Αγωγές αποζημίωσης για παράβαση των αντιμονοπωλιακών κανόνων της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (Πράσινο Βιβλίο) (συζήτηση) 
Πρόεδρος
" ημερήσια διάταξη προβλέπει τη συζήτηση της έκθεσης, του κ. Sánchez Presedo, εξ ονόματος της Επιτροπής Οικονομικών και Νομισματικών Θεμάτων, σχετικά με το πράσινο βιβλίο "Αγωγές αποζημίωσης για παράβαση των αντιμονοπωλιακών κανόνων της ΕΚ".
Antolín Sánchez Presedo 
εισηγητής. - (ES) Κύριε Πρόεδρε, Επίτροπε Kroes, κυρίες και κύριοι, η ύπαρξη οικονομικής ελευθερίας, η λειτουργία της εσωτερικής αγοράς και η βιωσιμότητα της ευρωπαϊκής ανάπτυξης συνδέονται άρρηκτα με την πολιτική ανταγωνισμού. Από την υπογραφή της Συνθήκης της Ρώμης πριν από 50 χρόνια, η σημασία της συνεχίζει να αυξάνεται. Ο ανταγωνισμός αποτελεί δείκτη της ευρωπαϊκής ζωτικότητας και υπεροχής, μια βασική πολιτική αναφορικά με την εκπλήρωση της στρατηγικής της Λισαβόνας και την επίτευξη των στόχων της Ένωσης.
Οι αντϊανταγωνιστικές παραβάσεις καθιστούν το παιχνίδι αθέμιτο, έχουν επιπτώσεις στις ροές συναλλαγών μεταξύ των κρατών μελών και υπονομεύουν την εμπιστοσύνη στους κανόνες. Μειώνουν τον δυναμισμό και τα αποτελέσματα της Ένωσης. Είναι σημαντικό να έχουμε αποτρεπτικούς και αντιδραστικούς μηχανισμούς.
Οι παραβάσεις αντιμετωπίζονται κυρίως μέσω δημόσιων αγωγών διοικητικού χαρακτήρα. Ο συγκεντρωτισμός της εφαρμογής του άρθρου 81, παράγραφος 3 -μέσω του εκ των προτέρων ελέγχου της Επιτροπής, που μετριάστηκε μέσω των κανόνων απαλλαγής από τη δεκαετία του 1980 και εντεύθεν- έπεσε θύμα της ίδιας του της επιτυχίας· η ζήτηση για ολοένα και μεγαλύτερο και καλύτερο ανταγωνισμό αποκάλυψε την οικονομική του αναποτελεσματικότητα και τις νομικές του ανεπάρκειες.
Ο ρόλος των ιδιωτικών αγωγών υπογραμμίστηκε από το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων όταν η απόφαση του 2001 στην υπόθεση Courage κατά Crehan αναγνώρισε ότι ο καθένας θα μπορούσε να προσφύγει σε εθνικά δικαστικά όργανα, προκειμένου να διεκδικήσει αποζημίωση για ζημίες προκληθείσες από τις ενέργειες του παραβάτη.
Ο εκσυγχρονισμός του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1/2003 του Συμβουλίου έθεσε τέλος στο μονοπώλιο της Επιτροπής και αναγνώρισε ένα πιο ανοιχτό σύστημα, το οποίο εφαρμόζεται με έναν αποκεντρωμένο τρόπο από τις διοικητικές αρχές που συνιστούν το δίκτυο των κοινοτικών αρχών ανταγωνισμού και επίσης απευθείας από τις εθνικές δικαστικές αρχές.
" δυνατότητα ιδιωτικών αγωγών δεν είναι κάτι εξωτικό, αλλά αντίθετα μια επιστροφή στη βασική νομολογία, σύμφωνα με την οποία το κοινοτικό δίκαιο επιβάλλει υποχρεώσεις στα κράτη και στα άτομα και έχει κάθετες και οριζόντιες επιπτώσεις που απαιτούν δικαστική προστασία. " χρήση τους στα κράτη μέλη -σύμφωνα με μια μελέτη που ανέθεσε η Επιτροπή- είναι εξαιρετικά ποικίλη και ελλιπώς ανεπτυγμένη - σε αντίθεση με τις "νωμένες Πολιτείες, όπου εννέα στις δέκα διαδικασίες που εφαρμόζονται είναι δικαστικές. Ο εισηγητής αξιολογεί θετικά την έκδοση ενός πράσινου βιβλίου από την Επιτροπή, προκειμένου να προσδιοριστούν τα εμπόδια που υπάρχουν στην άσκηση των ιδιωτικών αγωγών και να εξευρεθούν τρόποι για την άρση τους.
Σε ένα προηγμένο σύστημα ανταγωνισμού, η δημόσια αγωγή κατά της ατιμωρησίας των επιχειρήσεων παραβατών πρέπει να στηρίζεται με ιδιωτική αγωγή κατά της ασυλίας τους και αποζημίωση για τις ζημίες που προκλήθηκαν στα θύματα από τις δράσεις τους. " διευκόλυνση των ιδιωτικών αγωγών θα καταστήσει τους κανόνες του ανταγωνισμού πιο αποτελεσματικούς. Τα επιχειρήματα υπέρ αυτής περιλαμβάνουν τόσο την αποτελεσματικότητα όσο και τη δικαιοσύνη. " επιβολή προστίμων είναι ανεπαρκής, εκτός αν συνοδεύεται από ιδιωτικές αγωγές που αποτρέπουν να κερδίσει ο παραβάτης πλεονέκτημα σε σχέση με ανταγωνιστές ως αποτέλεσμα της παράβασης και αποζημιώνουν τα θύματα για τις προκληθείσες ζημιές. " έκθεση υιοθετεί την άποψη ότι οι δημόσιες και ιδιωτικές αγωγές αποτελούν δύο πυλώνες με τον συμπληρωματικό σκοπό της διασφάλισης της πειθαρχίας της αγοράς προς το δημόσιο συμφέρον και της προστασίας των ιδιωτικών συμφερόντων των παραγόντων αυτής της αγοράς.
" εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου του ανταγωνισμού από διοικητικές και δικαστικές αρχές δεν πρέπει να οδηγήσει σε έλλειψη ομοιομορφίας στην εφαρμογή του. Οι αποφάσεις δεν πρέπει να διαφέρουν ανάλογα με την αρχή που τις υιοθετεί. Αυτό είναι ένα κρίσιμο σημείο. Το κοινοτικό κεκτημένο και η αποτελεσματικότητα των προγραμμάτων επιεικούς μεταχείρισης πρέπει να διατηρηθούν, οι δημόσιες και ιδιωτικές αγωγές πρέπει να συντονιστούν και η συνεργασία μεταξύ όλων των αρμόδιων αρχών πρέπει να ενισχυθεί.
" έκθεση προτείνει ένα κοινοτικό μοντέλο σύμφωνα με τη νομική κουλτούρα της Ένωσης, το οποίο λαμβάνει υπόψη τις νομικές παραδόσεις των κρατών μελών. Αντιτίθεται στη στροφή προς το αμερικανικό μοντέλο, καθώς δεν είναι υπέρ της εισαγωγής των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών αυτού του μοντέλου, όπως δικαστικά όργανα αποτελούμενα από μη επαγγελματίες, συλλογικές αγωγές, καταβολή αποζημιώσεων τριπλάσιου ύψους της προκληθείσας ζημίας, αυστηρές απαιτήσεις για την αποκάλυψη εγγράφων, και το σύστημα της αμοιβής του δικηγόρου και της καταβολής των δικαστικών εξόδων.
Πρέπει να αποκαταστήσουμε τις ανισότητες και να διασφαλίσουμε την ανάληψη των ευθυνών, χωρίς να παραβιάζεται η αρχή της ισότητας όπλων ή να ενθαρρύνονται τεχνητά οι δικαστικές αντιπαραθέσεις. Ο στόχος είναι να ενθαρρυνθεί η ορθολογική χρήση των νομικών δράσεων και όχι ο δικαστικός ακτιβισμός, και πάνω απ' όλα να προωθηθεί η φιλική και ήρεμη διευθέτηση των διαφορών.
Ο κοινοτικός ανταγωνισμός είναι αποκλειστική αρμοδιότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι εθνικές διοικητικές και δικαστικές διαδικασίες δεν το αλλάζουν αυτό και δεν πρέπει να αποτρέψουν την ύπαρξη κοινών κατευθυντήριων γραμμών για κυρώσεις, σύμφωνα με τις αρχές της βέλτιστης νομοθεσίας.
Θα τελειώσω ευχαριστώντας τον συντάκτη της γνωμοδότησης της Επιτροπής Νομικών Θεμάτων, κ. Doorn, για την πολύτιμη συνεργασία του, τους σκιώδεις εισηγητές για τη βοήθειά τους και τους βουλευτές που υπέβαλαν τροπολογίες για τη συμβολή τους.
Εκτιμώ τον συνεχή και υποδειγματικό διάλογο που διεξήχθη με την Επιτροπή κατά τη διάρκεια εκπόνησης της έκθεσης και παροτρύνω την Επίτροπο να συνεχίσει να αποδεικνύει τη δέσμευσή της στην επόμενη Λευκή Βίβλο.
Neelie Kroes
μέλος της Επιτροπής. - (EN) Κύριε Πρόεδρε, αξιότιμοι βουλευτές, βρισκόμαστε εδώ απόψε για να συζητήσουμε ένα θέμα θεμελιώδους σημασίας: τα δικαιώματα.
Το Δικαστήριο ήταν σαφές: το δικαίωμα αποζημίωσης είναι απαραίτητο για τη διασφάλιση της αποτελεσματικότητας των κοινοτικών κανόνων ανταγωνισμού. Όμως, οι καταναλωτές και οι πελάτες-επιχειρήσεις δεν διεκδικούν τα δικαιώματά τους. Ζημίες παραμένουν χωρίς αποζημίωση, ενώ η κοινωνία και η οικονομία απορροφούν τη ζημία: αυτή είναι απλώς η πραγματικότητα. Αυτό είναι σαφώς άδικο, ασύμβατο με την Κοινότητά μας ως κοινότητα δικαίου και έρχεται σε αντίθεση με τους κοινούς μας στόχους για την ανταγωνιστικότητα. " Ευρωπαϊκή Επιτροπή και, πιστεύω, οι περισσότεροι βουλευτές αυτού του Κοινοβουλίου δεν θα ανεχτούν αυτήν την κατάσταση.
Στην Πράσινη Βίβλο μας εκτίθενται τα προβλήματα. " εξεύρεση κατάλληλων λύσεων απαιτεί πολύ προσεκτική, μετρημένη προσέγγιση, η οποία θα στηρίζεται στις ευρωπαϊκές νομικές παραδόσεις και θα αναπτύσσεται μέσω διαλόγου με τους ενδιαφερόμενους και, ιδίως, με το Κοινοβούλιο. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η Επιτροπή θα παρουσιάσει Λευκή Βίβλο, η οποία θα συνοδεύεται από αξιολόγηση αντίκτυπου, για περαιτέρω συζήτηση στις αρχές Ιανουαρίου.
" έκθεση του κ. Sánchez Presedo συνεισφέρει σημαντικά σε αυτήν τη διαδικασία. Συγχαίρω ολόψυχα τον εισηγητή και ευχαριστώ τους σκιώδεις εισηγητές και την Επιτροπή Οικονομικών και Νομισματικών Θεμάτων για το σύνολο του έργου τους. Ευχαριστώ επίσης τον κ. Doorn και τους βουλευτές της Επιτροπής Νομικών Θεμάτων για τη συνεισφορά τους. Θα δώσουμε ιδιαίτερη προσοχή σε όλες τις συστάσεις του Κοινοβουλίου κατά την εκπόνηση της Λευκής Βίβλου.
Γνωρίζω ότι ορισμένοι εκφράζουν την ανησυχία τους για το γεγονός ότι η υπόθαλψη ιδιωτικών αγωγών αποζημίωσης μπορεί να οδηγήσει στην αμερικανική νοοτροπία περί δικαστικών αντιπαραθέσεων. Αυτό θα το λάβουμε ασφαλώς υπόψη κατά την εκπόνηση της Λευκής Βίβλου. " πλάστιγγα, όμως, γέρνει επί του παρόντος εις βάρος των θυμάτων. Πρέπει να βρεθούν προσεκτικά ισορροπημένες ευρωπαϊκές λύσεις. Κοινές λύσεις οι οποίες πληρούν τα αυστηρά κριτήρια της αναλογικότητας και της επικουρικότητας πρέπει να αναπτύσσονται μόνον όπου οι εθνικοί κανόνες δεν εγγυώνται αποτελεσματικά το δικαίωμα αποζημίωσης.
Έχω επίσης ακούσει να λέγεται ότι οι περισσότερες ιδιωτικές αγωγές θα δημιουργήσουν πρόσθετο κόστος στις επιχειρήσεις. Ακούσαμε παρεμφερή επιχειρήματα πριν από χρόνια όσον αφορά την αρχή ο "ρυπαίνων πληρώνει" για το περιβάλλον. Γεγονός είναι ότι τα σημερινά καρτέλ και άλλες καταχρήσεις προκαλούν τεράστιες αλλά συγκαλυμμένες δαπάνες. " εμπειρική έρευνα δείχνει ότι τα διεθνή καρτέλ αυξάνουν τις τιμές σε ποσοστό μεγαλύτερο του 20%. Οι πρόσφατες αποφάσεις της Επιτροπής για τα καρτέλ κάλυπταν το συνθετικό καουτσούκ, τον εξοπλισμό μεταγωγής με μόνωση αερίου και το ακρυλικό γυαλί. Όλα αυτά τα καρτέλ αύξησαν το κόστος παραγωγής των επιχειρήσεων και έβλαψαν την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα. Είναι καιρός να θεσπιστεί η αρχή "ο παραβάτης του ανταγωνισμού πληρώνει". Ας μην ξεχνάμε ότι, ενώ ορισμένες βιομηχανίες είναι αναγκασμένες να προκαλούν ρύπανση στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων τους, στο περιβάλλον του ανταγωνισμού δεν υπάρχει ανάγκη ούτε δικαιολογία για παραβάσεις. Ενδεχομένως δεν αρέσει στους παραβάτες να είναι υποχρεωμένοι να επανορθώσουν τη ζημία την οποία προκαλούν, όμως αρκεί απλώς να μην παραβιάζουν τους κανόνες ευθύς εξαρχής. Είναι δική τους επιλογή.
Πιστεύω ότι αξίζει τον κόπο να αγωνιστεί κανείς, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι επιχειρήσεις και οι καταναλωτές δεν θα ζημιώνονται εξαιτίας της παράνομης συμπεριφοράς ορισμένων εταιρειών. Ειλικρινά ελπίζω ότι αυτήν την εβδομάδα το Κοινοβούλιο θα στείλει ένα ισχυρό μήνυμα υποστήριξης του εν λόγω στόχου. Θα συζητήσουμε τις λεπτομέρειες μαζί αργότερα, βάσει Λευκής Βίβλου η οποία θα είναι ισορροπημένη και προσεκτική και θα υπόκειται στον αυστηρό και άκρως πολύτιμο έλεγχο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Bert Doorn 
συντάκτης γνωμοδότησης της Επιτροπής Νομικών Θεμάτων. - (NL) Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ότι αυτή είναι η τρίτη φορά που απευθύνομαι στο παρόν Κοινοβούλιο σχετικά με το θέμα του δικαίου περί ανταγωνισμού σχεδόν τα μεσάνυχτα. Δεν είμαι βέβαιος ποιος θα μπορούσε να είναι ο λόγος για αυτό, είναι όμως ανεξήγητο ότι θα έπρεπε προφανώς να θεωρείται, κατά μία έννοια, νυχτερινό θέμα.
Ως συντάκτης της γνωμοδότησης της Επιτροπής Νομικών Θεμάτων, θα ήθελα να διατυπώσω ορισμένες παρατηρήσεις. Το βασικό ζήτημα είναι εάν οι πολίτες και οι επιχειρήσεις που έχουν υποστεί ζημία ως αποτέλεσμα παραβιάσεων του δικαίου περί καρτέλ δικαιούνται αποζημίωση. Θεωρώ ότι δικαιούνται, και το ίδιο θεωρεί και η Επιτροπή Νομικών Θεμάτων. Πιστεύουμε ότι σε τέτοιες περιπτώσεις, θα έπρεπε να υπάρχει δικαίωμα αποζημίωσης στα κράτη μέλη, τα οποία θα έπρεπε να παρέχουν διαδικασίες αυτού του είδους, αν και ο τρόπος οργάνωσής τους εναπόκειται σε αυτά. Σε ορισμένα κράτη μέλη, η κυβέρνηση θα πρέπει να διαπιστώσει πρώτα ότι διαπράχθηκε παραβίαση. Σε άλλα κράτη μέλη, αυτό θα γίνεται διαφορετικά, όλα όμως σύμφωνα με τις διαδικασίες των κρατών μελών. Σε τελική ανάλυση, υπάρχει επίσης το ζήτημα του κατά πόσον διαδικασίες αυτού του είδους μπορούν να επιβληθούν από τις Βρυξέλλες στα κράτη μέλη ευθύς εξαρχής. Μπορείτε ενδεχομένως να τα πείσετε ότι αυτές πρέπει να θεσπιστούν, αλλά το κατά πόσον μπορούν να επιβληθούν, κατά τη γνώμη μας, είναι εντελώς διαφορετικό θέμα. Αυτό δεν αφορά, εξάλλου, το δίκαιο περί καρτέλ αλλά το αστικό δίκαιο, το οποίο, όπως και το ποινικό δίκαιο, αποτελεί αποκλειστική αρμοδιότητα των κρατών μελών, κάτι στο οποίο δεν μπορεί να παρέμβει η Ευρωπαϊκή Ένωση. Για αυτόν τον λόγο, έχουμε σοβαρές αμφιβολίες ως προς την πιθανή νομική βάση που θα έπρεπε να αποτελεί το θεμέλιο των ευρωπαϊκών νομικών μέτρων για τη θέσπιση διαδικασιών αυτού του είδους.
Το ίδιο ισχύει, στην πραγματικότητα, σε όλα τα υπόλοιπα ζητήματα και παρατηρήσεις στο πράσινο βιβλίο που αφορούν την παροχή αποδείξεων, για παράδειγμα την πρόσληψη εμπειρογνωμόνων ή τις ομαδικές δραστηριότητες. Όλα αυτά αποτελούν παραδείγματα τα οποία εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του εθνικού αστικού δικαίου, όσον αφορά το οποίο η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν μπορεί να θεσπίσει νομοθεσία. Αυτές είναι οι βασικές παρατηρήσεις που διατυπώσαμε στην Επιτροπή Νομικών Θεμάτων.
Jonathan Evans
εξ ονόματος της Ομάδας PPE-DE. - (EN) Κύριε Πρόεδρε, η Επίτροπος επεσήμανε στην εισαγωγική της ομιλία ότι προσέβλεπε στο Κοινοβούλιο, προκειμένου να αποστείλει ένα ισχυρό μήνυμα υποστήριξης της δράσης στον εν λόγω τομέα. Θέλω να καταστήσω σαφές, εξ ονόματος της ομάδας μου, ότι χαιρετίζουμε τη δημοσίευση της Πράσινης Βίβλου και ότι αναμένουμε με ενδιαφέρον τη δημοσίευση της Λευκής Βίβλου. Πιστεύουμε ότι τα δικαιώματα των ανθρώπων σε αυτόν τον τομέα δεν εφαρμόζονται δεόντως και, ασφαλώς, επιθυμούμε να διασφαλίσουμε ότι θα γίνουν περισσότερα από ό,τι γίνεται επί του παρόντος.
Εντούτοις, όπως επισήμανε η ίδια η Επίτροπος, αυτό πρόκειται να απαιτήσει μια λεπτή ισορροπία, αν μη τι άλλο για τους λόγους που περιέγραψε ο κ. Doorn, και λόγω της ακρόασης που διοργανώθηκε από τον κ. Sánchez Presedo, στην οποία αφιέρωσε μισή ημέρα για την εξέταση αυτών των δύσκολων θεμάτων.
Καθ' όσον αφορά εμένα, είμαι πολύ αφοσιωμένος στο να θεωρώ την πρόοδο στον εν λόγω τομέα ως αναπόσπαστο τμήμα του συνόλου της ατζέντας της Επιτροπής από την άποψη του εκσυγχρονισμού της πολιτικής ανταγωνισμού· συνεπώς, ας μην αμφιβάλει κανείς για το ότι ενθαρρύνουμε την ανάληψη περαιτέρω δράσης από την Επιτροπή.
Εντούτοις, όπως κατέστησε σαφές η Επίτροπος, τόσο μεταξύ των κυβερνήσεων των κρατών μελών όσο και στους κόλπους της επιχειρηματικής κοινότητας, υπάρχει πραγματική ανησυχία για την αποφυγή των εμπειριών των "νωμένων Πολιτειών. Δεν αρκεί απλώς να λέμε "δεν πρόκειται να κάνουμε αυτά που έκαναν οι "νωμένες Πολιτείες", ιδίως όταν, πρέπει να ειπωθεί, δίνοντας ιδιαίτερη προσοχή στο θέμα, η έκθεση του κ. Sánchez Presed αποσκοπεί στην επίλυση, ούτως ειπείν, όλων αυτών των δυσκολιών μεταθέτοντας το βάρος της απόδειξης, θεσπίζοντας αποζημιώσεις με χαρακτήρα κυρώσεως -τουλάχιστον σε σχέση με τα καρτέλ- και δωρεάν δικαστική παράσταση, συγχέοντας τις κοινοτικές και τις εθνικές αρμοδιότητες, αλλάζοντας τους κανόνες ως προς τη γνωστοποίηση και παραλείποντας από την εκτίμηση του κόστους των δικαστικών προσφυγών όλες τις αρχές που σχετίζονται με την επικουρικότητα, την αναλογικότητα ή το κατά πόσον υπάρχει κατάλληλη νομική βάση.
Ως εκ τούτου, όταν οι άνθρωποι ρωτούν για ποιον λόγο ανησυχούμε γι' αυτήν την έκθεση, είναι επειδή έχει εξελιχθεί σε ένα χριστουγεννιάτικο δένδρο με πάρα πολλές κρεμαστές καμπανούλες. Υποστηρίζουμε το άνοιγμα της πόρτας, ασφαλώς δεν υποστηρίζουμε την ενθάρρυνση της διαδικασίας η οποία ενδέχεται να μας οδηγήσει στην ατραπό των "ΠΑ, ενάντια στις επιθυμίες της Επιτροπής και τις επιθυμίες όλων αυτών που έχουν εργαστεί γι' αυτήν την έκθεση.
Ieke van den Burg
εξ ονόματος της Ομάδας PSE. - (NL) Κύριε Πρόεδρε, η Σοσιαλιστική Ομάδα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με χαρά ενστερνίζεται την πρωτοβουλία που ανέλαβε η Επίτροπος στο παρόν Πράσινο Βιβλίο. Για αυτόν ακριβώς τον λόγο, θα υποστηρίζαμε ότι είναι συνετό σε αυτό το στάδιο να μην καθορίσουμε ότι δεν θα έπρεπε να εξεταστεί περαιτέρω το περιεχόμενο αρκετών θεμάτων. Επιθυμούμε να δοθεί στην Επιτροπή άπλετη δυνατότητα να εξετάσει δεόντως αρκετά πράγματα και να προβεί σε εκτιμήσεις επιπτώσεων, προκειμένου να μελετήσει τις συνέπειές τους. Σε τελική ανάλυση, μπορώ να φανταστώ ότι σε σχέση με το Πράσινο Βιβλίο, και εμείς θα καταλήξουμε επίσης στο συμπέρασμα ότι αυτή δεν είναι η πλέον προφανής οδός για να ακολουθήσουμε και ότι πράγματι, αρκετά πράγματα πρέπει να αναπτυχθούν ή να αναλυθούν περαιτέρω· δεν επιθυμούμε, ωστόσο, να λάβουμε μία απόφαση σχετικά με αυτό την παρούσα στιγμή. Για αυτόν τον λόγο, καλούμε την Ομάδα του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (Χριστιανοδημοκράτες) και των Ευρωπαίων Δημοκρατών να επανεξετάσει αρκετά από αυτά τα θέματα ή πιθανώς να παράσχει έναν τύπο ο οποίος θα αφήνει ελαφρώς μεγαλύτερο περιθώριο όσον αφορά το ποιο θα έπρεπε να είναι το συμπέρασμα, ώστε εν πάση περιπτώσει να δίνεται η δυνατότητα στην Επιτροπή να το εξετάσει αυτό περαιτέρω. Θα εξετάσουμε τότε επίσης τις ίδιες μας τις τροπολογίες με κριτικό πνεύμα. Θα ήθελα διά της παρούσης να σας ζητήσω να το επανεξετάσετε προσεκτικότερα αυτό αύριο.
Όσο για μένα, θα ήθελα επίσης να επιληφθώ αυτού του θέματος από ολλανδικής άποψης, καθώς στις Κάτω Χώρες διεξάγουμε επί του παρόντος έντονη συζήτηση για αυτό ακριβώς το θέμα· τέλος, οι άνθρωποι βιώνουν τι σημαίνει πολιτική ανταγωνισμού σε ευρωπαϊκό επίπεδο και πώς καταπολεμούμε αυτά τα καρτέλ, επειδή σε μία πρόσφατη ολλανδική υπόθεση, η Επίτροπος επέβαλε υψηλά πρόστιμα σε ζυθοποιούς. Αυτό αποτελεί, ασφαλώς, ένα θέμα όσον αφορά το οποίο οι Κάτω Χώρες συνολικά θεωρούν εαυτόν αυθεντία. Ήταν ένα πολύ εντυπωσιακό παράδειγμα, επειδή αυτό το καρτέλ της μπύρας ενείχε συμφωνίες τιμών μεταξύ ζυθοποιών, που επίσης έχουν τεράστια επιρροή στον ξενοδοχειακό κλάδο και τον κλάδο εστίασης και ως αποτέλεσμα του οποίου οι άνθρωποι, οι πιθανοί πελάτες, πλήρωναν υπέρ του δέοντος τις μπύρες τους, κάτι που ήταν ήδη θέμα συζήτησης στις Κάτω Χώρες από την εποχή της εισαγωγής του ευρώ. Αυτό το παράδειγμα, ωστόσο, έδειξε για μία ακόμη φορά ότι τα πρόστιμα που συνεπώς επιβάλλονται καταβάλλονται πρώτα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτού διοχετευτούν πάλι στα κράτη μέλη, και δεν καταλήγουν απευθείας στους καταναλωτές. Οι επιχειρηματίες του ξενοδοχειακού κλάδου και του κλάδου εστίασης είναι πιθανόν να κινηθούν νομικά κατά των ζυθοποιών, προκειμένου να διαπιστώσουν εάν μπορούν να ανακτήσουν τμήμα της ζημίας, αλλά αυτό δεν έχει καμία χρησιμότητα για τον καταναλωτή, τον τελικό χρήστη. Κατ' αυτήν την έννοια, είναι πολύ ενδιαφέρον ως παράδειγμα να διαπιστωθεί πώς μπορεί να σημειωθεί πρόοδος· σε τελική ανάλυση, ο ενδεχόμενος τελικός χρήστης εξαπατάται από καρτέλ αυτού του είδους. Αυτό το παράδειγμα αποδεικνύει επίσης την άποψη μου, και συνεπώς θα ήθελα να καλέσω το παρόν Κοινοβούλιο να κρατήσει ανοικτή την πόρτα και να ανακαλύψει πώς μπορούμε να επιτρέψουμε στον καταναλωτή, τον τελικό χρήστη, να επωφεληθεί περισσότερο από αυτήν την πολιτική κατά των καρτέλ.
Sharon Bowles
εξ ονόματος της Ομάδας ALDE. - (EN) Κύριε Πρόεδρε, όταν συζητήσαμε για πρώτη φορά την Πράσινη Βίβλο της Επιτροπής, αισθάνθηκα ως ένα είδος ύστερης Κασσάνδρας που προέβλεπε διαρκώς δεινά. Ίσως είχα καλύτερη τύχη από την Κασσάνδρα όσον αφορά το γεγονός ότι εσείς, κυρία Επίτροπε, και ο εισηγητής λάβατε σοβαρά υπόψη ορισμένες από τις ανησυχίες μου - διστάζω να τις αποκαλέσω "προβλέψεις". Οι ανησυχίες μου, αν και μόνο ακροθιγώς -ίσως πολύ ακροθιγώς για ορισμένους από τους συναδέλφους μου- περιλαμβάνονται στην έκθεση που συζητούμε. Συνεπώς, μπορώ να υποστηρίξω να σας δοθούν δυνατότητες για τη διερεύνηση επιλογών τόσο παρεπόμενων αγωγών όσο και αυτοτελών. Μπορώ να συμμεριστώ ένα όραμα αμοιβαίας αναγνώρισης αποφάσεων, αλλά ξεκαθαρίζω ότι αυτό εναπόκειται στο μέλλον, δεν είναι κάτι που πρέπει να γίνει ευθύς αμέσως.
Οι βασικές επιφυλάξεις τις οποίες διατηρώ αφορούν το μέγεθος του δέλεαρ που πρέπει να προσφερθεί, προκειμένου να ξεκινήσει η ομαλή λειτουργία του συστήματος, ιδίως όσον αφορά τις αυτοτελείς αγωγές. Και θα παρατηρήσετε ενδεχομένως την έκθεση γι' αυτό το θέμα που έχει μόλις εκδοθεί στο "νωμένο Βασίλειο. Εάν το δέλεαρ είναι πολύ μεγάλο, είτε για τον καταναλωτή, τους δικηγόρους ή τις ανταγωνιστικές εταιρείες, φοβάμαι ότι, όπως και να διατυπώσουμε τους κανόνες μας, διατρέχουμε τον κίνδυνο να εξωθηθούμε σε ορισμένες από τις χειρότερες πτυχές αγωγών αποζημίωσης που ακούμε από τις "νωμένες Πολιτείες. Λέω "να εξωθηθούμε" επειδή έτσι συμβαίνει. Κανείς δεν καταλήγει εκεί οικειοθελώς. Με ολόκληρη την ΕΕ ως επικράτεια του νικητή, πρέπει να επιτευχθεί μια πολύ λεπτή ισορροπία.
Μία ακόμη από τις προτεραιότητές μου θα είναι να διασφαλιστεί ότι οι αγωγές είναι βάσιμες και ότι δεν θα καταλήξουμε στο είδος των εκβιαστικών αγωγών που ασκούνται στις "νωμένες Πολιτείες. Συμφωνώ ότι θα είναι δύσκολο να επιτευχθεί αυτό και ότι πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι εθνικές διαφορές στη νομική πρακτική και παράδοση, αλλά, εάν μπορέσουμε να το επιτύχουμε, θα αποτελέσει ένα πολύ χρήσιμο εργαλείο που αξίζει τον κόπο. Αδημονώ επίσης για τη Λευκή Βίβλο, αλλά σας προειδοποιώ ότι ίσως δεν έχω ακόμη απεκδυθεί τον ρόλο της Κασσάνδρας.
Pervenche Berès
(FR) Κύριε Πρόεδρε, κυρία Επίτροπε, έχετε μπροστά σας ένα δύσκολο καθήκον διότι, όπως αντιλαμβάνομαι, οι απόψεις θα διαφέρουν σημαντικά σε αμφότερες τις πλευρές. Από τη μία πλευρά, θα έχετε την υποστήριξη αριθμού ενώσεων καταναλωτών, οι οποίες θα χαιρετίσουν την πρότασή σας. Από την άλλη πλευρά, θα έχετε πολλές ομάδες συμφερόντων, οι οποίες θα καταγγέλλουν τους κινδύνους μίας τέτοιας προσέγγισης στον τομέα του δικαίου περί ανταγωνισμού.
Εντούτοις, από τη στιγμή που προτείνετε μια πρωτοβουλία στον τομέα που εμπίπτει στη δική σας αρμοδιότητα και αφορά αντιμονοπωλιακά μέτρα, λειτουργείτε σε ένα επίπεδο στο οποίο η αδράνεια της Επιτροπής χωρίς αμφιβολία θα αμφισβητηθεί λιγότερο απ' ό,τι θα αμφισβητηθεί σε άλλους τομείς. Σκέπτομαι ιδιαίτερα τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή αξιολογεί μια δεδομένη πρόταση συγχώνευσης.
Στον τομέα της προστασίας του ανταγωνισμού, υπάρχει, κατά κάποιον τρόπο, περισσότερο πεδίο για ευρύτερη συμφωνία μεταξύ των κρατών μελών και δημόσιων παραγόντων. " βασική ιδέα, λοιπόν, είναι η δημόσια δράση να συμπληρώνεται με ιδιωτική δράση. Είμαστε ακόμη μόνον στο προκαταρκτικό στάδιο, και μπορούμε σαφώς να δούμε ότι ο δρόμος θα είναι γεμάτος παγίδες. Υπάρχουν εκείνοι, όπως ο κ. Doorn, οι οποίοι φαντάζονται ότι η Επιτροπή δεν οφείλει να διατυπώσει τη γνώμη της για πρωτοβουλίες σε αυτόν τον τομέα, επειδή όλα αυτά υποτίθεται ότι εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του αστικού δικαίου των κρατών μελών. Έπειτα, υπάρχουν εκείνοι -πιστεύω ότι όλοι οι αποψινοί ομιλητές διατύπωσαν απόψεις σύμφωνα με αυτές τις γραμμές- οι οποίοι ανησυχούν για το ενδεχόμενο να υπάρξει κατάχρηση μιας τέτοιας πρωτοβουλίας και, όταν σκεπτόμαστε σχετικά με καταχρηστικές πρακτικές σε αυτόν τον τομέα, ο καθένας φέρνει στον νου τις καταχρηστικές πρακτικές του αμερικανικού συστήματος, όπου τα θύματα στα οποία η υπεράσπιση ισχυρίζεται ότι παρέχει τη συνδρομή της, είναι στην πραγματικότητα -αν μπορώ να το πω έτσι- η κότα με τα χρυσά αυγά των νομικών επαγγελμάτων. Σαφώς, ουδείς σε αυτήν την αίθουσα δεν επιθυμεί να δει το ευρωπαϊκό δίκαιο περί ανταγωνισμού να εμπλέκεται σε μια τέτοια κατάσταση.
Μας ανακοινώσατε την εκπόνηση μίας Λευκής Βίβλο, καθώς και μίας μελέτης επιπτώσεων: για άλλη μία φορά, θα εξετάσουμε τις προτάσεις σας, προκειμένου να σας βοηθήσουμε, δεδομένου ότι επιθυμούμε να καταστήσουμε τη νομοθεσία περί ανταγωνισμού ικανότερη να αντιμετωπίζει τις ανησυχίες των Ευρωπαίων και να εκπληρώνει αυτό που οι τελευταίοι κανονικά θα ανέμεναν από μια δίκαιη εφαρμογή του δικαίου περί ανταγωνισμού.
Όμως, για άλλη μία φορά -και δεν είμαι η πρώτη που το λέει απόψε- δεν θα παράσχουμε την υποστήριξή μας σε οτιδήποτε ενδέχεται να μας εμπλέξει σε μια κατάχρηση διαδικασιών οι οποίες θα έχουν ως αποτέλεσμα να δίνουμε χρήματα σε επαγγέλματα τα οποία, παρεμπιπτόντως, βρίσκουν πολλούς τρόπους να εγγυώνται κύκλους εργασιών. Σε αυτό το ανοικτό πνεύμα και με το ενδιαφέρον που συχνά εκδηλώνεται σε αυτήν την αίθουσα για την προστασία των δικαιωμάτων των καταναλωτών, θα υποστηρίξουμε και θα εξετάσουμε τις προτάσεις σας.
Diana Wallis
(EN) Κύριε Πρόεδρε, θέλω να ευχαριστήσω την Επίτροπο για την πρωτοβουλία της, καθώς και τον εισηγητή για την έκθεσή του. Θα επικεντρώσω την προσοχή μου σε πιθανές αγωγές καταναλωτών, τις αποκαλούμενες συλλογικές ή αντιπροσωπευτικές αγωγές. Αυτές δεν θα έπρεπε να αποτελούν το μεγάλο φόβητρο των επιχειρήσεων, όπως συχνά παρουσιάζονται. Εάν επιθυμούμε ενημερωμένους και υπεύθυνους καταναλωτές που δεν χρειάζονται τη χειραγώγηση του κράτους, τότε συνακόλουθο αυτής της προσέγγισης για την αντιμετώπιση των καταναλωτών ως ενηλίκων είναι ότι πρέπει να τους δίνουμε τη δυνατότητα να ασκούν από κοινού αγωγές για τη διεκδίκηση αποζημιώσεων. Σε τελική ανάλυση, για ποιον λόγο θα έπρεπε μόνον το κράτος να είναι το όργανο επιβολής σε θέματα που αφορούν την καταστρατήγηση των κανόνων ανταγωνισμού; Ο καταναλωτής είναι αυτός που ζημιώνεται εξαιτίας συμπεριφορών οι οποίες παραβιάζουν τις αρχές του ανταγωνισμού, όμως συχνά δεν λαμβάνει αποζημίωση ή αποκατάσταση.
Δεν υπάρχει τίποτα το εκπληκτικό σε αυτήν την πρόταση: το δικαίωμα άσκησης αγωγής αναγνωρίζεται ήδη από το ΔΕΚ. Αυτό το οποίο πρέπει να πράξουμε είναι να διευκολύνουμε τη διαδικασία, να καταστήσουμε προσιτή τη δικαιοσύνη σε όσους υφίστανται ζημίες και να διασφαλίσουμε ότι η αποζημίωση κατανέμεται με ισότιμο τρόπο, και όχι μόνον στους λίγους προνομιούχους.
Αυτή πρέπει να είναι η συμπληρωματική προσέγγιση για την ενημέρωση των καταναλωτών, δίνοντάς τους πραγματική εξουσία μέσω της ενίσχυσης της δικαιοσύνης και της αποκατάστασης. Εξάλλου, αυτό θα έπρεπε να συντελέσει στην καλύτερη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς μας. Οι καταναλωτές είναι συχνά οι καλύτεροι κριτές των πρακτικών που στρέφονται κατά του ανταγωνισμού. Δεν πρέπει να φοβόμαστε την εκμετάλλευση αυτής της δύναμης για το κοινό καλό.
Όλοι είμαστε απόλυτοι ως προς το ότι δεν επιθυμούμε αγωγές αμερικανικού τύπου· συνεπώς, τώρα είναι η μοναδική μας ευκαιρία να σχεδιάσουμε κάτι ευρωπαϊκό το οποίο θα σέβεται τις ευρωπαϊκές αξίες της κοινωνίας και της δικαιοσύνης μας.
Neelie Kroes
μέλος της Επιτροπής. - (EN) Κύριε Πρόεδρε, αξιότιμοι βουλευτές, πριν από 40 χρόνια στην υπόθεση van Gend [amp] Loos, το Δικαστήριο έδωσε στους παράγοντες και τους πολίτες της αγοράς της ΕΕ τα δικαιώματα που χρειάζονταν για να διαδραματίσουν κεντρικό ρόλο στο ευρωπαϊκό μας οικοδόμημα. Το νομικό περιβάλλον στο οποίο βρίσκονται επί του παρόντος τα θύματα των παραβιάσεων των αντιμονοπωλιακών κανόνων είναι απαράδεκτο. Έλαβα το μήνυμα ότι όλοι συμφωνούν επ' αυτού. Θέλω να σας ευχαριστήσω για την ενδιαφέρουσα αποψινή συζήτηση στο Σώμα σχετικά με το πώς μπορούμε να βελτιώσουμε σταδιακά αυτό το νομικό περιβάλλον, και προσβλέπω στην ψηφοφορία του Κοινοβουλίου για την έκθεση. Έως εδώ, όλα καλά.
Θέλω τώρα, όμως, να απαντήσω σε ορισμένα θέματα που τέθηκαν στην αποψινή μας συζήτηση. Ο κ. Doorn έθεσε το ζήτημα της νομικής βάσης. Αυτό είναι σημαντικό και αρκετά σαφές. Στο στάδιο μιας Πράσινης Βίβλου, και ελλείψει πρότασης της Επιτροπής, είναι μάλλον πρόωρο, εάν μου επιτρέπετε την έκφραση, να συζητούμε το ζήτημα της νομικής βάσης σε αυτό το στάδιο. " Συνθήκη παρέχει κατάλληλες, ειδικές και γενικές νομικές βάσεις για μέτρα σε αυτόν τον τομέα και φαντάζομαι ότι μπορούμε να συμφωνήσουμε ως προς αυτό. Εντούτοις, μια κατάλληλη βάση, και συνεπώς η εφαρμοστέα διαδικασία, μπορεί να προσδιοριστεί μόνον σύμφωνα με τον χαρακτήρα, τους στόχους και το πεδίο εφαρμογής οποιουδήποτε επιμέρους μέτρου που προβλέπεται ενδεχομένως στη Λευκή Βίβλο. Θα εξετάσω, ωστόσο, τον βαθμό στον οποίο ενδείκνυται να ειπωθεί κάτι για τις νομικές βάσεις στην επικείμενη Λευκή Βίβλο. Συνεπώς, θα χρειαστεί να επανέλθουμε σε αυτό το σημείο.
Έχω επίγνωση της ανάγκης για ευαισθησία όσον αφορά τους εθνικούς διαδικαστικούς κανόνες. Δεν υπάρχει αμφιβολία επ' αυτού. Αποτελεί αρκετά σαφή προειδοποίηση. Επί της ουσίας, έχουμε ήδη ένα ενιαίο ευρωπαϊκό δίκαιο ανταγωνισμού, και λόγω της ίδιας της φύσης τους, οι παραβιάσεις των αντιμονοπωλιακών κανόνων έχουν διασυνοριακό αντίκτυπο, επειδή επηρεάζουν την εσωτερική αγορά μας, και αυτό ακριβώς προστατεύουμε. Θεωρώ λογικό ότι το δικαίωμα αποζημίωσης θα έπρεπε να είναι εξίσου εφαρμοστέο σε ολόκληρη την εσωτερική αγορά μας.
Μόνον στον βαθμό που οι διαδικαστικοί κανόνες των κρατών μελών δεν εγγυώνται αποτελεσματικά τα ουσιαστικά δικαιώματα που εκχωρούνται από τη Συνθήκη μπορεί η Επιτροπή να επιδιώξει κάποια σύγκλιση αυτών των κανόνων. Οποιαδήποτε μέτρα προταθούν πρέπει να πληρούν τα αυστηρά κριτήρια της επικουρικότητας, της αναλογικότητας και της αναγκαιότητας. " Λευκή Βίβλος θα συνοδεύεται από εκτίμηση επιπτώσεων, όπως έχω ήδη πει.
Ο κ. Evans ανέφερε την ανάγκη να αποφευχθούν η ενθάρρυνση του πνεύματος δικομανίας και ο κίνδυνος άσκησης αβάσιμων αγωγών. " Επιτροπή ενθαρρύνει ένα πνεύμα ανταγωνισμού συμβατό με τις υπάρχουσες ευρωπαϊκές νομικές νοοτροπίες. Θα ακολουθήσουμε μια προσεγμένη και ισορροπημένη προσέγγιση, επειδή, όπως εσείς, είμαστε αποφασισμένοι να αποφύγουμε το άνοιγμα της πόρτας στις υπερβολές που έχουν βιώσει ορισμένες άλλες δικαστικές αρχές. Ο φόβος είναι, όμως, πολύ κακός σύμβουλος. Κανένα από τα βασικά χαρακτηριστικά της δικαστικής αντιπαράθεσης για παραβίαση των αντιμονοπωλιακών κανόνων των "ΠΑ δεν προτείνεται ως εναλλακτική επιλογή στην Πράσινη Βίβλο.
Πολλοί από όσους υποστηρίζουν τη διευκόλυνση των αγωγών αποζημιώσεων, όπως η κ. Bowles, τόνισαν την ανάγκη να μην γείρει η πλάστιγγα πολύ προς το μέρος των προσφευγόντων. Εντούτοις, αυτοί οι ίδιοι σχολιαστές αναγνώρισαν επίσης ότι η πλάστιγγα γέρνει επί του παρόντος εις βάρος των θυμάτων παραβιάσεων των αντιμονοπωλιακών κανόνων και, συνεπώς, ότι πρέπει να γίνει κάτι. " Επιτροπή αγωνίζεται για μία ανάλογη και προσεγμένη προσέγγιση η οποία θα αναπτυχθεί σε διαβούλευση με τους ενδιαφερόμενους.
" κ. Wallis ανέφερε τις συλλογικές αγωγές αποζημίωσης. Δεδομένου του κόστους της δικαστικής αντιπαράθεσης, είναι απίθανον μεμονωμένοι καταναλωτές να ασκήσουν αγωγές αποζημιώσεων μικρής αξίας σε βάρος των παραβατών του δικαίου του ανταγωνισμού. Συνεπώς, αξίζει να εξεταστούν επιλογές συλλογικής προσφυγής, όπως ορθώς ανέφερε. Στην Πράσινη Βίβλο εξετάζεται το ενδεχόμενο άσκησης αντιπροσωπευτικών αγωγών από οργανώσεις καταναλωτών. Ας είμαστε λοιπόν σαφείς -και το επαναλαμβάνω- οι απρόσωπες συλλογικές αγωγές αμερικανικού τύπου δεν περιλαμβάνονται και δεν πρόκειται να συμπεριληφθούν στις επιδιώξεις μου.
Στις απρόσωπες συλλογικές αγωγές, οι δικηγόροι ενεργούν εξ ονόματος μιας απροσδιόριστης ομάδας ατόμων και κυρίως προασπίζουν τα δικά τους συμφέροντα. Στις αντιπροσωπευτικές αγωγές, οι τελευταίοι δεν έχουν ξεχωριστά συμφέροντα διαφορετικά από τα συμφέροντα των θιγόμενων πλευρών που εκπροσωπούν τους ζημιωθέντες. " Επιτροπή πιστεύει, συνεπώς, ότι τα συμφέροντα των καταναλωτών εξυπηρετούνται καλύτερα μέσω μιας αντιπροσωπευτικής αγωγής παρά μέσω μιας απρόσωπης συλλογικής αγωγής, και ελπίζω ότι αυτό θα καθησυχάσει επίσης την κ. Berès.
" συμμετοχή σας αποδεικνύει τη σημασία της συζήτησης που ξεκίνησε από την Πράσινη Βίβλο και δημιουργεί ελπίδες, καθώς όλοι γνωρίζουμε ότι πρέπει κάτι να γίνει. Δεν υπάρχει αμφιβολία γι' αυτό: η δυσκολία έγκειται στις λεπτομέρειες.
Επιτρέψτε μου να ολοκληρώσω την ομιλία μου με δύο βασικά μηνύματα. Πρώτον, ελπίζω ότι το Κοινοβούλιο θα στείλει ένα ισχυρό μήνυμα ότι η τρέχουσα κατάσταση δεν είναι αποδεκτή, και αυτό εξέλαβα από εσάς. Το όλο ζήτημα αφορά τα δικαιώματα, και αυτό το Κοινοβούλιο υπήρξε σταθερός υποστηρικτής των δικαιωμάτων σε όλες τις πολιτικές και τους τομείς ευρωπαϊκής συνεργασίας. Πρέπει να προσφέρουμε στους ευρωπαίους πολίτες και τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις τη δυνατότητα να ασκούν τα δικαιώματά τους βάσει των ευρωπαϊκών νόμων περί ανταγωνισμού. Αυτός είναι ένας τομέας στον οποίο η Κοινότητα μπορεί να αποδείξει την αξία της στην καθημερινή ζωή των πολιτών και των επιχειρήσεων.
Δεύτερον, μέσω της συνεργασίας στο πλαίσιο του διαλόγου, μέσω των ιδεών και της εποικοδομητικής κριτικής, θα μπορέσουμε να προβούμε σε βελτιώσεις, αποφεύγοντας παράλληλα τις γνωστές παγίδες. Αδημονώ να προωθήσω περαιτέρω αυτήν τη διαδικασία για τη Λευκή Βίβλο με την αλλαγή του χρόνου.
Σας ευχαριστώ για την ενδιαφέρουσα συζήτηση και ευχαριστώ εσάς ιδιαίτερα, κύριε εισηγητή, για το επίπονο έργο σας σχετικά με αυτό το σημαντικό θέμα.
Πρόεδρος
" συζήτηση έληξε.
" ψηφοφορία θα διεξαχθεί την Τετάρτη στις 12.00.
