Hervatting van de zitting
De Voorzitter
Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement, die op donderdag 15 november 2001 werd onderbroken, te zijn hervat.

Mededeling van de Voorzitter
De Voorzitter
Waarde collega's, opnieuw hebben de terroristen wreed toegeslagen in Spanje.
Op 23 november zijn in Beasaín, in Spaans Baskenland, Ana Isabel Arostequi en Javier Mijangos, twee leden van de Baskische regionale politie Ertzaintza, op laffe wijze omgebracht tijdens het uitoefenen van hun functie.
Twee dagen daarvoor hadden de terroristen in Bilbao een bom tot ontploffing gebracht met als doel twee andere agenten om te brengen. Beide agenten zijn hierbij gewond geraakt.
Ik heb op persoonlijke titel en namens het voltallige Parlement direct mijn medeleven betuigd aan de gezinnen van de slachtoffers van deze afschuwelijke aanslagen en de gewonden een spoedig herstel toegewenst.
De terroristen in Spanje hebben wederom blijk gegeven van hun blinde moordzucht. Zij ontkennen het recht op leven en wijzen elke notie van democratie van de hand. Nadat ze het rechtsstelsel in de persoon van rechter José María Lidon Corbi hadden aangevallen, hadden ze het ditmaal gemunt op het regionale Baskische politiekorps. Ze hebben hiermee aangegeven dat ze de belangrijkste pijlers van de democratie onderuit willen halen.
Mijn gedachten gaan uit naar de slachtoffers en iedereen die zich voor de democratie inzet. Ik verzoek u dan ook een minuut stilte in acht te nemen.
(Het Parlement neemt staande een minuut stilte in acht)

De Voorzitter
Waarde collega's, sinds onze laatste vergaderperiode zijn er tot mijn ontzetting vijf journalisten omgebracht in Afghanistan.
Maria Grazia Cutulli, Julio Fuentes, Harry Burton en Azizullah Haidari zijn in een hinderlaag gelopen tussen Jalalabad en Kabul, en Ulf Stroemberg is omgekomen tijdens een inbraak in Taloqan. Zoals u weet maken wij ons eveneens ernstig zorgen over de ontvoering van Ken Hechtman.
De acht journalisten die in Afghanistan sinds het begin van het conflict zijn omgekomen, oefenden hun nobele functie vol moed, passie en vastberadenheid uit. Zij beschouwden het als hun belangrijkste plicht om anderen van informatie te voorzien. Ik wil dan ook vanuit de grond van mijn hart lof uitspreken voor hun inzet. Dankzij hen waren wij voortdurend op de hoogte van de ontwikkelingen in dat land.
Vrijheid van informatie is een van de meest fragiele rechten die er zijn. Hun dood maakt dat nog eens duidelijk. Ik heb bewondering voor de wijze waarop ze de hun toevertrouwende taak hebben vervuld.
Op dit moment gaan onze gedachten uit naar hun gezinnen en collega' s, die nu zozeer met droefheid zijn vervuld. Als blijk van ons intens medeleven wil ik u verzoeken een minuut stilte in acht te nemen.
(Het Parlement neemt staande een minuut stilte in acht)

Agenda
De Voorzitter
Ik heb twee voorstellen voor de agenda van onze werkzaamheden. Ten eerste heeft de Begrotingscommissie het verslag-Ferber goedgekeurd over de aanvullende raming van de ontvangsten en uitgaven van het Europees Parlement voor het begrotingsjaar 2001. De commissie verzoekt dit verslag op de agenda te plaatsen van morgen, donderdag, overeenkomstig artikel 114 van het Reglement.
(Het Parlement willigt het verzoek in)
Ten tweede verzoekt de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken de stemming over het verslag-Bouwman over de bescherming van de werknemers bij insolventie van de werkgever naar morgen te verplaatsen, aangezien de Raad voornemens is op 3 december aanstaande een besluit hierover te nemen.
(Het Parlement willigt het verzoek in)
De agenda wordt aldus vastgesteld.
  
Moties van orde

Tajani
Mevrouw de Voorzitter, ik wil dit Parlement slechts wijzen op wat er gisteren in Rome is gebeurd. Er is een bloedbad geweest, er zijn talrijke brandweerlieden gestorven, en anderen zijn gewond geraakt, enkele onder hen ernstig. Zij hebben met dezelfde moed die we bij de brandweerlieden van New York hebben gezien geprobeerd levens te redden. Ik geloof dat het goed is om, als Europese burgers en als Europees Parlement, deze moedige mannen te herdenken die hun leven hebben opgeofferd om andere levens te redden. Er is een gebouw ingestort en als zij zich niet hadden opgeofferd, zouden er misschien nog meer slachtoffers zijn gevallen. Ook dit Parlement zou deze dappere en moedige brandweerlieden moeten herdenken.

De Voorzitter
Mijnheer Tajani, ik heb de Italiaanse autoriteiten reeds een condoleancetelegram gestuurd.

Angelilli
Mevrouw de Voorzitter, ik wil me daarbij aansluiten en ook mijn medeleven betuigen met de mensen die gisteren bij het ongeluk in Rome om het leven zijn gekomen. Ik wil niet alleen mijn solidariteit met, maar ook mijn waardering voor de politie en de verkeersagenten uitspreken. Zij staan altijd klaar in gevaarlijke situaties, niet alleen als het gaat om de strijd tegen de criminaliteit, maar ook als de Europese burgerbevolking geholpen moet worden, in moeilijke momenten als deze, en ze zijn ook altijd bereid tot moedige daden, tot zelfopoffering, zoals wij zowel in Rome als in New York hebben kunnen zien.

Figueiredo
Mevrouw de Voorzitter, deze week is gewijd aan de werkgelegenheid en daarom wil ik juist nu de aandacht vestigen op het zorgwekkende feit dat duizenden Portugese werknemers een uiterst onzekere tijd doormaken. Ondernemingen worden zomaar opgedoekt, zonder dat iemand daarvoor verantwoording hoeft af te leggen, zelfs als het gaat om gezonde ondernemingen met meer dan voldoende orders, zoals Molin, Confelis en Norporte.
Portugese werknemers ontvangen de laagste lonen van de Europese Unie, en nu zijn er wederom talloze ondernemingen die deze lonen te laat uitbetalen. Het gaat om duizenden werknemers en er is een bedrag van meer dan twintig miljard escudos mee gemoeid. Ik noem hier met name de glasfabrieken Mandata en Mortensen, in Marinha Grande, de houtverwerkende fabriek Sotima, in Proença-a-Nova, en Cuftêxteis in Ansião. Eenzelfde lot bedreigt honderden werknemers van de textielonderneming Eres in Fundão. Ik noem deze ondernemingen omdat ze voor de ontwikkeling van deze in moeilijkheden verkerende regio' s van groot belang zijn. Daarom wil ik, mevrouw de Voorzitter, mijn solidariteit met deze werknemers tot uitdrukking brengen. Ik hoop dat de Raad en de Commissie aandacht zullen besteden aan de problemen die duizenden Portugese werknemers op dit moment ondervinden.

Valdivielso de Cué
Mevrouw de Voorzitter, als Bask en derhalve ook als Spanjaard dank ik de Voorzitter voor de gevoeligheid waarmee zij het probleem van het terrorisme in Baskenland keer op keer benadert.
Anderzijds moet ik helaas vaststellen dat er op momenten als deze, waarop iedereen in theorie het stilzwijgen zou moeten bewaren, wordt gepraat en zelfs telefoongesprekken worden gevoerd, hetgeen ik interpreteer als een absoluut gebrek aan respect, en dan ben ik nog mild.

Howitt
Ik wil u krachtens artikel 19, lid 4, van het Reglement verzoeken persoonlijk bij de Griekse autoriteiten te interveniëren namens enkele leden van mijn kiesdistrict, namelijk Paul en Lesley Coppin uit Middenhall, en Anna Skinner uit Epping namens haar broer Anthony Adamiak, en namens de andere Europeanen die momenteel in Griekenland gevangen zitten wegens vliegtuigspotten.
Wij respecteren de onafhankelijkheid van de rechtspraak in Griekenland en de medewerking die wij tot dusver van de Griekse autoriteiten hebben gekregen. Deze mensen zitten echter al drie weken gevangen zonder dat zij in staat van beschuldiging zijn gesteld, en nu moeten zij nog twee weken wachten voordat een officiële aanklacht wordt ingediend. U bent het toch hopelijk met mij eens dat het om humanitaire redenen dringend noodzakelijk is een beroep te doen op de Griekse autoriteiten en hen eraan te herinneren dat zij krachtens het Verdrag voor de rechten van de mens gewoon verplicht zijn verdachten officieel in staat van beschuldiging te stellen. Twaalf mensen gingen op vakantie en kwamen in de gevangenis terecht. Ik vraag u om namens het Europees Parlement in deze zaak te interveniëren.

De Voorzitter
Mijnheer Howitt, zoals u weet heeft collega Van Orden dit vraagstuk reeds aan de orde gesteld tijdens de laatste plenaire vergadering in Straatsburg. Uiteraard heeft mijn kabinet vervolgens stappen ondernomen bij de Permanente Vertegenwoordiging van Griekenland. Wij hebben enige informatie gekregen. De beschuldigden zouden op de maandag van die week voor de rechtbank verschijnen. Men heeft ons niet kunnen bevestigen of dat ook daadwerkelijk gebeurd is. Ik kan u mededelen dat ik bereid ben persoonlijk in mijn functie van Voorzitter te interveniëren en dat wij de ontwikkelingen op de voet volgen.

Souladakis
Mevrouw de Voorzitter, ik dank de collega' s voor hun oprechte belangstelling voor de mensenrechten en de eerbiediging van de rechtsstaat in de landen van de Europese Unie. Dat verheugt mij. Ik dank echter ook voor de gelegenheid die mij wordt geboden om duidelijk te maken dat in Griekenland - evenals neem ik aan in het Verenigd Koninkrijk - alle bepalingen van strafvordering, alle bepalingen van materieel recht, de mensenrechten en de rechtsstaat tot op het hoogste niveau worden gerespecteerd. Ik ben er dan ook van overtuigd dat de gerechtelijke autoriteiten van mijn land zich strikt aan de regels zullen houden en alle voorschriften van zowel het Grieks intern recht als de internationale verdragen zullen naleven.
Naar aanleiding van deze gebeurtenis wil ik het Parlement een aantal inlichtingen verstrekken, opdat iedereen op de hoogte is van de stand van zaken. Terrorisme is in deze tijd uitgegroeid tot een internationaal probleem. De personen die in Griekenland in hechtenis zijn genomen waren de dag tevoren al gearresteerd op een andere luchthaven, en toen was hun gezegd dat het verboden was foto' s te nemen van militaire bases, zeer zeker wanneer deze operationeel zijn of oefeningen gaande zijn. De kranten hebben trouwens gemeld dat in het materiaal dat deze mensen bij zich hadden ook tapes zijn aangetroffen met opnames van gesprekken tussen oorlogsvliegtuigen of tussen vliegtuigen en grondpersoneel. Zij zijn uiteindelijk dus in hechtenis genomen op een andere luchthaven nadat hun duidelijk was verteld hoe de zaken ervoor stonden.
Wij leven in een tijd waarin terrorisme in het middelpunt van de belangstelling staat. Iedereen weet trouwens dat dergelijke verboden voor alle militaire bases in Europa gelden. Daar kwam nog bij dat deze mensen al eens gewaarschuwd waren en voor nog meer soepelheid of inschikkelijkheid geen enkele ruimte meer bestond.
Ik ben er hoe dan ook van overtuigd dat alle voorschriften inzake strafvordering zeer nauwkeurig zullen worden toegepast. Griekenland is zelfs een van de koplopers als het erom gaat buitenlandse burgers die in Griekenland terechtstaan, in het genot te laten komen van alle noodzakelijke garanties. Ik hoop dat ik het Parlement de inlichtingen heb verschaft waarover het moest beschikken.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer Souladakis.
Waarde collega' s, ik heb bijna tien moties van orde ontvangen, waarvan het merendeel over dit onderwerp. Om te voorkomen dat er nu een debat over dit vraagstuk wordt gevoerd, onderbreek ik nu de moties van orde voor het debat over de voorbereidingen op de Raad van Laken. Uiteraard zal het agendapunt 'moties van orde' na afloop van dit debat worden voortgezet.

Toekomst van de Unie
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over:
de mededelingen van de Raad en de Commissie over de voorbereidingen voor de Europese Raad van Laken van 14 en 15 december 2001;
het verslag (A5-0368/2001) van de heren Leinen en Méndez de Vigo, namens de Commissie constitutionele zaken, over de Europese Raad van Laken en de toekomst van de Unie (2001/2180(INI));
het verslag (A5-0399/2001) van mevrouw Kaufmann, over het Witboek van de Commissie "Europese Governance" (COM(2001) 428 - C5-0454/2001 - 2001/2181(COS));
de mondelinge vragen (B5-0529/2001) aan de Raad en (B5-0530/2001) aan de Commissie van de heer Rocard, namens de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, over een Europese strategie ter bevordering van de kwaliteit in het werkgelegenheids- en sociaal beleid.
Ter afsluiting van dit gecombineerd debat heb ik zes ontwerpresoluties betreffende de Europese Raad overeenkomstig artikel 37, lid 2 ontvangen.
Ik heet de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer Michel, hartelijk welkom. Wij zijn blij dat u in ons midden bent en ik geef u onmiddellijk het woord.

Michel
Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, op de Europese Raad in het Brusselse Laken van 14 en 15 december zullen, zoals u weet, de volgende thema' s worden behandeld: de toekomst van de Europese Unie, het Europees veiligheids- en defensiebeleid, de algemene situatie van de Unie en haar perspectieven, de werkgelegenheid en de sociale samenhang, de zetels en de verschillende organen en agentschappen, en tenslotte de externe betrekkingen.
Wat de toekomst van de Europese Unie betreft, zal er op de Europese Raad een verklaring worden aangenomen die het startsein moet geven voor het debat over de toekomst van Europa. In het eerste deel van de tekst wordt ingegaan op de sterke en zwakke punten van de Europese eenwording, in het tweede deel worden de thematische vraagstukken genoemd waarover de Conventie zich zou kunnen buigen, en in derde deel wordt vastgelegd hoe het debat zal worden georganiseerd.
Tijdens de Raad Algemene Zaken van 19 november hebben de lidstaten reeds overeenstemming bereikt over de procedure die gevolgd dient te worden. Men heeft ingestemd met het beginsel van een voorbereidende Conventie en daarmee wordt een belangrijke fase ingeluid welke moet leiden tot een begrijpelijkere en sterkere Unie, tot een Unie die zich ten volle inzet voor de verwezenlijking van haar zeer belangrijke doelstellingen.
Het is nu zeker dat de Conventie zal bestaan uit vertegenwoordigers van de nationale regeringen, de Commissie, de nationale parlementen en het Europees Parlement. Wat de kandidaat-landen betreft, is het voorstel van het voorzitterschap op de volgende beginselen gestoeld: ze zullen volledig worden betrokken bij de werkzaamheden van de Conventie en krijgen daarbij spreekrecht; ze zullen op dezelfde manier worden vertegenwoordigd als de lidstaten, dat wil zeggen door een regeringsvertegenwoordiger en twee parlementsvertegenwoordigers; de kandidaat-landen die hun toetredingsverdrag nog niet hebben ondertekend, zullen geen bijdrage kunnen leveren aan het eindverslag van de Conventie, dat op consensus zal zijn gebaseerd.
Tijdens de Europese Raad van Laken zal de voorzitter van de Conventie worden benoemd. Deze voorzitter zal worden bijgestaan door een presidium bestaande uit vertegenwoordigers van de verschillende bestanddelen van de Conventie. De deelname van het fungerend voorzitterschap is vanzelfsprekend, terwijl over de deelname van de vertegenwoordigers van de twee daaropvolgende voorzitterschappen nog een besluit dient te worden genomen.
Het secretariaat van de Conventie zal worden waargenomen door het secretariaat-generaal van de Raad. Het is aan dit secretariaat-generaal om te besluiten of er een beroep zal worden gedaan op de steun van de Commissie en de secretariaten van het Europees Parlement en de nationale parlementen.
Er is unaniem besloten om het maatschappelijk middenveld te raadplegen via organisaties die op zowel Europees als nationaal niveau zijn vertegenwoordigd. Het voorstel voor een forum bestaande uit een afzonderlijke volksvertegenwoordiging is van de hand gewezen. De genoemde organisaties kunnen worden gehoord of geraadpleegd op nog nader vast te stellen wijze. De bijdragen van deze organisaties zullen deel uitmaken van de officiële documentatie die aan de leden van de Conventie zal worden overhandigd.
De werkzaamheden van de Conventie zullen zo spoedig mogelijk onder Spaans voorzitterschap starten en voor de Europese Raad van juni 2003 worden afgerond. Het staat nog niet vast hoeveel tijd er zal komen te liggen tussen het einde van de werkzaamheden van de Conventie en het begin van de Intergouvernementele Conferentie.
Wat de thema' s betreft, heeft het voorzitterschap ervoor gekozen om uitgaande van de inhoud van de Verklaring van Nice een voldoende breed en coherent mandaat te ontwikkelen dat een bron van inspiratie kan zijn bij de werkzaamheden van de Raad. Wat dit punt betreft kan het voorzitterschap zich vinden in de aanbevelingen van de rapporteurs, de heren Leinen en Méndez de Vigo. De thema' s zijn verdeeld over vijf groepen van open en neutrale vraagstukken: de doelstellingen en de inhoud van de beleidsvormen van de Unie, de verdeling van de bevoegdheden tussen de Unie en haar lidstaten, de democratische legitimiteit van het stelsel en het vermogen van de Unie beslissingen te nemen en beleid ten uitvoer te leggen.
Tijdens zijn rondreis langs de hoofdsteden zal de premier een schets van de verklaring van Laken presenteren. In deze schets worden de vraagstukken waarover de Conventie zich zou kunnen buigen, gepresenteerd in de vorm van vragen en keuzemogelijkheden, opdat de delegaties de gelegenheid krijgen zich daarover met volledige kennis van zaken uit te spreken.
Tot slot wil ik over dit belangrijke hoofdstuk nog de volgende opmerkingen maken. De Conventie zal, ongeacht de inhoud van de verklaring van Laken, haar eigen agenda kunnen vaststellen. Het lijkt mij niet wenselijk om de Conventie een van tevoren vastgesteld mandaat mee te geven.
Aangezien de Verklaring van Nice bewust een relatief open karakter had gekregen, heeft het voorzitterschap daarvan uitgaande geprobeerd de thema' s van Nice te verduidelijken of aan te vullen. Geen van de voorstellen van het voorzitterschap moet worden opgevat als een mandaat voor de toekomstige Intergouvernementele Conferentie. Het mandaat van deze Conferentie zal worden vastgesteld overeenkomstig de procedures die in de Verdragen staan vermeld. Doel van de verklaring van Laken is erop toe te zien dat de methode van de Conventie haar vruchten afwerpt en haar resultaten worden overgenomen door de Intergouvernementele conferentie van 2004.
Het debat over de toekomst van Europa moet er ook toe leiden dat de Europese Unie transparanter en doelmatiger wordt, en dichterbij de burger komt te staan. In dit opzicht heeft de Raad met belangstelling nota genomen van het verslag van mevrouw Kaufmann over het Witboek over de "Europese Governance". Dit verslag bevat waardevolle indicaties. Ik kan mij met name vinden in de stelling van de rapporteur dat een grotere betrokkenheid van de actoren van het maatschappelijk middenveld bij het functioneren van de Unie niet ten koste mag gaan van de centrale rol die de politiek verantwoordelijke regeringsautoriteiten dienen te spelen.
Ik ben nu aangekomen bij het Europees veiligheids- en defensiebeleid. Op de Europese Raad zal het voorzitterschap een verslag presenteren over de vorderingen die zijn geboekt. De werkzaamheden zijn reeds in een vergevorderd stadium wat betreft de uitbreiding van de militaire en civiele capaciteiten, zoals tijdens de capaciteitenconferentie van 19 en 20 november jongstleden is gebleken. Wat de verklaring over het operationele karakter van het EVDB betreft, ziet de Unie zich geconfronteerd met het volgende dilemma: of de Unie kan geen actie ondernemen omdat een NAVO-lid, dat geen lid is van de Unie, een veto heeft uitgesproken, of de Unie verklaart zich operationeel maar beschikt niet over een daadwerkelijke capaciteit omdat ze geen toegang heeft tot de middelen van de NAVO. In beide gevallen staat de geloofwaardigheid van de Unie uiteraard op het spel. Het is ook mogelijk dat de Unie per geval besluit hoe ze op een crisissituatie reageert, en wel met inachtneming van de militaire en civiele middelen waarover ze op dat moment beschikt. Het voorzitterschap is voorstander van deze derde mogelijkheid. Dit is wat ik te zeggen had over het EVDB.
Ik kom nu op een ander punt: de uitbreiding. Op de Raad Algemene Zaken van 19 november is uitgebreid gedebatteerd over het verslag van de Commissie. Er werd opmerkelijke vooruitgang geboekt in de toetredingsonderhandelingen. De toetredingsonderhandelingen met de landen die vanaf 2002 klaar zijn, zouden dan ook moeten kunnen worden afgerond, zodat die landen in 2004 zouden kunnen deelnemen aan de Europese verkiezingen. Het Belgische voorzitterschap heeft het stevige en regelmatige ritme van het Zweedse voorzitterschap voortgezet.
Tegelijkertijd ging de aandacht opnieuw naar de tenuitvoerlegging van het communautair acquis door de kandidaat-landen. Op de Europese Raad van Laken zullen de staatshoofden en regeringsleiders de kans krijgen om enkele boodschappen over te brengen aan de kandidaat-landen. Het tijdschema dat in Nice werd vastgelegd en in Göteborg werd verduidelijkt, zal volledig worden nagekomen. De uitbreiding is onomkeerbaar en voor 2004 kunnen tien nieuwe leden worden opgenomen. De Commissie zal in 2002 aan de Raad voorstellen voorleggen over landbouw, het cohesiebeleid en de begroting van de Unie. Voor de landen die geen deel zullen uitmaken van de eerste uitbreiding, zal de Commissie een roadmap uitwerken. De Commissie zal een plan ten uitvoer leggen ter versterking van de instellingen van de kandidaat-landen en daarvoor een bedrag van 250 miljoen euro uittrekken.
Ik kom nu op de strijd tegen het terrorisme. Op de Europese Raad van Laken zal het voorzitterschap een synthetisch verslag voorleggen waarin de maatregelen van de Unie ter bestrijding van het terrorisme zijn opgenomen. Dat verslag zal ook toekomstgericht zijn. Ik denk dat wij vandaag op het vlak van terrorismebestrijding kunnen stellen dat de Unie snel en doeltreffend gereageerd heeft. Haar antwoord was alomvattend, en dat is de toegevoegde waarde van het Europese optreden: de Unie heeft zich als doeltreffende en geloofwaardige, ja zelfs onontbeerlijke partner doen gelden waarop de Verenigde Staten en derde landen in de strijd tegen het terrorisme kunnen rekenen. De Unie heeft haar diplomatieke en humanitaire rol bevestigd. De Unie en de eurozone hebben bijgedragen tot de stabilisatie van de economie in een bewogen periode. Tenslotte heeft het Belgische voorzitterschap, ondanks de grote inspanningen die de strijd tegen het terrorisme vergde, de andere prioriteiten van de Europese Unie niet uit het oog verloren, zoals de uitbreiding, de follow-up van Tampere en Lissabon, enzovoort.
Ik ben nu aangekomen bij de verwezenlijking van de ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid. Op de Europese Raad van Laken dient het belang van een gemeenschappelijke ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid opnieuw te worden bevestigd. Uit de reactie van de Unie op de terroristische dreiging naar aanleiding van de gebeurtenissen van 11 september is gebleken dat de lidstaten de politieke bereidheid hebben getoond om op dit gebied vorderingen te boeken. De tenuitvoerlegging van een gemeenschappelijk asiel- en immigratiebeleid vormde een van de prioriteiten van het programma van het Belgisch voorzitterschap. De verwachte vorderingen hebben echter op zich laten wachten. Op de Top van Laken dient het asiel- en immigratievraagstuk een nieuwe impuls te krijgen door toepassing van de in Tampere genomen besluiten. Voorts dienen in Laken de instrumenten voor politionele samenwerking te worden versterkt - de uiteindelijke verwezenlijking van Eurojust -, dient het beginsel van wederzijdse erkenning opnieuw te worden bevestigd en op die manier uiting te worden gegeven aan het vertrouwen van de lidstaten in elkanders rechtsorde.
Concreet gesteld hoopt het voorzitterschap in Laken een akkoord te bereiken over de volgende punten: een kaderbesluit betreffende het Europees arrestatiebevel en de onderlinge uitleveringsprocedures tussen de lidstaten; een kaderbesluit betreffende de bestrijding van het terrorisme; een kaderbesluit betreffende de tenuitvoerlegging binnen de Europese Unie van beslissingen inzake de bevriezing van tegoeden en de bewijsvoering; een akkoord over een gemeenschappelijke lijst van terroristische organisaties.
Ik ben aangekomen bij het volgende punt: de economische situatie en de perspectieven voor de Europese Unie. Dit thema zal op de eerste dag van de Europese Raad worden besproken. De ministers van Financiën zullen de eurokits presenteren en verslag uitbrengen over de resultaten die ze geboekt hebben tijdens de onderhandelingen over grensoverschrijdende betalingen. De boodschap die in Laken wordt afgegeven moet de geloofwaardigheid van de Unie versterken. Hiertoe dienen de vorderingen te worden benadrukt die met name op het gebied van de internationale handel na Doha zijn geboekt. Voorts dient er meer aandacht te worden geschonken aan de positieve gevolgen van de interne markt, met inachtneming van het economisch Stabiliteitspact.
Tijdens de Top zal worden benadrukt dat wij opnieuw blijk moeten geven van onze vastberadenheid met betrekking tot het proces dat in Lissabon en Göteborg van start is gegaan. Met het oog op de voorbereidingen van de Europese Raad van Barcelona dienen er nog dit jaar concrete stappen te worden gezet voor de oprichting van een bureau voor de voedselveiligheid, de invoering van een communautair octrooi, de sluiting van een akkoord inzake grensoverschrijdende betalingen in euro' s, de verlening van overheidsopdrachten en de tenuitvoerlegging van het Galileo-project.
Er zal voorts op de Europese Raad gesproken worden over het "werkgelegenheidspakket" . De Raad zal instemming betuigen met zowel de verschillende bestanddelen van dit pakket als met de richtsnoeren voor 2002. Er zal nota worden genomen van de opname in deze richtsnoeren van een nieuwe horizontale doelstelling betreffende arbeidskwaliteit en van de goedkeuring van een eerste, officieel goedgekeurde lijst van indicatoren voor het meten van de arbeidskwaliteit. De staatshoofden en regeringsleiders zullen verder proberen een akkoord te bereiken over de vestigingsplaats van een aantal organen en bureaus van de Unie en de Europese Gemeenschap. Wat de externe betrekkingen betreft, zullen de staatshoofden en regeringsleiders tijdens de Europese Raad de internationale vraagstukken in het licht van de huidige gebeurtenissen bespreken. Met name de situatie in Afghanistan, de westelijke Balkan en het Midden-Oosten zal aan de orde komen. Zoals u reeds hebt kunnen constateren heeft het Belgisch voorzitterschap getracht de rol van Europa op het wereldtoneel opnieuw te bevestigen.
Geachte afgevaardigden, ik heb zojuist kort het werkprogramma van de Europese Raad van Laken uiteengezet. Op deze Raad zullen er beslissingen worden genomen over zeer belangrijke vraagstukken die van grote invloed zullen zijn op de toekomst van de Unie: de fysieke invoering van de euro, de bevestiging van het onomkeerbare karakter van de uitbreiding en het operationele karakter van het EVDB.
De Raad van Laken zal ook het startsein geven voor een denkproces over de toekomst van de Europese eenwording. Dit denkproces zal een uitgebreide raadpleging van de Europese burgers behelzen. Daar ligt dan ook de werkelijke betekenis van de zogenaamde "Verklaring van Laken" .
(Applaus)

Prodi
Mevrouw de voorzitter, geachte afgevaardigden, de Top van Laken moet een belangrijke etappe in het proces van de Europese integratie vormen.
Vandaag zult u stemmen over twee verslagen die verband houden met de opzet van het Europees project en de richting die dat project in de komende jaren zal uitgaan: het verslag van de heren Leinen en Méndez de Vigo over de toekomst van de Unie, en het verslag van mevrouw Kaufmann over de Europese governance. Bij de behandeling van die thema' s moeten we in de eerste plaats ingaan op enkele fundamentele politieke vragen. Met welke nieuwe, interne en externe uitdagingen wordt de Unie geconfronteerd? Hoe kunnen we de institutionele structuur van de Unie vereenvoudigen? Hoe kunnen we de verschillende taken verdelen en de nationale parlementen bij het proces betrekken? De organisatievorm mag geen doel op zich zijn, maar moet in dienst staan van de doelstellingen die we willen bereiken; de vorm moet een weerspiegeling zijn van het samenlevingsconcept dat de overgrote meerderheid van de Europese burgers wenst. De mededeling over de toekomst van de Unie, die wij vóór de Europese Raad van Laken zullen indienen, gaat precies uit van die overwegingen, die ik overigens in de twee verslagen die vandaag worden besproken meen terug te vinden.
Laten we eerst het verslag over de toekomst van de Unie nader bekijken. Indien de Unie zich zou beperken tot de beleidsterreinen die zij in de jaren zestig en zeventig beheerde, zou het huidige institutionele kader waarschijnlijk afdoende zijn. De politieke kant van de zaak ziet er echter heel anders uit: de burgers vragen de Unie veel meer te doen, zij vragen dat de Unie ingewikkelde problemen oplost die alleen op het niveau van de Unie met een redelijke mate van succes kunnen worden aangepakt. Het is duidelijk dat met de huidige institutionele structuren geen doeltreffend antwoord kan worden gegeven op die nieuwe uitdagingen. Daarom is er een hervorming van het institutionele systeem nodig, zodat de Unie doeltreffender de beslissingen kan nemen die de burgers van haar verwachten. We kunnen niet doorgaan nieuwe verwachtingen te wekken zonder onszelf de middelen te geven waarmee wij aan die verwachtingen kunnen voldoen. Daarom moeten we institutionele hervormingen invoeren die verder gaan dan de besluiten van Nice. Wij moeten ook de essentie van de communautaire methode vrijwaren, die is gebaseerd op de institutionele driehoek. Dit was het mechanisme dat gedurende vijftig jaar het succesverhaal van de Europese Gemeenschap mogelijk heeft gemaakt. Dit is een evenwichtige methode, een methode die is gebaseerd op een sterk Parlement, een sterke Raad, een sterke Commissie en - ook al behoort het niet tot de driehoek - een sterk Hof van Justitie. Het is de enige methode waarmee wij doeltreffendheid en democratie kunnen combineren. Zij moet echter worden vernieuwd en aangepast aan de nieuwe Europese realiteit en aan de nieuwe prioriteiten van de Unie.
Tijdens de eerste vergaderperiode van het Europees Parlement na de Europese Raad van Nice hebben wij allemaal - u, de voorzitter van de Europese Raad en ik - kunnen constateren dat de democratische dimensie van de methode voor de hervorming van de Verdragen moet worden versterkt. Meer in het bijzonder wordt er sterk op aangedrongen dat het optreden van de democratisch verkozen vertegenwoordigers niet uitsluitend beperkt blijft tot de ratificatie van de basisteksten van onze Unie. Binnen de huidige juridische situatie, met de beperkingen die we hebben, is de beste oplossing dat de Intergouvernementele Conferentie - die, zoals ik u al gezegd, hopelijk kort en doorslaggevend zal zijn - wordt voorafgegaan door een grondige voorbereiding, waarbij zowel de instellingen, de nationale parlementen als het Europees Parlement worden betrokken.
Over twee weken zal de Europese Raad van Laken een historisch besluit nemen met de bijeenroeping van een conventie ter voorbereiding van de Intergouvernementele Conferentie. Een conventie volgens het model van het Handvest van de grondrechten beantwoordt goed aan de vereiste inzake een grotere rol voor de volkeren bij de opbouw van de Unie, van een Unie die vanaf het begin een Unie van staten en van volkeren is geweest. Die formule is vanaf het begin van het jaar door de Commissie en het Europees Parlement voorgesteld en heeft geleidelijk aan meer steun gekregen, zelfs in die lidstaten die daar enkele maanden geleden nog - we hoeven maar te denken aan de Europese Raad van Göteborg - erg weigerachtig tegenover stonden. De bijeenroeping, de samenstelling en de organisatie van een conventie en de uitbreiding van de agenda voor de constitutionele hervorming van de Unie vormen het kernpunt van de verklaring van Laken.
Deze aspecten worden besproken in de ontwerpresolutie die u vandaag wordt voorgelegd. Van mijn kant zou ik in de eerste plaats de rapporteurs, de heren Leinen en Méndez de Vigo, willen feliciteren met het uitstekende verslag dat zij namens de Commissie constitutionele zaken hebben opgesteld. De Europese Commissie is het in grote trekken eens met talrijke punten van dat verslag. Het Parlement en de Commissie zijn het erover eens dat moet worden uitgegaan van de vier punten van Nice, die evenwel, zoals duidelijk uit het verslag blijkt, meer aspecten omvatten dan bij een vluchtige lezing zou kunnen lijken. In ieder geval zou het ondenkbaar zijn bepaalde onderwerpen onbespreekbaar te verklaren tijdens de debatten van een conventie die voor het grootste deel uit Parlementsleden zal bestaan. Alle thema' s die adequate steun kunnen bieden, moeten dus worden behandeld.
Als wij het Europees Parlement vragen zich nader te bezinnen dan is dat vooral over een aantal aspecten in verband met de samenstelling van de Conventie. Het is u bekend dat er ruime steun bestaat voor de idee om de voorzitter van de Conventie door de Europese Raad van Laken te laten benoemen. Namens de Commissie steun ik dat standpunt, omdat een conventie, of zelfs een goed werkende conventie op zich niet volstaat: de Conventie zal de lidstaten ook moeten overtuigen. Een voorzitter die door de Europese Raad is benoemd en het vertrouwen van de staatshoofden en regeringsleiders geniet, zal veel makkelijker het nodige vertrouwen tussen de Conventie en de Europese Raad kunnen opbouwen.
Wij zijn het volkomen eens met het voorstel dat de voorzitter van de Conventie deelneemt aan de werkzaamheden van de Intergouvernementele Conferentie. Daarentegen is de Commissie voorstander van een beperkter presidium dan vermeld in de ontwerpresolutie waarover u vandaag zult stemmen, namelijk één vertegenwoordiger voor iedere bestanddeel. Het presidium moet de werkzaamheden van de Conventie organiseren. Niet alle opinies, tendensen en belangen kunnen binnen het presidium vertegenwoordigd zijn.
In de ontwerpresolutie wordt voorgesteld dat de Conventie met eenparigheid van stemmen een enkel coherent voorstel goedkeurt, dat de enige basis voor onderhandelingen en besluitvorming van de Intergouvernementele Conferentie moet zijn. Ik zou daar blij mee zijn, maar we moeten ook realistisch blijven. Het is namelijk objectief gezien mogelijk dat er geen ruime consensus kan worden bereikt zonder onze ambities vergaand, of al te zeer, terug te schroeven. Voorlopig geef ik er de voorkeur aan de Intergouvernementele Conferentie te starten met sterkere en zwakkere opties om de mogelijkheid te behouden tot sterke resultaten te komen, in plaats van onze ambities al binnen de Conventie terug te schroeven, nog voordat de werkzaamheden van de Conferentie zijn begonnen.
Ik constateer ten slotte dat wij het erover eens zijn dat de Intergouvernementele Conferentie haar werkzaamheden voor de volgende Europese verkiezingen moet beëindigen.
Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, wij maken thans een proces door dat van fundamenteel belang is voor het bestaan van de Unie, een proces dat moet worden voorbereid met gebruikmaking van alle instrumenten waarover wij beschikken en niet alleen met de hervorming van de Verdragen, een instrument dat we eerder hebben bestudeerd. Daarom heb ik bij het begin van mijn ambtstermijn de hervorming van de governance, dat wil zeggen de verbetering van de werking van de Unie zonder Verdragswijziging, uitgeroepen tot een van de strategische doelstellingen van de Commissie.
Ik wil dan ook nader ingaan op het verslag-Kaufmann over de hervorming van de governance. Ik feliciteer mevrouw Kaufmann, de voorzitter van de Commissie constitutionele zaken, de heer Napolitano, en het gehele Europees Parlement voor het snelle en efficiënte verloop van de werkzaamheden, waaraan niet minder dan tien parlementaire commissies hebben deelgenomen.
Ook in dit geval zijn er significante punten van overeenstemming. Beide instellingen achten het nodig de governance op Europees niveau opnieuw kritisch te onderzoeken, en zo nodig te hervormen. Het Europees Parlement is voorstander van de oprichting van een interinstitutionele werkgroep, zoals ik in mijn toespraak van 2 oktober heb voorgesteld. De Commissie is klaar voor deze dialoog en hoopt dat ook de Raad eraan zal willen deelnemen, ten minste voor de vraagstukken die onder de bevoegdheid van alledrie de instellingen vallen. Ik heb dit punt vandaag, enkele uren geleden, nog beklemtoond tijdens de bijeenkomst van de trialoog en ik hoop dat we op dit punt vooruitgang kunnen boeken.
Het Europees Parlement is het daarnaast met de Commissie eens dat de begrotingsprocedures moeten worden vereenvoudigd en de werkzaamheden van de Raad doorzichtiger moeten worden gemaakt. Het belangrijkste ten slotte is dat de Commissie en het Parlement het erover eens zijn dat het politieke kernpunt van de governance-problematiek het aspect van de democratische legitimiteit moet blijven, en dat het aspect van de doeltreffendheid, dat natuurlijk ook belangrijk is, daaraan ondergeschikt moet blijven.
In het verslag-Kaufmann wordt enkele kwesties behandeld die het Parlement zorgen baren. Ik wil opnieuw beklemtonen dat de voorstellen van de Commissie in het Witboek tot doel hebben het democratisch proces, en dus de rol van het Europees Parlement te versterken. Ik blijf bij mijn standpunt dat het Europees Parlement het centrale element is van de democratische legitimiteit, die een voorwaarde vormt voor reële steun van de Europese burgers aan ons beleid.
Laten we echter ook de punten zelf onderzoeken die reden zijn tot bezorgdheid. In de eerste plaats komt de vrees tot uiting dat het Europees Parlement zal worden vervangen door het maatschappelijk middenveld. Ik kan u verzekeren dat de Commissie dat geenszins van plan is. Integendeel, de Commissie heeft zelf voorgesteld elke instelling te laten terugkeren naar haar oorspronkelijke taken en de respectieve bevoegdheden opnieuw te definiëren.
In de tweede plaats is het Europees Parlement - in de ogen van de Commissie - de belangrijkste democratische spreekbuis van de Europese samenleving en haar natuurlijke belangenbehartiger. Tegelijk dient de Commissie geïnformeerde beslissingen te nemen bij de uitwerking van wetsvoorstellen. Daartoe is overleg - ik herhaal, overleg - met de economische en sociale actoren en met de wereld van de wetenschap, de techniek en de cultuur absoluut onontbeerlijk. Het is dus nodig de dialoog die sinds lang een constante kenmerk van onze werkwijze vormt, te rationaliseren en te structureren. Ik heb het verslag-Kaufmann over dit aspect met bijzondere aandacht gelezen en ik verzeker u dat wij absoluut rekening zullen houden met de aanwijzingen erin, ook wanneer het om de methode gaat.
Evenmin had en heeft de Commissie enige intentie om de prerogatieven van het Europees Parlement als medewetgever ter discussie te stellen. Onze voorstellen over coreglementering en autoreglementering hebben uitsluitend tot doel te voorkomen dat praktijken die al jarenlang bestaan, uitlopen op anarchie en leiden tot het soort misbruik dat u zelf aan de kaak stelt. Dat is het enige doel van de voorstellen van de Commissie. Bovendien zou volgens onze voorstellen de eventuele toepassing van coreglementering per geval worden vastgesteld, na advies van het Europees Parlement.
Ik heb al gesteld dat over de criteria en de beperkingen bij het gebruik van die nieuwe wetgevende instrumenten een debat tussen de instellingen zou moeten worden gevoerd - en eventueel een akkoord zou moeten worden gesloten - bij voorkeur in het kader van de interinstitutionele werkgroep die ik op 2 oktober heb voorgesteld. Daarom is deze werkgroep ook zo belangrijk. Dezelfde methode zal volgens de Commissie moeten worden toegepast als gebruik wordt gemaakt van kaderrichtlijnen, dat wil zeggen van wetgevende besluiten met principes en richtsnoeren waarmee aan de Commissie en de uitvoerende overheidsdiensten in de lidstaten bevoegdheden voor de vaststelling van uitvoeringsbepalingen worden verleend.
Ik heb al de overtuiging van de Commissie uitgesproken dat het Parlement samen met de Raad zou moeten kunnen beschikken over een eenvoudig juridisch mechanisme dat de wetgever de mogelijkheid biedt de handelingen van de uitvoerende macht te superviseren en te controleren. In verschillende landen zijn ervaringen opgedaan waardoor wij ons kunnen laten inspireren om de uitvoerende fase van het communautair beleid te verbeteren en om de wetgevende autoriteit in staat te stellen de uitvoerende activiteiten doeltreffend te oriënteren en te controleren. Ook deze kwestie vereist diepgaande besprekingen tussen de drie instellingen.
Ik heb al eerder gezegd dat het revocatiemechanisme - de zogenoemde call-back - waarbij de wetgever de uitvoerende maatregelen van de Commissie herroept, wellicht niet het best mogelijke mechanisme is. In elk geval moet het aanzienlijk beter worden uitgewerkt. De Commissie denkt echter, juist met het oog op deze doelstelling, actief na over andere hypothesen en is voornemens concrete voorstellen in te dienen, bij voorkeur tijdens het interinstitutioneel debat dat hopelijk zal plaatsvinden. Ik bevestig daarnaast dat het niet wenselijk zou zijn een concreet actieplan vast te stellen over de wijze van regelgeving binnen de Gemeenschap (gewoonlijk "better regulation" genoemd) voordat alle instellingen die zaak hebben besproken. Zoals ik u heb beloofd, zal de Commissie in de komende dagen uitsluitend een overlegdocument goedkeuren dat het mogelijk zal maken de interinstitutionele dialoog toe te spitsen op enkele prioritaire maatregelen, op dezelfde maatregelen als die ook door de intergouvernementele groep onder voorzitterschap van de heer Mandelkern werden voorgesteld. Bovendien zullen wij ernaar streven dat de Europese Raad van Laken zich in die zin zal uitspreken en de instellingen zal verzoeken voor juni 2002 gezamenlijk de gecoördineerde strategie vast te stellen die in Lissabon in het vooruitzicht werd gesteld.
Tot slot zou ik een aantal punten willen verduidelijken in verband met het optreden van de regelgevende agentschappen. Ik ben het met u eens dat we moeten voorkomen dat de uitvoerende activiteiten nog verder worden versnipperd en de democratische controle wordt verzwakt. Bovendien kan de Commissie niet langer de volledige politieke verantwoordelijkheid op zich nemen voor activiteiten van agentschappen waarop zij slechts gedeeltelijk invloed kan uitoefenen. Daarom stellen wij voor een algemeen model uit te werken van een agentschap waarmee een evenwichtige vertegenwoordiging van het Parlement, de Raad en de Commissie kan worden gegarandeerd. Onze laatste voorstellen moeten in dat licht worden gezien. Daarvoor hebben wij echter de overtuigde steun van het Parlement nodig, zodat we onze doelstellingen kunnen verwezenlijken.
Geachte afgevaardigden, twee weken geleden hebben wij ons verslag over de vorderingen van het uitbreidingsproces aan u voorgelegd en met u besproken. Die vorderingen maken het ons mogelijk om onze ambitieuze maar volgens mij realistische doelstelling te bereiken en nog vóór de verkiezingen van 2004 tot tien nieuwe lidstaten te laten toetreden. Vandaag zou ik alleen willen onderstrepen hoe belangrijk het is dat wij ermee doorgaan de kandidaat-lidstaten geleidelijk bij de activiteiten van de Unie te betrekken. Daarom is de deelname van de vertegenwoordigers van de kandidaat-lidstaten aan de werkzaamheden van de Conventie ook zo belangrijk. Om dezelfde redenen betrekken wij de kandidaat-lidstaten ook steeds meer bij de activiteiten en de programma' s van de Unie.
Afgezien van de uitbreiding en de hervorming van de Verdragen staan nog andere punten op de agenda van de Europese Raad van Laken, waarop ik kort nader zou willen ingaan. De Unie heeft een zeer actieve rol gespeeld in de diplomatieke inspanningen in verband met de huidige internationale crisis. Bovendien hebben de verschillende bezoeken die ik samen met de fungerend voorzitter van de Raad heb gebracht aan Washington, het Midden-Oosten en onlangs India en Pakistan, mijn overtuiging gesterkt dat de mondiale rol van de Unie moet worden vergroot. We hebben daarop in de verschillende sectoren de nodige voorstellen voor de bestrijding van het terrorisme ingediend. Nu moeten wij doorgaan op de ingeslagen weg en uiting blijven geven aan onze sterke politieke wil en onze grote vastberadenheid. In het bijzonder moeten wij ons engagement voor een volledige en doeltreffende uitvoering van het mandaat van Tampere handhaven en versterken, en wij zullen aan de Europese Raad een verslag daarover voorleggen.
Het opgestarte proces is over het geheel genomen positief geweest en moet met een maximale zichtbaarheid en transparantie worden ontwikkeld, opdat de burgers daarin een antwoord kunnen zien op hun dagelijkse veiligheidszorgen. De lidstaten beginnen in te zien dat zij zich moeten laten leiden door principes en instrumenten die typisch zijn voor het communautair systeem, zoals het beginsel van de wederzijdse erkenning. Er bestaat evenwel bij de lidstaten nog een zekere terughoudendheid om verder te gaan in gevoelige sectoren, zoals het immigratie- of visumbeleid. Deze terughoudendheid moet met een sterkere politieke wil worden overwonnen.
Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, de uitdagingen waarvoor wij staan en de recente internationale gebeurtenissen bevestigen de relevantie en de waarde van het Europese project, dat moet worden versterkt en aangepast om volledig in te kunnen spelen op de nieuwe eisen van de burgers. Om het nieuwe Europa op te bouwen blijft de communautaire methode, die democratische legitimiteit en doeltreffendheid weet te combineren, de aangewezen weg. De toekomstige hervormingen van de Verdragen moeten dus gericht zijn op de vernieuwing en de versterking daarvan.

Poettering
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Commissie, mijnheer de voorzitter van de Raad, geachte collega' s, de Top van Laken kan een historische top worden. Onze fractie heeft het volste vertrouwen in het Belgische voorzitterschap, omdat België steeds trouw is gebleven aan de idealen van de Europese eenwording en met name omdat België steeds een gemeenschappelijk Europa heeft vertegenwoordigd. De PPE-DE-Fractie wil geen regering die bestaat uit een aantal grote landen van de Europese Unie. Ze is juist een voorstander van het gezamenlijk handelen van de Europeanen en van een gemeenschappelijk Europa. Mijnheer de voorzitter van de Raad, daarvoor wensen wij u veel succes!

U heeft het net als de voorzitter van de Commissie over de uitbreiding gehad. Ik ben nog steeds onder de indruk van een conferentie met de fractievoorzitters van onze zusterpartijen in de kandidaat-lidstaten, die dus tot de Europese Unie willen toetreden. De Franse minister van Buitenlandse Zaken heeft een aantal uitspraken gedaan die zeker verkeerd opgevat konden worden. Wij zeggen nu klip en klaar dat niet de indruk mag ontstaan dat de landen die volgend jaar aan alle voorwaarden hebben voldaan om het Verdrag te kunnen ondertekenen, moeten wachten tot de landen die achterlopen ook alles op orde hebben. Ieder land moet individueel beoordeeld worden, en op basis hiervan moet de Europese Unie uitgebreid worden.
U zult zich in Laken zeker gaan bezighouden met Afghanistan, en dat is ook nodig. Wij willen nogmaals onderstrepen dat de terroristische netwerken van Al Qaida uitgeroeid moeten worden. Wij moeten nu echter ook de grondslag gaan leggen voor de hulp van de internationale gemeenschap - waaronder de Europese Gemeenschap, de VS en de Arabische en islamitische wereld - aan de wederopbouw van Afghanistan. Dan kan daar weer een menselijke samenleving ontstaan en kan er in Kabul een regering komen die de mensenrechten en de rechten van de vrouw respecteert. Dat is de taak die ons de komende dagen en weken te wachten staat.
Ik wil een opmerking maken over het Midden-Oosten. Wij willen alle betrokkenen verzoeken om terug te keren naar de onderhandelingstafel. Wij betreuren ten zeerste - en ik druk me nog zeer voorzichtig uit - de manier waarop de Israëlische minister-president zich jegens de bezoekers uit de Europese Unie gedragen heeft. Raadsvoorzitter Verhofstadt, Commissievoorzitter Prodi, minister van Buitenlandse Zaken en fungerend Raadsvoorzitter Michel waren daar aanwezig, evenals de Hoge Vertegenwoordiger, de heer Solana. Wij hebben absoluut geen begrip voor de manier waarop de Israëlische minister-president - en ik denk hierbij aan de grote Israëlische ministers-presidenten Ben Gurion, Golda Meïr en Yitzhak Rabin - onze delegatie heeft behandeld!
(Applaus)
Wij moedigen de Commissie en de Raad aan op de ingeslagen weg voort te gaan. Wij zullen ons altijd sterk blijven maken voor de veiligheid van Israël, zoals wij dat ook in het verleden steeds gedaan hebben, maar de mensen in Palestina hebben eveneens recht op een menswaardig bestaan en op een leven in veiligheid. De Israëliërs maken daar immers ook, en terecht, aanspraak op.
(Applaus)
Staat u mij toe nog een opmerking over de Conventie maken. Wij hebben grote verwachtingen van uw besluiten in Laken. De samenstelling van de Conventie is wat betreft het aantal deelnemers bekend. Ik wil u verzoeken, mijnheer de voorzitter van de Raad, om uw invloed aan te wenden en ervoor te zorgen dat de vijftien regeringsvertegenwoordigers echte persoonlijkheden zijn die niet alleen aan de Conventie meewerken maar zich daarna ook, als er een voorstel voor een besluit komt, hieraan gebonden voelen. Dan zijn namelijk ook de regeringen verplicht de afspraken van de Conventie na te komen. De Conventie is immers geen seminar. Als men zich uiteindelijk niet willen beperken tot het ja of nee zeggen - en ik begrijp zeer goed dat de regeringen dat niet willen - dan moet er uit de Conventie een overtuigend resultaat voortvloeien dat bindend is voor de regeringen. Onze fractie zal in ieder geval de beste en meest ervaren vertegenwoordigers naar de Conventie sturen, opdat spijkers met koppen kunnen worden geslagen.
Evenals Commissievoorzitter Prodi willen wij u verzoeken uw invloed aan te wenden en ervoor te zorgen dat zo snel mogelijk, in februari of begin maart 2002, onder Spaans voorzitterschap, een begin kan worden gemaakt met de Conventie, en aan het einde van 2003, onder Italiaans voorzitterschap, de werkzaamheden kunnen worden afgerond. Wij hopen dan een nieuw, voor ondertekening rijp verdrag te hebben waarover het Parlement uitgebreid kan discussiëren.
Mijnheer de voorzitter van de Raad, ik zeg dit omdat ik hier volledig van overtuigd ben. De Top van Laken is zeer belangrijk, omdat in Laken wordt beslist welke richting de Europese Unie op zal gaan. Dan zal blijken of wij zo verder gaan als wij op een minitop in Londen hebben gezien, toen zeven landen wel en acht landen niet deelnamen, en de Europese Commissie zelfs helemaal afwezig was. Zo stellen wij ons Europa echter niet voor! Europa is voor ons het gemeenschappelijke Europa! Wij hopen dat u, mijnheer de Raadsvoorzitter en mijnheer de Commissievoorzitter, die Gemeenschap tot uitdrukking kunt brengen in Laken. Als u dat doet, kunt u rekenen op onze volledige steun!
(Applaus)

Barón Crespo
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, waarde collega's, wij staan aan de vooravond van een top die een mijlpaal in de geschiedenis van de Gemeenschap moet worden. Deze gebeurtenis vindt plaats onder het Belgische voorzitterschap. Geografisch gezien ligt België in het centrum van de Europese Unie. Ik hoop dat dit land ook berekend is op de taak om als politiek centrum van de Europese Unie op te treden.
Mevrouw de Voorzitter, als antwoord op de kwesties die de voorzitter van de Raad hier in verband met de agenda te berde heeft gebracht, wens ik eerst en vooral de steun van mijn fractie uit te spreken voor de verslagen-Leinen, Méndez de Vigo en Kaufmann, waarin de toekomst van de Unie centraal staat.
Om te beginnen hebben wij van meet af aan gepleit voor een conventie. Deze methode heeft ons immers in de gelegenheid gesteld om een publiek debat te openen over het Handvest van de grondrechten en een democratisch tot stand gekomen tekst voor te leggen. Wij zijn dan ook van oordeel dat deze methode voortaan onze voorkeur dient te genieten: een politiek goed doortimmerde, democratisch gestructureerde en methodologisch welonderbouwde Conventie die haar doelstellingen op geen enkel moment uit het oog verliest.
Daarom ben ik zo vrij om aan het adres van de voorzitter van de Raad concrete suggesties te formuleren in verband met de uitspraken die hij hier heeft gedaan. Mijnheer de voorzitter van de Raad, het Parlement zou het op prijs stellen als de voorzitter op dezelfde wijze werd benoemd als bij de Conventie voor het Handvest van de grondrechten. Wij stellen voor dat u in Laken een kandidaat naar voren schuift en de uiteindelijke keuze van de voorzitter aan de Conventie zelf overlaat. Ik vind dat een kwestie van welgemanierdheid, waaraan in een democratische samenleving een belangrijke plaats wordt toegekend.
Ik acht het tevens belangrijk dat u aandacht besteedt aan de dubbele legitimatie van de Unie, aangezien het lijkt alsof het maatschappelijk middenveld volledig losstaat van de EP-leden en de parlementsleden van de lidstaten. Het is interessant dat wij ons openstellen voor en overleg plegen met de organisaties die het maatschappelijk middenveld verrijken, ofschoon de democratische legitimiteit in eerste instantie haar oorsprong vindt in de gekozen vertegenwoordigers. In verband hiermee heeft de voorzitter gesignaleerd dat er over de samenstelling van het bureau of het presidium van de conventie nog geen definitieve beslissing is gevallen. Indien de voorzitter en de trojka deel uitmaken van het bureau heeft het voorstel van het Europees Parlement zin - twee vertegenwoordigers van het Europees Parlement en twee parlementsleden uit de lidstaten - aangezien garandeert dat de twee takken van de democratische legitimiteit met elkaar in evenwicht zijn.
Voorst dringen wij aan op een alomvattend en coherent voorstel; wij willen niet dat ons een waaier van initiatieven wordt voorgeschoteld waaruit dan achteraf een keuze moet worden gemaakt. Mijn volgende opmerking heeft betrekking op de door de voorzitter geopperde mogelijkheid om een pauze in te lassen. Wij verlangen evenwel dat de werkzaamheden onder het Griekse voorzitterschap worden afgerond en in een concreet voorstel uitmonden. Wij willen niet dat de uitkomst van de conventie tot sint-juttemis op zich laat wachten. De conventie moet effect sorteren en aanleiding geven tot een besluit van de Europese Raad.
Voor wat de Commissie betreft, mijnheer de Commissievoorzitter, raad ik u aan om zo spoedig mogelijk een reeks voorstellen in te dienen in overeenstemming met de verantwoordelijkheid van de Commissie als hoedster van de Verdragen. Verklaring 23 bevat twee punten die onder de bevoegdheid van de Commissie vallen, namelijk de vereenvoudiging van de Verdragen en de verdeling van de bevoegdheden. Ik verzoek u derhalve om zo snel mogelijk een voorstel in te dienen zodat wij daarover een debat kunnen openen. Dit is een functie waaraan de Commissie zich beslist niet mag onttrekken.
Ons standpunt ten aanzien van het goede bestuur ligt in dezelfde lijn. In dit verband verzoeken wij u ons niet te begraven onder valse lofbetuigingen, om het op zijn Engels uit te drukken, of onder zoenen te bedelven, zoals wij, Spanjaarden, zeggen. Net nu er bijzonder interessante voorstellen ter tafel liggen, wordt het verslag-Mandelkern bovengehaald. Waarom steken wij de hoofden niet bij elkaar om een interinstitutioneel akkoord inzake goed bestuur te bereiken? Ook wij dragen democratische verantwoordelijkheid en uitgerekend daarom kunnen wij niet accepteren dat de wetgevende macht ons via een achterdeurtje wordt ontnomen. Ik attendeer u erop dat het ons ernst is.
(Applaus van links) Mevrouw de Voorzitter, tot slot wil ik nog even ingaan op het GBVB en de terrorismebestrijding. Zoals u weet, wordt er momenteel hard gewerkt aan een Europees opsporings- en aanhoudingsmandaat - met gebruikmaking van de urgentieprocedure -, een kaderbesluit inzake terrorisme en de hiermee nauw verbonden strijd tegen het witwassen van kapitaal. Ons inziens is het van fundamenteel belang dat wij onze krachten bundelen om deze taken tot een goed einde te brengen. Anderzijds moeten wij ook lering trekken uit onze fouten en gebreken en dienovereenkomstig handelen. In dit verband wens ik met name uw aandacht te vestigen op een belangrijke leemte ten aanzien waarvan de Unie onverwijld haar verantwoordelijkheid op zich moet nemen. Ik geloof dat op dit punt in Laken een aanzienlijke stap voorwaarts kan worden gezet. Daartoe dient de defensieproblematiek te worden toegevoegd aan de lijst van onderwerpen die op de agenda van de conventie moeten worden geplaatst en in de Verdragen moeten worden opgenomen.
Ter afsluiting, mevrouw de Voorzitter, ben ik van oordeel dat wij ten overstaan van Afghanistan een enorme politieke verantwoordelijkheid dragen. Per slot van rekening zijn het de Afghanen of, liever gezegd, de Afghaansen die het ergste onder het terrorisme hebben geleden. Verder moeten wij in het Midden-Oosten blijven aandringen op een oplossing die de veiligheid van de Israëlische staat waarborgt en tezelfdertijd garanties biedt voor een levensvatbare en door iedereen gerespecteerde Palestijnse staat.

Cox
Ons debat van vandaag gaat over de toekomst van Europa. Dit neem ik als uitgangspunt. Voorzitter Prodi had het over de absolute noodzaak de institutionele driehoek van Commissie, Parlement en Raad te handhaven. Deze driehoek is van essentieel belang. Ieder bestanddeel daarvan heeft een eigen onmisbare kerntaak en kernverantwoordelijkheid en is ook direct gebaat bij een goede onderlinge samenwerking.
Persoonlijk erger ik mij in toenemende mate aan de zogenaamde analyses in de kranten en aan de commentaren die alleen over personen gaan en niet over de kern van de zaak. De kern van de zaak is immers dat de Commissie een centrale rol vervult in het Europese project. Haar rol is onontbeerlijk, en dat is de structuur van de waarheid die wij moeten bevorderen en verdedigen en waar wij steeds naar moeten terugkeren.
Wat het door Hans-Gert Poettering genoemde ideaal van een gemeenschappelijk Europa betreft ben ik van oordeel dat dit op het hoogste niveau is verzwakt door bepaalde leden van de Europese Raad. Ieder land heeft recht op bilaterale en multilaterale initiatieven, maar er is wel voor ieder van die initiatieven een juiste tijd en plaats, en de juiste tijd en plaats voor dergelijke initiatieven is niet vlak voor en op dezelfde plaats als een Raadsvergadering waar dezelfde onderwerpen aan de orde zijn, zoals in Gent het geval was.
Als wij het Europees veiligheids- en defensiebeleid reduceren tot een wat lachwekkend toneelstukje over de vraag wie er al dan niet mag deelnemen aan het politieke etentje op Downing Street 10, verzwakken wij het idee van Europa zelf. Wat wij nodig hebben, is een gezamenlijke inzet van het hoogste tot het laagste niveau, vanaf het niveau dus van de Europese Raad, een gezamenlijke inzet voor een coherent en samenhangend ideaal van een gemeenschappelijk Europa.
De Commissievoorzitter en Enrique Barón Crespo hebben beide deze kwestie van de interinstitutionele dialoog en het interinstitutionele evenwicht aangeroerd. Voorzitter Prodi sprak ook over het zeer gevoelige vraagstuk van het call-back-mechanisme. Het is nu onze verantwoordelijkheid om een zeer belangrijk onderdeel van het in Lissabon overeengekomen programma voor de structurele economische hervorming, namelijk de vorming van een gemeenschappelijke Europese markt voor financiële diensten, tot uitvoer te brengen. Wij hebben bij de Commissie constitutionele zaken van het Parlement al eerder op spoed aangedrongen bij de behandeling van deze kwestie. Ik pleit ervoor dat wij daar nu serieus werk van gaan maken. Wij moeten als Parlement, Commissie en Raad duidelijke afspraken maken over eenieders inzet en regels vaststellen met duidelijke voorwaarden. Als dat niet lukt, lopen wij het risico dat wij niet aan de doelstelling en de noodzaak van hervorming voldoen. Wij hebben hier dus te maken met een algemene, en hier en daar zelfs een specifieke, urgentie.
Ik hoop dat in overeenstemming met de in Helsinki vastgestelde beginselen van gelijke behandeling alle kandidaat-landen - en dat zijn er dertien - zullen deelnemen aan de Conventie. Dat is alles. In de tweede plaats hoop ik dat er niet teveel tijd zal zitten tussen de Conventie en de IGC. Ik ben het eens met al degenen die hebben gezegd dat deze hervorming voor de volgende Europese verkiezingen moet zijn afgerond. Dan is er immers een nieuw Parlement, een nieuw uitgebreid Europa en een nieuwe Commissie.

Voggenhuber
Mevrouw de Voorzitter, ik heb maar weinig spreektijd en ik zal daarom niet herhalen wat onze voortreffelijke rapporteurs in hun verslag naar voren brengen. Ik zal het evenmin hebben over de strategie van de Raad en de lidstaten die al maandenlang proberen deze Conventie zodanig te organiseren dat zij maar weinig meer voorstelt en hoe dan ook geen succes kan opleveren. Wij bevinden ons nu in een historische situatie aan de vooravond van misschien wel een van de belangrijkste topconferenties, van de topconferentie die een historische Intergouvernementele Conferentie moet voorbereiden. Daarom wil ik mij nu tot de Commissie richten.
Mijnheer de voorzitter van de Commissie, ik wil u er graag aan herinneren dat de ideeën en voorstellen van de Commissie de aanstoot hebben gegeven tot alle grote Europese integratieprojecten. Tijdens alle beslissende fasen was de Commissie de bezielende geest, degene met de visie. Denkt u maar aan de Europese Akte, aan het Delors-1-pakket, aan Maastricht met het Delors-2-pakket en het verslag inzake de Economische en Monetaire Unie. Denkt u maar aan het Witboek over de voltooiing van de interne markt, het Witboek over groei, concurrentievermogen en werkgelegenheid, aan de ideeën over de sociale dialoog en de opneming van een sociaal hoofdstuk in het Verdrag, aan de Witboeken over het milieubeleid en de rol van het Parlement. Dit zijn allemaal belangrijke ontwerpen van de Commissie, die als een pionier bij de Intergouvernementele Conferenties voorop liep. Vandaag de dag wordt er over de institutionele driehoek gesproken. Het zal inderdaad uitdraaien op een machtsstrijd tussen Raad en Parlement, maar de Commissie stelt niets meer voor!
Mijnheer de voorzitter van de Commissie, waar blijft het Witboek van de Commissie over de Europese democratie? Waar blijft uw ontwerp voor een Europese grondwet? Waar blijft uw Witboek over een systeem van checks and balances in deze supranationale ruimte, over de methode van de conventie, over de burger-, grond- en mensenrechten in Europa? U heeft niets van dit alles gepresenteerd en uw marginale opmerkingen van vandaag zijn niet voldoende. Ik wil slechts een voorbeeld noemen. Als u deze Conventie niet eens het recht geeft een voorzitter uit haar midden te kiezen dan maakt u haar toch voor de gehele Europese publieke opinie belachelijk! Dat is slechts een van de vele fouten die u begaan heeft. Van visie is geen sprake!

Kaufmann
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, met betrekking tot de verklaring van Laken wil ik het met name over de Conventie hebben. Vooral sinds het mislukken van de Top van Nice maakt het Parlement zich er sterk voor dat eindelijk een nieuwe methode wordt gevolgd bij de voorbereiding van intergouvernementele conferenties. Samen met de collega' s van de nationale parlementen en de vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld hebben wij ons, ongeacht onze partijen, ingezet voor beleidsverandering. Het beleid van geheime diplomatie achter gesloten deuren, het beleid van ondoorzichtige besluitvorming en muggenzifterij tijdens nachtenlange vergadermarathons moeten naar het verleden verbannen worden.
Als de Europese Unie in de toekomst daadkrachtig wil kunnen optreden, zijn deze nieuwe methode en het bijeenroepen van een conventie naar mijn mening dringend noodzakelijk. Het gaat in eerste instantie immers om de versterking van de democratie in Europa. Het gaat met name om de burgers en om een uitvoerig en breed debat over de vormgeving van het gemeenschappelijke huis Europa, dat in 2004 hopelijk met tien nieuwe Europese lidstaten wordt uitgebreid.
Mijnheer de voorzitter van de Raad, u heeft vandaag de kernpunten van de verklaring van Laken gepresenteerd. Deze verklaring moet zeer vooruitstrevend worden. In de ogen van mijn fractie is de samenstelling van de Conventie zeer belangrijk, en moet er met name met twee zaken rekening gehouden worden. De eerste zaak betreft het politiek pluralisme. Men moet hoe dan ook garanderen dat de meest uiteenlopende politieke krachten in de Conventie vertegenwoordigd zijn. De delegaties van de nationale parlementen of die van het Europees Parlement mogen niet alleen uit vertegenwoordigers van de grote politieke partijen bestaan, maar moeten ook de kleinere politieke partijen van de verschillende lidstaten behelzen. Wij hebben voornamelijk een productief debat nodig met voor- en tegenstanders, want alleen daardoor kunnen de discussies interessant worden.
Mannen en vrouwen moeten ook gelijk vertegenwoordigd worden. Ik heb gezien dat er daaromtrent amendementen zijn ingediend op het verslag van de heren Méndez de Vigo en Leinen. Ik hoop dat vele collega' s deze amendementen zullen ondersteunen en dat met name de nationale parlementen en de Raad gaan nadenken over de manier waarop zij aan dit criterium kunnen voldoen.
Mijns inziens is een doelgerichte gestructureerde dialoog met het maatschappelijk middenveld dringend noodzakelijk. Mijnheer de voorzitter van de Raad, u heeft dat ook al gezegd. Wij zouden naar mijn mening ook kunnen nadenken over de mogelijkheid om de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, als belangrijke spreekbuis van het maatschappelijk middenveld, een bemiddelende functie te geven.
Ik ben zeer blij met de mededeling dat de Conventie haar agenda zelf vast mag leggen. Het gaat immers niet alleen om institutionele kwesties, maar ook om een brede waaier van de meest uiteenlopende politieke kwesties en om de vraag hoe die verschillende Europese beleidsterreinen er in de toekomst uit moeten zien. In een verslag van de Commissie staat dat er op dit moment zestig miljoen mensen in de Europese Unie in armoede leven. Uit dit schrikbarend grote aantal blijkt naar mijn mening hoe groot de noodzaak is van politiek handelen. Deze Conventie moet een ommezwaai, een ander beleid in Europa teweeg brengen.

Muscardini
Mijnheer de Voorzitter, het buitenlands beleid van de Europese Unie moet, na de recente internationale ontwikkelingen, ambitieuzer worden aangepakt, maar de regeringen van de lidstaten kunnen niet negeren dat een gemeenschappelijk buitenlands beleid niet mogelijk is zonder gemeenschappelijke inlichtingendienst. De geopolitieke situatie, de armoede - een steeds nijpender probleem - de expansie van het terrorisme met cellen in alle landen van de planeet, moeten ons ertoe aanzetten tijdens de Top van Laken een project op poten te zetten voor een echte gemeenschappelijke inlichtingendienst, een nieuwe inlichtingendienst die niet wordt opgericht en zich ontwikkelt op de manier van Europol, maar in staat is transparant samen te werken met analisten uit de politiek, de economie en de cultuur, die in staat zijn ons buitenlands beleid een samenhangende visie en een goede timing te verlenen. Als dat niet gebeurt, kan de Europese Unie niet van de grond komen, welke institutionele hervormingen we ook doorvoeren.
De vrede in Afghanistan en de daaropvolgende wederopbouw suggereren dat de rol van de Unie vanaf nu die van bemiddelaarster en initiatiefneemster moet zijn, zodat de toekomst van Afghanistan niet alleen gekenmerkt wordt door economisch herstel en een democratisch politiek systeem, maar ook door de herovering van een rol voor de vrouwen in de politiek en het sociale leven.
De Unie kan niet negeren dat wij, met het oog op een echte vrede in het Midden-Oosten, actief moeten optreden tegen degenen die het plaatselijke terrorisme voeden, of in elk geval niet tegengaan. Het is zo langzamerhand wel duidelijk dat dat op internationaal niveau wordt gesteund. De Unie heeft de economische en politieke middelen om in deze zin op te treden.
Of tot slot de Conventie al dan niet zal slagen, hangt af van onze overtuigingen, van onze echte Europese overtuigingen, van onze motivatie als afzonderlijke partijen en regeringen, van onze vastberadenheid om geen genoegen te nemen met hervormingen op papier maar concrete feiten te eisen die verbetering kunnen brengen in niet alleen de toestand van onze landen maar ook van degenen die zich tot ons wenden.

Bonde
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer Prodi, op 14 en 15 december zullen de staatshoofden en regeringsleiders van de EU besluiten tot de bijeenroeping van een conventie met het oog op de opstelling van een grondwet voor een federatie van naties: laat daar vooral geen verwarring over bestaan! Een federatie van naties is een bondsstaat en een bondsstaat is een staat en geen verbond, net zoals een vruchtenmesje een mes is en geen vrucht. Staten hebben grondwetten, terwijl een statenbond gebaseerd is op verschillende overeenkomsten tussen zelfstandige naties. Ik verzoek de staatshoofden en regeringsleiders om de Conventie een duidelijk mandaat te geven. Moet zij een ontwerpgrondwet voor een bondsstaat opstellen, ja of neen? Of heeft zij de taak gekregen een ontwerp op te stellen voor een overeenkomst tussen zelfstandige naties, waarbij geen staatsvorming wordt beoogd? Waarom vragen we de Conventie niet twee verschillende, duidelijke en zuivere voorstellen te doen voor een bondsstaat en een statenbond, model 1 van de federalisten en model 2 van de eurorealisten, die zich toespitsen op de grensoverschrijdende problemen die wij in onze eigen parlementen niet kunnen oplossen? Leg deze voorstellen aan de burgers voor in een publiek debat en laat ze erover stemmen in een referendum. Stel alle EU-burgers de vraag of ze een grondwet voor een EU-staat of een overeenkomst tussen verenigde naties wensen.
Als we het antwoord van de burgers kennen, kunnen we een intergouvernementele conferentie bijeenroepen om de bestaande Verdragen te wijzigen. De grote meerderheid van de burgers in alle EU-lidstaten wenst een referendum. Waarom vragen we hun mening niet alvorens iets te beslissen in hun naam? Laat ons een vreedzame wedloop voor Europa houden. Laat de burgers het antwoord geven! Ik denk dat de burgers de voorkeur geven aan onze versie van een Europa der democratieën, zoals verwoord in de minderheidsverklaring van de leden van SOS-democratie, maar ik leg mij graag neer bij de stem van een meerderheid in een volksraadpleging, maar nooit bij die van ambtenaren en ministers die achter gesloten deuren handelen.

Leinen
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Commissie, geachte afgevaardigden, de heer Méndez de Vigo en ik hebben een verslag uitgewerkt dat door een zeer grote meerderheid binnen de Commissie constitutionele zaken wordt ondersteund. Alleen de heren Bonde, Berthu en Sacrédeus waren ertegen. Een grote meerderheid is het dus eens met deze standpunten en ik ben blij te horen dat ook het Belgische Raadsvoorzitterschap het daar in grote lijnen mee eens is. De Commissie is het eveneens met vele punten van het Parlement eens.
Er is een grote stroming die van mening is dat wij in Laken de kans moeten aangrijpen om de Europese Unie slagvaardiger en democratischer te maken. Laken is misschien wel de laatste kans om dat voor de uitbreiding van de Unie van 15 tot 25 à 30 lidstaten te doen.
Ik ben iedereen zeer dankbaar voor de hulp bij de daadwerkelijke totstandkoming van de nieuwe methode. Als ik terugdenk aan het begin van dit jaar, leek dit nog heel ver weg. Ik wil allen danken die eraan hebben bijgedragen dat er nu daadwerkelijk een nieuwe methode en een conventie mogelijk zijn, waarin de vertegenwoordigers van de parlementen evenveel te vertellen hebben als de vertegenwoordigers van de regeringen bij het definiëren van dit project voor de toekomst van de Europese Unie.
De Conventie mag evenwel geen schijnvertoning worden. Ze zou naar mijn mening op een grote teleurstelling uitlopen als wij slechts de mogelijkheden op zouden schrijven die er in Europa zijn. De mogelijkheden zijn immers al bekend door de toespraken van de staatshoofden en regeringsleiders en ze vormen dus niets nieuws meer. Deze Conventie moet een politieke commissie zijn die haar uiterste best doet om oplossingen te vinden en tot een consensus te komen over de vraag hoe wij in Europa verder willen gaan. Dat is de eigenlijke opdracht! Het klinkt allemaal zeer aantrekkelijk dat wij verschillende voorstellen moeten doen die federalistisch of zelfs intergouvernementeel van aard zijn, maar, mijnheer de voorzitter van de Commissie, krijgen wij wel duidelijke antwoorden in de Intergouvernementele Conferentie als wij een potpourri van voorstellen doen? Ik heb daar grote twijfels over. De regeringen zitten dan immers toch nog met hetzelfde probleem. Zij mogen uitkiezen wat zijzelf willen, maar door de eenparigheid van stemmen in de Intergouvernementele Conferentie stuiten wij op dezelfde hindernis als wij in Amsterdam en Nice reeds hadden.
Nee, volgens mij is de Conventie onze grote kans om via de weg van de consensus de overgrote meerderheid vast te stellen. Dat is niet de eenparigheid van stemmen, maar het is de overgrote tendens, de overgrote meerderheid die zich aftekent. Als wij een dergelijk samenhangend voorstel aan de Intergouvernementele Conferentie doen, hebben wij de meeste kans dat het aangenomen wordt. Een regering kan immers moeilijk tegen een consensus ingaan. Over een aantal kwesties moet nog onderhandeld worden en vervolgens moet daar een juridische tekst over opgesteld worden. Dit zijn allemaal taken voor de Intergouvernementele Conferentie, maar ik waarschuw u: belast u de Conventie niet alleen met het anders formuleren van opties! Dat is geen taak voor een conventie of voor een politieke commissie.
Wij nemen er nota van dat de Raad in Laken een voorstel voor de voorzitter van de Conventie doet, en dat is ook goed. Mijns inziens moet de Conventie dit voorstel echter ook kunnen bekrachtigen en zelf kunnen kiezen. Een conventie moet immers zijn eigen voorzitter kunnen kiezen. Daarom moet dit proces ook plaatsvinden. U heeft het zojuist over een klein presidium gehad, mijnheer de voorzitter van de Commissie. Dit presidium heeft veel te doen, omdat het deze grote Conventie moet leiden. Het zou daarom zeker voordelig zijn als zowel de oppositie als de meerderheid ven de nationale parlementen en het Europees Parlement het gevoel hebben dat zij in het presidium vertegenwoordigd zijn.
Over het tijdplan wil ik het volgende zeggen. Ik ben blij dat de regeringen zelf zeggen dat het min of meer een jaar mag duren. Dat betekent dat de Conventie in juni 2003 haar werk af moet hebben. Dan moet er een pauze ingelast worden, maar niet langer dan het zomerreces. Ik ben er een voorstander van dat wij in juli en augustus uitrusten van ons werk, maar dat in september de Intergouvernementele Conferentie onder Italiaans voorzitterschap begint. Dan kunnen wij eind 2003 dit constitutioneel verdrag tot stand brengen, net op tijd voor de Europese verkiezingen en voor de uitbreiding. Met dit document zouden wij voor de Europese bevolking kunnen treden. Als het ons lukt het document zodanig op te stellen dat het op school gelezen kan worden en dat kinderen het kunnen begrijpen, dan zullen wij ook de vervreemding van de burger van Europa kunnen verminderen. En dat is onze taak!

Méndez de Vigo
Mijnheer de Voorzitter, mijns inziens wacht ons in Laken een bijzonder belangrijke Europese Raad. Wij staan aan de vooravond van een nieuwe spiltijd, om het met de woorden van Karl Jaspers te zeggen. De invoering van de euro zal de band van de burgers met Europa aanspannen. Dankzij de uitbreidingsonderhandelingen zullen vele Europeanen een oude droom in vervulling zien gaan. Ik denk dat de terreuracties van 11 september in Washington en New York het bewustzijn van de Europeanen hebben wakker geschud: zij vragen ons meer Europa en een beter Europa.
Daarom juist, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, draagt u een enorme verantwoordelijkheid. Laat ik hier evenwel aan toevoegen dat u mijns inziens uitstekend werk levert. Ik wil hier publiekelijk onderstrepen dat het Belgische voorzitterschap zich ten aanzien van het Europees Parlement onberispelijk heeft gedragen. Getuige daarvan de verleende samenwerking, de actieve deelname, de luisterbereidheid, kortom, de wil om de handen in elkaar te slaan.
Dit Parlement heeft zich reeds lang geleden voor een conventie uitgesproken, zelfs nog vóór Nice. Het was voor mij een eer om samen met Dimitri Tsatsos de resolutie van 17 november 1997 over het Verdrag van Amsterdam in te leiden. Daarin zeiden wij al dat de intergouvernementele methode achterhaald was en dat voor de herziening van de Verdragen een andere oplossing moest worden gevonden. Die nieuwe methode is de Conventie.
Denkt u nu niet dat het hier eenvoudigweg om een manie van het Europees Parlement gaat. Neen, het Europees Parlement is ervan overtuigd dat de Conventie Europa dichter bij de burger kan brengen. Deze methode impliceert immers meer openheid, meer publiciteit, meer transparantie en meer participatie. Onze ervaring met de opstelling van het Handvest heeft ons geleerd dat door de Conventie de burgers actief worden betrokken bij de verwezenlijking van Europa. Daarom kiezen wij resoluut voor deze oplossing. Het verheugt mij dan ook ten zeerste dat de Conventie in de verklaring van Laken concrete vorm zal krijgen.
Laten wij ons evenwel geen illusies maken. De Conventie is een instrument. Georges Washington zei ooit over een andere vermaarde conventie uit de geschiedenis, de Conventie van Philadelphia, dat zij over alles haar zegje mocht doen en allerhande voorstellen kon formuleren, maar uiteindelijk niets in de pap te brokken had. De huidige Conventie is hetzelfde lot beschoren. Wij willen evenwel bijdragen aan de besluitvorming en Europa dichter bij de burger, dichter bij de mensen brengen door de diverse componenten die samen de legitimiteit van de Europese Unie uitmaken te verenigen.
Daarom, heren van de Raad, is elke vrees uit den boze. Het heeft geen zin om dit veelbelovende instrument inhoudelijk uit te hollen. Laten we de Conventie niet in een keurslijf dwingen. Laten we ervoor zorgen dat zij een succes wordt.
De leden die vóór mij het woord hebben gevoerd - met name de heer Leinen, met wie ik bij de opstelling van het onderhavige verslag met veel plezier heb samengewerkt -, hebben diverse kwesties aangekaart. Met uw welnemen zou ik een aantal van deze onderwerpen nader willen toelichten.
In de eerste plaats dringt het Europees Parlement erop aan dat de vier componenten van de Conventie - ervan uitgaande dat wij het model van de met de opstelling van het Handvest van de grondrechten belaste Conventie overnemen - met elkaar in evenwicht zijn. De genoemde Conventie telde zestien vertegenwoordigers van het Europees Parlement en bestond in totaal uit 62 leden. In het voorstel dat u aan de hoofdsteden van de Unie hebt doen toekomen, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, is er nog steeds sprake van zestien EP-leden, terwijl de Conventie in totaal uit 112 leden bestaat. Het gaat overigens niet op te beweren dat verschillende onder hen als waarnemers optreden. Waarnemers hebben immers - overigens terecht - identiek dezelfde rechten als de overige leden. Het enige verschil is dat zij geen inspraak hebben in de eindconclusie.
En hiermee ben ik bij de consensus over de slottekst aanbeland. In tegenstelling tot sommige vorige sprekers wil ik in dit verband de rol van de Commissie onderstrepen. Zij heeft een belangrijke bijdrage geleverd. Vooral de doorslaggevende beschouwingen van commissaris Barnier verdienen een woord van lof. Desondanks vrees ik dat er nog steeds een misverstand heerst rond de term consensus: consensus is niet synoniem met unanimiteit, althans niet in het geval van de Conventie die het Handvest heeft opgesteld. Niet alle leden van de Conventie waren het met de slottekst eens - een van de heftigste tegenstanders bevindt zich in ons midden -, maar er werd een voldoende meerderheid, een bevredigende consensus bereikt. Laten wij dus niet langer verkondigen dat consensus gelijkstaat met unanimiteit. Neen, consensus heeft betrekking op de steun die aan de slottekst wordt verleend.
Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, u hebt gesignaleerd dat er in verband met de zogeheten afkoeling nog geen definitieve beslissing is genomen. Ik begrijp absoluut niet waarom de regeringen dit door 112 mensen moeizaam bereikte eindresultaat in de ijskast willen plaatsen. Hoezo afkoelen? Een gunstige uitkomst moet onmiddellijk worden toegepast zodat wij dit hoofdstuk kunnen afsluiten en de uitbreiding kunnen voorbereiden.
Om kort te gaan, mijnheer de voorzitter, ik denk dat wij onze angst voor de Conventie moeten overwinnen. Laten we één ding goed voor ogen houden: Europa verlangt van ons dat wij een eigen signatuur ontwikkelen. Welke signatuur? De Intergouvernementele Conferentie. Ik hoop overigens dat wij ons aan het einde van het huidige proces zullen onderscheiden door een nieuwe signatuur, door een grondwet van de Europese Unie.

Kaufmann
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, het debat over de toekomst van de Europese Unie en de hervorming van de governance, waarover mijn verslag gaat, staan ongetwijfeld in nauw onderling verband en zijn soms zelfs niet van elkaar te scheiden. Als u goed kijkt naar de inhoud van mijn verslag, dan zult u zien dat hier niet bepaald zuinig is omgesprongen met kritiek. Er worden duidelijke standpunten ingenomen ten aanzien van de talrijke onderwerpen die de Commissie in haar Witboek aan de orde brengt, en - om een gevleugelde uitdrukking uit het moderne Duitsland te gebruiken - dat is ook goed zo!
Mijnheer de voorzitter van de Commissie, juist daarom wil ik u en uw medewerkers, die de aanzet tot dit Witboek hebben gegeven, danken voor dit initiatief. Ik wil u met name danken voor de in het Witboek tot uitdrukking gebrachte bereidheid van de Commissie om alle regels, procedures en handelswijzen met betrekking tot de uitvoering van de bevoegdheden door de Unie, met andere woorden alles wat met het begrip governance te maken heeft, zonder enig voorbehoud en met zelfkritiek te onderzoeken en te veranderen. Dit verdient alle respect, want het gaat inderdaad om niet meer en niet minder dan het dichten van de kloof tussen Unie en burgers. De Commissie heeft wat dit onderwerp betreft een onvoorwaardelijk medestander in het Parlement.
Het is duidelijk dat wij pas aan het begin staan van het debat over de hervorming van de governance. Over vele voorstellen van de Commissie moet nog uitgebreid onderhandeld worden. Er worden verschillende initiatieven in het Witboek aangekondigd, maar daarover zullen wij ons pas uitlaten als het Witboek daadwerkelijk gepresenteerd is. Ik ga er bij een aantal voorstellen evenwel van uit dat ze spoedig gerealiseerd kunnen worden, en niet pas eind volgend jaar. Ik denk bijvoorbeeld aan de lijst van de bij de overlegprocedure betrokken commissies en werkgroepen die commissaris Kinnock in het Witboek over de hervorming van de Commissie aankondigt. Mijns inziens zou er in de toekomst bij ieder wetgevingsvoorstel een lijst gevoegd kunnen worden van alle deskundigen, bonden en organisaties die bij de uitwerking van een wetgevingsvoorstel betrokken waren.
Ja, het Parlement ondersteunt de in het Witboek geëiste verbetering van de participatie en het overleg. Wij zijn echter van mening dat hiervoor een interinstitutioneel akkoord over democratisch overleg noodzakelijk is. Mijnheer Prodi, daarom ben ik blij dat u dat vandaag nogmaals aangekaart en ondersteund heeft.
Mijnheer de voorzitter van de Commissie, mijnheer de voorzitter van de Raad, in mijn verslag wordt een zeer gedecideerd en uitvoerig standpunt ingenomen met betrekking tot de verbetering van de wetgeving. Dat is ook niet toevallig, want het gaat om de rol van het Parlement als medewetgever. Het Parlement heeft steeds opnieuw benadrukt dat het achter de communautaire methode staat en dat het behoud van het interinstitutionele evenwicht in zijn ogen de meest effectieve manier is om vooruitgang te boeken bij de integratie. Dat betekent dat wij niet het begrip als dusdanig verdedigen, maar de inhoud daarvan, de politieke kern. Daarom wil ik hier ook uitdrukkelijk zeggen dat, op zijn zachtst gezegd, grote verontrusting is ontstaan in het Parlement door het feit dat de Raad en de Commissie zich al geruime tijd bezighouden met de uitwerking van een actieplan voor betere wetgeving. Werkgroepen hebben in het geheim al geprobeerd dit actieprogramma in Laken op de agenda te krijgen, zonder het Parlement als wetgever erbij te betrekken en zonder het er zelfs maar van in kennis te stellen! Wij beschouwen dat als een ernstige schending van de communautaire methode en zo staat het ook duidelijk in paragraaf 30 van het verslag vermeld.
Derhalve wordt er in het verslag geëist dat het actieprogramma voor betere wetgeving geen onderwerp van gesprek is tijdens de Top van Laken. Dat betekent absoluut niet dat het Parlement niet bereid is deel te nemen aan de onderhandelingen over de vereenvoudiging of de verbetering van de wetgeving. Voorzitter Prodi heeft vandaag aangekondigd dat de Commissie een overlegdocument zal presenteren teneinde een dialoog op te starten over deze kwestie met het Parlement. Ik kan u verzekeren dat het Parlement daartoe bereid is. Er is evenwel een punt dat wij uitermate belangrijk vinden en dat wil ik hier benadrukken: het Parlement zal aantasting van zijn wetgevingsbevoegdheid geenszins accepteren. Daar heeft het als enige direct door de burgers gekozen orgaan recht op. Het gaat met name om co-regulering. Wij kijken zeer kritisch naar de toepassing van zogenaamde kaderrichtlijnen. Er moeten goede mechanismen voor democratische controle zijn, maar hierover, mijnheer de voorzitter van de Commissie, bestaan klaarblijkelijk meningsverschillen. Wij zijn voorstanders van een tijdelijke call back.
Het heeft mij zeer verbaasd dat de vertegenwoordiger van de Raad geen enkele opmerking heeft gemaakt over met name deze kwestie. Alledrie de instellingen zijn immers betrokken bij de verbetering van de wetgeving en ik zou graag willen weten wat de voorzitter van de Raad hiervan, of van de voorgestelde interinstitutionele werkgroep denkt.

Vanhecke
Voorzitter, ik kan mij, niettegenstaande alle grote woorden, toch niet aan de indruk onttrekken dat de Top van Laken eigenlijk bedoeld is om het toch wel erg besmeurde blazoen van het Belgische voorzitterschap wat op te poetsen, een poging om de opeenvolgende blunders van de regeringsploeg Verhofstadt-Michel uit te wissen.
Het volstaat tegenwoordig de buitenlandse kwaliteitspers te lezen, zoals The Spectator en The Wall Street Journal, om te weten hoeveel schade door die Belgische regering op dit ogenblik is aangericht door hun stuntelig optreden en bijvoorbeeld door de beledigingen die de hier aanwezige minister Michel aan het adres van Oostenrijk en Italië heeft geuit.
Dat is een spijtige zaak, want het Belgische voorzitterschap had wel degelijk iets kunnen betekenen in deze tijden van debat over de kerntaken van Europa, over de grenzen van Europa en over het democratisch deficit.
Wij weten immers uit ervaring dat de Belgische federale eenheidsstaat niet democratisch werkt en dat bijgevolg ook een Europese federale eenheidsstaat niet democratisch kan werken. Wij weten uit ervaring dat bijvoorbeeld inzake sociale zekerheid het best op het niveau van de onderscheiden volkeren kan worden beslist, dat het subsidiariteitsbeginsel strikt moet worden gerespecteerd. Wij weten uit ervaring dat er strikt respect moet zijn voor taal- en cultuurverschillen bij onderscheiden volkeren indien men op een behoorlijke, democratische wijze met elkaar wil samenleven.
Wij weten uit ervaring dat er een probleem is wanneer mensen, burgers, kiezers zich niet herkennen in de politieke structuur die over hen beslist. In mijn land, Vlaanderen, kan 70% van de ondervraagden niet eens één Europese instelling noemen en weet bijna 40% zelfs niet dat zij de leden van het Europees Parlement verkiezen. Maar goed, dat moet nu allemaal worden platgewalst door de propagandamachine van Laken, en zo zal het Belgisch voorzitterschap eindigen zoals het begonnen is: onbenullig en ten dienste van het grote ego van een paar ministers.

Menrad
Mijnheer de Voorzitter, met de Europese Raad van Lissabon en met de Sociale Agenda die de Europese Raad van Nice heeft vastgesteld beginnen wij aan een nieuwe fase in het sociaal en werkgelegenheidsbeleid van de Europese Unie. Aan de kwaliteit van de arbeidsplaatsen en het sociale beleid wordt steeds meer aandacht geschonken, zoals de voorzitters van de Raad en de Commissie gezegd hebben. Het Parlement wil bij deze ontwikkelingen volledig betrokken worden. Daarom stelt de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken een mondelinge vraag aan de Raad en de Commissie, die gekoppeld is aan een ontwerpresolutie. Ik vertegenwoordig hierbij de voorzitter van de commissie, de heer Rocard.
Wij zijn ervan overtuigd dat veilige werkplaatsen, een positieve werkomgeving en gepaste werknemersrechten productiviteit en economische groei, en dus de totstandbrenging van nieuwe arbeidsplaatsen juist stimuleren en niet negatief beïnvloeden. Werk voor iedereen is ons doel. Wij willen daarom een strategie voor meer en betere arbeidsplaatsen. De kwaliteit van het werk wordt mede bepaald door de tevredenheid van de werknemers, want daardoor neemt hun motivatie toe en worden de gezondheid en de veiligheid op de werkplek verbeterd. Wij verwachten een voorstel van de Commissie voor het statuut van tijdelijke werknemers. De kwaliteit van het werk wordt ook bepaald door de gelijke behandeling van vrouw en man, door de mogelijkheden om gezin en werk te combineren en door maatregelen om oudere mensen op de arbeidsmarkt te behouden.
Wij hebben daarvoor de modernste beroepsopleiding nodig. Her- en bijscholing en levenslang leren maken daarvan deel uit. Voor de totstandbrenging van meer en betere arbeidsplaatsen is het uitermate belangrijk dat ondernemingen zich kunnen aanpassen en structurele hervormingen het hoofd kunnen bieden. Daarbij moeten de medewerking van de werknemers en hun tijdige informatie en raadpleging op Europees niveau door minimumnormen worden veiliggesteld, zodat zij zich op de hervormingen kunnen instellen.
Europa heeft in vergelijking met zijn economische partners, zoals de Verenigde Staten, te kampen met een lage participatiegraad. De Europese Raad van Lissabon heeft dit probleem erkend en een ambitieus doel voorgesteld om deze participatiegraad stapsgewijs te verhogen. Wij moeten dit doel beslist bereiken. De Commissie heeft ter voorbereiding van de Top van Laken een mededeling gepresenteerd waarin zij de hoofdlijnen voor een strategie en de bevordering van de kwaliteit van het werk en het sociaal beleid uiteenzet. Hiertoe behoren op de allereerste plaats de juiste indicatoren en criteria. De heer Prodi heeft ons daar reeds over geïnformeerd.
Zoals ik aan het begin al zei, verwacht het Parlement betrokken te worden bij de besprekingen. Het komt steeds vaker voor dat de dialoog plaatsvindt tussen subcomités van de Raad - zoals het comité voor de werkgelegenheid en het comité voor sociale bescherming - en de Commissie. Het Parlement wordt daar vaak niet eens bij betrokken en wij verzetten ons daartegen. Het Europees Parlement moet de mogelijkheid hebben ook vorm te geven aan voorstellen over onderwerpen als werkgelegenheid en sociale bescherming, die alle burgers aangaan. Daartoe moet het Parlement door de desbetreffende werkgroepen en de Commissie voortdurend over hun werkzaamheden geïnformeerd worden en tijdig voor iedere Europese Raad geraadpleegd worden. Wij verwachten dat de Top van Laken hier duidelijk mee instemt. Wij vormen tenslotte de volksvertegenwoordiging en zijn derhalve in principe het belangrijkste orgaan van de Europese Unie.
Mijnheer Prodi noemde het Parlement zojuist de belangrijkste uiting van het democratische Europa. Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, daarom zien wij reikhalzend uit naar uw antwoorden op onze mondelinge vragen.

Medina Ortega
Mijnheer de Voorzitter, met het betoog van de voorzitter van de socialistische fractie, de heer Barón Crespo, is vrijwel alles gezegd. Ik zal nog even nader ingaan op het Witboek van de Commissie en in samenhang daarmee op het mysterieuze document van de Raad, het verslag-Mandelkern, waarover wel gepraat wordt maar waarvan wij geen kennis hebben.
Beide documenten hebben betrekking op de wetgevende bevoegdheden van het Parlement. Voorzitter Prodi heeft zich ertoe verbonden om op de Europese Raad van Laken geen enkel voorstel daartoe te presenteren. Het lijkt inderdaad wenselijk om deze kwesties niet in Laken aan de orde te stellen. Per slot van rekening gaat het om zaken die rechtstreeks met de procedure voor de opstelling van een nieuwe Europese grondwet te maken hebben en derhalve in het kader van de Conventie en eventueel ook in het kader van de Intergouvernementele Conferentie moeten worden besproken.
Het komt er hier op aan om de wetgevende bevoegdheden van de Europese instellingen vast te stellen, en in herinnering te brengen dat de volksvertegenwoordiging in alle Europese grondwetten wordt waargenomen door het volksvertegenwoordigende orgaan, het Parlement.
Alle in het Witboek gebruikte uitdrukkingen, of ze nu betrekking hebben op de uitvoeringsbevoegdheden, de procedures inzake zelfregulering en mederegulering of de strategie van Lissabon, gaan ten koste van de op zich reeds schaarse wetgevende bevoegdheden van het Parlement.

De Clercq
Mijnheer de Voorzitter, ik beschik inderdaad over één minuut en ik vind het vrij beschamend dat de rapporteurs voor advies over een zo belangrijke aangelegenheid zo schamel bedeeld worden met één minuut spreektijd.
Dames en heren, Nice heeft in het algemeen niet gebracht wat ervan werd verwacht, maar voor de bevoegdheidsdomeinen van de Commissie juridische zaken en interne markt, waarvan ik de eer heb rapporteur voor advies te zijn, valt dit eigenlijk wel mee. Ik doel dan vooral op de verbeteringen die op ons initiatief zijn aangebracht in de werking van het Europees rechtssysteem. De grote zorg die de Commissie juridische zaken wil verwoorden is dan ook dat, welke ook het lot van het Verdrag van Nice moge zijn, de positieve wijzigingen waarop ik zojuist zinspeelde in werking zullen treden los van een algehele ratificatie van Nice.
Wat de verklaring van Laken zelf betreft, moet de Europese Unie, om het maar heel bondig te zeggen, blijken klaar te zijn voor de uitdagingen van de komende jaren. Zij moet zich toeleggen op haar kerntaken en goed doen wat ze moet doen. Daarbij aansluitend verwacht de Europese burger vanuit Laken een duidelijk signaal dat echt werk wordt gemaakt van een Europees veiligheidsbeleid, zowel intern als extern.

De Voorzitter
Ik ben zo royaal mogelijk geweest, mijnheer De Clercq, maar ik moet mij houden aan de aan uw commissie toegewezen tijd.

Jackson
Mijnheer de Voorzitter, ik ben blij dat de heer Prodi hier aanwezig is om naar ons te luisteren. De Commissie milieubeheer voelt niets voor het idee om met vrijwillige afspraken te werken. Wij willen een wettelijk kader voor die afspraken, omdat dergelijke afspraken volgens ons veel teveel lijken op geheime wetgeving. Wij zijn ook helemaal niet ingenomen met het idee van co-regulering, wat dat ook moge zijn. Daardoor raken wij volgens ons steeds verder verwijderd van bindende wettelijke instrumenten en wordt de democratische controle op een zijspoor gezet. Mijnheer Prodi weet ongetwijfeld dat wij bijzonder ingenomen zijn met het idee om de deskundigenadviezen openbaar te maken. Wij zijn dankbaar voor alle kruimels die ons worden toegeworpen, en soms willen wij meewerken aan wetgeving om daar vervolgens niets van heel te laten.
Met betrekking tot de vraag van de uitvoering maken wij ons grote zorgen over de toepassing van de wet en ik citeer "op een wijze die rekening houdt met de regionale en plaatselijke omstandigheden." Volgens ons is het beter om de wet van meet af aan flexibeler te maken. Rekening houden met regionale en plaatselijke omstandigheden betekent toch waarschijnlijk dat de voorwaarden voor eerlijke en gelijkwaardige concurrentie worden verstoord. Naar ons idee moet de Commissie veel meer energie steken in het vraagstuk van de uitvoering, en wij zien geen noodzaak voor het vaststellen van criteria om gericht te kunnen werken bij onderzoek naar eventuele inbreuken op de communautaire wetgeving.
Tot slot beveel ik de heer Prodi aan af en toe eens een nota te lezen van het Europees Beleidscentrum met effectanalyses van wetgevingen. Daarin wordt het idee geopperd om alle nieuwe wetgeving te onderwerpen aan een effectanalyse. Door middel van zo' n analyse kan de noodzaak van deze wetgeving worden beoordeeld en de alternatieven en het totale effect ervan worden bestudeerd. Het idee behelst ook de instelling van een speciaal bureau voor wetgevingsbeoordeling binnen het secretariaat-generaal van de Commissie. Met dit laatste zullen de heer Prodi en zijn medewerkers niet echt blij zijn. Volgens mij is het echter een heel goed idee.

Theorin
Mijnheer de Voorzitter, vijf beginselen liggen ten grondslag aan de hervorming van de bestuursvormen van de Unie door de Commissie: transparantie, betrokkenheid, duidelijke verdeling van de lasten, effectiviteit en samenhang. De werkzaamheden op deze gebieden kunnen niet serieus worden genomen als de helft van de mensheid buiten beschouwing wordt gelaten. Je kunt niet zeggen dat je je inzet voor betrokkenheid van de burgers als je niet garandeert dat zowel vrouwen als mannen inspraak hebben.
Onze commissie, de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen, heeft geëist dat er een autoriteit voor gelijke kansen in het leven wordt geroepen die onder andere gegevens en informatie over tendensen zou moeten verzamelen en analyseren, dat groepen die opkomen voor vrouwenrechten en niet-gouvernementele organisaties worden opgenomen in het gegevensbestand van het maatschappelijk middenveld dat de Commissie wil opzetten, en dat het gelijkheidsperspectief geïntegreerd wordt in de informatieactiviteit op nationaal en lokaal niveau. De prioriteiten, omstandigheden en behoeftes van vrouwen en mannen verschillen doorgaans immers van elkaar. Het is betreurenswaardig dat geen van onze eisen in het verslag is opgenomen.

Gemelli
Mijnheer de Voorzitter, ik geloof dat we de discussie over de toekomst van Europa moeten aangaan met een groot gevoel van verantwoordelijkheid om te voorkomen dat we op een mislukking afkoersen, zoals bij de intergouvernementele methode in Nice. Het Europees burgerschap van de burgers van de lidstaten moet erkend worden, want ook op die manier kunnen we ertoe bijdragen dat de Europese instellingen dichter bij de burgers komen te staan. Vandaag moeten we nota nemen van de evolutie die zich voltrekt in de systemen van de interinstitutionele organisaties. Hoe complexer die evolutie wordt, hoe meer de burgers van de instellingen vervreemden.
Wanneer de instellingen goed functioneren, zijn er geen problemen, maar wanneer ze niet functioneren - en uit het aantal verzoekschriften dat we ontvangen, blijkt hoe groot de kloof is tussen de instellingen en de burgers - worden de burgers het slachtoffer van het institutioneel geweld. De positieve consequentie ervan is dat de instanties die de burgers van de Unie en hun rechten verdedigen, versterkt moeten worden. De Commissie verzoekschriften heeft zich gedwongen gezien een uiterst kritisch advies te geven over de voorstellen inzake good governance van de Commissie. In deze voorstellen wordt namelijk noch de Europese ombudsman, noch de Commissie verzoekschriften genoemd als institutioneel instrument ter verdediging van de rechten van de burgers, die daarvoor gebruikmaken van hun petitierecht. De voorgestelde opzet voor good governance is volgens ons verstoken van goede voorstellen waarmee Europa dichter bij de burger kan worden gebracht. Misschien is deze poging in naam bedoeld om de efficiëntie te vergroten, maar in werkelijkheid heeft ze geen reële effecten.
Tot slot hopen we dat de obscure taak van de Raad wat duidelijker zal worden met de openbaarmaking van ten minste de wetgevende beraadslagingen van de Raad. Dan kan worden voorkomen dat dit alles een zwart gat blijft.
Ik hoop dat de overwegingen uit deze verslagen in de andere Europese instellingen in goede aarde vallen. Het Parlement is tenslotte de enige instelling die door het volk is gelegitimeerd.

Brok
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, ik wil twee opmerkingen maken die sterk met elkaar te maken hebben. Na 11 september zijn enkele lidstaten teruggevallen in bilateralisme of kregen last van directoraatallures. Door hun gedrag is duidelijk geworden dat het praktische beleid van de Europese Unie sterk is waar de communautaire methode wordt toegepast en zwak waar dat niet het geval is. Deze les kunnen wij trekken uit de afgelopen twee, drie maanden. Hieruit blijkt hoe belangrijk een algemene hervorming van de Europese Unie is, als wij in de toekomst een dergelijke handelwijze die onszelf verzwakt, tenminste willen voorkomen.
Daarom is het belangrijk dat in Laken overeenstemming wordt bereikt over het juiste mechanisme. De Europese Raad zal in Laken in feite nog niet over inhoudelijke zaken kunnen beslissen, maar de methoden waarmee deze inhoudelijke zaken uitgewerkt worden, zullen van doorslaggevend belang zijn.
Een ding moet duidelijk zijn: als er een conventie wordt georganiseerd - die gelukkig ook dankzij het voorzitterschap van de Raad, een groot aantal regeringen en de Commissie tot stand komt en waaraan zowel nationale als Europese parlementariërs deelnemen - dan mag dat geen conventie worden waarvan de procedures niet voldoende speelruimte geven voor het nemen van de juiste beslissingen. Anderzijds mogen procedures ook niet geheel ontbreken. Zij zullen immers de basis vormen voor de definitieve onderhandelingen tussen de staatshoofden en regeringsleiders. Het is met name onaanvaardbaar dat er zoveel tijd verstrijkt tussen de Conventie en de Top, dat de oude methode van de diplomatieke Intergouvernementele Conferentie alles te niet doet wat op het juiste politieke ogenblik door parlementariërs is opgebouwd. Dit is mijns inziens de beslissende factor voor het slagen of mislukken van de Top van Laken.
Ik wens u veel succes, omdat ik weet dat de Raad en de Commissie dezelfde mening zijn toegedaan. Deze standpunten moeten doorgezet worden, want daardoor kunnen wij door samenwerking tot een gezamenlijk resultaat komen.

Van den Berg
De Conventie betekent een opstart voor een nieuwe Europese grondwet, voor een moedige visie op de toekomst van Europa, voor een euro die niet monetair wordt geïsoleerd maar in het sociaal-economisch beleid wordt ingebed, voor een Europese Commissie die zich omvormt tot Europese regering, voor Europese verkiezingen met Europese lijsten en met lijsttrekkers die via het Europees Parlement een voorzitter kunnen leveren voor de Europese Commissie.
Voorzitter, we willen meer gekwalificeerde meerderheidsstemmingen in de Raad, we willen meer co-decisie in het Europees Parlement. De vergaderingen van de Raad moeten openbaar worden, zodat de nationale parlementen de ministers in de Raad adequaat kunnen controleren. Wij hopen op een intensieve samenwerking tussen het Europees Parlement en de nationale parlementen.
Dat is visie en toekomst. In de Conventie moet naar een consensus worden gezocht en niet naar een vrijblijvende catalogus. De Conventie moet een open dialoog met de burgersamenleving aangaan, want een deel van de toekomst van Europa ligt in meer Europese samenwerking op die terreinen waarop burgers grensoverschrijdende resultaten verwachten, zoals voedselveiligheid, immigratie, milieuvervuiling, internationale criminaliteit en terrorisme.
Maar een even groot deel van de beleidsterreinen kan overgelaten worden aan de regio's en de burgersamenleving. Ik ben dus voor meer positieve subsidiariteit. Een situatie van Europa-autisme moeten we vermijden door ons te concentreren op een vernieuwing van een institutionele vormgeving die hand in hand gaat met inhoudelijke samenwerking.
Nieuwe vormen van Europees bestuur tot stand brengen betekent het hanteren van een meer open werkwijze en resultaatgericht werken. We bereiken dat met nieuwe instrumenten als co- en zelfregulering en open coördinatie, maar daarbij moeten wij, in geval van mislukking, de zekerheid hebben dat wij over een call back-mechanisme beschikken waarop we kunnen terugvallen.
Voorzitter, ik ben tevreden met de resoluties die nu voor ons liggen. Laten wij als Europees Parlement vandaag kiezen voor een nieuwe, heldere vorm van Europees bestuur en laten we vóór de Conventie stemmen, zodat de toekomst van Europa democratisch kan worden.

Duff
Mijnheer de Voorzitter, in februari 1787 kwam in Philadelphia ook een conventie bijeen. Verschillende Amerikaanse Staten waren alleen al tegen het bijeenroepen daarvan; verscheidene andere waren vastbesloten het mandaat van deze conventie in te perken en ervoor te zorgen dat het effect ervan zo klein mogelijk zou zijn. De officiële opdracht voor de conventie was buitengewoon bescheiden en er konden geen besluiten worden genomen, alleen voorstellen worden gedaan. Toch heeft dat experiment geleid tot de Amerikaanse grondwet en de postkoloniale parlementaire democratie zoals wij die vandaag de dag nog kennen.
Een soortgelijk resultaat zullen wij met deze Europese Conventie alleen bereiken als wij als Parlement moedig, goed georganiseerd en overtuigend zijn. Onder voorzitterschap van onze Europese George Washington moeten wij met een pakket duidelijke voorstellen komen. Wij moeten ons niet alleen bezighouden met de ons door Laken voorgelegde vragen, maar ook het vermogen behouden onszelf vragen te stellen. Laten wij in het belang van Europa werkelijk creatief zijn.

MacCormick
Mijnheer de Voorzitter, in de Verdragen heeft de Unie eigenlijk al een impliciete basis voor een grondwet. Wij verwachten allemaal van de Conventie dat daar die basis expliciet en helder wordt gemaakt en het juiste wettelijke kader wordt geschapen voor een werkelijk democratisch Europa. Zoals al eerder in dit debat is opgemerkt, zal dit uiteraard betekenen dat de bijzondere rechten en bevoegdheden van deze geweldige pan-Europese parlementaire vergadering volledig moeten worden geëerbiedigd. De democratie zal op dit niveau echter alleen goed functioneren als ook op de lagere niveaus volledig democratisch wordt gewerkt: op het niveau van de lagere overheden, de constitutionele regio' s, de volken met een vorm van zelfbestuur binnen de lidstaten. Dat betekent dat dit vraagstuk in de Conventie aan de orde moet komen. Zoals de Commissie al heeft gezegd, moeten bij de verbetering van het Europees bestuur de regionale en locale autoriteiten een belangrijke rol spelen.
Naar mijn oordeel was de Commissie wat voorzichtig in haar bewoordingen over dit onderwerp. Nu blijkt echter helaas dat het Parlement juist pleit voor nog meer voorzichtigheid en alle verwijzingen in het Witboek naar regionale betrokkenheid bij de Commissie afzwakt. Overweging M en paragraaf 26 in het overigens lovenswaardige verslag van mevrouw Kaufmann zijn in hun huidige formulering dan ook bijzonder betreurenswaardig. Wij willen dat deze worden gewijzigd. De verwijzing naar de noodzakelijke band tussen enerzijds Commissie en Parlement en anderzijds de nationale parlementen en de regionale en locale autoriteiten moet volgens ons krachtiger worden verwoord. Wij willen het constitutionele kader van Europa niet ondermijnen, maar het juist verbeteren.

Sjöstedt
Mijnheer de Voorzitter, de Top van Laken moet de basis leggen voor een nieuw EU-Verdrag. In de resolutie van het Europees Parlement wordt geëist dat deze verdragswijziging resulteert in een grondwet voor de Unie, wat een cruciale stap is op weg naar een federale staat.
Ik denk dat er een essentiële kwestie over het hoofd wordt gezien, namelijk het feit dat de bevolking van Ierland gebruik heeft gemaakt van haar recht om tegen het Verdrag van Nice te stemmen. Op de Top van Laken moet dit recht en de afwijzing van het Ierse volk gerespecteerd worden en moet men besluiten het Verdrag van Nice te wijzigen. De boodschap van Ierland is duidelijk: minder centralisme en supranationaliteit en meer respect voor de nationale democratieën. Zo'n gedragsverandering is noodzakelijk. De Raad moet transparant worden en de mogelijkheid krijgen om besluiten van de nationale parlementen te controleren. Tegelijkertijd moeten de nationale parlementen de mogelijkheid krijgen wetten voor te stellen in plaats van alleen de bureaucratische Commissie.

Hyland
Dit is een belangrijk debat en ik wil de Commissie graag gelukwensen met de publicatie van het Witboek betreffende Europees openbaar bestuur. Gezien de recente gebeurtenissen is het duidelijk dat het tijd is om de balans op te maken. Het belang van de Europese Unie voor de lidstaten en de burgers staat echter buiten kijf.
In de meeste opzichten heeft de Europese Unie de idealen en ambities van de grondleggers van Europa waargemaakt. Alleen al het feit dat er nu vrede is, rechtvaardigt ons bestaan, maar wij hebben nog veel meer bereikt. Eén van onze belangrijkste successen is het feit dat de idealen die zijn vastgelegd in het Verdrag van Rome over steun aan de economische en sociale ontwikkeling van kleine en onderontwikkelde landen in grote lijnen ook zijn bereikt.
Ierland is daar een goed voorbeeld van. Ondanks de resultaten van het Verdrag van Nice erkennen de Ieren onmiddellijk de voordelen van hun lidmaatschap en steunen zij ook de voorstellen voor de uitbreiding.
Wat is er dan misgegaan? Naar mijn mening hebben wij gefaald op het gebied van de communicatie over Europa. De burgers voelen zich geen lid van de Europese familie. Zij voelen zich absoluut niet betrokken bij het besluitvormingsproces en daardoor zijn zij gefrustreerd geraakt en kunnen zij niet echt warmlopen voor Europa. Zij voelen zich in de steek gelaten en dat heeft geleid tot de apathie en onverschilligheid die tot uiting kwamen in de lage opkomst bij de recente Europese verkiezingen en, in het geval van Ierland, tot de afwijzing van het Verdrag van Nice.

Farage
De Commissie en het Parlement hebben het op één punt bij het rechte eind, namelijk dat het de EU ontbreekt aan democratische legitimiteit. Bovendien is het noch voor leken, noch voor veel leden van het Europees Parlement echt duidelijk hoe het allemaal werkt.
Het Witboek en ook dit verslag zijn onderdeel van een harde verkoopcampagne die tot doel heeft het concept van de EU op een agressievere manier aan onze burgers te slijten en ervoor te zorgen dat de mensen het leren waarderen. Achter de schermen speelt zich de interinstitutionele strijd af en doen uit vrees voor nog meer intergouvernementalisme zowel de heer Prodi als het Parlement er alles aan om de communautaire methode te behouden. Voor de gewone burger zal het niets uitmaken wie deze strijd tussen de instellingen wint. Het is hoog tijd dat de kiezers in alle lidstaten de werkelijke bedoelingen van het EU-project te horen krijgt. Pas dan zullen wij weten of zij daar deel van willen uitmaken en of het project ooit kan werken. Maar misschien is dat na Ierland, Denemarken en Zwitserland voor u allen een democratisch stapje te ver.

Dupuis
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, geachte commissaris Barnier, waarde collega' s, ook ik ben van mening dat de rapporteurs Méndez de Vigo en Leinen ons een sublieme tekst hebben voorgelegd, hoewel ze mijns inziens teveel nadruk op de methodologie hebben gelegd. Uiteraard is een bromfiets net iets sneller dan een gewone fiets, maar als je niet weet waar je naar toe gaat, schiet je in feite niets op. Het doet mij genoegen dat de collega' s Poettering, Cox en Voggenhuber voor het eerst sinds lange tijd in hun betoog het vraagstuk van de Commissie centraal hebben gesteld. Het gaat hier volgens mij om een zeer ernstig probleem. Er is namelijk een strijd aan de gang tussen de Raad en het Parlement waarin iedereen zo goed mogelijk uit tevoorschijn wil komen. Wij vergroten onze bevoegdheden op het gebied van de medebeslissing, maar tegelijkertijd zijn wij bezig de Commissie om zeep te helpen. Deze vernietiging van de Commissie gaat gepaard met een bureaucratiseringsproces. Mevrouw Theorin, het heeft volgens mij geen zin om over transparantie, governance, medebeslissing en democratische legitimiteit te spreken als het onderwerp van de rechtstreeks algemene verkiezing van de Commissie taboe blijft. Het gaat hier in mijn ogen om het evenwicht tussen onze instellingen, dat wil zeggen om checks and balances, en om de verdeling van de bevoegdheden. Het moet in ons debat en op de komende IGC niet draaien om de verdeling van de taart tussen de verschillende instellingen. Dit is volgens mij de enige manier om deze bureaucratisering te bestrijden, onze instellingen legitiem te maken en de Europese eenwording nieuw leven in te blazen. Collega Salafranca heeft in deze context terecht aangegeven dat zij die niet in staat zijn hun koers te bepalen nooit de wind in de zeilen zullen voelen. Deze opmerking is in eerste instantie van toepassing op het Parlement, dat nu hoognodig zijn eigen koers dient uit te stippelen.

Schwaiger
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Commissie, mijnheer de voorzitter van de Raad, geachte afgevaardigden, de Commissie constitutionele zaken heeft het verslag-Kaufmann unaniem goedgekeurd, en daarmee hebben wij laten zien dat wij in staat zijn op zeer korte termijn - wij hadden immers niet veel tijd - en op eensgezinde wijze te reageren op hervormingsplannen van de Commissie. Vandaag of morgen - op tijd voor de Top van Laken - zullen wij reeds een standpunt kunnen innemen.
Ik wil een aantal punten uit het verslag-Kaufmann lichten en het volgende benadrukken. Mijnheer de voorzitter van de Commissie, wij zijn blij te horen dat u vasthoudt aan de in oktober voorgestelde gemeenschappelijke werkgroep. Het is nu zaak deze werkgroep snel op te zetten zodat wij snel aan de desbetreffende samenwerking kunnen beginnen. De EVP-Fractie wil in ieder geval dat er snel met dit werk begonnen wordt. Wij zijn blij dat de Europese Commissie niet meer bezig is quasi eigen bestuursstructuren tot in de regio' s, steden en gemeenten te ontwikkelen. In voorontwerpen van haar Witboek waren bijvoorbeeld nog wel voorstellen daaromtrent opgenomen.
Het is naar onze mening ook onaanvaardbaar dat de Commissie de open coördinatiemethode toepast zonder de Europese medewetgever, het Europees Parlement, erin betrekken. Het is onaanvaardbaar dat de richtlijnen alleen door de Ministerraad worden goedgekeurd en dat de Commissie aan de hand van strakke programma' s de richting bepaalt. Het is noodzakelijk dat de medewetgever hierbij betrokken wordt, en daarom verzoeken wij u de comitologieprocedure ingrijpend te veranderen. Het kan niet de bedoeling zijn dat het wetgevingsrecht van het Europees Parlement wordt uitgehold door nationale bureaucratieën en uitvoeringbepalingen waarvan inhoud, doel en omvang niet van tevoren zijn vastgesteld. Wij willen ook dat de Europese agentschappen tot een minimum beperkt worden.
Ik wil u eraan herinneren dat de Commissie en het Europees Parlement geboren bondgenoten zijn als het gaat om het stimuleren van de Europese integratie en het handelen in het belang van de burger. Voor de omzetting van de Europese wetgeving hebben wij een eigen cultuur nodig van openbaar bestuur op alle niveaus. Daarin moet ook de toepassing van de Europese wetgeving door de nationale overheden opgenomen zijn. Het is daarom dringend noodzakelijk dat de ambtenaren op dit niveau goed opgeleid worden.

Van Lancker
Dank u Voorzitter, mijnheer de Raadsvoorzitter, mijnheer de Commissievoorzitter, eigenlijk komt dit debat veel te vroeg om de kansen op succes van de Top van Laken correct te kunnen inschatten, maar, mijnheer de Raadsvoorzitter, het staat nu al vast dat het Belgisch voorzitterschap memorabel zal zijn, al was het maar omdat met de aanslag op New York de strijd tegen terrorisme en de rol van Europa in de wereld eigenlijk prioriteit nummer 1 geworden zijn.
Voor mijn fractie is het heel belangrijk dat de Top van Laken Europa nog eens duidelijk maakt dat wij een eigen bijdrage te leveren hebben, vooral in het zoeken naar politieke en diplomatieke oplossingen voor internationale conflicten, met volle steun aan de VN-instellingen, en dat wij ook de dialoog met de Arabische staten opnieuw willen aantrekken.
Die eigen rol betekent onder meer dat Europa weigert om in naam van de strijd tegen terrorisme de principes van de rechtsstaat en de mensenrechten tussen haakjes of op sterk water te zetten, dat Europa aandringt op gerechtigheid in het kader van een internationaal gerechtshof en niet in het kader van uitzonderingsrechtbanken. Ik hoop, mijnheer de Raadsvoorzitter, dat Laken dit duidelijke signaal zal geven, ook aan de Verenigde Staten.
Het risico blijft toch bestaan dat deze prioriteit ervoor zorgt dat de zestien andere prioriteiten een beetje in het gedrang raken. Daarom zou ik namens mijn fractie een wens willen meegeven aan het Raadsvoorzitterschap: wij verwachten van het Raadsvoorzitterschap een extra inspanning om op de Top van Laken duidelijk te maken dat de ambities van Lissabon ook geldig zijn op het moment dat we in een economische recessie komen, dat er bedrijfsherstructureringen plaatsvinden en dat de werkloosheid blijft stijgen. Het is belangrijk dat de Top van Laken aan de mensen toont dat Europa over meer gaat dan alleen maar de invoering van de euro, dat wil zeggen ook over economische groei, over werk, over de toekomst van de pensioenen, over de strijd tegen sociale uitsluiting.
Mijnheer de raadsvoorzitter, het koninginnestuk van Laken wordt ongetwijfeld de verklaring over de toekomst van Europa. Die verklaring is momenteel nog een persoonlijk werkstuk van de premier, waarmee hij als Raadsvoorzitter op dit moment de ronde van de hoofdsteden doet. De ontwerptekst is ook voor dit Parlement nog een goed bewaard geheim, zodat wij eigenlijk zonder kennis van dit document onze bijdrage moeten leveren aan de verklaring. Ik durf dit toch wel te betreuren. Daarom wil ik een aantal suggesties meegeven die voor ons bijzonder belangrijk zijn in het kader van de verklaring over de toekomst van de Europese Unie.
Eerst en vooral moeten we vermijden dat de verklaring van Laken scenario's opent waarbij de bevoegdheden van de Europese Unie "gebetonneerd" worden, waarbij Europa geen bewegingsruimte krijgt waar dit niet expliciet in het Verdrag voorzien is, of een scenario waarin gewerkt wordt met lijstjes van bevoegdheden. Dergelijke scenario's, mijnheer de raadsvoorzitter, zijn zeker niet het goede antwoord op de verwachtingen van de burgers.
Ten tweede dreigt het gevaar dat de Europese stem in de Conventie al te minimalistisch zal zijn, als ik de wandelgangen mag geloven, in verhouding tot de vertegenwoordigers uit de lidstaten. Wij rekenen er op dat Laken een evenwichtige Conventie zal lanceren en dat bovendien ook de deelname van vrouwen gegarandeerd wordt.
Ten derde, mijnheer de Raadsvoorzitter, ik was daarnet verbaasd toen ik u hoorde zeggen - ik hoop dat ik het verkeerd verstaan heb - dat "l'idée d'une assemblée parallèle au forum de la société civile a été écartée". Dat is verschrikkelijk nieuws, want voor mij staat het vast dat het debat over de toekomst van Europa al bij voorbaat gehypothekeerd wordt indien geen duidelijke plaats gegeven wordt aan de civiele samenleving, als er niet echt een gestructureerd platform gecreëerd wordt voor een dialoog met de maatschappelijke organisaties en er niets anders overblijft dan een virtueel computerdebat waarbij eigenlijk geen sprake is van reële inspraak.
Ik hoop dat dit in Laken nog kan rechtgetrokken worden, maar ik wens het Raadsvoorzitterschap alvast veel succes.

Malmström
Mijnheer de Voorzitter, volgens u zijn transparantie, effectiviteit en het verkleinen van de afstand tussen de burgers en de Unie belangrijke kwesties die in Laken aan de orde moeten komen. Hier kan ik mij volledig in vinden.
Na het niet geheel geslaagde compromis in Nice, het Ierse referendum en een, volgens diverse opinieonderzoeken, toenemende scepsis in verschillende lidstaten over het EU-project, zijn de verwachtingen voor de Top van Laken en de hervorming van de Europese Unie hoog gespannen. De Unie moet toegankelijker en mensvriendelijker worden. Er moet een duidelijke grondwet komen waarin de bestuursvorm van en de taakverdeling binnen de EU omschreven worden. De Unie moet een aantal taken afstoten en zich richten op de grensoverschrijdende problemen. De burgers willen niet dat de Europese Unie op alle gebieden nog meer taken op zich neemt, maar dat zij op minder gebieden meer tot stand weet te brengen en in alle openheid beslissingen neemt. Het is volkomen onaanvaardbaar dat de Raad achter gesloten deuren wetten ontwerpt.
Als wij de Unie tegelijkertijd willen uitbreiden en verdiepen, moeten wij het vertrouwen van de burgers terugwinnen en ze erbij betrekken. Dat gebeurt niet door middel van mooie verklaringen en academische constitutionele oefeningen, maar met behulp van daadwerkelijke hervormingen en politieke moed. Ik hoop dat de rest van de Europese Raad net zoveel moed aan de dag legt als het Belgische voorzitterschap.

Frassoni
Mijnheer de Voorzitter, ik wil alleen maar onderstrepen wat rapporteur Méndez de Vigo zojuist heeft gezegd. Het heeft geen enkele zin een conventie op poten te zetten en dan alles in het werk te stellen om te zorgen dat die geen succes wordt. Wat wil dat zeggen: "succes hebben" ? Dat wil zeggen aanzienlijke vooruitgang boeken in de richting van een sterkere en verder geïntegreerde Unie, wat noodzakelijkerwijs betekent dat de rol en de macht van de afzonderlijke lidstaten beperkt worden - dat is het probleem, minister Michel! - ten gunste van de gemeenschappelijke instellingen. Dit is uw verantwoordelijkheid als Europese Raad, vandaag, en dit is de keuze die u moet maken: uw macht terugbrengen. In Nice bent u er niet in geslaagd, juist omdat de intergouvernementele methode een obstakel op zich vormt: het bevoordeelt de achterblijvers en legt iedereen hun trage tempo op.
Voorzitter Michel en voorzitter Prodi hebben in deze laatste maanden werkelijk onaangename ogenblikken doorgemaakt, ogenblikken waarin op soms wrede wijze bleek hoe ontoereikend sommige gemeenschappelijke instrumenten zijn. Ik geloof dat de Conventie - een reële Conventie - de kiem van een constituerende vergadering moet zijn. Ik geloof dat dat de enige werkelijke sleutel is voor een glansrijkere toekomst voor de Europese Unie dan de kakofonie die we nu horen.

Figueiredo
Mijnheer de Voorzitter, als we het hebben over een Europese strategie voor een beter sociaal beleid en beter werk, dan volstaan intentieverklaringen niet. We moeten goede banen scheppen en ervoor zorgen dat de rechten van de werknemers gegarandeerd zijn. Het gaat er dus om concrete doelstellingen vast te leggen voor sociale rechten. Banen scheppen alleen is niet genoeg. Het moeten ook bestendige banen zijn, met een voldoende hoog salaris om een waardig bestaan te kunnen leiden, en die lonen moeten op tijd worden uitbetaald. Het mag dus niet zo gaan als in Portugal. Dat land heeft officieel een lage werkloosheid, maar de lonen zijn er nog steeds de laagste van heel de Europese Unie. Die toestand wordt nog verergerd door het feit dat er ondernemingen zijn die de lonen veel te laat uitbetalen. De desbetreffende regio' s komen in een crisis terecht en zo wordt hun ontwikkeling in gevaar gebracht.
Een beleid dat gericht is op het verbeteren van de sociale aspecten van de werkgelegenheid moet prioriteit geven aan banen met rechten, waarbij bijzondere aandacht moet uitgaan naar vrouwen en jongeren. Ik denk daarbij aan opleidingen, maar ook aan beloning en contractuele zekerheid. Daarnaast moet extra aandacht worden geschonken aan de pensioenen, zeker aan de minimumpensioenen. Dit alles betekent dat de Europese Unie niet langer de absolute prioriteit kan blijven geven aan het in het stabiliteitspact vastlegde monetaire beleid, zoals ze dat tot nu toe steeds heeft gedaan.

Berthu
Mijnheer de Voorzitter, wij zijn van mening dat de ontwerpverklaring die op de Europese Raad van Laken dient te worden gepubliceerd als richtsnoer voor de organisatie van het debat over de toekomst van de Unie, onder zeer vreemde omstandigheden tot stand is gekomen. Volgens de media heeft het Belgisch voorzitterschap de tekst van de verklaring bewust niet eerder aan zijn partners overhandigd, zodat ze over onvoldoende tijd zouden beschikken om de tekst te herschrijven. Deze manier van werken getuigt niet van samenwerkingszin. Wij willen daarom graag de volgende waarschuwing aan de leden van de Raad meegeven: vergeet u niet dat u landen en nationale democratieën vertegenwoordigt die bij deze onderhandelingen hun handen vrij moeten houden. Ideaal zou zijn geweest eerst een interparlementair forum te installeren dat zou zijn samengesteld uit vertegenwoordigers van de nationale parlementen of dat zijn werkzaamheden zou baseren op de voorstellen van de nationale parlementen. Deze parlementen vormen immers het juiste niveau waarop ieder land zich kan uiten. Heren staatshoofden en regeringsleiders, laat u zich in ieder geval geen mechanisme opleggen op basis waarvan voorstellen gedaan kunnen worden die afwijken van de belangen en voorkeuren van onze volkeren. In mijn stemverklaring over de resolutie die zal worden ingediend, zal ik nader op dit punt ingaan.

Thyssen
Voorzitter, in elke fase van de ontwikkeling van de Europese Unie hebben vele christen-democraten een leidende rol gespeeld, en ook nu nog willen wij ons allemaal samen inzetten om van Europa een blijvend succes te maken.
De Top van Nice, die de top van de waarheid zou worden, kan eigenlijk niet echt geslaagd genoemd worden, zeker niet wat zijn opzet betreft om de Unie institutioneel gezien behoorlijk voor te bereiden op de uitbreiding. De staatshoofden en regeringsleiders beseffen hopelijk nu dat ze zich in Laken geen halfslachtige of onvoldragen conclusies meer kunnen permitteren.
Het rapport van de collega's Leinen en Méndez de Vigo geeft haarscherp aan welke beslissingen onontbeerlijk zijn om de toekomst van de Unie behoorlijk op het spoor te zetten. Wij steunen dit rapport en ik wil de rapporteurs bij deze ook oprecht feliciteren met hun werk.
Mijnheer de voorzitter van de Raad, uw werk is nog niet af, maar de termijn van uw voorzitterschap evenmin. Het zou dus voorbarig zijn nu al een evaluatie van uw voorzitterschap te maken, maar in afwachting van de Top van Laken wil ik toch het volgende zeggen: we stellen vast - en we zien dat ook in enquêteresultaten - dat de Europese burgers afhaken. Het is niet zo dat ze zich echt tegen Europa keren, maar wel dat ze zich niet meer betrokken voelen. Meer informatie, meer publiek debat, meer openheid naar de NGO's, duidelijk maken dat de doelstellingen van de Unie iets betekenen voor elke mens en dat de Unie voor elke mens evenveel respect opbrengt: ook daarvan moet werk worden gemaakt.
In dit verband wil ik u oproepen om u als regeringsleider van een klein land niet opnieuw in de hoek te laten drukken, zoals dat gebeurd is in Gent en eigenlijk ook in Londen. De mensen begrijpen dat niet en ze aanvaarden dat nog minder. Ik wil u ook oproepen om alle talen en hun gebruikers hetzelfde respect te blijven garanderen. Ga dus alstublieft niet door met uw voorgenomen regelingen inzake het taalgebruik in de bureaus ter bescherming van industriële eigendomsrechten. De mensen begrijpen het niet, de mensen willen het niet, de mensen verstaan het niet, de mensen aanvaarden het niet. Zij willen geen tweederangs taal, ze willen ook niet behandeld worden als tweederangs burgers.

Caveri
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, ik zal in de korte tijd die mij ter beschikking staat vijf punten noemen. Een: ik ben tevreden over de Conventie; het is weliswaar geen constituerende vergadering, maar meer zat er niet in. Twee: we moeten oppassen dat we de uitdrukking "Europese grondwet" niet zijn waarde ontnemen of tot een banaliteit reduceren. De leden van de Conventie moeten hun rol moedig en innovatief opvatten. Drie: het federalisme mag niet alleen betrekking hebben op het niveau van de lidstaten en de Europese Unie, zonder aandacht te besteden aan de basis van het regionale en het plaatselijke niveau en de rol van de taalkundige en nationale minderheden. Vier: de methode. Commissaris Barnier heeft gelijk wanneer hij spreekt over "consensus maximum" : het gaat er niet om de hervormingen unaniem door te voeren. Laatste punt: de termijnen. Laten we oppassen voor een te lange pauze tussen de Conventie en de Intergouvernementele Conferentie die de Europese grondwet zou moeten aannemen, want helaas bekoelt het enthousiasme voor hervormingen meestal snel.

Hager
Mijnheer de Voorzitter, de heren Leinen en Méndez de Vigo hebben met het model voor een conventie een begaanbare en hopelijk succesvolle weg naar de toekomst van Europa geopend. Ik ben het met u eens dat u graag een uitgebreidere agenda ziet dan Verklaring 23. De Conventie moet die agenda echter wel zelf vaststellen. Juist deze uitgebreidere agenda maakt het echter onwaarschijnlijk dat het nagestreefde doel, namelijk een enkele grondslag voor een beslissing, ook daadwerkelijk wordt bereikt. Het lijkt mij logischer de Raad verschillende mogelijkheden te presenteren waarin rekening wordt gehouden met de verschillende standpunten.
Ik weet dat ik er wat een punt betreft alleen voor sta in het Parlement, ook al heb ik gelijk. Ik wil u waarschuwen. Vervroegt u de in 2004 in Nice geplande Intergouvernementele Conferentie niet. Ik ben er namelijk vast van overtuigd dat de burger dat als een vlucht voor de verkiezingen zou beschouwen. Iedereen beweert nu dat er daadwerkelijk naar een open discussie gestreefd wordt die dicht bij de burgers staat. Als wij dat werkelijk willen bereiken, is niets daarvoor beter geschikt dan Europese verkiezingen en het daarin aan de orde stellen van alle vraagstukken.

Oostlander
Mijnheer de Voorzitter, bij de voorbereiding van de uitbreiding van de Unie zijn ook onder het Belgische voorzitterschap tot op heden al belangrijke stappen gezet. Opvallend is zelfs het optimisme dat zich van de betrokkenen meester maakt: het noemen van de datum 2004 wekt de suggestie dat het werk al bijna gedaan is. Men spreekt zelfs van een big bang van tien landen tegelijkertijd. Commissaris Verheugen is zo verstandig om te spreken over up to ten nieuwe landen die mogelijkerwijze in 2004 zullen toetreden.
Het is immers niet aan ons om voor de kandidaat-landen een toetredingsdatum vast te stellen: 2004 is een veronderstelling en een hoop, maar garandeert niets voor welke lidstaat dan ook. Laten wij en zij dus niet ophouden ons maximaal in te zetten voor een goed en geloofwaardig resultaat.
Binnen de huidige Unie moet nog heel wat werk worden gedaan om de betekenis van de uitbreiding toe te lichten. Natuurlijk zijn velen terecht zeer enthousiast over dit fantastische, historische proces. Maar onder invloed van hen die politieke munt menen te kunnen slaan uit xenofobe gevoelens, is een sfeer van aarzeling ontstaan. Valse voorstellingen over de kosten van de uitbreiding doen de ronde. Zij moeten angst oproepen en zijn gebaseerd op zogenaamde worst case scenario's: alsof het niet al lang duidelijk is dat dit hele uitbreidingsproces zich, wat de kosten betreft, onder de financiële horizon van het EU-budget afspeelt.
Veeleer is er grotere bewustheid gewenst van de noodzaak om het karakter van de Unie als bond van democratische rechtsstaten krachtiger te verankeren. Dat is door de gebeurtenissen van 11 september meer dan ooit duidelijk geworden. De bestrijding van zware criminaliteit en terrorisme is een gemeenschappelijke zaak en terughoudendheid op dit gebied zal de veiligheid van de burgers bedreigen.
Het is eigenlijk buitengewoon vreemd dat onze bond van rechtsstaten als zodanig niet heeft geleid tot een groter vertrouwen tussen de lidstaten in elkaars rechtssysteem. Daaraan zal de komende tijd nog heel wat moeten worden gedaan.

Corbett
Ik wil de co-rapporteurs van harte feliciteren met hun uitstekende verslag. Ik dank ook het Belgische voorzitterschap voor het feit dat het het uit het Parlement afkomstige idee om de volgende Intergouvernementele Conferentie voor te bereiden in de vorm van een conventie, verder heeft uitgewerkt. Dit idee is nu bijna gerealiseerd, al krijgen we eerst nog de Top van Laken.
Dit is een geweldige verbetering ten opzichte van de voorbereidingen van eerdere Intergouvernementele Conferenties. In plaats van de gebruikelijke bijeenkomst achter gesloten deuren van ambtenaren van het Ministerie van Buitenlandse Zaken komt er nu een uit vertegenwoordigers van de Europese volkeren samengesteld orgaan dat zijn ideeën betrekt uit een brede maatschappelijke discussie en vervolgens met een samenhangende serie voorstellen komt. Dit is een geweldige kans, maar het is nog geen garantie voor een goed resultaat. Het is aan ons om te zorgen dat deze Conventie een succes wordt, en succes zal er komen als wij tenminste ideologische of taalkundige geschillen over de Europese integratie vermijden. Soms zijn wij verdeeld over woorden, terwijl we het over de inhoud wel eens zijn.
Ik geef een paar voorbeelden. In sommige politieke partijen en landen wordt het woord "federalisme" ten onrechte gelijkgesteld aan centralisme. Men spreekt dan over de vorming van een centralistische superstaat, op de manier waarop de heer Farage dat zojuist deed. Dat wil niemand. Als we federalisme daarentegen definiëren als een systeem van verschillende bestuurslagen, zo gedecentraliseerd mogelijk maar gecentraliseerd waar dat nodig is en met voor iedere bestuurslaag een democratische structuur, hebben we al het begin van een federaal systeem. Op basis van die definitie verklaar ik mijzelf graag een federalist.
In sommige landen is het woord "grondwet" een bijna heilig woord dat is ontstaan na een revolutie of na de nationale onafhankelijkheid. In andere landen, zoals het Verenigd Koninkrijk, is het meer een pragmatisch concept. In die pragmatische zin hebben we al een Europese grondwet, niet een erg goede maar we hebben hem, en we moeten hem verder verbeteren. De grondwet wordt gevormd door de Verdragen waarin de bevoegdheden van de EU, de bevoegdheden van de instellingen en de wetgevings- en begrotingsprocedures zijn vastgelegd.
Wij moeten inzien dat die Verdragen in feite onze grondwet vormen. Laten we onze grondwet verbeteren door hem allereerst te codificeren en er één simpele en heldere tekst van te maken zodat de burgers kunnen zien hoe deze grondwet werkt. Vervolgens moeten wij die tekst dan op allerlei manieren verhelderen: door de taken duidelijk te maken waar de Unie wel en niet verantwoordelijk voor is, en door ervoor te zorgen dat de structuren helder zijn. Ik geef u één voorbeeld van de verwarring die er nu bestaat. De functies van de heren Solana en Patten moeten worden samengevoegd in één enkele persoon die de Unie naar buiten toe vertegenwoordigt, misschien met een speciale status als speciaal aangestelde vice-voorzitter van de Commissie. Tot slot nog een opmerking over helderheid en democratische verantwoording en rekenschap. Het is van essentieel belang dat alle wetgeving voldoet aan de twee aanvaardbaarheidscriteria, namelijk aanvaardbaarheid voor de Raad, als vertegenwoordigend orgaan voor de lidstaten, en aanvaardbaarheid voor het Parlement als vertegenwoordigers van de burgers. Dit is een dubbele garantie voor de kwaliteit en de aanvaardbaarheid van de Europese wetgeving.
Ik heb gezegd dat dit een kans is maar geen garantie. Wij moeten ons uiterste best doen om ervoor te zorgen dat de Conventie bijdraagt tot de veranderingen die nodig zijn.

Väyrynen
Mijnheer de Voorzitter, naar de mening van de liberale fractie moet de Conventie alternatieve basismodellen voor de ontwikkeling van de Europese Unie voorstellen. Een van die alternatieven is de huidige ontwikkeling naar een federatie. De supranationale Commissie zal zich volgens dit model ontwikkelen tot een federale regering met uitvoerende macht die leiding geeft aan het wetgevingswerk van de Unie en afhankelijk is van het vertrouwen van het supranationale Europees Parlement. De Ministerraad zal zich ontwikkelen tot de tweede kamer van het Parlement.
Naast dit federalistische model moet een structuur worden overwogen die gebaseerd is op de beginselen van een statenbond. Daarin zal een uit vertegenwoordigers van de lidstaten bestaande hervormde Ministerraad de leidinggevende instelling zijn. Als de Raad het initiatiefrecht heeft, kan hij niet, zoals nu het geval is, fungeren als wetgevende kamer die de lidstaten vertegenwoordigt. Er zou dan ter versterking van de positie van de lidstaten naast het supranationale Parlement een tweede kamer gevormd moeten worden die bestaat uit leden van de nationale parlementen. Zo'n gedecentraliseerde statenbond past naar mijn mening beter bij de zich uitbreidende Europese Unie dan een gecentraliseerde federatie.

Dimitrakopoulos
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, commissaris Barnier, geachte collega' s, ook ik wil de twee rapporteurs, de heren Méndez de Vigo en Leinen, van harte gelukwensen met hun uitstekende werk en met de politieke houding die zij van het begin tot het einde hebben aangenomen. Zij hebben namelijk geprobeerd zoveel mogelijk ideeën en meningen van de collega' s van het Europees Parlement in hun verslag op te nemen.
Het is duidelijk dat wat de toekomst van Europa betreft er bepaald geen gebrek is aan ideeën, dromen en voorstellen. Er zijn echter ook talloze, zeer juiste en interessante ideeën en voorstellen over de manier waarop de Europese Unie de uitdagingen moet aangaan. Geen enkel idee, geen enkele droom, geen enkel voorstel zal verwezenlijkt kunnen worden en vruchten kunnen afwerpen als niet de juiste methode wordt gevolgd bij de verwezenlijking daarvan. Daarvoor kan er maar één methode zijn: de Conventie, een instantie waarin alle huidige politieke krachten in Europa nauwkeurig worden weerspiegeld. In deze Conventie moet volgens ons een zo breed mogelijke democratische dialoog worden gevoerd. Haar werkzaamheden moeten uitmonden in een voorstel waarin alle naar voren gebrachte meningen worden gebundeld en onder een noemer worden gebracht. Alleen als aan die voorwaarde wordt voldaan zal de grondslag waarop het Europa van de toekomst zal worden opgebouwd, representatiever, democratischer en dus ook doelmatiger zijn en een permanent en billijk karakter hebben.

Swoboda
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, ik weet dat u haast heeft en dat u zo moet gaan. Ik wil u er echter hartelijk voor danken dat u zich aan uw belofte aan het Parlement gehouden heeft en in Laken niets gaat bespreken dat van tevoren beklonken is. U bent hier zelfs zozeer aan gehecht dat er een interinstitutionele werkgroep komt. Deze samenwerking met het Parlement is zeer voorbeeldig en ik wil u daarvoor hartelijk danken.
Ik wil ook de rapporteurs, de heren Leinen en Méndez de Vigo en mevrouw Kaufmann, hartelijk danken. Zij hebben in het verslag op uitstekende wijze de nadruk gelegd op het belang van een democratische en efficiënte vormgeving van de besluitvormingsstructuren. Daar mag niet aan worden getornd wat zo nu en dan wel gebeurd is. In het belang van de efficiëntie moeten wij bepaalde democratische elementen opofferen. Zowel voor de Conventie als voor de wetgeving geldt dat het Parlement als direct door de burgers gekozen orgaan ervan overtuigd is dat wij de controle over het besluitvormingsproces moeten hebben. Wij zijn er niet van overtuigd dat wij alles kunnen, want dat zou helemaal verkeerd zijn. Mijnheer de voorzitter van de Commissie, misschien bestaan er hier en daar nog kleine verschillen. Wij willen dit revocatierecht, de call back, alleen in die gevallen waarin een gedelegeerde besluitvormingsstructuur niet voldoet of voor de verkeerde besluiten zorgt, en met verkeerd bedoel ik tegen de wil van de wetgever in. Het is altijd beter als anderen dat besluiten wat wij in onze basisbesluiten en onze politieke organisatie aangegeven hebben.
Op de eerste plaats hoop ik dat de Raad nu bereid is deze interinstitutionele werkgroep snel op te richten. Op de tweede plaats hoop ik dat wij op basis van het verslag-Mandelkern, op basis van het verslag-Kaufmann en van de conclusies van de Commissie misschien reeds in juni volgend jaar het akkoord kunnen sluiten. Hopelijk kan de Raad in ieder geval zijn toestemming geven voor een oplossing van de drie instellingen om de toekomst van Europa verder te ontwikkelen en democratisch en efficiënt vorm te geven.

De Sarnez
Mijnheer de Voorzitter, de Europese governance is een bijzonder complexe kwestie die voor onze medeburgers niet erg begrijpelijk is, en dat is welbeschouwd een paradox. Wij zijn ons er allen van bewust dat er in Europa sprake is van een ernstig democratisch tekort en daarom dienen wij uiteraard de wijze waarop de bevoegdheden op Europees niveau worden uitgeoefend ingrijpend te herzien.
Wij moeten hierbij de volgende drie doelstellingen in het achterhoofd houden: de verduidelijking van het besluitvormingsproces, de verbetering van diens doelmatigheid en transparantie, en de bevordering van de participatie van de burgers. Om die reden kan ik mij vinden in de richtsnoeren in het Witboek en het verslag-Kaufmann. Uiteraard dienen de werkzaamheden van de Raad transparanter te verlopen, dienen het Europees Parlement en de nationale parlementen meer bij het wetgevingsproces te worden betrokken, dient de communautaire wetgeving te worden vereenvoudigd en dienen de voorwaarden te worden geschapen om een daadwerkelijke raadpleging van de burgers mogelijk te maken. Bovendien lijkt het mij verstandig om in te stemmen met voorstel van de Commissie constitutionele zaken voor de uitwerking van een interinstitutioneel akkoord over de medewetgeving, op basis waarvan het Europees Parlement daadwerkelijk zijn taak en zijn politieke verantwoordelijkheid kan uitoefenen. Deze hervorming van de governance gaat dus de goede richting uit. Uiteraard zal ze nooit kunnen dienen ter vervanging van de ingrijpende en noodzakelijke hervorming van onze instellingen. Wij moeten snel een eenvoudige en leesbare grondwet aannemen waarin de verdeling van de bevoegdheden en taken van ieder van de instellingen duidelijk is vastgelegd, zodat de burger eindelijk begrijpt wie wat doet en wie waarvoor verantwoordelijk is. Tot slot weten wij allen hier dat democratische bevoegdheden niet mogelijk zijn zonder democratische legitimiteit. Daarom hoop ik dat er zo snel mogelijk via algemene verkiezingen een voorzitter van de uitvoerende macht gekozen wordt.

Tajani
Mijnheer de Voorzitter, de Top van Laken wordt een belangrijke maar moeilijke Top, vooral vanwege het belang van de agendapunten. In deze korte interventie wil ik alleen stil blijven staan bij de institutionele aspecten van de Top. De Conventie moet werken aan de lancering van een nieuwe fase, met als doel de opstelling van een grondwet die de basis legt voor een federatie van nationale staten, maar waarin ook wordt vastgelegd wat de bevoegdheden van de verschillende instellingen zijn: de Commissie, de Raad, de lidstaten, de regio' s, de grote steden. Dat zijn keuzes die moeten worden gemaakt in het teken van solidariteit en subsidiariteit, twee waarden die de nieuwe grondwet moeten inspireren.
In Laken moeten we ook discussiëren over de etappes van deze mars naar nieuwe instellingen. We moeten namelijk vermijden dat voor het lot van de Unie fundamentele beslissingen tijdens de verkiezingscampagne worden genomen. Daarom achten we het wenselijk dat de Intergouvernementele Conferentie vervroegd wordt, tijdens het Italiaanse voorzitterschap in de tweede helft van 2003.
Natuurlijk is een constitutioneel proces zonder inbreng van de volkeren via de instemming van de parlementen, om te beginnen van het Europees Parlement, uit den boze. We hadden bijvoorbeeld gewenst dat het Handvest van Nice besproken had kunnen worden, dat het Parlement amendementen had kunnen indienen. Er zijn namelijk delen, vooral die over het individu, die ons niet helemaal overtuigen. Zonder de inbreng van de burgers en hun vertegenwoordigers zullen we er niet in slagen het Europa van de euro om te vormen tot een politiek Europa, tot een Europa dat bestemd is om in de toekomst zijn grenzen te verleggen, misschien wel tot aan de Oeral: een groot Europa dat een hoofdrol speelt in een lange en duurzame vrede.

Cederschiöld
Mijnheer de Voorzitter, ik zal mij beperken tot de juridische kwesties die momenteel de meeste problemen opleveren in verband met het EU-project. De Raad dreigt artikel 8 en 10 van het Verdrag van de Raad van Europa te schenden alsmede artikel 7 en 8 van het Handvest van de grondrechten: de eerbiediging van het privé-leven, de vrijheid van meningsuiting en de bescherming van persoonsgegevens. Hiertegen kunnen de burgers weinig doen. Door het ontbreken van een machtsevenwicht op juridisch gebied dreigt de zonder meer noodzakelijke antiterrorismewetgeving de democratie op de lange termijn uit te hollen. Het intergouvernementele model is verouderd. Het Europees Parlement moet medewetgever worden en het Hof van Justitie moet volledige bevoegdheid krijgen. De Raad mag niet uitgroeien tot een "staat in de staat".
Op 11 september is in één klap de effectiviteit in de pijlerstructuur tenietgedaan. Buitenlandse en binnenlandse veiligheidskwesties werden steeds nauwer met elkaar verbonden. Nu worden er harde maatregelen geëist tegen zware criminaliteit en terrorisme. Deze moeten echter samengaan met meer transparantie en rechtsbescherming, met name wat betreft de beginselen van de eerlijke rechtsgang, zoals geen straf zonder wet, het recht op juridische bijstand, onafhankelijke rechtspraak, proportionaliteit en vooronderstelling van onschuld. Aan deze rechten mag op EU-niveau onder geen beding worden getornd.
Op de Top van Laken moet een aanvang gemaakt worden met transparantie en democratie die de voorwaarden vormen voor een geslaagde uitbreiding. Er moet een conventie komen met een hoofdzakelijk parlementaire basis en uiteraard een groot aantal afgevaardigden van de EU-instelling die het dichtst bij de burger staat. De Conventie moet voorstellen kunnen doen zodat de burgers in de toekomst weten waar ze aan toe zijn.
Als men een verbeterde en grotere Europese Unie wil, moet men de ideeën over een grondwet steunen - die hopelijk uit de huidige uitstekende verslagen voortkomen - waarin een effectieve verdeling van de macht is geregeld.

Schleicher
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, zonder Parlement geen democratie! Wij zien vandaag opnieuw dat het Europees Parlement de grootste integratiefactor van de Europese Unie is. Nergens anders discussiëren Raad, Commissie en Parlement in alle openheid met elkaar. Ze zijn het weliswaar niet altijd met elkaar eens, maar ze discussiëren openlijk en hopelijk op een constructieve manier. De drie rapporteurs hebben uitstekende verslagen gepresenteerd. Het Europees Parlement is in Nice een proces begonnen dat in Laken bekroond moet worden. Ik maak me er evenals de heer Prodi zorgen over dat de Europese Unie nog niet klaar is voor de uitbreiding. Derhalve verzoek ik de voorzitter van de Raad nogmaals te onderzoeken of de efficiëntie van Raad en Parlement daadwerkelijk wordt versterkt door de afspraken van Nice. Ik betwijfel het namelijk! In een periode van bijna vijftig jaar hebben Europese Gemeenschap en Europese Unie zich tot dusver goed ontwikkeld. Ik hoop dat de komende vijftig jaar ook zodanig worden voorbereid dat wij binnen de Europese Unie versterkt kunnen werken.

Maij-Weggen
Voorzitter, de aanstaande Top in Laken wordt een uiterst belangrijke bijeenkomst: op die Top zal namelijk de agenda moeten worden vastgesteld voor de Conventie die de voorstellen moet doen voor de hervormingen van de Europese instellingen, en iedereen weet hoe belangrijk agenda's zijn voor de uitkomst van overleg.
Over de geplande samenstelling van de Conventie zijn we tevreden, waarbij ik wel aanteken dat er sprake moet zijn van een politiek evenwicht. Daar zullen vooral de nationale parlementen op moeten letten. Overigens ben ik ook van mening dat de voorzitter van de Conventie door de Conventie zelf gekozen moet worden.
Wat de agenda voor de IGC van 2003-2004 betreft, heeft de Raad natuurlijk de vier punten van Verklaring 23 bij het Verdrag van Nice. Over die vier punten wil ik in het kort het volgende zeggen.
Wat de bevoegdheidsafbakening betreft, zijn wij voorstanders van een meer federale structuur van de Europese Unie met een heldere taakverdeling tussen Unie, lidstaten en regio's. Wat de structuur van de toekomstige verdragen betreft, zijn wij voor een basisverdrag met een grondwettelijk karakter waarin ook het Handvest moet worden opgenomen. Met betrekking tot de rol van de nationale parlementen vinden wij dat ze vooral hun eigen ministers moeten aansturen en controleren om toe te zien op de uitvoering van het Europees beleid.
Zijn er meer thema's voor de Conventie? Ja! Ik wil er kort vijf noemen. Het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid moet opgenomen worden in de communautaire pijler. Het beleid op het gebied van politie en justitie en op strafrechtelijk gebied moet ook communautair worden, met een Europees openbaar ministerie, een Europese openbare aanklager en een communautair Europol. Het Europees Parlement moet volledige wetgevings- en begrotingsbevoegdheden krijgen. De voorzitter van de Europese Commissie moet worden gekozen door het Europees Parlement en de Europese Ministerraad moet, als het over wetgeving gaat, in het openbaar vergaderen. Ik ben blij dat de heer Prodi dat nu heeft gezegd en ik ben erg benieuwd of ook de heer Michel die mening deelt.
Dat zijn de thema's, die vooral te maken hebben met transparantie en met het democratisch gehalte van de Unie en die wat mij betreft vooral moeten worden toegevoegd aan de agenda van de Conventie, zodat de Unie bij de toetreding van de nieuwe lidstaten een steviger fundament heeft dat voldoet aan de eisen van een moderne rechtsstaat.

Carnero González
Hartelijk dank, mijnheer de Voorzitter. Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, ik ben eerlijk gezegd van oordeel dat de belangrijkste doelstelling van de Top van Laken als volgt moet worden gedefinieerd: de Raad moet er hoe dan ook in slagen om het tij te keren zodat het gevoel van mislukking van de Top van Nice waarmee het Franse voorzitterschap nu bijna een jaar geleden werd afgesloten, tijdens de Top van Laken kan plaatsmaken voor een gevoel van succes, zowel op politiek niveau als bij de burgers.
Mijns inziens is dat ook de wens die de heren Leinen en Méndez de Vigo in hun uitstekende verslag formuleren. Los van de details en de concrete voorstellen, hoe belangrijk die ook zijn, komt het er in Laken vooral op aan om een nieuw perspectief te openen, een grondwettelijk perspectief. Daartoe is het, zoals ik al zei, onontbeerlijk het tij te keren.
De methode die bij de komende hervorming zal worden toegepast, speelt in dit opzicht een belangrijke rol. De Conventie is een must. Anderzijds moeten wij tot elke prijs vermijden dat zij tot een fetisj verwordt. Daarom is het van fundamenteel belang dat de Conventie wordt bijeengeroepen om een uit inhoudelijk oogpunt diepgaande hervorming voor te bereiden die op een reële agenda berust. Indien de agenda van de aanstaande hervorming beperkt blijft tot Verklaring 23 bij het Verdrag van Nice, maken wij alvast geen goede start. Het verslag dat morgen wellicht door dit Parlement zal worden aangenomen, eist in elk geval meer. Het dringt aan op een uitbreiding van de agenda. Het pleit voor een agenda waarin de communautaire beleidsterreinen en de voor de beleidsuitvoering bevoegde instellingen opnieuw aan de orde worden gesteld. Het onderstreept zelfs de noodzaak om aan de Unie een eigen rechtspersoonlijkheid toe te kennen.
De conventie moet worden bijeengeroepen met het oog op deze agenda, niet om de publieke opinie te onderhouden. De conventie heeft weliswaar behoefte aan een agenda, maar ook aan een mandaat, een correcte samenstelling, een werkmethode en een tijdschema die ervoor zorgen dat zij het gewenste effect sorteert.
Ik acht het net als de heer Méndez de Vigo onaanvaardbaar dat het aantal EP-leden uit de met de opstelling van het Handvest van de grondrechten belaste Conventie behouden blijft terwijl het totaal aantal leden van de aanstaande Conventie aanzienlijk toeneemt. Dit zou een onaanvaardbaar gebrek aan evenwicht tot gevolg hebben.
Ten tweede moet de Conventie niet naar unanimiteit streven, maar naar een meerderheidsstandpunt. Dat lijkt mij een correcte definitie. Het is tevens belangrijk dat zij inspraak heeft in de benoeming van haar voorzitter en haar werkzaamheden tijdig afrondt. Een tijdige afronding is onontbeerlijk om te vermijden dat de conclusies van de Conventie in de ijskast terechtkomen. Laten wij niet vergeten dat de tijd alle wonden heelt en alles slijt.
Dit is de verbintenis die in Laken moet worden aangegaan: een op een nieuwe leest geschoeide en ambitieuze hervorming die meer en beter Europa tot stand brengt.

Michel
Mevrouw de Voorzitter, waarde collega' s, ik was eerst voornemens om punt voor punt in te gaan op de opmerkingen van alle sprekers hier. Ik ben echter bang dat het gezien de tijd niet mogelijk is gedetailleerd op ieder betoog te reageren. Ik zal evenwel proberen zo concreet mogelijk een antwoord op uw vragen te formuleren.
Allereerst wil ik het Europees Parlement en de meeste sprekers hier van harte danken voor hun uitstekende betogen en voor de buitengewoon grote betrokkenheid bij de Europese zaak die er uit spreekt. Ik moet u zeggen dat ik in andere Europese instanties waarvan ik deel uitmaak niet altijd dezelfde betrokkenheid voel. U hebt zich optimistischer getoond dan ik verwacht had. De ambities die u met betrekking tot de Europese eenwording toont, komen goeddeels overeen met de ambities die ik en het voorzitterschap erop nahouden. Zo enkele dagen voor aanvang van de Top van Laken vormen deze ambities, die ik bij vrijwel elke spreker hier heb geproefd, ontegenzeggelijk een welkome stimulans. Iemand gaf aan dat de Top van Laken zeer zeker nog geen beklonken zaak is. Ik ben het met deze spreker eens. Tijdens het debat over de toekomst van Europa zullen de vijftien lidstaten namelijk een aantal keuzes moeten maken waarmee ze moeten breken met het verleden. Het gaat hier om keuzes die van bijzonder groot belang zijn voor de toekomst van Europa en waarbij wij iets zullen moeten doen wat bijzonder moeilijk is in de politiek, namelijk afstand nemen van bepaalde verworvenheden.
Geachte afgevaardigden, ik wil mij nu concentreren op het vraagstuk van de Conventie. Ik wil u allereerst zeggen wat de Conventie in ieder geval niet zal zijn. Misschien kan ik zo sommige mensen hier geruststellen die in de Conventie duizend-en-één redenen zien om af te zien van een aantal zaken waarin ze altijd geloofd hebben, hoewel deze zaken Europa op haar weg voorwaarts belemmeren. De Conventie is geen IGC en niemand heeft haar zo willen opvatten. De Conventie zal ook geen alibi vormen, mijnheer Méndez de Vigo. Ik geloof dat u zojuist een opmerking in deze richting maakte. Ik zie de Conventie in eerste instantie als een nuttig klankbord. Laat ik het anders formuleren. Ze kan ook beschouwd worden als een uitdaging voor de leden van de IGC, die op hun politieke verantwoordelijkheden gewezen zullen worden. Deze leden kunnen de uitdaging al dan niet aangaan. Stelt u zich eens voor dat de Conventie met betrekking tot een bepaald, voor de toekomst van Europa zeer belangrijk onderwerp drie of vier opties voorstelt, waarvan er één met eenparigheid van stemmen of unaniem wordt voorgesteld, een tweede door 80% van de leden wordt voorgesteld, en een derde door de helft als aanvaardbaar wordt beschouwd. Wij weten dat de IGC niet verplicht kan worden om tussen deze opties te kiezen, dat ze wel degelijk een andere, vierde optie kan kiezen en op ieder van de aangegeven opties anders kan reageren dan de Conventie.
Ieder lid van de IGC zal zijn verantwoordelijkheid moeten nemen bij het maken van zijn keuze. Als zijn keuze niet aansluit bij die van de Conventie manoeuvreert hij zich niet alleen in een moeilijke positie ten opzicht van de Conventie, maar ook ten opzichte van het maatschappelijk middenveld wiens wensen en verwachtingen op enigerlei wijze door de Conventie zijn overgenomen. Wij mogen de Conventie dus niet onderschatten. Ze is weliswaar geen besluitvormingsorgaan, maar beschikt wel over een aanzienlijk politiek gewicht.
Ik wil u niet verhullen dat ik mijn twijfels heb over de samenstelling van de Conventie, hoewel ik niet denk dat er niet direct vandaag al een antwoord moet worden geformuleerd op het verzoek om meer Europese afgevaardigden binnen de Conventie. Uw verzoek is geheel legitiem, hoewel ik u er graag op wil wijzen dat wij ons voorstel gebaseerd hebben op de samenstelling van de Conventie voor het Handvest van de grondrechten. Het verschil met het Handvest is dat ditmaal de kandidaat-landen aan de Conventie zullen deelnemen. Er dient met dit verschil rekening te worden gehouden. Vergeet u niet dat er op de Europese Raad van Gent verzoeken zijn ingediend die juist indruisen tegen de wens van het Europees Parlement. Een aantal landen stond juist op een toename van het aantal nationale afgevaardigden. De redenering was dat de aan de macht zijnde coalities zo beter vertegenwoordigd zouden worden, dat er op deze wijze beter rekening kan worden gehouden met subnationale entiteiten en dat het tweekamerstelsel beter tot zijn recht zou komen. Vergeet u niet dat het niet om de kwantiteit, maar om de kwaliteit gaat. Ik denk dat de Europese afgevaardigden in het voordeel zijn vanwege hun goede dossierkennis met betrekking tot dit vraagstuk en hun goede kennis van de procedures.
Ik wil nog een kleine, aanvullende opmerking maken over de samenstelling van deze Conventie. Het zou jammer zijn als specifieke blokken of onderdelen volkomen zinloos met elkaar zouden gaan wedijveren. Het debat moet een open karakter krijgen. Het mag niet zo zijn dat de instelling die men vertegenwoordigt de enige leidraad bij het handelen vormt. Wij moeten ons daarentegen laten leiden door onze intellectuele objectiviteit, dat wil zeggen door onze vrije intellectuele, filosofische, culturele en politieke gedachtegang. Wij moeten ons laten leiden door heldere gezichtspunten. Ik twijfel er overigens niet aan dat wij hier op ieder moment toe in staat zijn.
Ik ben zelf in ieder geval bereid te onderzoeken of er niet teveel nadelen kleven aan een betere vertegenwoordiging van het Europees Parlement. Nadelen zouden bijvoorbeeld kunnen zijn dat de Conventie zo teveel leden zal krijgen of dat andere groeperingen vergelijkbare verzoeken zullen indienen. Wij moeten immers voorkomen dat een te groot aantal vertegenwoordigers of afgevaardigden de werkzaamheden van deze Conventie in negatieve zin kan beïnvloeden.
Aan het begin van mijn betoog heb ik reeds aangegeven wat ik van het resultaat en het nut van de Conventie vind. Ik denk dat ons project de kant opgaat die het Parlement wenst. Waar mogelijk zal er gewerkt worden met op consensus gestoelde methodes. Mocht de noodzaak zich voordoen, dan kunnen er, gerangschikt naar wenselijkheid, keuzemogelijkheden worden aangedragen. Wij moeten er evenwel voor waken dat de consensusmethode al van meet af aan wordt toegepast. Het zou een verzwakking van de Conventie betekenen als deze alleen in staat is de grootste gemene deler aan te nemen. De Conventie kan verschillende keuzemogelijkheden aanreiken en zo een geanimeerd debat op gang brengen.
Ik wil reageren op de sprekers die hier niet zozeer sceptische als wel verontruste geluiden hebben laten horen. Iedereen zegt voorstander te zijn van de uitbreiding en iedereen beschouwt deze uitbreiding als een belangrijke politieke en historische daad. Tegelijkertijd bedienen sommige personen zich echter ook van argumenten waaruit ik kan opmaken dat ze niet goed geluisterd hebben. Zij tonen zich terughoudend over de uitbreiding. Ik wil wat dit punt betreft duidelijk zijn. Er is in de eerste plaats altijd gezegd dat het buitengewoon snelle onderhandelingsritme waarvan het Zweedse voorzitterschap zich bediende moet worden voortgezet. In de tweede plaats is gesteld dat hierbij ieder land op zijn eigen merites zou worden beoordeeld. Het feit dat wij vandaag kunnen constateren dat de tussenbalans van deze onderhandelingen buitengewoon positief is, betekent uiteraard niet - zoals sommige sprekers lieten doorschemeren - dat er sprake zal zijn van een soort politieke onverschilligheid en dat wij dientengevolge bereid zullen zijn om voor 2004 tien landen te accepteren zonder enige vorm van controle, oordeel of toetsing aan criteria. Uiteraard zal dat niet het geval zijn en wij zullen daarom met betrekking tot de uitbreiding blijven zeggen: ja, het is een onomkeerbaar proces, maar ieder land zal op zijn eigen merites beoordeeld worden. Dat is wat ik kwijt wilde over de uitbreiding.
Als ik mij niet vergis sprak de heer Barón Crespo zojuist over het presidium. Hij gaf aan dat volgens hem de opeenvolgende voorzitterschappen daar deel van moeten uitmaken. Ik ben hier geheel niet tegen, maar denk dat wij iedere onevenwichtigheid moeten vermijden. Als compromis zou kunnen worden voorgesteld dat de volgende voorzitterschappen een bijdrage als waarnemer aan het presidium zullen leveren. De Conventie kan ieder vraagstuk ter tafel brengen, dus ook het EVDB. Zoals iedereen weet zijn er de vier thema's van Nice waarover de Conventie zich moet buigen. Nu we echter geconstateerd hebben dat deze Conventie niet vergeleken moet worden met een IGC, begrijp ik niet goed waarom men in sommige gevallen fel gekant is tegen de behandeling van onderwerpen die buiten het kader van de thema's van Nice vallen. Stel dat er bij het debat over de thema's van Nice andere vraagstukken worden aangesneden. Het zou verontrustend zijn als in een dergelijk geval, waarbij het brede maatschappelijk middenveld bij het debat wordt betrokken, gezegd zou worden: "u dient zich strikt te houden aan de nauw omschreven thema's. U mag alleen debatteren over de thema' s die wij voorschrijven". Dat zou een beetje kort door de bocht zijn. Wij zijn eerder voorstander van een optimistischer denkbeeld volgens welke een ruimere interpretatie van de vier thema's van Nice mogelijk moet zijn. Ik hoop dat het Europees Parlement, of in ieder geval zijn meest optimistische leden, alles in het werk zullen stellen om ons te overtuigen van dit standpunt en deze koers.
Wat het betoog van de heer Cox betreft, deel ik het standpunt volgens welke de Commissie een centrale rol in het communautaire stelsel moet blijven vervullen. Dit standpunt is ook door de heer Poettering geuit. Het vraagstuk van de termijn speelt ook een belangrijke rol. Er staat veel op het spel. Zo zullen er veel verkiezingen plaatsvinden. Ik denk dat de termijn tussen de Conventie en de IGC zes maanden moet bedragen. Een langere termijn zou het acquis van de Conventie en van het debat kunnen aantasten. Het zou verschrikkelijk zijn als er pas na een lange periode een IGC zou plaatsvinden, terwijl men in de tussentijd al dan niet bewust de keuzemogelijkheden - en dus het resultaat - van de werkzaamheden van de Conventie is vergeten of het resultaat sterk heeft afgezwakt.
Geachte afgevaardigden, dit is het belangrijkste wat ik te zeggen had. Ik ben ongetwijfeld nog het een en ander vergeten, maar vind dat het nu tijd is om de vraag van de laatste spreker te beantwoorden. Zij vroeg mij of ik voorstander ben van een transparante werkwijze van de Raad. Ik moet zeggen dat ik helaas veel terughoudender ben dan zij, aangezien ik denk dat een gebarenspel de kwaliteit van het debat binnen de Raad zal doen verzwakken.
Ik ben een doorgewinterde afgevaardigde, mevrouw. Ik heb meer dan twintig jaar in het Parlement gezeteld. Ook ben ik lange tijd oppositieleider in mijn land geweest, naar mijn smaak zelfs veel te lang. Ik denk zelfs dat het Parlement het algemeen belang van de burgers beter kan dienen als het bepaalde vraagstukken achter gesloten deuren behandelt, niet alleen als er tijdens het debat naar bepaalde personen wordt verwezen. Het zou onverstandig zijn om de media te laten spelen met bepaalde debatten over zeer gevoelige vraagstukken waarin de vijftien staatshoofden of ministers van Buitenlandse Zaken overeenstemming moeten zien te bereiken. Ik ben zeker geen tegenstander van publieke debatten over bepaalde vraagstukken, maar denk niet dat alle Raden openbaar moeten zijn. Dat zou namelijk niet de door u gewenste resultaten opleveren. Ik zeg dus "ja" tegen transparantie, maar stel me terughoudender op als het gaat om propaganda.
Er waren twee manieren om het maatschappelijk middenveld te betrekken bij de werkzaamheden van deze Conventie. De eerste manier was om een tweede forum, instelling of parlement in het leven te roepen. Het grootste probleem hierbij is de vraag op basis van welke criteria de leden geselecteerd moeten worden voor dit tweede parlement, dat de gehele Europese burgerbevolking dient te vertegenwoordigen. Het is buitengewoon moeilijk woordvoerders te kiezen en te bepalen waarover zij het woord dienen te voeren. Wij zouden zo naast de Conventie een concurrerende instelling in het leven roepen die zou bestaan uit mensen die hun instellingen zouden vertegenwoordigen. Tot zover de eerste optie of formule. De tweede formule waaraan wij gedacht hebben is wat ik een gestructureerd netwerk zou willen noemen van mensen uit het maatschappelijk middenveld. Dit netwerk zou vrijwel geen beperkend karakter mogen hebben, zodat vrijwel iedereen die een deel van de publieke opinie vertegenwoordigt, zijn mening kan doorgeven aan de Conventie: zijn mening, zijn verwachtingen, zijn kritiek en zijn voorstellen. De Conventie kan vervolgens deze vertegenwoordigers oproepen voor een hoorzitting. Deze methode zou een dynamische uitwisseling van opvattingen tussen de Conventie en de diverse stromingen binnen het maatschappelijk middenveld mogelijk kunnen maken, of het nu gaat om de academische wereld, de scholen, de NGO's of het verenigingswezen. Het is van groot belang dat al deze secundaire kanalen zich kunnen uiten.
Wij hebben gekozen voor het gestructureerde netwerk. Hierbij geldt dat alles wat deze mensen produceren deel zal uitmaken van de officiële documentatie van de Conventie, en dat iedereen die zich tot de Conventie wendt een antwoord zal krijgen, niet alleen in de vorm van een ontvangstbewijs! Ik denk dat wij op een gegeven moment het hoogste niveau van vertegenwoordiging in onze samenleving zullen bereiken. Ik wil dit graag benadrukken, zodat er geen misverstanden over kunnen ontstaan.

De Voorzitter
 Dank u wel, mijnheer Michel. Het is verheugend te horen dat u overtuigd bent van de goede wil van dit Parlement, maar u zult begrijpen dat wij, en daarmee de Europese burgers, ook het meeste te winnen of te verliezen hebben bij het slagen van deze Conventie.
Dan geef ik nu het woord aan commissaris Barnier.

Barnier
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de minister, geachte afgevaardigden, ik wil u op mijn beurt namens de Commissie bedanken voor de vele uitstekende betogen die u tijdens dit debat over beide belangrijke onderwerpen met betrekking de governance en de Top van Laken hebt gehouden. Neemt u mij niet kwalijk, maar de heer Prodi heeft ons zojuist moeten verlaten voor een zeer belangrijke afspraak met het Economisch en Sociaal Comité. Wat allereerst de governance betreft, wil ik graag terugkomen op de eerste woorden van mevrouw Kaufmann. Net als de heer Prodi wil ik haar van harte danken voor haar beschikbaarheid en voor de kwaliteit van het werk dat ze namens u heeft verricht met betrekking tot dit belangrijke en tegelijkertijd ook heel moeilijke onderwerp. Mevrouw Kaufmann, u hebt het zeer goed verwoord: het debat over de governance maakt deel uit van het grote debat over de toekomst van de Unie.
Het gaat hier niet alleen om ons bestaansrecht - ik kom hier straks op terug - maar ook om onze identiteit en ons handelen. De Commissie zal zich ervoor inzetten om het Europees Parlement meer wetgevende bevoegdheden toe te kennen, met name via het Witboek over de governance. In dit Witboek zullen wij aangeven dat het Parlement beter zijn rechten moet kunnen uitoefenen. Zo vinden wij dat het Parlement er beter op moet kunnen toezien dat de juiste wetgevende instrumenten worden gekozen. Het moet beter kunnen nagaan of de juiste deskundigheid wordt ingewonnen en of daarbij op verschillende partijen een beroep wordt gedaan. Ook moet het Parlement kunnen onderzoeken of de juiste instanties worden geraadpleegd en of hierbij onvooringenomen te werk wordt gegaan. In alle eerlijkheid wil ik aangeven dat er hier nog één punt is dat wij hier moeten beslechten. De heer Swoboda heeft dit punt in zijn betoog van zojuist benadrukt: wij zijn niet overtuigd van het nut van een instrument waarmee op ieder gewenst moment wetgevingsbesluiten kunnen worden opgeschort. Ik doel hier op het zogenaamde "call-back" instrument. Ook wordt de verantwoordelijkheid van de Commissie in het kader van de huidige comitologie niet gewaarborgd. Wij hebben voorgesteld om samen met het Parlement en de Raad andere mechanismen te bestuderen op grond waarvan het Europees Parlement, met betrekking tot de aspecten die momenteel onder de medebeslissing vallen, zijn controlerende taak op proportionele en evenwichtige wijze kan uitoefenen.
Geachte afgevaardigden, met uitzondering van dit discussiepunt waarover wij ons nog samen moeten buigen, menen wij dat wij na dit debat van vandaag over alle aspecten van de governance over meer instrumenten beschikken om vooruitgang te kunnen boeken.
Ook ik wil op mijn beurt iets kwijt over de Top van Laken, waaraan wij net als voorzitter Prodi zo hard gewerkt hebben. Er moet nog veel werk worden verzet: zowel voor de Top van Laken zelf als voor het proces dat na Laken van start zal gaan. Zoals ik al in de Commissie constitutionele zaken heb aangegeven, ben ik zeer ingenomen met het werk van uw beide rapporteurs, de heren Leinen en Méndez de Vigo. Een van de afgevaardigden hier, die nooit een blad voor de mond neemt, maakte zojuist een venijnige opmerking over de Commissie. Deze instelling staat centraal binnen het model van de communautaire methode en moet die positie ook behouden. In de Verdragen staat immers dat de Commissie voorstellen moet doen, toezicht moet houden en wetten moet uitvoeren. Ook na de hereniging van het Europese continent dient de Commissie haar centrale rol binnen het communautaire model te behouden, zeker omdat na de hereniging de ongelijkheden en het aantal middelpuntvliedende krachten zullen toenemen. Het zal dus nog meer dan de afgelopen vijftig jaar van belang blijken dat de Commissie haar centrale, drieledige rol behoudt.
De heer Voggenhuber beweerde zojuist dat het de Commissie aan visie ontbreekt. Ik geloof niet dat hij nog in de zaal aanwezig is en naar mijn antwoord kan luisteren, maar ik wil toch graag op zijn opmerking ingaan. Iedereen is vrij om het woord "visie" op eigen wijze te interpreteren. Persoonlijk ga ik altijd uit van het pessimisme van de rede en het optimisme van de wil. Ik refereer hier naar de mooie uitspraak van Jean Monnet naar aanleiding van de opmerkingen van minister Michel van zojuist. De heer Michel gaf immers toe dat hij min of meer naar het Parlement getogen was om het optimisme te proeven dat bij andere instellingen zozeer ontbreekt. Ik wilde u in deze context deze mooie uitspraak van Jean Monnet niet onthouden.
Veel sprekers hebben in deze vergaderzaal blijk gegeven van hun wil om vooruitgang te boeken en voorzitter Prodi heeft in dit licht vier strategische doelstellingen genoemd. Wij willen aan deze doelstellingen vasthouden en de heer Prodi zal zelf in de gelegenheid gesteld worden om tijdens zijn betoog op 11 december aanstaande over de toestand van de Unie tijdens de plenaire vergadering aan te tonen dat ook hij hieraan vasthoudt.
Wat zou het Parlement gezegd hebben als de Commissie nog voor de oprichting van de Conventie, waarvoor wij ons allen zozeer hebben beijverd, haar definitieve visie op ons constitutioneel Verdrag of onze grondwet zou hebben gegeven en zo voorbij zou zijn gegaan aan het democratisch debat dat nog van start moet gaan - en wel voor de eerste keer - over deze zeer omvangrijke vraagstukken? Ik zeg dit onder het toeziend oog van mijn collega en vriend Vitorino die nauw met u heeft samengewerkt in de vorige Conventie over de grondrechten. Het gaat hier om vraagstukken die vanuit politiek oogpunt een meer open karakter hebben en ongetwijfeld veel ingewikkelder zijn. Daarom moet er een debat van start gaan. Wij kunnen aan dit debat deelnemen, maar dienen hierin niet te domineren of te doen alsof het debat juist van ondergeschikt belang is. Laten we de benadering die wordt gevolgd bij de governance en het Witboek niet onderschatten. De intensiteit waarmee u vandaag dit debat voert maakt duidelijk dat het hier niet om onbeduidende vraagstukken gaat. Ik heb beloofd niet uitvoerig in te gaan op de kwestie van de Conventie van Laken en met name ook niet op het proces na Laken. Alvorens af te sluiten wil ik echter nog wel namens de Commissie het Belgisch voorzitterschap van harte danken voor de politieke wil en de moed die het reeds getoond heeft en de komende dagen voorafgaand aan de Top van Laken nog zal moeten tonen. Ik doel hier met name op Guy Verhofstadt en Louis Michel. Ze zullen ervoor moeten zorgen dat de in de ontwerpverklaring gevolgde lijn door de lidstaten zal worden geaccepteerd en niet zal worden afgezwakt.
Ik heb zojuist Louis Michel woorden horen gebruiken die mij bekend in de oren klinken. Ik heb de indruk dat de Conventie over voldoende tijd beschikt - twee jaar - om voor de eerste keer deel te kunnen nemen aan een institutioneel debat. Om de hervorming van het Verdrag van de instellingen mogelijk te maken zal er een open methode worden gehanteerd die zich niet zal beperken tot een dialoog in achterkamertjes tussen alleen de ministers van de nationale regeringen. Deze methode moet verder reiken dan de intergouvernementele methode, waarvan we in Amsterdam en in Nice de beperkingen hebben mogen aanschouwen. Laten wij deze kans aangrijpen en deze Conventie als een klankbord laten fungeren, dat wil zeggen enerzijds naar boven richting de instellingen en de regeringen die het uiteindelijke besluit moeten nemen, en anderzijds richting de burgers die u vertegenwoordigt. Ik wil u er nogmaals op wijzen dat deze Conventie zelf geen beslissingen zal nemen. Laat dat duidelijk zijn en laten wij dat accepteren. Wat dit punt betreft merkte minister Michel terecht op dat we ons niet te huiverig moeten opstellen ten opzichte van de vier punten van Nice. Wij moeten deze punten juist tezamen bestuderen, ze op open en constructieve wijze interpreteren en ze ambitieus tegemoet treden. Dat is duidelijk de manier waarop wij een constitutioneel proces kunnen aangaan. Laten wij niet al te bang zijn voor woorden, maar een ambitieuze studie maken van deze vier punten. Dit geldt in het bijzonder voor het punt dat betrekking heeft op het uitoefenen en verduidelijken van de bevoegdheden, en de juiste instrumenten die daar op dit moment voor nodig zijn. Dat brengt ons uiteraard bij het vraagstuk van de Europese eenwording. Wat willen we samen doen? Hebben we het eindpunt bereikt of willen we verder gaan? Sommigen willen juist terug. Moet dat ten koste gaan van het communautair acquis? Of moeten we denkend aan het algemeen belang van de burgers juist streven naar meer integratie op het gebied van de derde pijler, het buitenlands beleid, de defensie? Dit zijn de verzoeken van de burgers. Als we verder willen gaan, moet dat dan met ons allen of kan dat ook met een kleine groep? Hoe gaat dat dan in zijn werk? Dit zijn de vragen waar het in verband met deze vier punten om draait. De Conventie zal zelf geen beslissingen nemen, maar dient wel krachtige voorstellen te doen. Ze dient dus veel werk te verzetten.
Dit is wat ik te zeggen had. Ik denk dat de deelnemers aan de Conventie zich ontvankelijk dienen op te stellen en hun oor te luister moeten leggen bij hetgeen er gedurende die periode buiten de instellingen wordt gezegd door de burgers in ieder van onze landen en regio' s. Ik hecht bij het publieke debat bijzonder veel aandacht aan hetgeen de regio' s te zeggen hebben. Hun nuttige opmerkingen dienen te worden overgebracht. Wij dienen ons ontvankelijk op te stellen in het debat dat gedurende deze periode in de burgermaatschappij plaatsvindt.
De Commissie zal gedurende deze periode niet uitsluitend fungeren als toeschouwer. Ze zal een bijzondere plek binnen deze Conventie innemen, en vervolgens deelnemen aan de IGC. De voorzitter van de Commissie, ten slotte, zal actief deelnemen aan de Europese Raad van de allerlaatste IGC, die niet later dan begin 2004 - dat wil zeggen voor de Europese verkiezingen - zal plaatsvinden.
Volgende week zullen voorzitter Prodi en ik ons namens de Commissie in een mededeling uitspreken over de Top van Laken, over de periode daarvoor, en over de periode na de tenuitvoerlegging van de in Laken genomen beslissingen. U kunt op ons rekenen. De Commissie zal regelmatig haar bijdrage leveren aan het debat en over ieder thema een mededeling doen. De fractievoorzitters hebben hier om gevraagd. Wat betreft de gewenste vereenvoudiging, het vraagstuk van de bevoegdheden en alle andere kwesties kan ik voorzitter Poettering, de heer Barón Crespo en de heer Cox dus geruststellen. Allereerst dienen wij ons echter te buigen over het vraagstuk van de bevoegdheden. De Commissie zal in dit opzicht haar bijdrage leveren aan de Conventie en voorstellen doen waarin ze haar visie uiteenzet. Wat deze visie betreft wil ik in ieder geval alvast laten weten dat wij het model van de communautaire methode willen behouden, maar het daarnaast ook willen vernieuwen en van meer legitimiteit willen voorzien. Wij zullen dit punt in onze mededeling van volgende week bevestigen.

De Voorzitter
 Dank u wel, commissaris Barnier.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.
Moties van orde (vervolg)

Van Orden
Op 15 november heb ik de situatie van de in Griekenland gearresteerde vliegtuigspotters onder uw aandacht gebracht, onder wie mijn kiezers Lesley en Paul Coppin. Dat was twee weken geleden en zij zitten nog steeds gevangen. Vorige week heb ik mevrouw Coppin bezocht en zij is erg overstuur.
Het is mogelijk dat sommige van de gearresteerden bij hun activiteiten wat al te enthousiast zijn geweest en technisch gesproken wellicht de indruk hebben gewekt de Griekse wet te overtreden. Anderen, zoals mevrouw Coppin, hebben daarentegen helemaal niets verkeerds gedaan. Er is geen bewijsmateriaal tegen hen en geen grond om hen vast te houden. Deze mensen zitten nu dus al bijna drie weken zonder rechtmatige gronden in voorarrest. Noch zijzelf, noch hun advocaat waren aanwezig toen het bewijsmateriaal bij de eerste behandeling aan de onderzoeksrechter werd voorgelegd. Deze rechter nam zijn arbitraire beslissingen achter gesloten deuren.
Lange tijd hadden mevrouw Coppin en de andere arrestanten geen idee welke aanklachten er tegen hen waren ingebracht of hoe lang zij naar verwachting in hechtenis zouden moeten blijven voordat hun zaak zou voorkomen. Dit is naar iedere maatstaf gemeten een schande en een flagrante schending van hun burger- en mensenrechten.
Gezien de bepalingen van artikel 5 van het Europees Verdrag inzake de rechten van de mens en de relevante jurisprudentie is het duidelijk dat personen die binnen de Europese Unie worden gearresteerd onverwijld - dat wil zeggen binnen zeven dagen - voor een rechter moeten worden voorgeleid, en dat deze rechter hen onmiddellijk in vrijheid moet stellen als er geen grond voor hun gevangenhouding bestaat. Het moet voor de rechter op zijn laatst op 16 november duidelijk zijn geweest dat er tegen veel van de arrestanten geen bewijs was. Zij hadden dan ook onmiddellijk in vrijheid moeten worden gesteld.
Wat wij nu zien is een juridische schertsvertoning. Ik vraag u, mevrouw de Voorzitter, en de voorzitter van de Raad en de voorzitter van de Commissie, om onmiddellijk actie te ondernemen bij de Griekse autoriteiten om de onmiddellijke vrijlating te bewerkstelligen van alle arrestanten, en vooral van mevrouw Coppin. Dit mag zelfs geen dag langer voortduren.

De Voorzitter
 Dank u wel. De Voorzitter heeft al via haar kabinet stappen ondernomen bij de permanente vertegenwoordiging van Griekenland. Zij heeft zich ook bereid verklaard om persoonlijk stappen te ondernemen als de situatie blijft bestaan.
Het woord is aan barones Ludford.

Ludford
Eerder vanmiddag meende de Voorzitter de leden die deze zaak aan de orde wilde stellen te moeten afkappen en de behandeling ervan te moeten opschorten. Zij vond dat zij het debat over de toekomst van Europa voorrang moest geven. Maar Europa heeft helemaal geen toekomst als wij niet gesteund worden door de burgers. Deze zaak is een perfect voorbeeld van de gevolgen voor de individuele burgers van de goede of slechte kwaliteit van de Europese integratie.
Het Parlement had de kans om te laten zien dat het belangrijk is voor mensen en het heeft die kans op het kritieke moment laten liggen. Nu komt onze motie in het gedrang doordat de meeste van onze collega' s nu bij het Voorzittersdebat zijn. Ik vind het haast ongelofelijk dat het na bijna drie weken nog steeds onmogelijk is om opheldering te geven over de beschuldigingen tegen de twaalf Britten, laat staan die te horen. Ik begrijp ook absoluut de rol van de Griekse luchtmacht niet. Naar verluidt heeft die de beschuldigingen beoordeeld, in plaats van een onafhankelijke aanklager. De verdachten hebben geen gelegenheid gehad om het bewijsmateriaal in een openbaar proces te weerspreken, en nu zal ook het hogere gerechtshof waarnaar de zaak is verwezen, in een geheime zitting bijeenkomen.
De heer Souladakis zei eerder dat de Griekse strafrechtelijke instanties alle relevante rechten hebben geëerbiedigd. Ik verbaas mij erover dat het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens kennelijk zo zwak is. Wij moeten dit Verdrag wellicht in Europees verband aan een herziening onderwerpen en de maatstaven ervan aanscherpen. Dit is vooral ook van belang met het oog op het Europees arrestatiebevel.
Ik roep de Griekse autoriteiten op om duidelijkheid te verschaffen over de aanklachten, de beklaagden op borgtocht vrij te laten en uiterlijk komende vrijdag deze zaak tijdens een openbare terechtzitting te behandelen.

Corbett
Ik wil alleen even onderstrepen dat dit onderwerp de steun heeft van alle partijen in mijn eigen land. Het gaat overigens niet alleen om Britse, maar ook om Nederlandse burgers. De zaak staat enorm in de publieke belangstelling en roept vragen op juist op een moment dat wij bezig zijn met stappen op het gebied van justitie en binnenlandse zaken op Europees niveau op basis van wederzijdse erkenning van elkaars strafrechtsstelsels. Dat betekent dat wij erop moeten kunnen vertrouwen dat de rechtsstelsels van alle landen betrouwbaar zijn en voldoen aan de minimumeisen zoals die zijn vastgelegd in het Europees Verdrag voor de rechten van de mens.
Dit is heel belangrijk en ik ben blij dat u hebt aangekondigd dat de Voorzitter op dit punt actie zal ondernemen.

De Voorzitter
 Dank u wel, mijnheer Corbett. De punten van alle sprekers zijn absoluut duidelijk. Ik heb al in eerste instantie tegen de heer Van Orden gezegd dat de kwestie door het kabinet van de Voorzitter wordt gevolgd, dat er al actie is ondernomen en dat de Voorzitter zonodig persoonlijk zal interveniëren als de situatie blijft bestaan.

Lynne
In vervolg op de eerder vandaag ingediende moties van orde ben ik heel blij met het feit dat de Voorzitter deze kwestie nogmaals bij de Griekse autoriteiten zal aankaarten.
Ik heb het met name over een lid van mijn kiesdistrict, Wayne Groves uit Tamworth. Hij bezat niet eens een fototoestel en ik begrijp dan ook nog steeds niet waarom hij wordt vastgehouden. Hij slaapt op een dun matrasje op de vloer, net als de andere gevangenen naar ik heb begrepen. Hij zit daar nu al drie weken. Waarom worden zij nog steeds vastgehouden, terwijl de magistraat gisteren heeft gezegd dat er geen echt bewijsmateriaal tegen hen is?
Net als alle anderen ben ik van oordeel dat dit in strijd is met het Europees Verdrag voor de rechten van de mens. Als de kandidaat-landen, alvorens lid te kunnen worden, moeten verklaren dat zij zich aan dit Verdrag zullen houden, moeten de huidige leden zich er nu toch zeker aan houden.

Manders
Ik wil het over hetzelfde punt hebben, zonder echter in herhalingen te vervallen. Ook twee jongens uit mijn kiesdistrict zitten nog steeds gevangen in Griekenland vanwege hetzelfde misdrijf: zo ernstig wordt dat blijkbaar in Griekenland opgevat.
Ik wil erop wijzen dat het volgende agendapunt het Europese aanhoudingsbevel is. In relatie tot wat nu in Griekenland gebeurt, is dat een onderwerp waarmee wij, en ook de Raad, toch wel erg voorzichtig moeten omgaan om te vermijden dat een en ander leidt tot een Europese verstoring op het gebied van het strafrechtbeleid.

De Voorzitter
 Dank u wel. Ik heb dit punt al beantwoord.
  

Boumediene-Thiery
Mevrouw de Voorzitter, aangezien we het hier nu over de mensenrechten hebben, wil ik graag een opmerking maken over de methode die wij hanteren bij alle associatieovereenkomsten. Vandaag zal er een gezamenlijk debat plaatsvinden over de associatieovereenkomsten met Egypte, de mondelinge vragen en de ontwerpresoluties. Om ervoor te zorgen dat het debat democratisch verloopt en de stemming over alle associatieovereenkomsten zich op coherente wijze afspeelt, acht ik het van belang dat deze punten in verschillende zittingen worden behandeld. Wij stellen voor om allereerst de mondelinge vragen en de ontwerpresoluties te behandelen, en pas in een later stadium te stemmen over de associatieovereenkomsten. Het lijkt mij niet logisch of coherent om over de verschillende punten gelijktijdig een standpunt in te nemen. In de mondelinge vragen en de resoluties wordt voorgesteld om de overheden van deze landen om opheldering te vragen. Wij moeten ze vervolgens de tijd geven over deze kwesties het debat aan te gaan en ons te antwoorden. Om aan te geven dat wij daadwerkelijk belang hechten aan de overeenkomsten, met name aan artikel 2 over de mensenrechten, dienen wij deze punten op twee verschillende momenten te behandelen. Wij dienen het voorbeeld van Egypte aan te grijpen om aan te geven dat een essentieel besluit, dat indruist tegen de mensenrechten - de recente veroordeling van homoseksuelen - en de waarden in artikel 2 van onze overeenkomsten met voeten treedt, niet ongemerkt aan ons voorbij gaat. Onze fractie wil daarom het debat en de stemming over de mondelinge vragen en ontwerpresoluties reserveren voor deze zitting, en de associatieakkoorden behandelen tijdens een volgende zitting. Dat is de reden van het verzoek dat wij schriftelijk aan mevrouw de Voorzitter hebben doen toekomen.

De Voorzitter
 Dit punt komt vanavond in het debat aan de orde.
  

Korakas
Mijnheer de Voorzitter, misschien bent u niet op de hoogte van hetgeen ik nu ga zeggen, maar mevrouw Fontaine heeft er weet van. Al tien jaar lang proberen wij namelijk de aandacht van het Europees Parlement te vestigen op het probleem van drie Griekse zeelieden, van de drie lagere bemanningsleden van een Grieks schip die in Egypte zijn gearresteerd en tot zeer zware straffen zijn veroordeeld wegens de aanwezigheid van 7,5 ton drugs op het schip.
Het strekt de Egyptische justitie allesbehalve tot eer dat noch de eigenaars, noch de bestuurders van het schip, maar enkel deze drie ongelukkige mensen, deze drie lagere bemanningsleden schuldig zijn bevonden. Mevrouw Fontaine heeft, evenals de vorige Voorzitters, haar steun betuigd en erop aangedrongen dat zij op vrije voeten zouden worden gesteld en naar Griekenland zouden worden teruggestuurd.
Tweeënhalf jaar geleden is een van de drie in de gevangenis gestorven door de onaanvaardbare omstandigheden aldaar. Enkele dagen geleden is er weer iemand gestorven en wel aan een amandelontsteking. Een van de drie is nog in leven, maar zijn gezondheid is definitief kapot. Ik verzoek het Voorzitterschap nogmaals aan te dringen op vrijlating, voordat ook hij zijn laatste ademtocht uitblaast.

Terrorismebestrijding / Eurojust
De Voorzitter
 Aan de orde is de gecombineerde behandeling van het :
verslag van de heer Watson (A5-0397/2001), namens de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken, over het voorstel voor een kaderbesluit van de Raad inzake terrorismebestrijding (COM(2001) 521 - C5-0452/2001 - 2001/0217(CNS)) en het voorstel voor een kaderbesluit van de Raad betreffende het Europees arrestatiebevel en de procedures van overlevering tussen de lidstaten van de Europese Unie (COM(2001) 522 - C5-0453/2001 - 2001/0215(CNS)), en het ;
verslag van mevrouw Gebhardt (A5-0398/2001), namens de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken, over het ontwerpbesluit van de Raad betreffende de oprichting van Eurojust ter versterking van de bestrijding van ernstige vormen van georganiseerde criminaliteit.

Watson
Mevrouw de Voorzitter, het is betreurenswaardig, en misschien zelfs schandalig, dat de gebeurtenissen van 11 september nodig waren om de Europese regeringen zover te krijgen dat zij nu eindelijk ernst maken met de aanpak van een probleem dat ons continent nu al meer dan een generatie lang teistert. De staatshoofden en regeringsleiders hebben zich in 1997 in Amsterdam, en daarna in 1999 in Tampere in Finland, verplicht tot de strijd tegen het terrorisme. Uit onze voortgangsverslagen van begin dit jaar bleek dat er nog helemaal niets was gedaan. Daarom hebben wij als Parlement een verslag uitgebracht waarin de staatshoofden en regeringsleiders werden opgeroepen maatregelen te nemen. De gebeurtenissen van 11 september hebben er gelukkig toe geleid dat er nu maatregelen worden genomen. Binnenkort reis ik naar Washington om te praten over gezamenlijke maatregelen van de Europese Unie en de Verenigde Staten van Amerika.
Ik wil de fracties in dit Parlement, en met name de leden uit Spanje, danken voor hun medewerking bij de opstelling van dit verslag. In mijn verslag juich ik de voorstellen van de Commissie voor een kaderbesluit van de Raad inzake terrorismebestrijding en voor een Europees arrestatiebevel in zijn algemeenheid toe. De ingediende amendementen zijn bedoeld om de lijst van delicten die als terreurmisdrijven worden gedefinieerd en onder het Europees arrestatiebevel vallen, te beperken tot de allerzwaarste grensoverschrijdende misdrijven. Ik citeer hiervoor amendement 16, waar deze misdrijven worden omschreven als misdrijven die erop gericht zijn "de vernietiging te bewerkstelligen van de fundamentele vrijheden, democratie, eerbiediging van de mensenrechten, burgerlijke vrijheden en de principes van de rechtsstaat waarop onze samenlevingen zijn gebaseerd." Ook willen wij waarborgen voor burgerlijke vrijheden opnemen door de maatregelen duidelijk te baseren op internationale documenten op het gebied van de rechten van de mens, door het beginsel van ne bis in idem te versterken, door rekening te houden met de tijd die de verdachte in afwachting van een proces in voorarrest heeft gezeten, en door de lidstaten in de gelegenheid te stellen uitwijzing te weigeren als daar overduidelijk goede redenen voor zijn, met inbegrip van die gevallen waarin iemand die schuldig is bevonden, de kans loopt ter dood te worden veroordeeld. Ook willen wij hulp bieden aan de slachtoffers van terrorisme en hun families.
Ik zal het Parlement vragen één amendement aan te nemen dat na het verstrijken van de termijn is ingediend en waarin rekening is gehouden met de jongste ontwikkelingen in de Raad. Eén lidstaat dreigt de voortgang van de invoering van een Europees arrestatiebevel te blokkeren. Er is een methode om dat te verhinderen en te zorgen dat wij toch kunnen doorgaan, namelijk door een beroep te doen op artikel 40 van het Verdrag dat een sterkere samenwerking tussen een bepaald aantal lidstaten mogelijk maakt. Ik zal die methode niet aanbevelen, maar wij zouden hem in het uiterste geval nodig kunnen hebben. Terrorisme is een supranationaal probleem dat vraagt om een supranationale reactie. Wij kunnen niet toestaan dat één lidstaat gezamenlijke maatregelen ter bestrijding daarvan blokkeert.
Ik herinner mij dat tijdens ons debat hier op 12 september de heer Poettering en vele anderen zeiden dat wij allemaal Amerikanen waren. Sinds die tijd zijn wij erachter gekomen dat wij allereerst Europeanen moeten zijn. Wij geven toe dat de wederzijdse erkenning van rechterlijke uitspraken en juridische normen vereist dat wij vertrouwen moeten hebben in elkaars rechtsstelsels. Dat vertrouwen hoeft echter niet blind te zijn. Daarom heb ik een amendement ingediend waarin wordt opgeroepen om met spoed maatregelen te nemen om de rechtsstelsel in onze lidstaten te verbeteren en om benchmarking en de uitwisseling van beste praktijken te stimuleren. Het proces van de vorming van een gebied waar vrijheid, veiligheid en gerechtigheid heersen, is vergelijkbaar met dat van de vorming van de gemeenschappelijke markt, maar er is meer haast bij. We hebben het hierbij immers niet over vrij verkeer van goederen, diensten of kapitaal, maar over de vrijheid van mensen.
De Groenen en andere fracties zeggen dat wij dit pas moeten doorzetten als we er zeker van zijn dat de kwaliteit van de rechtspraak in alle lidstaten perfect is. De meerderheid in de commissie is echter van mening dat de uitdaging waarvoor wij nu staan en de historische urgentie ervan zo groot zijn dat wij deze maatregelen moeten doorzetten. Daarbij moeten wij behoedzaam en waakzaam, maar ook vastberaden zijn.
Wij moeten doeltreffende maatregelen nemen tegen terroristen, maar wij mogen de burgers niet het recht ontzeggen om op legitieme wijze hun grieven te uiten. Tot mijn verbazing las ik vanmorgen in de krant El País een interpretatie van één van de door mij gesteunde amendementen. Volgens die interpretatie zou door dit amendement Herri Batasuna vogelvrij worden. Ik interpreteer dit amendement anders. Een dergelijk amendement is ook niet nodig om de strijd aan te gaan met degenen die terreurdaden steunen. Dat doen andere bepalingen in onze voorstellen al. Ik zou tegen mijn collega' s, en met name tegen onze Spaanse collega' s, willen zeggen dat wij bij al onze vastberadenheid om het terrorisme aan te pakken toch ook goed in de gaten moeten houden dat terroristen soms politieke grieven naar voren brengen en dat die grieven om een politieke reactie vragen.
De Raad bespreekt momenteel de door de Commissie ingediende voorstellen. Wellicht zal het Parlement, dat met smart op medebeslissingsbevoegdheid zit te wachten, over deze zaak opnieuw worden geraadpleegd. Wij zijn vastbesloten de regeringen bij hun werk te steunen en tegelijkertijd het wankele evenwicht tussen de behoefte aan veiligheid van onze burgers en het behoud van hun democratische vrijheden, te bewaren. De samenwerking op het gebied van justitie en binnenlandse zaken is door dit alles sterk verbeterd. Het is paradoxaal dat het tempo in Europa grotendeels wordt bepaald door bijzondere gebeurtenissen en niet door wat we ons in Amsterdam hebben voorgenomen te doen. Net zoals de verkiezing van de heer Haider ertoe heeft geleid dat wij doeltreffende wetgeving tegen racisme en vreemdelingenhaat aannamen, zo zou het ook wel eens kunnen zijn dat de heer Bin Laden in belangrijke mate heeft bijgedragen tot de integratie in de Europese Unie.
Tot slot wil ik graag opmerken dat het mij een waar genoegen is bij deze zitting u als collega-liberaal-democraat op de voorzitterstoel te zien. Ik wens u een succesvol debat toe.

Gebhardt
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de minister, mijnheer de commissaris, geachte afgevaardigden, de versterkte justitiële samenwerking tussen de lidstaten van de Europese Unie vormt de sleutel tot de Europese ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid. Met de definitieve vormgeving van Eurojust krijgen wij deze sleutel in handen. Dan kunnen wij zware criminaliteit als terrorisme, mensenhandel en drugssmokkel over de binnengrenzen van de Gemeenschap heen flexibel en succesvol bestrijden. Het Europees Parlement heeft reeds in het voorjaar van 2001 zijn goedkeuring gegeven voor Eurojust en daarbij 1 januari 2002 als startdatum voor ogen gehad. De Raad heeft grote wijzigingen doorgevoerd in de initiatieven die ten grondslag liggen aan Eurojust. Daardoor werd het noodzakelijk het Europees Parlement opnieuw te raadplegen, maar de startdatum van Eurojust begin volgend jaar lijkt mij niet in gevaar te komen. De Raad heeft met name na 11 september bewezen snel te kunnen reageren als het echt noodzakelijk is, en met het oog op de veiligheid van de mensen in Europa is het noodzakelijk!
De Raad heeft in het onderhavige document reeds wezenlijke amendementen van het Europees Parlement uit de eerste raadpleging overgenomen. De werkingssfeer van Eurojust is bijvoorbeeld zodanig geformuleerd dat daaronder ook grensgevallen en nieuwe vormen van zware criminaliteit vallen. Voor Eurojust is een kader beschreven, maar daarnaast kan het ook onderzoek en strafvervolgingsmaatregelen ondersteunen, als de desbetreffende nationale overheid daarom vraagt. Dat zorgt voor een zo groot mogelijke flexibiliteit en efficiëntie in de gezamenlijke strijd tegen de misdaad die geen grenzen kent.
Bovendien zijn de voorstellen van het Parlement voor een vlekkeloze samenwerking tussen Eurojust en de nationale overheden in het nieuwe document van de Raad opgenomen. Daarvoor wil ik mijn hartelijke dank uitspreken. Desalniettemin moet er een aantal wijzigingen doorgevoerd worden om Eurojust tot het beste instrument te maken in de strijd tegen de grensoverschrijdende criminaliteit. Als ik de signalen van de regeringen van de lidstaten en de Raad goed heb begrepen, heerst er grote overeenstemming tussen het Parlement en de Raad. De Duitse en Franse regering hebben tijdens hun ontmoeting afgelopen weekeinde in Nantes het standpunt van het Europees Parlement onderstreept dat Eurojust de aanzet tot een Europees openbaar ministerie moet zijn. Daardoor wordt het justitiële apparaat van de Europese Unie versterkt, worden reeds geformuleerde maar nog niet geratificeerde verdragen toegepast en worden tot dusver genomen initiatieven op dit gebied uitgewerkt.
Ik vind het eveneens belangrijk dat Eurojust niet door onnodige bureaucratie gehinderd wordt bij onderzoek en strafvervolging. Het heeft voor Eurojust geen zin nationale bijkantoren op te richten. De mensen die werkzaam zijn bij Eurojust en in de lidstaten moeten zonder omwegen direct met elkaar kunnen communiceren. Uit de ervaringen met de georganiseerde criminaliteit blijkt dat wij alleen door middel van snelle procedures succes kunnen boeken bij onderzoek.
Tot slot wil ik een punt aankaarten waaraan ik zeer veel waarde hecht en dat is gegevensbescherming. De individuele burger moet bij de gegevensverwerking door Eurojust zeer goed beschermd worden. Dat kan alleen als alleen de hoogstnoodzakelijke gegevens worden opgeslagen en als gegevens niet langer dan volstrekt noodzakelijk worden opgeslagen. Het spreekt voor zich dat er zeer hoge eisen gesteld moeten worden aan de behandeling van gegevens van slachtoffers en getuigen. Het is ook duidelijk dat het toegangsrecht van de burger gegarandeerd moet worden en opgeëist moet kunnen worden.
Ik ben blij dat wij van de Raad ook positieve signalen hebben ontvangen wat betreft de gegevensbescherming. Ik hoop dat u evenwel nog veel verder gaat. Een wens van mij zal niet in vervulling gaan, want Eurojust zal niet in Luxemburg gevestigd worden. Dat zou echter een zo mooi symbool voor de onafhankelijkheid van deze instelling en haar nabijheid tot het gemeenschappelijk Europees recht zijn geweest!

Neyts-Uyttebroeck
Mevrouw de Voorzitter, ik heb inderdaad het genoegen om hier het voorzitterschap te vertegenwoordigen omdat de minister van Justitie jammer genoeg niet hier kan zijn. Er is mij gevraagd om namens hem dit thema te behandelen, wat ik vanzelfsprekend erg graag doe.
Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik wil u allereerst hartelijk danken voor de snelheid en flexibiliteit waarvan u de afgelopen weken blijk hebt gegeven. Zoals u weet is er tijdens de Raad van 20 september en de Europese Raad van de daaropvolgende dag besloten om snel een actieplan in werking te laten treden ter bestrijding van het terrorisme. Voor elk van de drie besluiten waarover wij vandaag debatteren en die gezien kunnen worden als de sleutelelementen van dit actieplan, dient in december de knoop te worden doorgehakt. De Europese burger zal niet begrijpen waarom de Unie niet voldoende haast maakt met het aannemen van de genoemde maatregelen. Het hoge tempo waarin de rapporteurs gewerkt hebben, de snelheid waarmee de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken de verslagen bestudeerd heeft en uw bereidheid om er reeds vandaag over te debatteren, zijn exemplarisch. U laat hiermee zien dat u deze besluiten binnen de gestelde termijnen wilt laten aannemen. Het voorzitterschap is u bijzonder erkentelijk voor uw bijdrage aan de werkzaamheden.
Mevrouw de Voorzitter, ik wil allereerst ingaan op het besluit betreffende de oprichting van Eurojust, vervolgens wil ik het kaderbesluit betreffende het Europees arrestatiebevel bespreken en ten slotte zal ik het kaderbesluit inzake de strafbaarstelling van terrorisme aan de orde stellen. Ik wil hier eigenlijk niet terugkomen op de doelstellingen van elk van de instrumenten. U bent er immers reeds goed van op de hoogte. Ik wil ingaan op de punten die u vandaag door het voorzitterschap uiteengezet wilt zien. Ik zal hier dus de balans opmaken van de voorbereidende werkzaamheden met betrekking tot elk van de besluiten.
Voor wat Eurojust betreft, was de oprichting van een definitieve eenheid een van onze absolute prioriteiten op het vlak van justitie. De terroristische dreiging heeft ons in dit voornemen alleen maar gesterkt. We stellen alles in het werk opdat dit instrument in december kan worden aangenomen en om zodoende de doelstellingen van Tampere te verwezenlijken. Ik ben verheugd u te kunnen meedelen dat alles erop wijst dat de Raad deze termijn zal kunnen respecteren.
Tijdens de Raadsvergaderingen van 27 en 28 september werd inderdaad reeds een politiek akkoord gesloten omtrent de artikelen 1 tot en met 8 van het besluit. U weet dat deze artikelen de harde kern vormen van dat besluit tot oprichting van Eurojust.
Onder het Belgische voorzitterschap besteedde de werkgroep 13 vergaderdagen aan dit instrument. De volledige tekst vormde reeds het voorwerp van een globale lezing in de werkgroep, werd onderzocht door het comité van artikel 36 en ligt nu voor bij het Coreper.
Het eerste advies van uw Parlement is op 17 mei dit jaar aangenomen. Vanwege de vele wijzigingen die in de tekst zijn aangebracht bleek echter een nieuwe raadpleging noodzakelijk. Gedurende het gehele onderhandelingsproces heeft het voorzitterschap er altijd op toegezien dat het advies van uw Parlement daadwerkelijk in overweging werd genomen.
Eurojust moet een daadwerkelijk toegevoegde waarde bieden aan de reeds bestaande instrumenten. Het feit dat er magistraten binnen één instantie bijeen zullen komen, zal ongetwijfeld bijdragen aan een goede coördinatie en nauwe samenwerking tussen de met vervolging belaste autoriteiten. Eurojust zal een doelmatig instrument zijn met het oog op de oprichting van deze ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid. Al sinds het Verdrag van Amsterdam ijveren wij voor een dergelijke ruimte.
Er dient in dit kader sprake te zijn van een daadwerkelijke, doelmatige samenwerking tussen Eurojust en de instanties die in het kader van onze Unie zijn opgericht. Wij moeten er nauwlettend op toezien dat er geen bevoegdheidsconflicten ontstaan en dat er geen dubbel werk wordt verricht. Voor al deze vraagstukken zullen er bepalingen in het ontwerpbesluit worden opgenomen. In een aparte overeenkomst zal worden vastgelegd hoe de samenwerking tussen Eurojust en Europol eruit moet komen te zien en welke betrekkingen beide instellingen met elkaar zullen onderhouden. Momenteel werken de leden van het voorlopig justitieel samenwerkingsteam pro-Eurojust en de vertegenwoordigers van Europol samen aan een ontwerpakkoord. Het lijkt me zeer wenselijk om de direct belanghebbenden bij dit debat te betrekken en de ontwikkelingen die Europol in een later stadium zal ondergaan en waarover nu binnen de Europese Unie onderhandeld wordt, zo adequaat mogelijk in het debat op te nemen.
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, in overeenstemming met uw wensen zijn de bevoegdheidsdomeinen van Eurojust zo bepaald dat Eurojust de nodige ruimte zal krijgen om grensgevallen en nieuwe vormen van criminaliteit te behandelen. Eurojust zal deelnemen aan de coördinatie van de bevoegde overheden van de lidstaten en kan deze verzoeken om gemeenschappelijke onderzoeksteams op te richten. De overheden van een lidstaat die niet op het verzoek van Eurojust zouden ingaan, zullen hun weigering moeten rechtvaardigen.
Talrijke bepalingen van het ontwerpbesluit betreffen de invoering van regels ter bescherming van de persoonsgegevens. Het was en het is immers onontbeerlijk om enerzijds Eurojust de mogelijkheid te bieden zulke gegevens te behandelen, maar om anderzijds ook alle garanties te bieden inzake bescherming van de persoonlijke levenssfeer.
Er werd rekening gehouden met de opgedane kennis van de voorlopige eenheid die op 1 maart van dit jaar werd opgericht. Vertegenwoordigers van deze eenheid namen deel aan de werkgroep en konden hun bevindingen tijdens die werkzaamheden meedelen. Ik onderstreep graag dat de werkzaamheden van de voorlopige eenheid vooral tijdens de afgelopen weken het belang en het nut van een eenheid als Eurojust ten overvloede hebben bewezen.
U zult, mevrouw de Voorzitter, dames en heren Parlementsleden, naar ik mag hopen waarschijnlijk graag horen dat luidens de jongste stand van de werkzaamheden het wel degelijk aan uw Parlement zal toekomen om Eurojust kwijting te verlenen voor de uitvoering van de begroting.
Er blijven niettemin nog enkele belangrijke vragen op te lossen, maar hun aantal is beperkt. Ze betreffen voornamelijk de modaliteiten inzake het recht tot kennisneming van de persoonsgegevens, de inwerkingtreding van het besluit en het statuut van het personeel van Eurojust.
Tot slot moet er nog worden vastgesteld waar deze instelling zal worden gehuisvest. Een besluit hierover zou tijdens de Top van Laken genomen moeten kunnen worden.
Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik wil aan het einde van dit gedeelte van mijn betoog er uw aandacht op vestigen dat het voorzitterschap op 16 november benadrukt heeft dat de lidstaten vanaf heden dienen te ijveren voor de tenuitvoerlegging van het kaderbesluit betreffende de oprichting van Eurojust, zodat deze eenheid zo snel mogelijk daadwerkelijk operationeel kan zijn.
Ik wil nu graag overgaan tot de werkzaamheden met betrekking tot het Europees arrestatiebevel. Zoals u weet rust het voorstel van de Commissie op het beginsel van de wederzijdse erkenning van rechterlijke besluiten. Dat betekent dat alle nationale autoriteiten feitelijk, na minimale controles, het verzoek van een rechterlijke autoriteit van een lidstaat om uitlevering van een persoon zullen erkennen. Het Europees arrestatiebevel zal als vervanging van het huidige uitleveringsmechanisme dienen voor overtredingen die onder zijn toepassingsbereik vallen.
Het kaderbesluit betreffende dit arrestatiebevel is een technisch zeer ingewikkeld instrument, omdat het met belangrijke kwesties van de strafrechtelijke procedure te maken heeft, maar ook met kwesties die bijvoorbeeld betrekking hebben op het signalement dat de opsporing van betrokken personen mogelijk maakt.
Gezien de omvang van de taken en de te respecteren termijnen heeft het voorzitterschap het tempo van de werkzaamheden bij de Raad aanzienlijk versneld. Het dossier werd rechtstreeks op het niveau van het comité van artikel 36 behandeld, opdat de meest delicate kwesties er onmiddellijk zouden kunnen worden besproken. Dat heeft het bijeenroepen van meerdere buitengewone vergaderingen noodzakelijk gemaakt.
Een groep van deskundigen kwam eveneens verscheidene malen bijeen om het terrein voor te bereiden voor de meest technische aspecten. Op het niveau van het comité van artikel 36 waren de debatten tot op vandaag hoofdzakelijk gericht op het toepassingsgebied van het instrument dat verbonden is aan de problematiek van de eis van de dubbele strafbaarheid en op de modaliteiten van de gerechtelijke controle in de uitvoerende lidstaat.
De lidstaten zijn het er over eens dat het toepassingsgebied moet worden bepaald op grond van een positieve lijst van overtredingen. Het beginsel van een negatieve lijst kon niet worden behouden omdat het met zo een ruim gedefinieerd toepassingsgebied onmogelijk is gebleken een akkoord te bereiken in die context over de intrekking van de eis tot dubbele strafbaarheid.
Tijdens de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken van 16 november was er een ruime consensus over het compromisvoorstel van het voorzitterschap voor een positieve lijst en tevens een quasi-akkoord voor het opgeven van dubbele strafbaarheid voor de overtredingen die in die lijst voorkomen.
Het gaat hier om overtredingen die staan aangegeven in het Verdrag betreffende de Europese Unie, de conclusies van Tampere, de bijlage bij de Europol-overeenkomst en de vier overtredingen die de Commissie heeft voorgesteld, te weten sabotage, brandstichting, misdaden tegen de menselijkheid zoals beschreven in het statuut van het Internationaal Strafhof, kaping van vliegtuigen en kaping van schepen. Het gaat hier onder meer om terrorisme en mensenhandel. Om een unaniem akkoord te kunnen bewerkstelligen, zal de lijst ongetwijfeld moeten worden aangepast.
De Raad is overeengekomen om op basis van twee voorstellen te werk te gaan. Volgens het eerste voorstel dient het beginsel van de dubbele strafbaarstelling te worden toegepast op overtredingen die op de nog niet-geharmoniseerde lijst voorkomen, met uitzondering van de overtredingen die door de verzoekende lidstaat als ernstig worden beschouwd. Het gaat hierbij momenteel om niet-geharmoniseerde overtredingen op het niveau van de Europese Unie waar een straf van meer dan twaalf maanden voor staat. Volgens het tweede voorstel dient het voorkomen van de dubbele strafbaarstelling te worden beperkt tot overtredingen die geheel of gedeeltelijk op het grondgebied van de verzoekende lidstaat hebben plaatsgevonden. De achterliggende gedachte is dat uitlevering niet kan worden tegengehouden als de overtredingen op het grondgebied van de verzoekende lidstaat zijn begaan.
Tijdens de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken van 16 november zijn de ministers het eens geworden over de voorwaarden waaronder beroep kan worden gedaan op de rechten in de uitvoerende staat, alsook over de overleveringstermijn.
De grondbeginselen zijn de volgende: het recht van de uitvoerende staat bepaalt de modaliteiten van het beroep op de rechten. Ingeval van instemming van de gezochte persoon met de overlevering is een termijn van tien dagen vastgesteld. Ingeval van aanhouding is een termijn van zestig dagen vastgesteld en in bijzondere gevallen kunnen deze termijnen met dertig dagen worden verlengd.
De overige bepalingen van het voorstel van de Commissie werden op 22 en 23 november behandeld in het comité van artikel 36. De discussies hadden betrekking op de redenen van weigering van de tenuitvoerlegging van het bevel en op de toepassingsvoorwaarden van het territorialiteitsbeginsel en het specialiteitsbeginsel.
Het is nu nog te vroeg om al gewag te maken van een akkoord, maar de werkzaamheden zijn erg constructief en alle bepalingen zijn reeds uitvoerig besproken.
In antwoord op de zorgen die u hebt geuit, geachte afgevaardigden, kan ik u melden dat er bijzondere aandacht wordt besteed aan de rechten van voortvluchtige personen. Ik denk hierbij aan de rechten op verdediging, de rechten met betrekking tot het gebruik van talen en de rechten met betrekking tot de overbrenging. In dit opzicht dient het belang te worden benadrukt dat de gezochte persoon kan hebben bij een gerechtelijke procedure en een zo snel mogelijke voorgeleiding. Een andere duidelijke vooruitgang ten opzichte van de huidige uitzettingsprocedure is dat de periode waarin de uit te leveren persoon in de uitvoerende staat is vastgehouden ten gevolge van de tenuitvoerlegging van een Europees arrestatiebevel, in mindering wordt gebracht op de periode van vrijheidsbeneming waartoe hij of zij eventueel wordt veroordeeld.
Dit is de stand van de onderhandelingen over het kaderbesluit betreffende het Europees arrestatiebevel. Nogmaals, de problemen zijn nog niet allemaal weggenomen, maar wij hebben goede hoop dat ze tussen nu en de volgende week zullen worden opgelost.
Het derde instrument waarover ik het vandaag wil hebben, is het kaderbesluit inzake terrorismebestrijding. Voor dat besluit kunnen we natuurlijk putten uit de ervaring die reeds is opgedaan in verband met de twee instrumenten waarover u en ik daarnet hebben gesproken, maar het belang van het besluit is daarom niet minder groot. In de eerste plaats omdat het ook essentieel is om de justitiële samenwerking te bevorderen door het eenmaken van strafbaarstellingen. Het is essentieel om een gemeenschappelijke strategie inzake terrorisme uit te bouwen en aldus een werkelijk Europees strafrechtelijk beleid op dat vlak te ontwikkelen. Het is eveneens essentieel om een ruime rechtsmacht terzake van de Europese strafrechtbanken mogelijk te maken.
Maar het belang van het kaderbesluit ligt ook in het delicate karakter ervan, zoals een aantal van u al terecht opmerkte: alle handelingen in verband met terrorisme, waaronder het deelnemen aan en ondersteunen van een terroristische groepering, moeten namelijk aan bod komen. Men moet er tegelijkertijd met grote zorg over waken niet te ver te gaan en dus moet er een definitie komen die elk risico op misbruik uitsluit.
De Raad is zich hier zeer wel van bewust, en het is met deze elementen in het achterhoofd dat de werkzaamheden vorderen. Ze vorderen goed en dat wordt bewezen door het resultaat van de vergaderingen van 16 november. Wij kunnen nu immers al vaststellen dat de wijzigingen die werden aangebracht de standpunten dichter tot elkaar hebben gebracht.
De definitie van terroristische daad is bijna rond. Het aanvankelijke element van voorbedachte rade is verduidelijkt en aangevuld met twee elementen die ook als terroristische intentie kunnen worden aangeduid, namelijk het ernstig intimideren van de bevolking en het op ongeoorloofde wijze aanzetten van een staat tot het treffen van maatregelen. Voorts worden alleen die gedragingen als terroristisch aangemerkt die verband houden met zeer ernstige overtredingen. Deze inspanningen beantwoorden aan de zorgen en kritiek die zijn geuit op de aanvankelijk te ruime definitie.
Om naleving van de grondrechten te waarborgen, heeft de Raad aan twee extra elementen zijn goedkeuring verleend. Allereerst zal in de inleiding worden vermeld dat het kaderbesluit geen afbreuk doet aan de uitoefening van de mensenrechten, inzonderheid het recht op vereniging, het recht op meningsuiting en het recht op demonstratie. Ter aanvulling van deze voorzorgsmaatregelen zal er overigens een politieke verklaring worden afgelegd waarin wordt aangegeven dat het besluit geen betrekking heeft op personen die zich inzetten voor het behoud of het herstel van de democratische waarden, of op personen die hun recht op meningsuiting uitoefenen, ook al begaan ze hierbij overtredingen. Tot slot zal er in de inleiding een uitzondering worden gemaakt voor de activiteiten die strijdkrachten in perioden van gewapend conflict en bij het uitoefenen van hun officiële functies ontplooien, overeenkomstig de internationale rechtsregels. Dit is wat ik te zeggen had over terroristische daden.
Met betrekking tot de rechtsmacht blijft de Raad wegens de bijzondere ernst van terroristische daden belang hechten aan het ruime karakter van die rechtsmacht. Er zal een coördinatiemechanisme tot stand worden gebracht voor het geval van conflicten van rechtsmacht tussen de lidstaten, wat niet ondenkbaar is als gevolg van de ruime rechtsmacht van diezelfde staten.
Op het gebied van de bestraffing worden de werkzaamheden voortgezet. De huidige tekst voorziet in de verplichting voor alle lidstaten om een hogere bestraffing te voorzien voor terroristische strafbare feiten dan voor dezelfde feiten maar gepleegd zonder terroristisch oogmerk. De debatten die daarover afgelopen vrijdag plaatsvonden in het Coreper gingen precies over de straffen voor strafbare feiten die verband houden met terroristische groeperingen. Er schijnt een consensus te groeien over een maximumstraf van vijftien jaar voor het leiden van een terroristische groepering en van acht jaar voor de deelname aan zo een groepering.
Indien de groepering nog geen terroristische daden heeft uitgevoerd, voorziet men voor het leiden van een dergelijke groepering eveneens in een straf van acht jaar. Maar de debatten daarover zijn nog niet afgerond.
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte afgevaardigden, dit was mijn uiteenzetting van de situatie met betrekking tot de drie kaderbesluiten van de Raad die vandaag bij u op de agenda staan. Zoals ik al zei, heeft het voorzitterschap goede hoop dat het debat over deze drie instrumenten tussen nu en december kan worden afgerond. Gezien de drukke agenda van de Raad zal dat ongetwijfeld een flinke krachtsinspanning vereisen. Duidelijk is in ieder geval dat de Europese Unie zo vlak voor de Top van Laken reeds de nodige vorderingen heeft geboekt bij de uitwerking van een Europese strafrechtspleging en dat ze in staat is haar doelstellingen te realiseren.

Vitorino
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik wil allereerst mevrouw Gebhardt gelukwensen met haar verslag over de oprichting van Eurojust. De Commissie heeft hiervoor in haar mededeling van november 2000 een aantal ideeën aangedragen, en het Europees Parlement heeft in mei van dit jaar naar aanleiding van een verslag van mevrouw Gebhardt enige aanbevelingen gedaan, en deze ideeën en aanbevelingen zijn voor het merendeel opgenomen in deze tekst die nu door de Raad wordt besproken.
Ik geloof dat ik mij daarom kan beperken tot twee of drie bijzondere aspecten. Allereerst is het zo - en mevrouw Gebhardt wijst daar ook op - dat de regels voor de bescherming van persoonlijke gegevens in deze nieuwe versie verder zijn ontwikkeld en beter geformuleerd. In dit ontwerpbesluit is een goed evenwicht gevonden, waarbij de legitieme belangen en de grondrechten van de burgers worden afgewogen tegen de noodzaak om onderzoek en gerechtelijk onderzoek op een efficiënte wijze te coördineren. Er zal nu dus een gemeenschappelijke toezichthoudende autoriteit worden opgezet die op het gebied van gegevensbescherming onafhankelijk kan opereren. Deze kan richtsnoeren ontwikkelen aan de hand waarvan nationale rechtbanken kunnen bepalen in welke mate persoonlijke gegevens toegankelijk zijn.
Mijn tweede opmerking betreft het feit dat de instellingen van de Unie een belangrijker rol gaan spelen. De Commissie zal binnen het kader van haar verantwoordelijkheden rechtstreeks bij de activiteiten van Eurojust betrokken worden. Het Parlement zal alle nodige begrotingsinformatie ontvangen en ik hoop en verwacht dat ook de kwijting met betrekking tot de begroting aan het Parlement zal worden opgedragen.
Dit uitstekende verslag van mevrouw Gebhardt bevat ook een lijst met aanvullende wijzigingen, waarvan het grootste deel op de steun van de Commissie kan rekenen. Ik noem hier, bij wijze van voorbeeld, de wijzigingen die verband houden met de samenstelling van de gemeenschappelijke toezichthoudende autoriteit op het gebied van persoonlijke gegevens, en ik vermeld verder de opmerkingen over de samenwerking tussen het organisme van de Commissie voor de fraudebestrijding, Olaf en Eurojust, over de door het Parlement te verlenen kwijting met betrekking tot de begroting, over de termijnen voor de opslag van gegevens, en over de van toepassing zijnde wetgeving in de gevallen waarin schade ontstaat door het verwerken van onjuiste gegevens. Ik hoop dat de Raad met al deze suggesties rekening zal willen houden.
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren afgevaardigden, met betrekking tot de andere twee initiatieven die we nu bespreken moeten we vaststellen dat de gebeurtenissen van 11 september 2001 op tragische wijze duidelijk hebben gemaakt dat de aanbevelingen die het Europees Parlement op 5 september 2001 op basis van een door de heer Graham Watson uitgewerkt initiatiefverslag heeft aangenomen, maar al te gefundeerd waren. Als commissaris voor justitie en binnenlandse zaken wil ik hier graag publiekelijk eer bewijzen aan deze afgevaardigde en voorzitter van de parlementaire Commissie openbare vrijheden. Hij heeft enorm veel werk verzet, en zijn naam zal verbonden blijven aan dit initiatief, dat een enorme politieke reikwijdte zal hebben bij de bestrijding van terrorisme en misdaad binnen de Europese Unie.
De in het verslag-Watson opgenomen aanbevelingen zijn voor een groot deel overgenomen in de voorstellen die de Commissie op 19 september heeft gedaan, en die nu door de Raad besproken worden. Ik zou willen beginnen met het voorstel voor een kaderbesluit betreffende terrorismebestrijding. De discussie die de Raad over dit onderwerp voert, spitst zich toe op drie buitengewoon belangrijke en tegelijkertijd netelige problemen: de definitie van een terroristisch delict, de vaststelling van de bevoegdheidsregels voor het berechten van terroristische activiteiten en de op dit soort acties toepasbare straffen.
Met betrekking tot de definitie van terrorisme is er bezorgdheid ontstaan dat legitieme acties, zoals die van vakbonden of de anti-globaliseringsbewegingen, onder het toepassingsbereik van dit kaderbesluit zouden vallen. Dat mag nooit het geval zijn. De Commissie heeft zich van begin af aan op dit standpunt gesteld, en ze is van mening dat de oplossing waar we nu naar toe gaan er één is die recht doet aan de basisstructuur van het oorspronkelijke Commissievoorstel. Het ging om "de definitie van een terroristisch delict op basis van een objectief element (de terroristische daad), in combinatie met een subjectief element (de terroristische beweegredenen - één en ander volgens de in het voorstel gehanteerde definities)" . Dat is de tekst zoals die nu door de Raad beoordeeld wordt, en met die formulering bereiken we dat al die eigenschappen op basis waarvan we een optreden als terroristisch aanmerken in de rechtsnorm zelf zijn opgenomen. Wij sluiten ons daarom aan bij de verbeterde definitie zoals die in de nu door de Raad beoordeelde tekst is opgenomen.
Deze definitie verschaft een extra garantie dat geen enkel gewoon delict - zelfs niet de gewelddadige delicten die bij sommige demonstraties worden begaan - binnen het toepassingsgebied van dit instrument voor terrorismebestrijding komt te vallen. De Raad buigt zich op dit moment over de vraag of het mogelijk is een verklaring op te nemen waarin duidelijk blijkt dat al degenen die zich hebben ingezet voor het behoud of het herstel van democratische waarden - zoals dat met name in sommige lidstaten tijdens de Tweede Wereldoorlog het geval is geweest - niet als terroristen beschouwd kunnen worden. Dit idee komt naar voren in een aantal door dit Parlement voorgestelde wijzigingen. Daarmee moet een garantie worden gegeven dat de grondrechten en de fundamentele vrijheden waarop onze staten zijn gebaseerd nooit in gevaar zullen komen door de toepassing van dit kaderbesluit.
De discussie in de Raad over de bevoegdheden gaat in de richting van een oplossing die in sterke mate aansluit bij de oplossing waarvoor in een aantal door het Europees Parlement voorgestelde wijzigingen wordt gepleit. Binnen de Raad bestaat overeenstemming met betrekking tot een evenwichtige formule, waarin het aanvankelijke voorstel van de Commissie gecombineerd wordt met een wat ambitieuzer voorstel zoals dat door het Parlement en een aantal lidstaten is gedaan. Volgens dat voorstel zou de bevoegdheid voor het gehele grondgebied van de Unie moeten gelden. De lidstaten kunnen nu, als ze dat willen, hun bevoegdheid uitbreiden als het delict ergens binnen het grondgebied van de Unie is begaan.
En dan nu het derde probleem: de straffen. Ik geloof dat dit het ernstigste probleem is bij het onderhavige kaderbesluit. Er bestaat immers geen consensus over de gemeenschappelijke strafmaat voor individuele terroristische acties. De Commissie is niet geheel tevreden met de wijze waarop deze materie nu benaderd wordt. Men gaat er namelijk vanuit dat de straffen voor door individuen begane terroristische delicten niet geharmoniseerd hoeven te worden. Wel is het zo dat er voor deze delicten zwaardere straffen gelden dan voor vergelijkbare, in de nationale wetgevingen vastgelegde delicten als deze begaan worden zonder de intentie die voor de delictomschrijving van een terroristische actie geldt. Als we ons hiertoe beperken kwijten we ons niet van de taak die ons door artikel 31, lid e) van het Verdrag is toevertrouwd en voldoen we ook niet aan de door de heer Watson gedane aanbeveling. We zouden bovendien inconsistent zijn. We zijn het immers eens geworden over gemeenschappelijke straffen voor eurovervalsingen, mensenhandel en steun bij clandestiene immigratie. Het zou dus wel heel vreemd aandoen als we met betrekking tot de bestraffing van terroristische acties niet dezelfde ambitie zouden tonen. Ik hoop dat het mogelijk zal zijn een oplossing te vinden op basis van het voorstel dat de Commissie heeft gedaan. We moeten dan een indelingsschema opstellen voor de in de artikelen 1 en 2 van het Commissievoorstel opgesomde individuele terroristische delicten, en vervolgens bij de aanpassing aan de strafschalen zoals die in de lidstaten volgens nationaal recht gelden de nodige flexibiliteit betrachten.
Tot slot gaat dit kaderbesluit ervan uit dat de lidstaten alle mogelijke maatregelen zullen treffen om de familie van de slachtoffers bij te staan. Waar mogelijk geldt artikel 4 van het statuut van slachtoffers binnen het kader van het strafproces. Een dergelijke aanpak is verenigbaar met de zienswijze van het Parlement.
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren afgevaardigden, het tweede kaderbesluit, het Europese aanhoudingsbevel, moet volgens ons gebaseerd zijn op het principe van wederzijdse erkenning van gerechtelijke beslissingen in strafzaken, zulks in overeenstemming met de conclusies van de Europese Raad van Tampere van oktober 1999 en de aanwijzingen die de staatshoofden en regeringsleiders ons tijdens de Europese Raad van Gent van 19 oktober van dit jaar hebben gegeven. De door het Voorzitterschap voorgelegde tekst - dat wil zeggen: de tekst dus die we nu bespreken - bevat een positieve lijst met delicten waarvoor het niet nodig is eerst vast te stellen of sprake is van dubbele strafbaarheid. Zoals bekend ging het Commissievoorstel in de richting van een universele afschaffing van de dubbele strafbaarheid, tenzij er sprake was van een delict dat voorkwam op de door de Commissie opgestelde negatieve lijst. Bij de Europese Raad van Gent is gebleken dat deze aanpak van de Commissie in de Raad niet op een meerderheid kon rekenen. Daarom heeft het Voorzitterschap een compromisvoorstel ingediend, waarin wordt gesteld dat er met betrekking tot het Europees aanhoudingsbevel geen controle hoeft te worden uitgevoerd op dubbele strafbaarheid als het gaat om een delict dat voorkomt op een positieve lijst met delicten. De Commissie is bereid dit compromisvoorstel van het Voorzitterschap te steunen, maar alleen als de omschrijving van de delicten op de positieve lijst volledig is, en als daaruit ondubbelzinnig blijkt dat we de mechanismen voor justitiële samenwerking versterken om zo de grensoverschrijdende georganiseerde misdaad beter te kunnen bestrijden. Dit mechanisme kan alleen efficiënt functioneren als bij de omschrijving van de delicten op de positieve lijst terdege rekening wordt gehouden met de delictsomschrijving zoals die voor deze delicten luidt binnen de wetgeving van de lidstaat die het bevel doet uitgaan. Dat is essentieel. Als we daaraan niet voldoen, dan wordt de vereiste inzake dubbele strafbaarheid voor deze delicten opnieuw van kracht, en dat is nu juist wat we wilden vermijden.
Ik geloof dat we heel dicht bij een akkoord over de invulling van die positieve lijst zijn. Op dit moment is het echter nog niet geheel zeker of we dat akkoord ook zullen kunnen bereiken. Ik hoop dat het tussen nu en de Raad van 6 en 7 december mogelijk zal blijken te zijn een unaniem akkoord te bereiken over een uitgebreide positieve lijst voor een efficiënt en gemakkelijk toe te passen Europees opsporings- en aanhoudingsbevel.
Dan kom ik nu bij het laatste aspect dat ik wilde toelichten. De Commissie heeft in haar voorstel een aantal regels opgenomen die een efficiënte misdaadbestrijding verenigbaar moeten maken met de bescherming van de grondrechten en de fundamentele vrijheden van de burgers. Ik hoop dat de Raad weerstand zal weten te bieden tegen de verleiding om beschermende maatregelen op te geven met het argument dat ze niet werkelijk nodig zijn, aangezien de lidstaten hoe dan ook verplicht zijn de wettelijke garanties na te leven. Eén van de belangrijkste elementen van dit mechanisme is inderdaad het principe van wederzijds vertrouwen tussen de lidstaten die in 1950 binnen het kader van de Raad van Europa het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens ondertekend hebben, en in december 2000 het Europees Handvest van de grondrechten. Ik geloof echter toch dat het van belang is dat we een aantal specifieke mechanismen in dit kaderbesluit opnemen om de grondrechten van de burgers te garanderen. Andere wijzigingsvoorstellen gaan in dezelfde richting, zoals, bijvoorbeeld, het aanpassen van de definitie van de ne bis in idem-regel in artikel 29 van het Commissievoorstel aan de formulering van artikel 50 van het Europees Handvest van de grondrechten. Het aanhoudingsbevel dient namelijk vergezeld te gaan van een bewijsstuk waaruit blijkt dat de betrokken persoon op tijd is ingelicht over de procedure, om zo zijn verdediging voor te kunnen bereiden als hij bij verstek veroordeeld mocht zijn. Een ander voorbeeld van dit soort regels is het idee om de duur van de vrijheidsstraf af te trekken van de in artikel 24 van het Commissievoorstel genoemde straf. De tijd gedurende welke iemand in de uitvoeringslidstaat gevangen heeft gezeten dient in aanmerking te worden genomen bij de berekening van de schadevergoeding als het uit te leveren individu uiteindelijk niet veroordeeld wordt. De samenwerking tussen de gerechtelijke autoriteiten moet snel en efficiënt verlopen, maar dat mag niet ten koste gaan van de belangen van mensen. Burgers mogen niet aan overdadig strenge of extra restricties worden onderworpen, en hun mogelijkheden om zich te verdedigen mogen in geen geval worden beperkt. De Commissie is van mening dat we moeten vaststellen aan de hand van welke normen en beginselen we de grondrechten in een Europese justitiële ruimte kunnen garanderen, om die regels vervolgens verder uit te werken. De Commissie is er zich dus van bewust dat we moeten blijven proberen de wetgevingen zoals die in de verschillende lidstaten op het gebied van de strafvordering bestaan beter op elkaar af te stemmen. Het gerechtelijk optreden moet efficiënt zijn, maar de individuele rechten van de burgers moeten gewaarborgd blijven. Daarom is het waarschijnlijk nodig om een aantal zaken op Europees niveau beter op elkaar af te stemmen. Ik noem hier het recht op een tolk, de behandeling van de verschillende bewijsstukken en het juridisch kader voor borgtocht. De Commissie overweegt een mededeling op te stellen over deze aspecten. Het gaat hier om een groot aantal uiteenlopende zaken. Al deze kwesties moeten op een horizontale wijze worden aangepakt. De bedoeling is dat ze later in een specifiek instrument verwerkt worden.
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren afgevaardigden, ik wil graag afsluiten met een opmerking over het voorstel van de heer Watson met betrekking tot een vandaag in dit Parlement gedaan mondeling amendement. We bespreken nu het standpunt van de Commissie, en we zullen moeten blijven onderhandelen om een akkoord tussen de vijftien tot stand te brengen. Maar niet een akkoord tegen wil en dank. Het moet een akkoord zijn dat in de strijd tegen het terrorisme en de georganiseerde misdaad een rol kan vervullen. We danken het Belgisch voorzitterschap voor de inspanningen die het zich getroost om tot zo' n akkoord te komen. Ik wil er op wijzen dat het met betrekking tot het Europees opsporings- en aanhoudingsbevel mogelijk moet zijn overeenstemming te bereiken over de lijst met vierendertig delicten waarvan mevrouw Neyts-Uyttebroeck gewag maakte, en ik moet ook duidelijk maken dat er op deze lijst geen minder zware delicten voorkomen; het is immers een lijst die als bijlage aan het Europol-verdrag is gehecht. Als deze misdaden als voldoende ernstig worden beschouwd om in het kader van Europol onderwerp van politiële samenwerking te zijn, dan moet dat volgens mij ook gelden voor de justitiële samenwerking. Elke staat heeft een eigen juridische cultuur, en niet overal wekt eenzelfde misdaad dezelfde morele afwijzing, maar ik geloof toch dat we op dit moment moeten streven naar een akkoord tussen de Vijftien. Dat moet een degelijk akkoord zijn, met een lijst met delicten waarvoor we het Europees opsporings- en aanhoudingsbevel kunnen toepassen. Als we er niet in slagen dit akkoord tot stand te brengen, dan zullen moeten we diep moeten gaan nadenken over hoe het dan wel verder moet.

Palacio Vallelersundi
Mevrouw de Voorzitter, ik ben van oordeel dat wij in ons debat van vandaag het volgende basisgegeven als uitgangspunt moeten nemen: enerzijds mogen wij ons gelukkig prijzen dat wij in een democratische rechtsstaat leven en anderzijds moeten wij ons bewust zijn van de bijbehorende verantwoordelijkheden. In een democratische rechtsstaat is onverschillig welke politieke eis aanvaardbaar en respectabel; iedere democratische woordenwisseling wordt er gunstig onthaald. Dat is ons vlaggenschip, onze diepste essentie, onze signatuur, waarvan heel de Europese constructie doordrongen is.
De democratische rechtsstaat keert zich evenwel af van al wie haar ideeën met bloedvergieten bestrijdt. Met degenen die terreur, dood en vernieling zaaien is er slechts één dialoog mogelijk, namelijk die van de toepassing van de wet. Dat is de onderliggende gedachte.
Zoals ik al zei, bouwen wij op de grondslagen en de beginselen van onze respectieve rechtsorden, die de basis voor een democratische rechtsstaat vormen, een democratisch Europa dat het recht hoog in het vaandel draagt. Tot dusver bestond er een enorme asymmetrie tussen de vorderingen op het gebied van de veiligheid en de vorderingen op het gebied van de vrijheid en de rechtvaardigheid. Eindelijk liggen er drie voorstellen ter tafel die inspelen op een onmiskenbare behoefte van de burgers en gevolg geven aan een duidelijke politieke impuls van het hoogste niveau. De heer Watson heeft terecht gesignaleerd dat de staatshoofden en regeringsleiders van Wenen tot Tampere op deze ontwikkeling hebben aangedrongen en haar na 11 september op de buitengewone Europese Raad van Brussel en Gent kracht hebben bijgezet.
De drie besproken initiatieven zijn bovendien geheel in lijn met de beginselen die aan de Europese integratie ten grondslag liggen. Het eerste punt, samenwerking en coördinatie, zit vervat in Eurojust: wij moeten samenwerken en onze inspanningen coördineren om de doelmatigheid van ons justitiebeleid te vergroten. Ten tweede is er de wederzijdse erkenning. Zoals de commissaris ook al zei, vormt dit beginsel de basis voor de interne markt. Het berust op het vertrouwen tussen lidstaten en komt perfect tot uiting in het opsporings- en aanhoudingsbevel. Tot slot moet er overal waar nodig harmonisatie plaatsvinden. Het spreekt vanzelf dat het terrorisme in dit opzicht een van de prioritaire aandachtspunten is aangezien slechts zes lidstaten over een wetgeving terzake beschikten.
Mevrouw de Voorzitter, ik vertrouw erop, sterker nog, ik ben er zeker van dat de leden van dit Parlement deze verslagen morgen met een overweldigende meerderheid zullen aannemen en naar gewoonte het politieke signaal zullen afgeven dat van ons, bevoegde vertegenwoordigers van de burgers, wordt verwacht bij de opbouw van de democratische rechtsstaten waarvan wij tot ons grote geluk deel uitmaken.

Galeote Quecedo
Mevrouw de Voorzitter, wij hebben sinds 11 september inderdaad al vaak de gelegenheid gehad om na te denken en van gedachten te wisselen over de gevolgen van de gebeurtenissen van die fatale dag. Het debat van vandaag vormt hierop geen uitzondering.
De aanslagen in New York hebben ons ongetwijfeld doen beseffen dat niemand veilig is voor terrorisme, dat de moord op een man en een vrouw in Beasain, waarmee wij vorige week werden geconfronteerd, eenieder van ons aanbelangt en dat men in een democratische samenleving niet kan verlangen dat onder doodsbedreigingen overleg wordt gepleegd, mijnheer Watson.
Deze nefaste gebeurtenissen hebben ons eveneens doen inzien dat de uitvoering van de in Tampere door de staatshoofden en regeringsleiders aangegane verbintenissen betreffende de ontwikkeling van de derde pijler van de Europese Unie een enorme achterstand had opgelopen.
Het verslag dat wij bij ruime meerderheid in de commissie hebben goedgekeurd, levert mijns inziens bijzonder waardevolle bijdragen aan het overigens op zich reeds uitstekende initiatief van de Commissie. Wij stellen voor om straatgeweld duidelijk als een vorm van terrorisme te definiëren, een verwijzing naar de slachtoffers en hun families op te nemen, een politieke impuls te geven en de nodige rechtsbescherming te verlenen teneinde identificatie en gerechtelijke vervolging van terroristen en hun handlangers mogelijk te maken. Dat is de ware betekenis van het amendement dat wij aan de plenaire vergadering voorleggen en derhalve de enige geldige interpretatie. Ik hoop dat deze en andere bijdragen zullen worden toegevoegd aan de tekst waarover de Raad zich momenteel buigt. Ik hoop met name dat het laatstgenoemde voorstel op de steun van de rapporteur kan rekenen en in aanmerking zal worden genomen bij de opstelling van de Europese lijst van terreurorganisaties waarom het Parlement heeft verzocht.
Het is van wezenlijk belang dat de ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken op 6 en 7 december hun huiswerk maken. Doen zij dat niet, dan zit er niets anders op dan dat het voorzitterschap zijn belofte aan het Parlement nakomt en deze kwestie op de agenda van Laken plaatst. Ik pleit overigens voor toepassing van het beginsel van nauwere samenwerking overeenkomstig artikel 40 van het Verdrag, ingeval bepaalde lidstaten in Laken in de verleiding komen om een voorstel te blokkeren dat de algemene goedkeuring van onze burgers wegdraagt.
Onze smeekbeden aan de Raad dateren niet van 11 september. Reeds een jaar geleden, in september 2000, heeft het merendeel van de EP-leden een schriftelijke verklaring onderschreven waarin werd aangedrongen op de maatregelen die ons hier vandaag ter discussie worden voorgelegd. Wij hebben ons met datzelfde verzoek tot de Commissie gewend in het initiatiefverslag over de rol van de Europese Unie in de strijd tegen het terrorisme dat wij op 5 september jongstleden, ook weer met een overweldigende meerderheid van stemmen, hebben aangenomen. Er zij overigens op gewezen dat geen van deze voorstellen een beperking, hoe klein ook, van de burgerlijke vrijheden van de Europese burgers inhoudt. Integendeel, dankzij de genoemde maatregelen zullen wij op justitieel gebied over instrumenten kunnen beschikken die een betere bescherming van de vrijheid van alle burgers waarborgen. Het is immers hoog tijd dat wij als antwoord op het vrije verkeer van misdrijven de deur openen naar het vrije verkeer van gerechtelijke uitspraken.

Díez González
Mevrouw de Voorzitter, de twee initiatieven die wij hier vandaag bespreken berusten op een overtuiging en een doelstelling: wij zijn ervan overtuigd dat het terrorisme kan worden overwonnen en wij willen de rechtsstaat versterken en van alle nodige instrumenten voorzien om deze plaag uit te roeien.
In een democratische samenleving worden politieke ideeën aan de beslissing van de stembus onderworpen; zij worden in geen geval door terroristen belichaamd. Ik ben er zeker van dat al mijn collega's deze mening delen.
Ik wil met name aandacht vragen voor de drastische veranderingen die deze twee voorstellen zullen teweegbrengen wanneer zij door de Raad van Laken worden aangenomen: ten eerste zal Europa niet langer "solidair zijn met" maar "verantwoordelijk voor". De solidariteit van de Europeanen met de Spaanse democraten in hun strijd tegen de ETA zal plaatsmaken voor de verantwoordelijkheid van alle Europese democraten ten aanzien van de uitbanning van het terrorisme.
Het tweede punt betreft het opsporings- en aanhoudingsbevel. In dit verband zullen de regeringsakkoorden vervangen worden door wederzijdse erkenning en samenwerking tussen verschillende rechtsstelsels. Opsporings- en aanhoudingsbevelen zullen onverwijld moeten worden opgevolgd, of zij nu door een Spaanse of Franse rechter zijn uitgevaardigd en ongeacht het grondgebied waar de verdachte zich ophoudt. Voor de duidelijkheid voeg ik hieraan toe dat gênante situaties zoals het gedoe met Olano voorgoed tot het verleden zullen behoren.
Los van deze toekomstbeschouwingen moet ik met bitterheid vaststellen dat de twee onderhavige regelingen te laat komen: de slachtoffers hebben er niets meer aan. Hadden wij deze initiatieven maar eerder genomen! Dan zouden de zaken wel anders zijn gelopen! Ik ben er zeker van dat de ETA allang verslagen zou zijn als wij deze acties tien jaar geleden hadden ten uitvoer gelegd. In dat geval zouden talloze door de terroristen vermoorde hartsvrienden zich nog in ons midden bevinden, hun kinderen naar school brengen, lesgeven, krantenartikels schrijven, recht bedelen of hun kiezers vertegenwoordigen.
Daarom verzoek ik u, waarde collega's, om dit alles morgen bij de stemming goed voor ogen te houden. U moet goed beseffen dat deze voorstellen niet alleen politieke maar bovenal ook menselijke gevolgen hebben. Van de Raad verwacht ik dat hij zijn naam eer aandoet en deze gelegenheid niet zal laten voorbijgaan.
Voor sommigen is de politiek de kunst van het mogelijke. Ik reken mij evenwel tot degenen die van oordeel zijn dat de politiek ons in de gelegenheid moet stellen om het noodzakelijke mogelijk te maken. Ik vertrouw erop dat de Vijftien deze mening onderschrijven. Ik geef u de verzekering dat het terrorisme overwonnen kan worden en u kunt zich niet indenken, waarde collega's, hoe noodzakelijk dat wel niet is.

Ludford
Mevrouw de Voorzitter, het argument dat de antiterreurmaatregelen en het Europese arrestatiebevel niet aan de grondrechten tornen, is alleen houdbaar als aan de bescherming van de rechten van de verdachte, zoals die in het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens wordt gegarandeerd, in de praktijk ook de hand wordt gehouden. Dat hangt echter af van het vermogen van iedere rechter in de Europese Unie om de bepalingen in het EVRM te begrijpen en toe te passen. Wij hebben geen samenhangend EU-programma om ervoor te zorgen dat dat inderdaad het geval is. Om te voorkomen dat ik, door het probleem van de Britten in Griekenland aan de orde te stellen, van chauvinisme wordt beschuldigd, zal ik mijn kritiek richten op mijn eigen regering in het Verenigd Koninkrijk. De Britse regering probeert momenteel een antiterreurwet erdoor te drukken waarin wordt afgeweken van het EVRM. Volgens deze wet kunnen verdachten worden vastgehouden zonder eerlijk proces, zonder advocaat, zonder beroepsmogelijkheid en zonder de mogelijkheid de door de inlichtingendiensten ingebrachte belastende verklaringen te horen. Dit maakt het Verenigd Koninkrijk bepaald niet geloofwaardiger in een campagne voor wederzijdse kwaliteitsverbetering in de EU.
Een andere zorgwekkende ontwikkeling in het Verenigd Koninkrijk is het plan om de maatregelen ter bevordering van de samenwerking tussen politie en veiligheidsdiensten door het Britse parlement te loodsen zonder dat sprake is van goede democratische toetsing. Hier debatteren wij wel, maar bij de besluiten over de wetgeving hebben wij niet dezelfde inbreng als ministers. In combinatie met de geheime besluitvorming in de Raad leidt dit tot een bijzonder onbevredigende situatie op het gebied van de democratie, de gerechtigheid en de mensenrechten.
Tot slot wil ik graag rechtstreeks een beroep doen op commissaris Vitorino om ervoor te zorgen dat organisaties die zich bezig houden met de kwaliteitsverbetering in de rechtspraak, zoals het voortreffelijke Fair Trials Abroad, steun kunnen krijgen uit de Gemeenschapsbegroting.

Boumediene-Thiery
Mevrouw de Voorzitter, waarde collega's, de strijd tegen het terrorisme is een absolute noodzaak. Het is voor het behoud van onze democratieën van levensbelang dat de legitimiteit van deze strijd niet ter discussie wordt gesteld. Ze mag echter niet ten koste gaan van onze grondrechten en democratische vrijheden. Een Europees voorstel voor de strijd tegen het terrorisme kan alleen gerechtvaardigd worden als het een meerwaarde vertegenwoordigt. Op basis van de huidige wetgeving van de lidstaten is het mogelijk dat daders van aanslagen ongestraft blijven. Aangezien het terrorisme staatsvijand nummer 1 is, zouden we er goed aan doen het Europees arrestatiebevel tot terroristische daden te beperken. In de verslagen wordt voorgesteld om het wederrechtelijk in zijn macht brengen of beschadigen van staats- of regeringsvoorzieningen, het openbaar vervoerssysteem, infrastructurele voorzieningen en openbare ruimten te beschouwen als terroristische daden. Verder kunnen wij uit de verslagen opmaken dat onze vrijheid van meningsuiting en van vereniging, en onze rechten om een vakbond op te richten straks mogelijkerwijze in verband worden gebracht met criminele of terroristische daden. Als wij voor deze verslagen stemmen, en ons dus uitspreken voor deze elementen, zullen onze democratische rechten er straks ontegenzeggelijk bij inschieten. In dit voorstel voor een kaderbesluit dienen deze rechten en vrijheden derhalve expliciet te worden gewaarborgd. Verder zijn wij bang dat bepaalde overtredingen straks ook onder het aanhoudingsbevel zullen vallen vanwege het feit dat de strafmaat als uitgangspunt wordt genomen. Deze situatie zal ten koste gaan van bepaalde categorieën van beschuldigden die juist extra bescherming zouden moeten krijgen, zoals migranten en asielzoekers. Zelfs de hulp aan deze personen kan straks als terroristische daad worden opgevat. De strafprocedures van de lidstaten zouden in de toekomst in beperkte mate moeten worden geharmoniseerd zodat de beginselen van gelijkheid voor de wet en gezamenlijk bestuur kunnen worden gewaarborgd, en dus de rechten worden gerespecteerd. Het Europees arrestatiebevel geldt overigens niet voor minderjarigen, maar de strafmaat voor deze groep dient wel te worden geharmoniseerd. Er kan alleen een ruimte van veiligheid, vrijheid en rechtvaardigheid worden gerealiseerd als alle drie de dimensies van deze ruimte daadwerkelijk hun beslag krijgen. Helaas moeten wij constateren dat het veiligheidsaspect de overhand heeft in het beleid van de Unie en haar lidstaten. De strijd tegen het terrorisme moet leiden tot een verhoogde veiligheid voor alle burgers. Hierbij mag niemand worden uitgesloten en dienen de mensenrechten en fundamentele vrijheden volledig te worden nageleefd. Als de Raad straks een nieuwe tekst moet aannemen, hopen wij dat ons Parlement opnieuw zal worden geraadpleegd.

Di Lello Finuoli
Mevrouw de Voorzitter, er is een constante relatie tussen de beperkingen van de individuele en collectieve vrijheden in de Verenigde Staten en Europa; er wordt ook constant een brug geslagen tussen beide verschijnselen en wel door de Britse regering, eerst met het koppel Reagan/Thatcher en nu met het koppel Bush/Blair. De misdadige terroristische aanval van 11 september tegen de Verenigde Staten biedt veel Europese regeringen een voorwendsel om nog meer wetten aan te nemen en vrijheden in te perken die met de bestrijding van het terrorisme niets te maken hebben. Als wij even afzien van de speciale militaire rechtbanken van president Bush en alleen maar denken aan de recente wetten of wetsvoorstellen in Italië of in Groot-Brittannië, begrijpen wij onmiddellijk dat deze bedoeld zijn als controle- en repressiemiddel van een groeiende politieke oppositie tegen een economische en sociaal onrechtvaardige en onmenselijke wereldorde: de welvaart, de overvloed, de groei en de ontwikkeling van eenvijfde van de mensheid zijn het spiegelbeeld van de honger, de middelenschaarste, de aanhoudende economische achteruitgang en de onderontwikkeling van het resterende viervijfde deel.
Vreemd genoeg slaagt men er maar niet in de juridische formule te vinden om deze sociale slachting als een daad van terrorisme in te schalen, terwijl dat wel meteen lukt met al die sociale-oppositiebewegingen die in de afgelopen periode zijn opgekomen, van Seattle tot Genua.
Artikel 3 van het ontwerpkaderbesluit over terrorisme bevat een duidelijke boodschap aan degenen die van nu af aan hun protest tegen de heersende neoliberale leer en het bijbehorende sociale systeem willen uiten. Mannen, vrouwen, werkenden, studenten, werklozen, pacifisten en milieubeschermers zullen geen demonstranten meer zijn maar terroristen want, zoals Hegel al zei - en daarin vergiste hij zich - "al het reële is rationeel" , en voor onze wetgevers is niets reëler dan de bestaande sociale en economische wanorde en niets irrationeler, en dus terroristischer, dan de noodzaak die omver te werpen of ten gronde te richten.
Als laatste wil ik duidelijk zeggen dat ik het in grote lijnen eens ben met het Europees arrestatiebevel en dat ik het als Italiaan betreur dat de regering van mijn land zich tegen een unaniem besluit verzet. Dat is een schande. Met dit standpunt wil de regering-Berlusconi namelijk corruptie uitsluiten van de lijst van positieve misdrijven.

Angelilli
Mevrouw de Voorzitter, na de gebeurtenissen van 11 september moet ook Europa, moeten ook de Europese instellingen hun verantwoordelijkheid nemen. De lidstaten moeten de moed opbrengen om zo snel mogelijk een gemeenschappelijk standpunt vast te stellen ten aanzien van de bestrijding van het terrorisme en van, meer algemeen, de georganiseerde grote misdaad. Onder de juridische instrumenten die deze bestrijding doeltreffend kunnen maken valt zonder twijfel het Europees arrestatiebevel. Dat kan eindelijk in de plaats komen van de complexe en te bureaucratische uitleveringsprocedures die zo langzamerhand niet meer voldoende zijn en niet meer adequaat om criminele verschijnselen en met name internationale criminele verschijnselen tegen te gaan. Dit gezegd zijnde is het wenselijk stapsgewijze te werk te gaan. De emoties van de tragische terroristische aanslagen van de laatste maanden moeten zeer zeker leiden tot een versterking van de justitiële samenwerking tussen de lidstaten, maar de huidige versnelling moet in elk geval geleidelijk en met een groot gevoel voor verantwoordelijkheid tot stand worden gebracht.
Goede wetten kunnen namelijk niet in allerijl, zonder nadenken of onder invloed van emoties worden opgesteld, vooral niet wanneer het gaat om de vaststelling van misdrijven waarop het Europees arrestatiebevel van toepassing zal zijn. Het voorstel van het Belgische voorzitterschap om het Europees arrestatiebevel meteen op ongeveer 30 misdrijven van toepassing te verklaren, heeft ons dus nogal verbaasd. Ons inziens kunnen terrorisme en mensenhandel, om twee voorbeelden te geven, niet op een lijn worden gesteld met het namaken van producten of het vervalsen van administratieve documenten. In het algemeen belang zou het dus redelijker zijn in eerste instantie en met instemming van alle lidstaten een eerste beperkte lijst voor te stellen en aan te nemen en deze lijst vervolgens, in een later stadium, geleidelijk aan uit te breiden. In het eerste stadium kunnen we ons dan concentreren op terrorisme, georganiseerde misdaad, drugshandel, wapenhandel, mensenhandel en kindermisbruik.

Krarup
Mijnheer de Voorzitter, natuurlijk moeten er maatregelen tegen het terrorisme worden genomen. Dat staat als een paal boven water. Als men de zaken echter van dichtbij bekijkt, komt men tot de interessante vaststelling dat de meeste landen voldoende regels hebben. Bovendien zou men zich kunnen voorstellen dat de wederzijdse plicht om gezochte misdadigers uit te leveren, uitgebreid wordt, maar dat zou toch nog veel beperkter zijn dan hier is voorgeschreven. Met deze inleidende woorden bedoel ik dat ik nauwelijks woorden vind om uit te drukken hoezeer ik afstand neem van deze voorstellen.
Ik verwerp deze voorstellen niet alleen als politicus, maar vooral als jurist. Volgens mij zal het zeer moeilijk zijn in de lidstaten ook maar één juristen- of advocatenvereniging te vinden die het met deze voorstellen eens kan zijn. Ze hebben er allemaal grote of minder grote bedenkingen bij en verschillende onder hen verwerpen ze helemaal, omdat het doel de middelen heiligt en in dit geval zijn de middelen een schending van de fundamentele idealen op het gebied van de rechtszekerheid. De Deense Raad van Advocaten heeft zich zeer duidelijk in deze zin tegen de voorstellen uitgesproken. Volgens mij heeft deze paniekreactie tot gevolg gehad dat de voorstellen behandeld zijn zonder grondig voorafgaand onderzoek, en dat is schandalig. Deze fundamentele juridische hervormingen, die tot de meest ingewikkelde soorten wetgeving met een uitvoerige raadplegingsprocedure behoren, worden ten uitvoer gelegd zonder een diepgaand inhoudelijk debat - en neemt u mij niet kwalijk, mijnheer de commissaris - zonder grondige voorbereiding. Dit doet onwillekeurig denken aan politieke lijkenroof en het is een schending van de fundamentele rechten op het gebied van rechtszekerheid.

Borghezio
Mevrouw de Voorzitter, de juridische normen moeten dringend worden geharmoniseerd, maar ik wil graag de aandacht van de Voorzitter en de collega' s vestigen op de noodzaak ook de functies van de geheime diensten en de diensten voor terrorismebestrijding te harmoniseren. Als dat niet gebeurt, heeft het weinig zin de juridische normen te harmoniseren. De actualiteit laat zien dat dat nodig is, afgezien nog van de argumenten die we hebben gehoord van collega' s uit partijen ter linkerzijde, die ertoe neigen veel gevaarlijke verbanden en praktijken van het terrorisme te verwaarlozen. Ik zal u een voorbeeld geven. Door de onthullingen van het Italiaanse dagblad "La Repubblica" van vandaag over de verkoop van belangrijk nucleair materiaal dat ooit deel uitmaakte van het nucleair arsenaal van het regime-Mobutu, doemen bijzonder ernstige scenario' s op over deze handel die in het verleden, en misschien ook nu nog, in de lidstaten van de Europese Unie heeft plaatsgevonden. Het verhaal van deze onderhandelingen met als hoofdrolspeler een ex-regeringsleider die dankzij zijn status van politiek vluchteling vrij door Europa kon reizen, is bijna niet te geloven.

Pirker
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega' s, eigenlijk is het tragisch dat er eerst verschrikkelijke terreuraanslagen zoals in New York en Washington nodig waren om Europa en met name de Europese Raad wakker te schudden. Desondanks ben ik verheugd dat er in zeer korte tijd een pakket maatregelen op tafel is gekomen waarmee het terrorisme kan worden bestreden. De maatregelen variëren van het aanpakken van het witwassen van geld en het bevriezen van banktegoeden tot de maatregelen waarover wij vandaag discussiëren. Het doet mij genoegen dat een daad van terroristische aard nu voor alle 15 lidstaten en niet, zoals tot dusver, voor slechts 6 lidstaten als een strafbaar feit wordt aangemerkt dat strafrechtelijk kan worden vervolgd. Het doet mij deugd dat de hoop op het Europees arrestatiebevel, waar wij zo dringend behoefte aan hebben, is aangewakkerd en ik hoop maar dat er niet op het laatste moment een kink in de kabel komt door nieuwe onenigheid hieromtrent tussen de lidstaten. Als iedereen zich nu eens gewoon achter het voorstel van het Parlement zou scharen! Ik ben namelijk van mening dat wij hier een goed standpunt verkondigen. Ook ben ik blij dat het ons zal lukken Eurojust op te richten en dat wij, nu tegelijk ook de bevoegdheden op het gebied van terrorismebestrijding zijn uitgebreid, een verdere stap in de goede richting hebben gedaan. Ook de instelling van gemeenschappelijke onderzoeksteams bij Europol bevalt mij zeer. Het zijn allemaal zeer positieve resultaten waarmee wij de burgers kunnen laten zien welke meerwaarde de Europese Unie kan hebben.
Ik acht het echter van cruciaal belang dat er een doorbraak komt in onopgeloste kwesties op bepaalde gebieden. Zo moet van de lidstaten worden geëist dat zij inlichtingen beschikbaar stellen aan Europol, waarbij er in geval van weigering sancties moeten komen. Daarnaast moet er gezorgd worden voor een optimale coördinatie tussen Eurojust en Europol, waarbij het Parlement een controlerende en begeleidende rol dient te vervullen. Het Parlement heeft op dit punt uitstekende voorstellen gedaan en daarvoor wil ik de rapporteur, evenals het complete team van de schaduwrapporteur, van harte feliciteren. Ik hoop dat hun voortreffelijke werk morgen de steun zal krijgen die het verdient.

Swiebel
Na de aanslagen van 11 september moest ook in Europa het beleid tegen terrorisme worden aangescherpt. Het voorstel van de Commissie inzake definitie en strafnormen voor terroristische daden verdient dan ook steun.
Minder enthousiasme verdient het voorstel van de Commissie voor een Europees arrestatiebevel met algemene reikwijdte, en met afschaffing van de eis van dubbele strafbaarstelling over de gehele linie. Dat is om meerdere redenen een brug te ver: het dringt de landen met een milder strafrechtklimaat in het defensief en het roept vragen op over een eerlijke procesgang.
Het voorgestelde algemene toepassingsbereik heeft niets meer met terrorismebestrijding te maken. Er is dan ook geen grond voor de enorme politieke druk en het adembenemende tempo van de besluitvorming. Een dergelijk voorstel vormt een revolutie in de nationale en Europese strafrechttoepassing en verdient daarom een weloverwogen en transparante besluitvorming, voorafgegaan door een behoorlijke openbare discussie.
Het Parlement is trouwens gedwongen te oordelen over het Commissievoorstel terwijl de Raad dit in feite al op zijn kop heeft gezet: een positieve lijst in plaats van een negatieve, en dat achter gesloten deuren.
Men kan hopen en verwachten dat de discussie in de Raad uiteindelijk tot een aanvaardbaar compromis zal leiden, maar dat weten we nog niet en daarover stemmen wij morgen ook niet.
Dit plenaire debat en de stemming in deze vorm en op dit moment zijn daarom een beetje absurd en eigenlijk prematuur. Om die reden zullen de Nederlandse PvdA-delegaties zich morgen onthouden van stemming over het Commissievoorstel voor een Europees arrestatiebevel.

Maes
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de Raadsvoorzitter, mijnheer de commissaris, ik ga een enigszins ander geluid laten horen dan het vorige: de leden van de Vrije Europese Alliantie zullen de maatregelen inzake terrorismebestrijding goedkeuren. Wij willen de versterking van de strafrechtelijke maatregelen om het terrorisme te bestrijden.
Wij willen wel onderstrepen dat de definitie van het begrip terrorisme omschreven moet worden zoals het Europees Parlement dat voorstelt, want ik ben toch een beetje achterdochtig. Daarstraks hadden we die moties van orde over trainspotting en planespotting van de Grieken en over mensen die in verband daarmee in de gevangenis zitten. Dat heeft hier niets mee te maken, zult u zeggen, maar het rechtsgevoel is nogal verschillend in onze verschillende landen. Ook de gretigheid waarmee sommigen het woord terrorisme op alles en nog wat kleven, stemt mij een beetje achterdochtig. Maar de maatregelen mogen door de overheid niet worden misbruikt en moeten ook niet kunnen worden misbruikt.
Meer moeite hebben sommige van onze vertegenwoordigers van de Vrije Europese Alliantie met het Europees aanhoudingsmandaat: hier is de goedkeuring die wij willen geven aan duidelijke voorwaarden gebonden. De garanties die wij willen, zijn vervat in de amendementen van het Europees Parlement die hopelijk zullen worden goedgekeurd en die wij echt als een minimum beschouwen. Indien de Raad hierop niet wil ingaan, zullen wij onze mening herzien en onze collega's in de nationale parlementen ervan overtuigen dat een betere bescherming van de vrijheden van de burger noodzakelijk is voor een faire rechtsgang. Het gaat hier voor ons dus om minimumvoorwaarden, maar de mededelingen die wij zowel van de fungerend Raadsvoorzitter als van commissaris Vitorino gehoord hebben, stemmen ons toch enigszins optimistisch over de goede richting die het zou kunnen uitgaan.
Het is natuurlijk duidelijk dat we verder moeten kunnen gaan in de harmonisering van de wetgeving, in de Europese gerechtelijke procedures met een Europese procureur, enz. Een communautarisering van de derde pijler wordt door een aantal mensen vooropgezet en misschien moeten we toch echt krachtiger in die richting gaan.
Wij zullen niet toestaan dat in naam van de strijd tegen het terrorisme de normale, democratische oppositie de mond wordt gesnoerd of onderdrukt, dat de acties van vakbonden en van bewegingen en verenigingen worden gefnuikt. Maar wij willen ook uitdrukkelijk dat vooruitgang wordt gemaakt in de strijd tegen de internationaal georganiseerde misdaad. Ik heb zelf hopeloze toestanden meegemaakt in verband met de strijd om de uitlevering van personen van wie duidelijk was aangetoond dat zij misdaden hadden gepleegd. Ik wil u daarin dus van harte ondersteunen, met de restricties die ik heb aangekondigd.

Crowley
Mevrouw de Voorzitter, net als vele anderen ben ik blij met de gelegenheid voor dit debat. De beschikbare tijd is zo kort dat wij onmogelijk op alle ingewikkelde details uitvoerig kunnen ingaan. Ik kan echter meteen al wel zeggen dat ieder van ons het er volstrekt over eens is dat alle vormen van terrorisme en geweld die worden gebruikt om politieke of andere doelen te bereiken, krachtig bestreden moeten worden. Wij zijn dan ook voor coördinatie en samenwerking tussen de lidstaten om de rechten en belangen van iedere lidstaat en van de hele Europese Unie en haar 370 miljoen burgers te beschermen. Tijdens de Top van Tampere hebben wij de eerste stap in dat proces gezet. Hetgeen hier nu echter wordt gepresenteerd met betrekking tot het Europees arrestatiebevel is een belangrijke inmenging in en wijziging van de nationale strafrechtsstelsels en de burgerrechten en de bescherming waar iedere burger in iedere lidstaat recht op heeft.
Het is een vergissing om zo snel zover te gaan zonder de verschillen tussen de strafrechtsstelsels binnen de Europese Unie behoorlijk te begrijpen of volledig te erkennen. Daarom dring ik er bij alle leden van dit Parlement op aan de door mijzelf en mijn collega' s ingediende amendementen te steunen, in het bijzonder de amendementen 92 tot en met 101. Deze amendementen voorzien ten eerste in de eis van toetsing door de rechter of in het recht om tegen het arrestatiebevel in beroep te gaan, zowel in de fase van de uitvoering als na het verzoek om uitlevering. Ten tweede is daarin sprake van de opstelling van een gezamenlijke lijst van strafbare feiten die onder het Europees arrestatiebevel vallen, een lijst die geen struikelblok mag worden. Ten derde vragen wij daarin om handhaving van de regels inzake dubbele strafbaarstelling. Ten vierde eisen wij dat bewijsmateriaal prima facie wordt voorgelegd voordat tot uitvoering van het bevel wordt overgegaan, en tot slot dringen wij aan op een snel proces wanneer een arrestatiebevel is uitgevaardigd. Ik heb leden van mijn kiesdistrict vertegenwoordigd in andere lidstaten in de Europese Unie, die twee jaar lang zonder vorm van proces werden vastgehouden, zonder dat zij werden voorgeleid of een andere mogelijkheid kregen om hun zaak voor de rechter te bepleiten.
Tot slot moeten wij ervoor zorgen dat bij het algemene pakket maatregelen voor terrorismebestrijding de fundamentele mensenrechten en vrijheden geëerbiedigd worden. De opmerking van de commissaris dat wij toch het Handvest van de grondrechten hebben, snijdt geen hout. Dat is immers slechts een niet-bindend politiek besluit. Alle lidstaten hebben het Europees Verdrag ter bescherming van de rechten van de mens met de daarin opgenomen specifieke bepalingen voor ieder individu ondertekend. Ik merk op dat in de afgelopen week één lidstaat deze rechten en vrijheden van individuele burgers aan zijn laars heeft gelapt. Wij moeten er als Europees Parlement, vertegenwoordigers van een transnationale organisatie, voor zorgen dat hier een eind aan komt.

Paisley
Ik wil mijn korte spreektijd gebruiken om de aandacht te vestigen op de situatie van de slachtoffers van terrorisme. Die worden maar al te gauw vergeten. Ik zat laatst thuis bij een lid van mijn kiesdistrict, bij een vrouw wiens man door IRA-terroristen was vermoord omdat hij in het leger zat. Toen zij om schadevergoeding voor haar drie zoontjes vroeg, kreeg zij het armzalige bedrag van een paar honderd pond per kind aangeboden. Ik kan zo wel doorgaan en u een trieste opsomming geven van voorbeelden van de manier waarop slachtoffers van terrorisme zijn behandeld. Dit Parlement moet beseffen dat deze mensen een speciale behandeling nodig hebben. De verantwoordelijke regeringen moeten ervoor zorgen dat die behandeling beschikbaar is, zodat hun afschuwelijke pijn en verdriet enigszins worden verlicht.

Gargani
Mevrouw de Voorzitter, geachte collega's, ik geloof dat het moeilijk is in zo korte tijd dergelijke delicate problemen te behandelen, maar toch wil ik zeggen dat we na 11 september, in tegenstelling tot wat ik veel sprekers heb horen zeggen, wel degelijk onze waakzaamheid hebben verhoogd. We hebben een serie maatregelen uitgewerkt, waaronder ook de maatregelen vallen die wij vanavond bespreken. Vorig jaar hebben we echter Eurojust opgericht en zoals gezegd hebben we al eens eerder een belangrijk advies uitgebracht waarmee wij Eurojust de mogelijkheid wilden bieden de justitiële samenwerking binnen Europa te harmoniseren.
Vandaag maken we een sprong vooruit, een sprong naar een hoger niveau, om de basis te leggen voor een toekomstig Europees openbaar ministerie. Daardoor zal dit alles uitmonden in een omvangrijkere juridische ruimte, geen repressieve ruimte, mijnheer Vitorino, maar een ruimte van vrijheid. Ik geloof dat u zich door deze principes heeft laten inspireren. Dat is een fundamenteel feit waarover wij nu een advies gaan uitbrengen. Op dit punt is zonder twijfel openstelling tot de wereld van samenwerking en solidariteit mogelijk.
Natuurlijk zijn er specifieke problemen en die betreffen natuurlijk het arrestatiebevel waarover we grondig moeten nadenken. Alleen de oppervlakkigheid en de onverantwoordelijkheid van de heer Di Lello kunnen op een zo overhaaste manier de Italiaanse regering in een kwaad daglicht stellen. Dat is volgens mij niet juist. De juridische instellingen hebben hun procedures en wij zijn bezig dit Europees procesrecht, deze Europese ruimte te perfectioneren. Natuurlijk moeten we zorgvuldig zijn en deze lijst van misdrijven niet zien als definitief, want we kunnen er altijd andere aan toevoegen. Elke lijst is vanzelfsprekend altijd onvolkomen. We moeten beseffen dat er grensoverschrijdende misdrijven bestaan, dat er internationaal terrorisme bestaat, mevrouw de Voorzitter, een verschijnsel dat in onze huidige samenleving een delicate, belangrijke en dramatische rol speelt. Met het oog op deze doelen moeten wij enkel de werkzaamheden coördineren. Het Italiaanse procesrecht bijvoorbeeld heeft zijn eigenaardigheden en wij hopen dat er binnen de Raad een beredeneerde en actieve eenstemmigheid bestaat.

Cerdeira Morterero
Hartelijk dank, mevrouw de Voorzitter. Mij verheugt het ten zeerste dat wij hier vandaag eindelijk deze twee verslagen behandelen: het verslag-Watson en het verslag-Gebhardt. Dat de snelle afwikkeling uitsluitend aan de rampzalige gebeurtenissen van 11 september in de Verenigde Staten is toe te schrijven, doet mijns inziens niet ter zake.
Ik ben van oordeel dat zich hier een unieke gelegenheid aanbiedt. Wij hebben de kans om in het kader van de uitvoering van de conclusies van Tampere en de verwezenlijking van de langverwachte Europese ruimte van vrijheid, rechtvaardigheid en veiligheid, met inachtneming van het evenwicht tussen vrijheid en veiligheid, enorme vooruitgang te boeken en een reuzenstap voorwaarts te zetten. Dat staat als een paal boven water. Sterker nog, wij kunnen ons steentje bijdragen aan de oplossing van dit moeilijke, complexe en schrijnende probleem dat veel leed veroorzaakt, geen grenzen kent en als terrorisme bekendstaat.
Wij, leden van het EP, hebben gedaan wat ons te doen stond, vóór 11 september en ook nu: denkt u maar aan de resolutie die wij op 5 september hebben aangenomen. Zoals blijkt uit de kaderbesluiten die wij hier vandaag bespreken, heeft de Commissie snel en efficiënt gereageerd.
Wij hopen dat ook de Europese Raad op zijn taak berekend is en adequate beslissingen neemt in overeenstemming met de bakens die eerder door de Commissie en nu vandaag ook door dit Parlement zijn uitgezet. Hopelijk geeft de Top van Laken, ondanks de technische complicaties, een afdoend antwoord op het verzoek van de burgers om het actieterrein van de terroristen en het terrorisme in het algemeen steeds verder in te perken en de verantwoordelijken voor zoveel onschuldig bloedvergieten en zovele wreedaardige en nodeloze moorden op passende wijze te straffen.

Segni
Mevrouw de Voorzitter, toen we het Schengenakkoord bespraken, was een van de vaakst gehoorde bezwaren dat de grenzen weliswaar politieagenten en rechters zouden tegenhouden, maar geen criminelen. Dat was een logisch bezwaar, ook al was het Schengenakkoord een stap vooruit. De instrumenten die de Raad nu op het punt staat goed te keuren, met name het Europees arrestatiebevel, zijn de antwoorden op deze bezwaren. Eindelijk zullen rechters en politieorganen niet meer bij de grenzen worden tegengehouden. Daarom beschouw ik dit als een grote stap vooruit, ook voor de Europese integratie. Dat is de reden dat ik het ronduit onbegrijpelijk vind dat de Italiaanse regering bedenkingen heeft over de opname van bepaalde misdrijven, vooral financiële misdrijven, in deze lijst. Ik hoop dat het standpunt van de regering een dezer dagen wordt herzien en ik nodig de Commissie en de Raad van ministers uit voort te gaan op de ingeslagen weg. Dat lijkt mij de juiste weg, aangezien aan alle onderzoeken, ook aan de andere, een financieel aspect zit. Ik herinner me onder andere dat dit Parlement al in juli bijna unaniem de andere resolutie-Watson heeft aangenomen - ja, mijnheer Gargani, ook Forza Italia stemde toen voor - waarin de Raad werd uitgenodigd een besluit te nemen inzake een Europees bevel voor onderzoek en arrestatie in onder andere - en ik zeg dit met nadruk - gevallen van corruptie en fraude. Er is dus een precedent, maar afgezien daarvan denk ik dat dit de juiste weg is voor de Italiaanse en voor de Europese veiligheid.

Terrón i Cusí
Mevrouw de Voorzitter, ik kom uit een land dat uit zijn evenwicht wordt gebracht door de meest gruwelijke totalitaire verschrikking. Deze heeft slechts één doel voor ogen: alom terreur zaaien door om het even wie koelbloedig af te maken. Met mijn collega Bárbara Dührkop en zovele andere slachtoffers voor ogen kan ik alleen maar vol trots en zelfs met enige ontroering zeggen dat in mijn land niemand voor de verleiding is bezweken om noodmaatregelen af te kondigen of op te leggen.
De burgers van datzelfde land hebben evenwel nooit begrepen en nooit aanvaard dat de moordenaars, zodra ze de ondertussen onbestaande grens over zijn, niet op even energieke wijze worden vervolgd als op hun eigen grondgebied. Mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, er is geen enkele technische reden die deze houding rechtvaardigt en geen enkele burger van de Unie laat zich wijs maken dat om technische redenen geen voortgang kan worden gemaakt met de bestrijding van het terrorisme en de georganiseerde misdaad.
Zoals wij de commissaris reeds zo vaak hebben horen zeggen, is het absoluut noodzakelijk dat wij bij terrorismebestrijding over een gemeenschappelijke delictomschrijving en gemeenschappelijke sancties beschikken teneinde de Europese vrijplaatsen te ontmantelen. Bovendien gaat het hier om een duidelijke politieke boodschap waarin de Unie zich ertoe verbindt op dit terrein de nodige acties te zullen ondernemen. Hetzelfde geldt voor het voorstel inzake wederzijdse erkenning van gerechtelijke uitspraken dat wij in gezamenlijk overleg Europees opsporings- en aanhoudingsbevel hebben genoemd. Wij steunen zowel de aanpassing betreffende de uitlevering tussen lidstaten als de afschaffing van de dubbele strafbaarstelling, zoals in het Commissievoorstel wordt gesuggereerd. Ik hoop dat de Raad deze wens van het Parlement in aanmerking zal nemen.
Mevrouw de Voorzitter, ik ben van oordeel dat de versterking van de justitiële samenwerking in de strijd tegen het terrorisme en de georganiseerde misdaad de beste manier is om de doelmatigheid van onze acties te verhogen zonder afbreuk te doen aan de vrijheid die de terroristen en criminelen trachten te beknotten.

Neyts-Uyttebroeck
. (FR) Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, mijnheer de commissaris, ik ben tijdens mijn presentatie van zojuist helemaal vergeten de rapporteurs te bedanken en lof toe te zwaaien voor het uitstekende werk dat ze hebben geleverd. Ik wil deze omissie hierbij goedmaken.
Uit het debat van zojuist is gebleken dat het hier om een bijzonder moeilijk vraagstuk gaat en dat er een bijzonder zware taak op onze schouders rust. Mevrouw Terrón i Cusí heeft in dit kader zojuist terecht aangegeven dat de terroristen niet de vrijheid mogen krijgen om wederom verschrikkelijke misdaden te plegen, maar dat tegelijkertijd ook de grondrechten moeten worden gerespecteerd waaraan wij allen zoveel waarde hechten. Dat is nu precies wat ons werk zo moeilijk maakt. Ik heb getracht u uit te leggen hoe wij dit vraagstuk benaderen. Ook heb ik aangegeven dat wij snel te werk moeten gaan, maar niets over het hoofd mogen zien. Wij moeten ons er voortdurend voor inzetten dat onze grondrechten worden gerespecteerd. Dit geldt dus ook voor het recht op verdediging van personen die in staat van beschuldiging zijn gesteld. Verder denk ik aan de rechten van de slachtoffers die op de benodigde aandacht en zorg moeten kunnen rekenen. Met al deze aspecten moeten wij rekening houden. Dat is uiteraard niet eenvoudig, temeer daar de rechtskundige en rechterlijke tradities van lidstaat tot lidstaat verschillen. Dit punt is tijdens het debat aan de orde gekomen. Ook met deze aspecten dient er rekening te worden gehouden.
Tot slot wil ik u laten weten dat wij in beide opzichten waakzaam zullen zijn en met de steun van de Commissie onze werkzaamheden tot een goed einde zullen brengen. Voor zover nodig wil ik hier net als in mijn inleidend betoog bevestigen dat wij er uiteraard voor zullen zorgen dat de uitoefening van de politieke en vakbondsrechten geenszins gekwalificeerd zal worden als een terroristische daad. Ze zullen dus geheel buiten het kader vallen van de mechanismen waaraan wij momenteel werken.

Vitorino
Mevrouw de Voorzitter, ik wil de heer Krarup laten weten dat wij niet overhaast gehandeld hebben, maar meer dan een jaar lang overleg hebben gevoerd met nationale deskundigen en hoogleraren. Wij hebben altijd naar de deskundigen geluisterd. Het is dus onjuist te beweren dat ons voorstel niet goed doordacht is. Dat wil ik uitdrukkelijk onder uw aandacht brengen.
Verder wil ik aangeven dat u niet bang hoeft te zijn, geachte afgevaardigden. Mevrouw de minister heeft zojuist terecht aangeven dat de Raad zijn definitie van het terrorisme gedurende zijn werkzaamheden heeft verbeterd. Ze past dus geheel in de lijn van het Verdrag van de Raad van Europa van 1977 en komt overeen met het Indische voorstel waarover momenteel door de VN in New York wordt gedebatteerd. Ik kan u verzekeren dat uit de overwegingen heel duidelijk kan worden opgemaakt dat demonstraties tegen de globalisering en door vakbonden georganiseerde acties niet als terroristische daden kunnen worden bestempeld. Dit getuigt van een naar mijn mening Cartesiaanse helderheid. Leest u de teksten er maar op na.
Tot slot wil ik u laten weten dat de Commissie een gerust geweten heeft. Wij begrijpen de politieke moeilijkheid van de enorme stap voorwaarts die wij nemen om van Europa een ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid te maken. Wij moeten onze waarden met betrekking tot de naleving van de rechtsstaat en de grondrechten van de burgers trouw blijven. Tegelijkertijd dienen wij ten behoeve van onze vrijheden echter ook standvastig op te treden in onze strijd tegen de misdaad en het terrorisme. U kunt in dit opzicht op ons rekenen!

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.
(De vergadering wordt om 20.25 uur onderbroken en om 21.00 uur hervat)

Veiligheid in de burgerluchtvaart
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0415/2001) van mevrouw Foster, namens de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme, over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot instelling van gemeenschappelijke regels op het gebied van de veiligheid in de burgerluchtvaart (COM(2001) 575 - C5-0481/2001 - 2001/0234(COD).

Foster
Mijnheer de Voorzitter, de tragische gebeurtenissen van 11 september in de Verenigde Staten hebben nieuw elan gegeven aan de verscherping van de veiligheidsregels in de burgerluchtvaart. De Europese Raad die op de dag na de terroristische aanvallen op de VS bijeenkwam, heeft de Vervoersraad opgedragen te onderzoeken welke maatregelen nodig zijn om de veiligheid in de burgerluchtvaart te verbeteren, en de behandeling van de reeds voorgestelde maatregelen af te ronden.
De ontwerpverordening zelf was vrij duidelijk en wij hebben amendementen voorgesteld. De bijgevoegde technische bijlage, Document 30, die gebaseerd is op deEuropese Conferentie voor de Burgerluchtvaart (ECAC), bleek echter achterhaald. Het Parlement heeft weliswaar zeer snel op dit probleem gereageerd, maar wij zijn van mening dat dit er niet toe mag leiden dat de parlementaire toetsing minder grondig wordt. Wij behouden ons dan ook het recht voor om tijdens de tweede lezing de herziene bijlage bij deze door de Raad in zijn gemeenschappelijke standpunt aangenomen verordening alsnog te amenderen.
Ik heb met vertegenwoordigers van de Raad en de Commissie gesproken en ik heb ook uitgebreid met de sector overlegd. Als gevolg van de zojuist genoemde problemen met de bijlage, heb ik besloten bij de opstelling van het verslag als volgt te werk te gaan: wij werken op grond van de ontwerpverordening en de bijlage, zonder de oorspronkelijke bijlage zoals die aan het Parlement is gegeven te amenderen, maar behouden ons het recht voor van een tweede lezing nadat het gemeenschappelijke standpunt van de Raad is aangenomen. Deze werkwijze is in overeenstemming met de relevante procedures en garandeert tegelijkertijd een goede toetsing.
De ontwerpverordening heeft hoofdzakelijk betrekking op de toegangscontrole en de controle van passagiers, bagage en vracht op de grond op luchthavens. Dit komt uitgebreid aan de orde in de toelichting bij mijn verslag. Het toepassingsgebied van de verordening strekt zich niet uit tot de veiligheid in het vliegtuig. Dit aspect moet wellicht in de toekomst nog aan de orde komen. De technische normen zelf zijn die welke door de ECAC in 1992 in Document 30 (deel 2) zijn goed-gekeurd. Deze veiligheidsaspecten zijn in januari 2001 herzien en ondergaan momenteel zoals gezegd weer een herziening. Aangesloten bij de ECAC zijn 38 landen, waaronder alle lidstaten van de EU. Ik wijs het Parlement erop dat dit akkoord tussen alle 38 landen een precedent zal scheppen, in die zin dat het de eerste keer is dat dit akkoord voor alle betrokken partijen bindend zal zijn. Tot dusver is Document 30 alleen als algemeen richtsnoer gebruikt.
In aansluiting op de gezamenlijke resolutie die het Parlement tijdens de laatste plenaire zitting over het onderwerp burgerluchtvaart heeft aangenomen, hebben wij amendementen voorgesteld op deze tekst. De belangrijkste daaronder zijn de volgende: in de eerste plaats nemen de lidstaten de verantwoordelijkheid op zich voor de extra beveiligingskosten die met het oog op de terroristische aanslagen moeten worden genomen; in de tweede plaats moeten de inspecties van luchthavens onaangekondigd plaatsvinden als het gaat om inspecties onder werkelijke bedrijfsvoorwaarden; in de derde plaats krijgen de lidstaten de verantwoordelijkheid voor het assisteren van de werkgevers bij de veiligheidscontroles van werknemers die betrokken zijn bij beveiligingstaken, niet in de laatste plaats omdat de werkgevers vanwege de strikte wetgeving inzake de privé-sfeer niet altijd toegang hebben tot persoonlijke gegevens; in de vierde plaats zal in gevallen waar structurele aanpassingen op luchthavens vereist zijn, een tijdslimiet van zes maanden worden aangehouden, en in de vijfde plaats zal een procedure worden vastgesteld die de sector toegang geeft tot de comitologie zonder dat zij problemen krijgt met bestaande wettelijke structuren. Dit is overigens nu ook het geval bij de ECAC.
Daarnaast roepen wij in het algemeen op tot effectievere internationale samenwerking op het gebied van de uitwisseling van informatie met het oog op de veiligheid.
Ter afsluiting wil ik opmerken dat wij allemaal doordrongen zijn van de catastrofale gevolgen van 11 september voor de luchtvaartindustrie en de toeristische sector. Wereldwijd zijn al ongeveer 200.000 rechtstreeks betrokken banen verloren gegaan, waarvan alleen al 30.000 in de EU, en dit is nog maar het topje van de ijsberg. Niet alleen grote bedrijven zijn getroffen, maar ook duizenden kleine bedrijfjes, zoals kleine vliegclubs, die de piloten van morgen leveren. Luchtvaartmaatschappijen, luchthavens, de luchtvaartindustrie, hotels en de transportsector zijn allemaal afhankelijk van een snelle oplossing van dit probleem. Dit verslag biedt niet de enige oplossing, maar het is wel een stap in de goede richting, mits de lidstaten hun morele plicht erkennen om hun burgers te beschermen en hun verantwoordelijkheid te aanvaarden wanneer het gaat om bijdragen aan de financiering van deze extra veiligheidsmaatregelen. Het is heel duidelijk dat er snel maatregelen moeten worden getroffen om het vertrouwen van het publiek te herstellen. Dit zal op zijn beurt weer goed zijn voor de luchtvaartindustrie, de toeristische sector en de hele Europese Unie.

Wiersma
Mijnheer de Voorzitter, mijn fractie wil natuurlijk graag meewerken aan een vlotte totstandkoming van gemeenschappelijke regels voor de veiligheid van de burgerluchtvaart: dat behoeft na de gebeurtenissen van 11 september geen nadere toelichting.
Wat ons betreft gaat het om de vier punten die wij in onze amendementen hebben verwoord, waarbij wij rekening willen houden met de belangen van de sector, waarin veiligheid en een faire verdeling van de lasten en kosten die daarmee gepaard gaan, voorop moeten staan.
Ten eerste moeten we streven naar het hoogst mogelijke niveau van veiligheid als het gaat om de bescherming van en op luchthavens. Dat is ook het minste wat de burgers van ons mogen verlangen.
Punt twee: additionele maatregelen die wellicht later genomen zullen worden, moeten getoetst worden aan de uitvoering van de nu voorliggende regelgeving. Dat betekent dat we goed moeten bekijken of datgene wat wordt voorgesteld in de praktijk ook zal werken.
Het derde punt is dat de Commissie, in samenwerking met de ECAC en de ICAO, moet vaststellen of vliegvelden in derde landen, dus vliegvelden buiten het werkingsgebied van de regulering, aan essentiële veiligheidsvoorwaarden voldoen, want eventuele lekken in het nieuwe systeem zullen vooral daar ontstaan. Ik weet uit eigen ervaring hoe je in Albanië in het vliegtuig kunt komen zonder door een bomcontrole te gaan.
Het vierde en laatste punt is dat wij, om oneerlijke concurrentie te voorkomen, willen dat er uniforme regels komen voor het financieren van de voorgestelde maatregelen. Dat kan overheidssteun inhouden, maar dan wel direct gerelateerd aan de extra uitgaven in verband met de voorliggende regeling. Daarbij moet natuurlijk worden aangetoond dat de steun echt nodig is. De sector zelf, exploitanten en gebruikers, moeten ook een deel van de kosten dragen.

Markov
Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, het Parlement, de Raad en de Commissie zijn het erover eens dat de veiligheid in de burgerluchtvaart omhoog moet. Uit de zojuist begonnen discussie is wel gebleken dat er bij ons volledige overeenstemming heerst over de grondtrekken. Het staat buiten kijf dat de gebeurtenissen van 11 september nog een paar extra tekortkomingen aan het licht hebben gebracht, die los moeten worden gezien van de structurele problemen waarmee een groot aantal luchtvaartmaatschappijen al voor 11 september te kampen had. Zo moet het één niet worden verward met het ander.
Wij zijn van mening dat op alle gebieden waar de veiligheid in het geding kan zijn, dus op de luchthavens, bij het inchecken, bij de bagagecontrole en ook in de vliegtuigen zelf, verbeteringen nodig zijn. Aangezien veiligheid een publiek belang is, aangezien voor elke burger die in het vliegtuig stapt de veiligheid moet worden gewaarborgd, ben ik met mijn fractie van mening dat ook de overheid een steentje moet bijdragen in de kosten die nodig zijn om meer veiligheid te creëren. Uiteraard vergt dit een uniforme Europese aanpak, ten eerste omdat wij anders het probleem niet op kunnen lossen, en ten tweede omdat het marktverstorend zou werken als men de kosten wederom alleen over de luchthavens of luchtvaartmaatschappijen zou omslaan.
Natuurlijk zijn wij ons ervan bewust dat dit ons voor een probleem stelt. Over het algemeen is liberalisering in dit Parlement een stokpaardje, en nu willen wij in deze geliberaliseerde sector de veiligheid met publieke middelen verhogen. Dat betekent dat wij ons moeten bezinnen op de maatstaven die gehanteerd kunnen en moeten worden voor het inzetten van publieke middelen in geliberaliseerde markten.

De Palacio
Hartelijk dank, mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, laat ik beginnen met mijn dank te betuigen aan het Parlement, aan de instelling als dusdanig, omdat zij het thema van de veiligheid in de burgerluchtvaart reeds op de agenda van deze plenaire vergadering heeft geplaatst. Ik stel het bijzonder op prijs dat u met dit verslag haast hebt gemaakt en deze kwestie zo snel hebt behandeld, temeer daar de huidige situatie dringende maatregelen vergt.
Mijn felicitaties aan de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme omdat zij de eerste lezing van het Commissievoorstel op zo'n korte tijd heeft afgerond. Er zij overigens op gewezen dat deze snelle afhandeling geen afbreuk heeft gedaan aan de kwaliteit van het verrichte werk. In die zin wens ik mevrouw Foster als rapporteur van dit initiatief van harte te danken voor het uitstekende werk dat zij heeft geleverd, ondanks het dringende karakter van haar opdracht en het tijdgebrek. Bovendien heeft zij aandachtig geluisterd naar het standpunt van de betrokken sectoren, hetgeen ongetwijfeld de meest aangewezen werkwijze is.
Rekening houdende met de ernst van de situatie en de behoefte aan een onmiddellijk antwoord, en uitgaande van het mandaat van de Europese Raad van 21 september jongstleden was het de bedoeling om nog voor het einde van dit jaar een akkoord te bereiken. In haar verslag erkent mevrouw Foster volmondig dat de op de burgerluchtvaart van toepassing zijnde veiligheidseisen na 11 september op uniforme wijze moeten worden aangescherpt. Ik heb het genoegen u mee te delen dat de Commissie over het geheel genomen met het verslag akkoord gaat. Daarmee wordt immers steun betuigd aan ons voornemen om in de Europese Unie gemeenschappelijke veiligheidsnormen voor de burgerluchtvaart in te voeren en een communautair controlesysteem in het leven te roepen dat de doelmatigheid en uniformiteit van deze normen moet waarborgen. Ik herhaal nogmaals dat het ons te doen is om een versterking van de veiligheidsmaatregelen die, zoals de heer Wiersma en de heer Markov hebben gesignaleerd, absoluut noodzakelijk en bijzonder dringend zijn.
Voor wat de voorgestelde wijzigingen betreft, draagt het eerste gedeelte van amendement 14 over de geleidelijke invoering van bepaalde veiligheidsmaatregelen in principe onze goedkeuring weg, ofschoon de desbetreffende maatregelen en het tijdschema enigszins moeten worden aangepast.
Een andere reeks amendementen heeft tot doel te waarborgen dat een deel van de uitvoeringskosten van de veiligheidsmaatregelen hetzij permanent hetzij tijdelijk door de lidstaten van de Unie worden gedekt. De Commissie onderschrijft de geest van deze amendementen - het gaat om de nummers 1, 6, 10, 11, 15, 19, 21 en 22 - en is in principe bereid om ze over te nemen, maar de financieringswijze van de veiligheidsmaatregelen zorgt voor problemen. Er moet derhalve worden nagegaan hoe deze amendementen op een voor de Commissie aanvaardbare wijze kunnen worden geformuleerd.
Het is een feit dat de situatie momenteel van land tot land kan verschillen, en zelfs van luchthaven tot luchthaven, maar volgens de Commissie draagt deze factor niet bij aan de doelmatigheid van de veiligheidsmaatregelen.
In haar mededeling van 10 oktober over de economische gevolgen van de terroristische aanslagen opperde de Commissie de mogelijkheid om overheidsmiddelen uit te trekken voor de financiering van aanvullende veiligheidsmaatregelen. Ik moet u er helaas op attenderen, geachte afgevaardigden, dat de Raad dit voorstel - om het zacht uit te drukken - niet al te enthousiast heeft onthaald. Om eerlijk te zijn kon het bij het merendeel van de lidstaten van de Unie maar op bitter weinig steun rekenen.
Daarom voorzie ik dat een soortgelijke verwijzing in de onderhavige verordening in de Raad op ernstige moeilijkheden zal stuiten. Desondanks delen wij - ik herhaal het nogmaals - het standpunt van het Parlement, aangezien wij maar al te goed beseffen dat de Europese luchtvaartsector op dit moment een zware crisis doormaakt, om nog maar te zwijgen van de mijns inziens vaak oneerlijke mededinging van de Amerikaanse maatschappijen die van de regering van hun land enorme bedragen aan directe steun ontvangen.
Anderzijds bestaat de mogelijkheid om de financiering van de bepalingen die niet rechtstreeks met de verbetering van de veiligheid verband houden niet in de onderhavige verordening op te nemen.
Er moet evenwel hoe dan ook een oplossing worden gevonden voor de financiering van aanvullende maatregelen. Daarom ben ik bereid om te onderzoeken in hoeverre de organisatie en financiering van de veiligheidscontrolesystemen van de lidstaten in het licht van de ontwikkelingen in de Verenigde Staten geharmoniseerd moeten worden en voorstellen in te dienen die de uitkomst van deze analysen in aanmerking nemen. Zodoende houdt de Commissie rekening met het standpunt van dit Parlement, zoals dat tot uiting komt in de diverse amendementen die morgen ongetwijfeld zullen worden aangenomen.
In amendement 7 wordt verzet aangetekend tegen de invoering van een communautair controlemechanisme waarvan het doel is te waarborgen dat de door de lidstaten geplande verscherping van de veiligheidsmaatregelen in de burgerluchtvaart in verhouding staat tot de risico's en derhalve gerechtvaardigd is. De Commissie kan hiermee onmogelijk akkoord gaan, ofschoon het Parlement en de Raad op dit vlak dezelfde mening zijn toegedaan. Wij achten het volkomen legitiem dat aan de Commissie de bevoegdheid wordt verleend om te vermijden dat om economische redenen kunstmatige beperkingen worden opgelegd.
In amendement 9 wordt voorgesteld om alle luchtvaartmaatschappijen in kennis te stellen van de uitkomst van de communautaire inspectieverslagen. Geachte afgevaardigden, de genoemde verslagen bevatten algemene informatie over de toepassing van de verordening door de lidstaten van de Unie alsmede over de doelmatigheid van hun eigen systeem voor kwaliteitscontrole en hun vermogen om gebreken op te sporen. Er worden evenwel geen details vermeld zoals de vaststelling van het risiconiveau en de ontwikkeling van deze factor per luchtvaartmaatschappij. De bekendmaking van deze verslagen zal derhalve niet bijdragen aan de verbetering van de individuele veiligheid. Daarom kan de Commissie de inhoud van dit amendement niet aanvaarden.
Anderzijds hebben wij ook een reeks amendementen op grond van juridische problemen verworpen. Het gaat onder meer om de laatste alinea van amendement 14 en amendement 5, waarmee de door een externe organisatie - de ECAC - vastgestelde referentienormen worden gewijzigd, om amendement 12 dat onverenigbaar is met de comitologieprocedures, en amendement 17 dat de inwerkingtreding van de verordening onderwerpt aan een impactstudie zonder gewag te maken van de eindbeslissing en dat dus alleen maar voor uitstel zorgt.
De overige amendementen versterken of verhelderen de tekst en kunnen worden overgenomen, mits de formulering enigszins wordt aangepast. De Commissie kan zich ook vinden in amendement 20 op voorwaarde dat expliciet wordt verwezen naar de moeilijkheid om extraterritoriale resultaten te behalen op basis van bilaterale of multilaterale controles.
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, de Commissie heeft kosten noch moeite gespaard om de Raad en het Parlement ertoe te bewegen in eerste lezing over deze belangrijke en dringende kwestie tot een vergelijk te komen. Ik vrees evenwel dat onze opzet mislukt is aangezien de stemming reeds morgen plaatsvindt en er nog geen akkoord is bereikt. Desalniettemin denk ik dat wij binnenkort, wellicht in de maand maart, over de tekst zullen kunnen beschikken. Als deze kleine vertraging de kwaliteit van de tekst en de voorstellen ten goede komt, hoeven we er geen drama van te maken, temeer daar een gedeelte van de hier bedoelde maatregelen momenteel reeds door de lidstaten van de Unie ten uitvoer wordt gelegd.
Hartelijk dank, mijnheer de Voorzitter. Ik breng andermaal mijn felicitaties over aan mevrouw Foster en dank dit Parlement nogmaals voor de verrichte inspanningen en de snelle behandeling van dit bijzonder belangrijke initiatief. Ik hoop dat er in de maand mei een voor alle instellingen aanvaardbaar compromis ter tafel zal liggen.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mevrouw de Palacio.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

Financiële belangen van de Gemeenschap
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende verslagen:
A5-0390/2001 van mevrouw Theato, namens de Commissie begrotingscontrole, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de strafrechtelijke bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschap (COM(2001) 272 - C5-0225/2001 - 2001/0115(COD);
A5-0393/2001 van de heer Bösch, namens de Commissie begrotingscontrole, over het jaarverslag 2000 van de Commissie over de bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschappen en fraudebestrijding (COM(2001) 255 - C5-0469/2001 - 2001/2186(COS) en over de mededeling van de Commissie over de bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschappen en fraudebestrijding - Actieplan voor 2001-2003 (COM(2001 254 - C5-0470/2001 - 2001/2186(COS))

Theato
Mijnheer de Voorzitter, bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschap is iets waarvan de burger op straat zich nou niet direct een duidelijke voorstelling kan maken. En dat terwijl het hem toch direct aangaat: als belastingbetaler geeft hij geld voor de op- en uitbouw van een verenigd Europa, en niet voor misbruik, fraude en andersoortige criminaliteit. De burger mag terecht verlangen dat de Europese instellingen aan wie hij zijn geld toevertrouwt, zorgvuldig met het belastinggeld omspringen en dat, wanneer er sprake is van frauduleuze praktijken, deze worden opgespoord en vervolgd. Onze boodschap aan de burgers moet zijn dat wij misstanden met alle wapens zullen bestrijden.
Het probleem is dat die wapens nogal bot zijn gebleken en dat het verlies aan gemeenschapsgelden door criminele praktijken zeer sterk is toegenomen. Dat blijkt wel uit de cijfers, die aantonen dat de omvang van vastgestelde fraudes en onregelmatigheden in het jaar 2000 een niveau van meer dan 2 miljard euro heeft bereikt, een getal dat in de praktijk overigens nog wel hoger uit zal vallen. Ondanks een betere opsporing blijft de grensoverschrijdende samenwerking op justitieel gebied ver achterop hinken bij de transnationaal georganiseerde criminaliteit. De Raad, de Commissie en het Parlement klagen al sinds jaar en dag over deze toestand, maar ondernomen is er tot op heden niets. Zes jaar geleden is de overeenkomst van Cannes ondertekend aangaande de bescherming van de financiële belangen van de Europese Gemeenschappen. Deze overeenkomst is, inclusief de aanvullende protocollen, echter niet door alle lidstaten geratificeerd en kunnen dus niet in werking treden. Ondanks alle oproepen en resoluties van het Parlement en ondanks alle verklaringen die op verschillende topbijeenkomsten van de Raad zijn afgegeven, ontberen wij nog steeds een gemeenschappelijke Europese juridische ruimte die nodig is om een vuist te maken tegen plegers van fraude met gemeenschapsgelden. Er ontbreekt zelfs een heldere definitie van "fraude met gemeenschapsgelden" , laat staan dat fraude goed kan worden opgespoord alsmede evenredig, doelmatig en afschrikwekkend kan worden gesanctioneerd.
Met het oog op deze netelige situatie heeft de Commissie nu een voorstel voor een richtlijn ingediend die de belangrijkste punten van de overeenkomst aangaande de bescherming van de financiële belangen van de Europese Gemeenschappen van 1995, alsmede de aanvullende protocollen omvat. Overigens heeft het Europees Parlement al vóór de top van 1995 een voorstel van die strekking ingediend. De Commissie baseert zich terecht op artikel 280, lid 4 van het Verdrag van Amsterdam, dat de Gemeenschap verplicht een actieve bijdrage te leveren aan de bescherming van haar gelden. Verder moet er een einde komen aan de vruchteloze discussie of dit onderwerp nu onder de eerste of de derde pijler van het Verdrag moet vallen, temeer daar de Intergouvernementele Conferentie van Nice bevestigd heeft dat de bescherming van de financiële belangen van de Europese Gemeenschap voornamelijk onder de eerste pijler valt. In plaats van te reageren vanuit een optiek van juridische analyse moeten wij een duidelijk signaal afgeven dat het ons ernst is met de bestraffing van fraude met Europese gelden.
In die zin verwelkomen wij het voorstel van de Commissie voor de onderlinge aanpassing van de nationale wetgevingen. Dit kan echter alleen maar een eerste stap betekenen naar de oprichting van een Europees Openbaar Ministerie voor de bescherming van de financiële belangen van de Europese Unie. Een voorstel van die strekking is reeds naar voren gebracht tijdens de Intergouvernementele Conferentie van Nice, maar is toen helaas niet in behandeling genomen. Mevrouw Schreyer, wij wachten met ongeduld op het Groenboek van de Commissie over dit onderwerp. Het zou goed zijn geweest als we dit Groenboek al in handen hadden, samen met het voorstel voor de richtlijn.
Om deze tekortkoming te ondervangen eist de Commissie begrotingscontrole in haar amendementen dat bij de komende herziening van de Verdragen een Europees openbaar ministerie wordt opgericht overeenkomstig het model van het corpus juris, hetgeen in het kader van de eerste pijler zou moeten geschieden. Al tijdens de komende Top van Laken moeten er eerste stappen in die richting worden ondernomen. Als tussenstap zonder Verdragsherziening pleit de Commissie begrotingscontrole voor de oprichting van een Europees openbaar ministerie voor financiële kwesties overeenkomstig het driefasenmodel in het tweede verslag van de onafhankelijke wijze mannen.
Nogmaals, wij begroeten het voorstel van de Commissie maar vinden wel dat er een verordening moet komen, omdat een verordening de financiële belangen van de Gemeenschap nu eenmaal effectiever beschermt dan een richtlijn. Een richtlijn legt de lidstaten immers doelstellingen op, terwijl een verordening ook de instrumenten oplegt om die doelstellingen te bereiken. Het voorstel voor de richtlijn dient strafbare feiten als fraude, corruptie en het witwassen van geld ten koste van de begroting van de Europese Unie uniform te definiëren in het strafrecht van alle lidstaten. Om verwarring zoals wij die kennen uit het verleden te voorkomen, verdient het rechtsinstrument van de verordening duidelijk de voorkeur.
Ik nodig het Parlement, de Commissie en de Raad nadrukkelijk uit deze noodzakelijke politieke weg gezamenlijk te bewandelen. Ik verzoek u mijn verslag aan te nemen, waarvoor geen amendementen zijn ingediend.

Bösch
Mijnheer de Voorzitter, als u de cijfers over de onregelmatigheden met betrekking tot de communautaire begroting in het jaar 2000 bekijkt, zal het u vooral opvallen hoezeer het aantal vastgestelde onregelmatigheden is gestegen. Laat er geen twijfel over bestaan: de belastingbetaler maakt geen enkel onderscheid tussen fraude of onregelmatigheden, die ziet gewoon dat het geld niet naar behoren is besteed. Er valt natuurlijk wel over te twisten of de toename van het aantal geregistreerde gevallen nu duidt op een verbetering van de opsporingsmethoden of een toename van het aantal gevallen van onregelmatigheden. Waarschijnlijk is het een beetje van allebei. Misschien verschilt mevrouw de commissaris hierover van mening, maar wij kunnen er niet van uitgaan dat de beste fraudebestrijding gepaard moet gaan met een opsporingspercentage van 100%. Op het moment dat we die situatie bereiken, hebben we namelijk geen begroting meer over!
In een situatie als deze - en misschien is de bevoegde commissaris in een vorig leven ook eens afgevaardigde geweest - stelt men zich in deze functie de vraag: wat zou er eigenlijk gebeuren als een ondernemingsbestuur dergelijke cijfers over een jaar zou presenteren? Hoewel wij steeds weer moeten aanhoren dat wij behoren tot de beste bestuursorganen en dat dit is ons streven is, denk ik dat er andere maatregelen zouden moeten worden getroffen dan hetgeen de Commissie ons hier als actieplan onder de neus schuift.
Ik denk dat wij er eens over moeten praten - en dat was eigenlijk ook de strekking van mijn verslag - waar de reis eigenlijk naar toe moet. Mevrouw Theato heeft in dit verband al een belangrijk voorstel geopperd. Daar zullen wij niet omheen kunnen als wij op dit gebied echt iets ten goede willen veranderen. Wij moeten echt werk maken van een Europees openbaar ministerie en geen uitvluchten zoeken in herzieningen van het Verdrag. Het Verdrag biedt ons mogelijkheden genoeg. Dat u, mevrouw Schreyer, zich daartegen verzet, is uw zaak, maar wij zullen ons niet langer koest houden en zeggen tegen onze belastingbetalers: hier kunnen wij niets aan doen! De Commissie zit er niet pro forma, de Commissie is er om handelend op te treden, mevrouw Schreyer, daar wil ik u even aan herinneren!
In gelijke mate dienen wij aandacht te schenken aan de bescherming van de financiële belangen van de Unie in de toetredingslanden. Wij weten dat er in het verleden en nu ook weer voorstellen zijn gedaan die ertoe strekken ons nieuwe Europese Bureau voor fraudebestrijding ooit ook een adviserende functie te laten bekleden. Het probleem schuilt niet in de toetredingskandidaten zelf, zoals wij aan het voorbeeld Slowakije hebben kunnen zien, maar aan het onvermogen van deze Commissie om de uitbreidingsproblematiek eindelijk eens naar behoren aan te pakken, zodat onze medeburgers ook eens het idee kunnen krijgen dat deze uitbreiding - ook in financieel opzicht - op een vertrouwenwekkende manier is voorbereid, en er daarom graag ja tegen zullen zeggen. Wat dit aangaat, rust er een grote verantwoordelijkheid op de schouders van de Commissie. Ik bedoel, mevrouw de commissaris, dat gezien de cijfers die worden gepresenteerd en nagestreefd, er alle aanleiding is om elke kans op verbetering aan te grijpen.
Nog een laatste punt: het zou mooi zijn als wij gezamenlijk actie zouden ondernemen in een zaak waar ik zo een aantal vragen over zal stellen. Mevrouw Schreyer, de heer Alberto Perduca is aangewezen als directeur van de operationele afdeling van het Europees Bureau voor fraudebestrijding OLAF. Zijn kwalificaties als openbaar aanklager, zijn ervaringen in de strijd tegen de maffia, maar ook zijn internationale ervaring maken hem tot de ideale kandidaat voor deze functie. Helaas blokkeert de nieuwe Italiaanse regering al maandenlang zijn benoeming. Kunt u ons misschien vertellen, mevrouw Schreyer, wat de Commissie in deze kwestie tot dusver heeft ondernomen? Zou het niet verstandig zijn dat de voorzitter van de Commissie zich persoonlijk met deze zaak gaat bemoeien? Is dit wellicht - hopelijk - al gebeurd?

Schreyer
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, in 1995 hebben de lidstaten gezamenlijk een overeenkomst getekend aangaande de bescherming van de financiële belangen van de Europese Gemeenschappen, waarin fraude met gemeenschapsgelden strafbaar wordt gesteld. Later zijn aanvullende protocollen ondertekend waarin corruptie, witwassen van geld en fraude ten koste van de communautaire financiën als strafbare feiten worden aangemerkt.
Op deze overeenkomsten en protocollen valt eigenlijk niets af te dingen, behalve dat ze nog niet allemaal geratificeerd zijn, en dus nog niet in werking zijn getreden. Wel moet ik zeggen dat er in het jaar 2000 enige beweging is geweest op het gebied van de ratificatie. Ik heb bij alle bijeenkomsten met de ministers van financiën er op mantra-achtige wijze op aangedrongen eindelijk eens tot ratificatie over te gaan. Het is alleen zo dat in dit opzicht de laatste het tempo bepaalt. Het protocol dat het witwassen van geld als strafbaar feit aanmerkt, is tot dusver pas door zeven lidstaten geratificeerd. In dit tempo zal het dus nog een eeuwigheid duren voordat het hele proces is afgerond. Daar willen wij niet op wachten en daarom is dit voorstel voor een richtlijn ingediend. De richtlijn omvat de belangrijkste punten van de overeenkomst en het protocol. Deze overeenkomst is in het Parlement regelmatig onderwerp geweest van debat en het is met name de Voorzitter die daarvoor heeft gepleit.
Mevrouw Theato, ik wil u, en natuurlijk de voltallige commissie, bedanken dat u met ons de mening bent toegedaan dat het nu afgelopen moet zijn. Wij doen een beroep op het communautaire recht en gaan niet langer uit van de overeenkomst als instrument van de derde pijler.
De Commissie begrotingscontrole heeft een groot aantal amendementen ingediend waarover in de commissie is gestemd. De Commissie kan zich vinden in de doelstellingen en intenties van een groot aantal van deze amendementen. Desondanks is de Commissie van mening dat het merendeel van de amendementen in juridisch opzicht niet thuishoren in het onderhavige voorstel voor een richtlijn. Ik voel mij dan ook genoopt u te verzoeken de voorgestelde richtlijn niet als een soort boom te beschouwen waarin allerlei op zich loffelijke doelstellingen, wensen en intenties kunnen worden opgehangen. Ik doel hier met name op het Europees openbaar ministerie. Mijnheer Bösch, hier heb ik nog het volgende over te zeggen: uiteraard fungeert de Commissie als hoedster van de Verdragen. Volgens onze eenduidige analyse biedt artikel 280 in zijn huidige redactie in het Verdrag niet de ruimte om uw wens te implementeren. Hetzelfde geldt voor de "kleine" officier van justitie, om deze aanduiding nog maar eens in de mond te nemen.
Het Comité van toezicht van OLAF ontbreekt het naar onze mening aan de rechtsgrondslag, en in die mening staan wij niet alleen. Het is ook niet mogelijk om te kiezen voor het instrument van de verordening. Zo stelt u voor bij het Hof van Justitie een onderzoeksrechter te benoemen, maar de taken en de rechterlijke functies van het Hof van Justitie zijn al in detail vastgelegd in het Verdrag. U kunt dus niet zomaar via een verordening even een onderzoeksrechter institutionaliseren. Daarvoor is een Verdragswijziging vereist. Zoals mevrouw Theato al heeft gezegd, zullen wij echter binnen enkele weken het Groenboek presenteren, dat uiteraard aanleiding zal geven tot veel discussie. Ik ben ervan overtuigd dat u, als protagonist van dit voorstel, deze discussie in de vakkringen en in de lidstaten zal introduceren, opdat wij niet opnieuw voor de situatie komen te staan zoals in Nice, waar louter sprake was van voorbehouden en niet van goedkeuring.
Ook andere wijzigingsvoorstellen ontbreekt het ons inziens aan de rechtsgrondslag. Voorschriften met betrekking tot de samenwerking van de nationale wetshandhavingsdiensten zullen niet te verenigen zijn met artikel 280 van het Verdrag. Het gaat hier immers om voorschriften die de toepassing betreffen van het strafrecht van de lidstaten alsmede van hun strafrechtspleging. De Commissie kan zich ook niet vinden in het voorstel de richtlijn te vervangen door een verordening. De Gemeenschap kan op dit moment nog geen rechtstreeks toepasbaar recht creëren in de lidstaten. Ik begrijp wat u bedoelingen zijn en uiteraard sta ik in het licht van de huidige situatie achter de eis dit streven zo spoedig mogelijk te verwezenlijken. Wij zijn echter nog ver verwijderd van de situatie dat de Europese Gemeenschap daadwerkelijk een rechtstreeks geldend recht kan scheppen. Ik ben ervan overtuigd dat ook de nationale parlementen daar geen voorstander van zullen zijn.
De amendementen 2 en 11 kan de Commissie zonder voorbehoud goedkeuren. Deze amendementen onderstrepen nogmaals hoe belangrijk de invoering is van het nieuwe artikel 280 voor de bescherming van de financiële belangen. Amendement 27, waarin vrijheidsstraffen worden voorgesteld die tot uitlevering kunnen leiden, is onontbeerlijk voor een effectieve bestrijding van de economische criminaliteit. Ook aan de eerste volzinnen van de amendementen 3 en 7 wil de Commissie haar goedkeuring hechten, voor zover er morgen over elk der amendementen afzonderlijk wordt gestemd.
Daarnaast wil ik benadrukken dat de voorstellen om ter bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschap de lijst van strafbare feiten aan te vullen met fraude bij aanbestedingen en ambtsmisbruik, alle aandacht verdienen en naar mijn mening serieus overwogen dienen te worden. Het is meer de vraag welke strategie in dit verband moet worden gekozen. De Commissie stelt voor om de tekst van de overeenkomst min of meer tel quel over te nemen. Hierdoor zullen de lidstaten worden geconfronteerd met de situatie dat zij de tekst in al zijn bewoordingen al eens hebben goedgekeurd, waardoor zij dus geen reden hebben om over te gaan tot omzetting in een ander instrument, wat weer gepaard zou gaan met een langdurige omzettingstermijn.
Dat is een van de wetgevende maatregelen die de Commissie voorstelt voor de bescherming van de financiële belangen. De Commissie heeft in het fraudebestrijdingsverslag genoteerd welke voorstellen wij in het jaar 2000 hebben gedaan, zoals het voorstel voor wijziging van de richtlijn betreffende het witwassen van geld, het voorstel ter bescherming van de euro tegen valsemunterij of de maatregelen ter bestrijding van productpiraterij. Ook daaraan moet aandacht worden geschonken in het kader van de fraudebestrijding.
Het verslag van de Commissie vermeldt op in totaal 50 bladzijden welke maatregelen de lidstaten in 1999 en 2000 hebben getroffen voor de bescherming van de communautaire financiële belangen. Om te beginnen is de bevoegdheid van de douaneautoriteiten in België uitgebreid tot een 12-mijlszone voor de kustwateren. Verder is er een centraal controle-informatiesysteem opgezet voor de fiscale en douaneautoriteiten van Denemarken. In de Spaanse regio' s is het personeelsbestand uitgebreid in de algemene inspectiediensten voor landbouwuitgaven. In het Verenigd Koninkrijk is een coördinatiecentrum opgericht voor overkoepelend onderzoek op het vlak van de structuurfondsen.
Wat de structuurfondsen betreft heeft u, rapporteur Bösch, gewezen op het zeer kritische verslag van de Rekenkamer waarin wordt gemeld dat de lidstaten zeer onvolledig voldoen aan hun meldplicht als het gaat om onregelmatigheden bij de structuurfondsen. Ik kan u verzekeren dat ik het eens ben met uw kritiek en met de kritiek van de Rekenkamer. Om die reden dringen wij bij de lidstaten fel aan op een meer uniforme uitvoering van deze meldingsverordening en tot meer meldingsdiscipline. Dit heeft zijn eerste vruchten reeds afgeworpen. Ik herhaal nog maar eens met nadruk dat, ook al zullen wij het op het punt van de interpretatie waarschijnlijk niet eens worden, men de laatste jaren veel te laks is geweest met de uitvoering van de meldplicht. Wij hebben vastgesteld dat het een eeuwigheid heeft geduurd voordat onregelmatigheden eindelijk eens werden aangemeld. Hier is de facto verbetering in gekomen, en dat heeft ertoe geleid dat het aantal meldingen van onregelmatigheden navenant is gestegen. Het is net als bij politiestatistieken; is het nu goed of slecht als het aantal zaken dat de politie oplost toeneemt of afneemt?
Ik zou u dan ook met klem willen verzoeken de lidstaten die overeenkomstig de verordening serieus werk maken van hun meldplicht niet als strebers te verketteren want er kleven al genoeg problemen aan dit instrument. Er is namelijk sprake van een negatieve prikkel: hoe meer fouten er worden aangemeld, des te meer gegevens krijgen wij in handen op basis waarvan wij tot financiële correcties kunnen besluiten. Dit middel is echter voor ons onontbeerlijk.
Verder ben ik het met de rapporteur, met mijnheer Bösch, eens dat wij behoefte hebben aan een meer verfijnde statistiek, zodat vastgesteld kan worden welke meldingen nieuw zijn en welke meldingen al eerder in statistieken waren opgenomen. Er moet vooral worden nagegaan wat het resultaat is geweest van de meldingen en welke maatregelen er zijn getroffen. Hieraan wordt gewerkt door OLAF, DG Begroting en DG Regio, maar het blijft een moeizame aangelegenheid. Ik ben er zeker van dat wij ook volgend jaar nog niet de beoogde resultaten zullen boeken, maar wij zullen sector voor sector bekijken hoe de vork precies in de steel zit. Veel hangt natuurlijk af van de samenwerking met de lidstaten, waarbij OLAF dan intensief samenwerkt met het Raadgevend Comité Coördinatie Fraudebestrijding.
Ik kan echter mededelen dat elke verdenking van fraude - ook op het gebied van de structuurfondsen - wordt doorgegeven aan OLAF. De meeste onregelmatigheden bij de structuurfondsen betreffen bijvoorbeeld gevallen waarin de lidstaten projecten fiatteren als de steunperiode eigenlijk al is verstreken. Andere onregelmatigheden houden verband met het gegeven dat men zich geen rekenschap heeft gegeven van ander Europees beleid. Een andere vaak voorkomende onregelmatigheid is dat er projecten worden goedgekeurd terwijl er nog geen milieueffectrapportage is opgesteld. Veel middelen gaan naar infrastructurele werken, waarbij men stelselmatig nalaat een milieueffectrapportage op te stellen. De vraag wat de schade daarvan kan zijn, is moeilijk in cijfers uit te drukken. Misschien is er bij een ontbrekende milieueffectrapportage niet zozeer sprake van financiële schade, maar wel van eventuele schade aan het milieu.
Ten aanzien van de financiële correcties - ook dat is een wezenlijk punt - zullen wij voor de nieuwe steunperiode strengere regels hanteren. U hebt in het verslag reeds te kennen gegeven dat met betrekking tot de financiële correcties en de structuurfondsen alle fouten die in de periode 1995-2000 zijn aangemeld, tot 15 december per geval moeten worden geregistreerd. Wij beschikken echter nog niet over de desbetreffende gegevens en het ziet er niet naar uit dat die op korte termijn beschikbaar zullen komen. De Commissie kan toezeggen dat wij ons best zullen doen om bij nieuwe meldingen van onregelmatigheden de informatie zondanig boven water te krijgen dat wij kunnen nagaan wat de onregelmatigheden zijn die verband houden met financiële schade.
De vraag is hoe de richtlijn betreffende de bescherming van de financiële belangen in de Raad zal worden behandeld. Helaas hebben enkele lidstaten al aangegeven fel gekant te zijn tegen deze richtlijn, en wel om juridisch-dogmatische redenen. Het is al eens aangestipt. Er zal in de Raad door alle vertegenwoordigers van de lidstaten eerst worden verklaard: "Ja, natuurlijk moet er op dit gebied wat gebeuren." , om er direct achteraan te zeggen: "Neen, het is een zaak die in de derde pijler thuishoort en niet in de eerste pijler." Ik zou graag eens de gezichten willen zien van mensen die in een openbare discussie met dat soort argumenten worden geconfronteerd. Geen mens die het zou begrijpen. De bevolking zal niet accepteren dat wij zeggen: "Wij kunnen niets beginnen, omdat het ene de eerste pijler betreft, en het andere de derde pijler, en alleen via de derde pijler kan in communautair verband worden opgetreden."
Het staat buiten kijf dat er voor de bescherming van het communautaire belang communautaire instrumenten nodig zijn en ik ben zeer verheugd en dankbaar dat het Europees Parlement en de Commissie in dit opzicht gezamenlijk één lijn trekken!

Palacio Vallelersundi
Mijnheer de Voorzitter, de Europese integratie is gebaseerd op mensen die risico's durven te nemen. In dit hoofdstuk van de bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschap komt deze eer toe aan het Parlement en met name aan de Commissie begrotingscontrole. De inspanningen van een van de rapporteurs, mevrouw Theato, die de genoemde commissie voorzit, verdienen in dit opzicht een speciale vermelding. De vooruitgang die wij op dit terrein boeken, zal grotendeels op haar naam moeten worden geschreven.
Dit gezegd zijnde, mijnheer de Voorzitter, deel ik samen met een groot aantal leden van dit Parlement de bezorgdheid van de Commissie. Het is belangrijk dat er een ruimte van rechtvaardigheid tot stand komt, maar het is nog belangrijker dat dit op verantwoorde wijze gebeurt. De geschiedenis van de Europese integratie leert ons immers dat de krachten die dit proces trachten tegen te houden profijt trekken uit de fouten die de meest enthousiaste voorvechters begaan wanneer zij het Verdrag uit het oog verliezen.
Precies daarom, mijnheer de Voorzitter, zorg ik hier vandaag voor een kritische noot. Ik heb niets tegen de figuur van de Europese openbare aanklager maar wel tegen het feit dat zijn status tot in de details wordt vastgesteld, al gaat het om een voorlopige status, maar dat doet uiteindelijk niets af aan de zaak. Deze figuur vergt een diepgaande studie van dit Parlement, niet alleen van de Commissie begrotingscontrole, maar van dit Parlement in zijn geheel, in overleg met de instellingen en meer bepaald met de Commissie. Daarvan uitgaande kunnen wij dan in gemeenschappelijk overleg een voorstel indienen, onder bescherming van het Verdrag.
Hetzelfde geldt voor de opmerkingen van de commissaris over de suggestie van de rapporteur om een verordening in plaats van een richtlijn te gebruiken. Deze keuze valt niet onder de bevoegdheid van het Parlement. Dergelijke bevoegdheden horen toe aan de samenleving en de rechtsstaat. De communautaire instellingen kunnen aan de burgers geen directe verplichtingen opleggen, enkele uitzonderingen daargelaten.
Daarom laat ik hier, mijnheer de Voorzitter, een kritische stem horen, ofschoon ik oprechte bewondering koester voor het verrichte werk.

Morgan
Ik wil allereerst graag de twee leden van dit Parlement bedanken voor al het werk dat zij voor de totstandkoming van dit verslag hebben verzet. Sinds hun benoeming hebben zij onvermoeibaar gewerkt aan de bestrijding van de fraude in de Europese Unie.
Er is echter wel een probleem. Volgens het verslag van de Commissie is de fraude verdubbeld, in het bijzonder bij de belastinginning over het jaar 2000. Dat is zeer zorgwekkend, maar wij moeten het wel in het juiste perspectief zien en niet vergeten dat dit voor een groot deel te wijten is aan de lidstaten die fraude niet serieus nemen. Zo verzuimen zij het voor de Europese Unie bestemde geld te innen, bijvoorbeeld geld uit de tabakssmokkel en ook geld dat wij via de belastingen zouden kunnen krijgen.
Ook zijn er nog steeds vier lidstaten die de overeenkomst over de bescherming van de financiële belangen niet hebben ondertekend. Hierdoor kan op het gebied van de fraudebestrijding niemand verder. Wat de structuurfondsen betreft, wordt 40 % van het geld in de lidstaten uitgegeven, terwijl over de manier waarop dat geld wordt uitgegeven alleen onbetrouwbare gegevens beschikbaar zijn. Dit is werkelijk een heel treurige situatie.
Wat doen wij wanneer wij fraude constateren? Wij dragen een dossier over aan OLAF, zij doen een onderzoek en vervolgens blijft dat dossier op een plank liggen omdat niemand tot gerechtelijke vervolging overgaat. Dit is een reëel probleem. Wie gaat de verantwoordelijkheid voor de gerechtelijke vervolging op zich nemen? OLAF heeft tot nu toe slechts twee personen vervolgd. Dit is een vrijbrief voor fraudeurs in de EU.
Wij moeten ons afvragen wat de mensen die tegen een Europese openbare aanklager zijn, als alternatief willen. Met onze vraag om een verordening vragen wij in dit verslag waarschijnlijk iets teveel. Wij weten echter ook dat ongeveer de helft van de lidstaten hiertegen is. Het gevaar bestaat dat wij een kans op een Europese openbare aanklager voor fraudezaken met het oog op de bescherming van de financiële belangen van de EU laten liggen. Misschien willen wij alles tegelijk, en daar maak ik mij ook zorgen over, maar ik heb bewondering voor de leden die werkelijk hebben getracht een begin te maken met de aanpak van dit fraudevraagstuk.

Mulder
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil beginnen met een woord van dank aan de twee rapporteurs. Ik weet van beiden dat zij van meet af aan hard hebben gewerkt aan dit onderwerp.
In de eerste plaats over het verslag-Bösch. We hebben daar als liberale fractie een aantal amendementen op ingediend, die inhouden dat wij midden 2002 iets te vroeg vinden als duidelijke termijn voor een openbare aanklager. Om misverstanden te voorkomen: wij zijn duidelijk vóór een openbare aanklager, maar midden 2002 is wat te vroeg.
Wij vinden dat er meer aandacht moet worden besteed aan de toekomstige lidstaten in Midden- en Oost-Europa en vragen daarom de Rekenkamer zo spoedig mogelijk daarover een rapport uit te brengen, opdat wij vóór de toetreding van deze landen goed kunnen beoordelen of zij ook in staat zijn om de financiële controle goed uit te voeren. En verder moet OLAF uiteraard nauw samenwerken met de soortgelijke organisaties in de nieuwe lidstaten.
Ook wat het verslag-Theato betreft geen misverstand: wij zijn vóór een openbare aanklager, maar het merendeel van de amendementen die in de commissie zijn aangenomen, in de meeste gevallen met één stem meerderheid, gaan ons te ver.
Wij vinden in dit stadium een richtlijn beter dan een verordening. Geen confrontatiekoers met de Raad: de lijn van de Commissie is voor ons te prefereren boven de te gedetailleerde uitwerking zoals die in de verschillende amendementen wordt voorgesteld. Als die amendementen in dit stadium aangenomen zouden worden, dan zouden wij daar toch nog eens over moeten praten in de Commissie begrotingscontrole, want wij vinden dat voor dit soort zaken in dit stadium een zo groot mogelijke consensus moet bestaan en dat daarover niet met een geringe meerderheid moet worden beslist.

Stauner
Mijnheer de Voorzitter, beste collega' s, het beleid dat de Commissie-Prodi tot dusverre bij de fraudebestrijding voert, kan helaas op de echt belangrijke punten alleen worden omschreven met de begrippen weifelachtigheid en vertraging. Ik heb daarom nauwelijks nog hoop op een verandering ten goede. Dat geldt met name voor het Europees openbaar ministerie voor financiële kwesties. Een Groenboek, dat is alles waar de Commissie hier voor de rest van haar ambtstermijn nog mee aan wenst te komen. Aan het door u veelgeprezen hervormingsprogramma van de Commissie ontbreekt het noodzakelijke veiligheidsnet. Het moet mogelijk zijn om degene die zijn vrijheden misbruikt aansprakelijk te stellen. Uw eerste taak had moeten zijn schoon schip te maken door oude misstanden op te ruimen en schuldigen ter verantwoording te roepen. In plaats daarvan verschuilt u zich achter een schoorvoetend justitieel beleid in België en Luxemburg.
Om de aandacht enigszins af te leiden van dit treurige gegeven, hebt u tegenover het Parlement een informatiestop ingevoerd, dat u ook nog eens nadrukkelijk wilt verankeren in het Financieel Reglement. U eigent zich het recht toe te besluiten of het in het belang van de Europese Unie is of niet om het Parlement over een bepaalde kwestie te informeren. Ik had weleens willen zien hoe u, mevrouw Schreyer, in uw tijd als afgevaardigde in Berlijn, zou hebben gereageerd als de zittende burgemeester u had voorgehouden dat het niet in het belang van de stad zou zijn om u over bepaalde zaken in te lichten. Dat is namelijk precies het recht dat u zich tegenover het Europees Parlement aanmatigt en u hebt kennelijk niet eens in de gaten dat u hiermee niet alleen de positie van dit Parlement ondermijnt, maar uiteindelijk ook van de Commissie zelf.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mevrouw Stauner.
Het gecombineerd debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

Kwaliteit van benzine en dieselbrandstof
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0389/2001) van mevrouw Hautala, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de kwaliteit van benzine en dieselbrandstof en tot wijziging van Richtlijn 98/70/EG (COM(2001 241 - C5-0197/2001 - 2001/0107(COD).

Hautala
Mijnheer de Voorzitter, ik presenteer hier vanavond een verslag over het verbeteren van de kwaliteit van brandstoffen. Het Europees Parlement was betrokken bij het opstellen van deze wetgeving die oorspronkelijk in 1998, ofwel ruim drie jaar geleden, werd aangenomen. In de medebeslissingsprocedure slaagde het Parlement er toen vrij goed in schonere brandstoffen, die aanzienlijk helpen bij het verminderen van de uitstoot in het verkeer, geaccepteerd te krijgen.
Toen al merkte het Europees Parlement dat een van de belangrijkste zaken bij het verbeteren van de kwaliteit van brandstof het verminderen van het zwavelgehalte is. Wij zijn in de medebeslissingsprocedure en tijdens het overleg erin geslaagd een zeer laag zwavelgehalte van zowel benzine als diesel erdoor te krijgen, ondanks het feit dat de olie-industrie zeer sterk de nadruk legde op de kosten van het programma. Aan de andere kant hebben wij kunnen constateren dat de auto-industrie en de katalysatorindustrie het juist zeer noodzakelijk vonden dat deze zwavelarme schonere brandstoffen op de markt gebracht werden, omdat ze anders geen schonere, betere en modernere motoren die minder uitstoten, hadden kunnen maken.
Nu zitten wij in de herzieningsfase van de richtlijn, tijdens welke de Commissie volkomen terecht heeft vastgesteld dat zwavel een nog strategischer bestanddeel voor de brandstofkwaliteit is dan wij toen dachten. De Commissie stelt voor dat in 2011 zowel benzine als dieselbrandstof praktisch zwavelvrij zijn. Wij hebben het hier over zeer lage gehaltes. Dat is van wezenlijk belang, omdat is aangetoond dat het verbruik van een brandstof daalt als het zwavelgehalte ervan daalt. Intussen is het klimaatbeleid een belangrijke doelstelling van de Europese Unie geworden. Wij moeten alle mogelijke manieren vinden om het verbruik van brandstoffen door auto's te verminderen. Dat is dan ook een van de belangrijkste doelstellingen van dit voorstel.
Het Europees Parlement besluit hopelijk morgen dat deze zwavelvrije brandstoffen al in 2008 voor honderd procent op de markt moeten worden gebracht, en niet pas in 2011 zoals de Commissie voorstelt. Volgens ons is dat heel goed mogelijk en zal het een positieve invloed hebben op de ontwikkeling van auto's. De auto-industrie kan zo betere en modernere motoren gaan ontwikkelen die minder brandstof verbruiken.
Wij gaan er net als de Commissie van uit dat in 2005 wordt begonnen met het op de markt brengen. Het is van belang dat het Parlement besluit dat zwavelvrije brandstoffen in de hele Unie al vanaf 2005 geleidelijk aan verkrijgbaar moeten zijn. Wij eisen dat deze verkrijgbaarheid in geografisch opzicht dekkend is. Ook eerder was de situatie al zo dat de verschillende lidstaten niet allemaal even snel waren met het verbeteren van de kwaliteit van brandstoffen. De Milieucommissie stelt voor dat lidstaten de mogelijkheid voor bepaalde overgangsperiodes of uitzonderingen wordt gegeven als deze richtlijn de volgende keer wordt herzien. Het Parlement stelt voor dat de herziening een jaar eerder plaatsvindt dan de Commissie heeft besloten: wij willen dat de herziening in 2005 plaatsvindt.
In tegenstelling tot hetgeen sommige instanties eisen, is de Milieucommissie van mening dat in dit verband nu alleen zwavel moet worden behandeld. Bij de herziening in 2005 kunnen wij terugkomen op de overige parameters voor de kwaliteit van brandstof. Naar mijn mening is dat terecht, omdat de Commissie dan ondertussen de zaak kan onderzoeken.
Ik wil bovendien benadrukken dat ook non road-machines schonere brandstoffen moeten gaan gebruiken. Dat is heel goed mogelijk: in acht lidstaten wordt in machines al dieselbrandstof gebruikt. Het Parlement besluit hopelijk morgen dat dergelijke machines net als wegvervoermiddelen schonere brandstoffen gaan gebruiken.

Purvis
De Industriecommissie is het ermee eens dat wij naar zwavelvrije benzine en diesel moeten. Het hetere verbrandingsproces bij moderne automotoren leidt tot een betere efficiëntie en daardoor tot een verlaging van de uitstoot van C02. Dit gaat echter gepaard met een toename van stikstofoxide, die door katalysatoren ongedaan moet worden gemaakt. Doordat het zwavelgehalte vrijwel tot nul wordt teruggebracht, wordt het functioneren van de katalysatoren bevorderd. Een ander voordeel is dat de uitstoot van deeltjes afneemt. De Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie staat derhalve achter het voorstel.
Een meerderheid binnen de Industriecommissie verlangde een aanzienlijk snellere tenuitvoerlegging dan de Commissie had voorgesteld, ook al waren enkelen van ons bezorgd over de grotere uitstoot van CO2 die daarvan volgens de Commissie uiteindelijk het gevolg zal zijn. Zegt u ons dus alstublieft, mijnheer de commissaris, of u bij uw waarschuwing blijft of dat u de snellere tenuitvoerlegging kunt accepteren waarom zowel de Milieucommissie als de Industriecommissie verzoekt.
Wij willen er eveneens op wijzen dat de EU-norm van 10 ppm zwavel voor brandstoffen afsteekt tegen de voorgestelde norm van 15 ppm in de VS. Dit zal het ons moeilijk maken om in geval van nood brandstoffen uit de VS te importeren. Daarnaast stellen wij voor dat de Commissie een onderzoek instelt naar de gevolgen van de emissie van ultrafijne deeltjes uit dieselinjectiemotoren.
De kwaliteit van brandstoffen voor niet voor gebruik op de weg bestemde machines en voor terreinvoertuigen moet nog nader aan de orde komen. Wij hebben begrepen dat de Commissie begin 2002 met voorstellen op dit punt zal komen. Dit is ongetwijfeld dringend noodzakelijk, maar wij vragen de Commissie met klem om ten volle rekening te houden met de belangen van gebruikers van dergelijke machines in de industrie en de landbouw.
Wat ons betreft heeft dit voorstel de wind in het zeil. Sterker nog, de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie zou de Commissie willen voorstellen een spinnaker te hijsen en de tenuitvoerlegging van het voorstel te bespoedigen. Is de commissaris bereid gehoor te geven aan dit verzoek?

Ayuso González
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, de Commissie heeft ter voorbereiding van deze richtlijn diverse documenten opgesteld - met name het Auto-Olie I-programma en het Auto-Olie II-programma - die haar in de gelegenheid hebben gesteld om een technisch goed onderbouwd en evenwichtig voorstel in te dienen. Mijn felicitaties hiervoor. Ik wens ook de rapporteur, mevrouw Hautala, van harte te feliciteren. Zij heeft uitstekend werk geleverd.
Ik ben het met haar eens dat wij zo spoedig mogelijk over brandstoffen met een laag zwavelgehalte moeten beschikken, aangezien de technologische ontwikkelingen in de automobielsector voorzien in de mogelijkheid om brandstof te besparen en de uitstoot van luchtverontreinigende stoffen terug te dringen.
Anderzijds mogen wij inderdaad niet uit het oog verliezen dat de raffinaderijen bij de productie van dergelijke brandstoffen meer energie verbruiken en meer luchtverontreinigende stoffen uitstoten. Bovendien zullen de brandstoffen met een laag zwavelgehalte geen concrete milieuvoordelen opleveren zolang het wagenpark niet wordt vernieuwd. Het is een kwestie van evenwicht tussen uitgestoten stoffen. Daarom moeten wij bij de opstelling van de tijdschema's praktisch te werk gaan en ervoor zorgen dat de invoering van de nieuwe brandstoffen gelijke tred houdt met de vernieuwing van het wagenpark. Anders verplichten wij de gebruiker ertoe van wagen te veranderen, en dat is onmogelijk.
Het is wenselijk de overgangsperiode te verminderen waarin beide brandstoffen tegelijk op de markt zijn. Ik ga daarmee akkoord op voorwaarde dat voor sommige landen op grond van voornoemde redenen een zekere mate van flexibiliteit wordt ingebouwd. Daarom stelt mijn fractie voor om niet alleen de datum te vervroegen, maar tevens te voorzien in de mogelijkheid om een tijdelijke vrijstelling toe te kennen aan lidstaten die kunnen aantonen dat de balans van de luchtkwaliteit ten gevolge van de maatregelen negatief zal uitvallen.
Het is tevens wenselijk dat de nieuwe brandstof ook voor niet voor de weg bestemde, mobiele machines wordt gebruikt. Het is evenwel belangrijk dat deze invoering trager verloopt dan in de overige gevallen, om dezelfde redenen als die welke ik in het geval van de automobielsector heb genoemd.
Daarover gaat ons amendement 40 waarvoor ik uw steun vraag.

Lange
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, beste collega' s, in elke auto, of die nu oud of nieuw is, kan zwavelvrije brandstof worden getankt. Motortechnische aanpassingen of milieuvriendelijke componenten voor montage achteraf zijn hiervoor niet vereist. Dat is een groot verschil vergeleken met de discussie die wij enkele jaren geleden hebben gevoerd over loodhoudende en loodvrije benzine. Elke autotank kan dus ook worden gevuld met zwavelarme brandstof, en dat heeft met name een positief effect bij oude dieselmotoren. Juist bij oudere voertuigen leidt zwavelvrije brandstof tot een vermindering van de uitstoot van deeltjes.
Wij hebben echter vooral behoefte aan zwavelvrije brandstof. Wij willen dat er nieuwe technologieën op de markt komen, niet om de 'klassieke' uitstoot te reduceren, maar om het brandstofverbruik te verlagen. Wij hebben dieselmotoren nodig met directe dieselinspuiting en benzinemotoren met directe benzine-inspuiting. Het moeten motoren zijn met een laag brandstofverbruik per kilometer. Bij zuinige motoren, die weinig brandstof verbruiken, stijgt het aandeel stikstofoxiden in de uitlaatgassen. Dit betekent dat wij bepaalde technieken nodig hebben om de stikstofoxiden in het uitlaatsysteem op te vangen. Hoe men de zaak ook wendt of keert, dat nu wordt juist verhinderd door zwavel. Voor een lager brandstofverbruik en een lagere CO2-uitstoot door het verkeer moeten wij dus zo spoedig mogelijk overstappen op zwavelvrije brandstof.
Verder zie ik niet in waarom dieselwagens nagenoeg brandschone emissies moeten hebben terwijl trekkers en graafmachines die slechte brandstof verbruiken, massaal deeltjes uitstoten. Ik vind dat ook in dat soort voertuigen zuivere brandstof moet om de uitstoot van deeltjes omlaag te brengen.

Hulthén
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de rapporteur bedanken voor het feit dat zij sinds lange tijd één van de beste verslagen heeft geschreven op het gebied van brandstof en voertuigen. Ik sta achter de meeste dingen die de rapporteur heeft geschreven. Ik wil met name het belang onderstrepen dat de tenuitvoerlegging van dit voorstel vervroegd wordt van 2011 naar 2008. Het is een goede zaak dat het verslag ook brandstoffen voor mobiele machines behelst en dat wij deze op dezelfde manier behandelen als andere voertuigen. Er is überhaupt geen reden om niet voor de weg bestemde machines apart te behandelen. Het Commissievoorstel zou juist eerder de mogelijkheden afremmen om iets radicaals te doen op dit gebied.
Ook ben ik heel blij dat de rapporteur een volledige herziening voorstelt van de alternatieve brandstoffen en tevens voorstelt om meer ethanol toe te voegen in plaats van de momenteel maximaal toegestane 5 %.
Ik heb wat moeite met de genoemde financiële prikkels. Ik kan de gedachtegang van de rapporteur volgen, maar met de gebruikte formulering komt er naar mijn mening een verkeerd voorstel tot stand. Volgens het Verdrag kunnen wij momenteel al gebruik maken van het instrument financiële prikkels. Als wij dat in iedere aangenomen richtlijn opnemen, dreigt er een horizontale behandeling te ontstaan, waardoor wij volgens de definitie van de Raad van financiële prikkels de mogelijkheden juist beperken. Wij bewijzen onszelf met deze formulering daarom een slechte dienst. Ik zou graag willen dat de rapporteur daarmee rekening hield.

Patten
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik ben zeer verheugd dat ik het Europees Parlement in dit debat mag toespreken namens mijn collega, commissaris Wallström. Enerzijds ben ik verheugd hierover omdat ik aldus de gelegenheid krijg om terug te keren naar een vakgebied dat mij ooit na aan het hart lag - ik ben namelijk minister van Milieubeheer geweest in het land dat ik het beste ken - en anderzijds vind ik het jammer dat de reden voor mijn aanwezigheid hier de ziekte van commissaris Wallström is. Ik wens haar een spoedig herstel toe en hoop dat zij ooit nog eens mij kan waarnemen in een debat over de Balkan of zelfs Egypte. Als niet-officiële bewonderaar, om het zo maar eens uit te drukken, wil ik opmerken dat het verslag van mevrouw Hautala aanzienlijk bijdraagt aan het Commissievoorstel, aan een voorstel dat mijns inziens diverse voordelen op milieu- en economisch gebied heeft voor onze burgers.
De beschikbaarheid van brandstoffen met een maximumzwavelgehalte van 10 ppm zal alle technische obstakels wegnemen die de invoering van voertuigen met een zo hoog mogelijk brandstofrendement nog in de weg staan. Op hun beurt zullen deze voertuigen een basis vormen voor verdere vermindering van CO2-emissies. Wanneer voornoemde brandstoffen gebruikt worden in oudere voertuigen, zou dit de uitstoot van conventionele verontreinigende stoffen eveneens aanmerkelijk verminderen, wat de luchtkwaliteit ten goede komt.
Ik wil nu overgaan tot de belangrijkste onderwerpen die in de voorgestelde amendementen ter sprake worden gebracht. In de eerste plaats wil ik het hebben over het tijdschema en mij daarbij uiten op een manier die de geachte rapporteur vermoedelijk bekend zal voorkomen. In verscheidene amendementen wordt gesteld dat per 1 januari 2008 alle verkochte benzine en diesel maximaal 10 ppm zwavel mag bevatten. Daarbij wordt voorzien in de mogelijkheid van een afwijking voor de lidstaten waar dat gerechtvaardigd is. Dit is drie jaar eerder dan de door de Commissie voorgestelde datum.
De Commissie heeft gekozen voor 1 januari 2011, waarbij de datum voor diesel - als dit tot 31 december wordt bevestigd - vijf jaar eerder zal zijn. Hierdoor zouden alle lidstaten kunnen profiteren van de verbetering van de luchtkwaliteit en de vermindering van de CO2-emissies tengevolge van het maximumzwavelgehalte van 10 ppm voor brandstoffen. De Commissie is bereid te overwegen of de uiterste datum van 1 januari 2011 enigszins kan worden vervroegd. Zij staat echter niet achter de door het Parlement voorgestelde aanpak met de mogelijkheid van verlengingen.
Bijgevolg kan de Commissie de amendementen 5, 11, 15, 18, 23, 31, 32, 38 en 39 niet overnemen. Amendement 30, waarin wordt aangedrongen op vervroeging van de herzieningsdatum, kan zij daarentegen wel accepteren, evenals de amendementen 22 en 46. De amendementen 8, 17, 42, 43 en 45 houden verband met het nauwkeuriger definiëren van de beschikbaarheid van benzine en diesel met een maximumzwavelgehalte van 10 ppm gedurende de introductieperiode. Deze amendementen kan de Commissie gedeeltelijk overnemen.
Voorts is er het punt van de kwaliteit van de brandstof voor niet voor gebruik op de weg bestemde machines. In een aantal amendementen wordt gewezen op de noodzaak de kwaliteit van de voor deze machines gebruikte brandstof te verbeteren en te harmoniseren in de gehele Gemeenschap. De Commissie erkent dat naarmate de milieuprestaties van voor wegvervoer gebruikte automotoren verbeteren, de emissies in deze sector relatief belangrijker worden.
Het is zelfs nu al duidelijk dat de brandstoffen die in sommige lidstaten in deze sector worden gebruikt, in de toekomst verbetering behoeven. Wij werken echter nog aan de volgende fase voor emissienormen voor elektrische ontstekingsmotoren in niet voor de weg bestemde machines. Ook is nog niet vastgesteld welke brandstofkwaliteit vereist is voor dergelijke normen. Om die redenen kan de Commissie de amendementen 3, 12, 26, 37 en 40 op dit moment niet overnemen.
Ik wil nu graag een aantal andere amendementen bespreken. De Commissie kan de amendementen 10, 19 en 27 over de toepassing van fiscale prikkels niet aannemen. Enerzijds heeft dit te maken met de rechtsgrondslag van dit voorstel, anderzijds met de middelen die de lidstaten op grond van andere communautaire wetgeving ter beschikking staan voor het bevorderen van schonere brandstoffen middels fiscale stimulansen.
De Commissie zal zich gaarne verder verdiepen in alternatieve brandstoffen - en biobrandstoffen in het bijzonder - naarmate het onderzoek op dit gebied vordert. De Commissie kan derhalve de amendementen 33 en 48 overnemen en in beginsel ook de amendementen 14 en 44. Amendement 47, waarin andere zaken aan de orde worden gesteld waarmee in de herziening rekening moet worden gehouden, kan de Commissie gedeeltelijk overnemen. De Commissie accepteert amendement 28 in beginsel, evenals amendement 29 inzake het publiceren van gegevens. Wat de resterende amendementen betreft kan de Commissie de amendementen 20, 21, 24, 25, 36 en 41 niet aanvaarden. De amendementen 1, 2, 6, 7, 9, 16 en 34 nemen wij daarentegen wel over. Wij accepteren de amendementen 4, 13 en 47 gedeeltelijk en amendement 35 in beginsel.
Tot besluit wil ik graag zeggen dat het Parlement een belangrijke bijdrage heeft geleverd aan de verbetering van dit voorstel. Bescheidenheid siert de mens! Ik wil daarom de rapporteur nogmaals bedanken voor haar werk, haar professionalisme en haar inzet. Ook de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie dank ik voor haar inbreng.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

Egypte
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over:
het verslag (A5-0387/2001) van de heer Hughes Martin, namens de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid, betreffende het voorstel voor een besluit van de Raad betreffende de ondertekening van een Euro-mediterrane overeenkomst waarbij een associatie tot stand wordt gebracht tussen de Europese Gemeenschappen en hun lidstaten, enerzijds, en de Arabische Republiek Egypte, anderzijds (2820/2001 - COM(2001) 184 - C5-0381/2001 - 2001/0092(AVC));
de mondelinge vragen:
B5-0531/01 van de heer Brok, namens de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid, aan de Raad, betreffende de associatieovereenkomst met Egypte;
B5-0532/01 van de heer Brok, namens de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid, aan de Commissie, betreffende de associatieovereenkomst met Egypte.
Overeenkomstig artikel 146 van het Reglement heb ik van 39 leden en van de Fractie De Groenen/Vrije Europese Alliantie een verzoek ontvangen om uitstel tot de vergaderperiode van januari 2002 van de aanbeveling-Hughes Martin, namens de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid, betreffende het voorstel voor een besluit van de Raad betreffende de ondertekening van een Euro-mediterrane overeenkomst waarbij een associatie tot stand wordt gebracht tussen de Europese Gemeenschappen en hun lidstaten, enerzijds, en de Arabische Republiek Egypte, anderzijds. De mondelinge vragen aan de Raad en de Commissie over dit onderwerp blijven echter op de agenda van vandaag gehandhaafd.

Cappato
Mijnheer de Voorzitter, wij erkennen dat de situatie in Egypte een van de betere, of minst slechte is van de hele regio. Wij zijn niet tegen de associatieovereenkomst, maar we vragen alleen dat de goedkeuring van deze overeenkomst wordt uitgesteld. Met name associatieovereenkomsten bevatten namelijk een in theorie zeer krachtige clausule over de eerbiediging van de mensenrechten. De Commissie en de Raad hebben ons tot nog toe nooit - ik herhaal, nooit - garanties gegeven over de eerbiediging van de mensenrechten in het kader van samenwerkings- of associatieovereenkomsten. De ironie van het lot wil dat we worden opgeroepen hierover te stemmen juist op het moment dat uit Egypte bijzonder verontrustende signalen komen over de vervolging van homoseksuele burgers - ik denk bijvoorbeeld aan een proces waarin 26 personen zijn veroordeeld tot gevangenisstraffen tot vijf jaar - en van katholieke burgers. Ik geloof dus niet dat het een blijk van vijandigheid tegenover Egypte is als we juist op dit moment de goedkeuring, de bekrachtiging van deze associatieovereenkomsten enkele weken uitstellen om te wachten op adequate garanties van de Raad, de Commissie en de Egyptische autoriteiten. Integendeel, ik geloof dat het opgevat kan worden als een blijk van vertrouwen in hun capaciteit - maar ook in de onze - om de mensenrechten tot een strategisch kernpunt van het buitenlands beleid en het samenwerkingsbeleid te maken.

Cashman
Mijnheer de Voorzitter, in dit Parlement nemen wij vaak allerlei resoluties aan en gebruiken we veel mooie woorden. Nú hebben wij een unieke gelegenheid om invloed uit te oefenen op de rechten van degenen in Egypte wier mensenrechten worden aangetast. Wij moeten het optreden van Egypte op dit gebied beïnvloeden en verbeteren. Wij moeten de behandeling van de aanbeveling uitstellen om aldus Egypte, een bevriende natie, de tijd te geven zich te bezinnen. Resoluties en woorden, hoe goed zij ook bedoeld zijn, lijken slechts weinig uit te halen. Wij hebben nu de kans om daadwerkelijk iets te doen. We zouden van 11 september geleerd moeten hebben dat wij dezelfde principes moeten toepassen op onze vrienden als op onze vijanden. Egypte is een vriend van de EU. Wij moeten Egypte de tijd geven om na te denken. Als we de rechten van personen in die landen aantasten, tasten we uiteindelijk immers onze eigen mensenrechten aan. Ik vraag het Parlement dringend dit verzoek te steunen.

Martin, Hugues
Mijnheer de Voorzitter, dit verzoek tot uitstel van het debat en de stemming over het voorstel voor een associatieovereenkomst met Egypte is volkomen onrealistisch - om niet te zeggen surrealistisch - en toont aan dat de indieners totaal geen kennis hebben van deze overeenkomst en van deze grote bevriende natie, Egypte. Deze ontwerpovereenkomst bestaat uit 92 artikelen die niet alleen betrekking hebben op economische en sociale aspecten, maar ook op de politieke dialoog, die een belangrijke factor van vooruitgang en vrede vormt. Er is meer dan zeven jaar onder moeilijke omstandigheden over onderhandeld. Het is evident dat de indieners van dit verzoek de gevolgen van een dergelijk uitstel niet in overweging hebben genomen. Deze gevolgen zullen met het oog op de huidige internationale situatie namelijk aanzienlijk zijn. Moet ik hier in herinnering brengen dat Egypte, in tegenstelling tot sommige andere Arabische landen, nooit een thuishaven heeft gevormd voor terroristen, maar wel een hoge tol voor het terrorisme heeft moeten betalen? Het zou onverantwoord zijn als wij nu niet onze goedkeuring zouden verlenen aan deze overeenkomst. Het is onrealistisch ervan uit te gaan dat alles precies zo zal verlopen zoals wij dat willen. Wij kunnen onze wetten niet zomaar aan Egypte opleggen, maar dienen rekening te houden met de cultuur, de identiteit en de soevereiniteit van dit land. Wij en de lidstaten moeten deze overeenkomst daarom bekrachtigen. Wij zijn het de Unie verplicht, want deze overeenkomst zal een van de belangrijkste factoren zijn waarmee we het proces van Barcelona nieuw leven kunnen inblazen. Wij zijn het ook aan Egypte verplicht. Niemand kan immers de rol ontkennen die deze bevriende natie in het Midden-Oosten speelt in de pogingen om vrede te bewerkstelligen.

De Voorzitter
Ik breng het verzoek om uitstel van het debat in stemming.
(Het Parlement verwerpt het verzoek)

Martin, Hugues
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik dank u hartelijk voor uw komst. Ik beschouw het als een grote eer tot rapporteur te zijn benoemd voor de associatieovereenkomst tussen de Unie en haar lidstaten enerzijds, en de Arabische Republiek Egypte anderzijds. Ik ben mij goed bewust van het belang dat deze overeenkomst heeft voor zowel de Unie als Egypte. Ik beschouw het als een evenwichtige en rechtvaardige overeenkomst voor beide partijen.
De Arabische Republiek Egypte is met zijn ruim 66 miljoen burgers het land met het grootste inwoneraantal van de Arabische wereld. Op geopolitiek gebied neemt Egypte een sleutelpositie in. Egypte was het eerste Arabische land dat diplomatieke banden met Israël aanknoopte. Sindsdien speelt het een matigende rol in de regio.
De betrekkingen tussen de Europese Unie en Egypte dateren niet van gisteren. De eerste samenwerkingsovereenkomst werd in 1972 ondertekend. Wij mogen niet vergeten dat de Unie de eerste handelspartner van Egypte is. Egypte profiteert bovendien in hoge mate van de samenwerking met de Unie: in het kader van MEDA I is er tussen 1996 en 1999 686 miljoen euro aan dit land overgemaakt. Het verslag dat hier ter tafel ligt heeft betrekking op een nieuwe generatie associatieovereenkomsten. Met dit verslag wordt beoogd een bijdrage te leveren aan de vrede en veiligheid in de regio en een stimulans te bieden voor de handelsbetrekkingen tussen zowel Egypte en de Unie als Egypte en zijn mediterrane partners. De ontwerpovereenkomst is gebaseerd op de naleving van de democratische beginselen en de grondrechten. Daarin worden de volgende aspecten benadrukt: de instelling van een vrijhandelszone tussen de Europese Gemeenschap en Egypte, waarbij binnen een periode van twaalf tot vijftien jaar na de inwerkingtreding van de overeenkomst de invoerrechten op industriële producten geheel moeten zijn afgeschaft; regionale samenwerking, met inbegrip van de instelling van een vrijhandelszone in de euromediterrane regio; economische en financiële samenwerking op een groot aantal terreinen, zoals de bestrijding van het terrorisme; een intensieve sociale dialoog en samenwerking op het gebied van preventie van en controle op illegale immigratie.
Het doet mij genoegen dat de leden van de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid zich unaniem voor deze ontwerpovereenkomst hebben uitgesproken. Hieruit kan worden afgeleid welk belang deze overeenkomst vertegenwoordigt. Met deze overeenkomst hebben wij tevens een aantal zorgen kunnen uiten, waarvan er sommige meer gegrond zijn dan andere. Ik wil er hier graag twee noemen. De eerste zorg heeft betrekking op het vraagstuk van de Koptische minderheid. De christelijke Koptische gemeenschap vertegenwoordigt meer dan 10% van de bevolking. Hoewel niet gesteld kan worden dat ze stelselmatig worden onderdrukt, beschikken ze niet over dezelfde rechten en plichten als hun islamitische medeburgers. Het behoeft geen betoog dat sommige problemen veroorzaakt worden door de extremisten, die elke gelegenheid aangrijpen om spanningen tussen beide religieuze groeperingen te veroorzaken. Er zijn desalniettemin vorderingen te constateren, die bovendien door de Koptische leiders zijn bevestigd. Zo konden er recentelijk, ondanks de tegenwerking van de autoriteiten, kloosters en kerken verrijzen. Wat betreft de processen tegen personen en groepen, die in Egypte en elders het onderwerp van gesprek vormen, mogen wij ons niet neerleggen bij de huidige vonnissen. De rechters van eerste aanleg laten zich soms beïnvloeden door fundamentalistische ideeën en delen zware straffen uit. Het is niet ongebruikelijk dat de Hoge Raad deze eerste vonnissen ongeldig verklaart en in overeenstemming met de democratische beginselen een mildere wet toepast. Ik ben mij ervan bewust dat er nog vorderingen moeten worden geboekt op het gebied van het rechtsgevoel en justitie, maar ondanks alles bevinden wij ons reeds op de goede weg. De oppositieleiders en de vertegenwoordigers van NGO' s die ik in Egypte heb ontmoet, hebben dit bevestigd.
Er zijn enkele kanttekeningen bij het ontwerpverslag geplaatst. In sommige opmerkingen kan ik mij vinden. Ik ben het echter niet eens met hen die Egypte een lesje willen leren op het gebied van de mensenrechten, maar weigeren de hand in eigen boezem te steken. De Egyptenaren hebben gelijk dat ze ons op tal van gebieden op onze eigen tekortkomingen en laksheid wijzen, met name wat betreft onze strijd tegen het terrorisme. Er is ons in deze context in herinnering gebracht dat terroristen en moordenaars, waaronder Egyptenaren, asiel in onze lidstaten hebben gekregen, en nu in Europa ongestraft hun gang kunnen gaan. Let wel, veel invloedrijke Egyptenaren zijn tegen de ratificatie van deze overeenkomst. Ze benadrukken dat deze overeenkomst vooral op economisch gebied in eerste instantie het belang van de Europese Unie dient en het de Unie op ieder gewenst moment mogelijk maakt om zich te mengen in de interne aangelegenheden van het land. De recente brief van de Volksvergadering, die op een zeer ongelegen moment komt, is in dit opzicht veelzeggend.
In deze omstandigheden hoop ik dat ons Parlement zich in ruime meerderheid uitspreekt voor de ratificatie van deze overeenkomst. Ze vormt immers een bevestiging van de rol die de Europese Unie in deze regio speelt, en kan daarnaast bijdragen aan het bewerkstelligen van vrede in het Midden-Oosten.

Morillon
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega' s, 14 juli jongstleden was ik met een aantal collega' s van de PPE-DE-Fractie in Caïro voor een ontmoeting met de Egyptische minister van Buitenlandse Zaken en met vertegenwoordigers van de Volksvergadering van de Arabische Republiek Egypte. Wij hadden dit bezoek aan Caïro gepland in het kader van een informatieve missie tijdens welke wij ook Tel Aviv, Jeruzalem en Ramallah hebben aangedaan. Dankzij deze missie zijn wij ons nu beter bewust van de ernst van de situatie en de bemiddelingsinspanningen die de vertegenwoordiger van de Europese Unie, ambassadeur Moratinos, vol toewijding verricht met zijn team. Dit kan niet genoeg worden benadrukt.
Wij hadden besloten om in het kader van deze missie ook naar Caïro te reizen. Wij zijn ons immers terdege bewust van de belangrijke rol die Egypte in deze regio van het Midden-Oosten heeft gespeeld na de moedige besluiten van president Sadat, die deze overigens met zijn leven heeft moeten bekopen. President Moubarak riskeert met zijn besluiten overigens hetzelfde lot als zijn voorganger. Beide mannen hebben vastberaden een bijdrage geleverd aan het vredesproces, dat nu helaas geblokkeerd is geraakt. Onze Egyptische vrienden hebben een zeer goede beschrijving van de situatie gegeven. Tijdens het drama van 11 september heb ik hier nog aan terug moeten denken.
Drie weken geleden heb ik op deze plek het comité mogen voorzitten dat zich bezighoudt met het opstellen van de eindverklaring van het Euromediterraan Forum en dat door onze Voorzitter in een buitengewone bijeenkomst was samengeroepen om aan deze nieuwe crisis het hoofd te bieden en het proces van Barcelona nieuw leven in te blazen. Met hulp van onder meer de Egyptische vertegenwoordiger zijn wij erin geslaagd een tekst aan te nemen waarin onder meer wordt opgeroepen de interculturele en interreligieuze dialoog tussen de volkeren aan beide zijden van de Middellandse Zee voort te zetten, teneinde het onderlinge begrip te vergroten en meer respect op te brengen voor elkaars verschillen. Het gaat hierbij niet zozeer om tolerantie, want alleen datgene wat we moeilijk kunnen verdragen tolereren we, maar om een wederzijdse verrijking op basis van elkaars verschillen.
Daarom heb ik grote waardering voor het uitstekende verslag van onze collega Hugues Martin. Het is in het belang van zowel de Europese Unie als Egypte dat hun associatie wordt bezegeld met de ondertekening van de overeenkomst waartoe de Raad een ontwerpbesluit heeft ingediend. Het Europees Parlement zou niet verantwoord handelen als het de ondertekening van deze overeenkomst op enigerlei wijze zou vertragen.
Ik zou de collega' s die zozeer begaan zijn met de mensenrechten willen verzoeken om eens stil te staan bij het beeld dat het Westen in het algemeen en de Europese Unie in het bijzonder van zichzelf geeft wanneer ze - soms op het juiste, soms op het verkeerde tijdstip - hun partners uit de Arabische en Afrikaanse landen de les lezen. Ze dienen zich ervan bewust te zijn dat hun partners vaak evenveel reden hebben om de Unie de les te lezen.

Sakellariou
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, ik geloof dat de rapporteur met dit verslag uitstekend werk heeft verricht en wij kunnen verheugd zijn dat Egypte na jaren van onderhandelingen eindelijk met ons is overeengekomen dit verslag te ondertekenen. Zojuist hebben wij nog gestemd over uitstel van dit verslag. Ik ben van mening dat eenieder die de mensenrechten in Egypte een warm hart toedraagt geen andere keuze heeft dan voor dit verslag te stemmen. Het verslag biedt ons, de Europese Unie, de mogelijkheid om deze kwestie überhaupt aan de orde te stellen omdat in artikel 2 de clausule is opgenomen met betrekking tot eerbiediging van de mensenrechten.
Wie oprecht vrede wil in het Midden-Oosten moet en kan niet anders dan dit verslag ondersteunen. Dit verslag breekt immers een lans voor een land dat zich al jaren inzet voor vrede in het Midden-Oosten. Ik vind het onbegrijpelijk dat de collega' s die vorige week in de commissie nog allemaal voor dit verslag hebben gestemd, nu opeens hun bedenkingen uiten. Noch in Egypte, en voor zover ik weet, noch elders is er iets gebeurd dat een verschuiving van de standpunten ten opzichte van die van de commissie zou rechtvaardigen.
Ik zou ter afsluiting nog één punt naar voren willen brengen. Het gaat om de brief die de voorzitter van het Egyptisch parlement aan ons heeft gericht. Ik moet vaststellen dat het ongebruikelijk is dat via deze weg wordt getracht invloed uit te oefenen op een besluit, een volkomen onafhankelijk parlementair besluit, en daarom zal ik morgen namens mijn fractie een mondeling amendement indienen. Ik heb dit al met de rapporteur afgesproken.

Esteve
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, het lijdt geen twijfel dat de ondertekening van een overeenkomst in het kader van het proces van Barcelona een opmerkelijke gebeurtenis is, met name wanneer het om een overeenkomst met Egypte gaat. Wij denken en weten dat dit uitermate belangrijke land bij het Noord-Zuid- en Zuid-Zuid-overleg en de economische en handelsontwikkeling een voortrekkersrol kan spelen.
Zoals generaal Morillon ook al signaleerde, zijn wij tevens van oordeel dat Egypte niet alleen op economische en financieel gebied, maar ook op het vlak van de culturele dialoog en de burgermaatschappij een toonaangevende rol wil en kan spelen. Anderzijds spreekt het vanzelf dat Egypte als bemiddelaar in het Israëlisch-Palestijnse conflict een onmisbare functie vervult.
Daarom juist is het bijzonder verontrustend dat er in dit land gevallen van schending van de vrijheden en de mensenrechten worden geregistreerd. Wij hebben de situatie hier al besproken. Het is derhalve belangrijk dat artikel 2 niet als een louter politieke, maar als een reële clausule wordt geïnterpreteerd. Aangezien het democratiseringsproces voor deze landen van fundamenteel belang is, achten wij het noodzakelijk dat de Egyptische regering hiervan nota neemt.
Mijnheer Sakellariou, ik wil u erop attenderen dat niemand hier heeft gesuggereerd om tegen het onderhavige verslag te stemmen. De vorige stemming was niet voor of tegen het verslag gericht. Het feit dat wij Egypte tot de orde roepen, mag mijns inziens niet als een bestraffing worden beschouwd. Integendeel, het betekent dat wij de rol van Egypte naar waarde schatten.

Boumediene-Thiery
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega' s, wij begroeten het voorstel tot de ondertekening van een associatieovereenkomst tussen de Europese Unie en Egypte ter versterking van de Euromediterrane overeenkomst. De Unie hecht bijzondere waarde aan de vrijheden en grondrechten. Wij dienen deze overeenkomst echter alleen te ondertekenen als de eerbiediging van deze rechten kan worden afgedwongen. Sinds 1981 is Egypte in de ban van een noodwet die de autoriteiten van ruime bevoegdheden voorziet. Deze wet gaat ten koste van de mensenrechten en de democratische vrijheden, die nu onder de zeer strikte controle van de autoriteiten staan. De NGO' s, die in dit kader zeer waardevol werk hebben verricht, hebben ons op dit vraagstuk attent gemaakt.
Wij willen de Egyptische regering derhalve verzoeken deze noodwet in te trekken zodat de Egyptische burgers hun rechten volledig kunnen uitoefenen en ongestraft kunnen uitkomen voor hun seksuele geaardheid, religie en mening. Wij zullen niet zwijgen over de veroordeling van de homoseksuelen, omdat hiermee de mensenrechten die wij nastreven worden geschonden. Het is niet ons doel ons te mengen in de interne aangelegenheden van het land, de superioriteit van onze waarden te bevestigen of anderen de les te lezen, maar wij beschouwen het desalniettemin als onze plicht om de situatie in Egypte aan de kaak te stellen en te veroordelen. De mensenrechten zijn universeel en overschrijden alle grenzen.

Belder
Mijnheer de Voorzitter, het aangaan van een associatieovereenkomst van de Europese Gemeenschap en haar lidstaten met Egypte roept bij mij zeer gemengde gevoelens op. Mijn bedenkingen richten zich vooral op de ongelijke en onveilige maatschappelijke positie waarin Egyptische christenen verkeren. De mondelinge vraag aan de Commissie onderstreept deze zorg. Hoe denkt zij de Egyptische autoriteiten ertoe te bewegen de situatie van de Koptische gemeenschap te verbeteren? Let wel, wij spreken hier over minimaal zes miljoen Egyptische burgers. Het is dan ook bijzonder betreurenswaardig dat juist de schending van hun fundamentele grondrechten niet expliciet is vermeld in de ontwerpresolutie.
Ter illustratie wil ik drie ernstige misstanden waaronder Egyptische christenen gebukt gaan, concreet noemen: niet alleen blokkeren de Egyptische autoriteiten de bouw van nieuwe kerken, ze werken ook mee aan de strafrechtelijke vervolging van moslims die christen willen worden. Dat laatste gebeurt onder de verhullende aanklacht van subversieve activiteiten. In de derde plaats heerst er onder de christengemeenschap in Boven-Egypte rechtsonzekerheid: zij staat bloot aan regelrechte geloofsvervolging door moslimfundamentalisten. Zo'n gezagsvacuüm is ontoelaatbaar en kan niet worden opgelost door de arrestatie van islamisten te combineren met het willekeurig oppakken van ook een aantal inheemse christenen.
Ik verzoek derhalve de Commissie, de Raad en de regeringen van de lidstaten deze misstanden te agenderen bij het overleg met de Egyptische autoriteiten. Daartoe zijn zij op grond van de inhoud van deze associatieovereenkomst verplicht. Het positieve gegeven dat sinds 11 september de Koptische kerken met de Egyptische overheid in gesprek zijn, zet deze essentiële bepaling kracht bij.

Cappato
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil de rapporteur erop wijzen dat niemand heeft voorgesteld de associatieovereenkomsten met Egypte te verwerpen. We proberen niet een debat te forceren tussen degenen die de pretentie hebben idealistische mensenrechtenactivisten te zijn en het realisme van de politiek en de belangen. Volgens mij is het juist omgekeerd, mijnheer de rapporteur: ik geloof dat wij alleen maar wat realistischer zijn.
Na zeven jaar - zoals u heeft gezegd - een of twee maanden wachten om de tijd te gunnen antwoorden te geven op concrete vragen alvorens een overeenkomst ten uitvoer te leggen die op veel punten gelukkig onomkeerbaar is, dat is realisme. De kwestie van de mensenrechten proberen op te lossen met holle verklaringen die niets waard zijn, waarvan we er al duizenden hebben afgelegd en waarvan we er nog duizenden zullen afleggen, zodat we geen concreet drukmiddel overhouden juist op het moment waarop we er concreet over zouden kunnen praten, dat is nu gebrek aan realisme.
Wat we hebben gevraagd is dat de Europese Commissie, de Europese Unie, de kwestie van de mensenrechten nu voor één keer opvat als een kwestie die concreet aangepakt moet worden, ook in de machtsverhoudingen met andere landen. We weten dat er een mensenrechtenclausule is, we weten dat deze clausule in theorie kan helpen bij de eerbiediging van de mensenrechten in Egypte, en misschien Europa zelfs kan helpen een land als Egypte te begrijpen. Het probleem is dat de mogelijkheid om directe invloed uit te oefenen, concreet druk uit te oefenen op de kwestie van de mensenrechten, niet in de strategie van de Europese Commissie past; het is een beleid zonder enige concrete aanknopingspunten.
In ons voorstel hebben we geprobeerd een klein beetje realistischer te zijn dan u. U hebt niet de tijd om te wachten, dat is geen probleem: leve de associatieovereenkomsten, leve de vrije handel, leve Egypte! Het zal echter niet gemakkelijk zijn de kwestie van de mensenrechten te doen gelden!

Cashman
Mijnheer de Voorzitter, allereerst vraag ik mij af of wij ons moeten haasten om nauwere banden aan te gaan met Egypte - in de hoop dat onbeantwoorde vragen en rechterlijke dwalingen vanzelf zullen verdwijnen - voordat wij de wijze waarop dit land omgaat met zijn burgers grondig onderzocht hebben. Dat is immers de essentie van een staat. Wij hebben hier te maken met fundamentele mensenrechtenschendingen. Ik noem bijvoorbeeld de tweeënvijftig mannen die voor de rechter werden gedaagd vanwege hun homoseksualiteit, omdat Egypte "de orde en zijn nationale waarden wil handhaven" . Drieëntwintig van deze mannen zijn veroordeeld. Ik denk aan de onderdrukking van christenen door islamitische extremisten die ongestraft kan plaatsvinden. Ik denk aan dr. Saad El-din Ibrahim en andere intellectuelen die gevangen zijn gezet omdat zij gebruik hebben gemaakt van fondsen die wij, de Europese Unie, hun gegeven hebben. Uit de correspondentie met de voorzitter van de Volksvergadering van Egypte en met de ambassadeur in Brussel blijkt bovendien slechts hoe zelfgenoegzaam Egypte is, wat dit onderwerp betreft, en hoezeer het erop gebrand is deze zaken te ontwijken en te verdoezelen.
Ziet het Parlement schendingen van het recht op een eerlijk proces, op vrijheid van meningsuiting en vrijheid van vereniging - of het nu om sociale, politieke of seksuele vereniging gaat - door de vingers? Dat is namelijk wat wij zeggen als we de mensenrechtenkwestie verdoezelen. Wij moeten een ondubbelzinnig signaal afgeven dat de Europese Gemeenschap dergelijke flagrante mensenrechtenschendingen niet kan, niet mag en niet zal tolereren.

Patten
Aangezien dit een gecombineerd debat is, stel ik voor het verslag en de mondelinge vraag tegelijk te behandelen. Ik wil graag beginnen met de opmerking dat wij de sleutelpositie die Egypte als regionale mogendheid inneemt zeer op prijs stellen. Zoals een aantal sprekers al heeft gezegd, speelt Egypte een belangrijke rol in het ondersteunen van het vredesproces in het Midden-Oosten. De opmerking van generaal Morillon over de offers die sommigen ten behoeve van dat vredesproces gebracht hebben, is geheel juist.
Het verheugt ons eveneens dat Egypte voorstander is van een meer substantiële betrokkenheid van de Europese Unie bij het vredesproces in het Midden-Oosten. Egypte is ook zeer actief in andere regionale kwesties, met name in het zoeken naar een oplossing voor de burgeroorlog in Soedan. Daarnaast bevordert het de vrijhandel in de regio door initiatieven als het Agadir-proces, waarbij uiteraard ook Marokko, Tunesië, Jordanië en COMESA betrokken zijn. We zijn eveneens dankbaar voor de inspanningen die Egypte onderneemt om de steun van de Arabische wereld aan de strijd tegen het internationale terrorisme te versterken.
Wij hebben druk op Egypte uitgeoefend om de onderhandelingen over de associatieovereenkomst af te kunnen ronden en daarom kan ik slechts zeggen dat ik opgelucht ben over de uitslag van de stemming van zojuist. Ik herinner mij nog dat ik in deze zaal stond en gevraagd werd wat ik deed om de Egyptenaren onder druk te zetten teneinde spoedig tot overeenstemming te komen. Ik vond het dan ook nogal eigenaardig dat vandaag op uitstel werd aangedrongen.
Er is lang onderhandeld over de associatieovereenkomst. De ondertekening ervan markeerde echter een belangrijke nieuwe fase in de betrekkingen tussen Europa en Egypte. De samenwerkingsovereenkomst van 1978 heeft zeer goed voldaan, maar de Europese Unie en Egypte zijn inmiddels onherkenbaar veranderd. Er was een nieuwe overeenkomst nodig om de meer volwassen relatie die zich gaandeweg ontwikkeld heeft, te ondersteunen. De overeenkomst beantwoordt aan de enorme belangen, aan de economische en politieke, bilaterale en regionale belangen die de Europese Unie en Egypte gemeen hebben. Het resultaat van de onderhandelingen is dan ook gunstig voor beide partijen.
De overeenkomst is gunstig voor Egypte omdat zij ertoe zal bijdragen dat de Egyptische economie met meer succes en meer concurrentiekracht kan deelnemen aan de globalisering. Zij zal Egypte helpen hervormingen door te voeren binnen de context van een bevoorrechte economische en politieke relatie met de EU. De overeenkomst is gunstig voor de Europese Unie omdat onze relatie met deze belangrijke politieke en economische partner er dieper door zal worden en een nieuwe dimensie zal krijgen. Daarnaast is de overeenkomst gunstig voor het proces van Barcelona. Met de sluiting van deze overeenkomst hebben wij de infrastructuur met betrekking tot associatieovereenkomsten grotendeels voltooid, en ik hoop dan ook dat wij binnenkort flink vooruitgang zullen boeken met Algerije, Libanon en Syrië.
Wij hebben nu een kritische massa aan overeenkomsten bereikt waardoor ook andere initiatieven in het kader van het proces van Barcelona kunnen slagen. Ik verwijs hier slechts opnieuw naar het vrijhandelsgebied dat de ondertekenaars van de Agadir-overeenkomst onderling hebben voorgesteld.
Wij moeten nu verder kijken dan de onderhandelingen over de overeenkomst en onze blik richten op de noodzaak van vlotte ratificatie en adequate tenuitvoerlegging. Ik wil hier het punt van ratificatie nog eens onderstrepen. Het is meer dan schandalig dat de overeenkomst met Jordanië bijvoorbeeld nog steeds niet door alle lidstaten is geratificeerd. We moeten erop aandringen dat de lidstaten deze overeenkomsten aanzienlijk sneller ratificeren.
Uiteraard zijn wij verheugd over het uitstekende verslag van de geachte afgevaardigde Martin. Het is een zeer professioneel verslag en daar zijn wij dankbaar voor, evenals voor de steun van het Parlement voor snelle ratificatie van de overeenkomst. Het is in ieders belang dat alle bepalingen van de overeenkomst zo spoedig mogelijk van kracht worden en ik hoop dat het ratificatieproces in dit geval vlot zal verlopen. Dit zal niet alleen een belangrijke procedurele stap zijn, maar ook een zeer positief en bemoedigend signaal aan de regeringen van Egypte en de lidstaten. De procedurele vertragingen in het ratificatieproces in sommige lidstaten zijn zonder twijfel vaak onbegrijpelijk voor onze partners in het Middellandse-Zeegebied.
Zoals ik heb gemerkt zijn sommige parlementariërs er bezorgd over dat in onze overeenkomsten met partners uit het Middellandse-Zeegebied te weinig nadruk wordt gelegd op interparlementaire betrekkingen. De bestaande praktijk wijst erop dat het Parlement niet zal aarzelen de banden met zijn Egyptische tegenhanger steeds verder aan te halen, maar ik wil daarnaast beklemtonen dat de relevante teksten ruim voorzien in interparlementaire betrekkingen.
Ik heb ook nota genomen van de verontrusting van het Europees Parlement over de situatie in Egypte met betrekking tot de burgerlijke, religieuze en politieke rechten. Ik begrijp deze bezorgdheid. Ik kan de geachte afgevaardigden verzekeren dat ik niet geaarzeld heb deze zaken regelmatig te bespreken met mijn Egyptische collega' s. De Commissie is alert op mensenrechtenkwesties, ongeacht de overeenkomst, en zij houdt voortdurend toezicht op alle aspecten van de relatie tussen de EU en Egypte, inclusief de eerbiediging van mensenrechten.
De bepalingen van de nieuwe overeenkomst bieden beide partijen belangrijke waarborgen en een nuttig extra forum. Wanneer de overeenkomst van kracht wordt, kunnen wij ieder belangrijk probleem aan de orde stellen - en hopelijk oplossen - in de aangewezen associatieraad of commissie. Ik wil hiermee slechts duidelijk maken - en ik doe dat heel voorzichtig, met het oog op de afgevaardigden die het hier wellicht niet mee eens zijn en die eerder vandaag vol enthousiasme voor uitstel van de ratificatie van de overeenkomst hebben gestemd - dat deze overeenkomst ons een veel beter forum biedt om juist die zaken met de Egyptenaren te bespreken die voornoemde afgevaardigden ter sprake brachten.
De Commissie gaat van tijd tot tijd in op individuele gevallen, zoals de beperkingen die de Koptische gemeenschap naar verluidt worden opgelegd. We werken nauw samen met de lidstaten in het bepalen van onze standpunten over deze kwesties, en ik hoop dat het Parlement heeft opgemerkt dat wij er nooit voor terugschrikken onze opvattingen duidelijk te maken aan de Egyptische autoriteiten. Ik wijs het Parlement erop dat het Hof van Beroep in Egypte tot een nieuwe rechtszaak besloten heeft in verband met de onredelijk lichte straffen die zijn opgelegd aan de aanstichters van moorddadige, tegen christenen gerichte rellen in Boven-Egypte.
Zeer recentelijk heeft de Commissiedelegatie de contractuele grondslag van subsidies aan non-gouvernementele organisaties toegelicht. Dit gebeurde in de context van het beroep van Saad Ibrahim waarover ik in het verleden met mijn Egyptische collega' s gesproken heb. Samen met de lidstaten hebben wij de Egyptische autoriteiten duidelijk gemaakt dat wij verontrust zijn over de uitkomst van de recente rechtszaak waarin homoseksuele mannen terechtstonden. Ik begrijp de bezorgdheid van sommige afgevaardigden over deze kwestie. Wij moeten echter ook kijken naar de bemoedigende ontwikkelingen, zoals de nieuwe sociale wetgeving inzake de rechten van vrouwen, het feit dat de rechtbanken toezicht houden op verkiezingen en de belangrijke uitspraken van gerechtshoven over de grondwettigheid van omstreden wetgeving.
Het belang van goede en soepele betrekkingen tussen Europa en Egypte zal zelden groter zijn geweest. De afgelopen weken had iedereen er de mond van vol hoe uitermate belangrijk het is dat we de Arabische en islamitische wereld laten zien dat de strijd tegen het terrorisme geen strijd is van Europa en de VS tegen de wereld van de islam. Iedereen met ook maar enig inzicht heeft erop gewezen dat het op zijn minst onverstandig is de islamitische wereld de les te lezen alsof wij het alleenrecht op deugdzaamheid hebben. Iedereen heeft het erover gehad hoe belangrijk het is de dialoog met de islamitische wereld te versterken.
Wij hebben een overeenkomst die ons de kans geeft een basis te leggen voor onze betrekkingen met de landen rond de Middellandse Zee. Het is onnozel om te denken dat een serieus beleid met betrekking tot het Middellandse-Zeegebied mogelijk is zonder een overeenkomst met Egypte. Uiteraard moeten we ingaan op de mensenrechten...
(Interruptie van de heer Cashman)
Ik heb alle respect voor de geachte afgevaardigde, maar ik denk dat hij wel weet dat ik mij door niemand de les hoef te laten lezen over mensenrechten.
Wij willen onze mensenrechtendialoog met Egypte en andere landen in het proces van Barcelona voortzetten. Het zou echter bizar zijn als wij enerzijds zeggen dat Europa een serieus, constructief beleid moet voeren in het Middellandse-Zeegebied en dat er een diepgaande, krachtige dialoog moet plaatsvinden met islamitische landen en anderzijds een associatieovereenkomst met Egypte afwijzen. Ik hoop derhalve dat het Parlement een voorbeeld zal nemen aan het uitstekende, door alle afgevaardigden geprezen verslag van de heer Martin. Ik hoop dat het Parlement waakzaam blijft met betrekking tot burgerlijke, politieke en sociale rechten in Egypte, maar dat het eveneens hard blijft werken aan een sterkere relatie tussen de Europese Unie en de regering van Egypte.

Dupuis
Mijnheer de Voorzitter, ik wil commissaris Patten enkel laten weten dat wij twee jaar geleden een associatieovereenkomst met een ander Arabisch land, Tunesië, hebben gesloten en dat de situatie van kwaad tot erger wordt.

De Voorzitter
Dat is nu niet aan de orde!

Cashman
Ik wil de commissaris erop wijzen dat het vanavond niet de bedoeling van het Parlement was om de associatieovereenkomst te verwerpen, maar om haar uit te stellen. Wat mensenrechten betreft: daarin kunnen wij allemaal, ongeacht onze staat van verdienste, wel een lesje gebruiken.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
Ik deel u mede dat ik overeenkomstig artikel 42, lid 5 van het Reglement een ontwerpresolutie heb ontvangen.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

Hulp voor wederopbouw
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende verslagen:
A5-0386/2001 van de heer Lagendijk, namens de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid, over het voorstel voor een verordening van de Raad tot wijziging van Verordening (EG) nr. 2666/2000 betreffende de steun aan Albanië, Bosnië-Herzegovina, Kroatië, de Federale Republiek Joegoslavië en de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië, tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1628/96 en tot wijziging van de Verordeningen (EEG) nr. 3906/89 en (EEG) nr. 1360/90, alsmede van de Besluiten 97/256/EEG en 1999/311/EG en Verordening (EG) nr. 2667/2000 van de Raad betreffende het Europees Bureau voor Wederopbouw (COM(2001) 551 - C5-0477/2001 - 2001/0223(CNS));
A5-0385/2001 van de heer Färm, namens de Begrotingscommissie, over over het voorstel en het gewijzigd voorstel voor een besluit van de Raad tot wijziging van Besluit van de Raad 1999/733/EG houdende toekenning van aanvullende macrofinanciële bijstand aan de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië (COM(2001) 519 - 2001/0486(CNS) + COM(2001) 613 - 2001/0213(CNS);
A5-0411/2001 van de heer Färm, namens de Begrotingscommissie, over over het voorstel voor een besluit van de Raad tot wijziging van Besluit van de Raad 1999/325/EG houdende toekenning van macrofinanciële bijstand aan Bosnië-Herzegovina (COM(2001) 610 - C5-0558/2001 - 2001/0250(CNS));
A5-0410/2001 van de heer Färm, namens de Begrotingscommissie, over over het voorstel voor een besluit van de Raad houdende wijziging van Besluit 2001/549/EG van 16 juli 2001 tot toekenning van macrofinanciële bijstand aan de Federale Republiek Joegoslavië (COM(2001) 618 - C5-0559/2001 - 2001/0258(CNS)).

Lagendijk
Mijnheer de Voorzitter, de vraag of wij het voorstel van de Commissie om de activiteiten van het Europees Bureau voor wederopbouw uit te breiden tot Macedonië steunen is eigenlijk vrij eenvoudig te beantwoorden.
Toen de Commissie een of twee maanden geleden voor het eerst met haar voorstel kwam, bestond er enige twijfel. Die twijfel had niets te maken met de waardering van de Commissie buitenlandse zaken voor het Bureau voor wederopbouw: daarover is namelijk vanaf het begin zeer positief geoordeeld. Die positieve evaluatie werd recentelijk nog bevestigd door een zeer complimenteuze opmerking van de Rekenkamer over de snelle en efficiënte manier waarop het Bureau zijn werk tot nu toe gedaan heeft.
Onze aanvankelijke twijfels hadden dus niets te maken met het Bureau, maar kwamen voort uit het feit dat de Commissie zelf niet goed leek te weten welke kant ze nu op wilde met de hulpverlening in de Balkan. Moest die nou helemaal via het Bureau voor wederopbouw lopen, eerst in Joegoslavië, vervolgens in Macedonië en straks misschien in Albanië en Kroatië, of zou de Commissie zich houden aan haar oorspronkelijke beleid om de bevoegdheden te deconcentreren naar de vertegenwoordigingen in de diverse landen?
Inmiddels hebben we de gelegenheid gehad om met de commissaris daarover te spreken. Hij heeft toegezegd dat de Commissie binnenkort, begin volgend jaar, met een standpunt zal komen over de te volgen strategie met betrekking tot de hulpverlening in de Balkan en dat zij daarbij nader zal aangeven welke de rol is van het Bureau voor wederopbouw en welke rol de vertegenwoordiging in gedeconcentreerde vorm moet spelen. We wachten dat rapport met belangstelling af. Op dit moment - en daarmee wordt de twijfel weggenomen - is er geen alternatief voor een belangrijke rol van het Bureau als we snel en efficiënt hulp willen verlenen in Macedonië. Ik denk dat we het op dat punt volstrekt eens zijn met de Commissie.
Waarom is het zo belangrijk om nu snel in Macedonië hulp te verlenen en dat dus via het Bureau te doen? Ik heb al vele malen, zowel eerder in dit debat als bij andere gelegenheden, met name ook na 11 september, gewezen op het grote belang van de ontwikkelingen in Macedonië voor de Europese Unie. Het belang van Macedonië is vele malen groter dan dat relatief kleine landje op de Balkan. Het is namelijk de eerste keer dat de Europese Unie erin is geslaagd om, sprekend met één stem, op een adequate manier te doen in de Balkan, in Macedonië, wat we daar misschien al veel langer hadden willen zien gebeuren. Het is het grootste succes van de Europese buitenlandse politiek tot nu toe. Met één stem spreken en doen waar je goed in bent: dat is namelijk wat de Commissie en de Europese Unie tot nu toe hebben gedaan in Macedonië. Er is gepraat en overlegd, er zijn compromissen gesloten, er is financiële hulp toegezegd en er is beperkte militaire hulp toegezegd. In mijn ogen is dat het beste wat de Europese Unie op dit moment te bieden heeft, en het is belangrijk dat die inspanning - het voorkomen van een burgeroorlog een aantal maanden geleden - een vervolg krijgt in het leveren van voldoende financiële hulp en in voldoende materiële reconstructie. Vandaar een positief advies, ook van het Parlement, over het inschakelen van het Bureau.
Als het misgaat in Macedonië, dan vrees ik dat het misgaat in heel de Balkan. Vandaar nogmaals een sterk pleidooi voor het inschakelen van het Bureau, maar ook voor het uitstippelen van een goede strategie.
Het is bekend - de collega's Swoboda en Pack en ook de commissaris zelf zijn er vele malen geweest - dat op dit moment de spanningen in Macedonië groot zijn. Onder druk van het Europees Parlement, de Europese Unie en vele internationale instanties is het Macedonische parlement eindelijk overgegaan tot ratificatie van de grondwet. Dat heeft geleid en leidt nog steeds tot grote spanningen. Europa kan er veel aan doen om die spanningen weg te nemen, en een van de manieren is om snel woorden in daden om te zetten. Daarvoor hebben we het Bureau nodig.
Kortom, snelle hulp in Macedonië is nodig, zowel materieel als politiek. Daar hebben we op dit moment het Bureau voor wederopbouw voor nodig. Ik verzoek de Commissie met klem snel duidelijk te maken welke precies haar strategie is in de Balkan, welke rol het Bureau moet spelen en welke rol in de toekomst voor andere onderdelen van de Commissie zal zijn weggelegd.

Färm
Mijnheer de Voorzitter, afgevaardigden, commissarissen, ik denk dat ik vandaag een record heb gebroken. Ik heb namelijk maar liefst 15 minuten spreektijd gekregen, omdat ik rapporteur ben van drie verschillende kwesties die echter wel verband met elkaar houden. Wellicht heb ik niet de volledige spreektijd nodig.
Eindelijk ziet het er naar uit dat de ontwikkelingen op de Balkan blijvend de goede kant op gaan. Er is nu een situatie die op vrede lijkt, hoewel zij met wapens gehandhaafd moet worden, er nog steeds gewelddaden worden gepleegd tussen de verschillende bevolkingsgroepen en er nog een lange weg is te gaan naar een echte vreedzame coëxistentie. De ontwapening van de gewapende groeperingen in Macedonië is succesvol verlopen, met name dankzij de inspanningen van de Europese Unie. Hoewel de geschiedenis vaak heeft uitgewezen hoe breekbaar vrede kan zijn, met name op de westelijke Balkan, kunnen wij voorzichtig optimistisch zijn.
Ook het democratische proces boekt vooruitgang. Afgelopen najaar kwam er door het besluitvaardige optreden van het Joegoslavische volk een einde aan de dictatuur van Milosevic. Zowel in Kroatië als in Bosnië-Herzegovina - hoewel het laatstgenoemde land nog steeds problemen heeft - hebben de democratische krachten vooruitgang geboekt. De verkiezingen in Kosovo afgelopen week verliepen vlekkeloos. Ik voelde mij bevoorrecht dat ik als waarnemer van het Europees Parlement aanwezig mocht zijn bij deze historische gebeurtenis.
Er moet echter nog veel gebeuren. Er is niet alleen veel behoefte aan fysieke wederopbouw, maar ook de infrastructuur en de economie, die in de jaren '90 verslechterd is, moeten opnieuw worden opgebouwd. Voorop staat wellicht het tot stand brengen van een daadwerkelijk verzoeningsproces, zodat men de etnische zuiveringen in grote delen van deze landen kan aanpakken en de grote problemen in verband met vluchtelingen en displaced persons kan oplossen.
Met dit in het achterhoofd hebben wij in de Begrotingscommissie drie verslagen aangenomen over verlengde, en in sommige gevallen ook verhoogde, macrofinanciële bijstand aan Macedonië, Bosnië-Herzegovina en Joegoslavië.
Laat mij beginnen met Macedonië. In november 1999 heeft de Raad besloten om Macedonië een macrofinanciële bijstand van 80 miljoen euro te verlenen. Deze steun bestaat uit een lening en een schenking van 30 miljoen euro. Dit besluit is genomen naar aanleiding van de oorlog in Kosovo vanwege de hoge kosten die deze crisis Macedonië opleverde, dat honderdduizenden vluchtelingen moest opnemen. Het doel was het vereenvoudigen van de uitvoering van structurele hervormingen en het oplossen van de economische problemen die het conflict in Kosovo met zich mee had gebracht. Aan de steun zijn natuurlijk voorwaarden verbonden. In de eerste plaats moet het hervormingsprogramma voor de economie en het openbaar bestuur worden voortgezet en verder moet men zich houden aan de afspraken die eerder dit najaar in Ohrid zijn gemaakt.
Zoals bekend heeft Macedonië erg geleden onder dit interne gewapende conflict, dat uiteraard extra problemen heeft opgeleverd en de tenuitvoerlegging van de steun heeft vertraagd. Omdat slechts een deel binnen de afgesproken termijn is betaald, wil men de rechtsgrondslag voor deze steun verlengen. Daar zijn wij het helemaal mee eens. Omdat er in Macedonië - waar de ontwikkeling verder positief is - problemen dreigen te ontstaan, die zijn verergerd door het conflict, stelt de Commissie voor om meer financiële bijstand te verlenen. De Commissie wil daarom de schenkingscomponent verhogen met 18 miljoen euro. Tegen deze politieke achtergrond is de Begrotingscommissie van mening dat het Commissievoorstel goed doordacht is. Toch hebben wij een aantal amendementen ingediend om te benadrukken dat deze steun door de Commissie moet worden beheerd in nauw overleg met zowel de Commissie buitenlandse zaken en veiligheid als de Economische en Monetaire Commissie. De reden hiervoor is dat wij veel belang hechten aan het controleren van niet alleen het puur financieel beheer van de steun, maar ook de politieke aspecten, zoals erop toezien dat de steun niet gedeeltelijk wordt gebruikt om het Macedonische leger te bewapenen.
Ook willen wij benadrukken dat deze vorm van steun, dat wil zeggen een schenking in combinatie met een "soepele" lening op lange termijn, een uitzondering is en geen norm voor de toekomst mag worden.
Dan ben ik nu bij de kwestie Bosnië-Herzegovina aangekomen. In mei 1999 hebben wij besloten om dit land financiële bijstand te verlenen bestaande uit een lening van 20 miljoen euro en een gift van 40 miljoen euro. Deze bijstand is uiteraard ook bedoeld om de economische situatie te verbeteren en de wederopbouw van Bosnië te steunen. De voorwaarde hiervoor was natuurlijk dat de economische en democratische hervormingen zouden voortduren. Omdat wij problemen hebben gehad met de tenuitvoerlegging van de steun, moet nog 15 miljoen euro van de schenkingscomponent worden uitbetaald. Om deze steun daadwerkelijk te kunnen verlenen, is er een verlenging van de rechtsgrondslag nodig. In deze evaluatie kunnen wij ook opnemen dat door de verkiezingen in november 2000 in Bosnië alles veel vertraging heeft opgelopen. Er werden onderhandelingen gevoerd, de Hoge Vertegenwoordiger moest ingrijpen, enzovoort. Dit heeft zowel de hervormingen als het wetgevingswerk vertraagd, en daardoor ook de tenuitvoerlegging van de steun.
Vanwege de lage economische groei is deze steun hard nodig en daarom steunen wij van de Begrotingscommissie het Commissievoorstel om deze verordening van de Raad aan te passen, zodat de termijn verlengd kan worden tot eind 2002. Volgens de Commissie buitenlandse zaken en veiligheid moeten er echter dezelfde voorwaarden gelden voor zowel dit geval als voor Macedonië.
Tot slot wil ik de derde kwestie behandelen: Joegoslavië. Wij hebben pas dit jaar besloten tot een macrofinanciële bijstand van 300 miljoen euro, die eveneens verleend wordt in de vorm van een lening en een schenking. Ons voornaamste doel is het steunen van de economische, sociale en politieke stabiliteit van Joegoslavië, maar ik wil benadrukken dat wij eveneens de rol van Joegoslavië als stabiliserende factor in de regio willen stimuleren. Dit jaar is gebleken dat de economische situatie gespannener was dan wij dachten. Met name het privatiseringsproces heeft meer tijd gekost dan verwacht, wat er ook toe heeft geleid dat de staatsbegroting inkomsten uit privatisering is misgelopen. Verder is bekend dat het niet eenvoudig is om een oplossing te vinden voor de relatie van Joegoslavië met de Wereldbank, het IMF, enzovoort.
Als er geen financiële bijstand wordt verleend aan het land is het risico natuurlijk groot dat de economische situatie verder verslechtert. Wij moeten niet uit het oog verliezen dat Joegoslavië nu al een torenhoge schuld heeft: ruim 140 % van het BNP. Daarom wil de Commissie dat de verhoging van de steun met 45 miljoen euro in de vorm van een schenking wordt verleend. De Begrotingscommissie is het hiermee eens, maar wil benadrukken dat dit gezien moet worden als een onderdeel van het meerjarenprogramma van de Unie en dat deze steun een uitzondering vormt.
Wij hebben er ook aan toegevoegd dat de steun uitbetaald wordt op voorwaarde dat Joegoslavië zich verder ontwikkelt tot een rechtsstaat en het land de nauwe samenwerking met het Gerechtshof in Den Haag handhaaft.
Voor al deze drie landen geldt ook dat voor het verkrijgen van nieuwe financiële middelen gedurende het lopende begrotingsjaar de standaardbegrotingsprocedure gevolgd moet worden. Dat betekent dat er een parallel proces gevoerd moet worden met kredietoverschrijving uit andere begrotingslijnen, waarvoor een besluit van de begrotingsautoriteit vereist is.
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie had reeds voor de vorige vergaderperiode in Straatsburg verzocht om urgente behandeling van deze kwesties. Ik was toen van mening dat er eerst twee andere zaken afgehandeld moesten worden. Allereerst wilden wij de concrete overschrijvingsvoorstellen van de Commissie zien met betrekking tot de noodzakelijke 45, respectievelijk 18 miljoen euro, zodat ook duidelijk zou worden waar de middelen vandaan gehaald moesten worden. Deze overschrijvingsvoorstellen zijn inmiddels ingediend en worden besproken in de Begrotingscommissie.
Daarnaast wilden wij de bemiddeling met de Raad over de begroting van volgend jaar tot een goed einde brengen om te kunnen garanderen dat deze investeringen gecombineerd konden worden met overige, blijvend hoge investeringen voor de wederopbouw, enzovoort op de westelijke Balkan. Wij hebben nu een akkoord met de Raad bereikt op grond waarvan deze hogere macrofinanciële bijstand beschouwd moet worden als een front loading van begrotingskredieten van volgend jaar. Tegelijkertijd nemen wij gezamenlijk het voorlopige begrotingsvoorstel voor de Balkan aan, wat naar ik hoop ook het resultaat zal zijn van de tweede lezing van de begroting tijdens de volgende vergaderperiode in Straatsburg. Met dit in het achterhoofd steunen wij dus deze drie voorstellen.
Ter afsluiting wil ik nog enkele woorden wijden aan mijn advies en het advies van de Begrotingscommissie over het verslag-Lagendijk over het Europees Bureau voor wederopbouw. Zelf heb ik al meerdere malen de gelegenheid gehad om te zien hoe het Bureau functioneert en mijns inziens is het een goed voorbeeld van effectiviteit. Hier is de heer Lagendijk het mee eens en dit wordt tevens bevestigd in het rapport van de Rekenkamer. Ik denk dat er specifieke redenen voor dit succes zijn. Eén daarvan is dat men op aandringen van het Parlement een gedecentraliseerder model voor de besluitvorming betreffende de tenuitvoerlegging van de EU-steun tot stand heeft gebracht en dat men het logge, dubbele besluitvormingsproces, dat in de traditionele comitologie bestaat, heeft kunnen omzeilen.
Ondanks de uitstekende resultaten die het Bureau heeft geboekt, wil de Begrotingscommissie in haar amendementen het belang benadrukken van correcte begrotingsbeginselen voor het scheiden van administratieve en operationele uitgaven, zodat wij onder andere een nauwkeurige, gekwalificeerde evaluatie van de werkzaamheden kunnen maken. Bovendien willen wij dat er een verwijzing komt naar artikel 274 van het Verdrag, zodat er geen twijfel over bestaat dat de Commissie verantwoordelijk is voor de tenuitvoerlegging van deze investering, en niet de lidstaten.

Pack
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik collega Lagendijk hartelijk bedanken voor zijn uitmuntende verslag. Mijn grote dank gaat eveneens uit naar de heer Färm. Ik wil beide heren ook namens mijn fractie danken, die ik vandaag zo goed als in mijn eentje vertegenwoordig, en verklaren dat wij het in principe eens zijn met alles wat zij hebben gezegd. Ik zou nog wel een paar accenten aan willen brengen. Ik denk dat deze rapid reaction facility, waarmee snel, onbureaucratisch en efficiënt gelden naar de crisisregio' s kunnen worden gesluisd, een zeer goed instrument is. De commissaris heeft geconstateerd dat men in Joegoslavië zeer dankbaar was dat wij in plaats van de gebruikelijke, moeizame hulpverleningsmethoden dit keer een echt snel en efficiënt instrument hebben ingezet, wat mogelijk is gebleken omdat dit instrument er gewoon was.
Daarnaast denk ik dat het noodzakelijk is de hulp voor wederopbouw uit te breiden tot Macedonië. Met het oog op het moeizame verloop van het politieke proces aldaar kan Macedonië wel wat steun in de rug gebruiken. Dat proces is immers nog bij lange na niet voltooid. Wetten moeten worden geïmplementeerd zodat de Albanese bevolkingsgroep ook echt kan ondervinden wat de wijzigingen in de grondwet voor hen betekenen. Tot de Macedonische bevolkingsgroep van de regio moet het doordringen dat, wanneer zij zich opstellen zoals het democraten betaamt, zij hiervoor op den duur worden beloond met een verbetering van de dagelijkse levensomstandigheden. Wij zijn het met alles eens, ook met de voorbehouden die de heer Färm heeft gemaakt. Ik denk dat de Commissie deze voorbehouden duidelijk onderkent en zal respecteren.
Ik wil nog even terugkomen op de inschakeling van het Bureau in Macedonië. Gezien de schamele resultaten die al sinds 1996 worden geboekt ten aanzien van de implementatie en verstrekking van de voor dit land bestemde financiële middelen was het inderdaad de hoogste tijd om eens om te zien naar een passende oplossing. Enerzijds ontbrak het de regering in Macedonië beslist aan goede wil, anderzijds zagen wij dat de delegatie ter plekke domweg weinig uit kon richten. Hoe de zaken nu precies zaten, wil ik verder in het midden laten; ik constateer slechts dat in ieder geval de regering onvoldoende wil heeft getoond terwijl het de delegatie aan het einde van de rit ontbrak aan de mogelijkheden om deze regering echt steun te bieden. Van de zijde van de Commissie heeft het ontbroken aan de technische steun waaraan deze regering zo dringend behoefte had.
Ik juich daarom toe dat de commissaris over maatregelen heeft nagedacht om de activiteiten te stroomlijnen. Dat zal goed zijn voor het Bureau, dat uitstekend werk verricht in Kosovo, en ik neem aan dat wij daar volgend weekend in Belgrado de voorbeelden van zullen constateren. Wij zouden graag zien dat er eindelijk maatregelen worden getroffen waar de Macedoniërs echt behoefte aan hebben en ik zou er ook geen enkel bezwaar tegen hebben als het Bureau daar een rol in speelt.
Mijnheer de commissaris, mijn probleem is dat er steeds opnieuw een ad hoc beleid wordt gevoerd. Dat zien wij ook nu weer in Macedonië. De volgende keer dat u de handen weer zo stevig uit de mouwen steekt, zou ik het prettig vinden als u aan het werk in die regio eens wat meer structuur zou geven. Graag wil ik vanavond van u vernemen of u bereid bent of in staat om een concept te ontwikkelen dat gericht is op hetzij deconcentratie van de delegaties, zodat deze de werkzaamheden gestructureerd aan kunnen pakken, hetzij inschakeling van dergelijke bureaus in de gehele regio. Ik geloof dat u ons op deze vraag een antwoord schuldig bent. Ik verzoek u ons vanavond te verklaren wanneer de Commissie denkt ons een dergelijk plan te kunnen presenteren. Onder deze voorwaarde ben ik bereid u zonder voorbehoud alle succes te wensen bij de installatie van het Bureau, omdat wij er allen uitstekende ervaringen mee hebben opgedaan.
Ik ben niet van zins de delegatie ter plekke een verwijt te maken. Deze vertegenwoordiging heeft niet de resultaten geboekt die op voorhand waren verwacht, omdat zij nu eenmaal geen rol in gedeconcentreerde vorm heeft gespeeld, wat dat dan ook precies moge betekenen. Bovendien is zij niet in staat gebleken de nodige technische steun te verlenen. In die zin ga ik er werkelijk vanuit dat u komt met een langetermijnconcept waarmee alle landen op de Balkan enigszins het gevoel krijgen dat zij op voet van gelijkheid worden behandeld. Dat is belangrijk, niet in het minst om onderlinge rivaliteiten te voorkomen.

Swoboda
Mijnheer de Voorzitter, geachte commissarissen, geachte collega' s, ook ik wil de rapporteurs hartelijk danken voor hun werk. Uit het betoog van collega Lagendijk hebben wij al op kunnen maken dat de situatie op de Balkan flink veranderd is ten opzichte van een half jaar of een jaar geleden. Hiertoe hebben met name de verkiezingen in Kosovo en de regeling in Macedonië bijgedragen. Laten wij daardoor echter niet in de verleiding komen te zeggen dat alles in kannen en kruiken is en het probleem is opgelost. Wij mogen niet indutten en denken dat alles wel in orde zal komen. Ik vind dat de stap die de Commissie voorstelt juist is en goed onderbouwd. Welnu, mijnheer de commissaris, als het werkelijk zo is - en ik dacht van wel, want wij hebben er al eens eerder over gesproken - dat er grote verschillen zijn tussen het werk van het Bureau en het werk van de delegaties, en zich daartussen, op een gulden middenweg, zogenaamde gedecentraliseerde delegaties bewegen, dan moeten wij daaruit algemene consequenties trekken en niet omdat er in het ene geval sprake is van goede mensen en in het andere geval van slechte mensen. Aan het probleem ligt ook de structuur van de besluitvormingsprocessen ten grondslag. Daarop zult u ons vandaag zeker geen antwoord kunnen geven.
Ik heb echter nog een verzoek aan u, namelijk dat u bij de herstructurering van de werkzaamheden en het beleid van de Commissie op de Balkan nu echt een beroep doet op alle fantasie waarover u, mijnheer de commissaris, maar zeker ook een flink aantal medewerkers, beschikt. Ik ben van mening dat het Bureau er niet alleen is voor wederopbouw, maar ook voor ontwikkeling. Aan dit Bureau moet in het algemeen een grotere rol worden toebedeeld. Ik erken dat het Bureau zijn werk kan vervullen in samenwerking met gedecentraliseerde delegaties die dan belast zouden kunnen worden met extra taken. Ik denk wel dat wij begin volgend jaar een idee moeten hebben welke structuur de Commissie gaat geven aan de hulpverlening, de bijstand en de ontwikkeling. Er zijn immers minstens tien jaar nodig om de take off te realiseren waarnaar wij allen streven voor de Balkan en die noodzakelijk is voor vrede en stabiliteit in Europa.

Patten
Mijnheer de Voorzitter, het is vermoedelijk wat overdreven om te zeggen dat de vergaderzaal vol deskundige vrienden van de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië zit, maar degenen die hier aanwezig zijn, zijn wel bij uitstek geschikt om dit onderwerp te behandelen. Ik denk dat de afgevaardigden die het meest over Macedonië weten en het best op de hoogte zijn van de situatie in Zuid-Oost-Europa in het algemeen, allen hier aanwezig zijn. Ik ben de geachte afgevaardigden zeer dankbaar voor hun bijdrage aan de behoorlijk succesvolle ontwikkeling van de strategie van Europa in de Balkan, en ik dank met name de rapporteur, de heer Lagendijk, voor zijn verslag.
Laat ik de context van dit debat nog eens schetsen. Zoals de geachte afgevaardigden weten, is Macedonië het eerste land waarmee wij een stabilisatie- en associatieovereenkomst hebben gesloten. Tijdens de onderhandelingen daarover kreeg ik bij ieder bezoek aan de FYROM - en ik heb Skopje de laatste jaren vermoedelijk vaker bezocht dan welke andere hoofdstad ter wereld dan ook - klachten te horen over het trage tempo van onze ontwikkelingshulp.
Sedert de uitbarsting van de crisis hebben wij hard gewerkt, en ik wil met name mijn collega, Javier Solana, van harte bedanken voor zijn inspanningen. Wij hebben alles in het werk gesteld om de FYROM weer op het rechte pad te krijgen. Wij waren opgetogen over het vredesakkoord van Ohrid en hebben meteen gezegd dat wij alles zouden doen wat in ons vermogen lag om het kaderakkoord van Ohrid ten uitvoer te helpen leggen.
Zoals ik de geachte afgevaardigden heb uitgelegd, was ik bezorgd dat wij, als wij niet extra ons best zouden dien, die hulp niet snel genoeg zouden kunnen bieden. Ik had heel graag het deconcentratieproces in de richting van de FYROM aanzienlijk bespoedigd en onze steun op een conventionele wijze verleend, maar dat was riskant. De meest zekere manier van hulpverlening was via uitbreiding van de werkzaamheden van het Bureau voor wederopbouw, en dat is de reden dat wij hier vanavond allemaal zijn.
Ik weet dat sommige afgevaardigden enigszins verward waren door onze beheerstrategie, en dat is begrijpelijk. Achteraf gezien - en achteraf is het natuurlijk gemakkelijk praten - was het misschien verstandig geweest het Parlement eerder te raadplegen. Maar ik hoop dat wij u ervan hebben kunnen overtuigen dat het geenszins in onze bedoeling lag onze relatie met de Voormalige Joegoslavische Republiek van Macedonië te bagatelliseren.
Eerder deze week heb ik een ontmoeting gehad met president Trajkovski. Hij was op weg naar een gebedsbijeenkomst - ik niet, moet ik bekennen - en ik denk dat wij hem en de autoriteiten in Skopje er nu van hebben kunnen overtuigen dat wij slechts proberen zo spoedig mogelijk bijstand te verlenen en dat wij op het gebied van elektriciteit, huisvesting, enzovoort reeds hulp hebben geboden.
Het is begrijpelijk dat de geachte afgevaardigden onze beheerstrategie voor heel de regio ietwat verwarrend vinden. Ik vind mijzelf echter niet inconsequent als ik zeg dat wij enerzijds door moeten gaan met Europe-Aid en de inmiddels begonnen deconcentratie, die we nu zo snel mogelijk moeten voortzetten, en anderzijds voor sommige zaken, en met name crises, misschien een andere aanpak moeten volgen.
Wij buigen ons op dit moment bijvoorbeeld over de vraag hoe wij om moeten gaan met de situatie in Afghanistan en of wij een speciale eenheid naar Afghanistan moeten sturen om zo snel mogelijk bliksemacties te kunnen uitvoeren. Ik vind dus dat het niet inconsequent is om spoed te zetten achter de hervorming van Europe-Aid en tegelijkertijd van mening te zijn dat zo nu en dan andere regelingen noodzakelijk zijn.
Misschien mag ik de geachte afgevaardigden eraan herinneren dat wij 30 miljoen euro hebben toegezegd voor de tenuitvoerlegging van het kaderakkoord en in het kader van het snellereactiemechanisme nog eens 12,5 miljoen euro hebben uitbetaald. Wij hebben via ECHO ongeveer 5 miljoen euro aan humanitaire hulp beschikbaar gesteld, en er loopt dit jaar een vast CARDS-programma van 42 miljoen euro ten behoeve van de FYROM. Behalve het gedeelte van ECHO, zullen alle desbetreffende werkzaamheden gedurende de komende paar maanden door het Bureau worden uitgevoerd.
Voor ons is de donorconferentie die wij samen met de Wereldbank trachten te organiseren de eerstvolgende belangrijke gebeurtenis. Zoals de geachte afgevaardigden weten, is er een aantal voorwaarden. Allereerst stonden wij erop dat het kaderakkoord over de grondwetswijziging door het parlement in Skopje ten uitvoer werd gelegd. Wij hebben eveneens aangedrongen op de uitvaardiging van een wet betreffende plaatselijk bestuur. Als dat niet gebeurt, is het eerlijk gezegd onwaarschijnlijk dat de Verenigde Staten naar een donorconferentie komen. Als wij op een donorconferentie macrofinanciële bijstand willen verlenen, is het absoluut van cruciaal belang - zoals mijn collega commissaris Solbes u zou verzekeren - dat er een overeenkomst gesloten wordt met het Internationaal Monetair Fonds. Macrofinanciële bijstand wordt nooit zonder een dergelijke overeenkomst verleend.
President Trajkovski heeft mij deze week verzekerd dat een overeenkomst met het IMF op til is, en ik dacht dat de desbetreffende bijeenkomst in Washington begin december zal plaatsvinden. Ik hoop derhalve dat wij een succesvolle donorconferentie kunnen houden zodra aan de drie genoemde voorwaarden is voldaan. Als dat aanvaardbaar is voor alle partijen en de FYROM, zal de conferentie nog vóór Kerstmis plaatsvinden. Het nauwkeurige moment hangt ervan af wanneer wij de meeste kans van slagen hebben. Ik wil niet voor de tweede maal een datum vastleggen en dan gedwongen zijn de conferentie uit te stellen. Dat zou immers rampzalig zijn.
Ik ben de geachte afgevaardigden zeer dankbaar dat zij hun standpunt over ons voorstel zo snel bekend hebben gemaakt. Tot mijn spijt kan ik mijn dankbaarheid niet uitdrukken door alle ingediende amendementen aan te nemen. Dat ligt nu eenmaal niet in mijn aard. Zo zijn er amendementen, zoals de verwijzingen naar de voorlopige aard van wat wij doen, die geen echte juridische waarde hebben en andere amendementen die, naar men mij gezegd heeft, niet echt geschikt zijn om in een wettelijk besluit te worden opgenomen.
Mijn reactie op twee van de hier naar voren gebrachte punten is echter enigszins anders, en ik denk dat u daarvoor begrip heeft. Ten eerste geef ik het Parlement de verzekering dat het geraadpleegd zal worden als sprake is van uitbreiding van de activiteiten van het Bureau naar andere landen. Als wij een dergelijke uitbreiding willen voorstellen, zullen wij het Parlement natuurlijk raadplegen.
Ten tweede zijn sommige afgevaardigden bezorgd - zoals de heer Swoboda op welsprekende wijze duidelijk heeft gemaakt - over de coherentie van ons beheer in Zuid-Oost-Europa. Begrijpelijkerwijze dringen zij er bij ons op aan dat wij onze strategie voor het beheer van de communautaire bijstand voor de Balkan uiteenzetten.
Dat zal ik met genoegen doen. Ik vraag het Parlement slechts niet van mij te eisen dat vóór 31 januari te doen, en ik zal u uitleggen waarom. Er is op de Balkan een goed team aan het werk voor de Commissie. Driekwart van hun tijd spenderen deze mensen in vergaderingen met de Raad, in adviserende taakgroepen en met het opstellen van verslagen. Wij zijn momenteel druk bezig met het schrijven van een verslag voor de Raad over de algehele vordering van het stabilisatie- en associatieproces. Het Parlement krijgt dit verslag uiteraard voorgelegd. Ik wil geen onredelijke eisen stellen aan ons team, maar ik beloof het Parlement dat ik zal proberen deze strategie zo vroeg mogelijk, begin volgend jaar, uiteen te zetten. De geachte afgevaardigden hebben daar mijns inziens recht op en het zou ons een genoegen zijn dat te doen. Het is uitermate belangrijk dat het Parlement zich er van tijd tot tijd van vergewist dat wij werkelijk weten waar we mee bezig zijn.
Ik doe dit werk nu iets langer dan twee jaar en ik wil met wat ik nu ga zeggen niet suggereren dat alles wat bereikt is aan deze Commissie te danken is - verre van mij om dat te beweren. Wij hebben echter in de eerste plaats gezien dat er een transformatie heeft plaatsgevonden in de regio met als meest recente, heuglijke gebeurtenissen - zoals de geachte afgevaardigde reeds gezegd heeft - de verkiezingen in Kosovo en de ontwikkelingen in de FYROM. Wij weten dat telkens wanneer we een paar stappen vooruit zetten, er iets gebeurt waardoor we weer achteruit gaan. Ik denk echter dat wij wat de ontwikkelingen betreft, van Kroatië en Servië tot Macedonië en Albanië, de goede richting uitgaan.
Wij hebben een coherente strategie en we hebben opmerkelijke vooruitgang geboekt. Dat is ons gelukt dankzij de manier van samenwerking, waardoor stabiliteit is gebracht in de regio en steun werd geboden aan degenen die bereid waren om moedig economische en politieke hervorming te bepleiten en zich ervoor in te zetten.
Met de voltooiing van het stabilisatie- en associatieproces komt lidmaatschap van de Europese Unie in het verschiet te liggen. Dat perspectief heeft in belangrijke mate bijgedragen aan meer vrede en stabiliteit in Zuid-Oost-Europa. We moeten ervoor zorgen dat de enorme politieke en financiële investeringen die wij de laatste jaren hebben gedaan gestage vooruitgang en ontwikkeling blijven opleveren. De waarschijnlijkheid daartoe groeit natuurlijk als wij blijven samenwerken met de leden van het Parlement.

Swoboda
Is de commissaris het ermee eens dat "begin volgend jaar" vóór het einde van maart is?

De Voorzitter
Mijnheer de commissaris, ik kan bevestigen wat u zei: president Trajkovski was aanwezig bij het prayer breakfast, en u was er inderdaad niet bij. Anderzijds stel ik vast dat als wij zo doorgaan, wij spoedig meer commissarissen dan afgevaardigden in het Parlement zullen hebben. Dat is ook aardig om te weten!

Patten
Ik heb hem gevraagd, mijnheer de Voorzitter, voor mij te bidden.

De Voorzitter
Dat heb ìk gedaan!

Solbes
Mijnheer de Voorzitter, nu mijn collega, de heer Patten, de verschillende politieke aspecten van de situatie in de Balkan heeft uiteengezet, zal ik de drie programma's voor macrofinanciële bijstand toelichten.
Wat de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië betreft heeft de heer Färm duidelijk onderstreept dat wij twee doelstellingen nastreven: enerzijds de verhoging van de bijstand en anderzijds de verlenging van de uitvoeringstermijn van het programma.
Tot dusver hebben wij slechts voor 30 miljoen euro steun verleend ten gevolge van de vertraging bij het bereiken van overeenstemming met het Internationaal Monetair Fonds over het economische programma. Het is een feit dat de samenwerking van het Monetair Fonds onontbeerlijk is voor de inwilliging van de eisen betreffende de lopende constitutionele hervormingen en de onmisbare steun die wij aan de economische stabilisatie en het hervormingsproces verlenen. Volgens de informatie waarover wij beschikken, leggen de autoriteiten van de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië momenteel de laatste hand aan de vaststelling van een economisch kader dat onder begeleiding van het follow-up-programma ten uitvoer zal worden gelegd en tevens aanspraak zal kunnen maken op een bijstandsprogramma van het Fonds.
De economische situatie is nog steeds zeer onstabiel. Gelet op deze omstandigheden heeft het Internationaal Monetair Fonds ons in kennis gesteld van de financiële behoeften op de korte termijn en van de noodzaak om de bijdragen van de verschillende donors op te trekken teneinde het deficit van de externe financiering voor de jaren 2001 en 2002 te dekken. Dat is de hoofdreden waarom wij besloten hebben om een aanvullend bedrag ten belope van 18 miljoen euro aan Macedonië te schenken.
In Bosnië-Herzegovina wordt de steun momenteel ten uitvoer gelegd. Er is 60 miljoen uitgetrokken, met een schenkingcomponent ten bedrage van 40 miljoen en een leningcomponent ten bedrage van 20 miljoen. De eerste twee tranches zijn eind 1999 en eind 2000 reeds uitbetaald en het stabilisatieproces en de economische hervormingen vorderen gestaag.
Er rest ons nog een laatste tranche ten bedrage van 15 miljoen euro. De uitbetalingsvoorwaarden zijn bijna vervuld. Deze week heeft de Commissie een delegatie naar Sarajevo gestuurd die de gemaakte vorderingen moet evalueren. Meer in het algemeen moet worden onderstreept dat de nieuwe regering die na de verkiezingen is aangetreden, soms talmt met de uitvoering van de hervormingsprocessen en met het Monetair Fonds onderhandelingen heeft geopend over een nieuw programma. De heer Färm dringt tevens aan op een verlenging van de termijn, aangezien de oorspronkelijke streefdatum voor de uitbetaling van de bijdragen is verstreken.
Anderzijds attendeert de rapporteur ons op de noodzaak om ook de financiële en macrofinanciële bijstand aan de Federale Republiek Joegoslavië te wijzigen. De oorspronkelijke steun ten bedrage van 300 miljoen euro, waarvan 225 miljoen als lening is bedoeld en 75 miljoen als schenking, is ontoereikend gebleken. Wij hebben reeds 260 miljoen uitbetaald. Momenteel bereidt de Commissie een ontmoeting met de Joegoslavische autoriteiten voor die ons in de gelegenheid moet stellen - dat hopen wij althans - om de tweede tranche uit te betalen zodra aan de bijbehorende voorwaarden wordt voldaan.
Overeenkomstig de door het Internationale Monetaire Fonds verleende informatie bestaat er evenwel behoefte aan aanvullende externe financiering om het nieuwe financieringstekort ten bedrage van 150 miljoen euro weg te werken. Daarom stellen wij voor om de schenkingscomponent met 45 miljoen te verhogen, tot een maximum van 120 miljoen.
Ik dank de heer Färm voor zijn toewijding en voor de preferentiële en snelle behandeling van deze kwestie. Mijn dank ook aan de voorzitter van de Begrotingscommissie, de heer Wynn, en aan de voorzitter van de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid, de heer Brok, voor hun steun.
De ingediende amendementen kunnen in verschillende groepen worden onderverdeeld. De suggesties die op de politieke voorwaarden, het financieel reglement en het meerjarige financiële kader betrekking hebben, kunnen in principe worden overgenomen, ofschoon de vormgeving en de coherentie in bepaalde concrete gevallen enigszins te wensen overlaten. Zo wijst de referentie aan het CARDS-pakket in het kader van de meerjarige bijstand op een gebrek aan coherentie, aangezien het CARDS-beginsel niets met macrofinanciële bijstand te maken heeft. Wij hebben dat overigens in de plenaire vergadering al meermaals onderstreept. Daar het om twee totaal verschillende elementen gaat, acht ik het wenselijk beide processen van elkaar te scheiden en op correcte wijze te gebruiken al naargelang de omstandigheden.
Voorts lijkt het ons onnodig te vermelden dat het om absoluut uitzonderlijke steun gaat die op generlei wijze een precedent voor de toekomst vormt. Dat is inderdaad zo, maar deze precisering geldt nagenoeg voor alle macrofinanciële bijstand. Daarom heeft het ons inziens niet veel zin om hier vandaag over deze kwestie een discussie aan te gaan.
Het lijkt ons eveneens vrij zinloos om elementen op te nemen die voor extra vertraging zorgen in het proces dat aan de beschikbaarstelling van deze bijstand voorafgaat. Ervan uitgaande dat wij het Parlement steeds op passende wijze zullen inlichten, moeten wij ons terdege bezinnen op de rol van het Bijstandscomité. Dat heeft een ander karakter.
Uiteraard kunnen al deze kwesties later nog worden gepreciseerd, maar ik wilde u alvast deelgenoot maken van ons uitgangspunt.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris!
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

Wereldfonds voor de bestrijding van hiv/aids, tuberculose en malaria
De Voorzitter
Aan de orde is het advies van de Commissie ontwikkelingssamenwerking inzake het voorstel voor een besluit van het Europees Parlement en de Raad met betrekking tot de bijdrage van de Europese Gemeenschap aan het Wereldfonds voor de strijd tegen aids, tuberculose en malaria (COM(2001 612 - C5-0520/2001 - 2001/0251(COD)).

Fernández Martín
Mijnheer de Voorzitter, ik dank u namens de Commissie ontwikkelingssamenwerking. Ik wens onze steun uit te spreken voor de bijdrage van de Europese Gemeenschap aan de strijd tegen aids, tuberculose en malaria. Ik doe dat met gemengde gevoelens.
Ik ben tevreden omdat wij het licht op groen hebben gezet voor een aanzienlijke financiële bijdrage van de Unie aan de oprichting van een door de secretaris-generaal van de Verenigde Naties geconcipieerd Wereldfonds voor de bestrijding van de drie wereldwijd meest verspreide besmettelijke ziekten. Met name de minder ontwikkelde landen zijn hiervan het slachtoffer. Zij zitten gevangen in een vicieuze cirkel van ziekte en armoede. Hoe groter de armoede, hoe groter het risico op besmettelijke ziekten, en hoe meer ziekte, hoe meer armoede.
Ik ben tevens tevreden omdat wij erin geslaagd zijn om deze taak via de medebeslissingsprocedure in een recordtempo, urgent en in eerste lezing tot een goed einde te brengen. De amendementen die wij aan de Raad hebben voorgelegd en samen hebben besproken, houden ons inziens een verbetering van het oorspronkelijke voorstel in.
Anderzijds betreuren wij het dat de Raad en vooral de Commissie het ons bijzonder moeilijk hebben gemaakt door ons aanvankelijk een tekst ter goedkeuring voor te leggen waarmee het Parlement volkomen werd genegeerd en ons het recht werd ontnomen om onze verantwoordelijkheden als begrotingsautoriteit naar behoren uit te oefenen. Er werd zelfs geen rekening gehouden met het feit dat dit Parlement herhaaldelijk heeft gepleit voor een meer energieke aanpak in het kader van een algemene strategie voor armoedebestrijding en met name voor de strijd tegen aids, tuberculose en malaria. Denkt u maar aan het verslag van onze hier aanwezige collega Bashir Khanbhai, waaraan wij gedurende lange tijd hebben gewerkt. De plenaire vergadering heeft dat verslag op 4 oktober van dit jaar aangenomen in de vorm van een resolutie, waarnaar in het oorspronkelijke document niet eens verwezen werd.
In mei werd het voorstel van de secretaris-generaal van de Verenigde Naties om een Wereldfonds op te richten gunstig onthaald in een gezamenlijke verklaring van de Raad en de Commissie. De Commissie beloofde reeds in juli hiervoor 120 miljoen euro uit te trekken. Desalniettemin heeft het Parlement slechts een maand geleden de documentatie ontvangen die het nodig had om aan de slag te kunnen gaan. Bovendien bleek dat de verstrekte gegevens onvolledig waren, zodat wij ons werk niet naar behoren konden uitvoeren.
Er zij op gewezen dat de Raad en het Parlement tijdens de laatste twee weken de nodige bereidwilligheid en flexibiliteit aan de dag hebben gelegd om overeenstemming te bereiken over de amendementen die wij wilden aanbrengen en die naar ik hoop morgenochtend zullen worden aangenomen.
Wij achten het van fundamenteel belang dat er voor de bijdrage aan het Fonds extra middelen worden vrijgemaakt. Zoals wij in amendement 2 suggereren, moeten de eerste 60 miljoen euro, die voor rekening van de begroting van het jaar 2001 komen, aan de reeds bestaande middelen worden toegevoegd. Zij mogen niet uit andere voor ontwikkelingsprogramma's bestemde begrotingslijnen worden verwijderd. In amendement 3 wordt gezegd dat de toekomstige jaarlijkse bijdragen niet bepaald noch beïnvloed mogen worden door deze 60 miljoen euro, zoals ook uitdrukkelijk in amendement 4 wordt onderstreept. Hieromtrent zal ik morgen vóór de stemming wellicht een mondeling amendement formuleren, mijnheer de commissaris.
Wegens de aard van de bestreden ziekten achten wij het van fundamenteel belang dat de Unie aan dit Wereldfonds een duurzame bijdrage levert. De strijd tegen aids, tuberculose en malaria zal slechts resultaat opleveren als de inspanningen de komende jaren energiek worden voortgezet. Zo niet, dan zullen de 60 miljoen euro die wij nu bijdragen geen enkel effect sorteren.
Het Parlement mag geen afstand doen van zijn verantwoordelijkheden als begrotingsautoriteit. Daarom verzoeken wij de Commissie in amendement 6 om het Parlement op passende wijze in te lichten. In ons laatste amendement, nummer 7, concluderen wij immers dat wij verslag moeten kunnen uitbrengen teneinde de doelmatigheid, de transparantie, het goede beheer en de goede werking van het Wereldfonds te kunnen waarborgen. Dit aspect zal in de toekomst moeten worden opgenomen in de door de Gemeenschap op te stellen jaarverslagen over de communautaire bijdrage inzake externe bijstand.

Khanbhai
Tijdens de G8-Top van Okinawa in 2000 beloofden de rijke geïndustrialiseerde G8-landen substantiële fondsen ter beschikking te stellen voor de bestrijding van overdraagbare ziekten en voor hulp aan zieken in arme landen. De Commissie heeft in september vorig jaar in Brussel een conferentie gehouden over dit onderwerp, maar actie bleef uit. In één jaar tijd zijn vier miljoen van de armste mensen gestorven. In juli 2001 vond in Genève opnieuw een bijeenkomst plaats en de heer Prodi kondigde toen voor de wereldmedia aan dat de EU 120 miljoen euro zou schenken.
Mijn verslag, dat op 4 oktober jongstleden unaniem werd aangenomen, ligt sindsdien ongebruikt ergens onder in een la. De Raad heeft een voorstel aangenomen met betrekking tot de rechtsgrondslag van het fonds, maar totnogtoe is er niet één euro uitgegeven. Inmiddels zijn er nog eens twee miljoen mensen gestorven. Wanneer er doden vallen als gevolg van terroristische aanslagen, is er zeer snel geld beschikbaar voor de slachtoffers, maar de drie tot vier miljoen mensen die aan een ziekte overlijden, worden vergeten.
Waarom duurt het zolang voordat de Commissie met een plan voor de tenuitvoerlegging komt? Zij weet toch dat iedere dag tienduizend mensen sterven! Wij doen fraaie beloften, maar we komen ze niet na. Kunnen deze mensen ons niet schelen?
De commissarissen zijn vertrokken. Dit onderwerp heeft niet hun belangstelling. Kijk eens naar de aanwezigen in deze vergaderzaal - er is bijna niemand. Daaruit blijkt hoe weinig prioritair dit zo belangrijke onderwerp voor de Europese Unie is. We hebben het niet over de FYROM of Macedonië. We hebben het over aids die de armste mensen van de wereld treft, en het wordt zo langzamerhand tijd dat de EU niet slechts twintig euro per stervende persoon uittrekt, niet slechts één procent van wat nodig is, maar zes miljard euro per jaar.

Howitt
Wij hebben in het verleden al vaak over deze problemen gedebatteerd, maar het is volkomen terecht dat wij dat vanavond opnieuw doen. Er leven in deze wereld immers 36,1 miljoen mensen met hiv/aids; tuberculose is bezig aan een tragische comeback en driehonderd miljoen mensen ondervinden de slopende en pijnlijke gevolgen van malaria. Als er iets is dat om een visionair, innovatief en internationaal antwoord vraagt, is het wel de wijde verspreiding van deze overdraagbare ziekten.
Wij willen dit wereldfonds voor de bestrijding van overdraagbare ziekten in beginsel steunen. We willen dat het zich richt op zowel preventie als behandeling van alledrie de genoemde ziekten. We willen een innovatief en werkbaar bestuurskader. We willen een daadwerkelijk internationaal partnerschap, zodat het fonds niet slechts gezien wordt als een doorsnee donoraangelegenheid. We willen financieringsmechanismen waardoor fondsen snel beschikbaar komen, zodat wij de politieke toezegging kunnen nakomen en meer middelen kunnen mobiliseren.
Dit zijn moeilijke vraagstukken en ik voel met de Commissie mee wat betreft het uitstel waartoe zij gedwongen is als gevolg van dit verzoek om een rechtsgrondslag. Zij zou zich echter ook moeten afvragen waarom tijdens de tweede lezing de eisen zijn teruggeschroefd die het Parlement had ten aanzien van onze eigen steun via de begrotingslijn voor armoedeziekten. Waarom heeft voorzitter Prodi aangekondigd dat er 60 miljoen euro zou worden bijgedragen uit het Wereldgezondheidsfonds van de ACS-staten? Hij had niet het recht dat te doen en zoals de fungerend voorzitter van deze landen ons hier meedeelde, zijn deze landen zelf het er beslist niet mee eens. Wij moeten ons ervoor inzetten dat dit geld daadwerkelijk bijdraagt aan de wereldwijde inspanningen en niet simpelweg in de zakken van de farmaceutische industrie verdwijnt.
De amendementen, waarover wij op constructieve wijze met de Commissie en de Raad hebben onderhandeld, vormen een verbetering van het onderhavig voorstel. Daarin wordt erkend dat meer geld nodig is en dit slechts een eerste betaling is. Ook vragen wij daarin de Commissie een rechtsgrondslag voor toekomstige bijdragen voor te stellen en een verslag in te dienen, zodat een aantal van deze informatiekwesties kan worden aangepakt.
Ik zou commissaris Nielson willen vragen of hij ons kan zeggen wanneer dat verslag volgend jaar in het Parlement kan worden ingediend. Wij moeten dit immers naar behoren kunnen behandelen tijdens de begrotingsprocedure

Rod
Mijnheer de Voorzitter, wij zetten ons met het oog op deze tragische situatie al lange tijd in voor een verhoging van de middelen voor aids. Het Europees Parlement heeft met zijn steun voor het verslag-Khanbhai deze keuze bevestigd.
Het besluit om 120 miljoen extra vrij te maken kan uiteraard op onze instemming rekenen. In het voorstel dat ons vandaag na het nodige getalm is voorgelegd wordt echter uitgegaan van een bedrag van niet meer dan 60 miljoen, dat bovendien uit de reeds bestaande begroting moet worden gehaald. Het gaat hier dus niet om extra middelen of een structurele oplossing. Bovendien vragen wij ons af of de middelen alleen ten goede moeten komen van het internationale fonds, want wat is eigenlijk het doel van dit fonds? Gaat het uitsluitend om preventie of ook om de toegang die zuidelijke landen tot behandelingen moeten krijgen? Moet er geld beschikbaar komen voor de zorgsstructuur en voor medicijnen? Hoe zal dit fonds worden beheerd? Welke invloed in het besluitvormingsproces krijgen de landen die dit fonds nodig hebben, dat wil zeggen de zuidelijke landen? Hoe voorkomen wij dat alleen de donorlanden een stem in het kapittel krijgen? Wij dienen onszelf al deze vragen te stellen. Iedere dag gaan er immers mensen dood, terwijl wij beschikken over geld en dus verplicht zijn deze mensen te helpen.

Sylla
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, er vindt momenteel een ongeëvenaarde humanitaire ramp plaats. Veertig miljoen mensen zijn reeds met HIV geïnfecteerd en volgens het vandaag gepubliceerde WHO-verslag zullen voor het einde van dit jaar drie miljoen mensen sterven. Het behoeft geen betoog dat het merendeel van de slachtoffers afkomstig is uit zwart Afrika. Het gaat hier niet alleen om een ramp op het gebied van de volksgezondheid. Ook het milieu en de economie zullen ernstig worden getroffen. Volgens de WHO zullen de MOL vanwege deze ziekte tussen nu en 2010 hun BNP met 20% zien dalen. In een land als Zambia zullen hierdoor een miljoen kinderen komen te overlijden. De aangekondigde bedragen lijken hoog en het is nog maar de vraag of ze daadwerkelijk ten goede zullen komen van de mensen die ze het hardst nodig hebben. Onze collega die belast is met deze fondsen heeft dit punt zojuist aan de orde gesteld.
Zoals u weet kunnen deze ziekten niet bestreden worden zonder de daartoe benodigde infrastructuur. Ik denk hierbij aan consultatiebureaus, sociale structuren en artsen. Het probleem is dat het vanwege de dictaten van het IMF en de Wereldbank niet mogelijk is de benodigde ambtenaren en artsen aan te stellen.
Mijnheer de Voorzitter, ik wil hier nogmaals laten weten dat wij deze ziekte alleen op de lange termijn kunnen aanpakken als wij de Derde Wereld haar schulden kwijtschelden en het vrijgekomen geld besteden aan onderwijs, preventie en volksgezondheid.
Tot slot wil ik u laten weten dat wij de praktijken die het afgelopen jaar zijn gebezigd niet langer kunnen tolereren. De arrogante houding die de farmaceutische industrie jegens een aantal landen heeft aangenomen is onuitstaanbaar. Wij weten nu dat als wij zwangere vrouwen AZT geven, ze gezonde kinderen zullen baren. Ik hoop dat er voor eens en voor altijd een einde zal komen aan deze arrogante houding.

Nielson
Allereerst wil ik het Parlement danken voor zijn vriendelijke reactie. De Commissie heeft gevraagd om toepassing van de urgentieprocedure bij de vaststelling van de rechtsgrondslag uit hoofde waarvan met de begroting van dit jaar een financiële bijdrage kan worden versterkt aan het wereldfonds. Daarmee wordt de rechtsgrondslag van begrotingslijn B7-6211 betreffende hulp voor aan armoede gerelateerde ziekten in ontwikkelingslanden geamendeerd. Wij hebben voorgesteld 60 miljoen euro over te schrijven naar deze begrotingslijn.
Dit voorstel is van groot politiek belang. Het fonds heeft immers brede belangstelling getrokken en de verwachtingen zijn hooggespannen. Ik ben het eens met de heren Sylla en Rod dat er inderdaad nog veel onbeantwoorde vragen zijn. Dit is de werkelijke reden dat het niet gemakkelijk, of zelfs mogelijk is geweest voor de Commissie om keurig op tijd met dit dossier voor de dag te komen. Er is op internationaal niveau nog niet over onderhandeld, maar de overschrijving waarover we het vanavond hebben, is hoe dan ook nodig. Het spijt mij dat het voorstel pas zo laat in het jaar aan de begrotingsautoriteit is voorgelegd. Daaruit blijkt echter dat wij niet eerder een voorstel hadden dat goed of duidelijk genoeg was.
Ik stel het op prijs dat het Parlement vastbesloten is dit proces ondanks deze procedurele hindernissen tot een succes te maken. Het resultaat van de besprekingen tussen de drie instellingen die vorige week plaatsvonden, stemt tot tevredenheid. Het Parlement doet, zoals ik heb gemerkt, zijn best om tegemoet te komen aan de wens van de Raad betreffende aanpassing van de overwegingen. De Commissie kan instemmen met het vandaag door de geachte afgevaardigden voorgestelde mondelinge amendement, waarover u morgen zult stemmen. Wij kunnen dus snel tot overeenstemming met de Raad komen.
Wij willen dat de boekhouding, controle en verslaglegging volkomen transparant zijn voor het Parlement. Juist omwille van de transparantie wil ik het Parlement echter waarschuwen. Als wij willen dat middelen in een wereldfonds worden gepoold, moeten we voorkomen een te lastige partner te worden door te eisen dat onze verslagleggingssystemen en onze audit- en boekhoudprocedures worden toegepast. Dit probleem hebben we nu al met andere internationale organisaties, waar de Commissie in veel gevallen geen geschikte partner is.
Ook als wij in deze zaak een goed functionerende partner willen zijn, is enige buigzaamheid vereist. De Commissie heeft geen bezwaren tegen de hier ingediende amendementen. Wij dienen echter te bedenken dat dit een gezamenlijke inspanning is en daar draait het hier precies om.
Naar aanleiding van de opmerking van de heer Khanbhai dat er nog geen euro is uitgegeven, wil ik graag zeggen dat wij iedere dag geld pompen in de strijd tegen aids, malaria en tuberculose. Het zou een grote vergissing zijn om te denken - en een nog grotere vergissing om te zeggen - dat het fonds onze enige activiteit op dit gebied is. Iedereen weet dat dit niet zo is, maar we hopen dat het fonds zal bijdragen aan onze andere activiteiten. Dat is waar wij in wezen voor proberen te zorgen in de huidige onderhandelingen over deze omstreden kwesties.
Wij zijn bezig met de voorbereiding van een herziene verordening voor begrotingslijn B7-6211. Deze rechtsgrondslag voor de langere termijn zal als basis dienen voor de tenuitvoerlegging van het actieprogramma voor de bestrijding van besmettelijke ziekten van 2003 tot en met 2006. Er wordt voorgesteld steun aan wereldwijde initiatieven als het wereldfonds in de toekomst uit deze begrotingslijn te bekostigen. De hoogte van de financiering staat nog ter discussie. In de eerste lezing van de begroting 2002 heeft het Parlement een voorstel gedaan voor een nieuwe begrotingslijn voor dit fonds vanaf volgend jaar. Wij zijn nu echter overeengekomen deze specifieke begrotingslijn onder te brengen bij die voor de armoedeziekten en één gezamenlijke rechtsgrondslag te gebruiken.
Zoals ik eerder al heb aangegeven, wil de Commissie met het Parlement in gesprek blijven over de modaliteiten en de werkmethoden van het fonds voor de komende periode. Naar verwachting zal het fonds vanaf januari 2002 functioneren. De leden van de voorbereidende werkgroep trachten overeenstemming te bereiken over een groot aantal nog onopgeloste en lastige zaken. De Commissie probeert in deze discussies een constructieve en actieve rol te spelen en ik verheug mij erop het Parlement op de hoogte te mogen houden van dit proces. Ik zie er eveneens naar uit om samen te werken met het Parlement teneinde door dit nieuwe fonds de efficiëntie van onze strijd tegen deze ziekten daadwerkelijk te vergroten.
Tot besluit wil ik herhalen dat wij voorstellen een extra bijdrage ter hoogte van 60 miljoen euro uit het negende Europees Ontwikkelingsfonds te reserveren zodra de Overeenkomst van Cotonou is geratificeerd en de besprekingen met de ACS-groep zijn afgerond. Deze gelden zullen bestemd worden voor activiteiten in ACS-landen. Ik geef toe dat dit de administratieve kant van het wereldfonds tot op zekere hoogte ingewikkelder maakt, maar ik ben van mening dat we hier geen andere keuze hebben. Zo is het nu eenmaal en het is niet ons grootste probleem.
Nogmaals dank voor de coöperatieve wijze waarop het Parlement deze zaak behandeld heeft, ondanks de moeilijkheden.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris!
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.
(De vergadering wordt om 00.05 uur gesloten)

