
De Voorzitter.
   Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement, die op 16 september (1) werd onderbroken, te zijn hervat. 

De Voorzitter.
   Aan de orde zijn de opmerkingen van één minuut over kwesties van politiek belang. 
McCarthy (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, ik wil u persoonlijk bedanken voor uw inspanningen en steun bij de pogingen om Ken Bigley vrij te krijgen, die afkomstig is uit mijn kiesdistrict Liverpool en gegijzeld was in Irak. Wij ontvingen vrijdag het uiterst tragische bericht van zijn executie. Ik zou u zeer erkentelijk zijn, mijnheer de Voorzitter, indien u namens de afgevaardigden van dit Parlement ons medeleven en onze condoleances aan zijn familie zou willen overbrengen. Ik doe dit verzoek tevens uit naam van alle andere afgevaardigden die namens de Labourpartij in het Europees Parlement zetelen.
De Voorzitter.
   Hartelijk dank, mevrouw McCarthy. Ik kan u zeggen dat de condoleancebrief al verstuurd is, en dat ik daarvoor al mijn medeleven met de nabestaanden en met het volk van Groot-Brittannië heb betuigd. In de condoleancebrief die ik aan de familie Bigley heb gestuurd verklaar ik dat wij allen zeer aangeslagen zijn door de brute moord. Wij hadden reeds een oproep gedaan aan de ontvoerders om de heer Bigley vrij te laten, maar deze oproep was, zoals zoveel van zulke oproepen die over de hele wereld worden gedaan, tevergeefs. Het enige wat ons nu overblijft is treuren om zijn dood en eensgezind ons medeleven betonen aan zijn familie. Deze brief is dus verstuurd. Ik dank u dat u op deze mogelijkheid hebt gewezen. 
De Rossa (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, ik vraag het woord om de schendingen van de mensenrechten in Colombia aan de orde te stellen. Ik ben benaderd door Frontline, een internationale organisatie die zich inzet voor de bescherming van mensenrechtenactivisten. Deze organisatie komt op voor mensenrechtenactivisten die in hun land betrokken zijn bij vreedzame acties op het gebied van mensenrechten.
In februari van dit jaar is een aantal vakbondsleden opgepakt. Het betrof hier leden van een landbouwassociatie. Tot op heden zijn er geen officiële aanklachten tegen hen ingediend en er is ook geen enkele grond voor een eventuele serieuze aanklacht. Alleen al dit jaar zijn er in Colombia dertig vakbondsleden vermoord. De Europese Unie heeft van tijd tot tijd aandacht besteed aan deze kwestie, maar mensenrechtenactivisten in Europa en in Colombia hebben ernstige zorgen dat de Europese Unie de zaak uiteindelijk gewoon laat rusten. Ik zal u de brief doorsturen waarin Frontline u dringend verzoekt om er bij de Colombiaanse autoriteiten op aan te dringen, ten eerste, dat ze de leden van Fensuagro onmiddellijk vrijlaten, omdat er geen enkele legitieme aanklacht tegen hen is, en, ten tweede, dat ze garanderen dat officiële vakbonden zonder door de overheid geïntimideerd te worden hun werk kunnen doen. 
De Voorzitter.
   Hartelijk dank, mijnheer De Rossa. Er zullen maatregelen worden getroffen in reactie op datgene wat u aan de orde hebt gesteld. 
Ludford (ALDE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, het Engelse milieuagentschap heeft onthuld dat er dit jaar in vijf maanden tijd twaalf miljoen kubieke liter ongezuiverd rioolwater in de Theems is geloosd, de rivier die door Londen stroomt. De situatie kan alleen maar verslechteren nu zich ten gevolge van de opwarming van de aarde steeds vaker extreme stormen voordoen. Als gevolg van deze lozingen sterven niet alleen duizenden vissen, maar ontstaan ook gevaarlijk hoge concentraties van de colibacterie en andere schadelijke bacteriën.
Dit is een Europese kwestie, omdat dergelijke concentraties ver boven de EU-normen voor zwemwater liggen, en het is overigens ook een grensoverschrijdende kwestie, omdat het bedrijf Thames Water in Duitse handen is.
De Britse regering weigert de anderhalf miljoen Britse pond te verstrekken die nodig is om een tunnelbuis te bouwen die deze lozingen tegenhoudt. Mijn collega in het parlement in Londen heeft al verklaard dat de naar buiten gebrachte cijfers ronduit beschamend zijn voor ons land. Deze toestand is slecht voor het milieu, schadelijk voor de volksgezondheid en doet het imago van de Theems bepaald geen goed.
Ik verzoek mijn collega’s van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid in het geweer te komen tegen deze inbreuk op de EU-wetgeving door de Britse regering en ik verzoek de Commissie deze kwestie nader te onderzoeken. 
Angelilli (UEN ).
   - Mijnheer de Voorzitter, mijns inziens is het de plicht van dit Parlement om formeel uiting te geven aan zijn diepe ontroering en verontwaardiging over de terreuraanslag van Taba van afgelopen week waarbij zoveel slachtoffers vielen. Wij moeten de nabestaanden van de slachtoffers ons medeleven betuigen en hen duidelijk maken dat wij in gedachten bij hen zijn. Ik wil in het bijzonder herinneren aan de twee jonge Italiaanse vrouwen, Jessica en Sabrina, die zich onder de slachtoffers bevonden en wier enige schuld het was dat zij na een jaar werken van hun langverwachte vakantie wilden genieten. 
McAvan (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, ik zou het Parlement er graag aan willen herinneren dat het volgende week, de week van 17 tot 24 oktober, week is. Dit biedt ons allen de mogelijkheid om in actie te komen en iets te doen aan de armoede en het onrecht in de wereld.
Het kopen van Fair Trade-producten is een praktische bijdrage daaraan. Ook het Parlement is begonnen met het kopen vanFair Trade-producten: in Straatsburg krijgen we nu Fair Trade-thee. In Brussel drinken we echter nog steedsLipton-thee. Misschien zouden de quaestoren kunnen onderzoeken waarom we in het ene geval Fair Trade-thee krijgen en in het andere geval niet en wat er in dit Huis nog meer ondernomen kan worden als het gaat om de aanschaf van Fair Trade-producten. Hiermee kan het juiste voorbeeld aan andere openbare instellingen gegeven worden. Ik hoop dat u dit initiatief zult steunen. 
De Voorzitter.
   Hartelijk dank, mevrouw McAvan, uw boodschap is zeer relevant. 
Protasiewicz (PPE-DE ).
    Ik wil wijzen op een geval van schending van de Verdragen door een aantal lidstaten. Ik hoef u er niet aan te herinneren dat Poolse ondernemers overeenkomstig de bepalingen van het Toetredingsverdrag, mede ondertekend door de Europese Unie, het recht hebben om vrij diensten te verlenen in alle lidstaten. Dit is een van de fundamentele vrijheden van de Unie waarvoor in de toetredingsonderhandelingen geen overgangstermijn is vastgelegd en waarvan alle Poolse burgers vanaf de eerste dag van het lidmaatschap van de Europese Unie kunnen genieten. De geldende overgangstermijnen hebben uitsluitend betrekking op personen die op basis van een arbeidscontract willen werken, niet op diegenen die diensten verlenen of als zelfstandigen werkzaam zijn. In veel lidstaten krijgen Poolse dienstenaanbieders die opdrachten van lokale klanten uitvoeren, alsmede personen die eigen dienstverlenende ondernemingen willen oprichten te maken met bijkomende administratieve vereisten die dergelijke activiteiten bemoeilijken. Zonodig kan ik u vertellen in welke landen dit het geval is. Ik ben van mening dat wij de Europese Commissie moeten vragen welke stappen zij denkt te ondernemen om deze praktijken te controleren en handelingen te voorkomen die gelijkstaan aan een schending van de Verdragen. 
Agnoletto (GUE/NGL ).
   Mijnheer de Voorzitter, ik wil het Parlement in kennis stellen van een zeer ernstig feit. Op donderdag 7 oktober jongsleden heeft de FBI op federaal bevel Rack Space, een providerin de VS, gelast de hardware van twee servers ter beschikking te stellen. Daarin was al het materiaal van Indymedia opgeslagen, met andere woorden het materiaal van tientallen vestigingen van dit internationale netwerk, dat samenwerkt met groepen en verenigingen zonder winstoogmerk. Al het materiaal is ter beschikking gesteld zonder dat Indymedia ook maar enige reden heeft ontvangen voor dit optreden. Dit is regelrechte censuur.
Mijns inziens moet het Europees Parlement altijd de ruimte verdedigen waarbinnen eenieder zijn recht op vrije meningsuiting en discussie kan uitoefenen. Daarom verzoek ik dringend om maatregelen die een oplossing bieden voor de situatie waarin Indymedia verkeert, of tenminste te vragen naar de redenen van dit optreden. 
McGuinness (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, mijn opmerkingen hebben betrekking op hetgeen zojuist is gezegd over eerlijke handel en Faire Trade-producten. De Europese Unie staat op het punt een hervorming van het suikerbeleid door te voeren die, indien alles inderdaad doorgaat, grote gevolgen zal hebben voor de Europese boeren en arbeiders in de suikersector.
Er zijn in dit verband echter meer zaken die een rol spelen. Ik heb gehoord dat in Brazilië het handjevol suikerbaronnen dat de suikerindustrie in handen heeft likkebaardend wacht op de door ons voorgestelde hervormingen. Tegelijkertijd leven degenen die deze industrie draaiende houden, de arbeiders en de mensen die geen land bezitten, in angst en vrees dat hun situatie zal verslechteren. Deze toestand moeten wij niet bevorderen. Wanneer we uitvoerig gaan onderhandelen over het suikerbeleid moeten wij daarom niet alleen kwesties op het gebied van handel en economie in aanmerking nemen. Ik wil met klem benadrukken dat we ook stil moeten staan bij de sociale gevolgen en de morele dimensie van onze besluiten. 
De Voorzitter.
   Het onderdeel voor opmerkingen over kwesties van politiek belang is afgesloten. 
De Voorzitter.
   Aan de orde is de verklaring van de voorzitter van de Commissie over de balans van de Commissie Prodi. 
Prodi, Romano,
   Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, het is niet zonder enige ontroering dat ik mij voor het laatst als voorzitter van de Europese Commissie tot u richt. De weg die wij de afgelopen vijf jaar gezamenlijk hebben afgelegd zal over enkele dagen een eindpunt bereiken. Deze vijf jaar stonden in het teken van ingrijpende politieke en institutionele veranderingen en van belangrijke gebeurtenissen in Europa en heel de wereld.
Om te beginnen wil ik u herinneren aan de situatie waarin de Europese Unie zich in 1999 bevond. Bij de institutionele hervormingen wilden velen zich beperken tot de zogenaamde van Amsterdam. Zij stelden een beperkte institutionele agenda voor die zeker niet was opgewassen tegen de nieuwe uitdagingen van de Unie. De economische situatie was niet rooskleurig, en de reële mogelijkheid om de euro als fysieke munt in te voeren werd tegemoet gezien met grote twijfel, scepsis en zelfs angst.
Groot was ook de onzekerheid over het tijdstip van de uitbreiding en het aantal daarbij te betrekken landen. Velen drongen aan op een beperkte uitbreiding met op zijn hoogst zes landen. Het tijdspad was niet afgebakend en er waren geen duidelijke regels. Onder de publieke opinie en in de pers bestond er grote angst. Nog groter was echter de dreiging die over het hele continent hing ten gevolge van de situatie op de Balkan en de afwezigheid van een duidelijke en overtuigende Europese strategie voor het gebied. Tot slot verkeerde ook de Commissie in een crisis sedert de gebeurtenissen van 1998 en 1999. Haar geloofwaardigheid en gezag waren tot een dieptepunt gezonken, en daarom moest haar imago worden hersteld. Aldus werd besloten voor het eerst serieuze en ingrijpende hervormingen van het administratieve bestel door te voeren.
Geachte afgevaardigden, dat was de situatie waarin wij ons bevonden. Wij hebben de uitdaging op ons genomen en samen met u een ambitieuze agenda opgesteld voor Europa. De spil van deze agenda, de bindende kracht waardoor ons optreden elan en coherentie verkreeg, was de uitbreiding.
De hereniging van Europa via de uitbreiding met tien nieuwe lidstaten, een duidelijk tijdspad voor de andere kandidaat-lidstaten, en concrete vooruitzichten voor een volledige opneming van alle Balkanlanden vormen de grootste bijdrage die de Unie kon geven aan de stabilisering en de politieke, economische en culturele groei van heel het continent. Om de uitdaging van de uitbreiding echter met succes te kunnen bekronen moesten wij het juiste evenwicht zien te vinden. Enerzijds mochten wij niet te langzaam vorderen, omdat dan de stuwkracht richting Europa, die heel sterk was in de kandidaat-lidstaten, verloren zou kunnen gaan, en anderzijds mochten wij ook niet te hard van stapel lopen, omdat wij de steun van de burgers van de Unie moesten zien te behouden.
Daarom hebben wij krachtige steun gegeven aan de in Midden- en Oost-Europa op gang gebrachte hervormingsprocessen en deze begeleid. Tegelijkertijd hebben wij de zorgen van de Europeanen ter harte genomen. Deze zorgen hielden verband met de uitbreidingskosten, de bevolkingsverplaatsingen, de milieurisico’s, de nucleaire veiligheid en de corruptie. De steun van de publieke opinie in de nieuwe lidstaten overtrof alle verwachtingen, zoals bleek uit de succesvolle referenda. Aldus hebben wij aangetoond dat onderhandelingen en dialoog, hoe moeilijk, gecompliceerd en gedetailleerd deze soms ook mogen zijn, het enige democratische middel zijn om democratie en stabiliteit te exporteren.
De ambitieuze uitbreiding van de Unie teneinde de roep te beantwoorden van een half continent om vrijheid, veiligheid en democratie, hield tegelijkertijd in dat wij met net zoveel ambitie de hervorming van ons institutioneel bestel moesten aanpakken. Wij besloten te streven naar een hervorming waarmee tegemoet kon worden gekomen aan de bestuursbehoeften van een Europa met vijfentwintig of zelfs meer lidstaten. Ofschoon wij aanvankelijk alleen stonden in dat streven, ondervonden wij geleidelijk aan meer steun en consensus. Vijf jaar lang waren wij verwikkeld in een ononderbroken institutioneel onderhandelingsproces: eerst de uitvoering van het Verdrag van Amsterdam, toen de conferentie van Nice, het eerste Ierse “nee” tegen het nieuwe Verdrag en zijn gevolgen, de Europese Conventie en tot slot het Grondwettelijk Verdrag. Dankzij de gezamenlijke inspanningen van het Parlement en de Commissie kon de methode van de Conventie worden ingevoerd, waarmee Europa meer democratie en meer transparantie kreeg.
De scepsis ten aanzien van dit voorstel, waarvoor ik mij sedert de nacht van Nice heb ingezet, was echter groot. Nooit tevoren waren twee verschillende visies op Europa zo sterk met elkaar in aanvaring gekomen: enerzijds de visie van een sterk, politiek Europa, dat is opgewassen tegen de uitdagingen in de wereld en anderzijds de visie van een zwak Europa, dat enkel een ruimte van welvaart, stabiliteit en regelgeving is, en geen echte politieke entiteit. Europa is trouwens sterk veranderd ten opzichte van de jaren tachtig en negentig. Ook de houding en het beleid van de regeringen ten opzichte van Europa zijn sterk veranderd.
In deze jaren waren de bondgenootschappen tussen de regeringen vaak occasioneel en pragmatisch van aard, al naar gelang de te behandelen voorstellen of de interne en internationale politieke situatie. Bovendien was er geen enkele groep van landen die op coherente wijze aanstuurde op meer integratie. Wij hebben altijd gevochten voor een sterker, democratischer en efficiënter Europa. Wij hebben sterk innoverende voorstellen gedaan aan zowel de Europese Conventie als de daaropvolgende Intergouvernementele Conferentie. Denkt u maar aan de minister van Buitenlandse Zaken van de Unie.
Nu loopt ons werk ten einde. Over enkele dagen zal in Rome het Grondwettelijk Verdrag worden ondertekend. Dit is ongetwijfeld een belangrijke gebeurtenis voor Europa. Daarmee komt er meer democratie, meer eenvoud en meer transparantie, ook al zijn er andere aspecten die te wensen overlaten. Ik denk bijvoorbeeld aan de gevallen waarin besluiten alsnog met eenparigheid van stemmen moeten worden goedgekeurd. Samen met ons hebt u, geachte afgevaardigden, aan al dit werk een fundamentele bijdrage geleverd.
Geachte afgevaardigden, ik heb gesproken over de uitbreiding, over de institutionele hervorming, over het groei- en vredesbeleid. Van dit alles zou niets zijn terechtgekomen als wij naast deze inspanningen niet tegelijkertijd hadden geprobeerd orde op zaken te stellen in onze eigen instelling, in de Europese Commissie, als wij haar prestige, haar slagvaardigheid en haar trots niet hadden hersteld. Zonder een ingrijpende hervorming van de structuren en het administratieve apparaat zou geen enkele verandering mogelijk zijn geweest. In een aantal sectoren, zoals de gedecentraliseerde financiële controle en de programma’s voor externe hulpverlening, oogsten wij reeds de eerste, tastbare resultaten.
De hervorming deed echter vooral een krachtige politieke boodschap uitgaan. Het doel van de hervorming was de Commissie haar legitimiteit, onafhankelijkheid en efficiëntie terug te geven. Ik noem bijvoorbeeld het toerbeurtsysteem voor de directeuren-generaal. Jarenlang werden bepaalde directoraten telkens weer doorgeschoven naar ambtenaren van dezelfde nationaliteit. Ook noem ik de nationaliteitsregels voor de commissarissen en hun kabinetten en tenslotte het besluit om de commissarissen nauwer te betrekken bij de aan hen ondergeschikte diensten.
Er is echter nog iets anders waar mijn Commissie zich door onderscheidde en waar ik ook bijzonder trots op ben: de collegialiteit. Ik had een eendrachtig en zeer professioneel team achter mij, een team dat zeer harmonieus heeft samengewerkt. Enkele leden van mijn Commissie vervullen nu belangrijke taken in de regering of het parlement van hun land. Ook dat is mijns inziens een concreet en onmiskenbaar teken van herstel en groei van de instelling die ik tot mijn eer vijf jaar lang mocht voorzitten. Ik ben er zeker van dat de Commissie onder het voorzitterschap van de heer Barroso - die ik bij deze veel succes wens - nog sterker zal worden.
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, het eenwordingsproces van dit continent is een uitstekende gelegenheid om de stabiliteit en de welvaart van de Unie uit te breiden tot heel het omringend gebied. Daarom hebben wij ons er niet toe beperkt om de scheidslijn, de “muur”, enkele honderden kilometers oostwaarts of zuidwaarts te verleggen. Jarenlang werd gesproken over de grenzen van Europa, maar er was nooit een operationeel voorstel gedaan. Wij hebben een nieuwe visie op de grenzen van de Unie ontwikkeld en het nabuurschapsbeleid voorgesteld, dat tot doel heeft een speciale relatie tot stand te brengen met de boog van landen om ons heen, van Rusland tot Marokko. Ook in de Europese Grondwet wordt nota genomen van de door ons met klem naar voren gebrachte noodzaak om een nieuwe relatie tot stand te brengen tussen de Unie en haar buurlanden.
In een tijd waarin alom gesproken wordt over een “botsing tussen beschavingen” - alhoewel het mijns inziens eerder gaat om een “botsing tussen onwetendheden” - hebben wij een sterke impuls willen geven aan de interculturele dialoog en de verbetering van de wederzijdse kennis, met name in het Euro-mediterraan gebied. Wat het Middellandse-Zeegebied betreft kan ik mij nog goed herinneren hoe fel ik bekritiseerd werd toen ik besloot een opening tot stand te brengen naar het Libië van kolonel Gaddafi. Thans, twee dagen nadat de sancties tegen Libië zijn opgeheven, lijkt dat moment ver in het verleden te liggen, maar toch zijn slechts vier jaar verstreken, vier jaar van discreet maar gestaag en intensief werken, waardoor in dat land belangrijke veranderingen teweeg zijn gebracht en de weg werd vrijgemaakt voor zijn heropname in de internationale gemeenschap.
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, wij hebben gedurende deze jaren altijd duidelijk en welbewust gekozen voor multilateralisme. Meer mondiale en regionale , een nauwer partnerschap met de Verenigde Naties en minder verschillen tussen Noord en Zuid: dat waren onze doelstellingen. Wij hebben niet enkel “gesproken” over multilateralisme, maar het multilateralisme veeleer in dienst gesteld van onze doelstellingen en onze politieke keuzes.
Ik zal u enkele voorbeelden noemen. Wij hebben het streven naar handelsliberalisering verbonden met de noodzaak om sterker rekening te houden met de legitieme verzoeken van het maatschappelijk middenveld en de ontwikkelingslanden. Wij hebben een centrale rol gespeeld in de uitbreiding van de Wereldhandelsorganisatie, teneinde een efficiëntere op wereldniveau te kunnen bevorderen. Wij hebben armoedebestrijding in het middelpunt geplaatst van onze samenwerkings- en ontwikkelingsprogramma’s en onze humanitaire acties. Wij hebben de banden met de andere gebieden in de wereld, zoals Latijns Amerika en Azië, versterkt en hebben steun gegeven aan nieuwe regionale integratieprocessen, zoals de Afrikaanse Unie.
Tot slot hebben wij een concrete bijdrage geleverd aan de versterking van de transatlantische betrekkingen. Na de oorlog in Irak zeiden velen dat de kloof tussen de twee continenten onoverbrugbaar was geworden. Ik heb nooit geloofd in die these. Ik ben er namelijk van overtuigd dat Europa in de sectoren waarin het een identiteit heeft ontwikkeld, waarin het niet wordt verlamd door nationale veto’s, als een gelijkwaardige partner samen met Washington belangrijke resultaten kan bereiken. Wij hebben dan ook samen met onze Amerikaanse partners gewerkt aan concrete en zeer belangrijke thema’s, zowel op het gebied van de veiligheid en de terrorismebestrijding als in bepaalde gebieden van de wereld, zoals bijvoorbeeld de Balkan. Nogmaals, in deze gecompliceerde en vaak tragische wereld is Europa, als enige, in staat geweest om democratie te exporteren.
Op economisch gebied was de euro ongetwijfeld de ster van ons mandaat. De euro moest van meet af aan de hoeksteen zijn van het nieuwe Europa. Daarom hebben wij ook van meet af aan de euro opgevat als een groots politiek, en niet enkel economisch project, als een project van mensen met politieke verantwoordelijkheden en niet alleen van gouverneurs van centrale banken, als een project waaraan visie en gezag moest worden gegeven en dat gecoördineerd moest worden. Gedurende heel ons mandaat hebben wij aangedrongen op de noodzaak de economische te versterken. De kosten van een niet eendrachtig Europa op dit gebied zijn namelijk nog steeds te hoog.
Daarom hebben wij voorstellen gedaan voor de aanpassing van het Stabiliteits- en Groeipact aan de nieuwe vereisten en aan de nieuwe economische realiteit in Europa. Wij hebben eindelijk een begin gemaakt met het debat waarop van verschillende kanten was aangedrongen maar waartoe niemand de moed had opgebracht. Eerlijk gezegd kon ik nauwelijks een glimlach onderdrukken toen ik - na zoveel kritiek op mijn standpunt - in een Franse krant las dat: “de Commissie met haar recente voorstellen het Pact ‘intelligenter’ maakt….”.
Wij hebben eveneens op standvastige wijze bijgedragen aan de strategie van Lissabon en talrijke voorstellen gedaan die noodzakelijk waren om de Unie in staat te stellen haar doel voor 2010 te verwezenlijken en de meest concurrerende en dynamische economie van de wereld te worden. Ik zal slechts enkele voorbeelden noemen: de Europese ruimte voor onderzoek, de beklemtoning van bedrijfsinnovatie en de informatiemaatschappij, de nieuwe onderwijs- en opleidingsprogramma’s voor levenslang leren en de openstelling van onze universiteiten naar de wereld. De hervorming van ons mededingingsbeleid is een van de belangrijkste bijdragen die wij hebben geleverd tot de verbetering van het mededingingsvermogen.
Op sociaal gebied was de “Agenda voor het sociaal beleid” een referentiekader voor een hele reeks maatregelen op het gebied van de werkgelegenheid, de sociale bescherming, de gezondheid en de veiligheid op de werkplek, gelijke kansen en sociale insluiting. Als wij echter eerlijk zijn moeten wij toegeven dat veel doelstellingen niet zijn bereikt. Zo hebben wij met name niet de doelstellingen bereikt op de buiten de communautaire methode vallende gebieden, op de gebieden dus waar met eenparigheid van stemmen moet worden besloten. Een van de meest sprekende voorbeelden is hier het communautair octrooi. Telkens weer stuitte dit op moeilijkheden en struikelde het over taalkundige problemen. Als de lidstaten niet van houding veranderen zal de strategie van Lissabon in gevaar worden gebracht.
Er zijn verder talloze voorstellen gedaan voor, en resultaten geboekt bij de verwezenlijking van de ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid, bij de verbetering van de milieubescherming, bij de inspanningen op energie- en vervoersgebied en bij de versterking van de gezondheids- en consumentenbescherming. Denkt u maar aan de uitvoering van de agenda van Tampere en hetgeen gedaan is om het hoofd te bieden aan de nieuwe uitdagingen waarvoor wij geplaatst zijn door het internationaal terrorisme na de aanslagen van 11 september 2001. Denkt u ook aan de te Göteborg besloten strategie voor duurzame ontwikkeling, aan de Top van Johannesburg en aan de Europese inspanningen voor het Protocol van Kyoto, die nu definitief vruchten lijken af te werpen. Op die gebieden hebben wij echt het voortouw genomen in de wereld en op concrete wijze aangetoond dat een Europees optreden in een multilaterale context een echte toegevoegde waarde oplevert.
Wij hebben de strategische keuzes, de keuzes die van cruciaal belang zijn voor de toekomst van de Unie - zoals het Europees satellietnavigatiesysteem GALILEO of de allesomvattende strategie voor een gemeenschappelijk Europees luchtruim - gekoppeld aan prompte reacties op noodsituaties - zoals de scheepsbreuken van de in 1999 en van de in 2002.
Aan het begin van ons mandaat was er echter een ander gebied waarop het, na de gekkekoeiencrisis, absoluut noodzakelijk was het vertrouwen van de consumenten te herstellen: de voedselsector. De geïntegreerde strategie “van de boerderij tot de tafel”, was samen met andere instrumenten, zoals de Europese Autoriteit voor de voedselveiligheid, ons antwoord daarop. Ook de hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid had trouwens tot doel een antwoord te geven op de nieuwe interne en internationale uitdagingen. Daartoe werd een strategie met meer duurzaamheid en meer aandacht voor plattelandsontwikkeling opgezet.
Tot slot hebben wij ons politiek project, onze visie op de Unie na de uitbreiding, gepresenteerd en voorstellen gedaan voor de nieuwe financiële vooruitzichten. Het doel van dit politiek project is een echt en concreet Europees burgerschap te verwezenlijken. Daarmee streven wij naar een Unie van continentale omvang, naar een Unie met nieuwe verantwoordelijkheden jegens haar burgers en met een eigen verantwoordelijkheid op het wereldtoneel. Ook dat is namelijk onze ambitie: van Europa een hoofdrolspeler maken op het wereldtoneel en Europa in staat stellen zijn stem te laten horen en zich in te zetten voor een wereld van vrede, veiligheid en evenwichtige ontwikkeling.
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, tot slot wil ik nog een laatste thema aanstippen dat mijns inziens op het conto moet worden geschreven van deze Commissie en het Europees Parlement: de sluiting van een kaderakkoord tussen de twee instellingen voor de duur van heel de legislatuur. Ons akkoord heeft de initiatieven waar beide instellingen achter staan, meer waarde verleend. Zo is het bijvoorbeeld praktijk geworden dat de Commissie het Europees Parlement bij voorbaat en formeel op de hoogte stelt van haar grote initiatieven. Deze akkoorden hebben de politieke rol van en de verbinding tussen de Commissie en de basis van de democratische legitimiteit, die voor een groot deel is gelegen in het Europees Parlement, versterkt. Dit is een onmiskenbare democratische vooruitgang, waaraan ik grote waarde hecht en waarvoor ik u wil bedanken.
Tot slot wil ik nog wijzen op de grote mate van overeenstemming tussen het Europees Parlement en de Commissie op wetgevingsgebied. De conflictsituaties zijn op de vingers van een hand te tellen. Daar zijn wij verheugd over. Dit is een van de grote verdiensten van de medebeslissingsprocedure en van het correcte beheer van deze procedure door de drie betrokken instellingen. Nu lopen de vijf jaar ten einde, en ik moet zeggen dat ik voldaan ben over de opbouwende betrekkingen die wij tussen de Commissie en het Parlement hebben kunnen ontwikkelen. Ik hoop - en geloof - dat deze in de toekomst voortgezet kunnen worden.
Als dit inderdaad het geval is, betekent dit dat de aftredende Commissie niet alleen de betrekkingen met dit Parlement heeft ontwikkeld maar ook de voorwaarden heeft gecreëerd voor een versterking van de democratie in Europa. Ik ben er namelijk rotsvast van overtuigd dat Europa behoefte heeft aan “meer Europa” en “meer Unie”. Wij moeten onze volledige steun geven aan het Europees politiek project en dit met kracht, overtuiging en moed verwezenlijken. Dat hebben wij de afgelopen vijf jaar ook gedaan. Mijn oprechte dank voor uw nooit aflatende hulp en steun! 
De Voorzitter.
   Hartelijk dank, mijnheer Prodi. Voordat ik het woord geef aan de woordvoerders van de fracties, zou ik u graag, namens het Parlement en namens mijzelf, willen bedanken voor uw werk voor de Commissie, en hierbij in herinnering brengen dat u uw taak op een bijzonder moeilijk moment in de geschiedenis van Europa hebt aanvaard maar dat het continent, nu u vijf jaar later uw functie neerlegt, een aantal historische veranderingen heeft ondergaan. En dan bedoel ik écht historisch. Want dat is het woord dat, zonder gebruik van retoriek, het meest van toepassing is op de gebeurtenissen die in Europa tijdens uw mandaat hebben plaatsgevonden.
De feitelijke invoering van de euro, de instelling van de monetaire unie – waar zo lang over is gedroomd en die na zoveel inspanningen werkelijkheid is geworden – zal de naam van de "Commissie Prodi" dragen. Ook de grootste uitbreiding van de Europese Unie – die zeker nooit meer herhaald zal worden – is onder uw voorzitterschap verwezenlijkt. Dit is een van de structurele metamorfosen van Europa die door de geschiedenis aan uw naam en aan de Commissie die u hebt voorgezeten zal worden verbonden, en ook aan uw vruchtbare en intensieve deelname aan het werk aangaande de Grondwet, die onderwerp zal zijn van een referendum.
Alleen al op basis van deze drie onderwerpen, mijnheer Prodi, zult u het voorzitterschap van de Commissie verlaten met een uitstekende staat van dienst, met veel successen, politieke successen die de realiteit van Europa drastisch hebben veranderd en hebben bijgedragen aan zijn eenheid.
Mijn voorgangers hebben me verteld dat u altijd hebt willen luisteren naar het Europees Parlement, dat zij in u altijd een aandachtig oor hebben gevonden. Ook al hebben wij uw raadgevingen niet altijd gevolgd, u hebt zich bij de parlementsleden in ieder geval in positieve zin onderscheiden door uw vriendelijkheid en uw constante toegankelijkheid. En, op de allereerste plaats door uw toewijding aan Europa. Deze toewijding aan Europa, die algemeen bekend is, is de reden geweest dat u het voorzitterschap van de Commissie ging bekleden. U kunt vooral tevreden zijn omdat deze toewijding aan Europa bij het verlaten van uw functie nog veel bekender is dan voorheen.
Poettering (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Commissie, dames en heren, dit is een belangrijk debat en het zou goed geweest zijn als zowel het Raadsvoorzitterschap als de hele Commissie daarbij aanwezig was geweest. Ik hoop voor de toekomst dat de voltallige Commissie de plenaire vergadering niet alleen zal bijwonen wanneer ze ons vertrouwen nodig heeft, maar ook wanneer wij de balans opmaken, want van de balans hangt ook onze toekomst af. Daarom had ik het op prijs gesteld wanneer de Commissie hier in voltallige bezetting aanwezig was geweest en dat geldt ook voor de Raad.
De Commissie onder voorzitterschap van Romano Prodi kende - zoals normaal is in het politieke en persoonlijke leven - zon- en schaduwzijden. Onze rol in de communicatie met de Commissie is tweeledig: aan de ene kant zijn wij bondgenoten van de Commissie, omdat wij staan voor het communautaire model, aan de andere kant zijn wij ook degenen die de Commissie controleren en we zijn vastbesloten die rol ook in de toekomst te vervullen. Ik ben het met de scheidende Commissievoorzitter eens wanneer hij zegt dat het Interinstitutioneel Akkoord de parlementaire democratie heeft versterkt. Voor ons is ook de nieuwe Commissie gebonden aan wat wij met de Commissie Prodi zijn overeengekomen.
We hebben samen met succes een historische opdracht volbracht, namelijk de uitbreiding. Onze fractie is altijd een van de drijvende krachten geweest achter het lidmaatschap van de landen uit Midden-Europa en van Malta en Cyprus. Dat er vandaag bij dit debat ook collega’s zijn uit de tien nieuwe landen die sinds de laatste Europese verkiezingen in juni in ons Parlement vertegenwoordigd zijn, is dan ook iets waarop wij samen trots kunnen zijn.
Dames en heren, de scheidende voorzitter van de Commissie heeft de term “intelligent” gebruikt om aan te geven dat hij iets dom vond, en wel in verband met de Maastricht-criteria. Voor ons blijft deze uitspraak, deze opmerking van Romano Prodi iets wat we niet tot de hoogtepunten rekenen. Toch hebben we uitdrukkelijk respect voor het werk van het inmiddels afgetreden Commissielid dat verantwoordelijk was voor het monetaire beleid. Ik noem geen naam, want dan zou ik vele namen moeten noemen, maar we hebben waardering voor de manier waarop de voormalige commissaris de stabiliteit van de Europese munt heeft verdedigd. Ik hoop dat ook het nieuwe lid van de Commissie dat daarvoor verantwoordelijk is en de nieuwe Commissie als geheel pal zullen staan voor het Stabiliteitspact en de stabiliteit van de Europese munt.
Zo tevreden waren we niet over de voorstellen met betrekking tot het beleid inzake chemische stoffen. Daarmee zullen we ons de komende maanden, misschien zelfs de komende jaren moeten bezighouden. Ik wil niet op de details ingaan, maar het is belangrijk dat we het concurrerend vermogen van Europa vergroten. We moeten niet een beleid voeren waardoor Europa uiteindelijk zal deïndustrialiseren en arbeidsplaatsen zal verliezen. We hebben een redelijk evenwicht nodig tussen ecologie en economie. Het beste sociaal beleid is, banen te behouden en nieuwe banen te creëren. Daarom is het wellicht ons beide, het Parlement en zeker ook de Commissie, aan te rekenen dat we met het oog op de strategie van Lissabon geen ambitieuze, heel concrete doelen hebben gesteld. Bij de totstandkoming van de interne markt hadden we concrete doelen en concrete data. Daaruit moeten we gezamenlijk lering trekken: wanneer we in de toekomst het concurrentievermogen van Europa willen vergroten, moeten we strategische doelen formuleren met de data erbij.
Een afscheid stemt natuurlijk altijd enigszins weemoedig en daarom wil ik u, voorzitter Prodi, het volgende zeggen: U weet hoe groot mijn persoonlijke waardering voor u is en ik vond het jammer - het zou niet eerlijk zijn om dat vandaag onvermeld te laten - dat u de afgelopen maanden, zo niet de afgelopen anderhalf tot twee jaar, prioriteit hebt gegeven aan de binnenlandse politiek van Italië. Ik had gewild dat u al uw energie op het Europese beleid, op uw werk als voorzitter van de Commissie had gericht. Al met al kunnen we echter met een positieve instelling afscheid van elkaar nemen. Ik wil u allemaal bedanken en als ik dan toch een naam moet noemen, dan die van de vice-voorzitter van de Commissie, die verantwoordelijk was voor de contacten met het Europees Parlement: mevrouw Loyola de Palacio. Ik wil echter alle leden van de Commissie danken voor hun inzet en ik wens hun persoonlijk alle goeds toe. Deze goede wensen slaan nu niet direct op ieders politieke rol, maar persoonlijk wens ik u allemaal het beste. Ik ga voor de hele Commissie van de positieve veronderstelling uit dat ze haar best heeft willen doen voor het communautaire Europa en dat moeten we als Commissie en Parlement gezamenlijk blijven doen. Daarom een hartelijk woord van dank en alle goeds voor u persoonlijk.
Schulz (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Commissie, ik wil u namens mijn fractie bedanken voor het werk dat u de afgelopen vijf jaar samen met de hele Commissie voor de Europese Unie hebt gedaan. Zowel de Voorzitter van het Parlement als collega Poettering hebben al enkele mijlpalen uit de afgelopen ambtsperiode genoemd. Toen u deze functie aanvaardde was er sprake van een moeilijke situatie; na het einde van de door Jacques Santer geleide Commissie waren de betrekkingen tussen Parlement en Commissie gespannen. U hebt voor ontspanning gezorgd! U hebt dat gedaan door naar dit Parlement toe te komen. Door de wijze waarop u en uw hele Commissie ons tegemoet traden, hebt u als Commissievoorzitter duidelijk gemaakt dat u binnen het interinstitutionele kader respect hebt voor het Parlement als de vertegenwoordiging van de Europese volken. Daarvoor zijn we u dankbaar, omdat u daarmee een mijlpaal hebt gezet in de geschiedenis van de Europese Unie. Uw opvolger zal gemeten worden met de maatstaf die u in de omgang met het Parlement hebt aangelegd. Wie als voorzitter van de Commissie het vertrouwen van dit Parlement wil hebben, kan niet bij Romano Prodi achterblijven.
Er is een tweede punt, mijnheer de voorzitter van de Commissie, waarop u trots kunt zijn en waarvoor we u dankbaar zijn. In een zeer moeilijke fase van het Europese en internationale beleid van Europa hebt u een standpunt ingenomen dat ik hier nog een keer wil aanhalen. Romano Prodi verklaarde in dit Parlement: Het terugvallen op wapens mag voor de politiek altijd slechts het laatste middel zijn. Men mag alleen naar de wapens grijpen wanneer alle alternatieve en alle politieke instrumenten zijn uitgeput. Het enige legitieme kader voor het besluit daartoe bieden de Verenigde Naties. De gevolgen van een oorlog zouden desastreus en niet te overzien zijn. Het was een profetische toespraak die u toen hield. De Irak-oorlog was fout en namens mijn hele fractie ben ik u dankbaar dat u als voorzitter van de Europese Commissie de juiste conclusies hebt getrokken.
De invoering van de euro is al genoemd. Uw strijd en de strijd van uw medecommissarissen voor de Grondwet - en het zal een strijd blijven, want ze wordt dan wel op 29 oktober in Rome ondertekend, maar daarmee is ze nog niet geratificeerd - was een zaak waarvoor u stond. In het kader van de uitbreiding bent u samen met commissaris Verheugen, die ik hier noemen wil, op voorbeeldige wijze te werk gegaan. Alles bij elkaar opgeteld kan Romano Prodi denk ik trots zijn op zijn ambtsperiode, waarin er zoals bij alles hoogte- en dieptepunten zijn geweest, dat willen we niet verhelen. Als sociaal-democraten hadden ook wij soms reden tot kritiek. Wanneer ik echter de toespraak die de heer Poettering bij het begin van uw ambtsperiode hield, vergelijk met de toespraak die hij vandaag heeft gehouden, dan is de euforie in die vijf jaar enigszins getemperd, maar zo gaat het in de politiek nu eenmaal.
Mijnheer Prodi, u gaat nu terug naar Italië. U hebt nog niet definitief besloten wat u in Italië wilt doen en wat u gaat doen. Ik zeg u echter namens de Sociaal-democratische Fractie: welke beslissing u ook neemt - en ik hoop dat het de juiste beslissing zal zijn -, de Sociaal-democratische Fractie in het Europees Parlement blijft u steunen bij wat u gaat doen, niet alleen in gedachten en vanuit het hart, maar ook vanuit haar politieke wil. Hartelijk dank voor de samenwerking in de afgelopen vijf jaar.
Watson (ALDE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Prodi, vijf jaar en een maand geleden sprak u dit Parlement toe als kandidaat-voorzitter van een Commissie die zich nog moest bewijzen. U sprak erover dat u Europa in dienst van zijn burgers wilde stellen. Destijds werd u gesteund door onze fractie van liberalen en democraten. Ook vandaag, na vijf intensieve jaren, steunen wij u.
Wij liberalen en democraten zijn ervan overtuigd dat een aantal prestaties van de Commissie Prodi op de lange termijn onderscheidend zal zijn. Uw Commissie heeft de Lissabon-agenda gelanceerd en het eurotijdperk ingeluid. Uw Commissie heeft een eerste aanzet gegeven tot interne hervormingen en de uitbreiding van Europa van 15 naar 25 lidstaten begeleid en aangestuurd. Europa is door uw Commissie voorbereid op een gemeenschappelijk Europees veiligheidsbeleid tegen terrorisme.
U erfde destijds een Commissie die ernstig beschadigd was door de nodige schandalen. U beloofde dit Parlement dat u orde op zaken zou stellen bij de Commissie. Commissaris Kinnock heeft deze taak moedig op zich genomen, en hoewel dit werk nog niet voltooid is, laat u nu een Commissie achter waar een ingrijpend proces van hervormingen in gang is gezet. Onderdeel daarvan is de totstandbrenging van een open en vruchtbare relatie met dit Parlement, een relatie die wordt gekenmerkt door wederzijds respect. Uw opvolger doet er goed aan op deze voet verder te gaan.
Uw Commissie werd erfgenaam van een Europa dat de weg zocht naar economische hervormingen. Ze laat een Europa achter dat die weg vond, in Lissabon, hoe aarzelend we die weg ook zijn ingeslagen. Uw Commissie bleek bij het uitvoeren van de Lissabon-agenda verstandig, creatief en hervormingsgezind waar het gaat om het scheppen van wetgeving voor de interne markt. Wij liberalen en democraten erkennen en waarderen de zeer persoonlijke stempel die commissaris Bolkestein op die werkzaamheden heeft gedrukt. Met name de introductie van de euro, de grootste logistieke operatie in Europa van de afgelopen zestig jaar, was een praktische en politieke triomf.
Wij liberalen en democraten zijn ervan overtuigd dat we nog niet ver genoeg zijn als het gaat om economische hervormingen en dat we nog niet hebben bereikt wat we hadden kunnen bereiken. Maar als Europa er niet in slaagt om de Lissabon-doelstellingen te realiseren - en daar ziet het inderdaad naar uit -, dan komt dat niet doordat uw Commissie niet in staat is geweest om regels vast te stellen, maar doordat bepaalde lidstaten zich te vaak niet aan die regels gehouden hebben. De Lissabon-agenda is te vaak opzij geschoven ten behoeve van de agenda van Parijs, Berlijn of Londen.
Uw Commissie werd erfgenaam van het beschadigde maar hoopvol gestemde Europa van 1989, een Europa dat ook toen nog verdeeld was door een lijn van Triëste naar Gdansk. Vandaag is die lijn verdwenen, uitgewist door een historische uitbreiding die deze Commissie met recht op haar conto mag schrijven. Wij zijn dankbaar voor uw werk, voor het werk van commissaris Verheugen en voor het werk van de honderden toegewijde ambtenaren bij de Commissie die zich voor deze zaak hebben ingezet.
Mijnheer Prodi, de politici in mijn land raken maar al te vaak verstrikt in conflicten met de andere sekse! In uw geval kan ik er twee noemen: Penelope en Marta. U heeft de eerste snel laten vallen en ik ben verheugd vandaag te kunnen constateren dat u eindelijk ook de tweede aan de kant heeft gezet.
De Alliantie van Liberalen en Democraten voor Europa is ervan overtuigd dat de Commissie Prodi zich heeft gehouden aan de beloften die ze vijf jaar geleden aan dit Parlement heeft gedaan. Ook vandaag zal het vaak herhaalde verwijt wel weer te horen zijn dat u meer met de Italiaanse politiek dan met het leiden van de Europese Commissie bezig bent geweest. Gezien de prestaties van deze Commissie kan echter niemand blijven volhouden dat u slechts met één been in Brussel heeft gestaan.
Van een andere Italiaan met een Europese lotsbestemming, de Romeinse keizer Augustus, werd wel gezegd dat hij een stad van baksteen erfde, maar een stad van marmer naliet. Wij liberalen en democraten zijn van mening dat uw Commissie een stad van baksteen aantrof, maar een groter, beter en verstandiger Europa nalaat. Mijnheer Prodi, laat ik het in één Italiaans woord samenvatten: !
Frassoni (Verts/ALE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, voorzitter Prodi, in deze vijf jaar hebben uw betrekkingen met de Fractie De Groenen/Vrije Europese Alliantie ups en downs gehad, en dat is ook niet meer dan normaal. Ik moet u echter zeggen dat ik, gezien de hoorzittingen van de afgelopen weken, er zeker van ben - of liever gezegd: vrees - dat velen onder ons uw Commissie, en met name enkele leden daarvan, nog zullen gaan missen. Dat is zeker geen goed bericht, noch voor Europa noch voor ons.
Wij erkennen dat gedurende de hervormingen van de Europese Unie en de werkzaamheden van de Conventie u en uw Commissie de rug recht hebben gehouden. U hebt aangedrongen op de versterking en de democratisering van de Europese Unie, alhoewel u van alle kanten werd aangevallen. Die aanvallen betroffen niet alleen uzelf, of niet zozeer uzelf, maar vooral het bestaan van de Commissie als zelfstandige en echt Europese instelling. Ik moet zeggen - en wat dat betreft ga ik akkoord met hetgeen de heer Schulz zei - dat uw standpunt ten aanzien van Irak duidelijk was, en wij daarachter konden staan.
Helaas kon de oorlog daarmee niet worden voorkomen. De Europese Unie weigert namelijk om met één stem te spreken, of zich zo in te richten dat zij met één stem kàn spreken over vraagstukken als oorlog en vrede.
Wij erkennen ook dat uw Commissie weerstand heeft weten te bieden aan de druk van de - volgens mij gierige en kortzichtige - regeringen die denken dat zij Europa draaiende kunnen houden met een begroting van minder dan één procent. Laten wij hopen dat uw opvolger voet bij stuk zal weten te houden.
Zoals reeds gezegd is uw Commissie de Commissie van de uitbreiding. Ook wij erkennen dat enorm veel werk is verzet bij de voorbereiding van de toekomstige uitbreidingen en met name wat Turkije betreft. Ik zal u echter niet verhelen, mijnheer de voorzitter, dat wij teleurgesteld zijn over het uitblijven van een oplossing voor Cyprus. Lang geleden hadden wij de Commissie al gevraagd om een standvastiger initiatief, maar dat is er helaas niet gekomen.
Wij hebben zeker waardering voor het leiderschap waarvan u en het merendeel van uw Commissie blijk heeft gegeven - alhoewel helaas niet heel uw Commissie, en ik heb het met name over commissaris de Palacio - wat het vraagstuk van het Protocol van Kyoto en meer in het algemeen de klimaatveranderingen betreft. Natuurlijk hadden wij graag van de Commissie een voorstel gehad met een stabiliteitspact voor klimaatveranderingen. Wij hadden graag een daadwerkelijk plan gehad met duidelijke cijfers en sancties, maar dat is er niet gekomen. Laten wij hopen dat dit in de toekomst alsnog opgelegd kan worden.
Wat het Stabiliteitspact betreft zult u zich nog wel herinneren dat wij het roerend met u eens waren toen u zei dat dit een dom pact was. Daarop is echter niet onmiddellijk een initiatief gevolgd. Wij stemmen in met het voorstel dat uw Commissie nu heeft gedaan, en wij zijn daar ook redelijk voldaan over, maar het komt veel te laat, gezien de ernstige crisis in de Europese Unie.
Er waren echter drie vraagstukken ten aanzien waarvan onze standpunten lijnrecht tegenover elkaar stonden. Dat vinden wij spijtig en alsnog hopen wij niet alleen u maar ook uw opvolger te kunnen overtuigen. Het eerste vraagstuk was het conflict met onze fractie over de genetisch gemodificeerde organismen. Het was een fout het moratorium in te trekken, en ik geloof dat de burgers zich daarvan bewust zijn. Dan is er het energie- en milieuvraagstuk. Er is heel weinig gedaan voor de bevordering van de hernieuwbare energiebronnen, die vijf jaar lang min of meer de assepoester zijn geweest in de discussie. Tot slot, mijnheer de voorzitter, het PNR-dossier. Volgens ons heeft de Commissie een grote fout gemaakt door zich toe te leggen op een procedure waarmee het Parlement definitief en totaal buitenspel werd gezet in een zaak die de rechten van onze burgers rechtstreeks aangaat. Hopelijk krijgen wij nooit meer te maken met een Commissie die van mening is dat het Parlement niets te zeggen heeft over dergelijke vraagstukken. 
Wurtz (GUE/NGL ).
   – Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Commissie, om het werk dat de Commissie in vijf jaar heeft verricht in drie minuten te evalueren is bijna zoiets als te proberen de kwadratuur van de cirkel te berekenen. Daarom zal ik volstaan met enkele treffende voorbeelden die onzes inziens tekenend zijn voor belangrijke tendensen die kenmerkend waren en nog steeds zijn voor het optreden van de uitvoerende macht van de Unie en van de Unie in het algemeen.
Ik wil benadrukken dat ik geen personen bekritiseer maar een politiek. De huidige Commissie heeft, los van de politieke en nationale tegenstellingen, van de heer Lamy tot de heer Patten, briljante persoonlijkheden in haar gelederen; het probleem is gelegen in de gevolgde koers.
Als eerste voorbeeld: de agenda van Lissabon. Hoever zijn we, vier jaar na de aanneming van hetgeen de Europese Commissie een nieuw strategisch doel voor het decennium noemde? Een van de doelstellingen was, herinner ik me, het realiseren van volledige werkgelegenheid. Welnu, de cijfers van de Commissie zelf laten vandaag zien dat we voor het eerst in tien jaar meer banen vernietigen dan we er scheppen. De andere doelstelling was het opbouwen van de meest dynamische kenniseconomie ter wereld. Welnu, de Commissie constateert een algemene achteruitgang van de investeringen op kernterreinen als onderzoek, onderwijs en beroepsopleidingen. Eén getal dat de Commissie noemt is zelfs ronduit huiveringwekkend: meer dan 17 procent van de Europese jongeren van vijftien jaar beschikt niet over het minimum aan vereiste vaardigheden op het gebied van lezen, schrijven en rekenen. Men zou dan ook verwachten dat toch tenminste een paar eerste voorzichtige vraagtekens werden geplaatst of een zweem van twijfel ontstond ten aanzien van de gegrondheid van de liberale vlucht naar voren van de afgelopen jaren, waarvan deze mislukkingen de wrange vruchten zouden kunnen zijn. Maar nee, die vraag wordt nooit gesteld. Tijdens de crisis is de liberale ontwikkeling niet tot staan gebracht maar juist versterkt.
Als tweede voorbeeld: het programma van Tampere 1999, in het bijzonder het Europees asiel- en migratiebeleid. Heeft datgene dat de mensenrechtenactivisten het fort Europa hebben genoemd, bevredigende resultaten opgeleverd als het gaat om de befaamde beheersing van de migratiestromen? Nee, getuige de terugkerende tragedies aan de Siciliaanse kusten. Heeft men dan besloten de problemen van de andere kant te lijf te gaan, namelijk door de onverbiddelijke regels van de wereldeconomie te veranderen om te trachten deze migraties uit lijfsbehoud bij de bron te stuiten? Nee! Zonder zich te bekommeren over de ethische, humanitaire en juridische problemen, start de Commissie proefprojecten om op de zuidkust van de Middellandse Zee opvangcentra neer te zetten voor de opvang van vluchtelingen die op zee zijn onderschept. Wat wordt de volgende stap?
Als laatste voorbeeld: de transatlantische betrekkingen. Na 11 september heeft het idee post gevat dat onze uitdrukking van solidariteit met het Amerikaanse volk niet hoefde te betekenen dat we gedwee de opvattingen van zijn leiders op het gebied van internationale veiligheid moesten overnemen. Wel bondgenoten, maar niet gebonden, zei men toen. Dat heeft de Commissie er echter niet van weerhouden om tijdens de transatlantische top van juni 2003, oftewel na het begin van de oorlog in Irak, aan president Bush te verklaren, ik citeer: “Wanneer Europa en de Verenigde Staten verenigd zijn kan geen enkele vijand tegen ons in verzet komen”. De geschiedenis heeft die boude bewering sindsdien niet bepaald waargemaakt. Maar welke lering is daar naar buiten toe uit getrokken? Daar wringt hem de schoen, mijnheer de Voorzitter. Er worden nooit opties tegen elkaar afgewogen; het is steeds weer . Het wordt tijd dat we onze instellingen weer wat kritische geest inblazen: de tegenspraak is de motor van de vooruitgang.
Giertych (IND/DEM ).
    Mijnheer de Voorzitter, het valt niet te ontkennen dat de vertrekkende Europese Commissie de nieuwe lidstaten van de Europese Unie uiterst onrechtvaardig heeft behandeld. Alle vorige uitbreidingen van de Unie vonden plaats op basis van het beginsel dat voor de nieuwe landen dezelfde voorwaarden gelden als voor de landen die reeds tot de EU behoorden. Dit gold niet alleen voor landen als Griekenland, Portugal en Ierland, landen met net als wij een laag nationaal inkomen, maar die reeds een markteconomie hadden en derhalve snel van de mechanismen van de Unie konden profiteren. Dit gold tevens voor Oost-Duitsland, dat net als wij een transformatie van het politieke stelsel moest ondergaan. De Duitse Democratische Republiek kreeg vanaf de eerste dag na de toetreding landbouwsubsidies op het niveau van 100 procent van wat de West-Duitse landbouwers kregen en productielimieten op het niveau van de eigen consumptie. De toetredingsvoorwaarden voor Polen en de overige landen van het voormalige Oostblok waren veel ongunstiger en uiterst onrechtvaardig. Deze onrechtvaardigheid blijft het visitekaartje van het werk van uw Commissie, mijnheer Prodi. De Europese Unie stuurt missies naar verschillende landen buiten de Unie die geen enkel toetredingsperspectief hebben, om op de democratie toe te zien, maar het ontbrak aan de moed om te controleren of de referenda over de toetreding democratisch werden gehouden. Of dat de tegenstanders van de toetreding evenveel tijd in de publieke media kregen als de voorstanders. Helaas was er noch gelijkheid, noch democratie. De Unie keek liever de andere kant op. Ook dit is een onrechtvaardigheid die het mandaat van de uittredende Commissie karakteriseert. Maar er zijn nog meer redenen tot ontevredenheid over de Commissie onder uw voorzitterschap. Tijdens uw mandaat werd de Ontwerpgrondwet voorgelegd. De steun van de Commissie voor dit project betekent dat de Unie zich met rasse schreden ontwikkelt tot een eenheidsstaat. Er wordt gesproken over het subsidiariteitsbeginsel, maar tegelijkertijd wordt de lidstaten de bevoegdheid ontnomen over zaken die zij uitstekend zelf kunnen regelen. Stap voor stap wordt de vorming van een Europees leger gepland, een eenvormig buitenlands beleid, een gemeenschappelijke munt, gemeenschappelijk recht en een gemeenschappelijke jurisdictie. De Commissie wordt geleidelijk een Europese regering, zonder dat daar een consensus over bestaat. 
Muscardini (UEN ).
   - Mijnheer de voorzitter, aan het begin van uw mandaat hebben wij voor u gestemd, in de hoop dat u enkele cruciale problemen zou oplossen. Helaas zijn er nog talrijke problemen niet opgelost. De Commissie is niet bij machte gebleken om samen met de Raad de overgang naar de euro minder duur te maken voor onze burgers. Verder waren tot voor kort nog steeds niet de criteria voor het systeem van algemene preferenties vastgesteld, hetgeen betekent dat het vraagstuk van een correcte ontwikkeling en samenwerking tussen Europa en de armste landen nog jarenlang open blijft staan.
De Autoriteit voor de voedselveiligheid, waar wij aan het begin van uw mandaat over gesproken hebben, is helaas gedeeltelijk - ook door de schuld van de Raad - nog dode letter. Met andere woorden, zij is nog steeds niet operationeel, ondanks alle beloftes. Bovendien worden de maatregelen ter bestrijding van illegale immigratie en mensenhandel slechts beschouwd als, laten we zeggen, iets bijkomstigs. De strijd tegen het terrorisme was geen echte prioriteit, ondanks het feit dat er reeds voor de elfde september aanwijzingen waren dat er in politiek en organisatorisch opzicht krachtiger optreden geboden was.
Telkens als wij wezen op de noodzaak van een reglementering van de informaticasector, tenminste voor de landen van de Unie, viel ons verzoek in dovemansoren. Daarom is het internationaal terrorisme nu ook een mediaterrorisme geworden. De terroristen hebben namelijk geleerd hoe zij de nieuwe technologieën - die niet alleen voor economische doeleinden maar ook voor de verspreiding van de beginselen van vrijheid, democratie en mensenrechten ingezet zouden moeten worden - tegen ons kunnen gebruiken. Er zijn regels voor de pers, voor televisie en kranten, maar niet voor internet. Daar is het probleem nog onopgelost. Ik noem nu slechts enkele van de vraagstukken waarvoor de afgelopen jaren geen oplossing is gevonden.
Het lijdt geen twijfel dat dit jaren waren van grootse en positieve vernieuwingen: van de euro tot de Europese hereniging en het Grondwettelijk Verdrag. Wij danken dan ook heel de Commissie en u, mijnheer de voorzitter, voor uw inzet. Helaas is men er echter niet in geslaagd om in Europa de ommezwaai te bewerkstelligen waar de burgers om vroegen, dat wil zeggen meer subsidiariteit, minder bureaucratie en meer beleid.
Verder spijt het ons als Italianen, mijnheer de voorzitter, dat u in de afgelopen tijd uw onpartijdige rol hebt opgegeven en u aldus hebt blootgesteld aan kritiek van verschillende kanten. Zoals uit de verslagen van deze vergadering blijkt, hebben wij vaak de Commissie verdedigd en geholpen, toen zij aan het begin van haar mandaat het mikpunt was van kritiek. Nu staan wij met lege handen omdat u, mijnheer de voorzitter, een dubbele rol bent gaan vervullen: die van voorzitter van de Commissie in Brussel en leider van centrumlinks in Italië. 
Czarnecki, Ryszard (NI ).
    Mijnheer de Voorzitter van het Parlement, mijnheer de voorzitter van de Commissie, ik herinner mij mijn eerste ontmoeting met de toenmalige Italiaanse premier Romano Prodi zes jaar geleden in Rome. Deze ontmoeting vond plaats tijdens een officieel bezoek van de Poolse premier Jerzy Buzek, thans lid van het Europees Parlement, die ik begeleidde als minister van Europese Zaken. Na al deze jaren heb ik nog altijd goede herinneringen aan uw welwillendheid en openheid tegenover mijn land. Hier wil ik u hartelijk voor bedanken.
U was voorzitter van de Europese Commissie in historische tijden waarin de vijfde en omvangrijkste uitbreiding van de Europese Unie haar beslag kreeg. U heeft geschiedenis geschreven en maakt deel uit van de geschiedenis. De Europese Unie is Europeser en representatiever voor ons continent geworden. Ik hoop dat wij in de loop der jaren beter met de Verenigde Staten en Azië zullen kunnen concurreren. Uw mandaat werd evenwel niet uitsluitend gekenmerkt door een grote ommekeer, maar tevens door vele vraagtekens, waar uw Portugese opvolger een antwoord op zal moeten vinden. De hoge werkloosheid, het concept van een Europa met twee snelheden, dat wil zeggen een superieur en een inferieur Europa, behoren eveneens tot uw nalatenschap. Het is niet gemakkelijk om in de voetsporen van Jacques Delors te treden. Veel gemakkelijker is het in de voetsporen van Jacques Santer te treden, want die zette geen reuzenstappen. Maar ten slotte zitten wij hier in een Parlement dat 25 landen vertegenwoordigt en niet 15 en dat is ook uw verdienste, mijnheer de voorzitter. 
Grossetête (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Commissie, het is welhaast een belevenis u hier in dit Huis aan te treffen, zozeer is uw frequente afwezigheid dit jaar opgemerkt en ervaren als een teken van desinteresse ten aanzien van ons Parlement. Ik vrees dat we wanneer we de balans gaan opmaken, zullen moeten vaststellen dat uw rol niet aan onze verwachtingen heeft kunnen voldoen.
Zeker, meerdere commissarissen hebben uitstekend werk gedaan en het spijt ons hen te zien vertrekken. Er is velerlei vooruitgang geboekt op het terrein van veiligheid in al haar vormen. Onze dank gaat uit naar mevrouw de Palacio, wier moed wij zeer op prijs hebben gesteld, naar de heer Liikanen, die erin geslaagd is vooruitgang te boeken op enkele belangrijke dossiers, naar de heer Busquin, voor zijn inzet voor het onderzoek, naar de heer Barnier, die ons een nieuwe visie op de regionale fondsen heeft weten voor te stellen. En niet te vergeten de moeilijkheden die de heer Byrne heeft overwonnen om de problemen inzake voedselveiligheid het hoofd te bieden. Ik denk ook aan mevrouw Reding en de heer Vitorino; hun bekwaamheid hebben wij zeer gewaardeerd.
Echter, mijnheer Prodi, waar was de bezieling waar de Europese afgevaardigden zo naar uitzagen? U mag dan de uitbreiding tot een goed einde hebben gebracht, u hebt nooit op een duidelijke manier het debat aangezwengeld over de grenzen van Europa en over de migratiestromen. Het heeft u aan de ambitie ontbroken om de strategie van Lissabon ten uitvoer te leggen, de economische governance verder te brengen en het jongerenbeleid te bevorderen.
Mijnheer Prodi, waarom is het imago dat de Europese Commissie geniet bij onze medeburgers zo tanende? Laat ik een concreet voorbeeld geven. Vanmorgen hoorde ik dat uw Commissie zich, op instigatie van de heer Bolkestein, buitengewoon en onbegrijpelijk streng opstelt door, met betrekking tot de Europese as Genève- Lyon-Bordeaux, te eisen dat de Europese aanbesteding voor de voltooiing van de 50 resterende kilometers wordt overgedaan, terwijl er al een toewijzing heeft plaatsgevonden voor de as Lyon-Bordeaux. Voor 50 kilometer een Europese aanbesteding overdoen, dat is puur tijdsverlies en zonde van het geld: dergelijke besluiten zijn puur technocratisch en in tegenspraak met het gezond verstand. Hoe moet ik aan mijn medeburgers uitleggen dat dit besluit meer geld gaat kosten en dat het meer vertraging gaat opleveren? Ik weet al wat ze me over Europa zullen zeggen.
Mijnheer Prodi, we kunnen alle communicatiestrategieën van de wereld inzetten, maar als de Commissie op die manier handelt zullen uw en onze inspanningen in de praktijk tevergeefs zijn. Om vertrouwen te wekken in een sterk Europa dat dichter bij de burger staat moet er op dit gebied nog heel veel gebeuren. 
Swoboda (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Commissie, u moet zich niet gekwetst voelen, u moet zich eerder verbazen – ook ik verbaas me – over het feit dat sommigen niet de moed hebben noch in staat zijn op dit moment objectief te zijn. Ze moeten, zoals de vorige spreekster zojuist deed, zo nodig een partijpolitiek standpunt innemen. Ik verzeker u namens mijn fractie en namens vele collega’s in het Parlement dat u juist met het Parlement heel nauw en heel goed hebt samengewerkt. Dat geldt ook voor de vice-voorzitters Loyola de Palacio en Neil Kinnock en voor alle leden van deze Commissie. Er zijn mijlpalen bereikt en standaarden vastgesteld en die zullen niet veranderen. Ik vraag me af, mevrouw Grossetête, of de Commissie Barroso zich aan deze standaarden zal houden. De heer Barroso heeft dat tot nu toe niet laten zien, de heer Prodi daarentegen wel.
Ten tweede: de uitbreiding die plaatsgevonden heeft en het beleid inzake het Middellandse-Zeegebied geven u gelijk – in weerwil van wat sommige parlementsleden hebben gezegd. We verwachten van de heer Barroso hetzelfde en vragen hem, beide in dezelfde omvang en met dezelfde zorgvuldigheid uit te voeren als de Commissie Prodi gedaan heeft. Ik noem in dit verband ook de dialoog met de islam. Commissievoorzitter Prodi heeft ons erop gewezen dat we voor meer veiligheid niet meer wapens nodig hebben, maar bereid moeten zijn tot dialoog, juist met onze buurlanden in het kader van het nabuurschapsbeleid. Waar kwam dit nabuurschapsbeleid vandaan? Van de Commissie Prodi. Dat was een geweldige prestatie, waarvoor we niet alleen dankjewel moeten zeggen, maar waaraan we ook in de toekomst een vervolg moeten geven.
Ten aanzien van het werkgelegenheidsbeleid en vele andere zaken had ik meer gewild, maar het was niet de Commissie doch de Raad die zich op deze terreinen helaas uiterst voorzichtig en terughoudend opstelde. Voorzitter Prodi wees daar al op. Hij had als eerste de moed om te zeggen, misschien in wat provocerende bewoordingen, dat het Stabiliteitspact in de vorm waarin het uiteindelijk is vastgesteld, niet bijzonder intelligent kan worden genoemd. Nu liggen er voorstellen en ik ben ervan overtuigd dat we voor deze voorstellen een meerderheid zullen vinden, ook bij de ministers van Financiën. Juist als econoom zeg ik dat iedere economische regel met verstand en niet dogmatisch en bureaucratisch moet worden toegepast. Dat is iets wat professor Prodi waarschijnlijk als eerste goed heeft ingezien.
Laat u mij tot slot nog iets zeggen over een onderwerp waarover juist nu een discussie gaande is. Mijnheer Bourlanges zit naast me en hij kan erover meepraten. Het gaat er niet om, zoals de journalisten willen, een man of een persoon af te wijzen omdat hij tot een bepaalde regering of politieke stroming behoort. Het gaat erom dat wij als sociaal-democraten evenals de meerderheid in het Parlement de normen willen handhaven die deze Commissie ten aanzien van de grondrechten en fundamentele vrijheden en ten aanzien van de vrijwaring van discriminatie heeft vastgesteld. Daarop willen wij een duidelijk antwoord. Het gaat de komende dagen om de vraag of de Commissie Barroso in staat is deze normen overeind te houden, met name waar het gaat om de grondrechten en vrijheidsrechten – bij de opstelling van de catalogus van grondrechten was u ook actief betrokken. De positie van de vrouw moet verder worden verbeterd, er mag niet worden gediscrimineerd op grond van geslacht of seksuele oriëntatie. Om deze standaarden van de Commissie Prodi gaat het. De heer Barroso moet nog bewijzen dat hij zich aan deze standaarden kan houden.
De Sarnez (ALDE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Commissie, u bent aan het einde gekomen van een mandaat dat u gekleurd hebt, naar ik meen, met uw menselijkheid en met de hoge achting die u koestert, en die wij delen, voor het Europees project. Ik wil hier benadrukken dat u veel goed werk hebt geleverd.
U had de verantwoordelijkheid voor de invoering van de euro in klinkende munt. Dat was een zware taak en u bent erin geslaagd deze tot een goed einde te brengen. Men voorspelde ons dat het een puinhoop zou worden, maar dankzij uw gedegen voorbereiding hebben onze medeburgers zich de Europese eenheidsmunt vanaf dag één van januari 2002 eigen gemaakt. Op milieugebied konden belangrijke vorderingen worden gemaakt dankzij de inwerkingstelling van het protocol van Kyoto, de Kaderrichtlijn Water en de richtlijn over het terugdringen van de hoeveelheid afval en recycling. Het uitwerken van een echt gemeenschappelijk asiel- en immigratiebeleid en de intensifiëring van de strijd tegen de misdaad op communautaire schaal hebben bijgedragen aan het bevorderen van de vrijheid van verkeer en van vestiging binnen de Unie, nog afgezien van de maatregelen die zijn genomen ten bate van de mobiliteit van studenten, onderzoekers en arbeidskrachten. Al die vorderingen tonen aan hoezeer u de Europese burger in het middelpunt van uw aandacht hebt weten te plaatsen, teneinde hem te verzekeren van een betere leefomgeving.
U moest de moeilijke onderhandelingen voeren over de uitbreiding van de Unie, de grote hereniging van de Europese familie. Ondanks de druk van de Europese Raad bent u erin geslaagd het roer onverbiddelijk recht te houden, zodat de ontvangst van tien nieuwe lidstaten niet zou resulteren in een vleugellamme Unie.
Op het institutionele vlak kunnen we niet anders dan tevreden zijn met de opstelling van het Handvest van de grondrechten en met de noodzakelijke en moedige hervorming van de Commissie. Overigens, de standpunten die u tijdens de IGC hebt verdedigd zijn in aanmerking genomen in het ontwerp voor een Europese Grondwet, die ons straks hopelijk in staat zal stellen deze uitgebreide Unie beter te laten functioneren. Uw begrotingsvoorstellen voor de toekomst vormen wat dat aangaat eveneens een heldere kijk op onze behoeften.
Mijnheer de voorzitter van de Commissie, de belangrijkste doelstellingen die u op 15 februari 2000 aan dit Parlement hebt voorgelegd zijn bereikt. U hebt zich op bezielde en rechtvaardige wijze van uw taak gekweten. Namens de Europese burgers die wij hier vertegenwoordigen wil ik u daar alleen maar voor bedanken. 
Hudghton (Verts/ALE ).
   Mijnheer de voorzitter, uw Commissie is met recht trots op haar rol in de uitbreiding van de Europese Unie. De partijen van de Vrije Europese Alliantie heten onze nieuwe buren welkom en zien uit naar de dag dat onze eigen landen – Schotland, Wales en Catalonië, bijvoorbeeld – als onafhankelijke lidstaten hun plaats aan de hoofdtafel kunnen innemen.
Vijf jaar geleden heeft u, mijnheer Prodi, uitvoerig gesproken over de noodzaak dat de Europese Unie weer aansluiting zou vinden bij haar burgers. Tot vijf jaar geleden bleek uit opiniepeilingen dat de EU op meer publieke steun kon rekenen in Schotland dan in andere delen van het Verenigd Koninkrijk. Dit draagvlak is nu echter danig afgenomen. Een van de belangrijkste redenen daarvoor is een van de grootste mislukkingen van de Europese Unie: het gemeenschappelijk visserijbeleid. Uw Commissie had tot taak het GVB te hervormen. U had de kans de visserijgemeenschappen van Schotland hoop te bieden, maar in plaats daarvan bood u wanhoop. U had kunnen ingaan op voorstellen van dit Parlement om een zinvol, gedelegeerd, regionaal visserijbeheer op te zetten, maar in plaats daarvan riep u tandeloze adviescommissies in het leven. Dit alles is niet alleen de Europese Commissie aan te rekenen: achtereenvolgende Britse regeringen hebben immers de belangen van Schotland herhaaldelijk opgeofferd. De druppel die de emmer echter deed overlopen voor mijn partij – een pro-Europese partij – was het onlogische besluit dat dit jaar genomen is om het GVB in de ontwerp-Grondwet op te nemen als een van slechts een handjevol exclusieve bevoegdheden. Zolang die clausule gehandhaafd blijft, zullen wij in elk referendum tegen de Grondwet stemmen. De Commissie heeft voor het vak “visserij” dan ook een dikke onvoldoende op haar eindrapport! 
Musacchio (GUE/NGL ).
   - Mijnheer de voorzitter, u weet dat wij in deze jaren voortdurend kritiek, en soms felle kritiek, hebben uitgeoefend op de wending die de opbouw van ons Europa nam. Ik zeg “ons” Europa omdat wij net als u voor Europa zijn. Daarom zal ik onze kritiek op het werk van uw Commissie niet herhalen - u kent die trouwens - maar u veeleer een vraag stellen waar wij samen met u over moeten nadenken: hoe is de verhouding tussen de Europese opbouw en de liberalistische globalisering? Men kan wel denken dat een geleidelijk proces beter is en de globalisering anders kan, maar ziet men dan niet dat de geleidelijk aan in de verzorgingsstaat verworven rechten door de globalisering worden opgeslorpt, en dat zich nieuwe dynamische ontwikkelingen op wereldschaal voordoen waarin onrechtvaardigheid en democratische onteigening hoogtij vieren?
Zelfs oorlog en terrorisme zijn terug. Werknemers worden tegen elkaar uitgespeeld. Daartoe wordt momenteel in de automobielindustrie een poging ondernomen. Waar is Europa in dit beeld? Is de Grondwet in feite ook geen stap terug ten opzichte van bijvoorbeeld de Italiaanse grondwet, die gegrondvest is op werk en op de verwerping van oorlog? Is deze Grondwet eigenlijk niet een soort van berusting in de voorschriften van de globalisering op basis van ?
Daarom kan Europa voor ons pas de hoop op een andere toekomst worden als het - in tegenstelling tot hetgeen het tot nu toe was - een reëel alternatief weet te zijn. 
Angelilli (UEN ).
   - Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Commissie, in een tijd van balans opmaken moet men niet alleen zijn genoegen uiten over de gemaakte vooruitgang maar ook de gemiste of niet geheel bereikte doelstellingen noemen, als men opbouwend wil zijn voor de toekomst.
Ten eerste is met de invoering van de euro een belangrijk doel bereikt. De Commissie had evenwel veel meer kunnen doen om de lidstaten te helpen bij de bestrijding van de prijsstijgingen, en om de bedrijven te helpen bij het aanpakken van de problemen ten gevolge van de te sterke euro.
Ten tweede zijn de met de uitbreiding verband houdende problemen nog lang niet opgelost. De nieuwe landen beklagen zich erover dat zij nog steeds als tweederangs landen worden beschouwd, en de oude landen zijn geconfronteerd met minder beschikbare financiële middelen en met het probleem van de veel lagere arbeidskosten in de toegetreden landen.
Tot slot betreuren wij het dat de hervorming van het Stabiliteitspact nog steeds niet rond is. Dit werd al als een urgente noodzaak gezien in 2001, in het bijzonder na de crisis die volgde op 11 september. Net als vele andere collega’s wil ook ik eraan herinneren dat voorzitter Prodi in deze zaal, of liever gezegd in de zaal van Straatsburg, het Pact - terecht - als een dom pact betitelde.
Wij verwachten van de toekomstige Commissie dat zij snelle en concrete antwoorden geeft op al deze problemen, en dat zij hiertoe de raderen van de Europese bureaucratie flink sneller laat draaien. Tot slot vinden wij het buitengewoon spijtig, mijnheer de voorzitter - misschien ook omdat wij u in 1999 ons vertrouwen hebben gegeven - dat u soms wat al te partijdig bent opgetreden in de Italiaanse nationale politiek. Daarover kan ons oordeel alleen maar negatief zijn. 
Vanhecke (NI ).
   – Voorzitter, het is op de keper beschouwd eigenlijk niet echt nodig om een balans op te maken van de werkzaamheden van de huidige Commissie Prodi, hoewel daarover veel gezegd zou kunnen worden. Ik denk bijvoorbeeld dat we alleen al met het dossier-Eurostat een zitting kunnen vullen. Doch dit is niet nodig omdat de Commissie Prodi vorige week over zichzelf een in mijn ogen vernietigend eindoordeel heeft geveld en wel met haar eigen advies over de mogelijke toetreding van Turkije tot de Europese Unie. Daarmee heeft de Commissie inderdaad in mijn ogen de ergst mogelijke anti-Europese daad gesteld. De vorige uitbreiding van de Europese Unie met landen van het voormalige Oost-Europa kan men eventueel bekritiseren wat het tijdstip of wat een aantal modaliteiten betreft, maar niemand betwist ten gronde dat die landen van Oost-Europa tot de gemeenschappelijke Europese beschaving behoren. Dit positieve advies nu echter voor Turkije, een land dat noch geografisch, noch politiek, noch cultureel, noch historisch, noch godsdienstig een Europees land is, is erger dan een fout. Het is een misdaad tegen de echte Europese gedachte. 
Thyssen (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, voorzitter van de Commissie, ik heb de toespraak van februari 2000 van de Commissievoorzitter over de strategische doelstellingen en het wetgevingsprogramma eens herlezen en helemaal aan het eind daarvan, mijnheer de voorzitter van de Commissie, gaf u zelf de parameter aan waarop u afgerekend wilde worden bij het einde van uw mandaat. U zei toen: "Als de opkomst bij de Europese verkiezingen van 2004 hoger is dan in 1999 dan zullen we onze opdracht met succes volbracht hebben". Helaas kent u zelf de uitslag van die verkiezingen. U weet ook wat de opkomst was: 45,7 procent van de mensen is gaan stemmen. Dat is niet alleen een bijzonder laag cijfer, maar dat is vooral ook 4 procent lager dan in 1999. Natuurlijk oordelen wij niet als ouderwetse machines, werken wij niet met één enkele maatstaf en zeker als aanhanger van de communautaire methode zou ik me daar absoluut niet aan willen wagen. Dus ik geef toe dat er veel positieve dingen gebeurd zijn op elk van de vier terreinen waarvoor u destijds strategische doelstellingen heef opgesomd en ik wil u daarvoor ook danken. Ook dank aan alle leden van de Commissie die waarschijnlijk vijf jaar aan een stuk door keihard gewerkt hebben.
Maar als ik me afvraag of de voordelen van de Unie door de burgers gevoeld en begrepen worden, als ik kijk hoe de mensen zich opstellen tegenover de uitbreiding, als ik zie hoe de Commissie en meteen alle Europese instellingen steeds weer geassocieerd worden met fraude, als ik vaststel dat het imago van de Europese instellingen er niet beter op geworden is - kijk naar de laatste Eurobarometers - dan moet ik toch zeggen dat het beleid op één punt zeker tekortgeschoten is en dat is de brug die gebouwd moest worden naar de mensen. Heeft dat te maken met de inhoud van het beleid? Heeft dat te maken met gebrek aan contacten, aan het consulteren van het representatief middenveld? Heeft dat te maken met een niet-professionele communicatiemethode of is het een combinatie van de drie? Ik had graag geweten van de Commissievoorzitter hoe hij hiermee zelf omgaat en of hij terzake aanbevelingen heeft aan zijn opvolger om het op dit vlak beter te doen. 
D’Alema (PSE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, voorzitter Prodi, na vijf moeilijke jaren, met een soms sterke tegenwind en onstuimige zee, kan men zeggen dat de balans van de Commissie Prodi grote successen en onbetwistbare resultaten laat zien.
Ik begin met de historische ommezwaai die werd bewerkstelligd door de hereniging van Europa, of van een groot deel van Europa, na de koude oorlog. Dit was een groot succes, een succes van de democratie en de stabiliteit. Er zijn concrete resultaten geboekt, die men zonder enige moeite kan opsommen, maar het belangrijkste politieke element van de balans van de Commissie Prodi moet mijns inziens gezocht worden in het concept dat ten grondslag ligt aan de rol van de Commissie. Volgens dit concept is de Commissie geen bureaucratisch maar politiek orgaan, het orgaan dat heel het Europees proces een impuls en elan heeft gegeven. Met de dialoog en de samenwerking tussen de Commissie en het Parlement kon de politieke kern, de politieke motor versterkt worden die voor iemand met een Europees en federalistisch georiënteerde visie, zoals ik, de enige mogelijkheid is om van Europa een echte supranationale realiteit te maken. Dit was, ondanks de irritatie die daardoor soms werd opgewekt bij bepaalde nationale regeringen, zonder meer een grote stap vooruit van de Unie, een stap die ook werd verankerd in de nieuwe beginselen van het Grondwettelijk Verdrag.
Er staan Europa ongetwijfeld nog moeilijke uitdagingen te wachten als het vrede en veiligheid wil opbouwen, als het terrorisme niet met oorlog maar met efficiëntie wil bestrijden, als het onze samenlevingen weer elan wil geven en onze economieën op het in Lissabon uitgezette spoor wil zetten. Deze uitdagingen kunnen echter alleen worden overwonnen als de instellingen worden versterkt, zoals je zojuist zelf ook zei, en als er meer eendracht komt in Europa. De Commissie Prodi heeft geduldig en standvastig in die richting gewerkt.
Daarom zou ik jou en alle commissarissen de erkenning en dankbaarheid van het Parlement willen doen toekomen. Aangezien ik vijf jaar geleden, tijdens de Europese Raad van Berlijn, de eer had om samen met kanselier Schröder je naam te mogen noemen voor het voorzitterschap van de Commissie, en aangezien ik toen Mario Monti als commissaris aanwees, zou ik jou, Romano, en Mario Monti, willen verzekeren dat er een Italië is dat zich vereerd voelt door de wijze waarop jullie, bij de vervulling van jullie Europese taken, de beste Europees gezinde en democratische traditie van ons land hoog hebben gehouden. 
Pistelli (ALDE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, voorzitter Prodi, de laatste vijf jaar waren jaren vol veranderingen en soms dramatische gebeurtenissen: de oorlogen in Afghanistan en Irak, de 11e september en het internationaal terrorisme, dat zelfs het hart van Europa heeft bereikt met de aanslagen in Madrid. De lidstaten hebben deze uitdagingen niet altijd met één stem beantwoord. De door u geleide Commissie heeft echter het roer stevig in handen gehouden en aangestuurd op een steeds groter en hechter Europa.
Niemand kan ontkennen dat u doelstellingen van historische draagwijdte hebt bereikt, die de idee over Europa en de rol van Europa op het wereldtoneel met zekerheid voor altijd hebben veranderd. Dankzij uw optreden heeft de Commissie haar elan, aanzien en gezag teruggevonden.
Met de eenmaking van Europa en de toetreding van tien nieuwe landen - de belangrijkste uitbreiding van de geschiedenis - konden de wonden van vijftig jaar verdeling worden geheeld en kon een politiek antwoord worden gegeven op het einde van de koude oorlog.
De invoering van de euro en de versterking van zijn positie op de internationale markten hebben het economisch gewicht van Europa in de wereld verhoogd. Zij zijn in deze tijd van economische onderlinge afhankelijkheid en globalisering de fundamentele elementen voor de versterking van ons continent.
Dankzij het nabuurschapsbeleid konden de Balkan en de grenzen in Europa worden gestabiliseerd. Tot slot is het Verdrag tot invoering van een Europese Grondwet een historische stap vooruit, een stap van waaruit wij nieuwe inspanningen kunnen ondernemen voor onze politieke integratie.
Deze doelstellingen waren nooit bereikt zonder uw leiderschap, zonder uw morele integriteit en toewijding aan de zaak van de Europese Unie. Onze fractie wil u derhalve bedanken voor de visie en moed waarvan u blijk hebt gegeven tijdens de afgelopen vijf jaar, waarin de fundamenten zijn gelegd voor een Europa dat intern hechter is en in de wereld een hoofdrol speelt. Als ik alles zou moeten samenvatten in twee woorden, zou ik zonder meer zeggen: 
Rizzo (GUE/NGL ).
   - Mijnheer de Voorzitter, voorzitter Prodi, geachte collega’s, er loopt een rode draad door uw werk, mijnheer Prodi, en het werk van uw Commissie, namelijk de wil om een politiek Europa op te bouwen.
Dit was ook het ambitieuze doel dat wij samen met u nastreefden toen wij probeerden de toetreding van Italië tot de euro mogelijk te maken. Dankzij u, voorzitter Prodi, kunnen wij vandaag zeggen dat de politieke vereniging van Europa dichterbij is gekomen, en juist daarom geloof ik dat het weinig zinvol is om de politieke en institutionele doelstellingen te herhalen die zijn bereikt. Het is veel zinvoller om dat te noemen wat nog ontbreekt voordat vrede het doel en instrument kan worden waarmee de politieke geschillen in de wereld worden opgelost en zo snel mogelijk een echt multipolaire wereld kan worden bereikt met het oog op de bestrijding van de botsing tussen beschavingen, de vrucht van de preventieve oorlog en het terrorisme.
Ons doel is een Europa van de sociale en individuele rechten, met werk voor iedereen, met een moderne verzorgingsstaat en een efficiënte, multiraciale en multiculturele samenleving, een Europa waarin het recht van elk individueel mens de rijkdom is van het geheel.
Hartelijk dank, voorzitter Prodi, voor hetgeen u gedaan hebt. Wij waren vaak kritisch ten aanzien van talrijke vraagstukken, en zullen dat blijven. Wij hebben vaak meningsverschillen gehad en ook dat zal zo blijven, maar wij zijn eensgezind als het gaat om de opbouw van een Europa van vrede en vooruitgang. Gezien de recente gebeurtenissen zullen wij uw vertrek zeker nog betreuren. 
Evans, Jonathan (PPE-DE ).
   Mijnheer de voorzitter, om te beginnen wil ik u graag mijn gelukwensen aanbieden. Een van uw belangrijkste doelstellingen was de uitbreiding van de Europese Unie tot een succes te maken. Afgelopen mei verwelkomde de EU tien nieuwe lidstaten, in de grootste uitbreiding sinds haar ontstaan. Dit was een historisch moment in de geschiedenis van ons continent na de Koude Oorlog en het is niet meer dan terecht dat wij u onze erkentelijkheid betuigen voor uw rol bij het bereiken van deze politieke mijlpaal. Ook wil ik noemen dat de Commissie ten minste enkele van de meer liberale economische strategieën heeft ontwikkeld die uw opvolger thans beloofd heeft te zullen voortzetten. De strategie van Lissabon is onder uw toeziend oog van start gegaan, maar helaas is er te weinig vooruitgang geboekt, hetgeen waarschijnlijk ook zal blijken uit het verslag dat de heer Wim Kok in november aan de Raad zal voorleggen.
Hiermee hebben we de positieve opmerkingen over de Commissie echter wel gehad. In de afgelopen vijf jaar heeft de Commissie een rampzalige verslaving aan constitutionele hervorming ontwikkeld. Toen u in 2000 uw prioriteiten als Commissievoorzitter uiteenzette voor het Parlement, zei u: “De burgers van Europa zijn ontgoocheld en angstig. Zij hebben hun vertrouwen in de Europese instellingen verloren.” In de tussentijd is daar helaas de Conventie over de Grondwet bij gekomen, alsmede de IGC en wat uiteindelijk misschien een EU-Grondwet wordt. De opkomst bij de Europese verkiezingen van dit jaar maakt duidelijk dat dit proces geen enthousiasme bij de burger heeft weten te wekken. Sterker nog, de in heel Europa heersende opvatting dat instellingen als de Commissie te veel op hun eigen belangen gericht zijn, is er alleen maar door versterkt.
In die redevoering in 2000 verklaarde u ook dat een hogere opkomst bij de verkiezingen voor het Europees Parlement in 2004 een eenvoudige maatstaf zou zijn voor de concrete resultaten van de EU. Een van de voornaamste redenen waarom uw doel niet bereikt is, is die obsessie voor constitutionele verandering, die onze kiezers zeer weinig zegt. Tegelijkertijd is er – en ik vind het jammer dit te moeten zeggen, vooral omdat vice-voorzitter Kinnock naast u zit in deze vergaderzaal – te weinig vooruitgang geboekt in de hervorming van de Commissie.
Het spijt me te moeten zeggen dat dit alles onvermijdelijk was, aangezien de Commissie de afgelopen twaalf maanden stuurloos is geweest. Dit is in hoge mate te wijten aan uw besluit – en ik verontschuldig mij er niet voor dat ik dit zeg – om een aanzienlijk deel van uw tijd te besteden aan het aanvallen van de heer Berlusconi, de Italiaanse premier, en aan het smeden van bondgenootschappen om hem dwars te zitten. Deze activiteiten hebben de onpartijdigheid die verbonden is aan het ambt van Commissievoorzitter ondermijnd en de geloofwaardigheid van de Commissie beschadigd. Alle voorzitters hebben recht op hun politieke opvattingen, maar helaas hebben uw politieke interventies …
Berès (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Commissie, ik herinner mij de stemming die vijf jaar geleden in dit Huis heerste op het moment dat u de verantwoordelijkheden aanging die de uwe zijn. Dit Parlement verkeerde toen in een ietwat paradoxale toestand. In wezen was het te lang te toegeeflijk geweest jegens de instelling waarmee het het nauwst samenwerkt: de uwe. En omdat het te toegeeflijk geweest was heeft dit Parlement plotseling met de vuist op tafel moeten slaan en bijna een motie van wantrouwen tegen uw voorganger moeten aannemen. Toen u aankwam stond u wantrouwend tegenover onze instelling aangezien wij – daar wij niet langer toegeeflijk waren en wij met de vuist op tafel hadden geslagen – een bedreiging leken te vormen voor de Commissie, die leek te sidderen, telkens wanneer onze instelling ook maar het minste initiatief nam. De grondgedachte waarmee u aan uw mandaat was begonnen was de volgende: u zou de regering van Europa worden.
Sindsdien hebben de dingen weer hun oude beloop gevonden, dunkt me. U heeft de verstandhouding die tussen onze twee instellingen bestond hersteld en u bent niet de regering van Europa geworden, met of zonder het ontwerpverdrag voor een Grondwet waarover onze volken nu moeten gaan beslissen. U heeft een college voorgezeten; ik wil graag mijn waardering uitspreken voor de resultaten van meerdere van de leden daarvan, en in het bijzonder, dat zal u niet verbazen van de heren Vitorino, Lamy, Verheugen, Almunia en zijn voorganger, of de heer Busquin. Mijns inzien is het aan de kracht van die commissarissen en enkele anderen te danken dat het college dat u heeft voorgezeten tot het resultatenlijstje heeft kunnen komen dat vandaag op uw naam staat.
Ik wil bovendien mijn waardering uitspreken voor een bepaalde dimensie van uw mandaat. Het gaat, paradoxaal genoeg, om een soms te visionaire vorm van, wellicht, ongerechtvaardigde intelligentie. Ik verwijs naar drie van uw experimenten. De eerste betreft de aanstelling van een groep van wijzen rondom de heer Dehaene, die met het verstandige voorstel kwam onze teksten in twee delen op te splitsen en onze gezamenlijke beleidsvormen zodanig te herzien dat ze de opvattingen van de meerderheid weerspiegelen. Daarnaast waren er het verslag-Sapir en het Penelope-document ...
Duff (ALDE ).
   Mijnheer de voorzitter, allereerst wil ik u feliciteren met het feit dat u een Commissie hebt geleid die zoveel heeft bijgedragen aan de politieke eenwording van Europa. De oude vraag of Europa tegelijkertijd “uitgebreid” en “verdiept” kan worden, een vraag waarover de meeste van uw voorgangers zich het hoofd hebben gebroken, is onder uw voorzitterschap resoluut en bevestigend beantwoord. Ik vraag mij af wat u, op grond van uw vijfjarige ervaring aan het hoofd van het uitvoerend orgaan, als belangrijkste raad aan uw opvolger zou geven wat betreft het onderhouden van de betrekkingen met dit Parlement.
Tot besluit wil ik u succes in uw privé-leven wensen. Er is slechts één voormalige voorzitter van de Commissie die erin geslaagd is zijn politieke loopbaan voort te zetten nadat hij dit ambt had neergelegd. Dat was Roy Jenkins, die de Britten liet zien dat Europa zo belangrijk is voor het leven in hun eigen land, dat ook in het VK radicale politieke veranderingen moesten plaatsvinden. 
Tajani (PPE-DE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Commissie, Europa heeft in de afgelopen jaren vele stappen vooruit gezet en enkele belangrijke doelstellingen bereikt, zoals de hereniging met de Oost-Europese landen, de geboorte van de euro en de ondertekening van de eerste Grondwet. Deze resultaten konden worden bereikt dankzij de inzet van alle instellingen van de Unie, van de Commissie, de Raad en het Parlement.
Wij moeten echter met evenveel oprechtheid duidelijk maken dat andere doelstellingen waarvoor de Commissie bevoegd was, zijn veronachtzaamd. Ten eerste zijn de inspanningen voor Lissabon verworden tot een haast banale aangelegenheid en waren wij vaak teleurgesteld over de voorjaarsverslagen; ten tweede zijn er niet voldoende voorstellen gedaan en plannen opgesteld voor het industriebeleid; ten derde is men op wetgevingsgebied met de jaarprogramma’s nooit verder gekomen dan 50 procent; ten vierde is bij de hervorming van de Commissie een veel te groot aantal benoemingen als het ware uit de lucht komen vallen. Kortom, in deze vijf jaar ging het goede werk van talrijke commissarissen, om te beginnen van mevrouw Loyola de Palacio, schuil achter een hoop wolken.
Toch begon, mijnheer Prodi, uw mandaat onder een uitermate goed gesternte. Het Parlement had u bijna unaniem het vertrouwen gegeven. Ook wij hadden u, alhoewel wij in Italië uw politieke tegenstanders zijn, het vertrouwen gegeven in naam van de overkoepelende belangen van de Unie en ons land. Wij wilden u aantonen dat de nationale polemiek iets heel anders is dan de leiding over de Europese instellingen. Wij hebben altijd blijk gegeven van een groot verantwoordelijkheidsbesef en u onze steun in deze zaal nooit onthouden.
U gaf er evenwel de voorkeur aan om munt te slaan uit uw prestigieuze functie en politiek te ageren tegen de regering in Italië door de leiding van de oppositie op u te nemen. Dat hebben wij diep betreurd. Wij hadden liever gehad dat u dezelfde houding had aangenomen als Jacques Delors, die van de leiding over de gemeente Clichy afzag voordat hij het voorzitterschap van de Commissie op zich nam. Op die manier maakte hij op onmiskenbare wijze duidelijk dat het voorzitterschap van de Commissie niet verward mocht worden met de uitoefening van politieke activiteiten in eigen land. 
Paasilinna (PSE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, commissarissen, dames en heren, in deze in economisch en politiek opzicht moeilijke tijden is het van groot belang de Lissabon-strategie te verdedigen.
Ik wil ook wijzen op de hervorming van de telecomsector: het gaat om een zeer uitgebreid wetgevingspakket dat ons bijvoorbeeld op het gebied van de regelgeving weer op de kaart heeft gezet en ons weer concurrerend heeft gemaakt ten opzichte van de Verenigde Staten. Het is belangrijk dat met het oog op de consumenten en de gebruikers monopolies en duopolies zijn opgeheven. Dat is een grote prestatie. Ook op het gebied van energie hebben wij het een en ander bereikt. Wij krijgen en bouwen nu trans-Europese energienetwerken en een ieder van ons begrijpt hoe belangrijk dat is voor de veiligheid en consumentvriendelijkheid.
Wij zouden nog beter moeten zorgen voor de mensen die, nu de grenzen vervagen, aan de verkeerde kant van onze interne grenzen terechtkomen. Het is een feit dat de wetenschappelijke en de sociale kloof groter worden.
De uitbreiding is een belangrijke gebeurtenis die nu haar vruchten afwerpt en voor gelijkwaardigheid en rechtvaardigheid zorgt. Zij zou deze kwaliteiten ook buiten Europa zichtbaar moeten maken. Ik ben daarom van mening dat bijvoorbeeld discriminatie op grond van sekse door de Commissie onaanvaardbaar is en dat dit Parlement niet met zo'n Commissie kan samenwerken. 
Andria (ALDE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, inhakend op de ervaringen die ik in de afgelopen jaren heb opgedaan als hoofd van een lokale instantie in Zuid-Italië, wil ik wijzen op een eigenschap van de Commissie Prodi die van onbetwistbare waarde is, namelijk de niet aflatende aandacht voor de lokale autoriteiten en met name de regio’s, die met Agenda 2000 de echte hoofdrolspelers zijn geworden in het Europees cohesiebeleid.
De regio’s hebben waardering voor de manier waarop is gewerkt. Er was een constante dialoog met de regio’s en de lokale autoriteiten. Deze aanpak werd bevestigd in de mededeling van de Commissie van december 2003 en kwam eveneens tot uiting in het appel aan de vertegenwoordigers van de lokale autoriteiten, “Duizend debatten voor Europa” genaamd, dat ging over het vraagstuk van de Grondwet en waartoe u, voorzitter Prodi, samen met onze voormalige voorzitter, de heer Cox, en de voorzitter van het Comité van de Regio’s, het initiatief hebt genomen.
In deze jaren heeft de Commissie met het Witboek over het nieuwe systeem van governance het probleem van het democratische tekort in de Unie aangepakt en opnieuw het concept ingevoerd van een dicht bij de burger staande democratie. Met de communautaire beleidsvormen hebt u de zwakste Europese regio’s geholpen bij de opzet van instellingen voor hun ontwikkeling, en hebt u een cultuur van planning, evaluatie en integratie van de ondernomen acties geïntroduceerd. 
Andrikienė (PPE-DE ).
   Mijnheer de Voorzitter, de Europese Commissie onder leiding van Romano Prodi nadert het einde van haar zittingstermijn. Het is waar dat tijdens de ambtsperiode van juist deze Commissie de grootste uitbreiding van de EU met succes tot stand is gebracht en dat mijn land, Litouwen, een volwaardig lid is geworden van de Europese Unie. Hoogstwaarschijnlijk zullen Litouwse kinderen binnenkort in hun schoolboeken de naam Romano Prodi tegenkomen.
Niettemin zou ik enkele opmerkingen willen maken over een van de verantwoordelijkheden van de Commissie: externe betrekkingen, en in het bijzonder het Europees nabuurschapsbeleid waarover de heer Prodi het eerder vandaag had. Dit beleid, dat van het hoogste belang is, beoogt niet alleen de grenzen van de EU te verleggen, maar ook de ruimte van vrede en stabiliteit in Europa uit te breiden. Het is een feit dat onze buren in sommige gevallen landen zijn met een sterk ontwikkelde bureaucratie en een gecontroleerde democratie. Soms zijn het landen waar de mensenrechten iedere dag ondermijnd en geschonden worden, bijvoorbeeld Wit-Rusland. In zijn resolutie over het beleid van de EU ten aanzien van Rusland stelt het Europees Parlement dat dit beleid zeer te wensen overlaat: de doelstellingen zijn niet duidelijk omlijnd, er is te weinig innerlijke samenhang, en belangen en waarden worden niet doeltreffend behartigd.
Als je vergelijkt wat de Verenigde Staten van Amerika en de EU aan financiële bijstand hebben gegeven om de democratie in Wit-Rusland te versterken en de burger- en mensenrechten te waarborgen, dan zou je je kunnen afvragen of Wit-Rusland aan de oostgrens van de VS ligt of aan die van de EU. Ik zou Moldavië nog aan de lijst willen toevoegen, aangezien de EU in dat land tot nu toe geen permanente vertegenwoordiging heeft. Slechts zes EU-lidstaten hebben daar een ambassade, wat niet indrukwekkend is in vergelijking met de aanwezigheid van EU-vertegenwoordigers in veel verre, tamelijk onbelangrijke landen.
Tot besluit wil ik nog de oprechte hoop uitspreken dat de strategie van Lissabon, met alle hoge verwachtingen die men daarvan heeft, niet net als bepaalde veelbelovende strategieën in het verleden onvoltooid blijft. Ik wens de leden van de Commissie succes. 
Wojciechowski (PPE-DE ).
    Mijnheer de voorzitter van de Europese Commissie, dames en heren, de ambtstermijn van de Europese Commissie onder leiding van de heer Prodi gaat de geschiedenis in als het tijdperk van de omvangrijkste uitbreiding in de geschiedenis van de Europese Unie. Tegelijkertijd betekent deze uitbreiding een keerpunt, want nu behoren landen tot de Unie die er ooit door het IJzeren Gordijn van werden gescheiden. Hoewel de uitbreiding op zichzelf een succes is van de Commissie van de heer Prodi, kan hetzelfde niet worden gezegd van de voorwaarden waaronder zij plaatsvond. De Commissie heeft de kandidaat-lidstaten harde en onrechtvaardige onderhandelingsvoorwaarden opgelegd en het zal lang duren voordat deze landen volwaardige lidstaten zullen zijn en voordat de ontwikkelingskloof zal zijn overbrugd. Het aanhoudende onderscheid tussen oude en nieuwe lidstaten zal ons allemaal moeilijkheden opleveren. Het is jammer dat deze kans niet volledig is aangegrepen. Het ontbrak aan politieke verbeeldingskracht, aan visie en aan echte solidariteit in Europa. Als Pools afgevaardigde maak ik mij zorgen over de tendensen in de hervorming van het landbouwbeleid. Liberalisering en het loslaten van de bescherming van de markt voor landbouwproducten van de Unie betekenen een zware klap voor de Europese landbouw, met name in de nieuwe lidstaten. De Poolse boeren moeten een dubbele oneerlijke concurrentie het hoofd bieden. Zij moeten binnen de Unie onder oneerlijke omstandigheden concurreren, aangezien Polen aanzienlijk lagere subsidies ontvangt, en daarnaast op de wereldmarkt, waarvoor de EU zich op grote schaal openstelt. Wij mogen de armoede in de wereld niet bestrijden ten koste van het bestendigen of verergeren van de armoede binnen de EU. De door de Commissie voorgestelde hervorming van de suikermarkt betekent het failliet van een aanzienlijk deel van de Europese suikerindustrie en kan in Polen een ware catastrofe voor boeren en producenten tot gevolg hebben. Wij, de Poolse afgevaardigden van de Volkspartij, wijzen dergelijke hervormingen en een dergelijk beleid resoluut van de hand. Daarentegen zijn wij blij dat de Commissie niet toegeeft aan de druk om de begroting te verlagen. Een dergelijke verlaging zou de uitbreiding haar economische en uiteindelijk ook politieke zin ontnemen. Mijn gelukwensen aan de heer Prodi met het volbrengen van zijn opdracht. 
Hökmark (PPE-DE ).
   Mijnheer de Voorzitter, we hebben een historische uitbreiding achter ons, die ertoe bijdraagt dat we vandaag in een Europa leven dat beter is dan ooit en beter voor onze generatie dan voor enige eerdere generatie. Ik vind dat de Commissie en de lidstaten hiervoor dank en gelukwensen verdienen.
Tegelijkertijd is het een nieuw Europa, dat voor nieuwe uitdagingen staat, en het moet ook gezegd dat de zittende Commissie er bij veel van die uitdagingen niet in geslaagd is om ze even goed aan te pakken, speciaal als het erom gaat boven de verleidingen van de nationale partijpolitiek te kunnen staan. Als men dat niet doet, dan heeft men onvoldoende kracht om het Europese verenigingsproces door te voeren.
Het gaat erom dat het proces van Lissabon wordt voortgezet. We staan thans voor de uitdaging om te zorgen dat de uitbreiding in reële zin een succes wordt, en niet alleen in formele zin. Dat vraagt om een Lissabon-proces dat ervoor zorgt dat het concurrentievermogen zich in alle delen van de Unie kan ontwikkelen en dat de nieuwe lidstaten op hun eigen voorwaarden kunnen groeien en niet op voorwaarden van een ander.
Er worden ook eisen gesteld aan ons vermogen om in internationaal verband actief te zijn. De Europese Unie moet een geloofwaardig Midden-Oostenbeleid hebben, en daarom is het belangrijk dat de Unie de kracht en het vermogen heeft om de bedreigingen voor de vrede te herkennen.
De grote bedreiging van de vrede in het Midden-Oosten zit hem niet in de kleine democratie maar in de grote dictaturen. Dat geldt vooral voor een land dat openlijk het terrorisme steunt, dat het openlijke doel heeft om een ander land te vernietigen en dat voortdurend laat zien hoe het zich bewapent met kernwapens en wapens voor de middellange afstand. Ik vind dat de Europese Unie ook een Midden-Oostenbeleid moet ontwikkelen, dat de problemen aanpakt die Iran ons vandaag oplevert.
Peterle, Alojz (PPE-DE ).
    Mijnheer de Voorzitter, in de tijd dat de heer Delors aan het roer stond van de Commissie, was Europa getuige van de val van het communisme, het herstel van de democratie in het Oosten, het ontstaan van nieuwe staten, en, tegelijkertijd, het begin van het politieke proces dat zou leiden tot de vereniging van Europa. Tijdens het voorzitterschap van de heer Santer ontwikkelde dit proces waarbij de kandidaat-lidstaten bij de grootste uitbreiding van de Europese Unie in haar geschiedenis werden betrokken, zich verder.
Mijnheer de voorzitter, onder uw voorzitterschap en na veeleisende onderhandelingen en aanpassingen zijn de tien nieuwe lidstaten volwaardige leden van de Europese Unie geworden, met de verwachting dat nu de basis is ontstaan voor een echt verenigd Europa, dat niet alleen door professionele Europeanen zal worden gebouwd, maar door zijn burgers, mannen en vrouwen. Aangezien ik bij diverse gelegenheden en in verschillende functies de gelegenheid heb gehad om van de kant van Slovenië aan dit proces deel te nemen, ben ik mij er ten volle van bewust hoeveel wilskracht, samenwerking en wederzijdse aandacht dit project vergt.
Mijnheer de voorzitter, het doet mij deugd dat de Commissie de visie en de prioriteiten die u direct bij aanvang van uw voorzitterschap hebt vastgelegd, is blijven volgen, en het doet mij ook genoegen te zien dat uw inspanningen een duidelijk spoor hebben achtergelaten in de ontwikkeling van de Europese Unie en in de Europese geschiedenis. Staat u mij als leider van de Sloveense delegatie binnen de PPE-DE-fractie alstublieft toe mijn oprechte dankbaarheid uit te spreken voor uw bijdragen en in het bijzonder voor de aandacht die u aan Slovenië hebt gegeven. Ik zou u ook willen bedanken voor het feit dat u door uw aanwezigheid op 1 mei 2004 bij de viering van de uitbreiding van Europa op de Sloveens-Italiaanse grens, de zuidwestelijke grens van het voormalige IJzeren Gordijn, hebt benadrukt dat het tijdperk van totalitarisme en de verdeling van Europa voorbij is.
Staat u mij toe, als voormalig lid van het voorzitterschap van de Europese Conventie, om mijn waardering uit te spreken over de uitstekende bijdrage die de Europese Commissie heeft geleverd aan de overeenkomst die is bereikt betreffende de Europese Grondwet. 
Prodi, Romano,
   Mijnheer de Voorzitter, ik zal het kort houden want ik heb nota genomen van de opmerkingen en adviezen aan mijn adres en het lijkt me niet noodzakelijk daar nu een analytisch antwoord op te geven. Ik heb uw woorden over industriële ontwikkeling, de noodzaak tot een economisch herstel in Europa en het feit dat de regels die gelden voor de industriële sector geen belemmering voor deze ontwikkeling mogen vormen, aangehoord en in mij opgenomen. Hetzelfde geldt voor de voorstellen aangaande energie, het milieu en de nog te boeken progressie.
Ik zou daarentegen simpelweg willen eindigen met een opmerking en mijn dankbetuiging. De opmerking luidt als volgt: al uw toespraken, zelfs al bevatten ze kritiek of bijzondere standpunten, droegen het idee uit dat het Europees model een bijzonder karakter heeft en dat we de rest van de wereld een les hebben geleerd over hoe progressie geboekt kan worden op een manier die niet alleen de traditionele weg van de machtspolitiek behelst, zonder illusies te koesteren, zonder te geloven dat we iemand anders zijn dan we in werkelijkheid zijn en zonder te geloven dat de wereld anders is dan zij is.
De prioriteit die we geven aan multilaterale betrekkingen, onze visie van de wereld als één geheel - voor de eerste keer ooit op zoveel verschillende gebieden; het milieu, de economie, energie - waarvoor we derhalve trachten methodes te vinden die recht doen aan deze visie: dit is de buitengewone bijdrage die Europa tracht te leveren aan de geglobaliseerde wereld.
Niet ten onrechte heb ik kritiek vernomen met betrekking tot de globalisering. Globalisering is echter een gegeven dat zich uitbreidt. Het probleem is de betekenis ervan te begrijpen en tot dusver is alleen de Europese methode daarin geslaagd. Hoe kan dat? Omdat wij een voorbeeld hebben gesteld met de manier waarop wij ons verenigen. Thans, aan het eind van mijn mandaat, wil ik de echte, unieke en verheven definitie van Europa herhalen, welke ik tijdens mijn eerste onderhandelingsgesprekken binnen het Roemeense parlement heb vernomen. Tijdens deze gelegenheid werd mij gezegd: “Wij willen deel uitmaken van Europa, omdat Europa een unie van minderheden is; het is een unie waar niemand scheidsrechter speelt over de anderen, niemand heeft macht over de anderen”. Wij zijn voorwaar kleine en grote landen die deelnemen aan dit grote, moeilijke evenwichtsspel en dit is een les voor de wereld, een verheven les die we geven.
Verder zijn er overduidelijk ook mislukkingen, individuele aspecten, de moeilijkheden die komen kijken bij het vertalen van deze ambities en dit gevoel naar dagelijkse politiek. De inspanningen hiervoor worden echter steeds beter begrepen. Gedurende de afgelopen weken ben ik in de landen van de Kaukasus geweest en zag daar de nationale vlag wapperen naast de Europese vlag, om geen enkele reden, behalve dan het gevoel veilig te zijn naast een grote structuur die geen koloniale aspiraties koestert en niet streeft naar overheersing of suprematie: dit is de les die we de wereld kunnen geven.
Dit is hetgeen we hebben getracht te doen in de Commissie, binnen de grenzen en met tekortkomingen uiteraard, maar met een enorm gevoel voor harmonie. In deze Commissie bent u nooit getuige geweest van ruzies of spanningen; we hebben elkaar nooit hatelijk bejegend. Wellicht dat ook wij beïnvloed zijn door dat Europese gevoel om een unie van minderheden in de Commissie zelf te zijn, en dat ook wij deze les ter harte hebben genomen die, mijns inziens, onze grootste nalatenschap is die wij alle burgers ter wereld kunnen geven.
Ik zou graag af willen sluiten met een woord van dank voor uw medewerking, uw begrip, en ook voor het tolereren van sommige buitensporigheden en bepaalde keuzes waar u niet achterstond, maar waarvan u weet in welke geest ze zijn gemaakt: als we namelijk in de toekomst niet beschikken over een sterk en politiek robuust Parlement en een sterke en politiek robuuste Commissie zal het voor ons moeilijk zijn onze doelen te verwezenlijken. Doelen waar we naar mijn mening met zijn allen pal achter staan. 
De Voorzitter.
   Hartelijk dank, mijnheer Prodi.
Het debat is gesloten.
Pafilis (GUE/NGL ).
   - De beleidsvormen die de uittredende Commissie ten uitvoer heeft gelegd, hebben negatieve gevolgen gehad voor de werknemers en de volksklasse. 
De EU is snel gaan militariseren en heeft deelgenomen aan oorlogen of oorlogen geduld, omdat zij een graantje wilde meepikken van de oorlogsbuit. 
Onder het mom van de strijd tegen het “terrorisme” heeft zij nieuwe repressieve, tegen de mensenrechten en vrijheden gerichte mechanismen ingevoerd, of de reeds bestaande versterkt. Zij heeft het Amerikaanse dogma van de “preventieve oorlog” overgenomen. 
De Commissie heeft bijgedragen aan de totstandkoming van een uitermate reactionair Grondwettelijk Verdrag, dat voor de werknemers alleen nog maar meer moeilijkheden in petto heeft. 
De EU heeft stappen gezet om de macht en de winst van het grootkapitaal te versterken. De gevolgen daarvan voor de werknemers en de volksklasse zijn ondraaglijk. 
Het “wonder” van de EMU heeft geleid tot nieuwe bezuinigingsprogramma’s, vermindering van de koopkracht van de volksgezinnen, vernietiging van de sociale en politieke verworvenheden van de volksklasse, handhaving van de hoge werkloosheid en beperking van de sociale uitgaven in het kader van het Stabiliteitspact. 
De toepassing van de strategie van Lissabon heeft bevestigd wat het doel is: verveelvoudiging van de winst van het kapitaal door lagere arbeidskosten en de totstandbrenging van een klimaat van onzekerheid voor de werknemers. 
De heer Barroso heeft aangekondigd dat hij de tenuitvoerlegging van dit volksonvriendelijk beleid wil versnellen. De volksbeweging in Europa die zich hiertegen verzet, is echter groeiende. Zij is de enige hoop die de volkeren kunnen koesteren op een Europa van vrede, volksrechten en socialisme. 
De Voorzitter.
   Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie over de situatie in het Midden-Oosten. 

Solana,
   .  Mijnheer de Voorzitter, ik verschijn hier vandaag voor het eerst voor het Parlement dat in de aanloop naar de zomer is gekozen. Voordat ik inga op het agendapunt wil ik dan ook graag even herhalen wat ik vijf jaar geleden - de eerste keer dat ik hier in het Parlement was - ook al heb gezegd: namelijk dat de leden van dit Parlement kunnen rekenen op mijn absolute steun en samenwerking voor wat betreft de onderwerpen die onder mijn bevoegdheid vallen. Ik maak van de gelegenheid gebruik om u allen veel succes toe te wensen. Ik hoop dat wij er met ons allen, alle instellingen tezamen, in zullen slagen onze gemeenschappelijke droom waar te maken: een beter Europa ten dienste van de burgers en een beter Europa ook ten dienste van de wereld.
Mijnheer de Voorzitter, het spijt mij dat ik hier tijdens mijn eerste toespraak ten overstaan van het nieuwe Parlement een onderwerp moet behandelen dat de laatste jaren zoveel emotie, zoveel frustratie en zoveel passionele reacties heeft veroorzaakt. De situatie in het Midden-Oosten gaat alle Europese burgers aan het hart en het lijden van de mensen in deze nabijgelegen gebieden is ook ons lijden.
Vorige maandag, 11 oktober, heeft de Raad van ministers van de Europese Unie dit onderwerp - zoals u weet - uitvoerig besproken tijdens zijn bijeenkomst in Luxemburg. De ministers hebben een resolutie goedgekeurd die ik hier niet ga herhalen omdat ik hoop en veronderstel dat alle afgevaardigden de tekst hebben gelezen. Binnen de beperkte spreektijd die het Voorzitterschap mij heeft toegekend, zal ik echter drie duidelijke, welomlijnde punten behandelen waarover wij dan naderhand in debat kunnen treden als u dat wenst.
Ten eerste, onze visie op de jongste ontwikkelingen die zich in de regio hebben voorgedaan; ten tweede, de huidige politieke situatie in zowel Palestina als Israël; en ten derde, het standpunt van de Europese Unie ten aanzien van de huidige situatie en de noodzaak om allen samen een manier te vinden om het vredesproces te bespoedigen, zodat er een einde kan worden gemaakt aan de spiraal van geweld waarin wij ons thans bevinden.
Mijnheer de Voorzitter, met betrekking tot het eerste punt - de jongste ontwikkelingen in de regio - herinner ik aan de vergadering van het Kwartet van 22 september in New York. In dit verband zou ik uw aandacht willen vestigen op vier elementen die in het slotdocument van de vergadering vervat zijn, aangezien sommige van deze elementen belangrijk zijn voor het verdere verloop van het debat. De bedoelde punten waren kennelijk in de vergeethoek geraakt of op non-actief gesteld, maar dankzij de bijeenkomst van het Kwartet op 22 september leven zij nu weer in het hart van de mensen. Van die vier punten wil ik er hier enkele onderstrepen: de noodzakelijke hervorming van de Palestijnse Autoriteit - daarover zijn wij het allen eens - en de onvoorwaardelijke en absolute veroordeling van het terrorisme. In de voornoemde resolutie wordt echter ook gezegd dat het nederzettingenbeleid moet worden stopgezet, dat de leden van het Kwartet nota nemen van het besluit van het Internationaal Strafhof over de muur en dat diezelfde leden wensen dat de terugtrekking uit Gaza waarmee Israël een begin heeft gemaakt binnen een breder politiek proces wordt geplaatst, zodat het probleem volledig kan worden opgelost.
Helaas is de situatie in Gaza sinds 22 september verslechterd. De gebeurtenissen die zich daar de laatste dagen en weken hebben afgespeeld, hebben ons niet alleen veel verdriet berokkend; zij hebben ons ook doen nadenken over de zin van bepaalde acties die ter plaatse worden ondernomen. Het is een feit dat Palestijnse terroristen op een zeker moment Qassam-raketten vanaf het noorden van de Gazastrook hebben gelanceerd en daarmee het geweld hebben doen losbarsten, maar het is ook een feit dat wij, Europese democraten, van Israël een ander antwoord hadden verwacht. Volgens ons gaat de reactie van Israël te ver en beantwoordt ze absoluut niet aan het beginsel van proportionaliteit: 119 doden, van wie een derde jonger dan 18 jaar, aan Palestijnse zijde; vijf doden aan Israëlische zijde, onder wie twee kinderen. Deze spiraal van geweld is onhoudbaar, het is volkomen zinloos dat er mensen sterven, het is volkomen zinloos dat er mensen blíjven sterven. Al dit geweld helpt ons geen millimeter vooruit bij het vredesproces.
Hoe kunnen wij dit geweld een halt toeroepen? Hoe kunnen wij voorkomen dat deze strijd voortduurt? De Europese Unie heeft tijdens de afgelopen weken alles gedaan wat in haar macht ligt - in permanent overleg met de autoriteiten van Israël, Palestina, Egypte en Jordanië - om een algehele vrede en een algeheel staakt-het-vuren tot stand te brengen. Dat is helaas onmogelijk gebleken. Wij zijn niet in onze opzet geslaagd, wij zijn er niet eens in geslaagd om een kleine pauze in te lassen en toch tenminste de humanitaire problemen te verhelpen. Daarom zijn de ontwikkelingen van de laatste dagen voor ons een bron van frustratie, ontreddering en verdriet.
Bovendien heeft de gruwelijke terreuraanslag van donderdagnacht in Taba de toestand en situatie nog verergerd. De aanslag was des te gruwelijker omdat hij een duidelijke bedoeling had, omdat er dodelijke slachtoffers zijn gevallen, Israëlische vakantiegangers, Egyptische werknemers uit de hotels en enkele Europese toeristen. Ik veroordeel deze afschuwelijke daad dan ook met klem. De terroristen hadden een duidelijk doel voor ogen: de destabilisatie van Egypte, een land dat zich op bewonderenswaardige wijze inzet voor de verwezenlijking van het vredesproces. Daarom roep ik al degenen die via dit Europees Parlement naar ons luisteren nogmaals op hun gezond verstand te gebruiken, de vrede te bevorderen en een einde te maken aan het geweld, zodat de terugtrekking uit Gaza van de Israëlische troepen vreedzaam en rustig kan verlopen, zonder dat er Palestijnse of Israëlische slachtoffers vallen.
Dan ga ik nu over naar het tweede punt: de situatie in Palestina. U kent die maar al te goed en u weet ook wat het standpunt van de Europese Unie terzake is. Palestina heeft een regering nodig, een Palestijnse Autoriteit die in staat is om op te treden als een echte regering. Vandaar ons verzoek en onze verwoede pogingen om president Arafat ertoe te bewegen de regels die hij min of meer heeft vastgesteld te ondertekenen en ook echt in de praktijk te brengen. Daarvoor is het van wezenlijk belang dat hij zijn premier reële bevoegdheden toekent op terreinen die het wezen van de staat bepalen, namelijk veiligheid en economie.
Wat de economie betreft, mijnheer de Voorzitter, meen ik te mogen affirmeren dat onze goede vriend, de minister van Financiën, uitstekend werk verricht. Iedereen is zich daarvan bewust. Op veiligheidsgebied is er echter nog heel wat werk aan de winkel. Het is aan president Arafat om de bevoegdheden inzake veiligheid daadwerkelijk over te dragen aan zijn premier, zodat de premier deze taken op zijn beurt kan delegeren aan zijn minister van Binnenlandse Zaken en dat ook werkelijk doet. Zolang deze bevoegdheidsoverdracht uitblijft, zal het moeilijk zijn om het terrorisme te bestrijden en de situatie in de bezette gebieden met betrekking tot het terrorisme, de vrede en de openbare orde weer in goede banen te leiden.
Het is tevens van essentieel belang dat Palestina over een duidelijke gesprekspartner beschikt. Israël herhaalt dag in dag uit dat het geen gesprekspartner vindt om te onderhandelen over het vredesproces. Wellicht is dat slechts een excuus om geen vorderingen te hoeven maken. De Palestijnen moeten er echter voor zorgen dat zij hun eigen politieke leven inrichten, zodat degenen die het vredesproces niet wensen voort te zetten zich niet langer van het voornoemde excuus kunnen bedienen. Daarom wil ik hier vanuit de Europese Unie - net zoals mijn persoonlijke afgevaardigde, de heer Otte, thans in Palestina doet - nogmaals aandringen op het belang van een Palestijnse Autoriteit die is opgewassen tegen haar verantwoordelijkheden en de nodige interne hervormingen doorvoert.
Dit soort zaken beperkt zich echter niet tot Palestina. Ook Israël verkeert momenteel in een enigszins onstabiele politieke situatie, hetgeen gevolgen kan hebben voor de geplande maatregelen. De negatieve uitslag van de stemming van twee dagen geleden in de Knesset stelt premier Sharon voor een politiek probleem met betrekking tot de op stapel staande beslissingen over het plan voor terugtrekking uit de Gazastrook: de fundamentele stemming over de financiering en over het zogenaamde -proces voor terugtrekking uit Gaza. Ik heb de indruk dat al deze elementen ook in Israëlische politieke kringen nogal wat stof doen opwaaien. Het is dan ook best mogelijk dat er in de komende weken in Israël nieuwe politieke verhoudingen tot stand zullen komen die zelfs tot de vorming van een coalitieregering kunnen leiden. Wat er ook gebeurt, het is in elk geval bijzonder waarschijnlijk dat de verkiezingen van 2006 zullen moeten worden vervroegd naar 2005 om de redenen die ik hier net heb aangehaald. Hoe het ook zij, zaak is dat het vredesproces niet trager evolueert dan het nu doet.
Geachte afgevaardigden, in de routekaart was sprake van een vredesproces dat eind 2005 moest uitmonden in de coëxistentie van twee staten. In 2005 zullen wij ten hoogste bereiken dat de Israëlische troepen zich terugtrekken uit Gaza, meer niet. Dat moet in alle opzichten beschouwd worden als een enorme mislukking, niet alleen van Israël en Palestina, maar ook van het Kwartet en de internationale gemeenschap.
Ik moet u er tevens op attenderen, geachte afgevaardigden, dat de Europese Unie in geen geval kan instemmen met de recente verklaringen die door bepaalde Israëlische politici zijn afgelegd. De bedoelde verklaringen geven immers blijk van een - althans in onze ogen - onaanvaardbare schaamteloosheid. De commentaar op de betekenis van het -plan - de terugtrekking uit Gaza -, komt neer op een totale en absolute afwijzing van de routekaart, die medeondertekend is door de Israëlische regering. Ik ben van oordeel dat wij deze uitspraken nadrukkelijk aan de kaak moeten stellen. Wij mogen dergelijke politieke praktijken onder geen beding dulden, aangezien zij het vertrouwen in Israël doen wankelen, niet alleen bij ons, maar in de gehele Arabische wereld, in de buurlanden, bij de Palestijnen en in een groot deel van de Israëlische maatschappij. Zo kan het niet langer. Het is niet eerlijk om eerst een uitspraak te doen en dan later in de krant het tegenovergestelde te beweren. Dat is geen zuivere politiek. Bovendien gaat het hierbij niet om de eerste de beste politicus, maar om een politiek zwaargewicht, een belangrijk en invloedrijk persoon, een van de nauwste medewerkers van de Israëlische premier.
Wij stellen ons dan ook allen de vraag: wat kunnen wij doen, of liever gezegd, wat kunnen wij doen vanuit Europees perspectief? Geachte afgevaardigden, mijnheer de Voorzitter, de Europese Unie volgt een duidelijke koers, zoals bepaald in de routekaart, die onder meer ook het resultaat is van de inspanningen van Europa, de Verenigde Staten, de Verenigde Naties en de Russische Federatie. Wij onderschrijven de routekaart van het begin tot het einde en wij kunnen onmogelijk akkoord gaan met degenen die dat niet doen. De routekaart is ons richtsnoer. Daarom moet al wat wij in de huidige omstandigheden kunnen of willen doen in het kader van de routekaart gebeuren. Wat kunnen wij doen om dit proces op de korte en de middellange termijn te bespoedigen? Ik ben van oordeel dat wij onze werkzaamheden op de korte termijn moeten toespitsen op vier actieterreinen, zodat het resultaat in de maand maart, tijdens de Ministerraad en zeker tijdens de Europese Raad, kan worden geratificeerd en in de praktijk kan worden gebracht.
Het eerste punt betreft de veiligheid. Op dit vlak heeft de Europese Unie reeds een idee en een plan klaar. Wij zijn bereid om de Palestijnse Autoriteit te helpen bij het verbeteren van haar politiële capaciteiten, zodat ze haar functie in alle ernst en met de nodige precisie kan uitoefenen en garanties kan bieden voor de naleving van de wet, de handhaving van de orde en de bestrijding van het terrorisme. Wij zijn bereid om onze steun te verlenen. Wij hebben een plan en wij beschikken over de mensen en de wil die nodig zijn om het plan uit te voeren.
Ten tweede zijn er de hervormingen. De Europese Unie zal al het mogelijke doen om de Palestijnse Autoriteit in de gelegenheid te stellen het aan de gang zijnde hervormingsproces tot een goed einde te brengen. De leiders van de Palestijnse Autoriteit kunnen ervan op aan dat wij hen zullen blijven steunen zolang zij zich ertoe verbinden de hervormingen voort te zetten.
Het derde punt heeft betrekking op de economische acties. Commissaris Patten zal hier later nog uitvoeriger op ingaan, maar u moet in elk geval weten dat wij ook nu weer bereid zijn ervoor te zorgen dat het vredesproces, wat de Europese Unie betreft, vanuit economisch oogpunt geen geld te kort komt. Anderzijds mogen wij van de Europese burgers, die in Europa belastingen betalen, niet verwachten dat zij geld blijven aandragen als de acties die zij financieren niet tot de beoogde doelstelling leiden, namelijk het herstel van de vrede. In dit verband moeten de burgers en de leiders van Israël goed beseffen dat zij geen aanspraak zullen kunnen maken op Europese steun als het -plan of het plan voor terugtrekking uit Gaza enkel en alleen tot Gaza beperkt blijft. Het Gaza-plan moet deel uitmaken van een breder proces, een proces dat werkelijk uitmondt in de vreedzame coëxistentie van twee staten, zoals in de routekaart wordt nagestreefd.
Het vierde en laatste punt heeft te maken met het kiesproces. Ik denk dat wij daar serieus werk van moeten maken. Wij moeten er mede voor zorgen dat er in de Palestijnse gebieden een kiesproces op gang komt onder leiding van de Palestijnen zelf. Er moet een betrouwbare kiescommissie worden ingesteld die het vertrouwen van de bevolking geniet. Alleen dan kan het kiesproces uitmonden in een leiderschap - naar keuze van de Palestijnse burgers - dat dit land naar de vervulling van zijn gouden droom brengt, een droom die ook velen onder ons koesteren, de droom van twee staten.
Tot hier mijn voorstellen voor de korte termijn, mijnheer de Voorzitter. Volstaat het om deze stapsgewijze methode voort te zetten of is er meer nodig? Is het moment aangebroken om een grotere sprong te wagen, om meer risico’s te nemen en op die manier sneller tot een definitieve oplossing te komen? Wij denken van wel. De progressieve aanpak - stap voor stap, stapje voor stapje - loopt op zijn laatste benen. In het kader van de routekaart kan er wel degelijk vooruitgang worden geboekt, en zelfs heel snel, als de betrokken partijen maar de nodige politieke wil aan de dag leggen. In de Europese Unie bestaat die wil alvast. Zodra de verkiezingen in de Verenigde Staten achter de rug zijn, zullen wij dan ook ons uiterste best doen om de samenwerking met onze Amerikaanse vrienden, onze Russische vrienden en onze vrienden van de Verenigde Naties voort te zetten. Wij zullen nagaan of het mogelijk is de tenuitvoerlegging van de routekaart te bespoedigen. Het is immers van essentieel belang dat er een einde komt aan de huidige slakkengang. Die brengt alleen maar verdriet en frustratie teweeg en levert geen enkel positief resultaat op, noch voor de Palestijnen, noch voor de Israëliërs; en de rest van de regio, de buurlanden, wijzelf en onze burgers zijn er al evenmin mee gebaat. Het vredesproces heeft een stevige impuls nodig die onze droom van twee staten - ik heb het al gezegd - snel in vervulling moet doen gaan.
Wij hebben het vaak gehad over de coëxistentie van twee staten, maar wij hebben nooit bepaald wat voor Palestijnse staat wij nu eigenlijk willen en welke grenzen er moeten worden gehanteerd. Dat zijn allemaal open vragen waarop nog geen definitief antwoord is gegeven. Desondanks heeft de Europese Unie reeds een duidelijke kijk op een aantal van de elementen die deel uitmaken van het slotdebat over deze parameters. Dat wil ik hier nogmaals onderstrepen. Zo zijn wij bijvoorbeeld van oordeel dat bij de oprichting van de Palestijnse staat de grenzen van 1967 moeten worden geëerbiedigd. Dat is voor ons een uitgemaakte zaak. Wij hebben hierover afgelopen maandag tijdens de bijeenkomst van de ministers van Buitenlandse Zaken geen twijfel laten bestaan. Wij hebben het herhaald bij monde van de Europese Raad en wij beamen het hier nogmaals plechtig in dit Parlement. Met inachtneming van de grenzen van 1967 kunnen beide partijen dan naar goeddunken onderhandelen over de uitwisseling van gebieden, maar aan het uitgangspunt van de onderhandelingen mag niet getornd worden. Uitgaande van deze basis moet voortgang worden gemaakt - ik hoop nog voor eind dit jaar - met de vraag hoe wij efficiënt en snel tot een definitie van de eindparameters kunnen komen, zodat de droom van heel veel mensen in vervulling kan gaan en een doeltreffend politiek proces op gang kan worden gebracht. Dat is de enige manier om de overigens verantwoordelijke en respectabele personen die deze dagen namens Israël onaanvaardbare uitspraken hebben gedaan in het ongelijk te stellen.
De afgelopen dagen hebben wij overleg gepleegd met de leiders van Jordanië, Egypte en Saudi-Arabië. Zolang zij niet precies weten wat het eindresultaat zal zijn, welke grenzen de nieuwe Palestijnse staat zal hebben en op welk moment de sprong zal worden gemaakt, hebben zij allen het gevoel dat de stabiliteit in hun land gevaar loopt. Jordanië heeft zelf nog altijd geen duidelijke grenzen en het weet niet hoe zijn buurland eruit zal zien. Het vraagt zich af welke grenzen de Palestijnse staat, zijn nieuwe buur, zal hebben. Jordanië heeft het recht om op deze vragen een antwoord te krijgen.
Mijnheer de Voorzitter, zoals ik al zei, is de huidige situatie bijzonder droevig en frustrerend voor al degenen die ontelbare uren van hun leven hebben besteed aan het vinden van een vreedzame oplossing. Het is van fundamenteel belang dat wij uit deze impasse geraken, aangezien het gehele Midden-Oosten - niet alleen het vredesproces, maar het Midden-Oosten als zodanig - in een diepe crisis verzonken is en wij allen wensen dat aan deze diepe crisis zo spoedig mogelijk een einde komt. Het ziet ernaar uit dat wij onze toevlucht zullen moeten nemen tot een sneller en efficiënter vredesproces, waarbij zowel de internationale gemeenschap als de hoofdrolspelers, Israël en Palestina, alles op alles moeten zetten.
Mijnheer de Voorzitter, tot hier mijn toespraak van vanmiddag. U kunt ervan op aan dat wij onze werkzaamheden zullen voortzetten met het oog op de komende Ministerraad. Wij zullen proberen om in het kader van de routekaart een klein plan ten uitvoer te leggen waarmee het proces kan worden bespoedigd op de wijze die ik hier zojuist heb uiteengezet.
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, net zoals u allen voel ik mij verdrietig, gefrustreerd en vooral ook bijzonder aangedaan. Ik beloof u nogmaals dat wij dag en nacht zullen werken om onze doelstelling te bereiken. 
Patten,
   . – Mijnheer de Voorzitter, tenzij de goden anders beslissen, is dit waarschijnlijk de laatste redevoering – zeker met betrekking tot het Midden-Oosten – die ik in dit Parlement zal houden. Sinds ik aantrad als commissaris zijn er ik weet niet hoeveel debatten over dit onderwerp gevoerd. Gezien de gevoelige aard van het onderwerp is het niet meer dan vanzelfsprekend dat onze gedachtewisselingen nu en dan wat moeizaam verliepen. Ik hoop dat ze wel enig nut hebben gehad. Ik hoop in ieder geval dat ze geen schade hebben aangericht.
Nu het einde van mijn termijn als commissaris in zicht is – en ik zeg met nadruk ‘als commissaris’ – ga ik weer eens wat vaker naar het theater. Onlangs heb ik een nieuwe interpretatie van het stuk “Hecuba” van Euripides gezien, van Frank McGuinness, die uitmuntende Ierse toneelschrijver. De classici en theaterbezoekers onder u zullen zich herinneren dat dit een somber en bloederig drama is van dood, haat en wraak. Het achterdoek was misschien maar al te toepasselijk voor deze productie: een hoge, zwarte wand waarop de namen stonden geschreven van de Israëli’s en Palestijnen die de afgelopen jaren gestorven zijn – haat, wraak en bloed. Het is zonder meer waar dat er, als we terugkijken, helaas maar weinig vooruitgang te melden is, ondanks de heldhaftige pogingen van mijn vriend en collega, de Hoge Vertegenwoordiger, en anderen. Nog maar kort geleden, zoals de Hoge Vertegenwoordiger al zei, vond in Egypte het vreselijke bloedbad onder Israëlische toeristen plaats. Keer op keer wordt iedere hoop de bodem ingeslagen. We hebben Camp David gehad en Taba en de akkoorden die daar bereikt werden, Mitchell, Tennet en Zinni hebben uitstekende verslagen opgesteld, allemaal tevergeefs. De treurige waarheid is dat sinds Taba er in totaal zelfs 4 360 mensen zijn gestorven: 1 026 Israëli’s en 3 334 Palestijnen. Oog om oog, tand om tand – wat, zoals Gandhi zei, als eindresultaat heeft dat iedereen blind is. Onschuldige kinderen om onschuldige kinderen.
Het meest recente initiatief is dat van premier Sharon, die voorstellen heeft gedaan voor unilaterale terugtrekking uit Gaza. Iedere stap in de richting van terugtrekking uit bezet gebied – hoe beperkt ook – moet worden toegejuicht. Er zijn echter, zoals de Hoge Vertegenwoordiger aangaf, vele punten die om opheldering vragen, niet in de laatste plaats in het bredere kader van de routekaart. Ofschoon we onze bedenkingen hebben, voorziet dit voorstel wel in het begin van het ontmantelen van nederzettingen – een belangrijk aspect, dat in overeenstemming is met waar wij al heel lang op hameren. Om die reden zijn wij bereid de voorstellen een kans te geven, maar we moeten dan wel zeker weten, zoals de Hoge Vertegenwoordiger zei, dat de vijf elementen die volgens de Europese Raad essentieel zijn voor het welslagen van het plan, niet buiten beschouwing worden gelaten door de partijen. Wij moeten erop aandringen dat deze punten in aanmerking worden genomen.
Het scepticisme waarmee dit initiatief zonder twijfel omgeven is, is versterkt, zoals de Hoge Vertegenwoordiger het diplomatiek stelde, door de buitengewone uitspraken die recentelijk zijn gedaan door de chef-staf en hoofdadviseur van de Israëlische premier, uitspraken die zeer veel schade hebben aangericht. Ik hoop dat men desondanks blijft inzien dat de tweestatenoplossing de enige hoop is op beëindiging van het conflict. We moeten realistisch zijn en niet te veel verwachten – behalve, helaas, misschien nog meer dood en verderf – tot na de Amerikaanse presidentsverkiezingen. En dan nog is het niet verstandig om wonderen te verwachten. De internationale gemeenschap moet evenwel resoluut de Israëlische regering manen zich te committeren aan de tweestatenoplossing en de Palestijnen aansporen ernst te maken met het werken aan veiligheid en hervorming. Dat is de enige manier waarop het conflict kan worden beëindigd. De routekaart toont de te bewandelen weg, en het is dus de taak van de Europese Unie de partijen en anderen in de internationale gemeenschap in de richting van de routekaart te leiden. Zo niet, dan gaan mensen wellicht denken dat de heer Weisglass gelijk had en dat zijn enige fout was dat hij uit de school heeft geklapt.
In de loop van mijn mandaat heb ik getracht, met de steun van de meerderheid van het Parlement, een hervormde Palestijnse Autoriteit te creëren die te zijner tijd in staat zou zijn Palestina te besturen en met Israël te onderhandelen en tot een akkoord te komen. Gedurende die periode heeft de Israëlische regering geprobeerd president Arafat zelf op een zijspoor te zetten. Het eind van het liedje is dat president Arafat er nog is, maar dat de Palestijnse Autoriteit zelf helaas volledig uit elkaar geslagen is. Ik geef toe dat president Arafat deel is van het probleem, maar hij is niet het enige probleem. Ik heb er nooit een misverstand over laten bestaan dat een hervormde Palestijnse Autoriteit deel is van de oplossing.
Het is niet duidelijk of de Palestijnse Autoriteit onder de huidige interne en externe omstandigheden wel in staat is een tweestatenoplossing waar te maken. Door de fatale combinatie van te weinig actie aan Palestijnse zijde en wat misschien te veel actie is geweest aan Israëlische zijde, is het gezag dat de Palestijnse Autoriteit anders zou hebben gehad, grotendeels tenietgedaan. We moeten een manier vinden waarop we de Palestijnse Autoriteit meer politieke bewegingsruimte kunnen geven, in ruil voor spijkerharde garanties aangaande veiligheid en hervorming.
De Hoge Vertegenwoordiger wees op de algemene inspanningen die wij hebben verricht ter ondersteuning van de economische en institutionele ontwikkeling en de humanitaire bijstand in Palestina. Deze Unie heeft veel meer gedaan dan wie dan ook. Dit Parlement heeft zijn goedkeuring en steun gehecht aan veel meer hulp dan wie dan ook heeft verleend. Ik verwacht dat het Parlement zich nu ernstig gaat afvragen of het die hulp op de huidige schaal moet voortzetten.
Laat ik één voor de hand liggende opmerking maken. Wij zijn de grootste donor van het ontwikkelingsfonds van de Wereldbank voor Palestina. En “grootste donor” is in feite nog zwak uitgedrukt: er is vrijwel niemand anders die ook maar enigszins een financiële bijdrage levert. Wij willen dat dat geld gebruikt wordt om de basis te leggen voor een economie in de Palestijnse gebieden die werkgelegenheid, inkomsten en op zijn minst enige economische groei kan creëren, zodat mensen een beter, waardiger leven kunnen leiden, meer kans op werk hebben, enzovoort.
We hebben allemaal het recht ons af te vragen of dat geld niet een zinloze uitgave zal zijn en of het überhaupt wel de moeite waard is geld te geven als we niet bepaalde garanties krijgen van Israël over zijn terugtrekking uit Gaza, over de wijze waarop die terugtrekking wordt uitgevoerd en over de vooruitzichten voor de middellange en lange termijn voor Gaza. Ik twijfel er niet aan dat het Parlement niet het gevoel zou willen hebben dat wij alleen maar opdraaien voor de gevolgen van alles wat de Israëlische defensietroepen uitrichten.
We moeten er duidelijk over zijn dat onze rol – de ondersteunende rol die wij willen spelen bij de wederopbouw – afhankelijk is van een daadwerkelijke politieke dialoog met de Israëlische autoriteiten. Anders is het alleen maar geldverspilling, zoals te veel van wat wij al gedaan hebben geldverspilling is geweest.
Nogmaals, op basis van het verslag van de Raad Externe Betrekkingen, op basis van het werk dat door de heer Rocard en zijn collega’s in die Raadsformatie in gang is gezet, hebben wij meer dan wie dan ook gedaan om hervormde instellingen in Palestina mogelijk te maken. Ik heb groot respect voor het werk van mensen als de heer Salam Fayyad, die moedig streeft naar een fatsoenlijke en transparante regering voor Palestina. Het moet echter gezegd dat het ongelooflijk moeilijk zal worden dit soort steun en dit soort uitgaven voort te zetten als er geen politieke vooruitgang geboekt wordt, als de veiligheidssituatie niet verbetert en als de dialoog met Israël niet effectiever wordt.
Dit is het belangrijkste probleem waarvoor de internationale gemeenschap zich gesteld ziet, niet alleen vanwege het aanhoudende bloedvergieten dat ermee gepaard gaat, zonder dat er een oplossing gevonden wordt, maar ook omdat de verhoudingen tussen het Westen en de moslimwereld erdoor beschadigd raken. Laat er bij niemand twijfel bestaan over de impact van de strijd tussen Israël en Palestina en over het effect ervan op het denken in de moslimwereld. We moeten ons zelfs nog meer moeite getroosten om een kader te creëren voor een oplossing van dit bloedige conflict. Als we daarin niet slagen, keren we terug naar wat – als ik het goed heb – de laatste regel is van Euripides’ toneelstuk Hecuba: “het lot drijft ons voort en niemand kan het weerstaan”. Bloedvergieten na bloedvergieten na bloedvergieten, wraak na wraak na wraak, zolang mensen in Washington, Europa en bovenal in Israël en Palestina niet de politieke moed hebben datgene tot stand te brengen wat hun volken verdienen en wat de gehele wereld verlangt.
Laschet (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de Hoge Vertegenwoordiger, mijnheer de commissaris, u zei dat dit uw laatste toespraak was in dit Parlement. Ik denk dat velen van ons het gevoel hebben – dat geldt ook voor mijzelf, ondanks menig verschil van mening – dat u tot de belangrijkste en meest eminente personen in deze Commissie behoorde en aan het terrein van het buitenlands beleid een heel eigen gezicht hebt gegeven. Daarvoor wil ik u namens onze fractie heel hartelijk danken.
De aanleiding voor het debat van vandaag is er een waarover het bij actuele kwesties altijd gaat, namelijk een escalatie van geweld. We hebben over het Midden-Oosten zelden goed nieuws te melden; meestal is er sprake van een zeer ernstige situatie. Raketten die door Hamas op Israëlische steden worden afgevuurd, buitensporige militaire acties en dan ook nog de aanslag in Taba, uitgerekend in een plaats die met zoveel vredesakkoorden, vredesonderhandelingen en vredesbegrippen geassocieerd werd. Deze nieuwe dimensie van terreur, in een aangrenzend land als Egypte, gericht tegen onschuldige burgers, Europeanen, Egyptenaren en Israëli’s, maakt het dramatische karakter van de situatie in één keer duidelijk. Daarom ben ik het eens met wat de Hoge Vertegenwoordiger hier vandaag heeft gezegd: de enige weg is en blijft de routekaart. Ook premier Sharon heeft zich daar afgelopen maandag in de Knesset voor uitgesproken. Ik vind dat we hieraan als Europeanen moeten blijven vasthouden; dat is het standpunt dat Raad, Commissie en Parlement verenigt. Routekaart wil zeggen: een tweestatenoplossing met uiteindelijk een Palestijnse en een Israëlische staat.
Wat moet er nu in de komende weken gebeuren? Ik ben de Hoge Vertegenwoordiger erg dankbaar dat hij vandaag in zeer duidelijke bewoordingen op de verantwoordelijkheid van Arafat heeft gewezen. Hij heeft erop gewezen dat de minister-president onafhankelijk zijn werk moet kunnen doen. Hij zei ook dat de veiligheidsdiensten aan het gezag van de heer Arafat moeten worden onttrokken en moeten ressorteren onder een onafhankelijke politiedienst, met alle bevoegdheden die erbij horen om terrorisme te kunnen bestrijden.
U had het ook over het geld en over de economische samenwerking. De afgelopen jaren hadden we de indruk: hoe meer de situatie escaleert, des te meer geld geeft Europa om de sociale situatie te stabiliseren. Het zou echter goed zijn wanneer Europa na de reorganisatie van de politie meer geld geeft voor de wederopbouw, zodat de mensen merken: als er vrede is, dan is er ook Europese hulp, maar niet onvoorwaardelijk en niet tegen elke prijs.
Daarom hebben de stappen die u hebt voorgesteld, de steun van onze fractie. Wij wensen u veel succes bij de uitvoering ervan. 
Schulz (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de burgers van Europa vragen zich bij debatten over buitenlands beleid af: waarom maken wij ons daar druk over, wat hebben wij als burgers van Europa eigenlijk met het onderwerp te maken? Het gevoel dat het niet over hen gaat is een gevoel dat ik vaak tegenkom wanneer ik bezoekers ontmoet die hier in het Parlement naar onze debatten komen luisteren. Wat gaat het ons eigenlijk aan? Laat ik aansluiten bij een zin van commissaris Patten: doordat vrede in het Midden-Oosten niet haalbaar is of maar heel moeilijk tot stand kan komen en daardoor mensen steeds verder radicaliseren, wordt op de lange termijn ook de veiligheidssituatie bij ons gedestabiliseerd. Er is een oorzakelijk verband tussen dit regionale conflict en een wereldwijde radicalisering.
Daarom zijn wij er als Europeanen direct bij betrokken en daarom maken wij deel uit van de routekaart, waarvoor – dat is door iedereen gezegd – geen alternatief mogelijk is. Het is goed dat de Israëlische minister-president maandag heeft verklaard dat hij erachter staat.
Commissaris Patten, u refereerde aan Hecuba. Ik wil niet zo diep graven in de toneelliteratuur, maar wel een zin citeren die me niet loslaat en over terrorisme en marteling gaat. Die zin luidt: “Aan het eind van een proces van wreedheden is het niet meer belangrijk waar die wreedheden vandaan komen, maar alleen dat ze ophouden.” Dat gevoel hebben veel mensen die er het slachtoffer van zijn en dat is begrijpelijk. Het is echter niet voldoende. Deze constatering alleen is niet voldoende, want aan degenen die de wreedheden begaan moet worden duidelijk gemaakt dat er grenzen zijn. Degenen die alleen maar de taal van het geweld kennen, moeten worden geïsoleerd en die mensen zijn er aan beide kanten.
Het is juist dat de reorganisatie van de veiligheidsdiensten met dit fenomeen samenhangt. Het reorganiseren en onder controle brengen van de veiligheidsdiensten en de politie draagt er ook toe bij dat de geweldplegers in hun mogelijkheden worden beperkt. De invloed van de extremisten kan met name worden beperkt door met de gematigde krachten samen te werken. Het aanbod van Egypte en andere gematigde Arabische landen om nu met Israël samen te werken om tot een wapenstilstand te komen, is een goed signaal. Israël moet dat signaal echter wel oppakken. Er moet dan wel sprake zijn van een dialoog op gelijke voet en niet uitsluitend van onderhandelingen waarin slechts eisen worden gesteld en waarbij men aan de dialoog een einde maakt als die eisen niet worden ingewilligd.
We moeten als Europeanen dus de moed hebben om die mensen in de regio aan te moedigen en te steunen, die bereid zijn met elkaar een dialoog aan te gaan, liefst zonder voorwaarden vooraf. Dat is een substantiële bijdrage die we als Europeanen kunnen en ook moeten leveren. Daarbij hoort dat wij ons voor de tweestatenoplossing uitspreken. Ik wil daar nog aan toevoegen dat de tweestatenoplossing niet beperkt kan blijven tot terugtrekking uit de Westelijke Jordaanoever. De levensvatbaarheid van een tweede staat moet ook gegarandeerd zijn. Collega Laschet heeft gelijk dat er dan ook middelen voor de wederopbouw beschikbaar moeten worden gesteld. Het is in het belang van onze eigen veiligheid dat we ons daarvoor uitspreken.
Malmström (ALDE ).
    Mijnheer de Voorzitter, de situatie in het Midden-Oosten lijkt volledig in een impasse te zijn beland. Arafat zit in zijn hoofdkwartier, oud, geïsoleerd, ziekelijk en niet in staat zijn volk te leiden. Sharon krijgt de ene na de andere afwijzing van zijn plan om zich uit de Gazastrook terug te trekken. Hij lijkt het contact met zowel zijn partij als zijn kiezers kwijt te zijn. De vraag is of hij de man is die Israël vrede kan brengen. Ik denk van niet.
De toekomst van het Gaza-plan is nu zeer onzeker, en het geweld in het gebied lijkt toe te nemen.. De situatie is erger dan ze in lange tijd geweest is. Ik denk niet dat deze heren voor een waarachtige vrede in het Midden-Oosten kunnen zorgen. Ze kunnen geen einde maken aan het doden, aan de terreurdaden, en ze kunnen niet teweegbrengen wat wij allen in dit Parlement willen: twee staten die vreedzaam naast elkaar leven en elkaar respecteren.
Dit conflict duurt nu al zoveel decennia en heeft zoveel lijden veroorzaakt. Voor het Palestijnse volk natuurlijk, maar ook voor de Israëli’s, die voortdurend in angst leven voor terreurdaden en zelfmoordbommen.
We hebben zoveel plannen gemaakt en zoveel conferenties, zoveel vergaderingen en zoveel debatten gehouden in dit Parlement, maar er gebeurt niets. We moeten een concrete internationale aanwezigheid in het gebied overwegen, die de terugtrekking uit de Gazastrook kan bewaken, maar die misschien ook op langere termijn kan blijven.
Na de Amerikaanse presidentsverkiezingen – ongeacht wie er wint – moeten de EU en de VS bijeenkomen om een gemeenschappelijke strategie te formuleren, misschien gebaseerd op de , waarin men dezelfde taal spreekt en dezelfde signalen aan deze twee leiders afgeeft. De hele wereld wint erbij als er vrede in het Midden-Oosten komt, en dat vormt ook een belangrijk onderdeel in de strijd tegen het internationale terrorisme.
Romeva i Rueda (Verts/ALE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, zoals de School voor cultuur en vrede van de Autonome Universiteit van Barcelona terecht onderstreept, is de situatie in Israël en Palestina er de laatste maanden helemaal niet beter op geworden, integendeel.
De uitspraak van het Internationaal Strafhof over de bouw van de scheidingsmuur door Israël, de weigering van Israël om die uitspraak te erkennen, de in diplomatieke kringen overheersende indruk dat de routekaart van het Kwartet op sterven na dood is en de protestacties van boze Palestijnen tegen de corruptie in Gaza zijn slechts enkele voorbeelden van deze achteruitgang.
Anderzijds spreekt het vanzelf dat wij de delicate situatie in Palestina en Israël niet los kunnen zien van de internationale context en de nefaste gevolgen van de absurde manier waarop de Verenigde Staten en sommigen van hun Europese bondgenoten het internationale terrorisme bestrijden. Mijns inziens leidt hun houding alleen maar tot een versterking van het fanatisme van Al-Qaeda. Daarom is het absoluut noodzakelijk dat de Europese Unie krachtdadiger optreedt ten aanzien van de gebeurtenissen in het Midden-Oosten. Ik doe in dit verband twee suggesties: ten eerste moeten wij onze steun verlenen voor het voorstel om met alle mogelijke middelen bij te dragen aan de totstandkoming van een normaal en transparant kiesproces in Palestina, zodat Sharon zich niet langer kan bedienen van het argument dat er aan Palestijnse zijde geen legitieme en geschikte gesprekspartner voorhanden is. Aangezien Sharon de mensenrechten en de internationale rechtsorde op schandalige wijze aan zijn laars lapt, is het mijns inziens hoog tijd dat de Europese Unie de huidige Israëlische regering onder druk zet met krachtdadige maatregelen, eventueel zelfs met de opschorting van de samenwerkingsovereenkomst, in plaats van wapens te blijven uitvoeren naar dit land, zoals heel wat Europese landen de laatste jaren hebben gedaan. Laat ik u er enkele noemen: Oostenrijk, België, Frankrijk, Duitsland, Griekenland, Italië, Spanje en het Verenigd Koninkrijk.
In de film zegt Charles Chaplin helder en duidelijk: wie vijf mensen doodt is een moordenaar, wie er 5000 doodt is een held. Laten we de heer Sharon toch alstublieft niet als een held beschouwen. 
Adamou (GUE/NGL ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ik betreur de nieuwe operaties van het Israëlisch leger ten zeerste en ben daar zeer bezorgd over. 
Weer eens zijn de resultaten tragisch: tientallen Palestijnen, met name burgers en kinderen, zijn gedood of gewond. Ik vind het afschuwelijk dat de regering van Israël, ondanks de verontwaardigde protesten van de internationale gemeenschap, gewoon doorgaat met deze nooit verklaarde oorlog en met het bloedvergieten. Wat hier gebeurt onder de ogen van de wereld zijn misdaden tegen de mensheid. Ook het Europees Parlement moet bij de regering van Israël erop aandringen dat de aanvallen en moorden op de burgerbevolking van de Gazastrook onmiddellijk worden stopgezet, dat de bouw van de muur, die enkel tot doel heeft de Palestijnse bevolking af te sluiten van de wereld, wordt stopgezet, dat men ophoudt met het slopen van huizen en zich voegt naar de besluiten van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens en het Verdrag van Genève. Tegelijkertijd moeten wij het afschieten van raketten ten strengste veroordelen, evenals de bomaanslagen in Egypte van de afgelopen week waarbij talrijke Israëlische en Egyptische burgers om het leven zijn gekomen. Dergelijke dingen dragen allesbehalve bij aan het vredesproces. 
Bovendien moeten wij er bij beide partijen op aandringen dat ze met de toepassing van de routekaart beginnen. 
Tot slot wil ik namens mijn fractie mijn volledige steun uitspreken aan het Palestijnse volk dat zich blijft verzetten en blijft strijden voor zijn onafhankelijkheid, evenals aan de vredelievende krachten in Israël die een einde proberen te maken aan het bloedvergieten. 
Belder (IND/DEM ).
   - Dank u wel, mijnheer de Voorzitter. Terreur en trauma, een onafscheidelijk begrippenpaar in het Israëlisch/Palestijns conflict, de tweezijdige resultanten van de eenzijdige vernietigingsdrang van de terreurorganisaties Hamas, de Islamitische Jihad en Hezbollah. Ondertussen lees ik van de Palestijnse politicus Mustafa Barghouti dat "de zwijgende meerderheid van de Palestijnse bevolking zich niet met de terroristen noch met de Palestijnse autoriteit identificeert" (letterlijk citaat). Met het oog op de cruciale lokale verkiezingen van december maant Barghouti Europa eindelijk eens serieus de democratische krachten en processen in de Palestijnse gebieden te ondersteunen in plaats van Arafats reusachtige onderdrukkingsapparaat. Graag hoor ik een reactie van de Hoge Vertegenwoordiger van de Raad op dit indringende beroep. Het Palestijnse appèl is tegelijkertijd een test voor de wil van de Europese Unie tot effectieve terreurbestrijding. Achten de Raad en Commissie het sluiten van een associatieovereenkomst met Syrië daarmee verenigbaar?
Mijn tweede vraag. Het is toch genoegzaam bekend dat het regime van Assad Hamas, de Islamitische Jihad en Hezbollah faciliteert bij terreuroperaties tegen de staat Israël. In de Duitse pers, om precies te zijn "Die Welt", stond gisteren een artikel over de wijze waarop de terreur de Israëlische bevolking in een getraumatiseerde natie verandert. Een trauma-expert verzekert dat Israël nog altijd een land is dat uit overlevenden bestaat. Dat moet ons in Europa - niet alleen historisch - aanspreken. 
Ryan (UEN ).
   – Mijnheer de Voorzitter, de Israëlische defensietroepen gaan op dit moment door met de grootste invasie in Gaza sinds het begin van de Intifada en het dodental blijft maar stijgen. Volgens sommige schattingen bestond minstens de helft van de honderden omgebrachte Palestijnen uit burgers. De acties van het Israëlische leger zijn gewoonweg buiten alle proportie en deze visie wordt gedeeld door Kofi Annan, de EU-ministers van Buitenlandse Zaken en vele anderen.
Met voorzichtige instemming begroet ik het door premier Sharon aangekondigde voornemen dat Israël zich volledig zal terugtrekken uit de Gazastrook, maar er moet in dat verband wel aan een aantal voorwaarden worden voldaan. Deze terugtrekking moet geschieden in de context van de routekaart van het Kwartet. Zij moet een stap zijn in de richting van een tweestatenoplossing. Het is niet de bedoeling dat ze gecompenseerd wordt door een verhoogde nederzettingenactiviteit op de Westelijke Jordaanoever. Er moet sprake zijn van een goed georganiseerde, in overleg overeengekomen overdracht van de verantwoordelijkheid aan de Palestijnse Autoriteit. Israël moet tevens hulp bieden bij het herstel en de wederopbouw van Gaza.
Simpel gezegd komt het hierop neer: de routekaart blijft het kader dat de beste kans biedt op een oplossing van het Israëlisch-Palestijnse conflict. De leden van het internationale Kwartet, te weten de Europese Unie, Rusland, de Verenigde Staten en de Verenigde Naties, houden alle vast aan deze routekaart. De huidige spiraal van geweld veroorzaakt lijden op grote schaal, waardoor een akkoord tussen beide partijen alleen maar verder uit het zicht raakt. Waar het nu in de allereerste plaats op aankomt, is dat beide partijen afzien van verdere gewelddaden.
Aan beide kanten is leiderschap nodig, en dat is niet eenvoudig. Ik ben een Iers lid van het Europees Parlement en in Ierland weten we hoe moeilijk het kan zijn. We zijn maar al te vertrouwd met de geweldsspiraal, het met gelijke munt betalen, het oog om oog, tand om tand. Maar wij weten ook maar al te goed hoezeer iedereen ervan profiteert wanneer er een einde komt aan het geweld en er daadwerkelijke onderhandelingen en een echte dialoog plaatsvinden.
Dat vergt moed aan beide zijden. Mijns inziens moeten wij beide partijen in dit conflict vragen die moed op te brengen en hun leiderschap te tonen. Het is niet gemakkelijk om aan het roer te staan, het vraagt om veel moed. In dit conflict wordt, naar mijn mening, vaak geen moed betoond. Zoals ik al zei, weten wij Ieren hoeveel goeds het de mensen in het Midden-Oosten kan opleveren als zij moed en leiderschap laten zien. 
Czarnecki, Ryszard (NI ).
    Mijnheer de Voorzitter, ik wil u gelukwensen met uw voorzitterschap van het Europees Parlement. U bent de juiste man op de juiste plaats. Wij behandelen thans de toestand in het Midden-Oosten, net zoals een paar maanden geleden, net zoals een jaar geleden, net zoals vijftien jaar geleden, zoals commissaris Patten zojuist heeft gezegd. Overigens heeft de heer Patten een eredoctoraat van een Poolse universiteit gekregen. Wellicht is de tijd gekomen om niet meer de beleefde taal van de diplomatie te spreken, maar de taal van de harde feiten te gebruiken. Het is een misvatting dat de waarheid in het Midden-Oosten in het midden zou liggen en dat beide partijen in het conflict in gelijke mate schuld dragen. Wij hebben te maken met een nieuwe situatie. Sinds begin dit jaar zijn er op Israëlische steden 150 raketten afgevuurd die ter plaatse door Hamas zijn gefabriceerd. Sinds enkele jaren richten dit soort raketten materiële schade aan en zaaien zij paniek, maar nu doden zij ook mensen en zelfs kinderen. Dit toont aan dat er sprake is van een escalatie van het conflict waarvoor de Palestijnen verantwoordelijk zijn. Hoe moeten wij hierop reageren? Moeten wij passief blijven of willen wij wellicht doen alsof wij scheidsrechter zijn en de Israëlische regering en Arafat als op een schaakbord heen en weer schuiven? Noch de ene, noch de andere aanpak is correct. Wij hebben het voortdurend over grootse plannen en routekaarten. Wellicht zouden wij eerst ernstig moeten bekijken wat er met het geld van de Europese Unie gebeurt en of ons geld niet af en toe, tegen onze bedoelingen in, direct terechtkomt bij diegenen die in het Midden-Oosten dood en verderf zaaien. Dit punt is tijdens de vorige zittingsperiode reeds aan de orde gekomen.
Kortom, laten wij gul zijn, maar laten wij goed in de gaten houden waar ons geld naartoe gaat. 
Klich (PPE-DE ).
    Mijnheer de Voorzitter, de heer Javier Solana bracht in zijn verklaring de radeloosheid van Europa tegenover het Israëlisch-Palestijnse conflict tot uiting, maar niet alleen Europa is radeloos. Hetzelfde geldt voor de Verenigde Naties en de Verenigde Staten. De heer Solana vraagt evenwel wat wij in een dergelijke situatie moeten doen. En hij geeft het juiste antwoord op deze vraag. De routekaart moet worden aangehouden want deze routekaart wijst ook ons, de Europese Unie, de weg. Dat is alles goed en wel, maar onze houding moet opener en flexibeler worden en wij moeten ons beleid aanpassen aan de veranderende politieke situatie. Ons beleid in het Midden-Oosten moet genuanceerder worden. Wanneer een serieus project in gang wordt gezet, zoals de eenzijdige terugtrekking door Israël uit de Gazastrook, dan moeten wij dat met voldoening begroeten en niet slechts beschouwen als een, om de verklaring van de Raad te citeren "belangrijke stap". Voorts moeten wij erover nadenken, welke stappen en welke maatregelen wij moeten nemen om dit project te steunen. Als wij de Palestijnse Autoriteit willen blijven steunen, zoals u heeft aangegeven in uw vierpuntenprogramma, dan moeten wij oog hebben voor een punt dat zojuist aan de orde is gesteld. Ik heb het over het feit dat wij ervoor moeten zorgen dat, aangezien in het verleden een gedeelte van ons geld werd verkwist, het geld dat wij geven ter stabilisatie van de Palestijnse Autoriteit niet opnieuw wordt verkwist. Met andere woorden, er zijn adequate controlemechanismen nodig voor een effectief beheer van deze hulp. Mijnheer Solana, in uw verklaring miste ik de regionale benadering. De oplossing van het Israëlisch-Palestijnse conflict is immers een kwestie van de gehele regio, die wij het ruimere of grotere Midden-Oosten noemen. Dit punt hebben wij reeds naar voren gebracht tijdens eerdere debatten over de versterking van het vredesproces en de stabilisatie van Irak. Dit is ook de juiste beleidsaanpak tegenover Iran en tegenover Libië. Wij boeken succes met betrekking tot de bestrijding van het terrorisme en de proliferatie van massavernietigingswapens, zoals bij Libië. Daarnaast zijn er helaas ook mislukkingen, zoals onlangs met betrekking tot Iran. Wij moeten ons beleid rationaliseren. Het voorzitterschap heeft reeds goed werk geleverd. Ik hoop dat het voorzitterschap, de Commissie en het secretariaat deze oproep van het Parlement ter harte zullen nemen. 

Napoletano (PSE ).
   –Mevrouw de Voorzitter, er zijn mensen die hebben beweerd dat de oorlog in Irak een snelle oplossing zou kunnen bieden voor het conflict in het Midden-Oosten. Een cynische voorspelling die gebruikt wordt om de foutieve en illegale oorlog te rechtvaardigen. Een voorspelling die wordt gelogenstraft door het verschrikkelijke tafereel dat zich onder onze ogen afspeelt: wanhoop in het Palestijnse kamp, toenemend terrorisme en fundamentalisme, crisis bij de Palestijnse overheid en angst binnen de Israëlische gemeenschap, wat premier Sharon het voorwendsel biedt de Palestijnen keihard en zonder aanziens des persoons aan te pakken en onverstoorbaar verder te gaan met de opbouw van de muur.
Met de aangekondigde terugtrekking uit de Gazastrook wordt geenszins de weg gebaand voor de teruggave van de bezette gebieden op de Westelijke Jordaanoever. Integendeel, door de toename van het aantal nederzettingen zou het zelfs het begin kunnen betekenen van de definitieve overname door Israël van een groot deel van deze gebieden. Een territorium van enclaves die zo aan de Palestijnen worden overgelaten, heeft niets te maken met de soevereine staat waar ze recht op hebben.
De heeft niet voorzien in de middelen waarmee voorkomen kan worden dat het onderhandelingsproces opnieuw door geweld werd verstoord. De internationale gemeenschap en, met name, het Kwartet voor het Midden-Oosten zouden toch consequenties moeten trekken uit dit alles en eens goed bij dit feit moeten stilstaan. Wat betreft de mogelijkheid tot een oplossing voor het conflict hebben de onderhandelaars van Genève, in tegenstelling tot Camp David, laten zien dat het mogelijk is om waardige oplossingen te vinden die gesteund worden op alle controversiële punten, zelfs de meest gevoelige en netelige onderwerpen, zoals de status van Jeruzalem en het recht op terugkeer tot aan de eindstatus. Verder zou het Midden-Oostenvraagstuk absolute prioriteit moeten hebben in de verhoudingen tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten - in de hoop dat daar een andere regering komt.
Vandaag de dag kunnen we tevens rekenen op de positieve bijdrage van enkele Arabische landen, Egypte en Jordanië, en op de verbeteringen binnen onze relatie met Syrië en de normalisatie van onze relaties met Libië. Morgen zou dit scenario wel eens anders kunnen zijn. Hing Europa's veiligheid gisteren nog van de ontwikkeling in het oosten af, vandaag hangt het af van de situatie in het zuiden en zuidoosten. Ook daarom is het Midden-Oostenconflict geen conflict waarmee wij niets te maken hebben; het is het centrale thema in de toekomst van de Europese veiligheid. 
Auken (Verts/ALE ).
    Mevrouw de Voorzitter, de heer Solana zei dat we niet aan de gang konden blijven met geld geven. Er moest iets gebeuren. Men vraagt zich natuurlijk af wat de EU nu eigenlijk zal doen. De EU heeft feitelijk niets anders gedaan dan betalen, en verder nog verklaringen aannemen. Ik beveel ten eerste ten sterkste aan dat men luistert naar het voorstel van de heer Romeva i Rueda om de samenwerkingsovereenkomst op te zeggen zodat deze permanente schendingen van de overeenkomsten in elk geval een minimaal gevolg hebben. Ten tweede steun ik hetgeen zojuist gezegd is, namelijk dat het Verdrag van Genève een veel duidelijker plaats op deze moet krijgen, zodat men kan zien welke kant het opgaat, en ten slotte wil ik oproepen tot een helderder discussie over dit onderwerp. Het lijkt erop dat een terrorist wordt gedefinieerd als: iemand die zichzelf doodt. Als je echter gevechtshelikopters en raketten gebruikt, dan ben je geen terrorist, maar een soldaat, en dan maakt het niet uit of je daarmee veel meer burgers doodt dan met zelfmoordbommen. Het heeft geen zin dat wij in dit verband met twee tongen spreken. We moeten tegenover Israël dezelfde taal gebruiken als tegenover andere volwassen staten, en van een democratisch land verlangen dat het alert is op dit soort zaken. Op de huidige manier krijgen we geen twee levensvatbare staten. We krijgen geen levensvatbare staten, want Israël zal in dit proces ten onder gaan, en daarom is het voor zowel Israël als Palestina noodzakelijk dat we ook tegen de Israëli’s gaan praten alsof ze ertegen kunnen om als volwassenen te worden aangesproken.
Morgantini (GUE/NGL ).
   –Mevrouw de Voorzitter, 3500 dode Palestijnen en meer dan 1000 slachtoffers aan Israëlische kant: beste mijnheer Solana, u spreekt over een ‘appèl’ en zegt te hopen op terugtrekking van de Israëlische strijdkrachten uit de Gazastrook. Eerlijk gezegd luister ik nu al zes jaar naar wijze woorden, welke de verantwoordelijkheid voor de situatie aan de een of de ander toeschrijven, maar elke dag sterven er weer Palestijnen, gedood door een bezettend leger. Bezettend. Maar de waarheid is simpel: er is geen asymmetrie maar symmetrie. We staan oog in oog met een bezet land en het internationale recht wordt volledig aan de laars gelapt. U moet Sharon geloven wanneer hij tegen de zoon van Winston Churchill zegt de Palestijnen uit de Gazastrook en de Westelijke Jordaanoever te zullen pletten als een sandwich. Dove Weisglass liegt niet wanneer hij duidelijk bevestigt dat terugtrekking uit de Gazastrook simpelweg inhoudt dat het vredesproces in de ijskast wordt gezet.
Dit zijn geen leugens; het is de waarheid en dit is de politieke weg die Sharon bewandelt. Vast staat dat er geen rechtvaardiging kan zijn voor de criminele daden die de Palestijnse terroristen kunnen plegen tegenover de Israëlische burgers. Maar is het doen van oproepen werkelijk het enige wat we kunnen bijdragen? Heeft Europa echt niet het gezag om tegen Israël te zeggen: “Het is tijd om te stoppen met de Israëlische militaire bezetting.”
Dit is niet simplistisch of naïef: dit is de waarheid. Ik ben onze hypocrisie beu, ik ben het beu om op deze manier verder te gaan, want elke dag worden er weer huizen verwoest en kinderen vermoord. Ayman is dertien jaar oud en ging met zijn rugzakje om naar school en werd doodgeschoten. Hij staat symbool voor de gruweldaden die het leger tijdens een militaire bezetting uitvoert, net als dat het overduidelijk barbaars is als Hamas Palestijnse kinderen erop uit zou sturen om bommen naar Israëlische burgers te gooien.
Toch geloof ik dat wij niet alleen het gezag en de macht hebben om een appèl te doen, maar ook om een halt toe te roepen aan de Israëlische militaire bezetting. Laten we liever de Palestijnen en de Israëli’s die samen vechten voor vrede een stem geven: dat zijn er veel! Dit zijn de stemmen waar wij gehoor aan moeten geven. 
Tannock (PPE-DE ).
   Mevrouw de Voorzitter, in tegenstelling tot de voorgaande spreker weiger ik de regering van Israël of de Israëlische defensiemacht zo krachtig te veroordelen wegens de operatie die op 29 september in Gaza is uitgevoerd om te voorkomen dat Hamas – een organisatie die door zowel de VS als de EU verboden is – Qassam-raketten zou afvuren, raketten waardoor onlangs nog twee Israëlische kinderen om het leven kwamen en tien burgers gewond raakten in Sderot. Geen enkele regering, waar ook ter wereld, kan het over haar kant laten gaan dat een meedogenloze doodsvijand dodelijke slachtoffers onder haar burgers maakt, zonder zich het recht voor te behouden terug te slaan met alle middelen die zij tot haar beschikking heeft, en het mag duidelijk zijn dat de Palestijnse Autoriteit haar terroristen niet in bedwang heeft.
Jarenlang leken de raketten van Hamas gelukkig meer op voetzoekers dan op bommen, maar sinds het begin van 2004 zijn er 149 uiterst explosieve raketten gelanceerd vanuit Gaza. De BBC, die niet bepaald beticht kan worden van een pro-Israëlische houding, heeft bericht dat vijftien van de zestien Palestijnen die door de Israëlische defensiemacht zijn gedood, bekend stonden als terroristische strijders.
Wij hebben allemaal een gemeenschappelijke vijand in onze strijd tegen het internationale moslimterrorisme. Vorige week eiste een bomaanslag die alle kenmerken van Al-Qaeda draagt in Taba het leven van onschuldige toeristen. Er moet ook beklemtoond worden dat Israël zich tijdens de operatie in Gaza ten zeerste heeft ingespannen om medische en humanitaire steun te bieden zowel aan alle slachtoffers als aan onschuldige Palestijnse burgers.
Ondanks hevig verzet van de Likud-oppositie, drukt premier Sharon de ontmanteling van nederzettingen in Gaza door, om op die manier de routekaart naar vrede in het Midden-Oosten een nieuwe impuls te geven en een tweestatenoplossing dichterbij te brengen. Ik doe echter een appel op de Palestijnse Autoriteit om met harde hand op te treden tegen Hamas, de Islamitische Jihad en de Al-Aqsa-Martelarenbrigades; Israël zal anders allerminst geneigd zijn zich terug te trekken uit de Westelijke Jordaanoever, en dat is een veel grotere uitdaging die uiteindelijk veel meer de moeite waard is. 
De Keyser (PSE ).
   – Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, mijnheer de Hoge Vertegenwoordiger, het is nu een jaar na de presentatie van de akkoorden van Genève, die wij hoopvol hebben begroet aangezien de routekaart vastliep, een jaar na de plenaire debatten over de tenuitvoerlegging van het associatieverdrag tussen Israël en de Europese Unie, en een paar maanden na de veroordeling van de muur, zowel door de Mensenrechtencommissie van de Verenigde Naties in Genève als door het Hof van Den Haag; welke balans kunnen wij als leden van het Europees Parlement opmaken van de situatie in het Midden-Oosten? Zoals gezegd is het eindresultaat een bloedbad. En, zoals de heer Patten al zei: wie naar het zwaard grijpt, zal door het zwaard omkomen.
Sinds het begin van de tweede intifada zijn er al 4350 doden gevallen, waarvan 3500 aan Palestijnse zijde, en zijn er 33 600 huizen verwoest; sinds het begin van de operatie “Dagen van Berouw”, op touw gezet door de regering Sharon, zijn 120 Palestijnen gedood en 3 Israëliërs. Dat zijn er te veel, mijnheer Tannock; drie Israëliërs, dat zijn er drie te veel. Maar die anderen, de 120 Palestijnen, dat zijn er óók te veel, en ik zou niet, zoals u, durven aanvoeren dat er twee Israëlische kinderen zijn gedood, terwijl we ook weten dat twee dagen geleden een Palestijns meisje dat een schooltas droeg door Israëlische soldaten is vermoord en door een officier is afgemaakt met kogels in het hoofd. Ik zou het niet hebben durven zeggen, maar ik zeg het vandaag toch.
Dus, wat kunnen wij doen, wij als Europees Parlement? We hebben het met u over de rol die de Europese Unie kan spelen op het niveau van het Kwartet. Maar wat kunnen wij verder nog doen, wij als Europese afgevaardigden, afgezien van voortdurend hier terugkomen op die associatieovereenkomsten, terugkomen met onze veroordelingen van wat onverdedigbaar is op het niveau van het internationaal recht. Wat kunnen wij doen? Onze onmacht vermengt zich met woede. Velen van ons gaan naar Palestina. Ik heb de helft van mijn vakantie in Palestina doorgebracht, met Palestijnse pedagogen die zich bezighouden met de behandeling van Palestijnse kinderen die lijden aan oorlogstrauma’s. We zijn hier in dit Parlement noch een NGO noch een groep mensen die blanco cheques tekenen, want wij houden toezicht op de uitgifte van onze cheques. Wij kunnen ons echter niet neerleggen bij deze machteloosheid en bij het idee dat het internationaal recht door Europa zou worden vergeten. 
Hammerstein Mintz (Verts/ALE ).
   – Mevrouw de Voorzitter, ik ben het met de heer Solana eens dat de stapsgewijze aanpak niet langer opgaat.
Maar welk alternatief stelt hij voor om een beter resultaat te waarborgen? Wij hebben hier immers te maken met een harde realiteit. Ten eerste ontsnappen de gebieden in hoge mate aan de controle en de invloed van de Palestijnse Autoriteit. Sterker nog, door de carte blanche van de Verenigde Staten is de routekaart op sterven na dood, en het zal moeilijk zijn om haar nieuw leven in te blazen.
De politiek van voldongen feiten, die onder meer tot uiting komt in het nederzettingenbeleid, de bouw van de muur en de gruwelijke gewelddaden van Israëliërs en Palestijnen heeft het plan van het Kwartet aan diggelen gegooid. Erger kan bijna niet. Niets wijst erop dat Israël bereid is rekening te houden met de voorwaarden die de Raad heeft gesteld om de terugtrekking uit Gaza te steunen. Sterker nog, Sharon heeft reeds verklaard dat Israël weigert nieuwe concessies te doen en dat de Israëlische vredesintenties niet verder reiken dan de terugtrekking uit Gaza.
Wij moeten beseffen dat de tijd dringt en dat er nog maar weinig armslag overblijft voor de totstandkoming van een enigszins rechtvaardige en haalbare oplossing voor het Palestijnse volk en de veiligheid van Israël. Als de Europese Unie er niet snel in slaagt het vredesproces in het Midden-Oosten weer op de rails te krijgen, zal deze kwestie de vrede en veiligheid in zowel het Midden-Oosten als het gehele Middellandse-Zeegebied blijven vergiftigen. 
Gahler (PPE-DE ).
   – Mevrouw de Voorzitter, de frustratie en radeloosheid in Europa is groot omdat er geen vooruitgang zit in het vredesproces in het Midden-Oosten. En dat terwijl we allemaal denken te weten hoe de uitkomst van dit proces eruitziet: twee staten en een regeling van territoriale vraagstukken die de instemming van beide partijen heeft. Gedurende dat proces verlangen we van Israël dat het geen nieuwe nederzettingen sticht en bestaande nederzettingen niet uitbreidt. Met de muur op de Westelijke Jordaanoever moeten geen politieke feiten worden gecreëerd waarmee de loop van de grenzen voor de toekomst wordt vastgelegd. Als ik echter hoor dat door dit akelige bouwwerk het aantal zelfmoordaanslagen substantieel is afgenomen en daardoor mensenlevens zijn gered, kan ik Israël moeilijk bekritiseren vanwege de bouw als zodanig, hoogstens vanwege het feit dat de muur niet langs de officiële grens loopt. Helaas zal de muur er moeten blijven totdat de Palestijnse Autoriteit zelf bereid is plegers van aanslagen met haar eigen politie- en veiligheidsdiensten gevangen te zetten. De heer Arafat staat een daarvoor benodigde reorganisatie in de weg.
Een tweede punt betreft Gaza. Het is voor mij onbegrijpelijk dat uitgerekend na de aankondiging dat Israël militairen en burgers zal terugtrekken, in verhevigde mate Qassamraketten op Israël worden afgevuurd. Kennelijk zijn bepaalde Palestijnse groeperingen haast bang dat Israël zich terugtrekt, want dan moeten de Palestijnen in Gaza eindelijk zelf de organisatie ter hand nemen en met de civiele opbouw van de stad en haar omgeving beginnen. Tot nu toe diende Israël ook steeds als excuus: door de strijd tegen de bezetting kon men niet echt voortgang maken met al die noodzakelijke maatregelen. Terugtrekking zou ook de weg weer moeten vrijmaken voor het uitvoeren van de routekaart, waarop ook het Kwartet op 22 september heeft aangedrongen.
Als ik echter zie dat duizenden Palestijnse politiemensen en veiligheidstroepen op dit kleine stukje land in Gaza blijkbaar niet bij machte zijn om het afvuren van Qassamraketten te voorkomen, rijst bij mij echt het vermoeden dat een voortzetting van de aanwezigheid van Israël in Gaza welhaast wordt uitgelokt. Dat mogen we niet toestaan, want ook in Israël zijn er mensen die zelfs tegen de terugtrekking uit Gaza zijn. Ook die groeperingen moeten niet worden aangemoedigd. Het is in het belang van iedereen dat er zo snel mogelijk met de uitvoering van de routekaart wordt begonnen. Die is door iedereen ondertekend en iedereen moet zijn verplichtingen dan ook nakomen. 
Menéndez del Valle (PSE ).
   – Mevrouw de Voorzitter, de Spaanse minister van Buitenlandse Zaken heeft verklaard dat er met betrekking tot het conflict in het Midden-Oosten te veel gepalaverd wordt en te weinig actie wordt ondernomen, en dat het tijd is om de daad bij het woord te voegen.
In afwachting daarvan wil ik alvast onderstrepen dat bepaalde vertegenwoordigers van de Unie in dit verband mijns inziens allesbehalve passende verklaringen afleggen. Ik denk bijvoorbeeld aan de uitspraak van de vertegenwoordiger voor het Midden-Oosten, de heer Marc Otte, die aan de heeft gezegd - ik citeer letterlijk -: "De Israëlische scheidingsmuur vervult een taak". Is het misschien de bedoeling dat de muur de oprichting van een levensvatbare Palestijnse staat belemmert?
Punt 2 van de conclusies van de Raad Externe Betrekkingen van 11 oktober lijkt mij al even onaanvaardbaar, aangezien daaruit nog maar eens blijkt dat er met twee maten wordt gemeten.
Waarom veroordeelt de Raad alle vormen van geweld "met inbegrip van de raketaanvallen op Israël"? Waarom wordt aan de veroordeling van alle vormen van geweld niet toegevoegd: "met inbegrip van het geweld dat in Gaza in nauwelijks 12 dagen tijd meer dan 40 doden en meer dan 120 gewonden heeft veroorzaakt onder de Palestijnse kinderen"? Waarom affirmeert de Raad dat Israël het recht heeft zijn burgers te beschermen tegen terreuraanslagen zonder toe te voegen dat ook de Palestijnen dat recht hebben?
Als het verwijt van de Raad aan Israël luidt dat de Israëlische militaire acties in Gaza niet proportioneel zijn, waarom gebruikt hij dan niet hetzelfde afgezaagde eufemisme voor de Palestijnen? Dubbele moraal? Gebrek aan efficiëntie? Ja, volgens mij wel. Bovendien denk ik dat het inderdaad geen zin heeft om nog meer verklaringen af te leggen.
En de Palestijnen maar wachten. Hoelang nog? Ze wachten al sinds onze Verklaring van Venetië van 13 juni 1980.
Swoboda (PSE ).
   – Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de Hoge Vertegenwoordiger, mijnheer de commissaris, laat ik me direct verontschuldigen voor het feit dat ik wegens andere verplichtingen genoodzaakt ben spoedig na mijn bijdrage de vergadering te verlaten. Ik wilde u, Hoge Vertegenwoordiger, een concrete vraag stellen en een opmerking maken in aansluiting op hetgeen commissaris Patten gezegd heeft. Ik ben het met uw plannen, met de vier punten, volledig eens. Ze lijken me evenwichtig en juist. Alleen: zijn beide partijen bereid eraan mee te werken, zodat we deze plannen ook echt kunnen uitvoeren? Er moet veiligheid worden gecreëerd, daarin geef ik collega Gahler gelijk, maar hoeveel veiligheidsvoorzieningen zijn er de afgelopen jaren niet door Israël vernietigd? Was er echt sprake van bereidheid, zodat de Palestijnen, voor zover ze wilden – ze wilden niet allemaal – werkelijk voor veiligheid konden zorgen?
Dan over de hervorming van het overheidsapparaat: hoe kan een overheidsapparaat worden hervormd als men van Arafat een held maakt door hem in te sluiten? Zijn aanzien bij de Palestijnen was al gedaald en daar kwam Israël hem te hulp.
Economische steun? Ik zal er in dit Parlement alleen voor stemmen als ik er zeker van ben of er in ieder geval van uit kan gaan dat de investeringen in de infrastructuur niet weer door Israël teniet worden gedaan. Dat is een voorwaarde, want we mogen van de belastingbetaler, aan wie u beiden terecht hebt gerefereerd, niet verlangen dat hij een infrastructuur opnieuw opbouwt die vervolgens weer wordt vernietigd.
Hetzelfde geldt voor de verkiezingen. Ik ben er absoluut voor dat er verkiezingen komen. Ik heb daarover ook met de eveneens door u gewaardeerde minister van Financiën gesproken. Hij hoopt dat er nieuwe, jonge mensen in de Palestijnse Autoriteit komen. Er moet dan echter wel een infrastructuur zijn die de verkiezingen mogelijk maakt en dat betekent weer dat er een beroep op Israël moet worden gedaan om die verkiezingen mogelijk te maken.
Daarom steun ik uw programma volledig: ik vind het goed, ik vind het evenwichtig, ik vind het juist. Voor de uitvoering ervan hebben we echter beide partijen nodig, want anders is het programma wederom niet meer dan een lege huls. Daarom moet Israël zich er echt toe verbinden; het moet bereid zijn deze punten uit te voeren. Dan zal ik er ook voor zijn dat wij ons in alle opzichten kritisch en onverbiddelijk jegens de Palestijnse Autoriteit opstellen. 
Solana,
   Mevrouw de Voorzitter, ik zal het kort houden en beginnen met antwoord te geven op de laatste opmerkingen van mijn goede vriend de heer Swoboda. De vier punten waaraan ik gerefereerd heb, behoeven zonder enige twijfel de participatie van beide partijen, niet alleen van de Palestijnse Autoriteit – die moet participeren –, maar ook van Israël. Dat is waarom we in die richting aan het werk zijn. Maar we geloven oprecht – om het verzoek dat de heer Menéndez del Valle zojuist gedaan heeft gestand te doen – dat woorden alleen niet genoeg zijn, maar dat het nodig is om initiatieven te nemen, dat het noodzakelijk is dat we proberen te handelen. Dat is wat we gaan proberen te doen. Wat ik u vanmiddag voorgelegd heb, is een klein programma – klein, niet vanwege de omvang maar vanwege de diepgang – voor het boeken van vooruitgang in de zin van het dichterbij brengen van wat ons fundamentele doel is: de routekaart, tot de voltooiing ervan, en dat binnen werkbare tijd, niet pas over honderd jaar. Weest u er zeker van dat we alle ons ter beschikking staande maatregelen zullen aanwenden.
Ik zou er ook graag nog een keer op willen wijzen dat de terugtrekking uit Gaza, als dit gebeurt in het kader van het proces van de routekaart, iets is dat wij steunen en dat goed zou zijn. Het zou goed zijn dat er een wet zou worden aangenomen door de die regelt dat de nederzettingen worden ontmanteld en de mensen die er wonen een vertrekpremie krijgen. Voorheen kregen ze juist geld om nederzettingen te stichten. Als het waar is dat we binnen twee weken bereiken dat er een wet wordt aangenomen die het tegendeel doet, zal dat een succes zijn voor Gaza en voor de toekomst van de . We zullen dat over enkele dagen zien. Zullen er voldoende stemmen vóór zijn? Ik denk van wel omdat ik denk dat de Arbeiderspartij in dit geval premier Sharon zal steunen om die wet er doorheen te krijgen.
Maar ik zeg nadrukkelijk, deze vier punten die ik heb genoemd vereisen de medewerking, de steun en het begrip van de Palestijnen en van de Israëlische regering.
Maar ik zou ook willen onderstrepen dat ik heb gesproken over nog iets meer; we kunnen geen genoegen meer nemen met een geleidelijk proces. Ik denk dat er een moedigere sprong voorwaarts nodig is en dat we moeten beginnen met het definiëren van de parameters waarover de beide partijen het uiteindelijk eens moeten worden. Daarvoor is het, en dat is logisch, van fundamenteel belang dat er voor allebei de partijen een acceptabele gesprekspartner is. Om die reden is de steun die wij aan de Palestijnen gaan geven zo belangrijk, om ervoor te zorgen dat zij werkelijk, in de omstandigheden waarin zij zich nu bevinden, de mogelijkheid kunnen ontwikkelen om een formule te vinden om een solide, representatieve Palestijnse Autoriteit te vestigen die een levensvatbare gesprekspartner voor Israël kan zijn. Dat is wat we een rationele aanpak noemen.
Dat is wat anders dan een irrationele aanpak. In het slechtste geval domineert, helaas, de irrationaliteit de rationaliteit. Helaas hebben we dat in een groot aantal gevallen kunnen zien. Wij, politici, moeten de rationele handelingen blijven ondersteunen. Als, spijtig genoeg, de personen die belast zijn met de leiding over andere landen daar niet hetzelfde over denken, zouden we moeten bekijken wat de beste manier is om in dergelijke omstandigheden te opereren.
Ik zou nog drie dingen willen zeggen, meer niet. Het eerste is dat ik niet geprobeerd heb te vermijden om over de regionale kwestie te praten. Het leek mij dat er, gezien de tijd die er voor het debat was uitgetrokken, niet genoeg tijd was om alle regionale onderwerpen te bespreken. Het lijdt geen twijfel dat Irak, Iran en alle andere onderwerpen die u op tafel heeft gelegd onderwerpen zijn die met prioriteit op onze agenda staan. Het leek mij dat het vandaag niet de dag was om daar op in te gaan en daarom heb ik dat ook niet gedaan.
Het tweede wat ik wil zeggen is, met alle respect voor mijn goede vriendin, dat ik geen oproepen heb gedaan of appèls op de goede wil. We zijn geen mensen die voor liefdadigheidsinstellingen werken. We zijn allemaal politici die willen dat de problemen worden opgelost. Aan het slot van mijn interventie heb ik een appèl gedaan van morele aard, maar de rest ervan is gevuld geweest met concrete, specifieke maatregelen, die – als ze in de praktijk gebracht worden – moeten leiden tot positieve resultaten.
Ten slotte zou ik het willen opnemen voor mijn persoonlijke vertegenwoordiger en de vertegenwoordiger van de hele Europese Unie, de heer Marc Otte, en de heer Menéndez del Valle willen verzoeken om zijn verklaringen in hun geheel te lezen.
Mevrouw de Voorzitter, als u mij toestaat van onderwerp te veranderen, ik denk dat dit de laatste keer is dat ik in dit Huis, in het Europees Parlement, zal zijn met een goede vriend als commissaris Chris Patten. We hebben vijf jaar met elkaar doorgebracht. Veel mensen die hier vandaag zitten dachten dat we allebei, hij en ik, een ramp zouden worden, vermenigvuldigd met twee omdat we gingen samenwerken. Het tegendeel is gebleken, en we hebben aangetoond dat twee plus twee niet per se vier maar in feite ook zes kan zijn. We moeten dan ook naar mijn mening dank betuigen aan Chris Patten voor zijn medewerking en in het bijzonder voor zijn intelligentie.
Zijn gezond verstand en zijn intelligentie zijn een voorbeeld geweest voor iedereen – in ieder geval voor mij, Chris – en ik hoop dat vanuit Oxford jouw raad ons blijft bereiken, via radio en tv, internet, het woord, de boeken, op welke wijze dan ook. Ik hoop dat jouw raad ons zal blijven bereiken. Bedankt, Chris, voor je samenwerking in deze vijf jaren. We zullen je niet vergeten.
De Voorzitter.
   – Het debat is gesloten.
Figueiredo (GUE/NGL ).
   – De toestand in het Midden-Oosten is rampzalig, en dat geldt eerst en vooral voor Palestina, waar de regering-Sharon de ergst mogelijke misdaden tegen het Palestijnse volk begaat.
De provocerende arrogantie van Israël en het staatsterrorisme van de regering van dit land – dat steeds op de steun van de regering-Bush heeft kunnen rekenen – mogen niet ongestraft blijven. Er worden hier dagelijks ouden van dagen, vrouwen en kinderen omgebracht, op precies dezelfde wijze als dat in Irak onder de bezettingstroepen gebeurt.
De Europese Unie kan niet langer een zwak standpunt innemen. De Europese Raad moet nu energieke maatregelen nemen, het besluit van het Europees Parlement in praktijk brengen en de associatieovereenkomst met Israël opschorten en eisen dat de beslissingen van de VN ten uitvoer worden gelegd.
De provocerende arrogantie van Sharon en zijn regering is ontstellend. Ze kunnen echter rekenen op de steun van de regering-Bush, die een ontwerpresolutie waarin het Israëlisch staatsterrorisme veroordeeld wordt met een veto heeft geblokkeerd, en dat terwijl de mensen in Palestina strijden voor hun recht op vrijheid en waardigheid.
Het Palestijnse volk heeft net als het Iraakse volk recht op een staat, het recht om over het eigen lot te beschikken en het recht om in vrede te leven. 
Toussas (GUE/NGL ).
   - Wij betreuren de voortdurende misdaden van de Israëlische regering tegen het Palestijnse volk en veroordelen deze ten zeerste. 111 doden onder de Palestijnen in twee weken tijd, waaronder talrijke kleine kinderen en scholieren, zijn de tragische balans van de Boetedagen. 
Wij veroordelen degenen die olie op het vuur van de Israëlische agressiviteit gooien: de VS die de Israëlische regering steunt en bewapent; de EU die zich weliswaar in woorden verzet tegen de volkerenmoord op de Palestijnen maar in de praktijk slachtoffer en beul op voet van gelijkheid plaatst. De verbale veroordelingen zijn schijnheilig. De EU blijft immers economische steun bieden via de samenwerkingsovereenkomsten en de bewapening van Israël. Geen enkele vertegenwoordiger van de EU heeft in het Hof van Den Haag een verklaring afgelegd toen de zaak van de Israëlische muur aanhangig was. De “heilige familie” heeft tijdens de bijeenkomst van de NAVO in Istanbul ingestemd met de plannen van de Amerikaanse imperialisten voor een nieuw “Groot Midden-Oosten”, waarmee de betrekkingen van de NAVO met Israël op een hoger plan getild moeten worden. 
Wij vragen derhalve dat onmiddellijk economische en politieke maatregelen worden genomen. Onder meer moet de associatie- en samenwerkingsovereenkomst met Israël worden opgeschort om de Israëlische regering onder druk te zetten en haar te dwingen een einde te maken aan de moord op het Palestijnse volk, zijn bezettingstroepen terug te trekken uit Palestijns grondgebied, de schandmuur af te breken en een onafhankelijke Palestijnse staat met als hoofdstad Oost-Jeruzalem te accepteren. 
De Voorzitter.
   – Aan de orde is het debat over de verklaring van de Raad over de situatie in Georgië. 
Solana,
   . – Mevrouw de Voorzitter, ik ga het hebben over Georgië, een uitermate belangrijk onderwerp, en ik twijfel er niet aan dat de situatie in dat land de meerderheid van de aanwezigen hier ernstig zorgen baart. Vanaf het begin van de politieke veranderingen in Georgië heeft de Europese Unie in nauw contact gestaan met degenen die in Georgië sinds de zogeheten “rozenrevolutie” de nieuwe regering en de nieuwe politieke leiders vormen.
Gaarne vertel ik u wat wij tot nu toe hebben gedaan. Ten eerste hebben wij een speciale vertegenwoordiger aangesteld, de heer Heikki Talvitie, die in de regio, en met name in Georgië, namens ons optreedt. De rol die hij heeft gespeeld, is hogelijk gewaardeerd door iedereen: president Saakasjvili, de minister van Buitenlandse Zaken, de regering als geheel en de landen in de regio. Hij is erin geslaagd te fungeren als een link tussen Georgië en Rusland, hetgeen in de huidige situatie buitengewoon belangrijk is, zoals u zich zult kunnen voorstellen.
Ten tweede hebben wij, en dat is van grote betekenis, het nabuurschapsbeleid uitgebreid tot Georgië en twee andere landen in de regio, namelijk Azerbeidzjan en Armenië. Dit is de voornaamste manier waarop wij deze landen hebben kunnen helpen zich in de richting van de Europese Unie te ontwikkelen. Wij hebben hier haast achter gezet, en het zal u niet verbazen dat het volk en de leiders van Georgië verheugd waren over dit besluit.
Ik wil er voorts op wijzen dat de Europese Unie reeds een donorconferentie voor Georgië heeft georganiseerd. Deze vond direct na de regeringswisseling plaats en was zeer geslaagd. In juli hebben we het startsein gegeven voor de eerste operatie in het kader van het Europees veiligheids- en defensiebeleid ten behoeve van de rechtsstaat in Georgië. Die operatie verloopt uitstekend. Het betreft hier een nieuwe maatregel, een van de vele operaties en acties in het arsenaal aan mogelijkheden die de Europese Unie ter beschikking staan bij het helpen van landen in een overgangssituatie.
Vanuit economisch oogpunt is de stand van zaken in Georgië niet gunstig. Het bbp is met bijna 60 procent gedaald en dat geeft reden tot grote zorg. 60 procent van de bevolking leeft waarschijnlijk onder de armoedegrens en er zijn nog altijd circa 300 000 ontheemden als gevolg van de oorlogen in Georgië.
Ik kan mijn interventie over Georgië niet afsluiten zonder iets gezegd te hebben over de conflicten en problemen waarvoor het land gesteld wordt. Georgië heeft met de onafhankelijkheidsverklaring van Adzjarië één obstakel uit de weg geruimd, maar er zijn nog twee aanzienlijke hindernissen die niet zo gemakkelijk genomen zullen kunnen worden: het probleem Zuid-Ossetië en het probleem Abchazië. Daar is een rol weggelegd voor de OESO. De heer Talvitie, die ons vertegenwoordigt, zal zich aan de situatie blijven wijden. Die problemen zullen zich echter niet zo simpel en gemakkelijk laten oplossen als het vraagstuk dat ik als eerste noemde en waarvoor dankzij het onafhankelijkheidsproces tamelijk vlot een antwoord is gevonden. Dit gaat een stuk moeilijker worden. We zullen de positie van Rusland goed moeten inschatten. We zijn bereid die rol indien nodig te spelen, maar we hebben de indruk dat deze twee kwesties meer tijd zullen vergen en met meer problemen gepaard zullen gaan. Maar ze zullen hoe dan ook moeten worden opgelost. Zo niet, dan zal de integriteit van Georgië altijd een illusie blijven.
Tot slot nog een opmerking over regionale samenwerking. Georgië kan niet los gezien worden van zijn twee andere buurlanden in de zuidelijke Kaukasus: Azerbeidzjan en Armenië. We onderhouden betrekkingen met alledrie de landen. We willen een krachtige, belangrijke relatie met ze opbouwen die de Europese Unie en haar droom dichterbij brengt. Ik wil president Saakasjvili dan ook verzekeren van de steun van de Europese Unie. Het was van meet af aan duidelijk dat hij enorme problemen voor de boeg had. Wij zullen hem helpen bij de binnenlandse hervormingen die hij moet doorvoeren en bij de betrekkingen van Georgië met zijn buurlanden, in het bijzonder met Rusland, een relatie die van cruciale betekenis zal zijn. Zoals u weet zijn er nog steeds Russische troepen gelegerd in Georgië. President Saakasjvili heeft verklaard geen enkele buitenlandse troepenmacht in zijn land te zullen dulden en hij zal dus garanties aan de Russen geven dat zij Georgië kunnen verlaten zonder te hoeven vrezen dat er troepen van enig ander land in Georgië zullen verschijnen. Georgië staat een zware tijd te wachten en heeft de hulp van zijn vrienden nodig. Hier zijn wij. Wij zijn vrienden van Georgië. 
Patten,
   . – Mevrouw de Voorzitter, ik wil graag kort ingaan op drie vragen. Wat heeft Georgië bereikt sinds de “rozenrevolutie” van elf maanden geleden? Hoe hebben wij getracht Georgië bij te staan in dit proces? Welke uitdagingen liggen in het verschiet wat betreft de betrekkingen tussen de EU en Georgië?
Allereerst, de prestaties van Georgië. Bovenaan de lijst staat uiteraard dat alle waarnemers van mening waren dat de presidents- en parlementsverkiezingen die respectievelijk in januari en maart dit jaar zijn gehouden, de meest vrije en eerlijke verkiezingen waren die sinds het sovjettijdperk in Georgië gehouden zijn. Georgië beschikt nu over een president en een regering met een zeer duidelijke volmacht van de bevolking om de ingrijpende politieke en economische hervormingen door te voeren die, zoals wij allen weten, zo noodzakelijk zijn.
Er is een goed begin gemaakt met het aanpakken van de structurele problemen waarmee Georgië te maken heeft, bijvoorbeeld de endemische corruptie die alle facetten van het leven in Georgië heeft aangetast. Er wordt een meer solide koers gevaren om de overheidsfinanciën te herstellen. Er worden meer belastingen geïnd, waardoor de Georgische regering op tijd salarissen kan uitbetalen. De hervorming van wetshandhavingsinstanties heeft een aanvang genomen en er is een nieuw belastingwetboek voorgelegd aan het parlement. Het is nog maar een begin, maar Georgië heeft het de afgelopen elf maanden goed gedaan.
Welke hulp hebben wij sinds november vorig jaar verleend? Ten eerste hebben wij constante politieke ondersteuning geboden aan het nieuwe leiderschap en we hebben het gestimuleerd bij het uitvoeren van hervormingen. We hebben in nauw contact gestaan met de leiders en met de speciale vertegenwoordiger, die zulk fantastisch werk heeft verricht. Nog maar kort geleden, eerder deze maand, heeft voorzitter Prodi een bezoek gebracht aan zowel Georgië als Armenië en Azerbeidzjan. Het was de eerste keer dat een Commissievoorzitter de zuidelijke Kaukasus bezocht en het was een zichtbare bevestiging van de steun van de Commissie voor Georgië.
Wij hebben tevens geholpen aanmerkelijke internationale financiële steun te mobiliseren voor de hervormingsagenda van de Georgische regering. De geachte afgevaardigden zullen zich de geslaagde conferentie nog wel herinneren die wij samen met de Wereldbank in juni hebben voorgezeten. Die conferentie was een groot succes. In juni hebben wij onze financiële toezegging aan Georgië verdubbeld tot een totaal van 137 miljoen euro in de periode 2004-2006. Wij hebben dus een aanzienlijk hogere bijdrage geleverd aan de hervormingen in Georgië.
Ten derde hebben wij Georgië bijgestaan door Georgië, Armenië en Azerbeidzjan te betrekken in het Europees nabuurschapsbeleid. Daarvoor bestond in heel dit Parlement brede steun.
Welke uitdagingen kunnen wij nog verwachten? In de eerste plaats moet Georgië het tempo waarin de hervormingen plaatsvinden, volhouden. Hervormingsbeloften omzetten in concrete realiteit is uiteraard de zwaarste opgave, vooral voor een land als Georgië waarvan de staatsinstellingen in de loop der jaren zozeer zijn uitgehold en verzwakt.
In de tweede plaats moeten we de mogelijkheden uitbuiten die zijn geschapen doordat het nabuurschapsbeleid nu ook van toepassing is op de landen van de zuidelijke Kaukasus, zoals ik zojuist aangaf. Wat Georgië betreft: het is aan dat land om te laten zien dat het oprecht streeft naar politieke en economische hervorming, de enige manier waarop de stabiliteit van Georgië op de lange termijn gegarandeerd kan worden. Dat zal centraal staan in het actieplan waarover wij te zijner tijd hopen te onderhandelen met de Georgische autoriteiten.
De andere uitdaging is gelegen in de conflicten die op het grondgebied van Georgië worden uitgevochten. Wij zijn verheugd over de toespraak van president Saakasjvili in de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties - en de Hoge Vertegenwoordiger wees hier zojuist al op – waarin hij onderstreepte dat Georgië eraan hecht de conflicten zuiver en alleen op vreedzame wijze op te lossen. Het standpunt van de EU is duidelijk: wij steunen de soevereiniteit en de territoriale integriteit van Georgië; we doen een beroep op alle partijen om toe te werken naar een oplossing voor de conflicten via onderhandelingen, het creëren van vertrouwen en uitsluitend vreedzame middelen. Onze wederopbouwprogramma’s in Zuid-Ossetië en Abchazië kunnen helpen het vertrouwen tussen de gemeenschappen te laten groeien.
Als we de conflicten tot een oplossing willen brengen en de stabiliteit van Georgië op de lange termijn willen waarborgen, dan is het essentieel dat de betrekkingen tussen Georgië en Rusland beduidend beter worden. Wij hopen dat de presidenten en de regeringen van die landen de bilaterale geschillen kunnen beslechten met volledige eerbiediging van elkaars soevereiniteit. Vanuit de EU gezien is de zuidelijke Kaukasus een buitengewoon belangrijk deel van de gemeenschappelijke omgeving van de Europese Unie en Rusland. Wij zullen deze regio hoog op de agenda van onze dialoog met Rusland blijven plaatsen. Zoals u weet, huldigen wij het standpunt dat de beste buren sterke, stabiele en welvarende buren zijn. Dat is wat we bedoelen als we het hebben over het werken aan een betere gemeenschappelijke omgeving. Ik hoop dat de regering van de Russische Federatie daar net zo over denkt. Dat is de verstandigste benaderingswijze van manieren waarop we een vreedzaam Europa en een vreedzaam Europees nabuurschap kunnen waarborgen voor de komende jaren.
Tot besluit wil ik mijn dankbaarheid betuigen aan mijn vriend de Hoge Vertegenwoordiger, om zijn woorden waarvan – om maar eens een uitdrukking te lenen – mijn vader zeer zou hebben genoten en die mijn moeder geloofd zou hebben. Het is mij een groot genoegen geweest de afgelopen vijf jaar met Javier Solana samen te werken. Men zou met recht kunnen stellen dat het zelfs de meest geleerde pedagogen en academici niet zou meevallen een onderwerp te vinden waarover de standpunten van de Hoge Vertegenwoordiger en die van mij de afgelopen vijf jaar ook maar enigszins verschilden. Het was een aangename samenwerking. Over politiek wordt nogal eens cynisch gedaan, maar ik wil slechts benadrukken dat hij gedurende deze vijf jaar een vriend is geweest en dat zal hij in de toekomst ook blijven. Ik wens hem heel veel succes wanneer het Constitutioneel Verdrag in werking treedt en hij minister van Buitenlandse Zaken wordt. Mijn opvolgers in de Europese Commissie die de verantwoordelijkheid krijgen over de portefeuille die ik beheerd heb, wens ik eveneens alle goeds.
Ik wil de geachte afgevaardigden tot slot nog mijn verontschuldigingen aanbieden voor het feit dat ik niet tot het einde van dit debat kan blijven. Ik heb een medische afspraak in verband met de behandeling van mijn nek – hoewel die behandeling niet zo definitief zal zijn als sommige leden van dit Parlement misschien gewenst zouden hebben!
De Voorzitter.
   – Wel, mijnheer Patten, dan kan ik alleen maar hopen dat de dokter de juiste greep toepast en stel ik voor dat we gezamenlijk aan het debat beginnen. 
Landsbergis (PPE-DE ).
   – Mevrouw de Voorzitter, geachte vertegenwoordiger van de Europese Unie, wij kijken vol hoop naar Georgië dat een grote vastberadenheid aan de dag legt om een democratische rechtsstaat te vestigen. Het Georgische volk, onze Europese buur, heeft dit nodig. Gedurende vele jaren hebben de mensen gezucht onder de Sovjetdictatuur, en daarna hebben zij binnenlandse conflicten, bemoeienis van buitenaf en corruptie moeten doorstaan. Als een land dat blijk heeft gegeven van Europees-Atlantische aspiraties en dat al begonnen is concrete stappen te nemen in de richting van de beginselen en normen van de Europese Unie, moeten wij Georgië steunen. Het kan zijn dat Georgië voor één hard alternatief zal moeten kiezen, wanneer de twee belangrijkste uitdagingen te moeilijk zullen blijken om tegelijkertijd te kunnen worden aangegaan. Vanwege de bekende gedwongen opdeling van Georgië in één hoofdzone en twee afzonderlijke -zones, zijn de alternatieven voor dit land als volgt: óf er wordt een Europese democratie gevestigd in het gedeelte van Georgië dat loyaal is aan en geregeerd wordt door Tbilisi, met andere woorden, een wetgevende macht met een vrije economie en eerbiediging van de rechten voor minderheden, óf er wordt gestreefd naar een zo spoedig mogelijke beëindiging van de verdeling en naar herstel van de wetgevende macht en bestuurlijke controle van de Georgische staat over het gehele grondgebied van het land. Ik zou aanbevelen om van de twee mogelijkheden prioriteit te geven aan de eerste – de bouw van een democratische staat in het grondgebied dat momenteel door de Georgische regering wordt bestuurd. Georgiës blik op het westen, naar zijn Europese buren en de Europese Unie, vormt ook een test voor de Europese Unie. Dat is het beginsel van de Europese openheid. Wanneer we kijken naar het Europese continent zelf, dat de oorsprong is van antieke legenden en van het Gulden Vlies, dan zien we dat Georgië een van de oudste christelijke landen is. Laten we hopen dat de landen die onze idealen accepteren in alle opzichten dichterbij ons komen te staan. Door haar goede wil te tonen kan de Europese Unie de vooruitgang van deze landen bevorderen. Dank u. 
Wiersma (PSE ).
   - Dank u wel, mevrouw de voorzitter. Vanaf het moment van de onafhankelijkheidsverklaring in 1991 heeft Georgië grote problemen gehad met de waarborging van de soevereiniteit in haar hele grondgebied. Afscheidingsbewegingen in Zuid-Ossetië en Abchazië hebben via gewapende conflicten al snel belangrijke delen van het land aan de controle van de centrale regering onttrokken. Ondanks vrijwel permanente pogingen van zowel de VN in Abchazië als de OCE in Zuid-Ossetië om tot een vreedzame politieke oplossing van deze conflicten te komen is er tot nu niet al te veel vooruitgang geboekt. Het voortbestaan van deze conflicthaarden vormt een permanente bedreiging voor de stabiliteit in Georgië. Het oplaaien van de gevechten in Zuid-Ossetië in augustus van dit jaar is daarvan slechts een schrijnende illustratie, evenals de onwettige, zogenaamde presidentsverkiezingen in Abchazië, die een bedreiging vormen voor de ontwikkeling van de democratie in Georgië.
Ik wil naar aanleiding van het thema van vandaag een paar meer algemene opmerkingen maken over de rol van de Europese Unie. Wij steunen de lijn zoals uiteengezet door de heer Solana en de heer Patten, en andere collega's zullen ongetwijfeld specifiekere opmerkingen maken. Na de toetreding tot de Europese Unie van acht nieuwe lidstaten uit Centraal-Europa zijn de problemen van de aangrenzende landen, in het bijzonder van de staten die vroeger deel uitmaakten van de Sovjetunie, voor ons een stuk dichterbij gekomen. Met de aanstaande toetreding van Roemenië zal ook het zich voortslepende conflict over Moldavië om de afscheiding van Transdnjestrië een voortdurende bedreiging vormen voor de veiligheid en de stabiliteit aan een van de nieuwe buitengrenzen van de Europese Unie. En ik kan u zeggen, de situatie in Transdnjestrië is heel erg vergelijkbaar met die in Georgië. Door deze ontwikkelingen worden we ertoe gedwongen om met veel meer aandacht de ontwikkelingen in de ons omringende landen te volgen. De Europese Unie wordt ertoe verplicht om in veel sterkere mate dan voorheen een veel grotere verantwoordelijkheid op zich te nemen voor de versterking van de democratie en de stabiliteit in deze landen. Een plotseling oplaaien van conflicten en een permanente onderdrukking van de mensenrechten direct voor onze huisdeur vormt ook een bedreiging voor de stabiliteit en de democratie in de landen van de EU zelf. Een eerste stap in de richting van het nemen van die grotere verantwoordelijkheid is gezet met het afsluiten van partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomsten en met de ontwikkeling door de Commissie van de strategie voor de nieuwe buren en de actieplannen die daaruit voortvloeien. Namens de Socialistische Fractie dring ik er bij de Commissie en de Raad op aan dat deze initiatieven ook snel tot concrete maatregelen zullen leiden, zowel op het terrein van een versterking van de democratie alsook bij een grondige hervorming van het economisch en sociaal beleid in de betreffende landen.
Maar de verantwoordelijkheid van de Europese Unie zal verder moeten gaan. Zij dient zich ook uit te strekken tot een grotere bemoeienis met het vinden van een vreedzame oplossing voor de conflicten in Zuid-Ossetië en Abchazië en niet alleen daar, maar ook in Transdnjestrië en dan ook nog in Nagorno-Karabach. De Europese Unie kan dit niet alleen doen. Ze zal de samenwerking moeten zoeken met Rusland, maar de Russische regering zal dan ook een einde moeten maken aan de dubbele rol die zij in vele van deze conflictgebieden speelt. Rusland kan niet tegelijk optreden als bemiddelaar en tegelijk op de achtergrond partij kiezen voor en steun verlenen aan een van de bij de conflicten betrokken partijen. Dat geldt zowel voor Transdnjestrië als voor Georgië. Voor de Europese Unie gaat het er niet om Rusland uit dit deel van Europa te verdringen en haar eigen geostrategische belang in Oost-Europa uit te breiden. De Europese Unie heeft er belang bij om - waar mogelijk samen met Rusland - te zorgen voor vrede, stabiliteit, economische en sociale vooruitgang aan of dichtbij haar grenzen. Dank u. 
Newton Dunn (ALDE ).
   Mevrouw de Voorzitter, toen ik met de delegatie van het Parlement aan Georgië en de zuidelijke Kaukasus een bezoek bracht aan Tbilisi, werd ik niet alleen getroffen door de beleefdheid en vriendelijkheid van het Georgische volk, maar ook door het besef dat er nog zoveel moet veranderen in dat land, dat in een zo moeilijke situatie verkeert. Er heerst volstrekte wetteloosheid en er is behoefte aan een sterker gezag; de Russische troepen moeten hun belofte nakomen en zich terugtrekken; en bovenal is er behoefte aan verdraagzaamheid tussen de buurlanden in de zuidelijke Kaukasus. Zij moeten het EU-model overnemen – de manier om te leren leven in vrede en verdraagzaamheid en met wederzijds respect, zoals ze moeten doen. We zijn het er allemaal over eens dat het overduidelijk ten zeerste in ons belang is de Georgische volken te helpen, omdat zij onze buren zijn en wij een gezamenlijke toekomst hebben.
Ik wil mijn grote waardering betuigen aan mijn vriend de heer Patten, die reeds op weg is naar zijn arts, zie ik. Hij is een uitermate succesvol commissaris geweest. We zijn hem veel dank verschuldigd en ik vind het jammer dat wij hem verliezen. 
Isler Béguin (Verts/ALE ).
   – Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de Hoge Vertegenwoordiger, de eensgezinde geestdrift waarmee het Georgische volk zijn eigen fluwelen revolutie voltrok, heeft onder de verschillende bevolkingsgroepen torenhoge verwachtingen gewekt: een drang naar betere levensomstandigheden, bestrijding van de corruptie, vestiging van een rechtsstaat en politieke stabiliteit.
Dat nieuwe elan mag niet verslappen en wij hebben allen de verantwoordelijkheid deze vreedzame beweging te ondersteunen. Welnu, de explosie van geweld, de doden en de gewonden die deze zomer te betreuren waren in Zuid-Ossetië tonen aan hoe kwetsbaar Georgië blijft, evenals de rest van de regio van de zuidelijke Kaukasus, en hoe groot het risico is dat de situatie omslaat in een gewapend conflict. Die vrees wordt helaas gevoed door de recente verklaringen van de Russische autoriteiten, die zouden kunnen leiden tot preventieve militaire acties in de zuidelijke Kaukasus uit hoofde van hun veiligheidsdoctrine. Wij hebben zulks in Irak veroordeeld, wij wijzen het ook hier af. We kunnen niet zonder Rusland een oplossing bereiken van de regionale conflicten, niet alleen in Georgië, maar het kan niet blijven doorgaan met het spelen van een dubbelspel door enerzijds de internationale gemeenschap te steunen in haar inspanningen om de Georgische autoriteiten te helpen een rechtsstaat te vestigen en anderzijds de Abchazische en Ossetische separatisten, door hun bijvoorbeeld Russische paspoorten te verlenen of door een spoorwegverbinding te openen tussen Soechoemi en Rusland.
Mijn eerste vraag is dan ook simpel: wat voor toezeggingen wil de Europese Unie van Rusland vragen voor het bewerkstelligen van een duurzame vrede in die regio vol sluimerende conflicten? De aandacht van de Unie voor die regio is zeker toegenomen, zoals u al zei, met de komst van een speciale vertegenwoordiger van de Unie en de rechtsstaatmissie: een primeur, zoals u al benadrukte. Maar de urgentie van de situatie vergt dat de Unie verder gaat. Zij moet een heuse routekaart opstellen voor haar vertegenwoordiger, die zou kunnen optreden als wegbereider en onderhandelaar om een succesvolle, vreedzame oplossing te bereiken van de conflicten. Zijn hulp zou bijvoorbeeld waardevol kunnen zijn bij de komende ontmoeting tussen de Georgische premier Zjvania en de Zuid-Ossetische separatistenleider Kokoiti. Georgië is één stukje van een reusachtige Kaukasuspuzzel en laten we niet vergeten dat het hier om Europese landen gaat; zij zullen de laatste toetredingskandidaten zijn voor een succesvolle voltooiing van de Unie.
In dat verband betreft mijn andere vraag de integratie: zal de Unie doof blijven voor het openbare verzoek van de heer Saakasjvili, president van Georgië, om toe te treden tot de Europese Unie? Dat is een serieuze, legitieme vraag. We zullen ons niet tevreden stellen met een toezegging met betrekking tot het nieuwe nabuurschapsbeleid, waarvoor wij als Europees Parlement de Raad voor het blok hebben gezet om de zuidelijke Kaukasus daarin opgenomen te zien. Wij mogen die landen niet alleen laten met de vraag van de grenzen van Europa, mijnheer de Hoge Vertegenwoordiger; kunnen wij de deuren openen voor de Balkan en ze sluiten voor de Kaukasus? 
Fotyga (UEN ).
    Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de Hoge Vertegenwoordiger, met groot genoegen heb ik geluisterd naar de verklaringen van de Hoge Vertegenwoordiger en commissaris Patten over Georgië.
Op 4 januari 2004 werd het staatshoofd van Georgië verkozen. President Saakasjvili kreeg een in onze streken ongekend democratisch mandaat. Hij heeft belangrijke taken voor de boeg. Niet alleen het herstel van de territoriale integriteit van Georgië, maar tevens de hervorming van de overheid. Het mandaat van president Saakasjvili luidt een tijdperk in van hoop voor de gehele Georgische bevolking. Als vertegenwoordiger van Polen weet ik maar al te goed hoe moeilijk het kan zijn de hoop te bewaren, maar zonder hoop zijn zo ingrijpende hervormingen als Georgië te wachten staan onmogelijk. Ik heb met bijzondere aandacht geluisterd naar wat commissaris Patten zei, namelijk dat wij steun moeten geven aan Georgië en aan de wens van president Saakasjvili om met Rusland tot een bilaterale dialoog te komen. Wat deze dialoog aangaat moet onze aanpak zeer beslist zijn, want de houding van Rusland is in de nabije toekomst van doorslaggevend belang voor de oplossing van de problemen van Georgië. De houding van Rusland is tevens van doorslaggevend belang voor het doorbreken van wat – daar zijn wij het blijkens de resolutie over eens – ondanks de inspanningen van de internationale gemeenschap nog altijd een patstelling is. Wij zouden graag zien dat de druk vanuit Rusland zou afnemen en dat de samenwerking met de separatisten, zowel…

Battilocchio (NI ).
   –Mevrouw de Voorzitter, ik spreek namens de nieuwe Italiaanse Socialistische Partij, vertegenwoordigd in deze Kamer door mijzelf en de heer De Michelis. De Kaukasus is een gebied dat, vanwege geopolitieke en economische redenen, het risico loopt om geëxploiteerd te worden. Een gebied waar verschillende culturen en etnische groeperingen, christenen en moslims, dezelfde lucht inademen, met alle moeilijkheden van dien.
Beslan, de “rozenrevolutie” in november 2003 en de ongeregeldheden in Georgië afgelopen zomer zijn slechts het topje van de ijsberg. We begrijpen de bezorgdheid van de Russen om de nationale veiligheid en hun eigen grenzen te verdedigen en het terrorisme te bestrijden. Dit zal echter niet middels wapens en represailles gebeuren, en al helemaal niet met veronachtzaming van een vreedzame en transparante dialoog met alle betrokken partijen.
Daarom is het van belang dat de Europese Unie zich per direct inzet om een hervorming te bewerkstelligen van het rechtssysteem, het gevangeniswezen en het belastingstelsel teneinde de corruptie te kunnen bestrijden en het gebied doeltreffend onder controle te kunnen krijgen. Daarnaast moeten er meer middelen worden uitgetrokken ten behoeve van de speciale vertegenwoordiger van de Europese Unie in de Kaukasus. Voorts moet er steun worden verleend aan de herdefiniëring van de verhouding tussen het centrum en de omringende gebieden door openbare goederen vanuit het centrum naar deze gebieden over te brengen. Het gaat daarbij om economisch minder bedeelde gebieden die tevens worden gekenmerkt door etnische verscheidenheid waardoor weerstand bestaat tegen nieuwe centralisatie. Ook moet de rol van het maatschappelijk middenveld worden versterkt, met name in de separatistische regio’s. Ten slotte moet, in samenwerking met de OESO, alles in het werk worden gesteld om nieuw militair optreden te voorkomen. 
Paasilinna (PSE ).
   - Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de Hoge Vertegenwoordiger, wij willen dat deze regio volledig wordt gedemilitariseerd en dat Rusland zich er uit terugtrekt. Ik vraag mij af aan wat voor vrede de Amerikanen werken nu zij daar Georgische soldaten opleiden en wie momenteel het meeste belang heeft bij het oliepijpleidingproject. De Europese Unie propageert de rechtsstaat en geen wapengekletter en dit verschil moeten wij onze vrienden steeds duidelijk maken. De gehouden verkiezingen waren een goed voorbeeld van vooruitgang. De speciale vertegenwoordiger Heikki Talvitie heeft daar goed werk verricht, maar in de Kaukasus zijn alle voorwaarden aanwezig voor een verergering en voortduring van de etnische, economische, religieuze, militaire en politieke conflicten.
In feite heeft niemand meer greep op de situatie, ook de Russen niet en al helemaal niet aan hun grens. Dat is ons grote probleem, dat maar blijft voortduren en moeilijk te stoppen is. Het is goed dat Georgië, Armenië en Azerbeidzjan betrokken zijn bij ons beleid inzake goed nabuurschap, maar het is niet genoeg. Naar mijn mening ligt de sleutel in dit geval dus bij de betrekkingen tussen Georgië en Rusland.
Ik wil u vragen, mijnheer de Hoge Vertegenwoordiger: als u straks president Poetin ontmoet, brengt u dan de betrekkingen tussen Georgië en Rusland ter sprake? 
Beglitis (PSE ).
   - Mevrouw de Voorzitter, ik wil de Hoge Vertegenwoordiger bedanken voor zijn informatie. 
Het aanhoudende conflict in Georgië gaat ons allen aan. De situatie die daardoor ontstaat, kan leiden tot destabilisatie van heel het Kaukasusgebied, met alle gevolgen van dien voor de strategische veiligheidsbelangen van de Europese Unie en haar lidstaten, de Balkan en heel het zuidoostelijke gebied van de Middellandse Zee en het Midden-Oosten. 
Er staan energiebelangen op het spel in dit gebied en daarom moet de Europese Unie onmiddellijk concrete initiatieven nemen voor een vreedzame oplossing van de conflicten in Abchazië en Zuid-Ossetië. De bijeenroeping van een internationale conferentie onder het beschermheerschap van de VN zou een bijdrage kunnen zijn aan een vreedzame en diplomatieke oplossing. Daarnaast moet de Europese Unie echter concrete initiatieven uitwerken in het kader van het Europees nabuurschapsbeleid en haar strategische aanwezigheid in het gebied zichtbaarder maken. Er moet een strategisch plan komen en er moet krachtige economische steun worden gegeven via de Europese Investeringsbank en via de toekenning van een preferentiële handelsrelatie aan Georgië en de andere Kaukasuslanden. 
Mevrouw de Voorzitter, de ontwikkelingen in Georgië gaan ook Griekenland rechtstreeks aan, aangezien de duizenden Georgische burgers van Griekse oorsprong in grote onzekerheid leven. De laatste jaren heeft mijn land belangrijke initiatieven genomen op bilateraal vlak en infrastructuurprojecten gefinancierd op het gebied van de gezondheid, het onderwijs en de culturele en educatieve uitwisseling, opdat een democratische civiele maatschappij kan worden opgebouwd. 
Tot slot wil ik, mevrouw de Voorzitter, nog wijzen op de cruciale rol van Rusland in dit gebied. De Europese Unie moet op dynamische wijze de betrekkingen met het Kaukasusgebied in de politieke dialoog met Rusland opnemen. Tegelijkertijd moeten wij duidelijk maken dat wij het nooit eens zullen zijn met de opvattingen van de regering-Poetin omtrent preventief militair ingrijpen, zoals wij ook op consequente wijze hebben gedaan ten aanzien van het Amerikaanse dogma van de regering-Bush. Deze opvattingen zijn zeer gevaarlijk voor de vrede, want zij zijn olie op het vuur van de conflicten en houden de vicieuze cirkel van terreur en georganiseerde criminaliteit in stand.
Solana,
   .  Mevrouw de Voorzitter, ik zal het kort houden, daar ik meen dat we het allen eens zijn over wat er gedaan en gezegd moet worden naar aanleiding van Georgië en van de buurlanden van onze uitgebreide Europese Unie. Ik zou drie punten willen benadrukken, die mijns inziens van betekenis en belangrijk zijn. De hervormingen van politieke aard zijn onontbeerlijk; wij moeten deze steunen. We moeten ook samenwerken met deze landen als het gaat om economische hervormingen, met name in Georgië. Tot slot moeten we hen helpen de problemen in de regio op te lossen.
Maar ik zou nog twee punten in het bijzonder onder de aandacht willen brengen, om te beginnen de betrekkingen met Rusland waar menigeen van u over gesproken heeft. Ik kan u zeggen dat het vraagstuk inzake de betrekkingen met de landen in de regio telkens als wij met onze Russische vrienden bijeenkomen aan bod komt en zulks op alle niveaus: met president Poetin, met minister Ivanov, met iedereen. Ik kan u zeggen dat we bij de bijeenkomsten in New York goede gesprekken hebben gehad met onze Russische vrienden, we hebben de kwestie van de landen die grenzen aan Rusland en het uitgebreide Europa vanuit alle mogelijke invalshoeken en op alle mogelijke manieren besproken.
Overigens zou ik de nadruk willen leggen op de rol van de OVSE, waar niemand over gesproken heeft. De OVSE is de organisatie met de bevoegdheid om de kwesties tussen deze regio’s te regelen en, in het bijzonder, met de verantwoordelijkheid om de toezeggingen in het kader van de verklaring van Istanbul over de terugtrekking van de Russische troepen uit Georgië ten uitvoer te brengen. Mijn vriend de heer Wiersma heeft daarover gesproken.
Ik kan u zeggen dat wij het allen eens zijn over de noodzaak met deze landen samen te werken, en hun alle politieke en economische steun te geven die nodig is. Deze landen hebben Europese waarden en een Europese roeping. Voorlopig moeten we echter opereren binnen het kader van het nabuurschapsbeleid en alle mogelijkheden blijven aangrijpen die dat mechanisme ons biedt. 

De Voorzitter.
   Ik dank de Raad en allen die aan dit debat hebben deelgenomen. Ik wil afsluiten met de mededeling aan het Parlement dat het Bureau zes ontwerpresoluties heeft ontvangen en dat de stemming morgen zal plaatsvinden. 
De Voorzitter.
   Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie over de toekomst van de ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid, een onderwerp waarover ook morgen zal worden gestemd in het verslag van de heer Bourlanges.
Ik geef het woord aan de heer Donner die tien minuten zal spreken namens de Raad. 
Donner,
   . Dank u, voorzitter. Dank ook voor de uitnodiging aan het voorzitterschap om met u van gedachten te kunnen wisselen over het meerjarenprogramma inzake Justitie en Binnenlandse Zaken. Belangstelling is verheugend en vormt een welkome aanvulling op de contacten die er al zijn geweest. Zo hebben de heren Bourlanges en Gargani op 30 september en 1 oktober de informele vergadering van de ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken bijgewoond, die geheel gewijd was aan het meerjarenprogramma. Het voorzitterschap heeft uiteraard kennis genomen van het verslag van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken, opgesteld door de rapporteur, de heer Bourlanges. Zoals ik ook in de Raad heb gezegd, biedt deze voorbereiding de mogelijkheid om wat afstand te nemen van de lopende zaken en na te denken over de middellange termijn.
De vraag die naar de mening van het voorzitterschap centraal staat is: "Wat moeten we over vijf jaar kunnen als Europese Unie?" of "Hoe moet de ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid er dan uitzien, opdat we aan de eisen van de tijd en van onze burgers voldoen?" Dat laatste is cruciaal. De ruimte is er immers voor de burgers en niet andersom. Als ik de besprekingen die in de Raad zijn gevoerd en het verslag van de heer Bourlanges bezie, dan is het duidelijk dat de aandacht van de Raad en het Europees Parlement zich voor een groot deel op dezelfde punten richt. Ik kan u dan ook berichten dat de voorstellen voor de politieke richtsnoeren, die het voorzitterschap thans in bespreking brengt, op een aanzienlijk aantal punten die in de resolutie worden genoemd, ingaan. Van belang is inderdaad het gegeven dat we op deze wijze bij de afronding met deze resolutie rekening kunnen houden.
Ik wil niet op die bespreking vooruitlopen. Tot dusver heeft er alleen een informele bespreking plaatsgevonden. Maar ik wijs in dit verband op punten zoals de uitbreiding van de werkingssfeer van de medebeslissingsprocedure, de grondrechten, de opleiding van politiële en justitiële autoriteiten, wederzijdse erkenning met daaraan gekoppeld gemeenschappelijke minimumnormen, rampenbestrijding, versterking van Europol en Eurojust en ook de punten over immigratie, bestrijding van illegale immigratie, asiel, terugkeer en grensbeheer. Ook die komen alle aan de orde in de zin zoals die in de resolutie wordt genoemd. Uiteraard komt ook het voorkómen en bestrijden van terrorisme aan de orde. Tegelijkertijd - dat heb ik ook bij de inleiding van de Raad gezegd - is terrorisme op dit moment een acute dreiging, maar kan de samenwerking in het kader van de ruimte voor vrede, veiligheid en rechtvaardigheid niet daarop gebouwd worden. Die zal moeten berusten op de positieve belangen en de meerwaarde van samenwerking.
Met betrekking tot de resolutie zou ik nog graag op één punt willen ingaan, en dat is de voorgestelde uitbreiding van de bevoegdheden van het Europese Hof van Justitie. Dat punt heeft het voorzitterschap welbewust niet overgenomen. De reden daarvan is dat met de al toegenomen werklast ten gevolge van de uitbreiding, het niet verantwoord is het Hof nu onmiddellijk ook te belasten met de rechtspraak op het gehele terrein van Justitie en Binnenlandse Zaken. Zoals u allen weet, bedraagt de behandelingsduur van prejudiciële vragen op dit moment ruim twee jaar. Met de aanvaarding van de besluiten op het terrein van asiel en eventueel ook op het terrein van strafzaken kunnen in lopende beleidszaken prejudiciële vragen gesteld worden over de uitleg van Gemeenschapsrichtlijnen. Het is niet aanvaardbaar dat in die procedures termijnen van twee jaar gehanteerd moeten worden voor de loop van het rechtsproces, als eventueel personen in die tijd vastgehouden moeten worden. In het Constitutionele Verdrag is daarvoor begrip getoond door in artikel III-369 aan te dringen op een voorspoedige behandeling wanneer de zaak een gedetineerde persoon of een in bewaring genomen vreemdeling betreft. Er zullen naar het oordeel van het voorzitterschap dan ook aanvullende maatregelen nodig zijn om het Hof in staat te stellen aan die bepaling uitvoering te geven. Die noodzaak wordt ook in de ontwerpconclusies aan de orde gesteld. Er is dus geen sprake van afwijzing van de uitbreiding van de bevoegdheden van het Hof als zodanig maar wel van een andere keuze ten aanzien van de prioriteiten.
Overigens heb ik met veel interesse gelezen wat in de resolutie wordt gesteld met betrekking tot de besluitvorming met gekwalificeerde meerderheid op de terreinen waarin dat ook al voorzien is in de eerdere verdragen. Er zijn voorstellen die gaan in de richting die ook in ieder geval door Nederland en het Nederlands voorzitterschap wordt ondersteund, en ik hoop dan ook dat bij de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken en eventueel later bij de Europese Raad een belangrijke stap in die richting gezet zal kunnen worden. De besprekingen over de ontwerpconclusies zullen in de komende weken worden gevoerd. Er wordt naar gestreefd dat de Raad in de samenstelling van de ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken op 26 oktober een politiek akkoord bereikt over het totale pakket, waarna de vaststelling door de Europese Raad op 5 november zal kunnen volgen. Mag ik het hier bij wijze van inleiding bij laten? 
Vitorino,
   – Mijnheer de Voorzitter, dames en heren afgevaardigden, dit zal vermoedelijk de laatste keer zijn dat ik dit Parlement als commissaris voor justitie en binnenlandse zaken toespreek. Ik wil van deze gelegenheid graag gebruik maken om het Parlement, en dan met name de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de voorzitter van deze commissie, afgevaardigde Bourlanges, te bedanken voor de steun die ik de afgelopen vijf jaar bij het uitwerken van de Agenda van Tampere heb mogen ontvangen.
Mijn deelname aan het debat van vandaag is uitermate eenvoudig. Ik zou namelijk kunnen volstaan met te zeggen dat ik de door de heer Bourlanges voorgestelde ontwerpresolutie vrijwel volledig onderschrijf. Maar dan zou ik met betrekking tot de beknoptheid waartoe de Voorzitter heeft opgeroepen een record vestigen, en ik zou op die manier, door zo beknopt te zijn, een heel onaangenaam precedent voor mijn collega’s scheppen.
Ik wil drie punten kort aanroeren. Het eerste punt heeft betrekking op hetgeen de fungerend voorzitter van de Raad zojuist heeft gezegd. Ook ik geloof dat de volgende Europese Raad het besluit dat artikel 67 van het huidige Verdrag volledig kan worden uitgevoerd met instemming zou moeten begroeten. Er kan immers over al die onderwerpen waarvoor de verdragen dat nu reeds toestaan bij meerderheid dan wel via medebeslissing gestemd worden. Zo’n besluit zal de politieke rol van dit Parlement versterken en de democratische legitimiteit ervan waarborgen. Dat is van fundamenteel belang voor het kunnen goedkeuren van normen op gevoelige gebieden zoals het immigratie- en asielbeleid en alle andere beleidsterreinen waar de grondrechten van de burgers in het geding zijn. Ik ben heel blij met de initiatieven die het Nederlands voorzitterschap op dit gebied heeft genomen en ik hoop dat deze bij de Europese Raad van 5 november een succes zullen worden.
Mij tweede punt heeft betrekking op de kwestie inzake prioriteiten. Het probleem met een over vijf jaren uitgespreid meerjarenprogramma is dat zo’n programma steeds meer op een kerstboom zal beginnen te lijken: iedereen ziet daarin een beetje van datgene waar men het meest aan hecht. Dit meerjarenprogramma moet een duidelijk politiek profiel hebben, en dat profiel zal het resultaat moeten zijn van de vastlegging van een aantal basisprioriteiten, zodanig dat ze voor de burgers begrijpelijk zijn. Ik geloof dat de heer Bourlanges hier de vinger op de zere plek legt.
Ik geloof dat op dit moment de versterking van de samenwerking op operationeel vlak de eerste prioriteit moet zijn, en dan bedoel ik de samenwerking tussen de veiligheidsdiensten en het politiële en justitiële apparaat in het kader van de terrorismebestrijding. We kunnen niet efficiënt optreden als we er niet in slagen tussen de 25 lidstaten een klimaat van vertrouwen te scheppen. Dat zal ertoe bijdragen dat de veiligheidsdiensten op een doeltreffende wijze kunnen samenwerken bij het voorkomen van terroristische aanslagen en het bestrijden van het terrorisme in algemene zin.
De tweede prioriteit bestaat volgens mij in de omzetting van reeds aangenomen wetgeving in nationale wetgeving. De afgelopen vijf jaar hebben we een belangrijk corpus aan wetteksten geschapen. Nu is het zaak dat we de termijnen voor omzetting van deze wetgeving in de nationale rechtsorde van elke lidstaat respecteren. Van belang is ook dat we de mechanismen die de kwaliteit van deze omzetting moeten waarborgen aanhouden. Dat betekent dat de concrete uitwerking van de nationale wetten op basis van de Europese wetgeving moet gebeuren naar de geest van de Europese wetten alsmede dat de kwaliteit van de nationale wetten onderworpen moet worden aan een adequate controle.
Ik geloof dus, mijnheer de Voorzitter, dames en heren afgevaardigden, dat het belangrijk is dat dit Parlement een duidelijke boodschap laat uitgaan met betrekking tot de onderwerpen die in de Raad aan de orde moeten worden gesteld. De Commissie heeft in de mededeling die ze in juni dit jaar heeft uitgebracht duidelijk aangegeven wat haar prioriteiten zijn. In het kader van de dialoog die we ondertussen met de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie juridische zaken hebben gevoerd zijn we erin geslaagd wat gedetailleerder op de materie in te gaan. Daarom wil ik tijdens dit afsluitend debat graag herhalen dat de Commissie heeft vastgesteld – gebaseerd op de openbare raadpleging die we hebben gehouden en gedurende de voorbereiding van onze eigen voorstellen – dat de burgers zich om drie fundamentele kwesties zorgen maken. Om te beginnen moet er prioriteit worden gegeven aan de rechtspleging op burgerlijk en handelsgebied, aan samenwerking op het gebied van het strafrecht, aan de strijd tegen het terrorisme – maar dan wel met inachtneming van de gemeenschappelijke garanties binnen het kader van de strafrechtprocedures, trouw aan de waarden van de democratische rechtsstaat –, en aan proactief beleid voor de bescherming van de slachtoffers van misdrijven in het algemeen, en slachtoffers van terrorisme in het bijzonder.
Ten tweede wenst men van harte dat de tweede fase wordt afgerond van de ontwikkeling van een Europees asielsysteem gebaseerd op een gemeenschappelijke procedure en een gemeenschappelijk statuut voor de erkenning van vluchtelingen en asielzoekers. Ten derde is men bezorgd over veiligheid. De burgers geven duidelijk aan dat ze erkennen dat Europa bij de strijd tegen het terrorisme een belangrijke rol kan spelen, maar er moet nog heel wat worden gedaan om het belang aan te tonen van bepaalde communautaire instrumenten – zoals Europol en Eurojust – die voor dit doel zijn uitgewerkt. Bovendien moet worden gewaarborgd dat de wetgeving die voor de bestrijding van georganiseerde misdaad en terrorisme is uitgevaardigd, garanties biedt voor de bescherming van de grondrechten van de burgers, ook als het gaat om de bescherming van persoonlijke gegevens van de burgers.
Tot slot, mijnheer de Voorzitter, wil ik graag zeggen dat de regeling van de legale immigratie een gebied is waarop we de laatste vijf jaar vermoedelijk het minst productief zijn geweest. Ik erken dat wij met betrekking tot deze kwestie nog ver verwijderd zijn van het creëren van de voorwaarden die nodig zijn om te komen tot gezamenlijke wetgeving. We mogen onszelf echter niet voor de gek houden: de eerstvolgende vijf jaar zal er prioriteit moeten worden gegeven aan het vastleggen van een gemeenschappelijke verordening en een gemeenschappelijke regeling op het gebied van de legale immigratie voor de landen van de Europese Unie.
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren afgevaardigden, mijn laatste opmerking luidt daarom dat ik er zeker van ben dat dit meerjarenprogramma voor de volgende vijf jaren door mijn opvolger met succes zal worden uitgewerkt – het Nederlands voorzitterschap heeft bewezen efficiënt te zijn, en dit Parlement heeft aangetoond dat het in staat is uiterst belangrijke en positieve bijdragen te leveren. Ik wens mijn opvolger dan ook het allerbeste bij de constructie van Europa als een ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid. Hartelijk dank. 
De Voorzitter.
   Hartelijk dank voor uw bondigheid, mijnheer Vitorino, maar staat u mij toe te zeggen dat alleen de tijd zal leren of dit inderdaad uw laatste toespraak voor dit Parlement is, of dat het slechts uw laatste is voordat u op een dag dit Huis bij uw terugkeer weer zult toespreken.
Ik geef nu gedurende vijf minuten het woord aan de heer Bourlanges, voorzitter van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken. 
Bourlanges (ALDE ),
   . – Mijnheer de Voorzitter, er is iets verkeerd gegaan: ik heb mijn aantekeningen vergeten. De afgelopen vijf minuten heb ik geprobeerd ze opnieuw te schrijven; mijn betoog zal er niet minder levendig om zijn, ook al zal het misschien wat aan samenhang inboeten.
Staat u mij toe allereerst commissaris Vitorino te bedanken voor zijn mooie woorden. Ik denk inderdaad dat de betrekkingen tussen de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en uw persoon voortreffelijk en zeer tevredenstellend zijn geweest. U hebt gezegd dat het de laatste keer was dat u in de hoedanigheid van commissaris dit Huis hebt toegesproken. Ik zeg u: morgen is er weer een dag. Ik zou tevens het Nederlands voorzitterschap willen bedanken, daar het, sinds het is aangetreden, een zeer groot vermogen tot luisteren aan de dag heeft gelegd ten aanzien van het Europees Parlement. Met name de heer Donner heeft zich zeer gevoelig getoond voor de argumenten die wij hebben aangevoerd ten faveure van de toepassing van artikel 67, lid 2, teneinde de gekwalificeerde meerderheid, de medebeslissing en – naar ik hoop – de garanties die zijn verbonden aan het Hof van Justitie uit te breiden naar het geheel van titel IV van het EG-Verdrag.
Mijnheer de fungerend voorzitter, u hebt gezegd dat wat het Hof van Justitie aangaat nog even geduld moet worden geoefend. Ik begrijp uw argumentatie, ik begrijp de moeilijkheid van uw kant, maar staat u mij toe u erop opmerkzaam te maken hoe een vreemd argument het is. Als een ziekenhuis vol is, zegt men dan tegen de mensen dat ze dan maar elders moeten sterven? Het Hof van Justitie heeft inderdaad problemen. Welaan, laten we trachten deze op te lossen, maar dat wil niet zeggen dat degenen die wachten op een terechtzitting geen recht hebben op rechtspraak.
Dames en heren, laten we niet verhelen dat het verslag dat ik u voorleg getuigt van de zeer grote eensgezindheid van de commissie die ik voorzit, hetgeen niet altijd het geval is geweest. Het kernpunt van dit verslag, het punt waar wij de nadruk op leggen, is de uitbreiding van de gekwalificeerde meerderheid en van de medebeslissing tot titel IV van het EG-Verdrag. Onzes inziens is de gekwalificeerde meerderheid een waarborg voor doeltreffendheid en is de medebeslissing een waarborg voor de democratie. Wij voegen daaraan toe dat het toezicht van het Hof van Justitie een waarborg is voor rechtszekerheid.
Mijnheer de Voorzitter, wat is in dezen het standpunt van de Raad? Uit juridisch oogpunt heeft u met de Verdragen van Amsterdam en Nice de mogelijkheid deze uitbreiding door te voeren. Aangezien alle regeringen hebben ingestemd met een ontwerp-Grondwet, een ontwerp voor een grondwettelijk verdrag dat voorziet in de uitbreiding, zou men kunnen denken dat de politieke wil er ook is. Welnu, indien u er de mogelijkheid en de wil toe hebt, staat u mij dan toe u te zeggen dat u er ook de plicht toe hebt, tenzij u, mijnheer de fungerend voorzitter – en dat zou allesbehalve typerend voor u zijn –, zwicht voor een zekere vorm van schizofrenie die kennelijk binnen de Raad enige bezorgdheid wekt. Aangezien u dus op het institutionele vlak nog heel wat werk moet verzetten ter ondersteuning van het grondwettelijk verdrag, staat u op dit specifieke gebied iets heel concreets te doen om in april, zoals u het uitdrukte, de grote omslag te doen plaatsvinden.
Dan is er ook nog de kwestie van transparantie in de Raad. Er zijn tal van dingen die ik er zou kunnen uitlichten. Ik noem de bescherming van de grondrechten. Dit Parlement is niet alleen geporteerd voor de bescherming van de grondrechten, maar ook voor de bevordering ervan. Het geheel van de Europese wetgeving moet er juist op gericht zijn deze breder ingang te doen vinden, opdat ze niet uitsluitend in acht worden genomen met het oog op eventuele inbreuken die erop zouden kunnen worden gemaakt. Die verandering van richting brengt ons er ook toe de snelle oprichting te eisen van het Europees agentschap voor de mensenrechten.
Aangaande asielverlening en immigratie – vandaag de dag een hoogst delicaat onderwerp dat zeker, veel meer nog dan andere onderwerpen die op de agenda staan, ten grondslag ligt aan een zekere ongerustheid bij leden van mijn commissie – wil ik er, namens de Commissie burgerlijke vrijheden, heel duidelijk over zijn dat, als er opvanggelegenheden moeten komen voor asielzoekers, de centrale vraag waar alles om draait moet zijn onder welk bestuurlijk gezag en onder welk juridisch gezag deze asielzoekers komen te vallen. Wij in onze commissie zien niet in hoe dit een ander gezag kan zijn dan dat van een lidstaat of van de Europese Unie zelf. Veel oplossingen moeten in dat kader worden overwogen, op voorwaarde dat mensen die in deze opvanggelegenheden zijn geplaatst geen quasi-gevangenisomstandigheden krijgen opgelegd, hetgeen nu hier en daar wel het geval is. Hoe dan ook, onze overtuiging op dat punt is dat het probleem niet kan worden opgelost zonder meer financiële solidariteit. De heer Vitorino heeft dan ook bij de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken bepleit dat voor deze solidariteit geld nodig is.
Tot slot wil ik nog iets zeggen over het terrorisme en de grondrechten. Ik wil wijzen op de volgende paradox waar ik me over verbaas. Vandaag de dag, nu iedereen zou willen dat de politiediensten informatie kunnen uitwisselen, maar aan de andere kant voorzichtigheid geboden is met betrekking tot de overdracht van gegevens, is de volgende situatie ontstaan: de politiediensten wordt het duidelijk heel moeilijk gemaakt om informatie uit te wisselen, terwijl gegevens langs andere wegen over de hele wereld worden uitgestrooid onder juridisch onbevredigende omstandigheden. Van de Raad van november aanstaande verwachten wij dat deze de logica in ere herstelt en dat de grondrechten van de mensen op het gebied van de gegevensbescherming worden gewaarborgd. 
De Voorzitter.
   – Ik kan u niet bedanken voor de bondigheid van uw toespraak, maar wel voor de passie waarmee u gesproken hebt. 
Klamt (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, gelet op de korte spreektijd beperk ik me tot een belangrijke aanbeveling met betrekking tot de ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid: de bestrijding van iedere vorm van discriminatie. De heer Bourlanges doet in zijn verslag terecht de aanbeveling het Handvest van de grondrechten tot pijler van het toekomstige beleid te maken en – ik citeer de rapporteur – “ze”, de grondrechten, “overal en altijd met dezelfde krachtdadigheid toe te passen”.
Deze verheven beginselen sneuvelen bij veel afgevaardigden in dit Parlement echter al bij beslissingen over onze eigen instellingen. Vrijheid van meningsuiting? Vanzelfsprekend, als die mening maar wel overeenkomt met de mening van de desbetreffende afgevaardigde. Zo niet, dan is het maar beter andersdenkenden iedere rol in de Europese Unie te ontzeggen. Ze mogen zich dan misschien hoogstens nog – om met de woorden van onze Voorzitter Josep Borrell te spreken – met suikerbieten bezighouden.
Vrijheid van godsdienst? Uiteraard, dat is een van onze fundamentele vrijheden, maar u moet dan liefst wel shintoïst, confucianist, moslim, boeddhist of wahabiet zijn. Bent u christen, bent u katholiek? Dan verklaren sociaal-democraten, liberalen, groenen en communisten dat u met een dergelijk achterhaald gedachtegoed niet geschikt bent om de waarden van de Europese Unie gestalte te geven.
Bestrijding van discriminatie? Iemand mag wel onbekwaam zijn, maar geen christen. Als dat geen discriminatie is, wat is discriminatie dan? Het is een tragische ironie dat sommige leden van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken die zichzelf graag zien als een bastion van de vrijheidsrechten en grondrechten, diezelfde rechten momenteel met voeten treden. Het goede verslag van collega Jean-Louis Bourlanges zou een aansporing moeten zijn. We kunnen immers wel van alles eisen, maar het is aan ieder van ons als individu om te handelen overeenkomstig de normen die we zelf opleggen.
Roure (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, tijdens de Raad van 5 november aanstaande zullen de lidstaten besluiten tot nieuwe politieke keuzen met betrekking tot de ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid. Gegeven de steeds hogere verwachtingen op dit gebied van de Europese burgers, is het essentieel dat we ambitieus zijn bij het vaststellen van onze nieuwe prioriteiten.
Wij zijn op een cruciaal punt aanbeland voor de ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid. Er is op talrijke punten vooruitgang geboekt sinds Tampere, zoveel is zeker. De ambitieuze doelen die toen zijn gesteld hebben geleid tot de goedkeuring, al ging dat niet gemakkelijk, van het Europees arrestatiebevel, een essentieel instrument in de strijd tegen de georganiseerde misdaad en het terrorisme. Wij zijn ook aanbeland bij het vaststellen van minimumnormen op het gebied van asielverlening, al betreuren wij dat deze normen op het laagste niveau zijn gesteld. Toch blijft deze balans onbevredigend. De bereikte resultaten zijn beduidend inferieur aan wat we mochten verwachten na de Top van Tampere. Er is een schreeuwend gebrek aan politieke wil van de kant van de lidstaten en de regel van eenparigheid van stemmen heeft ons in vele gevallen vleugellam gemaakt. Daardoor hebben de lidstaten verzuimd de Europese besluiten tijdig om te zetten. De tenuitvoerlegging van een groot deel van de Europese wetgeving heeft in het beste geval onaanvaardbare vertraging opgelopen.
Op het gebied van asielverlening leidt de regel van eenparigheid van stemmen ertoe dat we niet meer kunnen doen dan genoegen nemen met de kleinste gemene deler. Het Europese kader zou echter juist een opwaartse harmonisering mogelijk moeten maken, in het bijzonder als het gaat om de bescherming van de grondrechten, de strijd tegen discriminatie en de asielprocedures. Uiteindelijk hebben de lidstaten het Europese immigratiebeleid teruggebracht tot louter het repressieapparaat ervan. Zo heeft de Raad, in weerwil van het advies van het Parlement, de bepalingen goedgekeurd voor gezamenlijke chartervluchten voor de verwijdering van illegale immigranten. De inspanningen ten behoeve van legale immigratie zijn onvoldoende, zoals wij allen gezegd hebben. Helaas vormt de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken geen goed voorteken. Door de medewerking van de Unie ter ondersteuning van het opzetten van nationale asielsystemen in Mauritanië, Marokko, Algerije, Tunesië en Libië wordt andermaal de indruk gewekt dat de lidstaten in de eerste plaats de problemen tot buiten hun grenzen willen terugdrijven. Overigens mag het debat over de behandeling van asielaanvragen en over de doorreiskampen buiten de Unie er in geen geval toe leiden dat de asielkwestie extern wordt behandeld.
De nieuwe prioriteiten in de ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid moeten er bovenal voor zorgen dat alle Europese besluitvorming die tot nu toe is aangenomen ten uitvoer kan worden gelegd. De nieuwe doelstellingen moeten onder andere gericht zijn op een betere bevordering van de grondrechten en een werkelijke harmonisering van de asielverlening. Ik verzoek de Raad en de Commissie dan ook hoe het staat met de richtlijn betreffende minimumnormen voor de procedures in de lidstaten voor de toekenning of intrekking van de vluchtelingenstatus. Bovendien zou er in de toekomst voor moeten worden gezorgd dat de lidstaten gedwongen worden Europese besluiten binnen de gestelde termijn om te zetten in intern recht. Ten slotte is het onontbeerlijk dat het Europees Parlement volledig betrokken is bij de ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid. Ik roep de Raad dan ook op zich achter onze rapporteur, de voorzitter van onze commissie, te scharen in zijn verzoek aan de lidstaten om de noodzakelijke besluiten te nemen teneinde op dit gebied de medebeslissingsprocedure te kunnen toepassen.
Mijnheer de Voorzitter, ik profiteer van de enkele seconden die mij nog resten om commissaris Vitorino te bedanken voor het uitstekende werk dat hij samen met het Europees Parlement heeft weten te verzetten en heeft weten voort te zetten. Men pleegt te zeggen dat niemand onmisbaar is, maar als mensen ergens echt op hun plaats zijn dan mist men hen wanneer zij daar niet meer zijn. 
Ludford (ALDE ).
   - (EN) Mijnheer de Voorzitter, voordat ik begin met de opmerkingen die ik heb voorbereid, wil ik graag een stokje steken voor de poging van de PPE om de geschiedenis te herschrijven: de PPE en haar bondgenoten ter rechterzijde hebben maandag met hun stemgedrag getracht te voorkomen dat de heer Buttiglione überhaupt commissaris zou worden.
In de komende vijf jaar waarin wij zullen werken aan een ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid, moeten we zorgen voor effectieve en samenhangende maatregelen, democratische legitimiteit, rechtszekerheid en eerbiediging van de grondrechten. Dat zou een hele vooruitgang betekenen ten opzichte van de afgelopen vijf jaar. De heer Vitorino – die ik mijn hulde betuig en die ik zeer zal missen – heeft zich weliswaar dapper geweerd, maar zelfs hij kan geen wonderen verrichten in de Raad.
Laten we eens kijken naar de effectiviteit. Zoals de Commissie in haar mededeling verklaarde, is nu duidelijk vastgesteld dat de dimensie “justitie en binnenlandse zaken” een van de prioritaire beleidsterreinen van de Unie is. Wanneer de Commissie echter het cruciale belang ervan probeert aan te tonen door te wijzen op de hoeveelheid werk op het gebied van justitie en binnenlandse zaken die verricht wordt in de Europese instellingen en op het feit dat onderwerpen die ermee te maken hebben regelmatig op de agenda van de Europese Raad verschijnen, heeft zij, vrees ik, de verkeerde criteria gekozen. Immers, justitie en binnenlandse zaken mag dan wel 30 procent van het vertaalwerk van de Raad genereren, het neemt slechts 5 procent van de besluiten voor zijn rekening. We weten ook dat de inlichtingen- en politiediensten onvoldoende op elkaar zijn afgestemd: de Duitse en Spaanse autoriteiten beschikten over verschillende stukjes informatie waarmee de plegers van de aanslagen van 11 september geïdentificeerd hadden kunnen worden, al had die vreselijke gebeurtenis er niet mee kunnen worden voorkomen.
Met de tenuitvoerlegging van EU-besluiten is het droevig gesteld. Italië, het land waar de heer Buttiglione nog minister is, heeft geen uitvoering gegeven aan het Europees arrestatiebevel. Ondertussen schendt dat land het Vluchtelingenverdrag van de Verenigde Naties door migranten uit te zetten naar Libië en hun de toegang tot een asielprocedure te beletten. De regering die voornemens is de volgende commissaris voor de portefeuille Vrijheid, Veiligheid en Rechtvaardigheid te leveren, veegt dus de vloer aan met de rechtsstaat.
De staat van dienst van de EU wat betreft het handhaven van de grondrechten, die al niet indrukwekkend is, is nu in de gevarenzone en moet radicaal verbeterd worden. De maatregelen van de afgelopen vijf jaar aangaande asiel en immigratie zijn onvolledig en onevenwichtig en bevatten een aantal van de ergste elementen van nationale beleidsvormen. We hebben nauwelijks vooruitgang geboekt wat betreft de mogelijkheden voor legale immigratie. Geen wonder dat smokkelaars en mensenhandelaars in hun vuistje lachen terwijl ze hun banksaldo zien groeien.
We hebben te maken met steeds meer bedreigingen van de persoonlijke levenssfeer vanuit diverse richtingen; daarbij kan men denken aan voorstellen voor het bewaren van dataverkeersgegevens, het doorsturen van gegevens van luchtvaartpassagiers, het aanmaken van profielen, het samenvoegen van verschillende gegevensbestanden, enzovoort. Intussen hebben de gegevensbeschermingsautoriteiten te weinig personeel en te weinig geld en ontbreekt het aan Europese regelgeving die specifiek op het strafrecht is gericht.
Wij moeten onze normen en waarden in de toekomst hoog houden, in plaats van ze verder uit te hollen. De EU dient uitdrukkelijk te streven naar hogere standaarden voor de bescherming van de burgerrechten en een cultuur van eerbiediging van de grondrechten, teneinde het wederzijdse vertrouwen te creëren dat onontbeerlijk is als we wederzijdse erkenning willen bewerkstelligen. Het Mensenrechtenbureau, dat naar ik hoop binnenkort zal worden opgericht, zou dan toezicht moeten houden en de situatie moeten beoordelen aan de hand van de standaarden in de Verdragen.
Tot slot, en dit is geenszins het onbelangrijkste punt, is er dringend behoefte aan transparantie en democratische controle. Waarom – de heer Bourlanges vroeg het zich al af – traineert de Raad de zaak en lapt hij het Verdrag van Nice aan zijn laars, waarin een semi-automatische overgang naar medebeslissing wordt voorgeschreven, alsmede stemming bij gekwalificeerde meerderheid? De talloze regelingen inzake justitiële en politiële samenwerking tussen nationale functionarissen – let wel, dat zijn geen eurocraten – moeten onderworpen worden aan toezicht door het Parlement, evenals de werkzaamheden van de coördinator voor terrorismebestrijding. 
Flautre (Verts/ALE ).
   – Mijnheer de voorzitter, ik zou uw aandacht willen vestigen op de risico’s die kleven aan uw beschamende, ja uiterst afkeurenswaardige stilzwijgen over hetgeen op dit ogenblik gaande is op het eiland Lampedusa, en wel met de uitdrukkelijke zegen van de Raad, de Commissie en alle bevoegde instanties, terwijl die praktijken – collectieve uitzettingen zonder enige beroepsmogelijkheid – plaatsvinden op een manier die ontegenzeglijk contrair is aan, tegenstrijdig is met en een flagrante schending is van buitengewoon belangrijke verbintenissen.
Ik kan dan ook niet geloven, wanneer ik u hoor spreken, commissarissen en leden van de Raad, dat wij op weg zijn naar een versterking van ons gezamenlijk asielbeleid en de bevordering van onze grondrechten, terwijl wij onder onze ogen en zonder in te grijpen iets zien gebeuren dat niets anders is dan een volstrekt onrechtmatige , en dat onze wil en onze – o zo naarstige – inspanningen om tot een gezamenlijk asiel- en immigratiebeleid te komen fnuikt. En tot welk land richt de betreffende EU-lidstaat zich om de uitgezette personen heen te sturen? Tot een land dat berucht is om zijn inbreuken op de vrijheden, om het aanhouden en bestraffen van personen los van ieder rechterlijk kader, om het feit dat het immigranten zo slecht als maar mogelijk is opvangt, om martelingen; dat land wordt overigens met regelmaat bedoeld en genoemd in internationale rapporten. Het betreft dus, om tal van redenen, een schending van meerdere Europese en internationale verbintenissen.
Ik denk werkelijk niet dat onze wil om tot een gezamenlijk asiel- en immigratiebeleid te komen ons stilzwijgen – een mijns inziens zeer afkeurenswaardig stilzwijgen – ten aanzien van wat er zich afspeelt, kan overleven. Dat stilzwijgen zou iedere staat het recht geven om uit puur opportunisme bilaterale overeenkomsten te sluiten, die de moeite die wij ons getroosten om een gezamenlijk beleid op te bouwen volledig teniet zouden doen. Ik dring er dus bij u op aan, voorzitters van de Commissie en de Raad, dit soort overeenkomsten zonder voorbehoud af te keuren. 
Krarup (GUE/NGL ).
    Mijnheer de Voorzitter, in dit verslag wordt een beroep gedaan op democratie en rechtszekerheid. Maar de fraaie buitenkant van dit verslag is een gevel uit een juridisch Potemkin-dorp. Ten eerste is het hele project om een ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid te vestigen allereerst een motor voor een federale EU. Het is dit effect en niet de zorg voor de rechtszekerheid, die zorgt voor de voortgang van dit project hier in het Parlement. Federalisme met supranationale macht betekent echter een verzwakking van rechtsordes die hun democratische grondslag in de lidstaten hebben. Ten tweede ziet het verslag de bedreigingen van de rechtszekerheid over het hoofd, die gelegen zijn in de enorme, onoverzichtelijke en oncontroleerbare politie- en bewakingssystemen die de laatste jaren zijn opgebouwd – Schengen, Europol enzovoort. Daar ligt de werkelijke bedreiging van de rechtsstaat. Daarover staat niets in het verslag.
Kortom, in het verslag wordt nagelaten om een evenwicht te herstellen tussen de veiligheidseisen en het respect voor de fundamentele rechten, ten gunste van laatstgenoemde. Dit is een citaat uit een van de in totaal elf amendementen van de Confederale Fractie Europees Unitair Links / Noords Groen Links, die samen tot doel hebben om de opvallende gebreken op een concreet gebied te verhelpen, namelijk het respect voor immigranten en asielzoekers. 
Borghezio (IND/DEM ).
   –Mijnheer de Voorzitter, de woorden die recentelijk zijn uitgesproken over de situatie in Lampedusa zouden slecht ontvangen zijn afgelopen zaterdag en zondag tijdens het internationale colloquium waar belangrijke afgevaardigden van Afrikaanse landen van de Ecowas aan deelnamen, die ons, leden van het Europees Parlement, ontmoetten om over deze onderwerpen te discussiëren.
Ik heb de indruk dat het nieuwe Afrikaanse leiderschap veel duidelijkere ideeën heeft over deze kwesties dan iemand die puur uit theoretisch oogpunt over deze onderwerpen spreekt. Ze kunnen met eigen ogen de activiteiten van criminele en maffiaorganisaties zien, die illegale immigratie organiseren en uitvoeren. Deze organisaties bedienen zich in feite van manieren gericht op misbruik van de methodes en regels betreffende het recht op asiel, om zo illegale immigratie te kunnen organiseren. De Afrikaanse leiders waarschuwen ons voor dergelijke slinkse handelwijzen en praktijken en zeggen dat ze klaar zijn, mits ze gesteund worden door de Europese landen vanuit een sociaal en economisch perspectief, om op Afrikaans gebied controleprocedures en -beleid in werking te stellen, waaronder politiële procedures. Dat is wat de nieuwe Afrikaanse leiders verkondigen. Het is duidelijk dat zij meer dan wij een realistische, praktische en serieuze kijk hebben op het probleem.
Daarom zijn wij het op veel punten niet eens met dit verslag, met name als wij, aanhangers van de soevereiniteit van de afzonderlijke lidstaten, horen dat er zelfs bij een zo gevoelig onderwerp wordt verzocht om een stemming met gekwalificeerde meerderheid en dat een en ander nog zou moeten plaatsvinden voordat de Grondwet van kracht wordt. Wij geloven echter dat Lampedusa eigenlijk laat zien welke belangrijke rol de landen van herkomst nog steeds spelen.
Ter afsluiting vraag ik mij af waar de Europese Unie was en waar de Commissie was toen we een crisiscentrum moesten opzetten om de slachtoffers van terrorisme te beschermen. Waar was de Commissie Prodi op het moment dat de Europese burgers waren, en nog steeds zijn, overgeleverd aan criminele terroristen, hun afpersingen, hun moorddadige methodes, hun bedreigingen en hun barbaarse acties? Waar was de Europese Commissie? 
Libicki (UEN ).
    Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, bij elk wezenlijk besluit moeten wij altijd het criterium van de vrijheid in het oog houden. De Europese Unie heeft haar bestaan immers aan het verlangen naar vrijheid te danken, want vrijheid is het fundament waarop zij is opgericht. Het is aan het verlangen naar vrijheid te danken dat zeven nieuwe lidstaten na een halve eeuw van eerst Duitse en vervolgens communistische onderdrukking deel kunnen uitmaken van deze instellingen en volwaardige leden van de Europese Unie zijn geworden. Thans wordt onze vrijheid in de eerste plaats bedreigd door het terrorisme, en in de tweede plaats door de immigratie. Wij kunnen deze bedreigingen evenwel ook opvatten als uitdagingen. Wij moeten een antwoord vinden op het probleem van de immigratie. Daarnaast vormt de toenemende misdaad een duidelijke bedreiging voor de vrijheid. Met name wil ik de aandacht vestigen op de bedreiging van de vrijheid door het binnendringen van de staat in gebieden van het leven waartoe de staat geen toegang zou mogen hebben, en wel de persoonlijke levenssfeer. Dit is een zeer ernstig probleem, dat een zeer wezenlijke bedreiging van de vrijheid vormt. De nieuwe technologieën zijn een ernstige bedreiging, want zij maken het mogelijk om de burgers in aanzienlijk sterkere mate dan voorheen te controleren. De afweging tussen een leven in rust en veiligheid en een leven in vrijheid vormt een uitdaging voor de Europese instellingen en voor alle Europeanen. Tot slot wil ik vragen of sommige leden van de Commissie die tegen de heer Buttiglione hebben gestemd, niet werden geleid door overwegingen van godsdienstige aard en daarmee de zeer belangrijke verworvenheid van de vrijheid van godsdienst niet hebben geschonden. 
Dillen (NI ).
   – Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, zoals u weet oordeelde de Europese Commissie in haar aanbeveling over Turkije dat dit land in voldoende mate de politieke criteria van Kopenhagen respecteert. Daarbij werd voor onze ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid een zeer nieuw en origineel concept uitgedokterd als toetredingscriterium. Folter mag namelijk vandaag op voorwaarde dat het niet systematisch gebeurt. Voor de Commissie is er in Turkije dus geen fundamenteel probleem meer met de mensenrechten. Zo lees ik in de aanbeveling dat Turkije de voorrang van het internationaal recht respecteert, dat de rechten van de Koerdische minderheid eindelijk worden gerespecteerd - weliswaar alleen met de lippen - en dat de Turken eindelijk genieten van de fundamentele rechten en vrijheden. Maar wat blijkt nu? Op dezelfde dag waarop de Commissie Turkije als rechtsstaat kwalificeert, wordt in de Oostenrijkse krant "Der Standard" gemeld dat 14 procent van de asielaanvragen uit Turkije worden erkend, en zoals Reinhard Müller twee dagen geleden nog in de Frankfurter Allgemeine stelde, zijn vluchtelingen personen die uit gegronde vrees voor vervolging uit hun land van herkomst zijn gevlucht. Dus ofwel zijn deze asielaanvragen terecht en worden de mensenrechten nog geschonden in Turkije, ofwel heeft Erdoğan gelijk in zijn cynisme, en zijn organisaties zoals Amnesty International en Human Rights Watch gelieerd aan het internationale terrorisme, zoals hij vorige week voor de Raad van Europa beweerde. 
Mayor Oreja (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats wil ik mijn dankbaarheid uitspreken aan de heer Bourlanges en hem feliciteren met zijn verslag, niet alleen vanwege de inhoud daarvan, maar ook vanwege zijn vermogen om de talrijke amendementen te aanvaarden die wij hem hebben aangereikt. Hartelijk dank hiervoor, mijnheer Bourlanges.
Ik zal mij beperken tot twee overpeinzingen over wat deze nieuwe etappe in de ontwikkeling van de politiële ruimte van vrijheid en van Europese rechtvaardigheid kan betekenen.
De eerste is dat ik, met betrekking tot het onderwerp veiligheid van de Top van Tampere, twee initiatieven voor het voetlicht zou willen brengen die, naar mijn mening, zeer relevant zijn geweest bij het opbouwen van deze ruimte. In de eerste plaats het Europese arrestatiebevel, dat zonder twijfel het gevolg was van de verschrikkelijke aanslagen van 11 september, en in de tweede plaats het actieplan tegen het terrorisme, dat op zijn beurt het gevolg was van de gruwelijke aanslagen van Madrid, initiatieven die we voor een belangrijk deel te danken hebben aan de heer Vitorino. Vandaag is –denk ik – een goede dag om daar onze erkentelijkheid voor uit te spreken.
Maar een ruimte van vrijheid en van rechtvaardigheid kan niet geconstrueerd worden op basis van een antwoord of reactie op de aanslagen en wij zouden niet willen dat het derde relevante initiatief voor deze ruimte pas na aanslagen gelanceerd werd. In plaats van te reageren moeten we initiatieven kunnen ontplooien en we moeten geïsoleerde maatregelen, ook al zijn ze onderdeel van een programma, weten te vervangen door een concreet politiek plan.
De tweede overpeinzing dient ons te brengen bij de methodologie die deze tweede fase in de ontwikkeling van de ruimte leven moet inblazen. Ten eerste, de diagnose: de Raad dient aan de regeringen te vragen wat het belangrijkste probleem op het terrein van veiligheid is die hun landen hebben en het is nodig dat we weten wat het belangrijkste probleem is dat de veiligheid van de Europeanen aantast. Ik denk, net als de heer Vitorino, dat dit vandaag de dag het islamitische terrorisme is en dat dit – naar mijn mening – het belangrijkste veiligheidsprobleem van de Europeanen is.
Het tweede punt, na het diagnosticeren van het project, is dat een politiek project meer is dan een actieplan; het is niet simpelweg een geheel van maatregelen, het houdt in dat de regeringen, de Raad en de Commissie een inspanning dienen te verrichten om het probleem aan te pakken. Het terrorisme kan niet aangepakt worden op algemene wijze. Er dient aangegeven te worden hoe de strijd tegen een specifieke terroristische organisatie in concreto gevoerd wordt. En na de diagnose en na het politieke project zullen we exact weten hoe een Europese politiële en justitiële ruimte van rechtvaardigheid er uitziet en gedefinieerd wordt. Maar dat is de volgorde van aanpak, en niet andersom, wat soms wel gebeurt.
Ten slotte eindig ik met te zeggen dat de Europese ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid verbonden moet zijn met de diagnose van een probleem en effectief dient te zijn bij het oplossen van een probleem. En als wij niet in staat zijn om effectief op te treden en de ruimte niet verbinden met de oplossing van het probleem, zal er geen gemeenschappelijke politiële en justitiële ruimte zijn.
Hazan (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, nu deze uiterst belangrijke, essentiële Europese Raad over de verwezenlijking van een Europese juridische ruimte met rasse schreden nadert, zou ik allereerst een wens willen uitspreken, namelijk dat er nu eindelijk eens een echt debat komt met de Raad en dat de Raad nu eindelijk eens luistert naar wat het Europees Parlement te zeggen heeft.
Met mijn interventie beoog ik in de eerste plaats onze elementaire eisen onder uw aandacht te brengen, in het licht van onze nieuwe politieke agenda. In de eerste plaats lijkt het me essentieel dat eindelijk een echt proactief beleid wordt aangenomen inzake de legale immigratie. Tot op heden is vooral de nadruk gelegd op de repressieve kant van het asiel- en immigratiebeleid – de heer Vitorino is daar enkele minuten geleden eerlijk voor uitgekomen – met als gevolg dat meerdere kanten van dat legale-immigratiebeleid worden verwaarloosd. Dat kan absoluut niet zo doorgaan.
Ten aanzien van het plan om aan de poorten van Europa zogeheten hulpverleningscentra voor vluchtelingen te bouwen, terwijl het puur om kampen gaat, wil ik u graag mededelen dat ik mordicus tegen een dergelijk plan ben. Het zou werkelijk een niet eerder vertoonde terugval betekenen in de manier waarop Europa met zijn verantwoordelijkheden jegens bevolkingsgroepen die brandhaarden ontvluchten omgaat. Hieruit blijkt een totale minachting voor de mensenrechten, hetgeen volstrekt onaanvaardbaar is. En de recente uitlatingen van beoogd commissaris Buttiglione maken ons er niet geruster op, noch hetgeen ik vanavond mevrouw Klamt heb horen verklaren. Afgezien van strikte regels voor het beheersen van de migratiestromen zijn er immers ook even zo elementaire regels omtrent het eerbiedigen van individuele rechten.
Wat betreft het geven van prioriteit aan de strijd tegen het terrorisme, zijn we het allicht eens over de hoofdlijnen van die strijd. We verwachten echter nog twee dingen van de Raad. Ten eerste verwachten wij dat de Raad middelen inzet die echt effect sorteren, en die dus verder gaan dan intentieverklaringen of de benoeming van de heer De Vries na de aanslagen van Madrid. Die werd immers niet voorzien van de middelen om op te kunnen treden. Ten tweede willen wij dat in deze strijd een evenwicht wordt gezocht tussen de veiligheid van de burgers en hun vrijheid, en dat we niet het voorbeeld volgen van onze Amerikaanse vrienden, die in hun gevecht tegen de terroristische vijand de meest elementaire grondrechten met voeten treden.
Ter afronding, mijnheer de Voorzitter, wil ik zeggen dat de eisen die wij stellen ons absoluut noodzakelijk voorkomen en dat wij hopen dat de volgende Raad Justitie en Binnenlandse Zaken hier eindelijk eens echt naar zal weten te luisteren. 
In 't Veld (ALDE ).
   – Dank u wel, Voorzitter. Onder onze neus verdrinken medemensen die op zoek zijn naar een beter bestaan en omdat wij gevoelige Europeanen de aanblik van verdrinkende mensen niet kunnen verdragen, wordt voorgesteld om het probleem maar op de stoep van Noord-Afrika te dumpen. Dat is geen oplossing, dat is wegkijken, want wat er echt nodig is, dat is het langverwachte Europese immigratiebeleid, zodat mensen legaal de Europese Unie kunnen binnenkomen.
Ik heb ook een heel concrete vraag, Voorzitter, die ik al eerder heb gesteld en inmiddels ook in schriftelijke vorm aan de Raad heb voorgelegd, met betrekking tot de grondrechten en vrij verkeer. Welke initiatieven gaat het Nederlandse voorzitterschap nemen voor de erkenning van getrouwde homoparen, zodat homoseksuelen bij vestiging in een andere EU-staat niet langer het risico lopen om hun sociale zekerheid, pensioen, eigendomsrechten en het recht op gezinshereniging te verliezen? 
Clark (IND/DEM ).
   Mijnheer de Voorzitter, ik spreek specifiek namens de Independence Party van het Verenigd Koninkrijk. Het is met het recht en de veiligheid in Europa bergafwaarts gegaan sinds de binnengrenzen zijn afgeschaft. Dit heeft geleid tot grootschalige verplaatsingen van mensen over het gehele continent, om niet te zeggen tot veel illegale immigratie, hetgeen allemaal een volmaakte dekmantel en situatie vormt voor degenen waarvoor je het bangst bent: criminelen zoals de mensenhandelaars, en terroristen. Die kunnen nu vrijelijk hun gang gaan.
De Britse Independence Party is er fervent voorstander van de grenscontroles in Groot-Brittannië weer in te voeren en ons het recht weer toe te eigenen zelf te bepalen wie ons land binnenkomt. Eeuwenlang hebben wij mensen uit de hele wereld toegelaten, maar in kleine aantallen, zodat zij zich vreedzaam konden vestigen en een bijdrage konden leveren aan de maatschappij. Nu zijn onze dichtbevolkte eilanden vol en we streven naar een evenwicht tussen het aantal personen dat het land binnenkomt en het aantal personen dat het verlaat.
Wij geloven in de soevereiniteit van de democratische natiestaat. Landen zijn heel goed in staat hun eigen humane criteria voor asielzoekers vast te stellen en hun eigen beveiligingssystemen te beheren. Het ene land heeft andere mogelijkheden en behoeften dan het andere. Wij geloven niet in harmonisatie volgens het EU-model! 
Allister (NI ).
   Mijnheer de Voorzitter, ik wil de aandacht in dit debat richten op georganiseerde criminaliteit en een aantal lessen trekken uit onze ervaring in Noord-Ierland. Na het staakt-het-vuren in Noord-Ierland hebben wij een duidelijke verschuiving van het terrorisme waargenomen, van zowel Loyalistische als Republikeinse zijde, in de richting van georganiseerde criminaliteit. De extremistische vleugel van de IRA speelt nu een hoofdrol op dit gebied.
De georganiseerde criminaliteit is de voornaamste bron van inkomsten en bezittingen geworden voor Sinn Féin/IRA. ‘Slab’ Murphy, lid van het hoogste orgaan van de IRA, is een vooraanstaand bendeleider in Ierland, en staat aan het hoofd van een organisatie die oliesmokkel in het grensgebied als kernactiviteit heeft. De minister van Justitie in Dublin heeft onthuld dat de IRA nauw betrokken is bij georganiseerde misdaad die zich concentreert rond de haven van Dublin. Het is bekend dat de IRA achter een hele reeks overvallen op zendingen sigaretten zit. We kunnen niet om de waarheid heen: Sinn Féin, dat zich voordoet als een democratische partij en dat in dit Parlement twee schaamteloze afgevaardigden heeft, wordt grotendeels gefinancierd door middel van georganiseerde misdaad. Het hoeft dan ook niemand te verbazen dat het de rijkste partij in Ierland is. Loyalistische terroristen hebben zich ook gespecialiseerd in georganiseerde criminaliteit, in het bijzonder in de verachtelijke drugshandel. Ook zij staan te kijk als de miezerige gangsters die ze zijn.
In geheel Europa moet, onder auspiciën van iedere natiestaat, meedogenloos jacht worden gemaakt op de georganiseerde misdaad. 
De Voorzitter.
   Ik geef nu het woord aan de heer Donner, fungerend voorzitter van de Raad, aangezien hij conform het reglement van de Raad het recht heeft om het woord te voeren wanneer hij daarom verzoekt.
Voor ik hem het woord geef wil ik het Nederlands voorzitterschap er echter op wijzen dat in vergaderingen waar de Raad spreekt en verklaringen aflegt, de agenda van het voorzitterschap zodanig moet zijn opgezet dat het alle debatten kan bijwonen. Dit is omdat debatten met het Parlement niet slechts formaliteiten zijn, maar een wezenlijk onderdeel vormen van de relatie tussen de Raad en het Parlement. De heer Donner heeft het woord. 
Donner,
   . Dank u, voorzitter. Wat uw laatste opmerking betreft, heb ik ook zo goed mogelijk geprobeerd dat te doen en mij op voorhand vergewist van de tijd die hiervoor nodig was en die tijd ook gekregen, waarmee ik verder met mijn afspraken rekening gehouden heb. Dat dat door het verstrijken van de tijd verkeerd gaat, spijt mij oprecht, maar dat kan ik op dit moment niet meer veranderen. Dus ik moet inderdaad weg. In ieder geval zal het Nederlandse voorzitterschap ook verder vertegenwoordigd zijn.
Ik denk dat het mij op deze plaats past om, hoewel het voor mij niet de laatste vergadering met de heer Vitorino zal zijn, ook namens de Raad aan hem bijzondere dank uit te spreken voor de samenwerking tussen Raad en Commissie op dit hele terrein. De Europese Unie heeft dankzij zijn inzet veel vooruitgang kunnen boeken. Het was niet in de laatste plaats dankzij zijn persoonlijke charme dat men in de Raad tot compromissen kon komen en zijn inzicht heeft tot innovatieve oplossingen geleid. Ik denk inderdaad dat de Unie aan hem een goed commissaris heeft gehad.
Mijnheer de voorzitter, er is van verschillende zijden gesproken over de ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid die we aan het opbouwen zijn. Er waren vele geluiden te horen en er is gesteld dat het hier gaat om stappen in de richting van een federaal Europa hetgeen afbreuk zou doen aan de vrijheid en de democratie, omdat de democratie van onderop komt.
Ik kom zelf uit een land waar de democratie ooit in de middeleeuwen is uitgevonden en een hele tijd nodig heeft gehad om naar boven te komen. Maar één voorwaarde voor democratie is dat onze gemeenschappen in veiligheid kunnen leven hetgeen we hier proberen te realiseren. Want bij de samenwerking tussen de landen van Europa gaat het erom een nieuw alternatief te vinden om aan onze burgers te waarborgen dat zij inderdaad in vrijheid hun rechten kunnen uitoefenen en in veiligheid kunnen leven. Deze vrijheid en veiligheid worden bedreigd, niet in de eerste plaats door overheden, maar in de regel door medeburgers. Overheden zijn in een goed georganiseerde samenleving de eerste waarborg voor de vrijheden en de rechten van burgers. Uiteraard zullen die overheden bewaakt moeten worden en er zullen grenzen aan gesteld moeten worden, maar de afwezigheid van een overheid is doorgaans de beste garantie voor chaos waarin de rechten van de burger het eerste slachtoffer vormen. Doch als het overheidshandelen wordt ingegeven door vrees dan zijn de rechten vaak ook het eerste slachtoffer. We constateren echter dat we als landen afzonderlijk die waarborgen steeds minder kunnen geven en dat dwingt ons tot samenwerking, echter met respect voor de diversiteit en de traditie die op dit terrein bestaan. Zoals gezegd, zijn de belangrijkste vrijheden die in het gedrang komen, de vrijheden die ten offer vallen aan misdrijven tegen het leven van de medemens.
Er is in dit verband gesproken over terrorisme. Ik heb daarover al gezegd dat dit thans een belangrijk punt is, maar dat wij niet de fout mogen maken de samenwerking op dit terrein binnen Europa op de vrees voor het terrorisme te baseren. Wij moeten bouwen op de meerwaarde van samenwerking, op de reële belangen en de behoeften in de samenleving. Uiteraard moet het terrorisme op de korte termijn met volle inzet worden bestreden. De Raad heeft in maart naar aanleiding van de aanslagen in Madrid een lange lijst met de nodige maatregelen opgesteld. De Raad heeft op een gegeven moment ook wel degelijk, maar dan in een andere capaciteit, een richtlijn en verschillende maatregelen op het punt van de bescherming van onder andere de persoonlijke levenssfeer aangenomen. Die regels gelden en worden ook binnen de Unie gehandhaafd. Dan zijn er nog enerzijds de samenwerking op het terrein van Justitie en Binnenlandse Zaken en anderzijds de bredere samenwerking binnen de Unie. Die twee moeten niet als schizofreen uit elkaar gehouden worden, zodat we op het terrein van Justitie en Binnenlandse Zaken alles moeten dupliceren wat al in de Europese Unie gerealiseerd is.
Dan kom ik op een aantal opmerkingen die hier gemaakt zijn over de ontwikkeling en de toekomst van het asiel- en het immigratiebeleid. Dat is zonder meer een belangríjk punt en uw commissievertegenwoordigers die aanwezig waren, weten dat het voorzitterschap ook op dit punt ernaar streeft om in de komende tijd belangrijke stappen vooruit te doen. Dat gaat in een eerste fase onvermijdelijk via het vinden van een compromis en een basis die voor sommigen op het eerste gezicht een kleinste gemene veelvoud zal zijn. Maar juist door die basis op dat niveau te leggen wordt het vervolgens mogelijk om dankzij verfijning verder te gaan. Ik heb al aangegeven en ik erken zonder meer dat het Nederlands voorzitterschap voornemens is op dat terrein te komen tot besluitvorming met gekwalificeerde meerderheid, juist om dat mogelijk te maken. Maar dat zal slechts kunnen geschieden dankzij het feit dat de eerste basis is gelegd met unanimiteit en dat we op die basis verder kunnen bouwen.
Er zijn hier uiteenlopende dingen gezegd, onder andere over hetgeen besloten zou zijn tijdens de informele Raad over opvangcentra in Noord-Afrika. Mag ik op dat punt erop wijzen dat onze eerste verantwoordelijkheid en eerste prioriteit worden ingegeven door het feit dat er ook nu nog dagelijks mensen in de Middellandse Zee verdrinken bij hun poging naar Europa te komen. Europa heeft legale migratie geregeld, maar Europa heeft niet de illegale immigratie geregeld en daarover hebben we het hier. De verantwoordelijkheid van de lidstaten - dat is ook besproken tijdens de informele Raad - is een antwoord te vinden op de vraag hoe wij hiervoor een oplossing kunnen vinden. In dat verband is tijdens de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken onder andere gesproken met de Hoge Commissaris voor de vluchtelingen, de heer Lubbers, maar ook commissaris Vitorino heeft daar zijn visie gegeven op de externe dimensie van het asiel- en migratiebeleid. Bij deze drie bronnen bleek de zorg om een oplossing te vinden voor de problematiek in de Middellandse Zee en wel op een effectieve en zorgvuldige manier. Dat werd ook door de aanwezige ministers onderkend. Tevens werd duidelijk dat er voor veel punten aansluiting kan worden gevonden bij de reeds bestaande initiatieven. Er zijn hier dingen gezegd met betrekking tot de Italiaanse staat en in ieder geval heeft het voorzitterschap bij Italië geïnformeerd naar de benadering van de problematiek en gevraagd hoe gehandeld wordt in het geval van personen die asielverzoeken indienen. Het voorzitterschap heeft van de Italiaanse overheid ook de garantie gekregen dat dezen tot de nationale asielprocedure worden toegelaten en dat ook de Hoge Commissaris betrokken is bij de behandeling daarvan. Het is echter wel zo dat, als er geen asielverzoek wordt ingediend, personen weer kunnen worden geretourneerd naar het land van herkomst, althans van doortocht. Als personen op volle zee worden opgepikt, dan kunnen ze eventueel naar het land van doortocht teruggebracht worden. Dan is het onze verantwoordelijkheid om juist in die landen van doortocht te zorgen dat opvang mogelijk is hetgeen ook kan onder verantwoordelijkheid van de Hoge Commissaris voor de vluchtelingen. Dat is niet per definitie een kwestie van nationale staten. Dan was er nog de vraag over de richtlijn voor de minimumnormen met betrekking tot de asielprocedure. Het voorzitterschap streeft ernaar om de besluitvorming onder Nederlands voorzitterschap af te ronden.
Nog een paar afzonderlijke kanttekeningen, in het bijzonder ten aanzien van de opmerkingen van de heer Bourlanges met betrekking, in de eerste plaats, tot mijn opmerking over het Hof van Justitie. Het is niet zo dat door de uitbreiding van de bevoegdheid van het Hof van Justitie op een terrein waar helemaal geen rechters fungeren, nu pas rechters zullen optreden. Vreemdelingenrecht en strafrecht zijn terreinen waarop de rechtsbescherming in alle lidstaten van oudsher vrij omvangrijk is. Dus in dat opzicht is de functie van het Hof vooral de eenvormige uitleg van bepalingen. Ik heb aangegeven dat, als de Unie met besluiten het terrein van de immigratie en van het strafrecht betreedt, daardoor de noodzaak ontstaat van een uniforme uitleg. Dan is het de eerste verantwoordelijkheid van de Unie om ervoor te zorgen dat de uitleg van dat soort bepalingen in de procedures waarin de vrijheid van personen in het geding is, snel verloopt. Anders geldt immers zoals het in het Engels gezegd wordt: "Justice delayed, is justice denied". Dat is de eerste verantwoordelijkheid van de Unie en daarom heb ik daarop gewezen.
Wat betreft uw opmerkingen over besluitvorming met gekwalificeerde meerderheid heb ik eerder aangegeven waarnaar het voorzitterschap in elk geval streeft. In dit verband zullen we het verdere verloop moeten afwachten. Ten aanzien van uw opmerking over het Agentschap voor de mensenrechten het volgende. Zoals u weet, heeft de Europese Raad in september jongstleden daarover een besluit genomen en het Nederlandse voorzitterschap zal ervoor zorgen dat zo snel mogelijk .... 
De Voorzitter.
   Mijnheer Donner, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, bij wijze van institutionele hoffelijkheid legt het Bureau uiteraard geen tijdslimieten vast voor de Raad of de Commissie, maar de tijd moet worden toegewezen op basis van een eerlijke verdeling van de spreektijd. Dat is in ieder geval de manier waarop de tijd wordt toegewezen aan de leden van dit Parlement. De Raad zou volgens de planning aan het eind van het debat vijf minuten het woord voeren. Ik ben mij er goed van bewust dat u in het midden van het debat spreekt en niet aan het eind ervan, maar laat mij u eraan herinneren dat we nu al aan de twaalf minuten komen. Ik wil u daarom verzoeken om het enigszins kort te houden, zodat de leden van dit Parlement ook nog enige tijd hebben om te spreken. Hartelijk dank. 
Donner,
   . Ik heb getracht zo beknopt te zijn, als ik moest zijn en was dan ook aan een natuurlijk einde van mijn opmerkingen gekomen voorzover de vragen zich aan de Raad richtten. Dank u. 
De Voorzitter.
   In dat geval excuseer ik mij voor het onderbreken van deze langverwachte afsluiting. Laten wij verdergaan met de agenda. Het woord is aan mevrouw Kudrycka. 
Kudrycka (PPE-DE ).
    Dank u wel, mijnheer de Voorzitter, voor het beschermen van de rechten van de parlementsleden.
Mijnheer de Voorzitter, de lidstaten die in 2004 tot de Europese Unie zijn toegetreden, waren de eersten die de strenge regels op het gebied van de bescherming van de buitengrenzen moesten naleven. Hun inspanningen werden door de Europese Commissie tijdens de toetredingsonderhandelingen uiterst positief beoordeeld. Sinds 1 mei 2004 zijn 10 nieuwe landen betrokken bij de samenwerking in het kader van Schengen. Het feit dat zij geen toegang hebben tot het Schengen Informatie Systeem blijft evenwel een fundamentele belemmering voor volwaardige deelname. Dit bemoeilijkt de wederzijdse tenuitvoerlegging van de verdragsbepalingen op het gebied van de justitiële bijstand in strafzaken, zoals het Europees aanhoudingsbevel, de politiesamenwerking en het gemeenschappelijk immigratiebeleid. Hierdoor kunnen de nieuwe lidstaten bijvoorbeeld geen uniforme Schengenlijsten publiceren en, erger nog, hierdoor zal aanzienlijk langer aan de binnengrenzen van de Unie moeten worden gecontroleerd. Dit probleem wordt door een meerderheid van de burgers van Polen en van de andere nieuwe landen negatief beoordeeld. Zij kunnen moeilijk begrijpen waarom er in de loop van de pretoetredingsstrategie, die de Unie en de kandidaat-lidstaten bijna tien jaar hebben uitgevoerd, niet voor is gezorgd dat het informatiesysteem klaar zou zijn om er per 1 januari 2004 nieuwe gebruikers aan te koppelen.
In 2003 hebben de Europese Commissie en de lidstaten eind 2006 vastgelegd als datum waarop het Schengen Informatie Systeem van de tweede generatie gereed zou zijn. Thans gaat men ervan uit dat het 1 mei 2007 zal worden. Ik ben van mening dat de Commissie en de Raad de oorspronkelijke datum van 31 december 2006 moeten aanhouden als datum waarop het Schengen Informatie Systeem van de tweede generatie operationeel moet kunnen zijn. Tegen die tijd moet de integratie van de IT-systemen van de nieuwe lidstaten en de overdracht van de gegevens van het oude naar het nieuwe systeem voltooid zijn. De Europese Commissie moet het positieve verslag van deskundigen van de Europese Unie betreffende een evaluatie en beoordeling van de oostelijke buitengrens op basis van objectieve indicatoren aan de Raad voorleggen. Met spijt stel ik vast dat noch altijd de stereotype en de mythe in de pers wordt verbreid dat de nieuwe lidstaten de gemeenschappelijke grenzen nog op onbevredigende wijze zouden beschermen. Ik ben van mening dat verspreiding van adequate informatie door de Commissie niet alleen zou leiden tot erkenning van de inspanningen die de nieuwe lidstaten zich hebben getroost, maar tevens tot de erkenning van de positieve gevolgen van hun inspanningen. Tijdens de hoorzitting in onze commissie heeft professor Buttiglione de stand van de voorbereidingen voor de tenuitvoerlegging van het Schengen Informatie Systeem van de tweede generatie aan de oostgrens van de Europese Unie zeer positief beoordeeld. Tegelijkertijd heeft hij beloofd de operationele maatregelen op dit gebied te zullen versnellen. Ik hoop dat de Commissie en de Raad er bij de planning van de toekomst van de ruimte van vrijheid in zullen slagen dat het vrije verkeer voor de Europese burgers, een van de fundamentele vrijheden van de Europese Unie, zo spoedig mogelijk zonder enige discriminatie wordt gerealiseerd. Dit is de snelste manier om de hoogste mate van veiligheid te bewerkstelligen en stelt ons beter in staat het terrorisme te bestrijden. Dank u wel. 

De Voorzitter. 
    Bij het plaatsnemen in de voorzittersstoel wil ik alle leden opnieuw verzoeken zich strikt aan hun spreektijd te houden. Het is al laat, er is een lange sprekerslijst en we hebben nog een onderwerp te behandelen. 
Díez González (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, bij iedere toekomstige ontwikkeling van de ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid zal rekening gehouden moeten worden, naast andere overwegingen, met het binnendringen in Europa van het islamitisch-fundamentalistische terrorisme, dat een slag heeft toegebracht aan de Unie in het hart van Madrid. Een dreiging die zich voegt bij de dreiging die gevormd wordt door het nationalistische terrorisme van de ETA, die zwakker is dan ooit, inderdaad, maar die nog steeds het vermogen bezit om te moorden.
Het islamitisch-fundamentalistische terrorisme komt overeen met de ETA wat betreft het doel om de democratie een nederlaag toe te brengen en het fanatisme waarmee het zich tegen altijd onschuldige slachtoffers richt, maar verschilt van de ETA wat betreft strategie, organisatie, manier van optreden en wat betreft zijn steunpunten. Welnu, om beide te bestrijden dienen we deze ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid op te bouwen met één en hetzelfde oogmerk: ze te verslaan, door de aanstichters en de daders van de misdaden aan te houden en ter beschikking van justitie te stellen en door de tactiek, en zelfs de strategie, aan te passen aan de dimensie, de context en de structuur van iedere terroristische organisatie.
De recente geschiedenis heeft ons laten zien dat we in staat zijn gezamenlijk op te treden na een aanslag, maar dat we daarentegen niet in staat zijn alle instrumenten van de rechtsstaat te mobiliseren om een aanslag te voorkomen. Ik zal u een voorbeeld geven: de Raad heeft een reeks kaderbesluiten genomen die nog niet zijn omgezet in de nationale wetgeving van bepaalde landen, met als gevolg dat deze besluiten, ondanks alle mooie woorden van solidariteit van de betreffende staatshoofden en regeringsleiders, niet operationeel zijn. Waar wachten ze op? Wat moet er gebeuren? Hoeveel meer treinen moeten er in de lucht vliegen voordat we begrijpen dat de strijd tegen de terreur onze verantwoordelijkheid is, dat het een tragedie is voor de direct getroffenen, maar dat het beleid om het te voorkomen en te verslaan Europees moet zijn?
Ik vraag mij af, geachte afgevaardigden, of niet het moment gekomen is waarop, in voorkomende gevallen, een staat die de veiligheid van zijn buren in gevaar brengt omdat hij de gemeenschappelijke regelgeving in de strijd tegen het terrorisme niet toepast, een sanctie opgelegd zou kunnen worden. Ik weet dat het hier de derde pijler betreft, maar het gaat erom of de politieke wil aanwezig is. Deze situatie is te veranderen. Nogmaals, er is alleen politieke wil voor nodig. Waarom is het wel mogelijk om een sanctie op te leggen aan een staat die zich niet houdt aan het stabiliteitspact en niet aan een staat die het leven van zijn buren in de waagschaal stelt omdat het de Europese regelgeving niet toepast? Dat is een treurige paradox.
Geachte afgevaardigden, het zou bijzonder nuttig zijn als de nieuwe Commissie een evaluatieverslag zou opstellen en aan het Parlement zou doen toekomen over de wijze waarop de kaderbesluiten zijn omgezet in nationale wetgeving en over de toegevoegde waarde die daarbij is gerealiseerd.
Mijnheer de Voorzitter, ik sluit af, maar staat u mij toe dat ik mij heel kort tot de heer Vitorino richt: ik weet dat een mens soms, achter zijn bureau, vergeet dat degenen die uiteindelijk de gevolgen van politiek handelen dragen burgers zijn, met gezichten en ogen. Ik weet dat dit bij u niet het geval was, en ik wil u meegeven dat dankzij uw doorzettingsvermogen, uw inzet en uw intelligentie vele Europese burgers, veel van mijn buren, zich vrijer hebben gevoeld. 
Guardans Cambó (ALDE ).
   Mijnheer de Voorzitter, dit document, het rapport van de commissie die onderzoek heeft gedaan naar de aanslagen van 11 september, is door velen van ons gelezen of zelfs aandachtig bestudeerd. We weten allemaal wat het inhoudt, we weten wat er in staat. Het is de reactie – de veelzijdige, objectieve, zorgvuldige reactie – van de politici van een samenleving die proberen die samenleving te beschermen, die proberen hun eigen instellingen met kritische ogen te bekijken en vast te stellen wat in die instellingen niet werkte.
Als we vervolgens naar Europa kijken, zien we deze documenten, waarvan er één gisteren is gepubliceerd door de Raad. Het is het verslag van 12 oktober van de Raad dat volgt op het verslag van de Commissie van 8 juni 2004, en het is bedoeld om de lacune op te vullen. Wat is er gebeurd met het kaderbesluit inzake terrorisme? Deze documenten zijn bijna stiekem te noemen: grote politieke beslissingen worden immers in het openbaar genomen, maar dit besluit niet. Dit is ontmoedigend. Er blijkt uit dat zelfs het Nederlands voorzitterschap de Commissie niet de antwoorden heeft gegeven die zij nodig heeft om deze documenten op tafel te leggen. Maar het Nederlands voorzitterschap is niet de enige op wie iets aan te merken valt: slechts 13 van de 25 landen hebben hun huiswerk gedaan.
Minder gepraat en meer actie: wetgeving is werk. Het is allemaal goed en wel om met mooie praatjes te komen en te proberen de staten en hun imago’s te beschermen in plaats van burgers te beschermen. Maar zo werkt het niet. 
Pęk (IND/DEM ).
     Mijnheer de Voorzitter, met ontsteltenis heb ik geluisterd naar wat hier vandaag in het Parlement is gezegd. De ene spreker na de andere gaf uiting aan zijn tevredenheid en overtuiging ten aanzien van de verworvenheden van de Europese Unie. Wat is er inderdaad prachtiger dan gelijkheid, vrijheid, broederschap en een ruimte van vrijheid, gelijkheid en rechtvaardigheid. Maar, zo vraag ik, waar is deze ruimte? Waar is de rechtvaardigheid, waar zijn de gelijke rechten als jullie niet eens kunnen voorzien in vertolking bij de commissievergaderingen, terwijl alle lidstaten en alle leden van dit Parlement daar overeenkomstig de Verdragen recht op hebben? Waar zijn de rechtvaardigheid, de ethiek en de moraal, als jullie kinderporno op Internet bestrijden, maar tegelijkertijd, in naam van de zogenaamde burgerlijke vrijheden, de toegang tot pornografie in het algemeen bevorderen? Is hier geen sprake van een gespleten persoonlijkheid en een merkwaardige schizofrenie? Mijns inziens bevindt de Europese Unie zich thans op een tweesprong. Jullie proberen op drijfzand te bouwen. Jullie hebben immers de beginselen van de ethiek van de beschaving, de christelijke ethiek, verworpen die duizenden jaren het fundament hebben gevormd. Nu wordt gezegd dat de geest van dit oude fundament behouden blijft nu het wordt vervangen door het nieuwe fundament van recht en de zogenaamde mensenrechten. Maar ik heb zorgwekkende debatten beluisterd, zelfs in mijn commissie, die de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken heet. Er wordt gesproken over de noodzaak om de criminele handelingen van pedofielen op Internet te bestrijden. Tegelijkertijd wordt in naam van diezelfde vrijheid aan allerlei seksuele afwijkingen ruim baan gegeven. Nu vraag ik mij af of een dergelijk bouwwerk niet gedoemd is in te storten. Mijnheer de Voorzitter, in naam van deze beginselen wil ik tot slot de woorden van een Poolse dichter aanhalen die zei, dat wie vonken uit de oven van de duivel neemt om de kracht van de duivel te verzengen, de eeuwige wijsheid bespot en de wereld in duisternis stort. Dit bij wijze van waarschuwing! 
Cederschiöld (PPE-DE ).
   Mijnheer de Voorzitter, ik zal enige algemeen beschouwende woorden spreken. De EU staat nu voor de zware uitdaging om met succes tot gemeenschappelijke rechtsregels te komen voor de zojuist uitgebreide EU en weldra de nog verder uitgebreide EU. De eis inzake rechtszekerheid moet voor een EU met 30 lidstaten dezelfde zijn als voor een EU met 25 lidstaten. Van ons Zweden wordt nu verwacht dat we een 21-jarige, Kalle Jonsson, aan Griekenland uitleveren, op grond van een arrestatiebevel. Kalle Jonsson wacht al sinds 2001 op een proces. Drie jaar wachten voor een jong iemand, is dat redelijk?
Het rechtsstelsel van de EU is gebaseerd op wederzijds vertrouwen – vertrouwen in elkaars rechtsstelsel. De meeste mensen in mijn land denken dat de EU gaat over handel en de interne markt. Ze hebben er geen idee van dat we elkaars vonnissen moeten erkennen – ook in de nogmaals uitgebreide EU van morgen – ongeacht bijvoorbeeld de omstandigheden van die erkenning. De EU heeft reeds problematische gebieden binnen haar eigen buitengrenzen, en zal er nog meer krijgen. Tegelijkertijd moeten we zorgen voor het nodige vertrouwen van de burgers in het rechtsstelsel van alle lidstaten. Dat is moeilijker dan bij de burgers steun voor het Verdrag krijgen. Als die steun van de burgers binnen de geplande tijd niet wordt verworven, wordt de uitbreiding vertraagd of de gerechtelijke samenwerking verzwakt of zelfs de rechtszekerheid aangetast. Heel eenvoudig gezegd: hoe kan de commissie deze opdracht vervullen, of hebben we het over een droom, hebben we het over een utopie?
Ten slotte: hartelijk dank, mijnheer Vitorino, voor uw hulp om ons dichter bij die droom te brengen, en hartelijk dank, mijnheer Bourlanges, omdat u laat zien dat u van plan bent te proberen dit proces te versnellen.
Kreissl-Dörfler (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, hoe kunnen we in de toekomst de ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid zo inrichten, dat deze voldoet aan de behoeften van de Europese burgers van de 21e eeuw? We moeten garanderen dat de EU blijft staan voor internationale betrokkenheid, ruimdenkendheid en verdraagzaamheid.
Wij zijn het erover eens dat we het internationale terrorisme en de georganiseerde misdaad krachtig moeten bestrijden. We moeten daartoe wel de juiste maatregelen treffen. Wij zijn bijvoorbeeld een warm voorstander van het Europees arrestatiebevel. Dat is helaas niet overal zo. Wij moeten echter helemaal niets hebben van de wilde maatregelen en de blinde ijver, bedoeld om alle mogelijke gegevens over burgers te verzamelen, die voor onbepaalde tijd op te slaan en aan alle mogelijke instanties door te geven. Dat leidt alleen in schijn tot meer veiligheid. De met veel pijn en moeite bevochten burgerlijke vrijheden en de bescherming van het individu mogen daaraan niet worden opgeofferd. Deze waarden moeten het fundament zijn van alle maatregelen op het gebied van justitie en binnenlandse zaken. Dat hebben we met Tampere I duidelijk gemaakt en daaraan moeten we blijven vasthouden.
Verder moet er een gemeenschappelijk asielbeleid komen en een beleid waardoor we greep kunnen krijgen op illegale immigratie en mensenhandel kunnen tegengaan, zonder het solidariteitsbeginsel uit te hollen of zelfs op te geven.
Door welk mensbeeld, door welke visie op de vrouw en door welke visie op vrijheid wordt Europa straks gekenmerkt? Door een visie uit de 19e eeuw of door een visie die past bij de 21e eeuw en recht doet aan de behoeften van de burgers? Wij als sociaal-democraten zijn voor de 21e-eeuwse visie.
Mevrouw Klamt, u hebt een briljante toespraak gehouden, maar een Beierse voetbalwijsheid luidt: net naast is ook naast! 

Tot slot wil ik enige woorden tot u richten, mijnheer de commissaris. Ik dank u hartelijk voor het uitstekende werk dat u verricht heeft. Ik wens u het allerbeste voor de toekomst. En ik kan u namens mijn fractie verzekeren dat we u hier node zullen missen. Hartelijk dank. 
Wallis (ALDE ).
   Mijnheer de Voorzitter, wanneer we ons bezighouden met de toekomst van een ruimte van rechtvaardigheid, kunnen we dan ook meer aandacht besteden aan samenwerking en toegang tot justitie in burgerlijke en handelsaangelegenheden? Dit gebied wordt namelijk nogal stiefmoederlijk behandeld en naar de achtergrond geschoven door actuelere vraagstukken, maar onze burgers en bedrijven hebben er wel dagelijks mee te maken. Een coherente rechtsorde op burgerlijk en handelsgebied is nodig om de interne markt goed te laten functioneren en dus om de doelstellingen van Lissabon te verwezenlijken.
Ons grondbeginsel dient wederzijdse erkenning te zijn, het respecteren van onze verschillende juridische tradities en culturen. We moeten ons evenwel ook afvragen of we niet onze verzameling wetten te ingewikkeld maken en een tweeledig juridisch stelsel creëren, met een gedeelte dat van toepassing is op buitenlandse gevallen en een gedeelte dat voor interne zaken geldt, zoals dat met de richtlijn inzake rechtsbijstand het geval is.
Een aanvullend, optioneel, Europees juridisch stelsel voor grensoverschrijdende zaken, dat kan voortvloeien uit het voorstel voor een Europese betalingsorder, zou kunnen leiden tot minder zekerheid en meer verwarring. Het is de bedoeling dat wij op 25 oktober de Europese Dag van het burgerlijk recht vieren. Ik vraag me af of veel mensen iets van de feestelijkheden zullen merken. Laten we deze feestdag in de komende jaren meer in de schijnwerpers zetten. 
Kirkhope (PPE-DE ).
   Mijnheer de Voorzitter, het is enigszins lachwekkend dat de voorgestelde ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid waarover we hier debatteren, kennelijk betrekking heeft op heel Europa, behalve op dit Europees Parlement. Het feit dat leden van het Parlement felle kritiek uitoefenen op de zuiver persoonlijke opvattingen – en het recht om die opvattingen uit te dragen – van kandidaat-commissarissen, omdat die opvattingen niet met de hunne stroken, is een voorbeeld van onverdraagzaamheid die onze Vergadering en de betrokken partijen geen eer aandoet. Als dat de principes zijn van het socialisme en het liberalisme, dan horen ze hier beslist niet thuis.
Wat de belangrijkste vraagstukken betreft, hebben we geen kader nodig waar alles in moet passen. Het is soms juist productiever, in onze ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid, om met meer bilaterale en multilaterale overeenkomsten te werken. Ik denk bijvoorbeeld aan de overeenkomst inzake gemeenschappelijke onderzoeksteams, een initiatief waaraan ik destijds, en daar ben ik trots op, heb meegewerkt. We werken echter niet genoeg samen. Men zou kunnen stellen dat we meer praktische resultaten zouden behalen voor onze burgers wanneer we ons niet zozeer zouden bezighouden met het creëren van ingewikkelde structuren die hun doel voorbijschieten, als wel met de samenwerking tussen lidstaten en organisaties. Op die manier zouden we ook een breder draagvlak creëren voor Europa, waar de burgers dan immers daadwerkelijk achter zouden kunnen staan en van zouden kunnen profiteren.
Tot slot, ik geloof niet dat ik voor de heer Vitorino gestemd heb. Ik geloof dat ik hem in eerste instantie zelfs niet erg mocht. Ik wil er echter geen misverstand over laten bestaan dat hij mijns inziens een buitengewoon effectieve en coöperatieve commissaris is geweest en dit Parlement met respect bejegend heeft. Daarmee heeft hij, in mijn ogen, zonder meer een plaats in de eredivisie verdiend en ik wens hem het beste voor de toekomst. 
Díaz De Mera García Consuegra (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Vitorino, in deze nieuwe fase van de Unie moet de ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid worden versterkt om een grotere effectiviteit en legitimiteit te bereiken in het licht van de nieuwe gevaren die op ons afkomen en die in een aantal gevallen echte, acute, bewezen, sluimerende of latente bedreigingen van onze essentiële waarden vormen.
Wij vinden het van fundamenteel belang dat de Europese Unie zich vastlegt op een gemeenschappelijke antiterroristische politieke strategie die haar in staat stelt om volgens de wet en op basis van verstand en de wens om levens te beschermen onverdroten en vastberaden elke terroristische organisatie te neutraliseren die opereert in onze ruimte van vrijheden of vanuit onze ruimte van vrijheden. Zo versterken wij de geloofwaardigheid van onze democratische instellingen en het vertrouwen van onze burgers in die instellingen.
Wij kunnen onze vrijheden en onze rechten niet bevorderen of versterken, mijnheer de Voorzitter, als we niet in staat zijn ze te verdedigen. En die rechten en die vrijheden vormen ons grootste bezit.
Mijnheer de Voorzitter, om bij te dragen aan dat voornemen en aan die verplichting, waar we ons onder geen enkel beding aan mogen onttrekken, zullen we ook een antwoord moeten vinden op een aantal problemen, zoals het asielprobleem. We hebben een gemeenschappelijke procedure en doeltreffende maatregelen nodig om vluchtelingen te beschermen en de maffia’s aan te pakken die hen op wrede wijze als handelswaar gebruiken. We moeten gemeenschappelijk onze buitengrenzen bewaken, en ten slotte is het onontbeerlijk dat wij grote vooruitgang boeken op het terrein van de justitiële en strafrechtelijke samenwerking, met name op strafrechtelijk gebied.
Ik ben blij met de punten waarop de Raad en het Parlement op dezelfde lijn zitten, los van de reserves omtrent de bevoegdheden van het Hof van Justitie. Ik prijs de gevoeligheid van het Nederlandse voorzitterschap en corrigeer haar: jawel, het terrorisme is ons belangrijkste en meest fundamentele probleem.
Ik eindig, mijnheer de Voorzitter, met het feliciteren van de heer Bourlanges en in het bijzonder van commissaris Vitorino, in wiens rede ik mij van A tot Z kan vinden. 
Coelho (PPE-DE ).
   – Dit uitstekende verslag van de heer Bourlanges verschijnt op een moment dat er sinds Tampere – 1999 – bijna vijf jaren verstreken zijn. Met Tampere is geprobeerd een ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid te scheppen.
De wijze waarop het debat vandaag plaatsvindt is in zekere zin een afspiegeling van de wijze waarop we de afgelopen vijf jaren hebben gewerkt. De Commissie is altijd aanwezig, met het verstand en de volharding van commissaris Vitorino, die ik bij dezen begroet en gelukwens. De Raad is – indien niet afwezig – onmachtig een besluit te nemen. Als ik naar de lege stoel van de Raad kijk, zie ik daar het beeld van al hetgeen zich de afgelopen vijf jaar rond de ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid heeft afgespeeld.
Ik hoop dat de Europese Raad van 5 november de Raad wordt waar het Parlement in de resolutie van onze collega Ribeiro e Castro om heeft gevraagd. Wij hebben voorgesteld een Tampere II te organiseren ter evaluatie van de ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid en om nieuwe doelen en tijdsschema’s vast te leggen. We moeten daarbij snel en vastberaden te werk gaan. Ik kan u vertellen, mijnheer Vitorino, dat ik de agenda zoals die voor de Raad van 5 november is vastgelegd – een agenda waar de Commissie veel toe heeft bijgedragen – vind getuigen van een zeer praktische aanpak. Ik ben het eens met de algemene beginselen die ten grondslag liggen aan de politieke richtsnoeren van het meerjarenprogramma. De eerste prioriteit moet de bestrijding van het internationale terrorisme zijn door middel van een algemene antiterreurstrategie, niet alleen op communautair niveau, maar ook op mondiale schaal.
Er zal tegelijk een beleid moeten worden ontwikkeld voor de bescherming en bevordering van de fundamentele rechten en vrijheden. Er zal ook bijzondere aandacht moeten worden besteed aan aspecten als het toezicht op de migratiestromen, het functioneren van het agentschap voor grensbeheer, het operationeel maken van het visa-informatiesysteem (VIS) en de tweede generatie van het Schengen Informatie Systeem, en het verbeteren van de veiligheid op het gebied van reisdocumenten en visa.
Tot slot wil ik de afwezige Raad dit zeggen: als het opzetten van deze ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid één van de grote politieke prioriteiten van de Europese Unie is, dan moet dat uitdrukking krijgen in de toewijzing van adequate financiële middelen bij de eerstvolgende Financiële Vooruitzichten. Hartelijk dank. 
Busuttil (PPE-DE ).
   Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik ten scherpste protesteren tegen het feit dat er te weinig tolkfaciliteiten voor het Maltees beschikbaar zijn. Het is een officiële taal van de Europese Unie en toch is de tolkcabine daarboven leeg. Dit zijn tekortkomingen die erg lastig en eerlijk gezegd ook onaanvaardbaar zijn.
Ik heb het woord gevraagd om de aandacht te vestigen op de hoogst ernstige situatie waarmee mijn land te maken heeft in verband met illegale immigratie. Alleen al in de eerste negen maanden van dit jaar zijn er 1200 bootvluchtelingen in Malta aangekomen. Sommigen zullen 1200 misschien niet zo’n indrukwekkend aantal vinden, maar als je de oppervlakte en de zeer grote bevolkingsdichtheid van Malta in aanmerking neemt, wordt onmiddellijk duidelijk dat we hier wel degelijk met een uitermate ernstig probleem te maken hebben. Ter illustratie: 1200 immigranten in Malta staat – wat impact betreft – ongeveer gelijk aan 140 000 mensen die op Sicilië aankomen. En we hebben het nu alleen nog maar over de eerste negen maanden van dit jaar. Kortom, de impact is enorm en het mag duidelijk zijn dat mijn land steun nodig heeft om deze ernstige situatie het hoofd te kunnen bieden.
Als het om het vraagstuk van de illegale immigratie gaat, is het maar al te gemakkelijk om met de beschuldigende vinger naar anderen te wijzen. Het is minder gemakkelijk om de verantwoordelijkheid te dragen als het erom gaat de continue stroom van bootvluchtelingen te verwerken wanneer je niet voldoende middelen hebt om hen te helpen. Wij moeten daarom op zijn minst erkennen dat dit niet het probleem van slechts één land is, of van een paar landen: het is een gemeenschappelijk, Europees probleem, dat om een gemeenschappelijke, Europese oplossing vraagt.
De Europese Unie moet het niet bij mooie woorden laten, maar de betrokken landen daadwerkelijk helpen zich beter op de situatie voor te bereiden. Er moeten in het bijzonder voldoende financiële middelen beschikbaar worden gesteld om hen te helpen hun infrastructuur en hun diensten te verbeteren, zodat ze beter op de situatie kunnen inspelen.
We zeggen dat de Europese Unie gegrondvest is op het subsidiariteitsbeginsel. Het is tijd dat we, wat dit vraagstuk betreft, tot daden overgaan en solidariteit betuigen in de praktijk. 
De Voorzitter. 
    Ik wil mij verontschuldigen voor het ontbreken van een Maltese vertaling, hetgeen te wijten is aan een tekort aan tolken. Dit is uiteraard geen rechtvaardiging en ik hoop dat deze situatie snel zal worden rechtgezet. 
Kelam, Tunne (PPE-DE ).
   –Mijnheer de Voorzitter, ik zou me in mijn verklaring willen richten op de vrijheid van verkeer van burgers van de Europese Unie.
De ruimte van vrijheid en gerechtigheid zal zijn naam de komende jaren eer moeten aandoen, en niet alleen op papier maar ook in de praktijk. Met name de burgers van de nieuwe lidstaten zullen pas het gevoel hebben volwaardige burgers van de Europese Unie te zijn wanneer de grenzen voor alle EU-burgers zijn opgeheven. Helaas bieden de huidige documenten geen adequate oplossing voor de bestaande problemen met betrekking tot de invoering van de vrijheden voor burgers van de Europese Unie, zoals de toepassing van het zogenaamde “variabele geometrieschema”. Ik ben van mening dat de bestaande tweedelingen ook in het Tampere II-programma van de Europese Raad uitdrukkelijker moeten worden aangepakt.
Wij dienen te waken voor situaties waarin burgers van derde landen, op wie bijzondere regelingen en bepalingen van toepassing zijn, zich in een gunstiger positie bevinden dan burgers van de nieuwe lidstaten. Een praktische kwestie die in de nabije toekomst een serieuze inspanning vergt, is de uitbreiding van het Schengensysteem met de nieuwe lidstaten, hetgeen zo spoedig mogelijk dient te gebeuren. Wij moeten onze politieke wil hierop concentreren zodat een en ander voor 2007 kan zijn verwezenlijkt, en niet alleen in theorie maar ook in de praktijk. De Raad en de Commissie dienen hiervoor fondsen beschikbaar te stellen, zodat het noodzakelijke visa-informatiesysteem kan worden opgezet en er voldoende deskundigen beschikbaar zijn om missies naar de nieuwe lidstaten uit te voeren. Dit proces omvat ook doelgericht beleid van de kant van de Europese Unie om het proces van onderhandelingen over de grensovereenkomsten tussen de nieuwe lidstaten en hun buren te voltooien, een proces waarvoor de nieuwe leden alles hebben gedaan wat binnen hun macht ligt.
Tot slot zou ik commissaris Vitorino willen bedanken voor zijn zeer effectieve en waardevolle werk in verband met de binnenlandse zaken van de EU en zijn belangrijke bijdrage aan de Europese Conventie. 
Schierhuber (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, het doet mij werkelijk goed dat dit voor iedere Europese burger zo belangrijke onderwerp vandaag op de agenda staat en ik vind het dan ook erg jammer dat veel fracties de zaal al hebben verlaten.
In onze uitgebreide Unie staan we ook op dit terrein voor nieuwe uitdagingen, alleen al door de verschuiving van de buitengrenzen. We moeten een goede beveiliging van onze buitengrenzen kunnen garanderen. Er moet prioriteit worden gegeven aan een gecoördineerd grensbeleid en de beveiliging van onze buitengrenzen moet gemeenschappelijk worden gefinancierd. In dit verband kijk ik echter met een zekere scepsis naar de oprichting van een Europese grensbewakingsdienst.
Ons doel voor de toekomst moet zijn, een gemeenschappelijk asielrecht en duidelijke migratieregels tot stand te brengen, waarbij het vaststellen van quota is voorbehouden aan de lidstaten. In dit verband is het belangrijk dat illegale immigratie wordt tegengegaan. Het asielrecht is onaantastbaar, maar er kan geen sprake zijn van een recht op immigratie. We moeten op het gebied van asiel en migratiestromen ook streven naar een intensievere samenwerking met de buurlanden. Om onze burgers te beschermen moeten we optreden tegen het terrorisme en de georganiseerde misdaad; daarbij is het belangrijk in de kwestie van de bescherming van persoonsgegevens een goed compromis te vinden tussen de strijd tegen het terrorisme, de economische belangen en de rechten van de burgers. Andere speerpunten van ons beleid die extra aandacht verdienen zijn de bestrijding van kinderporno, vrouwenhandel, drugs en corruptie en de stabilisering van de Balkan.
Tot slot wil ik op deze plaats formeel namens mijn land commissaris Vitorino nadrukkelijk bedanken voor zijn betrokkenheid en voor zijn zeer positieve bijdrage aan het communautaire Europa. 
Sonik (PPE-DE ).
     Ik wil het hebben over het asielbeleid in verband met de nieuwe lidstaten. Met de uitbreiding van de Europese Unie in 2004 is het aantal asielaanvragen in de nieuwe lidstaten sterk gestegen. Volgens de prognoses van de Hoge Commissaris voor de vluchtelingen van de Verenigde Naties, die onlangs voor een studiebezoek in Polen, Slowakije en Hongarije was, zal de stijging in deze landen ten minste enkele jaren aanhouden. Sinds de opflakkering van het conflict in de noordelijke Kaukasus neemt Polen het grootste aantal Tsjetsjeense vluchtelingen op. Sinds half september is hun aantal met honderden procenten gestegen. Dagelijks passeren ongeveer vijftig personen van Tsjetsjeense afkomst de Poolse oostgrens. Hierbij gaat het hoofdzakelijk om moeders met kinderen, maar een grote groep wordt gevormd door kinderen zonder begeleiders. Wij moeten de werkzaamheden op het gebied van het gemeenschappelijk asielbeleid versterken en financieringsmechanismen instellen die de last solidair over de lidstaten verdelen. Daarnaast moeten wij organisatiemechanismen instellen voor de integratie van diegenen die als vluchteling worden erkend. Er moet snel een geïntegreerd systeem voor het beheer van de grenzen komen, evenals een Europees agentschap voor het beheer van de operationele samenwerking aan de buitengrenzen. Dit agentschap zou zo spoedig mogelijk zijn werkzaamheden moeten aanvatten en uniforme normen voor de bescherming van de buitengrenzen van de Europese Unie moeten uitwerken. Aangezien het de langste landgrens van de Europese Unie heeft zou Polen het aangewezen land zijn voor de vestiging van het agentschap. 
De Voorzitter. 
    Het debat over het verslag is gesloten. Ik wil de heer Vitorino vragen het woord te nemen. 
Vitorino,
   Mijnheer de Voorzitter, naar aanleiding van de opmerkingen van parlementsleden over de nieuwe generatie van het Schengen-informatiesysteem, zou ik in de eerste plaats willen herhalen dat de Commissie, volgens de aanvankelijke planning, volkomen op schema ligt wat betreft haar werkzaamheden om ervoor te zorgen dat de nieuwe generatie van het systeem tegen 2007 operationeel is. Wij hopen dat de nieuwe lidstaten maximaal gebruik zullen maken van de Schengen-faciliteit bij hun voorbereiding op het belangrijke moment dat de binnenlandse grenscontroles worden afgeschaft.
In de tweede plaats wil ik ingaan op de situatie op Lampedusa. Wij onderkennen dat de Italiaanse autoriteiten onder enorme druk staan, maar de Italiaanse regering heeft ons verzekerd dat iedereen die in Lampedusa aankomt en asiel aanvraagt, behandeld wordt in overeenstemming met de internationale conventies, met name de Conventie van Genève. Hun asielaanvragen zijn derhalve behandeld door de autoriteiten ter plaatse. Ik zou willen benadrukken dat het aan de hoge commissaris van de Verenigde Naties voor vluchtelingen is de situatie aldaar te controleren.
In de derde plaats wil ik er nogmaals op wijzen dat er geen sprake is van kampen in het proefproject dat de Commissie en de hoge commissaris van de Verenigde Naties voor vluchtelingen voornemens zijn op te zetten in Marokko, Mauritanië, Algerije, Tunesië en Libië. Er bestaat enige verwarring over dit punt: het doel van het project is de nationale asielsystemen te versterken. Het heeft niets te maken met kampen.
Ik ben het eens met diverse leden van het Parlement die onderstreepten dat in de volgende financiële vooruitzichten voldoende financiële middelen moeten worden vrijgemaakt om een grotere solidariteit in het beheer van de binnengrenzen en in het beheer van de migratie- en asielstromen mogelijk te maken. Ik hoop dat wij kunnen rekenen op de steun van het Parlement voor het Commissievoorstel in dezen.
Tot besluit wil ik graag mijn dank uitspreken voor de bijzonder vriendelijke woorden die verschillende parlementsleden tot mij gericht hebben. Tien jaar geleden nam ik afscheid van dit Huis als afgevaardigde van het Parlement, en nu als lid van de Commissie. Wie weet in welke hoedanigheid ik wellicht terug zal keren!
De Voorzitter.
   Het debat is gesloten.
De stemming vindt donderdag om 11.30 uur plaats. 
De Voorzitter. 
    Aan de orde is het verslag (A6-0013/2004) van mevrouw Gill over het ontwerp van gewijzigde begroting nr. 9 van de Europese Unie voor het financieel jaar 2004. 
Gill (PSE ),
   Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag om te beginnen ingaan op de geschiedenis en de rol van de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming en op de redenen voor het ontwerp van gewijzigde begroting nr. 9. Eerder dit jaar zijn de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming en de adjunct-Toezichthouder aangesteld. Dat is drie jaar nadat de verordening in werking is getreden. Afgelopen februari legde de Commissie het voorlopige ontwerp van gewijzigde begroting nr. 2 ter tafel, met daarin de kredieten voor de begrotingslijnen die onder afdeling VIII (B) van de begroting voor 2004 vallen. De Commissie stelde voor in totaal 1,2 miljoen euro uit te trekken voor het opstarten van activiteiten van de Toezichthouder voor gegevensbescherming. Het voorstel werd destijds gesteund door de Raad en het Parlement, en de nieuwe Toezichthouder voor gegevensbescherming, de heer Hustinx, en zijn adjunct-Toezichthouder, de heer Delgado, zijn inmiddels met hun werkzaamheden begonnen; hun bureau is gevestigd in een gebouw van het Europees Parlement. In deze gewijzigde begroting nr. 9 zullen dus de kredieten voor de Europese Toezichthouder worden aangepast, met een extra bedrag boven de kredieten van gewijzigde begroting nr. 2, die eerder dit jaar is aangenomen.
Ik wil er echter op wijzen dat de cijfers die oorspronkelijk voorzien waren in gewijzigde begroting nr. 2 slechts betrekking hadden op negen maanden. Ze zijn in 2001 voorspeld en de functie van Toezichthouder voor gegevensbescherming is in 2004 ingesteld. Deze vertraging van twee jaar maakt deze specifieke gewijzigde begroting noodzakelijk, omdat we de kredieten voor vastleggingen met meer dan 670 000 euro moeten verhogen en de inkomsten met 170 000 euro.
Voorts is er nog een extra bedrag van circa 300 000 euro nodig om de kosten van doorlopende juridische verbintenissen te dekken. Hieronder wordt onder meer de bezoldiging van de leden van de instelling gerekend; de kredieten voor personeel worden aangepast; en er zijn ook nog punten die verband houden met postdoctorale stageplaatsen en het uitwisselen van ambtenaren. Daarnaast is er nog geld nodig voor de huurkosten, gegevensverwerking en telecommunicatie.
Ik stel tevens voor dat wij 200 000 euro reserveren. Een aantal van de kredieten voor dienstreizen, secretariaatstoeslagen, kosten voor vertalingen en vertolking zullen wij verlagen, alsmede de uitgaven ten behoeve van publicaties en voorlichting.
Zoals ik reeds gezegd heb, zijn deze problemen ontstaan doordat het Europees Parlement en de Raad de verordening in 2001 hebben aangenomen. Deze verordening heeft in de eerste plaats tot doel personen te beschermen waar het gaat om de verwerking van persoonlijke gegevens door de instellingen en organen van de Gemeenschap. Voor zaken die het vrij verkeer van dergelijke gegevens betreffen, is via deze verordening een onafhankelijke toezichthoudende autoriteit in het leven geroepen, namelijk de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming. Deze Toezichthouder dient het verwerken van persoonlijke gegevens door communautaire instellingen te controleren en zal samenwerken met elke instelling en de functionaris die binnen elke instelling belast is met het toezicht op gegevensbescherming. De Toezichthouder zal zich bezighouden met gevoelige persoonsgegevens, bijvoorbeeld gegevens die te maken hebben met gezondheidsmethoden en de beoordeling van personeelsleden.
Tot mijn voldoening kan ik het Parlement meedelen dat de Raad dit ontwerp van gewijzigde begroting heeft goedgekeurd. Ik moet er echter op wijzen dat tijdens het debat in de Begrotingscommissie enige bedenkingen zijn gerezen over de kosten. Aangezien het hier om een nieuwe instelling gaat, zijn wij bereid deze specifieke begroting te aanvaarden in haar huidige vorm. Ik wil echter wel duidelijk stellen dat wij in de toekomst een grotere begrotingsdiscipline, een betere planning en betere prognoses willen zien van de kant van zowel de Commissie als deze nieuwe instellingen die wij oprichten. Ik erken dat er beperkingen zijn wat betreft de wijze waarop het geld kan worden besteed, de rechtsgrondslag, enzovoort. Maar we moeten zorgen voor betere prognoses.
Het aantal gewijzigde begrotingen en dergelijke in aanmerking genomen, moeten wij niet vergeten dat we op een kritiek punt zijn aanbeland en dat het Parlement een nieuwe, tijdelijke commissie voor de financiële vooruitzichten gaat instellen. Het is dan ook zaak dat we, terwijl we strijden voor onze belangrijkste politieke doelstellingen – die in de nieuwe financiële vooruitzichten zullen zijn vervat – ook een aantal van de interne structuren en interinstitutionele regelingen onder de loep leggen.
Onze interne procedures zijn vaak te ingewikkeld voor de EU-burger om ze nog te kunnen begrijpen. We moeten de begrotingsprocedure vereenvoudigen. Het is belangrijk om in gedachten te houden dat het bij wat we hier vandaag doen niet alleen maar gaat om de technische informatie in het verslag: het raakt mijn kiezers in de West Midlands en het raakt de kiezers van iedereen in heel Europa. Deze nieuwe instelling zal onze burgers beschermen waar het gegevensverwerking betreft, en dat is een gebied dat zich steeds verder uitbreidt. Dat is een goede zaak en ik beveel deze gewijzigde begroting in haar huidige vorm dan ook met groot genoegen aan bij het Parlement. 
Schreyer,
    – Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de rapporteur, geachte afgevaardigden, het gepresenteerde verslag behelst de uitwerking van artikel 8 van het Handvest van de grondrechten van de Unie met het oog op de bescherming van natuurlijke personen bij de verwerking van persoonsgegevens. Ook dat is een resultaat van de Europese Unie uit de afgelopen jaren. Reeds het Verdrag van Amsterdam uit 1997 voorzag in een Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming. Met de aanvaarding van het Handvest van de grondrechten in 2000 werd een belangrijke bijdrage geleverd aan de bescherming van de grondrechten, waaronder de bescherming van persoonsgegevens.
Het Europees Parlement en de Raad gaven op 22 december 2003 hun goedkeuring aan de benoeming van de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming; het besluit inzake de benoeming trad op 17 januari 2004 in werking. De Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming heeft tot taak zorg te dragen voor de bescherming van natuurlijke personen bij de verwerking van persoonsgegevens en voor het vrije verkeer van die gegevens tussen de communautaire instellingen en organen die door dit Verdrag of op grond van dit Verdrag zijn opgericht.
Voor de derde keer dit jaar is deze nieuwe toezichthoudende instantie het onderwerp van een gewijzigde begroting. Op 9 mei keurde het Europees Parlement het ontwerp van gewijzigde begroting nr. 2 goed, waardoor voor de toezichthouder een bedrag van 1272 miljoen euro en vijftien nieuwe posten in de begroting van 2004 werden opgenomen. Het organisatieplan gaat nu uit van de gewijzigde begroting nr. 4 die verband houdt met de invoering van het nieuwe statuut voor ambtenaren en medewerkers in tijdelijke dienst. Het verslag van mevrouw Gill stelt voor het ontwerp van gewijzigde begroting nr. 9 zonder wijzigingen goed te keuren.
De gewijzigde begroting voor 2004 gaat uit van uitgaven ten bedrage van 670 279 euro en van inkomsten ter grootte van 172 443 euro. Afdeling VIII (B) heeft voor het begrotingsjaar 2004 een totaal budget van 1,9 miljoen euro en voorziet in de omzetting van drie vaste posten in tijdelijke posten. Daarbij wordt het aantal medewerkers gehandhaafd op het niveau waarvoor in de gewijzigde begroting nr. 2 van dit jaar goedkeuring was gegeven.
Ik wil de rapporteur heel hartelijk danken voor haar steun voor dit ontwerp en voor het verslag. Ook bedank ik het Parlement voor zijn steun op dit terrein. 
Dover (PPE-DE ).
   Mijnheer de Voorzitter, ik voer het woord namens de heer Ferber, die vanavond niet aanwezig kan zijn, en tevens in mijn hoedanigheid van schaduwrapporteur van de PPE-DE-Fractie naast mevrouw Gill. De commissie betreurt het door haar waargenomen onvermogen om de begroting voor het orgaan in kwestie binnen de perken te houden, al geef ik toe dat dit ook te maken heeft met het feit dat de instelling pas dit jaar is opgericht. Ik was zeer verheugd toen de Commissie, de Raad en het Parlement in juni een overeenkomst ondertekenden betreffende administratieve samenwerking tussen de instellingen. Deze beoogde in de eerste plaats ervoor te zorgen dat de Toezichthouder zijn voordeel zou doen met de ervaring die is opgedaan in andere instellingen op administratief en financieel gebied door knowhow over te dragen. In de tweede plaats was het de bedoeling dat de instelling onmiddellijk als zodanig haar taken en voorrechten zou kunnen uitoefenen. En in de laatste plaats zou de instelling moeten voldoen aan de gulden regel van goed financieel beheer dankzij de schaalvoordelen die zouden worden geïntroduceerd. Van dat laatste hebben wij niet voldoende gemerkt, en dat is de reden waarom de PPE-DE-Fractie zich heeft onthouden van stemming over deze specifieke aanvullende en gewijzigde begroting.
Wij wilden de behandeling en de aanneming van de begroting niet obstrueren, maar wat wij wel hebben gedaan – en mevrouw Gill zal dit bevestigen – is tot uiterste voorzichtigheid manen ten aanzien van de begroting van 2005. Daarover zal een andere rapporteur verslag uitbrengen, dat weet ik, maar gezien het feit dat de aanvankelijk gevraagde 1,2 miljoen euro is gestegen tot 1,9 miljoen euro, zoals de commissaris zojuist gezegd heeft, en voor volgend jaar 2,8 miljoen euro gevraagd wordt, zou ik willen aandringen op de grootst mogelijke waakzaamheid. We verwachten immers een beter financieel beheer dan we nu zien. Op de werkzaamheden van deze organisatie op zich hebben wij niets aan te merken – daar is grote behoefte aan – maar we maken ons wel zorgen over de wijze waarop zij te werk gaat. 
Seppänen (GUE/NGL ).
   - Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, ik richt mij hierbij tot de Commissie. De oprichting van het bureau van de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming is een juiste en noodzakelijke maatregel. Het onderhavige ontwerp van gewijzigde begroting is wat dit betreft een routinezaak, die wij overeenkomstig het voorstel van mevrouw Gill moeten aannemen.
Ik wil in dit verband de Commissie erop wijzen, dat zij krachtiger maatregelen moet nemen om de activiteiten van het Europees Chemicaliënagentschap direct van start te kunnen laten gaan, zodra de chemicaliënwetgeving is aangenomen. De Europese Raad heeft tot de oprichting van het Chemicaliënagentschap besloten, maar de activiteiten ervan zullen niet op tijd kunnen beginnen als er geen voorbereidende maatregelen worden genomen inzake huisvesting en andere oprichtingsactiviteiten in Helsinki. Dat moet sneller gebeuren dan nu het geval is bij de oprichting van het bureau van de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming. Hierbij wordt op ongelofelijke wijze getreuzeld.
Het aantal agentschappen is in dit millennium al gegroeid van zeven naar 23 en net zoals wij nu in Griekenland het bureau van de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming opstarten, moet ook de aan Finland gedane belofte op geloofwaardige wijze worden ingelost en moeten de activiteiten van het Chemicaliënbureau zo snel mogelijk van start gaan. 
Titford (IND/DEM ).
   Mijnheer de Voorzitter, wat kunnen we hier anders van zeggen dan dat het weer hetzelfde oude liedje is: de ongelooflijke bureaucraten van Brussel laten nog maar eens 1,2 miljoen pond aan belastinggeld in een oogwenk verdwijnen. Wat kunnen we anders dan met verbazing toezien hoe zij alweer een instelling in het leven roepen waar niemand op zit te wachten en die bedoeld is om de zakenwereld, die het al zwaar genoeg heeft, te bedelven onder nog weer nieuwe bergen formulieren en documenten.
Wij zien de Europese Unie voor onze ogen groter en groter worden. Met één pennenstreek wordt ervoor gezorgd dat de zoveelste bemoeial een gigantisch budget krijgt toebedeeld waarmee hij zijn eigen toko kan uitbreiden en de administratieve rompslomp nog eens flink kan vergroten.
Mijnheer de Voorzitter, de natiestaten kunnen hun eigen regelingen treffen in verband met gegevensbescherming, en dat doen ze ook. Het Verenigd Koninkrijk heeft zijn eigen register voor gegevensbescherming en daarmee gepaard gaande, zeer gedetailleerde regelgeving. Wij hebben dit ambt van Europees toezichthouder voor gegevensbescherming eenvoudig niet nodig en ik doe dan ook een klemmend beroep op de collega’s tegen dit ontwerp van gewijzigde begroting te stemmen en voor deze ene keer nu eens “nee” te zeggen tegen de bouwers van het EU-imperium. 
Martin, Hans-Peter (NI ).
   – Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, wie aan het eind van een debat aan de beurt is, heeft altijd het voordeel dat hij aandachtig kan luisteren. Persoonlijk vind ik dat er voor iedere bijdrage die ik heb gehoord wel iets te zeggen valt. Laat ik het echter toespitsen: mijn standpunt is dat het me zeker nuttig lijkt om bij al die Europese regels een Europese Toezichthouder aan te stellen.
Ik vind echter dat het weinig zin heeft om het op de manier te doen zoals nu geprobeerd wordt. Ik denk dat de conservatieven zich op goede gronden van stemming hebben onthouden; ik denk dat men er ook om zeer goede redenen tegen kan stemmen. In plaats van de mogelijkheden die we hebben veel efficiënter te benutten en er uit te halen wat er al lang in zit, probeert men er weer iets nieuws aan toe te voegen. Daar ben ik inderdaad tegen. Ook bij de Europese Toezichthouder geldt dat een efficiënte aanpak met veel minder middelen mogelijk is. 
Kozlík (NI ).
    Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, om te beginnen wil ik mijn steun uitspreken voor het voorontwerp van gewijzigde begroting van de Europese Unie voor 2004 betreffende de post voor de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming. Daarnaast wil ik echter, in verband met het begrotingsbeheer van de Europese Unie in de eerste zeven maanden van 2004, mijn bezorgdheid uitspreken over de duidelijke discrepantie tussen de overschrijving van bijdragen, waarvan 74 procent is uitgevoerd, en de overschrijving van betalingen, waarvan slechts 54 procent is uitgevoerd en waar sprake is van een aanmerkelijke achterstand.
Indien we een en ander projecteren op de begroting van Slowakije voor de eerste negen maanden van 2004 komt het erop neer dat de bijdrage aan de begroting van de Europese Unie voor 70 procent betaald is terwijl de geplande jaarlijkse betalingen uit de begroting van de Europese Unie slechts voor 15 procent gedaan zijn. Deze situatie houdt in dat Slowakije en de andere nieuwe lidstaten, in plaats van dat zij steun krijgen na hun toetreding, nettocontribuanten van de begroting van de Europese Unie zijn geworden.
Deze stand van zaken dient dringend te worden onderzocht, zowel op het niveau van de Europese Commissie als op dat van de Europese Raad en de nationale overheden.
Hartelijk dank voor uw aandacht. 
De Voorzitter. 
    De sprekerslijst is afgehandeld.
De vergadering van vandaag is gesloten.
(1) 

