met de politieke houding die wij altijd al hebben aangenomen.
Als u daarmee niet kunt instemmen, lopen wij het gevaar dat wij ons beleid tegenover de Verenigde Staten, die trouwens maar een bepaalde trend volgen - ook de staat Massachusetts volgt die Amerikaanse trend - niet meer kunnen verantwoorden. Dit maakt ons beleid onlogisch, zodat de Amerikanen spottend op ons neerkijken en wij ons bespottelijk maken. Ik verzoek u met klem die paragraaf te wijzigen. Ik zou graag hebben dat de groenen en ook de conservatieven in dit Parlement het daarmee eens kunnen zijn.
Volgens mij gaat het hier om een vergissing. Ik geloof niet dat hier in het Parlement plotseling een andere politieke visie heerst dan in al onze andere resoluties en besluiten.
Afghanistan

Fassa
Mijnheer de Voorzitter, de tragische dood van kolonel Calò, die in dienst was van de Verenigde Naties, is het negende geval dat zich sedert het begin van dit jaar in Afghanistan heeft voorgedaan. Iedereen weet inmiddels hoe het daar is gesteld met de behandeling van vrouwen en meer in het algemeen met de eerbiediging van de rechten van de mens. Het Westen en met name de Europese Unie lopen het risico dat zij zichzelf, bij kwesties zoals die van Afghanistan, door allerlei misvattingen over de noodzaak van eerbiediging van andere beschavingen, de grond onder hun eigen voeten weghalen. De rechten van de mens, de regels van de rechtsstaat zijn inderdaad van fundamentele betekenis, maar deze staan volledig los van welke cultuur dan ook. Wij moeten daar rond voor durven uitkomen en ervoor zorgen dat het regime van de Taliban, dat slechts door een gering aantal landen is erkend, snel ofwel opstapt, ofwel een geheel andere koers vaart.

Dupuis
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, beste collega's, ik geloof dat het geen zin heeft een uitgebreide beschrijving te geven van het systeem dat door de Taliban is ingesteld. Wij weten wat het inhoudt in termen van schending van de fundamentele mensenrechten. Ik zou vooral de aandacht van de commissaris en van de Raad - die niet aanwezig is - willen vestigen op een probleem dat niet alleen te maken heeft met Afghanistan, maar eveneens met de omvangrijke programma's tot vernietiging van drugsplantages. Mevrouw Maij-Weggen heeft dat zojuist aangeroerd toen ze over Birma sprak.
Zoals mevrouw Maij-Weggen al heeft gezegd, neemt het aantal drugsplantages in Birma toe. Ook in Afghanistan is dat het geval, ondanks omvangrijke, zeer kostbare programma's die door een heel speciale Taliban, namelijk door de heer Harlaki van de UNDCP in werking zijn gesteld. In onze resolutie nodigen wij de Raad en de Commissie dan ook uit in te grijpen, zodat in dictatoriale landen als Afghanistan en Birma deze inefficiënte en zeer kostbare programma's zo snel mogelijk worden stopgezet.

Newens
Mijnheer de Voorzitter, de verovering van heel Afghanistan door de Taliban is een ramp voor de voltallige bevolking. Er is nu in het hele land een regime geïnstalleerd dat de internationale normen op het gebied van de mensenrechten naast zich neerlegt, vrouwen vernedert en hun onderwijs ontzegt. Het heeft een groot deel van het culturele erfgoed van het land vernietigd en slachtpartijen aangericht onder medemoslims, sjiïeten van de Hazar-minderheid in Mazar-ISharif en Iraanse onderdanen. Het stimuleert terrorisme, zowel in eigen land als in het buitenland, het moordt en bedreigt, en zelfs het VN-personeel dat de ellende in het land probeert te verlichten valt hieraan ten prooi.
Ofschoon we de erkenning en steun door Pakistan, Saoedi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten moeten betreuren, delen alle landen die in het verleden trachtten te interveniëren - niet alleen de voormalige Sovjetunie, maar ook onder andere de Verenigde Staten en andere westerse landen - de verantwoordelijkheid voor hetgeen in dit onfortuinlijke land is gebeurd.
In dit tijdperk is het van essentieel belang de begane gruweldaden en de grootschalige schending van de mensenrechten te veroordelen, en moet de erkenning van het regime worden uitgesteld totdat er sprake is van een radicaal andere houding.
De landen die de Taliban hebben erkend, moeten onder druk worden gezet om de betrekkingen te verbreken teneinde de druk op te voeren.
De humanitaire hulp aan de noodlijdende bevolking moet zoveel mogelijk worden voortgezet, op voorwaarde dat de veiligheid van degenen die zich bezighouden met levering en distributie kan worden gegarandeerd.
De doelstelling moet zijn een vreedzame oplossing te vinden via de Verenigde Naties en niet door middel van een militaire interventie door Iran. Over de brute onmenselijkheid van het Talibanregime kan echter op geen enkele manier een compromis worden gesloten.
Onze doelstelling moet erin bestaan zonder aarzelen vast te houden aan onze eis van een volledige naleving van de mensenrechten in Afghanistan.

Lenz
Mijnheer de Voorzitter, telkens opnieuw hebben wij het hier over Afghanistan. Als van de Taliban in Afghanistan nog niet geweten was dat ze geen enkel recht eerbiedigen, zouden wij daar elke dag opnieuw aan moeten herinneren. Wie heeft in Afghanistan, dat ooit het land van de vrije mensen werd genoemd, nog rechten behalve de machthebbers, die over geweren beschikken? Misprijzen voor de mens en vooral voor de vrouwen- en politieke rechten is erg, maar terrorisme, slachtpartijen en moorden op etnische gronden zijn nog erger. Het allerergst is echter dat de Taliban hun eigen volk humanitaire hulp onthouden. Over de teelt van drugsgewassen werd hier al gesproken.
Wij ondersteunen volkomen de eis in deze ontwerpresolutie om de Europese Unie, maar ook de VN en het UNDCP, met klem te verzoeken hun programma's te herzien en nieuwe maatregelen te nemen om te voorkomen dat het geld dat wij op andere terreinen dringend nodig hebben, in verkeerde handen terechtkomt.

Schroedter
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, het Talibanregime wordt almaar hardvochtiger, de onderdrukking wordt steeds erger en de elementaire mensenrechten worden steeds zwaarder geschonden, maar ook de internationale gevolgen worden voortdurend duidelijker en het gevaar wordt groter dat het conflict ook buiten Afghanistan escaleert. Het Europees Parlement moet de internationale gemeenschap van landen er daarom toe oproepen een consequente houding aan te nemen.
Prioritair daarbij is dat de internationale hulporganisaties de nodige diplomatieke bescherming krijgen, zodat ze hun werk voor de noodlijdend Afghaanse bevolking kunnen voortzetten. Dat veronderstelt een vastberaden en samenhangend optreden van de internationale gemeenschap. Wij moeten met andere woorden elke vorm van steun voor het Talibanregime proberen te beletten. De EU moet druk uitoefenen op de landen die er nog altijd niet voor terugdeinzen uit cynische politieke berekening de Taliban voor hun eigen karretje te spannen.
Doodstraf

Lenz
Mijnheer de Voorzitter, er zijn drie ontwerpresoluties over de doodstraf op de Filipijnen, in de Gazastrook en in El Salvador. Het gaat om de doodstraf in drie continenten. De voltrekking van de doodstraf kan niet ongedaan worden gemaakt, maar de redenen waarom ze wordt opgelegd zijn zeer uiteenlopend en kunnen soms wel worden weggenomen. Overeenkomstig de rechten van de mens zou de doodstraf dan ook niet mogen bestaan.
Wij hebben ons hier in het Parlement altijd tegen de doodstraf verzet en verzoeken de drie landen dan ook met klem de uitgesproken doodstraffen niet te voltrekken of de doodstraf niet in te voeren. Op de Filipijnen wordt de doodstraf sedert 1976 niet meer uitgevoerd. In de Gazastrook hebben mensenrechtenorganisaties zowel op de procedure als de voltrekking van de doodstraf kritiek geleverd. In El Salvador ligt de zaak enigszins anders. Daar wil men de doodstraf invoeren. Daarvoor is echter een drievierde meerderheid vereist, waardoor het wellicht niet tot een stemming zal komen.
Wij hoeven over deze kwestie dus eigenlijk niet te stemmen, maar als wij stemmen, verzoeken wij de fracties ons amendement goed te keuren. Anders willen wij niet meewerken. Wij moeten iedereen op dezelfde manier behandelen. Wij blijven evenwel uitdrukkelijk eisen dat de doodstraf niet wordt ingevoerd of wordt afgeschaft.

Wolf
Mijnheer de Voorzitter, de menselijke waardigheid is onaantastbaar en de redenen om de doodstraf op te leggen zijn schandelijk. Ik meen dat wij het daarover eens zijn. Recht op leven, afwijzing van doding door de overheid onder het voorwendsel van bestraffing, gevaar voor gerechtelijke dwaling, een buitensporig aantal ter dood veroordeelde armen en schendingen van de mensenrechten door de strafrechtelijke instanties zijn tenminste op de Filipijnen, waar 600 veroordeelden op hun terechtstelling wachten, argumenten om aan te dringen op een moratorium en de pas gekozen president ertoe op te roepen daarvoor zijn gezag aan te wenden en naar de afschaffing van de doodstraf te blijven streven.
De afschuwelijke misdaad van Leo Echegaray mag niet als voorwendsel dienen om van dat beleid af te stappen. Ik meen dat wij ons eensgezind moeten tonen en ons daarvoor samen moeten inspannen.

Bertens
Mijnheer de Voorzitter, de liberale fractie is een fervent tegenstander van de doodstraf. Er bestaat geen overtreding die moord rechtvaardigt. Bovendien is het zeker niet effectief als strafrechtelijk instrument. Dat geldt niet alleen voor Europa maar ook voor de rest van de wereld. Het is daarom dat mijn fractie zeer bezorgd is over de nieuwe ontwikkelingen in de Palestijnse gebieden. Twee mensen zijn daar recentelijk geëxecuteerd en president Arafat heeft geen gebruik gemaakt van zijn recht om het vonnis te wijzigen, alhoewel hem daarom verzocht werd.
Terwijl wereldwijd de beweging tegen de doodstraf steeds meer steun krijgt, gaan de Palestijnen de andere kant op. Gelukkig bestaat binnen de Palestijnse gemeenschap veel kritiek en hopelijk zal binnen- en buitenlandse kritiek Arafat en de zijnen ervan overtuigen geen executies meer te laten uitvoeren en de wetten terzake aan te passen.

Gasòliba i Böhm
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, ik vraag speciaal de aandacht voor de ontwerpresolutie van de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij over een kwestie die ons met zorg vervult: de herinvoering van de doodstraf in El Salvador. Als dat zou gebeuren zou het enerzijds betekenen dat El Salvador de Amerikaanse conventie inzake de mensenrechten, die op 23 juli 1978 gesloten werd, niet naleeft, terwijl dat besluit anderzijds - zoals zowel mijn collega de heer Bertens als mevrouw Lenz hebben aangegeven - zou indruisen tegen het standpunt van de Europese instellingen en van dit Parlement.
Ik denk dat dit het moment is om uiting te geven aan onze diepe verontrusting over het feit dat president Armando Calderón dit onderwerp op 27 juli in het Salvadoraanse parlement heeft aangesneden. Laten we hopen dat dit voorstel geen kans van slagen heeft, maar het lijkt me hoe dan ook goed het parlement van El Salvador een signaal te geven waaruit blijkt dat we tegen dit voorstel zijn, en aangeven dat we het amendement dat de Fractie van de Europese Volkspartij heeft ingediend, zullen ondersteunen.

Salafranca Sánchez-Neyra
Mijnheer de Voorzitter, onze fractie kent een lange traditie op het gebied van de bestrijding van de doodstraf. En wel omdat wij van mening zijn dat het in geval van zo'n fundamenteel recht verkeerd is om een gematigd standpunt in te nemen, als men weigert een standpunt in te nemen. Daarom zijn wij tegen de doodstraf, maar niet alleen in El Salvador. Wij zijn ook tegen de doodstraf in China en in de Verenigde Staten, want als er naar onze mening iets is dat voor de mensenrechten geldt dan is dat wel hun universele karakter.
Daarom lijkt het me van belang, mijnheer de Voorzitter, dat dit Parlement bij zijn internationale acties niet met twee maten meet. Deze week hebben we het bijvoorbeeld over de transatlantische betrekkingen gehad waarbij het in niemand is opgekomen om vraagtekens te zetten bij onze betrekkingen met de Verenigde Staten, waar - en zelfs heel vaak - de doodstraf wordt toegepast, terwijl ook niemand heeft voorgesteld om bepaalde voorwaarden aan die betrekkingen te verbinden. Even stellig als wij de doodstraf afwijzen, mijnheer de Voorzitter, wijzen wij derhalve de voorwaarden van paragraaf 2 van de resolutie van de hand, waarin voorwaarden worden gesteld aan de samenwerking met een land dat, zoals de soevereine staat El Salvador, bovendien een gewaardeerde en actieve partner van de Europese Unie is.

Bertens
Mijnheer de Voorzitter, meteen als antwoord op datgene wat mevrouw Lenz en de heer Salafranca en uiteraard collega Gasòliba gezegd hebben het volgende: wat in El Salvador gebeurt, leek ons een gevaarlijke ontwikkeling, een verkeerd signaal van de president die de reikwijdte van de doodstraf wilde uitbreiden. Ik denk niet dat het de bedoeling kan zijn geweest van president Calderón en de Assemblée van El Salvador om in te gaan tegen de Amerikaanse conventie inzake de mensenrechten van 1978, want die verbiedt dat. Ik kan de collega's van de PPE in zoverre geruststellen dat de liberale fractie vanzelfsprekend vóór het amendement zal stemmen waarin een verband wordt gelegd tussen Europese hulp en relaties en het mogelijke onverhoopte aannemen van deze wet. Met andere woorden, wij gaan in op het verzoek van mevrouw Lenz.

Carnero González
Mijnheer de Voorzitter, in de onderhavige drie resoluties gaat het inderdaad om concrete en volstrekt onaanvaardbare ontwikkelingen, namelijk de executies welke voltrokken zijn in gebieden die ressorteren onder het bestuur van president Arafat, en de voorstellen die in El Salvador en de Filipijnen in behandeling zijn.
Wat het laatste geval betreft heeft Amnestie International bekend gemaakt dat een van de eerste slachtoffers van de opheffing van het opschorten van executies mogelijkerwijs een doofstomme is die niet eens kennis heeft kunnen nemen van de daden waarvan hij tijdens de rechtszaak beschuldigd is, en die natuurlijk evenmin zijn gezichtspunt naar voren heeft kunnen brengen.
Meer algemeen gesproken is het zo dat we op deze vijftigste verjaardag van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens van de Verenigde Naties dus getuige zijn van een enorme stap achteruit als in twee van de drie betreffende landen de opschorting van executies wordt opgeheven, in een van de drie landen in meer gevallen de doodstraf zal worden uitgesproken en in een ander de doodstraf vaker zal worden voltrokken.
Ik wijs de doodstraf met net zoveel overtuiging af als mijn collega Salafranca gedaan heeft.
Cambodja

Bourlanges
Mijnheer de Voorzitter, onze fractie heeft een dringende resolutie over Cambodja ingediend om vooral drie dingen onder de aandacht te brengen. Ten eerste waren de omstandigheden waarin de verkiezingen van 26 juli hebben plaatsgevonden misschien niet helemaal bevredigend, verre van dat, maar het zal voor eenieder duidelijk zijn dat er geen democratische en vreedzame toekomst voor Cambodja mogelijk is als men deze uitslag negeert. Iedereen zal er dus in moeten berusten, zelfs al zijn de omstandigheden van de volksraadpleging niet bevredigend geweest.
Ten tweede kan na deze verkiezingen geen enkele politieke partij grondwettelijk gezien de macht alleen uitoefenen. Dat schept voor de drie grootste partijen de grondwettelijke, politieke en morele verplichting samen te werken. Deze partijen dienen dus de nodige stappen en initiatieven te nemen om tot een compromis te komen onder het gezag van de koning. Overigens - en dat is misschien een teken dat dit Parlement efficiënt werkt - zijn er, sinds wij deze resolutie hebben ingediend, onmiskenbare verbeteringen in de samenwerking tussen de drie partijen.
Ten derde stel ik vast dat de Khmer-regering de laatste weken een zeer verontrustend gedrag heeft getoond. Zij dient te beseffen dat wij in deze Europese Unie niet graag zien dat de geest van de akkoorden van Parijs ter discussie wordt gesteld, net zomin als de fundamentele rechten van de oppositie om haar stem te laten horen, om te demonstreren. Wij zullen niet accepteren dat de oppositieleiders in hun vrijheid en als persoon worden bedreigd. Wij hebben daar een goed wapen tegen, namelijk de Europese, de internationale hulp. Die is, naar onze mening, en daar dient nog eens op gewezen te worden, onlosmakelijk verbonden met eerbiediging van de akkoorden van Parijs en met het scheppen van een klimaat, door alle betrokken partijen, en in het bijzonder de partij die het leger achter zich heeft, waarin plaats is voor het compromis, voor samenwerking tussen de aanhangers van de verschillende partijen zodat de vrede voor de burgers hersteld wordt.

Junker
Mijnheer de Voorzitter, zoals u beslist weet, was ik in opdracht van het Europees Parlement in Cambodja om daar op de verkiezingen toe te zien. Volgens 96 % van de Europese waarnemers en 93 % van alle internationale waarnemers zijn de verkiezingen er op rechtvaardige en eerlijke wijze verlopen. Het probleem is, zoals ook in Albanië, dat de verliezers de verkiezingsuitslag niet willen erkennen. Toch is er een positieve wending: de tweede grootste partij, de royalisten van de FUNCINPEC, hebben hun boycot tegen het parlement opgegeven en zullen aan de parlementaire werkzaamheden deelnemen.
Dat betekent nog niet dat ze in een coalitieregering willen stappen, maar toch geeft een belangrijke partij in Cambodja haar boycot op, wat sterk aan de vrede in het land kan bijdragen. Vrede is wat het land het dringendst nodig heeft en waarvoor wij ons moeten inspannen. Ik vind het jammer dat ik daarop niet nader kan ingaan. Wij kunnen de resolutie goedkeuren, maar ik vraag wel dat ze wordt aangevuld om met de recente positieve ontwikkelingen rekening te houden.

Bertens
Mijnheer de Voorzitter, ik vraag mij werkelijk af of vrije en betrouwbare verkiezingen konden plaatsvinden in Cambodja. Zelf was ik vier jaar geleden waarnemer in de verkiezingen, georganiseerd door de Verenigde Naties, de grootste vredesoperatie van de Verenigde Naties in dat gebied. In een land waar jarenlang politieke leiders afwezig waren en zelfs niet welkom kun je nauwelijks spreken van een neutraal politiek klimaat. De wijze waarop de media de toegang werd ontzegd tot een aantal politieke partijen die niet aan het bewind waren, was veelzeggend.
De resultaten zijn duidelijk. Wie ook de winnaar is geweest, een ding is duidelijk: de democratie en de burgers van Cambodja zijn voorlopig nog steeds de verliezers. Politieke demonstraties zijn een logisch gevolg. Wij hebben dat kunnen zien en kunnen horen en voorlopig kunnen wij slechts oproepen, heel simpel maar heel gemeend dat er een dialoog moet zijn en terughoudendheid van alle betrokken partijen. Hun Sen moet weten dat hij internationale steun kan vergeten als hij voortgaat op de koers die hij vaart: geen coalitie maar alleen zelf regeren.
Ik kan u wel zeggen dat ik akkoord ga met het te laat ingediende amendement van mevrouw Junker.
Gelijke rechten voor homoseksuelen

Frischenschlager
Mijnheer de Voorzitter, het Europees Parlement spant zich al sedert vele jaren in om discriminerende strafrechtelijke bepalingen tegen homoseksuelen te doen schrappen. Wij hebben daarbij veel succes geboekt: alle lidstaten van de Europese Unie hebben de een na de ander die bepalingen geschrapt, behalve Oostenrijk. Ik vind het zeer jammer dat Oostenrijk dat nog niet heeft gedaan en hoop ten zeerste dat een grote meerderheid deze ontwerpresolutie zal goedkeuren.
Ik zou hieraan nog het volgende willen toevoegen: de Europese Unie wordt altijd een gemeenschap van waarden genoemd. Daartoe behoren ook de mensenrechten. Daarom vind ik het, als het om mensenrechtenkwesties gaat, absoluut verwerpelijk dat het voorwendsel van de inmenging in interne aangelegenheden wordt gebruikt. Dat is in dit geval gebeurd. Ik vind het belangrijk dat het Europees Parlement met betrekking tot de mensenrechten een consequent standpunt inneemt en zijn stem laat horen, ook als dat voor mijn eigen land onaangenaam is. De mensenrechten zijn een essentieel aspect van de Europese Unie. Zeker met het oog op de uitbreiding van de EU is het belangrijk dat de huidige lidstaten zich op het gebied van de mensenrechten onberispelijk gedragen. Daartoe dient deze ontwerpresolutie.

Voggenhuber
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, terwijl wij hier in het Europees Parlement debatteren, wordt de opstellers van deze ontwerpresolutie in Oostenrijk door de christen-democraten openlijk verweten dat zij nestbevuilers zijn. Toch geloven wij dat de mensenrechten ondeelbaar zijn. Dit Parlement neemt het altijd voor de mensenrechten op, maar soms hebben wij de indruk dat de inzet van het Parlement met het kwadraat van de afstand toeneemt en dat het Parlement steeds minder van zich laat horen naarmate de plaats waar de mensenrechten worden geschonden dichterbij ligt. Als dat bij onszelf gebeurt, horen wij van het Parlement vaak bijna niets meer.
Het Europees Parlement, de Europese Commissie voor de mensenrechten en de Raad van Europa hebben de verschillende minimumleeftijden voor hetero- en homoseksuele handelingen al in vele resoluties en verklaringen een schending van de mensenrechten genoemd. Het is onaanvaardbaar dat landen de mensenrechten niet eerbiedigen, hun traditioneel ressentiment, moraliserende vermetelheid en overmoed op onschuldige mensen afreageren en het privé-leven van mensen ernstig schenden om hun wrok te koelen.
Ik meen dat de tijd gekomen is om die partijen hier in het Europees Parlement met dezelfde onverbiddelijkheid te behandelen als waarmee wij andere schenders van de mensenrechten in de wereld bejegenen.

Berger
Mijnheer de Voorzitter, namens mijn fractie juich ik het uitdrukkelijk toe dat wij hier vandaag een debat houden over discriminatie op grond van seksuele geaardheid, die zowel in sommige van onze lidstaten als in de kandidaat-landen nog altijd bestaan. Als Oostenrijks afgevaardigde betreur ik het, zoals de vorige sprekers, dat het ook in mijn land nog altijd niet gelukt is een ernstige discriminatie, namelijk de verschillende minimumleeftijd voor hetero- en homoseksuele handelingen, uit het strafrecht te schrappen.
Mevrouw Flemming, wij moeten ons evenzeer inspannen voor de bescherming van meisjes als voor die van jongens. Verschillende pogingen zijn in ons Parlement op het verzet van de conservatieve partijen stukgelopen. Daardoor hebben wij in Oostenrijk elk jaar nog een twintigtal gerechtelijke veroordelingen op basis van die discriminatie. Wij geven daarmee niet het goede voorbeeld aan de landen die tot de Unie willen toetreden en waarvan wij telkens opnieuw eisen dat ze op dit en vele andere gebieden de strengste normen in acht nemen.
In dit debat ontkennen bepaalde politieke groepen elke keer opnieuw dat het recht op niet-discriminatie op grond van seksuele geaardheid een mensenrecht is. Sedert de uitspraak van de Europese Commissie voor de mensenrechten in de zaak-Sutherland is dat evenwel uitdrukkelijk bevestigd. Toen werd duidelijk gesteld dat een verschillende minimumleeftijd strijdig is met artikel 8 van het Europees Verdrag ter bescherming van de rechten van de mens. Ik kan dan ook de argumentatie niet volgen dat de EU-organen en speciaal het Europees Parlement zich met die kwestie niet mogen bezighouden omdat ze daarvoor niet bevoegd zijn. De Unie heeft altijd al op de eerbiediging van de mensenrechten toegezien. Sedert het Verdrag van Amsterdam is dat nog veel meer onze plicht. Met dat verdrag zullen wij over - zij het ontoereikende - mogelijkheden beschikken om de eerbiediging van de mensenrechten af te dwingen.
Zoals bekend zal de Raad in de toekomst - zij het alleen met eenparigheid van stemmen - passende maatregelen kunnen nemen om discriminatie op grond van geslacht, ras, etnische afkomst, godsdienst, wereldbeschouwing, handicap, leeftijd of seksuele geaardheid te bestrijden. De Commissie zal daarvoor voorstellen kunnen doen. Vandaar tenslotte mijn vraag aan de Commissie: worden bij de Commissie al voorbereidselen getroffen om gebruik te maken van dat recht om voorstellen te formuleren?

Stenzel
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, in de eerste plaats wil ik duidelijk maken waar het hier voor ons, afgevaardigden van de Europese Volkspartij en de ÖVP in het Europees Parlement, eigenlijk om gaat. Wij willen homoseksuelen niet discrimineren en willen ook de fundamentele en mensenrechten niet schenden. De kwestie van de minimumleeftijd is beslist een nationale en geen Europese rechtsmaterie. Politici moeten hun verantwoordelijkheid voor de jeugd op zich nemen. Daarom heeft de Oostenrijkse Volkspartij in het Oostenrijkse parlement deze zomer bij de hervorming van onze strafwetgeving aan paragraaf 209 en de huidige bepaling over de minimumleeftijd vastgehouden.
Dat wij de spoedbehandeling afwijzen, betekent niet dat wij homoseksuelen willen discrimineren, maar wij willen ons niet van onze eigen rechtspraak distantiëren. Voorts willen wij hiermee ook protesteren tegen het feit dat liberalen, groenen en sociaal-democraten het Oostenrijkse binnenlands beleid in het Europees Parlement ter discussie stellen om Oostenrijk, dat op dit ogenblik het voorzitterschap van de Raad bekleedt, te discrimineren. Het gaat hier minder om de discriminatie van homoseksuelen dan om de discriminatie van het Oostenrijkse Raadsvoorzitterschap. Ik stel met verbazing vast dat mijn sociaal-democratische collega's, die zich bij de stemming over het wetsontwerp in het Oostenrijkse parlement hebben onthouden, hier een totaal andere houding aannemen.
Daarom pleit ik ervoor de spoedbehandeling af te wijzen, niet omdat wij homoseksuelen willen discrimineren, maar omdat wij vinden dat dit een zaak voor de lidstaten is en omdat wij ons hier niet anders willen gedragen dan in Oostenrijk. Bovendien valt deze aangelegenheid onder de subsidiariteit. De Fractie van de Europese Volkspartij steunt ons ten volle, hoewel iedereen weet dat over de netelige kwestie van de discriminatie van homoseksuelen in de lidstaten meningsverschillen bestaan.
Nogmaals, het Europees Parlement is niet het geschikte forum om zich rond een binnenlands thema in Oostenrijk te profileren. Ik vind het volstrekt ongepast dit debat hier naar het Europees Parlement over te brengen en keur dat met klem af.

Pailler
Mijnheer de Voorzitter, ik ben geen Oostenrijkse, maar ik zou tegen mevrouw Stenzel willen zeggen dat homofobie geen mening en ook geen klein vergrijp is, maar een misdrijf op het gebied van de mensenrechten.
Het principe van niet-discriminatie is nu opgenomen in het Verdrag van Amsterdam en ik denk dat er toch een dag komt dat we zelfs datgene wat ons niet bevalt zullen moeten toepassen. Want volgens onze fractie, Europees Unitair Links, komt het jammer genoeg maar al te vaak voor dat dit principe op economisch en sociaal gebied niet wordt toegepast, en ik zie niet in waarom dit Parlement ineens op het gebied van de mensenrechten het subsidiariteitsbeginsel zou moeten toepassen. Ik zou wel het een en ander uitgelegd willen krijgen, want ook al ben ik het eens met bijna alles wat hier gezegd is en zal ik dus niet in herhaling vallen, toch zijn wij niet geloofwaardig in de ogen van de landen die tot de Unie willen toetreden en van wie wij een bewijs van goed gedrag vragen, goed gedrag op het gebied van de mensenrechten en de eerbiediging ervan, wel te verstaan.
Ik zou willen dat men mij uitlegt hoe het komt dat een man en een vrouw op een bepaalde leeftijd recht hebben op seksuele contacten, dat twee vrouwen op diezelfde leeftijd ook dat recht hebben, maar dat dit principe ineens niet meer geldt als het om twee mannen gaat. Wat houdt dat in hemelsnaam in? Zijn de Oostenrijkse mannen volstrekt infantiel in vergelijking met de vrouwen?
Kan het zijn - en daar ligt misschien de sleutel tot het probleem - dat u homoseksualiteit en pedofilie verwart? Als dat het geval is raad ik u aan een stage, een scholing in de psychologie, de psychiatrie enz. te volgen. U moet goed begrijpen dat ook meisjes het slachtoffer van pedofielen en dat ook vrouwen pedofiel kunnen zijn. Ik vraag me zelfs af of wij hier niet een dezer dagen een hoorzitting moeten organiseren, daar houden wij immers zo van, en bijvoorbeeld de Oostenrijkse president, de Tsjechische regering en wellicht een aantal burgers uit andere landen moeten uitnodigen waar deze homofobie eveneens voorkomt. Want deze weigering, deze zogenaamde subsidiariteit heeft maar één naam: homofobie. En homofobie verbergt jammer genoeg allerlei andere vormen van discriminatie, van schendingen van de mensenrechten die in het verleden en in de recente geschiedenis van ons Europa op grote schaal zijn veroordeeld.
(Applaus )

Vanhecke
Voorzitter, niet om mij te verontschuldigen voor wat ik straks ga zeggen maar alleen om zeer duidelijk te zijn wil ik eerst stellen dat ik niet de fout maak om homoseksuelen in het algemeen over één kam te scheren met het vertoon van slechte smaak dat alvast in mijn land soms in roze optochten opduikt. Ik heb respect voor het privé-leven van elke mens en niemand zal van mij homofobie van welke aard ook verwachten. Maar ik moet eerlijk zeggen dat het mij tegen de borst stoot hier deze resolutie als een bijzonder dringende en belangrijke zaak en dan nog onder de noemer mensenrechten behandeld te zien. Dat is zonder meer in mijn ogen beledigend voor de slachtoffers van werkelijk grote en dringende problemen en ik zou durven denken dat men in Tibet, in Iran en Cambodja, en noem maar op, wel ernstiger problemen heeft dan hetgeen wij vandaag behandelen. Bovendien meen ik dat wij vandaag bijzonder lichtzinnig omspringen met de bescherming van minderjarigen. Ik kan zeer goed begrijpen en zelfs goedkeuren dat verantwoordelijke politici niet zomaar, niet systematisch de toegelaten leeftijd voor seksuele handelingen verlagen. Ik vind bovendien dat wij respect moeten opbrengen voor verschillende tradities terzake in verschillende Europese landen ook wanneer het om de verschillende minimumleeftijden gaat die gerespecteerd moeten worden voor heteroseksuele of homoseksuele handelingen.
Ik geloof dat iedereen die zoals ikzelf kinderen heeft van 13 of 14 jaar, maar eens goed moet nadenken of hij die kinderen wil betrokken zien in seksuele experimenten met bijvoorbeeld 17 of 18 jarigen. Wat mij betreft, het mag u zo ouderwets in de oren klinken als wat, ik schaam mij niet, ik keur dat niet goed en ik geloof bovendien dat de grote meerderheid van de kiezers van de leden van dit Parlement dat ook niet goedkeuren.
Soedan

Bertens
Voorzitter, Soedan is zo'n land dat de heer Vanhecke noemt. 350.000 mensen staan voor de zoveelste keer voor de poort van de dood. De Soedanese regering weigert humanitaire hulpverlening door te laten of te faciliteren. Het zijn zonder meer onvergeeflijke misdaden tegen de mensheid. Vaak hebben wij gezegd; hier moeten wij tegen optreden. De internationale gemeenschap moet bereid zijn om zijn humanitaire hulp aan die honderdduizenden te laten verstrekken. Deze humanitaire hulp wordt gebruikt in een politiek machtsspel.
Wij hebben deze resolutie hier op tafel gelegd, omdat volgende week in Brussel de ACS-vergadering plaats zal vinden, waar ongetwijfeld de delegatie van Soedan zich weer uitvoerig zal beklagen over de wijze waarop zij hebben geleden onder het bombardement of de raketaanvallen van de Verenigde Staten. Ik kan u de tekst bij wijze van spreken alvast citeren die de vertegenwoordiger van het Soedanese parlement, als wij dat zo mogen noemen, te berde zal brengen.
Ik wil het natuurlijk niet hebben over die Amerikaanse aanval, maar ik zou wel de aandacht erop willen blijven vestigen dat Soedan nu een reden te meer heeft gevonden om zijn overleg met de International Authority of Development , alle landen rondom Soedan die iets van vrede van de grond proberen te krijgen tussen Soedan zelf en het zuiden te staken. Daar is zoals u weet al sinds 1956 een burgeroorlog gaande die pas weer bekend werd toen CNN zijn uitzendingen begon, want als CNN er niet is, dan bestaat iets ook niet. Ik hoop dat deze resolutie, als die aangenomen wordt, misschien een push in de rug is voor onze Europese vertegenwoordigers in de ACS-Assemblee om tegen de Soedanezen te zeggen dat het niet zo maar weer een resolutie is, maar een resolutie die niet alleen gedragen wordt door onze delegatie daar, maar door het hele Parlement.

Kerr
Mijnheer de Voorzitter, toen ik sprak over de oorlog tegen Irak waar in januari en februari van dit jaar mee werd gedreigd, noemde ik deze "de oorlog van de heer Clinton's penis" . Ik moet zeggen dat het bombardement op Khartoem in Soedan - waarvoor we een amendement van de Fractie De Groenen in het Europees Parlement hebben - omschreven zou kunnen worden als "de oorlog van Monica Lewinsky's jurk" . U zult zich herinneren dat het verhoor drie dagen aan de gang was en dat het duidelijk een truc was om de aandacht van de wereld af te leiden van het verslag-Starr en het imago van de heer Clinton te verbeteren. Daarom hebben we dit amendement ingediend. We zijn weliswaar niet blij met het Soedanese regime, maar we keuren het Amerikaanse bombardement op Soedan - en trouwens ook op Afghanistan - zeker niet goed. Het is overduidelijk dat er absoluut geen bewijzen waren dat het hier ging om een wapenfabriek. Zoals een groot aantal technici verklaart, was het een farmaceutische fabriek waar geneesmiddelen werden geproduceerd om mensen in Afrika te helpen.
Ook al veroordeelt de resolutie dus terecht het Soedanese regime, toch willen we ook de regering van de Verenigde Staten veroordelen. We hopen hierbij steun te krijgen van alle socialisten, met inbegrip van de New Labour-leden. Ik weet zeker dat de Voorzitter zelf voor dit amendement zal stemmen. Ik verheug me op zijn steun.

De Voorzitter
Dank u voor uw aansporing.

Pinheiro
Mijnheer de Voorzitter, ik zal het zo kort mogelijk houden. Wat de situatie in Birma betreft, zou ik het Parlement erop willen wijzen dat de vice-voorzitter van de Commissie, Manuel Marín, en de fungerend voorzitter van de Raad, Wolfgang Schüssel, afgelopen juli een bijeenkomst hebben gehad met de Birmese minister van Buitenlandse Zaken, en wel om hem duidelijk te maken dat de Europese Unie de behandeling van mevrouw San Suu Kyi en andere leden van de oppositie veroordeelt.
Onlangs - om precies te zijn op 9 september - heeft het voorzitterschap van de Europese Unie in naam van de EU een verklaring afgelegd waarin de gevangenhouding van oppositionele activisten werd veroordeeld; vanzelfsprekend krijgt deze verklaring alle steun van de Commissie. De Commissie blijft bovendien voorlopig niet van zins om het programma van de Verenigde Naties voor de internationale controle op verdovende middelen, dat bedoeld is om de opiumproductie in Birma terug te dringen, te steunen; wij menen dat dit project onder het huidige bewind geen enkele kans van slagen heeft. De positie van de Europese Unie tegenover Birma zal in oktober opnieuw overwogen worden om te bepalen in hoeverre het huidige standpunt na 19 oktober vernieuwd moet worden.
Staat u mij toe nog drie korte opmerkingen te maken. Wat de kwestie van de sancties betreft, wil ik wijzen op de woorden van de afgevaardigde Erika Mann inzake extraterritorialiteit. U zult zich herinneren dat de Europese Unie binnen de Wereldhandelsorganisatie al een tijdje verwikkeld is in een conflict met de Verenigde Staten, omdat wij absoluut niet akkoord gaan met het idee van de extra-territorialiteit van wetten. In dit concrete geval is het zo dat Massachusetts gemeend heeft sancties te moeten opleggen aan bedrijven die enigerlei economische banden met Birma onderhouden, of dit nu Amerikaanse of buitenlandse, met name Europese bedrijven zijn. Dit kunnen wij onder geen enkele voorwaarde accepteren. Dat betekent niet dat wij het gebruik van sancties niet als iets positiefs kunnen beschouwen, maar sancties moeten worden toegepast in een overlegforum van de internationale gemeenschap en met regels die door iedereen aanvaard worden.
Ik wil ook niet nalaten erop te wijzen dat de ASEAN zeker door de Europese Unie gebruikt zal worden om opnieuw de kwestie van de burger- en politieke rechten in Birma aan de orde te stellen. Tot slot hebben wij besloten om samen met de Stichting Friedrich Ebert bij te dragen aan de financiering van een in Brussel geopend Euro-Burma Office , dat bedoeld is om de situatie in Birma meer bekendheid te geven en druk uit te oefenen op de Birmese autoriteiten.
Wat Afghanistan betreft, is geloof ik alles al gezegd. Ik wil er nog slechts aan toevoegen dat, afgezien van onze verontrusting over de massamoorden van Mazar-I-Sharif en andere verschrikkelijke gebeurtenissen, Afghanistan naar ons oordeel hoegenaamd niet als een rechtsstaat kan worden aangemerkt. Ook bestaat er volgens ons geen enkele basis voor de bescherming van de mensenrechten, en met name van de rechten van minderheden en van vrouwen. We hebben dan ook enige moeite gehad om de Afghaanse autoriteiten duidelijk te maken dat onze bereidheid om humanitaire hulp te verlenen niet losgekoppeld kan worden van bepaalde basisprincipes inzake menselijke waardigheid.
Wij voeren op dit ogenblik besprekingen met de Afghaanse autoriteiten om te bezien via welke wegen wij deze kwetsbare, minst beschermde minderheden kunnen steunen. En zoals u weet, zijn en blijven wij van mening dat wij de Talibanbeweging niet formeel moeten erkennen, dat wij geen handel moeten drijven met het Talibanbewind en dat het probleem Afghanistan niet met militaire middelen of interventie van buurlanden kan worden opgelost.
In dit verband zou ik erop willen wijzen dat collega Emma Bonino, die zeer terdege vertrouwd is met de Afghaanse situatie, bijzonder actief blijft, zowel als EU-commissaris als in haar hoedanigheid van vrouw die opkomt voor de rechten van vrouwen en de mensenrechten in het algemeen, in een poging verandering te krijgen in de situatie in Afghanistan. Ik meen dat haar veel lof moet worden toegezwaaid voor haar inspanningen, die dikwijls moeizaam verlopen en niet begrepen worden.
De doodstraf. De Commissie huldigt geen ander standpunt dan dat de doodstraf overal dient te worden afgeschaft. De doodstraf is naar ons oordeel onverenigbaar met de menselijke waardigheid en met de ontwikkeling van de mensenrechten. Ook is niet bewezen dat de doodstraf bijdraagt aan het terugdringen van de criminaliteit. Naar aanleiding van de recente voltrekking van een vonnis in Palestina hebben wij ons standpunt duidelijk gemaakt aan president Arafat, in het geval van El Salvador hebben wij gegronde hoop dat de doodstraf niet ten uitvoer wordt gelegd, en wat de Filipijnen betreft hopen wij op een verlenging van het moratorium.
Nu Cambodja. Ik ben het geheel eens met de woorden van afgevaardigde Bourlanges. Hij heeft het probleem Cambodja heel duidelijk geschetst. Ik herhaal dat wij, afgezien van wat wij altijd al gedaan hebben, deze resolutie zonder enige reserve steunen.
Wat het punt van de rechten van homoseksuelen betreft, vraag ik uw aandacht voor het volgende. Alle lidstaten van de EU hebben de Europese Conventie van de Rechten van de Mens ondertekend, en het Verdrag van Amsterdam bepaalt in artikel 6 A dat iedere vorm van discriminatie op basis van geslacht, ras, etnische afkomst, godsdienst, geloofsovertuiging, handicap, leeftijd of seksuele geaardheid bestreden dient te worden. De Commissie kan dus optreden indien zich een geval van discriminatie als bepaald in het Verdrag voordoet.
Het moge duidelijk zijn dat deze regels ook gelden voor de toekomstige lidstaten. Ik wijs in het bijzonder op een regel in het Roemeense wetboek van stafrecht (artikel 200), die, naar wij hopen, zo spoedig mogelijk wordt gewijzigd.
Tot slot Soedan. Het probleem Soedan is een oud probleem, het is een ernstig probleem, een probleem ook dat heeft geleid tot het verbreken van de samenwerkingsbetrekkingen tussen de Europese Unie en Soedan. Er zijn verschillende pogingen geweest om een constructieve dialoog met de Soedanese regering op gang te brengen en om bemiddeling te steunen. Wij juichen het toe dat onlangs een staakt-het-vuren voor de duur van drie maanden is overeengekomen, en wij hopen dat dit kan worden uitgebreid, niet alleen in tijd maar ook in geografische zin, zodat humanitaire hulp de bevolking kan bereiken. Dit is een bemoedigend signaal, zoals het ook bemoedigend is dat de strijdende partijen door bemiddeling van de Intergovernmental Authority on Drought and Development (IGADD) besloten hebben om binnen zes maanden opnieuw in Nairobi bijeen te komen. Dit is positief, omdat de onlangs gehouden onderhandelingsronde helaas is stukgelopen ten gevolge van het ontbreken van overeenstemming over de te bereiken oplossingen. De Europese Unie steunt deze bemiddeling van de IGADD en de inspanningen van het Partnerforum van de IGADD actief, maar wij laten er tevens geen enkele twijfel over bestaan dat dit geenszins betekent dat wij momenteel overwegen om de samenwerking met Soedan te hervatten; de redenen die ons ertoe gebracht hebben om de samenwerking op te schorten, zijn helaas nog steeds van kracht.

Maij-Weggen
Voorzitter, zowel de heer Bertens als ik hebben, ons Portugees is niet zo heel erg goed, niet helemaal goed begrepen van de Commissie of de Commissie nu bereid is om een voorstel voor een investeringsstop voor Birma te overwegen en voor te leggen aan de Raad. Dat concrete antwoord hebben wij niet van de commissaris gehoord. Mag de commissaris dat nog een keer zeggen?
We hebben een hele cruciale vraag gesteld in onze resolutie over Birma. Voor de derde keer dit jaar. Die vraag is: is de Commissie bereid om een voorstel voor een investeringsstop in navolging van de Verenigde Staten, voor te leggen aan de Europese Ministerraad? Dat is de kernvraag die is gesteld en omdat de heer Bertens en ik allebei het eerste deel van de Portugese interventie van de commissaris niet rechtstreeks konden verstaan vraag ik of de commissaris op dat punt nog even een helder antwoord wil geven. Dat is de kern van de resolutie.

Pinheiro
Ik kan een aantal van de vragen over sancties beantwoorden. De Commissie is niet bevoegd om sancties op te leggen. Dat is voorbehouden aan de Raad, op basis van de naleving van onze internationale verplichtingen. Er kunnen geen sancties worden opgelegd als deze indruisen tegen een aantal door ons onderschreven zaken. Dat betekent niet dat sancties helemaal uitgesloten zijn, maar we zullen dit punt wel nauwkeurig moeten bestuderen om bijvoorbeeld binnen de Wereldhandelsorganisatie niet de overeenkomst inzake overheidsopdrachten in twijfel te trekken. Dat is een voorbeeld. Sancties zijn niet uitgesloten, maar eerst moet er een politieke beslissing van de Raad komen en vervolgens moeten we in technisch opzicht bestuderen hoe we deze sancties kunnen invoeren zonder een aantal andere ondertekenaars van bepaalde internationale overeenkomsten in gevaar te brengen. Heeft u mij nu wel goed begrepen?

De Voorzitter
Het gecombineerd debat is gesloten.
De stemming vindt om 17.30 uur plaats.

De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende 14 ontwerpresoluties :
Overstromingen in China -B4-0826/98 namens de PPE-Fractie; -B4-0848/98 namens de V-Fractie; -B4-0854/98 namens de GUE/NGL-Fractie; -B4-0859/98 namens de ELDR-Fractie.
Overstromingen in Bangladesh -B4-0837/98 namens de PSE-Fractie; -B4-0844/98 namens de PPE-Fractie; -B4-0846/98 namens de V-Fractie; -B4-0853/98 namens de GUE/NGL-Fractie.
Bosbranden in Spanje -B4-0815/98 namens de PPE-Fractie; -B4-0839/98 namens de PSE-Fractie; -B4-0857/98 namens de GUE/NGL-Fractie.
Bosbranden in de Unie -B4-0827/98 namens de PPE-Fractie.
Bosbranden in Portugal -B4-0855/98 namens de GUE/NGL-Fractie.
Bosbranden in Griekenland -B4-0856/98 namens de GUE/NGL-Fractie.
McCartin
Mijnheer de Voorzitter, de omvang van de ongeëvenaarde overstromingen in China heeft mij ertoe bewogen deze ontwerpresolutie in te dienen waarin medeleven wordt getoond met de bevolking en regering van China. De hele vallei van de Jangtse en de zijrivieren ervan zijn overstroomd - een regio waarin 380 miljoen mensen wonen, net zoveel als in de Europese Unie. 13 miljoen hectare gewassen is verwoest, een hoeveelheid waarmee denk ik 80 tot 100 miljoen mensen gevoed kunnen worden. 3000 mensen zijn om het leven gekomen en ik vrees dat dit aantal nog sterk zal stijgen. Vijf miljoen huizen zijn weggevaagd en de economische schade in het land bedraagt 20 miljard dollar, oftewel 4 à 5 % van het BNP.
Ik wil de Commissie en de Gemeenschap doordringen van het belang om blijk te geven van medeleven en solidariteit met China bij deze verschrikkelijke ramp en met spoed alle mogelijke hulp te verlenen.

Kerr
Mijnheer de Voorzitter, ik leef mee met de mensen in China die zich bijzonder veel inspanning hebben getroost om de overstromingen tegen te gaan. Ik voeg hier echter aan toe dat één reden voor de overstromingen was dat het Chinese regime het landschap in een groot aantal gebieden systematisch heeft ontbost en verwoest, niet alleen in China, maar ook in Tibet dat door dit regime nog steeds illegaal wordt bezet. Het ondervindt nu de gevolgen ervan. Dat is wat ik de Chinese consul heb verteld toen hij me deze week een bezoek bracht.
Ik denk dat de Chinezen nu door schade en schande wijs geworden zijn: ze zullen moeten herbebossen, het waterbouwkundig systeem aan moeten pakken dat de overstromingen honderden jaren lang het hoofd heeft geboden en het milieu moeten proberen te beschermen in plaats van er roofbouw op te plegen, zoals het Chinese regime de afgelopen 40 jaar heeft gedaan.

Eisma
Voorzitter, in mijn land, Nederland, hadden wij ook een aantal overstromingen. Wat betreft de ernst van de ramp gaat de vergelijking zeker niet op, maar toch is er een overeenkomst. In beide gevallen was en is de aantasting van het milieu in belangrijke mate verantwoordelijk voor de ramp. De dichte bebouwing op de oeverranden en het geringe waterbergend vermogen waren in Nederland oorzaak van de overstroming. De grootschalige ontbossing en de problematische aanleg van een dam in de Jangtse rivier zijn voor een groot deel verantwoordelijk voor de overstroming in China.
Ik kan het alleen maar toejuichen dat de Chinese autoriteiten zich inmiddels bewust zijn van de ecologische problemen die aan deze ramp ten grondslag liggen. Ik ben ook zeer verheugd dat de Chinese regering een verbod heeft uitgevaardigd op het kappen van bomen langs de Jangtse rivier. Maar ik hoop dat het daar niet bij blijft. Ik verzoek de Chinese regering dit beleid tot ontmoediging van de bosexploitatie voort te zetten. Ik verwacht van de Commissie dat zij het beleid steunt, zodat in de toekomst een dergelijke ramp kan worden voorkomen.
Overstromingen in Bangladesh

Ford
Mijnheer de Voorzitter, ik wil het hebben over de overstromingen in Bangladesh en in China. De situatie is vrijwel ongeëvenaard. Ik realiseer mij dat in beide landen een gebrek aan aandacht voor het milieu hiertoe heeft bijgedragen, maar de belangrijkste oorzaak moet toch duidelijk bovenal worden gezocht in de klimaatsomstandigheden - die nog eens gedeeltelijk is versterkt door veranderingen in het wereldklimaat.
In China zijn dit de ergste overstromingen in 40 jaar: 240 miljoen mensen zijn getroffen, dat is een vijfde deel van de bevolking.
In Bangladesh zijn 30 miljoen mensen rechtstreeks getroffen en hebben tien miljoen mensen dringend financiële hulp nodig. De regering van Bangladesh heeft 576 miljoen dollar aan bijstand gevraagd en veel mensen in de Europese Unie - tienduizenden - werden aangegrepen door de levendige beelden die zij te zien kregen van de verwoestingen in beide landen. Natuurlijk zijn we verheugd dat ECHO een miljoen ecu heeft uitgetrokken, maar dit bedrag lijkt niet helemaal toereikend.
Het afgelopen weekend was ik aanwezig bij een plechtigheid in de kerk van de Heilige Drie-eenheid in Ashton-under-Lyne in mijn kiesdistrict waar werd besloten dat de opbrengst van de traditionele collecte aldaar, die gewoonlijk naar kerkfondsen gaat, beschikbaar zou worden gesteld om het door de overstromingen veroorzaakte leed te verzachten.
De Commissie moet zich dit in de oren knopen en andere manieren zoeken om op korte termijn humanitaire hulp te verlenen aan beide landen. Zoals in de resolutie staat, is het nuttig dat we in Bangladesh en China technische bijstand verlenen voor de lange termijn teneinde deze landen te helpen het hoofd te bieden aan een aantal van deze problemen die wellicht het gevolg zijn van een gebrek aan aandacht voor het milieu. Bovendien is het in ieders belang ervoor te zorgen dat deze problemen zowel in China als in Bangladesh op langere termijn opgelost en voorkomen worden.

Kerr
Mijnheer de Voorzitter, wat betreft Bangladesh: Glyn Ford heeft volkomen gelijk dat dit een enorme ramp is. Ik keek vanmiddag naar BBC World dat uitgebreid verslag deed van de situatie in Bangladesh. Dit zijn de ergste overstromingen in de geschiedenis van het land en 25 tot 35 miljoen mensen zijn momenteel nog steeds min of meer dakloos en krijgen geen economische steun. Er is een grote, dringende behoefte aan steun op korte termijn en de Unie heeft niet genoeg gegeven om aan de voedsel- en medische behoeften van de bevolking te kunnen voldoen. Omdat het water verontreinigd is, is in heel Bangladesh op grote schaal dysenterie en diarree uitgebroken. We moeten zowel op korte als op langere termijn hulp verlenen - beide in het kader van de pogingen de overstromingsproblematiek aan te pakken - hetgeen zou kunnen betekenen dat de bevolking massaal moet verhuizen. Bovendien moeten we zorgen voor bijstand en ontwikkeling in dat opzicht. Als we deze twee zaken combineren, kunnen we een bijdrage leveren in dit gebied.

Bosbranden in Spanje

Burtone
Mijnheer de Voorzitter, wij willen niet dat de indiening van resoluties over bosbranden in Zuid-Europa een ritueel wordt en de bespreking van bosbranden na de zomer vaste prik wordt. Dat willen wij absoluut niet! Helaas zijn deze bosbranden voor Europa een regelrechte plaag die talrijke mensenlevens kost en onherstelbare schade aanricht aan flora en fauna.
Ook dit jaar moeten wij balans opmaken van de enorme schade. Deze bosbranden veroorzaken echter niet alleen enorme economische, sociale en ecologische schade, maar dwingen ons ook na te denken over de oorzaken daarvan. Deze zijn zeer verontrustend. Het lijdt geen twijfel dat de klimatologische omstandigheden hier enerzijds een rol spelen, maar wij mogen niet vergeten dat anderzijds heel veel bosbranden in Zuid-Europa worden aangestoken. Wij zijn geconfronteerd met een soort milieuterrorisme en de regeringen in de verschillende landen in Europese Unie hebben laten zien dat zij niet weten hoe zij deze moeten bestrijden. Daarom moet men het probleem gemeenschappelijk aanpakken. Wij moeten de Europese Commissie niet alleen vragen om een gedetailleerd verslag over en buitengewone steun aan de getroffen gebieden, maar wij moeten het probleem in een bredere optiek plaatsen. Wij moeten bij de hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid vragen om meer bebossingsmaatregelen. Ook moeten wij de verschillende milieubeleidsvormen nieuw leven inblazen en daarbij met name aandacht schenken aan preventie, voorlichting en onderwijs. De mensen moeten leren het milieu meer te respecteren. Tegelijkertijd moeten wij echter ook de repressieve maatregelen aanscherpen. Ik wil een opmerking uit mijn resolutie aanhalen. Mijns inziens moeten de lidstaten in hun recht een definitie opnemen van milieudelicten en met name kadasters opstellen van de verwoeste gebieden. Alleen dan kan worden voorkomen dat hiervan bouwgrond wordt gemaakt. Wij zijn hier namelijk geconfronteerd met grondspeculatie die een van de hoofdactiviteiten van de georganiseerde misdaad vormt.

González Álvarez
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen met wat onze collega de heer Burtone zojuist heeft gezegd, zou het misschien wenselijk zijn bosbranden niet langer onder de kop "natuurrampen" op te nemen, omdat het feitelijk geen natuurrampen zijn.
Een bosbrand is een ramp die door de mens wordt veroorzaakt, en zulke rampen die door mensen worden veroorzaakt - meestal om verwerpelijke economische redenen - zijn hier al vaker ter sprake gekomen.
Inderdaad zijn het de landbouwers en vooral het milieu die hieronder te lijden hebben.
Vanochtend hebben we een resolutie over klimaatverandering aangenomen, en een van de bronnen van de CO2 -uitstoot is nu juist het verschijnsel bosbranden, zoals die welke zich dit jaar niet alleen in Spanje en Griekenland hebben voorgedaan, niet alleen in het zuiden van Europa, maar ook in Indonesië, in Brazilië en in vele andere delen van de wereld.
Daarom is het mijns inziens zaak dat wij in Europa en in de lidstaten de nodige maatregelen treffen om tot een beter communautair bosbeleid te komen, om vooral energie te steken in de preventie en om degenen te straffen die dergelijke rampen veroorzaken.

García Arias
Mijnheer de Voorzitter, zoals een van onze collega's eerder al heeft opgemerkt is het een feit dat wij elk jaar in de maand september weer met een resolutie komen waarin voor de zoveelste maal wordt verklaard dat in een aantal mediterrane landen duizenden hectaren land door bosbrand verwoest zijn, en dat feit vervult mij met droefenis en ook met een soort algemeen verantwoordelijkheidsgevoel.
Want zoals mevrouw González Álvarez zei, gaat het niet om natuurrampen maar vaak om onverantwoordelijk gedrag van een of meerdere personen.
Soms ook zijn instanties hiervoor verantwoordelijk. We kunnen ons namelijk steeds afvragen of wij of de overheden al het mogelijke in het werk stellen om te voorkomen dat zich elk zomer weer bosbranden voordoen. Zoals gezegd bestaan er ook onzuivere redenen, maar als we daarnaast beseffen hoe weinig gecoördineerd overheden vaak te werk gaan, wordt het ons droef te moede omdat het immers de bescherming van het milieu is die op het spel staat.
Mijnheer de Voorzitter, ik moet mij in dit betoog beperken tot de constatering dat het betreurenswaardig is dat dit ieder jaar weer gebeurt.

Wolf
Mijnheer de Voorzitter, als het niet zo droevig was, zou het bespottelijk zijn. Elk jaar komen in september en oktober in het zuiden van Europa reusachtige bosbranden voor. Deze zomer waren er in Griekenland niet minder dan vijfduizend, soms meer dan tweehonderd per dag. Elk jaar willen wij daarover een debat houden. Zoals ook uit de ontwerpresoluties blijkt, komt dat mede doordat wij de onderliggende oorzaken niet goed inschatten. De eerste oorzaak is de "warme" ontsluiting, de tweede de niet-duurzame bosbouw. Wij mogen ons niet beperken tot een debat over preventiemaatregelen, vliegtuigen, verzekeringsproblemen en schaderegelingen.
In de eerste plaats hebben wij nood aan een deugdelijke en onberispelijk toegepaste wetgeving, gekwalificeerd personeel, een doeltreffend beheer en verplichte herbebossing in plaats van ongeremde bebouwing.
In de tweede plaats hebben wij nood aan een bosbouw die op zinvolle wijze gebruik maakt van biodiversiteit, ruimtelijke ordening, gevarieerde aanplantingen en spontane vegetatie om in het Middellandse-Zeegebied opnieuw bossen te laten groeien zoals die in 500 v.C. bestonden.
Tenslotte nog iets over de eucalyptusbomen: dat zijn brandbommen die bovendien ook nog de waterreserves uitputten.

Dary
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, in het kader van de gezamenlijke ontwerpresolutie die onze fractie steunt, heeft de Europese Radicale Alliantie drie amendementen ingediend over de middelen die ons ten dienste staan om deze natuurrampen te bestrijden, met name de vorming van een Europese vloot van blusvliegtuigen.
Het onderzoek dat wij hebben uitgevoerd en de statistieken die zijn gepubliceerd tonen aan dat in Spanje, Italië, Portugal, Griekenland en Frankrijk jaarlijks gemiddeld 400.000 hectare ten prooi valt aan het vuur. Deze branden met hun talloze consequenties hebben een verstoring van het ecologische evenwicht tot gevolg. Ze veroorzaken overstromingen, aardverschuivingen, klimatologische veranderingen en vernietigen flora en fauna. Om de strijd met het vuur aan te binden heeft ieder land ervoor gezorgd dat het beschikt over bestrijdingsmiddelen vanuit de lucht en een operationele organisatie die zich in de zomertijd moeilijk laat wijzigen.
Dit heeft tot gevolg dat het vrijwel onmogelijk is nationale middelen op een andere manier aan te wenden en ter beschikking te stellen aan andere landen. Voor operaties op de grond in het kader van bescherming van de burgers zijn bilaterale overeenkomsten in het leven geroepen, maar deze kunnen niet worden toegepast in de strijd vanuit de lucht tegen branden die in het binnenland van de betreffende landen woeden omdat ze alleen gelden voor het grensgebied van de landen in kwestie.
Ons voorstel betreft het ter beschikking stellen aan de betrokken landen van de noodzakelijke middelen om de branden te bestrijden. Daarvoor zou moeten worden overgegaan tot het huren van vijf toestellen van het type Hercules C 130, een uitermate efficiënt landvliegtuig voor afworp van een brandvertragend middel dat een capaciteit heeft van 12 ton. De basis van deze vloot zou worden gevestigd op het meest centrale punt in de risicogebieden. Hierdoor zou de interventiesnelheid beslissend verhoogd worden, immers, de kracht van de gebruikte middelen, gekoppeld aan de snelheid waarmee ze worden ingezet vormen een essentiële factor in het doeltreffend bestrijden van bosbranden
De kosten van deze operatie bedragen voor een zomerperiode van drie maanden en 5 toestellen ongeveer een vlieguur, ofwel een geschatte uitgave van 6 miljoen ecu die de Unie en de landen die er gebruik van maken voor hun rekening kunnen nemen. Het is niet overdreven te stellen dat dit financieel redelijk is.
Uw steun aan deze amendementen, collega's, zou kunnen leiden tot een initiatiefverslag waarin nader wordt ingegaan op de haalbaarheid van een Europese vloot van blusvliegtuigen en de inwerkingstelling ervan op zo kort mogelijke termijn.
Bosbranden in Portugal

Apolinário
Mijnheer de Voorzitter, in plaats van het over Portugal te hebben, waar de materiële middelen gecoördineerd werden en waar er politieke wil bestond, wil ik wijzen op het globale kader van de gezamenlijke ontwerpresolutie die in stemming wordt gebracht. Het globale kader wijst op het belang van een bosbouwbeleid op communautair niveau, in de lijn van het verslag-Thomas, een beleid waarin rekening wordt gehouden met het bijzondere karakter van de mediterrane regio's.
Voorts wil ik wijzen op de noodzaak om de toekomstige opties van het gemeenschappelijk landbouwbeleid in overeenstemming te brengen met een dergelijk bosbouwbeleid, alsmede op het belang van planning van bosareaal op regionaal en gemeentelijk niveau. Ruimtelijke ordening speelt hierbij een rol en het feit dat het natuurlijk milieu in ZuidEuropa ontzien moet worden; uiteindelijk zijn deze ontwerpresoluties immers een gevolg van het feit dat in het verleden een aantal maatregelen niet tijdig genomen is.

Coelho
Mijnheer de voorzitter, collega's, ook dit jaar weer zijn er grote bosbranden geweest in een aantal ZuidEuropese landen, waarbij vooral Portugal het zwaar te verduren heeft gehad.
Onze aandacht gaat natuurlijk eerst uit naar de slachtoffers, en we doen een beroep op communautaire hulp. Naast hetgeen in de resolutie reeds is opgenomen - een verzoek aan de Commissie om middelen ter beschikking te stellen - is het nuttig dat het Parlement zich bezig houdt met de vraag of er niet opnieuw een begrotingspost voor hulp bij rampen moet worden geschapen.
We zijn ervan op de hoogte dat een aantal van die bosbranden het gevolg zijn van crimineel handelen, en dat andere verergerd worden door klimaatsveranderingen die lange droogteperiodes en hittegolven teweegbrengen. Daarom is het van belang dat er meer aandacht wordt geschonken aan preventie. En daarvoor is meer steun van de Europese instellingen nodig, zodat bosbranden efficiënter bestreden kunnen worden. Dat kan, bijvoorbeeld, door te kiezen voor bepaalde opties uit het gemeenschappelijk landbouwbeleid, die kunnen bijdragen tot het voorkomen van dit soort rampen. Verder moeten we een begin maken met de ontwikkeling van een Europese strategie voor de bossen; dit Parlement heeft dat idee overigens al gesteund bij de aanname van het verslag-Thomas. Om al de hier genoemde redenen schaar ik mij, met een aantal andere collega's, achter deze ontwerpresolutie. Wij verzoeken het Parlement haar ook te steunen.

Rosado Fernandes
Mijnheer de Voorzitter, ik zal niet al mijn spreektijd benutten, maar ik kan niet spreken als iedereen om mij heen zit te kletsen, dus vraagt u de leden alstublieft of zij iets stiller willen zijn.

De Voorzitter
Dat is een terechte opmerking, u heeft volkomen gelijk. Zouden de leden zo goed willen zijn te gaan zitten?

Rosado Fernandes
Mijnheer de Voorzitter, commissaris, in tegenstelling tot velen die hier opgeroepen hebben tot het opzetten van een "brandbestrijdingsindustrie" , zou ik met betrekking tot de mediterrane bossen duidelijk willen maken dat het van een verkeerde voorstelling van zaken getuigt als men denkt dat bosbranden in de zomer bestreden moeten worden, met inzet van de brandweer en met behulp van vliegtuigen.
De bosbranden in het mediterrane gebied moet in de winter bestreden worden, in de lente, en in de herfst, wanneer het niet warm is. Dat doet men door het bos op te ruimen, voorbereidingen te treffen, door het bos in de gaten te houden, door boswachters te benoemen die het bos schoon kunnen houden. Het eigendom van deze bossen is versnipperd, en er wonen niet zoveel mensen meer in als honderd jaar geleden het geval was.
De enige wijze om het bos te beschermen bestaat in het schoonhouden van het bos. Het bos kan alleen beschermd worden als er brandgangen in worden aangelegd die verhinderen dat branden overslaan. Daarom moet geld worden vrijgemaakt voor de betaling van diegenen die zulke brandgangen - open stroken van 50 of 60 meter breed - aanleggen. Er zijn stukken in Portugal waar geen bosbranden voorkomen. Waarom? Het zijn grote gebieden, met boswachters, geruimde gebieden en brandgangen. Zonder zulke maatregelen lukt het niet. Ik moet hier spreken over de rampen die het gevolg van de bosbranden zijn, omdat het Europese beleid ten aanzien van de mediterrane bossen een ramp is geweest: er is hier voortdurend tegenwerking geweest van die landen die keurig aangelegde bossen en een gematigder en koeler klimaat hebben dan wij. Wat we hier moeten bestrijden is het idee dat bosbranden in de zomer met vliegtuigen bestreden worden. Bosbranden bestrijd je in de winter door zodanige voorbereidingen te treffen dat er geen bosbrand ontstaat.

Rosado Fernandes
Mijnheer de Voorzitter, laten we hen in brand steken!
Bosbranden in Griekenland

Papayannakis
Mijnheer de Voorzitter, wij kennen allen de cijfers met betrekking tot de bosbranden in Griekenland. Deze staan vermeld in de resolutie waar ik mijn volledige steun aan geef.
De rampzalige gevolgen van deze branden zullen zich echter pas in de toekomst doen gevoelen: overstromingen en veranderingen in het microklimaat, het milieu en het ecosysteem. Ik moet voor de zoveelste keer de oorzaken van deze branden noemen: ten eerste het ontbreken van een kadaster, hetgeen onrechtmatige toe-eigening van grond in de hand werkt, ten tweede volslagen anarchie bij het afvalstorten waardoor illegale vuilnisbelten ontstaan - en daar willen en kunnen de lokale autoriteiten geen controle op uitoefenen - ten derde een onduidelijke wetgeving en ten vierde de huidige wetgeving voor de herbebossing van de afgebrande gebieden.
Ik wilde echter ook een opmerking maken aan het adres van de Commissie. Zij vervult haar rol niet naar behoren. Ik had een vraag gesteld in juli waar prioriteit aan werd gegeven en waar dus commissaris Fischler een antwoord op had moeten geven. Ik vroeg naar het aantal brandbestrijdingsprojecten in Griekenland en naar de efficiëntie daarvan. Hij heeft mij dat antwoord niet gegeven. Dit is niet slechts een nalatigheid, maar een blijk van onverschilligheid ten aanzien van hetgeen in Griekenland gebeurt. Dat strekt de Commissie niet tot eer en wij komen daardoor geen streep verder.
Ik wil verder alle mensen uit Italië, Duitsland, Frankrijk en Rusland bedanken die ons deze zomer te hulp zijn geschoten met piloten en vliegtuigen. Dankzij hun hulp kon de enorme schade van de bosbranden enigszins worden beperkt.

Pinheiro
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik zal proberen het kort te houden. Wat de overstromingen in China betreft: ik kan de tijdens het debat genoemde getallen bevestigen, en ik kan ook mededelen dat ECHO reeds in China aanwezig is. Zoals u ongetwijfeld zult beseffen, is de omvang van de ramp zodanig dat ECHO zich zal moeten concentreren op een aantal prioriteitsregio's. De inspanningen van ECHO zullen bovendien vooral gericht zijn op medische hulp en voedselverstrekking voor de meest kwetsbare slachtoffers. De ECHO heeft een correspondent en een technicus naar China gestuurd, zodat een betere indruk kan worden verkregen van de aldaar bestaande behoeften. Bovendien kunnen zo de acties van ECHO ter plaatse beter gecoördineerd worden.
Bovendien is het in het kader van de betrekkingen tussen de Europese Unie en China - en zo wordt het in een ontwerpresolutie van het Parlement ook voorgesteld - mogelijk dat we samenwerken in de zin van hulpverschaffing en cofinanciering van onderzoek. Dat onderzoek moet de milieuoorzaken en andere omstandigheden die de overstromingen hebben veroorzaakt identificeren en vaststellen welke oplossingen er voor dit type catastrofes kan worden gevonden.
Wat Bangladesh betreft: ook hier is sprake van een ramp van enorme omvang - het volstaat te zeggen dat 60 % van het grondgebied van dit land en ongeveer 30 miljoen mensen door de ramp getroffen zijn. Ook hier is ECHO ter plaatse aanwezig om humanitaire hulp te bieden, in de eerste plaats in de vorm van voeding en medische zorg. Ik kan u hier ook mededelen dat er binnen de Commissie een task-force is opgezet, waarbij ECHO, DG I-B en DG VIII betrokken zijn. Deze task-force is verantwoordelijk voor de coördinatie van het antwoord van de Europese Unie - of in ieder geval de Commissie - op deze ramp in Bangladesh. Op dit moment is er reeds een miljoen ecu uitgegeven, maar het is duidelijk dat er meer zal worden uitgegeven, aangezien de behoefte aan hulp enorm is.
Mijnheer de Voorzitter, wat de bosbranden betreft, wil ik hier aangeven dat het optreden van de Gemeenschap - of het nu gaat om bosbouw, bescherming van risicogebieden, beschermingsmaatregelen etc. altijd heeft plaatsgevonden in nauwe samenwerking met de lidstaten. Ik kan hier bevestigen dat er tussen 1992 en 1998 ongeveer 700 door de lidstaten voorgestelde projecten voor bosbrandpreventie zijn goedgekeurd, en dat met de cofinanciering van deze projecten door de Gemeenschap een bedrag van 84 miljoen ecu is gemoeid. De samenwerking geschiedt in het kader van het permanent comité voor de bosbouw. Er bestaat een Europees systeem voor de uitwisseling van informatie over bosbranden, en dat is een heel nuttig instrument voor schadetaxatie en begeleiding gebleken. De aan dit systeem toegewezen middelen zijn tussen 1996 en 1998 teruggelopen van 23, 5 naar 16 miljoen ecu, als gevolg waarvan dit instrument minder efficiënt is dan het zou kunnen zijn.
Verder kan ik hier mededelen dat er in thans lopende regionale ontwikkelingsprogramma's diverse maatregelen voor brandpreventie en herbebossing zijn opgenomen, maar dat de Commissie - u weet dat zelf ook - niet over de extra financiële middelen beschikt om in te grijpen in de getroffen regio's. Elk ingrijpen zal dienen te geschieden in het kader van een herprogrammering van EPD's of van het communautair bestek voor bijstandsverlening, waarover dan met de lidstaten onderhandeld zal moeten worden. Ik kan verder mededelen, daarmee antwoord gevend op een vraag van een van de afgevaardigden, dat de Commissie in de context van Agenda 2000 verdere maatregelen zal voorstellen voor herbebossing en bescherming van de bossen.
Tot slot breng ik het Parlement ervan op de hoogte dat de Commissie op basis van het verslag-Thomas een ontwerp voorbereidt voor een Europese bosstrategie die vervolgens aan het Parlement en de Raad zal worden voorgelegd. We hopen dat dit nog voor het einde van deze zittingsperiode zal gebeuren.

De Voorzitter
Mijnheer Pinheiro, ik dank u.
Het debat is gesloten.
Wij gaan meteen over tot de stemmingen.
De heer Fabre-Aubrespy heeft eerst nog het woord voor een motie van orde.

Fabre-Aubrespy
Mevrouw de Voorzitter, ik zou even een beroep op het Reglement willen doen voor wij ons buigen over de verslagen die aan de orde zijn, waarbij ik mij baseer op artikel 19.
Ik heb zojuist kennisgenomen van een bericht van Agence France Presse dat een bron citeert in de omgeving van de Voorzitter van het Parlement die zegt dat de nieuwe vergaderzaal eind november in gebruik kan worden genomen door het Parlement, en in december wordt ingewijd. Maar de zaal dient nog ingericht te worden en met name uitgerust met een elektronische steminstallatie. Er zijn mensen die zich afvragen of het in dat geval niet beter is de volgende zittingsperiode af te wachten, dat wil zeggen juli 1999, alvorens te beginnen met de zittingen in het nieuwe gebouw.
Volgens hetzelfde bericht zijn er nog honderden arbeiders aan het werk op het gigantische bouwterrein. De bron, gefascineerd door het nieuwe, geheel uit glas opgetrokken gebouw dat zich elegant verheft op de oever van de Ill, schat dat de onderhoudskosten enorm zullen zijn.
Nu zou ik aan de Voorzitter willen vragen waarom hij toestaat dat bronnen in zijn directe omgeving, want alles wijst erop dat het hierom gaat, zich op een dergelijke manier namens hem uitlaten en verklaren dat sommige parlementsleden zich afvragen of de nieuwe gebouwen wel of niet betrokken dienen te worden.

De Voorzitter
Mijnheer Fabre-Aubrespy, dit is niet het vragenuur en wij kunnen niet op alle persberichten meteen reageren. Ik heb nota genomen van uw opmerking. Wij zullen zien wat wij met die informatie doen.
Mevrouw Oomen-Ruijten heeft het woord voor een motie van orde.

Oomen-Ruijten
Mevrouw de Voorzitter, in het kader van artikel 108 vraag ik aandacht voor een persoonlijk feit. Wij hebben op tafel liggen een resolutie over de doodstraf in de Filipijnen. Wij lezen natuurlijk alle teksten helemaal. Wij zijn als EVP-Fractie tegen de doodstraf. Voorzitter, ik realiseer me dat ik in de bijna negen jaar dat ik hier ben best wel een aantal vijanden heb gemaakt, omdat ik het niet iedereen goed naar de zin heb kunnen maken. Ik realiseer me ook, en daar weten collega's meer van, dat ook de Filipijnen misschien nog een akkefietje met mij te regelen heeft, maar als ik de tekst lees van de resolutie over de Filipijnen whereas the newly elected President according to a Reuters report, has said on the radio that he would not grant clemency to Oomen-Ruijten, one of those under sentence of death , dan gaat mij dat een beetje te ver. Ik verzoek u dan ook deze tekst in elk geval aan te passen.

De Voorzitter
Mevrouw Oomen-Ruijten, ik dank u.
Wij gaan nu over tot de stemming.

Stemming (voortzetting)
Oomen-Ruijten
Mevrouw de Voorzitter, ik zou u graag een vraag willen stellen. Op plek nummer 85 zit iemand die vandaag al enige foto's van deze kant van het Huis gemaakt heeft. Mijnheer Seppänen maakt regelmatig foto's van deze kant. Ik kan mij voorstellen dat collega Hans-Gert Poettering heel aantrekkelijk is maar ik heb liever niet, Voorzitter, dat er hier foto's gemaakt worden in dit Huis. Ik vraag me af wat ermee aan de hand is?

De Voorzitter
In deze zaal mogen zonder toestemming geen foto's worden gemaakt. Ik vraag daarmee op te houden.

Oomen-Ruijten
Voorzitter, ik wil gewoon weten wat er gebeurt met het filmrolletje en wat ermee gedaan wordt.

De Voorzitter
Ik hoop dat u opnieuw kalm bent en dat wij de stemming kunnen voortzetten.

Oomen-Ruijten
Neen, Voorzitter, als wij hier met elkaar regels in het Huis hebben, dan zou ik u willen vragen of u aan de aangesproken mijnheer, misschien kan hij het zelf vertellen, wil vragen wat hij doet met zijn fotoflitsapparaat. Misschien heeft hij er geen rolletje inzitten, dan ben ik tevreden.

De Voorzitter
Het is verboden in de zaal zonder toestemming te fotograferen. Wij zullen dit voorval onderzoeken. Dit detail is niet geregeld en zal in het Bureau worden besproken.

Oomen-Ruijten
Voorzitter, wij zijn al met collega's onder elkaar. Wij zijn heel open in dit Huis en ik zou graag via u aan de collega willen vragen waarom hij fotografeert en of hij bereid zou zijn het rolletje dat hij erop heeft zitten, als er iets opzit, in elk geval te overhandigen.

De Voorzitter
Ik wil daarover nu geen uitvoerig debat. Als afgevaardigde heeft hij het recht hier aanwezig te zijn, maar dit is een ietwat ongewoon voorval en daarom zullen wij het in het Bureau bespreken. Ik wil daarover nu geen discussie meer.

Oomen-Ruijten
Mevrouw de Voorzitter, vanwege een persoonlijk feit vraag ik namens deze kant van dit Huis nu uw aandacht. Ik heb begrepen dat mijnheer wel wil antwoorden, en ik wil hem vragen wat hij nu precies aan het doen is. Want het is niet de eerste keer dat ik het zie.

De Voorzitter
Mijnheer Seppänen, wilt u daarover uitleg geven?

Seppänen
Mevrouw de Voorzitter, ik heb als aandenken foto's genomen van de vergadering van het Europees Parlement. Ik kan niet naar boven gaan om foto's te nemen, omdat ik parlementslid ben, en ik ben toch duidelijk gerechtigd foto's als aandenken voor mijzelf te nemen.

Oomen-Ruijten
Voorzitter, ik vind dat er regels zijn en dat collega Seppänen dan zijn fotorolletje moet inleveren.

De Voorzitter
De heer Cox heeft het woord voor een motie van orde.

Cox
Mevrouw de Voorzitter, ik vraag mij af waarom de geachte afgevaardigde de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij niet fotogeniek vond. Wij vinden het zo jammer dat hij ons niet op de foto heeft gezet.
(Gelach en applaus)

De Voorzitter
Daarmee is de zaak afgehandeld en kunnen wij onze werkzaamheden voortzetten.

De Voorzitter
Daarmee kunnen wij de stemmingen vandaag afsluiten.

Gröner
Mevrouw de Voorzitter, ik vraag nog even de aandacht van de afgevaardigden. Vanochtend hebben wij het verslag van mevrouw Marinucci besproken. Er is geen enkele reden om het te verdagen en dus kunnen wij daarover meteen stemmen. Onder uw voortreffelijke leiding hoeft dat ook niet lang te duren.

De Voorzitter
De vergadering duurt vandaag tot 20.00 uur en wij kunnen het niet zomaar later maken. Morgen zijn er een reeks stemmingen over vrouwenkwesties en daarom zou het zinvol zijn al die stemmingen te bundelen. Ik vraag het Parlement of het vandaag nog over dit verslag wil stemmen. Uw wens is mijn bevel!
(Het Parlement besluit de stemming voort te zetten)

Happart
Mevrouw de Voorzitter, zou u mij kunnen vertellen of de hoofdelijke stemmingen die plaatsvinden tijdens de stemming van vanavond meetellen voor de vergoedingen van de parlementsleden, want als dat het geval is zullen al diegenen die na de stemming van vanmiddag nogal gehaast zijn vertrokken daar de volgende week onaangenaam door verrast worden.

De Voorzitter
Mijnheer Happart, de regels gelden voor alle stemmingen die op donderdag worden gehouden. Elke afgevaardigde weet welke consequenties daaraan verbonden zijn.

Lulling
Mevrouw de Voorzitter, wij zijn het eens met de rapporteur. Ik zou een mondeling amendement willen indienen omdat wij elkaar verkeerd begrepen hebben. Wij vragen niet om wetgeving die het recht op deeltijdarbeid regelt, maar om wetgeving die vrijwilligerswerk in deeltijd regelt.
De tekst zou als volgt luiden: "doet een dringend beroep op de lidstaten om het recht op vrijwillig deeltijdwerk wettelijk te regelen en verzoekt de Commissie hierbij een stimulerende en coördinerende rol te spelen" .
Wij kunnen immers niet voor iedereen en overal een recht op deeltijdarbeid verlangen. Bedrijven zouden niet meer kunnen functioneren. Het getuigt niet van realisme. Dat dient men te begrijpen en de rapporteur heeft dat ook begrepen.

De Voorzitter
De rapporteur knikt dat zij het daarmee eens is.

Wolf
Mevrouw de Voorzitter, volgens mij is dat niet hetzelfde. Het gaat hier om de vraag of wij een persoonlijk recht moeten toekennen dat de ondernemingen ertoe dwingt de nodige organisatorische maatregelen te nemen. Dat is heel wat anders dan wat mevrouw Lulling voorstelt. Mevrouw Lulling vraagt alleen dat de zaak wettelijk wordt geregeld. Het gaat echter om een persoonlijk recht. Dat is heel wat anders. Wij kunnen die twee niet door elkaar halen.

De Voorzitter
Er is een amendement ingediend en de rapporteur stemt daarmee in. Om het amendement aan te nemen, moet ook het Parlement daarmee echter instemmen. Als er bezwaren zijn, moet ik daarmee rekening houden. Als twaalf afgevaardigden bezwaar maken, kan ik het amendement niet in stemming brengen. Nu bezwaar is gemaakt, moet ik dat respecteren en moet ik het amendement in zijn oorspronkelijke vorm in stemming brengen.
(Meer dan 11 leden maken bezwaar tegen het in stemming brengen van dit mondeling amendement)

Seppänen
Mevrouw de Voorzitter, de collega op stoel 10A is met haar GSM aan het bellen. Naar mijn mening is het tegenover de andere leden niet passend in deze zaal een telefoon te gebruiken en ik hoop dat de Voorzitter hier kennis van wil nemen.

De Voorzitter
Het gebruik van een GSM is hier verboden. Ik hoop dat niemand eist dat ook een bandopname verboden wordt. Ik verzoek u evenwel uw GSM niet te gebruiken. Dit kan echt niet.

Oomen-Ruijten
Voorzitter, ik kan collega Seppänen mededelen dat ik net via de secretaris-generaal van onze fractie, omdat deze telefoon gestoord was, geprobeerd heb om met mijn GSM even te waarschuwen en uit te vinden waar het rolletje van de heer Seppänen naartoe ging.

De Voorzitter
U zegt wel waarom u uw GSM hebt gebruikt, maar ik merk nogmaals op dat elke fractie hier in het Parlement voor dringende oproepen over telefoontoestellen beschikt en dat die toestellen in zulke gevallen ook moeten worden gebruikt. Dat wil ik nogmaals onderstrepen.

Marinucci
Mevrouw de Voorzitter, ik dank u voor deze stemming en ik dank ook de collega's voor de aanneming van mijn verslag. Wij hebben echter tegen de mogelijkheid gestemd om een gedeelte van de middelen van de structuurfondsen te gebruiken voor bestrijding van de werkloosheid onder vrouwen. Dit is een zeer ernstige zaak. Ik weet dat commissaris Flynn dit in Porto niet heeft gezegd, maar als hij het gezegd zou hebben, zou hij gelijk hebben gehad. Inderdaad heeft het Parlement uiteindelijk besloten geen geld hiervoor te vragen. U hebt dit in Porto, mijnheer de commissaris, niet gezegd en u heeft ons dat vanmorgen ook uitgelegd. De pers maakte er melding van en u hebt het ontkend. Ik heb geen reden daaraan te twijfelen, maar na de stemming had u het met recht kunnen zeggen. Ik begrijp het niet, maar in feite heeft het Parlement u vandaag gezegd dat het niet juist is een gedeelte van het geld van de structuurfondsen te reserveren voor de bestrijding van de werkloosheid onder vrouwen. Ik weet niet wie hier tegen heeft gestemd en ik weet ook niet waarom, maar het is in ieder geval een vergissing.

Posselt
Mevrouw de Voorzitter, het is voor het Europees Parlement een regelrechte schande dat wij het door de koppigheid van bepaalde fracties, ondanks de tragische situatie en het onnoemelijke leed in dat gebied, niet over een tekst over Kosovo eens hebben kunnen worden. Ik meen dat wij ons in de onmiddellijke toekomst op twee punten moeten concentreren. Het eerste punt is de demilitarisering van Kosovo en de vervanging van de in het gebied rondtrekkende huurlingen en soldaten door een internationale vredesmacht, het tweede is de overdracht van politie, bestuur en gerecht aan de gekozen overheid van Kosovo. Over dat minimumprogramma zouden wij het eens moeten kunnen worden. Daarop moeten wij ons toespitsen. Zo kunnen wij een schande zoals die van vandaag voorkomen.

Swoboda
Mevrouw de Voorzitter, ik ben het er met de heer Posselt over eens dat het schandelijk is dat wij het niet eens hebben kunnen worden. Ik verzoek de heer Posselt en zijn vrienden evenwel in deze netelige kwestie naar een gezamenlijk standpunt te streven. Als u meent dat u alleen voor een hard standpunt een meerderheid kunt vinden, zult u vandaag ongetwijfeld hebben kunnen vaststellen dat dit onmogelijk is. Als u met de sociaal-democraten in het Parlement over deze belangrijke aangelegenheid overeenstemming probeert te bereiken, zullen wij het beslist eens kunnen worden.

Väyrynen, Olsson, Anttila, Virrankoski, Ryynänen
Wij hebben bij de behandeling van de resolutie over Kosovo anders gestemd dan de meerderheid van onze fractie. Wij vinden dat een volmacht van de VNveiligheidsraad de voorwaarde is voor het gebruik van militair geweld. Bovendien zijn we van mening dat noch het Europees Parlement noch de Raad een besluit mag nemen over het gebruik van militair geweld, maar dat het recht om dit te doen ligt bij de NAVO, de WEU en de afzonderlijke lidstaten van de Europese Unie.
Verslag-Castagnède (A4-0252/98)
Andersson en Lööw
Het is prima dat er een herziening van het BTW-stelsel plaatsvindt. Ook prima is het voorstel voor een richtlijn over het toepassingsveld van de lage tarieven voor bepaalde arbeidsintensieve diensten. Daarentegen is er geen directe afstemming van de BTW-tarieven nodig. Verscheidene landen met een hoge BTW financieren hun overheidssector met inkomsten uit de BTW.

Berès
Tijdens hun verkiezingscampagne, anderhalf jaar geleden, hebben de Franse socialisten aangekondigd voorstander te zijn van een verlaging van het algemene BTW-tarief. Als indirecte belasting werkt deze inkomensonafhankelijk; ik zou zelfs willen stellen dat ze de sociaal minst bedeelden benadeelt, want in die categorie is het deel van het totale inkomen dat aan consumptie wordt besteed het hoogst. Tegelijk weten wij dat alles in het werk dient te worden gesteld om te zorgen dat de invoering van de euro plaatsvindt in een klimaat van vertrouwen, met name op het gebied van begrotingsevenwicht. Wat staat ons te doen?
Wij dienen naar mijn mening pragmatische, voorzichtige, maar doelmatige antwoorden te geven op het probleem, dat wil zeggen over te gaan tot verlaging van het BTW-tarief op sommige goederen en diensten die ons essentieel lijken, zoals de periodieke herziening van bijlage H van de 6de BTW-richtlijn ons toestaat.
Ik denk in de eerste plaats aan een verlaging van het tarief voor CD-ROM's, die zowel tot doel heeft dit product op dezelfde wijze te behandelen als het boek, als het te stimuleren als technologisch product van de toekomst, waarin de Europese Unie absoluut concurrerend moet zijn. Daarom hebben wij gestemd voor amendement 4 dat door de Fractie Europese Radicale Alliantie was ingediend.
Wij zijn eveneens van mening dat men zou moeten overgaan tot verlaging van de tarieven die gelden voor de bouw en het herstel van sociale woningen, voor collectieve restauratie, en voor toegang van de minst bedeelden tot de rechtspraak. In Frankrijk bestaan dergelijke voorzieningen al - of staan, in het geval van de sociale woningbouw, op het punt te worden vervolmaakt - maar wij denken dat men verder zou moeten gaan. Verder op het gebied van verlaging van de tarieven en verder op het gebied van samenwerking met onze Europese partners. Om de eenheid van de markt en de fiscale harmonisatie te bewerkstelligen, om oneerlijke concurrentie tegen te gaan, dienen wij op dit gebied gezamenlijk en in overleg te handelen. Wij zijn dan ook voorstander van de amendementen 3, 5 en 6 van de Fractie Europese Radicale Alliantie, waarin gesteld wordt dat een dergelijke gecoördineerde verlaging terecht is.
Ik wil er tenslotte op wijzen dat ik in het bijzonder het verzoek van het Europees Parlement aan de Commissie in paragraaf 6 van de resolutie bij het verslag van Bernard Castagnède steun, waarin wordt gevraagd om een richtlijn die "bij wijze van experiment" de toepassing van een verlaagd BTW-tarief op sommige zeer arbeidsintensieve diensten mogelijk maakt. Ik denk met name aan het thuiswerk, een categorie die valt onder het Franse Nationaal plan voor de werkgelegenheid dat werd opgesteld na de buitengewone Europese Raad van Luxemburg, en waar de Commissie haar steun aan wil geven. Dat zegt ze in haar mededeling van 12 november 1997 betreffende zeer arbeidsintensieve diensten.
Wij kunnen op dit gebied geen genoegen nemen met alleen experimenten. We moeten zo snel mogelijk bindende wetgeving opstellen. De Commissie en de Raad dienen te weten dat wij op dit punt vastbesloten zijn vooruitgang te boeken. Dat is van groot belang en het geeft een beeld van een van de zaken waar de Franse socialisten al lang voor strijden, overtuigd als zij zijn dat een dergelijke maatregel niet alleen de consumptie, maar ook de werkgelegenheid zal bevorderen.

Bonde, Krarup en Sandbæk
Het verslag bevat een uitgebreid voorstel voor de harmonisatie van de nationale BTW-tarieven en voor een nieuw gemeenschappelijk BTW-stelsel waarbij de BTW in het land van oorsprong geheven zou worden. Wij kunnen deze voorstellen niet steunen. Het fiscaal beleid is naar onze mening een nationale aangelegenheid en de Unie mag de lidstaten er niet van weerhouden een zelfstandig economisch beleid te voeren.
In het verslag wordt benadrukt dat lagere BTW-tarieven de regressieve sociale gevolgen van de BTW kunnen verminderen. Volgens het verslag zouden lagere BTW-tarieven een gunstige invloed kunnen hebben op de werkgelegenheid en het zwartwerken kunnen beperken. Wij zijn het niet eens met deze zienswijze, vooral omdat de BTW op onder andere levensmiddelen zowel hoge als lage inkomens treft en het positief effect van lagere tarieven voor de verschillende sociale groepen dus scheefgetrokken is. Wij vinden dat de lidstaten zelf moeten oordelen welk sociaal en werkgelegenheidsbeleid zij willen voeren. Sociale overwegingen mogen niet als excuus worden gebruikt om verschillende gebieden te harmoniseren.
Het verslag merkt voorts op dat de rationalisering en modernisering van de verlaagde BTW-tarieven geen noemenswaardige gevolgen mag hebben voor de inkomsten van de overheid. Dat is belangrijk. Denemarken heeft een algemeen BTW-tarief van 25 %, dat veel hoger ligt dan in de andere lidstaten. De inkomsten hiervan vormen een belangrijk deel van de financiering van de Deense welvaartsstaat.
In dit verband is het belangrijk te vermelden dat het Deense Ministerie van Financiën in een nota aan de Commissie voor Europese zaken in het Deense parlement betreffende de wijziging van de zesde BTW-richtlijn schrijft dat een wijziging van de regels voor aftrek met de invoering van een terugbetalingssysteem van BTW voor goederen die in een andere lidstaat zijn aangekocht, "voor de overheidskas een inkomensverlies van 1 à 2 miljard kronen zou betekenen" (Ministerie van Financiën J.nr. 5.98-221-29).
De verwezenlijking van de voorstellen van het verslag zal onvermijdelijk grote economische gevolgen hebben voor de Deense maatschappij en voor de inkomsten van de overheid. Wij vinden deze economische gevolgen onaanvaardbaar. Wij zijn tevens van mening dat de bevolking en de verkozen leden van de nationale parlementen soeverein moeten beslissen welke economische doelstellingen zij voor hun maatschappij willen en hoe zij deze willen verwezenlijken. Dit mag niet door de EU gedicteerd worden. Het verslag is daarom een stap in de verkeerde richting.

Wibe
Ik kan niet voor dit verslag stemmen, aangezien ik het er niet mee eens ben dat de BTWtarieven moeten worden geharmoniseerd (paragraaf 8). Ik ben het er ook niet mee eens dat het BTW-stelsel gebaseerd moet zijn op het beginsel van heffing in het land van herkomst (paragraaf 1).

Wolf
Ik heb per vergissing al naar aanleiding van het verslag van de heer Secchi een aantal argumenten voor een verlaagd BTW-tarief op arbeidsintensieve diensten en producten aangevoerd.
Ik wil hier nog alleen kort op de argumenten van de heer Monti ingaan. Ik vind het een aantrekkelijk idee hier het criterium van de plaatselijk of regionaal beperkte economische betekenis te hanteren om het eens te kunnen worden over een experimenteerclausule met het oog op de ook door ons nagestreefde bindende harmonisering of coördinatie van het belastingbeleid in het toekomstige "Euroland" .
Ik hoop dat zulk een positieve visie op de plaatselijk of regionaal begrensde economische kringlopen ook in andere gevallen een doorslaggevend element van het EU-beleid zal worden.
Het motief van het protectionisme (amendement 2 van de Fractie van onafhankelijken voor het Europa van de Nationale Staten) en dat van de bevordering van bepaalde sectoren (amendement 8 van de Confederale Fractie Europees Unitair LinksNoords Groen Links) blijven bij de moeizame verdere ontwikkeling van het Europese BTW-stelsel echter het best buiten beschouwing, want zo komen wij nooit tot een goede gemeenschappelijke regeling.
Verslag-Hendrick (A4-0202/98)
Ebner
Niemand betwist dat het midden- en kleinbedrijf in de Europese Unie een sleutelrol speelt. Het MKB levert een beslissende bijdrage aan de economische groei in Europa en aan het creëren van werkgelegenheid, wat in de huidige situatie met twintig miljoen werklozen in de Unie van groot belang is. Wij mogen ook niet vergeten dat de staatshoofden en regeringsleiders zich op de Werkgelegenheidstop van Luxemburg in 1997 hebben voorgenomen aan die onhoudbare situatie een einde te maken. Ik merk op dat 99, 8 % van de ondernemingen in de EU tot het MKB behoort, dat meer dan 80 % van de ondernemingen kleine en zeer kleine ondernemingen zijn, dat het MKB aan 66 % van de werknemers in Europa werk verschaft en dat de omzet van het MKB 65 % van de totale omzet in de EU bedraagt.
Het belang van die ondernemingen in de EU blijkt ook uit het feit dat ze snel op nieuwe marktontwikkelingen reageren en daardoor een belangrijke rol spelen in de bevordering van nieuwe technologieën. Voorts kunnen zij zich op bepaalde marktniches concentreren en aldus de concurrentiepositie van Europa versterken door banen voor hooggekwalificeerde technici te creëren. Bovendien speelt het MKB een belangrijke rol in de ondersteuning van regionale ontwikkelingen. Als Zuid-Tiroler kan ik daarvan getuigen. Ik kom immers uit een kleine regio met een gezonde economie die uitsluitend door kleine en middelgrote ondernemingen wordt gedragen.
De EU-steun moet volgens mij vooral op normalisatie, opleiding, milieubeheer en toegang tot financieringsbronnen worden geconcentreerd. Op die terreinen botst het MKB immers op vele moeilijkheden en hinderpalen. Daarom moet de Commissie concrete programma's voor jonge ondernemers uitwerken om de opleiding in managementtechnieken, het gebruik van nieuwe technologieën en vooral de totstandbrenging van netwerken van ondernemingen te bevorderen en te ondersteunen.
Het zou dus goed zijn in de EU verschillende kapitaalmarkten voor het MKB tot stand te brengen, ook omdat het MKB vaak moeilijk start- en investeringskapitaal kan krijgen. Kortom, ik ben het volkomen met de heer Hendrick eens.

Verwaerde
Ik wil mijn collega's feliciteren met deze twee verslagen betreffende het vijfde jaarverslag van de Europese waarnemingspost voor het MKB en de mededeling van de Commissie over de Europese kapitaalmarkten voor het midden- en kleinbedrijf: vooruitzichten en potentiële hinderpalen voor de vooruitgang.
Het MKB is dit jaar de belangrijkste bron geweest voor het scheppen van werkgelegenheid. Maar jammer genoeg staan de grote Europese institutionele beleggers en de banken wat huiverig tegenover deze kleine- en middelgrote bedrijven die voor hen een risico vertegenwoordigen. Niettemin beschikt Europa over een aantal kapitaalmarkten voor bepaalde, vaak zeer vernieuwende en succesvolle categorieën van het MKB. Toch is het aantal beursgenoteerde Europese MKB's gering in vergelijking met hun potentiële vermogen kapitaal en banen te genereren.
De mededeling van de Europese Commissie gaat dus in de goede richting. De punten die door onze rapporteur naar voren zijn gebracht zijn van groot belang en ik hoop dat de Commissie er zoveel mogelijk rekening mee houdt. Ik wijs in het bijzonder op het belang van zo spoedig mogelijke realisering van de gemeenschappelijke markt die de basis moet vormen voor de nieuwe Europese kapitaalmarkt voor het MKB.
Voorts is er alle reden blij te zijn met het feit dat het vijfde jaarverslag van de Europese waarnemingspost voor het MKB over 1997 zich in de eerste plaats concentreert op de evaluatie van de gevolgen voor het MKB van voltooiing van de interne markt.
Dit verslag komt bovendien met nieuwe en interessante ideeën die de moeite van het bestuderen waard zijn, vooral op het gebied van het milieu en het toerisme. Deze twee specifieke gebieden zijn onderwerp van een heel interessante analyse, waarin duidelijk aan aantal voor ons MKB onvermijdelijke zaken naar voren komt (het rekening houden met het concurrentievermogen van bedrijven bij het vaststellen van milieunormen, nieuwe ecologische producten enz.).
Mijnheer de Voorzitter, ik heb deze twee verslagen gesteund en ik ben blij dat onze Vergadering ze met zo grote meerderheid heeft aangenomen.

Wibe
Ik kan niet voor dit verslag stemmen, aangezien ik niet de mening deel dat men ter bevordering van de werkgelegenheid de belasting op arbeid moet verlagen (paragraaf 11). Dit is volkomen fout. Ik ben evenmin van mening dat de zogenaamde Tobinbelasting een rechtstreekse bedreiging van de kapitaalmarkten zou betekenen (paragraaf 13). Tobinbelasting vormt een belangrijk instrument tegen de huidige speculatie-economie. Verder ben ik het evenmin eens met de in paragraaf 12 verwoorde standpunten.
Verslag-Scarbonchi (A4-0255/98)
De Rose
Na lezing van het vijfde jaarverslag van de Europese waarnemingspost voor het MKB zijn wij ingenomen met het gestructureerde overzicht van het MKB en de ambachtelijke bedrijven binnen de Europese Economische Ruimte die het European Network for SME research heeft gegeven.
Hoewel het verslag algemeen van aard is en een groot aantal onderwerpen behandelt, stellen wij met voldoening vast dat het onafhankelijk is.
Wij steunen het verslag eveneens omdat het de activiteiten van de Commissie plaatst in het kader van bestrijding van de werkloosheid; het MKB blijft immers een bron voor groei en werkgelegenheid, dat behoeft geen betoog.
Wat dat betreft zijn wij het eens met de economische commissie: er is nog heel wat werk aan de winkel om het administratieve kader van het MKB te verbeteren en te vereenvoudigen en de communautaire steun efficiënt te besteden teneinde "verspilling" te voorkomen.
Wij hebben bijzondere aandacht besteed aan de thema's die in dit verslag de nadruk hebben gekregen: globale vermindering van de administratieve regelgeving, verbetering van het belastingklimaat, beroepsopleiding, ontwikkeling van onderzoek en technologische vernieuwing.
Toch lijkt het ons van groot belang te wijzen op de waarde die wij hechten aan het subsidiariteitsbeginsel, vooral omdat de bedrijven in kwestie over het algemeen en in wezen particuliere bedrijven zijn. Het lijkt ons belangrijk dat ze niet worden overgeleverd aan het passief aanvaarden van communautaire steun, want dat zou hen aanmoedigen tot het "makkelijk steuntrekken" . De eigenaars van KMO's dienen hun ondernemingsgeest te behouden. Zij dienen in staat te zijn met vernieuwende ideeën te komen: laten wij er geen bureaucratische "administratieve machines" van maken.
Vereenvoudiging van de administratieve, wettelijke en reglementaire rompslomp waarmee bedrijven dagelijks worden geconfronteerd en die ze steeds moeilijker kunnen verdragen is absoluut noodzakelijk.
Voor wat betreft de belastingwetten, die van land tot land verschillen, wil ik er, in het licht van de laatste debatten in dit Huis aan herinneren dat de bevoegdheid om deze te wijzigen nog steeds onder de soevereiniteit van de afzonderlijke lidstaten valt.
Tenslotte, mijnheer de Voorzitter, stel ik met verbazing vast dat het verslag niets zegt over de euro, terwijl het toch uitweidt over de toeristische sector.

Wibe
Ik heb niets tegen de inhoud van dit verslag. Ik wil er enkel op wijzen dat dit soort verslagen behoort tot het vele overbodige werk dat in dit Parlement gedaan wordt. Er bestaat zeker geen enkel ander Parlement in de wereld dat zich bezig houdt met de uitwerking van en het stemmen over verslagen die gaan over jaarverslagen van in casu een "Europees waarnemingscentrum voor het MKB" . Ondanks de hoge kwaliteit van dit verslag, is het zo dat dit soort zaken het werk van het Parlement lachwekkend maakt.
Verslag-Marinucci (A4-0272/98)
Seillier
Dank u, mevrouw de Voorzitter. Ondanks enkele positieve elementen heeft mijn fractie niet kunnen instemmen met uw verslag, mevrouw Marinucci. Ons eerste amendement, waarin wij in naam van de keuzevrijheid stellen dat vrouwen moeten kunnen kiezen tussen onmiddellijke uitoefening van een beroep of uitstel van hun toetreding tot de arbeidsmarkt teneinde een aantal jaren te besteden aan het ter wereld brengen en opvoeden van hun kinderen, is verworpen. Ondanks enkele positieve punten, met name waar u stelt dat er gediscussieerd moet worden over een erkenning op de nationale rekeningen van zorgtaken, kan ik niet achter de algemene strekking van uw tekst staan, die een socialistische, collectivistische visie op de kinderopvang verraadt.
Mevrouw Marinucci, kinderen hebben niet alleen opvang nodig; ze zijn niet alleen een probleem voor de organisatie van het beroepsleven van hun ouders. Ze hebben er ook, meer dan ooit, behoefte aan opgevoed te worden, en vrouwen en mannen wensen hen ook op te voeden.
Ik heb veel jonge vrouwen ontmoet tijdens de voorbereiding van de conferentie van Peking. U zegt dat het u spijt dat vrouwen in Europa worden gedwongen af te zien van een beroepsleven. Akkoord, maar ik zeg u ook dat tegenwoordig heel veel vrouwen in Europa zeggen spijt te hebben af te moeten zien van verdere zwangerschappen bij gebrek aan een gezinspolitiek in onze Europese landen die deze naam waardig is. Hetgeen negatieve gevolgen heeft voor de bevolkingsopbouw, die op het ogenblik een structurele oorzaak van de werkloosheid in Europa is. Maar dat onderwerp is op het ogenblik taboe binnen de Europese instellingen.

Lulling
Mevrouw de Voorzitter, ik zou er de voorkeur aan gegeven hebben geen stemverklaring af te leggen en ik begrijp de teleurstelling van mevrouw Marinucci die zich heel veel moeite heeft getroost het met mij eens te worden over de amendementen.
Zij heeft ingestemd met ons amendement over paragraaf 4, maar helaas heeft mijnheer Wolf er niets van begrepen en heeft hij talloze collega's op het verkeerde been gezet, hetgeen noch mevrouw Marinucci, noch ik beoogde, noch anderen die het hebben aangenomen zonder te beseffen waarvoor zij stemden. Zij hebben er dus voor gestemd dat voortaan de lidstaten het recht op vrijwillig werk, waar en op welk moment dan ook, moeten regelen. Als iemand vrijwilligerswerk wil, dan moet de werkgever hem dat geven. U verlangt een dergelijke wetgeving binnen de Gemeenschap. Dat is volstrekte onzin. Wij willen dat vrijwillig werk in deeltijd wordt geregeld, goed wordt geregeld, zoals dat in mijn land het geval is. Er bestaat ook een recht op vrijwillig werk, in bepaalde landen, onder bepaalde voorwaarden. Maar als eenieder eenvoudig, zonder voorwaarden, waar en op welk moment dan ook een recht op deeltijdarbeid kan eisen, kunnen bedrijven niet meer functioneren, en dat is zeker niet wat wij willen.
Mevrouw Marinucci heeft dat heel goed begrepen, ze heeft ook gezegd dat dat niet haar bedoeling was. Het spijt mij heel erg, maar dat is de reden, mevrouw de Voorzitter, dat wij ons van stemming hebben moeten onthouden, want, men kan veel van ons vragen, maar men kan niet van ons verlangen dat wij dergelijke ongepaste voorstellen steunen.

Posselt
Mevrouw de Voorzitter, ik heb veel achting voor mevrouw Marinucci, maar ik heb tegen de ontwerpresolutie gestemd omdat ze ideologisch gekleurd is, volkomen in strijd is met het subsidiariteitsbeginsel en inhoudt dat alle jonge vrouwen in de Europese Unie na hun opleiding in het beroepsleven moeten stappen. Dat is volstrekt ongerijmd. Mevrouw Seillier stelde voor dat wij het aan de vrouwen zelf overlaten of zij zich aan hun gezin en huishouding willen wijden of een beroep willen uitoefenen. Dat voorstel werd verworpen. Dit is een ideologische ontsporing. Als Europees Parlement maken wij ons met zulke verslagen ronduit bespottelijk. Ik vind dat wij met zulke voor vrouw en gezin belangrijke thema's veel zorgvuldiger moeten omgaan.

Delcroix
De resolutie die is opgesteld door Elena Marinucci is een uitstekende synthese van de verzoeken die onze Vergadering in de huidige context moet presenteren. Ik zou uw aandacht willen vragen voor de onderdelen die zijn gewijd aan deeltijdarbeid en die in mijn ogen de kern van het probleem vormen.
Deeltijdwerk is in de jaren 90 de belangrijkste bijdrage tot de ontwikkeling van arbeidsparticipatie van vrouwen geweest. Vrouwen bezetten op het ogenblik het grootste deel - 83 % - van de banen in deeltijd. Deeltijdarbeid wordt traditioneel gezien als een positief element dat vrouwen in staat stelt hun beroeps- en gezinsleven te combineren. De statistieken van Eurostat geven echter aan dat veel vrouwen die een deeltijdbaan hebben de voorkeur zouden geven aan een voltijdbaan en dat het werk vaak plaatsvindt op late uren of tijdens het weekend, hetgeen vrouwen afstraft in hun poging beroep en gezin te combineren en in tegenspraak is met deze idealistische visie.
De reorganisatie van de werktijden heeft gezorgd voor een toename van bijzondere en atypische vormen van werk - deeltijdwerk, tijdelijk werk, uitzendwerk - en heeft de sociale bescherming en de kwaliteit van leven van talloze vrouwen doen afnemen. In tegenstelling tot wat vaak tot vervelens toe wordt beweerd, is deeltijdwerk niet de keuze van vrouwen, maar is het meestal de keuze van de werkgever, en voor de vrouwen die ermee moeten leven is het een waar dwangmiddel. Deeltijdwerk is heel slecht vertegenwoordigd in de industrie en op verantwoordelijke posten, maar wordt beperkt tot werk waar weinig scholing voor nodig is en toegepast in heel bijzondere sectoren. Daar komt bij dat een werknemer in deeltijd slechts zelden iets aan scholing kan doen vanwege de eisen die samenhangen met de werktijden in deeltijd.
Professor Danièle Meulders van de vrije universiteit van Brussel heeft laten zien welke moeilijkheden werknemers in deeltijd ondervinden bij het profiteren van sociale voorzieningen. Bijna de helft heeft geen enkele bescherming als ze werkloos worden. Elena Marinucci herinnert er van haar kant terecht aan dat de richtlijn van 1997 inzake deeltijdarbeid niets regelt ten aanzien van sociale zekerheid en de lidstaten uitdrukkelijk toestaat nationale drempels in stand te houden die een groot aantal werknemers in deeltijd uitsluiten van het toepassingsgebied van deze richtlijn.
Onze rapporteur is van mening dat als op de huidige arbeidsmarkt deeltijdwerk moet worden aangemoedigd, het essentieel is dat dit wordt uitgebreid tot geschoold werk, dat mannen moeten worden aangemoedigd in deeltijd te werken en dat alle werknemers in deeltijd moeten kunnen profiteren van scholingsmogelijkheden en sociale bescherming.
Ik ben echter zo vrij op te merken dat dit papieren wensen dreigen te blijven, want ik zie nergens de politieke wil ze te verwezenlijken. Het meest vergaande voorstel om de werkgelegenheid voor vrouwen in Europa te bevorderen zou het drastisch afschaffen van deeltijdarbeid zijn en het algehele verkorten van de werkweek voor iedereen, mannen en vrouwen, waardoor volledige werkgelegenheid voor allen ontstaat, uitzonderingen daargelaten.
Deze situatie is onhaalbaar zonder strijd en hervormingen op de lange termijn. Als de Europese Unie het publiek wil overtuigen van haar streven om op de arbeidsmarkt werkelijke gelijkheid tussen mannen en vrouwen te bewerkstelligen en de verschillen in werkloosheid onder mannen en vrouwen terug te dringen, dient zij zich in eerste instantie stelselmatig af te vragen wat de discriminerende gevolgen kunnen zijn van de verschillende vormen van werkgelegenheidsbeleid.
Voor de volgende Europese werkgelegenheidstop zou aan iedere lidstaat moeten worden gevraagd de volgende gegevens te verstrekken:
1.Uitsplitsing van deeltijdwerk naar geslacht en leeftijd; 2. Motivatie van de keuze voor deeltijdwerk door de ondernemingen en in het nationale beleid; 3. Uurlonen gerelateerd aan deeltijdwerk; 4. Indexen van de verschillen per beroep voor deeltijdarbeid in vergelijking tot voltijdarbeid; 5. Scholingsniveau voor deeltijdbanen; 6. Samenhang tussen deeltijdwerk en armoede; 7. Gevolgen van deeltijdarbeid voor het pensioen en voor andere vervangende inkomens; 8. Gevolgen voor het inkomen gedurende het volledige beroepsleven; 9. Toegang tot regelingen voor vervroegde uittreding.Deze gegevens zouden het mogelijk maken middels exacte statistische gegevens vast te stellen dat deeltijdwerk voor vrouwen discriminerend werkt. Maar men zou verder kunnen gaan en iedere lidstaat die zijn actieplan indient de volgende vragen kunnen voorleggen:
1.Wat zijn de mogelijke gevolgen voor vrouwen van de verschillende beleidsvormen die zijn voorgesteld in termen van hoeveelheid en kwaliteit van de werkgelegenheid?2. Welke maatregelen worden er genomen ten aanzien van het scholingsbeleid zodat vrouwen in dat opzicht een gelijke behandeling als mannen krijgen en, meer in het bijzonder, welke voorstellen worden er gedaan in het geval van deeltijdwerk?3. Hoe denken de landen die vinden dat deeltijdarbeid de beste oplossing is voor het verdelen van werk, dit deeltijdwerk uit te breiden tot mannen en diverse vormen van geschoolde en goed betaalde arbeid en welke maatregelen worden er genomen opdat werknemers in deeltijd kunnen profiteren van voldoende oudedagsvoorzieningen en werkloosheidsuitkeringen?Tenslotte een laatste algemene opmerking. Commissaris Mario Monti heeft aangetoond dat de lidstaten die kapitaalvlucht van hun grondgebied wilden voorkomen, de wetten van de marktwerking hebben moeten ondergaan en de belasting op kapitaal hebben moeten terugbrengen met 10 % over 12 jaar. En omdat zij op zoek moesten gaan naar vervangende inkomsten, hebben zij over dezelfde periode de belasting op arbeid met 20 % verhoogd. Deze belasting op arbeid is volgens commissaris Monti verantwoordelijk voor een derde van de Europese werkloosheid. Ik laat dit cijfer op u inwerken waarbij ik u vraag het te koppelen aan de ontwikkeling van de informatietechnologie en aan het feit dat van de vier vrijheden die in de Europese Akte worden gedefinieerd, de vrijheid van kapitaal als eerste is verwezenlijkt, dit in tegenstelling tot wat de grondleggers van Europa wensten.

Hawlicek
Nu het aantal werkloze vrouwen in Europa almaar toeneemt, is dit initiatiefverslag van mevrouw Marinucci uiterst belangrijk. In februari 1998 bedroeg de werkloosheid onder vrouwen en mannen respectievelijk 12, 3 % en 8, 9 %. In alle Europese landen, behalve Zweden, ligt het werkloosheidspercentage bij de vrouwen hoger dan bij de mannen. De commissie vraagt in de resolutie dan ook dat de Commissie nauwkeuriger, naar geslacht onderverdeelde statistieken over de werkgelegenheid opstelt.
De commissie verzoekt de lidstaten het recht op deeltijdarbeid wettelijk te regelen. De sociale partners moeten een kaderovereenkomst over alle vormen van atypische arbeid sluiten en de Commissie moet een voorstel doen voor een kaderrichtlijn inzake kinderopvang in de lidstaten. Aan de opleidingsprogramma's moeten ook vrouwen kunnen deelnemen die niet als werkloos staan ingeschreven.
Ik stel met voldoening vast dat Oostenrijk bij de uitvoering van de EU-richtsnoeren voor de werkgelegenheid in zijn nationaal actieplan voor de werkgelegenheid bijzondere maatregelen heeft genomen om de kansengelijkheid te garanderen, niet alleen in deel IV van het nationale actieplan, maar, overeenkomstig het concept van gender mainstreaming , ook in de andere delen. Zo zullen wij tijdens de discussie over de verdere ontwikkeling van de richtsnoeren voor het werkgelegenheidsbeleid en van de structuurpolitieke maatregelen nog meer aandacht aan dat aspect proberen te schenken en het in alle politieke beleidsvormen van de Europese Unie proberen te integreren.

De Voorzitter
Het woord is aan de heer Fabre-Aubrespy voor een motie van orde.

Fabre-Aubrespy
Mevrouw de Voorzitter, tijdens de stemming heb ik gevraagd het woord te mogen voeren. Ik heb niet aangedrongen omdat u het mij niet gaf, maar ik wilde interveniëren tijdens de stemming over de resolutie inzake Soedan, en met name over amendement 1op paragraaf 6, aangezien iemand er voor de notulen toch gewag van moest maken dat er sprake is van een flagrante tegenstelling.
U heeft een aparte stemming laten houden over de oorspronkelijke tekst en het amendement. U heeft allereerst laten stemmen over de oorspronkelijke tekst, en vervolgens over het amendement, waarna u bent teruggegaan naar de oorspronkelijke tekst. U heeft dus drie hoofdelijke stemmingen in plaats van twee gehouden, hetgeen duur is, want een hoofdelijke stemming kost 8000 Franse francs. Bovendien bent u in tegenspraak met uzelf omdat u eerst de Vergadering ertoe heeft gebracht tegen het eerste deel te stemmen van wat u amendement 1 noemde, dat wil zeggen de oorspronkelijke tekst van artikel 6, alvorens opnieuw te laten stemmen over artikel 6 en het te laten aannemen. In de notulen zullen dus, voor wat betreft de hoofdelijke stemming, twee tegenstellingen, twee tegengestelde stemmingen worden opgenomen en daar wilde ik de aandacht op vestigen. Want men dient tenslotte te begrijpen dat een amendement niet hetzelfde is als de oorspronkelijke tekst. Als men een gescheiden stemming wil houden over een amendement, wil dat zeggen dat men eerst uitsluitend stemt over het amendement en vervolgens over de oorspronkelijke tekst.

De Voorzitter
Mijnheer Fabre-Aubrespy, dit is een misverstand. Wij hebben eerst over het amendement gestemd. Dat werd in twee keer verworpen. Vervolgens werden beide delen elk apart verworpen, en dan werd over het amendement in zijn oorspronkelijke vorm gestemd. Sommigen wilden immers alleen het eerste deel, anderen alleen het tweede deel. Als die worden verworpen, moeten wij nog eens over de oorspronkelijke tekst stemmen. Alleen de delen werden verworpen, niet het geheel.

Werkgelegenheid voor vrouwen: rol van de coöperaties   (voortzetting)
De Voorzitter
Aan de orde is de voortzetting van het debat over het verslag (A4-0270/98) van mevrouw Colombo Svevo, namens de Commissie rechten van de vrouw, over de rol van de coöperaties bij de bevordering van werkgelegenheid voor vrouwen.

Bennasar Tous
Mevrouw de Voorzitter, commissaris, ik zou mevrouw Colombo Svevo willen bedanken voor haar bijdrage aan de gemeenschappelijke inspanning die overal in de Europese Unie wordt geleverd om de werkgelegenheid te bevorderen. Die inspanning houdt onder meer in dat er naar nieuwe vormen van arbeid wordt gezocht, zoals ook naar nieuwe vormen van arbeidsorganisatie, waarbij de sociale bescherming meer wordt afgestemd op de werkgelegenheid.
In dit verslag wordt onderzocht, en op bondige wijze en vanuit een vernieuwende, sociaal-economische benadering uiteengezet hoe sociale coöperaties en bedrijven de integratie kunnen bevorderen van laag gekwalificeerde vrouwen zonder beroepservaring of van vrouwen die wegens gezinstaken al jaren niet meer aan het arbeidsproces hebben deelgenomen. Zulke bedrijven stellen de vrouw in de gelegenheid gezin en werk te combineren, terwijl zij tevens tegen redelijke prijzen kwalitatief hoogstaande diensten aanbieden die hoofdzakelijk voor benadeelde groepen bestemd zijn.
Dankzij hun flexibele werkwijze met participatie van de werknemers - en dankzij de grote vraag binnen de dienstverlenende sector, met name op sociaal en geneeskundig gebied - kunnen dergelijke coöperaties werkzaamheden die de vrouw gewoonlijk in afgeslotenheid verrichtte zonder dat zij hiervoor sociale erkenning noch financiële compensatie genoot, omzetten in betaald werk. Onze samenleving ziet zich namelijk gesteld voor een aantal serieuze uitdagingen op demografisch en sociaal gebied, en deze hebben betrekking op het welzijn van bejaarden en gehandicapte kinderen en op het gebrek aan economische zelfstandigheid van de vrouw, waardoor het verhoudingsgewijs steeds meer vrouwen zijn die door armoede zullen worden getroffen.
De rapporteur verzoekt de Commissie een Witboek op te stellen waarin de bijzonder positieve ervaringen in verschillende Europese landen en de rol van het geslacht in die ervaringen beschreven worden. Verder wordt verzocht om steun van het Europees Sociaal Fonds teneinde het vrouwelijk ondernemerschap in dit nieuwe stelsel van coöperaties in goede banen te leiden, door de oprichting van consortiums, netwerken, en sociale bureaus die advies verstrekken, scholing verzorgen en organisatiesteun verlenen, alsook door acties terzake op juridisch gebied, door de toegankelijkheid van kredieten te vergroten en door stimulerende maatregelen op financieel en fiscaal vlak.
Mijnheer de commissaris, de Europese Unie heeft van het Verdrag van Amsterdam een nieuw mandaat gekregen om de uitsluiting door middel van innoverende maatregelen te lijf te gaan. Het onderhavige verslag stelt zulke maatregelen voor die wij gaarne zullen ondersteunen. Hopelijk zult u dat ook doen.

Stenzel
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, uit demografisch onderzoek blijkt dat de mensen almaar ouder worden en dat daardoor ook de nood aan bepaalde sociale diensten groeit. Dat geldt vooral voor vrouwen zonder goede opleiding, die door de harde situatie op de arbeidsmarkt waarschijnlijk het sterkst worden getroffen. De inschakeling van die vrouwen in de dienstensector wordt echter zeer vaak bemoeilijkt door de hoge niet-loonkosten, waardoor zij het gevaar lopen in het zwarte economische circuit terecht te komen. Daarom moeten wij gebruik maken van alle mogelijke alternatieven, zoals coöperaties, verenigingen of hulporganisaties, om die problemen op te vangen.
De Europese Unie heeft in 1993 in haar Witboek over groei, concurrentievermogen en werkgelegenheid een strategie voor het creëren van meer werkgelegenheid uitgestippeld en beveelt een actief arbeidsmarktbeleid aan. Een nieuw Witboek als aanvulling daarop is een goede zaak. De Europese Commissie rekent de huishoudelijke hulp expliciet tot de terreinen waarop meer banen kunnen worden geschapen. Een mogelijkheid daartoe biedt de zogenaamde dienstencheque, die de sociaal verzekerde arbeid in de gezinnen vergemakkelijkt doordat de werknemer met die cheque automatisch verzekerd is, ook als hij slechts weinige uren per week werkt. Dat biedt vooral vrouwen tal van mogelijkheden in de sociale economie. Het nadeel daarvan is zeker het lage loon. Toch mag men niet vergeten dat zulke sociale dienstverlening voor werkloze, minder goed gekwalificeerde vrouwen een goede start kan zijn. Daarom hoop ik dat de voorgestelde modellen een verdere stap naar een betere integratie van de vrouwen in de arbeidsmarkt kunnen zijn.

Flynn
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen feliciteer ik mevrouw Colombo Svevo met de kwaliteit van het verslag. Zij heeft de nadruk gelegd op de belangrijke rol die coöperaties en de sociale economie in het algemeen spelen en zullen blijven spelen bij het creëren van banen en het bevorderen van gelijke kansen.
De sociale economie zal ons in staat stellen een aantal van de toekomstige economische en sociale uitdagingen aan te nemen en zal nieuwe banen creëren die over het algemeen stabieler en langduriger zijn, met betere sociale en arbeidsomstandigheden, terwijl zij winst opleveren die opnieuw verdeeld en geïnvesteerd wordt.
In dit verslag wordt erop gewezen dat de sociale economie kan voldoen aan onvervulde behoeften die beschouwd moeten worden als potentiële nieuwe bronnen van werkgelegenheid, met name voor vrouwen.
Er moet op gewezen worden dat de werkgelegenheidsrichtsnoeren voor 1998 een afzonderlijke pijler omvatten waarin de gelijke kansen voor vrouwen en mannen aan bod komen. De versterking van het gelijkekansenbeleid is een volledig, doch geheel nieuw beleidsonderdeel dat erop gericht is banen te scheppen en de werkloosheid te bestrijden. De in dit verslag uitgestippelde benadering sluit heel goed aan op onze werkgelegenheidsstrategie en met name op het gelijkekansenaspect ervan. Dit is een uitstekend voorbeeld van de mainstreaming waarover we in dit Huis hebben gesproken.
Ik zou een paar van de belangrijkste ter sprake gebrachte punten willen behandelen. In het verslag is sprake van de noodzaak om de Europese statuten voor deze sectoren aan te passen. De Europese statuten blijven een prioriteit van de Commissie, ook al liggen de ontwerprichtlijnen en -verordeningen sinds 1993 bij de Raad op tafel. Ik ben het ermee eens dat deze sector een vastomlijnd juridisch en fiscaal kader nodig heeft teneinde zich binnen de interne markt te kunnen ontwikkelen. De Commissie zal zich buigen over het voorstel voor een studie naar de omvang en gevolgen van de sociale economie, de weerslag ervan op de werkgelegenheid en met name op die voor vrouwen.
De Commissie zal gebruikmaken van het werk van het door haar op 13 maart van dit jaar opgerichte raadgevend comité voor coöperaties, wederzijdse instellingen, verenigingen en stichtingen. Het raadgevend comité is en blijft voor de Commissie een van de belangrijkste bronnen van advies en informatie over de situatie in de praktijk. We kunnen tevens gebruik maken van de door NOW, HORIZON, INTEGRA en dergelijke programma's opgedane ervaring.
We zullen volgend jaar een volledig verslag overleggen met betrekking tot vrijwilligersorganisaties en stichtingen. Dit verslag zal aanbevelingen omvatten over hoe de sociale en economische rol van vrijwilligersorganisaties en stichtingen kan worden vergroot.
Op 30 november en 1 december wordt in Bologna een Europese conferentie gehouden over het coöperatieve ondernemerschap in het jaar 2000. Deze conferentie zal bijzonder nuttig zijn omdat de conclusies ervan ons in staat zullen stellen te beslissen op welke manier we het beste antwoord kunnen geven op uw verzoek van een Witboek over coöperaties en sociale ondernemingen.
Ook zal de Commissie zich buigen over mogelijke manieren om geld uit te trekken, vooral om vrouwen te helpen hun eigen ondernemingen op te richten, met name op het gebied van de sociale economie. Ik heb het punt van mevrouw Bennasar Tous genoteerd dat het ESF een taak heeft en op dat gebied misschien doeltreffender kan worden gebruikt.
In het kader van het derde meerjarenprogramma voor het MKB hebben we dit jaar een uitnodiging gelanceerd tot het indienen van voorstellen voor proefprojecten betreffende opleidingen voor echtgenotes. Ook hebben we een aanbesteding uitgeschreven, onder andere met betrekking tot vrouwelijke ondernemers, die erop gericht is te bepalen welke eisen zij stellen bij het oprichten en runnen van ondernemingen.
Samen met de Zweedse Nationale Raad voor industriële en technische ontwikkeling bereiden wij tegelijkertijd een van 30 november tot 2 december van dit jaar in Stockholm te houden conferentie over vrouwelijke ondernemers voor. De Commissie zal derhalve steun verlenen aan de opzet van een Europees netwerk van bureaus uit de sociaal-economische sector dat door de overheden en deze sector gezamenlijk kan worden beheerd. Zij zouden informatie, documentatie, opleidingen en bijstand kunnen aanbieden bij de ontwikkeling van projecten en met name bij de totstandbrenging van partnerschappen voor financiering en financiële garanties.
De Commissie is voornemens haar pogingen voort te zetten om de ontwikkeling van de sociale economie in de verschillende beleidslijnen en initiatieven van de Unie te bevorderen. Zij zal ernaar streven gelijke kansen voor vrouwen en mannen werkelijkheid te maken en ervoor trachten te zorgen dat ondernemingen in de sociale economie, met name die welke door vrouwen worden beheerd, een maximum aan steun krijgen teneinde hen in staat te stellen een volwaardige factor te vormen in het sociale en economische leven in de Unie. Het potentieel is aanzienlijk en we zullen de pogingen om dit geheel te benutten volledig ondersteunen.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 9.00 uur plaats.

Ongehuwde moeders en eenoudergezinnen
De Voorzitter
Aan de orde is het debat over het verslag (A4-0273/98) van mevrouw García Arias, namens de Commissie rechten van de vrouw, over de situatie van alleenstaande moeders en eenoudergezinnen.

García Arias
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, in de eerste plaats moet ik erop wijzen dat de tekst twee correcties bevat. Toen wij het onderhavige verslag in commissie hebben goedgekeurd, hebben we een tweetal verwijzingen naar twee landen geschrapt: het geval van het Verenigd Koninkrijk in overweging F, en de term "Noord-Amerikaans model" in paragraaf 12. Ik verzoek u hier bij de stemming rekening mee te houden.
In feite, geachte collega's, mijnheer de Voorzitter, heeft dit onderwerp betrekking op een groot aantal gezinnen in de Europese Unie. Door de wijzigingen op demografisch gebied en door de nieuwe tendensen die verandering brengen in culturele en sociale patronen zien we, ofschoon dit van land tot land verschilt, dat dit soort gezin, namelijk het eenoudergezin, een steeds frequenter verschijnsel aan het worden is.
Alhoewel er ook mannen zijn die om diverse redenen als enigen met de zorg voor hun kinderen belast zijn, wordt in dit verslag hoofdzakelijk gesproken van alleenstaande, ongehuwde en gescheiden moeders, van weduwen of vrouwen die verlaten zijn en die zich als alleenstaande moeten zien te redden terwijl ze, geconfronteerd met de meest uiteenlopende problemen, eveneens hun kinderen vooruit moeten helpen en soms ook nog met de zorg voor andere gezinsleden belast zijn.
We leven in een tijd van economische groei en - hoe tegenstrijdig - van begrotingsmaatregelen, van bezuinigingen op de sociale uitgaven, van uitgebreide discussies over onderwerpen zoals concurrentievermogen, werkgelegenheid voor een ieder, en arbeidsethiek, in samenlevingen met een hoog percentage werkloosheid onder vrouwen en een groot aantal tijdelijke banen. Het onderhavige debat is dan ook van cruciaal belang omdat sommige sociaal-economische modellen - van gene zijde van de Oceaan, jawel - op warme belangstelling mogen rekenen, modellen die de sociale uitkeringen welke gelukkig bescherming bieden aan deze vrouwen en hun gezinnen, op de helling willen zetten, en waarin deze vrouwen soms worden geschetst als parasieten die bewust misbruik maken van onze socialezekerheidsstelsels. Merkwaardig genoeg zijn deze beschuldigende stemmen - waarvan we er vanochtend een hebben beluisterd - dezelfde als die welke de sociale betekenis van het moederschap bejubelen, die het gezin verdedigen als hoeksteen van de samenleving en die soms zelfs pleiten voor een salaris en sociale zekerheid voor de huisvrouw, natuurlijk ten koste van de begroting voor sociale zaken.
Dit debat komt na de uitstekende verslagen van onze collega's Marinucci en Colombo Svevo, die een duidelijk beeld hebben gegeven van de situatie van de vrouw ten opzichte van arbeid, van de moeilijkheden wat betreft scholing, het gebrek aan een toegankelijke infrastructuur voor kinderopvang, discriminatie bij het vinden van een baan, en van de noodzaak dat de man zich net zo goed als de vrouw verantwoordelijk opstelt als het gaat om het vervullen van de huishoudelijke taken en de zorg voor de kinderen. Welnu, als dit voor de meeste getrouwde vrouwen al een probleem is, dan kunt u zich voorstellen hoeveel extra problemen een eenoudergezin ondervindt, waar geen partner is die inkomsten inbrengt of die zelfs maar aangesproken kan worden op zijn medeverantwoordelijkheid in het huishouden.
Zonder overdrijving kan worden gesteld dat het hierbij gaat om een van de zogenaamde risicogroepen die in verhoogde mate zijn blootgesteld aan armoede, drop-out en sociale uitsluiting. Voor eenoudergezinnen zijn dan ook speciale en uiteenlopende steunmaatregelen vereist alsmede ondersteuning door de overheid, ook al hebben sommigen van deze vrouwen werk. Helaas echter is dat meestal onderbetaald en onzeker werk.
Dit verslag dringt er bij de Commissie en bij de lidstaten op aan dat zij een serieuze discussie aangaan over de belemmeringen die zij hierbij ondervinden, en dat zij politieke en economische richtsnoeren opstellen als bijdrage aan de sociale integratie en de economische onafhankelijkheid van deze vrouwen, onder meer door de structuurfondsen aan te spreken; ik verzoek de Commissie nadrukkelijk een onderzoek in te stellen naar de terughoudendheid en de discriminerende houding van vele werkgevers wanneer een vrouw met kinderen bij hen solliciteert. Als dit al een algemeen gegeven is, mijnheer de commissaris, dan kunt u zich indenken hoeveel moeite het een alleenstaande moeder kost om werk te vinden als een werkgever weet dat zij als enige de verantwoordelijkheid voor het gezin draagt.
Het verslag - en hiermee sluit ik af - bevat tevens een oproep aan vaders of - in mindere mate - moeders die in de praktijk geen deel meer uitmaken van het gezin, om hun verantwoordelijkheid op zich te nemen, zoals het er ook voor pleit de overeenkomsten inzake echtscheiding en juridische en overige regelingen zodanig te verbeteren dat beide ouders hun verplichtingen nakomen.

Gröner
Mijnheer de Voorzitter, het verslag van mevrouw García Arias moet in een algemeen kader worden bekeken, ook in samenhang met het verslag van mevrouw Marinucci, waarover wij vandaag al hebben gestemd. Ik hoop dat de Raad van ministers van Sociale Zaken de conclusies van het Europees Parlement op 5 oktober in zijn besluiten zal opnemen, want juist voor de alleenstaande moeders, waarop dit verslag zich in het bijzonder concentreert, zijn dringend maatregelen nodig. Wij ontkennen uiteraard niet dat in de eerste plaats de lidstaten hun verantwoordelijkheid op zich moeten nemen en dat ook de sociale partners meer voor de alleenstaande moeders moeten doen. Ook de Europese Unie draagt hier echter een grote verantwoordelijkheid.
Het risico om in armoede te vervallen wordt - in Duitsland blijkt dat duidelijk uit de statistieken - groter als man en vrouw scheiden. Alleenstaande ouders zijn al snel op sociale bijstand aangewezen en komen die situatie ook moeilijk te boven. Daarom zijn de hier voorgestelde maatregelen, vooral goede en betaalbare kinderopvang, onontbeerlijk. Op dat gebied moet in de Europese Unie nog veel gebeuren.
Ik zou nog een ander punt willen vermelden. In de paragrafen 18 en 16 wordt voorgesteld dat er bij echtscheiding naar wordt gestreefd dat de ouders samen voor de kinderen zorgen. Ik vrees evenwel dat dit, als de ouders het niet eens kunnen worden, voor de kinderen nadelig is. Ik pleit voor duidelijke regels die de kinderen niet benadelen.
Wat de hervorming van de structuurfondsen betreft, wordt hier volkomen duidelijk dat wij de gender mainstreaming in het beleid moeten verankeren. In het verslag van mevrouw Marinucci was voor de participatie van de vrouwen geen percentage vastgesteld, maar volgens de richtsnoeren voor de werkgelegenheid mag niet alleen naar de kansengelijkheid worden verwezen, maar moeten wij speciaal voor alleenstaande ouders aan twee aspecten aandacht besteden. Wij moeten openstaan voor nieuwe oplossingen, bijvoorbeeld kortere werktijden voor alleenstaande ouders in collectieve arbeidsovereenkomsten.

Colombo Svevo
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de rapporteur voor haar werk. Dit was, gezien de uiteenlopende standpunten in de commissie, geen gemakkelijk karwei. Het gaat hierbij om een belangrijk verschijnsel dat steeds meer in omvang toeneemt. 10 % van de kinderen leeft inmiddels in eenoudergezinnen.
Wij zijn hier echter geconfronteerd met uiteenlopende situaties: echtscheidingen, scheidingen, buitenechtelijke kinderen. Al deze situaties geven aan dat de gezinsstructuur zwak is en daar moeten wij diep over nadenken, als wij tenminste geen neutrale waarnemingspost willen zijn voor deze veranderingen, maar de oorzaken ervan willen opsporen en willen begrijpen waarom er een kloof zit tussen enerzijds het gezin, dat wij in Europa altijd nog als waarde zien en anderzijds de gedragingen waardoor het gezin wordt aangetast.
Ik besef heel goed dat er over dit thema onder ons enorme meningsverschillen bestaan, maar mijns inziens moeten wij instemmen met hetgeen de rapporteur voorstelt. Zij wil steun hebben voor deze gezinnen, in de vorm van voorzieningen, bijstand of economische steun. Deze gezinnen zijn sowieso al behept met een zwakheid: 85 % van deze eenoudergezinnen hebben immers een vrouw als gezinshoofd. Hier zijn wij aldus geconfronteerd met psychologische, economische en sociale moeilijkheden en daarvoor is een doelbewust beleid nodig. Er zijn verschillende maatregelen nodig, daar ook de situaties waaraan men het hoofd moet bieden, verschillend zijn.
In het verslag wordt een opsomming gegeven van de mogelijke maatregelen en ik zal deze niet herhalen. Ik wil echter wel onderstrepen dat hierin bijstand als oplossing wijselijk van de hand wordt gewezen. De rapporteur zegt daarentegen dat ouders hun persoonlijke verantwoordelijkheid moeten dragen. Tegelijkertijd verwerpt het verslag echter het vooroordeel dat degene die van de bijstand leeft, een parasiet is en aan het werk moet om zichzelf te kunnen redden. Vaak is het voor iemand niet mogelijk zichzelf te redden en daarom hebben wij instrumenten nodig.
Europa heeft een zekere traditie op dit gebied en mijns inziens maakt deze deel uit van zijn identiteit waarin verantwoordelijkheid en solidariteit hand in hand gaan.

Larive
Voorzitter, het is niet altijd ellende met eenoudergezinnen. U en ik kennen er vast wel veel waar het warm en vrolijk toegaat en de moeder ook vaak actief is op de arbeidsmarkt. Maar in dit goede verslag van rapporteur García Arias gaat het juist om die toch hele grote groep kwetsbare gezinnen, het is al gezegd, 80 à 90 % van de alleenstaande ouders zijn vrouwen.
Het geven van een minimuminkomen lijkt misschien in ieder geval op korte termijn de beste oplossing zowel voor de overheid als de moeder, maar op langere termijn helpen wij niemand ermee. Wij creëren daarmee financiële en sociale afhankelijkheid die noch de alleenstaande ouder noch de kinderen ten goede komt. Daarom pleiten wij, en ik denk dat het door alle fracties heen is, niet voor paternalisme maar voor actieve steun, goede kinderopvang, stimuleren tot opleidingen met kinderopvang bij de opleiding en het stimuleren van het vinden van werk. Alleen zo kunnen deze gezinnen op langere termijn hun financiële en sociale onafhankelijkheid terugkrijgen en houden wij ze weg van de rand van de maatschappij. Zo helpen wij ook de kinderen die moeten opgroeien in een omgeving die hen de nodige zekerheid geeft en hen ook tot voorbeeld voor hun eigen leven zal dienen, zodat zij niet in een vicieuze cirkel terecht komen.
De individualisering van de sociale zekerheid is ook voor mijn fractie essentieel. Amendement 1 op paragraaf 19 van Mimi Kestelijn, mijn fractiegenoot, beveel ik u in uw aanbeveling aan. Een gevaarlijke paragraaf daarentegen vinden wij nr. 20 die stelt dat verbetering van de situatie van eenoudergezinnen voorrang moet krijgen op overwegingen inzake het overheidstekort. Het terugdringen van overheidstekorten en de onverkorte toepassing van de EMU-criteria is in het belang van álle burgers, ook van de eenoudergezinnen.
Ook wij wijzen het Verenigde Staten-model af. Het Britse model geeft een aanzet tot een structurele aanpak, want wij moeten af van de moeder die een eenoudergezin leidt als een hulpeloos slachtoffer. Wij moeten er door onze structurele maatregelen voor zorgen dat zij een actieve deelnemer aan de maatschappij kan worden. Dat is de weg die wij moeten gaan, ook via de Europese structuurfondsen. Commissaris Flynn: geen quota, die willen wij op het moment niet, omdat wij die mainstreaming een kans willen geven. Maar wij rekenen op u dat veel alleenstaande moeders kansen krijgen via de structuurfondsen.

Sornosa Martínez
Mijnheer de Voorzitter, het verslag van mevrouw García Arias stelt de verandering van de maatschappelijke en demografische structuren in het huidige Europa aan de orde, alsook de noodzaak om de diensten en middelen op deze nieuwe realiteit af te stemmen.
Wie het over dit verslag heeft, heeft het over het steeds grotere probleem voor vrouwen om werk te vinden, over het gebrek aan diensten die de integratie van de vrouw op de arbeidsmarkt kunnen vergemakkelijken, en over het gebrek aan belangstelling dat uit zowel de nationale als de communautaire beleidsvormen spreekt, om de gelijkheid tussen man en vrouw met concrete en doeltreffende maatregelen te bevorderen.
De amendementen op het onderhavige verslag getuigen mijns inziens van twee verschillende visies: de ene is die welke je de conservatieve visie zou kunnen noemen, vanuit welke het traditionele gezin wordt beschermd en het eenoudergezin als een kwaal wordt beschouwd die wel mag worden verlicht maar niet als normaal mag worden geaccepteerd; en de andere visie - die ik "progressief" zou willen noemen - waarin wel ruimte is voor dit nieuwe soort gezin dat als een gevolg van maatschappelijke en economische ontwikkelingen wordt gezien, en dat bescherming en een respectvolle benadering vereist.
De amendementen die door ons en door andere progressieve fracties zijn ingediend bieden naar mijn idee een adequate aanpak van het probleem van de onzekere werksituatie waaronder eenoudergezinnen te lijden hebben, door overheidsinstellingen te dwingen de tekortkomingen van hun beleid te erkennen en naar oplossingen terzake te zoeken.
Voorts gaan deze amendementen ervan uit dat een eenoudergezin ook het gevolg kan zijn van een bewuste, persoonlijke keus, hetgeen de behoefte aan solide, ondersteunende structuren er niet minder op maakt.
Mevrouw García Arias, ik wens u geluk met uw verslag, met de progressieve visie die hieruit spreekt, maar ook met het feit dat u de verschillende standpunten op één lijn heeft weten te krijgen waardoor deze Vergadering het verslag mijns inziens met een meerderheid van stemmen zal ondersteunen, waarbij ik u nu al zeggen kan dat u uiteraard op onze steun kunt rekenen.

Kerr
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen mijn felicitaties aan mevrouw García Arias vanwege het uitstekende verslag. Het is veelomvattend en bevat een visie op de vraag hoe de lidstaten en de Europese Unie de positie van alleenstaande ouders kunnen helpen verbeteren, een van de meest kwetsbare groepen in onze samenleving.
Hierbij haak ik echter in op haar verwijzing naar het Verenigd Koninkrijk die zij, interessant genoeg, uit de tekst wil verwijderen. Ik begrijp dat mijn voormalige Labour-vrienden in verlegenheid zijn gebracht en willen dat deze verwijzing wordt verwijderd. De waarheid is dat zij absoluut accuraat is. Het Verenigd Koninkrijk heeft de uitkeringen voor alleenstaande ouders teruggebracht als onderdeel van zijn budgettaire bezuinigingsprocedures en omdat het de ideologie van de tewerkstellingsbijstand aanhangt. Dat betekent dat er nu in het Verenigd Koninkrijk een dwangelement bestaat: ofwel aanvaard je opleidingen, onderwijs of werk ofwel worden je uitkeringen ingetrokken of verlaagd.
Dit brengt ons op de andere wijziging die mevrouw García Arias heeft aangebracht, namelijk het schrappen van de verwijzing naar de Verenigde Staten. Ik heb in de Verenigde Staten onderwezen en onderzoek gedaan. Ik heb de tewerkstellingsbijstand van dichtbij meegemaakt. Ik heb vrouwen om vijf uur "s nachts zien opstaan om hun kinderen naar de dagopvang te brengen om vervolgens naar het werk te gaan of onderwijs of een opleiding te volgen omdat het alternatief is helemaal geen uitkering meer te ontvangen.
De president van de Verenigde Staten, de heer Clinton, verkeert in moeilijkheden vanwege een klein seksueel probleem, maar de echte kritiek die ik op hem heb, is dat hij de meest reactionaire Amerikaanse president is op het gebied van de bijstand en alleenstaande ouders. Hij heeft het AFDC-programma stopgezet en beperkt tot twee jaar. Dit heeft cruciale gevolgen gehad voor alleenstaande ouders, over het algemeen vrouwen, en hen ertoe verplicht laagbetaalde "slavenarbeid" te verrichten of soms opleidingsprogramma's te volgen die bijzonder ongeschikt zijn. Ik denk dan ook dat u deze verwijzingen moet handhaven. Ze zijn allebei bijzonder relevant.
Tot slot: dit is het zesde verslag waarover ik vandaag namens de Fractie De Groenen in het Europees Parlement heb gesproken. Misschien kunt u uw diensten vragen na te gaan of dat een record is.

Seillier
Mijnheer de Voorzitter, in Europa vraagt de situatie van veel weduwen en weduwnaars die voor jonge kinderen moeten zorgen om verbetering van de wetgeving in hun voordeel. De situatie voor gescheiden vrouwen en mannen die de zorg voor kinderen hebben is eveneens heel moeilijk, en ook daar dient naar gekeken te worden, ook daar dient de wet aangepast te worden waarbij rekening wordt gehouden met verschillende situaties.
Ik kan het echter niet aanhoren dat men zegt dat er geen gezinsmodel meer is en dat alle gezinsmodellen gelijkwaardig zijn. Dat is een uitspraak van een volwassene die oproept tot onverantwoordelijk gedrag, terwijl kinderen toch gebaat zijn bij een vader en een moeder die beiden niet alleen de materiële zorg, maar ook de opvoeding op zich nemen. Ik heb er vrede mee als eenouderschap voortkomt uit omstandigheden in het leven - weduwnaarschap, echtscheiding enz. -, maar dat men het gekozen eenouderschap als alternatief model presenteert - het gaat hierbij vaak om vrouwen - dat men er een levenskeuze als elke andere van maakt die vervolgens vereist dat de maatschappij zich anders organiseert, dat gaat me te ver.

Flemming
Mijnheer de Voorzitter, ik kan het verslag van mevrouw García Arias goedkeuren. Als wij over het gezinsbeleid debatteren, maken wij echter bijna altijd de fout dat wij wel over de rechten van de moeders en zelfs van de vaders spreken, maar niet over die van de kinderen. Ik vind dat kinderen van alleenstaande moeders dezelfde rechten hebben als kinderen met twee ouders. Ook kinderen van alleenstaande moeders hebben het recht door hun moeder te worden opgevoed en verzorgd. Ik mis in dit verslag dan ook een verwijzing naar het recht van alleenstaande moeders om bij hun kleine kinderen thuis te blijven als zij dat willen, net zoals moeders die gelukkig getrouwd zijn en geen financiële zorgen hebben.
Ik ben er trots op dat Oostenrijk alleenstaande moeders een echte keuzemogelijkheid biedt. Gehuwde moeders ontvangen in Oostenrijk gedurende anderhalf jaar een moederschapsuitkering van 5.700 schilling, meer dan 17.000 Belgische frank. Alleenstaande moeders krijgen 24.600 Belgische frank per maand. Ik nodig alle lidstaten ertoe uit dat voorbeeld te volgen.
Mevrouw García Arias, uit uw verslag blijkt echter dat juist alleenstaande moeders vaak werkloos en slecht opgeleid zijn of geen moederschapsuitkering kunnen krijgen omdat zij nog niet hebben gewerkt. Ik zou ook naar het huidige Raadsvoorzitterschap voor het gezinsbeleid willen verwijzen. Op dit ogenblik spannen wij ons in Oostenrijk in om alle moeders het recht op een moederschapsuitkering te geven, ook aan studentes, boerinnen, vrouwelijke ondernemers en vrouwen die onvoldoende opgeleid of te jong waren om al te hebben gewerkt. Ook die vrouwen moeten die uitkering krijgen en moeten, net zoals welgestelde vrouwen met een gelukkige echtgenoot, bij hun kleine kinderen kunnen blijven.
Ik verzoek alle lidstaten daarvoor te zorgen en ronkende verklaringen achterwege te laten.

Eriksson
Mijnheer de Voorzitter, ik moet zeggen dat ik vooral blij ben dat ik over deze kwestie spreektijd heb gekregen, omdat wij in Zweden ons nu in een verkiezingscampagne bevinden, die zondag met verkiezingen wordt afgesloten, en waar men nu in de eindspurt zich net is gaan bezighouden met alleenstaande moeders, die zoals men nu op het laatste moment heeft bedacht, immers ook mogen stemmen.
Ik wil graag allereerst mijn waardering voor dit verslag uitspreken. Ik waardeer het vooral dat men benadrukt dat alleenstaande ouders niet als een soort zondebok moeten dienen bij de algemene bezuinigings- en besparingsrondes, maar dat er vastgesteld wordt, iets waar ik het volkomen mee eens ben, dat wij een beleid moeten voeren dat gebaseerd is op solidariteit en niet op bestraffing.
Ik wil deze korte spreektijd wijden aan een kwestie waar wij al vaak over gesproken hebben, namelijk kinderopvang, - maar wellicht vanuit een wat ander gezichtspunt. Als wij het hebben over de bestrijding van de werkloosheid, wordt meestal het bevorderen van de infrastructuur erbij gehaald en een zeer doelmatige oplossing genoemd. Wij bouwen spoorlijnen, wegen, bruggen en luchthavens, wat zoals bekend enorm kostbare projecten zijn, uit belastinggelden - met per elke arbeider een grote machinale inzet. Overheidsinvesteringen in zorg en opvang worden als een belasting gezien. Maar dat is een volstrekt verkeerde manier van denken! Voor iedere belastingcent wordt enorm veel werk verricht. Deze investeringen zorgen voor arbeidsplaatsen, geven anderen de gelegenheid te werken, verruimen de sociale omgeving van kinderen en ouders en verschaffen de samenleving enorme kennis over hoe wij allen betere ouders kunnen worden. Ik vind het jammer dat ik niet langer mag spreken!

Flynn
Ik zou iedereen die een bijdrage heeft geleverd aan dit debat willen bedanken. De Europese samenleving verandert en de belangstelling voor de situatie van gezinnen en de gevolgen ervan voor de werkgelegenheid en het sociaal beleid is in verschillende forums uitgesproken.
De overtuiging lijkt meer en meer post te vatten dat er meer internationale samenwerking nodig is op het gebied van gezinskwesties als onderdeel van het algemene streven om de sociale vooruitgang en ontwikkeling te bevorderen. Hoewel de Gemeenschap niet rechtstreeks bevoegd is op het gebied van het gezinsbeleid heeft zij haar aandacht in toenemende mate gericht op de sociale en economische trends in de samenleving aangezien deze gevolgen hebben voor gezinnen.
De lidstaten kijken op een verschillende manier naar de rol van de staat in het economische en sociale leven, de plaats van het gezin in de samenleving en de rechten en plichten ervan, de rollen van mannen en vrouwen in het gezin en de rechten van het kind. Mijn hartelijke dank aan mevrouw García Arias voor haar verslag over al deze aangelegenheden.
Het gezin is - en is dit altijd geweest - een essentiële waarde voor de Europese burgers, hoewel de samenstelling ervan uiteenloopt en verandert. Nieuwe modellen ontwikkelen zich. Een eenoudergezin is een vorm, die het hele scala van gelijkekansenkwesties ter sprake brengt. Het verslag maakt duidelijk wat we allemaal al wisten, namelijk dat alleenstaande ouders voor het merendeel vrouwen zijn.
Het Gemeenschapsbeleid met betrekking tot de gelijke behandeling van vrouwen en mannen bevat geen specifiek onderdeel voor alleenstaande ouders, maar heeft wel een cruciale weerslag op hun situatie, vooral voor wat betreft het combineren van werk en gezinsleven - een uitdaging die centraal staat in het hele scala van sociale aangelegenheden. Veranderingen in de samenstelling van de beroepsbevolking, nieuwe vormen van werkorganisatie, de herstructurering van de sociale bescherming, veranderingen in de verdeling van de zorgtaken tussen vrouwen en mannen: al deze zaken hebben een bijzonder grote invloed op het leven in eenoudergezinnen en, met name, op alleenstaande moeders.
De moederschapsrichtlijn, de ouderschapsverlofrichtlijn en de deeltijdwerkrichtlijn zijn allemaal goede voorbeelden van het streven van de Europese Unie om zowel vrouwen als mannen te steunen in hun rol van ouder. In de aanbeveling over kinderopvang staat dat er maatregelen moeten worden genomen om kinderopvang te bieden aan ouders die werken of een opleiding volgen, om de werkplek ontvankelijker te maken voor de behoeften van werkende ouders en mannen meer te betrekken bij de zorgtaken. We hebben hieraan extra aandacht besteed toen de ministers en de betrokken groepen bijeenkwamen, met name in Belfast en vervolgens in Innsbruck.
De werkgelegenheidsrichtsnoeren voor 1998 zijn hier van belang omdat zij een bijzonder grote impuls geven aan de doelstelling werk en gezinsleven te combineren, iets wat aan alle ouders ten goede moet komen.
Mevrouw García Arias, een ander belangrijk aspect van het leven van alleenstaande ouders dat in uw verslag wordt behandeld, is het feit dat eenoudergezinnen twee keer zo vaak als tweeoudergezinnen met armoede en sociale uitsluiting te maken krijgen. Dit is een erg verontrustend gegeven waarnaar andere sprekers reeds hebben verwezen. Ik beschouw deze gezinnen dan ook als een van de groepen waar we terdege rekening mee zullen houden als we ons erop voorbereiden actie te ondernemen tegen uitsluiting. Ik ben van plan hier iets aan te doen wanneer het Verdrag uit hoofde van het nieuwe artikel 137 is geratificeerd. Dat zal gebeuren zodra het ratificatieproces is goedgekeurd.
Tot mijn vreugde kan ik u meedelen dat onze plannen gisteren een bijzonder positieve ontwikkeling hebben doorgemaakt. Ik heb de instemming van mijn collega's in de Commissie kunnen verkrijgen om de uitgaven voort te zetten in het kader van drie begrotingslijnen voor 1998 die waren geblokkeerd ingevolge het arrest van mei van het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen, zodat we voorbereidende activiteiten kunnen opzetten die later, wanneer het ratificatieproces is voltooid, tot programma's in het kader van artikel 137 kunnen leiden. Ik zou echter willen beginnen met dit jaar iets op het voorbereidende vlak te doen.
Ik hoop dat we in 1999 onze nieuwe, bij het Verdrag vastgelegde bevoegdheden kunnen aanwenden om de strijd tegen uitsluiting de plaats te geven die hij verdient, namelijk in het middelpunt van het Gemeenschapsbeleid. Interessant genoeg hebben wij uit hoofde van het Verdrag de bevoegdheid dat te doen zonder er bang voor hoeven te zijn dat hier later beroep tegen wordt aangetekend, hetgeen alleen in het voordeel kan zijn van alleenstaande ouders.
In de laatste pakweg tien jaar heeft de sociale en politieke situatie grote veranderingen ondergaan. Nieuwe gezinspatronen, nieuwe opvattingen over de rol van man en vrouw zijn ontstaan. De Europese Unie heeft een belangrijke rol bij het vaststellen van de overeenkomsten en verschillen in de manier waarop de lidstaten op deze veranderingen reageren. Ook kunnen we in de hele Unie discussies over het gezin bevorderen door de lidstaten aan te moedigen informatie uit te wisselen en hun ervaringen te bundelen, waarbij het subsidiariteitsbeginsel echter wordt gerespecteerd.
Armoede is hier de echte bedreiging. Goede kinderopvang is, zoals mevrouw Gröner zegt, echt van essentieel belang en wordt nu naar voren gebracht als zijnde een fundamenteel aandachtspunt voor de lidstaten. Ze zijn allemaal geëngageerd. Laten we hen nu op de proef stellen.
Mevrouw Larive vatte tot slot samen wat ons te doen staat toen zij zei dat we mainstreaming een kans moeten geven. Daarop zullen de richtsnoeren voor 1999 zich toespitsen: mainstreaming een echte kans geven door de Europese werkgelegenheidsstrategie maximaal te benutten, meer kredieten voor dat concept uit te trekken en de steun van het Verdrag aan te wenden.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 9.00 uur plaats.

Gemeenschappelijk visserijbeleid: ontwikkeling vande controle
De Voorzitter
Aan de orde is het debat over het verslag (A4-0277/98) van de heer Provan, namens de Commissie visserij, over de mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement inzake de ontwikkeling van de controle in het kader van het gemeenschappelijke visserijbeleid (COM(98)0092 - C4-0134/98).

Provan
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen juich ik het onderhavige verslag van de Commissie toe. Het levert een zinvolle bijdrage aan het debat dat we altijd voeren in de Commissie visserij van het Europees Parlement.
Ik werd vanmiddag opgebeld door commissaris Bonino die haar verontschuldigingen aanbood voor het feit dat zij hier niet aanwezig kon zijn. Zij heeft diverse portefeuilles en ik begrijp volkomen dat het voor haar een probleem was dat zij teruggeroepen werd naar Brussel. We beklagen ons daar niet over en verwelkomen u, commissaris Flynn, als haar plaatsvervanger.
Dit verslag zal worden gevolgd door het verslag van de heer Teverson, waarin een aantal ideeën over de controle in het kader van de visserij die wij in het Parlement willen bespreken, ten uitvoer wordt gelegd.
Als Parlement menen wij voorop te lopen wanneer het erom gaat de Commissie ertoe aan te sporen een betere controle op het gemeenschappelijk visserijbeleid na te streven. We erkennen dat voor controle de steun van de bedrijfstak vereist is en dat we momenteel niet de steun van de vissers zelf hebben. Zij zien controle als iets overbodigs en bureaucratisch en aanvaarden deze niet echt. Wij zijn derhalve van mening dat er uitzonderlijke maatregelen nodig zijn en vinden het verbazingwekkend dat de bevoegdheden van de Commissie niet inhouden dat zij rechtstreeks en onmiddellijk on line-toegang heeft tot de databanken in de lidstaten met betrekking tot het visserijbeleid. Dit moet worden rechtgezet. We vinden niet dat de gegevens algemeen beschikbaar moeten zijn tussen de lidstaten onderling, maar wel dat de Commissie absoluut toegang moet hebben tot de bestanden en informatie die nodig zijn om de controle op het gemeenschappelijk visserijbeleid daadwerkelijk ten uitvoer te kunnen leggen.
Gemeenschappelijke straffen voor gemeenschappelijke overtredingen is een andere kwestie waar het Parlement veel waarde aan hecht. Ik hoop dat de Commissie actie kan gaan ondernemen om ervoor te zorgen dat de rechtspraak van de afzonderlijke gerechtshoven in de lidstaten zodanig wordt gecoördineerd dat er sprake is van gemeenschappelijke procedures voor gemeenschappelijke overtredingen.
Het grootste probleem bij controlemechanismen in de wateren van de Europese Gemeenschap komt voort uit het feit dat er in onze vloten sprake is van een overcapaciteit. Dit zet de visbestanden onder druk en zet de vissers ertoe aan de regels te overtreden. Dat kan geen goede zaak zijn. Dit is het grootste probleem dat we moeten oplossen.
De Commissie voert terecht aan dat een doeltreffende controle slechts een onderdeel is en dat de overcapaciteit in de Gemeenschapsvloten in het zojuist door mij beschreven probleem resulteert.
De huidige situatie wordt gekenmerkt door een aantal tekortkomingen die zowel door de Commissie als het Parlement worden erkend. We hebben geen echte gemeenschappelijke normen in de afzonderlijke lidstaten zodat we weten wat wat is. Zo is er bijvoorbeeld geen gestandaardiseerde meting van het motorvermogen, geen gemeenschappelijke definitie van een goede inspectie op zee of van frauduleuze overschepingen van vangsten en hoe hier toezicht op te houden en geen gemeenschappelijke definitie van een goede haveninspectie. De controlesystemen van de lidstaten verschillen, hetgeen afbreuk doet aan het gemeenschappelijk visserijbeleid. We hebben niet voldoende controlemechanismen om na te gaan of de gevangen vis correct aan land wordt gebracht en op de juiste manier op de markt en dus bij de consument wordt gebracht. De sancties in de afzonderlijke lidstaten lopen sterk uiteen.
Wat heeft de Commissie gedaan om controlemechanismen op te leggen aan de lidstaten - wat heeft zij gedaan wanneer een lidstaat de bestaande verordeningen niet naleefde? Ik weet niet - net zomin als de Commissie visserij dit weet - hoe de Commissie de verordening waarover we momenteel beschikken eigenlijk probeert op te leggen. Als we nu eerst maar eens een paar antwoorden zouden kunnen krijgen op deze vragen, zouden we samen echt iets kunnen bereiken.

Kindermann
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik dank de heer Provan van ganser harte voor zijn uitvoerig verslag over de ontwikkeling van de controle in het kader van het gemeenschappelijk visserijbeleid. Wij vinden dit een voortreffelijk verslag. Het is dan ook jammer dat wij het hier voor een vrijwel lege zaal moeten behandelen.
Wij zullen de problemen in verband met een doeltreffende controle op het gemeenschappelijk visserijbeleid morgen beslist niet voor de laatste keer behandelen. Uit de mededeling van de Commissie blijkt hoe belangrijk een permanente controle is. Wie de mededeling aandachtig heeft gelezen, beseft de ernst van de problemen, vooral op de kritieke punten.
Een van de zwakheden van het controlesysteem is dat de lidstaten het niet overal op dezelfde manier toepassen. Dat is niet alleen onze mening, op dat punt zijn wij het ook volkomen met de rapporteur eens.
De directe verantwoordelijkheid voor de controle ligt bij de lidstaten, terwijl de problemen zich op het niveau van de Gemeenschap voordoen. Die analyse van de Commissie toont duidelijk aan waar de problemen vooral rijzen.
Het is duidelijk dat de Commissie bij de coördinatie op het niveau van de Gemeenschap een belangrijke rol speelt. Volgens ons mag de Commissie zich niet beperken tot het toezicht op de nationale controles en tot het garanderen van transparantie en rechtvaardigheid, maar moet ze van de lidstaten ook eisen dat ze bij dezelfde overtredingen dezelfde sancties opleggen.
Belangrijk voor de doeltreffendheid en acceptatie van het controlesysteem is dat men daarbij ook de verenigingen betrekt, dat men in verdachte gevallen voor toegang tot de nationale gegevens zorgt, dat men de controleorganen in de lidstaten doeltreffend met elkaar verbindt en vooral dat iedereen op dezelfde manier wordt behandeld.
Een uiterst netelige kwestie is de controle op schepen uit derde landen. Hier rijzen ook de grootste problemen. Wij weten dat een sluitende controle onmogelijk is. Wij kunnen het huidige systeem echter verbeteren door de beschikbare instrumenten goed te gebruiken en te verbeteren.
Wij ondersteunen uitdrukkelijk de eisen van de rapporteur, maar volgens ons moet, hoewel al niet te verwaarlozen vorderingen zijn gemaakt, nog heel veel gebeuren.

Langenhagen
Mijnheer de Voorzitter, dit is ons eerste debat over de visserij in plenaire vergadering zonder onze vriend Allan Macartney. Wij bieden zijn familie ons oprecht medeleven aan.
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik feliciteer de heer Provan met zijn voortreffelijke verslag. Dat is analytisch, kritisch en positief. Het grote probleem in het visserijbeleid is dat onze visbestanden ondoeltreffend worden geëxploiteerd. Ondanks de inspanningen die wij in de loop van de jaren hebben gedaan, zijn wij er niet in geslaagd een duurzaam evenwicht tussen bestanden en vangsten tot stand te brengen. Op enkele uitzonderingen na wordt vrijwel elke vissoort min of meer overbevist.
Wij zeggen dat de grootste hinderpaal voor een oordeelkundige exploitatie van onze zeeën de overcapaciteit van onze visserijvloten is. Of wij dat probleem met het laatste meerjarige oriëntatieprogramma MOP IV voor 1997 tot 2001 definitief kunnen oplossen, moeten wij nog afwachten. Inmiddels moeten wij andere middelen aanwenden. Het controlebeleid van de Europese Gemeenschap, waarvoor nog altijd vooral de lidstaten verantwoordelijk zijn, speelt een beslissende rol in de exploitatie van de zeeën, wat voor ons altijd een centraal punt van kritiek is geweest.
De Europese Commissie heeft in haar verslag de zwakke plekken aangeduid. Zo rijzen tussen de lidstaten normalisatieproblemen bij de bepaling van het motorvermogen. De controles op zee worden door de lidstaten op zeer uiteenlopende manier uitgevoerd. Sommige lidstaten komen hun informatieplicht over de aan land gebrachte vis niet na. De lijst is nog veel langer, maar ik zou daarvoor meer dan mijn drie minuten spreektijd nodig hebben. In elk geval hebben wij soms de indruk dat de lidstaten hun verplichtingen niet nakomen en geen streng en consequent controlebeleid voeren.
Uit de bezoeken van onze delegatie en uit gesprekken met de betrokken vissers in de Commissie visserij weten wij dat de vissers vinden dat zij zeer onrechtvaardig en ongelijk worden behandeld. Dat is niet gezond. Wij hebben altijd gemeend - de heer Provan onderstreept dat ook in zijn verslag - dat een goed controlebeleid alleen samen met de producenten kan worden gevoerd. Daarom ondersteun ik ten volle de in dit verslag geformuleerde voorstellen om de visserij en de producentenorganisaties nauwer bij het controlebeleid te betrekken.
Het verslag bevat positieve elementen en dringt er ook op aan dat wij lering trekken uit de ervaringen die bijvoorbeeld internationale visserijorganisaties zoals de NAFO op het gebied van de controle de jongste tijd hebben opgedaan. Daarenboven bevat het verslag ook constructieve aanbevelingen voor een nog betere controle op het visserijbeleid. Namens de Fractie van de Europese Volkspartij verzoek ik u dan ook dit voortreffelijke verslag goed te keuren.

Teverson
Mijnheer de Voorzitter, ook ik feliciteer de heer Provan met zijn uiterst belangrijke verslag. Het gemeenschappelijk visserijbeleid is een van de weinige gemeenschappelijke beleidslijnen die we in de Europese Unie hebben en dus spelen het Europees Parlement, de Commissie en de Raad een erg belangrijke rol bij de wetgeving.
Het lijkt mij dat de vereisten voor goede wetgeving zijn dat we kunnen meten wat gemeten moet worden (wat niet vaak het geval is), dat de wet in de hele Unie in dezelfde mate moet gelden (wat niet zo is bij het gemeenschappelijk visserijbeleid) en dat de kans dat overtredingen worden opgespoord overal even groot is en dat de straffen hiervoor in de hele Unie ongeveer gelijk zijn. Dat is niet het geval bij het gemeenschappelijk visserijbeleid en dit document en de wetgeving die hopelijk zal volgen, zijn erop gericht hier verandering in te brengen.
In het begin van het jaar benadrukte het Britse voorzitterschap dat er veranderingen moesten komen. De mededeling van de Commissie is iets minder stellig, maar zegt nog steeds "ja, laten we zorgen voor verbeteringen" . Over een paar maanden zullen we overgaan tot het voorstel van de Commissie dat zelfs nog iets meer is afgezwakt.
Ik doe een beroep op de Raad - waarvan natuurlijk niemand aanwezig is - en ook op de Commissie om krachtig en vastbesloten te blijven en het probleem aan te pakken. Er zijn twee fundamentele gebieden: ten eerste moeten overal van de leveringsketen tot aan de markt dezelfde regels worden nageleefd. Ten tweede moeten we ervoor zorgen dat onze eigen inspecteurs echte bevoegdheden hebben - gelijkwaardig aan die van de nationale inspecteurs - en de uniformiteit die we allemaal nastreven, kunnen afdwingen.

Novo
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, de acties die zijn ondernomen voor het toezicht op de uitvoering van het visserijbeleid kunnen volgens mij alleen dan tastbare resultaten - verantwoorde bevissing, met respect voor de visstand - opleveren, als ze worden opgenomen in een uitgebreide reeks maatregelen geldend voor de gehele sector.
Het is gewoonweg niet voldoende alleen maar controle uit te oefenen. Het is van belang dat alle betrokkenen participeren in de discussie omtrent de controlemechanismen en de verspreiding en tenuitvoerlegging daarvan. Enkel en alleen toezicht houden volstaat niet. Er zullen tegelijkertijd garanties gegeven moeten worden voor stabiliteit in de sector, door de introductie van sociale en financiële maatregelen die de afnemende vangsten kunnen compenseren. En zo is het ook van fundamenteel belang om met betrekking tot de toegang tot de hulpbronnen de status quo te handhaven en de mechanismen voor ontscheping, import, eerste verkoop, transport en verhandeling van de vangst doorzichtig te maken.
Daarom, en om duidelijk te maken dat we een alomvattende, en niet een geïsoleerde visie op de controle dienen te ontwikkelen, verwijs ik hier naar een betreurenswaardig voorval dat zich twee dagen geleden in mijn geboortestad in Portugal heeft voorgedaan, waarbij een vrachtwagen met uit Spanje afkomstige vis is vernield.
Ik geloof dit incident alleen verklaard - en dus niet gerechtvaardigd - kan worden door een verwijzing naar het wantrouwen zoals dat bestaat met betrekking tot de efficiëntie en de transparantie van de controle. Niet alleen lopen de inkomsten terug, er bestaat ook een groeiend wantrouwen met betrekking tot de werkelijke herkomst van de vis. Men begrijpt bijvoorbeeld niet - en het is ook niet eenvoudig te aanvaarden - waarom het in de Middellandse Zee wel geoorloofd is horsmakreel van 12 centimeter te vangen, terwijl diezelfde vis in de Atlantische Oceaan pas mag worden gevangen als deze een lengte van 15 centimeter heeft bereikt. De verklaring voor het optreden van de vissers in mijn geboortestad kan dus alleen verklaard worden op gronden van wantrouwen.
Als de controle op de ontscheping en de plaats van verkoop betrouwbaar en efficiënt zou zijn, en er een uniforme norm voor de minimummaat van de vis zou zijn, zou dit wantrouwen niet bestaan en zou dit betreurenswaardige incident niet hebben plaatsgevonden. Vandaar dat we de controlemaatregelen verder moeten uitwerken. Deze moeten transparant, efficiënt en rechtvaardig zijn, en we mogen daarbij niet vergeten dat er ook andere praktische maatregelen moeten worden genomen om de stabiliteit in de sector en het inkomen van de aldaar werkzame personen te verzekeren.

Wolf
Mijnheer de Voorzitter, we mogen niet vergeten dat het probleem van de visserijsector wereldwijd overbevissing en overcapaciteit is. Ik herinner u aan het verslag van Patricia McKenna van vorig jaar waarin werd geconcludeerd dat de vissers gedwongen worden te frauderen teneinde aan hun financiële verplichtingen te kunnen voldoen. De heer Provan gebruikte iets diplomatiekere taal toen hij zei dat de vissers ertoe gedreven worden.
Terecht is het concept van de inspectie genoemd. Er is sprake van ongelijke tenuitvoerlegging door de lidstaten, ontoereikende controles op het correct aan land brengen van de vis, alsmede bijzonder ongelijke - beter gezegd hoogst onrechtvaardige - sancties voor het overtreden van de regels. Een doeltreffende bewaking en controle is dan ook een van de fundamentele pijlers van het gemeenschappelijk visserijbeleid. Uit het jaarlijkse verslag en de jaarlijkse controle is gebleken dat er nog veel moet veranderen voordat de controle toereikend is.
Wij juichen met name het discussiestuk van de Commissie toe, dat het onderwerp vormt van het verslag van de heer Provan. In dit stuk komt duidelijk naar voren op welke manieren de controle de laatste jaren is verbeterd en worden tevens de ontelbare tekortkomingen genoemd.
In het algemeen steunen we hetgeen de Commissie in dit stuk zegt, alsmede de onlangs door haar ingediende specifieke voorstellen tot wijziging van de controleverordening.
We stemmen in met het verslag-Provan. We zijn het verder met de heer Provan eens dat een doeltreffende controle een probleem zal blijven zolang er een dergelijke overcapaciteit bestaat in de vloten van de EU, aangezien boten gemaakt zijn om mee te gaan vissen en niet om in de haven te blijven liggen.
Deze discussie spitst zich echter over het algemeen te veel toe op de controle in de EU-wateren, terwijl er onvoldoende aandacht wordt besteed aan de controle op de EU-activiteiten in de internationale wateren en de wateren van derde landen. Zo moeten we bijvoorbeeld onze verantwoordelijkheid als vlaggenstaten volledig en consequent uitoefenen. De FAOgedragscode voor een verantwoorde visserij verplicht de staten die vissersschepen en ondersteuningsschepen toestaan hun vlag te voeren daadwerkelijk controle uit te oefenen op die schepen zodat de correcte toepassing van deze gedragscode wordt verzekerd. Ook moeten we de kuststaten helpen hun controlerechten te doen gelden. We moeten ze niet slechts geld en papieren regels geven, maar echte bevoegdheden.

Souchet
Mijnheer de Voorzitter, de rapporteur herinnert er terecht aan dat het Europees Parlement er al lang op wijst dat verbetering van de controle voor een groot deel de efficiency van het gemeenschappelijk visserijbeleid bepaalt. Maar ik wil eraan herinneren dat de beste controle betrouwbaar en evenwichtig is, weinig kosten met zich meebrengt en de vissers slechts confronteert met een minimum aantal extra eisen. De eisen waar de vissers aan moeten voldoen zijn immers al bijzonder zwaar.
In de opmerkingen die onze rapporteur in zijn toelichting formuleert, stelt hij eveneens met nadruk dat de Commissie in haar mededeling misschien wel het belangrijkste vergeet. Wil men een goed werkend controlebeleid hebben, dan heeft men inderdaad de blijvende instemming van de vissers nodig. Deze moeten overtuigd zijn van de gegrondheid van de controlemaatregelen die voor hen gelden en van het feit dat deze billijk en rechtvaardig worden toegepast.
In het verslag dat ik namens de visserijcommissie over de controles per satelliet heb aangeboden, heb ik de nadruk gelegd op de noodzaak van de controles, de betrouwbaarheid ervan, de mogelijkheid van het minder stringent toepassen ervan, maar ook op de werkelijke garanties op het gebied van een billijke toepassing van de controles die de vissers moeten krijgen om hen van de gegrondheid ervan te overtuigen.
Het is eveneens belangrijk de vissers maximaal te betrekken bij het opstellen en het vaststellen van de controlemaatregelen, die zo min mogelijk "uit de lucht" dienen te vallen.
Het eerste amendement dat ik met mijn collega James Nicholson heb ingediend, heeft juist tot doel het belang van gelijkwaardige controles te onderstrepen. Een aanzienlijk aantal vissers uit de lidstaten is regelmatig in dezelfde wateren actief en put uit dezelfde bestanden. Het moet niet zo zijn dat vissers uit de ene lidstaat twijfels of verdenkingen hebben ten aanzien van de efficiënte controle op vissers uit een andere lidstaat, immers, onzekerheid geeft aanleiding tot vrees die niet altijd gegrond is.
Het is dus absoluut noodzakelijk om de wijze waarop de controle wordt uitgeoefend te verfijnen, maar ik geloof niet, in tegenstelling tot de rapporteur, dat daartoe een heel leger van gemeenschapscontroleurs moet worden gerekruteerd. Ik ben van mening dat de lidstaten de controles moeten blijven uitvoeren en dat versterking van de inspectie door de Gemeenschap moet aansluiten bij de bestaande nationale controles en de gebruikte methodes. Verfijning en harmonisatie van de wijze waarop de controle wordt uitgeoefend is een eerste vereiste. Sommige visvangsten worden overigens overdreven streng gecontroleerd, terwijl andere nauwelijks gecontroleerd worden.
Er dient absoluut een nieuw evenwicht gevonden te worden. Dat rechtvaardigt ook het tweede amendement dat ik heb ingediend op een verslag dat over het geheel genomen bevredigend was.

McCartin
Mijnheer de Voorzitter, ik juich de mededeling van de Commissie toe. Als vertegenwoordiger van de Ierse vissers heb ik er volstrekt geen problemen mee. Ik dank de heer Provan voor zijn verslag dat een eerlijke afspiegeling is van de bijna unanieme mening van de Commissie visserij.
Wat de door hem genoemde problemen betreft, zoals de verschillende normen van paardenkracht, heb ik klachten gehoord van onze eigen vissers. Dit leidt tot ernstig onbegrip en wantrouwen. Het is erg belangrijk dat ervoor gezorgd wordt dat de vangst tot aan de markt wordt gevolgd zodat we precies weten waar de op een bepaalde markt aangeboden vis vandaan komt. Dat is goed voor de markt en voor de prijzen en zal een meer geregelde situatie tot gevolg hebben waarin de prijzen gemakkelijker kunnen worden gehandhaafd. We kennen het probleem van de zwarte markt van vis en welke gevolgen deze op een bepaald moment kan hebben voor een marktsituatie.
De grote moeilijkheid ligt, zoals altijd, in het vertrouwen van de vissers. Ik neem aan dat voor Schotland hetzelfde geldt als voor de westkust van Ierland: er is sprake van ernstig wantrouwen. Dat wantrouwen wordt tot op zekere hoogte - en misschien onopzettelijk - aangewakkerd door de nationale instanties en afdelingen die de Commissie afschilderen als de onderdrukkende macht die verantwoordelijk is voor alle regelgeving. Zij erkennen niet dat er hoofdzakelijk unanieme beslissingen in de Raad ten grondslag liggen aan de opstelling van de verordeningen waarop de Commissie toezicht probeert te houden en die zij ingang tracht te doen vinden. Dat wordt vaak niet erg duidelijk gemaakt. Slecht nieuws en vangstbeperkingen worden heel vaak toegeschreven aan de Commissie. Wanneer zich echter een situatie voordoet zoals onlangs in Ierland waar een pakket van 60 miljoen ecu werd aangekondigd voor de ontwikkeling van de witvisvloot, staan de nationale ministers in de schijnwerpers in plaats van mensen van de Commissie of het Parlement die het geld verschaffen en de plannen opstellen. Dat is een deel van het bestaande probleem.
Aangezien we een soort regionalisering nastreven, zou een 30-mijlszone tot slot bijzonder nuttig zijn om de vissers wat de sanering betreft over de streep te trekken.

Flynn
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag zeggen dat mijn collega Emma Bonino haar verontschuldigingen aanbiedt. Ze had hier graag willen zijn. Ik ben blij het verslag te mogen overnemen. Ik heb er een persoonlijke belangstelling voor en weet iets van het onderwerp af daar ik afkomstig ben van de visserijkust in het westen van Ierland.
De Commissie is bijzonder ingenomen met de heer Provan's positieve reactie op haar mededeling. Wat de controle op de visserij betreft, streeft de Commissie er in de eerste plaats naar te vermijden dat de bestaande verordeningen nieuwe wijzigingen ondergaan die wellicht niet absoluut noodzakelijk zijn en niet goed zouden passen in de algemene strategie.
Een strategie voor de verbetering van de controle op de visserij vereist om te beginnen een sterke politieke wil en bovendien toereikende menselijke en materiële hulpbronnen. Er is een doeltreffende organisatie voor nodig, alsmede een groter besef van alle partijen van wat er op het spel staat. De doelstelling van de Commissie was derhalve een gedetailleerd onderzoek te verrichten dat verder ging dan de jaarlijkse controleverslagen die ons niet in staat stellen een stap terug te doen en de zaken eens goed en uitgebreid te bestuderen. Dat is de doelstelling van de mededeling die we hier vandaag bespreken.
De Commissie onderstreept dan ook in de eerste plaats de aanzienlijke vooruitgang die is geboekt. De tenuitvoerlegging van recente besluiten, in het bijzonder met betrekking tot het gebruik van satellieten, zou een nog heel wat grotere vooruitgang betekenen. Als we echter kijken naar de tenuitvoerlegging van de verschillende onderdelen van het gemeenschappelijk visserijbeleid - van de genoemde controle op de vloot tot aan de eveneens genoemde markten - blijkt overal dat er op diverse gebieden nog een aantal aanzienlijke verbeteringen moet komen. Het zal niet genoeg zijn om eenvoudigweg de reeds genomen beslissingen ten uitvoer te leggen.
Los van de technische details doen zich dus twee hoofdproblemen voor. Er is al naar verwezen, maar het kan geen kwaad dat ik ze nog eens noem. Deze problemen zijn: een gebrek aan transparantie tussen de lidstaten en te weinig samenwerking, vaak binnen de afzonderlijke lidstaten zelf. Met dit in gedachten heeft de Commissie al twee documenten voorgesteld teneinde een algemene strategie en een algemeen beleid bijeen te brengen en vorm te geven: het voorstel voor een wijziging van de verordening tot invoering van een controlesysteem en het actieplan ter verbetering van de toepassing van het gemeenschappelijk visserijbeleid behandelen de belangrijkste, in deze mededeling genoemde punten.
De Commissie stelt het bijzonder op prijs dat het Parlement de mededeling zo goed heeft ontvangen. We hebben notitie genomen van de tijdens het debat gedane nieuwe suggesties, die ons helpen de sleutel te vinden van een constructieve vorm van steun.
Ik heb gehoord wat de heer Provan zei over actie tegen de lidstaten. We hebben wettelijk onweerlegbaar bewijs nodig en het ontbreekt ons aan de goede bevoegdheden om dit te verkrijgen. De inspectiebevoegdheden zijn gering en de werkzaamheden van de Commissie zullen veel doeltreffender zijn als de inspecteurs van de Gemeenschap, naast hun erkende recht om af te zien van voorafgaande kennisgeving, gemakkelijker informatie kunnen verzamelen teneinde enige tekortkoming in de nationale controlesystemen vast te stellen. Hierdoor zou de situatie behoorlijk verbeteren. Ook noemt u de toegang tot informatie en tot de databanken.
In het voorstel dat op het onderhavige is gevolgd, wordt hiermee rekening gehouden en ik denk dat dit erg nuttig zou zijn. Ik vind dat de heer Teverson heel goed inschat dat we niet in alle parameters even gebalanceerd te werk gaan. Daar ligt het probleem. Persoonlijk wil ik de nadruk leggen op de hele kwestie van het volgen van de schakels in de keten tot aan de markt. Dat wordt niet goed gedaan. De heer McCartin noemde dit punt eveneens. Het zou een goede manier zijn om het hele systeem stap voor stap te controleren. Daar zouden we iets aan kunnen doen.
Tot slot is er naast dit alles een aantal initiatieven ter sprake gekomen. We moeten ons goed realiseren dat het gebruik van nieuwe technologie grote mogelijkheden kan bieden. Die van gegevensverwerking en satellieten worden nog niet volledig benut. Daar zou iets aan gedaan kunnen worden. We moeten ons misschien eens buigen over de financiering van onderzoek op dat gebied en een aantal studies. In het toekomstige vijfde programma zouden we van het controlevraagstuk een grotere prioriteit kunnen maken. Dat zou ik graag zien gebeuren. En dan is er nog de mogelijkheid om volgend jaar een internationale conferentie hierover te houden, hetgeen zou kunnen resulteren in een groot aantal goede conclusies en aanbevelingen ter aanvulling van de strategie voor hetgeen iedereen nastreeft, namelijk de totstandbrenging van de door de heer Teverson genoemde gelijke omstandigheden.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 9.00 uur plaats.
(De vergadering wordt om 20.45 gesloten)

