De toestand en de vooruitzichten van de landbouw in berggebieden (korte presentatie) 
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag van Michl Ebner, namens de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, over de toestand en de vooruitzichten van de landbouw in berggebieden.
Michl Ebner
rapporteur. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, het doet mij genoegen dat de commissaris zich ook over dit onderwerp wil ontfermen. Ik hoop dat dit niet alleen tot uitdrukking zal komen in zijn korte toespraak, maar ook in het werk van de Commissie. We moeten er immers voor zorgen dat de Commissie onze wensen en ideeën ook realiseert.
Mijn verslag, of liever gezegd het verslag van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, die het verslag unaniem heeft goedgekeurd, heeft als titel: "De toestand en de vooruitzichten van de landbouw in berggebieden”. Deze titel weerspiegelt echter slechts een deel van de eigenlijke inhoud van het verslag.
In het verslag staat dat we een beleid moeten ontwikkelen voor gebieden die in sommige lidstaten wel de helft van de totale oppervlakte beslaan, zoals in Oostenrijk, Italië en Spanje, en in andere lidstaten meer dan een derde. In al die gebieden bij elkaar woont 19 procent van de bevolking van de Europese Unie. Het zijn gebieden die men kan karakteriseren als multifunctioneel, uniek, benadeeld en uiterst kwetsbaar, gebieden die - zoals de Alpen - veel meer last hebben van de opwarming van de aarde dan de laaggelegen gebieden.
Berggebieden zijn in veel opzichten benadeeld: factoren als steile hellingen, weersomstandigheden, erosie, hoogteverschillen, grote hoogten en een rotsachtige bodem spelen daarbij een rol. Om die reden is er voor de berggebieden een geïntegreerde strategie nodig die meer omvat dan een landbouwbeleid. Dat beleid heeft weliswaar het nodige opgeleverd dat ook verder moet worden ontwikkeld, maar een landbouwbeleid alleen is voor de berggebieden niet toereikend.
Vanouds beproefde recepten moeten dus worden behouden. Die moeten echter worden gecombineerd met nieuwe recepten indien men wil dat de landbouw blijft fungeren als levensader voor de berggebieden. Ook andere elementen moeten in de strategie worden opgenomen: duurzaam natuurgebruik in de meest uiteenlopende vormen, aanleg en verbetering van transportnetwerken, waarbij het niet alleen om het fysieke transport gaat, maar ook om toegang tot het internet en communicatienetwerken, verbetering en uitbreiding van gemeentelijke en lokale diensten, wat in deze gebieden door de verspreide bewoning des te moeilijker is, en versterking van het sociaal bestel.
Nieuwe elementen moeten worden geïntegreerd, zoals meer nadruk op opleiding en vorming, aandacht voor de biodiversiteit in de natuur en de al genoemde aanpassing aan de klimaatverandering. Het verslag, dat door de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling unaniem is goedgekeurd, behandelt al deze aspecten in 13 overwegingen en 72 paragrafen. Op basis van de sectoriële inspanningen die tot nu toe zijn geleverd, moet een kaderstrategie worden ontwikkeld. Om die reden roept het verslag de Europese Commissie op om binnen zes maanden een geïntegreerde strategie met een breed scala aan instrumenten uit te werken, waarbij rekening wordt gehouden met het subsidiariteitsbeginsel en afstemming plaatsvindt met de nationale actieplannen van de lidstaten.
Ik hoop dat de plenaire vergadering zich op dezelfde wijze als de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling achter het verslag zal scharen. Ik wil de commissaris vragen om de kwestie binnen de Commissie aan de orde te stellen en erop te wijzen dat de bijdrage van de bewoners van de berggebieden een bijdrage is waarvan de hele bevolking de vruchten plukt en die dan ook dienovereenkomstig moet worden gehonoreerd. Ze moet worden gezien als een bijdrage aan het milieu en aan het toerisme, omdat ze een waarborg vormt tegen de ontvolking van berggebieden, zoals die bijvoorbeeld in Piemonte, Lombardije en in delen van Spanje en Frankrijk plaatsvindt.
Ján Figeľ
Commissie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, dit is het laatste, maar zeker niet het minste van de verslagen. Ik kan de heer Ebner, de rapporteur, verzekeren van het belang van de aanbevelingen in het verslag. Ik wil hem en de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling bedanken voor dit verslag, dat echt het belang van de landbouw in berggebieden voor de Europese Unie naar voren haalt - hij heeft een percentage gebieden genoemd - maar ook het belang van een landbouw die bijdraagt tot de bescherming van het milieu, die kwaliteitsproducten levert en culturele landschappen behoudt als deel van ons Europees erfgoed.
Dit is dan ook de reden waarom berggebieden speciale steun ontvangen uit hoofde van het gemeenschappelijk landbouwbeleid. Deze steun wordt geboden om boeren te compenseren voor de handicaps die samenhangen met de natuurlijke omstandigheden. Deze regio's profiteren voorts van meerdere andere maatregelen voor plattelandsontwikkeling, zoals betalingen in verband met milieubescherming in de landbouw, voor de instandhouding van de verweiding en de weideveeteeltpraktijk, steun voor kwalitatief hoogwaardige landbouwproducten en de bevordering van diversificatie op het landbouwbedrijf, zoals boerderijtoerisme.
De recente voorstellen van de Commissie, vooral de gezondheidscheck, doen ook iets voor probleemgebieden zoals berggebieden. In het kader van de geleidelijke afschaffing van het melkquotasysteem, kan speciale steun in economisch of ecologisch kwetsbare gebieden worden gehandhaafd in de zuivel-, rundvlees-, schapen- en geitensector.
Het verslag verzoekt de Commissie een mondiale strategie voor berggebieden en voor landbouw in berggebieden te formuleren.
We weten allemaal dat er een grote verscheidenheid aan berggebieden is met verschillende economische en sociale situaties. Het zou dus heel lastig zijn om een veelomvattende communautaire strategie en een gedetailleerd actieplan vast te stellen die ingaan op al deze verschillende situaties.
De steunprogramma's voor plattelandsontwikkeling en het cohesiebeleid van de EU bieden echter een passend en samenhangend kader waarbinnen de lidstaten zowel hun eigen territoriale prioriteiten vaststellen als de programma's die het geschiktst zijn voor de sterke en zwakke punten van hun regio's. Deze gedecentraliseerde aanpak van de Europese Unie stelt lidstaten in de gelegenheid om voor berggebieden programma's op maat te maken en tegelijkertijd de algemene strategische samenhang te waarborgen.
Geachte leden, ik kan nu niet alle voorstellen in het verslag bespreken, maar ik kan u wel verzekeren dat de Commissie de conclusies van het verslag nader zal bestuderen.
Ik bedank nogmaals Michl Ebner, de commissie en u allemaal.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen plaats.
Schriftelijke verklaringen (artikel 142)
Bernadette Bourzai  
Landbouw in berggebieden is een cruciale factor voor zowel de lokale economische ontwikkeling, als de bescherming van het milieu (o.a. de strijd tegen klimaatverandering, biodiversiteit en het verschaffen van open en veilige gebieden voor recreatie en toerisme).
Berglandbouwers zien zich gesteld voor specifieke nadelen in verband met de hoogte, de topografie en het klimaat. Deze nadelen rechtvaardigen compensatiebetalingen wegens natuurlijke handicaps, evenals rechtstreekse inkomenssteun om hen schadeloos te stellen voor de extra productiekosten die zij hebben en voor hun steeds groter wordende rol in het beheer van het lokale gebied.
De belangrijkste kwesties zijn volgens mij de volgende: volledige ontkoppeling van landbouwsteun in met name de veeteeltsector voorkomen, omdat dit tot verlies van banen kan leiden; de zuivelindustrie steunen, omdat deze een centrale rol vervult in probleemgebieden; meer steun uittrekken voor de vestiging van jonge landbouwers; en bij het beheer van de watervoorraad aanzetten tot solidariteit tussen de stroomopwaarts en de stroomafwaarts gelegen gebieden.
Ik ben tevens voorstander van de ontwikkeling van een echte geïntegreerde Europese strategie ten behoeve van de berggebieden, opdat de specifieke kenmerken van berggebieden in aanmerking worden genomen bij het opstellen van de diverse Europese beleidsvormen.
Urszula Gacek  
schriftelijk. - (PL) Het verslag van het Europees Parlement over de toestand en de vooruitzichten van de landbouw in berggebieden verplicht de Europese Commissie er terecht toe om binnen de zes maanden een strategie voor de berggebieden te presenteren.
Bij het uitwerken van deze strategie zal rekening worden gehouden met de specifieke omstandigheden waarin 19 procent van de EU-burgers woont en werkt.
Het voorstel van het Europees Parlement aangaande de problemen waarmee de inwoners van de Poolse regio Podhale dagelijks te maken hebben, verdient onze volmondige steun.
Tot dusver waren de richtsnoeren voor berggebieden bijna uitsluitend op het landbouwbeleid gebaseerd. In het verslag wordt eveneens benadrukt dat het absoluut noodzakelijk is om de landbouw aan de hand van compensatiebetalingen en de bevordering van kwaliteitsproducten verder te ondersteunen.
Berggebieden kampen echter nog met tal van andere moeilijkheden waarvoor de Europese Unie zich zou moeten inzetten, aangezien deze problemen betrekking hebben op een brede waaier van economische en sociale kwesties, evenals op vraagstukken op het gebied van de levenskwaliteit. Het is daarom een goede zaak dat in het verslag nader wordt ingegaan op de problemen aangaande de toegang tot transportnetwerken en het internet. Daarenboven moet de gemeenten niet alleen financiële hulp worden geboden, maar moeten we hen ook oplossingen op regionaal niveau aanreiken, zodat ze de gemeentelijke dienstverlening kunnen verbeteren.
Tegelijkertijd mogen we niet uit het oog verliezen dat "bergbewoners” een cruciale rol spelen voor het behoud van nationale tradities en traditionele kennis over het milieu. Er moet ook bijzondere aandacht worden besteed aan het belang van solide sociale structuren en de noodzaak van een duurzaam milieugebruik.
De regio Podhale is in dit verband ongetwijfeld het beste voorbeeld van goede praktijken.
Ioannis Gklavakis  
schriftelijk. - (EL) Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, ik wil de heer Ebner van harte gelukwensen met zijn verslag. De berggebieden komt een bijzondere betekenis toe in de EU. In bepaalde lidstaten bestaat het grondgebied immers voor meer dan 50 procent uit berggebieden en is de landbouwbevolking daar nog steeds een belangrijke factor.
Door hun bijzondere natuurlijke kenmerken (steile hellingen, hoogteverschillen) zijn deze gebieden benadeeld ten opzichte van andere gebieden van de Europese Unie. De moeilijke productieomstandigheden in de landbouw, de hogere vervoerskosten, het gebrekkige vervoers- en communicatienetwerk maar ook de hogere kosten voor personen- en dienstenvervoer hebben een weerslag op niet alleen de economie maar ook het dagelijkse leven van de inwoners van deze gebieden.
Anderzijds onderscheiden de landbouwers in deze gebieden zich door hun kwaliteitsproductie en hun ervaring met duurzame exploitatie van bossen en weiden. Daarom moeten deze kenmerken worden gesteund en worden gebruikt om het concurrentievermogen en de culturele identiteit te versterken.
Er is bijgevolg behoefte aan een strategie die rekening houdt met de bijzonderheden van deze gebieden en de klemtoon legt op de aanpak van de nieuwe uitdagingen, op de ontwikkeling van alternatieve vormen van werkgelegenheid en de instandhouding van de bevolking. Tevens moet daarmee worden voorzien in bijzondere maatregelen voor geteisterde gebieden, zoals de door bosbranden getroffen berggebieden.
Rumiana Jeleva  
schriftelijk. - (EN) Mensen in kleine en geïsoleerde plattelandsgemeenschappen, en vooral in berggebieden, zijn naar mijn mening in het nadeel en worden in het dagelijks leven geconfronteerd met beperkingen en moeilijkheden. Hun behoeften zouden hoog op onze prioriteitenlijst moeten staan, want vaak ontbreken basisbehoeften, zoals toegang tot diensten. Ze ervaren voortdurend de druk van dagelijkse financiële en praktische problemen, die stress opleveren. Wanneer ik kijk naar de situatie in mijn land, Bulgarije, zie ik dat wat de meerderheid van de plattelandsbewoners bezighoudt, de menselijke basisbehoeften zijn. Ontwikkelingsstrategieën voor de lange termijn ontbreken daardoor vaak.
Het wordt voorts duidelijk dat plattelandsbeleid nog steeds achterblijft en niet aansluit op de werkelijkheid in de plattelandsgebieden. Beleid en maatregelen voor de ontwikkeling van regio's en het platteland zouden moeten worden gedecentraliseerd, zodat ze kunnen worden aangepast aan de plaatselijke omstandigheden. Er moeten dus concrete, flexibele regionale en lokale programma's op maat worden opgesteld voor de werkgelegenheid en sociale uitkeringen. We moeten ons dus richten op de ontwikkeling van de menselijke hulpbronnen en capaciteitsopbouw, met speciale aandacht voor jonge mensen, vrouwen en minderheden, alsook op de ontwikkeling van verstandiger beleid in kleine en afgelegen dorpen, waarbij rekening wordt gehouden met de bestaande lokale natuurlijke en menselijke hulpbronnen en met de behoeften van de mensen.
Sepp Kusstatscher  
schriftelijk. - (DE) Het verslag bevat werkelijk alles wat men maar kan bedenken, het is rijp en groen door elkaar. Het lijkt het resultaat van een haastige brainstorm over landbouw en berggebieden. Het is een opsomming van wensen en aanbevelingen met holle frasen en gemeenplaatsen, met herhalingen en tegenstrijdigheden. Met een dergelijk verslag kan men niet instemmen, ook al kan iedereen er wel iets van zijn gading in vinden.
De grootste tegenstrijdigheid is dat het ecologische en sociale sausje waarmee de tekst is overgoten, in schril contrast staat met het keiharde beleid dat de heer Ebner en zijn partij in de praktijk voorstaan.
In een Europees landbouwbeleid dat levensvatbaar wil zijn moeten een werkelijk duurzame agrarische bedrijfsvoering en voedselproductie centraal staan. Wie water, bodem en biodiversiteit vernietigt, moet overeenkomstig het beginsel "de vervuiler betaalt” de rekening betalen. We moeten een vorm van landbouw bevorderen die daadwerkelijk het klimaat beschermt en een grote diversiteit aan gezonde levensmiddelen op de markt brengt. De biologische landbouw moet uit zijn isolement worden gehaald. Wij Groenen geven onze steun niet aan een beleid dat de grote actoren op de wereldmarkt subsidieert. Wij willen lokale en regionale voedselmarkten versterken, de boeren een behoorlijk inkomen garanderen en de consumenten vers en gezond voedsel. Deze vorm van beheer is ook de beste manier om het cultuurlandschap en het milieu te beschermen.
Véronique Mathieu  
Het verslag-Ebner over de toestand en de vooruitzichten van de landbouw in berggebieden vestigt de aandacht op de kenmerken en behoeften van deze gebieden, die 40% van het Europese grondgebied vormen.
Deze gebieden hebben met natuurlijke problemen te kampen, hetgeen de productie bemoeilijkt en de toegang beperkt. Zij verdienen dus bijzondere aandacht.
Daarom verzoek ik de Commissie een totaalplan op te stellen, waarbij wordt uitgegaan van continuïteit van de tot op heden genomen maatregelen, terwijl de maatregelen tevens onderling worden geïntegreerd om ze doeltreffender te maken. Dat zou betekenen dat compensatiebetalingen, gericht op het compenseren van natuurlijke handicaps, moeten worden voortgezet, dat jonge landbouwers financiële steun moeten krijgen en dat er een bijzonder belang aan de zuivelindustrie moet worden toegekend. Menselijke activiteiten in Natura 2000-berggebieden moeten in stand worden gehouden. Tot slot moet de rol die de jacht en de visserij in het onderhoud van de gebieden vervullen, worden onderstreept.
Dankzij een dergelijke strategie zullen deze gebieden de uitdagingen met betrekking tot concurrentievermogen en duurzame ontwikkeling het hoofd kunnen bieden, want zij zijn niet alleen potentiële bronnen van economische groei, maar ook de hoeders van tradities die kwaliteit voortbrengen en een bijdrage leveren aan het behoud van onze landschappen.
Cătălin-Ioan Nechifor
, schriftelijk. - (RO) De berggebieden vormen een belangrijk deel van de Europese Unie; ; en wat belangrijker is: de tradities, cultuur en taal in worden hier veel beter bewaard dan in andere streken op het grondgebied van de 27 lidstaten. Helaas hebben de nationale regeringen momenteel geen geïntegreerde regionale ontwikkelingsstrategieën, en er zijn grote manco's die langzaam maar zeker leiden tot de ontvolking van deze regio's. Uitgaand van de slogan van de Unie, "Eenheid in verscheidenheid", verwelkom ik de beslissing van het Parlement om de Europese Commissie te verzoeken een geïntegreerde strategie uit te werken voor de duurzame ontwikkeling en het gebruik van de hulpbronnen die de berggebieden vormen. . Op die manier biedt de Commissie gelijke kansen voor Europese burgers die ervoor hebben gekozen om onder de zwaardere levensomstandigheden in de berggebieden te leven. Gelet op de actuele discussie over het afschaffen van compensatiebetalingen, ook in de berggebieden, ben ik van oordeel dat het onze plicht als leden van het Europees Parlement is om ervoor te ijveren dat de bestaande financiële steun in de berggebieden gehandhaafd blijft. Berggebieden zullen op deze wijze beschermde gebieden kunnen worden, die in staat zijn om voor hun eigen duurzame ontwikkeling te zorgen en om een oase voor Europese en internationale toeristen te vormen.
Rareş-Lucian Niculescu  
schriftelijk. - (RO) De staat die ik vertegenwoordig - Roemenië is voor een derde deel bedekt met bergen, en de inwoners van de berggebieden zijn achtergesteld ten opzichte van andere categorieën inwoners in landelijke gebieden.
De in het verslag-Ebner opgenomen voorstellen zijn welkom, en ik ben ervan overtuigd dat een coherente strategie van de Europese Unie voor berggebieden - die essentieel en dringend noodzakelijk is - in hoge mate zou bijdragen tot een toename van de levensstandaard in deze gebieden.
Tegelijkertijd onderstreep ik het feit dat er, net zo urgent, betere reglementeringen worden opgelegd voor wat betreft de communautaire fondsen voor rurale ontwikkeling
Bijvoorbeeld: de Roemeense autoriteiten hebben een programma gelanceerd voor de ondersteuning van kleine ondernemingen en van toerisme, gefinancierd door het Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling Kleine bedrijven en pensions zijn buitengewoon belangrijk voor het weer vitaal maken van berggebieden.
De documenten voor het aanvragen van deze maatregelen, die ingewikkeld papierwerk met zich meebrengen, werden pas één dag voor aanvang van de aanvraagperiode publiek gemaakt, hoewel ze reeds in augustus opgesteld waren.
Dit feit vormt een duidelijke inbreuk op het principe van correcte en transparante informatieverschaffing aan potentiële begunstigden.
Ik vind dat de communautaire wetgeving ervoor moet zorgen dat deze situaties worden voorkomen, omdat die de financiële inspanningen van de Unie nutteloos maken.
Zita Pleštinská  
schriftelijk. - (SK) Berggebieden kunnen zorgen voor kwalitatief hoogwaardige landbouwproductie en meer diversificatie van landbouwproducten op de Europese markt. Betere coördinatie van plattelandsontwikkeling en structurele steun zijn dan ook geboden.
In berggebieden is duurzame, gemoderniseerde en multifunctionele landbouw nodig. Door de exploitatie van biomassa en het toerisme op boerderijen kunnen de mensen ter plaatse hun inkomen opvoeren. Het behoud van bepaalde dieren- en plantensoorten, het in stand houden van tradities en met name het bevorderen van toeristische activiteiten kan bijdragen tot de bestrijding van de klimaatverandering door bescherming van de biodiversiteit en de opvang van CO2 door blijvend grasland en bossen. Door duurzame bosbouwexploitatie wordt het mogelijk om met houtafval energie op te wekken
Dames en heren, ik wil graag het belang benadrukken van waterbeheer in berggebieden. Het is belangrijk dat de Commissie lokale en regionale autoriteiten stimuleert om solidariteit tussen de hoger en lager gevestigde gebruikers tot stand te brengen en dat ze voldoende financiële middelen toewijst ten behoeve van het duurzame gebruik van waterbronnen in deze gebieden.
Deze gebieden zijn bijzonder kwetsbaar voor de gevolgen van de klimaatverandering. Het is dan ook van belang om de onmiddellijke invoering van maatregelen ter bescherming van deze gebieden tegen natuurrampen, met name bosbranden, te bevorderen.
Ik ben ervan overtuigd dat berggebieden nieuwe middelen nodig hebben om hun grondgebied tegen overstromingen te beschermen (met de nadruk op overstromingspreventie) en dat land- en bosbouwers de maatregelen ter voorkoming van overstromingen kunnen steunen met de directe gebiedsgebonden vergoedingen die zij krachtens het gemeenschappelijk landbouwbeleid ontvangen.
Theodor Dumitru Stolojan  
schriftelijk. - (RO) Wij begroeten het verslag van de heer Ebner. Het berggebied van Roemenië beslaat 33 procent van de oppervlakte van het land. Evenals in andere Europese landen dreigt het berggebied te worden ontvolkten dreigen de voor deze gebieden specifieke economische activiteiten te verdwijnen.
Wij hebben een geïntegreerde Europese strategie nodig voor de duurzame ontwikkeling van het berggebied. Wij verzoeken om buitengewone nadruk te leggen op de ondersteuning van landbouw, van ecologische producten, van agrotoerisme en van toegangswegen en communicatiemiddelen in het berggebied. Tegelijkertijd moedigen wij jonge gezinnen nadrukkelijk aan om agrotoeristische familieboerderijen te starten, zodat het berggebied opnieuw een gebied van economisch belang wordt.
Dushana Zdravkova  
schriftelijk. -Als vertegenwoordiger van een land met duidelijke problemen op het gebied van landbouw, en dan met name in de berggebieden, wil ik mijn steun betuigen voor het verslag van de heer Ebner over de toestand en de vooruitzichten van de landbouw in deze gebieden, die voor ons van bijzonder belang is.
Zoals in het verslag wordt onderstreept, dreigt in Bulgarije ontvolking, plus achteruitgang van het sociale leven van de plaatselijke gemeenschappen, waar men zelfs het gevaar loopt de landbouwactiviteiten te moeten beëindigen. . Het algemene beleid voor ondersteuning van de landbouw kan nauwelijks op deze gebieden worden toegepast (bijvoorbeeld vanwege de vereiste van een minimumaantal dieren). Daarom is speciale financiële hulp voor de melkproducenten noodzakelijk, evenals concrete aanvullende financiële maatregelen, die zouden moeten worden opgenomen in de uitvoering van de voorstellen in het verslag. Alleen op die manier kunnen de dierlijke genenpool, het menselijk potentieel en, als geheel, het unieke karakter van deze gebieden worden behouden, gezien hun buitengewone belang, niet alleen voor de afzonderlijke lidstaten, maar ook voor de EU. Op deze wijze wordt ook ander sectoraal beleid gestimuleerd: ecologie, toerisme, midden- en kleinbedrijf en onderwijs. Daarom pleit ik ervoor algemene regels op te stellen voor programma's voor directe steun in het kader van het Gemeenschappelijke Landbouwbeleid en voor het opstellen van speciale hulpprogramma's voor steun aan deze gebieden.
