Schipbreuken met migranten voor de Libische kust (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is de verklaring van de Commissie over de schipbreuken met migranten voor de Libische kust.
Jacques Barrot
Mevrouw de Voorzitter, de Europese Commissie is geschokt door het bericht dat er zondag op de Middellandse Zee bij de kust van Libië een naar Europa varend schip met migranten aan boord is vergaan. Volgens sommige bronnen waren er 257 opvarenden, van wie de meeste nu vermist zijn.
De Commissie wil haar medeleven betuigen met de slachtoffers van deze tragedie en tevens uiting geven aan haar woede over dit drama. Er zullen ongetwijfeld meerdere factoren meespelen, maar de belangrijkste verantwoordelijkheid berust toch wel bij de criminele organisaties die deze dodelijke transporten vanaf de kust van Libië uitvoeren en rijk worden ten koste van menselijk leed. De Commissie vindt het onaanvaardbaar dat deze praktijken steeds vaker voorkomen. Het lijkt er tenminste op dat dit afgelopen jaren het geval is geweest. We dringen er bij alle betrokken partijen op aan al het nodige te ondernemen om er een einde aan te maken.
Libië speelt hier een cruciale rol. Dit land moet bij de bestrijding van mensensmokkel op zijn grondgebied meer vastberadenheid tonen en doeltreffender optreden, om zo te verhinderen dat deze illegale transporten vanuit de Libische kust vertrekken. Het moet meer doen om in Libische wateren varende schepen die in moeilijkheden verkeren, te redden en te doorzoeken. Het moet internationale bescherming bieden aan de migranten die daarom verzoeken, wat Libië overigens verplicht is krachtens de uit 1969 daterende OAE-Overeenkomst betreffende de bescherming van vluchtelingen, een overeenkomst die door Libië is ondertekend.
De Europese Unie heeft de Libische autoriteiten de afgelopen jaren verscheidene malen gevraagd om hun verantwoordelijkheden te aanvaarden en in samenwerking met de Europese Unie en haar lidstaten doeltreffende maatregelen te nemen. Ik moet daaraan toevoegen dat we Libië extra financiële steun hebben beloofd, aangezien het duidelijk is dat Libië behoefte heeft aan deze steun om de via zijn grondgebied bedreven smokkel van migranten en anderen efficiënter te bestrijden en de controle aan de zuidgrens te verscherpen. De Libische autoriteiten zullen voor de opvang van migranten een systeem moeten opzetten dat aansluit bij het internationaal recht.
De Europese Unie is inderdaad bereid mee te werken en bij te dragen aan het onderscheppen van schepen in de Middellandse Zee of deze, indien nodig, te redden. Volgende maand zullen Nautilus en Hermes, twee via Frontex georganiseerde en gefinancierde marineoperaties van start gaan. De Commissie nodigt alle lidstaten van de Europese Unie uit om mee te werken aan de implementatie van deze twee acties, die 24 miljoen euro zullen gaan kosten. De lidstaten moeten concrete solidariteit tonen ten aanzien van Italië en Malta, twee landen die meer dan alle andere aan de toestroom van migranten uit Libië zijn blootgesteld. Belangrijk is ook dat Libië zijn verantwoordelijkheid aanvaardt met betrekking tot de heropname van illegale migranten die zijn grondgebied zijn gepasseerd.
We hebben vastgesteld dat de Italiaanse autoriteiten menen dat er vanaf 15 mei samen met de Libische marine gemeenschappelijk patrouilles kunnen worden uitgevoerd in de Libische wateren, met de opdracht om illegale vaartuigen te onderscheppen of bij te staan. We zijn de Italiaanse autoriteiten dankbaar voor de steun die ze hebben verleend bij het ontwikkelen van de Libische marinecapaciteiten op dit gebied.
Dit zijn noodmaatregelen. De Commissie meent dat er ook prioritaire actie moet worden ondernomen met betrekking tot de humanitaire dimensie van deze problemen. Migranten die hun leven toevertrouwen aan gewetenloze smokkelaars zijn meestal mensen die op de vlucht zijn voor oorlog of vervolging. We hopen dat de gebeurtenissen van de afgelopen dagen ertoe zullen leiden dat men zich in de lidstaten bewust wordt van de ernst van dit probleem, zodat we samen met de lidstaten en met de steun van het Europees Parlement een Stockholm-programma kunnen opzetten, dat vooral gericht moet zijn op een wereldwijde aanpak van migratie. Zo'n benadering is nodig om een langetermijnstrategie voor het beheer van migratiestromen op te kunnen stellen die wat meer rekening houdt met de omstandigheden en de vereisten van de oorspronglanden.
Deze strategie moet ons verder in staat stellen om in onze dialoog met de Afrikaanse partners verder te gaan, en dan vooral in de context van het proces van Rabat, in het kader voor de betrekkingen tussen de Europese Unie en de Afrikaanse Unie. We moeten gemeenschappelijke antwoorden op deze uitdagingen formuleren en gebruik maken van de mogelijkheden die legale migratie biedt. Legale migratie kan immers mogelijkheden bieden, zowel voor de Europese Unie als voor de landen van oorsprong. Deze strategie moet ook extra middelen mobiliseren door met de oorsprong- en transitlanden samen te werken en zo bij te dragen tot het versterken van het vermogen van deze landen om mensensmokkelorganisaties te ontmantelen en migranten een waardige behandeling te verzekeren, die hun rechten respecteert.
Tot slot moet deze strategie ons in staat stellen de opvang van legitieme asielzoekers op het grondgebied van de lidstaten doeltreffender te organiseren door in het kader van de samenwerking met derde landen de capaciteiten voor de bescherming van vluchtelingen verder te integreren.
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, ik ben twee weken geleden op Lampedusa en Malta geweest. Ik heb dus een gelegenheid gehad om zelf vast te stellen welke drama's deze mensen, die door gewetenloze smokkelaars worden aangemoedigd om de zee over te steken en zo hun leven te riskeren, moeten doorstaan. We moeten deze problemen - zeker na dit laatste incident - heel serieus nemen en ervoor zorgen dat alle lidstaten begrijpen hoe ernstig de situatie is. Ze moeten verder goed beseffen dat deze praktijken steeds frequenter worden. Mensen worden in erbarmelijke omstandigheden vervoerd en hun leven wordt zo in gevaar gebracht.
Daarom wil ik het Parlement bedanken voor het feit dat het de Commissie om deze verklaring heeft gevraagd. Ik heb me daarbij door de mij bekende informatie laten leiden. Ik herhaal hier dat ik me er de komende maanden persoonlijk voor zal inzetten om een herhaling van dit soort tragedies te voorkomen.
Agustín Díaz de Mera García Consuegra
Mevrouw de Voorzitter, vandaag delen wij allen in het verdriet en leedwezen om de dood in het Middellandse Zeegebied van al die immigranten, die hoopvol waren en wanhopig, en misschien ook om de tuin waren geleid. Zij zijn de onschuldige slachtoffers van een situatie die zij niet gekozen hebben, van omstandigheden die hun zijn opgelegd. Ik ken het probleem heel goed. De Middellandse Zeekusten en de Atlantische kust van de Canarische Eilanden zijn voor velen die niets bezitten, de onvermijdelijke weg naar een onbestaand paradijs geworden, een weg vol risico's bij de overtocht en vol teleurstellingen en ontberingen bij aankomst.
De Europese Unie en de lidstaten moeten gevoeliger zijn voor al dit leed en deze tragedies zien te voorkomen. We doen veel, maar bereiken niets. De resultaten zijn wrang, zoals gebleken is aan de Libische kust, en we moeten daaruit opmaken hoe weinig doeltreffend ons beleid is.
Er bestaan geen magische recepten om volkomen afdoende oplossingen te vinden voor dit dramatische probleem, maar er bestaat wel zoiets als een consequent en resoluut beleid. We moeten een solide beleid handhaven of invoeren voor samenwerking met de landen van oorsprong en de doorgangslanden, waarbij samenwerking en partnerschap twee kanten van dezelfde munt moeten zijn. We moeten de voordelen van wettelijke, overeengekomen immigratie beter regelen en onder de aandacht brengen, ook ten tijde van crisis. Aan de hand van gedetailleerde overeenkomsten moeten we samenwerken met de landen van oorsprong en de doorgangslanden om de controles aan hun grenzen te waarborgen. We moeten handelaren hun netwerken uitjagen door middel van een intelligente aanpak en speciale eenheden, en er tegelijkertijd voor zorgen dat via het strafrecht de straffen in de landen van bestemming verhoogd worden. We moeten het fonds voor de buitengrenzen van meer middelen voorzien; een bedrag van 1,820 miljard euro voor zeven jaar is natuurlijk volkomen ontoereikend.
We moeten Frontex op doeltreffende wijze versterken en er voor zorgen dat de catalogus van technische middelen, Crate, geen intentieverklaring is maar een efficiënt instrument voor de gecoördineerde controle en bewaking van de kritieke knelpunten van illegale activiteiten.
Commissaris, Nautilus en Hermes en 24 miljoen euro betekenen meer verbintenissen en meer middelen. We moeten ophouden met te zeggen 'we moeten”, en deze zware taak op ons nemen, al dan niet met algemene overeenstemming.
Pasqualina Napoletano
namens de PSE-Fractie. - (IT) Mevrouw de Voorzitter, geachte collega's, we hebben het hier over meer dan 500 vermisten: de grootste tragedie op zee sinds de Tweede Wereldoorlog. Dit zijn zeer indrukwekkende aantallen maar toch lijken Europa en zijn regeringen afgeleid te zijn. Sommige landen, waaronder Italië, dachten het gevaar te zijn ontlopen na de ondertekening van bilaterale overeenkomsten, zoals de recente overeenkomst met Libië. Dat is echter niet zo. In deze overeenkomst zijn zeer uiteenlopende vraagstukken ondergebracht, zoals de erkenning van tijdens het koloniale tijdperk begane misdaden en beloften tot investering, in ruil voor toezeggingen met betrekking tot de controle op migratiestromen. Het lijkt er echter op dat juist deze fata morgana van Italiaanse investeringen in Libië momenteel duizenden jonge mensen uit West-Afrika aantrekt. Er is niet veel voor nodig om te voorspellen dat als de beloofde 5 miljard dollar niet aankomt, het mensen zijn die zullen aankomen.
Wat te zeggen van de Franse belangen in Niger die verband houden met de bevoorrading van uranium? In naam daarvan wordt een oorlog aangewakkerd tussen de Tuareg waardoor mensensmokkelaars in de kaart wordt gespeeld. Bovendien vindt dit alles in het volle daglicht plaats en is gedocumenteerd door verslaggevers.
Dit wil zeggen dat sommige Europese regeringen met vuur spelen. Als dit niet snel verandert, als Europa niet met een positief beleid ter tafel komt dat beantwoordt aan onze waarden, zal het niet voldoende zijn om de informatie achter te houden, zoals we momenteel doen. Het Middellandse Zeegebied is in een massagraf aan het veranderen en is ver verwijderd van de retorische beelden waarmee het wordt beschreven. Laten we echter niet vergeten dat deze zee verbonden is met het lot van Europa zelf.
Gérard Deprez
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik wil namens mijn fractie graag eer bewijzen aan deze laatste slachtoffers van armoede, criminele uitbuiting en staatscynisme. Medeleven betuigen is echter niet genoeg. We moeten de waarheid in de ogen kijken.
En de waarheid, mijnheer de Voorzitter, is dat de zuidelijke grenzen van de Europese Unie niet langer in Europa liggen, - ze liggen nu op het Afrikaanse continent. Zodra de boten de Afrikaanse kust achter zich hebben gelaten, hebben de onfortuinlijke passagiers eigenlijk alleen maar één keuze, als ik het zo mag uitdrukken: de dood, als de omstandigheden tegenwerken, of als ze de Europese kust wel bereiken, de status van illegale immigrant, met alle daaraan verbonden armoede. En dan zullen de meesten hoe dan ook toch gedeporteerd worden.
Dit soort drama's zal zich blijven voordoen zolang de Europese Unie niet de bevoegdheid en de wil heeft om te onderhandelen over partnerschapsovereenkomsten met de oorsprongs- en transitlanden. Die overeenkomsten moeten tenminste drie elementen bevatten: betrouwbare grenscontroles, maar ook, en vooral, een behoorlijk quotum voor legale immigratie en, tot slot, ruime aandacht voor ontwikkelingssamenwerking. Zonder zulke overeenkomsten, mijnheer de Voorzitter, zullen de graven op zee keer op keer gevuld worden. Onze zwakke en machteloze uitingen van medeleven doen daar niets aan af.
Hélène Flautre
Mijnheer de Voorzitter, wie waren deze mensen? Hoeveel waren het er? Waar kwamen ze vandaan? Waren er kinderen bij, vrouwen, vluchtelingen? Heeft de kustwacht hun boot tegengehouden? Zijn ze vissers tegengekomen? Zoveel vragen zonder antwoord! Wat de balans in termen van mensenlevens is, weten we niet, maar we weten wel dat honderden mensen zijn omgekomen en zich gevoegd hebben bij de duizenden migranten die al eerder verdronken waren in de Middellandse Zee.
Laten we in ieder geval zo fatsoenlijk zijn - en dat zijn we vanavond - om de schuld niet aan het weer te geven. Honderden migranten hebben gekozen voor verbanning, en wel onder onmenselijke en hoogst gevaarlijke omstandigheden. Waarom doen ze dat? Omdat ze totaal verwoeste regio's ontvluchten; omdat minder gevaarlijke trajecten voor hen niet open staan maar zij niettemin de hoop op leven niet willen opgeven.
Inderdaad: het zijn juist de mechanismen die immigratie moeten verhinderen die migranten ertoe bewegen om steeds gevaarlijker routes te kiezen en de uitzichtloosheid van hun landen te ontvluchten. Is het niet zo dat de aankondiging van gemeenschappelijke patrouilles door Italië en Libië het vertrek van de boten naar Europa hebben verhaast?
Inderdaad, de obsessie van Europa om de grenzen te versterken en zijn vastbeslotenheid om het migratiebeheer voor een belangrijk deel over te laten aan landen die de vrijheid met voeten treden, vormen een dodelijke cocktail. Het overdreven accent op wets- en ordehandhaving, patrouilles en hekken met prikkeldraad zijn nooit sterker dan het verlangen van deze mensen om te ontsnappen.
De vraag luidt dus of Europa bereid is de verantwoordelijkheid te aanvaarden voor een dergelijke keuze. Neen, dat is het niet, en daarom vraag ik de Commissie en de lidstaten om
ten eerste al het mogelijke te doen om de mensen die op zee verdwenen zijn, op te sporen en indien mogelijk te redden, en een onderzoek in te stellen naar de omstandigheden van de schipbreuk;
ten tweede ervoor te zorgen dat het internationale zeerecht - dat de verplichting bevat om hulp te bieden aan mensen in nood - wordt nageleefd nu de zeven Tunesische vissers nog steeds verwikkeld zijn in een proces;
ten derde alle onderhandelingen over migratievraagstukken met landen die geen garanties bieden voor de naleving van de mensenrechten te schorsen;
ten vierde het recht van eenieder om om het eender welk land te verlaten en in een ander land internationale bescherming te vragen, te respecten;
ten vijfde een einde te maken aan het restrictieve visumbeleid, dat vaak arbitrair en oneerlijk is.
tot slot elk beleid van de Europese Unie vanuit een ontwikkelingsperspectief te onderzoeken, en daarbij aandacht te schenken aan zaken als het roven van minerale hulpbronnen, het dumpen van landbouwproducten, vrijhandelsovereenkomsten, wapenhandel en de kritiekloze samenwerking met autocraten.
Giusto Catania
namens de GUE/NGL-Fractie. - (IT) Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, de gebeurtenis die onlangs heeft plaatsgevonden, is slechts de laatste in een lange reeks van schandelijke drama's die inmiddels reusachtige proporties hebben aangenomen. Het overlijden op zee van emigranten die onze kusten proberen te bereiken, is zonder enige twijfel de grootste schending van leven binnen het beschaafde Europa. Deze tragische gebeurtenissen brengen het vreselijke gelaat van ons fort Europa aan het licht. Wellicht moeten we ook eens gaan nadenken over onze verantwoordelijkheid voor de dood van deze mannen en vrouwen die alleen maar op zoek waren naar een beter leven, en honger en oorlog probeerden te ontvluchten.
Daarom zouden we eigenlijk het feit moeten analyseren dat de schipbreukelingen in de Middellandse Zee geen anomalie zijn van een mechanisme dat illegale immigratie in de hand werkt; ze zijn wel een voorspelbaar gevolg van het immigratiebeleid van de Europese Unie en zijn lidstaten. Het bloedbad in het Middellandse Zeegebied wordt veroorzaakt door het denkbeeld van onderdrukking, door het beleid om mensen terug de zee op te sturen, door het virtuele prikkeldraad langs onze kusten, door prohibitionistische praktijken die in het immigratiebeleid van de Europese Unie en zijn lidstaten, waaronder Italië en Malta, zijn opgenomen. Er is geen andere manier om Europa binnen te komen; er bestaan geen legale kanalen om de Europese arbeidsmarkt te betreden of om erkenning te verkrijgen voor het asielrecht, dat heilig is. Hoop is overgeleverd aan de stormachtige golven van de Middellandse Zee; rechten liggen in de handen van gewetenloze schippers, die de enige, of althans de meest toegankelijke manier zijn geworden om de Europese Unie binnen te komen. Dat is de werkelijke oorzaak van de doden buiten de kust van Libië enkele dagen geleden. Dat is de reden waarom de afgelopen 20 jaar tienduizenden migranten zijn overleden in een poging Europa te bereiken; mannen en vrouwen die zonder gezicht en zonder naam tot voer voor de vissen zijn verworden.
Ik heb voorzitter Pöttering gevraagd om de vergadering van vandaag met een minuut stilte te beginnen, als een teken van rouw ter erkenning van deze martelaars. Ik bedank hem voor het inwilligen van mijn verzoek. Ik vind dat we dit aan onze stand verplicht zijn, maar het is duidelijk niet genoeg. Het geeft blijk van onze verontwaardiging, maar we moeten proberen een beleid op te stellen in dit Parlement, een concreet beleid dat zegt: nooit, nooit meer mogen er doden in het Middellandse Zeegebied vallen.
Jacques Barrot
vice-voorzitter van de Commissie. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, ik zal het kort houden. Wij moeten actie ondernemen, en ik herhaal wat de heer Deprez heeft gezegd. Wij moeten deze kwestie in haar geheel aanpakken en partnerschapsovereenkomsten sluiten, omdat wij er niet in zullen slagen deze problemen op unilaterale wijze op te lossen. Ik geef grif toe, zoals ook u hebt onderstreept, dat wij als Europeanen verantwoordelijkheden hebben. Wij moeten tevens blijk geven van openheid ten aanzien van de kwestie van legale migratie. Bovendien moeten wij onze plicht nakomen mensen op te vangen die vluchten voor vervolging en oorlog.
Ik wil echter zeggen en het Parlement nadrukkelijk erop wijzen dat de verantwoordelijkheid ook ligt bij een aantal derde landen waarmee de onderhandelingen zeer moeizaam verlopen. Betekent dit dat wij moeten afzien van onderhandelingen? Nee! Wij moeten bijvoorbeeld zien te bereiken dat Libië eindelijk een asielsysteem krijgt. Wij moeten zien te bereiken dat Libië ons kan helpen enkele van de mensensmokkelaars een halt toe te roepen, die deze arme mensen dwingen onnodige risico's te nemen. Ik zelf heb de Maltese autoriteiten horen zeggen dat Libië een aantal boten liet vertrekken onder deplorabele omstandigheden en dat de Maltese marine vervolgens gedwongen was op te stomen naar deze arme mensen, die door mensensmokkelaars werden uitgebuit, om hen te redden. Wij moeten derhalve verantwoordelijkheid nemen, maar tegelijkertijd blijk geven van een zekere mate van standvastigheid in onze onderhandelingen met een aantal staten die hun internationale verplichtingen niet nakomen.
Ik denk dat dit toereikend is om de handen ineen te slaan, zodat een herhaling van dergelijke dramatische gebeurtenissen wordt voorkomen.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
