Opening van de zitting
De Voorzitter
Ik verklaar de zitting 2000-2001 van het Europees Parlement te zijn geopend.

Agenda
Lannoye
Mijnheer de Voorzitter, onder punt twee op de agenda van vanmorgen staat de aanbeveling voor de tweede lezing betreffende cacao- en chocoladeproducten, waarvoor ik rapporteur ben. Ik heb gisteren volkomen bij toeval om 20.30 uur vernomen dat deze aanbeveling vandaag om 12.00 uur in stemming wordt gebracht, terwijl het voor zover ik weet de bedoeling was morgen om 12.00 uur daarover te stemmen. Dit was een volslagen verrassing voor mij en ik heb nog niet eens de kans gehad de stemlijst op te stellen en te kijken of er hoofdelijke stemmingen zijn.
U weet net zo goed als ik dat dit een nogal controversieel onderwerp is dat veel aandacht in de pers krijgt. Ik ben al tien jaar lid van dit Parlement en als rapporteur altijd op voorhand ingelicht over eventuele veranderingen in de volgorde van de stemmingen. Ik wil graag dat de stemming morgen plaatsvindt. Dat zou mij goed uitkomen, en ik geloof niet dat iemand daar verder nadeel van zou ondervinden. De stemming zal echt niet lang duren.

Swoboda
Mijnheer de Voorzitter, wij hebben er niets op tegen dat de stemming wordt verschoven. Ik vind echter wel dat dan ook de andere stemmingen, en met name de stemming over de Top van Lissabon, naar morgen moeten worden verschoven. Als aan deze voorwaarde wordt voldaan, stemmen wij in met de verschuiving.

De Voorzitter
De bevoegde diensten delen mij mede dat wij morgen een vrije lange lijst met stemmingen hebben.

Blokland
Voorzitter, ook ik ben, evenals de heer Lannoye, gisterenavond laat geconfronteerd met het feit dat de stemming over mijn verslag in tweede lezing ook voorzien is voor 12.00 uur. De fracties hebben mij dringend verzocht om er bij u op aan te dringen de stemming niet te doen plaatsvinden om 12.00 uur maar morgen, omdat de fracties niet in de gelegenheid zijn geweest gesplitste en hoofdelijke stemmingen aan te vragen. Het was toch een grote verrassing dat de stemming gepland was voor 12.00 uur. Ook van mijn kant, namens een groot aantal anderen, het verzoek om de stemming morgen te doen plaatsvinden.

De Voorzitter
Mijnheer Blokland, de ambtenaren van de bevoegde diensten zeggen mij dat uw verslag automatisch morgen in stemming zal worden gebracht. Ik vraag nu het Parlement of het instemt met verplaatsing van de stemming over het verslag-Lannoye naar morgen. Als u daarmee instemt, zal het morgen in stemming worden gebracht.

Jaarlijks wetgevend programma (voortzetting)
De Voorzitter
Aan de orde is de voorzetting van het debat over het jaarlijks wetgevend programma van de Europese Commissie voor het jaar 2000.2

Prodi
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, het jaar 2000 moet een keerpunt zijn, en zal ook voor Europa een keerpunt zijn. In het debat over ons vijfjarenprogramma hebben wij reeds gezegd dat in 2000 "het decennium van Europa" van start zal gaan. Dit jaar zal bijgevolg ook een keerpunt zijn voor de Commissie. Met het vijfjarenprogramma beschikken wij over een algemeen referentiekader. Dit programma van de Commissie voor de komende vijf jaar is hier reeds uit de doeken gedaan, en ofschoon sedertdien pas een maand is verstreken, hebben wij reeds de hand aan de ploeg geslagen. Wij hebben reeds een begin gemaakt met het lange proces van uitbreiding met de landen die lidmaatschap hebben aangevraagd. Deze uitbreiding is een groot en belangrijk karwei, een karwei van lange adem en grote draagwijdte. Daarom wil ik opnieuw ten overstaan van dit Parlement duidelijk maken dat de Commissie zich hiervoor met al haar kracht zal inzetten. Ik heb echter verklaard dat wij ons niet alleen zullen inzetten voor de uitbreiding, maar tegelijkertijd in de Commissie serieuze inspanningen zullen ondernemen om de publieke opinie in onze landen gerust te stellen ten aanzien van de uitbreiding. Van verschillende kanten is gewezen op deze verklaring en ik wil dan ook ten overstaan van uw allen bevestigen dat wij deze taak zeer serieus nemen. Wij zijn geenszins van plan de uitbreiding te vertragen, maar willen wel ervoor zorgen dat deze op realistische en serieuze wijze kan plaatsvinden. Als wij ons niet van deze taak kwijten, zal de uitbreiding op een gegeven ogenblik misschien onmogelijk blijken te zijn. De uitbreiding is echter een van de belangrijkste doelstellingen van de legislatuur van deze Commissie.
Wij zijn eveneens reeds aan de slag gegaan met de andere twee vraagstukken waarover wij ons wilden ontfermen: de modernisering van de Commissie en de voorbereiding van de intergouvernementele conferentie. Vandaag wil ik deze vraagstukken anders, meer gedetailleerd aanpakken. Tijdens het vorige debat werd mij verweten dat ik mij te zeer op de vlakte had gehouden. Inderdaad, dat klopt, maar het ging toen om een algemeen debat over het vijfjarenprogramma. Vandaag hebt u een specifiek, gedetailleerd document gekregen over het jaarprogramma. Een jaarprogramma moet specifiek en gedetailleerd zijn. U hebt nu een nauwkeurig actieplan voor u liggen. Daarin staat voor elk initiatief van de Commissie een overzicht met de bevoegde dienst, de procedures, de data van goedkeuring, het werkinstrument, het soort in te dienen document en de rechtsgrondslag. Eveneens zijn bij elk initiatief de betrokken landen aangegeven. In dit document leggen wij natuurlijk ook de klemtoon op de vraagstukken waarvoor medebeslissing van het Parlement is vereist. Ik zeg dit niet omdat ik nu toevallig voor het Europees Parlement sta, maar omdat ik hier daadwerkelijk groot belang aan hecht. Wij hebben trouwens heel dit programma op internet gezet, niet omdat wij achter de mode aanhollen - dit is trouwens geen mode, maar een diepgrijpende culturele verandering - maar omdat wij willen dat alle burgers dit kunnen inzien en bestuderen. Nu is er geen sprake meer van een geheimzinnig programma of een programma voor besloten kring: dit programma is voor iedereen toegankelijk.
Laten wij nu een blik werpen op de inhoudelijke aspecten van dit programma. Er loopt een rode draad door dit programma. Wij zijn namelijk van plan antwoorden te geven op de specifieke problemen van de burgers. Dit is een jaarprogramma en daarom moet dit een specifiek programma zijn. Wij laten hierin alle belangrijke vraagstukken de revue passeren. Enkele daarvan wil ik in deze uiteenzetting aanstippen: milieu, gezondheid, energie, vervoer, consumentenbescherming, en het grote vraagstuk van justitie.
Ik begin met een korte overweging over dit laatste punt. De Europese burgers willen, concreet gesproken, een goede rechtspraak om verzekerd te kunnen zijn van veiligheid in hun dagelijks leven. Toen ik over de uitbreiding sprak stond mij dit aspect voor de geest. Het is uiterst belangrijk dat men het algemeen kader niet uit het oog verliest. De Commissie zal concrete voorstellen doen voor de veiligheid. Wij zullen voorstellen doen voor: de verbetering van de coördinatie van de met handhaving van de openbare orde belaste politiediensten in Europa, voor een gemeenschappelijk optreden ter bestrijding van criminaliteit, en de oplossing van grote, en deels ook nieuwe problemen. Wij zijn geconfronteerd met nieuwe raciale spanningen, minderheidsproblemen, problemen die van fundamenteel belang zijn voor een goede samenleving. Wij moeten deze samenleving garanderen, beschermen en in goede banen leiden. Daarom zullen wij dit jaar de mogelijkheid onderzoeken van efficiënte maatregelen voor immigratie en asielrecht, en daarvoor concrete voorstellen doen. Ons streven is glashelder: wij moeten nagaan hoe wij openheid, tolerantie en gastvrijheid kunnen verzoenen met veiligheid. Daarom zullen wij ook voorstellen doen voor de verbetering van de wederzijdse erkenning van vonnissen in civiel- en handelsrechtelijke zaken.
De justitiële ruimte is onontbeerlijk voor een goede werking van de interne markt. Zonder een gemeenschappelijke justitiële ruimte is de interne markt slechts een theoretische constellatie en geen operationeel instrument voor het dagelijks leven. Voor het meten van de vorderingen op dit gebied, en andere gebieden, zullen wij een scorebord presenteren, een regelrechte tabel met verschillende moeilijkheidsgraden waarop de bereikte resultaten worden vermeld. Men heeft ons daar in Tampere om gevraagd, en wij hebben toen beloofd daar gevolg aan te zullen geven. De gemeenschappelijke justitiële ruimte is dan ook een van onze fundamentele doelstellingen.
Milieu is een van de ernstigste vraagstukken waarmee wij zijn geconfronteerd. Elk jaar weer zien wij dat zich nieuwe problemen voordoen die de geboekte resultaten haast in de schaduw stellen. Dit is bijna sisyfusarbeid. Wij moeten hier werkelijk ons uiterste best doen. Als wij geen nieuwe dynamiek brengen in het milieubeleid zal het binnenkort onmogelijk worden weer bergopwaarts te gaan. Wij hebben een Witboek uitgevaardigd over de milieuaansprakelijkheid en een strategie opgesteld voor de bewerkstelliging van de Kyoto-doelstellingen betreffende uitstootvermindering. Nu moeten wij een algemeen juridisch kader opstellen voor milieu en voor genetische gemodificeerde organismen. Wij moeten bovendien een algemeen kader en een strategie uitwerken voor de Europese chemische industrie. Daar komen wij niet onderuit. Anders wordt het pas echt sisyfusarbeid.
Ik wil nog een ander hoofdstuk uit ons programma noemen, dat ook nauw verband houdt met milieu: visserij en het gebruik van natuurlijke hulpbronnen. Wij moeten een plan opstellen om het aantal vissersboten te verminderen. Tussen vangst en natuurlijke reproductie is het evenwicht namelijk ver zoek. Wij moeten dit evenwicht herstellen en het milieu beschermen. Tegelijkertijd moeten wij echter ook onze verplichtingen nakomen jegens degenen die van de visvangst leven en met name in gebieden zijn gevestigd die niet bepaald tot de economisch meest gevorderde gebieden van Europa behoren. Wij zullen ook ijveren voor sluiting van de overeenkomst met Marokko, en voor vereenvoudiging van de Europese visserijwetgeving. Er zijn niet minder dan twintig verordeningen voor de visserij. Daardoor is het onmogelijk orde op zaken te stellen en het beoogde evenwicht ook daadwerkelijk te bereiken. Bij milieu houden wij onze blik gericht op de conferentie van 2002. In 2002 zullen tien jaar verstreken zijn sedert de Conferentie van Rio en daarom moeten wij dan met concrete resultaten kunnen komen.
Energie is in deze dagen een belangrijk onderwerp. Mijns inziens moet Europa altijd een stem in het kapittel hebben als het om de energieproblematiek gaat. Na uitbreiding zullen wij de grootste energieconsument ter wereld zijn. Daarom willen wij, met het oog op de bevoorradingszekerheid, een document op tafel te leggen over de verschillende energiebronnen.
Bij vervoer willen wij streven naar de totstandkoming van een gemeenschappelijk Europees luchtruim. Vice-voorzitter Loyola de Palacio werkt hier reeds actief aan en over enkele maanden zullen wij een volledig overzicht hebben. Ook zijn wij hier geconfronteerd met het probleem van de veiligheid, niet alleen in het luchtverkeer, maar ook in het zeevervoer. De veiligheid van het zeevervoer is, ook vanuit milieuoverwegingen, van fundamenteel belang.
Tot slot wil ik nog iets zeggen over de rechten van de consument en het gezondheidsvraagstuk. Bij de rechten van de consument zijn veilige producten en diensten van prioritair belang. Wij moeten de wetgeving verduidelijken voor de burgers. De burgers moeten beschermd worden tegen de valstrikken van misleidende reclame. De burgers hebben het recht precies te weten wat zij kopen. Wij hebben eveneens een strategie inzake volksgezondheid uitgestippeld. Daarvoor zal een actieplan worden opgesteld waarin natuurlijk ook rekening zal worden gehouden met de zojuist genoemde levensmiddelenveiligheid. In het jaar 2000 zal het voorstel voor een Europees voedingsbureau concrete vorm krijgen. Er is al een Witboek verschenen en in de herfst zal het wetsvoorstel voor dit initiatief op tafel komen. In het kader hiervan zullen wij ook andere voorstellen presenteren, waaraan momenteel wordt gewerkt. Ik noem bijvoorbeeld de bescherming van de rechten van het dier, waar de laatste maanden uitvoerig over is gesproken.
Dit zijn de hoofdlijnen van ons jaarprogramma. In tegenstelling tot de algemene strekking van het vijfjarenprogramma heeft dit jaarprogramma een heel specifieke en concrete inhoud. Ik heb u daar vandaag enkele voorbeelden van willen geven, maar er zijn natuurlijk nog talrijke andere voorbeelden. Om welk gebied het echter ook gaat, wij hebben overal dezelfde methode gevolgd: wij geven een nauwkeurige beschrijving van elke actie, met vermelding van tijdschema, bevoegdheden, enzovoort. Dit jaarprogramma is zo ongeveer ons dagelijks werk, de lijst van producten die wij de Europese burgers moeten leveren. De hierin voorkomende acties beïnvloeden immers rechtstreeks ons dagelijks leven en daarom is hier de rol van het Europees Parlement ook zo belangrijk. U bent de belangrijkste tussenpersoon voor de Europese burgers. Wij moeten met vereende krachten werken aan duidelijke, concrete en rechtstreekse antwoorden op de problemen van de Europese burgers. De vorige keer heb ik het debat afgesloten met de opmerking dat de opkomst van de Europese burgers bij de eerstvolgende Europese verkiezingen een graadmeter zal zijn voor ons succes. Mijns inziens leggen wij met de concrete maatregelen die ik vandaag heb genoemd, de grondslag voor een vertrouwensrelatie met de burgers.
Ik dank u voor de samenwerking tot nu toe. Laten wij deze nog sterker maken, laten wij samen de concrete antwoorden geven die men van ons verwacht.

Poettering
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Commissie, waarde collega's, het jaarprogramma en het wetgevingsprogramma van de Commissie voor het jaar 2000 zouden voor ons een gelegenheid moeten zijn om eens na te denken over de fundamentele functies en taken van niet alleen de Commissie, maar ook de andere Europese instellingen.
Mijnheer de voorzitter van de Commissie, de Fractie van de Europese Volkspartij en Europese Democraten vindt een sterke Europese Commissie van cruciaal belang. Wij zullen, voor zover dit binnen ons vermogen ligt, niet toestaan dat de Raad taken bij de Commissie weghaalt en naar zichzelf toetrekt. De Commissie is per slot van rekening de hoedster van de Verdragen en zij heeft het initiatiefrecht wanneer het om de Europese wetgeving gaat. Dat recht zullen wij verdedigen!
Wij willen echter ook in herinnering roepen dat de Europese Unie gegrondvest is op bepaalde waarden en principes. Haar grondslag is het Europese recht. Over twee maanden, op 9 mei, gedenken wij weer Robert Schuman, die op 9 mei 1950 het uitstekende voorstel deed tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal. Hij maakte duidelijk dat de belangen van de Europese landen niet tegen elkaar mogen worden afgewogen, maar juist met elkaar in overeenstemming moeten worden gebracht. Dat is het principe, en daar begint ook het bijleggen van conflicten op basis van het Europese recht. Ook hier zullen wij zorgvuldig toezien op de manier waarop de Commissie zich van haar taak als hoedster van de Verdragen kwijt. Dit Europese recht mag door niemand geschonden worden. Er zijn grensgebieden waar wij eerlijkheid, gelijke behandeling en recht, het recht van de Europese Unie en de Europese Gemeenschap, in elkaar zien overlopen.
Als ik gisteren in aanwezigheid van de voorzitter van de Raad het woord had gehad, zou ik wat ik nu zeg, gisteren gezegd hebben. Ik maak mij grote zorgen als ik zie dat het voorzitterschap van de Raad, en dus de Raad, een lidstaat van de Europese Unie een andere behandeling geeft. Als de voorzitter van de Raad tijdens de voorbereiding van een top naar de Europese hoofdsteden gaat - wat al jarenlang een gebruikelijke procedure is - en daarbij een hoofdstad overslaat en in plaats daarvan de vertegenwoordigers van dit land verzoekt naar Brussel te komen, vind ik dat niet in overeenstemming met de grondbeginselen van de Europese Unie en de grondgedachte van een rechtsgemeenschap.
(Applaus van rechts) Daarom wil ik het volgende tegen de Commissie zeggen: mijnheer de voorzitter van de Commissie, wij hadden tot nu toe geen enkele reden om u te bekritiseren. U heeft deze kwestie correct en naar behoren behandeld en dat is ook in orde, maar wij zullen voortaan in ons oordeel over de Commissie wel kijken naar de wijze waarop de Commissie zich als hoedster van de Verdragen gedraagt en samen met ons de naleving van het Europese recht waarborgt. Als het Europese recht en het principe van een faire behandeling geschonden worden, moeten wij onze stem verheffen. Wij moeten ons van meet af aan daartegen verzetten.
(Applaus van rechts)
Ik wil nog een opmerking maken over de subsidiariteit. Velen beschouwen het subsidiariteitsbeginsel als een middel om Europese taken over te hevelen naar gemeentelijke, regionale of nationale instanties. In veel gevallen is dat ongetwijfeld juist. Wij moeten inderdaad bij elke nieuwe wetgeving nagaan of de daarin voorkomende taak niet beter op nationaal, regionaal of lokaal niveau kunnen worden verricht. Het begrip subsidiariteit betekent echter eveneens dat de Europese Unie de taken moet vervullen die niet op een zinvolle wijze op nationaal, regionaal of lokaal niveau kunnen worden vervuld.
Mijnheer de voorzitter van de Commissie, u beschikt over het initiatiefrecht. Op grond van de Verdragen kan het Europees Parlement bij de Commissie aankloppen voor een wetsontwerp. Wij hebben vastgesteld dat tot nu toe niet altijd aan onze verzoeken werd voldaan. Op 15 september jongstleden hebben wij een afspraak gemaakt met de Commissie. De Commissie heeft toen beloofd gehoor te zullen geven aan de verzoeken van het Parlement om indiening van wetgevingsvoorstellen. Neemt u dit, mijnheer de voorzitter van de Commissie, alstublieft serieus! Als wij als Parlement de Commissie vragen voorstellen te doen, verwachten wij van de Commissie dat zij zich aan haar woord houdt en dienovereenkomstig handelt.
Dit gezegd zijnde kan ik u namens mijn fractie verzekeren dat wij, in de mate van het mogelijke, ons steentje zullen bijdragen aan niet alleen een sterk Europa, maar ook een sterke Commissie, aan de rechten van de Commissie. Wij zullen deze ten opzichte van de Raad verdedigen. Daarom zijn wij, in het belang van Europa, aangewezen op een goede samenwerking en een goede dialoog tussen de Commissie en het Europees Parlement, en als het enigszins mogelijk is, zullen wij steun geven aan uw beleid voor het jaar 2000.

Swoboda
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Commissie, dames en heren, als de Europese burgers op zoek gaan naar Europa, zoeken zij vooral in Brussel en dan in de eerste plaats bij de Commissie. Als lid van het Parlement ben ik daar niet echt gelukkig mee, maar ik zal daar in ieder geval voorlopig nog mee moeten zien te leven. Dit betekent echter ook dat de Commissie voor een enorme uitdaging staat. Als u de grote ommekeer teweeg wilt brengen waar u het over had, mijnheer de voorzitter van de Commissie, mag u daar wel eens verdraaid snel mee beginnen.
Omdat u zich van deze verantwoordelijkheid bewust bent, hebt u in uw laatste toespraak in dit Parlement voorgesteld de aandacht sterker toe te spitsen op de hoofdactiviteiten. Men kan dit ook anders noemen: tenuitvoerlegging en omzetting van het subsidiariteitsbeginsel. Het mag echter niet de bedoeling zijn dat de Commissie zich op die manier onttrekt aan de taken die zij te gecompliceerd of te moeilijk vindt. Laat dat duidelijk zijn. Wij moeten eveneens beseffen, mijnheer de voorzitter van de Commissie, dat men nu al met deze criteria aan de slag moet. Wij kunnen niet op een witboek wachten. Er zit immers nu al zoveel in de pipeline van de Commissie dat misschien vanuit die invalshoek herzien moet worden, terwijl andere taken misschien juist sneller en duidelijker omgezet moeten worden.
Wij, sociaal-democraten, onderscheiden ons van de andere fracties in dit Parlement niet zozeer wanneer het gaat om het aantal taken of voorstellen dat gedaan zou moeten worden, maar bij de richting die deze uit moeten gaan. Wij willen de internationale rol van Europa duidelijk versterken. Deze moet onomkeerbaar worden. Tegelijkertijd moet onze concurrentiekracht worden versterkt. Wij moeten Europa socialer maken, een Europa van gelijke kansen scheppen, de veiligheid en levenskwaliteit in Europa verhogen: daar gaat het ons om. Wij willen Europa echter zeker niet bureaucratischer maken of centraliseren. Zo stellen wij ons Europa niet voor. Als u deze kant op gaat zullen wij het helemaal met u eens zijn.
Ik wil nog graag een ander punt naar voren brengen. De Commissie heeft het Parlement een lange lijst met voorstellen voorgelegd. In al onze wijsheid hebben wij besloten een resolutie op te stellen. Deze is weliswaar niet erg lang, maar behelst wel talrijke voorstellen, en gedeeltelijk ook tegenvoorstellen.
Een uitwisseling van lijsten is echter niet de beste vorm van dialoog. Daarom moeten wij in de toekomst iets anders verzinnen. Ik stel voor dat u bij het volgende programma eerst aangeeft op welke fronten succes werd geboekt, en waar het misliep. Dan kunt u ook toelichten in hoeverre u bereikt heeft wat u zich had voorgenomen. Daarna kunnen wij dan een goede, optimale en constructieve dialoog voeren. Dat lijkt mij veel zinvoller dan hetgeen wij deze week opnieuw doen, en laten wij hopen dat dit de laatste keer is.
Mijnheer de voorzitter van de Commissie, ik wil nog een keer terugkomen op uw uitdrukking "het jaar van de ommekeer". Het is onze taak de debatten te volgen die in de verschillende landen - en niet alleen in eigen land - over Europa plaatsvinden. Elke keer moet ik weer met schrik vaststellen dat het ons in dit debat nog niet gelukt is de burgers te overtuigen van de noodzaak van dit Europa en dat het ons al helemaal niet gelukt is duidelijk te maken dat onze enige kans om invloed uit te oefenen op de mondialisering in een sterk Europa is gelegen, een sterk Europa dat niet alles, maar wel alles met een Europese meerwaarde moet regelen. Het gaat er niet om de mondialisering tegen te houden; dat zal ons toch niet lukken. Het enige waar het om gaat is dat wij haar vormgeven, rekening houdend met onze waarden, met onze verscheidenheid. Daarom moeten wij samen zorgen voor een duidelijk betere communicatie, waar u het ook over had.
U werkt momenteel aan communicatiestrategie voor de uitbreiding van de Europese Unie. De echte ommekeer komt echter pas als wij bij elk afzonderlijk initiatief en bij elke wetsvoorstel, ons samen afvragen hoe wij de burgers kunnen overtuigen van de noodzaak van de regelgeving, en als wij daarbij ook succes boeken. Als wij er niet in slagen deze betere communicatie tot stand te brengen, zal ons gemeenschappelijke doel, te weten een grotere opkomst bij de volgende Europese verkiezingen, niet haalbaar zijn. Dat zou jammer zijn niet alleen voor ons als leden van dit Parlement - hoewel wij dan misschien geen leden meer zijn - maar voor heel Europa.

Wallis
Mijnheer de voorzitter, mijn fractie is blij met het jaarlijkse wetgevingsprogramma, maar wij zijn wel enigszins bezorgd over de procedure.
Als relatief nieuw parlementslid ben ik pas sedert kort betrokken bij deze werkzaamheden en ik was dan ook enigszins verbluft toen ik werd geconfronteerd met al die verschillende ontwerpresoluties. Elke fractie heeft er een. Dit zijn net boodschappenlijstjes, van verschillende lengten en met telkens andere ingrediënten. Als ik deze metafoor doortrek en in het Engels zou vertalen, zou ik zeggen dat wij bezig zijn met de toebereiding van een lange en tamelijk onverteerbare maaltijd.
Nu heb ik begrepen dat dit hier de normale gang van zaken is en men gewillig deze lijsten produceert. Hoewel ik niet bijzonder radicaal of revolutionair ben, lijkt mij toch dat er iets ontbreekt in deze procedure, vooral nu wij Europa en zijn burgers opnieuw met elkaar in verbinding willen brengen en helderheid willen verschaffen over onze activiteiten hier.
Herhaaldelijk is gezegd dat we ons moeten beperken tot de kerntaken en dat we niet moeten streven naar meer, maar naar betere Europese wetgeving. Dit streven past echter niet zo goed bij deze eindeloze lijsten en daarom hebben wij een ontwerp van één pagina opgesteld met de belangrijkste vraagstukken. Dit ontwerp is echter niet verwerkt in het compromisvoorstel en daarom zetten wij hier een dikke nota bene bij voor de toekomst. Wij hebben vraagtekens bij deze gang van zaken. Aangezien dit een zeer belangrijke procedure is in onze wetgevingscyclus, willen wij een voorstel doen dat de Commissie en het Parlement in staat stelt deze procedure op constructieve wijze te volgen. Aan de jaarlijkse redevoering over de stand van zaken in de Unie zou een voorstel van het Parlement moeten worden met de voornaamste politieke prioriteiten. Dit zou dan voor diepgaande bespreking moeten worden voorgelegd aan de commissies. Dan zijn we af van die boodschappenlijstbenadering en kunnen wij ons concentreren op de politieke aspecten. Het Parlement kan dan volwaardig deelnemen aan de procedure en hoeft zich niet te beperken tot het uitwisselen van boodschappenlijstjes met u.
De fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij zal de onderhavige lijst van acht pagina's niet ondertekenen. Wat ons betreft moet de procedure meer gericht zijn op de te bereiken resultaten. Wij hebben niet zo zeer bezwaren tegen de inhoud van de lijst, maar menen wel dat deze procedure een jaarlijkse rituele dans dreigt te worden, gespeend van substantiële betekenis. Wij zouden daarentegen de verbeeldingskracht van de Europese burgers graag willen prikkelen.

Lannoye
Mijnheer de Voorzitter, ik zal de algemene kritiek die wij tijdens de vorige Parlementsvergadering op het werkprogramma van de Europese Commissie hebben geuit niet herhalen. Het minste dat we kunnen zeggen is dat de Commissie ons dit jaar een omvangrijk programma heeft voorgeschoteld.
Het werkprogramma van de Commissie bevat goede en minder goede elementen. Graag wil ik uw aandacht vestigen op het hoofdstuk over het sociaal beleid, dat mij enige lacunes lijkt te vertonen. Dit zou op zich niet zo erg zijn als er in de afgelopen vijf jaar opmerkelijke vooruitgang geboekt was, maar dat is niet zo. Niettemin kunnen de Commissie en het Parlement overeenkomstig hoofdstuk 1 van Titel XI van het Verdrag heel wat initiatieven nemen voor het sociaal beleid, met name voor vraagstukken zoals arbeidsomstandigheden en verbetering van het arbeidsmilieu.
De veiligheid en gezondheid van werknemers wordt momenteel geregeld met een richtlijn uit 1989. Volgens mij, en volgens mijn fractie, is deze richtlijn aan herziening toe, onder meer in het licht van de belangwekkende studie die de Stichting van Dublin in 1997 heeft gepubliceerd. Uit deze studie blijkt dat de arbeidsomstandigheden in een aantal belangrijke sectoren over het geheel genomen zijn verslechterd. Dit stemt tot nadenken. Ik zou graag willen dat de Commissie zich hier eens grondig mee bezighield en uitmaakte wat er aan deze richtlijn veranderd moet worden om deze situatie te verbeteren.
De inhoud laat ik verder voor wat hij is. Wel wil ik even stil blijven staan bij de indiening van het jaarlijks wetgevend programma en de uitvoering daarvan. Onze groene fractie heeft in dit verband twee krachtige eisen, en ik zou graag willen dat het Parlement ze overnam, maar voor vandaag volstaat dat wij ze op tafel leggen.
Als het Europees Parlement een resolutie aanneemt in het kader van een van zijn initiatieven, lijkt het mij om te beginnen een bewijs van democratie als de Commissie daar binnen een redelijke termijn gevolg aan geeft. Neem het voorbeeld van het witboek over de wettelijke aansprakelijkheid in milieuzaken. Dat witboek is op zich weliswaar een belangrijke vooruitgang, maar wij mogen niet vergeten dat dit een reactie is op een parlementaire resolutie van zes jaar geleden, uit 1994. Na het witboek zullen we waarschijnlijk nog lang op een richtlijn moeten wachten. U ziet, de procedure verloopt bijzonder traag, en het lijkt me zinvol dat we een verslag krijgen met uitleg over het waarom van die traagheid.
Als er ten tweede in het jaarlijks wetgevend programma een wetgevingsvoorstel wordt aangekondigd, en dit vervolgens niet binnen dat jaar op tafel komt, zouden we moeten vernemen waarom. Ik geef u een voorbeeld. Er wordt ons vandaag een voorstel voor een richtlijn aangekondigd inzake afval van elektrische en elektronische apparatuur. Dit voorstel is ons al meerdere keren in het vooruitzicht gesteld, maar het is nog steeds niet ingediend. Wij weten dat de Amerikaanse regering u onder druk zet door met een procedure voor de Wereldhandelsorganisatie te dreigen, maar het zou gepast en democratisch zijn, en van zin voor transparantie getuigen, als de Commissie ons uitlegde wat er bij haar in de wandelgangen gebeurt en waarom zij zo met deze richtlijn treuzelt.

Manisco
Voorzitter Prodi, ik ben diep verontrust over de manier waarop u het programma voor het jaar 2000, dat u een keerpunt noemde, hebt opgesteld, en dan bedoel ik niet zozeer het gebrek aan werkelijk innoverende voorstellen. Nee, wij maken ons zorgen over de opzet van dit werkprogramma, over de half-ideologische strekking daarvan. In feite kopieert u klakkeloos het Amerikaanse model, dat asociale, opgefokte ontwikkelingsmodel dat zelfs boven elke verdenking verheven personen, zoals de president van de Federal Reserve, Alan Greenspan, nachtmerries bezorgt. In uw programma ontbreekt een eigen - en niet persé haaks op de Amerikaanse opvattingen staande - visie op het Europa van vandaag en het Europa van morgen. Uw programma gaat doodgemoedereerd voorbij aan problemen die nu juist het geweten van zoveel van uw Europese collega's wakker schudden. Er doen zich gedenkwaardige gebeurtenissen voor. Ik noem Seattle, waar u ten koste van alles nieuw leven in wilt blazen, en ook de herhaalde, arrogante veto's van Washington tegen de kandidaten voor het IMF, het veto tegen Horst Köhler waar pas op het allerlaatste nippertje, dankzij de aanhoudendheid van de Europeanen, een stokje voor kon worden gestoken. De Verenigde Staten lopen als een wals over ons heen en u probeert de transatlantische conflicten zoveel mogelijk te voorkomen of af te zwakken, in naam van een hypothetisch partnerschap tussen de planetaire supermacht en het programmatisch impotente Europa, waarin lobbies zoals RT zich allesbehalve onbetuigd laten.
Ik heb geen tijd om nader in te gaan op de vage en gematigde, ja veel te gematigde aspecten van uw programma, op milieu, gezondheid, justitie, vervoer en veiligheid, op de overhaaste uitbreiding van de Unie - waardoor de kritiek werd ontketend van uw voorganger, Jacques Delors - en de ontwikkeling van de e-economie, één van de vele tovermiddelen voor de werkloosheid, of op de bescherming van de consumenten-burgers en niet de burgers-consumenten.
Voorzitter Prodi, staat u mij een suggestie toe, een suggestie als vriend. De wereld van vandaag is verre van ideaal: er pakken zich donkere wolken samen boven het Europese land, wolken met sterren en strepen. Denkt u eens aan de onsterfelijke woorden die Charles de Gaulle uitprak aan generaal Leclerc, toen deze net deze mooie stad Straatsburg had bevrijd: "Monsieur Prodi, préparez votre défense, c'est la défense de l'Europe".

Gallagher
Mijnheer de Voorzitter, wij zijn blij met de stortvloed van voorstellen die de Commissie in haar jaarlijkse wetgevingsprogramma heeft gepresenteerd voor het jaar 2000. Het voornaamste onderwerp van dit jaar is de hervorming van de besluitvormingsprocedures van de EU, die tot doel heeft de uitbreiding op een gestructureerde en gestroomlijnde manier te doen plaatsvinden. Ik ben voor uitbreiding van de Unie, maar dat uitbreidingsproces kan zich pas voltrekken als de belangrijkste EU-instellingen, met inbegrip van de Commissie, de Raad en vanzelfsprekend het Parlement, hun interne besluitvorming hebben verbeterd.
Als parlementslid uit het Ierse kiesdistrict Connaught Ulster, een perifeer gebied in deze Unie, geloof ik sterk in een echte, tastbare vertegenwoordiging van de kleine lidstaten in de structuren van de EU. Op dit moment hebben de vijf grote lidstaten elk twee plaatsen in de Europese Commissie, en de kleine lidstaten elk één. Wat er ook bij de hervorming uit de bus moge komen, het is van cruciaal belang dat de kleine lidstaten het recht behouden om een eigen kandidaat voor te dragen als commissielid.
Het staat buiten kijf dat de Europese Raad, die vijftien regeringen vertegenwoordigt, zijn structuren zal moeten verbeteren. Vanuit Iers perspectief gezien moeten de regeringen van de lidstaten absoluut een vetorecht hebben op wijzigingen in de Europese belastingwetgeving. Op dit moment kunnen dergelijke wijzigingen alleen worden aangebracht indien alle EU-lidstaten daarmee instemmen. Ik beschouw dit als een zeer belangrijk recht dat men de lidstaten niet mag ontnemen.
Het belastingregime in mijn land is in vele opzichten vrij innovatief. De belastingdruk op werknemers met een laag of een gemiddeld inkomen is gestaag verlaagd, terwijl aan de andere kant het bedrijfsleven wordt geholpen met belastingvrijstellingen. Dit kan echter niet worden gezegd van vele andere lidstaten. Het zou volgens mij heel onverstandig zijn indien men de Europese Raad de bevoegdheid toekende bij gekwalificeerde meerderheid te stemmen over justitie en binnenlandse zaken.
Afsluitend kan ik zeggen dat ik zeer ingenomen ben met de verwijzing van de voorzitter naar de visserijsector vanmorgen. Hij stelde dat volgens hem deze sector achterblijft en dat wezenlijke vooruitgang moet worden geboekt in 2002, omdat visserijbedrijven met name gevestigd zijn in gebieden waar geen andere vorm van werkgelegenheid is. Vanzelfsprekend willen we ervoor zorgen dat de landen die het meeste hebben geleden onder de invoering van het gemeenschappelijke visserijbeleid in 1983, vanaf het jaar 2002 een eerlijk en evenredig deel ontvangen van de beschikbare visvoorraden.
Meer algemeen beschouwd ben ik tot slot van mening dat de Europese Unie als economische gemeenschap niet mag achterblijven in de mondiale zoektocht naar kansen op het gebied van e-commerce. De Commissie dient onderwijs- en opleidingsprogramma's te ondersteunen om te zorgen dat het zakenleven rekening houdt met de kansen die internet, en e-commerce in het algemeen, biedt. Het staat vast dat we midden in een informatietechnologische revolutie zitten en niet slechts medereizigers mogen zijn terwijl deze veranderingen zich voltrekken. Wij moeten veeleer een voortrekkersrol vervullen in de zaken- en onderwijswereld, en ervoor zorgen dat in alle belangrijke sociale en economische sectoren van onze maatschappij initiatieven worden ontplooid voor de informatietechnologie.

Bonde
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie-Prodi zal geen vijf jaar standhouden, want de burgers zullen op den duur niet aanvaarden dat alles tot in het detail in Brussel wordt geregeld. Wie de verlossende bel zal luiden en wanneer, is moeilijk te voorspellen. Zo gaat dat vaak met historische wendingen. Het toeval speelt een rol; kleine zaken kunnen plotseling belangrijk worden, omdat ze een symbool zijn voor het fundamentele. De fundamentele tegenstrijdigheid bestaat erin dat de Unie zich meer en meer democratisch noemt, terwijl ze de democratie in onze landen systematisch beknot. Ooit zullen de kiezers, zoals het kleine jongetje in het sprookje De nieuwe kleren van de keizer van H.C. Andersen, zeggen: "Ja maar, hij heeft er geen aan." Vorige maand had Romano Prodi het over een radicale decentralisatie van de activiteiten van de Unie. Het vijfjarenplan houdt een radicale centralisatie in, waarbij nieuwe wetgevingsgebieden, vele nieuwe wetgevingsgebieden van de nationale en regionale parlementen in de lidstaten naar de Commissie-Prodi in Brussel overgeheveld worden en waarover met 62 van de 87 stemmen in de Raad gestemd kan worden. Dit is "pure Orwell". Onder het mom van decentralisatie centraliseert men. Onder het mom van democratisering bouwt men de democratie af. Onder het mom van meer openheid stelt de Commissie een regeling voor waarmee ze documenten die vandaag openbaar toegankelijk zijn, vertrouwelijk maakt. Bij zijn aantreden beloofde de heer Prodi in onze fractie en hier in de plenaire vergadering plechtig dat hij een frisse wind zou doen waaien op het gebied van openheid. Elk document dat de Commissie aan derden geeft, zouden wij ook kunnen krijgen. De leden van dit Parlement zouden niet langer als laatsten worden ingelicht. Wij zouden in onze commissievergaderingen niet meer hoeven toe te zien hoe studenten in dienst van de permanente vertegenwoordigingen over documenten beschikken die wij niet kunnen krijgen. Wij zouden niet langer hoeven te aanvaarden dat werkgevers of mensen van de COPA-landbouworganisatie documenten hebben die wij niet kunnen krijgen. Het elementaire van een democratie is dat de uitvoerende macht in dienst staat van de kiezers en van de volksvertegenwoordigers. In de EU is de wetgevende macht overgedragen aan de uitvoerende macht. De volksvertegenwoordigers worden beloond met privileges, terwijl elementaire documenten van het besluitvormingsproces geheim gehouden worden. Op de Conferentie van voorzitters is besloten de heer Prodi en de Ombudsman uit te nodigen voor een gesprek over openheid. Mijnheer Prodi, ik hoop dat u zult zeggen: "Excuseer, ik wist niet dat mijn diensten het omgekeerde deden van wat ik beloofd heb. Ik kom mijn belofte na en sta in voor de beloofde openheid". Dank u, mijnheer de voorzitter, als er reden is om dank u te zeggen.

Hager
Mijnheer de Voorzitter, ik ben onthutst over de veroordeling van Oostenrijk door de overige 14 lidstaten en ik wil de Commissie bij deze gelegenheid vragen haar ambitieuze programma vanwege de oneerlijke behandeling van Oostenrijk uit te breiden.
Ik wil hier met name de heer Poettering hartelijk danken voor zijn woorden. De goede werking van de Europese Unie is een absolute voorwaarde voor het succes van het Europese integratieproces en daar is reeds met klem op gewezen toen sprake was van de komende top. Dat 14 lidstaten van de EU het gesprek weigeren - ook al gaat het om een bilaterale weigering - brengt nu juist deze goede werking ernstig in gevaar, omdat er een tekort aan communicatie ontstaat. Deze situatie vereist dat de Commissie ingrijpt. Het is haar taak ervoor te zorgen dat de in de Verdragen verankerde solidariteit gewaarborgd blijft.
Daarom verzoek ik u, commissaris Prodi, persoonlijk te proberen een crisisbijeenkomst tussen de regeringsleiders van Oostenrijk en de overige 14 lidstaten te organiseren, teneinde tot ontspanning van de situatie en normalisering van de betrekkingen te kunnen komen. Uit hoofde van mijn verantwoordelijkheid als lid van het Parlement heb ik gisteren alle regeringsleiders een brief in deze zin gestuurd.

Van Velzen
Mijnheer de Voorzitter, op de eerste plaats dank aan de voorzitter van de Commissie, de heer Prodi, voor zijn werkprogramma. Ik deel de opmerkingen die gemaakt zijn dat er meer focus moet komen, maar ook dat het beter gerelateerd moet worden aan het vijfjarenplan. Het lijkt alsof het gaat om twee verschillende documenten.
Terecht begint het werkprogramma met een eerste hoofdstuk met de titel: Europa, zijn buren en de wereld. Ik citeer met instemming één van de eerste zinnen daaruit: "In regionaal verband en op wereldtoneel moet de Europese Unie actief optreden." Maar om deze rol te kunnen spelen is het van groot belang dat er een praktische vorm van samenwerking wordt ontwikkeld tussen de Hoge Vertegenwoordiger van de Raad, de heer Solana, de Commissie en het Europees Parlement en dat met name de democratische controle en de democratische accountability wordt versterkt.
Wij vinden het ook van groot belang dat de rol van de Commissie op het terrein van buitenlands beleid wordt versterkt. Wij willen een veel sterker gemeenschappelijk karakter van dat Europese buitenlandse beleid. Maar het gaat ook om het instrumentarium. Het gaat om de mogelijkheden om niet-militaire crises te kunnen analyseren en snel te reageren. Neem Mozambique. Hoe lang hebben wij moeten wachten voordat er daadwerkelijk actie kon worden ondernomen. Dan gaat het om hele concrete zaken als transportcapaciteit. Daarvoor moet dan ook binnen de Europese Unie een snellere coördinatie plaatsvinden.
Neem de enorme sterfte aan vee in Mongolië. Wij weten dat er gelden zijn bij Tacis en bij Echo in de Europese Unie. Maar waarom helpen wij niet? Dat komt omdat er teveel bureaucratische belemmeringen zijn. De externe vertegenwoordiging van de Europese Unie zal toch beter moeten worden afgestemd op onze behoefte aan een sterker toekomstig Europees buitenlands beleid. Kortom, operationele uitvoering, dat staat centraal.
De relatie met Rusland is van enorm groot belang. Voor ons is het zo dat wij niet achter kunnen blijven bij de kritiek die geuit is in de Raad van Europa op het Tsjetsjenië-beleid van Rusland. Voor ons is het buitengewoon triest om te constateren dat de persvrijheid in Rusland nog niet gewaarborgd is. Wij hadden voor aanstaande donderdag de journalist Babitski hier uitgenodigd, maar hij mag niet komen van de Russische autoriteiten. Ik hoop dat de Europese Commissie ook een krachtig protest laat horen in de richting van de Russische autoriteiten.

Goebbels
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Commissie, als een parlement debatteert over wetgevingsprioriteiten, wordt alles prioritair. Wat mij betreft genieten de volgende thema's topprioriteit: werkgelegenheid, met zijn verlengstuk economische groei, en welzijn, met zijn verlengstuk milieubescherming, voedselveiligheid en rechten van de consument.
Ik wil nu even stilstaan bij enkele economische en sociale punten. Een van de initiatieven van de Commissie waaraan we een hoge prioriteit dienen te verlenen is e-Europa. Gisteren hebben wij gedebatteerd over de top van Lissabon, die over economische en sociale vernieuwing in Europa zal gaan. Ik heb bij die gelegenheid een oproep gedaan tot de vaststelling van gemeenschappelijke streefcijfers voor de groei, cijfers die ons in staat stellen volledige werkgelegenheid te bereiken.
Volledige werkgelegenheid is niet hetzelfde als het volkomen ontbreken van elke vorm van werkloosheid. Er zal altijd sprake zijn van conjuncturele werkloosheid, werknemers die op zoek zijn naar een andere betrekking of jongeren die voor het eerst de arbeidsmarkt betreden. Van volledige werkgelegenheid is sprake als er geen langdurig werklozen meer zijn en als elke jongere binnen zes maanden na zijn eerste stappen op de arbeidsmarkt tenminste één opleidingsstage krijgt aangeboden. Dit is mogelijk als we meer investeren in wat de heer Guterres gisteren "menselijk kapitaal" genoemd heeft. Dat houdt in dat we mensen een basisopleiding moeten aanbieden en hen in staat moeten stellen levenslang te leren.
Daarom komt het initiatief e-Europa als geroepen. Op het werk zal informatica steeds belangrijker worden, maar we hebben niet genoeg geschoolde arbeidskrachten om ermee om te gaan, net zomin trouwens als de Verenigde Staten. Daarom heeft de Amerikaanse senaat de grenzen opengesteld voor een contingent van bijna 500.000 hooggeschoolde buitenlandse werknemers voor een periode van vier jaar.
Wij moeten onze eigen breinen opleiden en zorgen dat ze in Europa blijven. Er is zojuist een document verschenen van de Commissie waaruit blijkt dat de helft van de jongeren die hoger onderwijs in de Verenigde Staten volgen, daar blijven hangen. Om te zorgen dat we ze niet kwijtraken, om de best geschoolde krachten aan te trekken en er meer op te leiden, moeten we massaal investeren in onderzoek en ontwikkeling.
De twee enige Europese landen die een groter percentage van hun bruto binnenlands product in onderzoek en ontwikkeling investeren dan de Verenigde Staten, zijn Finland en Zweden. Het zijn meteen ook de enige Europese landen die zich op het vlak van communicatietechnologie met de Amerikanen kunnen meten. Is dit geen goed voorbeeld voor de rest van Europa? Zouden we in Lissabon niet een soort technologisch convergentiecriterium moeten vaststellen waarmee we de lidstaten opdragen om bijvoorbeeld binnen vijf jaar hun uitgaven aan onderzoek en ontwikkeling op te trekken tot minstens 2,5% van hun bruto binnenlands product? Dat zou trouwens nog altijd minder zijn dan de inspanning die de Verenigde Staten momenteel leveren.
In dit verband zou ik ook het initiatief van commissaris Philippe Busquin willen toejuichen om een Europese ruimte voor wetenschappelijk onderzoek in het leven te roepen. Of we de leefomstandigheden kunnen verbeteren, meer werkgelegenheid kunnen creëren en de arbeidsomstandigheden kunnen verbeteren, zal in grote mate afhankelijk blijven van de vraag of we het Europese onderzoek nieuwe impulsen kunnen geven. Hier zijn eveneens een Europees octrooi, het ontwikkelen van risicokapitaal en steun aan jonge ondernemingen van cruciaal belang.
Voorzitter Prodi heeft gisteren mijn woorden gebruikt toen hij het had over het gebrek aan toekomstperspectieven in Europa. Ik geloof dat hij me verkeerd heeft begrepen. Ik heb het Portugese voorzitterschap of de Commissie niet beschuldigd van een gebrek aan inzicht. Ik had het over de angst die veel van onze medeburgers voelen voor de toekomst, voor hun toekomst in een wereld die grondig aan het veranderen is.
We weten allemaal dat onze samenleving met de komst van de informatie- en ontwikkelingsmaatschappij op een volkomen nieuwe leest geschoeid zal worden. Maar in een wereld waar anderhalf miljard mensen het nog zonder elektriciteit moeten stellen, zullen we er niet een-twee-drie in slagen elke wereldburger toegang te geven tot de internetmaatschappij.
Het vermijden van een breuk tussen informatierijke en informatiearme landen is momenteel een van de grootste uitdagingen voor de mensheid. Mijn vriend Claude Desama heeft het treffend uitgedrukt: we moeten vermijden dat met de digitale kloof opnieuw een sociale kloof ontstaat.

Clegg
Het jaarlijkse wetgevingsprogramma is de meest concrete uiting van de voornaamste constitutionele en politieke bevoegdheid die de Europese Commissie heeft: het uitsluitend initiatiefrecht. Een dergelijke bevoegdheid dient ten alle tijden zorgvuldig gemotiveerd en duidelijk uitgelegd te worden. Toch bevat dit jaarprogramma, net zoals dat van alle voorgaande jaren, geen gedetailleerde motivering van elk van de vele nieuwe maatregelen die zijn voorgesteld. Een algemene samenvatting van vijftien pagina's doet nu niet bepaald recht aan de vijfhonderd initiatieven die in de bijlage worden genoemd.
De Fractie van de Europese Liberale en Democratische partij zal er dan ook in de toekomst op aandringen dat er een heldere motivering wordt gegeven van alle maatregelen die in het jaarlijks programma worden aangekondigd, en dat tijdens het parlementair debat wordt ingegaan op de bijzonderheden van deze maatregelen. Wij zullen vooral nagaan of elk nieuw voorstel ook voldoet aan de beginselen van subsidiariteit en proportionaliteit. Wij willen bewijzen voor een grondig onderzoek daarvan. Tevens zullen we streven naar debatten over specifieke onderwerpen binnen de vakcommissies van het Europese Parlement. Het is met andere woorden de hoogste tijd dat deze min of meer archaïsche manier van opstelling en bespreking van dit cruciale programmadocument grondig wordt herzien

Elles
Mijnheer de Voorzitter, ik bedank de voorzitter van de Commissie voor de twee toespraken die hij binnen een tijdsbestek van vierentwintig uur heeft gehouden. Gisteravond heeft hij ons op heldere wijze duidelijk gemaakt dat ons in de komende twee à drie jaar een succesvolle Europese economie te wachten staat. Mocht de economische groei onverwachts hoger uitvallen dan normaal, zal dit uiteraard gunstig zijn voor de uitvoering van de in dit jaarlijkse wetgevingsprogramma opgenomen activiteiten.
De toespraak van de Commissievoorzitter van vanmorgen roept bij mij drie punten op waarover ik mij zorgen maak. Het eerste punt betreft het subsidiariteitsbeginsel. Onze fractie hecht er, net als de liberalen, veel belang aan dat ieder ingediend voorstel zorgvuldig getoetst wordt op de vraag of het Europees belang ermee is gediend. Het subsidiariteitsbeginsel moet zichtbaar worden toegepast. Het moet duidelijk zijn dat we geen onnodige nieuwe wetten voorbereiden.
Mijn tweede zorg houdt verband met de begroting. Nu de groei hoger uitvalt dan hetgeen in de financiële vooruitzichten werd voorspeld - daarin werd uitgegaan van een groeiprognose van 2,5% - zullen wij waarschijnlijk andere begrotingsmaatregelen nemen dan we aanvankelijk hadden gepland. Namens mijn fractie waarschuw ik de Commissie tegen een te snelle verplaatsing van landbouwkredieten van categorie 1 naar categorie 4. Met name in Groot-Brittannië verkeert de agrarische sector in een benarde en uitzichtloze situatie en verwacht hulp bij een aantal agrarische bedrijfstakken. Als men voor deze sector bestemde financiële middelen overschrijft van het ene deel van begroting naar het andere deel, geeft men deze sector een verkeerd signaal.
Ik sluit af met een waarschuwend woord over de informatiekwestie. Daardoor is juist zoveel narigheid ontstaan in de relatie tussen het Parlement en de vorige Commissie. Volgens de Verdragen hebben wij immers in principe toegang tot alle informatie.
Het ziet er naar uit dat we problemen krijgen met onze kaderovereenkomst. Daarom moeten wij, als wij samenwerking tussen de Commissie en het Parlement willen, zo spoedig mogelijk een oplossing zien te vinden voor dit probleem. Er mogen ook geen beperkingen worden opgelegd aan de documenten die beschikbaar zijn voor burgers. Zoals de heer Bonde terecht stelde, moet er binnen de Europese Unie een vrije stroom van informatie op gang worden gebracht van het ambtelijke apparaat naar alle burgers.

Roth-Behrendt
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Prodi, deze discussie hebben wij een paar weken geleden ook al gevoerd. Toen heeft u ook al gezegd dat u het succes van uw werk wilt meten aan de hand van de opkomst bij de verkiezingen in 2004. Ik heb toen echter ook al tegen u gezegd: voor een instelling die niet rechtstreeks door het volk wordt gekozen, is dat een tamelijk hoogmoedig streven. U bent dat echter van plan en daarom zal ik daar straks nog gedetailleerd op ingaan.
Dag voor dag maken wij - het Europees Parlement, al mijn collega's en ook ik - op elke hoek van de straat reclame voor het beleid van de Europese Unie en niet alleen voor het beleid op de hoogste verdieping, om het maar eens neutraal uit te drukken. Wij moeten ervoor zorgen dat alles goed functioneert, en ik meende uit uw woorden te mogen opmaken dat de Europese Commissie nog sterker, hand in hand, met het Europees Parlement wil samenwerken en dat u open, transparant en als partner met ons wilt samenwerken. Of de tendensen van de afgelopen weken de hoop zullen waarmaken en deze openheid en transparantie daadwerkelijk tot stand zullen brengen, moet nog blijken en in mijn oordeel over u zal ik dat mee laten wegen.
Mijnheer Prodi, U heeft vandaag veel over gebieden gezegd waarvoor ik in mijn fractie verantwoordelijk ben: milieubeleid, consumentenbescherming en gezondheidsbeleid. Voor de eerste keer heb ik vandaag van u geen college economie gekregen, met slechts hier en daar enkele zomersproeten over levensmiddelenbureaus, doping of vertragingen in het luchtverkeer, en ik wil u daar met nadruk een compliment voor maken. Per slot van rekening doe ik dat hoogst zelden en daarom zeg ik dat hier ook graag. In tegenstelling tot andere keren was uw toespraak van vandaag echt een stuk concreter en ik heb het dan ook goed begrepen.
Als ik echter naar de details kijk, kan ik u natuurlijk niet zo prijzen. Dat zal u en al mijn collega's niet verbazen. Bent u wel coherent, mijnheer Prodi? Ik heb het programma, dat u uit naam van de gehele Commissie hebt ingediend, gelezen. U zegt bijvoorbeeld dat u het milieubeleid in alle andere beleidslijnen wilt integreren. Het enige gebied waarop dat gebeurd is, is het gebied van mevrouw Palacio, namelijk de vervoerssector. Waar werd het milieubeleid dan in de andere sectoren geïntegreerd? Hoe zit dat bijvoorbeeld bij de uitbreiding - een enorm probleem - bij de veiligheid van levensmiddelen en bij consumentenbescherming? Waar staat dat in de tekst? Neemt u bijvoorbeeld het handelsbeleid: niets, geen enkel woord, mijnheer Prodi; bij mededinging, of bij het economisch beleid: geen woord, nergens! Dat betekent dat hier weer eens alleen maar lippendienst bewezen wordt. Bij het milieubeleid staat, zoals altijd, dat zij overal in geïntegreerd moet worden, dat is haast een verplichte uitspraak, maar er wordt niets van in praktijk gebracht. Daar zal ik u ook op beoordelen.
Nergens heeft u duidelijk gewezen op de verstrengeling, of mogelijke wederzijdse afhankelijkheid van de verschillende beleidsgebieden. U mag dat van de andere Commissieafdelingen niet zo maar door de vingers zien. Dat moet u bekritiseren en u mag het in deze vorm ook niet publiceren. U heeft veel gezegd over concrete voorstellen en dat is ook heel mooi en bevalt mij goed, maar het is niet voldoende. De controle op uw succes, mijnheer Prodi, vindt namelijk elke week, elke maand en elk jaar plaats. Elke week wordt er gecontroleerd wat er in de Commissie gebeurt en in welke vorm. In de commissies en in de plenaire vergadering wordt elke maand bekeken wat er gedaan is.
Hoe stelt de Commissie zich in de commissies en in de plenaire vergadering van het Parlement op? Hoe reageert u bijvoorbeeld op de amendementen van het Europees Parlement? Als u met ons wilt samenwerken en als wij beiden, u, mijnheer Prodi, voor de Commissie, en wij voor het Europees Parlement, zeggen dat de verkiezingen en de kiezersopkomst in 2004 de toetssteen voor ons succes zullen zijn, wil ik graag van u horen dat alle amendementen die dit Parlement met een meerderheid van stemmen aanneemt door de Commissie zullen worden overgenomen. Elk jaar wordt er gekeken of u succes heeft geboekt. Dan nemen wij het werkprogramma van het afgelopen jaar ter hand en kijken wat u verwezenlijkt heeft, wat u gepresteerd heeft en wat de kwaliteit van uw prestaties was. Ziet u, mijnheer Prodi, dat is veel gemakkelijker dan u bevroed had. U hoeft niet tot het jaar 2004 te wachten, u wordt elk jaar regelmatig beoordeeld en u hoeft niet de hele tijd op een beoordeling te wachten. Bovendien krijgt u die beoordeling in een vorm zoals wij die vaak op school hebben gekregen: streng, maar eerlijk. Dat zullen wij ook met dit werkprogramma doen, dat zeer ambitieus is en waarvan ik hoop dat u tenminste een deel voor het einde van dit jaar zult hebben gerealiseerd.

Thors
Geachte mijnheer de voorzitter van de Commissie, toen u aantrad, zei u dat deze Commissie zou worden gekenmerkt door openheid. Ook vele anderen hebben dat hier vandaag gezegd. Hoe staat het er op dit moment voor met die openheid? Waarom worden de persconferenties van de Commissie niet rechtstreeks via satellieten uitgezonden, zodat men overal in Europa kan volgen wat er gaande is? Ik hoop dat de heer Prodi naar mij luistert.
Mijnheer Prodi, naar aanleiding van uw brief aan mevrouw Fontaine over de ombudsman vraag ik u of u werkelijk vindt dat de ombudsman gebonden is aan een beginsel van loyale samenwerking binnen de instellingen. Op welke wetgeving baseert u dit? Vindt u dat het recht van de ombudsman om zich vrij in de pers uit te laten door zo'n beginsel wordt aangetast?
Verder wil ik de volgende zakelijke mededeling doen naar aanleiding van de ingezonden brief van uw hand in de Wall Street Journal, waarin u verwijst naar een vorig jaar april gehouden seminar over openheid, als bewijs dat de verordening in alle openheid is voorbereid. Dat seminar werd in werkelijkheid georganiseerd door de European Federation of Journalists en onder meer door de parlementsleden Lööw, Thors en Hautala, maar het voorstel dat daar werd behandeld, heeft niets te maken met het hier behandelde voorstel. Het laatstgenoemde voorstel is in het diepste geheim voorbereid. Het is echter vooral de vraag, mijnheer Prodi, of het beginsel van loyale samenwerking voorrang moet hebben op het recht van vrije meningsuiting. Op basis van welke wetgeving zou u een dergelijk recht kunnen onderdrukken en dergelijke eisen aan de ombudsman kunnen stellen?

Fiori
Mijnheer de voorzitter, ik kan slechts enkele punten aanhalen uit het ambitieuze en veelomvattende verslag dat u ons vandaan hebt voorgelegd.
Ten eerste kan ik natuurlijk niet anders dan ingenomen zijn met de hernieuwde aandacht die u het Middellandse-Zeegebied van plan bent te schenken. U wilt op die manier als Europese Unie een bijdrage leveren aan het vredesproces in het Midden-Oosten en de historische en politieke banden onder de zuidelijke landen van Europa nieuw leven inblazen. Ons inziens moet men, met het oog op de huidige geopolitieke ontwikkelingen, de grens van de Middellandse Zee hetzelfde gewicht toekennen als het uitbreidingsproces oostwaarts, waar zowel de Commissie als het Parlement zich momenteel voor inzetten.
Mijn tweede opmerking betreft de interne markt. Voor ons in het Europees Parlement is de harmonisatie van de bestaande wetgeving op civielrechtelijk gebied werkelijk onontbeerlijk. Waarschijnlijk zal men echter ook een begin moeten maken met de harmonisatie op administratief-rechtelijk gebied. Bovendien voelen wij elke dag sterker de behoefte aan een, qua bronnen, gecoördineerd gemeenrecht.
Mijn derde opmerking gaat over de opstelling van voorbereidende documenten. Ik kan mij alleen maar scharen achter de verzoeken om beperking daarvan, die herhaaldelijk en van verschillende kanten naar voren zijn gebracht in dit Parlement. Natuurlijk zijn witboeken, groenboeken en mededelingen heel stimulerend voor het debat, maar zij hebben wel ongewenste neveneffecten. Vaak leiden zij er immers toe dat echte wetgevende activiteiten, juist op gebieden waar snel optreden is vereist, op zich laten wachten.
Tot slot is mij bij het lezen van het programma van de Commissie opgevallen dat hierin twee sectoren eigenlijk niet aan hun trekken komen, twee sectoren die juist, gezien de pijlsnelle ontwikkelingen in de elektronische handel, de speciale aandacht zouden moeten krijgen van de Europese instellingen. Mijns inziens moet de Commissie voorstellen doen voor de buitengerechtelijke oplossing van conflicten die voortvloeien uit on line gesloten contracten en de richtlijn voor contractsluiting op afstand herzien. Dat is erg belangrijk voor een betere bescherming van de consumenten.

Schulz
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Commissie, dames en heren, in het document en in de mondelinge toelichting neemt het gebied van het Europese interne beleid niet veel, maar wel een belangrijke plaats in. Het gaat trouwens niet om de omvang van wat voorgesteld wordt, maar om de kwaliteit ervan.
Gelukkig heeft commissaris Vitorino gisterenavond, namens de Commissie, in de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken een zogenaamd scorebord voorgelegd, oftewel een tijdschema met bevoegdheden en taakbeschrijvingen voor het creëren van de zogenaamde ruimte voor veiligheid, vrijheid en recht. Wie dit document zorgvuldig bekijkt, zal al snel tot de conclusie komen dat de Commissie in 2000, vanwege haar ideeën over het scheppen van deze ruimte voor veiligheid, vrijheid en recht - hopelijk samen met de meerderheid van het Europees Parlement - openlijk in conflict met de Raad zal komen. De Europese Unie gaat namelijk het volgende doen: zij schaft de buiten- en binnengrenzen af, zij zorgt voor vrij verkeer, voor vrijheid van vestiging en schept een economische ruimte waarbinnen onbegrensde economische activiteiten - en tegelijkertijd trouwens ook onbegrensde illegale activiteiten - mogelijk worden. Om deze laatste te bestrijden, roept zij dan een Europese politie in het leven. Zij zorgt voor een enkele munteenheid en richt allerlei verschillende instellingen op die de economische ruimte in Europa van een wettelijk kader moeten voorzien.
De hamvraag is echter: hoe pakt de EU dat aan? Pakt zij de economie uitsluitend aan met een communautaire rechtsgrondslag, en laat zij het juridisch kader voor de interne veiligheid uitsluitend over aan interstatelijke samenwerking? Dit druist tegen elkaar in. Zij vormen beide juridisch gezien een tegenstrijdig systeem, zodat het eigenlijk, zoals altijd, tot niets anders kan leiden dan immobiliteit.
Het hangt dus van de Commissie af. Als de Commissie ten opzichte van de Raad opkomt voor datgene wat absoluut communautair geregeld moet worden, kan ik haar namens mijn fractie ten volle ondersteunen. Dat betekent evenwel dat op het gebied van de binnenlandse veiligheid of van de constitutionele vrijheden voor de burgers - waarbij ik verwijs naar het Handvest van de grondrechten - nationale soevereine rechten naar Europees niveau moeten worden overgeheveld, hetgeen ook precies het conflict is tussen Commissie, Raad en Parlement. Als de Commissie zo moedig is om te zeggen dat zij van plan is, als hoedster van de Europese Verdragen en van het geïntegreerde, toekomstige Europa, de confrontatie met de Raad aan te gaan, heeft u hopelijk de steun van de meerderheid van dit Parlement. U moet echter van uw kant over de nodige moed beschikken om dit te doen, en ik hoop van ganser harte dat u deze moed weet op te brengen!

Fraga Estévez
Mijnheer de voorzitter, ik zal vandaag niet ingaan op de wetgevingsvoorstellen van de Commissie voor de visserij. Ik wil echter wel van de Commissie horen of zij van plan is ervoor te zorgen dat de aanbevelingen van de regionale en internationale visserijorganisaties op korte termijn worden verwerkt in een communautaire regelgeving.
Mijnheer de voorzitter, naar aanleiding van het verslag-Gallagher over de aanbevelingen van de Internationale Commissie voor de Instandhouding van de Tonijn in de Atlantische Oceaan, betreffende rode tonijn in de Middellandse Zee, hebben we de vorige vergaderperiode al gedebatteerd over de achterstand die de Commissie heeft opgelopen met haar werk. Die achterstand begint een ernstig probleem te worden. Ook al zullen de genoemde aanbevelingen op een gegeven moment een bindend karakter krijgen, zullen de hieruit voortvloeiende maatregelen door een deel van de vloot waarschijnlijk worden genegeerd, omdat ze niet zijn opgenomen in een communautaire regelgeving. Dit zou kunnen leiden tot opening van inbreukprocedures tegen de Europese Unie.
Deze achterstand van de Commissie bij de regelgeving is een endemisch probleem. Zo wachten wij al sinds 1996 op een communautaire regelgeving met een verbod op ontschepingen in Honduras en Belice, en wachten wij sinds 1998 op controles op de visserij-inspanningen met betrekking tot witte tonijn in communautaire wateren.
Om de haverklap worden lidstaten door de Commissie veroordeeld omdat zij beslissingen of richtlijnen van de Commissie niet in hun nationale wetgeving omzetten, terwijl de Commissie zich internationaal gezien precies zo gedraagt.
Met haar voorstel voor een mededeling over de hervorming van de internationale organisaties, waarvan het doel een snellere besluitvorming is, probeert de Commissie ongetwijfeld zowel het Europees Parlement als de Raad uit te sluiten van de wetgevingsprocedure. Onze instelling betwijfelt ten zeerste of dit de juiste manier is om het probleem aan te pakken.
Naar ik hoop geeft voorzitter Prodi ons hier zijn woord dat deze kwestie voor eens en altijd zal worden opgelost, en dat het Parlement in elk geval steeds zal worden betrokken bij de wetgevingsprocedure voor de opneming van de aanbevelingen van internationale visserijorganisaties in de communautaire regelgeving.

Medina Ortega
Mijnheer de Voorzitter, na het betoog van de fungerend voorzitter van de Raad, waarin de ontwikkeling van de Unie in een vrij rooskleurig daglicht werd geplaatst, was de voorzitter van de Commissie, de heer Prodi, gisteren zo verstandig te wijzen op een bijzonder problematisch aspect van de economische ontwikkeling, namelijk de hiermee gepaard gaande toename van de sociale uitsluiting van bepaalde bevolkingsgroepen in de Europese Gemeenschap. Op dit verschijnsel heeft zojuist ook de heer Schulz namens de socialisten de aandacht gevestigd. Het risico waarmee we nu namelijk geconfronteerd worden, is dat er als gevolg van de liberalisering van de communautaire economie, in het kader van de mondialisering, een situatie ontstaat die wordt gekenmerkt door toename van de sociale verschillen en verlies van het Europees sociaal model, waarop we juist zo trots zijn.
Mijnheer de voorzitter, de vorige Commissie had als leus "minder doen om het beter te doen", als reactie op het vermeende activisme van de Commissie-Delors. Zoals bekend, gaat het niet om kwantiteit maar om kwaliteit, een punt waarop zowel de heer Schulz als de heer Swoboda namens de socialistische fractie hebben gewezen. De vraag is nu waar de huidige Commissie op aanstuurt. Naar ik hoop zal zij, de Commissie-Prodi, niet minder doen om het beter te doen, maar zal zij een Commissie zijn die doet wat zij behoort te doen. Zoals de Commissie-Delors ons van de Europese Akte naar de Akte betreffende de Unie heeft geloodst, zo zal de Commissie-Prodi hopelijk de Commissie worden van het sociale Europa, de Commissie die ervoor zorgt dat de economische ontwikkeling niet met allerlei vormen van sociale discriminatie gepaard gaat, de Commissie die juist vooruitgang brengt op het sociale vlak. Daarom hoop ik dat de Commissie rekening houdt met de standpunten die hier in het Europees Parlement worden verwoord. Zoals de voorzitter van de Commissie weet, is er in het huidige Verdrag betreffende de Unie voorzien in een soort koppeling tussen het Europees Parlement en de Commissie. Dit betekent dat de Commissie, ook al heeft zij het wetgevend initiatiefrecht, in het wetgevingsproces rekening dient te houden met de gezichtspunten van het Parlement.
In dat verband zou ik willen ingaan op het onderwerp van de codificatie van de communautaire wetgeving. Op het ogenblik is de communautaire wetgeving een ondoordringbaar woud waar de burgers van de Unie ternauwernood door heen komen. Zelfs voor juridisch geschoolden is dat haast onmogelijk. Het Gemeenschapsrecht heeft zich tot nu toe ontwikkeld op basis van een casuïstiek vergelijkbaar met die van de middeleeuwse wetgevers. Zodoende zitten wij zonder enige vorm van systeem, met name op het gebied van het burgerlijk recht, de mededinging, en de bescherming van de consument en van de intellectuele eigendom.
Tenslotte wil ik, mijnheer de voorzitter, de aandacht vestigen op iets dat in de mededeling van de Commissie staat. Het gaat om paragraaf 2.3 met betrekking tot de status van de ultraperifere regio's, die moet worden vastgesteld door de Commissie. Vandaag moet de Commissie zich uitspreken over het eerste desbetreffende document, en ik hoop dat zij de noden van deze ultraperifere regio's van de Gemeenschap hierbij goed voor ogen houdt.

Nassauer
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de Commissievoorzitter zei dat dit het jaar van de ommekeer is. Mijnheer de voorzitter van de Commissie, ik zou graag hebben dat u ook de betrekking tussen de Commissie en de lidstaten herziet. De Commissie is de hoedster van de Verdragen. Dat betekent dat zij - terecht - vooral aandacht schenkt aan de rechten van de Gemeenschap. Naast de Verdragen hebben wij echter ook de ongeschreven rechten van de lidstaten. Mijns inziens moet de Commissie zich in haar werkzaamheden meer als hoedster van de rechten van de lidstaten gedragen. Ik zou graag hebben dat u ook de rechten van de lidstaten behartigt. Wat ons in de werkzaamheden van de Commissie af en toe tegen de borst stoot, is dat de Commissie in al haar enthousiasme rechten naar zich toe probeert te trekken. Wij moeten goed beseffen dat de rechten van de lidstaten in de toekomst beter moeten worden gegarandeerd. Dat is onontbeerlijk als wij willen dat de burgers zich in dit Europa kunnen terugvinden.
Ik denk daarbij aan de organisatie van de Bondsrepubliek Duitsland als bondsstaat en de oorspronkelijke rechten van de deelstaten. De Commissie moet ook die rechten accepteren. Ik kan mij ternauwernood voorstellen dat wij de Verdragen gaan herzien zonder bijvoorbeeld de instemming van de Duitse deelstaten. Mijnheer de voorzitter van de Commissie, daarom moet u de pleitbezorger van de rechten van de lidstaten worden. Daarom ook vragen wij een lijst van bevoegdheden waarin duidelijk wordt omschreven wat de rechten van de Gemeenschap zijn en welke rechten de lidstaten behouden. Als de Commissie dat doet, zal zij ook meer steun vinden in Europa en bij de bevolking. Daarom willen wij met klem daarop aandringen.

Sakellariou
Mijnheer de Voorzitter, de voorzitter van de Commissie had het in zijn inleidende uiteenzetting over een concreet programma. Over twee punten van dat programma, namelijk het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid en de toetreding van Turkije, zou ik iets meer willen zeggen en uitleg willen vragen.
Mijnheer de voorzitter van de Commissie, ik ben voorstander van de totstandbrenging van een Europese defensie-identiteit en van een militaire dimensie. Ik ben eveneens ingenomen met de resultaten van de informele bijeenkomst van de ministers van Defensie in Sintra. Daarmee kunnen wij echter niet volstaan. Nieuw, belangrijk, maar ook heel moeilijk is conflictpreventie, het niet-militaire aspect van ons veiligheidsbeleid. Conflictpreventie is moeilijk, omdat wij voor de ontwikkeling van dat onderdeel van ons veiligheidsbeleid geen voorbeeld hebben, zoals bijvoorbeeld de NAVO, bij wie wij zouden kunnen spieken.
Op dit nieuwe beleidsterrein moet de Commissie haar verantwoordelijkheid op zich nemen, initiatieven nemen en projecten voorstellen. Wij hebben concrete voorstellen nodig voor instrumenten voor niet-militaire conflictoplossing, zoals humanitaire hulp - Mozambique is daarvan een goed voorbeeld - hulp aan de totstandbrenging van democratische instellingen en procedures, de zending van waarnemers bij verkiezingen, de instelling van een groep van conflictadviseurs, van een politiemacht en dergelijke meer. Ik hoef hier al die instrumenten niet op te sommen. Mijnheer de voorzitter, kunt u mij zeggen wat u daarvan denkt?
Wat Turkije betreft, zegt u in uw programma dat u een pretoetredingsstrategie ten uitvoer wilt leggen. Ik zou daarmee graag instemmen, als ik wist wat u daarmee bedoelde. Na de besluiten van Helsinki hebben wij hier in het Europees Parlement aangedrongen op een lijst van maatregelen en een gedetailleerd tijdschema om Turkije op concrete en gestructureerde wijze tot de vervulling van vooral de politieke criteria van Kopenhagen te brengen. Mijn fractie heeft grote inspanningen gedaan om ervoor te zorgen dat Turkije op de Top van Helsinki de status van kandidaat-land kreeg. Wij hebben dat besluit toegejuicht en willen dat de toetreding van Turkije tot de Europese Unie wordt voorbereid. Gelet op de politieke tekortkomingen van Turkije, zal dat een moeilijke opdracht worden. Mede daarom hebben wij een zeer duidelijk, concreet en gedetailleerd beleid en dus een lijst van maatregelen en een tijdschema nodig.
Mijnheer de voorzitter van de Commissie, mogen wij erop rekenen dat uw Commissie het Parlement weldra pretoetredingsmaatregelen voor Turkije voorstelt?

Palacio Vallelersundi
Mijnheer de Voorzitter, het zal de voorzitter van de Commissie niet verbazen als ik over de interne markt spreek. Ik wil echter niet in herhaling vervallen - wat vooral geldt voor hetgeen mijn collega, de heer Fiori, gezegd heeft, wiens standpunt ik deel - en daarom zal ik op een ander belangrijk onderwerp van deze beraadslaging ingaan, namelijk de hervorming van de Commissie.
Wat heeft de hervorming van de Commissie te maken met de interne markt? Heel veel!
Mijnheer de voorzitter van de Commissie, uit uw Witboek over de hervorming van de Commissie valt duidelijk op te maken dat de leidraad van deze hervorming, de filosofie erachter, bijzonder dubieus is en onaanvaardbaar voor ons in dit Parlement. Die leidraad komt er hoofdzakelijk op neer dat men de financiële belangen van de Gemeenschap moet beschermen. Het spreekt vanzelf dat die doelstelling ons aller ter harte gaat, maar dan wel uitsluitend als uitgangspunt. De Commissie moet daarna onmiddellijk aan de slag gaan om invulling te geven aan de taken waarmee zij krachtens het Verdrag belast is.
Daar ik de mij toegestane spreektijd mij niet in staat stelt hierover uit te weiden, zal ik een voorbeeld geven. Laten we eens kijken naar de geplande hervorming op het gebied van de inbreukprocedures. Wat is daarbij het uitgangspunt? Gewoon het beheer van de middelen die op elk niveau beschikbaar zijn!. Hierbij wordt dus volkomen voorbijgegaan aan het pleidooi van dit Parlement voor de instelling van een concreet administratief procesrecht voor rechtszekerheid. Rechtszekerheid is noodzakelijk vanuit het gezichtspunt van de Europese burger, dat wil zeggen vanuit het gezichtspunt van degene door wie de inbreukprocedure kan worden aangespannen. De Commissie zegt gewoon dat er geen administratief procesrecht komt, maar er vorderingen zullen worden uitgekozen. Hoe dan? Zoals men dergelijke keuzes pleegt te maken: volslagen willekeurig.
Vanuit het gezichtspunt van dit Parlement zijn dergelijke wanpraktijken ontoelaatbaar. Het is ons duidelijk dat de Commissie moet worden hervormd en we onderschrijven de doelstellingen van die hervorming. Dat betekent echter niet dat we ermee akkoord gaan dat ter wille van de bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschap - een aspect dat wij allen van groot belang achten - de belangrijkste drijfveer van de Europese opbouw overboord wordt gegooid. De Commissie heeft bepaalde taken op grond van het Verdrag en het is het juist de taak van de Commissie om die animo, die drijfveer levend te houden.

McNally
Dank u, mijnheer Prodi, voor uw presentatie en documentatie. Ik feliciteer u met uw goede idee om via internet het grote publiek te bereiken.
Ik begin met het onderwerp handel. Wij zijn het me u eens dat een gereguleerd handelssysteem noodzakelijk, zelfs onmisbaar is. Het wereldhandelsoverleg in Seattle is mislukt omdat met name de Verenigde Staten niet in staat waren in te zien hoe belangrijk de legitimiteit is van beleidsvormen zoals milieubescherming, behoud van plattelandsgemeenschappen via het gemeenschappelijk landbouwbeleid, dierenwelzijn, volksgezondheid en sociale rechten. De VS spreidde een onvoorstelbare ongevoeligheid ten toon voor de legitieme zorgen van de ontwikkelingslanden. Eerlijk gezegd hebben de ontwikkelingslanden tot op heden nog maar weinig te danken aan de Wereldhandelsorganisatie. Wij verwachten dan ook dat de Europese Unie de onderhandelingen voorzet, dat wij vasthouden aan onze krachtige standpunten over al deze onderwerpen en dat we onze banden met de ontwikkelingslanden gebruiken om ervoor te zorgen dat de volgende ronde in het overleg bevredigend is. Ik verzoek u in de komende drie maanden aan de hand van goed uitgewerkte voorstellen aan te geven hoe dit kan worden gerealiseerd.
Innovatie en kennis zijn zeer toepasselijke begrippen in een nieuwe eeuw, maar in welke mate heeft er vernieuwing plaatsgevonden binnen de Commissie of het Parlement? Wat is er terechtgekomen van het Witboek over innovatie van enkele jaren geleden? Wij zijn uiterst bezorgd over het vervolg hiervan. Het gaat ons niet om uitmuntende mededelingen, waar we natuurlijk blij mee zijn, maar het gaat ons echt - ik zeg dit met nadruk - om het vervolg dat dit Witboek heeft gekregen. Het vijfde kaderprogramma voor onderzoek is onderweg, maar wat is er gebeurd met hetgeen we uit het vierde hebben geleerd? Hoe en onder wie worden de nieuwe ideeën, de nieuwe producten, de nieuwe vergelijkingen van sociaal-economische systemen verbreid? Wij zouden daar graag een vervolg op zien.
Wij zijn overigens blij met het voorstel van uzelf en commissaris Busquin om een Europees onderzoeksruimte te verwezenlijken. Dat is een uitstekende manier om de nieuwe eeuw te beginnen. Ik kijk ook uit naar de mededeling over ondernemerschap, maar vertrouw er op dat u, voordat u nieuwe initiatieven ontplooit, ook onderzoekt welk werk op dit terrein al is verricht.
Mijn volgende uitspraak is weliswaar een cliché, maar wel een waarheid als een koe: onze burgers vormen het grootste kapitaal van de Europese Unie. Is het geen schande dat grote lidstaten zoals de mijne en Duitsland, niet voldoende IT-specialisten kunnen leveren? Is het niet schandalig dat zij mensen moeten aantrekken uit landen waar deze kennis broodnodig is? Ik hoop dat u hiermee rekening houdt bij het opstellen van nieuwe wetsvoorstellen.
Tot slot moet ik een shockerende verspilling aan hulpbronnen aan de kaak stellen, mijnheer de voorzitter: vrouwen, vrouwen met technische-, wetenschappelijke- of IT-opleidingen, die hun vaardigheden verspillen. Ik hoop dan ook van harte dat het Witboek Wetenschap een vervolg krijgt.

Pomés Ruiz
Mijnheer de voorzitter van de Commissie, er is een eerste begin gemaakt met de interne hervorming van de Commissie. Bravo!
Dit is echter niet de eerste poging om de Commissie te hervormen tot een instelling voor openbare dienstverlening op wereldschaal. Dat neemt niet weg, mijnheer Prodi, dat wij gaarne geloven in het oprechte en definitieve karakter van de belofte die u ten overstaan van dit Parlement hebt gedaan.
Op het ogenblik beschikken we reeds over een serie maatregelen, en over een Witboek. De Commissie bestudeerd dit op het ogenblik met de leden van de Raad en met de ambtenarenbonden. Het Europees Parlement zal hieraan uiteindelijk zijn steun moeten geven en dan zal men met vereende krachten ervoor moeten zorgen dat de Europese Commissie het beste bestuursorgaan ter wereld wordt. Dat is ons grote doel. Gaat uw gang!
Niettemin zou ik u willen wijzen op een leemte in dit Witboek. Hierin ontbreekt een analyse van de redenen waarom de vorige werkwijze niet voldeed. Daar hij al vijf jaar deel uitmaakt van de Commissie, zou het aan de heer Kinnock zijn geweest om, als deskundige op dat gebied, een dergelijke analyse te geven.
Een voorbeeld: voorheen bestonden er al sancties of regels om de verdiensten van ambtenaren aan te geven, maar, mijnheer Prodi, daarvan werd geen gebruik gemaakt. De verantwoordelijke ambtenaren, met inbegrip van de leden van de Commissie, maakten gewoon geen gebruik van de regelingen, van de middelen die tot hun beschikking stonden. De vraag is waarom er nu wel gebruik zou worden gemaakt van de nieuwe, door ons ingestelde maatregelen. U bent de enige die hierop het antwoord weet.
Verder is er nog het probleem van het ernstig gebrek aan motivatie onder de op zich uitstekende ambtenaren. Hier moet worden ingegrepen en het voorbeeld dient van bovenaf te komen.
Mijnheer Prodi, de hervorming van de Commissie mag niet alleen de bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschap tot doel hebben. Door een ondoeltreffende manier van besturen, zonder enige motivatie, gaan immers ook heel veel middelen verloren. Men zou ambtenaren die verantwoordelijkheden dragen en risico' s nemen, moeten toestaan fouten te maken. U zei zelf in uw betoog, dat het risico fouten te maken u er niet van zou weerhouden op te treden. Gaat uw gang, mijnheer Prodi! Uw inspanning dient een nieuw stuk geschiedenis in te luiden. U bent niet de eerste die een poging waagt. Wij hopen dat het u lukt.

Hughes
Mijnheer de Voorzitter, het is interessant vast te stellen dat de heer Prodi vandaag een werkprogramma presenteert, terwijl wij volgens de agenda een debat zouden moeten voeren over een wetgevingsprogramma. Als we dit programma vanuit de beleidsoptiek bekijken en een blik werpen op de sociale en werkgelegenheidsaspecten, zien wij dat dit duidelijk geen wetgevend programma is. Sterker nog, we hebben al jaren geen wetgevingsprogramma voorgelegd gekregen, maar wel een consolidatieproces en de ontwikkeling van convergentieprocessen, zoals dat van Luxemburg, op gang gebracht.
Wij zijn blij met de Luxemburgse procedure. Wij hopen dat deze zal worden uitgediept, versterkt en uitgebreid tot andere gebieden. Wij willen bijvoorbeeld ook convergentie op het gebied van de sociale bescherming. Betekent dit dat we ons wetgevingswerk op sociaal gebied hebben voltooid? Naar mijn mening niet.
Op een aantal terreinen moet de bestaande sociale wetgeving worden bijgewerkt en herzien. De uitdieping en versterking van de interne markt en de mondialisering leiden in toenemende mate tot fusies, overnames en overplaatsingen binnen de Europese Unie. Voor mij betekent dit dat heel het wettelijk kader, dat wij grotendeels in de zeventiger jaren hebben opgesteld, herzien moet worden rekening houdend met de talrijke overplaatsingen, met de collectieve ontslagen, faillissementen en later ook met het oog op de ondernemingsraden. Het doel van een wetgevingsherziening is natuurlijk niet om de mondialisering of de uitdieping van de interne markt een halt toe te roepen. Het gaat er juist om dat we de veranderingen begeleiden die deze ontwikkelingen met zich meebrengen, en daarvoor een gevoel van partnerschap creëren onder al degenen die in de Europese Unie werken. Daarom moeten wij hard werken aan een algemeen kader voor informatie en raadpleging van werknemers.
Wij moeten eveneens de wetgeving op het gebied van de gezondheidszorg en de veiligheid bijwerken en moderniseren. De herziening van de richtlijn inzake werkende zwangere vrouwen is al vijf jaar over tijd, en de richtlijn inzake geluidsoverlast van 1986 al tien jaar. Er zijn enkele richtlijnen die werkelijk grondig herzien en gemoderniseerd moeten worden.
Is met herziening echter de kous af? Nee, we hebben weliswaar geen behoefte aan een grote verzameling nieuwe voorstellen voor sociale wetgeving, maar er zijn onderwerpen die nog niet aan de orde zijn geweest. Zo heeft men ons beloofd wetsvoorstellen in te dienen over thuiswerken en telewerken. Die hebben wij nog steeds niet ontvangen. Al bijna tien jaar wachten we er op dat de grote leemte in de wetgeving op het terrein van de sociale zekerheid voor atypisch werk wordt opgevuld. Er is ons een specifieke richtlijn in het vooruitzicht gesteld inzake skeletspierletsels. Die belofte kwam uit het laatste sociaal actieprogramma op middellange termijn.
Ook op andere gebieden wachten we op nieuwe wetgeving. Onlangs kreeg ik bezoek van mevrouw Elliot Mathis. Zij werkte bij Lucent Technologies en was door een headhunter benaderd voor een hoge functie binnen dit bedrijf als senior manager en als lid van de Raad van Bestuur. Daarvoor had zij in een aantal Europese landen gewerkt voor high-tech-bedrijven. Na dertien maanden bij dit bedrijf te hebben gewerkt, kreeg ze zonder opgaaf van redenen op staande voet ontslag. Tot op heden weet zij niet waarom. Het merkwaardige is dat ze geen bescherming had, noch van een Belgische noch van een Europese wetgeving. Zij werkte namelijk in België. Als mensen geen wettelijke bescherming hebben, zullen zij niet bereid zijn om te verhuizen en daar te gaan leven en werken binnen de Europese Unie waar ze willen.
Laten wij er dus voor zorgen dat de gaten in het nieuwe sociaal actieprogramma voor de middellange termijn worden gedicht.

Pirker
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Commissie, ik zou kort iets willen zeggen over de ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid. Namens de Fractie van de Europese Volkspartij wil ik opmerken dat de Commissie de juiste accenten legt. Ze pakt werkelijk de grootste uitdagingen aan. U noemde hier asiel en immigratie als een van de prioriteiten. Wij moeten dat probleem absoluut aanpakken. Op asielgebied hebben wij geen minimumnormen en met de uitvoering van het Verdrag van Dublin zijn wij nog niet eens begonnen. Ook bij Eurodac hebben wij nog niet echt vorderingen gemaakt.
U noemde als prioriteit eveneens de bestrijding van de georganiseerde criminaliteit en misdaadpreventie. Ook daarvan moeten wij werk maken. Wij weten dat nu al 25 à 30% van alle strafbare feiten door de georganiseerde criminaliteit wordt begaan. Ook op dit terrein moeten wij vooruitgang boeken en onverwijld een Europese politieschool oprichten. Dan krijgen wij een gemeenschappelijke kwaliteitsnorm voor de opleiding. Een andere prioriteit is voor u de strijd tegen het witwassen van geld. Ook hier kunt u op onze steun rekenen, want witgewassen geld is zo ongeveer de motor van de georganiseerde criminaliteit. In de vierde plaats had u het over justitiële samenwerking. Daar hebben wij jammer genoeg al tien à twintig jaar vertraging opgelopen ten opzichte van de politiesamenwerking en daarom dringen wij aan op een inhaalprogramma. U kunt op onze steun rekenen, maar het probleem is wel dat wij elk jaar over deze problemen spreken. De grote stap voorwaarts is het scorebord. Daarop kunnen wij duidelijk zien waar de verantwoordelijkheid ligt en hoe het tijdschema in acht wordt genomen. Zo kunnen wij twee keer per jaar controleren en de betrokkenen ertoe aanzetten hun plicht te doen. U kunt op onze steun rekenen als u streeft naar meer transparantie en probeert de vaart van Tampere erin te houden. Wij willen dat bestendigen. Wij kunnen nu op de Raad druk uitoefenen. Al met al zal het scorebord echter pas echt concrete resultaten opleveren als alle vertegenwoordigers in de Raad de Verdragen naar letter en geest respecteren. Dan zult u uw plannen samen met ons kunnen waar maken. U kunt in elk geval op ons rekenen.

Simpson
Mijnheer de voorzitter, ik wil een aantal onderwerpen uit het werkprogramma aansnijden die rechtstreeks verband houden met het werk van de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme. Wat het regionaal beleid betreft wil mijn fractie graag dat de Commissie zorgt voor een volledige toepassing van het partnerschapbeginsel op alle niveaus en in alle programma' s van de structuurfondsen.
Evenals andere fracties wachten ook wij nog steeds op een voorstel van de Commissie met de praktische regels voor de invoering van de gedragscode. Daarmee zullen samenwerking en goede beoordeling kunnen worden bevorderd. Mijnheer de voorzitter, wanneer gaat de Commissie verder met de ruimtelijke ordening, en wanneer presenteert zij nieuwe voorstellen voor de invulling van de tijdens de informele ontmoetingen van de Raad, in met name Potsdam en Tampere, genomen besluiten?
Wat vervoer en toerisme betreft, zijn mijn fractie en ik verheugd over de voorstellen voor een grotere vervoerveiligheid, hoewel we behoefte hebben aan meer concrete voorstellen voor verkeersveiligheid, en met name voor toegestane alcoholpercentages en snelheidslimieten. Verder ben ik ook blij met de voortzetting van het GALILEO-project, met de herziening van de strategie voor de trans-Europese netwerken, en vooral ook met de aan de spoorwegen toegekende prioriteit. Dit is volgens ons een heel belangrijke sector.
Niettemin betreurt mijn fractie het dat de behandeling van diverse dossiers op dit moment stagneert in de Raad. We willen ook graag dat vooruitgang wordt geboekt bij de richtlijnen inzake arbeidstijden en toekenning van slots op luchthavens. Bovendien hebben wij maatregelen nodig waarmee een eind kan worden gemaakt aan de ellendige vertragingen in Europa ten gevolge van de luchtverkeerscontrole.
Wij maken ons verder, voorzitter Prodi, zorgen over het gebrek aan voorstellen voor toerisme, een sector die zo velen werkgelegenheid biedt.
Ik betreur het dat aan vervoer zo weinig aandacht is geschonken in het hoofdstuk betreffende de uitbreiding. Ik dring derhalve bij de Commissie aan op voorstellen voor een betere coördinatie tussen structurele activiteiten en middelen en de PHARE en TACIS-programma' s. Eveneens verzoek ik u in de nieuwe voorstellen volledig rekening te houden met de visie en de wensen van het Parlement ten aanzien van de postdiensten, die hier veelvuldig aan de orde zijn geweest.
Hoewel ik de heer Prodi dankbaar ben voor zijn uiteenzetting vanmorgen over het werkprogramma van de Commissie, moet ik toch zeggen dat op het gebied van het regionaal beleid, vervoer en toerisme het verslag eerder opvalt door datgene wat er niet in staat dan door datgene wat er wel in staat. Ik mag toch hopen dat we deze zaken komend jaar recht kunnen trekken.

Langenhagen
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Commissie, gisteren nog woonde ik een bijeenkomst bij van de producentenorganisatie van de garnalenvissers in mijn streek. Zowat 100 eigenaars van kotters en vissers hadden het daar alleen maar over het EU-visserijbeleid. Het ging over de marktordening, de verordening betreffende de controles, de verordening betreffende de structuurfondsen, technische maatregelen, het FIOV, het MOP IV, de gebrekkige toepassing van de Habitatrichtlijn en de zeer succesrijke - want vrijwillige - trilaterale samenwerking met Denemarken en Nederland. Die samenwerking zorgde eindelijk voor hogere prijzen. Het garnalenseizoen 1999 was een financieel succes. De mannen waren verbazend jong. Drie jonge vissers hadden hun examen glansrijk doorstaan en er was op de EU, in tegenstelling tot vroeger, geen kritiek te horen.
Ik hoorde daar uiteraard ook tips voor de Commissie en kreeg een logboek dat elke visser sedert 1 januari 2000 moet bijhouden. De ondertoon was ironisch, maar de bedoeling was duidelijk. Ook wij in Brussel en Straatsburg zouden, zoals de vissers, onze dagelijkse vangsten, onze successen, zorgvuldig moeten leren optekenen. Op een lagere school werd de kinderen door de onderwijzeres de vraag gesteld: 'Welke beroepen zijn er aan de kust?' Een jongen antwoordde: "visser" . Antwoord van de onderwijzeres: "Visssers zijn er niet meer" . De jongen wist echter beter. Zijn vader is namelijk visser. Mijnheer Prodi, als ik het programma van de Commissie voor 2000 lees, stel ik eveneens de vraag: "Is de visserij voor de Commissie ook al dood en wordt ze daarom niet vermeld?"
De visserij is een van de echte gemeenschappelijke beleidsvormen van de EU. De intergouvernementele conferentie gaat over de left-overs uit het Verdrag van Amsterdam. Ik denk ook aan de beloften die de Commissie tijdens de hoorzittingen in het Europees Parlement heeft gedaan. Ik denk aan het gemeenschappelijk visserijbeleid vanaf 2002 en aan de zwakke positie van het Parlement in de onderhandelingen over internationale overeenkomsten. Mijnheer Prodi, vandaag hebt u de visserij wel vermeld. Ik ben opgelucht en kan nu thuis tegen onze vissers zeggen: "Wij leven toch nog!" Mijnheer Prodi, dat moet u met uw daden ook aan de onderwijzeres laten zien.

Garot
Mijnheer de voorzitter, ik zou de Commissie graag willen zeggen dat wij hopen ons in het jaar 2000 meer in de richting van een algehele coherentie te zullen bewegen, vooral op het gebied van de landbouw. De Europese Unie wil zich inzetten voor andere spelregels op het gebied van de internationale handel en zich sterk maken voor haar Europees landbouwmodel. Er zal echter nog heel wat moeten gebeuren voor die politieke keuzes ook in de praktijk zijn omgezet. Neemt u het voorbeeld van de bananenkwestie. Daar hebben we nog altijd geen evenwicht tot stand kunnen brengen tussen de belangen van onze producenten, die van de ACS-landen, en de regels van de Wereldhandelsorganisatie. Waarom niet? Gewoon omdat de Wereldhandelsorganisatie daar sinds Marrakesh geen ruimte voor biedt, of althans heel weinig. De Commissie heeft meer dan eens verklaard dat de Wereldhandelsorganisatie rekening moet houden met milieu en sociale aspecten, en zij wil dat er voordelen worden toegekend aan de ontwikkelingslanden. Waarom houdt zij dan nog altijd vast aan een strikte liberalisering van de bananenmarkt?
Nu de huidige overeenkomsten met al hun lacunes aan de kaak zijn gesteld in Seattle, wil ik er vurig voor pleiten dat de Unie zich bij de verdere behandeling van deze zaak houdt aan de principes die wij in de internationale handel nageleefd willen zien.
Rond de varkenscrisis roep ik op tot een zelfde coherentie. U weet dat deze crisis nu al twee jaar voortduurt, en dat vele zelfstandige producenten zijn gedegenereerd tot stukwerk voor landbouwfirma's en andere geïntegreerde bedrijven. Dit druist regelrecht in tegen ons Europese landbouwmodel. Dat is immers gebaseerd is op een veelvoud aan gediversifieerde en multifunctionele familiebedrijven. Ook voor deze kwestie moet ik aan de alarmbel trekken, mijnheer voorzitter van de Commissie. Ik roep de Commissie op, afgezien van het reeds door u voorgestelde solidariteitsfonds een nieuw stelsel uit te vaardigen met op deze crisis toegesneden maatregelen.
Tot slot wil ik nog stilstaan bij de opstelling van de begroting 2001. Natuurlijk kan men de landbouwposten onder de loep nemen om te kijken of de solidariteit met de Balkan gestalte kan krijgen. Laten we echter niet de verbintenissen uit het oog verliezen die in Berlijn zijn aangegaan ten aanzien van het gemeenschappelijk landbouwbeleid. Laten wij voor voldoende veiligheidsmarge zorgen om met name de crises het hoofd te kunnen bieden die de landbouw- en plattelandsstructuur aantasten.

Jarzembowski
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Commissie, u moet eens naar rechts kijken en u voorstellen dat wij hier niet in het Europees Parlement, maar in een vergadering van de raad van commissarissen van een grote vennootschap zitten. U bent dan de voorzitter van die raad en hebt zopas een goed activiteitenverslag en een goed project voorgelegd. Ik zou u dan als voorzitter van de raad van commissarissen een paar overwegingen willen meegeven voor uw collega's.
Ik ben het met de heer Simpson eens dat mevrouw Palacio, vice-voorzitter van de Commissie, voortreffelijk werk verricht. In december is ze er met het Finse voorzitterschap in geslaagd het spoorwegvervoer open te stellen. Ze werkt ook heel hard aan wat u, mijnheer Prodi, al in juli van vorig jaar hebt aangepakt, namelijk het probleem van een Europese luchtverkeerscontrole. Dat is allemaal heel goed. Ook de voorstellen van de heer Barnier zijn uitstekend. Hij heeft met het Parlement uitstekend samengewerkt voor INTERREG en URBAN. Wij moeten het met hem nu echter ook over ISPA hebben. Zoals de heer Simpson al opmerkte, moeten wij onderzoeken hoe wij een band kunnen leggen tussen de voorbereiding van de uitbreiding en het vervoers- en het structuurbeleid. Dat is een belangrijke vraag.
Mijnheer de voorzitter van de raad van commissarissen, brengt u die twee collega's in de raad mijn beste groeten over. Over één van uw collega' s zijn wij echter niet tevreden. Het gaat om de heer Liikanen. Wat hij op het gebied van het toerisme doet, is onaanvaardbaar en past een lid van de raad van commissarissen niet. Als u weet dat op dit ogenblik meer mensen in het toerisme dan in de landbouw werken en dat het toerisme voor meer groei zorgt dan de landbouw, is het schandelijk dat de heer Liikanen geen nieuwe strategische concepten voor het toerismebeleid voorlegt.
Mijnheer de voorzitter van de Commissie, zegt u alstublieft tegen de heer Liikanen dat hij zijn huiswerk moet doen. Wij hebben een goed toerismebeleid van de Europese Unie nodig.

O'Toole
Ik wil graag deze gelegenheid te baat nemen om mijn genoegen uit te spreken over het werkprogramma in het kader van het strategische vijfjarenplan. Voorzitter Prodi, ik feliciteer u met het feit dat u in de algemene programmering de klemtoon legt op goed bestuur. Vorige week was The Economist vernietigend over het belang dat aan dit onderwerp wordt toegekend. Wij staan echter voor een grote uitdaging: wij moeten een institutioneel bouwwerk optrekken voor de eenentwintigste eeuw, een bouwwerk dat moet passen bij onze verantwoordelijkheden en positie in de wereld. Zo gingen de straatprotesten in Seattle en Davos bij voorbeeld niet alleen over de daar aan de orde zijnde onderwerpen. Zij gingen met name om burgers die betrokken willen zijn bij deze nieuwe institutionele opzet, maar niet precies weten hoe. Het is daarom van vitaal belang dat men de onzichtbare steden van de Europese besluitvorming openstelt voor de burgers.
Ik ben met name blij met dit jaarprogramma omdat hiermee één hiaat uit het vijfjarenplan wordt opgevuld. In het vijfjarenplan komen namelijk onderwijs, jeugd en cultuur in het geheel niet aan bod. De ruime aandacht die het jaarprogramma daarentegen aan deze onderwerpen schenkt, biedt ons een stevige grondslag om de ons te wachten staande uitdagingen het hoofd te bieden.
De vorming van een groter Europa is bijvoorbeeld zulk een enorme uitdaging, maar de mobiliteit in Europa van bij voorbeeld studenten, is nog heel gering. Als wij het oude ERASMUS-programma buiten beschouwing laten, is slechts 2% van de studenten mobiel. Dit is nu niet bepaald een percentage waarop we een nieuwe economie kunnen bouwen. We staan aan het begin van een nieuw technologisch tijdperk, en ik feliciteer de Commissie en het Portugese voorzitterschap dan ook met hun werk voor het inluiden hiervan. We hebben een programma nodig dat de beste onderwijspraktijk uit de diverse Europese landen evenaart. Een hele serie nieuwe initiatieven voor bijvoorbeeld kleine bedrijven of on-line gezondheidszorg kan niet worden waargemaakt, als mensen niet leren hoe ze zich van deze technologische mogelijkheden moeten bedienen. Dit betekent wellicht dat we onze onderwijsprogramma's moeten herzien, zodat ze de vergelijking kunnen doorstaan met de programma's waarover we zo enthousiast zijn.
Afsluitend wil ik nog opmerken dat we tegen het einde van dit jaar vier nieuwe programma' s op stapel zullen hebben staan: Media, Cultuur 2000, Jeugd en Socrates. Ik hoop dat we het werk evalueren van de voorgaande programma's, en er aldus voor zorgen dat deze programma's niet zo maar boven op de stapel terecht komen, maar een werkelijk nieuw begin vormen en ons goed opgeleide Europese burgers afleveren.

Stevenson
Mijnheer de voorzitter, ik heb groot bezwaar tegen het voorstel uit het wetgevingsprogramma om de landbouwbegroting met driehonderd miljoen euro te verlagen teneinde de wederopbouw van Kosovo te kunnen financieren.
Hoewel ik het volledig eens ben met de noodzaak om Kosovo opnieuw op te bouwen en ten volle besef dat het gemeenschappelijk landbouwbeleid ongeveer de helft van de totale EU-uitgaven opslorpt, ben ik er tegen dat de landbouwbegroting wordt gezien als een bron waar een andere afdeling kan komen dringen elke keer als ze dorst heeft. Men heeft ons weliswaar verzekerd dat geen van de financiële verplichtingen die de Commissie is aangegaan voor de uitvoering van het GLB, door deze beslissing in gevaar komt, maar ik geloof daar eigenlijk niet zoveel van. Het gaat er bij mij niet in dat dit slechts een éénmalige gebeurtenis is.
Hoe kan ik de boeren in mijn kiesdistrict in Schotland, die een van de zwaarste recessies in meer dan honderd jaar beleven, nu uitleggen dat deze driehonderd miljoen beter besteed zijn aan Kosovo? Elke dag gaan boeren in het Verenigd Koninkrijk failliet, het aantal zelfmoorden onder de boeren en landarbeiders heeft een ongekende niveau bereikt en de economie in agrarisch Groot-Brittannië gaat steeds verder achteruit. Hoe kan ik hen dan uitleggen dat deze driehonderd miljoen euro beter kunnen worden besteed aan Kosovo? Het zou onder dergelijke omstandigheden waanzin zijn om zo diep het mes in de begroting te zetten. We zouden juist moeten overwegen om meer uit te geven, ter verlichting van deze crisis, en niet minder. Ik verzoek de parlementsleden dringend bij stemming tegen dit voorstel te stemmen.

Corbett
Mijnheer de Voorzitter, ik wil na deze uitweiding over de begroting graag terugkomen op het jaarlijks wetgevingsprogramma. Er is één onderwerp dat ik aan de orde wil stellen: wat is er gebeurd met de wetgevingsinitiatieven die het Parlement heeft genomen volgens artikel 192 van het EG-Verdrag?
Dit met het Verdrag van Maastricht aan het EG-Verdrag toegevoegde artikel kent, zoals de heer Prodi weet, het Parlement het recht toe de Commissie te verzoeken om wetgevingsvoorstellen. Het vorige Parlement heeft zes keer van dit recht gebruik gemaakt, maar slechts in één geval heeft de Commissie ook echt gereageerd op ons verzoek en een wetgevingsvoorstel ingediend. Dit voorstel betrof het verslag van mijn collega, de heer Rothley, over de verzekering van mensen die hun vervoermiddel in andere lidstaten gebruiken. Dit is weliswaar een goed voorbeeld, maar de vraag is wel wat er met de vijf andere verzoeken is gebeurd? De Commissie lijkt niet te hebben gereageerd.
Ze is niet verplicht te reageren, maar we verwachten eigenlijk wel dat de Commissie, gezien de geest van samenwerking, deze voorstellen zorgvuldig bestudeert en in de meeste gevallen daarop ingaat. Eén reactie op zes verzoeken is eenvoudigweg niet voldoende.
Nu worden de Verdragen tijdens de intergouvernementele conferentie opnieuw onder de loep genomen. Nadat dit artikel is toegevoegd aan het Verdrag van Maastricht, hebben we geen druk meer uitgeoefend op de intergouvernementele conferentie van Amsterdam om een volledig wetgevingsinitiatiefrecht voor het Parlement te verkrijgen. Een dergelijk recht zou betekenen dat wij een voorstel direct bij de Raad kunnen indienen en niet via de Commissie moeten gaan. We waren blij met het compromis van artikel 192, maar als het niet blijkt te werken en voor het Parlement niet bevredigend uitpakt, zal er druk ontstaan in de richting van wijziging van het Verdrag en dan zal het Parlement alsnog het volledige wetgevend initiatiefrecht kunnen verkrijgen. De Commissie wenst dit niet, omdat zij grote waarde toekent aan dit alleenrecht. Ik moet haar dan wel ook zeggen dat als ze niet wil dat dit artikel wordt gewijzigd, ze in eerste instantie ervoor moet zorgen dat zij de verantwoordelijkheden serieuzer neemt die ze op grond van het bestaande artikel heeft.
Ik dring er bij de Commissie op aan dat, als in de toekomst het Parlement verzoeken doet om wetgevingsvoorstellen, zij daar in tenminste de meeste, zo niet alle gevallen op in gaat.

Rack
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie heeft voor 2000 een ambitieus werkprogramma voorgesteld. Wij kunnen het daarmee alleen maar eens zijn. Het programma vertoont echter ook betreurenswaardige leemten. Een daarvan wil ik beklemtonen. Ook de heer Jarzembowski heeft het daarover al gehad.
Ik mis in het werkprogramma het toerisme. Dat is nochtans een van de belangrijkste economische sectoren binnen en buiten de Unie. Men belooft ons allang maatregelen op dit terrein. De kadervoorwaarden moeten dringend worden verbeterd, maar er gebeurt niets.
De Commissie heeft echter niet alleen op wetgevend gebied een belangrijke taak. Zoals de heer Poettering opmerkte, heeft de Commissie ook een uiterst belangrijke opdracht als hoedster van de Verdragen. Hier heeft de Commissie, naar aanleiding van een bepaalde gebeurtenis, besloten nauw toezicht uit te oefenen op een lidstaat. Als burger van dat land heb ik daarmee geen probleem. Ook mijn land zal geen problemen hebben om zich op het gebied van mensenrechten, vreemdelingen en het antiracismebeleid aan de Europese controle te onderwerpen. In het verleden hebben wij bewezen dat ons land op al die terreinen voortreffelijk presteert, en dat zal ook in de toekomst het geval zijn.
Mijnheer de voorzitter, als de Commissie als hoedster van de Verdragen optreedt, moet ze dat voor iedereen doen. Ook de veertien, of althans enige daaronder, kunnen met hun houding het Gemeenschapsrecht overtreden. In de voorbije dagen en weken is het Gemeenschapsrecht herhaaldelijk geschonden, onder meer in de kwestie van de culturele hoofdstad 2000, de programma' s voor onderwijsuitwisseling van de Unie en op een aantal andere terreinen. Ik lees hier "enzovoort'" . Ik hoop echter dat het niet "enzovoort" gaat. Daarom verzoek ik de Commissie ook op dat terrein als hoedster van de Verdragen te handelen en waakzaam te zijn.

Prodi
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik dank u voor dit serieuze, concrete en eenvoudige debat. Ik wil u echter op het hart drukken mijn toespraak van vandaag te zien als slechts een onderdeel van een veel groter, dagelijks te voeren debat. Het Europees Parlement heeft gekozen voor de methode van korte toespraken en daarom mag men de band die bestaat tussen de toespraken van vandaag en die van gisteren en de vorige maand niet uit het oog verliezen. De vorige maand hebben wij de grote lijnen aangegeven; toen moesten wij kort en bondig zijn. Vandaag hebben wij een gedetailleerd jaarprogramma gepresenteerd en dus zijn wij in detail gegaan.
Uit het debat blijkt eens te meer overduidelijk hoe belangrijk onze samenwerking is. Bij alle vraagstukken - vanmorgen werd al gesproken over de noodzaak van grootscheepse coördinatie op het gebied van de begroting en de gemeenschappelijke activiteiten, over de noodzaak van een standpunt ten aanzien van de intergouvernementele conferentie, en de betrekkingen met de Raad - zijn gemeenschappelijke inspanningen van Parlement en Commissie vereist.
Daarom is het zo belangrijk dat wij goed beslagen ten ijs komen bij de komende intergouvernementele conferentie. Dan zullen immers de regels worden vastgesteld voor ons werk in de toekomst. Na deze conferentie zal er voorlopig geen nieuwe volgen, want wij kunnen niet aan de gang blijven met intergouvernementele conferenties.
Enkelen onder u waren niet zo gelukkig met de lange lijst. Ik dacht echter dat vandaag juist het moment was gekomen om een lange lijst, een gedetailleerde uiteenzetting te geven. Inderdaad ontbreken op deze lijst enkele hoofdstukken. Velen onder u vermisten hierop - terecht zou ik zeggen - het toerisme. In het toerisme werken meer mensen dan in de landbouw. Wij zullen hier zeer zeker aandacht aan moeten besteden, ook al heeft de Commissie hier, zoals u weet, maar heel beperkte bevoegdheden.
Hoe dan ook, op de lijst komen talloze vraagstukken voor die wij in de bevoegde commissies nader moeten uitdiepen: veiligheid en gezondheid van de werknemers - hier werd ook kritiek geuit door een van de afgevaardigden, kritiek die ik overigens deel - sociaal beleid, versterking van het buitenlands beleid, concrete projecten zoals Galileo, regionaal beleid en onderwijs. Ook werd gesproken over de noodzaak om meer vaart te brengen in de verschrikkelijk trage bureaucratie in de Commissie. Er is dus dit jaar heel wat gemeenschappelijk werk aan de winkel. Wij hebben nu echter een goede kans, zoals velen onder u gelukkig opmerkten: onze economie zal tenminste in de komende twee of drie jaar de wind in de zeilen hebben. Wij moeten deze kans nu aangrijpen, vooral ook omdat wij rekening moeten houden met het nijpende begrotingsprobleem. Als men zo naar de opmerkingen van vandaag luistert, krijgt men het beeld van een heldere, maar nietsontziende balans. Wij hebben in de landbouw de bestaande hulpbronnen absoluut nodig. Wij kunnen niet zonder. Deze zijn onontbeerlijk voor een minimaal behoud van de landbouw in een aantal gebieden. Wij hebben echter ook verplichtingen op het gebied van het buitenlands beleid - ik denk aan Kosovo en andere vraagstukken - waardoor het moeilijk wordt de begroting in evenwicht te brengen. Zoals de heer Elles al zei, zullen wij onze verplichtingen gedeeltelijk kunnen nakomen met besparingen, die naar wij hopen meer dan drie percent per jaar zullen bedragen, waardoor dus meer middelen beschikbaar komen. Wij weten echter heel goed dat ook deze extra middelen niet voldoende zullen zijn om programma's en doelstellingen - die ook vanmorgen nog tijdens het debat werden genoemd - op elkaar af te stemmen.
Voor het nemen van de noodzakelijke besluiten is een goede relatie tussen het Parlement en de Commissie zeer belangrijk. Dit is het moment van de waarheid, dit is het moment waarop wij gemeenschappelijk de toekomst onder ogen moeten zien, het moment waarop wij met andere woorden moeten nagaan welke beperkingen ons door de begroting worden opgelegd, welke fundamentele besluiten genomen moeten worden en welke grootscheepse activiteiten wij voor de toekomst op stapel moeten zetten.
Dit is ons hoofdthema voor de komende maanden. Tegelijkertijd stelt zich echter - zoals ook u reeds opmerkte - het probleem van de bevoegdheden, het probleem van de bestuurbaarheid en de Europese constitutie, waarin het dus zal gaan om de bevoegdheden van de landen, de regio's en de Länder. Ik geef mij volledig rekenschap van dit vraagstuk. Ik heb de vorige week een ontmoeting gehad met officiële vertegenwoordigers van de Duitse Länder. Ik heb dit probleem met hen besproken. Daarbij draaide het gesprek absoluut niet om decentralisering, integendeel, het ging veel dieper dan dat. Wij hebben van gedachten gewisseld over de mate van bestuurbaarheid die wij in Europa moeten hebben, en niet over decentralisering.
Daarom heb ik ook gezegd dat een witboek over bestuurbaarheid moet worden opgesteld. Wij zijn bezig met iets heel nieuws. Natuurlijk kan men kritiek hebben op hetgeen wij doen; in ons werk stuiten wij op beperkingen en moeilijkheden, maar wij gaan als het ware door de intellectuele en experimentele geluidsbarrière in de politiek heen. Daarom moeten wij onze krachten bundelen. Het witboek over de bestuurbaarheid enerzijds en de begrotingsproblematiek anderzijds zijn de twee pijlers voor onze gemeenschappelijke politieke activiteiten in de nabije toekomst.
Ik kan u één ding echter op een briefje geven: in de Commissie beginnen wij echt met een schone - en niet een vuile - lei, waarop wij alles schrijven wat volgens ons goed is voor de toekomst van de instellingen waarvoor wij verantwoordelijk zijn.
Natuurlijk moeten wij hieraan ijverig werken. Het is immers niet voldoende een schets te maken van onze plannen. Daarmee kom ik dan meteen terecht bij uw derde punt: rekenschap en verantwoording van onze activiteiten. Wij maken jaarlijks een verslag over de ondernomen activiteiten. In februari hebben wij het jaarverslag voor 1999 ingediend waarin alle ondernomen activiteiten staan en alle activiteiten die wij nader willen uitdiepen. Wij zijn echter tevens van plan de informatie over de lopende werkzaamheden te verbeteren.
Dit is het toekomstplan van een grote Europese Unie, een plan met een bepaald doel. Als wij dit plan niet uitvoeren, zal er voor ons geen plaats zijn in de nieuwe wereld. Er is hier kritiek geuit op de mondialisering. Mijns inziens is die kritiek nutteloos; de mondialisering is gewoon niet te stuiten en daarom stelt zich enkel de vraag hoe wij deze mondialisering in goede banen kunnen leiden. Willen wij dat de mondialisering plaatsvindt op een voor de onderontwikkelde landen en de derde wereld verantwoorde wijze? Mijns inziens gaat het hierbij om een heel belangrijke strategie. Daarom kunnen wij Seattle niet veronachtzamen. Integendeel, wij moeten een nieuw begin maken met Seattle en wel onmiddellijk, waarbij wij natuurlijk wel de fouten moeten zien te vermijden die tot de mislukking van Seattle hebben geleid. Geleidelijk aan begint men de noodzaak te voelen van een wereldbewustzijn: wij moeten ons om heel de wereld bekommeren en niet alleen om ons eigen hachje. O wee als wij de mondialisering zouden tegenhouden: deze is de enige hoop voor Indië, voor China, voor de wereld die de mondiale economie nodig heeft om te groeien. Wij mogen deze landen in deze delicate fase niet in de wurggreep nemen.
Dat is onze lotsbestemming. Het is onze taak te zorgen voor een Europa dat steeds beter is opgewassen tegen zijn rol. Daarvan is de uitbreiding een deel. De uitbreiding is niet enkel een instrument om de vrede te bewaren, maar ook een instrument om onze rol te bepalen.
Ik kom nog even terug op de uitbreiding. De Commissie heeft een sterke, moedige, maar ook strenge en serieuze houding ten aanzien hiervan. Er zijn twee soorten kritiek geuit. Enerzijds zegt men dat onmiddellijk moet worden uitgebreid - hetgeen wij ook willen - en anderzijds wijst men op de noodzaak de gevolgen van de uitbreiding en de uitvoeringsinstrumenten aandachtig te bestuderen. Ik heb gezegd dat wij de publieke opinie in de kandidaat-landen en in onze eigen landen gerust moeten stellen over de uitbreiding. Ik weet heel goed dat deze uitspraak in enkele kandidaat-landen niet in goede aarde is gevallen. Ik heb dit echter gezegd voor hun eigen bestwil, en niet alleen voor de onze. Als men namelijk ook maar de verdenking zou koesteren dat de uitbreiding op oppervlakkige wijze gebeurt, zou de publieke opinie zich tegen deze historische onderneming keren en geen steun verlenen aan onze enorme inspanningen die een stempel zullen drukken op al onze activiteiten en morele inhoud zullen geven aan ons politieke bouwwerk.
Daarom moeten wij blijk geven van evenwicht bij de begroting, de uitbreiding en de bestuurbaarheid. Wij moeten duidelijk maken dat wij ons bewust zijn van onze opdracht, van de noodzaak middelen en doelstellingen met elkaar in overeenstemming te brengen. Dat is de taak van elk parlement, van elke regering.

Thors
Mijnheer de Voorzitter, ik heb een zeer actuele en precieze vraag aan de voorzitter van de Commissie gesteld. Ik vroeg hem naar zijn opvatting over de verhouding tussen vrijheid van meningsuiting en de plicht om loyaal samen te werken met de instellingen. Helaas heb ik geen antwoord op die vraag gekregen. Het gaat hier om een vraagstuk waarover op dit moment in heel Europa wordt gediscussieerd en wij zijn zeer benieuwd de opvatting van de Commissievoorzitter te horen. No, not this time either!

De Voorzitter
Hartelijk dank, mevrouw Thors.
De voorzitter van de Commissie heeft naar zijn beste vermogen geantwoord en nu moeten wij het debat voortzetten.
Tot besluit van deze verklaring heb ik vijf ontwerpresoluties overeenkomstig artikel 37, lid 2, van het Reglement ontvangen.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt donderdag om 12.00 uur plaats.

Cacao- en chocoladeproducten
De Voorzitter
Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0047/2000) van de heer Lannoye, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad inzake cacao- en chocoladeproducten voor menselijke consumptie (9947/1/1999 - C5-0252/1999 - 1996/0112(COD)).

Lannoye
Mijnheer de Voorzitter, het lijkt me zinvol op te merken dat we in oktober 1997 over de eerste lezing van dit voorstel voor een richtlijn betreffende cacao- en chocoladeproducten gestemd hebben. De Raad heeft dus erg veel tijd nodig gehad om een gemeenschappelijk standpunt te bepalen, tot oktober 1999 om precies te zijn. Twee jaar dus, en ik geloof dat dit Parlement en de publieke opinie in het algemeen de moed een beetje hebben laten zakken, zozeer zelfs dat een deel van onze leden denkt dat we hier met een evenwichtig compromis te maken hebben. In de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid zijn zij zelfs in de meerderheid. Zij zien het gemeenschappelijk standpunt als een evenwichtig compromis waar we niet te veel meer aan moeten morrelen.
Persoonlijk ben ik van mening dat er een evenwichtig compromis uit de bus was gekomen na de eerste lezing, en ik vind het dan ook bijzonder jammer dat de Europese Commissie het Parlement op geen enkele wijze ondersteund heeft, toen de Raad de zaak in zijn eentje verder bedisselde. De Commissie heeft op geen enkel moment de amendementen van het Parlement doorgegeven, en heeft tijdens het debat in de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid nogmaals verklaard dat het gemeenschappelijk standpunt ongemoeid moest worden gelaten, of, in klare taal, dat alle amendementen verworpen moesten worden. De Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid heeft niettemin twee belangrijke amendementen goedgekeurd. Dit verheugt mij, ook al is het niet toereikend.
Eerlijk gezegd vind ik het huidige compromis niet aanvaardbaar. Het gebruik van plantaardig vet wordt algemeen toegestaan, zonder dat de consument voldoende informatie wordt aangereikt. Bovendien is er geen rekening gehouden met de onbetrouwbaarheid van de analyses, is het subsidiariteitsbeginsel geschonden en is men door de knieën gegaan voor de eisen van de multinationals. Dit alles gaat ten koste van de ambachtelijke chocoladefabrikanten uit het midden- en kleinbedrijf, de rechten van de consument en miljoenen cacaoboeren die hun toekomst op het spel gezet zien worden. Ik denk met name aan de meer dan tien miljoen cacaoboeren in West-Afrika die overduidelijk in hun voortbestaan bedreigd zijn.
Waarom zeg ik dit, terwijl aan het gemeenschappelijk standpunt een bijlage is toegevoegd die het probleem lijkt op te lossen? In die bijlage wordt het aantal toegestane soorten plantaardig vet tot zes beperkt. Een van die zes is shea- of karitéboter, afkomstig van een gewas dat groeit in een aantal arme Afrikaanse landen, onder meer Mali en Burkina Faso. Jammer genoeg biedt deze lijst onvoldoende garanties voor de toekomst. Enerzijds kunnen er gelijkwaardige cacaobotervervangers gemaakt worden zonder karité, en ik twijfel er niet aan dat dat ook zal gebeuren om de kosten te drukken en om een betrouwbaarder product te krijgen.
Anderzijds zijn er industriële, chemische of gentechnische procédés waarmee cacaobotervervangers aangemaakt kunnen worden op basis van palmolie. Nu is palmolie een goedkope grondstof die eveneens in het lijstje voorkomt. Deze komt voort uit een teelt op industriële schaal en kan zelfs tien keer zo goedkoop zijn als cacaoboter. Tot mijn grote spijt zetten de voorstanders van plantaardige vetten de karitéboeren op tegen de cacaoboeren - met steun nog wel van de Commissie - terwijl de karitéboeren al onze aandacht verdienen. Daarmee verdoezelen ze iets dat volgens mij zo klaar is als een klontje, namelijk dat de chocolademultinationals de enigen zijn die beter worden van de tekst die de Raad nu voorstelt. Hun doel is de winst te vergroten door goedkope plantaardige vetten te gebruiken en zo de neerwaartse druk op de cacaoprijs te vergroten.
Bepaalde, uit verschillende fracties afkomstige amendementen brengen eerherstel voor het standpunt van het Parlement uit eerste lezing. Dit verhoogt volgens mij de waarde van de tekst. Ik denk bijvoorbeeld aan de amendementen van mevrouw Thomas-Mauro, mevrouw Ries en mevrouw Isler Béguin. Zij hebben voorgesteld om op de voorkant van de verpakking verplicht te laten vermelden dat het product plantaardige vetten bevat, vooraf een betrouwbare analysemethode goed te keuren, het door de Raad geschrapte subsidiariteitsbeginsel in ere te herstellen - ook al had de Commissie oorspronkelijk voorgesteld het wel te hanteren -, een verbod in te voeren op gentechnische en chemische procédés - de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid steunt overigens het verbod op gentechnische procédés - en tot slot, en dit is bepaald niet het minst belangrijke voorstel, een grondige studie te laten maken naar de sociaal-economische gevolgen voor de cacaoproducerende landen. Die laatste dreigen immers de eerste slachtoffers van deze tekst te worden. Zo'n studie zou moeten worden uitgevoerd als deze tekst van kracht wordt, en niet lang daarna.
Kort en goed, mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, wij herstellen op deze manier het standpunt van onze vorige stemming van twee jaar geleden. Daarmee tasten we het gemeenschappelijk standpunt van de Raad aan, maar ik vind dat het Parlement zijn plaats hoort op te eisen in het medebeslissingsproces en niet zonder meer door de knieën mag gaan voor de beslissingen van de Raad, ook al komen die er na een bevalling van twee jaar.

Thyssen
Voorzitter, de chocolade was in eerste lezing het voorwerp van een harde discussie. Terecht en niet zonder resultaat. Terecht omdat het oorspronkelijke voorstel alleen oog had voor de interne markt. De kwaliteit van het product bleek van secundaire zorg en voor de ethische en juridische verplichtingen ten aanzien van ontwikkelingslanden had de Commissie al helemaal geen aandacht. De discussie was niet zonder resultaat. Wie het gemeenschappelijk standpunt ernstig analyseert moet toegeven dat de democratie werkt. Wij zijn niet morrend en passief aan de kant gaan zitten, maar actief gaan amenderen. Andere wetten toestaan? Ja, als het dan toch moet, maar dan wel op onze condities. Wij wilden alleen tropische vetten, het gemeenschappelijk standpunt somt ze limitatief op. Wij wilden dubbele etikettering, het gemeenschappelijk standpunt geeft ze ons, alleen hadden de we de extra vermelding liever op de hoofdzijde van de verpakking gezien. We eisten een impactstudie. Die komt er, tweeëneenhalfjaar nadat de richtlijn effectief uitwerking zal hebben. We eisten dat de Commissie desgevallend een wijzigingsvoorstel doet. Welnu, ze moet het doen en wij kunnen het dan zonodig opnieuw amenderen. We wilden geen comitologie voor essentiële wijzigingen. We krijgen de codecisie. En we vroegen meer precieze meetmethoden; ik denk dat het onderzoeksinstituut in Ispra zijn huiswerk niet slecht heeft gedaan.
Met velen in dit Huis waren we niet gelukkig met het Commissievoorstel. De andere vetten dan cacao hebben we niet kunnen tegenhouden, maar we hebben het gebruik ervan zodanig kunnen conditioneren dat de ontwikkelingslanden zelf zeggen dat de tekst die nu op tafel ligt eigenlijk aanvaardbaar is en dat de kwaliteitschocolade met alleen cacao zich kan onderscheiden van de andere.
Voorzitter, als schaduwrapporteur voor de EVP-fractie ben ik fier dat vrijwel alle amendementen uit de eerste lezing, die zo zwaar het gemeenschappelijk standpunt beïnvloed hebben, het product zijn van ons artisanaal werk. Namens de EVP zijn dan ook geen amendementen meer ingediend maar sommige collega's zullen nog wel amendementen van anderen steunen, temeer daar het onze amendementen waren uit eerste lezing die hernomen worden. Zelfs als geen enkel amendement het haalt, mag het resultaat gezien worden.
Ik wil afronden met de volgende overdenking. In het debat over chocolade is het woord ethiek meermaals gevallen. Voor mij impliceert ethisch gedrag ook dat, als dit Huis scoort, we dat ook moeten kunnen zeggen en in de verf durven zetten. Als men overwinningen boekt mag men er ook van genieten. Misschien moeten wij ook dat eens leren, collega's.

Whitehead
Mijnheer de Voorzitter, het heeft ons vijfentwintig jaar gekost om tot een gemeenschappelijk standpunt te komen dat een waarlijk compromis is.
Ik wil mijn respect voor de heer Lannoye betuigen. Hij is een vaardig parlementariër en heeft zijn zaak met kracht en overtuiging bepleit, maar hij onderschat zijn eigen bijdrage aan dit debat. Het zijn zijn inspanningen en die van anderen die hebben geleid tot dit standpunt, dat wel als een compromis kan worden beschouwd. Diegenen die dit ontkennen en stellen dat we nog steeds volledige obstructie plegen, erkennen evenals degenen die morgen het gemeenschappelijke standpunt willen verwerpen, in feite dat ze deze richtlijn helemaal niet wensen. Zij willen dat in geen van de lidstaten en in geen enkele vorm, plantaardige vetten worden toegevoegd aan een product dat de naam chocolade draagt. Dit standpunt zou echter onaanvaardbaar zijn voor zowel de meerderheid van de lidstaten als voor de meerderheid van de Europese consumenten. Ik wil mijn korte spreektijd dan ook graag benutten om het tegengestelde te bepleiten.
Wanneer we niet langer streven naar harmonisatie, maar naar nul procent plantaardige vetten - dit is in de campagne altijd een discussiepunt geweest - dan vragen we om waarborgen voor de consumenten, de voornaamste producenten, en in wezen voor de normen die we zelf binnen de Europese Unie bepalen.
De amendementen die in de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid zijn ingediend waren, met uitzondering van een aantal amendementen dat is goedgekeurd, bedoeld om sabotage te plegen en een ontwerpresolutie over dit onderwerp op te schorten voor heel de zittingsduur van dit Parlement en deze commissie. Deze aanpak is onaanvaardbaar. De amendementen vragen om effectstudies voordat de richtlijn zelf in werking kan treden en om alle mogelijke extra aanduidingen, naast de dubbele etikettering op de verpakking waarin we voor de consumenten al hebben voorzien.
Mijn fractie steunt het gemeenschappelijke standpunt met uitzondering van enkele leden die zelf het woord zullen nemen tijdens dit debat. Wij zijn van mening dat de richtlijn gunstig is voor de consumenten. Die krijgen een grotere keuze, evenals aparte en duidelijke etiketten. Zij is ook goed voor de fabrikanten van alle plantaardige vetten, inclusief cacaoboter dat het belangrijkste bestanddeel in alle chocoladeproducten is en blijft. Dit geldt tevens voor degenen die de plantaardige vetten hebben vervaardigd. Zij zijn allemaal opgenomen in een lijst die alleen gewijzigd kan worden met advies en goedkeuring van dit Parlement.
Als ik afkomstig was uit Burkina Faso, uit Mali of uit een ander land dat de beurre de karité produceert en mij werd verteld dat de vrouwencoöperaties die de sheanoten verzamelen - een belangrijk product voor hun export naar Europa - verboden werden of in gevaar werden gebracht omdat ze werden gezien als knechtjes van de multinationals, dan zou ik heel boos worden.
Mijn laatste opmerking- want ik heb geen tijd meer - richt ik tot de producenten van kwaliteitschocolade in België en andere landen, die volgens speciale procédés wordt vervaardigd. Kwaliteit bewijst zichzelf en dus zullen mensen zoals ik chocolade blijven eten, met of zonder extra etikettering. We willen nu juist dat mensen de breedst mogelijke keus hebben tussen alle producten. Daardoor zal ook de import in de Europese Unie van cacao en plantaardige vetten stijgen.

Maaten
Voorzitter, de gemiddelde burger die hoort over dit debat over de chocoladerichtlijn, begint reeds te likkebaarden bij de gedachte aan het smikkelen en smullen van allerlei lekkernijen. Immers, chocolade geldt als een genotmiddel, helaas. Ook als nieuw lid van dit Parlement voel ik de last van de lange tijd dat over dit onderwerp gediscussieerd is en kan ik mij niet aan de indruk onttrekken dat chocolade dit Parlement allesbehalve genot heeft gebracht. Aan deze lijdensweg komt vandaag een einde.
Er zijn vele belanghebbenden bij deze discussie. Er zijn de producenten van cacao, de producenten van de plantaardige oliën, niet-gouvernementele organisaties, chocoladeproducenten en nog meer. Ze zijn allemaal interessant. Het meest interessant is wat mij betreft echter de consument. Het meest interessante principe is, wat mij betreft, dat van de keuzevrijheid van die consument. Daar moeten wij als politici voorzichtig mee zijn. Immers, over smaak valt niet te twisten.
Het Europees Parlement kan en mag geen geharmoniseerde eurosmaak voorschrijven. Wat ons betreft hoeven er dus geen waarschuwende teksten in oplichtende neonletters op de voorkant van chocoladeverpakkingen te komen. Het zijn geen sigaretten.
Natuurlijk zijn er andere belangen die in het oog gehouden moeten worden. Wij dienen bijvoorbeeld oog te hebben voor de precaire situatie van de landen waar de grondstoffen voor chocolade vandaan komen. Maar ook hier is voorzichtigheid geboden. Want er is sprake van tegengestelde belangen. Waar Ivoorkust cacao exporteert komen andere concurrerende grondstoffen onder meer uit Mali en Burkina Faso.
Het gemeenschappelijk standpunt van de Raad zoals het nu voorligt tracht een balans te vinden tussen al die belangen. Wat ons betreft had een en ander wat beter gekund. Maar het beste wat van dit compromis gezegd kan worden, is dat geen van de betrokkenen volledig hun zin hebben gekregen. Er zijn geen winnaars, maar er zijn ook geen verliezers.
Het grootste deel van de liberale fractie kan best dat wankele evenwicht respecteren. Wij steunen derhalve het gemeenschappelijk standpunt en vinden dat de richtlijn er zo spoedig mogelijk moet komen.
Laten wij overgaan tot de orde van de dag en chocolade gebruiken waarvoor ze dient, namelijk om van te genieten.

Isler Béguin
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, de chocoladerichtlijn is in zijn huidige vorm onaanvaardbaar, en aangezien het Parlement de richtlijn niet kan verwerpen, zijn wij op zijn minst aan onszelf verplicht haar te verbeteren.
Allereerst moeten wij ons afvragen in hoeverre het wel op zijn plaats is een richtlijn uit te vaardigen die de omschrijving van chocolade verandert. De codex alimentarius geeft een internationaal geldende definitie van de benaming "chocolade", en daarin staat dat chocolade van cacaoboter gemaakt moet zijn. Met welk recht gaat de Europese Unie die definitie dan veranderen, alleen maar omdat er lidstaten zijn die ten onrechte de term chocolade hanteren voor producten die uit andere plantaardige vetten dan cacaoboter zijn samengesteld?
Als het Parlement er vandaag mee instemt dat er in plaats van cacaoboter 5% andere plantaardige vetten worden toegevoegd, dat zetten we de deur wagenwijd open voor allerlei andere vormen van volksverlakkerij. Waarom zouden we morgen immers niet beslissen de term olijfolie te gaan gebruiken voor een mengsel waar palmolie aan is toegevoegd?
Ten tweede, als deze tekst niet wordt gewijzigd, zal de consument binnenkort met een loep op zoek moeten naar de samenstelling van zijn chocola. Daarom vraag ik mijn collega's met veel nadruk de amendementen aan te nemen die de consument in staat stellen in een oogopslag het verschil te zien tussen echte chocola en chocola met andere plantaardige vetten dan cacaoboter.
Tot slot nog dit: zoals we weten bevindt de cacaoprijs zich momenteel op een dieptepunt, en met dit gemeenschappelijk standpunt dreigt hij volledig in te storten. Om een chaos te vermijden in de cacaoproducerende landen, moet het Europees Parlement een studie laten uitvoeren naar de gevolgen voor de export. Daarom vraag ik u alle amendementen van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid aan te nemen.

Boudjenah
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, zoals de kenners weten, is goede chocola van cacaoboter gemaakt. Als er andere vetten aan worden toegevoegd, gaat de smaak achteruit. De richtlijn uit 1973 verbood trouwens het gebruik van andere vetten dan cacaoboter, precies om die kwaliteit te garanderen.
Met het toetreden van nieuwe lidstaten tot de Europese Unie zijn er uitzonderingen toegestaan op deze strenge regel. Ten behoeve van het vrije verkeer van goederen moest er geharmoniseerd worden. De Commissie had toen kunnen beslissen de hoogste norm tot Europese maatstaf te verheffen en het verbod tot alle lidstaten uit te breiden. Onder druk echter van de multinationals, die hun productiekosten wilden beperken, heeft de Commissie in april 1996 een richtlijn voorgesteld met een lager percentage plantaardige vetten.
Tijdens de eerste lezing heeft het Parlement zich in een wespennest gestoken: namelijk de aanneming van de richtlijn onder bepaalde voorwaarden. De Raad is toen in het gat gesprongen en heeft zijn gemeenschappelijk standpunt voorgelegd. Daarin biedt hij de mogelijkheid de benaming "chocolade" te gebruiken voor producten met andere plantaardige vetten. Dit is een zoveelste triomf voor het winstbejag van enkelen, ten koste van de kwaliteit voor allen.
Deze richtlijn zal ernstige gevolgen met zich meebrengen, maar het Parlement kan hem bij de tweede lezing tegenhouden. Als we dat niet doen, zullen de consumenten en de ambachtelijke chocolatiers te maken krijgen met nivellering naar beneden en een dalende kwaliteit. De cacaoproducerende ACS-landen zullen hun afzetmarkten en daarmee hun inkomsten zien wegsmelten. Voor Ivoorkust alleen al gaat het om 300 miljoen dollar. Zeggen dat ze ongerust zijn is een understatement.
Met het oog op de belangen van de consument en de ACS-landen is mijn fractie met grote meerderheid voor de bescherming van de authenticiteit en de kwaliteit van echte chocola en dus voor een verbod op plantaardige vetten. Daarom hebben wij een motie ingediend om het gemeenschappelijk standpunt van de Raad te verwerpen.
De ambachtelijke chocoladefabrikanten zijn in de vergaderperiode van januari in Straatsburg alarm komen slaan bij de leden van het Parlement. Ik roep nu iedereen, die toen zijn solidariteit heeft betuigd, op onze motie te steunen.

Thomas-Mauro
Mijnheer de Voorzitter, de bescherming van de consument is onze grootste zorg; de richtlijn inzake de productie en de verkoop van chocolade evenzeer.
De Unie moet kiezen voor vereenvoudiging, vertrouwen, authenticiteit en respect voor verscheidenheid. Sinds 1973 bepaalt de Europese wetgeving dat de benaming "chocolade" is voorbehouden aan producten die uitsluitend gemaakt zijn van cacao of cacaoboter. Bepaalde lidstaten hebben bij hun toetreding een vrijstelling gekregen. Geen probleem, laat ieder de baas blijven over zijn eigen plak chocola. Ik wil bijvoorbeeld in mijn winkel in Reims een plak chocola volgens de gastronomische tradities van mijn land kunnen kopen, zonder hem met de ene hand tien keer te moeten omdraaien terwijl ik met mijn andere hand mijn bril probeer op te zetten.
Dat deze etiketteringswoede nodig is, is helaas te wijten aan het feit dat er geen vertrouwen meer heerst. Maar mocht u, beste collega's, de huidige definitie van chocolade laten vallen, zorg dan tenminste dat het in alle openheid gebeurt. Daarom wil ik een lans breken voor de amendementen 29 en 18.
Smaak is cultureel bepaald. Als u door de knieën gaat voor het compromis, dan zullen wij op ons grondgebied een product voorgeschoteld krijgen dat geen chocolade is, maar wel onder die naam verkocht wordt. Wij nemen het op voor de authentieke chocolade. Cacaoboter vormt het hart van de chocola, het bepaalt zijn smaak. Laten we dat respecteren.
Om de consument gerust te stellen, volstaat het niet een witboek uit te brengen over voedselveiligheid. Het is niet de taak van de ambachtelijke chocoladefabrikanten uit het midden- en kleinbedrijf om nu hun vakmanschap aan de man te brengen of zich te gaan onderscheiden met opschriften als "echte chocolade" of "gemaakt van echte cacaoboter". Als we een andere definitie van chocolade accepteren, treffen we een hele beroepsgroep van ambachtslieden en kleine bedrijven.
We staan voor een symbolische stemming. Goede voorlichting van de consument moet voorrang krijgen, net als de belangen van de cacaoproducerende landen van Afrika die met de Unie zijn geassocieerd via de Overeenkomst van Lomé. Het zou toch absurd zijn als we een economische effectenstudie gingen plannen, jaren na inwerkingtreding van zo'n soort richtlijn.
Om de multinationals tevreden te stellen, moet de consument het leven moeilijk worden gemaakt, moeten er creatieve, geruststellende etiketten komen, moeten de ambachtelijke chocolatiers een kwaliteitslabel ontwikkelen en de cacao-exporterende landen zich aanpassen. En dan heeft u het over een Europa dat de kloof met de burger moet dichten, dat edelmoedig en transparant moet zijn en culturele verscheidenheid moet respecteren! Wij hebben geen trek in uw compromischocola: we kennen het federalistische recept maar al te goed.
Het is moeilijk onze volkeren culinair op een lijn te krijgen. Daaruit blijkt maar weer eens concreet hoe verscheiden wij zijn, en dat een doorgedreven harmonisatie bepaald geen lachertje is. U moet goed beseffen, geachte collega's, dat we Europa niet geliefder maken met dit soort oplossingen zonder smaak of kraak.

Martinez
Mijnheer de Voorzitter, sinds mensenheugenis eten koeien gras en wordt chocola van cacaobonen gemaakt. Toen begon enkele jaren geleden Groot-Brittannië, het land dat de mensheid vlees met jam, hooligans en Adam Smith heeft geschonken, zijn koeien karkassen te voederen en chocola zonder cacao te maken. Deze aberraties zouden tot de Britse eilanden beperkt zijn gebleven, ware het niet dat de open grenzen ruim baan hebben gemaakt voor nepchocola. Dit heeft ertoe geleid dat de consument tegenwoordig in zeven van de vijftien lidstaten zonder het te weten gemanipuleerde chocola tot zich neemt, ook in het Oostenrijk van de heer Haider, dat daarmee in hetzelfde schuitje zit als het Portugal van de heer Guterres. Om ons gerust te stellen wordt de vervalsing beperkt tot zes tropische grondstoffen: ilipé uit Borneo, shea- of karitéboter, waar ook motorolie voor vliegtuigen van gemaakt wordt, enzovoort. Slechts een paar richtlijnen en amendementen verder zullen, die zes grondstoffen er zeven worden, vervolgens acht en negen, tot er ook soja, koolzaad en genetisch gemodificeerde organismen in zitten.
Ze zeggen ons ook dat de nepcacao maar tot 5% beperkt zal blijven... om te beginnen, want daarna wordt het 10%, nog los van het feit dat er geen enkele controle zal worden uitgeoefend, net zomin als er trouwens enige controle wordt uitgeoefend op de dozen Chiquitabananen die achttien kilo mogen wegen maar er eigenlijk twintig wegen. Die controle is trouwens toch nergens goed voor, want naar men ons zegt bedraagt de foutmarge 1%, terwijl het volgens de wetenschap 40% is. Wat men ons vooral zegt, is dit: "Zet uw tanden er maar in, drink maar lekker op, wees maar niet bang, want we hebben een mooi etiket om u te beschermen". Maar zo'n etiket is grafisch bedrog, want het is toch onleesbaar, en bovendien is het wetenschappelijk hypocriet, want de vermelding "palmolie" zal bijvoorbeeld verloren gaan in de lange lijst met andere ingrediënten. Het is net als met de port. Ze zeggen ons niet dat het om een vervalsing uit Zuid-Afrika gaat. Bij cacao zeggen ze ons ook niet dat het om een vervalsing gaat.
Omdat ze geen andere argumenten vinden om hun nepchocola te slijten, zeggen de multinationals: "Jullie slikken die 5%, of we vervalsen alles". En wat dan nog? Noem zo'n artikel "karitélade" als het van karité is gemaakt, of "sojalade" als het van soja is gemaakt, maar geen "chocolade". De 338.000 ton Franse chocola moet van cacaobonen gemaakt blijven, en de Franse ambachtelijke chocolatiers moeten hun 19 miljard franc omzet op een eerlijke manier kunnen blijven halen.
We zijn dat wettelijk verplicht tegenover Ivoorkust en de boeren van Afrika. Wij zijn gebonden aan het Overeenkomst van Lomé en het grondstoffenverdrag dat de Europese Unie voor cacao heeft ondertekend. We zijn dat ook financieel verplicht. Als we ons daar niet aan houden, zullen we de verliezen van die landen moeten compenseren via het Stabex, het stelsel tot stabilisatie van de exportopbrengsten. We zijn dat verplicht uit het oogpunt van de volksgezondheid en de voedselveiligheid, want bepaalde cacaovervangers, zoals de brasilnoot, kunnen immuunreacties veroorzaken.
Tot slot is dit ook een morele kwestie, een kwestie van waarachtigheid. Het moet afgelopen zijn met de heerschappij van de leugen, want het begint met nepchocola en het eindigt met een Europese nepcommissie waarvan de leden genetisch gemodificeerd zijn naar Amerikaans model en het embleem een goedkope vlag wordt die een mondiale lading dekt.

Bernié
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, genetisch gemodificeerde organismen en de gekkekoeienziekte hebben het enthousiasme van de lieden die met ons voedsel sjoemelen niet kunnen temperen.
De mens blijft voor tovenaarsleerling spelen, en de voedselveiligheid is een speelbal in zijn handen. Dankzij het gelobby van de industrie krijgen we nu chocola met plantaardige vetten. Het cacaogehalte gaat met 15% achteruit, maar de naam chocola blijft behouden. Daar wringt de schoen. Het gebrek aan transparantie ligt er duimendik bovenop, en dat terwijl we toch wel een duidelijk onderscheid maken tussen boter en margarine. Er komt een discrete vermelding in kleine lettertjes op de achterkant van de wikkel, en daaruit moet de nieuwe samenstelling blijken.
De kwaliteit gaat erop achteruit, net zo goed als de smaak. De klant wordt bedrogen waar hij bij staat. Dit surrogaat, deze nepchocola wordt goedkoper dan echte en doet de ambachtelijke chocolademakers die de authenticiteit, de ethiek en de traditie van hun vak in ere houden, oneerlijke concurrentie aan. Naarmate zich nieuwe lidstaten bij de Unie aansloten werden er uitzonderingen toegestaan. Achter de schermen proberen de multinationals nu al een jaar of vijftien te bereiken dat die uitzonderingen tot algemene regel worden verheven. Voor hen hangen er immers enorme winsten aan vast. Aan de andere kant heerst er ongerustheid over de ambachtelijke chocolatiers en de cacaoproducerende ontwikkelingslanden. Er bestaan serieuze plannen om die laatste schadeloos te stellen.
Tot slot noem ik nog een groot probleem: we kunnen op dit moment wel uitmaken of er plantaardige vetten in een stuk chocolade zitten, maar nog altijd niet welke vetten en hoeveel. We kunnen dus geen enkele controle op de samenstelling uitoefenen, en de deur naar fraude staat dus wagenwijd open.
Wat we moeten doen, is de benaming "chocolade" verbieden voor alle artikelen die andere ingrediënten bevatten dan suiker en cacao. We mogen de consument niet bedonderen door de naam "chocolade" voor om het even wat te gebruiken
Europa mag niet medeplichtig worden aan bedrog en aan gesjoemel met ons voedsel, net nu voedselveiligheid een van onze prioriteiten aan het worden is. Europa mag de grootste gemene deler niet tot norm verheffen; het moet over de kwaliteit van onze levensmiddelen en de gezondheid van de consument waken. Wij zijn aan deze principes gehecht, en daarom kunnen we de doelstelling van deze richtlijn niet billijken. Door hem te verwerpen, sturen we een krachtig signaal naar de burger en laten we ons als Parlement van onze verantwoordelijke kant zien. Dat is wat we met dit amendement willen bereiken. Doen we dat niet, dan krijgen we binnenkort wijn zonder druiven en boter zonder room.

Schnellhardt
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, van chocolade wordt algemeen gezegd dat hij een gevoel van welbehagen opwekt en de mens rustig maakt. De chocoladerichtlijn is in het Europees Parlement en de Europese Unie daarop een grote uitzondering. Hier is chocolade een netelige kwestie, die grote beroering wekt. Dat blijkt hier ook vandaag. De heer Maaten had het volkomen terecht over een lijdensweg. Daaraan moet nu een einde komen.
De zaak is eigelijk heel eenvoudig. Men heeft het altijd over wat er kan gebeuren. Op de Europese interne markt hebben wij twee chocolademarkten. Er is al chocolade op de markt die de omstreden 5% andere plantaardige vetstoffen bevat, terwijl in andere landen de verwerking van andere plantaardige vetten dan cacaoboter verboden is. Voor de bedrijven en dus ook de consument heerst op de chocolademarkt grote onduidelijkheid en rechtsonzekerheid. Daaraan moet een einde komen. Mijnheer Lannoye, het gaat hier niet om het feit of men voor of tegen de belangen van de multinationale ondernemingen is. Ik heb ook met vertegenwoordigers van kleine en middelgrote ondernemingen gesproken en zij willen dat deze richtlijn eindelijk in werking treedt.
Wat de eisen van het Parlement betreft, wil ik het volgende opmerken. Het Parlement heeft etikettering gevraagd. Die etikettering komt er, naast de lijst van ingrediënten. Dat hebben wij altijd gevraagd. Het Parlement heeft ook controles gevraagd. ISPRA heeft bewezen dat die controles er zijn. Wij controleren de ecologische appelen ook niet op de markt, maar op de plaats waar ze worden geproduceerd. Voor chocolade kan dat volgens mij ook.
Een belangrijke vraag in dit debat was altijd wat het effect van de richtlijn op de ontwikkelingslanden zou zijn. In een open brief staat dat de chocoladerichtlijn de doodsteek is voor elf miljoen mensen in West-Afrika. Ik vind het volstrekt onverantwoord de werkelijkheid zo te verdraaien en het debat een emotionele wending te geven. Het is immers duidelijk dat wij de lijst hebben gevraagd, want die komt uit de ontwikkelingslanden. Wij mogen dus verwachten dat de richtlijn nog andere voordelen voor de ontwikkelingslanden zal opleveren.
Ik vind het verheugend dat voor het gemeenschappelijk standpunt een meerderheid is gevonden. Wij moeten de consument zelf laten kiezen en, met rechtszekerheid, een grotere verscheidenheid op de interne chocolademarkt toelaten. Laten wij daarom de amendementen verwerpen en het gemeenschappelijk standpunt goedkeuren.

Van Brempt
Voorzitter, collega's, het gemeenschappelijk standpunt met betrekking tot de chocoladerichtlijn gaat over - en ik citeer voor de gelegenheid letterlijk de lobby van de chocolade-industrie - een richtlijn die een echt eengemaakte markt creëert voor chocoladeproducten waarbij de nationale chocoladetradities in ere gehouden worden, die volledige informatie biedt aan de consumenten en die de belangen van de ontwikkelingslanden vrijwaart. Is dat ook wel zo?
Ik begin bij de informatie aan de consument. De Commissie heeft zelf toegegeven dat er geen sluitende detectiemethode bestaat. Er bestaat een foutenmarge van 2%. Op 5% is dat zelfs 50% meer. Onaanvaardbaar lijkt me dat te zijn. Bovendien is de controle afhankelijk van het soort chocolade en de informatie die de producent wenst te geven. We nemen onszelf, en vooral de consument, niet au serieux door een richtlijn in te voeren die we niet afdoende kunnen controleren.
De belangen van de derde wereld: het verontrust me echt dat zowel de voor- als de tegenstanders van het gemeenschappelijk standpunt dit argument constant naar voren brengen. De een zegt dat het goed is voor de derde-wereldlanden en de ander zegt dat meer dan 1 miljoen boeren in West-Afrika eronder zullen lijden. Wat is het nu en wat zal het zijn? Is het dan zo veel gevraagd om dit vooraf te checken en te controleren en te kijken wat deze richtlijn zal doen met bijvoorbeeld de export en de duurzame ontwikkeling van cacao-producerende landen?
Tenslotte, collega's, moet me echt nog iets van het hart. Te pas en te onpas wordt gezegd dat dit Parlement geen enkel amendement mag aanvaarden omdat dit delicate compromis anders in het gedrang zal worden gebracht. Wel, als dat zo is en als dat een argument is, dan stel ik voor dat we nu de boeken sluiten. Elk gemeenschappelijk standpunt is altijd een delicaat evenwicht tussen nationale belangen, ecologische voorwaarden en sociale afwegingen. Het Europees Parlement moet ook in dit dossier zijn rol spelen en ervoor zorgen dat het gemeenschappelijk standpunt op een aantal punten wordt geamendeerd en een richtlijn wordt die goed is voor de consumenten en de derde wereld.

Davies
Mijnheer de Voorzitter, één van de geneugten van een verblijf in landen als België of Frankrijk, is hun chocolade. Hij is heerlijk, maar miljoenen Europeanen laten zich ook graag de Britse chocolade smaken en niemand wordt er ziek van. Wat er ook in moge zitten, zij noemen dit product graag chocolade.
Wij beledigen de burgers die we vertegenwoordigen wanneer we semantische spelletjes spelen over de definitie van het woord chocolade, terwijl zij niet gek zijn en het verschil tussen de verschillende soorten heel goed kennen. Ze moeten echter zelf kunnen kiezen. Ik ben er zeker van ben dat met dit compromis de totale markt zal groeien, maar het is toch wrang dat wij geen van allen, noch de Belgen, noch de Fransen, noch de Britten, de cacaoverbouwers een redelijke prijs betalen voor hun inspanningen. De tegenstelling tussen ons genot van dit luxeproduct en hun armoede is beschamend.

Sjöstedt
Mijnheer de Voorzitter, in deze kwestie vertegenwoordig ik een minderheid van de leden van de GUE/NGL-Fractie. Ik vind deze richtlijn eigenlijk volstrekt overbodig. Volgens mij is het prima als er in de verschillende lidstaten verschillende regels inzake chocolade worden gehanteerd. Op dit punt is er geen behoefte aan harmonisatie op EU-niveau, maar kan men het oude systeem handhaven.
Als er geharmoniseerd moet worden, en het ziet ernaar uit dat de Raad daartoe besloten heeft, is het mijns inziens beter een gehalte van maximaal vijf procent andere plantaardige vetten dan cacaoboter aan te houden. Dan zijn beide soorten chocolade nog steeds verkrijgbaar en kan iedereen bij het kopen van chocolade zijn eigen smaak of zijn nationale traditie volgen. Het alternatief, een verbod op andere plantaardige vetten, betekent tevens een verbod op een groot aantal chocoladeproducten die de consumenten lekker vinden en gewoon zijn te eten. Volgens mij is dat volstrekt onnodig. Het is echter wel van belang dat de chocoladeproducten zijn voorzien van duidelijke informatie op de verpakking. Volgens mij voorziet de ontwerprichtlijn daarin, en dus kan de consument kopen en eten wat hij wil.
Het is ook niet zeker dat heel de derde wereld baat heeft bij een verbod op andere plantaardige vetten. Ten eerste zal een verbod op tropische vetten, bijvoorbeeld op sheaboter, bepaalde landen treffen. Ten tweede zal het verbod er waarschijnlijk toe leiden dat de vraag naar chocoladeproducten afneemt, en het zal wellicht tevens leiden tot een daling in het verbruik van cacaoboter.
Mijn conclusie is dat ik de voorkeur geef aan handhaving van het oude systeem, met verschillende regels in verschillende landen. Mocht dit niet mogelijk blijken, dan vind ik het gemeenschappelijk standpunt echter aanvaardbaar.

Sandbæk
Mijnheer de Voorzitter, het compromis over de cacao- en chocoladerichtlijn is naar mijn mening in vele opzichten goed te noemen, vooral dankzij de inspanningen van Paul Lannoye. De eis inzake een duidelijke etikettering kan ik steunen. Het verschaft de consumenten degelijke informatie en vooral in de landen, waar tot nog toe alleen cacaoboter als plantaardige vetstof in chocolade gebruikt werd, kan het voor de consumenten belangrijk zijn te weten dat er nu een andere plantaardige vetstof in de chocolade kan voorkomen. Daarentegen ben ik van oordeel dat het zinloos en onmogelijk is aan te geven dat chocolade, die bijvoorbeeld karité als plantaardige vetstof bevat, van mindere kwaliteit zou zijn dan chocolade die uitsluitend cacaoboter als plantaardige vetten bevat. Om dit te beoordelen bestaan absoluut geen objectieve criteria en de Raad laat het terecht aan de consumenten over om de kwaliteit te beoordelen. Wij mogen niet vergeten dat karité een even belangrijk bestaansmiddel is voor de landen die het exporteren als cacao voor de landen die cacao exporteren. Daarom moet de studie over de impact van de richtlijn op de export van de ontwikkelingslanden zowel cacao als karité omvatten. Voor mij is het allerbelangrijkste dat de plantaardige vetten in chocolade geen enzymatische noch genetische wijzigingen hebben ondergaan. Een verbod in die zin is de enige manier om de ontwikkelingslanden de garantie te bieden dat zij ook in de toekomst op natuurlijke wijze geproduceerde producten zullen kunnen uitvoeren.

Grossetête
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, zoals we weten, maakt chocolade van pure cacaoboter mensen euforisch. Van deze richtlijn kun je dat bepaald niet zeggen: niemand die erop zat te wachten. Van de nepchocola van plantaardige vetten die de Raad aanbeveelt, kun je dat ook niet zeggen. De Raad heeft de aanbevelingen van het Europees Parlement uit de eerste lezing helaas in de wind geslagen. Er is trouwens heel wat aan te merken op de houding van sommige delegaties binnen die Raad.
De consument vindt dat hij nu wel genoeg bedrogen is. Wat stelt de Raad voor om aan dat bedrog een einde te maken? Schoorvoetende informatie, nauwelijks leesbaar, op de achterkant van de wikkel. Dit is niet waar wij op zitten te wachten. De consument kan geen bewuste keuze maken. Wij willen duidelijke en heldere informatie op de voorkant van de verpakking. Zover waren we trouwens al gekomen bij de eerste lezing door het Europees Parlement. Zoals we weten, kosten de vetten die in de plaats van cacaoboter moeten komen veel minder. Dat is ook de reden waarom de grote industrie er zo voor is. Steeds goedkoper, is dat de manier om vooruitgang te boeken met Europa? We laten ons weinig gelegen liggen aan de consument en zijn smaak, of aan de publieke opinie die steeds maar transparantie eist!
Kunnen wij controleren of er niet meer dan 5% plantaardige vetten in plaats van cacaoboter gebruikt wordt? Kan iemand dat hard maken? Niemand! Hoe moeten we dan verder? Gelukkig hebben we nog onze ambachtelijke chocolademakers uit het midden- en kleinbedrijf; die zullen wel een kwaliteitslabel moeten invoeren. Dat is wat de consument wil. Laten we daarom vooral onze rapporteur, de heer Lannoye, ondersteunen.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mevrouw Grossetête.


De Voorzitter
Waarde collega's, voordat wij tot het volgende punt van de agenda overgaan, zou ik met uw welnemen en namens u allen de heer de Croo, voorzitter van de kamer van volksvertegenwoordigers van het Belgische parlement, willen verwelkomen, alsmede de delegatie van het eveneens door de heer de Croo voorgezeten Raadgevend Federaal Comité voor Europese aangelegenheden.
Ik grijp deze gelegenheid graag aan om de goede kwaliteit en de duurzaamheid van de betrekkingen tussen het Europees Parlement en zijn Belgische tegenhanger te onderstrepen. Dankzij de inzet van onze Belgische collega's voor de Europese zaak wordt het principe van goed nabuurschap, dat in de regel als minimumvereiste wordt gehandhaafd, in dit geval ver overschreden. Nu de intergouvernementele conferentie op til is en de conventie voor de opstelling van een Europees Handvest van de grondrechten met haar werkzaamheden is begonnen, kunnen wij alleen maar hopen dat de betrekkingen tussen het Belgische parlement en onze instelling ook in de toekomst een voorbeeld zullen zijn. Samen zullen wij alles in het werk stellen om ervoor te zorgen dat het bezoek van de heer De Croo en zijn collega's een succes wordt.

Cacao- en chocoladeproducten (voortzetting)
Ries
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer De Croo, geachte collega's, na 25 jaar debatteren zijn wij hier opnieuw bijeen om het te hebben over chocolade, die smakelijke benaming die niettemin voor zoveel controverse zorgt. Het debat draait rond harmonisatie, smaak, gewoontes, ja, bijna rond cultuur. Chocola brengt tweespalt, en de breuklijnen zijn noch ideologisch, noch nationaal, wat sommigen er ook van mogen denken.
Wat is er ideologisch aan het verdedigen van de cacaoproducerende landen, als ik vragen mag? Het is gewoon een kwestie van ethiek. Het gaat hier om miljoenen gezinnen die van de cacaoproductie leven, en dat is een sociale kwestie. We hebben formele verplichtingen ten aanzien van deze mensen. Waarom moet het dan zo lang duren? Zesenzestig maanden om een studie uit te voeren naar de gevolgen van deze richtlijn! Na zesenzestig maanden zal de exportstructuur van die landen onherstelbaar zijn aangetast. We moeten op voorhand weten wat de gevolgen zullen zijn, zoveel is duidelijk.
De consument is veeleisender dan ooit als het op de kwaliteit van zijn voedsel aankomt. Hij heeft trouwens nergens om gevraagd en heeft ook niets bij deze hele zaak te winnen. Als er dan toch geharmoniseerd moet worden, vind ik dat op z'n allerminst alleen chocola van 100% cacao, echte chocola dus, een kwaliteitslabel mag krijgen. Elke andere vorm van harmonisatie zorgt ervoor dat de grootste gemene deler de norm wordt, en dat is een Europa waar de consument niet op zit te wachten.

Meijer
Voorzitter, regels zijn zinvol als ze bedoeld zijn om de mensen te beschermen tegen de macht van het geld, tegen risico's voor de gezondheid en tegen armoede. Als de Europese Unie regels stelt met betrekking tot de productie van chocolade dan moeten die gericht zijn op de bescherming van de cacaoboeren in de derde wereld, met name in Afrika. Regels zijn ook belangrijk om de consumenten te beschermen tegen genetische manipulatie en tegen toevoeging van onverwachte stoffen. Tot slot zijn regels belangrijk voor de bescherming van de vaklieden binnen Europa.
Wat er nu dreigt te gebeuren is daarmee volstrekt in tegenspraak. Moet de vrije handel alle voorrang krijgen? Dat past misschien wel goed in de ontwikkeling die de Europese Unie nu doormaakt. Een ontwikkeling van een project van sociaal-democraten en christen-democraten gericht op beschermingsmaatregelen naar een zoveel mogelijk geliberaliseerde economie waarin alles mag, wat de concurrentie bevordert en de vrije keuze van de consument heilig wordt verklaard. De prijs die daarvoor betaald moet worden, met name door de Afrikaanse boeren, is te hoog.
Ik waardeer de pogingen van de heer Lannoye om het kwaad nog zoveel mogelijk te beperken, maar nog beter zou het zijn om de bestaande bescherming tegen verwerking van andere producten en cacaoboter volledig te handhaven.

Bushill-Matthews
Voor dit debat zijn heel wat documenten rondgedeeld aan de parlementsleden. Ik wil graag de aandacht vestigen op één van deze documenten, van de hand van de rapporteur. Hierin stelt hij dat de chocolademultinationals als enigen zullen profiteren van de inwerkingtreding van de voorgestelde tekst. Hoewel ik zijn inzet voor deze zaak respecteer, wijs ik het Parlement er op dat dit onzin is. Dit is niet alleen een belangrijk onderwerp voor de grote bedrijven, maar ook voor de kleine consumenten, waarvan er miljoenen zijn binnen de EU die graag zelf willen kiezen en dit recht ook verdienen, zonder pejoratieve etiketteringen van dit product.
De heer Lannoye vertelt dat hij opnieuw een aantal oorspronkelijke voorgelegde amendementen indient. Ik raad het Parlement aan de klok niet terug te zetten; het is nu tijd voor vooruitgang. Dit onderwerp betreft slechts één markt en het Parlement mag de voltooiing van deze markt niet in de weg staan. Integendeel, het moet deze markt actief stimuleren.
Ik wil het Parlement graag een historisch feit noemen dat betrekking heeft op mijn eigen land. De eerste keer dat er melding werd gemaakt van verkoop van compacte chocolade in het Verenigd Koninkrijk was in 1657, toen een Fransman een winkel in Londen opende. Als een Fransman in 1657 legaal chocolade kon verkopen in Londen, mag ik dan het Parlement suggereren dat het, ongeveer 350 jaar, later wel eens tijd werd voor een Engelsman om het recht te krijgen zijn chocolade in de hele EU te verkopen, ook in het land van de rapporteur?

Paulsen
Mijnheer de Voorzitter, 25 jaar discussie over de definitie van het begrip chocolade en over de kenmerken van chocolade, is dat niet een beetje belachelijk voor de hele Europese Unie? Dit debat geeft mij, die in de oorlog geboren is, een zekere indruk van de manier waarop de volkeren van Europa elkaar uitmoordden voor zaken met een grotere symboolwaarde dan chocolade. Het gaat tenslotte niet om een product dat schadelijk is voor de gezondheid. Noch de Scandinavische chocolade, noch de Belgische of Britse is gevaarlijk. Het gaat niet om een product dat echt schadelijk is voor het milieu. Het hele gedoe eromheen is dan ook nogal belachelijk!
Wat de ontwikkelingslanden betreft: als de Britten, de Scandinaviërs en anderen niet langer de chocolade krijgen te eten die ze in hun jeugd aten, dan zullen ze 's zaterdagsavonds ongetwijfeld marshmallows en snoepjes gaan eten. Wat voor baat heeft de derde wereld daarbij?

Arvidsson
Mijnheer de Voorzitter, wij kunnen hier in het Europees Parlement niet beweren dat er een chocolade is die beter of slechter is. Wij kunnen ook niet zeggen dat er een chocolade is die beter is, maar minder lekker smaakt. Het antwoord op de vraag welke chocolade de beste en de lekkerste is, moeten wij overlaten aan de consument zelf. De keuze van de consument vormt de grondslag van de vrijemarkteconomie, en wij politici moeten niet bevoogdend optreden.
De voormalige minister-president van Malta, Dom Mintoff, probeerde in de jaren '70 de import van chocolade te verminderen, en het chocoladeverbruik van de Maltezers en de toeristen te veranderen. Met Chinese hulp werd op het eiland een chocoladefabriek gebouwd, maar de consumenten hielden niet van de lokaal geproduceerde chocolade, en de consumptie nam af. Als wij proberen één Europese chocoladetraditie in het leven te roepen, zullen de cacaoproducerende landen waarschijnlijk aan het kortste eind trekken, omdat het gevaar groot is dat de hele chocoladeconsumptie binnen de EU aanzienlijk zal afnemen. Laten wij daarom niet dezelfde fout begaan als Dom Mintoff.
Het voorstel om op de verpakking van bepaalde chocolade de inhoud aan te geven, is discriminerend en volstrekt ongegrond. Het lijkt wel een waarschuwingstekst op een pakje sigaretten!
Mijnheer de Voorzitter, 25 jaar lang heeft de chocoladeoorlog in Europa gewoed. Als politici en als Europese Unie hebben wij ons daarmee belachelijk gemaakt. In de EU moet ook in de toekomst ruimte zijn voor twee chocoladetradities in een pluriforme maatschappij. Wij hebben nu de kans om voor eens en voor altijd de Europese chocoladeoorlog op een waardige wijze te beëindigen. Daarom moeten wij het gemeenschappelijk standpunt nauwkeurig volgen.

Sterckx
Voorzitter, ik ben een Belg en ik ben niet tegen het gemeenschappelijk standpunt. Als de chocolade die ik zo graag lust in gevaar zou zijn, als de traditie van de Belgische chocoladeverwerkers in gevaar zou zijn, dan zou ik er wel tegen zijn natuurlijk.
Ik heb vanmorgen hier in Straatsburg een stuk chocolade gekocht en de Franse verkoper van dat stuk chocolade heeft mij heel duidelijk gemaakt wat ik gekocht heb. Op de voorzijde van het product: Prestige noir intense 72% cacao en in gouden letters, en dat is in Frankrijk toch wel speciaal, chocolat belge. Dus ik weet wat ik gekocht heb.
Met de richtlijn die wij nu krijgen, denk ik dat het voor producenten van kwaliteitschocolade nog beter mogelijk is om zich positief te onderscheiden van de anderen als zij dat willen.
Op één punt wil ik de rapporteur wel volgen. De producenten van cacaobonen, de kleine boeren in de arme landen van de derde wereld, zijn kwetsbaar Wij moeten dat goed in de gaten houden en daarom ben ik er een voorstander van dat wij uiterlijk twee jaar na de invoering van de richtlijn een studie krijgen van de Commissie over de gevolgen daarvan. Dus laten wij de zaak nu eens eindelijk regelen en ervoor zorgen dat iedereen de chocolade kan eten die hij lust en dat er ook een echte interne markt komt voor chocolade.

Wallström
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, het gemeenschappelijk standpunt inzake cacao- en chocoladeproducten is het resultaat van langdurige en ingewikkelde discussies. Het heeft veel moeite gekost, maar uiteindelijk is er een evenwichtig compromis bereikt.
Met het gemeenschappelijk standpunt wordt vrij verkeer van cacao- en chocoladeproducten mogelijk gemaakt, zij het dan onder strenge voorwaarden op het gebied van productie en consumenteninformatie. Het is toegestaan om ander plantaardig vet dan cacaoboter toe te voegen aan de minimumhoeveelheid cacao die volgens de richtlijn vereist is, doch met een maximum van vijf procent. Uitsluitend de in de bijlage opgesomde stoffen mogen worden gebruikt. Het gaat om uit de tropen afkomstige stoffen, die in de ACS-landen worden geproduceerd. De aanwezigheid van deze stoffen moet apart worden aangegeven, maar wel op hetzelfde etiket waarop ook de naam en de ingrediënten staan vermeld. De consument kan daarna kiezen, en een onderscheid maken tussen deze producten en de producten die uitsluitend van cacao worden gemaakt.
Deze voorwaarden en beperkingen, die niets te maken hebben met gezondheidskwesties, vormen het zwaartepunt in dit evenwichtige gemeenschappelijk standpunt van de Raad. Het standpunt geeft bovendien antwoord op de gestelde vragen en komt tegemoet aan de zorgen van de consumenten, de cacaoproducerende landen en de chocoladeproducerende landen. Iedere wijziging zal het genoemde evenwicht ruw verstoren, en zal waarschijnlijk op een mislukking uitlopen.
De aanbeveling voor de tweede lezing van het Parlement bevat twee amendementen. In het eerste amendement wordt het beleid van de Commissie herhaald, en dat is daarom aanvaardbaar. Het tweede amendement hoort eigenlijk niet thuis in een aparte richtlijn. De verspreiding van genetisch gemodificeerde organismen op de Europese markt moet immers op uniforme en supranationale wijze geschieden, krachtens de bepalingen inzake vrijwillige verspreiding van genetisch gemodificeerde organismen in het milieu, of in het kader van de verordening inzake nieuwe levensmiddelen en nieuwe ingrediënten in levensmiddelen. Het tweede amendement is echter in beginsel wel aanvaardbaar. Verder is er diepgaander onderzoek nodig naar de consequenties van deze amendementen in relatie tot de WTO en het Protocol van Montreal. De andere amendementen zijn verworpen door het directoraat-generaal voor milieuzaken, en betreffen vraagstukken die van wezenlijk belang zijn voor het evenwicht in het gemeenschappelijk standpunt. Deze zijn dus onaanvaardbaar.
Het gemeenschappelijk standpunt vormt een reëel compromis en betekent een flinke verbetering ten opzichte van de thans geldende wetgeving, die dateert uit het begin van de jaren '70. Daarin zitten veel lacunes, vooral op het punt van de etikettering en de consumentenvoorlichting. Al met al zijn, om de zojuist genoemde redenen, alleen de amendementen 1 en 2 aanvaardbaar.

Queiró
Mijnheer de Voorzitter, ik heb een motie van orde. Ik voer hier het woord om een beginsel te verdedigen dat onlosmakelijk met het Europees Parlement en zijn afgevaardigden verbonden is. U herinnert zich wellicht dat het Europees Parlement tijdens de vorige plenaire vergadering hier in Straatsburg een resolutie heeft besproken en aangenomen, waarin het zijn bezorgdheid uitsprak over de hachelijke omstandigheden waarin de journalisten in Angola hun werk moeten doen, over de talloze processen die zij moeten ondergaan en de dienovereenkomstige schending van de vrije meningsuiting en de persvrijheid. Wij hebben deze situatie toen scherp veroordeeld.
De heer Soares is een van de afgevaardigden die aan dat debat hebben deelgenomen. Hij heeft overigens ook de bij meerderheid aangenomen resolutie onderschreven. Welnu, de deelname van Mário Soares aan het desbetreffende debat heeft bij de Angolese regering een bijzonder vreemde reactie teweeggebracht. Zij heeft zich bij monde van een van haar ministers en een afgevaardigde van het parlement schuldig gemaakt aan laster, smaad en hoon. Zij heeft onze collega er namelijk zonder enige vorm van bewijs van beschuldigd zich te verrijken met de illegale handel in diamanten en ivoor die op naam van UNITA, de voornaamste oppositiepartij van de MPLA in Angola, wordt geschreven.
Deze onaanvaardbare verklaringen van de Angolese regering treffen niet enkel Mário Soares maar al degenen die, zoals wij, de genoemde resolutie hebben gesteund. Mijnheer de Voorzitter, in het licht van deze omstandigheden wil ik mij hier solidair verklaren met Mário Soares ten overstaan van de lastercampagne waarvan hij het doelwit is. Tevens zou ik de Voorzitter van het Europees Parlement willen vragen de nodige stappen te ondernemen om de Angolese autoriteiten van onze verontwaardiging op de hoogte te brengen en resoluut protest aan te tekenen tegen de laster waarvan ook dit Parlement het slachtoffer is geworden. Het gebaar van de Angolese regering dient overigens te worden geïnterpreteerd als een onduldbare inmenging in het onafhankelijkheidsbeginsel waarop de afgevaardigden zich tijdens de uitoefening van hun mandaat kunnen beroepen.

Seguro
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, ik schaar mij ten volle achter het betoog van de heer Quieró en ik zou nog een element aan het debat willen toevoegen.
Tijdens de laatste vergadering van februari hebben wij een debat gehouden over de situatie in Angola. Het Europees Parlement heeft toen een resolutie aangenomen. Als antwoord op die resolutie heeft de ambassadeur van Angola in Parijs een brief aan het Europees Parlement geschreven. In deze brief, waarvan ik hier een kopie heb, wordt op een bepaald moment geïnsinueerd dat een van onze collega's, de heer Mário Soares, politieke, ideologische en "andersoortige" connecties heeft met de oorlogsmisdadiger Jonas Savimbi. Later volgden valse en beledigende verklaringen. Op deze manier tracht men de waardigheid en de eer aan te tasten van een van de collega's van dit Parlement die overigens uitstekend werk heeft geleverd als president van een van de lidstaten van de Europese Unie.
Mijnheer de Voorzitter, wij hebben hier allen het recht om in het kader van dit Parlement en de democratie ons standpunt uiteen te zetten. Wij kunnen akkoord gaan of van mening verschillen, maar wat wij geenszins kunnen dulden, is dat een staat die betrekkingen met de Europese Unie onderhoudt, het zich zomaar veroorlooft de waardigheid en de eer van een van onze collega's te bekladden.
Daarom stel ik u de volgende vraag, mijnheer de Voorzitter. Heeft het Voorzitterschap van het Europees Parlement de Angolese regering bij monde van haar ambassadeur in Parijs reeds van antwoord gediend? Zo ja, in welke bewoordingen? Indien dit nog niet is gebeurd, moet dit Parlement de houding van de Angolese regering ten aanzien van onze collega met klem veroordelen. Het gaat hier immers bij wijze van spreken om een aanval op het Europees Parlement zelf, op deze ruimte van vrijheid en democratie waarbinnen ieder van ons het recht heeft om vrij zijn mening te uiten.

De Voorzitter
Waarde collega's, ik heb begrip voor de politieke, institutionele en ook menselijke redenen die u tot deze opmerkingen aanzetten. Ik geef nu nog het woord aan de heer Pacheco en daar laat ik het dan bij. Wij kunnen hier nu geen debat over voeren. Dit is weliswaar een belangrijk thema, maar staat niet op de agenda. Daarna zal ik u nog op de hoogte brengen van hetgeen onze Voorzitter heeft besloten of van hetgeen zij hoe dan ook namens u zal ondernemen.

Pacheco Pereira
Mijnheer de Voorzitter, ik onderschrijf de bezwaren van de vorige sprekers. Ook ik acht het onaanvaardbaar dat uitgerekend een regering als die van Angola, die sinds jaren in een burgeroorlog is verwikkeld en vanuit internationale hoek door verschillende organisaties van corrupte praktijken wordt beschuldigt, het lef heeft om het recht op vrije meningsuiting van een afgevaardigde van dit Europees Parlement met voeten te treden. En wel omdat hij de schending van de mensenrechten in Angola heeft aangeklaagd.
Ik voeg hier echter onomwonden aan toe dat het protest en de veroordeling van het Europees Parlement op Europees niveau niet volstaat. Het zou een goede zaak zijn indien ook de Raad, die momenteel door de Portugese premier wordt voorgezeten, de kritiek aan het adres van een Portugese afgevaardigde van dit Parlement resoluut afkeurt. Het wordt tijd dat de Raad definitief een einde maakt aan de dubieuze houding die hij tot dusver heeft aangenomen ten aanzien van de door de Angolese regering tegen de afgevaardigde van dit Parlement en de instellingen van de Europese Unie geuite beledigingen. Om kort te gaan, dit Parlement veroordeelt de houding van Angola met klem en wij hopen dat ook het voorzitterschap van de Raad van de Unie de moed zal kunnen opbrengen om klaar en duidelijk zijn afkeuring uit te spreken, in plaats van stilzwijgend aan deze beschuldigingen voorbij te gaan.

De Voorzitter
Ik dank de collega's Quieró, Seguro en Pacheco voor hun opmerkingen. De Voorzitter zal dit protest doorgeven aan de officiële vertegenwoordigers van Angola en tevens de fungerend voorzitter van de Raad op de hoogte stellen van het verzoek om een initiatief van de kant van de Raad en de fungerend voorzitter, als reactie op deze aanvallen. Daar zijn inderdaad geen woorden voor.
Wij gaan nu over tot de stemming.

Stemming
Wijkman
Mijnheer de Voorzitter, het spijt mij dat ik de gang van zaken wat ingewikkeld maak. Ik heb overleg gepleegd met andere leden van de commissie en verzoek ik nu u de stemming over deze verordening uit te stellen tot morgen.
Ik doe dit verzoek om twee redenen. Ten eerste liep de termijn voor het indienen van een verzoek tot aparte stemming over de amendementen, gisteravond om zeven uur af. Door een misverstand is dit verzoek niet op tijd gedaan. Het zou naar mijn mening niet goed zijn hier morgen en bloc over te stemmen. Tijdens een informeel overleg met de Raad is mij gebleken dat wel degelijk de mogelijkheid bestaat om het meningsverschil tussen Raad en Parlement te overbruggen. Als we echter en bloc stemmen, gaat deze kans misschien verloren.
De tweede reden heeft met comitologie te maken. Wij zouden baat hebben bij verdere discussie tussen fracties over een aantal details uit de amendementen. Ik vraag u als rapporteur dan ook mijn aanbeveling tot uitstel op te volgen.
(De stemming wordt uitgesteld tot morgen)
Aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0048/2000) van de Commissie ontwikkelingssamenwerking betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende maatregelen ter bevordering van het behoud en het duurzaam beheer van de tropische bossen en andere bossen in de ontwikkelingslanden (112487/1/1999 - C5-0014/2000 - 1999/0015(COD) (rapporteur: de heer Fernández Martín)

Wallström
Commissie. (EN) Ik herhaal nog even de mededeling die mijn collega, Poul Nielson, gisteren deed. Het standpunt van de Commissie over deze amendementen is als volgt:
De Commissie kan amendement nummer 11 in principe overnemen, evenals de amendementen 4, 7, 9, 10, 13, 14 and 15. De Commissie kan daarentegen niet akkoord gaan met de amendementen 1, 2, 3, 5, 6, 8 en 12.
(Het Parlement keurt het aldus gewijzigd gemeenschappelijk standpunt goed)
Aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0043/2000) van de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende havenontvangstvoorzieningen voor scheepsafval en ladingresiduen (111951/1/1999 - C5-0251/1999 - 1998/0249(COD) (rapporteur: de heer Bouwman)
Betreffende amendement 6:
Bouwman
Mijnheer de Voorzitter, ik wilde graag even wijzen op de consequentie van de gesplitste stemming. Normaliter is het in parlementaire kringen gebruikelijk om eerst over het meest vergaande voorstel te stemmen en vervolgens over het minder vergaande. Door deze gesplitste stemming stemmen wij eerst over het minst vergaande en vervolgens over het vergaande. Aangezien ik redelijk nieuw ben in dit Parlement weet ik niet hoe hier een oplossing voor is te vinden, maar ik zou in ieder geval iedereen die het milieu een warm hart toedraagt en die voorstander is van het principe dat de vervuiler betaalt, willen aanbevelen om voor beide gesplitste onderdelen positief te stemmen.
(Het Parlement keurt het aldus gewijzigd gemeenschappelijk standpunt goed)

Aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0040/2000) van de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad, betreffende de technische controle langs de weg van bedrijfsvoertuigen die in de Gemeenschap deelnemen aan het verkeer (111287/1/1999 - C5-0323/1999 - 1998/0097(COD) (rapporteur: de heer Piecyk)
(Het Parlement keurt het aldus gewijzigd gemeenschappelijk standpunt goed)

Stemverklaringen - Aanbeveling voor de tweede lezing-Fernández Martín (A5-0048/2000)

Laguiller
Mijnheer de Voorzitter, ik heb gestemd voor de verstandige opmerkingen over de milieuramp die onze planeet boven het hoofd hangt als de huidige ontwikkeling zich voortzet. De bezorgdheid wordt echter bedolven onder een berg futloze verklaringen.
Noch de Commissie in Brussel, noch het Europees Parlement wil iets doen aan deze voor het milieu rampzalige ontwikkeling. Ze zijn zelfs niet bereid duidelijk te zeggen wie ervoor verantwoordelijk is.
De Europese instellingen beperken zich tot de vrome wens dat het tropisch regenwoud behouden blijft, terwijl de grote houttrusts in talrijke Zuid-Oost-Aziatische en Afrikaanse landen hun wil opleggen aan de plaatselijke bevolking en het tropisch regenwoud op industriële schaal vernielen. Toch is precies bekend om wie het gaat.
Natuurlijk klopt het dat de bevolking in een groot aantal arme landen zelf haar bossen vernielt. Ze zijn op zoek naar een bron van inkomsten, of ze maken landbouwgrond vrij waar ze op een andere manier geen toegang toe hebben.
Zeggen dat we rekening willen houden met het milieu in het ontwikkelingsproces is echter je reinste hypocrisie, zolang de leidende klasse van de rijke landen de arme landen geen kans geeft om zich te ontwikkelen en zo de bevolking van die landen arm houdt.

Souchet
De tekst van het verslag dat ons thans wordt voorgelegd, beantwoordt aan de noodzaak het tropisch regenwoud voor verdwijning te behoeden. De Europese Unie en haar lidstaten zijn medeverantwoordelijk voor de bescherming van een ecosysteem dat onmisbaar is voor het evenwicht van het milieu op heel de aarde. Deze verantwoordelijkheid hangt in de eerste plaats samen met de geschiedenis en de verplichtingen die de lidstaten zijn aangegaan ten opzichte van de landen die de meeste tropische regenwouden herbergen. Deze historische banden en die vakkennis moeten worden aangewend om het behoud van dit ecosysteem te garanderen. Anderzijds dragen we een verantwoordelijkheid als consumenten. Heel wat producten die in Europa geconsumeerd worden, komen uit dergelijke regio's en hebben over het algemeen een negatief effect op het regenwoud.
Tot slot bezit de Europese Unie op het grondgebied van haar lidstaten, en van met name Frankrijk, grote stukken tropisch regenwoud. Ik denk vooral aan het departement Frans Guyana dat bijna volledig bedekt is met dit soort begroeiing. We moeten zorgen dat deze zones zich daadwerkelijk kunnen ontwikkelen, zonder dat we de cultuur en de tradities van de bewoners aantasten en zonder dat we hen in de passieve rol van natuurbeschermers dwingen.
De Europese Unie kan hieraan een goede bijdrage leveren als zij de inspanningen en de beschikbare kennis coördineert, zonder daarbij alles zelf in de hand te willen houden of de lidstaten een eenvormige aanpak te willen opleggen. De amendementen van de Fractie van de Europese Volkspartij en Europese democraten bieden de nodige souplesse, en daarom hebben wij ze gesteund.
Aanbeveling voor de tweede lezing-Bouwman (A5-0043/2000)

Berthu
De recente schipbreuk van de olietanker Erika voor de kust van Bretagne heeft het grote publiek bewust gemaakt van het feit dat sommige gewetenloze kapiteins op volle zee hun tanks spoelen en gebruikte olie of ander afval lozen. Terwijl de gaten in het wrak officieel gedicht waren, bleef er aan de kust olie aanspoelen. Hieruit bleek dat er ofwel nog meer lekken waren, ofwel dat andere schepen in de buurt van de gelegenheid gebruik maakten om hun tanks te spoelen. Waarschijnlijk gaat het om beide. In de jungle van de koopvaardij komt dit soort dingen helaas maar al te vaak voor. Zo worden onze zeeën en stranden omgetoverd in vuilnisbelten en komt het ecologische evenwicht van de zee in gevaar.
Nu wil het geval dat het Europees Parlement vandaag in tweede lezing een richtlijn behandelt die al twee jaar in de maak is. Daarin worden op Europees niveau de conclusies getrokken uit het internationale zeevaartverdrag Marpol van 1973, een verdrag dat alle lidstaten hebben geratificeerd. Volgens dit verdrag moeten schepen zich van hun afval ontdoen in een haven middels daarvoor bestemde inrichtingen. De verdragsluitende landen moeten zorgen voor adequate voorzieningen. Wij zijn uiteraard bijzonder ingenomen met dit ontwerp voor een Europese richtlijn waarmee deze principes in de praktijk kunnen worden gebracht.
Tegelijkertijd stellen we de hamvraag: hoe zit het met de controle? Volgens het ontwerp moeten schepen die een haven van de Europese Unie aandoen certificaten voorleggen voor zij mogen vertrekken. Uit deze certificaten moet blijken dat zij hun afval en hun ladingresiduen daadwerkelijk in de daarvoor bestemde voorzieningen hebben gedeponeerd. Maar hoe zit het dan met schepen die van buiten de Unie komen? Moeten die ook zulke certificaten voorleggen? En hoe zit het met schepen die passeren zonder een haven aan te doen? Zullen die ook worden gecontroleerd?
Wij denken om te beginnen dat de havens van de lidstaten gesloten moeten worden voor schepen die dergelijke certificaten niet kunnen voorleggen, zelfs al komen ze van buiten. Met deze richtlijn verplichten de lidstaten zich de controle in de havens te verscherpen, wat niet belet dat zij op zee ook scherper moeten gaan controleren. Wij weten maar al te goed hoe scherp de concurrentie in de koopvaardij is. Het dient nergens toe verdragen te sluiten of richtlijnen uit te vaardigen, als we ze niet kunnen afdwingen bij gebrek aan controlemiddelen.

Caudron
Het verslag waarover we vandaag moeten stemmen, is onthullend voor wat betreft het standpunt dat ons Europees Parlement wil innemen in het debat over de veiligheid op zee. Dat is opnieuw actueel geworden na de dramatische schipbreuk van de Erika.
Ik wil eraan herinneren dat het voorstel voor een richtlijn waarover wij vandaag debatteren tot doel heeft meer voorzieningen voor scheepsafval en ladingresiduen beschikbaar te maken in onze havens en de bestaande voorzieningen beter te laten gebruiken. Dit ligt in het verlengde van het Marpol-verdrag 73/78 (voorkoming van vervuiling door de scheepvaart) en is met name gericht op voorzieningen voor scheepsafval in de havens. Dit maakt tevens deel uit van de algemene communautaire strategie voor afvalbeheer en verplicht alle havens tot het bieden van adequate afvalvoorzieningen, die tegemoet komen aan de behoeften van de scheepvaart.
De vervuiling op zee waarmee wij momenteel geconfronteerd worden, dwingt ons tot moedige maatregelen. Zoals de rapporteur al zei, beschikken we weliswaar over een reglementering, maar wordt deze niet nageleefd. Het algemeen geldende principe van vandaag is dat de vervuiler betaalt. Dit blijkt echter volkomen ondoeltreffend te zijn. Daarom moeten wij op zoek naar een alternatief, en dat alternatief is vervat in een amendement dat ik heb ondersteund.
Het idee is een vaste heffing in te voeren voor elk schip dat een haven aandoet, of het nu wel of geen gebruik maakt van de afvalvoorzieningen. Met deze heffing kunnen we die voorzieningen voor 90% financieren. Kapiteins zullen dan onvermijdelijk ertoe worden aangezet hun ladingresiduen en ander afval in de haven achter te laten en hun verwerpelijke, maar algemeen verspreide praktijk van het lozen op zee achterwege te laten. Zoals iedereen weet hebben bepaalde schepen zelfs misbruik gemaakt van de vervuiling van de Erika door hun afval op zee te lozen. Dat vind ik een schande; zoiets is onduldbaar. Dat het ook anders kan, blijkt uit het voorbeeld van de landen rond de Baltische Zee, die een zelfde regeling al sinds 1998 hanteren.
Ik besef heel goed dat dit de werkwijze van de havens in veel lidstaten grondig zal veranderen en dat de scheepvaart extra kosten te dragen krijgt. Maar dit is nu eenmaal de prijs die we moeten betalen voor een schone zee. Bovendien voorziet de richtlijn in een lagere heffing voor minder vervuilende schepen. Dit lijkt mij billijk, en ik heb er dan ook mijn stem aan gegeven.

Darras
Dit voorstel voor een Europese richtlijn is een goede zaak. Het maakt deel uit van een allesomvattende communautaire strategie voor afvalbeheer en ter vermindering van de vervuiling op zee. Het verplicht alle havens van de Unie, inclusief die voor pleziervaartuigen, adequate afvalvoorzieningen aan te brengen die tegemoetkomen aan de behoeften van de scheepvaart.
Sinds het Marpol-verdrag beschikken we al over een internationale reglementering die de scheepvaart ten strengste verbiedt afval te lozen op zee. Aan de toepassing en de naleving van die regels schort er echter het een en ander! Het eerbare principe dat de vervuiler betaalt, een principe dat vele lidstaten, met inbegrip van mijn land, hebben onderschreven, wordt zelden nageleefd. Dit blijkt helaas nog maar eens uit de ramp met de Erika en de 39 olielozingen die in de loop van slechts één week straffeloos hebben plaatsgevonden.
Daarom hebben het Europees Parlement en zijn Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme de eerste lezing van het vorige Parlement bekrachtigd en voorgesteld elk schip dat een haven van een lidstaat aandoet voor 90% te laten meebetalen aan afvalontvangst en -beheer, los van de vraag of zo'n schip er daadwerkelijk gebruik van maakt. Dit lijkt ons de enige realistische en billijke manier om ongewenste lozingen op zee te voorkomen, want als we de voorzieningen enkel zouden laten betalen door de schepen die er gebruik van maken (tegen een aanzienlijke prijs), valt te vrezen dat de meeste voor de goedkoopste oplossing zouden kiezen: een lozing op zee. Voor het overige willen wij dat minstens 25% van de schepen aan een verplichte controle wordt onderworpen.
Aan de vooravond van het Franse voorzitterschap van de Europese Unie is dit het standpunt dat wij Franse socialisten innemen. Ik roep ons Parlement op hetzelfde te doen. Het gaat om een politieke strijd en het is onze taak die te leveren, zelfs al moeten we daarvoor ambitieuze, maar toekomstgerichte en hoopgevende politieke beslissingen nemen die soms verder gaan dan die van onze regeringen.

Savary
Het is een frappant toeval dat deze tweede lezing van het voorstel voor een richtlijn inzake vervuiling op zee samenvalt met de tragische schipbreuk van de Erika.
Deze tekst gaat uiteraard niet over vervuiling ten gevolge van ongevallen, maar over een wetteloze praktijk met veel geniepiger en minstens even ernstige gevolgen: het spoelen van tanks in volle zee. In de laatste week van februari zijn er alleen al rond het wrak van de Erika 39 illegale lozingen waargenomen. Zoiets is onduldbaar, maar er is nauwelijks controle op uit te oefenen, vooral niet 's nachts of bij mist.
Dit voorstel voor een richtlijn en het amendement waarin sprake is van een algemene heffing voor de scheepvaart in alle Europese havens voor het financieren van de afvalverwerking, zijn om twee redenen van belang. Ten eerste worden de havens verplicht voorzieningen aan te brengen of regelingen te treffen om scheepsafval en ladingresiduen te verwerken, hetzij in eigen beheer, hetzij via uitbesteding aan gespecialiseerde bedrijven. Ten tweede - en dit is het belangrijkste voordeel - zal dit schepen die zich niet volgens de regels van hun afval willen ontdoen, op andere gedachten brengen, omdat zij sowieso moeten betalen.
Niettemin moeten we erop toezien dat de opbrengst van deze algemene heffing zoveel mogelijk verdeeld wordt langs nationale of Europese kanalen, zodat ook kleine havens de behandeling van het afval kunnen betalen zonder daar financieel de dupe van te worden en hun voortbestaan op het spel te moeten zetten.
Vooropgesteld dat dit gebeurt, biedt Europa met deze richtlijn een uitstekend eerste antwoord op de golf van terechte verontwaardiging naar aanleiding van de ramp met de Erika. Hiermee is in zekere zin voor het eerst sprake van een Europese ruimte voor de scheepvaart, waarbinnen gemeenschappelijke regels gelden.

Souchet
De Raad had deze richtlijn inzake havenontvangstvoorzieningen voor scheepsafval en ladingresiduen al veel eerder moeten behandelen. In de tekst die hij uiteindelijk heeft ingediend, heeft de Raad echter wel rekening gehouden met de noodzaak van een betere bescherming van het zeemilieu en met de realiteit in elke lidstaat. De tekst van de Raad greep ook niet in in de werkwijze van de nationale staten, wat niet gezegd kan worden van het verslag dat thans voor ons ligt.
Zo heeft een land als Frankrijk de bepalingen van het Marpol-verdrag al in de praktijk gebracht. In elke haven zijn goede voorzieningen voorhanden voor de opvang en verwerking van scheepsafval. Het beheer is in handen van particuliere bedrijven die hun factuur rechtstreeks aan de reder sturen. Het bedrag is afhankelijk van het soort afval en de aard ervan. Zogenaamd milieuvriendelijke schepen genieten dus automatisch korting.
Deze regeling bevoordeelt schepen die het milieu het minst belasten. Zij lijkt ons veel billijker dan een arbitraire korting voor schepen met het keurmerk "milieuvriendelijk" - op basis waarvan zou dat trouwens verleend worden? - en een heffing zonder onderscheid die geen enkel verband houdt met het feitelijke gebruik van de voorzieningen. Wij weigeren een blinde heffing die geen rekening houdt met de bedreiging die een schip voor het milieu vormt, en wij houden vast aan een regeling die rekening houdt met de aard van het afval.
We moeten verder helaas vaststellen dat het lozen op open zee nauwelijks afhankelijk is van de geldende heffingen. De enige methode om deze praktijk tegen te gaan is controle op zee en meer controle op de schepen die de havens aandoen.
Om al deze redenen verzet de Fractie Unie voor een Europa van Nationale Staten zich tegen de tekst van dit verslag. Wij waren het eens met het gemeenschappelijk standpunt van de Raad, maar dat standpunt wordt in dit verslag geweld aangedaan. Wij roepen de lidstaten met nadruk op hun volledige verantwoordelijkheid op zich te nemen en zo snel mogelijk controlemaatregelen in te voeren, samen met strafmaatregelen op basis van het principe dat de vervuiler betaalt. Op die manier kunnen zij rampen als die met de Erika, waardoor de Franse kust onlangs op schandelijke wijze is verminkt, wellicht helpen voorkomen.
Aanbeveling voor de tweede lezing-Piecyk (A5-0040/2000)

Zimeray
Het Europees Parlement heeft zich vandaag uitgesproken over het voorstel voor een richtlijn inzake technische controle langs de weg op bedrijfsvoertuigen.
Het vrachtverkeer wordt alsmaar intensiever. Het is dan ook absoluut noodzakelijk de veiligheid te verbeteren en de gevolgen voor het milieu in te perken. Het is een zinvol idee om het hele jaar door toezicht te houden op de staat van onderhoud van het vrachtautopark door middel van onaangekondigde wegcontroles. Vraag is dan wel hoe we dit doeltreffend in de praktijk moeten brengen.
Dit voorstel voor een richtlijn is een erg nuttige aanvulling op de inspanningen van de steden. Ik denk aan de stedelijke vervoersplannen, met name van het soort dat is ingevoerd in de agglomeratie Rouen, waar dagelijks vijfduizend zware vrachtwagens passeren.
Het wordt eveneens hoog tijd dat we op zoek gaan naar alternatieve vormen van vrachtvervoer, zoals per binnenschip of per trein, en dat we schonere voertuigen ontwikkelen.
Daarom heb ik, geachte collega's, het voorstel voor een richtlijn inzake technische controle langs de weg op bedrijfsvoertuigen gesteund.
(De vergadering wordt om 12.35 uur onderbroken en om 15.00 uur hervat)

Handvest van de grondrechten van de EU
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0064/2000) van de heren Duff en Voggenhuber namens de Commissie constitutionele zaken, over de opstelling van een Handvest van de grondrechten van de Europese Unie.

Duff
Mevrouw de Voorzitter, onze commissie wil dat in het middelpunt van het bestel van de Unie een handvest van de grondrechten komt te staan, een handvest dat bindend is voor de Europese Unie, haar instellingen de instanties. Wij doen dit voorstel omdat er sprake is van een grote machtsconcentratie binnen de Unie en de burgers beschermd moeten worden tegen misbruik van deze macht.
Wij verwachten dat het handvest drie belangrijke effecten zal hebben. Ten eerste zal het handvest het constitutionele karakter van het Verdrag versterken. Ten tweede dient het als ijkpunt voor degenen die, evenals het Parlement, de Europese integratie van een grotere democratische legitimiteit willen voorzien, en ten derde wordt de Unie met een stijlvol en krachtig handvest beter zichtbaar voor de huidige en toekomstige burgers. Met deze ontwerpresolutie wordt de Europese parlementaire afvaardiging in het Convent een mandaat verstrekt.
Het Convent is reeds begonnen met de redactie van het handvest. De hoofdlijnen daarvan hebben wij reeds aangegeven en wij gaan ervan uit dat het eindresultaat bindend zal zijn. Een vastberaden ondersteuning van deze ontwerpresolutie zal het Convent helpen zijn taak goed te vervullen en criteria te formuleren op basis waarvan dit Parlement de resultaten uiteindelijk zal kunnen evalueren.
Het subsidiariteitsbeginsel mag geen obsessie worden. Het ontwerp van dit handvest zal zeker in het teken daarvan staan, maar het handvest moet eveneens een weerspiegeling zijn van de hedendaagse Europese, pluralistische en door verscheidenheid gekenmerkte maatschappij. De uitwerking van het handvest zal zich geleidelijk en gestaag doen voelen en geen plotselinge, algemene ommekeer teweeg brengen. Er is ook wat onenigheid over de relatie tussen het Handvest en het Europese Verdrag van de Rechten van de Mens. Wij stellen voor dat de Unie zelf toetreedt tot het EVRM, zodat de in dit verdrag opgenomen rechten de kern van dit handvest vormen.
Mevrouw de Voorzitter, wij willen een handvest schrijven dat zo goed is opgesteld dat de lidstaten het niet zullen aandurven de jurisdictie van het Europese Hof van Justitie hiervoor te weigeren. Met dit handvest krijgen wij de mogelijkheid een moderne postnationale maatschappij te verwezenlijken en een flinke stap voorwaarts te zetten. Dan zullen wij langzaam aan afstand kunnen nemen van het leed en de treurige gebeurtenissen van het Europa van de twintigste eeuw. Ik raad u ten sterkste aan deze ontwerpresolutie aan te nemen.

Voggenhuber
Mevrouw de Voorzitter, als wij inderdaad alleen kunnen verenigen wat al een innerlijke eenheid heeft, en wat toch al bij elkaar hoort, rijst de vraag wat de eenheid van Europa eigenlijk inhoudt. Wij zijn niet één enkel volk; wij hebben niet dezelfde etnische afkomst en spreken niet dezelfde taal; wij hebben niet dezelfde cultuur of religie. Onze geschiedenis wordt gekenmerkt door onderlinge oorlogen en de grenzen van Europa zijn zo vaag dat wij ons niet eens als een geografische eenheid kunnen beschouwen.
Wat verbindt ons dan? Wat maakt het ons mogelijk samen te leven? Het antwoord op die vragen is voor sommigen wellicht nogal zwak. Toch is dit volgens mij alles wat wij hebben: democratie en mensenrechten. Daarin ligt de eenheid van Europa. Wat dit continent ooit ook verkeerd moge hebben gedaan, de democratie en de mensenrechten zijn een boodschap van Europa, een onbetwistbaar wereldwijd geldende boodschap. Na de 20ste eeuw, de eeuw van de grote verschrikking en de ultieme schande, is dat het morele gebod van ons continent: de waarde van de mens in onaantastbaar.
Daarom kunnen wij er geen vrede mee nemen dat weliswaar alle lidstaten het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens hebben ondertekend, maar de Europese Unie als zodanig niet. Daarom mogen wij het niet langer goedvinden dat het EU-recht boven het nationale en het constitutionele recht van de lidstaten staat, als de Unie zelf geen duidelijke algemene grondrechten heeft. Daarom moeten wij ongerust zijn als op het gebied van de informatie- en communicatiewetenschappen en op dat van de biotechnologie nieuwe conflicten over grondrechten rijzen, en Europa niet de mogelijkheid heeft daar een antwoord op te geven op grond van een akkoord over de grondrechten.
Daarom mogen wij ook niet onverschillig blijven voor het feit dat op het gevoelige terrein van de politieke unie, bij bijvoorbeeld de justitiële samenwerking en de politiesamenwerking, of bij het buitenlands en veiligheidsbeleid, de parlementaire en gerechtelijke controle, en derhalve ook de garantie van de grondrechten, duidelijk verzwakt is. Daarom is de Europese Unie onvolmaakt zolang de heerschappij van het recht en de macht van de instellingen almaar toeneemt, terwijl de rechtsmiddelen, vrijheden, rechtsgaranties en rechtsbescherming van de burger achterop hinken.
Het Europees Parlement heeft al een zeer lange traditie wat de verdediging van de grond- en mensenrechten betreft. Daarom kunnen de besluiten van Keulen en Tampere als de verwezenlijking worden beschouwd van wat het Parlement al sedert vele jaren voorstaat. Deze eisen van het Parlement passen in die traditie en vloeien voort uit de aard van de grondrechten. Er mogen geen rechten worden beloofd als die voor de burger niet hard kunnen worden gemaakt. Afdwingbaarheid en toegang tot de rechtbanken zijn onlosmakelijk met de grond- en mensenrechten verbonden.
Hetzelfde geldt voor de ondeelbaarheid van de grondrechten. Alle beleidsvormen en alle instellingen en organen van de Europese Unie moeten aan dit Handvest van de grondrechten onderworpen zijn. Anders beloven wij de burgers in de Unie wel grondrechten, maar blijft het daarbij. Dat zou betekenen dat wij de verwachtingen van de mensen alleen schijnbaar vervullen. Als deze ontwerpresolutie wordt aangenomen, formuleren wij opnieuw een oude eis van het Parlement, die echter nog nooit zo belangrijk was als nu. Dit Handvest van de grondrechten moet aan de basis liggen van het onontbeerlijke proces dat in een grondwet van de Europese Unie moet uitmonden. Met dit Handvest van de grondrechten houdt de totstandbrenging van een Europese democratie in onze supranationale ruimte verband.
Mevrouw de Voorzitter, wellicht is het een list van de geschiedenis dat u een Oostenrijker tot rapporteur voor dit Handvest van de grondrechten hebt benoemd. Ik dank u voor dit vertrouwen. Wellicht is dat niet gebruikelijk, maar met uw toestemming zou ik mijn bijdrage van de laatste maanden aan dit verslag willen opdragen aan de overweldigende meerderheid van de Oostenrijkse bevolking die de brede Europese consensus tegen bepaalde daden en woorden verdedigt. De waardigheid van de mens is onaantastbaar.

Paciotti
Mevrouw de Voorzitter, eindelijk wordt in het Europees Parlement het lang besproken verslag over de opstelling van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie in stemming gebracht. Ik hoop dat de plenaire vergadering steun zal geven aan het noeste werk van de rapporteurs. Ik hoop, met andere woorden, dat zij de destructieve amendementen zal verwerpen van degenen die in de opstelling van het Handvest van de grondrechten zelfs een aanslag zien op de democratie. Het gaat hierbij echter voor een groot deel om rechten die reeds in de Europese Unie bestaan en her en der verspreid voorkomen in de Verdragen, in het Europese Verdrag van de rechten van de mens, in de gemeenschappelijke institutionele tradities van de lidstaten, en in door iedereen ondertekende internationale overeenkomsten. Hoe kan men nu bang zijn voor een Handvest van de grondrechten? Dit handvest is slechts de formele bekrachtiging, een coherente samenvatting van deze onschendbare, individuele rechten. Zonder deze rechten zou de democratie niet meer zijn dan een rijk van cijfers, hetgeen misbruik van macht in de hand kan werken.
De Europese Unie kent een lange traditie op het gebied van de eerbiediging van de individuele rechten. Daarom is zij een vreedzame en solidaire samenleving van verschillende volkeren, van verschillende culturen. Het Handvest zal de gemeenschappelijke principes behelzen die de identiteit van Europa in de wereld bepalen. Deze identiteit is niet gebaseerd op bloedbanden, etnische of territoriale herkomst, maar op gemeenschappelijke waarden. Op de lijst van de heersende en algemeen aanvaarde rechten moet ook plaats worden ingeruimd voor de fundamentele sociale rechten die qua aard niet afwijken van de andere rechten. Ik denk bijvoorbeeld aan het recht op vrije vakvereniging, aan het grondrecht op leven, aan het recht op veiligheid op de plek van het werk, aan het recht op scholing, dat meer dan ooit van doorslaggevend belang is voor de ontwikkeling, de werkgelegenheid en het mededingingsvermogen op de wereldmarkt. Ook moet men in het handvest de politieke rechten van de burgers en de mensenrechten van elke persoon opnemen. Men moet de grondrechten definiëren in het licht van de nieuwe risico's. Een handvest van bindende, door de Europese instellingen erkende grondrechten geeft de burgers ook aan welke verplichtingen zij hebben. Op een grondgebied dat vroeger om de haverklap het toneel was van bloedige conflicten ontstaat aldus een civiele, juridische ruimte, een ruimte waar niet alleen economische vrijheid heerst, maar ook veiligheid en rechtvaardigheid. Na tijdens heel de eerste helft van de vorige eeuw het gebied geweest te zijn waar vijandige legers elkaar bestreden, is Europa nu een garantie geworden voor vrede en vrijheid, voor een van angst en behoeften gevrijwaard gebied. Dat is de betekenis die wij moeten hechten aan het Handvest van de grondrechten. Niemand heeft gegronde redenen om bang te zijn, als men de suprematie van het recht op de kracht wil verankeren.

Cederschiöld
Mevrouw de Voorzitter, 'Europa' is gebaseerd op grondrechten. Dat geldt ook voor de Verenigde Staten, waar de grondwet is gebaseerd op onze Europese grondrechten, op het gedachtegoed van John Locke en de Franse revolutie. De Amerikaanse burgers kunnen een beroep doen op onze Europese rechten, binnen hun rechtsstelsel, en dat heeft bijgedragen tot hun trots, zelfbewustzijn en kracht.
Grondrechten zorgen voor een eigen identiteit en voor burgerzin. Verder kunnen ze ertoe bijdragen dat de burgers gebruik maken van de mogelijkheden die worden geschapen met het vrije verkeer van goederen, de euro en de informatietechnologie, dat wil zeggen met de mogelijkheden die worden geboden door de nieuwe economie. Onze Europese verworvenheden, de culturele verschillen, zijn gemakkelijker te handhaven en te aanvaarden als de burgers weten dat ze hun rechten kunnen doen gelden in heel de Unie. Voor vrij verkeer zijn gewaarborgde grondrechten vanzelfsprekend noodzakelijk. Een uitbreiding zonder gewaarborgde rechten zou ook kunnen uitdraaien op een grote mislukking en zou onze economische ontwikkeling kunnen vertragen. Een bindend handvest is een absolute voorwaarde voor een dringend noodzakelijke grondwet.
Ik wil waarschuwen voor toetreding tot het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden, vooral als die toetreding niet zou worden gecombineerd met een bindend handvest. De complicaties die zich in dit verband voordoen, moeten nader worden bestudeerd. Ik hoop dat er een gemoderniseerde versie komt van artikel 6 in het EVRM, waarin een beknopt overzicht wordt gegeven van de reeds bestaande rechten en dat de bescherming tegen de moderne biotechnologie en de bescherming van gegevensbestanden daaraan worden toegevoegd. Het handvest moet begrijpelijk zijn geformuleerd en duidelijk zijn voor de burgers. Er mag geen sprake zijn van een tweedeling of van allerlei verwijzingen. Het is onaanvaardbaar dat de burgers geen bescherming krijgen tegen politieachtige instellingen zoals OLAF en Europol! Het onderhavige project maakt de individuele Europese burger weerbaarder.

Van den Burg
Mevrouw de Voorzitter, als rapporteur voor advies van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken zal ik me vooral concentreren op het punt van de sociale grondrechten.
Sociale grondrechten horen onlosmakelijk bij de klassieke grondrechten. Wat heeft iemand bijvoorbeeld aan het recht op vrije meningsuiting als die door armoede en werkloosheid volledig uitgesloten is van het sociale leven. Er zijn sociale grondrechten die qua karakter identiek zijn aan en dus gewoon horen bij de klassieke burgerlijke vrijheidsrechten. Ik noem bijvoorbeeld het recht op organisatie en vereniging dat uitgewerkt kan worden in het recht op vrije onderhandelingen over arbeidsvoorwaarden en het recht om collectieve acties te voeren. Deze rechten zouden daarom deel moeten uitmaken van het eerste deel van het handvest.
Bij andere sociale grondrechten is er een schakel nodig tussen het formuleren van het grondrecht en de effecten daarvan op het individu. Deze grondrechten worden daarom vaak omschreven als instructienormen die uitgewerkt worden door overheden in sociale wetgeving. Deze zijn echter niet minder wezenlijk als basiselementen voor het handvest.
Met die categorie van grondrechten komen ook vaak de misverstanden over wat dit handvest op Europees niveau nu zou moeten betekenen op z'n scherpst naar voren. Het eerste misverstand is dat het EU-handvest de nationale garanties voor grondrechtenbescherming gaat vervangen alsof individuen in het vervolg in plaats van bij hun eigen overheden en rechters naar de Europese Unie en naar het Europees Hof zouden moeten gaan. En alsof dan grondrechten over werk, over huisvesting, over sociale zekerheid opeens bevoegdheden zouden worden op het Europese terrein. Daar is echter geen sprake van. Net zo min, overigens, als bij het garanderen van de vrijheid van meningsuiting of van een fair strafproces. Het handvest is er om de Europese instellingen en het Europees beleid te binden aan die grondrechten.
Daarmee geef ik meteen ook een reactie op een tweede misverstand dat wijdverbreid is. Het is niet zo dat het handvest alleen rechten zou moeten bevatten waarvoor de Europese Unie het eerst aangewezen bevoegde aanspreekpunt is. Ook waar de Unie geen enkele bevoegdheid heeft, kunnen beleidsmaatregelen die wel door of uit hoofde van de Europese Unie genomen worden inbreuk maken op de grondrechten. Dus ook grondrechten die niet op het niveau van de Europese Unie kunnen worden gegarandeerd, maar die wel door de Unie geschonden kunnen worden horen in het charter thuis.
Dan nog een opmerking over internationale verdragen met betrekking tot sociale grondrechten. Het advies van de sociale commissie noemt er een aantal: het Europees sociaal handvest van de Raad van Europa en de kernconventie van de ILO en de VN. In amendement 22 bij het verslag-Duff/Voggenhuber bepleit ik een verwijzing in artikel 6 van het Verdrag van de Unie, niet alleen naar het EVRM, maar ook naar het ESH in de kernconventies van de ILO en de Verenigde Naties.
Een ander amendement, over een verdergaande variant, amendement 23, geeft aan dat toetreding tot het EVRM zou moeten plaatsvinden, maar ook tot deze sociale internationale standaarden.
Een laatste opmerking zou ik nog willen maken over de noodzaak van een breed maatschappelijk draagvlak en een dialoog met maatschappelijke organisaties ook nadat wij het handvest hebben vastgesteld. Ook dan zullen wij die brede discussie moeten voeren.

Swiebel
Mevrouw de Voorzitter, als rapporteur voor advies van de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen wil ik twee vragen beantwoorden.
Ten eerste, welk belang is er met name voor vrouwen in Europa met dit handvest in het geding en ten tweede wat heeft gender mainstreaming zoals bedoeld in artikel 3, lid 2 van het EG-Verdrag met dit handvest te maken? De kwestie van de gelijkheid tussen mannen en vrouwen in Europa heeft, waar het een juridische normstelling betreft, te lijden onder de wet van de remmende voorsprong. Op de oude bepaling over gelijke beloning is een heel bouwwerk van gelijke behandelingswetgeving tot stand gekomen dat inmiddels deel uitmaakt van het acquis communautaire. Deze juridisch bindende instrumenten hebben de gelijke behandeling van mannen en vrouwen in de lidstaten enorm gestimuleerd. Maar door hun oorsprong in de doelstelling van de interne markt, zijn al deze richtlijnen en aanbevelingen logischerwijs beperkt tot de sfeer van de werkgelegenheid en de arbeidsvoorwaarden. Zoals recent is gebleken bij het pakket ontwerpmaatregelen op het gebied van de discriminatiebestrijding uit hoofde van artikel 13 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, bestaat er nog steeds een grote aarzeling gelijke behandeling van mannen en vrouwen te zien als een zaak die ook maatregelen buiten de arbeidsmarkt vraagt. Naar mijn mening is dit een misvatting. Vrouwendiscriminatie is een gegeven dat helaas inherent is aan onze maatschappelijke ordening als zodanig. Daarom blijft wettelijke verankering van het gelijke behandelingsprincipe over de gehele linie noodzakelijk. Een ondubbelzinnige erkenning in het komende handvest van de grondrechten van de Europese Unie van een algemeen verbod op discriminatie op grond van geslacht en daarmee opname daarvan in de verdragen zelf, zou dan ook de noodzakelijke ruimte bieden voor een nieuw EU-beleid voor de bevordering van de positie van vrouwen op alle relevante maatschappelijke terreinen.
Mevrouw de Voorzitter, in veel discussies over de grondrechten worden de rechten van vrouwen nogal eens begrepen onder de noemer specifieke rechten. Vrouwen als maatschappelijke categorie worden dan in één adem genoemd met een stoet van anderen zoals gehandicapten, ouderen, immigranten, etc. Het is verre van mij te betogen dat de ene discriminatie erger is dan de andere. Denken in termen van een hiërarchie van grondrechten is een valkuil die we moeten vermijden. Maar juist daarom moeten we benadrukken dat het bij de rechten van vrouwen niet gaat om rechten van een bijzondere mensensoort die vanwege hun afwijking van de mannelijke norm recht zouden hebben op bijzondere bescherming. Evenmin gaat het bij de rechten van vrouwen om rechten als groep, als waren zij te vergelijken met nationale minderheden.
De rechten van vrouwen maken een integraal onderdeel uit van de universele mensenrechten, grondrechten of burgerrechten. Specifieke vrouwenrechten bestaan niet. Wat wel bestaat is het mainstreamen van een genderperspectief in de discussie over de grondrechten. Zaken zoals de rechten van het gezin, vragen om gender mainstreaming. De rest van mijn betoog kunt u lezen in de nog door mij te publiceren schriftelijke versie ervan.

Fourtou
Mevrouw de Voorzitter, voor ik begin wil ik graag de rapporteurs feliciteren voor hun hoogstaande werk. Zij hebben het belang van dit onderwerp duidelijk kunnen maken voor het Parlement, voor Europa en zijn burgers.
Het doel van dit verslag is onze collega's die deel uitmaken van het met de opstelling van dit handvestbelaste convent, een helder en welomschreven mandaat te verlenen uitgaande van de verwachtingen van het Europees Parlement. Tevens is het de bedoeling onze medeburgers duidelijk te laten zien dat wij ons inzetten voor een daadwerkelijke naleving van hun grondrechten door de instellingen van de Europese Unie.
De bevoegdheden van de Commissie verzoekschriften verlenen haar het recht zich bezig te houden met de opstelling van het handvest. Uit de vele verzoekschriften die ons bereiken kunnen wij ons een beeld vormen van hoe de burger de Unie ziet en welke rechten hij door haar verdedigd wil zien. Europese burgers richten zich tot de Commissie verzoekschriften wanneer het een of ander recht dat de Europese Unie hen toekent niet wordt nageleefd, en het advies van onze commissie is bedoeld om hun wensen gehoord te laten worden.
De indieners van de verzoekschriften die ons bereiken, zijn er rotsvast van overtuigd dat zij bepaalde rechten genieten. De Europese burger gelooft dus kennelijk dat de Unie al over een materiële grondwet beschikt waarin die rechten zijn vervat. Daarmee lopen ze vooruit op de beslissingen van het convent.
In ons advies leggen wij dan ook de nadruk op twee essentiële punten, waarover de rapporteurs het trouwens met ons eens schijnen te zijn. Ten eerste zeggen wij dat het handvest gemakkelijk toegankelijk moet zijn voor de burger, zodat hij zich er te allen tijde op kan beroepen. Dit houdt in dat het handvest helder en compact geschreven moet zijn en dat het vervat is in een enkele, begrijpelijke tekst.
Ten tweede moet dit handvest bindend zijn. De rechten die erin worden toegekend, moeten voor een rechtbank kunnen worden ingeroepen. Het vanzelfsprekende gevolg hiervan is dat dit handvest deel moet gaan uitmaken van de Verdragen. Tot slot moet de bescherming van de grondrechten aanzienlijk verbeterd worden. Dat verwachten de indieners van de verzoekschriften die ons bereiken. Met dit verslag moeten wij als Parlement unaniem de boodschap uitsturen dat de Raad en het convent aan die verwachting tegemoet moeten komen.

Méndez de Vigo
Mevrouw de Voorzitter, de Raad wilde ongetwijfeld het standpunt van de fracties vernemen, en dat lijkt me een goede zaak.
Mevrouw de Voorzitter, dit debat is qua tijdstip bijzonder goed gepland. Het convent dat het Handvest van de grondrechten opstelt, heeft een begin gemaakt met haar werkzaamheden en ik vind dat we heel goed opschieten. We gaan ons nu bezighouden met de inhoud van de burgerlijke en politieke rechten, waarna de burgerrechten en de economische en sociale rechten aan de beurt zullen komen.
Het is derhalve van belang dat dit Parlement besluit welk mandaat het de leden van zijn delegatie wil geven en vaststelt - wat mij nog belangrijker lijkt - welke politieke doelstellingen het Parlement met dit Handvest van de grondrechten denkt na te streven.
Het klopt namelijk wat de afgevaardigde van de Commissie verzoekschriften zegt. Inderdaad krijgen wij vaak van de burgers de vraag: "En dat Handvest van de grondrechten, waarvoor is dat?" De grondrechten worden inderdaad erkend in onze grondwetten, en geëerbiedigd door de lidstaten van de Europese Unie. Wij hebben ook nog het Verdrag van Rome, dat wordt gewaarborgd door het Hof van Straatsburg, en een ultieme waarborg is in geval van schending van die rechten.
Waarom dan dit handvest? Naar mijn mening mag de politieke boodschap van het Europees Parlement geen ruimte voor twijfel openlaten: het Handvest van de grondrechten geeft een extra dimensie aan deze in de grondwet gewaarborgde rechten. Het feit dat men Europeaan is heeft bijkomende positieve gevolgen. Onze bedoeling met dit handvest is juist de Europese instellingen een lijst met grondrechten te verschaffen waarmee ook de lidstaten rekening dienen te houden bij de toepassing of de omzetting van het Gemeenschapsrecht in hun nationale wetgeving.
Dat is de politieke boodschap die we moeten geven: Europeaan-zijn is een positief gegeven, het voegt iets toe aan wat we als nationaal burger al hebben.
Naar mijn idee geeft het onderhavige verslag, dat we morgen zullen aannemen, een duidelijk beeld van de politieke doelstellingen van dit Parlement. Het handvest mag niet alleen een verklaring omvatten. Een verklaring is ons inziens ontoereikend. Juist omdat we wensen dat de burgers meer rechten en waarborgen hebben, willen we dat dit handvest in de Verdragen wordt opgenomen.
Uiteraard is het antwoord op de vraag of het handvest al dan niet in de Verdragen wordt opgenomen afhankelijk van het werk van het convent. Alleen als ons werk bruikbaar is en zich ervoor leent om in de Verdragen te worden opgenomen, zal dat ook gebeuren. Wat mij echter van vitaal belang lijkt, is dat dit Parlement bij de opstelling van het Handvest die politieke doelstelling duidelijk voor ogen heeft. Tevens lijkt het mij van belang dat er wordt verklaard, zoals in dit verslag gedaan wordt, dat de bescherming van de grondrechten in geen geval ten koste mag gaan van de thans van kracht zijnde bescherming van de rechten. Er zal geen sprake mogen zijn van overlapping met het Verdrag van Straatsburg, laat dat duidelijk zijn. Nogmaals, wij willen de Europese burgers een extra waarborg bieden bij de toepassing van het Gemeenschapsrecht.
Door te wijzen op het ondeelbare en het innovatieve karakter van de grondrechten, zoals in deze resolutie wordt gedaan, zetten we naar mijn idee een goede stap in de richting van verbetering van de levensomstandigheden van de Europese burgers.
Daarom wil ik, mevrouw de Voorzitter, mijn betoog afsluiten met mijn hartelijke gelukswensen aan de rapporteurs en de rapporteurs voor advies. Dat is weliswaar gebruikelijk in dit Parlement, maar ik zou hen uitdrukkelijk vanuit politiek oogpunt en namens mijn fractie willen gelukwensen, want mijns inziens hebben de heren Duff en Voggenhuber, evenals alle rapporteurs voor advies, de politieke oplossing weten te vinden waarmee datgene kan worden bereikt waaraan het Europees Parlement in deze tijd behoefte heeft.
Daarom hoop ik, mevrouw de Voorzitter, dat bij de stemming morgen de noeste arbeid van de rapporteurs zal worden beloond met massale steun voor dit verslag.

Berès
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de vertegenwoordiger van de Raad, mijnheer de commissaris, geachte collega's, de werkzaamheden waar wij allen thans bij betrokken zijn, komen op het juiste moment. De actualiteit herinnert ons er dagelijks aan hoe dringend het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie geworden is. Zo staan de zaken er momenteel voor.
Een Handvest van de grondrechten van de Europese Unie dient uiteraard gericht te zijn op onze medeburgers, maar evenzeer op de overige inwoners van ons grondgebied, alsmede op hen die op doorreis zijn in de Unie... Dat is van belang; dat is van belang gezien hetgeen nu weer in de Unie de kop op steekt. Dat is ook van belang nu we - en dit zal ook in de tekst staan waar we morgen over stemmen - begonnen zijn aan de uitbreiding van onze Unie met landen waar de roep om eerbiediging van grondrechten geen loze kreet is. Dat is tot slot ook van belang - en ook dit zal in de tekst staan waar we morgen over stemmen - nu de Unie het stadium van de economische integratie voorbij is en duidelijk begonnen is aan een proces van politieke en sociale integratie. Dit handvest moet daar een bijdrage aan leveren.
De resolutie waar we morgen over zullen stemmen, is beslist niet bedoeld om een dwingend mandaat op te leggen aan de collega's die aan het convent deelnemen, en dus ook niet aan mijzelf. Het werk is immers al begonnen. Deze resolutie is veeleer bedoeld om aan te geven wat het Parlement van het convent verwacht. In dat verband wilde ik twee punten naar voren halen.
Om te beginnen, wat verwachten wij van deze werkzaamheden? We roepen een vergadering bijeen die anders is qua vorm en samenstelling. Wij zouden echter eerlijk gezegd verkeerd bezig zijn als het doel beperkt bleef tot het bekendmaken van een tekst en als die enkel werd ondertekend door de voorzitters van de drie instellingen. Wij willen meer en dat is waar we naar streven binnen het convent, zowel qua timing als qua vorm.
Mijn tweede punt gaat over de inhoud. In onze resolutie is daarover weliswaar niet veel terug te vinden, maar het Parlement heeft al minstens drie keer de kans gehad duidelijk te maken wat het van het Handvest van de grondrechten verwacht. Het debat van vandaag gaat daar trouwens ook verder niet over. Niettemin is het goed drie zaken in herinnering te brengen. Als wij ons ten eerste zouden beperken tot het letterlijk codificeren van het bestaande recht, zou het niet de moeite waard zijn geweest deze instantie in het leven te roepen, die enig is in haar soort. Als het convent ten tweede zich beperkt tot het geheel of gedeeltelijk overschrijven van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden, en als zij de vraag of de Europese Unie dit al of niet moet ondertekenen, van alle zin ontbloot, zij wij mijns inziens eveneens verkeerd bezig. Wat ten derde de inhoud betreft, hebben we hier volgens mij de kans een aantal verbintenissen opnieuw te bevestigen op Europees niveau. Elke lidstaat is ze afzonderlijk aangegaan, maar wij moeten een zeker aantal rechten namens de Europese Unie als zodanig bevestigen, met name rechten van economische en sociale aard.
Ik ben mij ervan bewust hoe moeilijk de opdracht is die wij in Keulen hebben ontvangen: wij moeten zorgen voor de erkenning van sociale rechten, rechten die verder reiken dan doelstellingen. Dit is ook de inzet van het convent, en namens mijn fractie wil ik benadrukken dat wij belang hechten aan wat over deze kwesties in het handvest zal staan.
Ik sta dan ook volledig achter het voorstel dat Ieke van den Burg zojuist heeft gedaan: als de Unie zich afvraagt of zij het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden moet ondertekenen, moet zij hetzelfde doen voor het Europees Sociaal Handvest.
Tot slot denk ik dat het Europees Parlement de juiste keuze zal maken en ernaar zal streven dit handvest, hetzij qua inhoud, hetzij qua timing, tijdig af te krijgen voor het Franse voorzitterschap. Met het handvest zullen we de grondrechten de plaats kunnen geven die hen toekomt in onze interne rechtsorde, een orde die zorgvuldig in het oog wordt gehouden door de burgers binnen de Europese Unie, maar zeker ook door de landen die zich bij ons willen voegen.

Van den Bos
Voorzitter, de behoefte aan een bindend charter is meer politiek dan juridisch van aard. Maar het maakt het daarom niet minder belangrijk. Fundamentele rechten nemen in de huidige verdragen een ondergeschikte plaats in. Daar waar ze wel behandeld worden, gebeurt dit op een totaal onoverzichtelijke wijze. Dit is onaanvaardbaar, zeker als Europa ook een Gemeenschap van waarden pretendeert te zijn. Het handvest moet de burger daarom verzekeren dat hij beschermd is tegen de inbreuken op het steeds uitbreidende supra-nationale recht. Het EVRM moet hierbij als minimumnorm gelden met daar bovenop specifieke Europese-Unierechten. Uiteraard moeten wij er alles aan doen om de nationale constituties zo veel mogelijk intact te laten. Maar het valt niet uit te sluiten dat deze nationale grondwetten gaan beïnvloeden. Het handvest moet immers de basis kunnen vormen voor nieuwe grondrechten als de maatschappelijke ontwikkelingen daarom vragen.
Tenslotte, mevrouw de Voorzitter, is het essentieel dat de Europese Unie toetreedt tot het Europees Verdrag voor de rechten van de mens. Straatsburg moet immers niet verzwakt, maar versterkt worden.

Boumediene-Thiery
Waarde collega's, het Handvest van de grondrechten moet een beslissende etappe worden in de opbouw van Europa. We moeten ervoor zorgen dat dit een van de elementen wordt die Europa zijn identiteit verschaft, dat dit een sprong vooruit wordt, een sprong die Europa nodig heeft om te voelen dat het ook echt bestaat. Daarom wil ik mij bij de collega's aansluiten die vinden dat dit handvest een bindend karakter moet hebben. De burger zou beslist niet begrijpen waarom de Europese Unie grondrechten vastlegt die niet juridisch afdwingbaar zijn. Fundamentele rechten - en ik leg de nadruk op het woord "fundamentele" - moeten wel degelijk dwingend zijn, anders verliest Europa in de ogen van velen zijn fundamenteel karakter. Het toekomstige handvest moet dus opgenomen worden in de Verdragen, en wel tijdens de volgende intergouvernementele conferentie, die waarschijnlijk de laatste met vijftien lidstaten zal zijn. Frankrijk, het land dat algemeen beschouwd wordt als de bakermat van de mensenrechten, moet deze wijziging van de Verdragen absoluut op de agenda zetten tijdens zijn voorzitterschap in de tweede helft van 2000. Wij doen dan ook bij deze een plechtige oproep tot de Franse regering.
Ik zou de aandacht willen vestigen op twee punten. Ten eerste vind ik dat in het handvest sprake moet zijn van een op de woonplaats gegrond Europees burgerschap. We moeten meer dan ooit vermijden dat er in Europa twee soorten mensen wonen met uiteenlopende rechten. Zo is het niet aanvaardbaar dat een Algerijn die al dertig jaar in Frankrijk werkt en belasting betaalt, niet mag stemmen in gemeenteraadsverkiezingen, terwijl een Europeaan die zes maanden in een ander land van de Europese Unie woont dat wel mag. Met dit handvest moeten we met al onze kracht streven naar een nieuwe omschrijving van het begrip Europees burgerschap, en daarbij uitgaan van de woonplaats. Grondrechten moeten voor iedereen gelden.
Ten tweede vind ik dat men met het handvest dringend iets moet doen voor een doeltreffende bescherming van persoonsgegevens in computerbestanden. Het Europees Parlement heeft darvoor vorige maand al een amendement aangenomen waarin de oprichting wordt gevraagd van een commissie informatica en Europese vrijheden. In het handvest moet daarom vastgelegd worden welke gegevens al of niet in computerbestanden mogen worden opgenomen, welke methoden geoorloofd zijn voor het verzamelen van die gegevens en wie onder welke voorwaarden toegang heeft tot de bestanden. Trouwens, in een tijd waarin bepaalde communicatiesystemen en spionagenetwerken ten dode zijn opgeschreven, moeten we ervoor zorgen dat de burger via parlementaire controle zijn rechten kan doen gelden tegenover de nieuwe Europese instanties in wording. Hetzelfde geldt voor de rechten van de consument tegenover de nieuwe marketingmethodes via internet. Dit is van groot belang, willen we de fundamentele vrijheden kunnen verdedigen in de 21ste eeuw.

Kaufmann
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, het Handvest van de grondrechten is dringend en politiek volstrekt noodzakelijk. Naarmate de integratie vorderde, is de bescherming van de grondrechten almaar zwakker geworden. De reden daarvan is dat de nationale staten voortdurend meer soevereiniteitsrechten en bevoegdheden aan de Unie hebben overgedragen, terwijl de bescherming van de grondrechten van de bewoners van de Unie een nationale bevoegdheid is gebleven. Die leemte in de bescherming van de grondrechten moet eindelijk worden opgevuld.
Het Handvest van de grondrechten is voor Europa tegelijkertijd ook een grote kans. In de eerste plaats wordt na vele jaren eindelijk een project op touw gezet waarop vele geëngageerde burgers, niet-gouvernementele organisaties, politieke partijen en ook het Europees Parlement al lang hebben aangedrongen.
In de tweede plaats biedt het handvest de mogelijkheid de Europese integratie een positief gezicht te geven. Door de democratie te versterken en de rechten van de mensen in de Unie vast te leggen, kunnen wij Europa voor iedereen zichtbaar en tastbaar maken.
Ik vind dat buitengewoon belangrijk. Wij hebben allemaal vaak genoeg gezien hoe groot het onbegrip en de afwijzing tegenover het verre Brussel is. Telkens opnieuw wordt ons terecht gevraagd wat Europa eigenlijk inhoudt, welke zin Europa heeft en wat het ons persoonlijk oplevert. Als wij willen dat de burgers zeggen: "Ja, dit Europa is ook mijn project" , kunnen wij het hen met dit Handvest van de grondrechten gemakkelijker maken.
Wat moet het handvest inhouden opdat die kans ook daadwerkelijk wordt aangegrepen? Ik wil hier vijf opmerkingen maken. In de eerste plaats mogen de normen in het Handvest van de grondrechten niet minder streng zijn dan de in onze landen bestaande grondrechten of dan de rechten die in het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens zijn opgenomen. Daarnaast moet het handvest aangepast zijn aan de 21ste eeuw en moet het met de moderne ontwikkelingen in onze samenleving rekening houden.
In de tweede plaats moet het handvest uiteraard alle beleidsterreinen van de Unie bestrijken, zowel het Gemeenschapsrecht als de tweede en derde pijler, en moet het alle organen en instellingen ertoe verplichten in hun besluiten en bij de uitstippeling en uitvoering van het beleid de grondrechten in acht te nemen.
In de derde plaats moet het Handvest van de grondrechten - op dat punt kan ik het met mijn collega van de Fractie de Groenen/Vrije Europese Alliantie alleen maar eens zijn - de rechten van alle in de Unie verblijvende mensen erkennen en mag het dus niet voorzien in rechten van eerste en tweede categorie, voor mensen van eerste en tweede rang.
In de vierde plaats onderschrijf ik de eis in het verslag dat het Handvest van de grondrechten bindend moet zijn en een vast bestanddeel van het EU-Verdrag moet worden. Ik verzoek de Raad zijn standpunt te herzien. Als het handvest niet in het Verdrag wordt opgenomen, en derhalve ook niet door iedereen kan worden afgedwongen, zullen de mensen terecht teleurgesteld en vol onbegrip reageren en zeggen dat in Brussel weer een stuk papier is volgeschreven.
In de vijfde plaats is het voor onze fractie erg belangrijk dat de sociale grondrechten niet onder de mat worden geveegd of slechts met tegenzin worden opgenomen. Op dat punt ben ik het uitdrukkelijk met mevrouw Van den Burg eens. Het recht op arbeid, woning, en gezondheid, het recht op het vormen van vakbonden en het recht op staking zijn absoluut noodzakelijk. Wij maken ons daarover zorgen, vooral omdat vrijwel alle desbetreffende amendementen in de commissie werden verworpen.
Wij zullen ons inspannen voor opneming van de sociale rechten in het handvest. Wij hopen dat het Parlement morgen tijdens de stemming in de plenaire vergadering hiervoor een duidelijk politiek signaal zal geven. Ten slotte nog het volgende: wij kunnen in Lissabon geen speciale top houden en zeggen dat volledige werkgelegenheid de doelstelling van het beleid moet zijn, als wij tegelijkertijd weigeren in het handvest sociale grondrechten op te nemen. Die tegenstrijdigheid is politiek onhoudbaar.

Berthu
Mevrouw de Voorzitter, mijn bijdrage zal behoorlijk verschillen van die van mijn voorgangers, omdat ik wil aantonen dat het Handvest van de grondrechten van de burgers van de Europese Unie, zoals dit geschetst wordt in het verslag-Duff-Voggenhuber, juist een aantasting van onze grondrechten betekent. Tot op heden maakten de burgerrechten deel uit van het nationale recht, maar met dit verslag wordt ons voorgesteld die rechten op te nemen in een voor allen geldend, gedetailleerd en dwingend Europees handvest, over de toepassing waarvan gewaakt zal worden door het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen.
Ik ben er trouwens nog niet zo zeker van dat de vertegenwoordigers van de staatshoofden, regeringsleiders en nationale parlementen, die zitting hebben in de door de Raad van Keulen in het leven geroepen instantie, het eens zullen zijn met dit voorstel van het Europees Parlement. Om te beginnen wil ik een opmerking maken die uitsluitend betrekking heeft op het verslag van de heren Duff en Voggenhuber.
Zo te zien gaat het de voorstanders van het handvest niet zozeer om de bescherming van de grondrechten - die zijn in Europa immers al prima beschermd, wat zij ook mogen vinden - maar om een zuiver ideologisch doel: het leggen van een basis voor een Europese grondwet, de bekroning van een superstaat. De volkeren van Europa willen echter noch het een, noch het ander, en terecht, want zo'n gedetailleerd, dwingend handvest geeft een uniforme omschrijving van de burgerrechten en sluit zo elk volk op in een juridische dwangbuis van regels die hem gedeeltelijk vreemd zijn.
Een dergelijk handvest tast volgens ons om drie redenen de grondrechten aan. Ten eerste verwijdert het de burger nog verder van de plaats waar zijn rechten worden geformuleerd, ook al wordt gezegd dat deze rechten op die manier beter verdedigd kunnen worden. De burger krijgt echter minder greep op zijn rechten. Het gevolg zou zijn dat een volk de rechten van zijn burgers niet meer kan wijzigen zonder toestemming van de veertien andere. Dit is een verstikkende situatie, die haaks staat op de aard en de belangen van Europa, zoals ik heb verklaard in het minderheidsstandpunt dat bij het verslag is gevoegd.
Ten tweede zal dit handvest opnieuw een excuus verschaffen voor een buitensporige uniformisering van de burgerrechten in Europa. Het verbaast mij trouwens dat de nationale regeringen zich dit laten welgevallen. Hebben zij geen lering getrokken uit het verleden? Willen zij soms met twintig problemen tegelijk opgescheept zitten, zoals bijvoorbeeld Frankrijk met zijn jagers?
Ten derde zouden met dit handvest de rechten van de gemeenschappen worden omzeild, en wel in de eerste plaats die van onze nationale gemeenschappen. Het gaat hier om rechten die de burger erg dierbaar zijn, omdat in nationaal verband de democratie op de meest reële en legitieme wijze in praktijk wordt gebracht. Hiermee ben ik meteen aanbeland bij het hart van wat wij het inperkingsproces van onze rechten hebben genoemd. Dit proces gaat veel verder dan algemeen wordt gedacht. Zo heeft zich al een hele reeks bedelaars en minderheden gemeld die heel goed doorhebben dat een uniform en dwingend handvest, dat bovendien nog eens tot stand is gekomen via het zogenaamd democratische proces dat Europa kenmerkt, de komende jaren de zwakke schakel kan gaan vormen in de democratische keten.
Daarom is de Fractie Unie voor een Europa van Nationale Staten van mening dat dit handvest, als het er al moet komen, kort moet blijven. Het moet alleen de essentiële waarden opsommen, de grondbeginselen van de landen van Europa, in de vorm van een politieke verklaring. Het is trouwens denkbaar dat de kandidaat-lidstaten het al aan het eind van dit jaar onderschrijven om te laten zien dat zij deel uitmaken van de Europese waardengemeenschap. Mocht dit het geval zijn, dan moet de plechtige aankondiging van dit handvest gezamenlijk worden gedaan door de huidige en de toekomstige lidstaten.
Een ding is zeker, mevrouw de Voorzitter: we moeten voorkomen dat de landen van Europa een eenvormige en dwingende tekst krijgen opgelegd, onder het mom de postnationale samenleving die de heer Duff zojuist heeft verdedigd. In dat geval zal het handvest namelijk worden ervaren als een aanslag op de keuzevrijheid van de nationale democratieën. Elk land moet ook in de toekomst vrij zijn regels kunnen bepalen, in overeenstemming met zijn eigen cultuur en ontwikkeling. Wij zouden graag zien dat de intergouvernementele conferentie die thans aan de slag gaat, deze gouden regel voortdurend in het achterhoofd houdt, en de nationale democratieën zal eerbiedigen.

Speroni
Mevrouw de Voorzitter, als vertegenwoordiger van de Lega Nord stel ik tot mijn grote voldoening vast dat er eindelijk zaak wordt gemaakt van een Europees Handvest van de grondrechten. Ik herinner er aan dat enkele eeuwen geleden hier op Franse bodem een begin werd gemaakt met de opstelling, met de vaststelling van deze rechten. Alleen in Noord-Amerika konden echter, in diezelfde tijd, deze rechten hun beslag vinden in officiële documenten, in de staatsgrondwetten, en verder komen dan de boeken van filosofen en denkers.
De Europese Unie lijkt dus achter te lopen, maar dankzij dit vat kan men kan de achterstand inhalen. Ik noem dit een vat omdat het voorlopig alleen nog maar een omhulsel is. Wij weten nog niet wat wij daarin zullen stoppen. In het verslag worden weliswaar enkele belangrijke punten aangegeven, maar wij moeten eerst de eindtekst zien voordat wij een oordeel kunnen vellen. Het is echter belangrijk dat dit handvest er komt, want ondanks de overeenkomsten en verdragen worden de mensenrechten in de Unie nog steeds bedreigd. Ik denk bijvoorbeeld aan de pogingen in Italië om de beroepsprocedures in strafzaken te beperken, of zelfs op te heffen. Ik denk ook aan het recht op vrije verkiezingen. Van dit recht blijft echter niet veel over, als ik zie dat een land bijna vogelvrij wordt verklaard omdat zijn burgers tijdens vrije verkiezingen op een bepaalde manier hebben gestemd. Mijns inziens moet men het recht van de burgers om te stemmen op wie zij willen, volledig respecteren. Men mag dan niet het land, en de regering die het resultaat is van deze verkiezingen, saboteren.
Het gaat hier trouwens niet enkel om burgerrechten. Men moet ook een betere definitie geven van de rechten van de gemeenschappen, van de rechten van de volkeren, die worden bedreigd door enerzijds de alles verpletterende wals van de mondialisering, en anderzijds de terugkeer tot een gecentraliseerde en onderdrukkende natiestaat. Ons inziens moet men veeleer de weg effenen voor een Europa van de volkeren. Deze volkeren moeten ook erkenning kunnen vinden buiten de huidige staten. Met name zal men een aantal voorschriften uit bepaalde strafwetboeken moeten wijzigen. Ik noem bijvoorbeeld artikel 141 van het Italiaans strafwetboek waarin staat dat iemand die naar afscheiding streeft, met levenslang gevangenis wordt gestraft. Daarmee wil ik niet zeggen dat afscheiding een goede zaak is. Ik wil echter wel dat, als iemand daarnaar op vreedzame en niet-gewelddadige manier streeft, hij daartoe het recht moet hebben. Hij moet de mogelijkheid hebben dit recht uit te oefenen. Dit recht is immers neergelegd in het Handvest van de VN en in de Slotakte van Helsinki. Naar ik hoop zal dit ook, in weerwil van een aantal strafrechtelijke bepalingen, worden opgenomen in het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie.

Van Dam
Mevrouw de Voorzitter, zoals de lage opkomst bij de afgelopen verkiezingen liet zien, leeft "Europa" niet bij burgers. Wij kunnen dat niet verbeteren door burgers een handvest van grondrechten te geven. Burgers moeten zien dat de Europese instellingen daadwerkelijk in hun belang handelen en niet slechts gericht zijn op het vergroten van eigen macht. Als dat gebeurt, zal het vertrouwen van mensen meer groeien dan ooit bereikt kan worden door vele prachtige verklaringen of handvesten.
De pretentie dat er een alomvattend handvest gemaakt kan worden, waarin alle op dit moment geldende grondrechten een plaats kunnen krijgen, delen wij niet. Zo´n document kan en zal nooit gemaakt kunnen worden en het streven ernaar is zeker geen taak van de Europese Unie. Waar wij binnen de Unie naar moeten streven, is samenwerking op basis van respect voor de eigen identiteit van volken en staten.
Het vastleggen van grondrechten moet daar geschieden, waar zij zo effectief mogelijk beschermd kunnen worden en waar ze een inbedding hebben in het maatschappelijk bestel. Dit is in de lidstaten.
Het is eveneens van het grootste belang dat het extern toezicht op de grondrechtenbescherming, in de vorm van het EVRM en de controle daarop door het Hof in Straatsburg, intact blijft. Een juridisch bindend handvest tast onvermijdelijk de inbedding van grondrechten in lidstaten aan en ondermijnt de rol en het gezag van het EVRM en het Hof in Straatsburg.
Als er toch een handvest komt, zouden wij er met kracht voor willen pleiten dat dit alleen voor instellingen van de Unie gaat gelden. Er moeten alleen artikelen in worden opgenomen die een zinnige boodschap aan die Europese instellingen inhouden. Vage instructienormen of rechten op beleidsterreinen, waar de Unie geen bevoegdheid heeft, moeten worden weggelaten.
Tenslotte, grondrechten zijn gefundeerd in de menselijke waardigheid. De werkelijke waarde van het leven van de mens is echter nooit werkelijk te verstaan als het zicht op God, de Schepper van alles, dus ook van de mens, uit het oog verloren wordt.

Hager
Mijnheer de Voorzitter, ik ben verbijsterd over de veroordeling van Oostenrijk door veertien lidstaten, en ik beschouw het geplande Handvest van grondrechten dan ook als een kans om de Europese Unie dichter bij de burger te brengen. Ik vind dat handvest een goede zaak.
Met de totstandbrenging van dit handvest kan de Unie laten zien dat ze de rechten van de burger respecteert en zich voor een ieders welzijn inspant. De publieke opinie heeft evenwel de indruk gekregen dat de Europese Unie niet eens het grondrecht van een bepaald land op een soevereine regeringsvorming respecteert. De publieke opinie heeft ook de indruk gekregen dat veertien lidstaten van de Gemeenschap de eigen regelgeving niet naleven en hun plicht van solidariteit niet nakomen.
Ik zou u willen vragen hoe een Unie van lidstaten die, zonder van tevoren de betrokkenen te hebben gehoord, zonder enige rechtsgrondslag en op basis van vooroordelen sancties uitvaardigt, de mensen kan doen geloven dat de grondrechten voor haar meer zijn dan lippendienst.
Het Europees bewustzijn van de bevolking van de Europese Unie heeft door het besluit van de veertien grote schade opgelopen. Ik betwijfel dat die schade door een Handvest van de grondrechten kan worden hersteld.

Maij-Weggen
Voorzitter, jarenlang heeft het Europees Parlement, en ook onze fractie, gevraagd om een goede beschrijving van grondrechten van de Europese burgers in de Europese verdragen. Het is gevraagd bij het Verdrag van Maastricht, het is gevraagd bij het Verdrag van Amsterdam. Ik herinner in dit verband ook aan het rapport dat ik samen met mevrouw Dury mocht schrijven ter voorbereiding van het Verdrag van Amsterdam. Ook daarin werd die vraag al gesteld. Daarin boekten we trouwens ook onze eerste successen, want onze formulering over een anti-discriminatieartikel werd vrijwel helemaal overgenomen in het Verdrag van Amsterdam. Later op de Top van Keulen is ook het bredere verzoek van het Parlement gehonoreerd. Er is een convent voorgesteld om te komen tot een charter voor grondrechten van de Europese burgers. De vraag van vandaag is vooral: wat moet er in dat charter staan en welke rechtskracht moet dit charter krijgen? Wat het laatste betreft wil ik mij ondubbelzinnig uitspreken vóór opname van een handvest in de verdragen en vóór een charter dat voor burgers bij de Europese rechters afdwingbaar is. We moeten geen lege hulzen produceren; daar prikken onze burgers trouwens toch zo doorheen. Wat de inhoud betreft, moet het handvest aansluiten op de bestaande verdragen, zoals het Europees Verdrag voor de bescherming van de rechten van de mens van de Raad van Europa. Ik vind trouwens ook dat de Unie zo snel mogelijk toe moet treden tot dat Verdrag. Het charter moet in elk geval ingaan op de grondrechten van de burgers, op de politieke rechten, op de sociale rechten en naar mijn mening ook op de rechten van minderheden en het moet een aanvulling zijn op wat we al hebben. Het moet geen herhaling zijn. Daarbij zal dan vooral vooruitgekeken moeten worden naar nieuwe bedreigingen, zoals op het gebied van informatie en biotechnologie en naar de bescherming van het milieu waarvan ook de mens deel uitmaakt.
Voorzitter, de rechten van minderheden lijkt wel een van de moeilijkste delen van het handvest te worden en omdat dit zowel in het verleden als in de toekomst een van de grootste problemen van Europa was en ook zal blijven, pleit ik vóór opname van grondrechten voor minderheden in het handvest. Wellicht zal ik daar zelf nog een tekst over indienen. Maar het allerbelangrijkste, Voorzitter, is dat het handvest rechtskracht krijgt, dat het opgenomen wordt in het Verdrag en dat onze burgers de zekerheid krijgen dat ook de Europese Unie hun grondrechten serieus neemt en tot aan de hoogste rechter zal willen verdedigen

Napolitano
Voorzitter van de Commissie constitutionele zaken. (IT) Mijnheer de Voorzitter, ik wil enkel iets zeggen over de opneming van het handvest in de Verdragen. Het Europees Parlement heeft zich duidelijk uitgesproken voor deze opneming, wel wetend dat alleen op die manier de juridische waarde van het handvest kan worden gegarandeerd en, met de bevoegdheid van het Hof van Justitie van de Unie, de rechten ook op het vlak van de jurisdictie kunnen worden versterkt. De regeringen hebben tijdens de Europese Raad van Keulen deze zaak niet definitief geregeld. Zij hebben de discussie over de opneming van het handvest in de Verdragen en over de modaliteiten daarvan opengelaten. Ons inziens krijgt men daartoe een kans tijdens de intergouvernementele conferentie en deze kans moet men aangrijpen.
Men kan hierbij spreken over twee parallelle taken. Het convent moet tijdig een ontwerp opstellen voor het handvest, opdat de intergouvernementele conferentie kan besluiten dit in de Verdragen op te nemen. Ik zou derhalve de vertegenwoordiger van de Raad, de Portugese staatssecretaris voor Europese zaken, willen zeggen dat de intergouvernementele conferentie zich daar nu al op moet voorbereiden. Als het handvest klaar is, moet de intergouvernementele conferentie zorgen voor de voor opneming in de Verdragen noodzakelijke modaliteiten. U weet dat volgens het Europees Parlement daarmee een stap moet worden gezet in de richting van constitutionalisering van de Unie. Ik weet heel goed dat deze term de afgelopen tijd argwaan wekt. Men is bang deze term te bezigen, of men neemt hem liever niet in de mond. Daardoor word ik soms in verlegenheid gebracht, omdat de parlementaire commissie waarvan ik voorzitter ben, haar naam veranderd heeft van "Commissie institutionele zaken" in "Commissie constitutionele zaken". Toch geloof ik dat men die richting moet uitgaan. Dat betekent echt niet dat men het spook van de Europese superstaat geloofwaardig maakt. Mijns inziens staat de waarde van de nationale grondwetten absoluut buiten kijf, evenals, overeenkomstig de Verdragen, het Europees burgerschap geen vervanging is van, maar een aanvulling op het nationaal staatburgerschap.
In Keulen hebben de regeringen blijk gegeven van moed door te besluiten een Handvest van de grondrechten op te stellen. Nu moeten zij aantonen dat zij geen spijt hebben van hun besluit. Zij mogen niet terugkrabbelen, maar moeten alle consequenties aanvaarden.
Waarde collega's, als men spreekt over grondrechten, spreekt men over grondwettelijke aangelegenheden. De opneming van het Handvest van de grondrechten in de Verdragen is de logische consequentie van het te Keulen voor de burgers genomen besluit. Met dit besluit wil men de burgers betrekken bij de Europese opbouw, en ervoor zorgen dat zij zich volledig kunnen vinden in het streven van de Unie, in haar principes, waarden en instellingen.

MacCormick
Mijnheer de Voorzitter, ik ben het roerend eens met hetgeen de heer Napolitano zojuist zei. Als je even doordenkt, is het bijna onvoorstelbaar dat dergelijke grote instellingen zonder de een of andere grondwet kunnen bestaan. Het is duidelijk dat wij bestaan, en het is daarom ook duidelijk dat wij al een soort grondwet hebben. De vraag is echter: hebben we een goede grondwet, en wat voor soort grondwet willen wij eigenlijk? Als we zeggen dat wij een grondwet willen, zeggen wij niet dat de Europese Unie dezelfde grondwet moet hebben als een staat. De Unie is immers geen staat en zal dat voorlopig ook niet worden. Wij zijn het er allemaal over eens dat de rechten binnen de Unie moeten worden geëerbiedigd en bindend moeten zijn voor alle organen en instellingen van de Unie. De organen en instellingen van de EU hebben veel te veel macht om hen hun gang te laten gaan zonder behoorlijke controle, zonder de controle van een Handvest van de grondrechten.
Er is echter één risico. Een van de grote successen van Europa is de manier waarop het Europese Hof van Justitie, op een moment waarop andere instellingen waren lamgeslagen, het concept van Europa als een door wet geregelde Gemeenschap heeft weten op te bouwen.
Als wij nu een Handvest van de grondrechten in het leven roepen, dat leidt tot overbelasting van het Hof van Justitie en tot gevolg heeft dat iedereen de deur in Luxemburg plat loopt, zullen wij ons doel totaal missen. Wij moeten ervoor zorgen dat de rechtsbescherming primair wordt geregeld via de nationale rechtbanken, met een controlerende rechtspraak op Europees niveau. Als we daar niet in slagen, zal alles mislukken.

Frahm
Het handvest heeft betrekking op de relatie tussen de staten en de burgers. Aangezien de EU geen staat is, vormt het een probleem dat zij zich in toenemende mate als een staat gedraagt en staatsbevoegdheden krijgt. Daardoor wordt een bres geslagen in de fundamentele rechten en die bres moet uiteraard gedicht worden. In onze ijver om de dingen goed te doen, richten we misschien meer schade aan dan we denken. De EU staat voor een keuze: moeten wij onze eigen rechten veiligstellen, moeten wij onszelf en de onzen beschermen of moeten wij de mensenrechten in heel Europa verdedigen? De EU mag geen concurrent worden van de bestaande autoriteiten, zoals bijvoorbeeld het Hof voor de rechten van de mens hier in Straatsburg. Dit zou immers nadelig zijn voor de situatie op het gebied van mensenrechten in geheel Europa. Naar mijn mening mag het Hof van Justitie dus niet betrokken worden bij de werkzaamheden betreffende de grondrechten. De EU moet daarentegen de uitspraken van het Hof in Straatsburg ter harte nemen en eisen dat de huidige en toekomstige lidstaten het Europees Verdrag van de mensenrechten, de ILO-conventies en de belangrijkste VN-conventies bekrachtigen. De EU moet de naleving van de genoemde conventies als voorwaarde stellen voor alle overeenkomsten op economisch gebied en douanegebied met derde landen. Op die manier versterkt de Unie de bestaande conventies en dat is nodig.

Crowley
Ik sluit mij graag aan bij mijn collega's en feliciteer de twee rapporteurs, ofschoon ik het niet met alles eens ben wat zij hebben opgeschreven en voorgesteld. Zij hadden aan de andere ook wel een onmogelijke taak, want zij moesten als het ware de kwadratuur van de cirkel uitvinden.
In de korte tijd die mij ter beschikking staat wil ik mij concentreren op één bepaald punt dat ook al door de vorige spreker, en ook vele anderen is genoemd, namelijk het conflict dat zou kunnen ontstaan tussen dit handvest en het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens. Laten wij niet vergeten dat alle lidstaten het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens hebben geratificeerd en opgenomen in de eigen nationale wetgeving. Zij zijn aldus gebonden aan de besluiten van het Europees Hof voor de rechten van de mens in Straatsburg. In de afgelopen 50 jaar is het Europees Verdrag door de uitspraken van het Hof verder aangevuld en ontwikkeld en zijn er nieuwe rechten, nieuwe aanspraken en nieuwe vrijheden in opgenomen die zich in de maatschappij intussen hebben ontwikkeld.
Voor het geval leden dit niet mochten weten, wil ik eraan herinneren dat volgens een strikte juridische interpretatie de EU-wetgeving de overhand heeft boven alle constitutionele of andere wetsbepalingen van de lidstaten. Daarom zullen, bij opneming van dit handvest in de Verdragen, zowel het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens als nationale constitutionele en andere wettelijke bepalingen voor dit handvest moeten wijken. Natuurlijk is het heel belangrijk dat een ieder van ons opkomt voor de onvervreemdbare rechten en vrijheden van iedere burger en iedere groep burgers, maar er is een betere manier om dit probleem aan te pakken dan door middel van een handvest, namelijk door het Verdrag op te nemen in de wetgeving van de Europese Unie en de toepassing daarvan te regelen op het niveau van de nationale lidstaten.

de Gaulle
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, met dit ontwerphandvest en nog een paar andere verslagen die dit Parlement morgenochtend behandelt, gaan wij een nieuw tijdperk in bij de opbouw van Europa. We komen thans terecht in de "dadaïstische" fase van de Europese opbouw, in de fase waarin wordt neergekeken op de realiteit en voortdurend op zoek wordt gegaan naar morele rechtvaardiging. In feite keert u zich af van het transcendente en het verhevene, omdat u moraal verwart met moralisme - zoals u weet, is volgens Goethe moralisme tegengesteld aan moraal - en recht met formalisme.
Begrijpt u mij goed, wij stellen de mensenrechten als zodanig niet ter discussie. Wij zeggen wel dat de mensenrechten beschouwd moeten worden in combinatie met andere rechten en dat op basis van dat geheel het algemeen belang moet worden geformuleerd. Het algemeen belang moet hetgeen zijn waarop wij onze politieke daden baseren, niet de waan van de dag, de maatschappij van het amusement, de "mediagogie" of de tot structuur verheven zwakte. Trouwens de meeste hier aanwezige sprekers gebruiken die mensenrechten - net als de pseudo-kunstenaar Duchamp - alleen maar als het hen goed uitkomt en laten zich er verder weinig aan gelegen liggen.
De mensenrechten zijn een voorwendsel, zoals ook blijkt uit de titel van het ontwerphandvest. Daarin is sprake van de grondrechten "van" de Europese Unie in plaats van de grondrechten "binnen" de Europese Unie. U bent uit op een preambule van een onvindbare grondwet, omdat u zich eigenlijk in een impasse bevindt. U weet heel goed dat de Europese constructie een ongelofelijk gezeur is geworden van teksten en verklaringen.
De sociaal-democraten verliezen het volk uit het oog en verstoppen zich op een schandelijke manier achter de mensenrechten. Ondertussen veranderen de liberalen stiekem in sociaal-democraten. Ze waaien met alle winden mee, maar het volk maalt er niet om. Op een goede dag stem het ze weg, en doet het dat niet, dan verdwijnt het Westen.

Garaud
Mijnheer de Voorzitter, de vraag die in de loop van dit debat meermaals gesteld is, luidt: waarvoor dient een handvest van de mensenrechten als er een of zelfs meerdere universele verdragen over de rechten van de mens bestaan, als er een Europees verdrag over de rechten van de mens bestaat, als de mensenrechten in de grondwet van elke lidstaat zijn opgenomen, in die van elke kandidaat-lidstaat en van elk land ter wereld in het algemeen, zelfs van degenen die ze niet naleven?
Het antwoord is in ieder geval niet dat men de mensenrechten binnen de Europese constructie wil versterken, zoals hier al is gezegd. Integendeel, wij mogen mevrouw Berès trouwens wel dankbaar zijn dat ze dit debat die richting heeft gegeven. We staan hier zonder meer voor een keerpunt in de geschiedenis van de Europese opbouw: de overgang van een economisch en commercieel naar een politiek en institutioneel Europa.
Met het Handvest van de mensenrechten zetten we uiteraard een eerste stap in die richting. Zoals echter steeds het geval is bij de opbouw van Europa, gebeurt dit zijdelings, heimelijk, langs een omweg, ik zou haast zeggen jezuïtisch. Wat we niet aan de orde stellen, is een grondwet en wat daar in moet staan; wat we wel aan de orde stellen, is een handvest van de mensenrechten dat overduidelijk de preambule vormt van een grondwet, aangezien uit een preambule van een grondwet eventueel een grondwet kan groeien, en vervolgens eventueel een staat. Het interessante aan deze stap is wel dat hij bedoeld is om de principes van de Europese collectieve instanties of van de Europese samenleving te formuleren. Op dit punt moeten we mevrouw Berès een tweede maal bedanken voor haar helderheid en eerlijkheid, zelfs al ben ik het totaal oneens met haar over het einddoel, zoals zij weet.
Mevrouw Berès heeft het over rechten die niet alleen gelden voor burgers, maar ook voor mensen op doorreis en ingezetenen. Hiermee opent zij een discussie die volgens mij zal moeten worden voortgezet in de teksten die aan het Parlement worden voorgelegd. De centrale vraag is welk uitgangspunt zal worden gehanteerd voor de rechten die binnen de Europese Unie gelden. Wordt dit het burgerschap in zijn traditionele betekenis, met bijzondere rechten voor degenen die deel uitmaken van deze of gene gemeenschap? Of gaan we uit van rechten die voor meer mensen gelden dan alleen ingezeten burgers? Hiermee begeven we ons op glad ijs, of lopen wij tenminste het risico ons op glad ijs te begeven, en dat zal ons van een democratie op basis van staatsburgerschap doen belanden in een democratie op basis van een gelijke behandeling van personen die op het grondgebied van de Europese Unie wonen, verblijven of er op doorreis zijn.
Dit is volgens mij een probleem waarvan we op dit moment hoogstens de aanzet zien, maar het lijkt me essentieel dat we die niet uit het oog verliezen, anders raken we later de draad kwijt.

Stockton
Mijnheer de Voorzitter, hoewel ik de rapporteurs wil feliciteren met hun werk, vrees ik dat ook voor dit handvest geldt dat de weg naar de hel geplaveid is met goede voornemens.
De Europese volken kunnen trots zijn op hun staat van dienst op het gebied van de mensenrechten. Hebben zij daarbij echter handvesten nodig gehad? Groot-Brittannië liep voorop in de wereld, toen het ging om de strijd voor afschaffing van slavernij. Het enige handvest dat wij echter ooit in Groot-Brittannië hebben gehad, is de Magna Carta, in 1215 ondertekend door Koning John in Runnymede. Uiteraard zijn er uitzonderingen, uitzonderingen die zo ernstig zijn dat Europa daadwerkelijk een verantwoordelijkheid heeft en moet doen wat in zijn vermogen ligt om te zorgen dat de onmenselijkheden en wreedheden uit het verleden nooit meer zullen worden herhaald. Voegt dit handvest echter iets toe aan wat we al hebben? Voegt het iets toe aan, of vervangt het het Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens dat door alle lidstaten van de EU en alle staten die om toetreding hebben verzocht, is ondertekend? Of betekent het slechts een extra juridisch forum en biedt het advocaten de aangename en lucratieve keuze tussen het Europese Hof en het Europees Hof voor de mensenrechten?
Waarom maken wij niet een simpele verklaring van de rechten van de mens, overeenkomstig de artikelen 6 en 7 van het Verdrag? Hebben wij persé een handvest nodig voor gerechtelijke procedures? Kunnen grondrechten wel naar behoren worden beschermd door een rechtbank die al overbelast is, en vaak pas lang na de aan de kaak gestelde feiten een uitspraak doet? Streeft dit handvest er soms gewoon naar om de burgers een dure vorm van compensatie te bieden, als zij tenminste het geduld hebben om tot sint-juttemis te wachten?
Het garanderen van de fundamentele mensenrechten is een prachtige intentie, maar een handvest dat uitmondt in eindeloze procedures en bureaucratie is stellig de zoveelste weg naar de zoveelste hel.

Martin, David
Mijnheer de Voorzitter, waarom hebben we zo'n handvest nodig? Zoals de heer Berthu al zei, hebben wij geen handvest nodig om een Europese superstaat te creëren, maar veeleer om, zoals mevrouw Berès zei, de burgers van vandaag en morgen duidelijk te maken dat wij leven in een Gemeenschap van waarden: waarden die gebaseerd zijn op democratie, vrijheid, gelijkheid, solidariteit en respect voor verscheidenheid, waarden - en ik zeg dit met enige nadruk tegen mevrouw Garaud - die Europeanen binden, over de grenzen heen, of ze nu komen uit het noorden, het zuiden, het oosten of het westen van de Gemeenschap. De grote vraag is niet of wij zo'n handvest nodig hebben, maar welke status het moet krijgen. Sommigen menen dat het handvest gewoon een leesbare lijst moet worden van alle rechten die op dit moment in de Europese Unie bestaan. Dit zou zeker een waardevolle exercitie zijn: er is duidelijk sprake van een probleem op het gebied van de kennis van de burgerrechten. Veel burgers hebben geen idee van de rechten die zij momenteel hebben. Een document dat deze rechten duidelijk vastlegt en dat duidelijk maakt waar en hoe deze rechten kunnen worden uitgeoefend, zou heel nuttig zijn. Als dat echter alles zou zijn wat wij met dit handvest proberen te doen, hadden we het beter kunnen overlaten aan een groep academici. Die hadden het ongetwijfeld beter gekund dan een groep van 60 politici.
Wij laten mijns inziens een groep van 60 politici aan het handvest werken omdat het hun taak is de leemtes in de bestaande rechten op te sporen, de zwakke punten in de bestaande structuren aan te wijzen en de politieke wil te tonen om deze zwakke punten te corrigeren. Het handvest moet dus leemtes opvullen in bestaande rechten en het moet bindend zijn voor de instellingen van de Europese Unie.
Het is echter duidelijk dat niet alle rechten gelijk zullen zijn, tenminste niet wat betreft de manier waarop zij worden uitgeoefend. Er moeten twee categorieën rechten komen: wij moeten een lijst opstellen van rechten waarvan de uitoefening rechtstreeks moet worden afgedwongen door de rechtbanken, en er moet een lijst komen van algemene rechten waarmee de instellingen van de Gemeenschap en anderen rekening moeten houden bij het opstellen van hun beleid. Met andere woorden er zijn rechten waarvoor het Hof bevoegd zal zijn, en er zijn andere rechten, rechten op de achtergrond, die een waardevol uitgangspunt vormen voor de besluitvorming. Het is duidelijk - en hier zijn de meeste mensen in dit Parlement die een dergelijk handvest wensen het mee eens - dat het handvest een plaats moet krijgen in de Verdragen. Als het enige invloed wil uitoefenen op de burger moet het handvest worden opgenomen in de Verdragen van de Europese Unie.

Hautala
Mijnheer de Voorzitter, ik wil vooral de rapporteurs en de Commissie constitutionele zaken bedanken voor het feit dat zij pleiten voor toetreding van de Europese Unie tot het Europees Verdrag voor de rechten van de mens van de Raad van Europa. Ik hoop dat hun standpunt morgen in de plenaire vergadering gehandhaafd blijft, omdat dit van wezenlijk belang zal zijn bij het voorkomen van verwarring tussen de verschillende grondrechten.
Ik wil spreken over de versterking van de politieke rechten van de burgers door middel van het Handvest van de grondrechten. Hier is tot nu toe naar mijn mening te weinig over gezegd. Als wij kijken naar wat de burger vandaag de dag in de Europese Unie kan doen, hoe hij de besluitvorming kan beïnvloeden, stellen wij vast dat hij niet zo veel mogelijkheden heeft. Hij kan als kandidaat aan de verkiezingen deelnemen en hij kan in een andere lidstaat stemmen. Waarom zouden wij met dit handvest niet enkele nieuwe instellingen en instrumenten creëren waarmee de burger werkelijk invloed kan uitoefenen? Waarom overwegen wij bijvoorbeeld niet de mogelijkheid dat een bepaald aantal burgers, laten we zeggen uit drie verschillende lidstaten, een burgerinitiatief neemt dat vervolgens via het Europees Parlement kan worden gekanaliseerd? Waarom zien wij niet in dat het in de toekomst steeds belangrijker wordt de burgers ook op andere manieren rechtstreeks bij de besluitvorming te betrekken? Dit is naar mijn mening voor het Handvest van de grondrechten een zeer passende dimensie waarover tot nu toe vrij weinig is gesproken.

Cossutta
Europa heeft in de vorige eeuw twee verschrikkelijke oorlogen, twee ongelooflijke tragedies meegemaakt. Tegelijkertijd heeft het echter een niet te stuiten drang tot civiele, culturele en sociale vooruitgang tot stand zien komen. De arbeidersmassa heeft met haar strijd belangrijke resultaten weten te veroveren voor de bescherming van haar rechten. Deze resultaten waren echter ook van doorslaggevend belang voor de ontwikkeling van de democratie. Wij zijn dan ook verbaasd, en zelfs verbitterd, dat in dit document geen nauwkeurige en uitdrukkelijke verwijzing is opgenomen naar de sociale rechten. Deze zijn in feite de ruggengraat van het grote democratiseringsproces dat in de afgelopen eeuw in Europa op gang is gebracht. Er zijn rechten zonder welke democratie geen democratie is: vrije meningsuiting, persvrijheid, vrijheid van vereniging, enzovoort. Deze rechten zijn de grondslag voor de democratie. Daarop moet men echter voortborduren. Men moet ervoor zorgen dat vrijheid en rechtvaardigheid op substantiële wijze met elkaar kunnen worden verzoend. Daarom mag in een dergelijk document een nauwkeurige verwijzing naar het onbetwistbare recht op werk niet ontbreken. Dat moet erin staan! De sociale rechten worden in dit document weliswaar genoemd, maar moeten nader worden ingevuld; zij moeten van een duidelijke en concrete inhoud worden voorzien. Het gaat hierbij om het recht op werk, het recht op gezondheid, het recht op onderwijs, het recht op een woning, het recht op pensioen, met andere woorden, het gaat hierbij om het recht op leven. Iedereen moet kunnen leven met gelijke kansen, overeenkomstig de principes van liberté en égalité, die een stempel hebben gedrukt op onze eeuwenlange geschiedenis. Daarom vraag ik dat de weinige amendementen die ik samen met mevrouw Kaufmann hiervoor heb ingediend, door het parlement worden aangenomen.

Ribeiro e Castro
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, het voorstel om een Handvest van de grondrechten van de Unie op te stellen beoogt in wezen maar één ding: men wil onder de dekmantel van grootmoedigheid een stap in de richting van de zogenaamde constitutionalisering van de Verdragen zetten, of sterker nog, men doet een regelrechte poging om de weg naar een Europese grondwet en een Europese Staat te effenen. Daarom zijn wij tegen het voorstel.
Het gaat hier niet om de inhoud van het handvest. Wij komen uit een land waarvan de grondwet een van de langste lijsten van grondrechten bevat die er bestaan. Wij behoren tot een partij die onmiskenbaar aan de strijd voor de democratie heeft bijgedragen en de onvoorwaardelijke verdediging van de mensenrechten steeds hoog in het vaandel heeft gedragen. Onze afwijzing berust op het feit dat wij ons inziens met dit handvest een soort paard van Troje van het federalisme binnenhalen, een politieke zet doen die vergaande politieke en juridische gevolgen voor de lidstaten en de volkeren van Europa zal hebben. Wij achten het dan ook niet correct en allerminst gepast dat het evenwicht van de Verdragen op dit moment wordt aangetast en wordt verbroken. Wij zijn daarentegen van oordeel dat de huidige omstandigheden en uitdagingen ons er meer dan ooit toe verplichten de Verdragen te beschermen en opnieuw de veilige wegen te bewandelen waarlangs de oprichtende landen ons tot hier hebben gebracht. De Europese Unie heeft geen behoefte aan een Handvest van de grondrechten, en wel om een voor de hand liggende reden: de Europese Unie heeft op dit vlak eenvoudig geen problemen. Het Europa waarvan wij deel uitmaken, is zelfs voor een groot deel de bakermat van de desbetreffende grondrechten. Aangezien er geen problemen zijn, biedt het handvest geen oplossing, en aangezien het geen oplossing biedt, zal het alleen maar zorgen voor moeilijkheden. Het zaait verdeeldheid daar waar wij de handen juist in elkaar moeten slaan. Bovendien geeft het aanleiding tot overlapping. De kans bestaat immers dat het in conflict komt met het Europees Verdrag van de Raad van Europa en het Europees Gerechtshof voor de mensenrechten, een institutioneel kader waarvan de doeltreffendheid en de stabiliteit reeds voldoende zijn bewezen. Het handvest is met andere woorden geen pluspunt, maar een minpunt.
De grondrechten horen thuis in het constitutioneel recht van elke nationale staat. De internationale juridische afspraken horen thuis in door zo veel mogelijk landen geratificeerde verdragen en overeenkomsten waarmee de internationale bescherming van de mensenrechten wordt bevorderd. Ik denk hier met name aan de Universele Verklaring van de Rechten van Mens en, in de Europese context, aan het Europees verdrag.
In deze ruime, internationale kaders moeten wij alles in het werk stellen om de reeds door de verschillende landen erkende rechten op internationaal vlak daadwerkelijk te beschermen. Het heeft echter geen zin dat wij een weg inslaan die ons gezichtsveld beperkt. Deze optie strookt immers niet met het hoofdkenmerk van de cultuur van de grondrechten, namelijk met hun uitgesproken universeel karakter.
Indien de Europese Unie werkelijk bereid is op dit gebied een symbolische stap te zetten, moet zij haar koers wijzigen. Daartoe moet zij in de lijst van internationale referentieteksten, met name in artikel 6 van het Verdrag betreffende de Europese Unie, alle verdragen en overeenkomsten inzake mensenrechten opnemen die momenteel reeds door de vijftien lidstaten zijn geratificeerd. Op die manier worden de desbetreffende teksten ondergebracht in het acquis communautaire. Dat zou pas een stap voorwaarts zijn! Het handvest geeft daarentegen een verkeerd antwoord op een onbestaand probleem. Het creëert derhalve een extra moeilijkheid en die willen wij althans niet voor onze rekening nemen.

Sacrédeus
Mijnheer de Voorzitter, "de totstandbrenging van een steeds hechter verbond tussen de volkeren van Europa en de handhaving en ontwikkeling van de Unie als een ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid zijn gebaseerd op de algemene en onbeperkte eerbiediging van de unieke, voor eenieder gelijke en onschendbare waardigheid van de mens." Zo luidt overweging B in de onderhavige ontwerpresolutie.
Ik vind het een grote vooruitgang dat het Europees Parlement een visie op de mens heeft vastgelegd, die diep geworteld is in de Europese geschiedenis en cultuur, die ook rekening houdt met de gewone burgers, en uitdrukking geeft aan het gedachtegoed. Ik ben dan ook blij dat mijn amendement inzake de unieke, voor eenieder gelijke en onschendbare waardigheid van de mens steun heeft gekregen in de Commissie constitutionele zaken. Er is namelijk een gemeenschappelijk visie op de mens nodig, ter ondersteuning van de wereldwijde strijd van de EU tegen de doodstraf en marteling, tegen vrouwenhandel en seksuele uitbuiting. Als burgers hebben wij vrijheden en rechten, maar ook plichten. Ik juich het dan ook toe dat deze plichten, in mijn formulering, zijn opgenomen in overweging E.
Ik wijs nog eens met nadruk op de amendementen die de PPE-DE-Fractie heeft ingediend, en wel de amendementen 24 en 25, waarover morgen wordt gestemd.
Ter afsluiting vestig ik de aandacht op het feit dat de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen in november 1999 het Parlement erop heeft gewezen dat gezinnen geen aparte rechten hebben en dat alleen individuen deze rechten hebben. Deze uitspraak is geheel in strijd met hetgeen de verdragen inzake de mensenrechten van de VN en van de Raad van Europa zeggen over gezinsrechten.

Martin, Hans Peter
Mijnheer de Voorzitter, door de veel te trage gang van zaken in het Europees Parlement krijg je niet zo vaak de kans om gewoon eens blij te zijn. Vandaag hebben wij echter die kans, dankzij het verslag van de collega's Duff en Voggenhuber. Ik wil hier met name wijzen op de onverstoorbaarheid waarmee de twee rapporteurs hun doel hebben nagestreefd. Maar al te vaak moet men ook in dit Parlement vaststellen dat, alle beweringen van het tegendeel ten spijt, de machtigen, de Raad en de Commissie, aan het langste eind trekken, en vaak ook de belangen van nationale partijen en regeringen de doorslag geven. De heren Duff en Voggenhuber stellen zich echter als rasechte parlementariërs op die rasechte Europese belangen verdedigen. Wij kunnen nu morgen een verslag aannemen dat uitgaat van de fundamentele opvatting dat de grondrechten van de Europese Unie een aangelegenheid zijn van het Europees Parlement en niet van de regeringen. Pas als deze opvatting een vanzelfsprekendheid wordt, zullen wij hiermee succes hebben.
Als wij willen dat onze Europese burgers voldaan zijn over dit handvest, moeten wij aan twee voorwaarden voldoen: ten eerste moeten wij het handvest inhoud geven en ten tweede moet wij het juridisch bindend maken. Tot onze grote verbazing en teleurstelling stellen wij echter ook in het door onszelf ingestelde convent vast dat daar weliswaar veel competentie maar weinig moed voorhanden is. Daarom kan men het onderhavig verslag ook opvatten als een oproep aan het convent: trek eindelijk eens de stoute schoenen aan! Wees niet bang om te innoveren, juist op het gebied van informatietechnologie, biotechnologie, gelijkheid van vrouwen en milieubescherming! Heb de moed om niet alleen over de burgermaatschappij te spreken, in dit glazen parlementspaleis, maar die burgermaatschappij ook daadwerkelijk te betrekken bij het werk! Heb eindelijk de moed om de ILO-normen, de bepalingen van het internationale arbeidsrecht op te nemen.
Het handvest zou precies het geijkte instrument kunnen zijn: het kan de ziel van Europa worden en aan een gemeenschappelijke identiteit bijdragen. Waarom zijn de regeringen van de EU-landen er als de kippen bij als het om economische hervormingen gaat en zijn zij zo terughoudend als het om politieke rechten gaat? Merken zij dan niet dat dit Europa in duigen valt als men alleen aan de economie denkt en niet aan de politieke grondrechten? Daarom wil ik welbewust als Oostenrijker een oproep doen tot de regeringen: wordt wakker, geeft de grondrechten een kans! Het is in uw eigenbelang! Ik hoop van ganser harte dat dit verslag morgen in het Parlement met een overweldigende meerderheid zal worden aangenomen.

Alavanos
Voor mij is het Handvest van de grondrechten een goede en zelfs noodzakelijke zaak, als men maar niet in de val loopt. Er zijn namelijk drie valstrikken.
De eerste valstrik is dat dit een tekst wordt voor public relations. Wij hebben in de Europese Unie al zoveel van dat soort teksten gehad, voor werkgelegenheid bijvoorbeeld. Een dergelijke tekst zou geen enkele juridische verplichting met zich meebrengen, absoluut vrijblijvend zijn en de burger geen enkele mogelijkheid bieden om bij de rechtbank uitoefening van zijn rechten af te dwingen.
De tweede valstrik is dat men dit als een alibi gaat gebruiken om zich ook in de toekomst als Europese Unie niet te verbinden tot de fundamentele besluiten en regelingen van internationale instanties, zoals het Europees Verdrag van de rechten van de mens, of de verschillende besluiten van de Internationale Arbeidsorganisatie.
De derde valstrik is dat dit een heel algemeen handvest wordt, een zwakke doorsnee, een manier uiteindelijk om de in de verschillende landen verworven, geavanceerde mensenrechten te ondermijnen. Laten wij bijvoorbeeld een land nemen dat het recht op gratis onderwijs heeft. Een algemene verwijzing naar het recht op onderwijs in een handvest van de Europese Unie kan de eerste stap zijn tot ondermijning van dit recht.
Als men niet in deze drie valstrikken trapt, als het handvest het vraagstuk van de sociale rechten op serieuze wijze aanpakt, als het handvest open zal zijn voor problemen in verband met internet, nieuwe technologie, enzovoort, en als dit handvest voor iedereen in Europa geldt, zal men hiermee een goede bijdrage hebben geleverd.

Schleicher
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, Europa kent een lange traditie wat grondrechten, burgers, vrijheid en mensenrechten betreft. De moderne grondrechten worden beschouwd als een uitvloeisel van de Engelse Magna Charta Libertatum van 1215, de Petition of Rights van 1628, de Habeas Corpus -wet van 1679, de Bill of Rights van 1689 en tenslotte de Verklaring van de Mensen- en Burgerrechten van de Franse revolutie. In de afgelopen 200 jaar hebben de grondrechten geleidelijk aan hun beslag gevonden in de grondwetten, een ontwikkeling waarin deze klassieke documenten inzake de grondrechten een rol van doorslaggevend belang hebben gespeeld.
Voor het Europa van de 21ste eeuw moet men nu de in de lidstaten bestaande grondrechten en de voor Europa relevante bestanddelen daarvan in één tekst samenvatten. De grondrechten, zoals de vrijheid van godsdienst en de vrijheid van vergadering en vereniging, zijn onaantastbare en onvervreemdbare rechten die de burgers moeten vrijwaren van ongeoorloofd optreden van de staat. Op Europees vlak moet een Europees Handvest van de grondrechten de burgers van de Europese Unie beschermen tegen inbreuken op en schendingen van de grondrechten van de burgers door de Europese instellingen.
Onze fractie hoopt bovendien dat men met de opstelling van een Europese lijst van grondrechten de Europese integratiewaarde een sterker juridisch en ethisch fundament kan verlenen en kan bijdragen tot meer transparantie en duidelijkheid voor de burgers. Voor onze fractie is het echter uitermate belangrijk dat het Europese handvest niet in de plaats komt van de nationale rechtsvoorschriften inzake grondrechten, of daarop inbreuk plegen.
Er is hevig gediscussieerd over de vraag of de Europese Unie al dan niet moet toetreden tot het Europees Verdrag voor de bescherming van de mensenrechten en de grondvrijheden van de Europese Raad van 1950. Het verdrag van de Raad van Europa is nu vijftig jaar oud. Onze fractie is tegen toetreding, niet alleen omdat de bestaande Europese Verdragen iets dergelijks niet toestaan, maar vooral ook omdat wij voor de Europese Unie een lijst van grondrechten nodig hebben waarin de huidige opvattingen worden weerspiegeld. Dit betekent evenwel tegelijkertijd dat wij ons moeten beperken tot de klassieke grondrechten en moeten vermijden sociale en economische grondrechten, die men niet op Europees vlak kan afdwingen, op te nemen.
Ik dank de rapporteurs voor hun omvangrijke werk en hoop dat men in de beraadslagingen van het convent voor de uitwerking van de grondrechten rekening zal houden met de overwegingen van het Europees Parlement.

Rack
Mijnheer de Voorzitter, de rapporteurs, de heren Duff en Voggenhuber hebben, evenals de Commissie constitutionele zaken, goed werk verricht. Dit is een goed verslag omdat men erin is geslaagd hierin de belangrijkste boodschappen tot uitdrukking brengen, zonder te ver te gaan en zonder vooruit te lopen op de werkzaamheden van het grondrechtenconvent. Ik hoop derhalve dat dit verslag morgen in de plenaire vergadering zo aangenomen wordt als het in de commissie constitutionele zaken werd opgesteld. Ik wil daarin echter graag een punt wijzigen en daarvoor heb ik ook namens de fractie een amendement ingediend. Het gaat hierbij over het vandaag herhaaldelijk genoemde thema van de toetreding van de Europese Unie tot het Europees Verdrag van de mensenrechten. Deze toetreding was in het verleden een belangrijk doel; het was een belangrijk en juist doel toen er nog geen sprake was van een eigen, autonoom Handvest van de grondrechten op het vlak van de Europese Unie. Toetreding tot het Europees Verdrag van de mensenrechten was een goede oplossing omdat iets beters ontbrak; zij was beter dan helemaal niets.
Dat is echter niet de weg die wij in de Europese toekomst willen en moeten bewandelen. Ik heb alle respect voor het Verdrag van de mensenrechten, maar wij hebben meer nodig. Wij hebben een eigen handvest nodig, waarmee wij onze antwoorden geven op de vragen van onze tijd. Wij hebben een evenwichtig geheel nodig bestaande uit de klassieke liberale rechten, een goed set economische rechten en goede oplossingen voor de sociale rechten en de fundamentele sociale uitrusting van de burgers in de Europese Unie. Het Europees Verdrag van de mensenrechten kan ons iets dergelijks niet garanderen. Dit is immers in de jaren vijftig, onder heel andere politieke en sociale omstandigheden tot stand gekomen. Daarom moeten wij nu allen aandringen op constructieve inspanningen voor een eigen handvest. Het grondrechtenconvent van de Europese Unie, de 60 politici waarover David Martin sprak, moet zich van deze taak kwijten. Laten wij hen daarbij een hart onder de riem steken.

Inglewood
Mijnheer de Voorzitter, juridisch gezien is het doel van het Handvest van de grondrechten de bescherming van de legitieme rechten, verwachtingen en aspiraties van de burger tegen onderdrukkend gedrag van regering, bedrijfsleven of andere burgers. Natuurlijk is het ook volkomen terecht dat mensen op deze manier in bescherming worden genomen tegen hun eigen Europese instellingen en hun activiteiten. Dit gezegd zijnde is nu de cruciale vraag niet of er een handvest moet komen, maar hoe de burger het best beschermd kan worden. De manier waarop de burger vandaag de dag wordt beschermd, verschilt van lidstaat tot lidstaat. Als ik kijk naar de normale wetgevingspraktijk in de Gemeenschap ben ik wat verbaasd dat men niet tot de conclusie is gekomen dat dit moet worden bereikt door aansluiting op de gebruikelijke juridische en administratieve structuren van iedere lidstaat.
Met andere woorden, beleid moet worden uitgevoerd met een richtlijn, en niet met een verordening. Ik sprak onlangs met enkele hoogstaande rechters in Duitsland. Zij waren op grond van de geschiedenis en de tradities van hun land stellig van mening dat deze zaken moesten worden geregeld door middel van een juridisch bindend handvest. Mijn eigen land heeft wat dat betreft echter een heel andere traditie, zoals onze eigen minister-president duidelijk heeft gemaakt. Een dergelijke bescherming van de burger maakt geen deel uit van de traditie van het Verenigd Koninkrijk. Wij doen het anders, maar niet minder doeltreffend. Het is mijns inziens veelzeggend dat de huidige socialistische regering van het Verenigd Koninkrijk vast van plan is ervoor te zorgen dat het handvest niet juridisch bindend wordt en niet wordt uitgebreid met rechten die momenteel niet in de Verdragen staan.
Mijnheer de Voorzitter, voor de landen die een lange traditie kennen van rechtstreekse en wettelijk bindende handvesten is de ontwikkeling zoals die wordt voorgesteld niet dramatisch. Voor hen echter die een dergelijke traditie niet kennen is het een zeer ingrijpende stap. In de tussentijd zal ik het Verenigd Koninkrijk en wat de Britse regering over dit onderwerp zegt en doet, zeer nauwkeurig in de gaten houden.

Korhola
Mijnheer de Voorzitter, uit sommige debatten over het Handvest van de grondrechten is de indruk ontstaan dat het woord "gezin" in de Europese Unie een politiek incorrect begrip aan het worden is: zo snel zijn sommige fracties bezig dit woord weg te poetsen. In de Universele Verklaring van de rechten van de mens van de Verenigde Naties, in het VN-Verdrag voor de rechten van het kind, in het Europees sociaal handvest en in de resolutie van het Europees Parlement over het Handvest van de grondrechten en de fundamentele vrijheden staat in duidelijke bewoordingen dat er speciale behoefte is aan de bescherming van het gezin. Helaas ziet niet iedereen het zo. Men ziet tussen de rechten van de vrouw en de rechten van het gezin een naar mijn mening onnodig conflict dat men probeert op te lossen door het gezin af te wijzen, in plaats van te zoeken naar een nieuw en gelijkwaardig Europees gezinsbeleid. Op deze manier komen de gezinswaarden in de maatschappij in verkeerde of in ieder geval in eenzijdige handen terecht. Nieuw rechts eigent zich deze toe en beklimt met behulp hiervan de toppen van de morele zelfgenoegzaamheid. Daarom hebben velen genoeg van dit thema. Ik ben echter van mening dat het een grote fout van het Europees Parlement zou zijn deze ontwikkeling te accepteren. Het gezin is verbonden met het Europese maatschappijconcept.
Zoals vele anderen willen de christen-democraten een maatschappij waarin vrijheid en verantwoordelijkheid hand in hand gaan. Ik ben van mening dat dit een maatschappij van gezinnen is, want het is moeilijk gemeenschappelijke verantwoordelijkheid en solidariteit aan te leren als dit niet in een kleine en intieme samenleving wordt geleerd. Een maatschappij kan rechtvaardig zijn, maar ze kan nooit liefhebben. Daarvoor is haar schoot te koud en haar hand te kort. En toch is juist deze liefde de voorwaarde voor een gezonde ontwikkeling van het individu. Europa heeft ook geen enkel baat bij progressieve grondrechten als de maatschappijdeelnemers deze niet willen eerbiedigen. Sociale ontwikkeling vindt nog steeds binnen het gezin plaats.
Er is dus geen Europa van de naties zonder een Europa van de gezinnen. Het gezin heeft erkenning, steun en bewegingsvrijheid in zijn functioneren nodig en, net als individuen, moet het beschermd worden tegen de willekeur van de samenleving. Daarom moeten de elders vastgestelde rechten en de bescherming van het gezin in het Europees Handvest van de grondrechten worden bekrachtigd.

Scallon
Het is duidelijk dat er grote angst leeft onder veel mensen, in het bijzonder onder de mensen die mij hebben gekozen. Zij vrezen dat dit handvest de autoriteit van de nationale grondwetten zal aantasten, met name als het gaat om de ondersteuning en de bescherming van fundamentele instellingen zoals het gezin, het huwelijk en de bescherming van het geboren of ongeboren leven. Wij moeten niet vergeten dat Europa door de geschiedenis heen een gemeenschappelijk standpunt had ten aanzien van het belang van ondersteuning en bescherming van gezin en huwelijk. Dit gezamenlijke gedachtegoed is in al onze grondwetten vastgelegd, evenals in de grondwetten van de landen die bij uitbreiding lid zullen worden van de Europese Unie. Ik kan u de grondwetten laten zien van post-communistische landen, waarin gezin en huwelijk worden beschermd.
Ik ben blij met de verwijzing in ons handvest naar het gezinsleven. In lid 1 van artikel 9 staat: "Een ieder heeft het recht een gezin te stichten." Er wordt bij vermeld dat deze tekst is ingegeven door artikel 12 van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens dat zegt: "Mannen en vrouwen van huwbare leeftijd hebben het recht om te huwen en een gezin te stichten volgens nationale wetten." De maatschappij erkent het huwelijk niet op morele gronden, maar omdat men op rationele gronden de stabiliteit erkent die het huwelijk de maatschappij biedt, zowel in sociale en economische zin, als doordat het toekomstige generaties veilig stelt.
Om een en ander in de praktijk zo goed mogelijk te laten functioneren - en omdat het steeds moeilijker wordt om het gezin te definiëren en wij dus op dit gebied heel voorzichtig en begripvol te werk moeten gaan - moeten wij het traditionele gezin als de fundamentele leefeenheid waarnaar wij streven niet terzijde schuiven. Wij moeten het veeleer in ere houden.

In lid 3 van artikel 9 staat: "De Unie ziet toe op de bescherming van het kind." Het suggereert ook dat wij zouden kunnen toevoegen "overeenkomstig het Verdrag van de Verenigde Naties inzake de rechten van het kind." Ik ondersteun dit, maar ik zou er sterk voor willen pleiten dat wij in de formulering van lid 3 opnemen dat de Unie pas in allereerste instantie het gezin zal steunen in zijn taak als primaire en natuurlijke opvoeder en beschermer van het kind. De Unie moet deze primaire rol alleen overnemen wanneer het gezin deze plicht niet kan nakomen. Het Verdrag inzake de rechten van het kind stelt dat: "aan het gezin, als de kern van de samenleving en de natuurlijke omgeving voor de ontplooiing en het welzijn van al haar leden en van kinderen in het bijzonder, de nodige bescherming en bijstand dient te worden verleend opdat het zijn verantwoordelijkheden binnen de gemeenschap volledig kan dragen."

Seixas da Costa
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, het fungerend voorzitterschap van de Raad van de Europese Unie is van oordeel dat het voorstel om een Handvest van de grondrechten op te stellen een enorme vooruitgang betekent. Het brengt ons immers een stap dichter bij de totstandkoming van een gemeenschap van waarden die als referentiepunt voor de toekomstige ontwikkeling van het politieke eenwordingsproces moet dienen. Velen vragen zich af hoever wij kunnen gaan bij de vaststelling van dit patroon van waarden en beginselen, dat aan alle burgers van de Unie een geheel van rechten moet garanderen. Op deze manier zullen de burgers nog sterker aanvoelen dat zij tot een gemeenschappelijke beschavingsruimte behoren. Er is hier reeds gevraagd wat het toch is dat ons ertoe brengt samen te willen horen. Waarom willen wij tot elke prijs onze enorme verscheidenheid overbruggen door één enkele instantie in het leven te roepen dat ons allen in zich verenigt? Zo zijn wij dan bij de fundamentele kwestie van de Europese identiteit beland. Het is diezelfde kwestie die ons hier bijeenbrengt in het grote huis van de Europese Unie.
In de loop der jaren zijn wij er na vele trauma's en crisissen in geslaagd een levenshouding te definiëren die staat en valt met de waarden van vrijheid, democratie en eerbiediging van de rechtsstaat. Jarenlang werden zij die in een ander Europa leefden geconfronteerd met de deugdelijkheid van het model van vrijheden dat in bepaalde Europese landen werd toegepast. Dit model gaat overigens terug tot de traditie van verdraagzaamheid die in ons continent is gegroeid en die heden ten dage mede ten gronde ligt aan het Europese opbouwproces als dusdanig. Uiteindelijk heeft ons gedachtegoed de overhand gekregen en is in een aantal Europese maatschappijen een einde gekomen aan het totalitaire tijdperk. Deze factoren hebben een nieuwe situatie doen ontstaan waarop wij dringend een antwoord moeten geven. Het is ons inziens niet enkel een kwestie van verantwoordelijkheidsbesef, maar ook van coherentie.
De uitbreiding van de Europese Unie met nieuwe landen is vanuit ethisch en strategisch standpunt noodzakelijk, als wij althans de stabiliteit en de vrede in het continent willen bewaren. Daardoor zullen wij echter landen met sterk uiteenlopende politieke culturen in ons midden opnemen, die in vele gevallen over jonge en weinig geconsolideerde instellingen en structuren beschikken. Ook voor deze landen en vooral voor degenen onder hen die op zoek zijn naar grondbeginselen die de hedendaagse maatschappij kunnen structureren, is het van het grootste belang dat deze principes worden opgenomen in het acquis waaraan zij zich na de toetreding zullen moeten houden. U mag echter niet denken dat dit voorstel voor een handvest of een lijst van beginselen een soort van mechanisme is om ons tegen de nieuwe lidstaten te beschermen en ons van de buitenwereld af te sluiten. Dat is niet het geval en dat ligt zeker niet in onze bedoeling.
De laatste ontwikkelingen tonen aan dat datgene wat wij in onze eigen landen, in de Unie van de Vijftien, als volkomen stabiel en duurzaam beschouwden, in bepaalde omstandigheden heel wat minder stabiel en duurzaam blijkt dan nodig is om het hoofd te bieden aan problemen die weliswaar eenvoudig zijn op te lossen, maar desalniettemin oude spookbeelden oproepen.
Het is niet de bedoeling dat het Handvest van de grondrechten de constitutionele garanties vervangt die elk van ons in zijn eigen land geniet. Deze mythe, die systematisch tegen het Handvest van de grondrechten wordt gebruikt, moet uit de wereld worden geholpen. Wij moeten vermijden dat deze fabel als alibi wordt aangewend door hen die hun toevlucht tot het subsidiariteitsbeginsel nemen om hun verantwoordelijkheden als burger van Europa te ontvluchten. Wij staan daarentegen voor een meerwaarde, een soort van aanvullende Europese garantie die zich tot een instrument voor het nieuwe burgerschap moet ontpoppen. Mijnheer de Voorzitter, wij moeten hier een aantal problemen verhelpen die tijdens het debat in het kader van het handvest aan het licht zijn gekomen. Ik ben overigens van oordeel dat er in de toekomst nog andere moeilijkheden zullen opduiken. Verder wil ik onderstrepen dat ik op dit moment namens de Raad spreek en dat de houding van de Raad niet noodzakelijkerwijs overeenstemt met die van mijn eigen land, want ik mag wel zeggen dat Portugal in dit opzicht een vrij ambitieus standpunt inneemt.
Een eerste kwestie betreft de rechtsorde. Wij moeten ervoor zorgen dat de twee relevante jurisprudenties die in dit proces met elkaar in aanvaring kunnen komen volledig compatibel zijn. Wij staan hier voor een ernstig probleem en daarvan moeten we ons goed bewust zijn. Wij moeten hoe dan ook vermijden dat de invoering van dit handvest een nieuw stuk rechtsonzekerheid schept. Het ligt in onze bedoeling de rechten van onze burgers transparanter te maken. Wij moeten er derhalve op toezien dat zij niet in een onontwarbaar kluwen van gerechtelijke tegenstrijdigheden verstrikt raken, aangezien een dergelijke situatie verwarring kan stichten. Deze kwestie werpt overigens een probleem op dat na Amsterdam opnieuw zijn kop heeft opgestoken, en ik heb het dan natuurlijk over de mogelijke toetreding tot het Europees Verdrag inzake de mensenrechten.
Het tweede punt betreft de vaststelling van de personen voor wie het desbetreffende handvest is bestemd. Gaat het uitsluitend om de burgers die een van de nationaliteiten van de Unie bezitten of om al wie zich in de communautaire ruimte ophoudt? Dat is een fundamentele kwestie. Ons antwoord zal bepalend zijn voor de conclusies wij moeten trekken, zeer zeker daar verschillenden onder ons zelfs van oordeel zijn dat dit nieuwe handvest enkel voor de instellingen is bedoeld.
Het derde fundamentele probleem heeft betrekking op de rechten die in aanmerking dienen te worden genomen. Hoever willen wij gaan? Houden wij het bij een lijst van grondbeginselen, een soort van gemeenschappelijke noemer van wat Europees correct is, of reiken onze ambities verder en willen wij ons aansluiten bij de moderne dimensies van de eigentijdse Europese Unie? Onze burgers lijken vandaag de dag aanspraak te kunnen maken op de totstandbrenging van een ruimte binnen de Unie die hen niet enkel economische en sociale rechten garandeert, maar tevens de nieuwe rechten omvat die de basis voor het moderne burgerschap vormen. Hoever wil de Unie hierin gaan?
Tot slot wil ik nog een vierde aspect aanstippen dat misschien wel het belangrijkste is. In het debat dat wij hier voeren, pleiten sommigen openlijk voor een tekst die in wezen niet meer dan een intentieverklaring is, een soort van politieke dekmantel. Is het echter niet duidelijk dat welk handvest van de grondrechten wij ook uitwerken, dit niet meer dan een beginselverklaring zonder enige waarde zal zijn, als wij hier geen bindende werking aan toekennen? Beperken wij ons met een louter verklarend Handvest van de grondrechten niet tot een oplossing die weliswaar politiek correct is, maar niet aansluit bij de hedendaagse essentie van de Unie?
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, er is bovendien nog een andere nieuwe realiteit die wij niet over het hoofd mogen zien en die de opstelling van een Handvest van de grondrechten in de context van het huidige voorzitterschap onmiskenbaar rechtvaardigt. In het kader van het Verdrag van Amsterdam hebben wij een ambitieus project gelanceerd: wij willen één grote Europese ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid tot stand brengen. De Europese Commissie en de lidstaten hebben tijdens de buitengewone Europese Raad van Tampere het licht op groen gezet voor een proces ter versterking van de structuren van de binnenlandse veiligheid teneinde de stabiliteit in het dagelijkse leven van onze burgers te bevorderen. Het project moet bijdragen aan een doelmatige bestrijding van de georganiseerde misdaad, de drughandel en van andere aspecten van de binnenlandse orde. Welnu, om deze Europese onderneming tot een goed einde te brengen moeten wij hoe dan ook garanderen dat elk optreden, elke actie die wij in de toekomst in deze context ten uitvoer zullen leggen, gebaseerd is op een duidelijk afgebakend geheel van beginselen dat de burgers bescherming biedt. Zij hebben met name behoefte aan een eenduidige en transparante juridische houvast. Uitgerekend daarom zijn wij van oordeel dat dit handvest in de toekomst van de Unie een fundamentele en centrale rol zal spelen. Dat hebben wij overigens ook reeds naar aanleiding van de goedkeuring van het voorstel voor de opstelling van een Handvest van de grondrechten tijdens de Europese Raad van Keulen duidelijk gemaakt. Als de Unie nalaat haar principes te versterken en geen ethische pijler uitbouwt die haar ten aanzien van haar burgers geloofwaardig maakt, lopen wij het risico de weg van de uitdieping van de beleidsterreinen en de uitholling van onze waarden in te slaan. Bovendien kunnen deze versterkte beginselen ook in het kader van onze externe betrekkingen als voorbeeld en referentiepunt dienst doen.
In verband hiermee zou ik nog even op de kwestie van de intergouvernementele conferentie willen ingaan. Het spreekt vanzelf dat de opneming van het Handvest van de grondrechten in de context van de intergouvernementele conferentie de geloofwaardigheid van de conferentie alleen maar ten goede komt. Van meet af aan heeft het Portugese voorzitterschap aangedrongen op de noodzaak de agenda van de intergouvernementele conferentie niet te beperken tot een soort van debat over de verdeling en het beheer van de macht in een uitgebreide Unie. Het Handvest van de grondrechten is vanuit dit oogpunt een essentiële factor - en wij zullen dit standpunt tot aan het einde van het voorzitterschap blijven verdedigen - om ervoor te zorgen dat de conferentie een evenwichtiger afloop kent. Er dienen trouwens nog andere aspecten aan bod te komen, met name defensie en veiligheid. Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, de Raad neemt de door dit Parlement aangenomen resolutie over het Handvest van de grondrechten dan ook met belangstelling in ontvangst. Ik kan u verzekeren dat wij er de nodige aandacht aan zullen besteden.

Vitorino
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, de Commissie wil in de eerste plaats de afgevaardigden Duff en Voggenhuber van harte feliciteren met hun uitstekende werk. Het verslag dat wij hier vandaag bespreken duidt op een onomkeerbare ontwikkeling: met de opstelling van het Handvest van de grondrechten wordt, hoe men het ook wendt of keert, een nieuwe fase in het Europese eenwordingsproces ingeluid.
Ik ben ervan overtuigd dat de Unie op deze manier in de ogen van de Europese burgers haar verantwoordelijkheden opneemt. Zij verricht hiermee immers een politieke daad, een daad die tot doel heeft een antwoord te geven op de politieke en morele legitimiteit van de toekomstige Europese Unie. De ambitie die hier zowel door de afgevaardigden als door de vertegenwoordiger van het voorzitterschap van de Raad is geuit, verplicht ons ertoe alles in het werk te stellen om ervoor te zorgen dat de werkzaamheden van het met de opstelling van het Handvest van de grondrechten belaste convent tijdig kunnen worden afgerond. Het is immers van wezenlijk belang dat deze ofwel tijdens de intergouvernementele conferentie ofwel tijdens de top van staatshoofden en regeringsleiders van eind dit jaar kunnen worden behandeld.
De Commissie wenst in de eerste plaats het belang te onderstrepen van de samenstelling van het met de opstelling van het Handvest van de grondrechten belaste convent. Voor het eerst zijn in een en hetzelfde, door de Europese Raad opgericht orgaan zowel de communautaire als de nationale instellingen, en zowel de legislatieve als de uitvoerende instanties vertegenwoordigd. Het lijdt geen twijfel dat deze mijns inziens verstandige samenstelling, die de communautaire en de nationale dimensie in zich verenigt, de legitimiteit van de werkzaamheden voor een handvest in de ogen van de publieke opinie alleen maar ten goede zal komen. Bovendien zal zij ongetwijfeld ook een gunstige weerslag op de afloop van de momenteel aan de gang zijnde werkzaamheden hebben.
De Commissie wil het Parlement voor alle duidelijkheid nogmaals haar vier basispunten uiteenzetten. Ten eerste kan de Commissie zich over het geheel genomen vinden in de doelstellingen van het Europees Parlement inzake het juridische karakter van het handvest, de geplande opneming in de Verdragen en de grote waaier van rechten die in het Handvest van de grondrechten moet worden opgenomen. Ik geloof echter dat het verslag dat wij hier vandaag bespreken ook aandacht vraagt voor kwesties die rechtstreeks op het convent betrekking hebben en die derhalve voor de redacteurs van het Handvest van de grondrechten zijn bedoeld. Ik denk bijvoorbeeld aan de lijst van rechten die in het handvest moeten worden ondergebracht. Er worden echter ook aspecten aan de orde gesteld die de werkzaamheden van het convent te boven gaan en vooral voor de staatshoofden en regeringsleiders van de Europese Raad, en met name voor de intergouvernementele conferentie zelf, zijn bestemd.
In feite is de Commissie van oordeel dat, zoals in punt 14 van de door het Europees Parlement ingediende resolutie wordt bepaald, het juridische karakter van het handvest door de Europese Raad van Nice moet worden vastgesteld. De Commissie vindt enerzijds dat de opstelling van het handvest moet uitmonden in een duidelijke, beknopte tekst, in een tekst die zonder problemen door alle burgers van de Unie kan worden gelezen, maar anderzijds is zij van mening dat de tekst vanuit juridisch oogpunt voldoende strikt moet zijn om hem een bindend, verplichtend karakter toe te kennen.
De Commissie acht het tevens noodzakelijk dat de Unie tot het Europees Verdrag inzake de mensenrechten toetreedt. Zij is echter van oordeel dat deze beslissing niet door het met de opstelling van het Handvest van de grondrechten belaste convent moet worden genomen, maar door de Europese Raad, en wel op het moment dat de Raad zich over het juridische karakter van het handvest uitspreekt. De Commissie heeft hiervoor reeds in 1979 gepleit en dit voorstel in 1990 opnieuw verdedigd. Het idee dat de Unie als zodanig tot het Europees Verdrag moet toetreden, vindt overigens ook grote bijval in het Europees Parlement.
Het is weliswaar een feit dat het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen in 1996 de toetreding van de Gemeenschap tot het Europees Verdrag inzake de mensenrechten heeft uitgesloten, maar dit had een duidelijke reden. De Verdragen zouden namelijk niet in een juridische norm voorzien die deze toetreding mogelijk maakte. Nu met de herziening van de Verdragen een begin is gemaakt en parallel hiermee een Handvest van de grondrechten wordt opgesteld, is het moment aangebroken om op de twee voorgaande kwesties een afdoend antwoord te geven. Wij hebben behoefte aan een handvest met een bindend karakter en aan een politieke beslissing die de toetreding van de Unie tot het Europees Verdrag inzake de mensenrechten tot gevolg heeft.
Ik wil hier nog een tweede punt duidelijk maken. Het feit dat de Unie over een Handvest van grondrechten beschikt, is zeker niet in strijd met de wens om tot het Europees Verdrag inzake de mensenrechten toe te treden. Integendeel, ik zou de afgevaardigden in dit verband willen herinneren aan de aanbeveling die de parlementaire vergadering van de Raad van Europa drie weken geleden bij overweldigende meerderheid van de politieke fracties heeft aangenomen. Daarin wordt niet enkel het initiatief van de Europese Unie om een Handvest van de grondrechten op te stellen erkend en toegejuicht, maar draagt ook de toetreding van de Europese Unie als dusdanig tot het Europees Verdrag inzake de mensenrechten de goedkeuring en de steun van de Raad van Europa weg.
Sterker nog, ik raad u aan aandachtig de bijdrage te lezen van de waarnemer die in het met de opstelling van het Handvest van de grondrechten belaste convent het Europees Gerechtshof voor de mensenrechten vertegenwoordigt. In de desbetreffende verklaring van het Gerechtshof voor de mensenrechten onderschrijft de vertegenwoordiger van het Hof zowel het voorstel van de Unie om een Handvest van de grondrechten op te stellen als de toetreding van de Unie tot het Europees Verdrag inzake de mensenrechten. Wat de mogelijke tegenstrijdigheden tussen de jurisprudentie van het Hof van Straatsburg en de jurisprudentie van het Hof van Justitie van Luxemburg betreft, zij eraan herinnerd dat het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen in het kader van het Gemeenschapsrecht ook nu reeds systematisch naar het Europees Verdrag inzake de mensenrechten en de jurisprudentie van het Europees Gerechtshof voor de mensenrechten verwijst. De jurisprudentie van het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen betreffende de mensenrechten houdt ook nu reeds rekening met deze twee inspiratiebronnen. Er vindt met andere woorden geen revolutionaire verandering plaats. Het gaat er enkel om wetgevend karakter te verlenen aan datgene wat het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen nu reeds met betrekking tot het Europees Verdrag inzake de mensenrechten en de jurisprudentie van het Gerechtshof van Straatsburg in de praktijk toepast.
Mijnheer de Voorzitter, tot slot heb ik nog twee opmerkingen over de lijst van rechten. De Commissie wil hier eens te meer herhalen dat zij voorstander is van een handvest dat niet enkel burgerrechten en politieke rechten omvat, maar ook sociale rechten en rechten gebaseerd op het Europees burgerschap of ontleend aan het Europees Verdrag inzake de mensenrechten. Zij vindt het echter wel noodzakelijk dat deze rechten, indien nodig, in een nieuw kleedje worden gestoken en dat de uit 1950 daterende tekst van het Verdrag van Rome wordt gemoderniseerd. De bedoelde rechten moeten tevens een antwoord bieden op de nieuwe uitdagingen die zich op het gebied van de mensenrechten aandienen, onder meer op het vlak van de informatietechnologieën, de bio-ethiek, de gelijkheid tussen mannen en vrouwen, de bestrijding van onverschillig welke vorm van discriminatie en de eerbiediging van het milieu.
Bij wijze van besluit zou ik nog willen zeggen dat het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie ons inziens niet tot doel heeft de nationale grondwetten of het Europees Verdrag inzake de mensenrechten te vervangen. Het is daarentegen duidelijk bestemd voor de instellingen van de Unie en de lidstaten, met name in het kader van de omzetting van het Gemeenschapsrecht in de interne rechtsorde van elk land. Over de identiteit van de begunstigden bestaat geen twijfel. Uit de conclusies van Tampere blijkt dat zowel de burgers van de lidstaten van de Unie als de burgers uit derde landen die legaal en permanent in de landen van de Unie verblijven aanspraak op de grondrechten van de Unie kunnen maken. Op de bijeenkomst van Tampere hebben de staatshoofden en regeringsleiders verklaard dat de rechten en plichten van de laatst genoemden de rechten en plichten van de burgers van de lidstaten zo dicht mogelijk moeten benaderen.
Ik ben ervan overtuigd dat wij er met behulp van dit actieplan en een nauwere samenwerking tussen de Commissie en het Europees Parlement in zullen slagen een afdoend juridisch instrument in het leven te roepen. Dit mechanisme moet ons in staat stellen de vrees voor tegenstrijdigheden en de daaruit ontstane spookbeelden op een afstand te houden en de mythe van de Europese superstaat uit de wereld te helpen. Het moet echter bovenal een rechtsorde garanderen die gebaseerd is op de grondrechten van degenen die wij hier vertegenwoordigen, namelijk de burgers van onze Unie.

De Voorzitter
Hartelijk dank commissaris Vitorino.
Hiermee is het debat gesloten.
De stemming zal morgenmiddag om 12.00uur plaatsvinden.

Aanvullende bijdrage van de Commissie tot de IGC
De Voorzitter
 Aan de orde is het debat over de mededeling van de Commissie "Aanvullende bijdrage van de Commissie tot de IGC over de institutionele hervormingen: gekwalificeerde meerderheid voor de aspecten van de interne markt op het gebied van belastingheffing en sociale zekerheid."

Barnier
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik kom bij u terwijl de Commissie doorgaat met haar werkzaamheden en zij het onderwerp waarover ik het met u wilde hebben nog maar net heeft afgerond. Bovendien, mijnheer de Voorzitter, moet ik, als ik mijn werk naar behoren wil doen, volgens uw eigen agenda om 17.45 uur terug naar de parlementscommissie om daar te spreken over een ander onderwerp dat onder mijn bevoegdheid valt: het communautair bestek voor Portugal. Op hetzelfde moment moet ik dan nog antwoorden op een vraag in het hierop volgende debat. Ik weet niet hoe ik door de gelijktijdige planning van verschillende werkzaamheden dit allemaal fatsoenlijk voor elkaar moet krijgen. Maar goed, ik zal mijn best doen, en ik ben blij dat ik u toelichting kan verschaffen. Ik weet dat er nog andere gelegenheden komen waarin we dit onderwerp tezamen in de bevoegde parlementscommissies kunnen bespreken, met name in de Commissie constitutionele zaken. Het gaat over de intergouvernementele conferentie en de hervorming van de instellingen.
Graag wil ik twee van mijn collega's, Frits Bolkestein en Anna Diamantopoulou, bedanken voor hun ondersteuning bij het opstellen van dit stuk. Zoals u weet heb ik deze tekst aangekondigd nadat de Commissie op 26 januari haar formeel advies over en haar voorstellen voor de hervorming van de instellingen had aangenomen. Ik heb toen in het Parlement te kennen gegeven dat we een aantal onderdelen van dit advies later wilden uitwerken. Dit is enkele dagen geleden gebeurd met betrekking tot het gerechtelijk bestel van de Unie, tot de rol van het Hof van Justitie en die van het Gerecht van eerste aanleg. Vandaag doen we hetzelfde met een buitengewoon belangrijk en gevoelig thema, namelijk het toepassingsgebied van de gekwalificeerde meerderheid voor bepaalde aspecten van het belastingbeleid en de sociale zekerheid. Mijnheer de Voorzitter, wij blijven stof aanleveren voor het debat over de onderhandelingen, met name ten aanzien van de onafhankelijke Europese openbare aanklager bevoegd voor fraudebestrijding - een kwestie die van bijzonder belang is voor uw Parlement - en de herindeling van de Verdragen, eveneens een uiterst belangrijk onderwerp.
Dan kom ik nu terug op ons onderwerp van vandaag. Zoals u weet, stond in het advies van de Commissie van 26 januari een van de belangrijkste domeinen waarvoor volgens ons de unanimiteitsregel van toepassing moesten blijven. De algemene regel die wij hebben goedgekeurd, is dat beslissingen binnen de Unie voortaan bij gekwalificeerde meerderheid worden genomen. Niettemin hebben wij vijf uitzonderingen bepaald. Om institutionele redenen hebben wij besloten dat voor vijf buitengewoon ernstige of gevoelige aangelegenheden unanimiteit vereist blijft. Dit was er een van. De andere zijn kwesties die niet te verenigen zijn met de interne markt of die de vrije concurrentie kunnen aantasten. Over deze kwestie hebben wij vandaag dus vergaderd om ons advies aan te kunnen vullen.
Geachte afgevaardigden, ik wil er nu al op wijzen dat de voorstellen die u zodadelijk, of over enkele uren, in handen zult hebben, niet gaan over een overdracht van bevoegdheden en ook niet over een inhoudelijk actieprogramma. Onze voorstellen gaan over de wijze van besluitvorming inzake belastingheffing en sociale zekerheid. Ik wil drie misverstanden vermijden die soms de kop opsteken. Ten eerste vraagt de Commissie niet om nieuwe bevoegdheden inzake belastingheffing of sociale zekerheid. Sinds het Verdrag van Rome is er in de Verdragen plaats ingeruimd voor een communautair optreden voor beide materies. Unanimiteit vervangen door een gekwalificeerde meerderheid is iets anders dan een overdracht van bevoegdheden. De Commissie beperkt zich strikt tot de bevoegdheden die de Europese Gemeenschap voorheen ook al toekwamen.
Ik neem het voorbeeld van de BTW. We bezitten voor dit thema een aanzienlijke communautaire wetgeving die al sinds de jaren zeventig in ontwikkeling is. Het feit dat de Raad deze wetgeving nu voortaan kan moderniseren bij gekwalificeerde meerderheid, bijvoorbeeld om er elektronische handel bij te betrekken, kan allerminst worden beschouwd als een overdracht van bevoegdheden. De Gemeenschap is op dit vlak al bevoegd. Enkel de wijze van beslissen verandert eventueel. Dit was het eerste punt dat ik wilde verduidelijken.
Punt twee is dat de Commissie niet van plan is de nationale belasting- of sociale zekerheidsstelsels gelijk te schakelen. Waar wij achter willen komen, is hoe we het bestaande kunnen handhaven en hoe we de nieuwe lidstaten daar deelgenoot van kunnen maken.
We mogen niet uit het oog verliezen dat het bij deze onderhandelingen draait om de vraag hoe de Europese Unie moet gaan functioneren met 18, 20, 25, 27 of zelfs 28 lidstaten. Alle lidstaten, zowel de huidige als de toekomstige, moeten zo ruim mogelijk kunnen profiteren van de interne markt, een interne markt die de drijfveer is geweest achter de economische en sociale ontwikkeling van Europa. Het gaat er dus om gekwalificeerde meerderheid in te voeren daar waar die ons nuttig lijkt, en de unanimiteit te handhaven waar dat de voorkeur geniet.
Tot slot wil de Commissie verduidelijken dat deze aanvullende bijdrage geen werkprogramma voor alle beleidsterreinen voor de komende jaren vertegenwoordigt. U vindt er bijvoorbeeld geen maatregelen in terug die de Commissie eventueel voor de toekomst in petto heeft, of inhoudelijke voorstellen die zij in de toekomst wil gaan doen. Mijn collega's Diamantopoulou en Bolkestein zullen u te zijner tijd op de hoogte brengen van de diverse punten van het werkprogramma van de Commissie.
Dan wil ik nu ingaan op de principes die ten grondslag liggen aan het document dat u straks zult krijgen. Ik herhaal dat unanimiteit de regel blijft. In haar advies van 26 januari heeft de Commissie aangegeven dat belastingheffing en sociale zekerheid in hoge mate het domein moeten blijven van de nationale politieke keuzevrijheid van de burger, omdat het fundamentele instrumenten zijn die de nationale wetgever hanteert om het economische en sociale beleid en de solidariteit gestalte te geven. Daarom vindt de Commissie dat unanimiteit het uitgangspunt moet blijven voor deze beleidsterreinen, en dat standpunt bevestigen wij bij deze. Bovendien heeft dit soort nationale beslissingen in het algemeen - let wel, in het algemeen - geen invloed op de Europese constructie. Dat is het eerste principe.
Uit dit eerste principe vloeit een tweede voort: gekwalificeerde meerderheid om beslissingen te vergemakkelijken die rechtstreeks van invloed zijn op het functioneren van de interne markt. U en wij weten allebei dat sommige nationale bepalingen op het vlak van belastingheffing of sociale zekerheid van invloed kunnen zijn op de werking van de interne markt.
De Commissie is van mening dat de Gemeenschap bij gekwalificeerde meerderheid maatregelen moet kunnen nemen die rechtstreeks van invloed zijn op de werking van de interne markt. Dit is het tweede principe.
Tot slot het derde principe: we moeten uitmaken met welk instrument we de subsidiariteit in de toekomst het best kunnen waarborgen. Misschien is dat instrument gewoon coördinatie. Misschien moeten we ook minimumvoorschriften gaan opstellen. Misschien moeten we nog een stap verder gaan door te harmoniseren. In ieder geval moeten we ons met dit instrument tot het strikt noodzakelijke beperken. Als vuistregel is het doel van de gekwalificeerde meerderheid geen systematische harmonisatie van de nationale wetgeving, maar hoogstens de coördinatie ervan. Met de sociale zekerheid is die coördinatie trouwens al bijna veertig jaar aan de gang, dames en heren afgevaardigden. Volgens ons is het zaak hetzelfde te doen met de belastingheffing.
Voordat ik tot slot op uw vragen antwoord, wilde ik kort ingaan op de inhoud van de voorstellen die u te lezen gaat krijgen. Met betrekking tot directe belastingen stellen wij een gekwalificeerde meerderheid voor als het gaat over het coördineren van de bestrijding van fraude en belastingontduiking en over het behandelen van gevallen die onder de wetgeving van meer dan een lidstaat vallen. Voor het overige blijft unanimiteit de regel.
Voor de indirecte belastingen stellen we de gekwalificeerde meerderheid voor om de strijd tegen de fraude aan te gaan, de Europese wetgeving in het licht van de economische ontwikkelingen te moderniseren en te vereenvoudigen en de doelstellingen van het Verdrag inzake milieu in de praktijk te brengen. Voor beslissingen over de belastingvoeten en de plaats van heffing stellen wij niettemin voor de unanimiteit te handhaven.
Tot slot stellen wij voor alle fiscale regels samen te brengen in één enkel artikel, dat wij herschrijven en herindelen om de helderheid en de leesbaarheid te bevorderen: artikel 93. Hiermee willen wij meer coherentie bereiken.
Punt vier gaat over de coördinatie van de wetgeving inzake sociale zekerheid. Wij stellen de gekwalificeerde meerderheid voor bij beslissingen over het moderniseren en aanpassen van bepalingen waarmee benadeling wordt voorkomen van niet alleen werkenden maar iedereen, ongeacht wie. Afgezien van werkenden verplaatsen bijvoorbeeld ook studenten zich binnen de Unie, en we moeten zorgen dat zij daarvan geen nadeel ondervinden als het gaat om hun sociale zekerheid.
Tot slot stellen wij voor het aannemen van minimumvoorschriften bij gekwalificeerde meerderheid - een mogelijkheid die al bestaat voor andere onderdelen van het sociale beleid - uit te breiden tot de sociale zekerheid.
Mijnheer de Voorzitter, tot besluit wil ik nog iets zeggen over de geest waarin ik steeds heb gewerkt, een geest die dezelfde is als waarin wij onder leiding van voorzitter Prodi ons advies van 26 januari hebben opgesteld. De Commissie heeft nuchterheid en wilskracht aan de dag willen leggen. Wij hebben alle ideologische overwegingen terzijde geschoven. Wij willen ons beperken tot duidelijke feiten en concrete voorstellen en op die manier slogans en ideologie buiten de deur houden.
Ik herhaal tot slot dat ik nog vaker bij u terug zal komen om aanvullingen te geven op het algemene advies van de Commissie over de hervormingen van de Europese instellingen van 26 januari.

Martin, David
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag in het algemeen mijn waardering uitspreken voor de manier waarop de Commissie de intergouvernementele conferentie benadert. Het feit dat wij deze gestroomlijnde presentatie krijgen met uitgebreide toelichtingen op vraagstukken is zeer nuttig. Ten tweede ben ik het met de Commissie eens dat dit een uiterst delicaat vraagstuk is. Belastingen en sociale zekerheid raken wat mevrouw Thatcher alle hoekjes en gaatjes van het dagelijks leven noemde. Zij raken lidstaten en de mensen die daarin wonen op een heel gevoelige manier en wij moeten als Gemeenschap heel goed nadenken voordat we ons met deze terreinen gaan bemoeien. Voor zover ik heb gehoord is de benadering die de Commissie heeft gekozen alleszins redelijk en ik zou graag een paar vragen stellen om nog wat meer duidelijkheid te krijgen.
Het is terecht om te zeggen dat, wanneer de lidstaten al hebben ingestemd met een bevoegdheid van de Gemeenschap, met andere woorden als we een maatregel al hebben ingevoerd, die maatregel moet kunnen worden aangepast door middel van stemming met gekwalificeerde meerderheid. Dat is niet meer dan logisch. Wat ik niet helemaal begreep was wat hij zei over andere maatregelen die noodzakelijk zijn voor het functioneren van de interne markt. Hoe definiëren we dat? Het klinkt mooi, maar hoe definieer je een maatregel die van essentieel belang is voor het functioneren van de interne markt? Dat is een zaak die intensieve discussie vereist.
Datzelfde geldt min of meer voor de kwestie van harmonisatie versus coördinatie: wat voor de één coördinatie is, kan voor de ander harmonisatie betekenen en wil dit werken, hebben wij heldere definities nodig van wat coördinatie en harmonisatie precies zijn. Ik wens hem op dit gebied veel sterkte toe, want het is een gebied waarop een doorbraak hard nodig is. Maar het zal niet gemakkelijk zijn om overeenstemming te bereiken, en ik zou graag het volledige document zien voordat ik een oordeel uitspreek over wat de commissaris vanmiddag heeft gezegd.

Barnier
Dank u voor uw waardering, mijnheer Martin. Ik begrijp dat u de tekst van de Commissie eerst grondig moet bestuderen. Deze tekst is inmiddels goedgekeurd en zal aan het einde van de middag beschikbaar zijn. Ik ben erg gevoelig voor uw verwijzing naar mevrouw Thatcher, en aangezien deze thematiek erg gevoelig ligt in uw land, begrijp ik maar al te goed dat u belang hecht aan een pragmatische aanpak.
Ik heb u zojuist al gezegd, dames en heren, dat ik de ideologie in dit document en in de komende discussies buiten de deur wil houden. Ik wil het concreet houden. Dit is ook wat ik gezegd heb bij een van mijn ontmoetingen over de intergouvernementele conferentie in een van de nationale parlementen, het uwe, mijnheer Martin, in Westminster. Ik geloof ook dat de boodschap daar duidelijk is overgekomen en dat dit de juiste aanpak is.
Ik herhaal dan ook dat wij het volgende criterium hanteren: alles wat rechtstreeks van invloed is op de interne markt, en alles wat die interne markt na de uitbreiding nadelig kan beïnvloeden, valt onder de stemming bij gekwalificeerde meerderheid. Uiteraard hebben wij gewerkt aan de drie instrumenten die ik u heb opgesomd: coördinatie, minimumvoorschriften en harmonisatie. Harmonisatie is daarvan natuurlijk het meest vergaand instrument.
Los van dit algemene antwoord sta ik open voor uw kritiek en uw voorstellen nadat u ons document eenmaal heeft kunnen lezen. Ik dank u in ieder geval voor uw waardering.

Rübig
Mijnheer de Voorzitter, de vaststelling dat men geen extra bevoegdheden nodig heeft voor belastingzaken is weliswaar mijns inziens correct, maar dat belet ons niet na te gaan hoe wij misschien sneller vooruitgang kunnen boeken bij een aantal vraagstukken. Ik zal u een voorbeeld geven: het oorsprongslandprincipe bij de belasting op de toegevoegde waarde. Zou men geen begin kunnen maken met de verrekeningen van de huidige BTW-stelsels en ervoor kunnen zorgen dat de compensatiesystemen op Europees vlak efficiënter worden toegepast? Ik heb nog een ander voorbeeld: dubbele belasting, waardoor zoveel problemen ontstaan. Ik wil u vragen of daarvoor in het werkprogramma van de Commissie een tijdschema zal voorkomen, of wat bent u van plan hier te doen?

Helmer
Hartelijk dank, commissaris, voor uw opmerkingen. Uw bewering dat er geen sprake zal zijn van overdracht van bevoegdheden begrijp ik niet. Als u het gebruik van stemming met gekwalificeerde meerderheid uitbreidt en dus het nationale vetorecht wegneemt, dan is dat in feite hetzelfde als het overdragen van bevoegdheden van de nationale staten naar de Europese instellingen. Ik ben ook absoluut niet gelukkig met uw stelling dat u alleen streeft naar harmonisatie van belastingen op gebieden die "verband houden met de interne markt." Wij weten immers dat je bij een ruime interpretatie van deze zinsnede - en daartoe zijn Europese instellingen in het algemeen geneigd - van praktisch alles kunt zeggen dat het verband houdt met de interne markt.
Is het u bekend, commissaris, dat de leider van de Britse Conservatieve Partij heeft gezegd dat wij de grenzen van de Europese integratie hebben bereikt? Kent u recente opiniepeilingen die laten zien dat het Britse volk tegen de overdracht van nog meer bevoegdheden van de nationale staat naar Brussel is? Hoe gaat u met deze gegevens rekening houden?

Tsatsos
Mijnheer de commissaris, ik wil kort ingaan op een punt uit uw toespraak. U zei dat men daar waar unanimiteit nodig is, unanimiteit handhaaft en daar waar gekwalificeerde meerderheid nodig is, gekwalificeerde meerderheid invoert. Iedereen weet natuurlijk dat het Europees Parlement een duidelijk standpunt heeft terzake: wij willen gekwalificeerde meerderheid als regel en unanimiteit als uitzondering.
Als men van die benadering afziet, ziet men tevens af van de versterking van het Europees Parlement als medewetgever bij alle wetgevende vraagstukken waarvoor ook in de toekomst gekwalificeerde meerderheid zal bestaan. Met andere woorden, als wij vasthouden aan unanimiteit, zal het Europees Parlement niet de belangrijke wetgevende en democratische rol kunnen vervullen die het wel zal kunnen vervullen in de gevallen van gekwalificeerde meerderheid. Volgens het Europees Parlement moeten nu, op grond van het democratisch karakter van de manier waarop wij functioneren, deze gevallen de regel worden.

Barnier
Mijnheer Rübig, ik ga mij in mijn antwoord concentreren op de BTW. U stelt mij een vraag over het werkprogramma van de Commissie terwijl ik op voorhand gewaarschuwd had dat het daar vandaag niet over ging. De Commissie heeft haar werkprogramma, en mijn collega's die daarvoor rechtstreeks bevoegd zijn, zullen er te zijner tijde over komen praten.
Niettemin vraagt u mij in grote lijnen of er met inachtneming van onze voorstellen bij gekwalificeerde meerderheid gestemd kan worden over de modernisering van de BTW. Mijn antwoord daarop is dat dat afhangt van wat u onder modernisering van de BTW verstaat. Als u meer bepaald doelt op de overgangsregeling inzake de BTW-heffing en de invoering van een definitieve regeling, waarbij de plaats van heffing verandert, moet ik zeggen dat wij duidelijk hebben aangegeven dat daar sowieso bij eenparigheid van stemmen over beslist zal worden. Vragen over de modernisering van de BTW-regeling in het licht van de jongste economische ontwikkelingen - denk maar aan de vele gevolgen van de mondialisering, de liberalisering en de elektronische handel - kunt u beter aan de heer Bolkestein stellen. Wij zijn in samenwerking met de lidstaten aan het bekijken welke punten deel uit moeten maken van dat pakket. Op 2 maart is hierover een vergadering gehouden, en ik geloof echt dat het nog een beetje te vroeg is om er verder op in te gaan.
Via de modernisering van de BTW komen we bij de vraag van de heer Helmer. Ik weet dat het hier om een gevoelige materie gaat en ik weet hoeveel belang er, uit overwegingen van nationale soevereiniteit, wordt gehecht aan belastingheffing, aan het bepalen van de belastingwetgeving en vooral de belastingvoet. Ik ben 22 jaar lid geweest van het parlement van mijn eigen land en ik wil enkel dit zeggen: ik zal al mijn overtuigingskracht gebruiken jegens u uiteraard, maar als het even kan samen met de onderhandelaars en de heren Tsatsos en Brok ook jegens de landen die wat huiveriger zijn en die op dit punt wat gevoeliger zijn dan andere. Aan die landen wil ik duidelijk maken dat zij goed moeten nadenken voor zij nee zeggen tegen een uitbreiding van de stemming bij gekwalificeerde meerderheid tot die domeinen die de Commissie in alle redelijkheid heeft voorgesteld.
Het gaat hier over de werking van de interne markt, het gaat hier over het succes van die interne markt. Alle lidstaten hechten er belang aan, want ze hebben er allemaal belang bij. Wat zal er echter met het sociale beleid of de begroting gebeuren in een flink uitgebreid Europa, waarin de verschillen nog groter zullen zijn dan nu? Daarom roepen wij op tot een buitengewoon nuchtere beoordeling van de situatie, ik zou haast zeggen, tot een klinische beoordeling, in het belang van de interne markt.
Ik dank tot slot professor Tsatsos dat hij heeft gewezen op het verband tussen onze voorstellen en de rol van het Europees Parlement. Aangezien ik nu toch het woord heb, wil ik u bevestigen dat de Commissie onder meer heeft voorgesteld alle wetgevende maatregelen waarover bij gekwalificeerde meerderheid gestemd wordt rechtstreeks te onderwerpen aan de medebeslissingsprocedure. Sociale zekerheid en belastingheffing zijn rechtstreeks van invloed op de interne markt en zijn werking. Aan de hand van die twee beleidsterreinen kunt u zien dat het Europees Parlement zijn standpunt kenbaar moet kunnen maken. Professor, er zullen de komende maanden nog andere gelegenheden komen om dit te zeggen en de andere onderhandelaars te overtuigen.

Leinen
Mijnheer de Voorzitter, commissaris Barnier, ik ben heel erg blij met dit initiatief van de Commissie. Het is duidelijk dat voor zowel de interne markt als ook de monetaire unie coördinatie van het belastingbeleid noodzakelijk is. Wie dat ontkent zet op den duur ook de interne markt op de helling. U hebt nu specifiek over BTW gesproken. Ik heb echter twee andere belastingen gemist: rentebelasting en bedrijfsbelasting. Dat zijn twee basisbelastingen die op de een of andere manier geharmoniseerd moeten worden. Ik weet niet of u dat onder belastingontduiking telt, maar in uw document heb ik het in ieder geval nergens kunnen vinden. Kunt u daar iets op zeggen?

Thorning-Schmidt
Mijnheer de Voorzitter, ik was ten zeerste onder de indruk van de principes die de commissaris naar voren heeft gebracht. Indien wij de wijziging van de regels inzake gekwalificeerde meerderheid op het gebied van de interne markt kunnen beperken tot de jurisprudentie van het Hof van Justitie en tot de minimumnormen, dan denk ik dat alle landen met deze wijziging zullen instemmen, wat toch ongelooflijk belangrijk is. Tevens stel ik vast dat de Commissie het vroeg of laat aan de stok krijgt met de Raad als ze aan deze drie goede principes wil vasthouden. Volgens het voorstel dat het voorzitterschap heeft voorgelegd, moet de gekwalificeerde meerderheid immers ook gelden voor de gebieden in artikel 137, lid 3, sub 3) over de verdediging van de belangen van werknemers en -gevers en artikel 137, lid 3, sub 2) over de beëindiging van een arbeidsovereenkomst. Ik begrijp niet hoe dit te rijmen is met de drie principes die de commissaris genoemd heeft. Mag ik daarom concluderen dat de commissaris niet van plan is de Raad op deze punten te volgen?

Jonckheer
Mijnheer de commissaris, u loopt op eieren en ik sta dus achter uw aanpak. U had het nu over subsidiariteit, maar volgens mij is bij fiscale vraagstukken het argument van het burgerschap even belangrijk. Na vijftig jaar Europese opbouw is het immers onaanvaardbaar dat Europese burgers niet gelijk zijn voor de wet, omdat er onderscheid wordt gemaakt tussen ingezetenen en niet-ingezetenen. Het burgerschap is een gemeenschappelijk goed en daarom mogen wij niet stil blijven staan bij mislukkingen als die van Helsinki.
Ik wil u drie concrete vragen stellen.
Vraag één: gelooft u dat de regeling die u voorstelt ook werkelijk zal worden ingevoerd, gezien de integratie van de financiële markten en de noodzaak hen fiscaal te reguleren?
Vraag twee: geldt in de regeling die u voorstelt de stemming bij gekwalificeerde meerderheid ook voor milieuheffingen?
Vraag drie: zal de Raad in de regeling die u voorstelt bij gekwalificeerde meerderheid een einde kunnen maken aan de belastingparadijzen binnen de Europese Unie?

Balfe
Hartelijk dank, commissaris, voor uw verklaring. Ik weet zeker dat niemand van ons er iets op tegen heeft om fraude en belastingontduiking aan te pakken, maar ik moet zeggen dat het noodzakelijk is dat wij het vertrouwen van burgers in de Unie behouden en ik denk dat veel regeringen van lidstaten iedere uitbreiding van het gebruik van de gekwalificeerde meerderheid heel zorgvuldig willen bestuderen, alvorens er mee in te stemmen. Het raakt de kern van wat wordt ervaren als de mogelijkheid van een land om zijn eigen zaken te regelen. Ik denk met name aan zaken als bronbelasting, waarvan men nooit zou hebben geaccepteerd dat het onder het gekwalificeerde meerderheidssysteem zou vallen. Ik hoop dat u, wanneer u gaat bekijken in hoeverre het pakket kan worden doorgevoerd, met deze dingen rekening zult houden. Wij willen heel graag fraude en belastingontduiking bestrijden en de wetgeving inzake sociale zekerheid verbeteren, maar er zijn een paar punten waarbij het mijns inziens heel moeilijk zal zijn om alle lidstaten ervan te overtuigen om mee te doen.

Villiers
Mijnheer de commissaris, ik heb een paar heel simpele vragen voor u, die u alleen maar met 'ja' of 'nee' hoeft te beantwoorden.
Kunt u garanderen dat de Commissie onder geen enkele omstandigheid zal proberen de besluitvorming met gekwalificeerde meerderheid te gebruiken voor het opleggen van bronbelasting? Kunt u dezelfde garantie geven voor de voorgestelde accijns op vliegtuigbrandstof die deze week is besproken in Ecofin-Raad, en kunt u dezelfde garantie geven met betrekking tot vennootschapsbelasting in de Europese Unie? Zijn er omstandigheden denkbaar waarin de Commissie stemming met gekwalificeerde meerderheid zal nastreven over een van deze onderwerpen? Kunt u garanderen dat de Commissie bij geen van deze onderwerpen gebruik zal maken van stemming met gekwalificeerde meerderheid?

Van Lancker
Voorzitter, ik kan me voorstellen dat volgens sommige collega's de burgers gevoelig zijn voor Europese inmenging in fiscale en sociale dossiers. Ik kan u zeggen dat in mijn land heel veel burgers wakker liggen van het feit dat Europa niets doet in sociale en fiscale dossiers omwille van die unanimiteit. Daarom twee precieze vragen aan de commissaris. Eerst en vooral burgers die heel erg getroffen worden door het niet optreden zijn vooral mensen die van vrij personenverkeer willen genieten en meer speciaal de grensarbeiders. Dossiers in verband met coördinatie sociale zekerheid, uitbreiding naar derde landen, aanvullende sociale zekerheidsstelsels liggen al jaren op de tafel van de Raad geblokkeerd. Kan de commissaris mij zeggen of hij ook dit dossier bedoelt als hij het heeft over gekwalificeerde meerderheid? Ten tweede wil ik mij aansluiten bij die collega's die gevraagd hebben of de pakketten die op de tafel liggen van de zogenaamde Prima Rolo Groep onder de gekwalificeerde meerderheid zouden vallen die de commissaris bedoelt.

Barnier
Ik zal een gelijktijdig antwoord geven op verschillende vragen, met name op de vragen betreffende het zogenaamde fiscale pakket. De heer Leinen heeft het erover gehad, net als de heer Baltas en zojuist ook mevrouw Van Lancker.
IK heb echter eerst een opmerking vooraf. Ik herhaal nogmaals dat ik niet van plan ben met deze bijdrage vooruit te lopen op de uitvoering van het werkprogramma van de Commissie. Om de hervorming van de instellingen te vergemakkelijken willen wij een onderscheid maken tussen de dagelijkse beleidsuitvoering (het gewone werk van de Commissie, waarover we regelmatig met elkaar van gedachten wisselen) en de hervorming in het licht van de komst van dertien nieuwe lidstaten.
Het spreekt voor zich dat het pakket-Monti verband houdt met de goede werking van de interne markt. Daarom heeft de heer Monti er een aantal maanden geleden ook een politieke prioriteit van gemaakt, net als mijn collega Frits Bolkestein dat vandaag nog altijd doet. Ik hoop dat al deze inspanningen hun vruchten zullen afwerpen voordat deze intergouvernementele conferentie is afgerond en voordat het verdrag van Nice geratificeerd is, zodat wij al over een fiscaal pakket kunnen beschikken voordat eventuele wijzigingen van het Verdrag geratificeerd zijn en de interne markt goed kan blijven functioneren.
Het sociale beleid is buitengewoon belangrijk. Een aantal leden, waaronder mevrouw Thorning-Schmidt en mevrouw Van Lancker, hebben het erover gehad, en hebben met name gewezen op de positie van onderdanen van landen buiten de Unie. Ja, wij willen dat ook zij de vruchten plukken van het sociale beleid. De stemming bij gekwalificeerde meerderheid zou dan ook moeten worden uitgebreid tot de artikelen 42 en 137 van het Verdrag.
Wij hebben de leden van dat artikel 137 anders ingedeeld. Ideologische overwegingen hebben daarbij geen enkele rol gespeeld. Over alle beleidsterreinen die volgens ons objectief van invloed zijn op de goede werking van de interne markt, moet volgens ons voortaan bij gekwalificeerde meerderheid worden beslist. Het gaat hier om de sociale zekerheid en de sociale bescherming van werknemers, de bescherming van werknemers bij beëindiging van de arbeidsovereenkomst, de vertegenwoordiging en collectieve verdediging van de belangen van werknemers en werkgevers - met inbegrip van de medezeggenschap - de werkgelegenheidsvoorwaarden voor onderdanen van derde landen die legaal op het grondgebied van de Gemeenschap verblijven en de financiële bijdragen ter bevordering van de werkgelegenheid en het scheppen van arbeidsplaatsen, onverminderd de bepalingen betreffende het Europees Sociaal Fonds.
Uit de recente geschiedenis van de ontwikkeling van de Europese Unie blijkt dat wij ons er in Maastricht van bewust waren dat de invoering van de eenheidsmunt een betere coördinatie vereiste van het sociaal beleid in Europa, al zijn we daar toen niet in geslaagd. In Amsterdam - ik weet dat nog heel goed, want bijna tot aan het eind was ik een van de onderhandelaars voor dit Verdrag - hebben we de doelstellingen van het sociaal beleid verruimd en heeft de Gemeenschap nieuwe bevoegdheden gekregen in aanvulling op die van de lidstaten. Nu moeten wij voor Nice, vóór de grote uitbreiding, deze tekst grondig onderzoeken en ik verzoek u, ja ik smeek u, uw blik daarbij op de toekomst te richten. Zoals de Unie nu in elkaar zit, zouden we zo goed en zo kwaad als het gaat best kunnen blijven doorgaan met elkaar, alleen is dat nu niet meer aan de orde. Straks hebben we een Gemeenschap met 27 of 28 lidstaten die onderling veel verder uit elkaar liggen dan de huidige. We moeten het daarom nu eens worden over deze buitengewoon gevoelige materie, want later gaat dat niet meer. Wij willen zorgen dat de Gemeenschap over doeltreffende instrumenten beschikt om zich te hervormen. Daarom stellen we voor dat deze minimumvoorschriften voor alle beleidsterreinen die ik heb opgesomd voortaan bij gekwalificeerde meerderheid worden aangenomen, en niet meer bij eenparigheid van stemmen.
Ik ben het tot slot om een hele reeks redenen volkomen eens met wat de heer Jonckheer heeft gezegd over het burgerschap. Wat fiscale maatregelen en milieu betreft wil ik hem dit zeggen: wij beseffen maar al te goed dat milieuheffingen het risico van ongelijke concurrentie in zich dragen. Dat zal trouwens alleen maar erger worden met de uitbreiding. Het effect van heel wat milieuheffingen blijft bovendien niet beperkt tot het welzijn van de burger, want zij houden rechtstreeks verband met de werking van de interne markt. Ons voorstel is daarom dat over alle fiscale maatregelen in verband met het milieu bij gekwalificeerde meerderheid beslist wordt.
Ik ben mij ervan bewust dat mijn antwoorden door tijdgebrek te wensen overlaten. De heer Bolkestein, mevrouw Diamantopoulou en ikzelf zullen u bij verdere gelegenheden nadere toelichting verschaffen. Met onze voorstellen willen wij een debat openen en gaande houden. waarmee we de moeilijke onderhandelingen van de intergouvernementele conferentie enigszins hopen te vergemakkelijken. In laatste instantie komt het echter aan op de politieke wil, dat weten wij maar al te goed.

Vragenuur (Commissie)
De Voorzitter
Aan de orde is het vragenuur voor vragen aan de Commissie (B5-0201/2000).
Eerste deel

De Voorzitter


Carlos Carnero González
Vraag nr. 39 van (H-0174/00):
Betreft:Statuut van de wateren voor de westelijke Sahara in het internationaal recht De kabinetchef van Europees Commissielid Fischler heeft op 4 november ll. een brief afgegeven aan Pierre Galand, die bBelang stelt in de weerslag van de visserij-akkoorden tussen de Europese Unie en Marokko op het zelfbeschikkingsrecht van de westelijke Sahara.
Gezien de steun van de Europese Unie voor de VN-resoluties over de westelijke Sahara en de verontrustend dubbelzinnige inhoud van de bewuste brief:
Denkt de Europese Commissie niet dat ze zo spoedig mogelijk, en in overleg met de Raad, de secretaris-generaal van de Verenigde Naties officieel moet raadplegen over het juridisch statuut van de wateren voor de westelijke Sahara in het internationaal recht, aangezien er in het bewuste gebied een zelfbeschikkingsprocedure aan de gang is, om te zorgen dat de odnerhandelingen over het akkoord aanleiding geven tot geen enkel misverstand over de zienswijze van de Europese Unie op de toekomst van het gebied en dat de rechten van de inwoners niet geschaad worden?

Patten
De Commissie bevestigt het standpunt dat is verwoord door de kabinetschef van de Commissaris voor Landbouw en Visserij op 11 januari, in antwoord op een brief van de heer Galland namens de coördinatiecommissie van de organisatie die opkomt voor het volk van de westelijke Sahara. In zijn verklaring herinnerde de kabinetschef eraan dat de visserijovereenkomst die in november 1999 verviel, gold voor de visserijzone van Marokko, die gedefinieerd is als de wateren waarover Marokko soevereiniteit of rechtsbevoegdheid heeft. Deze definitie heeft helemaal niets te maken met de status van de westelijke Sahara en zijn kustwateren. Dit is een zaak die valt onder het internationaal recht, onder met name een aantal VN-resoluties, en onder de verantwoordelijkheid van de secretaris-generaal van de VN, wiens inspanningen om een rechtvaardige, onpartijdige en duurzame oplossing te vinden steeds door de Europese Unie zijn gesteund.

Carnero González
Om te beginnen zou ik de commissaris willen bedanken voor zijn welwillend antwoord, waarbij ik hem er echter op wil wijzen dat dit volstrekt ontoereikend is.
Uit de brief waaraan ik in mijn vraag refereerde werd niet duidelijk wat volgens de Europese Commissie de status is van de kustwateren van de westelijke Sahara. U heeft dit echter buitengewoon duidelijk gemaakt.
Het lijdt geen twijfel dat het koninkrijk Marokko op het ogenblik als vreemde mogendheid de westelijke Sahara bezet houdt, een gebied dat in een proces van zelfbeschikking verwikkeld is.
In elk geval kan het koninkrijk Marokko volgens de internationale rechtsnormen wel worden geacht controle over de westelijke Sahara uit te oefenen, maar het kan in geen geval aanspraak maken op de territoriale soevereiniteit van dat gebied. Als Marokko geen territoriale soevereiniteit heeft over de westelijke Sahara, heeft het evenmin soevereiniteit over de kustwateren van dit gebied. Als Marokko dat namelijk wel had, zou worden vooruit gelopen op de uiteindelijke status van die wateren. Het is immers best mogelijk dat dit gebied onafhankelijk wordt na het zelfbeschikkingsreferendum. In welke positie zou de regering van de westelijke Sahara anders terecht komen ten opzichte van de territoriale wateren die onder haar - in dat geval wel degelijk: soevereine - bestuur vallen?
Ik ben er zonder meer voorstander van dat er met Marokko een visserijovereenkomst wordt gesloten dat bevorderlijk is voor dat de belangen van de visserij van de Europese Unie, en met name de Spaanse visserijsector. Volgens mij is dat echter juist niet in tegenspraak met de officiële interpretatie van het internationale recht die ik hier bepleit.
Verplicht de Commissie zich ertoe de secretaris-generaal van de Verenigde Naties hierover officieel te raadplegen? Ja of nee, mijnheer de commissaris?

Patten
Er zijn veel dingen in het leven die ik betreur en een daarvan is dat ik geen advocaat ben. Als de geachte afgevaardigde mij een enkele bijbelse verwijzing wil vergeven, zou ik willen zeggen dat ik met enige schroom over dit water loop. Ik heb echter begrepen dat de internationale wetten heel duidelijk zijn en dat de kwestie van de territoriale wateren rechtstreeks verband houdt met de kwestie van de soevereiniteit van een grondgebied zelf. Dat is een kwestie die momenteel wordt bekeken in de context van het referendum en van het initiatief van de secretaris-generaal van de VN. Zoals de geachte afgevaardigde ongetwijfeld weet, steunen wij dit initiatief van harte en als er een manier is waarop wij de secretaris-generaal van de VN kunnen helpen, zullen wij dat zeker doen. Dat geldt uiteraard ook voor zijn speciale afgezant.

De Voorzitter
Omdat de vragen nrs. 40 en 113 over een soortgelijk onderwerp gaan, zullen zij op verzoek van de Commissie tezamen worden behandeld:

Bob van den Bos
Vraag nr. 40 van (H-0241/00):
Betreft:Landmijnen In een recente verklaring voor de Algemene Vergadering van de VN stelde de Voorzitter van de Raad dat de EU nog steeds de belangrijkste bijdrage levert aan mijnopruimingsprogramma's in de gehele wereld. Mensen in het veld klagen echter over de beperkte rol die de EU speelt en over het warrige karakter van de EU-kredietverlening voor mijnopruimingsoperaties.
Kan de Commissie een overzicht geven van de kredieten die de EU verleent met betrekking tot alle activiteiten in verband met mijnopruimingsoperaties? Hoeveel geld gaat er naar mijnopruimingsprogramma's en hoeveel naar O&O op het gebied van mijnopruimingstechnologie? Kan de Commissie jaarlijks een verslag opstellen over haar beleid op het gebied van anti-personeelmijnen om een einde te maken aan de onduidelijke situatie waarvan momenteel sprake is?
Kan de Commissie mededelen welke vooruitgang wordt geboekt met betrekking tot de vaststelling van een verordening betreffende anti-personeelmijnen, waarmee een rechtsgrondslag voor de desbetreffende activiteiten tot stand zou worden gebracht en deze activiteiten in één transparant kader zouden worden ondergebracht?

Marie-Arlette Carlotti
Vraag nr. 113 van (H-0251/00):
Betreft:EU-beleid tegen mijnen Moeten volgens de begroting de beleidsprogramma's tegen landmijnen, hoe uiteenlopend ze ook zijn, uitsluitend uit begrotingslijn B7-661 gefinancierd worden, waarvan de rechtmatigheid versterkt is?
Welke regelingen worden er getroffen om te waarborgen dat de NGO's daadwerkelijk beroep kunnen doen op de EU-financiering?
Wat zijn, gezien de voorwaarden voor toetreding en de Conventie van Ottawa, de criteria en uitvoeringsregels voor de beleidsvoering van de Europese Unie om te zorgen dat op het terrein bepaalde kwetsbare bevolkingsgroepen niet tweemaal het slachtoffer moeten zijn?

Patten
Ik hoop dat u het mij niet kwalijk zult nemen als ik voor de gelijktijdige beantwoording van de vragen iets meer tijd nodig zal hebben. Ik ben bijzonder verheugd over de kans die ik vandaag krijg om de vragen van heer Van den Bos over antipersoneelmijnen te beantwoorden. Ik zal deze mogelijkheid ook aangrijpen om de vraag van mevrouw Carlotti te beantwoorden.
De commissarissen hebben vandaag hun goedkeuring gehecht aan een mededeling en een ontwerpverordening inzake actie door de Europese Unie tegen landmijnen. Ons doel is te komen tot een betere samenhang, een grotere doelmatigheid en meer zichtbaarheid in de bepaald niet geringe activiteiten die wij op dit gebied momenteel al ontplooien. Hiermee reageren wij en bouwen wij voort op het initiatief van het Parlement om een speciale begrotingslijn in het leven te roepen voor actie tegen landmijnen. Antipersoneelmijnen veroorzaken afschuwelijke ongelukken in vele, zeer arme delen van de wereld. Zij vormen echter niet alleen een constante en gevaarlijke bedreiging voor levens en ledematen, zij belemmeren ook in ernstige mate de economische ontwikkeling en de uitvoering van een reeks communautaire programma' s ter ondersteuning van wederopbouw, herstel en ontwikkeling. Daarom is de Unie overal op de wereld uitgebreid bezig is met acties tegen landmijnen en waren wij zo actief bij de onderhandelingen en de sluiting van het Verdrag van Ottawa over het verbod op en de vernietiging van antipersoneelmijnen dat een jaar geleden in werking trad.
In de afgelopen acht jaar bedroeg de financiële steun van de Europese Gemeenschap voor acties tegen landmijnen meer dan 180 miljoen euro. Wij hebben in alle hoeken van de wereld ingegrepen. Wij hebben steun gegeven aan acties van nationale autoriteiten, van internationale organisaties en niet in de laatste plaats van particuliere organisaties. Wij hebben bijgedragen aan de verwijdering en de vernietiging van landmijnen, aan de hulp aan mijnslachtoffers en aan onderzoek naar nieuwe mijnopruimingstechnieken. Tot nu toe hadden we echter geen algemene samenhangende strategie voor al deze acties.
Om de mogelijkheden van onze instrumenten en financieringsmechanismen ten volle te kunnen benutten, moeten wij ervoor zorgen dat we een kader hebben waarbinnen we de noodzakelijke horizontale richtlijnen en prioriteiten kunnen formuleren, zodat hetgeen we doen doeltreffend en consistent is. Wij zullen de actie tegen landmijnen blijven financieren uit de geografische programma's en de daarvoor bestemde begrotingen. Mijnopruiming en andere vormen van mijnbestrijding zijn vaak stappen die aan zinvolle ontwikkelingsprogramma' s vooraf moeten gaan. Daarom zouden zij deel moeten uitmaken van nationale of regionale plannen voor wederopbouw en herstel.
De nieuwe verordening en de speciale begrotingslijn dienen de geografische programma' s aan te vullen en te ondersteunen. Enerzijds vormen deze een algemeen beleidskader, en anderzijds functioneren zij als een algemene reserve en als een financieringsbron voor internationale programma's. De beschikbare middelen voor mijnbestrijdingsacties van de EU moeten netto tenminste op hetzelfde niveau blijven als in de afgelopen paar jaar, namelijk ongeveer 30 miljoen euro per jaar.
Reguliere mijnopruimings- en vernietigingsprogramma' s moeten volgens ons nieuwe beleid in de eerste plaats ten goede komen aan landen die het Verdrag van Ottawa hebben ondertekend. Wij moeten echter ook bereid zijn om bijzondere hulp te verschaffen aan slachtoffers, in hun eigen woonomgeving of als zij hebben moeten vluchten, zelfs als zij zich ongelukkigerwijs in een land bevinden dat dit Verdrag niet heeft ondertekend.
Tot slot wordt de Europese Unie in de internationale gemeenschap algemeen erkend als een van de belangrijkste organisaties die bijdragen aan mijnbestrijdingsacties. Met de inwerkingtreding van het Verdrag van Ottawa vorig jaar hebben wij een krachtig instrument ter beschikking gekregen en hebben wij een reeks ambitieuze doelstellingen voor de komende jaren vastgesteld. Wij onderschrijven het doel dat alle landmijnen overal ter wereld uiterlijk in tien tot vijftien jaar moeten zijn verwijderd. Dit vereist vastbeslotenheid, consistentie en doorzettingsvermogen. Het financierings- en coördinatiemechanisme uit de nieuwe verordening biedt ons samen met de mededeling een goede uitgangspositie om deze uitdaging aan te gaan.

Van den Bos
Ik dank de commissaris. Zijn antwoord vond ik buitengewoon bevredigend. Het geeft de grote betrokkenheid aan van de Commissie bij dit onderwerp. Ik heb nog slechts een aanvullende vraag en dat is of de commissaris ons jaarlijks verslag wil doen van de activiteiten van de Commissie op dit hele terrein?

Patten
In de nieuwe verordening staat dat de Commissie jaarlijks een verslag moet indienen aan de Raad en aan het Parlement over zijn werkzaamheden van het afgelopen jaar, en wel in april van het daaropvolgende jaar. De mededeling bevat als bijlage een gedetailleerd overzicht van de uitgaven per land die de Europese Unie in de periode 1992-1999 voor mijnopruimingsacties heeft gebezigd. Ook staat daarin een overzicht van de uitgaven van het afgelopen jaar per project. Wij zullen doorgaan met het verschaffen van dit soort financiële informatie.
Mag ik nog zeggen dat wij het geachte Parlementslid, en ook de andere leden van het Parlement, zeer dankbaar zijn voor hun enthousiaste steun en voor hun inzet en initiatief voor dit vraagstuk, dat, zoals wij helaas steeds weer moeten constateren, enorm belangrijk blijft.

Carlotti
Dank u voor dit uitputtende antwoord, mijnheer de commissaris. Ik had nog een aanvullende vraag. Nu begrotingslijn B7/601 hoe langer hoe gerechtvaardiger blijkt te zijn, wil ik u vragen welke maatregelen u kunt nemen om te zorgen voor daadwerkelijke toegang van de niet-gouvernementele organisaties tot financiering vanuit de Unie?

Patten
Het spreekt vanzelf dat wij heel duidelijk moeten bekendmaken wat wij te bieden hebben. We hebben een website geopend waarmee wij, naar ik hoop, de particuliere organisaties en anderen beter kunnen informeren over wat wij kunnen doen. Wij zijn van plan een werkplan over meerdere jaren op te stellen, en daarnaar zullen wij op onze website verwijzen. Ik hoop dan ook dat de particuliere organisaties zich betrokken zullen voelen bij ons werk. Wij zijn immers voor een groot deel afhankelijk van hun actieve steun en begrip.
Ik wil graag nog een ander aspect noemen dat voor hen van belang is, ook al zijn zij er niet altijd even direct bij betrokken, namelijk wetenschappelijk onderzoek. Hieraan hebben wij in het jaar 1998 17 miljoen euro besteed op een totaal van ruim 40 miljoen euro. Over het geheel genomen kan ik echter de geachte afgevaardigde verzekeren dat wij de particuliere organisaties zoveel mogelijk bij onze werkzaamheden zullen betrekken. Zij kunnen veel bijdragen in dit belangrijke werk.

De Voorzitter


Íñigo Méndez de Vigo
Vraag nr. 41 van (H-0212/00):
Betreft:Initiatief "Dialoog over Europa" De voorzitter van de Commissie is van plan dit initiatief op 8 maart e.k. te lanceren.
Volgens de mededeling van de Commissie is het doel van dit initiatief de publieke opinie in de 15 lidstaten uit te leggen wat de gevolgen van de IGC 2000 zullen zijn.
Beschouwt de Commissie het Handvest van de fundamentele rechten als een van de hoofdthema's van dit initiatief, dat wordt genomen in het kader van het voorlichtingsprogramma voor de Europese burger (PRINCE)?

Lamy
Mijnheer de Voorzitter, in samenspraak met het Parlement heeft de Commissie het initiatief genomen tot wat wij een dialoog over Europa noemen. Doel van die dialoog is beter bekend te maken wat in het licht van de uitbreiding het belang is van de institutionele hervormingen. Volgens de Commissie moeten alle institutionele vraagstukken die mogelijk verband houden met de werkzaamheden van de intergouvernementele conferentie, deel uitmaken van deze dialoog. Dit geldt ook voor het Handvest van de grondrechten van de burger, en dit is dan meteen mijn antwoord op uw vraag.
Samen met de heer Vitorino verzeker ik u dat Commissie voornemens is een dialoog op touw te zetten rond alle lopende besprekingen die de toekomst van de Unie betreffen. Wij willen dit doen in nauwe samenspraak met het Parlement en zijn vertegenwoordigers bij de intergouvernementele conferentie en het convent voor het handvest. Deze dialoog over Europa zal gevoerd worden met alle nationale en regionale instellingen, via de media en de organisaties van de burgermaatschappij. De aard van het handvest rechtvaardigt dit volkomen.

Méndez de Vigo
Mijnheer de Voorzitter, ik zou de Commissie willen bedanken voor haar antwoord. Dat stemt mij om twee redenen tevreden, ten eerste omdat het Handvest van de grondrechten wordt gekoppeld aan de intergouvernementele conferentie - wat de politieke doelstelling is van dit Parlement zoals vervat in het verslag van de heren Duff en Voggenhuber - en ten tweede omdat het handvest in die campagne zal worden opgenomen.
Verder ben ik bijzonder met het antwoord van de heer Lamy ingenomen - wat welhaast niet anders kon, daar hij zo goed thuis is in deze materie - omdat hij voorstelt de informatiecampagne te decentraliseren. In mijn ogen is dat een belangrijk voorstel, want als we de mensen willen bereiken, hebben we geen andere keus dan ze daar op te zoeken waar ze zich bevinden. Het decentraliseren van de campagne is dan ook een prioriteit.
Mijnheer de Voorzitter, net als bij andere gelegenheden in het verleden - en ik denk aan de intergouvernementele conferentie van 1996 - dient de Commissie de steun van dit Parlement te krijgen teneinde de follow-up van de voorlichtingsacties te kunnen uitvoeren.

Martin, David
Ik ben heel blij met de opmerkingen van de commissaris over het handvest. Ik zou graag wat meer details willen over de aard van de campagne. Afgelopen woensdag beleefden wij de zeer succesvolle start van de Europese informatiecampagne, waarbij commissarissen en leden van het Europees Parlement betrokken waren. Ik zou willen dat de commissaris mij kon verzekeren dat de voorlichtingsbureaus in de lidstaten, als de campagne is gedecentraliseerd, bij de informatievoorziening in principe altijd de leden van het Europees Parlement zullen inschakelen. Tenslotte zijn het deze parlementsleden die geacht worden de burgers te vertegenwoordigen. Juist door onze positie als volksvertegenwoordigers zijn wij minstens zo goed in staat om de dialoog met de burgers aan te gaan als de Commissie.

Lamy
Het antwoord op de vraag van de heer Martin is bevestigend, zowel van de kant van de heer Barnier als van de kant van de heer Vitorino. De Commissie is inderdaad voornemens de leden van de Europees Parlement te betrekken bij het voeren van deze dialoog op het terrein. Er vindt trouwens vanavond al een coördinatievergadering plaats tussen ambtenaren van de Commissie en ambtenaren van Parlement om concreet uit te maken hoe we te werk gaan. Het antwoord is dus ja, mijnheer de Voorzitter.

De Voorzitter


Anna Karamanou
Vraag nr. 43 van (H-0215/00):
Betreft:Europa bedreigd door ecologische bommen De recente ontsnapping van cyanide in de Donau heeft ons geconfronteerd met het bestaan van onbekende ecologische bommen die geheel het Europese continent bedreigen. Bovendien voorspelt het Europees Milieu-agentschap in een rapport dat in het eerste decennium van 2000 de afvalberg afkomstig van papier, glas en plastic met 40 tot 60% zal stijgen, de uitstoot van cadmium en kwik met 20 tot 30% zal toenemen en de afvalbehandeling het milieu zal vervuilen met zware metalen, gassen en andere giftige nevenstoffen die het broeikaseffect bevorderen en aan de basis liggen van lucht- en waterverontreiniging. Kan de Commissie op grond van de gegevens uit dit rapport meedelen wat zij hiertegen denkt te ondernemen, welk beleid zij zal voeren en welke veiligheidsmaatregelen zij zal treffen om Europa te beschermen tegen de ecologische bommen waardoor het wordt bedreigd?
De heer Fischer zal deze vraag beantwoorden ter vervanging van mevrouw Wallström.

Fischler
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de vraag van mevrouw Karamanou gaat zowel over het urgente probleem van de Donauvervuiling, als meer algemeen - in het tweede deel - over de aanhoudende milieubedreiging in heel de Gemeenschap. Ik ga eerst in op de ramp in de Thais en de Donau. Mijn collega, mevrouw Wallström, heeft naar aanleiding van de cyanidelekkage in de Donau aangekondigd dat de Commissie in het kader van de reeds ondernomen studie van de mogelijke, met mijnbouw verband houdende milieurisico's, ook de situatie in alle kandidaat-landen zal onderzoeken.
Verder zal men nagaan of het wenselijk is de huidige milieuwetgeving van de Gemeenschap uit te breiden tot de door mijnbouw veroorzaakte milieurisico's. Wat de in het tweede deel van de vraag aan de orde komende, algemene problemen betreft, kan ik u mededelen dat de Commissie het verslag van het Europees Milieuagentschap heel goed kent. Dit verslag was de grondslag voor de algemene evaluatie van het vijfde milieuactieprogramma. Uit die evaluatie blijkt dat dankzij het communautair beleid in een aantal sectoren, bij bijvoorbeeld de bestrijding van verzuring, de verbetering van de waterkwaliteit en de bescherming van de ozonlaag, sedert kort goede resultaten konden worden geboekt.
In andere sectoren baren de huidige situatie en de toekomstprognoses ons echter grote zorgen. Dit is veelal te wijten aan de snelle groei in bepaalde bedrijfstakken, waardoor de inspanningen tot vermindering van de milieueffecten te niet worden gedaan. De Commissie wil met haar ontwerp voor het zesde milieuactieprogramma de ernstigste problemen bij de hoorns vatten. Daarbij gaat zij uit van hetgeen reeds in de algemene evaluatie wordt genoemd, namelijk dat het algemene concept van het vijfde kaderprogramma in principe dient te worden gehandhaafd, maar wel aanzienlijk moet worden versterkt.
Dit geldt vooral voor een daadkrachtigere omzetting van het communautair recht in de lidstaten en voor een efficiëntere integratie van de milieudimensie in de andere beleidsvormen. De milieueffecten moeten losgekoppeld worden van de groei. De Commissie wacht op het advies van het Parlement over haar evaluatie en zal op grond van de ontvangen adviezen nog voor het einde van het jaar voorstellen indienen voor het zesde milieuactieprogramma.

Karamanou
Ik dank de commissaris voor zijn antwoord. Het Europees Parlement heeft natuurlijk waardering voor de inspanningen die de Commissie onderneemt om een communautair milieubeleid te bevorderen en met name de milieudimensie in alle beleidvormen voor mainstreaming op te nemen.
Nu u, mijnheer de commissaris, toch sprak over de vervuiling van de Donau, wil ik u een aanvullende vraag stellen. U zult waarschijnlijk wel de recente uitspraken kennen van de minister voor milieu van Roemenïe, mevrouw Liliane Mara. Zij heeft iets gezegd waar velen onder ons het mee eens zijn. Zij zei namelijk dat het milieu van de Donau veel zwaarder heeft geleden onder de bombardementen van de NAVO dan onder de recente cyanidelekkage.
U weet dat door de bombardementen bruggen, raffinaderijen en chemische bedrijven zijn vernietigd, dat het milieu in alle gebieden langs de Donau kapot is gemaakt. Ik wil graag uw standpunt terzake horen, mijnheer de commissaris. Bent u van plan maatregelen te treffen voor het economisch, ecologisch en cultureel herstel van de getroffen gebieden?

Fischler
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigde, u weet ten eerste dat mijn collega, mevrouw Wallström, zelf in Roemenië en Hongarije is geweest en zich persoonlijk een beeld kunnen vormen van de omvang van de ramp. Zij heeft ook met de bevoegde ministers afgesproken een task force op te richten voor deze problematiek. Men heeft ook reeds een besluit genomen over de belangrijkste vraagstukken die deze internationale task force moet behandelen.
Wat de financiële middelen betreft onderzoekt de Commissie momenteel hoeveel geld beschikbaar moet worden gesteld voor noodhulp. Afgezien van deze middelen beschikt men natuurlijk ook over het PHARE- en het ISPA-programma. Hier gaat het dus om de vraag in welke mate middelen uit deze twee programma's gebruikt kunnen worden. Deze vraag kan alleen maar beantwoord worden in samenwerking met de betrokken landen.

De Voorzitter
Ik ben er zeker van, commissaris, dat de Begrotingscommissie met plezier kennis zal nemen van die gegevens wanneer die haar verstrekt worden.

Antonios Trakatellis
Vraag nr. 43 van (H-0242/00):
Betreft: Ongerustheid over het memorandum inzake de nucleaire veiligheid van de kerncentrale van Kozlodoei in Bulgarije De ondertekening door de Commissie en Bulgarije van het memorandum over de nucleaire veiligheid van de kerncentrale van Kozlodoei is een positieve zaak en hetzelfde geldt ook voor het feit dat er onderhandelingen met Bulgarije gaande zijn. Niettemin blijven er redenen voor ongerustheid bestaan ten aanzien van de overeengekomen procedure voor de ontmanteling van de vier onveilige reactoren van Kozlodoei, want deze procedure komt niet overeen met het standpunt van de Europese Unie en met de verplichtingen waartoe Bulgarije zich heeft verbonden in het kader van het akkoord inzake nucleaire veiligheid.
Welke besluiten werden genomen ten aanzien van de definitieve sluiting van de blokken 1 en 2 voor eind 2002 en welke stappen werden er in het kader van de tenuitvoerlegging van de overeenkomst gedaan om te komen tot een definitieve sluiting van de blokken 3 en 4 nog vóór 2006, zoals verlangd wordt in het overeengekomen memorandum?
Zal de Commissie de mogelijkheden en middelen waarover zij in het kader van de associatiebetrekkingen beschikt aanwenden om een definitieve sluiting van de blokken 1 tot en met 4 te verkrijgen, en hoe denkt zij dat aan te pakken?
Vormt de vaststelling van een datum voor de ontmanteling van de blokken 3 en 4 een voorafgaande voorwaarde voor de verlening van financiële en economische steun aan Bulgarije, zoals professor Prodi, voorzitter van de Commissie, in een brief van 17 februari aan indiener dezes heeft verklaard?
Wat zijn de resultaten van de ontmoeting die op 4 februari heeft plaatsgevonden tussen de Commissie en de Bulgaarse autoriteiten en in welke richting voeren de werkzaamheden van de gemengde werkgroep?
Tweede deel
Verheugen
Geachte afgevaardigde, het op 29 november 1999 ondertekend akkoord tussen de Commissie en de Bulgaarse regering strookt met het algemene beleid van de Commissie. Met dit beleid streven wij naar een zo spoedig mogelijke stillegging van de reactoren die niet meer tegen aanvaardbare kosten gemoderniseerd kunnen worden en in overeenstemming kunnen worden gebracht met de internationaal aanvaarde veiligheidsnormen.
Het tussen de Bulgaarse regering en de Commissie bereikte akkoord vermeldt dat de reactoren 1 en 2 van de kerncentrale Kozlodoei voor het jaar 2003 definitief moeten worden gesloten. Ook is afgesproken dat de Bulgaarse regering, in overleg met de Commissie, in het jaar 2002 een besluit zal nemen over de data van stillegging van de reactoren 3 en 4. Alle vier reactoren zullen vóór de oorspronkelijke, door de Bulgaarse regering vastgestelde data worden gesloten. Aanvankelijk had men namelijk voor Kozlodoei 1 en 2 de jaren 2004 en 2005 vastgesteld en voor de reactoren 3 en 4 de jaren 2008 tot 2010.
De Commissie gaat ervan uit dat de definitieve stillegging van de reactoren 3 en 4 uiterlijk in 2006 zal plaatsvinden. Om Bulgarije te helpen bij de door de stillegging veroorzaakte problemen biedt de Commissie dit land omvangrijke meerjarensteun aan. Deze steun behelst subsidies uit het PHARE-programma ten bedrage van 200 miljoen euro en een EURATOM-lening.
De verschillende onderdelen van het zojuist genoemde akkoord vormen één onverbrekelijk geheel. Om verzekerd te zijn van de volledige uitvoering van dit akkoord zal de beschikbaarstelling van het tweede gedeelte van de subsidies pas worden bevestigd als een definitief akkoord is bereikt over de stilleggingsdata van de reactoren 3 en 4. Beide onderdelen van het steunpakket -de subsidies en de EURATOM-lening - zullen afhankelijk zijn van de manier waarop Bulgarije aan zijn verplichtingen met betrekking tot de stillegging van de reactoren voldoet.
Op 4 februari 2000 is de gemeenschappelijk Kozlodoei-werkgroep van de Commissie en Bulgarije in Sofia bijeengeweest. Deze gemeenschappelijke werkgroep heeft afgesproken voor mei-juni 2000 een werkplan voor de stillegging van de reactoren 1 en 2 en een beleidskader uit te werken en eventueel ook voorstellen te doen voor projecten in de energiesector die met het steunpakket gefinancierd moeten worden.
De Commissie wil erop wijzen dat de stillegging geen gemakkelijk besluit is geweest voor Bulgarije. Dit besluit toont evenwel aan dat de Bulgaarse regering zich in het kader van het uitbreidingsproces bij de verplichtingen van de Europese Unie inzake hoge veiligheidsnormen aansluit. De Commissie zal met het oog op de uitvoering van het akkoord van november jongstleden met de Bulgaarse regering blijven samenwerken. Deze samenwerking is ook onderdeel van het toetredingspartnerschap waarin aan deze taken een hoge prioriteit is toegekend.

Trakatellis
Mijnheer de commissaris, ik dank u voor uw antwoord. Ik heb echter nog een hoop vraagtekens. U hebt bijvoorbeeld tijdens de hoorzitting in de milieucommissie van het Parlement, en ook vandaag nog, gezegd dat de uiterst gevaarlijke kerncentrales zo snel mogelijk stilgelegd moeten worden, en dat niet alleen die kerncentrales, maar ook de centrales in Slowakije en Litouwen moeten worden gesloten.
Ik begrijp heel goed dat het moeilijk is deze centrales onmiddellijk te sluiten, maar is dit de kortst mogelijke termijn? Ik zet hier vraagtekens bij. U hebt namelijk een concrete datum genoemd voor de reactoren 1 en 2. U zei dat deze voor eind 2002 zullen worden gesloten en dat is volgens mij als vrij laat. Wij zijn namelijk doodsbang dat er intussen een ongeluk gebeurt in een van de vier reactoren, en dan zal het een ramp zijn voor zowel Bulgarije en het Bulgaarse volk, als ook voor het buurland Griekenland, en voor heel Europa. U weet dat dergelijke situaties levensgevaarlijk zijn. Wat belet u dan om van meet af aan een datum te noemen voor de sluiting van de reactoren 3 en 4? Waarom denkt u aan 2006? Of zult u ons straks misschien komen vertellen dat het nog later wordt?

Verheugen
Geachte afgevaardigde, de meningen over hoe onveilig de reactoren 3 en 4 zijn lopen ver, heel ver uiteen. Tot mijn grote verrassing kreeg ik plotseling, na de sluiting van het akkoord met Bulgarije, in het openbaar kritiek van de lidstaten, omdat dit akkoord veel te hard zou zijn voor Bulgarije en veel te ver zou gaan. Men zei ook dat de veiligheidsnormen niet zo abominabel waren als de Commissie beweerde. Wie moet ik dan geloven? Ik houd mij aan de expertise die aan het begin werd gemaakt en ik blijf erbij dat wij hier moeten werken uitgaande van het principe dat risico's moeten worden voorkomen.
Ik verzoek u er verder ook rekening mee te houden dat het gebruik van de nucleaire optie voor energieproductie een soeverein besluit van elk land is. Noch de Commissie, noch het Parlement, noch de Raad heeft de mogelijkheid welk land dan ook ter wereld te verbieden kernenergie te gebruiken en te dwingen tot onmiddellijke stillegging van kerncentrales. Wij kunnen maar één ding doen en dat is een pakketje maken - zoals wij ook in Litouwen, Slowakije, en recentelijk in Bulgarije, hebben gedaan - dat het betrokken land in staat stelt het hoofd te bieden aan de economische, financiële, maar ook sociale en infrastructurele gevolgen van dergelijke stilleggingen.
Een ieder maakt voor zichzelf uit hoe hij de doelstelling "zo snel mogelijk" interpreteert. Ik kan u wel zeggen dat wij bij de onderhandelingen, die ik deels zelf heb gevoerd, eruit hebben gekregen wat erin zat. Als wij geprobeerd hadden nog meer te bereiken, zouden wij nul op ons rekest hebben gekregen. Dan was er geen akkoord geweest en dan hadden wij geen stilleggingsdata gehad. De vraag is hier altijd: ga ja accepteren wat binnen je bereik ligt, of probeer je het onderste uit de kan te krijgen. Dan zal misschien je milieugeweten gesust zijn, maar dan sta je wel met lege handen. Mijns inziens hebben wij, vooral ook met het oog op de uitzonderlijk moeilijke situatie in Bulgarije, een zeer goed resultaat bereikt.
Ik wil nog iets noemen dat niet onmiddellijk in het oog springt, en u zult onmiddellijk begrijpen waarom. Wat de stilleggingsdata voor de reactoren 3 en 4 betreft staat in de tekst dat het besluit daarover in het jaar 2002 zal vallen. Dat is dus vrij ver verwijderd van de door ons beoogde stilleggingsdatum. De Commissie gaat ervan uit dat deze stilleggingsdatum uiterlijk - let wel, uiterlijk - het jaar 2006 is en ook dat staat in de tekst. Het feit dat deze tekst door de Bulgaarse regering is ondertekend, en deze opvatting van de Commissie niet werd betwist, is politiek belangrijk. Meer kan ik daarover niet zeggen, maar u begrijpt waarschijnlijk wel wat daarmee wordt aangeduid.
Vragen aan de heer Lamy

De Voorzitter


Richard Howitt
Vraag nr. 44 van (H-0206/00):
Betreft: Handelspreferenties voor de minst ontwikkelde landen Welke schade voor welke Europese sectoren wil commissaris Lamy precies voorkomen met zijn voornemen om de minst ontwikkelde landen ontheffing te verlenen van alle EU-quota's en uitvoertarieven voor "essentially" alle producten en diensten, in plaats van deze ontheffing eenvoudigweg voor alle producten en diensten te laten gelden? Is de commissaris, gezien het feit dat de minst ontwikkelde landen een aandeel van minder dan 0,5% in de wereldhandel hebben, bereid zijn standpunt op dit gebied te heroverwegen? Welk tijdschema stelt hij voor om deze maatregel uit te voeren?

Lamy
In de aanloop tot de bijeenkomst van Seattle heeft de Europese Gemeenschap voorgesteld de minst ontwikkelde landen vrije toegang te verlenen tot de markten van de geïndustrialiseerde en de meest gevorderde ontwikkelingslanden voor nagenoeg alle producten. Dit initiatief is meteen na de bijeenkomst van Singapore ontstaan. De Raad had de Commissie verzocht voorstellen te formuleren voor maatregelen ten gunste van de minst ontwikkelde landen. Het ging daarbij zowel om onmiddellijke maatregelen als bijkomende maatregelen voor de middellange termijn. In de conclusies van de Raad van juni 1997 was sprake van "nagenoeg alle producten uit de minst ontwikkelde landen".
Om te beginnen de onmiddellijke maatregelen. De Gemeenschap heeft eind 1998 middels een verordening in het kader van het Algemeen Preferentiestelsel voor alle minst ontwikkelde landen een gezamenlijke regeling ingesteld die gelijkwaardig is aan het Overeenkomst van Lomé, zoals de Raad had verzocht. In het kader van de onderhandelingen over de toekomst van de Overeenkomst van Lomé heeft de Raad in 1999 onder meer bekendgemaakt hoe hij in de toekomst de toegang tot de markt voor de minst ontwikkelde landen wilde regelen. Hij had in dit verband besloten dat de Gemeenschap in 2000 een proces zou starten dat er aan het einde van de multilaterale commerciële onderhandelingen, en ten laatste in 2005, toe zou leiden dat de minst ontwikkelde landen voor nagenoeg alle producten vrije markttoegang zouden krijgen op het niveau van het Overeenkomst van Lomé. Het verschil tussen "alle producten" en "nagenoeg alle producten" zit, zoals we weten, in een aantal welbepaalde landbouwproducten.
Dat is het mandaat dat de Commissie heeft gekregen, en het spreekt voor zich dat we ons daaraan houden. Mijn medewerkers zijn momenteel voorstellen aan het uitwerken die aan de Raad zullen worden voorgelegd zodra we ze volledig hebben afgerond.
Tegelijkertijd tracht de Gemeenschap met het initiatief Minst Ontwikkelde Landen binnen de Wereldhandelsorganisatie andere handelspartners voor haar open aanpak te winnen. De bedoeling is dat we de minst ontwikkelde landen vrijstellen van quota voor nagenoeg al hun producten. Dit initiatief is bedoeld ter versterking van ons Europees voorstel. Als we de andere landen mee krijgen, kunnen de minst ontwikkelde landen hun producten bijna zonder enige hindernis exporteren naar een groot aantal markten buiten de Europese Unie. Ik denk met name aan ontwikkelde landen: de Verenigde Staten, Japan, Australië en Nieuw-Zeeland. Ik denk eventueel ook aan enkele opkomende markten die al geïndustrialiseerd zijn. Ons initiatief maakt deel uit van het pakket impulsmaatregelen dat we momenteel in Genève uitwerken. Daar probeer ik nu schot in te krijgen. Dit wat betreft de onmiddellijke maatregelen.
Zoals de vraagsteller al aangeeft, moeten we ons afvragen of we ons nog lang kunnen blijven beperken tot "nagenoeg alle producten". We zijn immers van plan om onze markten volledig voor deze landen te openen. Het komende verdrag met de ACS-landen vereist niet langer dat deze allemaal dezelfde markttoegang krijgen. Zodoende zouden we als Gemeenschap een meer doorgedreven liberalisering kunnen overwegen voor de minst ontwikkelde landen. Ik wil deze discussie echter niet openen voordat de besprekingen met onze handelspartners ver genoeg gevorderd zijn en ons initiatief rond nagenoeg alle producten voldoende geloofwaardigheid heeft opgebouwd om verder te worden uitgewerkt.
Ik wil tot slot nog opmerken dat toegang tot buitenlandse markten niet alleenzaligmakend is. Soms hebben deze landen door interne beperkingen op het vlak van distributie, logistiek of vervoer onvoldoende exportcapaciteit. Daarom moeten we eveneens aandacht besteden aan zogenaamde capacity building, technische bijstand om te zorgen dat deze markttoegang niet in het theoretische stadium blijft steken, maar ook concreet in praktijk wordt gebracht. Dit is mijn antwoord wat betreft de stappen voor de toekomst.

Howitt
Ik dank commissaris Lamy hartelijk voor zijn antwoord, althans tot op zekere hoogte. Ik ben het zeker eens met wat hij zei in het laatste gedeelte van zijn antwoord over de noodzaak de capaciteit in de minst ontwikkelde landen te vergroten, en over de eventuele noodzaak van asymmetrische maatregelen, die moeten resulteren in een zekere mate van bescherming van hun markten, een bescherming die wij niet voor onszelf verlangen. Mijn belangrijkste vraag was eigenlijk wat precies "essentiële producten" zijn - en deze vraag is naar mijn gevoel niet volledig beantwoord. Commissaris Lamy spreekt over bepaalde landbouwproducten, maar het is juist het protectionisme van het gemeenschappelijk landbouwbeleid geweest dat de ontwikkelingslanden het meest heeft gestoken en dat in veel van die landen de ontwikkeling van de landbouwproductie heeft belemmerd.
Kan hij ook wat specifieker zijn over de vraag om welke sectoren en om welke producten het precies gaat, en voor hoelang? Dat is het soort informatie dat we willen horen. Ik vraag mij af of wij niet eerder een stap voorwaarts zou zetten indien wij, zowel met het oog op het wekken van vertrouwen bij de ontwikkelingslanden als met het oog op de voorbeeldfunctie voor andere handelspartners, als Europa zouden zeggen: "de tijd is nu rijp; wij gaan dit nu aanbieden. Wij willen niet vijf jaar wachten; laat anderen ons voorbeeld volgen."

Lamy
Het antwoord op deze vraag is tweeërlei. Ten eerste dacht ik dat ik duidelijk had geantwoord op uw vraag door te zeggen dat het verschil tussen "alle" en "nagenoeg alle" producten ligt in een aantal landbouwproducten, een heel beperkt aantal landbouwproducten eerlijk gezegd. Ik denk met name aan suiker, dat voor een aantal van deze landen inderdaad een bijkomende bron van inkomsten zou kunnen betekenen. Zoals u weet, heeft de Gemeenschap, in dit geval de Commissie, overwogen de regeling inzake suiker open te breken. Waarschijnlijk zullen we op dit soort thema's nog terugkomen. Ik spreek hierbij overigens volledig uit naam van onszelf.
Hopelijk zult u het met mij eens zijn dat de minst ontwikkelde landen er in dit stadium het meeste baat bij hebben dat wij eerst de Verenigde Staten, Japan en andere ontwikkelde landen bij ons initiatief proberen te betrekken. Dat zou hun namelijk een markt opleveren die twee à drie keer groter is dan de onze, en dus aanzienlijk meer reële exportcapaciteit biedt. Het lijkt ons dus dringender en doeltreffender, mijnheer Howitt, om het verschil tussen "nagenoeg alle" en "alle" producten nog even te laten rusten - al erken ik dat we er vroeg of laat iets aan zullen moeten doen - en eerst de markt voor "nagenoeg alle producten" te vergroten, een markt die vrij moet zijn van heffingen of quota. Pas daarna kunnen we gaan praten over stap twee, waarbij we wellicht trouwens enige huiver zullen moeten overwinnen bij sommige lidstaten en het Europees Parlement.

De Voorzitter


Nicholas Clegg
Vraag nr. 45 van (H-0208/00):
Betreft:Toetreding van China tot de WTO Acht de Commissie, in het licht van haar advies inzake de intergouvernementele conferentie, de overeenkomst betreffende de toetreding van China tot de WTO niet van voldoende importantie om de toepassing van de procedure van instemming van het Europees Parlement te rechtvaardigen?
Zal de Commissie de overeenkomst betreffende de toetreding van China tot de WTO ter fine van instemming aan het Europees Parlement voorleggen, ook al is de intergouvernementele conferentie nog niet afgesloten?

Lamy
De Commissie erkent dat de overeenkomst inzake toetreding van China tot de Wereldhandelsorganisatie van buitengewoon groot belang is, mijnheer Clegg. Trouwens, als de voorstellen van de Commissie aan de intergouvernementele conferentie door de lidstaten worden overgenomen, is dit precies het soort overeenkomst dat aan de instemmingsprocedure van het Parlement zou worden onderworpen.
Het gaat voorlopig echter alleen nog om voorstellen. De Commissie kan de huidige regels van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap niet overtreden of vooruitlopen op de beslissingen die de lidstaten op de intergouvernementele conferentie zullen nemen.
Voor zover nodig wil ik de heer Clegg in herinnering brengen dat de overeenkomst inzake toetreding van China in principe onderworpen is aan de raadplegingsprocedure zoals bepaald in artikel 300. Met andere woorden, op grond van artikel 300 zou het Parlement zich moeten kunnen uitspreken over deze overeenkomst. Uiteraard is het zoals altijd de taak van de Raad om het Parlement te raadplegen.
Dit is het juridische en institutionele deel van mijn antwoord, mijnheer Clegg. Wat betreft de praktische kant van de zaak herhaal ik nogmaals dat ik samen met het Europees Parlement op zoek wil naar een manier om zijn stem te laten klinken bij de onderhandelingen. Ik heb dit al vaker gezegd, en het lijkt me ook van belang voor de betrekkingen tussen de Commissie en Parlement. Het lijkt me ook van belang voor de doeltreffendheid en de invloed van de onderhandelaar. Ik sta dus zoals gewoonlijk helemaal open voor een meer diepgaande gedachtewisseling met de bevoegde parlementscommissie.

Clegg
Hartelijk dank voor uw antwoord. Mag ik nog eens herhalen dat tot mijn grote voldoening de Commissie en het Parlement het voor het eerst met elkaar eens zijn over de wijzigingen die de rol van het Parlement bij belangrijke handelsovereenkomsten moet ondergaan.
Ik wil u echter graag één niet-juridische, institutionele vraag stellen: als wij bijvoorbeeld kijken naar het besluit om de conclusies van de Uruguay-ronde ter goedkeuring voor te leggen aan dit Parlement, zien wij dat er weliswaar een aantal juridische vragen over de institutionele en budgettaire gevolgen van de overeenkomst was, maar het besluit in wezen een politieke erkenning was van het feit dat dit een zo belangrijke overeenkomst was dat de strikte grenzen van ex-artikel 113 om zo te zeggen overschreden mochten worden, waardoor de overeenkomst ter goedkeuring voorgelegd kon worden aan het Parlement. Mijn eigen opvatting is dat de toetreding van China tot de Wereldhandelsorganisatie misschien niet zo opvallend is als een regelrechte multilaterale overeenkomst, maar wel minstens even belangrijk is voor het toekomstig wereldhandelsbeleid, en dat daarom zowel het Parlement als de Commissie hierover een gelijkluidend politiek standpunt kunnen innemen. Ik wil erop aan dringen dat dit ook gebeurt en ik wil u vragen wat wij naar uw mening samen zouden kunnen doen om dit soort actie te stimuleren.

Lamy
Net als u, mijnheer Clegg, vind ik de toetreding van China tot de Wereldhandelsorganisatie een gebeurtenis van buitengewoon groot belang is, wanneer die ook moge plaatsvinden.
Niettemin vind ik uw vergelijking met de Uruguay-ronde niet helemaal terecht. Als gevolg van de Uruguay-ronde is er onder meer een geschillenprocedure in het leven geroepen, wat een sprong voorwaarts betekende voor de internationale institutionele en juridische orde. Uit de Verdragen bleek ondubbelzinnig dat het verkrijgen van de instemming van het Parlement op zijn plaats was.
Vanuit juridisch oogpunt gaat het bij China om een procedure die de toetreding van een land tot de Wereldhandelsorganisatie regelt. Het is een redelijk beproefde procedure die betrekkelijk goed bekend is, en waartegen niemand verzet heeft aangetekend. Ik veronderstel daarom dat de Raad het Parlement niet onmiddellijk om instemming zal vragen, omdat het niet de gewoonte van de Raad is veel verder te gaan dan wat het Verdrag voorschrijft.
Waar het voor ons allebei op aankomt, is dat we debatteren over de voorwaarden die we, naar ik hoop, met de Volksrepubliek China overeen zullen komen, en dat we dat in alle transparantie doen, hetzij binnen een parlementscommissie, hetzij in plenaire vergadering.
Van mijn kant ben ik daar volkomen toe bereid, en ik weet dat mij bij die gelegenheid iets meer politiek getinte vragen gesteld zullen worden. Dat is voor mij de gewoonste zaak, en ik stel mij erop in.

Kauppi
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, blijkbaar moeten wij parlementsleden ons in deze fase tevredenstellen met de raadplegingsprocedure, hoewel ik het zelf met de heer Clegg eens ben dat het al in deze fase - ook de juridische aspecten enigszins in acht nemend - mogelijk geweest zou zijn bij deze zaak de instemmingsprocedure toe te passen.
Mijn vraag heeft echter te maken met de inhoud van de overeenkomst. Toen de onderhandelingen tussen de Europese Unie en China begonnen, werd aan ons, parlementsleden verteld dat er eigenlijk geen grote problemen zouden ontstaan, omdat ongeveer 80% van de doelstellingen van de Europese Unie al is gedekt door de resultaten van de onderhandelingen tussen de Verenigde Staten en China. Het lijkt er nu echter op dat de laatste, resterende 20% van de doelstellingen zo moeilijk zijn, dat de tijd verstrijkt terwijl de onderhandelingen al verscheidene malen zijn vastgelopen.
Ik wil dan ook vragen of de Chinezen misschien niet bereid zijn ons dezelfde onderhandelingspositie te geven als de Amerikaanse afgevaardigden. Waar zou anders de reden kunnen zijn dat men het niet over deze laatste 20% eens kan worden?

Lamy
Dat is een goede vraag. Ik beschouw mijzelf als de bedenker van de uitdrukking "80-20%". Wat ik ermee duidelijk wil maken, is dat de weg al grotendeels is afgelegd, want wij kunnen dankzij de status van meest begunstigde natie ons voordeel doen bij hetgeen anderen reeds voor ons via onderhandelingen voor mekaar hebben gekregen. Toch rest er nog 20%, mevrouw, en wel om een aantal heel eenvoudige redenen. Bij bilaterale onderhandelingen probeert elke partij zich te concentreren op die punten waarop hij de zwakste concurrentiepositie heeft. De rest laten ze aan anderen over.
Daarom kunnen wij op een reeks punten meeprofiteren van de overeenkomst tussen de Verenigde Staten en China. Er zijn echter ook punten die gunstiger zouden zijn uitgevallen als we er zelf over hadden onderhandeld. Dat is een eerste reden. Het is aan ons om in de mate van het mogelijke te zorgen dat deals die goed zijn voor de Verenigde Staten en China ook goed zijn voor Europa. Ik doe daar in ieder geval mijn best voor. Het verschil zit in die 20%, en meer is dat niet. Maar zoals u weet, zijn het vaak de laatste procenten die het verschil uitmaken bij een onderhandeling, en dat is waar we nu staan.
Er is nog een andere, meer technische reden waarom we het beeld enigszins moeten nuanceren. Achter benamingen die min of meer op elkaar lijken, kunnen zeer uiteenlopende invoerheffingen schuilgaan. Ik neem het voorbeeld van sterke drank. Bourbon en gin worden anders behandeld dan whisky en cognac. Alle soorten sterke drank mogen dan wel eender lijken, maar sommige vallen onder een andere invoerregeling. Dit zijn veeleer technische overwegingen, maar ze hebben wel tot gevolg dat er in detail over dit soort dingen moet worden onderhandeld.
We zijn nog niet aan het einde van de rit. Ik heb verklaard dat ik eind maart naar Peking afreis om overleg te voeren over wat volgens mij de echte knelpunten in deze onderhandelingen zijn. Zo hebben de Chinezen een zekere terughoudendheid tentoongespreid over het politieke gedeelte. Ik heb een mandaat gekregen om te proberen die terughoudendheid te overwinnen, en ik zal daar ook mijn best voor doen.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer Lamy. De tijd voor het stellen van vragen aan de heer Lamy is ruimschoots verstreken. Vraag nr. 46 zal dan ook schriftelijk worden beantwoord.
Vragen aan de heer Fischler

De Voorzitter
Daar de indiener van de vraag afwezig is, vervalt vraag nr. 47.

María Izquierdo Rojo
Vraag nr. 48 van (H-0173/00):
Betreft:Kosten van de uitbreiding voor de landbouw Wat zullen volgens de laatste studies en ramingen de kosten voor de landbouw van de op handen zijnde uitbreiding van de Europese Unie zijn? Waar zal het effect het sterkst zijn?

Fischler
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, in het huidige stadium van de onderhandelingen kan de Commissie geen concreet antwoord geven op de vraag van de geachte afgevaardigde. Om de kosten in de landbouwsector te kunnen berekenen, moet men min of meer nauwkeurig weten: a) wanneer de toetreding plaatsvindt; b) hoeveel landen op dat tijdstip zullen toetreden tot de Gemeenschap en in welke volgorde, en c) onder welke voorwaarden die landen zullen toetreden; welke overgangsregelingen zullen er bijvoorbeeld zijn?
Aangezien deze drie parameters momenteel nog niet vaststaan en deze zelfs het eigenlijke onderwerp zijn van de uitbreidingsonderhandelingen, kan men nu niet meer dan een raming geven en speculeren, hetgeen volgens ons weinig zin heeft.

Izquierdo Rojo
Ofschoon ik als gekozen afgevaardigde deze vraag heb ondertekend, moet ik bekennen dat die eigenlijk niet door mij gesteld is. Zoals de commissaris al kon bevroeden, zijn het de landbouwers die deze vraag stellen, de landbouwers van het Europese platteland die zich deze tijd beginnen af te vragen of de uitbreiding ten koste zal gaan van hun inkomen, van de Europese steunmaatregelen voor de landbouw. De commissaris is hier niet dieper op ingegaan. Toch weet men bij de diensten van de Commissie, bij de Commissie, en weten een aantal collega-parlementariërs, ja weet iedereen eigenlijk af van het bestaan van studies en ramingen.
De commissaris is soms een meester in het omzeilen en onbeantwoord laten van vragen. Als de Commissie echter wenst dat de landbouwers haar standpunten ondersteunen, dient zij die ondoorzichtigheid te laten varen en duidelijk te zijn. Daarom verzoek ik de commissaris, als hij die gegevens en studies - die wel degelijk bestaan - niet ter sprake wil brengen, om tenminste die ongerustheid bij de landbouwers weg te nemen, of te zeggen of de rekening van de uitbreiding zal worden betaald met de inkomens van de landbouwers, en vooral of hij ervoor kan instaan dat de kosten van de uitbreiding de communautaire steunmaatregelen onverlet zullen laten.

Fischler
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigde, ook u weet mijns inziens dat het inkomen van de boeren niet alleen gevormd wordt door steun, maar vooral uit de markt zelf kt, moet komen. Daarom gaat de vergelijking die u maakt, mank. Bovendien gaat het om twee totaal verschillende vraagstukken. In de door u gestelde, en mij beantwoorde vraag ging het om de kosten van de uitbreiding. Of echter ten gevolge van de uitbreiding het gemeenschappelijk landbouwbeleid moet worden veranderd is een heel andere kwestie. Ik kan u vandaag alleen zeggen dat het gemeenschappelijk landbouwbeleid geldt dat in Berlijn voor de komende zeven jaar is afgesproken. U weet trouwens ook dat in Berlijn een besluit is genomen over financiële perspectieven, dus over de hoeveelheid geld dat kan worden uitgegeven. U sprak over eventuele studies. Reeds jaren geleden zijn eerste studies gemaakt en die hebben wij aan het Parlement voorgelegd. Wij maken momenteel nieuwe studies en zodra wij daarvan resultaten hebt, zullen wij die met genoegen aan u voorleggen.

De Voorzitter


Emmanouil Bakopoulos, vervangen door de heer Koulourianos
Vraag nr. 49 van (H-0187/00):
Betreft: Communautair initiatief LEADER: 2000-2006 Het communautair initiatief LEADER is opgezet als een proefprogramma dat de Commissie in staat stelt vernieuwingen in te voeren in ontwikkelingsmethodes in gevoelige agrarische gebieden.
De conclusies van de twee eerste programma's leren ons dat het LEADER-programma van land tot land verschillend werd toegepast, naar gelang van de mate waarin de openbare en de particuliere sector bij dit programma waren betrokken.
Kan de Commissie, overwegende dat de gemeentelijke en de overheidsdiensten hun voorstellen voor de periode 2000-2006 voorbereiden, zeggen wat voor Griekenland het bestedingspercentage is geweest van de twee eerste programma's? Hoe succesvol zijn volgens haar de twee vorige LEADER-programma's geweest in het geval van Griekenland?

Fischler
Mijnheer de Voorzitter, het LEADER I-programma, dat van toepassing was op de periode 1993-1996, is in Griekenland volledig ten uitvoer gelegd. De kredieten die in het kader van het programma beschikbaar waren gesteld - het ging hierbij om een bedrag van 104 miljoen euro met een communautaire deelname van 52 miljoen euro - werden volledig uitbetaald.
Ook kan men tevreden zijn over de resultaten. LEADER I is in Griekenland op uniforme wijze toegepast en heeft een belangrijke bijdrage geleverd aan de innovatie.
Het LEADER II-programma is van toepassing op de periode 1996-2001, rekening houdend met de afwikkeling van de resterende betalingen. Eind vorig jaar, dat wil zeggen eind 1999, waren de kredieten van het programma - een bedrag van in totaal 364 miljoen euro met communautaire deelname van 168 miljoen euro - weliswaar volledig vastgelegd maar natuurlijk nog niet volledig uitbetaald.
Aangezien echter, zoals ik reeds zei, dit jaar 2000 en volgend jaar nog betalingen zullen plaatsvinden, zullen wij pas begin 2002 een volledig beeld kunnen hebben van de met LEADER II in Griekenland bereikte resultaten. Op grond van de ons tot nu toe ter beschikking staande informatie is er voor de Commissie geen enkele reden om de goede uitvoering van het LEADER-programma in Griekenland te betwisten.

De Voorzitter


Carmen Fraga Estévez
Vraag nr. 50 van (H-0190/00):
Betreft: Evenwicht tussen de noordelijke en de zuidelijke visserijovereenkomsten De Raad van de visserijministers heeft zich in oktober 1997 beziggehouden met het verstoorde evenwicht tussen de noordelijke en de zuidelijke visserijovereenkomsten, want terwijl de reders die onder de zuidelijke overeenkomsten vissen een steeds grotere eigen bijdrage moeten leveren zijn de overeenkomsten voor de noordelijke reders gratis. Bovendien stelde de Raad vast dat de noordelijke overeenkomsten niet volledig worden benut, terwijl andere lidstaten interesse hebben om wel van deze visserijmogelijkheden gebruik te maken. De Raad heeft de Commissie daarom verzocht om te bezien of de overdracht van quota van de ene lidstaat naar de andere mogelijk gemaakt moet worden en te bestuderen hoe de financieringskosten van de overeenkomsten "op billijke niet-discriminerende wijze" verdeeld kunnen worden tussen de Gemeenschap en de reders.
Kan de Commissie mededelen welke studies zij tot dusverre heeft verricht om na te gaan of de overdracht van quota mogelijk is en tot welke conclusies zij is gekomen? Welke besluiten zijn er genomen om meer evenwicht te brengen in de financieringskosten van de noordelijke en de zuidelijke overeenkomsten? Hoe beoordeelt de bevoegde Commissaris het verstoorde evenwicht tussen de noordelijke en de zuidelijke overeenkomsten?

Fischler
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de Commissie is principieel van mening dat de door derde landen in het kader van een visserijovereenkomst toegekende vangstmogelijkheden volledig benut moeten worden en geijkte mechanismen in het leven moeten worden geroepen voor overdracht van niet volledig, of in het geheel niet benutte quota. Daarbij mag het principe van de relatieve stabiliteit echter niet in gevaar worden gebracht. De Commissie wil erop wijzen dat zich alleen bij de overeenkomst met Groenland - de enige overeenkomst met een land uit het noordelijk gebied - een probleem heeft voorgedaan met onvolledige benutting van de quota.
Mevrouw Fraga Estévez weet echter ongetwijfeld dat overdracht van quota door enkele lidstaten wordt beschouwd als een aanslag op het beginsel inzake relatieve stabiliteit. Daarom konden ondanks de ondernomen inspanningen de in het kader van het communautair recht bestaande juridische mechanismen, die een dergelijke overdracht in principe mogelijk maken, niet in werking treden. De Commissie is bijgevolg van mening dat dit netelige vraagstuk alleen behandeld kan worden in het kader van een breed, algemeen onderzoek van het gemeenschappelijk visserijbeleid. Dit onderzoek zal, zoals u weet, plaatsvinden naar aanleiding van de hervorming van het gemeenschappelijk visserijbeleid.
U spreekt over een gebrek aan evenwicht tussen de overeenkomsten met derde landen van het noordelijk halfrond en die van het zuidelijk halfrond. Ik wil u echter op het volgende wijzen: de Gemeenschap en de lidstaten betalen bij de noordelijke overeenkomsten geen vergunningskosten omdat de noordelijke derde landen die niet verlangen. Deze overeenkomsten zijn, met uitzondering van de overeenkomst met Groenland, gebaseerd op wederkerigheid, hetgeen vis tegen vis betekent, en hebben geen gevolgen voor de communautaire begroting.
De derde landen van het zuidelijk halfrond brengen echter wel kosten in rekening. Zulke vergunningskosten kwamen trouwens ook al voor in de bilaterale overeenkomsten tussen Spanje en derde landen, voor de toetreding van Spanje tot de Gemeenschap. U zult dus begrijpen dat als onze partners dat niet verlangen, wij niet uit eigen beweging zullen voorstellen om vergunningskosten op te nemen in de overeenkomst met Groenland of in overeenkomsten met andere noordelijke landen. Afgezien daarvan vissen ook andere derde landen in de wateren van de noordelijke landen en die betalen evenmin vergunningskosten. Wij willen natuurlijk voorkomen dat onze vissers ongelijk worden behandeld ten opzichte van de vissers uit derde landen, hetgeen wel degelijk het geval zou zijn als wij uit eigen beweging vergunningskosten zouden aanbieden.
Er is nog een verschil tussen de noordelijke en de zuidelijke overeenkomsten. De vangstmogelijkheden van de Gemeenschap worden namelijk in de noordelijke overeenkomsten uitgedrukt in de totale vangsthoeveelheid. In de zuidelijke overeenkomsten is dat anders. Daar worden onze mogelijkheden direct uitgedrukt in het aantal vissersboten, of ook in het aantal vergunningen. Daarom ligt het voor de hand in deze overeenkomsten te voorzien in vergunningskosten voor de reders. U ziet dus dat er goede redenen zijn voor de ongelijke handelswijze bij de noordelijke en de zuidelijke overeenkomsten.

Fraga Estévez
Als ik een vraag heb gesteld, dan is dat omdat ik vooraf een reeks beslissingen van de Raad van 1997 heb bestudeerd over bepaalde richtsnoeren voor de visserijovereenkomsten, waaraan de Europese Unie zich volgens mij de afgelopen periode niet heeft gehouden.
Ik wil hierover niet in discussie treden met de commissaris, maar ik zou alleen willen weten of de vloten die op het ogenblik van de visserijovereenkomst met Groenland zijn uitgesloten, bij de volgende hernieuwing van die overeenkomst en op grond van de richtsnoeren van toentertijd de gelegenheid zullen krijgen de quota te gebruiken die niet worden benut of slecht ten dele worden benut. Het is immers algemeen bekend dat de visquota in Groenland niet worden benut of zwaar worden onderbenut.

Fischler
Daarop heb ik reeds in mijn eerste antwoord gewezen. Het probleem is inderdaad, mevrouw Fraga Estévez, dat de Commissie in principe uw mening deelt. Niet opgebruikte quota moeten inderdaad overdraagbaar worden. Wij beschikken echter nog niet over de modaliteiten daarvoor, omdat de lidstaten het daar niet over eens kunnen worden. U noemde hier de Raad. Wij moeten dit probleem inderdaad daar op zien te lossen. Ik geloof echter niet dat men een oplossing vindt als men in een nieuwe overeenkomst met Groenland kosten laat betalen voor de vangstquota. Dat is geen oplossing. Daar moet een duidelijk onderscheid worden gemaakt: verdeling van niet-gebruikte quota en een mechanisme daarvoor, prima, maar geen invoering van vergunningskosten daar waar voor de quota niets betaald hoeft te worden! Dat heeft ons inziens niet veel zin.

De Voorzitter


Hugues Martin
Vraag nr. 51 van (H-0195/00):
Betreft:Buitengewone uitvoersteun te verenigen met Gemeenschapsrecht? Door de stormschade van december vorig jaar in het westen van Europa bevindt de bosbouw zich in een bijzonder kritieke toestand.
Omdat er dringend iets moet gebeuren met de grote voorraden stormhout heeft de Franse regering besloten om een bedrag van 50 Franse frank per ton uit te betalen voor het vervoer van hout dat uitgevoerd wordt naar de andere lidstaten van de Europese Unie.
De concurrentieregels van de Gemeenschap, en vooral de verplichte Gemeenschapspreferentie, verbieden zeer te recht dat soort steun, behalve om tegemoet te komen aan een uitzonderingstoestand. Zo bepaalt artikel 92, lid 2, sub b) van het EG-Verdrag: "Met de gemeenschappelijke markt zijn verenigbaar: (...) steunmaatregelen tot herstel van de schade veroorzaakt door natuurrampen of andere buitengewone gebeurtenissen."
Is de uitvoersteun van de Franse regering te verenigen met artikel 92? Zo ja, kan dat soort steun ook uitgebreid worden tot de uitvoer van bosbouwproducten naar derde landen?

Zo ja, welke criteria gebruikt de Europese Commissie om vast te stellen voor welke hoeveelheden de steun mag gelden, over welke periode, en hoeveel de steun mag kosten?

Fischler
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, enkele dagen geleden hebben de Franse autoriteiten de Commissie in kennis gesteld van hun voornemen om met behulp van staatsteun de bosbouw te helpen bij het herstel van de door de stormen van afgelopen december aangerichte schade. In de kennisgeving van de Franse autoriteiten is ook sprake van een maatregel ter vergemakkelijking van het vervoer van hout uit de betrokken regio's. In de kennisgeving wordt echter nergens gesproken over de bestemming van het hout. Men weet niet of dit naar andere lidstaten of naar derde landen zal worden uitgevoerd.
De Commissie heeft derhalve de Franse autoriteiten om aanvullende informatie gevraagd. Aangezien de Commissie nog niet in bezit is van die aanvullende informatie, is zij ook niet in staat zich vandaag al definitief uit te spreken over de verenigbaarheid van de betreffende maatregelen met het communautair recht.

Martin, Hugues
Kan de commissaris zijn antwoord verder toelichten? Het is duidelijk dat de steun formeel al bestaat in de lidstaten. Het is mij veeleer te doen om de landen buiten de Gemeenschap. Ik kan de vraag ook zo stellen: kunnen wij gezien het volkomen uitzonderlijke karakter van deze storm voor het te exporteren hout een vrijstelling krijgen wat het tonnage, de kosten en de tijd betreft, ja of nee? Mijn vraag ging uiteraard over de export naar landen buiten de Unie.

Fischler
Ik zal u precies zeggen hoe de vork in de steel zit: hout is volgens het communautair recht een industriegoed. Exportsteun, zoals die bijvoorbeeld in de landbouw bestaat, kan natuurlijk onder geen beding verleend worden voor export van hout. Wij kunnen enkel het bestaande communautaire recht toepassen. In artikel 87 van het bestaande communautair recht staat dat vergoeding kan worden verleend voor schade - let wel: schade - mits deze schade rechtstreeks verband houdt met de ramp. Dat betekent dat ten eerste sprake moet zijn van schade en ten tweede een rechtstreeks verband moet worden aangetoond. U moet verder ook nog rekening houden met de volgende overweging: als wij op een dergelijk idee zouden ingaan - waarbij ik aanteken dat door de ramp de houtprijs niet alleen is gedaald voor de Franse bosbouwers, maar voor alle bosbouwers - zou elke lidstaat bij ons kunnen aankloppen en vragen om toestemming voor exportsubsidie. Dat zou echter overduidelijk een marktverstoring zijn.

De Voorzitter


Werner Langen
Vraag nr. 52 van (H-0202/00):
Betreft:Preventieve distillatie - verhoging van de contingenten De Europese Commissie heeft een preventieve distillatie van 10 miljoen hectoliter voor het wijnjaar 1999/2000 opengesteld. De termijnen voor de aanmelding zijn verlengd. In enkele lidstaten zijn de contingenten naar verluidt reeds overschreden.
Kan de Commissie het volume van de preventieve distillatie van 10 tot 15 hectoliter miljoen verhogen en aan specifieke wensen van bepaalde lidstaten (bijvoorbeeld Duitsland) om een hoger volume te krijgen, voldoen?
Vragen aan mevrouw de Palacio
Fischler
Ja, mijnheer de Voorzitter, de Commissie heeft op 24 februari jongstleden de mededelingen van de lidstaten over de aanvragen voor preventieve distillatie ontvangen. Op dezelfde dag werd het beheerscomité wijn voorgesteld de hoeveelheid voor preventieve distillatie te verhogen van 10 tot 12 miljoen hectoliter. Het beheerscomité heeft zich met een meerderheid voor dit voorstel uitgesproken. Aldus is het mogelijk alle in de lidstaten gesloten contracten na te komen. De enige uitzondering hier is Spanje, waar ten gevolge van het grote aantal aanvragen het acceptatiepercentage, als ik dat zo mag noemen, niet 100% maar 98% is. Voor Duitsland kon aldus de oorspronkelijke toewijzing van 148.000 hectoliter worden verhoogd. Dit is de totale hoeveelheid waarvoor in Duitsland contracten zijn gesloten. De gewijzigde verordening voor preventieve distillatie zal binnenkort worden gepubliceerd en met terugwerkende kracht geldig zijn vanaf 24 februari.

Langen
Mijnheer de commissaris, denkt de Commissie, met het oog op de enorme wijnoogst van 140 miljoen hectoliter en met het oog op de in 2000 van kracht wordende nieuwe wijnmarktordening, nog na over de mogelijkheid verplichte distillatie te gebruiken om de markt soelaas te bieden? Dit is immers het laatste jaar waarin daartoe de mogelijkheid bestaat. Is de Commissie niet van mening dat ook dit een extra instrument kan zijn?

Fischler
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigde, ten eerste maakt mijns inziens het feit dat wij ook zonder verplichte distillatie op alle aanvragen van Duitsland en op bijna alle aanvragen van de andere lidstaten kunnen ingaan, reeds duidelijk dat het evenwicht op de wijnmarkt in grote mate is hersteld. Bovendien hebben wij met het hervormd beleid voor de wijnmarkt juist de verplichte distillatie aanzienlijk willen verminderen. Daarom moeten wij niet de indruk wekken dat wij weer rechtsomkeer maken.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer Fischler.
De vragen nrs. 53 tot en met 60 worden schriftelijk beantwoord.

De Voorzitter


Marie Anne Isler Béguin
Vraag nr. 61 van (H-0156/00):
Betreft:Heropening van de spoorlijn Oloron-Canfranc De Europese Commissie heeft tegenover de Spaanse pers verklaard (op 9 februari, agentschap EFE) dat ze zich bewust is van de noodzaak van een spoorlijn in het hart van de Pyreneeën, en dat de Spaanse regering de heropening van de spoorverbinding Oloron-Canfranc (in de vallei van Aspe) wenst. Ze bevestigt ook dat ze, als de beide landen tot een vergelijk komen, haar steun zal verlenen voor opname van de lijn in het transeuropees net bij de eerstvolgende herziening van de beleidskeuzen voor het transeuropees net.
Maar moet de Europese Commissie het niet eerst tot haar taak rekenen om de twee landen ertoe aan te sporen om een beleid te voeren dat meer gebruik van de trein als vervoermiddel aanmoedigt, en om tot een akkoord over de heropening van de lijn te komen? Welke stappen denkt de Europese Commissie vanaf nu te ondernemen om het totstandkomen van zo'n akkoord te bespoedigen?

De Palacio
Op uw vraag over de heropening van de spoorwegverbinding Oloron-Canfranc wil ik antwoorden dat er gekeken dient te worden naar alternatieve wegen voor vervoer over land of zee. Men moet namelijk een middel vinden om de problemen met de filevorming aan beide uiteinden van de Pyreneeën te verminderen, aan zowel de oost- als de westkant.
Aan beide uiteinden van de Pyreneeën zijn de wegen namelijk overbelast omdat ze de enige belangrijke verbindingen over land vormen tussen het Iberisch Schiereiland en de rest van het Europees continent.
De Commissie heeft aangetoond voorstander te zijn van een onderzoek naar een nieuwe spoorwegverbinding door het centrale deel van de Pyreneeën. Zij heeft verscheidene initiatieven in deze regio ondersteund met subsidies voor onderzoek naar de verschillende mogelijkheden.
Zoals de geachte afgevaardigde heel goed weet, hebben Spanje en Frankrijk voorts een verkeersobservatiecentrum gevestigd in de Pyreneeën om te zoeken naar de meest adequate oplossing van het probleem.
De uiteindelijke beslissing in dezen is hoe dan ook aan de lidstaten. Het is uitgesloten dat wij iets in de Trans-Europese netwerken opnemen dat niet op de steun van de lidstaten kan rekenen.
Intussen kan ik u zeggen dat de Commissie bij de herziening van het Trans-Europese net, die hopelijk nog voor de maand augustus zal zijn voltooid, rekening zal houden met de bevindingen van het verkeersobservatiecentrum in de Pyreneeën.

Isler Béguin
Dank u wel, mevrouw de commissaris. Ik wilde echter graag weten wat de Commissie nu werkelijk doet om ervoor te zorgen dat de lidstaten een echte spoorverbinding tot stand brengen in de vallei van de Somport. Op dit ogenblik zijn er werkzaamheden aan de gang voor een wegverbinding. We mogen ons dus met recht afvragen wat de toekomst in petto heeft.
Ik vrees namelijk dat er een piepklein treintje voor toeristen komt om een handvol milieuactivisten een plezier te doen, en dat het daar verder bij blijft.
Er zijn echter al studies uitgevoerd - onder meer door de GRETAB, om er maar een te noemen - en daaruit is gebleken dat een spoorwegverbinding van de Somport-pas via Pau en Canfranc naar Jaca hetzelfde volume aan vrachtwagens zou kunnen verwerken als de tunnel door de Mont Blanc. Nu heeft de heer Lamoureux in de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme een reeks voorstellen ingediend om ervoor te zorgen dat de Europese Unie het spoorwegvervoer absolute voorrang geeft. Wat wij dus eigenlijk hadden willen horen, wat ik eigenlijk had willen horen, is wat u nu in feite gaat doen om de lidstaten ook zover te krijgen.

De Palacio
Mevrouw Isler Béguin, op grond van de gesprekken met en de standpunten van de lidstaten over deze kwesties en de studies die zij ons hebben voorgelegd, trachten wij de lidstaten van een en ander te overtuigen.
Zoals u weet, heeft echter een van deze twee buurlanden ons voor een aantal problemen gesteld wat betreft de spoorwegverbinding Oloron-Canfranc.
Het leidt geen twijfel dat de aanleg van verbindingen door de grote gebergten in de Europese Unie allerlei problemen met zich meebrengt. In verband hiermee heeft de Commissie in 1999 een onderzoek gesteund voor observatie van goederenstromen over de weg en verkeersstromen in bepaalde kwetsbare gebieden, namelijk in de Pyreneeën en de Alpen, die op dit punt veel problemen gemeen hebben.
Ik wil eveneens opmerken dat wij voornemens zijn om voor het eind van het jaar een mededeling terzake op te stellen - over de Pyreneeën en de Alpen - waarin concrete oplossingen zullen worden voorgesteld.
Niettemin is het zaak dat de lidstaten met die oplossingen instemmen.
Verder kan ik u zeggen dat de conclusies van dit onderzoek zullen meewegen bij de herziening van de beleidskeuzes voor het Trans-Europese netwerk. Via INTERREG II is verder een algemeen onderzoek gefinancierd naar de behoefte aan en de uitvoerbaarheid van een centrale verbinding door de Pyreneeën die zou beantwoorden aan de vereisten van het zware vrachtverkeer.
Zoals ik in een van mijn betogen in het Parlement al eens heb onderstreept, ben ik van mening dat we ons grote inspanningen moeten getroosten om het vrachtverkeer per spoor tot ontwikkeling te brengen.
De huidige behoeften zijn zodanig dat niet kan worden volstaan met een toename van het aantal snelwegen. Er moet onderzoek worden gedaan naar een beter gebruik van de spoorweginfrastructuren, die niet alleen vanuit milieustandpunt een veel aantrekkelijker alternatief zijn maar die ook het voordeel bieden dat een aantal reeds bestaande infrastructuren kan worden benut.
In andere gevallen, zoals in het onderhavige geval, moeten er infrastructuren worden aangelegd. Het spreekt echter vanzelf dat wij bereid zijn om met de lidstaten te praten - en dat doen we ook - om te zien of een project als dit, voor een spoorwegverbinding door het centrale deel van de Pyreneeën, uiteindelijk op de instemming van beide buurlanden zal kunnen rekenen.

Knörr Borràs
Mevrouw de vice-voorzitter van de Commissie, als het waar is dat een van de lidstaten dwarsligt, zou ik graag willen weten welke lidstaat dat is en waarom die dwarsligt. Nu u er toch over sprak, zou ik willen vragen of u precies kunt aangeven wanneer de mededeling van de Commissie betreffende dat aangekondigde rapport over de Alpen en de Pyreneeën te verwachten valt?

De Palacio
Nu u het mij op de man af vraagt: het land dat tot dusver bezwaren heeft gemaakt, is Frankrijk.
Het is duidelijk dat het voornamelijk de landen van het Iberisch Schiereiland zijn waarvoor dit project van belang is. De Pyreneeën vormen een barrière en dit treft niet alleen Spanje als grensstaat maar ook het verkeer via de snelweg van en naar Portugal.
In de mededeling over kwetsbare gebieden zal hoofdzakelijk worden ingegaan op de vraag hoe twee elementen met elkaar te combineren te zijn: de milieuvereisten van zowel de Pyreneeën als van de Alpen, en de noodzaak om het verkeer van goederen en personen in goede banen te leiden.
Zoals ik de geachte afgevaardigde al zei, is het onze bedoeling de mededeling voor het eind van het jaar voor te leggen. Hierin zal niet alleen een analyse worden gegeven van de specifieke omstandigheden van deze kwetsbare gebieden, maar ook van de gerichte oplossingen die kunnen worden overwogen op het niveau van infrastructuren, financiering, gebruik en veiligheid. Ook de veiligheidsaspecten die samenhangen met het gebruik van grote tunnels spelen immers een rol die niet mag worden onderschat.

De Voorzitter


Ewa Hedkvist Petersen
Vraag nr. 62 van (H-0163/00):
Betreft:Maximaal toegestane alcoholpromillages in het verkeer De Commissie pleit sinds 1988 voor de invoering van communautaire regelgeving betreffende maximaal toegestane alcoholpromillages in het verkeer. In 1997 verklaarde de Commissie dat het noodzakelijk is de verkeersveiligheid te vergroten en te zorgen voor een verlaging van het aantal verkeersdoden.
Tegenwoordig lopen de maximaal toegestane alcoholpromillages in Europa ver uiteen, van 0,2 promille in Zweden tot 0,8 promille in sommige andere landen. De ervaringen in Zweden zijn zeer positief. Het blijkt dat de verkeersveiligheid wordt bevorderd door een laag toegestaan alcoholpromillage.
De EU produceert momenteel wetgeving ter bevordering van de mobiliteit en de verkeersveiligheid. Waarom is de Commissie niet bereid om een voorstel in te dienen betreffende maximaal toegestane alcoholpromillages in het verkeer, ondanks dat dit het aantal doden zou verlagen?

De Palacio
Zoals bekend is een groot deel van de ongelukken die zich op onze wegen voordoen te wijten aan overmatig alcoholgebruik. Met het oog hierop heeft de Europese Unie haar steun gegeven aan een - ook door de Commissie van belang geachte - beperking van het alcoholpromillage, om ervoor te zorgen dat het juiste promillage niet wordt overschreden.
Naar oordeel van de Commissie dient het promillage over het algemeen rond de 0,5 mg per ml te liggen. In sommige gevallen, zoals bij nog onervaren bestuurders, zou kunnen worden overwogen dat promillage, gedurende een bepaalde periode althans, nog te verlagen.
Niettemin zij erop gewezen dat de Commissie weliswaar dergelijke normen kan opstellen, maar hiervoor alleen een aanbeveling zal uitvaardigen. Gezien het subsidiariteitsbeginsel achten wij het niet wenselijk dat de Commissie met een richtlijn komt voor het vaststellen van het alcoholpercentage. Het is ons inziens beter de landen een aanbeveling voor te leggen.

Hedkvist Petersen
Alcohol vormt de op één na grootste bedreiging van de gezondheid, volgens een rapport van een werkgroep op hoog niveau. Alcohol is ook de hoofdoorzaak van de ongelukken op de Europese wegen, en ook een belangrijke oorzaak van de ernstige ongelukken. Tot mijn genoegen is de Commissie het er mee eens dat het alcoholpromillage in het bloed van weggebruikers op een laag niveau moet worden gehouden, omdat veiligheid en alcohol niet samengaan.
De ervaring wijst uit dat er in de landen die een laag maximumpromillage hanteren minder doden vallen en minder ernstige ongelukken gebeuren. Ik zou nog een aanvullende vraag willen stellen aan de commissaris. Waarom zou het onmogelijk zijn om een richtlijn op dit gebied uit te vaardigen, nu de meeste landen een maximumgrens van 0,5 promille hanteren, en slechts een klein aantal landen een hoger promillage hanteert?

De Palacio
Zoals de geachte afgevaardigde zeer terecht heeft opgemerkt, komen in Europa jaarlijks zo'n 10.000 mensen om het leven in verkeersongelukken waarbij overmatig alcoholgebruik een rol speelt.
De meeste landen hebben het promillage op 0,5 mg vastgesteld. Een promillage van 0,8 mg wordt alleen maar gehanteerd door Ierland, Luxemburg, Italië en het Verenigd Koninkrijk, terwijl een promillage van minder van 0,5 mg uitsluitend in Zweden van kracht is.
De Commissie zal een mededeling over verkeersveiligheid opstellen en binnenkort aan het Parlement voorleggen. Daarin wordt aanbevolen het maximaal toegestane promillage op 0,5 mg vast te stellen. Naar onze mening dient nieuwe wetgeving beperkt te blijven tot gevallen waarin deze absoluut noodzakelijk is.
Daar er maar heel weinig landen zijn met een promillage van meer dan 0,5 mg is deze aanbeveling ons inziens toereikend om die lidstaten tot harmonisatie van hun wetgeving te brengen. Wij gaan ervan uit dat de subsidiariteit en deze aanbeveling voldoende zijn om ervoor te zorgen dat het maximaal toegestane alcoholpromillage in de verschillende lidstaten op of onder de 0,5 mg wordt vastgesteld.

Taylor
Nu wij spreken over de alcoholpromillages in het bloed, vraag ik mij af of de commissaris in haar aanbeveling ook het bredere vraagstuk van drugs gaat bekijken? Dit is een belangrijk vraagstuk dat vaak over het hoofd wordt gezien als wij spreken over autorijden

De Palacio
Het probleem is uiteraard dat drugs een toestand teweegbrengen die zonder enige twijfel leidt tot een verminderd reactievermogen van de bestuurder.
Het probleem met drugs is dat hun gebruik in een aantal landen strafrechtelijk wordt vervolgd terwijl dat in andere landen niet het geval is. Gezien die situatie en die verschillen in benadering kunnen wij vooralsnog geen actie ondernemen op dit gebied.
Net zoals de geachte afgevaardigde vind ik deze kwestie echter wel zorgwekkend, en ik ben benieuwd of we binnen de nieuwe beleidsterreinen, in het bijzonder op de nieuwe terreinen van gecommunautariseerde beleidsvormen, vorderingen zullen kunnen maken op dit gebied.
Tenslotte moet ik opmerken dat drugsgebruik moeilijker te controleren valt, daar de methoden voor controle minder sophisticated zijn en minder snel resultaat opleveren dan bij alcoholgebruik het geval is.

De Voorzitter


Reinhold Messner
Vraag nr. 63 van (H-0164/00):
Betreft:Spoortraject Verona-München Al jaren wordt gesproken over het project voor een nieuwe spoorlijn tussen Verona en München. Het verkeer langs het traject Verona-München neemt toe, maar de huidige spoorlijn wordt slechts voor een derde van de capaciteit gebruikt. Om de luchtvervuiling en geluidsoverlast die worden veroorzaakt door de zware vrachtwagens te verminderen, moet de oplossing zijn al het zware transitoverkeer van de weg naar het spoor over te hevelen. Om dit te bereiken, dient de tol voor het gebruik van de autosnelweg voor het goederenvervoer te worden verhoogd en dient een snelle en goed functionerende spoorlijn beschikbaar te zijn. Indien deze nieuw wordt aangelegd, moet worden bestudeerd welke oplossing zo min mogelijk gevolgen heeft voor het milieu. Aangezien deze infrastructuur bedoeld is om honderden jaren mee te gaan, moet de beste oplossing worden gekozen. De Commissie lijkt voorkeur te hebben voor de basistunnel door de Brenner.
Waarom wil de Commissie niet nogmaals het alternatieve project ATT3 van de ingenieurs Trojer en Kauer bestuderen? Heeft de Commissie de milieugevolgen van de verschillende projecten voor de spoorwegverbinding tussen Verona en München geanalyseerd? Is de Commissie in staat een nieuw onderzoek over het vervoer via de Brenner te financieren?

De Palacio
Het project voor een spoorlijn tussen München en Verona waarover de Italiaanse, Oostenrijkse en Duitse regering al in 1994 overeenstemming hebben bereikt, maakt deel uit van het Trans-Europese vervoersnetwerk en voorziet in de aanleg van een hogesnelheidsnet met gecombineerd goederenvervoer.
In principe volgt het tracé voor een groot deel de bestaande gewone lijn. In het voorstel voor het project ATT 3, waarvan de Commissie goed op de hoogte is, wordt afgeweken van de in de richtlijnen betreffende het Trans-Europese net vastgestelde route.
Ik moet u zeggen dat bij de maatregelen met het oog op de voorbereiding en aanleg steeds is uitgegaan van de overeengekomen lijnen, en als we van dit oorspronkelijke plan zouden afwijken dan zou de ontwikkeling van het project een aanzienlijke vertraging oplopen.
Naast dit voorstel ATT 3 waarnaar de belangstelling van de geachte afgevaardigde uitgaat, heeft de Commissie nog een reeks alternatieve voorstellen ontvangen. Op grond van de technische, economische en milieutechnische evaluaties van de betreffende lidstaten is de Commissie echter van oordeel dat de genoemde optie van een basistunnel, dat wil zeggen de optie die ten uitvoer wordt gelegd, een aantal pluspunten heeft die haar aantrekkelijker maken dan de overige alternatieve routes.
Verder kan ik u zeggen dat een belangrijk deel van de reeds toegekende financiële steun rechtstreeks in verband staat met de milieuaspecten van het project, en dat we het Brenner-project financieel zullen blijven steunen, in het bijzonder het technische ontwerp van het deel dat de basistunnel omvat, waarmee een dezer dagen een begin wordt gemaakt.
Het is overduidelijk dat bij al deze beslissingen de milieugevolgen een sleutelrol spelen als het gaat om de keuze voor een concreet project en de follow-up van de tenuitvoerlegging van dat project. We hebben immers te maken met een van de kwetsbare gebieden die ik zojuist al genoemd heb toen we het over de Pyreneeën hadden.

Messner
Mijnheer de Voorzitter, ik verzoek allen in dit verband vooral te bedenken dat een supersnelle trein natuurlijk overal waar hij niet onder de berg doorrijdt, enorm veel lawaaioverlast zal veroorzaken. Ik verzoek verder mevrouw de commissaris met het volgende rekening te houden: waarom is het niet mogelijk met een basistunnel door de Brenner - of met welke tunnel dan ook - een duurzame oplossing te vinden voor het probleem tussen München en Verona? Men kan namelijk zonder al te veel problemen het zware transitverkeer op het spoor zetten, de berg door, en daarmee het probleem eens en voor altijd de wereld uit te helpen. Daarvoor is alleen een verbod nodig voor zwaar transitverkeer. Dan verlicht men het verkeer op de nu overbelaste Brenner-autobaan, omdat dan enkel het niet zware verkeer en het lokale zware verkeer worden toegelaten, en dan kan men ook enkele problemen van sociaal-politieke aard voorkomen die anders geheid zullen optreden.

De Palacio
Om het zware transitoverkeer te verbieden moet je allereerst een alternatieve route hebben voor dat verkeer.
Feit is dat zo'n route op het ogenblik ontbreekt. Het eerste wat ons derhalve te doen staat, is de betreffende routes op adequate wijze tot ontwikkeling te brengen.
Het lijdt geen twijfel dat deze materie nauw verbonden is met de ontwikkeling van onze samenleving als geheel. Die ontwikkeling mag echter naar mijn idee niet worden ingeperkt. Dit betekent niet dat wij geen inspanningen doen om ervoor te zorgen dat die ontwikkeling zich op een zo milieuvriendelijk mogelijke wijze voltrekt. Integendeel, wij willen de gevolgen voor het milieu tot een minimum beperken, in het bijzonder in kwetsbare gebieden zoals de Alpen of de Pyreneeën.

Ebner
Mijnheer de Voorzitter, ik wil mevrouw de commissaris uitdrukkelijk bedanken voor de grote aandacht die zijn tot nu toe heeft besteed aan het vervoer door de Brenner en aan de Brenner-basistunnel. Ik dank haar met name ook voor het feit dat zij herhaaldelijk heeft gehamerd op de noodzaak van milieubescherming.
Ik wil erop wijzen dat het alternatieve ATT3-project - ten aanzien waarvan ik commissaris Kinnock en directeur generaal Coleman van harte wil bedanken - in de afgelopen twee jaar reeds uitgebreid en intensief door de Commissie is onderzocht. Ik heb daar ook een schriftelijke nota van gekregen.
Verder staat in de vraag van de heer Messner het volgende: "In het geval van een nieuwe constructie moet het project met de hoogste geringste milieuverenigbaarheid worden in ogenschouw worden genomen". Ik begrijp absoluut niet hoe men hier de Commissie kan vragen ervoor te zorgen dat de milieuverenigbaarheid zo gering mogelijk is. Het gaat hierbij om de bevolking in een gevoelig gebied en die bevolking moeten wij beschermen. Het is dubbel onbegrijpelijk dat een dergelijk verzoek van de kant van de groenen komt, en daarom wijzen wij dit resoluut van de hand.

De Palacio
Het Brenner-project is een van de 14 projecten voor verbindingswegen in het kader van het Trans-Europees vervoer. De Commissie zal dit project natuurlijk blijven steunen, ofschoon het uiteindelijk de lidstaten zijn die het tot ontwikkeling moeten brengen.

De Voorzitter
Dank u, mevrouw de commissaris.
Aangezien de tijd voor het vragenuur voor vragen aan de Commissie verstreken is, zullen de vragen nrs. 64 tot en met 114 schriftelijk worden beantwoord.
Het vragenuur voor vragen aan de Commissie is gesloten.
(De vergadering wordt om 19.25 uur onderbroken en om 21.00 uur hervat)

Toekenning van milieukeuren
De Voorzitter
Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0054/2000) van de heer Schnellhardt, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de verordening van het Europees Parlement en de Raad inzake een herzien communautair systeem voor de toekenning van milieukeuren (C5-0223/1999 - 1996/0312(COD)).

Schnellhardt
Mijnheer de Voorzitter, zoals u al zei is dit de tweede lezing van de richtlijn betreffende de toekenning van de milieukeur. Men mag wel zeggen dat de Europese milieukeur een kind is van de interne markt. Zij is in feite een antwoord op de groeiende grensoverschrijdende goederenstromen en wordt gebruikt om producten en diensten te identificeren die zeer milieuvriendelijk zijn.
Met de milieukeur beoogt men dus enerzijds grensoverschrijdende informatie aan de consumenten te verstrekken, en anderzijds het milieubewustzijn in de industrie en bij de burgers te ontwikkelen. Dit is vooral bij de dagelijkse inkopen van groot belang.
Mijns inziens behoeft het nut van een Europees keurmerk, dat bij de Europese interne markt past, nauwelijks enig betoog. Tussen een goed idee en de verwezenlijking ervan ligt echter vaak een lange weg.
Dat geldt ook voor deze milieukeur. Het nadeel van deze keur is momenteel vooral dat zij in de meeste landen vrijwel onbekend is. Volgens mij hebben slechts heel weinig burgers deze keur ooit onder ogen gekregen. In mijn verslag wordt dan ook de meeste aandacht geschonken aan de totaal ontoereikende voorbereiding van de keur.
Wat zijn de zwakke punten van de huidige verordening inzake de toekenning van milieukeuren, die tot deze onbevredigende situatie hebben geleid? Mijns inziens wringt de schoen met name in de kostenstructuur van de keur. Als een bedrijf voor zijn producten de milieukeur wil krijgen, moet het lange en dure testprocedures doorlopen. Daarom willen wij dat reeds bij de vaststelling van de testcriteria gelet wordt op een zo sterk mogelijke beperking van de kosten. Vanzelfsprekend mag dit niet als een verwatering van de testcriteria worden opgevat.
Naast de kosten voor de testprocedures, leggen ook de rechtstreeks aan het Europees keursysteem te betalen tarieven veel gewicht in de schaal. Ook op dit punt willen wij kostenvermindering voor het midden- en kleinbedrijf, voor firma's uit ontwikkelingslanden en bedrijven die al aan andere Europese of internationale milieuregelingen meedoen. Ik noem bijvoorbeeld EMAS en ISO 14001.
In het verslag wordt echter niet alleen kostenvermindering voor bepaalde ondernemingen, maar ook een maximumtarief bepleit. Hiermee volgen wij het voorbeeld van bijna alle nationale keursystemen, die ook in een kostenplafond voorzien. Ons doel is dit keursysteem ook interessant te maken voor grote producenten van verbruiksgoederen en grote dienstverleners. Ik wil benadrukken dat dit geenszins een cadeautje is voor de grote multinationals, zoals sommige critici beweren. Veeleer is het een belangrijke stap om het draagvlak van deze keur eindelijk te vergroten.
Bovendien moeten wij beseffen dat wij zonder een zekere financiële stimulering van de Europese keur geen voet aan de grond krijgen. Mijns inziens moeten wij deze bijdrage voor onze rekening nemen.
Een ander belangrijk punt in deze tweede lezing betreft de relatie tussen de nationale milieukeur en de Europese keur. In de eerste lezing hadden wij nog aangedrongen op de geleidelijke afschaffing van de nationale keuren ten gunste van de Europese milieukeur. Wij zijn nu om goede redenen van dit standpunt afgestapt. In een aantal landen zijn de nationale keuren wijd verspreid en maatschappelijk gewaardeerd. Dit geldt bijvoorbeeld voor de noordse zwaan in Scandinavië en de blauwe engel in Duitsland.
Mijns inziens zou het onzin zijn en tegen de subsidiariteit indruisen om deze beproefde keuren af te schaffen ten gunste van een nog onbekende Europese keur. Wij moeten de zaak anders aanpakken. Wij moeten veeleer zorgen voor een goede coördinatie bij de gelijktijdige toepassing van zowel de nationale als de Europese keur. Daarom is het in het gemeenschappelijk standpunt vermelde werkplan zo belangrijk. Wij hebben dit weliswaar in bepaalde opzichten aangevuld, maar ik denk dat ook dit niet op bezwaren zal stuiten.
De verordening inzake de toekenning van milieukeuren probeert economische en ecologische belangen in evenwicht te houden. Zo wil de ene groep vooral strenge milieuvoorschriften, en legt de andere de klemtoon eerder op de marketingaspecten van de keur. Beide groepen hebben echter één ding gemeen: zij willen dat deze keur een succes wordt. Mijns inziens is de verordening zoals wij deze vandaag goedkeuren, een goed compromis tussen de belangen van alle betrokken partijen. Ik ben ervan overtuigd dat de opbouwende voorstellen van het Parlement ook in de Raad in goede aarde zullen vallen en ervoor zullen zorgen dat de Europese milieukeur een groot succes wordt.

Flemming
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dames en heren, gisteren hoorde ik een spreker hier in het Parlement zeggen dat de mondialisering van de economie geen onontkoombare noodzaak is, maar een uitvloeisel van de kwalijke activiteiten van enkele multinationals. Aanvankelijk vond ik die opmerking aandoenlijk, maar zij is natuurlijk gevaarlijk en misleidend. Geen enkel onderdeel van het huidig economisch beleid en het milieubeleid in Europa kan losgekoppeld worden van wereldwijde ontwikkelingen. Dat geldt natuurlijk ook voor de toekenning van een milieukeur in de Europese Unie.
Juist de mislukte WTO-onderhandelingen in Seattle hebben aangetoond hoe moeilijk het voor Europa is bij derde landen begrip te wekken voor zijn geavanceerde sociale normen en milieunormen. Als wij vandaag overeenstemming kunnen bereiken over de toekenning van een Europese milieukeur, zullen wij ook derde landen een krachtig signaal sturen. Wij weten immers dat deze keur via onze producten ook in derde landen zal verschijnen en daar geïmiteerd zal en kan worden.
De milieukeur zal derde landen een hele reeks belangrijke ideeën omtrent milieubescherming aan de hand doen. Men kan ervoor zorgen dat bij de vervaardiging van bepaalde productgroepen ongunstige milieugevolgen worden beperkt. Daarom moet men gemeenschappelijke doelstellingen nastreven voor milieuvriendelijk verbruik en zorgen voor verenigbaarheid met de betreffende internationale normen.
De mondialisering van de economie zal het de ontwikkelingslanden ook in de toekomst mogelijk maken in de welvaart van de rijke landen te delen. Een ding moet echter van meet af aan duidelijk zijn, en dit wordt ook tot uitdrukking gebracht in het onderhavige gemeenschappelijke standpunt: voor alle landen moeten dezelfde regels gelden. Als in één land de productie-installaties moeten beantwoorden aan de criteria voor de milieukeur, moeten alle installaties waarin dit product wordt vervaardigd daaraan beantwoorden. Als wij dat bereiken, hebben wij een belangrijke milieugedachte gemondialiseerd.

Schörling
Mijnheer de Voorzitter, dit voorstel versterkt, verbetert en verscherpt het vrijwillige systeem van milieukeuren dat in de EU sinds 1992 bestaat, maar niet het verhoopte succes heeft gekend. Uit ervaring met De Zwaan in de noordse landen en De Blauwe Engel in Duitsland weten wij dat dergelijke symbolen een belangrijk en efficiënt instrument zijn om een milieuvriendelijk koopgedrag bij de consument te stimuleren. Dat is immers wat wij allemaal willen, een milieuvriendelijk koopgedrag dat de producenten en de maatschappij ertoe verplicht meer ecologische en duurzame producten en diensten te leveren.
Ik vind het standpunt van de Raad vrij goed en ik ben tevreden met de amendementen van de commissie en van de heer Schnellhardt. Ik vind dat sommige punten echter dienen te worden aangescherpt. Dit geldt met name voor de rol van de consumenten- en milieuverenigingen en voor de parallelle handhaving van verschillende milieukeursystemen. Degenen die vinden dat er maar één milieukeursysteem mag bestaan, begaan volgens mij een grote vergissing. Ik ben ervan overtuigd dat de EU-bloem veel sneller en gemakkelijker ingang zal vinden in de landen waar reeds een goed milieukeursysteem gehanteerd wordt. Het gaat erom de consumenten aan te zetten producten met een milieulabel uit te zoeken en te kopen. Zodra een consument zijn koopgedrag heeft aangepast is het zeer eenvoudig. De sleutel tot succes wordt in sterke mate bepaald door het standpunt en de geloofwaardigheid van de milieu- en consumentenverenigingen. Als deze op de juiste manier bij dit project betrokken worden, zal de ontwikkeling nog veel sneller gaan.
Mijnheer de Voorzitter, graag doe ik nog een beroep op het Reglement...

Sjöstedt
Mijnheer de Voorzitter, het onderhavige voorstel over een herzien communautair systeem voor de toekenning van milieukeuren heeft sinds het oorspronkelijke voorstel van de Commissie een aanzienlijke wijziging ondergaan. Ook vertoont het voorstel grote verschillen met de tekst die het Parlement in eerste lezing heeft behandeld, maar gelukkig zijn het bijna allemaal verbeteringen. De GUE/NGL-Fractie vindt dat de Raad vrij veel gehoor heeft gegeven aan haar standpunt in eerste lezing.
Bij de beoordeling van het voorstel waren de volgende principes voor ons doorslaggevend. Ten eerste mag een gemeenschappelijke milieukeur geen hinderpaal noch vervanging zijn voor de nationale milieukeuren, die het vandaag aanzienlijk beter doen dan de EU-bloem, zowel wat betreft het aantal producten met dit label als de bekendheid ervan bij de consumenten. Het is daarom zeer belangrijk dat het voorgestelde verbod op nationale milieukeuren geschrapt werd. Waarom zouden verschillende milieukeuren niet naast elkaar kunnen bestaan? In Scandinavië, dat vandaag wellicht het best werkende milieukeursysteem kent, bestaan er nu reeds parallelle milieukeuren die vrij goed naast elkaar functioneren en die elkaar aanvullen.
Ten tweede willen wij dat de milieubeweging inspraak krijgt in de toekenning van de milieukeuren en in de bepaling van de toekenningscriteria. Uit ervaring weten wij dat dit de geloofwaardigheid van de milieukeuren ten goede komt. Bovendien functioneert dit systeem goed op de plaatsen waar het is ingevoerd. Wij zijn daarom bijzonder blij dat men de idee van een meer commerciële benadering heeft laten varen. Ik vind het ook positief dat men besloten heeft af te zien van een gegradeerd teken. Het is gemakkelijker met een eenvoudige bloem. Een gegradeerd teken, zoals dat oorspronkelijk voorzien was, zou hoogstwaarschijnlijk meer problemen geven dan informatie. Wij zijn ook tevreden dat het voorstel tot de dienstensector wordt uitgebreid.
Alles bij elkaar vinden wij dat het gemeenschappelijk standpunt en de ingediende amendementen, inclusief de onze, van dit verslag een zeer goed document maken.

Goodwill
Mijnheer de Voorzitter, toen ik onlangs bij mijn schoonzus op bezoek was, viel mij op dat er een fles met "milieuvriendelijk" afwasmiddel stond. Toen ik haar daarmee complimenteerde, keek ze mij schuldig aan en bekende ze dat de groene fles eigenlijk gewoon afwasmiddel bevatte. Het alternatieve, groene product was namelijk niet alleen vier keer zo duur, maar ze had er ook vier keer zo veel van nodig en dan nog kreeg ze de borden niet schoon; door de fles met een ander middel te vullen kon ze de afwas sneller en schoner doen en tegelijkertijd indruk maken op haar milieubewuste vrienden. De moraal van dit verhaal is duidelijk: willen milieuvriendelijke producten met het normale productaanbod kunnen concurreren, dan zullen ze ook vrijwel dezelfde kwaliteit moeten leveren. Pas dan kunnen deze producten de marktniche waarin ze zich nu bevinden, verruilen voor een plek tussen alle andere producten. Het milieukeur mag daarom absoluut niet met middelmatige kwaliteit worden geassocieerd.
De Duitse "Blauwe Engel" en de noordse "Zwaan" hebben de trend gezet op het gebied van milieukeuren. Het afdanken van deze succesvolle regelingen zou hetzelfde zijn als het kind met het badwater weggooien. Naar mijn idee zijn er op de lange termijn uiteraard wel voordelen verbonden aan de introductie van één Europese milieukeur, maar dat betekent niet dat die milieukeur verplicht moet worden voor landen die al over een milieukeurprogramma beschikken. Het bedrijfsleven zou van één gemeenschappelijk keurmerk profiteren vanwege de standaardverpakkingen en doordat ze bijvoorbeeld slechts met één inspectie te maken hebben en omdat ze maar één keer registratiekosten hoeven te betalen. Ook de consumenten hebben baat bij een gemeenschappelijke milieukeur omdat ze niet meer in verwarring raken door de overvloed aan verschillende keurmerken.
Het gebruik van de milieukeur breidt zich langzaam maar zeker uit; van houtproducten en wasmiddelen tot computers en huishoudelijk apparaten. Maar de mogelijkheden zijn nog lang niet uitgeput. Waarom zou er geen registratie mogelijk zijn voor dienstverlenende sectoren zoals het toerisme en de schoonmaakindustrie? Waarom zouden kleine, gelijksoortige bedrijven niet kunnen samenwerken en zich als groep laten registreren?
Wij beschikken in het Verenigd Koninkrijk over een bloeiende financiële sector die ethisch verantwoorde spaar- en pensioenregelingen aanbiedt, waarbij beleggingen op een "groene" basis plaatsvinden. Deze bedrijven zouden niet alleen in aanmerking moeten kunnen komen voor een milieukeur, maar zouden hun producten zonder beperkingen op de Europese interne markt voor financiële dienstverlening moeten kunnen verkopen.

Wallström
Mijnheer de Voorzitter, beste afgevaardigden, eerst dank ik de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming, en vooral beide rapporteurs, de heren Schnellhardt en Poggiolini, voor hun constructieve bijdrage aan de herziening van de verordening inzake milieukeuren.
Het voorstel inzake een herzien communautair systeem voor de toekenning van milieukeuren beoogt voornamelijk een grotere efficiëntie en grotere openheid van het systeem alsook een verbetering van de gebruikte methodes. Het systeem moet aantrekkelijker zijn voor de producenten, verkopers en consumenten. Het voorstel geeft de bevoegde organen voor milieukeuren en de verschillende belangenverenigingen een grotere verantwoordelijkheid bij de vaststelling van ecologische criteria. De Commissie denkt dat de doelstellingen gehaald kunnen worden dankzij de samenwerking met en de steun van het Europees Parlement en de Raad.
Ik vind dat de verhouding tussen de Europese milieukeur en de nationale milieukeursystemen duidelijker en beter gedefinieerd is dan in het eerste voorstel. Dit geldt vooral voor de milieuorganen die zich met milieukeuren bezighouden en de verschillende belangengroepen. Hun medewerking is beslissend voor de goede aanwending en verspreiding van dit vrijwillige instrument. Dit is een van de weinige Europese instrumenten die een sleutelrol zullen kunnen spelen in het streven naar duurzame consumptie.
De Commissie is van oordeel dat de amendementen van het Parlement de verordening verbeteren. De Commissie stemt in met de amendementen 1, 4 en 8, waarin gepleit wordt voor een actieve betrokkenheid van de milieu- en consumentenverenigingen. De Commissie is van mening dat hun steun en medewerking van doorslaggevend belang zijn voor een evenwichtig en geloofwaardig milieukeursysteem. Wij kunnen deze amendementen dan ook aanvaarden.
Met betrekking tot de amendementen 2, 3 en 7 over bepaalde aspecten van samenwerking en coördinatie met nationale milieukeursystemen, is de Commissie overtuigd van het nut van gemeenschappelijke activiteiten, meer in het bijzonder om de Europese milieukeur grotere bekendheid te geven. Wij kunnen deze amendementen bijgevolg aanvaarden. In amendement 5 worden vier methodes voorgesteld om de tariefstructuur flexibeler en toegankelijker te maken voor de aanvragers. De Commissie steunt dit idee. Ondanks alles is de milieukeur immers een vrijwillig instrument en mogen de kosten niet zo hoog zijn dat degenen die de grootste inspanningen voor het milieu doen door de kosten van de milieukeur worden afgeschrikt. Amendement 6 gaat over de vermindering van de kosten voor kleine en middelgrote ondernemingen en voor de ontwikkelingslanden, en onderstreept dat deze groot genoeg moet zijn. Ook dit amendement kan de Commissie steunen. Samenvattend kan de Commissie dus alle amendementen overnemen.

Schörling
Mijnheer de Voorzitter, aan het eind van mijn vorige interventie wilde ik een beroep doen op het Reglement. Ik wijs de Voorzitter en het Bureau op de noodzaak om vóór de stemming van morgen duidelijk te maken dat bepaalde amendementen in dit verslag niet zijn vertaald. Ze zijn alleen in het Engels beschikbaar, bijvoorbeeld de amendementen 7 en 8. Dit is onaanvaardbaar. Om over dit verslag te kunnen stemmen moeten de vertaalde amendementen vóór de stemming tenminste worden voorgelezen.
Dit was mijn eerste punt. Het tweede gaat bijvoorbeeld over het werkplan voor milieustrategie...
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)

De Voorzitter
Ik dank u voor de opmerking met betrekking tot de amendementen. Onze diensten zijn er op dit moment mee bezig en ik hoop dat zij morgen op tijd klaar zullen zijn. Wij moeten het debat nu afsluiten omdat we tijd te kort hebben. Ik dank de commissaris voor haar bijdrage.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Verbranding van afval
De Voorzitter
Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0056/2000) van de heer Blokland, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, inzake het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de verbranding van afval. (C5-0274/1999 - 1998/0289(COD)).

Lund
Op de rondgedeelde amendementen 36 en 37 staat mijn naam als medeondertekenaar. Ik ontdekte dit gisteravond en ik wees DGI vanmorgen op deze vergissing. DGI gaf toe dat de vertaaldienst een fout had gemaakt. Ik vroeg om een rechtzetting, maar deze werd door DGI geweigerd, zogenaamd wegens tijdgebrek. Ik vind dit onaanvaardbaar. Men had meer dan 12 uur de tijd om de betreffende amendementen te corrigeren. Ik vind het jammer dat ze rondgedeeld worden met een verkeerde vermelding van de auteur. Het betreft dus de amendementen 36 en 37 die ik niet mede heb ingediend.

De Voorzitter
Ik ben blij dat u ons hierop opmerkzaam maakt. Wij zullen ervoor zorgen dat dit morgen verbeterd is.

Blokland
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, allereerst wil ik de collega's bedanken voor de goede samenwerking. Hierdoor hebben we verschillende amendementen samen kunnen indienen en konden we voor een aantal zaken tot overeenstemming komen. Ik denk aan het compromis over het toepassingsgebied van de richtlijn. Daarnaast wil ik de Europese Commissie bedanken voor de informatieverstrekking en technische advisering, hetgeen zeer behulpzaam is geweest.
In een beschaafde maatschappij is het vanzelfsprekend dat afval op een goede milieu-verantwoorde manier wordt verwerkt. In de Europese Gemeenschap zal dit steeds meer gebeuren door verbranding van afval met energieterugwinning. Het is evident dat dit proces een goede bewaking van de emissie van gevaarlijke stoffen vereist. Als bereikt is dat vooral gevaarlijk afval en organisch afval niet meer gestort worden om kwalijke gevolgen voor het milieu tegen te gaan, dient verbranding natuurlijk wel milieuvoordelen op te leveren. Via het aanscherpen van emissienormen is in de eerste lezing een evenwicht gevonden tussen wat over zo'n vijf á zeven jaar mogelijk is en wat vanuit milieu-oogpunt noodzakelijk is.
De emissiewaarden die nu door de milieucommissie voorgesteld worden, zijn een redelijk compromis. Hierbij moet wel opgemerkt worden dat in verschillende lidstaten al aan strengere voorwaarden wordt voldaan. Het stellen van goede milieunormen is belangrijk, maar zegt nog niet alles over de naleving van deze milieunormen. Bij naleving hoort een adequate controle en daarbij hoort een goede monitoring. Stelt u zich eens voor dat we nu hele goede normen vastleggen voor de uitstoot van gevaarlijke stoffen, zoals dioxines, maar we zetten aan de andere kant de deur open om onder allerlei verplichtingen voor monitoring uit te komen. We lopen dan het gevaar dat we per saldo nog niets opgeschoten zijn en de luchtkwaliteit niet verbetert.
Daarnaast moeten we ook voorkomen dat na lange tijd blijkt dat er schadelijke gezondheidseffecten optreden, om de subtiele reden dat de uitstoot van schadelijke stoffen niet gemeten is. We kunnen het niet verantwoorden als er ziektes optreden, zoals kanker of bloedziektes, die we niet hebben voorkomen, omdat de uitstoot van schadelijke stoffen van afvalverbrandingsinstallaties niet behoefde te worden gemeten.
Terecht heeft onder andere collega Florenz erop gewezen dat duidelijke regels voor metingen zeer belangrijk zijn. Ik verwacht daarom dat we ons met elkaar sterk zullen maken voor een goede monitoring.
Wat het toepassingsgebied van de richtlijn betreft, merk ik verheugd op dat we door een goede onderlinge samenwerking tot een acceptabele formulering zijn gekomen. We moeten echter wel beseffen dat we hiermee een behoorlijk eind van de eerste lezing zijn afgedwaald, aangezien destijds alleen onbehandeld hout als acceptabele uitzondering werd beschouwd.
Wat betreft de definitie voor meeverbrandingsinstallatie, is het helaas niet gelukt om vooraf tot overeenstemming te komen. Na vele discussies met verscheidene collega's en de Europese Commissie is met amendement 43 een eenvoudige oplossing gevonden die mogelijk wel acceptabel is. Als afval als vervangende grondstof wordt gebruikt, zoals onder andere bij de herwinning van glas, valt het betreffende proces buiten de richtlijn. Wordt echter slechts een gedeelte van het afval als vervangende grondstof gebruikt, dan valt dit proces binnen de richtlijn.
Wat de terugwinning van energie betreft wil ik erop wijzen dat het Europees Parlement in november vorig jaar een resolutie over integratie van milieu in energiebeleid heeft aangenomen, waarin bijzonder aandacht is gevraagd voor de toepassing en ontwikkeling van de beste methoden voor energieterugwinning. De milieucommissie beveelt daarom het terugwinnen van energie door middel van warmtekrachtkoppeling ook aan bij de verbranding van afval.
De milieucommissie heeft gevraagd om meting van ammoniak. Per abuis zijn echter de normen voor ammoniak niet van toepassing voor alle installaties. Ik heb om reden van consistentie daarom een ammoniak-norm voor cementovens en voor gewone afvalverbrandingsinstallaties voorgesteld.
Wat de continue bemonstering van dioxine betreft, blijkt dat dit zeer goed mogelijk is. Als gevolg van de dioxinecrisis in België is men daar begonnen met een dergelijke meettechniek. Gedurende een maand wordt er een cumulatief monster genomen. Na deze maand wordt dit monster gemeten en geeft de uitkomst een goed beeld van de hoeveelheid dioxine dat in de afgelopen maand is uitgestoten. Het zal duidelijk zijn dat dit een betere monitoring is dan twee keer per jaar op een willekeurig tijdstip meten. Volgens experts zijn de kosten niet hoger, aangezien de meting van cumulatieve monsters veel goedkoper is. De investering voor de apparatuur voor continue bemonstering is dus in enkele jaren terugverdiend.
In eerste lezing is het voorstel van de Commissie met ruime steun aanzienlijk verbeterd. Toen zijn er verwachtingen gewekt bij de burgers. Ik wil de collega's met nadruk oproepen om aan deze verwachtingen te beantwoorden. Een consistente lijn van het Europees Parlement zal goed zijn voor het vertrouwen van de burger, zeker van de burgers die in de buurt van installaties wonen die afval verbranden of meeverbranden.

Grossetête
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, wij zijn niet tevreden met deze richtlijn, omdat er twee teksten in worden samengevoegd: de ene betreft de verbranding van gevaarlijk afval en de andere de verbranding van ongevaarlijk afval. Dat stelt ons voor problemen bij de verschillende fasen van de afvalverbranding: de inzameling, de verwerking en de opslag van afval.
Je kunt je dus afvragen wat het nut van deze samenvoeging is. Het antwoord is te vinden in het verslag van de heer Blokland, die fel tegenstander is van meeverbranding. Toch staat de rapporteur tegelijkertijd, en daar zit hem de tegenspraak in, positief tegenover het mengen van gevaarlijk en ongevaarlijk afval. Wat is dan de winst voor het milieu?
Onze fractie is er niet op uit om de ene soort industrie boven de andere te bevoordelen, omdat ze allebei van groot nut zijn voor het Europese afvalbeheer. Er moet rekening worden gehouden met de gangbare praktijk van elke lidstaat door het bestaande industriële evenwicht te behouden en te bekijken hoe het milieu beter kan worden beschermd.
Dat is wat in het gemeenschappelijk standpunt wordt voorgesteld. De nadruk moet liggen op de emissiegrenswaarden voor de schadelijkste stoffen: NOx, dioxines en furanen. Overigens wordt in het gemeenschappelijk standpunt voor 2007 een grenswaarde voor NOx bij de verbranding van gevaarlijk afval voorgesteld, die momenteel nog niet bestaat. Voor dioxines en furanen zijn de grenswaarden voor alle afval verplicht gesteld. Tot nu toe golden ze alleen voor ongevaarlijk afval. Het is jammer dat het verslag-Blokland onhaalbare oplossingen aandraagt terwijl de lidstaten een aanzienlijk aantal richtlijnen met betrekking tot het afvalbeleid nog niet uitvoeren of slecht uitvoeren.
Je moet niet verder willen springen dan je polsstok lang is. Wanneer men zich de grote investeringen indenkt die de industrie zal moeten doen, is het absoluut onrealistisch om elke drie jaar de grenswaarden van deze richtlijn te willen herzien. De industrie heeft behoefte aan rechtszekerheid en redelijke termijnen.
Het probleem waar wij in feite tegenaan lopen, is dat er in Europa geen goede definitie bestaat van wat afval nu eigenlijk is. Daarom is er steeds sprake van verwarring wanneer er teksten over afval moeten worden herzien of zodra er nieuwe voorstellen over moeten worden gedaan.
Het is dus dringend nodig om het afvalbeleid in Europa helemaal te vernieuwen, mevrouw de commissaris.

Lund
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen feliciteer ik de heer Blokland met dit verslag. Wij weten dat de verbranding van afval een zeer moeilijk en technisch gebied is, maar ik vind dat met dit verslag een puik stuk werk geleverd is. In tegenstelling tot mevrouw Grossetête, ben ik van oordeel dat het gemeenschappelijk standpunt en het verslag-Blokland belangrijk zijn voor het milieu wat betreft de verbranding van ongevaarlijk en gevaarlijk afval. Ik denk dat we hiermee over een goed instrument beschikken om zowel de door afvalverbranding teweeggebrachte milieuschade als de eruit voorvloeiende gezondheidsrisico's voor mensen te voorkomen en te beperken. Ook de keuze van de aangewende middelen is goed. Ik steun in elk geval de eis inzake een echt afvalbeleid dat ook afvalscheiding omvat; een beleid waardoor de verbranding van afval in de algemene communautaire afvalwetgeving wordt ingekaderd en het verbrandingsprobleem de juiste plaats in de afvalhiërarchie krijgt. Het is ook positief dat nu eindelijk duidelijk wordt bepaald voor welke installaties deze regels gelden en voor welke soorten afval een uitzondering geldt. De definitie van gemengde verbrandingsinstallaties, waaronder de cementfabrieken - waarvoor in deze zaak sterk gelobbyd is - is een moeilijk probleem. Ik kan het desbetreffende amendement 43 steunen, omdat het een goede verduidelijking is van het gemeenschappelijk standpunt.
Dan is er het cruciale punt van de vaststelling van emissiegrenswaarden voor lucht en water, zowel wat de zware metalen als wat stof, ammoniak, dioxine, zwaveldioxide en andere gevaarlijke stoffen betreft. Ik vind de voorgestelde niveaus aanvaardbaar, en er is een goed evenwicht gevonden tussen de eenvoudige verbrandingsinstallaties en de gemengde installaties. Ik hoop dat dit evenwicht ook tijdens de stemming van morgen in de plenaire vergadering standhoudt. Alweer in tegenstelling tot mevrouw Grossetête ben ik van oordeel dat de voorgestelde emissiegrenswaarden realistisch en technisch haalbaar zijn. In feite worden ze reeds door een aantal lidstaten gehandhaafd. De bestaande installaties krijgen zelfs een zeer lange periode om zich aan de nieuwe normen aan te passen. Ik hoop dat we bij de stemming van morgen onze bijdrage zullen kunnen leveren aan de oplossing van de milieu- en gezondheidsproblemen die door de verbranding van afval ontstaan, opdat de onmetelijk grote hoeveelheden afval die wij elke dag voortbrengen, niet meer schade aan het milieu toebrengen en niet meer problemen voor de gezondheid van de mensen opleveren dan hoogst noodzakelijk is.

Paulsen
Mijnheer de Voorzitter, de heer Blokland heeft bergen werk verzet. Dit onderwerp is meer dan ingewikkeld. Bovendien waren de lobbyisten bijzonder actief. Ik had nooit gedacht dat zoveel mensen zich met het afval in Europa wilden bemoeien. Je zou haast denken dat we het over goud hebben in plaats van over afval. Het is misschien een goed teken dat zoveel financiële middelen en zoveel menselijke kennis en kracht voor de ontwikkeling van een herwinningsindustrie worden ingezet.
Het lijdt geen twijfel dat de EU een duurzaam systeem voor de bescherming van lucht, bodem en water moet opbouwen. Dit is een gemeenschappelijke verbintenis en een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Het is zonder meer iets dat op het niveau van de Unie geregeld moet worden. De vraag is echter of de Unie het juiste niveau is voor zo gedetailleerde technische beschrijvingen als in deze richtlijn. Zou het niet beter zijn de toegestane emissiewaarden voor verschillende stoffen vast te stellen, te bepalen welke meetsystemen er gebruikt moeten worden en hoe de metingen moeten worden uitgevoerd, maar daarna het subsidiariteitsbeginsel toe te passen? Er is immers een enorm verschil tussen de afvalbehandeling en de gezamenlijke verbranding van afval met grote hoeveelheden biomassa zoals die in Noord-Scandinavië plaatsvindt, waar het afval bovendien over grote afstanden moet worden vervoerd, en Centraal-Europa, waar afval vooral verbrand wordt om de boel schoon te houden en niet zozeer om warmte te genereren. Bij een andere gelegenheid zou ik graag de mogelijkheden voor kaderwetgeving op dit gebied bespreken.

Evans, Jillian
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil de heer Blokland graag gelukwensen met zijn verslag, dat de basis vormt voor de invoering van uniforme afvalverbrandingsnormen voor heel Europa. Voor de eerste keer zijn er nu ook emissienormen voor dioxinen en furanen vastgesteld. Deze ontwikkeling moet op den duur leiden tot een grotere concurrentie tussen de verschillende afvalverwerkingsmethoden. Daardoor zal het transport van gevaarlijk afval in Europa - op zoek naar de goedkoopste afvalverwerkingsbedrijven - sneller tot het verleden gaan behoren.
Gezien de voorspelde toename van afvalverbranding is het van essentieel belang dat de gemeenschappelijke EU-wetgeving inzake afvalverwerking en luchtkwaliteit een consistent en veelomvattend karakter heeft. Daarbij moet echter wel met het totale beeld rekening worden gehouden. Het is bijvoorbeeld mogelijk dat de afvalverbranding zal toenemen indien er strengere criteria worden gehanteerd voor het storten van afval. Dat past echter niet in ons streven naar meer recycling en naar milieuvriendelijkere afvalverwerkingsmethoden. Het bouwen van nieuwe verbrandingsinstallaties is een dure en tijdrovende operatie waarvan de investeerders een langetermijnrendement verwachten. Het is dus in hun belang dat afval ook in de toekomst wordt verbrand. Daarom bestaat het gevaar dat overcapaciteit ertoe zal leiden dat, om winst te kunnen maken, juist de verbranding van afval wordt aangemoedigd in plaats van de vermindering, recycling en veilige verwerking ervan, zoals onze doelstelling is.

Dit Parlement moet de gezondheid en levenskwaliteit beschermen van de mensen die wij vertegenwoordigen. Er bestaat geen veilige drempel voor dioxine-emissies. Op dit moment wordt er meer onderzoek gedaan naar de effecten van micropartikels op de menselijke gezondheid en op het milieu. Het is onze taak om ervoor te zorgen dat er regelmatig tests en controles worden uitgevoerd, dat het publiek regelmatig gedetailleerd wordt geïnformeerd over de stand van zaken en dat er ook werkelijk wordt opgetreden bij overtredingen van de regels.
Door de emissies twee keer per jaar te meten, kan een vroegtijdige indicatie verkregen worden over het functioneren van verbrandingsinstallaties en over de gevolgen daarvan voor de lucht die de plaatselijke bevolking inademt. Indien slechts eenmaal per twee jaar wordt gemeten, is een dergelijke indicatie onmogelijk. Daarom moeten we de hoogst mogelijke normen vaststellen en geen uitzonderingen toestaan die een verzwakking van deze belangrijke richtlijn betekenen.

Meijer
Voorzitter, afvalstoffen raak je niet kwijt door ze in zee te storten of de ruimte in te schieten en ook niet door ze zomaar te verbranden. Ze komen altijd terug en vaak in een nog schadelijker vorm. Verbranden kan bijdragen tot ziektes, luchtvervuiling, klimaatverandering en stijging van de zeespiegel. Op dit moment wordt veel afval verbrand, maar inderdaad niet voor bedoelde dure installaties met rookgasreiniging. Die installaties worden niet verder gemoderniseerd. Ze worden zelfs gesloten als het goedkoper blijkt om afval mee te verbranden bij de cementindustrie en in elektriciteitscentrales. Daarom is het belangrijk dat verbranding overal even duur is en overal aan dezelfde hoge milieu-eisen voldoet. Over veel zaken hebben links en rechts in en buiten dit Parlement terechte en begrijpelijke meningsverschillen want zij vertegenwoordigen botsende belangen en visies van groepen in onze samenleving. Bij dit onderwerp zou het anders moeten zijn. Iedereen, arm of rijk, moet kunnen ademen, gezond blijven en droge voeten houden. Alleen een roekeloos kortetermijndenken en de jacht op snelle winsten kan verklaren dat er toch nog pogingen worden gedaan om deze richtlijn af te zwakken. Zulke amendementen reduceren de richtlijn tot spelregels voor gifmengers en zondvloedveroorzakers. De fractie van verenigd links ondersteunt daarom de voorstellen van de heer Blokland en hoopt op het intrekken of de verwerping van destructieve amendementen.

Hyland
Mijnheer de Voorzitter, bij het vaststellen van de hoogste mogelijke normen ter bescherming van het milieu speelt afvalbeheer tegenwoordig een centrale rol. Helaas zorgt onze consumptiemaatschappij voor meer en meer huishoudelijk afval, en ook over het industriële afval maakt men zich in toenemende mate zorgen.

Gelukkig worden de burgers zich steeds meer bewust van het belang van de bescherming van onze natuurlijke omgeving. Naar mijn idee is het sociale en economische klimaat op dit moment gunstig om dat doel te bereiken. In voorgaande debatten heb al ik op de noodzaak van afvalbeperking gewezen: op dit vlak hebben de producenten van voedingsmiddelen en consumptiegoederen een belangrijke functie. Zij zouden namelijk kunnen kiezen voor milieuvriendelijkere verpakkingsmethoden en voor het gebruik van producten die geschikt zijn om te recyclen. Dat laatste heeft uiteraard mijn voorkeur.
Wij weten allemaal dat het noodzakelijk is om de hoeveelheid afval die nu nog wordt gestort, zo veel mogelijk te beperken. Wij moeten alles in het werk stellen om milieuvriendelijkere alternatieven te zoeken. Ik denk niet dat het in de nabije toekomst zal lukken om de afvalstortplaatsen volledig af te schaffen. Wij dienen er echter niet alleen voor te zorgen dat de afvalstroom die op stortplaatsen belandt, voortdurend kleiner wordt, maar ook dat we een kritischer houding aannemen ten opzichte van de materialen die nog gestort mogen worden.
Afvalverbranding krijgt veel negatieve publiciteit. In het kader van enkele planologische besluiten is in Ierland onlangs de cruciale vraag over de locatie van verbrandingsovens weer actueel geworden. Het lijkt op dit moment echter vrijwel onmogelijk een allesomvattend afvalverwerkingsprogramma op te stellen waarin geen gebruik wordt gemaakt van afvalverbranding, met name waar het de verwerking van giftige afvalstoffen betreft. Het blijft daarom van groot belang dat de locaties voor verbrandingsinstallaties zodanig worden gekozen dat het milieu geen schade lijdt.
Mijnheer de Voorzitter, tenslotte denk ik dat het duidelijk is dat er in de toekomst meer gefundeerde discussies nodig zijn om de bezorgdheid bij de burgers over de gezondheidsrisico's van afvalverbranding weg te nemen. In diverse lidstaten is hier reeds uitgebreid onderzoek naar gedaan en is ervaring opgedaan met de vele technologisch hoogwaardige installaties die in heel Europa operationeel zijn.

Liese
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dames en heren, ik wil allereerst de rapporteur bedanken voor zijn werk. De onderhavige aanbeveling voor de tweede lezing is een zeer belangrijk stuk wetgeving; niet alleen voor het milieu, maar ook voor de economie in de Europese Unie. Dat blijkt ook duidelijk uit de vele brieven die wij niet alleen van milieuorganisaties, maar ook uit het bedrijfsleven ontvangen. Met name van de cementindustrie natuurlijk, maar ook uit talrijke andere sectoren, zoals de houtverwerkende industrie, de papierindustrie, de metaalverwerkende industrie, enzovoort. Wij moeten zowel aan de argumenten van de milieuorganisaties als aan de argumenten van het bedrijfsleven belang hechten. Het bedrijfsleven denkt immers niet alleen in economische termen, maar wel degelijk ook in milieutermen. Dat moeten wij serieus nemen.
Ondanks de goede bedoelingen ten aanzien van het milieu zullen per saldo niet alle amendementen ook tot een verbetering van de huidige situatie leiden. Dat blijkt duidelijk uit een aantal in de commissie ingediende amendementen met betrekking tot medeverbranding, die nu ook aan de plenaire vergadering worden voorgelegd. Beperking van medeverbranding betekent niet per se dat onze milieudoelstellingen worden bereikt. Wij willen immers vooral ook het gebruik van fossiele brandstoffen verminderen. Als we nu niet goed van start gaan, zullen we onze milieudoelstellingen niet bereiken.
Daarom verwerpt mijn fractie de amendementen die de heer Blokland, de groenen en anderen opnieuw hebben ingediend. Ik denk echter dat er in de commissie wel enkele amendementen zijn goedgekeurd waardoor het gemeenschappelijk standpunt wordt verbeterd en die wij met een gerust geweten kunnen aannemen. Ik heb in de Commissie milieu, volksgezondheid en consumentenbeleid bijvoorbeeld een amendement ingediend met betrekking tot NOx bij de medeverbranding. De daarin vermelde waarden zijn, tenminste voor nieuwe installaties, ambitieuzer dan wat de Raad voorstelt. Ik denk dat die waarden realistisch zijn, en dat zegt - zij het besmuikt - ook de industrie. Daarom moeten wij hier echt wat meer in het offensief gaan. Volgens mij zijn we op het juiste pad als wij veel van hetgeen in de commissie werd goedgekeurd aannemen, maar wij mogen in geen geval verder gaan.

Bowe
Mijnheer de Voorzitter, vanavond speek ik niet, zoals te doen gebruikelijk, namens de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten. Dat ligt met name aan het feit dat ik duidelijk andere opvattingen over deze richtlijn heb. Ik vind dat de heer Blokland met de verkeerde bedoelingen het verkeerde verslag op het verkeerde moment heeft opgesteld.

Wij hebben dit onderwerp nog niet zo lang geleden behandeld, en dat heeft een aantal goede regels voor afvalwerking opgeleverd. De heer Blokland leek tevreden met het bereikte resultaat en liet in ieder geval geen klachten horen. Na zijn benoeming tot rapporteur heeft de heer Blokland een nieuw, herzien verslag geproduceerd dat alles overtreft wat wij tot nu toe hebben gedaan. Ik wil niet beweren dat er van het verslag helemaal niets deugt. Er is zelfs sprake van een aantal zinvolle voorstellen op gebieden waar dankzij recente technische ontwikkelingen verbeteringen mogelijk zijn. Wij hebben de industriële sector pas een jaar of twee geleden een pakket normen voor afvalverbranding bezorgd, en we moeten niet denken dat wij ze op zo korte termijn weer geheel nieuwe regels voor kunnen schrijven. Wij moeten er vanuit gaan dat het tijd zal kosten om dit verslag uit te voeren.
De heer Blokland is het mandaat dat hij heeft gekregen ook op veel punten te buiten gegaan. Met name de werkingssfeer van zijn voorstel is veel groter dan die van eerdere richtlijnen, waardoor het ook voor veel processen zou gelden waarvoor aparte wet- en regelgeving vereist is omdat ze wezenlijk verschillend zijn van het eenvoudige verbrandingsproces.
Met een beetje goede wil zou over deze richtlijn gezegd kunnen worden dat bepaalde onderdelen goed zijn, maar dat het totale resultaat nogal twijfelachtig is. Helaas krijgt het milieubeleid op deze manier een slechte naam. Wij moeten de regulering van verbrandingsinstallaties niet keer op keer herzien. Wij zouden er vooral naar moeten streven afvalverbranding helemaal te vermijden. De afvalbeheersstrategie van het Parlement is niet gericht op het constant aanscherpen van de regelgeving voor bestaande afvalverbrandingsinstallaties, maar op het veranderen van de rol van het afvalbeheer zelf; wij willen afval op een andere manier beheren. Het zou veel beter zijn om onze inspanningen de komende jaren te concentreren op recycling, hergebruik en andere methoden om de afvalberg te beperken. Als we dat niet doen, worden we binnen de kortste keren weer met dit probleem geconfronteerd.

Davies
Mijnheer de Voorzitter, ik ben het helemaal eens met de slotopmerkingen van de heer Bowe. Het gemeenschappelijk standpunt bevat strenge grenswaarden voor de emissies van afvalverbrandingsinstallaties. Desondanks weet ik dat mensen in mijn land altijd tegen de komst van dergelijke installaties protesteren omdat zij geen vertrouwen hebben in de toezeggingen van de exploitanten, en ik begrijp dat wel. Omdat wij naar de hoogst mogelijke normen streven, zal ik met veel van mijn collega's de meeste amendementen van de heer Blokland steunen. Ik heb er ook geen moeite mee dat als ze technisch moeilijk haalbaar zijn, want het Verenigd Koninkrijk is beschamend genoeg het land met de minste recycling van huishoudelijk afval in Europa. Er is dus nog veel ruimte voor verbetering. In ons land geloven veel mensen dat om het even welke regering de bouw van verbrandingsinstallaties zal bevorderen in plaats van alternatieve methodes te stimuleren. De gedachte daarachter is: gooi maar in de oven, dan zijn we ervan af; opgeruimd staat netjes. Ik vind dat een verkeerde benadering. Wij moeten ons concentreren op het beperken van afval en het recyclen van het afval dat overblijft. Verbrandingsinstallaties mogen pas in laatste instantie gebruikt worden.

McKenna
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil de heer Blokland, evenals de opstellers van de andere amendementen, graag bedanken voor dit verslag waarin getracht wordt het voorstel van de Commissie te verbeteren. Er is echter al opgemerkt dat verbranding als laatste redmiddel moet worden beschouwd en dat we met name moeten streven naar beperking, hergebruik en recycling van afval. Ik vraag me alleen af hoe het zit met de opmerking van de heer Bowe over de noodzaak tot beperking, recycling en hergebruik van afval. Zal hij dat standpunt handhaven wanneer de verpakkingsrichtlijn aan de orde komt? Het zal interessant zijn om te zien of hij zich dan ook aan zijn principes houdt.
Zoals mevrouw Evans al zei, stimuleert het gebruik van afvalverbrandingsinstallaties alleen maar de behoefte aan meer afval. Het is niet rendabel om afvalverbrandingsinstallaties te exploiteren als er niet voldoende afval is om te verbranden. Wij moeten ook in ons achterhoofd houden dat afval niet verdwijnt. Het wordt omgezet in dioxinen en ook in giftige as, en wat moet je daarmee? In Ierland hebben sommige exploitanten voorgesteld om die stoffen in bouwmaterialen te verwerken. Wat zal dat op de lange termijn voor gevolgen hebben? Het afvalbeheer in Ierland is schandalig slecht, ongeacht de uitspraken van mijn collega, de heer Hyland. Wat het storten van afval betreft, behoren we in Europa tot de top. Nu lijkt het erop dat de regering het storten van afval wil gaan vervangen door het verbranden van afval, en dat wordt dan als de groene optie gepresenteerd. De regering roept: "Wij zetten afval om in energie - is dat niet geweldig?", terwijl ze in feite probeert de burgers om de tuin te leiden door net te doen alsof afvalverbranding vanuit milieuoogpunt verantwoord is. In Ierland is onlangs een belangrijk vonnis gewezen waarin de bouw van een verbrandingsinstallatie in een landbouwgebied werd verboden. Wij moeten duidelijke prioriteiten stellen en in de eerste plaats onze aandacht richten op afvalbeheer. Een regering die afvalverbranding als alternatief voor het storten van afval presenteert, slaat de plank volledig mis. We moeten eerst onderzoeken waardoor afval eigenlijk onstaat.

Seppänen
Mijnheer de Voorzitter, in de amendementen van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid wordt in het algemeen de nadruk gelegd op een hoog niveau van milieubescherming en daarom zijn veel van deze amendementen acceptabel. De verschillende landen kennen echter een verschillende infrastructuur voor de verwerking en verbranding van afval en daardoor zijn dezelfde bepalingen in feite niet voor iedereen gelijk. In Finland en in sommige andere landen is de scheiding van afval aan de bron ver doorgevoerd. Wij verbranden op deze manier geen ongesorteerd afval zoals in sommige andere landen gebeurt. Het verbranden van ongesorteerd afval is slecht milieubeleid. Het is mogelijk gescheiden afval op doeltreffende wijze te verbranden in de vorm van zogeheten meeverbranding met andere brandstoffen. In de amendementen van de milieucommissie worden afvalverbranding en meeverbranding onterecht samengevoegd. Door indirecte economische invloeden kan dat het niveau van milieubescherming omlaag halen in de landen die afval scheiden, en daarom mogen de amendementen 14, 17, 18 en 27 niet worden aangenomen. Tenslotte merk ik op dat de lobby van de cementindustrie niet in een betere concurrentiepositie mag worden geplaatst dan de installaties die zich specifiek met probleemafval bezighouden.

Jackson
Mijnheer de Voorzitter, ik zit op één lijn met mevrouw Grossetête en mevrouw Paulsen en ook - en dat is voor ons allebei heel verontrustend - met de heer Bowe. Ik wil echter een specifiek punt aan de orde stellen in verband met de alarmklok die de afgelopen dagen door de agrarische sector in het Verenigd Koninkrijk werd geluid. Een aantal Britse leden van het Europees Parlement zijn benaderd door belangengroepen van landbouwers, omdat deze bang zijn dat de verbrandingsrichtlijn ook van toepassing zal zijn op alle verbrandingsinstallaties op boerenbedrijven. Het gaat naar verluid om een paar duizend installaties. Indien aan alle eisen in de richtlijn voldaan moet worden, zouden de extra kosten voor het exploiteren van een verbrandingsinstallatie naar schatting GBP 200.000 per installatie bedragen. Doorgaans verwerken dergelijke installaties dierlijk afval uit de landbouwsector en lege pesticidencontainers. De capaciteit van de installaties bedraagt minder dan 50 kg per uur. Beide processen zijn de milieuvriendelijkste mogelijkheid om dit afval te verwerken en worden geaccepteerd door de milieu-inspecteurs in het Verenigd Koninkrijk.
Dit soort afvalverwerking wordt krachtens artikel 2.2 niet uitgesloten van de werkingssfeer van de richtlijn. Indien de verbrandingsinstallaties na de inwerkingtreding van de richtlijn gesloten moeten worden, betekent dat voor de boeren in het Verenigd Koninkrijk een enorme kostenpost en ontstaan er grote problemen bij de verwerking van dierlijk afval.
Ik hoop dat de commissaris de volgende vragen kan beantwoorden wanneer zij naar Parlement komt: was de Europese Commissie - gezien het feit dat er geen voorstel ligt om een uitzondering te maken voor deze verbrandingsinstallaties op boerenbedrijven - eerder niet op de hoogte van dit probleem? Hebben Britse ministers hier geen bezwaar tegen gemaakt bij de Commissie? Kan de commissaris aangeven wanneer zich een gelegenheid zou voordoen om deze uitzonderingen in de richtlijn op te nemen, mits het Parlement hier uiteraard mee kan instemmen? Is de Commissie van mening dat een uitzondering voor de verbranding van dierlijke afval en lege pesticidencontainers op agrarische bedrijven eigenlijk wel haalbaar is?
Ik heb de commissaris reeds van deze vragen op de hoogte gesteld.

Myller
Mijnheer de Voorzitter, de verwerking van afval en het hele afvalbeleid vormen een steeds belangrijker onderdeel van het Europees milieubeleid. Om verstandig en goed te kunnen handelen, mogen wij niet vergeten waarover hier al is gesproken, namelijk afvalhiërarchie: het voorkomen van afval, recycling, verbranding voor het opwekken van energie en de definitieve verwerking. Het voorstel van de Commissie strookt niet op alle punten met deze gedachte. In het voorstel gaat men er eerder van uit dat alles verbrand mag en kan worden. De Commissie milieubeheer, volksgezondheid en milieubeleid diende in tweede lezing de nodige amendementen op het gemeenschappelijk standpunt in die afvalhiërarchie bevorderen, en ik hoop dat deze bij de stemming van morgen ook worden aangenomen. Ik hoop tevens op steun voor het voorstel om het gemakkelijker te maken, afval van de papier- en cellulose-industrie op de plaats van productie te verbranden. Dit voorstel heeft ook in de commissie ruime steun gekregen. Het afval is een belangrijke energiebron, niet alleen voor de fabriek zelf, maar ook voor de omliggende woonhuizen.
Aangezien afvalhiërarchie in de verschillende lidstaten op zeer verschillende wijze in de praktijk wordt gebracht en er in verscheidene landen in dezelfde verbrandingsoven zowel gevaarlijk als ongevaarlijk afval wordt verbrand, zijn er vrij strikte regels nodig. In de landen waar het recyclen van afval echter redelijk goed is geregeld en waar men weet wat waar wordt verbrand, zoals in Finland, verbeteren striktere metingsverplichtingen de toestand van het milieu niet. Ze kunnen deze juist verslechteren, omdat het verbranden van afval in kleine verbrandingsinstallaties wordt tegengehouden en het aantal transporten zal toenemen. Voor een afname van luchtvervuiling is het echter noodzakelijk dat er slechts uitzonderingen op de strenge normen worden gemaakt als de afvalverbrander werkelijk aan kan tonen dat er niet meer schadelijke stoffen in de lucht komen dan de voorwaarden toelaten.

Pohjamo
Mijnheer de Voorzitter, de bedoeling van de richtlijn betreffende de verbranding van afval is goed, maar bij de voorbereiding is men naar maar mening te gedetailleerd te werk gegaan. Mijn zorg heeft vooral betrekking op de zogeheten meeverbranding van afval. Gescheiden stedelijk afval en onder andere vezelachtig plantaardig afval dat bij de productie in de bosbouw ontstaat, vormen als aanvulling van andere brandstoffen een goede brandstof voor veel warmtekrachtcentrales. In de ontwerprichtlijn worden echter voortdurende, dure, gedeeltelijk onmogelijke en voor het milieu onnodige metingen geëist voor centrales die ongevaarlijke meeverbranding toepassen. Het eindresultaat is in strijd met de oorspronkelijke doelstellingen: ongevaarlijk gescheiden afval dat een geschikte brandstof voor warmtekrachtcentrales is, moet naar de vuilstortplaats worden gebracht waardoor de uitstoot van methaan toeneemt, of het moet honderden kilometers naar grote verbrandingsinstallaties worden vervoerd waardoor het milieu wordt vervuild.
Het verslag bevat veel problematische amendementen. Deze zaak moet naar mijn mening naar de commissie worden terugverwezen of men moet zich in grote lijnen houden aan het gemeenschappelijk standpunt van de Raad.

Alyssandrakis
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, het is een goede zaak dat men grenswaarden en concrete controleprocedures probeert vast te stellen voor de emissie van vervuilende stoffen bij afvalverbranding. Het is inderdaad ontoelaatbaar dat de vervuiling via de lucht in het water en de bodem terechtkomt. Met de richtlijn worden enkele stappen in de goede richting gedaan.
Desalniettemin blijven de aan verbranding inherente problemen overeind. Bij het verbrandingsproces zelf komen nieuwe giftige stoffen vrij, waaronder dioxinen. Dit geldt met name voor huisvuil: vóór verbranding zijn de daarin voorkomende hoeveelheden giftige stoffen verwaarloosbaar. Als men bij het afvalbeheer de gevaarlijke en ongevaarlijke afvalstoffen over een kam scheert, vergroot men de problemen. Bovendien zijn de installatie- en bedrijfskosten van verbrandingsinstallaties veel hoger dan die van bedrijven die afval eerst op mechanische wijze recycleren en dan storten. Kortom, met het onderhavig wetsvoorstel worden de problemen die inherent zijn aan verbranding als methode van afvalbeheer niet opgelost.

Korhola
Mijnheer de Voorzitter, ik bedank de heer Blokland voor zijn verslag, hij heeft een zeer moeilijke taak gehad. Het opstellen van een milieuwetgeving voor heel Europa is veeleisend, aangezien de omstandigheden in de lidstaten enorm van elkaar verschillen. Ik kom zelf uit een land waar men al eerder heeft gekozen voor een beleid dat verbazingwekkend veel lijkt op de Europese afvalstrategie. Zoals u vanavond heeft gehoord, heeft Finland deze echter al volledig in praktijk gebracht. Het is daarom spijtig te horen dat dezelfde mechanismen die nodig zijn om de landen die hun afvalzaken minder goed hebben geregeld de goede kant op te sturen, de verder gevorderde landen dwingen om stappen terug te doen. Dit zou zo niet mogen zijn. Collega Paulsen had gelijk: juist hierbij zouden wij het subsidiariteitsbeginsel moeten toepassen.
Als aan het gebruik van afvalbrandstof zonder logische reden veel strengere emissie-eisen worden gesteld dan aan andere brandstoffen, zal men brandstoffen die als afval worden beschouwd niet meer gebruiken. Er is dan geen alternatief gebruik voor de te verbranden afvalstoffen en ze komen op vuilstortplaatsen terecht. Dat vergroot de vorming van methaan, dat ontstaat door het bederven van organisch afval en het broeikaseffect versterkt. Dit geldt vooral voor het verbranden van onschadelijk plantaardig afval dat bij de productie van papier en cellulose ontstaat. Het is dan ook van belang dat het Parlement op dit punt de ontwerprichtlijn in overeenstemming brengt met amendement 4 van de commissie.
De Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid heeft enkele voorstellen goedgekeurd die, als ze worden uitgevoerd, ecologisch verantwoorde meeverbranding zullen bemoeilijken. Men eist onder andere dat de emissiegrenswaarde van de eigenlijke brandstof - dus niet het afval - bij meeverbranding gelijk is aan de grenswaarde bij afvalverbranding, hoewel volgens de Europese regelgeving bij het gebruik van dezelfde brandstof in thermische centrales hogere grenswaarden gelden. Een tweede voorbeeld is de eis van voortdurende metingen van ammoniak in rookgassen. Dat verhoogt de metingskosten aanzienlijk, zonder dat er sprake is van enig milieuvoordeel, want de metingsverplichting geldt niet alleen voor installaties die over het algemeen ammoniak uitstoten. Investeringen die geen meerwaarde voor het milieu met zich meebrengen doen afbreuk aan de investeringen die het milieu wel ten goede komen.

Caudron
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de rapporteur, geachte collega's, afvalbeheer is een ingewikkelde materie. Dat hebben we tijdens de debatten kunnen zien en er bestaat een intensieve lobby.
Het valt toe te juichen dat de Europese Unie bij deze ingrijpende milieu- en gezondheidsproblematiek voor een alomvattende aanpak kiest. Toch heb ik het altijd erg zorgwekkend gevonden om gevaarlijk en ongevaarlijk afval binnen een en dezelfde wetgeving te laten vallen en daar heb ik mij bij de eerste lezing al over uitgesproken. Een meerderheid heeft gestemd voor meeverbranding. Ik vind dat er momenteel tegen een vermindering van emissiewaarden voor gevaarlijk afval gestreden moet worden.
In feite zal de hoeveelheid te verbranden afval aanzienlijk stijgen. In 1990 werd er gesproken van 31 miljoen ton, dit jaar zouden we de 60 miljoen ton bereiken en we weten allemaal dat afvalverbranding uitstoot van bijzonder gevaarlijke stoffen in de lucht en in de bodem met zich meebrengt.
Het debat spitste zich toe op meeverbranding. Ik vind de op maximaal 40% vastgestelde norm veel te hoog, maar ik wil vooral even benadrukken dat het onderbrengen van gevaarlijk afval bij meeverbranding het gevaar meebrengt dat we de productie van zulk afval maar voor lief gaan nemen, en de kans is levensgroot aanwezig dat we in de toekomst te horen krijgen dat de voor de bouw van meeverbrandingsinstallaties gedane investeringen moeten worden terugverdiend. Daardoor zal het aantal transporten van gevaarlijke stoffen verveelvoudigen, met alle risico's van dien.
Ik rond af met de vaststelling dat overtredingen natuurlijk bestraft moeten worden, en dat overheden die hun verbrandingsinstallaties voor huishoudelijk afval aan de normen aanpassen wellicht ook moeten worden geholpen. We moeten echter blijven benadrukken dat onze prioriteit is dat dergelijk afval zoveel mogelijk wordt voorkomen en gerecycleerd.

Müller, Emilia Franziska
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, wij weten allemaal dat het actueel en zinvol is afval milieubewust weg te werken en het met behulp van de allernieuwste technologie voor energieproductie te gebruiken. De richtlijn voor de afvalverbranding zet belangrijke bakens voor de invoering van bindende normen in heel de Europese Unie, die in enkele lidstaten reeds jarenlang bestaan. Dat is belangrijk en noodzakelijk.
Met deze richtlijn wil men emissiewaarden vaststellen die een onschadelijke en milieuvriendelijke verbranding van gevaarlijk en ongevaarlijk afval in verbrandings- en medeverbrandingsinstallaties kunnen garanderen, en risico's voor de menselijke gezondheid kunnen voorkomen. Mensen zijn daar tegenwoordig gevoelig voor: ze zijn bang voor te veel schadelijke stoffen in de lucht en voor de ziekten die daardoor kunnen ontstaan. Daarom moet de politiek ook duidelijke randvoorwaarden vaststellen om de risico's te beperken.
Toch moet ik zeggen dat de heer Blokland met enkele van zijn amendementen op de richtlijn, waarin hij strenge regelingen en voorwaarden voorstelt, het doel ver voorbij schiet. In amendement 11 worden bijvoorbeeld de bedrijfsvoorwaarden genoemd voor verbrandingsinstallaties. Die zijn niet nuttig, noch praktisch uitvoerbaar; zij zijn zelfs overbodig. Uit de wetenschap en de praktijk is immers allang geleden gebleken dat een dergelijke maatregel hoge emissies van chloorwaterstoffen en dioxinen niet tegengaat. Amendement 11 zou verder eveneens betekenen dat veel halogeenhoudende stoffen zoals PVC, dat veelvuldig in gemengd stadsafval voorkomt, van verbranding in afvalverbrandingsinstallaties uitgesloten zouden zijn.
Verder moeten wij oppassen dat door de richtlijn geen beschermde markten ontstaan. Industrieën die in hun productieproces medeverbrandingsinstallaties gebruiken, proberen al ettelijk jaren - met succes - om bij de verbranding hoge normen op het gebied van schone lucht te halen. Veel bedrijven zijn ook aangewezen op het gebruik van afval om hun concurrentiekracht en arbeidsplaatsen te behouden. Er is reeds voor miljoenen geïnvesteerd in maatregelen voor de vermindering van het energiegebruik. Mijns inziens moeten wij met deze inspanningen rekening houden...
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken)

Goodwill
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag twee korte opmerkingen maken die van belang kunnen zijn als deze kwestie via de bemiddelingsprocedure opgelost moet worden, iets wat ik overigens wel verwacht. De eerste betreft het effect van deze richtlijn op de gespecialiseerde verbrandingsbedrijven voor giftig afval. Voor de installaties van deze bedrijven gelden hogere normen dan voor de medeverbrandingsinstallaties. Ik ben bang dat de medeverbrandingsinstallaties de voorkeur krijgen voor de verwerking van afval met een hoge calorische waarde. Hierdoor nemen de kosten voor de in giftig afval gespecialiseerde bedrijven danig toe, omdat ze in veel gevallen extra brandstof zullen moeten inkopen om de hoge temperaturen te kunnen realiseren die noodzakelijk zijn voor het vernietigen van stoffen zoals dioxine. Wij kunnen niet zonder die gespecialiseerde verbrandingsbedrijven. In het Verenigd Koninkrijk hebben we er op dit moment maar drie. Als dat aantal afneemt, zou dat kunnen betekenen dat we gevaarlijk afval over grote afstanden moeten gaan vervoeren. Dat is uit politieke en praktische milieuoverwegingen onaanvaardbaar. Bovendien zouden de kosten voor het verbranden van dit giftige afval hierdoor toenemen.
Met mijn tweede opmerking wil ik het argument van de dr. Jackson nog eens benadrukken. Ik ben afkomstig uit de regio met de hoogste concentratie varkens in het Verenigd Koninkrijk. Oorspronkelijk werden dode varkens op de boerderij begraven, maar met de huidige, grote aantallen varkens is dat geen praktische oplossing. Veel boerenbedrijven hebben daarom een eigen, kleine verbrandingsinstallatie met een capaciteit van minder dan 50 kilo per uur. Als deze installaties niet meer gebruikt mogen worden, zullen dode varkens misschien weer moeten worden begraven.
Ik denk dat deze verwarring het gevolg is van een misverstand tussen de ministeries van Landbouw en Milieu in het Verenigd Koninkrijk. Zij gingen er vanuit dat er slechts zestig van dergelijke verbrandingsinstallaties waren terwijl het er in feite een paar duizend zijn. De situatie die nu is ontstaan, kan ook tot problemen leiden voor jachthondenkennels waar dood vee en slachtafval als voer worden gebruikt, en - vreemd genoeg - ook voor huisdierencrematoria. Ik heb echter begrepen dat de richtlijn niet van toepassing is op crematoria voor mensen, omdat overleden mensen niet als afval worden beschouwd.
Ik zou willen vragen om in de bemiddelingsprocedure een uitzondering te maken voor deze boerenbedrijven, die in een schoon milieu hebben geïnvesteerd door verbrandingsinstallaties in gebruik te nemen. Als zij die niet meer mogen gebruiken, worden ze op bovenmatige kosten gejaagd.

Wallström
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, eerst en vooral wil ik rapporteur Blokland danken voor zijn sterk engagement en zijn uitstekende aanbeveling voor de tweede lezing. Dankzij het besluit van de Raad om snel tot een gemeenschappelijk standpunt te komen en dankzij dit verslag heeft het voorstel van de Commissie een efficiënte behandeling gekregen.
Het voorstel voor een richtlijn voor de verbranding van afval raakt aan de kern van de milieuwetgeving, en met name aan de bescherming van de volksgezondheid.
Het voorstel zal helpen de van verbranding afkomstige dioxine-uitstoot met 90% te beperken. Vanaf het jaar 2005, wanneer de richtlijn voor bestaande installaties in werking treedt, zal de door verbranding veroorzaakte dioxine-uitstoot verwaarloosbaar zijn. Samen met de richtlijn inzake de verwijdering van afval zal deze richtlijn een einde maken aan alle methodes van afvalbehandeling die de behoeften en belangen van de volgende generaties negeren. Deze beide richtlijnen vormen een stevige basis voor een haalbare handhaving van de afvalhiërarchie, met betere preventieve maatregelen, betere terugwinningsmethodes en een milieuvriendelijke verwijdering van afval. Ik herinner u aan de reeds bestaande richtlijn inzake afvalhiërarchie. Het is dan ook vanzelfsprekend dat we in de eerste plaats moeten proberen regels voor terugwinning op te stellen. Mijnheer Bowe, het is helaas elf jaar geleden sinds de technische normen in deze richtlijnen voor het laatst bekeken werden!
Er zijn 43 amendementen ingediend, waarvan de Commissie er acht volledig kan overnemen, vijf gedeeltelijk en drie in principe. De volgende amendementen beogen een verduidelijking van het voorstel van de Commissie en kunnen volledig, gedeeltelijk of in principe door de Commissie worden aanvaard: 4, in principe, met uitzondering van het laatste deel; 6, 8, 9, 10 en 11, maar alleen de toevoeging van de twee seconden; 12 en 14 tweede lid; 17 in principe, maar zonder de eis betreffende de permanente meting van ammoniak en kwik; 18 eerste lid, 19, 22 en 24 in principe; 25: 500 milligram voor stikstofoxiden in nieuwe installaties, en het nieuw voorgestelde laatste lid; 27 in principe, en tenslotte amendement 43.
De Commissie kan niet instemmen met het eerste lid van amendement 14. Schrapping van het woord "onbehandeld" zou met zich meebrengen dat het niet meer mogelijk is gemengd huishoudelijk afval in meeverbrandingsinstallaties te gebruiken en dat zou ook gelden voor afval dat grondig is voorbehandeld. Het tweede lid kunnen wij in principe wel overnemen. Door het woord "onbehandeld" duidelijker te omschrijven wordt elke dubbelzinnigheid weggenomen.
Het Parlement wil met de amendementen 1, 2 en 7 voorschriften voor afvalverwerking invoeren, maar deze kunnen wij om principiële redenen niet overnemen. Het voorstel van de Commissie beoogt de invoering van emissiegrenswaarden en de vaststelling van behandelingscriteria voor afval dat wordt verbrand of meeverbrand. Dit mag geen invloed hebben op de wetgeving inzake afvalverwerking. De Commissie kan niet instemmen met de amendementen 5 en 15 die de afvalbeheersing willen koppelen aan normen voor lucht- en waterkwaliteit. Een dergelijke wetgeving bestaat reeds of is reeds in voorbereiding, bijvoorbeeld de richtlijnen betreffende luchtkwaliteit en betreffende gecoördineerde maatregelen ter preventie en beperking van verontreiniging, alsook de kaderrichtlijn voor water. De amendementen zouden tot gevolg hebben dat er dubbele wetgeving over hetzelfde thema bestaat, wat tot dubbelzinnigheid leidt. De amendementen 3, 16, 30 en 33-35 passen niet in de structuur van de richtlijn en kunnen bijgevolg niet worden overgenomen.
Over amendement 13 heerste een zekere verwarring doordat de tekst in sommige talen gewijzigd werd, maar niet in het Engels. De Commissie kan dit amendement echter niet overnemen. De artikelen 12 en 15 van het voorstel betreffen de toegang tot informatie en de rapportering. Deze zijn nu zodanig geformuleerd dat alle betrokkenen de garantie hebben dat ze de gewenste informatie kunnen krijgen. De Commissie vindt de amendementen 20 en 21 dan ook overbodig. De amendementen 36 tot en met 39 beogen een verscherping van de normen voor metingen. De Commissie kan deze amendementen niet aanvaarden, omdat ze de verantwoordelijken extra belasten en omdat hun werkelijke waarde niet gemotiveerd kan worden.
Tot slot zijn de bijlagen II, IV en V zoals u weet de kern van de richtlijn. Daarin worden de emissiegrenswaarden voor verbranding en meeverbranding vastgesteld. Zoals ik reeds zei, kan de Commissie instemmen met de voorgestelde 500 milligram voor stikstofoxide in nieuwe cementovens. Dit is ook belangrijk voor de kosten-batenanalyse. Elke bijkomende poging de grenswaarden aan te scherpen of bepaalde installaties het recht op een uitzondering te ontnemen, brengt het gevoelig evenwicht van het gemeenschappelijk standpunt in gevaar. Daarom kan de Commissie de amendementen 23, 26, 28, 29, 31, 32, 40, 41 en 42 niet overnemen.
Op de vraag van mevrouw Jackson over de verbranding van kadavers in de landbouw kan ik het volgende antwoorden. De verbranding van dierkadavers valt niet onder de uitzonderingen die in artikel 2.2 van de richtlijn zijn gedefinieerd. Zoals ik eerder zei, aanvaardt de Commissie de delen van amendement 4 die naar richtlijn 74/442 verwijzen en die de onrechtstreekse mogelijkheid bieden verbranding van geïnfecteerde dieren in de landbouw van de richtlijn uit te sluiten. Wij aanvaarden dit principe. De Commissie zal nagaan of er een mogelijkheid bestaat de uitzondering betreffende radioactief afval ook voor de verbranding van geïnfecteerde dierkadavers te laten gelden.
Naar ik begrepen heb, vindt momenteel in Groot-Brittannië, en misschien ook in andere landen, een debat plaats over de verbranding van lege verpakkingen van pesticiden en dergelijke. Het is natuurlijk niet de bedoeling zulke verpakkingen te verbranden, het klinkt gevaarlijk. Het is evenmin de bedoeling dat deze in de achtertuin van de burgers verbrand worden. Ik sluit niet uit dat we nader moeten onderzoeken hoe we uitzonderingen kunnen formuleren, zodra we over meer informatie beschikken en bepaald hebben welke soort installaties we willen bereiken. Er heerste een zekere verwarring, omdat wij eerst dachten dat het om dierkadavers en geïnfecteerde dierkadavers ging en wij vonden dat hiervoor een uitzondering diende te gelden.

Jackson
Ik begreep uit de vertaling dat artikel 2.2 van deze richtlijn niet van toepassing is op de verbranding van dode dieren. Als ik artikel 2.2 bekijk, wordt die uitsluiting daar echter niet genoemd. Er is sprake van groente- en fruitafval, maar daar vallen dode dieren niet onder.
Ik hoop dat commissaris mij hierover meer duidelijkheid kan verschaffen.

Wallström
Besmet dierlijk afval valt niet onder de werkingssfeer van deze richtlijn zoals weergegeven in het gemeenschappelijk standpunt, omdat dergelijk afval onder richtlijn 90/667 valt. Door aanneming van amendement 4 met betrekking tot artikel 2.2 krijgt de Commissie misschien een kans om de tekst zodanig te herzien dat besmet dierlijk afval specifiek wordt uitgesloten. Zoals de zaken er nu voorstaan, valt al het andere dierlijke afval onder artikel 2.2.a. van de richtlijn en onder richtlijn 90/667.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Ozon in de lucht
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0062/2000) van de heer Davies, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende ozon in de lucht (COM(1999) 125 - C5-0047/1999 - 1999/0067(COD)).

Davies
Mijnheer de Voorzitter, gelet op het belang van de richtlijn over nationale emissiegrenswaarden voor dit verslag over een voorstel voor een dochterrichtlijn, vind ik de volgorde van het debat nogal verrassend. Als de belangrijkste grensoverschrijdende verontreinigende stoffen niet worden verminderd, zullen we er immers ook niet in slagen het ozonniveau te verlagen.
In dit verslag worden nationale streefwaarden voor ozonniveaus vastgesteld. Tevens bevat het verslag voorstellen voor actieplannen om problemen met plaatselijke overschrijding van die niveaus op te lossen. Om tijd te besparen, ga ik er vanuit dat iedereen op de hoogte is van de ademhalingsproblemen en andere gezondheidsproblemen die met ozon in verband worden gebracht, en dat elk parlementslid deze problemen wil verminderen. Wij verschillen echter van mening over de kosten en de termijnen, en misschien ook over de nauwkeurigheid van de door de Commissie gebruikte methodologie en de haalbaarheid van de doelstellingen die zij in deze richtlijn heeft opgenomen.
Ik zal meteen ingaan op het belangrijkste voorstel van de Commissie, namelijk het vaststellen van een streefwaarde van 120 g/m3 ozon in 2010. Deze streefwaarde mag niet meer dan 20 dagen per jaar overschreden worden.
Voorstellen van de Commissie om het milieu te verbeteren moeten zowel ambitieus als realistisch zijn. De onderhavige voorstellen zijn zeker ambitieus, maar veel regeringen betwijfelen of ze politiek gesproken realistisch zijn. Ik heb zojuist een moeilijke, maar uiteindelijk wel geslaagde fractievergadering bijgewoond en ik weet dat veel collega's die twijfels delen. Vertegenwoordigers van de Middellandse-Zeelanden wijzen bijvoorbeeld op de problemen die verband houden met het sterke zonlicht daar. Ik wil er op wijzen dat de methodologie van de Commissie daar volledig rekening mee houdt, maar ik zie dat de genoemde collega's toch wat sceptisch blijven kijken. Enkele maanden geleden vroeg ik mezelf ook nog af of ik geen amendementen voor moest stellen om het voorstel minder ambitieus te maken, zodat het misschien sneller door de lidstaten zouden worden geaccepteerd. De voorgestelde streefwaarde van de Commissie van 120 g/m3 is echter in overeenstemming met de voorstellen van de Wereldgezondheidsorganisatie, en wie ben ik om te suggereren dat deze voorstellen niet deugen? Het aantal dagen dat de streefwaarde overschreden mag worden, kan eenvoudig aangepast worden, maar daarover moet pas worden onderhandeld wanneer dat echt noodzakelijk is. Het is een goede streefwaarde en als het ook maar enigszins mogelijk is, moeten we daaraan vasthouden.
Uit dit verslag blijkt dat ik van mening ben dat voorstellen voor strengere streefwaarden dan die van de Commissie, verworpen moeten worden. Anderzijds vind ik dat wij deze richtlijn ook niet af moeten zwakken. Daarom betreur ik de ingediende amendementen die het standpunt van de industriecommissie weerspiegelen. Veel mensen lijken over het hoofd te zien dat als deze amendementen worden aangenomen, de Europese Unie wat de streefwaarden voor ozon betreft veel zwakker staat dan de Verenigde Staten.
Wij zijn ons bewust van de groeiende ozonproblematiek in Europa, maar als we zelfs niet bereid zijn om dezelfde normen te hanteren als de Verenigde Staten, een van onze grote economische rivalen, dan is dat een schande en een smet op onze betrokkenheid bij het verbeteren van het milieu.
Ik vraag het Parlement om niet alleen mijn voorstellen, maar ook de commissaris te steunen, zodat zij over een gemeenschappelijk standpunt kan onderhandelen dat zowel ambitieus als politiek realistisch is.

Langen
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dames en heren, ik wil u graag het advies van de industriecommissie presenteren, dat met 40 stemmen vóór en slechts 4 stemmen tegen werd goedgekeurd. Wij hebben onze aandacht toegespitst op de streefwaarden. Het staat buiten kijf dat wij bij de verscherping of de aanneming van de ozonrichtlijn een verstandige middenweg moeten zien te vinden tussen enerzijds de gerechtvaardigde eis naar een betere luchtkwaliteit en anderzijds de aanpassingsmogelijkheden van het Europese bedrijfsleven en de Europese samenleving, ook in sterk belaste regio's.
Daarom hebben wij, in tegenstelling tot de milieucommissie als commissie ten principale, de voorstellen van de Europese Commissie niet zonder meer overgenomen, maar gewijzigd. Ik weet dat de deskundigen van de Commissie zich hier resoluut tegen zullen verzetten, maar wij menen dat dit een goede middenweg is. De informatiedrempel van 180 ìg/m3 staat immers buiten kijf, evenals de alarmdrempel van 240 ìg/m3. Het gaat hier dus enkel om de streefwaarde. Wij stellen een programma over 30 jaar voor, dat weliswaar uitgaat van de WHO-waarde van 120ìg/m3, maar het aantal dagen dat deze waarde overschreden mag worden als volgt vaststelt: in 2010 40 dagen, in 2020 20 dagen - deze waarde heeft de Commissie voor 2010 voorgesteld - en in 2030 geen enkele dag boven deze waarde.
Dit is met name een wens van de warme gebieden in Europa, van gebieden die geconfronteerd worden met ozonaanvoer van buitenaf op bepaalde hoogten: kustgebieden. Ons inziens is dit een verstandige oplossing, maar wij zijn bereid tot een compromis met de Commissie, omdat wij ervan uitgaan dat enkel een compromis instemming kan vinden in de Raad. Daarom durven wij dit voorstel opnieuw in te dienen namens de PPE-Fractie, ofschoon het in de milieucommissie met een heel kleine meerderheid werd verworpen. Wij hopen er hier alsnog steun voor te krijgen.

García-Orcoyen Tormo
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, ik ben het ermee eens dat de voornaamste moeilijkheid die deze richtlijn met zich meebrengt, ligt in de veelheid aan criteria voor de vaststelling van streefwaarden en termijnen voor de verlaging van ozonconcentraties in de atmosfeer. Het betreft hier de fameuze tabellen 2 en 3 van bijlage 1.
Onze fractie, de Fractie van de Europese Volkspartij, vindt dat de hoofdlijnen die worden uitgezet in het voorstel van de Commissie moeten worden gesteund, vooral wat de streefwaarden betreft. Deze komen overeen met de richtsnoeren voor luchtkwaliteit van de Wereldgezondheidsorganisatie, en stellen de toelaatbare ozonconcentratie op 120 microgram per kubieke meter.
Het is lijkt ons echter allerminst raadzaam de amendementen aan te nemen waarin 2010 als enige uiterste datum voor de korte termijn wordt aangewezen, en 2020 als uiterste datum voor de langetermijndoelstellingen.
Wij denken dat meer flexibiliteit ten aanzien van de periodes waarin de streefwaarden moeten worden gehaald onontbeerlijk is, gelet op de reële moeilijkheid om ozonconcentraties uitsluitend op basis van aanwezige precursoren te berekenen. Het blijkt voortdurend dat dit onder bepaalde klimatologische omstandigheden moeilijk is, en met name in de Middellandse-Zeelanden, zoals zojuist werd opgemerkt.
Onze fractie is daarom een warm voorstander van de amendementen 26 en 28, waarin een geleidelijke en realistische benadering van de doelstellingen wordt voorgesteld, door middel van een tijdschaal met een geleidelijk afnemend aantal dagen per jaar waarop de streefwaarden mogen worden overschreden.
De amendementen over de kandidaat-lidstaten van de Europese Unie, waarin staat dat deze zo spoedig mogelijk de doelstellingen van de Unie moeten overnemen, vinden wij heel positief, en wij danken de heer Davies wat dat betreft voor zijn initiatief. Het lijkt ons ook belangrijk dat de actieplannen een plaatselijk karakter hebben en dat van geval tot geval bekeken wordt hoe de ozonconcentratie kan worden verminderd.
Collega's, ik denk dat een stem voor de amendementen van de Europese Volkspartij een stem voor de vooruitgang is, en voor de beheersing en het toezicht op een van de meest problematische vervuilende stoffen tot nog toe. Wij willen in alle lidstaten op een vastbesloten en homogene manier actie ondernemen om een eind te maken aan de bedreiging die ozon voor de menselijke gezondheid en de ecosystemen vormt, zonder onszelf voor de gek te houden wat de reële mogelijkheden betreft om ozon op korte termijn geheel te doen verdwijnen.

Lund
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen dank ik de heer Davies voor zijn verslag. Als het voorstel van de Commissie en het verslag-Davies worden aangenomen zal de luchtkwaliteit voor de burgers in Europa aanzienlijk verbeteren. Mijns inziens zijn er twee belangrijke punten. Ten eerste moeten we ons aan de richtlijnen van de WHO houden. Dit is van belang voor de preventie van ernstige ziekten en vroegtijdige sterfgevallen, in het bijzonder bij de meest kwetsbare groepen van de bevolking, waaronder de kinderen. Ten tweede moeten we een tijdschema opstellen, enerzijds voor de voorlopige grenswaarden die uiterlijk in 2010 bereikt moeten zijn, anderzijds voor de langetermijndoelstellingen die uiterlijk in 2020 verwezenlijkt moeten zijn. Ik denk dat we zonder vooraf bepaalde data onze doelstellingen niet kunnen bereiken. Daarnaast ben ik het niet eens met de door de industriecommissie ingediende amendementen, die een afzwakking van het voorstel van de Commissie beogen door een veel grotere overschrijdingsmarge van de WHO-richtlijnen toe te laten en door de termijn voor het behalen van de door de WHO opgestelde grenswaarden te verlengen. Dit betekent niet alleen een verwatering van het voorstel van de Commissie, het is zelfs een stap achteruit in vergelijking met de bestaande situatie in Europa, en zoals de heer Davies heeft opgemerkt, ligt de norm in Europa lager dan de Amerikaanse norm. Ik begrijp niet hoe de heer Langen kan zeggen dat dit de gulden middenweg of een goed compromis is. Ik vind het totaal onbegrijpelijk en onverantwoord dat deze amendementen zijn ingediend. Zij zullen ernstige gevolgen hebben voor de volksgezondheid en voor het milieu in Europa. Bovendien zullen ze de gezondheidszorg in Europa miljarden kosten.
Ik stel dan ook voor het voorstel van de Commissie en het verslag-Davies te steunen.

De Roo
Voorzitter, commissaris, collega's, complimenten voor de heer Davies voor een uitstekend verslag. Ook dank aan de Europese Commissie voor haar goede groene voorstellen.
In juli 1995 zuchtte Straatsburg onder de ozonsmog. Het Europees Parlement nam toen op initiatief van de groene fractie een resolutie aan om de ozonnorm van de richtlijn uit 1992 te halveren. Het voorstel van de Europese Commissie komt een heel eind in deze richting.
Ozonsmog neemt nog steeds toe. Nu ook al in de wintermaanden in Zuid-Europa. In Noord-Italië werd de afgelopen weken het verkeer stilgelegd. In de zomermaanden hebben ook landen als Denemarken en Zweden last van ozonsmog. Ozonsmog is nu overal in Europa. Ozon is altijd een agressieve stof. Er bestaan geen veilige waarden voor ozon wat de Wereldgezondheidsorganisatie ook moge beweren.
Daarom stelt de groene fractie voor dat er slechts vijftien overschrijdingen van de ozonnorm per jaar zijn toegestaan. Dat is iets scherper dan het voorstel van de milieucommissie. Ook dit voorstel van twintig overschrijdingen kan mijn fractie steunen. Niet echter het voorstel van de christen-democraten en van de Werkgeversunie UNICE. Veertig overschrijdingen per jaar is veel te veel en een termijn van dertig jaar is belachelijk als je ziet dat het probleem zulke vormen aanneemt. Om die scherpe ozonnorm te bereiken moet de uitstoot van NOx met name afkomstig uit het verkeer en de uitstoot van vluchtige organische stoffen drastisch omlaag.
Dat is het onderwerp van het verslag van mevrouw Myller. Bij ozonalarm zijn er ook kortetermijnacties nodig. De Nederlandse regering buigt zoveel voor de transportlobby dat zij dit niet inziet. Voor mijn fractie is de auto geen heilige koe.

Hulthén
Mijnheer de Voorzitter, ook ik dank de heer Davies voor zijn verslag, dat uitermate belangrijk is, vooral vanuit gezondheidsoogpunt. Vanuit milieuoogpunt hangt het nauw samen met het volgende agendapunt, het verslag van mevrouw Myller. Ik ben ervan overtuigd dat beide verslagen samen een goed uitgangspunt vormen voor een positieve ontwikkeling op het gebied van milieu en gezondheid in Europa.
In mijn beperkte spreektijd wil ik proberen enkele van de bestaande en bloeiende mythes over het ozonprobleem te ontkrachten, in het bijzonder wat de situatie in Zuid-Europa betreft. Het klimaat in Zuid-Europa wordt vaak als excuus of als verklaring gebruikt voor de hoge ozongehaltes in de zomer. Het klopt dat een klimaat met langdurige hogedrukgebieden de vorming van ozon bevordert. Toch blijkt uit onderzoek dat wij de oorzaken in een andere richting moeten zoeken. De reden waarom steden zoals Barcelona, Athene, Milaan en vele andere toeristische kuststeden met het ozonprobleem kampen, is te zoeken in het verkeer, de industrie en de energieproductie. Deze aspecten kunnen echter ook met deze richtlijn geregeld worden. Daarom is het jammer dat de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie deze richtlijn zo ongevoelsmatig benadert en ze alleen door de bril van de industrie bekijkt.
We zouden moeten nagaan wat er gebeurt als de richtsnoeren van de WHO permanent overschreden worden en mensen, zowel autochtonen als toeristen, aan een gezondheidsrisico worden blootgesteld. Wij weten dat personen die vaak buiten zijn, waaronder kinderen, het grootste gevaar lopen. Wij weten dat de overschrijding van de ozonnorm rechtstreekse gevolgen heeft voor hun longcapaciteit. De Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie moet dit voor ogen houden wanneer er morgen over deze richtlijn gestemd wordt.

Wallström
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, eerst en vooral dank ik de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming voor haar steun aan het voorstel van de Commissie en aan het verslag. De Unie is er reeds in geslaagd de luchtkwaliteit enigszins te verbeteren. Ozon is en blijft echter een van de ernstigste milieuproblemen. Bijna elke zomer worden de richtinggevende ozonnormen van de Wereldgezondheidsorganisatie op verschillende plaatsen in Centraal- en Zuid-Europa gedurende meer dan 60 dagen overschreden. In het vijfde milieuactieprogramma hebben we als doelstelling op lange termijn gesteld dat de grenswaarden van de WHO niet overschreden mochten worden. Om dit probleem te kunnen oplossen moeten wij bijkomende maatregelen nemen met duidelijk gedefinieerde subdoelstellingen.
De Commissie stelt in haar voorstel daarom voor de eerste keer duidelijke grenswaarden voor ozon vast, die in 2010 zoveel mogelijk verwezenlijkt moeten zijn. Het streefdoel voor de bescherming van de menselijke gezondheid is dat de richtnormen van de WHO niet meer dan 20 dagen per jaar overschreden mogen worden. In de gevallen waar de grenswaarden niet bereikt worden, zullen programma's voor de vermindering van de uitstoot noodzakelijk zijn. De richtlijn inzake nationale emissiemaxima, dat als volgende punt op de agenda staat, zal het ozonniveau aanzienlijk verbeteren, waardoor de vastgestelde grenswaarden op de meeste plaatsen bereikt zullen kunnen worden. Uit het voorstel spreekt echter de politieke wil om ook de langetermijndoelstellingen te verwezenlijken. Het bereiken van de streefwaarden van de WHO is slechts de eerste stap. Bij de herziening van de richtlijn in 2004 moeten wij onderzoeken hoe en wanneer wij de langetermijndoelstellingen kunnen bereiken.
De Commissie kan de amendementen 3, 4, 6, 7, 13, 14 en 15 overnemen. Dit geldt ook voor amendement 5, lid 2, waarin staat dat de lidstaten eerst voorbereidende maatregelen moeten nemen voor ze de emissiebeperkende programma's uit kunnen voeren. Met betrekking tot amendement 9 kan de Commissie sommige wijzigingen volledig, maar de meeste wijzigingen slechts in beginsel overnemen. Wij aanvaarden de wijzigingen inzake maatregelen op korte termijn, die genomen dienen te worden in elke zone waar de drempelwaarde wordt overschreden. Wij stemmen ook in met de eis dat de lidstaten de bevolking moeten meedelen of, en in voorkomend geval hoe, ze van plan zijn actieplannen op korte termijn op te stellen en ten uitvoer te leggen, en hoe vaak dergelijke maatregelen genomen zijn. Wij vinden het noodzakelijk dat de lidstaten deze informatie aan de Commissie doen toekomen, maar deze bepaling past beter in artikel 10. Wij kunnen echter niet aanvaarden dat maatregelen op korte termijn alleen op lokaal niveau zouden worden genomen. Wij vinden ook niet dat de lidstaten verplicht kunnen worden in elk concreet geval en op elke plaats waar de drempelwaarde overschreden is, te onderzoeken of maatregelen op korte termijn het geschikte instrument zijn.
De Commissie aanvaardt het principe van de amendementen 10 en 11. Wij zullen paragraaf 1 c) opnieuw formuleren zodat we rekening kunnen houden met de onderliggende gedachte van amendement 9, laatste lid en de amendementen 10 en 11. Wij aanvaarden het principe van amendement 12. De Commissie is van oordeel dat de vorderingen van de lidstaten zo moeten worden gepresenteerd dat directe vergelijking tussen de landen mogelijk is. Het principe van amendement 16 kunnen wij eveneens aanvaarden. De Commissie vindt ook dat rekening moet worden gehouden met de verplichtingen met betrekking tot de klimaatverandering. Dit moet echter in ruimere zin gebeuren en niet alleen in verband met de veranderingen in het brandstofverbruik. In amendement 2 wordt gepleit voor coördinatie tussen de lidstaten en de kandidaat-landen. Wij aanvaarden het principe, maar wensen een andere formulering om verkeerde interpretaties uit te sluiten. Met amendement 1 kunnen wij niet instemmen. Hoewel de Commissie van oordeel is dat de betrokkenheid van de kandidaat-landen belangrijk is, bestaat er geen enkele reden om dit op te nemen in een richtlijn die voor de lidstaten bestemd is.
Amendement 8 kunnen wij evenmin aanvaarden, omdat een alarmdrempel veronderstelt dat we met prognosemodellen werken. Dit maakt de voorlichting of waarschuwing van de bevolking onzeker. Dit is een probleem waarvan de praktische aspecten en concrete uitvoeringsmogelijkheden bestudeerd moeten worden.
Tot slot verwerpen wij het eerste en derde lid van amendement 5 alsook de amendementen 17 en 18. Op dit ogenblik beschikken wij gewoonweg over onvoldoende informatie om te kunnen voorspellen wanneer wij de langetermijndoelstelling, die erin bestaat de door de WHO vastgestelde normen niet meer te overschrijden, zullen bereiken. Ook amendement 28 kan de Commissie niet aanvaarden.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Emissiemaxima voor bepaalde luchtverontreinigende stoffen
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0063/2000) van mevrouw Myller, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad inzake nationale emissiemaxima voor bepaalde luchtverontreinigende stoffen (COM(1999) 125 - C5-0047/1999 - 1999/0067(COD)).

Myller
Mijnheer de Voorzitter, de Europese Unie heeft ambitieuze milieudoelstellingen die onder andere in het vijfde milieuactieprogramma en in de verzuringstrategie uit 1997 staan. Deze programma's zijn bedoeld om mensen en de natuur te beschermen tegen de schadelijke invloeden van luchtverontreiniging. Dit houdt in dat de grenswaarden die gevaarlijk zijn voor de natuur en de mens niet worden overschreden. De ontwerprichtlijn van de Commissie betreffende nationale emissiemaxima is een belangrijke stap om een van de doelen te bereiken die de Unie zichzelf stelt, namelijk haar burgers beschermen tegen de schadelijke effecten van luchtverontreinigende stoffen. Het uitwissen van de sporen die de afgelopen decennia hebben nagelaten, vergt echter tijd. Nog steeds zijn niet eens alle technische mogelijkheden bekend om emissiebronnen volledig te verwijderen. Daarom is het verstandig stapsgewijs vooruitgang te boeken, zoals de Commissie heeft voorgesteld.
De eerste etappe is het stellen van tussentijdse milieudoelstellingen voor het jaar 2010. Dat houdt in dat vóór dat jaar de voor de gezondheid schadelijke ozonbelasting met twee derde moet worden teruggebracht. Hiermee mogen wij echter niet tevreden zijn, omdat er ook na het bereiken van dit doel te veel gebieden zijn waar de vervuiling de grenswaarden overschrijdt met hoeveelheden die voor mens en dier gevaarlijk zijn. Daarom heb ik in mijn verslag naast het tussentijdse doel ook een doel voor de lange termijn voorgesteld, en ook een einddoel voor het jaar 2020. Dan zouden wij eindelijk een situatie kunnen bereiken waarin de kritische niveaus en de kritische belasting niet worden overschreden en alle mensen doeltreffend worden beschermd tegen alle bekende gezondheidsrisico's die door luchtverontreinigende stoffen worden veroorzaakt.
In dit verband wil ik de aandacht vestigen op het desbetreffende amendement van mijn hand, waarin door een taalfout in uw documenten een verkeerd woord staat. In plaats van het woord bereikt moet het woord overschreden staan. Ik hoop dat dit voor de stemming van morgen wordt veranderd.
Hoe bereiken wij nu een situatie waarin luchtverontreinigende stoffen de tolerantie van mens en natuur niet overschrijden? In het voorstel van de Commissie worden voor elke lidstaat grenswaarden gesteld voor bepaalde, met elkaar samenhangende emissies die verzuring, een toename van troposferische ozon en bodemeutrofiëring veroorzaken. Het is gebleken dat het gezamenlijk onderzoeken van deze problemen en de emissies waardoor ze worden veroorzaakt, de meest kosteneffectieve manier is om de veroorzakers van luchtverontreiniging op te sporen en ze aan te pakken. De grootste meningsverschillen bij de uitvoering van de richtlijn hebben te maken met het niveau van de grenswaarden oftewel de emissiegrens die aan elk land is opgelegd.
Binnen de Economische Commissie voor Europa van de VN zijn dezelfde doelstellingen ter vermindering van emissiebronnen behandeld als in de onderhavige ontwerprichtlijn staan, en na deze debatten heeft men besloten het zogeheten Gothenburg-protocol te ondertekenen. Tussen dit voorstel en het voorstel van de Commissie bestaat een duidelijk verschil. Als wij ons tevredenstellen met het niveau van het Gothenburg-protocol zullen wij nooit de doelen bereiken die de Unie zichzelf met betrekking tot luchtverontreinigende stoffen heeft gesteld. Als wij de verschillen tussen het Gothenburg-protocol en het voorstel van de Commissie vergelijken voor wat de gezondheidsrisico's betreft, spaart de door de Commissie voorgestelde reductie jaarlijks het leven van maar liefst 4.000 mensen in Europa.
Hoewel onweerlegbaar is aangetoond dat ambitieuze milieudoelstellingen bijdragen aan de gezondheid en veiligheid van de burgers, verdedigt men een lager doelniveau met het argument dat een schonere lucht de industrie en de maatschappij te veel kost. Het moet echter worden gezegd dat de kosten in dit verband behoorlijk overdreven zijn. Als we rekening houden met de voordelen die een betere luchtkwaliteit voor de mensen, de natuur en gebouwen heeft, komen wij tot de conclusie dat de economische voordelen vier maal groter zijn dan de kosten.
De ontwerprichtlijn moet onder andere nog zodanig worden herzien dat er meer rekening wordt gehouden met de situatie in de kandidaat-landen en de kwesties die betrekking hebben op de nabuurlanden van de Europese Unie.

Purvis
Mijnheer de Voorzitter, na rijp beraad en ampele overweging is duidelijk geworden dat de industriecommissie met een overweldigende meerderheid tegen de voorgestelde emissiemaxima van de Commissie is. Dit geldt voor alle fracties en alle nationaliteiten.
Zoals blijkt uit de recente ondertekening van het protocol van Gothenburg in november vorig jaar, hebben alle lidstaten, de kandidaat-landen en andere landen wereldwijd de VN/ECE-maxima aanvaard. Waarom komt de Commissie een maand later dan al met veel stringentere en beduidend duurdere maxima? Ik weet dat zowel de fracties als het gehele Parlement verdeeld zijn over deze kwestie. Sommigen steunen het standpunt van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, terwijl anderen op dezelfde lijn zitten als de industriecommissie. De leden van het Parlement moeten zich terdege rekenschap geven van de vergaande gevolgen die het voorstel van de Commissie zal hebben voor onze industriële en agrarische sectoren, onze concurrentiepositie, de werkgelegenheid en zeer zeker ook voor onze burgers en kiezers, als dit voorstel wordt aangenomen. De industriecommissie dringt er bij dit Huis op aan om de amendementen te steunen die in mijn naam en in die van de heer Bowe zijn ingediend. Dat zijn de amendementen die door de industriecommissie zijn aangenomen. De VN/ECE-maxima zijn voor ons ambitieus genoeg om de internationaal overeengekomen streefwaarden binnen een redelijke termijn te halen. De industriecommissie zou graag zien dat deze normen integraal en zonder uitzonderingen worden gehanteerd; niet alleen in de Europese Unie, maar wereldwijd. De Commissie kan zich dan concentreren op de naleving hiervan, en op het perfectioneren van de gebruikte modellen. Vervolgens kan de Commissie misschien over twee à drie jaar met nieuwe voorstellen komen, op basis van veel overtuigender argumenten met betrekking tot de relevante kosten en baten.
Kortom, steun mijn amendementen en de Gothenburg-tabel met nationale emissiemaxima van de VN.

Oomen-Ruijten
Mijnheer de Voorzitter, het moge inmiddels bekend verondersteld worden dat milieuvervuiling en zeker ook luchtvervuiling bij uitstek een probleem is met een grensoverschrijdend karakter. Het voorliggend richtlijnvoorstel over de nationale emissieplafonds pakt de belangrijkste vervuilers van de lucht aan. Het betreft emissiemaxima voor stoffen die verantwoordelijk zijn voor verzuring, de vorming van ozon in de troposfeer en de eutrofiëring van de bodem.
Het onderwerp is redelijk technisch van aard en ik zal dan ook slechts voor mij, voor ons, de belangrijkste punten eruit lichten. Het hoofddoel van de richtlijn is het terugbrengen van de emissie van genoemde stoffen tot beneden de kritische niveaus en de belasting. Die doelstellingen dienen in 2010 te worden gehaald met een tussentijdse beoordeling van de nationale programma's in 2006.
Het meest belangrijke - en u hebt het net gehoord - en het meest bediscussieerde onderdeel van het voorstel is natuurlijk de tabel waarin per land de toegestane jaarlijkse uitstoot per stof is opgenomen. Een grote rol in de discussie speelde daarbij dat onlangs in VN-verband door 36 landen waaronder 15 EU-lidstaten andere, veelal minder strenge normen, zijn afgesproken voor dezelfde stoffen. Nu zijn er collega's die pleiten voor een vervanging van deze tabel, dus de tabel van de Europese Commissie, door de zogenaamde Göteborg-tabel van de VN die een hoger plafond toestaat.
Voorzitter, ik moet u bekennen dat de argumentatie niet sterk is. VN-afspraken liggen immers qua ambitieniveau altijd lager door het gegeven dat de situatie in rijke, welvarende en dus vaak meer vervuilende landen, moeilijk op één noemer te brengen is met die in de ontwikkelingswereld. Het is overigens ook niet juist dat de Europese plafonds zijn vastgesteld nadat de VN-onderhandelingen waren afgerond. Wanneer ik naar het voorstel en naar de argumentatie kijk - en ik veronderstel dat ook mijn collega's dat gedaan hebben - dan stel ik vast dat ten tijde van de vaststelling van de Europese plafonds er nog onderhandeld werd over het VN-protocol. En dat dan gevoegd bij het feit dat de milieueffecten van met name SO2, de NOx en de vluchtige organische stoffen direct effect hebben op ons eigen continent, kan ik voor die stoffen - en onze fractiemeerderheid denk ik - meegaan met het Commissievoorstel.
Voorzitter, ik heb wel een ander probleem, namelijk de ammoniak. Het plafond dat er nu ligt, wil de EVP-Fractie bijstellen. Kijk ik naar de nitraatrichtlijn, dan stel ik vast dat bijna geen enkele lidstaat voldoet aan de daarin aangegeven norm. Om dan nu nog verder te gaan dan de Göteborg-norm, lijkt mij absoluut onhaalbaar. Ik voeg daarbij dat de effecten van de ammoniakuitstoot voor een deel met name lokaal zijn en derhalve een lagere ambitie aanvaardbaar is. Ik heb in naam van de EVP-Fractie een amendement ingediend dat voor ammoniak uitgaat van de lagere Göteborg-norm en het uiteindelijk vaststellen van het plafond bovendien openlaat tot het jaar 2006. Reden is dat ik hoop dat dan de effecten van de uitvoering en ook de op handen zijnde Europese wetgeving over nitraat ons betere indicaties kunnen geven.
Voorzitter, tot slot: de wetgeving over de plafonds is eigenlijk de pendant van de wetgeving over de grote stookinstallaties waarvoor ik ook rapporteur ben. Al voor de verkiezingen van vorig jaar hebben wij de eerste lezing gedaan. De Raad van Ministers blokkeert echter nog steeds. Kan ons gemeld worden wat de voorgang is?
De laatste opmerking, dank aan mevrouw Myller, de rapporteur.

Hulthén
Mijnheer de Voorzitter, ik dank mevrouw Myller voor haar verslag en haar ambitieuze behandeling van de door de Commissie voorgestelde richtlijn. Hoewel de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie de indruk wekt dat zij plots uit haar slaap gerukt is en nog wat vermoeid op de benen staat, wijs ik erop dat het verzuringsprobleem nauwelijks een nieuw probleem is. Het is reeds zo oud als het industrialisering, namelijk 100 jaar. Het onderzoek omtrent dit probleem duurt al dertig jaar. Niemand van ons zou mogen twijfelen aan de oorzaak van de verzuring en de manier waarop we deze moeten aanpakken.
Een aantal leden vindt dat het voorstel van de Commissie en het verslag te ver gaan, te hoge kosten met zich mee zullen brengen en utopische berekeningen bevatten. Deze opvatting is echter verkeerd, omdat wij weten dat de lidstaten zelf meegewerkt hebben aan de rapportering die aan de basis van de richtlijn ligt. Een punt dat eerder kritiek verdient, is het feit dat er geen sprake is van het energiescenario dat wij anders, bijvoorbeeld in het protocol van Kyoto, proberen te volgen en dat een beperking van de verbranding van fossiele brandstoffen inhoudt om ook het klimaatprobleem te kunnen aanpakken.
Met alle respect voor het protocol van Göteborg - dat op de koop toe de naam van mijn stad heeft gekregen - moet ik zeggen dat het niet vergelijkbaar is met de richtlijn waarover morgen gestemd wordt. Men kan zich afvragen waarom de richtlijn van de Commissie net een maand te laat komt, alsof het een straf is voor de VN-richtlijn, maar dat ligt alleen aan onze eigen trage manier van werken. Als wij een beetje sneller waren geweest, had deze richtlijn al lang kant en klaar op tafel gelegen, lang voor het zogenaamde protocol van Göteborg.
Sommigen noemen de richtlijn onmogelijk, maar ik vind dat de huidige situatie onmogelijk is. De onmogelijkheid ligt dus niet in de richtlijn, maar in de huidige situatie.

Davies
Mijnheer de Voorzitter, ik feliciteer mevrouw Myller met haar verslag. Ik weet dat zij er diep over nagedacht heeft. De discussie draait volgens mij de vraag of wij ervan overtuigd zijn dat het protocol van Gothenburg het optimale resultaat belichaamt dat de lidstaten, realistisch gesproken, kunnen behalen. Ik weet dat de Commissie en milieugroeperingen van mening zijn dat er in de praktijk een veel beter resultaat kan worden bereikt. Desondanks hebben sommige - hoewel zeker niet alle - lidstaten zich verplicht om een significante vermindering van de luchtvervuiling te realiseren. Het lijkt wel alsof sommige lidstaten aan de onderhandelingen zijn begonnen met wat berekeningen op de achterkant van een sigarendoosje. Zij leken op geen enkele manier bereid om compromissen te sluiten om voor hun eigen land realistische streefwaarden vast te leggen. Andere landen hebben zelfs een eigen methodologie gehanteerd, een andere grondslag voor hun berekeningen genomen dan anderen. In velerlei opzichten is dit protocol dus onzin. Het is niet meer dan een warrig politiek compromis waarin we geen enkel vertrouwen kunnen hebben.
Ik weet niet of de commissaris een beter resultaat kan bereiken. Wij moeten echter blijven streven naar een vermindering van de luchtvervuiling en de commissaris dus steunen in haar pogingen om dat te bewerkstelligen. Daarom moeten we dit verslag en de commissaris steunen.

Hautala
Mijnheer de Voorzitter, collega Myller heeft een zeer goed verslag opgesteld en ook naar de mening van onze fractie moet men veel verder gaan dan in het Gothenburg-protocol. Bij de voorbereiding van deze richtlijn heeft men blijkbaar gebruik gemaakt van een soort nationale veiling en het eindresultaat is vrij bescheiden als men bedenkt wat de werkelijke problemen zijn. Het is echter in elk geval van belang dat het Europees Parlement nu ten minste het beleid verdedigt dat de Commissie heeft gekozen.
De Fractie De Groenen/Vrije Europese Alliantie stelt voor om voor het jaar 2010 nog scherpere streefwaarden te bepalen dan de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid heeft voorgesteld. Wij willen onderstrepen dat er een geïntegreerde strategie ter vermindering van de uitstoot moet worden gevolgd. Wij moeten beseffen dat wij hoe dan ook de doelen van het protocol van Kyoto moeten bereiken, wat vereist dat het energieverbruik beslist efficiënter moet worden en dat er gewoon minder energie gebruikt moet worden. Ook moet er naar onze mening al in deze richtlijn rekening mee worden gehouden dat de geïntegreerde strategie een extra hulpmiddel is bij het bereiken van de doelen van deze richtlijn. Wij zijn zeer tevreden dat de milieucommissie de zeevaart en luchtvaart bij deze richtlijn heeft betrokken en zijn ervan overtuigd dat de voordelen van het volgen van een geïntegreerde strategie zeer groot zijn.

Blokland
Voorzitter, om te voldoen aan de doelen inzake luchtemissies die gesteld zijn in het Vijfde Milieuactieprogramma is deze richtlijn betreffende emissieplafonds meer dan noodzakelijk. Het tegengaan van verzuring, vermesting en smogvorming vereist de terugdringing van emissies van zwaveldioxide, stikstofoxide, ammoniak en vluchtige organische stoffen. De Raadsconclusies inzake de EU-verzuringsstrategie hebben verwachtingen gewekt die nu vastere vorm moeten gaan krijgen. Dit kan zelfs op een kosteneffectieve wijze, zoals blijkt uit de toelichting bij het Commissievoorstel.
Nu weten we allemaal dat een half jaar geleden in UN-verband hogere emissieplafonds zijn overeengekomen in Göteborg. Deze waarden zijn echter het gevolg van een politiek compromis tussen de staten en er is voorbijgegaan aan de uitkomsten van het gebruikte model. Het model dat de Commissie gebruikt heeft, is gedegen en de uitkomsten zijn goed onderbouwd. Mede gelet op het feit dat met deze emissieplafonds nog steeds niet voldaan kan worden aan de doelstellingen van het Vijfde Milieuactieprogramma van de Europese Unie, is afzwakking niet verantwoord.
De eerste stap die gezet gaat worden voor de realisering van de emissieplafonds is ongetwijfeld een voortvarende implementatie en handhaving van bestaande richtlijnen, zoals het Auto-olieprogramma. Daarnaast dient nieuwe wetgeving op dit gebied zo snel mogelijk vastgesteld te worden. In dit verband dring ik er bij de Raad nogmaals op aan om snel te komen met een gemeenschappelijk standpunt over grote stookinstallaties.
Tenslotte zal aanvullend beleid, zoals op het gebied van vluchtige oplosmiddelen in verven en vernissen, alsmede het overspuiten van auto's, noodzakelijk blijven.

Liese
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, mevrouw de commissaris, ook ik wil allereerst de rapporteur van harte bedanken.
Ter zake nu: het is duidelijk geworden dat er in het Parlement verschil van mening bestaat over de vraag of het voorstel van de Commissie te ambitieus is. Velen zeggen dat dit voorstel met de huidige stand van de techniek niet omgezet kan worden of dat dit veel te duur wordt. De Commissie zelf zegt dat dit voorstel kostenefficiënt omgezet kan worden. Ik vind het interessant dat de Commissie er hierbij van uitgaat dat het energieverbruik in de Europese Unie in de komende jaren met 8% zal stijgen en dat de energiemix niet zal veranderen. Met ander woorden, er zal ook geen verandering komen in het aandeel van de fossiele brandstoffen. Dat is mijns inziens niet ambitieus, dat is veeleer precies het tegendeel! Hier in het Parlement waren wij het er immers altijd over eens dat het aandeel van de fossiele brandstoffen moest worden verminderd en dat er energie moest worden bespaard. Als ons dat niet lukt, betekent dat het failliet van ons milieubeleid. Als de ideeën van de Europese Commissie inderdaad bewaarheid worden, hoeven wij in dit Parlement niet meer over klimaatbescherming te praten.
Wij moeten de energie-efficiëntie verbeteren, en meer energie besparen! Wij moeten hernieuwbare energie steunen en wij moeten ook erkennen dat kernenergie geen CO2, noch SO2, NH3, VOC of NOX produceert.
Als wij open met elkaar discussiëren, moeten we denk ik toegeven dat zowel het een als het ander waar is. Daarom ben ik er ook absoluut tegen dat enkele lidstaten om uitzonderingen op deze richtlijn vragen voor het geval zij van kernenergie afstappen. Dat kan niet door de beugel als je de verantwoordelijkheid voor het hele milieubeleid draagt.
Ik wil echter nogmaals benadrukken dat het Commissievoorstel niet te ambitieus is. Het komt misschien zelfs een tikkeltje ambitie tekort. Ik zal dit voorstel morgen bij de stemming in ieder geval steunen, en ik hoop dat de meerderheid van de plenaire vergadering hetzelfde zal doen.

Bowe
Mijnheer de Voorzitter, ik ben zonder meer blij met dit verslag, dat ik in de milieucommissie krachtig heb gesteund. Het verslag biedt een goed kader voor langetermijnactiviteiten ter vermindering van de emissies. Ik kan het merendeel van de amendementen steunen. Over sommige amendementen heb ik echter mijn twijfels, met name over amendement 7. Ik zie niet in wat dat met het milieu te maken heeft, of hoe het past in het streven om overal in de Unie de hoeveelheid stoffen in de troposfeer te verminderen die de ozonlaag afbreken.
Ik wil nog even ingaan op de kwestie die de heer Davies aanroerde, namelijk de vraag hoe we dit probleem moeten aanpakken. Met welke doelstellingen gaan we van start?
Mijnheer de Voorzitter, in het kader van het VN/ECE-protocol van Gothenburg is vlak voor Kerstmis overeenstemming bereikt over een aantal praktische en weloverwogen streefwaarden. Dat lijkt mij dan ook het logische vertrekpunt. Het is volgens mij niet het juiste einddoel, maar wel degelijk het goede beginpunt. Ik kwam tot die conclusie tijdens het debat in de industriecommissie, waar ik overigens de enige vertegenwoordiger van de milieucommissie was. Ik vind de voorgestelde normen van de Commissie erg ambitieus. Ik vermoed dat ze uiteindelijk wel haalbaar zijn en dus moeten we ook proberen ze te halen. Ik denk echter niet dat we die normen als vertrekpunt moeten nemen. We moeten uitgaan van de VN/ECE-normen, van het protocol van Gothenburg, en die aanpassen zoals door mevrouw Myller in haar verslag wordt voorgesteld.

Sterckx
Voorzitter, mevrouw de commissaris, ik heb natuurlijk geen enkel probleem met het principe van de richtlijn. Het is een belangrijk instrument in de komende jaren voor het milieubeleid.
De lidstaten krijgen een duidelijkere doelstelling. Zij weten waar zij naar toe moeten. Maar als ik naar de tabel kijk met de plafonds per lidstaat dan heb ik de indruk dat gelijke dingen niet gelijk behandeld worden. Want ik stel vast dat mijn land, België bijvoorbeeld, het maximaal haalbare scenario moet halen, dus niet het economisch haalbare, maar dat tegelijkertijd gebieden die vlakbij liggen en die even vervuild zijn als mijn land een heel wat milder beleid kunnen volgen. Want een groot land kan zijn slechte regels compenseren met zijn betere regio's. Een klein land kan dat niet. Ik geef een voorbeeld. Uit uw gegevens en uw kaarten blijkt dat in Noord-Frankrijk dat even vervuilend en vervuild is als België de zaken op een lager niveau afgewerkt kunnen worden. De uitvoering van deze richtlijn kost bijvoorbeeld voor elke Belg 103 euro per jaar volgens uw berekeningen. Een Fransman, dus ook een Noord-Fransman, betaalt maar 15 euro en dat is acht keer minder en voor een deel komt dat omdat wij klein zijn en worden omringd door vervuilers. Voor mijn land is 1% van het bruto binnenlands product per jaar een te zware inspanning. Ik vraag dan ook steun voor de amendementen 16 en 17 waarin ik vraag dat de Belgische regering de kans krijgt om aan de hand van de jaarlijkse rapporten de toestand opnieuw te bekijken.

Arvidsson
Mijnheer de Voorzitter, het grootste milieuprobleem in mijn land is de verzuring van weiden, bossen, meren en waterlopen. Verzuring doet de bossen sterven, verhindert de groei van nieuwe bomen, doet het aantal gewassen krimpen en leidt tot de dood van vele vissen. In verzuurd water komen bovendien zware metalen voor, die een bedreiging zijn voor de gezondheid. De natuur in de noordse landen is bijzonder onderhevig aan verzuring, omdat wij over te weinig buffers beschikken. Het verzuringseffect ontstaat immers door de zure regen, die het gevolg is van de emissies die bij de verbranding van fossiele brandstoffen vrijkomen.
Zweden en Finland hebben reeds verregaande maatregelen genomen om de luchtvervuiling op nationaal niveau tegen te gaan. Wij doen grote inspanningen om meren en waterlopen met kalk te neutraliseren. Wij voldoen reeds in ruime mate aan de emissiemaxima die in deze richtlijn worden voorgesteld. Meer dan 80% van de zure regen in ons land is echter het gevolg van de luchtverontreiniging in andere West-Europese landen. Wij roepen daarom uw hulp in. Vele Noord-Europeanen beseffen dat ons probleem van verzuring alleen via milieusamenwerking met de andere EU-landen opgelost kan worden.
Tegen de leden van de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie wil ik het volgende zeggen. De resolutie die de VN met het protocol van Göteborg heeft aangenomen, is verre van voldoende. Ik ben ervan overtuigd dat de EU de milieuproblemen in Europa veel beter kan oplossen dan de VN. De voorgestelde EU-richtlijn ter bestrijding van luchtverontreiniging kan namelijk een beslissende stap zijn in de strijd tegen de verzuring van de natuur, vooral in het noorden van de EU. Bovendien is het een instrument om de lage ozonsmog, die vooral in de grote steden in het zuiden van de Unie de gezondheid van mensen bedreigt, aanzienlijk te beperken. Daarom hebben wij er allemaal belang bij dat deze EU-richtlijn wordt goedgekeurd.

Lage
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, mevrouw de commissaris, de wind waait uit een gunstige hoek voor het milieu in de Europese Unie, en het Europees Parlement verheugt zich daarover. Wij stellen met voldoening vast dat zich hier vandaag de uitzonderlijke situatie voordoet dat er verschillende milieurichtlijnen op de agenda staan: over de verbranding van afval, over emissiemaxima voor bepaalde luchtverontreinigende stoffen en over de controle van ozon in de lucht. Vroeger werd luchtvervuiling geassocieerd - of zelfs verward - met het wegverkeer. Op dit moment wordt zij op grote schaal geïdentificeerd met onze hele planeet en op kleine schaal zelfs met ons eigen huis. Anders gezegd, met ons hele ecosysteem. Wij moeten dan ook dringend in actie komen. De vaststelling van maxima voor de vier belangrijkste verontreinigende stoffen is een stap in de goede richting. Deze maatregel draagt immers bij aan de bestrijding van de vervuiling, de verzuring en de schadelijke gevolgen van de bedoelde verontreinigende stoffen voor de menselijke gezondheid en de vegetatie.
In haar voorstel voor een richtlijn stelt de Europese Commissie voor de vier genoemde luchtverontreinigende stoffen kwantificeerbare nationale plafonds vast die na 2010 niet meer mogen worden overschreden. Bovendien wordt voor elke lidstaat berekend hoeveel middelen zij voor de toepassing van deze waarden zal moeten uittrekken. Ik vind dat een goede strategie.
Mevrouw Myller merkt in haar uitstekende en heldere verslag terecht op dat het voorstel van de Europese Commissie een evenwichtig voorstel is en zij tracht het hier en daar te verdiepen. De parlementaire commissie heeft onder meer het voorstel goedgekeurd dat de richtlijn uiterlijk in 2004 moet worden herzien. Zodoende kunnen de in de tekst vastgestelde maxima en de maatregelen ter eerbiediging van deze waarden worden aangepast. Dat lijkt me een redelijke oplossing.
Nochtans zie ik mij genoodzaakt de volgende vraag te stellen. Waarom staan we lidstaten niet toe, aan te tonen dat zij in bijzonder ongunstige omstandigheden verkeren om de richtlijn uit te voeren, bijvoorbeeld ten gevolge van hun geografische ligging of hun klimaat, en dat zij hiervan ernstige nadelen ondervinden? Zou het niet verstandiger zijn ook dit aspect in acht te nemen?
Zo wordt het systeem dat de Europese Unie gebruikt om de luchtvervuiling te bestrijden verruimd, versterkt en verfijnd. Het milieubeleid van de Europese Unie wordt steeds meer het milieubeleid van elk van de lidstaten, hetgeen duidelijk in het voordeel van alle Europese burgers is.

Kauppi
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, de door de Commissie voorgestelde emissiemaxima zijn zeer ambitieus, ambitieuzer dan de in de Economische Commissie voor Europa van de VN overeengekomen doelstellingen van het zogeheten Gothenburg-protocol, en zo hoort het ook. Ik ben zelf bereid het compromis te accepteren dat in de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid is voorbereid op initiatief van de leden van de PPE/DE-Fractie. Dit compromis houdt in dat wij ons, behalve wat de ammoniakuitstoot betreft, moeten houden aan het voorstel van de Commissie. Dit brengt voor mijn land, Finland, en ons buurland Zweden namelijk geen grote problemen met zich mee, zoals ook in dit debat al verscheidene keren is gebleken. Ik heb echter ook begrip voor degenen die vinden dat het niveau van het Gothenburg-protocol aangehouden moet worden. Wat de uitkomst van de stemming van morgen ook is, de Commissie moet naar mijn mening voortdurend controleren of er in alle lidstaten vooruitgang wordt geboekt, en maatregelen stimuleren waarmee de industrie wordt geholpen bij het doorvoeren van de nodige veranderingen. Het is van belang dat de milieudoelen in de hele Gemeenschap zo kosteneffectief mogelijk worden bereikt.
De luchtkwaliteit in Europa is de laatste jaren aanmerkelijk verbeterd. De uitstoot is in ieder geval in de energiesector, het verkeer en de industrie aanzienlijk verminderd. Op milieugebied zijn er de laatste jaren dan ook voortdurend nieuwe EU-voorschriften gekomen en aan de industrie zijn nieuwe doelen gesteld. Ik vind het wat problematisch dat de doelstellingen herhaaldelijk worden herzien voordat de praktische gevolgen voor het milieu en de kosten voor de industrie van de al goedgekeurde wetgevingsmaatregelen goed zijn beoordeeld. Het is belangrijk dat de al overeengekomen maatregelen in de lidstaten volledig worden uitgevoerd voordat er extra eisen worden gesteld. Deze twee doelstellingen zijn naar mijn mening niet met elkaar in strijd.
Tot slot nog een opmerking over de emissies van de zee- en luchtvaart. Naar mijn mening moeten er op internationaal niveau afspraken worden gemaakt over de beperking van emissies, en in deze fase moeten ze buiten de toepassing van de richtlijnen worden gelaten. Wat de langetermijndoelen betreft, ben ik van mening dat er geen scherpe termijn gesteld moet worden, maar dat de lidstaten er overeenkomstig hun eigen doelstellingen naar moeten streven op of voor de termijn aan de normen te voldoen.

Wallström
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, wij hebben de afgelopen jaren grote inspanningen geleverd om verzuring en vervuiling tegen te gaan. Ik hoop dat we met dit voorstel een volgende, belangrijke stap in die richting kunnen doen. Daarom wil ik de rapporteur, mevrouw Myller, met nadruk bedanken voor haar waardevolle werk.
Het protocol van Gothenburg is een stap in de goede richting, maar het gaat nog lang niet ver genoeg. Wat de verzuring betreft, gaat het protocol slechts half zo ver als de doelstelling die al door het Parlement en de Raad is overeengekomen. Als we de door de Commissie voorgestelde maatregelen niet aannemen, zal een aanzienlijk aantal mensen vroegtijdig komen te overlijden. Het protocol is het resultaat van een proces waarin te weinig druk is uitgeoefend op de onwilligen om te doen wat ze zouden moeten doen. De Gemeenschap moet hierdoor echter niet op de afgesproken doelstellingen terugkomen. Men moet de kosten van het voorstel van de Commissie in het juiste perspectief blijven zien. Zelfs als we uitgaan van de zeer pessimistische schatting van de Commissie, waarin niet volledig rekening wordt gehouden met Kyoto en met niet-technische oplossingen, bedragen de kosten slechts 0,08% van het BNP van de Gemeenschap in 2010.
Indien de lidstaten de in Kyoto gemaakte afspraken willen nakomen, zullen ze een aantal maatregelen moeten nemen waardoor de voorgestelde emissiemaxima goedkoper kunnen worden gerealiseerd. De bewering dat de maxima niet haalbaar zijn, komt gevaarlijk dicht in de buurt van het negeren van de afspraken van Kyoto.
Ik zal nu ingaan op de amendementen. De Commissie kan de amendementen 3, 8, 9, 13, 19 en 21 in zijn geheel overnemen. De Commissie kan de grondgedachte van de amendementen 1 en 2 ten dele overnemen. In ons gewijzigde voorstel zullen wij een overweging opnemen die het initiatiefrecht van de Commissie niet lijkt te beperken. Tevens zullen wij in artikel 9 van de richtlijn een verwijzing opnemen waardoor de nieuwe overweging praktisch toepasbaar wordt. Hieruit volgt logischerwijs dat de Commissie amendement 27 niet kan overnemen.
Het doel van het voorstel van de Commissie is dat de lidstaten zoveel mogelijk flexibiliteit behouden. Wij kunnen echter niet uitsluiten dat de Gemeenschap meer maatregelen zal voorstellen indien de lidstaten daardoor op een efficiëntere manier de emissiemaxima kunnen realiseren.
De Commissie kan amendement 11 ook gedeeltelijk overnemen, waardoor artikel 9 nog verder aangepast moet worden. Wij zijn het ermee eens dat bij de herziening van de wetgeving ook rekening moet worden houden met de emissies van vliegtuigen, met verdere emissiereducties in regio's die aan de Gemeenschap grenzen, met maatregelen die in kandidaat-landen worden genomen en met transportfactoren. De Commissie kan echter niet het voorstel overnemen om de data voor de rapportage aan het Parlement en de Raad te vervroegen. In 2003 zal de Commissie nog nauwelijks over gegevens van de lidstaten beschikken waarover verslag uitgebracht kan worden of waarop besluiten kunnen worden gebaseerd. De Commissie weet in 2011 nog niet of de maxima in 2010 gerealiseerd zijn, omdat de lidstaten genoeg tijd gegund moet worden om hun eigen resultaten te inventariseren.
Wij kunnen de principes waarop amendement 12 is gebaseerd, gedeeltelijk overnemen. Wij zullen daarom artikel 9.3 herzien, waarbij een groot deel van het voorgestelde amendement zal worden overgenomen. De Commissie kan de principes van amendement 23 overnemen. De verwijzing naar landen buiten het VN/ECE-proces moet beperkt worden tot de landen die gegevens hebben verstrekt en waarvan de emissies relevant zijn voor de vervuiling in de Gemeenschap.
De Commissie kan de amendementen 24, 25 en 26 in principe overnemen en ze zal hiermee ook rekening houden bij de herziening van artikel 9 in het gewijzigde voorstel. De Commissie kan veel begrip opbrengen voor de bezorgdheid die aan de amendementen 16 en 17 ten grondslag ligt. Er moet rekening worden gehouden met het feit dat kleinere lidstaten de last minder gemakkelijk kunnen verdelen. Aangezien het echter om grensoverschrijdende vervuiling gaat, is de Commissie van mening dat aanpassingen van de maxima voor individuele lidstaten uitsluitend kunnen plaatsvinden als onderdeel van een algehele herziening van de maxima. Wij zullen derhalve een nieuwe overweging en wijzigingen in artikel 9 voorstellen, waardoor bij een herziening naar behoren rekening wordt gehouden met de gevolgen voor kleinere lidstaten.
De Commissie kan het gedeelte van amendement 20 overnemen dat betrekking heeft op de toevoeging van de woorden "een juiste" in overweging 9. De rest van amendement 20 kunnen wij echter niet overnemen. De Commissie kan de amendementen 15, 28, 29 en 32 niet overnemen. De strekking van deze amendementen is om de afgesproken emissiemaxima van de Gemeenschap met betrekking tot verzuring - en dus ter bescherming van de gezondheid van onze burgers - te vervangen door de emissiemaxima uit het protocol van Gothenburg. Zoals gezegd, schieten de emissiemaxima uit dat protocol tekort.
De Commissie denkt dat het niet moeilijk zal zijn de door haar voorgestelde emissiemaxima te halen, als de lidstaten de in Kyoto aangegane verplichtingen serieus nemen. Wellicht kunnen we in 2010 verdergaande maatregelen nemen, maar daar kunnen we pas een beslissing over nemen als bekend is in welke mate de lidstaten de doelstellingen van Kyoto hebben gehaald. Daarom kunnen we amendement 31 niet overnemen. De Commissie kan ook de amendementen 4 en 14 niet overnemen. Krachtens het subsidiariteitsbeginsel is het aan de lidstaten, en niet aan de Commissie, om sancties op te leggen bij overtredingen van de nationale wetgeving. Bovendien wordt in amendement 14 geprobeerd de op het Verdrag berustende bevoegdheid van de Commissie te beperken die inhoudt dat de Commissie bepaalt wanneer een inbreukprocedure moet worden gestart.
De amendementen 5, 18 en 30 zijn eveneens onaanvaardbaar. De Commissie hecht groot belang aan het nastreven van langetermijndoelstellingen voor de bescherming van het milieu en de volksgezondheid, maar wij beschikken gewoonweg over onvoldoende informatie om te voorspellen wanneer die langetermijndoelstellingen daadwerkelijk worden gehaald. De Commissie kan amendement 6 ook niet overnemen. Emissies van het internationaal maritiem verkeer en van vliegtuigen kunnen niet volledig worden gecontroleerd door individuele lidstaten en zelfs niet door de Gemeenschap. Daarom kunnen dergelijke emissies ook niet in de nationale emissiemaxima worden opgenomen. Indien er in dit verband maatregelen nodig zijn, dienen deze door de Internationale Maritieme Organisatie of door de internationale burgerluchtvaartorganisatie ICAO te worden genomen.
De IMO heeft zich vorige week akkoord verklaard met het voorstel van de Gemeenschap om de Noordzee aan te merken als een controlegebied voor zwaveldioxide. De Commissie zal onderzoeken of er meer van zulke voorstellen aan de IMO gedaan moeten worden en of internationale actie ten aanzien van vliegtuigemissies noodzakelijk is.
De Commissie kan amendement 7 niet overnemen omdat het gebaseerd is op een misleidende vergelijking met de richtlijn inzake de emissie van oplosmiddelen, waar bij bepaalde processen sprake kan zijn van hoge temperaturen. Niet-vluchtige organische stoffen vallen in deze voorstellen automatisch buiten de definitie van "vluchtige organische stoffen" omdat zij onder normale omstandigheden niet in de lucht worden aangetroffen en daarom ook geen bijdrage leveren aan de ozonvorming. De voorgestelde definitie is identiek aan die van het Gothenburg-protocol. Wij moeten ervoor zorgen dat de technische definities consistent blijven.
De Commissie kan amendement 10 niet aanvaarden. Daardoor zou namelijk de essentiële verplichting voor de lidstaten komen te vervallen om de nationale emissie-inventarissen regelmatig bij te werken.
Mijnheer de Voorzitter, amendement 22 kunnen wij ook niet overnemen. De formulering die door de Commissie is voorgesteld voor de belangrijke kwestie van de publieksvoorlichting, is in overeenstemming met de overeenkomsten over de eerste twee dochterrichtlijnen inzake de luchtkwaliteit.
Tenslotte zou ik de vraag van mevrouw Oomen-Ruijten over de voorstellen betreffende de grote verbrandingsinstallaties willen beantwoorden. De Raad is er in december niet in geslaagd is om een gemeenschappelijk standpunt te bepalen. De Commissie steunt daarom nu het Portugese voorzitterschap in zijn pogingen om in samenhang met dit voorstel ook vooruitgang te boeken met betrekking tot die verbrandingsinstallaties.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Milieuwetgeving
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over twee mondelinge vragen aan de Commissie over programma's uit hoofde van de structuurfondsen van de lidstaten en de nationale tenuitvoerlegging van de milieuwetgeving van de EU (B5-0014/2000 en B5-0208/2000).

Jackson
Mijnheer de Voorzitter, ik zou graag namens de milieucommissie in ieder geval één van de mondelinge vragen willen toelichten. In de eerste plaats heb ik alle begrip voor dat de commissaris een betere tenuitvoerlegging van de wetgeving van de Europese Unie wenst. De gehele milieucommissie zou dat ook graag zien.
Ik wil iets citeren uit de Britse Sunday Telegraph van afgelopen zondag. De eerste alinea luidt als volgt: "De Europese Commissie heeft het Verenigd Koninkrijk verteld dat het maximaal 200 miljoen pond aan steun voor de armere regio's kwijtraakt als het VK de Europese wetgeving om vogels en hun habitats te beschermen niet uitvoert." Ik zou graag willen weten of dit dreigement ook daadwerkelijk door de Commissie geuit is, en zo ja, of de Commissie vindt dat zij daartoe het recht heeft. Dit is overigens ook een kwestie waar mijn Duitse collega's, die de andere mondelinge vraag hebben gesteld, nader op in zullen gaan. De milieucommissie is altijd geïnteresseerd in mogelijkheden om milieuoverwegingen te integreren met andere beleidsterreinen. De vraag is echter of dat wel op deze manier kan gebeuren zonder de Verdragen te schenden.
Wij houden ons vanavond in dit drukbezochte Parlement bezig met het verschijnsel koppeling. Koppeling wil zeggen dat er gedreigd wordt met het intrekken of vasthouden van financiële steun om de tenuitvoerlegging van bepaalde wetgeving te verbeteren. Daarbij kan het soms om wetgeving in een beleidssector gaan die vrijwel niets te maken heeft met de sector waar de steun voor bedoeld is, hoewel het in dit geval wel om twee nauw verwante sectoren gaat. Koppeling is een instrument dat de leden van het Europees Parlement af en toe in overweging nemen, maar laten liggen zodra zij zich realiseren dat het gebruik ervan gevolgen kan hebben voor de regio's die zij vertegenwoordigen. Dat blijkt vanavond niet alleen uit de opvattingen van enkele Duitse parlementsleden, maar ook van een aantal Britse collega's.
In de artikelen 12 en 41 van de verordening houdende algemene bepalingen inzake de structuurfondsen is vastgelegd dat het verlenen van steun uitgesteld kan worden indien er te weinig informatie beschikbaar is over de milieueffecten van de projecten waarvoor de subsidieaanvraag is ingediend. De vraag is nu in hoeverre de Europese Commissie bereid is om die bepalingen te gebruiken. Wat we in ieder geval moeten vermijden, is een botsing tussen de doelstellingen van de structuurfondsen en het streven van de Europese Unie om de natuurlijke habitats te beschermen.
Stel dat iemand in een bepaald deel van de Europese Unie een snelweg wil aanleggen omdat daarvoor geld uit de structuurfondsen beschikbaar is en het banen oplevert in dat deel van Unie. Moet je dan niet oppassen dat die snelweg niet dwars door een gebied gaat dat door de nationale regering de status van beschermd natuurgebied heeft gekregen? Zulke situaties hebben zich in het verleden voorgedaan, zeker in verband met grote infrastructurele projecten. Wij willen dergelijke situaties vermijden, maar wij weten tegelijkertijd dat die conflicten wel degelijk kunnen ontstaan doordat de lidstaten de richtlijnen inzake habitats en in het wild levende vogels niet ten uitvoer leggen. Daarnaast zouden dergelijke conflicten zich kunnen voordoen omdat de lidstaten hebben verzuimd bij de Commissie de lijsten met gebieden in te leveren die mogelijk van communautaire betekenis zijn, hetzij omdat er bepaalde soorten natuurlijke habitats voorkomen, hetzij omdat ze de habitat zijn van dier- of plantensoorten van communautair belang. Die lijsten moesten oorspronkelijk al in juni 1995 worden ingeleverd. Als de Commissie niet over die informatie beschikt, hoe kan zij er dan zeker van zijn dat projecten die uit de structuurfondsen worden gefinancierd - en dat zijn meestal grootschalige projecten - geen schade zullen toebrengen aan gebieden die in potentie voor de hele Europese Unie van belang kunnen zijn?
Als wij toestaan dat unieke habitats vernietigd worden, zullen de toekomstige generaties ons dat altijd kwalijk blijven nemen. Toen wij trouwens acht jaar geleden het verslag over de richtlijn inzake habitats hebben aangenomen, spraken wij ons al uit vóór de instandhouding van die unieke habitats. In 1997 hebben we dat nog een keer bevestigd met de wijzigingen in de bijlage bij deze richtlijn.
Het probleem wordt veroorzaakt door lidstaten die de richtlijn niet in acht nemen, en daar behoort mijn eigen land ook toe. Wanneer er twijfel bestaat over hun aanspraken op structuurfondsen, dan is dat de schuld van de nationale regeringen zelf. Die twijfel doet zich op dit moment ook voor ten aanzien van het Verenigd Koninkrijk omdat de habitatrichtlijn in mijn land niet volledig ten uitvoer is gelegd of omdat niet alle bepalingen in acht worden genomen.
Door inachtneming van de richtlijnen inzake habitats en in het wild levende vogels kunnen alle nationale regeringen, dus ook die van het Verenigd Koninkrijk en Duitsland, de eerdergenoemde dreiging wegnemen. Ik vertegenwoordig Cornwall, dat sinds kort de status van doelstelling 1-gebied heeft gekregen. De structuurfondsen voor Cornwall worden van twee kanten bedreigd: door de traagheid van de regering bij het uitvoeren van deze richtlijn en door de incompetentie en de bekrompenheid van diezelfde regering. Zelfs als de Europese Commissie maximale steun zou toekennen aan het Verenigd Koninkrijk, is er geen enkele garantie dat onze Scrooge-achtige minister van Financiën hetzelfde bedrag op tafel zal leggen.

Schnellhardt
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de habitatrichtlijn is een onderwerp dat ons reeds geruime tijd bezighoudt, en nu maken wij de moeizame geboorte mee.
Ik wil echter meteen zeggen dat de habitatrichtlijn zeer belangrijk is, en in Europa een nieuw klimaat schept voor de bescherming van natuur, milieu en vogels. Ik wil dit doel eigenlijk in geen enkel opzicht wijzigen of verfraaien, en ik vind het ook goed dat de Commissie consequent op de omzetting van de EU-wetgeving toeziet.
Bij de habitatrichtlijn is het echter de vraag of de door ons uitgevaardigde wetgeving wel omzetbaar is. Wat dat betreft zie ik duidelijk zwakke punten. De habitatrichtlijn is voor mij een geval waarin de wetgeving niet strookt met de mogelijkheden van de regio's. Ook de verschillende juridische interpretaties in de lidstaten vanwege de ten dele onduidelijke definities in de EU-wetgeving zijn een probleem. Anderzijds is er nauwelijks sprake van subsidiariteit. Herziening van de habitatrichtlijn moet daarom niet worden uitgesloten. Daarbij zal men rekening moeten houden met de moeilijkheden die zich bij de huidige omzetting voordoen. Naast deze algemene kritiek op de habitatrichtlijn wil ik ingaan op de vermenging van het Europees milieubeleid met het structuurbeleid. Dat is voor mij een bijzonder probleem.
In artikel 12 van de op 21 juni 1999 uitgevaardigde verordening voor de structuurfondsen wordt in de mogelijkheid van sancties voorzien. Er kunnen sancties worden toegepast op overtredingen bij de omzetting van de milieuwetgeving, bij openbare aanbestedingen en niet-eerbiediging van de gelijkheid van mannen en vrouwen.
Tot nu toe dreigt de Commissie alleen met sancties met betrekking tot de habitatrichtlijn. Is zij ook van plan bij de andere vraagstukken sanctiemechanismen in te voeren? Mijns inziens is dit een moeilijk begaanbare weg. De EU heeft een heel ander middel om sancties op te leggen, namelijk het Europees Hof van Justitie.
De mogelijkheid van vermindering of uitstel van betaling van structuurmiddelen is al een vorm van sancties. De uitwerking daarvan op de betrokken regio's is zelfs niet te overzien. Welk lot zal reeds gestarte projecten beschoren zijn, en vooral, wat gebeurt er wanneer een regio helemaal geen geld uit de structuurfondsen krijgt? Welke sancties legt de Commissie dan op bij de niet-omzetting van de EU-milieuwetgeving? De Commissie is trouwens ook allesbehalve zeker van haar zaak, zoals blijkt uit het feit dat zij eerst heel het land onder de sanctieregeling wil laten vallen en dan weer terugkrabbelt en zich tot één regio beperkt. Dat hebt u, mevrouw de commissaris, tegen minister Trittin gezegd. Ik wil graag dat deze zaken hier duidelijk voor het voetlicht worden gebracht.

Roth-Behrendt
Mijnheer de Voorzitter, als ik naar dit debat luister en naar de collega's en de klok kijk, weet ik niet zeker wat ik nu het liefste zou hebben, beschermde gebieden voor flora, fauna en habitats of beschermde gebieden voor milieubewuste afgevaardigden. Momenteel interesseer ik mij eerlijk gezegd meer voor beschermde gebieden voor afgevaardigden, maar dat is niet het onderwerp van gesprek.
Onze mondelinge vraag aan u, mevrouw de commissaris, heeft een ander doel. Ik had eigenlijk liever eerst uw antwoord gehoord, maar u hebt er de voorkeur aangegeven aan het einde van het debat te spreken. Wij spreken hier over iets waarvan de meeste aanwezigen de wordingsgeschiedenis kennen. De wetgeving inzake flora, fauna en habitats had eigenlijk al voor 1994 omgezet moeten zijn: het is nu 2000. De EU-lijst van samenhangende natuurgebieden had in 1998 klaar moeten zijn: het is nu 2000. De lidstaten hadden tot 1995 de Commissie in kennis moeten stellen van hun gebieden: het is nu 2000. Veel lidstaten, met inbegrip van mijn land, hebben dit niet gedaan. Duitsland heeft de wetgeving bijvoorbeeld in 1998 omgezet, in plaats van in 1994. Maar vier jaartjes te laat: lang niet slecht, zou men kunnen denken.
De lijst van de Europese Unie is bijgevolg ook niet klaar. Dat kan ook moeilijk! Veel lidstaten en veel regio's hebben hun gebieden niet medegedeeld. Zojuist vroeg de heer Schnellhardt zich af of wij bij de habitatrichtlijn misschien iets verkeerds hebben gedaan. Het kan best zijn, mijnheer Schnellhardt, dat wij iets hebben gemaakt dat niet helemaal haalbaar, niet optimaal, niet geheel perfect is. Het vervelende is echter dat het zo niet werkt in de Europese Unie, dat als iemand een stuk wetgeving niet zo goed vindt, hij er geen gevolg aan hoeft te geven.
Als wij dat zouden toestaan, zou dat ook opgaan voor andere sectoren en andere gebieden die u en mij misschien minder bevallen. Wij hebben nu eenmaal dat vervelende systeem in de Europese Unie dat rechtszekerheid heet. Wij hebben nu eenmaal dat vervelende systeem dat wetgeving heet, wetgeving die in dit Europees Parlement met instemming van de lidstaten tot stand is gekomen, en die moet worden nageleefd! Dat is misschien wat te streng en te juridisch geredeneerd, maar zo ligt het nu eenmaal: wij leven in de Europese Unie in een rechtsstelsel. De heer Jarzembowski is daar de grootste voorstander van, want hij komt uit Hamburg, en Hamburg is een van de weinige Duitse regio's, - samen met Berlijn, mijn terrein - die wel gebieden hebben aangewezen. Als stadstaten hebben wij het echter veel makkelijker; moet ik daar eerlijkheidshalve aan toevoegen.
Ik wil de heer Schnellhardt echter absoluut niets verwijten. Hij komt uit een van de nieuwe deelstaten en die staan er niet zo goed voor. Dat is een intern Duits probleem. Dat lossen we later nog wel eens op, op een andere plaats in dit Parlement. Waar wij het vandaag over hebben, is dat Europa zijn natuur verliest en dat Europa de rechtszekerheid moet handhaven, mijnheer de Voorzitter.
Dan kom ik nu bij mijn laatste punt. Mevrouw de commissaris, als het u niet lukt om de lidstaten die niet goed omzetten voor het Hof van Justitie aan te klagen, verliest u uw gezag en legitimiteit. Dat is uw taak! Als u vindt dat de wetgeving niet deugt, moet u die ons ter herziening voorleggen. Als u echter vindt dat de wetgeving wel deugt, moet u naar het Europees Hof van Justitie stappen, en wel zo snel mogelijk!

Davies
Mijnheer de Voorzitter, het doet mij genoegen dat ik voor de vijfde keer vandaag met de commissaris in debat kan gaan op dit onmogelijk late uur. Ik feliciteer haar met haar pogingen om de habitatrichtlijn en de daarmee samenhangende richtlijnen op een correcte wijze ten uitvoer te leggen. Ik wens haar daarbij veel succes.
Ik heb vernomen dat sommige commissarissen van mening zijn dat ze in de afgelopen zes maanden meer van de lidstaten gedaan hebben gekregen dan in de afgelopen zes jaar. Als dat waar is, dan is dat goed nieuws.
De commissaris probeert echter twee doelstellingen in evenwicht te houden: de bescherming van bedreigde dier- en plantensoorten enerzijds, en steun aan de armste regio's van Europa anderzijds. In zekere zin bevind ik mij in dezelfde positie.
Ik wil enkele simpele vragen stellen. Hoe denkt de commissaris deze evenwichtsact vol te houden? Wat moeten lidstaten precies ondernemen om aan haar eisen te voldoen? Ik vertegenwoordig de mensen in Merseyside en in het noordwesten van Engeland. Is zij werkelijk bereid om die mensen te vertellen dat zij het recht op bepaalde structuurfondsen verliezen omdat hun regering de habitatrichtlijn niet goed heeft uitgevoerd? Want om dat evenwicht gaat het, veronderstel ik. Van fundamenteel belang is tenslotte de vraag of zij bereid is tot compromissen, om een oplossing te vinden als regeringen er langer over doen dan wenselijk is om hun beloften na te komen of hun werk te doen. Stel dat een minister op zijn knieën valt, zijn polsen doorsnijdt en een met bloed geschreven belofte op papier zet dat hij de habitatrichtlijn binnen een afgesproken termijn volledig ten uitvoer zal leggen. Is de commissaris dan bereid de betreffende regio te steunen en structuurfondsen beschikbaar te stellen?

Wallström
De vraag in hoeverre er binnen de structuurfondsen rekening wordt gehouden met onze milieuwetgeving, is een cruciale vraag. Ik waardeer het dan ook dat mevrouw Jackson, de heer Poettering en de heer Schnellhardt hiervoor belangstelling hebben getoond. Tijdens de Commissievergadering van vandaag is dit onderwerp aan de orde geweest. Wij hebben met name gesproken over de koppeling met de richtlijnen inzake habitats en in het wild levende vogels. Over het basisprincipe bestaat geen twijfel: de activiteiten die uit hoofde van de structuurfondsen en het Cohesiefonds voor cofinanciering in aanmerking komen, moeten een bijdrage leveren aan de bescherming en verbetering van het milieu in de Europese Unie. Dit wordt ook bevestigd in de nieuwe kaderverordening inzake structuurfondsen en het Cohesiefonds en in de daarmee samenhangende richtsnoeren van de Commissie. Wij moeten daarbij in gedachten houden dat zowel het Cohesiefonds als de structuurfondsen belangrijke investeringen in de ecologische infrastructuur financieren, zoals zuiveringsinstallaties voor afvalwater en afvalbeheersystemen.
Om misverstanden te voorkomen, wil ik één ding vooropstellen. In de algemene verordening inzake de structuurfondsen is vastgelegd dat "de door de fondsen gefinancierde projecten in overeenstemming moeten zijn met het Verdrag en de op grond van het Verdrag vastgestelde besluiten, alsmede met het communautair beleid". In tegenstelling tot wat er in een van de mondelinge vragen werd gesuggereerd, legt dit de lidstaten geen nieuwe verplichting op. Deze bepaling is grotendeels ontleend aan de vorige kaderverordening inzake de structuurfondsen voor de programmaperiode 1994-1999. De verordening inzake structuurfondsen is goedgekeurd door de lidstaten en door de Raad.
Wat de bescherming van gebieden betreft die onder de richtlijnen inzake habitats en in het wild levende vogels vallen, is het van belang dat we geen geld verstrekken voor maatregelen die een negatief effect hebben op die gebieden. Het is niet de bedoeling dat we met de ene hand steun geven aan lidstaten terwijl we met de andere hand een boete opleggen. Dat is vanmiddag ook besloten in de Commissie. Michel Barnier zal de lidstaten binnen enkele dagen per brief op de hoogte stellen van onze besluiten. De Commissie is in dit verband voornemens om alle mogelijkheden te benutten die de nieuwe kaderverordening inzake de structuurfondsen en het Cohesiefonds te bieden heeft.
In overeenstemming met de brief die de commissarissen Wulf-Mathies en Bjerregaard op 23 juni 1999 aan de lidstaten hebben gestuurd, zal de Commissie de eis handhaven dat de programmadocumenten voor de periode 2000-2006 de duidelijke en onherroepelijke toezegging bevatten dat de programma's consistent zijn met de bescherming van Natura 2000-gebieden. Voor zover dat nog niet is gebeurd, dienen lidstaten binnen een overeengekomen periode een lijst met gebieden te overleggen. Bovendien moeten zij een formele garantie afgeven dat zij geen maatregelen zullen nemen die tot de achteruitgang van potentiële Natura 2000-gebieden kunnen leiden. De Commissie zal vervolgens alle beschikbare middelen gebruiken om ervoor te zorgen dat de verplichtingen die men in de programmadocumenten is aangegaan, ook volledig worden nagekomen.
De Commissie is van plan om toezicht te houden op de situatie in de lidstaten door onder andere controles ter plaatse uit te voeren. De vertegenwoordiger van de Commissie in het toezichthoudend comité zal er voor elk programma naar streven dat de lidstaten hun verplichtingen met betrekking tot Natura 2000 volledig nakomen. De Commissie zal bovendien onmiddellijk actie ondernemen indien een lidstaat de verplichting niet nakomt om de in de habitat- en vogelrichtlijnen opgenomen lijst te verstrekken binnen het tijdsbestek dat in de programmadocumenten is overeengekomen. Met uitzondering van bepaalde bijzondere situaties en met inachtneming van het proportionaliteitsbeginsel, zal die actie met name gericht zijn op een eventueel beroep op de bepalingen in de verordeningen inzake de structuurfondsen en het Cohesiefonds om betalingen op te schorten. Uiteraard gaan de lopende inbreukprocedures tegen een aantal lidstaten die deze richtlijnen niet ten uitvoer hebben gelegd, gewoon door.
Kort samengevat hebben wij vandaag in de Commissie besloten dat wij eisen dat de lidstaten ons hun Natura 2000-lijst toesturen. Zoals eerder opgemerkt, had die lijst al jaren geleden ingediend moeten zijn. Wij zullen alle beschikbare middelen gebruiken om te zorgen dat de lidstaten de verplichtingen die ze zijn aangegaan ook nakomen. Zonder die lijsten kunnen noch de Commissie noch de lidstaten garanderen dat belangrijke natuurgebieden bij het uitvoeren van activiteiten uit hoofde van de structuurfondsen worden beschermd. Zonder die lijsten hebben we gewoon geen idee waar die gebieden zich bevinden.
Nog een laatste opmerking over de habitatrichtlijn. De Commissie is het er niet mee eens dat deze richtlijn onduidelijk zou zijn. De bedoeling van deze richtlijn is om een referentiekader vast te leggen. In overeenstemming met het subsidiariteitsbeginsel zijn de lidstaten zelf verantwoordelijk voor de specifieke tenuitvoerlegging. De Commissie is niet van plan om deze richtlijn te herzien, maar lidstaten kunnen te allen tijde een beroep doen op de diensten van de Commissie voor ondersteuning bij de tenuitvoerlegging van de richtlijn, een proces dat nu eindelijk op gang begint te komen. De enige gebieden waar de Commissie krachtens de habitatrichtlijn rekening mee zal houden, zijn de gebieden die op de lijsten van de lidstaten voorkomen. De zogenaamde schaduwlijsten dienen uitsluitend als hulpmiddel voor de lidstaten om gebieden in hun eigen land te identificeren. Op Gemeenschapsniveau kunnen die schaduwlijsten als wetenschappelijk referentiemateriaal worden gebruikt bij de inventarisatie van natuurlijke habitats en bestaande dier- en plantensoorten.

Isler Béguin
Ik dank u voor de gegeven toelichting, maar wij zijn toch zeer teleurgesteld over wat u zojuist zei. We meenden dat de vorige Commissie van een eenvoudig principe uitging: geen lijst, geen geld. Vandaag komt u op dat uitgangspunt terug, u benadert de lidstaten opnieuw om ze te vragen de lijsten aan u te leveren. Ze zijn echt te laat. Ze blijven volkomen in gebreke met betrekking tot de Europese richtlijnen.
We weten vandaag nog steeds niet of u de technische, juridische en politieke middelen waarover u beschikt om Europese richtlijnen te doen naleven ook zult toepassen.
Ik kan me als gevolg hiervan goed voorstellen dat de lidstaten hartelijk om deze nieuwe benadering zullen moeten lachen; zij winnen er tenslotte tijd mee en de natuurbescherming trekt weer aan het kortste eind. Uit verschillende verslagen van de Europese Unie en van het Europees Milieuagentschap kunnen we allemaal opmaken dat de achteruitgang van het milieu blijft doorgaan.
Ik vraag mij dan ook af: heeft u vandaag bij de acceptatie van het communautair bestek voor Portugal de lijst opgeëist met beschermde gebieden die onder de richtlijnen vallen?

Hatzidakis
Mijnheer de Voorzitter, het eerste verslag dat ik als afgevaardigde heb geschreven ging precies over dit onderwerp: milieu en structuurfondsen. Mijn hoofdconclusie daarin was natuurlijk dat de met de structuurfondsen gefinancierde maatregelen in geen geval schade mogen berokkenen aan het milieu in de lidstaten, en dat daarom sterker de klemtoon moet worden gelegd op het belang van de milieudimensie, op elk plannings- en uitvoeringsniveau van de beleidsvormen van de Unie.
Hetzelfde moet ik vandaag herhalen. Ons hoofddoel moet altijd duurzame ontwikkeling zijn, dat wil zeggen: milieuvriendelijk ontwikkeling. Daarom moet mijns inziens het Europees Parlement in zijn resolutie de Commissie uitnodigen erop toe te zien dat bij de uitvoering van de programma's van de structuurfondsen de communautaire milieuwetgeving, en met name de richtlijn inzake flora, fauna en habitats, in acht wordt genomen. Tegelijkertijd moet men echter voorkomen in het andere uiterste te vervallen. Het mag met andere woorden niet zo zijn dat men alle programma's tegenhoudt en geen enkel nieuw programma meer goedkeurt als er geen garanties bestaan voor de eerbiediging van een of twee verordeningen. Je moet niet het kind met het badwater weggooien.
Ik stel absoluut niet voor om de wetgeving maar te overtreden. Ik stel wel voor bij de uitvoering van de programma's toe te zien op toepassing van de wetgeving, en daarover moet het Parlement natuurlijk door de Commissie worden geïnformeerd. Wij mogen niet vergeten dat met de structuurfondsen heel belangrijke maatregelen en activiteiten worden gefinancierd, met name in de meest benadeelde landen en regio's van de Unie, die echt hulp nodig hebben bij hun ontwikkeling en hun pogingen tot convergentie met de meer ontwikkelde landen. Wij mogen evenmin uit het oog verliezen dat met de structuurfondsen heel vaak milieubeschermende maatregelen worden gefinancierd. Als wij zonder enige uitzondering alle programma's stoppen, om de door talrijke collega's genoemde redenen, zullen wij het milieu eerder schaden dan beschermen.

McCarthy
Mijnheer de Voorzitter, er bestaat geen meningsverschil over het feit dat iedereen deze richtlijn wil uitvoeren. Ik was dan ook verbaasd dat u volgens een van onze kranten hebt gedreigd met het stopzetten van Europese steun. Ik vind dat een buitensporige reactie in het licht van wat wij trachten te bereiken. U weet dat de Commissie tijdens een bemiddelingsbijeenkomst heeft ingestemd met een aangepast tijdpad voor het Verenigd Koninkrijk voor de herziening van de lijst en toevoeging van nieuwe gebieden. In Parijs is afgesproken dat de herziene lijst in juli ingediend moet zijn, waarna er in oktober een nieuwe bemiddeling zal volgen. Na jarenlang getreuzel door de voormalige conservatieve regering, wat overigens de partij van mevrouw Jackson is, zijn wij vastbesloten om in het Verenigd Koninkrijk naar eer en geweten aan onze verplichtingen te voldoen. Wij zullen de vereiste wettelijke maatregelen nemen en overlegprocedures volgen om te garanderen dat de richtlijn wordt gerespecteerd. Dit proces is in volle gang en ik heb geen enkele aanleiding om aan te nemen dat de tot nu toe ingediende plannen voor regionale steun in dit stadium in strijd zouden zijn met de EU-richtlijnen inzake habitats en in het wild levende vogels.
Om die reden kan ik de koppeling die met deze ontwerpresolutie wordt beoogd, niet begrijpen en ook niet accepteren. Laat ik het duidelijk stellen. Bij het programma in Merseyside bijvoorbeeld, zou door deze koppeling 2 miljard pond aan investeringen op de helling komen te staan. In het VK wonen 5 miljoen mensen in doelstelling 1-gebieden, waaronder Cornwall. Voor al deze gebieden geldt dat iedere weigering van de Commissie om bepaalde programma's goed te keuren, een inbreuk vormen op het algemeen aanvaarde proportionaliteitsbeginsel - dat heeft de commissaris zelf gezegd. Dit beginsel houdt namelijk de verplichting in om de naleving van EU-wetgeving, in dit geval de richtlijnen inzake habitats en in het wild levende vogels, te realiseren met zo min mogelijk beperkende maatregelen. Daarom moet er tussen het doel en de middelen een evenwichtige verhouding bestaan. Uiteindelijk dient elke inbreuk op de EU-wetgeving aan het Europese Hof van Justitie te worden voorgelegd. Ik kan niet accepteren dat het stopzetten van EU-steun aan de armste en meest steunbehoevende regio's, die daar van levensbelang is, onderdeel uitmaakt van een dergelijk evenwicht.
Commissaris Wallström heeft vandaag waarschijnlijk van commissaris Barnier te horen gekregen dat alle Europese programma's zonder onnodige vertraging moeten beginnen omdat het heel moeilijk kan zijn om die verloren tijd later nog in te halen.
Ik zou de commissaris dan ook willen vragen om haar collegiale verantwoordelijkheid te nemen en ervoor te zorgen dat de structuurfondsenprogramma's op tijd worden uitgevoerd. Als lid van de Commissie is dat uw verantwoordelijkheid.

McKenna
In tegenstelling tot de vorige spreker wil ik de commissaris graag feliciteren met haar dreigement om Europese steun stop te zetten. Het moet echter geen loos dreigement blijken te zijn. U moet het ook daadwerkelijk uitvoeren als lidstaten hun verantwoordelijkheid niet nemen. Ik kom zelf uit een lidstaat die van die Europese steun profiteert. Ik vind het echter schandalig dat de richtlijnen inzake habitats en in het wild levende vogels, en ook andere richtlijnen, in mijn land zo slecht worden uitgevoerd. Omgerekend per hoofd van de bevolking zijn wij het land waarover de meeste klachten worden ingediend.
Het wordt tijd dat de Europese Commissie actie onderneemt en besluit om de steun stop te zetten aan landen die niet bereid zijn om de regels in acht te nemen. Als mijn eigen land daardoor wordt getroffen, dan moet dat maar. Lidstaten dienen de Europese regelgeving te respecteren. Voormalige commissarissen schreven ooit aan de Ierse regering: " Als u niet beschikt over een lijst met habitatgebieden die beschermd moeten worden, hoe kunnen wij dan vaststellen of de nationale programma's die u indient in overeenstemming zijn met de Europese richtlijnen?" Daar moet u het op houden. Als lidstaten niet bereid zijn om zich aan de richtlijnen te houden, dient de financiële steun stopgezet te worden. Ik sta wat dat betreft voor de volle honderd procent achter u.

Moreira da Silva
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, veel te veel door de Europese Unie gefinancierde projecten en programma's komen niet overeen met de in de Verdragen en verordeningen vervatte doelstellingen van duurzame ontwikkeling en natuurbehoud. Dat kan gemakkelijk worden aangetoond. Enerzijds gaat nagenoeg de helft van onze middelen naar de landbouw. Met dit geld financieren wij echter nog steeds een intensieve landbouw waarin het enkel om de productiviteit te doen is, terwijl de biologische en de extensieve landbouw aan hun lot worden overgelaten. Anderzijds besteden wij een derde van onze begroting aan de structuurfondsen, ook al zijn het vooral de in dit kader gefinancierde projecten die in strijd zijn met de habitatrichtlijnen.
Portugal is hiervan een goed voorbeeld. Daarom loont het de moeite wat dieper op de Portugese situatie in te gaan. In Portugal ontbreekt niet alleen een definitieve lijst van beschermde gebieden van communautair belang die in het netwerk Natura 2000 moeten worden opgenomen, maar bovendien wordt er ook geen gevolg gegeven aan de verplichting om een plan, regelgeving of een mechanisme voor het beheer en de bescherming van de reeds geselecteerde zones toe te passen. Met andere woorden, de Portugese gebieden die momenteel deel uitmaken van het netwerk Natura 2000 zijn bij gebrek aan beschermende instrumenten ten volle overgeleverd aan de willekeur van gewetenloze concerns en projectontwikkelaars.
Vooral de geplande bouw van een toeristisch complex in Abano, in het park Sintra-Cascais baart ons ernstige zorgen. In verband hiermee zou ik de Commissie dan ook dringend willen verzoeken de nodige maatregelen te treffen. Dit is echter lang niet alles, mijnheer de Voorzitter, waarde collega's. In Portugal is namelijk ook de staat zelf voornemens projecten te verwezenlijken in door de Europese Unie beschermde gebieden die reeds deel uitmaken van het netwerk Natura 2000 of daarin in de toekomst zullen worden opgenomen. Op de koop toe wordt een aantal van deze projecten gefinancierd uit de structuurfondsen.
Helaas is Portugal geen alleenstaand geval. Het is niet meer dan een goed voorbeeld. Ik hoop derhalve dat de Commissie haar wettig gezag zal aanwenden en geen middelen zal uittrekken voor het derde communautair bestek zolang de lidstaten hun respectieve lijsten voor het netwerk Natura 2000 niet hebben ingediend.

Lucas
Mijnheer de Voorzitter, waar het in dit debat om draait, is de vraag of het theoretische engagement van de EU met betrekking tot duurzame ontwikkeling ook in de praktijk wordt gebracht. Met andere woorden: zijn wij, als puntje bij paaltje komt, ook bereid om moeilijke knopen door te hakken.
Duurzame ontwikkeling zou moeten betekenen dat zorg voor het milieu wordt verenigd met economische ontwikkeling. In talloze verdragen sinds de VN-Milieuconferentie in Rio de Janeiro heeft de EU zich daartoe verbonden. Ook artikel 6 van ons eigen EG-Verdrag verplicht ons om beide beleidsterreinen te integreren.
De kern van dit debat wordt gevormd door het rechtstreekse conflict tussen economische ontwikkeling en de beperkingen die het milieu daaraan stelt. Wij zullen daarover steeds vaker moeilijke beslissingen moeten nemen. Dat zal een goede test zijn om uit te vinden hoe diep onze betrokkenheid bij duurzame ontwikkeling nu eigenlijk is. Wij hebben onlangs tijdens een plenaire vergadering uitgebreid over de beleidssamenhang in de EU gesproken. Terecht onderstreepten parlementsleden uit alle fracties het belang van die beleidssamenhang, maar vandaag worden we alweer geconfronteerd met een schoolvoorbeeld van een onsamenhangend beleid. Dat is de reden waarom de Fractie De Groenen/Vrije Europese Alliantie deze ontwerpresolutie van de milieucommissie van ganser harte steunt.

Jarzembowski
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, ik heb met grote aandacht geluisterd naar uw redevoering, maar ik heb die niet helemaal begrepen. Ik zal de mededeling van de Commissie zorgvuldig nalezen, maar misschien kunt u mij nu al helpen een en ander goed te begrijpen. Kan de Commissie volgens u goedkeuring van plannen tegenhouden, of gaat het alleen om de uitbetaling van middelen voor afzonderlijke projecten? Dat was niet geheel duidelijk.
Ik wil twee, drie korte opmerkingen maken. Ten eerste vind ik dat het communautair recht als één geheel moet worden gezien. In het communautair recht staat dat wanneer een lidstaat niet, of niet goed omzet, het land moet worden aangeklaagd. Dat zou u moeten doen! U moet niet via een achterdeurtje, via de niet-uitbetaling van middelen proberen te bereiken wat u met een procedure en een behoorlijk proces kunt bereiken. Dat is voor mij niet helemaal correct. Als u zegt dat de lidstaten het communautair recht overtreden, moet u de lidstaten voor het Hof dagen! Blijkbaar durft u dat niet aan en probeert u het via het achterdeurtje! Blijkbaar wilt u de lidstaten indirect dwingen tot gehoorzaamheid. Dat is mijns inziens niet correct en ook niet erg moedig.
Ten tweede worden, mevrouw de commissaris, de structuurmiddelen niet uitgegeven om de natuur schade te berokkenen. Zij worden uitgegeven om arbeidsplaatsen te creëren, om de regio's een steuntje in de rug te geven. Daarom mag men niet het oorspronkelijk doel, namelijk de hulpverlening aan de benadeelde gebieden, opofferen om een ander doel te bereiken.
Bovendien kan het niet door de beugel dat een commissaris zich opwerpt als hoofdcommissaris, dat een commissaris de anderen vertelt wat zij mogen doen.
Niemand van ons wil dat er ook maar iets wordt nagelaten om het milieu te beschermen. De regio's mogen echter niet de dupe worden van mogelijke nalatigheid van de lidstaten. Dat kan niet! Ook dat moeten we goed in de gaten houden.

Nogueira Román
Mijnheer de Voorzitter, in aansluiting op de woorden van mijn collega's die de noodzaak van de onderhavige resolutie hebben aangetoond, wil ik in mijn betoog twee uitgesproken negatieve gevallen aan de kaak stellen. Beide hebben betrekking op mijn land, Galicië, maar dit soort situaties doet zich evengoed in andere Europese landen voor.
In Pontevedra bevindt zich vlakbij de stad, op een uitgelezen plek aan zee, een enorm chemisch industriecomplex. De overheidsbedrijven ENCE-ELNOSA produceren er cellulosepulp en chloor. Welnu, de Galicische en Spaanse autoriteiten laten de door dit complex veroorzaakte water- en luchtvervuiling oogluikend toe, ondanks het niet-aflatende protest van de bevolking.
In Vila Garcia de Arousa werden op een door het EFRO gefinancierde kade reservoirs voor 80 miljoen kubieke meter koolwaterstof gebouwd. De ongelukken die zich bij de bediening van deze reservoirs of met de transportschepen kunnen voordoen, betekenen een gevaar voor de visserij, die maar liefst 18.000 mensen tewerkstelt.

Trakatellis
Mijnheer de Voorzitter, mijns inziens is de volledige en correcte toepassing van het communautaire milieubeleid de grootste uitdaging waarmee de lidstaten tegenwoordig worden geconfronteerd. Helaas voldoet men echter niet aan de vereisten van het milieubeleid. Deze worden niet naar behoren voor ogen gehouden bij de uitwerking en goedkeuring van programma's en projecten van de lidstaten. De situatie wordt zelfs nog moeilijker als men bedenkt dat de milieuwetgeving overtreden wordt; niet alleen bij de met Europese middelen gefinancierde projecten en programma's, maar ook bij de met particulier en nationaal kapitaal gefinancierde werken.
Ik wil hierbij uw aandacht vestigen op overweging b) en de paragrafen 3 en 8 van de resolutie. Daarin wordt dit thema aangekaart. Het zou onbegrijpelijk zijn indien eerbiediging en toepassing van de Europese milieuwetgeving niet voor alle projecten verplicht zou zijn, ongeacht of de financiering communautair of niet-communautair is. De landen die de milieuwetgeving overtreden, moeten derhalve de boodschap van de Commissie goed in hun oren knopen. De Commissie moet er als hoedster van het primair en secundair communautair recht immers op toezien dat het milieu niet wordt vernietigd met de bouw van allerlei werken. Het is onaanvaardbaar dat nog steeds essentiële stukken wetgeving op flagrante wijze worden geschonden.
Wij moeten eindelijk bekend maken wat in de lidstaten gebeurt. Men moet weten dat een juist beleid transparantie, moed en waarheid vereist. De waarheid is dat de richtlijnen voor het netwerk Natura 2000, in mijn land en in de andere landen, onvolledig worden toegepast. Ik zal u een voorbeeld geven: de Malliakos Kolpos en de waterbiotoop van de rivier Sperchios zijn voorgesteld als beschermde gebieden voor het programma "Netwerk Natura 2000". Men heeft echter voorgesteld een brug te bouwen over de Malliakos Kolpos, en dat is een overtreding van de communautaire wetgeving. Er is bovendien wel degelijk een alternatieve oplossing mogelijk.
Daarom nodig ik de Commissie dringend uit, toe te zien op een doeltreffende toepassing en eerbiediging van de communautaire milieuwetgeving bij alle projecten en, indien nodig, zoals ook mijn collega zojuist reeds zei, een beroep te doen op het Europese Hof van Justitie. De Commissie moet flinke sancties voorstellen en streng zijn.

Doyle
Mijnheer de Voorzitter, ik kan niet nalaten om op te merken dat het algemeen bekend is dat mijn Ierse collega aan de overkant in de hoofdstad Dublin woont, zodat ze zich niet al te veel zorgen hoeft te maken over deze gebieden. Maar dit terzijde. Ik steun de doelstelling die vandaag aan de orde is, evenals de mogelijkheid voor de Commissie om de structuurfondsen als stok achter de deur te gebruiken om recalcitrante lidstaten, zoals Ierland, te stimuleren om de zaakjes in eigen land op orde te brengen met betrekking tot de Natura 2000-gebieden. Misschien is dit zelfs wel de meest effectieve methode die we hebben.
Geen enkel land heeft bijvoorbeeld nog volledig voldaan aan de verplichtingen uit de habitatrichtlijn, laat staan binnen het daarvoor wettelijk vastgelegde tijdsbestek. Vanwege inbreuken op de habitatrichtlijn is de Commissie op dit moment bezig met procedures tegen bijna alle lidstaten: twaalf Europese landen dienen zich voor het Europese Hof te verantwoorden. Met de richtlijn inzake in het wild levende vogels is het al net zo somber gesteld: twintig jaar nadat deze richtlijn is aangenomen, staat dertien landen een juridische procedure te wachten omdat ze die richtlijn niet ten uitvoer leggen.
Op dit moment ziet het ernaar uit dat zes landen het risico lopen dat hun aanvragen voor structuurfondsen vertraagd of zelfs afgewezen worden. Behalve mijn eigen land, het Verenigd Koninkrijk, gaat het om Frankrijk, Zweden, België en bepaalde Duitse deelstaten. Vorig jaar december heb ik deze kwestie nog in de Ierse senaat aan de orde gesteld. Ik heb toen de verschillende richtlijnen opgenoemd - en dat waren voornamelijk milieurichtlijnen - die we niet op tijd hadden omgezet, of pas jaren nadat de omzettingstermijn was verstreken.
In Ierland worden dan vaak grondwettelijke argumenten als oorzaak aangevoerd. Het is waar dat de bescherming van de eigendomsrechten zoals die in onze grondwet is vastgelegd, voor veel regeringen een onoverkomelijke hindernis is geweest bij het aanwijzen van natuurgebieden. Door het voorstel om de structuurfondsen als stok achter de deur te gebruiken, zullen landen als Ierland zich echter sneller concentreren op zaken die daadwerkelijk van belang zijn. Voorwaarde daarbij is wel dat het proportionaliteitsbeginsel wordt gerespecteerd.
Voor morgen heb ik in dit verband twee amendementen ingediend, waardoor enkele woordjes worden toegevoegd aan punt 2 en punt 3, namelijk: "opdat door de EU gefinancierde programma's gebieden, die thans of eventueel in de toekomst beschermd (zullen) zijn, niet op ongeoorloofde wijze aantasten of vernietigen". Wellicht dat u hiermee in punt 2 en punt 3 van de ontwerpresolutie rekening kunt houden.

Müller, Emilia Franziska
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, de omzetting van de richtlijn inzake flora, fauna en habitats zorgt in veel regio's voor opwinding, en stoot vaak ook op grote moeilijkheden. De onduidelijke toepassingscriteria zijn ook de reden waarom de omzetting negen jaar heeft geduurd. In de regio waar ik vandaan kom is voor de aanwijzing van de habitat-gebieden een overlegprocedure gestart. Bij die procedure zijn enkele problemen aan de dag getreden. Zo zijn de kleine en middelgrote landbouwbedrijven van mening dat de richtlijn de mogelijkheden tot bebouwing en het gebruik van akkergrond en weidegrond zal beperken. Dat betekent indirect een waardevermindering van de grond. Op gemeentelijk niveau is de richtlijn in haar huidige vorm bovendien een hinderpaal voor belangrijke infrastructurele maatregelen.
De Commissie probeert de lidstaten onder druk te zetten door hen te dreigen met inhouding van geld uit de structuurfondsen als zij de richtlijn niet omzetten. Daarmee bewandelt zij gegarandeerd de verkeerde weg. Als men de betaling van structuurmiddelen stopzet omdat geen omzetting plaatsvindt, zet men mogelijkerwijs lopende projecten op de helling en brengt men de algemene economische ontwikkeling van een regio in gevaar. Ik ben ervan overtuigd dat dit ook niet in het belang van de Commissie is.
Het zou goed zijn de richtlijn 9243 nog eens onder de loep te nemen om na te gaan of zij niet kan worden verbeterd en verduidelijkt. De burgers hebben het recht te weten met welke gevolgen zij geconfronteerd worden. Eigenaars moeten reeds voor de aanwijzing van gebieden weten welke instandhoudingsdoelstellingen worden nagestreefd en met welke maatregelen. Daarom verzoek ik u om steun voor het amendement dat ik samen met de heer Schnellhardt heb ingediend.

Wallström
Dames en heren, ik zou graag enkele afsluitende opmerkingen willen maken. Het gaat hier niet om de tenuitvoerlegging van de habitatrichtlijn. U weet dat deze richtlijn geen inspanningsverbintenis, maar een resultaatsverbintenis inhoudt. Het gaat er hier om dat we voldoen aan onze verplichtingen uit hoofde van de verordening inzake structuurfondsen. Zonder die lijsten zijn we niet in staat om te garanderen dat we de belangrijke natuurgebieden kunnen beschermen tegen schadelijke gevolgen van structuurfondsenprogramma's. Daar gaat het om. Wij hebben vandaag bijvoorbeeld gesproken over een land waar veertig projecten lopen die negatieve gevolgen kunnen hebben voor beschermde gebieden. Maar hoe kunnen we dat controleren als we niet over een lijst met die gebieden beschikken? Het is de taak van de Commissie om de bescherming van deze gebieden zeker te stellen.
U heeft gevraagd of dat dan ook betekent dat wij de operationele programma's niet goed zullen keuren. De Commissie is niet onredelijk. Wij willen niet dat het goedkeuringsproces voor de operationele programma's van de structuurfondsen vertraging oploopt. Daar staat echter tegenover dat wij verwachten dat de lidstaten zich in hun programma's ondubbelzinnig verplichten om ons vóór een bepaalde datum de lijst toe te sturen. Een duidelijk tijdschema dus. Als wij de lijst niet op tijd in ons bezit hebben, zullen we meteen de procedure voor het opschorten van de betalingen in werking stellen. Dat is het besluit dat we vandaag hebben genomen. Voor alle duidelijkheid kan ik mevrouw Isler Béguin meedelen dat dit ook betekent dat de inhoud van de gemeenschappelijke brief van mevrouw Bjerregaard en mevrouw Wulf-Mathies nog steeds van kracht is. Wij moeten beseffen dat dit ons de kans biedt onze verplichtingen krachtens de verordeningen inzake de structuurfondsen na te komen. Dit wordt een zeer belangrijk instrument. Wij hopen uiteraard dat we het niet hoeven te gebruiken en dat de lidstaten ons alsnog de lijsten zullen toesturen. Daar moeten we op hopen, en misschien ook voor bidden.

De Voorzitter
Ik heb één ontwerpresolutie overeenkomstig artikel 40, lid 5, van het Reglement ontvangen.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.
(De vergadering wordt om 00.09 uur gesloten)

