
De Voorzitter.
   - Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement, die op donderdag 4 december 2003 werd onderbroken, te zijn hervat.(1)

De Voorzitter.
   – De definitieve ontwerpagenda die door de Conferentie van voorzitters tijdens haar bijeenkomst op donderdag 11 december 2003 is opgesteld overeenkomstig artikel 110 en artikel 110 bis van het Reglement, is rondgedeeld.
Er zijn geen wijzigingen voorgesteld. 
Papayannakis (GUE/NGL ).
   – Mijnheer de Voorzitter, ik ben niet zeker of dit punt op de agenda staat, maar zou u toch willen vragen of we de stemming over de richtlijn milieuaansprakelijkheid, die we vanavond bespreken, in plaats van morgenmiddag op woensdagmiddag kunnen houden. Ik weet via mijn eigen fractie en van andere fracties dat er nog steeds wat vraagtekens zijn in verband met de stemming, de organisatie enz.
De termijnen waren erg krap. Als het kan, zou ik u willen verzoeken de stemming op woensdagmiddag te houden. 
De Voorzitter.
   – Het punt is, mijnheer Papayannakis, dat verzoeken tot wijziging van de ontwerpagenda volgens het Reglement ten minste een uur voor aanvang van de zitting moeten zijn ingediend bij de diensten. Dat is niet gebeurd en dus moet ik, als ik mij aan het Reglement houd, uw verzoek afwijzen. Zijn er nog opmerkingen hierover? 
Swoboda (PSE ).
    Mijnheer de Voorzitter, mogelijk is er sprake van een formele fout. Ik ga er echter van uit dat er overleg is gevoerd over eventueel uitstel. De fracties wilden proberen het probleem – of de problemen – binnen de eerder vastgestelde termijn op te lossen. Inmiddels is gebleken dat deze pogingen – nog – niet tot resultaten hebben geleid. Als u met het voorstel instemt, kunt u op onze steun rekenen. 
Harbour (PPE-DE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ik moet het Parlement erop wijzen dat het hier gaat om een belangrijke medebeslissingstekst in tweede lezing. Voor het aannemen van amendementen daarop is dus een gekwalificeerde meerderheid nodig. Omdat er in dit Parlement op donderdag altijd relatief weinig leden aanwezig zijn - ik laat mij er niet over uit hoe dat komt - is het zeer ongewenst om op die dag een dergelijke belangrijke tekst te behandelen. Ik zou er dan ook krachtig voor willen pleiten om deze tekst niet op donderdag te behandelen. Ik zeg dit als vice-coördinator van mijn fractie in de Commissie juridische zaken en interne markt, die deze tekst heeft voorbereid. 
De Voorzitter.
   – Laat ik enige duidelijkheid scheppen in deze kwestie. Collega Papayannakis wil de stemming niet op dinsdag, maar op woensdag laten plaatsvinden, in welk geval redelijkerwijze kan worden aangenomen dat het vereiste aantal afgevaardigden aanwezig is. Volgens het Reglement zou de ontwerpagenda niet gewijzigd mogen worden, aangezien ik daartoe geen schriftelijk verzoek heb ontvangen. Indien het Parlement echter gehoor wil geven aan het verzoek, ben ik bereid namens ons allen ons gezonde verstand te gebruiken en het verzoek in te willigen. 
Manders (ELDR ),
   . –Voorzitter, als rapporteur zou ik mij willen aansluiten bij het verzoek van de heer Papayannakis en ervoor willen pleiten om de stemming te verplaatsen van dinsdag naar woensdag. Waarom? De amendementen zijn nog niet vertaald in een aantal talen en dat geeft problemen. Vervolgens krijgen de diverse groepen zo ook de mogelijkheid om compromissen te sluiten. Maar ik zou er zeker niet voor zijn - en daarin steun ik mijn collega Harbour - om de stemming te verplaatsen naar donderdag. Dan lopen we met een codecisieprocedure immers het risico dat we met een te beperkt aantal mensen zitten en misschien zelfs het quorum niet halen, zeker omdat het tegen Kerstmis loopt. Ik ben dus voorstander van verplaatsing naar woensdag. Dit compromis zou dan het startsein kunnen zijn voor alle fracties en rapporteurs om dit verslag er gezamenlijk doorheen te loodsen. 
De Voorzitter.
   – Ik heb de indruk dat de fracties er wellicht mee instemmen de stemming op woensdag te houden. 
Grossetête (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, we hebben hetzelfde probleem met het verslag-Lisi over de bemiddeling met betrekking tot het onderwerp compensatie en bijstand aan luchtreizigers. Wat jammer is, is dat onze collega’s op donderdagen vertrekken tijdens de stemming. En dan hebben we echt een probleem. Deze stemmingen, die zó belangrijk zijn dat een gekwalificeerde meerderheid hier echt op zijn plaats is, moeten dus óf naar woensdag worden verplaatst, óf op donderdag worden gehouden, maar dan wel helemaal aan het begin van de vergadering, zodat het vereiste quorum inderdaad kan worden gehaald. 
De Voorzitter.
   – Er zijn verschillende punten naar voren gebracht. Gezien de gedachtewisseling van zojuist, en ondanks het feit dat er geen schriftelijk verzoek is ingediend, lijkt het erop dat we het er wat het verzoek van collega Papayannakis betreft over eens zijn de stemming naar woensdag te verplaatsen.
Wat donderdag aangaat, dat is de dag waarop we de jaarlijkse stemming over de begroting houden. Er kan maar beter een quorum aanwezig zijn – en liever meer dan een quorum – anders lopen wij het risico dat we zonder begroting komen te zitten. Donderdag zal dus een dag als alle andere zijn.
De Voorzitter.
   – Vorige week heb ik tijdens de bijeenkomst van de Conferentie van voorzitters gemeld dat de werkzaamheden in Straatsburg in verband met het vervangen van de apparatuur voor simultane vertolking thans voltooid zijn. Om technische redenen zal het lampje op uw microfoons, dat normaliter rood is wanneer u het woord voert, tijdens de vergadering niet branden. Drukt u alstublieft zoals gewoonlijk het knopje in en begin vervolgens te spreken in de hoop – en, laten we hopen, in de zekerheid – dat uw microfoon het doet, ook al brandt het rode lampje niet. 
De Voorzitter.
   – Ik heet de leden van de delegatie van het Roemeense parlement, die op de officiële tribune hebben plaatsgenomen, van harte welkom. De delegatie is naar Straatsburg gekomen voor een kennismakingsbezoek en staat onder leiding van de heer Nicolae Pătru, voorzitter van de Commissie landbouw van het Roemeense parlement. Nogmaals van harte welkom.
Schulz (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, dank u dat u mij het woord geeft. Ik heb een opmerking betreffende uw persoon: ik heb vanochtend in mijn kiesdistrict in de kranten gelezen dat de internationale Karlspreis in Aken volgend jaar aan u zal worden toegekend. Ik wil u daar van harte mee feliciteren.
Zo te zien is collega Laschet, lid van de commissie voor toekenning van de Karlspreis, momenteel niet in deze zaal aanwezig. Ik ben het niet altijd met mijn christen-democratische collega eens, en soms vind ik zelfs dat hij de verkeerde beslissingen neemt, maar zijn beslissing om u voor deze prijs voor te dragen krijgt mijn uitdrukkelijke steun. Ik denk dat ik u ook namens de meeste leden van dit Parlement van harte mag feliciteren.
De Voorzitter.
   – Ik wil de heer Laschet, al is hij afwezig, van harte bedanken. De prijs zal in mei 2004 worden uitgereikt, enkele weken voor de verkiezingen. Deze prijs is niet alleen een persoonlijke blijk van waardering, dat ik zeer op prijs stel, maar ook een prachtig eerbetoon aan de rol van het Europees Parlement in een verkiezingsjaar en in die context zal ik de prijs met genoegen in ontvangst nemen namens dit Huis, vanwege de bijdrage die het Parlement levert aan EU-aangelegenheden.
Beazley (PPE-DE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag reageren op de kritische opmerkingen die de afgelopen tijd bij dit agendapunt door leden van de Confederale Fractie Europees Unitair Links/Noords Groen Links zijn gemaakt over de situatie in Letland en in het bijzonder over de positie van de Russischtaligen daar. Veel van die opmerkingen zijn mijns inziens onterecht en misleidend. De sprekers gingen voorbij aan de onrechtmatige bezetting van Letland door de Sovjet-Unie, en ook aan het pact tussen Hitler en Stalin, ofwel het Molotov-Ribbentrop-pact. Naar mijn mening kwamen deze opmerkingen voort uit politieke overwegingen en werd daarbij vergeten dat er tussen die Russischtalige Letlanders enorme verschillen bestaan.
Mijn laatste punt betreft het kiesrecht in Letland, omdat ik vind dat een officieel weerwoord hier op zijn plaats is. Voor zover ik heb begrepen, mogen voormalige leden van de KGB zich niet verkiesbaar stellen; dat lijkt mij in overeenstemming met de nationale wetgeving. Ik ga er van uit dat wij in dit Parlement alle nieuwe lidstaten in de Europese Unie verwelkomen. Het is belangrijk dat wij begrip hebben voor de gevoeligheden en de historische ontwikkeling van die landen. Ik hoop dat de leden van de Confederale Fractie Europees Unitair Links/Noords Groen Links zich in de toekomst van opmerkingen over dit onderwerp zullen onthouden.
Zrihen (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, op een moment waarop wij, denk ik, allemaal heel veel met mobiliteit te maken zullen krijgen omdat de feestdagen immers voor de deur staan, wil ik bij u, en ook bij het Italiaanse voorzitterschap, iets heel eigenaardigs onder de aandacht brengen dat alle in België wonende Italianen raakt.
Wist u, mijnheer de Voorzitter, dat Italiaanse burgers die langdurig in België verblijven ook vandaag de dag nog terugmoeten naar hun geboorteplaats om hun identiteitskaart te laten verlengen? Sterker nog, als ze een gokje wagen, besluiten dit niet te doen en een paspoort gebruiken – waarvan de kosten zich laten raden – en als ze de pech of het geluk hebben gescheiden te zijn, moeten ze hun ex-partner ook nog eens om toestemming vragen.
Dit mag misschien allemaal heel triviaal klinken, maar ik denk dat het Italiaanse voorzitterschap best wel in staat is in te zien dat een deel van zijn bevolking op deze manier niet echt Europees mobiel is en zo eerder minder dan meer vertrouwen in Europa krijgt. Zou u deze opmerkingen misschien aan het voorzitterschap over willen brengen?
Tannock (PPE-DE )
   - Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik iets zeggen over de tragische uitslag van de parlementsverkiezingen van vandaag in het Turkse Noord-Cyprus, die zijn uitgelopen op een nek-aan-nekrace. Die uitslag is onvoldoende om een einde te maken aan de regering van de heer Denktash, die zich pertinent verzet tegen het genereuze VN-plan van Kofi Annan om het eiland op tijd te herenigen voor de aansluiting bij de Europese Unie in mei volgend jaar. Ik vraag u een beroep te doen op de heer Denktash om zo snel mogelijk nieuwe onderhandelingen te beginnen en te erkennen dat het feit dat zoveel kiezers bij deze verkiezingen tegen hem hebben gestemd, betekent dat zijn verarmde bevolking snakt naar een definitieve regeling voor het eiland.
In de tweede plaats is er in de Russische deelrepubliek Dagestan opnieuw sprake geweest van een gewelddadige actie van Tsjechische rebellen, waarbij de commandant van de grenspost werd onthoofd en mensen in gijzeling werden genomen, onder wie enkele plaatselijke ziekenhuismedewerkers. Dit alles gebeurde tegen de achtergrond van een zelfmoordaanslag in Moskou vorige week, waarbij zes onschuldige burgers werden gedood. Ik verzoek u vriendelijk aan de voorzitter van de nieuwe Doema, die volgende week voor het eerst bijeen zal komen, ons medeleven te betuigen en hem ook de woede van dit Parlement over dergelijke terroristische acties over te brengen.
Tot slot nog iets heel anders. Ik feliciteer premier Berlusconi met het feit dat hij ervoor heeft gezorgd dat het historische en gastronomische Parma de nieuwe zetel wordt van de Autoriteit voor voedselveiligheid.
Vallvé (ELDR ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ik wil het Parlement erop wijzen dat Som Ràdio op de Balearen officieel is verboden. De onlangs gekozen regering van de Balearen, die bestaat uit leden van de Spaanse Volkspartij, heeft alle uitzendingen van dit radiostation verboden. Som Ràdio was het enige station dat uitzendingen verzorgde in de Catalaanse taal, de officiële taal in Majorca, Minorca en Ibiza.
Enkele maanden geleden hebben wij hier gesproken over het verbod op de krant de in Baskenland. De Spaanse regering verbiedt kranten en radiostations met een afwijkende mening, met name als er een andere taal, zoals Catalaans of Baskisch, in het geding is.
Een ander voorbeeld van schandelijk gedrag was het standpunt van de Spaanse regering over de Europese Grondwet afgelopen zaterdag in Brussel. Wij vinden dat een onaanvaardbaar standpunt en mijn partij en ik zijn het er volstrekt mee oneens. Zoals u ziet, wijst de Spaanse regering niet alleen de Europese Grondwet af. 
Evans, Robert J.E. (PSE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ik weet zeker dat een aantal leden van dit Parlement net zo bezorgd is als ik over de berichten dat Frankrijk overweegt een verbod in te stellen op het dragen van hoofddoekjes door moslimmeisjes op openbare scholen. Volgens een onderzoek in Frankrijk zijn niet alleen deze hoofddoekjes, maar ook de keppeltjes van joodse jongens en andere religieuze symbolen demonstratief en provocerend. President Chirac schijnt zelfs gezegd te hebben dat het dragen van een hoofddoekje door moslimmeisjes een vorm van agressie is.
Ik wil mij absoluut niet mengen in de binnenlandse politiek van Frankrijk - ik ben geen moslim, ik hang zelfs geen enkele godsdienst aan. Wel ben ik ervan overtuigd dat dit geen goed antwoord is op de uitdaging waar Frankrijk voor staat, namelijk de integratie van moslims en andere minderheden in de Franse samenleving. In mijn deel van Londen - Brent, Harrow, Hounslow, Ealing, en zo zou ik nog even kunnen doorgaan - hebben wij juist gemerkt dat een beleid dat gekenmerkt wordt door respect voor de verschillen tussen mensen, voor hun verschillende godsdiensten en voor hun verschillende gewoontes en erfgoed, een veel betere manier is om minderheden in de samenleving op te nemen. Ik hoop dat wij via u, mijnheer de Voorzitter, en via onze Franse collega’s hier, deze boodschap kunnen overbrengen aan president Chirac en de Franse autoriteiten.
MacCormick (Verts/ALE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, de laatste keer dat wij bijeen waren heb ik een kwestie naar voren gebracht met betrekking tot de Schotse whisky-industrie waarover nogal wat commotie was ontstaan. U bent zo vriendelijk geweest om namens het Parlement deze kwestie op te nemen met commissaris Byrne. Ik ben blij dat hij hier vandaag aanwezig is. Ik kan u meedelen dat de Scotch Whisky Association dit moeilijke vraagstuk voorlopig op een voor alle partijen aanvaardbare wijze heeft geregeld. Ik hoop dat het mogelijk zal zijn om de hele zaak door middel van goede industrienormen op te lossen.
De aandacht die in dit Parlement en in andere publieke organen aan deze zaak is besteed, heeft zeker aan deze oplossing bijgedragen. Ik dank u daar dan ook hartelijk voor en ik moedig u allen aan het nieuwe jaar 2004 met een toepasselijk drankje in te luiden!
De Voorzitter.
   – Vooral als u betaalt, mijnheer MacCormick. 
Andrews (UEN ).
   - Mijnheer de Voorzitter, de arrestatie van Saddam Hoessein in Irak is bijzonder goed nieuws. Nu heeft het Pentagon in de Verenigde Staten echter op zijn website een lijst van 63 zogenoemde voorkeurslanden bekendgemaakt die volgens president Bush mogen meedingen naar contracten ter waarde van 18 miljard Amerikaanse dollar voor de wederopbouw van Irak. De heer Bush heeft een aantal Europese lidstaten, die van oudsher bondgenoten zijn van de Verenigde Staten, waaronder ook Ierland, van deze lijst uitgesloten. Dit ondanks het feit dat de Europese Unie dit jaar 40 miljoen euro aan door de inwoners van de EU opgebracht belastinggeld beschikbaar heeft gesteld en wij deze week zullen stemmen over nog eens 500 miljoen euro. En alsof dat nog niet erg genoeg was, werd hiervoor als argument genoemd dat de uitsluiting van deze landen noodzakelijk wordt geacht voor de bescherming van de essentiële veiligheidsbelangen van de Verenigde Staten. Het is duidelijk dat de publieke opinie in Europa over de invasie van Irak verdeeld was. Ik was tegen die invasie, omdat ik vond dat de redenen die ervoor werden aangevoerd onvoldoende waren, en dat is ook gebleken.
Ik doe een beroep op de Commissie, op het komende Ierse voorzitterschap en ook op u, mijnheer de Voorzitter, in het bijzonder omdat de EU-VS-top zal worden gehouden tijdens het Ierse voorzitterschap, om president Bush heel duidelijk te verstaan te geven dat hij in deze zaak een ernstige misrekening maakt, die bijzonder negatieve consequenties kan hebben voor ons allen in West-Europa. 
Santini (PPE-DE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, in deze kersttijd worden overal in Europa de beste wensen uitgesproken. Ik zou het Parlement als platform willen gebruiken om de Duitse bondsregering te vragen de voormalige geïnterneerde Italiaanse militairen die als dwangarbeider te werk waren gesteld, en tot nu toe geen enkele schadeloosstelling hebben ontvangen voor dat onvrijwillige werk, een cadeau te geven.
Ik zou eraan willen herinneren dat de Duitse stichting “Herinnering, verantwoordelijkheid en toekomst” - waarin de Duitse regering en het Duitse bedrijfsleven vertegenwoordigd zijn - besloten heeft alleen de voormalige Italiaanse geïnterneerden geen schadeloosstelling te geven. Dat is niet alleen in strijd met resolutie B2-0147/1985 van het Europees Parlement, maar vooral met alle wetgeving betreffende gelijke kansen die dit Parlement voorstaat. Deze voormalige Italiaanse gevangen verschillen in geen enkel opzicht van andere geïnterneerden. Zelfs de Oostenrijkse regering heeft in 2000 besloten deze schuld te vereffenen. Tot 31 december kunnen daartoe verzoeken worden ingediend.
Mijnheer de Voorzitter, ik zou u een vraag willen stellen. Waarom komt de Duitse regering niet direct in het geweer? Over deze materie bestaat al wel een resolutie van collega Borghezio, maar de uitvoering daarvan zal veel tijd vergen. Er zijn nog 70.000 geïnterneerden in leven, maar de harde werkelijkheid van de statistiek leert ons dat jaarlijks 10 procent van hen overlijdt. Wij kunnen deze resolutie niet aanvaarden. 
Figueiredo (GUE/NGL ).
   - Mijnheer de Voorzitter, op dit moment vindt er een vergadering van de Wereldhandelsorganisatie plaats in Genève. Daarom zou ik de aandacht willen vestigen op de noodzaak het huidige beleid met betrekking tot de liberalisering van de handel te wijzigen door eerlijke en rechtvaardige handel te bevorderen. De handel moet zich richten op het echt ontwikkelen van het potentieel van elk land, het oplossen van het armoedeprobleem en het verbeteren van de levensomstandigheden van de bevolking zonder dat de betrekkingen gekenmerkt worden door overheersing en afhankelijkheid.
Tijdens de Ministerstop van de WTO in Cancún zijn er geen akkoorden tot stand gekomen. Daarom is het belangrijk, mijnheer de Voorzitter, dat het Parlement het huidige mandaat van de Commissie bespreekt en voorstellen doet voor de toekomst. Het is volgens mij van vitaal belang dat de Commissie rekening houdt met deze zorgen, nu vandaag de genoemde vergadering in Genève plaatsvindt. 
Grossetête (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, ik zou toch graag even willen reageren op onze collega die er blijkbaar geen been in zag een kwestie aan het Parlement voor te leggen die een puur binnenlandse Franse aangelegenheid is. Ik zou willen benadrukken dat leden van het Europees Parlement zich niet behoren te mengen in de binnenlandse politiek van een land. Het is goed om hier nog eens op te wijzen, vooral op een moment waarop men Europa in het algemeen en ons Parlement in het bijzonder verwijt dat we ons overal mee bemoeien.
Roure (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, zoals iedereen weet is Frankrijk een seculiere staat. Voor de Fransen is de scheiding tussen kerk en staat een fundamentele waarde die een wezenlijk onderdeel uitmaakt van onze cultuur. De islamitische hoofddoek staat voor onderdrukking van de vrouw, voor mannelijke superioriteit. Dit is niet alleen onaanvaardbaar voor de Fransen, maar voor elke man en vrouw die de humanistische idealen hoog in het vaandel heeft staan. Wij maken ons hier sterk voor gelijkheid tussen mannen en vrouwen. Het probleem van de islamitische hoofddoek is op zichzelf al ingewikkeld genoeg, en we zouden dan ook graag zien dat sommige van onze collega’s de zaak niet nóg complexer maken met hun absolute waarheden. Als zij de waarheid in pacht hebben, des te beter voor hen. Wíj zijn op zoek naar de waarheid en zullen alles doen om de scheiding tussen kerk en staat te bevorderen, aangezien dat de enige weg is naar vrede tussen alle religies.
Helmer (PPE-DE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ik wil Spanje en Polen gelukwensen met hun moedige en principiële standpunt tijdens de afgelopen IGC, dat ertoe heeft geleid dat de besprekingen over de vermaledijde ontwerp-Grondwet zijn mislukt.
Ik betreur echter dat de ontwerp-Grondwet uiteindelijk is gestrand als gevolg van onenigheid over de stemverhouding. Dat is immers in wezen een technische kwestie. Het ware beter geweest als de ontwerp-Grondwet was gestrand omdat deze enorme stap in het Europese integratieproces ten principale was afgewezen. Het publiek heeft daar immers helemaal niet om gevraagd.
Er begint zich een zorgwekkende parallel af te tekenen tussen enerzijds de politieke van de EU en anderzijds de voormalige USSR. Beide waren geobsedeerd door hun eigen beperkte visie op de eenmaking van hun continent. Beide vertoonden een volstrekte minachting voor de ambities en aspiraties van gewone mensen en uiteindelijk zullen we kunnen zeggen dat beide zijn mislukt. 
De Keyser (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, ik schaam me er bijna voor om uw aandacht te vragen voor een simpel nieuwsfeit op een moment dat de internationale actualiteit zo belangrijk is en wij treuren om het mislukken van de Intergouvernementele Conferentie. In míjn land, míjn regio, hebben arbeiders de directeuren van hun bedrijf gegijzeld. Nou krijgen wij alleen maar te horen dat dit geen manier van onderhandelen tussen de sociale partners is, en dat dit absoluut van de hand gewezen moet worden. Maar het Franse plan, dat na een lange en dappere strijd bij de Commissie is bevochten, was nog niet aanvaard of Alstom heeft simpelweg besloten een bedrijf in mijn regio dicht te gooien om het over te brengen naar Montrouge, bij Parijs. Als het beeld van Europa dat bij arbeiders leeft er een is van toelaten dat een door de Commissie aanvaard herstructureringsplan leidt tot dit soort protectionistische maatregelen, dan is dat een trieste zaak. We moeten vervolgens niet vreemd staan te kijken als er directeuren worden gegijzeld door arbeiders die geen andere onderhandelingsmethoden meer hebben.
Sumberg (PPE-DE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, wij mogen in dit Parlement de dramatische gebeurtenissen van het afgelopen weekend niet ongemerkt voorbij laten gaan. Ik stel daarom voor dat wij onze gelukwensen sturen naar de strijdkrachten van de Verenigde Staten en Groot-Brittannië en de andere coalitiepartners, wier dappere inspanningen er in het weekend voor hebben gezorgd dat de dictator Saddam Hoessein nu gevangen zit. Deze twee landen hebben er samen met anderen voor gezorgd dat de democratie en de vrijheid in Irak nu tot bloei kunnen komen, iets dat in het verleden wellicht onmogelijk was geweest.
In de tweede plaats sluit ik mij aan bij de opmerkingen van de heer Helmer dat wij de Poolse en de Spaanse regering moeten gelukwensen met het feit dat zij ervoor hebben gezorgd dat de invoering van deze vermaledijde Grondwet wellicht vertraagd is.
Deze mening mag dan binnen dit Parlement geen warm onthaal krijgen, maar in de huizen en straten van de landen die wij allemaal vertegenwoordigen, zal dat wel degelijk het geval zijn. Laten wij hun handelwijze toejuichen en hen feliciteren met hun succes. 
De Voorzitter.
   – Wij zullen morgen allen de gelegenheid hebben, in de aanwezigheid van het Italiaanse voorzitterschap, onze gezamenlijke gedachten over deze zaken naar voren te brengen. 
Alyssandrakis (GUE/NGL ).
   - Mijnheer de Voorzitter, terwijl generaal Wesley Clark, een erkende maar tot dusver niet officieel in staat van beschuldiging gestelde oorlogsmisdadiger, onder volledige geheimhouding getuigde voor het zogenaamde Internationaal Oorlogstribunaal voor Joegoslavië, vaardigde de plaatsvervangend griffier van datzelfde “tribunaal” een beschikking uit waardoor praktisch ieder contact tussen de voormalige Joegoslavische president Slobodan Milosevic en de buitenwereld wordt verboden. Een soortgelijke maatregel is ook genomen voor de heer Vojislav Seselj. Beiden staan op de kandidatenlijst voor de Servische Socialistische Partij voor de verkiezingen op 28 december.
Wat men ook van de zaak Milosevic vindt, het is overduidelijk dat dit verbod een strafmaatregel is om te voorkomen dat de heer Milosevic gebruik maakt van zijn recht op vrijheid van meningsuiting en zijn recht om zich conform het Servisch recht kandidaat te stellen voor de verkiezingen. Het besluit van de plaatsvervangend griffier is dan ook een botte inmenging in de Servische verkiezingen ten gunste van diegenen die hun land hebben verkwanseld aan de imperialistische machthebbers en een poging om het Servische volk het recht te ontnemen over zijn eigen lot te beslissen. Bovendien is het ook een duidelijke bedreiging voor de burgerrechten van ons allemaal. 
Perry, Roy (PPE-DE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag de heer Berlusconi hartelijk bedanken voor de stropdas die ik van hem cadeau heb gekregen. Dat was een heel vriendelijke geste van het Italiaanse voorzitterschap. Ik neem aan dat de vrouwelijke leden een sjaaltje hebben gekregen, al moet ik tot mijn verbazing vaststellen dat zo te zien niemand van de dames hier vanmiddag een sjaaltje draagt.
Ik wil onder uw aandacht brengen dat het Parlement op 25 september 2003 een resolutie heeft aangenomen waarin de Commissie werd verzocht een aantal vragen inzake de reglementering van te beantwoorden en om uiterlijk 15 november 2003 informatie te verschaffen. Deze informatie hebben wij nog niet ontvangen, ondanks de belofte die wij van de Commissie hebben gekregen en die was gedateerd op 18 november, dat de gevraagde informatie uiterlijk 15 december in ons bezit zou zijn.
Vorige week is mij door het bureau van commissaris Bolkestein verzekerd dat de informatie beschikbaar zou zijn. Helaas moet ik, als rapporteur voor dit onderwerp, het Parlement meedelen dat ik nog geen van deze documenten heb gezien. Ik heb begrepen dat de Britse regering dergelijke documenten, voor zover zij al beschikbaar worden gesteld, ingrijpend censureert. Tenzij u mij kunt meedelen dat deze documenten inmiddels wel zijn gearriveerd, hoop ik dat wij de Commissie een vriendelijke doch ferme aansporing kunnen sturen om haar beloftes na te komen. 
De Voorzitter.
   – Ik kan dat niet bevestigen. Ik zal wachten tot 16 december om na te gaan of het klopt. Vervolgens kunnen we de Commissie wijzen op haar verzuim de documenten tijdig door te sturen. 
Korakas (GUE/NGL ).
   – Mijnheer de Voorzitter. De heer Beazley gebruikt dezelfde schaamteloze argumenten als degenen die in Letland en Estland de mensenrechten van bijna de helft van de bevolking aan hun laars lappen. Het gaat om mensen die er zijn geboren en er ook werken. Hun enige misdaad is hun Russische afkomst en taal. Zij worden met vernederende examens onder druk gezet om hun land te verlaten. Ook zijn communistische partijen er verboden, hun leiders en ook de veteranen van de antifascistische oorlog worden vervolgd, terwijl er monumenten worden opgericht ter ere van de SS en de nazi’s. De Russischtalige universiteiten moeten dicht, terwijl de Albanese minderheid in de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië - 25 procent van de bevolking - wel universiteiten en een proportionele vertegenwoordiging in parlement en regering krijgt.
Het probleem is dat dergelijke opvattingen en schendingen steun krijgen van de bevoegde commissaris, de heer Verheugen, maar ook van de voorzitter van de Commissie, de heer Prodi. Deze had eerder al geantwoord dat het verbieden van een communistische partij geen reden is tot kritiek op een land dat lid wil worden van de Europese Unie. De communistische partijen in de huidige lidstaten zijn voorlopig nog wel legaal, maar ik vrees dat dit een voorbode is van antidemocratische en autoritaire maatregelen in de toekomst. Daarom, mijnheer de Voorzitter, moet ik protesteren en ik heb vandaag al gezegd dat mijn protest moet worden genoteerd. 
De Voorzitter.
   – Dat heeft u gedaan in het dubbele van de toegestane tijd. Als gevolg daarvan kunt u aan uw collega, die niet meer het woord zal kunnen voeren in dit agendaonderdeel, uitleggen hoe dat komt. 
Gorostiaga Atxalandabaso (NI ).
   - Mijnheer de Voorzitter, de film van Julio Medem is een poging om de dialoog op gang te brengen. Hierbij wordt gebruik gemarkt van de metafoor van de Baskische nationale sport. De film is door het Baskische volk zeer goed ontvangen, maar de Spaanse regering en ook ¡Basta Ya!, die twee jaar geleden door dit Parlement tot winnaar van de Sacharovprijs werd uitgeroepen, hebben de film veroordeeld.
Voor de Spaanse nationalisten is een politieke dialoog in Baskenland onaanvaardbaar omdat dat, naar zij zeggen, zou betekenen dat zij instemmen met de wensen van de ETA. In feite zijn die reacties misschien wel de best denkbare ondersteuning voor de boodschap van de film, zoals ook wel blijkt uit het huidige succes ervan.
Afgelopen week heeft de Spaanse regering een wijziging in het strafrecht aangekondigd, waardoor autoriteiten die via referenda hun burgers raadplegen, in de gevangenis terecht kunnen komen. Dit kan ook burgers overkomen die aan een raadplegingsprocedure deelnemen. Sinds vanochtend loopt de nieuwe president van Catalonië, net als de heer Ibarretxe in Baskenland, het risico dat hij onder deze wettelijke bepalingen komt te vallen.
Mijnheer de Voorzitter, geachte leden van het Parlement, hebt u in uw politieke loopbaan ooit gehoord van een regering die beweert democratisch te zijn en die zich op zo’n manier gedraagt? 
Oreja Arburúa (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, ik heb het woord gevraagd na deze verklaringen van mijn collega, de heer Gorostiaga. Zijn standpunt is moeilijk te begrijpen, aangezien hij een film verwart met een beschikking van een regering die de democratie wil waarborgen. Bovendien spreekt hij hier als vertegenwoordiger van een politieke partij die in Spanje buiten de wet staat omdat zij opkomt voor terroristen en mensen vermoordt die, zoals ik, hun ideeën verdedigen.
Mijnheer Gorostiaga, uw standpunt strookt absoluut niet met de waarden die wij hier in dit Parlement verdedigen. U pleit immers nooit voor vrije meningsuiting, zeker niet in de verklaringen die u hier vanmiddag hebt afgelegd.
De Voorzitter.
   – Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0387/2003) van de heer Liese, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van kwaliteits- en veiligheidsnormen voor het doneren, verkrijgen, testen, bewerken, bewaren en distribueren van menselijke weefsels en cellen (10133/3/2003 - C5-0416/2003 - 2002/0128(COD)). 
Liese (PPE-DE ),
   .  Mijnheer de Voorzitter, geachte collega’s, wij spreken hier over de transplantatie van cellen en weefsels, een zeer snel groeiende tak van de medische wetenschap. De transplantatie van cellen en weefsels zal niet alle beloften van genezing, die momenteel worden gedaan, kunnen waarmaken, maar zij zal in de toekomst wel mensen kunnen helpen die aan tot op heden ongeneeslijke ziektes lijden. Vandaag de dag zijn er al mensen die overleven dankzij de transplantatie van beenmerg, hartkleppen en huid. In de toekomst zal – een moderne biotechnologische discipline – beslist nog meer successen boeken.
Er kleven echter ook risico’s aan transplantatie, bijvoorbeeld door de overdracht van ziektekiemen of door ongecontroleerde celgroei die kanker kan veroorzaken. Uiteraard moeten we ook de ethische problemen die hierbij een rol spelen niet uit het oog verliezen. We moeten de mogelijkheden die deze technologie biedt, benutten en tegelijkertijd de risico’s die er aan vastzitten beperken. Mijns inziens levert het Europees Parlement met de onderhavige amendementen op het gemeenschappelijk standpunt een belangrijke bijdrage hieraan. Afgelopen week hebben we met het Italiaanse voorzitterschap van de Raad overeenstemming weten te bereiken over een hele reeks amendementen. U zult morgenmiddag dus uw stem uitbrengen over een compromisvoorstel dat reeds is goedgekeurd op het niveau van de permanente vertegenwoordigers van de Raad. Als het Parlement dit compromisvoorstel aanneemt, kunnen we een bemiddelingsprocedure vermijden. Mijn dank aan iedereen die deze overeenstemming mede tot stand heeft gebracht, en in het bijzonder aan het Italiaanse voorzitterschap van de Raad. Mijn bijzondere dank gaat uit naar de Minister van Volksgezondheid, professor Sirchia, voor zijn persoonlijke inzet. Ook wil ik de medewerkers van de Commissie en natuurlijk mijn collega’s bedanken.
Voor het Europees Parlement was de belangrijkste doelstelling het tegengaan van de commercialisering van cel- en weefseldonaties. Deze voornaamste doelstelling hebben we grotendeels verwezenlijkt. In tegenstelling tot de vage formulering in het voorstel van de Raad en de Commissie zijn in het onderhavige compromis duidelijke regels opgesteld. We maken een onderscheid tussen de betaling voor cel- en weefseldonaties, die ongewenst is, en de volstrekt acceptabele compensatie voor de kosten die een donateur maakt. Naar onze mening moet deze compensatie duidelijk worden gedefinieerd en moeten de lidstaten hierin hun verantwoordelijkheid nemen.
Op dit punt was er grote onenigheid. Aanvankelijk beweerden de Raad en de Commissie dat de eisen van het Europees Parlement elke wettelijke basis ontbeerden. Wij zijn er echter in geslaagd de Raad en de Commissie ervan te overtuigen dat we commercialisering niet slechts uit ethische overwegingen, maar ook uit het oogpunt van de bescherming van de volksgezondheid dienen te voorkomen. Een scenario waarbij men zeer hoge vergoedingen voor een cel- of weefseldonatie biedt en vervolgens aan de donateur vraagt of er medische risico’s aan zijn donatie zijn verbonden, is gewoonweg ondenkbaar. Als er veel geld in het spel is, loopt men altijd kans dat medische risico’s worden verzwegen, en dat is zowel voor de donateur als voor de ontvanger gevaarlijk.
Wij hebben ook duidelijk gemaakt dat cellen en weefsels als zodanig niet verhandeld mogen worden. Geneesmiddelen die uit cellen en weefsels worden gemaakt, mogen echter wel op de markt worden gebracht. In een overweging hebben we nog eens duidelijk gemaakt dat de industrie hierin een belangrijke rol speelt.
Vanuit het oogpunt van het Europees Parlement is een verbod op commercialisering absoluut noodzakelijk. Het staat niet alleen in het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, maar het is ook een gebod dat het Parlement steeds weer heeft geëist – zowel binnen als buiten Europa. In dit verband wil ik u attent maken op de Oekraïense mensenrechtenactiviste die hier woensdag verslag zal doen van gevallen waarin kinderen na de geboorte bij de ouders zijn weggehaald en waarbij het vermoeden bestaat dat er sprake is van de transplantatie van organen of weefsels. Mijns inziens moeten we ook de situatie buiten Europa zeer goed in de gaten houden.
In eerste lezing heeft het Europees Parlement tevens een veelomvattend verbod op het klonen van mensen geëist. Op dit punt hebben we ons standpunt tegenover de Raad niet kunnen doordrijven. De Raad van ministers heeft pertinent geweigerd dit amendement goed te keuren. Ik heb onze eis bij de onderhandelingen dan ook laten varen om te voorkomen dat we een bemiddelingsprocedure moeten starten. Dat wil echter niet zeggen dat het Parlement op dit punt van mening is veranderd. Ik denk dat we mede omwille van de veiligheid erg voorzichtig moeten zijn, en we zullen dit in de toekomst goed in de gaten blijven houden.
We hebben daarnaast nog een aantal verbeteringen weten te bereiken. Op het gebied van de anonimiteit is de formulering aangescherpt, de rechten van het Parlement in geval van wijziging van de richtlijn zijn versterkt, en we hebben een aantal verduidelijkingen bereikt, onder andere inzake de import van cellen en weefsels. Gezien de kleine verbeteringen op deze gebieden in de vorm van een verduidelijking en precisering van het gemeenschappelijk standpunt, en gezien de grote vorderingen in de strijd tegen de commercialisering zou ik mijn collega’s willen adviseren de compromisamendementen, die door meerdere fracties zijn ingediend en waarover we met de Raad hebben onderhandeld, morgenochtend aan te nemen, zodat er een duidelijke regeling komt en het gemeenschappelijk standpunt wordt verbeterd. 
Byrne,
   . - Mijnheer de Voorzitter, er zijn acht maanden verstreken sinds ik u mocht toespreken over het Commissievoorstel voor een richtlijn tot vaststelling van kwaliteits- en veiligheidsvoorschriften voor menselijke weefsels en cellen. Sinds die gelegenheid in april 2003 is er door het Parlement en de Raad veel werk verzet en is er veel gediscussieerd en onderhandeld. Het resultaat daarvan ligt vandaag voor u in de vorm van dit compromis.
Ik ben mij terdege bewust van de enorme hoeveelheid werk die deze instellingen samen met de Commissie in de afgelopen maanden hebben verzet. Ik wil in het bijzonder de rapporteur en de leden van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid heel hartelijk bedanken voor het vele werk dat zij voor dit belangrijke voorstel hebben verricht.
In Europa worden steeds meer patiënten behandeld met menselijke weefsels en cellen. Met dit compromispakket zullen zij erop kunnen vertrouwen dat deze stoffen niet alleen veilig, maar ook van goede kwaliteit zijn. Het compromis vormt voor het wettelijk kader inzake stoffen van menselijke oorsprong volgens artikel 152, dat wij enkele jaren geleden in gang hebben gezet met de bloedrichtlijn, een nieuwe stap in de goede richting.
Mijns inziens is men er in het compromis in geslaagd aan de belangrijkste zorgen van het Europees Parlement tegemoet te komen. Dat is in hoge mate te danken aan uw rapporteur.
Nu zal ik enkele belangrijke punten bespreken. Ik besef dat de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid te maken had met moeilijke vraagstukken, in het bijzonder met betrekking tot de ethiek en andere daarmee samenhangende vraagstukken. De Commissie gaat akkoord met het compromisstandpunt, waarin een evenwicht is gevonden tussen de wens van het Parlement dat de lidstaten “zorgen voor” vrijwillige en onbetaalde donaties, en het huidige voorstel, dat dergelijke donaties “aanmoedigt”. Dit amendement introduceert de formulering “tracht te zorgen voor” vrijwillige en onbetaalde donaties en het idee van compensatie in specifieke gevallen, en laat de verantwoordelijkheid voor de vaststelling van een dergelijke compensatie aan de lidstaten zelf over. Ik moet daar echter wel heel duidelijk bij zeggen dat met deze compromisoplossing de grens is bereikt van wat volgens de Commissie binnen de beperkingen van het Verdrag nog juridisch aanvaardbaar is.
De Raad van Europa en de Europese Groep ethiek hebben het beginsel van het verkrijgen “zonder winstoogmerk” van weefsels en cellen benadrukt. De richtlijn moet daarom in overeenstemming zijn met dit beginsel. Ik moet echter onderscheid maken tussen het verkrijgen zelf, waarvoor dit beginsel van “zonder winstoogmerk” moet gelden, en de daarvan afgeleide activiteiten, zoals het verder bewerken, manipuleren en testen ervan en de vervaardiging van producten. Hierop mag dit beginsel niet van toepassing zijn.
Zo wordt het weliswaar als onaanvaardbaar beschouwd om bij een overleden donor de hartkleppen uit te nemen en die te verkopen, maar hartkleppen moeten wel worden behandeld om er zeker van te kunnen zijn dat er zich geen ziekteverwekkende stoffen op bevinden, en zij moeten worden geconserveerd zodat zij voor langere tijd kunnen worden bewaard. Deze en andere processen hebben bijgedragen aan de verbetering van de kwaliteit en de bruikbaarheid van hartkleppen en mogen niet worden beperkt door het beginsel van “zonder winstoogmerk.” Dit punt is in het compromispakket verduidelijkt.
Sommige amendementen hebben betrekking op het verbod op het gebruik van “cellen die zijn gewonnen uit gekloonde embryo’s” met het oog op “transplantatie”, het zogenoemde “therapeutisch klonen”. Dergelijke toepassingen blijven uiterst omstreden en de lidstaten verschillen van mening over de ethische rechtmatigheid en de veiligheid ervan. Ik wil daaraan toevoegen dat er in de nabije toekomst ook geen zicht is op overeenstemming daarover.
Wij vinden daarom dat wij ons niet moeten mengen in door de afzonderlijke lidstaten te nemen beslissingen over de vraag of er van specifieke soorten menselijke cellen of weefsels al of niet gebruik mag worden gemaakt.
Mijns inziens moeten wij nu een communautair kader inzake veiligheids- en kwaliteitsvoorschriften vaststellen, dat voldoende ruimte laat voor het gebruik van dergelijke cellen in die lidstaten waar dat is toegestaan. In dit opzicht vormt dit compromispakket een versterking van de strekking van het Commissievoorstel.
Een ander belangrijk vraagstuk is de anonimiteit. In het algemeen is iedereen het erover eens dat bij weefsel- en celdonatie de anonimiteit van zowel donors als ontvangers moet worden geëerbiedigd. Dit beginsel beoogt in de eerste plaats ervoor te zorgen dat de gegevens van donor en ontvanger vertrouwelijk worden behandeld, en in de tweede plaats donatie uit altruïstische motieven te stimuleren.
In het gemeenschappelijk standpunt wordt de mogelijkheid geïntroduceerd dat lidstaten in uitzonderlijke omstandigheden, zoals bijvoorbeeld bij het recht van kinderen op informatie over hun genetische ouders in het geval van geslachtsceldonaties, afwijkende wetgeving kunnen hanteren of aannemen. Ik kan een nadere uitwerking van de rechten van de lidstaten om uitzonderingen te maken, wel aanvaarden.
Tot slot nog een opmerking over organen. Uiteraard zijn de kwaliteit en de veiligheid van organen van groot belang. Niettemin moet op dit moment voorrang worden gegeven aan het oplossen van het ernstige tekort aan organen en het voorkomen van illegale handel in organen.
De Commissie wil zich beraden over de manier waarop zij de bezorgdheid van het Parlement op dit gevoelige gebied het beste kan aanpakken. Eerst moeten wij zorgen dat er een goed algemeen kader komt voordat we met voorstellen voor specifieke oplossingen komen. Daarom wil de Commissie de volgende verklaring afleggen: “De belangrijke verschillen tussen orgaantransplantatie enerzijds en het gebruik van andere menselijke stoffen, zoals bloed, weefsels en cellen, anderzijds betekenen dat om de veiligheid en de kwaliteit van organen te garanderen een specifieke aanpak nodig is.
Aangezien de huidige situatie wordt gekenmerkt door een tekort aan organen, moet bij deze aanpak een evenwicht worden gevonden tussen twee factoren: de behoefte aan orgaantransplantatie, die meestal een zaak is van leven of dood, en de noodzaak om daarbij hoge normen voor kwaliteit en veiligheid te garanderen.
De Commissie is van mening dat, voordat welk voorstel dan ook kan worden overwogen, grondig wetenschappelijk onderzoek moet worden gedaan naar de situatie rond de orgaantransplantatie. De Commissie zal zo spoedig mogelijk verslag uitbrengen van de conclusies van het door haar uit te voeren onderzoek.”
Tot slot hoop ik op uw steun voor de koers zoals die in het compromispakket is uitgezet. Ik ben ervan overtuigd dat, als het Parlement en de Raad de amendementen kunnen steunen, de Commissie dat ook zal doen.
Ik zou bijzonder teleurgesteld zijn als wij er niet in slagen het eens te worden. De discussies over de zeventig amendementen zouden zeer ingewikkeld worden en ik betwijfel sterk of ze tot een betere oplossing zouden leiden dan die welke in dit compromispakket worden geboden. 
Korhola (PPE-DE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ik sta hier het standpunt te verdedigen dat het Parlement in eerste lezing heeft aangenomen. Wij wilden de vrijwillige en onbetaalde donatie van cellen en weefsels garanderen, de handel in onveranderde cellen en weefsels verbieden en tegelijkertijd de activiteiten van de sector veilig stellen. De Raad wilde het standpunt van het Parlement over de niet-vergoeding verwerpen door erop te wijzen dat dit als zogeheten ethische kwestie buiten de regelgevingsbevoegdheid van de Europese Unie valt.
Naar mijn mening zou het een grote fout zijn ethische kwesties uit te sluiten van de besluitvorming van de Europese Unie, vooral als we spreken van een gemeenschap die zichzelf graag een waardengemeenschap noemt. Bovendien komen ethische kwesties zelden geïsoleerd in een soort moreel vacuüm voor. De kwesties zijn juist ethisch, omdat ze bijvoorbeeld van invloed zijn op de volksgezondheid, zoals in dit geval. Hier komen wij tot een centraal punt betreffende het beleid waarin het parlementaire werk onder leiding van collega Liese uiterst belangrijk is.
Een Italiaanse filmregisseur – als ik ter ere van het ten einde lopende Italiaanse voorzitterschap nog een keer op de Italiaanse film terug mag komen – zei eens dat de manier waarop de kijkhoek wordt bepaald een ethische keuze is. Ethische kwesties kunnen niet weggelaten worden, want een dergelijke keuze is op zichzelf al een ethische keuze. Als geschoold filosoof moet ik dit opmerken.
Wij zijn er ook verantwoordelijk voor hoe de rest van de wereld ons gedrag kopieert. Als wij toestaan dat er wordt gehandeld in delen van het menselijk lichaam, dan moeten wij er rekening mee houden dat de ontwikkelingslanden het voorbeeld van Europa zullen volgen. Een dergelijke vercommercialisering zal leiden tot uitbuiting, maar ook tot een toenemend aantal risico's. Het door de Raad gekozen beleid brengt het risico met zich mee dat men zich ook aan inconsequentie schuldig gaat maken. Verscheidene lidstaten van de Europese Unie hebben het Verdrag inzake bio-ethiek ondertekend, dat financiële exploitatie van het menselijk lichaam en zijn bestanddelen ondubbelzinnig verbiedt.
De conclusie van onze rapporteur is gegrond: artikel 152 van het Verdrag, dat betrekking heeft op gezondheidskwesties, vormt de rechtsgrondslag van de richtlijn. Alle zogeheten ethische kwesties die het Europees Parlement heeft behandeld, hebben ook betrekking op de bescherming van de gezondheid van donor en ontvanger. Elke donatie die onder twijfelachtige omstandigheden geschiedt, bijvoorbeeld onder financiële druk, is ook een gevaar voor de ontvanger van cellen en weefsels. Deze beoordeling wordt ook door veel leden van de Raad gedeeld. 
Bowe (PSE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, dit is een belangrijk verslag, dat zo snel mogelijk moet worden goedgekeurd en in heel Europa in de wetgeving moet worden opgenomen. Daarom kan ik u meedelen dat de sociaal-democraten de amendementen van het compromispakket zullen steunen, hoewel wij het niet hebben ondertekend. Wij zijn het namelijk met de meeste van deze amendementen wel eens en willen de opneming daarvan in de wetgeving niet in de weg staan.
Wij hebben dringend behoefte aan deze wetgeving inzake de kwaliteit en veiligheid van weefsels en cellen in heel Europa. Dit is een groeiende sector, met vele nieuwe mogelijkheden om pijn en ellende van mensen te verlichten en wij willen er niet de oorzaak van zijn dat mensen daar niet van kunnen profiteren. Veel van de ziekten en kwalen waaraan mensen momenteel lijden, kunnen met behulp van verschillende behandelingsmethoden die in deze sector kunnen worden ontwikkeld, worden genezen. Aan de behoeften van deze mensen moet worden tegemoetgekomen. Tegelijkertijd moeten echter ook de normen op het gebied van de gezondheid, veiligheid en kwaliteit gehandhaafd worden. Ethische normen op het gebied van donatie, vertrouwelijkheid en keuzevrijheid en andere punten waarover in bepaalde lidstaten bezorgdheid heerst, dienen te worden geëerbiedigd en serieus te worden genomen. De Commissie heeft dat, gezien de amendementen van het Parlement die zij heeft aanvaard, erkend. Daar ben ik blij om.
Nieuwe technologieën, zoals embryonaal stamcelonderzoek, mogen niet om medische of ethische redenen worden uitgesloten als bronnen voor toekomstige behandelingsmethoden. Wij zijn diegenen die met betrekking tot deze vraagstukken en andere nieuwe technologieën specifieke ethische zorgen hebben, zo ver mogelijk tegemoetgekomen. Onze primaire taak hier vandaag is echter ervoor te zorgen dat de kwaliteit en de veiligheid van weefsels en cellen die gebruikt zullen worden om menselijk lijden te verlichten, gewaarborgd blijven, met name tijdens het transport ervan naar bestemmingen in de hele Europese Unie. Het is onze plicht ervoor te zorgen dat iedereen in Europa toegang heeft tot dezelfde keuzemogelijkheden, dezelfde kansen en dezelfde verlichting voor veel ziekten en kwalen waaraan zij momenteel lijden. 
Ries (ELDR ).
   – Mijnheer de Voorzitter, na ruim een jaar praten over deze richtlijn is het standpunt van de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij steeds duidelijk geweest en nauwelijks veranderd. Het gaat om een echte volksgezondheidsrichtlijn, zoals al eerder, en zojuist ook door commissaris Byrne, is opgemerkt. Overigens – en ik richt mij nu tot mevrouw Korhola – mag het op zich dan zo zijn dat ethische beginselen ten grondslag liggen aan en centraal staan bij de meeste van onze beslissingen, het is niet aan Europa om deze materie te regelen, laat staan te harmoniseren.
Wij moeten ons dus concentreren op de amendementen die concreet voorzien in de behoeften van potentiële ontvangers. Er is op dit vlak behoorlijk wat vooruitgang geboekt, ook in het verslag dankzij de niet-aflatende inspanningen van de heer Liese, die ik hiervoor bedank. Voorbeelden van deze amendementen zijn de daadwerkelijke traceerbaarheid in alle stadia; de mogelijkheid om in uitzonderlijke gevallen de anonimiteit op te heffen in geval van geslachtsceldonaties, wat cruciaal is voor de duizenden stellen die geen kinderen kunnen krijgen en wachten op een gift van leven; opname in de tekst van het door mij ingediende amendement over voorlichtingscampagnes om de burger ertoe te bewegen tijdens zijn leven een besluit te nemen over weefsel- en celdonatie.
Wat de controversiële kwestie van de vrijwillige en onbetaalde donatie betreft is de liberale fractie tevreden over het bereikte compromis, dat sterker is dan het compromis dat tot stand kwam over richtlijn 100. Er staat nu in de tekst dat de donatie moet plaatsvinden op basis van vrijwilligheid bij de donor en zonder betaling, met uitzondering van eventuele compensaties waarvan de voorwaarden door de lidstaten zelf mogen worden vastgesteld. Wel vind ik het jammer dat twee andere amendementen het niet hebben gehaald: het amendement dat uitdrukkelijk pleit voor de donatie van navelstrengbloed en het amendement betreffende het opnemen van potentiële donoren in beenmergdonorregisters.
Voor wat betreft de orgaantransplantaties belooft de Commissie ons al vanaf het begin van dit dossier dat zij met een wetgevingsinitiatief zal komen, aangezien dit een belangrijk probleem is waar veel kanten aan zitten: georganiseerde handel, grote tekorten, enz. Zij wil echter niet overhaast te werk gaan, wat op zich begrijpelijk is, en komt nu met de verklaring die door de commissaris uitvoerig uiteen is gezet. Het zij zo. Gezien het feit dat het zo moeilijk is geschikte organen te vinden, is het misschien een goed idee om in het kader van deze verklaring een voorstel te doen ter stimulering van de Europese samenwerking via Retransplant. Op dit moment doen hier slechts zes landen aan mee, wat te weinig is.
Tot slot, mijnheer de Voorzitter, ben ik blij dat er binnen deze muren over dit gecompliceerde en kennelijk gevoelige dossier een Europese richtlijn tot stand komt die vóór alles algemene beginselen en regels omvat die flexibel zijn en aan de ontwikkelingen kunnen worden aangepast, waarbij het belang van de patiënt voorop staat. Het was van cruciaal belang om de deur naar genetisch onderzoek, en in het bijzonder naar stamcellen, open te laten. We zijn daarin geslaagd en namens de liberale fractie beveel ik dan ook aan om zonder wijziging akkoord te gaan met het compromis dat is bereikt door de heer Liese, de schaduwrapporteurs en het Italiaanse voorzitterschap. Het doel van deze tekst is om onversaagd te strijden tegen tekorten en illegale handel, en vóór solidariteit en kwaliteit. Dat is de enige boodschap die Europa moet overbrengen aan de honderdduizenden patiënten die wachten op een hartklep-, hoornvlies- of bottransplantatie, een sperma- of eiceldonatie of een huidtransplantatie vanwege ernstige brandwonden. 

Caudron (GUE/NGL ).
   – Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, bij het debat in eerste lezing over het verslag-Liese in april 2003 heb ik reeds namens mijn fractie over dit belangrijke onderwerp gesproken. Ik heb toen drie beginselen genoemd op grond waarvan ik een groot aantal amendementen heb verworpen. Ten eerste: het toepassingsgebied van de ontwerprichtlijn moest vooral niet worden verruimd, met name om niet wéér te gaan debatteren over het onderzoek naar embryonale stamcellen en zelfs over abortus. Ten tweede: er is zeker behoefte aan strikte ethische regels, maar niet aan religieuze of sektarische verboden uit welke hoek dan ook. Ten derde: het menselijk lichaam is niet te koop of te ontvreemden.
Het Europees Parlement heeft zich destijds bij de stemmingen grotendeels door deze beginselen laten leiden, waardoor de opstellers van amendementen die men reactionair zou kunnen noemen in de objectieve zin van het woord, in de minderheid waren.
Bij de voorbereiding van de tweede lezing heeft de rapporteur, Peter Liese, trouw aan zijn ideeën en strijdlustig als altijd, opnieuw geprobeerd het toepassingsgebied van de ontwerprichtlijn te verruimen om andere debatten te heropenen en misschien ooit nog eens een gevecht te winnen dat hij regelmatig verliest sinds de goedkeuring van het zesde communautaire O[amp]O-programma. Ik had me dus voor vanavond al voorbereid op een nieuwe aanval namens een grote meerderheid van onze medeburgers, een groot aantal onderzoekers, de menselijke gezondheid en vooral de zieken die wachten op behandelingen en transplantaties. Sommige amendementen, die overigens door de commissie waren goedgekeurd, leken mij niet ter zake doend en zelfs gevaarlijk.
Gelukkig – is dit een kerstcadeau? – legt de rapporteur ons vanavond eenentwintig redelijk bevredigende compromisamendementen voor. Zij verduidelijken sommige bepalingen in de tekst op geslaagde wijze. Zij poneren op heldere wijze een aantal beginselen die ons na aan het hart liggen: de donaties zijn vrijwillig en onbetaald, maar compensatie is mogelijk; de lidstaten zorgen voor voldoende waarborgen; het principe van de anonimiteit is veiliggesteld, onder voorbehoud van de bepalingen van de artikelen 8 en 16, die verwijzen naar een zekere mate van subsidiariteit en naar de wetgevingen van de lidstaten; de traceerbaarheid heeft nu een solide plaats in de tekst.
En ik juich vooral het schrappen van de volgende amendementen toe: 35, dat betrekking had op abortus, en 38, waarin geen onderscheid werd gemaakt tussen therapeutisch klonen en klonen voor reproductie.
Namens mijn fractie steun ik dan ook de eenentwintig met de Raad gesloten compromisamendementen, waar door commissaris Byrne overigens nog een aantal opmerkingen betreffende hun rechtmatigheid over zijn gemaakt, die ik goed heb beluisterd, en ik ben blij dat het gezond verstand heeft gezegevierd. Ik wil de rapporteur, Peter Liese, dus bij wijze van uitzondering bedanken, aangezien hij zonder meer een zeer positieve rol heeft gespeeld bij het opstellen van deze compromisamendementen. 
Ó Neachtain (UEN ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ik wil mijn waardering uitspreken voor de enorme inzet die de heer Liese op het gebied van dit bijzonder gevoelige en technische onderwerp heeft getoond. Morgen zullen wij stemmen over een compromispakket van 21 amendementen. Het feit dat er overeenstemming tussen het Parlement en de Raad is bereikt, is in niet geringe mate te danken aan de niet aflatende inspanningen van de rapporteur. Hij heeft zich tot het uiterste ingespannen om alle politieke fracties bij elkaar te houden en hij heeft de mening van het Parlement krachtig verdedigd bij de andere instellingen.
Het gemeenschappelijk standpunt was vanuit de visie van het Parlement volstrekt onaanvaardbaar. De Raad had zich nauwelijks iets aangetrokken van de meer dan vijftig amendementen die in de eerste lezing door dit Parlement waren aangenomen. Dit definitieve pakket doet veel meer recht aan de realiteit dat de Raad en het Parlement op dit gebied gelijkwaardige wetgevers zijn. Door onze volhardendheid heeft het Parlement ervoor gezorgd dat het oorspronkelijke voorstel duidelijk is verbeterd. Wat de ethische beginselen betreft, ben ik ingenomen met de scherpere formulering waardoor het beginsel van de vrijwillige, onbetaalde donatie van cellen en weefsels is versterkt.
Ik ben ook heel blij met de nieuwe formulering met betrekking tot de bescherming van de anonimiteit van de donor. De formulering is op veel essentiële punten nu duidelijker: het basisbeginsel dat menselijke lichaamsdelen, of het nu weefsels zijn of cellen, niet als een of ander commercieel verhandelbaar product mogen worden behandeld.
Wat de organen betreft, heeft het Parlement ermee ingestemd dat deze richtlijn niet de geëigende plaats is om orgaantransplantaties te regelen. Wij blijven echter uitzien naar een voorstel van de Commissie over dit onderwerp, dat immers van groot belang is.
Wat het vraagstuk van het klonen betreft, had ik liever het oorspronkelijke amendement 38 gehad, maar dit compromis bevat voldoende waarborgen. De lidstaten hebben het uitdrukkelijke recht om strenge regels op het gebied van de volksgezondheid in te voeren, met inbegrip van een totaal verbod op gekloond menselijk materiaal, of dierlijk-menselijke hybriden, als transplanteerbaar materiaal. Het is duidelijk dat het transplanteren van gekloond materiaal gezondheidsrisico’s met zich meebrengt zolang er zo weinig bekend is over de toekomstige gevolgen ervan. Ook los daarvan ben ik echter tegen het scheppen van menselijk leven als grondstof voor weefsels en cellen. Naar mijn overtuiging is dat een ernstige schending van de menselijke waardigheid en het recht op leven zoals dat is vastgelegd in het Handvest van de grondrechten.
Dit Parlement heeft zich bij herhaling uitgesproken tegen het klonen van mensen en voor een algeheel verbod daarop.
Tot besluit wil ik nog opmerken dat mijn fractie het compromis steunt en alle betreffende amendementen heeft ingediend. Dit is een belangrijke richtlijn, die naar mijn overtuiging een essentiële bijdrage zal leveren voor de volksgezondheid in de Europese Unie. Hiermee wordt immers een hoog kwaliteitsniveau van de weefsels en cellen voor transplantatie gewaarborgd, terwijl tegelijkertijd de fundamentele ethische overwegingen worden geëerbiedigd. 
Blokland (EDD ).
    Voorzitter, helaas zijn in het gemeenschappelijk standpunt over de richtlijn tot vaststelling van kwaliteits- en veiligheidsnormen voor doneren, verkrijgen, testen, bewerken, bewaren en distribueren van menselijke weefsels en cellen, bijna alle amendementen van het Europees Parlement afgewezen. Belangrijke punten als onbetaalde en vrijwillige donaties, het verwijzen naar fundamentele ethische beginselen en de vraag om een richtlijn die ook op organen van toepassing is, zijn van tafel geveegd. Daarom hebben wij het opnieuw indienen van deze amendementen in tweede lezing gesteund.
Om een patstelling tussen Parlement en de Raad met de lange bemiddelingsprocedure als gevolg te voorkomen, heeft de rapporteur zijn uiterste best gedaan om naar compromissen te zoeken en dankzij zijn grote inspanning ligt er nu een pakket compromisamendementen voor. Het merendeel van deze compromissen kunnen we steunen, ook al is niet alles precies zoals wij het zouden willen, maar dat is nu eenmaal een eigenschap van een compromis. Het compromis over onbetaalde donaties brengt ons in een dilemma. Amendement 31, waarin klip en klaar staat dat lidstaten moeten zorgen voor vrijwillige en onbetaalde donaties, wordt ingeruild voor een tekst die zegt dat lidstaten zich moeten inspannen om te verzekeren dat donaties onbetaald en vrijwillig plaatsvinden. Betaalde of niet-vrijwillige donaties binnen de Europese Unie zouden ondubbelzinnig afgewezen moeten worden. Naast het feit dat dit als onethisch moet worden beschouwd, kan het ook gevaren voor de volksgezondheid opleveren. De toevoeging van de overweging is niet meer dan een doekje voor het bloeden.
Alles afwegende zullen wij het compromispakket steunen maar met buitengewoon weinig enthousiasme. De zojuist afgelegde verklaring van commissaris Byrne over een richtlijn voor orgaantransplantatie komt slechts ten dele tegemoet aan de wensen zoals in de eerste lezing door het Europees Parlement geuit. Toch wil ik hem daarvoor danken want daarmee is duidelijkheid geboden dat hieraan prioriteit moet worden gegeven. 
Jackson (PPE-DE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, dit is een zeer gevoelig vraagstuk. Het is triest dat de heer Liese en ik hierover de degens hebben gekruist terwijl wij toch tot dezelfde fractie behoren. Niettemin zijn wij beiden oprecht in onze opvattingen, hoe tegengesteld die ook mogen zijn. Zoals de heer Bowe al zei, is dit een heel goed voorstel, waaraan dringend behoefte bestond. Ik juich het dan ook van harte toe. Ik ben ook heel blij met de flexibele wijze waarop de heer Liese uiteindelijk toch nog met de amendementen is omgegaan. Wij hebben nu de kans om deze richtlijn zo snel mogelijk in de wetgeving op te nemen.
Dit vraagstuk van de weefsels en cellen en de manier waarop wij daarmee om moeten gaan, heeft echter wel een interessante vraag opgeworpen over de subsidiariteit. Een van de redenen waarom ik mij over deze zaak zo heb opgewonden, is dat ik een groot aantal brieven heb gekregen van mensen in mijn eigen land die lijden aan de ziekte van Parkinson, chronische hartklachten of diabetes, of van hun verzorgers in het geval van de ziekte van Alzheimer. Mensen die aan deze ziekten lijden, zijn tot levenslang veroordeeld: zij sterven niet, zij blijven leven, maar hun gezondheidstoestand gaat steeds verder achteruit. Zij weten dat, en zij weten ook dat er onderzoek wordt gedaan dat hen zou kunnen helpen, onderzoek waarbij vaak gebruik wordt gemaakt van stamcellen. Het is hun enige straaltje hoop.
Ik wil u graag een stukje voorlezen uit een brief die ik heb gekregen van een kiezer in Cornwall. De heer Alan Cole uit Liskeard lijdt aan de ziekte van Parkinson. Hij schrijft: “Of het nu verstandig is of niet, iedere dag luister ik naar de televisie of de radio, in de hoop te zullen horen dat er zicht is op een remedie tegen de ziekte van Parkinson. Dan hoor ik ineens over stamcelonderzoek en hoe dit een doorbraak zou kunnen betekenen voor lijders aan die ziekte zoals ik. Dit straaltje hoop kan, al is het dan nog zo ver weg, voor mij een wonder blijken te zijn. En dan hoor ik dat er mensen zijn die zich tegen dit soort onderzoek keren. Wie zijn die mensen? Ze kunnen onmogelijk aan de ziekte van Parkinson of aan een andere ziekte lijden.”
Wie zijn die mensen? Dat zijn wíj hier in dit tamelijk geïsoleerde Europees Parlement. De beslissing of stamcelonderzoek en het soort onderzoek waarover het in het verslag van de heer Liese gaat al of niet door moet gaan, kan veel beter op nationaal niveau worden behandeld dan hier in deze instelling, die toch tamelijk ver van de burgers af staat.
Het is overigens toch ironisch dat de mensen die aan de ziekte van Parkinson lijden in die landen waar dit onderzoek met stamcellen niet is toegestaan, waarschijnlijk wel zullen kunnen profiteren van het onderzoek dat wordt gedaan in de landen waar het wel is toegestaan, en zij zullen daar uiteindelijk waarschijnlijk zeer dankbaar voor zijn.
Het andere punt waarover wij van mening verschilden, was de kwestie betreffende de betaling van donors. In het Verenigd Koninkrijk is de betaling van donors op een speciale manier geregeld. Hier moet de subsidiariteit gelden, zodat sommige landen donors kunnen blijven betalen. Wij hebben nu een compromis. De heer Blokland merkte terecht op dat dit compromis ons voor een dilemma stelt. De tekst die is overeengekomen in amendement 69 is echter een aanvaardbaar compromis. Daarmee kunnen we vooruit.
Ik betreur het dat wij in dit Parlement de indruk hebben gewekt dat wij tegen stamcelonderzoek zijn. In werkelijkheid hebben wij tijdens de laatste vergaderperiode juist voor de financiering van stamcelonderzoek uit de EU-begroting gestemd. Dit besluit is nu door de Raad van ministers teruggedraaid. Wij moeten in dit debat laten zien dat wij juist fervent voorstander zijn van een goed voorstel van de Commissie over de veiligheid van weefsels en cellen en dat wij allemaal, met inbegrip van de heer Liese en mijzelf, hopen dat dit voorstel het haalt. 
Malliori (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dit is de tweede lezing van een uiterst belangrijk stuk wetgeving. Het gaat om voorschriften voor de kwaliteit en de veiligheid van menselijke weefsels en cellen die zijn bestemd voor transplantaties. Optimale bescherming van de menselijke gezondheid is hier de grootste prioriteit. Dankzij weefsels en cellen krijgen mensen elke dag weer genezingskansen. Daarom moeten we een concreet Europees kader instellen dat de levering en toereikendheid van weefsels en cellen garandeert en dat tegelijk ook de lichamelijke integriteit van de ontvangers vrijwaart. In Europa is de vraag naar weefsels en cellen groter dan het aanbod en daarom moeten uit derde landen ingevoerde weefsels en cellen voldoen aan dezelfde regels. Alleen dan kunnen we illegale handel in dit materiaal voorkomen.
We vinden allemaal dat de toepassing van nieuwe technologieën gepaard moet gaan met de eerbiediging van de menselijke waardigheid en dat het menselijk lichaam niet als handelswaar mag worden gebruikt. Het doneren van weefsels en cellen moet vrijwillig gebeuren en onbetaald. Het menselijke lichaam is, zoals al vaker is benadrukt, onschendbaar en onvervreemdbaar, en mag dus geen bron van winstbejag worden.
Het bereikte compromis beantwoordt aan al die beginselen. Aan de tekst is toegevoegd dat donoren een vergoeding kunnen krijgen voor donatiekosten, maar dat doet niets af aan het beginsel van vrijwillige donatie. Zo kan elke lidstaat zelf bepalen onder welke voorwaarden een vergoeding kan worden betaald. Positief is ook dat de gegevens die noodzakelijk zijn voor de volledige traceerbaarheid minstens dertig jaar na de klinische toepassing worden bewaard, zoals dat ook bij bloedproducten het geval is. Voorts moeten donoren door gekwalificeerd personeel uitgebreid en volledig worden voorgelicht over het doel, de aard, de gevolgen en de risico’s van de donatie, vooraleer zij beslissen te doneren. De gegevens van de donor en het medische beroepsgeheim worden volgens mij afdoende beschermd door de betreffende bepalingen in de bijlage.
Mijnheer de Voorzitter, ook al vinden we niet alle door de bevoegde Parlementscommissie goedgekeurde elementen terug in het pakket van compromisamendementen, toch kan ik uiteindelijk instemmen met het resultaat, want het is van het hoogste belang dat de onderhavige richtlijn zo snel mogelijk van kracht wordt. Daarnaast wachten we ook op de voorwaarden van de Europese Commissie voor orgaantransplantaties, zoals u ons zelf heeft beloofd, mijnheer de commissaris.
Tot slot zou ik nog onze collega en rapporteur, de heer Peter Liese, willen danken en gelukwensen met zijn werk. Hij heeft hard zijn best gedaan om de hele procedure zo snel mogelijk rond te krijgen. 
Byrne,
   . - Mijnheer de Voorzitter, het globale akkoord dat de rapporteur vandaag heeft voorgelegd, is een goed compromis. De belangrijkste amendementen van het Parlement zijn erin opgenomen, terwijl het op essentiële punten nog steeds in overeenstemming is met het Commissievoorstel. Het is goed nieuws voor patiënten dat er binnenkort communautaire wetgeving over weefsels en cellen zal komen.
Ook is een optimale oplossing gevonden voor de actualisering van de technische normen: alle politieke vraagstukken blijven onder de medebeslissingsprocedure vallen, terwijl de technische details worden overgelaten aan de comitologie.
Ik heb gemerkt dat velen van u, met inbegrip van Dr Liese, niet helemaal tevreden zijn over het feit dat de Commissie op het punt van de zogenoemde ethische kwesties niet nog een stap verder wilde gaan. De reden hiervoor is niet dat wij ethische normen niet belangrijk vinden. Het tegendeel is waar: juist omdat de ethische normen zo belangrijk zijn voor onze burgers, mogen wij de grenzen van onze bevoegdheid niet overschrijden. Ik verwijs naar hetgeen mevrouw Jackson heeft gezegd over de subsidiariteit. Ik sluit mij daarbij aan.
De Commissie is de hoedster van het Verdrag. Wij moeten de adviezen van onze juridische dienst opvolgen, adviezen die door de juridische dienst van de Raad zijn bevestigd. Het voorstel van vandaag vormt een bevredigend compromis over de vrijwillige en onbetaalde donatie en het niet-commerciële karakter van de verkrijging van weefsels en cellen als zodanig. Dit toont de goede wil van alle partijen. Daarnaast beoogt een reeks amendementen het gebruik van bepaalde typen cellen te beperken, zoals cellen die zijn gewonnen door klonen of abortus.
Met dit voorstel willen wij het gebruik van bepaalde typen cellen noch toestaan, noch verbieden. Als echter een bepaald gebruik van dergelijke cellen in een lidstaat is toegestaan, dan zal de richtlijn van toepassing zijn, zodat alle voor de bescherming van de volksgezondheid noodzakelijke regels in acht moeten worden genomen. De kwaliteit en de veiligheid van organen is voor het Europees Parlement een heel belangrijk punt. De Commissie is zich terdege bewust van het grote belang hiervan en wij hebben concrete maatregelen genomen om dit vraagstuk aan te pakken.
Het voorgestelde compromis voorziet in een verklaring van de Commissie over organen. Met deze verklaring verbindt de Commissie zich om haar activiteiten op dit gebied voort te zetten en om daadwerkelijk te zoeken naar de beste aanpak van de huidige situatie, die wordt gekenmerkt door een tekort aan organen. Zoals ik al zei, moet bij die aanpak in elk geval een evenwicht worden gevonden tussen twee factoren: de behoefte aan transplantatie van organen, waarbij het meestal gaat om een zaak van leven of dood, en de noodzaak om hoge normen voor de kwaliteit en de veiligheid van die organen te garanderen.
In aanvulling op de verklaring van de Commissie heeft de Raad verklaard voornemens te zijn de inspanningen ter bestrijding van de orgaanhandel op te voeren.
Concluderend kan ik u met veel genoegen meedelen dat ik het compromispakket dat vandaag ter tafel ligt, kan aanvaarden.
Ik dank u allen nogmaals voor uw grote inspanningen voor dit dossier. 
De Voorzitter.
   – Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats. 
De Voorzitter.
   – Aan de orde is het verslag (A5-0469/2003) van de heer Lehne, namens de Commissie juridische zaken en interne markt, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende het openbaar overnamebod (COM(2002)534 - C5-0481/2002 - 2002/0240(COD)). 
Bolkestein,
    - Mijnheer de Voorzitter, afgelopen oktober heb ik aan de Commissie juridische zaken en interne markt het nieuwe voorstel van de Commissie vooreen richtlijn betreffende het openbaar overnamebod gepresenteerd. Dat voorstel was primair bedoeld om tegemoet te komen aan de kritiek van het Parlement dat het eerdere voorstel niet ver genoeg ging op het punt van het creëren van gelijke spelregels.
Dat voorstel is door de lidstaten besproken en gewijzigd en op 27 november 2003 heeft de Raad Concurrentievermogen ingestemd met een door het Italiaanse voorzitterschap gepresenteerd globaal voorstel voor een compromistekst. Op diezelfde dag hechtte de Commissie juridische zaken en interne markt van het Parlement haar goedkeuring aan het verslag van de heer Lehne, dat gebaseerd was op diezelfde compromistekst.
Ik moet u zeggen dat ik zeer verbaasd ben over alle veranderingen in dit verslag met betrekking tot de stemming van de Commissie juridische zaken en de plenaire vergadering. Het voorstel dat nu ter tafel ligt, is gebaseerd op de tekst van 7 mei 2003. Deze tekst, met inbegrip van de meervoudige stemrechten in het kader van de “doorbraakregeling”, was voorbereid tijdens het Griekse voorzitterschap, waarbij gebruik is gemaakt van het voorstel van de Portugese delegatie om lidstaten en bedrijven bepaalde keuzemogelijkheden te geven bij de toepassing van de artikelen 9 en 11.
Ik kan hier slechts herhalen wat ik ook al in de Raad heb gezegd. De artikelen 9 en 11 zijn essentiële elementen van dit voorstel. Artikel 9 bevat het basisbeginsel dat het bestuur van een doelvennootschap pas beschermingsmaatregelen mag treffen na raadpleging van de algemene vergadering van aandeelhouders. Artikel 11 stelt een bieder die 75 procent van het kapitaal heeft verworven in staat bepaalde beschermingsconstructies die door het doelvennootschap zijn ingesteld, te neutraliseren. Ik heb tijdens de discussies heel duidelijk gemaakt dat ik niet akkoord zou gaan met schrapping van deze artikelen als onderdeel van een compromis. Ook kan ik niet akkoord gaan met een oplossing waarbij deze artikelen facultatief worden gemaakt. Dat zal niet leiden tot de harmonisatie die de Commissie voor ogen had toen zij dit voorstel indiende. Bovendien betekent het een lager harmonisatieniveau dan wij de vorige keer waren overeengekomen, voordat het Parlement bezwaar maakte tegen het eerste voorstel op grond van het feit dat dat niet ver genoeg ging op het punt van het creëren van gelijke spelregels. Op dit moment is er in het geheel geen sprake van het creëren van gelijke spelregels.
Het zal u dan ook niet verbazen dat ik amendement 5 en amendement 21, waarmee deze artikelen facultatief zouden worden, niet kan aanvaarden. Ik ben ook niet gelukkig met amendement 4 en met de laatste paragraaf van amendement 20, betreffende de “speciale rechten”. Hierin worden rechten op grond van het privaatrecht verward met die op grond van het publieke recht. Deze laatste vallen niet onder deze richtlijn.
Ik weet dat de tijd dringt en dat we al heel veel tijd hebben besteed aan de bespreking van dit voorstel. Ik denk echter dat we met goedkeuring van het voorstel in zijn huidige vorm een verkeerd signaal zouden afgeven aan de markten. Zou dat nu werkelijk een zinnige bijdrage zijn aan ons project om van Europa in 2010 de meest concurrerende markt ter wereld maken? Ik hoop werkelijk dat we beter kunnen, ook al kost dat meer tijd. 
Lehne (PPE-DE ),
   . – Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, deze richtlijn kent een oneindig lange geschiedenis. We discussiëren nu al ruim 15 jaar over dit thema in het Parlement, in de Raad en in de Commissie. Ik wil hier niet alle gebeurtenissen opsommen die in het verleden in dit verband zijn voorgevallen. Net als de commissaris vind ik dat het resultaat nog heel wat te wensen overlaat. Ik ben nog steeds van mening dat het gemeenschappelijke initiatief, dat we samen met het Griekse voorzitterschap van de Raad hebben geïnitieerd om in het kader van een veelomvattende oplossing echt uniforme concurrentievoorwaarden in Europa te scheppen, de beste oplossing is. Alleen hebben we, zoals zo vaak bij politieke ontwikkelingen, tegen het einde compromissen moeten sluiten, en het beste is nu eenmaal de vijand van het goede. Het huidige initiatief, dat we onder Italiaans voorzitterschap tot stand hebben gebracht, is in het kader van een politiek akkoord door de Raad unaniem aangenomen en in essentie door de Economische en Monetaire Commissie en de Commissie juridische zaken en interne markt goedgekeurd. Alle betrokken partijen kunnen in de gegeven omstandigheden met dit compromis leven, en alleen dat toont al aan dat het in feite een goed compromis is.
We zullen de doelstellingen, die de commissaris noemde, bereiken. Voorlopig zijn het echter slechts doelstellingen, op dit ogenblik het maximaal haalbare binnen het Europese recht. De rest laten we aan de markt over. Het einddoel is vastgesteld, maar volgens dit voorstel zijn het de markten die uiteindelijk zullen bepalen of de doelstellingen juist zijn of niet en welke kant de ontwikkelingen op zullen gaan.
Na intensief overleg met de verschillende voorzitters van de Raad – eerst de Deense, dan de Griekse en toen de Italiaanse – hebben we nu de kans dit onderwerp eens en voor altijd af te sluiten. De Raad – het Italiaanse voorzitterschap van de Raad – heeft aangeboden de procedure in één lezing te zullen aannemen, en mijns inziens moeten we deze kans aangrijpen – we naderen nu toch het einde van deze legislatuurperiode.
De rapporteurs en commissies zijn de afgelopen maanden regelmatig uitvoerig op de hoogte gebracht van de laatste stand van het overleg. Dit Parlement heeft daaraan een brede bijdrage geleverd. Ik verzoek u daarom dit compromisvoorstel goed te keuren. Helaas heb ik moeten constateren dat een aantal fracties amendementen heeft ingediend die vooral tot doel hebben de rechten van werknemers nog eens extra uit te breiden. In dit verband wil ik nog eens duidelijk stellen dat de rechten van werknemers al in dit compromis zijn opgenomen. In de compromistekst betreffende artikel 9 is uitdrukkelijk vastgelegd dat de vertegenwoordigers van werknemers moeten worden geïnformeerd; zij kunnen vervolgens een standpunt formuleren dat ze samen met het standpunt van de raad van bestuur aan de aandeelhouders moeten aanbieden en openbaar moeten maken. In artikel 13 wordt door middel van een compromis gegarandeerd dat alle bestaande rechten van werknemers betreffende werknemersparticipatie en medebeslissing – zowel op nationaal als op Europees niveau – behouden blijven en door deze richtlijn niet worden aangetast.
Naar mijn mening moeten we ook op dit gebied bereid zijn compromissen te sluiten. Het is niet altijd mogelijk om op je principes te blijven staan; soms is een compromis onvermijdelijk. We hebben te maken met een ronduit paradoxale situatie als uitgerekend socialistische regeringen in de Raad – zoals de Zweedse en de Britse Labourregering – een uitbreiding van de rechten van werknemers tegenhouden. Nu willen de linkse afgevaardigden in dit Parlement onder aanvoering van de socialisten deze richtlijnen en dit voorstel mogelijk afwijzen, ofschoon hun eigen regeringen deze verdergaande compromissen in de Raad blokkeren.
Mijns inziens worden de rechten van werknemers door dit compromis voldoende beschermd. Extra maatregelen zijn daarom onnodig. Ik verzoek u derhalve deze amendementen te verwerpen – anders loopt het hele compromis dat we hebben bereikt gevaar. De Raad heeft ons dit duidelijk te verstaan gegeven.
Als we deze richtlijn, dit compromis aannemen, laten we zien dat de Europese Unie in moeilijke tijden weet te handelen. Neemt u dit compromis daarom aan. We kunnen deze eindeloze geschiedenis nu tot een einde brengen.
Mijn bijzondere dank gaat uit naar alle co-rapporteurs en de schaduwrapporteurs van alle fracties. Ik wil mijn collega Chris Huhne bij naam noemen, met wie ik het meest intensief heb samengewerkt. Wij hebben de procedure volgens artikel 162 bis van het Reglement – de procedure voor nauwere samenwerking – uitstekend toegepast en hebben een goed resultaat bereikt. Ik vraag dit Parlement dan ook deze eindeloze geschiedenis af te sluiten. Laat de Europese Unie aan het einde van dit jaar een echt succes boeken. Stem voor dit voorstel. 
Huhne (ELDR ),
   - Mijnheer de Voorzitter, ik ga dit ontwerpvoorstel niet de hemel in prijzen. Ik kan mij helemaal vinden in de opmerkingen van de commissaris en van diegenen die zeggen dat dit voorstel niet zal leiden tot gelijke spelregels bij grensoverschrijdende publieke overnames in de Unie. Daar is geen twijfel over mogelijk. De lidstaten kunnen nog steeds hun bedrijven toestaan anti-overnamemaatregelen te nemen met alleen de toestemming van het bestuur en zonder die van de aandeelhouders. Daarom wordt hiermee een belangrijk potentieel obstakel voor grensoverschrijdende openbare overnames en herstructurering niet weggenomen. De keuzevrijheid om de regels al of niet toe te passen, is slechts een vijgenblad om dat feit te verhullen.
Veel lidstaten, waaronder enkele die net als Duitsland verkondigen dat zij voor meer politieke integratie zijn, zijn tegen de overname van hun eigen bedrijven door buitenlanders. In Groot-Brittannië hebben we veel nationale obsessies, maar deze is daar gelukkig niet een van. Wij hebben, door niet met de euro mee te doen, wel rechtstreekse investeringen vanuit het buitenland verloren, maar de boodschap die door dit onderdeel van de richtlijn wordt afgegeven over Frankrijk en Duitsland kon er wel eens toe bijdragen dat het Britse aandeel niet verder zal afnemen. De eurozone snijdt zichzelf hiermee ernstig in de vingers.
Waarom moeten we dit ontwerpvoorstel dan toch steunen? Deze tekst bevat belangrijke bepalingen ter bescherming van aandeelhouders met een minderheidsbelang, die een stimulans zullen betekenen voor meer grensoverschrijdende aandelenportefeuilles. De richtlijn zorgt ervoor dat in iedere lidstaat een drempel geldt, waardoor degene die de zeggenschap over een bedrijf verwerft een bod op alle andere aandelen moet uitbrengen. Hierdoor wordt een eind gemaakt aan sluipende overnames en kan een nieuwe aandeelhouder met misschien slechts 30 procent van de aandelen niet zomaar besluiten om zichzelf speciale dividenden uit te keren of om activa goedkoop te verkopen aan een ander bedrijf waarover hij toevallig ook zeggenschap heeft, zonder alle andere aandeelhouders de mogelijkheid te geven hun aandelen van de hand te doen. Dit soort praktijken is bij veel financiële markten in de Unie geen onbekend verschijnsel. Door de investeerders op dit punt gerust te stellen, zal de richtlijn het grensoverschrijdend aandelenbezit bevorderen. Dat is van essentieel belang voor de doelmatigheid en de winst van de pensioenfondsen, voor de uitkeringen aan de gepensioneerden en ook voor de verzekeringsfondsen die uitkeren aan mensen in behoeftige omstandigheden.
In zijn algemeenheid is dit echter duidelijk een bescheiden maatregel. Hij kan niet echt kwaad en heeft wel enig positief effect. Hij geeft een verkeerd signaal af, maar in feite verandert hij te weinig; hij verandert niets ten kwade. De naam overnamerichtlijn dekt de lading zeker niet en zou waarschijnlijk in strijd zijn met de wet op de handelsnamen in het Verenigd Koninkrijk. Maar dit is op dit moment politiek gezien het maximaal haalbare. Voor diegenen die op een drastischer verbetering van de mogelijkheden voor grensoverschrijdende fusies hadden gehoopt, bevat de richtlijn ook nog de belofte van een duidelijker standpunt in het volgende Parlement en het vooruitzicht dat de markten zelf extra druk kunnen uitoefenen op de bedrijven om beste praktijken toe te passen bij hun overleg met de aandeelhouders. Transparantie kan hierbij helpen, net als in andere zaken. Wij moeten voorkomen dat het beste de vijand wordt van het goede.
Tot slot wil ik graag nog iets herhalen dat tijdens het debat met de sociaal-democratische fractie over de raadpleging van de werknemers ter sprake kwam. De heer Lehne, voor wie ik mijn grote bewondering wil uitspreken, heeft net als ik ongetwijfeld zijn uiterste best gedaan om een tekst te produceren die de sociaal-democratische fractie tevreden zou stellen, ook al is het standpunt inzake het openbaar overnamebod zoals wij hebben gezien in feite niet gewijzigd. Openbare overnames zullen er niet eenvoudiger door worden, maar de sociaal-democratische fractie wilde toch een formulering waarin enige politieke concessie doorklonk, zodat het leek alsof ze wel eenvoudiger zouden worden. In feite is de formulering in hun amendementen vrijwel een herhaling van hetgeen al in de richtlijn inzake informatie en raadpleging stond. Deze formulering levert de werknemers niets nieuws op, maar de mogelijke verschillen in de wetstekst tussen deze ontwerprichtlijn, zo die wordt aangenomen, en de andere richtlijn zouden wel eens tot rechtszaken over overnames kunnen leiden. Daarom moeten wij tegen deze amendementen stemmen en onze steun uitspreken voor het voorstel, dat weliswaar een gebrekkig deelcompromis is, maar dat ook een klein stapje vooruit betekent. 
Van den Burg (PSE ),
   - Mijnheer de Voorzitter, een jaar geleden, in de periode vóór kerst, heb ik een advies voor de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken voorbereid dat in februari 2003 is aangenomen. Dit is in het hele debat enigszins over het hoofd gezien, hoewel we reeds op de hoogte zijn van de laatste ontwikkelingen.
Ik wijs u erop dat het ontbreken van regelingen voor informatie en raadpleging van de werknemers een van de voornaamste redenen was dat het vorige voorstel voor een richtlijn betreffende het openbaar overnamebod in 2001 is afgewezen. Door ons artikel 13 te bieden erkent de Commissie dit tot op zekere hoogte, maar onze Commissie werkgelegenheid en sociale zaken was nagenoeg unaniem in haar advies dat het niet voldoende was. De Commissie verwijst uitsluitend naar de nationale gebruiken van de lidstaten en de Commissie werkgelegenheid wil uitdrukkelijk dat informatie en raadpleging een verplicht onderdeel zijn van het overnameproces, zowel voor de bedrijven die een overnamebod doen - artikel 6 - als voor de doelvennootschappen - in artikel 9.
De PSE-Fractie is die mening nog steeds toegedaan en de afgelopen maand heb ik een tekst voorbereid die aan de situatie in verschillende lidstaten is aangepast. Dit was een flinke concessie voor het Verenigd Koninkrijk, waar de regels voor het openbaar overnamebod afwijken van die van de overige lidstaten. Ook hebben we de tekst afgestemd op de bepalingen van de richtlijn inzake informatie en raadpleging van werknemers. Vandaar de verwijzingen. Er is dus geen sprake van een echt probleem als het gaat om meningsverschillen.
Het enige punt is dat de voornaamste artikelen van de richtlijn uitdrukkelijk naar informatie en raadpleging dienen te verwijzen. Mijn fractie wenst te benadrukken dat dit een normaal onderdeel van het proces dient te zijn. Dat wordt duidelijk gemaakt door middel van drie amendementen die opnieuw zijn ingediend, namelijk de amendementen 35, 36 en 37, en door middel van andere amendementen die de Verts/ALE-Fractie en de GUE/NGL-Fractie hebben ingediend.
De heer Lehne, de heer Huhne en ik hebben hierover een compromis gesloten, maar tussen maandag 24 november, toen deze drie amendementen nagenoeg unaniem in de Economische en Monetaire Commissie zijn aangenomen, en donderdag 27 november, voordat de Raad een standpunt innam, hebben ze het compromis losgelaten en in de Commissie juridische zaken en interne markt tegen de drie amendementen gestemd. Vandaar dat het compromis nu ontbreekt.
Het argument van de heer Lehne dat het compromis het besluitvormingsproces zou hebben bemoeilijkt, heeft mij niet overtuigd. De enige reden waarom hij het compromis niet wil opnemen, is dat hij wil aansturen op overeenstemming na eerste lezing, maar volgens ons ontneemt hij hierdoor het Parlement het recht een bijdrage aan de discussie te leveren. Het is nog niet te laat om een bijdrage aan de onderhandelingen te leveren. Het Italiaans voorzitterschap heeft dit uitvoerig genoeg besproken met de Raad: het kan nog steeds.
Onze fractie is bereid het compromis te steunen, hoewel we er niet erg enthousiast over zijn. Oorspronkelijk wilden we een richtlijn opstellen zonder artikel 9 en 11 waarin de rechten van minderheidsaandeelhouders worden beschermd. Maar we willen het compromis alleen steunen als deze drie amendementen worden aangenomen. Als dat niet het geval is, stemmen we tegen het compromis. 
Chichester (PPE-DE ),
   - Mijnheer de Voorzitter, wellicht kan ik mevrouw Van den Burg geruststellen door erop te wijzen dat de bezorgdheid van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken was overgewaaid naar het debat over de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie en dat een aantal van de amendementen die tijdens de eerste lezing in ons advies zijn opgenomen, volgens mij als rapporteur voor advies meer op hun plaats waren in uw commissie. Desalniettemin gaf het advies dat we hebben ingediend de bezorgdheid van het merendeel van onze leden weer en deze bezorgdheid was met name gericht op de noodzaak en het belang van informatie en raadpleging van de werknemer. Een aantal amendementen betrof de raadpleging van de werknemers van de doelvennootschap en een van de amendementen betrof het belang van raadpleging van de werknemers van de biedende vennootschap.
Ons tweede punt van zorg, en daar zaten we op één lijn met een aantal andere commissies, is de jurisdictie. We vonden het zeer belangrijk dat de jurisdictie van de lidstaat van de doelvennootschap van toepassing is om ambiguïteit of verwarring te voorkomen. We hebben ook een amendement ingediend waarin de jurisdictie voor een overnamebod afkomstig van vennootschappen in landen buiten de Europese Unie - derde landen - en de noodzaak om deze te onderwerpen aan een voorbehoud van nationale goedkeuring, aan de orde komt.
Een derde punt van zorg in het advies van de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, betrof de Scandinavische landen, met name ten aanzien van de verschillende categorieën aandelen. Over deze drie punten maakte onze commissie zich zorgen. 
Fiori (PPE-DE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ik ben het eens met de rapporteur, de heer Lehne, dat de richtlijn betreffende het openbaar overnamebod een gebed zonder einde lijkt. Het eerste, ambitieuze, voorstel van de Commissie dateert van januari 1989 en had als doel een interne markt tot stand te brengen voor het vennootschapsbestuur. De richtlijn lijkt in de loop der tijd een ware hordeloop te worden, waarbij er de ene keer maximalistische voorstellen op de weg verschijnen - die voor de lidstaten en de Raad onaanvaardbaar zijn - en de andere keer minimalistische compromissen die voor het Europees Parlement onaanvaardbaar zijn.
Van deze hordeloop heugt mij nog de verwerping door het Europees Parlement op 4 juli 2001 van een voorstel van het bemiddelingscomité. Maar ik herinner mij ook het uiterst interessante voorstel van de Commissie van oktober 2002, waarvoor een groep deskundigen op hoog niveau ideeën had aangeleverd. Naast het handhaven van de in artikel 9 probeerde dat voorstel de doelstellingen van het Europees Parlement en de geraadpleegde wijzen te realiseren: neutraliseren van een aantal -beschermingsconstructies en evenredigheid tussen risicodragend kapitaal en stemrecht. Juist de instrumenten die wij gevaarlijker zouden kunnen noemen, zoals en meervoudige stemming, bleven helaas buiten schot.
Er is een nieuwe hordeloop gestart en wij dachten dat de vondst van het fungerend voorzitterschap van juni 2002 een goede uitweg bood. De lidstaten en de beursgenoteerde ondernemingen hadden krachtens dat voorstel de keuze tussen aan de ene kant het model met de en het neutraliseren van de beschermingsconstructies - vennootschappen van het type A - en aan de andere kant het handhaven van de beschermingsconstructies - vennootschappen van het type B. Aan deze keuzemogelijkheid was de plicht gekoppeld het voor de vennootschap gekozen regime zo transparant mogelijk te maken.
Om alle marktdeelnemers gelijke voorwaarden te bieden kan een vennootschap van het type A besluiten zich niet vijandig te laten overnemen door een vennootschap van het type B. Deze oplossing biedt vele voordelen: zij geeft de ideale oplossing aan - een vennootschap van het type A, de - en introduceert de wederkerigheid. Het neutraliseren van de beschermingsconstructies is bovendien de eerste uniforme regel van het Europees vennootschapsrecht, terwijl artikel 11 met zijn opties in feite een afwijking vormt van het gewone systeem. Deze optiemogelijkheid kan verdwijnen als de markt door het belonen van de vennootschappen van het type A daar eenmaal de voorwaarden voor heeft gecreëerd.
Maar dat is niet alles. Met het huidige systeem kunnen beursgenoteerde vennootschappen die onder een rechtsorde vallen waarin en neutralisering niet bestaan er toch voor kiezen overgenomen te worden, terwijl dat zonder de richtlijn onmogelijk zou zijn. Artikel 10 van deze richtlijn en de op dit moment bij het Parlement en de Raad in behandeling zijnde parallelle richtlijn betreffende de transparantie van beursgenoteerde vennootschappen vereisen maximale transparantie voor de vennootschapsstructuur en de interne regels van de vennootschap. Daarom zullen de vennootschappen die de artikelen 9 en 11 - de - in hun geheel aanvaarden de echte Europese vennootschappen zijn, die duidelijk herkenbaar zijn. De markt kan op deze manier die vennootschappen belonen. De institutionele beleggers zullen hun klanten namelijk moeten uitleggen waarom zij in een vennootschap van het type B investeren - die niet overgenomen kan worden - in plaats van in een vennootschap van het type A - die wel overgenomen kan worden.
Tot slot zal het uiteindelijke compromis - met het preventieve, gedeeltelijke openbaar overnamebod - ervoor zorgen dat vele landen hun wetgeving niet ten gronde hoeven te wijzigen, waarbij tegelijkertijd het risico wordt voorkomen dat vennootschappen worden blootgesteld aan de oneerlijke concurrentie van vennootschappen uit andere landen. 
Berenguer Fuster (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, gelooft u mij, ik voel eerlijk gezegd niet de minste behoefte om oude koeien uit de sloot te halen, maar anderzijds lijkt het mij verstandig de gebeurtenissen eens op een rijtje te zetten, vooral nu het ernaar uitziet dat er op bepaalde punten een brede consensus is bereikt. Dat zal ons - is het niet nu dan zeker in de toekomst - een beter inzicht verschaffen in de wijze waarop de parlementaire taken in het kader van de medebeslissingsprocedure worden uitgevoerd.
Daarom zal ik mij beperken tot twee kwesties die teruggaan tot de eerste maal - u herinnert zich dat wellicht - dat het Parlement in deze zittingsperiode de tekst van het bemiddelingscomité heeft verworpen. Die stemde toen in grote lijnen overeen met het gemeenschappelijk standpunt.
Ten eerste wil ik u herinneren aan de verschillende formules die men op initiatief van het Europees Parlement heeft overwogen om de neutraliteitsplicht van de bestuursorganen te reguleren. Als wij die vergelijken met de formules die thans worden voorgesteld, meen ik te mogen besluiten dat de tekst die hier vandaag ter goedkeuring voorligt niet bepaald een verbetering inhoudt van de voorstellen die destijds zijn aangedragen, althans in zoverre het de suggesties van het Europees Parlement betreft. Het Parlement pleitte toen immers voor de naleving van de neutraliteitsplicht door de bestuursorganen, wat uiteraard een goede zaak is. Het kwam echter ook met een reeks formules voor gevallen waarin de algemene vergadering niet bijeen kan worden geroepen. Die konden echter niet op de steun van de Raad en de Commissie rekenen.
Hoe staan de zaken er nu voor? Om een consensus te bereiken hebben wij de oorspronkelijke voorstellen van de Commissie aanzienlijk moeten afzwakken. Kortom, van een regulering van de neutraliteitsplicht is geen sprake. Dat heeft tot gevolg dat het al dan niet invoeren van een verbod op beschermingsmaatregelen wordt overgelaten aan de wetgevingen van de lidstaten overeenkomstig het te pas en te onpas gebruikte subsidiariteitsbeginsel.
Ik vind dat geen goede wetgevingsformule. Ik denk dat wij thans over een betere wetgeving zouden beschikken als wij destijds bepaalde voorstellen van dit Parlement hadden overgenomen.
Het tweede punt is hier ook al door mijn collega Ieke van den Burg genoemd. Het heeft te maken met het hoofdstuk over de informatie en raadpleging van werknemers. Ik attendeer u erop dat een ruime meerderheid van dit Parlement destijds heeft ingestemd met het voorstel om de werknemers recht op informatie en raadpleging toe te kennen. Het overgrote merendeel van de EP-leden kon zich daarin vinden. Er werd gezegd dat bepaalde conservatieve sectoren een alliantie hadden gesloten met de socialisten zodat de eersten konden rekenen op een flexibele behandeling van het verbod op beschermingsmaatregelen en de tweeden op een ruime erkenning van de participatie van werknemers. Toch werd ons, socialisten, gevraagd het pact te verbreken en voor de voorstellen van het gemeenschappelijk standpunt te stemmen. In ruil daarvoor zou het recht op informatie van de werknemers worden erkend.
Maar goed, wij zijn toen niet op dat voorstel ingegaan. Zoals mevrouw Van den Burg ook al zei, zullen wij nu echter opnieuw een negatieve stem moeten uitbrengen als het genoemde aspect niet erkend wordt en de bijbehorende amendementen niet worden aangenomen. 
De Clercq (ELDR ).
   – Voorzitter, het voorstel van richtlijn dat thans hier op tafel ligt, is een fel verwaterde versie van hetgeen anderhalf jaar geleden door het Europees Parlement, jammer genoeg met één stem verschil, werd gekelderd.
In het huidig voorstel wordt nog heel veel speelruimte overgelaten aan de lidstaten en ondernemingen zelf, zoals het optioneel of zelfs tijdelijk toelaten van beschermingsconstructies wanneer een onderneming wordt geconfronteerd met een naar haar mening vijandig overnamebod. De vraag kan dan ook gesteld worden of op die manier overnames op Europees niveau nog wel mogelijk zullen zijn en of deze richtlijn in de praktijk daadwerkelijk iets zal veranderen aan de huidige situatie.
Toch meen ik dat we dit voorstel moeten goedkeuren. Al is het maar om de thans dertien jaar oude discussie in de Europese Unie over de openbare overnamebiedingen eindelijk stop te zetten en een eerste, zij het dan voorzichtige, regeling op poten te zetten.
Er is een Vlaams spreekwoord dat zegt: "Beter één vogel in de hand dan tien in de lucht". De overnamerichtlijn is inderdaad een belangrijk onderdeel van de Lissabon-agenda over een sterke, concurrentiële Europese Unie en is essentieel voor een verdere voltooiing van de Europese interne markt. We moeten er dan ook voor zorgen dat deze richtlijn zo snel mogelijk in werking treedt, zodat we meteen in de praktijk met de marktdeelnemers kunnen nagaan of en hoe we deze regeling verder kunnen uitdiepen. 
Schmid Herman (GUE/NGL ).
   – Mijnheer de Voorzitter, toen ik enkele jaren geleden voor het eerst aan het debat over dit onderwerp deelnam, was ik enorm verbaasd dat de discussie zich uitsluitend beperkte tot verschillende vormen van aandeelhoudersbelangen, de Duitse traditie versus de Angelsaksische enzovoort. Na een tijd keerde het voorstel naar de Commissie terug. Deze heeft er ruimschoots de tijd voor gehad en het was dan ook aannemelijk dat ze het voorstel verder zou hebben uitgewerkt.
Nu krijgen wij echter een compromis tussen verschillende aandeelhoudersconstructies en -belangen, maar nog steeds ontbreekt de aandacht voor de werknemers. Ik vind dit uiterst merkwaardig. Werknemers zijn net zo goed een belanghebbende partij bij overnames als aandeelhouders en het is niet realistisch daar geen rekening mee te houden. In zekere zin zijn de belangen van werknemers belangrijker dan die van de aandeelhouders, omdat overnameaanbiedingen van derden meestal gepaard gaan met herstructureringsplannen en misschien zelfs ontslagen.
Bij andere gelegenheden hebben wij het plechtig over de sociale dialoog in de Europese werkgelegenheidsstrategie als vooruitgang in het EU-beleid. Wij hebben het over de Lissabon-strategie waar de sociale partners en de sociale dialoog ook belangrijk zijn. Dit alles ontbreekt in dit voorstel. Het wordt beheerst door de oude opvatting dat een onderneming slechts aan de aandeelhouders toebehoort en dat werknemers niet belangrijker zijn dan machines of andere losse accessoires. Dit is een ouderwetse, onrealistische en achterhaalde opvatting. Wetgeving over overnames is ondenkbaar zonder ze op de een of andere manier in de realiteit te verankeren, wat betekent dat een onderneming ook gelijk is aan haar werknemers. Dit is van fundamenteel belang.
Wij zullen de amendementen betreffende betere voorlichting en beter overleg natuurlijk steunen. Voorlichting is uiteraard belangrijk, maar ik wil er toch op wijzen dat het onvoldoende is. Voorlichting moet op de een of andere manier ergens toe leiden. Er moeten bepaalde rechten zijn. De werknemers moeten bij een overname verschillende handelingsmogelijkheden hebben.
Als het voorstel terug naar de Commissie gaat, geef ik de heer Bolkestein graag een tip mee. Naar mijn mening zou men van de onderneming die een overnamebod doet, moeten eisen dat ze een herstructureringsplan opstelt voor de nieuwe onderneming. In een ontwikkelings- en herstructureringsplan moet rekening worden gehouden met de werknemersbelangen en moet vermeld staan wat er met hen gaat gebeuren. Het zou ook ten minste een garantie moeten bieden tegen ontslag op korte termijn. 
MacCormick (Verts/ALE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ongetwijfeld staan de lange nachten van juni 2001 in Luxemburg u net zo helder voor de geest als mij. Dat was de laatste keer dat we deze oefening doorliepen en daarna volgde een verhit debat in derde lezing in dit Parlement, waarbij de stemmen staakten.
Hoewel we technisch gesproken nu in de eerste lezing zitten, is het goed onszelf eraan te herinneren dat het voor degenen die toen al in dit Parlement zitting hadden in feite de vierde lezing is. We zijn hier al heel lang mee bezig en ik ben zelf een van die mensen die vinden dat, als we de zaak ditmaal tot een geslaagd einde kunnen brengen, we dit zeker moeten doen.
Ik onderken het punt dat de heer Huhne en de heer Bolkestein naar voren brengen, namelijk dat we met problemen worden geconfronteerd die we niet eerder hadden. Het is misschien een beetje zoals het verhaal van de sibillijnse Boeken. Toen ze de eerste keer als twaalfdelige serie werden aangeboden, weigerde Tarquinius ze. Er zijn toen drie delen verbrand en de rest werd als serie van negen tegen een hogere prijs aangeboden. Telkens gaat de prijs omhoog en de kwaliteit omlaag. Misschien is het wel zo, of misschien ook niet, maar we bevinden ons nu op het punt dat we tot een besluit moeten komen.
Mijn fractie is er heilig van overtuigd dat de rechten van de werknemers in dit verband van groot belang zijn. Werknemers zijn meer dan slechts pionnen op een schaakbord. Werknemers zijn de mensen die bedrijven effectief draaiende houden. Hun belangen verdienen onze onverdeelde aandacht. We moeten hun recht op raadpleging en informatie serieus nemen.
Daarom stemt mijn fractie morgen zeker vóór de reeks amendementen die wij met de GUE/NGL-Fractie en de PSE-Fractie zijn overeengekomen. Afgezien daarvan twijfelen we: een aantal van ons is zonder meer van mening dat we er tot het eind aan moeten vasthouden en dat we, als de amendementen niet worden aangenomen, tegen de richtlijn in de huidige vorm zullen stemmen. Als dat betekent dat het compromis van de baan is, zal er een tweede lezing moeten komen, enzovoorts.
Anderen - en daar ben ik er een van - denken dat de tijd gekomen is om een besluit te nemen. Ik stem vóór deze amendementen, maar uiteindelijk zal ik proberen de zaak tijdens deze lezing rond te krijgen. 
Abitbol (EDD ).
   – Mijnheer de Voorzitter, twee van de belangrijkste tekortkomingen van de Europese eenwording zijn nog eens nadrukkelijk naar voren gekomen bij de behandeling van de kwestie van het openbaar overnamebod voor overnames op Europees niveau. In de eerste plaats de blinde navolging, door de Commissie van Brussel, van de eisen van de financiële markten, wat meestal ten koste gaat van de economische, industriële en financiële belangen van de Europese Unie. Het afgelopen jaar is de Commissie op dit punt al op veel manieren in de fout gegaan. In de tweede plaats de dominante positie van Duitsland in dit Parlement, waarvan we hebben kunnen zien hoe efficiënt die kan zijn toen de voltallige Duitse vertegenwoordiging bij een stemming één en dezelfde koers volgde.
Zoals een volkswijsheid zegt, moet men van twee kwaden het minste kiezen. Mits de rechten van de lidstaten, met name die op grond van artikel 5, behouden blijven, zullen wij vóór de nieuwe ontwerprichtlijn stemmen. 

Della Vedova (NI ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat wij overeenkomstig het oordeel van commissaris Bolkestein kunnen stellen dat er eens te meer een kans is gemist om de kapitaalmarkt te moderniseren. Dat zou op de eerste plaats moeten geschieden via regels die het gemakkelijker maken Europese bedrijven over te nemen en zo de aandeelhouders doeltreffender bescherming bieden.
Wij moeten natuurlijk wel weten waar wij het met elkaar over hebben. Volgens mij is het overdreven, zoals de heer Huhne eerder heeft gezegd, te stellen dat deze richtlijn het openbaar overnamebod regelt. Het gaat hier om de erkenning van verschillen in regelgeving en de garantie voor de desbetreffende lidstaten de protectionistische wetgeving voor hun eigen bedrijven, de nationale kampioenen onder de overheids- en particuliere bedrijven, te kunnen handhaven. Volgens mij hadden wij een veel grotere stap moeten zetten en een keuze moeten maken. Tussen aan de ene kant het streven naar een geïntegreerde, efficiënte en concurrerende Europese kapitaalmarkt die de Europese Unie nieuwe groeikansen zou bieden, ook op het vlak van de werkgelegenheid, en aan de andere kant de huidige situatie ongewijzigd laten en dit zogenaamde “risico” niet lopen.
De regels die de Raad voorstelt ruimen de obstakels die de wetgeving van een aantal lidstaten voor het overnemen van bedrijven opwerpt nauwelijks uit de weg. In een volwassen financiële markt is een vijandige overname de norm en verplaatst het kapitaal zich in het belang van de ondernemingen en hun werknemers, de werknemers van andere bedrijven en de consumenten van goederen en diensten naar de plaats waar de efficiencymarges groter worden geacht. De voorstellen van de Raad daarentegen maken vijandige overnames onmogelijk. Er bestaat ook het risico dat deze bestendiging van de huidige situatie een stap achteruit betekent. In Italië is de wet-Draghi in dit opzicht zeer open en efficiënt. En nu wordt in Italië al gevraagd een stap terug te zetten met het argument dat Europa niet zover gaat met haar opening in de richting van vijandige overnames van bedrijven.
Ik hoop dat als het Parlement morgen deze maatregel - nogmaals, het is geen richtlijn betreffende het openbaar overnamebod - goedkeurt, er een heuse wedloop ontstaat tussen de rechtstelsels van de lidstaten en dat de lidstaten waar het openbaar overnamebod benadeeld en tegengewerkt wordt daarvoor het gelag betalen doordat de internationale beleggers “met hun voeten zullen stemmen”. Er zitten slechts enkele positieve elementen in dit voorstel: de erkenning van de bescherming van de rechten van de minderheid en de , dat wil zeggen het idee dat de discussie over dit onderwerp opnieuw geopend kan worden. Daarom is het misschien de moeite waard deze maatregel goed te keuren, hoewel het geen Europese wet betreffende het openbaar overnamebod is.
Tot slot, mijnheer de Voorzitter, volgens mij verdedigen wij ook met efficiënte kapitaalmarkten de werkgelegenheid in Europa, de belangen van de werknemers en de werklozen. Die efficiënte markten ontbreken op dit moment en ik ben van mening dat deze richtlijn onvoldoende voorwaarden creëert om ze tot stand te brengen. 
Inglewood (PPE-DE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, het komt niet zo vaak voor dat dit Parlement het toneel is van echt politiek drama. Dit was echter wel het geval op die dag, zo’n tweeënhalf jaar geleden, toen het Parlement de richtlijn betreffende het openbaar overnamebod afwees. Sindsdien heb ik niets gezien of gehoord dat mij heeft afgebracht van de gedachte dat wat wij deden niet alleen fout was maar ook dwaas. In een wereld waarin we onderling steeds afhankelijker van elkaar worden, waar de wereldeconomie één naadloos geheel vormt, is mondiaal concurrentievermogen de grootste economische uitdaging voor Europa en we lopen het risico deze uitdaging te laten schieten. We weten allemaal dat we er heel goed over kunnen praten en dat we niet in staat zijn het probleem op een wezenlijke manier aan te pakken. Zodra we oog in oog komen te staan met de uitdagingen in verband met concurrentievermogen, gaan we de zaken bovendien uit de weg. Die bewuste dag, tweeënhalf jaar geleden, zijn we de zaken ook uit de weg gegaan en dat hebben we daarna nog verschillende malen gedaan. We hebben altijd onze mond vol over de kleinste details om maar geen zware beslissingen te hoeven nemen. Ik moet zeggen dat het allemaal behoorlijk doorzichtig is.
Om misverstanden te voorkomen: ik mag dan een Britse conservatief zijn, maar ik ben niet het hedendaagse equivalent van de meedogenloze heren die aan de oorlog hebben verdiend. Ik ben geen aanhanger van Thatcher - nooit geweest ook - en ik ben ook geen Euroscepticus, maar ik ben van mening - en sommigen vinden dit een excentriek standpunt - dat we de wereld moeten nemen zoals die is en niet zoals wij zouden willen dat die was.
Als Europa iets voor zijn burgers wil betekenen - en dat zal wel moeten - moet onze economie concurrerend zijn. Een onderdeel van dat concurrentievermogen is dat we een systeem van vennootschapsrecht en kapitaalmarkten moeten hebben dat concurrentie mogelijk maakt. Dat is nu niet het geval en aan dat probleem moeten we iets doen.
De voorstellen waarover we vanmiddag debatteren zijn een armoedig, ontoereikend antwoord op de wereld van vandaag de dag. We moeten echter ergens beginnen. Ik hoop dat commissaris Bolkestein zal bevestigen dat er, in het geval dit voorstel wet wordt, verdere voorstellen zullen volgen om ons verder te helpen - en liefst in een rapper tempo dan nu het geval was om te voorkomen dat ik het niet voor mijn pensioen of, als ik minder geluk heb, voor mijn dood meemaak.
Het zijn echter armzalige, aarzelende schreden op de weg die Europa moet afleggen. Maar we hebben geen keuze. Om die reden zullen we de voorstellen van de heer Lehne steunen zolang ze niet worden aangepast of afgezwakt. Het is per definitie een slechter idee om ze af te wijzen dan om ze te steunen en voor een conservatief is dat reden genoeg om ervoor te stemmen. 
Gebhardt (PSE ).
   – Dank u wel, mijnheer de Voorzitter. Eerlijk gezegd wist ik niet dat dit Parlement 275 Duitse afgevaardigden telt. Een zelfde aantal afgevaardigden heeft destijds de uitkomst van de eerste bemiddelingsprocedure verworpen. Dames en heren, als we Europa als sociale gemeenschap en als voorbeeld voor anderen zien, spelen de rechten van werknemers een belangrijke rol. De eerste overnamerichtlijn is in het Europees Parlement gestrand omdat er onvoldoende rekening is gehouden met deze rechten. De plenaire vergadering heeft het bemiddelingsresultaat dat we met de Raad hebben bereikt als ontoereikend afgedaan en verworpen. Het was ons duidelijk dat bedrijfseigenaren niet alléén over het voortbestaan van een onderneming mogen beslissen. Werknemers moeten al in een vroeg stadium informatie krijgen en invloed kunnen uitoefenen. Bij een bedrijfsovername gaat het tenslotte niet alleen om macht en veel geld, maar ook om het lot van een groot aantal mensen. Blijft het bedrijf op de huidige locatie, en blijven de banen behouden; dat zijn de belangrijke kwesties waar de betrokkenen een stem in dienen te hebben.
Vandaag nemen we opnieuw een aanloop met de overnamerichtlijn, en de rapporteur hoopt in één lezing tot een resultaat te komen. Wij sociaal-democraten hebben hem al in een vroeg stadium onze steun toegezegd, maar daar wel een voorwaarde aan verbonden: de rechten van werknemers moeten op een bevredigende manier worden geregeld. De rapporteur heeft dit toegezegd. Maar tot onze verrassing en tot verrassing van allen die geloofden in een goede oplossing krijgen we een richtlijn voorgeschoteld die geen haar beter is dan de eerste richtlijn. Dat is ongehoord. Daarom geven wij deze richtlijn niet het groene licht in een versnelde procedure. Eerst moeten de rechten van werknemers in hun voordeel duidelijk worden vastgelegd. 
Schmidt, Olle (ELDR ).
   – Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, om de meest dynamische en concurrerende economie te kunnen worden, moeten de machthebbers in de EU consequent en snel reageren. Dit had een belangrijke richtlijn kunnen zijn voor de totstandbrenging van gunstige groeivoorwaarden en de bevordering van herstructureringen binnen de Europese ondernemingstructuur. De vitale ondernemingen die geherstructureerd kunnen worden, genereren immers banen. Zonder banen zal Europa niet overleven. Dit is echt in het belang van de werknemers.
De uitdrukking "veel geschreeuw en weinig wol" is een treffende beschrijving voor deze richtlijn. Wij proberen reeds veertien jaar rechtvaardige en gemeenschappelijke spelregels vast te stellen. Eigenlijk is onze poging mislukt, maar het is toch een stap in de goede richting.
Zelf had ik het een beetje moeilijk met dit debat. Ik ben principieel van mening dat een gedifferentieerd stemrecht niet bevorderlijk is voor de opkomst van efficiënte ondernemingen die een wereldwijde concurrentie moeten aankunnen. Verschillende stemgewichten kunnen op lange termijn gebrekkige ondernemingstructuren waterdicht maken. Naar mijn mening zijn er fundamentele juridische bezwaren tegen een retroactieve wetgeving en ik zie ook in dat het nuttig is ondernemers de mogelijkheid te bieden naar de beurs te gaan voor extra kapitaal om hun levenswerk te verwezenlijken zonder de totale controle te verliezen. Desalniettemin is het ongelooflijk belangrijk dat er gemeenschappelijke spelregels voor alle ondernemingen komen, teneinde een meer liberale herstructurering van de Europese markt mogelijk te maken.
Wij moeten met dit compromis echter kunnen leven. Wij wilden meer en hadden meer kunnen bereiken. Nu gaat deze richtlijn meer over openheid en bescherming van minderheidsaandeelhouders dan over overnameregels. Het is echter een stap in de goede richting en naar mijn mening kunnen wij dit compromis steunen, ook al hebben we er zestien jaar over gedaan om tot deze EU-wetgeving te komen. Als we zo verder gaan worden we nooit dynamisch en concurrerend. 
Figueiredo (GUE/NGL ).
   - Mijnheer de Voorzitter, het is bekend dat de vrijheid om een vijandig openbaar overnamebod uit te brengen het recht van een staat in het geding kan brengen blijvende controle uit te oefenen op strategische bedrijven en centra waar besluiten vallen die van fundamenteel belang zijn voor de ontwikkeling van het land. Dat geldt met name voor bedrijven die openbare diensten leveren waar veelal aandeelhouders verlies lijden, de productie daalt en, het ergste van alles, arbeidsplaatsen vernietigd worden.
Welnu, het is van fundamenteel belang dat de werknemers van een bedrijf en hun vertegenwoordigers tijdens de hele procedure volledig geïnformeerd en geraadpleegd worden over de effecten van een openbaar overnamebod voor de werkgelegenheid en de herstructurering van het bedrijf. Het is onaanvaardbaar dat in de ontwerprichtlijn deze rechten niet gegarandeerd zijn. Daarom dient het Europees Parlement de amendementen aan te nemen die dat beogen, hoewel het van belang is nog een stap verder te zetten en de werknemers en hun vertegenwoordigers instrumenten te geven waarmee zij een openbaar overnamebod met nadelige gevolgen voor de werkgelegenheid en andere werknemersrechten kunnen beletten. 
Bouwman (Verts/ALE ).
   – Voorzitter, mijnheer Bolkestein, mijnheer Lehne en collega's, ik wil een paar opmerkingen maken.
Het is mij net duidelijk geworden, maar dat wisten we al langer, dat de beschermingsconstructies die nu in de amendementen worden voorgedragen en die min of meer facultatief per land zijn, door de heer Bolkestein worden afgewezen. Daarmee is er in zijn visie eigenlijk een hele verwaterde richtlijn ontstaan. Die heeft ook wat voordelen voor de werknemers want dat betekent dat in sommige gevallen werknemers en werkgevers met zo'n constructie nog een aantal rechten in eigen hand hebben.
Maar los daarvan ben ik in ieder geval blij dat in de nieuwe richtsnoeren datgene is opgenomen wat wij in de tussentijd besloten hebben, namelijk nieuwe richtlijnen over informatie en consultatie in een aantal gevallen. Waarvoor hulde, want dat was één van de problemen de vorige keer. Toch wil ik er wel bij zeggen dat wij eigenlijk willen dat bij overnames waarbij sprake is van falen - en dat is zo in 50 procent van de gevallen - pro-actief wordt opgetreden. Dit wil zeggen dat er overleg moet zijn voordat het bod plaatsvindt, overleg over dat bod voordat het openbaar wordt gemaakt etc.
Het is een kwestie van modern management, mijnheer Bolkestein, het is een kwestie van maatschappelijk verantwoord ondernemen om inspraak 'handjes en voetjes' te geven, en op een zodanige wijze dat en niet alleen inspraak krijgen waar het nodig is.
Wij hebben die amendementen ingediend om tot verbetering te komen. Er is hierover wel verdeeldheid in mijn fractie, alhoewel ik meen dat het merendeel achter ons standpunt staat. Wij willen dat die amendementen ook aangenomen worden, maar wanneer zij niet aangenomen worden, willen wij tegen het hele voorstel stemmen. De meerderheid van de fractie staat achter mij. Er is gezegd: "Veel vogels in de hand is beter dan een aantal in de lucht". Wat mij betreft mogen ze blijven vliegen en moet inspraak z'n 'handjes en voetjes' maar krijgen op een andere wijze. 
De Voorzitter.
   – Ik zou de collega’s eraan willen herinneren dat bij het nieuwe elektronische systeem het rode lampje niet brandt en u hoeft dus geen kracht te zetten en ook niet op de microfoon te tikken om te kunnen beginnen met spreken.
Zonder twijfel wachten wij allen op het rode lichtje, aangezien het in het verleden altijd even duurde voordat dat aanging... 
Van Dam (EDD ).
   – Voorzitter, we hebben de afgelopen maanden met grote belangstelling de ontwikkelingen rond de overnamerichtlijn gevolgd. Al bij het begin van de parlementaire behandeling was het duidelijk dat slechts in samenwerking met de Raad en de Commissie een breed gedragen voorstel mogelijk was.
Het voorgestelde compromis heeft dan ook onze instemming. Vooral de erkenning van werknemersrechten is een belangrijke verbetering ten opzichte van het oorspronkelijke voorstel. Niettemin overwegen wij ook onze steun te verlenen aan enkele amendementen die de betrokkenheid van werknemers onderstrepen. Continuïteit en werkgelegenheid blijven van groot belang bij overnames.
We achten het een goede zaak dat het verbod op tijdelijke beschermingsconstructies niet langer onderdeel van het voorstel uitmaakt. Terecht waren landen als Nederland en Duitsland hier faliekant tegen.
Wij zijn niet overtuigd door de argumenten van de rapporteur om het amendement uit de Economische Commissie over de rechten van werknemers niet over te nemen. En we horen graag van Commissaris Bolkestein of hij de amendering op het gebied van werknemersrechten overneemt. 
Gollnisch (NI ).
   – Mijnheer de Voorzitter, na veertien jaar onderhandelen om tot een minimaal akkoord te komen over fusies en overnames, zijn de Europese instellingen nog altijd verdeeld. Het Parlement was voorstander van één regeling. De Commissie vindt het beginsel van concurrentie altijd zo belangrijk, maar klaagt tegelijkertijd over de dominante posities als gevolg van dit beleid. De Raad wil de lidstaten niet de mogelijkheid ontnemen in te grijpen in geval van vijandige pogingen tot overname van hun grote nationale ondernemingen. Eigenlijk is Europa al twintig jaar bezig met de stelselmatige vernietiging van de strategische spelers die natiestaten heten, zonder dat het overigens gelukt is een goed alternatief voor die staten te vormen.
De richtlijn wil zich sterk maken voor de belangen van minderheidsaandeelhouders en de informatie van werknemers. Zoals de richtlijn er nu uitziet, komt het er in de praktijk echter op neer dat er nogal wat belemmeringen worden weggenomen voor de overname van onze bedrijven door niet-Europese spelers; op grond van artikel 6 bijvoorbeeld wordt er één toezichthoudende autoriteit aangewezen, is goedkeuring door de toezichthoudende autoriteiten van de andere lidstaten niet meer nodig en mogen die autoriteiten geen opname van aanvullende inlichtingen eisen. Bovendien zegt de richtlijn niets over het bijzondere toezicht dat de Europese Commissie uitoefent op fusies die kunnen leiden tot misbruik van een overheersende positie, een middel dat vreemd genoeg wèl altijd wordt ingezet tegen dit soort fusies wanneer die overheersende positie zou worden ingenomen door een Europese onderneming, maar veel minder vaak wanneer het gaat om niet-Europese bedrijven. Onze Noord-Amerikaanse concurrenten laten zich niet zo gemakkelijk inpakken. De affaires Pechiney, Crédit Lyonnais en Vivendi Universal laten dit nog eens overduidelijk zien. 
Brunetta (PPE-DE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, de richtlijn betreffende het openbaar overnamebod is een fundamenteel stuk wetgeving voor het realiseren van een echte interne markt voor het vennootschapsbestuur. Dit wetsvoorstel kan een beslissende impuls geven aan een efficiënt kapitaalverkeer in Europa. Efficiënt kapitaalverkeer betekent meer productiviteit, meer groei, meer concurrentiekracht en - deze woorden richt ik tot de linkse kameraden - meer werkgelegenheid. Na veertien jaar is de finish eindelijk in zicht en het spijt mij dat de Commissie niet de positieve kanten van dit compromis ziet.
De afgelopen maanden hebben de Raad en het Parlement intensief samengewerkt en dat is op zich al een positief resultaat. God weet dat Europa op dit moment positieve resultaten nodig heeft! Het is natuurlijk een compromis, maar wel het enig haalbare op dit moment. Wij zouden verder hebben willen gaan; dat geldt met name voor mijn land waar op dit vlak een zeer geavanceerde en open wetgeving bestaat. Wij hadden graag een richtlijn gezien die met de en het volledig neutraliseren van de beschermingsconstructies een echt gemeenschappelijk speelveld creëerde.
Wij hebben het geprobeerd, maar door het verzet van een aantal lidstaten - die zich nu misschien verbergen achter zogenaamde sociale amendementen - is het niet gelukt. Het compromis waar wij morgen over stemmen vormt een weerspiegeling van de huidige stand van het Europees kapitalisme, dat nog een mengvorm is van kleinschalig en grootschalig kapitalisme. De werknemersrechten zijn in dit voorstel echter goed beschermd. Daarom bestaat met betrekking tot het het -systeem. Het voorstel bevat echter de mogelijkheid het over enkele jaren weer te proberen - met de steekhoudende - als de tijd rijp is, omdat de financiële markten de ondernemingen begunstigd zullen hebben die ervoor kiezen concurrerend te zijn. Dan zijn naast het schrappen van artikel 11bis enkele kleine cosmetische ingrepen voldoende om een nieuwe richtlijn klaar te hebben voor de toekomst.
Met dit voorstel en de andere richtlijnen die wij in het kader van het actieplan voor de financiële diensten goedkeuren, zullen de over te nemen vennootschappen, hun bestuur en hun balansen transparant zijn. Er bestaat een enorme behoefte aan transparantie gezien recente schandalen als . De keuze voor overname wordt vergemakkelijkt door het feit dat een doelvennootschap de mogelijkheid heeft zich te verweren tegen een openbaar overnamebod van een vennootschap die zelf niet overgenomen kan worden. Wij hebben de aangegeven en beschermd. Dat is beter dan een richtlijn met louter procedures inzake transparantie zoals in de Verenigde Staten. Alles wel beschouwd kunnen wij trots zijn. 
Grönfeldt Bergman (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, tijdens de voorbije jaren is er gigantisch veel werk verricht. Desalniettemin is het huidig compromis naar mijn mening niet aanvaardbaar. Volgens het voorstel zijn aandelen met gedifferentieerd stemrecht tijdens een overgangsperiode als uitzondering op de regel toegestaan. Daarna dient een evaluatie te volgen met een overzicht van het systeem van A- en B-aandelen en andere vormen van aandeelhouderschap.
Velen beweren dat het Noordse systeem met aandelen met verschillende stemwaarde hierdoor is gered. Voorstanders van het compromis gaan echter voorbij aan de fundamentele vraag in hoeverre de EU het recht heeft zich te bemoeien met de manier waarop aandeelhouders in privé-ondernemingen zich wensen te organiseren. Ik vind het betreurenswaardig dat een groot aantal leden in dit Parlement zo gemakkelijk schendingen van het eigendomsrecht aanvaardt. Het fundamenteel respect voor het eigendomsrecht is nog door niemand genoemd. Niemand anders dan de eigenaars zelf hebben iets te zeggen over de organisatie van hun eigendom. Dit is een van de basisprincipes van de markteconomie.
Als het compromis wordt aangenomen, betekent dit concreet dat het Parlement de onteigening van activa goedkeurt. Als iemand een aandeel met een hogere stemwaarde tegen de marktprijs koopt, welk recht heeft de EU of een lidstaat dan deze persoon van zijn investering te beroven door het aandeel dat hij gekocht heeft waardeloos te verklaren?
De Zweedse regering beweert dat deze herzieningsclausule een overwinning is omdat de herziening niet alleen het systeem van gedifferentieerd stemrecht moet omvatten maar ook andere vormen van eigendom. Dat kan goed zijn, maar de Zweedse regering weet wellicht zoals iedereen dat niemand over vijf jaar, als de herziening dient plaats te vinden, zal durven of willen raken aan de overvloed van eigendomsvormen binnen de EU. Ook dan zal de discussie vermoedelijk gaan over het systeem van A- en B-aandelen. De bedoeling daarvan is echter simpel. Het systeem van verschillende stemwaarden is een duidelijk en eenvoudig systeem. In tegenstelling tot de meeste andere systemen van eigendom ziet men op een zeer eenvoudige manier hoeveel stemmen een bepaald soort aandeel vertegenwoordigt en hoeveel het waard is op de markt. Er zitten geen valkuilen of geheimen in dit systeem.
Het belangrijkste oogmerk van de nieuwe regels voor het uitbrengen van een overnamebod is dat de EU een open markt wordt en dat mogelijke hindernissen voor overnames uit de weg worden geruimd. Het is echter zo dat het aantal overnames in landen waar het gedifferentieerd stemrecht bestaat, niet lager ligt dan in landen waar dit systeem verboden is.
Om samen te vatten is het huidig voorstel naar mijn mening niet aanvaardbaar, ten eerste omdat het een schending van het eigendomsrecht betekent, ten tweede omdat het strijdig is met de reeds gesloten overeenkomsten en ten derde omdat het aandelen met verschillende waarde als hinderpaal voor overnames bestempelt. 
Bolkestein,
   - Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik het over een aantal amendementen hebben. Zoals ik vanavond al eerder heb gezegd, kan ik de amendementen 5 en 21 niet aanvaarden, omdat daarin de facultatieve regelingen worden voorgesteld die de Commissie afwijst.
Ik heb ook enige moeite met amendement 4 en de laatste alinea van amendement 20 met betrekking tot speciale rechten. In deze amendementen worden speciale rechten in de statuten van bepaalde bedrijven die van de toepassing van artikel 11 zouden kunnen worden vrijgesteld, op een ongewenste wijze vermengd met speciale rechten waarin de wet voorziet die, zoals ik al eerder zei, sowieso niet binnen het toepassingsgebied van deze richtlijn vallen.
Er is vanavond veel gezegd over dit onderwerp, maar er zijn slechts twee vragen aan de Commissie gesteld. De eerste vraag gaat over het opnemen van het recht op raadpleging en inspraak van de werknemer en in antwoord op die vraag wijs ik erop dat het hier geen sociale richtlijn betreft. Het zou dus niet juist zijn via deze richtlijn nieuwe raadplegings- en inspraakrechten in te voeren.
Op verzoek van het Parlement hebben we in ons voorstel een nieuw artikel 13 opgenomen waarin duidelijk wordt gesteld dat alle bestaande rechten inzake informatie, raadpleging en, waar van toepassing, inspraak die deel uitmaken van het gemeenschapsrecht, hier ook van toepassing zijn.
Er wordt ook zeer duidelijk gesteld dat het de lidstaten vrij staat rechten in te voeren die verder gaan dan het gemeenschapsrecht, zolang ze de regels met betrekking tot handel met voorkennis maar in acht nemen. Verder hebben we op verzoek van het Parlement in artikel 8 van de richtlijn opgenomen dat alle informatie betreffende het overnamebod aan de vertegenwoordigers van de werknemers of aan de werknemers van de doelvennootschap en de biedende vennootschap beschikbaar dient te worden gesteld.
De tweede vraag aan de Commissie kwam van Lord Inglewood. Hij vroeg of er nog meer maatregelen door de Commissie zullen worden voorgesteld. De Commissie bekijkt uiteraard regelmatig wat er op dit terrein gebeurt, met name hoe de markt op dit voorstel reageert als het wordt aanvaard, maar pas vijf jaar na aanneming wordt de situatie opnieuw bekeken en het voorstel herzien. Als je uitgaat van de normale tijd die nodig is voor de aanneming, valt dat moment in 2011.
Om die reden is de Commissie zeer ongelukkig met het voorstel dat het Parlement nu lijkt te gaan goedkeuren, want de wereld zal tussen nu en 2011 zeer sterk veranderen en het voorstel wordt, zoals ik al eerder zei, pas in 2011 herzien. Dat is nog heel ver weg.
De Commissie is het eens met de beoordeling van het voorstel door Lord Inglewood.(1) 
De Voorzitter.
   – Hartelijk dank, mijnheer de commissaris. Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats. 

De Voorzitter.
   – Aan de orde is het verslag (A5-0467/2003) van de heer Schmidt, namens de Economische en Monetaire Commissie, over het voorstel voor een richtlijn van de Raad tot wijziging van Richtlijn 77/388/EEG wat betreft de BTW op postale dienstverlening (COM(2003)234 - C5-0227/2003 - 2003/0091 (CNS)). 
Bolkestein,
   - Mijnheer de Voorzitter, in 1977 heeft de Raad de zesde BTW-richtlijn aangenomen. Het was een grote stap in de richting van de effectieve opheffing van de beperkingen ten aanzien van het verkeer van personen, goederen, diensten en kapitaal en de integratie van de nationale economieën. Voor het eerst had de Gemeenschap een geharmoniseerde belastingbasis en een geharmoniseerde lijst met vrijgestelde goederen en diensten. De wetgever van de Gemeenschap had in 1977 in die lijst ook de diensten van de openbare postbedrijven opgenomen.
Deze vrijstelling stamt uit een tijd dat het postkantoor in de meeste lidstaten een overheidsinstelling was met een monopolie op postdiensten. Destijds was het postkantoor ongetwijfeld een openbare postdienst en de vrijstelling van zijn diensten leidde niet tot verstoring van de mededinging omdat er geen mededinging mogelijk was.
Dit gaat tegenwoordig niet meer op. In de meeste lidstaten is het postkantoor geen overheidsdienst meer, maar een commerciële onderneming die valt onder het handelsrecht. In sommige gevallen worden de aandelen ervan op de effectenbeurs verhandeld. In sommige lidstaten wordt reeds BTW geheven op post of op een aantal diensten die de universele dienstverlener biedt, waarbij de problemen van een achterhaalde vrijstelling worden erkend.
Enkele van deze bedrijven zijn nu bezig hun dienstverlening uit te breiden naar andere lidstaten om de voordelen van de interne markt te plukken, zoals postbedrijven uit derde landen dat ook doen. De consument verlangt nu diensten die bedrijven alleen kunnen bieden als ze in verschillende Europese landen opereren. Maar onder de huidige regels is een bedrijf dat vrijgestelde postale diensten verleent in lidstaat A, verplicht BTW te heffen in lidstaat B, omdat dat land het bedrijf niet erkent als een openbaar postbedrijf.
De postmarkt is nu grotendeels geliberaliseerd. Hoewel de liberalisering van de postmarkt in iedere lidstaat in een ander tempo verloopt, zoals met zoveel zaken het geval is, zijn in alle lidstaten - voornamelijk dankzij de goedkeuring van richtlijn 97/67/EG - naast de voormalige monopolisten andere ondernemingen actief. Aangezien diverse ondernemingen postdiensten verlenen en ze in de BTW-wetgeving niet op gelijke wijze worden behandeld, is verstoring van de mededinging onvermijdelijk.
Een BTW-vrijstelling heeft zijn voors en tegens. Deze heeft met name tot gevolg dat geen betaalde BTW kan worden afgetrokken, wat weer tot minder investeringen leidt. In een tijd waarin sprake is van concurrentie op de postmarkt en de communicatierevolutie nieuwe kanalen heeft geschapen die tot op zekere hoogte met postdiensten concurreren, vormen minder investeringen een gevaar voor de openbare ondernemingen.
Zoals vaak het geval is met Europese belastingwetgeving, loopt de BTW-richtlijn achter de feiten aan. De richtlijn dient met spoed te worden herzien, aangezien deze niet meer aansluit bij de behoefte of de feitelijke situatie in de Gemeenschap.
Op grond van artikel 93 van het Verdrag moeten bepalingen ten aanzien van de BTW worden aangenomen in die zin dat harmonisatie noodzakelijk is om de interne markt tot stand te brengen en het functioneren ervan te garanderen. Door middel van dit voorstel voldoet de Commissie aan haar verplichtingen op grond van het Verdrag. Ze heeft dit gedaan na uitgebreid overleg met universele postbedrijven en andere postbedrijven alsmede met vertegenwoordigers van consumenten.
Hun opvattingen, met name die van particuliere klanten en charitatieve instellingen, hebben er mede toe geleid dat de Commissie een verlaagd tarief heeft voorgesteld voor die diensten die klanten het meest nodig hebben, zoals de verzending van brieven en pakjes alsmede direct mail. Het gecombineerde effect van de besparingen voor postbedrijven dankzij de belastingaftrek waarop ze op grond van het voorstel recht zouden hebben, en de toepassing van een verlaagd tarief voor een breder pakket van postdiensten is bedoeld om prijsstijgingen te beperken of zelfs te neutraliseren.
De Commissie was voorstander van het concept universele dienst dat aan richtlijn 97/67/EG ten grondslag ligt en is van mening dat elke burger in de Unie recht heeft op een breed pakket betaalbare postale diensten van een hoge kwaliteit. Universele postale dienstverleners zullen niet in staat zijn een dergelijke dienstverlening te bieden als investeringen en modernisering worden ontmoedigd, waardoor ze in die delen van de markt die al openstaan voor concurrentie, niet meer met andere ondernemingen kunnen concurreren. Om in dergelijke markten te kunnen concurreren, dienen ze in heel Europa aanwezig te zijn en te beschikken over instrumenten zoals , die particuliere ondernemingen en ondernemingen uit derde landen reeds aan Europese klanten aanbieden. Door de huidige BTW-vrijstelling worden de benodigde investeringen duurder. Universele postbedrijven in Europa erkennen deze uitdagingen en de meesten van hen steunen de doelstellingen van dit voorstel dan ook.
Tot slot nodig ik de parlementsleden uit het voorstel van de Commissie te steunen. 
Schmidt, Olle (ELDR ),
   - Mijnheer de Voorzitter, ten eerste bied ik mijn verontschuldigingen aan voor het feit dat ik er niet in geslaagd ben een consistent verslag in te dienen. Dit verslag is wellicht mijn laatste in dit Parlement en ik ben niet bepaald trots op het resultaat, commissaris. 

 Mijnheer de Voorzitter, de liberalisering van de postale dienstverlening is reeds aan de gang op Europees en zelf op nationaal niveau. Commissaris Bolkestein heeft erop gewezen dat deze situatie tot ongelijkheden heeft geleid. Openbare operatoren hebben een concurrentievoordeel ten opzichte van klanten die de BTW niet kunnen aftrekken, bijvoorbeeld particulieren, non-profitorganisaties en banken. Private operatoren daarentegen zijn aantrekkelijker voor BTW-plichtige ondernemingen, ook al is hun dienstverlening duurder. De klanten kunnen de BTW immers recupereren, waardoor de nettokosten voor de onderneming doorgaans lager liggen.
Een ander nadeel van de BTW-vrijstelling voor openbare operatoren is dat deze de zelfvoorziening bevordert. Het is voor de operatoren kostenbesparend zelf de diensten uit te voeren in plaats van ze aan een onderaannemer uit te besteden.
Om deze reden vraagt de Commissie de vrijstelling op te heffen, met andere woorden, dat op alle postzendingen van meer dan twee kilo het gewone BTW-tarief wordt geheven. Zij wil de lidstaten echter de mogelijkheid bieden om een verlaagd BTW-tarief voor geadresseerde postpakketten van minder dan twee kilo te mogen toepassen.
Ik sta achter het standpunt van de Commissie. Als rapporteur heb ik in de commissie slechts kleine wijzigingen voorgesteld. Al mijn voorstellen werden door de commissie verworpen. In de praktijk betekent dit dat het Parlement het voorstel van de Commissie in zijn geheel zou moeten verwerpen. Ik betreur dit en daarom heb ik samen met collega Astrid Lulling en de Fractie van de Europese Volkspartij een aantal compromisamendementen ingediend. Persoonlijk ben ik niet met alle amendementen even gelukkig, maar ik kan ze aanvaarden. Ik hoop dat commissaris Bolkestein ze ook kan aanvaarden. De amendementen gaan in de juiste richting en zijn een eerste stap naar een betere werking van de markt. De grote wijzigingen die wij nu voorstellen slaan onder andere op de afschaffing van de twee-kilogrens voor het verlaagd BTW-tarief. Verder houden ze duidelijkere eisen in voor een geharmoniseerd BTW-tarief tussen de 5 à 10 procent.
Mijnheer de Voorzitter, ik richt mij in de eerste plaats tot de collega's die bezorgd zijn over de prijsverhogingen die de liberalisering met zich meebrengt, in het bijzonder mijn Britse collega's. Zoals gezegd, is geheven BTW aftrekbaar. De Commissie schat dat de prijs voor een priorbrief in Groot-Brittannië bijvoorbeeld met 0,3 eurocent zal stijgen als een verlaagd tarief van 5 procent wordt toegepast en met 5 eurocent als het normale BTW-tarief van 17,5 procent wordt toegepast. De Britse autoriteit voor toezicht op de post, Postcomm, kwam overigens tot dezelfde conclusie. De beweringen over een prijsverhoging zijn dus fel overdreven.
Postdiensten hebben weliswaar een belangrijke sociale functie, maar portokosten en dergelijke maken slechts 0,1 tot 0,2 procent uit van een gemiddeld gezinsbudget in de EU. De Zweedse post heeft meegedeeld dat de gemiddelde jaarlijkse kosten voor brieven en kerstkaarten per gezin 190 Zweedse kronen bedraagt. Dat is 21 euro. Uit cijfers voor de jaren 1996 en 1997 blijkt dat de gemiddelde jaarlijkse kosten voor brieven en kerstkaarten in een Brits gezin 29,40 pond, ofwel 42 euro bedraagt. Als we ervan uitgaan dat dit bedrag alleen dient voor het versturen van brieven tegen het standaardtarief van 28 pence, dan zou een verhoging van de portokosten met 1 penny door de nationale operatoren tot gevolg hebben dat de jaarlijkse kosten voor een gezin neerkomen op 30,45 pond en dus toenemen met 1,05 pond. Dit gegeven moet men volgens mij voor ogen houden bij de stemming van morgen.
Een ander delicaat thema betreft de gevolgen voor non-profitorganisaties. Zoals commissaris Bolkestein ben ook ik van mening dat zij de mogelijkheid moeten krijgen de gevolgen op te vangen door recuperatie van de BTW of toepassing van bijzondere tarieven.
Tot slot richt ik mij tot alle leden in dit Huis die geloven in een betere, goed werkende markt zonder hindernissen en onrechtvaardigheden: u kunt dit voorstel niet verwerpen. Ik dank in het bijzonder mevrouw Lulling alsook de heren Radwan, Brunetta en Karas. U heeft mij in elk geval geholpen een zekere eenheid te vinden. Mevrouw Randzio-Plath en mijnheer Goebbels, u heeft altijd een klare kijk op de zaken en ik hoop dat u ook morgen een goed oordeel zult vellen. Zoniet dient u allemaal naar uw eigen postdiensten te luisteren, want zij steunen het voorstel. 
Ferber (PPE-DE ),
   Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme heeft zich zeer intensief met dit dossier beziggehouden, omdat wij de eer hebben en hopelijk ook in de toekomst zullen hebben de ontwikkeling van de postale dienstverlening te begeleiden. Onze doelstelling was daarom, ook hier BTW in te voeren. De postale dienstverlening moet dan wel worden geliberaliseerd - een streven dat door iedereen wordt gedeeld. Ik hoop dat we deze belangrijke taak nog voor het einde van dit decennium kunnen volbrengen.
Allereerst wil ik opmerken dat het voorstel van de Commissie een serieuze aanzet tot de oplossing van dit probleem is. Tegelijkertijd is er altijd ruimte voor verbetering. Dat was ons uitgangspunt in de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme. Ik wil hier drie onderwerpen ter sprake brengen.
Ten eerste was het onze wens om voor postdiensten in principe een belastingpercentage van 5 procent vast te stellen, het minimale percentage voor BTW-heffing. Wij zijn ons bewust van het wettelijke probleem dat dit in afzonderlijke lidstaten de invoering van een vierde BTW-tarief kan betekenen. Wij vinden dan ook dat hier terdege rekening mee gehouden dient te worden. Ten tweede moeten we erover nadenken welke gewichtsgrenzen bij een lager BTW-tarief moeten gelden. De commissaris ging terecht in op de verplichting een universele dienst te leveren. De rechten van de consument zijn echter ook vastgelegd in het Algemeen Postverdrag. Wij stellen daarom voor het Algemeen Postverdrag als leidraad te nemen en voor postzendingen tot tien kg een lager BTW-tarief vast te stellen.
Ten derde stellen wij voor om de inwerkingtreding te laten samenvallen met de verdere liberalisering van de postale dienstverlening, die in 2006 moet plaatsvinden. Volgens een studie dient de Commissie voorstellen uit te werken en te presenteren, waarover het Europees Parlement en de Raad van ministers vervolgens hun oordeel moeten uitspreken.
Ik zou graag zien dat deze voorstellen van de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme worden meegenomen in de besluitvorming. 
Lulling (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, commissaris Bolkestein heeft terecht gewezen op het feit dat volgens de zesde BTW-richtlijn geen BTW hoeft te worden betaald op postale dienstverlening. Dit geldt voor de traditionele leveranciers van postdiensten, dat wil zeggen de oude monopolisten; de particuliere aanbieders van postdiensten daarentegen moeten op dit moment al BTW in rekening brengen.
Om de interne markt op het gebied van postdiensten te verwezenlijken zijn we een tijd geleden begonnen met de geleidelijke liberalisering van deze sector, waardoor particuliere ondernemingen op een steeds groter deel van deze markt actief konden worden. Het feit dat nieuwe particuliere ondernemingen BTW in rekening moeten brengen terwijl de oude monopolisten daarvan zijn vrijgesteld, leidt uiteindelijk tot concurrentievervalsing. Enerzijds beïnvloedt BTW de prijzen van eindproducten van particuliere ondernemingen, terwijl dit bij de traditionele postbedrijven niet het geval is. Anderzijds kunnen de traditionele postbedrijven de BTW die zij betalen op inkopen en investeringen niet van de belasting aftrekken. Voor zover ik weet zou de BTW die zou kunnen worden afgetrokken van de belasting echter vrij laag uitvallen, omdat – in Luxemburg tenminste – lonen bijna 80 procent van de kosten uitmaken, en daarover wordt toch al geen BTW betaald.
De rapporteur en ik stellen voor om voor alle postdiensten een lager BTW-tarief vast te stellen, waarbij de lidstaten die momenteel al een lager tarief hebben voor andere producten en diensten dit lage tarief ook op de postdiensten kunnen toepassen. Dit is een evenwichtige oplossing omdat er zoveel mogelijk rekening wordt gehouden met de belangen van alle betrokkenen en de prijs van postzegels waarschijnlijk niet verhoogd zal hoeven worden.
Verder heeft de Commissie een nieuwe definitie voor postdiensten voorgesteld, wat mij enigszins heeft verbaasd. We beschikken sinds de postrichtlijn van 1997 over een definitie die door alle marktpartijen wordt erkend en zonder problemen wordt gebruikt. Een nieuwe definitie zou alleen maar tot rechtsonzekerheid leiden, omdat de betrokkenen zich dan zouden moeten afvragen of de postdiensten die zij volgens de richtlijn van 1997 leveren dezelfde diensten zijn waarover nu belasting moet worden betaald.
Om deze rechtsonzekerheid en de daaruit voortvloeiende verwarring te vermijden, stellen de rapporteur en ik voor om voor het woord ‘postdiensten’ in de BTW-richtlijn gewoon de definitie uit de richtlijn van 1997 te gebruiken.
Een laatste belangrijk amendement betreft de ingangsdatum van de BTW-heffing op postdiensten. Aangezien het hierbij gaat om het probleem van potentiële concurrentievervalsing, zou pas BTW geheven moeten worden als er daadwerkelijk sprake is van concurrentievervalsing. Op dit moment is een aantal nationale markten verder geliberaliseerd dan andere. Volgens het door ons voorgestelde amendement mag er pas BTW worden geheven als ten minste 50 procent van de nationale markt is geliberaliseerd.
Mijnheer de Voorzitter, tot slot wil ik nog de rapporteur bedanken voor de uitstekende samenwerking. Ik roep de collega’s die het voorstel van de Commissie in de commissie vierkant hebben verworpen op om hun houding nog eens te overdenken, omdat een verwerping niet op zijn plaats zou zijn. Ik richt deze oproep in het bijzonder aan onze socialistische collega’s. Alleen als we constructief handelen, hebben we kans dat onze voorstellen bij de Raad en de Commissie in vruchtbare aarde vallen. 
Meijer (GUE/NGL ).
   – Voorzitter, de posterijen zijn 150 jaar lang een staatsmonopolie geweest. In de huidige zittingsperiode van het Europees Parlement heeft de meerderheid goedgekeurd dat internationale, op dienst gerichte bedrijven delen van dit werk overnemen. Bij het debat daarover zijn verschillende nadelen ter sprake gekomen waaronder de vrees dat er in de toekomst een steeds hogere prijs zal worden gerekend voor steeds slechtere dienstverlening. Aan de gevolgen voor de belastingheffing is toen nauwelijks aandacht besteed.
Inmiddels blijken de complicaties. Overheidsbedrijven betalen geen BTW maar als klanten hun BTW kunnen terugvorderen wordt een particulier bedrijf soms goedkoper. Het blijven uitbesteden van postvervoer naar de spoorwegen wordt te duur zodat milieuonvriendelijk vervoer in eigen beheer per vrachtauto over de weg toeneemt. Het is onzeker of de lidstaten hun hoge BTW-tarief van toepassing zullen verklaren dan wel hun uiteenlopende lage BTW-tarieven. In veel gevallen kan prijsverhoging voor de gebruikers optreden.
Het is mooi dat de rapporteur nu voorstelt om de toepassing uit te stellen tot de markt verder is geliberaliseerd en dat de rapporteur voor advies de gewichtsgrens wil vergroten tot tien kilo. Niet privatiseren zou de beste oplossing zijn. Niet de markt maar de werknemers en de klanten verdienen bescherming en dat kan het best zonder deze maatregel. 
Santos (PSE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ik moet u bekennen dat ik het moeilijk vind om bij dit debat het woord te nemen. Daarom zou ik mijn betoog willen beginnen met de opmerking dat wij allen ontvankelijk dienen te zijn voor de woorden van mevrouw Lulling. Wij moeten echter vooral waardering opbrengen voor de enorme inspanning van commissaris Bolkestein ten behoeve van de realisering van de interne markt. Voor het Europees bouwwerk en ook voor het economisch herstel van Europa is dat onmisbaar.
Daarom kunnen wij begrip opbrengen voor de onderbouwing van dit Commissie-initiatief. Maar helaas, wij vinden dat het Europees Parlement het initiatief op dit moment nog niet moet steunen daar het als geïsoleerd voorstel weinig toevoegt aan de werkelijke discussie. De discussie waar het om draait, is de hoognodige liberalisering van de postale dienstverlening. Gezien de huidige marktstructuur zou het Commissievoorstel verscheidene negatieve effecten kunnen sorteren. Het belangrijkste effect zou de algemene prijsverhoging voor de burgers van de postdiensten zijn zonder dat daar een direct voordeel tegenover staat. Zelfs het aannemen door het Parlement van de desbetreffende amendementen - hetgeen overigens niet zeker is - zou een dergelijke algemene prijsverhoging niet kunnen voorkomen.
Het staat vast dat het soms legitiem is op korte termijn dit voordeel op te geven, met name als het om openbare diensten gaat. Dan dient echter wel duidelijk te zijn dat op midden- en lange termijn die diensten gegarandeerd zijn. Dat schijnt helaas hier niet het geval te zijn, tenminste het is niet duidelijk dat het voorstel dat elementaire principe volgt.
Postale dienstverlening is sinds 1977 vrijgesteld van BTW. Toentertijd regeerden nog de staatsmonopolies in die sector, waardoor er nauwelijks concurrentie bestond. Niettegenstaande de ontwikkeling van de sector sindsdien is het onmogelijk hard te maken dat er al sprake is van een open markt voor deze openbare diensten. Alleen in geval van een open markt zou het te rechtvaardigen zijn dat de overheid uitsluitend haar politieke regelgevende bevoegdheden uitoefende, zonder haar toevlucht hoeven te nemen tot fiscale of andersoortige prikkels om positieve sociale effecten te bereiken. Wij moeten natuurlijk wel inzien dat het nog lang bestendigen van de huidige situatie de noodzakelijke ontwikkeling van deze sector in gevaar kan brengen. Wij dienen echter ook te beseffen dat het voorstel op zich de huidige concurrentievervalsing elimineert noch vermindert, met name gezien de nog bestaande verschillen in BTW-tarieven in de Unie.
Daarom dient de Commissie de verwerping van dit initiatief als een aanbeveling te zien dit voorstel een plaats te geven in het kader van een breder debat over de volledige liberalisering van de sector. Die moet een garantie vormen voor het optimaal functioneren van de postale dienstverlening zonder bij voorbaat de consument van deze diensten met hogere kosten op te zadelen. 
Laguiller (GUE/NGL ).
   – In het verslag wordt alleen maar gekeken naar concurrentieverstoringen die schadelijk kunnen zijn voor de particuliere bedrijven die de postsector bestormen, en totaal niet naar de belangen van gebruikers en het personeel in deze sector.
In een tijdsbestek van ruim een eeuw zijn er in de Europese landen publieke postdiensten opgezet die redelijk naar behoren functioneerden, totdat de ontwikkeling in gang werd gezet waarbij de criteria van publieke dienstverlening plaats moeten maken voor die van winstgevendheid. Het goed functioneren van de openbare diensten, en met name de postdiensten, was lang een van de beste maatstaven waaraan je de mate van ontwikkeling, ik zou haast willen zeggen beschaving, van een land kon afmeten. De postdiensten konden hun taak vervullen omdat ze tot op zekere hoogte tegen concurrentie waren afgeschermd. Zij bedienden zelfs de meest afgelegen dorpen en het dichtstbijzijnde postkantoor was nooit ver uit de buurt, omdat hun bestaansreden niet winst was, maar dienstverlening aan allen. De lidstaten en de Europese instellingen zijn dit bouwwerk nu stelselmatig aan het afbreken. Ik ben absoluut tegen deze operatie afbraak overheidsdiensten, die neerkomt op achteruitgang en sociaal onrecht.
Dit fundamentele bezwaar is niet de enige reden om tegen dit verslag te stemmen. Want we zijn ook tegen de BTW, dus tegen de toepassing ervan en tegen de daaruit voortvloeiende prijsstijgingen, waar de gebruikers met de laagste inkomens de voornaamste slachtoffers van zullen worden.

Lulling (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, ik moet de heer Bolkestein toch vragen of hij de amendementen die wij hebben voorgesteld, steunt. Wat is de inzet? Je volgt óf de koers van de socialisten en alle anderen die niet goed hebben begrepen wat nu precies het belang is van degenen waar zij zeggen voor op te komen, en verwerpt simpelweg het voorstel van de Commissie, óf je volgt de weg die ik heb voorgesteld, hoewel ik niet genoeg spreektijd had om een en ander toe te lichten. Ik vroeg iedereen die het voorstel van de Commissie gewoon wil verwerpen om goed na te denken. Als zij vóór de amendementen stemmen die de heer Schmidt en ik namens onze fracties hebben ingediend, dan geven we het juiste signaal af voor een redelijke richtlijn, die de kosten niet zal opjagen. Kan de heer Bolkestein aangeven of hij onze amendementen steunt? 
Bolkestein,
   - Mijnheer de Voorzitter, het is mij een groot genoegen de vraag die mevrouw Lulling stelde, te beantwoorden. Ik had dat al eerder kunnen doen maar ze vroeg er niet om en dus dacht ik dat het niet nodig was om een antwoord te geven.
Om haar vraag te beantwoorden: de Commissie is van mening dat bij ieder onderzoek inzake de postsector en met name bij onderzoeken die op grond van richtlijn 97/67/EG moeten worden uitgevoerd, moet worden gekeken naar het effect van BTW op de sector en dat naar de geest van amendement 6 moet worden gekeken.
Wat betreft de amendementen 7 en 13, waarin wordt voorgesteld de richtlijn pas te laten ingaan als elke lidstaat een zekere mate van liberalisering heeft bereikt, kan de Commissie niet aanvaarden dat twee kwesties die geheel los van elkaar staan, aan elkaar worden gekoppeld, maar de Commissie kan wel akkoord gaan met januari 2006 als uiterste ingangsdatum voor de richtlijn. Tegen die tijd moet de communautaire postmarkt als geheel die mate van liberalisering ruimschoots bereikt hebben.
De Commissie steunt geen amendementen waarin het toepassingsgebied van de regels inzake de voorgestelde plaats van dienstverrichting en verlaagde tarieven worden gekoppeld aan artikel 2, lid 1, van richtlijn 97/67/EG. Zoals in dat artikel omschreven, worden onder postdiensten verstaan diensten die door de universele dienstverlener worden geleverd. De in dat amendement voorgestelde koppeling zou de huidige verstoringen van de concurrentie op de postmarkt niet elimineren en daarom kan de Commissie de amendementen 1, 8, 11 en 12 niet steunen.
Met het oog op de subsidiariteit kan de Commissie de amendementen 2, 4 en 9, waarin lidstaten wordt verplicht een verlaagd tarief te hanteren en waarin wordt voorgeschreven hoe een bepaald deel van de nationale BTW-inkomsten moet worden uitgegeven, niet steunen. Ook kan de Commissie niet akkoord gaan met een uitbreiding van het toepassingsbereik van de geldende tarieven zoals in de amendementen 3 en 10 wordt voorgesteld. De meerderheid van de Raad zou dergelijke amendementen ook niet aanvaarden.
Wat betreft amendement 5, is de Commissie van mening dat de kwesties in verband met filatelistische postzegels niet verschillen van de bestaande. Volgens de huidige wetgeving zijn postzegels uitsluitend vrijgesteld als ze tegen de nominale waarde worden verkocht. In alle andere gevallen dient er belasting over te worden geheven. Aangezien dit verschil in belastingheffing nu geen problemen oplevert, hoeft dit ook niet tot problemen te leiden als het voorstel eenmaal is goedgekeurd. 
De Voorzitter.
   – Hartelijk dank, commissaris Bolkestein.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats. 
De Voorzitter.
   – Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0461/2003) van de heer Manders, namens de Commissie juridische zaken en interne markt, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende milieuaansprakelijkheid met betrekking tot het voorkomen en herstellen van milieuschade (10933/5/2003 - C5-0445/2003 - 2002/0021(COD)). 
Manders (ELDR ),
   . – Voorzitter, sorry dat ik wat te laat ben, maar we proberen nog te elfder ure tot een compromis te komen om zodoende een gekwalificeerde meerderheid te bereiken.
Voorzitter, collega's, Raad maar ook Commissie, vooral bedankt voor de prettige samenwerking in dit bijzonder complexe, moeilijke dossier. Het is juridisch moeilijk én ligt ook politiek gevoelig. Dankzij deze samenwerking kunnen we toch in december stemmen en ik zie een mogelijkheid om hiermee te komen tot een compromis met de Raad. We hebben met de Raad al overleg gepleegd, en ik zie daar wel wat mogelijkheden in als het Parlement tenminste gekwalificeerd durft te stemmen over een pakket dat ik zojuist heb uitgedeeld, want dat is toch een minimumvereiste bij de grote fracties denk ik.
Ik dank U ook voor de mogelijkheid om de stemming uit te stellen tot woensdag, omdat de vertalingen nog niet allemaal binnen waren. Inmiddels zijn die wel binnen, maar ik heb nu toch wat extra tijd om tot die compromissen te komen. En uiteindelijk is dat een uitstekende zaak.
De hele procedure is erg moeilijk gebleken. Het Parlement heeft moeten stemmen over welke commissie nu ten principale dit verslag zou behandelen en dat is volgens mij eenmalig in de geschiedenis van dit Parlement. Dat heeft nogal wat gevoeligheden blootgelegd, ook overgevoeligheden soms.
Er is in de eerste lezing naar mijn mening een redelijk evenwichtige tekst aangenomen. Helaas heeft de Raad die weer fors gereduceerd met heel veel "may"-s, dus dat de lidstaten iets "mogen" invoeren. Ik ben van mening dat daar heel veel "shall"-s ("moeten" dus) zouden moeten staan. Ik ben immers van mening dat het zowel voor het milieu als voor de economie goed is als we een kunnen creëren en we niet dat lappendeken van milieuwetgeving krijgen over Europa waarbij noch de economie, noch het milieu gebaat is. Dat is erg belangrijk. Bij het vorige verslag hoorde ik dat veel collega's de mond vol hebben van het feit dat in Lissabon is afgesproken dat Europa de meest concurrerende kenniseconomie ter wereld zou moeten worden. We moeten het dan ook aandurven om besluiten te nemen die verder gaan dan ons nationale belang, en verder gaan dan bepaalde politieke die we graag willen realiseren. Want uiteindelijk is het het resultaat dat telt en niet dat ik naar mijn kiezers kan gaan zeggen: "Kijk eens hoe stoer ik ben geweest om dit voor te stellen. Ik heb wel niets bereikt, maar ik heb het wel voorgesteld". Ik zou het betreuren als er wij er niet in slagen, Voorzitter, om in ieder geval op een aantal hoofdpunten een gekwalificeerde meerderheid te krijgen, opdat we een onderhandelingsruimte hebben naar de Raad om een aantal van die "may"-s eruit te halen.
Gelukkig zijn er in het gemeenschappelijk voorstel wel veel teksten overgenomen die in de aangenomen tekst van het Parlement zaten, fors verzwakt evenwel door die "may"-s en ik denk dat in de juridische commissie vorige week een aantal pertinente teksten zijn aangenomen. Met name de financiële zekerheid met een ingebouwd plafond en de verplichte financiële verzekeringen die mogelijk zijn over een bepaalde tijd. Het is goed en nodig om de verzekerbaarheid te kunnen garanderen. Met een onbeperkte aansprakelijkheid zal geen enkele verzekeringsmaatschappij nog een polis willen afsluiten, tenzij ze die zelf invoeren. Dan krijgen we, vrees ik, een losgeslagen geheel en ik denk dat dat niet werkt, niet voor onze economie en niet voor het milieu.
Vervolgens hebben wij opnieuw ingestemd met de vangnetfunctie voor de overheden, de Het is nodig dat alle lidstaten gedwongen worden goed na te kijken welke vergunningen er worden afgegeven en die ook te controleren. Die stok achter de deur hebben we nodig.
Verder is er een amendement verworpen over een mitigatiesysteem, een afwegingsfactorensysteem. Omdat er een amendement met verdergaande verweren, en is aangenomen, heeft dit amendement het helaas niet gehaald. Het is opnieuw ingebracht, en ik hoop dat we voor die drie belangrijke punten een gekwalificeerde meerderheid vinden en dat we die ook in Europa kunnen invoeren. Ik denk dat het milieu daarbij gebaat is en ook onze economie, omdat we dan een minimumharmonisatie hebben. Dat is met name goed voor het milieu want dat kent geen grenzen. Binnen de interne markt die we willen optimaliseren kennen we ook geen grenzen voor onze bedrijven, dus wat dat betreft denk ik dat een minimumharmonisatie een prima uitgangspunt is, dat zowel goed is voor het milieu als voor onze economie.
Als wij er niet in slagen om op deze punten een gekwalificeerde meerderheid te realiseren, dan denk ik dat dit Parlement zich aan de vooravond van de verkiezingen zal moeten schamen, omdat wij tot twee keer toe de Raad de volledige marge geven om een geweldig belangrijk punt vrij in te vullen, en dat zou ik betreuren. Ik hoop dat dit gezichtsverlies ons bespaard zal blijven en dat we erin slagen - ik doe mijn uiterste best daarvoor en we hebben er morgen nog de hele dag voor - een gekwalificeerde meerderheid te vinden, met name voor die belangrijke punten die ik net heb genoemd. 
Bolkestein,
   - Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen dank ik de rapporteur, de heer Manders, voor zijn werk op het gebied van milieuaansprakelijkheid.
Het was niet eenvoudig om zover te komen met het voorstel, zoals de heer Manders al heeft opgemerkt. Het heeft veel tijd gekost om het voorstel te ontwikkelen en uit de daarop volgende discussies zijn in de Raad en het Parlement uiteenlopende meningen naar voren gekomen. Met de globale doelstellingen van het voorstel in het achterhoofd heeft de Commissie de nodige flexibiliteit getoond en zo bijgedragen aan de totstandkoming van een evenwichtig compromis binnen de Raad.
Dankzij dit compromis is de globale doelstelling van het voorstel gehandhaafd gebleven. Het gemeenschappelijk standpunt is erop gericht tot een communautair kader te komen op grond waarvan schade aan het milieu wordt voorkomen of hersteld door middel van een milieuaansprakelijkheidsstelsel.
De belangrijkste kenmerken van de aansprakelijkheidsregeling zelf zijn niet ingrijpend gewijzigd op één punt na, namelijk de zeer ruime beslissingsmarge die lidstaten nu hebben wanneer ze besluiten milieuschade waarvoor geen solvabele vervuiler aansprakelijk kan worden gesteld, al dan niet te herstellen.
De amendementen die het Parlement overweegt, betreffen diverse belangrijke kwesties waarop ik wil reageren. Ten eerste, in amendement 6 wordt voorgesteld dat herstelmaatregelen in geval van schade aan habitats en soorten beperkt blijven tot de in het kader van Natura 2000 aangewezen beschermde gebieden. Dit betekent effectief dat het toepassingsgebied van de toekomstige richtlijn beperkt blijft tot het netwerk van Natura 2000.
De Commissie kan geen steun geven aan een benadering waarbij het toepassingsgebied van de toekomstige richtlijn nog verder wordt teruggebracht dan was afgesproken in het gemeenschappelijk standpunt, dat ook al minder breed was dan het oorspronkelijke voorstel van de Commissie. Omgekeerd vindt de Commissie het niet te rechtvaardigen of werkbaar om de aansprakelijkheid uit te breiden naar alle beroepsactiviteiten in de EU. De Commissie kan amendement 45 dus niet steunen.
Het toepassingsgebied van de richtlijn komt ook aan de orde in de amendementen 41, 42, 50 en 51, die ervoor moeten zorgen dat de richtlijn in de toekomst van toepassing is als milieuschade ten gevolge van een incident waar nucleaire activiteiten aan te pas komen, niet wordt hersteld op grond van de geldende internationale conventies. De richtlijn zou in zekere zin een aanvulling zijn op de internationale conventies.
Wat betreft de voorgestelde complementaire benadering: de Commissie gelooft niet dat zo’n benadering kan werken, aangezien lidstaten die deze conventies hebben geratificeerd, hierdoor gedwongen zouden zijn ze op te zeggen. Wij zijn daarentegen van mening dat de internationale aansprakelijkheidsregeling voor schade ten gevolge van nucleaire activiteiten, dient te worden gehandhaafd. Het is waar dat milieuschade alleen onder deze internationale regeling valt als het nieuwe protocol bij de Conventies van Parijs en Brussel, dat onlangs onder auspiciën van het Agentschap voor Kernenergie van de OESO tot stand is gekomen, van kracht wordt. Dit protocol maakt het de EU onmogelijk eraan deel te nemen. Het is dus aan de lidstaten dit protocol te ratificeren zodat het van kracht wordt.
Ik moet daarbij opmerken dat de toepassing van de geldende internationale conventies deel uitmaakt van de door de Commissie uit te voeren evaluatie die in artikel 18 van de ontwerprichtlijn wordt voorgeschreven.
Wat betreft subsidiaire maatregelen van de staat: op grond van de amendementen 11, 13, 47, 59 en 60 zijn de lidstaten in bepaalde gevallen verplicht herstelmaatregelen te treffen. Het standpunt van de Commissie na dertien maanden moeizaam onderhandelen met de lidstaten, was dat de tijd en de omstandigheden nog niet rijp waren voor een dergelijke benadering. Dientengevolge heeft de Commissie ermee ingestemd haar voorstel aan te passen. Het gemeenschappelijk standpunt geeft de lidstaten een ruime beslissingsmarge als het gaat om het al dan niet treffen van herstelmaatregelen. Dit was een kernpunt bij het bereiken van overeenstemming tussen de lidstaten. De Commissie steunt deze amendementen dus niet.
In verband met de zogenaamde wettelijke opvolging en de stand van de techniek of het ontwikkelingsrisico, zijn er een paar amendementen - amendementen 9 en 16 - ingediend die erop gericht zijn schade ten gevolge van wettige gebeurtenissen of gebeurtenissen die wetenschappelijk niet te voorspellen waren, uit te sluiten van het toepassingsgebied van de richtlijn en ervoor moeten zorgen dat de exploitant onder dergelijke omstandigheden volledig wordt gevrijwaard van financiële verantwoordelijkheid.
De Commissie heeft bij de eerste lezing verklaard dat een betere omschrijving van het toepassingsgebied van de zogenoemde zinvol zou zijn om te voorkomen dat de suggestie wordt gewekt dat het een vrijbrief is om te vervuilen. De Commissie ziet niet hoe de alternatieve tekst die in deze twee amendementen wordt voorgesteld, tot een verdere verbetering zou leiden.
De amendementen 48 en 61 zijn op hun beurt bedoeld om ervoor te zorgen dat de aansprakelijke exploitant het recht heeft zich te beroepen op wettelijke opvolging en de onvoorspelbare aard van de schade als verzachtende factoren. Deze amendementen zijn in principe aanvaardbaar, voor zover ze ons dichter brengen bij de huidige opvattingen ten aanzien van deze kwesties, zoals deze naar voren kwamen uit de debatten die tot de aanneming van het gemeenschappelijk standpunt hebben geleid.
De amendementen 52, 53, 57 en 58 zijn bedoeld om goede land- en bosbouwpraktijken, zoals omschreven in een verordening inzake landbouw en milieu, uit te sluiten van het toepassingsgebied van de richtlijn. Een totale uitsluiting is alleen gerechtvaardigd als zo’n verordening dezelfde mate van milieubescherming biedt als de aansprakelijkheidsrichtlijn. Dit lijkt niet het geval te zijn. De Commissie ziet liever dat goede land- en bosbouwpraktijken worden beschouwd als omstandigheden die tot een verzachting van de aansprakelijkheid leiden.
Amendement 17 is bedoeld om proportionele aansprakelijkheid op te leggen als er sprake is van door verschillende partijen veroorzaakte schade.
De Commissie is van mening dat lidstaten het recht dienen te behouden om te kiezen tussen hoofdelijke en proportionele aansprakelijkheid - of een combinatie van de twee - op grond van hun eigen nationale juridische tradities.
Wat betreft biotechnologie: in de amendementen 43, 44, 54 en 55 wordt van de Commissie verlangd dat zij met een voorstel komt ter aanvulling van het regelgevingskader ten aanzien van de aansprakelijkheid voor economische schade ten gevolge van genetisch gemodificeerde organismen.
De kwestie van de economische schade voor conventionele en biologische boeren is aan de orde geweest en wordt in het kader van het zogeheten coëxistentiedebat nog steeds besproken. Voor zover het gaat over schade die van oudsher onder de nationale aansprakelijkheidswetgeving valt, is het geenszins duidelijk of communautaire maatregelen wel noodzakelijk zijn en een zodanige toegevoegde waarde bieden dat ze op grond van het subsidiariteitsbeginsel gerechtvaardigd zijn. Ik geloof dat we hier niet vooruit moeten lopen op de uitkomst van dat debat.
Wat betreft de vraag over financiële zekerheid: op grond van de amendementen 22 en 49 moet de Commissie voorstellen indienen voor een geharmoniseerde verplichte financiële garantie, indien er geen passende instrumenten of markten voor verzekeringen of andere vormen van financiële zekerheid zijn ontstaan.
Iedereen is ervan overtuigd dat financiële zekerheid, waaronder begrepen, maar niet beperkt tot, verzekeringen, een belangrijke rol kunnen spelen bij de invoering van de richtlijn. Er is een belangrijke rol weggelegd voor de lidstaten en de exploitanten en ook voor de Commissie om de tijdige vorming van financiële garantiesystemen, producten en markten te stimuleren.
Dit gezegd hebbende, is het mij duidelijk dat de lidstaten de mogelijkheid moeten hebben in hun eigen tempo oplossingen te ontwikkelen op het gebied van financiële garantie, afgestemd op hun eigen behoeften en institutionele voorwaarden.
Het zou bijzonder moeilijk zijn regels aan te nemen die financiële zekerheid voorschrijven terwijl de exploitanten die de meeste kennis op dit gebied hebben en die een economisch belang hebben bij de ontwikkeling van dergelijke producten, dit niet voor elkaar hebben gekregen.
De Commissie kan het amendement inzake financiële zekerheid dus niet steunen. Ze is echter wel bereid initiatieven te steunen waarmee de markt en alle aanbieders van financiële zekerheid verder worden gestimuleerd financiële verzekeringsproducten te ontwikkelen om te voldoen aan de nieuwe vraag die ontstaat door de aanneming van de richtlijn en door het feit dat exploitanten aan aansprakelijkheid zullen worden blootgesteld.
Tot slot de vraag tot op welke hoogte de schade dient te worden hersteld. Men is het er over eens dat het beginsel dat de vervuiler betaalt voor de aansprakelijke exploitant net als voor de vervuiler betekent dat hij alle schade aan het milieu vergoedt. Bovendien is er duidelijk behoefte aan onderlinge afspraken binnen de Gemeenschap over de kosten van milieuschade die de vervuiler dient te dragen. Voorts worden in de regels die in het voorstel zijn geformuleerd, alle herstelmaatregelen genoemd die de aansprakelijke exploitant dient te treffen.
De amendementen 31 tot en met 36 beperken het toepassingsgebied van herstel van milieuschade door het herstel van tussentijdse verliezen en het concept van compenserende herstelmaatregelen te schrappen. Het schrappen van onderdelen uit deze reeks maatregelen leidt er onvermijdelijk toe dat de vervuiler niet alle kosten hoeft te dragen van de schade die hij heeft veroorzaakt.
Dit gezegd hebbende, kan de Commissie verschillende van de voorgestelde amendementen volledig of gedeeltelijk steunen. Het betreft de amendementen 4, 9, 10, 12, 14, 15, 23, 27, 40, 48, 61 en 63.
We zijn het er allemaal over eens dat er een ambitieuze en werkbare wetgeving moet komen. In dat opzicht ziet de Commissie het gemeenschappelijk standpunt als minimum. Het zal niet meevallen tot een evenwichtig compromis te komen, maar de Commissie zal er alles aan doen dit voor elkaar te krijgen.
Tot slot dank ik nogmaals de rapporteur, de heer Manders. 
Niebler (PPE-DE ).
   – Hartelijk dank, mijnheer de Voorzitter. Dames en heren, allereerst mijn bijzondere dank aan onze rapporteur, de heer Manders. Hij heeft zich in de Commissie juridische zaken en interne markt sterk gemaakt voor deze richtlijn en geprobeerd de uiteenlopende meningen over de reikwijdte van de richtlijn in compromissen te bundelen die voor alle fracties acceptabel zijn. Daarom nogmaals mijn hartelijke dank aan Toine Manders.
We hebben in de Europese Unie ruim 300.000 besmette gebieden. Tegen deze achtergrond is het belangrijk deze richtlijn aan te nemen om zo de bescherming van het milieu een eind in de goede richting te helpen. Namens mijn fractie wil ik duidelijk stellen dat wij deze richtlijn steunen. Onze fractie heeft echter al in de eerste lezing gepleit voor een evenwichtige benadering van de richtlijn, omdat het beste soms de vijand van het goede is. Naar onze mening is het goede de consensus die we in de Commissie juridische zaken en interne markt hebben bereikt. Het staat buiten kijf dat degene die bij de uitoefening van zijn beroep schade aan het milieu toebrengt daarvoor aansprakelijk is. Er wordt geen afbreuk gedaan aan het beginsel dat de vervuiler betaalt. Als iemand schade veroorzaakt is hij daarvoor aansprakelijk. Met het aannemen van deze richtlijn betreden we nieuw terrein voor een effectieve milieubescherming in Europa.
Tot nu toe kent geen enkele lidstaat schadeloosstelling bij ingrepen in flora en fauna. Daar komt door deze richtlijn verandering in. Voor het eerst moet ook de schade aan beschermde soorten en natuurlijke habitats worden hersteld. Wij staan hier volledig achter. Toch wil ik er nogmaals op wijzen dat we deze kwestie op evenwichtige wijze moeten aanpakken. Tot nu toe beschikken we slechts over een kleine hoeveelheid betrouwbare gegevens op basis waarvan we schade aan het milieu zouden kunnen inschatten en berekenen.
Ik wil nu graag dieper ingaan op een aantal punten waarover ook tijdens het overleg in de Commissie juridische zaken en interne markt de meningen sterk uiteenliepen. Ten eerste: wat gebeurt er als een onderneming bij haar activiteiten binnen de grenzen van de haar verleende vergunning blijft? We kennen het beginsel dat de vervuiler betaalt. Bedrijven die het milieu vervuilen zijn aansprakelijk voor de schade. Mijns inziens is het echter niet meer dan fair als degene die zich binnen de grenzen van een verleende vergunning beweegt erop kan vertrouwen dat de autoriteiten daar in geval van schade rekening mee houden.
Ten tweede de verplichte verzekering voor schade die onder de richtlijn valt. Mijns inziens moet er geen verplichte verzekering voor schade aan het milieu worden ingevoerd zolang we niet beschikken over betrouwbare referentiegegevens. Eerst moeten we deze gegevens verzamelen. Dit is een van de doelstellingen van de richtlijn, die voor het eerst ook de plicht tot schadeloosstelling bij milieuschade omvat. Ondernemingen en daarmee ook de verzekeringssector moeten de tijd krijgen om betaalbare en berekenbare verzekeringsmodellen te ontwikkelen. De Commissie juridische zaken en interne markt wil hen hiervoor de tijd geven. In concreto betekent dat dat onze fractie zich al bij het vaststellen van de richtlijn uitspreekt tegen de invoering van een verplichte verzekering.
Het laatste punt waarop ik wil ingaan is het thema land- en bosbouwers. Zonder verduidelijking in de richtlijn zouden land- en bosbouwers bijzonder worden getroffen door de bepalingen van de richtlijn. Landbouwers leven van en met de natuur. Het is daarom niet meer dan logisch dat de richtlijn op hen niet van toepassing is als ze zich bij hun werkzaamheden houden aan de goede landbouwkundige praktijk. Deze formulering betekent niet dat zij een vrijbrief krijgen. Goede praktijk is zowel in nationaal als in Europees recht een erkend begrip, dat onlangs pas door de Commissie werd geconcretiseerd. Het drukt een erkende standaard uit.
Tot slot wil ik het standpunt van onze fractie als volgt samenvatten: wij willen de richtlijn aannemen om zo de bescherming van het milieu in de Europese Unie duurzaam te verbeteren. We moeten er echter voor waken met de beste bedoelingen te hard van stapel te lopen. 
Gebhardt (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, wij zijn onszelf, maar ook toekomstige generaties een zorgvuldige omgang met het milieu verschuldigd. Een intact milieu behoort immers tot de meest waardevolle dingen waar wij de zorg voor dragen. Daarom ligt het zwaartepunt van de onderhavige richtlijn bij het voorkomen van milieuschade. Om dit doel te bereiken moeten we het principe dat de vervuiler betaalt consequent toepassen. Dit betekent dat iemand die schade aan het milieu heeft toegebracht deze schade moet compenseren. Ook draagt hij de bewijslast. Alleen zo kan een halt worden toegeroepen aan de lichtvaardige omgang met het milieu en het ontlopen van verantwoordelijkheid ten laste van de gemeenschap.
De namen van twee schepen, de en de , zijn een symbool geworden voor rampen die de staatskas buitensporig hebben belast en veel mensen van hun levensonderhoud hebben beroofd. Zelfs kleinschalige milieurampen kunnen een gemeente aan de rand van de ondergang brengen. We zullen dit nooit helemaal kunnen voorkomen, maar als we vervuilers volledig aansprakelijk stellen kan dat potentiële daders wel afschrikken. Mijn fractie is van mening dat er geen uitzonderingen mogen worden gemaakt. Daarom moeten risicovolle gebieden zoals de nucleaire industrie of genetisch gemodificeerde organismen volledig onder deze richtlijn vallen. Amendementen met deze strekking zijn bij het Parlement ingediend.
Ten slotte wil ik nog iets zeggen over de verplichte verzekering waar vooral de Fractie van de Europese Volkspartij zich zo tegen keert. Iemand die in Duitsland een huis koopt of eigenaar van een woning is, is verplicht een verzekering tegen brand en natuurgeweld af te sluiten, ook al is hij in twijfelgevallen de enige die in de kou zou komen te staan. Dit geldt ook op andere gebieden. Ik zie daarom niet in waarom de exploitanten van milieuonvriendelijke bedrijven of ondernemingen die gevaarlijke stoffen gebruiken zich niet tegen aansprakelijkheid zouden kunnen verzekeren. Waarom is het altijd de belastingbetaler die via de staatskas moet opdraaien voor hoge kosten? En moeten wij als Europees Parlement echt minder bescherming en minder van het beginsel ‘de vervuiler betaalt’ invoeren op dit terrein dan de Raad wil toestaan? 
Thors (ELDR ).
   – Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris. Deze keer kan ik niet namens de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij spreken, omdat zij geen standpunt heeft ingenomen over een aantal van de meest kritische punten.
Zoals mevrouw Gebhardt zei, staan wij voor een ongewone situatie. Het risico bestaat dat het Parlement de milieuaspecten van het gemeenschappelijk standpunt van de Raad afzwakt, zoals ook bleek uit de toespraak van commissaris Bolkestein. Dit leidt mogelijk tot een verlaging van de normen in de meeste lidstaten, wat schandalig zou zijn. Mevrouw Niebler deel ik mee dat er een strikte aansprakelijkheid bestaat die op een groot aantal punten veel ruimer is dan de situatie die uit dit gemeenschappelijk standpunt zou voortvloeien. Het voorstel is dus verre van radicaal.
Laat mij een concreet voorbeeld noemen. Als de bevoegde commissie haar wil kan doordrukken en amendement 61 wordt aangenomen, moeten wij aanvaarden dat het onmogelijk wordt de havenautoriteiten van Helsinki tot schadevergoeding te verplichten voor de verspreiding van het door baggerwerken vrijgekomen TBT-gif in de wateren van Oost-Helsinki en het omringende scherengebied. De baggerwerken gebeuren namelijk volledig volgens de vergunningen en de autoriteiten konden op geen enkel moment weten dat dit gif zich in de gebaggerde aarde kon bevinden. Deze kwestie wordt nu trouwens door de Commissie verzoekschriften behandeld. Ik heb ze aangehaald om de onredelijkheid aan te tonen van het voorbehoud dat de Commissie juridische zaken en interne markt tegen "de bestaande stand van de kennis" en "uitsluiting van aansprakelijkheid in geval van naleving van een bedrijfsvergunning" heeft uitgesproken.
Financiële regelingen moeten in het huidig compromisvoorstel aanvaardbaar zijn. Een verregaande harmonisering is echter onmogelijk, omdat de regelingen in de lidstaten zeer verschillend en soms creatief zijn.
Tot slot wijs ik de leden erop dat "staat" niet gelijk is aan "autoriteit". De lokale autoriteiten spelen op dit vlak immers een grote rol. Dit moet bij de stemming duidelijk voor ogen worden gehouden. 
Papayannakis (GUE/NGL ).
   – Mijnheer de Voorzitter, vandaag bespreken we een uiterst belangrijke richtlijn, misschien wel dé richtlijn van deze zittingsperiode. Het beginsel dat de vervuiler betaalt betekent natuurlijk niet dat degene die betaalt ook mag vervuilen, maar wel dat de vervuiler moet betalen voor het herstellen van de schade die hij heeft veroorzaakt. In die zin zal de richtlijn voldoen aan de grote verwachtingen die de burgers koesteren op het vlak van volksgezondheid en milieu en daarom, mijnheer de Voorzitter en geachte collega’s, mogen we deze richtlijn niet afzwakken.
Het debat heeft meningsverschillen aan het licht gebracht. Ook werd duidelijk dat compromissen mogelijk zijn, zoals het geleidelijk invoeren van de verplichte verzekering, zonder evenwel de belastingbetaler de schade te laten vergoeden. Via de verzekering moet de vervuiler de schade betalen. Een ander compromis komt erop neer dat de lidstaten de schade vergoeden wanneer de vervuiler niet kan betalen of wanneer de schuldige niet gevonden kan worden.
Toch zijn er problemen waarvoor we blijkbaar geen compromisoplossingen kunnen vinden: mogen we bijvoorbeeld land- en bosbouwpraktijken tolereren, die een vrijbrief vormen voor het gebruik van kunstmest, gewasbeschermingsmiddelen en insecticiden, hoewel we dankzij de statistieken van de Europese Unie goed weten dat die stoffen de biodiversiteit, de bodem en het water aantasten? Mogen we wel blanco cheques verstrekken aan degenen die een vergunning hebben of werken volgens de heersende stand van de techniek? We moeten hiervoor oplossingen bedenken en we hebben nu al wat compromisvoorstellen. Maar als we niets doen, zal de industrie nooit iets ondernemen tegen de vervuiling.
De toestand blijft dus ernstig en ook de andere onderwerpen zouden we nog moeten bespreken, waarover de commissaris heel negatief was. De richtlijn moet absoluut iets zeggen over genetisch gemodificeerde organismen en de schade die het vrije gebruik van die organismen kan veroorzaken. Ook milieuschade veroorzaakt door de scheepvaart of het gebruik van kernenergie moet in de richtlijn aan bod komen.
We hebben compromisamendementen, die ik erg gematigd en realistisch vind. Ik begrijp dus niet hoe het zich beroepen op internationale verdragen, die nog niet door alle lidstaten van de Unie ondertekend zijn, een antwoord kan vormen op dit probleem. Niet alleen de Commissie moet meer blijk geven van goede wil, maar ook wij moeten dat doen, als we van deze wetgeving het koningsstuk van deze zittingsperiode willen maken.
Dan wil ik nog reageren op wat sommigen de “geboorte van een monster” hebben genoemd. Frankenstein heeft met zijn techniek een monster tot leven gewekt dat hemzelf vele malen oversteeg. Laten wij dus geen modderfiguur slaan met een ondermaats gedrocht. 
Lannoye (Verts/ALE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat we er ons allemaal van bewust zijn dat deze richtlijn betreffende milieuaansprakelijkheid in aanleg een pronkstuk is van het wetgevingsarsenaal dat economische activiteiten probeert samen te laten gaan met milieubescherming.
Het verklaarde doel van de richtlijn is immers om vorm en inhoud te geven aan het beginsel ‘de vervuiler betaalt’ door de verantwoordelijkheid voor het herstellen van milieuschade bij de vervuiler te leggen, maar ook om preventief op te treden via een mechanisme van financiële aansprakelijkheid dat de economische actoren ertoe moet aanzetten de risico’s zoveel mogelijk te beperken.
Het voorstel van de Commissie en, het moet gezegd, ook het gemeenschappelijk standpunt van de Raad zijn echter totaal onbevredigend, aangezien die een tekst opleveren die absoluut geen gelijke tred houdt met de verklaarde ambities. De tekst bevat immers tal van ontsnappingsmogelijkheden voor de marktdeelnemers, met name in de vorm van de wettelijke uitsluitingen van hun aansprakelijkheid, het beschikken over een geldige vergunning en de toepassing van technologie die aansluit bij de stand van de kennis.
Zelfs deze uitsluitingen zijn nog niet genoeg volgens onze collega’s van de Commissie juridische zaken, die een amendement hebben goedgekeurd voor een extra uitsluitingsgrond voor de land- en bosbouwsector: het werken volgens goede praktijken in land- en bosbouw.
Ik weet dat het hier gaat om een tweede lezing, en in de paar jaar dat ik in dit Parlement zit heb ik geleerd realistisch te zijn. Onze speelruimte is beperkt. We moeten een gekwalificeerde meerderheid zien te vinden. Daarom heb ook ik mijn handtekening gezet namens mijn fractie, en zal ik andere amendementen steunen die je gematigd zou kunnen noemen, omdat ze voorzien in de spoedige inwerkingtreding van dwingende wettelijke maatregelen zonder al bij voorbaat de deur dicht te gooien voor broodnodige inhoudelijke voorstellen.
Ik noem die in willekeurige volgorde. Eerste voorstel: de voorgenomen uitsluitingen worden geschrapt en omgezet in factoren die de aansprakelijkheid verzachten. Dit is zonder meer aanvaardbaar en ik begrijp dat de commissaris openstaat voor deze suggestie. Voor alle duidelijkheid: het gaat dus om verzachtende omstandigheden, wat iets heel anders is dan vrijwaring.
Ten tweede: wil de richtlijn echt preventief werken, dan moet er gefaseerd een systeem van verplichte financiële aansprakelijkheid worden ingevoerd.
Ten derde: na een inleidende fase moet het toepassingsgebied van de richtlijn voor een bepaalde tijd absoluut worden uitgebreid. Ten vierde: wij vragen, zeker niet als enigen in dit Parlement, om aanvullende wetgeving betreffende de aansprakelijkheid van producenten en gebruikers van genetisch gemodificeerde organismen in geval van besmetting. Ik herinner eraan dat de Commissie dit heeft toegezegd bij de goedkeuring van richtlijn 2001/18/EG.
Vijfde voorstel tot slot: er moet een duidelijke verbetering komen in de situatie betreffende de risico’s van kernenergie en de vervuiling van de zee door olie. Mevrouw Gebhardt van de socialistische fractie noemde al de rampen met de en de . Ik ga niet in herhaling treden, maar zoals bekend hebben die grote milieuschade veroorzaakt.
Wel zou ik nog iets willen zeggen over kernenergie, omdat de aansprakelijkheid van de exploitanten vooral op dit vlak beperkt blijft. Het feit dat er internationale verdragen zijn wil nog niet zeggen dat de situatie bevredigend is. Moet het toch nog maar eens gezegd worden dat een groot ongeluk in een kerncentrale, volgens een studie van een onderzoeksteam van de universiteit van Londen, tien miljard dollar zou kosten, en een ongeluk van het type Tsjernobyl waarbij een zeer groot gebied besmet raakt, veertig miljard dollar?
Ik zou onze collega’s willen verzoeken ook eens aan dit soort zaken te denken als het gaat over kernenergie. Het is onacceptabel dat een activiteit die zó gevaarlijk is, ontsnapt aan de bepalingen van zo’n belangrijke regeling over de aansprakelijkheid van economische actoren. 
Andersen (EDD ).
   – Mijnheer de Voorzitter, het is onaanvaardbaar dat een richtlijn inzake milieuaansprakelijkheid niet toepasselijk zou zijn op verontreiniging door het gebruik van GGO's. Het Parlement heeft bij de behandeling van de richtlijnen over zaaigoed, traceerbaarheid en etikettering van GGO's steeds duidelijk gezegd dat onvoorziene vermenging altijd tot de risico's behoort, ook bij correct gebruik van de GGO's. Bijvoorbeeld verontreiniging door verspreiding van pollen en opslag in de bodem. Experts raken het niet eens over de vraag hoelang en hoeveel zaad in de zaadbank van de bodem opgeslagen kan blijven. Toch valt verontreiniging door GGO's niet onder dit voorstel voor een richtlijn inzake milieuaansprakelijkheid. Dit is ongeloofwaardig, ook omdat het principe dat de vervuiler moet betalen in het Verdrag is vastgelegd.
Ik steun daarom de amendementen die de heer Lannoye en collega's betreffende de GGO's hebben ingediend. Naar mijn mening moet het beginsel ‘de vervuiler betaalt’ in daden worden omgezet. Het is hoog tijd dat de EU haar idealen verwezenlijkt. De EU moet de lidstaten dan ook verplichten een heffing in te voeren op genetisch gemodificeerd zaaigoed en diervoeder. Met deze heffing moet de controle en het toezicht alsook vergoedingen voor schade die bij correct gebruik is ontstaan, worden gefinancierd. 
Beysen (NI ).
    Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, beste collega's, het verslag over milieuaansprakelijkheid heeft geleid tot uiterst complexe en zelfs emotioneel geladen debatten in de bevoegde commissies. Door het voortdurend zoeken naar evenwicht ligt er nu, naar mijn mening, een veel te vage richtlijn op tafel. Desalniettemin meen ik dat de juridische commissie en inzonderheid haar rapporteur uitstekend werk hebben geleverd in hun streven een min of meer acceptabel compromis te bereiken. Ik ben erg tevreden dat de juridische commissie mijn amendement betreffende de ontwikkelingsrisico's en de heeft overgenomen. Zowel de ontwikkelingsrisico's die per definitie onbekend zijn en onmogelijk kunnen worden ontdekt op basis van de stand de wetenschap, als de worden in de richtlijn opgenomen in de vorm van een ontheffing van aansprakelijkheid van de ondernemer.
Ik roep de Europese Commissie dan ook op deze wijziging te willen aanvaarden. Het is absoluut noodzakelijk als men de innovatie en de creativiteit van de Europese bedrijven wil bevorderen, vooral ten aanzien van hun Amerikaanse concurrenten waar een dergelijke regeling sinds lang van kracht is. Anderzijds vind ik het spijtig dat in de tekst het principe van 'de vervuiler betaalt' niet sterker wordt benadrukt. De huidige verwoording in de richtlijn is zeer verwarrend en kan mijns inziens tot rechtsonzekerheid leiden. Naar mijn mening mag hier werkelijk over een lacune in de wetstekst worden gesproken. 
Gargani (PPE-DE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik zou mij aan willen sluiten bij het unanieme koor dat deze richtlijn van fundamenteel belang vindt, misschien wel de belangrijkste richtlijn van deze zittingsperiode. Daarom wens ik in mijn hoedanigheid van voorzitter van de Commissie juridische zaken en interne markt de zeer evenwichtige aanpak van collega Manders te benadrukken bij het indienen van de amendementen. Die gaan in de juiste richting terwijl, zoals u zult begrijpen, bij dit onderwerp zowel overdrijving als onderschatting schadelijk zijn.
De richtlijn is complex en de negatieve of positieve effecten van deze wet voor het milieu en ons hele productiesysteem hangen af van onze wijsheid en ons evenwicht. Een richtlijn die verder zou gaan dan wat redelijk is, zou het risico lopen in de praktijk bedrijven zware en ondraaglijke lasten en verplichtingen op te leggen. Dat zou bedrijven, teneinde hun concurrentiepositie op de internationale markt te handhaven, er mogelijk toe kunnen bewegen hun activiteiten - hoewel met tegenzin - naar andere landen te verplaatsen waar dergelijke bepalingen niet bestaan.
Ook ik wil bekrachtigen dat het belangrijke en zeker niet banale principe ‘de vervuiler betaalt’ - dat wil zeggen wie brokken maakt moet de schade herstellen - essentieel is voor een samenleving die ook in de toekomst een gepaste levenskwaliteit wil garanderen. Het is eveneens belangrijk vast te stellen wat bescherming krijgt en wie derhalve aansprakelijk is, hoe lang en in welke mate. Ik denk dat het gemeenschappelijk standpunt van de Raad op zich een positieve bijdrage is waar wij ons bij zouden moeten aansluiten. Het beginsel “wijsheid en evenwicht” - dat ik voortdurend herhaal en dat het is geweest bij onze hele discussie - heeft ons derhalve in staat gesteld beschermde locaties vast te stellen, aansprakelijkheid te definiëren en aansprakelijkheid uit te sluiten voor degenen die de vergunningen en rechtsvoorschriften hebben gerespecteerd.
Mijn fractiegenote mevrouw Niebler is schaduwrapporteur voor dit verslag. Zij heeft werkelijk uitstekend werk geleverd, wat ook gebleken is bij haar betoog vanavond. Ter aanvulling op de amendementen van de Commissie juridische zaken heb ik met haar nog een amendement ingediend, waar ik bijzonder belang aan hecht. Dat amendement probeert een preciezere definitie te geven van exploitant. De huidige omschrijving maakt het niet mogelijk de betrokkenheid van banken en andere financiële instellingen bij aansprakelijkheid voor milieuschade aangericht door financiële instanties uit te sluiten. Ik meen te begrijpen dat de Commissie het hier niet mee eens is. Daarentegen zou ik nader willen onderzoeken of het niet raadzamer is tot een definitie te komen die niet alle gevallen afdekt waarin tot een financieel tussenpersoon een verzoek om schadevergoeding kan worden gericht vanwege milieuschade. Dat lijkt mij een terecht verzoek en ik wil dan ook deze richtlijn aanbevelen.
Tot slot wil ik opmerken dat volgens mij het standpunt van de Commissie juridische zaken en het gemeenschappelijk standpunt samenkomen. Ik hoop dat er tijdens de stemming in de plenaire vergadering hier een brede consensus voor zal bestaan. 
Miller (PSE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ten eerste wil ik de rapporteur bedanken. Ook dank ik de schaduwrapporteurs omdat zij zeer intensief met de rapporteur hebben samengewerkt om tot een compromis te komen ten aanzien van deze richtlijn.
Ik wil graag op een paar punten ingaan. Ten eerste, het beginsel dat de vervuiler betaalt is vanavond al enkele keren genoemd. We kennen reeds wetgeving volgens dit beginsel. In het verleden betaalde de vervuiler slechts een boete, maar er heeft een fundamentele verschuiving plaatsgevonden en de vervuiler betaalt nu voor het herstellen van de schade die hij of zij heeft veroorzaakt. Dat is een fundamentele verschuiving. Als we daar uitvoering aan willen geven, moeten we kijken naar de financiële zekerheidsstelsels die eraan ten grondslag liggen. Daarom geloof ik dat verplichte financiële zekerheid belangrijk is. Dat is in dit kader een kernpunt. Ik onderken het punt dat mevrouw Niebler en de commissaris naar voren brachten, namelijk dat de markt zich nog niet heeft ontwikkeld. Om die reden vragen we de Commissie in een aantal amendementen de hele markt te bestuderen en ervoor te zorgen dat het hele gebied wordt bestreken als we te zijner tijd tot invoering van een verplicht stelsel overgaan.
Ik moet daar nog aan toevoegen dat we de standpunten van de lidstaten ook hebben gemeten en hun de verantwoordelijkheid hebben gegeven activiteiten met een laag risico te definiëren, dat wil zeggen, te schrappen. Dat is een grote stap vooruit voor bedrijven van allerlei soorten en maten.
Wat betreft het punt dat de commissaris naar voren bracht over de verantwoordelijkheid van de lidstaten, realiseer ik me dat hij de afgelopen maanden moeizame onderhandelingen over dit punt heeft gevoerd met de Raad en dat het niet eenvoudig is geweest. We zijn echter aangeland op het punt dat, als iemand in gebreke blijft of als een exploitant failliet gaat en niet zo’n verzekering heeft afgesloten, iemand de zaak zal moeten schoonmaken. Wie doet dat dan? Hier kunnen we de lokale overheid niet voor op laten draaien. Dat moet de lidstaat doen en we kunnen niet toestaan dat lidstaten hiervoor weglopen en de vervuiling laten toenemen. Daarom hebben de lidstaten daar een verantwoordelijkheid.
Heel kort over de verzachtende omstandigheden: ik ben blij dat de commissaris de amendementen 40 en 61 aanvaardt. Ik hoop dat ze overeind blijven. En ik ben blij dat de verzachtende omstandigheden worden opgenomen, samen met de , de uitzonderingen verbonden aan het bezit van een vergunning. 
MacCormick (Verts/ALE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ik ben het eens met wat mijn vriend en collega, de heer Miller, zojuist zei. Het is momenteel een gemeenplaats om te zeggen dat de vervuiler betaalt - vervuilers betalen door de bank genomen niet of slechts een deel van wat ze zouden moeten betalen. Het zou fantastisch zijn als we een situatie zouden bereiken waarin het een rechtsbeginsel zou worden en dus meer dan een gemeenplaats.
Ik ben commissaris Bolkestein erkentelijk voor zijn opmerkingen over de amendementen 48 en 61. Het is belangrijk dat we rekening houden met vergunningen en de stand van de techniek. Zoals het gemeenschappelijk standpunt echter aangeeft, heb je vergunningen en vergunningen. De mate van detail en specificiteit over wat is toegestaan, varieert van situatie tot situatie. Het lijkt mij niet juist onder deze omstandigheden te handelen volgens het alles-of-niets-principe - iets wordt of wel via een vergunning geregeld en is dan dus vrijgesteld van aansprakelijkheid, of niet, en dan valt het onder de aansprakelijkheidsregels. Het lijkt mij juist het principe van verzachting te hanteren zodat de variabiliteit met betrekking tot vergunningen en omstandigheden verloopt aan de hand van een glijdende schaal.
De commissaris had het ook over nucleaire aansprakelijkheid. Toevallig ben ik de rapporteur voor het uitgestelde verslag over de herziening van de Conventie van Parijs. Ik ben het met hem eens dat hierdoor de reikwijdte en het aansprakelijkheidsniveau van nucleaire exploitanten wordt uitgebreid, maar het feit blijft helaas dat kernenergie een heel eigen koers vaart en een heel bijzondere uitzonderingspositie inneemt ten aanzien van het beginsel dat de vervuiler betaalt - de vervuiler betaalt heel veel, maar in dat geval niet noodzakelijkerwijs alles. Mijn fractie betreurt de speciale behandeling van de nucleaire sector. We hebben dat tijdens het Euratom-debat gezegd en er zullen zich ongetwijfeld nieuwe gelegenheden voordoen om dat te zeggen.
We maken ons ook zorgen over het feit dat we te soepel met GGO’s omspringen. Dit is weer zo’n geval waarbij doelbewuste economische activiteiten die om zeer prijzenswaardige redenen zijn gericht op het maken van winst, een uiterst alarmerende vorm van zich exponentieel verspreidende schade kunnen aanrichten en als we een en ander niet binnen het toepassingsgebied van deze richtlijn plaatsen, leidt dat tot een niet te rechtvaardigen vrijstelling.
Ik zou nog andere punten naar voren kunnen brengen, maar er zijn vele sprekers in dit debat. We zijn sterk vóór deze richtlijn en we hopen dat deze als een krachtig instrument door het Parlement heen komt. 
Berthu (NI ).
   – Mijnheer de Voorzitter, wij vinden het richtlijnvoorstel over het voorkomen en herstellen van milieuschade waar we vanavond over debatteren heel belangrijk, aangezien het voorstel een op het beginsel ‘de vervuiler betaalt’ gebaseerde aansprakelijkheidsregeling omvat voor een groot aantal vormen van schade die door economische activiteiten aan het natuurlijk erfgoed kan worden toegebracht. Dit erfgoed is ons gemeenschappelijk bezit, dat we met hand en tand moeten verdedigen. We moeten de ogen niet sluiten voor aantastingen die soms onopgemerkt dreigen te blijven omdat zij niet direct schade toebrengen aan privé-bezit.
Het is dan ook vooral amendement 9 van het Europees Parlement waar we ons niet in kunnen vinden in deze tweede lezing, omdat het activiteiten van het toepassingsgebied van de richtlijn uitsluit waarvoor een vergunning door de overheid is verleend of die niet als schadelijk werden beschouwd overeenkomstig de stand van de kennis op het tijdstip dat de schade ontstond. Zij die risico’s nemen, moeten daar ook de verantwoordelijkheid voor dragen. Vanuit diezelfde gedachte zijn we ook gekant tegen amendement 39, dat strekt tot aanvulling van amendement 9 door het op voorhand vrijwaren van GGO’s of het verzachten van de aansprakelijkheid van de desbetreffende exploitanten. Wij steunen daarentegen wèl amendement 22, dat in tegenstelling tot de eerder genoemde wèl uitzicht biedt op een betere bescherming omdat het de idee van een verplichte financiële zekerheid op basis van geleidelijke invoering opnieuw inbrengt. Op dit punt, mijnheer de Voorzitter, kunnen we immers geen genoegen nemen met de vage formuleringen in de huidige tekst. 
Oreja Arburúa (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, staat u mij toe dat ik net als mijn collega’s begin met de rapporteur, de heer Manders, en de rapporteur van mijn fractie, mevrouw Niebler, van harte te feliciteren. Mevrouw Niebler heeft niet alleen overeenstemming bereikt met de heer Manders. Zij heeft ook binnen onze fractie naar consensus gestreefd en zij heeft ons nauwkeurig op de hoogte gehouden van de ontwikkelingen in verband met dit voorstel voor een richtlijn.
Zoals al is aangegeven, hebben wij hier te maken met een essentiële richtlijn. Ieder van ons weet immers hoe belangrijk milieubescherming is. Het is dan ook een goede zaak dat in de richtlijn rekening wordt gehouden met het beginsel dat de vervuiler betaalt. Wij moeten echter ook beseffen dat een groot deel van de verontreiniging veroorzaakt wordt door ondernemingen. Tegelijkertijd moeten wij ervoor zorgen dat de bedrijven in ons economisch klimaat kunnen overleven. Ik denk dat wij in dit verband twee fundamentele principes voor ogen moeten houden: ten eerste moeten wij voorkomen dat onze ondernemingen naar andere markten uitwijken, zoals hier overigens al door de heer Gargani is onderstreept, en ten tweede moet binnen de Europese Unie maximale harmonisatie worden nagestreefd.
Ik ben van oordeel dat deze richtlijn door alle landen van de Unie moet worden nageleefd. Zij moet aan alle lidstaten dezelfde verplichtingen opleggen. Anders gezegd, wij mogen niet dulden dat de verschillende lidstaten de regelgeving naar eigen goeddunken toepassen. Het toepassingsgebied moet zo ruim mogelijk zijn, zoals ook in het gemeenschappelijk standpunt wordt voorgeschreven. Wat betreft de uitzonderingen voor exploitanten in verband met de naleving van vroegere regelgevingen, ben ik het ermee eens dat de amendementen 9 en 16 te ver gaan. Het lijdt geen twijfel dat zij bepaalde bedrijven in de gelegenheid zullen stellen zich aan hun betalingsverplichting te onttrekken. Anderzijds moeten wij inderdaad een mechanisme vinden om te waarborgen dat naleving door bedrijven van de huidige wetgeving als een verzachtende omstandigheid wordt beschouwd.
Verder moeten wij ervoor zorgen dat de lidstaten in staat zijn de schade te dekken met behulp van herstelmaatregelen, zoals wordt bepaald in de amendementen 10, 11 en 12 die door de Commissie juridische zaken en interne markt zijn goedgekeurd.
Ik heb nog een laatste opmerking over de termijn gedurende welke een bedrijf voor vervolging in aanmerking komt. De periode van dertig jaar die in het gemeenschappelijk standpunt wordt gesuggereerd, lijkt mij onredelijk omdat de ondernemingen hierdoor met buitengewoon grote milieurisico’s worden geconfronteerd. Daarom steun ik het amendement van mevrouw Thyssen, waarin de aansprakelijkheid van de ondernemingen voor de toegebrachte milieuschade wordt beperkt tot tien jaar. Ik vind het niet meer dan logisch dat de aansprakelijkheidstermijn wordt ingekort. 
Koukiadis (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, de Raad kan zich gedeeltelijk vinden in het standpunt van het Europees Parlement over de uitzonderingen op de milieuaansprakelijkheid van bedrijven. Die uitzonderingen waren in de oorspronkelijke tekst van de Commissie zo breed opgevat dat ze het beginsel van de vervuiler betaalt volledig zouden hebben uitgehold. Om nu geen nadelige gevolgen te veroorzaken voor bedrijven die te goeder trouw handelen, aanvaardt het Parlement dat een vergunning of gebrekkige inschatting van de schadelijke gevolgen van de betwiste activiteit als verzachtende omstandigheid kan gelden bij het berekenen van de herstelkosten voor de berokkende milieuschade.
Het Europees Parlement heeft hiermee een gematigd standpunt ingenomen, dat nu in tweede lezing dreigt te sneuvelen. Wanneer bepaalde amendementen zouden worden goedgekeurd is er zelfs sprake van volledige vrijstelling. Vergunningen en bekendheid met de gevolgen mogen enkel als verzachtende factoren dienen. Bovendien mogen de kosten voor een verzekering niet worden afgewenteld op de belastingbetaler. Wij blijven van mening dat nu al in de richtlijn moet staan dat de verzekering binnen een gepaste termijn geleidelijk zal worden ingevoerd. De richtlijn moet ook verduidelijken welke activiteiten en wat voor schade verzekerd moeten worden. Ten slotte vind ik dat de standpunten van de Europese Volkspartij de milieubescherming in gevaar brengen. Ik vind het hoogst eigenaardig dat de PPE-DE-fractie in dit dossier voorstander is van collectieve aansprakelijkheid, terwijl ze anders altijd de persoonlijke aansprakelijkheid hoog in het vaandel heeft staan. 
De Roo (Verts/ALE ).
    Voorzitter, milieuaansprakelijkheid is een gevoelig onderwerp. Dat blijkt ook uit de strijd tussen de milieucommissie en de juridische commissie. De Raad heeft een halfzacht compromis gebakken, dat misschien na de herziening over een paar jaar zal gaan werken. Maar nu is het halfzacht en zal het de situatie van het milieu niet veel vooruit helpen. We blijven qua wetgeving zelfs achter bij de Verenigde Staten als het om biodiversiteit gaat.
Voor ons Groenen is de uitbreiding van het toepassingsbereik van deze richtlijn heel belangrijk. Het is al eerder gezegd: ten eerste, kernenergie, ten tweede, vervuiling door schepen op zee en ten derde, schade door gengewassen. Commissaris Bolkestein, U heeft de reputatie om luid en duidelijk en frank en vrij te spreken. Maar het moet mij hier toch van het hart dat het zich verschuilen achter de coëxistentieregel natuurlijk onzin is. Het gaat erom dat de Commissie bang is voor de druk van de Verenigde Staten en dan moet zij dat ook maar eerlijk toegeven. De milieucommissie was voor het uitbreiden van de richtlijn met deze drie toevoegingen, de liberale rapporteur was dat helaas niet.
Een ander belangrijk punt is de verplichte verzekering. Die is essentieel! Helaas willen de Christen-democraten daar niet aan en de liberale rapporteur ook niet. De cruciale vraag is, wie voor de milieuschade moet opdraaien. De Commissie wilde in haar ontwerp de verantwoordelijkheid afschuiven op de overheden. Die hebben daar gelukkig nee tegen gezegd in het gemeenschappelijk standpunt. De vervuiler moet betalen, en terecht. De vervuilers zijn de bedrijven, niet de overheden.
Het moet me van het hart: de rapporteur heeft er een potje van gemaakt. Hij heeft alleen naar rechts gekeken. De amendementen met betrekking tot goede landbouwpraktijk duiden daarop. Hij is verantwoordelijk voor de onmacht van het Parlement. En de industrie zal hem dankbaar zijn. 
Twinn (PPE-DE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, wij van de Britse conservatieve fractie hechten veel waarde aan de bescherming van ons milieu en dit is een belangrijke richtlijn die zowel goed is voor het milieu als voor het bedrijfsleven. Maar zoals zo vaak het geval is met wetgeving, kan het jaren duren voordat het effect ervan goed duidelijk wordt. Daarom is het belangrijk dat we een langetermijnvisie hebben. Aan de ene kant kunnen onbeteugelde commerciële activiteiten het milieu vernietigen, zoals we allemaal weten. Aan de andere kant helpt overregulering het bedrijfsleven om zeep. En van dit bedrijfsleven zijn we juist zo afhankelijk; daar is onze cultuur en samenleving op gebaseerd. Het standpunt na tweede lezing is een uitstekend beginpunt dat onze steun krijgt. Een aantal zeer belangrijke punten moeten we echter niet uit het oog verliezen. Het eerste punt is de absolute noodzaak de vergunningen en de stand van de techniek als verweermiddel in stand te houden. Het zou vreselijk zijn te zien dat bedrijven over twintig jaar worden vervolgd voor dingen die ze nu doen en waarvan dan wordt gezegd dat ze fout waren.
Ik maak me ook veel zorgen over de werkbaarheid van de verplichte financiële zekerheid, of dat nu is in de vorm van verzekeringen, obligaties of andere soorten zekerheid. We weten heel goed dat de verzekeringssector nog niet in staat is te voorzien in regelingen waarmee tegemoet wordt gekomen aan de behoeften van dit Parlement of de Commissie bij het verwezenlijken van deze wetgeving. We weten ook dat dit een onevenredige last voor kleine ondernemingen met zich mee zou brengen. Willen we het op ons geweten hebben dat kleine ondernemingen kapot gaan omdat we hen opzadelen met deze verplichte aansprakelijkheid? Er is al gezegd dat de belastingbetaler de last moet dragen, maar als we dit verplicht stellen, zijn het de belastingbetalers van de lidstaten die er uiteindelijk voor opdraaien. Het is veel beter dit voorlopig terzijde te schuiven en te kijken hoe de richtlijn functioneert. Dan kunnen we er in de toekomst op terugkomen.
We kunnen er ook niet van uitgaan dat vervuiling zich iets aantrekt van de grenzen van de EU, hoe groot de EU ook wordt. Daarom is het belangrijk, vooral als het gaat om nucleaire kwesties en vervuiling op zee, dat we deze modellen hanteren om onze internationale verplichtingen na te leven en met onze partners overal ter wereld samen te werken.
Bij wetgeving ligt maar al te vaak het gevaar op de loer dat we het onderste uit de kan willen halen. We moeten niet te veel willen bereiken. Als we vasthouden aan wat we in het gemeenschappelijk standpunt voorstellen, kan deze wetgeving veel goed doen en is deze zeer welkom. We verwelkomen deze wetgeving en hopen dat de richtlijn wordt aangenomen.
Karas (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, ik ben een groot voorstander van het Europese model van de eco-sociale markteconomie. De eco-sociale markteconomie maakt duidelijk dat een geliberaliseerde markt niet onverantwoord is, zoals vaak wordt beweerd, maar zijn sociale en ecologische verantwoordelijkheid en daarmee ook verantwoordelijkheid voor de toekomst kent. Het lijdt daarom geen twijfel dat een verantwoordelijk Europees economisch en milieubeleid en de goedkeuringsprocedure moeten garanderen dat ernstige milieuschade wordt voorkomen en dat ontstane schade wordt hersteld, waarbij vooral degene die de schade heeft veroorzaakt ter verantwoording moet worden geroepen. Het beginsel dat de vervuiler betaalt, wordt nog niet in alle lidstaten toegepast. Om die reden is Europese regelgeving nodig, zodat er geen concurrentievervalsing op de markt kan optreden.
Mijn collega mevrouw Flemming en ik steunen in dit verband ook de herindiening van twee belangrijke amendementen waarin wordt geëist dat nucleaire schade binnen de werkingssfeer van de richtlijn valt. Ik vraag uw steun voor de amendementen 41 en 42 omdat daadwerkelijk gevaarlijke activiteiten onder de werkingssfeer van deze richtlijn dienen te vallen. Ik begrijp niet waarom de Commissie juridische zaken en interne markt heeft besloten om de richtlijn over milieuaansprakelijkheid niet op kerncentrales van toepassing te verklaren. Ten slotte zijn alle alternatieve energievormen in deze richtlijn opgenomen. Iemand die door windenergie, biomassa, biogas en zonne-energie schade aan het milieu veroorzaakt, is daarvoor financieel aansprakelijk. Waarom dan niet bij nucleaire schade? Wij eisen in de amendementen 41 en 42 dan ook dat nucleaire schade in de richtlijn wordt opgenomen.
Ik pleit tevens voor meer rechtszekerheid. Wij zijn dan ook voorstander van de aansprakelijkheidsperiode zoals voorgesteld in het amendement van mevrouw Thyssen. Daarnaast willen we rechtszekerheid creëren door ondernemingen die een vergunning hebben de facto niet aansprakelijk te stellen. Als er meerdere vervuilers zijn, moet duidelijk zijn hoe de kosten verdeeld worden. Ik ben de Commissie juridische zaken en interne markt zeer dankbaar voor haar verstandige, gematigde benadering. Deze richtlijn betreft een juridische kwestie; het gaat hier niet om een milieurichtlijn. Mijn dank gaat vooral uit naar de rapporteurs Manders en Niebler voor hun werk. 
Thyssen (PPE-DE ).
   – Voorzitter, net zoals collega Karas ben ik een aanhanger van een ecologisch gecorrigeerde markteconomie en ik heb dus geen schrik van een strenge aansprakelijkheidsregeling. Daar kan immers een forse preventieve werking van uitgaan en ze kan dus verantwoord zijn. Alleen denk ik dat we niet mogen vergeten dat we in het voorstel dat we hier vanavond bespreken, 'foutloze aansprakelijkheid' invoeren. Foutloze aansprakelijkheid wordt door sommigen als vanzelfsprekend ervaren. Persoonlijk vind ik het in vergelijking met de klassieke aansprakelijkheidsleer van de continentale rechtstraditie een zeer radicaal instrument. En precies omdat het zo radicaal is, moeten we er behoedzaam mee omgaan en moeten we ervoor zorgen dat een aantal randvoorwaarden vervuld zijn, Voorzitter.
Randvoorwaarden die ervoor moeten zorgen dat de regeling rechtszeker is, dat ze praktisch werkbaar is, dat ze billijk is en dat ze de innovatie en de ontwikkeling niet al te zeer in de weg staat. Ik geef geen opsomming van de amendementen die daarvoor nuttig zijn. Iedereen die het debat heeft gevolgd weet dat ik het onder meer heb over de uitsluitingsgronden voor vergunninghouders, over de regeling in verband met de stand van de techniek, over de uitsluitingsgrond voor mensen die zich houden aan goede landbouwcode en over de vervanging van de solidaire aansprakelijkheid door de proportionele aansprakelijkheid.
Het verslag Manders zoals we dat gestemd hebben in de juridische commissie, voorziet in die randvoorwaarden. Ik sta er dan ook op de rapporteur en de schaduwrapporteur van onze fractie te feliciteren met het werk en met het samenwerken. Aan de collega's die moeite hebben met de in het verslag ingevoerde beperkingen en eigenlijk ook aan de Commissie - want ik heb begrepen dat zij ook moeite heeft met een aantal van onze amendementen - aan die mensen wil ik vragen om het concept van de foutloze aansprakelijkheid toch nog eens goed te bekijken, te beseffen welke moeilijke, zware gevolgen dat kan hebben, en om ervoor te zorgen dat we uiteindelijk een regeling krijgen die om economische en om billijkheidsredenen enige mildheid aan de dag legt.
We moeten er natuurlijk voor zorgen, Voorzitter, dat we een leefbare aarde hebben, maar ik denk dat we er ook voor moeten zorgen dat we een leefbare economie hebben en dat we nog mensen vinden die ook bij ons willen ondernemen. 

García-Orcoyen Tormo (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, in 1998 heeft in mijn land het ongeluk van Aznalcoyar plaatsgevonden. Mevrouw Niebler heeft hier al gezegd dat er in de Europese Unie circa 300.000 locaties als potentieel of daadwerkelijk verontreinigd geïdentificeerd zijn. Uit deze voorbeelden blijkt hoezeer er in de Europese Unie een doeltreffende juridische regelgeving nodig is die bijdraagt aan de daadwerkelijke toepassing van het beginsel dat de vervuiler betaalt.
Er moet vooruitgang worden geboekt op milieugebied, maar die vorderingen mogen de goede economische gezondheid van onze bedrijven niet ondermijnen. Dat is een standpunt dat ik begrijp en onderschrijf. Toch denk ik dat dit argument vaak te onpas wordt aangevoerd. Mijns inziens strookt het niet altijd met de reële inspanningen die ondernemingen kunnen en moeten verrichten om deze en andere communautaire regelgevingen in de praktijk te brengen.
Met het gemeenschappelijk standpunt wordt wellicht of, beter gezegd, ongetwijfeld een bevredigend evenwicht bereikt tussen rechtszekerheid, milieubescherming en industriële ontwikkeling. Ondanks het degelijke werk dat zij heeft verricht, dient de Commissie juridische zaken en interne markt morgen echter enkele amendementen in - met name de amendementen 9 en 16 - die het gemeenschappelijk standpunt zodanig afzwakken dat ze niet op mijn steun kunnen rekenen. Het kan niet zo zijn dat als men zich maar houdt aan de regels bij het ontplooien van een activiteit men de milieuregelgeving ongestraft met voeten mag treden en zich schuldig mag maken aan onverantwoord milieugedrag. Dat is volkomen onaanvaardbaar. Als de maatregelen uit deze amendementen worden toegepast, zullen ongelukken als dat van Aznalcoyar ook in de toekomst straffeloos blijven, ongeacht de lidstaat waar zij zich voordoen.
Ik verleen echter wel mijn steun aan amendement 46. Als daaraan geen gevolg wordt gegeven, zal de regelgeving voor milieuaansprakelijkheid in sommige belangrijke sectoren van het zeevervoer immers nog meer aan kracht inboeten.
Wat de financiële garanties betreft, ben ik van oordeel dat de huidige tekst een aanzienlijke verbetering inhoudt van het Commissievoorstel, waarin het probleem van de financiële zekerheid niet eens ter sprake komt. Toch is het voorstel minder ambitieus dan oorspronkelijk werd verwacht. Bovendien had het een stuk concreter kunnen zijn. Ik begrijp dat de bedrijven een aanpassingsperiode nodig hebben, maar hopelijk wordt die zo kort mogelijk gehouden. 
Bartolozzi (PPE-DE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik wil collega Manders dankzeggen voor het zeer goede werk. In zijn aanbeveling staat het standpunt van de Commissie juridische zaken en interne markt samengevat, dat de correcte benadering is. Correct, omdat het de aanpak van de Raad inhoudelijk nauwelijks verandert, maar wel enkele fundamentele principes nader preciseert waardoor de richtlijn in de Unie een groter harmoniserend effect bereikt.
Gezien de impact van deze richtlijn voor de industriële activiteiten is het namelijk nodig de asymmetrische verhouding tussen de lidstaten van de Unie recht te trekken om concurrentievervalsing tussen de bedrijven te vermijden. Sommige principes dienen wij met de nodige duidelijkheid te bekrachtigen. De verbreding van het begrip “exploitant” tot de personen die de controle uitoefenen over de activiteiten dienen wij te vermijden. Het vastleggen van schade die slechts potentieel aanwezig is, druist in tegen de rechtszekerheid en kan leiden tot een langdurig geschil dat niet beslecht kan worden met de beschikbare technische en wetenschappelijke instrumenten.
De voor de schade aansprakelijke exploitanten zouden de kans moeten krijgen onmiddellijk de nodige maatregelen te treffen en snel de bevoegde autoriteiten op de hoogte te brengen. De tussenkomst van de autoriteiten dient zich zowel met betrekking tot de preventieve maatregelen als met betrekking tot de maatregelen voor het herstel van de aangerichte schade te beperken tot de gevallen waarin de exploitant niet bereid is op te treden of niet kan optreden. Het is namelijk onaanvaardbaar dat de autoriteiten zelf de discretionaire en onaantastbare bevoegdheid hebben direct de desbetreffende maatregelen te nemen.
Het is derhalve duidelijk dat de autoriteiten alleen hoeven op te treden bij “wees”- of “openbare” locaties, met andere woorden daar waar de exploitant dat zelf nalaat. Deze bepalingen behoeven nadere precisering teneinde niet te veel discretionaire beslissingsbevoegdheid aan de lidstaten te laten. In het gemeenschappelijk standpunt is sprake van uitzonderingen op de schade die ontstaat door emissies, activiteiten of gebeurtenissen die op basis van de geldende regelgeving of vergunningen van de exploitant zijn toegestaan. Het kan ook emissies, activiteiten of gebeurtenissen betreffen die schadelijk zijn volgens de stand van de wetenschappelijke en technische kennis op het moment van de emissie of het uitvoeren van de activiteit. Dergelijke uitzonderingen kunnen mogelijk onder de discretionaire besluitvormingsbevoegdheid van de lidstaten vallen.
Wat betreft het toerekenen van de kosten als er meerdere daders aansprakelijk zijn voor de schade, heeft de Raad elke lidstaat de keuze gelaten tussen proportionele of hoofdelijke aansprakelijkheid al naar gelang de van kracht zijnde wetgeving. Hoofdelijke financiële aansprakelijkheid is natuurlijk in flagrante tegenspraak met het principe ‘de vervuiler betaalt’ en maakt het voor de exploitanten in de industrie ongetwijfeld moeilijker, zo niet onmogelijk, voldoende dekking te krijgen via verzekeringen of andere financiële waarborgen.
De verdeling van de aansprakelijkheid en de kosten moet derhalve uitsluitend volgens criteria van billijkheid en redelijkheid geschieden. Elke exploitant moet ervoor zorgen de schade te herstellen die voortvloeit uit zijn deel van de aansprakelijkheid. 
Bolkestein,
   - Mijnheer de Voorzitter, ik zal het kort houden, want er zijn geen vragen gesteld aan de Commissie. Ik kan me dus beperken tot de volgende opmerkingen.
Het gemeenschappelijk standpunt dat voor de tweede lezing naar het Parlement was gestuurd, is duidelijk een compromis. De hoofdvraag in dit stadium is of het mogelijk is het standpunt te verbeteren zonder de doos van Pandora te openen en hetgeen tot dusverre is bereikt, in gevaar te brengen.
Ik ben me ervan bewust dat dit voorstel complex van aard is en gevoelig ligt. Er moeten moeilijke keuzen worden gemaakt tussen strijdige belangen. We zijn van mening dat met het gemeenschappelijk standpunt een over het geheel bevredigend evenwicht wordt bewaard en met het oog op verdere verbeteringen en het behoud van dit evenwicht zal de Commissie de amendementen die het Parlement heeft aangenomen, in overweging nemen.
Tot slot wil ik de rapporteur, de heer Manders, nogmaals bedanken en ik dank ook u, mijnheer de Voorzitter, omdat u mij tijdens dit debat nogmaals het woord heeft gegeven. 
De Voorzitter.
   – Hartelijk dank, mijnheer de commissaris. Het debat is gesloten.
De stemming vindt woensdag om 12.00 uur plaats. 
De Voorzitter.
   – Aan de orde is het verslag (A5-0418/2003) van de heer Koch, namens de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 74/408/EEG van de Raad inzake motorvoertuigen, met betrekking tot de zitplaatsen en de bevestiging en hoofdsteunen daarvan in motorvoertuigen [COM(2003) 361 - C5-0283/2003 - 2003/0128(COD)]. 
Liikanen,
    – Mijnheer de Voorzitter, de Commissie bedankt de heer Koch voor zijn uitstekende verslag. Dit voorstel tot wijziging van de richtlijn van de Raad van 22 juli 1974 betreffende de zitplaatsen en hoofdsteunen daarvan in motorvoertuigen is een van de twee voorstellen die verband houden met de richtlijn uit 1977 inzake de installatie van veiligheidsgordels. Laatstgenoemde richtlijn wordt in die zin gewijzigd dat veiligheidsgordels verplicht in alle voertuigen moeten worden geïnstalleerd. Deze bepalingen zijn het gevolg van het verplicht stellen van het dragen van veiligheidsgordels in voertuigen op grond van de richtlijn van 8 april 2003. Op dit moment zijn de overeenstemming met de technische eisen en het doorstaan van de sterkteproeven zoals bepaald in de richtlijn uit 1974, alleen verplicht voor de zitplaatsen van personenauto’s. Voortaan zullen alle zitplaatsen, en in het bijzonder die van toerbussen, die worden aangebracht in voertuigen die vanaf 1 juli 2004 in de Gemeenschap in gebruik worden genomen, overeenkomstig de richtlijn moeten worden beproefd. Die zitplaatsen moeten geschikt zijn voor de installatie van veiligheidsgordels.
Het voorstel van de Commissie houdt tevens een verbod in op de installatie van zijdelings gerichte zitplaatsen in alle voertuigen voor personenvervoer, met uitzondering van stadsbussen met meer dan tweeëntwintig plaatsen. De Commissie kan niet akkoord gaan met het voorstel van de rapporteur om de installatie van zijdelings gerichte zitplaatsen in toerbussen toch toe te staan. Ik zou er in dit verband op willen wijzen dat dit punt al in een debat aan de orde is geweest toen de richtlijn van 20 november 2001 inzake de veiligheid in bussen en toerbussen werd opgesteld. De Commissie werd destijds verzocht een studie te verrichten naar de veiligheid van passagiers bij vervoer op zijdelings gerichte zitplaatsen. Daar deze studie uitwees dat er geen geschikte technische oplossingen zijn voor deze manier van opstellen, heeft zij aanbevolen zijdelings gerichte zitplaatsen in alle voertuigen voor personenvervoer te verbieden. Een andere studie, die in 1996 versneld werd uitgevoerd door de Commissie, had al duidelijk gemaakt welke gevaren er bestaan voor passagiers die een veiligheidsgordel dragen, aangezien die ongeschikt is voor deze manier van plaatsen.
De Commissie kan de amendementen 1 en 2 dan ook niet aanvaarden. 
Koch (PPE-DE ),
   . – Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, in het Witboek over het Europees vervoersbeleid hebben we ambitieuze doelstellingen geformuleerd, met name inzake de vergroting van de verkeersveiligheid. Deze doelstellingen zetten ons niet aan tot blind activisme, maar juist tot het nemen van zinvolle maatregelen op uiteenlopende gebieden. De maatregelen die we zouden kunnen nemen, zijn lang niet altijd met hoge investeringskosten verbonden. Een goed voorbeeld is de wettelijke invoering van de verplichting om bij alle zitplaatsen in een voertuig waar autogordels aanwezig zijn deze gordels ook te dragen. Dit lijkt me een zinvolle, effectieve en wenselijke maatregel. Het is niet meer dan logisch en eveneens wenselijk om als aanvulling op het verplicht dragen van autogordels ook wettelijk vast te leggen dat alle gemotoriseerde voertuigen moeten worden uitgerust met veiligheidsgordels, met maar een klein aantal gefundeerde uitzonderingen hierop. Ik wil de Commissie hiervoor bedanken.
Zelfs in bussen, toch al een van de veiligste vervoermiddelen in de Europese Unie, zullen veiligheidsgordels bij ongevallen het aantal gewonden beperken en mensenlevens redden. De Commissie stelt nu in dit kader voor om zijdelings gerichte zitplaatsen, waarvoor nog geen effectieve veiligheidssystemen bestaan, alleen toe te staan in stads- en streekbussen. De Commissie is van mening dat personen die van deze zitplaatsen gebruik maken geen extra gevaar lopen. Het gaat hierbij om zitplaatsen in duizenden bussen die elke dag miljoenen volwassenen en scholieren vervoeren. We beschikken nog niet over ongevallenanalysen van dit soort zitplaatsen. Het lijkt me echter geheel onlogisch dat de Commissie nu in haar voorstel voor een richtlijn de zijdelings gerichte zitplaatsen in comfortabele touringcars – en alleen in touringcars – eenvoudigweg wil verbieden. Het gaat hierbij maar om een klein aantal losse zitplaatsen die in comfortabele zithoeken zijn geïntegreerd – ik denk dat amper iemand ze kent. Hierin ziet de Commissie wèl een potentieel gevaar voor de buspassagier. Zij heeft niet eens geprobeerd de industrie ertoe te bewegen of te verplichten veiligheidssystemen voor dergelijke zitplaatsen te ontwikkelen. Geheel onbevooroordeeld heb ik mij eerst afgevraagd of de Commissie dit over het hoofd had gezien of zich had vergist. Door de discussie in de commissie werd mij duidelijk dat dat niet het geval was. Er kwamen toen twee inderdaad nogal populistische vragen in mij op: accepteert de Commissie bij mensen die gebruik maken van “goedkope” zijdelings gerichte zitplaatsen in stads- en streekbussen een groter veiligheidsrisico dan bij mensen die in luxe bussen op dergelijke zitplaatsen zitten? Of stoelt het verbod op gezellige zithoeken in luxe bussen op afgunst jegens mensen die zich een rit met dergelijke luxe bussen kunnen veroorloven? Volgens mij kunnen we beide vragen gerust met ‘nee’ beantwoorden.
Ik stel daarom voor dat de toerismebranche de gezellige zithoeken in luxe bussen mag handhaven; wij hebben hier een paar jaar geleden immers zelf de grondslag voor gelegd met de richtlijn voor het gebruik van bussen van 15 meter. Wel moeten we de industrie vragen ook voor zijdelings gerichte zitplaatsen veiligheidssystemen te ontwikkelen. Ons doel moet zijn dat mensen op alle zitplaatsen in een motorvoertuig, zowel op zijdelings gerichte als op naar voren gerichte zitplaatsen dezelfde mate van veiligheid genieten. Het Europese beleid moet meer eisen en aanmoedigen en minder verbieden. Dat is goed voor de Europese economie als bedoeld in de doelstellingen van Lissabon, en is zeker geen rem op de economische ontwikkeling. 
Watts (PSE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, namens de PSE-Fractie bedank ik de rapporteur, de heer Koch, voor zijn uitstekende verslag, waarmee een grote maas in de wetgeving inzake veiligheidsgordels wordt gedicht. Ook bedank ik namens de PSE-Fractie in het bijzonder commissaris Liikanen omdat hij dit voorstel heeft ingediend.
Over de kern van het voorstel zijn we het met elkaar eens. We verschillen alleen van mening over zijdelings gerichte zitplaatsen. In de beperkte tijd die me ter beschikking staat, richt ik me uitsluitend op deze kwestie. Dat betekent niet dat ik de inspanningen van de rapporteur ten aanzien van de rest van het voorstel niet waardeer. Dit is echter een belangrijke kwestie. Als de rapporteur zijn zin krijgt en we voorwaarts gerichte zitplaatsen zonder veiligheidsgordels verbieden, waarom doen we dan niet hetzelfde met zijdelings gerichte zitplaatsen? Ik voel me niet geroepen de commissaris te verdedigen - ik weet zeker dat hij op deze punten zal reageren - maar we kunnen de amendementen van de commissie niet steunen. Er is geen enkele steekhoudende aanwijzing dat zijdelings gerichte zitplaatsen veilig zijn. De wet van de zwaartekracht geldt net zo goed voor mensen die op zijdelings gerichte zitplaatsen zitten als voor mensen die voorwaarts gericht zitten. Alle onderzoeken van de Commissie geven aan dat zijdelings gerichte zitplaatsen eenvoudigweg niet veilig zijn en dat er geen veilige technologie bestaat om mensen die op dergelijke zitplaatsen zitten, te beschermen.
De vergelijking met stadsbussen gaat helemaal niet op. Stadsbussen rijden in het algemeen met lage snelheden in steden. Wij hebben het hier over toerbussen die misschien wel met een snelheid van 90 kilometer per uur over de snelweg rijden. De grote vraag voor onze fractie, voor mij - en, dat weet ik zeker, ook voor het Parlement, als we stemmen - is hoe we van onze burgers kunnen verlangen dat ze veiligheidsgordels dragen als we verwarrende signalen afgeven. Als het merendeel van de mensen in een toerbus een veiligheidsgordel moet dragen, is het volstrekt onlogisch wanneer degenen die achterin zitten, in het zogenaamde knusse hoekje, dat niet hoeven. Laten we niet vergeten dat het niet dragen van een veiligheidsgordel in het verkeer in de Europese Unie helaas nog steeds een van de voornaamste doodsoorzaken en oorzaken van ernstige letsels is.
Het Parlement moet morgen tijdens de stemming een zeer duidelijke, simpele boodschap afgeven en zeggen dat mensen die in een van deze voertuigen reizen, een veiligheidsgordel moeten dragen. Gezien het feit dat er geen technologie bestaat voor zijdelings gerichte zitplaatsen, moeten we de industrie vertellen dat dit type zitplaatsen geleidelijk uit de productie dienen te worden genomen.
We moeten pragmatisch en praktisch zijn. Als de industrie met een veiligheidsgordel voor zijdelings gerichte zitplaatsen op de markt komt, zal de PSE-Fractie de kwestie uiteraard opnieuw in overweging nemen en dat geldt ongetwijfeld ook voor de commissaris. We zijn het nagenoeg met elkaar eens. Maar we moeten morgen de duidelijke, simpele boodschap afgeven dat je in de toekomst een veiligheidsgordel zal moeten dragen als je in deze voertuigen reist en dat er geen sprake van derogaties zal zijn, geen ruimte voor twijfel. Het moet duidelijk en simpel zijn. Ik weet zeker dat we dat morgen gaan zeggen. 
De Voorzitter.
   – Het debat is gesloten.
De stemming vindt woensdag om 12.00 uur plaats.


De Commissie kan de volgende amendementen overnemen: 1, 2, 3, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20 (behalve paragraaf 5 bis), 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 33, 38, 39, 40, 41 en 42.
De Commissie verwerpt de volgende amendementen: 4, 5, 20 (uitsluitend paragraaf 5 bis), 21, 31, 32, 34, 35, 36, 37, 43, 44 en 45. 
