Hervatting van de zitting
De Voorzitter
Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement, die op donderdag 5 november 1998 werd onderbroken, te zijn hervat.

Goedkeuring van de notulen
De Voorzitter
De notulen van de vergadering van donderdag 5 november 1998 zijn rondgedeeld.
Geen bezwaren?

Janssen van Raay
Ik wil in de notulen uitdrukkelijk vermeld zien dat ik in Brussel gezegd heb dat ik niet alleen maar om principiële redenen niet meer meedoe aan de hoofdelijke stemmingen - wat ik al lang niet meer deed -, maar ook om fiscale redenen. Ik herhaal: Nederlandse fiscale redenen. Dat heb ik graag genotuleerd.

De Voorzitter
Uitstekend, mijnheer Janssen van Raay, dat zal geschieden.

Striby
Mijnheer de Voorzitter, ik vraag het woord niet over de notulen, maar ik zou u willen vragen wanneer het nieuwe parlementsgebouw klaar zal zijn. Het IPE4, dat nu nog "verboden stad" is, is dat soms een sciencefictionroman? We zitten vandaag, bij gebrek aan de nieuwe gebouwen, nog altijd hier, in deze mooie vergaderzaal waaraan we zeker ook gehecht zijn. We horen hier geruchten in de wandelgangen en we wachten af. Wanneer komt de inaugurele zitting? Wordt dat december, februari, of zomer 1999?
Waarom al die vertragingen? Wij aanvaarden het argument van een optimale organisatie van de grote verhuizing, maar ik mag toch hopen dat het niet eens te meer gaat om zuiver politieke manoeuvres tegen Straatsburg. Mijnheer de Voorzitter, wij verwachten een duidelijk antwoord voor wat betreft die vaagheid, die het imago van stiptheid, efficiëntie en geloofwaardigheid van ons Parlement schaadt.

De Voorzitter
Mijnheer Striby, wat ik u zeggen kan is dat het gebouw nog niet in dusdanige staat is dat het kan worden aanvaard. Uiteraard moest het bedrijf dat tot taak had het gebouw neer te zetten het in januari van dit jaar ter beschikking stellen aan het Parlement. Het Parlement is niet verantwoordelijk voor het feit dat het gebouw nog niet klaar is, omdat het nog niet is goedgekeurd door de bevoegde diensten, noch door de architecten. Wij proberen van onze kant zoveel mogelijk met de stad Straatsburg en met de Franse regering samen te werken om te zorgen voor een zo spoedig mogelijke voltooiing, met inachtneming van de geldende bepalingen. Zodra dat gedaan is, zullen wij ons aandeel in het informaticawerk van dit parlementsgebouw leveren en zullen we het zo snel mogelijk in gebruik nemen. Maar ik kan u nog geen datum noemen. Dat hangt niet van ons af.

Carnero González
Mijnheer de Voorzitter, vorige week heb ik het mij veroorloofd u een brief te sturen over de toestand in Midden-Amerika. Elke dag die verstrijkt, wordt het duidelijker dat in die regio het verlies aan mensenlevens en de materiële schade van waarlijk bijbelse omvang zijn.
In de brief die ik u heb geschreven, stelde ik voor de leden van het Europees Parlement door het openen van een speciale rekening een symbolisch gebaar in de richting van de volkeren van Midden-Amerika te laten maken dat aan zou sluiten bij de enorme solidariteitsinspanning van de burgers in onze landen, waaronder Spanje. Op die rekening zouden de leden giften voor de wederopbouw in die regio ten gunste van een non-gouvernementele organisatie met een behoorlijke naamsbekendheid kunnen storten. En zo zouden zij derhalve, hoewel, ik herhaal het, symbolisch, de inspanning van de Europese Gemeenschap in deze richting aanvullen.
Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat dit een situatie is waarbij de leden van het Europees Parlement bij het tonen van hun solidariteit op dezelfde golflengte als de burgers moeten zitten.
Mijnheer de Voorzitter, ik weet niet of u op deze brief die ik u vorige week heb doen toekomen een antwoord hebt.

De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer Carnero. Zoals u mij in uw brief vroeg, heb ik de kwestie aan het Bureau van het Parlement voorgelegd. Het Bureau was van mening dat noch het Bureau, noch onze instelling als zodanig een rekening zouden moeten openen - uit hoofde van het Financieel Reglement zouden er zelfs problemen aan verbonden kunnen zijn -, maar als één of enkele afgevaardigden dit initiatief voor hun rekening zouden nemen, zouden wij er bekendheid aan kunnen geven. Dit met als doel alle afgevaardigden in staat te stellen kennis te nemen van het initiatief en zich er eventueel bij aan te sluiten.
Een aantal van ons heeft, zoals vele landgenoten van ons in de lidstaten, ongetwijfeld al via die organisaties een bijdrage geleverd. Een dergelijk initiatief valt niet alleen te respecteren maar ook te verwelkomen. Het moet echter voor eigen rekening worden genomen, want het is niet de taak van een parlementaire instelling dit zelf te doen. Wel kan het Parlement, zo mogelijk, het makkelijker maken kennis te nemen van initiatieven in die zin.

Pompidou
Mijnheer de Voorzitter, als voorzitter van de delegatie van het Parlement voor de betrekkingen met Japan wilde ik mij tot u richten, tijdens de openbare zitting van vanavond, aangezien wij deze week in het kader van onze bilaterale uitwisselingen en in het kader van de bijeenkomsten die door het Parlement, en met name door de griffie, georganiseerd worden een belangrijke delegatie van zeven leden van het Japanse lagerhuis en vier leden van de Japanse senaat, onder wie twee voormalige ministers, officieel in Straatsburg ontvangen.
Mijnheer de Voorzitter, volgens de agenda hebben we stemmingen op donderdagmorgen. Maar wij hebben op donderdagmorgen ook een vergadering die door de griffie is goedgekeurd, ja die zelfs georganiseerd is door de griffie van ons Parlement, tijdens de stemmingen over Agenda 2000. In dat geval zit ik klem in een schizofreen debat, waar ik wat mij betreft niet veel last van zal ondervinden, want ik heb mijn verantwoordelijkheid op mij genomen en besloten als voorzitter van de delegatie bij die vergadering aanwezig te zijn, maar ik zou wel eens de enige kunnen zijn. Want tenzij ze zichzelf in tweeën delen zullen de collega's ofwel onbeleefd moeten zijn tegenover onze Japanse genodigden, ofwel incoherent moeten zijn ten opzichte van de beslissing die wij genomen hadden om geen vergaderingen van de officiële organen van het Parlement meer te beleggen tijdens de momenten waarop gestemd wordt. Ik zit dus in een volslagen schizofrene situatie en al ben ik dan arts, ik kom daar moeilijk uit! Ik zou hierop graag een antwoord willen, mijnheer de Voorzitter.

De Voorzitter
Mijnheer Pompidou, normaal gesproken is er op dat tijdstip op donderdag geen stemming, behalve wanneer het gaat om stemmingen over de begroting. Dit is een volkomen uitzonderlijke situatie, gezien het grote aantal stemmingen over Agenda 2000. We konden dat niet voorzien op het moment dat het tijdstip voor de vergadering van uw delegatie werd vastgesteld. We zullen de kwestie bekijken om te zien wat we nog op zo'n korte termijn kunnen doen. Ik zal u op de hoogte houden.

Nassauer
Mijnheer de Voorzitter, kunt u ervoor zorgen dat wordt genotuleerd dat vandaag is gebleken dat mijn kantoor overhoop was gehaald en dat er glazen gebroken waren? Bovendien is er een radio gestolen, hoewel ik het kantoor na de vorige vergadering afgesloten had. Dat is interessant, want het was vandaag ook weer afgesloten. Kunt u ook de volgende vraag aan u in de notulen opnemen: wanneer kunnen wij eindelijk ons werk onder fatsoenlijke omstandigheden verrichten, zonder dat we moeten vrezen dat er in onze kantoren wordt ingebroken of dat we, zoals dat in Brussel gebeurt, worden aangevallen?

De Voorzitter
Mijnheer Nassauer, ik hoop dat u de veiligheidsdienst heeft ingelicht. Ik wil u zeggen dat deze dienst van het Parlement tot nu toe altijd, op zeer weinig uitzonderingen na, de gevallen heeft geïdentificeerd waarin dergelijke incidenten zich hebben voorgedaan. Ik hoop dat dit geval geen uitzondering vormt en dat de daders van deze misdaad worden geïdentificeerd. En uiteraard zullen, indien nodig, de veiligheidsmaatregelen worden verscherpt. Ik bedank u natuurlijk voor de informatie, die zal worden opgenomen in de notulen. Wij zullen de veiligheidsdienst ervan op de hoogte brengen, opdat deze zo spoedig mogelijk de gepaste maatregelen treft.

Killilea
Mijnheer de Voorzitter, ik zou de Commissie graag willen vragen wanneer zij van plan is iets te doen met het verslag dat in opdracht van DG XIV werd opgesteld - referentie PEM/306 - over de fysieke interactie tussen grijze zeehonden, vistuig en de abnormale omstandigheden waaronder de zeehonden zich kunnen voeden in het noordelijke en noordwestelijke deel van de Atlantische Oceaan - een situatie die zich nu ook begint uit te breiden naar het zuidelijke deel van de Atlantische Oceaan.
Het is de hoogste tijd dat de Commissie de moed heeft dat verslag en de wetenschappelijke bevindingen daarin voor te leggen aan het Parlement zodat wij ons met deze kwestie kunnen bezighouden. De roofzucht van zeehonden voor de Ierse en Schotse kust komt neer op ons totale toegestane vangstquotum plus een kwart. Er zal op korte termijn ingegrepen moeten worden. We moeten de waarheid onder ogen durven zien. Ik verzoek de Commissie er vaart achter te zetten.

De Voorzitter
Mijnheer Killilea, u weet heel goed dat dat niet de manier is waarop men de Commissie een vraag voorlegt.
Er is een aantal manieren waarop u uw vraag kunt voorleggen. Dit is niet het juiste moment om dat te doen. U kunt uw vraag stellen op een van de verschillende manieren voorzien in het Reglement.

Guinebertière
Mijnheer de Voorzitter, nog altijd over de werkomstandigheden, dit is nu al de tweede keer dat mijn documentenkist niet vervoerd is. Ik zorg er elke keer voor dat ik er alle dossiers in stop die ik hier nodig heb en wanneer ik aankom is de documentenkist in Brussel gebleven. Dat is toch buitengewoon onaangenaam, want ik heb al mijn werkdocumenten in die kist zitten.
Wat er gebeurt is het volgende: ik zit in een trapportaal en het is ongetwijfeld niet erg prettig om een documentenkist voor de deur te hebben, want bepaalde mensen zetten die dan in het hokje van het fotokopieerapparaat. Wanneer de verhuizers dan langskomen vergeten ze natuurlijk die documentenkist. Ik heb hem er dus uitgehaald en er een etiket opgeplakt waarop voor die mensen staat dat mijn documentenkist niet wordt meegenomen wanneer hij in het hok van het fotokopieerapparaat staat. Ik neem aan dat de verhuizers alleen het tweede gedeelte van dat briefje gezien hebben: wordt niet meegenomen naar Straatsburg. En ik heb mijn documentenkist nog altijd niet!

De Voorzitter
Uitstekend, mevrouw Guinebertière, we zullen contact opnemen met de bevoegde diensten.

Puerta
Mijnheer de Voorzitter, op de eerste plaats bied ik mijn verontschuldigingen aan voor het feit dat ik wat te laat ben gekomen, maar de gebrekkige vliegverbindingen met Straatsburg hebben ervoor gezorgd dat vele leden met drie uur vertraging zijn gearriveerd.
Ten tweede wil ik u de bezorgdheid van mijn fractie overbrengen met betrekking tot de arrestatie in Italië van de heer Abdullah Öcalan, die het risico loopt aan Turkije te worden uitgeleverd. Wij kennen allemaal het beleid van het Europees Parlement op het vlak van de verdediging van de mensenrechten en de politieke rechten in Turkije en van de rechten van het Koerdische volk. Mijn fractie zou het dan ook raadzaam voorkomen de nodige stappen te zetten, opdat Abdullah Öcalan, die maanden geleden een eenzijdig staakt-het-vuren van de guerrilla heeft afgekondigd, niet door een Europees land aan Turkije wordt uitgeleverd.

Thomas
Mijnheer de Voorzitter, zoals u bekend is heb ik het Parlement onlangs een verslag over het bananenstelsel voorgelegd. Dit verslag kreeg overweldigende bijval in dit Huis waar velen het roerend eens waren met de inhoud, en vervolgens ging het naar de Commissie. We hebben nu klachten binnengekregen vanuit de Verenigde Staten afkomstig van Chiquita. Zij hebben scherpe kritiek op de Commissie en op de voorstellen waar de Commissie uiteindelijk mee is gekomen na de oorspronkelijke klacht van de WHO.
Is de Commissie bereid ons te komen uitleggen op welke wijze zij deze klacht van Chiquita behandelt?

De Voorzitter
Mijnheer Thomas, ik heb zojuist tegen de heer Killilea gezegd dat dit niet de manier is waarop vragen moeten worden voorgelegd aan de Commissie. U weet hoe u vragen moet voorleggen aan de Commissie, maak daar dus gebruik van.

Lindqvist
Ik heb, precies zoals u zojuist zei, twee vragen gesteld, één aan de Commissie en één aan de Raad, over de kosten van de bouw in Straatsburg en Brussel...
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)

De Voorzitter
Dit is niet het moment om vragen voor te leggen aan de Commissie, noch aan de Raad. U kunt het woord niet krijgen.

De Voorzitter
Daar er verder geen bezwaren zijn, worden de notulen goedgekeurd.

Regeling van de werkzaamheden
De Voorzitter
Aan de orde is de regeling van de werkzaamheden.

Posselt
Mijnheer de Voorzitter, ik wil alleen maar een beroep doen op het Reglement. U weet dat ik u een brief heb gestuurd. Ik heb gehoord dat het de bedoeling is deze week de vragen aan de Raad te laten vallen. Dat is volgens mij tegelijkertijd een inbreuk op artikel 41 lid 1 van ons Reglement en op het Verdrag, dat ons het recht om vragen te stellen uitdrukkelijk garandeert. Het recht om vragen te stellen is een van de belangrijkste rechten van de individuele afgevaardigde, en volgens mij kan de Conferentie van voorzitters dit recht niet zomaar opzijschuiven, zelfs het Parlement kan dit niet, want we hebben iedere maand recht op een uurtje met vragen aan de Raad. Veel collega's hebben, net als ik, op tijd belangrijke vragen aan de Raad gesteld. Ik sta erop dat dit vragenuur doorgaat. Als de Raad verklaringen wil afleggen, die vaak een soort veredelde persconferenties zijn, dat vind ik dat best, maar niet in plaats van het vragenuur, dat een essentieel recht van iedere afgevaardigde is.

De Voorzitter
Mijnheer Posselt, om dit fundamentele recht te beschermen geeft het door u ingeroepen Reglement de fracties de mogelijkheid te verzoeken de door de Conferentie van voorzitters overeengekomen agenda te wijzigen. Er is geen enkel verzoek om opnieuw het vragenuur aan de Raad tijdens deze vergaderperiode in te schrijven op tijd ingediend. Het spijt mij ten zeerste, maar ik kan niets doen als er geen verzoek is om de agenda te wijzigen. Het ligt niet binnen mijn bevoegdheden dit te doen.
De definitieve ontwerpagenda die door de Conferentie van voorzitters is opgesteld overeenkomstig artikel 95 van het Reglement, is rondgedeeld. De volgende wijzigingen zijn voorgesteld of aangebracht:

Dell'Alba
Mijnheer de Voorzitter, ik heb geen enkel bezwaar tegen de ontwerpagenda van maandag. Ik heb de indruk dat de Conferentie van voorzitters een standpunt heeft ingenomen ten aanzien van de rechtsgrondslag van het verslag van de heer Fabra Vallès. Klopt dat?

De Voorzitter
Ja, mijnheer Dell'Alba, en de Conferentie van voorzitters heeft vastgesteld dat artikel 206 niet de gepaste rechtsgrondslag voor dat verslag was. Dat is artikel 148, omdat het hier gaat om een initiatiefverslag. Er zal dus met gewone meerderheid over dit verslag worden gestemd en niet met absolute meerderheid, en het verslag behoeft het beheer van de Commissie niet goed of af te keuren. De Conferentie van voorzitters heeft mij verzocht om aan de zittingsvoorzitter de wens kenbaar te maken dit op het moment van stemming goed duidelijk te maken. In elk geval wil ik u hartelijk bedanken dat u mij daartoe nu in staat hebt gesteld.
Dinsdag:

De Voorzitter
De Fractie van de Europese Volkspartij verzoekt het verslag-Ferri over aanvullende pensioenen van donderdag naar dinsdag te verplaatsen en het direct na het verslag-Añoveros Trias de Bes over het Gemeenschapsoctrooi in te schrijven.
Wie wil namens de Fractie van de Europese Volkspartij voor dit verzoek spreken?
Het woord is aan mevrouw Oomen-Ruijten.

Oomen-Ruijten
Mijnheer de Voorzitter, wij hebben dit verzoek gedaan omdat het verslag-Ferri goed past bij het verslag-Añoveros I, II. Het is een heel lastig verslag, een heel ingewikkelde materie over de pensioenen. Het is beter dat, wanneer daarover gestemd wordt, we dan met een zo groot mogelijke aanwezigheid zouden kunnen rekenen.
(Het Parlement willigt het verzoek in)
Woensdag: (geen wijzigingen)
Donderdag:

De Voorzitter
De Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-Democraten verzoekt de verklaring van de Commissie over de resultaten van de Top van Buenos Aires over klimaatverandering uit te stellen. Ook verzoekt zij na het verslag-Wiebenga over ontheemden het verslag-Lehne over de luchthaventransitoregeling in te schrijven, dat nu ingeschreven staat op vrijdag, en de agenda voor donderdag als volgt vast te stellen: van 9.30 tot 13.00 uur, van 15.00 tot 16.00 uur en van 18.00 tot 20.00 uur zijn er achtereenvolgens stemmingen, het verslag-Wiebenga en direct daarna het verslag-Lehne. Van 16.00 tot 18.00 uur zou dan het actualiteitendebat plaatsvinden, dat tot twee uur is ingekort, zonder dus terug te keren naar de normale duur van drie uur.
Wil iemand hiervoor spreken?

Graenitz
Mijnheer de Voorzitter, ik stel voor dat we de verklaring van de Commissie over de Conferentie van Buenos Aires over het klimaat laten vallen. De reden daarvoor is dat de collega's die het Parlement tijdens deze conferentie hebben vertegenwoordigd met mij na een gesprek tot de conclusie zijn gekomen dat het verstandiger zou zijn een dergelijk debat in de betrokken commissies zorgvuldig voor te bereiden, om daarna een resolutie aan te nemen. Die kan niet nadat we net de resultaten hebben gehoord even snel worden uitgewerkt, die moet zorgvuldig en nauwkeurig worden voorbereid. Ik hoop dat u mijn fractie zult steunen, zodat we als Parlement een degelijk standpunt kunnen bepalen, en niet overhaast te werk gaan.

Spencer
Mijnheer de Voorzitter, ik stond aan het hoofd van de Parlementaire delegatie naar Buenos Aires. Ik sta volledig achter het voorstel dat wij de tijd nemen om te reageren op het bijzonder ingewikkelde resultaat bereikt in Buenos Aires. Het had heel weinig gescheeld of het was een totale mislukking geworden. De heer Linkhorst, als een van de andere leden van de delegatie, opperde dat we, in plaats van hier onmiddellijk over te debatteren in de plenaire vergadering, er eerst over zouden moeten discussiëren in tenminste de drie commissies die hier duidelijk het meest verantwoordelijk voor zijn. Vervolgens kunnen we dan een zorgvuldig geformuleerde resolutie opstellen en daar in december of januari mee aan de slag gaan. Dat is zeker de mening van Commissaris Bjerregaard, en ik onderschrijf die aanpak.

Aelvoet
Voorzitter, wij hebben die kwestie aangesproken vorige week op een totaal normale manier. Zij is positief behandeld geweest in de vergadering van de algemeen-secretarissen en in de Conferentie van voorzitters. Iedereen die vandaag de media volgt en ook het afgelopen weekend weet dat het debat ten aanzien van de publieke opinie nu loopt en niet in januari. Ik vind het ondenkbaar dat het Europees Parlement niet in staat zou zijn om een eerste politieke appreciatie te geven van de resultaten van Buenos Aires deze week. Als wij in januari met een zeer gefouilleerde, een zeer evenwichtige en een zeer gedetailleerde affaire afkomen, luistert daar niemand meer naar. Wij zijn perfect in staat met de gegevens waarover we vandaag beschikken een korte, gegronde politieke stellingname te hebben deze week nu de zaak nog actueel is en niet als de zaak afgelopen en voorbij is. Wij moeten nu reageren, het is de Europese Unie die terzake haar verantwoordelijkheid heeft gedragen en het is dit Europees Parlement dat nu zijn stem moet laten horen.

De Voorzitter
Dank u wel, mevrouw Aelvoet.
Ik leg het verzoek van de Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-Democraten ter stemming voor.
(Het Parlement willigt het verzoek in)
Vrijdag:

De Voorzitter
De Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-Democraten verzoekt het debat over de mondelinge vragen over boviene spongiforme encefalopathie in Portugal uit te stellen.

Colino Salamanca
Mijnheer de Voorzitter, als voorzitter van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling zou ik mijn mening willen geven, daar wij in de commissie al in de gelegenheid zijn geweest dit debat te houden. Een eerste keer in aanwezigheid van de heer Heine, toen het Veterinair Comité zijn besluit nam, en vervolgens een paar dagen geleden in aanwezigheid van de commissaris zelf.
Ik weet niet of er enig nieuw gegeven is dat dit verzoek om inschrijving op de agenda rechtvaardigt, maar wat ons betreft heeft het geen zin.

Rosado Fernandes
Mijnheer de Voorzitter, ik heb om inschrijving van deze mondelinge vraag op de agenda verzocht, daar ik van mening ben dat de situatie in Portugal ernstig genoeg is om een dergelijke interventie te rechtvaardigen.
Het is echter zo dat niettegenstaande de door onze landbouwcommissie belegde vergaderingen, het besluit tot een embargo van Portugees vlees in een buitengewone vergadering werd medegedeeld, waarvoor ik noch verscheidene andere collega's de agenda met de inschrijving van de mededeling van de heer Heine hadden gekregen. Dit in weerwil van het feit dat de voorzitter van de landbouwcommissie nu beweert dat de agenda aan alle leden werd toegezonden. Te elfder ure is de heer Heine verschenen om de redenen van het embargo mede te delen. Een ieder wist dat vele leden toen niet aanwezig konden zijn, daar het een buitengewone vergadering was. Deze was te elfder ure belegd en daarom juist heb ik gevraagd nu een debat te houden.
Ik denk dat het juist zou zijn niet alleen de Portugese kwestie, maar ook de wijze waarop de Commissie in deze voor alle producenten van Portugees vlees zo ernstige gevallen optreedt, op te helderen. Dat is de reden van de namens mijn fractie ingediende mondelinge vraag.

De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer Rosado Fernandes.
Mijnheer Graefe zu Baringdorf, wilt u voor of tegen spreken?

Graefe zu Baringdorf
Mijnheer de Voorzitter, ik vind dat dit op de agenda moet blijven staan, en wil er nog aan toevoegen dat onze mondelinge vraag hier weliswaar nog niet op de lijst staat, maar wel op de definitieve agenda zal staan, dat heeft men ons beloofd. Wij hebben dus ook een mondelinge vraag over BSE, en ik ben er absoluut voor dat we dit onderwerp bespreken.

De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer Graefe zu Baringdorf.
Ik leg het verzoek van de Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-Democraten ter stemming voor.
(Het Parlement willigt het verzoek in)

MED-affaire
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0404/98) van de heer Fabra Vallés, namens de Commissie begrotingscontrole, over de MED-affaire.

Fabra Vallés
Mijnheer de Voorzitter, vorige week heeft de staatssecretaris van Ontwikkelingssamenwerking, de heer Fernando Villalonga, een prachtig artikel in de pers gepubliceerd onder de titel "Een verrotte boom omhakken om het bos te behouden" . Staat u het mij toe hetzelfde oude spreekwoord te gebruiken om de toelichting te rechtvaardigen van dit verslag, dat het Parlement mij in zijn resolutie van 31 maart van dit jaar heeft opgedragen op te stellen. Ik kan u verzekeren dat in de twintig jaar dat ik een gekozen ambt bekleed, dit een van de meest ondankbare taken is die ik heb moeten uitvoeren.
Het is duidelijk dat noch het Parlement, noch de Commissie begrotingscontrole, noch uw rapporteur ooit de bedoeling hebben gehad het beleid gericht op gedecentraliseerde samenwerking met de landen rond de Middellandse Zee te vertragen. Deze samenwerking heeft tot taak de directe contacten met de universiteiten, de steden, de lagere overheden en de journalisten van die landen te versterken, waardoor de volkeren aan beide oevers van de Middellandse Zee makkelijker elkaar kunnen leren kennen, met elkaar kunnen praten en elkaar kunnen begrijpen. Het heeft altijd in onze bedoeling gelegen deze belangrijke samenwerking te redden door haar op een betere en steviger basis te stoelen.
In dit verband wil ik eraan herinneren dat het de Commissie was, in de persoon van commissaris Marín zelf, en niet het Parlement, die de volgens mij terechte opdracht heeft gegeven die samenwerking eind 1995, als uitvloeisel van een zeer kritisch verslag van de Rekenkamer, te blokkeren. Daarin werden, op basis van onderzoek, zeer ernstige onregelmatigheden onthuld.
Direct na het bekend worden van het verslag, heeft het Parlement al het nodige gedaan om dit beleid weer geloofwaardig te maken. Dit teneinde het weer te kunnen opstarten, hetgeen vanaf april mogelijk is geweest. Mijnheer Liikanen, ik wil u dankzeggen voor de inspanningen die de Commissie hiervoor heeft geleverd. Maar, mijnheer Liikanen, het moet toch ook gezegd worden dat, als wij echt het bos willen redden, wij er zeker van moeten zijn dat alle aangetaste bomen zijn gekapt. En alvorens ze om te hakken moeten wij er zeker van zijn alle aangetaste bomen te hebben geïdentificeerd.
In dit verband wil ik dan ook duidelijk maken dat op basis van de ontvangen en geanalyseerde documenten mij niet is gebleken dat er voor het leidinggevend kader van het Directoraat-generaal "Noord-Zuid" van de Commissie strafrechtelijke verantwoordelijkheid uit afgeleid kan worden.
Dankzij de informatie die de heer Marín ons heeft verschaft, weten wij dat de Commissie 600.000 ecu heeft betaald om een accountantsonderzoek te doen naar de projecten. Ook u weet dat, daar u al sinds september de resultaten op tafel heeft liggen. Welnu, de experts van het Londense bedrijf die het accountantsonderzoek hebben uitgevoerd, hebben op basis van door de Commissie zelf bepaalde criteria een bedrag van 4 miljoen ecu aan uitgaven vastgesteld dat moet worden teruggevorderd. Zij hebben voorts ook een bedrag van meer dan 20 miljoen ecu aan uitgaven geïdentificeerd waarvoor verdere controle nodig is. Daaraan moeten wij nog een bedrag van 2, 2 miljoen ecu toevoegen dat van de bedrijven voor technische bijstand moet worden teruggevorderd. Bovendien moet er nog een tot nu toe onbekend bedrag bij worden opgeteld, dat wij zullen kennen als men besluit ons te informeren over het accountantsonderzoek naar de financiële controle bij de bijstandskantoren van MED-LINK.
Ik rond zo af, mijnheer de commissaris, maar eerst moet ik u vragen voldoende moed te tonen om in te zien dat u zich heeft vergist of dat men u op een dwaalspoor heeft gezet wat betreft de werkelijke omvang van de problemen en de bedragen die in het geding zijn. U heeft nu de gelegenheid ons mede te delen dat u het gehele dossier aan de gerechtelijke autoriteiten zult overhandigen. En doet u dat toch, want het is niet de taak van de Europese Commissie, noch van het Parlement vast te stellen of er al dan niet strafbare feiten zijn gepleegd; dat is de bevoegdheid van de gerechtelijke autoriteiten. Het gaat hier om een eenvoudig en fundamenteel principe dat het Parlement nog eens heeft bekrachtigd in zijn resolutie van 31 maart 1998, waarmee kwijting werd verleend. Bovendien is het een verplichting die door het Europees Hof van Justitie te Luxemburg is bevestigd.
Overigens is het niet alleen een plicht, maar ook een noodzaak. Het gaat hier namelijk om een zeer ingewikkeld dossier, waarbij talrijke personen betrokken zijn en voor UCLAF is het - met de middelen en de rechten waarover zij beschikt, of liever niet over beschikt - onmogelijk een dergelijk omvangrijk onderzoek zonder medewerking van de gerechtelijke autoriteiten tot een goed eind te brengen.
En als dit allemaal zo verloopt, dan kan ik mij uitspreken voor het verlenen van kwijting met betrekking tot dit onderwerp, terwijl u dan de gelegenheid heeft de geloofwaardigheid, die de Commissie de afgelopen weken aan het kwijtraken was, weer te herstellen.

Wemheuer
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, niemand, ook niet dit Parlement, komt zonder reden twee keer terug op dezelfde zaak. We doen dat nu wel, niet omdat we ons anders zouden vervelen, of niet zouden weten hoe we de dag door moeten komen; het zou beter zijn geweest als we alles wat opgehelderd moest worden in één verslag hadden kunnen ophelderen. Een aantal essentiële punten waren volgens ons echter niet voldoende belicht, en dat is ook nu nog niet gebeurd. De heer Fabra Vallés heeft het al gezegd en ik kan het alleen maar bevestigen.
Als we er vanuit gaan dat alleen de rechtbank of een andere justitiële instantie kan vaststellen of er eigenlijk wel sprake is van strafrechtelijk relevante feiten, moeten de instanties kunnen beschikken over alle informatie. "Alle" betekent dan helaas werkelijk "alle" , want wie moet anders een keuze maken? De relatie tussen de Commissie en de justitiële instanties van de lidstaten is niet dezelfde als die tussen een lidstaat en diens justitiële instanties. Alleen nationale instanties kunnen zich met deze zaak bezighouden, en er bestaat een speciale relatie, of misschien ook een onvoldoende duidelijk gedefinieerde relatie, tussen de nationale justitiële instanties en de Commissie en haar ambtenaren. Hoe zit dat met de toegang tot de gebouwen en de documenten die in bezit zijn van de Commissie en van de andere Europese Instellingen?
We kennen dit probleem, ook de rapporteur kent het en heeft er in zijn verslag rekening mee gehouden. Desondanks moeten we erop aandringen dat de beslissingen worden genomen door degenen die daarvoor bevoegd zijn, namelijk door de nationale justitiële instanties. Daarom herhaal ik het, en in deze vorm is dit de laatste keer, stelt u alstublieft alle documenten ter beschikking van de justitiële instanties, zegt u niet wat u nu ook bij ECHO weer heeft gezegd: de Commissie bepaalt eerst waar er sprake is van een affaire, en dan beslist zij ook nog welke feiten relevant zijn voor de opheldering ervan.
We zouden niet zo hardnekkig zijn als het een losstaand geval was, en daarom verwijs ik ook naar ECHO. Met dit probleem houden we ons al lang bezig, en daarom zijn we zo hardnekkig, de rapporteur, maar ook de Commissie begrotingscontrole en uiteindelijk het hele Parlement.
Het is voor ons allemaal betreurenswaardig dat we er keer op keer op terug moeten komen. We hopen dat we dit dossier nu kunnen sluiten en een beslissing kunnen nemen. Ik denk dat we ook in verband met de kwijting misschien nog eens principieel moeten nadenken over deze kwesties. Daar kunnen we niet onderuit. We moeten deze confrontatie aangaan, ook de Commissie en de Rekenkamer zijn daartoe verplicht. Ik denk dat we het vandaag nog over de vorm van samenwerking met de Rekenkamer moeten hebben, maar ook over de kwestie hoe snel we de vragen kunnen behandelen die nog aan de orde zullen komen. Dit verslag maakt ook duidelijk dat het geen zin heeft als we te lang te veel tijd in formaliteiten moeten stoppen.
We hebben in de commissie vaak genoeg duidelijke vragen gesteld en te lang op antwoorden moeten wachten. Ook dat heeft ertoe geleid dat we binnen pakweg één jaar twee keer op hetzelfde onderwerp moeten terugkomen. Daar moeten we andere vormen voor vinden, die gerichter maar zeker niet minder hardnekkig zullen zijn.
Misschien nog een laatste punt, dat dit verslag niet voor de eerste keer maar voor de zoveelste keer heeft aangetoond. Als we kritiek hebben op de uitvoering van een bepaald beleid worden we er telkens weer van beschuldigd dat we kritiek hebben op de inhoud van dat beleid. Niet alleen de media, ook leden van dit Parlement doen dat vaak. In de debatten wordt van alles door elkaar gehaald, en ik vind dat onaanvaardbaar.
De heer Fabra Vallés heeft het in het begin al gezegd: wij hadden er belang bij dat de MED-programma's zouden worden hervat. We hebben alles gedaan om de Commissie in staat te stellen de programma's weer op te pakken. Dat staat hoog op ons lijstje met prioriteiten, maar niet hoger dan de beantwoording van de vraag hoe ze vroeger uitgevoerd zijn, want de kritiek op de uitvoering is een principiële zaak, die heeft iets te maken met het algemene beheer van de programma's en met het hele personeelsbeleid. Eigenlijk is het geval van de MED-programma's niet meer dan een voorbeeld van wat we principieel bekritiseren. Eigenlijk zijn ECHO en indertijd ook de toerisme-affaire niet meer dan voorbeelden van dingen die we principieel bekritiseren. We moeten ook leren dat we aan de hand van een voorbeeld algemene structuren bekritiseren, en dat die kritiek veel verder gaat dan dit verslag.

Theato
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, we hadden toch allemaal gedacht, of tenminste gehoopt, dat er eindelijk een einde was gekomen aan de lange lijdensweg van de MEDprogramma's? We gingen ervan uit dat de Commissie er iets aan had gedaan, nadat we meer dan een jaar geleden een resolutie daarover hadden aangenomen en de kernpunten daaruit met nadruk hadden herhaald toen we in de lente besloten de kwijting uit te stellen.
We hebben ons behoorlijk vergist! Zoals de rapporteur, de heer Fabra Vallés, al vertelde, zijn er geen verbeteringen vastgesteld, er is juist nieuwe informatie aan het licht gekomen, die erop wijst dat de financiële schade misschien aanzienlijk groter is dan we tot nu toe hadden aangenomen.
Dat is ontdekt door een Brits accountantsbedrijf, dat trouwens van Brussel de taak had gekregen de uitgevoerde MEDprogramma's en projecten eens onder de loep te nemen, dat moeten we de Commissie te goede houden. De deskundigen onderzoeken ongeveer de helft van de uitgevoerde projecten en zijn van mening dat ongeveer vier miljoen euro kan worden teruggevorderd. Mijn vraag aan de Commissie luidt: hoeveel geld heeft u intussen daadwerkelijk teruggevorderd? Zijn de andere projecten intussen onderzocht? Tot welke terugvorderingen leidt dat uiteindelijk? Welke conclusies trekt de Commissie uit de ernstige tekortkomingen die door de accountants zijn vastgesteld, zoals projecten waarvoor teveel subsidies zijn betaald, verdwenen kwitanties enzovoort? Waarom is UCLAF niet op tijd ingeschakeld, zoals de rapporteur zegt? Net als de Rekenkamer in haar speciaal verslag 1/96 vellen ook de Britse accountants een vernietigend oordeel over het financieel beheer van het bedrijf dat indertijd door de Commissie was aangeduid voor de trans-mediterrane netwerken (ARTM).
Daarmee zijn we bij één van de twee hoofdproblemen terechtgekomen, die onder andere tot het uitstel van de kwijting voor 1996 hebben geleid, en wel de vraag of er afgezien van ernstige onregelmatigheden misschien ook sprake is van strafbare praktijken. Als de ARTM, een internationale vereniging volgens Belgisch recht, zonder dat er een rechtsgrondslag voor bestond en zonder advies van de juridische dienst of de financieel controleur door de Commissie is belast met het financieel beheer van de MEDprojecten, dan kan dat niet. Als de leden van de raad van beheer tegelijkertijd directeurs zijn van het bureau voor technische bijstand, dan kan dat niet. Als zij bij het toekennen van subsidies voor de projecten soms zelfs zonder een aanbestedingsprocedure een vinger in de pap hebben en een groot deel van de vette kluiven aan zichzelf geven, dan kan dat niet. Dat is ten minste een belangenconflict, dat zien ook de Rekenkamer en UCLAF zo.
Het schijnt dat de Commissie tot nu toe het duidelijke standpunt van de Rekenkamer, namelijk dat een dergelijk feit volgens Belgisch recht strafbaar zou kunnen zijn, naast zich neer heeft gelegd. Dat kan echter alleen maar door de rechter worden beslist, en daarom vragen we de Commissie voor de derde en laatste keer: overhandig het hele dossier aan de rechtbank, zodat tenminste kan worden opgehelderd wie ter zake bevoegd is, daarna kan er eventueel een vervolging plaatsvinden.
Het tweede probleem dat mij voor de kwijting voor 1996 relevant lijkt, is de vraag hoe de Commissie omgaat met disciplinaire procedures. Wij vinden dat de opdracht om administratief onderzoek te verrichten en de daaruit voortvloeiende procedure niet de plaats kunnen innemen van een disciplinaire procedure. Op die manier kan de onschuld van een eventuele verdachte ook niet worden aangetoond.

Kjer Hansen
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik de rapporteur danken voor de samenwerking. Ik was vooral blij met de steun die onze amendementen hebben gekregen. Ik ben ook tevreden dat wij het erover eens zijn dat we geen ambtenaren met de vinger mogen wijzen, maar dat de Commissie de politieke verantwoordelijkheid op zich moet nemen. Zij mag namelijk haar ambtenaren niet in bescherming nemen noch hen als zondebokken laten fungeren. Ze moet zelf de verantwoordelijkheid nemen voor de dingen die gebeuren.
De kwestie die we vandaag behandelen is zeer ernstig van aard. Hoeveel energie en tijd hebben we hieraan niet besteed, die we beter aan andere dingen hadden besteed. Ik betreur het verloop van deze zaak, want met dit verslag kunnen we ze niet eens afsluiten en moeten we de Commissie nog eens vragen initiatieven te nemen en ons mee te delen welke stappen het Parlement mag nemen indien de Commissie niet op onze eisen ingaat.
Daarom wil ik de Commissie graag vragen of we vandaag een duidelijk antwoord kunnen krijgen in hoeverre de Commissie zal ingaan op paragraaf 3 van het verslag en de gevraagde concrete initiatieven zal nemen. Het moet vandaag reeds duidelijk zijn of de Commissie hiertoe bereid is of dat ze van plan is de aanbevelingen van het Parlement in de wind te slaan. Indien er iets is dat het vertrouwen van de burgers in het EU-systeem kan doen wankelen, is het juist het vermoeden dat niet alles volgens de regels verloopt, dat er onregelmatigheden gebeuren of dat bepaalde personen beschermd worden. Daarom, mijnheer de commissaris, kan ik er niet genoeg op aandringen dat we deze zaak afsluiten en de vereiste initiatieven nemen, opdat we in eer en geweten kunnen zeggen dat alle fouten rechtgezet en de gebreken in de procedures bijgestuurd zijn, zodat de Commissie haar verantwoordelijkheid kan nemen.

Pompidou
Mijnheer de Voorzitter, ik spreek hier namens de heer Giansily die een andere vergadering moest bijwonen. Het verslag over de gevolgen van de affaire van de MED-programma's vinden wij zeer onbevredigend, ondanks het serieuze werk dat de heer Fabra Vallés verzet heeft. Wij hebben namelijk de indruk dat dit verslag, in plaats van het debat over de kwijting voor 1996 te verhelderen, daaraan eerder een zekere verwarring toevoegt. De onregelmatigheden die zijn ontdekt in het beheer van de MED-programma's, die geleid hebben tot de stopzetting van die programma's voordat de Commissie ze hervatte in april, betreffen meer dan een derde van de gedane uitgaven en de financiële schade is grotere dan we dachten.
Bij de MED-programma's is, zoals de rapporteur duidelijk heeft aangetoond, sprake van ernstig wanbeheer, waarvoor de Commissie volledig verantwoordelijk is en waarvan zij de gevolgen zal moeten dragen zoals dat in de verdragen voorzien is. Dit dossier valt binnen de procedure, namelijk de kwijting, die voorzien is voor de agenda van december. De instrumenten waarover het Europees Parlement beschikt om zijn afkeuring uit te spreken over de Commissie, of zelfs om haar te straffen, zijn het weigeren van de kwijting en zelfs de motie van wantrouwen. Elk ander debat kan dunkt mij de positie van het Parlement voor de stemming in december alleen maar verzwakken en ik betreur het dat het onderzoek van het MED-programma niet een integraal onderdeel is van het algemeen verslag over de kwijting van de heer Elles.
Ten tweede, wat kan nu toch het nut zijn van de smeekbede die de rapporteur in zijn resolutie tot de Commissie richt, terwijl het Parlement de Commissie moet beoordelen in de uitoefening van haar financieel beheer, in plaats van haar te begeleiden op de slinkse wegen van haar administratieve onderzoeken die onvoldoende doorzichtig zijn. Het valt te betreuren dat de rapporteur elk verband tussen de geconstateerde onregelmatigheden en het weigeren van de kwijting, die toch de kern van het debat uitmaakt, geschrapt heeft.
Wat ons betreft, mijnheer de Voorzitter en beste collega's, wij verwachten een debat zonder al te grote inschikkelijkheid over de kwijting van het begrotingsjaar 1996. Wij verwachten enerzijds dat de echte vragen over de onregelmatigheden en de fraude die begaan zijn bij de uitvoering van de MED-programma's waarvoor de Commissie verantwoordelijk is, rechtstreeks gesteld zullen worden en anderzijds, dat het Parlement zonder schromen de bevoegdheden die het heeft zal uitoefenen ten overstaan van de Europese burger, want is het uiteindelijk niet de burger die in deze affaire bedrogen wordt?

Miranda
Mijnheer de Voorzitter, wij gaan mee met de rapporteur, zowel met zijn beoordeling van deze zaak, met zijn kritiek op de Commissie als met een aantal van zijn voorstellen. Dit is niet een zaak waar wij ons voor de eerste keer over uitspreken en vanwege de ernst van de feiten - met name de in het geding zijnde verkwisting van communautaire middelen, die zeker veel omvangrijker is dan wat men in eerste instantie dacht - compromitteert deze politiek gezien de Commissie.
Zowel in dit als in andere gevallen zouden wij daarom van de Commissie bij het voorkomen van onregelmatigheden en fraude meer striktheid en inzet mogen verwachten. Ook zouden wij meer vastbeslotenheid en sneller handelen van de Commissie mogen verwachten bij het op gang brengen van disciplinaire of gerechtelijke procedures tegen degenen die zich schuldig maken aan deze onregelmatigheden en fraude. En steeds als er aanwijzingen zijn voor onregelmatigheden of fraude, zouden wij veel meer transparantie en met name een meer op samenwerking gerichte houding met het Europees Parlement en vooral met de bevoegde gerechtelijke autoriteiten, in het bijzonder de nationale, mogen verwachten.
Het is volgens ons in de huidige fase van deze affaire vooral cruciaal dat de Commissie de Belgische, Franse en Italiaanse gerechtelijke autoriteiten het hele MED-dossier overhandigt en dat, mocht zij dat niet doen, het Europees Parlement dat dan in haar plaats doet en alle te zijner beschikking staande elementen aan de genoemde nationale autoriteiten geeft.
De Commissie moet dat zo spoedig mogelijk doen, uiterlijk 1 december, zoals onze collega Fabra Vallés heeft verzocht. De Commissie moet het dus zo snel mogelijk doen en mocht zij in gebreke blijven, dan blijft volgens mij in feite een van de fundamentele redenen overeind staan om de Commissie daadwerkelijk geen kwijting te verlenen. Wij moeten dan ook bij het beoordelen van die kwijting ten zeerste rekening houden met de vraag of de Commissie al dan niet genoegdoening geeft in deze essentiële kwestie.

Holm
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de heer Fabra Vallés bedanken voor dit uitstekende verslag. Velen van ons voelen zich zeer betrokken bij deze kwestie, zowel in de Fractie De Groenen als in het Parlement als geheel. Het is van belang vast te stellen dat het hier niet gaat om de inhoud van het MED-programma, maar om de manier waarop men met dat MEDprogramma is omgegaan.
Een van onze verplichtingen als Parlement tegenover onze kiezers en medeburgers in de EU is dat wij als controleorgaan fungeren. Wij moeten erop letten dat de vraagstukken die hier aan de orde worden gesteld, correct worden behandeld. Dat wij een controlerend orgaan dienen te zijn, staat zoals bekend heel duidelijk vermeld in het EU-Verdrag.
Sinds het onderhavige vraagstuk voor het laatst is behandeld, zijn er nieuwe feiten bekend geworden over het MED-programma. De Commissie heeft echter tot nu toe niet het materiaal gepresenteerd dat wij hier in het Parlement hadden gevraagd om te kunnen fungeren als controleorgaan van de EU. Het is noodzakelijk dat wij dit materiaal krijgen, willen wij in de Commissie begrotingscontrole ons werk kunnen doen. Dat dat niet is gebeurd, is een ernstige zaak, en men krijgt helaas het vermoeden dat de Commissie iets wil verbergen, in het ergste geval zelfs iets strafbaars, aangezien de eigen ambtenaren van de Commissie er mogelijk bij betrokken zijn. De enige manier voor de Commissie om zichzelf van deze verdenkingen vrij te pleiten is de papieren op tafel leggen. Dat is noodzakelijk, zowel voor ons in het Parlement als voor de gerechtelijke autoriteiten; dit is de laatste kans voor de Commissie.
De Fractie De Groenen steunt uiteraard de harde, maar blijkbaar noodzakelijke conclusies en eisen uit het verslag-Fabra Vallés.

Dell'Alba
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie begrotingscontrole had vorige maand een verslag ingediend van de heer Bösch, op grond van artikel 138 B van het Reglement. Het voorzitterschap heeft haar van rechtsgrondslag moeten laten veranderen. Deze maand dient ze een verslag van de heer Fabra Vallés in op grond van artikel 206 en het voorzitterschap deelt haar mee dat er een andere rechtsgrondslag moet worden aangenomen. Ik geloof dat dat nogal rommelig werkt, en ik wil dat graag zeggen omdat ik vind, ook al is het voor één keer aanvaardbaar, dat we in de toekomst oplettender zouden moeten zijn voordat we de verslagen naar de plenaire vergadering sturen.
De Rekenkamer heeft sinds vier of vijf jaar een veertigtal speciale verslagen opgesteld. Ons Parlement heeft in plenaire vergadering op een tiental verslagen gereageerd. Over de MED-affaire hebben we er al twee gemaakt en men legt de Commissie tijdsbepalingen op die zo dicht bij elkaar liggen, door haar bijvoorbeeld te vragen binnen tien dagen documenten voor te leggen, dat er misschien nog wel een derde MED-verslag zal komen. Op die manier krijgen we naast Dynasty of Dallas ook een MEDfeuilleton, met alle publiciteit die dat met zich meebrengt. Ik voor mij denk dat dit Parlement belangrijke controlemiddelen heeft en dat het die goed moet beheren. Het Parlement moet volgens mij niet vervallen in wat op eindeloos doordokteren lijkt, want dat is volgens mij niet zo gunstig voor het institutioneel evenwicht en zeker niet voor onze eigen rol. Wij hebben middelen, laten we die bewaren, maar laten we alsjeblieft proberen een einde te maken aan dit feuilleton.

Fabre-Aubrespy
Onze resolutie van 31 maart die de Commissie op de hoogte bracht van het verslag over de kwijting voor 1996 voorzag er met name in dat de Commissie begrotingscontrole een nieuw verslag over de MED-programma's zou uitwerken op basis van een verslag van de Commissie over de financiële controle op die programma's.
Nu blijkt vandaag, dat is al gezegd, dat de financiële schade die de communautaire begroting lijdt aanzienlijk hoger is dan aanvankelijk werd gedacht: men spreekt over een bedrag van bijna 10 miljoen ecu. De ten onrechte verstrekte subsidies zijn trouwens niet gelijkelijk over alle projecten verdeeld, sommige van die projecten komen aan bedragen ter hoogte van 50 % van de verstrekte subsidies die aan ernstige twijfel onderhevig zijn.
Het verslag van de financiële controleurs bevestigt niet alleen de jammerlijke kwaliteit van de prestaties die door het agentschap dat door de Commissie was aangewezen voor het financieel beheer van de trans-mediterrane netwerken zijn verricht, maar levert ook heel wat informatie op voor wat betreft het functioneren van dat agentschap en de betrekkingen die het met de Commissie onderhield. Zo vernemen we dat de twee administrateurs van het agentschap, die allebei daarnaast directeur van een bureau voor technische bijstand waren, op het moment dat hun verzocht werd de raad van bestuur te verlaten om een einde te maken aan een overduidelijke belangenverstrengeling, de eis gesteld hebben dat hun bedrijven nieuwe contracten voor technische bijstand zouden verkrijgen, een verzoek dat door de Commissie is ingewilligd. Het onderzoek van de financieel controleurs laat duidelijk veronderstellen dat de selectieprocedures zodanig zouden kunnen zijn gemanipuleerd dat de contracten inderdaad werden toegewezen aan de bedrijven van de betrokken administrateurs.
Er is dus wel degelijk een netwerk van bedrijven die erin geslaagd zijn zich grotendeels te verzekeren van de controle op de uitvoering van een hele beleidstak door te profiteren van de tolerantie, ja zelfs de bemiddeling, van ambtenaren van de Commissie. Die moet ophouden te beweren dat we hier te maken hebben met punctuele fraude; wij hebben wel degelijk te maken met een uitgewerkt systeem dat bedrijven een ruime toegang tot communautaire fondsen heeft verschaft. We moeten ons dus nu plaatsen in het kader van het weigeren van het verlenen van de kwijting en ik verzoek de algemeen rapporteur voor de kwijting een besluit in die zin voor te stellen.

Sarlis
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik de rapporteur, de heer Fabra Vallés van harte bedanken voor zijn vastberadenheid bij de voorbereiding en de opstelling van dit verslag. De leden van de Commissie begrotingscontrole stonden bijna als een blok achter hem. Onze commissie houdt zich met vraagstukken zoals het onderhavige bezig omdat de Rekenkamer de laatste tijd steeds vaker met speciale verslagen komt over allerlei misstanden. De Commissie begrotingscontrole kan deze verslagen niet zo maar langs zich heen laten gaan, maar moet deze wel degelijk onderzoeken. Iedereen, en met name de Europese Commissie, moet beseffen dat wij geen politieagenten of detectives zijn. Wij hebben een verantwoordelijkheid en deze moeten wij ten volle dragen wanneer een officiële instelling van de Europese Unie bepaalde misstanden aan de kaak stelt.
Mijn collega's zijn reeds op de onderhavige affaire ingegaan en hebben gesproken over de rol van enkele Belgische bedrijven die klaarblijkelijk op grote schaal door de Commissie werden en worden gebruikt om gevallen zoals dat van de MEDprogramma's van een dekmantel te voorzien. Uit dit alles kan men, mijnheer de commissaris, een algemene conclusie trekken: de interne organisatie van de Commissie is hoog nodig aan een structurele ingreep toe. Deze is, zoals uit de voorvallen blijkt, veel noodzakelijker en dringender dan men aanvankelijk had kunnen vermoeden. De werkwijze van de Commissie moet grondig worden herzien, want niemand in deze zaal wil de Commissie denigreren of het werk van de Commissie geringschatten. Ons speelt met name de onverschillige houding van de Commissie parten. De Commissie heeft totaal niet gereageerd op hetgeen door de Rekenkamer en het Europees Parlement aan de kaak werd gesteld. Daarom vraag ik u: doet u eindelijk eens wat, zorgt u ervoor dat maatregelen worden getroffen en wel in de juiste richting!

Liikanen
De MED- samenwerkingsprogramma's zijn in 1990 van start gegaan. De Raad keurde in juni 1992 de rechtsgrondslag hiervoor goed. Het doel van de MED-programma's was het stimuleren van contacten en de overdracht van kennis tussen participanten in de burgermaatschappijen aan beide zijden van de Middellandse Zee.
Tussen 1992 en 1995 financierde de Gemeenschap 496 gedecentraliseerde projecten waar 2000 marktdeelnemers bij betrokken waren. Er werd een totaal van rond de 53 miljoen ecu toegekend aan deze projecten. Welke conclusies zouden we hieruit moeten trekken? Ik zou de conclusie trekken dat er nimmer zoveel kleine projecten werden gefinancierd met zulke beperkte financiële en administratieve middelen.
De doelstellingen en de administratieve vereisten van de MED-programma's stonden in geen verhouding tot de menselijke hulpbronnen die de Commissie ter beschikking had. Het Parlement oefende nogal wat druk uit om de toegewezen kredieten snel te benutten. De Commissie tekende een beheerscontract met de Belgische organisatie ARTM.
Zoals hier vermeld staat, maakte een voorbereidend verslag van de Rekenkamer de Commissie in oktober 1995 attent op mogelijke onregelmatigheden bij het beheer van de projecten door ARTM. De Commissie besloot met onmiddellijke ingang de uitvoering van MED-programma's en het contract met ARTM op te schorten om de feiten in verband met de vermeende onregelmatigheden te kunnen ophelderen. Op basis van het accountantsonderzoek uitgevoerd door de Dienst financiële controle van de Commissie en het definitieve verslag van de Rekenkamer gepubliceerd in mei 1996, gaf de Commissie haar eenheid voor fraudebestrijding, UCLAF, opdracht om zowel een intern als een extern onderzoek uit te voeren. In het eindverslag van UCLAF van mei 1997 konden geen gevallen geïdentificeerd worden die aanleiding zouden kunnen vormen voor een vermoeden dat er ambtenaren van de Commissie betrokken zouden zijn bij gevallen van fraude.
De rapporteur heeft de Commissie verzocht om vóór 1 december het volledige MED-dossier voor te leggen aan de bevoegde nationale gerechtelijke autoriteiten. Er zijn echter bepalingen die van toepassing zijn op het doorgeven van documenten aan gerechtelijke autoriteiten. Er moet voldoende vermoeden van fraude worden vastgesteld, en dat is de taak van UCLAF. Bij het UCLAF-onderzoek kon echter niet voldoende vermoeden van fraude worden vastgesteld. Ik zal hier later nog op terugkomen.
Om meer duidelijkheid te krijgen omtrent het vermeende wanbeheer bij de MED-programma's, heeft de Commissie een administratief onderzoek ingesteld. Ik wil wel benadrukken dat wanbeheer niet hetzelfde is als fraude. Fraude impliceert een opzettelijk oneigenlijk gebruik van fondsen. Het doel van een administratief onderzoek is om feiten vast te stellen voor de autoriteit die opdracht geeft voor dat onderzoek. Zo'n onderzoek wordt uitgevoerd door een hogere ambtenaar of door hogere ambtenaren dan degene die het onderwerp vormt van de aantijgingen van wanbeheer. De resultaten van het onderzoek worden vermeld in een verslag dat wordt voorgelegd aan de opdrachtgever. Een administratief onderzoek komt niet in de plaats van een disciplinaire procedure. Het zet slechts de fundamentele feiten op een rijtje. De autoriteit die het onderzoek heeft gelast neemt een beslissing over het openen van een disciplinaire procedure zoals neergelegd in artikel 87 van het Statuut van de ambtenaren.
In het geval van de MED-programma's werd een eerste onderzoek uitgevoerd door een van de directeuren-generaal van de Commissie. Zijn verslag beschrijft een situatie waarin ambtenaren van de Commissie, die een enorme inzet toonden om, onder aanzienlijke politieke druk, de programma's uit te voeren, zich voortdurend tot het uiterste moesten inspannen vanwege een gebrek aan geschikte middelen. Deze situatie heeft ertoe geleid dat functionarissen zich niet altijd hielden aan de beginselen van gezond financieel beleid, met name wanneer zij gebruik maakten van de diensten van ARTM.
Met het oog op het verkrijgen van een zo volledig mogelijk beeld van het programmabeheer, besloten de bevoegde commissarissen het onderzoek af te ronden op initiatief van de directeur-generaal personeel. Een aanvullend onderzoek werd uitgevoerd door drie directeuren-generaal. In hun verslag concludeerden zij dat er sprake was geweest van niet-naleving van de beginselen van gezond financieel beheer. Ook werd opgemerkt dat men niet de risico's had onderkend van het delegeren van administratieve en technische taken.
Gezien de moeilijke omstandigheden waaronder het beheer van de programma's plaats had gevonden, kwamen deze drie directeuren-generaal niet met een aanbeveling voor het openen van een disciplinaire procedure. De Commissie onderschreef de bevindingen en conclusies van het verslag. Aan de verantwoordelijke ambtenaren werd een brief gezonden, ondertekend door de secretaris-generaal namens de Commissie, waarin de beheersprestaties van de betrokkenen werden gelaakt. Beide hierboven vermelde verslagen zijn naar het Parlement gezonden.
De rapporteur heeft de Commissie verzocht om de notulen van de in het kader van het administratief onderzoek gehouden hoorzittingen voor te leggen aan het Parlement. Bij dit soort zaken moeten wij er nauwlettend op toe zien dat er een correct evenwicht wordt bewaard tussen twee vereisten. Ten eerste hebben de mensen die worden gehoord binnen het kader van een administratief onderzoek recht op vertrouwelijkheid. Ten tweede heeft het Parlement een verantwoordelijkheid om toezicht te houden op de tenuitvoerlegging van de begroting en het recht om van informatie te worden voorzien zoals vastgelegd in artikel 206 van het Verdrag.
Om deze twee vereisten met elkaar te verzoenen, heeft de Commissie het Parlement benaderd met de bedoeling om gezamenlijk een gedragscode inzake de toegang tot documenten uit te werken.
De eerste bijeenkomst van de vertegenwoordigers van beide instellingen zal deze week plaatsvinden. Het ligt in de bedoeling om de juridische diensten van beide instellingen te betrekken bij het proces. De Commissie spreekt de hoop uit dat hierover op het hoogst mogelijke niveau een akkoord zal worden bereikt.
Naast de hierboven genoemde maatregelen in verband met het beheer van de programma's, heeft de Commissie, zoals gezegd, ook nog een extern accountantsonderzoek gelast, met het doel om de vinger te kunnen leggen op alle uitgaven die niet strikt kloppen met de contracten of met boekhoudkundige regels. De gecontroleerde projecten belopen 70 % van de netto-uitgaven. Dit onderzoek werd uitgevoerd door een accountantsbureau. Een particulier bedrijf kan echter niet beoordelen of de uitgaven terecht waren. Dat is een taak voor de diensten die hun fiat moeten geven, onder de financiële controle van de Commissie.
Op basis van het verslag van het extern onderzoek dat wij eind augustus van dit jaar ontvingen, zijn de betrokken diensten begonnen de informatie verzameld door het extern accountantsbureau, project voor project te bestuderen. De resultaten van dit onderzoek zullen door de Dienst financiële controle van de Commissie in hun totaliteit worden geverifieerd. De Commissie zal vóór 1 december een tussentijds verslag over de resultaten voorleggen aan het Parlement.
Rekening houdende met de enorme berg werk die het controleren van de 233 doorgelichte projecten met zich meebrengt, zal het tussentijds verslag tussen de 50 en 70 projecten afdekken, en op basis daarvan zullen vervolgens de eerste terugvorderingseisen worden ingesteld. We zullen er hard aan moeten blijven werken, maar de Commissiediensten verwachten de zaak zo tegen eind januari 1999 te hebben afgerond.
Als bepaalde uitgaven onterecht blijken te zijn geweest, zullen er eisen tot terugvordering worden verzonden. De Commissie zal alles doen wat in haar macht ligt om zoveel mogelijk geld terug te krijgen.
Mocht er een vermoeden van fraude bestaan ten aanzien van een bepaalde ondernemer, dan geven we die zaak door aan UCLAF. Als UCLAF vervolgens tot de slotsom komt dat dat vermoeden gegrond is en mogelijk kan leiden tot het instellen van een rechtsvervolging, zal het dossier worden doorgegeven aan de bevoegde nationale gerechtelijke autoriteiten. Maar elke ondernemer die zijn contractuele verplichtingen niet is nagekomen zal hoe dan ook worden uitgesloten van het ontvangen van financiering binnen het kader van nieuwe programma's.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Bestrijding van fraude - Bescherming euro -Bestrijding georganiseerde misdaad
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de verslagen:
A4-0396/98 van de heer Schmid, namens de Commissie openbare vrijheden en binnenlandse zaken overI.de mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, de Europese Centrale bank en het Economisch en Sociaal Comité: "Actiekader voor de bestrijding van fraude en vervalsing in verband met andere betaalmiddelen dan contanten" (COM(98)0395 (bijlage 1) - C4-0455/98-98/0911 (CNS))II.de mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, de Europese Centrale bank en het Economisch en Sociaal Comité: "Actiekader voor de bestrijding van fraude en vervalsing in verband met andere betaalmiddelen dan contanten" (COM(98)0395 (bijlage 2) - C4-0455/98)III.de mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement en de Europese Centrale bank: "Bescherming van de euro - bestrijding van valsemunterij" (COM(98)0474 - C4-0527/98); -A4-0376/98 van mevrouw Cederschiöld, namens de Commissie openbare vrijheden en binnenlandse zaken over de ontwerpresolutie van de Raad betreffende de richtsnoeren en maatregelen ter preventie van georganiseerde criminaliteit met het oog op de uitwerking van een alomvattende strategie ter bestrijding daarvan (9986/98 - C4-0494/98).
Schmid
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, er zijn twee misvattingen die de bestrijding van de georganiseerde criminaliteit aanzienlijk bemoeilijken. De eerste misvatting is dat het daarbij hoofdzakelijk om drugscriminaliteit zou gaan. De tweede misvatting is dat het meestal om ernstige misdrijven zou gaan, zoals bijvoorbeeld moord. In werkelijkheid is de georganiseerde criminaliteit heel anders, er wordt dag in dag uit heel systematisch gewerkt, de taken worden precies verdeeld volgens een nauwkeurig vastgelegde hiërarchie, net als in een gewoon bedrijf, maar dan met illegale middelen. De problemen ontstaan niet door de individuele delicten, maar door de omvang van de totale schade en door het feit dat de illegaal geboekte winsten door het witwassen van geld weer worden teruggesluisd in de gewone economische kringloop.
Eén voorbeeld daarvoor is misschien de fraude met niet-contant geld, dat noemen we meestal kredietkaarten of plastic geld. Mag ik dat aan de hand van een voorbeeld toelichten? Als in Brussel een portefeuille wordt gestolen kan dat een individuele daad van een crimineel individu zijn, iemand die geld nodig heeft, misschien om drugs te kopen. Er kan echter ook het volgende achter zitten: groepen van beroeps-zakkenrollers worden uit Latijns Amerika gehaald, want daar bestaan speciale scholen, waar deze vaardigheid wordt aangeleerd. Ze bewerken de stad en verdwijnen "s avonds weer met het vliegtuig. De gestolen kredietkaarten worden nog dezelfde nacht met andere vliegtuigen naar andere continenten op deze aardbol gebracht, daar gebruikt, en de gekochte producten worden dan via organisaties van helers weer in contant geld omgezet. Dat wordt dan weer witgewassen en teruggesluisd in de economische kringloop.
De criminaliteit met kredietkaarten is voor zover we weten meestal georganiseerde criminaliteit, die internationaal te werk gaat, zoals ik net beschreven heb. De schade bedraagt over de hele wereld ongeveer drie miljard US-dollar per jaar. Een kwart van deze schade ontstaat in de Europese Gemeenschap. Er is dus werk aan de winkel, en daarom is het goed dat de Commissie voorstellen heeft voorgelegd voor een gezamenlijke maatregel. Het eerste doel van die voorstellen is het harmoniseren van het strafrecht, dat voor deze criminele activiteiten in de verschillende lidstaten heel verschillende bepalingen kent. Om maar eens een voorbeeld te noemen, in het land waar ik vandaan kom was tot april jongstleden het maken noch het bezitten van vervalste kredietkaarten strafbaar. Ik had dus een fabriekje kunnen openen en die dingen gewoon op de markt brengen. Niemand zou me hebben lastiggevallen.
De Commissie wil dit juridische vacuüm opvullen, en dat lijkt ons een goede zaak. Bovendien is er veel vraag naar meer veiligheid voor zulke betaalmiddelen als kredietkaarten. De markt zorgt niet automatisch voor optimale veiligheid. De betrokken ondernemingen maken een kosten-batenanalyse van de veiligheid en van het prijskaartje dat eraan hangt. Daarom is het resultaat niet de optimale veiligheid maar de optimale kosten-batenrelatie.
De samenleving heeft echter belang bij een hoge mate van veiligheid, om de georganiseerde criminaliteit consequent te bestrijden. Daarom heb ik namens het Parlement in mijn verslag talloze voorstellen gedaan. Drie daarvan, die absoluut logisch zijn, wil ik noemen. We willen dat kredietkaarten in de toekomst langs een andere weg worden verstuurd, want de bezorging per post, die nu voor kredietkaarten gebruikelijk is, is te onzeker. Ten tweede hebben kredietkaarten weliswaar veiligheidskenmerken, maar degenen die de kaarten afgeven hebben daar allemaal andere criteria voor. Geen enkele verkoper of caissière kan die allemaal onthouden. Daarom willen we daar regels voor. Ten derde kunnen we er op de lange termijn niet onderuit dat de handtekening, waarmee men betaalt bij het gebruik van een betaalkaart, wordt vervangen door een cijfercode, zoals we die ook bij de Eurocheque kaart hebben, met daarnaast een chip op de kaart.
Een ander probleem waarmee we zullen worden geconfronteerd is het vervalsen van bankbiljetten. Ook in dat verband moeten we twee gevallen uit elkaar houden. Aan de ene kant hebben we de zogenaamde amateurvervalser, die probeert met een fotokopieerapparaat geld na te maken. Daar hoeven we ons geen zorgen over te maken. Aan de andere kant zijn er echter ook gevallen van productie van vals geld op grote schaal door goed georganiseerde bendes. Bij de invoering van de euro in de vorm van munten en biljetten lopen we bijzondere risico's. De eerste reden daarvoor is dat de euro een nieuwe munt is, en we weten nog niet zo goed hoe die eruit ziet. Ten tweede maken de valsemunters het liefste de zogenaamde reservevaluta's na, omdat die overal kunnen worden gebruikt. Ten derde hebben het openbaar ministerie en de politie in de lidstaten van de Europese Unie niet allemaal evenveel ervaring met valsemunterij, omdat ook de omgekeerde redenering geldt, er zijn ook munten die tot nu toe bijna nooit nagemaakt werden. Daarom hebben de instanties in die lidstaten weinig ervaring op dit gebied en is het dus ook goed dat de Commissie in deze mededeling voorstellen doet, die we voor een groot deel steunen. De commissie die zich in dit Parlement bezig houdt met de bestrijding van de criminaliteit is echter van mening dat de Europese Commissie zichzelf in deze mededeling bij de bestrijding van het vervalsen van de euro voor de toekomst ten onrechte een speciale rol toekent. Achter die speciale rol zit de idee dat er bij valsemunterij, net als bij fraude ten koste van de Gemeenschap, eigenlijk geen specifiek belang van de lidstaten geschaad wordt. Fraude ten laste van de Gemeenschap is een schadepost op de Europese en niet op een nationale begroting.
Bij valsemunterij ligt dat echter anders. Hier hebben de lidstaten ook een specifiek belang. We hebben ook ernstige bezwaren tegen een te grote verantwoordelijkheid voor UCLAF, vooral als we nog eens nadenken over de inhoud van het verslag-Bösch, waarin met alle duidelijkheid wordt beschreven hoe de toestand van UCLAF is. Ik zou het graag een beetje polemisch willen zeggen, mijnheer de Voorzitter: de euro is te belangrijk om aan UCLAF te worden overgelaten. Daarom stellen wij voor te blijven bij de beproefde vorm van samenwerking tussen justitie, politie, centrale banken en degenen die contant geld aannemen. We willen echter nog een stapje verder gaan en bepaalde vormen van snelle uitwisseling van informatie en nieuwe bevoegdheden voor EUROPOL eraan toevoegen.

Cederschiöld
Mijnheer de Voorzitter, het actieplan ter bestrijding van de georganiseerde misdaad is een jaar geleden hier in het Parlement behandeld. In dit plan lag de nadruk op repressie, het meest directe aspect van de misdaadbestrijding. Ik heb toen benadrukt dat de preventiemaatregelen niet minder belangrijk zijn. De maatregelen voor de lange termijn zijn van grote betekenis. Dat was een deel van mijn kritiek op de manier waarop de Raad de problemen aanpakt. Hoe belangrijk is de burgermaatschappij immers niet voor de mogelijkheden van een mens om zich te wapenen en te verdedigen tegen de misdaad en andere beproevingen? Het is van belang men in familieverband de mogelijkheden heeft om de kinderen gezonde opvattingen bij te brengen.
De Raad is nu teruggekomen met een strategie die ook de preventie betreft, en verwijst daarbij naar mijn verslag als aanleiding om dit initiatief te nemen. Het is de eerste keer dat er iets op dit gebied gebeurt binnen de derde pijler. Ik wil de Raad dan ook bedanken voor het feit dat wij nu in een situatie zijn beland waarin wij ook op het gebied van de derde pijler een constructief debat kunnen voeren en constructieve resultaten kunnen bereiken wat deze vraagstukken betreft.
Ik betreur het dat commissaris Gradin niet kon deelnemen, maar zoals wij allen weten moet men prioriteiten stellen in deze branche. Anderzijds ziet men dan ook een beetje welke vraagstukken voorrang krijgen. De onderhavige kwesties zijn misschien meer iets voor de Raad. Het ligt dan misschien ook het meest voor de hand dat de Raad hier aanwezig is, en daar ben ik ook blij om, maar ik had het toch ook gewaardeerd als commissaris Gradin hier was geweest. Het is echter fijn dat commissaris Liikanen hier is.
Ik wil de collega's uit de parlementaire commissie bedanken voor hun constructieve bijdragen en voor het feit dat wij een zo goed gemeenschappelijk standpunt hebben ontwikkeld. Het gaat erom een strategie te ontwikkelen om een Europese burgermaatschappij te scheppen waarin men beseft hoe vroeg crimineel gedrag zich ontwikkelt en hoe snel het toeneemt. Op die manier kunnen wij verstandige maatregelen nemen in nationale, lokale en regionale volksvertegenwoordigingen en de onwenselijke uitbreiding van de criminaliteit tegengaan. Het gaat om de hele burgermaatschappij, compleet met organisaties, kerken, families, vriendenkringen en scholen, waar men zijn eigen sterke punten, de bestaande weerstand tegen de misdaad verder moet ontwikkelen. Dat gaat niet als alles wordt besloten door politici en als de mensen denken dat het de taak van de staat is maatregelen te nemen als er iets verkeerd is gegaan. De "sociale techniek" biedt namelijk geen bescherming tegen de misdaad, maar dreigt de weerstand eerder te verzwakken. Daar meen ik voorbeelden van te hebben gezien in mijn land Zweden. Het gaat erom dat wij de mensen bewust maken van het gevaar van zogenaamde kleine criminaliteit en dat wij zorgen voor onmiddellijke tegenmaatregelen voordat er banden ontstaan tussen deze kleine criminaliteit en de internationale zware misdaad. Het gaat erom dat wij verantwoordelijkheid voor elkaar voelen en de mogelijkheden en de wil ontwikkelen om deze verantwoordelijkheid op ons te nemen. Dat is de software van de misdaadbestrijding, terwijl de repressie de hardware is.
De lidstaten moeten de bestaande conventies ratificeren. Men maakt geen gebruik van de beschikbare instrumenten. Ook is het actieplan ter bestrijding van de georganiseerde misdaad in onvoldoende mate uitgevoerd. Men loopt achter met de uitvoering van achttien van de dertig punten uit dit plan; op nog niet de helft van de punten heeft men successen geboekt. Wij kunnen van elkaar leren en de goede voorbeelden van misdaadbestrijding aan elkaar presenteren, en elkaar aansporen de gewenste samenleving te scheppen waarin de burgers een gevoel van veiligheid en zekerheid hebben. Dat is vooral van belang voor de kandidaat-lidstaten, waar de druk van de misdaad nog erger is dan hier. Het allerergst zijn de mentale veranderingen in een samenleving wanneer misdaad wordt aanvaard als deel van de dagelijkse werkelijkheid, of nog erger, wanneer misdadig gedrag algemeen aanvaard wordt, want in zo'n samenleving ontstaan zeer ernstige problemen. Ook de kandidaat-lidstaten moeten hun strategie ter voorkoming van misdaad ontwikkelen. De maatregelen waarover we het hier hebben, zijn bedoeld voor de lange termijn. Ze raken alle delen van de Unie. Het gaat erom dat wij de Unie mentaal inenten tegen de misdaad, dat wij de Unie minder vatbaar maken door onze gemeenschappelijke fundamentele rechtsopvattingen een steviger grondslag te geven, niet alleen door ons sterker bewust te zijn van de bedreigingen, maar ook door praktische en menselijke maatregelen.
Er zijn landen die grenzen aan kandidaat-lidstaten met een criminaliteitsniveau dat voor ons in het westen niet voor te stellen is. Daar kent men bijvoorbeeld "bescherming' van bedrijven. In een land niet zover hier vandaan betaalt zo'n 70 % van de bedrijven beschermingsgeld aan misdaadsyndicaten. Als de misdaad zo'n groot deel van de totale economie zou omvatten, zouden zowel de markteconomie als de democratie daardoor getroffen worden. De fundamentele opvattingen die wij kennen zijn volledig buiten spel gezet, en alle overige besluiten hebben geen enkele relevantie meer. Als wij in dezen ons doel niet bereiken, zullen wij het op andere terreinen niet redden. Wij zijn gedwongen in alle lidstaten van de Unie de druk op de ketel te blijven houden.

Michalek
Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren afgevaardigden, allereerst zou ik u van harte willen bedanken omdat u mij vandaag de gelegenheid biedt hier een bezoek af te leggen aan het Europees Parlement. Ik ben weliswaar niet lid van een politieke partij, maar ik heb toch al acht jaar ervaring als minister van Justitie van de Republiek Oostenrijk, en juist daarom heb ik als lid van het kabinet het grootste respect voor de rol en de verantwoording van de volksvertegenwoordigers. Ik heb met name veel waardering voor de rol van het Europees Parlement bij de verdere ontwikkeling van het recht en de democratie in het kader van het Europese integratieproces.
Daarom proberen wij tijdens het Oostenrijkse voorzitterschap natuurlijk bij al onze activiteiten nauw met het Europees Parlement samen te werken. Ik zou van mijn bezoek echter ook willen profiteren door vanuit onze visie over de onderwerpen van deze gecombineerde beraadslaging een aantal opmerkingen te maken. Ik begin met de niet-contante betaalmiddelen. Het is altijd mogelijk zonder contant geld van andermans diensten gebruik te maken, meestal met een betaalkaart. Het feit dat men dus minder contant geld bij zich moet hebben heeft voordelen, het is comfortabeler en flexibeler. Het biedt echter ook nieuwe mogelijkheden om daarvan misbruik te maken.
De Commissie heeft dit gevaar op tijd erkend en voorstellen gedaan om er het hoofd aan te bieden. Het voorzitterschap juicht dit initiatief van de Commissie toe, ook wij vinden absoluut dat er iets aan gedaan moet worden. In de werkgroep "Communautair recht en nationaal strafrecht" heeft al een eerste gedachtewisseling over dit probleem plaatsgevonden. Ik wil natuurlijk niet vooruitlopen op de conclusies van deze werkgroep, maar het lijkt me voor het verdere verloop heel zinvol dat de mededeling van de Commissie bewust heel snel aan het Parlement is doorgestuurd. Daardoor is het standpunt van het Parlement namelijk al vroeg beschikbaar en kan dus door de Raad in zijn beraadslagingen volledig in overweging worden genomen.
Ook heel belangrijk voor de toekomst is het onderwerp van de tweede mededeling van de Commissie, de bescherming van de euro tegen valsemunterij, daarover gaat het verslag-Schmid. Het Oostenrijkse voorzitterschap is het met de Commissie en het Parlement eens dat we alles in het werk moeten stellen om de euro tegen vervalsingen te beschermen. In dit verband is natuurlijk de preventie heel belangrijk, maar we moeten ook garanderen dat de vervolging van valsemunters vanaf de dag van afgifte van de eerste bankbiljetten en munten in euro met zo weinig mogelijk wrijving functioneert.
Eén van de belangrijkste vragen in dit verband is waarschijnlijk de verdeling van de verantwoordelijkheid over de hierbij betrokken instellingen. Ik weet dat daar verschillende standpunten over bestaan, maar we moeten ze heel zorgvuldig en duidelijk uit elkaar houden, zodat de doeltreffende bescherming van de euro kan worden gegarandeerd. Volgens mij moet EUROPOL daarbij ook een belangrijke rol spelen.
Over het strafrecht kan ik u vertellen dat de werkgroep, die zich namens de Raad hiermee bezighoudt, al met het nodige voorbereidende werk is begonnen. Allereerst moet men daar een overzicht krijgen over de bepalingen die in de lidstaten gelden en vaststellen in hoeverre er behoefte is aan de aanpassing van de rechtsvoorschriften. Op basis van die voorbereidende werkzaamheden moet er dan een voorstel voor een wetstekst worden uitgewerkt over het harmoniseren van de rechtsvoorschriften van de lidstaten. We moeten ernaar streven dat bepaalde activiteiten in alle lidstaten strafbaar zijn. Volgens het voorzitterschap kleven er echter een aantal problemen aan de wens de strafmaat de harmoniseren. Dat is nauwelijks zinvol zolang het systeem, dat ten grondslag ligt aan het vervolgingsbeleid, de lijst van mogelijke straffen, de voltrekking van de straffen en de mogelijkheid om voorwaardelijke straffen op te leggen, van land tot land verschillend zijn. We moeten er in ieder geval voor zorgen dat de efficiënte samenwerking tussen de lidstaten op het gebied van de justitiële bijstand en de uitlevering niet in het gedrang komt.
Ten slotte wil ik nog een opmerking maken over de resolutie over de preventie, die de Raad voorbereidt. We hebben met alle aandacht de werkzaamheden van het Europees Parlement gevolgd, dat zich intensief met het actieplan ter bestrijding van de georganiseerde misdaad heeft beziggehouden. De resolutie van het Europees Parlement van 20 november 1997 was voor ons als voorzitter de aanleiding de Raad nog een aanvulling voor te stellen over het belangrijke onderwerp van de preventie van de georganiseerde misdaad. Daarom hebben wij bovendien het ontwerp voor een resolutie van het voorzitterschap over de bestrijding van de georganiseerde misdaad door preventieve maatregelen ter informatie aan het Parlement toegestuurd, hoewel het Parlement ook na de ratificatie van het verdrag van Amsterdam niet formeel bij de behandeling van ontwerpresoluties van de Raad wordt betrokken.
De tekst is in de multidisciplinaire werkgroep "georganiseerde criminaliteit" uitvoerig behandeld en zal waarschijnlijk tijdens de vergadering van de Raad van ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken op 3 en 4 december worden behandeld. In deze resolutie proberen we alle aspecten van een beleid ter preventie van de georganiseerde criminaliteit uitgebreid ter discussie te stellen. We leggen er de nadruk op dat de staat samen met zijn burgers een netwerk moet opbouwen, waardoor kan worden geprobeerd strafbare daden minder aantrekkelijk te maken en preventieve maatregelen te nemen om het werk van de georganiseerde misdaad een beetje te bemoeilijken. Preventie is een vorm van horizontaal beleid, en daarom wordt er in de eerste én in de derde pijler van de Europese Unie naar verwezen. De nationale, regionale en gemeentelijke overheden dragen echter ook een deel van de verantwoording.
In dit verband is het van het grootste belang dat de lidstaten programma's met preventieve maatregelen uitwerken. Ze moeten ook interdisciplinaire en interinstitutionele commissies voor de misdaadpreventie in het leven roepen, die zich met de evaluatie van de programma's bezighouden. Deze resolutie lijkt me een eerste, belangrijke stap, en ik hoop dat er nog meer zullen volgen. Daar zou ik het bij willen laten, ik dank u voor uw aandacht en hoop dat de samenwerking tussen het Parlement en het voorzitterschap zo goed blijft verlopen als tot nu toe.

Bontempi
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik beide rapporteurs, onze twee collega's, lof toezwaaien voor hun uitstekend werk en voorts wil ik een opmerking vooraf maken. Mijns inziens is het juist hier te onderstrepen dat het Parlement ook nu weer - zoals reeds vele malen - moet discussiëren over een onderwerp met vrij nieuwe perspectieven: strijd, inzet en institutionele maatregelen ten behoeve van de rechtsorde, met andere woorden, bestrijding van de misdaad. Ik meen dat de woorden van de voorzitter van de Raad bevestigd hebben - ik ben daar erg blij om - hoe de rol en de bijdrage van het Parlement in dezen steeds duidelijker gestalte krijgen. Met een openheid die wellicht niet helemaal op de juiste waarde wordt geschat en die te danken is aan een nieuw instrument, zoals ruimte voor vrijheid, rechtvaardigheid en veiligheid, voert het Parlement na Amsterdam in zekere zin de regie. Dat is belangrijk. Het gaat om nieuwe zaken, maar dat is misschien wel juist de reden waarom - ik zie namelijk dat de erkenning daarvan door de minister heel belangrijk is geweest - het Parlement hier een absoluut wezenlijke bijdrage levert. Het Parlement beperkt zich namelijk niet tot het stellen van vragen en het uitspreken van hoop, maar tracht concrete wegen te vinden om doelstellingen te verwezenlijken die voor onze burgers, Europese burgers, van fundamenteel belang zijn.
Ik heb de aandacht op dit punt gevestigd, omdat uit beide verslagen mijns inziens duidelijk naar voren komt dat het Parlement een stimulerende rol wil spelen, die de rapporteurs in hun verslagen goed hebben doen uitkomen. Ik wil met name stilstaan bij de kwestie van de preventie, bij het verslag-Cederschiöld dus. Ik meen dat datgene wat de Raad van het eerste verslag over de georganiseerde misdaad heeft goedgekeurd en via dit voorstel tot preventie opnieuw heeft gelanceerd, als centraal punt moet worden gemarkeerd, in de overtuiging dat preventie alles is wat gedaan wordt om een maatschappij, een gemeenschap rond gemeenschappelijke doelstellingen in beweging te brengen en op deze wijze de misdaad, zo al niet te verhinderen, dan toch minstens terug te dringen. Aan maatregelen ontbreekt het ons niet; we hoeven maar te denken aan die betreffende de corruptie. Hier moet met name aan preventie worden gewerkt; we moeten de cultuur van koehandel en vriendjespolitiek uitbannen; bij het functioneren moet alles geënt zijn op transparantie. Dat is de grondregel voor goede betrekkingen tussen instellingen en burgers. In een door ons voorgesteld amendement hebben wij al deze elementen duidelijk naar voren gebracht met de sleutelwoorden: preventie, gedragscode, aandacht ook voor de nieuwe categorieën, de nieuwe beroepen die gemakkelijke ten prooi kunnen vallen aan corruptie en georganiseerde misdaad. We hebben dat gedaan omdat wij het belang van preventieve maatregelen willen benadrukken, juist in een kader van veranderingen.
Ik wil er echter op wijzen dat maatregelen op het gebied van preventie - een ander amendement geeft dat eveneens aan - ook een grote taak impliceren met betrekking tot het partnerschap tussen de instellingen en de burgermaatschappij. Ik wijs hier met name op het opleiden tot de rechtsorde. Twee jaar geleden had onze commissie een heel bijzonder overleg met een Italiaanse organisatie - de organisatie "Libera" - waarbij zeshonderd verenigingen van de burgermaatschappij waren aangesloten, die ons haar werk toelichtte op het gebied van de bestrijding van de georganiseerde misdaad in Italië. Ze vertelden ons welke inspanningen zij zich moesten getroosten om het kwaad bij de wortels uit te roeien, ook in de meest getroffen gebieden. Wij mochten de getuigenis van Rita Borsellino - de zus van rechter Borsellino - aanhoren, wier inzet garant staat voor het belang van de strijd, niet alleen ter nagedachtenis van haar broer, maar vooral om de maffia aan te pakken, om de strijd aan te binden via een grote inzet van de maatschappij, gebaseerd op rechtsorde en educatie.
Als laatste wil ik nog de preventieve maatregelen tegen de misdrijven in de steden, de microcriminaliteit, noemen. Vanuit dit oogpunt bezien, meen ik dat er een rijpingsproces heeft plaatsgevonden op het gebied van bewustzijn en cultuur; men is er inmiddels wel van overtuigd dat waar repressie noodzakelijk is, zij altijd aan preventie gekoppeld moet worden. De hoop deze ernstige criminaliteit terug te kunnen dringen, stoelt dan ook grotendeels op de gemeenschappelijke inspanning van de instellingen en de burgermaatschappij op plaatselijk niveau. De misdaad is een groot gevaar dat onze steden bedreigt met alle gevolgen van dien voor onze burgers, van wie - volgens het laatste onderzoek van 1996-33 % verklaarde zich in onze steden onveilig te voelen. Wat kunnen we doen? De steden volstoppen met politie? Nee dat leidt tot niets en is waarschijnlijk niet alleen onjuist, maar bovendien ook onmogelijk. Preventie en activiteiten op lokaal niveau, concrete maatregelen, bewaking en controle moeten zeer nauw met elkaar verbonden zijn.

Mendes Bota
Mijnheer de Voorzitter, ongetwijfeld hebben de interne markt, de informatiemaatschappij, technologische innovatie, Internet, financiële diensten en de elektronische handel een omwenteling teweeggebracht in het gebruik van andere betaalmiddelen dan contanten. Alleen al de in de wereld door betaalkaarten gegenereerde geldstroom is groter dan 2 biljoen dollar per jaar. Tegenover deze grote markt staat in navenante verhouding het nieuwe computerkraken en een in fraude en namaak bij de zogeheten cybercrime gespecialiseerde criminaliteit. Deze misdaad moet nodig bestreden worden om de belangen te beschermen van degenen die de nieuwe betaalmiddelen uitgeven, gebruiken, accepteren en kopen.
Daarom moeten controle en sancties in de verschillende lidstaten van de Unie worden geharmoniseerd om het gebruik van de euro, ook in de tussenfase van 1999 tot 2002, geloofwaardig en veilig te maken. De Commissie moet worden gefeliciteerd met de door haar genomen maatregelen. De rapporteur, de heer Schmid - ik zal over zijn verslag spreken -, verdient over het algemeen onze steun.
Desalniettemin laat ik hier een aantal waarschuwende geluiden horen. Bijvoorbeeld, bij het bestrijden van de vervalsing van eurobiljetten en euromunten voorziet de mededeling van de Commissie nauwe wederzijdse bijstand en samenwerking tussen UCLAF, ECB en EUROPOL. Maar dan moet men de toekomstige rol van UCLAF precies definiëren. Immers, de voorzitter van de Commissie zelf, Jacques Santer, heeft naar aanleiding van de fraude bij ECHO publiekelijk de intentie bevestigd UCLAF te veranderen in OLAF, dat volledig onafhankelijk is van de Commissie en dat zijn enquêtes en onderzoek uitbreidt tot alle communautaire instellingen. Aan de Commissie blijven echter wel alle taken voorbehouden die van doen hebben met wetsvoorstellen en met het coördineren met de lidstaten van de strijd tegen fraude die de belangen van de Unie schaadt, zoals bij het vervalsen van de euro. Wel is hier sprake van een grijs gebied en van onduidelijke bepalingen, waar iets aan gedaan moet worden. Wie gaat uiteindelijk wie controleren? Komt die taak toe aan UCLAF, OLAF of aan de Commissie? Aan de andere kant is het voortdurend bijhouden en beoordelen van gegevens over de met valsemunterij verbonden praktijken, circuits en netwerken fundamenteel voor het beschermen van de euro.
Het is daarom zeer zorgwekkend dat er nog geen precieze ideeën bestaan over welke soort informatie moet worden opgenomen in dit gegevensbestand, daar men afwacht of de nationale munten zelf, de rechters, de politiekorpsen, of de financiële autoriteiten dit doen. Men zou kunnen zeggen: voorstellen worden gevraagd. Maar de tijd dringt. De wetgevingsinstrumenten moeten namelijk op zijn laatst in het jaar 2000 worden goedgekeurd, opdat het globaal beschermingssysteem van de euro voor het in omloop brengen van eurobiljetten en euromunten uitgetest kan worden en op 1 januari 2002 operationeel is.

Schaffner
Mijnheer de Voorzitter, allereerst zou ik de beide rapporteurs willen bedanken voor het werk dat zij beiden voor dit dossier verzet hebben.
De bestrijding van fraude en de noodzaak een compleet systeem op te zetten om de vervalsing van betalingsmiddelen tegen te gaan is van groot belang niet alleen voor de regeringen, maar ook voor alle burgers van de Europese Unie.
De mededeling van de Commissie over de valsemunterij en de bescherming van de euro, en de aangenomen amendementen leveren een positieve en praktische bijdrage aan de bestrijding van fraude. Het is een begin, maar nog niet het einde. Een van de voornaamste doelstellingen is ervoor te zorgen dat die fraude wordt behandeld als een strafrechtelijke overtreding door alle lidstaten. We hebben ook een efficiënt systeem nodig om de euro te beschermen. Het is vooral belangrijk erop toe te zien dat de euro een uniforme bescherming geniet op het hele grondgebied van de Unie.
De bevoegdheden van Europol in de bestrijding van vervalsing zouden moeten worden uitgebreid. De euro heeft een enorm circulatiepotentieel, hetgeen het risico van vervalsingen zowel binnen als buiten de Europese Unie met zich meebrengt. Wij gaan dus vragen om een gegevensbank en om snelle uitwisseling van gegevens tussen de autoriteiten die belast zijn met deze bestrijding.
Het valt zeer te betreuren dat de uitvoering van het actieplan in verband met de bestrijding van de georganiseerde misdaad aanzienlijke vertraging heeft opgelopen ten opzichte van het tijdpad. De Raad moet erop toezien dat al zijn aanbevelingen ook daadwerkelijk tussen nu en eind volgend jaar van kracht geworden en operationeel zijn.
Het enige aspect in het verslag van mevrouw Cederschiöld dat mij verontrust is het verband tussen de maatregelen ter voorkoming van de georganiseerde misdaad en de verkiezingsprocedures. Dat past niet bij het verslag, dat afgezien daarvan mijn volledige steun geniet.

Svensson
Mijnheer de Voorzitter, ik heb drie korte opmerkingen over deze verslagen. Ten eerste is het een bekend feit dat men min of meer de controle heeft verloren op de goederentransporten binnen de Unie. Dat toont aan dat de idee van het zogenaamde grenzeloze Europa een gevaarlijke illusie is, die de misdaad bevordert. Het is ook bekend dat de ervaring leert dat een goede vrijhandel uitstekend mogelijk is met serieuze en doelmatige grenscontroles. De vrijhandel is immers niet bedoeld voor de criminele handelsactiviteiten en andere criminaliteit, maar voor de bescherming van wettelijke activiteiten. Dat vereist doelmatige controles bij de nationale grenzen binnen de Unie, voor zowel goederen als personen.
Ten tweede wil ik het hebben over de corruptie en de maffiapraktijken. Ik vind dat wij ons allereerst moeten afvragen of niet juist dit type misdaad effectief kan worden bestreden door een factor die wij vaak vergeten, namelijk transparantie van en controle op verschillende activiteiten van ambtelijke diensten en overheden. Zoals bekend kennen wij in de Noordse landen het zogenaamde openbaarheidsbeginsel, dat wil zeggen het recht van elke burger en elke journalist op inzage in documenten en akten, op schriftelijke documentatie van wat er op het punt van financiële aangelegenheden en binnen het overheidsadministratie gebeurt. Ik geloof echt dat er een zeker verband bestaat met de verheugend geringe mate van corruptie die wij in de Noordse landen vaststellen. Een dergelijk openbaarheidsbeginsel speelt immers een rol in zowel het ontdekken als het voorkomen van misdaden.
Ten derde kennen wij nu drie politiële organisaties in de Unie: Schengen, Interpol en Europol. Men kan zich in dat verband afvragen: is een dergelijke organisatorische versplintering van de misdaadbestrijding doelmatig?

Schörling
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik de beide rapporteurs dankzeggen voor het werk dat zij hebben geleverd. Het is natuurlijk de taak en de plicht van de democratische en op rechtsbeginselen gebaseerde samenleving om op alle mogelijke manieren elke vorm van de georganiseerde misdaad en fraude te bestrijden. Tegelijkertijd moet er een evenwicht zijn tussen de doelmatigheid van de misdaadbestrijding enerzijds en de vrijheid en rechtsbescherming van de burgers anderzijds. De controle-samenleving moet ergens grenzen kennen. Ik denk in dit verband aan de omvangrijke persoonsregisters die worden opgesteld, bijvoorbeeld onder de paraplu van Schengen en van Europol, en waar mijn fractie zeer kritisch tegenover staat. Dat geldt ook voor grootschalige wereldwijde afluistersystemen, die natuurlijk prima zijn vanuit een oogpunt van misdaadbestrijding, maar die anderzijds volstrekt onaanvaardbaar zijn vanuit democratisch en maatschappelijk oogpunt.
Wat het evenwicht tussen doel en middelen op het punt van misdaadbestrijding betreft, wil ik mevrouw Cederschiöld gelukwensen met haar verslag. Ik ben het geheel met haar eens, ook waar zij meer preventieve maatregelen eist en waar zij erop wijst dat het in het actieplan nog steeds schort aan concrete preventieve maatregelen. Verder wil ik met nadruk wijzen op de betekenis van de burgermaatschappij, van de langetermijndoelen, en uiteraard van transparantie en controle. Het is echter ook uiterst belangrijk dat er meer banen worden geschapen, dat er betere opleidingen komen en een evenwichtiger verdeling van de middelen in de maatschappij, zodat de maatschappelijke kloven niet nog breder worden.
Tenslotte wil ik mevrouw Cederschiöld erop wijzen dat zij het alleen heeft over misdaadbestrijding op Europees niveau. Wij weten echter dat de georganiseerde misdaad zich veel verder uitstrekt. Ik wil hier pleiten voor de rol van Interpol en van internationale samenwerking in diverse fora.

Pradier
Mijnheer de Voorzitter, we moeten erkennen dat het verslag van mevrouw Cederschiöld de verdienste heeft dat het het soms subtiele onderscheid benadrukt tussen de georganiseerde misdaad en de vaker voorkomende delinquentie, tussen preventie en repressie, ondanks de vervlechting die er tussen al die begrippen bestaat.
Wij zullen dit verslag uiteraard goedkeuren, ook al lijkt het in sommige opzichten een beetje op een toverstokjesbeleid. Uiteraard - en ik citeer alleen maar - moeten we de burgers aansporen tot samenwerking met justitie, de bescherming van getuigen waarborgen, stimuleren dat de politie haar functie uitoefent op een manier die dichter bij de burgers ligt; we moeten de factoren die misdaad bevorderen terugdringen, de factoren die misdaad beteugelen aanmoedigen; we moeten de integratie van "mensen die aan de rand van de maatschappij staan" bevorderen. Daar zal iedereen het volslagen mee eens zijn.
Er is een specifieker gebied dat het verdient hier nader te worden omschreven: de preventie van de recidive. Die bevindt zich op het scharnier tussen preventie en repressie. Die uiterst belangrijke preventie hangt af van de kwaliteit van de strafinrichting, van de capaciteit van die inrichting om de resocialisatie van de gedetineerden te bewerkstelligen.
Op dit gebied moeten heel aanzienlijke inspanningen worden geleverd. En ze moeten specifiek zijn. Ze zullen geld, veel fantasie en hard nadenken gaan kosten. In ieder geval moeten we bereid zijn dergelijke inspanningen te leveren. Laten we dat niet vergeten.

Buffetaut
Mijnheer de Voorzitter, de Europese Unie is slechts legitiem wanneer zij optreedt met meer efficiëntie dan de afzonderlijke lidstaten. De georganiseerde misdaad is het klassieke voorbeeld van een schadelijke activiteit die actie op Europees niveau nodig maakt.
Het verslag van mevrouw Cederschiöld dringt terecht aan op het feit dat de Raad nodig concrete maatregelen moet voorstellen en de landen die kandidaat voor de toetreding tot de Europese Unie zijn moet betrekken bij de preventieve maatregelen die door de Raad genomen zouden kunnen worden. We weten helaas dat die landen, en met name de landen van Centraal en Oost-Europa, door het marxistisch leninisme in een jammerlijke staat van moreel en economisch verval zijn achtergelaten. Het is dus goed om ze van nu af aan al te betrekken bij de werkzaamheden die wij, wij die in de Europese Unie zitten, zouden kunnen uitvoeren.
De rapporteur dringt eveneens terecht aan op de noodzaak de burgermaatschappij te betrekken bij de preventie tegen de georganiseerde misdaad.
Preventieve actie door de maatschappij is noodzakelijk, maar de doelmatigheid ervan hangt af van de algemene instelling van die maatschappij, van het bevorderen van waarden die maar al te vaak met voeten worden getreden, zoals verantwoordelijkheidsgevoel, plichtsbesef, eerlijkheid, werklust. Kortom, het is ook een kwestie van beschaving.
Het heersende relativisme, het verlies van ijkpunten, een libertaire opvatting van de vrijheid, het tot het uiterste doorgedreven individualisme, de kinderachtige wil om wat men sociale conventies noemt, die burgerlijk zouden zijn, te weigeren, bieden in feite voedsel aan de delinquentie van alledag die op haar beurt de grondslagen van de burgervrede ondermijnt en een voedingsbodem is voor de georganiseerde misdaad. Mevrouw Cederschiöld heeft overigens ook terecht aangedrongen op de kwalijke gevolgen van slechte stedenbouwkunde.
Wij zullen haar verslag steunen behalve voor wat, gek genoeg, het stemrecht en de preventie van misdaad betreft.

Hager
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, ook ik maak me zorgen over de problemen die in het verslag-Schmid worden beschreven. Het lijdt geen twijfel dat we hier op het Europese vlak voor coördinatie moeten zorgen. Ik heb al lang geleden een vraag aan de Commissie gesteld over de vervalsingsbestendigheid van de euro, maar ik heb slechts een tamelijk ontwijkend antwoord gekregen. Het bevestigt dat mijn visie dat de rapporteur van mening is dat de euro een magneet voor criminelen zal zijn en dat ook de economische commissie vindt dat de euro een buitengewoon aantrekkelijk doelwit voor valsemunters zal zijn.
Het hele pakket van voorstellen voor de bescherming tegen vervalsingen en fraude lijkt echter een redelijke basis om deze problemen aan te pakken. In dit verband zou ik uw aandacht willen vestigen op de nieuwe regels voor het harmoniseren van het strafrecht, die mij heel zinvol lijken. Het betekent volgens mij een grote stap in de juiste richting als we het kader bepalen en de essentiële kenmerken vastleggen, maar het aan de lidstaten overlaten om, rekening houdend met het geldende strafrecht, de formulering te vinden. We hebben tot nu toe gepoogd, onder andere in het "corpus juris" , de strafbare feiten volgens Europese regels te definiëren, maar dat heeft talloze problemen veroorzaakt, ook omdat de systemen te verschillend zijn. Ik geloof dat de methode van wetgeving die hier wordt voorgesteld beter is voor de harmonisatie van de verschillende rechtsordes van de lidstaten, die allemaal hun eigen historische ontwikkeling hebben doorgemaakt. Wij steunen dit, net als alle andere punten in het verslag.

Ford
Mijnheer de Voorzitter, ik feliciteer de twee rapporteurs met hun twee verslagen en drie bijbehorende resoluties. De heer Schmid en mevrouw Cederschiöld hebben hier een belangrijk karwei geklaard met betrekking tot onderwerpen die van vitaal belang zijn voor de toekomst van de Europese Unie. Ik heb het over de bestrijding van fraude in de sector nietcontante betaalmiddelen, de bestrijding van valsemunterij, en de bestrijding van de georganiseerde misdaad.
De meeste van mijn opmerkingen zullen verband houden met het verslag van de heer Schmid. Er zijn drie hoofdpunten. Ten eerste is de overstap van de nationale valuta naar de euro een prachtige gelegenheid om personen in de kraag te grijpen die op dit moment enorme bedragen oneerlijk verdiend geld onder het matras of elders verborgen hebben liggen, en die hun Duitse marken, franken, peseta's of lire zullen moeten gaan inruilen tegen euro's. Ik hoop dat deze gelegenheid zal worden aangegrepen om op Europees niveau een gecoördineerde actie te organiseren om van deze situatie te profiteren. We hebben een speciale rapportering nodig over de valutawissel rondom het tijdstip van de overstap naar de euro, en we hebben eveneens een mobilisering op Europees niveau nodig van politie- en douanebeambten, die in nauwe samenwerking met elkaar moeten proberen zoveel mogelijk grijs of zwart geld op het spoor te komen op het moment dat misdadigers hun eigen nationale valuta wel zullen moeten inruilen tegen de euro.
Ten tweede, voor wat betreft de fraude met niet-contante betaalmiddelen doet het mij genoegen te lezen dat wij ons in het verslag beklagen over het feit dat banken zich hier meestal niet erg om bekommeren, omdat zij de klant laten opdraaien voor de kosten. We zouden de mogelijkheden van nieuwe identificatietechnieken moeten verkennen om de klant beter te kunnen beschermen, bijvoorbeeld via nieuwe biometrische patronen. Netvliespatronen zijn een probaat middel om zonder een spoor van twijfel de eigenaar van een auto te kunnen identificeren. Dat is een methode die ook gebruikt zou kunnen worden bij geldautomaten.
Maar bovendien zouden we ook gebruik moeten kunnen maken van de beste, meest onkraakbare encryptiemethodes die er bestaan, om deze transacties te beschermen. Ik heb begrepen dat de Commissie op dit moment in onderhandeling is met de VS om onze mogelijkheden om elektronische transacties te versleutelen, te beperken. Dat is bijzonder dom in het licht van dit specifieke verslag.
Wat betreft valsemunterij zal de euro redelijk goed beschermd zijn. We hebben wel een probleem met de euromunten. We laten toe dat er nationale kenmerken worden aangebracht op de munten. Tenzij we beschikken over een plan om die munten te sorteren en terug te zenden naar het land van oorsprong, zal de gemiddelde winkelier na een relatief kort tijdsbestek 120 verschillende munten moeten kunnen herkennen, als we uitgaan van zes munten voor elk van de 15 lidstaten van de Europese Unie, plus de munten afkomstig uit Andorra, Monaco, San Marino, Vaticaanstad en Gibraltar. Dat lijkt me totaal onzinnig, en we zouden moeten proberen dat later via een wetstekst te regelen, zodat winkeliers slechts een tamelijk klein aantal munten zullen moeten kunnen identificeren, in plaats van die enorme hoeveelheid waar de nogal ondoordachte eerdere beschikking toe zal leiden.

Pirker
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, wij weten uit betrouwbare bron dat ongeveer 30 % van alle misdaden voor rekening van de georganiseerde criminaliteit komt. Wanneer de vertakkingen ervan reiken van bedrog met kredietkaarten via mensenhandel tot witwassen van geld, dan is het broodnodig om handelend op te treden, niet alleen in de lidstaten zelf, maar ook op het niveau van de Europese Gemeenschap.
Aan de bestrijding van de georganiseerde criminaliteit moet absolute prioriteit worden toegekend, dat stellen de beide rapporteurs ook. Wat wij hier ongetwijfeld nodig hebben is een combinatie van repressieve en preventieve maatregelen. Ik wilde hier drie punten aanstippen die mij in de strijd tegen de misdaad bijzonder belangrijk voorkomen. Ten eerste moeten wij als Europese Gemeenschap eindelijk eens uitvoering geven aan de actiemaatregelen, aan het bestaande actieplan in de Gemeenschap. Nationale vijandelijkheden dienen plaats te maken voor Europese samenwerking in de bestrijding van de misdaad; de ons ter beschikking staande instrumenten zoals Europol of UCLAF moeten doelmatig worden ingezet.
Ten tweede moeten wij de justitiële samenwerking verder uitbouwen. Hier staan wij nog aan het begin: wij hebben goede stappen gezet, maar wat wij nu moeten doen is de strafrechtelijke bepalingen harmoniseren voor nieuwe terreinen van misdaad, zoals bedrog met kredietkaarten, witwassen van geld, milieudelicten of bendevorming.
Ten derde lijkt het mij van groot belang dat wij veiligheid exporteren naar de landen van Midden- en Oost-Europa die ernaar streven in de Europese Unie te worden opgenomen. Wij moeten deze landen helpen om onze programma's te benutten in het belang van Europa en in hun eigen belang. De strijd tegen de georganiseerde criminaliteit moet worden opgevoerd en uitgebreid. Dat verwachten de burgers van de Europese Unie en voor de veiligheid in de Europese Unie als geheel is dat ook absoluut noodzakelijk.

Gallagher
Mijnheer de Voorzitter, ik ben bijzonder verheugd dat de Europese Centrale Bank van plan is een Centrum voor analyse van namaak van biljetten op te richten. De relevante statistische en technische gegevens zullen worden opgeslagen in een gegevensbank waar alle nationale centrale banken vrijelijk toegang toe zullen hebben. Op dit moment heeft de Europese Centrale Bank nog geen nadere details verstrekt, maar ik ben ervan overtuigd dat we die te zijner tijd wel zullen krijgen.
Ik ben blij dat de Centrale Bank dit initiatief reeds in zo'n vroeg stadium van zijn bestaan heeft genomen. Dat is van belang omdat er, tegen januari 2002, 13 miljard eurobiljetten gedrukt zullen zijn, die dan in 11 lidstaten met een totale bevolking van 290 miljoen mensen in omloop gebracht zullen worden. Het is bijzonder belangrijk dat dit Centrum voor analyse van namaak van biljetten niet alleen nauw gaat samenwerken met de nationale centrale banken, maar ook met Europol, en met de nationale politiemachten van de 11 lidstaten die deelnemen aan het nieuwe muntstelsel.
Het Verdrag van Amsterdam geeft meer bevoegdheden aan Europol op het gebied van justitiële en politionele samenwerking, en dit Verdrag zal binnenkort geratificeerd worden. Het Parlement moet ervoor zorgen dat alle financiële middelen die door de Centrale Bank nodig worden geacht voor het functioneren van dit nieuwe Centrum voor analyse van namaak van biljetten worden ondersteund, zodat het kwaad van de te verwachten vervalsing van eurobiljetten zal kunnen worden tegengegaan.

Vanhecke
Voorzitter, we zijn het er - denk ik - allemaal over eens dat de criminaliteit efficiënt moet worden bestreden, maar ik moet eraan toevoegen dat men de naïviteit over de efficiëntie van allerhande preventieve maatregelen, waarvan we de opsomming in het tweede voorliggende verslag vinden, toch niet te ver mag drijven. De simpele realiteit leert ons immers dat er in talrijke grote en middelgrote steden van Europa bijvoorbeeld hele straten en wijken zijn waar de politie niet meer durft optreden, waar nauwelijks nog openbaar vervoer komt en waar de resterende brave burgers, diegenen die niet de middelen hebben om te verhuizen, feitelijk overgeleverd worden aan de wetten van de jungle. Met andere woorden, we moeten durven bekennen dat die brave preventiepolitiek gefaald heeft. Daar, in die wijken, in de eerste plaats, is het dus al lang geen vijf voor twaalf meer en moet eindelijk eens hard, inderdaad repressief opgetreden worden om desnoods manu militari recht en orde te herstellen. First things first zegt men in het Engels. Preventie is belangrijk maar die harde aanpak lijkt mij een allereerste prioriteit te zijn in tegenstelling tot wat het voorliggende verslag laat uitschijnen.
Ik betreur ook dat men in dit Parlement geen klare taal wil spreken of durft spreken wat betreft de vreemdelingencriminaliteit. Daar wordt in het tweede verslag rond de pot gedraaid. We weten nochtans allemaal dat de vernoemde straatcriminaliteit spijtig genoeg in de grote steden voor 90 % het werk is van ontwortelde mensen, ontwortelde vreemdelingen, dikwijls van de tweede en de derde generatie. Men zal dit reusachtige probleem echt niet oplossen door het te blijven ontkennen of door via versoepelde naturalisatieprocedures de statistieken te vervalsen. Men zal het zeker niet oplossen door het toekennen van actief en passief stemrecht zoals dit verslag nochtans tot eenieders verbazing, neem ik aan, durft voorstellen. De enige oplossing op korte termijn is een durvende politiek die de betrokkenen de keuze laat. Ofwel onze samenleving assimileren, en daar dus de wetten en de gebruiken en de cultuur van respecteren, ofwel kiezen voor een ondersteunde en begeleide terugkeer naar de eigen cultuurbedding waar dan die ontworteling eindelijk een einde kan nemen. Het is niet omdat deze oplossing tot een taboe verklaard is dat het geen menswaardige en juiste oplossing zou zijn.

Schmid
Mijnheer de Voorzitter, ik ben blij dat ik nog een paar opmerkingen kan maken over de preventie van georganiseerde criminaliteit. Voor de bestrijding van de criminaliteit zijn repressie en preventie in gelijke mate nodig en dat geldt ook voor de georganiseerde criminaliteit. Toch zal men voor ogen moeten houden dat klassieke voorstellingen van de preventie hier niet opgaan. Ter verduidelijking: de gebruikelijke voorstelling dat met de bestrijding van armoe en werkloosheid iets tegen de georganiseerde criminaliteit kan worden gedaan, gaat voorbij aan het wezen van de zaak. Georganiseerde criminelen zijn in de regel geen arme mensen, integendeel!
Er liggen echter wel kansen op het gebied van de technische preventie, dat wil zeggen het voorkomen en belemmeren van misdaden met technische methodes. Dat betekent het voorkomen van autodiefstal met voertuigimmobilisatiesystemen, het voorkomen van bedrog met kredietkaarten door de veiligheid van dit betaalmiddel te vergroten; dat betekent betere regelgeving op sommige onderdelen van de hightech- criminaliteit en betere onderlinge vergelijking van gegevens om bedrog te voorkomen op het gebied van de sociale verzekering, zoals dat al op grote schaal in bijvoorbeeld de Verenigde Staten van Amerika gebeurt.
Een ander aspect is het uitdrogen van de markt. Georganiseerde criminaliteit heeft vaak te maken met het leveren van illegale goederen en diensten. Zulks zal echter niet in alle gevallen mogelijk zijn. Voor drugs bijvoorbeeld bestaan er gegronde redenen om die niet te legaliseren. Maar er is bijvoorbeeld helemaal geen reden waarom de staat zou moeten vasthouden aan zijn monopolie op kansspelen. En er is evenmin reden om een instituut dat kennelijk al duizenden jaren in een maatschappelijke noodzaak voorziet, namelijk de prostitutie - wat men hier verder ook over denken moge - zodanig naar het grijze gebied van de halflegaliteit te verwijzen dat het tot een geliefkoosd terrein van de georganiseerde misdaad is verworden.

Pomés Ruiz
Mijnheer de Voorzitter, ik wil het kort hebben over het gedeelte dat de euro betreft. En ik wil het met name daarover hebben, omdat het debat mij niet bevalt.
De euro heeft vertrouwen nodig. En misschien is dit debat met de vele bijdragen over risico's van vervalsing en zelfs valsemunterij, wat ronduit moeilijk is, niet positief. Ik meen dat men had moeten beginnen met te zeggen dat het de Europese Centrale Bank is die garant staat voor de uitgifte van biljetten en munten en dat Interpol, Europol, de bestaande nationale politiekorpsen en de lidstaten nu al over strafrechtelijke en politionele middelen beschikken om fraude en vervalsing de kop in te drukken. Vertrouwen, daar gaat het om.
Het maakt niet deel uit van onze rol paniek te zaaien en te denken dat de komst van de euro de gelegenheid is waar alle internationale maffia's naar op zoek zijn om ons te bedriegen. Onze rol in deze Vergadering bestaat eruit de taak van de Commissie en de Europese Centrale Bank te ondersteunen en te vergemakkelijken. Dit door, bij voorbeeld, te proberen Europol vastomschreven bevoegdheden te verlenen om de strijd, die alle nationale politiekorpsen binnenkort al zullen leveren en die Interpol gaat leveren, te coördineren. En wij moeten de Commissie steunen, wanneer zij haar voorstellen nader heeft geconcretiseerd en opnieuw voor dit Parlement verschijnt. Ik denk dat de bevolking moet weten dat wij allen de mogelijke risico's van vervalsing beseffen, maar dat in dat geval vijftien politiekorpsen én Interpol én Europol aan de slag zullen gaan. Voorts moeten wij het gemakkelijker maken dat er vanuit juridische hoek, zoals het verslag stelt, een goede typologie van misdrijven komt.
De euro heeft vertrouwen nodig en wij staan klaar om die te schenken. En gelukkig hangt de repressie niet alleen van ons af, maar ook van vele andere factoren.

Liikanen
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie is zeer tevreden over het verslag van mevrouw Cederschiöld over de maatregelen waarmee het beste voorkomen kan worden dat de georganiseerde misdaad zich in de maatschappij verankert. De kern van het probleem moet worden aangepakt en om de problemen op te lossen moet er een strategie worden opgesteld waar alle partijen op nationaal en plaatselijk niveau in de Gemeenschap aan deelnemen. De bestrijding van misdaden kan alleen slagen als voor de preventieve aanpak ervan alle middelen van de rechtsstaat worden aangewend. De rapporteur onderstreept terecht dat het noodzakelijk is een gemeenschappelijk optreden van de burgers tegen de georganiseerde misdaad in de rechtsstaat te steunen.
Op het gebied van het witwassen van geld heeft de Commissie de eerste pijler van de wetgeving gebruikt om te voorkomen dat de inkomsten uit de drugshandel door het witwassen van geld in omloop worden gebracht. Begin 1999 wordt de richtlijn ook van toepassing op andere verdachte transacties dan die met betrekking tot drugssmokkel. Op het gebied van telecommunicatie publiceerde de Commissie in mei 1998 een mededeling over de bescherming van minderjarigen en de menswaardigheid bij informatie- en audiovisuele diensten. Dit is een goed voorbeeld van een kwestie waarbij de misdaadbestrijding niet alleen met nationale wetgeving gegarandeerd kan worden, maar dat er ook communautaire maatregelen nodig zijn. Zoals de leden weten, heeft de Commissie samen met de lidstaten en NGO's verscheidene projecten in het kader van het FALCONE-programma in gang gezet.
De rapporteur brengt vooral de noodzaak naar voren het werkgelegenheids-, gezondheids-, sociaal en gezinsbeleid te steunen, zodat de veiligheid van het directe leefmilieu van de burgers verbeterd kan worden. De Commissie steunt deze doelstellingen volledig. Hetzelfde geldt ook voor het steunen van de diensten die dicht bij de burgers staan. De kwestie is naar voren gebracht in de mededeling over het stedelijk beleid die eind november op het Europese Urban Forum in Wenen wordt gepresenteerd. De misdaad in de grote steden is een groot probleem, omdat ze de basis vormt van de georganiseerde misdaad die ons maatschappelijk stelsel over de grenzen heen bedreigt.
De ondubbelzinnige doelstelling van de Commissie is het scheppen van een ruimte die de hele Unie omvat, waar vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid heerst. Door de ratificatie van het Verdrag van Amsterdam is deze doelstelling dichterbij gekomen. De staatshoofden en regeringsleiders zijn al overeengekomen elkaar in oktober 1999 in Tampere, Finland, te ontmoeten om te spreken over de belangrijkste doelstellingen en termijnen op dit belangrijke gebied. Het verslag van de afgevaardigde Charlotte Cederschiöld maakt deel uit van het fundament waarop de toekomstige activiteiten van de Commissie zijn gebaseerd.
Dan nu het verslag van doctor Schmid. Ik wil namens de Commissie rapporteur Gerhard Schmid complimenteren, die duidelijk de relatie naar voren brengt tussen het Commissievoorstel over fraude en vervalsing in verband met andere betaalmiddelen dan contanten en met name de fraude en vervalsing met betrekking tot de euro. De fraude met niet-contante betaalmiddelen neemt snel toe. Misbruik van creditcards veroorzaakt per jaar een verlies van ongeveer 2, 7 miljard ecu. Tegelijkertijd moet de rechterlijke macht van de lidstaten deze misdaden met halve maatregelen bestrijden om de eenvoudige reden dat er geen wetten met betrekking tot deze kwestie bestaan. De doelstelling van het Commissievoorstel is het verbeteren van deze situatie. In het voorstel wordt een gemeenschappelijk optreden voorgesteld dat garandeert dat fraude in verband met niet-contante betaalmiddelen in alle EU-lidstaten strafbaar is.
De heer Schmid is in zijn verslag tegen het in het voorstel opnemen van voorschriften met betrekking tot wederzijdse bijstand en het witwassen van geld. Hij is van mening dat er in deze belangrijke kwesties alleen bevredigende resultaten kunnen worden geboekt met horizontale voorschriften die alle vormen van misdaad omvatten. De Commissie is het hiermee eens, maar aangezien dergelijke voorschriften er nog niet zijn, moeten deze toch gemeenschappelijk worden bepaald. De Commissie onderzoekt nauwkeurig alle ontwerpmaatregelen van de heer Schmid en andere betrokken instanties en houdt er rekening mee bij het voorbereiden van toekomstige activiteiten.
Het tweede onderwerp van het verslag-Schmid is de bescherming van de euro tegen vervalsing. Er is haast bij deze belangrijke kwestie. We verwachten dat de euro een internationaal betaalmiddel wordt. Daarom kan ze het doelwit worden van de internationale georganiseerde misdaad. Daarom is de Commissie van mening dat er voorafgaand aan het in omloop brengen van de euro een doeltreffend stelsel gecreëerd moet worden, waarmee vervalsing van de euro kan worden bestreden. De Raad van ministers van Economische Zaken en Financiën heeft van zijn kant benadrukt dat er voor het in gebruik nemen van het nieuwe geld een doeltreffend beschermingsmechanisme gecreëerd moet worden. De Raad van ministers van Economische Zaken en Financiën onderstreepte ook de rol van Europol bij de behandeling van de kwestie en spoorde de Commissie aan door te gaan met het realiseren van het initiatief.
In de mededeling van de Commissie van juli worden de hoofddoelen van de bescherming gesteld vanuit het oogpunt van de Commissie. In deze kwestie moet men zich op de volgende zaken concentreren: opleiding, informatieverstrekking, communicatiesystemen, databanken, samenwerking en wederzijdse bijstand bij onderzoek alsmede het vaststellen van strafbare vervalsing en het invoeren van afschrikwekkende straffen. De Commissie is van mening dat alle betrokken instellingen hun eigen taak hebben: de Europese Centrale Bank, Europol, de Commissie - vooral als bron van wetgevingsinitiatieven - de lidstaten, hun centrale banken, de politiemachten en de rechtbanken.
Tot slot nog Europol. Er is veel gediscussieerd over de werkverdeling tussen Europol enerzijds en de Europese Centrale Bank en de Commissie anderzijds. Elk heeft zijn eigen taak in het toekomstige stelsel. Het enige beginsel dat van invloed is op de besluitvorming is de doeltreffendheid van de bescherming van de euro. Zoals we weten is de Europol-overeenkomst na moeilijke compromissen tot stand gekomen. Deze hadden betrekking op de neteligheid van de samenwerking op het gebied van straf- en misdaadzaken wat betreft de bestrijding van de georganiseerde misdaad, omdat men vindt dat deze zaken nauw met het nationale zelfbeschikkingsrecht verbonden zijn. De bescherming van de euro valt echter onder de verantwoordelijkheid van zowel de Gemeenschap als de lidstaten. Voor de nodige maatregelen is daarom een doelmatig functionerend wetgevingskader nodig, dat mogelijk verder gaat dan de Europol-overeenkomst. Tot die tijd moet Europol binnen de grenzen van haar huidige rechtsgebied de bevoegdheden worden gegeven maatregelen te nemen ter bestrijding van de vervalsing van de euro.
Ik wil de rapporteurs nogmaals voor hun grondige werk bedanken.

De Voorzitter
Mijnheer de commissaris, ik dank u.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Internet: bestrijding van boodschappen met illegaleinhoud
De Voorzitter
Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A4-0377/98) van de heer Schmid, namens de Commissie openbare vrijheden en binnenlandse zaken betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van een beschikking van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een communautair meerjarenactieplan ter bevordering van een veiliger gebruik van Internet door het bestrijden van illegale en schadelijke inhoud op mondiale netwerken (C4-053/98-97/0337(COD)).

Schmid
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, een spreekwoord zegt "kennis is macht" . Als dat waar is, dan beleven wij nu een machtsverschuiving van degenen die zo'n beetje het monopolie hadden naar de talloze mensen die via het Internet op een ongekende wijze toegang hebben gekregen. Het Internet biedt enorme kansen, maar wij weten ook dat er gevaren aan verbonden zijn. Op Internet vinden wij ook teksten die ofwel ongewenst ofwel strafbaar zijn. Terecht heeft de Commissie dan ook een actieplan voorgesteld om dit probleem aan te pakken.
Tijdens de eerste lezing hebben wij dit actieplan in grote lijnen goedgekeurd, maar stelden een aantal amendementen voor. De meeste amendementen zijn overgenomen, maar niet alle. Onze commissie blijft dan ook bij enige amendementen van de eerste lezing. In de grond van de zaak kan men deze amendementen in twee groepen onderverdelen. De eerste groep amendementen is gericht aan de Commissie en heeft te maken met de uitvoering van het actieplan of met zaken die niet per se in een wetstekst vastgelegd hoeven te worden, maar waar de Commissie wel voor zorgen kan dat het gebeurt. Het gaat hier om maatregelen om te zorgen dat het Internet niet meer misbruikt kan worden voor vrouwen- of kinderhandel. Ten tweede willen wij dat voorbereidende studies worden gemaakt waarmede alle belanghebbenden geïnformeerd worden over welke behoeften er bestaan op het punt van de rechtsharmonisering. Dat is vooral daarom van belang omdat om het even welke strafrechterlijke vervolging van kinderpornografie bijvoorbeeld, in de praktijk tot mislukken is gedoemd zolang wij afwijkende leeftijdsgrenzen voor de bescherming van kinderen hanteren en zolang het mogelijk is anoniem een server te hebben of anoniem e-mail te versturen.
Indien de Commissie in de loop van het debat een bevredigende verklaring aflegt over de uitvoering van bovenstaande, kan ik met toestemming van de commissie de amendementen 1, 2 en 6 terugtrekken. Het hangt af van wat de heer Liikanen te zeggen heeft.
Daarom verzoek ik u, mijnheer de Voorzitter, mij tot slot nog even het woord te verlenen, zodat ik daarover een uitspraak kan doen.
De andere groep amendementen richt zich tot de Raad. Wij zijn erin geslaagd met het Oostenrijkse voorzitterschap compromisformuleringen te vinden, die nu de steun hebben van zowel de Raad als van ons. Het gaat hier om het idee dat wij een keurmerk willen voor aanbieders van Internet-diensten die zich vrijwillig aan een gedragscode houden, die de branche zelf overeenkomt. Dat vergemakkelijkt voor de ouders bijvoorbeeld het besluit via welke provider zij van het Internet gebruik willen maken. Een andere wens was dat bij de bewustmakingsacties zo weinig mogelijk papier wordt bedrukt maar zoveel mogelijk gekozen wordt voor goedkopere elektronische informatie.
Zoals gezegd zijn wij met de Raad tot een compromis gekomen. Dat wil zeggen dat de amendementen 3, 4 en 5 worden teruggetrokken ten gunste van de amendementen 8, 9 en 10, die in overeenstemming met ons Reglement als compromisvoorstel zijn ingediend. Alle andere amendementen die zijn ingediend, wijs ik zonder uitzondering af, want als wij die aannemen, zal het resultaat zijn dat wij naar de bemiddelingsprocedure moeten. Zoals wij het tot nu toe hebben gedaan, namelijk met de Commissie en de Raad tot overeenstemming komen, omzeilen wij de bemiddelingsprocedure en sparen zo'n drie maanden tijd. Alleen daarom al zou ik willen afraden om de amendementen 12 en volgende aan te nemen. Deze zijn qua inhoud en kwaliteit niet van zo groot belang dat het actieplan er fors onder te lijden zou hebben als wij ze niet aannemen.

Iversen
Ik ben blij dat we met dit actieplan reeds zo ver gevorderd zijn. De rapporteur verdient alle lof voor zijn uitstekend verslag. Het Internet is nu eenmaal een fantastische uitvinding, die grenzen doet verdwijnen en deuren opent op een manier die we ons tien jaar geleden nooit hadden kunnen voorstellen. Het Internet is een kleine revolutie, waarmee we wereldwijd met mensen kunnen communiceren. De zeer anarchistische organisatie van het Internet brengt echter ook met zich mee dat misdadigers en criminelen min of meer vrij spel hebben om illegale beelden of teksten, bijvoorbeeld kinderporno of racistische uitlatingen, te verspreiden. Dit fenomeen is moeilijk te bestrijden. Dat weten we allemaal. Ik ben blij dat het Europees actieplan, waarmee we de verspreiding van illegaal materiaal kunnen voorkomen, van de grond komt. De gebruikers van Internet moeten de volledige controle hebben en de mogelijkheid om dit soort materiaal er automatisch uit te halen. Daarom is volledige transparantie noodzakelijk.
Het is echter belangrijk een onderscheid te maken tussen onwettige zaken en dingen die op moreel gebied aanstootgevend of krenkend zijn. Wie moet bepalen wat krenkend is en wiens moraal is de beste? Het mooie aan Internet is juist dat er geen centrale censuur bestaat. De Deense sociaal-democraten zijn dan ook van mening dat de toekenning van een keurmerk door de Commissie niet wenselijk is. Het recht om te beslissen of iets moreel goed of slecht is, komt niet aan de Commissie toe. Een harmonisatie van de burgerlijke strafwetgeving in de lidstaten is evenmin een oplossing, maar we moeten wel samenwerken om bijvoorbeeld kinderporno te bestrijden. Dit is immers in alle lidstaten illegaal en we zijn het allemaal eens dat dit een duidelijke schending is van de rechten van het kind. Laat ons dus zo snel mogelijk een gemeenschappelijke actie op touw zetten om kinderporno te bestrijden en laat ons de bevoegdheid van Europol uitbreiden, zodat we in staat zijn de internationale netwerken die kinderpornografisch materiaal maken, verkopen en verdelen, te bestrijden.

Cederschiöld
Mijnheer de Voorzitter, Internet was een paar jaar geleden nog zo goed als onbekend. Vandaag is het een hulpmiddel voor bijna ieder van ons. Met Internet kan men het nieuws volgen en op de hoogte blijven, vrijwel ongeacht waar ter wereld men zich bevindt. Ik denk dat dat de dictaturen bedreigt en de democratieën beschermt. Velen van ons hebben de gebeurtenissen in Sarajevo immers on-line gevolgd, en dat was gedurende een zekere periode het enige contact met Sarajevo. Het klinkt misschien overdreven, maar ik geloof dat Internet in de geschiedenisboeken dezelfde aandacht zal krijgen als de drukpersen van Gutenberg hebben gekregen.
Wat de concrete voorstellen betreft, wil ik mijn steun geven aan directe lijnen met informatie over onwettig materiaal op Internet. Speciaal wil ik het belang benadrukken van het voorstel inzake zelfregulering door de Internet-providers. Ik heb in dezen een keurmerk voorgesteld voor degenen die de gedragscode van de branche naleven. Ik hoop dat de Commissie dit voorstel ook zal steunen. Er waren wat twijfels in het begin, maar na de nodige gedachtewisselingen heb ik de indruk dat zowel de Commissie als de Raad er hun steun aan geven. Ik hoop dat we het op dit punt eens worden. Ik geloof namelijk dat een doelmatige zelfregulering feitelijk de beste manier is om een duurzaam resultaat te bereiken, omdat het hier gaat om een internationale activiteit. Hoewel de persoonlijke integriteit altijd moet worden bewaard en beschermd, is juist dit de manier om resultaten te bereiken.
Ik wil de rapporteur, de heer Schmid, gelukwensen, omdat ik vind dat hij zeer goed werk heeft geleverd. Het was een genoegen met hem samen te werken. Ik wil hem ook lof toezwaaien voor het verdienstelijke resultaat dat hij heeft geboekt.

Thors
Mijnheer de Voorzitter, ten eerste is het jammer dat de Raad niet aanwezig is om te horen dat ik het betreur dat de Raad niet bereid was om de voorstellen inzake justitiële samenwerking aan te nemen. Ik spoor de Commissie daarentegen aan om verder te gaan op dit terrein en de door het Verdrag van Amsterdam geboden mogelijkheden volledig te benutten.
Ten tweede heb ik hoge verwachtingen van het onderzoeksprogramma, het vijfde kaderprogramma voor onderzoek dat wij hier hebben besproken. Ik geloof dat hier vele voorstellen zullen worden ingediend die geweldig belangrijk zijn voor een veiliger gebruik van Internet, voor het vertrouwen van de mensen in Internet en voor het ontwikkelen van mechanismen ter bescherming van het auteursrecht. Ik vind het belangrijk dat dit actieplan wordt gecoördineerd met de andere maatregelen die men denkt te nemen.
Wij zitten met een tweedimensionaal probleem: aan de ene kant moet het individu worden beschermd, zodat men Internet durft te gebruiken, rekeningen durft te betalen en mededelingen durft te versturen; aan de andere kant is er de maatschappelijke behoefte tot ingrijpen. Ik vind dat wij nu allereerst moeten zorgen dat het individu Internet kan vertrouwen, dat wil zeggen dat wij de bescherming van het individu moeten veiligstellen. De Commissie zou van alles moeten doen om hindernissen op het gebied van encryptie te verwijderen. Een van onze lidstaten verbiedt de verkoop en het vrije gebruik van encrypteringsdiensten, en de Verenigde Staten leggen ons bovendien handelshindernissen in de weg. Voor een veilig gebruik van Internet is het optreden van de Commissie van groot belang.

Dupuis
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, beste collega's, het is niet vreemd. Je ziet hoe een grote uitvinding als het Internet zich uitbreidt. Het publiek neemt toe evenals de pogingen om die geweldige uitvinding te controleren en te censureren en de heer Schmid, onze rapporteur, werpt zich op als woordvoerder daarvan.
Mijn fractie zal dus tegen dit verslag stemmen, omdat je deze problemen niet uit naam van de verdediging van buitengewoon kwetsbare categorieën - we hebben gesproken over slachtoffers van pedofielen, over slachtoffers van drugs - gaat bestrijden. We weten heel goed dat je het drugsprobleem regelt door de staat de mogelijkheid terug te geven tot reglementering, tot legalisering van dit verschijnsel. We weten ook heel goed dat pedofielennetwerken - die netwerken die de rechterlijke macht in veel landen niet vervolgt, te beginnen met de Belgische rechterlijke macht - niet via Internet werken, en men valt hier iets aan dat niets of slechts heel weinig te maken heeft met die criminele verschijnselen. Ik denk dus dat we de problemen onder ogen moeten zien en dat we moeten beginnen de echte problemen aan te pakken.

Ford
Mijnheer de Voorzitter, in een vroeger leven ben ik ooit voorzitter geweest van een commissie van filmcensoren in Manchester. Gedurende die periode heb ik nooit ook maar een film gecensureerd. Nu ben ik voor minimale censuur, maar niet voor geen enkele. Er is materiaal dat niet in handen van kinderen zou mogen vallen; ander materiaal moet van een label worden voorzien zodat degenen die dat materiaal, laten we zeggen, willen verkennen, weten wat hen te wachten staat. Weer ander materiaal - pedofiel materiaal, bepaalde vormen van pornografisch materiaal, met name de snuff movies , en bepaald racistisch materiaal - zou verboden moeten worden.
Als het gaat om iets dat in schriftelijke vorm illegaal is, zou het ook illegaal moeten zijn als het op Internet staat. Ik ken het bibliothecarisargument: een bibliothecaris is niet op de hoogte van de inhoud van elk boek - maar als je zo iemand wijst op de inhoud van bepaalde boeken, dan verwacht je wel degelijk dat hij of zij actie onderneemt. Hetzelfde zou moeten gelden voor de Internet-aanbieders.
Ik wil ook graag opmerken dat STOA onlangs een onderzoek heeft gedaan naar de mogelijkheid om materiaal op Internet technisch te controleren. Enigszins tot onze verrassing - wij zijn tenslotte lid van STOA - bleek er een prima technisch hulpmiddel te bestaan dat in de gaten kan houden wat er op Internet verschijnt, bijvoorbeeld pornografie. Op deze manier kan worden gesignaleerd dat er ergens iets is dat nader onderzocht en gecontroleerd zou moeten worden.

De Esteban Martín
(ES ) Mijnheer de Voorzitter, op de eerste plaats wil ik de heer Schmid met zijn verslag gelukwensen. Het is niet de eerste keer dat wij in deze Vergadering over dit onderwerp beraadslagen. Het actieplan is het resultaat van het antwoord dat de Commissie kreeg, toen zij voor het eerst dit probleem aan de orde stelde. Dat plan is in coördinatie met de aanbeveling van de Raad over de bescherming van minderjarigen en de menselijke waardigheid verder uitgewerkt. Daarbij is rekening gehouden met de resoluties van het Europees Parlement.
Ik zou de positieve aspecten eruit willen lichten die deze Vergadering in al zijn resoluties over dit informatienetwerk heeft willen opnemen, rekening houdend met hetgeen Internet in het dagelijks leven van onze burgers betekent. Echter, zoals elk informatiemedium, moeten wij het, met name wat betreft de toegang voor de jeugd, aan een aantal veiligheidsregels onderwerpen. Zoals altijd maken het op absolute wijze respecteren van de vrijheid van meningsuiting en van informatie en de ontwikkeling van nieuwe technologieën soms echter de verspreiding van illegaal materiaal mogelijk dat met andere rechten en vrijheden in botsing kan komen.
Over dit probleem is gedebatteerd en het heeft veel belangstelling in internationale fora als de Raad van Europa en de OESO gewekt. De tijdens de eerste lezing aangenomen amendementen hebben het mogelijk gemaakt dat wij er vandaag opnieuw over debatteren.
Door deze amendementen hebben wij de rechtsgrond kunnen wijzigen en dit voorstel voor een besluit met de medebeslissingsprocedure in plaats van met een gewone raadpleging kunnen goedkeuren. Op deze wijze hebben wij de betrokkenheid van deze Vergadering bij dit onderwerp, dat de bescherming van de consumenten en de gebruikers van Internet betreft - anders gezegd onze burgers -, vergroot.
Maar nogmaals zou ik, net als het verslag doet, de noodzaak willen benadrukken juridisch en politioneel samen te werken, de regels in de rechtsordes van de lidstaten voor de vervolging van deze misdrijven te harmoniseren en studies over dit thema uit te voeren. Hierdoor kunnen wij dichter bij concrete oplossingen komen.
Door een rechtsgrond te geven aan de betrokken begrotingslijn, zal dit actieplan het mogelijk maken deze oplossingen te bereiken. Daarbij zou ik de noodzaak van interinstitutionele samenwerking willen benadrukken, waardoor obstakels op weg naar oplossingen, die uiteindelijk onze burgers ten goede komen, uit de weg kunnen worden geruimd.

Neyts-Uyttebroeck
Voorzitter, commissaris, collega's, de stormachtige verspreiding van Internet-gebruik ontlokt aan tal van opinieleiders oprispingen die vergelijkbaar zijn met de reacties die 500 jaar geleden volgden op de intrede van de boekdrukkunst. Het heette toen ook dat deze nieuwe technologie verwarring zou zaaien in zwakke geesten en dat zij gevestigde waarden en gebruiken onderuit zou halen.
Het pleit voor de Commissie, de Raad en voor ons Parlement dat het meerjarenactieplan voor een veiliger gebruik van Internet meer stoelt op informaties, sensibilisering, zelfregulering en vrijwillige gedragscodes dan op repressie en censuur. Tot nog toe is de Unie dus niet gezwicht voor het naar verluidt Marxistisch beginsel - ik laat dat voor rekening van degenen die dat zeggen - dat luidt: vertrouwen is goed, maar controle is nog veel beter.
Dit gezegd zijnde ben ik niet zo naïef te geloven dat de Raad om die reden elke verwijzing naar justitiële en strafrechtelijke samenwerking heeft geschrapt. Deze schrapping wijst erop dat de regeringen van de lidstaten vooral met woorden pleiten voor een gezamenlijke aanpak van grensoverschrijdende criminaliteit, maar dat ze zelfs voor het in onderzoek nemen van dergelijke samenwerking terugdeinzen. Slechts met woorden pleiten voor meer veiligheid, maar weigeren de noodzakelijke daden voor te bereiden, laat staan te stellen, zal de gevoelens van onveiligheid en bedreiging bij onze medeburgers alleen maar aanwakkeren. Dat, collega's, is op den duur zeer nefast voor de democratie.

Liikanen
Mijnheer de Voorzitter, het Parlement heeft uitdrukking gegeven aan zijn wens om wijzigingen aan te brengen in het gemeenschappelijk standpunt. De Commissie heeft geen problemen met de inhoud van de meeste van deze amendementen. Vanuit het oogpunt van consequentie met haar standpunt in eerste lezing en haar oorspronkelijke voorstel, kan de Commissie de amendementen 1, 3 en 13 niet accepteren. De Commissie kan wel de resterende negen amendementen aanvaarden. De tijd begint echter te dringen. Ik wil het Parlement graag met klem verzoeken om de voorgestelde amendementen zorgvuldig te overwegen, zodat de vertraging die opgelopen zou worden in een bemiddelingsprocedure, kan worden vermeden. Er kan weinig twijfel over bestaan dat er een overweldigende steun bestaat voor het actieplan; niemand heeft inhoudelijke problemen die in de weg zouden kunnen staan van een onverwijlde goedkeuring van het actieplan.
In drie gevallen - de amendementen 1, 2 en 6 - stelt de Commissie voor rekening te houden met de zorgenpunten van het Parlement door het afleggen van de volgende verklaring: "Aansprakelijkheid van tussenpersonen voor de inhoud van datgene wat verschijnt op Internet zal worden behandeld in het voorstel voor een richtlijn inzake bepaalde juridische vraagstukken omtrent elektronische handel, die bij de Commissie in voorbereiding is. Het tegengaan van geweld en misbruik van vrouwen en kinderen wordt al aangepakt binnen het DAPHNE-programma. De Commissie zal ervoor zorgen dat er goede nota wordt genomen van het belang dat het Parlement hecht aan de tenuitvoerlegging van actielijnen 1 en 3 met betrekking tot geweld en misbruik van vrouwen en kinderen op Internet. Bij wijze van vervolg op het misdaadonderzoek, en in samenhang met de binnenkort te verschijnen mededeling van de Commissie inzake computermisdrijven, zal de Commissie onderzoek laten doen naar de belangrijkste bepalingen in het strafrecht, waarnaar in amendement 6 door de Commissie openbare vrijheden en binnenlandse zaken werd verwezen, afhankelijk van de beschikbaarheid van begrotingskredieten en het verkrijgen van de noodzakelijke goedkeuring op basis van het Financieel Reglement" .
Ik hoop dat dit een overeengekomen tekst mogelijk zal maken, waarover gestemd kan worden zodat het actieplan zo snel mogelijk zal kunnen worden uitgevoerd. In het licht van het droeve bewijs van afgelopen zomer waarbij kinderpornografie op Internet veel aandacht kreeg, zijn we het er allemaal over eens dat er met spoed gehandeld moet worden. Het is van vitaal belang dat het voorstel onverwijld wordt goedgekeurd, als de Europese Unie haar voorsprong bij de aanpak van illegale en schadelijke inhoud op Internet wil handhaven.
Ik zou graag de rapporteur, de heer Schmid, willen bedanken voor zijn zeer opbouwende benadering van de voorstellen vervat in het actieplan.

Schmid
Mijnheer de Voorzitter, na de verklaring van de Commissie kan ik met instemming van de commissie de amendementen 1, 2 en 6 terugtrekken. Die zijn nu overbodig. Ik wijs er wederom op dat de amendementen 3, 4 en 5 worden teruggetrokken ten gunste van compromisformuleringen met de Raad zoals vastgelegd in de amendementen 8, 9 en 10.
Nog een formele opmerking: er ligt een amendement 7 inzake de inwerkingtreding van het actieplan per 1 januari volgend jaar, omdat 1 januari van dat jaar in onbruik is geraakt. Deze datum komt ook nog elders in het actieplan voor, en daarvoor geldt natuurlijk hetzelfde.

De Voorzitter
Ik dank u, mijnheer Schmid. Morgen zullen we tijdens de stemming rekening houden met deze opmerkingen.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Klinische proeven
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0407/98) van de heer Amadeo, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de onderlinge aanpassing van de wettelijk en bestuursrechtelijke bepalingen inzake de invoering van goede klinische praktijk bij de uitvoering van klinische proeven op geneesmiddelen voor gebruik bij de mens (COM(97)0369 - C4-0447/97-97/0197(COD)).

Amadeo
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, vandaag moet deze Vergadering zich buigen over een lang verwachte richtlijn die uiterst belangrijk is vanwege de gevolgen die ze zal hebben voor het gebruik van geneesmiddelen. Het gaat hier om een wezenlijke waarde voor de Europese burgers en zieken en de verdediging van hun gezondheid.
Het wekt wellicht enige verbazing dat een afgevaardigde van de fractie Niet-ingeschrevenen als rapporteur optreedt over een onderwerp dat ik ongetwijfeld als significant voor het leven van het Europees Parlement mag definiëren. Mijns inziens is dit belangrijk en een teken van democratie, groot respect en onpartijdigheid van dit Parlement; ik wil dat onderstrepen. Ik spreek dan ook mijn gevoelens van dank uit jegens alle collega's van de commissie milieubeheer, en met name jegens haar voorzitter, de heer Collins, en de coördinatoren van de fracties die mij de gelegenheid hebben geboden de nodige studie te maken en dit verslag te redigeren. Ik dank ook al degenen die met hun ongemeen grote inzet hebben bijgedragen tot de verbetering van de inhoud, via een serie goed doordachte, zeer nuttige amendementen, die ongetwijfeld ook de nodige pijn en moeite zullen hebben gekost.
Mijn taak is nu aan de Vergadering duidelijk te maken welke weg wij tot aan deze plenaire vergadering hebben bewandeld, alsmede de inhoud van de richtlijn toe te lichten.
Op de eerste plaats enkele woorden over de werkmethode. Daar ik van het begin af aan geconstateerd had hoe belangrijk het onderwerp van de toepassing van goede klinische praktijk bij de uitvoering van de klinische proeven op geneesmiddelen voor gebruik bij de mens was en hoe hooggespannen de verwachtingen waren, en daar ik bovendien de mening was toegedaan dat mijn taak hoofdzakelijk die van coördinator was, die opmerkzaam en objectief naar een serie voorstellen van deskundigen wist te luisteren, heb ik een groot aantal ontmoetingen georganiseerd met Europese groepen en verenigingen van consumenten en patiënten, vertegenwoordigers van ethische commissies, vrijwilligersorganisaties, onderzoekers op universitair en ziekenhuisniveau en Europese vertegenwoordigers van de farmaceutische industrie. Tevens heb ik mijn oor te luisteren gelegd bij allen die mij - alleen of in groepsverband - via ontmoetingen of brieven bepaalde overdenkingen en opmerkingen hebben willen meegeven. Tenslotte heb ik in de toelichting en de amendementen de verschillende meningen trachten te verwerken om daarmee duidelijk te maken hoe belangrijk democratie, transparantie en actieve inbreng zijn met betrekking tot een voorstel dat niet van bovenaf mag worden opgelegd, maar het resultaat moet zijn van een impuls tot een gezamenlijke actie, waaraan eenieder zijn steentje heeft bijgedragen.
De belangrijkste doelstelling: de grote verwachting die al sinds jaren in de wetenschappelijk wereld van de Europese Unie leeft, kan met de aanneming van deze richtlijn in een ware stroomversnelling geraken, als we er tenminste echt in slagen tot harmonisatie te komen. Met andere woorden, alle 390 miljoen Europese burgers moeten met dezelfde rechten en dezelfde plichten kunnen profiteren van de resultaten van klinische proeven op de mens in de Gemeenschap. Tegelijkertijd moeten alle marktdeelnemers uit de onderzoekssector - zowel particuliere als overheidsondernemingen - in de 15 landen van de Gemeenschap dezelfde kansen hebben en eerlijk kunnen concurreren.
Vandaag de dag hebben de richtsnoeren voor GCP, dat wil zeggen goede klinische praktijk, uitsluitend een referentiewaarde; zij worden niet op homogene wijze toegepast in de verschillende lidstaten, die bevoegd zijn hun eigen wettelijk regelgeving op te stellen. Onze inzet moet zich richten op het omzetten van beginselen en richtsnoeren in een bindende communautaire wet, daar het om een activiteit gaat die immers vaak plaatsvindt in proefcentra in verschillende lidstaten.
Eerste opmerking: de richtlijn bevat voorstellen inzake klinische proeven met geneesmiddelen op de mens en de toepassing van good clinical practices . Het gaat om een document dat zich richt op de noodzaak tot harmonisatie in het kader van de Gemeenschap van administratieve procedures en documentatievereisten ter regeling van klinische proeven, met speciale verwijzing naar proeven die op meerdere onderzoeklocaties worden gedaan. Het in het voorstel aangegeven doel is de stroomlijning van de administratieve procedures, vereist voor het begin van een klinische proef, waardoor Europa meer concurrerend ten opzichte van bijvoorbeeld de Verenigde Staten kan zijn; uiteraard dient dan wel gewaakt te worden over een optimale bescherming van de proefpersonen.
Tweede opmerking: wij ondersteunen de noodzaak het Europees klinisch onderzoek te verzekeren van een eenvoudig en eenduidig regelgevend referentiekader. Europa dient haar capaciteit inzake het verkrijgen van klinische gegevens die relevant zijn voor de ontwikkeling en de registratie van farmaceutische producten uit te breiden en daarbij onder meer te garanderen dat de antwoordtermijnen en de documentatievereisten onderling op elkaar zijn afgestemd, opdat de aanvang van proeven gelijktijdig in de verschillende landen kan plaatshebben. Een snelle, zij het gecontroleerde, toegang tot klinische proeven heeft dan ook een ethische waarde, omdat de patiënten, met name zij die aan ernstige ziekten lijden, vroegtijdig van de nieuwe farmaceutische ontdekkingen kunnen profiteren. Bovendien mag niet aan de wetenschappelijke waarde ervan worden voorbijgegaan, daar de mogelijkheid te publiceren en te discussiëren over de eigen proeven leidt tot verhoging van het professioneel niveau van de daarbij betrokken onderzoekers.
Ook de economische waarde van klinische proeven dient tenslotte te worden onderstreept, daar de investeringen van de bedrijven in deze sector aanzienlijk kunnen oplopen, hetgeen bijdraagt tot het financieren van fundamenteel onderzoek in de betrokken centra.
Derde opmerking: het is zaak de technische aspecten van het voorgestelde document te harmoniseren met reeds in omloop zijnde documenten die momenteel gedefinieerd worden, en wel met name die met betrekking tot de ICH, en de GCP, alsmede tot de geneesmiddelenbewaking.
Vierde opmerking: de huidige ontwerprichtlijn vertoont een erg zwak punt, daar ze namelijk twee procedures toestaat, te weten de vergunnings- en de meldingsprocedure. Na ampele overwegingen hebben wij gemeend tot een harmonisatie te moeten komen die slechts een enkele procedure toelaat, en de Commissie voor de bescherming van het milieu heeft zich bij de stemming over de amendementen in die zin uitgesproken. Het zou inderdaad goed zijn dat tegelijkertijd met het verzoek om vergunning aan de ethische commissie, aan de plaatselijke autoriteiten slechts kennisgeving hoefde te worden gedaan. Genoemde autoriteiten zouden dan 30 dagen hebben om, indien nodig, bezwaar te maken. Met deze procedure worden de patiënten dubbel beschermd - ethische commissie plus de mogelijkheid van de plaatselijke autoriteiten om bezwaren te maken - maar zouden er wel duidelijke en korte termijnen gewaarborgd zijn, daar deze termijnen momenteel de zwakste schakel in het klinisch onderzoek in Europa vormen. De inzet moet gemeenschappelijk zijn: harmoniseren, dat wil zeggen tot een enkele procedure komen, gebaseerd op het meldingssysteem. Deze procedure garandeert: a) een rigoureuze bescherming van de patiënt, daar de regels van de goede klinische praktijk geëerbiedigd moeten worden, er een vergunning van de ethische commissie moet zijn en de lidstaten de mogelijkheid hebben in te grijpen door binnen de vastgestelde termijn van 30 dagen eventuele, gegronde bezwaren te formuleren; b) zekerheid omtrent de aanvangstijden van de proeven; c) dezelfde procedures in alle lidstaten.
Ter afsluiting: de taak waarvoor wij als Europees Parlement staan, stijgt uit boven het op zich al belangrijke probleem van de interne markt en de concurrentie, en krijgt een menselijke dimensie die ons allen tot speciale inspanning moet aanzetten. Wij spreken de hoop uit dat we er, dankzij de inspirerende kracht van de democratie die van het Europees Parlement uitgaat, in mogen slagen de Commissie en de Raad ertoe te brengen duidelijke regels te stellen, die gelijk voor alle landen van Gemeenschap zijn.
Mijnheer de Voorzitter, een laatste snelle opmerking. De amendementen 29 en 30 zijn opnieuw ingediend om de proeven te waarborgen ook in die centra die zich bezighouden met onderzoek, niet ten behoeve van het registreren van geneesmiddelen. Amendement 14 moet, mijns inziens, na amendement 31 in stemming worden gebracht, daar het vollediger is en, indien aangenomen, amendement 14 zou doen vervallen. Amendement 35 moet voor amendement 16 in stemming worden gebracht, daar het, indien aangenomen, het laatste lid van 16 en heel amendement 17 doet vervallen.

De Voorzitter
Ik dank u, mijnheer Amadeo. Daar u zo vriendelijk bent geweest aan het begin een woord van dank te richten tot alle fracties vanwege de u geboden mogelijkheid dit verslag te verwezenlijken, heb ik u ter afsluiting drie of vier korte opmerkingen toegestaan en niet slechts eentje.

Heinisch
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, de aanpassing van deze voorschriften moet naar twee zijden worden doorgevoerd. Ten eerste moet de bescherming van de patiënt worden gewaarborgd, want dat is het hoofddoel van een goede klinische praktijk. Daarom hebben wij in de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie ons ervoor uitgesproken dat onder "onderzoeker" in de zin van de richtlijn ondubbelzinnig een arts wordt verstaan, en niet zoals de Commissie voorstelt een verantwoordelijke persoon.
Voor een betere bescherming van de patiënt is het ook nodig ervoor te zorgen dat de voor farmaceutisch onderzoek beschikbaar gestelde middelen niet verspild worden aan achterhaald of elders al verricht onderzoek. De inachtneming van de standaarden die voor een goede klinische praktijk worden opgesteld, schept de voorwaarden dat dergelijk dubbel werk wordt vermeden. Ten tweede moeten wij de belangen in het oog houden van de geneesmiddelenindustrie die de klinische proeven verricht. Proeven vormen nu eenmaal een noodzakelijke voorwaarde om nieuwe geneesmiddelen op de markt te kunnen brengen. De mate van vernieuwing van de geneesmiddelenindustrie hangt grotendeels af van de doelmatigheid van de procedures die doorlopen moeten worden om de proeven te mogen doen. Om deze procedures wat strakker aan te trekken, heeft de Commissie een belangrijke stap gezet met de desbetreffende autoriteiten te verplichten om binnen 30 dagen te beslissen of een klinische proef gedaan mag worden of niet.
In sommige lidstaten - bijvoorbeeld in Duitsland - is namelijk al gebleken dat een juiste ambtelijke beslissing heel goed binnen dat tijdsbestek kan worden genomen. De procedure kan nog verder worden aangescherpt met de mogelijkheid die wordt geopend om over bepaalde klinische proeven te beslissen met een vereenvoudigde procedure van kennisgeving. Voorts is het van belang dat met de richtlijn een aanpassing wordt bereikt aan de richtsnoeren van de internatonale harmonisatieconferentie, want de in Europa gehouden klinische proeven mogen niet aan strengere eisen worden onderworpen dan die in de rest van de wereld. Aan de andere kant moeten zij wel in overeenkomst zijn met de internationale eisen op dit gebied. Dit zijn onze voorstellen, en ik dank de heer Amadeo zeer hartelijk voor zijn verslag.

Needle
Mijnheer de Voorzitter, ik juich het Commissievoorstel van vanavond toe, en wil ook graag mijn waardering uitspreken voor het werk van de heer Amadeo, dat heeft geleid tot het produceren van een zeer weloverwogen verslag. Hij is vanavond bijzonder hoffelijk geweest tegenover de andere fracties, en wij zijn hem allemaal erkentelijk voor de tijd die hij in dit verslag heeft gestoken, evenals voor de enorme inspanningen die hij zich heeft getroost om een compromis te vinden voor bepaalde uiterst moeilijk liggende passages in dit verslag.
Ik wil graag benadrukken dat de Europese regelgeving inzake klinische proeven overeen zal moeten stemmen met de internationale richtsnoeren, zoals neergelegd in de richtsnoeren van de Internationale Conferentie voor Harmonisatie van goede klinische praktijken. Dit is iets dat in de richtlijn zou moeten worden opgenomen om harmonisatie te garanderen. Het gaat hier om een zeer belangwekkend verslag dat gericht is op het terugdringen van de administratieve rompslomp betreffende de procedures voor uitvoering en kennisgeving van klinische proeven, terwijl tegelijkertijd de gezondheid, veiligheid en vertrouwelijkheid van de proefpersonen de hoogste prioriteit krijgt.
De kwestie van de termijnen voor de kennisgevingsprocedure bleek een problematische factor in de discussies over dit onderwerp. Het is een punt dat, met name de farmaceutische industrie, enige zorg baart. We hebben dit nader bestudeerd in de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming, en het is met name een zorgenpunt als het gaat over klinische proeven die in verschillende centra worden uitgevoerd, waar administratieve procedures tot grote vertragingen en verwarring kunnen leiden, soms zelfs voordat men ook maar met de proef is begonnen. Dit verslag pleit dan ook voor een zekere mate van rationalisering om ervoor te zorgen dat proeven die in meer dan één centrum worden uitgevoerd, en vooral als het gaat om centra verspreid over een aantal EU-lidstaten, zich baseren op dezelfde informatie en gebruik maken van producten met dezelfde hoogwaardige kwaliteit.
In de commissie waren we het met elkaar eens dat de procedure voor de aanvraag om een klinische proef te mogen uitvoeren zeer nauwlettend zou moeten worden bestudeerd. Op dit moment mogen bedrijven of onderzoekers beginnen met het uitvoeren van een klinische proef zonder dat er een kennisgevingsverplichting bestaat. Als we moeten kiezen tussen een vergunningensysteem of een kennisgevingssysteem, geven wij de voorkeur aan het kennisgevingssysteem, omdat bij dat systeem de regelgevende autoriteiten in kennis worden gesteld zodra er een aanvraag wordt ingediend bij de ethische commissie. De onderzoeker kan dan beginnen met zijn proef, en de bureaucratie is tot een minimum teruggebracht. Bovendien zou de ethische commissie de mogelijkheid hebben om zorgenpunten kenbaar te maken, en de onderzoeker moet daar dan rekening mee houden.
Ik stem ook in met de opvattingen van de rapporteur over de rol van de ethische commissies, en ik ben het met hem eens dat de veiligheid en waardigheid van de patiënt de hoogste prioriteit moet blijven. Het instellen van ethische commissies op basis van de EU-wetgeving is bedoeld om de veiligheid van de proefpersonen bij dergelijke proeven te verzekeren. Als de administratieve rompslomp kan worden teruggedrongen en de veiligheid van de proefpersonen verzekerd, met name door de betrokkenheid van de ethische commissies, dan kan de Europese burger profiteren van uiterst interessante nieuwe geneesmiddelen, ontdekkingen en innovatieve medicinale producten, die het resultaat zijn van efficiënt aangepakte klinische proeven, uitgevoerd binnen een veel korter tijdsbestek dan tot nog toe het geval is geweest.
Tenslotte wil ik de rapporteur graag bedanken voor de betrokkenheid waar hij blijk van heeft gegeven bij het opstellen van dit zeer ter zake doend verslag, en ik kijk met genoegen uit naar een positieve reactie van de kant van de Commissie.

Valverde López
) Mijnheer de Voorzitter, wij geloven dat het voorstel van de Commissie een goed voorstel is, dat wij kunnen aanvaarden en steunen. Desalniettemin zijn er in de Commissie milieu, volksgezondheid en consumentenbescherming, waarin alle fracties min of meer hebben samengewerkt, veel amendementen ingediend. Ik steun de verklaring van de heer Needle, waaruit blijkt dat het werk in die commissie vruchtbaar is geweest en dat wij in de plenaire vergadering met een standpunt verschijnen dat brede steun geniet.
Er zijn in de commissie evenwel te veel amendementen goedgekeurd - iets wat de laatste tijd vaak gebeurt - en enkele van deze amendementen stemmen niet volledig met elkaar overeen. En de mogelijkheden om er een samenhangende tekst van te maken zijn zelfs gering. Daarom was het nodig amendement 31 opnieuw in te dienen, waardoor de in de commissie goedgekeurde tekst niet wordt gewijzigd maar wel het begrip en de rechtszekerheid van de tekst worden verbeterd.
Aan de andere kant denk ik dat wij hier, in de plenaire vergadering van het Parlement, in de richting van de sector en de patiënten moeten herhalen dat het werk gemakkelijker wordt en dat de proeven met een tamelijk doeltreffend systeem worden geharmoniseerd. Dat systeem bestaat uit het simpelweg melden van het begin van de klinische proef, een termijn van dertig dagen en slechts een ethische commissie. De snelheid en ook de rechtszekerheid zullen toenemen en tot slot zullen de grondrechten van de personen, waar wij ons allen vanaf het begin zorgen over hebben gemaakt, voldoende zijn gewaarborgd. Ook draagt het voorstel zorg voor een tekst die in overeenstemming is met de internationale normen, hetgeen ook een van de door ons nagestreefde doelstellingen was.

Dybkjær
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil de rapporteur danken voor het werk dat hij in de commissie heeft verricht en ik ben blij met de krachtige steun die het voorstel krijgt. Het voorstel beoogt een codificatie van de Verklaring van Helsinki, maar laat de lidstaten toe verder te gaan om de veiligheid van de patiënt te verbeteren. Dit komt ook tot uiting in de amendementen van de commissie. Er zijn drie belangrijke problemen, waarover de meningen waarschijnlijk uiteenlopen. Ten eerste is er de vraag of de lidstaten verplicht zijn een vergunning voor klinische proeven af te leveren, als een ethische commissie een gunstig advies heeft gegeven, of is een afwijzing in bepaalde gevallen mogelijk? Ten tweede stel ik mij de vraag of iemand automatisch toestemming heeft, als hij geen antwoord heeft ontvangen op de ingediende aanvraag. Of is kennisgeving verplicht om met de klinische proeven te starten, ook al heeft men van de officiële autoriteiten niets gehoord? Ten derde is er het probleem van de termijnen waaraan de ethische commissie zich moet houden.
Om te beginnen kan ik meedelen dat de liberale fractie de grote lijnen van de amendementen steunt, maar dat ikzelf bedenkingen heb bij de drie genoemde punten. Ik vind het ongelooflijk belangrijk dat de lidstaten de mogelijkheid behouden om een aanvraag te weigeren, ook al heeft de ethische commissie een positief advies uitgebracht. In de praktijk vind ik dit eigenlijk niet zo'n groot probleem, omdat de ethische commissie normaal gesproken niet in een politiek vacuüm zal functioneren. Wat betreft de vragen of men automatisch mag starten, of dat kennisgeving of een vergunning verplicht zijn, ben ik van mening dat de beslissingen op dit vlak ook gevolgen hebben voor de veiligheid van de patiënt. Ik kan instemmen met de amendementen betreffende de termijnen. Uit de ervaringen van de bestaande ethische commissies blijkt dat ethische overwegingen en beslissingen tijd in beslag nemen. Daarom zijn ruime termijnen voor een ethische commissie aan te bevelen.

Cabrol
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, de normen met betrekking tot het houden van klinische proeven zijn voortaan van toepassing op zogenaamde multicentrale proeven, dat wil zeggen proeven die eenzelfde protocol toepassen op zo'n 50 tot 60 onderzoekscentra, waardoor zo'n 2.000 tot 3.000 patiënten worden aangeworven voor een bedrag van 300 tot 500 miljoen ecu voor een en hetzelfde onderzoek. Daaruit blijkt wat er menselijk, sociaal en economisch gesproken op het spel staat bij die proeven, die bedoeld zijn om nieuwe geneesmiddelen te ontwikkelen, die gerichter en dus efficiënter zijn en die beter door de zieken worden verdragen.
Los van de aanmelding van de proeven bij de plaatselijke bevoegde autoriteiten, of van het gebruiken van een gecentraliseerde procedure bij het Europees Bureau voor geneesmiddelbeoordeling moeten er een aantal regels worden gerespecteerd, die in de commissie onderwerp van amendementen uitmaakten. Die amendementen, die onze Fractie Unie voor Europa steunt, beogen verschillende dingen. Allereerst het garanderen van volledige en objectieve informatie voor de patiënten die aan de proeven zouden kunnen meedoen. Ten tweede, het verkrijgen van hun geheel vrijwillige instemming, schriftelijk, met datum en handtekening, en dientengevolge de nodige bepalingen opnemen voor geestelijk gehandicapten. Ten derde, om het advies vragen van pluridisciplinaire en onafhankelijke ethische commissies, dat wil zeggen samengesteld uit medici en paramedische medewerkers die zelf niet rechtstreeks aan de proeven deelnemen. Ten vierde, het aan de lidstaten opleggen van de maatregelen die nodig zijn voor het naleven van de goede productiepraktijk zodat kwaliteit en veiligheid van de geneesmiddelen gegarandeerd zijn. En ten vijfde de verplichting voor derde landen die naar de Europese Unie exporteren om het bewijs te leveren van een kwaliteitscontrole en een goedkeuring per partij, zodat er een werkelijke opspoorbaarheid ontstaat voor het geval er iets mis zou gaan.
Elk ongewenst ernstig voorval dat plaatsvindt op het grondgebied van een lidstaat waar de proef is uitgevoerd moet uiteraard worden gesignaleerd. Tenslotte moet de onderzoeker een gediplomeerd arts zijn, die verantwoordelijk is voor de proef en dus bekwaam om het goede verloop en de gevolgen ervan voor de patiënten die vrijwillig aan het onderzoek meedoen te evalueren.
Wij steunen de ontwerprichtlijn zoals die nu geamendeerd is. Het gaat er inderdaad om een kader op te stellen dat het mogelijk maakt efficiënte klinische proeven ten dienste van de zieke te bevorderen.

Ephremidis
Mijnheer de Voorzitter, het verslag van de heer Amadeo is uiterst interessant, zeer zeker wanneer nog bepaalde amendementen hierop worden aangenomen. Desalniettemin ben ik van mening dat men kritischer had moeten zijn ten aanzien van de tekortkomingen en de nalatigheden in het Commissievoorstel. Ook had men de stoute schoenen moeten aantrekken en voorstellen moeten doen voor concrete controlemaatregelen van zowel preventieve als repressieve aard en voor sancties in geval van crimineel winstbejag door grote farmaceutische multinationals. Deze multinationals hebben een heel web van allerlei belangen - met inbegrip van, zoals u weet, politieke belangen - om zich heen gesponnen. Zij gebruiken en misbruiken voor hun doeleinden allerlei mensen, zoals ongeneeslijk zieken, geesteszieken die in psychiatrische of andere inrichtingen in isolement worden gehouden, mensen waarvan de vrijheid aan banden is gelegd, zoals gevangenen en anderen. Deze mensen worden vaak zonder hun toestemming gebruikt als proefdieren bij het klinisch testen van nieuwe geneesmiddelen. Deze mensen moeten wij beschermen en daarvoor volstaan mooie verklaringen helaas niet. Daarvoor zijn concrete maatregelen nodig en deze ontbreken in het Commissievoorstel. Het is dan ook jammer dat in het verslag van de heer Amadeo nauwelijks enige kritiek te vinden is op deze tekortkomingen en geen poging wordt gedaan deze goed te maken.
Ergens is hier bovendien sprake van vergoeding en schadeloosstelling. Degenen die zich lenen voor proeven worden vergoed en degenen die door proeven met nieuwe geneesmiddelen lichamelijke of psychische schade oplopen, worden schadeloosgesteld. Ik moet u zeggen dat ik daar verbaasd over ben. Dat betekent dus dat het menselijk lichaam, de ziel van de mens als handelswaar wordt beschouwd. Blijkbaar is de wet, de vrije concurrentie en het recht op industrieel eigendom sterker zijn dan al het andere. Bovendien is absoluut geen sprake van doorzichtigheid in de programma's, het onderzoek en de financiering. Met dit verslag zouden wij juist daaraan moeten werken. Wij zouden ervoor moeten zorgen dat het klinisch testen van nieuwe geneesmiddelen de menselijke gezondheid ten goede komt.....
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)

Breyer
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, wij zijn het er allen over eens dat de bescherming van de patiënt moet worden gewaarborgd - en velen hebben het hier over een hoger beschermingspeil. Ook wat mij betreft ontbreekt hier echter een veel nauwkeuriger omschrijving hoe dit beschermingspeil van patiënten eruit moet zien.
Ik vind dus dat wij dit hoge beschermingspeil nader moeten omschrijven. Ik acht het niet voldoende om alleen maar te zeggen: wanneer het om mensen gaat die niet zelf in staat zijn hun toestemming te geven, moet iemand anders maar toestemming geven. Nee! Daarom hebben wij een amendement ingediend waarin duidelijk wordt gesteld dat zonder toestemming van de proefpersonen zelf geen proeven zonder direct nut mogen worden gehouden. Dit is een zeer belangrijke zaak, want wat zou het omgekeerde betekenen? Indien wij dit amendement niet steunen, betekent dit toch in feite dat zo maar iemand toestemming kan geven en dan kunnen proeven zonder enig nut voor die mensen gewoon doorgaan.
Dan hebben wij het echt over proefkonijnen van mensen, terwijl zij toch een hoge mate van bescherming moeten genieten. Wij mogen niet vergeten dat wij het gevaar lopen de deur naar de eugenetica wijd open te gooien wanneer wij geen direct beschermingspeil garanderen. Het verleden toont aan dat men geen proeven mag doen met geestelijk gehandicapte mensen die niet in staat zijn toestemming te geven, als die proeven geen enkel direct nut opleveren.
Daarom verzoek ik u dringend het amendement van de groenen te ondersteunen waarmee dit wordt gewaarborgd. Ik wil dit nogmaals benadrukken in het licht van het feit dat over de bio-ethiekconventie heftige discussies zijn gevoerd in het Europees Parlement en in talrijke maatschappelijke kringen. De Bondsregering heeft deze bio-ethiekconventie niet bekrachtigd, juist om de door mij genoemde redenen. Wij dienen het derhalve als onze hoogste taak te zien niet in te stemmen met een richtlijn waarmee niet wordt gegarandeerd dat handelingsonbekwamen deze speciale bescherming genieten.
Daarom verzoek ik u dit amendement goed te keuren, want hiermede wordt duidelijk vastgelegd dat alleen proeven mogen worden gehouden die direct nut opleveren en al het andere is uitgesloten.

Correia
) Mijnheer de Voorzitter, het is algemeen bekend dat de normen voor het uitvoeren van klinische proeven in de Europese Unie en op internationaal niveau sinds 1990 gecodificeerd zijn in de richtsnoeren voor goede klinische praktijk en dat de globalisering van de farmaceutische industrie noodzakelijkerwijs heeft geleid tot het op internationaal vlak harmoniseren van de normen door de Internationale Conferentie voor Harmonisatie.
De lidstaten beschikken desalniettemin over verschillende wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen, waardoor er bij het starten van klinische proeven aanzienlijke vertraging ontstaat. Dat leidt onvermijdelijk tot vertraging van de positieve effecten die deze innovatie eventueel voor de behandeling van patiënten met zich mee kan brengen.
Daarom is het nodig, zonder iets af te doen aan het subsidiariteitsprincipe, bij klinische proeven vastbesloten richting rationalisatie en harmonisatie te gaan. Hoewel wetenschappelijk onderzoek gesteund en gestimuleerd moet worden, moet de bescherming van de proefpersonen zijn verzekerd, opdat de mensenrechten en de waardigheid van de mens worden gerespecteerd.
Vandaar het belang van de ethische commissies, die transparant en onafhankelijk moeten zijn. Het bestaan van een nationale ethische commissie, die de regionale en de plaatselijke commissies coördineert, zou één enkel advies per lidstaat mogelijk maken, maar dan wel met voor de regionale commissies de garantie van onafhankelijkheid om de proef te kunnen aanvaarden of te verwerpen. In alle centra waar klinische proeven worden uitgevoerd, zal een ethische commissie verplicht zijn en het advies van deze commissie zal bindend zijn.
Aan het opstellen van het advies zullen, naast de bij de proeven betrokken medici, verpleegkundigen, andere deskundigen in de gezondheidszorg en ook niet-medisch personeel deelnemen. Dit om de bescherming van de patiënten en het welzijn van proefpersonen te garanderen. De onderzoeker kan medicus zijn of niet; in dat laatste geval moet medisch toezicht gegarandeerd zijn. Zonder uitzondering zal de onderzoeker van alle proefpersonen of van hun voogd de geïnformeerde toestemming moeten verkrijgen en instaan voor de vertrouwelijkheid. Zo wordt onderzoek gestimuleerd en worden de belangen van de patiënten en de farmaceutische industrie beschermd.

Liese
Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, ook ik betuig de rapporteur mijn dank. Twee derde van alle ziektes zijn niet of nog niet bevredigend te behandelen. En het gaat om gedeeltelijk heel afschuwelijke, vaak dodelijke ziekten. Vandaar de noodzaak van medisch onderzoek en vooral van proeven met geneesmiddelen. De onderhavige richtlijn kan bijdragen tot de verbetering van het klinisch onderzoek in Europa. Vooral de harmonisatie van de procedures geeft ons de kans om dubbel werk te vermijden.
Maar wij moeten in ieder geval de bescherming van de proefpersonen uitvoerig garanderen. Vooral de bescherming van handelingsonbekwame personen, bijvoorbeeld van kinderen of geestelijk gehandicapte mensen, verdient onze bijzondere aandacht. Het voorstel van de Commissie spreekt op dit punt geen klare taal. Het verwijst hoofdzakelijk naar de conventie van de Raad van Europa over mensenrechten en biogeneeskunde. Het gaat echter om een omstreden conventie en sommige lidstaten hebben nog niet besloten of zij die zullen bekrachtigen of niet. De Europese Commissie - mijnheer de commissaris Liikanen geeft u dit alstublieft door - moet ophouden deze conventie in de wetgevingsteksten van de Europese Unie op te nemen onder het motto "wij hoeven ons niet om ethische aspecten te bekommeren want dat heeft de Raad van Europa al gedaan" .
Wij hebben zeer strenge voorschriften nodig voor de bescherming van handelingsonbekwame personen. In geen geval mogen kinderen of geestelijk gehandicapten worden misbruikt als proefkonijn. Maar ik wil niet zonder meer voorbijgaan aan hetgeen de heer Ephremidis te berde heeft gebracht; ik ben van mening dat de overgrote meerderheid van de verantwoordelijken in industrie en ziekenhuizen geen proeven doen die misbruik betekenen en zich houden aan de regels ter bescherming van de proefpersonen. Maar toch moeten de regels ook in deze richtlijn duidelijk worden gemaakt. Ik ben echter tegen het wijzigingsvoorstel van de fractie De Groenen in het Europees Parlement waarmee alle handelingsonbekwame personen volledig van proeven worden uitgesloten, want ik geloof dat wij dan bij kinderziekten het onderzoek volledig tot stilstand zouden kunnen brengen. Vele kinderziekten komen bij volwassenen niet voor, en daarom kan men de dienovereenkomstige onderzoeken niet geheel en al op volwassenen verrichten. Wij hebben weliswaar strenge regels nodig, maar geen volledig verbod.

Poggiolini
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, allereerst wil ook ik graag collega Amadeo danken voor het uitstekende werk dat hij heeft verricht; hij is met buitengewone openheid te werk gegaan en heeft met alle collega's van de commissie samengewerkt, heeft vele amendementen overgenomen en samenwerking weten te accepteren. Deze ontwerprichtlijn is van enorm belang voor de gevoelige sector die ermee gereglementeerd moet worden. De richtlijn staat de homogenisatie van de standaards voor de uitvoering van klinische proeven van nieuwe geneesmiddelen op de mens voor. Er bestaat al sinds 1990 een richtsnoer voor de goede klinische praktijk maar deze is, zoals bekend, niet-bindend, en dus zijn er nationale, geharmoniseerde regelgevingen nodig. Het is daarom goed een enkele procedure te voorzien, die momenteel nog op verschillende wijzen in de lidstaten is geregeld.
Wij hebben het meldingssysteem geprefereerd boven het vergunningssysteem en uitgelegd waarom. Het is echter nog belangrijker de gezondheid van de proefpersonen die aan een klinische proef deelnemen, te waarborgen. Voor dit doel is in een door mij ingediend amendement dat door de collega's met algemene stemmen is aangenomen, een duidelijke definitie opgenomen van geïnformeerde toestemming: alvorens deel te nemen aan een klinische proef dient de persoon die zich aan een proef onderwerpt, alle, in eenvoudige taal gestelde informatie betreffende de proef te krijgen, waarna zijn toestemming met de ondertekening van een protocol moet worden vastgelegd. De ethische commissies spelen een zeer belangrijke rol met betrekking tot de bescherming van de proefpersonen; zij moeten de noodzaak van de proeven in overweging nemen, alsmede het betreffende protocol, de geschiktheid van de onderzoekers en de beschikbare structuren. De ethische commissies beoordelen de volledigheid en de duidelijkheid van de schriftelijke informatie. De informatie betreffende de eventuele schade moet onmiddellijk worden gemeld aan de sponsor en de ethische commissie.
Om het nog eens kort samen te vatten: op deze wijze kunnen wij de proeven als volledig veilig beschouwen. Bovendien zal er, in het belang van het onderzoek van de Europese farmaceutische industrie, samenwerking tussen de staten zijn en dat komt uiteindelijk ten goede aan de gezondheid van de burgers die tijdig met de nieuwe producten behandeld zullen kunnen worden.

Schleicher
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, in overeenstemming met collega Liese wil ik nogmaals benadrukken dat ondanks de onbetwistbare resultaten bij de genezing van ziektes dankzij het gebruik van geneesmiddelen, voor ongeveer 20.000 ziektes tot nu toe geen behandeling mogelijk is die resultaten belooft. Nieuwe, doeltreffende en veilige geneesmiddelen blijven daarom ook in de toekomst onontbeerlijk.
Tijdens het onderzoek en de ontwikkeling van geneesmiddelen zijn klinische proeven, dat wil zeggen dat de eventuele werking van het geneesmiddel wordt uitgeprobeerd op mensen, van het grootste belang. Verscheidene collega's hebben al verwezen naar de internationale verbindingen. Wij achten het daarom dringend noodzakelijk dat wij niet alleen Europese gemeenschappelijkheden tot stand brengen, maar ook internationale overeenstemmingen. Daarom heb ik tezamen met de heer Valverde drie amendementen ingediend waarmee eens te meer hierop de nadruk wordt gelegd. Dit is des te belangrijker omdat het behalve om veiligheidseisen - zoals reeds gezegd - ook om de bescherming van mensen gaat, vooral om de bescherming van handelingsonbekwame of handelingsbeperkte mensen.
Onze fractie wil bereiken dat tijdens klinische proeven de mensen volledig worden beschermd, dat geneeskundige vooruitgang te allen tijde ter beschikking van alle patiënten staat, maar ook dat in Europa betrouwbare, innovatievriendelijke kadervoorwaarden geschapen worden en behouden blijven voor het onderzoek naar alsmede de ontwikkeling en productie van innovatieve geneesmiddelen. Met dit doel voor ogen heeft collega Amadeo waardevol werk verzet, en in grote lijnen kunnen wij zijn verslag steunen.

Trakatellis
Mijnheer de Voorzitter, wij willen dat geneesmiddelen dergelijke eigenschappen hebben dat zij voldoen aan de vereisten inzake kwaliteit, veiligheid en efficiëntie. De belangrijkste inlichtingen over die eigenschappen worden echter verkregen met klinische proeven op de mens. Niemand koestert er ook maar enige twijfel aan dat bij de uitvoering van deze proeven uiterst strenge regels in acht moeten worden genomen. De lichamelijke en psychische integriteit van de bij proeven betrokken personen moet maximaal worden beschermd en hun privé-leven mag onder geen enkel beding worden geschonden.
De meeste amendementen die in het Europees Parlement in stemming worden gebracht, beogen een verscherping van de bepalingen in het Commissievoorstel. Men wil dat de proefmens, als ik deze term mag gebruiken, maximaal wordt beschermd en daarvoor zijn uiterst nauwkeurige regels nodig. In de amendementen wordt duidelijk gesteld dat niemand zonder schriftelijke toestemming aan een klinische proef mag worden onderworpen. Ook moet de betrokken persoon volledig over de proef worden ingelicht en in geval van gezondheidsschade of overlijden schadeloos worden gesteld.
Ik ga ervan uit dat de Europese Commissie al onze amendementen zal overnemen. Wij mogen niet vergeten dat wij veel te danken hebben aan de mensen die vrijwillig deelnemen aan klinische proeven. Dankzij hun bereidheid kan men zich een oordeel vormen over de veiligheid en de werkingskracht van een geneesmiddel en eventuele bijwerkingen op het spoor komen. Met de steeds weer nieuwe geneesmiddelen kan de menselijke gezondheid steeds beter worden beschermd en hersteld. Dit was zo, is zo en zal ook in de toekomst zo zijn.
Tot slot behoeft het geen betoog dat de bepalingen van de richtlijn in alle lidstaten zonder enige uitzondering van toepassing moeten zijn. Pas dan krijgen wij zekerheid ten aanzien van de klinische proeven en kunnen wij zorgen voor een eerlijke concurrentie bij de productie en de handel van geneesmiddelen. Ik dank de rapporteur, de heer Amadeo, voor zijn verslag en voor zijn grote bereidwilligheid tot samenwerking met de commissie milieubeheer.

Liikanen
Mijnheer de Voorzitter, het Parlement heeft op het voorstel voor een richtlijn in totaal een dertigtal amendementen ingediend. De Commissie keurt hiervan de helft goed, want ze vullen of het oorspronkelijke voorstel van de Commissie goed aan of ze vereenvoudigen het. De Commissie keurt zonder voorbehoud zeven amendementen goed. Bovendien kunnen zonder problemen acht amendementen worden goedgekeurd door de tekst enigszins te wijzigen. De Commissie keurt de amendementen 1 en 6 goed, evenals amendement 10, lid 1, 2 en 4 en de amendementen 13, 14, 15, 18, 19, 21, 22, 23, 24 en 27.
De Commissie houdt in haar gewijzigde voorstel rekening met de volgende factoren:
De Commissie is van plan de amendementen 1 en 6 alsmede lid 1, 2 en 4 van amendement 10 in haar gewijzigde voorstel op te nemen. Met de amendementen wordt de bescherming van de proefpersonen die aan klinische proeven deelnemen verbeterd, vooral door het eisen van instemming gebaseerd op verstrekte informatie, en met amendement 19 wordt de bescherming van de opdrachtgever verbeterd. De Commissie is het eens met de bevoegde parlementaire commissies dat de positie van een ethische commissie als ontvanger van bepaalde informatie vooral over de veiligheidsmaatregelen bij de uitvoering van klinische proeven, versterkt moet worden. Dit moet gebeuren naast de maatregelen ter versterking van het klinisch onderzoek zelf. Onderzoek kan immers zelfs vijf tot tien jaar duren. Dit heeft betrekking op de amendementen 21, 22 en 27.
Het belangrijkste amendement van de bevoegde parlementaire commissies heeft betrekking op het afschaffen van de alternatieve aanvangsprocedure van het klinisch onderzoek. In het oorspronkelijke voorstel van de Commissie waren de alternatieven ofwel kennisgeving bij de bevoegde autoriteiten, wat de algemene wettelijke procedure is, ofwel een officiële vergunning van de bevoegde autoriteiten, die werd voorgesteld voor bijzondere of zeer uitzonderlijke situaties. De bevoegde parlementaire commissies steunen alleen de kennisgevingsprocedure, wat blijkt uit de amendementen 13, 14, 15 en 18. De Commissie neemt dit standpunt over en wijzigt dienovereenkomstig haar oorspronkelijke voorstel. Bovendien is de bedoeling van de amendementen 23 en 24 het verduidelijken en preciseren van de voorschriften met betrekking tot een goede fabricagepraktijk van proefmedicijnen die bij klinische proeven worden gebruikt.
De Commissie keurt geen amendementen goed die de leesbaarheid van de originele, op zich al vrij ingewikkelde tekst niet verbeteren. Dit heeft betrekking op de amendementen 3, 8, 9, amendement 12, lid 1 en 2 alsmede de amendementen 16, 17, 20, 25 en 26. De Commissie kan ook geen amendementen goedkeuren die de oorspronkelijke tekst aanzienlijk wijzigen, die te ver verwijderd zijn van de geest of rechtsgrondslag van de tekst. Dit heeft betrekking op de amendementen 4, 7, amendement 10, lid 3 alsmede de amendementen 11 en 20 en ook de amendementen 28 en 36 die een herhaling zijn van de amendementen die de Commissie niet kan goedkeuren.
Ik wil nog benadrukken dat de Commissie zeer tevreden is over de constructieve houding van de rapporteur ten opzichte van het voorstel en dat ze vertrouwt op een doeltreffende samenwerking met het Europees Parlement, zodat er redelijk snel een voorschrift kan komen.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.
(De vergadering wordt om 20.30 uur gesloten)

