Współpraca z krajami rozwijającymi się w zakresie wspierania dobrych rządów w dziedzinie opodatkowania (krótka prezentacja) 
Przewodniczący
Kolejnym punktem porządku obrad jest sprawozdanie pani poseł Joly, w imieniu Komisji Rozwoju, w sprawie podatków i rozwoju - współpracy z krajami rozwijającymi się w zakresie wspierania dobrych rządów w dziedzinie opodatkowania.
Eva Joly
Panie Przewodniczący, Panie i Panowie! Z niejaką satysfakcją przedstawiam dziś Państwu sprawozdanie w sprawie podatków i rozwoju.
Stanowi ono ważny etap w batalii, która rozpoczęła się dawno temu, a którą prowadzę teraz w Parlamencie Europejskim. Chciałabym podziękować moim koleżankom i kolegom z Komisji Rozwoju, z którymi pracowało się bardzo produktywnie. Mam nadzieję, że praca ta zostanie doceniona podczas jutrzejszego głosowania.
Kryzys gospodarczy i finansowy oraz rosnące ceny produktów rolnych bardzo dotkliwie uderzyły w kraje rozwijające się, które teraz bardziej niż kiedykolwiek potrzebują nowych źródeł finansowania. W kontekście globalnego kryzysu dochody podatkowe, które są najstarszym źródłem finansowania rozwoju, stanowią główny problem i prawdziwe wyzwanie.
Skuteczne systemy opodatkowania nie tylko zapewniają środki na finansowanie niezbędnych usług publicznych. Opierając się na propagowaniu przejrzystego, odpowiedzialnego wykorzystania dochodów rządu, są również jednym z fundamentów odpowiedzialnej demokracji. Umożliwianie podnoszenia sprawiedliwych, progresywnych i przejrzystych podatków w żadnym razie nie powinno prowadzić do znoszenia czy zmniejszania oficjalnej pomocy rozwojowej (ODA). Nie powinno dostarczać dodatkowej wymówki państwom członkowskim, które w coraz większym stopniu skłonne są ograniczać część PKB przeznaczoną na ODA.
Oficjalna pomoc rozwojowa, chociaż niedoskonała i wymagająca znacznego udoskonalenia, wciąż ma zasadnicze znaczenie dla krajów, które poważnie ucierpiały w wyniku kryzysu gospodarczego i kryzysu wywołanego przez klimat. Nie chodzi o zastąpienie pomocy, lecz o jej przekierowanie w celu tworzenia skutecznych systemów opodatkowania, którymi muszą być objęte korporacje międzynarodowe na podstawie rzeczywistych zysków. W ten sposób biedne kraje będą mogły ponownie czerpać korzyści z rozwoju, ograniczyć ubóstwo i zrekompensować utratę przychodów z ceł wynikającą z liberalizacji rynków, tak aby w dłuższej perspektywie mogły się obyć bez pomocy zagranicznej.
Jednakże kraje Południa są ofiarami nie tylko własnych nieskutecznych systemów opodatkowania. Są również ofiarami dumpingu podatkowego narzuconego przez organy z Bretton Woods, kosztów nielegalnej ucieczki kapitału i rajów podatkowych. Każdego roku ponoszą kolosalne straty z tytułu dochodów podatkowych, szacowane na więcej niż dziesięciokrotność kwoty pomocy, którą otrzymują od krajów bogatych.
Ten fakt został podkreślony w sprawozdaniu. Wytyczne OECD nie tylko nie są adekwatne, lecz wręcz stanowią zagrożenie. Jako że dopuszczają one wykreślenie z czarnej listy terytoriów odmawiających współpracy po podpisaniu umów o współpracy nieprzewidujących konieczności automatycznej wymiany informacji, powstaje wrażenie, że raje podatkowe są zgodne z prawem, a system szkodliwy dla finansów publicznych zarówno na Południu, jak i na Północy zyskuje wiarygodność.
Położenie kresu rajom podatkowym jest zasadniczym krokiem ku rozwojowi tych krajów, zaś Unia Europejska musi uczynić z niego absolutny priorytet. UE musi podjąć zobowiązania na podobieństwo Stanów Zjednoczonych i stworzyć przejrzyste, wiążące przepisy pozwalające znieść raje podatkowe, które są jak broń masowego rażenia dla rozwoju biednych krajów. UE musi powstrzymać manipulowanie zyskami i cenami transferowymi, jakiego dopuszczają się przedsiębiorstwa - zwłaszcza europejskie - które ciągną korzyści ze szkodliwych systemów opodatkowania i nadużywają ich. Unia Europejska musi wprowadzić przejrzysty i wiążący mechanizm międzynarodowy nakładający na wszystkie przedsiębiorstwa międzynarodowe, zwłaszcza te, które prowadzą działalność w sektorze wydobywczym, obowiązek automatycznego deklarowania zysków i podatków płaconych w każdym z krajów, w których prowadzą działalność.
To niezbędny pierwszy krok w kierunku powstrzymania tych, którzy bogacą się kosztem ubóstwa krajów południowych. Jest to również niezbędny krok w kierunku przywrócenia wiarygodności Unii Europejskiej.
Elena Băsescu
(RO) Panie Przewodniczący! W obliczu obecnego kryzysu gospodarczego propagowanie dobrych rządów w dziedzinie podatków jest koniecznością zarówno na szczeblu unijnym, jak i poza UE. Chciałabym podkreślić, że każde państwo odpowiada za swoją politykę podatkową. W tym względzie należy unikać praktyki stawiania przeszkód i zachęcać do współpracy między krajami.
Zwalczanie rajów podatkowych jest zasadniczym priorytetem. Szkodzą one jakości systemu politycznego w krajach rozwijających się. Stwarzają również zachętę do przestępstw gospodarczych, czyniąc je bardziej zyskownymi. To z kolei wpływa na wzrost niesprawiedliwej dystrybucji dochodów podatkowych. Innym środkiem jest zwiększenie wymiany informacji między wszystkimi państwami członkowskimi. Zarazem zachodzi potrzeba zwiększenia aktywności krajów rozwijających się na odpowiednich forach międzynarodowych.
Franziska Keller
Panie Przewodniczący! Podatki i opodatkowanie to niezwykle ważny temat, kiedy rozmawiamy o polityce rozwoju. To zasadniczy temat z punktu widzenia spójności polityki na rzecz rozwoju, ponieważ bez właściwego systemu opodatkowania, bez właściwej polityki wobec rajów podatkowych, nigdy nie osiągniemy brakującej obecnie spójności w naszej polityce rozwoju. Z tego względu z ogromnym zadowoleniem przyjmuję przedmiotowe sprawozdanie i mam nadzieję, że jutro posłowie do tego Parlamentu nie pozwolą mu przepaść.
Musimy uzupełnić komunikat Komisji, w którym są poważne niedociągnięcia, na przykład dotyczące pominięcia problemów z OECD i wpływu podatkowej rekompensaty dochodów podatkowych. Jeżeli chcemy działać zgodnie z traktatem lizbońskim, jeżeli chcemy zapewnić spójność naszej polityki rozwoju, musimy zacząć działać teraz, dlatego zwracam się do Państwa o pełne poparcie tego sprawozdania.
João Ferreira
(PT) Panie Przewodniczący! Chociaż współpraca w obszarze podatków jest ważna i konieczna, nie powinniśmy ignorować faktu, że polityka podatkowa jest zasadniczym instrumentem polityki gospodarczej i społecznej, na której definiowanie mają wpływ oczywiste kryteria i oceny. Zatem eksportowanie tak zwanych dobrych rządów w dziedzinie podatków nie powinno być zadaniem Unii Europejskiej, jak słusznie zauważa sprawozdawczyni. Należy w pełni respektować suwerenność, wybory i warianty krajów rozwijających się, a jednocześnie zwracać uwagę na ich szczególną sytuację i warunki, w jakich się znajdują.
Mam dwie uwagi odnośnie do dwóch palących tematów. Po pierwsze, chodzi o tzw. umowy o partnerstwie gospodarczym, które były narzucane krajom rozwijającym się pomimo ich oporu, a które poważnie ograniczają systemy podatkowe, powodując inne poważne szkody. Po drugie, chodzi o raje podatkowe, które nadal istnieją i według sprawozdania powodują utratę dochodów odpowiadającą corocznie kwocie 800 miliardów dolarów. Te dwa przykłady stanowią paradygmat niekonsekwencji polityki Unii Europejskiej względem ustalonych celów współpracy na rzecz rozwoju.
Maria Damanaki
komisarz - Panie Przewodniczący! W imieniu Komisji chciałabym podziękować Parlamentowi Europejskiemu, a zwłaszcza Komisji Rozwoju, za przedmiotowe sprawozdanie.
Cieszę się, że w sprawozdaniu pani poseł Evy Joly podkreślono i wzmocniono przesłanie komunikatu Komisji w sprawie podatków i rozwoju. Wyznaczono w nim również bardzo ambitne cele i przedstawiono mocne wytyczne dla Unii Europejskiej w zakresie poprawy mobilizacji dochodów w krajach rozwijających się. Mobilizacja dochodów krajowych ma zasadnicze znaczenie z punktu widzenia zrównoważonego wzrostu, ograniczania ubóstwa, dobrych rządów i dostarczania dóbr publicznych niezbędnych do osiągnięcia milenijnych celów rozwoju. Musimy zwiększyć efekt synergii między podatkami a polityką rozwoju oraz wspierać kraje rozwijające się w budowaniu lepszych systemów podatkowych i lepszej administracji.
Stoimy wobec poważnego problemu. Byłam osobiście zaskoczona danymi na temat kwoty nielegalnego odpływu środków finansowych wynoszącej około dziesięciokrotność kwoty pomocy dla krajów rozwijających się. To naprawdę uderzające.
Musimy zatem działać równocześnie na dwóch uzupełniających się poziomach. Po pierwsze musimy wspierać skuteczne krajowe systemy opodatkowania, a po drugie - dążyć do budowania przejrzystego, opartego na współpracy i sprawiedliwego międzynarodowego otoczenia podatkowego, tak aby pomóc krajom rozwijającym się w walce z unikaniem zobowiązań podatkowych i szkodliwą konkurencją podatkową.
W sprawozdaniu wezwała Pani Komisję przede wszystkim do większego uwzględnienia wpływu liberalizacji handlu, a także do tego, by nie ograniczać się do zasad OECD w walce z unikaniem zobowiązań podatkowych i szkodliwą konkurencją podatkową. Chciałabym odnieść się do tych wyzwań.
Jeżeli chodzi o pierwszą kwestię, mogę Panią zapewnić, że jesteśmy w pełni zaangażowani we wspieranie pomyślnej transformacji podatkowej poprzez zwiększanie wsparcia na rzecz budowania potencjału, w sterowane popytem inicjatywy budowania potencjału na szczeblu regionalnym i międzynarodowym oraz w lepszą koordynację donatorów na szczeblu unijnym i międzynarodowym.
Jeżeli chodzi o drugą kwestię, Komisja uważa, że unikanie zobowiązań podatkowych i szkodliwa konkurencja podatkowa są głównymi przeszkodami w mobilizacji środków krajowych. Pomagamy zatem krajom rozwijającym się w budowaniu potencjału, aby lepiej stawić czoła tym wyzwaniom, propagujemy również lepszą współpracę międzynarodową w dziedzinie podatków.
Od czasu przyjęcia komunikatu wiele już zrobiono. Konkretne działania możliwe były dzięki wsparciu finansowemu Parlamentu. Dzięki dokonanej przez Państwa alokacji kwoty 708 tysięcy euro w 2010 roku mogliśmy sfinansować szereg ważnych działań umożliwiających promowanie dobrych rządów w dziedzinie opodatkowania. Wśród tych działań znalazły się seminaria techniczne Forum Afrykańskiej Administracji Podatkowej, wspieranie sektorów wydobywczych, inicjatywy w dziedzinie przejrzystości oraz finansowanie pobocznego wydarzenia w ONZ w sprawie mobilizacji środków krajowych. Zapewniamy również pomoc techniczną przy wdrażaniu umów o wymianie informacji podatkowej.
Ponadto Komisja przygotowuje komunikat mający na celu ocenę wykonalności wprowadzenia do przepisów unijnych wymogu sporządzania indywidualnych sprawozdań przez każde państwo. Przeprowadziliśmy konsultacje publiczne, które zakończyły się w styczniu, a teraz przeprowadzimy ocenę skutków tego istotnego problemu. Pomogłoby to krajom rozwijającym się skuteczniej zwalczać zjawisko unikania zobowiązań podatkowych.
Pragnę szczerze podziękować Parlamentowi za wsparcie i zaangażowanie w te problemy. Jestem przekonana, że można osiągnąć znaczne postępy w obszarze poprawy rządów w dziedzinie podatków i cieszę się, że tematy te znalazły miejsce w programie pracy G-20 i G-8.
Przewodniczący
Zamykam debatę.
Głosowanie odbędzie się we wtorek 8 marca, w południe.
