Sociale verantwoordelijkeid van onderaannemers in productieketens (korte presentatie) 
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag van Lasse Lehtinen, namens de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, over de sociale verantwoordelijkheid van onderaannemers in productieketens.
Lasse Lehtinen
rapporteur. - (FI) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, onderaannemingsketens zijn heel gewoon in het bedrijfsleven. Daarmee kan het werk doeltreffend en flexibel worden georganiseerd. Zij zijn van wezenlijk belang om de interne markt goed te laten functioneren en vormen een noodzakelijk economisch en logistiek netwerk.
Voor de goede werking van de markt en de bescherming van de consumenten is het echter noodzakelijk in wetgeving vast te stellen hoe de onderlinge verantwoordelijkheden tussen hoofdaannemers en onderaannemers liggen. In dit verslag wordt de Commissie verzocht een vastomlijnd wettelijk instrument op te stellen waarin de aansprakelijkheid van aannemers op Europees niveau wordt geregeld met inachtneming van de verschillende rechtssystemen in de lidstaten en de beginselen van subsidiariteit en evenredigheid.
In acht lidstaten bestaat al een soortgelijke nationale wetgeving, maar het is nodig de verhoudingen in onderaannemingsketens ook op communautair niveau te regelen. Gemeenschappelijke Europese problemen moeten met gemeenschappelijke regels worden opgelost. Anders kunnen de landen die dit aspect van het bedrijfsleven niet hebben geregeld de concurrentie verstoren ten koste van andere landen.
Het gaat dus niet alleen om de bescherming van werknemers, maar ook om de waarborging van de concurrentiekracht van ondernemingen die zich aan de regels houden. Kortom, het gaat om het aanpakken van de grijze economie. Zolang men zich achter onderaannemingsketens kan verschuilen om minder dan het minimumloon te betalen en belastingen en sociale premies te ontduiken, dan lijden daar alle belastingbetalers onder en ook de concurrerende ondernemingen, waarvan de meeste kleine en middelgrote ondernemingen zijn. Ook onderaannemers, vaak kleine ondernemingen, hebben duidelijke regels nodig wanneer zij voor zeer grote hoofdaannemers werken.
Gebleken is dat nationale systemen ook preventief kunnen werken. De drempel om werkgeversverplichtingen niet na te komen ligt hoger, als men weet dat niet-nakoming eventueel bestraft wordt.
Het is in het belang van alle Europeanen dat men zich aan minimale arbeidsvoorwaarden en duidelijke regels houdt. Dan kunnen arbeidskrachten zich met vertrouwen van het ene naar het andere land begeven, kunnen ondernemingen contracten vertrouwen en consumenten er zeker van zijn dat de prijs van een product of dienst juist is en op transparante wijze wordt bepaald. Het is geen toeval dat er in het verslag vooral over de sociale verantwoordelijkheid van ondernemingen wordt gesproken.
Louis Michel
lid van de Commissie. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de Commissie juicht dit verslag toe.
Hoe belangrijk onderaanneming ook is voor de verhoging van de productiviteit en het concurrentievermogen, wij erkennen volledig dat er doeltreffende maatregelen moeten worden getroffen om ervoor te zorgen dat bedrijven er niet toe worden aangespoord en het niet gemakkelijk wordt gemaakt om de arbeidsvoorwaarden met voeten te treden door werk uit te besteden, met name wanneer er lange onderaannemingsketens zijn. Er moeten adequate, doeltreffende en ontmoedigende sancties worden opgelegd zodat onderaannemers hun juridische en contractuele verplichtingen volledig nakomen, met name als het gaat om de rechten van werknemers. Grotere transparantie van uitbestedingsprocessen zal leiden tot een betere algehele bescherming van de rechten van werknemers. Dit aspect is en blijft voor de Commissie uitermate belangrijk, zoals u weet.
Ik sta achter uw algemene beginsel dat Europese problemen om een Europese oplossing vragen. Ik zou echter wat voorzichtiger willen zijn met betrekking tot de conclusie in paragraaf 14 van het verslag. Daarin staat namelijk dat het probleem alleen kan worden opgelost met een vastomlijnd wettelijk instrument waarin een gezamenlijke en solidaire aansprakelijkheid op Europees niveau wordt geïntroduceerd.
Het verslag volgt dezelfde lijn in paragraaf 15, waarin wordt gevraagd om een effectbeoordeling van de toegevoegde waarde en de haalbaarheid van een dergelijk communautair instrument. Wat betreft de oproep aan de Commissie in paragraaf 25 om erop toe te zien dat de richtlijn inzake detachering van werknemers daadwerkelijk wordt nageleefd, wijs ik u erop dat wij onlangs een deskundigengroep op hoog niveau in het leven hebben geroepen voor detachering van werknemers. Deze deskundigengroep bestaat uit vertegenwoordigers van de lidstaten en de sociale partners en heeft tot doel de praktische toepassing van de richtlijn en vooral de administratieve samenwerking tussen de lidstaten te verbeteren. De eerste vergadering vindt plaats op 25 maart.
In dit verband wijs ik op de studie "Liability in subcontracting processes in the European construction sector”, die in 2008 is gepubliceerd door de Europese Stichting tot verbetering van de levens- en arbeidsomstandigheden. Hierin wordt geconstateerd dat er grote verschillen zijn tussen de nationale systemen voor solidaire aansprakelijkheid en de doeltreffendheid hiervan. In deze studie wordt ook onderstreept dat er geen universele oplossing bestaat en wordt aanbevolen nader onderzoek te verrichten en dit thema, en in het bijzonder de grensoverschrijdende aspecten ervan, nader te bespreken.
Het probleem dat wij willen oplossen is van maatschappelijke aard, maar de voorgestelde oplossing heeft gevolgen die veel verder reiken dan het maatschappelijke vlak. Het is dan ook zaak de economische en juridische repercussies ervan onder de loep te nemen.
Ik ben het er geheel mee eens dat dit probleem nader moet worden onderzocht en dat wij eerst de diverse niet-reglementaire methoden voor de aanpak van een aantal aspecten uit het verslag aandachtig moeten bestuderen. Pas daarna kunnen wij met een wetsvoorstel komen. Ik noem hier betere samenwerking en coördinatie tussen de nationale overheden, inspecties en andere nationale wethandhavingsinstanties, voorlichting aan bedrijven over goede praktijken, geldende richtlijnen en normen, initiatieven op het gebied van maatschappelijke verantwoordelijkheid en transnationale bedrijfsovereenkomsten waarin reeds innoverende bepalingen zijn opgenomen inzake procedures voor risicobeoordeling en toezicht op onderaannemers.
De Voorzitter
De presentatie is afgehandeld.
De stemming vindt donderdag 26 maart 2009 plaats.
Schriftelijke verklaringen (artikel 142)
Proinsias De Rossa  
schriftelijk. - (EN) De toename van onderaanneming in Europa heeft verstrekkende gevolgen gehad voor de arbeidsverhoudingen. Niet alleen wordt arbeid zelf uitbesteed aan onderaannemers, maar worden ook de bijbehorende juridische en financiële verplichtingen, zoals het voldoen aan de normen op het gebied van lonen en arbeidsomstandigheden en de betaling van belastingen en sociale premies, geëxternaliseerd en doorgeschoven naar onderaannemers en uitzendbureaus. Het is zorgwekkend dat onderaanneming in toenemende mate kan worden gebruikt als een manier om de directe sociale verantwoordelijkheid te verminderen.
Het idee van "hoofdelijke aansprakelijkheid” is dan ook van cruciaal belang om ervoor te zorgen dat bedrijven verantwoordelijk zijn voor de praktijken van hun onderaannemers. Het is duidelijk dat de handhaving van juridische verplichtingen moeilijker wordt in lange en complexe ketens van onderling verbonden bedrijven. Dit is vooral het geval in grensoverschrijdende situaties waar kan worden gewerkt met een keten van aannemers in verschillende lidstaten die onderworpen zijn aan verschillende regels. Op dit moment hebben slechts acht lidstaten nationale wetgeving betreffende de verantwoordelijkheid van onderaannemingsbedrijven.
Ik sta volledig achter dit verslag, dat door het Europees Verbond van vakverenigingen (EVV) wordt onderschreven en waarin de Commissie wordt verzocht een vastomlijnd communautair wettelijk instrument uit te vaardigen waarin hoofdelijke aansprakelijkheid op Europees niveau wordt geïntroduceerd, en tevens een effectbeoordeling uit te voeren van de haalbaarheid van een instrument voor ketenaansprakelijkheid als middel om de transparantie van onderaannemingsprocessen te vergroten.
