UE - Afryka (debata) 
Przewodniczący
(EL) Kolejnym punktem porządku dziennego jest sprawozdanie [2007/2002(ΙΝΙ)] (Α6-0375/2007) pani poseł Martens, w imieniu Komisji Rozwoju w sprawie stanu stosunków między UE a Afryką.
Maria Martens
Pani przewodnicząca, panie komisarzu, panie i panowie! Dyskutujemy na temat sprawozdania w sprawie stanu stosunków między Unią Europejską a Afryką. Prezentuje ono wspólną wizję ze strony Afryki i Europy na temat przyszłej współpracy z zamiarem wspomagania rozwoju w Afryce i zwalczania ubóstwa. Strategia ta nie może polegać jedynie na obronie obecnej polityki. Polega na wizji, opartej na wspólnych wartościach i zasadach, na wzajemnym szacunku, nastawionej na pomyślność ludzi.
Afryka i Europa mają długą wspólną historię, ale stosunki między nimi naprawdę się zmieniły - nie może być to już ruch w jednym kierunku. Teraz chodzi o partnerstwo równych w celu wspólnego zwalczenia problemów, które mają wpływ na oba kontynenty, takie jak bezpieczeństwo, handel, migracja i zmiana klimatu.
Unia Europejska opracowała europejską strategię na rzecz Afryki. Wtedy również byłem sprawozdawcą. Naszym zdaniem strategia ta ma dwa ważne braki. Strategia ta była za bardzo strategią dla Afryki, ale bez udziału Afryki, a Parlament i społeczeństwo obywatelskie nie były wystarczająco zaangażowane w tworzenie jej. Jestem zadowolony, że mówimy teraz o wspólnej strategii UE-Afryka i że Parlament i społeczeństwo obywatelskie tym razem będą bardziej zaangażowane. Współpraca ta bardzo dobrze wróży na przyszłość.
Pani przewodnicząca! Strategia ta powinna dać nam strukturę i kierunek wspólnego działania w przyszłości. Walka z ubóstwem i milenijne cele rozwoju muszą nadal zajmować centralną pozycję. Chociaż ostatnie dane związane z milenijnymi celami rozwoju pozwalają na pewien optymizm, w Afryce Subsaharyjskiej 41.1% ludzi wciąż żyje za równowartość 1 dolara dziennie. Nie można polepszyć tej sytuacji jedynie dzięki pomocy rozwojowej. Konieczne jest także wspieranie wzrostu gospodarczego.
Umowy o partnerstwie gospodarczym, negocjowane w tej chwili, mogą być dobrym instrumentem temu służącym, pod warunkiem że - podkreślam - będą się one skupiały na trwałym rozwoju i pod warunkiem że będą czymś więcej niż tylko europejskimi umowami handlowymi. Bardzo chciałbym, aby komisarz powiedział nam o sytuacji związanej możliwym przesunięciem terminu 1 stycznia 2008 r.
Pani przewodnicząca! Rządy afrykańskie są oczywiście przede wszystkim odpowiedzialne za rozwój w swoich krajach. Stały się one bardziej niezależnie, zarówno pod względem politycznym jak i gospodarczym. Afryka rozwija się w pełni, szczególnie dzięki pojawieniu się nowych instytucji, takich jak NEPAD (Nowe Partnerstwo na rzecz Rozwoju Afryki) i Afrykański Mechanizm Wzajemnej Oceny. Już od dawna Europa nie jest jedynym i wyłącznym partnerem w kwestii wsparcia finansowego i politycznego. Inne kraje zaczynają wywierać swój wpływ w Afryce i na Afrykę w bardzo wyraźny sposób, spójrzmy na przykład na Chiny. Nie możemy dłużej brać naszych stosunków z Afryką za pewnik.
Pani przewodnicząca! Sprawozdanie podkreśla trzy priorytetowe dziedziny polityki: pokój i bezpieczeństwo, dobre sprawowanie rządów i wzrost gospodarczy oraz inwestowanie w ludzi. Jeśli chodzi o dziedziny polityki europejskiej, sprawozdanie zwraca uwagę na znaczenie większej spójności między działaniami rozwojowymi z jednej strony i innymi dziedzinami polityki z drugiej, takimi jak handel, rolnictwo i migracja. Tylko jeśli Europa będzie potrafiła w sposób bardziej spójny i lepiej skoordynowany wykorzystać swoje wsparcie i ulepszyć swą rachunkowość finansową, polityka rozwojowa Unii Europejskiej stanie się skuteczniejsza i wydajniejsza.
Pokój i bezpieczeństwo stanowią w Afryce wielki problem. Sprawozdanie podkreśla wagę zintegrowanego podejścia do rozwiązywania sytuacji konfliktowych. Najważniejszym priorytetem w tej dziedzinie powinna być nasza odpowiedzialność za chronienie ludzi oraz wkład w zapobieganie konfliktom i rozwiązywanie ich, jak również w odbudowę. Bez wątpienia warunkami stabilności i rozwoju są dobre sprawowanie rządów, funkcjonowanie państwa prawa i stabilna demokracja. Ogromnie ważna jest budowa potencjału w tych dziedzinach. Popieramy ambicje Komisji pod tym względem.
Pani przewodnicząca! W grudniu w Lizbonie po siedmioletniej przerwie odbędzie się drugi szczyt UE-Afryka. Zostanie tam podjęta decyzja na temat wspólnej strategii UE-Afryka i planu działania. Gra toczy się o dużą stawkę i w interesie nas wszystkich jest, by szczyt ten zakończył się pomyślnie. Ponadto, chociaż sytuacja w Zimbabwe daje znaczne powody do obaw, powinniśmy pamiętać, że jest to szczyt UE-Afryka a nie UE-Zimbabwe i że będzie on zorientowany na podejście koncentrujące się na problemach ludności, a nie na partnerstwo koncentrujące się na problemach prezydenta.
To dobrze, że Parlament Europejski i Parlament Panafrykański będą miały na szczycie możliwość wyrażenia opinii Parlamentu na temat wspólnej strategii. Delegacje Parlamentu Panafrykańskiego i naszego Parlamentu spotkały się w zeszłym tygodniu, by przygotować wspólną deklarację. Mam nadzieję, że nasi przewodniczący będą mogli zaprezentować ją szefom rządów na szczycie.
Pani przewodnicząca! Oczywiście można na ten temat jeszcze wiele powiedzieć, ale widzę, że mój czas minął, zakończę więc na tym, ale nie omieszkam najpierw podziękować moim kolegom w Komisji za bardzo owocną współpracę.
Manuel Lobo Antunes
urzędujący przewodniczący Rady. - (PT) Pani przewodnicząca, panie komisarzu, panie i panowie, pani sprawozdawczyni! Europa, Afryka i świat bardzo się zmieniły w ostatnim dziesięcioleciu. Europa jest teraz blokiem 27 państw członkowskich skupiającym często skrajnie różne priorytety i podejścia w polityce zagranicznej. Chociaż niesprawiedliwie byłoby mówić, że kontynent afrykański był zaniedbywany, biorąc pod uwagę wielkość publicznej pomocy rozwojowej, której Europa udziela temu kontynentowi, możemy jednak mówić o strategicznej próżni w stosunkach Europy z Afryką. W ostatnich latach negatywne skutki tej próżni stały się bardziej widoczne. Unia Europejska i państwa członkowskie widzą teraz potrzebę otwarcia nowego etapu w stosunkach z Afryką, a drugi szczyt UE-Afryka jest dobrym momentem na wypowiedzenie tego życzenia.
Są różne powody uzasadniające to uznanie znaczenia stosunków między Unią Europejską i Afryką: powszechne zrozumienie, że wszystkie globalne wyzwania, takie jak pokój i bezpieczeństwo czy handel międzynarodowy, wymagają wspólnych działań ze strony społeczności międzynarodowej, w ten sposób uzasadniając pojawienie się nowych form współpracy; poszukiwanie odpowiedzi na problemy dotyczące zarówno Europy jak i Afryki, szczególnie skutki zmiany klimatu; zarządzanie zasobami energii lub przepływami migracyjnymi; pragnienie Afryki, by razem pokonywać wspólne problemy oraz potrzeba dostosowania do konkretnych zmian geopolitycznych w kontekście międzynarodowym.
Ten nowy związek między UE i Afryką został określony w dokumentach, które, mamy nadzieję, zostaną przyjęte podczas grudniowego szczytu: wspólna strategia UE-Afryka, pierwszy plan działania i, mamy nadzieję, deklaracja lizbońska. Dokumenty te odzwierciedlają szczególną naturę stosunków między Europą i Afryką. Określają one podejście, które z jednej strony popiera kanały wielostronne, a z drugiej ma na celu zająć się różnymi aspektami naszych stosunków w bardziej zintegrowany sposób. Podejście to stanowi różnicę, na którą może zwrócić uwagę UE, szczególnie w porównaniu z innymi podmiotami międzynarodowymi. Uznanie Afryki jako światowego partnera strategicznego odzwierciedla także metoda wykorzystana przy przygotowaniu zarówno szczytu jak i dokumentów, które mają zostać przyjęte. Podczas gdy strategia UE-Afryka przyjęta w 2005 r. jest dokumentem wiążącym jedynie dla Unii, nowa strategia - która jest po raz pierwszy wspólną strategią - i plan działań są wynikiem pracy z naszymi afrykańskimi partnerami.
Od początku dokumenty na szczyt były przygotowywane przez grupę ekspertów i mamy nadzieję, że zostaną zatwierdzone na posiedzeniu ministerialnym trojek z Afryki i UE, które odbędzie się 31 października w procesie, który angażuje także podmioty pozarządowe i społeczeństwa obywatelskie, zarówno afrykańskie jak i europejskie. Wspólna strategia i pierwszy plan działań są zatem rezultatem wspólnej pracy. W związku z tym ich obecne sformułowanie odzwierciedla i odpowiada na wiele obaw i sugestii zawartych w sprawozdaniu pani poseł Martens, sprawozdaniu, które jest oczywiście wyczerpujące i zrozumiałe.
Partnerstwa Unii Europejskiej i Afryki określone zarówno we wspólnej strategii i w projekcie planu działań muszą obejmować kwestie, które są przedmiotem wspólnego zainteresowania. Ich podstawowymi kryteriami muszą być dodanie wartości do współpracy i dialogu politycznego, które mają obecnie miejsce, oraz naszym zdaniem, zapewnienie pozytywnego wpływu na codzienne życie obywateli Europy i Afryki. Celem partnerstw, które chcemy budować będzie również zapewnienie równowagi między zobowiązaniami obu stron, które zmieniają jednostronną i opartą na pomocy logikę stosunków między UE i krajami AKP (państwami Afryki, Karaibów i Pacyfiku).
Doświadczenie pokazuje także, że zobowiązania polityczne wymagają mechanizmów wdrażania i monitorowania, tak aby przekładały się na coś więcej niż tylko dobre intencje. Między szczytami, równolegle do regularnych spotkań dwóch komisji i trojki ministerialnej, istnieje teraz możliwość odbywania uzupełniających spotkań ministrów odpowiednich resortów, kiedy tylko zajdzie taka potrzeba. Do prawdziwej zmiany w stosunkach między UE i Afryką może dojść jednak tylko, jeśli proces ten zostanie skutecznie uwzględniony przez różne podmioty.
Pod tym względem, chcemy ustanowić nieformalne wspólne grupy ekspertów w celu wprowadzenia w życie każdego z tych partnerstw. Będzie do nich mogło wstąpić wiele stron: parlamenty europejskie i afrykańskie, władze lokalne, społeczeństwo obywatelskie Europy i Afryki, afrykańskie organizacje subregionalne, instytuty badawcze, międzynarodowe wyspecjalizowane organizacje i instytuty oraz przedstawiciele sektora prywatnego. Jednocześnie współpraca i dialog między Parlamentem Panafrykańskim i tą Izbą zostanie rozszerzona i te instytucje będą także działały jako kanały wdrożenia wspólnej strategii i planu działań.
Mimo że do tak ważnych zmian nie może dojść natychmiast, znajdujemy się obecnie w momencie, w którym nastąpić może zmiana w stosunkach między oboma kontynentami. Stojące przed nami wyzwanie polega na pełnym wykorzystaniu tej okazji, poprzez rozpoczęcie wdrażania tej nowej strategicznej wizji dialogu między UE i Afryką. Mając na uwadze ten właśnie cel, będąc pewni i świadomi, że to, co robimy musi zostać wykonane, planujemy odbyć następny szczyt UE-Afryka w Lizbonie w grudniu.
Louis Michel
komisarz. - (FR) Pani przewodnicząca, panie i panowie! Na początku chciałbym pogratulować i podziękować pani Martens za wspaniałe sprawozdanie, dotyczące różnych kwestii i prezentujące wiele użytecznych przykładów oraz oferujące nam źródło inspiracji jako wkład Parlamentu w temat, który jest w rzeczywistości ogromnie ważny oraz który wzywa do przyjęcia nowego podejścia w dziedzinie stosunków UE i Afryki
Jak wszyscy państwo wiedzą, rok 2007 będzie szczególnym rokiem dla przyszłych stosunków Europy i Afryki. Pięć lat po przyjęciu sprawozdania w sprawie szczytu w Lizbonie i nie mniej niż siedem lat po pierwszym szczycie Afryka-Europa, który odbył się w Kairze w 2000 r. wydaje mi się, że musimy niezwłocznie określić nowe zasady tych stosunków. Afryka bardzo się zmieniła w ostatnich latach i zaczęła w niej funkcjonować kontynentalna struktura instytucjonalna, która pod wieloma względami przypomina naszą. Teraz należy umocnić i utrwalić tę nową instytucję, Unię Afrykańską. Instytucja ta rozwinęła ambitne kontynentalne rodzaje polityki w kluczowych dziedzinach, takich jak rozwój społeczno-gospodarczy, pokój i bezpieczeństwo oraz dobre sprawowanie rządów, a wszystkie te elementy oczywiście zasługują na nasze wsparcie i uznanie.
Niewątpliwie Afryka nabrała teraz międzynarodowego wymiaru. Myślę tutaj o zróżnicowanym charakterze jej stosunków ze społecznością międzynarodową, jak wspomniała pani Martens oraz na przykład o nowej roli Chin i ich wpływie na projekty inwestycyjne na tym kontynencie. Myślę także oczywiście o globalnych wyzwaniach, którym musi sprostać Afryka, tak jak inni gracze światowi, mianowicie zmianie klimatu, dostawach energii, reformie wielostronnych instytucji, niebezpieczeństwie wybuchu pandemii, emigracji i in.; i ewidentne jest, że Afryka musi sprawić, że zostanie usłyszana, musi wykorzystać swój wpływ i przede wszystkim musi upomnieć się o swoje prawa. Bo przecież te globalne wyzwania, które właśnie wymieniłem są także naszymi wyzwaniami. Wszystkie te wyzwania i kwestie są nam wspólne i, co więcej, pomagają one podkreślić współzależność istniejącą między Europą i Afryką. Ponieważ mamy to samo przeznaczenie.
Wspólna strategia mająca bardziej polityczny charakter może stanowić różnicę dla Afryki oraz istotnie także dla Europy i trzeba to powiedzieć reszcie świata. Oba kontynenty muszę zatem ustanowić nowe ramy i zdobyć nowe instrumenty, aby umiejscowić dialog między UE i AU na dużo wyższym szczeblu. Wspólna strategia UE-Afryka, którą opracowaliśmy w ostatnich miesiącach z naszymi afrykańskimi partnerami powinna zapewnić nam te ramy. Nie oznacza to jednak, że odwracamy się od tradycyjnych stosunków polegających na solidarności. Zamiast tego musimy dokonać skoku jakościowego, który wprowadzi stosunki między UE a Afryką w nową erę, która połączy dwóch partnerów o równych prawach i takiej samej odpowiedzialności.
Są to obawy, które zostały bardzo dobrze udokumentowane w sprawozdaniu i mogę tylko poprzeć nowe ważne propozycje wysunięte przez Parlament w celu monitorowania i wdrażania tej strategii oraz wynikających z niej planów działania. Pod tym względem uważam powołanie wspólnych delegacji PE/PAP (Parlamentu Panafrykańskiego) za kluczowe dla ukończenia budowy struktury instytucjonalnej, którą będzie trzeba ustanowić. Dodałbym do tego regularne spotkania przewodniczących tych dwóch instytucji oraz wspólną organizację przesłuchań i przygotowanie, także wspólne, sprawozdań politycznych wyszczególniających osiągnięte postępy. Wszystko to będzie niezbędne, by utrzymać tempo tego procesu i aby nadać mu politycznego wigoru potrzebnego, by zakończył się on pomyślnie.
Mamy świadomość, że to podejście wymaga, by Unia Afrykańska ustanowiła silne i stabilne instytucje, organy, które będą mogły działać i współdziałać z naszymi. Mając to na uwadze, powinniśmy nadal wspierać Unię Afrykańską, ponieważ zmienia ona i umacnia swoje instytucje. W ramach wczesnego potwierdzenia tego zobowiązania cieszę się, że mogę ogłosić, że pierwszy plan działania wysunięty przez Parlament Paneuropejski będzie finansowany w wysokości 275 000 euro z programu wsparcia instytucjonalnego, który obecnie finansowany jest ze środków dziewiątego Europejskiego Funduszu Rozwoju. Była to jedna z obaw, o których powiedział mi przewodniczący Borrell.
Mam nadzieję, że to początkowe finansowanie pozwoli Parlamentowi Panafrykańskiemu na pełne wzięcie udziału w państwa inicjatywie dotyczącej zorganizowania wspólnego spotkania parlamentarnego przed szczytem w Lizbonie w grudniu, ponieważ rezultaty państwa pracy będzie można zaprezentować szefom państw na szczycie.
W końcu, jak mówiłem już wiele razy, zaangażowanie ludności cywilnej obu naszych kontynentów oraz wybranych reprezentujących je zgromadzeń są ważnym czynnikiem dotyczącym pomyślnego przebiegu procesu dialogu i współpracy między Europą i Afryką. Może czasem o tym zapominamy, ale mówimy tu o wspólnym losie półtora miliarda ludzi i to oni są najważniejszymi podmiotami w partnerstwie, które właśnie budujemy.
Pani poseł Martens, całkowicie zgadzam się, że istnieje potrzeba koordynacji, dlatego zaproponowaliśmy kodeks postępowania, dzięki któremu powinien być możliwy lepszy podział pracy między różnymi darczyńcami, a więc większa harmonia. Uważam, że postępowaliśmy pod tym względem w sposób spójny, ponieważ, jak państwo wiedzą, w dziesiątym Europejskim Funduszu Rozwoju utworzyliśmy specjalną kopertę finansową na rzecz sprawowania rządów i jest to jeden z bardzo ważnych aspektów dialogu politycznego, który chcemy stworzyć z naszymi partnerami z Afryki. W odniesieniu do umów o partnerstwie gospodarczym, to nie mam wątpliwości, że będę musiał odpowiedzieć na państwa pytania po państwa wystąpieniach. Dlatego poczekam z odpowiedzią, aby nie mówić za dużo w tej chwili i nie zajmować czasu.
Na koniec chciałbym się odnieść do kwestii, którą podkreślił także urzędujący przewodniczący Rady: nie można powiedzieć, że szczyt UE-Afryka nie ma wielkiego znaczenia. Nadszedł czas na zorganizowanie takiego wydarzenia, ponieważ teraz są dobre warunki, sprzyjające zmianie celów. Pod pewnymi względami sprzyjają one zmianie charakteru stosunków między tymi kontynentami. Musimy porzucić tradycyjny - możemy nawet powiedzieć banalny - stosunek, to całkiem archaiczne partnerstwo beneficjenta i darczyńcy lub darczyńcy i beneficjenta, i ruszyć ku bardziej politycznemu związkowi dwóch partnerów o równych prawach i obowiązkach. Moim zdaniem jest to zdecydowanie ważniejsze. Na tym zakończę i jestem pewien, że wrócę do niektórych z tych kwestii, kiedy będą państwo mieli możliwość zadania mi bardziej szczegółowych pytań.
Michel Rocard
sprawozdawca komisji opiniodawczej Komisji Spraw Zagranicznych. - (FR) Pani przewodnicząca, panie urzędujący przewodniczący, panie komisarzu, panie i panowie! Komisja Spraw Zagranicznych, którą reprezentuję jako sprawozdawca, popiera te wysiłki. Afryka jest dla niej ważna i popiera wszystko, co zostało powiedziane. Chciałaby także wiedzieć, czy na pewno mamy wystarczająco dużo śmiałości do tego zadania.
Nie możemy napisać, choć nasze sprawozdanie zawiera taką sugestię, i istotnie mogę tak powiedzieć, że w przypadku Afryki mamy do czynienia z wielką politycznie poprawną i przytłaczającą hipokryzją, której trzeba się pozbyć, zanim będziemy mogli naprawdę osiągnąć nasze cele. Jeśli chodzi o umożliwienie Afryce rozwoju poprzez umożliwienie jej produktom wejścia na nasze rynki, należy pamiętać o tym, że około 40 krajów afrykańskich w ogóle nie ma co eksportować. Ten slogan jest po prostu nieuczciwy. Żadne z państw afrykańskich nie jest samowystarczalne pod względem żywności. Muszą importować żywność, a eksport stąd i z Brazylii zabija rolnictwo na własne potrzeby. Musimy pomóc Afryce się chronić. Właśnie ten przekaz zawarliśmy wielokrotnie w sprawozdaniu.
Oczywiście korupcja działa na Afrykę jak niszcząca choroba. Problem ten jest jednak powszechny w bardzo biednych krajach. Dlatego musimy zacząć od grubych ryb i skupić się na nich. Oznacza to dobrze znanych podejrzanych, nawet jeśli to ministrowie, albo osoby po naszej stronie angażujące się w korupcję. Korupcja na małą skalę zniknie wraz z rozwojem gospodarczym. Nie zaczynajmy ich oskarżać o te same rzeczy, które sami robiliśmy kilka wieków temu, gdyż nasza ekspansja i rozwój także opierały się na korupcji.
Wreszcie dyktatura nie może stać się demokracją, nawet z pomocą handlu i pomocy zagranicznej. Może jednak stać się despotyzmem oświeconym. Położenie kresu torturom i uprowadzeniom, zagwarantowanie wolności wyrażania opinii i wprowadzenie niezależności sądów oraz ich kontroli nad policją muszą być ważniejsze od pluralistycznych wyborów organizowanych tylko po to, by zadowolić Zachód, podczas gdy ciągle uprowadza się ludzi, morduje dziennikarzy i kandydujących w wyborach. Nakładane przez nas warunki powinny uwzględniać te czynniki. Wciąż trzeba jeszcze wiele powiedzieć na ten temat.
Filip Kaczmarek
w imieniu grupy PPE-DE. - Pani Przewodnicząca! Panie Komisarzu! Pani poseł Martens przygotowała doskonałe sprawozdanie, które zostało jednoznacznie przyjęte przez Komisję Rozwoju. Po raz pierwszy w historii Afryka i Europa zyskują powoli wspólną oraz partnerską wizję rozwoju demokracji, wspierania rozwoju oraz umacniania pokoju i bezpieczeństwa na kontynencie afrykańskim. Mam nadzieję, podobnie jak przedstawiciele Rady i Komisji, że sprawozdanie to będzie dobrą inspiracją przed lizbońskim szczytem Unia-Afryka. Wiele zapisów sprawozdania, a właściwie ich implementacja będzie miała kluczowe znaczenie dla rozwoju stosunków europejsko-afrykańskich. Trudno będzie osiągnąć postęp we wzajemnych relacjach bez zwiększenia koherentności różnych polityk unijnych - polityki handlowej, rozwojowej, polityk w zakresie ochrony środowiska, rolnictwa czy polityki migracyjnej.
Istotne jest również, aby wypełniać podjęte wcześniej decyzje i zobowiązania. Rada Unii Europejskiej postanowiła w 2005 roku, że co najmniej 50% dodatkowych środków na pomoc rozwojową będzie skierowana do państw afrykańskich. W moim własnym kraju, w Polsce, pomoc rozwojowa wzrosła w ostatnich latach bardzo znacznie. Problem polega jednak na tym, że w ubiegłym roku zaledwie 1,4% całej polskiej pomocy dwustronnej było przeznaczone dla Afryki Subsaharyjskiej. Zaniepokojenie budzi też fakt opóźnień w niektórych państwach członkowskich procesu ratyfikacji zrewidowanej umowy z Kotonu i porozumienia wewnętrznego dotyczącego 10 EDF. Fakty są takie, że dzisiaj tylko połowa krajów Unii Europejskiej ratyfikowała zrewidowaną umowę o partnerstwie z krajami AKP, która ma wejść w życie 1 stycznia 2008 roku.
Jeżeli do ratyfikacji nie dojdzie, będzie bardzo trudno kontynuować programy na rzecz Afryki i wizja konkretnego wspierania Afryki stanie się po prostu czystą fikcją. Dlatego zachęcam posłów do Parlamentu Europejskiego, aby naciskali na swoje rządy i parlamenty narodowe, aby te ratyfikowały zrewidowaną umowę z Kotonu.
Alain Hutchinson
w imieniu grupy PSE. - (FR) Pani przewodnicząca, panie urzędujący przewodniczący, panie komisarzu! Grupa socjalistyczna w Parlamencie Europejskim zawsze zdecydowanie popierała zasadę, że ludzie bezpośrednio dotknięci jakąś sytuację powinni mieć kontrolę nad strategiami rozwoju, ponieważ dzięki temu ich priorytety zostaną naprawdę wzięte pod uwagę.
Dlatego w sprawozdaniu tym naturalnie podkreśliliśmy, że społeczeństwo obywatelskie i parlamenty krajowe powinny być zaangażowane w tworzenie nowej strategii UE-Afryka. W dużym stopniu brakowało tego zaangażowania we właśnie trwających przygotowaniach do nowej strategii, która ma na celu stworzenie nowej formy strategicznego partnerstwa. Musimy natychmiast to naprawić. W tym kontekście z wielkim zadowoleniem przyjmujemy inicjatywę prezydencji portugalskiej, aby zaprosić delegacje Europejskiego i Panafrykańskiego Parlamentu do udziału w grudniowym szczycie w Lizbonie. Miejmy nadzieję, że nie jest to tylko symboliczny gest.
Nalegaliśmy także na to - wspomniała o tym właśnie pani Martens - że między różnymi politykami europejskimi musi istnieć prawdziwa spójność. Oznacza to, że w przypadku środków przyjętych jako część naszej polityki w sprawie, na przykład, handlu, rolnictwa, rybołówstwa i imigracji należy szczególnie wziąć pod uwagę wszelkie konsekwencje, jakie mogą one mieć dla rozwoju krajów na południu, a szczególnie Afryki.
Przypomnieliśmy także, że Unia Europejska obiecała zrobić wszystko, co w jej mocy, by zrealizować milenijne cele rozwoju i podjąć niezbędne kroki, aby zlikwidować ubóstwo. Mając to na uwadze, nalegamy, by w nowej strategii UE-Afryka jasno sformułowano zobowiązania i określono konkretne środki mające zapewnić ich wypełnienie, w odniesieniu do Afryki.
Jeśli chodzi o umowy o partnerstwie gospodarczym, nasze stanowisko jest jasne - w żadnym razie nie sprzeciwiamy się, ani pod względem ideologicznym, ani żadnym innym, podpisaniu umów sankcjonujących warunki partnerstwa, które będzie korzystne dla Europejczyków i ludności państw AKP (Afryki, Karaibów i Pacyfiku). Jednak zdecydowanie sprzeciwimy się każdej umowie, która, podpisana, sprawi, że ludność Afryki, w szczególności, znajdzie się w gorszej pozycji niż dzisiejsza. Taki jest cel złożonej przez nas poprawki.
Wreszcie chciałbym zauważyć, że w obecnej sytuacji nie znamy brzmienia dokumentu, który ma być przedłożony na następnym szczycie w Lizbonie. Poinformowali nas państwo, że dokument ten był opracowywany. Dlatego zwrócimy szczególną uwagę na to, jak w dokumencie uwzględnione zostaną zalecenia poczynione przez nas w sprawozdaniu i oczywiście zastrzegamy sobie prawo do zareagowania w odpowiedni sposób, jak tylko poznamy brzmienie tekstu.
Johan Van Hecke
Pani przewodnicząca, panie i panowie! Sprawozdanie pani Marii Martens zawiera wiele ciekawych zaleceń, jednak muszę przyznać, że mojej grupie nie podoba się raczej negatywny wydźwięk i brak jasnej i spójnej wizji na przyszłość.
Siedem lat po pierwszym szczycie w Kairze, prezydencja portugalska wraz z Komisją starają się opracować nową strategię UE-Afryka, co moim zdaniem naprawdę stanowi uczciwą próbę pozbycia się starych modeli darczyńców i beneficjentów. Fakt, że odbędzie się ten szczyt jest ogromnie ważny, nie tylko z powodów negatywnych, nie tylko ze względu na pełną obaw reakcję na rosnący wpływ Chin.
Wręcz przeciwnie, obie strony coraz lepiej zdają sobie sprawę, że Europa i Afryka nie są już swoimi wyłącznymi uprzywilejowanymi partnerami, co tworzy wyjątkową okazję do stworzenia zupełnie nowego, bardziej zrównoważonego związku. Na pierwszy rzut oka woda między Europą i Afryką nie wygląda na aż tak głęboką. Dla Afryki niezbędne jest, by nowe partnerstwo odeszło od tradycyjnej zależności od pomocy i kultury dobroczynności oraz warunkowości. Wołania o większe uprzemysłowienie, większy rozwój sektora prywatnego i więcej inwestycji w dziedzinie gospodarki opartej na wiedzy są coraz głośniejsze.
Na szczęście w Afryce wzrasta także świadomość, że przede wszystkim ludzie muszą być odpowiedzialni za rozwiązanie własnych problemów. Europa powinna teraz jasno oświadczyć, jak wesprze ten obiecujący rozwój, nie wpadając w pułapkę paternalizmu i niepotrzebnej ingerencji. Każde przyszłe partnerstwo między UE i Afryką będzie koniecznie musiało opierać się na zasadzie wzajemnej odpowiedzialności. W tym kontekście bezwarunkowe zniesienie dopłat do rolnictwa mogłoby, bardziej niż jakikolwiek inny gest wzmocnić wiarygodność UE wśród jej afrykańskich przyjaciół.
Brian Crowley
w imieniu grupy UEN. - Pani przewodnicząca! Chciałbym podziękować panu urzędującemu przewodniczącemu i panu komisarzowi za ich wystąpienia, ale także przede wszystkim sprawozdawczyni, pani Martens, za jej pracę w tej dziedzinie, ponieważ w rzeczywistości mamy do czynienia z nowym partnerstwem, nowym układem między Unią Europejską i Afryką. Gratuluję Radzie zaproponowania szczytu UE-Afryka w grudniu i mam nadzieję, że szczyt nie będzie zależał od tego, czy będzie w nim brała udział jedna osoba.
Stawka jest za wysoka i stosunki między Europą i Afryką nie mogą być określane w zależności od tego, czy Robert Mugabe tam będzie, czy nie. Wszyscy znamy działania Roberta Mugabe w Zimbabwe i sprzeciwiamy się im. Wszyscy bronimy praw instytucji demokratycznych i ruchów demokratycznych w Zimbabwe i wszyscy wzywamy do ochrony tych praw demokratycznych, ale nie powinno być to przeszkodą dla właściwego rozwoju i właściwej pracy, która musi być kontynuowana między Unią Europejską i całą Afryką.
Kwestie odnoszące się do sprawowania rządów, kwestie odnoszące się do pomocy rozwojowej i zwłaszcza kwestie odnoszące się do wolnego handlu są ogromnie ważne dla przyszłego rozwoju Afryki. Jeśli mówimy o rozwoju, Unia Europejska jest największym dawcą pomocy na świecie. Irlandia, mój kraj, jest szóstym największym dawcą pomocy per capita na świecie. Ale nie powinno to polegać na udzielaniu pomocy, aby otrzymać coś w zamian. Powinno polegać na daniu ludziom wolności do uwolnienia się, do pokonania trudności, do stworzenia możliwości edukacji, ochrony zdrowia i infrastruktury, aby dopilnować, że nigdy już nie będą zależni od pomocy.
Istnieją sprawy związane z działaniem Chin, ponieważ Chiny nie przykładają takiej samej wagi do sprawowania rządów, braku korupcji, otwartości i przejrzystości jak Europa. Powinniśmy zwrócić uwagę na wpływ, jaki w rozwijającym się świecie mają Chiny. Dziękuję bardzo za pozwolenie, pani przewodnicząca.
Marie-Hélène Aubert
w imieniu grupy Verts/ALE. - (FR) Pani przewodnicząca! Pomimo zadeklarowanych intencji nie możemy tak naprawdę powiedzieć, że do debat w ostatnich miesiącach na temat partnerstwa między Unią Europejską i Afryką wniesiono jakiekolwiek nowe elementy. Oczywiście pokój i praworządność muszą być absolutnymi priorytetami; UE gra teraz coraz większą rolę pod tym względem i należy się z tego tylko cieszyć. Musimy także dopilnować, by wsparcie na przykład organizacji wyborów było przedmiotem prawdziwej troski i kontroli, aby społeczności, których to dotyczy ujrzały praktyczne korzyści, jakie demokracja może przynieść w ich codziennym życiu.
Jeśli chodzi o inne środki, powiedziałabym, że propozycje Unii Europejskiej są całkiem typowe, gdzieś pomiędzy wspieraniem dobrego sprawowania rządów i wolnego handlu, z naciskiem na rozwój gospodarczy i zapewnienie opieki zdrowotnej. Jednak, mimo że istnieją palące kwestie, którymi należy się zająć, naszym zdaniem te strategie UE-Afryka nie rozwiązują dwóch kluczowych problemów. Po pierwsze, bezpieczeństwa żywności, które powinno być postrzegane w kontekście rosnących cen podstawowych produktów żywnościowych, szczególnie zbóż, i zwiększenia ilości biopaliw, wraz z potrzebą ochrony i rozwoju rolnictwa, mimo że przyszły Europejski Fundusz Rozwoju - jak większość rządów w Afryce - przeznaczył tylko niewielką część swojego budżetu na ten cel. Nawet Bank Światowy podkreślił ostatnio, że trzeba ponownie przemyśleć tę kwestię, a to już coś mówi. Kwestia zaopatrzenia w żywność stała się teraz absolutnie kluczowa, tak jak przyszłość drobnych rolników, zbyt często zaniedbywanych przez politykę pomocy rozwojowej.
Drugim kluczowym aspektem jest fakt, że Afryka, jak państwo wiedzą, jest ogromnym zbiornikiem zasobów naturalnych, z których Afrykanie niestety nie mogą czerpać korzyści, mimo że ceny tych towarów znacznie wzrosły. Wszystkie największe potęgi gospodarcze oraz gospodarki wschodzące, jak Chiny, spieszą się położyć rękę na tych zasobach, których jest coraz mniej. Współczesna gorączka złota, głód surowców ma teraz bardzo brutalne konsekwencje dla społeczeństwa i środowiska i wciąż napędza wojny i korupcję.
W świetle tego wszystkiego Unia Europejska mówi tonem czysto teoretycznym, niemal anielskim, jednocześnie także uczestnicząc w pozyskiwaniu zasobów naturalnych Afryki. Jak więc mamy zamiar zarządzać tymi zapasami, zracjonalizować je i podzielić się dostępem do nich, tak aby społeczności, których to dotyczy mogły czerpać z nich korzyści, nie patrząc jednocześnie na zniszczenie ich środowiska. Jest to ważna kwestia, która musi zostać poważnie potraktowana w strategii UE-Afryka, ponieważ będzie ona na nas nałożona w każdym wypadku, biorąc pod uwagę tempo wydarzeń w tym sektorze.
Luisa Morgantini
w imieniu grupy GUE/NGL. - (IT) Pani przewodnicząca, panie i panowie! Jestem wdzięczna pani Martens, szczególnie ze względu na sposób, w jaki mogliśmy współpracować w Komisji, za jej uwagę i także za powstałe rozbieżności, różnice między nami; sądzę jednak, że rezultat, oprócz kilku kwestii, jest bardzo znaczący.
Stosunki UE-Afryka przebyły długą drogę od czasu deklaracji z Kairu w 2000 r. W Afryce wiele się zmieniło - na kontynencie, który jest pełen różnorodności i zniszczony wojną. Dokonano postępów w kwestii utworzenia Unii Afrykańskiej, polityki jedności w różnorodności.
Parlament Panafrykański przyjął motto "Jedna Afryka, jeden głos”. Ruchy społeczne w Afryce działają prężnie i wzywają do tego, o czym mówił właśnie pan Öger. Działają prężnie i formują się w sieci, i były bardzo widoczne na Światowym Forum Społecznym w Nairobi. Poczyniono także prawdziwe postępy w procesie sporządzania nie europejskiej polityki w sprawie Afryki, ale wspólnej afrykańskiej i europejskiej polityki partnerstwa.
Spotkania Parlamentu Panafrykańskiego i Parlamentu Europejskiego oraz ich obecność na szczycie w Lizbonie są odzwierciedleniem w praktyce tego, czego według nas brakowało w dokumencie, tzn. roli tej Izby. Nie tylko domagamy się możliwości odegrania roli, ale musimy także wypełnić ją w praktyce i myślę, że pomoc pana Louisa Michela jest ogromnie ważna, oczywiście tak jak pomoc ze strony prezydencji portugalskiej. Niemniej różnice opinii są jasne.
Różne aspekty strategii są ważne, ale musimy je kontynuować wraz ze spójną polityką i odnoszę się tutaj do sprzedaży i handlu bronią. Musimy zatem dalej iść tą drogą, wiedząc, że jest ona pełna przeszkód.
Kathy Sinnott
w imieniu grupy IND/DEM. - Pani przewodnicząca! Edukacja jest mostem prowadzącym od niedoli do nadziei. Jest narzędziem codziennego życia we współczesnym społeczeństwie. Jest osłoną przed ubóstwem i fundamentem rozwoju. Tak Kofi Annan opisał strategię w milenijnych celach rozwoju, które są podobne do celów zawartych w strategii rozwoju dla Afryki. Umieszcza ona edukację obok handlu jako klucz do rozwoju kontynentu.
Mimo to UE ma zamiar dołączyć do zamożnych krajów, jak USA, Australia, Kanada i Nowa Zelandia i do procesu systematycznego sprowadzania z Afryki i Azji osób wykwalifikowanych i wykształconych.
Komisarz Frattini powiedział w zeszłym miesiącu, że aby dopilnować, by Europa otrzymała "imigrantów, których potrzebuje jej gospodarka”, w ciągu następnych 20 lat UE "zaimportuje” 20 milionów wykwalifikowanych pracowników z tych kontynentów dzięki systemowi niebieskiej karty, podobnej do amerykańskiej zielonej karty. Stały dopływ wykwalifikowanych pracowników, który wypełni luki pozostawione przez naszą starzejącą się siłę roboczą będzie miał dla nas korzyści, jednak taki drenaż mózgów będzie bardzo niszczący dla biednych i słabo rozwiniętych krajów Afryki.
Europa zajmuje się też pozbywaniem się aktywów pośród ubogich z Afryki. Dzieci są przyszłością naszych krajów, jednak fundusze rozwojowe są często powiązane z programami kontroli populacji mającymi na celu wyeliminowanie przyszłych Afrykanów.
Zielona księga UE w sprawie demografii wskazuje jasno, że bez wzrostu populacji nie będzie wzrostu gospodarczego. Afryka jest teraz jedynym kontynentem na świecie, w którym wskaźnik urodzeń przewyższa wskaźnik odnowy pokoleń. Jeśli osiągniemy cele milenijne i jeśli dotrzymamy naszych obietnic, Afryka stanie się w tym stuleciu światowym liderem.
Koenraad Dillen
w imieniu grupy ITS. - (NL) Pani przewodnicząca! Nie można zaprzeczyć, że sprawozdanie to opisuje bardzo szczegółowo problemy kontynentu afrykańskiego i rożne wyzwania stojące przed partnerstwem między Unią Europejską a Afryką. Jednak mimo iż jestem głęboko przekonany o wiedzy sprawozdawcy w dziedzinie polityki rozwoju, myślę, że w sprawozdaniu tym nie położono wystarczającego nacisku na podstawową przyczynę problemów Afryki i nie udziela ono odpowiedzi na niektóre podstawowe wyzwania.
Może mówienie o tym nie jest poprawne politycznie, ale tak właśnie jest. W odróżnieniu od poglądów zawartych w sprawozdaniu, Afryka i Unia Europejska nie myślą tak samo na temat ulepszenia demokracji, dobrego sprawowania rządów i praw człowieka. Główną przyczyną ubóstwa, głodu, braku bezpieczeństwa i problemów społeczno-gospodarczych dręczących ten kontynent - słusznie wymienionych w sprawozdaniu - są w rzeczywistości bardzo złe i skorumpowane reżimy, które w ogóle nie starają się przestrzegać zasad dobrego sprawowania rządów, demokracji i praw człowieka.
Nikt już na przykład nie przeczy, że Robert Mugabe jest przestępcą, przez którego kraj padł na kolana i który terroryzuje własną ludność. Co jednak mówią kraje rozwijające się Afryki Południowej? Że wybory przeprowadzono właściwie i że kraje zachodnie powinny pilnować własnych interesów. Naprawdę wątpię w obietnice składane przez tych samych przywódców dotyczące zarządzania.
Sprawozdanie to słusznie omawia problem pokoju i bezpieczeństwa. W Afryce, z uwagi na jej niezliczone niedemokratyczne reżimy, wydatki na broń są o wiele większe niż przeznaczona dla tych krajów ogromna pomoc rozwojowa, według organizacji Oxfam. Wszystkie te problemy mają zatem tę samą przyczynę.
Wreszcie muszę powiedzieć, że nie zgadzam się z sekcją dotyczącą imigracji, ponieważ obawiam się, że każdy, kto myśli, że koncepcja migracji wahadłowej może położyć kres drenażowi mózgów z Afryki i presji dotyczącej imigracji w Europie, poważnie się pod tym względem oszukuje.
Michael Gahler
(DE) Pani przewodnicząca! Chciałbym podziękować naszej sprawozdawczyni za słuszne i kompleksowe sprawozdanie. W Izbie istnieje powszechny konsensus dotyczący ogólnych zasad. Szczyt UE-Afryka w Lizbonie w grudniu nie może odbyć się zbyt wcześnie. Cieszy mnie fakt, że uzgodnimy wspólną strategię.
Stanowisko Parlamentu Europejskiego w sprawie szczególnego przypadku pana Mugabe jest znane od lat. Jednak ten pan nie może stać się przeszkodą dla rozpoczęcia nowego rozdziału w stosunkach Europy i Afryki. Wierzę, że jest dość europejskich szefów rządów, którzy mają jasną i jednoznaczną wiadomość dla tego pana. Dlatego powinien on tam być i znieść wiadomość, która zostanie mu przekazana.
Jako przewodniczący delegacji ds. stosunków z Parlamentem Panafrykańskim, chciałbym wyrazić kilka życzeń Parlamentu dotyczących przyszłej współpracy, co do której porozumieliśmy się w zeszłym tygodniu w Midrand. Parlamenty Afryki często były instytucjami zaniedbywanymi. Mają ważną rolę konstytucyjną na papierze, ale ich własne rządy i w istocie darczyńcy często nie traktują ich zbyt poważnie. Parlamenty te będą miały potencjał do wykonywania swojej prawdziwej roli polegającej na odpowiedniej politycznej kontroli władzy wykonawczej, jeśli tylko będą miały odpowiednie zasoby oraz jeśli dojdzie do pomyślnego i kompleksowego zbudowania potencjału posłów i pracowników administracji parlamentarnych, komisji i grup. Niezaprzeczalną zaletą tego scenariusza jest obecność organów kontrolnych na szczeblu lokalnym, posiadających legitymację demokratyczną, a w momencie powstania problemów, łatwiej byłoby zaakceptować ich krytykę niż krytykę ze strony darczyńców zagranicznych.
Dlatego wzywam Komisję, aby zawarła budowanie zdolności parlamentarnej w swoich programach krajowych w sposób ukierunkowany, abyśmy za kilka lat naprawdę zauważyli, że polityka w Afryce jest o wiele bardziej zwrócona ku potrzebom ludności, także dzięki zaangażowaniu parlamentów krajowych.
Alessandro Battilocchio
(IT) Pani przewodnicząca, panie i panowie! Chciałbym pochwalić pracę pani Martens i uznać wolę polityczną UE i Unii Afrykańskiej ku zbudowaniu wspólnej strategii skupiającej wiele tematów ważnych dla obu społeczności: od bezpieczeństwa po ochronę środowiska, od migracji po rozwój i po wspieranie praw człowieka i demokracji.
Aby strategia ta była naprawdę skuteczna, UE musi zbudować to partnerstwo już teraz, odpowiednio angażując społeczeństwo obywatelskie i lokalne parlamenty. UE musi wspierać namacalne, zdecydowane działania na rzecz ochrony praw człowieka, wolności wyrażania opinii i zrzeszania się oraz zasad demokracji, tak aby rozwój gospodarczy i społeczny kontynentu afrykańskiego był naprawdę zrównoważony i obejmował wszystkie warstwy afrykańskiego społeczeństwa.
Ponadto powtórzę wezwanie kolegów do największego możliwego zaangażowania UE w osiągnięcie milenijnych celów rozwoju, zwalczenia AIDS - dziesiątkującego ludność pracującą - i opracowania polityki europejskiej w różnych dziedzinach, która będzie naprawdę zgodna z duchem współpracy rozwojowej, przede wszystkim w kontekście handlu międzynarodowego.
DanutBudreikait
(LT) Chciałabym pogratulować pani Martens sprawozdania w sprawie stanu stosunków między UE a Afryką i zaproponowanych środków służących polepszeniu tych stosunków.
Szkoda, że Afryka wciąż jest najbiedniejszym kontynentem świata. Pomimo pomocy międzynarodowej udzielanej przez UE i inne kraje, poziom ubóstwa się nie zmniejszył, a wręcz się zwiększył. Nadal trzeba osiągnąć cele milenijne.
To dzieje się w Afryce, najbogatszym w zasoby naturalne kontynencie świata. Głównym tego powodem jest eksport surowców po najniższych cenach, podczas gdy za gotowe produkty trzeba płacić wysokie ceny. Sytuację tę można zmienić dzięki rozwinięciu przemysłu przetwórczego, małych i średnich przedsiębiorstw, stworzeniu nowych miejsc pracy i zachęt dla współpracy regionalnej.
Nie ma wątpliwości, jak zauważyła sprawozdawczyni, a Parlament Europejski wciąż podkreśla, że edukacja pozostaje jednym z kluczowych czynników w rozwoju niezależnej gospodarki UE.
W kwestii przyszłości Afryki chciałabym wspomnieć konflikty wojskowe, które wciąż latami dręczą niektóre obszary, takie jak Sudan. Z jednej strony sytuacja ta oznacza brak bezpieczeństwa zarówno dla lokalnych, jak i zagranicznych inwestorów. Z drugiej strony niektóre kraje wykorzystują konflikty w celu zwiększenia produkcji z zasobów naturalnych na korzystnych warunkach.
UE i społeczność międzynarodowa powinny włożyć więcej wysiłku w rozwiązanie konfliktów wojskowych w Afryce. Zwiększyłoby to skuteczność wdrożenia programu współpracy na rzecz rozwoju.
Helmuth Markov
(DE) Pani przewodnicząca! Czynnikiem bardzo ważnym dla polityki rozwoju Afryki jest handel, a handel, jeśli jest wykorzystywany poprawnie, może oczywiście pomóc zmniejszyć ubóstwo i polepszyć opiekę zdrowotną w Afryce. Może pomóc ulepszyć edukację oraz wyeliminować analfabetyzm. Jednakże nie może tego zrobić w sposób, w jaki widzi to Komisja.
Jestem bardzo zadowolony, że - albo ponieważ wygrał zdrowy rozsądek, albo ponieważ nacisk ze strony krajów afrykańskich tak się wzmógł - od zeszłego poniedziałku Komisja przyjmuje inne podejście do umów o partnerstwie gospodarczym (UPG). W rezultacie nie pojawiają się już nonsensowne żądania wzajemności w liberalizacji rynku ani nalegania na uwzględnienie kwestii związanych z Singapurem. Jest teraz zgoda na to, że zrezygnuje się z poszczególnych tematów i rozmowy skupią się na towarach, a inne kwestie zostaną omówione później.
Gdybyśmy mieli przyjąć to samo podejście w odniesieniu do dauhańskiej rundy rozwojowej, może również odnieślibyśmy sukces, ponieważ właśnie dlatego nie udawała się ona do tej pory. Dlatego nie udało się WTO i nie udała się dauhańska runda rozwojowa, ponieważ Komisja zawsze nalega na wysłanie tej samej wiadomości. Mówi: "musicie zrozumieć, że my tylko chcemy dla was najlepiej i jeśli tego nie zrozumiecie, nie dojdziemy do porozumienia”.
Na szczęście jeśli spojrzymy na sprawozdanie tego Parlamentu - które w tym wypadku było dużo rozsądniejsze od sprawozdania Komisji - sporządzonego przez mojego kolegę, pana Sturdy'ego w 2006 r., jasne jest, że komisarz Mandelson mógł znacznie wcześniej zgodzić się na żądania, którym teraz musi się kłaniać i być może nie pozwolilibyśmy, aby sytuacja zaszła tak daleko.
Osobiście pojawił się pan przed nami w Komisji i całkiem dokładnie pytaliśmy się pana o to. Jaka była pana odpowiedź? Powiedział pan, że komisarz Mandelson świetnie wypełnia swoje zadania. Szczerze powiedziawszy, Rada też ponosi tutaj odpowiedzialność, z uwagi na fakt, że będzie musiała zatwierdzić umowę o partnerstwie na koniec procesu. Mogłaby ona czasem zaangażować się w negocjacje, niż po prostu mówić: "pozwolimy się tym zajmować komisarzowi, aż w końcu do czegoś dojdzie”. Nie, jest pan odpowiedzialny i moim zdaniem, jeśli chodzi o umowy o partnerstwie gospodarczym, nie sprostał pan tej odpowiedzialności, przynajmniej biorąc pod uwagę to, co mówił pan naszej Komisji.
Robert Sturdy
Pani przewodnicząca! Sam jestem zaskoczony tym, że całkowicie zgadzam się ze zdaniem kolegi, który jest przedstawicielem grupy opozycyjnej.
Chciałbym pogratulować pani poseł Martens przygotowanego przez nią raportu. Dzisiejszego popołudnia padło w tej Izbie wiele wspaniałych słów, jednak zawiedliśmy w kwestii Afryki. Zdarzało się to już wcześniej i, podobnie jak sprawozdawczyni w sprawie UPG, żywię nadzieję, że tym razem staniemy na wysokości zadania.
Wczoraj Komisja opublikowała komunikat w sprawie UPG, w którym wreszcie zauważa fakt, że planowane w moim sprawozdaniu zakończenie negocjacji przed końcem 2007 roku jest niemożliwe. Jednak Komisja wciąż nalega na to, aby państwa Afryki, Karaibów i Pacyfiku zobowiązały się do zawarcia w 2008 roku pełnych umów o partnerstwie gospodarczym, a także, aby UPG mogły zostać podpisane tylko przez niektóre z państw tego regionu. To jest wręcz groteskowe!
Podczas tych rozmów pojawia się zbyt wiele niejasności i niepewności, a czasu nie pozostało dużo. Komunikacja jest celowo prowadzona w sposób niejasny, co martwi mnie z tego względu, że ja wiem o co chodzi. Nigdy nie zdecydowałbym się podpisać umowy, której warunki są dla mnie niezrozumiałe, a właśnie takiego zachowania wymagamy od Afryki.
Ponadto nowe propozycje stworzenia porozumień subregionalnych w państwach afrykańskich, które są gotowe podpisać umowy, spowodowałyby powstanie bałaganiarskiej plątaniny przeróżnych porozumień pomiędzy sąsiadującymi ze sobą państwami.
Pomysł przyłączenia w dalszej kolejności innych państw i regionów Afryki, Karaibów i Pacyfiku oznacza, że podpisałyby one umowę, która wcześniej nie była z nimi ustalona. Jakim cudem taki pomysł mógłby być dobry? Czy UPG nie zostały stworzone w celu integracji regionalnej?
Kto koncentruje się na wdrażaniu, monitorowaniu mechanizmów i szacowaniu wpływu, podczas gdy prowadzące negocjacje strony walczą o porozumienie w sprawie pomniejszych pakietów? Państwa Afryki, Karaibów i Pacyfiku nie powinny być zmuszone do wybierania pomiędzy umowami handlowymi, które mogą doprowadzić do zniszczenia lokalnych/regionalnych rynków a barierami upośledzającymi rynki eksportowe. Wciąż stoi przed nami wybór, a polityka Komisji w ostatniej chwili zmienia kierunek, tak aby nie czynić nic w celu odzyskania zaufania tych, którzy zostali wykluczeni.
Josep Borrell Fontelles
(ES) Pani przewodnicząca, panie i panowie komisarze, panie ministrze! Ta debata powinna przyczynić się do zbliżenia nas ku Lizbonie i szczytowi, podziękujmy zatem prezydencji portugalskiej za to, że skupiła się na relacjach europejsko-afrykańskich. Mamy nadzieję, że dzięki temu obywatele Europy zrozumieją w końcu, że ich przyszłość jest nierozerwalnie powiązana z przyszłością Afryki, a rozwój tego kontynentu stanowi warunek naszego dobrobytu i bez silnego partnerstwa z Afryką nie będziemy w stanie kontrolować migracji ani zapewnić bezpiecznych dostaw energii.
Postawmy sprawę jasno: nie chodzi o pomoc ubogim, ale o nasze własne interesy. Należy również wyjaśnić, że Afrykańczycy czasem nieufnie przypatrują się naszym deklaracjom i postrzegają je jako czystą retorykę, ponieważ nie wyszliśmy jeszcze poza przeszłość kolonialną i nie stworzyliśmy silnego, równego partnerstwa, którego wszyscy pragniemy i które głosimy - to wszystko wciąż jest dalekie od rzeczywistości.
Zadanie zmodernizowania Afryki jest wielkim wyzwaniem. Nie tylko Afrykańczycy są za nie odpowiedzialni - my również. Bez nas, bez naszej pomocy i współpracy, nie wyszliby poza stan rzeczy opisany w sprawozdaniu przygotowanym przez panią poseł Martens, ponieważ nie chodzi wyłącznie o handel, ale również o pomoc i rozwój partnerskich stosunków, które umożliwią oderwanie się od przeszłości, za którą, bądźmy szczerzy, również jesteśmy po części odpowiedzialni.
Olle Schmidt
(SV) Dziękuję, pani przewodnicząca. W grudniu odbędzie się pierwszy od wielu lat szczyt Unia Afrykańska - UE. Jest to ważne spotkanie dla UE, która w dużym stopniu odpowiada za wspieranie rozwoju gospodarczego i demokratycznego Afryki. Ta inicjatywa prezydencji portugalskiej zasługuje na pochwałę. UE powinna zacząć jeszcze aktywniej działać na kontynencie afrykańskim.
W przeciwieństwie do pana posła Briana Crowleya jestem zaniepokojony tym, że na szczycie prawdopodobnie pojawi się również dyktator Robert Mugabe z Zimbabwe. Nie godzi się, aby Unia Europejska zasiadała do negocjacji przy tym samym stole co Mugabe. Korupcja i złe rządy Mugabe paraliżują cały kraj. Opozycja polityczna jest tłamszona, a jej przedstawicieli zamyka się w więzieniach, nie istnieje wolność słowa, kraj, który niegdyś był spichlerzem Afryki nęka teraz niedobór żywności, a setki tysięcy ludzi żyje bez dachu nad głową. Gospodarka rozpada się; poziom inflacji przekracza 7000%, przeciętna długość życia mieszkańców jest najniższa na świecie, a 25% obywateli to nosiciele wirusa HIV. Pani przewodnicząca, panie komisarzu, Manuelu Lobo Antunesie! Jedynym sposobem, aby wyrazić naszą niechęć wobec dyktatorskich poczynań pana Mugabe, jest sprzeciwienie się jego obecności na szczycie. Straszliwe rządy Mugabe muszą dobiec końca. Przyjaciele! Wobec dyktatorów należy odnosić się jasno. Dziękuję.
Eija-Riitta Korhola
(FI) Pani przewodnicząca, panie komisarzu! Chciałabym podziękować sprawozdawczyni, pani poseł Martens, za to jakże istotne sprawozdanie. Z jednej strony wyraźnie pokazuje ono Komisji, że wymiar parlamentarny musi tym razem odegrać rolę w tworzeniu projektu wspólnej, europejsko-afrykańskiej strategii. Niestety, powszechnym podejściem panującym w Komisji podczas przygotowywania strategii UE dla Afryki na rok 2005 było ignorowanie nie tylko odpowiednich przedstawicieli drugiej strony ale również Parlamentu. Z drugiej strony trzeba przyznać, że to sprawozdanie podnosi szereg istotnych kwestii, których treść wymaga odpowiedzi oraz obrania właściwej strategii.
Po pierwsze, perspektywa historyczna ukazuje nam, że należy chronić uniwersalne prawa człowieka, aby były one przestrzegane. Z tego powodu uważam, że bardzo ważne jest, aby priorytety pokoju i bezpieczeństwa w europejskiej strategii dla Afryki wprowadziły i promowały ideę odpowiedzialności za bezpieczeństwo. Jesteśmy odpowiedzialni za ochronę i to również musi być przedmiotem debaty w UE.
Po drugie, na co sprawozdanie kładzie silny nacisk, kwestia zmian klimatycznych musi stać się głównym priorytetem strategii. Jakość i ilość wody, wraz z kwestią energii, stanie się poważnym problemem politycznym, a wtedy pierwszą jego ofiarą padnie Afryka. Jednak chciałabym przypomnieć wszystkim państwu, że najpoważniejszymi problemami Afryki związanymi ze środowiskiem naturalnym są obecnie erozja i nadmierne wykorzystywanie pastwisk. Oczywiste jest, że zmiana klimatu jeszcze bardziej pogłębi te problemy. Niezbędne jest podjęcie środków adaptacyjnych i wspomagających. Poza tym, Afryka w kontekście międzynarodowym jest dla Unii Europejskiej naturalnym partnerem jeśli chodzi o walkę ze zmianami klimatycznymi.
Po trzecie, pragnę podkreślić znaczenie małych przedsiębiorstw i lokalnej przedsiębiorczości, które warunkują zrównoważony i rzeczywisty rozwój gospodarczy Afryki. Musimy mieć pewność, że podejmowane przez nas działania są czynnikiem wspierającym. Tylko sama, miejscowa ludność może postawić Afrykę na nogi.
Ana Maria Gomes
(PT) Muszę pogratulować pani poseł Martens tak ważnego sprawozdania, które zostało sporządzone właśnie teraz, w czasie, gdy UE dokonuje przedefiniowania swoich stosunków z Afryką, w dużej mierze z powodu Chin, które również zaczęły odgrywać rolę na tym kontynencie. Jednak stosunki między UE a Afryką będą mogły pójść naprzód, jedynie wtedy, gdy dwuaspektowe podejście rozwoju i bezpieczeństwa stanie się spójne, szczególnie pod względem praw człowieka, demokracji i dobrych rządów.
Skoro nakreśliłam już wagę wspólnej strategii i związanego z nią planu, który ma zostać przyjęty na szczycie UE-Afryka, chciałabym prosić prezydencję portugalską o poinformowanie Parlamentu Europejskiego w odpowiednim czasie o poczynionych postępach w zakresie negocjacji w sprawie tych dokumentów i ich treści. Będzie to praktyczne pod kątem zapewnienia, że środki zawarte we wspólnej strategii i planie działania stopniowo staną się rzeczywistością, wraz ze wsparciem ze strony Parlamentu Europejskiego i pod kontrolą różnych, właściwych instrumentów finansowych.
Tutaj, w tej Izbie, wyrażamy nadzieję, że wspólna strategia i plan działania odzwierciedlają zobowiązania poczynione przez Unię Europejską, których priorytetem ma być walka z ubóstwem oraz realizacja milenijnych celów rozwoju, szczególnie jeśli chodzi o dostęp do podstawowej opieki medycznej i edukacji. Chcemy, aby wspólne środki zostały włączone do kontroli handlu ręczną i lekką bronią palną, która jest prawdziwą bronią masowej zagłady w Afryce, jak również środki służące równouprawnieniu kobiet i społeczności cywilnych, w których leży moc dokonywania zmian, wprowadzenia pokoju i rozwoju tak bardzo Afryce potrzebnych.
Zuzana Roithová
(CS) Z powodu swej kolonizatorskiej przeszłości Europa miała wyrzuty sumienia wobec Afryki. Dziś próbujemy pomóc krajom rozwijającym się, aby mogły stać się częścią globalnego świata. Dlatego właśnie uwaga odnośnie do tych państw koncentruje się teraz na wyzwaniach globalnych. Obok chorób, głodu i niedoboru wody pitnej problemem są również bezpieczeństwo, handel, migracja, drenaż mózgów i zmiany klimatyczne.
Poza prowadzeniem działań charytatywnych naszym zadaniem jest nadzorowanie kwestii decyzyjnych opartych na poszanowaniu zasad demokracji ze strony instytucji afrykańskich. W tym aspekcie postrzegam strategię rozwojową pana komisarza Mandelsona jako ryzykowną, ponieważ skupia się ona wyłącznie na stosunkach handlowych w rejonie Pacyfiku.
Panie i panowie! Nalegamy, aby Komisja zwiększyła potencjał rozwoju w dziedzinie programu praw człowieka. Bez nich istnienie demokracji w Afryce, czy też w jakimkolwiek miejscu na świecie, nie ma żadnych szans. Martwi mnie to, jak głęboko zakorzeniona jest w Afryce ideologia byłego bloku komunistycznego. Niepokojący jest również rosnący wpływ modelu chińskiego totalitarnego rynku, który wykorzystuje surowce afrykańskie i odbiera pracę mieszkańcom Afryki.
Pragnę pogratulować sprawozdawczyni, pani poseł Martens, wyczerpującego i wyważonego zdefiniowania nowej strategii przedstawionej w tym doskonałym sprawozdaniu. Musimy jednak mieć na uwadze ramy finansowe i nauczyć się odczytywać wyniki z odpowiednich wskaźników.
Wydaje się, że Komisja nie ukazuje wystarczająco obywatelom Europy znaczenia, jakie ma współpraca UE z jej najbliższym sąsiadem, jakim jest Afryka. Mam nadzieję, że na grudniowym szczycie w Lizbonie, również w oparciu o to sprawozdanie, zostanie przyjęta nowa wizja stosunków, których korzenie sięgają planu praw człowieka.
Chciałabym zakończyć moje przemówienie pewnym wnioskiem: szczyt odegra zasadniczą rolę w zmianie relacji europejsko-afrykańskich. Dlatego też nie popieram działań ze strony Republiki Czeskiej i Wielkiej Brytanii, zmierzających do zablokowania ogólnoafrykańskiego szczytu z powodu uczestnictwa w nim dyktatora z Zimbabwe. Oczywiście, jego obecność powinna być stanowczo zakwestionowana i potępiona.
Thijs Berman
(NL) Pani przewodnicząca! Stosunki między Unią Europejską i państwami afrykańskimi stały się niedopuszczalnie napięte, czego powodem są negocjacje z krajami Afryki, Karaibów i Pacyfiku w zakresie umów o partnerstwie gospodarczym. Jeśli negocjacje te zakończą się niepowodzeniem, wtedy od dnia 1 stycznia ustalenia z Kotonu dla wielu krajów zostaną wyrzucone na śmietnik, ponieważ nasze stosunki handlowe zyskają status mniej korzystnego ogólnego systemu preferencji taryfowych.
Tego typu karanie ubogich państw byłoby hańbą, ponieważ one same czują, że UE i kraje AKP nie są obecnie równorzędnymi partnerami. Musimy zapewnić ubogim państwom prawo do ochrony ich rynków w sektorach, które są słabe i upadłyby w ferworze wolnego handlu. Negocjacje te nie mają nic wspólnego z dobrymi zasadami i celami zawartymi w sprawozdaniu pani poseł Marii Martens, które to cele podzielam.
My, jako socjaliści, chcieliśmy dodać, że handel i polityka rolna EU nie powinny być przeszkodą na drodze polityki rozwoju. Tym, czego nam potrzeba jest spójność i oczywiste jest, że polityka w dalszym ciągu powinna zmierzać ku emancypacji i zapewnieniu kobietom ich praw. W mocy Komisji leży przekształcenie tych idei w konkretną politykę. Następnie Komisja będzie ściśle monitorować to, jak rozwija się współpraca.
Zbigniew Zaleski
Mimo kilkuset miliardów euro przekazanych Afryce sytuacja, jeżeli chodzi o biedę pogarsza się, co wynika z rzetelnego sprawozdania koleżanki Martens. Bez konsultacji z przedstawicielem prezydencji portugalskiej, Lobo Manuelem Antunesem ani z kolegą Johanem Van Hecke powiem tak, aby pomoc finansowa była skuteczna, to konieczna jest współpraca z podmiotami lokalnymi w Afryce.
Dla gospodarki potrzebna jest pomoc we wprowadzaniu technologii, pobudzanie ducha przedsiębiorczości, angażowanie obywateli, wspomaganie indywidualnej inicjatywy. Robią to np. bez pieniędzy misjonarze, a nie robi tego Unia z dużymi zasobami finansowymi. Jedno z głównych zadań to edukacja, a więc inwestycja w kapitał ludzki, bo to się bardzo opłaci. Jednak Afryka ma także swoje zobowiązania, a mianowicie - zatrzymanie importu broni, regulacje prawne, w tym prawo własności, bez czego nie rozwinie się gospodarka i ostatnia rzecz: rządy muszą być rozumiane jako służba obywatelom, a nie jako beneficjent naszej pomocy, czego symbolem są duże mercedesy przedstawicieli władz afrykańskich.
Marie-Arlette Carlotti
(FR) Pani przewodnicząca! Obecnie Afryka ma dwie twarze: z jednej strony mamy do czynienia z wielką biedą i tragedią ludzi, tak jak w przypadku Darfuru i Somalii. Istnieje jednak też druga strona, którą często zdarza się nam ignorować - kontynentu, który wbrew wszelkim przeciwnościom jest innowacyjny, staje się coraz bardziej demokratyczny, choć następuje to wciąż zbyt wolno, kontynentu, który krok po kroku wraca na ścieżkę rozwoju.
Nowa strategia UE-Afryka musi wziąć pod uwagę podwójną rzeczywistość i wesprzeć ten delikatny proces poprzez prawdziwe, polityczne partnerstwo oparte na jedności, ponieważ to cała Afryka, poprzez Unię Afrykańską, ma stać się naszym głównym punktem kontaktowym; z pokorą, w zgodzie z programem, który opracowaliśmy wspólnie, który nie został narzucony przez Północ, bowiem Europa nie jest jedynym partnerem, którego Afryka posiada. UE musi wspierać ten proces poprzez realizowanie milenijnych celów rozwoju w ramach planu działania, dotrzymywanie obietnic i zobowiązań finansowych poczynionych przez Unię i państwa członkowskie oraz poprzez uwzględnianie roli, jaką odgrywają rządy państw afrykańskich. Sprawozdanie pani poseł Martens jest w rzeczywistości wiadomością, którą kierujemy dziś do Komisji i Rady, a w grudniu, w Lizbonie dowiemy się, czy ta informacja została faktycznie przyjęta.
Luís Queiró
(PT) Pani przewodnicząca! Jak wynika ze sprawozdania pani poseł Martens, z którym w dużej mierze się zgadzam, ustalanie obecnej strategii UE dla Afryki bez udziału samych Afrykańczyków rzeczywiście ogranicza jej potencjał. Był to błąd, który musi zostać naprawiony w kolejnej strategii UE, która powinna wzmacniać rolę Unii Afrykańskiej i bazować na idei partnerstwa i równości. Problematyczne obszary, które należy dopracować, to kwestie pokoju, problem osób przesiedlonych i walka z poważnymi chorobami, takimi jak AIDS i malaria.
Naszym celem musi być rozwój, a jego bronią - handel. Aż do końca powinniśmy wspierać małe i średnie przedsiębiorstwa, jak również propagować sprawiedliwy handel zagraniczny. Jednak strategia ta może się powieść jedynie wtedy, gdy pomożemy wprowadzić demokrację i prawa człowieka na całym kontynencie.
Podczas przeformułowywania i odnawiania strategii UE dla Afryki należy uwzględnić nowe, lokalne i globalne warunki. Sam fakt, że prowadzimy dziś dialog z Unią Afrykańską nie jest bez znaczenia. Z drugiej strony, ogólny wzrost zużycia paliw i żywności oznacza, że należy zwiększyć wydajność światowej produkcji, a kontynent afrykański nie tylko obfituje w złoża ropy i gazu, ale posiada również ogromny potencjał rolniczy, który można wykorzystać.
Na koniec poruszę kwestię szczytu. Nie ma potrzeby organizowania szczytu w celu określenia strategii dla Afryki. Skoro jednak prezydencja portugalska zdecydowała się obrać taką drogę, zbaczanie z niej byłoby błędem, ponieważ stracilibyśmy szansę na wywarcie pozytywnego wpływu na życie Afrykańczyków. Pani przewodnicząca! Rozmowy nie mogą dotyczyć wyłącznie kwestii umorzenia długów, ponieważ większy, światowy dobrobyt musi stanowić szansę na zwiększenie dobrobytu w Afryce. Z tego dobrobytu muszą odnieść korzyść zwykli ludzie, nie tylko elity.
Jak ktoś już wcześniej wspomniał, współpraca międzynarodowa nie może dalej stanowić problemu dla Afryki. Właśnie dlatego musimy dokonać poprawy tej sytuacji, tak aby zapewnić Afryce edukację, profilaktykę zdrowotną, demokrację i rozwój.
Luis Yañez-Barnuevo García
(ES) Pani przewodnicząca! Pragnę pogratulować sprawozdawczyni i powiedzieć, że podzielam zdanie pana posła Mitchela na temat stworzenia nowego rodzaju partnerstwa i stosunków między Europą i Afryką. Chciałbym również pogratulować panu Lobo Antunesowi zorganizowania przez prezydencję portugalską europejsko-afrykańskiego szczytu.
Jednak, poza budowaniem nowych relacji, oficjalna pomoc dla rozwoju nadal stanowi wielce użyteczny instrument w stosunkach między Europą i Afryką, nie tylko dla Europy jako całości, ale również dla poszczególnych państw członkowskich, a sytuacja ta potrwa jeszcze kilka lat.
Powinniśmy propagować wśród państw członkowskich zdrową rywalizację, która ma na celu poprawę ilości i jakości oferowanej pomocy rozwojowej. Hiszpania, państwo z którego pochodzę, w tej kadencji parlamentarnej trzykrotnie zwiększyła pomoc, a w porównaniu z poprzednią, wkład rządu ma wzrosnąć z 200 milionów euro w 2004 roku do spodziewanych 850 milionów w roku 2008. Hiszpania stała się tym samym drugim co do wielkości oferowanej pomocy darczyńcą na świecie, przy czym jest tym członkiem Komitetu Pomocy Rozwojowej, którego wkład przez cały ten okres wzrósł najbardziej.
Manuel Lobo Antunes
urzędujący przewodniczący Rady. - (PT) Pani przewodnicząca, panie i panowie! Na początku chciałbym podziękować za państwa uwagi, sugestie, a nawet krytykę propozycji prezydencji, które zawarła ona w planach dotyczących stosunków europejsko-afrykańskich. Każda z sugestii, uwag i krytyk została przeze mnie należycie uwzględniona.
Pragnę wyjaśnić, że w naszych propozycjach nowych relacji z Afryką zawarte zostały dwa aspekty, które, mógłbym rzec, są innowacyjne, a przynajmniej mam nadzieję że takimi się być okażą. Po pierwsze, planujemy zbudować skuteczne partnerstwo z naszymi afrykańskimi partnerami; musi ono być również efektywne jeśli chodzi o kwestię własności.
Jak już wspomniałem, strategia, którą obecnie tworzymy nie jest jednostronna. Jest to strategia wspólna, innymi słowy taka, którą projektujemy, analizujemy i nad którą debatujemy razem, tak aby wyniki i propozycje faktycznie odpowiadały nadziejom i oczekiwaniom naszych afrykańskich przyjaciół, lecz również temu, co w dobrym znaczeniu my otrzymamy od naszych partnerów.
Z drugiej strony chcemy również zwiększyć ilość podmiotów, które zaangażują się w tę strategię, aby nie ograniczyła się ona wyłącznie do rządów, tak jak to zwykle bywało. Chcemy, aby poza władzami udział swój miały też inne instytucje publiczne, parlamenty, jak już wcześniej wspomniałem, oraz duża część społeczeństwa obywatelskiego, jego przedstawiciele i podmioty. Drugim aspektem, który według mnie ma ogromne znaczenie, jest nasza chęć unowocześniania programu pomiędzy Unią Europejską i Afryką. Chcemy, aby odpowiadało to nowym, globalnym wyzwaniom, z uwzględnieniem głębokich zmian, które zachodzą na świecie oraz, w szczególności, autentycznie dać Afryce możliwość pełnej integracji z nowym porządkiem świata.
Dlatego też zamierzamy przedyskutować z Afryką współczesne i nowe kwestie, takie jak problem energii, zmian klimatu, migracji, mobilności i zatrudnienia, nie zapominając jednak o rzeczach podstawowych, które tradycyjnie tworzyły nasze wzajemne relacje, czyli kwestiach pokoju, bezpieczeństwa, demokratycznych rządów i praw człowieka, jak również nauki i społeczeństwa informacyjnego.
Mam nadzieję, że program ten jest zrozumiały, ambitny i, jak mówiłem, na wskroś nowoczesny. Musimy dokonać modernizacji programu przy udziale Afryki - powinien być on w stanie skutecznie odpowiadać bieżącym potrzebom. Pragnę podkreślić, że prezydencja portugalska nigdy nie wahała się wskazywać na dyktatorów, czy to w Afryce, czy w innych częściach świata, oraz w rezultacie potępiać ich, i tę praktykę zamierzamy kontynuować zawsze, gdy będzie to konieczne.
Na koniec pragnę wyrazić wdzięczność za pracę wykonaną wspólnie z Komisją podczas przygotowywania drugiego szczytu UE-Afryka. Od Komisji i komisarzy, na których ciąży określona odpowiedzialność w tych obszarach, tj. handlu, działań zewnętrznych i pomocy humanitarnej, otrzymaliśmy bardzo poważne wsparcie i mamy pewność, że nasza praca zmierza w kierunku wspólnego celu, czyli wprowadzenia zmian w Afryce, dla Afryki.
Louis Michel
komisarz. - (FR) Pani przewodnicząca, panie i panowie! Chciałbym zacząć od podziękowania Radzie za pełną odpowiedź na wystąpienia posłów i dodać, że popieram uwagi, które zostały poczynione.
Podzielam wiele z obaw, jakie zostały wyrażone. Komisja zamierza wprowadzić większą spójność w swoich zagranicznych działaniach i, faktycznie, natura dialogu europejsko-afrykańskiego powinna pozwolić na stopniową eliminację niektórych niespójności, również tych, które zostały podkreślone przez pana posła Rocarda. Owszem, czasem prowadzona przez nas polityka jest niespójna, chociażby w zakresie dopłat do rolnictwa. Jest to pewna sprzeczność. Niestety, należy dokonać wyboru pomiędzy rozbieżnymi interesami i czasem trzeba się zgodzić na taki stan rzeczy. Z tego, co widzę, Europa jest prawdopodobnie jedynym podmiotem, który nieustannie dokonuje autopoprawek i wyraźnie stara się zmierzać we właściwym kierunku.
Drugą kwestią, która została poruszona, jest problem Zimbabwe. Nie chcę wracać do tego pytania. Pani poseł Martens odpowiedziała na nie o wiele lepiej niż ja bym to zrobił. Zajmujemy się tu szczytem UE-Afryka, a nie szczytem UE-Zimbabwe. To po pierwsze. Po drugie, zdaję sobie sprawę z tego, że podnoszą się głosy nawołujące do potępienia pana Mugabe. Mógłbym również tak postąpić, ale nic by to nie zmieniło. Decyzja o zaproszeniu pana Mugabe nie należy do nas. Przykro mi, ale nie możemy wypowiadać się za naszych afrykańskich partnerów. Jako komisarz ds. rozwoju i pomocy humanitarnej odpowiedzialny za kraje Afryki, Karaibów i Pacyfiku (AKP) oraz za stosunki polityczne i dialog z Afryką muszę powiedzieć państwu, i mówię to z ciężkim sercem, że nie mamy prawa stosować przymusu i oświadczyć naszym afrykańskim partnerom: "Możecie zaprosić każdego, poza nim”. Może będę zbyt bezpośredni, ale powiem również, że jeśli mielibyśmy osądzać ludzi w kategorii dyktatorów, a raczej cech, jakie my uważamy za dyktatorskie, poza panem Mugabe pojawiłyby się inne jednostki. Pozwolą państwo, że powiem jeszcze coś innego: taka jest rzeczywistość.
Ważne jest to, że szczyt ma się odbyć oraz fakt, że będziemy podczas niego dyskutować i podnosić kwestie praw człowieka w Zimbabwe. Nie waham się powiedzieć, że według mnie, to właśnie jest potrzebne i ważne. Zatem szczyt odbyć się musi. Zbyt długo już czekaliśmy. Miał już miejsce szczyt Afryka-Chiny. Co więcej, przygotowywany jest szczyt Afryka-Japonia i gdy to nastąpi, choć jeszcze nie wiem kiedy, będziemy przygotowani.
Chcę również poinformować, że zapewniliśmy sobie pomoc Republiki Południowej Afryki. Jeśli miałbym wskazać państwo, którego wysiłki w znaczny sposób przyczyniły się do rozwiązania tej kwestii w najlepszym interesie wszystkich - byłaby to właśnie Republika Południowej Afryki. Co więcej, państwo to angażuje się obecnie w tworzenie, inspirowanie i pracę nad głównym porozumieniem pomiędzy większością i opozycją w Zimbabwe, dzięki czemu w marcu 2008 r. powinny odbyć się tam uczciwe i sprawiedliwe wybory. Rozmowy jeszcze trwają, ale z ostatniej rozmowy, którą przeprowadziłem z panem prezydentem Mbekim wynika, że istnieje prawdziwa szansa na sukces. Nie krytykujmy więc Republiki Południowej Afryki za to, że robi co w jej mocy, ponieważ czyni słusznie.
W odniesieniu do wielkości pomocy finansowej udzielonej na rzecz rolnictwa, chciałbym zwrócić państwa uwagę, że gdy zestawimy liczby dziewiątego i dziesiątego Europejskiego Funduszu Rozwoju dla tego sektora, zobaczymy, że nastąpił wzrost z 663 milionów do 1,1 miliarda euro. Prawdą jest, że pomimo wspomnianego wzrostu funduszy, nastąpił spadek w zakresie bezwzględnego udziału procentowego, ale jeśli chodzi o faktyczne pieniądze, wzrost był znaczny. Dodam, że z zadowoleniem przyjąłem oświadczenie prezesa Banku Światowego, które przedstawił kilka dni temu w Waszyngtonie podczas spotkania, w którym uczestniczyłem. Wynikało z niego, że nastąpi większa koncentracja na kwestiach związanych z rozwojem rolnictwa, zatem w pełni podzielam obawy, o których wspomniano przed chwilą.
Jeśli chodzi o rolę społeczeństwa obywatelskiego oraz parlamentów, również Parlamentu Panafrykańskiego, nie mogę zrobić nic innego jak tylko w pełni poprzeć podejście przedstawione w sprawozdaniu.
Pokrótce, ponieważ przydzielony mi czas jest bardzo ograniczony, tak jak obiecałem, chciałbym znów poruszyć kwestię umów o partnerstwie gospodarczym (UPG). Uświadomię państwu moje zdanie na ten temat. Umowy te stanowią niezbędny warunek integracji Afryki ze światową społecznością. Przykład Azji pokazał, że nie pomoc jest decydującym czynnikiem postępu, ale raczej rozwój gospodarczy i integracja z rynkiem światowym. Osobiście wierzę, że UPG dają szansę na stopniową integrację państw AKP z międzynarodową społecznością handlową, na początek poprzez rozbudowę rynków regionalnych. Jednocześnie pragnę zaznaczyć, że dzień 1 stycznia 2008 roku nie zwiastuje początku nagłej, dramatycznej liberalizacji rynku. Cóż więc oznacza? Naprawdę oznacza stopniowe otwieranie rynków, które podlegają okresom przejściowym w zależności od produktów, którymi się zajmują i z pomocą funduszy regionalnych, które zapewnią wsparcie finansowe oraz pomogą złagodzić problem straty podatkowej netto, która następuje w wyniku liberalizacji. Oczywiście nigdy nie jest za wiele ciekawych propozycji rozwiązań w tym obszarze.
Ponadto będziemy w stanie zmobilizować znaczne zasoby na wielu polach, które stworzą optymalne warunki do tego, aby proces liberalizacji mógł faktycznie postępować, a stopniowe otwieranie rynków mogło okazać się przydatne, pozytywne i skuteczne. Bardzo dobrze rozumiem wyrażone przez niektórych z państwa obawy. Jednak, z uwagi na potrzebę wydłużenia okresu zawierania umów o partnerstwie gospodarczym, muszę przyznać, że nie widzę w tym żadnych korzyści. WTO nie zrobi wyjątku w kwestii krajów AKP, chociaż można udawać, że tak się stanie, ponieważ nasz obecny system szkodzi innym krajom rozwijającym się, które apelują o to, aby traktowano je na równi z byłymi koloniami.
Jedynym wyjściem jest stosowanie ogólnego systemu preferencji taryfowych. Kraje najsłabiej rozwinięte zyskają dostęp do wszystkiego poza bronią, lecz dla krajów, które nie zostały sklasyfikowane jako kraje najsłabiej rozwinięte, a jest ich 36, oznacza to ograniczenie ich bieżącego poziomu dostępu. Umowy o partnerstwie gospodarczym pozwolą nam zapewnić preferencyjny dostęp naszym tradycyjnym partnerom, ale co ważniejsze, pomogą wesprzeć proces regionalnej integracji gospodarczej. Ufam, że właśnie tu leży prawdziwy potencjał, dzięki któremu handel mógłby przyczynić się do rozwoju gospodarczego.
Jesteśmy oczywiście świadomi problemów, które nastręcza to naszym partnerom, widzimy ich niechęć i, trzeba przyznać, rozumiemy ich uzasadnione obawy. Właśnie z tego powodu początkowo proponowaliśmy zawieranie umów stopniowych, które przede wszystkim rozwiążą problem handlu poprzez otwarcie rynku na zasadach dwustronnych, co jest zgodne z zasadami WTO. Zawsze twierdziłem, że oferty wejścia na rynek ze strony naszych partnerów z krajów AKP będą oparte na asymetrycznych zasadach. Należy pamiętać, że z naszej strony następuje całkowite otwarcie rynków. Zamierzamy wykazać się wielką elastycznością i wykorzystać całą dostępną swobodę, aby uwzględnić obawy związane z rozwojem, szczególnie potrzebę ochrony głównego organu produkcji rolnej i młodego przemysłu.
Obecnie wciąż pracujemy nad tym zagadnieniem. Prawdziwym wyzwaniem jest ochrona krajów, które nie zostały sklasyfikowane jako kraje najsłabiej rozwinięte, przed znalezieniem się w katastrofalnej sytuacji handlowej po 1 stycznia. W tych państwach w grę wchodzą wielkie interesy handlowe. Jeśli do dnia 1 stycznia kwestia dostępu do rynków pozostanie nadal nierozwiązana, powrócą one, oczywiście, do ogólnego systemu preferencji taryfowych, co będzie oznaczać zepchnięcie ich na margines i prawdziwie katastrofalną pozycję. Dlatego musimy uczynić krok naprzód, nawet jeśli oznaczałoby to zawieranie umów tymczasowych. To właściwie wszystko, jeśli chodzi o umowy o partnerstwie gospodarczym.
Na koniec chciałbym powiedzieć, że całkowicie podzielam poglądy, które jasno przedstawił pan poseł Borrell. Nadchodzący szczyt i strategia UE-Afryka skupi się na wprowadzeniu fundamentalnej zmiany w naturze stosunków europejsko-afrykańskich. Spróbujmy zatem, pozwolę sobie zapożyczyć to wyrażenie, stworzyć silne partnerstwo pomiędzy dwoma stronami, które się wzajemnie szanują oraz posiadają względem siebie prawa i obowiązki. Zostawmy za sobą obecne stosunki, które są nie tyle banalne, lecz wręcz przestarzałe, archaiczne i szkodliwe, kojarzące się z upokarzającą relacją darczyńcy i beneficjenta.
Przewodnicząca
Debata została zamknięta.
Głosowanie odbędzie się jutro o godz. 11.30.
Oświadczenia pisemne (art. 142 Regulaminu)
Pedro Guerreiro  
na piśmie. - (PT) Szczyt UE-Afryka musi oznaczać zmianę unijnej polityki w zakresie poszanowania niepodległości i prawa do rozwoju państw afrykańskich i ich mieszkańców, propagowania bardziej uczciwego, pokojowego i humanitarnego świata, który charakteryzowałaby większa solidarność.
To wszystko wymaga na przykład:
podjęcia natychmiastowych środków opartych na zasadzie solidarności, aby móc odpowiedzieć na potrzeby milionów ludzkich istot;
poszanowania niepodległości i niezależności, nieingerowania w sprawy wewnętrzne żadnego z państw i pokojowego rozwiązywania konfliktów;
demilitaryzacji stosunków międzynarodowych i stopniowego zmniejszenia zbrojeń oraz wydatków na cele wojskowe;
wprowadzenia sprawiedliwych i uczciwych międzynarodowych stosunków handlowych, odrzucenia kwestii związanych z liberalizacją handlu narzucanych przez Międzynarodowy Fundusz Walutowy, Bank Światowy, Światową Organizację Handlu i "umowy o partnerstwie gospodarczym”;
umorzenia zagranicznego zadłużenia, które zostało już spłacone z nawiązką;
prowadzenia właściwej polityki współpracy i aktywnego wzajemnego wsparcia na rzecz rozwoju;
zapewnienia imigrantom należnych im praw.
Stosunki nie mogą wciąż opierać się na neokolonialnych ambicjach czy też paternalistycznych poglądach, których celem ma być odzyskanie wpływów, straconych w wyniku odzyskania niepodległości przez narody afrykańskie, po tym, jak zostały pokonane w drugiej połowie XX wieku, i propagowanie ingerencji w sprawy wewnętrzne, obecności wojsk głównych sił UE oraz kontrolowania i eksploatacji zasobów naturalnych przez podmioty międzynarodowe.
Tokia Saïfi  
na piśmie. - (FR) Jeśli mielibyśmy podkreślić wagę sprawozdania parlamentarnego w sprawie stosunków europejsko-afrykańskich, biorąc pod uwagę nadchodzący grudniowy szczyt UE-Afryka, musimy przede wszystkim docenić jego realistyczne podejście.
W sprawozdaniu zawarty jest apel o prawdziwe partnerstwo pomiędzy UE i Afryką, partnerstwo demokratyczne i realistyczne, oparte na skutecznej i skoordynowanej pomocy, jak również na handlu.
Szczególnie chciałabym wyrazić poparcie dla negocjacji w sprawie umów o partnerstwie gospodarczym, gdyż, jak zostało podkreślone w sprawozdaniu, handel międzynarodowy musi być tworzony jako instrument na rzecz rozwoju. Ubóstwo można trwale zredukować jedynie poprzez uczciwy i zrównoważony wzrost gospodarczy, który będzie należycie nadzorowany, wzrost będący wynikiem działalności handlowej stymulowanej dostępem do rynku.
Wolny handel nie jest celem samym w sobie - musi zaspokajać potrzeby krajów Afryki, Karaibów i Pacyfiku. Dlatego też grupę państw AKP powinniśmy włączać do naszych działań stopniowo i asymetrycznie, mając na uwadze lokalną charakterystykę.
Nie możemy zadowolić się jednie wybiórczym udzielaniem pomocy, ponieważ w ten sposób nie rozwiążemy problemów, a jedynie będziemy je odwlekać w nieskończoność.
Afryka nie jest sceną dla pomocy humanitarnej, musi być sprawcą własnego rozwoju, a Unia Europejska powinna pełnić rolę partnerską.
