Goedkeuring van de notulen van de vorige vergadering
De Voorzitter
De notulen van de vergadering van gisteren zijn rondgedeeld.
Geen bezwaren?

Papayannakis
Mevrouw de Voorzitter, ik wilde alleen meedelen dat mijn naam niet voorkomt op de presentielijst. Ik was gisteren aanwezig maar ben vergeten te tekenen.

De Voorzitter
Goed, wij noteren u als present.
Verder geen bezwaren?
(De notulen worden goedgekeurd)

Urgentverklaring
De Voorzitter. -
Ik herinner u eraan dat het Parlement in de vergadering van 16 september jongstleden de eindstemming over het verslag van mevrouw Pack over dit onderwerp heeft uitgesteld.
Pack (PPE), rapporteur. (DE) Mevrouw de Voorzitter, wij moeten het verzoek om urgentverklaring verwerpen. In de vorige vergaderperiode vonden wij dat geen spoed vereist was omdat wij de Raad en de Commissie de gelegenheid wilden geven om onze amendementen nog eens goed te bekijken en ze eventueel over te nemen. Het kan toch niet door de beugel dat wij in de zomervakantie het verzoek van de Raad snel met een verslag beantwoorden en dat de Raad dan nog niet eens nota neemt van onze amendementen, laat staan erover nadenkt er gevolg aan te geven. Wij verwachten dat de Raad ons uiterlijk in de volgende vergaderperiode in oktober zegt welke amendementen hij aanvaardt en welke niet. In de laatste vergadering in Brussel zei de heer Patten ons dat hij die amendementen in ieder geval zou onderzoeken en dan een eigen voorstel zou voorleggen. Als het Parlement voorstellen doet om de belastinggelden doeltreffender te besteden, mag de Raad niet het tegenovergestelde doen. Als ergens geld verdwijnt of blijft steken, is dat immers altijd de schuld van de Commissie en niet van de Raad.
Wij willen dat over dit Bureau voor Wederopbouw vanaf het begin duidelijkheid bestaat, dat het goed wordt beheerd, dat het dicht bij de zetel van het Stabiliteitspact in Thessaloniki zelf wordt gevestigd en dat het Bureau voor Kosovo als operationele afdeling in Kosovo wordt gevestigd. De beheerstructuur moet bovendien zo stringent zijn dat wij duidelijk kunnen zien waaraan de gelden worden besteed.
Sommigen zeggen dat van de wederopbouw in Kosovo niets in huis kan komen, als wij vandaag niet stemmen. Dat is onzin. De task force van de Europese Commissie is reeds aan het werk gegaan. Dames en heren, u weet allemaal dat de Commissie niet zo snel is met betalen. Wij kunnen niet zeggen dat ze vandaag opdracht geeft en morgen betaalt. Als ze vandaag de opdracht geeft en als het geld in oktober beschikbaar wordt gemaakt, zal ze ten vroegste in november of december betalen, hetgeen zoals altijd - jammer genoeg - erg laat is.
Wij zijn het niet die de opbouw van Kosovo verhinderen. Het is de Raad die dat doet als hij ons niet snel volgt op de weg die wij hebben ingeslagen.

Brok
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, de commissie stemt in met de opmerkingen van de rapporteur. Het besluit van de Raad is evenmin voor deze week gepland, zodat ook uit die hoek geen vertraging te verwachten is. Overigens heeft tot nu toe noch de commissie, noch het Parlement een officieel antwoord van de Raad op onze ideeën gekregen. Ik stel daarom voor het verzoek om urgentverklaring te verwerpen.
(Het verzoek om urgentverklaring wordt verworpen)

Volksgezondheid en voedselveiligheid
De Voorzitter
Aan de orde is de verklaring van de Commissie over volksgezondheid en voedselveiligheid.

Prodi
Commissie. (IT) Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, in de jongste tijden en vooral de laatste maanden hebben de door u vertegenwoordigde Europese burgers flinke trauma's opgelopen door een aanhoudende reeks voedselschandalen. Er waren momenten, zoals vandaag ook nog, dat de mensen niet meer zeker waren van wat ze op tafel zetten. Zij geloven niet meer dat de regeringen of zelfs de wetenschappers in staat zijn werkelijk betrouwbare, "echte" levensmiddelen te garanderen. Wij moeten nu vandaag hemel en aarde bewegen om ervoor te zorgen dat zich niet nog eens zo'n vertrouwenscrisis voordoet. Dat is onze taak. Dit probleem betreft u en mij persoonlijk, evenals iedere andere Europese consument. Wij hebben de verantwoordelijkheid om de gezondheid van onze medeburgers in bescherming te nemen. Het is onze dure plicht snel doortastende maatregelen te nemen, zoals onze burgers dat van ons eisen.
De voedselveiligheid is een vast onderdeel van de bescherming van de volksgezondheid. Het probleem heeft echter ook een culturele dimensie die wij absoluut niet over het hoofd mogen zien. Voor de Europeanen maakt eten deel uit van hun levensstijl, van hun identiteit. Daarom heeft de nieuwe Commissie van de voedselveiligheid een topprioriteit gemaakt, en het doet mij dan ook genoegen dat het eerste specifieke debat van mijn mandaat uitgerekend hierover gaat.
Op het stuk van voedselhygiëne en -veiligheid moeten wij zien vooruit te spelen op de gebeurtenissen. Het gaat er niet alleen om dat wij de brand blussen, zoals tot nu toe is gedaan, maar wij moeten het vuur meteen in de kiem smoren. Wij dienen dus te voorkomen dat er ergens een brand uitbreekt. Daarom is het zaak dat wij een efficiënt en geloofwaardig voedselveiligheidsstelsel in het leven roepen. Als consument moet ik precies kunnen weten wat een voedselproduct bevat, wat er in een verpakking, in een blik zit. Daar heb ik recht op. Dit recht is immers onder meer neergelegd in het Verdrag van Amsterdam. De etiketten reiken mij informatie aan die niet altijd even begrijpelijk is en dikwijls heb ik niet in de gaten wat mijn keuze inhoudt qua voedingswaarde en effect op mijn gezondheid. Vaak ook heb ik niet door wat de gevolgen van een bepaald productieproces in milieutechnisch of ethisch opzicht zijn. Stel dat de kranten melding maken van een voedselschandaal: als consument kan ik er dan moeilijk achterkomen of er in dit geval gegronde redenen voor ongerustheid zijn of dat het een kwestie is van typisch journalistieke overdrijving. Ik kan dan bijvoorbeeld wel een zoektocht op internet beginnen, maar aan veel informatie is gewoon geen touw vast te knopen. Kortom, ik kan moeilijk opmaken of ik de informatie die ik voorgeschoteld krijg mag vertrouwen of dat een en ander gemanipuleerd wordt voor politieke of economische doeleinden.
Dit zijn dan nog maar een paar aspecten van het consumentenbeleid waar wij onze gedachten over moeten laten gaan. De burgers hebben recht op de hele waarheid over wat zij eten. Een eerste stap zou kunnen zijn om de consumenten toegang te verschaffen tot een communautair systeem van vroegtijdige waarschuwing, dat zowel op landbouwproducten als op diervoeders moet slaan. Met zo'n systeem kan dan ook verhoed worden dat men te pas en te onpas moord en brand schreeuwt of averechts werkende alarmsignalen worden uitgezonden.
Hoe het ook zij, in het recente verleden zijn maar al te veel alarmsignalen gefundeerd gebleken, en dus moeten wij het systeem van voedselinspectie zonder meer uitbreiden. De hele voedselketen, van akker tot dis, moet aandachtig en streng gecontroleerd worden, in iedere fase en in iedere lidstaat. Op de gemeenschappelijke markt hebben alle burgers aanspraak op eenzelfde wijze van bescherming. Dit houdt in dat de voorschriften waarop het systeem van voedselinspectie is gebaseerd, bijgewerkt worden.
In 1997 heeft de Commissie een Groenboek gepresenteerd. Daarop moeten nu passende maatregelen volgen om onze voedselwetgeving te stroomlijnen en te actualiseren. Voor levensmiddelen en verwerkte producten zijn er vandaag de dag bijvoorbeeld meer dan honderd basisrichtlijnen van kracht. Het wordt tijd dat wij één totaalpakket van regels krijgen. De nieuwe voedselwet zal bovendien de hele voedselketen moeten regelen, beginnend bij het platteland en eindigend bij de consument. Hieronder valt dus ook de productie van veevoeder, wat een van de neteligste kwesties van de afgelopen maanden is geweest. Het zal een flexibele regeling moeten worden die weet in te spelen op de vooruitgang van de wetenschappelijke kennis en de nieuwste productietechnieken, een regeling die gebaseerd wordt op solide gegevens en de nieuwste wetenschappelijke expertise.
De Commissie is momenteel bezig een aantal topwetenschappers te raadplegen. Hun meningen zijn uiterst transparant en van hun belangen is openbaar opgifte gedaan. Wij moeten er absoluut in slagen het vertrouwen van de mensen in onze voedingskeuze terug te winnen en dus moet ervoor gezorgd worden dat de wetenschappers volkomen los staan van allerlei politieke pressie. Een manier om dat te bereiken zou de oprichting van een onafhankelijk Europees bureau voor levensmiddelen kunnen zijn. Verschillende lidstaten hebben deze weg reeds ingeslagen en hebben onafhankelijke instanties voor voedselveiligheid in het leven geroepen. Een Europees bureau voor levensmiddelen kan bijvoorbeeld gevormd worden naar het model van het EMEA, het Europees Bureau voor Geneesmiddelenbeoordeling. Dit bureau bezit geen beslissingsbevoegdheid maar heeft een zuiver technische taak die het op uiterst snelle en efficiënte manier vervult. Zodra er problemen rijzen rondom een geneesmiddel, is dit bureau in staat om in een paar uur tijds erachter te komen hoe dat probleem precies ontstaan is. Als er echter sprake is van een alarmsituatie op voedselgebied, kan zo'n operatie weken en weken vergen.
Een ander mogelijk model zou onder meer de Amerikaanse Food and Drug Administration kunnen zijn, welke overigens ingrijpende initiatief- en beslissingsbevoegdheden heeft. Met een dergelijk orgaan wordt het mogelijk snel en op politiek onafhankelijke wijze op te treden om de voedselveiligheid te beschermen. Het probleem is uiteraard dat democratische besluitvorming moet worden gegarandeerd. Daarom is het zo belangrijk dat dit debat in het Parlement ontstaat. Vandaar dat wij vandaag hier zitten, want het is duidelijk dat wij voor een keuze staan waarin het probleem van de democratie centraal staat. Bovendien ben ik er niet zeker van dat zo'n bureau opgericht kan worden met de garanties die sommigen in het kader van het Verdrag eisen. Ook in dat opzicht is het zinvol dat de zaken goed nagevorst worden. Het is niet zo dat ik al een keuze paraat heb: dit is een keuze die wij gezamenlijk moeten doen. Maar daarbij dienen wij goed voor ogen te houden dat onze consument een duidelijke, precieze en krachtige keuze nodig heeft, dus geen keuze die hem in onzekerheid laat, want die onzekerheid heeft hem in deze jaren al genoeg parten gespeeld.
Bovendien is het zo dat de veiligheid een internationale dimensie heeft gekregen, zoals de geschillen met de Verenigde Staten en de andere landen aangetoond hebben. De bevoegde instantie voor de oplossing van deze geschillen is de Wereldhandelsorganisatie en dus zal de Europese Unie tijdens de Millennium Round de nodige druk uitoefenen opdat met deelname van vertegenwoordigers van consumentenorganisaties geloofwaardige internationale voedselnormen worden gedefinieerd.
Afgezien daarvan moeten wij duidelijk maken op welke wijze het voorzorgsbeginsel bij de veiligheid van voedselproducten wordt gehanteerd. Dit is een andere kerngedachte. Het idee waarop het voorzorgsbeginsel stoelt is heel eenvoudig: er moeten voorlopige veiligheidsmaatregelen worden genomen wanneer de wetenschappelijke informatie ontoereikend is en wanneer er nog bekommernis over de veiligheid heerst. Het probleem is echter dat de wetenschappelijke informatie per definitie onvolledig is, omdat de grens van onze kennis voortdurend opschuift. Wij hebben dus vragen over dat voorzorgsbeginsel: hoeveel bezorgdheid over de gezondheid moet er zijn? Wie moet een oordeel over de merites uiten voordat men op basis van het voorzorgsbeginsel handelsbeperkende maatregelen gaat nemen? Hoe volledig moet onze wetenschappelijke kennis zijn alvorens dat soort maatregelen opzij gelegd wordt? Dit zijn punten waarover wij nog duidelijkheid dienen te scheppen en het is dus goed dat daar een parlementair debat aan gewijd wordt. Over de handelsbesprekingen die de Europese Unie opstart, wilde ik nog zeggen dat de bescherming van de gezondheid van de consument in deze besprekingen onze prioriteit krijgt. Wij sluiten op de meest categorische wijze uit dat de Gemeenschap internationale akkoorden zal ondertekenen die volgens ons de gezondheid van de Europese burgers kunnen schaden, ook al kan dit punt tot hevig geschillen leiden.
Ik wilde verder nog benadrukken dat het voedselbeleid van de Unie primair gericht moet zijn op voedselveiligheid en dus in dienst moeten staan van de consument en zijn gezondheid: gezondheid voor alles dus! Hier moet ik aan toevoegen dat mijns inziens een rigoureus beleid voor voedselveiligheid ook in het belang is van de Europese boeren en de Europese verwerkende industrie. De landbouwbedrijven en de verwerkende industrie moeten immers haantje-de-voorste zijn als het erom gaat levensmiddelen van topkwaliteit te produceren. Ook hier is het vertrouwen van het publiek van essentieel belang. Wat zijn dus de initiatieven die de Commissie wil lanceren? Wij willen voorkomen dat er ongeordende reacties komen die kunnen uitmonden in ongestructureerde maatregelen. Het is onze plicht om behoedzaam, bezorgd maar vastberaden op te treden. Voedselveiligheid is een gebied waarop men uiterst omzichtig te werk moet gaan, waar niets overhaast maar wel met de nodige snelheid moet gebeuren.
Nog vóór het eind van het jaar zullen wij dus de Raad en het Europees Parlement een witboek presenteren over voedselveiligheid en een mededeling over het voorzorgsbeginsel, dat nadere uitdieping vereist. Dit witboek zal een actieplan voor voedselveiligheid behelsen, met een precies tijdpad voor initiatieven voor de komende drie jaar, inclusief de opties voor het Europees bureau voor levensmiddelen. Ons doel is de de bestaande voedingsvoorschriften aan een grondige hervorming te onderwerpen en daarom zullen wij alle voorstellen van de Commissie nog vóór het eind van het jaar 2000 presenteren. Daarvan uitgaand willen wij een goed gestructureerd en geactualiseerd pakket regels tot stand brengen, en wel vóór het eind van het jaar 2002, daar voor de uitwerking van die regels immers een zekere tijd nodig is.
Dan nog een laatste overweging: het leven is geen nulrisicogebied, van geen enkel levensmiddel kan gegarandeerd worden dat het volledig vrij van risico's is. Waar wij echter voor moeten zorgen, is dat de vertegenwoordigers van de consumenten veel intensiever aan dit besluitvormingsproces kunnen deelnemen. Dan wordt het de taak van de consumentenvertegenwoordigers het publiek te leiden c.q. op te voeden. Hier staan grote belangen op het spel en de emoties kunnen hoog oplaaien. Het is echter duidelijk dat een vruchtbare bespreking, als wij die willen, niet in een sfeer mag verlopen waarin emoties de boventoon voeren. Ik hoop dan ook oprecht dat ons debat zich zal onderscheiden niet door de spanningen die het teweegbrengt maar door de duidelijkheid die het weet te scheppen. Wij moeten onszelf veilig kunnen voelen en onze burgers veiligheid kunnen geven.

Florenz
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer Prodi, mijnheer Byrne, wij hebben soms de indruk dat er eerst een nieuw schandaal moet uitbreken voordat van vooruitgang in het Europese levensmiddelenbeleid sprake kan zijn. BSE en dioxine waren daarvan goede voorbeelden. Mijnheer Prodi, ik miste vandaag bij het horen van uw zeer interessante analyse iets wat u op het einde wel kort vermelde, toen u sprak over meer enthousiasme in deze kwestie. Politiek heeft vooral met feiten, maar toch ook met enthousiasme te maken. Zonder enthousiasme kunnen wij niets nieuws tot stand brengen.
Mijnheer Prodi, het gaat mijns inziens niet alleen om een bureau. Het gaat vooral ook om een Europese kaderrichtlijn voor levensmiddelen. Daar vragen wij al meer dan tien jaar om en die komt er helaas maar niet.
Er zijn veel goede specifieke richtlijnen, maar ze zijn over heel Europa verspreid en jammer genoeg leeft niemand ze na. Vandaag wordt weer eens duidelijk hoeveel belang de lidstaten van de Unie aan dit onderwerp hechten. Zoals u terecht opmerkte, vond de Raad het immers niet eens nodig hier bij het eerste debat over de kwestie aanwezig te zijn.
Ik vind dit schandelijk. Het dioxinedebat was immers een probleem van de lidstaten, niet van de Commissie. Als zij hier vandaag op hoog niveau vertegenwoordigd waren geweest, had dat van goed fatsoen getuigd. Het probleem is immers dat de lidstaten niet uitvoeren wat de Commissie en het Parlement op het gebied van de voeding terecht besluiten.
(Applaus)
Mijnheer Prodi, ik ben het met u eens dat de oprichting van een bureau een goed idee is. Het mag echter geen satellietorgaan worden, zoals er al zoveel in Europa bestaan. Dat zijn veredelde rotaryclubs, die zeer individueel werken en waarop het Parlement bijna geen greep heeft.
(Applaus)Ik was in de commissie milieubeheer gedurende vele jaren rapporteur voor de begroting. Dat is de enige echte toegangspoort. Wat wij nodig hebben is precies het tegenovergestelde. Het Parlement moet een stem in het kapittel krijgen en moet kunnen doortasten. Als het Parlement dat wil, moet iedereen in het bureau in het geweer komen om echt iets voor de Europese burgers te doen. Dat is wat wij willen en daarvoor worden wij trouwens ook betaald.
Mijnheer Prodi, u hebt terecht gezegd dat wij een systeem voor vroegtijdige waarschuwing nodig hebben. Wij moeten problemen kunnen voorkomen. Wij kennen het begrip 'aansprakelijkheid van de onderneming'. De laatste jaren hebben wij evenwel het tegendeel gezien. Het akkoord over een waarschuwingssysteem was een aanfluiting. De lidstaten hebben het akkoord omgekeerd. Als wij een nieuw milieu- en consumentenbeleid op poten willen zetten, moeten wij in eerste instantie dat duidelijk durven zeggen.
Mijnheer de commissaris, om af te sluiten wil ik het nog hebben over de Europese richtlijn betreffende de toelating van pesticiden die in 1991 werd aangenomen en in 1993 van kracht werd. Wij hebben toen plechtig beloofd ongeveer 700 in omloop zijnde stoffen op een Europese positieve lijst te zetten. Intussen ligt meer dan de helft van de termijn achter ons. Mijnheer de commissaris, na zes jaar staat slechts een enkele stof op die lijst. Daarom moet ik u vragen waar de honderden ambtenaren zijn die dit onderzoek moeten doen. Het is de hoogste tijd dat wij ons daarmee gaan bezighouden. Dit is het volgende schandaal en ik wil daarvoor niet verantwoordelijk zijn. Namens mijn fractie verzoek ik u daarom deze problemen krachtig aan te pakken. Wij steunen u. Het vergaat mij zoals mijn dominee in de kerk. Hij richt zich immers ook altijd tegen de verkeerden, namelijk de aanwezigen. Die hoeven wij niets uit te leggen. De Raad schittert weer door afwezigheid en dat iriteert mij mateloos!
(Applaus)

De Voorzitter
Mijnheer Florenz, ik zal de fungerend voorzitter van de Raad morgenvroeg tijdens de triloog duidelijk maken dat het Europees Parlement de aanwezigheid van de Raad bij zijn debatten ten zeerste op prijs stelt. Dat kan ik u verzekeren.

Roth-Behrendt
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer Prodi, ik weet dat ik mij in de laatste vergadering niet erg inschikkelijk jegens u heb opgesteld. Daarom zeg ik in alle oprechtheid dat ik uw uiteenzetting van vandaag wel eerder had willen horen. Die was heel goed. Als u werkelijk meent wat u hier hebt gezegd, zult u wellicht ooit nog mijn held worden. In het verleden was u dat niet, maar ik ben wel bereid daar verandering in te brengen. Tot nu toe verdiende voor mij alleen de heer Byrne die plaats.
Mijnheer Prodi, waar hebben we het vandaag over? U hebt het duidelijk gezegd: wij spreken over veiligheid en gezondheid van de burgers en consumentenbescherming in de Europese Unie. Ik zal het over drie punten hebben waarover ook u het al gedeeltelijk hebt gehad. Eerst is er het voorzorgsprincipe, het zogenaamde precautionary principle. Dit moet het hoogste doel van het beleid van de Europese Unie en al haar instellingen zijn. Ik geef een voorbeeld dat u ongetwijfeld zeer goed zult begrijpen: dit principe moet voor ons in de Unie even belangrijk zijn en een even hoge prioriteit hebben als het criterium van de prijsstabiliteit voor de Europese Centrale Bank. Begrijpt u dat? Ik hoop van wel, mijnheer Prodi. De lidstaten hebben dat niet begrepen en de Raad evenmin. Het is ook uw taak hen daarvan proberen te overtuigen. Wij zullen doen wat wij kunnen, daar kunt u op rekenen. De Raad en de lidstaten zijn nog vele lichtjaren van dit besef verwijderd. Werkt u daarom met ons samen!
In de tweede plaats is er de vraag wat het voorzorgsprincipe eigenlijk inhoudt. Wel, dit betekent aanvulling van de nog steeds aanwezige leemten in de wetgeving. Daarom had u het over een witboek, dat ook de heer Byrne tijdens de hoorzitting in het Europees Parlement reeds heeft aangekondigd en waarvoor wij hem zeer dankbaar zijn. Wat moet in dat witboek staan? Het moet zeer ambitieus zijn. Ik zal kort enige punten noemen die zeker in het witboek moeten worden opgenomen. In de eerste plaats zijn dat bepalingen over de veiligheid van levensmiddelen. De Commissie mag nu nog geen bepalingen over de veiligheid van levensmiddelen uitvaardigen. Ze mag dat alleen op veterinair gebied doen en dat is dus een leemte.
Wat de controle betreft mogen wij bijvoorbeeld in derde landen geen fruit en groente controleren. Dit is een lacune! Het zogenaamde rapid alert-systeem, het systeem voor vroegtijdige waarschuwing, moet worden verbeterd. Dat hebt u ook gezegd en daarvoor dank ik u. Ik zal u echter ook zeggen hoe het moet worden verbeterd. Het moet transparant worden gemaakt. Op dit ogenblik is de informatie van de lidstaten aan de Commissie vertrouwelijk. Dit betekent dat u, mijnheer Prodi, en u, mijnheer Byrne, niet het recht hebben om de burger over gevaren in te lichten. Dat moet veranderen. Van transparantie, die u en ik zo belangrijk vinden, of voorlichting van het publiek is hier geen sprake.
De controle op de controle in de lidstaten moet worden verbeterd. Het controlebureau in Dublin moet controle kunnen uitvoeren zodra in de lidstaten iets verdachts gebeurt. Het moet ook de bevoegdheid hebben tot het instellen van onderzoek. Wij hebben een wetgeving voor diervoeders nodig. Zoals u al zei, moeten wij een positieve lijst en controle op diervoeders krijgen. Die zijn er nu niet. Er moet ook een meldingsplicht komen. De heren Graefe zu Baringdorf en Böge en ikzelf dringen daar sinds het BSE-schandaal op aan.
Mijnheer Prodi, dat alles moet voor eind 1999 in de Commissie rond zijn. Ik zal u beoordelen op uw vermogen om uw ambitieuze doelstellingen te bereiken. U hebt tot eind dit jaar de tijd om dat witboek te voltooien. Dan hebben wij in het Europees Parlement in het jaar 2000 de tijd om het te onderzoeken. Dat is onze taak. Wij moeten het controlesysteem verbeteren. Wij hebben vastgesteld dat het niet werkt. Ik vraag bijvoorbeeld nog steeds een dioxineregister. Ik heb daarop in het Parlement al eens aangedrongen. Wij hebben een dioxineregister nodig waarin ook andere dioxinebronnen worden opgenomen, zoals bijvoorbeeld afvalverbrandingsovens. Hier ziet u het nauwe verband tussen milieubeleid en consumentenbescherming. Die twee terreinen zijn niet van elkander te scheiden. Ze zijn voor elkaar van existentieel belang. Mijnheer Prodi, hoe is het bijvoorbeeld mogelijk dat voor menselijke consumptie bestemde vis meer dioxines mag bevatten dan vlees? Dat moet u veranderen.
De verslagen over residuen, die de lidstaten de afgelopen jaren aan de Commissie hebben voorgelegd, moeten sneller en beter worden gecontroleerd. Mijnheer Prodi, waarom is er op het gebied van antibiotica nog niet meer gebeurd? Wij weten al sedert maanden dat sommige in de vetmesterij gebruikte antibiotica bij de mens resistentie veroorzaken. Ik verzoek u ook daar voor het einde van het jaar iets aan te doen. Zoals de heer Florenz al zei, worden steeds opnieuw rapporten gepubliceerd over de gevaren van verouderde, wetenschappelijk achterhaalde pesticiden voor de gezondheid en het milieu. Er moet een regeling komen om onze veiligheid te garanderen.
Mijnheer Prodi, tenslotte nog iets over uw en mijn stokpaardje: het "bureau" en dit is dan tevens mijn derde en laatste opmerking. Ik zet dat tussen aanhalingstekens, hoewel ik niet goed weet hoe de tolken die vertalen. Wat willen wij, u en ik? Wij willen de beste wetenschappelijke expertise, transparantie, veiligheid en zekerheid voor de burgers van de Europese Unie. Voor een groot deel hebben wij die al. Tijdens de BSE-crisis hebben wij ervoor gezorgd dat de wetenschappelijke comités van de Europese Unie werden hervormd. De wetenschappers worden nu in alle openheid benoemd, hun curricula en financiële belangen worden bekend gemaakt en de agenda's, notulen en ook de minderheidsstandpunten worden via internet openbaar gemaakt. Dat is wat ik wil. Ik wil grote transparantie.
Ik wil echter niet wat u - vrees ik - wel wilt. Ik wil niet dat de industrie invloed krijgt. U gaf het voorbeeld van het Bureau voor de geneesmiddelenbeoordeling in Londen. Dat moet, om geld te verdienen, biotechnologische geneesmiddelen toelaten. Als u een bureau daartoe dwingt, schept u verplichtingen jegens de industrie. Mijnheer Prodi, dat is niet de goede weg. Ik hoop dat ook u dat spoedig zult inzien. Laat duidelijk zijn dat wij wetenschappelijke expertises, maar ook controles willen. Als u vandaag in de Commissie vaststelt dat er een probleem is in verband met pesticiden, moet u de wetenschappers kunnen vragen snel een onderzoek in te stellen en ik wil dat kunnen controleren. Daarom moet dit - zoals altijd - een dienst, een ondergeschikte instantie zijn. Mijnheer Prodi, voor mij is het onbelangrijk of die bij u, bij het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek van de Unie of ergens anders wordt ondergebracht. Belangrijker zijn voor mij de controle en de transparantie.
Tenslotte wil ik nog het volgende zeggen: als wij het vertrouwen van de burgers, waarover u het had, willen terugwinnen, moeten wij democratisch zijn. Ik ga ervan uit dat u het voorstel voor een bureau, zoals u dat noemt, aan het Parlement zult voorleggen. U hebt gezegd dat u daarover nog niet hebt beslist. Nu, dan hebt u geluk gehad! Het Parlement moet namelijk daarover beslissen, niet de Commissie. Dan zullen wij zeker een goede oplossing vinden. Ik dank u voor uw aandacht.

Ries
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer Prodi, mijnheer Byrne, geachte collega's, ook ik zou, evenals mevrouw Roth-Behrendt zojuist, willen terugkomen op de dioxinecrisis en natuurlijk op België, waarbij het echter niet mijn bedoeling is een strikt Belgisch vraagstuk aan de orde te stellen.
Het Permanent Veterinair Comité van de Unie heeft ongeveer twee weken geleden besloten het embargo op de uitvoer van Belgisch rundvlees op te heffen. Het Comité heeft aldus erkend dat de uitgevoerde tests serieus en de door de nieuwe Belgische regering opgelegde normen strikt zijn. Het in België geproduceerde vlees ontvangt voortaan het certificaat van uitstekende kwaliteit, en kan opnieuw de plaats gaan innemen dat het vroeger op de markten had. Het lijkt mij overigens een uitstekend idee om als Europese Unie in elke lidstaat stelselmatige tests op PCB' s en dioxine te bevorderen. Deze tests worden thans niet uitgevoerd. Ik zou het mezelf kwalijk nemen als ik niet de oprichting zou noemen van een agentschap voor voedselveiligheid in België, dat de gehele voedselketen van het begin tot het einde zal controleren.
Getroffen door een crisis waarvan zij niet de oorzaak zijn, en waarvan zij evenmin de gevolgen in de hand hebben, wachten de Belgische landbouwers nu op een concrete blijk van Europese solidariteit. Solidariteit zou betekenen dat deze dioxinecrisis erkend wordt als een dierenziekte, evenals de gekkekoeienziekte in Groot-Brittannië. Naar mijn mening is dit de prijs die voor communautaire solidariteit moet worden betaald.
Het is nu, vier maanden na het begin van de crisis, tijd dat wij de emoties - waarover ook u, mijnheer Prodi, hebt gesproken - achter ons laten. Tot nu toe hebben deze het debat dikwijls beheerst. Zoals ik reeds zei, gaat het hier niet om een acuut en puur Belgisch probleem, maar om een kwestie die ook een Europese dimensie heeft. Wat willen wij eten? Welke kwaliteit willen wij voor onze consumenten? Hoe kunnen wij die kwaliteit garanderen? Het gaat om onze levensstijl! Dat zei u ook al, mijnheer de voorzitter.
Welnu, als de Unie meer kwaliteit wil, moet zij meer investeren in de veiligheid van de voedselketen, in elke fase van het proces. Ook moet zij - zoals reeds gezegd is - besluiten of zij al dan niet een bureau wil, het alom genoemde, onafhankelijke bureau voor voedselveiligheid, volgens Amerikaans of ander model. Ik neem nota van de verschillende voorstellen die u hebt gedaan, mijnheer Prodi, en name van uw voorstel voor toegang van de burger tot het systeem voor vroegtijdige waarschuwing. Ook heb ik het voorstel van commissaris Byrne betreffende het Witboek genoteerd.
Dan kom ik nu bij de vragen: wanneer zal dat bureau het daglicht aanschouwen? Wat is het tijdschema voor deze voorstellen? Verder zou ik willen vragen in hoeverre de Unie haar eigen instrumenten gebruikt? Maakt zij daar goed gebruik van? Ik denk hier bijvoorbeeld aan het onderzoekscentrum voor gezondheid en voedselveiligheid in Ispra.
Ons Parlement is gekozen door de burgers. Hen gaan deze zaken in eerste instantie aan. Voor hen is dit van cruciaal belang en daarom moet het Parlement hier een belangrijke rol spelen. Straks wordt de volgende begroting in stemming gebracht. Daarin komt een reeks amendementen voor waarmee men rechtstreeks lering wil trekken uit deze dioxinecrisis. Dan zal blijken of wij al dan niet vastbesloten zijn baanbrekend werk te verrichten.

Auroi
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer Prodi, geachte collega's, nu ik de voorstellen van de heer Prodi heb gehoord, ben ik uitermate verbaasd over het standpunt van de EVP en de PES ten aanzien van voedselveiligheid. Misschien zijn zij nog niet zover dat zij vandaag al concrete voorstellen kunnen doen, maar wij zijn dat wel. Daarom wilden wij ook een resolutie indienen. In heel Europa is immers door de reeks van opeenvolgende schandalen het vertrouwen van de burger-consument in hun landbouwers teloor gegaan.
Het is een slimme vondst te zeggen dat de milieucommissie een hoorzitting zal organiseren over diervoeders, maar dat kan een debat niet in de weg staan. Het kan geen kwaad naar deskundigen te luisteren over een klein gedeelte van het onderwerp, maar dit ontslaat ons, parlementariërs, niet van de plicht initiatieven te nemen en initiatieven zijn, dunkt mij, nu precies datgene wat de burgers verwachten van het Parlement en van de Commissie.
Als wij vandaag al een resolutie aannamen, zouden wij een krachtig signaal de wereld in sturen. In het recente verleden draaide alles om een een zo hoog mogelijke productie. Daardoor hebben wij een situatie gekregen waardoor zowel in de landbouw als helaas ook maar al te vaak op andere gebieden, de politiek in dienst werd gesteld van grote agro-alimentaire bedrijven en de grote distributieketens. Resultaat: gekke koeien, dioxinekippen, in spijsolie verwerkte afvalolie, rioolslib in het diervoedermeel, en zo voort. Er is een ellenlange lijst van schandalen waaruit blijkt dat de Europese landen op het gebied van de landbouwproductie niet braver zijn dan hun Amerikaanse collega's, ook al zijn hier de hormonen verboden. Wij moeten de moed opbrengen om dit duidelijk te zeggen. De recente inspanningen van bepaalde regeringen om deze industrieën onder controle te brengen blijven ontoereikend. Bovendien heeft een aantal Europese landen helemaal niets gedaan..
Er zijn op dit gebied voorschriften nodig waarin de hoogste prioriteit wordt toegekend aan het voorzorgsbeginsel dat de groenen al zo lang nauw aan het hart ligt. Wel moet men het eens worden over de betekenis van dit beginsel. Voor ons betekent dit beginsel dat men teruggaat naar een zodanige kwaliteit dat de levensmiddelen gegarandeerd geschikt zijn voor consumptie. Wij vragen allereerst een inventaris van alle giftige stoffen die ons voedsel kunnen vervuilen via lucht-, water- en bodemverontreiniging. Wij wensen regelmatige tests in de ketens die toxiciteitsproblemen hebben gekend. Ook verlangen wij controlemaatregelen in landbouwgebieden rondom verontreinigende bedrijven. Wij wensen traceerbaarheid op alle niveaus, dus niet alleen via het etiketje van de producten die in het mandje van de huisvrouw belanden, maar ook reeds in de daaraan voorafgaande fasen. Wij willen een nauwkeurige lijst hebben van alle producten die in veevoeders worden verwerkt. Tenslotte moet op grond van het voorzorgsbeginsel worden gewacht met de toelating van genetisch gemodificeerde producten wanneer niets bekend is over hun langetermijneffect op de weerstand van niet-akkerbouwplanten en over het aanpassingsvermogen van schadelijke stoffen aan deze genetisch gemodificeerde producten.
Als de Europese Unie werkelijk aan al diegenen die onder de nalatigheden van vroeger hebben geleden, wil aantonen, dat zij van plan is alle belanghebbenden te betrekken bij de voedselveiligheid en dat iedereen opnieuw vertrouwen kan hebben in de politiek, moet zij nu reeds met zeer concrete voorstellen komen voor de veiligheid van levensmiddelen.

Fiebiger
Mevrouw de Voorzitter, tegen de achtergrond van een op handen zijnde, waarschijnlijk nog scherpere strijd voor zo goedkoop mogelijke landbouwproducten heeft de voedselproductie in de EG zware schade opgelopen. Vele actieve boeren, die hun werk deden zoals het hoort, moesten hun productie staken. Wij weten nog niet wat dat zal kosten. De massale industriële besmetting van veevoeders met additieven, die zonder inachtneming van de maximaal toegestane waarden werden toegevoegd, wekt bij de consument de indruk dat de productie van veevoeder nog alleen dient om afval te recycleren.
De verwijdering van riool- en zuiveringsslib is wellicht een probleem, maar het garanderen van de veiligheid van aan diervoeder toegevoegde stoffen moet in het economisch beleid een hogere prioriteit krijgen dan tot nu toe het geval was. Ik verwacht dat de Commissie bij de oprichting van een bureau voor levensmiddelen de traceerbaarheid van veevoeder regelt en rechtsvoorschriften formuleert die criminele praktijken bestraffen en eerlijke landbouwers belonen. Dat moet echter snel gebeuren.

Muscardini
Voorzitter Prodi, u hebt terecht gezegd dat wetenschappelijke informatie altijd onvolledig is, omdat de wetenschap iedere dag vooruitgang boekt. U hebt echter tevens gezegd dat degenen die politiek bedrijven, moeten beseffen dat, zolang er op bepaalde gebieden geen zekerheden zijn, men niet mag gaan experimenteren ten koste van de mensen. U heeft het gehad over een witboek voor voedselveiligheid. Wij vinden dit een interessant voorstel en hopen allemaal dat het hiermee niet zo gaat als met het Witboek van Delors over de werkgelegenheid, dat tot op heden, dacht ik, geen enkele baan heeft opgeleverd. Wij hopen dat dit witboek inderdaad wat meer gezondheid voor de burgers oplevert.
Wij eisen regels, nu meteen, wij willen weten wie controleert en wie de controleurs controleert, zoals een oud Latijns gezegde luidt. Sedert de maand maart is er de nodige vertraging opgetreden, want pas in mei is het tot een crisis gekomen, is de dioxinecrisis die in België was ontstaan, in de openbaarheid gebracht. Hieruit blijkt wel dat er onvoldoende controle op het vlak van voedselveiligheid is en dat het voedsel dat wij dagelijks tot ons nemen nagenoeg niet, of slechts voor een deel wordt geanalyseerd op eventuele aanwezigheid van PCB' s, dioxine of andere verontreinigende stoffen.
Dan wil ik nu overgaan op een ander probleem. Ons is gebleken - en wij hebben verschillende vragen van de afgelopen jaren die dat bewijzen - dat de grote distributieketens er vaak niet vies van zijn om ontdooid vlees door middel van giftige stoffen te conserveren om het daarna opnieuw te koop aan te bieden. In 1990 hebben wij reeds melding gemaakt van iets dat in 1992 als een schandaal in de pers kwam: de fameuze biefstuk, wederom uit Engeland, die met bloedgelatine was behandeld. Dat was toen een schok voor de consumenten.
Wij weten allemaal waaruit dioxine bestaat: chloor, koolstof, waterstof, zuurstof. Dioxine is onoplosbaar in water, het is bestand tegen hoge temperaturen en honderden jaren resistent. Het lijkt me nu niet bepaald verstandig dat wij elke dag maar dioxine naar binnen werken. In veevoeder zit vleesmeel en dus slachtafval met mengsels van bloed, veren en karkassen.
In 1995 heeft de Europese Unie, of liever gezegd de Commissie, na het probleem van de gekke koeien besloten dat vleesmeel voor herkauwers niet meer toegestaan was. Voor herkauwers dus: voor vissen was vleesmeel uitstekend als visvoer, en ook voor kippen, voor schapen en varkens! Op deze manier zijn wij dan in het België van onze tijd aanbeland. De kippen zijn vleesmeel blijven eten. Hoe hebben wij ontdekt dat er sprake was van een gigantische vervuiling? Toen de drempel van 1500 punten werd overschreden en er geen kuikentjes meer uit de eieren kwamen! Toen zei men: misschien klopt hier iets niet! En dat met al die controle! Sedert 1995 is dus vleesmeel vervangen door vismeel. Maar als wij de zaken nader gaan uitzoeken - want er is maar heel weinig uitgezocht in deze jaren - zien wij dat er in vismeel een aanzienlijk percentage vleesmeel zit, vleesmeel dat nog steeds met karkassen en veren van de slachterij wordt bereid. Voor zover mij bekend, is tot op heden alleen Frankrijk zo verstandig geweest om te zeggen: "ho, stop, laten we plantaardig voeder nemen, want wij kunnen niet meer instaan voor de veiligheid van onze consumenten". En nu horen wij dan dat de Europese Unie - dat gerucht doet al sinds augustus de ronde - een residu van vleesmeel van maximaal 0,15% van het eindproduct veevoeder wil toestaan. Maar wij moeten wel beseffen dat als wij alles heel precies uitrekenen, 0,15% van 4000 ton veevoeder voor runderen neerkomt op 6 ton: dat lijkt me toch geen hoeveelheid die we kunnen accepteren, als we willen overleven!
Het Instituut Mario Negri van Milaan heeft bewezen dat het verbruik van melkproducten, vlees en vis onder de Italianen al een ernstige bron van PCB-besmetting is.
In het debat zouden wij voorts het probleem moeten inlassen...
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken)

Esclopé
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer Prodi, het is een goede zaak dat wij vandaag een debat over voedselveiligheid voeren. De consument heeft immers talrijke, legitieme redenen tot ongerustheid.
De Raad en de Commissie zijn best bereid deze ongerustheid te meten, maar lijken niet in staat te zijn tot meer dan aarzelende, weinig overtuigde voorschriften. De handigste jongens met de minste gewetensbezwaren zullen zo wie zo wel weten hoe zij deze kunnen omzeilen ten koste van de voedselveiligheid. Dit blijkt ons duidelijk uit recente voorbeelden.
Ik zou dit algemene debat dan ook willen aangrijpen en bij mijn collega's en de andere instellingen willen aandringen op de noodzaak terug te keren tot enkele nuchtere beginselen, die thans volledig tenonder gaan in theorieën met een overmaat aan economische en een tekort aan menselijke motieven.
Vertrouwen kan niet bij wet worden opgelegd; vertrouwen moet worden gewekt. Natuurlijk kan vertrouwen iets vanzelfsprekends zijn, vooral als het gaat om traditionele producten die aan dikwijls oeroude kwaliteitsvoorschriften voldoen. Laat ons dan ook de gelegenheid aangrijpen om deze producties, die vertrouwen verdienen, een voorkeursbehandeling te geven. Laten wij althans diegenen die deze producten sinds jaar en dag kennen en afzetten, en het vertrouwen van hun consumenten genieten, de kans geven dit te blijven doen. Wij mogen op deze mensen geen richtlijnen loslaten die kant noch wal raken omdat degenen die ze opstellen niet weten hoe de vork in de steel zit.
Nooit zou een communautaire tekst in het nadeel mogen werken van deze traditionele producten, vooral niet wanneer zij als lokale producties worden afgezet. De kwaliteit van deze producties is immers een garantie voor voedselveiligheid. Laat ik één voorbeeld noemen: onze plattelandsmarkten. Natuurlijk worden groenten en fruit uit mijn streek in ongeïsoleerde kratten aangevoerd, maar men weet tenminste waar zij vandaan komen. Als de producten niet vers zijn, rotten ze. In zo'n geval hebben zij ook geen behoefte aan een versheidsdatum.
Wanneer men daarentegen niet het voorrecht heeft dicht bij de plaats van productie te wonen, moet men iets ondernemen om vertrouwen te wekken, en dit vertrouwen mag dan nooit worden beschaamd. Ik maak mij echter zorgen wanneer ik zie dat de meest elementaire voorzorgsmaatregelen achterwege blijven. Of het nu onachtzaamheid of opzet is, het gaat om ernstige fouten, waarvoor de verantwoordelijken rekenschap moeten afleggen aan de bevolking.
Als men de veiligheid wil garanderen van een onbekend product moet men mijns inziens de consument volledige informatie verschaffen over al hetgeen gebeurd vanaf de productiebron. Dit gaat veel verder dan de inzet van wetenschappelijke comités, waar men in de Verenigde Staten - en tot mijn grote spijt ook bij ons in de Europese Unie - veel te veel gebruik van maakt. Daar worden immers besluiten genomen achter gesloten deuren. Wij moeten het juist hebben van de transparantie van die producten, de traceerbaarheid via gegevens omtrent productie en samenstelling en een volledige informatie op het etiket. Op die manier kan men iedereen informeren. Voorts moet het gebruik worden vermeld van niet-natuurlijke ingrediënten, zoals genetisch gemodificeerde organismen of hormonen, ook al wensen wij dat die verboden worden.
Hoeveel nieuwe schandalen moeten wij nog afwachten alvorens wij zonder gevaar voor boetes het voorzorgsbeginsel kunnen opleggen? Dit is het enige instrument dat men bij de volksgezondheid heeft om de consument de bescherming te waarborgen waarop hij recht heeft. Dat is de vraag waarop u vandaag moet antwoorden. Als dat gebeurt zal dit geen overbodig debat zijn geweest.

Vanhecke
Voorzitter, het simpele feit dat dit debat nodig is zou, denk ik, alle beleidsmakers op Europees niveau tot enige bescheidenheid moeten aanzetten. Op geen enkel terrein immers is Europa zo bevoegd als op landbouwgebied, waar de helft van ons budget naar toe gaat. Nochtans worden wij de jongste jaren in verschillende lidstaten geconfronteerd met toch wel bijzonder erge vormen van voedselvergiftiging en wordt in de agro-industrie vrijwel zonder toezicht allerhande viezigheid en afval in de voedselketen verwerkt.
Mijn land wordt nu geconfronteerd met de gevolgen van de beruchte dioxinecrisis. Maar iedereen weet dat wat in mijn land gebeurt, slechts het topje van de ijsberg is en dat het voedselprobleem zich niet tot een of enkele landen beperkt. Overal vindt men residuen van medicijnen en pesticiden in het voedsel. Overal zijn er problemen met salmonella en dioxine en ga zo maar door.
Wij hebben wel een groot aantal Europese regels en normen, maar ze zijn nogal fragmentarisch. Men heeft de indruk dat er een kader ontbreekt. Er is vooral geen afdoend controle-organisme om ook op de naleving van al die regels en normen toe te zien. Er gaan op het ogenblik in mijn land terecht stemmen op die vragen of het wel normaal is dat wij het gelag betalen voor de strenge normen en vooral de strenge controles die bij ons worden doorgevoerd wanneer andere lidstaten, spijtig genoeg, met deze normen en controles gewoonweg een loopje nemen. Het is het een of het ander. Maar als er een vrije markt en open grenzen zijn en een bijna ongelimiteerde import, overigens ook nog uit derde landen, dan moeten er ook gemeenschappelijke veiligheids- en milieunormen effectief opgelegd en ernstig gecontroleerd worden binnen de Europese Unie, maar ook in de herkomstlanden van onze voedselimport.
De Europese landbouwpolitiek slorpt, zoals gezegd, de helft van ons budget op. 80% van dat budget gaat naar 20% van de landbouwbedrijven en dat betekent toch ook zeer concreet dat de Europese landbouwpolitiek sedert jaren de kant van de agro-industrie gekozen heeft en niet van de kleine kwaliteitslandbouw.
Ik geloof dat ook het Europees niveau enige verantwoordelijkheid draagt in de problemen die wij kennen en financieel moet bijspringen wanneer vele van de kleine boeren en andere landbouwondernemers in mijn land de dupe worden van wat toch voor een groot stuk een ontsporing van de Europese landbouwpolitiek moet worden genoemd.

Grossetête
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Commissie, de EVP had dit debat liever niet vandaag gehouden, niet omdat wij er geen belang aan hechten, maar omdat wij eerst en vooral duidelijkheid wensten over een aantal zaken en een aantal deskundigen hadden willen horen, voordat wij ons uitspreken. Goed, het debat vindt nu vandaag plaats, en omdat we nu eenmaal hier zijn en voorzitter Prodi hebben gehoord, hebben wij onze gedachten kunnen laten gaan over wat hij ons heeft aangekondigd: de oprichting van een onafhankelijk Europees bureau, het toekennen van prioriteit aan voedselveiligheid, versterking van de controle, enz.
Wij zouden echter willen dat deze voorstellen geen vrome wensen blijven. Een Europees bureau kan doeltreffend zijn, maar het is ook mogelijk dat het niet meer zal worden dan een groep ambtenaren die de problemen trachten op te lossen zonder enig contact met de realiteit te houden, en dat is niet wat de consument verwacht. Gezien de vele voedselschandalen en de groeiende onrust onder de consumenten - een onrust die zich ook meester heeft gemaakt van de politieke besluitvormers - is er een sterkte vraag naar meer transparantie, naar controle, traceerbaarheid, en vooral ook naar veel meer verantwoordelijkheid in elke fase van de productie.
Voorzitter Prodi, wij ontkomen niet aan een echte landbouwhervorming. Ik geloof dat deze laatste decennia wel is gebleken dat wij ons als de bekende tovenaarsleerling hebben gedragen. Daarom worden wij nu geconfronteerd met voedselschandalen: BSE, dioxine, antibiotica, pesticiden en overmatig gebruik van meststoffen. Hoeveel dingen zijn wij al niet te weten gekomen en hoeveel schandalen staan ons misschien nog te wachten! Welnu, mijnheer de voorzitter, u zou wel een heel grote verantwoordelijkheid dragen als u niet in staat was ons een werkelijke landbouwhervorming voor te stellen. Daarom betreuren wij, mevrouw de Voorzitter, de afwezigheid van de Raad, van wie immers het landbouwbeleid grotendeels afhangt. Wij komen dus niet onder een echte hervorming uit, waarbij de kwaliteit van de producten en de eerbiediging van het milieu meer aandacht moeten krijgen. Natuurlijk hangt aan dit alles een prijskaartje, het prijskaartje van een extensieve productie, maar de landbouwbegroting is een belangrijke begroting, en als wij maar de politieke wil daartoe hebben, kunnen wij verdeling ervan wijzigen.
Tenslotte, mijnheer de commissaris, mijnheer de voorzitter van de Commissie, mevrouw de Voorzitter, zullen wij in de besprekingen met de Verenigde Staten over onze betrekkingen in het kader van de WTO uiterste solidariteit moeten betrachten.

Whitehead
Mevrouw de Voorzitter, het is zeer gepast dat de kwestie die - achteraf bezien - de reputatie van de vorige twee Commissies zoveel schade heeft berokkend, het onderwerp is van het openingsdebat over deze nieuwe Commissie. Ik ben het van harte eens met wat voorzitter Prodi vandaag heeft gezegd. De burgers van Europa hebben het recht te weten wat ze eten en waar en hoe het voedsel is geproduceerd. Bovendien hebben ze recht op duidelijke aanduidingen en een duidelijke etikettering. Natuurlijk zijn we daar allemaal van overtuigd als het de producten van andere landen betreft; maar we dienen het ook te weten als het gaat om onze eigen producten.
Toen ik een paar maanden geleden in de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid de vertegenwoordigers van de Commissie vroeg naar de illegale recyclering van rioolslib in diervoeding, waar in sommige lidstaten melding van was gemaakt, kon niemand mij een definitie van rioolslib geven, noch uitleggen waar of waarom het werd gebruikt. Er waren twee directoraten van de Commissie bij betrokken: de toenmalige DG XXIV en DG VI. Iedereen verschool zich achter de anderen. Ik zou graag, uitgaande van dit voorbeeldje, vandaag van de heer Byrne willen horen of hij dit probleem tot op de bodem heeft uitgezocht. We praten hier niet over een praktijk waarvan de gevaren volslagen onbekend waren. Het is een weerzinwekkende gang van zaken. We moeten weten waarom en hoe het heeft kunnen gebeuren. Ik hoop dat de heer Byrne ons dat in zijn antwoord kan vertellen.
We moeten snel kunnen handelen in gevallen van niet-naleving van de wet. Bij het dioxineschandaal bijvoorbeeld gaat het er volgens mij niet om dat wij als waanzinnigen een heel scala van producten gaan verbieden - zoals herbewerkte plantaardige oliën - maar dat we erachter komen of het hier gaat om nieuwe vervuilers of gewoon om producten die vervuild zijn geraakt. Als we daarachter kunnen komen, kunnen de producten zelf aan een nauwkeuriger onderzoek worden onderworpen.
Een voedselbureau, waarover sommigen hun twijfels hebben, is volgens mij even geloofwaardig en noodzakelijk als een milieuagentschap. Ook daarover bestonden immers aanvankelijk twijfels. Zo' n bureau zou een ijkstok kunnen zijn voor alle lidstaten. Voor de lidstaten met een gebrekkige voorzorgswetgeving zou het een stimulans en een steun in de rug zijn. Voor de lidstaten die hun normen momenteel hoog stellen, zoals mijn eigen land, zou het een bevestiging zijn van het feit dat wij allen in hetzelfde schuitje zitten. De tragiek is echter dat op gebieden waarop we slechts over een rudimentair gemeenschappelijk beleid beschikken, en waar wij werken met wetenschappelijke comité' s en het nieuwe Veterinaire Bureau in Dublin, een aantal lidstaten nog altijd uit de pas lopen.
In mijn land had men, geheel terecht na de BSE-affaire, slechts één ding voor ogen: het bewerkstelligen van volledig veilige rundvleesproductiemethodes, hetgeen in augustus van dit jaar leidde tot het opheffen van het rundvleesembargo, al gold dat kennelijk niet voor Frankrijk. Ik zou nu graag van de heer Byrne willen weten hoe hij besluiten van de Gemeenschap, die gebaseerd zijn op wetenschappelijk advies - zoals bij het opheffen van het rundvleesembargo het geval was - denkt te bekrachtigen, als een lidstaat deze in de wind slaat.
Veiligheidszaken mogen niet door toedoen van de een of andere lidstaat afglijden tot het niveau van goedkope binnenlandse politiek. Ik wil graat weten hoe het witboek kan zorgen voor samenhangende veiligheidsnormen, juiste etikettering en goed advies voor voorzorgsmaatregelen. We willen dat deze zaken binnen de periode van drie jaar die de heer Byrne zichzelf gesteld heeft, rond zijn. Het zou rampzalig zijn als we zouden blijven steken in een beleid van over en weer beschuldigingen en vergeldingsmaatregelen, terwijl wel degelijk de mogelijkheid bestaat tot uitwerking van gemeenschappelijke Europese normen. Het zou volslagen belachelijk zijn als we de volgende WTO-ronde in zouden gaan zonder duidelijke eigen normen, die juist de ruggengraat van het voorzorgsbeginsel vormen. Als we dat doen, zullen wij niet veel verder komen dan beledigingen over en weer die enkel voortkomen uit eigenbelang en ontwetendheid. Dat hoeft niet: Europa kan gewoon veel beter!

Sterckx
Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Commissie, het is dus duidelijk, en u heeft het ook terecht gezegd, dat het hele proces moet gevolgd worden vanaf het begin tot aan de consument. Daaruit is gebleken, de voorbije jaren al, dat veevoeder een van de zwakke schakels daarin is. Ik herinner mij dat toen de dioxinecrisis begon in België, in mijn land, men zei: hoe konden we dat controleren? Niemand had ooit gedacht dat zoiets in veevoeder zou geraken. Nu vraag ik mij af of er nog zo een aantal dingen zijn waarvan wij nu niet vermoeden dat ze in de keten zouden kunnen geraken maar die er toch in geraken. Dus ik denk dat het tijd is om met een positieve lijst te gaan werken en, zoals de heer Florenz heeft gezegd, ervoor te zorgen dat we weten wat erin mag en wat niet. Dat is mijn eerste belangrijke punt.
Een tweede belangrijk punt: na maanden hard werken is het vertrouwen hersteld tussen mijn land en de Europese Commissie. Men begint dus te werken met een systeem dat streng is, dat heel duur is weliswaar, maar dat toch de moeite waard is, strenge controle en strenge normen. Uit de tests op runderen blijkt dat er een aantal positieve gevallen zijn die niet uit veevoeder komen maar wel uit vervuiling, dioxinevervuiling door de industrie en door verbrandingsovens. Wij constateren dat in België omdat we daar heel veel tests gedaan hebben, maar hoe zit dat in de rest van de Unie? Moet men dat daar ook niet gaan controleren en nog een aantal dingen daarbij? Was er niet een verslag over verbrandingsovens van het Europees Parlement en zou dat niet ergens bij de Raad moeten liggen? Zouden we nu eindelijk eens mogen weten hoever we daarin staan? Ik had aan de Raad nog iets willen vragen en ik vind het jammer dat ze er niet zijn. We constateren dat de Commissie streng wil zijn, niet alleen voor België maar ook voor de anderen. Ik hoor dat er een aantal landen zijn die lang niet meer zo enthousiast zijn en die afremmen. Ik zou wel eens willen weten wie en waarom. Klopt het dat een aantal lidstaten niet meer zo ver willen gaan als de voorstellen van de Commissie?
Ik vind dat wij als Europees Parlement de Commissie moeten ondersteunen als zij streng is, snel en duidelijk. Haar Witboek mag zeker geen vertragingsmanoeuvre zijn.

Breyer
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Commissie, wij zijn het erover eens dat de Europese Unie niet langer synoniem mag zijn met rommel en gif in levensmiddelen. Een bureau voor levensmiddelen schept echter nog geen zekerheid en een witboek mag niet worden misbruikt om allang onontbeerlijke besluiten op de lange baan te schuiven. Voor levensmiddelen moet een nieuw beleid worden uitgezet. De Commissie is in het verleden al te vaak de spreekbuis van de industrie geweest en heeft het voorzorgsprincipe al te vaak met voeten getreden. U had het over etikettering van het veld tot de dis. Waar blijft echter de verplichte etikettering voor diervoeding? Waar blijft de verplichte etikettering van genetisch gemanipuleerde additieven? U weten hoeveel gaten er zitten in de novelfood-verordening. Waar blijft de novelfeed-verordening, de verordening voor gentechnologisch geproduceerd diervoeder? Waar blijft het keurmerk voor genvrije levensmiddelen?
Wij hebben geen witboek als rangeerstation, maar een snel besluit nodig. De Commissie beloofde ons twee jaar geleden al een regeling. Die had er allang moeten zijn. Ik verwacht dat u ons een duidelijk tijdschema voorlegt en uitdrukkelijk zegt wanneer die regelgeving er komt. Ook voor PCB's moeten er meer grenswaarden komen. Wij weten van het EPA in de VS dat er meer toxische PBC's zijn. Er moeten ook duidelijke geboden en verboden komen. Het gaat niet aan dat u bij antibiotica tot meer voorzichtigheid maant, terwijl de Commissie het gebruik van antibiotica in additieven toelaat.
Ook voor de pesticiden - dat is hier al gezegd - moet er eindelijk een duidelijke positieve lijst komen. Ik wil alleen nog zeggen dat het getuigt van volstrekte onverantwoordelijk als men enerzijds spreekt over de eigen verantwoordelijkheid van de industrie en tegelijkertijd de aansprakelijkheid voor het in gevaar brengen van het milieu en de gezondheid op de lange baan schuift. Wij, het Europees Parlement - ik richt mij nu tot de grote fracties - moeten de Commissie...
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken.)

De Voorzitter
Mevrouw Breyer, anderhalve minuut is een minuut en dertig seconden en niet twee minuten. Als u twee minuten wilt spreken, moet u dat in uw fractie voor mekaar zien te krijgen. Anders raakt ons tijdschema volledig in de war. Ik vraag om meer begrip daarvoor.

Thomas-Mauro
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, met veel aandacht heb ik naar de verklaring van de Commissie over volksgezondheid en voedselveiligheid geluisterd.
De Franse delegatie heeft grote twijfels over hetgeen hier werd gezegd, als wij dat tenminste in de context plaatsen van de crisis van enkele jaren geleden, van de BSE-crisis of gekkekoeienziekte. Inderdaad heeft Frankrijk na een evaluatie van het nationaal agentschap voor de voedselveiligheid de afgelopen week besloten het embargo op rundvlees uit Groot-Brittannië niet op te heffen.
Persoonlijk was ik wat Noord-Ierland betreft vóór opheffing van het embargo. BSE was daar namelijk niet of nauwelijks aanwezig. De controles en de traceerbaarheid van de producten bevonden zich daar op een zeer aanvaardbaar niveau. In Groot-Brittannië is de situatie echter heel anders. De ziekte is daar niet uitgeroeid en het percentage zieke dieren is nog te hoog om elk besmettingsrisico te kunnen uitsluiten en de consument een gezond product te kunnen garanderen.
Evenals mijn collega's heb ook ik nota genomen van de wil van de Gemeenschap om een Europees bureau voor voedselveiligheid en geneesmiddelen op te zetten. Ik ben vierkant tegen een dergelijk initiatief. De lidstaten moeten in staan zijn zelf het voorzorgsniveau en het niveau van voedselveiligheid vast te stellen dat zij voor hun burgers wensen. We hebben gezien dat de Commissie volledig verantwoordelijk is voor het trage besluitvormingsproces in de gekkekoeiencrisis. Daarom kan ik er niet op vertrouwen dat de Commissie mijn medeburgers een voldoende niveau van gezondheidsbescherming weet te garanderen. Juist in het geval van voedselveiligheid moet de rol van de Commissie en van de Europese instellingen beperkt blijven tot onderhandelingen over het voorzorgsbeginsel in het kader van internationale overeenkomsten en tot coördinatie van het beleid van de lidstaten met dat van de Europese Unie. De heilige koe van de interne markt en de mondialisering mag geen einde maken aan de voedselveiligheid die alle burgers van de Europese Unie mogen verwachten.

Fiori
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, dioxine en BSE zijn twee verschillende problemen die de landbouwproductie zware klappen hebben toegediend en rechtstreeks op het bord van de consument zijn terechtgekomen. Het zijn twee vraagstukken die onder het etiket van uitzonderlijke gebeurtenissen onder de aandacht van de burgers zijn gebracht, maar gezien de frequentie waarmee soortgelijke gevallen zich in de Europese Unie voordoen wordt het volgens ons tijd dat hiervoor oplossingen worden gevonden die niet slechts een doekje voor het bloeden, maar echte oplossingen zijn.
De laatste verpletterende getuigenis komt van het dioxineschandaal. Het is zaak dat men gaat nadenken over stabiele en duurzame oplossingen. Die oplossingen moeten in verband worden gebracht met drie duidelijk omschreven fronten: 1) de consument, 2) een nieuwe revolutie op het gebied van de landbouw en het milieu en 3) een duidelijke politieke richtsnoer die van de communautaire instanties moet komen. In dit panorama komt een uiterst positieve noot inderdaad van de producenten en de consumenten. Enerzijds garanderen en steunen de landbouwondernemers - die al een hele tijd vastgekoppeld zijn aan het strenge regime van productieregelaars - de volwassen houding van de consument volledig, zoals ook uit de geschiedenis en de actualiteit blijkt. Anderzijds ligt een mogelijke oplossing voor het probleem bij de consument zelf, die zich inmiddels terdege bewust is van het Europees beleid inzake merken en typische producten waarmee men de plaatselijke Europese producten poogt op te vijzelen. Deze producten zijn mans genoeg om te verhoeden dat ze verpletterd worden onder de internationale concurrentie, die juist voorkeur toont voor massaproducten. Maar in deze context mogen wij zeker niet van de producenten vragen dat zij zichzelf opofferen voor een problematiek waarin zij maar al te vaak het loodje moeten leggen. Het gebeurt al zo vaak dat de producenten buiten hun schuld het pleit tegen de markt verliezen, waarbij hen dan alleen maar uiterst lange termijnen resteren om een vertrouwen terug te winnen dat met zoveel pijn en moeite tot stand is gebracht en met productiekosten die ook veel te vaak weggewuifd worden of althans niet ten volle onderkend.
Inderdaad vormen de productiekosten een thema dat niet in het daglicht treedt. Noch in de verordening betreffende de plattelandsontwikkeling, noch in die betreffende het consumentenbeleid valt daar enig spoor van te bekennen. Gebeurtenissen als die rondom de dioxinekippen moeten ons leren dat de boeren weliswaar een hoger inkomen mogen hebben als er hogere milieunormen in acht worden genomen, maar dat dit soort eisen ook in het geval van voedselvoorziening moet worden toegepast, zeer zeker als er sprake is van levensmiddelenproductie. Als dus wordt aangetoond dat de producenten in gevallen als het dioxineschandaal helemaal geen schuld hebben, is het de moeite waard om de nodige ruimte te vinden voor verbetering van de kwaliteit.
Dikwijls is en wordt gesproken over het kwaliteitsconcept en ook ik grijp hierbij terug naar een precies maar complex cluster van factoren: hygiëne, traceerbaarheid, veiligheid, nauwkeurige productiekenmerken - ook milieutechnisch gesproken - voedingswaarde, enzovoort. Maar de kwaliteit - niet die massakwaliteit waarop ik doelde toen ik het had over de mondiale markt - moet zowel in normale situaties erkend worden als - en nog meer zelfs - in situaties die onderhand bijna een constante zijn, namelijk als er sprake is van milieurisico's voor de producent. Agenda 2000 en verordening 1257 erkennen en benadrukken aspecten die verband houden met een aanpak die deze richting uitgaat.

Van Lancker
Voorzitter, commissaris Prodi, ik denk dat uw verklaring vandaag bewijst dat de Commissie inderdaad gemotiveerd is om de consumenten maximale garanties te geven op veilig en gezond voedsel. Ik wil vandaag drie punten aanstippen die mij cruciaal lijken om die garanties inderdaad aan de mensen te geven.
Eerst en vooral hebben wij behoefte aan goede wetgeving, ook nog altijd op Europees vlak. U hebt inderdaad verwezen naar 800 basisrichtlijnen, maar toch zitten in die wetgeving nog altijd reuzegaten. Het is toch niet logisch dat PCB-normen en dioxinenormen alleen maar zouden bestaan voor België en dat voor andere landen van Europa zoiets niet nodig is. Het lijkt mij ook niet erg logisch dat wij ons niet zouden beraden over hoe het dan moet met pesticiden, met antibiotica en met andere ongewenste contaminanten in voedsel. Ik denk dat ik de collega' s die gepleit hebben voor een positieve lijst inzake veevoeder alleen maar gelijk kan geven, want inzake veevoeder loopt er ongelooflijk veel fout.
Een tweede belangrijk punt lijkt mij een sluitende controle. U zal misschien zeggen: controle is eigenlijk de hoofdverantwoordelijkheid van de lidstaten. Dat is ook zo. Trouwens de onderzoekscommissie in België bewijst dat het daar schromelijk fout loopt. Het lijkt mij heel erg belangrijk dat in alle lidstaten op dezelfde manier gecontroleerd wordt, dat wij garanties hebben voor die controle en dat er controle is op de controleurs, dat het agentschap van Dublin meer autonome bevoegdheden krijgt om op eigen initiatief te controleren.
Een derde en laatste punt dat mij heel belangrijk lijkt om vandaag in dit debat aan te stippen, is dat wij echt behoefte hebben aan gecoördineerd optreden van alle betrokken administraties. Wij weten allemaal dat dat er vele zijn. Zelfs met de reorganisatie van de Commissie blijven nog altijd verschillende administraties betrokken. In België, voorzitter Prodi, is daarvoor een agentschap voor de voedselveiligheid opgericht. Ik denk dat het ook belangrijk is dat er op Europees vlak een coördinatie-orgaan ontstaat en dat er ook op Europees vlak behoefte is aan degelijk wetenschappelijk advies, aan een samenhangend beleid. Ik ben blij met het open debat dat u aankondigt over het Europees agentschap.
Voorzitter Prodi, als dit agentschap van iets onafhankelijk moet zijn, dan lijkt het mij essentieel dat het onafhankelijk moet zijn van de industriële lobby' s. Wij kunnen ons geen voedselpolitiek permitteren waar commerciële belangen groter geacht worden dan de belangen van de consument. Voor ons is het wel essentieel dat zo' n agentschap onder de politieke verantwoordelijkheid blijft vallen van de Commissie en onder de politieke controle van het Europees Parlement. Al even essentieel lijkt ons dat alle directoraten-generaal van de administratie van de hele Commissie op een efficiënte manier gaan samenwerken. Ik hoop dat commissaris Byrne zijn rol als coördinator efficiënt en effectief zal kunnen vervullen.

Pesälä
Mijnheer de Voorzitter, in een eerder betoog werd gezegd, dat de consumenten en de burgers de producenten niet meer vertrouwen. Wij moeten met elkaar deze fundamentele fout snel rechtzetten. Het gaat hier namelijk niet zozeer om de producenten, maar om crises in de levensmiddelen- en de veevoederindustrie, waar onwillekeurig ook de producenten verantwoordelijk voor worden gehouden.
Ik breng een punt naar voren dat men hier niet heeft genoemd, namelijk de zware metalen in rioolslib. In rioolslib zitten zware metalen, waaronder aanzienlijke hoeveelheden cadmium. Rioolslib mag in mijn land en in de andere Noordse landen niet op het land worden gebruikt, omdat cadmium in de voedselketen en hierdoor in het menselijk lichaam terecht kan komen. Het is ook onbegrijpelijk dat men rioolslib jarenlang voor het maken van veevoeders en in mest heeft kunnen gebruiken, terwijl dit in de Europese Unie tien jaar geleden al werd verboden. Ons Europees landbouwmodel heeft een zware klap gekregen en daarom moeten wij snel ingrijpen.
Voorzitter Prodi heeft gezegd, dat ook economische aspecten aangepakt moeten worden. Fabrieken die verboden middelen gebruiken, moeten daarom meteen worden gesloten. Zo wordt een gevoelig punt, namelijk de economische kwesties aangepakt en dat zal zeer snel effect hebben. Zaken die zorgen voor meer controle en bureaucratie, moeten echter zeer transparant zijn, zodat iedereen kan weten waar het om gaat. Wij kunnen niet accepteren, dat rioolslib en -afval voor veevoeders worden gebruikt.

Staes
Voorzitter, geachte collega' s, mijnheer de Commissievoorzitter, ik wil mij eerst en vooral aansluiten bij het protest van collega Florenz en de PPE over de niet-aanwezigheid van de Raad in dit plenum. We leven in een driehoeksverhouding Raad-Parlement-Commissie. Ik stel vast dat de Raad hier zelden of nooit aanwezig is. Ik vind dit een schande.
Ik wil ook de hand in eigen boezem steken. Ik denk dat dit Parlement zich gisteren als een eunuch heeft gedragen door te weigeren aan dit debat over voedselveiligheid en over de WTO ook een resolutie te verbinden. Ik denk dat er behoefte is aan een breed maatschappelijk debat over de recyclage-industrie. Ik ondersteun de opmerkingen van collega Whitehead.
Wij moeten inderdaad een volledig inzicht krijgen over wat in onze voeding terecht komt. Wat afval is, moet ook als afval behandeld worden. Wat nog recycleerbaar is, moet onder zeer strenge voorwaarden in de voedselketen gebracht worden en moet zeker retraceerbaar zijn.
Geachte Commissievoorzitter, ik begroet uw voorstellen. Net als collega Roth-Behrendt dring ik aan op een dioxineregister. Het is duidelijk dat ons voedsel dioxines bevat die ook van externe factoren komen. De situatie in België bewijst dat en we moeten daarom optreden.

De Voorzitter
Mijnheer Staes, mag ik u erop wijzen dat een Parlement met zoveel vrouwelijke afgevaardigden echt geen eunuch kan zijn!

Papayannakis
Mijnheer Prodi, uw goede intenties en uw aankondigingen zullen wij beoordelen zodra ze in voorstellen zijn gegoten. Tot dan vragen wij u gewoon uw werk beter te doen.
Ten eerste moet u zelf de overtredingen op het spoor zien te komen en niet wachten totdat de burgers met klachten komen. Bij het laatste schandaal, het schandaal van de kankerverwekkend vernis voor blikjes - waar echter slechts weinigen over hebben gesproken - hebt u noch een initiatief genomen, noch vervolgens blijk gegeven van vastberadenheid.
Ten tweede willen wij dat u strenger bent en meer publiciteit geeft aan de vervolging van de regeringen die onze, zo wie zo onvolmaakte, wetgeving overtreden. Zegt u ons wie u voor het Hof van Justitie hebt gesleept, waarom u dat hebt gedaan en welke bedrijven zich aan die overtredingen hebben schuldig gemaakt.
Ten derde vragen wij u eveneens wat verder te kijken dan uw neus lang is. Het volgende schandaal zal de nitraatvervuiling van groenten zijn. Bent u van plan daar iets aan te doen? Bent u van plan de burgers daar iets over te vertellen? Bereidt zich voor op maatregelen?
Verder wilt u een bureau. Als u daarvoor een model zoekt, hoeft u niet ver te kijken. Het beste model is eigenlijk Europol. En wat de internationale dimensie betreft, loopt u in hemelsnaam niet naar de Wereldhandelsorganisatie. God beware ons! Wij hebben ook nog zoiets als een Wereldgezondheidsorganisatie, mijnheer Prodi!

Thyssen
Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Commissie, de verklaring van de Commissie over de voedselveiligheid komt niets te vroeg. Onze bedenkingen bij het Groenboek zijn al anderhalf jaar oud. Het Groenboek zelf al meer dan tweeënhalf jaar en intussen is eigenlijk niets meer gebeurd. De BSE-crisis en nu ook de actualiteit van de laatste maanden hebben aangetoond dat voedselveiligheid prioriteit verdient, maar ook dat die prioriteit er alleen komt bij crisissen. Wij rekenen erop dat dit nu gaat veranderen. Het feit, mijnheer de voorzitter van de Commissie, dat u zelf de inleiding hebt gegeven vandaag, geeft ons hoop.
De verklaring zit wel vol goede intenties, maar ik heb nog maar weinig inzicht gekregen in de concrete wegen die bewandeld zullen worden. Vandaar toch nog een aantal vragen waar ik graag antwoord op zou krijgen.
Ten eerste over het agentschap voor voedselveiligheid. Zo' n agentschap lijkt zowat de deus ex machina te worden, maar de vraag is toch, wat zal precies de opdracht zijn. Wat is de taakverdeling met het agentschap van Dublin? Zal dit agentschap onmiddellijk voldoende personeelsleden krijgen? Wat is de relatie met nationale diensten en agentschappen? Tot slot, en niet onbelangrijk, aan wie dient dit agentschap verantwoording af te leggen?
Een tweede kwestie betreft de interne markt. Dat de volksgezondheid moet primeren boven de belangen van de economie en de interne markt moet nu voor iedereen duidelijk zijn. Dat neemt niet weg dat de interne markt een gegeven is. Hoe ziet de Commissie erop toe dat lidstaten de volksgezondheid niet als alibi voor protectionisme gebruiken? Vermoedens ter zake zijn legio. Ik verwijs ook naar de interventie van collega Whitehead.
Mijn derde punt is geïnspireerd door de dioxinecrisis. België werd door de Commissie verplicht PCB-tests uit te voeren, maar er is geen Europese PCB-norm. Van twee één, ofwel er is een volksgezondheidsprobleem ofwel er is geen probleem. Als er één is, is er één in heel Europa, dan moeten er Europa-wijd maatregelen genomen worden en moet de lat overal gelijk gelegd worden. Mijn vraag derhalve: zal de Commissie een Europese PCB-norm vaststellen en wanneer? Ik heb daarover een schriftelijke vraag gesteld, maar heb daarop helaas nog geen antwoord gekregen.
Dan heb ik nog een vraag over de bevoegdheidsverdeling. Ik tel niet minder dan vier commissarissen die bevoegdheid hebben inzake voedselveiligheid. Mijn vraag is: hoe gaan die taken gecoördineerd worden? Is er een samenwerkingsmechanisme afgesproken? Wie heeft het laatste woord binnen de Commissie?
Dan is er natuurlijk nog de internationale dimensie. Het Groenboek ligt allang achter ons. Het Witboek ligt voor ons. Wij hebben verbodsregels inzake hormonenvlees, een eigen reglementering inzake ggo' s, maar de vraag is in welke mate wij met Europa nog autonome beleidskeuzes kunnen maken en tot waar de Commissie zal gaan in het internationaal opeisen van autonomie, van het bewaren van Europese zeggenschap over voedselveiligheid en politieke keuzes inzake levensmiddelenbeleid. Dat zijn vragen waar ik graag een antwoord op zou krijgen. Ik sluit mij aan bij de opmerkingen van de collega' s over de schandalige afwezigheid van de Raad in dit debat.

Bowe
Dankuwel, mijnheer de Voorzitter. Ik heb het debat vandaag vol interesse gevolgd. Ik heb aandachtig geluisterd naar wat de heer Prodi in het verleden heeft gezegd over de manier waarop we een oplossing kunnen vinden voor de crisis met betrekking tot de voedselveiligheid binnen Europa. Er schiet mij onmiddellijk een conclusie te binnen, een conclusie die ik de heer Prodi niet hoorde noemen: de tenuitvoerlegging van de bestaande wetgeving. Vergeet u het instellen van nieuwe agentschappen maar; vergeet u die nieuwe regels! Waarom kijkt u niet serieuzer naar de tenuitvoerlegging van de bestaande wetgeving? Als u dat had gedaan, hadden we in België geen dioxinecrisis gehad. De heer Prodi zou daar echt eens over na moeten denken, zodat hij wellicht vóór Kerstmis met voorstellen kan komen.
Centraal in de oplossingen die de heer Prodi voorstelt staat het voedselagentschap. We moeten niet vergeten, mijnheer Prodi, dat wij als Parlement bij eerdere discussies over het onderwerp voedselagentschap, er niet honderd procent zeker van waren of dit de juiste aanpak was. Wij zijn echter, net als u, bereid te luisteren en erover na te denken, waarbij ik u wel op een briefje geef dat wij een aantal moeilijke vragen op u zullen afvuren die ons ervan zullen vergewissen dat u het juiste pad inslaat.
De eerste vraag zal luiden: heeft u een voedsel- en medicijnagentschap in gedachten of alleen een voedselagentschap? De tweede vraag is: hoeveel macht draagt u als Commissie over op dit nieuwe agentschap en wellicht op een aantal bestaande agentschappen, zodat ze hun werk beter kunnen doen en het voedselagentschap kunnen helpen met het oplossen van de voedselproblemen in Europa? Hoe wilt u de aansprakelijkheid van deze nieuwe agentschappen garanderen? Denkt u daarbij aan bijvoorbeeld hoorzittingen, hier in het Europees Parlement, wanneer de directie van dergelijke agentschappen moet worden gekozen? Er is een groot aantal zaken waar we van u graag een antwoord op zouden krijgen, mijnheer Prodi. Wij zouden het overigens ook zeer op prijs stellen als u ons dat antwoord vandaag nog zou kunnen geven. We willen het in ieder geval in uw Witboek zien.
Ten slotte moet ik nog opmerken dat er nu reeds verwarring heerst onder de afgevaardigden over wie er binnen de Commissie verantwoordelijk is voor belangrijke aspecten van dit probleem. De heer Byrne is verantwoordelijk voor een aantal zaken en mevrouw Wallström voor andere zaken en voor met name ggo's. Ik zou graag zien dat u deze zaken oplost binnen de Commissie, voordat u stappen onderneemt tot het oprichten van een voedselagentschap.

De Clercq
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, meer en meer wordt duidelijk dat het probleem van de volksgezondheid en van gezond voedsel een echt Europees probleem, een wereldprobleem is, en niet enkel het probleem van één lidstaat. Daarom ook moeten de inspanningen van bepaalde lidstaten zoals België, dat zich de moeite getroost om de gevolgen van de voedselcontaminatie tot een minimum te beperken en veilig en gezond voedsel te garanderen, worden ondersteund. Ik zou zelfs zeggen: deze inspanningen moeten een verlengstuk krijgen op Europees niveau.
Uitgaande van de dioxinecrisis die mijn land heeft doorgemaakt, zie ik de volgende vier prioriteiten. Een, België heeft een federaal voedselagentschap opgericht dat eind dit jaar operationeel zal zijn. Ik denk dat dit moet doorgetrokken worden op Europees niveau, maar daarvoor hoeft niets nieuws opgericht te worden. Het kan ingepast worden in het bestaand bureau te Dublin.
Twee, ondanks de beslissing van het Europees veterinair comité dat voor Belgisch vlees de PCB-tests niet meer nodig zijn, blijft België verder doorgaan met deze tests voor zijn vleesexport. Ik denk dan ook dat dergelijke tests overal in de Europese Unie moeten plaatsgrijpen.
Drie, de controles moeten gebeuren op basis van dezelfde kwaliteitsnormen. Het mag niet zo zijn dat de lidstaten nu nog steeds verschillende standaarden hanteren om de kwaliteit van de voeding na te gaan. Dat creëert concurrentievervalsing ten nadele van de goede leerlingen, als ik het zo mag zeggen. Europese wetgeving moet zorgen voor een kwaliteitslabel en zorgen dat tests en kwaliteitsnormen overal in Europa dezelfde zijn.
Tenslotte moet er een Europees financieringsmechanisme komen. Het mag niet zo zijn dat één lidstaat alle financiële gevolgen van een crisis zoals de dioxinecrisis over zich heen krijgt. Er liggen thans voor het budget van volgend jaar een aantal amendementen op tafel die kunnen zorgen voor de nodige financiële ruimte. Wij hopen dat deze zullen worden aangenomen tijdens de volgende plenaire vergaderperiode en dat u, mijnheer Prodi, en uw Commissie daaraan de juiste rechtsgrond verlenen.

Graefe zu Baringdorf
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Commissie, de conventionele landbouwproductie maakt steeds meer gebruik van chemicaliën, additieven, hulpstoffen, antibiotica, hormonen enzovoort. Onze voedselverwerkende bedrijven gelijken meer op chemische fabrieken dan op installaties om levensmiddelen te maken. In die situatie zijn controle op het eindproduct en de vaststelling van grenswaarden niet langer voldoende. Wij moeten de processen controleren. Merkwaardig genoeg schrijft de verordening inzake biologische landbouw die procescontrole voor. In een sector dus waar de productie vrijwel risicovrij is, wordt aan procescontrole gedaan. Ik vind dat trouwens goed. In andere sectoren is echter dat nog niet zo. Controle op het eindproduct maakt criminele praktijken en toevoeging van alles en nog wat mogelijk, wat - vermoeden wij - tot systematische bijmenging van toxische stoffen in diervoeder heeft geleid. Dat moet veranderen.
Mijn tweede opmerking is dat de band tussen producent en consument moet worden hersteld. Aan de anonimiteit moet een einde komen. Als ik in mijn winkel zou doen wat in de levensmiddelenindustrie vaak gebeurt, dan kwamen de mensen niet meer bij mij terug, of misschien nog één keer, met een stok, om mij eens flink tot de orde te roepen. Ik zou mijn klanten kwijt zijn. Die band en de verantwoordelijkheid van de consument voor zijn eigen handelen moeten worden hersteld.

Keppelhoff-Wiechert
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Prodi, de consument wordt almaar ouder en blijft ook langer gezond. Toch staat de veiligheid van levensmiddelen bovenaan op de agenda. Ik geloof dat producenten en consumenten in hetzelfde schuitje zitten. Producenten zijn immers ook consumenten. Dat verliezen wij in dit debat vaak uit het oog. De verliezen die de vee- en vleessector oploopt door de dalende afzet als gevolg van constante openbare debatten zijn op den duur onhoudbaar.
In Duitsland, dat te boek staat als het land van de onberispelijke verwerking van slachtafval en karkassen, is het debat over diermeel intussen tot een macaber mediaspektakel geworden. Onappetijtelijke beelden en krantenkoppen over stankfabrieken en de weerzinwekkende kringloop zetten de vetmesterij en vleesproductie meer en meer buitenspel. Dat in enkele landen nu ook nog zuiveringsslib tot biomassa wordt verklaard en in diermeel wordt verwerkt, drijft de laatste klanten uit de slagerijen weg. De wetgeving voor diervoeding komt in een uiterst slecht daglicht te staan. Daarom doe ik een beroep op u en op ons allen: laten wij uit die viezigheid zien te geraken! Dat moet ons devies zijn. Moet de consument er nu ook in de toekomst nog van doordrongen blijven dat hoevedieren tot tijdelijke opslagplaats van dubieus voeder zijn gedegradeerd? Moet de consument begrip blijven opbrengen voor het feit dat wij enerzijds in de Europese Unie velden braak laten liggen en dus geen graan meer verbouwen, maar anderzijds karkassen verbranden en diermeel voederen? Ik kan mij niet voorstellen dat wij vandaag, in deze tijd van innovatie, geen andere methoden kunnen bedenken om afval te verwijderen.
Onze boeren willen dit beleid beslist niet. Moet de consument deze praktijken blijven ondersteunen door vlees te blijven eten? Hij zal dat om ethische, morele en emotionele redenen zeker niet doen. Afzien van het gebruik van diermeel in de veehouderij is in het voordeel van de producent en de consument. In de reclame voor vlees wordt het vrijwillig afzien van het gebruik van diermeel als zeer positief beschouwd.
Ik zeg het nog eens: voor mij zijn levensmiddelen geen overbodige troep. Sommige levensmiddelen worden nu al verkocht voor een prijs die de productiekosten niet dekt. Die toestand is ook in het nadeel van de Europese landbouw. Mijnheer Prodi, het kan toch niet dat men de consument blijft misleiden, zoals in het dioxineschandaal. Er moet in alle lidstaten een duidelijk informatiebeleid komen. De tactiek van verhulling mag niet meer worden toegepast. Ik ben het met u eens dat er nood is aan een volledige etikettering. Al wat voor de consument interessant is, moet worden vermeld. Ook de prijs moet juist zijn, zodat de producent en de consument het eens kunnen zijn.

Malliori
Mijnheer Prodi, wij zijn zeer verontrust over het feit dat de laatste jaren voortdurend vraagstukken in het nieuws komen die van vitaal belang zijn voor de mensen. Ik heb het over de voedselkwaliteit en -veiligheid en de gezondheidsbescherming van de Europese burgers. De procedures en mechanismen waarmee deze in het nieuws komen, zijn niet altijd in staat juiste en betrouwbare informatie te garanderen.
Het verheugt mij anderzijds dat u vandaag hier zelf aanwezig bent om ons in te lichten over een dermate belangrijk vraagstuk, alhoewel u en de bevoegde commissarissen mijns inziens sedert de benoeming van de nieuwe Commissie veel te weinig tijd hebben gehad om concrete voorstellen te kunnen doen.
Inderdaad is er absoluut behoefte aan een stelsel van permanente, wetenschappelijke controle op niet alleen de veiligheid, maar ook de kwaliteit van levensmiddelen. Twee jaar geleden is hier het Groenboek over levensmiddelen ter sprake geweest. Wij wachten nu op het Witboek en hopen dat daarin gewag zal worden gemaakt van concrete initiatieven en van de taken waarvoor het Europees levensmiddelenbeleid verantwoordelijk zal zijn.
Ik wil graag van u weten welke stappen u in de komende zes maanden denkt te ondernemen. Gaat u ons verduidelijken wie bevoegd zal zijn voor de portefeuille voedselveiligheid? Wij hebben mijns inziens nu te maken met overlapping van bevoegdheden. Misschien kunt u mij bovendien mededelen of u van plan bent de gelegenheid van de institutionele hervormingen aan te grijpen om iemand aan te wijzen voor voorlichting en crisisbeheer, als zich crisissen voordoen. Bovendien vraag ik mij af of men bij de hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid misschien niet zou moeten nadenken over steun aan kleine landbouwers, opdat deze mensen ons kwalitatief betere producten kunnen verzekeren. Helaas komt de informatie over al deze vraagstukken met betrekking tot het dagelijks leven nu meestal nog als mosterd na de maaltijd, terwijl juist in deze o zo gevoelige sector preventieve maatregelen nodig zijn. Men moet met de voedselketen het lichamelijke en psychische welzijn van de consumenten kunnen garanderen en voorkomen dat economische belangen hier munt uit slaan.

Paulsen
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, het ziet ernaar uit dat wij de elementaire biologische kennis verloren hebben. Tienduizend jaar lang hebben onze voorvaderen geweten dat lijken van mensen en dieren moeten worden verbrand of begraven. Ze moeten wederkeren in de grote kringloop en tot nieuwe materie worden. Vandaag schijnen wij te denken dat kringlopen opnieuw kunnen worden gebruikt, dat wij de dieren die wij zelf gaan eten, moeten voederen met hun dode soortgenoten. Wij moeten onze kennis van de samenhang in de natuur hernieuwen, wij moeten inzien dat wij hetgeen we op onze akkers kweken, terugkrijgen in ons brood en vooral in ons drinkwater, dat ook een belangrijk levensmiddel is. Wat wij de dieren geven, vinden wij terug op ons bord.
Er is openheid en transparantie nodig met betrekking tot de hele levensmiddelenketen. Dat is de beste controle. Uiteraard moeten consumentengroepen, milieuorganisaties en media vrije toegang hebben tot boerderijen en tot voeder- en levensmiddelenfabrieken.
In de Unie is een duidelijke en precieze regelgeving nodig voor de veiligheid van levensmiddelen. Die verstoort de markt niet, als ze gelijk is voor allen. De regelgeving moet zich richten op de landbouw, de systemen waarmee we de dieren grootbrengen, de medicijnen die ze krijgen en uiteraard op de manier waarop de grondstoffen worden gebruikt. Het is betrekkelijk eenvoudig om een regelgeving op te stellen, maar het is zeer moeilijk om die regelgeving te controleren. Daarvoor is namelijk intensieve samenwerking nodig en moeten er netwerken op lokaal en gemeentelijk niveau komen. De Unie moet zorgen voor een of ander controlesysteem om de controleurs te controleren.

Hudghton
Mijnheer de Voorzitter, in ons denken en in dat van de lidstaten speelden de afgelopen jaren zaken in verband met voedselveiligheid vaak - en volkomen terecht - een dominante rol. Ik ben het dan ook van harte eens met de verklaring en het debat van vandaag, en ik zie het als een erkenning dat actie geboden is. Het is goed dat openbare instanties en politici, of het nu gaat om lokale autoriteiten of nationale overheden, een rol spelen bij de regulering van de voedselproductie en -verwerking. De Europese Commissie, en ook wij in het Parlement, dienen alles in het werk te stellen om ervoor te zorgen dat consumenten in heel Europa vertrouwen kunnen hebben in het voedsel dat zij kopen.
Zo was er bijvoorbeeld het BSE-probleem, waarbij op Europees niveau strenge voorwaarden werden gesteld aan de export van rundvlees uit het Verenigd Koninkrijk. Aan de voorwaarden werd voldaan, hetgeen resulteerde in de opheffing van het verbod dat in het Verenigd Koninkrijk zo'n ingrijpend effect heeft gehad op de landbouw en de daarmee verband houdende industrie. De opheffing kwam als een langverwacht teken, een teken dat onze zwaar beproefde boeren enige verlichting bracht.
Is het dan aanvaardbaar dat, ofschoon de verantwoordelijke instanties van de EU het tijd achtte het verbod op te heffen, individuele staten het rundvleesverbod handhaven, zonder duidelijke opgave van redenen ter staving van de voedselveiligheid? Deze beslissing van de Franse regering van afgelopen week is wederom een bijzonder harde klap en een uiterst bittere pil voor de Schotse rundveeboeren, die hun kuddes voornamelijk gras voeren en die aanvankelijk helemaal geen BSE-probleem hadden.

Alyssandrakis
Mijnheer de voorzitter van de Commissie, er doen zich inmiddels zoveel gevallen van levensmiddelenbesmetting voor dat er geen kwestie meer kan zijn van toeval of menselijk falen. Ons inziens is de echte oorzaak gelegen in het maatschappelijk bestel. Daarin komt winst zelfs nog boven de gezondheid van de mensen, vooral wanneer het om de winst van grote bedrijven gaat en om de gezondheid van de werknemers.
Het probleem wordt nog eens aangescherpt door niet alleen de liberalisatie, waardoor nauwelijks controle wordt uitgeoefend op de producten, maar ook de ongebreidelde concurrentie, die een alibi is voor de monopolies om steeds meer onorthodoxe middelen tot kostenvermindering en winstverhoging te zoeken. Een belangrijke factor hierbij is ook het gebrek aan echte kwaliteitscontrole. Deze wordt in feite aan de consumenten zelf overgelaten.
Noch in de verklaring van de heer Prodi, noch in het tot nu toe gevoerde debat wordt de vinger op de zere plek gelegd. Ons probleem is niet of de burgers al dan niet vertrouwen in ons hebben. Ons probleem kan ook niet worden opgelost met etiketjes op de levensmiddelen, witboeken of verhoging van het aantal richtlijnen van 100 tot 150. Ons probleem kan alleen worden opgelost als men korte metten maakt met de bandeloosheid van de monopolies, op welk niveau dan ook. Anders zullen de gevaren alleen maar groter worden.

Ayuso González
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Prodi, ik dank u voor de informatie die u het Parlement vanmorgen heeft verstrekt. Nochtans zou ik willen onderstrepen dat deze zogenaamde ongelukken, namelijk de gekkekoeienziekte en de dioxinecrisis, eigenlijk niet als zodanig kunnen worden beschouwd. Ik denk eerder dat zij het gevolg zijn van het beleid dat wij tot dusver hebben gevoerd.
Wij beschikken reeds over een Groenboek terzake en binnenkort komt er ook een Witboek. Bovendien zijn er met betrekking tot deze kwestie maar liefst 800 richtlijnen uitgevaardigd. Dit alles neemt echter niet weg dat de eigenlijke oorzaak van het probleem blijft voortbestaan. Het is immers een feit dat de huidige situatie het gevolg is van de Europese beleidslijnen en besluiten die enkel op rentabiliteit zijn afgestemd, en van de mondialisering. In de landbouwproductie heeft kwantiteit de overhand gekregen boven kwaliteit. Dit heeft tot een verstoring van het evenwicht geleid. Wij hebben de Europese tradities overboord gegooid, we hebben korte metten gemaakt met de extensieve en semi-extensieve veeteelt. Ferdinando Riccardi heeft ons er enkele dagen geleden nog aan herinnerd dat Plutarcus het in zijn verhandeling over dieren reeds had over gekke koeien en deze toestand toeschreef aan de overgang van herbivoor naar carnivoor. Ook wij hebben van onze runderen en schapen carnivoren gemaakt, hoewel zij in wezen, net zoals de dieren waarnaar Plutarcus verwijst, herkauwende herbivoren zijn. Dat is echter niet het enige. We hebben ze bovendien van hun vrijheid beroofd, we hebben ze opgesloten, we behandelen ze zonder reden met antibiotica, we castreren ze, we insemineren ze, we fokken ze in mensonwaardige omstandigheden, voor zover deze term althans op dieren van toepassing is. We zijn overgeschakeld op een vorm van landbouw waar geen grond meer aan te pas komt, we zijn afgestapt van de Europese tradities. Dat is de ware oorzaak van de huidige problemen.
Ik wil hier nog een ander onderwerp aansnijden. Hoe zit het met het dierenwelzijn? We spreken wel over het welzijn van de dieren, maar we vergeten dat het voedsel daartoe de eerste stap is.
Mijnheer Prodi, bent u - en de door u voorgezeten Commissie - werkelijk voornemens het probleem met wortel en tak uit te roeien of gaat u zich zoals voordien beperken tot de rol van brandweerman die de brand tracht te blussen wanneer het kwaad reeds geschied is? Er is meer onderzoek nodig, meer controle en een groter verantwoordelijkheidsbesef van de landen die de heersende normen aan hun laars lappen.

Izquierdo Rojo
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Prodi, ik wil het hier hebben over twee basisvoorwaarden om de voedselveiligheid te verbeteren. In de eerste plaats moet de Europese inspectie haar controlebevoegdheid kunnen uitoefenen telkens wanneer zij dit nodig acht. De huidige situatie, waarin de lidstaten in geval van fraude de sleutel in handen hebben om de Europese inspectie buiten te sluiten, is onhoudbaar. De bestaande wetgeving dient dan ook dringend gewijzigd te worden.
Ten tweede moeten wij de frauduleuze praktijken met man en macht bestrijden. In dit opzicht is het onontbeerlijk dat de sectoren die op onrechtvaardige wijze voor de dioxinecrisis hebben moeten boeten, compensatie ontvangen in de vorm van marktmaatregelen. Wij mogen nochtans onder geen beding, direct of indirect, acties ondernemen die fraude in de hand werken. Het gaat hier om frauduleuze praktijken in de voedselsector en de Commissie moet tot elke prijs vermijden dat zij door bepaalde maatregelen te treffen de fraude aanmoedigt.
Tot slot wil ik nog onderstrepen dat de loyaliteit tussen de lidstaten tijdens de dioxinecrisis ver te zoeken was. Oprechtheid moet echter de basis van het Europese informatiebeleid vormen. Het is natuurlijk mogelijk dat dit loyaliteitsprobleem te wijten was aan het feit dat wij in volle verkiezingscampagne verkeerden, maar ik heb hoe dan ook moeten constateren dat de lidstaten elkaar zonder ophouden verwijten naar het hoofd slingerden. Dat lijkt mij een bijzonder ernstige zaak en ik ben dan ook van mening dat de nodige stappen moeten worden ondernomen om de communautaire loyaliteit tussen de verschillende lidstaten veilig te stellen.

Lynne
Mijnheer de Voorzitter, ik heb gisteren geprobeerd een verklaring van de Commissie te verkrijgen over de Franse weigering om het verbod op rundvlees op te heffen, maar helaas werd het voorstel tot wijziging van de agenda verworpen.
We moeten dringend weten welke stappen de Commissie momenteel tegen de Fransen onderneemt. De Britse boeren bevinden zich op het moment in een crisis. Het Verenigd Koninkrijk heeft door het wegvallen van export een BNP-verlies van 1,5 miljard opgelopen. Wetenschappers van de Commissie zeggen dat ze tevreden zijn. Waarom lappen de Fransen dan de regels aan hun laars? Zij beschikken niet over nieuw wetenschappelijk bewijs.
De BSE-crisis kwam tot uitbarsting omdat de vorige regering te laat op het probleem reageerde. Ze sloten er hun ogen voor. Koeien hadden nooit de resten van andere koeien gevoerd mogen krijgen, maar het was niet alleen een probleem in het Verenigd Koninkrijk. Groot-Brittannië is nu op zijn hoede. Sinds 1996 zijn er geen gevallen van BSE in de betreffende leeftijdsgroep - dat wil zeggen 6 tot 30 maanden - ontdekt, hetgeen van een aantal andere landen niet gezegd kan worden. Zij hoeven zich echter niet aan dezelfde regels te houden.
Het wordt tijd dat iedereen dezelfde kansen krijgt. Betere hygiënenormen dan in het Verenigd Koninkrijk zijn er niet en het verbod dient overal in de EU, met inbegrip van Frankrijk, te worden opgeheven.

Oomen-Ruijten
Voorzitter, de aanwezigheid van Commissievoorzitter Prodi toont aan dat het inderdaad zo is dat de Europese burger moet kunnen rekenen op veilig en gezond voedsel. Dat is voedsel dat hier wordt geproduceerd, maar ook voedsel dat in de Europese Unie wordt geïmporteerd. Daarvoor zijn dezelfde veiligheidseisen noodzakelijk. Dat is dan ook een belangrijk element in de WTO-ronde.
Wat vergeten schijnt te worden is dat de voedingsmiddelenindustrie ook van uitermate groot belang is voor de Europese economie. Een vijfde van het besteedbaar inkomen wordt gemiddeld aan eten en drinken besteed. Dat betekent dat schandalen als BSE, als dioxine, niet alleen de consument schaden, de boeren schaden die er vaak niets aan kunnen doen, maar zeer zeker ook al die werknemers die bezig zijn in de industrie. Dat heeft een groot aantal nare consequenties.
Ik vind derhalve ook dat degenen die risico' s nemen met voedsel zwaar gestraft moeten worden. Als ik dan het levensmiddelenboek of het Groenboek er nog eens even op nasla, dan zie ik dat in 1997 al gevraagd is om de nationale wetgevingen en de Europese sancties gelijk te trekken. Ik heb het gevoel dat er op dat terrein nog niets gebeurd is en dat wij er gewoon veel te zachtaardig mee omspringen. Als men in de Verenigde Staten voor een inbreuk op een milieuwet de naam van het bedrijf en de leider daarvan publiceert, dan zouden wij dit soort zaken wellicht ook in Nederland kunnen doen.
Ik heb net gezegd dat het Groenboek is verschenen. De Commissie wil nu echter met een witboek komen. Ik heb het gevoel dat dat een wat vertragende actie zal zijn. Er is eerder een echt antwoord nodig op de vragen die toen ook al in het Groenboek gesteld werden. Het integrale ketenbeheer wordt door iedereen hier aanvaard, maar hoe gebeurt dat nu eigenlijk in de lidstaten? Welke controle en welke sanctiemogelijkheden heeft Europa daar nu eigenlijk op? Problemen ontstaan bij het voedermeel. Wat gebeurt op dat terrein? Waarom mag voer niet alleen uit plantaardige bestanddelen bestaan? Dan is het toch veilig.
Een derde punt: de controle. Wetenschappelijk advies is nu prima geregeld. Voedselveiligheid moeten wij Europees controleren. Prima. Ik ben zeer zeker niet voor een Amerikaans model. Het is de overheid die verantwoordelijk moet zijn als coördinerend orgaan voor de voedselveiligheid. Maar wat doet de Europese Commissie wanneer bijvoorbeeld in Nederland de controle van de voedselveiligheid, een nieuw agentschap, op afstand wordt gezet? Wordt dat in Brussel gemeld? Hebt u daar een oordeel over? Al dat soort zaken zullen beter geregeld moeten worden.

Goebbels
Mijnheer de Voorzitter, ons gemeenschappelijk doel is de voedselveiligheid en de gezondheid van de consument. Ik ben het eens met alles wat mijn collega's van de socialistische fractie hebben gezegd. Ik wil echter de aandacht van het Parlement en van de Commissie vestigen op een dikwijls verwaarloosd aspect van deze gehele problematiek, namelijk het opstappen van degenen die op Europees vlak en met name ook op nationaal vlak verantwoordelijk zijn voor volksgezondheid en consumentenbescherming.
In het algemeen reageren de autoriteiten zeer traag. Zij voeren niet altijd de noodzakelijke preventieve controles uit. Als er echter een schandaal losbarst, dienen de overheden zich onmiddellijk een overdose toe, en halen alle mogelijke paraplu's uit de kast om in eerste instantie zichzelf te beschermen. Dat is het syndroom van dr. Garetta, genoemd naar de ambtenaar die verantwoordelijk was voor de zaak van het besmette bloed in Frankrijk. Sindsdien nemen diegenen die verantwoordelijkheid dragen op het gebied van de volksgezondheid geen enkel risico meer. Dat is het voorzorgsbeginsel, dat op zichzelf wel goed is, maar dat kan leiden tot de meest absurde situaties als het wordt toegepast door ministers of ambtenaren, die geen enkel ander doel hebben dan zichzelf in te dekken tegen verantwoordelijkheid.
Dan regent het verboden, zonder dat men zich zorgen maakt over de ontreddering van de boeren en van de handelaren die zichzelf niets te verwijten hebben. Ik heb niet genoeg tijd om het onderwerp uit de doeken te doen, maar ik wil wel de aandacht van de Commissie vestigen op het feit dat niet alleen preventieve acties nodig zijn, maar eveneens alle officiële controleurs en deskundigen verantwoordelijkheidsbesef moet worden bijgebracht, opdat het voorzorgsbeginsel geen onverantwoordelijkheidsbeginsel wordt voor diegenen die belast zijn met het toezicht op de voedselveiligheid en de gezondheid van de consument.

Klaß
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Prodi, dames en heren, de voedselcrisissen en de recente dioxinecrisis hebben in heel Europa gevoelens van onzekerheid en zelfs angst losgemaakt. Hoe veilig is ons voedsel? Wie geeft ons garantie? Wie controleert dat? Wij zijn er trots op en blij mee dat met de interne markt de grenzen en de grenscontroles konden worden afgeschaft. Dat zorgt voor vrije handel, voor een Europa van de burger. De burger vindt dat Europa nu ook de veiligheid van onze levensmiddelen moet garanderen. Wij proberen dat met de consumentenbescherming te doen. Ik herinner u aan de richtlijn betreffende de productaansprakelijkheid van enkele maanden geleden, waarover in het Parlement de gemoederen erg verhit waren. De crisis met de dioxine-eieren en -vlees toont aan dat verordeningen en richtlijnen alleen niet voldoende zijn. Bij ons zegt de volksmond dat vertrouwen goed, maar controle beter is. Europa moet zijn verantwoordelijkheid dragen. Eerst moet duidelijk worden gedefinieerd wat al dan niet gezond of schadelijk is. Mijnheer Prodi, er moeten in heel Europa duidelijke, algemeen geldende normen komen. Voor ons in Duitsland is zuiveringsslib afval. Het hoort in geen geval in voeder thuis.
Voeder staat aan het begin van de voedselketen en moet daarom even veilig zijn als de levensmiddelen zelf. Gezond voeder zorgt voor gezonde dieren en gezonde dieren zorgen voor gezond vlees. Dat is het kapitaal van de boeren. De boeren moeten de voederproducenten kunnen vertrouwen. Zij kunnen zelf niet controleren wat in het voeder zit. Zij kunnen vooral niet weten of er stoffen inzitten die er niet mogen inzitten, omdat die niet worden vermeld. De voederproducenten zijn aansprakelijk voor hun producten en moeten dus betalen voor de schade die de boeren hebben geleden. In geen enkele verordening wordt toegestaan wat hier is gebeurd. De consument werd dus bedrogen.
Mijnheer Prodi, wij beperken de graanproductie in Europa om te vermijden dat er overcapaciteit ontstaat. Ongezonde stoffen worden onder diervoeder gemengd om het goedkoper te maken. De burger aanvaardt dat niet meer. De lage prijzen zijn het probleem. Hoe kunnen de boeren hun productiekosten dekken, als zij voor een kilo varkensvlees maar 1,25 euro krijgen? Dat kan alleen als zij goedkoop voeder gebruiken. Dan rijst de vraag of de consument bereid is meer voor zijn voedsel te betalen. Levensmiddelen moeten waardevol zijn. Wij moeten bereid zijn er meer voor te betalen.
Duidelijke informatie kan de houding van de burger tegenover voedingsmiddelen helpen verbeteren. Vooraleer het vertrouwen kan groeien moeten wij echter voor veiligheid zorgen.

Roth-Behrendt
Mijnheer de Voorzitter, ik heb mijn fractie verzocht mij aan het einde van dit debat de mogelijkheid te bieden nog enkele punten nader toe te lichten. Ik verzoek u vriendelijk, mijnheer Prodi, om hetgeen u zelf hebt gezegd - en wat ook vele andere sprekers hebben opgemerkt - ter overweging mee naar huis te nemen.
Voor ons zijn drie dingen onontbeerlijk. Er moet snel een goede wetgeving komen. Mijnheer Prodi, daartoe moet u orde op zaken stellen in de Commissie. Het kan toch niet dat de bevoegdheden over verschillende directoraten-generaal verspreid zijn en daardoor geen goede wetgeving mogelijk wordt! Het kan toch niet dat directoraat-generaal III bevoegd is voor verwerkte levensmiddelen, geneesmiddelen en genetisch gemodificeerde organismen, dat directoraat-generaal XXIV daarvoor eigenlijk ook een beetje bevoegd is en dat de directoraten-generaal VI en XI voor voeders bevoegd zijn. Mijnheer Prodi, ik vraag u hiervoor een passende oplossing te zoeken. De wetgevende bevoegdheid komt toe aan het directoraat-generaal dat bevoegd is voor consumentenbescherming en gezondheidsbeleid.
Wij hebben vandaag tijdens dit debat vastgesteld dat wij goed wetenschappelijk advies nodig hebben. Vele afgevaardigden hebben gezegd dat er nood is aan een onafhankelijk adviesorgaan van hoge kwaliteit. Ik herhaal dat dit adviesorgaan niet mag worden beïnvloed door lidstaten of industriële belangen en in geen geval regelgevende bevoegdheid mag hebben. Die bevoegdheid ligt uitsluitend bij het Europees Parlement en in uitzonderlijke gevallen bij de Commissie via de comitologieprocedure. Wij moeten het daarover eens zijn.
Mijnheer Prodi, nu iets over de controle. Als dat alles in orde is, zodra wij dus over een gezonde, goede, wijze en samenhangende wetgeving en goed wetenschappelijk advies beschikken, moet aan de controle worden gedacht. Ik verzoek u de lidstaten duidelijk te maken dat zij wat de controle betreft, niet voor een dubbeltje op de eerste rang kunnen zitten. De lidstaten hebben de plicht controle uit te oefenen op de naleving van de wetgeving en op de productie. De laatste jaren hebben ze dat verwaarloosd. Ze hebben ons nooit verteld hoeveel controleurs zij hadden en wat, wanneer en waar werd gecontroleerd. Het was nochtans hun plicht dat te doen. Mijnheer Prodi, u moet de lidstaten die onaangename boodschap overbrengen. Als de lidstaten dan doen wat ze allang hadden moeten doen en controleren of levensmiddelen wel echt middelen om te leven zijn, middelen waarmee wij ons niet vergiftigen maar voeden, bestaat er ook nog een controleorgaan bij de Commissie. Daar hebben wij het Control Office, het bureau voor levensmiddelen en diergeneeskunde, dat onder de diensten van de heer Byrne valt en in Dublin gevestigd is. Wij hebben in de Begrotingscommissie besloten dat dit bureau meer personeel krijgt, zodat het zijn controleopdracht naar behoren kan vervullen.
Als wij die drie dingen hebben bereikt en als er dus een goede wetgeving, wetenschappelijk advies van hoog niveau en goede controle is, kunnen wij van veiligheid spreken. Wij hebben dan een systeem dat nergens anders in de wereld bestaat. Wij kunnen dan naar de WTO-onderhandelingen in Seattle gaan en zeggen: alles ligt hier op tafel, wij doen niet aan protectionisme, wij helpen de burger gezond te leven en verwachten dat ook van u in de Verenigde Staten en de ontwikkelingslanden. Wij willen ook samenwerken. Het is onze taak bij ons alles zo goed mogelijk in orde te brengen. Wij hebben op dat gebied al goed werk geleverd. Alles is misschien nog niet perfect, maar wij werken eraan. Wij moeten dat tijdens de onderhandelingen, die met de milleniumronde beginnen, ook buiten de Europese Unie duidelijk maken. Dan kunnen wij tegen onze burgers zeggen dat wij - hoewel in het leven zoiets als absolute garantie niet bestaat - hen vandaag zo veel veiligheid, welzijn en gezondheid bieden als wij dat menselijkerwijze en op grond van wetenschappelijk advies kunnen doen. Mijnheer Prodi, als u dat kunt bereiken, zult u een succesvol Commissievoorzitter zijn.

Nisticò
Mevrouw de Voorzitter, allereerst wil ik voorzitter Prodi feliciteren met zijn toespraak die wetenschappelijk onberispelijk was en een grote transparantie aan de dag legde. Ik ben het natuurlijk eens met het voorwoord in het besluit van de Commissie nr. 640 van 23 september 1999, waarin benadrukt wordt dat dioxine volgens de WGO een van de meest kankerverwekkende stoffen is. Daarom heeft de WGO aanbevolen om als toegestane dagelijkse dosis 1-4 picogram per kilo lichaamsgewicht aan te houden. Desalniettemin heb ik nog de nodige twijfels en ben ik, als wetenschapper en als politicus, bezorgd over de conclusies waartoe men in dat besluit is gekomen, om namelijk een toelaatbaar maximum PCBS-plafond vast te stellen van 200 nanogram per gram vet, zowel in kippevlees als in varkensvlees en andere producten afkomstig van varkensvlees.
Ik vraag me af wie ons kan garanderen dat het aanwezige dioxinegehalte, in weerwil van die PCB-referentie, niet gevaarlijk voor de mens is. In feite houdt de gevaarlijkheid niet alleen verband met het gehalte, maar ook met de farmacokinetische kenmerken die typisch voor die verbindingen zijn: ze hebben een halfwaardetijd van 5,8 jaar, zo niet van zelfs 7 jaar, hetgeen betekent dat zij er tientallen jaren na immissie nog zijn. Dus na continue toediening is er zeker sprake van gevaarlijke cumulatie. Vandaar dat ik denk dat de richtlijnen van de Commissie, die u voorzit, zouden moeten gaan over een permanente controle van het dioxinegehalte, maar ook van andere verontreinigende stoffen en wel in alle voedingsmiddelen die wij tot ons nemen, in de lucht die wij inademen en in het water dat wij drinken. Rekening houdend met dit alles, geloof ik dat het in het primair belang van de burgers en consumenten is dat er duidelijke richtlijnen komen, om het niveau van blootstelling in de mens aan dioxine en PCBS - die tot dezelfde klasse van dioxinen horen - zo laag mogelijk te houden.
Afsluitend: ik sta achter hetgeen de heer Florenz heeft gezegd over het Europees bureau: dit is heel waardevol, maar zo'n bureau heeft niet zoveel nut, mijnheer de voorzitter van de Commissie, als het niet in loco wordt georganiseerd, zo dicht mogelijk bij de burger, via iets dat ik de Finse minister van Volksgezondheid heb ingefluisterd. Er zouden dus in iedere regio van Europa uiterst gekwalificeerde laboratoria moeten worden geïnstalleerd die dicht bij de burgers staan en ons wetenschappelijke garanties bieden over wat wij dagelijks inslikken en inademen. Dat kan: zoals ik al duidelijk heb uitgelegd, kan dit geschieden met behulp van de gekwalificeerde laboratoria die reeds bij de universiteiten bestaan.

Schierhuber
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Commissie, dames en heren, in de Europese levensstijl nemen eten en drinken een belangrijke plaats in. De consument wil steeds meer kwalitatief hoogwaardige levensmiddelen. Onze landbouwers moeten voor vers en natuurlijk voedsel zorgen. De Europese levensmiddelen moeten voldoen aan de eisen die steeds meer consumenten er terecht aan stellen. De consument wil gezond en veilig voedsel dat ook met respect voor milieu en dieren is geproduceerd en verwerkt. Dames en heren, uiteindelijk hechten wij allemaal veel belang aan onze gezondheid. Ik wil er graag op wijzen dat Oostenrijk in de laatste jaren en decennia voor een ander landbouwbeleid heeft gekozen. Het is de juiste keuze gebleken. Meer dan 10% van de Oostenrijkse boeren - op meer dan 20.000 bedrijven- werkt biologisch.
Door de groeiende concurrentie en concentratie in de levensmiddelenindustrie ligt de toekomst in de doelgerichte bevordering en ontwikkeling van kwaliteitsproducten en een goede dienstverlening. Dit is een van de redenen waarom wij ons geen schandalen als BSE en dioxine kunnen permitteren, ongeacht of deze het gevolg zijn van nalatigheid, geldzucht of iets anders. Het imago van onze boeren en producenten is geschaad, en dat heeft gevolgen. Niet alleen maakt dat de Europese consument onzeker, maar het schaadt ook onze buitenlandse handel. De kracht van Europa en de Europese landbouw ligt in hun goede reputatie. Daarom moet meer aandacht worden besteed aan keurmerken en kwaliteitslabels. Wij kunnen met onze gegarandeerde productiemethoden alleen maar winnen.
Europa mag de markten ook niet afschermen of afsluiten. Wij moeten een doelgericht landbouw- en voedselbeleid voeren dat op de situatie en behoeften van Europa is afgestemd. Het Europese landbouwmodel, zoals dat op de Europese Top van Berlijn werd afgesproken, moet in de WTO-onderhandelingen prioriteit krijgen. Ook moet er voor alle diervoeders eindelijk een verplichte etikettering komen. Wij, boeren, kunnen alleen voor echt goede producten zorgen als wij er ook zeker van kunnen zijn dat met het diervoeder dat wij kopen, niets mis is. Etikettering is een stap in die richting. Voor de consument heeft kwaliteit echter een prijs. Dat betekent dat levensmiddelen zoals vlees niet meer als lokmiddel in de supermarkten gebruikt kunnen worden.

Cushnahan
Mevrouw de Voorzitter, commissaris Prodi, commissaris Byrne, de BSE-crisis en de dioxine-affaire hebben samen met de voortdurende controverse over genetisch gemodificeerd voedsel het vertrouwen van de consument in de voedselveiligheid ernstig ondermijnd. Bovendien heeft de onbeholpen aanpak van deze problemen door de betreffende overheden, en de EU zelf, het vertrouwen van het publiek in het vermogen van politici om de crises in de voedselketen het hoofd te bieden een flinke klap gegeven.
Daarom ben ik het van harte eens met het plan van commissaris Byrne om voedselveiligheid de allerhoogste prioriteit te geven. Ook stem ik in met de verklaring die de voorzitter van de Commissie, de heer Prodi, op 23 juli jongstleden aflegde in dit Parlement, waarbij hij zei dat voor hem het herstel van het vertrouwen van de consument in de veiligheid van de voedselproducten een van de belangrijkste taken van zijn Commissie is. Vandaar ook dit debat. Ik wil hier graag aan toevoegen dat commissaris Byrne geprezen dient te worden voor zijn snelle reactie. Hij heeft beloofd nog dit jaar met een Witboek over de voedselwetgeving binnen de EU te zullen komen en ook het vroegtijdig waarschuwingssysteem van de EU voor noodsituaties in de voedselsector te zullen aanscherpen.
Ik zou de commissaris echter willen vragen er nog een schepje bovenop te doen: als hij met zijn collega's vast van plan is om het vertrouwen van de consumenten en de voedingsindustrie in het Europese voedselveiligheidssysteem te herstellen, dient hij een Europees voedselagentschap op te richten, vergelijkbaar met de Amerikaanse Food and Drug Administration. Een dergelijke instantie kan de verantwoordelijkheid dragen voor de huidige inspectietaken en het toezicht op de toepassing van de wetgeving betreffende voedselhygiëne en de gezondheid van dier en plant. Het zou ook de verantwoordelijkheid op zich kunnen nemen voor het vroegtijdig waarschuwingssysteem zelf. Het zou bevoegd kunnen zijn voor het verstrekken van vergunningen voor ggo's en genetisch gemodificeerd voedsel en tegelijkertijd toezicht kunnen houden op het genetisch gemodificeerd voedsel in de EU. Ook zouden voorlichtingscampagnes over gezonde voeding en onderzoek naar voedselallergie en naar met voedsel verband houdende ziektes tot de taken van dit bureau kunnen behoren.
De lijst van mogelijke taken is mijns inziens een open lijst: er kunnen altijd nieuwe taken aan worden toegevoegd. Bovendien zou de aansprakelijkheid van een dergelijk bureau gewaarborgd kunnen worden met de plicht een jaarverslag te produceren en met regelmatig verschijnen van zijn ambtenaren voor de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid van het Parlement.
Ik wil u, commissaris Byrne, verzoeken de oprichting van een aldus opgezet, onafhankelijk voedselagentschap serieus in overweging te nemen. Met een dergelijk initiatief herstelt men volgens mij niet alleen het vertrouwen van de consument in het voedsel, maar ook het vertrouwen van het publiek in de EU zelf.

Böge
Mevrouw de Voorzitter, enkele sprekers wekten de indruk dat alle levensmiddelen gevaarlijke troep zijn. Dat is natuurlijk even verkeerd als beweren dat alles in orde is. Ik wilde dat even zeggen. De dioxinecrisis was inderdaad nodig om de Commissie en de lidstaten ertoe te brengen een aantal lacunes uit de tijd van de BSE-crisis weg te werken. Ik denk in dit verband aan de positieve lijst en de meldingsplicht, maar ook aan de vraag hoe wij in de toekomst de diermeelproductie op passende wijze in het kader van een goed werkend recyclagesysteem kunnen gebruiken.
Het is in dit verband natuurlijk merkwaardig dat de lidstaten, maar ook de Commissie, overwegen de identificatie van runderen en de etikettering van vlees tot na januari 2000 uit te stellen. Dat kunt u aan niemand uitleggen. Er moet duidelijkheid zijn over hoe het nu verder moet. Mijnheer Prodi, een bureau mag en kan geen vervangmiddel zijn voor beleid en er mogen ook niet alsmaar meer bureaus bijkomen. Dan hebben wij vroeg of laat de Commissie niet meer nodig!

Het kan toch niet dat de Commissie telkens wanneer zij vreest in een moeilijk parket verzeild te raken, een bureau opricht en aldus een stuk van haar verantwoordelijkheid doorschuift, terwijl zij daar waar zij haar macht wel kan uitoefenen, zoals op het gebied van het kartelrecht, zegt: dat doen wij als Commissie! Het een rijmt niet met het ander. Daarom zijn besprekingen nodig. Er moet een systeem van vroegtijdige waarschuwing komen en de Commissie moet het recht hebben sneller tegen de lidstaten op te treden. Voorts hebben wij met het oog op een preventieve consumentenbescherming nood aan een begrijpelijke, uitvoerbare, controleerbare en haar naam waardige kaderrichtlijn voor levensmiddelen.
(Applaus)

Trakatellis
Mevrouw de Voorzitter, de herhaalde crises van de laatste tijd op het gebied van de voedselveiligheid hebben op de meest ondubbelzinnige wijze aangetoond dat de volksgezondheidsbescherming voorrang moet hebben boven alle andere beleidsvormen. De verwezenlijking van deze prioriteit veronderstelt echter dat maatregelen worden getroffen en acties worden ondernomen waarmee het vraagstuk van de voedselveiligheid van de Europese burgers in zijn geheel kan worden behandeld en niet als iets dat als los zand aan elkaar zit.
Algemeen gesproken moet men het volgende ondernemen. Ten eerste moet men op regelgevend gebied de communautaire wetgeving voor levensmiddelen, veevoeders, grondstoffen, additieven, conserveringsmiddelen en besmettelijke stoffen, zoals biociden, aan een herziening onderwerpen en zorgen voor etikettering. Dit is ons hoofdthema voor de nabije toekomst. Er zitten gaten in de wetgeving voor de interne markt en die moeten wij opvullen.
Ten tweede moet men maatregelen treffen voor de beheers- en controlediensten van de Commissie. Men moet ervoor zorgen dat deze efficiënt kunnen werken en elkaar niet voor de voeten lopen. Ook moeten wij weten wie, waarvoor bevoegd is. Verder moet men het wetgevingskader goed toepassen, hetgeen - en daar komt men niet onderuit -samenwerking betekent op zowel communautair als nationaal vlak en vooral ook gecoördineerd optreden.
Ten derde - en dit is mijn laatste punt - moet men meer wetenschappelijke kennis zien te verwerven en zorgen voor goede productiemethoden voor veilige levensmiddelen en veevoeders. Daar komen nog andere factoren bij, zoals analysemethoden, grenswaarden van besmettelijke stoffen in levensmiddelen en de geschiktheid van in voedsel gebruikte stoffen die afkomstig zijn van verschillende dierlijke en plantaardige resten of van recyclage, zoals bijvoorbeeld gerecycleerde oliën.
Dat is het drieluik voor uw actie, mijnheer Prodi: wetgeving, controle via continue waakzaamheid en wetenschap via voortdurende productie van kennis en methoden. Wij moeten ervoor zorgen dat wij de problemen vóór zijn. Laten wij niet in paniek de put gaan dempen als het kalf al verdronken is. Dan zal men het vertrouwen van de burger daadwerkelijk verspelen en de volksgezondheid flinke schade toebrengen.
Mijnheer Prodi, wij hopen dat u snel zult handelen. Dit vraagstuk en het vraagstuk van veilige levensmiddelen zijn een voorwaarde voor de bescherming van de gezondheid van de Europese burger.

Gallagher
Mijnheer de voorzitter, in juli van dit jaar gaf het Parlement uitdrukking aan zijn ernstige bezorgdheid over de Belgische dioxinebesmetting en drong bij de Commissie aan op snelle actie en onderzoek van heel de voedselveiligheidsproblematiek. Het is een welkome en geruststellende gedachte dat de nieuwe commissaris, de heer Byrne, vanaf het allereerste begin een onmiskenbare vastberadenheid tot herstel van het vertrouwen van de consument in de voedingsindustrie aan de dag heeft gelegd. Nu heeft men na de recente serie angstaanjagende gebeurtenissen besloten de Europese diervoerderwetgeving te herzien en dat is een goede zaak, daar zal worden nagegaan wat nu eigenlijk de oorzaak, de wortel was van al de problemen.
Ik ben blij dat in deze herziening een aantal kernproblemen wordt aangepakt waarover het Parlement in zijn resolutie van juli zijn bezorgdheid had geuit. Ik denk bijvoorbeeld aan voldoende controle binnen de productieketen van diervoeders, registratie van alle diervoederproducenten, traceerbaarheid van de in diervoeding voorkomende ingrediënten en het vaststellen van grenswaarden voor dioxine.
Aangezien ik afkomstig ben uit een gebied dat sterk afhankelijk is van de visserij-industrie, wil ik graag verwijzen naar de voorstellen van commissaris Byrne voor dioxinegehaltes. Het is belangrijk dat in wetenschappelijke tests wordt gekeken naar het dioxine/PCB-gehalte van mengvoeders als eindproduct, in plaats van naar het dioxinegehalte van een enkele ingrediënt zoals visolie. In dit verband is goed overleg met de visserij- en aquacultuurindustrie niet alleen wenselijk, maar ook absoluut noodzakelijk en van wezenlijk belang om schadelijke gevolgen voor de visserij-industrie tegen te gaan, gevolgen die zouden kunnen ontstaan door wetenschappelijk niet voldoende gefundeerde grenswaarden.
De schade die het dioxineschandaal heeft berokkend is niet te meten, noch qua ondermijning van het consumentenvertrouwen, noch qua economische schade ten gevolge van het aangetast imago van belangrijke industriesectoren en exportbronnen. De producenten, de handel en de hele agri-alimentaire industrie hebben de gevolgen aan den lijve moeten ondervonden. De vastberaden poging van de Commissie om het vertrouwen van de consument te herstellen door het instellen van effectieve controlemechanismen is derhalve van harte welkom. De bescherming van de consument dient in alle maatregelen inzake voedselveiligheid absolute prioriteit te hebben.
Mijnheer de Voorzitter, ik bied het Parlement mijn verontschuldigingen aan voor mijn afwezigheid op het moment dat mijn naam werd afgeroepen, en ik wil u bedanken voor het feit dat u mij alsnog de gelegenheid hebt geboden om te spreken. Mag ik de Voorzitter en de zittingsdiensten suggereren dat het misschien goed zou zijn in alle vergaderzalen monitoren te laten installeren, zodat we volledig op de hoogte blijven van wat er in het Parlement gaande is.

Prodi
Mevrouw de Voorzitter, ik zal het heel kort houden want commissaris Byrne zal hierna antwoord geven op detailvragen. Ik geloof dat de Commissie ook hierin moet tonen dat zij teamwerk weet te verrichten.
U heeft gezegd dat het Witboek heel ambitieus moet worden, dat het een precies tijdpad moet hebben. De Commissie zal hier haar best voor doen. Wij moeten bovendien het probleem van het voorzorgsbeginsel verduidelijken, omdat dit een kaderbeginsel is waar alles omheen draait. Als wij dit aspect niet aanpakken, is het ondenkbaar dat wij voorschriften krijgen die alle consumenten overtuigen en die het systeem de nodige helderheid verschaffen. In het debat moeten wij rekening houden - en dit is belangrijk - met alle problemen waar de landbouw mee te kampen heeft en de kwaliteitslandbouw belonen. Ook moeten wij ruim onze gedachten laten gaan over de kwestie die mevrouw Roth-Behrendt heeft aangekaart: de relatie tussen technische en democratische controle. Daarom hebben wij trouwens het debat vandaag op gang gebracht. Dit is een uiterst belangrijk probleem, omdat wij een bureau moeten krijgen - laten we dat nu maar even zo noemen - dat rekening houdt met deze twee fundamentele beginselen. Tenslotte zal dit bureau, deze structuur - en nu richt ik me met name tot de heer Nisticò - absoluut in contact moeten staan met de burgers. Er is dus behoefte aan een zekere uniformering van de controlestructuren, maar op plaatselijk niveau moeten deze gedecentraliseerd worden. Het is niet de bedoeling dat wij één centrale bureaucratische structuur in het leven roepen.
De laatste kwestie die mij van enorm belang voor ons toekomstige werk lijkt, is die welke zowel door mevrouw Roth-Behrendt als door mevrouw Thyssen aan de orde is gesteld, namelijk het feit dat het Parlement met verschillende commissarissen en verschillende directoraten-generaal te maken heeft. Ik kan hierop zeggen dat dit - gelukkig of jammer genoeg - onze manier van werken is. De onderhavige kwestie is heel ingewikkeld, zij gaat niet alleen de commissaris voor volksgezondheid aan, maar ook de commissarissen die respectievelijk landbouw, wetenschappelijk onderzoek en handel in hun portefeuille hebben. Wij mogen niet denken dat complexe problemen zomaar vereenvoudigd kunnen worden. Het is wel goed dat wij een coördinator aanwijzen, maar daarbij moeten wij heel goed beseffen dat de hele Commissie en diverse directoraten-generaal bij de kwestie betrokken zijn. Wij moeten trachten dit proces voortdurend te coördineren, maar mogen niet denken dat het probleem gereduceerd kan worden door kortweg de rol van verschillende commissarissen af te kappen.
Dit vraagstuk is tijdens de vergadering van commissievoorzitters nader uitgediept en wij zijn momenteel bezig verbeteringen aan te brengen, maar ik geloof niet dat de problemen opgelost kunnen worden door de bevoegdheden zogenaamd te vereenvoudigen of te bundelen. Wij moeten rekening houden met de complexiteit van het probleem. Wij dienen weliswaar de verantwoordelijkheid voor de coördinatie op ons te nemen, maar tegelijkertijd moeten wij duidelijk maken dat ook andere commissarissen verantwoordelijkheden in deze zo delicate taak hebben.
Ik verzoek thans commissaris Byrne om gedetailleerd in te gaan op de vragen van dit debat, dat ik uiterst constructief vond.

Byrne
. (EN) Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, allereerst is het mij een groot genoegen u vanmorgen over dit belangrijke onderwerp te mogen toespreken. Dit debat komt precies op het juiste moment en ik ben blij dat het in een vroeg stadium van de ambtsperiode van de Commissie plaatsvindt. Het is natuurlijk voor mij een bijzonder genoegen dat mijn vriend en collega, de voorzitter, hier bij mij is om deze zaken samen met u te bespreken.
We hebben het telkens over het vertrouwen van de consument, maar ik wil nogmaals zeggen dat het vertrouwen van de consument geen doel op zich is. Het werkelijke doel is het bereiken van voedselveiligheid. Voedselveiligheid is een van de pijlers van het volksgezondheidsbeleid. Ik heb nagedacht over de manier waarop dit doel bereikt kan worden en daarom heb ik voorgesteld een Witboek over voedselveiligheid uit te brengen. Tot mijn genoegen hebt u vanmorgen duidelijk gemaakt dat u het daarmee eens bent. In het Witboek zullen enkele ook door u aan de orde gestelde kwesties worden onderzocht. Ik noem bijvoorbeeld het toezicht op de voedselketen, de versterking van de controle, de etikettering van levensmiddelen, en de verbetering van het vroegtijdig waarschuwingssysteem, zodat er volledige transparantie is in het snelle waarschuwings- en het vroegtijdig waarschuwingssysteem.
Enkelen onder u hebben gezegd dat het snelle waarschuwingssysteem niet de mate van aansprakelijkheid, openheid of transparantie heeft die we allemaal graag zouden zien. Ik ben van plan daar in het Witboek rekening mee te houden.
Over een voedselagentschap hebben we al uitgebreid gediscussieerd. Hoe het er precies uit komt te zien is nog niet helemaal duidelijk, maar we hebben er al uitvoerig over nagedacht. Mij staat een agentschap voor ogen dat enerzijds onafhankelijk is en onafhankelijk wetenschappelijk advies geeft en anderzijds de mate van aansprakelijkheid hard maakt die u als afgevaardigden verlangt en waar u als afgevaardigden recht op hebt. Ik denk dat deze twee concepten elkaar niet uitsluiten. Ze kunnen beide waar worden gemaakt, als we het agentschap zorgvuldig en op een juiste manier vormgeven. Natuurlijk wil ik daarover graag met u, leden van het Europees Parlement, op het daartoe geëigende tijdstip van gedachten wisselen. Ook kijk ik uit naar de ontmoeting later deze maand met de milieucommissie, waarin deze kwestie verder zal worden uitgediept.
Meer doorzichtigheid voor de consumenten is uitermate belangrijk. Ik zal ook aandacht besteden aan het vraagstuk van de traceerbaarheid. Velen van u hebben dit onderwerp te berde gebracht en het is inderdaad van enorm belang.
Er is nog een aantal andere zaken dat we graag aan de orde zouden willen stellen. Ik weet dat mij niet zoveel tijd ter beschikking staat en daarom zal ik al deze kwesties meer in detail met u bespreken tijdens de bijeenkomst in de Commissie milieubeheer, later deze maand.
Allereerst is er de controverse die recentelijk rond het verbod op het rundvlees uit het Verenigd Koninkrijk is ontstaan. Laat ik beginnen met te zeggen dat ik een voorlopig advies heb gekregen over het rapport van de Franse autoriteiten. Uit dit advies trek ik de conclusie dat het rapport geen bewijsmateriaal bevat dat al niet eerder door het Wetenschappelijke Raadgevend (?) Comité van de Europese Unie werd onderzocht. Daarom wilde ik graag dat op korte termijn een ontmoeting plaatsvond tussen Franse ambtenaren en de Commissie en deze ontmoeting vindt inderdaad nog deze week plaats.
Ook heb ik gisteravond een brief gestuurd aan de Franse autoriteiten, met het verzoek om een snelle reactie. Daarin vroeg ik hen uit te leggen op welk bewijsmateriaal zij hun conclusies hebben gebaseerd. Als het antwoord van de Franse autoriteiten nieuwe informatie bevat, zal ik die natuurlijk onmiddellijk aan mijn eigen wetenschappelijke adviseurs doorgeven en hen vragen die informatie onmiddellijk te onderzoeken. Uit het voorlopige advies waarover ik momenteel beschik, trek ik echter de conclusie dat deze nieuwe informatie ontbreekt. Ik zal echter proberen het de afgelopen dagen ontstane probleem op diplomatieke wijze en in een vriendschappelijke sfeer op te lossen. Daarom heb ik gisteravond de bewuste brief geschreven en een ontmoeting tussen de verschillende ambtenaren geregeld.
Ten slotte wil ik u op de hoogte brengen van de bijeenkomst van de Landbouwraad vorige week in Brussel. Ik moet erbij zeggen dat dit de eerste maal was dat de voor het voedselveiligheidsbeleid verantwoordelijke commissaris de vergadering van de Landbouwraad bijwoonde. Tijdens die vergadering waren er drie onderwerpen die mijn speciale aandacht vroegen en ik wil ze graag vanmorgen kort met u bespreken, omdat velen onder u het belang daarvan onderstreepten.
De eerste kwestie heeft betrekking op de dioxinezaak en de betrokkenheid van de Belgische autoriteiten daarin.
Zoals velen van u weten, hebben de tests in België uitgewezen dat in 1 procent van de onderzochte gevallen sprake was van een gering dioxineresidu en dat deze dioxine niet afkomstig was uit diervoeders - waarvoor de tests oorspronkelijk bedoeld waren - maar eerder uit andere industriële vervuilingsbronnen.
Men kan hieruit redelijkerwijs concluderen - zoals zo velen onder u ook hebben gedaan - dat als dioxinevervuiling in België voorkomt, ook in andere delen van de Europese Unie of zelfs in andere delen van de wereld dioxinevervuiling kan voorkomen.
Ik heb de Landbouwraad gewezen op mijn bezorgdheid daarover en de Raad laten weten dat ik van plan was twee stoffen aan de lijst in bijlage I van de residuenrichtlijn toe te voegen. De twee stoffen die ik wil toevoegen zijn dioxine en PCB. Bovendien heb ik de ministers laten weten dat ik ook in andere lidstaten graag inspectie wil laten verrichten om de eventuele aanwezigheid van dioxine en het eventuele, door andere milieufactoren veroorzaakte dioxinegehalte te bepalen. Ik ben blij u te kunnen mededelen dat de ministers een heel welwillende houding hadden ten aanzien van deze voorstellen. Ik verwacht dan ook dat zij op relatief korte termijn actie zullen ondernemen.
Er is een tweede zorgwekkend vraagstuk dat ik onder de aandacht van de ministers heb gebracht: de aanwezigheid van slib in voeding. Enkelen onder u hebben vanmorgen gewezen op het belang van veevoeder. De gemeenschappelijk factor in veel van deze voedselcrises - of het nu gaat om BSE, dioxine, of slib - is diervoeder. Daarom is dit voor mij een belangrijk onderwerp dat nader onderzoek verdient, een probleem dat verholpen moet worden.
Ik heb de ministers erop gewezen dat er, wat slib betreft, wellicht sprake is van enige dubbelzinnigheid in de voederwetgeving. Met een dergelijke dubbelzinnigheid neem ik geen genoegen en dat heb ik ook laten weten. Ik verwacht van de lidstaten dat ze geen residuen in hun veevoeder opnemen. Ik heb de ministers duidelijk gemaakt dat volgens mij de consumenten diep geschokt zijn door deze ontwikkeling.

Ik heb een goede respons van de ministers gekregen en zij waren het eens met de ideeën die ik aan hen voorgelegde. Ook op dit terrein verwacht ik derhalve vorderingen.
Wat het vraagstuk van het slib betreft, moet ik nog zeggen dat als zich hierbij problemen blijven voordoen en als de dubbelzinnigheid ons parten blijft spelen, ik niet zal aarzelen om wetsvoorstellen te doen waarmee met iedere mogelijke vorm van dubbelzinnigheid korte metten wordt gemaakt.
Ten slotte heb ik de ministers gewezen op de kwestie van de ggo's en de veevoeders. Ik ben van plan om hiervoor een extra voederrichtlijn op te stellen. Dat is de beste manier om ermee om te gaan en van deze plannen heb ik ook de ministers op de hoogte gesteld.
Het laatste punt dat ik vanmorgen wil aansnijden betreft de internationale handel en de relatie met de Wereldhandelsorganisatie. U weet allen dat met de artikelen 152 en 153 van het Verdrag van Amsterdam de portefeuille waarvoor ik verantwoordelijk ben, werd uitgerust met aanzienlijke horizontale rechten wat het onderzoek van alle communautaire beleidsvormen betreft. Naar mijn overtuiging is het zeer belangrijk dat wij - zoals voorzitter Prodi ook reeds zei - bij de behandeling van de vraagstukken in verband met de internationale handel gezondheid en voeding een primaire rol toekennen.
Ik wil al deze onderwerpen in de toekomst graag nader met u bespreken, en wel met name, zoals ik al heb gezegd, tijdens de ontmoeting met de Commissie milieubeheer, later deze maand.
(Applaus)

De Voorzitter
Dank u, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.

Elfde internationale conferentie over AIDS in Lusaka
De Voorzitter
Aan de orde is de verklaring van de Commissie over de Elfde Internationale AIDS-conferentie in Lusaka.

Nielson
. (EN) Ik wil graag allereerst mijn dank uitspreken aan de leden van het Europees Parlement voor het feit dat zij het belangrijke thema "AIDS in ontwikkelingslanden'' op de agenda hebben willen plaatsen en de conclusies van de zojuist te Lusaka in Zambia plaatsgevonden internationale conferentie over aids in Afrika willen bespreken.
De Commissie is erg bezorgd over de verwoestende gevolgen van aids in de ontwikkelingslanden en over het feit dat men kennelijk niet in staat is de epidemie drastisch in te perken en alle getroffene en besmette personen een juiste verzorging te bieden. De statistieken en analyses tonen op overtuigende wijze aan dat ontwikkelingslanden en de wereldgemeenschap de aids-epidemie niet kunnen negeren. In de ontwikkelingslanden, waar 90% van alle HIV-infecties plaatsvindt, maakt aids momenteel de met moeite verkregen verhoging van de levensstandaard weer ongedaan. In veel zwaar getroffen landen is de levensverwachting ten gevolge van aids met meer dan tien jaar gedaald.
Aids wortelt onder andere in armoede en ongelijkheid, en verergert deze. Aids heeft vooral een verwoestend effect op de armste mensen die het minst gewapend zijn tegen deze ziekte.
Ik wil graag een aantal inspanningen van de Commissie belichten en met name iets zeggen over een paar nieuwe initiatieven die wij voor ogen hebben. De Commissie probeert het aids-probleem al sinds 1987 aan te pakken, door middel van een AIDS-beleid, AIDS-strategieën en -acties, -waarover uitvoerig wordt gediscussieerd - geldverlening en niet in de laatste plaats door middel van mondiale en nationale partnerschappen. Eind 1997 had de EG in vrijwel alle ontwikkelingslanden in totaal 200 miljoen euro gespendeerd aan HIV/AIDSprojecten. We willen graag meer doen, meer geld geven en samenwerken met zowel de landen zelf, als onze lidstaten en internationale partners, met het oog op de ontwikkeling van doelmatige strategieën die de verspreiding van HIV kunnen tegengaan, de weerslag van de ziekte op de gezondheidssector kunnen opvangen en een goede verzorging van aids-patiënten kunnen garanderen.
Als wij AIDS echt willen aanpakken moeten wij eerst beseffen dat AIDS een bedreiging vormt voor elk land en dat elk land de gewichtige taak en het vermogen heeft om zijn bevolking te beschermen via politiek leiderschap, voldoende middelen en effectieve en onpartijdige strategieën. Het ene land na het andere heeft de AIDS-epidemie genegeerd en ontkend dat het gedrag dat tot HIV-verspreiding leidt, binnen zijn grenzen plaatsvindt; het ene land na het andere heeft helaas op tragische wijze zijn ongelijk moeten ervaren.
Het is vooral belangrijk dat de autoriteiten in deze landen een duidelijk oproep doen tot preventie van de epidemieverspreiding. Verdoezelen van de feiten levert niets op. De mensen moeten duidelijk worden geïnformeerd over het gevaar dat ze lopen en over de mogelijke preventieve maatregelen. Ik denk hierbij met name aan de jongere generatie.
Tijdens de laatste internationale post-Cairo-plus-vijf-conferentie over bevolking en ontwikkeling heeft men gesproken over seksuele gewoonten en rechten, in het bijzonder over de gewoonten en de rechten van de jongeren. We moeten ons meer op dit kwetsbare deel van de bevolking concentreren, als we preventieve maatregelen meer effect willen laten sorteren. Politiek leiderschap en onderkenning van het AIDS-probleem zijn echter slechts de eerste stap. Ook moeten wij in onze reacties op de epidemie getuigen van een voldoende brede blik en eerlijkheid. Arme mensen en arme landen hebben naast AIDS nog talloze andere urgente problemen. Bovendien zijn de nationale en internationale middelen schaars en nemen zelfs af.
In een typisch ontwikkelingsland kan men met het geld dat de behandeling van een enkele AIDS-patiënt per jaar kost, tien kinderen een jaar lang naar de basisschool laten gaan. Een evenwicht zien te vinden tussen deze twee belangrijke doelstellingen is moeilijk, maar van essentieel belang. Alle partners dienen dan ook een passende rol te spelen en te getuigen van echt partnerschap.
De acties van de EU stonden in het verleden in het teken van deze geest en daarin zal in de toekomst geen verandering komen.
De landen proberen bij het zoeken naar een oplossing, mogelijkheden te vinden voor de mensen om zelfs in de moeilijkste situaties de risico' s en hun kwetsbaarheid te verminderen. De landen moeten beslissen over duurzame en eerlijke financiering. Daarnaast kan de internationale gemeenschap, waaronder de EU, helpen door bijvoorbeeld de prijs van condooms te verlagen en te zorgen voor schone naalden en de nodige medicijnen. Daarbij denk ik met name aan medicijnen waarmee de overdracht van het HIV-virus van moeder op kind aanzienlijk kan worden teruggedrongen en aan medicijnen waarmee primaire gezondheidszorg kan worden verleend aan de armste mensen, aan de sterkst getroffen en meest kwetsbare bevolkingsgroepen.
Een condoom is trouwens een van de beste en veiligste manieren om de verspreiding van de epidemie te voorkomen, al hebben sommige mensen morele bezwaren tegen het gebruik en de bevordering van dit soort preventie.
Ik wil hier echter onderstrepen dat, gezien de omvang van het door AIDS veroorzaakte volksgezondheidsprobleem, de belangen van de gevaarlopende bevolking zwaarder dienen te wegen dan dogmatische principestandpunten. Het is uitermate bemoedigend dat nu een steeds groeiend aantal ontwikkelingslanden de belangen van zijn bevolking prioriteit geeft, maar we hebben nog een lange weg te gaan.
AIDS dient een nog centralere plaats in te nemen in ons ontwikkelingswerk en onze armoedebestrijding. We weten dat de mate van ongelijkheid geassocieerd wordt met de mate van HIV-infectie. Dat geld met name voor de ongelijkheid tussen mannen en vrouwen. AIDS doet zich meer voor in gevallen waarin vrouwen afhankelijk zijn van het inkomen van hun man, niet kunnen lezen, en beperkte wettelijke rechten hebben op echtscheiding, erfenis en voogdij.
Samen met haar internationale en nationale partners heeft de EU in een aantal ontwikkelingslanden prompt en met gulle hand kunnen reageren op de AIDS-pandemie. Wij hebben echter niet altijd steun gegeven aan de meest effectieve acties en nog niet het niveau bereikt dat nodig is om het gewenste effect te bewerkstelligen. We zullen daarom met de ontwikkelingslanden blijven samenwerken om ervoor te zorgen dat de beschikbare kennis - en ons geld - in de toekomst tot betere resultaten zal leiden.
Het gewenste niveau kan echter alleen via gezamenlijke actie worden bereikt en we zullen dan ook onze coördinatie met alle betrokkenen nog meer versterken.
Ten slotte wil ik nog zeggen dat de Commissie blij is met de HIV/AIDS-verklaring die door de staatshoofden van de bij de SADC aangesloten landen in Lusaka werd ondertekend. Wijzelf willen graag zo snel mogelijk onze handtekening zetten onder een extra bijdrage van 5 miljoen euro aan het regionale actieplan voor AIDS in de SADC-regio en onder een extra regionaal AIDS-initiatief in alle ACS-landen van nog eens 20 miljoen euro. Men zou kunnen zeggen dat dit niet veel is, gezien het probleem waar het hier om gaat; dit geld dient echter slechts te worden gezien als een extra inspanning, als een extra katalysator in de pogingen van de EU en de wereld om deze allesvernietigende epidemie aan te pakken.
Samenwerking tussen alle partijen is dan ook van het grootste belang.

Maij-Weggen
Voorzitter, toen in het begin van de jaren tachtig de eerste ernstige berichten over AIDS Europa en de Verenigde Staten overspoelden, werden hele ernstige voorspellingen gedaan over de omvang en de sociale implicaties van deze ziekte. Nu, twintig jaar later is AIDS in Europa en in de Verenigde Staten in redelijke mate onder controle, hoewel in bepaalde streken en onder bepaalde groepen de situatie nog heel zorgelijk is. Wat Afrika betreft, heeft de ziekte echter alle ernstige verwachtingen waargemaakt en overtroffen.
Hoewel de situatie varieert van land tot land, is het besmettingspercentage in een aantal landen toch twintig tot dertig procent van de actieve bevolking. Dan gaat het vooral om jonge volwassenen, dus mensen die economisch actief zijn, maar ook vaak nog gezinsverantwoordelijkheid dragen. Een generatie mensen die in de meeste landen de ruggengraat van de samenleving vormt. Wanneer onder die groep zoveel langdurig zieken en ernstig verzwakte mensen te vinden zijn en zoveel mensen sterven, dan zijn de gevolgen voor die landen desastreus. Op kleine familiale schaal komen grote groepen kinderen en families zonder opvoeders en kostwinners. Op plaatselijke en regionale schaal worden sociale problemen, gezondheidsproblemen en problemen in het onderwijs levensgroot.
Voorzitter, ook de problemen bij de oudere generaties die vaak verzorgd moeten worden door deze groepen nemen toe. Op nationaal niveau zien we dat de economie en het sociale draagvlak aan het dalen zijn. Dat is wat we de laatste twintig jaar in Afrika zien. Alles wat 25 jaar lang aan hulp en vooruitgang is opgebouwd, dreigt zo te worden afgebroken. De vraag is hoe wij de Afrikaanse landen kunnen helpen om dit noodlot te keren. Ik denk dat het een plicht is van Europa om onze kennis en ervaring met deze ziekte door te geven en de Afrikaanse landen die zelf ook mee willen werken financieel te steunen bij hun gevecht tegen AIDS en de gevolgen van AIDS.
In Lusaka hebben Afrikaanse landen op de elfde conferentie de situatie goed onder ogen gezien. Ik wil mijn respect betuigen voor de experts en de hulpverleners, ook uit de Afrikaanse regio' s die met grote openheid en kennis van zaken hun bijdrage hebben geleverd. Wat moet er nu gebeuren om de ziekte te bestrijden in Afrika? Wat kunnen we doen om te helpen? In mijn fractie lijken ons de volgende punten essentieel. Er moet per Afrikaans land een zo reëel mogelijke inventarisatie komen van de omvang en de dreigende omvang van de ziekte. Alle kracht moet worden ingezet op maximale openheid en preventie. Wat die openheid betreft, moet hier nog veel worden gevraagd van Afrikaanse leiders om traditionele taboes te doorbreken en met name over de gevaren van onbeschermde seks te spreken. Hier gaat het niet alleen om traditionele Afrikaanse taboes. Ook bepaalde kerken, ook Europese kerken zouden naar mijn oordeel, met alle respect voor hun leer, tegen onbeschermde seks moeten pleiten, ook als het gaat om het gebruik van condooms. Alleen op basis van eerlijke openheid is preventie mogelijk. Die preventie is van levensbelang en moet bevorderd worden in alle lagen van de Afrikaanse bevolking, met name ook onder de jongeren.
Mensen moeten leren beseffen dat onbeschermde seks levensgevaarlijk is en dat het in het huidige Afrika nog meer geldt. Het gaat er hier niet om om te moraliseren. Maar het gaat er wel om de gevaren onder ogen te zien.
Voorzitter, dan is natuurlijk bij de preventie ook van belang dat wordt voorkomen dat zwangere moeders met AIDS deze ziekte doorgeven aan hun ongeboren kinderen. Daarvoor zijn medicijnen voor handen en die moeten ook beschikbaar komen. Voorzitter, dan is er tenslotte ook hulp nodig voor de kinderen die zonder ouders overblijven. Die moeten worden geholpen om hun leven te vervolgen, onderwijs te volgen en een nieuwe start te maken. Dat zijn naar ons oordeel de belangrijkste punten die onder ogen moeten worden gezien. Daarom is het ook zo onbegrijpelijk dat de AIDS-hulpprogramma' s door de Europese Commissie in hun oorspronkelijke budget zijn gekort, met name ten aanzien van de derde landen. Ik ben blij dat ik nu van de commissaris hoor dat er weer extra middelen ter beschikking komen. Dat is positief. Maar ik hoop dat dat ook zo snel mogelijk in de begroting kan worden gezien.
Do more and do it better. Dat was het thema van de Lusaka-conferentie. Wij willen de Commissie oproepen om haar programma' s voor Afrika te versterken wat dit thema betreft. In Europa en in de Verenigde Staten wordt de ziekte met succes bestreden. Laten we Afrika helpen om de ramp die dreigt te keren. Mijn fractie wil daaraan meewerken, ook als het gaat om budgettaire consequenties. De Afrikanen zijn onze buren, we mogen ze niet in de steek laten.

Junker
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, wij kunnen het probleem inderdaad nooit ernstig genoeg opvatten. AIDS dreigt uit te groeien tot een weergaloze gezondheidscatastrofe, in het bijzonder in de Afrikaanse landen ten zuiden van de Sahara. Vooral kinderen zijn het slachtoffer. Volgens UNAIDS en de Wereldgezondheidsorganisatie wonen zeven op de tien met HIV besmette mensen in die regio. Van de kinderen beneden de 15 jaar is dat zelfs negen op de tien. Ongeveer 83% van de doden door AIDS vinden wij daar. Ten minste 95% van alle AIDS-weeskinderen zijn jonge Afrikanen uit deze regio. Van de 34 miljoen mensen die sinds het opduiken van de ziekte in de regio besmet zijn geraakt, zijn er al 11,5 miljoen gestorven. Een vierde van hen zijn kinderen.
Zoals hier al is gezegd, is elke verbetering van de levensverwachting hierdoor tenietgedaan. In vele landen is de levensverwachting naar het niveau van de jaren '60 teruggezakt. Een kind dat vandaag in een zwaar door AIDS getroffen Afrikaans land wordt geboren, heeft nu een gemiddelde levensverwachting van 43 jaar, terwijl dat zonder aids 60 jaar zou zijn.
Bijzonder dramatisch is de situatie in Oost-Afrika en in zuidelijk Afrika. In Botswana, Namibië, Swaziland en Zimbabwe is een vijfde van de volwassenen besmet of ziek. Toch is AIDS geen onafwendbaar noodlot. Enkele landen, waaronder Senegal, Tanzania en Oeganda, zijn snel en met succes met preventie begonnen. In heel Afrika ten zuiden van de Sahara en in andere getroffen gebieden in de wereld is het de hoogste tijd om op het gebied van het gezondheidsbeleid aan de noodrem te trekken. Maatschappelijke, politieke en religieuze taboes moeten daarbij buiten beschouwing worden gelaten. Die moeten overal verdwijnen.
AIDS taboe maken of bagatelliseren voert recht naar de afgrond. Het tijdens de conferentie van Lusaka opgericht partnerschap AIDS tegen AIDS in Afrika verdient de vastberaden geestelijke en materiële steun van de Europese Unie. Vertegenwoordigers van regeringen, internationale hulporganisaties, NGO's, burgers en de particuliere sector hebben hun krachten gebundeld om de strijd tegen de ziekte aan te binden. Zij zijn voornemens in alle Afrikaanse landen grote anti-AIDSprogramma's op te zetten. Een van hun ambitieuze doelstellingen is de vermindering met 25% van het aantal nieuwe besmettingen onder de 15 tot 24-jarigen tot 2005 in de ergst getroffen landen en tot 2010 in de andere landen. De Europese Unie kan en moet hen begeleiden en in het kader van de ACS-samenwerking krachtig ondersteunen.
De Europese Unie liet zich tot nu toe niet onbetuigd. Tussen 1987 en 1997 werd bijna 200 miljoen ecu - of euro - aan HIV- en AIDS-programma's in meer dan 90 ontwikkelingslanden besteed. Dat moet uitdrukkelijk vermeld worden. Daar komt in de volgende drie jaar echter nog meer bij: 45 miljoen euro in het kader van een speciale begrotingslijn voor ontwikkelingslanden, 20 miljoen euro voor een regionaal vijfjarenprogramma voor de ACS-landen en extra middelen in het kader van indicatieve programma's voor onder meer de ACS landen. Daarbij is dan nog geen rekening gehouden met bijvoorbeeld de cofinanciering van NGO's en via onderzoeksprogramma' s.
Meer dan in Europa zijn in Afrika vooral jonge meisjes een risicogroep. Nergens zijn er meer tienermoeders en besmette baby's.
Daarom moet vooral aan de voorlichting van jongeren aandacht worden besteed. Dat is de taak van de scholen. In Tanzania en Oeganda is gebleken dat onderwijscampagnes en condoomreclame succesvol kunnen zijn. Vooral de radio moet als informatiekanaal worden gebruikt, omdat iedereen daarmee kan worden bereikt. Ook hier zijn concrete ondersteuningsmaatregelen nodig. Gezamenlijke inspanningen in een geest van partnerschap zijn de juiste weg. Er is echter nood aan meer middelen, niet aan minder. Ik maak mij dan ook zorgen over het begrotingsbeleid van zowel de Commissie als het Parlement. Mevrouw Maij-Weggen, ik hoop dat uw fractie zal helpen bij het ongedaan maken van de besluiten van de Begrotingscommissie, waarover ik het een en ander heb gehoord, of tenminste bij de wijziging daarvan in de plenaire vergadering. De bezuinigingen op de voorstellen van de Commissie ontwikkelingssamenwerking moeten ongedaan worden gemaakt. Wij moeten er samen voor zorgen dat wij onze plannen kunnen financieren.

Maaten
Voorzitter, ik wil namens mijn fractie graag uitspreken dat wij blij zijn dat dit debat plaatsvindt en ik ben ook blij met de verklaring van de Commissie waaruit daadkracht spreekt. Voor wat betreft de politiek in Afrika spreken de cijfers voor zich. AIDS bedreigt de langetermijnontwikkeling in ten minste tien Afrikaanse landen. De epidemie daar veroorzaakt meer doden dan gewapende conflicten op dat continent. Twee miljoen personen zijn overleden aan ziektes die met AIDS verband houden. Dat is tien keer zoveel als aan gewapende conflicten. In het jaar 2001 zullen er als gevolg van AIDS meer dan 13 miljoen wezen zijn in Afrika.
Tegelijkertijd is er in Afrika geen of althans te weinig geld om medicijnen te betalen. Het is natuurlijk niet alleen een Afrikaans probleem en dat is ook terecht gezegd door de Commissie. De ziekte kent geen grenzen. Wij hebben dan ook de plicht om hier iets aan te doen en ik wil me wat dat betreft volkomen aansluiten bij wat mevrouw Maij-Weggen daarover heeft gezegd.
Ik wil daarom twee problemen kort belichten. In de eerste plaats het probleem van de compulsory licensing dat, naar ik begrijp, ook aan de orde komt bij de WTO straks in Seattle. Compulsory licensing mag niet veroorzaken dat men in Afrika niet meer de anti-AIDS-medicijnen kan betalen. Het is daar werkelijk een groot probleem. AIDS-medicijnen kunnen goedkoper geproduceerd worden dan nu het geval is. Dat is een zaak om aan de orde te stellen.
Een tweede vraag ten aanzien van de middelen die wij als Unie uitgeven. Ik hoor berichten dat niet al die middelen aankomen waar ze zouden moeten aankomen en dat dat onder andere veroorzaakt wordt omdat de steun, of een deel daarvan althans, gegeven wordt via nationale overheden. Als dat zo is, zou het goed zijn om te bekijken of daar iets aan is te doen.
Tenslotte wil ik mij nog graag aansluiten bij de oproep van de Commissie. Ik denk met name aan de oproep aan religieuze autoriteiten om actief mee te werken aan preventieve programma' s en vooral de verspreiding van condooms.

Rod
Mevrouw de Voorzitter, geachte collega's, het vraagstuk van de AIDS-bestrijding in de ontwikkelingslanden is door het Europees Parlement al vaak besproken. Toch is sinds 1996 de situatie nog verergerd: 89% van de personen met AIDS-besmetting wonen in 10% van de armste landen. Hieruit blijkt wel duidelijk dat een beleid dat alleen gericht is op het terugdringen van de ziekte, en niet op de aanpak van de economische en sociale problemen die aan de AIDS- verspreiding ten grondslag liggen, tot mislukken is gedoemd.
De economie van de Afrikaanse landen valt in duigen door de structurele aanpassingen die de Wereldbank en het IMF hen opleggen. Deze landen zetten diep het mes in hun sociale begrotingen, waardoor de zieken verstoken blijven van een minimale verzorging. De Europese Unie moet deze landen helpen tenminste dit minimum te waarborgen en moet zo mogelijk meer doen. Met verbijstering hebben wij vernomen dat de AIDS-begroting niettegenstaande het advies van de commissie ontwikkelingssamenwerking, met de helft zal worden verminderd, hetgeen een schandaal zou zijn gezien de noodsituatie, en strijdig met hetgeen de heer Nielson heeft gezegd.
In de meeste Afrikaanse landen kan er niet aan opsporing van de ziekte worden gedaan, maar ook al zou dat mogelijk zijn, is het niet meer dan begrijpelijk dat iemand gewoon niet weten of hij besmet is omdat de mededeling "seropositief" niet anders betekent dan wachten op de dood. In de meeste van deze landen wordt bijna niets voor de zieken gedaan. Daarom klonken de woorden die tijdens de conferentie van Lusaka werden gesproken, dikwijls misplaatst: er werd gesproken over onthouding, morele orde, traditionele medicijnen. AIDS kan niet worden bestreden wanneer medische verzorging ontbreekt.
Zo zouden de landen die het sterkst door de ziekte zijn getroffen, in aanmerking moeten komen voor het recht op verplichte licenties, aan de hand waarvan zij tegen zo laag mogelijke kosten doeltreffende generieke anti-HIV medicijnen kunnen vervaardigen ter voorkoming van opportunistische infectieziekten, die onvermijdelijk tot de dood leiden. Nochtans wordt dit recht, onder druk van octrooihouders, landen of multinationals, niet uitgeoefend. In het kader van het voorzorgsbeginsel in de volksgezondheid zal de Europese Unie derhalve de toepassing van dit recht op verplichte licenties tijdens de millenniumronde moeten verdedigen.
Miljoenen doden, miljoenen wezen: we mogen niet met de armen over elkaar blijven zitten. Daarom vraag ik u namens mijn fractie de Groenen/Vrije Europese Alliantie, om steun voor onze voorstellen. Wij moeten de ontwikkelingslanden werkelijk de middelen verschaffen waarmee zij de AIDS-plaag kunnen bestrijden.

Wurtz
Mevrouw de Voorzitter, iedereen herinnert zich nog wel dat tijdens de elfde internationale conferentie over AIDS in Lusaka nog geen maand geleden de alarmbel werd geluid. HIV is de eerste doodsoorzaak in Afrika. In bepaalde landen is zelfs een kwart van de bevolking getroffen. Men kan dan ook met recht spreken van een dreigende humanitaire ramp.
Met mijn verzoek om een debat in het Europees Parlement wilde ik aantonen dat Europa de noodkreet heeft gehoord. Ik heb sindsdien enkele van de belangrijkste NGO' s ontmoet die AIDS ter plekke bestrijden,. Uit mijn gesprekken is gebleken dat het gaat om drie belangrijke kwesties die ik hier kort aan de orde wil stellen.
De eerste kwestie houdt natuurlijk verband met de begrotingsmiddelen die Europa inzet voor de AIDS-bestrijding in de ontwikkelingslanden. Ik wil herhalen wat anderen al hebben gezegd, namelijk dat onze steun met de begroting 2000 spectaculair daalt. Het gaat om een vermindering met 2/3 van de vastleggingskredieten - van 16,5 naar 5,5 miljoen euro - alhoewel het omgekeerde had moeten gebeuren, te weten een versterking van de internationale hulp. Wij parlementsleden zullen dus binnenkort wat dit betreft onze verantwoordelijkheid moeten dragen.
Het tweede gebied waarop wij onze acties kunnen en moeten verbeteren betreft de keuze van onze prioriteiten. De Commissie is vóór preventie - en preventie is onmisbaar - maar zij onderschat hoe belangrijk toegang tot behandeling is. Zij is hier niet consequent. Hoe kunnen wij namelijk de mensen ertoe overhalen mee te werken aan het opsporen van AIDS-gevallen, wanneer de mensen weten dat zij in geen geval zullen worden behandeld? Deze situatie werkt fatalisme in de hand. Volgens mij moeten wij dus preventie, toegang tot behandeling en onderzoek zien als één groot, onverbrekelijk geheel.
Ten derde hebben wij de zeer belangrijke kwestie van de prijs van geneesmiddelen. Deze moet zodanig zijn dat de mensen in de landen van het Zuiden hiertoe toegang hebben. Commissaris Nielsen, u heeft dit probleem aan de orde gesteld, en ik wil van mijn kant twee voorstellen doen. Enerzijds kan, en moet, de Europese Unie onderhandelingen beginnen met laboratoria om voor het Zuiden andere prijzen te verkrijgen dan voor het Noorden en anderzijds kan zij echt een belangrijke rol spelen tijdens de onderhandelingen van Seattle over de internationale handel. Inderdaad laten tot nu toe de in het kader van de WTO ondertekende overeenkomsten inzake intellectueel eigendom in principe de mogelijkheid toe om in noodsituaties - en wij zitten hier in een noodsituatie - landen plaatselijke productie en distributie van door octrooi beschermde geneesmiddelen tegen lagere kosten toe te staan. Dat is het probleem van de verplichte licenties waarover is gesproken. Als echter de betrokken landen deze clausule daadwerkelijk gaan toepassen lopen zij risico op sancties door de machtigste groeperingen en landen. Dat moet afgelopen zijn. De Europese Unie zou in Seattle zichzelf eer bewijzen indien zij vastberaden een soort uitzonderingsclausule voor volksgezondheid zou verdedigen, met andere woorden indien zij eist dat de oplossing van de grote volksgezondheidsproblemen niet in gevaar wordt gebracht door internationale handelsovereenkomsten. De Europese Unie kan trouwens de landen van het Zuiden helpen met het opstellen van een wetgeving in deze zin om ultraliberale pressie tegen te gaan.
Mijnheer de Voorzitter, als Europa deze voorstellen overneemt bevestigt het niet alleen zijn eigen identiteit op het internationale toneel, maar geeft het ook tegelijkertijd miljoenen mensen nieuwe hoop.

Andrews
Mijnheer de Voorzitter, het is nu vijftien jaar geleden dat de ziekte die we allemaal kennen als AIDS, in de openbaarheid is getreden. Hoewel het aantal HIV-geïnfecteerden in Europa zich de laatste jaren heeft gestabiliseerd, blijft AIDS een heel reëel probleem, met name in de arme en achtergestelde stadsgebieden en natuurlijk ook op het Afrikaanse continent.
Een organisatie genaamd Cáirde heeft kortgeleden een studie verricht in mijn kiesdistrict en daaruit is gebleken dat 80% van de mensen in Ierland die besmet zijn met HIV van de bijstand leven. Sociale uitsluiting, onvoldoende inkomen en slechte levensomstandigheden in arme en achtergestelde gebieden zijn een verklaring voor het feit waarom HIV een ziekte is die vooral de armere stadswijken van Ierland treft. Onverschilligheid en zelfgenoegzaamheid zijn uit den boze als het gaat om de strijd tegen HIV en AIDS. Verder blijkt uit het rapport van Cáirde dat er in Ierland bijna 3.000 HIV-geïnfecteerden zijn en dat nog eens 3.000 mensen worden getroffen door de ziekte, als men rekening houdt met familieleden en kinderen van HIV-geïnfecteerden. Medische behandelingen worden weliswaar steeds beter, maar ze zijn niet goedkoop: per jaar kost een HIV-behandeling gemiddeld tussen 12.000 en 14.000 IEP. Zowel in Ierland als in de Europese Unie moeten publieke voorlichtingscampagnes worden ondersteund, want preventie is de beste remedie in zulke gevallen. Natuurlijk worden medische behandelingen steeds beter, en natuurlijk hechten wij groot belang aan hoge maatstaven op het gebied van zorg en behandeling en aan de kosten daarvan. Als wij echter de overdracht van dergelijke ziektes kunnen voorkomen, zullen wij aantal HIV-geïnfecteerden aanzienlijk kunnen verminderen.
Ik vind dat de Commissie, het Europees Parlement en de regeringen van de lidstaten hun inspanningen moeten verdubbelen wanneer het gaat om voorlichtingscampagnes over volksgezondheid. Dit moet ofwel gebeuren via de ministeries van volksgezondheid of via vrijwilligersorganisaties, die reeds zo' n belangrijke rol vervullen bij de hulp aan de slachtoffers van dergelijke ziekten.
Als lid van de Commissie ontwikkelingssamenwerking van het Europees Parlement ben ik er mij van bewust dat AIDS welig tiert, vooral op het Afrikaanse continent. Gezondheids- en onderwijsprogramma' s moeten vooral worden toegespitst op het Afrikaanse continent, waar de AIDS-epidemie uit de hand is gelopen.

Blokland
Mijnheer de Voorzitter, de elfde ICASA-conferentie in Lusaka had ten doel een kritische evaluatie op gang te brengen van de prioriteiten en strategieën die tot nu toe worden gesteld bij het tegengaan van de HIV/AIDS-epidemie. Ik dank de commissaris voor zijn verklaring.
In het debat dat wij hierover hebben, zullen we vooral moeten aansluiten bij oplossingen die door Afrikaanse deskundigen zelf worden aangedragen. Als welvarende westerse landen moeten wij niet vanuit de hoogte gaan vertellen welke aanpak wij als de beste zien. Want het is zeer schrijnend om te bedenken dat juist de arme Afrikaanse bevolking dit leed overkomt.
Op de Lusaka-conferentie zijn behartigenswaardige opmerkingen gemaakt over de vraag hoe de verspreiding van AIDS effectief kan worden bestreden. Ik wijs op de moedige bijdrage van mevrouw professor Nkando Luo, de Zambiaanse minister van Volksgezondheid, die pleitte voor de handhaving van hoge morele normen en verantwoord seksueel gedrag. Daarmee raakte zij de kern van het probleem. Ook andere sprekers in Lusaka stelden dat dit niet in alle openheid bespreekbaar wordt gemaakt, terwijl iedereen weet dat het HIV-virus zich vooral verspreidt door snel wisselende seksuele contacten.
Uiteraard mag dit nooit aanleiding zijn om de mensen die besmet zijn met het AIDS-virus te stigmatiseren. Mededogen en barmhartigheid zijn de sleutelwoorden voor onze benadering van deze zieke medemensen. Goedkope medicijnen en middelen ter verlichting van hun lijden dienen daarom beschikbaar te zijn. Waar dat niet het geval is, behoren wij vanuit onze welvaart een bijdrage te leveren.
Maar dit betreft curatieve zorg. Meer nog is preventie nodig. Een effectieve bestrijding begint immers aan de bron. Wanneer wij de norm loslaten dat seksuele gemeenschap ingebed hoort te zijn in een relatie van wederzijdse trouw, waarin man en vrouw elkaar van hart tot hart kennen, zijn desintegrerende, maatschappijontwrichtende gevolgen te vrezen. Bij wisselende seksuele contacten is van een relatie, waarin respect voor de ander als mens de toon aangeeft, geen sprake. De allermooiste dingen maken we dan kapot. Veelzeggend was de opmerking van de Zuid-Afrikaan Zindaka Sibeko tijdens de ICASA-conferentie. Hij zei: " Ik denk dat het verlangen naar een huwelijk in deze tijd een pijnlijk dilemma oproept, want het geluk, de blijdschap die bij een trouwerij hoort, is helemaal van ons gestolen."
Afrika houdt hier Europa de spiegel voor: de egoïstische levensstijl, waarin puur individueel seksueel genot zonder respect voor de ander en verantwoordelijkheid naar de samenleving toe als normaal wordt beschouwd, heeft een zeer hoge prijs. Te hoog. Wellicht is een Europese variant op de Lusaka-conferentie nodig, waarop wij ons als Europeanen bezinnen op onze primaire verantwoordelijkheid. Want in de ontwerpresoluties die tot nu toe zijn ingediend, is geen spoor terug te vinden van de bittere noodzaak hiertoe.

Dell'Alba
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, met meer dan 2 miljoen doden per jaar en 4 miljoen nieuwe geïnfecteerden op het Afrikaanse continent, met de zekerheid dat 70% van de nieuwe seropositieven op het Afrikaanse continent wordt geregistreerd, staat het buiten kijf dat wij voor een pandemie staan die de eerste doodsoorzaak voor een burger van een Afrikaans land vormt. Qua omvang en ernst is dit een situatie die geen precedenten kent, gezien de manier waarop deze ziekte een werelddeel treft waarmee de Europese Unie speciale relaties onderhoudt, welke echter in deze jaren volledig verslapt en hun doel totaal voorbijgeschoten lijken. Ik doel uiteraard op de Conventie van Lomé, op dit partnerschapsakkoord dat nogal exclusief, nogal speciaal is, en dat wij altijd gepropageerd hebben als het antwoord van de Europese Unie op de ex-koloniën, een antwoord dat weliswaar ook tot andere landen, maar toch hoofdzakelijk tot het Afrikaanse continent is gericht. Dit antwoord, zoals collega Wurtz en andere sprekers hebben verklaard, was een bureaucratisch antwoord om allereerst de begrotingskosten terug te dringen op het vlak van investeringen in AIDS-bestrijding. Het antwoord had uiteraard van politieke aard moeten zijn, maar daar is het niet van gekomen. Het lijdt geen twijfel dat wij deze ziekte een ietwat gediversifieerde behandeling geven, al naar gelang zij aan deze of gene zijde van het halfrond opduikt.
Wanneer wij de volgende week met onze Afrikaanse partners in de Paritaire Vergadering ACS-Europese Unie bijeenkomen, moeten wij voor ogen houden dat, als Lusaka een mislukking was, dit deels te wijten is aan het feit dat wij aan dit probleem niet voldoende aandacht hebben geschonken, zoals aan zoveel andere problemen trouwens. Wij zouden dus een grote AIDS-conferentie moeten organiseren. Deze mag niet overgelaten worden aan enkel de landen die dan concreet moeten opdraaien voor de dramatische consequenties, maar moet een conferentie zijn over pandemieën, over AIDS, zoals wij die al jaren wensen, reeds vanaf 1993. Die situatie moet onder onze verantwoordelijkheid worden aangepakt en er moeten eindelijk maatregelen worden afgesproken die passend zijn voor een internationale autoriteit. De WGO is in dit verband immers absoluut niet bij machte om concrete oplossingen aan te dragen.
Ik dacht dat dit een wijze en redelijke maatregel was, een maatregel waarvan wij ons tot nu toe in ieder geval afzijdig hebben gehouden. Ik hoop dat onze werkzaamheden van de komende week in de ACS-context op deze prioriteit geconcentreerd zullen worden en dat ons voorstel, mijnheer de commissaris, door de Commissie, de Europese Unie, overgenomen wordt, zodat dit probleem eindelijk eens een serieuze behandeling ten deel valt.

Wijkman
Mijnheer de Voorzitter, heel vaak wordt de HIV-epidemie in de eerste plaats gezien als een volksgezondheidsprobleem. De gevolgen voor de volksgezondheid zijn inderdaad heel ernstig. In minder dan twintig jaar, een heel korte periode als het gaat om besmettelijke ziekten, is AIDS de belangrijkste doodsoorzaak geworden in Afrika bezuiden de Sahara. Maar de gevolgen van deze epidemie reiken veel verder dan de gezondheidssector. Het verlies van jonge mannen en vrouwen in de kracht van hun leven heeft rampzalige gevolgen voor de economische ontwikkeling en productiviteit van de landen, alsook voor het onderwijs, de landbouw en tal van andere sociaal-economische sectoren. De met veel moeite geboekte vooruitgang in de ontwikkeling wordt door deze epidemie ondergraven en zelfs teruggedraaid. De demografische gevolgen werden reeds aan de orde gesteld in dit debat. Landen die enkele jaren geleden nog een bevolkingsgroei kenden van 3% of meer hebben nu af te rekenen met een bevolkingsdaling. Als ik een vergelijking mag maken, zou ik kunnen zeggen dat hetgeen sommige landen ten zuiden van de Sahara nu meemaken, lijkt op de Zwarte Dood die in de 14e eeuw Europa teisterde.
De heer Nielson heeft gewezen op wat er tot dusver is gedaan tegen AIDS. Er zijn inspanningen geleverd op internationaal niveau, akkoord, maar dat waren er veel te weinig. Ik verwelkom de voorstellen van de heer Nielson om de middelen uit de begroting te verhogen, maar dit volstaat niet. In de eerste plaats is er meer geld en meer steun in de vorm van financiële bronnen nodig. Hieraan kan de internationale gemeenschap een belangrijke bijdrage leveren. Vervolgens moet er - en dit is in de eerste plaats de verantwoordelijkheid van de betrokken landen - veel meer openheid komen. Het hele thema van HIV-preventie is tot nu toe te veel onder de tafel gehouden. Er rustte zelfs een taboe op. In een dergelijk klimaat is preventie door middel van onderwijs moeilijk en worden mensen ervan weerhouden om zich te laten testen en om raad te vragen.
Laten we hopen dat de recente conferentie van Lusaka een keerpunt betekent. In de toekomst is er behoefte aan meer financiële steun, meer gezamenlijke acties en meer openheid.
De afgelopen jaren heb ik de inspanningen van de internationale gemeenschap om beter samen te werken in de strijd tegen HIV/AIDS aandachtig gevolgd. Enkele jaren geleden werd een gemeenschappelijk programma, UNAIDS, opgezet. Er zijn goede dingen uit voortgekomen, maar begrotingsbesparingen binnen de VN hebben de activiteiten van dit programma ondermijnd.
Het is mijn absolute overtuiging dat de Europese Unie veel meer het voortouw moet nemen in de internationale activiteiten op het gebied van AIDS- en HIV-preventie. Onze begroting voorziet in aanzienlijke middelen voor internationale hulp. We moeten geleidelijk aan een groter deel daarvan besteden aan HIV-preventie. Als we onze ontwikkelingshulp au sérieux nemen, moeten we dit doen. Anders zullen al onze inspanningen op het gebied van ontwikkelingshulp zo goed als zinloos zijn.
Ik heb vier specifieke vragen voor de nieuwe commissaris. Bent u ten eerste bereid om te zorgen voor een permanente verhoging van de middelen voor HIV-preventie uit de begroting van de Unie? Bent u ten tweede bereid om ervoor te zorgen dat al hetgeen de Europese Unie op dit gebied onderneemt goed gecoördineerd wordt met de activiteiten van andere hulpverleningsorganisaties? Ik denk dat er weinig domeinen zijn waar coördinatie en samenwerking zo belangrijk zijn als bij HIV-preventie. Bent u ten derde bereid om ervoor te zorgen dat onze activiteiten verder reiken dan de gezondheidssector, daar de gevolgen voor de sociaal-economische toestand en de ontwikkeling zo ernstig zijn? Last but not least, bent u bereid om een partnerschap aan te gaan met de farmaceutische industrie om enerzijds de ontwikkeling van een vaccin te bespoedigen en anderzijds geneesmiddelen toegankelijker te maken voor de armen van deze wereld?

Kinnock, Glenys
Mijnheer de Voorzitter, ik zou de commissaris willen bedanken voor zijn verklaring. In 1998, mijnheer de commissaris, werden in Afrika bezuiden de Sahara 530.000 kinderen besmet met het AIDS-virus. Dit vormt een schril contrast met de in totaal 1.000 West-Europese en Noord-Amerikaanse kinderen die in dat jaar besmet raakten.
We moeten dus de volgende vraag stellen: wat is de oorzaak van deze discrepantie? Waarom bestaan er zulke scherpe contrasten qua levensstandaard, als we kijken naar de extreme armoede in Afrika en het daaruit voortvloeiende gebrek aan degelijke gezondheids- en onderwijsvoorzieningen en aan passende verzorging van AIDS-patiënten. Anderen hebben reeds gewezen op de buitengewoon zware economische gevolgen van het feit dat wij Afrika links laten liggen. Ik zal er een paar noemen. Productieve leden van de gemeenschap vallen weg door ziekte of overlijden en - wat heel belangrijk is - vrouwen kunnen niet meer werken omdat ze hun zieke gezinsleden moeten verzorgen. Ook de spaargelden van gezinnen en gemeenschappen gaan op aan ziekenzorg en, zoals u zeker weet, aan de ontelbare begrafenissen die je in landen als Zimbabwe vanaf iedere straathoek kunt waarnemen.
Het is de hoogste tijd om te investeren in programma' s die doelgerichter voorzien in de behoefte aan gezondheidszorg van de Afrikaanse bevolking. Zoals wij gisteren in de Commissie ontwikkelingssamenwerking opmerkten is het natuurlijk je reinste ironie dat enerzijds de Begrotingscommissie vorige week heeft besloten om de begrotingslijn voor reproductieve gezondheidszorg en HIV/AIDS te halveren van 25 miljoen naar 12 miljoen euro, en anderzijds wij nu debatteren over de noodzaak van investeringen in deze sector. In rijke landen kan het leven van een heleboel mensen worden verlengd met anti-retrovirale behandelingen. Maar het is duidelijk dat dit nooit betaalbare oplossingen kunnen zijn voor de tientallen miljoenen van heel arme mensen in de wereld.
Het verheugt mij dat de Europese Commissie steeds meer belang hecht aan financiële steun voor de ontwikkeling van een AIDS-vaccin. Zoals u waarschijnlijk weet, heeft de Britse minister van ontwikkelingszaken vorige week nog een aanzienlijk bedrag beloofd voor het onderzoek naar dat vaccin. In januari 2000 zullen de eerste klinische testen worden uitgevoerd in het Verenigd Koninkrijk, en vervolgens in Nairobi. In landen als Zimbabwe, waar 20% van de bevolking besmet is, zijn vaccins volgens mij de enige hoop.
In de tussentijd, op korte termijn, zijn vrouwen de sleutel tot vooruitgang. In het gebied van Afrika ten zuiden van de Sahara hebben adolescente meisjes zesmaal zoveel kans om besmet te raken als jongens van hun leeftijd. Volgens een recente studie in Kenia waren 25% van de meisjes tussen 15 en 19 besmet met het HIV-virus tegenover 4% van de jongens. Vrouwen worden letterlijk monddood gemaakt door onwetendheid, angst en stigmatisering. In december laatstleden heeft Gugu Dlamini op een bijeenkomst in Johannesburg bekendgemaakt dat ze besmet was met het HIV-virus. Een week later werd ze doodgeslagen door buren die zeiden dat ze haar gemeenschap te schande had gemaakt. Over dit soort toestanden, mijnheer de voorzitter, zouden wij ons allemaal moeten schamen.

Sylla
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, de AIDS-epidemie in Afrika neemt hoe langer hoe dramatischer afmetingen aan. De recente conferentie van Lusaka heeft dit duidelijk aangetoond. Elk jaar zijn er twee miljoen AIDS-doden en worden vier miljoen anderen geïnfecteerd. In totaal zijn er thans in Afrika 25 miljoen personen die aan AIDS leiden, en wier dood praktisch voorgeprogrammeerd is. In een tiental Afrikaanse landen zal de levensverwachting in het jaar 2010 geen zestig of zeventig jaar bedragen, zoals men zou kunnen denken, maar dalen tot veertig jaar, de gemiddelde leeftijd in het Europa van de middeleeuwen.
Deze endemie is niet alleen menselijk en medisch een ramp, maar bedreigt tevens de sociale en economische samenhang en het demografisch evenwicht in de Afrikaanse landen. Zo zijn in Kenia 43 van de 50 werknemers van de belastingdienst het afgelopen jaar aan AIDS gestorven. Volgens de unie van landbouwers van Zimbabwe zou het virus verantwoordelijk zijn voor een productiedaling van 60% in de maïssector en 30% in de veeteelt. In Zambia zullen er in het jaar 2010, als de prognoses uitkomen, een miljoen kinderen minder zijn dan vandaag.
Hoe kan men in die situatie aanvaarden dat in het jaar 2000 de kredieten die zijn uitgetrokken voor AIDS-bestrijding in ontwikkelingslanden, tot een derde worden verlaagd? Hoe kan men aanvaarden, mijnheer de commissaris, dat de farmaceutische industrieën over een echt productie- en afzetmonopolie beschikken? Er moet opnieuw worden onderhandeld over de overeenkomsten met betrekking tot intellectueel eigendom. Er zijn oplossingen. De farmaceutische industrie mag haar marges niet langer berekenen op basis van de rentabiliteit van enkel en alleen de westerse markten, maar moet in de arme landen met spoed - en tegen kostprijs - de combinatietherapie verstrekken die een mix is van drie middelen. De landen van het Zuiden moeten thans de mogelijkheid hebben de noodzakelijke geneesmiddelen te produceren en aan te schaffen.
Over enkele weken beginnen de WTO-onderhandelingen in Seattle. Deze kunnen een belangrijke etappe vormen. Wij moeten alles in het werk stellen opdat centra voor gratis en anonieme AIDS-tests worden geopend: dat is een doeltreffend middel om de ziekte overal ter wereld onder controle te krijgen. Ook het gebruik van condooms moet worden geïntensiveerd. Men weet immers dat condooms in landen als Senegal een belangrijke rol hebben gespeeld bij het terugdringen van de ziekte. Maar hoeveel van ons zouden de helft van hun dagelijks loon willen geven voor een condoom? Iemand die in de Sahel in de landbouw werkt, koopt een condoom voor 150 CFA, dat wil zeggen anderhalve Franse frank, de helft van zijn dagloon?
Ik verzoek u, mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, en ook u, mijnheer de commissaris, tezamen een beroep te doen op de VN, de Verenigde Staten en de Europese Unie om een wereldfonds in te stellen voor solidaire medische zorg. Wat is er nu dringender dan 25 miljoen mensen van een voorgeprogrammeerde dood te redden?

Paisley
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil graag een specifieke kwestie aankaarten, namelijk het verband tussen drugs en AIDS. We kijken naar Afrika, maar we moeten ook om ons heen kijken, naar onze eigen lokale gemeenschappen. Noord-Ierland bevindt zich aan de rand van deze Unie, maar al is het een perifeer gebied, ook daar begint zich snel een epidemie uit te breiden, en deze heeft voor een groot deel te maken met drugshandel.
Of het Parlement dit nu leuk vindt of niet, wanneer wetten worden geschonden, moeten vroeg of laat de wrange vruchten daarvan worden geoogst. De bijbel zegt: wie wind zaait, zal storm oogsten en dat moeten we onder ogen zien. Desalniettemin moeten wij een oneindig mededogen hebben met de getroffenen. Het verheugt me dat mijn eigen kerk hiervoor een programma heeft en daar zeer hard aan werkt. We moeten mededogen hebben. We moeten daar zijn waar deze mensen zijn. We moeten weten in welke situatie ze verkeren en we moeten al het mogelijke doen om ze bij te staan in hun benarde toestand.
Het is tragisch dat de beslissing van de Begrotingscommissie om te besparen op de middelen voor hulp een schaduw werpt op deze vergadering van het Parlement. We moeten ons best doen om te zorgen voor meer financiële middelen ter bestrijding van dit probleem.

Marset Campos
Mijnheer de Voorzitter, de heer Wurtz en de heer Sylla hebben ons standpunt bijzonder goed uiteengezet.
Er zijn echter drie punten die ik zou willen benadrukken. Ten eerste - en ik spreek nu als medisch historicus - is het geen toeval dat een door kolonisatie verwoest continent als Afrika gebukt gaat onder een AIDS-epidemie. Dit is een gevolg van de verarming van dit continent en daarom moeten wij als voormalig moederland onze vroegere Afrikaanse kolonies helpen.
Ten tweede is algemeen bekend dat het aantal AIDS-gevallen in Afrika angstwekkend hoog is, dat duizenden jongeren de Middellandse Zee oversteken om via Spanje of andere landen Europa binnen te komen en dat de incubatieperiode van de ziekte varieert van zes à zeven tot twaalf jaar. Welnu, op grond van voornoemde factoren schat men dat een derde van deze jongeren met AIDS besmet is en in Europa leeft. Daarom gaat dit probleem ons allen aan.
Het derde en laatste punt betreft de hulpmiddelen die tot onze beschikking staan. Mijns inziens is de WGO het meest aangewezen instrument. Dat blijkt trouwens ook uit de strijd tegen pokken, waarvoor de VN op de hulp van deze organisatie kon rekenen. Ik vind het dan ook volkomen onbegrijpelijk dat wij zulk een belangrijk internationaal instrument als de Wereldgezondheidsorganisatie zomaar buiten beschouwing laten.

Nielson
Dank u voor dit debat. Ik stel tot mijn voldoening vast dat er een consensus bestaat onder de fracties van het Parlement. Ik denk ook dat onze reactie op dit soort problemen boven onze politieke meningsverschillen uit dient te stijgen. Ik kan u bevestigen dat de Commissie haar inspanningen op dit gebied wil verbeteren, in overeenstemming met de thema' s en de leidraad van de toespraken van vandaag.
Ik heb ook wat meer specifiek commentaar. Mevrouw Maij-Weggen had het over de ernst van dit probleem voor de jonge generatie. Zowel ikzelf als andere sprekers hebben dit aspect eveneens beklemtoond. Als wij Afrika hoop willen bieden, moeten we op dit vlak iets doen. De cijfers die verscheidene leden hebben genoemd, spreken voor zich. Ik vind de situatie zeer ernstig en ik ben het met u eens dat dit meer is dan een gezondheidsprobleem. Mevrouw Maij-Weggen had het over de ineenstorting van de Afrikaanse samenlevingen en de ondermijning van de vooruitgang die op ander gebied was geboekt. Ik vind cijfers zeer belangrijk. Betere statistieken en een betere voorlichting van de rest van de wereld over de ernst van de situatie, zouden kunnen helpen onze bevolkingen bewust te maken van de noodzaak om meer voor Afrika te doen, ook in het algemeen. Dit probleem hangt immers samen met de algemene situatie in Afrika.
Statistieken zijn ook een belangrijke hulp voor de mensen die de taboes rond het probleem willen doorbreken. In Zimbabwe is het zeer nuttig om over openbare statistische gegevens te beschikken, niet alleen over de gevaarlijke situatie op dit vlak en het aantal slachtoffers in dit land, maar ook over de resultaten die de afgelopen jaren in de buurlanden Tanzania, Oeganda en Senegal werden bereikt. Hoe groter de openheid is van de kant van de autoriteiten, des te beter zullen de resultaten zijn.
Ik heb tijdens het debat over de kwestie van condoomgebruik vastgesteld dat de meesten het belangrijk vinden dat voor iedereen goedkope condooms beschikbaar moeten worden gesteld en dat de bevolking precieze en openhartige informatie moet krijgen, zoals in Tanzania, Oeganda en Senegal is gebeurd.
In dit verband wil ik u iets vertellen dat ik in het Binga-district in Zimbabwe heb meegemaakt. Daar is 25% van de vrouwen die hun eerste kind krijgen en meer dan 30% van de vrouwen die in de kraamkliniek van het lokale ziekenhuis bevallen, seropositief. Dit is een verschrikkelijke situatie. Wij bezochten enkele nonnen die meewerken aan een AIDS-project. Ik vroeg hen of het thema condooms deel uitmaakt van hun voorlichtingsprogramma. Zij antwoordden dat zij het gebruik van condooms slechts konden aanvaarden en aanbevelen wanneer het prostituees of een dergelijk soort mensen betrof. In alle andere gevallen vonden zij dat de mens moreel sterk genoeg moet zijn om zich te beschermen. Ik vind dit een hard standpunt. Als wij weten welke hulpmiddelen er zijn, hebben wij de plicht dit mee te delen aan de mensen die het nodig hebben. Wij moeten hun als het ware onze kennis opdringen.
Het besef van onze plicht en het morele aspect zijn in dit debat naar mijn mening zeer belangrijk. Men kan het debat ook zien in het licht van het begrip conditionaliteit, dat wij immers ook toepassen wanneer deze arme landen ons partnerschap en onze hulp nodig hebben. Bedenkt men hoeveel voorwaarden er geformuleerd worden voor structurele aanpassingen en macro-economische hulp aan deze landen, dan is het toch wel de moeite waard enkele woorden te wijden aan bepaalde voorwaarden waaraan deze landen moeten voldoen, willen zij ervoor kunnen zorgen dat hun bevolking kan overleven. Wij mogen op dit vlak uiteraard geen al te stroeve houding aannemen, maar op grond van het morele aspect mogen wij in sommige landen de ogen niet sluiten. Overleven is ook een mensenrecht. Wanneer we de mensenrechten als een breed en modern begrip opvatten, dan is het pas geboren seropositieve kind in Zimbabwe onze partner met betrekking tot de mensenrechten en niet de mensen die hun ogen bewust sluiten en hun kennis weigeren te delen met de bevolking door haar te verzwijgen hoe ze zich kan laten behandelen en hoe ze de ziekte kan voorkomen.
Bijna alle sprekers hebben het begrotingsprobleem tijdens het debat naar voren gebracht. Ik merk op dat we hier weer geconfronteerd worden met een algemeen probleem, namelijk dat men uit de verschillende min of meer gedetailleerde begrotingslijnen niet kan afleiden wat de Commissie in haar geheel op dit bepaald gebied doet. Wij zitten midden in een bepaalde operatie, die ook betrekking heeft op een groot aantal andere begrotingslijnen en niet alleen de begrotingslijn waarover we het hier hebben. Met die operatie willen we de begroting vereenvoudigen en verduidelijken. Daar draait de discussie om. Men kan uit de betrokken begrotingslijnen alleen niet aflezen wat wij op het gebied van HIV/AIDS doen. Afgezien hiervan, ben ik de eerste om toe te geven dat het moeilijk is om uit onze begroting, laat staan uit onze rapportering, op te maken wat wij op dit gebied precies doen. Dit is een duidelijke tekortkoming in de manier waarop de rapportering en de voorlichting gestructureerd zijn. Het is een hint in onze richting, een teken dat er veel werk aan de winkel is. De bedoeling is een precieze rapportering, ook tegenover onze eigen publieke opinie, over de bereikte resultaten.
Mijn antwoord is dus dat deze specifieke begrotingslijn hierbij geen rol speelt. Zoals ik in mijn inleiding al zei, is er 25 miljoen euro extra uitgetrokken en dit bedrag is in verschillende begrotingsposten terug te vinden. Hieruit blijkt dus dat deze specifieke begrotingslijn niet weerspiegelt wat wij allemaal doen.
De heer Wijkman noemde de betrekkingen met andere organisaties en de WGO werd door een andere spreker genoemd. Wij zullen de EU sterker openstellen en meer gaan samenwerken met andere partners dan de vijftien lidstaten. Dit is een belangrijke kwaliteitsverbetering, vooral voor de begunstigden. Daarom kan ik beamen dat dit een van onze prioriteiten is.
Tot zover mijn commentaar. Ik dank u nogmaals voor dit debat. Tenslotte hoop ik dat ik tijdens de besprekingen in de Paritaire Vergadering EU-ACS de volgende week in Nassau, bij het beantwoorden van de vragen die mij zullen worden gesteld, de gelegenheid zal krijgen om in te gaan op enkele van de onderhavige thema' s en de in dit debat naar voren gebrachte boodschappen over te brengen.

De Voorzitter
Ik dank u, commissaris Nielson.
Ik heb overeenkomstig artikel 37, lid 2, van het Reglement zeven ontwerpresoluties ontvangen.
De stemming vindt morgen plaats.

Aanvullende macro-financiële bijstand
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende verslagen:
A5-0017/1999 van de heer H.-P. Martin, namens de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, over het voorstel voor een besluit van de Raad tot toekenning van aanvullende macro-financiële bijstand aan Bulgarije (COM(1999)0403 - C5-0098/1999 - 1999/0165(CSN));
A5-0018/1999 van de heer H.-P. Martin, namens de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, over het voorstel voor een besluit van de Raad tot toekenning van aanvullende macro-financiële bijstand aan de voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië (COM(1999)0404 - C5-0099/1999 - 1999/0166(CSN)) en
A5-0019/1999 van de heer H.-P. Martin, namens de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, over het voorstel voor een besluit van de Raad tot toekenning van aanvullende macro-financiële bijstand aan Roemenië (COM(1999)0405 - C5-0097/1999 - 1999/0167(CSN)).

Martin, Hans-Peter
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, deze drie ontwerpverslagen over aanvullende financiële bijstand aan Bulgarije, Roemenië en Macedonië zijn qua inhoud en politiek opzet grotendeels gelijk. Ik kan ze dan ook samen toelichten. Waarover gaat het? De Commissie stelt voor in het kader van een macro-economisch stabiliseringsprogramma van het Internationaal Monetair Fonds leningen toe te staan ter ondersteuning van de betalingsbalans. Bulgarije krijgt een langlopende lening van 100 miljoen euro en Roemenië van 200 miljoen euro. Voor Macedonië wordt, wegens de door het conflict in Kosovo veroorzaakte financiële moeilijkheden, afgezien van de lening van 50 miljoen euro ook nog een subsidie van maximaal 30 miljoen euro voorgesteld.
Al deze landen krijgen hun financiële bijstand in twee tranches. De tweede tranche wordt pas vrijgemaakt als de economische ontwikkeling en de hervormingen voldoende opschieten.
De bedragen voor de verschillende landen zijn berekend op basis van de geraamde tekorten op hun betalingsbalans en van het multilateraal overeengekomen aandeel van de Europese Unie in deze macro-economische financiële bijstand. Het gaat om relatief bescheiden bedragen. De Wereldbank en het Internationaal Monetair Fonds schatten de kapitaalbehoefte alleen al voor de ondersteuning van de betalingsbalans van de zes aan Kosovo grenzende landen op 1,5 miljard dollar.
Ik ga nu kort nader in op elk van de drie landen waarover het hier gaat. Verwacht wordt dat het buitenlands financieringstekort van Macedonië in 1999 372 miljoen dollar zal bedragen. Gelet op het belang voor Europa van stabiele verhoudingen in de Balkan is financiële bijstand onontbeerlijk. De dramatische beelden zijn wel van het tv-scherm verdwenen, maar in Macedonië bevinden zich nog steeds duizenden Kosovaarse vluchtelingen.
In Bulgarije is sedert de regeringswisseling in 1997 opvallende vooruitgang geboekt in de economische ontwikkeling. De economische groei is toegenomen, de inflatie is gedaald, er is meer uitvoer en er zijn buitenlandse investeringen. Toch had de betalingsbalans in 1998 een tekort. Dat is mede het gevolg van de crisis in Rusland.
In 1999 wordt op de Bulgaarse betalingsbalans een tekort van ongeveer 500 miljoen dollar verwacht. Zonder de door de Commissie voorgestelde betalingsbalanslening van maximaal 100 miljoen euro zou het Bulgaarse hervormingsprogramma in het gedrang kunnen komen. De steun van de Europese Unie moet Bulgarije ook in staat stellen vooruitgang te boeken op het gebied van de veiligheid van zijn kerncentrales, waar ook mijn land, Oostenrijk, bijzonder op aandringt.
De buitenlandse handel van Roemenië is door het conflict in Kosovo achteruit gegaan. Er dreigt een bijkomend tekort van 190 miljoen dollar op de betalingsbalans. Ook hier moet het moeizame proces van economische hervormingen worden voortgezet en ondersteund.
Bulgarije, Roemenië en Macedonië hebben onze hulp nodig om vooruit te komen. De geplande financiële bijstand - eigenlijk bijna een technische kwestie - is gezien het debat over de uitbreiding en vooral ook gezien de destabilisering van Zuid-Oost Europa door het conflict in Kosovo, ook van politiek belang. Mijn land, Oostenrijk, grenst aan vier landen die willen toetreden. Het hecht daarom bijzonder veel belang aan de economische en politieke stabilisering van Midden- en Zuid-Oost Europa. Zonder eigen bijdrage komt die stabilisering er niet. Hoeveel zou een groeiende onzekerheid in Midden- en Zuid-Oost Europa ons politiek en financieel kosten? Hoe duur zou het ons uiteindelijk komen te staan als wij niet ingrijpen en blijven toekijken? Wij moeten ons engageren, niet alleen politiek maar ook financieel.
De Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-democraten sprak zich vorige week in Skopje uit voor een Stabiliteitspact voor Zuid-Oost Europa en legde daarbij vooral de nadruk op democratie, mensenrechten en burgermaatschappij. De versterking van de burgermaatschappij is ongetwijfeld belangrijk, maar zonder stabiele economische kadervoorwaarden ondenkbaar.
Ik beveel het Parlement daarom aan de Commissievoorstellen voor financiële bijstand met de in het verslag voorgestelde amendementen goed te keuren. In mijn amendementen op de tekst van de Commissie herinner ik aan de doelstelling van de macro-economische stabilisering. Het komt er immers in de eerste plaats op aan de werkgelegenheid op lange termijn te garanderen en de levensomstandigheden van de mensen in die landen te verbeteren. De manier waarop het IMF structurele economische aanpassingen oplegt, geeft daarbij vaak aanleiding tot scherpe, maar gerechtvaardigde kritiek. Programma's in Zuid-Oost Azië en vooral in Indonesië gingen vooral ten koste van de armere lagen van de bevolking, doordat bijvoorbeeld subsidies voor basisvoedsel werden geschrapt.
Daarom moeten wij bij de komende economische hervormingen in de voormalige socialistische landen voorkomen dat de veranderingen in de maatschappij de zwaksten treffen. Het IMF doet het in sommige opzichten beter dan vroeger, maar toch moet er nog zeer veel gebeuren. Wij willen ook vertegenwoordigers van de programma's in het Parlement, of tenminste in de commissies uitnodigen.
Ik wil met mijn amendementen ook beklemtonen dat de Commissie en de betrokken landen de regels betreffende begrotingscontrole en efficiënt bestuur moeten naleven. Het moet iets vanzelfsprekend zijn dat het Europees Parlement tijdig en naar behoren over de verstrekking en aanwending van de middelen wordt ingelicht. Tenslotte moeten wij beletten dat de macro-economische financiële bijstand voor andere doeleinden wordt gebruikt, zoals dat in Rusland op tragische wijze is gebeurd.
De Raad heeft voor de financiële steun aan deze drie landen de urgentieprocedure gevraagd. Dat wil zeggen dat wij daarover nog deze week hier in Straatsburg moeten stemmen. De Begrotingscontrolecommissie heeft in haar advies op de fundamentele, interinstitutionele en budgettaire problemen gewezen die zullen ontstaan als wij op het verzoek van de Raad om spoedbehandeling van de financiële bijstand voor Macedonië ingaan, omdat het voorstel van de Commissie in dit geval in een schenking voorziet.
De toekenning van maximaal 30 miljoen euro subsidie aan Macedonië doet begrotingstechnische problemen rijzen. De in rubriek 4 - buitenlandse betrekkingen - van de financiële perspectieven uitgetrokken kredieten hebben in de ontwerpbegroting van de Europese Unie al een bestemming gekregen. Het Europees Parlement moet daarom aandringen op een herziening van de financiële perspectieven als voorwaarde voor de toekenning van de subsidie. Alles bij elkaar genomen moeten wij het er echter over eens zijn dat wij Bulgarije, Roemenië en Macedonië snel moeten helpen.

Seppänen
Mijnheer de Voorzitter, ik zal hoofdzakelijk spreken over het onderwerp waarmee de vorige spreker is geëindigd. Het gaat hierbij om macro-financiële bijstand aan deze landen. Dat houdt in dat de Europese Unie slechts als tussenpersoon fungeert. Het geld wordt op de internationale markt geleend en vervolgens mogen deze landen het gebruiken. De Europese Unie kan garanderen dat de prijs lager is dan wanneer deze landen het geld rechtstreeks van de internationale markt zouden betrekken.
Het meest problematische bij deze financiële bemiddeling is de bijstand aan Macedonië, omdat hierbij niet alleen sprake is van een lening, maar ook van een directe schenking die verdeeld is over twee perioden van een jaar. De Raad heeft een besluit genomen over een dergelijke financiële hulp, maar heeft dit gedaan zonder over het geld hiervoor te beschikken. Daarop wilde de Begrotingscommissie de aandacht vestigen. Als de financiële vooruitzichten niet worden gewijzigd, moet men in rubriek 4 betreffende het buitenlands beleid andere begrotingsposten wijzigen. Om hulp aan Macedonië te kunnen geven, moet men op de bijstand aan anderen bezuinigen. De bedoeling van een dergelijke financiële bijstand kan echter niet zijn dat als één land wat meer krijgt, andere landen daarvoor moeten bloeden. De Begrotingscommissie heeft daarom de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie voorgesteld een wijziging van de financiële vooruitzichten te eisen en heeft op haar advies over deze zaak gunstige reacties gekregen.
Het wijzigen van de financiële vooruitzichten is ook om andere redenen belangrijk en heeft algemeen gesproken te maken met waar het bij de motivatie van de financiering om draait: de oorlog in Kosovo. Deze heeft voor een verrassende, nieuwe situatie gezorgd waarmee men bij de financiële vooruitzichten geen rekening heeft gehouden. De wijziging van de financiële vooruitzichten is echter niet alleen noodzakelijk voor de hulp aan Kosovo, maar ook voor het herstel van de door de aardbeving in Turkije veroorzaakte schade en voor het visserijakkoord met Marokko. In rubriek 4 staat momenteel niet voldoende geld voor alle plannen die de Raad en de Commissie met hun voorstellen willen verwezenlijken. Het antwoord van het Parlement vindt u in het door de Begrotingscommissie opgesteld advies, volgens welke het in deze fase belangrijk is de financiële vooruitzichten te wijzigen. Op die manier kan men ook feitelijk garanderen dat de algemene bijstand van het Parlement en de Europese Unie op de plaats van bestemming komt en deze zaken tot een goed einde worden gebracht.

Folias
Mijnheer de Voorzitter, ten eerste wil ik de rapporteur, de heer Martin van harte gelukwensen met zijn werk. Zijn drie verslagen kunnen gezamenlijk worden behandeld, daar zij ongeveer dezelfde thema' s behelzen. Het werk van de rapporteur wordt gekenmerkt door evenwichtigheid en gevoeligheid en ik zeg dit niet als enige: ook onze commissie is die mening toegedaan, zoals blijkt uit de grote meerderheid waarmee voor de amendementen en het verslag is gestemd.
Deze financiële inspanningen van de Europese Unie betreft drie landen: de FYROM, Bulgarije en Roemenië. Wij moeten nogmaals verduidelijken dat het hierbij gaat om macro-economische steun. Daarmee wil men enerzijds de levensvatbaarheid van de betalingsbalansen in deze landen steunen en anderzijds de toepassing van structurele hervormingen bevorderen, die in al deze landen noodzakelijk zijn, als wij tenminste willen dat hun toekomst er beter uitziet dan hun heden. Met name wordt erop gewezen dat de FYROM in aanmerking komt voor niet alleen een lening van 50 miljoen euro, maar ook een schenking van ongeveer 30 miljoen euro als financiële steun voor het herstel van de enorme schade die dit land heeft opgelopen ten gevolge van de vijandigheden in Joegoslavië en Kosovo, toen het een grote stroom vluchtelingen kreeg te verwerken.
Bulgarije wordt een lening toegekend van 100 miljoen euro. Dit geld is enkel en alleen bestemd voor het herstel van de betalingsbalans en de bevordering van de geplande hervormingen en structurele veranderingen. Hetzelfde geldt voor Roemenië waarvoor een lening is voorzien van ongeveer 200 miljoen euro.
Natuurlijk zal dit geld niet zomaar gegeven worden. Daar zal een zekere controle op worden uitgeoefend door de Commissie, in samenwerking met het Economisch en Monetair Comité en natuurlijk in coördinatie met het Internationaal Monetair Fonds. Al degenen die voor deze verslagen hebben gestemd, waren van mening dat dit geld zoden aan de dijk zal zetten. Gebleken is namelijk dat de inspanningen van deze landen de juiste kant uitgaan en natuurlijk moeten wij rekening houden met, en goed doordrongen zijn van het feit dat de uitgangspositie van deze landen heel anders is dan de onze indertijd. Als wij beseffen dat zij nog geen tien jaar ervaring hebben met particuliere economie, vrije markt en vrije mededinging, terwijl bij ons de vrije economie er met de paplepel in is gegoten, begrijpen wij ook hoeveel problemen deze landen het hoofd moeten bieden. Daarom ben ik er absoluut van overtuigd dat de hen toegekende financiële middelen effect zullen sorteren.
Hoe sneller deze financiële faciliteiten op gang worden gebracht, des te sneller men een begin zal kunnen maken met een efficiënte besteding daarvan. Veel tijd mag men niet meer verliezen. Deze landen waren op het goede pad. Plotseling werden zij geconfronteerd met een oorlog waar zij part noch deel aan hadden, waarvan zij in feite enkel de slachtoffers waren en de zware gevolgen moesten ondergaan. Wij hebben een morele verplichting, en ook inderdaad de mogelijkheid, om hen materieel te steunen. Dat betekent natuurlijk wel dat daaruit gevolgen voor de begroting zullen voortvloeien, hetgeen weer andersoortige problemen veroorzaakt die om een oplossing vragen.
Daarom wil ik, geachte collega' s, een beroep op u allen doen. Laten wij allen voor deze verslagen stemmen. Zij gaan de goede kant uit. Zij zijn een uiting van de gevoelens van de Europese Unie. Zij een uiting van de gevoelens van dit Europees Parlement. Ook wil ik allen verzoeken mee te werken aan het vinden van de noodzakelijke middelen. Natuurlijk moet men de bestaande begrotingsdiscipline eerbiedigen, maar met een aantal wijzigingen in de begrotingsposten moet het ons lukken het geld te vinden. Dan zullen wij onze goede bedoelingen niet alleen hebben getoond, maar ook hard hebben gemaakt en wel op de meest efficiënte manier.

Baltas
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega' s, het is absoluut noodzakelijk dat wij instemming betuigen met deze urgente steun aan de drie genoemde Europese landen, de FYROM, Bulgarije en Roemenië, waarbij ik de klemtoon leg op het woord "Europees" , daar nog wel eens wordt vergeten dat er ook in Europa hulpbehoeftigen zijn.
Ten eerste is deze steun noodzakelijk omdat deze landen pogingen doen zich aan te passen aan de nieuwe omstandigheden die in hun economische en commerciële betrekkingen zijn ontstaan. Daardoor zijn zij met allerhande problemen geconfronteerd bij met name hun betalingsbalans, hetgeen een weerslag heeft op de werking van hun markten en hun economische ontwikkeling in het algemeen.
Ten tweede is deze steun urgent - zelfs zeer urgent zou ik zeggen - omdat door de bombardementen in Joegoslavië heel het economisch evenwicht van dit gebied in de waagschaal is gelegd. Deze oorlog heeft uiterst schadelijke gevolgen gehad voor deze landen. Zij zijn hier ongewild en zonder daartoe enige aanleiding te hebben gegeven, het slachtoffer van geworden. Daarom is deze macro-economische steun noodzakelijk en urgent. Het Parlement kan met zijn instemming duidelijk maken dat het deze Zuid-Europese landen wil steunen.
Er is echter nog een derde reden om voor dit ontwerpbesluit van de Raad te stemmen: het hiermee gemoeide bedrag zal de financiële programmering van de Commissie niet overhoop halen. Zelfs de genoemde problemen in verband met rubriek 4 van de begroting zijn oplosbaar. Het is al te gek dat men hierop aandringt want die 30 miljoen euro vinden wij wel.
Kort samengevat zou ik willen zeggen dat dit een noodzakelijke, urgente - superurgente zelfs - en bescheiden bijdrage van onze kant is aan de pogingen van deze landen om zich aan te passen aan de nieuwe situatie die door de oorlog op tragische wijze werd verslechterd. Ik geloof dat wij hier unaniem voor moeten zijn.

Schroedter
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, het is goed dat wij macro-economische bijstand verlenen aan de drie landen die wel buiten het oorlogsgebied liggen, maar toch zwaar onder de crisis in Kosovo hebben geleden. Dat staat voor ons allemaal buiten kijf. Voor een duurzame en succesvolle ontwikkeling in die landen is dringend steun nodig. Namens mijn fractie herhaal ik dat wij alles willen doen om te voorkomen dat Bulgarije en Roemenië van het uitbreidingsproces worden uitgesloten. Die landen, maar ook buurland Macedonië, hebben dringend onze politieke en materiële steun nodig. In dat verband wil ik nog eens herinneren aan hetgeen het Parlement al meermaals heeft gezegd, namelijk dat wij de visumplicht voor Roemenië en Bulgarije moeten afschaffen en die landen op die manier uit hun isolement moeten halen. De Raad en de Commissie moeten daarover op de Top van Helsinki een standpunt innemen.
Wat de economische steun betreft, loven de Commissie en de Raad telkens opnieuw hun eigen gulheid door op de reusachtige bedragen van de macro-economische bijstand te wijzen. Hebt u zich echter wel eens afgevraagd hoe doeltreffend die macro-economische bijstand voor de economisch en sociaal evenwichtige ontwikkeling in die door crisis geteisterde landen eigenlijk is? Waar gaat het geld naar toe, in welke zakken verdwijnt het? De waarheid is dat niet een enkele euro ten goede komt aan de mensen in de regio, het midden- en kleinbedrijf, het onderwijs, de gezondheidszorg of de werkgelegenheid. Het draagt ook niet bij aan het herstel van de lokale en regionale infrastructuur, dat nochtans een belangrijke voorwaarde is om investeringen aan te trekken. Die bijstand is niet meer dan smeergeld voor het internationale bankwezen. Het geld is een compensatie voor de schuld waarmee het IMF deze landen heeft opgezadeld. Het gaat vrijwel rechtstreeks naar de internationale banken en steekt de zogenaamde ontvangende landen nog dieper in de schulden. Het betreft ook niet meer dan een lening, al zijn de voorwaarden beter dan die van het IMF. De voorwaarden zijn bezuinigingen in de gezondheidszorg, sociale zekerheid en pensioenen. Het resultaat daarvan is de verdere verarming van brede lagen van de bevolking in die landen. Is dat de stabiliteit die wij bedoelen? Kan stabiliteit in de regio op nog meer schulden en armoede worden gevestigd? De zogenaamde macro-economische bijstand zorgt er in de praktijk alleen voor dat die landen de budgettaire voorwaarden van het IMF kunnen vervullen. Dat komt neer op het doorschuiven van schuld. Er moet dus een structurele koerswijziging komen. De politiek moet hier opnieuw primeren en wij moeten onze verantwoordelijkheid voor een werkelijk stabiele en sociaal evenwichtige economische ontwikkeling op ons nemen.

Solbes Mira
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de afgevaardigden zowel voor de wijze waarop zij het probleem hebben geanalyseerd als voor de nagenoeg onverdeeld gunstige reactie op het onderhavige voorstel.
Het is de eerste maal dat ik dit Parlement toespreek en ik zou derhalve van de gelegenheid gebruik willen maken om uw aandacht te vragen voor iets wat ik ook reeds in de Commissie heb onderstreept. Ik zal alles in het werk te stellen om een zo goed mogelijke relatie tot stand te brengen tussen mijn verantwoordelijkheden als commissaris en de dienovereenkomstige verantwoordelijken van het Parlement.
Ik meen uit de verschillende uiteenzettingen te kunnen opmaken dat in principe geen enkele fractie tegen de bijstand gekant is. Integendeel, ik heb de indruk dat de voorstellen in het algemeen worden toegejuicht. Iedereen is het erover eens dat de crisis in Kosovo, die uiteindelijk de oorzaak van het probleem is, ons ertoe dwingt een extra inspanning te leveren. Desalniettemin zou ik een aantal punten willen verduidelijken die mijns inziens tot een beter begrip van het standpunt van de Commissie over de ingediende amendementen kunnen leiden.
In de eerste plaats mogen wij niet uit het oog verliezen dat de bijstand bedoeld is om de betalingsbalans in evenwicht te brengen. Steun verlenen aan de betalingsbalans is iets heel anders dan hulp bieden aan gewone programma's. De ondersteuning van de betalingsbalans is bedoeld om de reserves van het desbetreffende land aan te vullen zodat het zijn financiële verplichtingen jegens het buitenland kan nakomen. Deze worden steeds gecompenseerd, aangezien het land in kwestie betaalt voor geleverde diensten of gekochte goederen. Het gaat hier dus niet om middelen die in de begroting van elk van deze landen worden opgenomen en concrete acties beogen. Het is dan ook niet verwonderlijk dat deze financiële steun niet gebonden is aan concrete projecten of concrete programma's. De bijstand is enkel bedoeld om een aantal specifieke problemen te ondervangen.
Ten tweede dient erop gewezen te worden dat de bijstand aan Bulgarije en Roemenië gekoppeld is aan akkoorden met het Internationaal Monetair Fonds die dezelfde doelstelling nastreven. In het geval van de FYROM liggen de zaken enigszins anders. Er wordt momenteel onderhandeld over een mogelijk akkoord met het Internationaal Monetair Fonds. De kans bestaat dat de onderhandelingen resultaat opleveren en dan zullen wij natuurlijk aan de desbetreffende akkoorden deelnemen. Gezien de ernst van de situatie zijn wij echter van oordeel dat de Europese Unie hoe dan ook hulp moet verlenen, zelfs wanneer de uitslag ongunstig is. Met andere woorden, de FYROM zal in elk geval op financiële steun kunnen rekenen, ongeacht het feit of er al dan niet een akkoord met het Internationaal Monetair Fonds komt. Voorwaarde hiervoor is natuurlijk wel dat de nodige hervormingen plaatsvinden, zodat de voornoemde bijstand ook werkelijk nut heeft.
Ik herinner u eraan dat het niet de eerste keer is dat deze landen dit soort hulp ontvangen. Er zijn precedenten en deze leren ons dat deze formule steeds bijzonder efficiënt is gebleken. We hebben nooit problemen gehad met de terugbetaling van de schulden. De desbetreffende landen hebben nooit om betalingsuitstel gevraagd. Wij beschouwen ze derhalve als volkomen geloofwaardige bondgenoten, ook vanuit financieel standpunt.
Na deze inleidende opmerkingen zou ik nader willen ingaan op de verschillende voorstellen die de heer Martin in zijn verslag heeft geformuleerd. Ik geloof dat ons standpunt vrij gemakkelijk te begrijpen is in het licht van de filosofie die ik zonet heb uiteengezet.
Als ik me niet vergis, streeft de heer Martin met zijn eerste voorstel een doelstelling na waar ik volledig achter kan staan. Het is namelijk inderdaad zo dat economische groei en economische hervormingen voor meer werkgelegenheid en een betere levensstandaard moeten zorgen. Dat zijn twee punten waarmee ik het volkomen eens ben.
Een formulering als: with a view to increase employment and living standards, ter vervanging van de door de heer Martin voorgestelde bewoording, is voor ons dan ook perfect aanvaardbaar. Aan deze formulering zou de Commissie zonder problemen haar goedkeuring kunnen hechten.
In het tweede amendement wordt de Commissie voorgesteld na te gaan of het gebruik van de financiële bijstand in overeenstemming is met de regels voor begrotingscontrole. Aangezien de hier bedoelde steun echter verschilt van de normale programma' s waarmee begrotingsmiddelen zijn gemoeid, vrees ik dat het beginsel van begrotingscontrole - dat wij natuurlijk allen aanvaarden en verdedigen - in dit concrete geval niet echt van toepassing is. Hier moet op een andere manier controle worden uitgeoefend. Er moet met name worden onderzocht of het desbetreffende land de toegekende bijstand correct gebruikt. Daarom kunnen wij ons wel vinden in een andere oplossing, die wij zelfs van fundamenteel belang achten. Ik denk dan aan het toezicht van de Commissie op de hervormingen die de verschillende landen tot stand moeten brengen om de verleende hulp efficiënt te kunnen gebruiken.
Wij zijn nochtans niet van mening dat dit punt in de tekst van het besluit moet worden opgenomen. Dit belet uiteraard niet dat wij ons ertoe verbinden deze controle uit te oefenen en dat wij daarbij rekening zullen houden met de ontwikkeling van de macro-economische grootheden. Wij zijn van oordeel dat dit soort toezicht volstaat. Anderzijds betwijfelen wij, zoals ik reeds heb gesuggereerd, of de toevoeging van het amendement dat hier ter discussie staat in dit opzicht de meest aangewezen formule is.
Zoals gezegd, wordt in amendement 3 erop aangedrongen dat een deel van de ter beschikking gestelde middelen wordt besteed voor de fundamentele sociale behoeften van de bevolking. Hiermee zijn wij opnieuw geconfronteerd met het probleem waarnaar ik zojuist al heb verwezen: de aard van de bijstand. Als hier sprake was van begrotingssteun, zou ik er geen enkel bezwaar tegen hebben het voorstel van de heer Martin over te nemen. Wij hebben het echter over een versterking van de reserves en die is bedoeld om bepaalde financiële verplichtingen te verlichten. In dit opzicht is een debat over de noodzaak of wij al dan niet moeten voorzien in de basisbehoeften van de bevolking, niet op zijn plaats. Ik kan u echter geruststellen, de gevallen die wij hier bespreken, zijn niet vergelijkbaar met het voorbeeld van Indonesië dat u hebt aangehaald.
Het programma van het Internationaal Monetair Fonds - en meer bepaald het algemene programma waarin wordt aangegeven hoe de begrotingen en de uitgaven van de desbetreffende landen moeten worden gedefinieerd - geeft trouwens duidelijk aan dat een bepaald percentage van de uitgaven aan sociale doelstellingen moet worden besteed.
In het geval van Roemenië bijvoorbeeld - ik heb de cijfers hier bij me - werd in de loop van 1997 8,3% van het BBP aan sociale uitgaven besteed. Het Fonds stelt echter in zijn programma voorop dat dit percentage in 1999 moet stijgen tot 10,5%. Ik meen dan ook te mogen besluiten dat uw bezorgdheid over deze kwesties van het Internationaal Monetair Fonds in feite ongegrond is. Anderzijds denk ik niet dat het aan de Commissie is om te zeggen hoe de nationale begrotingen eruit moeten zien. Zoals ik reeds heb gezegd, heeft de bijstand waarover wij het hier hebben immers geen concrete bestemming, van welke aard dan ook.
Amendement 4 vertrekt van een soortgelijk uitgangspunt en houdt evenmin rekening met de aard van de bijstand. Vandaar dat op dit amendement dezelfde argumenten van toepassing zijn.
Ik zou echter nog iets willen toevoegen aan mijn commentaar op amendement 3. De Unie heeft specifieke programma's ontwikkeld die erop gericht zijn een efficiënter beheer tot stand te brengen en aan de fundamentele sociale behoeften te voldoen. Bij wijze van voorbeeld herinner ik u eraan dat in het PHARE-programma 30% van de beschikbare middelen naar Institutional Building gaat, hetgeen ongetwijfeld de werking van de overheid ten goede komt en ons een stap dichter bij de oplossing van de problemen brengt. Dit zijn de redenen waarom wij de amendementen 3 en 4 niet kunnen aanvaarden.
Wij gaan echter wel ten volle akkoord met amendement 5. De enige wijziging die wij zouden willen aanbrengen is van louter stilistische aard. Ons inziens moet het amendement niet na de verwijzing naar het Internationaal Monetair Fonds, maar na de woorden "de Commissie..." worden ingelast. Wij zijn met andere woorden voorstander van de volgende formulering: "the Commission, in accordance with the principles of sound and efficient management, shall verify ...", enzovoort. Wij zijn van oordeel dat wij uw voorstel op deze manier ten volle ondersteunen en tegelijkertijd in een betere vorm gieten.
In amendement 6 wordt de Commissie verzocht het Parlement te informeren voordat de tweede tranche leningen ter ondersteuning van de betalingsbalans ter beschikking wordt gesteld. Hier doet zich opnieuw een probleem tussen vorm en praktijk voor. De moeilijkheid is namelijk dat dit soort beslissingen vaak steunt op, ik zal niet zeggen, vertrouwelijke informatie, maar toch op informatie waarmee voorzichtig moet worden omgesprongen. In mijn ogen is het dan ook niet wenselijk dat deze gegevens worden uiteengezet en besproken in voor iedereen toegankelijke, openbare vergaderingen. Daarom moet hiervoor een alternatief worden gevonden dat het Parlement in staat stelt kennis te nemen van de voornoemde feiten vóór deze in de praktijk worden gebracht. De formule van openbare vergaderingen kan immers voor problemen zorgen, omdat er vertrouwelijke informatie bij betrokken is.
Ik stel dan ook voor - en ik zal mij aan dit voorstel houden - dat de verantwoordelijke commissievoorzitters worden geïnformeerd vóór de desbetreffende betalingen worden verricht. Op deze manier kan het Parlement kennis nemen van de desbetreffende gegevens zonder dat het vertrouwelijke karakter van de informatie in het gedrang komt.
Wij zijn het volledig eens met amendement 7, waarin de Commissie wordt verzocht vóór een bepaalde datum verslag uit te brengen.
Tot slot rest ons een amendement dat conceptueel gezien misschien wel het moeilijkst ligt. Ik heb het dan over de aanvullende lening van 30 miljoen. Geachte afgevaardigden, u vreest dat deze lening begrotingstechnische problemen zal opleveren en aangezien deze steun onvermijdelijk ten laste van de begroting komt, zal hiervoor een afdoende oplossing moeten worden gezocht. U stelt voor de financiële vooruitzichten te herzien.
Ik meen echter dat wij hier twee verschillende periodes moeten onderscheiden. De eerste periode beslaat het jaar 1999 en daarna komt het jaar 2000. Het gaat hier om 30 miljoen euro, waarvan 15 miljoen voor dit jaar bestemd is en 15 miljoen voor volgend jaar. Wat de 15 miljoen voor dit jaar betreft, kan ik u meedelen dat deze cijfers reeds in de begroting zijn opgenomen. Bijgevolg kunnen de desbetreffende betalingen onmiddellijk probleemloos worden uitgevoerd. Volgend jaar zou er zich echter wel een probleem kunnen voordoen. Zoals u kunt lezen op bladzijde 7, onder punt 4 van het besluit van de Commissie wordt in verband hiermee duidelijk gezegd dat de schaarse begrotingsmiddelen eventueel voor problemen kunnen zorgen en tot een wijziging van rubriek 4 kunnen leiden.
Het is bijgevolg niets nieuws. Het is een probleem waarvan wij reeds vroeger kennis hebben genomen en u heeft er ongetwijfeld goed aangedaan deze moeilijkheid vandaag te berde te brengen. Nu moeten wij ons afvragen welke de meest aangewezen oplossing is. Is het wenselijk dat wij een specifieke formule introduceren die erin bestaat de financiële vooruitzichten op dit ene punt open te breken middels een concreet besluit van de Commissie? Ik vrees dat deze oplossing niet bepaald getuigt van respect jegens de begrotingsautoriteit en een eerder fragmentarische benadering van het probleem biedt. Op deze manier krijgen wij zeker geen algemeen beeld van de moeilijkheden die zich kunnen voordoen.
Ik zou u, afgevaardigden, dan ook willen verzoeken deze referentie naar de wijziging van de financiële vooruitzichten in te trekken op grond van de volgende twee gegevens. Om te beginnen kunt u ervan uitgaan dat de Commissie in de toekomst een wijziging van de financiële vooruitzichten zal voorstellen. Zij zal daarbij niet enkel rekening houden met het hier genoemde aspect, maar ook met andere elementen die in de kwestie rond Kosovo een rol spelen. Ten tweede is het logischerwijs aan de begrotingsautoriteit, aan u als Parlement, aan de Commissie als initiatiefneemster en aan de Raad als besluitvormer, om voor het jaar 2000 de maatregelen te treffen die men opportuun acht, zonder dat wij hier op voorhand bepalen hoe de definitieve oplossing eruit moet zien.

De Voorzitter
Het gecombineerd debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.
(De vergadering wordt om 13.20 uur onderbroken en om 15.00 uur hervat)

Meerjarenprogramma ALTENER (1998-2002)
De Voorzitter
Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0016/99), namens de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de beschikking van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een meerjarenprogramma ter bevordering van duurzame energiebronnen in de Gemeenschap (ALTENER) (1998-2002) (7122/1/1999 - C5-0032/1999 - 1997/0370(COD)) (Rapporteur: de heer Langen).

Langen
Mijnheer de Voorzitter, het ALTENER-programma maakt deel uit van het meerjarenprogramma voor energie voor de periode 1998-2002. In ALTENER wordt het belangrijke onderdeel "alternatieve, hernieuwbare energiebronnen" behandeld. Het voorstel van de Commissie dateert van november 1997. Reeds in maart 1999 heeft het vorige Parlement op basis van het verslag van ex-collega Robles Piquer in eerste lezing zijn standpunt bepaald.
Na de inwerkingtreding van het Verdrag van Amsterdam is de rechtsgrondslag veranderd. Het meerjarenprogramma voor energie valt nu onder de medebeslissingsprocedure. Wegens die wijziging van de rechtsgrondslag heeft de Europese Commissie onmiddellijk na de inwerkingtreding van het Verdrag van Amsterdam op 21 mei 1999, haar voorstel op basis van het besluit van het Parlement van 11 maart 1999 grondig gewijzigd en herzien. Op 28 juni heeft de Raad het gemeenschappelijk standpunt vastgesteld.
Het Parlement kan vandaag vaststellen dat zowel de Commissie als de Raad onze voorstellen grotendeels hebben overgenomen. Als rapporteur van de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie dank ik hen voor de goede samenwerking.
In deze tweede lezing moet het Parlement nu onderzoeken of het gemeenschappelijk standpunt nog moet worden aangevuld. De bevoegde Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie heeft dat op 22 september unaniem aanbevolen. Het Parlement en de Commissie zijn het erover eens dat wij het aandeel van duurzame energiebronnen tegen het jaar 2010 tot 12% van het bruto energieverbruik in de Gemeenschap moeten optrekken. Dat is ongeveer een verdubbeling van het huidige aandeel. Om die ambitieuze doelstelling te bereiken zullen wij grote inspanningen moeten doen. De nu gevonden compromissen zijn slechts een stap in die richting. Het Parlement vindt dat vooral de lidstaten hun inspanningen moeten opvoeren. De middelen in het ALTENER-programma zijn zo bescheiden dat deze ambitieuze doelstelling er niet mee kan worden bereikt.
Wij vragen in onze amendementen - wij hebben er in totaal negen ingediend - dat de lidstaten er zich vrijwillig toe verbinden duurzame energiebronnen te ondersteunen. Door middel van een handvest moet men het euvel verhelpen dat in het Verdrag betreffende de Europese Unie geen apart hoofdstuk is gewijd aan het energiebeleid. Bovendien wil het Parlement dat in artikel 1, lid 1 de reeds in het Witboek van 1997 verlangde campagne voor het gebruik van duurzame energiedragers wordt omgezet en dat nieuwe instrumenten en mechanismen worden ontwikkeld die een snelle en gecoördineerde marktpenetratie van alle duurzame energietechnologieën mogelijk maken. Bovendien moeten de Oost- en Midden-Europese landen en, zoals de Liberale Fractie terecht heeft voorgesteld, ook de landen rond de Middellandse Zee daarbij een belangrijke rol spelen.
In artikel 5 van het ALTENER-programma wil het Parlement, met het oog op een sterkere deelneming van het Europees Parlement, een verwijzing naar de nieuwe procedure voor de uitoefening van uitvoeringsbevoegdheden invoegen.
Dames en heren, wij menen dat deel IV van het meerjarenprogramma voor maatregelen op energiegebied niet aan alle wensen kan voldoen. Ik herinner in dit verband aan het tweede verslag dat wij vandaag bespreken, namelijk het verslag van mevrouw Ahern over energie-efficiëntie. Ik herinner er ook aan dat er, wat de toepassing van alternatieve energiebronnen betreft, twee belangrijke thema's zijn, namelijk water- en windenergie. Die twee nemen reeds zulk een groot aandeel in beslag dat andere bronnen, zoals zonne-energie en biomassa, krachtig moeten worden bevorderd. Het verheugt mij ten zeerste, mevrouw de commissaris, dat u nu hiervoor bevoegd bent. Als voormalig Spaans minister van Landbouw weet u immers dat het in het kader van het Europees landbouwbeleid misschien veel zinvoller is de productie van overschotten te vermijden door cultiveerbare oppervlakken voor energiewinning uit biomassa te gebruiken. Ik weet dat het verzet daartegen vrij groot is, niet alleen in de industrie, maar ook in de landbouw. Wij moeten er samen naar streven het landbouw- en energiebeleid op het terrein van de duurzame energie met elkaar te verbinden. Ik dank u voor de goede samenwerking en hoop dat het Parlement het verslag zal aannemen.

Rothe
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik de heer Langen danken voor zijn uitstekend verslag. Wij hebben het verslag in de commissie met de grootst mogelijke meerderheid, namelijk met algemene stemmen, goedgekeurd. Wij zijn ingegaan op het voorstel om belangrijke, door de Raad niet overgenomen amendementen uit de eerste lezing opnieuw in het verslag op te nemen, hoewel wij - dat moet ik hier, mijnheer Langen, toch wel zeggen - zeer blij waren dat de Raad het Parlement een heel eind tegemoet was gekomen.
Een van de doelstellingen van de Europese Unie is de verdubbeling tegen 2010 van het aandeel van duurzame energie aan het totale energieverbruik. Parlement en Commissie waren het daar in de debatten over het Groenboek en het Witboek al over eens. Ook de Raad gaat in dit gemeenschappelijke standpunt daarmee akkoord. Als wij de vooruitgang in het verleden bekijken weten wij dat wij, hoewel de bestaande technische mogelijkheden tegen 2010 een aandeel van wind, zon, biomassa, water en aardwarmte van meer dan 12% mogelijk maken, grote inspanningen zullen moeten doen om die 12% te halen.
De lidstaten moeten daarom het nodige doen en de Unie moet sneller vooruitgang boeken. Elektriciteit uit duurzame energiebronnen moet faire toegang krijgen tot het stroomnet. Mevrouw de commissaris, het Parlement wacht op voorstellen om de marktpenetratie te verbeteren. Dat er een nauwe band bestaat tussen de voorwaarden voor toegang tot het stroomnet en de groeicijfers van het aandeel van duurzame energie blijkt uit het feit dat de gemiddelde groeicijfers in Denemarken, Duitsland en Spanje hoger liggen dan elders.
Vandaag gaat het echter om het ALTENER-programma. Het is het enige programma van de Europese Unie dat alleen de bevordering van duurzame energie ten doel heeft. Het programma is ook het belangrijkste instrument voor de uitvoering van de communautaire strategie voor duurzame energie en dus ook voor de campagne voor de doorbraak daarvan. Met die campagne willen wij in de Unie en in de ontwikkelingslanden fotovoltaïsche systemen met een maximumvermogen van 1 miljoen kilowatt installeren. Er moeten 15 miljoen vierkante meter zonnecollectoren worden opgesteld en windkracht en biomassa moeten elk 10.000 megawatt opleveren. De campagne moet met geld van de lidstaten, de particuliere sector en de Unie worden gefinancierd.
De Commissie heeft voor het ALTENER-programma 81,1 miljoen euro voor de vierjarenperiode 1998-2002 uitgetrokken. Alleen al voor de doorbraakcampagne zal volgens de schatting van de Commissie tot 2003 ongeveer 7 miljard euro overheidsgeld nodig zijn. Die 7 miljard euro moet van de Unie en de lidstaten komen. Wij weten dus dat 81,1 miljoen slechts een druppel op een gloeiende plaat is. Wij kunnen dan ook beslist niet aanvaarden dat dit bedrag, zoals in het gemeenschappelijk standpunt staat, tot 74 miljoen wordt teruggebracht.
Dames en heren, ik verzoek u met klem morgen bij de stemming het unaniem goedgekeurde standpunt van de commissie aan te nemen en ervoor te zorgen dat bij de stemmingen over de begroting de passende besluiten worden genomen.

Pohjamo
Mijnheer de Voorzitter, het stimuleren van het gebruik van hernieuwbare energiebronnen is zeer belangrijk voor het milieu. De Europese Unie kan haar milieudoelstellingen niet bereiken als het gebruik van hernieuwbare energiebronnen niet actief wordt bevorderd.
Het ALTENER-programma is een belangrijk onderdeel van de strategie ter vermindering van de CO2-uitstoot. Hernieuwbare energiebronnen verminderen de afhankelijkheid van geïmporteerde energie en een toename van het gebruik hiervan verbetert tegelijk het concurrentievermogen. Europa moet leidinggevend worden in de snel groeiende industrie van hernieuwbare energiebronnen die op nieuwe technologie is gebaseerd. Men moet ook beseffen dat het gebruik van hernieuwbare energiebronnen een gunstige weerslag heeft op de regionale ontwikkeling en de werkgelegenheid.
De strekking van het ALTENER-programma is goed. De wijzigingen van de heer Langen kregen ook in de commissie een uitzonderlijk brede, unanieme steun. Deze eensgezindheid is een goed uitgangspunt voor het bevorderen van het gebruik van hernieuwbare energiebronnen. Zoals hier werd gezegd, is de kous met dit programma echter niet af. Een toename van een duurzaam gebruik van hernieuwbare energiebronnen vereist nog veel onderzoek, proefprojecten, uitwisseling van onderzoeksresultaten, harmonisatie van de wetgeving, mentaliteitsverandering, informatiecampagnes en ook particuliere en overheidsinvesteringen, die zichzelf pas in de toekomst terug zullen betalen. De bedragen die voor de financiering van het ALTENER-programma worden gebruikt zijn klein in verhouding tot de omvang van het vraagstuk. Er moet worden onderzocht hoe wij het gebruik van meer hernieuwbare energiebronnen verder kunnen doen toenemen.
Het bevorderen van het gebruik van hernieuwbare energiebronnen rust nu hoofdzakelijk op de schouders van de lidstaten. Hopelijk schudt dit programma de lidstaten wakker en zet hen aan tot het vastberaden bevorderen van het gebruik van hernieuwbare energiebronnen. In de lijst van hernieuwbare energiebronnen wordt turf nog niet genoemd. Turf is in ieder geval in Finland een belangrijke, duurzaam gebruikte, langzaam hernieuwbare energiebron. Ik hoop dat turf ooit aan de lijst hernieuwbare energiebronnen kan worden toegevoegd.

Turmes
Mijnheer de Voorzitter, als lid van de Fractie De Groenen/Vrije Europese Alliantie wil ik de rapporteur dank betuigen. Er is volgens mij een vrij brede consensus over het ALTENER-programma. Ik wens de rapporteur ook toe dat hij in de onderhandelingen met de Raad ten minste deze 81,1 miljoen euro loskrijgt.
Het is belangrijk dat wij het ALTENER-programma vandaag - een dag voor het debat hier in het Parlement over de Kyoto-vervolgconferentie in Bonn en enkele dagen na de op een na ergste kernramp in de geschiedenis, ditmaal in een high-tech-land - in een bredere context plaatsen. Wij willen immers met het energiebeleid het milieu beschermen en de CO2-uitstoot beperken. Wij moeten daarom met name bekijken of de liberalisering van de Europese stroommarkt, zoals die momenteel in enkele lidstaten aan de gang is, geen averechtse uitwerking heeft. De ongebreidelde liberalisering in Duitsland zet daar nu al biomassa- en zonne-energieprojecten onder druk. En op sociaal gebied zullen daardoor ongetwijfeld binnenkort vele situaties zoals bij Michelin ontstaan, dat wil zeggen dat werkgelegenheid wordt weggerationaliseerd om de aandelenkoersen van de energiebedrijven op te vijzelen.
Ik denk dat het tijd is om de liberalisering - zowel uit milieu- als uit sociaal oogpunt - te analyseren en te bekijken wat de goede aanpak is. Persoonlijk vind ik het Deense model zeer goed: de toegang tot het stroomnet is transparant, er is een energiebelasting die de prijzen corrigeert, er zijn duidelijke streefdoelen voor duurzame energie en de markt is bijna helemaal beschermd. Zo' n beschermende markt hebben wij ook nodig voor duurzame energiebronnen, en ook voor stadsverwarmingscentrales. Volgens mij zijn nationale ecologische en sociale 'vangrails' bij deze liberalisering onvoldoende. Wij moeten ons ook op Europees niveau over correctiemechanismen beraden. De richtlijn betreffende de toegang tot het stroomnet moet er natuurlijk zo snel mogelijk komen. Voor duurzame energie moeten er mechanismen komen zoals die welke voor kernenergie bestaan. Wij zouden een exportgarantie nodig hebben, omdat duurzame energie over het geheel genomen veel meer werkgelegenheid en milieubescherming betekent. Duurzame energie moet ons dat waard zijn.

Seppänen
Mijnheer de Voorzitter, het aandeel van hernieuwbare energiebronnen in de energieproductie van de Europese Unie bedraagt minder dan 6% en daarvan bestaat het grootste deel uit waterkracht. De doelstelling om dit aandeel te verdubbelen kan onmogelijk worden bereikt met de huidige denkwijze, volgens welke er voldoende olie en gas is en mocht het desalniettemin niet genoeg blijken te zijn, hebben wij altijd nog goedkope steenkool. Er wordt veel te weinig geld in het ALTENER-programma geïnvesteerd. Het aanwenden van kleine bedragen voor een goed doel is zelfbedrog. Wij houden onszelf voor de gek door zo weinig te investeren in een nieuwe manier van denken. Het gaat hierbij ook om de veiligheid in de Europese Unie. In het jaar 2020 zal het aandeel van geïmporteerde olie opgelopen zijn tot 94%, van geïmporteerde steenkool tot 80% en van geïmporteerd gas tot 75% van de behoefte in de Europese Unie. Als wij onze toekomst wat energie betreft zo onveilig laten zijn, hebben we geen enkele mogelijkheid de mensen een veilige toekomst te bieden.

Dupuis
Mijnheer de Voorzitter, ik wil het mijn collega's nogmaals zeggen: ik vrees dat ons Parlement al te bescheiden is. Mevrouw Rothe zei het al, 12% is te weinig. De heer Langen heeft verklaard dat de ter beschikking gestelde middelen ontoereikend zijn om 12% van de productie te waarborgen, en nu gaan wij toch, ondanks al die waarschuwingen, dit verslag goedkeuren.
Ik denk dat wij de kwestie wat ruimer moeten bezien. Het is niet voldoende aandacht te schenken aan de veel te lage bedragen die wij aan vernieuwbare energie gaan besteden. Misschien moeten wij ook eens kijken naar de financiële inspanningen die wij doen voor andere vormen van energie, en met name voor kernenergie. De collega van de Groene Fractie heeft de Japanse tragedie aangestipt. Japan is echter geen probleemland en evenmin een onderontwikkeld land. Wij gaan vandaag dus, voor dezelfde periode, 60 miljoen euro voor kernsplijting vastleggen, tegen 15 miljoen euro voor vernieuwbare energie, en 200 miljoen euro voor kernfusie. Dat geeft ons een idee van het werkelijke beleid van de Europese Unie. Dit beleid is volledig onaanvaardbaar.
Wij kunnen niet aanvaarden dat de Unie als dusdanig het nucleaire beleid blijft financieren met een bedrag dat vier keer hoger is dan dat voor hernieuwbare energie, zeer zeker als wij overwegen dat een aantal lidstaten besloten heeft met het nucleaire beleid, met de kernsplijting te breken. Wij moeten ons bewust worden van deze verschillen. Wij moeten bedragen eisen die op zijn minst hoger liggen dan hetgeen wij gaan besteden aan een energie, kernfusie, waar wij niets vanaf weten en onmiddellijk een eind maken aan alle kredieten voor kernsplijting. Die middelen moeten wij geheel en rechtstreeks overdragen naar hernieuwbare energiebronnen. Daar komt het volgens op aan.
Wanneer thans de grote nucleaire landen van Europa, zoals Duitsland, vraagtekens plaatsen bij hun kernprogramma, en ook Frankrijk erover begint te praten, kunnen wij niet die enorme bedragen - zoals gezegd vier maal zoveel als wat wij aan hernieuwbare energie uitgeven - in dat energiebeleid blijven steken. Dat is onaanvaardbaar. Ik verzoek de collega's dan ook tegen dit voorstel te stemmen, temeer omdat de Raad zich ook nog permitteert om over enkele miljoenen te zueren. Maar natuurlijk is dat het probleem niet. Het is een probleem van financiële middelen. Zoals mevrouw Rothe heeft gezegd, is 12% onvoldoende. Wij moeten veel ambitieuzer zijn in onze doelstellingen en het Parlement moet de Raad en de Commissie verplichten om de noodzakelijke middelen te vinden.

McNally
Mijnheer de Voorzitter, ook ik zou de heer Langen willen feliciteren, die het werk van de heer Robles Piquer heeft overgenomen. Hij heeft daarbij veel belangstelling getoond voor dit thema en met enthousiasme zijn verslag en zijn amendementen gepresenteerd. Het verheugt me de nieuwe commissaris, mevrouw de Palacio, hier te mogen begroeten. We kijken uit naar een goede samenwerking met haar en hopen dat ze spoedig ons enthousiasme voor duurzame energiebronnen zal delen, voor zover ze dit nog niet doet.
Samen met het programma SAVE is ALTENER II een manier om de burgers van Europa te laten zien dat er rationele manieren zijn om het probleem van de klimaatsverandering aan te pakken: energie-efficiëntie en hernieuwbare energiebronnen. We vragen de lidstaten, die allemaal zeggen dat zij duurzame energiebronnen hoog in het vaandel schrijven, zich plechtig te verbinden tot de bevordering van duurzame energiebronnen door het Verdrag inzake duurzame energie - EURENEW - te ondertekenen. Dit zou de toegevoegde waarde onderstrepen van samenwerking in de EU ten behoeve van de wensen en behoeften van de maatschappij.
Dat duurzame energiebronnen ten goede komen aan het milieu, spreekt vanzelf. De heer Langen heeft ons echter ook, en terecht, gewezen op het enorme potentieel voor de Europese industrie. Men hoeft alleen maar te kijken naar Denemarken. Ik sta dan ook volledig achter zijn oproep om de Europese raad voor uitvoer van hernieuwbare energie te versterken. Helaas hebben we een van de drijvende krachten achter deze raad voor uitvoer verloren door het plotse overlijden van John Bonda, maar anderen zullen zijn werk voortzetten. Ik moet zeggen dat ik zeer tevreden ben met het onderwijselement in ALTENER II. Dit moet worden toegejuicht. De begroting is echter duidelijk ontoereikend en moet worden verhoogd, wil dit programma werkelijk efficiënt zijn. Ik hoop dat de Raad tijdig een indicatie zal geven, zodat tijdens de eerste lezing van de begroting 2000 de nodige wijzigingen kunnen worden aangebracht. Het feit dat informatieverspreiding centraal staat in ALTENER II is heel belangrijk, en ik kijk ernaar uit om het Agores Centre te raadplegen op internet, zodra dit beschikbaar is. Daarin moeten allerlei gegevens worden verzameld over duurzame energiebronnen, zodat iedereen informatie kan inwinnen en up-to-date kan blijven.
Naast ALTENER en het onderzoek naar hernieuwbare energiebronnen in het vijfde kaderprogramma, dat hopelijk een belangrijke rol zal spelen, hebben we behoefte aan dringend begeleidende maatregelen zoals de "feed-in" -richtlijn voor de elektriciteitsmarkt. Ik hoop dat we hier binnenkort meer over zullen horen van de Commissie. Het Witboek heeft hoge verwachtingen gewekt en we kijken uit naar het veelbelovend programma met zijn 1 miljoen fotovoltaïsche systemen, zijn windmolenpark, zijn biomassaprogramma en, bovenal, zijn 100 gemeenten waar alle elektriciteit zal worden opgewekt met hernieuwbare energiebronnen. Er is geen plek in de Europese Unie waar hernieuwbare energiebronnen niet belangrijk zijn, of het nu gaat om Lapland of de Griekse eilanden.
Het programma ALTENER II kan en zal een succes worden in iedere lidstaat, maar natuurlijk ook buiten de Europese Unie, bijvoorbeeld in kandidaat-lidstaten en in de landen van de Middellandse Zee, waar het potentieel enorm is. Duurzame energiebronnen moeten het symbool worden van wat Europa zinvol en vooruitstrevend maakt. Dit programma zal ons helpen om ervoor te zorgen dat duurzame energiebronnen deze symboolwaarde krijgen.

Markov
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Langen, dit is een uitstekend verslag. Het gebruik van duurzame energiebronnen is een schoolvoorbeeld van ontwikkeling en gebruik van moderne technologieën, technologieën die tevens het milieu helpen ontzien. Een ander aspect is dat in Europa vooral middelgrote en kleine bedrijven op dat terrein werkzaam zijn. Aangezien deze middelgrote en kleine bedrijven met deze nieuwe technologieën sterk tot het behoud van werkgelegenheid bijdragen, moeten wij ze verder ondersteunen.
In tegenstelling tot de grote energieconcerns, waar werknemers worden ontslagen, leveren wij, door dit programma uit te voeren en alternatieve energiebronnen te bevorderen, ook als Europeanen een bijdrage aan het werkgelegenheidsbeleid.
Tegelijkertijd is dit programma ook van belang voor de uitbreiding van de Europese Unie naar het oosten. Wij moeten die landen leren milieuvriendelijke en duurzame energiebronnen te gebruiken om het milieu beter te beschermen en - dat moet ik eerlijkheidshalve toegeven - om nieuwe afzetmarkten te ontsluiten.
De voor het ALTENER-programma uitgetrokken kredieten zijn natuurlijk ontoereikend. Ze moeten worden verhoogd en de Europese raad moet sterker bij de uitvoer van duurzame energieën worden betrokken, zodat technische kennis kan worden gebundeld en sneller worden toegepast.

Kronberger
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, ik heb een tekst voorbereid waarin eigenlijk hetzelfde staat als wat de vorige sprekers hebben gezegd. Jammer genoeg moet ik u een bericht van het persbureau Reuters voorlezen waaruit het belang van wat wij hier bespreken blijkt. Het bericht is van 15.07 uur, nog geen half uur geleden. Bij een ongeval in een kerncentrale in Seoel zijn 22 mensen gewond geraakt. De volledige tekst luidt: bij een ongeval in een Zuid-Koreaanse kerncentrale zijn 22 arbeiders gewond geraakt. Zij werden bij het vrijkomen van zwaar water aan radioactieve straling blootgesteld. Dat maakte het persagentschap Yonhap vandaag bekend.

Caudron
Mijnheer de rapporteur, geachte collega's, ik heb in maart jongstleden al gelegenheid gehad om te zeggen dat ik als Fransman een zeer wilskrachtig beleid inzake energie voorsta. Wij moeten, indien mogelijk, het stadium van de intentieverklaringen, zoals wij die de laatste tien jaar zo vaak hebben gehoord, achter ons laten en goede, concrete toepassingen vinden, als we deze, overigens bescheiden, doelstelling van 12% willen halen. Alleen zo kan de Europese Unie zichzelf een duurzaam, evenwichtig en veilig energiebeleid geven. Natuurlijk is het de taak van de Europese Commissie om zich daarvoor in te zetten.
Hiertoe zijn in twee meerjarenprogramma's, SAVE II en ALTENER II, twee strategieën uitgewerkt. In deze tweede lezing vandaag gaat het natuurlijk om de verlenging van deze twee programma's, maar ook om de verbetering daarvan, gebruik maken van de mogelijkheden die wij met het Verdrag van Amsterdam en de medebeslissing hebben gekregen. Ik wil met name over het verslag-Langen en de hernieuwbare energiebronnen spreken. Iedereen kent het belang van deze energiebronnen voor het verminderen van de milieuverontreiniging en voor het behoud van de natuurlijke hulpbronnen. Ook weet men hoe moeilijk deze energievormen kunnen penetreren op een liberale markt, waar de meer traditionele energievormen vaak veel goedkoper zijn. Men mag echter niet vergeten dat maatregelen voor een wilskrachtige bevordering van nieuwe vormen van energie ontbreken.
Daarom hecht ik vanzelfsprekend mijn goedkeuring aan de amendementen van de heer Langen. Daarin vraagt hij om een meer actieve rol van de Commissie bij het bevorderen van een gecoördineerde promotiestrategie in de lidstaten, en bij de ontwikkeling van het Europees potentieel voor export van technologie voor hernieuwbare energiebronnen. Natuurlijk brengt dit extra kosten met zich mee. Wij moeten die echter op ons nemen, want vergeleken bij de zeven miljoen euro die op het spel staan, zijn deze kosten zeer bescheiden. Natuurlijk sta ik ook achter de vraag naar een handvest voor hernieuwbare energie.
Ter afsluiting zou ik willen zeggen dat de stemming over deze twee verslagen voor de Europese burgers een uiting zal zijn van de wil van de Europese Unie om het milieu te beschermen en tegelijkertijd onze energieafhankelijkheid te verminderen. Het zal tevens een uiting van verzet zijn tegen de dictatuur van de markt en tegen een overdreven liberalisme. Vlak voor de komende wereldconferentie inzake klimaatverandering, die in Bonn zal worden gehouden, is dit een goed signaal, een signaal dat onze verbintenis van Kyoto om de CO2-emissies te verlagen, versterkt.

Ford
Mijnheer de Voorzitter, ik zou de rapporteur, de heer Langen, willen feliciteren met zijn verslag over de aanneming van een meerjarenprogramma ter bevordering van duurzame energiebronnen in de Gemeenschap, ALTENER II. Een aantal mensen heeft kritiek geuit op het nucleaire programma van de Gemeenschap. Technisch gezien is kernenergie misschien een duurzame energiebron, maar dit is niet het onderwerp van dit debat. Dit verslag is voortgekomen uit het voorstel van de Commissie van november 1997 dat het vorige Parlement in eerste lezing heeft behandeld in het verslag-Robles Piquer van februari jongstleden.
Nu met het Verdrag van Amsterdam de medebeslissingsprocedure in werking is getreden hebben we de gelegenheid om dit verslag vandaag te behandelen in tweede lezing. Het zwaartepunt van dit verslag ligt in de oproep om tegen 2010 het aandeel van hernieuwbare energiebronnen te verhogen tot 12%. De Fractie van de Europese Sociaal-Democraten staat hier volledig achter, maar ik ben er niet zeker van of deze doelstelling voldoende politieke steun krijgt - dit is een van de redenen waarom we aandringen op deze campagne ter ondersteuning en bevordering van hernieuwbare energiebronnen - en vooral of de financiële middelen toereikend zijn. Het bedrag dat hiervoor wordt uitgetrokken is volgens mij veel te klein en volstaat niet om een verdubbeling te realiseren. We hebben 80 miljoen euro beschikbaar gesteld: 30 miljoen euro voor 1998-1999 en 50 miljoen euro voor 2000-2002. Ten eerste is dit bedrag volgens mij veel te klein en ten tweede, als we het aandeel van hernieuwbare energiebronnen willen verdubbelen, moeten we in de toekomst veel meer middelen beschikbaar stellen.
Het is zelfs zo dat dit bedrag misschien niet eens wordt toegewezen, aangezien in amendement 5 op artikel 1, lid 3 (nieuw) staat dat het bedrag zal worden verminderd indien het niet strookt met de financiële vooruitzichten voor die periode.
Ik begroet amendement 6 op artikel 2, sub e) bis (nieuw) betreffende de noodzaak om de uitvoer van hernieuwbare energietechnologieën vanuit de Europese Unie te stimuleren en de Europese raad voor de uitvoer van hernieuwbare energiebronnen te bevorderen.
Tenslotte nog enkele korte opmerkingen: hernieuwbare energiebronnen mogen niet in het keurslijf worden gedrongen van de gangbare opvattingen van energieleveranciers, die de gewoonte hebben om energieproductie op te vatten in termen van grootschalige projecten die ieder afzonderlijk honderden miljoenen euro kosten. Het zal vooral gaan om kleinschalige projecten die worden afgestemd op lokale gemeenschappen waarbij, naargelang de lokale omgeving, gebruik wordt gemaakt van wind, golven, zonne-energie, een combinatie van warmte- en krachtbronnen of zelfs biomassa. Dit betekent dat als we veel van dit soort kleine projecten willen bevorderen we zelfs nog meer geld nodig hebben.
Ten tweede, als we echt werk willen maken van de uitvoer van hernieuwbare energiebronnen, zullen we ons moeten concentreren op de hernieuwbare energiebronnen waarin de Europese Unie een technologische voorsprong heeft, wat in deze sector niet altijd het geval is. Eén technologie waarin wij bij mijn weten aan de top staan is de omzetting van oceanische thermische energie, waarbij men gebruik maakt van het temperatuurverschil tussen het koude bodemwater van de tropen en het warme oppervlaktewater. Europa heeft een voorsprong op dit gebied, maar we ondersteunen het niet. Als we dit soort technologieën willen exporteren, moeten we ervoor zorgen dat de nodige middelen beschikbaar zijn.

De Palacio
Mijnheer de Voorzitter, voordat ik inga op de aanneming van de beschikking van het Europees Parlement en de Raad betreffende de tenuitvoerlegging van het ALTENER-programma, waarvoor sedert de inwerkingtreding van het Verdrag van Amsterdam de medebeslissingsprocedure geldt, wil ik mijn voldoening, waardering en dank uitspreken voor de steun die de Commissie steeds van het Europees Parlement heeft ondervonden bij de bevordering van de duurzame energiebronnen.
Ik wil vooral mijn oprechte dank betuigen aan de rapporteur, de heer Langen, die het baanbrekende werk van zijn voorganger, de heer Robles Piquer, heeft voortgezet. Zowel de heer Langen als de heer Robles Piquer hebben op de een of andere manier aangetoond dat het hier niet om een ideologisch probleem gaat. Zij hebben ons erop gewezen dat wij de al dan niet liberalistische benadering van het thema niet mogen verwarren met het uiteindelijke doel dat wij allen, zonder uitzondering, moeten nastreven, namelijk de bevordering van het gebruik van duurzame energiebronnen in Europa. Dit streven sluit aan bij de volgende twee kernprioriteiten van het Europese energiebeleid.
In de eerste plaats moeten wij een energiebeleid opzetten dat het milieu respecteert en gericht is op de toekomst van onze planeet. Het is trouwens van het grootste belang dat dit aspect op de drempel van de 21ste eeuw niet enkel een onderkomen vindt in het energiebeleid, maar deel uitmaakt van elk beleidsterrein dat deze naam waardig is.
Ten tweede moeten wij ons buigen over een probleem dat Europa heel wat hoofdbrekens bezorgt, namelijk onze afhankelijkheid van derde landen bij de energiebevoorrading. Indien wij er, zoals gepland, in slagen het aandeel van de duurzame energiebronnen in het energieverbruik te verdubbelen en over te stappen van 6% naar 12%, zullen wij veel minder van derde landen afhankelijk zijn. Dit is des te belangrijker omdat de situatie van sommige van deze landen er vrij precair uitziet.
Mijnheer de Voorzitter, ik zou nogmaals willen onderstrepen dat het eerste ALTENER-programma en ook het latere Witboek over duurzame energiebronnen, waarin de communautaire strategie en het actieplan tot het jaar 2010 zijn opgenomen, tot stand zijn gekomen dankzij de samenwerking tussen onze twee instellingen, tussen het Parlement en de Commissie. Het nieuwe beleid van de Europese Unie inzake duurzame energiebronnen plukt dan ook de vruchten van deze goede verstandhouding.
Het onderhavige ALTENER-programa, het tweede in de reeks, is, zoals wij hebben vastgesteld, veel ruimer opgezet en maakt deel uit van het meerjarenprogramma voor acties in de energiesector. Aan het begin van mijn betoog heb ik mijn dank aan de heer Langen uitgesproken voor het uitstekende werk dat hij heeft geleverd. Met uw welnemen zou ik ook alle andere sprekers die in de loop van dit debat het woord hebben gevoerd in mijn dankwoord willen betrekken.
Wat de door de heer Langen ingediende amendementen betreft, waarnaar trouwens ook andere afgevaardigden hebben verwezen, heb ik het genoegen u mee te delen dat de Commissie nagenoeg alle verzoeken kan inwilligen, ook al zie ik mij genoodzaakt iets dieper in te gaan op de laatste drie amendementen. Een aantal amendementen kan ongewijzigd worden overgenomen. In sommige gevallen zou ik echter een nieuwe formulering willen voorstellen die het desbetreffende amendement voor de Commissie aanvaardbaar kan maken.
Wat amendement 1 betreft is de Commissie steeds van mening geweest dat het beleid inzake duurzame energiebronnen onlosmakelijk verbonden is met het beleid inzake energie-efficiëntie, en daar hebben trouwens ook verschillende sprekers voor gepleit. De coördinatie tussen deze twee beleidsterreinen moet dan ook een absolute prioriteit zijn. Er is hier gesproken over een verdrag: EURONEW. Wij moeten ons echter eerst afvragen of dit geen voorbarige beslissing is, aangezien wij momenteel nog geen duidelijk zicht hebben op de reeds goedgekeurde strategieën en actieplannen. Ik geloof dan ook dat we er beter aan doen niet te hard van stapel te lopen.
Gezien het door de diensten van de Commissie opgestelde werkdocument over de doorbraakcampagne, dat aan het Parlement en de Raad is voorgelegd, kan de Commissie volkomen akkoord gaan met amendement 3. Zij is dankbaar voor dit voorstel en juicht het toe.
Amendement 4 is in principe geen probleem, hoewel de Commissie van oordeel is dat het niet gaat om een derde doelstelling van het programma, maar eerder om een verduidelijking van de eerste doelstelling.
Bij amendement 6 zou ik willen verwijzen naar het verslag van het Parlement over de nieuwe perspectieven van de Europese Unie inzake export van technologie en diensten voor gebruik van duurzame energiebronnen, dat hier op 15 januari jongstleden in de plenaire vergadering is ingediend. Zoals u zich wellicht zult herinneren, heeft de Commissie dit verslag bijzonder gunstig onthaald. Het gaat hier nochtans niet zozeer om een nieuwe actie dan wel over de vraag of de noodzaak van exportbevordering ter verbetering van de positie van de Europese industrie niet al in overweging 25 vervat zit. Er is hier reeds gezegd dat Europa op het gebied van bepaalde hernieuwbare energiebronnen wereldmarktleider is en het is inderdaad een feit dat wij ons in dit opzicht in vergelijking met andere producenten in een bevoorrechte positie bevinden. Dat is misschien wel het terrein waarop Europa de laatste jaren de grootste vooruitgang heeft geboekt.
De amendementen 2 en 7, evenals 8 en 9, die wij vandaag in de loop van de dag in handen hebben gekregen, kunnen in principe op de steun van de Commissie rekenen, ook al moeten zij op zodanige wijze herschreven worden dat zij voor de Commissie aanvaardbaar worden.
Amendement 5 sluit aan bij het oorspronkelijke voorstel van de Commissie. In amendement 10 is sprake van de geassocieerde landen van het Middellandse-Zeegebied en Cyprus. Ik zou graag willen weten wat hier precies bedoeld wordt en daarom zal de heer Patten morgen tijdens de stemming deze kwestie bespreken. In elk geval stel ik voor dat wij tijdens onze volgende discussies dieper op dit onderwerp ingaan en verduidelijken wie en wat hier bedoeld wordt. Dat is mijns inziens de beste manier om het probleem dat in dit amendement tot uiting komt, op afdoende wijze te verwoorden.
Mijnheer de Voorzitter, ik zou de heer Langen nogmaals willen bedanken voor de bijdrage die hij heeft geleverd aan de voortzetting en de consolidatie van het ALTENER-programma. Wij mogen immers niet vergeten dat dit programma, ondanks de schaarse middelen, ons voornaamste instrument is bij de tenuitvoerlegging van de strategie van de Europese Unie inzake duurzame energiebronnen. Het is van essentieel belang voor de coördinatie, controle en follow-up van de acties die op dit gebied worden ondernomen. Geachte afgevaardigden, de richtlijn betreffende de toegang tot het elektriciteitsnet van energie uit duurzame energiebronnen zal in dit opzicht ongetwijfeld een fundamentele rol spelen. Zij zal moeten aantonen of wij al dan niet in staat zijn het gebruik van dit soort energiebronnen in onze landen te stimuleren.
Zoals u allen weet zijn de hernieuwbare energiebronnen in de reservesystemen - met uitzondering van windenergie die in vergelijking met de andere energiebronnen wel goed scoort - niet opgewassen tegen de concurrentie van de traditionele energieën. Zelfs de biomassa heeft moeite zich stand te houden, alhoewel dit toch een van de alternatieve energiebronnen is die bijzonder goed past in het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid.
Geachte afgevaardigden, de toegang tot het elektriciteitsnetnet is ongetwijfeld de meest aangewezen manier om het gebruik van duurzame energiebronnen de komende jaren in stand te houden en te verdubbelen. Daartoe moeten wij flexibele voorstellen uitwerken en voldoende ruimte bieden aan de door de verschillende lidstaten gebruikte instrumenten, die verre van homogeen zijn en onderling grote verschillen vertonen.
Ik zou u nogmaals hartelijk willen danken en ik hoop dat wij in de laatste lezing een definitieve oplossing zullen vinden, een stevige impuls kunnen geven aan het ALTENER-programma en op die manier het gebruik van duurzame energiebronnen in Europa kunnen stimuleren.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mevrouw de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Meerjarenprogramma Save (1998-2002)
De Voorzitter
Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0015/99), namens de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de beschikking van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een meerjarenprogramma ter bevordering van de energie-efficiëntie (SAVE) (1998-2002) (7123/1/1999 - C5-0033/1999 - 1997/0371(COD)) (Rapporteur: mevrouw Ahern).

Ahern
Mijnheer de Voorzitter, ik zou om te beginnen commissaris de Palacio willen verwelkomen in het Parlement. Ik verheug me op een goede samenwerking met haar. Ik kan echter niet voorbijgaan aan de informatie die ik zo juist heb ontvangen over het ongeluk in een Zuid-Koreaanse kerncentrale. Ik was diep geschokt en bedroefd toen ik hoorde dat 22 werknemers zijn omgekomen, blijkbaar ten gevolge van een ongeluk met zwaar water. Hieruit blijkt nogmaals het belang van wat wij vandaag proberen te doen en de noodzaak van veranderingen in het energiebeleid en in de begroting voor energiebeleid.
SAVE is het enige communautaire programma dat gericht is op de bevordering van een rationeel energiegebruik. SAVE II is gericht op niet-technische aspecten, zoals de bevordering van een energie-efficiënte infrastructuur, en voorziet bijgevolg niet in middelen voor investeringen in hardware. Het doel van dit programma ligt vooral in het creëren van voorwaarden waarin investeringen en energie-efficiëntie kunnen gedijen en waarin het marktpotentieel van energie-efficiëntie wordt erkend. We hebben horen spreken over de problemen in verband met concurrentie en hernieuwbare energiebronnen, maar energiebezuiniging bespaart ook geld en daarom is het over het geheel genomen een goede investering.
In 1994 werd het programma SAVE grondig onder de loep genomen en goed bevonden. Ik feliciteer de Commissie met de manier waarop zij het programma heeft gerund: ere wie ere toekomt. Dit Parlement haalt uit naar de Commissie wanneer het ziet dat een programma slecht wordt beheerd. Wanneer een programma echter goed wordt gemanaged en bijgevolg ook een goede evaluatie krijgt, moeten we dat ook erkennen.
In de evaluatie werd onderstreept dat SAVE een waardevol beleidsinstrument is om energie-efficiëntie te bevorderen, maar ook werd nadrukkelijk gewezen op de noodzaak van een duidelijke en samenhangende strategie voor proefprojecten. Tevens werd benadrukt dat verspreiding van resultaten de sleutel is tot succes op lange termijn en duurzame efficiëntie enkel kan worden bereikt met betere, doorlopende controle en betere effectmetingen. Uit de evaluatie is ook gebleken dat de activiteiten in het kader van SAVE indirect zullen bijdragen tot verwezenlijking van de doelstellingen die met het programma voor onderzoek en ontwikkeling in de niet-nucleaire energiesector worden nagestreefd. Deze activiteiten dragen immers bij tot het creëren van een gunstig klimaat voor verspreiding en toepassing van nieuwe technologieën op het gebied van hernieuwbare energiebronnen.
De amendementen die worden voorgesteld in dit verslag zijn een direct gevolg van deze evaluatie. Energie-efficiëntie betekent lagere consumptie, instandhouding van niet-hernieuwbare energiebronnen en vermindering van de afhankelijkheid van ingevoerde energie, maar vooral ook vermindering van de milieubelasting door schadelijke stoffen als CO2, een van de voornaamste oorzaken van het broeikaseffect.
Het Europees Parlement heeft meermaals het belang onderstreept van acties ter bevordering van energie-efficiëntie, maar ook de Raad heeft in verscheidene resoluties de nadruk gelegd op de noodzaak energie te besparen en de uitstoot van CO2 te beperken. Op deze aankondigingen liet de Raad echter slechts heel bescheiden voorstellen volgen. De doelstellingen van het energiebesparingsbeleid zullen heel waarschijnlijk niet kunnen worden bereikt met de middelen van het SAVE II-programma..
Omdat de Gemeenschap tot nu toe geen overeenstemming heeft kunnen bereiken over de belasting op energiegebruik - het waarschijnlijk meest doeltreffende instrument ter vermindering van broeikasgassen - beschouwen Commissie en Raad SAVE II als een "belangrijk en noodzakelijk instrument" . Waarom dan bezuinigen op een begroting die al zo laag is? Dit is de reden waarom ik de begrotingsbedragen die de Commissie oorspronkelijk, en volkomen terecht, had voorgesteld in ere heb willen herstellen.
Gezien de verwachte toename van de CO2-uitstoot en de geringe begroting voor SAVE II is het vrij onwaarschijnlijk dat de internationaal overeengekomen doelstellingen voor beperking van de uitstoot met dit programma worden bereikt. Desondanks biedt SAVE II als onderdeel van het kaderprogramma een gelegenheid tot ombuiging van de ontwikkeling. Aangezien er op het niveau van de lidstaten geen vooruitgang meer wordt geboekt, ligt de verantwoordelijkheid voor de verwezenlijking van de energiedoelstellingen en de toegezegde CO2-beperking nu bij de Gemeenschap. Het Finse voorzitterschap heeft dan ook aangekondigd in de tweede helft van 1999 een actieprogramma voor energie-efficiëntie in te zullen dienen. Dit is heel belangrijk en moet worden toegejuicht.
De Commissie pleit voor een communautair streefdoel voor energie-efficiëntie. Gezien de tot dusver bereikte jaarlijkse verbetering met ongeveer 1% van de energie-efficiëntie in het eindverbruik, pleit de Commissie voor een vermindering van de energie-intensiteit in het eindverbruik met een extra procentpunt per jaar. Gezien onze internationale verplichtingen, die ik reeds heb genoemd, is het onbegrijpelijk dat de Commissie zich zo beperkt in haar streven. Er moeten extra besparingsmogelijkheden worden ontwikkeld en daarom moet gestreefd worden naar nog eens 1,5 procentpunten per jaar. Zoals u weet, is het Parlement dit overeengekomen in eerste lezing.
Ik zou enkel nog een paar technische punten willen aankaarten. Op juridisch advies hebben we de amendementen betreffende de comitologie verbeterd. We hebben amendement 5 vervangen door een nieuw amendement 13, en amendement 11 door een nieuw amendement 12. We hebben dit gedaan op juridisch advies met het oog op de verbetering van de oorspronkelijke amendementen. Ik hoop dat dit voor iedereen aanvaardbaar is.

Van Velzen
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de rapporteur, mevrouw de commissaris, mijn dank gaat uit naar de rapporteur, mevrouw Ahern, voor de energieke wijze waarop zij het meerjarenprogramma ter bevordering van energie-efficiency SAVE II voor de periode 1998-2002 overgenomen heeft van de voormalige rapporteur mevrouw Bloch von Blottnitz en heeft gereed gemaakt voor tweede lezing in dit Huis. Daarnaast wil ik de Europese Commissie danken voor het voorbereidende werk dat ze heeft verricht. Het gemeenschappelijk programma voor energie-efficiency en energiebesparingen SAVE is een belangrijk en noodzakelijk element van de strategie van de Europese Gemeenschap ter bevordering van het doelmatige energieverbruik of te wel een vermindering van de CO2-uitstoot.
Het SAVE-programma wordt als beleidsinstrument nog eens aangevuld door het in het vijfde kaderprogramma voor activiteiten op het gebied van onderzoek, technologische ontwikkeling en demonstratie vastgestelde specifieke programma op het gebied van energie, milieu en hernieuwbare energietechnologieën. In Rio de Janeiro en Berlijn zijn een aantal doelstellingen inzake de uitstoot van broeikasgassen vastgesteld. Daarnaast heeft de EU zich verplicht in Kyoto tot het nakomen van een aantal belangrijke uitspraken hierover.
Thans is de tijd aangebroken om de mooie woorden van Kyoto in daden om te zetten. De EU kan een voortrekkersrol vervullen en Kyoto mag absoluut niet verworden tot een vodje nutteloos papier. Met klem wil ik daarom ook namens onze fractie de nieuwe Europese commissaris oproepen met verdergaande voorstellen te komen om de Kyoto-doelstellingen te halen. Laat commissaris Bolkestein nu eindelijk eens komen met besluitvorming rondom de ecotaks op Europees niveau.
Mijnheer de Voorzitter, de kans is groot dat de EU de doelstellingen in verband met de vermindering van de CO2-uitstoot niet zal halen. Het SAVE-programma kan tegenwicht bieden aan deze ontwikkelingen. Maar de verwachtingen over de mogelijkheden van dit programma moeten ook weer niet overschat worden. Het budget is bovendien zeer laag en het voorstel van de rapporteur om het budget van het SAVE-programma met 4,4 miljoen euro te verhogen naar 68,4 miljoen euro, wordt door onze fractie dan ook van harte ondersteund.
Echter, we moeten onszelf geen doelstellingen gaan opleggen die onrealistisch zijn. Tot het jaar 2000 kan tussen de 180 en 200 miljoen ton aan kooldioxide-uitstoot worden vermeden door een extra verbetering van de energie-intensiteit van de eindvraag met 5 procent ten opzichte van de normale verwachtingen. De rapporteur stelt voor om de energie-intensiteit van het eindverbruik te verbeteren met anderhalf extra procentpunten per jaar bovenop het percentage dat anders zou worden gehaald.
Mijnheer de Voorzitter, onze fractie is van mening dat dit streven onrealistisch is. Het is namelijk gebleken dat één extra procentpunt per jaar al zeer moeilijk haalbaar is. Vandaar dat wij tegen dat voorstel van de rapporteur zullen stemmen en zullen kiezen voor één procent. Mocht op termijn blijken dat meer haalbaar is, dan zullen wij uiteraard de eersten zijn om de lat hoger te leggen. Maar we moeten oppassen om huishoudens, energiebedrijven en dergelijke, doelstellingen voor te houden die in de praktijk natuurlijk prachtig klinken maar gewoon niet realistisch zijn. Dat is zeer demotiverend voor diegenen die het moeten gaan uitvoeren.
Een aantal voorstellen van de rapporteur zijn, wat betreft mijn fractie, te gedetailleerd. De rapporteur heeft het hoofdaccent gelegd op wetgeving. Wij vinden dat op Europees Unieniveau alleen een kader moet worden gecreëerd. Volgens het subsidiariteitsprincipe moet een aanzienlijk deel van de maatregelen ter verhoging van de energie-efficiency op nationaal, regionaal en lokaal niveau worden genomen. Derhalve zal de EVP-fractie de amendementen die een te strak kader voorschrijven, verwerpen. In plaats daarvan vind ik dat het veel beter is om allerlei stimuleringsmaatregelen te treffen waardoor overheid en bedrijfsleven aangespoord worden om bijvoorbeeld vrijwillige overeenkomsten af te sluiten.
In mijn land is gebleken dat met vrijwillige overeenkomsten vele malen meer wordt bereikt dan met via wetgeving opgelegde verplichtingen. Het is beter gebruik te maken van de inventiviteit van de betrokkenen dan hier door middel van wetgeving iets te gaan verplichten. Mijnheer de Voorzitter, er is een ander belangrijk en een laatste thema dat ik wil aanstippen. Ik wil het belang van het voorstel om het SAVE-programma open te stellen voor geassocieerde landen van Midden- en Oost-Europa nogmaals onderstrepen. In Midden- en Oost-Europa moet nog heel veel gebeuren. De energiesectoren in deze landen lopen ver achter op de EU-lidstaten op het gebied van energie-efficiency.
Ook op het gebied van wetgeving moet er nog heel veel worden geregeld. Maar op het terrein van energiebesparing kan in die landen heel veel meer gebeuren met dezelfde inspanning als in de Europese Unielanden en daarom ligt het rendement veel hoger. Ik hoop dus dat met name energiebedrijven uit EU-lidstaten die veel ervaring hebben met projecten op het terrein van energie-efficiency, hun kennis kunnen overdragen in die landen en dat met name, mevrouw de commissaris, deze energiebedrijven dan ook een reële kans hebben als het gaat om projecten en niet alleen maar worden weggedrukt door Amerikaanse bedrijven.

McNally
Ik zou mevrouw Ahern een compliment willen maken voor het enthousiasme waarmee ze het door mevrouw Bloch von Blottnitz begonnen werk heeft voortgezet. Energie-efficiëntie is een van de weinige duidelijke bijdragen die we kunnen leveren aan het bereiken van de doelstellingen waartoe de EU zich in Kyoto heeft verbonden. Door energie te besparen produceren we minder CO2-emissies en andere schadelijke stoffen. Bovendien zorgen we dan voor een verbetering van de concurrentiepositie van onze bedrijven. Door energiebesparing kunnen duizenden broodnodige banen worden gecreëerd en krijgen gas- en elektriciteitsbedrijven de mogelijkheid om op meer zinvolle wijze winst te maken, namelijk door nuttige energieproducten te verkopen, zoals verwarming, koelkasten en goed functionerende machines, in plaats van steeds grotere hoeveelheden gas en stroom af te zetten.
De sector waar wij ons vooral op moeten concentreren is die van de huishoudens. Deze verbruiken meer energie dan de industrie en doen dit op een verkwistende manier. Daarom zijn de maatregelen van SAVE II gericht op de huishoudens: beter gebouwde huizen, zuinigere huishoudelijke apparaten en doeltreffende onderwijsprogramma' s.
In tegenstelling tot de heer Van Velzen sta ik volledig achter het amendement van de rapporteur waarin zij een voorstel doet tot verhoging van het besparingspercentage met 1,5% bovenop het percentage dat anders toch al zou worden gehaald. We hoeven alleen maar te kijken naar de vorderingen in sommige lidstaten, waaronder ook Nederland, om te begrijpen dat dit een heel haalbaar percentage is.
Ik ben ervan overtuigd dat de invoering van lokale en regionale netwerken zoals Federene, Energie Cities and Islenet een van de meeste doeltreffende manieren is om veranderingen teweeg te brengen, en ik hoop dan ook dat deze netwerken speciaal zullen worden bevorderd in het kader van SAVE II, zoals dit ook het geval was bij SAVE I. Vanzelfsprekend is het belangrijk dat we SAVE II voortdurend evalueren en dat de resultaten ervan worden becijferd. De Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie zal binnenkort een mechanisme invoeren aan de hand waarvan alle programma' s waar geld mee is gemoeid, nauwlettend kunnen worden gecontroleerd. SAVE II kan een voorbeeld zijn van de wijze waarop financiële middelen kunnen worden gebruikt in andere programma' s van de EU, zoals structuurmaatregelen en financiële steun aan derde landen.
De begroting voor dit programma is opnieuw ontoereikend. Dit programma is trouwens zelf ook niet voldoende. Mevrouw de commissaris, ik hoop dat u zult vasthouden aan de filosofie die aan de richtlijn betreffende rationele planning ten grondslag ligt. Het verheugt me dat u dit tot dusver hebt gedaan, en we kijken uit naar de volgende mededelingen over energie-efficiëntie.
Het is een heel goede zaak dat dit Parlement zijn werkzaamheden aanvat met programma' s die echt zoden aan de dijk zetten, niet alleen voor het milieu, maar natuurlijk ook voor de concurrentiepositie van onze lidstaten. Zoals ALTENER is SAVE II een van deze programma' s.

Beysen
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, mag ik eerst en vooral de rapporteur van harte danken voor haar voortreffelijke werk. De bevordering van energie-efficiency wordt door de liberale fractie als een sleutelelement beschouwd inzake het energiebeleid van de Europese Unie. Wil de Unie evenwel een geloofwaardig energiebeleid voeren, dan zal het erop aankomen dat Commissie en Raad eindelijk conclusies trekken uit de vorige SAVE-programma' s. Het vormt een noodzakelijke voorwaarde opdat het derde SAVE-programma, dat heel wat perspectieven biedt, het gewenste effect kan bekomen.
Momenteel is de liberalisering van de Europese energiemarkten volop aan de gang met aanzienlijke prijsverminderingen tot gevolg. Volgens de normaal geldende economische beginselen staat het goedkoper aanbieden van energie lijnrecht tegenover het signaal om het verbruik te verminderen. In een soortgelijke context dreigen energiebesparende maatregelen te vervagen. Vandaar dat het onze verantwoordelijkheid is het SAVE-programma aan te nemen opdat de liberalisering van de energiemarkten gepaard kan gaan met een verhoging van de energie-efficiency in de Europese Unie.
De doeltreffendheid van het SAVE-programma kan enkel gewaarborgd worden indien aan het initiatief voldoende bekendheid wordt gegeven en de te financieren projecten en acties van het SAVE III-programma grondig opgevolgd worden. Dit kan het best gebeuren door concrete doelstellingen op te leggen. De liberalen zullen dan ook ten volle de amendementen 2 en 5 steunen die beogen de energie-efficiency van de eindvraag met 1,5 extra procentpunten per jaar te verhogen. Indien wij iets willen bereiken, dan moeten wij de lat inderdaad hoog durven leggen.
Collega' s, de verwijzing naar de hernieuwbare energiebronnen daarentegen lijkt mij niet opportuun. Dat kan enkel verwarring scheppen met het ALTENER-programma. Het komt mij trouwens voor dat over de hernieuwbare energiebronnen het best een voorafgaande en grondige inhoudelijke discussie zou moeten worden gevoerd in relatie tot de toegang tot het elektriciteitsnet.
Het is mijn overtuiging dat de overheid een belangrijke voorbeeldfunctie heeft te vervullen inzake rationeel energiegebruik. Deze stelling staat in schril contrast met de vaststelling dat overheidsgebouwen evenwel overwegend als prototypes van energieverspilling aangeduid kunnen worden. De burger die overheidsgebouwen betreedt, zou moeten kunnen vaststellen dat energiebesparing voor de overheid een prioritaire bekommernis is. Het ware daarom goed een Mr of Mrs Energy aan te wijzen wiens of wier specifieke taak erin bestaat het energiegebruik in overheidsgebouwen streng te controleren. Laten wij daarbij zelf het voorbeeld geven en beginnen met zowel in het Europees Parlement in Brussel als in Straatsburg een Mr of Mrs Energy aan te wijzen. Eenvoudige maatregelen zijn meestal veel doeltreffender dan omslachtige programma' s.

Sandbæk
Mijnheer de Voorzitter, een goed energiebeleid moet de mentaliteit van het publiek in al haar aspecten wijzigen. Daarom moet de bevordering van energie-efficiency een vanzelfsprekend onderdeel zijn van elk energiebeleid. Als men de doelstellingen van Kyoto au sérieux neemt - en dat doen wij hopelijk - moeten er ook instrumenten en middelen zijn om ze ten uitvoer te leggen. In het onderhavige programma zijn de middelen en instrumenten ontoereikend en krijgen ze onvoldoende prioriteit. In het licht van de verplichtingen die wij voor de beperking van de CO2-uitstoot zijn aangegaan, is het absoluut noodzakelijk dat wij ambitieuze efficiency-doelstellingen opstellen. Daarom vind ik het onbegrijpelijk dat de Commissie de energie-intensiteit van de eindvraag jaarlijks met slechts 1 procentpunt wil verbeteren. Zoals mevrouw Ahern opmerkte, moet de doelstelling minstens 1,5 procentpunten bedragen en daarnaast moeten er ook meer financiële middelen worden uitgetrokken.
In tegenstelling tot de vorige spreker ben ik er voorstander van om de beperking van de CO2-uitstoot in programma' s voor duurzame energie zoals ALTENER te verankeren. Dit voorkomt immers dat men de bestaande centrales die verantwoordelijk zijn voor de CO2-uitstoot, zonder meer vervangt door kerncentrales, wat sommigen nastreven. Er wordt vaak gezegd dat kernenergie een van de schoonste energiebronnen is, omdat er bij kernenergie geen broeikasgassen vrijkomen. Ik ben het hier niet mee eens. De technische vorderingen van de laatste jaren hebben de efficiency van de duurzame energiebronnen aanzienlijk verbeterd en in plaats van de Europese kerncentrales zoveel geld te geven, wat de Gemeenschap duidelijk doet, zou ze zich meer moeten inspannen om de duurzame energiebronnen te bevorderen.
Overigens ben ik het volkomen met de heer Van Velzen eens dat de landen in Oost- en Midden-Europa ook aan dit programma moeten kunnen deelnemen.

Brunetta
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, allereerst wilde ik de rapporteur, mevrouw Ahern, danken voor het werk dat zij heeft afgeleverd en ik onderstreep daarbij het belang van de bevordering van energie-efficiëntie. Een grotere energie-efficiëntie komt op middellange termijn neer op minder energieverbruik, behoud van hernieuwbare energiebronnen, minder afhankelijkheid van energie-invoer en ook minder milieuvervuiling.
Over het voorstel voor een aanbeveling voor de tweede lezing wilde ik twee opmerkingen maken, maar eerst herinner ik eraan dat het SAVE-programma hoofdzakelijk bedoeld is om wetenschappelijk onderzoek en uitwisseling van knowhow te bevorderen en tevens om de resultaten te controleren die in deze sector (artikel 2), zij het met beperkte financiële middelen, worden behaald.
Dan nu mijn opmerkingen. Mijn eerste opmerking betreft het voorstel om de verbetering van energie-intensiteit van het eindverbruik - een amendement op overweging 15 en op artikel 1 - vast te leggen op 1,5% per jaar. Ik vind dat doel weliswaar ambitieus, maar te hoog gegrepen en zelfs schadelijk voor de gebruikers die weliswaar met succes, maar niet zonder forse inspanningen, de doelstellingen van het programma SAVE I (1991-1995) hebben gehaald.
Ik wijs er in dit verband op dat energie-efficiëntie op korte termijn de bedrijven evenveel kost als de eindverbruikers. Daarom moeten de doelstellingen met betrekking tot de verbetering van de energie-intensiteit in het eindverbruik heel zorgvuldig beoordeeld worden. Het risico zou kunnen zijn dat ons productieapparaat zozeer met kosten belast wordt, dat onze bedrijven daardoor aan concurrentiekracht inboeten ten opzichte van de internationale concurrentie, die niet gehinderd wordt door dergelijke verplichtingen.
Mijn tweede opmerking strekt er eveneens toe dat ons productiestelsel op wereldniveau concurrerend en efficiënt moet zijn. Volgens mij is het niet altijd zinvol om efficiënt energiegebruik te willen bevorderen door middel van wetgevingsinstrumenten en door uiterst stringente, soms zelfs onmogelijk na te leven voorschriften. Energiebesparing is een complex rijpingsproces, dat erop gericht is om zowel de bedrijven als hun klanten bewust te maken van de technologische en economische mogelijkheden, maar zoiets kan pas op lange termijn bewerkstelligd worden.
Voorlichtingscampagnes die bewustzijn kweken voor thema' s in verband met energiebesparing zijn derhalve van harte welkom, maar ik geloof niet dat de uitvaardiging van uiterst stringente wetsvoorschriften de meest doelmatige methode is voor de verbetering van de energie-intensiteit in het eindverbruik. Hier doel ik op amendement 1, op overweging 11 en de nieuwe overweging 15 bis en op amendement 6 op artikel 1.
Mijn gevolgtrekkingen luiden als volgt: tegen de achtergrond van genoemde overwegingen wil ik wijzen op de noodzaak om in zulke complexe materies, waar de markt en de marktmechanismen staan tegenover het collectieve welzijn, kosten-batenanalyses uit te voeren die gericht zijn op de lange termijn, wanneer het gaat om de invoering van maatregelen ter vermindering van de energie-intensiteit van de finale vraag. Deze analyses zijn mogelijk als de markten transparant zijn en de enkeling, de eindverbruiker - bedrijf of consument - altijd kan beoordelen in hoeverre zijn energiegebruik doelmatig is. Daarvoor is een technologisch en economisch rijpingsproces nodig dat berust op degelijk wetenschappelijk onderzoek en een zo volledig mogelijke informatie.

De Palacio
Mijnheer de Voorzitter, ik zou het Parlement, en in het bijzonder mevrouw Ahern, nogmaals willen danken voor de geleverde inspanningen en de niet aflatende steun aan het beleid van de Commissie, met name wat de verbetering van het energieverbruik en de energie-efficiëntie in het kader van het SAVE-programma betreft.
Namens de Commissie wil ik tevens mevrouw Ahern en mevrouw McNally bedanken voor hun gelukwensen aan het adres van de Commissie voor de tenuitvoerlegging van deze activiteiten. Ook de ambtenaren van de Commissie nemen deze attentie graag in dank af.
Zodra het programma wordt aangenomen, zal het een belangrijk onderdeel van het meerjarenprogramma voor energie vormen. Het zal ongetwijfeld de transparantie ten goede komen en een betere coördinatie tussen onze programma's voor activiteiten in de energiesector tot stand brengen. Op deze manier zal het Parlement zijn controlebevoegdheden kunnen uitoefenen in het belang van de Europese burgers.
Mevrouw Ahern, wat uw verslag en de ingediende amendementen betreft, kan ik u meedelen dat het merendeel van de voorstellen in principe de goedkeuring van de Commissie wegdraagt. Zoals ik ook reeds in het debat over het ALTENER-programma heb gezegd, dient met betrekking tot amendement 4 te worden gewezen op de noodzaak de maatregelen inzake energie-efficiëntie af te stemmen op de activiteiten die op het gebied van de duurzame energiebronnen worden ondernomen. Dit is een van de basisdoelstellingen van het meerjarenprogramma voor energie, dat een betere complementariteit en een efficiëntere coördinatie van deze twee beleidsterreinen beoogt.
Er is hier reeds verwezen naar de amendementen 12 en 13. Zij vervangen de amendementen 11 en 5 en hebben betrekking op de comitologie. De Commissie kan zich in principe in deze amendementen vinden, op voorwaarde dat ze op een andere manier worden geformuleerd. Hetzelfde geldt voor amendement 10, waarin wordt voorgesteld de uitgetrokken middelen te verhogen en de oorspronkelijke bedragen van de Commissie in de tekst op te nemen.
Onder de amendementen die de Commissie niet kan aanvaarden, bevindt zich onder meer het voorstel om dit programma ambitieuzer te maken en de efficiëntie met 1,5% te verhogen. Ik ga ervan uit dat het niet in onze bedoeling ligt hersenschimmen na te streven, maar dat wij hier bijeenzijn om ambitieuze maar realiseerbare doelstellingen te formuleren. Een intensiteit van 1% per jaar, en zulks jaar na jaar, leidt na afzienbare tijd tot opmerkelijke resultaten. Wij zijn dan ook van mening dat dit voldoende is en kunnen derhalve noch amendement 2, noch amendement 6 overnemen.
Vanuit juridisch oogpunt heeft het SAVE-programa geen wetgevend karakter. Het kan in dienst worden gesteld van wetgevende activiteiten en wetgevende initiatieven, maar op zich is het geen wetgevend programma. Daarom kunnen wij niet akkoord gaan met de amendementen 1 en 3 en een gedeelte van amendement 6.
Geachte afgevaardigden, SAVE heeft tot doel een referentiekader voor activiteiten op het gebied van energie-efficiëntie te creëren. Aangezien deze formule in het verleden bevredigende resultaten heeft opgeleverd, lijkt het ons niet raadzaam weliswaar goed bedoelde maar in wezen overbodige details en normen toe te voegen die een efficiënte tenuitvoerlegging van het programma in de weg staan. Een zeker mate van flexibiliteit is dan ook onontbeerlijk en dat is de reden waarom wij ons niet achter de amendementen 8 en 9 kunnen scharen.
Amendement 7 kunnen wij in onze zoektocht naar een compromis dan weer wel onderschrijven, ook al stelt het ons voor enkele kleine moeilijkheden die om een nieuwe formulering vragen.
Nu zou ik nog even kort willen ingaan op twee onderwerpen die hier aan de orde zijn geweest. In de eerste plaats betreur ik ten zeerste het kernongeval in Zuid-Korea waarvan verschillende werknemers het slachtoffer zijn geworden. Bovendien is het nog maar enkele dagen geleden dat in Japan een soortgelijk incident heeft plaatsgevonden.
Mijn tweede opmerking heeft betrekking op de doelstelling van Kyoto, waarin energie-efficiëntie ongetwijfeld een sleutelpositie inneemt. De Commissie zal binnenkort haar actieplan inzake energie-efficiëntie voorstellen. Het betreft hier namelijk een van de agendapunten van de Europese Raad van 2 december aanstaande. Wij zullen dan ook de gelegenheid hebben om uitgebreid over deze kwesties te discussiëren.
Nu zou ik nog even willen terugkomen op het SAVE-programma omdat ik vergeten ben te verwijzen naar de deelname van een aantal landen uit Midden- en Oost-Europa. Er zijn momenteel tien landen die steun ontvangen uit hoofde van SAVE-programma' s om een verbetering van de energie-efficiëntie te bewerkstelligen. Wanneer we de cijfers inzake energie-efficiëntie naast elkaar leggen, vinden we voor bepaalde Midden- en Oost-Europese landen een verhouding van een op vijf en een op zes.
Mijnheer de Voorzitter, tot slot zou ik mevrouw Ahern nogmaals willen feliciteren. Tevens spreek ik mijn dank uit aan alle afgevaardigden voor hun actieve bijdrage aan dit thema en dank ik het Parlement voor zijn steun aan de Commissie. Bij wijze van besluit wil ik onderstrepen dat het debat dat wij hier vandaag voeren over het efficiënte gebruik van energiebronnen een bijzonder belangrijk debat is.

Van Velzen
Voorzitter, ik had de commissaris gevraagd of zij bij de projectuitschrijving op dat terrein, ook vooral zou willen kijken naar bedrijven uit Europa die op dit terrein heel veel ervaring hebben. Het lijkt mij dus, nu zij ook zegt dat zij het budget graag verhoogd wil hebben en ook terecht erop heeft gewezen dat de verhouding één op zes is, dat het ook zeer de moeite waard is om Europese bedrijven hier een belangrijke rol in te geven. Ik zou graag de commissaris willen vragen of zij daarop wil antwoorden.

De Palacio
Mijnheer de Voorzitter, in bepaalde gevallen kennen wij inderdaad externe steun toe aan de betrokken Midden- en Oost-Europese landen. Het gaat daarbij niet enkel om de bilaterale bijstand die zij van bepaalde landen ontvangen - er bestaat immers ook een bilaterale samenwerking met de landen uit Midden - en Oost-Europa - maar ook om de hulp die hun wordt toegekend uit hoofde van SAVE en de overige communautaire programma's. In dit kader worden contracten gesloten met bedrijven die voor ondersteuning, onderwijs, vorming en verspreiding van technieken van goed gebruik kunnen zorgen. Het spreekt vanzelf dat hiervoor ook bedrijven uit de Europese Unie in aanmerking komen.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mevrouw de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Overeenkomst EG/Zuid-Afrika betreffende handel en ontwikkelingssamenwerking
De Voorzitter
Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0020/1999), namens de Commissie ontwikkelingssamenwerking betreffende het voorstel voor een besluit van de Raad en de Commissie betreffende de sluiting van de overeenkomst inzake handel, ontwikkeling en samenwerking tussen de Europese Gemeenschap, enerzijds, en de Republiek Zuid-Afrika, anderzijds (8731/1999 COM(1999)0245 - C5-0154/1999 - 1999/0112(AVC)) (Rapporteur: mevrouw Kinnock).

Kinnock, Glenys
Mijnheer de Voorzitter, zaterdag jongstleden had ik de eer om de openingsceremonie bij te wonen van het wereldkampioenschap rugby in Cardiff, de hoofdstad van Wales, waar ik vandaan kom, en Wales heeft gewonnen! Rond het hele rugbyveld waren reclameborden aangebracht van Zuid-Afrikaanse fruitbedrijven en luchtvaartmaatschappijen. We werden vergast op een optreden van Zuid-Afrikaanse zangers en ik moest denken aan de lange weg die we hebben afgelegd sinds de donkere periode van de apartheid toen zo velen van ons, waaronder ikzelf en misschien een of twee commissarissen, pleitten voor sancties en boycots tegen het apartheidsregime in Zuid-Afrika. Het geïnstitutionaliseerde racisme en de gelegaliseerde discriminatie en onverdraagzaamheid van het apartheidsregime zijn nu uit de weg geruimd en de erkenning van deze historische gebeurtenis bepaalt nu de betrekkingen van de Europese Unie met Zuid-Afrika.
Maar, mijnheer de Voorzitter, ik denk dat we allemaal moeten erkennen dat we vijf jaren van slepende en moeizame onderhandelingen achter de rug hebben over van alles en nog wat: appels, peren, asperges, snijbloemen, vis, wijn, port en sherry. Uiteindelijk hebben we echter een overeenkomst kunnen sluiten en hopelijk zal deze maandag worden ondertekend in Zuid-Afrika. Ik zou van de Commissie een bevestiging willen krijgen dat dit ook daadwerkelijk zal gebeuren.
Het Europees Parlement en de Paritaire Vergadering hebben hierbij een positieve rol gespeeld en hebben gezorgd voor de nodige ondersteuning en kritische analyses. Het is volkomen terecht dat dit Parlement het eerste parlement is dat deze overeenkomst bekrachtigt. Sommige lidstaten van de Unie zijn de toezeggingen die in 1994 in Berlijn aan Nelson Mandela werden gedaan, vlug vergeten. Het gebrek aan begrip en ruimhartigheid van sommige lidstaten tegenover Zuid-Afrika was soms moeilijk te begrijpen. Het BBP van Zuid-Afrika bedraagt de helft van dat van België en slechts 0,6% van het mondiale BBP. En toch zijn de onderhandelingen herhaaldelijk blijven steken omdat lidstaten van de Europese Unie sectorale belangen lieten primeren op de noodzaak om Zuid-Afrika te ondersteunen. Ten tijde van het Britse voorzitterschap heeft Philip Stevens, die een column schrijft in de Financial Times, opgemerkt dat Europa zich stelselmatig onbetrouwbaar, destructief en vooral beschamend protectionistisch heeft opgesteld tegenover Zuid-Afrika. Van meet af aan heeft Europa getracht de Zuid-Afrikaanse belangen ondergeschikt te maken aan die van zijn gesubsidieerde boeren.
Laat ik nu de essentiële punten samenvatten:
Het asymmetrische karakter van de handelsovereenkomst is van cruciaal belang en houdt de systematische opheffing of vermindering in van tariefbarrières en andere heffingen. Europa zal zijn markten over een periode van tien jaar openstellen voor 95% van de Zuid-Afrikaanse export. Zuid-Afrika zal zijn markten over een periode van twaalf jaar openstellen voor 86% van de export van de Europese Unie.
Deze overeenkomst is uniek in die zin dat de landbouwsector hierin is opgenomen, die uiteraard van kapitaal belang is voor de Zuid-Afrikaanse economie. In de overeenkomst wordt ook de potentiële schade erkend die gesubsidieerde landbouwproducten kunnen aanrichten op Zuid-Afrikaanse markten, en de overeenkomst voorziet zelfs in de mogelijkheid voor Zuid-Afrika om een speciale vrijwaringsclausule toe te passen als Europese landbouwproducten een gevaar lijken op te leveren voor zijn eigen landbouwindustrie. Desondanks blijven de overeenkomsten doortrokken van het protectionisme dat jammer genoeg nog steeds kenmerkend is voor het gemeenschappelijk landbouwbeleid van de Unie. Ik ben ook van mening dat deze overeenkomst niet mag worden gezien als een model, zeker niet voor de ACS-landen die thans betrokken zijn bij de nieuwe post-Lomé-Overeenkomsten, en ik zou graag de bevestiging krijgen dat dit niet het standpunt is van de Commissie. In ieder geval kan men een duidelijke les trekken uit de ontzaglijke problemen die een dergelijk project met zich meebrengt, vooral wanneer je zeer moeizame en bitse onderhandelingen moet voeren met de machtige EU. Deze overeenkomst moet nu worden omgezet in praktische resultaten.
Tenslotte zou ik het willen hebben over de regionale consequenties. Dit is naar mijn mening het meeste zorgwekkende aspect van de overeenkomsten. Botswana, Lesotho, Namibië en Swaziland zullen immers minder douanerechten kunnen innen, een bron van inkomsten waar deze landen in hoge mate van afhankelijk zijn geworden. In het geval van Lesotho bedragen douanerechten soms zelfs 90%, en dit betekent dat deze landen minder kunnen investeren in noodzakelijke gezondheids- en onderwijsprogramma' s en andere sociale voorzieningen. Er zullen compensatiemaatregelen moeten komen. Het is echter nog heel onduidelijk, mijnheer de commissaris, hoe de kosten hiervan zullen worden betaald, en er bestaat ook nog veel onduidelijkheid over de door de Commissie beloofde conferentie in Lesotho. De BLNS-landen zijn bij mij reeds komen aankloppen om te vragen wat ons standpunt zal zijn op deze conferentie.
Mijn eigen interesse in Zuid-Afrika dateert al van dertig jaar terug. Deze interesse blijft bestaan omdat er nog altijd een heleboel op het spel staat. President Mbeki weet dat het geduld van de Zuid-Afrikanen niet oneindig is en hij beseft ook dat het verpauperde zwarte deel van Zuid-Afrika naar verandering snakt. Bij zijn inhuldiging zei president Mbeki: "onze nachten mogen geen nachtmerries zijn doordat miljoenen mensen in bittere armoede leven. Geen nacht kan vredig zijn zolang miljoenen mensen geen werk hebben en gedwongen zijn om te bedelen en te stelen om ervoor te zorgen dat zijzelf en hun naasten niet omkomen van de honger. Ons land, Zuid-Afrika, begint aan een lange reis" . Dit Parlement moet zijn goedkeuring geven aan deze overeenkomst, zodat de Europese Unie een rol kan spelen in deze historische reis.

Gahler
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik voer vandaag voor de eerste maal het woord in de plenaire vergadering van dit Parlement. Ik ben blij dat ik over Zuid-Afrika kan spreken, een land waarvan ik sinds mijn eerste bezoek in 1981 de ontwikkeling met angst en hoop, en sinds enige tijd ook met vertrouwen heb gevolgd.
Eindelijk kunnen wij bevoorrechte economische en politieke betrekkingen aanknopen met Zuid-Afrika, het Afrikaanse land waarvan de stabiele ontwikkeling zowel in ons eigen belang als in dat van zijn buren ten zuiden van de evenaar is. Deze overeenkomst moet beide dienen. Door bijzondere betrekkingen met Zuid-Afrika te onderhouden ondersteunen wij de economische ontwikkeling van het land en versterken wij zijn potentieel om de hele regio positieve impulsen te geven.
In politiek opzicht belonen wij daarmee het succes van een hervormingsproces dat door de jaren heen jammer genoeg niet altijd vreedzaam verlopen is. Velen herinneren zich ongetwijfeld de beelden van gewelddaden door zowel de politie en het leger als door zwarten tegen zwarten. Het eerste hoogtepunt van het democratiseringsproces waren in 1994 de eerste democratische verkiezingen voor alle Zuid-Afrikanen. Die verkiezingen waren niet alleen voor de gedurende lange tijd onderdrukte meerderheid, maar naar mijn mening ook voor de bevoorrechte minderheid van het oude systeem de tastbare uitdrukking van bevrijding. Zij werden bevrijd van de zelfopgelegde dwang een systeem te rechtvaardigen waarvan ze diep in hun binnenste zelf wel wisten dat het niet te rechtvaardigen was en hen steeds meer scheidde van de mensen in Europa en Noord-Amerika met wie zij zich cultureel en etnisch verbonden voelden.
Dat intellectuele en politieke isolement, de economische sancties en het feit dat het materieel steeds moeilijker werd om de oude orde in stand te houden, leidde uiteindelijk tot economische stagnering en het politieke besef dat het zo niet meer verder kon.
Ik ben er nochtans van overtuigd dat een gebeurtenis in Europa de in 1989 aangetreden regering-De Klerk uiteindelijk de moed heeft gegeven om het systeem grondig te veranderen en zo zichzelf af te schaffen. De val van de Berlijnse Muur was het zichtbare einde van een systeem in naam waarvan ook in zuidelijk Afrika vrijheid en democratie aan banden waren gelegd. Daardoor werd bij de blanke Zuid-Afrikanen het gevoel weggenomen dat vrije verkiezingen volgens het principe one man, one vote, once a vote in een éénpartijsysteem en een na onteigening genationaliseerde economie zouden resulteren. Een belangrijk argument of schijnargument tegen de vrijheidsbeweging was daarmee weggevallen.
Intussen voert de Zuid-Afrikaanse minister van economie, nog steeds lid van de communistische partij, een vrijemarktbeleid. Met deze overeenkomst willen wij dat beleid van liberalisering van de handel en herstructurering van de economie bevorderen.
Een belangrijk onderdeel van de overeenkomst is voorts dat de verdragsluitende partijen opkomen voor inachtneming van de democratische principes, de mensenrechten, de principes van de rechtsstaat en een verantwoordelijk staatsbestuur. Daarom moet het Europees Parlement in het kader van de gestructureerde politieke dialoog alles in het werk stellen om de inspanningen van Zuid-Afrika voor de totstandbrenging van stabiliteit te ondersteunen.
De Fractie van de Europese Volkspartij heeft de laatste jaren steeds opnieuw voor een nauwe samenwerking met de republiek Zuid-Afrika gepleit. Namens mijn fractie juich ik deze overeenkomst tussen de Europese Unie en Zuid-Afrika dan ook toe. Ik feliciteer de rapporteur, mevrouw Kinnock, met haar uitstekend verslag, dat wij steunen.
Tijdens de vijf jaar durende onderhandelingen heeft het Europees Parlement - en vooral mijn fractie - op een snelle sluiting en inwerkingtreding van deze overeenkomst aangedrongen. Ook in het Zuid-Afrikaanse Parlement bestaat eensgezindheid ten aanzien hiervan.
In de overeenkomst, zoals deze nu is, zijn de belangen naar mijn mening goed in evenwicht. De 24 onderhandelingsronden waren ongetwijfeld gedeeltelijk overbodig en werden door sectorale of nationale belangen gerekt. De rapporteur heeft reeds daarop gewezen. Anderzijds heeft dat de toenadering en het wederzijds begrip over ingewikkelde problemen in verband met bijvoorbeeld de alcoholovereenkomst of bepaalde landbouwproducten, mogelijk gemaakt.
De asymmetrische handelsovereenkomst voorziet onder meer in de openstelling binnen tien jaar van 95% van de Europese markten voor Zuid-Afrikaanse exportproducten.
In dat verband benadruk ik dat de Europese Unie met deze vrijhandelsovereenkomst voor het eerst de landbouwsector bij een overeenkomst heeft betrokken. Binnen het kader van het mogelijke, dat wil zeggen binnen de logica van het subsidiebeleid, is veel bereikt. De Zuid-Afrikanen hadden het er emotioneel beslist moeilijk mee dat ze na 12 jaar in hun eigen land hun eigen sherry geen sherry en hun eigen port geen port meer mogen noemen. Ik heb mijn gesprekspartners in Zuid-Afrika in augustus proberen te troosten door erop te wijzen dat wij, Duitsers, onze sekt ook geen champagne mogen noemen, maar dat hij ook onder de benaming sekt in het buitenland goed verkoopt, gewoon omdat hij goed is.
Jammer vind ik echter dat de Raad van de overeenkomst geen overeenkomst van de Gemeenschap heeft willen maken. Nu is het een gemengde overeenkomst, wat betekent dat het pas na ratificatie door alle lidstaten in werking kan treden.
Ook al worden vele voor de handel relevante overeenkomsten reeds vanaf begin 2000 voorlopig toegepast, hoop ik dat het ratificatieproces niet te lang zal duren. Het Europees Parlement maakt met zijn snel besluit duidelijk dat niet mag worden gedraald. Laat dat voor de nationale parlementen een voorbeeld zijn en tegelijkertijd een blijk van onze sympathie voor het nieuwe Zuid-Afrika, dat op zijn moeilijke weg onze steun verdient.

Martínez Martínez
Mijnheer de Voorzitter, ik ben het volkomen eens met de rapporteur, mevrouw Kinnock. Ik zou zowel haar als de onderhandelaars die erin zijn geslaagd deze overeenkomst tot stand te brengen, oprecht willen feliciteren. Ik vind trouwens dat iedereen hier felicitaties verdient, omdat het instrument dat de Europese Unie met Zuid-Afrika gaat ondertekenen, uiteindelijk na veel vallen en opstaan het daglicht mocht aanschouwen. Deze overeenkomst moet een nieuwe en definitieve impuls geven aan de betrekkingen tussen beide partners.
Zoals ik reeds gezegd heb, was het een werk van lange adem. Soms dachten we dat er nooit een einde aan zou komen. Er zaten ongetwijfeld enkele bijzonder delicate onderwerpen bij. Sommige problemen, zoals de kwestie van de sherry en de portwijn, zijn trouwens nog steeds niet helemaal van de baan. We hopen echter dat daarvoor in de komende dagen een bevredigende oplossing zal worden gevonden. Anderzijds zijn er ook momenten geweest waarop zowel de Europese onderhandelaars als de afzonderlijke lidstaten een veel te bureaucratische, defensieve en zelfs gierige houding hebben aangenomen, terwijl onze Zuid-Afrikaanse gesprekspartners meer dan eens een stap terug hebben gezet en thema's hebben aangesneden die ogenschijnlijk allang in kannen en kruiken waren. Vandaar deze immense vertraging.
Mijnheer de Voorzitter, laten we hopen dat elk van beide partijen de nodige goede wil aan de dag legt om de op dit moment nog hangende kwesties en interpretaties probleemloos af te handelen. Nu zijn wij dan aanbeland bij de parlementaire procedure die ons in de gelegenheid stelt onze goedkeuring te hechten aan deze nauwgezette, bijzonder hoopgevende en veelbelovende tekst. De overeenkomst die wij hier voor ons hebben liggen, houdt rekening met zeer uiteenlopende belangen die op het eerste gezicht onverzoenbaar lijken. Desalniettemin is het gelukt voor iedereen aanvaardbare oplossingen te vinden. Afgezien van het feit dat de bereikte overeenkomst de Europese belangen behartigt en nieuwe perspectieven opent, is deze vooral bedoeld om de stabiliteit en de economische vooruitgang in Zuid-Afrika te bevorderen en de politieke en democratische ontwikkeling van dit land te ondersteunen.
Mijnheer de Voorzitter, met de ondertekening van deze overeenkomst en de daaruit voortvloeiende steun aan het Zuid-Afrikaanse ontwikkelingsproces geeft de Europese Unie blijk van een enorme coherentie. Zij handelt immers in overeenstemming met haar verplichting om de belangen van haar lidstaten te verdedigen, in overeenstemming met de waarden van rechtvaardigheid en sociale vooruitgang die wij hoog in het vaandel dragen, in overeenstemming met haar verlangen om een evenwichtige en solidaire wereld op te bouwen, in overeenstemming ook met de inspanningen die velen onder ons en vele Europese medeburgers gedurende veertig jaar hebben geleverd om een einde aan de apartheid te maken. Nu is onze droom van een Zuid-Afrika voor alle Zuid-Afrikanen, een Zuid-Afrika met een staatsbestel dat de beginselen van vrijheid en waardigheid respecteert, eindelijk werkelijkheid geworden. Zuid-Afrika heeft het weerzinwekkende apartheidsregime van zich afgeschud, de Zuid-Afrikanen hebben geschiedenis gemaakt met hun bewonderenswaardig verzoeningsproces, zij hebben de moeilijke overgang van burgeroorlog en dictatuur naar democratie, van programmapunten van een bevrijdingsbeweging naar een grondwet van een pluralistische en democratische rechtsstaat zonder al te veel kleerscheuren doorstaan. Aangezien de Zuid-Afrikanen het vertrouwen dat wij in hen stelden op geen enkel moment beschaamd hebben, zou het des te onvergeeflijker en zelfs ronduit schandalig zijn als wij Europeanen onze handen in onschuld zouden wassen en Zuid-Afrika, dat op ons vertrouwt, aan zijn lot overlieten.
Mijnheer de Voorzitter, ik verheug mij eigenlijk vooral over feit dat wij met deze overeenkomst nu eindelijk de daad bij het woord gaan voegen. Het Europees Parlement heeft het onderhandelingsproces van dichtbij gestimuleerd en gevolgd, het heeft impulsen gegeven en het heeft als prikkel gediend. Ik vind dan ook dat het Parlement hier vandaag moet aantonen dat het bij de toepassing van het akkoord en de daaruit voortvloeiende resultaten dezelfde energie aan de dag zal leggen.

Van den Bos
Voorzitter, zo gul als Europa was met mooie woorden bij de afschaffing van de apartheid, zo gierig bleek het bij economische concessies. Deze kruideniersmentaliteit heerste niet bij de Commissie, maar bij de kortzichtige Europese regeringen die hun nationale deelbelangen zwaarder lieten wegen dan de welvaart van de Zuid-Afrikaanse bevolking.
Uit een recent rapport van de UNCTAD blijkt dat de invoer van Zuid-Afrika uit de Europese Unie waarschijnlijk sterker zal toenemen dan de export naar deze markt. Voor zover dit het geval is zal het akkoord zeker bijgesteld moeten worden. Wij zullen de concrete uitwerking van de overeenkomst daarom nauwlettend in de gaten houden.
De SADC-landen mogen niet benadeeld worden door de betrekkingen van Zuid-Afrika met Europa. Ook hier geldt: beter een goede buur dan een verre vriend. Zuid-Afrika moet juist een impuls geven aan de ontwikkeling van de gehele regio. Zijn agressieve expansie in de buurlanden draagt hier niet toe bij. De handelsbalans met de aangrenzende landen is volledig onevenwichtig. Zuid-Afrika exporteert zeven keer meer dan het importeert. Zoals Pretoria zelf tariefpreferenties gekregen heeft van de Europese Unie zou zij deze ook aan haar buren kunnen toekennen. Economische ontwikkeling is immers essentieel voor de politieke stabiliteit en vrede in de gehele regio. Ondanks onze kritiek op de opstelling van de Europese Unie, hechten wij veel belang aan de basisdoelstelling van de overeenkomst, de economische ontwikkeling van Zuid-Afrika en de integratie in de wereldhandel. Daarom steunen wij de aanbeveling van mevrouw Kinnock.
Mijnheer de Voorzitter, in mijn taal zeggen wij: beter een half ei dan een lege dop.

Wyn
Mijnheer de Voorzitter, het verheugt mij namens de Fractie De Groenen/Vrije Europese Alliantie te kunnen meedelen dat wij dit initiatief ondersteunen. We bedanken mevrouw Kinnock voor het werk dat zij heeft verricht.
De bevordering van interstatelijke en, meer recentelijk, interregionale bondgenootschappen zowel binnen de Europese Unie als met partners daarbuiten, is een initiatief waar we ons actief en enthousiast voor inzetten en daar kunnen we trots op zijn. Steunprogramma' s als INTERREG, PHARE en andere zijn een duidelijke uitdrukking van deze filosofie.
Men kan niet verwachten dat dit initiatief volstaat om de economische ellende in het nieuwe Zuid-Afrika als het ware in één klap op te lossen. Het gaat om enorme binnenlandse problemen, waaronder sociale integratie, permanente slechte huisvesting voor de meerderheid van de bevolking, massale werkloosheid en een economie die slechts 0,46% van het mondiale BBP produceert.
Waar de meeste Zuid-Afrikanen zich druk over maken is dat het zo lang duurt voor onze initiatieven worden uitgevoerd. We moeten ervoor zorgen dat alle steunprogramma' s veel sneller kunnen worden uitgevoerd dan nu het geval is. Voor een land dat te maken heeft met dusdanig acute economische en sociale problemen biedt een overeenkomst die over een periode van tien jaar voorziet in volledige liberalisering van 95% van de Zuid-Afrikaanse export naar de EU en opheffing van douanerechten op 86% van de industrieproducten uit de EU, te weinig perspectieven op korte termijn. Zo lang kan Zuid-Afrika niet wachten.
Invoerrechten zijn prima, maar we mogen niet vergeten dat de heffingen op de export van derdewereldlanden naar rijke landen vier keer zo hoog liggen als de invoerrechten die wij moeten betalen wanneer we naar deze landen exporteren.
Evenzeer moeten interregionale betrekkingen met Zuid-Afrika, een land met een grote regionale diversiteit, worden bevorderd. Regio' s en landen van de EU die historische banden hebben met Afrika kunnen een cruciale rol spelen bij het opbouwen van economische en culturele banden met de verschillende regio' s van Afrika. Als wij Afrika een toekomstperspectief willen bieden is het absoluut noodzakelijk dat wij deze rol vervullen. Dit geldt ook voor de kwijtschelding van schulden. De beslissing van de economische wereldtop in Keulen van dit jaar om 100 miljard USD van de schuld van derdewereldlanden kwijt te schelden, was in dit opzicht heel belangrijk en zou de katalysator moeten zijn voor verdere acties van alle, en niet slechts een paar EU-landen.
Financiële partnerschappen zijn niet het wondermiddel dat alle problemen van Zuid-Afrika zal oplossen. Als we ervoor willen zorgen dat Zuid-Afrika maximaal gebruik kan maken van de mogelijkheden van deze overeenkomst moeten we een heleboel kwesties onderzoeken die daarmee verband houden en we moeten deze kwesties benaderen vanuit een allesomvattende visie. De EU moet zich bezighouden met de ontwikkeling van strategieën en onderwijsprogramma' s om te zorgen voor een zowel op economisch als op milieugebied duurzame ontwikkeling van de Zuid-Afrikaanse economie. Ik begroet dit initiatief.

Boudjenah
Mijnheer de Voorzitter, ik dank mevrouw Kinnock voor haar verslag. De overeenkomst tussen de Europese Unie en Zuid-Afrika, waarover wij vandaag advies uitbrengen, is zeer belangrijk. Ik ben vooral voor deze overeenkomst omdat de Raad begin dit jaar de onderhandelingen had geblokkeerd en daarmee een zeer negatief signaal had gegeven aan de Zuid-Afrikaanse bevolking.
Ons Parlement had in februari 1999 duidelijk gemaakt geen begrip hiervoor te kunnen opbrengen, ook al ging het om de belangen van bepaalde Europese landbouwproducenten waarmee rekening moest worden gehouden. Dat was echter ook mogelijk zonder de besprekingen in hun totaliteit in twijfel te trekken. De dringende oproep van het Parlement is dus gehoord. Tenslotte heeft de Raad immers de overeenkomst goedgekeurd. Bovendien verheugt het mij dat de overeenkomst, op aandringen van Zuid-Afrikaanse zijde, is uitgebreid tot ontwikkelingssamenwerking.
Het is thans zaak met de grootst mogelijke aandacht de toepassing van deze overeenkomst te volgen en zich ervan te vergewissen dat de meest positieve aspecten ervan bijdragen tot de ontwikkeling van het nieuwe Zuid-Afrika. Dit land kent als "rijk land" op een van de armste continenten nog steeds zeer ongelijke sociale verhoudingen, in dier voege dat het UNDP Zuid-Afrika een 93ste plaats geeft voor menselijke ontwikkeling. Van het jaarlijks inkomen gaat 52% naar 10% van de bevolking, terwijl het werkloosheidscijfer van 30% in 1994 gestegen schijnt te zijn tot 37% in 1997. Onder deze ongelijkheden gaat nog bestaande raciale verdeeldheid schuil. Kortom, de Zuid-Afrikanen zelf zeggen: "Politiek gezien hebben wij de apartheid achter ons liggen, maar voor miljoenen mensen blijft zij in het dagelijks leven, op het economische en sociale vlak, nog bestaan". Het volkomen begrijpelijk gebrek aan geduld is met name onder de zwarte bevolking voelbaar.
Na solidair te zijn geweest met de bevrijdingsbeweging tegen het hardvochtige apartheidsregime, moeten wij steun geven aan de ongekende inspanningen van het RDP.
Er zijn al grote vorderingen geboekt wat het aantal schoolgaande kinderen, de eerstelijnsgezondheidszorg en de toegang tot drinkwater en stroom betreft, maar er blijft nog heel veel te doen. Mijn gevoelens omtrent deze overeenkomst zijn des te sterker daar mij, nadat ik jarenlang had gedemonstreerd voor de bevrijding van Nelson Mandela, de eer de beurt viel om vlak na zijn verkiezing tot president, naar Zuid-Afrika te reizen.
Tenslotte moeten wij luisteren naar hetgeen gezegd wordt over de gevolgen van de vrijhandel. Zuid-Afrika wilde oorspronkelijk een overeenkomst die veel weg had van de bepalingen van de Overeenkomst van Lomé. De Unctad voorspelt dat de gevolgen voor de bilaterale handelsstromen ongelijk verdeeld zullen zijn, ten koste van de Zuid-Afrikaanse producten. Bovendien is onvoldoende rekening gehouden met de ongerustheid en de vrees op regionaal niveau, in de landen van de Zuid-Afrikaanse douane-unie. Botswana, Lesotho, Namibië en Swaziland gaan een belangrijke bron van inkomsten verliezen wanneer de invoerrechten die zij thans aan hun unie ontlenen, scherp zullen dalen bij de inwerkingtreding van de overeenkomst. Het feit dat er dan gesubsidieerde GLB-producten op hun markt verschijnen houdt bovendien reële risico's voor hun landbouw in.
De overeenkomst waarover wij spreken is voor beide partijen van strategisch belang. Zij is ook van belang voor de vrede, de stabiliteit en de ontwikkeling van zuidelijk Afrika. Ik wil daarom niet alleen eindigen met een woord van goedkeuring, maar ook met een voorstel. Misschien zouden wij in het Parlement de ambassadeurs van de landen van zuidelijk Afrika kunnen horen, teneinde hen rechtstreeks te betrekken bij de nieuwe relatie tussen de Europese Unie en de regio van de wereld die voor het gehele Afrikaanse continent zulke grote beloften inhoudt.

Coûteaux
Mijnheer de Voorzitter, als vertegenwoordiger van het landbouwland Frankrijk, en meer nog als vertegenwoordiger van een land dat zijn naam en zijn beleid heeft verbonden aan een bepaalde opvatting over de samenwerking met Afrika, kunnen wij niet meegaan met mevrouw Kinnock, en kunnen wij derhalve deze overeenkomst inzake handel en samenwerking met de Republiek Zuid-Afrika om inhoudelijke en formele redenen niet goedkeuren.
De inhoudelijke redenen liggen trouwens voor de hand. De eerste reden houdt verband met de afspraak inzake gecontroleerde oorsprongsbenamingen. Men schept een uiterst gevaarlijk precedent indien men een land financiële compensatie biedt om het oneigenlijke gebruik van beschermde benamingen te staken, zoals in het onderhavige geval bij sherry. Het behoeft trouwens geen betoog dat wanneer deze overeenkomst eenmaal is geratificeerd door de nationale parlementen, wier uiterst belangrijke rol - tussen twee haakjes - eens te meer wordt bevestigd, elk derde land zou kunnen besluiten om een Europese gecontroleerde oorsprongsbenaming te gebruiken en vervolgens over de financiën zou kunnen komen onderhandelen. Dat is te gek.
De tweede inhoudelijke reden lijkt ons nog ernstiger. Deze houdt verband met de filosofie, of beter gezegd, met de ideologie die in deze overeenkomst tot uiting komt. Beweren dat de liberalisatie van het handelsverkeer a priori gunstig is voor de ontwikkeling, past natuurlijk in het populaire wereldhandelsverhaal dat overal aftrek vindt, maar steeds weer worden deze beweringen door de waarheid achterhaald. Allereerst blijkt zonneklaar dat de arme landen steeds dieper in de problemen raken, naarmate zij hun grenzen openstellen en hun basisdiensten privatiseren. Trouwens, de nu overheersende landen hebben zich kunnen ontwikkelen in het kader van een gepland protectionisme, het soort protectionisme waar ik vurig naar verlang. De overeenkomst speelt in op een ideologie waarvan het doel slechts is het funeste beleid van een commerciële supermacht, de Verenigde Staten, te maskeren. Evenals op andere terreinen raakt ook hier Europa van de rechte weg af wanneer het de Verenigde Staten daarin volgt.
Dan noem ik tot slot slechts nog de formele kant van de zaak. Nogmaals zien wij hier ten overvloede hoe de Commissie en het Parlement samenzweren om de Europese Raad iets te ontfutselen dat naar mijn idee tot de exclusieve bevoegdheid van die Raad behoort, namelijk het buitenlands beleid.
Om al die redenen kunnen wij deze overeenkomst niet goedkeuren.

Belder
Mijnheer de Voorzitter, onder erkenning van de waardevolle elementen in de Overeenkomst inzake handel, ontwikkeling en samenwerking tussen de Europese Gemeenschap en de Republiek Zuid-Afrika rijzen er bij ons, evengoed als bij rapporteur Kinnock, een aantal kritische vragen respectievelijk suggesties richting Commissie en Raad.
Ten eerste kenmerkt de handelsrelatie tussen de Europese Unie en Zuid-Afrika zich door een sterke afhankelijkheid. Het laatste land is voor zowel zijn import (33 procent) als export (40 procent) in zeer hoge mate op het eerste aangewezen. Andersom geldt dit absoluut niet. Vanwaar dan het uitblijven van een volledige toegang tot de Europese markt voor Zuid-Afrikaanse producten? Op deze wijze vervluchtigen de goede voornemens van de lidstaten van de Europese Unie uit 1994 jegens ontwikkelingsland Zuid-Afrika!
Ten tweede toonde een evaluatie van de Lomé-Overeenkomst in 1996 aan dat asymmetrische handelsliberalisering niet alleen maar voordelen oplevert voor de ontwikkelingslanden. Door deze asymmetrie leren zij immers niet concurreren tegen wereldprijzen. In hoeverre geldt dit bezwaar ook voor de producten van Zuid-Afrika?
In de derde plaats dringen wij erop aan dat de Overeenkomst tussen de Europese Unie en Zuid-Afrika niet ten koste zal gaan van Pretoria´s uitstekende regionale handelsrelaties. Door middel van goede regels van oorsprong dienen ook Zuid-Afrika' s partners in de SADC en SACU profijt te trekken van het handelsakkoord.
In aansluiting op de scherpe stellingname van rapporteur Kinnock dat "de Europese Unie geprobeerd heeft Zuid-Afrika tot gijzelaar van haar eigen gesubsidieerde landbouwers te maken" is, ten vierde, het niet opnemen van de sectoren wijn en sterke dranken in de Overeenkomst een regelrechte omissie. Welke schade zal de Europese markt daarvan werkelijk ondervinden?
Een laatste punt: het Europese ontwikkelingsbeleid tegenover Zuid-Afrika zal weinig vruchten afwerpen, zolang Europa niet bereid is daarvoor offers te brengen. De laatste tijd is er in de ontwikkelingssamenwerking steeds meer nadruk gelegd op ontwikkeling door integratie in de wereldmarkt. Naar ons idee terecht. Dit handelsakkoord bevat evenwel aspecten die de integratie van Zuid-Afrika in de wereldmarkt belemmeren. Het Europese eigenbelang blijkt al met al toch weer sterker.

Maij-Weggen
Voorzitter, allereerst dank aan de rapporteur voor haar uitstekende verslag dat begint met de zin: "Na vijf jaar te hebben gediscussieerd, getreuzeld, gemanoeuvreerd, overlegd en onderhandeld, is er nu eindelijk een handelsakkoord tussen de Europese Unie en Zuid-Afrika." In Nederland kunnen we dat, mevrouw Kinnock, nog kernachtiger zeggen. We zeggen dan: na vijf jaar gezeur, gezanik en gezever is de kogel eindelijk door de kerk. De Nederlanders hier zullen me daar zeer wel in begrijpen. Het zijn overigens, en ik ben dat eens met de heer Van den Bos, vooral de lidstaten geweest die voor dat gezeur, gezanik en gezever hebben gezorgd. Het zijn niet de Commissie en zeker niet het Parlement geweest.
Voorzitter, hoe we het ook uitdrukken in onze eigen landstaal, de onderhandelingen over dit handelsakkoord werden lange tijd op ongekende wijze getraineerd en het was, zoals veel resoluties in dit Huis hebben uitgedrukt, een slechte vertoning, vooral na de moedige overgang naar een vrij en democratisch bestuur zoals Zuid-Afrika dat heeft gerealiseerd. Een prachtige prestatie in een eeuw vol geweld in deze wereld. Zuid-Afrika is daarom een voorbeeld voor ons allemaal.
De Europese Unie is met 33 procent export en 40 procent import de voornaamste handelspartner van Zuid-Afrika. Daarom is dit akkoord ook belangrijk. Voor ons, maar vooral ook voor Zuid-Afrika. Het is een moderne en aan deze tijd aangepaste overeenkomst met aspecten van liberalisatie van tarieven, van de instelling van een vrijhandelszone, van afspraken over economische en ontwikkelingssamenwerking, afspraken over wetenschap en technologie en afspraken over een politieke dialoog. Kortom, een akkoord waarmee men van twee kanten best een aantal jaren vooruit kan. Natuurlijk had het mooier gekund maar ik denk dat het beter is om daar maar voorlopig tevreden mee te zijn.
Een gedeelte handelsakkoord biedt ook goede perspectieven omdat Europa zijn markten voor 95 procent voor Zuid-Afrika zal openen en Zuid-Afrika doet dat dan weer voor 86 procent en 75 procent van de Zuid-Afrikaanse landbouwproducten zijn daarbij betrokken. Ook de meeste handelsproducten mogen straks, in elk geval na drie jaar, zo vrij mogelijk binnenkomen. Dat port en sherry voor zoveel vertraging hebben gezorgd, en dat daarvoor nog overgangsregimes van 5 tot 12 jaar zijn gecreëerd, is natuurlijk niet erg geloofwaardig. Maar zo belangrijk is het ook niet. Ik ben het met de heer Gahler eens en ik kan hem zeggen dat in Nederland meer sekt dan champagne wordt gedronken. Dus de kwaliteit is op den duur met de prijs minstens even belangrijk als de naam.
Voorzitter, genoeg over de detailaspecten van dit akkoord. Even belangrijk zijn natuurlijk de politieke aspecten van de afspraken. Wat dat betreft hopen we van harte dat dit akkoord een positieve stimulans zal geven aan de economische ontwikkeling en de politieke stabilisatie van Zuid-Afrika. Op dat vlak is er toch nog heel wat zorg want de economische ontwikkeling in Zuid-Afrika vertraagt en daardoor gaat de strijd tegen de armoede, die de achterstand van de zwarte en gekleurde bevolking als gevolg van de jarenlange apartheid moet verminderen, veel te langzaam. De armoede is nog steeds heel duidelijk zichtbaar in Zuid-Afrika en een deel van de jonge generatie raakt daardoor gefrustreerd en criminaliseert ook. Dat is niet alleen ernstig voor de betreffende groepen. Dat houdt helaas ook weer een deel van de investeringen tegen en dat maakt dat de economische ontwikkeling nog verder vertraagt.
Daarom is het belangrijk dat dit handelsakkoord nu eindelijk van de grond is gekomen zodat het Europese bedrijfsleven weet waar het in Zuid-Afrika aan toe is en datzelfde geldt voor het Zuid-Afrikaanse bedrijfsleven. Nederland stuurt in elk geval binnenkort een grote handelsdelegatie naar Zuid-Afrika en ik hoop dat de andere 14 lidstaten dat ook doen. Zuid-Afrika heeft nieuwe impulsen nodig om de economische groei te bevorderen en de armoede sneller te verdrijven. Dat komt de politieke stabiliteit ten goede en dat is vooral nodig.
Voorzitter, Zuid-Afrika gaat na de aanstaande verkiezingen een nieuwe periode tegemoet. Een periode waarin tekenen van hoop en vooruitgang moeten worden omgezet in economische en sociale stabiliteit en in rechtvaardigheid. Dit handelsakkoord moet daarbij een positieve rol vervullen. Mijn fractie keurt het goed en ik hoop van harte dat het die positieve uitwerking zal hebben.

Dybkjær
Mijnheer de Voorzitter, met het afscheid van Nelson Mandela als president en met de verkiezing van Thabo Mbeki breekt voor Zuid-Afrika een nieuw tijdperk aan. Zoals een jonge Zuid-Afrikaan die in Denemarken woont, het uitdrukte: "Het is goed voor Zuid-Afrika dat Mandela nu aftreedt. Het is immers niet goed dat een democratie een God als president heeft, want dat was en is Mandela: een goddelijk wezen" . Tegen Goden komt men niet in opstand, zeker niet wanneer ze net de deur naar de vrijheid hebben geopend. Ik bedoel daarmee niet dat Thabo Mbeki geen goddelijke eigenschappen bezit, maar de armen zullen met Thabo Mbeki niet zoveel geduld hebben als met Nelson Mandela. Zij stellen hier en nu eisen betreffende voedsel, woning, opleiding, kortom ze willen alle dingen die voor ons in het Westen vanzelfsprekend zijn. Voorlopig uit zich dit alleen in criminaliteit, later zullen ze in opstand komen. Dat brengt Thabo Mbeki in een heel andere positie dan zijn voorganger, maar ook voor ons in de EU maakt dit een enorm verschil. Dat moeten we voor ogen houden. We mogen evenmin vergeten wat er in de Balkan gebeurt en wat Kofi Annan in zijn openingstoespraak op de Algemene Vergadering van de VN dit jaar heeft gezegd: "Wij geven zoveel uit aan oorlog en zo bitter weinig aan preventie" . Daarom is het goed dat de onderhavige overeenkomst tussen Zuid-Afrika en de EU tot stand is gekomen, hoewel ze niet perfect is. De overeenkomst is niet genereus genoeg en ik dank de rapporteur, mevrouw Kinnock, dat ze hierop gewezen heeft. De overeenkomst is er nu echter en ze verbindt de EU en Zuid-Afrika met elkaar. Hopelijk voelen de mensen in Zuid-Afrika ook dat de EU en Zuid-Afrika niet meer zo ver uit elkaar liggen, zowel fysisch als psychisch en dat het niet meer zo lang duurt vooraleer woorden in daden worden omgezet, wat in de periode van 1994 tot 1999 beslist wel het geval was.

Lucas
Mijnheer de Voorzitter, ik zou in de eerste plaats willen benadrukken dat ik de bekrachtiging van deze overeenkomst, die hopelijk spoedig zal plaatsvinden, begroet als een belangrijke mijlpaal in onze internationale betrekkingen, en ik feliciteer de rapporteur met haar voortdurende inspanningen om het best mogelijke resultaat te bereiken.
Deze overeenkomst is een van de eerste vrijhandelsakkoorden met een ontwikkelingsland en het schept bijgevolg een aantal belangrijke precedenten. Een van de belangrijkste precedenten is dat het niet uitsluitend gaat over handel, maar ook ruime aandacht besteedt aan ontwikkelingssamenwerking. Ik juich dit natuurlijk toe, maar deze overeenkomst schept misschien ook andere precedenten die minder positief zijn, en ik bedoel hier met name de impact op andere landen in de regio.
Een van de meest verontrustende problemen voor deze landen van de Zuid-Afrikaanse Douane-Unie (SACU) is het wegvallen van inkomsten uit douaneheffingen, zoals mevrouw Kinnock heeft opgemerkt. Op dit moment zijn deze landen in grote mate afhankelijk van douanerechten die worden geheven op Europese invoerproducten en worden verdeeld tussen de leden van de douane-unie. Het gaat hier om aanzienlijke bedragen. Zo haalt Swaziland bijvoorbeeld 40% van zijn overheidsinkomsten uit deze invoerrechten. Maar met de invoering van vrijhandel zullen producten die belastingvrij worden ingevoerd vanuit de EU naar Zuid-Afrika, ook belastingvrij kunnen worden ingevoerd in de andere landen van de douane-unie: er zijn immers geen douanemuren tussen deze landen onderling. De SACU-landen maken zich bijgevolg ernstige zorgen over het feit dat deze producten hun eigen producten uit de markt zouden kunnen drukken. Dit zou producten misschien wel goedkoper maken voor Zuid-Afrikaanse consumenten, maar voor lokale industrieën zou het rampzalige gevolgen kunnen hebben.
Er bestaat dus een reëel gevaar dat de snelheid en omvang van de opheffing van invoerrechten op producten uit de EU de capaciteit van lokale industrieën om hun efficiëntie te verbeteren te boven zal gaan. Hieruit blijkt hoe belangrijk een goede timing en fasering van vrijhandelovereenkomsten is om negatieve repercussies op andere landen in de regio te vermijden.
Hoewel men de buurlanden van Zuid-Afrika compensaties heeft beloofd voor de nadelen die zij ondervinden van de aanpassingen aldaar, is het allesbehalve duidelijk hoe dit in de praktijk moet functioneren. Het Europees Parlement zal ongetwijfeld de situatie blijven volgen om de impact op andere landen te kunnen beoordelen en om met alle mogelijke middelen ervoor te zorgen dat passende compensaties worden toegekend.
De overeenkomst heeft ook een weerslag op de post-Lomé-onderhandelingen, waarin de Commissie en de Raad nadrukkelijk opkomen voor regionale vrijhandelovereenkomsten ter vervanging van tariefpreferenties in de stijl van Lomé. Ik sta achter de aanbeveling van mevrouw Kinnock om deze overeenkomst niet te zien als een model voor ACS-landen.
Al begroet ik tot slot het feit dat Zuid-Afrika toegang heeft gekregen tot een aantal belangrijke Europese markten, hoop ik toch dat we ook een les leren uit deze overeenkomst en ervoor zorgen dat de timing, fasering en draagwijdte van vrijhandelovereenkomsten in de toekomst beter worden afgestemd op de diverse behoeften van de betrokken landen.

Laguiller
Mijnheer de commissaris, dames en heren, met Zuid-Afrika samenwerken en dit land helpen bij het overbruggen van de onderontwikkeling zou een elementaire plicht moeten zijn voor Europa, waar de leidende klasse in het verleden ruimschoots heeft geprofiteerd van de plundering van de bodemrijkdommen van dit land en de uitbuiting van de arme massa's. Ik sluit mij echter zeker niet aan bij het vertoon van zelfingenomenheid van de Europese instellingen, die zelfs zo arrogant zijn om te beweren dat zij in belangrijke mate hebben bijgedragen tot het verdwijnen van het apartheidsregime in Zuid-Afrika. De verantwoordelijkheid van de grote mogendheden - met inbegrip van de Europese - bij het jarenlang op de been houden van een schandelijk regime was daarentegen verpletterend. Dankzij de strijd van de zwarte massa kon het einde van de geïnstitutionaliseerde scheiding tussen zwart en blank worden afgedwongen. Helaas kon echter niet de sociale kloof worden gedicht. Het gevolg hiervan is dat werknemers en werklozen in dit land nog steeds in armoede leven.
Wat de Europese instellingen Zuid-Afrika aanbieden op het gebied van samenwerking is een handelsovereenkomst, waarover moeizaam is onderhandeld, in dier voege dat de belangen van de Europese handel en industrie voorop stonden. Deze overeenkomst zal in Zuid-Afrika slechts ten goede komen aan een zeer kleine minderheid van exporteurs van edelstenen en landbouwproducten die al het meest van de apartheid hebben geprofiteerd. De ondertekenaars van de overeenkomst steken dit overigens niet onder stoelen of banken. Ik citeer hun woorden: "De bepalingen betreffende de samenwerking strekken ertoe de herstructurering en modernisering van de Zuid-Afrikaanse industrie te vergemakkelijken, en haar concurrentiepositie te bevorderen". De werknemers in welk land dan ook zullen onmiddellijk door hebben dat het hier om ontslagen gaat en om hogere werkloosheidscijfers! Welnu, onze solidariteit gaat uit naar de werknemers, naar de misdeelden van Zuid-Afrika, en niet naar diegenen die zich daarginds of in Europa verrijken en de armoede onder de armen in Zuid-Afrika nog erger maken.

Musumeci
Mijnheer de Voorzitter, algemeen gesproken en in politiek opzicht vormt de overeenkomst die met Zuid-Afrika werd gesloten een stap vooruit voor de Europese Unie: daar valt niet aan te twijfelen en in die zin moet er dan ook met bijzondere voldoening naar gekeken worden. Hetzelfde kan volgens ons echter niet gezegd worden als men de handelsaspecten tegen het licht houdt. Het is een overeenkomst die veel onzekerheid, veel twijfels en onduidelijke kanten heeft. Niet voor niets is er in zoveel kringen tijdens deze lange en slopende vijf jaar van onderhandelingen uiting gegeven aan onvrede, en wel uitgerekend in die kringen die normaliter geïnteresseerd zijn in de ontwikkelingsprocessen van derdewereldlanden. Trouwens ook tussen het Europees Parlement, dat aanstuurde op een akkoord tegen voorwaarden die dichter bij de Conventie van Lomé stonden, en de Commissie, die voor een geconditioneerde participatie was, bleken de interpretaties en meningen verdeeld te zijn.
Naar onze mening is deze overeenkomst niet homogeen. Het was beter geweest indien men afzonderlijke overeenkomsten had gesloten en wel daar waar beide partijen met gelijke waardigheid en gelijke verantwoordelijkheid hadden kunnen optreden. In de sectoren waar daarentegen een dergelijk evenwicht onmogelijk was, had men de zaken moeten verdagen in afwachting van meer serene en vooral ook meer gedetailleerde onderhandelingen. De Europese Unie is bijvoorbeeld akkoord gegaan met vrijwaringsclausules voor de landbouw in Zuid-Afrika, ook voor sectoren die in concurrentie zijn met de Europese economie. Maar liefst 75% van de landbouwproducten van Zuid-Afrika zal in aanmerking komen voor een gemakkelijke toegang tot onze markten, en in ruil daarvoor heeft Zuid-Afrika - dat kunnen wij dacht ik gerust zo stellen - een star standpunt ingenomen. Zijn weigerachtige houding is in bepaalde opzichten onbegrijpelijk. Ik denk nu met name aan de visserij en de wijnproductie. Europese landen hebben gevraagd om reglementering van de toegang tot de Zuid-Afrikaanse wateren, ondanks de tariefbegunstiging van uit Zuid-Afrika geëxporteerde visproducten, maar dat werd geweigerd. Zuid-Afrika gebruikt voor zijn eigen producten op onze markten en op de markten van derde landen Europese namen, in ruil voor financiële steun voor onze sector. Wij vinden dat allemaal overdreven en onredelijk. Daarom moeten wij als delegatie van Alleanza Nazionale tegen dit akkoord stemmen. Dit neemt niet weg dat wij volledig beschikbaar blijven om in de toekomst het lange en moeizame proces van groei en ontwikkeling van Zuid-Afrika een steuntje in de rug te geven, mits daar geen onrechtvaardige of oneerlijke situaties door in de hand worden gewerkt.

Smet
Voorzitter, ik zou willen starten met te zeggen dat het mij spijt te moeten vaststellen dat de Unie extern de apartheid wel bekampt en niet zonder gevolg, maar dat intern de roep om een andersoortige apartheid toeneemt. Want terwijl Zuid-Afrika het juk van een raciaal opgesplitste samenleving afwerpt kiezen meer en meer Europeanen voor een etnisch gerichte onverdraagzaamheid.
Terwijl Zuid-Afrika overwegend voor Nelson Mandela heeft gekozen, kiezen Europeanen in niet verwaarloosbare mate voor Jörg Haider en companen. Dit baart mij zorgen en het dient ons allen te verontrusten. Want onze geloofwaardigheid in de strijd tegen de discriminatie in het buitenland hangt af van onze weerstand tegen dit soort onrecht in ons eigen binnenland.
Dit gezegd zijnde, verheug ik mij over de Overeenkomst die vandaag aan de orde is. Ik feliciteer mevrouw Kinnock met haar verslag. Het gaat over handelsbetrekkingen, ontwikkelingshulp en ook politieke samenwerking. De drie onderdelen hangen samen en maken deel uit van een Europese bijdrage aan de democratisering in Zuid-Afrika en dit in de hoop dat gans zuidelijk Afrika er wel bij vaart. Zoals de Europese Gemeenschap door middel van handel, ontwikkeling en samenwerking de democratisering in de Midden- en Oost-Europese regimes ondersteunt, zo tracht de voor ons liggende Overeenkomst de democratie in Zuid-Afrika een duw in de rug te geven. Want al behoort Zuid-Afrika geografisch tot het Afrikaanse vasteland, wij weten allen dat het economisch de koploper is van dit continent.
Politiek onderscheidt het land zich van tal van andere Afrikaanse regimes: vrede met het buitenland, veiligheid in het binnenland, rechtsstaat, verkiezingen, eerbied voor de mensenrechten en een behoorlijk bestuur maken deel uit van de politieke prioriteiten, al blijkt veel in de praktijk voor verbetering vatbaar. Economisch zorgen groei en ontwikkeling voor meer welvaart en minder armoede dan in de rest van Midden- en zuidelijk Afrika. Het BNP zowel per capita als in pariteiten verschilt veel van het Afrikaans gemiddelde en het gelijkt eigenlijk sterk op dat van de Midden- en de Oost-Europese landen.
Volgens de Wereldbank doet Zuid-Afrika het bijna even goed als Slowakije en beter dan Polen of Hongarije. Met een boutade zou je kunnen zeggen: mocht Zuid-Afrika in Oost-Europa liggen dan zou het wellicht in aanmerking kunnen komen voor lidmaatschap van de Europese Unie. Met een bevolkingsaantal als dat van Spanje en een oppervlakte als die van Frankrijk, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk tezamen, beschikt de Zuid-Afrikaanse Republiek over belangrijke troeven om in die gevoelige regio een voortrekkersrol te spelen. Maar dan moet het experiment van een geweldloze machtsoverdracht gevolgd door een vreedzaam samenleven slagen. Dan moet het ook lukken om etnische of raciale spanningen door economische groei, sociale vooruitgang en ook spreiding van de welvaart te ondervangen. Dit vergt politieke stabiliteit en democratische consolidering en dus zijn de handelstoezeggingen afhankelijk gemaakt van die beide maatstaven.
De Overeenkomst voorziet daarom in een toezichthoudende samenwerkingsraad. Als voorzitter van de Interparlementaire delegatie verheug ik mij niet alleen over het afsluiten van dit akkoord, maar ook over het opnemen in dit akkoord van zowel de institutionele ontwikkeling als de politieke samenwerking. Want commerciële afspraken moeten gekoppeld zijn aan institutionele waarborgen, zoals politieke steun zonder economische hulp ook niet gaat.
Ik betreur dan ook het voornemen, en ik zeg dit ook aan de Commissie en de Raad, om te snoeien in de begrotingslijn voor het Europees programma voor heropbouw en ontwikkeling in Zuid-Afrika. Ik vraag meteen aan de Commissie hoe zij denkt de 125 miljoen euro per jaar te besteden. Er is kritiek geweest van de Rekenkamer. Er zijn suggesties geweest van de Commissie ontwikkelingssamenwerking van dit Parlement. Er blijken moeilijkheden te zijn met de besteding van het geld.
Tot slot betreur ik het eigenbelang van een paar lidstaten die ervoor gezorgd hebben dat dit akkoord jaren op zich heeft laten wachten.

Souchet
Mijnheer de commissaris, er lijken in de sector wijn en sterke drank grote moeilijkheden te bestaan, waardoor de overeenkomst tussen de Europese Unie en Zuid-Afrika niet zomaar in alle rust kan worden gesloten.
Wij moeten ons ervan vergewissen of Zuid-Afrika al dan niet de noodzakelijke maatregelen heeft getroffen om een eind te maken aan het gebruik van een aantal belangrijke benamingen, waaronder porto en sherry, voor Zuid-Afrikaanse uitvoer naar de Europese Gemeenschap, en naar elke andere exportmarkt na een periode van vijf jaar.
Voorts denken wij niet, mijnheer de commissaris, dat u het huidige niveau van invoer van Zuid-Afrikaanse wijn - 320.000 hectoliter, ik zeg het nog maar eens - in de Europese Unie kunt verhogen, zonder hier een minimum aan invoerrechten te handhaven, omdat anders een ernstige verstoring dreigt van de gehele Europese branche.
Ik meen te begrijpen dat het voor het regelen van dit geschil voldoende zou zijn bijlage 10 van de overeenkomst te wijzigen, en ik wil u verzoeken geruststellende mededelingen te doen op dit punt. Volgens andere informatie lijken wij verplicht te zijn deze bijlage te wijzigen, indien deze op 30 september nog niet in werking is getreden. Daarom zou ik het standpunt van de Commissie willen kennen omtrent de vraag of deze bijlage 10, nu reeds zes dagen zijn verstreken na de oorspronkelijk beoogde uiterste datum, nog geldig is, dan wel of de Commissie een wijziging heeft voorgesteld.
Mijnheer de commissaris, wij hebben het gevoel dat Pretoria de inhoud van dit akkoord anders leest dan uw diensten, en dat dit wel heel bepaald geldt voor bijlage 10. Wij vragen u in ieder geval niet te denken aan een sluiting van een algemene overeenkomst zonder dat er vooraf een billijk akkoord over wijn is gevonden, dat voor geen van beide partijen vernietigend hoeft te zijn.

Van Hecke
Mijnheer de Voorzitter, net als de meeste collega' s hier verheug ik mij over het tot stand komen van dit akkoord. Zonder meer een belangrijk akkoord dat de verdere inschakeling van Zuid-Afrika in de mondiale economie zal vergemakkelijken, dat de politieke stabiliteit in de ganse regio zal verhogen en dat hoe dan ook een sterke boost betekent in onze bilaterale betrekkingen. Het handelsakkoord wijkt af van de klassieke agreements omdat er rekening wordt gehouden met de Zuid-Afrikaanse specificiteit. Vandaar dat de landbouwsector niet is uitgesloten en de ontwikkelingssamenwerking terecht sterk wordt beklemtoond. Dit akkoord is een belangrijk momentum. Het mag echter geen eindpunt zijn. De noodzakelijke follow-up mag niet uit het oog worden verloren.
Bovendien moeten er, voortbouwend op de ontstane dynamiek, verdere afspraken worden gemaakt in een aantal sectoren zoals de visserij. Hoewel ik dus het enthousiasme over het bereikte akkoord deel, ben ik veel minder enthousiast over de manier waarop het tot stand is gekomen. Ik heb de voorbije twee jaar geleefd en gewerkt in Zuid-Afrika. Ik heb moeten toezien hoe Europa in de Zuid-Afrikaanse pers zeer scherp op de korrel werd genomen omwille van corporatistische en protectionistische reflexen die in schril contrast stonden met de mooie intentieverklaringen over solidariteit met de regenboognatie.
Nadat de Raad een door commissaris De Pinheiro bereikt akkoord had afgewezen, werd in Zuid-Afrika zelfs openlijk de vraag gesteld of het überhaupt nog wel zin had om een dergelijk akkoord af te sluiten. Europa zal in Zuid-Afrika nog lange tijd geïdentificeerd worden met port en met sherry. In die zin is de aanloop naar het akkoord een gemiste kans geweest, een gemiste kans om het imago af te werpen van een fortress Europe.
In het verslag wordt terecht veel aandacht besteed aan de regionale gevolgen van dit akkoord. De rapporteur heeft erop gewezen dat een aantal SACU-landen de voor hen zeer belangrijke inkomsten uit douaneheffingen sterk zullen zien slinken. Het akkoord heeft gepoogd hierop te anticiperen, vooral onder druk van het Parlement maar waakzaamheid blijft geboden. Dit akkoord moet Zuid-Afrika uitnodigen om ook de regionale samenwerking te bevorderen en moet ertoe bijdragen dat de Zuid-Afrikaanse economie de hefboom wordt voor ontwikkeling in de ganse regio.
Ik behoor, Voorzitter, tot diegenen die houden van Zuid-Afrika: het land, het volk en zijn leiders. Die bijzondere affiniteit kan en mag echter geen alibi zijn om inzake randvoorwaarden niet dezelfde normen te hanteren als ten aanzien van andere ACS-landen. De eerlijkheid gebiedt ons te erkennen dat Zuid-Afrika kampt met een aantal disfuncties in het overheidsoptreden zoals een hoog oplopende corruptie en criminaliteit. Goede afspraken maken goede vrienden.
Dit akkoord verschaft ons niet alleen het recht, het geeft ons de plicht om te blijven aandringen op een goed bestuur en een adequate aanpak van de criminaliteit. Maar tegelijk moeten wij de Zuid-Afrikaanse regering daadwerkelijk steunen in haar strijd tegen een duale samenleving. Alleen, Voorzitter, als we daar in slagen, kan er sprake zijn van een waarachtig partnerschap tussen Europa en Zuid-Afrika.

Cunha
Mijnheer de Voorzitter, volgens de informatie waarover ik beschik bestaan er nog steeds interpretatieverschillen tussen Zuid-Afrika en de Europese Unie over het specifieke wijnakkoord, met name over het gebruik van de oorsprongsbenamingen port en sherry.
Er is een vergadering geweest tussen de twee partijen begin september en volgens de Europese Unie staat er in het akkoord dat de benamingen port en sherry na de voorziene periode van twaalf jaar niet meer door de Zuid-Afrikanen gebruikt mogen worden. Daarom moet er nu al worden nagedacht over alternatieve namen voor de betrokken Zuid-Afrikaanse producten. De interpretatie van Zuid-Afrika is daarentegen dat pas na die periode van twaalf jaar besprekingen gestart moeten worden om een akkoord te bereiken over nieuwe vervangende benamingen.
Indien geen overeenstemming wordt bereikt, kunnen volgens Zuid-Afrika deze bestaande benamingen gebruikt blijven worden. Gezien deze situatie is het noodzakelijk elke onduidelijkheid over de interpretatie van de oorsprongsbenamingen port en sherry te vermijden. Het gaat hier namelijk om echte Europese, geografische benamingen. Deze moeten beschermd worden. Zij dulden niet dat op welke wijze dan ook hun benamingen, ongestraft, worden gebruikt voor wijnmerken van andere oorsprong. Het is vooral geboden dat, zoals in de conclusies van de Raad Algemene Zaken van juli dit jaar staat, het specifieke wijnakkoord gesloten wordt voor het handelsluik van de overeenkomst voorlopig in werking treedt, hetgeen voorzien is voor januari.
Als dit akkoord er niet komt, moet de inwerkingtreding van de overeenkomst worden uitgesteld. Hierbij is niet onze politieke wil om een solide samenwerking met Zuid-Afrika aan te gaan - dat een groot Afrikaans land en nu al een belangrijke handelspartner van de Europese Unie is - in het geding. Het gaat om het respecteren van een fundamenteel principe voor ons eigen bestaan op termijn, namelijk de oorsprongsbenamingen van onze traditionele natuurlijke producten. Deze zijn trouwens beschermd krachtens de intellectuele-eigendomsrechten in het kader van de Wereldhandelsorganisatie.
Indien de Europese Unie deze principes niet kan garanderen, riskeert zij gezichtsverlies bij de onderhandelingen die binnenkort zullen starten in het kader van de Millenniumronde van de Wereldhandelsorganisatie. Nogmaals, de overeenkomst is niet in het geding, maar wel de mogelijkheid om die samenwerkingsovereenkomst te verzoenen met de eerbiediging van onze eigen principes en de verdediging van onze belangen.

Nielson
Het is waarschijnlijk nooit eerder voorgekomen dat een overeenkomst eerst wordt geratificeerd door het Parlement alvorens te worden ondertekend. Vandaag lijken wij te gaan zorgen voor deze primeur. Ik ben zeer vereerd met het feit dat deze opmerkelijke gebeurtenis betrekking heeft op een overeenkomst met Zuid-Afrika, waarvoor ik nu bevoegd ben in de Commissie.
Over een week zal ik voor de derde keer dit jaar naar Zuid-Afrika gaan. Mijn eerste bezoek was om onze jaren van solidaire strijd te vieren. Het was een fijne ervaring te mogen spreken in de eetzaal van de gevangenis op Robbeneiland. De tweede keer vertegenwoordigde ik mijn land bij de inhuldiging van president Mbeki. Nu kijk ik ernaar uit om komende maandag in Pretoria deel te nemen aan de ondertekening en lancering van deze overeenkomst.
Ik zou het Parlement willen bedanken en vooral ook de rapporteur van de Commissie ontwikkelingssamenwerking, mevrouw Kinnock, voor de snelle en soepele manier waarop haar commissie de bekrachtiging door het Parlement van het resultaat van onze onderhandelingen met Zuid-Afrika heeft voorbereid en voor de bijzonder actieve en toegewijde manier waarop de Commissie ontwikkelingssamenwerking al die jaren heeft meegewerkt aan dit proces.
Volgende week zullen we de overeenkomst ondertekenen in Pretoria. De afgelopen dagen zijn er in sommige lidstaten van de EU stemmen opgegaan dat deze heuglijke gebeurtenis zou kunnen worden verstoord door het feit dat er op het allerlaatste moment enkele problemen zijn gerezen bij de parallelle onderhandelingen tussen de EU en Zuid-Afrika over de overeenkomst inzake wijn en sterke drank. Zonder in te willen gaan op de principiële ongepastheid van dergelijke suggesties, zou ik willen onderstrepen dat beide partijen er alles aan doen om een snelle en voor iedereen aanvaardbare oplossing te vinden voor de resterende problemen bij de overeenkomst inzake wijn en sterke drank. Aanstaande maandag zullen onderhandelaars van beide partijen trouwens opnieuw bijeenkomen in Brussel om de onderhandelingen over wijn en sterke drank af te sluiten. Ik vertrouw erop dat ze daarin zullen slagen.
De heer Souchet en anderen hebben gevraagd wat de gevolgen zouden zijn indien de overeenkomst inzake wijn en sterke drank niet op tijd werd afgesloten. Hierover zou ik het volgende willen zeggen.
Dit is besproken in juli en in een interne verklaring heeft de Commissie hierover een duidelijk standpunt ingenomen. Noch de speciale financiële steun - 15 miljoen euro - aan de Zuid-Afrikaanse wijnsector, noch het belastingvrije wijnquotum van 32 miljoen liter kunnen toegepast worden als niet eerst een overeenkomst in werking is getreden voor wijn en sterke drank. We hebben dit tegen de Zuid-Afrikanen gezegd en het zou misschien geen slechte zaak zijn om dit uitdrukkelijk te vermelden in de briefwisseling die zal worden ondertekend in het kader van de voorlopige toepassing van de handelsovereenkomst.
De Overeenkomst inzake handel, ontwikkeling en samenwerking die we op 11 oktober zullen ondertekenen is volgens mij een heel goede overeenkomst. Het is een sprekend symbool voor de politieke betrokkenheid van de EU bij het nieuwe Zuid-Afrika van na de apartheid. Voor Zuid-Afrika is deze Overeenkomst inzake handel, ontwikkeling en samenwerking met de EU een heel belangrijke stap en een duidelijk symbool van het verlangen van Zuid-Afrika om zijn economie te herstructureren en opnieuw een volwaardige rol te spelen in de internationale gemeenschap.
Deze overeenkomst is een van de meest ambitieuze partnerschapsovereenkomsten die de EU ooit met een derde land heeft gesloten. Het onderstreept de vastberadenheid van de EU om het veranderings- en hervormingsproces in Zuid-Afrika te ondersteunen en weerspiegelt het verlangen van beide partijen om hun politieke, commerciële en ontwikkelingsbetrekkingen uit te breiden ten behoeve van Zuid-Afrika en van heel Zuidelijk Afrika.
De overeenkomst opent nieuwe perspectieven voor de samenwerking tussen de EU en Zuid-Afrika op velerlei gebied. Vanuit het specifieke oogpunt van de ontwikkelingssamenwerking hoop ik van ganser harte dat deze overeenkomst een bijdrage zal leveren aan het uitroeien van de armoede en het bevorderen van de welvaart in Zuid-Afrika, met volledige inachtneming van de democratische beginselen en fundamentele mensenrechten.
Het verslag van mevrouw Kinnock geeft een uitstekende en grotendeels accurate beschrijving van het potentieel en de draagwijdte van de overeenkomst. Op sommige punten echter - en neemt u mij niet kwalijk dat ik enkele technische opmerkingen maak - lijkt de wens de vader van de gedachte te zijn. Ik zal enkele voorbeelden geven.
In tegenstelling tot wat er op bladzijde 8 van het verslag wordt beweerd, is de regionale vrijwaringsclausule niet van toepassing op de hele Ontwikkelingsgemeenschap van Zuidelijk Afrika (SADC), maar enkel op de BLNS-landen die behoren tot de Zuid-Afrikaanse Douane-Unie. Aangezien deze landen in de praktijk dezelfde externe tarieven zullen toepassen als Zuid-Afrika, lag het voor de hand om ze een gelijkaardige bescherming te bieden in de vorm van een vrijwaringsclausule, maar dit mechanisme is niet van toepassing op de hele SADC. Er bestaat ook nog geen akkoord over de liberalisering door de EU van de importmarkt voor Zuid-Afrikaanse auto-onderdelen binnen drie jaar, zoals het verslag lijkt vast te stellen op bladzijde 9. Er werd besloten om deze optie te laten afhangen van Zuid-Afrika' s eigen inspanningen op dit gebied, die we in het tweede semester van 2000 zullen evalueren. Als Zuid-Afrika van zijn kant belangrijke marktopeningen voorstelt aan de EU zullen wij van onze kant onze invoerrechten volledig kunnen opheffen tegen het jaar 2003. Zo niet, zal de liberalisering van de automobielsector meer tijd in beslag nemen.
In tegenstelling tot wat er in het verslag wordt gesuggereerd op bladzijde 10, is goed bestuur strikt juridisch gezien geen essentieel element van de overeenkomst. Dit was niet opgenomen in ons onderhandelingsmandaat. In de overeenkomst wordt echter wel vastgesteld dat beide partijen de beginselen van goed bestuur nadrukkelijk onderschrijven en daardoor lijkt dit concept een essentieel element te zijn van de overeenkomst. Maar behalve enkele van dit soort onnauwkeurigheden is het verslag, zoals ik reeds heb gezegd, heel accuraat en bijzonder goed geschreven. Het spreekt dan ook vanzelf dat ik het volledig eens ben met de positieve conclusies van het verslag.
Dit brengt ons terug tot de uitdaging waarvoor wij staan: hoe kan deze overeenkomst zo goed en zo snel mogelijk worden geïmplementeerd. Aangezien het een zogenoemd gemengd karakter heeft, moeten we wachten op de ratificatie van de overeenkomst door alle vijftien parlementen. Ik hoop dat het buitengewone precedent dat deze week zal worden geschapen, uw nationale collega' s zal aansporen om deze overeenkomst hoog boven op de agenda te plaatsen. Ervaringen met andere overeenkomsten hebben ons echter geleerd dat het heel goed twee of drie jaar kan duren voordat de laatste EU-lidstaat de overeenkomst heeft geratificeerd. In dit opzicht begroet ik het feit dat de Raad heeft besloten om vanaf 1 januari 2000 enkele delen van de overeenkomst voorlopig toe te passen, met name de bestanddelen die betrekking hebben op handel en ontwikkeling. De komende weken en maanden zal ik het voorbereidingsproces tot deze datum nauwlettend volgen om ervoor te zorgen dat deze buitengewoon belangrijke handelsconcessies van de EU aan Zuid-Afrika ook daadwerkelijk in werking zullen treden op de afgesproken datum.
Wat de overige aspecten van de samenwerking betreft, is er juridisch gezien al een heleboel in orde gebracht: ontwikkelingssamenwerking, Lomé, wetenschap en technologie. Maar bij vele andere aspecten en thema' s ben ik ervan overtuigd dat de overeenkomst een directe leidraad kan zijn voor onze activiteiten en doelstellingen, ook al is de overeenkomst juridisch gezien nog niet volledig van toepassing. In afwachting van het officiële ratificatieproces en uitgaande van de overeengekomen tekst van deze overeenkomst, is het mijn persoonlijke taak om ervoor te zorgen dat bestaande en toekomstige samenwerkingsgebieden tussen de EU en Zuid-Afrika spoedig en doeltreffend zullen worden versterkt en verdiept.

Kinnock Glenys
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de Commissie voor dit antwoord. Ik heb echter de kwestie van het steunpakket voor de BLNS-landen aangekaart, omdat men beloofd had dat hierover een conferentie zou worden gehouden in Lesotho. Deze landen hebben nog altijd geen enkele bevestiging gekregen omtrent deze conferentie en hebben van de Commissie te horen gekregen dat de conferentie zou plaatsvinden voor de ondertekening van de overeenkomst. Dit zal duidelijk niet het geval zijn, maar we willen toch enige geruststelling hierover. Deze landen hebben namelijk het gevoel dat ze in de steek worden gelaten door de Commissie op dit punt.

Nielson
Ik kan u op dit punt geruststellen. De conferentie in Lesotho zal plaatsvinden op 13 en 14 oktober en we zijn bereid om met vertegenwoordigers van de BLNS-landen te bespreken hoe we het steunpakket voor deze landen moeten samenstellen. Dus hier wordt voor gezorgd.

Voorzitter
Dank u wel, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Mededeling van de voorzitter van de Commissie
De Voorzitter
Aan de orde is de mededeling van de voorzitter van de Commissie over de door de Commissie tijdens haar vergadering van vandaag genomen besluiten.

Prodi
Mevrouw de Voorzitter, nog geen drie weken geleden hebt u uw vertrouwen in deze Commissie uitgesproken. Ik heb toen een reeks verplichtingen op me genomen en het verheugt me dat ik thans ten overstaan van u kan illustreren dat er een begin is gemaakt met een nieuwe era van samenwerking tussen onze beide instellingen. Ik zie dat er geen groot succes qua mensenmenigte is, maar grote doeleinden gaan nu eenmaal nooit van een leien dakje.
De nieuwe Commissie heeft zojuist haar derde bijeenkomst afgerond en ik wil de resultaten ervan samenvatten. Het eerste grote thema betreft de publicatie van A1-posten. De vorige week hebben wij een begin gemaakt met een reeks belangrijke veranderingen op de hoogste administratieve niveaus van de Commissie, uitgaande van hetgeen ik een culturele omslag zou willen noemen in de methode van benoemingen. In het bijzonder hebben wij gepland dat er met regelmatige tussenpozen een toenadering komt van de lage managers en hun functies en dat de nationaliteit van de uittredende ambtenaar de benoeming van de opvolger niet mag conditioneren.
Nadat de vorige week een aantal directeuren-generaal zijn overgeplaatst, hebben wij vandaag besloten om voor de volgende posten vacatures te publiceren: directeur-generaal van het directoraat-generaal ondernemingen, landbouw, onderwijs en cultuur; vice-directeur-generaal voor onderwijs en cultuur, mededinging en externe betrekkingen. Deze vacatures zullen met inachtneming van de nieuwe procedures worden bezet. Ik heb erop aangedrongen dat die procedures transparant zijn en dat de benoemingen op basis van verdiensten geschieden - wat heel belangrijk is - nadat er een selectie heeft plaatsgevonden waarbij ook plaats wordt ingeruimd voor advies van externe personen.
Ten tweede heeft de Commissie de situatie met betrekking tot de uitvoering van de begroting 1999 besproken. Er is opgemerkt dat in bepaalde sectoren nog vóór het eind van het jaar kredietoverschrijving moet plaatsvinden. De concrete voorstellen betreffen uitsluitend de herschikking van vastleggingskredieten. Het voornaamste doel is de gewijzigde en aanvullende begroting 4/99, die op 16 september is goedgekeurd, wat ruimte te geven door grotere bedragen uit te trekken, overeenkomstig het op dat moment door de Commissie gedane voorstel: voor PHARE 98 miljoen euro, voor TACIS 68 miljoen euro, voor de humanitaire bijstand aan Turkije 15 miljoen euro, voor Kosovo 21 miljoen euro, voor de samenwerking met Zuid-Afrika 20 miljoen euro, voor het milieu en de tropische regenwouden 10 miljoen euro. Deze verhogingen zullen worden gefinancierd door middel van een herschikking binnen rubriek 4 van 155 miljoen euro en een overschrijving van rubriek 3 voor 10 miljoen euro.
Het derde punt gaat over het programma van de Commissie tot eind januari. Wij hebben benadrukt hoe belangrijk een goede werkprogrammering is. Met het oog hierop heeft de Commissie de kwesties onder de loep genomen waarover ons college van nu tot eind januari 2000 een besluit zal moeten vellen. Op deze manier kunnen wij u en de Raad onze programmatoezeggingen mededelen, zodat u daar rekening mee kunt houden bij de planning van uw werkzaamheden in de komende maanden. Ik zal in januari 2000 het Parlement de vijfjarige perspectieven presenteren, zoals wij hier hebben afgesproken, en daarna zal onze jaarlijkse programmering weer in het normale tempo terechtkomen. Ik wil hier nog bij zeggen dat ik streng zal zijn jegens mijn collega's wat betreft de diensten van de Commissie. De Commissie eist kwaliteit, goed voorbereide voorstellen en begrijpelijke teksten, vooral dat laatste: begrijpelijke teksten. De Commissie is geen secretariaat dat speciale belangen moet nastreven. Wij willen onze rol van drijvende kracht van Europa zien terug te krijgen en dus gaan wij collegiaal optreden. Ons programma is dat wat wij u hebben voorgesteld en wij zullen het op gedetailleerde en uitputtende wijze presenteren.
Vierde punt: het verslag over de mededinging van de Europese industrie. De Commissie heeft het jaarverslag over de mededinging van de Europese industrie aangenomen dat als thema heeft de structurele verandering. Wij hebben bovendien een paar verslagen over de staalsector en de bosbouw onder de loep genomen. Ik wil u laten weten dat zowel commissaris Liikanen als ikzelf van plan zijn de Commissie zo ver te krijgen dat zij zich in de toekomst kan concentreren op meer horizontale kwesties van het ondernemingsbeleid, aangezien wij de sectorale kwesties onderhand meer aan andere besluitvormingscentra willen overlaten.
Vijfde punt: een nieuwe strategie voor de interne markt. Wij hebben door middel van een uitvoerig verslag van commissaris Bolkestein de prioriteiten met betrekking tot de interne markt voor de komende vijf jaar onder de loep genomen. Het actieplan is precies dit jaar tot einde gekomen. Het doel van de mededeling is om voor de komende vijf jaar de potentiële doelstellingen en de mogelijke, op de interne markt gerichte acties uit te stippelen. Wij zijn van plan om het beste element van het vorige actieplan, het zogeheten puntenkader van de interne markt, over te nemen, en wij zullen ook garant staan voor deugdelijke procedures inzake beoordeling, monitoring en aanpassing van de doelstellingen.
De Commissie zal alle opmerkingen en reacties ter harte nemen alvorens eind november een definitief besluit te nemen. De presentatie van vandaag heeft immers in een mededelingsprocedure plaatsgevonden. Er zal dus een debat met het Parlement komen en er komen nog meer gelegenheden voor overleg met elkaar. Pas in november zullen wij echt met het operationele voorstel komen, zoals ik dat maar zal noemen. Dit is ook een hoofdstuk waarin de samenwerking met het Parlement van vitaal belang is. Tot slot nog dit: commissaris Verheugen heeft juist in de laatste minuten uitgelegd hoe de besluiten die de komende week genomen zullen worden voor de uitbreiding, voorbereid worden. Ook dit was slechts een procedurele uiteenzetting maar het betreft het belangrijkste probleem dat wij voor de boeg hebben.
De volgende week moeten wij alle verslagen over de voortgang van de betrekkingen met de kandidaat-landen goedkeuren. Commissaris Verheugen heeft reeds contact opgenomen om uw commissie buitenlandse zaken onmiddellijk op de hoogte te brengen van de situatie. In de komende week zullen wij dus een van de belangrijkste thema's van het vijfjarige mandaat van de Commissie aanroeren: hier begint de concrete operatie voor uitbreiding.
Dit waren de thema's die vandaag besproken zijn, naast, zoals trouwens in iedere bijeenkomst van de Commissie, een hele reeks procedurele aspecten, maar daar zal ik het Parlement niet mee lastigvallen.

Barón Crespo
Mevrouw de Voorzitter, eerst en vooral zou ik de heer Prodi willen geruststellen. Het verschil tussen het parlement van een dictatuur en het parlement van een democratie is gelegen in het feit dat de leden van een parlement van een dictatuur in groten getale aanwezig zijn en applaudisseren terwijl de hemicyclus van een democratisch parlement een vrij lege aanblik biedt omdat de afgevaardigden elders werkzaam zijn.
Verder heb ik nog een opmerking over de herstructurering van de directoraten-generaal van de Commissie. Ik bewonder de politieke moed die deze Commissie heeft weten op te brengen.
Tot slot heb ik nog een vraag over de begroting. Mijn fractie en de Begrotingscommissie in het algemeen hebben ernstige bedenkingen bij het feit dat nagenoeg alle betalingen op rekening van rubriek 4 komen, waarin de externe acties van de Unie zijn ondergebracht. Ik zou de heer Prodi dan ook willen vragen of hij het niet wenselijk acht om, voor wat het buitenlands beleid van de Unie betreft, de financiële vooruitzichten te herzien?

Prodi
Mevrouw de Voorzitter, geachte mijnheer Baròn, met betrekking tot de eerste opmerking noteer ik met genoegen wat u over de kwaliteit van het Parlement hebt gezegd. Wat het tweede punt betreft kan ik u zeggen dat wij ons vandaag beperkt hebben tot uiterst urgente besprekingen van problemen die, zoals gebleken is, een absolute uitzondering vormen. Als wij de lijst van maatregelen nog eens doorlezen, dan vinden wij Turkije, dan vinden wij alle urgente gevallen waarvoor het noodzakelijk was om de begroting te retoucheren. Wij hebben geen enkele van de grote uitgavenposten aan een herziening onderworpen. Als wij dat kapittel toch gaan openen, moet ik u zeggen, mijnheer Baròn, dat wij niet alleen moeten gaan schuiven in de buitenlandse politiek, maar in alle begrotingshoofdstukken de kredieten opnieuw moeten gaan toewijzen. Ik moet heel eerlijk zeggen dat de begrotingsstructuur eerder een gevolg is van historische ontwikkelingen dan van een toekomstvisie. Ik denk hoe dan ook dat dit een van de drie of vier uitdagingen zijn die wij tezamen moeten aanpakken. Ik ga dus niet op dit afzonderlijke hoofdstuk in, want daar voel ik niet voor. Wel pak ik uw uitnodiging op, want ik bedacht zelf al, toen ik de hoge uitgavenpercentages bekeek, dat onze weg meer bepaald wordt door de geschiedenis dan door toekomstige noden.

Thors
Het is duidelijk dat de uitbreiding het belangrijkste vraagstuk voor de nabije toekomst is. Wij begrijpen dat u heeft gediscussieerd over de voortgangsrapporten die volgende week openbaar zullen worden gemaakt. Nu is het echter zo dat op een deel van de uitbreiding geen toezicht wordt gehouden door de Commissie, maar door de Raad. Dat geldt voor de stappen op het gebied van de juridische en binnenlandse samenwerking. Wij weten dat de Raad hierop toeziet, maar zal de voortgang op dit gebied ook te vinden zijn in uw rapporten? Of moeten wij vrezen dat de Raad deze vorderingen niet openbaar maakt? Het zou zeer verontrustend zijn als dat het geval was en wij in het Parlement of in de kandidaat-landen hiervan niet op de hoogte zouden worden gehouden.
Dan nog een korte vraag terzijde, mijnheer de voorzitter van de Commissie. Heeft u er bezwaar tegen dat uw brief aan minister-president Lipponen over de top van Tampere openbaar wordt gemaakt? Hij is gepubliceerd in Zweden, en ik geloof dat u met uw beleid van openheid er niets op tegen zou hebben als hij zou worden gepubliceerd. Minister-president Lipponen weigert hem echter in Finland te publiceren. Hoe kijkt u hier tegenaan?

Prodi
Mevrouw de Voorzitter, geachte mevrouw Thors, mijn houding ten opzichte van die brief is heel eenvoudig. Ik ben absoluut niet tegen publicatie ervan maar de brief moet wel gepubliceerd worden door wie hem ontvangt, niet door wie hem verstuurt. Dit is dus een besluit dat minister Lipponen moet nemen. Ik heb hem geen geheimen geschreven, want daar was geen aanleiding toe en ik heb er dus niets op tegen dat de brief gepubliceerd wordt, maar ik vind wel dat dit besluit bij hem ligt.

Bigliardo
Mevrouw de Voorzitter, voorzitter Prodi, als Italiaan ken ik u en dus weet ik, ook van de hoorzittingen die er in dit Parlement zijn geweest, dat u de ferme wil hebt om van dit Parlement iets te maken dat niet louter symbolisch is. Ik heb echter het gevoel dat deze wil in de verschillende lidstaten bij de diverse regeringen niet bestaat. Ik doel bijvoorbeeld op de manier waarop de begrotingskredieten worden beheerd die wij naar de lidstaten doorsluizen. In ons geval, in Italië, gaan deze middelen via commissies die bijvoorbeeld in het kader van het ministerie van industrie opereren. Daar hebben wij echter moeilijk toegang toe, ondanks het werk dat wij in onze commissies doen om ervoor te zorgen dat het geld in steeds grotere mate naar de lidstaten kan worden doorgesluisd.
Kunt u misschien iets doen om ervoor te zorgen dat de leden van het Europese Parlement op enige wijze kunnen nagaan welk traject de kredieten die aan de lidstaten worden gegeven, afleggen?

Prodi
Mevrouw de Voorzitter, strikt qua bevoegdheid, nee, die bevoegdheid heb ik niet. Maar als dit een uitnodiging is, dan vind ik het voor de hand liggend dat zo'n samenwerking wenselijk is en ik denk dat al het mogelijke gedaan moet worden om ervoor te zorgen dat dit gebeurt. Het gaat bovendien om besluiten waarvoor een complexe wilskracht benodigd is om ze tot een goed einde te brengen. Als de twee partijen die deze besluiten moeten uitvoeren geen betrekkingen met elkaar onderhouden, is dit werk zinloos, of worden er althans geen zoden aan de dijk gezet.
Wat het eerste probleem aangaat, de overtuiging en het feit dat het Parlement een zeer belangrijke zaak wordt, moet ik u zeggen dat dit is een kwestie van wederzijdse aanpassing. Ik denk dus dat de kracht die het Parlement wordt gegeven zelden voortkomt uit enkel concessies. Die kracht komt er alleen als men ook bereid is deze te veroveren en zich hiervoor open te stellen.

Hautala
Mevrouw de Voorzitter, de voorzitter van de Commissie, de heer Prodi heeft gezegd, dat hij een soort culturele revolutie in het bestuur teweegbrengt door hoge functies te laten rouleren. Ik wil vragen waarom geen van de nieuwe directeuren-generaal een vrouw is. Had u echt niet voldoende kundige kandidaten of bent u niet in staat die te vinden? Waarom is maar één van de kabinetschefs van de commissarissen een vrouw? Het lijkt mij dat wij ons grote zorgen moeten maken over de carrièreontwikkeling binnen de Commissie. Ook vrouwen moeten promotie kunnen maken. Ik wil dan ook vragen hoe u denkt te garanderen dat dit zogeheten glazen plafond wordt stukgeslagen en dat vrouwen niet op de laagste niveaus van de ambtelijke hiërarchie blijven steken.

Prodi
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw Hautala, u heeft volkomen gelijk om die vraag te stellen. Ik wijs er alleen op dat de culturele revolutie een langere tijd vergt: hier hebben wij slechts een paar posten veranderd waarvan het vitaal was dat die veranderd werden, omdat er een voorbeeld van mobiliteit gegeven moest worden, voor landen en voor personen. We moesten tonen dat die posten niemands privé-bezit zijn. Vandaar dat wij die tien personen hebben overgeplaatst, maar het was van vitaal belang dat dit gebeurde.
Ik heb mezelf het probleem van de vrouw gesteld zoals u dat zichzelf gesteld hebt, en ik moet u zeggen dat er in deze fase gigantische moeilijkheden zijn geweest om tot dit resultaat te komen. Het is allemaal echter nog veel erger, mevrouw Hautala, omdat de situatie heel moeilijk is ook als je voor een wisseling van de wacht zorgt: er zou gewoon van beleid veranderd moeten worden bij de aanwerving en de carrièremogelijkheden, want je kunt niet het probleem zomaar bij het eindstation aanpakken. Dit is dan ook één van de dingen die wij moeten bewerkstelligen in deze culturele revolutie, één van de dingen die wij voor de administratie moeten doen.
Ik heb hier nog een kanttekening bij. Het probleem van de culturele revolutie in de administratie grijpt veel dieper dan men zomaar denkt. Ik ben hier van buitenaf ingevallen en dus heb ik mijn ogen de kost gegeven en gekeken wat voor soort administratieve structuur hier nu is. Nu, ik moet echt zeggen dat er wel wat getornd mag worden aan de achtergrondfilosofie van deze administratie. Iedere nieuwe politieke en administratieve realiteit die in de wereld is geboren, heeft altijd in zijn administratie nieuwe kracht gevonden. Hier echter is de administratie in lagen uitgedijd en houdt niet de blik op de toekomst gericht. Daarin moet dus een culturele revolutie komen; het veranderen van tien directeuren is geen revolutie. De echte uitdaging grijpt veel dieper en daar moeten wij ons ook mentaal mee bezig houden, in een richting die ik nog niet ken. Ik merk echter wel, als ik hier zo naar kijk, dat er geen poging is gedaan om een administratie te creëren die opgewassen is tegen de taken die de Commissie moet vervullen.

Frahm
Mijnheer Prodi, ondanks het feit dat u nog niet lang voorzitter bent, heeft u toch al flink van u laten horen. Vooral uw opmerkingen over het economisch beleid na de invoering van de euro heb ik met belangstelling gevolgd. Ik wil graag van u weten of u persoonlijk en de Commissie van mening zijn dat bepaalde soorten belasting geen gemeenschappelijk beleid, noch enige andere vorm van harmonisatie behoeven na de invoering van de euro en de daarbij horende integratie.

Prodi
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw Frahm, dit is eigenlijk een vraag die een hele lezing zou vergen. Als ik het goed begrepen heb, zinspeelt u op de problemen van fiscale harmonisatie. Nu heeft toevallig in de zojuist beëindigde bijeenkomst van de Commissie commissaris Bolkestein voor mij, in een vorm die mij absoluut correct en accuraat voorkomt, samengevat waarom er een paar hoofdstukken van fiscaal beleid zijn die geen enkele harmonisatie nodig hebben. Er zijn hoofdstukken die het juist van de diversiteit moeten hebben, zoals de inkomstenbelastingen van natuurlijke personen, terwijl er andere hoofdstukken zijn, zoals de belasting op toegevoegde waarde, die een zekere harmonisatie vereisen, omdat er anders kinken in de kabel van de mededinging optreden. Er zijn voorts nog andere hoofdstukken, bijvoorbeeld de belasting op ondernemingen en de belasting op kapitaalaanwas die geharmoniseerd moeten worden voor het gedeelte waarvoor het gebrek aan harmonisatie concurrentievervalsend werkt. Zo luidt de algehele aanpak. Het is duidelijk dat er binnen deze aanpak honderden specifieke hoofdstukken geopend moeten worden. Elk algemeen hoofdstuk wordt immers onderverdeeld in een groot aantal specifieke problemen, maar het heeft geen zin die nu nader uit de doeken doen. De achtergrondfilosofie lijkt me hoe dan ook de volgende: er zijn een paar thema's die de concurrentie verstoren, dan wel de desbetreffende regels overtreden en dus moet men daar over grondige harmonisatie nadenken. Bij andere thema's kan harmonisatie echter zelfs schadelijk zijn en indruisen tegen hetgeen momenteel zelfs binnen bepaalde lidstaten bestaat, waar soms zelfs verschillen voorkomen van regio tot regio.
Dit is een simpele maar duidelijke doctrine die goed aansluit bij het idee van decentralisatie. Dit is een door allen aanvaarde Commissiedoctrine.

Avilés Perea
Mijnheer de voorzitter van de Commissie, wij hebben via de Spaanse pers berichten ontvangen van kindermisbruik in een van de kinderdagverblijven van de Commissie. De feiten raakten bekend in 1997 en naar het schijnt heeft men tot dusver niets ondernomen om de betrokken personen de straf op te leggen die zij verdienen en heeft de Commissie ook geen maatregelen getroffen om deze zaak ten gronde te onderzoeken. Zij heeft zelfs het contract met de contracthouders, die voor deze situatie verantwoordelijk zijn, niet opgezegd.
Bij de toekenning van het desbetreffende contract zijn een aantal onregelmatigheden gebeurd en ook de manier waarop het kinderdagverblijf functioneerde liet te wensen over. Hoewel de Commissie hiervan op de hoogte was, heeft zij het probleem niet verholpen. Ze heeft geen moeite gedaan om een oplossing te vinden. Erger nog, zij heeft voor de kinderen geen onderkomen gezocht waar zij de nodige bescherming genieten en omringd worden door personen die hen wel naar behoren verzorgen.
Dit is een bijzonder ernstige zaak die helaas maar al te vaak de pers haalt. Mijnheer Prodi, welke stappen denkt u in verband hiermee te ondernemen?

Prodi
Mevrouw de Voorzitter, het is voor het eerst dat ik van dit probleem verneem. Ik geloof dat ik, gezien de ernst en herkomst van de aanklacht, alleen maar kan toezeggen dat ik het probleem grondig zal bestuderen.

Blokland
Mevrouw de Voorzitter, gisteren heeft de Europese Commissie besloten Paul van Buitenen een officiële reprimande te geven. Hebben u, mijnheer Prodi en uw collega' s, wel rekening gehouden met de opvatting in dit Europees Parlement en bij vele kiezers die vinden dat deze klokkenluider het omgekeerde van een berisping toekomt. Mijnheer Prodi, u heeft tot nog toe geen tijd kunnen vinden de handtekeningen in ontvangst te nemen die eerherstel bepleiten voor Paul van Buitenen. Nu het haast te laat is, wil ik de 6.253 handtekeningen nu maar op deze wijze aan u aanbieden. Ik vind het jammer dat deze hele zaak als een molensteen om de nek van de Europese Commissie blijft hangen.

Prodi
Mevrouw de Voorzitter, wij hebben een administratieve procedure gehad en thans wachten wij op een petitie van u, die uitvoerig zal worden bestudeerd.
(De heer Blokland biedt voorzitter Prodi de petitie aan)
Ik geloof niet dat ik verder nog antwoord kan geven.

Cox
Mevrouw de Voorzitter, laat ik om te beginnen de heer Prodi bedanken voor zijn huidig initiatief. Zelfs al is de toon van zijn mededelingen vandaag aan de voorzichtige kant, ze betekenen wel dat een belangrijke institutionele drempel wordt overschreden. Ze luiden het nieuwe tijdperk in waarover u hebt gesproken en ik zou dit namens de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij willen toejuichen.
Ik zou de heer Prodi willen vragen of het in principe mogelijk is - voor zover het Parlement en de Commissie hier passende en formele afspraken over kunnen maken - om dit regelmatig te doen? Als ik het goed begrijp, zult u volgende week aanwezig zijn om kwesties in verband met de uitbreiding te bespreken, maar in het algemeen is wat u hier vandaag op gang heeft gebracht heel belangrijk. Wij zouden het dan ook appreciëren indien deze dialoog tussen onze twee instellingen via passende en officiële procedures ook in andere vergaderperioden kon worden voortgezet, ofwel door u persoonlijk ofwel door andere leden van de Commissie, afhankelijk van de agenda.

Prodi
Mevrouw de Voorzitter, ik moet zeggen dat ik momenteel nog geen enkele afspraak heb voor de volgende week wat de uitbreiding betreft. Hier is absoluut niets over afgesproken. Ik dacht dat commissaris Verheugen zou komen, maar ik ben zeker beschikbaar.
Hier is sprake van een uiterst serieuze en belangrijke procedurekwestie. Ik geloof dat als het van ons verlangde soort informatie vijf jaar lang volledig moet functioneren, wij duidelijk moeten vaststellen wanneer de voorzitter komt, wanneer de afzonderlijke commissarissen komen en wanneer een schriftelijke mededeling volstaat. Anders loopt onze relatie het risico te verwateren en in een triviale toon te vervallen. Ik geloof dat het meest serieuze is deze regels binnen een klein comité af te spreken. Uiteraard staat de voorzitter ter beschikking in alle gevallen waarin zulks belangrijk en noodzakelijk wordt geacht, omdat men anders terecht kan zeggen dat het niveau van het debat te laag wordt. Indien er echter minder gewichtige zaken op de agenda staan, zal voor het debat natuurlijk de lat gewoon wat lager gelegd moeten worden, naar gelang dus het niveau van wat ter sprake staat.
Volgens mij hebben wij drie niveaus: de voorzitter, de commissarissen die bevoegd zijn voor de diverse onderwerpen, en de routine. Routinezaken moeten zo snel en transparant mogelijk worden afgehandeld, via internet of schriftelijke mededelingen, omdat het niet de moeite waard is daar een debat aan te wijden. De directe communicatie moeten wij bewaren voor zaken waarover een debat moet worden gehouden. Zo denk ik erover en natuurlijk ben ik in alle gevallen waarin er belangrijke problemen op tafel liggen, met genoegen bereid het Parlement te woord te staan.

Cashman
Dank u, mijnheer Prodi. Als u mijn accent hoort, zult u zeker niet verbaasd zijn dat ik deze vraag stel. Groot-Brittannië heeft alle voorwaarden vervuld voor de opheffing van het verbod op Brits rundvlees. Het verbod werd opgeheven, maar een unilaterale maatregel van een lidstaat ondermijnt al het vertrouwen in de Europese Unie, vooral in Groot-Brittannië. In mijn regio, de West Midlands, zijn er boeren die bijna niets meer hebben om van te leven. Wilt u zo snel mogelijk stappen ondernemen om een einde te maken aan dit unilaterale verbod van de Fransen op de invoer van Brits rundvlees?

Prodi
Mevrouw de Voorzitter, commissaris Byrne heeft uitgerekend vanochtend hier geantwoord dat hij om urgente ophelderingen heeft gevraagd. Als bij die urgente ophelderingen geen nieuwe feiten aan het licht komen, dan zal hij vragen om onmiddellijke afschaffing van de genomen maatregel. Ik geloof dat dit alles in een tijdsbestek van luttele uren zal gebeuren en dus zal de plechtige toezegging die commissaris Byrne vanochtend heeft gedaan concreet gestalte krijgen in de komende uren. Zodoende zal men kunnen uitmaken of het besluit van de Franse regering op basis van nieuwe feiten is genomen, in welk geval het een waarde heeft, of daarentegen een inbreuk op de algemene regels is, en dan is het duidelijk dat de maatregel in de komende uren op de een of andere manier teruggedraaid moet worden.

Bonde
Hoewel ik dat uiterst zelden doe, wil ik de Commissie deze keer een compliment maken, omdat ze hier vandaag in grote gelederen is verschenen. Dit is het begin van een goede traditie volgens welke de Commissie voortaan verslag zal uitbrengen over haar vergadering van dezelfde dag of van de dag ervoor, als dit debat op woensdag plaatsvindt. Ik denk dat dit zal bijdragen tot een grotere openheid met betrekking tot de werkzaamheden van de Commissie. In het licht hiervan wil ik de Commissie ook vragen of zij bereid is de agenda van haar vergaderingen en de belangrijkste werkdocumenten vóór de vergadering bekend te maken, zodat de kranten erover kunnen schrijven vóór de vergadering heeft plaatsgevonden, waardoor de pers meer belangstelling zal tonen voor de bijeenkomsten van de Commissie.

Prodi
Mevrouw de Voorzitter, geachte mijnheer Bonde, dat gebeurt reeds binnen de perken waarin de tijd dat toelaat, in die zin dat er een agenda is die zeker niet geheim wordt gehouden. Het probleem is dat de Commissie in een werkelijk opzwepend tempo moet werken en dus kunnen wij niet zomaar tien dagen vóór de bijeenkomst van de Commissie zeggen hoe de agenda er precies uit gaat zien. Maar het is wel zo dat de grote thema's die aan de orde komen, van tevoren kunnen worden voorbereid. Daarom hebben wij ook afgesproken om een overzicht van ons toekomstig werk te geven. Die toezegging heb ik zojuist in mijn verklaring gedaan. Ik heb namelijk gezegd dat ik een overzicht zal geven van ons toekomstige werk tot het eind van het jaar, zodat wij samen aan de grote thema's kunnen werken. Verder wordt de agenda echter altijd nog op het laatste moment veranderd. Daar zit helemaal geen geheim achter, alleen is het moeilijk om die veranderingen door te seinen als wijzelf daar pas een paar minuten vóór de bijeenkomst van op de hoogte worden gesteld. Soms komen er immers plotseling dringende zaken aan de orde.

Helmer
Mevrouw de Voorzitter, in zijn inleidende opmerkingen heeft de heer Prodi de concurrentiepositie van de Europese industrie aangekaart. Hij heeft gezegd dat dit thema boven op zijn agenda staat en dat er behoefte is aan structurele wijzigingen in de Europese industrie. Ik zou de heer Prodi willen doorgeven wat volgens vele economen de belangrijkste factoren zijn voor de concurrentiekracht van de industrie: ten eerste een verlaging van de vennootschapsbelasting en de belasting op arbeid; ten tweede een verlaging van de enorme en zonder meer ondraaglijke druk van de omvangrijke regelgeving die Europa in een zeer nadelige positie plaatst tegenover andere delen van de wereld. We hebben een Europees werkgelegenheidsprogramma dat gebaseerd is op vier pijlers. Geen van deze vier pijlers zal op korte termijn een beduidende impact hebben op de werkloosheid. De oplossingen voor werkloosheid zijn precies dezelfde als die voor de concurrentiepositie, namelijk een lagere belasting op arbeid en minder regelgeving. Welk standpunt zal de Commissie innemen ten aanzien van deze kwesties?

Prodi
Mevrouw de Voorzitter, geachte mijnheer Helmer, ik ben blij dat deze vraag tot mij gericht wordt, omdat de analyse van de mededinging en de industriële economie in feite jarenlang mijn vak is geweest. Ik kan me volledig vinden in de punten die u opgesomd hebt: een vermindering van de ondernemingsbelasting en harmonisatie daarvan zijn heel nuttig voor de Europese concurrentiepositie, zoals ook de belasting op arbeid.
Als u mij echter vraagt wat de eerste factor voor Europa en haar industrie is, dan antwoord ik u heel eerlijk: het probleem van de menselijke hulpbronnen, als stimulans voor de ondernemingsgeest die ons continent zeker heeft, hetgeen dus betekent dat nieuwe ondernemers over financiële faciliteiten moeten kunnen beschikken. Ik geloof dat de menselijke factor het voornaamste probleem is voor de ontwikkeling van de productie en dat tevens de fiscale factor uiterst belangrijk is. Wij kunnen de belastingen op de eerste plaats zetten of op gelijk niveau, maar het probleem van de menselijke hulpbronnen is naar mijn mening ontzettend belangrijk voor ons continent. Als wij niet ten spoedigste in actie komen met een grootscheeps programma in deze sector, geloof ik dat zelfs belastingvermindering - die wel degelijk een sterk inhoudelijke bijdrage te leveren heeft - niet voldoende is om de Europese industrie bij de ontwikkeling te helpen.

Napoletano
Mevrouw de Voorzitter, ik wil een heel korte opmerking maken. Ik wil mij geen oordeel aanmatigen over de vragen van de collega's, maar ik wilde wel zeggen dat deze samenspraak met de Commissie misschien beperkt zou moeten blijven tot bespreking van de besluiten van de Commissie. Anders krijgen wij overlapping met een andere vorm van dialoog die wij hebben, het vragenuur, dat zo dadelijk een aanvang neemt. Ik geloof dus dat wij, als wij dit samenzijn inhoud willen geven, het binnen de perken moeten houden van de relatie die wij wilden.
Ik heb een heel korte vraag aan voorzitter Prodi over het personeelsbestand. In het tweede rapport van de wijzen is er een passage waarin gesteld wordt dat de nationale belangen in de Commissie zich aan het organiseren zijn. Ik geloof dat er voor een instelling als de Commissie naast fraude niets ergers is dan de beschuldiging dat men niet onpartijdig en supranationaal handelt. Bent u van plan met het beleid waarmee u bent begonnen voor de posten van directeur-generaal, ook het probleem van de onpartijdigheid en autonomie van de Commissie te onderzoeken c.q. te lijf te gaan?

Prodi
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw Napoletano, als wij naar de reacties kijken, dan geloof ik dat wij juist onpartijdig zijn geweest. Ik ben immers door iedereen op de korrel genomen, te beginnen door de Italiaanse pers, om over de Spaanse en Franse pers maar te zwijgen, terwijl de Duitsers er mondeling nog een schepje bovenop hebben gedaan. Dus, of we hebben alles slecht gedaan of alles goed: al met al weet ik het niet. Ik zou echter iets heel belangrijks willen onderstrepen: waarom hebben wij dit gedaan? Omdat er geen sprake kan zijn van een echt Europese structuur als dertig jaar lang een bepaalde post voor hetzelfde land of twintig jaar lang voor dezelfde persoon gereserveerd wordt. Hier raken wij aan de hele toekomstige opzet van Europa. Het is in dergelijke gevallen waarschijnlijk dat er fouten worden gemaakt, het is ook waarschijnlijk dat er op hoog niveau koppen moeten rollen, maar hebt u wel goed door wat er op het spel staat, welke taak wij voor ons hebben? Voor ons hebben wij de toekomst van een structuur die zo internationaal mogelijk moet zijn.
In de tweede plaats heb ik met deze besluiten een groot risico op me genomen, maar ook dit is een teken voor de toekomst. Laat het duidelijk zijn, de promoties moeten hier op basis van verdiensten besloten worden, en dat kan betekenen dat op een gegeven ogenblik het evenwicht tussen de landen wordt verbroken of in de war wordt gebracht. Maar het gaat om de toekomst van Europa, en dat is al een uiterst belangrijke consequentie. Ik heb dat in de reacties gezien. Nadat wij dan ook hadden gesproken met vertegenwoordigers van verschillende landen, met mensen die mij hadden bekritiseerd, was de conclusie: er moeten meer geïnvesteerd worden in de opleiding van onze jongeren, en dus moet er meer energie gestoken worden in het sturen van topfunctionarissen naar Brussel. Daar wilde ik naartoe! Ik wilde een kettingreactie op gang brengen opdat dit de beste bureaucratie ter wereld wordt. Natuurlijk is dit een uitdaging, samen met wat ik eerder heb gezegd in antwoord op een vraag van de heer Cox: wij moeten een soort bureaucratie op poten zetten die opgewassen is tegen de doelstellingen die wij willen bereiken en dan moeten wij de beste mensen eruit kiezen, maar dit kan op sommige momenten het evenwicht tussen de landen verbruien. Ik geloof dat dit echter de moeite waard is voor ons toekomstige doel.

Vragenuur (Commissie)
De Voorzitter
Aan de orde is het vragenuur voor vragen aan de Commissie (B5-0030/1999).
Eerste deel

De Voorzitter


Alexandros Alavanos
Vraag nr. 28 van (H-0465/99):
Betreft: Controle van de stabiliteit van gebouwen in Griekenland De hevige aardbeving die onlangs de streek van Attika (Griekenland) heeft getroffen, heeft enorme schade aangericht aan de gebouwen in geheel Attika, met tientallen doden en talloze gewonden als gevolg.
Kan de Commissie meedelen wat ze kan doen om onverwijld middelen te vinden (bijvoorbeeld resterende communautaire bestekken of andere communautaire programma' s) om in geheel Griekenland onmiddellijk preventief na te gaan welke de stabiliteit is van openbare gebouwen, scholen, ziekenhuizen, enzovoort, en van ruimten waar veel mensen werken, zoals fabrieken, om de weerstand van deze gebouwen tegen hevige aardschokken vast te stellen?

Barnier
Mijnheer de Voorzitter, ik zou de heer Alavanos willen bedanken voor de gelegenheid die hij mij biedt om voor het eerst uiting te geven aan de bezorgdheid en de solidariteit van de Commissie met de bevolking van de Helleense Republiek en de autoriteiten van dit land. Minister-president Simitis heeft een beroep op ons gedaan, en uw vraag, geachte afgevaardigde, steunt en vernieuwt dit verzoek om hulp en solidariteit van de Europese Unie.
Samen met mevrouw Diamantopoulou heb ik vanmiddag de Commissie medegedeeld met welke activiteiten Griekenland in het kader van de structuurfondsen kan worden gesteund bij de wederopbouw en het herstel. Ik bevestig het Europees Parlement dat wij in het kader van de verordeningen van de structuurfondsen met de thans beschikbare kredieten in staat zijn hulp te bieden aan de aan de getroffen Griekse bevolking, aan ongeveer 20.000 gezinnen, waarbij ik nog niet eens spreek over de honderden slachtoffers. Ik ben bereid het Europees Parlement de lijst mee te delen van de gebieden waarop wij volgens de huidige regelgeving kunnen optreden. Ook de Europese Investeringsbank overweegt overigens het een en ander te doen. Zij zal hierover op 7 december aanstaande, tijdens de vergadering van de Raad van Bestuur, besluiten.
Gisteren heb ik mij in Tampere onderhouden met de heer Pachtas, de Griekse staatssecretaris voor regionaal beleid, en hem gevraagd ons zo spoedig mogelijk - ik weet dat het moeilijk is - een raming en zo nauwkeurig mogelijk cijfermateriaal te doen toekomen, zodat wij de beschikbare kredieten kunnen vastleggen. Dit wilde ik de heer Alavanos vast zeggen.
Dat was wat het herstel van de schade betreft. Dan heeft, dames en heren afgevaardigden, de heer Alavanos een vraag gesteld over iets dat mij sinds jaar en dag interesseert: preventie. Ik herinner me namelijk nog hetgeen ik in mijn land als minister van milieu heb gedaan bij natuurrampen. Voorkomen is goedkoper, is altijd goedkoper dan herstellen. Mijn antwoord is: ja, over het algemeen genomen kunnen wij, zonder ons vast te leggen op een bepaalde instelling, met de kredieten van de structuurfondsen studies voor preventie van aardbevingsrisico' s in Griekenland financieren - evenals in andere landen trouwens - mits de Griekse regering ons hierom vraagt.
Nu ik gesproken heb over de lering die wij uit deze natuurramp moeten trekken, wil ik nog erop wijzen dat ik ook belangstelling heb - ik heb het in het college van commissarissen al gezegd - voor de ook door het Europees Parlement overgenomen gedachte om de middelen van de verschillende lidstaten op het gebied van de civiele bescherming te coördineren. Persoonlijk sta ik positief tegenover het idee - dat ook de burgers zeer zeker zal aanspreken - om de problemen op te lossen met een Europese macht belast met de veiligheid van de burgers. Gezamenlijk kan men sneller en meer zichtbaar optreden in geval van een natuurramp, zowel op het grondgebied van de Unie als daarbuiten, want helaas zijn er in onze huidige wereld rampen genoeg.

Alavanos
Ik dank de commissaris voor zijn uitgebreid en interessant antwoord en zijn gevoeligheid voor dit thema. Natuurlijk moet ik hem allereerst vragen of hij misschien in zijn tweede antwoord wat nader kan ingaan op de voorstellen die hijzelf en mevrouw Diamantopoulou hebben gedaan voor de vraagstukken met betrekking tot de aardbevingen. Mijn tweede vraag gaat over het belangrijkste onderwerp van mijn eerste vraag: overweegt de Commissie speciale maatregelen te treffen ter bescherming van met name industriebedrijven tegen natuurrampen zoals aardbevingen? Ik denk hier met name aan de Seveso-richtlijn waarmee is voorzien in bescherming van werknemers in en burgers rondom industriebedrijven tegen ongevallen in die bedrijven. Wij hebben in Griekenland, Turkije, Napels - een tijdje geleden - en nu ook weer in Taiwan en Mexico gezien dat er geen enkele controle is op industriebedrijven. Is de Commissie van plan een dergelijke mogelijkheid te bestuderen?

Barnier
De preventie van risico's die verband houden met de natuur, geachte afgevaardigde, vallen onder de bevoegdheid van de lidstaten. Maar, zoals ik zojuist heb gezegd, als een regering - Griekenland is immers niet het enige land waarvoor dit geldt: we hebben ook buiten Griekenland rampen en schokken van verschillende sterkte gezien, maar dan minder ernstig - kortom, als een bepaalde regering erom vraagt, kunnen wij uit hoofde van de structuurfondsen preventiestudies verrichten naar het risico, niet alleen in bewoonde gebieden, zoals u in uw vraag aan de orde stelde, maar ook voor fabrieken, waar bovendien de secundaire risico's bestaan van een industriële ramp.
Ik geef u dus een duidelijk antwoord op uw vraag: wij kunnen een dergelijk verzoek, wanneer dit door een lidstaat wordt ingediend, in behandeling nemen en doorgeven.

De Voorzitter


Hervé Novelli, vervangen door de heer Madelin
Vraag nr. 29 van (H-0470/99):
Betreft: Gevaar van een humanitaire ramp in Afghanistan Door de burgeroorlog die in Afghanistan woedt, dreigt een humanitaire ramp te ontstaan, vooral wegens de naderende winter.
Er zijn nl. al 100.000-120.000 vluchtelingen het Panshir-dal en het door de commandant Massoud gecontroleerde noordoostelijke gebied ingedreven. Deze vluchtelingen ontvluchten een uiterst gewelddadig offensief van de Talibanen (dorpen met de grond gelijk gemaakt, executies zonder vorm van proces en massagraven, ontvoerde vrouwen enz.).
Afhankelijk van de militaire acties kan de situatie van de vluchtelingen nog aanzienlijk verslechteren, als een offensief van de Talibanen verdere 180.000 tot 200.000 vluchtelingen het Panshir-dal binnendrijft. Dit zou bij het naderen van de winter kunnen veranderen in een slachtveld.
Vindt de Commissie niet dat zij onverwijld een humanitaire actie moet overwegen, ten einde het risico van een ramp in Afghanistan af te wenden?

Nielson
ECHO volgt de ontwikkeling van de vluchtelingensituatie op de voet sinds de hernieuwde militaire offensieven die in Afghanistan in het voorjaar plaatsvonden. Het bureau heeft een permanente verbinding met het Internationale Rode Kruis, de VN-organisaties, de NGO' s en zijn eigen vertegenwoordiger ter plaatse. Deze laatste heeft een missie volbracht in Kaboel, waar in de noordelijke districten vluchtelingenstromen zijn geregistreerd. Nu bevindt de vertegenwoordiger van ECHO zich in het Panshir-dal om de situatie te beoordelen. De moeilijke toegang tot dit dal, de uiterst kritieke situatie en de politieke gevoeligheid in dit gebied vereisen een interventie die door de verschillende humanitaire organisaties gecoördineerd moet worden, om te vermijden dat de situatie verkeerd wordt ingeschat en verkeerde beslissingen worden getroffen. Bovendien moet elk initiatief het neutrale mandaat van ECHO respecteren.
ECHO is van plan 1,5 miljoen euro steun te verlenen aan de vluchtelingen die zich vlakbij de verschillende frontlinies bevinden, met name in het Panshir-dal - het betreft hier vluchtelingen na de offensieven van april en mei - en in Kaboel. Dit steunproject dat reeds ter goedkeuring is voorgelegd, sluit niet uit dat er voor het eind van het jaar bijkomende steun dient te worden verleend. De situatie is werkelijk acuut aan het worden, vooral met de dreiging van de winter voor de deur.
In overleg met de belangrijkste humanitaire organisaties zullen de middelen voornamelijk besteed worden aan de versterking van de bestaande humanitaire structuren in het gebied en aan de ondersteuning van de lokale bevolking die de vluchtelingen medische bijstand, voedselhulp en onderdak verschaft. De praktische details betreffende de tenuitvoerlegging van de humanitaire acties worden in overleg met onze partners ter plekke vastgesteld. Wij kunnen onze initiatieven te allen tijde wijzigen, vooral indien de militaire situatie ons daartoe noopt.

Madelin
Dit is een antwoord aan bureaucraten en technocraten. In werkelijkheid is Europa langzaam, het doet te weinig en de neutraliteit die u aan de orde hebt gesteld, choqueert mij.
Mijn vraag heeft betrekking op de humanitaire hulp in het Panshir-dal, dat wil zeggen in het gebied dat in handen is van het verzet tegen het totalitaire, misdadige regime van Kaboel en de Talibanen, waarvan maar al te bekend is hoe zij vrouwen behandelen.
Hier moet een keuze worden gemaakt. Meer dan honderdduizend mensen - mannen, vrouwen en kinderen - gaan, nu de winter in aantocht is, in het Panshir-dal een humanitaire catastrofe tegemoet. Spreekt u dus niet over neutraliteit! Europa is in dezen niet neutraal. Europa moet kiezen. Er zijn beulen en slachtoffers, nazi's en joden, misdadigers en onschuldigen! Ik vraag u om een duidelijk antwoord op de vraag wat wij gaan doen voor deze vrouwen en kinderen, die thans omsingeld zijn in het Panshir-dal. Van Europa wordt een ander antwoord verwacht.

Nielson
Ja, maar u krijgt geen ander antwoord. Mijn antwoord was niet bureaucratisch. Het humanitair aspect bestaat erin dat wij ons concentreren op de slachtoffers van het conflict, ongeacht de aard van het conflict. Als we zien hoeveel en welk soort slachtoffers er hier gemaakt worden, is het duidelijk dat we beide kanten van het conflict moeten analyseren. Dat blijkt uit de situatie van de slachtoffers. Het mandaat dat ECHO heeft om zich op het terrein te begeven, is een humanitair mandaat. Ik verzoek u dit te eerbiedigen. Ik ben mij ten volle bewust dat het niet altijd mogelijk is om volledig onpartijdig te zijn en het risico bestaat dat de een of andere partij ons misbruikt, wanneer wij de slachtoffers helpen. Het heeft echter geen zin de situatie op de spits te drijven zoals de vraagsteller deed. Het is al moeilijk genoeg om iets nuttigs te doen met humanitaire bijstand.

Dupuis
Ik geloof dat daar niets kunstmatigs aan is. De heer Madelin heeft het voor mij gezegd: er is een dramatische situatie, er zijn mogelijkheden tot ingrijpen via de staten van Centraal-Azië. Ik begrijp dan ook niet waarom de Commissie zo'n afwachtende houding aanneemt.
Zoals de heer Madelin heeft gezegd, is de situatie absoluut dramatisch. Ik denk dat het regime van de Talibanen absoluut onverdedigbaar is, hetgeen een reden te meer is om op te treden.

Nielson
Ik had meer begrip verwacht voor mijn argumentatie. Ik heb immers niets positief gezegd over het Taliban-regime. Dat zou ik trouwens niet kunnen. Ik heb alleen geprobeerd het belang van de slachtoffers het overwicht te geven. Ik denk niet dat de strijdende partijen, en zeker het Taliban-regime niet, de steun van Europa opvat als steun aan de een of andere partij in het conflict. Het is heel belangrijk voor de geloofwaardigheid van ECHO en voor de toegang tot de conflictgebieden en het contact met de mensen dat we elke uitspraak die een confrontatie zou kunnen uitlokken, vermijden. Daar zal ik mij verder voor inzetten.

De Voorzitter


Bernd Posselt
Vraag nr. 30 van (H-0489/99):
Betreft: Ondersteuning van Slowakije Welke stappen onderneemt de Commissie om de positieve democratische ontwikkeling in Slowakije verder te stabiliseren en te ondersteunen?

Verheugen
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Posselt, ik ben het eens met het uitgangspunt van uw vraag. De positieve democratische ontwikkeling in Slowakije moet worden ondersteund en gestabiliseerd.
De Commissie heeft onmiddellijk na het aantreden van de regering-Dzurinda eind oktober 1998 op initiatief van mijn voorganger een bilaterale werkgroep op hoog niveau opgericht om de voorbereidingen voor toetreding van Slowakije opnieuw de nodige vaart te geven. Dit was bedoeld als een teken van steun voor de nieuwe democratische start in Slowakije. Dit blijkt uit het feit dat dit voor geen enkel ander land is gebeurd. Na vijf vergaderingen heeft de werkgroep in september haar werkzaamheden met positieve conclusies afgerond. Die positieve conclusies hebben vooral betrekking op het politieke criterium van Kopenhagen. Ik moet hieraan echter toevoegen dat de conclusies van de werkgroep de conclusies van het komende periodieke verslag over Slowakije niet hebben beïnvloed.
De Commissie zal de positieve ontwikkeling in haar volgende periodieke verslag naar waarde schatten. Ze zal het verslag over de ontwikkeling in Slowakije op 13 oktober, dus volgende week, samen met de andere voortgangsverslagen, goedkeuren.
De Commissie verleent in Slowakije bijzonder intensieve steun aan de voor de totstandbrenging van een volwaardige burgermaatschappij onontbeerlijke NGO's.
In het nationale PHARE-programma voor Slowakije voor 1999 werd voor de op initiatief van de Commissie in het leven geroepen Slowaakse stichting voor de ontwikkeling van een burgermaatschappij 2,5 miljoen euro beschikbaar gesteld. Die stichting zal de middelen verder verdelen over ongeveer 100 NGO's voor activiteiten op het gebied van onder meer mensenrechten, milieuzorg en sociale zekerheid. Mijnheer Posselt, ik wil er overigens op wijzen dat de PHARE-middelen voor Slowakije in 1999 met bijna 70 miljoen euro hun grootste volume tot nu toe hebben bereikt.
Bovendien is er een speciaal fonds voor projecten ten behoeve van de nationale minderheden, in het bijzonder de Roma. Dit speciale fonds beschikt over 2 miljoen euro.

Posselt
Mijnheer de commissaris, ik dank u voor uw voortreffelijke antwoord en ben blij dat u hier voor het eerst in uw nieuwe functie onder ons bent. Ik heb slechts twee vragen. In de eerste plaats wil ik weten of er een nauwe samenwerking bestaat met de Slowaakse universiteiten, vooral op het gebied van uitwisseling van studenten en wetenschapslui. Wij moeten onze programma's ook tot de geassocieerde landen uitbreiden; daar zijn de aanvullende protocollen voor. In de tweede plaats wil ik weten of u het mogelijk acht dat Slowakije in Helsinki bij de landen zal worden gerekend waarmee onderhandelingen worden aangevat.

Verheugen
Mijnheer Posselt, de tweede vraag kan ik gemakkelijk beantwoorden. Ik denk niet alleen dat dit mogelijk is, maar ik kan u vandaag al zeggen dat ik het in ieder geval zal voorstellen. Ik reken er ook op dat de Commissie dat voorstel steunt. Het is duidelijk dat de onderhandelingen met Slowakije nog niet begonnen zijn, omdat het beleid tekortschoot. De tekortkomingen zijn nu weggewerkt, en niemand zou het begrijpen - noch in Slowakije noch daarbuiten - als de Europese Unie daar nu niet positief op zou reageren.
De vraag over de universiteiten beschouw ik als een aansporing. Ik kan u zo voor de vuist weg niet zeggen hoe de concrete samenwerking met de universiteiten en de uitwisseling van studenten eruitzien. Als het zover is, zal ik u daar schriftelijk over inlichten, of in ieder geval zal ik de bevoegde instanties een aanbeveling in die zin doen.

Rübig
Mijnheer de commissaris, ik heb een vraag over de economische toestand. De bezuinigingsmaatregelen hebben voor de bevolking in Slowakije problemen en ontbering met zich meegebracht. De economische toestand moet daarom worden gestabiliseerd. Wij weten dat de middelgrote en kleine bedrijven de economie dragen. Hoe wilt u de economische stabiliteit ginds bevorderen en het voor Slowakije mogelijk maken contacten te leggen met zijn buurlanden in de Europese Unie? Welke programma's zijn er om ook de privatisering op het goede spoor te zetten? U weet dat er onder de regering-Meciar grote problemen met de privatisering zijn geweest. Er moet drastisch worden gesaneerd. Voor Slowakije is het belangrijk dat u zult voorstellen de onderhandelingen aan te vatten. Ik ben u daar dankbaar voor. Europa levert daarmee een zeer belangrijke bijdrage.

Verheugen
Mijnheer Rübig, ik kan alleen maar instemmen met wat u heeft gezegd. Het is absoluut noodzakelijk dat de tekortkomingen van de laatste jaren in Slowakije snel worden weggewerkt. Een van die tekortkomingen is het aanslepen van het privatiseringsproces dat, zoals u wel weet, met andere problemen verbonden is. Dit heeft natuurlijk tot gevolg dat de economische situatie vooral in de middelgrote bedrijven nog niet van die aard is dat die bedrijven op eigen benen kunnen staan en zichzelf verder kunnen ontwikkelen. Het toetredingspartnerschap, waarover wij het nu met Slowakije moeten hebben, zal programma's omvatten die dat moeten verhelpen.
De nu al voor Slowakije bestemde middelen gaan, zoals u weet, naar infrastructuur en institution building. Ze kunnen echter ook worden gebruikt om de economie op gang te brengen en verder te ontwikkelen. Wij zullen dat met de programma's doen. Ik kan daarover momenteel niets meer zeggen. Daarvoor moeten eerst de politieke kadervoorwaarden worden geschapen. Ik zal het Parlement uiteraard over de concrete programma' s inlichten en ik heb het dan niet alleen over de programma's voor Slowakije, maar ook over die voor de andere landen waarvoor aan het toetredingspartnerschap wordt gewerkt.

De Voorzitter


Pierre Schori
Vraag nr. 31 van (H-0498/99):
Betreft: Steun voor de burgerbevolking van Servië Nu de economie en de productie zich in een vrije val bevinden gaat de Servische bevolking een zware winter tegemoet. Door de verwerpelijke politiek van het Servische regime worden vele onschuldigen zwaar getroffen. Het ongenoegen van de bevolking wordt zowel op het regime gericht als op de buitenwereld, die in de ogen van de Servische burgers de toestand nog verergert door sancties te nemen die iedereen treffen. Het is van belang dat de EU niet ongewild de positie van Milosevic versterkt, maar bijdraagt aan een gerichte en democratisch gecontroleerde humanitaire steunverlening. Is de Commissie met het oog hierop bereid om op belangrijke gebieden initiatieven te overwegen ter ondersteuning van de Servische burgerbevolking, waarbij ik op de eerste plaats denk aan de groeiende milieudreiging die wordt veroorzaakt door verwoeste waterzuiveringsinstallaties, olieraffinaderijen en chemische fabrieken, bijvoorbeeld in Novi Sad en Pancevo, en tevens voor jonge studenten een uitzondering te maken op het academische embargo om het verbod op contacten met buitenlandse onderwijsinstellingen, omdat dit hun toekomst verpest en bijdraagt aan een voor het land schadelijke braindrain? Door dergelijke maatregelen kan de nood van het Servische volk worden verzacht, wordt het voor Milosevic moeilijker de buitenwereld als demonisch af te schilderen en kunnen de democratische krachten worden versterkt.

Nielson
Als gevolg van de crisis in Kosovo heeft de Commissie via ECHO reeds 45,1 miljoen euro spoedhulp aan de zwakste bevolkingsgroepen in Servië verleend. Met het oog op de toenemende humanitaire behoeften die de komende winter zullen ontstaan, overweegt ECHO 10 miljoen euro extra uit te trekken voor de tenuitvoerlegging van een uitgebreid humanitair bijstandsprogramma met de volgende zes elementen:
Ten eerste: voedselhulp en hygiënische bijstand aan 770.000 steuntrekkenden in Servië. Dit getal omvat 350.000 vluchtelingen uit Kroatië en Bosnië-Herzegovina, 120.000 Servische vluchtelingen en zigeuners van Kosovo, alsook 300.000 sociaal uitgesloten mensen. Dit getal werd berekend door de gemeenschappelijke evaluatiegroep van het Wereldvoedselhulpprogramma en de UNHCR, die het voormalige Joegoslavië in juli bezocht. De vluchtelingensteun loopt via het Internationale Rode Kruis, terwijl de Rode-Kruisorganisatie en de nationale Rode-Kruisorganisaties momenteel een programma opstellen voor gaarkeukens, waarvoor ECHO eveneens financiële steun zal verlenen.
Ten tweede: onderdak aan personen, die onlangs op de vlucht gedreven zijn. ECHO biedt steun aan de heropbouw van privé-woningen en levert andere goederen dan levensmiddelen, om de pas uit Kosovo aangekomen vluchtelingen een minimum aan onderdak te kunnen verschaffen. Via haar bijdrage tot UNHCR steunt Echo ook gezinnen die onderdak geven aan vluchtelingen uit Kosovo.
Ten derde: psychische en sociale steun aan vluchtelingen. Men zal proberen de traumatische ervaringen van vele vluchtelingen, vooral kinderen, met dit soort projecten te helpen verwerken.
Ten vierde: noodreparaties van water- en sanitaire voorzieningen. Hoewel er geen grote heropbouwprojecten gepland zijn, zal ECHO kleinere verbeteringen van bestaande installaties voor zijn rekening nemen om gezondheidsproblemen te voorkomen.
Ten vijfde: steun aan sociale instellingen. De zwakste bevolkingsgroepen in Servië bevinden zich in dergelijke instellingen en ECHO zal in voldoende mate steun verlenen in de vorm van extra voedselhulp - in principe wordt de voedselhulp door het Wereldvoedselhulpprogramma verleend - en levering van andere goederen dan levensmiddelen en brandstof.
Ten zesde: gezondheidszorg. In de loop van de winter zal het noodzakelijk zijn hier en daar speciale maatregelen te nemen, onder andere wat verwarming betreft. Op dit ogenblik wordt met de WGO onderhandeld over griepinentingen en tuberculoseproblemen.
In tegenstelling tot wat de geachte afgevaardigde denkt, zijn studenten uit het voormalig Joegoslavië niet uitgesloten van buitenlandse universiteiten of afgesneden van elk contact met het buitenland, aangezien de sancties hierop geen betrekking hebben. Het is juist dat er geen EU-steun wordt gegeven in het kader van het TEMPUS-programma, maar dat is te wijten aan het feit dat de Joegoslavische federatie niet voldoet aan de criteria die de Raad voor het PHARE-programma, waarmee het TEMPUS-programma verbonden is, heeft vastgesteld. In elk geval zijn er middelen uitgetrokken voor de democratisering en de ontwikkeling van de burgermaatschappij.
Wat de gevolgen van het conflict in Kosovo voor het milieu in Servië aangaan, verwijs ik naar mijn antwoord op vraag nr. 1512/99.

Schori
Dank u voor uw antwoord, waar ik heel blij mee ben. Mijn vraag kwam voort uit een bezoek aan Belgrado van circa drie weken geleden en uit hernieuwde contacten van vorige week met de democratische krachten, alle politieke oppositiepartijen, afzonderlijke organisaties enzovoort, die vroegen om hulp bij het bestrijden van de huidige pogingen van Milosevic om de buitenwereld in een kwaad daglicht te stellen. De mensen beschouwen de EU en de buitenwereld als een vijand die hun leven en instellingen bedreigt en hen bovendien blootstelt aan sancties. Het is zeer belangrijk dat deze foutieve beeldvorming wordt doorbroken. Daarom verheugt het mij zeer dat de Servische democratische oppositie en de democratische krachten nu het duidelijke antwoord krijgen dat de Europese Unie bereid is om de burgerbevolking te helpen in haar moeilijke omstandigheden.

Nielson
Ik denk dat juist de omvang van de humanitaire EU-hulp aan Servië duidelijk aantoont dat wij een positieve inspanning willen doen voor de bevolking en tot nog toe zijn wij erin geslaagd welomlijnde en gerechtvaardigde behoeften van humanitaire aard te identificeren. Wij hebben onze inspanningen dan ook op deze behoeften afgestemd. Uiteraard moeten wij met andere organisaties samenwerken en daarom heb ik zeer grondig uiteengezet wat wij samen met het Rode Kruis, het Wereldvoedselhulpprogramma, UNCHR en andere betrokken organisaties zoals de WGO, doen, om duidelijk te maken dat dit een humanitaire operatie is. Voorts is het naar mijn mening positief dat de bevolking en het politieke milieu in Servië zien dat wij ook bereid zijn op deze manier te helpen.

Alyssandrakis
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, er worden krokodillentranen gegoten over het Servische volk. Enerzijds wordt de academische gemeenschap van Servië uitgesloten van de internationale wetenschapsgemeenschap en anderzijds maken wij ons ongerust over het gebrek aan contact tussen Servische studenten en buitenlandse universiteiten. Enerzijds slacht de Europese Unie, samen met de Verenigde Staten, het volk van Joegoslavië af en verwoest zij de infrastructuur in dit land en anderzijds maken wij ons ongerust over de harde winter die de Serviërs tegemoet gaan.
Ik heb het gevoel dat schijnheiligheid hier hoogtij viert. Mijns inziens is maar één eerlijke houding van de Europese Unie jegens Joegoslavië mogelijk: het betalen van oorlogsvergoedingen voor de enorme verwoestingen. Een eerste stap in die richting zou de opheffing zijn van het handelsembargo. Ik vraag mij af of er dergelijke overwegingen bestaan bij de Commissie, zij het dan in een embryonaal stadium. Ook wil ik vragen of er eindelijk een eind wordt gemaakt aan die miserabele chantage: weg met Milosevic, anders komt er geen hulp.

Nielson
Ik heb uitleg gegeven over de humanitaire bijstand die de EU verleent aan hulpbehoeftige mensen in Servië. De andere kwesties hebben niets te maken met het debat over humanitaire hulp. Men moet grenzen trekken en bepalen tot waar men met humanitaire hulp mag gaan. Ik vind dat we in het geval van Servië de grens op de juiste plaats hebben getrokken.

Dupuis
Mijnheer de commissaris, u zult het met mij eens zijn dat de humanitaire steun die wij Servië toestaan, zeker niet in het nadeel is van Milosevic. De criteria voor humanitaire bijstand zijn wat zij zijn en het is dus normaal, ten minste volgens uw logica, dat deze hulp wordt verstrekt.
Dit gezegd zijnde is er nog een andere humanitaire kwestie die om een oplossing vraagt, namelijk die van de meer dan drieduizend Kosovaarse gevangenen die nog steeds in Servische gevangenissen zitten. Dit is een humanitaire kwestie, dus zij gaat ook u aan. U hebt een belangrijk middel in handen, namelijk de vijftig miljoen euro die Servië zal worden toegekend bij wijze van humanitaire steun. Bent u vastbesloten dit bedrag de komende dagen in dier voege te gebruiken dat deze gevangenen worden bevrijd?

Nielson
Het zou mooi zijn als we uw wens zouden kunnen verwezenlijken. Het bedrag dat ik genoemd heb, is geld dat we reeds gespendeerd hebben. De 45 miljoen zijn reeds ingezet. Ik kan ze niet nog eens inzetten, zoals u in uw vraag liet verstaan. Wat we voor de gevangenen kunnen doen, is ervoor te zorgen dat internationaal bekend wordt hoe ze behandeld worden. Wij moeten alle mogelijke kanalen en contacten benutten om hen te helpen, maar in het grote spel om de macht in Servië, om de democratisering enzovoort, oef ik niet te proberen met humanitaire middelen mij in te mengen, als ik mijn geloofwaardigheid tenminste wil behouden.

De Voorzitter


Niels Busk, vervangen door mevrouw Riis-Jørgensen
Vraag nr. 32 van (H-0514/99):
Betreft: Invoerverbod op Amerikaans hormonenvlees Kan de Commissie een overzicht van de resultaten geven die bereikt zijn door diegene van de 17 wetenschappelijke comités die klaar zijn met hun onderzoek naar de gevaren van vlees dat met hormonen behandeld is?
Kan ze, voor zover de voorgelegde resultaten geen aanwijzingen bevatten dat het gebruik van vlees dat met hormonen behandeld is, gevaarlijk is, uitleggen welke veranderingen ze zal aanbrengen in de huidige beleidsvoering tegenover de Verenigde Staten en de afspraken in het kader van de Wereldhandelsorganisatie?
Tweede deel
Byrne
Ik zou de vraagsteller willen bedanken omdat ik nu de gelegenheid krijg om deze ingewikkelde, moeilijke en gevoelige kwestie te behandelen.
Ten eerste moet er een duidelijk onderscheid worden gemaakt tussen de 17 wetenschappelijke studies en het advies van de onafhankelijke wetenschappelijke comités van de Commissie. In februari 1998, na de kritiek van het beroepscollege van de WTO, heeft de Commissie 17 studies gelanceerd om aanvullende informatie te verstrekken over risico' s op gebieden als toxicologie, ongeoorloofd gebruik en milieuaspecten. Deze studies zullen doorgaan zoals gepland en de eindresultaten van een aantal van deze studies zullen, als alles verloopt volgens schema, beschikbaar zijn op het einde van het jaar. Sommige studies zullen echter, zoals voorzien, niet klaar zijn voor de zomer van 2000.
De Commissie is van plan om overeenkomstig het beginsel van transparantie de resultaten van de studies bekend te maken, zodra deze beschikbaar zijn. De resultaten van de studies over residuanalyses van vlees en vleesproducten zijn reeds bekendgemaakt en kunnen worden verkregen bij de diensten van de Commissie.
De Commissie heeft ook het wetenschappelijk comité voor veterinaire maatregelen met betrekking tot volksgezondheid gevraagd om een advies te geven over de potentiële negatieve effecten op de menselijke gezondheid van zes soorten groeihormonen die worden toegediend aan dieren. 30 april jongstleden heeft deze afdeling van het WVC unaniem een advies goedgekeurd over de evaluatie van potentiële risico' s voor de menselijke gezondheid van residuen van hormonen in rundvlees en rundvleesproducten. Dit verslag werd reeds gepubliceerd.
Dit onderzoek werd verricht op basis van de meest recente gegevens in de beschikbare wetenschappelijke literatuur. Uitgaande van dit wetenschappelijk advies is de Commissie van mening dat zij het verbod niet kan opheffen. Elke nieuwe informatie die door studies of andere bronnen aan het licht worden gebracht zal volledig worden onderzocht.

Riis-Jørgensen
Ik luisterde deze morgen met belangstelling naar het debat over de veiligheid van levensmiddelen en in dit verband wil ik de commissaris een vraag stellen. Is de Commissie van plan het voorzorgsprincipe te hanteren naar aanleiding van de hormonenoorlog met de VS? Ik ben er namelijk niet zo zeker van dat er wetenschappelijke bewijzen zijn, die ons verbod op de invoer van hormonenvlees rechtvaardigen. De commissaris heeft ook geen mogelijk wetenschappelijk bewijs genoemd. Ik hoorde hem alleen zeggen dat hij geen voorstander is van een opheffing van het invoerverbod. Kunnen wij er zeker van zijn dat er wetenschappelijke bewijzen op tafel komen, die het behoud van het invoerverbod rechtvaardigen? Dat is de eerste vraag.
Ten tweede wil ik vragen hoe de Unie in de komende WTO-onderhandelingen in Seattle wil voorkomen dat er problemen met de VS ontstaan en dat de onderhandelingen over de vrije handel in het slop raken, als ze niet van plan is het - naar mijn mening - niet-wetenschappelijk gefundeerd invoerverbod op hormonenvlees op te heffen?

Byrne
In mijn antwoord op deze vraag zou ik erop willen wijzen dat het voorzorgsprincipe enkel van toepassing is als er geen wetenschappelijke bewijzen zijn, of wanneer de beschikbare bewijzen niet overtuigend zijn.
Dat is hier niet het geval. In het verslag waarnaar ik heb verwezen, dat gepubliceerd werd door het WVC in april jongstleden, werd duidelijk vastgesteld dat er residuen waren van een van de zes onderzochte hormonen, te weten 17 beta-estradion. Dit specifieke hormoon werd teruggevonden in 80% van de proeven die werden genomen en is, volgens de beschrijvingen van het comité, duidelijk kankerverwekkend.
Gezien deze feiten zijn we van mening dat de opheffing van het invoerverbod op dit moment voorbarig is. Bijgevolg, met betrekking tot wat ik zo-even heb gezegd over de toepassing van het voorzorgsprincipe, lijkt het me ongepast om dit principe toe te passen, omdat we beschikken over duidelijke bewijzen in het verslag van het WVC.
Deze kwestie zal moeten worden behandeld in het kader van onze onderhandelingen met de WTO. De Verenigde Staten waren vertegenwoordigd in het comité dat deze onderzoeken heeft uitgevoerd. Dit zullen we benadrukken in onze gesprekken met de VS-onderhandelaars. Het gaat hier om een belangrijke kwestie. Het is een kwestie die de Verenigde Staten en de Europese Unie onderling moeten aanpakken. Laten we hopen dat dit zal gebeuren in een vriendschappelijke sfeer en zonder confrontatiepolitiek. Hopelijk zal dit gebeuren tijdens de onderhandelingsronde van de WTO.

Martin, David
Ik zou in de eerste plaats willen zeggen dat ik het antwoord van de commissaris toejuich, maar ik zou hem ook een beetje onder druk willen zetten. Wat hij heeft gezegd in verband met rundvlees is dat vrijhandel belangrijk is, maar dat de gezondheid van de consument op de eerste plaats moet komen en vrijhandel op de tweede plaats. Kan hij ons verzekeren dat hij dit standpunt zal verdedigen in Seattle? Wanneer we kijken naar de WTO-onderhandelingen krijgen we vaak de indruk dat de gezondheid van consumenten en anderen ondergeschikt wordt gemaakt aan het vrijhandelsprincipe. Beide zijn belangrijk, maar gezondheid is van primordiaal belang.

Byrne
Zoals u zegt, beide zijn belangrijk. Maar in zijn verklaring aan het Parlement van vanmorgen heeft de voorzitter van de Commissie, de heer Prodi, gezegd dat zowel gezondheidsbescherming als veilige voeding van primordiaal belang zijn en hij heeft duidelijk te verstaan gegeven dat ze voorrang hebben op handel. Dit betekent echter niet dat commerciële overwegingen niet belangrijk zijn, dat zijn ze wel degelijk. Dit is de uitdaging waarvoor de onderhandelaars van de Verenigde Staten en de Europese Unie staan: een oplossing vinden voor dit probleem. Deze oplossing moet beide overwegingen verzoenen, wat zeker mogelijk is en hopelijk ook zal gebeuren.
Vragen aan mevrouw Reding

De Voorzitter


Charlotte Cederschiöld
Vraag nr. 33 van (H-0463/99):
Betreft: Toegankelijkheid van het Publicatieblad van de EG De burgers van de EU zijn niet bijzonder goed op de hoogte van hun rechten. De burgers hebben recht op informatie over de wetgeving omdat zij deze immers financieren. Het Publicatieblad van de EG, dat informatie geeft over de wetgeving van de EU, heeft een oplage van 20.000 exemplaren die bestemd is voor 380 miljoen mensen - dan is het niet verwonderlijk dat informatie slecht wordt verspreid. Eén enkel exemplaar van het Publicatieblad op het Internet zou de informatievoorziening aanzienlijk verbeteren. Dit zou een consequentie moeten zijn van een Free Information Act voor de eenentwintigste eeuw.
Zal de Commissie binnen de komende twee jaar zorgen voor een vrije toegang tot het gehele Publicatieblad van de EG op Internet?

Reding
De Commissie deelt de bezorgdheid van de geachte afgevaardigde, en wel zodanig, mevrouw Cederschiöld, dat het Eurlex-systeem, dat al sinds april 1998 door het Bureau voor Officiële Publicaties is geïnstalleerd, daar nu al aan beantwoordt. Deze dienst biedt gratis toegang tot het Publicatieblad gedurende 45 dagen. Na deze termijn worden de wetgevingsteksten opgeslagen in de documentaire gegevensbasis Celex, die eveneens op Internet toegankelijk is, maar alleen tegen betaling. Daar zijn ook de Verdragen, de vigerende wetgeving, de voorbereidende teksten en de recente jurisprudentie te vinden. U ziet dus, mijnheer de Voorzitter, dat de Commissie in dezen goed bij de tijd is.

Cederschiöld
Dank u voor uw antwoord, commissaris Reding. Ik ben verheugd over een deel van het antwoord, namelijk de positieve instelling tegenover openheid en toegang tot documenten, maar ik ben er minder blij mee dat er geen gratis toegang tot deze documenten op internet komt. De Unie wordt immers mede gefinancierd door de burgers. Die moeten dan ook het recht hebben om te weten wat de Unie besluit. Voor mij spreekt het vanzelf dat er via Internet toegang moet zijn tot het hele Publicatieblad.
Voor mij is ook het antwoord dat tijdens de hoorzitting werd gegeven moeilijk te begrijpen, namelijk dat men het als discriminatie zou kunnen beschouwen dat bepaalde burgers geen toegang hebben tot Internet en dus ook geen vrije toegang tot het Publicatieblad. Wij leven immers in een vrije maatschappij waarin het overgrote deel van de mensen toegang kan krijgen tot Internet. De meeste schoolkinderen hebben al een eigen e-mailadres of krijgen dat binnenkort, de meeste werknemers hebben het ook al, en er zijn allerlei Internetcursussen voor gepensioneerden. Alle burgers moeten het recht krijgen op deze informatie. Ik hoop dat de Commissie dit ter harte neemt en dat de informatie in de toekomst gratis beschikbaar komt.

Reding
Ik kan slechts herhalen wat al eerder gezegd is. Alle informatie die de Commissie via Internet aan het publiek verschaft, is absoluut gratis. Er zijn geen kosten voor de gebruiker. Natuurlijk brengt de installatie van Internet zelf kosten met zich mee, maar de Commissie kan niet elke burger een gratis installatie ter beschikking stellen om hem dan vervolgens gratis toegang te geven tot de informatie. Wat telt en wat van belang is, is dat alle officiële documenten van de Commissie gratis toegankelijk zijn. Wij hebben trouwens een Europa-site, die ook via Internet gratis toegankelijk is, en die maandelijks door miljoenen burgers wordt geraadpleegd.
U ziet dus dat wij deze mogelijkheid tot gebruik van de moderne media al hebben geïnstalleerd. Daarnaast, mevrouw, wil ik u wel vertellen dat de Commissie voor alle sociale bevolkingsgroepen de toegang tot het Internet wil ontwikkelen. Als voor onderwijs verantwoordelijke commissaris heb ik mij bijvoorbeeld met de ministers van onderwijs reeds gebogen over de vraag hoe men Internet toegankelijk kan maken voor een zo groot mogelijk aantal jongeren en scholen. Ik weet dat deze toegang in de Noordse landen betrekkelijk gemakkelijk is, maar in andere landen van de Unie niet. Ook wat de toegang tot Internet betreft moeten wij tot een evenwicht in de Unie komen. Wat u daar zegt, gaat mij dus werkelijk ter harte.

De Voorzitter


Jan Andersson
Vraag nr. 34 van (H-0469/99):
Betreft: Plannen van de Commissie in verband met de bestrijding van het gebruik van verdovende middelen en inzake het voorkomen van doping in de sport Naar aanleiding van het wereldkampioenschap atletiek in Sevilla steekt het probleem doping van topsporters weer de kop op. Het feit dat op grote schaal doping wordt gebruikt is ernstig voor de sport als zodanig maar ook omdat topsporters voor tal van jongeren een voorbeeldfunctie hebben. Als topsporters stimulerende middelen gebruiken kan dit tot resultaat hebben dat jongeren toleranter staan tegenover doping of andere verdovende middelen.
Is de Commissie voornemens in verband met haar werkzaamheden ter bestrijding van verdovende middelen of anderszins initiatieven te nemen tegen doping in de sport?
Vragen aan de heer Patten
Reding
Het geachte Parlementslid vraagt wat de Commissie denkt te doen aan de bestrijding van doping.
Zoals voorzitter Prodi in het Europees Parlement heeft verklaard, gaat de Commissie een diepgaande analyse maken van de situatie die is ontstaan door de vele gevallen van doping in de sport, en zint zij op concrete maatregelen die wellicht op communautair niveau kunnen worden genomen.
In het kader van deze analyse houden wij rekening met de resolutie van uw Parlement van december 1998, en met de conclusies van het voorzitterschap van de Raad na de twee informele bijeenkomsten van de voor sportzaken bevoegde ministers. In een werkgroep die al verscheidene malen heeft vergaderd, hebben wij over dit onderwerp een nauwe samenwerking met de lidstaten en met de Raad van Europa.
Wat de oprichting van een mondiaal anti-dopingbureau betreft kan ik u, mijnheer de Voorzitter, zeggen dat de Commissie zich vandaag nog over deze problematiek heeft gebogen. Wij hebben een eerste bespreking gehouden op initiatief van de voor sportzaken bevoegde ministers. Gisteren heb ik een aantal van hen ontmoet en zij zeiden mij dat de Commissie zeer snel moet optreden als wij als Europese Unie deel willen uitmaken van dit mondiale bureau. Naar verwachting spreekt de Commissie zich volgende week hierover uit. U ziet dus dat wij op dit terrein met reuzenschreden vorderen.
Afgezien van een mogelijke toetreding van de Unie tot het bureau voor dopingbestrijding, zijn wij ervan overtuigd dat wij ook op Europees vlak, waar wij onze eigen verantwoordelijkheid hebben, iets moeten doen, en de gesel van doping even snel met de vijftien lidstaten moeten bestrijden. Wij zijn momenteel hierover een document aan het voorbereiden aan de hand waarvan de heer Prodi tijdens de top van Helsinki de staatshoofden en regeringsleiders zal inlichten over de op dat vlak te treffen maatregelen. Vervolgens zullen wij u met ingang van volgend jaar concrete maatregelen voorstellen die in onze lidstaten kunnen worden uitgevoerd.

Andersson
Dank u voor uw antwoord, mevrouw de commissaris. Ik ben er erkentelijk voor dat deze kwestie nu op de agenda van de Commissie is gezet, of beter gezegd hoger op de agenda is komen te staan. Een gebied dat binnen de bestrijding van doping hoge prioriteit heeft, is nu juist de preventie. Wij willen voorkomen dat jongeren deze middelen gaan gebruiken. Zoals bekend is de sport een activiteit die vele jongeren aantrekt. Sporthelden zijn vaak een voorbeeld voor de jeugd. Daarom is het belangrijk dat wij ons ook op dit gebied actief inzetten voor de strijd tegen deze middelen.
Omdat ik vind dat de sportbeweging een verantwoordelijkheid heeft inzake het voorkomen van dopinggebruik, vraag ik mij af of er enige vorm van samenwerking met de sportbeweging in Europa wordt gepland om dit probleem aan te pakken, dat de laatste jaren steeds groter is geworden. Is de Commissie van plan te gaan samenwerken met de sportbeweging?

Reding
De geachte afgevaardigde kent de problemen van de dopingbestrijding maar al te goed. Ik dank hem voor zijn verklaring en zou dit onderwerp met hem willen bespreken omdat hij over gegevens lijkt te beschikken waarvan ik graag gebruik zou willen maken.
Nu de concrete vraag. U weet, geachte afgevaardigde, dat in het Verdrag van Amsterdam duidelijk het bestaan wordt gespecificeerd van een Europese bevoegdheid terzake, al moet er ook rekening worden gehouden met de subsidiariteit en de autonomie van de sportwereld. De maatregelen die ik aan mijn college en aan het Parlement zou willen voorleggen, zullen dus maatregelen zijn die de instemming hebben van de lidstaten en die de genoemde autonomie waarborgen.
Ik ben ook bevoegd voor de programma' s voor de jeugd. Ik heb hier al over gesproken met de collega's die deze onderwerpen in het parlement behandelen. Ik ben zeer gevoelig voor preventie via de jeugdbeweging. Uit onze analyses blijkt dat het vooral sportverenigingen zijn die door jongeren worden gewaardeerd. Ik denk derhalve dat wij via deze jongeren, via deze verenigingen en de sport tal van ideeën over samenwerking, eerlijke gedragingen en het elimineren van racisme en xenofobie kunnen doorgeven. Als dus aan deze oriëntaties wordt vastgehouden - fair play, sport, gezondheid - zullen de jongerenprogramma's in de richting gaan die het geachte Parlementslid wenst.

Zabell Lucas
De vraag van de heer Andersson lijkt mij bijzonder interessant. Ik ben namelijk de afgelopen 20 jaar als professioneel sportbeoefenaar actief geweest en het dopingprobleem is dan ook een thema dat mij bezighoudt en ernstige zorgen baart.
Zoals hier zonet al is gezegd, heeft in februari van dit jaar de Werelddopingconferentie plaatsgevonden. Tijdens deze conferentie heeft men besloten een Internationaal Antidopingbureau op te richten. Sindsdien zijn er acht maanden verstreken en we zijn nog steeds geen stap verder. De oorzaak hiervan is dat men het maar niet eens kan worden over iets wat blijkbaar van fundamenteel belang is, namelijk de vestigingsplaats van het bureau. De Europese Unie wil niet dat het in Lausanne wordt gevestigd, in de zetel van het Internationaal Olympisch Comité. Zij staat erop dat het bureau in een van de lidstaten van de Unie wordt ondergebracht. Tot de mogelijkheden behoren Madrid, Bonn, Luxemburg, Lille, Wenen, Lissabon en Londen.
Ik zou mevrouw de commissaris dan ook willen vragen of het in het licht van de voornoemde doelstelling niet beter zou zijn onze krachten te bundelen en een enkele, door alle lidstaten gesteunde Europese kandidatuur als zetel voor het Internationaal Antidopingbureau naar voren te schuiven.

Reding
Het zal u niet verbazen als ik mij volledig akkoord verklaar met de geachte afgevaardigde.
Het gaat hier eigenlijk om een mondiaal bureau, en wij Europeanen moeten met gesloten gelederen optrekken. Naar mijn mening is de belangrijkste vraag in dit stadium niet de plaats van dit bureau. Er is immers besloten dat dit, in afwachting van een definitief besluit, voorlopig voor twee jaar in Lausanne zal zijn gevestigd.
U weet dat het Finse voorzitterschap, dat het bureau gaarne in Helsinki zou zien, grote inspanningen doet om de voor sportzaken bevoegde ministers tot een akkoord te bewegen over één vestigingsplaats. Deze plaats zal dan vervolgens door de Europeanen worden voorgesteld.
Ook ik wil daarvoor een lans breken, maar ik denk niet dat dit een prioritaire kwestie is. Prioritair is veeleer dat wij deel uitmaken van dit bureau. Daarna zullen wij helpen bij opbouw hiervan en ook aandringen op een zetel in een van de lidstaten van de Unie.

Bautista Ojeda
Mevrouw de commissaris, als sportarts maak ik mij ernstige zorgen over het dopingprobleem.
Ik zou u echter de volgende vraag willen stellen: is de Commissie zich ervan bewust dat de associatie "sport - pers - gigantische economische belangen - reclame-inkomsten" het probleem in de hand werkt en de topsporters tot doping aanzet?
Heeft de Commissie in overleg met het Internationaal Olympisch Comité een tijdschema betreffende de bestrijding van het gebruik van verdovende middelen opgesteld?

Reding
Ik ben echt verbaasd, aangenaam verrast eigenlijk, dat zoveel Parlementsleden zich zozeer interesseren voor de dopingbestrijding en er zoveel van weten.
Ik stel hen derhalve voor dat wij al deze kennis bundelen, en bespreken hoe wij de programma's voor dopingbestrijding kunnen verbeteren.
Ik ben het met het geachte Parlementslid eens: sportsterren die niet "clean" zijn, die om te winnen dingen gebruiken die vreemd zijn aan de sport, geven een slecht voorbeeld. Ik denk dat hier zo spoedig mogelijk de noodzakelijke maatregelen moeten worden getroffen.
Deze maatregelen zullen wij op mondiaal niveau treffen met het Olympisch Comité. Wij zullen namelijk naast dit comité ook zetelen in het mondiaal dopingbureau, mits de besluiten de gewenste richting uitgaan en daar hoop ik op. Parallel moet echter in de vijftien lidstaten een programma voor dopingbestrijding worden ontwikkeld en op stapel worden gezet.
Met uw permissie, mijnheer de Voorzitter, zou ik alle Parlementsleden die belangstelling hebben voor dit onderwerp, willen vragen met mij een werkgroep te vormen, opdat wij samen de beste manier kunnen vinden om deze ramp met wortel en stam uit te roeien.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mevrouw de commissaris. We zullen nagaan hoe die interessante gedachtewisseling het best kan plaatsvinden. Maar nu gaan we over naar de laatste vraag die u wordt gesteld.

De Voorzitter
Vraag nr. 35 aan Ioannis Marinos (H-0478/99):
Betreft : Bewustmaking van de Europese burger in verband met de Europese Unie
De EU geeft grote bedragen uit voor het drukken van informatiebrochures over haar activiteiten, iets wat onder meer tot gevolg heeft dat enorme hoeveelheden papier worden gebruikt, een allerminst milieuvriendelijke oplossing. Het feit dat zo weinig kiezers zijn komen opdagen voor de recente Europese verkiezingen heeft in elk geval aangetoond dat de burgers onvoldoende op de hoogte zijn van de EU en haar doelstellingen.
Denkt de Commissie eraan om meer moderne communicatiemiddelen te gebruiken zoals bijv. het aankopen van 3 à 5 minuten zendtijd per dag tussen het nieuwsgedeelte en het sportgedeelte van de dagelijkse nieuwsuitzending op de televisie met de hoogste kijkdichtheid in elke lidstaat, zodat de verwezenlijking en de doelstellingen van de EU bij het grote publiek bekend worden, vooral bij de bevolkingslagen die niet veel lezen en zeker onze brochures niet in handen nemen?

Reding
De begroting voor informatieactiviteiten is heel beperkt. Slechts 0,005% van de totale EG-begroting gaat naar publicaties - veel minder dan wat lidstaten gemiddeld besteden aan soortgelijke informatieproducten. De Commissie is zich bewust van de draagwijdte en mogelijkheden van verschillende communicatiemedia en voert twee keer per jaar opinieonderzoeken uit met twee vragen: hoe worden de burgers geïnformeerd over EU-aangelegenheden en hoe zouden ze het liefst worden geïnformeerd.
Nu blijkt dat voor meer dan 90% van de burgers televisie het meest gebruikte en favoriete medium is, en dus leggen we al verscheidene jaren de nadruk op de verbetering en uitbreiding van de audiovisuele informatie. De vrije verspreiding van ons eigen informatiemateriaal via Europe by Satellite en de samenwerking met Euronews zijn doeltreffende maatregelen gebleken, maar we kunnen niet verder gaan dan deze vrije beschikbaarheid. Het ligt aan de media of ze dit materiaal al dan niet gebruiken.
Publicaties zijn onze tweede keuze als medium. Op het gebied van algemene informatie zijn publicaties nog steeds het belangrijkste medium, want zoals Eurobarometer laat zien, is er in de meeste lidstaten nog geen algemene toegang tot Internet, vooral niet voor het brede publiek.
Wat de aankoop van openbare zendtijd betreft, zijn wij met verschillende houdingen onder de lidstaten geconfronteerd. In sommige lidstaten kunnen overheidsinstellingen beschikken over gratis prime time. Dit is een heel goede zaak en we kunnen hiervan profiteren. In andere landen wordt dit gezien als een vorm van onaanvaardbare politieke inmenging. U begrijpt dat respect voor culturele waarden en voorkeuren een strikte toepassing van het subsidiariteitsbeginsel vereist, en we moeten dus ook de culturele verschillen op het gebied van informatiesystemen in de diverse lidstaten respecteren.

Marinos
Ik dank mevrouw de commissaris. Ik wil haar graag van harte welkom heten in het Europees Parlement in haar hoedanigheid als commissaris. Voordat zij namelijk door ons als commissaris werd goedgekeurd, was zij lid van het Europees Parlement. Ik weet dat in uw sector heel wat inspanningen zijn ondernomen en dat er niet veel geld op de begroting beschikbaar is. Ook weet ik dat voor u de televisie het meest efficiënte middel is om de grote massa te bereiken. Anderzijds is mij ook bekend dat, wanneer het om het grote publiek gaat, zich wel degelijk een probleem stelt, het probleem van non-informatie en non-communicatie. Dit is ook tot uiting gekomen in de gebrekkige opkomst tijdens de laatste Europese verkiezingen. De burgers hebben verstek laten gaan en dit was een aanfluiting. Toen is gebleken dat de Europese Unie niet bij machte was goede voorlichting te verstrekken en de mensen te overtuigen van haar betekenis. Ik ken de problemen niet; ik weet niet wat men doet of probeert te doen en niet kan doen en waarom de participatie van de burgers noodzakelijk is. Ik heb gesuggereerd de commerciële televisie te gebruiken op commercieel interessante momenten. Ik heb zelfs gevraagd of de Commissie bereid was eventueel de tijd te kopen tussen het normale nieuws en het sportnieuws. Dan springen de meeste mensen gewoonlijk niet van het ene kanaal over op het andere. Het spijt mij dat ik niet voldoende tijd heb om hier nader op in te gaan, maar ik ben bereid om mevrouw de commissaris, als zij dat wenst, in een ontmoeting mondeling mijn mening uit de doeken te doen.

Reding
Ik begrijp de vragen van de geachte afgevaardigde. Zijn beroep houdt verband met informatie en derhalve weet de geachte afgevaardigde wat werkt en wat niet werkt.
Als wij in de verschillende lidstaten willen werken, moeten wij de nationale prerogatieven naar letter en geest eerbiedigen. Wij hebben in het verleden tijdens verkiezingscampagnes als Commissie en Parlement geprobeerd samen campagne te voeren. De Commissie kan natuurlijk geen politiek standpunt geven, maar zij kan wel werken vanuit het standpunt van de voorlichting aan de burger. De Commissie en het Parlement moeten, om het grote publiek beter te bereiken, hun inspanningen bundelen. Wij moeten samen nagaan hoe wij het publiek kunnen informeren over hetgeen in Europa voorvalt.
Ik zou echter niet willen dat deze voorlichting een soort propaganda werd. Ik zou graag een evenwichtige voorlichting willen, die een antwoord geeft op de vragen van de burgers. Ik weet dat dit alles goed en wel is, en gemakkelijker gezegd dan gedaan. U zult echter zien dat er in het nieuwe organisatieschema van mijn directoraat-generaal een dienst is voor de burgers die werkelijk in dienst van de burger wil staan en op alle vragen wil antwoorden, op alle verzoeken die uitgaan van de burgers en met gebruikmaking, zoals mevrouw Cederschiöld wenst, van moderne technologische middelen, waarbij de informatiedrager papier een rol blijft spelen, als er geen andere mogelijkheid openstaat. Als wij in samenwerking met de lidstaten en met het Parlement gebruik kunnen maken van de televisie, zullen wij dit zeker doen, maar wij kunnen geen toegang forceren wanneer dit als ongewenst wordt beschouwd.

Taylor
In bijlage II, regeling van het vragenuur overeenkomstig artikel 43, B (3) staat dat de tijdslimiet van 30 seconden niet mag worden overschreden. Ik ben benadeeld omdat mijn vraag nummer 36 is, een heel belangrijke vraag die betrekking heeft op de mensen in mijn kiesdistrict. Ik vind dat leden zich moeten houden aan het tijdschema. Dit is oneerlijk! Dit was de eerste keer dat ik het woord zou voeren in dit Parlement en nu is deze kans verkeken.

De Voorzitter
Ik dank u voor uw opmerking, maar ik denk dat die te wijten is aan het feit dat u hier voor de eerste maal het woord voert. Het is de tweede keer dat ik deze Vergadering voorzit en men heeft mij uitgelegd dat het Bureau bij de spreektijd bepaalde normen hanteert. Ik denk dat de heer David Martin daar meer van weet. In dit geval is de spreektijd tot een minuut verlengd.

Rübig
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw Reding, ik dank u voor uw toelichting. De sensibilisering van de Europese burgers is zeer belangrijk voor de volgende verkiezingen. Kunnen wij eigen learning entertainment-programma's maken? De jeugd is enthousiast over het Internet. Kan het geen doelstelling voor de komende vijf jaar zijn te proberen schoolgaande jeugd via het Internet te bereiken en het leren aangenamer te maken door er bijvoorbeeld wedstrijden en prijzen, zoals een reisje naar Brussel, aan te verbinden?

Reding
Mijnheer de Voorzitter, de woorden van de heer Rübig zijn mij uit het hart gegrepen. Met mijn jarenlange ervaring als Europees afgevaardigde besef ik hoe belangrijk het informatiebeleid is niet alleen voor de 'hogere kringen', maar ook voor de jongeren en kinderen, die informatie opnemen zoals een spons water opneemt, en er levenslang gebruik van maken. Ik zal ervoor ijveren dat de cultuur- en jeugdprogramma's niet alleen voor het middelbaar onderwijs en de universiteiten gelden, maar dat ook in het lager onderwijs de samenwerking tussen scholen wordt bevorderd. Verre reizen zijn daarvoor niet nodig, die zijn immers onbetaalbaar. Scholen van verschillende landen kunnen echter wel via het Internet met elkaar worden verbonden. Dat idee bevalt mij heel goed. Ik zal mij daarvoor met veel genoegen inspannen.

Perry
Ik heb gehoord wat de Commissie had te zeggen over Europe by Satellite, maar is de commissaris er zeker van dat lokale en regionale televisiestations in heel Europa voldoende op de hoogte zijn van hun recht op toegang tot Europe by Satellite? Kunnen ze dit technisch gemakkelijk doen? Ik weet dat dit niet het geval is in het zuiden van Engeland. Kan de commissaris ons beloven dat zij zich zal inspannen om ervoor te zorgen dat lokale televisiestations gemakkelijk toegang hebben tot Europe by Satellite?

Reding
Ik zou mijnheer Perry willen bedanken voor deze belangrijke suggestie. Het is waar dat niet alleen de grote kanalen belangrijk zijn. Kleine informatiekanalen - regionale televisiestations en regionale kranten, regionale verslaggevers en verslaggeefsters - zijn ook van het grootste belang. Ik weet niet of het technisch mogelijk is. Mocht dit niet mogelijk zijn, moet hier zeker een oplossing voor te vinden zijn. Ik zou het zeer op prijs stellen indien u mijn diensten zou informeren over dit gebrek aan communicatie zodat we zo snel mogelijk voor een oplossing kunnen zorgen.

De Voorzitter
Hartelijk dank voor uw opmerkingen, mevrouw Reding.
De vragen nrs. 36 tot 39 zullen schriftelijk worden beantwoord.

De Voorzitter


Olivier Dupuis
Vraag nr. 40 van (H-0494/99):
Betreft: Eerste jaarlijkse topconferentie EU-India In zijn verslag A4-0066/99 over de Mededeling van de Commissie "Versterking partnerschap EU-India" van 12 maart 1999, verzocht het EP "de Raad en de Commissie de Indiase regering voor te stellen jaarlijks een Euro-Indiase Top te houden" . Vervolgens heeft de Commissie zich in het debat voorafgaand aan de stemming over het verslag bij monde van de heer Monti, lid van de Commissie, welwillend uitgelaten over een dergelijk initiatief.
Kan de Commissie mededelen welke contacten zij met de Raad en de Indiase regering reeds heeft gelegd om snel een eerste jaarlijkse Euro-Indiase Top te organiseren? Deelt de Commissie meer in het algemeen de mening dat het, gezien de verschillende crisissituaties en toenemende dreigingen die in dit deel van de wereld uitgaan van de vele antidemocratische regimes, belangrijk en exemplarisch zou zijn om door de ontwikkeling van een strategische, politieke, economische en culturele relatie tussen de EU en India - de grootste democratie ter wereld - in een enkel beleid welomschreven economische en handelsbelangen te doen samengaan met de wil om bijzondere politieke en economische betrekkingen tot stand te brengen met de landen die zich houden aan de beginselen en regels van de democratie en de rechtsstaat?

Patten
Ik ben op de hoogte van de inhoud van het verslag van het Europees Parlement over de mededeling van de Commissie over India, en ik weet ook dat mijnheer Dupuis grote belangstelling heeft voor dit land, die ik overigens volledig deel.
Toen ik Jaswant Singh, de Indiase minister van Buitenlandse Zaken, ontmoette op 30 september jongstleden, heb ik hem nadrukkelijk gezegd dat ik van plan ben om te zorgen voor zeer nauwe betrekkingen tussen de EU en India, met het oog op het economische en strategische belang van dit land. Tijdens onze ontmoeting heeft de heer Singh mij uitgenodigd voor een bezoek aan India, en ik hoop dit begin volgend jaar ook te doen. Ik ben van plan om aan te dringen op de volledige tenuitvoerlegging van de mededeling van de Commissie met inachtneming van de aanbevelingen van het Parlement. Het verheugt me dat enkele gemengde werkgroepen reeds zijn bijeengekomen, of dit binnenkort zullen doen, om te praten over uiteenlopende thema' s als consulaire aangelegenheden en milieukwesties. Daarnaast houden we regelmatig bijeenkomsten van ministers en topambtenaren.
Wat betreft het specifieke voorstel voor een jaarlijkse EU-India-top, moet ik u zeggen dat dit een beslissing is voor de Raad. Persoonlijk vind ik dat we het succes van de betrekkingen tussen India en de EU moeten afmeten aan de inhoud, en niet aan topontmoetingen, waarvan ik vind dat er - en ik hoop dat mijnheer Dupuis dit niet ondiplomatiek vindt van mij - over het algemeen te veel zijn.

Dupuis
Mijnheer de commissaris, hartelijk dank voor dit antwoord. Ik weet dat u de betrekkingen tussen de Unie en India wilt aanhalen. Ik denk - en daarmee wijk ik enigszins af van het laatste onderdeel van uw antwoord - dat een tegengewicht moet worden geboden voor de niet mis te verstane signalen die de Europese Unie met de organisatie van evenementen zoals topconferenties in andere regio's van de wereld, die in de nabijheid van India liggen, heeft gegeven.
De Europese ondernemers, de Europese politici, de Europese politieke opinie hebben, evenals hun Indiase tegenhangers, behoefte aan een krachtig signaal, zoals alleen een topconferentie dat kan geven. Ik veroorloof mij dus u te verzoeken na te gaan wat de reacties van de leden van de Raad hierop zijn. Misschien bestaat er bij een of meer staten belangstelling om spoedig zo'n topconferentie te beleggen.

Patten
Ik zou onmiddellijk willen benadrukken dat ik uw enthousiasme voor de bevordering van onze betrekkingen met India volledig deel. Het gaat niet enkel om de heel nauwe economische en handelsbetrekkingen die we hebben met India; het gaat ook niet enkel om het feit dat onze betrekkingen berusten op historische banden. Het gaat om veel meer dan dat. Onze betrekkingen zijn gebaseerd op gezamenlijke waarden. Een paar dagen geleden zijn er eerlijke en vrije verkiezingen gehouden in India en daarbij was een kiezerspubliek betrokken dat groter is dan het electoraat van Noord-Amerika en de Europese Unie samen. India is de grootste democratie in de wereld en het heeft te kampen gehad met verschrikkelijke problemen, juist omdat het een vrije samenleving is waar de beginselen van de rechtsstaat gelden en waar de burgermaatschappij sterk ontwikkeld is.
Ik erken dat we deze betrekkingen moeten bevorderen. We moeten ook de betrekkingen bevorderen tussen India en de andere leden van de SAARC, de Zuid-Aziatische associatie voor regionale samenwerking. Ik zal zeker de voorstellen van de leden met mijn Indiase collega en met de regeringen van de betrokken lidstaten bespreken. Maar ik geloof allerminst dat een topontmoeting de enige manier is om het belang van onze betrekkingen te onderstrepen. Het gebeurt wel eens dat topbijeenkomsten uitdraaien op ceremoniële gelegenheden. Wat we echt willen zijn betrekkingen met India die veel gespierder zijn - en dan heb ik het niet over rundvlees - en veel meer inhoud hebben. Ik ben vastberaden om hiervoor te zorgen.

Martin, David
Als we hormonen in ons vlees blijven stoppen zullen we zelf ook gespierder worden.
Wat ik de commissaris wil zeggen is het volgende. Ik verwelkom de vraag alsook het antwoord dat hij heeft gegeven - ik ben het met hem eens dat het niet altijd een goede zaak is om de nadruk te leggen op topontmoetingen - maar ik zou willen weten of hij van plan is om de dialoog tussen India en de EU uit te breiden tot een dialoog tussen de EU en het hele Indiase subcontinent. Hierin zou de EU een zinvolle rol kunnen spelen, door India, Pakistan en Bangladesh bij elkaar te brengen om hun gezamenlijke problemen te bespreken en daarbij in zekere zin op te treden als een externe tussenpersoon die op een eerlijke manier de betrekkingen regelt tussen de landen van dit subcontinent.

Patten
In New York had ik ongeveer tien dagen geleden een buitengewoon vruchtbare vergadering met het voorzitterschap van de Raad, de Portugese minister van Buitenlandse Zaken en de Associatie van Zuid-Azië voor de regionale samenwerking, onder leiding van haar uitstekende voorzitter, de minister van Buitenlandse Zaken van Sri Lanka, die toevallig op dezelfde school heeft gezeten als ik. Hij heeft deze organisatie nieuw leven ingeblazen en is daar zeer goed in geslaagd. We trachten deze organisatie steun te bieden, niet in de laatste plaats administratieve steun, bij haar pogingen om vrijhandelsakkoorden in de regio te bevorderen.
Ik ben het eens met wat u heeft gezegd. Het is belangrijk om deze regionale betrekkingen te ondersteunen. Per slot van rekening hebben we in Europa een zekere ervaring met de bevordering van regionale akkoorden.

De Voorzitter


Glenys Kinnock
Vraag nr. 41 van (H-0496/99):
Betreft: Gemeenschappelijke dienst voor het beheer van de communautaire hulp aan derde landen Er is geen tijd om de Commissie te vergasten op een opsomming van de problemen waarmee NGO' s zowel in het noorden als het zuiden te kampen hebben bij het ontvangen van financiële steun voor projecten, die reeds door het voormalige DG VIII is goedgekeurd. Het is duidelijk dat de nieuwe commissaris, die voor de gemeenschappelijke dienst verantwoordelijk is, met een onplezierige nalatenschap is opgezadeld en ik ben ervan overtuigd dat hij voornemens is op dit gebied hervormingen op gang te brengen. Wat is de Commissie echter voornemens te doen aan de huidige situatie en de ware drama' s die zich voordoen vanwege de enorme achterstand, die thans is ontstaan?

Patten
Mevrouw Kinnock heeft volkomen gelijk dat zij deze belangrijke kwestie aan de orde stelt.
Zoals het Parlement weet, is het een van mijn topprioriteiten om voort te bouwen op recente verbeteringen in het management van programma' s voor buitenlandse steun van de Europese Unie. In dit verband zou ik willen wijzen op de belangrijke persoonlijke bijdrage van Philippe Soubestre, directeur-generaal van de gemeenschappelijke dienst (SCR).
We hebben een enorme verantwoordelijkheid tegenover de ontwikkelingslanden om te zorgen voor een doeltreffend en tijdig gebruik van de steunprogramma' s van de Europese Unie. Dit is van kapitaal belang voor de geloofwaardigheid van ons beleid en voor het algemene internationale imago van de EU. Zoals u waarschijnlijk weet, hebben de diensten van de Commissie onlangs aanzienlijke vooruitgang geboekt bij de verrichting van achterstallige betalingen in het kader van contracten voor externe steun. Het overgrote deel van de geldige facturen wordt nu betaald binnen de normale termijn van 6.000 dagen - excuseer, 60 dagen. Dit geldt met name voor de circa 5.000 projecten met NGO' s, die ofwel worden gefinancierd uit de begroting, ofwel via onze delegaties van het EOF.
Het is een betreurenswaardig maar onvermijdelijk feit dat we nooit zoveel geld hebben als we zouden willen. Dit geldt in het bijzonder voor ontwikkelingshulp, waarvoor de beschikbare middelen nooit toereikend zijn. Wij hebben bijvoorbeeld aanvragen ontvangen voor extra steun aan bestaande cofinancieringsprojecten met NGO' s die het dubbele bedragen van de beschikbare middelen voor 1999.
Dit kan soms de indruk wekken dat er vertragingen zijn, maar in werkelijkheid is het een onvermijdelijk gevolg van onze beperkte middelen en de druk op de begroting.
Tenslotte zou ik uw aandacht willen vestigen op recente wijzigingen in de aanvraagprocedures voor NGO' s met betrekking tot de levering van bankgaranties, waardoor het gemakkelijker wordt om vooruitbetalingen te verkrijgen die tot 1 miljoen euro kunnen bedragen.

Kinnock, Glenys
Ik zou een aantal NGO' s en andere organisaties kunnen noemen die wel degelijk 6.000 dagen hebben moeten wachten en nog steeds wachten. Er zijn bijvoorbeeld NGO' s die zich bezighouden met het ruimen van landmijnen en 'Artikel 19' -organisaties - de commissaris weet vast wel over welke organisaties het gaat in het Verenigd Koninkrijk - die problemen hebben gehad met verdwenen documenten en een waslijst met klachten hebben over de complete administratieve chaos.
Is de commissaris zich terdege bewust van de enorme spanningen die er thans bestaan tussen de externe DG' s en de gemeenschappelijke dienst, omdat er verwarring is over de taakverdeling, omdat DG VIII kampt met een personeelsgebrek, onder meer doordat het personeel van DG VIII wordt overgeplaatst naar de gemeenschappelijke dienst?
Er bestaan onderhuidse spanningen waar u in uw antwoord niets over heeft gezegd. In uw antwoord gaat u nogal gemakkelijk voorbij aan de reële crisissituatie in de gemeenschappelijke dienst. Deze situatie wordt nog verergerd door de reorganisatie van de RELEX-DG' s. Dit zorgt voor nog meer chaos in het belangrijke werk dat we moeten doen voor landen buiten de Europese Unie.

Patten
Ik denk dat mevrouw Kinnock, die waarschijnlijk meer weet over de NGO-sector dan wie ook, moet erkennen dat wij veel aandacht hebben besteed aan de hervorming en ondersteuning van de gemeenschappelijke dienst. Inderdaad moeten wij erkennen dat ze werden opgezadeld met een lastige erfenis: 19 miljard aan achterstallige verplichtingen, 14.500 achterstallige projecten. Ik denk dat ze vorderingen hebben gemaakt bij de afwikkeling van deze kwesties en ik wil ze daarbij helpen in plaats van hun moreel en dat van de DG' s nog verder te ondermijnen.
Bijgevolg is het belangrijk dat wij begrijpen dat er thans een verschil bestaat tussen de problemen in verband met aanvragen die niet kunnen worden ingewilligd wegens budgettaire overwegingen en de afhandeling van verplichtingen, waar de situatie, ondanks problemen in het begin van het jaar, is verbeterd. Verder mogen wij ook niet vergeten dat sommige van de problemen in het begin van het jaar voor een deel zijn veroorzaakt door het laattijdig, pas in december, aangaan van betalingsverplichtingen. We moeten ons allemaal inzetten om ervoor te zorgen dat de Europese Unie de beloofde steun zo snel en doeltreffend mogelijk bij degenen doet aankomen aan wie zij deze steun beloofd heeft.
Ik ben mij bewust van de kloof die bestaat tussen woord en daad. Ik wil ervoor zorgen dat degenen die deze fondsen beheren alle ondersteuning krijgen waar ze recht op hebben, van mij en van anderen. Ik weet overigens heel goed dat dit ook een doelstelling is van mevrouw Kinnock.
Ik neem dus nota van deze vraag als een aansporing om meer te doen, maar ik kan mevrouw Kinnock verzekeren dat ik van plan ben om te doen wat zij verlangt.

De Voorzitter


Richard Howitt
Vraag nr. 42 van (H-0516/99):
Betreft: Maatregelen van de Commissie tot beperking van wapenexport en bevordering van ontwapening Kan de Commissie, gelet op het binnenkort verschijnende eerste jaarverslag over de toepassing van de Europese gedragscode voor wapenuitvoer van 1998, meedelen of zij er voorstander van zou zijn indien de bevoegdheden van de Commissie op de volgende intergouvernementele conferentie zouden worden uitgebreid met vraagstukken op het gebied van wapenhandel? Welke maatregelen heeft de Commissie genomen en is zij van plan te nemen teneinde uitvoering te geven aan het door de Raad aangenomen gemeenschappelijk optreden en de bijbehorende resolutie over lichte wapens en de later door de Raad ontwikkelingssamenwerking van de EU aangenomen resolutie over lichte wapens?

Patten
Tot nu toe hebben lidstaten op grond van Artikel 296 (ex artikel 223) de wapenhandel onttrokken aan het toepassingsgebied van de bepalingen van het Verdrag van de Europese Gemeenschap. Bijgevolg was er tot dusver geen enkele ruimte voor communautaire acties op dit gebied. Wapenhandel wordt thans behandeld in het kader van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid, waarmee de Commissie zich vanzelfsprekend volledig vereenzelvigt. De nieuwe Commissie zal moeten onderzoeken of zij op de volgende intergouvernementele conferentie wil streven naar een wijziging van Artikel 296, waarbij rekening zal moeten worden gehouden met de agenda van de conferentie, alsook met de vorderingen op het gebied van een nieuw wapenhandelbeleid.
In aansluiting op de goedkeuring van het gemeenschappelijk optreden heeft de Commissie deelgenomen aan een reeks demarches van de trojka die gericht waren op de voorstelling van het gezamenlijk actieplan aan alle nationale regeringen en de belangrijkste regionale instanties en op de verkrijging van hun politieke steun voor de doelstellingen van het gemeenschappelijk optreden. Een aantal specifieke projecten is thans in volle gang. De Europese Unie levert een bijdrage van 500.000 euro aan het proefproject van de UNDP "Wapens in ruil voor ontwikkeling" in het Gramsh-district in Albanië, en als dit succes heeft, zal het misschien worden uitgebreid naar andere regio' s. Een informatiestudie in Cambodja heeft een reeks aanbevelingen opgeleverd met het oog op praktische samenwerking op basis van het gemeenschappelijk optreden. Verdere projecten worden thans overwogen door de Raad.

Howitt
Ik bedank de commissaris voor zijn antwoord. Ik vind het goed dat deze zaken worden behandeld in de plenaire vergadering en ik roep hem op hiermee door te gaan. We weten dat er nog altijd twee miljard per dag wordt besteed aan de handel in wapens en legermateriaal. 40% komt uit Europa. We moeten dus allemaal meer doen om deze handel aan banden te leggen. Ik feliciteer de Commissie met wat zij heeft gedaan ter toepassing van het gemeenschappelijk optreden inzake lichte wapens: het project in Albanië. Ik roep de commissaris op om het project in Cambodja zo snel mogelijk uit te voeren, alsook andere projecten die hij en zijn diensten, naar ik weet, willen uitvoeren in een voormalige sovjetrepubliek en in een Zuid-Afrikaans land. Ik hoop dat wij, wanneer wij de voorstellen behandelen die op dit moment worden herzien in de Raad, in staat zullen zijn te zorgen voor beknotting van de wapenhandel en meer geld voor ontwikkeling.

Patten
Ik neem aan dat mijnheer Howitt het traditionele standpunt van de Commissie over wapenhandel kent. Hij heeft misschien ook de buitengewoon interessante column over wapenhandel gelezen die Simon Jenkins recentelijk heeft geschreven in de Times. In deze column staan enkele zeer belangrijke en waardevolle ideeën.
Zoals de heer Howitt weet, hebben we besprekingen gevoerd met de Verenigde Staten en Canada over lichte wapens, en ik hoop ten zeerste dat we vooruitgang kunnen blijven boeken bij specifieke projecten op de manier die hij heeft aanbevolen.

Kinnock, Glenys
Ik leid af uit het antwoord van de commissaris dat hij achter de regularisatie van de wapenhandel staat. Wat vindt hij van de wapentransacties die nog steeds doorgaan? Onlangs werden wapens getransporteerd vanuit Rusland via Antwerpen naar de oorlog in Eritrea. Staat hij achter de invoering van strengere voorschriften ter voorkoming van dit soort wapensmokkel?

Patten
Absoluut! Als gewezen minister van Ontwikkelingszaken heb ik een uitgesproken mening hierover. Ik vind dat men geld moet uitgeven aan onderwijs en gezondheidszorg in plaats van aan bewapening. Mevrouw Kinnock weet beter dan ik - hoewel ik op dit punt ook enige ervaring heb - hoeveel schade de illegale wapenhandel heeft aangericht in Afrika.

De Voorzitter
Omdat de vragen nrs. 43 en 44 over een soortgelijk onderwerp gaan, worden ze tezamen behandeld:

David Martin
Vraag nr. 43 van (H-0517/99):
Betreft: Oost-Timor Op welke wijze is de Commissie van plan steun te verlenen bij de wederopbouw van Oost-Timor?

Mário Soares
Vraag nr. 44 van (H-0543/99):
Betreft: Oost-Timor Kan de Commissie meedelen welke maatregelen zij namens de Europese Unie met betrekking tot Oost-Timor denkt te nemen?

Patten
De Commissie beschouwt humanitaire hulp als de meest urgente prioriteit in Oost-Timor. De ECHO-afdelingen van de Commissie zijn begonnen met de hervatting van hun tijdelijk stopgezette humanitaire-hulpprojecten, die in totaal 2 miljoen euro bedragen. Bovendien zullen binnenkort een reeks hulpprojecten van start gaan ten bedrage van 3 miljoen euro. Indien nodig kan nog meer geld - en ik wens dit te benadrukken - beschikbaar worden gesteld voor humanitaire hulp.
Wat de herstelprogramma' s betreft, werkt de Commissie nauw samen met de Wereldbank en andere toonaangevende hulpverleningsorganisaties, om een coherent schema uit te werken ter voorkoming van overlappingen tussen de hulpacties. De VN zullen tijdens een interim-periode zorgen voor de administratie. De Commissie is uiteraard van plan om in deze fase actief mee te werken. Een specifieke procedure werd opgestart om een substantiële bijdrage te leveren aan UNAMET met het oog op de totstandbrenging van administratieve structuren.

Soares
Mijnheer de Voorzitter, ik weet dat de commissaris, die ik hierbij groet, al verscheidene keren op nadrukkelijke wijze zijn solidariteit betuigd heeft met het Oost-Timorese volk. Ik wil echter weten of er daadwerkelijk een hulpprogramma voor de wederopbouw van Oost-Timor is. Een dergelijk programma is namelijk zeer dringend nodig en ik zou graag willen weten of het begroot is en hoeveel de Commissie hiervoor beoogt uit te trekken.

Patten
Ik zou mijnheer Soares willen zeggen - en er is denk ik bijna niemand in dit Parlement die kan tippen aan de enorme ervaring die hij in de loop van zijn schitterende carrière heeft opgedaan in deze kwestie - dat onze hulpverlening volgens mij bestaat uit drie fasen.
Ten eerste is er de humanitaire noodhulp, die van essentieel belang is, niet in de laatste plaats wegens de systematische vernieling van de infrastructuur en de vervoermiddelen door milities in Oost-Timor.
Ten tweede - dit is buitengewoon belangrijk en ik heb het besproken met de secretaris-generaal en de adjunct-secretaris-generaal van de VN - is er de kwestie van de financiële ondersteuning van het burgerbestuur op korte en middellange termijn. Er is al sinds jaar en dag geen autochtoon burgerbestuur in Oost-Timor. Het zal een flinke duit kosten om de administratie te runnen in Oost-Timor. Dit is de reden waarom ik heb gesproken over bijdragen aan UNAMET. Ik hoop dat we op dit punt kunnen helpen en ik hoop dat ook de lidstaten kunnen helpen. Portugal heeft al te kennen gegeven dit te zullen doen.
Ten derde is er de ontwikkelingshulp en de steun voor wederopbouw op lange termijn. We zijn dit aan het bespreken met de Wereldbank. Er was een donorenvergadering op 29 september. Vervolgens zal er een missie naar Oost-Timor gaan om te onderzoeken wat de behoeften zijn. Het gaat er mij om dat we doen wat het beste is voor Oost-Timor, en niet enkel cijfers tevoorschijn toveren.
Ik kan het geachte lid verzekeren dat dit geen excuus is, om onszelf te ontslaan van de verplichtingen die we tegenover dit deel van de wereld, tegenover dit land in wording hebben.
Jarenlang had iedere minister van Buitenlandse Zaken uit Europa en Noord-Amerika die naar Indonesië ging, een briefje op zak met enkele opmerkingen over Oost-Timor. Nu hebben wij de verplichting om geld te geven aan de zaak die we jarenlang hebben bepleit. Ik hoop dat we dit zullen doen op een manier die zinvol en doeltreffend is en gericht is op de ware behoeften.

De Voorzitter
Mijnheer Patten, hartelijk dank voor uw duidelijke en overtuigende verklaring waarvoor wij u bijzonder erkentelijk zijn.
De vragen nrs. 45 en 46 zullen schriftelijk worden beantwoord.
Vragen aan de heer Fischler De Voorzitter. Daar de indiener van de vraag afwezig is, vervalt vraag nr. 47.

De Voorzitter


Juan de Dios Izquierdo Collado
Vraag nr. 48 van (H-0467/99):
Betreft: Vlasteelt Acht de Europese Commissie het niet verwerpelijk dat hoge functionarissen van het Spaanse Ministerie van Landbouw "premiejagerspraktijken" in verband met de vlasteelt hebben aangemoedigd en in administratief opzicht hebben bevoordeeld, en hieruit voor zichzelf en hun familie profijt hebben getrokken? Welke gegevens heeft de Commissie over Spanje en de EU wat betreft de ontwikkeling van de vlasteelt, de toekenning van subsidies, de controle op de formaliteiten om fraude te voorkomen, de verwerking ten behoeve van de verkoop en de zeer gelegen komende branden in bepaalde verwerkende bedrijven? Welke maatregelen denkt de Europese Commissie te treffen om de aan het landbouwinkomen ten goede komende GLB-steun te beschermen en dit te behoeden voor frauduleuze praktijken die het imago van de sector en het effect van de steun schaden?

Fischler
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie heeft de Raad in verband met de vlasteelt en de hiermee samenhangende problemen in Spanje al in het kader van de prijsmaatregelen van 1996 voorgesteld een gegarandeerd maximumareaal voor de vlasteelt vast te stellen en de steun voor vlas, met uitzondering van op traditionele wijze geoogst vlas, te verlagen.
De Raad moest over dit voorstel voor eind 1996 een standpunt innemen. De Raad heeft het voorstel niet aanvaard. Daarop probeerde de Commissie de premiejacht, zoals men dat gewoonlijk noemt, met andere maatregelen in te dijken. Ik wil er vooral op wijzen dat wij contracten voor verplichte afname tussen producent en eerste verwerker, een vergunning voor de eerste verwerker, een verwerkingsplicht voor het geoogste vlas en een minimumopbrengst hebben ingevoerd. Bovendien werden het systeem van de aangiften van de bezaaide oppervlakte, de controles en de sancties verstrakt.
Verder hebben de diensten van de Commissie in het kader van de goedkeuring van de rekeningen van het EOGFL voor de begrotingsjaren 1994 en 1995 de door Spanje gemelde uitgaven met 10% verminderd, omdat het controlesysteem gebreken vertoonde.
Nu worden de jaren 1996 tot 1998 onderzocht. Het onderzoek is nog niet afgesloten. Wij zullen dan zien welke bedragen hier uiteindelijk kunnen worden uitbetaald. Wij hebben de Spaanse autoriteiten in februari van dit jaar ook verzocht de premiejacht tegen te gaan door de voorwaarden voor aanbouw, oogst en verwerking goed te controleren. Ik heb vandaag vernomen dat een regio in Spanje dat ook heeft gedaan. Verschillende producenten krijgen geen steun meer.
Wij weten allemaal dat in het Spaanse parlement een enquêtecommissie werd ingesteld om de zaak te onderzoeken. Bij de Europese Unie kreeg het bureau voor fraudebestrijding OLAF de opdracht de Spaanse gerechtelijke autoriteiten te laten onderzoeken of de communautaire steun voor vezelvlas naar behoren werd beheerd en gecontroleerd en of strafbare feiten werden vastgesteld. Dit onderzoek loopt nog en wordt door OLAF van nabij gevolgd.
Ik wil ook nog zeggen dat wij een grondige sanering nog altijd nodig achten. Daarom zal de Commissie nog voor het einde van dit jaar een voorstel doen voor een grondige hervorming van de steunregeling en het de marktordening voor vezelvlas.

Izquierdo Collado
Ik vrees dat we iets dieper op de zaak zullen moeten ingaan, mijnheer de commissaris, want uw antwoord blijft nogal algemeen.
De inspectiecommissie van de landbouwafdeling van het Autonoom Bestuur van Castilla-La Mancha is ernstige onregelmatigheden op het spoor gekomen in de omstreden vlasverwerkende bedrijven die door de desbetreffende commissie verhoord en onderzocht zijn. Zoals u weet, mijnheer de commissaris, heeft dit nieuws vandaag in Spanje niet enkel de voorpagina van de meest gelezen kranten gehaald, maar pakt nagenoeg de hele Spaanse pers uit met dit schandaal.
Aangezien u met dit thema vertrouwd bent, zou ik u willen vragen welke informatie u ons kunt verstrekken over het door uw eigen directoraat-generaal verrichte onderzoek naar de vlasteelt en de premiejagerspraktijken. Beschikt u in verband hiermee over concrete gegevens? Zal u rekening houden met de informatie van de landbouwafdeling die ik zonet heb geciteerd? Laten we ervan uitgaan dat de inspectiecommissie van deze afdeling inderdaad kan aantonen dat er in de vlasverwerkende bedrijven grove onregelmatigheden hebben plaatsgevonden. Bent u in dat geval van oordeel dat de toegekende subsidies moeten worden uitgekeerd of meent u dat we op de uitspraak van het bevoegde directoraat-generaal moeten wachten?
Mijnheer de commissaris, het zou toch volstrekt onaanvaardbaar zijn dat een onderzoek als dit voortijdig werd afgesloten. De vlasteeltsector moet worden doorgelicht, de betrokkenheid van hoge ambtenaren van de Spaanse regering, die zich op onrechtmatige wijze subsidies hebben toegeëigend, moet worden onderzocht en de frauduleuze praktijken van de vlaswerkende bedrijven behoeven een grondige analyse. Eenvoudigweg de ogen sluiten is wel het laatste wat men in een dergelijke situatie moet doen.

Fischler
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Izquierdo Collado, ik wil u er nog eens aan herinnen dat ik over dat probleem en over hetgeen de Commissie daaraan heeft gedaan, zeer concrete antwoorden heb gegeven. Als vandaag in de kranten staat dat de bevoegde instanties in enkele regio's eindelijk in actie zijn gekomen, is dat alleen maar goed nieuws. Wij hebben ze dat al in februari gevraagd.
Ik moet er ook op wijzen dat wij, als er redenen tot verdenking zijn die op een strafbaar feit kunnen wijzen, via OLAF alleen maar met de Spaanse justitie kunnen samenwerken. Aangezien wij absolute vertrouwelijkheid moeten garanderen, kan ik u wegens de juridische verplichtingen waaraan wij onderworpen zijn, geen namen noemen.
Ik wijs u er ook op dat het EOGFL momenteel verschillende jaren onderzoekt. Als bij deze steekproeven tekortkomingen in het beheer van de marktordening worden vastgesteld, moet Spanje er rekening mee houden dat een vast bedrag zal worden ingehouden en dat de steunbijdragen dus achteraf - afhankelijk van de ernst van de tekortkoming - zullen worden verminderd.

Ayuso González
Mijnheer de commissaris, deze vraag hoort thuis in de verkiezingsretoriek van de Spaanse Socialistische Partij. De socialisten hebben namelijk tijdens de campagne voor de afgelopen Europese verkiezingen alle mogelijke middelen aangewend om de toenmalige lijsttrekster van de Spaanse Volkspartij, Loyola de Palacio, in een slecht daglicht te plaatsen. Desondanks heeft onze lijst toch de meeste stemmen behaald.
Aanvankelijk was er sprake van vertrouwelijke informatie, maar algauw bleek dat de uitschrijving van de subsidies waarover wij het hier hebben, openbaar bekend werd gemaakt via de Europese Unie, de Spaanse autoriteiten en de regionale regeringen. Vervolgens beweerde men dat er een netwerk was opgezet om de desbetreffende subsidies te kanaliseren, maar ondertussen is aangetoond dat de familieleden van de hoge ambtenaren van het Ministerie van Landbouw die de steun ontvingen, reeds vlas kweekten voordat zij deze post bekleedden, voordat mevrouw De Palacio Landbouwminister was en zelfs voordat zij ook maar enig contact met mevrouw De Palacio hadden.
Er zijn tevens pogingen ondernomen om de voormalige minister van Landbouw te beschuldigen van fraude bij de toekenning van de subsidies, maar ook die zijn vergeefs gebleken. Overeenkomstig de Spaanse bevoegdhedenverdeling zijn immers de regionale regeringen verantwoordelijk voor het toezicht op de steunmechanismen van het GLB en de uitbetaling van de subsidies. De controles die de socialistische regering van de autonome regio, die deze valse beschuldigingen de wereld heeft ingestuurd, na de verkiezingscampagne a posteriori heeft uitgevoerd, zijn hiervan het beste bewijs.

De Voorzitter
Mevrouw Ayuso, ik wijs u erop dat u maar liefst een minuut en 36 seconden aan het woord bent geweest en bovendien geen enkele vraag hebt gesteld.
Ik heb hier verschillende moties van orde. Eerlijk gezegd had ik dat al verwacht, hoewel ik hier als Voorzitter een neutrale positie inneem. Ik had trouwens bij wijze van spreken evengoed Fin kunnen zijn, om de lidstaat die dit semester het voorzitterschap van de Unie waarneemt maar eens te noemen. U begrijpt wellicht dat ik noch op de hier verkondigde intentieverklaringen, noch op de inhoud ervan kan ingaan ook al ben ik afkomstig van hetzelfde kiesdistrict. Ik moet u er daarentegen wel aan herinneren dat het de bedoeling is vragen aan de Commissie te stellen die betrekking hebben op het onderwerp dat ter discussie staat.
Er zijn verschillende moties van orde en ik geef het woord aan de indiener van de vraag, mijnheer Izquierdo Collado. Hij krijgt een minuut voor de uiteenzetting van zijn motie.

Izquierdo Collado
Mijnheer de Voorzitter, ik zou enkel willen opmerken dat bepaalde fracties van dit Parlement en bepaalde afgevaardigden, voornamelijk van de Spaanse Volkspartij, het vragenuur en de aanvullende vragen aan de Commissie voortdurend naar hun hand zetten.
Het is ongelooflijk hoe dit schema zich keer op keer herhaalt. Telkens wanneer een afgevaardigde, en bij voorkeur een socialistische afgevaardigde, een vraag stelt, maakt de Volkspartij van de gelegenheid gebruik om de flaters van haar regering te verdoezelen in plaats van vragen aan de Commissie te stellen.
Aan deze situatie moet een einde komen. Ik zou het voorzitterschap dan ook willen verzoeken de leden van de Volkspartij bij het minste vermoeden terstond te onderbreken.

De Voorzitter
Wij bevinden ons hier niet in het Spaanse parlement en ook niet in de vergadering van de genoemde regio, maar in het Europees Parlement en ik kan onmogelijk voortijdig oordelen of op voorhand weten wat iemand gaat zeggen. Bovendien respecteer ik het recht op vrije meningsuiting van de afgevaardigden. Ik heb u toestemming verleend om een motie van orde in te dienen, maar ook u heeft deze gelegenheid te baat genomen om uw hart te luchten en kritiek te spuien.
Laten we toch alstublieft de waardigheid van dit Parlement niet uit het oog verliezen. Ik richt mij nu tot beide rivaliserende partijen, als die er al zijn, want dat weet ik niet eens.

Mulder
Ik zou nog een aanvullende vraag willen stellen over vraag nr. 48. De commissaris heeft iets interessants gezegd. Hij zal aan het eind van het jaar komen met nieuwe voorstellen betreffende de vlasteelt in Europa. Ik zou willen vragen: houdt het dan ook voorstellen in over andere vezelgewassen die in Europa verbouwd worden, zoals bijvoorbeeld hennep en ik weet al wat niet meer.

Fischler
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, er zijn voor mij geen socialistische en andere vragen, maar alleen vragen die ik moet beantwoorden. De heer Mulder heeft een duidelijke vraag gesteld. Misschien was de vertaling niet erg duidelijk, maar ik heb er reeds in mijn eerste antwoord op gewezen dat dit voorstel in ieder geval voor het einde van dit jaar wordt voorgelegd en dat het zowel op vlas als op hennep betrekking zal hebben.

De Voorzitter


Camilo Nogueira Román
Vraag nr. 49 van (H-0479/99):
Betreft: Mogelijke opheffing van het Directoraat-generaal visserij Is het waar, zoals wordt bericht in de pers, dat de Commissie, in strijd met de belofte van de heer Franz Fischler, commissaris voor landbouw, op de hoorzitting met de Commissie visserij van het Europees Parlement, heeft besloten tot opheffing van het Directoraat-generaal visserij (DG XIV), een maatregel die de Europese visserijbelangen en in het bijzonder de belangen van de van de visserij afhankelijke regio' s zoals Galicië ernstig schaadt?
Denkt de Commissie terug te komen op dit besluit waarmee deze belangen allerminst zijn gediend?

Fischler
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik denk dat ik deze vraag zeer kort kan beantwoorden. De Commissie heeft op 18 september richtsnoeren voor de reorganisatie van haar diensten goedgekeurd. De heer Prodi had dit op 9 juli al aangekondigd. Volgens die richtsnoeren blijft het directoraat-generaal Visserij bestaan. Dat besluit stemt overeen met wat ik tijdens de hoorzitting in de Commissie visserij van het Europees Parlement op 30 oktober heb gezegd. Bovendien werd het organisatieschema voor het directoraat-generaal Visserij op 29 september door de Commissie goedgekeurd. Er bestaat voor dit directoraat-generaal dus een organigram. Tenslotte werd in dezelfde vergadering een directeur-generaal voor het directoraat-generaal Visserij aangesteld. De heer Smidt wordt directeur-generaal van het directoraat-generaal Visserij. Ik geloof dat ik daarmee heb bewezen dat het directoraat-generaal Visserij nog altijd bestaat.

Nogueira Román
Mijnheer de commissaris, ik zou u willen gelukwensen met het besluit het directoraat-generaal visserij te handhaven. Ik heb mijn vraag niet ingetrokken omdat ik de gelegenheid wilde hebben u uw in de Commissie visserij aangegane verbintenis in deze plenaire vergadering te horen bekrachtigen. Ik hoop met u, mijnheer de commissaris, dat dit besluit nuttig zal zijn voor de ontwikkeling van deze sector, die economisch en sociaal gezien van fundamenteel belang is voor de inwoners van de Europese regio' s die van de visserij leven en in het algemeen voor de voeding van de Europese burgers.

Fischler
Mijnheer de Voorzitter, ik heb in de woorden van de heer Nogueira Román jammer genoeg geen vraag kunnen ontdekken. Ik kan hem dan ook geen antwoord geven.

De Voorzitter
Ik heb de uiteenzetting van de heer Nogueira in het Portugees gevolgd, niet in het Spaans, en ik kan u eigenlijk ook niet met zekerheid zeggen of hij u een vraag heeft gesteld. Het is trouwens niet aan mij om de woorden van de heer Nogueira te interpreteren.
De heer Knörr heeft nog een laatste motie van orde. Hiermee zetten wij een punt achter de bespreking van de procedureproblemen die zich in de loop van dit vragenuur hebben voorgedaan.

Knörr Borràs
Ik ben nieuw in dit Parlement en ik betreur het ten zeerste dat de eerste vraag waarop ik hier een antwoord hoopte te krijgen, niet mondeling kon worden behandeld wegens tijdgebrek. Wat mij echter nog meer tegen de borst stuit, is dat dit te wijten is aan de houding van een aantal afgevaardigden. Door in deze vergadering kwesties ter sprake brengen die hier mijns inziens absoluut niet op hun plaats zijn, ontnemen zij ons onder meer het genoegen de heer Fischler hier vandaag te horen spreken over de broodwinning van onze vissers.

De Voorzitter
Ik ben het volkomen met u eens. Ik wil er echter wel op wijzen dat de vraag die in principe niet mondeling kon worden behandeld, omdat er te veel tijd aan de vorige vraag was besteed, uiteindelijk toch aan bod is gekomen. Dat was namelijk de vraag van de heer Nogueira.
Wij danken de heer Fischler voor zijn antwoorden op onze vragen.
De vragen nrs. 50 tot 86 zullen schriftelijk worden beantwoord.
Het vragenuur is gesloten.
(De vergadering wordt om 20.20 uur gesloten)

