Hervatting van de zitting
De Voorzitter
Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement, die op 2 juli 1998 werd onderbroken, te zijn hervat.

In memoriam
De Voorzitter
Ik zou de leden van het Europees Parlement willen verzoeken om samen met mij een minuut stilte in acht te nemen ter nagedachtenis van de drie kinderen, Richard, Mark en Jason Quinn, die zaterdagnacht het leven verloren bij de afschuwelijke aanslag op hun huis in Noord-Ierland. Er zijn geen woorden krachtig genoeg om uitdrukking te geven aan ons verdriet en onze veroordeling. Wij staan zij aan zij met het Noord-Ierse volk in onze afwijzing van het terrorisme en het betuigen van onze solidariteit met de geest van verzoening en het streven naar vrede.
(Het Parlement neemt een minuut stilte in acht)

Goedkeuring van de notulen
De Voorzitter
De notulen van de vorige vergadering zijn rondgedeeld.
Geen bezwaren?
(De notulen worden goedgekeurd)

De Voorzitter
Na de goedkeuring van de notulen wens ik u op de hoogte te brengen van een wat minder formele zaak, waar, naar ik aanneem, echter iedereen aan denkt: in verband met het succes gisteren van het Franse elftal heb ik zowel naar de heer Moscovici als naar de heer Platini een gelukstelegram gestuurd, daar het om een Europees team gaat.

Regeling van de werkzaamheden
De Voorzitter
Aan de orde is de regeling van de werkzaamheden.
De definitieve ontwerpagenda die door de Conferentie van voorzitters is opgesteld overeenkomstig artikel 95 van het Reglement is rondgedeeld. De volgende wijzigingen zijn voorgesteld of aangebracht:
Maandag en dinsdag

De Voorzitter
Het woord is aan de heer Schulz.

Schulz
Mijnheer de Voorzitter, ik ben u dankbaar dat u de loffelijke vrijheid heeft genomen van de regels af te wijken en mij toch nog de gelegenheid geeft op basis van artikel 129 van het Reglement een verzoek in te dienen. Het gaat om het verslag van Maria Berger, die met de actieve steun van onder andere onze fractie over een buitengewoon delicaat en moeizaam onderwerp een uitstekend verslag heeft geschreven, dat vandaag op de agenda staat.
Na alle gesprekken die mevrouw Berger en ik, als coördinator voor onze fractie, over dit verslag met de afgevaardigden hebben gevoerd kunnen we ons op dit moment echter niet voorstellen hoe we buiten de socialistische fractie genoeg leden kunnen vinden voor een meerderheid voor dit verslag. Daarom stel ik op basis van artikel 129 voor dit verslag naar de commissie terug te verwijzen, zodat daar kan worden besproken hoe we verder te werk willen gaan. Mijn reden daarvoor is eenvoudig: het onderwerp ligt zo gevoelig dat we alles in het werk moeten stellen om te proberen toch nog een consensus te vinden. Vandaag kan dat niet. Misschien ligt er nog een kans in het verschiet. Ik doe een beroep op u, zorgt u ervoor dat mevrouw Berger voor haar uitstekende werk die kans krijgt.

De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer Schulz.
Wenst er iemand voor dit verzoek te spreken?

Nassauer
Mijnheer de Voorzitter, ik wil het voorstel van de heer Schulz steunen. Ik wil het verder niet toelichten, maar het kan voor dit verslag geen kwaad als we het er nog eens over hebben. Daarom is het zinvol het naar de commissie terug te verwijzen.

De Voorzitter
Welnu, aangezien niemand het woord tegen het voorstel wil voeren, gaan wij over het verzoek van de heer Schulz stemmen.
(Het Parlement stemt in met het verzoek om terugverwijzing naar de commissie)

De Voorzitter
Mevrouw Aelvoet heeft om het woord gevraagd.

Aelvoet
Voorzitter, u herinnert zich ongetwijfeld dat er vorige donderdag bij de bespreking een probleem was in verband met de stemming over het verslag van mevrouw Van Dijk. Haar verslag zou vrijdagochtend aan de orde komen maar een meerderheid van de fractievoorzitters was van oordeel dat op vrijdag moeilijk over dit gevoelige verslag kon worden gestemd. Iedereen weet dat mevrouw Van Dijk eind deze maand het Parlement verlaat en dus is onze vraag of haar verslag vandaag kan worden behandeld. Haar verslag staat op de agenda, dus dat is geen verrassing en wij zouden er dus dinsdag over kunnen stemmen. Daarbij komt dat dinsdag het verslag van onze collega Gahrton niet behandeld kan worden wegens zijn ziekte. Wij hebben vanochtend vernomen dat hij een ernstig hartprobleem heeft en dat hij dus in geen geval hier kan zijn, heel de week niet. Dat zou dan eventueel een tweede mogelijkheid zijn om het verslag van mevrouw Van Dijk dan op de agenda te plaatsen. Ik laat het aan uw wijsheid over, Voorzitter.

De Voorzitter
Mevrouw Lulling heeft om het woord gevraagd. Wilt u voor of tegen het verzoek spreken?

Lulling
Ik ben tegen. Mijnheer de Voorzitter, het is onmogelijk het verslag van mevrouw Van Dijk vandaag te behandelen. Het zal zelfs heel moeilijk zijn om het vrijdag te behandelen, gezien het aantal amendementen, die we trouwens nog niet hebben omdat ze nog niet vertaald zijn. Het is dus onmogelijk het verslag te behandelen en ik verzoek u de agenda te laten zoals hij is.

De Voorzitter
Ik geef het woord aan mevrouw Hautala om voor het voorstel te spreken.

Hautala
Mijnheer de Voorzitter, ik wil ervoor pleiten dat het verslag van mevrouw Van Dijk bijvoorbeeld naar dinsdag wordt verplaatst, omdat het zeer spijtig zou zijn als het pas vrijdag zou worden behandeld en de stemming zelfs naar september wordt verplaatst, wanneer mevrouw van Dijk geen lid van dit Parlement meer is.

De Voorzitter
Ik heb een officieel voorstel van mevrouw Aelvoet om het verslag van mevrouw Van Dijk morgen, dinsdag, te behandelen in plaats van het verslag van de heer Gahrton, dat morgen, dinsdag, stond ingeschreven.
Ik breng derhalve het officiële voorstel van de groenen om het verslag van mevrouw Van Dijk morgen te behandelen in stemming.
(Het Parlement willigt het verzoek in)

De Voorzitter
De fractie van de Europese Volkspartij verzoekt het verslag van de heer Anastassopoulos, namens de Commissie institutionele zaken, over de verkiezing van de leden van het Europees Parlement, naar voren te halen en direct na het verslag van de heer Tappin over overheidsopdrachten in te schrijven, waarbij de volgorde van de overige verslagen ongewijzigd blijft.
Het woord is aan mevrouw Oomen-Ruijten om voor het verzoek te spreken.

Oomen-Ruijten
Mijnheer de Voorzitter, zoals wij u ook afgelopen donderdag al gemeld hebben, denken wij dat het niet verstandig is om een belangrijk verslag over de uniforme verkiezingsprocedure, waarover in alle fracties erg veel discussie geweest is, met name over het hoe en het waarom wij voorstellen zouden moeten doen, een verslag waarvoor zo'n grote belangstelling bestaat niet alleen in de eigen fractie maar ook buiten het Huis, om dat als laatste punt op de agenda te plaatsen. Voorzitter, ik zeg dat te meer omdat op het verslag nog een aantal amendementen zijn ingediend en ik denk dat het goed zou zijn, gezien het belang van het verslag, maar ook gezien het feit dat de rapporteur voldoende gelegenheid moet hebben om te overleggen over eventuele compromissen, als we daar ook de gelegenheid voor geven. Het kan gemakkelijk behandeld worden na het verslag-Tappin. Dat zou dan in het begin van de middag zijn, c.q. aan het einde van de ochtend. Ik zou u zeer genegen zijn, en ook de collega's, wanneer ze dat goed zouden vinden.

De Voorzitter
Het woord is aan mevrouw Green om tegen het verzoek te spreken.

Green
Mijnheer de Voorzitter, deze kwestie is reeds twee of drie keer besproken in de Conferentie van voorzitters, en toen is heel duidelijk afgesproken dat wij dit verslag op dinsdag wilden behandelen, onder het punt voorzien op de ontwerpagenda. Het is een belangrijk onderwerp en velen van ons staan positief tegenover een aantal in het verslag genoemde argumenten.
De Conferentie van voorzitters was echter bij minstens twee gelegenheden waar dit onderwerp aan de orde kwam, eensgezind van mening dat dit onderwerp bijzonder gevoelig ligt in veel lidstaten. Omdat men op dit moment in verschillende lidstaten bezig is met de hervorming van het kiesstelsel, komt het verslag op een ongelukkig moment. Eigenlijk hadden wij liever gezien dat, ondanks het goede werk - waarvoor mijn complimenten aan de heer Anastassopoulos - dit verslag wat later zou zijn gekomen.
Ik moet daarbij opmerken dat niet alleen mijn fractie er zo over denkt, maar ook vele andere, en daarom was een meerderheid voor behandeling op het hier aangegeven ogenblik. Dus zou ik willen pleiten voor handhaving van dit punt op zijn huidige plaats op de agenda, zoals tweemaal door de Conferentie van voorzitters bevestigd werd.

De Vries
Mevrouw Green heeft voor de helft gelijk. Ze heeft gelijk dat een meerderheid van de Conferentie van voorzitters voor behandeling van het verslag tijdens de nachtzitting stemde, maar ze heeft het mis als ze stelt dat de meerderheid van de fracties het eens was met haar zienswijze dat het op de een of andere manier een ongeschikt moment zou zijn om deze kwestie te bespreken vanwege bepaalde veranderingen in de lidstaten. We hebben een Verdrag, en in dat Verdrag staat al sinds 1957 dat er een eenvormige verkiezingsprocedure moet komen en dat het Europees Parlement daartoe een voorstel moet doen. Dat is onze taak. Laten we er dus onze schouders onder zetten tijdens deze vergaderperiode. Zo dacht de meerderheid van de fracties er ook over.

De Voorzitter
Mevrouw Green, aangezien we aan het einde van het debat zijn gekomen, krijgt u het woord voor een persoonlijk feit.

Green
De heer De Vries reageerde op wat ik zei, maar hij zou zich toch ook moeten herinneren dat we op een bepaald moment in de Conferentie van voorzitters hebben gestemd voor afvoering van het verslag van de agenda van deze vergaderperiode? Uit respect voor het werk van de heer Anastassopoulos besloten we het er vervolgens toch weer op te zetten, maar dan wel voor behandeling tijdens een nachtzitting. Wellicht delen anderen niet mijn mening over waarom het eerst van de agenda werd gehaald, maar er zijn duidelijke beslissingen genomen: allereerst om het verslag af te voeren, en toen kwamen we overeen dat het toch behandeld moest worden, maar tijdens een avondzitting. Om dat nu weer terug te draaien is niet in de geest van het besluit dat we hebben genomen en drie maal besproken in de Conferentie van voorzitters.

De Voorzitter
De geest die heerst in de Conferentie van voorzitters kan verschillen van die in de voltallige vergadering. Ik ga dit punt ter stemming voorleggen.
(Het Parlement willigt het verzoek in)

De Voorzitter
Mevrouw Oomen-Ruijten vraagt om het woord voor een motie van orde.

Oomen-Ruijten
Voorzitter, andere mensen krijgen twee keer het woord in dit Huis en ik heb daar dus ook recht op, maar voor de geschiedschrijving wil ik vastgelegd hebben dat het niet waar is wat door mevrouw Green gezegd is. Het verslag stond in mei op de ontwerpagenda, Voorzitter, het is later verplaatst. Voor de geschiedschrijving moet dit nu vastgesteld zijn.

De Voorzitter
Mevrouw Oomen-Ruijten, zo is het niet helemaal gegaan. Dit verslag heeft nogal wat lotgevallen gekend in de Conferentie van voorzitters, maar dat is nu niet van belang. De plenaire vergadering heeft een besluit genomen en wij moeten dat uitvoeren. Ik denk dat wij er niets bij winnen door hier alle discussies van de Conferentie van voorzitters te herhalen. De heer De Vries heeft mevrouw Green bij naam genoemd en daarom heb ik haar het woord kunnen geven. Ik zou ook aan iemand anders het woord hebben gegeven, indien zijn naam was genoemd, maar dat is niet gebeurd.
Woensdag, donderdag en vrijdag : geen wijzigingen

Müller
Mijnheer de Voorzitter, ik zou u willen verzoeken de Commissie morgen de gelegenheid te geven over een punt te spreken dat niet op de agenda staat. Ik verzoek u dus eigenlijk het op de agenda te plaatsen. Volgende week gaan we met een delegatie van dit Parlement op reis naar Bosnië. Intussen is dit weekeinde bekendgemaakt dat er ECHO-subsidies voor ex-Joegoslavië verdonkeremaand zijn. Aangezien UCLAF niet in staat was de Commissie begrotingscontrole de nodige informatie te verstrekken, heb ik trouwens in de pers moeten lezen dat de betrokken medewerkers van de Commissie blijkbaar de kans hebben gekregen allerlei materiaal te laten verdwijnen. Daardoor is het buitengewoon moeilijk dit geval precies te onderzoeken.
Het lijkt me van het grootste belang dat we morgen direct van de Commissie - mevrouw Gradin is toevallig hier aanwezig - tenminste een korte toelichting over dit geval te horen krijgen. Dan weet de delegatie volgende week tenminste waar het om gaat als zij op reis gaat.

De Voorzitter
Zoals u weet, mevrouw Müller, moet een dergelijk verzoek of een week van tevoren aan de Commissie gericht worden en toegelicht worden in de Conferentie van voorzitters of op zijn laatst een uur voor het begin van de vergadering gedaan worden. Daar u het voorstel nu pas voor de eerste keer doet, is aan geen van deze voorwaarden voldaan en staan er geen wegen open om dit verzoek te realiseren. Tijdens de Conferentie van voorzitters van de afgelopen week heeft uw fractie dit voorstel niet gedaan. Het spijt mij, maar er kan derhalve niet over gestemd worden.

Sandbæk
Mijnheer de Voorzitter, van collega Nuala Ahern heb ik een brief ontvangen waarin ze meedeelt dat zij een artikel naar The Parliament's Magazine heeft gestuurd. Het artikel ging over Sellafield, maar is niet gepubliceerd. Ik zou graag van de Voorzitter vernemen wat de reden hiervoor is en of het artikel dan misschien in het volgende nummer zal worden afgedrukt. Ik heb het artikel gelezen. Het is streng zakelijk en zeer informatief, althans wat mij betreft. Ik wil dus graag weten waarom dit artikel niet werd gepubliceerd.

De Voorzitter
Mevrouw Sandbæk, dit onderwerp is de vorige vergadering in Straatsburg behandeld en bij die gelegenheid heb ik uw collega kunnen uitleggen dat het hier niet om een officiële publicatie van het Parlement, maar om een particuliere publicatie gaat. Particulieren staat het vrij te publiceren wat zij willen en wij kunnen hun niet vertellen wat zij moeten publiceren. Daar uw collega u haar verzoek zal geven, vraagt u haar dan ook om het antwoord dat ik haar heb gestuurd; vraagt u haar het volledige dossier.

Caccavale
Mijnheer de Voorzitter, terwijl wij hier vergaderen vindt er, zoals u weet, in Rome een uiterst belangrijke internationale conferentie plaats over de oprichting van een permanent internationaal tribunaal voor strafzaken. Daar deze Vergadering zich meerdere malen bijna unaniem heeft uitgesproken ten gunste van de oprichting van dit tribunaal en de conferentie binnen enkele dagen is afgelopen, verzoek ik u, mijnheer de Voorzitter, ervoor te zorgen dat de bevoegde instanties de leden van het Parlement van de gebeurtenissen op de hoogte houden en dat zij, gezien de afsluiting van het werk van de Conferentie, eventueel de stem van deze Vergadering laten horen opdat dit zo belangrijke resultaat mag worden bereikt.

De Voorzitter
Alle informatie die wij ontvangen - en wij zullen die opvragen - zal de leden overhandigd worden.

Ahern
Mijnheer de Voorzitter, ik heb twee informatiepunten. Allereerst wil ik mijn collega graag bedanken voor haar reactie op mijn brief inzake The Parliament's Magazine , en opmerken dat het artikel daarna daadwerkelijk volledig werd gepubliceerd: daar ben ik tevreden over. Ik ben niet tevreden over het gebeurde, maar ik wil u eveneens bedanken voor uw brief, mijnheer de Voorzitter. We moeten zorgvuldige afwegingen blijven maken: het tijdschrift heeft later inderdaad mijn artikel gepubliceerd, hoewel niet in de speciale nucleaire uitgave.
Ik wil ook graag de aandacht van het Huis vestigen op het feit dat ik de directeur van de Britse Neurofibromatosevereniging had gevraagd om de leden van het Parlement van informatie te voorzien tijdens het debat over de octrooirichtlijn. De directeur werd daarvoor door de Britse "Charities Commission" op de vingers getikt. Dat is toch wel een heel merkwaardige gang van zaken en ik zou u willen vragen om deze kwestie uit te zoeken, mijnheer de Voorzitter. Ik zal u hier nog wat meer informatie over verstrekken.

De Voorzitter
Ik verzoek u mij daarover een schriftelijke nota te sturen en wij zullen dan alle nodige inlichtingen inwinnen.

Schwaiger
Mijnheer de Voorzitter, ik zou u werkelijk willen verzoeken over het voorstel van mevrouw Müller te laten stemmen. De gebeurtenissen in Bosnië-Herzegovina zijn pas sinds eind vorige week bekend, en als onze delegatie er naar toe gaat zou het toch belangrijk zijn dat ze al officiële informatie van de Commissie heeft over wat er ter plaatse gebeurt. Dat zou nog deze week moeten gebeuren.

De Voorzitter
Mijnheer Schwaiger, u kunt vragen het onderwerp op te nemen in het actualiteitendebat. Het actualiteitendebat zou juist moeten dienen voor urgente thema's, waarbij de desbetreffende informatie wordt verstrekt. Indien de fracties het echt urgent achten, is dit de aangewezen weg. Bovendien kunnen er dan ook resoluties ingediend worden. Het actualiteitendebat moet niet worden gebruikt voor zaken die niet erg dringend zijn. Ik kan hier nu niet over laten stemmen, daar dit tegen het Reglement indruist.

Theato
 - (DE) Mijnheer de Voorzitter, de delegatie gaat naar Bosnië om informatie in te winnen in verband met de uitgestelde kwijting. In september zullen we dan zien of we het Parlement de kwijting kunnen voorstellen. Het hele Parlement heeft besloten de delegatie op reis te sturen, de leden zijn voorgesteld en benoemd. Dit weekeinde stond er echter van alles in de krant over ECHO. Dat moeten we grondig onderzoeken en ik geloof niet dat een verklaring in het Parlement nu afdoende is. Het onderzoek wordt daardoor niet degelijker.
Daarom stel ik voor dat we samen met mevrouw Gradin, met de leden van de delegatie en met de leden van de Commissie begrotingscontrole een gesprek over dit onderwerp voeren. Ik stel voor dat we proberen nog deze week een afspraak te maken en dat u uw toestemming voor die vergadering tijdens deze vergaderweek geeft, omdat de tijd dringt. Ik zal nog proberen een afspraak met u te maken, als het Parlement daarmee instemt, want we hebben degelijke documentatie en betrouwbare informatie nodig. Dat kan zeker niet binnen één of twee dagen worden samengesteld op basis van artikelen in de pers.

Andrews
Mijnheer de Voorzitter, een beroep op het Reglement. Het is heel belangrijk dat er over het verzoek van mevrouw Müller wordt gestemd door het Huis. Ik weet wel dat er regels bestaan voor dit soort situaties, maar desalniettemin, omwille van de schandalige berichten vanuit Bosnië, omwille van het bezoek, en van het feit dat het Parlement zijn werkzaamheden in de maand augustus onderbreekt, is het van het grootste belang dat de Commissie ons enige informatie verstrekt over de gebeurtenissen die zich kennelijk hebben afgespeeld in Bosnië. Die hele ECHO-kwestie zou eens grondig onder de loep moeten worden genomen.
Uiteindelijk zal het Huis zich toch een keer serieus bezig moeten houden met wat er allemaal gaande is met ECHO. Eerlijk gezegd, het is uit de hand gelopen, en Bosnië is daar een voorbeeld van. Voorzitter, ik wil graag een dringend beroep op u doen om enige flexibiliteit te tonen en het Huis de mogelijkheid te geven om over het verzoek van mevrouw Müller te stemmen.

De Voorzitter
Mijnheer Andrews, ik heb al uitgelegd dat het geen kwestie van flexibiliteit is en dat tot voor een uur dit verzoek had kunnen worden ingediend, maar dat geen enkele fractie, noch uw fractie noch die van mevrouw Müller dat gedaan heeft. Mevrouw Theato heeft u een weg gewezen en ik heb de heer Schwaiger een andere weg gewezen. Verder kan ik echter niets doen, want bij deze zaken moet ik mij houden aan het Reglement. Deze kwesties kunnen niet aan het begin van de vergadering aan de orde worden gesteld, terwijl het tot een uur geleden had gekund en men natuurlijk al wist wat er het afgelopen weekeinde is gebeurd.

De Vries
Voorzitter, ik zou de aandacht van de Europese Commissie willen vestigen op artikel 37, lid 1, van ons Reglement. Volgens artikel 37, lid 1, hebben de leden van de Commissie het recht de Voorzitter te allen tijde te verzoeken hun het woord te verlenen voor een verklaring. Het lijkt mij dat het in het belang is van de controlefunctie van dit Huis, zoals ook onderstreept door mevrouw Müller zojuist, dat de Europese Commissie transparantie betracht en helderheid verschaft over de betrokkenheid van haar ambtenaren bij eventuele verdwijning van hulpgelden in Bosnië. De commissaris is bij ons; het is haar portefeuille. Zij kan u verzoeken, mijnheer de Voorzitter, een verklaring af te mogen leggen over dit onderwerp tijdens deze zitting.
Dat is niet in strijd met het standpunt van mevrouw Theato. Natuurlijk kan er daarna nog een uitvoeriger onderzoek plaatsvinden in de Commissie begrotingscontrole, maar wij als Parlement en ook de openbare mening hebben er belang bij dat de Commissie tijdens deze zitting een verklaring aflegt en artikel 37 geeft de Commissie het recht ons dat te vragen.
(Applaus)
De Voorzitter
Zoals u weet, mijnheer De Vries, is dit een recht van de Commissie waar zij al of niet gebruik van kan maken. Wanneer deze situatie zich voordoet, kan het debat te allen tijde worden gehouden. Het is aan de Commissie dit te beoordelen.
Het woord is aan de heer Hallam voor een motie van orde.

Hallam
Mijnheer de Voorzitter, een motie van orde. Ik wil graag de opmerkingen van mevrouw Ahern ondersteunen over de klaarblijkelijke intimidatie door de genetische-manipulatielobby van een Britse liefdadigheidsinstelling die zich bezighoudt met medisch onderzoek. Het lijkt wel alsof ze willen zeggen dat een organisatie die een charitatieve status heeft, geen bewijsmateriaal zou mogen voorleggen aan dit Parlement of zijn leden. Dat zou dus betekenen dat Britse liefdadigheidsinstellingen ten gunste van dieren of kinderen, kerken, stichtingen die zich bezig houden met onderwijs of onderzoek en universiteiten, niet met ons als leden van dit Huis zouden mogen spreken. Ik beschouw dat als een grove schending van de voorrechten van dit Huis. Ik ben ook van mening dat hiermee inbreuk wordt gemaakt op democratische rechten.
Ik hoop van ganser harte dat wij die opmerking van mevrouw Ahern uiterst serieus zullen nemen, en dat we de Britse "Charities Commission" en de genetische-manipulatielobby duidelijk maken dat wij ons hier in dit Huis niet laten koeioneren.

Giansily
Mijnheer de Voorzitter, we moeten een beslissing nemen over de situatie in Bosnië, en wel om drie redenen. Ten eerste hadden wij kredieten in de reserve opgenomen en die hebben wij vrijgegeven. Ten tweede sluit geen van de drie gedane voorstellen de andere uit. Ofwel mevrouw Gradin stelt ons voor haar een vraag te stellen, ofwel zij doet dat niet. Als zij het niet doet, dan hebben wij nog de mogelijkheid die vraag op te nemen in het actualiteitendebat. Ten derde moet de Commissie begrotingscontrole in elk geval samenkomen om hierover te spreken. Wat u daarom doen moet, mijnheer de Voorzitter, lijkt mij, is deze Vergadering, die daartoe het recht heeft, vragen om deze drie mogelijkheden goed te keuren al naargelang het standpunt van de Commissie.

De Voorzitter
Neemt u mij niet kwalijk, mijnheer Giansily, maar deze Vergadering is niet bevoegd om zaken goed te keuren die al in het Reglement staan.
Mevrouw Gradin zal ons laten weten of zij vandaag wenst te antwoorden. Ik zal contact met haar opnemen om haar te vragen of het haar bedoeling is van dat recht gebruik te maken of niet. Wanneer de Commissie vandaag niet wenst te antwoorden, dan kan zij dat ook morgen nog doen.
Ten tweede kan de Commissie begrotingscontrole mij te allen tijde, juist omdat dat niet onverenigbaar is, toestemming vragen om te vergaderen, en ik zal die dan verlenen.
Ten derde, het is aan u als fracties, en eventueel aan de plenaire Vergadering, om te besluiten, niet vandaag maar morgen, of u al dan niet een amendement wenst in te dienen.
(De Voorzitter vraagt mevrouw Gradin of zij de bedoelingen van de Commissie wil toelichten) De Commissie wenst vandaag niet te antwoorden. Dat is haar goed recht. Zij zal dat doen wanneer zij dat wenst en u kunt dan uw besluiten nemen.
(Het Parlement neemt de agenda aan)
Toelating van onderdanen van derde landen tot de lidstaten
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0266/98) van de heer Lehne, namens de Commissie openbare vrijheden en binnenlandse zaken, overI. het voorstel voor een akte van de Raad tot vaststelling van een overeenkomst betreffende de regels voor de toelating van onderdanen van derde landen tot de lidstatenenII. de ontwerpovereenkomst betreffende de regels voor de toelating van onderdanen van derde landen tot de lidstaten van de Europese Unie (COM(97)0387 - C4-0681/97-97/0227(CNS)).

Lehne
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, het verslag dat we vandaag behandelen gaat over een onderwerp dat voor dit Parlement in de toekomst nog veel belangrijker zal worden. U weet dat het Verdrag van Amsterdam bepaalt dat het beleid tegenover onderdanen van derde landen in de toekomst onder het communautaire recht zal vallen en van de derde pijler naar de eerste pijler wordt overgeheveld. Daarom is het essentieel dat wij als Europees Parlement ons serieus met deze voorstellen bezighouden als we een standpunt moeten bepalen over toekomstige overeenkomsten. We moeten eigenlijk nu al beslissen alsof we de verantwoordelijkheid als wetgever zouden dragen. Als wij dit niet doen, kunnen we er geen aanspraak op maken na afloop van de overgangstermijn van vijf jaar op basis van het Verdrag van Amsterdam mede te beslissen over kwesties van de derde pijler.
De Commissie openbare vrijheden en binnenlandse zaken van het Europees Parlement heeft op basis van het voorstel van de Commissie een aantal amendementen goedgekeurd. De Commissie stelt voor het Europese vreemdelingenrecht op basis van bepaalde minimale normen en gezamenlijke principes te harmoniseren.
De Commissie openbare vrijheden en binnenlandse zaken heeft een aantal beslissingen genomen die ik hier als rapporteur voordraag, maar die ik persoonlijk niet onderschrijf, ik zeg dit in alle duidelijkheid. Zij heeft bijvoorbeeld besloten de gezinshereniging ook te laten gelden voor paren van hetzelfde geslacht, dus ook voor relaties tussen homo's of lesbiennes. Bovendien stelt zij voor de gezinshereniging niet alleen voor kinderen maar ook voor gezinsleden van eerdere generaties te laten gelden.
Men vertelt mij dat dit tot aanzienlijke veranderingen op het gebied van de gezinshereniging zal leiden, dus tot een aanzienlijke toename van het aantal gezinsleden die tot de lidstaten van de Europese Unie zullen worden toegelaten. Bovendien heeft de commissie besloten dat alle onderdanen van derde landen die al lang ingezetene van een lidstaat van de Europese Unie zijn ook het kiesrecht bij de gemeenteraadsverkiezingen zouden moeten krijgen. Mag ik erop wijzen dat we in het Verdrag van Maastricht hebben besloten dat burgers van de Europese Unie het kiesrecht bij de gemeenteraadsverkiezingen krijgen? Volgens mij wordt dat echter niet op een tevredenstellende manier in de praktijk gebracht. Sommige landen hebben hier te weinig aan gedaan. Het lijkt me niet aanvaardbaar dat de commissie nu voorstelt de onderdanen van derde landen meer rechten te geven dan de burgers van de Europese Unie.
De commissie heeft een amendement van mij afgewezen om de lidstaten de mogelijkheid te geven vreemdelingen die ernstige misdaden hebben begaan, en daarvoor tot een gevangenisstraf van minstens drie jaar zijn veroordeeld, het land uit te zetten. De meerderheid van de leden van de Commissie openbare vrijheden en binnenlandse zaken was niet deze mening toegedaan. Bovendien heeft de socialistische fractie nog een serie amendementen ingediend waarvoor in de commissie binnenlandse zaken echter - God zij dank - geen meerderheid kon worden gevonden.
In amendement 49 wordt bijvoorbeeld voorgesteld dat een arbeidsaanbod al voldoende kan zijn om een vreemdeling het recht op immigratie te geven. Ik hoef u niet in alle details te vertellen wat dat voor gevolgen voor de socialezekerheidsstelsels van onze lidstaten zou hebben. Het zou de mogelijkheid creëren goedkope arbeidskrachten voor slecht betaalde banen in te voeren. Dat zou ons hele stelsel van sociale zekerheid onderuithalen.
Hetzelfde gevaar geldt ook voor amendement 48. De tekst schept de mogelijkheid seizoenarbeiders na afloop van hun contract voor een langere periode in een andere sector te werk te stellen. Ik vraag me af wat de categorie van seizoenarbeiders eigenlijk nog betekent als iedere seizoenarbeider een permanente werkvergunning kan krijgen.
Daarom zou ik heel concreet een beroep op de collega's van de socialistische fractie willen doen. Denkt u er nog eens over na of deze amendementen werkelijk redelijk en in het belang van dit Parlement en ook van de Europese Unie zijn.
Morgen is de voorzitter van de Bondsraad, de tweede kamer van het Duitse Parlement, als gast hier aanwezig. Ik heb hier het standpunt van de Bondsraad over dit wetsontwerp. De SPD heeft de meerderheid in de Bondsraad en pleit met nadruk en in alle helderheid tegen een verdergaande liberalisering van het recht voor onderdanen van derde landen op gezinshereniging. De reden daarvoor is heel eenvoudig: de lidstaten van de Europese Unie en met name de Bondsrepubliek staan nu al onder een enorme immigratiedruk. Ik zou uit dit standpunt kunnen citeren, maar heb daar helaas geen tijd meer voor.
Over de voorstellen voor de gezinshereniging zegt de Bondsraad niet meer en niet minder dan dat de voorstellen die nu behandeld worden het tot nu toe geldende aantal immigranten van 200.000 per jaar gewoon zou verdubbelen. Daaruit blijkt wel dat deze voorstellen buitengewoon problematisch zijn. Daarom doe ik een beroep op dit Parlement, toon morgen wijsheid, steun serieuze voorstellen en zorg ervoor dat we een overeenkomst betreffende de toelating van onderdanen van derde landen tot de lidstaten aan de Raad voorleggen die ervoor zorgt dat de lasten voor onze landen niet mateloos toenemen. Volgens mij is dit ook veel eerder in het belang van de onderdanen van derde landen dan de voorstellen die door de linkervleugel in dit Parlement in de Commissie openbare vrijheden en binnenlandse zaken en nu ook weer in de plenaire vergadering zijn gedaan.

Terrón i Cusí
Mijnheer de Voorzitter, ik wil beginnen met te zeggen dat ik op het vlak van het immigratie- en asielbeleid voor harmonisatie ben, of voor een bepaalde vorm van harmonisatie. Bovendien meen ik dat deze harmonisatie gepaard moet gaan, of had moeten gaan, met een echt Europees debat waar de betrokken partijen aan mee kunnen doen. Dit punt wens ik te benadrukken, daar ik het Parlement en de leden graag als verantwoordelijke wetgevers zou zien, zoals de heer Lehne gezegd heeft. Het debat moet gevoerd worden, daar het echt om een zeer belangrijk thema gaat en in een aantal lidstaten heeft het genoemde debat al plaatsgevonden.
In sommige lidstaten heeft dit debat tot fantasierijke voorstellen geleid die veel waardering hebben gekregen. Zo heeft men bijvoorbeeld in Italië een akkoord bereikt waardoor een immigrant in Italië mag verblijven om werk te zoeken, terwijl dat in de overeenkomst die wij nu bespreken absoluut niet voorzien is.
Wij wensen hier niet de voorkeur uit te spreken voor een opendeurbeleid, maar wij proberen veeleer op coherente wijze een bijdrage te leveren aan het maken van wetten zonder daarbij verder te gaan dan wat in eerder aangenomen resoluties van het Parlement staat.
Wat willen wij met deze overeenkomst bereiken? Wij zouden naar een Europese wet inzake immigratie moeten streven die de migratiestromen daadwerkelijk regelt. Die wet moet het tweeledige doel, de noodzakelijke beheersing van de migratiestroom en het maximaal regulariseren van de aanwezige immigranten in de Europese Unie, mogelijk maken. Of om het met andere woorden te zeggen: wij moeten de illegale immigratie niet alleen met politiemethodes bestrijden.
Nu wens ik in te gaan op een aantal maatregelen in deze overeenkomst, die volgens mij het bereiken van dat doel bemoeilijken. Er staan enkele maatregelen in die vrijwel onmogelijk nageleefd kunnen worden en die geen bijdrage vormen tot het bereiken van het genoemde doel.
Zo denk ik bijvoorbeeld dat de effecten van de toelatingsvergunning en de verlenging ervan contraproductief zijn. Het lijkt mij niet dat het er zaken gemakkelijker op maakt, als men mensen vraagt terug te keren naar hun land van herkomst indien er iets veranderd is in de reden die ten grondslag lag aan de toelating. Integendeel zelfs.
Wat betreft de wet die de aanwezigheid van werknemers in loondienst regelt - een punt dat door de heer Lehne genoemd is - zie ik in deze overeenkomst een soort communautaire preferentie of, met uw welnemen, een eis tot volmaakt functioneren van de interne markt, die op de eerste plaats, en eerder dan voor anderen, voor onderdanen uit derde landen zou moeten gelden. Zij, of de werkgever, zouden moeten bewijzen dat geen enkele burger van de Gemeenschap of onderdaan uit een derde land die hier wettig verblijft, de arbeidsplaats kan innemen die een onderdaan uit een derde land die de Unie wil binnenkomen, ambieert. Ik weet echt niet hoe men dit zou kunnen bereiken. Ik zie echt niet dat een winkelier uit mijn stad erin slaagt aan te tonen dat er geen enkele Fin in zijn winkel wil werken en dat hij daarom een Marokkaan in dienst kan nemen.
Als rapporteur van de Commissie buitenlandse zaken meen ik dat het van fundamenteel belang is de aanwezigheid van deze door onszelf gecreëerde illegalen tegen te gaan. Volgens mij zouden wij de samenwerking en de dialoog met derde landen moeten intensiveren, maar wij zouden de derde landen ook een duidelijk signaal moeten geven dat het bij ons mogelijk is legaal te verblijven en volledig in te burgeren. Indien wij er niet voor zorgen dat naast de noodzakelijke beheersing van de migratiestroom de lidstaten toegankelijk zijn - zonder daarbij te vervallen in utopische bespiegelingen over of in discriminatie van de mogelijke aanwezigheid in de Unie van een onderdaan uit een derde land - zal de situatie verslechteren en zullen het racisme en de vreemdelingenhaat toenemen, terwijl wij dat juist willen voorkomen.

Van Lancker
Voorzitter, het voorstel van de Commissie om gemeenschappelijke regels op te stellen voor de toelating van onderdanen van derde landen tot de lidstaten van de Unie, is een initiatief - denk ik - dat door ons allemaal alleen maar kan worden toegejuicht als voldaan is aan twee voorwaarden: ten eerste, dat die migratie eindelijk op een open en positieve manier in al haar nuances benaderd wordt en niet vanuit een reflex van de Europese bange blanke man en dat inderdaad opnieuw legale openingen geschapen worden die mensen niet in de marginaliteit duwen; ten tweede, dat naast gemeenschappelijke voorwaarden voor toelating, ook degelijke Europese minimumstandaards voor fundamentele rechten van onderdanen van derde landen worden geformuleerd.
Ondanks de goede bedoelingen van de commissaris heb ik een algemeen probleem met dit voorstel en dat is ook de visie van mijn fractie. Het kan toch niet de bedoeling zijn van Europese wetgeving om een beleid te formuleren op het meest repressieve niveau. Het voorstel formuleert geen recht op verblijf, werk of het recht om te studeren. Het harmoniseert wel de voorwaarden maar zonder de mogelijkheid open te laten voor lidstaten om betere regels te formuleren. In dat opzicht zijn wij bijzonder blij met amendement 80 dat de collega's Nassauer en Pirker hebben ingediend.
In het voorstel worden aan onderdanen van derde landen die in de Europese Unie willen werken of studeren, bijzonder zware voorwaarden opgelegd. Ik maak me samen met mijn fractie ernstig zorgen over de beknotting van het recht op gezinshereniging. Gezinshereniging, het recht op een familieleven, is een fundamenteel mensenrecht, dat ook ten aanzien van onderdanen van derde landen gerespecteerd moet worden en waar geen torenhoge eisen aan kunnen worden gesteld.
Tenslotte wil ik ook nog stellen dat de overeenkomst, terecht volgens mij, een hoofdstuk bevat met betrekking tot rechten van duurzaam gevestigde onderdanen van derde landen. Ook daar heb ik mijn bedenkingen. Het is steeds minder verantwoord een onderscheid te maken tussen Unieburgers en onderdanen van derde landen die hier al jaren legaal verblijven. Zij moeten dezelfde rechten kunnen krijgen, collega Lehne, geen betere rechten maar op zijn minst dezelfde rechten, inclusief het recht op vrij personenverkeer, het recht op werk en het recht op een familieleven.

Nassauer
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, we bespreken vandaag een voorstel voor een overeenkomst die vooruitloopt op regelingen die volgens het Verdrag van Amsterdam in andere rechtsvormen, en wel in het communautaire recht, in de Unie van toepassing zullen zijn. Daarom is dit debat nu ook wat gewichtiger dan het in het verleden misschien zou zijn geweest. Het Europees Parlement maakt nu aanstalten één van de essentiële aspecten van het binnenlandse beleid, en wel de immigratie in Europa, in wetsteksten te regelen. Het leidt geen twijfel dat men in de lidstaten met argusogen naar het Parlement kijkt, om te zien hoe wij ons hier opstellen.
Persoonlijk ben ik ervan overtuigd, mevrouw Gradin, en ik zeg dat met alle respect, dat het heel moeilijk zal zijn voor uw voorstel in de Raad een meerderheid te vinden. Volgens mij is het toch ook de taak van de Commissie na te denken over de vraag of er voor haar voorstellen wel een meerderheid kan bestaan. Het gaat er niet om dat commissarissen een forum vinden voor hun politieke overtuigingen, het gaat erom meerderheden te vinden! Dat betekent dat we in alle helderheid moeten zeggen hoeveel immigratie we in Europa willen en hoeveel niet.
Europa is geen klassiek immigratiegebied zoals de Verenigde Staten van Amerika vorige eeuw en Nieuw Zeeland en Australië nu nog. We moeten regels voor de toelating opstellen. Deze voorstellen zijn echt geen reden tot tevredenheid en we kunnen er al helemaal niet mee instemmen. Mag ik het aan de hand van een voorbeeld toelichten? Gezinshereniging is een omstreden punt, en ik zeg dat omdat de immigratie in Duitsland hoofdzakelijk via de gezinshereniging plaatsvindt, naast het asielbeleid en de toelating van bijvoorbeeld vluchtelingen uit landen waar een burgeroorlog woedt.
Het is toch niet redelijk dat iemand die in de Europese Unie woont het recht heeft zijn hele gezin over te laten komen. Het zou veel redelijker zijn als iemand die in een derde land woont een verzoek kan indienen om in het kader van de gezinshereniging tot de Europese Unie te worden toegelaten. Anders kan iemand die hier woont al zijn gezinsleden, hoeveel het er ook zijn, over laten komen, terwijl volgens het andere principe per geval moet worden beoordeeld wie op deze basis in de Europese Unie mag immigreren. Dat is een heel belangrijk principe, dat in het voorstel van de Commissie volgens mij een beetje tekort komt.
Daarom moeten we u verzoeken hier niet de maatstaf van de maximale grootmoedigheid maar de maatstaf van de realiteit aan te leggen. We moeten de daadwerkelijke immigratie kunnen verantwoorden en verdedigen. Daarbij moet Europa ook denken aan de ideeën die de burgers hierover hebben.

Wiebenga
Voorzitter, mijn vraag is: waar blijft de Raad van ministers als het over immigratiebeleid gaat? Soms is er bij de Raad beweging, bijvoorbeeld als er een flink aantal Koerden in Italië aankomt. Dan wordt er een actieplan "Koerdische immigratie" opgesteld, een soort paniekmaatregel zou je kunnen zeggen. Maar dat is niet voldoende.
Om te beginnen is er een gemeenschappelijke strategie nodig voor het Europees immigratiebeleid. Sinds in 1994 de nota over asiel- en immigratiebeleid werd uitgebracht, is er een visie van de Europese Commissie. Het Parlement heeft daarover in 1995 met grote meerderheid een resolutie aangenomen. Maar de vraag is: waar blijft de Raad?
Er is bovendien nodig een beleid voor de opvang van grote groepen ontheemden en vooral daarbij een beleid voor een eerlijke lastenverdeling. Het wetsvoorstel van de Europese Commissie is hier kort geleden behandeld en goedgekeurd maar de Raad schuift het voor zich uit. Mijn vraag is dan ook: wat doet de Raad straks als er weer een grote groep ontheemden aankomt uit Kosovo, uit Albanië, uit Algerije of een van de voormalige koloniën?
Nu ligt hier dit ontwerpverdrag over het toelatingsbeleid. De Europese Commissie heeft naar de mening van de liberale fractie een evenwichtig stuk gemaakt. Wij hopen dat het Parlement hier tot een evenwichtige aanpak kan besluiten waarbij de beheersing van de immigratie samengaat met een goed inburgeringsbeleid ten opzichte van de hier al gevestigde immigranten.
Wij zullen tegen de meeste christen-democratische, maar ook tegen de meeste socialistische amendementen stemmen, teneinde de evenwichtige benadering van de Commissie zoveel mogelijk te handhaven. Tenslotte doe ik een beroep op de grote fracties om zich op dit punt verantwoordelijk op te stellen.

Kaklamanis
Mijnheer de Voorzitter, ik wil niet om de hete brei heen draaien. Het gaat hierbij namelijk niet om politieke vluchtelingen en evenmin om gezinshereniging. Het gaat om economische vluchtelingen. Laten wij wat dat betreft alsjeblieft niet doen alsof onze neus bloedt.
Met het onderhavige verslag wil men voorzien in een aantal regels. Helaas volstaan deze regels echter niet om het door economische vluchtelingen veroorzaakte probleem daadwerkelijk bij de horens te vatten. Door de ongecontroleerde toestroom van economische vluchtelingen komt het maatschappelijk bestel in het gedrang. Dit is natuurlijk niet de schuld van deze vluchtelingen. Zij zien de Europese Unie enkel als het verloren paradijs, als het paradijs dat zij in eigen land niet kunnen vinden. Dat is onze eigen schuld en dat is met name de schuld van degenen onder ons die van democratie weliswaar een beroep hebben gemaakt, maar tot nu toe hebben nagelaten gemeenschappelijke voorschriften voor alle lidstaten uit te vaardigen. Daarom wil ik de commissaris gelukwensen met haar moed. Zij heeft dit probleem eindelijk te berde durven brengen. Wij moeten bepalingen in het leven roepen die ons in staat stellen zoveel economische vluchtelingen op te nemen als wij economisch gezien kunnen verwerken en integreren.
Nogmaals, laten wij niet doen alsof onze neus bloedt. De Europese burgers en met name de jongeren in onze landen gaan gebukt onder werkloosheid. Daarom moeten wij maatregelen treffen om de toestroom van illegale immigranten in te dammen. Als er al racisme bestaat in de Europese Unie dan is dat te wijten aan de afwezigheid van een Europees immigratiebeleid. Daarom zijn regels nodig waarin in eerste instantie rekening wordt gehouden met de Europese burgers en pas daarna met de burgers uit derde landen.

Pailler
Mijnheer de Voorzitter, het enige belang van deze overeenkomst is dat zij vooruitloopt op de inhoud van een communautair immigratie- en asielrechtbeleid. Helaas is er niets om over te juichen, maar misschien wel iets om voor te waarschuwen! Dat wil ik dan ook doen voor deze beperkende tekst, beperkender dan talloze nationale wetgevingen, die toch echt niet zo geweldig zijn op dit gebied.
Deze tekst is het symbool van een fort Europa, dat in zichzelf gekeerd is en doof blijft voor de noodkreten van de slachtoffers van oorlog, onderdrukking of ellende. Als deze overeenkomst een aantal jaren geleden zou zijn toegepast, dan zou er een gerede kans geweest zijn dat Zidane en Djorkaeff, voor wie u vandaag aan het begin van de zitting geapplaudisseerd hebt, geen deel zouden hebben uitgemaakt van de Franse voetbalploeg. Ik hoop dan ook dat u evenveel enthousiasme en vurigheid aan de dag zult leggen om een Europa te bouwen dat solidariteit en broederschap bevordert.
Eens te meer wordt in deze overeenkomst immigratie ten onrechte in verband gebracht met werkloosheid. Op die manier zet zij de schandalige aanbeveling van de Raad uit 1994 voort, waarin de communautaire preferentie werd bepleit - ik denk dat de term sommigen niet onbekend in de oren zal klinken, met name de Fransen - de communautaire preferentie op het gebied van werkgelegenheid.
We moeten het herhalen en blijven herhalen, want geen erger dove dan wie niet horen wil, de OESO heeft erkend dat er geen nauw verband bestond, en ik citeer: " tussen de instroom van vreemdelingen in een land en het verloop van het werkloosheidspercentage" . We moeten ophouden met die strategie van de zondebok, want het is gevaarlijk om immigratie te manipuleren.
Dat draagt bij aan het vergroten van de geloofwaardigheid van al diegenen - en dat zijn er velen - die aanzetten tot een demagogisch beleid van uitsluiting en vreemdelingenhaat. Maar aangezien sommigen Europese voorbeelden genomen hebben, nou laat ik dan zeggen dat het helaas ook de weg is die momenteel wordt ingeslagen door de Franse minister van Binnenlandse Zaken, de heer Chevènement, die het vertikt om tienduizenden dossiers te legaliseren van mensen zonder papieren die hij ertoe gebracht heeft zichzelf als zodanig kenbaar te maken. Hij karikaturiseert of bedreigt de mannen en vrouwen die hen steunen in hun strijd. Ik ben er trots op dat ik daar deel van uitmaak, ik ben geen trotskist - als ik dat was, dan zou ik daar ook trots op zijn en ik zou dat mogen zijn - en ik word ook niet gebruikt door Groot-Brittannië, voorzover ik weet, ook al zit ik hier vlak bij de vertegenwoordigers van dat land.
Morgen, op 14 juli, zal ik in Parijs zijn om deel te nemen aan een nieuwe adoptie van mensen zonder geldige papieren en om de actie van de hongerstakers te steunen. Er zal een voorpremière van een film plaatsvinden, ondanks het feit dat het Ministerie van Binnenlandse Zaken, dat probeert de film van Jacques Kébadian over een Malinees gezin uit Saint Bernard te censureren, daarvoor geen toestemming heeft verleend.
Wanneer ik zo vrij ben hier deze Franse situatie te vermelden, dan is dat omdat mensenrechten een universele kwestie zijn en omdat de Commissie door haar ontwerp, dat vooruitloopt op het Verdrag van Amsterdam, die kwestie al beschouwt als behorend tot de verantwoordelijkheid van Europa.
Wij hebben met velen naast leden van de Franse regering gezeten die hier indertijd leden van het Europees Parlement waren. Ik vraag u om die solidariteit. Misschien zullen er vandaag mensen sterven in Frankrijk. Dat is geen beroep op uw gevoelens, maar op verantwoordelijkheid tegenover die wetten die mensen clandestien maken.
Ik verzoek u dus om hier morgen deze tekst te verwerpen, om te stemmen voor alle artikelen die hem echter zouden kunnen verbeteren, en om uw solidariteit te tonen, dat wil zeggen uw verantwoordelijkheid. De toekomst van Europa en van de volkeren hangt ervan af.

Roth
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, dit debat gaat primair over een belangrijk feit: de lidstaten van de Europese Unie zijn geen hermetisch gesloten samenlevingen, er vindt immigratie plaats. Die immigratie is een heel gewoon en zeer gewenst fenomeen, dat nu eenmaal typerend is voor immigratielanden. De grondslag daarvoor is het elementaire recht op emigratie naar de lidstaten van de Europese Unie, een recht dat nader moet worden geregeld.
Naast het principe moeten we echter ook de uitvoeringsbepalingen regelen. Ik betreur de restrictieve houding van de rapporteur ten zeerste. Hij gaat in bijna alle gevallen nog verder dan de Commissie, hij pleit voor beperkingen, hindernissen, verplichtingen, blijkbaar wil hij het immigratieproces zo moeizaam mogelijk maken. Ik had gehoopt dat u van een andere visie zou zijn uitgegaan, mijnheer Lehne, een visie op de democratische criteria die voor de immigratie zouden moeten gelden, op de manier waarop we de immigranten kunnen garanderen dat ze hun rechten waar kunnen nemen, zoals dat in iedere democratie hoort. Bij die rechten hoort ook het volledige recht op een gezinsleven, dat natuurlijk ook in de regels voor de gezinshereniging zijn weerslag moet vinden.
In dat opzicht is het verslag door de commissie duidelijk verbeterd, en in tegenstelling tot u ben ik daar heel blij mee. Het verslag strookt nu beter met de werkelijkheid en heeft een meer democratische inslag. Men gaat nu namelijk voor de gezinshereniging van een ruimere visie op het concept "gezin" uit. Bij de definitie van relaties wordt er nu niet meer naar het geslacht gekeken. Daar kunnen we allemaal trots op zijn, want wij als Parlement zijn onszelf trouw gebleven, wij zorgen ervoor dat er geen discriminatie van ongehuwde koppels of van relaties tussen homo's of lesbiennes plaatsvindt.
Immigratie is geen bedreiging, waar we ons tegen moeten wapenen of verdedigen. Immigratie is in Europa een verrijking voor de samenleving geweest, ook in de waarste zin van het woord. Sommigen, bijvoorbeeld in Duitsland en vooral in Beieren, beweren nog steeds het tegendeel, ze prevelen hun mantra: wij zijn geen immigratieland. Sommigen verwijten onze buitenlanders dat ze zich niet integreren. Die personen laten echter niets ongedaan om die integratie te verhinderen. Het zijn nou juist die heren politici die niet geïntegreerd zijn in de samenleving van de jaren "90, in de Duitse samenleving, in de Europese samenleving. Zij hebben namelijk niet begrepen dat we niet meer in 1955 leven. Zij leven in het verleden. Wie in het verleden leeft, kan toch geen visie op de toekomst hebben.
Helaas is mijnheer Nassauer er niet meer. Dan zeg ik het maar tegen de microfoon: beste mijnheer Nassauer, zonder die nieuwe ingezetenen is de democratie in ons land, in Duitsland, geen democratie meer maar een germanocratie. Ik wil in een democratie leven. Daarom is het belangrijk, mijnheer Lehne, dat we in dit verslag een aantal essentiële eisen stellen aan de democratische regels voor de immigratie. We moeten eisen dat het statuut van onderdanen van derde landen op het gebied van vrij verkeer, van vrijheid van vestiging en vooral van het kiesrecht wordt aangepast aan het statuut van burgers van de Unie.
Als er in Duitsland een ander recht zou gelden zou de Duitse ploeg bij de wereldkampioenschappen een heel wat beter figuur hebben geslagen!

Pradier
Mijnheer de Voorzitter, iedereen is zich natuurlijk bewust van het grote belang van het onderwerp: het is een buitengewoon gevoelig onderwerp in veel landen van de Unie.
In deze tekst wordt gesproken over werkgelegenheid, onafhankelijke economische activiteiten, studie, beroepsopleiding en gezinshereniging. Daarentegen spreekt de tekst niet - en dat is volkomen ten onrechte - over de naturalisatie van geïmmigreerde voetbalspelers, toch een heel belangrijk thema, althans in mijn land. Hoe dan ook, de Commissie heeft gelijk dat zij de lidstaten van de Unie ertoe oproept deze overeenkomst voor 1 januari 1999 te ratificeren. Terloops zij opgemerkt dat het helemaal niet gaat om het opleggen van dwang aan de staten en regeringen, maar wel degelijk om het opstellen van minimale regels. Het gebied van de voorwaarden voor toelating tot studie en beroepsopleiding wordt er nauwkeurig in onderzocht, en de overeenkomst zou het in ieder geval mogelijk maken een gemeenschappelijk referentiepunt vast te stellen dat buitengewoon nuttig zou zijn voor de kandidaten en voor de nationale verantwoordelijken.
De kritiek dat deze tekst, die is goedgekeurd door de Commissie openbare vrijheden en binnenlandse zaken, te laks is, is onterecht. Je vestigen in een land van de Unie is altijd een hele onderneming. Sommige mensen dromen van een veel dwingender houding. Laat ik hun heel duidelijk zeggen: al te restrictieve maatregelen werken averechts en leveren vaak het tegenovergestelde resultaat op, want ze bevorderen de illegaliteit, die een bron is van allerlei persoonlijke drama's en politieke moeilijkheden.
Onder voorbehoud van een aantal zeer belangrijke amendementen zal de Fractie Europese Radicale Alliantie uiteindelijk voor deze tekst kunnen stemmen, want hij spreekt over gezinshereniging, en met name ook over de ouders die ten laste komen voor hun kinderen, wat volkomen aanbevelenswaardig gedrag bevordert. Zonder iemand in het bijzonder te willen beogen: het eren van vader en moeder is een element dat de christenen ter harte zou moeten gaan, ook al zijn ze democraten.

Buffetaut
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, het verslag van de heer Lehne betreft de uiterst gevoelige kwestie, zoals mijn collega Pradier al zei, van de regels voor toelating van onderdanen van derde landen in de lidstaten van de Europese Unie.
De demografische situatie, het werkloosheidsniveau, de problemen die zijn ontstaan in sommige wijken van de grote steden van Europa, de assimilatieproblemen van buiten-Europese volkeren maken het optreden van de nationale regeringen heel moeilijk, omdat dat belangrijke gevolgen kan hebben voor het sociaal evenwicht in de betrokken naties.
De criteria die de Commissie voorstelt lijken in werkelijkheid vrij toegeeflijk. Het is belangrijk dat de lidstaten hun beleid kunnen aanpassen al naargelang de concrete werkelijkheid van elke betrokken natie. Artikel 39 lijkt dat toe te staan en dat is een goede zaak.
Dit gezegd zijnde, sommige amendementen die zijn goedgekeurd door de Commissie openbare vrijheden en binnenlandse zaken lijken gekenmerkt te worden door ietwat onrealistische, ja zelfs demagogische standpunten die, verre van de situatie van buitenlandse onderdanen te bevorderen, een verwerping door de ontvangende volkeren zouden kunnen veroorzaken. De amendementen die de heer Lehne geciteerd heeft, vinden wij inderdaad volkomen onaanvaardbaar.
Zo kan aan gezinshereniging geen andere wending worden gegeven ten gunste van soorten samenwonen die niet veel met het gezin te maken hebben. Zo is ook amendement 29, dat de bepalingen ter voorkoming van fraude en misbruik van gezinshereniging schrapt, onverantwoordelijk. En in diezelfde geest kan alleen een aanbod van een arbeidscontract niet voldoende zijn om automatisch de toelating van buitenlandse onderdanen toe te staan.
Op het gebied van immigratie zoals op andere gebieden geldt dat de weg naar de hel is geplaveid met goede voornemens. Laksheid en onverantwoord gedrag kunnen op dit gebied alleen maar uiterst schadelijk zijn voor de wettig toegelaten buitenlandse onderdanen, evenals voor diegenen die in de lidstaten van de Europese Unie zouden willen komen werken.
Een echt immigratiebeleid, werkelijk ruimhartig, moet op vier pijlers berusten: een beleid voor ontwikkelingshulp, om het de onderdanen van ontwikkelingslanden mogelijk te maken te leven en zichzelf te ontplooien, in hun eigen land, en bij te dragen aan de economische en sociale ontwikkeling van hun land; een bewust gezinsbeleid, om de Europese landen te helpen zich op demografisch gebied te herstellen; een nationaliteitsrecht dat niet op toeval berust maar op de wil van de betrokken personen en maatregelen van openbare orde die het recht van de mensen respecteren maar die strikt worden toegepast.

Hager
Mijnheer de Voorzitter, de vraag is toch of we nu wel behoefte hebben aan een Europese wet op de immigratie, of de tijd er wel rijp voor is. Het feit dat er in de commissie heel wat meningsverschillen over deze kwestie bleken te bestaan, maakt toch wel duidelijk dat dit een belangrijk onderwerp is. Wij zijn van mening dat de verschillende migratiedruk in de verschillende landen niet primair door de verschillen in de regelgeving wordt veroorzaakt, maar door het feit dat hun welvaart en hun ligging bepaalde lidstaten voor potentiële migranten bijzonder aantrekkelijk maakt. Daarom vinden wij dat de lidstaten ook in de toekomst het recht moeten hebben om hun immigratiewetten zelf aan te passen aan de omstandigheden.
Harmonisatie zou daarom volgens ons de verkeerde weg zijn. Een gezamenlijke regeling voor grensarbeiders zou in lidstaten met een lange buitengrens, zoals Oostenrijk, heel andere gevolgen hebben dan in de andere lidstaten. Het is gezien het toenemende aantal misdaden die door buitenlanders worden gepleegd en gezien de nadruk die de Unie in haar programma's op de efficiëntere bestrijding van de criminaliteit legt werkelijk onbegrijpelijk dat hier wordt voorgesteld buitenlanders die een misdrijf hebben gepleegd niet meer het land uit te zetten. Hetzelfde geldt voor het voorstel om de voorwaarden voor de gezinshereniging te vereenvoudigen, dat heeft de rapporteur ook al gezegd.
Direct na de inwerkingtreding van het Verdrag van Amsterdam zou een in de lidstaten direct geldige verordening of tenminste een richtlijn in de plaats van de geplande overeenkomst kunnen komen. Daarom zullen wij tegen dit verslag stemmen. Een andere reden daarvoor is dat de geplande regeling een regionaal aangepaste reactie op migratiestromen onmogelijk zou maken. Bovendien zou de nieuwe regeling vergeleken met de nu in Oostenrijk geldende regels het voor buitenlanders aanzienlijk makkelijker maken ons land binnen te komen, zonder dat daar een inhoudelijke reden voor bestaat. Dat zou ook ten koste van de veiligheid gaan.

Zimmermann
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, mevrouw Gradin, de Commissie heeft ingezien dat het ontstaan van de interne markt, het afschaffen van de grenscontroles en de toenemende liberalisatie ertoe leiden dat we in de Unie gezamenlijke regels voor de immigratie en voor de rechten van onderdanen van derde landen moeten opstellen. We zijn ons er allemaal van bewust hoe gevoelig deze materie ligt, aangezien de lidstaten van de Unie er allemaal moeite mee hebben een gezamenlijk beleid voor het vreemdelingenrecht uit te werken. We moeten rekening houden met de bezwaren van de lidstaten. Anders luistert niemand naar de stem van het Europees Parlement.
We moeten echter ook duidelijk maken waar de zwakke punten van de voorgestelde overeenkomst liggen, om zo iedereen rechtvaardig te kunnen behandelen. Daarom wil ik op drie punten ingaan. Ten eerste, het verblijfsrecht van studenten. Als we onderdanen van derde landen willen helpen bij het verhogen van hun opleidingsniveau moeten we hun inzet honoreren en de obstakels uit de weg ruimen. Dat is ook een vorm van ontwikkelingshulp. Daarom moeten we hun dezelfde rechten geven als alle andere studenten. We mogen niet discrimineren en ze niet als derderangs studenten behandelen.
Ook bij de gezinshereniging mogen we het touw niet laten vieren. De rechtsbescherming mag niet te zwak zijn. Veel landen garanderen het gezin een bijzondere bescherming. De Duitse grondwet bepaalt in artikel 6 zelfs nadrukkelijk dat het gezin en de gezinsbanden moeten worden beschermd. Het Europees Parlement moet die bescherming nog verhogen. Daarbij moeten we uitgaan van een ruime definitie van het gezin. Het gaat om de daadwerkelijk bestaande relatie en niet om het boterbriefje. Het welzijn van het kind staat centraal, niet het geslacht van de partners of hun burgerlijke stand.
Het is juist dat ten laste komende bloedverwanten ook van het recht op gezinshereniging gebruik kunnen maken. Dat is in hun belang maar ook in het belang van het gezin. Dat moet een vanzelfsprekend recht zijn en geen gunst. Een onderdaan van een derde land zal in de opleiding van zijn kinderen investeren, hij zal de taal van het gastland leren en aan zijn eigen toekomst bouwen als de landen bereid zijn tot een positieve en bewuste aanpak van de integratie van deze mensen. Daarom moeten we ervoor zorgen dat diegenen die uit derde landen naar ons toe komen bepaalde rechten krijgen op het gebied van het verblijfsrecht, het kiesrecht en de sociale zekerheid.

Pirker
Mijnheer de Voorzitter, nu weten we waarom grote delen van de bevolking bang zijn, ze zijn bang voor de immigratie, voor het ontbreken van regels! We hebben regels nodig in verband met de werkgelegenheid en ook in verband met de immigratie van buitenlandse werknemers in de Unie. De heer Lehne noemt dat allebei in zijn verslag, en we kunnen het ene niet los zien van het andere.
De burgers verwachten van de politici dat ze zulke problemen aanpakken en oplossingen voorleggen, dat wil zeggen een kader of een stelsel van regels, en dat we proberen dit te harmoniseren. Ik ben blij dat het Verdrag van Amsterdam ons daarbij steunt. We moeten gezamenlijke regels opstellen voor de toelating van werknemers, we moeten dat controleren en begrenzen. Alleen als we in het belang van de Unie daarvoor zorgen is de integratie van de opgenomen personen zinvol en werkelijk mogelijk. In Oostenrijk hebben we met zulke problemen te maken gehad. We hebben daar regels voor opgesteld, we hebben nu contingenten. We laten pas weer immigranten toe als de vorige groep geïntegreerd is. Dat is volgens mij de enige weg.
Het moet dus ons doel zijn gezamenlijke regels op te stellen voor de toelating en de vestiging van migranten, in de Unie bestaat er geen recht op immigratie en vestiging. Het moet ook mogelijk zijn gezamenlijke regels op te stellen voor de behandeling van asielaanvragen. Ook dat ontbreekt nog, en dat leidt tot misbruik.
De sociaal-democraten, de groenen en de liberalen hebben met hun amendementen, die van het verslag Lehne een onzinnig verslag hebben gemaakt, de weg van het gezond verstand ten dele verlaten. Het Parlement moet nu over regels stemmen die u kent en die een totale liberalisering tot doel hebben. De grenzen zijn open, komt u maar, dat is zeker niet wat wij wensen en ook niet wat de bevolking van ons, van het Europees Parlement, verwacht.
Ik hoop dat we morgen de weg van het gezond verstand weer terugvinden, dat wil zeggen dat er in het Parlement voor de amendementen, die wij en de heer Lehne hebben ingediend, een meerderheid kan worden gevonden. Dan bewandelen we een middenweg, waardoor we in de hand hebben en zelf kunnen bepalen hoe we een beperkt aantal immigranten kunnen toelaten en integreren. Dan krijgen we een oplossing waarvoor de burgers niet bang hoeven te zijn, een oplossing voor de mensen die naar Europa komen, voor onszelf en voor de hele Unie.

White
Mijnheer de Voorzitter, ik zou graag even willen reageren op de opmerking van de heer Hager over nationale regelingen, zoals hij het noemde. Als iemand wettig in de Europese Unie verblijft, hoe kan dan, simpel gezegd, het vrije verkeer van burgers van de Unie worden verzekerd, zonder inbreuk te maken op de rechten van andere EU-burgers?
Laat ik een duidelijk voorbeeld geven, ook al luistert de heer Hagen niet naar me. Een groep jongeren kwam per bus een bezoek brengen aan het Parlement in Straatsburg. Een aantal van hen was in het bezit van een Brits paspoort. Maar er waren ook twee zusters waarvan de één een Indiaas paspoort had, terwijl de andere, de jongste van de twee, om de een of andere merkwaardige reden een Brits paspoort bezat. De docente die de leiding had over de groep moest beslissen of zij al dan niet het Zwarte Woud zouden bezoeken. Ze zocht mij op en zei: " Ik heb geen visum voor het Zwarte Woud, wat zal ik doen? Moeten we onze schoolreis beknotten omdat een van de kinderen niet beschikt over het noodzakelijke visum, of zullen we het er maar op wagen en gewoon gaan?" Ik vond het verschrikkelijk moeilijk om die docente een goed advies te geven. Waarschijnlijk zou ik het er zelf gewoon op gewaagd hebben, maar ja, ik geniet natuurlijk van diplomatieke onschendbaarheid. De docente niet. Dus bevond ze zich in de ergerlijke situatie dat ze moest zeggen: " Nee, ik moet mij neerleggen bij wat kennelijk de wet is, en we kunnen dus niet naar het Zwarte Woud" . Daar klopt toch iets niet?
Als je de rechten van onderdanen van derde landen vertaalt naar een dergelijke situatie, dan zie je hoe onrechtvaardig datgene is wat wordt voorgesteld door de PPE. Wat wij als PSE, liberalen en groenen voorstellen is bijzonder zinnig en zal niet de teleurstelling veroorzaken die de kinderen van dat schoolreisje destijds te verwerken kregen.

Palacio Vallelersundi
Mijnheer de Voorzitter, in de loop van dit debat is er al heel veel gezegd. Maar ik zou terug willen komen op een algemene opmerking en op enkele specifieke opmerkingen over de amendementen.
Ongetwijfeld heeft de Europese Unie een belangrijke verantwoordelijkheid voor het verschijnsel immigratie. Er zijn verschillende benaderingen van het vraagstuk genoemd, variërend van ontwikkelingssamenwerking tot geboortebeperkingsbeleid. Ik zal er geen commentaar op leveren, behalve op twee aspecten die mij fundamenteel lijken: rechtszekerheid en integratie van immigranten.
Uit het oogpunt van rechtszekerheid moeten wij bedenken dat deze niet alleen moet gelden voor immigranten, maar ook voor burgers van de lidstaten, en dat op dit moment het Verdrag van Schengen van toepassing is. Ik verwelkom dan ook het initiatief van de Commissie en over het algemeen is het een redelijk initiatief. Daarom hoop ik dat het zal worden goedgekeurd.
Wat de immigratie van burgers uit derde landen betreft, missen wij een beschouwing over de manier waarop men een andere nationaliteit verkrijgt. Maar dat is een zaak die niet onder de bevoegdheden van artikel K.3 valt en evenmin deel uitmaakt van de zaken die door het Verdrag van Amsterdam gecommunautariseerd zullen worden. Deze kwestie behoort tot de zaken die nog steeds onder de soevereiniteit van de verschillende lidstaten vallen.
Er moet echter wel over worden nagedacht, want het is één van de benen waarop de integratie van de immigranten moet staan in de gemeenschap waar ze opgevangen worden. Dat been zal altijd mank blijven, als er op zijn minst niet gezamenlijk nagedacht wordt over de manier waarop men de nationaliteit van één van de lidstaten verkrijgt.
Dit gezegd zijnde, sta ik nu stil bij vier amendementen. Ten eerste amendement 66 van de Europese Volkspartij, dat het enige amendement is dat duidelijk stelt dat de procedure overeenkomstig artikel 31 artikel 10 van Richtlijn 68/390 moet respecteren. Dat wil zeggen dat de lidstaten om redenen van openbare orde, volksgezondheid en openbare veiligheid enzovoort de mogelijkheid behouden deze procedure niet toe te passen of in een uitzondering erop te voorzien. Dat staat al verwoord in overweging 9, maar een overweging zonder pendant in de artikelen heeft geen enkele zin.
Het tweede amendement, 67, heeft betrekking op artikel 12 over immigranten die zich als zelfstandige willen vestigen. Hierover gaat ook richtlijn 90/365 en het is logisch dat de voorwaarden voor deze immigranten dezelfde zijn als die voor burgers uit een andere lidstaat.
Vervolgens komen wij terecht bij het onderwerp gezinshereniging. Als men rekening houdt met de rechtszekerheid, dan begrijp ik de aanpak van de Commissie. Daarentegen begrijp ik de benadering van de Commissie openbare vrijheden en binnenlandse zaken niet, daar die indruist tegen de rechtszekerheid. Want als de rechtsorde van een lidstaat gezinshereniging van niet-getrouwde stellen toelaat, hoe kunnen die relaties dan gecontroleerd worden en wie doet dat? Ik vind deze oplossing niet redelijk.
En dan artikel 34, het stemrecht bij gemeenteraadsverkiezingen. Dames en heren, hierbij mogen wij niet vergeten dat de Europese Unie een politieke onderneming is. Daarom kan ik wel akkoord gaan met integratie voor zover het gaat om sociale rechten en om het nationaliteitsvraagstuk, maar politieke rechten zijn een exclusief recht van de burgers van de lidstaten.

Elliott
Mijnheer de Voorzitter, het bereiken van een eerlijke en gecoördineerde benadering ten aanzien van immigratie in de Europese Unie is van cruciaal belang, en de voorstellen van de Commissie zijn een waardige poging om deze kwestie te regelen, evenals trouwens het verslag van de heer Lehne, zoals geamendeerd in de betrokken commissie. Het zou middels nog een paar amendementen verder verbeterd kunnen worden.
We moeten de onredelijke vrees waar sommige mensen kennelijk door geplaagd worden, zien te ondervangen. Natuurlijk willen we de deur niet wagenwijd openzetten. Er moet zeker enige vorm zijn van organisatie, planning en controle op de omvang van de immigratie die we aankunnen. Maar ik ben evenzeer gekant tegen het concept van een vesting Europa. Wij willen niet leven in een Gemeenschap die op onredelijke wijze de toegang beperkt van hen die van elders komen.
De landen van Europa hebben door de eeuwen heen baat gehad bij en een nieuwe impuls gekregen door de golven van immigranten die naar hier kwamen en die de ontwikkeling van onze samenlevingen stimuleerden. Velen van hen hebben een waardevolle bijdrage geleverd aan de ontwikkeling van onze landen en aan de toename van rijkdom en voorspoed. Een aantal jaren geleden maakten sommige mensen in het Verenigd Koninkrijk zich zorgen over de omvang van de immigratie vanuit het Indiase subcontinent. Die problemen hebben we voor een groot deel weten op te lossen, en vorig jaar droegen de bedrijven in Indiase handen 5 miljard pond bij aan de Britse economie. Dat is slechts een van de manieren waarop je deze problematiek kunt bekijken, hoewel niet de belangrijkste.
Een van de belangrijkste aspecten is gezinshereniging. Wij moeten ons humaan, eerlijk en redelijk opstellen. Uiteraard kunnen we deze mensen niet toestaan iedereen die ze maar willen over te laten komen, maar de hereniging van naaste familie is belangrijk.
Ik vertegenwoordig een gebied waar een derde van de bevolking van niet-Engelse oorsprong is, en velen van hen zijn geen Britse onderdanen. Ik houd me bezig met een groot aantal van hun problemen. Zo is er bijvoorbeeld een Indiase vrouw die haar zoon graag over zou willen laten komen uit India. Hij is ernstig ziek en heeft niemand om voor hem te zorgen. Dan is er ook nog een gezin waarvan de bejaarde vader oorspronkelijk de toegang was geweigerd door het Britse "Entry Clearance Office" op grond van het feit dat hij tegenstrijdige antwoorden gaf in verband met zijn redenen om toegelaten te worden. Niemand kwam op het idee om even navraag te doen en er zo achter te komen dat hij deels doof was en daarom tegenstrijdige antwoorden gaf. Dit soort zaken horen op een eerlijke, menselijke manier aangepakt te worden.

Bontempi
Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat wij ons allen bewust zijn van de noodzaak dat er over dit onderwerp koel en logisch geredeneerd moet worden. Wij moeten de noodzaak van controle en de noodzaak van democratie weten te verenigen. Daarom moeten de besluiten die wij op het punt staan te nemen met het oog op het toekomstige Verdrag van Amsterdam, enkele kenmerken hebben die ik hier kort samenvat.
Op de eerste plaats moeten de besluiten getuigen van een vooruitziende blik; wij moeten rekening houden met de nabije toekomst. In deze globale wereld treffen we allerlei soorten verkeer aan. We willen dan toch zeker niet bepaalde, soms zelfs absurde grenzen gaan stellen aan het verkeer van personen die daar in zekere zin toe gedwongen worden? Dat is toch onmogelijk. We moeten snel zorgen voor middelen ter integratie en in dit opzicht is het stemrecht van fundamenteel belang.
Op de tweede plaats moeten wij heel rigoureus zijn. Maar om rigoureus te zijn, om de illegaliteit, de clandestiene immigratie te bestrijden dienen we in staat te zijn op gecontroleerde wijze openingen te scheppen opdat immigratie kan plaatsvinden. Ten derde is de controle van de immigratiestroom slechts mogelijk indien we efficiënt maar niet al te bureaucratisch zijn. Wat de immigratie ten behoeve van werk betreft, moet ik zeggen dat ik het zeer bureaucratische en inefficiënte mechanisme, dat in enkele amendementen door de PPE-fractie is voorgesteld, absoluut niet begrijp.
Tenslotte moeten we in staat zijn om zonder discriminatie te werk te gaan. In ons nieuwe Verdrag wordt discriminatie in duidelijke bewoordingen uitgesloten. Ten aanzien van gezinshereniging moeten wij ook in deze overeenkomst uiterst coherent zijn, als we niet willen dat de onze toekomstige beleidslijnen neerkomen op een communautarisering van egoïsme en nationale angsten, terwijl we juist naar de toekomst moeten kijken.

Ford
Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat ik veel zal herhalen van wat al gezegd werd door collega's in dit debat. Eigenlijk gaat dit debat over twee afzonderlijke onderwerpen: ten eerste, de regels voor toelating van onderdanen van derde landen tot de Europese Unie, en ten tweede, de regels voor toelating van onderdanen van derde landen tot de lidstaten.
Betreffende het eerste punt poogt de Commissie hier zaken te regelen in verband met loonarbeid, seizoenarbeiders, mensen die willen worden toegelaten als zelfstandige, om een studie of beroepsopleiding te volgen, om activiteiten zonder winstoogmerk te ontplooien, of vanwege gezinshereniging. Uiteraard zijn we het er allemaal wel met elkaar over eens dat toelating tot de Europese Unie op de een of andere manier beheerst moet worden, en wij - althans wij van de PSE-fractie en trouwens ook de Britse Labourpartij - zijn niet voor vrije toelating. Wat wij nodig hebben om het hoofd te bieden aan de redelijke en onredelijke angstgevoelens die leven in onze maatschappij, zijn redelijke controlemaatregelen. Wij hebben doelmatige controles nodig om toelating te regelen.
Helaas, als we kijken naar de huidige wetgeving is het praktisch onmogelijk om te voldoen aan de toelatingseisen, en er worden voorwaarden gesteld waaraan duidelijk niet voldaan zal kunnen worden. Een voorbeeld: als je onder het oorspronkelijke voorstel een nieuwe aanvraag zou willen indienen op basis van een andere toelatingscategorie, zou je eerst moeten terugkeren naar je land van herkomst om die aanvraag in te dienen, en zou je daar moeten blijven tot je een antwoord hebt gekregen. Nergens lijkt iets te staan over hoe lang je dan wel moet wachten voordat je verzoek beantwoord wordt.
Op dit ogenblik staat er ook in dat bilaterale afspraken gunstiger kunnen zijn dan die in de regelgeving. Maar er wordt tegelijk bepaald dat in de toekomst, als dit voorstel eenmaal van kracht is, gunstiger regelingen eerst door de Raad zullen moeten worden goedgekeurd, en dat als een land over bilaterale regelingen wil onderhandelen, het de andere lidstaten en de Commissie van tevoren op de hoogte moet stellen dat men over gunstiger bilaterale regelingen gaat onderhandelen. Heel wat landen in de Europese Unie hebben speciale banden met verschillende gebieden in de derde wereld, en ik vind dat dit aspect van het voorstel nog eens bekeken zou moeten worden.
In verband met punt twee, het vrije verkeer van burgers binnen de Europese Unie, is de heer White bijzonder welsprekend geweest. Ik kan u soortgelijke voorbeelden als die waar hij mee kwam geven, maar ik zal ze niet herhalen. Maar het idee dat, wanneer een groep kinderen op schoolreis landen in de Europese Unie bezoekt, een wettig in de Unie verblijvend onderdaan van een derde land van tien jaar oud een visum nodig zou hebben, lijkt mij absurd. Het Europees Parlement heeft in het verleden bij herhaling gepleit voor het laten gelden van dezelfde rechten en plichten voor wettig in de Europese Unie verblijvende onderdanen van derde landen, als voor iedereen. Het is uiterst belangrijk dat we dat standpunt blijven verdedigen, want zoals het Akkoord van Schengen en de bepalingen inzake het vrije verkeer er op dit moment uitzien, is het duidelijk dat dit toch zal gebeuren. Aan ons de taak om ervoor te zorgen dat het wettig gebeurt.
Ik kan me voorstellen hoeveel werk de heer Lehne heeft gestopt in dit verslag: het ligt erg moeilijk en het is zeer omstreden. Ik begrijp dat het een netelig onderwerp is, maar op dit moment staan we echt nog heel ver af van een tekst die door de leden van de Britse Labourpartij en de PSE-fractie gesteund zou kunnen worden.

Schulz
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, we hebben het betoog van de heren Pirker en Nassauer beluisterd, en er zijn een aantal opmerkingen die ik direct tot hen had willen richten. Helaas hebben de heren na hun ferme toespraken er de voorkeur aan gegeven zich aan andere activiteiten te wijden. Dat komt trouwens wel vaker voor.
De heer Lehne heeft hard gewerkt aan dit verslag, dat heeft de vorige spreker ook al gezegd. Ik zou twee opmerkingen willen maken over wat hij hier als rapporteur heeft toegelicht. Mijnheer Lehne, we zullen in onze stemlijst zeker nog eens rekening houden met het beroep dat u op ons heeft gedaan. Bij de amendementen die de commissie heeft ingediend zijn er een paar waarover we inderdaad nog eens moeten nadenken. Daarom ben ik u dankbaar dat u als rapporteur daar nog eens op heeft gewezen.
Toch wil ik eens een vraag stellen. Waar gaat het eigenlijk om? We moeten echt proberen een onderscheid te maken tussen onze aspiraties en de werkelijkheid. In zijn fraaie toespraak zegt de heer Nassauer bijvoorbeeld: "De Europese Unie is geen immigratieland, geen immigratiegebied" . Een paar weken geleden hebben we allemaal steen en been geklaagd: "Er is toch zoveel illegale immigratie in Europa" . Ja, hoe zit het nu eigenlijk? Natuurlijk hebben we illegale immigratie in de Europese Unie. Waarom hebben we dat? Omdat we in een immigratiegebied zitten! De wereld is geen borduurwerkje, waar je van kunt maken wat je wilt. Dan moet de heer Nassauer in alle eerlijkheid zeggen: we willen geen immigratiegebied zijn. Dat is wat anders, maar dat we het zijn leidt geen twijfel.
Dat we daarom bepaalde regels nodig hebben, daarin geef ik de heer Pirker gelijk, maar uitsluitend daarin. Als we daarvoor dus regels willen opstellen moeten we vrij zakelijk te werk gaan, zonder polemiek, ook als er in de Bondsrepubliek Duitsland een verkiezingscampagne wordt gevoerd. Dan is het natuurlijk leuk om hier even wat vuurwerk af te steken.
Maar, mijnheer Lehne, waar hebben we het dan over? In amendement 48 staat: "om verlenging van zijn verblijf mag verzoeken" . Wie een verlenging mag aanvragen - jawel, tenminste dat mag men - die kan ook nul op het rekest krijgen. Daarom is het helemaal geen bepaling maar een aanbeveling. In amendement 49 staat: " Toelating (...) met het oog op arbeid en loondienst kan worden toegestaan wanneer er sprake is van een in de lidstaat gedaan arbeidsaanbod" , maar "kan worden toegestaan" betekent niet "is een verworven recht" , de beslissing wordt aan de betrokken lidstaat overgelaten. In amendement 51 staat: " mag zijn recht op gezinshereniging uitoefenen" , dat betekent in Duitsland: na rijp beraad. U kent de ambtelijke molens van de gemeenten uit de praktijk net zo goed als ik. In amendement 52 wilt u minderjarige kinderen in aanmerking laten komen voor gezinshereniging, wij pleiten daarentegen voor dit recht voor alle kinderen die direct tot het gezin of tot de directe omgeving van het gezin behoren. Er valt best te twisten over wat dat betekent, of dat alleen de minderjarige kinderen zijn of ook oma. Dat betekent niet het einde van de Europese Unie.
Dat weet u heel goed, mijnheer Lehne. Daarom heeft u in uw eigen amendement 80 over de studenten en andere werknemers die een vacature willen opvullen heel mooi gezegd dat dit hoofstuk, dat u graag in de strenge vorm in de aanbeveling had willen opnemen, niet betekent dat de lidstaten geen regels mogen opstellen die voor de aanvragers meer ruimte bieden. Daarin kunnen wij elkaar weer vinden, u heeft daar werkelijk een echt gebaar gemaakt. Daarom stel ik voor dat we afspreken dat we morgen bij de stemming proberen het met elkaar eens te worden over de rechten die we de kandidaat-migranten willen geven. Als we dan afzien van polemiek is dat in het belang van de Europese Unie, van onze burgers en van diegenen die hier naartoe willen komen.

Gradin
Mijnheer de Voorzitter, geachte leden van het Parlement, ik waardeer het zeer dat de rapporteur en de andere leden zoveel tijd en energie in dit voorstel hebben gestoken. We hebben vandaag een heel vruchtbaar debat gehad, waaruit tenminste twee zaken zijn gebleken. Ten eerste blijkt dat de migratievraagstukken nog steeds politieke kwesties van de eerste orde zijn. In sommige lidstaten draagt de immigratie al heel lang bij tot de politieke, economische en sociale ontwikkeling. In andere lidstaten is dit een relatief nieuw verschijnsel. Het gaat er nu om, met zijn allen uit te zoeken hoe wij de uitdagingen op het gebied van het immigratiebeleid in de toekomst zullen aanpakken.
Ten tweede toont het debat van vandaag aan dat deze inhoudelijke kwesties ingewikkeld zijn en vele beleidsterreinen raken. Er komen velerlei vragen bij kijken. Hoe kunnen wij ertoe bijdragen dat de omstandigheden voor de mensen zo worden dat mensen in hun vaderland blijven? Hoe beheersen wij de immigratiestromen? Hoe leggen wij de rest van de wereld uit dat wij geen plaats voor iedereen hebben? Wat doen wij tegen de bestaande mensenhandel? Hoe zorgen wij ervoor dat immigranten in de samenleving integreren? Hoe motiveren wij de buitensluiting en sociale uitstoot van mensen? Dit zijn omstreden kwesties. Wij moeten daarom met goed doordachte, duidelijke en consequente oplossingen komen.
Ook in de nabije toekomst zullen migranten naar Europa trekken. De hoofdoorzaken hiervan zijn over het algemeen dezelfde als bij eerdere volksverhuizingen. Mensen zijn op zoek naar een beter leven voor zichzelf of voor hun kinderen. Vandaag de dag bestaan er geen onbewoonde werelddelen. Daarom trekken de mensen naar voor hen bereikbare plaatsen. Wij moeten dat beschouwen als een blijvende en normale situatie en het niet zien als een tijdelijk en dramatisch iets. Wij moeten daarom ook komen met langetermijnoplossingen, die vooral duurzaam zijn. Bovendien zijn wij op een punt gekomen dat wij in samenwerking met andere landen naar oplossingen moeten zoeken. De burgers verwachten ook van de Europese Unie en haar instellingen dat deze hierbij hulp bieden.
Mijnheer de Voorzitter, vooral om deze redenen heb ik het hier vandaag door ons besproken voorstel gedaan. In grote lijnen zijn de voorwaarden voor immigratie in alle lidstaten van de Unie gelijk. Toch kennen wij verschillende regels. Dat schept onduidelijkheid en verwarring onder de burgers in derde landen. Dat ondergraaft ook het vertrouwen dat nodig is tussen de lidstaten van de EU om tot een goed functionerende samenwerking in deze kwesties te komen.
Dit initiatief heeft reeds nu, zoals ik ook hoopte, een debat op gang gebracht over de aard van het toekomstige migratiebeleid in Europa. Vooral het levendige debat van vandaag hier in het Parlement toont aan wat voor grote meningsverschillen er bestaan. Ik heb de verschillende behandelingen van het voorstel in de parlementaire commissie ook op de voet gevolgd. Ik herken veel van de argumenten, zowel van de discussies binnen de Commissie als van de reacties van onze lidstaten. Er is een groot aantal verzoeken gedaan, waarvan enkele betrekking hebben op de meer centrale onderdelen van het voorstel.
Een belangrijk deel van dit voorstel gaat over de regels voor gezinshereniging. Dat is een fundamenteel recht, en alle EUlidstaten hebben hierin een gemeenschappelijke verantwoordelijkheid en, op grond van een aantal volkenrechtelijke verdragen, gemeenschappelijke verplichtingen. De voorwaarden om tot een gemeenschappelijk beleid te komen, zouden dan ook aanwezig moeten zijn. De vraag is echter hoever wij moeten gaan. Wat onder het begrip gezin valt, varieert van lidstaat tot lidstaat, en dat geldt ook voor de leeftijdsgrenzen. Op deze beide punten betekent mijn voorstel een wezenlijke stap vooruit ten opzichte van de huidige versplinterde situatie. Nu moet uit de discussies in de Raad blijken of er nog meer ruimte komt om nog verder te gaan.
Een andere kwestie is die van de onderdanen van derde landen die al gedurende lange tijd legaal in onze lidstaten wonen. De ervaring leert dat stabiliteit en duurzaamheid voorwaarden zijn voor integratie. Ik ben van mening dat een onderdaan van een derde land die gedurende lange tijd legaal in Europa woont en verblijft, onder dezelfde voorwaarden moet kunnen leven als de EU-burgers. Het is bijvoorbeeld redelijk dat ook een immigrant onder bepaalde voorwaarden een baan in een andere lidstaat moet kunnen zoeken. Het alternatief is een gescheiden Europa, met alles wat dat met zich meebrengt aan discriminatie, sociale onrust en instabiliteit.
Er wordt mij soms gevraagd of dit wel het juiste moment is om dit voorstel te doen. Er wordt mij soms gezegd dat ik beter had kunnen wachten tot het nieuwe Verdrag van Amsterdam in werking getreden is. Daar ben ik het niet mee eens. Ik heb dit voorstel gedaan om zowel hier in het Parlement als in de Raad een inhoudelijke discussie op gang te krijgen over het migrantenbeleid. Ten tijde van de presentatie van het voorstel bestond er in de Raad geen enkel concreet initiatief op dit gebied. Volgens mij spreekt het vanzelf dat het de taak van de Commissie is in zo'n situatie haar initiatiefrecht te gebruiken. Het is zeker zo dat ik met het nieuwe Verdrag andere, meer doelmatige instrumenten ter beschikking krijg, maar de kwesties zelf blijven precies dezelfde. Ik zie geen enkele reden om met de discussie over immigratie te wachten totdat wij die een andere vorm kunnen geven. Vanzelfsprekend zal de Commissie een nieuw initiatiefvoorstel doen, zodra de nieuwe instrumenten tot onze beschikking staan.
De onderhandelingen over dit voorstel zullen onder het Oostenrijkse voorzitterschap worden geïntensiveerd. Ik verwacht dat de eerste lezing in de loop van de herfst klaar zal zijn. Daarna moet eraan worden gewerkt om compromissen te vinden op die punten waarover de meningen uiteenlopen.
Nu al bestaan er veel verschillende meningen over het voorstel. Ik ga ervan uit dat er bij de onderhandelingen ook rekening wordt gehouden met de gedachten en ideeën uit het verslag-Lehne en de voorgestelde amendementen. Het zal zeker nog heel veel werk, positieve wil en vooral veel geduld vergen voordat onze inspanningen vruchten afwerpen.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Fundamentalisme en de Europese rechtsorde
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0328/98) van de heer Oostlander, namens de Commissie openbare vrijheden en binnenlandse zaken, over een ontwerpaanbeveling van het Europees Parlement aan de Raad betreffende het fundamentalisme en de uitdaging aan de Europese rechtsorde.

Oostlander
Mijnheer de Voorzitter, het initiatief om een verslag over het fundamentalisme te doen opstellen, is afkomstig van de commissie buitenlandse zaken. In de oorspronkelijke titel had zij zich voorgesteld te spreken over gevaren van het fundamentalisme. Er is terecht gesproken in internationale sfeer over fundamentalisme dat bestaat in allerlei religies. De heer Colajanni zegt terecht: als een soort van misverstand. Het bestaat in de christelijke religie, in de hindoe-religie, de joodse religie en de islam. In de regel is er geen sprake van dat de overheid daar iets mee te maken zou hoeven te hebben, want ten opzichte van de godsdiensten behoort de overheid onpartijdig en positief te staan, in elk geval onpartijdig. Alleen als er botsingen zijn met de openbare orde of met de wetgeving, met name in systematische zin, pas dan ontstaat er een probleem. Dan is er geen probleem met de godsdienst, maar een probleem met een exces of, om met de heer Colajanni te spreken, met een misverstand omtrent de godsdienst.
Het voorzitterschap van het Parlement heeft geacht dat dit onderwerp binnen de competentie zou moeten liggen van de commissie openbare vrijheden. Al werkende kwam ik tot de conclusie dat de titel "gevaren" in elk geval onjuist was en dat het beter was te spreken van een "uitdaging" . Want gevaarlijke terroristische of gewelddadige bewegingen zijn er vele in Europa en daarvan is de politiek geëngageerde "islamitisch" fundamentalistische richting een van de kleinste en een van de minst beduidende. Ik denk dat het belangrijk is om te melden dat als men spreekt van religieus fundamentalisme en de excessen daarin, dat men het dan in feite over een tamelijk onbeduidend fenomeen heeft. Het is belangrijk om dat vast te stellen. Vandaar dat ik spreek over "uitdaging" .
Het is mijn bedoeling om mijn verslag als een weerlegging te doen gelden van al die alarmerende berichtgeving over dit thema. Want in de Europese media is het aardiger om iemand te vertonen met een bijzonder uiterlijk, met bijzondere klederdrachten, met bijzondere uitspraken. Dat is interessant voor de kijker. Maar het is verre van representatief voor de Europese moslim-medeburger. Het is zelfs zo dat er een zeker gevaar uitgaat van deze extremistische presentatie van alles wat met de islam te maken heeft.
Zeer onlangs nog is in een schandaalrubriek van één van de omroepen van de Nederlandse televisie een rapport van de binnenlandse veiligheidsdienst van de Nederlandse regering, dat eigenlijk frappante parallellen vertoont met de nota die ik voorleg, voorgesteld als een indicatie hoe gevaarlijk de islam in Nederland zou zijn. Terwijl het rapport getiteld "De politieke islam in Nederland" daar absoluut geen aanleiding toe geeft. Het is dus van belang om rechtstreeks te noemen waarover het gaat en de vooroordelen die er zijn te weerleggen. Voorts is het van belang een beleid voor te stellen dat kan verhinderen dat er inderdaad eventueel problemen of grotere uitdagingen ontstaan. Dat doen mijn verslag en mijn resolutie.
Ik pleit, met name om narigheid te voorkomen, ervoor dat in heel Europa een positief beleid wordt gevoerd, ten einde ervoor te zorgen dat moslims in Europa zich volledig geïntegreerd en aanvaard weten. Er is nog veel te doen, want er is een zekere mate van achterstelling op religieus gebied in het vervullen van moslimverplichtingen en met name ook in de sfeer van de opleiding van eigen voorgangers.
Daarom ben ik er sterk voor en bepleit in het verslag dat in Europa opleidingsmogelijkheden van en voor moslims, met name in de theologie, worden gecreëerd. Dat wetenschappelijke studiecentra voor hen beschikbaar zijn opdat er ook leiders kunnen worden opgeleid die volledige kennis hebben van de Europese cultuur en daar niet vreemd tegenover staan, en die dus ook de tweede en derde generatie moslims in Europa op de juiste wijze van pastorale zorg kunnen voorzien.
Ik vind het dus van groot belang dat wij duidelijk maken naar de hele Europese burgerij en ook naar de Nederlandse regering toe dat het goed is om eens te vergelijken - wat doen wij met de moslims in onze samenleving - en dat te inventariseren. Ik pleit ervoor dat er een vergelijkend onderzoek wordt ingesteld naar de verschillende soorten van politiek die worden gevoerd, opdat aan de hand van dat vergelijkend onderzoek kan worden nagegaan waar de leemtes zitten in bepaalde landen. Regeringen zijn dan zelf verder bevoegd hunbeleid aan te passen aan de hand van ervaringen die collega's in andere landen hebben.
Het is ook voor de moslims van belang om de Europese cultuur goed te kennen. Dat is trouwens voor menig Europeaan van groot belang. Het is van groot belang om te weten hoe de grondwetten, de rechtsstelsels van Europa in elkaar zitten. Het is van belang te weten dat wij in Europa in het algemeen van mening zijn dat de competenties van diverse instanties, zoals die van de geloofsgemeenschappen en van de publieke overheid, niet mogen worden verward. Een geloofsgemeenschap die zich de competenties en de middelen verschaft die eigenlijk toebehoren aan de staat, is op het verkeerde pad en omgekeerd. Ik denk dat het daarom bij het zogenaamde fundamentalisme eigenlijk gaat.
Ik ben van mening dat ook zij die eigenlijk andere standpunten hebben in de moslimwereld of in de fundamentalistische wereld, eigenlijk in het geheel geen probleem vormen voor de Europese Unie. Nogmaals, er ontstaat pas een probleem als er grove overtredingen van de wetgeving en botsingen met de openbare orde zijn. Ik hecht eraan dat wij vanuit dit Parlement duidelijk zeggen waar het op staat, ook naar de media en onze eigen burgers toe, dat wij een positief beleid voeren en dat wij een signaal laten klinken waardoor het duidelijk is dat wij de moslimburgers in Europa, die een grote bijdrage aan onze cultuur en economie leveren, serieus nemen en aanvaarden als medeburgers.

Lindeperg
Mijnheer de Voorzitter, het verslag van de heer Oostlander bevat een aantal positieve overwegingen en voorstellen, met name wanneer hij oproept tot tolerantie jegens verschillende godsdiensten en culturen, wanneer hij waarschuwt tegen het verwarren van godsdiensten en de fundamentalistische afwijkingen van die godsdiensten, en wanneer hij pleit voor maatregelen om de godsdienstige vormen van extremisme te beroven van een gunstige voedingsbodem in Europa.
Daarentegen betreur ik het dat de heer Oostlander ervoor gekozen heeft uitsluitend het islamitisch fundamentalisme te behandelen, en zijn interventie van zojuist heeft mij niet overtuigd. Zeker, dat islamitisch fundamentalisme heeft zich tragisch onderscheiden tijdens de golf van aanslagen in Frankrijk. Maar wil dat dan zeggen dat geen enkel ander godsdienstig extremisme een gevaar vormt? De tragedie die wij vandaag nog betreurd hebben laat zien dat in Noord-Ierland, waar de orangisten zich hun jaarlijkse provocaties niet willen laten ontzeggen, de fundamentalisten nog niet bereid zijn pas op de plaats te maken. Zeker, de rapporteur heeft dit probleem, dat het zuiver godsdienstige probleem overstijgt, dat geef ik toe, bewust weggelaten, maar ook andere vormen van christelijk integrisme zijn in Europa actief.
Al hechten de Europeanen aan hun veiligheid, zij hechten ook aan hun vrijheid, met name die om hun persoonlijk en privéleven te leiden zoals zij willen. De anti-abortuscommando's, geleid door integristische katholieken, hebben in Europa nog niet gemoord zoals hun Amerikaanse tegenhangers, maar ze laten duidelijk de vastberadenheid van die beweging zien om haar doelstellingen en waarden, ook met geweld, op te leggen: terugkeer naar een morele orde die wordt opgelegd en naar de inmenging van het godsdienstige in de openbare sfeer, bedreigingen van de situatie van vrouwen, de rechten van homoseksuelen en de scheiding van kerk en staat, het geheel vergezeld van fel xenofobe en antisemitische uitlatingen. Dat gevecht van integristische katholieken voor een achteruitgang van de maatschappij, een inmenging in de privé-sfeer, is vol dreigementen en geweld voor de democratische rechtsstaat en de vrijheden. We hadden ons daarmee bezig moeten houden vanaf vandaag. De rapporteur heeft die kant van de zaak gemeden, bewust, dat weet ik, maar ik betreur het.
Wat het islamitisch fundamentalisme betreft, er is een kans verloren gegaan, dunkt mij, om zekere lidstaten aan hun verantwoordelijkheden te herinneren. En wel die lidstaten die, om achtenswaardige redenen van tolerantie, maar ook om andere misschien minder eerbare redenen, op hun grondgebied de activiteiten van de achterban van het islamitisch terrorisme ontvangen en tolereren. De te voeren strijd moet collectief, loyaal en zonder aarzelen worden gevoerd. Ik zou het nuttig hebben gevonden de lidstaten hieraan te herinneren ter gelegenheid van dit verslag.

Palacio Vallelersundi
(ES ) Mijnheer de Voorzitter, namens de Europese Volkspartij is het mij een waar genoegen het woord te voeren over het verslag-Oostlander. Het lijkt mij een voortreffelijk verslag; dat geldt zowel voor de oorspronkelijke als voor de nu geamendeerde tekst. De amendementen zijn door ons allen ondertekend en door de heer Oostlander ingediend.
Dit verslag beperkt zich inderdaad daartoe waartoe het zich beperkt en mevrouw Lindeperg heeft dat duidelijk gemaakt. Er bestaan echter twijfels over de vraag of de conclusies van het verslag geëxtrapoleerd kunnen worden naar elke vorm van fundamentalisme.
Waar beperkt het verslag zich nu eigenlijk toe? Wel, het toont nogmaals aan dat wij in een open maatschappij leven die in de grond van de zaak gebaseerd is op democratie, rechtsstaat, verdediging van de mensenrechten, scheiding der machten, en met name, zoals de heer Oostlander heel juist benadrukt heeft, op het feit dat godsdienst behoort tot een ieders privé-sfeer en gescheiden moet blijven van overheidszaken. Op die basis kan elk idee verdedigd worden, maar dan wel binnen de marges van de wet, het wettelijk kader en de rechtsorde. Vandaar dat dit verslag de complicaties en de gevaren duidelijk maakt, wanneer deze ideeën op het hellend vlak geraken, de privé-sfeer verlaten en een kapstok voor geweld worden en een reëel probleem gaan vormen voor de samenleving.
Mevrouw Lindeperg, zonder enige twijfel heeft u het gehad over enkele tekortkomingen in dit verslag, maar volgens mij zijn dat geen tekortkomingen. Wij hebben gezegd dat dit verslag zich bewust beperkt heeft tot deze aspecten. Er bestaan andere ernstige vormen van fundamentalisme en ik kom uit een land dat daaronder lijdt. Het betreft hier fundamentalisme van personen die hun politieke of andersoortige ideeën tot norm verheffen en zonder ophouden moorden, geweld gebruiken en andermans vrijheid beknotten. Deze vormen van fundamentalisme staan inderdaad niet in het verslag vermeld, maar de conclusies waar de heer Oostlander toe komt - en die, naar ik hoop, morgen door een ruime meerderheid van dit Parlement zullen worden aangenomen - kunnen wel degelijk geëxtrapoleerd worden. Daarmee kunnen wij dan nogmaals verkondigen dat wij een open maatschappij zijn en wensen te zijn, die een rechtsstaat is, gebaseerd op rechtsregels en niet op een ander fundament, zoals in dit geval godsdienst.

Goerens
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, het verslag van de heer Oostlander brengt mijn fractie tot de volgende opmerkingen: het verslag getiteld "Het fundamentalisme en de uitdaging aan de Europese rechtsorde" gaat er in alle logica van uit dat er een algemeen aanvaarde definitie bestaat. Welnu, dat is niet het geval, zoals de rapporteur overigens zelf toegeeft. Dat wil niet zeggen dat de schendingen van de mensenrechten, de verstoringen van de openbare orde, ja zelfs het terrorisme, die de heer Oostlander vermeldt, geen plaats verdienen in onze discussies. Integendeel, daarover moeten we in een gepast kader discussiëren. Overigens dreigt het feit dat het islamitisch fundamentalisme in het kader van een werkstuk over godsdienstig fundamentalisme naar voren wordt gehaald, wat de islamitische gemeenschap zou kunnen ergeren, het algemeen evenwicht van het verslag te schaden.
Laten we duidelijk zijn: mijn fractie vindt dat alles wat onder de categorie "schendingen van de mensenrechten, terrorisme of andere zeer te veroordelen daden" valt, onderwerp moet zijn van een meedogenloze bestrijding. Talrijke initiatieven die zijn ontplooid in de derde pijler, in verband met de politionele en juridische samenwerking, hebben het ons Parlement nu al mogelijk gemaakt zich uit te spreken. Dat zal ook in de toekomst zo zijn, om de eenvoudige reden dat het meeste op dit gebied nog gedaan moet worden. Het spreekt vanzelf dat we alle inspanningen moeten leveren om de rechtsstaat overal en in alle omstandigheden op te leggen.
Het fenomeen van het fundamentalisme zoals het door onze collega Oostlander wordt beschreven, roept de vraag op of de lidstaten over de juiste bestrijdingsmiddelen beschikken om onze waarden van tolerantie en vrijheid te laten triomferen. Zo ja, dan zouden we ons een resolutie van het Parlement kunnen besparen. Zo nee, dan moet je niet in het kader van een verslag over het fundamentalisme, overigens een niet zo duidelijke term, proberen een oplossing aan te dragen. Er staan ons andere mogelijkheden ter beschikking: adviezen die we moeten uitbrengen over initiatieven van de Commissie, of van de Raad, of initiatiefverslagen. Waarom niet?
Deze overwegingen brengen mij ertoe te concluderen dat mijn fractie het verslag van de heer Oostlander niet zal kunnen steunen. Daarbij gaat het niet, mijnheer de Voorzitter, om enige vorm van geringschatting van de rapporteur, maar veeleer om een pleidooi om de dreiging die onze rechtsstaten boven het hoofd hangt te bespreken in een gepast kader en in een gepaste vorm.

Andrews
Mijnheer de Voorzitter, evenals de andere sprekers heb ik niets dan het grootste respect voor de heer Oostlander en het werk dat hij hier in het Huis doet, maar het moet mij van het hart dat ik echt enorm veel moeite heb met zijn verslag over het fundamentalisme. Volgens mij helpt ons dit geen stap verder. Het zou zelfs, volkomen onnodig, tot gevoelens van verontwaardiging en wrok kunnen leiden en voor een hoop problemen kunnen zorgen.
Er bestaat geen bevredigende definitie van fundamentalisme, geen goede basis, geen gemeenschappelijke grondslag. In de betrokken commissie is een schandalig amendementsvoorstel gedaan, waarin werd gepoogd een link te leggen tussen wat christelijk fundamentalisme werd genoemd, en neo-nazistische groeperingen. De kritiek richt zich voornamelijk op het islamitisch fundamentalisme, en het verslag lijkt zich daar te veel op te concentreren. Ongeacht welke van beide harde standpunten goed is en welke fout, hebben we geen verslag nodig dat de Europese Unie oproept om een preventief beleid te voeren tegen welke vorm van gewelddadig religieus fundamentalisme dan ook. Het is aan de lidstaten om geweld aan te pakken, ongeacht de oorsprong of de bedoeling ervan. Het is aan de lidstaten om de meest geschikte en verantwoordelijke beleidsvorm te formuleren, gericht op integratie van religieuze minderheden in de maatschappij. Waarom moeten wij hier het islamitisch fundamentalisme isoleren en met de vinger wijzen, terwijl we niet eens de werkelijke betekenis van de islam, en de filosofie die eraan ten grondslag ligt, begrijpen? En het politiek fundamentalisme dan, of het cultureel of milieufundamentalisme? Waarom kunnen we dit onderwerp niet in zijn totaliteit aanpakken?
In het verslag wordt gesproken over de noodzaak om het religieus fundamentalisme niet aan te wakkeren en om geen onnodige antiwesterse reacties op te roepen. Ik moet opnieuw constateren dat het verslag ons niet verder helpt. Het maakt zich zelfs schuldig aan precies datgene waar het ons voor poogt te waarschuwen - namelijk het fundamentalisme zelf. Fundamentalisten proberen vaak hun standpunten door middel van wetgeving op te leggen.
Tenslotte, mijnheer de Voorzitter, wil ik toch nog even herinneren aan de vragen gesteld aan de Commissie, en dan in het bijzonder aan vraag 53 van de heer Lomas over racisme en fundamentalisme in Brussel. Het is bijzonder belangrijk dat wij ons over deze vraag buigen wanneer die wordt behandeld in dit Huis.

Mohamed Alí
) Mijnheer de Voorzitter, wij worden vandaag geconfronteerd met een verslag dat over een belangrijk en een ingewikkeld thema gaat, namelijk het fundamentalisme. Gezien de beperkte tijd waarover ik beschik, zou ik een aantal punten willen preciseren die volgens mij niet erg duidelijk zijn in het verslag.
Ten eerste betreur ik het dat er in het verslag bij gewelddadig religieus fundamentalisme vooral gewezen wordt op het moslimfundamentalisme, terwijl deze neiging, mij dunkt, niet het prerogatief is van deze of gene godsdienst en dat, zoals de heer Oostlander net erkend heeft, alle godsdiensten er in meer of mindere mate aan kunnen lijden. Maar zijn verslag wordt wat dit punt betreft duidelijk gekenmerkt door een gebrek aan evenwicht.
Net als bij alle andere godsdiensten, kun je ook bij de islam niet alle exponenten over één kam scheren. Dat zou een zeer onverantwoordelijke daad zijn. Als men rekening houdt met de verscheidenheid aan tendensen binnen de islam, dan zou men de radicale stromingen duidelijk moeten scheiden van stromingen die de waarden van vrijheid en democratie op generlei wijze in twijfel trekken. Uitgaand van dit onderscheid, ben ik van mening dat de dialoog met de Europese moslims belangrijker is dan eventuele vormen van onverzoenlijkheid of onverdraagzaamheid ter weerszijden. Daarom vind ik dat de Europese Unie zich rekenschap moet geven van het feit dat een bepaalde mate van islamitische inspiratie een constante is in de politieke bewegingen van de mohammedaanse landen. Dat moeten wij aanvaarden, mits de eerbiediging van de mensenrechten en de democratische vrijheden als een absolute voorwaarde wordt beschouwd.
Aan de andere kant zou ik willen zeggen dat bestaande stereotypen met betrekking tot sommige godsdiensten, waarbij wij de islam niet mogen vergeten, over het algemeen overeenkomen met een gebrek aan informatie over en aan kennis van het onderwerp. Hieraan zou iets moeten worden gedaan door een vormingsbeleid dat de mogelijkheid biedt alle religies en culturen, met name de geschiedenis en de sociale relaties, te leren kennen en dat een werkelijk interculturele vorming bevordert die spoort met het multiculturele karakter van Europa. De media moeten bij deze taak een belangrijke rol spelen en de gemakkelijke en frequente neiging er in bepaalde gevallen clichés, vooroordelen en onjuiste ideeën over andere culturen op na te houden, corrigeren.
Daaruit vloeit de noodzaak voort relaties tussen culturen op te vatten als tweerichtingsverkeer. Dit tweerichtingsverkeer mag niet afhankelijk gemaakt worden van veelbetekenende frases als indien mogelijk en indien nodig . Wij moeten beleid dat paal en perk stelt aan de politiek van het meten met twee maten per se steunen. Op die basis kunnen wij waarschijnlijk, met meer geloofwaardigheid en objectiviteit, ertoe bijdragen bepaalde vormen van fundamentalisme tegen te houden.
Mijnheer de Voorzitter, de fundamentele vrijheden, de kiem van de democratie, moeten niet op een manicheïstische wijze opgevat worden als het bezit van een bepaalde cultuur of traditie. Alle culturen moeten zich aanpassen - en zij kunnen dat ook - aan de democratie en de individuele vrijheden.

Pradier
Mijnheer de Voorzitter, wanneer het gaat om de uitdagingen waarvoor de fundamentalisten ons plaatsen moeten we de rapporteur gelukwensen voor de geest die aan de redactie van dit verslag ten grondslag ligt, een verslag dat in het bijzonder aandringt op het belang van het voorkomen van gewelddadige vormen van fundamentalisme, dat wil voorkomen dat onrustzaaiers kiemen van wanorde en onenigheid zaaien in de Europese Unie, en dat vraagt om het goedkeuren van een integratiebeleid, iets wat met name de burgers van mijn land dierbaar is.
Toch laat deze tekst een uiterst zorgwekkende afwijking zien. Men gaat over van het fundamentalisme naar het godsdienstig fundamentalisme en van het godsdienstig fundamentalisme naar het islamitisch fundamentalisme, waarbij de islam met name genoemd wordt in negentien paragrafen van deze tekst. Het is net alsof het katholieke integrisme van de Opus Dei niet actief zou zijn binnen deze of gene regering van onze eigen Unie, of alsof het joods integrisme geen invloed zou hebben op het Europees beleid in het gebied ten oosten van de Middellandse Zee.
Het verslag beperkt zich vervolgens tot een beschrijving van, of liever een requisitoir tegen het islamitisch fundamentalisme, de landen waarin dat woedt, diegenen die ervan beschuldigd worden het te steunen, en daardoor verliest de tekst een groot deel van zijn vermogen om een inhoudelijk debat los te maken.
Omdat alle elementen van ideologisch of godsdienstig fundamentalisme die uit het verslag zijn geweerd toch op een dag zullen moeten worden aangesproken, zullen wij het verslag van de heer Oostlander niet aannemen.

Blokland
Mijnheer de Voorzitter, de filosoof Wittgenstein zei: " Waarover men niet spreken kan, daarover moet men zwijgen" . Wat je niet scherpomlijnd kunt vastleggen, daarover moet je geen stellige uitspraken doen. Fundamentalisme is een verschijnsel dat moeilijk in woorden is te vangen, zeker als men probeert er een politieke notie aan te geven. De voorliggende aanbeveling schept dan ook meer verwarring dan duidelijkheid.
Fundamentalisme is duidelijk te onderscheiden van religie. Iemand gelooft op grond van een persoonlijke overtuiging waarin ervaring, verstand en hart een rol spelen. Menselijke macht en dwang is hier uitgesloten. Bij fundamentalisme zijn angst en dwang juist centrale motieven. Er is sprake van ontaarde religie. Ook bij ideologische stromingen komt dit voor. Denk aan het communisme onder Stalin en Mao.
Een ander voorbeeld is het relativisme. Een vorm daarvan is de ongelukkige uitspraak dat geen enkele godsdienst de kiem van de haat in zich draagt. Dit zou tolerantie mogelijk moeten maken ten opzichte van en door elke religie. Maar daarmee negeert men de waarheidspretentie van godsdiensten.
Zelf ben ik overtuigd christen, de Bijbel is voor mij het Woord van God dat mijn leven normeert. In Christus, die zei: " Ik ben de Weg, de Waarheid en het Leven" , weet ik mij gered. Andere godsdiensten zijn volgens dit geloof afgodendiensten. Ze dragen, om het zo te zeggen, de kiem van haat in zich omdat ze de God van de Bijbel niet als enige erkennen.
Maar deze overtuiging kun je geen fundamentalisme noemen. Dat ontstaat als we de ander gaan dwingen hetzelfde te geloven. Het verleden van Europa toont momenten waarop het mis ging. We zien dan steeds dat de overheid zich macht in religieuze zaken aanmatigde of de kerk macht op wereldlijk niveau. Kerk en staat behoren onderscheiden zaken te zijn. Daarmee wordt een staat echter niet neutraal, zoals het verslag beweert. Geen enkele staat is neutraal, kijk naar Europa. Onze rechtsordes en democratieën zijn gevestigd op westers-christelijke waarden. Daarmee hebben we positie gekozen. Mensen die hier komen wonen, mag gevraagd worden zich in deze rechtsorde te schikken. Maar deze eis zullen zij niet als neutraal ervaren.

Ford
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik graag een vraag tot u richten. Het verslag is gebaseerd op een resolutie over de gevaren van fundamentalisme, maar op onze agenda luidt de titel ervan: " Fundamentalisme en de uitdaging aan de Europese rechtsorde" . Ik heb het verslag erop nagekeken, maar ik zie nergens melding van een akkoord over wijziging van de titel. Ik hoop dat u de Voorzitter morgenvroeg zult willen vragen om een uitspraak te doen over de aanvaardbaarheid van deze titelwijziging.
De resolutie waar dit verslag op is gebaseerd spreekt over de gruwelijkheden van de oorlog in het voormalige Joegoslavië, waar christenen moslims onderdrukken - dat is althans één aspect ervan - de massamoorden in Rwanda en Burundi, het blinde fanatisme van de moordenaars van Rabin - het is duidelijk de bedoeling om ook joods fundamentalisme te omvatten - en de zelfmoordcommando's in Israël - moslimfundamentalisme. Allemaal buiten de Europese Unie, maar het verslag lijkt te gaan over islamitisch fundamentalisme binnen de Europese Unie.
Er zijn twee fouten gemaakt: allereerst is dit niet een verslag dat geproduceerd had behoren te worden door de Commissie openbare vrijheden en binnenlandse zaken; in de tweede plaats heeft de heer Oostlander het onderwerp behandeld op een specifieke manier die niet overeenkomt met de oorspronkelijke wensen van hen die de resolutie indienden, of zelfs maar met de aard ervan.
Er wordt 19 maal verwezen naar de islam, maar geen enkele keer naar enige andere religie. Het verslag poneert het stereotiepe beeld dat islam gelijk zou staan met terrorisme. Vijf van de zeven pagina's in de toelichting gaan over de islam. Ik weet niet hoe de 2 tot 3 miljoen moslimburgers in Europa hier over denken.
In het verslag vinden we niets terug over kerken die zichzelf 'christelijk' noemen en de rassenhaat die zij prediken. Het verslag rept voorts met geen woord over het feit dat mensen proberen dit religieus fundamentalisme vanuit de Verenigde Staten te importeren in de Europese Unie. Nergens staat iets over de anti-abortusterroristen die, in naam van het christendom, mensen hebben vermoord die legaal abortus wensten of aanboden - en ook deze vorm van terrorisme proberen sommige mensen hier te importeren. Geen woord over de extremistische elementen bij de orangisten, die drie protestantse kinderen levend verbrandden omdat hun moeder katholiek was.
Ik vind ook dat we de handen ineen moeten slaan om terrorisme te bestrijden. Ik maak me zorgen over de Europol-situatie. Het is onze plicht in te zien waar de werkelijke dreiging vandaan komt. De vrienden van de Taliban zijn minder bedreigend voor Europa dan de vrienden van de Klu-Klux-Klan, die hierachter in de hoek van deze zaal zitten.

Nordmann
Mijnheer de Voorzitter, in tegenstelling tot de vorige spreker wil ik de heer Oostlander niet laken voor de titel die hij heeft besloten te geven aan zijn verslag, want het is werkelijk een probleem te weten of sommige godsdiensten, vanwege hun imperialisme over het burgerlijk leven, het privé-leven, al dan niet verenigbaar zijn met onze grondwettelijke principes, met onze Europese waarden, met andere woorden met de vrije keus van het individu inzake de manier waarop hij, binnen het wettelijk kader, zijn leven wenst te organiseren.
En ik geloof dat wat we de heer Oostlander nu juist kunnen verwijten is dat hij zich niet voldoende bezig heeft gehouden met deze vraag, die fundamenteel is en die ons verwijst naar wat een corpus van beginselen zou kunnen zijn die de verschillende staten gemeen hebben en het embryo van een Europese grondwet.
Dat corpus van principes, mijnheer de Voorzitter, draagt in sommige landen de mooie naam: " laïciteit" , scheiding van kerk en staat. Dat is het beste bolwerk tegen alle vormen van integrisme en tegen alle inbreuken van de godsdienst op het openbaar leven en op het privé-leven van iedereen.

Terrón y Cusí
) Mijnheer de Voorzitter, ook ik verdedig de scheiding van kerk en staat als basis van de consensus voor het maatschappelijk samenleven. Maar ik zou het volgende punt willen benadrukken: ik was één van de ondertekenaars van de ontwerpaanbeveling aan de Raad die geleid heeft tot dit verslag. En toen wij dat voorstel ondertekenden, wilden wij daarmee allen onderstrepen waarom wij het belangrijk vonden op dit moment onze stem te verheffen tegen onverdraagzaamheid, tegen alle extremistische en fundamentalistische religieuze stromingen of zelfs tegen extremistische seculiere stromingen - dat zijn stromingen die proberen mensen te beletten hun leven te leiden indien daar ook godsdienst deel van uitmaakt - en de verschrikkingen in herinnering te roepen die wij vanwege de strijd tussen religies gezien hebben in het voormalige Joegoslavië en ook, zoals de voorgaande spreker van mijn fractie, de heer Ford, al gezegd heeft, in Ierland.
Het ging er ons om te zien hoe wij een dialoog zouden kunnen aangaan, hoe wij zouden kunnen praten, met alle religieuze leiders en hoe wij al die goede praktijken zouden kunnen stimuleren die een bijdrage leveren aan de oplossing van dit conflict. Dat hebben wij de dagen die voorafgingen aan de Islamitische Conferentie in Iran gedaan, want het leek ons belangrijk een aantal stemmen, met name van vrouwen, te laten horen, die binnen de islam en enkele andere religies zich proberen te ontplooien, een beter leven te leiden en vreedzaam naast elkaar te bestaan. Dat leek mij een belangwekkend initiatief. Een initiatief dat gemakkelijk als een negatief signaal opgevat kan worden door de miljoenen moslims die in Europa wonen, lijkt mij daarentegen veel gevaarlijker. Ik heb geen tijd meer verder in details te treden, maar ik zal tegen dit verslag stemmen.

Gradin
Mijnheer de Voorzitter, ik heb met grote belangstelling het verslag van parlementslid Oostlander gelezen. Het gaat hier om een zowel delicaat als moeilijk onderwerp. De fundamentele vraag is hoe wij ons moeten opstellen tegenover verschillende vormen van religieus extremisme. Ons antwoord hierop heeft heel sterk te maken met onze eerbied voor de fundamentele vrijheden en rechten van de mens. Het gaat er ook om, duidelijk af te bakenen welk gedrag voor ons onaanvaardbaar is, hoe het ook gemotiveerd wordt.
Tolerantie is vanzelfsprekend ons uitgangspunt. Binnen het kader van de vrijheid van godsdienst is er ruimte voor verschillende geloofsrichtingen, ook extreme. De grens is echter definitief bereikt op het moment dat er geweld of enige vorm van dwang in beeld komt. Dan is het geen kwestie meer van vrijheid van meningsuiting en godsdienst. Onze taak is dan om zwakke en kwetsbare mensen te beschermen en de fundamentele waarden van onze open samenleving te verdedigen.
Al gedurende vele jaren zijn wij er binnen de Unie actief bij betrokken, Europa veiliger en zekerder te maken. Een groot aantal initiatieven heeft het licht gezien. Allereerst wil ik het hebben over de politiële samenwerking. De EuropolOvereenkomst is nu eindelijk geratificeerd. De rapporteur betreurt het dat Europol pas over twee jaar het terrorisme zal kunnen aanpakken. De lidstaten en de Commissie zijn het er echter over eens dat de samenwerking al per 1 januari 1999 moet beginnen. De eerste fase in het voorbereidende werk is overigens reeds vorige maand gestart met de oprichting van een projectgroep. De rapporteur dringt in zijn verslag ook aan op een consequent en eensluidend beleid tegenover die regeringen die op verschillende manieren het terrorisme aanmoedigen, steunen of dulden. Volgens mij gebeurt dit al. Een groot aantal zowel praktische als politieke maatregelen toont aan dat de lidstaten van de EU onafgebroken actief streven naar een betere terrorismebestrijding in Europa. Dat gebeurt zowel via interne coördinatie, bijvoorbeeld via de verbindingsofficieren die in het buitenland geplaatst zijn, als via een permanente dialoog met landen buiten de Unie.
Een waardevolle coördinatie vindt ook plaats met behulp van de verschillende werkgroepen die zowel binnen de tweede als de derde pijler zijn opgericht. Ook hierdoor is het gemakkelijker voor de lidstaten geworden om een dialoog te voeren over de wijze waarop wij gemeenschappelijk het terrorisme kunnen bestrijden. Als het aankomt op sancties tegen landen die ervan verdacht worden terrorisme te steunen of te dulden, geven de lidstaten er de voorkeur aan dit te doen via internationale fora, zoals de Verenigde Naties.
Mijnheer de Voorzitter, wij hechten ook groot belang aan de activiteiten ter voorkoming van verschillende vormen van geweld. Er is een aantal initiatieven genomen om zowel binnen als buiten de grenzen van de Unie de tolerantie en het begrip te bevorderen. Dat is onder andere gebeurd in het kader van verschillende samenwerkingsovereenkomsten. Een voorbeeld hiervan zijn de MEDA-akkoorden en de verklaring van Barcelona, die de basis van deze akkoorden vormt. Daarin is bijvoorbeeld vastgelegd dat er regelmatig bijeenkomsten van vertegenwoordigers van de verschillende geloofsrichtingen, van religieuze instellingen, theologen, academici en andere betrokkenen moeten plaatsvinden. Bovendien hebben deze verplichtingen een follow-up gekregen in de vorm van een aantal initiatieven, die hun hoogtepunt vonden in een seminar over de dialoog tussen culturen en beschavingen, in april 1988 in Stockholm.
De Commissie heeft ook vele andere initiatieven aangemoedigd om de dialoog tussen de verschillende culturen te vergroten. Een voorbeeld hiervan is de informele bijeenkomst in 1995 in Toledo, tussen vertegenwoordigers van verschillende religieuze en filosofische tradities. In de discussie werd benadrukt dat het belangrijk is de dialoog tussen de religies te verdiepen. De Commissie heeft overigens in 1996 ook een overeenkomstig initiatief in Kopenhagen gesteund.
Wij moeten ook niet vergeten welke rol de media kunnen spelen bij de verbetering van het onderlinge begrip tussen culturen en religies. Daarom steunt de Commissie de opleiding van journalisten van de Unie en van andere landen aan het European Journalism Centre te Maastricht. Hier worden overigens cursussen gegeven die gaan over discriminatiebestrijding, tolerantie en minderheidsvraagstukken. Er bestaat ook een door de Commissie ingesteld speciaal mediaprogramma om de samenwerking tussen de media in het Middellandse-Zeegebied te bevorderen.
Mijnheer de Voorzitter, een preventief beleid moet ook maatregelen inhouden om de integratie van religieuze minderheden in de samenleving te bevorderen. Ik ben het volledig met de heer Oostlander eens dat er actieve maatregelen nodig zijn om hun positie op de arbeidsmarkt te versterken. Verder moet hun actieve deelname aan het politieke leven zowel worden vergemakkelijkt als aangemoedigd. Het voorkomen van segregatie en discriminatie met het daar vrijwel altijd uit voortvloeiende geweld is van groot belang.
Wat informatie en onderzoek betreft, vraagt de rapporteur een vergelijkend onderzoek naar de positie van de islam en van de islamitische organisaties in de lidstaten. Er wordt al een voorstel door de Commissie uitgewerkt om een dergelijke studie op poten te zetten. In de herfst zal er een bijeenkomst plaatsvinden waar samen met de lidstaten een besluit zal worden genomen over de omvang en de inhoud van deze studie.
Er vindt dus al een groot aantal activiteiten plaats, zowel in de lidstaten als op Europees niveau, om het onderlinge begrip tussen de culturen te vergroten en om terrorisme op basis van religieuze argumenten te voorkomen en te bestrijden.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Grensoverschrijdende samenwerking(TACIS-programma)
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0179/98) van mevrouw Karamanou, namens de Commissie regionaal beleid, over de mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement en het Comité van de regio's inzake grensoverschrijdende samenwerking in het kader van het TACIS-programma (COM(97)0239 - C4-0280/97).

Karamanou
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, ik heb de eer u namens de Commissie regionaal beleid het verslag over grensoverschrijdende samenwerking in het kader van het TACIS-programma voor te mogen leggen. Ik ben uiterst voldaan over de initiatieven van zowel de Commissie als het Europees Parlement ter bevordering van de grensoverschrijdende samenwerking in de grensgebieden van Rusland, Wit-Rusland, Oekraïne en Moldavië met Finland, de Baltische republieken en de kandidaat-landen voor toetreding.
Ik hoef u niet te vertellen hoe belangrijk grensoverschrijdende samenwerking is en welke enorme bijdrage deze kan leveren aan de groei van de eenheid op het Europese vasteland, de economische en sociale cohesie, de verbetering van de betrekkingen in de grensgebieden, de verspreiding van de democratische beginselen, de versteviging van de vrede en de veiligheid en de totstandkoming van goed nabuurschap en wederzijds begrip. De Unie zal zeker na haar uitbreiding moeten zorgen voor goede betrekkingen met Rusland, Oekraïne en de andere Nieuwe Onafhankelijke Staten op grond van partnerschappen en de in Agenda 2000 opgenomen voorstellen.
Bij de uitwerking en de toepassing van de programma's moet men altijd de blik gericht houden op de toekomstige uitbreiding van de Europese Unie. Een van de prioriteiten daarin moet de versterking van de buitengrenzen zijn. Ook moet in het regionaal beleid steeds meer de klemtoon worden gelegd op grensoverschrijdende samenwerking. Daarvoor moeten dan ook de noodzakelijke financiële middelen ter beschikking worden gesteld.
In het TACIS CBC-programma wordt de aandacht toegespitst op overdracht van knowhow en kleinschalige infrastructuurwerken. Voor het eerst worden hier in het kader van programma's voor grensoverschrijdende samenwerking financiële middelen rechtstreeks geïnvesteerd. Deze middelen zijn vooral bestemd voor levensvatbare projecten die worden gesteund door gemeenschappen aan weerszijden van de grens. Het programma is gebaseerd op met name projecten met een gedecentraliseerde aanpak die tot doel hebben het plaatselijk grensverkeer te bevorderen, multimodale vervoerscorridors tussen de Europese Unie en haar oosterburen tot stand te brengen en de grensgebieden te helpen bij het oplossen van de specifieke ontwikkelingsproblemen die het gevolg zijn van hun perifere ligging en het lokaliseren van de plaatselijke, grensoverschrijdende milieuproblemen.
U zult wel begrijpen dat de grensoverschrijdende samenwerking aan de buitengrenzen gekenmerkt wordt door grote economische, sociale en culturele verschillen. Grensgebieden zijn vaak dunbevolkt, uit vrees van de bevolking voor militaire interventie door buurlanden en hebben dus een beperkte economische ontwikkeling, daar de kern van de menselijke activiteiten zich meestal in het binnenland concentreert. Daarom worden grensgebieden steeds meer perifere regio's met zwakke structuren en gebrekkige verkeersverbindingen, aangezien de wegen vaak parallel met de grenzen worden aangelegd. Het is dan ook wel begrijpelijk dat door de toepassing van een verschillend regionaal beleid aan de twee kanten van de grens de toestand alleen maar erger kan worden.
Gezien de ontwikkelingsbehoeften van het noordwestelijk gedeelte van Rusland en de vereisten van het gemeenschappelijk grensgebied zou de Europese Unie veel meer TACIS-middelen beschikbaar moeten stellen voor de noordwestelijke gebieden van Rusland. De economische en politieke toestand in Rusland heeft een weerslag op het hele Europese vasteland. De toekomst van het TACIS-programma voor grensoverschrijdende samenwerking is trouwens in sterke mate afhankelijk van de vooruitgang op het gebied van de democratisering. De democratie moet ontwikkeld en gesteund worden, onder meer door het versterken van de burgermaatschappij en haar structuren.
De Europese Unie kan en moet de Russische autoriteiten en de Nieuwe Onafhankelijke Staten helpen bij het oplossen van hun problemen, het verbeteren van de levensstandaard van hun burgers en de versteviging van de democratie en de stabiliteit in heel het gebied. Samenwerking op milieugebied moet een van de prioriteiten van het TACIS CBC-programma blijven. Door de grensoverschrijdende contacten zijn aanzienlijke en ernstige milieuproblemen in de grensstreek met Finland aan het licht gekomen. Met name de industriële vervuiling vormt een ernstige bedreiging voor het milieu in de noordelijke streken en de Oostzee. Het vraagstuk van de nucleaire veiligheid in Rusland en de gebieden die aan de Europese Unie grenzen, vormt op zich een aparte categorie van problemen.
Verder moet men de regio's, de lokale autoriteiten en de sociale partners betrekken bij de uitwerking en de toepassing van de maatregelen. Ook hier zou, naar voorbeeld van hetgeen reeds is opgenomen in het PHARE- en INTERREG-programma, een "Small Project Fund" , een faciliteit voor kleine projecten, goed op zijn plaats zijn. Daarmee kunnen kleine projecten op lokaal vlak worden geholpen. Ook moet men met het oog op een rationeel en doeltreffend gebruik van de middelen zorgen voor een goede coördinatie tussen INTERREG, TACIS en PHARE. Daarom stellen wij de Commissie voor een enkel fonds op te richten voor grensoverschrijdende projecten van de Unie met derde landen. Ook moet men de trage, ingewikkelde en bureaucratische procedures vereenvoudigen en moet de Commissie haar administratie stroomlijnen om beter te kunnen inspelen op de daadwerkelijke behoeften van de regio's. Voor de toekomst zal men in de grensoverschrijdende samenwerking dan ook te werk moeten gaan overeenkomstig een gemeenschappelijke, geïntegreerde en langademige strategie.

Seppänen
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw Karamanou, die van ver buiten het Oostzeegebied komt, heeft een deskundig verslag mede over de problemen in het Oostzeegebied opgesteld. Hiervoor mijn hartelijke dank.
Het grootste probleem bij de ontwikkeling van het TACIS-programma wordt gevormd door de bureaucratie, waar er twee soorten van zijn. Er is de EG-bureaucratie bij het verlenen van hulp en de geheel eigen bureaucratie in de landen waarvoor de hulp is bestemd. De hulpprogramma's van de EU zijn vaak aan de ene kant versnipperd en aan de andere kant overlappend en de hulp wordt niet tussen de verschillende programma's onderling gecoördineerd. Er moet gecoördineerd worden en er moeten verantwoordelijke coördinatoren zijn.
Bij het TACIS-programma is sprake van zeer kleine geldbedragen. Die zijn op een bepaalde manier al voor zodanige doelen vastgelegd, dat niet altijd de beste projecten worden gekozen. De financiële middelen in het kader van TACIS zijn politieke buffers van de Europese Unie ten opzichte van de landen die hulp ontvangen. De Europese Unie heeft zich via de G7 bijvoorbeeld ertoe verbonden de beschermende insluiting voor de kernreactor in Tsjernobyl te bouwen, zonder dat de investeerders daarvoor in de begroting middelen met rechtsgrondslag hadden. De benodigde financiële middelen voor het beleid komen uit het TACIS-programma. Zodoende is het een politiek reservefonds.
Deze kritiek is niet noodzakelijkerwijs gericht op de grensoverschrijdende samenwerking. Daarbij zijn vaak twee partijen aanwezig die elkaar kennen. Daarom is het mogelijk de financiële middelen verstandiger te gebruiken dan ze bijvoorbeeld over Siberië te verspreiden, waar er geen soortgelijke partijen zijn. In Siberië is wel veel geld nodig. Het is belangrijk altijd projecten te bevorderen die gecontroleerd kunnen worden. Het lijkt erop, dat de steun in het kader van TACIS veelal gemonopoliseerd is en dat het geld vaak gaat naar degenen die een goede techniek beheersen om steun aan te vragen. Er moet een eind komen aan dit begunstigen van adviseurs.

Myller
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil collega Karamanou bedanken voor het feit dat haar verslag uitstekend en voldoende concreet is. Aangezien ik zelf het meest oostelijke lid ben van dichtbij de Russische grens, neemt men zeer vaak contact met mij op over de problemen die verband houden met de grensoverschrijdende samenwerking tussen Finland en Rusland. Zo ben ik het volledig eens met de ideeën in dit verslag dat men ook bij de TACIS-programma's rekening moet houden met de lange termijn en dat de TACIS CBC-programma's behalve meerjarig ook wat bestuur betreft met het INTERREG-programma in overeenstemming moeten zijn, zodat een doeltreffend gebruik van de financiële middelen gegarandeerd kan worden.
In het verslag wordt een gemeenschappelijk fonds voor grensoverschrijdende samenwerking voorgesteld. Dat is een uitstekend middel om het probleem op te lossen. Ik ben het ook volledig eens met het voorstel van de Commissie regionaal beleid om de coördinatie tussen TACIS CBC en INTERREG bij de hervorming van de structuurfondsen te betrekken.
Belangrijk is ook dat ernaar wordt gestreefd prioriteit te geven aan de samenwerking tussen de regionale autoriteiten en dat in de toekomst, als men van de bestuurlijke problemen af is, de financiële middelen van het TACIS CBC-programma aanzienlijk vergroot moeten worden met als prioriteiten de milieuvraagstukken, het verkleinen van de sociale verschillen en de kwesties die concreet verband houden met grensoverschrijding. De grens tussen Finland en Rusland is de grens tussen de Europese Unie en Rusland en ook de Europese Unie moet er verantwoordelijkheid voor dragen dat de zaken bij de grensovergangen soepel verlopen.

Schröder
Mijnheer de Voorzitter, ik zou de rapporteur willen feliciteren, zij heeft in de Commissie regionaal beleid hardnekkig en met veel charme van dit verslag een succes gemaakt. Toch ben ik het niet helemaal met haar eens. De rapporteur wil één enkel fonds voor grensoverschrijdende projecten tussen de EU en derde landen. Volgens mij ontstaat daardoor het gevaar dat we middelen uit programma's die nu gescheiden zijn door elkaar halen. Nu weten we hoeveel de lidstaten krijgen en hoeveel er naar derde landen gaat. Dat moet zo blijven.
Bovendien wil zij bij kleine projecten afzien van een openbare inschrijvingsprocedure. We zijn allemaal tegen overdreven bureaucratie, maar ik vind desondanks dat we ons ook bij kleine projecten aan de geldende regels voor overheidsaanbestedingen moeten houden.
Tenslotte nog het volgende: ook al vinden bepaalde landen rondom de Oostzee een specifiek programma bijzonder zinvol, ik vind toch dat we daar maar niet aan moeten beginnen. Het zou ertoe leiden dat we in de toekomst meerdere aparte doelstellingen voor de begroting zouden moeten definiëren.

Vallvé
Mijnheer de Voorzitter, ten eerste zou ik mevrouw Karamanou willen gelukwensen, daar zij, denk ik, een uitstekend verslag gemaakt heeft over grensoverschrijdende samenwerking in het kader van het programma TACIS. De 1300 kilometer grens tussen Finland en Rusland is natuurlijk één van de langste grenzen van de Europese Unie. Langs die grens was de confrontatie hardnekkig en de grens zat lange tijd potdicht.
Aan de grens met de Oost-Europese landen is grensoverschrijdende samenwerking gecompliceerder dan binnen de Europese Unie. Er bestaan daar economische, sociale, culturele en organisatorische verschillen die de samenwerking moeilijker maken. Het is wenselijk dat plaatselijke en regionale autoriteiten betrokken zijn bij die samenwerking. Grensoverschrijdende samenwerking vindt vaak plaats tussen gemeentes. Om deze samenwerking doelmatig te laten zijn is echter meer coördinatie en transparantie nodig en hebben deze plaatselijke autoriteiten meer voorlichting en opleiding nodig over wat zij kunnen doen op het vlak van grensoverschrijdende samenwerking. Zo niet, dan verkokeren de programma's en zullen zij in genoemde zin niet doeltreffend blijken te zijn.
Het klopt dat er bij deze projecten ook infrastructuur moet worden aangelegd en dat er tevens rekening moet worden gehouden met het feit dat grensoverschrijdende projecten geen projecten in grensgebieden zijn. Het zijn projecten die van de ene naar de andere kant van de grens gaan en die een bijdrage leveren aan het tot elkaar brengen van de bewoners aan weerszijden van de grens.

Hautala
Mijnheer de Voorzitter, ook de groenen zijn zeer tevreden over het verslag van mevrouw Karamanou over het TACIS-programma. We steunen van harte de belangrijkste voorstellen die in haar verslag staan, zoals het idee een gemeenschappelijk fonds in te stellen en het idee dat alle activiteiten zeer duidelijk gecoördineerd moeten worden met de andere financiële instrumenten, waaronder INTERREG.
Het is zeer belangrijk dat TACIS zo'n flexibel instrument wordt, omdat de problemen aan de andere kant van de oostgrens van de Europese Unie enorm zijn en het is vast niet overbodig nog eens te wijzen op de welvaartskloof die er nog steeds is op de grens tussen Rusland en Finland. Die is groter dan de welvaartskloof tussen de Verenigde Staten en Mexico.
Naar mijn mening moet er in het vervolg sterk de nadruk worden gelegd op milieuproblemen en we vinden het juist dat in het verslag de problemen van de nucleaire veiligheid apart worden genoemd. Direct aan de andere kant van de grens van de Europese Unie en Finland bevinden zich verscheidene tientallen uiterst gevaarlijke kernreactoren: op Kola, in Sint-Petersburg en helemaal in het noorden van het Kola-schiereiland, in Moermansk, de militaire reactoren waar ook rekening mee gehouden dient te worden. Gelukkig heeft de Europese Unie enigszins het werk gesteund waarmee nu getracht wordt een begin te maken met het oplossen van deze enorme problemen. Maar de doelstelling moet zijn dat deze kernreactoren allemaal buiten gebruik worden gesteld en dat de afvalproblemen op bevredigende wijze opgelost kunnen worden.
Ik wil nog vermelden dat het door deze enorme welvaartskloof uiterst belangrijk is dat er in Rusland een doelmatig sociaal beleid wordt ontwikkeld. Als dat niet gebeurt, is het zeker dat de problemen explosief worden.

Bösch
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dames en heren, ik zou de rapporteur van harte met dit verslag willen feliciteren. In dit verslag wordt duidelijk gemaakt hoe belangrijk het is dat wij als Europees Parlement ons telkens weer met onderwerpen bezighouden die zich aan de rand van ons grondgebied afspelen. We moeten vooral ook regelmatig controleren hoe de Commissie de beleidsvormen uitvoert, vooral in de grote programma's van het buitenlandse beleid zoals MEDA, TACIS en PHARE.
We weten allemaal, en talloze sprekers hebben er al naar verwezen, dat we in het kader van TACIS met landen te maken hebben die voor hun beleid van heel andere tradities uitgaan dan wij gewend zijn. Daarom moeten we ook begrip voor de Commissie opbrengen, ook als zij er af en toe niet meteen in slaagt de gewenste resultaten te bereiken. Aan de andere kant mogen en moeten we van de Commissie wel verwachten dat zij in alle duidelijkheid zegt aan welke voorwaarden volgens haar moet worden voldaan voor een adequate omzetting van deze beleidsvormen, bijvoorbeeld in het kader van TACIS. Als ze dat niet doet is het uiteindelijk onmogelijk de programma's te begrijpen. Welbeschouwd is het ook de taak van het Parlement dat te onderzoeken.
In de discussie is tot nu toe bijvoorbeeld niet gesproken over het feit dat de Begrotingscommissie bij het gebruik van de bedragen voor de grensoverschrijdende samenwerking (TACIS) heeft vastgesteld dat tot nu toe, dus in de jaren 1996 en 1997, slechts 58.000 ecu zijn uitgegeven van de in totaal 60 miljoen ecu die waren uitgetrokken. Ik hoop dat we in een later verslag een betere uitvoering kunnen melden en dat dan het onderwerp dat u noemt wat meer aan bod zal zijn gekomen.

Otila
Mijnheer de Voorzitter, de bedoeling van het TACIS-programma is de overgang naar democratie en markteconomie te vergemakkelijken van de landen waarvoor de steun is bedoeld, ofwel Rusland, de andere GOS-landen en Mongolië, alsmede het bevorderen van de integratie van deze landen in de internationale economie.
Finse adviseurs zijn erin geslaagd via het programma goede projecten te krijgen vooral in het grensgebied in Rusland, maar ook elders. De ervaringen met het TACIS-programma zijn echter niet alleen maar positief. Kenmerkend voor de projecten is dat de buitenlandse firma adviseurs meeneemt naar het land en dat plaatselijke knowhow en capaciteiten niet gebruikt worden, hoewel die aanwezig en zelfs hoogwaardig zijn. Dit heeft vooral in Rusland terecht wrok veroorzaakt. Bovendien ontbreekt in het programma een eigenlijke investeringscomponent. Hoewel er over het vergroten van de investeringsmogelijkheden is gesproken, heeft er nog geen concrete verandering plaatsgevonden. Wat voor nut heeft het technische en economische analyses te maken als veranderingen niet gerealiseerd kunnen worden, ook al tonen documenten aan dat ze nuttig zijn? De financieringsmogelijkheden moeten zodoende beslist verbeterd worden.
Tenslotte wil ik in het bijzonder benadrukken dat er een snelle oplossing moet komen voor de problemen betreffende het milieu en de nucleaire veiligheid in de grensgebieden van de Unie en Rusland, waarbij ook het TACIS-programma benut moet worden.

Gradin
Mijnheer de Voorzitter, ook ik zou graag de geachte afgevaardigde, mevrouw Karamanou, willen feliciteren met het verslag en de resolutie over grensoverschrijdende samenwerking in TACIS-verband. Een dergelijke samenwerking zal in de toekomst ook steeds belangrijker gaan worden. Een uitgebreide EU zal langere grenzen krijgen met Rusland. Wij zullen grenzen aan Oekraïne, Wit-Rusland en Moldavië, en rechtstreeks toegang krijgen tot de Zwarte Zee. Grensoverschrijdende samenwerking binnen TACIS zal bijdragen aan de economische ontwikkeling en stabiliteit van de gehele regio.
In het verslag worden acties op het gebied van milieu en efficiënt energiegebruik als prioriteiten aangegeven. De Commissie is het eens met deze zienswijze. Dat valt ook op te maken uit het feit dat meer dan 30 % van het programmabudget voor 1996 en 1997 naar projecten op dit gebied is gegaan. Een ander punt dat duidelijk naar voren komt in dit verslag is de noodzaak om ondersteuning te bieden aan het wegnemen van praktische belemmeringen voor grensovergang of douane-inklaring. Een groot deel van de projecten binnen de grensoverschrijdende TACIS-samenwerkingsprogramma's is gewijd aan het introduceren van verbeteringen op deze gebieden. In de toekomst zullen deze activiteiten zich niet meer uitsluitend concentreren op lokaal douanevervoer. De projecten zullen tevens gericht zijn op grensoverschrijdingen binnen de belangrijkste vervoerscorridors die de nieuwe onafhankelijke staten verbinden met Midden- en West-Europa.
De tenuitvoerlegging van het programma heeft enige vertraging opgelopen, maar, zoals de rapporteur ook onderstreept, is dit voor een belangrijk deel de consequentie van het grensoverschrijdende karakter van de samenwerking. Vooral de uitvoering van projecten in verband met infrastructuur bleek bijzonder ingewikkeld te liggen. Vaak zijn daar, naast verschillende autoriteiten, vele ministeries mee gemoeid. Desalniettemin zou dit voor verbetering vatbaar moeten zijn. Zo zou bijvoorbeeld kunnen worden gedacht aan een nauwere band met de bestaande administratieve structuren in andere grensoverschrijdende samenwerkingsprogramma's van de EU.
De Commissie deelt de mening van de rapporteur dat opleiding en ontwikkeling van lokale administraties ook als een prioriteit voor grensoverschrijdende samenwerking zou moeten worden aangemerkt. De Commissie heeft 1 miljoen ecu uitgetrokken voor regionale capaciteitsopbouwende initiatieven in 1997. Die projecten zullen zeer binnenkort van start gaan.
Tenslotte wil ik graag benadrukken dat grensoverschrijdende samenwerking met Oost- en Midden-Europa ook steeds belangrijker zal gaan worden. Het verslag van het Parlement en de discussie van vandaag vormen een waardevolle bijdrage aan de ontwikkeling van het beleid van de Unie op dit gebied.

De Voorzitter
Het voorzitterschap feliciteert de rapporteur, mevrouw Karamanou, met de instemming die haar belangrijke verslag in dit Parlement heeft gevonden.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.
(De vergadering wordt om 19.50 uur gesloten)

