Actualiteitendebat
De Voorzitter
Aan de orde is het debat over actuele, dringende en bijzonder belangrijke kwesties.

Tsjetsjenië
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende ontwerpresoluties:
B5-0142/1999 van de leden Maaten en Väyrynen, namens de ELDR-Fractie, over Tsjetsjenië;
B5-0149/1999 van de heer Schori e.a., namens de PSE-Fractie, over de alarmerende situatie in Tsjetsjenië;
B5-0158/1999 van de heer Markov e.a., namens de GUE/NGL-Fractie, over de situatie in Tsjetsjenië;
B5-0168/1999 van mevrouw Schroedter e.a., namens de Verts/ALE-Fractie, over de oorlog in Tsjetsjenië, en
B5-0177/1999 van de leden Oostlander en Posselt, namens de PPE-Fractie, over het geweld in de Noord-Kaukasus.

Krehl
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, het is niet de eerste keer dat wij in de plenaire vergadering over een oorlog in Tsjetsjenië spreken. Het is ook niet de eerste keer dat wij over een probleem in de Kaukasus spreken. In tegenstelling echter tot de oorlog van 1995 kan men voor deze oorlog, evenals voor de oorzaken daarvan, wel degelijk begrip opbrengen. Door de gebeurtenissen van de afgelopen weken in Dagestan en Tsjetsjenië waren militaire acties haast onvermijdelijk geworden. Er moest immers een oplossing worden gevonden voor een dringend probleem.
Het probleem in de Kaukasus, het probleem in Tsjetsjenië, Dagestan en Ingoesjië is trouwens niet nieuw. Het bestaat al tientallen, ja zelfs honderden jaren lang en daarom moeten wij daar iets over zeggen in de resolutie. Wij moeten duidelijk maken dat hier een algemeen probleem bestaat dat een algemene oplossing vereist. Deze oplossing is voor heel het gebied belangrijk en zal stabilisering en ontwikkeling van heel het gebied met zich mee moeten brengen.
In de resolutie wordt voorgesteld een New Millennium Conference bijeen te roepen met deelneming van Europese partners en organisaties die ook de structuren voor dergelijke onderhandelingen kunnen leveren. Dit is een belangrijk voorstel en ik hoop dat onze Russische gesprekspartners daarop in zullen gaan.
Afgezien daarvan moet de Europese Unie zich ook zeer intensief bezighouden met de vluchtelingenproblematiek. Weer zijn honderdduizenden mensen op de vlucht geslagen en wij hebben de vluchtelingenproblemen van de oude conflicten nog niet opgelost. Ik wil de Commissie vragen zo snel mogelijk met voorstellen te komen voor de manier waarop wij deze problemen kunnen oplossen. Wij moeten zien hoe wij de vluchtelingen kunnen helpen om de komende winter door te komen. Mijns inziens is hulpverlening hier een bij uitstek Europese aangelegenheid.

Maaten
Voorzitter, het is duidelijk dat de problematiek in Tsjetsjenië ingewikkeld is. Ik ben blij dat zowel de resolutie alsook een aantal van de amendementen die zijn ingediend, duiden op de ingewikkeldheid van de problematiek. Rusland zit al jaren in Tsjetsjenië. Dat heeft niets te maken met de regering die daar op dit moment zit. Dat was al zo tijdens het tsaristische regime. Het is goed begrijpelijk dat er in veel landen in de Kaukasus, die ook nog eens problemen hebben die moeilijk met elkaar te vergelijken zijn, grote oppositie is tegen de aanwezigheid van Rusland. Ik denk dat het daarom belangrijk is dat we in de eerste plaats aan Rusland vragen om goed met iedereen te praten in Tsjetsjenië. Dat is de enige oplossing. En ook om beter te zorgen voor alle vluchtelingen die daar vandaan komen. Wij zullen daarom een aantal door de EVP ingediende amendementen ondersteunen.

Markov
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, weer is er oorlog. In de onderhavige resolutie duikt het woord "oorlog" echter niet op en daarom ben ik blij dat mevrouw Krehl het noemde.
Vindt u het ook niet verschrikkelijk en zorgwekkend dat verantwoorde politici in hun denken en handelen het gebruik van militair geweld zien als iets onontbeerlijks voor de oplossing van conflicten? Vindt u het ook niet verschrikkelijk en zorgwekkend dat de onmenselijke tactiek van bombardementen - die in Joegoslavië werkelijk tot in excessen werd gevolgd en waaronder niemand meer dan de burgerbevolking te lijden heeft gehad - inmiddels weer wordt gezien als een adequaat instrument in de politiek?
Mevrouw Krehl, ik heb er niet het minste begrip voor dat men, zoals u zegt, terreur met terreur kan beantwoorden. Ik begrijp niet hoe u begrip kunt hebben voor de huidige situatie van de Russen. Militair geweld hoort niet thuis in het spectrum van politieke conflictoplossing.

Posselt
Mijnheer de Voorzitter, in de Kaukasus vindt momenteel een wrede, koloniale oorlog plaats, en wel onder het mom van een antiterroristische en antifundamentalistische veldtocht of - zou ik haast zeggen - kruistocht. Men heeft enkele jaren geleden tijdens de Golfoorlog gezegd: geen bloed voor olie. Dergelijke demonstraties mis ik nu, want in de Kaukasus vloeit er bloed voor olie. De heer Putin heeft openlijk gezegd dat het daar uitsluitend, of hoofdzakelijk, om energie- en grondstoffenbelangen gaat.
De mensenrechten worden op een ongelooflijk brutale wijze met voeten getreden, zoals de OVSE reeds tijdens de laatste oorlog in Tsjetsjenië had vastgesteld. Ook toen hadden wij veel tijd nodig voordat wij de realiteit onder ogen zagen en achteraf zeiden wij: "Hadden wij het maar geweten!" Dat moeten wij dit keer vermijden.
Gisteren werd aangekondigd dat de militaire begroting van Rusland volgend jaar ten gevolge van de Tsjetsjeense oorlog met een miljard moet worden verhoogd. U weet dat Rusland, als het geen IMF-krediet en geen EU-geld had, insolvent zou zijn. Wij hebben derhalve een grote verantwoordelijkheid. Wij moeten ons politiek gewicht in de schaal leggen en de handels- en samenwerkingsovereenkomst aangrijpen om deze oorlog te stoppen en ervoor te zorgen dat opnieuw een dialoog wordt begonnen met de onder toezicht van de OVSE gekozen Tsjetsjeense president, met het onder toezicht van de OVSE gekozen Tsjetsjeense parlement. U weet dat Moskou de pseudo-parlementaire raad, die in het leven was geroepen voor de - ook door Moskou ondertekende - wapenstilstand, opnieuw heeft geactiveerd. Met deze erkenning heeft Moskou het onder de OVSE tot stand gekomen akkoord op brutale wijze gebroken. Daartegen moeten wij in het geweer komen.
Mevrouw Krehl, eerlijk gezegd begrijp ik niet dat de SPD-voorzitter van Saksen sympathie heeft geuit voor een militaire actie en wel precies tien jaar na de dag waarop men in Saksen had besloten militairen in te zetten tegen vluchtelingen, ontheemden, demonstranten en mensen die bereid waren het land te verlaten. Ik had echter ook toen graag een duidelijke houding gezien van de heer Markov en zijn kameraden, maar dat is een ander verhaal.
Los daarvan: laat er een eind komen aan deze verschrikkelijke veldtocht tegen de menselijkheid!

Lehne
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, wij beleven opnieuw een tragisch kapittel in de ontwikkeling van Rusland na het einde van de Sovjet-Unie. Natuurlijk hebben wij er begrip voor dat de Russische regering vanwege de terroristische aanslagen op de burgerbevolking wil doortasten. Men moet echter wel een onderscheid maken tussen doortastend optreden in de richting van een met de rechtsstaat strokende ontwikkeling, en hetgeen momenteel in Tsjetsjenië gebeurt. Het eerste conflict in Tsjetsjenië had al talloze doden en gewonden veroorzaakt, een aantal dat zonder meer vergeleken kan worden met het aantal slachtoffers van andere conflicten in de wereld en in Europa.
Het gaat niet aan dat het Europees Parlement enerzijds de schendingen van de mensenrechten in andere gebieden bekritiseert en van alles en nog wat doet om daar een eind aan te maken, en dat het zich anderzijds in stilzwijgen hult wanneer het om Rusland gaat, omdat Rusland nu eenmaal een belangrijke economische partner is. Ook in het geval van Rusland moet het Europees Parlement, moet de Europese Unie een standpunt bepalen en zich opwerpen als voorvechter van de mensenrechten en als tegenstander van schendingen van de mensenrechten. Daarom is het goed dat wij ons vandaag tijdens dit urgentiedebat met dit thema bezighouden.

Paasilinna
Mijnheer de Voorzitter, het Russische parlement probeert in verband met de vorige oorlog in Tsjetsjenïe deze zelfde president voor de staatsrechtbank te dagen. Het is een politieke oorlog, die gevoerd wordt terwijl de verkiezingscampagne in Rusland aan de gang is, wat betekent dat ook de oplossing van politieke aard dient te zijn. Men krijgt deze strijders ook met geweld niet uit de bergen. Rusland is bezig zijn eigen Koerdisch probleem te ontwikkelen, en dat zal ongetwijfeld net zo moeilijk op te lossen zijn als in Turkije. In beide gevallen is er internationale hulp nodig, alleen al in verband met de vluchtelingen, die deels in tentenkampen verblijven en binnenkort een deken van sneeuw krijgen om zich mee toe te dekken.
De oorlog dreigt zich bovendien uit te breiden. Er zijn al oorlogshandelingen gaande in vijf staten en alleen al daarom is het een internationale kwestie. De OVSE en de Unie zouden de betrokken partijen onderhandelingsmogelijkheden moeten bieden om zo uit de patstelling te komen die telkens weer tot oorlog lijkt te leiden in deze regio. We moeten snel hulp bieden aan de vluchtelingen, want die zijn nog het minst verantwoordelijk voor wat er is gebeurd. Het gaat dus om een politieke oplossing - ik zie geen mogelijkheid voor een militaire oplossing. We hebben nu de gelegenheid om Rusland te helpen, een land dat ook zo al in een moeilijke politieke situatie verkeert. We kunnen dat doen door hulp te bieden bij het vinden van een oplossing en het op gang brengen van onderhandelingen in het Tsjetsjenië-vraagstuk.

Speroni
Mijnheer de Voorzitter, weer eens zijn wij getuige van een belangenconflict, als ik dat zo mag noemen, tussen het principe van territoriale integriteit van landen en het recht op zelfbeschikking van volkeren. Het zelfbeschikkingsrecht werd - in hetgeen nu Rusland is en vroeger de Sovjet-Unie was - zonder slag of stoot toegepast in het geval van Letland, Estland, Litouwen, Oekraïne, Wit-Rusland en de Kaukasuslanden. Naar het schijnt mag Tsjetsjenië echter niet tot de Kaukasus behoren.
De internationale gemeenschap heeft zich ingezet voor de Kosovaren, maar niet voor de Tsjetsjeniërs. De internationale gemeenschap heeft steun gegeven aan de onafhankelijkheid van Oost-Timor, maar niet aan de onafhankelijkheid van Tsjetsjenië. Ik vraag mij dan ook af waarom men een volk discrimineert dat absoluut recht heeft op zelfbeschikking.

Ortuondo Larrea
Mijnheer de Voorzitter, het conflict tussen Rusland en Tsjetsjenië dateert niet van gisteren. Hoewel deze kleine republiek uit de Kaukasus amper een miljoen inwoners telt, heeft zij net als een groot land het volste recht van de wereld om in alle vrijheid over haar toekomst te beslissen.
Het laatste precedent van het huidige conflict vond plaats tussen 1994 en 1996: een oorlog waarin 100.000 slachtoffers zijn gevallen. En nu, sinds 22 september jongstleden, bombarderen Russische vliegtuigen Grozni en andere steden. Het Russische leger is de republiek binnengedrongen en heeft naar eigen zeggen eenderde van het grondgebied onder controle. Het heeft een spoor van dood en verderf achtergelaten en een massale uittocht veroorzaakt van meer dan 100.000 vluchtelingen - vrouwen, kinderen en bejaarden - die in het naburige Ingoesjetië worden opgevangen. De president van deze republiek spreekt reeds van een humanitaire ramp en verzoekt dringend om internationale hulp, die helaas maar niet op gang komt.
Anderzijds is Rusland in de voorbije weken het slachtoffer geworden van een reeks afschuwelijke terroristische aanslagen die heel wat mensenlevens hebben gekost. Vermoedelijk zijn deze het werk geweest van guerrillagroeperingen die zich in het Kaukasusgebergte schuilhouden.
De Europese Unie mag hier niet lijdzaam blijven toekijken. Het beschamende gebrek aan efficiëntie dat zij tijdens de eerste jaren van de oorlog in Joegoslavië ten toon heeft gespreid, is beslist niet voor herhaling vatbaar. Het is belangrijk dat alle instellingen van de Europese Unie onverwijld een ernstige oproep tot de Russische en de Tsjetsjeense regering doen om een einde aan de escalatie van het geweld te maken, om de wapens het zwijgen op te leggen en de politieke dialoog weer op te starten. Wij moeten daarbij alle mogelijke middelen aanwenden om gehoord te worden. Tezelfdertijd moeten wij alles in het werk stellen om de naleving van de mensenrechten in de regio te garanderen. Wij moeten de vluchtelingen de nodige humanitaire hulp verlenen en hun de mogelijkheid bieden weer naar huis terug te keren. Maar daarvoor moet eerst de vrede worden hersteld.

Posselt
Ik wilde alleen vragen of de Commissie, gezien de bevoorradingsproblemen, er bij Georgië op zal aandringen om de weg naar de Tsjetsjeense grens, waar nog 700 meter aan ontbreekt, te voltooien. Deze weg is onder druk van de Russen niet afgemaakt. Als deze weg wordt afgemaakt, kan humanitaire hulpverlening in de toekomst tot aan de Tsjetsjeense grens komen.

Nielson
Zoals u hebt gehoord ben ik mijn toespraak van zojuist begonnen door uiting te geven aan onze diepe bezorgdheid over de bedreiging die er van dit conflict uitgaat voor de stabiliteit in de Kaukasus. Ik vrees dat we de stabiliteit in deze regio bepaald geen dienst zullen bewijzen als we op deze suggestie ingaan, omdat we dan dus nadrukkelijk partij kiezen. We moeten doen wat haalbaar is. Ik zal me dus niet uitspreken over specifieke voorstellen die hier worden gedaan. We zullen hard moeten zoeken naar oplossingen, wellicht ook onverwachte oplossingen, voor de logistieke problemen die zich voordoen als we de hulp bij de mensen willen krijgen die haar nodig hebben, maar het is moeilijk specifieke toezeggingen te doen zoals die waar u om vraagt.

De Voorzitter
Het gecombineerd debat is gesloten.
De stemming vindt om 11.30 uur plaats.

Europese code voor wapenexport
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende ontwerpresoluties:
B5-0143/1999 van de heer Haarder, namens de ELDR-Fractie, over de gedragscode van de Europese Unie voor wapenexport of wapenoverdracht;
B5-0152/1999 van de leden van den Berg en Howitt, namens de PSE-Fractie, over de eerste jaarlijkse herziening van de gedragscode van de Europese Unie voor wapenexport of wapenoverdracht;
B5-0157/1999 van mevrouw Morgantini e.a., namens de GUE/NGL-Fractie, over de gedragscode van de Europese Unie voor wapenexport of wapenoverdracht;
B5-0163/1999 van mevrouw McKenna e.a., namens de Verts/ALE-Fractie, over de gedragscode van de Europese Unie voor wapenexport of wapenoverdracht, en
B5-0175/1999 van de heer Morillon e.a., namens de PPE-Fractie, over wapenexport of wapenoverdracht.

Haarder
Mijnheer de Voorzitter, we zullen deze resolutie op een belangrijk punt moeten wijzigen, en wel om een heuglijke reden. In paragraaf 1 dringen we er bij de Raad op aan dat die zijn verslag over de wapenexport publiceert. De Raad heeft inmiddels besloten dat inderdaad te doen. Ik zou in verband met de stemming van vanmiddag een mondeling amendement willen indienen waarin ik mijn tevredenheid wil uiten over het besluit van de Raad zijn verslag te publiceren.
Dit is een heel goed voorbeeld van transparantie. Het is een goed voorbeeld voor de lidstaten en voor de EU in het algemeen. Het is verheugend dat wij op dit gebied in ieder geval enige vooruitgang hebben geboekt, hoe bescheiden dat ook is.
Tenslotte wil ik u erop wijzen dat een gezamenlijk optreden van de Unie op dit gebied grote invloed heeft. Dit vind ik pas echte vooruitgang: als wij erin slagen dit vraagstuk gezamenlijk aan te pakken en alles wat de afzonderlijke landen doen daaraan ondergeschikt te maken.

Brie
Mijnheer de Voorzitter, ook voor mij is dit een belangrijke stap. In tegenstelling tot de heer Haarder ben ik echter uitermate ontevreden. Mij vallen drie glasheldere dingen op. Ten eerste vind ik het deprimerend dat een code waarmee tot de zomer van 1999 wapens naar Indonesië konden worden uitgevoerd, volkomen ontoereikend blijkt te zijn. Als er ten tweede zulke uiteenlopende maatstaven bestaan - wapenexport naar Joegoslavië wordt bijvoorbeeld, terecht, verboden, maar naar Indonesië wordt het toegestaan - zijn dat waarschijnlijk andere maatstaven dan die welke in de code voorkomen. Klaarblijkelijk gaat het hier in eerste instantie om economische belangen en handel. Ten derde valt mij natuurlijk op dat de regeringen van deze economische belangen zo afhankelijk zijn dat uniforme maatstaven nooit van toepassing kunnen zijn. Daarom is het mijns inziens dringend noodzakelijk dat dit Parlement betrokken wordt bij de controle op wapenexport, hetgeen meer betekent dan transparantie.

Wuori
Mijnheer de Voorzitter, de wapenhandel is een taai probleem dat tegelijkertijd de ontwikkeling van arme landen in gevaar brengt. We mogen het daarom toejuichen dat de Unie erin is geslaagd om haar eerste rapport over wapenexport op te stellen, en dat het ook nog openbaar is. Toch is het noodzakelijk dat dit rapportagesysteem doelbewust ontwikkeld wordt, en wel zodanig dat het tevens gaat over martelingen en andere middelen waarmee onmenselijke en vernederende handelingen kunnen worden verricht. Dat kan enerzijds door de gegevens zo snel mogelijk ter beschikking te stellen van de nationale parlementen en het Europees Parlement, nog voordat ze verder worden gepubliceerd, en anderzijds door het toezicht op de wapenexport efficiënter te maken en ervoor te zorgen dat wij voldoende politieke en gerechtelijke middelen in handen hebben om in te grijpen zodra de regels voor het controlesysteem geschonden worden.

Morillon
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, ik heb denk ik de drie minuten niet nodig om duidelijk te maken hoe belangrijk het thema van de onderhavige resolutie is. Dit vraagstuk is van fundamenteel belang om in de wereld een steeds grotere zone van vrede en stabiliteit tot stand te brengen en het is ongetwijfeld ook een van de belangrijkste opdrachten waarmee de kiezers ons hier naar toe hebben gestuurd.
Ik vind het alleen jammer dat dit in een spoeddebat ter sprake gebracht wordt. Daardoor krijgen wij niet voldoende tijd om hier goed over na te denken, alhoewel dit vraagstuk wel degelijk een diepgaande overweging waard is! Ik vrees daarom dat wij niet veel verder zullen komen dan intentieverklaringen, die op zich wel edelmoedig en goedbedoeld zijn maar praktisch gesproken weinig zoden aan de dijk zetten. Ik wil de aandacht van de collega's vestigen op de risico's die het Parlement loopt, qua geloofwaardigheid, als het te vaak zijn toevlucht neemt tot spoeddebatten, zeker wanneer het, zoals in dit geval, gaat om een door externe instanties opgestelde tekst.

Nicholson of Winterbourne
Mijnheer de Voorzitter, deze resolutie is even actueel als urgent. Urgent omdat we vooralsnog niet duidelijk hebben aangegeven hoe we de verspreiding van kleine en lichte wapens denken te beheersen, en er al evenmin in zijn geslaagd de gedragscode zodanig aan te scherpen dat hij ook van toepassing is op conventionele wapens.
Als men dood en verderf wil zaaien, kan bijna alles wel als wapen worden gebruikt. Ik heb recentelijk de plaats in Rwanda bezocht waar misschien wel een half miljoen mensen ligt begraven die met zogenaamde machetes zijn vermoord: dat is gewoon een handwapen waarmee iemand die ermee in het rond zwaait de een na de andere persoon kan doden. Bij deze massamoord is destijds een half miljoen mensen afgeslacht. Enige tijd geleden zijn er 25.000 mensen omgekomen na aanvallen met grond-grondraketten in de moerassen van Zuid-Irak. Ik heb de plek gezien waar die mensen door één enkele grond-grondraket zijn gedood. Er zijn dus eenvoudige maar ook complexe middelen om dood en verderf te zaaien. Dat is wat dit probleem zo urgent maakt. Het probleem is verder ook zo actueel omdat het jaar 2000 door de Verenigde Naties is uitgeroepen tot jaar van de vrede, en het is de bedoeling dat hiermee een decennium vol vredesinitiatieven van de VN wordt ingeluid. Laten we met deze resolutie proberen dit soort inspanningen te steunen.

Van den Berg
Mijnheer de Voorzitter, de reden van deze urgentieresolutie ligt natuurlijk in het feit dat wij als Parlement gezamenlijk hebben uitgesproken om het probleem van de export van kleine wapens en wapens in het algemeen onder controle te brengen. Tegelijkertijd weten wij dat onze regeringen zeer achterstallig zijn, weigerachtig, en vaak dwarsliggen op het punt van het daadwerkelijk uitvoeren.
Wij krijgen zo meteen een rapport van verschillende regeringen en deze ontwerpresolutie is uiterst actueel, omdat zij via het Parlement en via de Raad nog een keer de regeringen aanspreekt op het feit dat wij als Parlement - ik ben erg blij dat alle fracties zich in de ontwerpresolutie hebben kunnen verenigen - echt de nadruk leggen op het feit dat zij ook daadwerkelijk met een serieuze rapportage komen. Rusland levert via Antwerpen wapens aan Eritrea, terwijl wij als Europese Gemeenschap midden in zo een conflict Ethiopië-Eritrea zitten.
Wij weten dat de autoriteiten die zaken niet correct controleren. Dus weten wij ook dat discussie over serieuze controlemechanismen uiterst noodzakelijk is. Het is ook op dat punt dat de ontwerpresolutie als het ware vanuit ons Parlement zegt: als wij ons ervan bewust zijn dat aan het begin van deze eeuw er evenveel soldaten stierven in oorlogen als er vandaag burgers sterven in conflicten, juist door die kleine wapens, en als wij ons ervan bewust zijn dat er zoveel wapens vanuit onze eigen lidstaten uitgevoerd of doorgevoerd worden of actief geproduceerd worden, dan dragen wij daar toch een enorme gezamenlijke verantwoordelijkheid voor. Ik ben blij dat dit Parlement als geheel staat voor een correcte druk op onze lidstaten en regeringen om op dit punt serieuze zaken te doen. Wij zullen ongetwijfeld in november hierover verder kunnen spreken.

Lucas
Mijnheer de Voorzitter, in deze resolutie staat dat we ontzet zijn over de gruweldaden die in Oost-Timor zijn gepleegd, en dat het door deze afschuwelijke gebeurtenissen des te noodzakelijker is geworden de wapenexport te beteugelen. Als we die gezichtspunten daadwerkelijk onderschrijven, en dat hoop ik van harte, hoe kunnen we dan verzuimen de volgende logische stap te zetten en de regeringen die de beperkingen op de wapenexport negeren, gewoon hun gang laten gaan? Wat hebben we aan een gedragscode voor de wapenexport of een wapenembargo als we schendingen ongestraft laten?
Groot-Brittannië heeft de vorige maand ingestemd met het EU-embargo op de verkoop van wapens aan de Indonesische regering. Desalniettemin werden er binnen een week in het geheim nog drie Britse Hawk-oorlogsvliegtuigen aan Indonesië geleverd. Het is volstrekt ongeloofwaardig dat de Britse autoriteiten die leverantie niet meer konden tegenhouden. Een paar uur na de aankomst van de Hawks in Indonesië werden er in Jakarta al weer minstens vijf demonstranten door Indonesische soldaten gedood.
Zorgt u er alstublieft voor dat deze resolutie over wapenexport dit Parlement waardig is! De resolutie moet het vreselijke lijden van de Indonesische bevolking daadwerkelijk onderkennen en regeringen die een EU-embargo naast zich neer leggen ten scherpste veroordelen. Dit is precies wat met het amendement van de Fractie De Groenen/Vrije Europese Alliantie wordt beoogd. Wij vragen u derhalve om uw steun voor ons amendement.

Nielson
Het is nu een jaar geleden dat de gedragscode in het leven werd geroepen. Het eerste jaarverslag gaf al aan dat de lidstaten positief waren over het functioneren van de code gedurende die eerste periode. De gedragscode heeft de verschillende lidstaten meer inzicht gegeven in elkaars beleid. Verder biedt de gedragscode een doelmatig overlegmechanisme en bevordert hij de dialoog over de tenuitvoerlegging van de betreffende bepalingen.
De in het verslag opgenomen statistieken laten zien hoeveel belang de lidstaten hechten aan het succes van het overlegmechanisme waar de gedragscode in voorziet. Het lijdt echter geen twijfel dat voortdurend zal moeten worden bekeken hoe de code kan worden versterkt en effectief ten uitvoer kan worden gelegd. Het doel van het jaarlijkse evaluatieproces is dan ook vast te stellen welke aspecten voor verbetering vatbaar zijn. Uiteraard zullen eventuele wijzigingen alleen worden doorgevoerd als ze door alle lidstaten worden gesteund.
Wat de rol van de Commissie in dezen betreft zou ik erop willen wijzen dat de lidstaten, krachtens artikel 296, de wapenhandel vooralsnog niet onder het toepassingsbereik van de betreffende regels van het Verdrag hebben laten vallen. Daarom kunnen er geen communautaire maatregelen worden genomen. De eindverantwoordelijkheid voor de wapenuitvoer ligt dus bij de nationale regeringen. De wapenhandel maakt momenteel deel uit van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid, waar de Commissie uiteraard een grote rol in speelt.
Tenslotte kan ik u zeggen dat de Commissie openstaat voor een zodanige verbreding van de voornaamste uitgangspunten van de gedragscode dat hij ook van toepassing kan worden op de grootste wapenexporteurs op de wereldmarkt.

De Voorzitter
Het gecombineerd debat is gesloten.
De stemming vindt om 11.30 uur plaats.

Mensenrechten
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende ontwerpresoluties:
Moratorium op de doodstraf - B5-0144/1999 van mevrouw Thors e.a., namens de ELDR-Fractie, over de stemming over een resolutie door de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties over de instelling van een universeel moratorium op de voltrekking van doodstraffen;
B5-0155/1999 van de heer Schori, namens de PSE-Fractie, over de stemming over een resolutie door de Algemene Vergadering van Verenigde Naties over de instelling van een universeel moratorium op de voltrekking van doodstraffen;
B5-0159/1999 van de heer Manisco e.a., namens de GUE/NGL-Fractie, over de stemming over een resolutie door de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties over de instelling van een universeel moratorium op de voltrekking van doodstraffen;
B5-0169/1999 van de leden Frassoni en Wuori, namens de Verts/ALE-Fractie, over de instelling van een universeel moratorium op de uitvoering van de doodstraf door de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties, en
B5-0171/1999 van de leden Salafranca Sánchez-Neyra en Grossetête, namens de PPE-Fractie, over de stemming over een resolutie door de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties over de instelling van een universeel moratorium op de uitvoering van de doodstraf.
Molukken- B5-0145/1999 van de heer Maaten, namens de ELDR-Fractie, over het conflict tussen de gemeenschappen op de Molukken in Indonesië;
B5-0153/1999 van de leden Schori en Wiersma, namens de PSE-Fractie, over de schendingen van de rechten van de mens in Indonesië en met name op de Molukken;
B5-0167/1999 van de heer Lagendijk e.a., namens de Verts/ALE-Fractie, over de schendingen van de rechten van de mens op de Molukken in Indonesië, en
B5-0172/1999 van de leden Maij-Weggen en Costa Neves, namens de PPE-Fractie, over de ernstige schendingen van de rechten van de mens op de Molukken in Indonesië.
Wit-Rusland- B5-0146/1999 van de heer Haarder, namens de ELDR-Fractie, over de verdwijning van Victor Gonchar en de situatie in Wit-Rusland;
B5-0154/1999 van de leden Wiersma en Schori, namens de PSE-Fractie, over de situatie in Wit-Rusland;
B5-0164/1999 van mevrouw Schroedter e.a., namens de Verts/ALE-Fractie, over de politieke situatie en de situatie van de rechten van de mens in Wit-Rusland, en
B5-0173/1999 van de heer Wijkman e.a., namens de PPE-Fractie, over verdwijningen en gevangenschappen van parlementsleden in Wit-Rusland.
Situatie van het Roma-volk in Kosovo- B5-0147/1999 van de leden Ludford en Haarder, namens de ELDR-Fractie, over de slechte behandeling van de Roma en de Serviërs in de nieuwe republiek Kosovo;
B5-0151/1999 van de heer Schori, namens de PSE-Fractie, over de situatie van de Roma in Kosovo;
B5-0166/1999 van de leden Staes en Sörensen, namens de Verts/ALE-Fractie, over de slechte behandeling van de Roma en de Serviërs in de nieuwe republiek Kosovo, en
B5-0174/1999 van mevrouw Pack e.a., namens de PPE-Fractie, over de situatie van de Roma-burgers in Kosovo.
Moratorium op de doodstraf
Rutelli
Mijnheer de Voorzitter, tijdens de begrotingsbehandeling in de Begrotingscommissie zijn amendementen goedgekeurd waarin de Commissie wordt gevraagd steun te verlenen aan campagnes en activiteiten voor een moratorium op de voltrekking en, op langere termijn, de afschaffing van de doodstraf. Dit is voor ons uitermate belangrijk. Waarom zeg ik dit, mijnheer de Voorzitter? Wel, dit Parlement heeft zich vaak met specifieke gevallen beziggehouden en in de strijd voor afschaffing van de doodstraf of uitstel van executie successen geboekt, naast nederlagen natuurlijk.
Wij willen nu dat Europa, als vaderland van de mensenrechten, actie onderneemt voor de afschaffing van de doodstraf en deze actie verbindt met het jaar 2000. In heel de wereld wordt een grootscheepse campagne gevoerd en Europa moet daarbij het voortouw nemen. Ik vraag dan ook dat de Commissie alles in het werk stelt om deze doelstellingen waar te maken en van Europa het vaderland van de politieke acties tegen de doodstraf te maken.

Manisco
Mijnheer de Voorzitter, sinds ik deze ontwerpresolutie over een moratorium op de doodstraf heb ingediend, samen met mijn collega Olivier Dupuis, heeft er een buitengewoon bedroevende en onheilspellende gebeurtenis plaatsgevonden. Het Amerikaanse Hooggerechtshof heeft afgelopen maandag het verzoek van Mumia Abu-Jamal voor een bevelschrift tot herziening van het vonnis, afgewezen. Mumia Abu-Jamal, de Afrikaans-Amerikaanse vrijheidsstrijder, werd in 1992 ter dood veroordeeld.
De kans is groot dat het executiebevel vandaag, terwijl we hier aan het debatteren zijn, door Thomas Ridge, de gouverneur van Pennsylvania, wordt uitgevaardigd en ondertekend. De juridische middelen die Mumia nog van de executie zouden kunnen redden zijn zo goed als uitgeput.
Dit Parlement, de Raad, verscheidene staatshoofden en de publieke opinie wereldwijd hebben al eens eerder hun krachten gebundeld om de tenuitvoerlegging van een doodvonnis tegen te houden. Ook nu moeten we doen wat we kunnen om het leven te redden van iemand die het slachtoffer is geworden van rassenhaat en van een monsterlijke rechterlijke dwaling.

Frassoni
Mijnheer de Voorzitter, de strijd tegen de doodstraf in de wereld is in eerste instantie een kwestie van beschaving en een strijd voor recht op humanitaire inmenging, een recht dat wortel begint te schieten in het wereldbewustzijn. Dit Parlement heeft een lange traditie terzake en ik zou hier hulde willen betuigen aan het werk van Adelaide Aglietta. Zij was de eerste rapporteur van het verslag van het Parlement over de doodstraf in de wereld.
De Raad verricht goed werk en wij hopen dat de Commissie hetzelfde zal doen. Nu moeten wij er echter voor zorgen dat de aan het Parlement voorgelegde resolutie niet ergens in een la terechtkomt, maar een nieuwe etappe wordt in de voortzetting van de strijd. De Raad mag nu niet op zijn lauweren rusten, maar moet termijnen en toetsingsmechanismen vaststellen voor de toepassing van de resolutie.

Thors
Mijnheer de Voorzitter, het is bekend dat Olivier Dupuis deze strijd heeft gevoerd, wat ook al eerder is gezegd. Ik vind dat we hem veel dankbaarheid zijn verschuldigd voor het feit dat deze discussie wordt gevoerd.
Ook vind ik dat de situatie er momenteel in de VN-vergaderingen erg gunstig uitziet. Uit alle landen is veel steun gekomen; vandaar dat het zo gemakkelijk was om binnen de Raad op dit punt overeenstemming te bereiken. Nu de strijd binnen de VN wordt gevoerd, moeten we oppassen voor tegenvoorstellen die misschien wel onschuldig lijken maar heel slinks kunnen zijn en uit verschillende hoeken kunnen komen, met de bedoeling een krachtige stellingname van de Algemene Vergadering van de VN te ondermijnen. Daarom is het belangrijk dat wij de gebeurtenissen in de VN op de voet volgen.
Tegelijkertijd moeten wij er zorg voor dragen dat deze actie veel steun krijgt uit het Parlement, dat wij in de toekomst ook in Genève in verschillende contexten die de mensenrechten aangaan bindende besluiten kunnen nemen en dat we een vervolg kunnen geven aan de resolutie die hopelijk dit najaar goedgekeurd zal worden in New York.

Boudjenah
Mijnheer de Voorzitter, het is hoog tijd dat er in de hele wereld een moratorium wordt ingesteld op de doodstraf, op deze administratieve moord, zoals Albert Camus die noemde. Dat is de strekking van de resolutie die wij tot de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties richten.
Ik wil, evenals mijn collega, in mijn korte opmerkingen vooral aandringen op de noodzaak iets te ondernemen om Mumia Abu Jamal te redden. Mumia is een zwarte Amerikaanse journalist die in 1982 ter dood is veroordeeld na twijfelachtige politiepraktijken en een schijnproces. De hoogste gerechtelijke instantie heeft kortgeleden zijn beroep verworpen. Mumia wacht al zeventien jaar in de dodencel en is nu overgeleverd aan de genade van de gouverneur van Pennsylvania die het bevel tot voltrekking van de doodstraf iedere dag, volledig legaal, kan tekenen.
Uit een Amerikaanse studie is gebleken dat bij de doodvonnissen in Philadelphia de verhoudingen tussen de verschillende rassen volledig scheefgetrokken zijn. Het zou de Amerikaanse regering tot eer strekken indien zij een standpunt zou innemen ten aanzien van deze flagrante schending van de Internationale overeenkomst inzake burgerrechten en politieke rechten.
Door de bij de publieke opinie teweeggebrachte schok en dankzij sterke internationale protesten - waarin ook het Parlement zich bepaald niet onbetuigd heeft gelaten - kon worden verhinderd dat het eerste bevel tot voltrekking van de doodstraf, getekend op 2 juni 1995, werd uitgevoerd. Nu is het gevaar echter groot en daarom is spoed geboden. Degene die men de stem van de stemlozen en de vredestichter noemde, loopt groot levensgevaar. Alle standpunten, alle betogingen en resoluties kunnen helpen te voorkomen dat het onvermijdelijke plaatsgrijpt en deze stem definitief tot zwijgen wordt gebracht.

Dupuis
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, ik dank allereerst mijn collega's Frassoni, Thors en Manisco voor hun steun aan de tekst van deze resolutie. Ik denk dat wij niet ver verwijderd zijn van een eerste belangrijk resultaat in de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties. Nu moeten wij al onze krachten bundelen en ons inspannen voor een echte tekst, een tekst waarmee wij de strijd voor kunnen zetten. Zoals andere collega's reeds zeiden, ligt deze strijd het Parlement na aan het hart.
Wij lopen nu echter, na het debat in de Raad, het risico dat er een afgezwakte tekst op tafel komt waarin enkel dat wordt gereproduceerd wat al in de afgelopen drie jaar in Genève is goedgekeurd. Daarmee kunnen wij de strijd niet voortzetten! In die tekst ontbreken nieuwe termijnen en mechanismen voor toetsing van de gemaakte vorderingen. Ik nodig derhalve de Raad uit niet vast te lopen in filosofische debatten maar ervoor te zorgen dat men snel tot een eindredactie komt en in de tekst de mechanismen opneemt aan de hand waarvan wij onze strijd kunnen voortzetten. Dan kan immers in de Raad en de Commissie - en wat die betreft hebben wij de nodige verzekeringen gekregen van commissaris Patten - begonnen worden met het overredingswerk ten aanzien van de 180 lidstaten van de Verenigde Naties. Het is hoog tijd dat dit gebeurt, want de Algemene Vergadering is reeds met haar werkzaamheden begonnen. De komende dagen en weken moeten dus gebruikt worden om deze eerste belangrijke tekst over afschaffing van de doodstraf in de Algemene Vergadering in een concrete vorm te gieten.
Ook moet ervoor gezorgd worden dat dit geen anti-Amerikaanse tekst wordt. De initiatieven van de afgelopen jaren hebben de Amerikanen laten zien dat van anti-Amerikanisme geen sprake is, ofschoon ik wel van mening ben dat men op dit aspect moet blijven hameren. De Amerikaanse regering begint zich rekenschap te geven van de vooruitgang die heel de mensheid in deze richting aan het boeken is en beseft dat het hierbij inderdaad gaat om een uitbreiding van de sfeer van de mensenrechten.
Dit vraagstuk is des te actueler daar in de afgelopen uren Öcalan ter dood is veroordeeld. Dit is dus ook een manier om duidelijk te maken hoe belangrijk het is dat in de Verenigde Naties een definitief besluit wordt genomen over de afschaffing van de doodstraf.

Cauquil
Ongeacht de formulering stem ik voor de resolutie waarin wordt gevraagd om afschaffing van deze barbaarse straf: de doodstraf.
Ik vraag eveneens aan het Parlement om snel een standpunt te bepalen ten aanzien van de terechtstelling van de zwarte Amerikaanse journalist Mumia Abu Jamal. Mumia Abu Jamal streed tegen racisme en voor de waardigheid van de zwarten. In zijn artikelen stelde hij de afpersing en corruptie van de politie van Philadelphia en meer in het algemeen het institutionele racisme aan de kaak. Hij werd door de politie gearresteerd op verdenking van moord op een politieagent en hij is na een schijnproces, met behulp van valse bewijzen en omgekochte getuigen, ter dood veroordeeld. Zeventien jaar lang verkommert hij nu al in de dodencel, zeventien jaar lang roept hij dat hij onschuldig is en een herziening van zijn proces wil. Mumia Abu Jamal kan elk moment terecht worden gesteld, want zijn beroep bij de Amerikaanse Hoge Raad is pas verworpen. De Verenigde Staten hebben echter de Internationale overeenkomst inzake burgerrechten en politieke rechten ondertekend, evenals de overeenkomst tegen rassendiscriminatie en de overeenkomst tegen foltering, die in het geval van Mumia van toepassing is, daar de rassenfactor een belangrijke rol heeft gespeeld in zijn proces en zeventien jaar dodencel volgens die verdragen een onbillijke, met foltering gelijkstaande straf is. Daarom doe ik een beroep op het Parlement en verzoek hem niet alleen te stemmen voor de resolutie tegen de doodstraf, maar ook voor het amendement waarmee de volgende paragraaf wordt toegevoegd: "Het Europees Parlement doet een dringend beroep op de gouverneur van Pennsylvania om zich te onthouden van ondertekening van elk nieuw bevel tot executie van Mumia Abu Jamal en hernieuwt zijn verzoek om herziening van zijn proces" .
Molukken

Maaten
Voorzitter, alhoewel de problematiek op Ambon op zichzelf eigen kenmerken vertoont, zijn er tegelijkertijd enige overeenkomsten met de situatie op Oost-Timor en ook in Atjeh en andere delen van Indonesië. Voor al die gebieden geldt dat we niet de illusie moeten hebben dat de internationale gemeenschap de problemen kan oplossen. De internationale en Europese Gemeenschap kan slechts een bescheiden rol spelen. Voorkomen moet ook worden dat de plaatselijke bevolking de indruk zou krijgen dat wanneer de internationale instellingen er zich mee gaan bemoeien alles wel weer goed komt. De teleurstelling die dat tot gevolg zou kunnen hebben, moeten wij de bevolking aldaar besparen. Dit doet natuurlijk niets af aan de ernst van de situatie op Ambon. Waakzaamheid en oplossingsgerichtheid moeten voorop staan, terwijl er tegelijkertijd geen olie op het vuur moet worden gegooid. De tot stand gekomen resolutie bevat mijns inziens al de benodigde componenten. Overwogen zou kunnen worden de religieuze component wat te nuanceren maar ook zonder zo een accentverschuiving maakt deze resolutie voldoende duidelijk dat het Europees Parlement er veel aan gelegen is op Ambon een situatie zoals op Oost-Timor te voorkomen.

Lagendijk
Voorzitter, met alle respect voor mijn collega' s in dit Parlement denk ik dat het eigenlijk een beetje raar is dat wij nu hier - ik zeg het maar even, kijkend naar de sprekerslijst - een bijna Nederlands rondje hebben over de Molukken. Natuurlijk is er alle reden om iets te zeggen over de Molukken. De beelden en meer nog de berichten die we daarover krijgen, doen toch wel heel erg denken aan wat er gebeurd is op Oost-Timor. Maar ik moet zeggen dat ik mijn twijfels heb over dit rondje.
Vorige keer hadden we het over Oost-Timor, vandaag hebben we het over de Molukken, morgen kunnen we het weer over een ander deel van Indonesië hebben, want het probleem is niet slechts de Molukken. Wat mijn probleem is met deze behandeling, wat ik vind dat het Parlement zou moeten doen, is niet praten over individuele incidenten, want het grote eilandenrijk - ben ik bang - zal nog veel meer van dit soort incidenten opleveren, waarbij religieuze en nationale motieven door elkaar heen spelen.
Wat werkelijk zou moeten gebeuren, is dat het Parlement zich beraadt op de vraag hoe het sowieso met het grote probleem van Indonesië om zal moeten gaan. De Molukken is geen geïsoleerd probleem. De Molukken zijn een onderdeel van een grote staat met vele nationaliteiten en religieuze groepen. Een staat die dreigt uit elkaar te vallen en waar de spanningen oplopen. Ik zou er erg voor zijn om in de toekomst dat grote debat eens een keer te voeren in plaats van steeds van incident naar incident te lopen.

Maij-Weggen
Voorzitter, in de schaduw van de verschrikkelijke gebeurtenissen die plaatsvonden op Oost-Timor hebben zich in de afgelopen maanden meer drama' s voorgedaan in Indonesië. Een van de gebieden die al sinds november 1998 ernstig hebben geleden onder mensenrechtenschendingen, is de eilandengroep van de Molukken. Sinds november vorig jaar vonden daar honderden mensen de dood, raakten velen zwaar gewond en zijn tienduizenden mensen ontheemd of op de vlucht. Alleen al in augustus vielen 65 doden en raakten 242 mensen gewond. In september vielen er opnieuw 40 doden en vele gewonden. 35.000 mensen op de Molukken zitten in kampen of andere opvang en nog meer zijn weggevlucht.
Daarnaast zijn veel dorpen en huizen uitgebrand en bestaat er een toenemend gebrek aan voedsel en medicijnen. Het gebied raakt meer en meer ontwricht. De oorzaak van het drama ligt bij de toenemende gewelddadigheid tussen onder andere de moslim- en de christelijke bevolking. Gewelddadigheden waarbij de Indonesische legereenheden die aldaar zijn gestationeerd onvoldoende bescherming bieden en soms zelfs het geweld mee veroorzaken, waardoor gewapende groepen burgers steeds meer een provocerende rol spelen. Ook op de Molukken zijn zich milities aan het vormen die lijken samen te werken met het leger. Het lijkt een beetje op Timor. De oorzaken van het drama liggen onder andere bij de geforceerde migratie van andere eilanden naar de Molukken, waardoor de traditionele verhouding tussen de bevolkingsgroepen is verstoord.
Verder speelt natuurlijk ook de economische crisis een rol. Dan is er de houding van de legereenheden aldaar die de ene groep meer steunen dan de andere en die weinig begrip hebben voor mensenrechten en rechten van minderheden. De gewapende burgers kunnen dan hun gang gaan. Een voorbeeld van recent geweld: op 20 augustus zijn 21 Molukkers die een veilig heenkomen hadden gezocht in de Jaborkerk in Galala even buiten Ambon-stad omgekomen. Volgens ooggetuigen waren de daders gekleed in uniformen van de elite-eenheid Kostrad van het Indonesische leger. Zoiets, Voorzitter, moet toch tot op de bodem worden uitgezocht.
Wat moet er gebeuren? Democratie, respect van mensenrechten en respect voor religieuze en etnische bevolkingsgroepen moeten in Indonesië zo snel mogelijk worden gerealiseerd. Rapporteurs van de VN en NGO' s moeten objectieve rapporten kunnen schrijven zodat de juiste situatie zo goed mogelijk wordt weergegeven. Milities en andere bewapende groepen moeten worden ontmanteld omdat ze een absolute bedreiging vormen voor de veiligheid. Degenen, ook militaire milities, die zich schuldig hebben gemaakt aan provocaties en gewelddadigheden moeten worden berecht. Desnoods moet daar een tribunaal voor komen, nu er al 500 mensen zijn omgekomen. Acties moeten worden ondernomen om te komen tot een vreedzame samenleving tussen de verschillende groepen. De goede wil is aanwezig aan twee kanten maar het betekent wel dat de geforceerde migratie moet worden gestopt.
Verder moet met zorg worden gekeken naar de presidentsverkiezingen omdat er plannen zijn om de legereenheden die nu in die regio zitten te vervangen door legereenheden uit Sulawesi. De mensen zeggen dat dat een gevaarlijke situatie kan creëren. Dan, Voorzitter, is er hulp nodig. Er zijn tienduizenden mensen ontheemd. Er is gebrek aan voedsel, gebrek aan medicijnen en er zijn tal van huizen en dorpen afgebrand. Er is ook hulp nodig om dat weer op te bouwen. Ik zou aan de commissaris willen vragen of het mogelijk is dat ECHO hier wordt ingeschakeld, de NGO' s kunnen daarbij helpen en ook de kerken kunnen daarbij helpen.
Voorzitter, ik sluit af. Timor was een drama dat de hele wereld heeft geschokt. De situatie in de Molukken is in de schaduw gebleven. Maar met honderden doden, met duizenden gewonden en met tienduizenden ontheemden is ook daarvoor aandacht nodig. Voor de Nederlands-Molukse delegatie die hier aanwezig is op de tribune is die solidariteit een hele grote steun in de rug. Ik reken erop dat de Commissie dit punt serieus neemt, dat er actie wordt ondernomen en dat de punten in de resolutie worden uitgevoerd.

Wiersma
Mijnheer de Voorzitter, ik wil mij graag aansluiten bij de woorden uitgesproken door collega Maij-Weggen. Ik denk dat wij het allemaal eens zijn over de noodzaak om ook aandacht te vragen voor de situatie in de Molukken. Er zijn veel mensen uit de Molukken die in Nederland wonen en die het ook belangrijk vinden dat het Europees Parlement zich uitspreekt over de situatie in dat deel van Indonesië. Ik ben blij dat wij dat vanochtend ook met z' n allen kunnen doen en dat wij ook een gezamenlijke ontwerpresolutie hebben opgesteld waarin onze uitgangspunten zijn neergelegd.
Wij weten allemaal dat het geweld in Indonesië niet beperkt is gebleven tot Oost-Timor, ook al heeft dat de laatste tijd, terecht, de meeste aandacht gekregen. Wij willen ook graag praten over de situatie op de Molukken. Het geweld daar heeft vele mensenlevens gekost en de Indonesische autoriteiten hebben daartegen te weinig gedaan. Door het verstoren van de balans in de Molukse maatschappij heeft Jakarta zelfs bijgedragen aan het toenemen van het geweld. Op de voortgaande polarisatie tussen christenen en moslims lijken de autoriteiten geen greep te willen hebben. Ook daar gaan gewapende milities, zoals wij zien, ongestoord hun gang.
Wij willen verandering in deze situatie en wij eisen dat de Indonesische regering het geweld stopt. Dat zij een situatie schept waarin ook wij, vanuit de Europese Unie, op een fatsoenlijke manier mee kunnen helpen om de schade te herstellen en om de mensen de humanitaire hulp te verlenen die zij nodig hebben.
Indonesië zal niet overleven als het geen oplossing weet te vinden voor het over meerdere eilanden uitzaaiende geweld, als er geen respect is voor minderheden binnen een democratische structuur en als er geen ruimte is voor regionale autonomie. Indonesië moet een duw in die richting krijgen. Wij wensen daarbij een actieve rol van de Verenigde Naties vooral in het belang van de mensen die op de Molukken wonen.

Blokland
Mijnheer de Voorzitter, ook uit de sprekerslijst van vanmorgen blijkt de hechte band tussen de Molukken en Nederland. Mede door het langdurige verblijf van vele Molukkers in Nederland zijn we namelijk sterk betrokken bij het wel en wee op de Molukken.
Na de rellen van begin dit jaar is het even stil geweest rond de Molukse eilanden, maar eind juli laaide het geweld weer in alle hevigheid op. Het is opvallend hoe weinig aandacht de media hebben voor deze rellen. De Molukken staan volledig in de schaduw van Oost-Timor.
Vergeleken met de rellen van januari, hebben de huidige onregelmatigheden een veel georganiseerder karakter. Dat baart mij grote zorgen. Diverse legeronderdelen van het Indonesische leger zijn overgeplaatst naar Ambon. Niet om de openbare orde te handhaven, maar om zelf partij te zijn in de conflicten. De civiel-militaire betrekkingen zijn weinig democratisch. Er moet dan ook druk worden uitgeoefend op de Indonesische regering, zodat zij onafhankelijk zal optreden.
Tenslotte wil ik in dit verband nog wijzen op de nadelen van hulpverlening door middel van internationale kanalen. In het geval van de Molukken is er een historische band met Nederland. Nederland is de laatste tijd steeds meer multilateraal in plaats van bilateraal hulp gaan verlenen, met als gevolg dat de hulp niet meer herkenbaar was. De Molukkers voelen zich op deze manier in de steek gelaten. Het mag niet zo zijn dat het bundelen van krachten ten koste gaat van goede historische banden.
Wit-Rusland

Wiersma
Voorzitter, wij kwamen net uit de eerste vergadering van de delegatie van dit Parlement die zich bezighoudt met de betrekkingen met onder andere Wit-Rusland. Daar hebben wij al kort gesproken over de zorgelijke situatie in dat land. Wij willen vandaag in het Parlement aandacht vragen voor de recente ontwikkelingen, waardoor Wit-Rusland en met name de regering van Wit-Rusland en president Loekasjenko zich verder dreigen te isoleren van de internationale gemeenschap en daarmee natuurlijk ook van de Europese Unie.
De interne situatie in dat land is zeer zorgwekkend. Democratische structuren functioneren niet en wij staan deels aan de kant omdat de internationale gemeenschap genegeerd wordt door de autoriteiten in Minsk. De bereidheid van onze kant om mee te werken aan een oplossing van de binnenlandse politieke problemen en van de patstelling die daar bestaat wordt onvoldoende beantwoord door president Loekasjenko.
Wij willen een dialoog tussen de oppositie en de regering mede helpen bevorderen. Wij steunen de OVSE, de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa, in haar pogingen daartoe. Ons Parlement is ook betrokken bij activiteiten van de Assemblee van de OVSE om in Wit-Rusland een betere situatie te bewerkstelligen. Maar waar blijft het gebaar van de president, een positieve reactie van de regering in Minsk op die pogingen om een dialoog tot stand te brengen? Wij zien het tegendeel. In plaats van positieve gebaren zien wij arrestaties, intimidatie, verdwijningen. Er wordt een sfeer van angst gecreëerd.
In zo' n situatie wordt het vinden van een compromis zeer moeilijk. Wij zijn eigenlijk bereid onze normen een beetje op te rekken in het belang van de bevolking van Wit-Rusland. Wij zijn bereid te praten met een president die eigenlijk illegaal is. Als hij geen gebaar maakt, wordt het wel erg moeilijk.
Als de oppositie, zoals gezegd, wil praten zullen wij daar niet tegen zijn, maar wel in het perspectief van eerlijke verkiezingen die een eind maken aan de huidige uiterst merkwaardige constitutionele situatie in Wit-Rusland met twee parlementen en een per "referendum" herbenoemde president. Er zijn natuurlijk grenzen aan ons realisme en vandaar dat wij ook vandaag dit moment willen gebruiken om ons protest uit te spreken over de situatie in dat land en een dringend beroep doen op de regering in Wit-Rusland om iets te doen aan die verdwijningen en ervoor te zorgen dat de mensen die verdwenen zijn weer boven water komen, zodat dat ook op zich een aanleiding kan zijn tot het echt op gang brengen van een dialoog in de richting van vrije en eerlijke verkiezingen, hopelijk volgend jaar.

Schroedter
Mijnheer de Voorzitter, als plaatsvervangend voorzitter van de delegatie die zojuist over dit vraagstuk heeft vergaderd, en als jarenlang rapporteur voor dit land, kan ik mij volledig aansluiten bij hetgeen de sprekers voor mij hebben gezegd. Wij staan inderdaad voor een heel moeilijke situatie, omdat in dit land dubieuze stalinistische praktijken weer de kop op steken. Naar het schijnt verandert er gewoon niets. Anderzijds is Wit-Rusland belangrijk voor de pan-Europese veiligheidsstructuur en het zal - dat mogen wij niet vergeten - binnenkort een grensland van de Europese Unie zijn.
Daarom grijpen wij elke strohalm hoop aan. Wij willen dit land helpen bij het weer op gang brengen van de democratisering. De situatie is echter belabberd. Het werk van de OVSE vordert in het geheel niet, ofschoon de desbetreffende werkgroep zeer gemotiveerd is en werkelijk uit elke mogelijkheid haalt wat er in zit. Alle pogingen tot dialoog met de oppositie worden doorkruist met schendingen van de mensenrechten op straat, in de gevangenissen en in de media. Men moet Loekasjenko ook duidelijk zeggen dat hij niet met gespleten tong mag spreken.
De dramatische gebeurtenissen met belangrijke mensen, tegenkandidaten van Loekasjenko, die plotseling verdwijnen, tonen aan dat men van plan is de oppositie uit te roeien. De pers wordt, zodra er een kritisch artikel verschijnt, onmiddellijk met sluiting bedreigd. Wij moeten werkelijk proberen hier duidelijke taal te spreken, ook al willen wij het proces van de dialoog natuurlijk bevorderen en zeker niet verstoren. Daarom moet Loekasjenko als eerste een duidelijk gebaar maken. Zo een gebaar kan bijvoorbeeld de goedkeuring zijn - morgen, wanneer de Commissie naar Minsk gaat - van het programma van vijf miljoen voor de burgermaatschappij. Een tweede gebaar zou de vrijlating uit de gevangenis van de oppositieleden moeten zijn. Dat zou een teken voor het begin van een dialoog zijn.
Men vroeg mij wat voor een zin het heeft een resolutie aan te nemen, omdat Loekasjenko zich daar toch niets van aan zal trekken. Deze resolutie heeft echter wel degelijk zin. Wij willen immers de mensen aantonen dat wij de hoop op veranderingen in Wit-Rusland nooit opgeven en alles in het werk zullen stellen om weer democratie in dit land te brengen.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mevrouw Schroedter. Uw engagement was bijna in de eigen persoon te voelen!
Dan geef ik nu het woord aan de heer Sacrédeus. Misschien kunt u ons helpen bij de goede uitspraak van uw naam. Dat is namelijk een heilige naam en u komt uit Zweden. Kunt u ons zeggen hoe u uw naam uitspreekt?

Sacrédeus
Mijnheer de Voorzitter, mijn naam wordt uitgesproken als Sacrédeus en het is een Zweedse achternaam.
De democratie is een geschenk voor ons allemaal, een geschenk van voorgaande generaties, van onze voorvaders. Ze geeft ook uitdrukking aan het mensbeeld, aan het christelijke mensbeeld waarin alle mensen gelijkwaardig en evenveel waard zijn, een unieke menselijke waardigheid en een onschendbare menselijke waardigheid hebben.
Het is een belangrijke taak van de Europese Unie om de democratie en dit mensbeeld te beschermen. Daarom zijn de ontwikkelingen die in de directe omgeving van de Europese Unie, in Wit-Rusland, plaatsvinden buitengewoon zorgwekkend. Er wordt daar een oud communistisch systeem in stand gehouden. Er verdwijnen mensen. De parlementariërs Andry Klimov en Vladimir Kudinov, die gelieerd zijn aan de christen-democratische partij, zijn spoorloos verdwenen. Er zijn ook andere mensen verdwenen, zoals hiervoor al is gezegd.
Democratie baseert zich op vrijheid van meningsuiting, ook al past die mening niet in ieders straatje en wordt zij niet door iedereen gewaardeerd. Laten we het als Parlement als een van onze urgentste taken beschouwen om de ontwikkeling in Wit-Rusland in de richting van de democratie te sturen.
Verder wil ik u vertellen dat het vandaag de naamdag van Birgitta is, mijn vrouw heet overigens ook Birgitta. Birgitta is door de paus uitgeroepen tot een van de drie beschermheiligen van Europa. Birgitta is ook een Zweedse beschermheilige. Ik beschouw het als een grote eer dat ik mijn eerste toespraak in het Europees Parlement op de naamdag van Birgitta mag houden. Ik zie het als een van mijn belangrijkste taken om me in te zetten voor democratie en menselijke waardigheid in Wit-Rusland.

Belder
Mijnheer de Voorzitter, over moed gesproken, die prijzenswaardige menselijke eigenschap siert zeker de Wit-Russische advocaat Vera Stremkovskaja. Als één van de weinige pleitbezorgers in haar vaderland durft zij het immers aan politieke tegenstanders van het regime Loekasjenko te verdedigen. Daarmee staat zij zelf in feite, figuurlijk gesproken, reeds met één voet binnen de gevangenis. Haar persoonlijke inzet voor de mensenrechten is onverenigbaar met haar juridische werkzaamheden, zo oordelen de justitiële autoriteiten in Minsk. De bond van Duitse rechters denkt daar geheel anders over. Die onderscheidde Stremkovskaja dezer dagen met zijn prijs voor de mensenrechten. Haar dankwoord zegt ons veel. De voorstanders van een democratische rechtsstaat in Wit-Rusland verlangen naar westerse steun, interesse voor hun uiterst moeilijke positie. De ultieme betekenis van deze prijsverlening is haar onbaatzuchtige optiek. Wit-Rusland mag geen "zwart gat" blijven op de Europese landkaart.
De voorliggende gezamenlijke resolutie komt aan deze hartenwens tegemoet. Daarom kunnen wij haar volledig steunen. De resolutie onderstreept de aanklacht van Stremkovskaja aan het adres van het repressieve presidentiële bewind van Loekasjenko. "In Wit-Rusland verdwijnen mensen en dat veroorzaakt grote publieke verontrusting." Dit actualiteitendebat wil de Wit-Russische oppositie een hart onder de riem steken. Het is zeker nodig, nu ons zulke bittere, bijkans wanhopige woorden bereiken als die van balling Sjaretskij, de vroegere voorzitter van het door Loekasjenko ontbonden Wit-Russische parlement. "Wit Rusland wordt momenteel door een man geleid die van zichzelf zegt dat hij Hitler bewondert" . Een man die politiek slechts kan overleven dankzij de steun van Moskou dat op zijn beurt weer door het Westen wordt gefinancierd.
Situatie van de Roma in Kosovo

Thors
Mijnheer de Voorzitter, de Roma in Kosovo verkeren in een onvoorstelbaar grote crisis. Een week geleden nam ik deel aan een rechtstreeks uitgezonden televisiedebat met de OVSE-vertegenwoordiger van de Roma, die toezicht houdt op de situatie. Tot mijn spijt moet ik meedelen dat zijn dringende verzoeken aan de EU om iets te doen aan de situatie van de Roma, zoals het bijeenroepen van een speciale vergadering of iets dergelijks, geen gehoor vonden. We weten dat mensen die tot de Roma-bevolking behoren ziekenhuizen worden uitgezet en allerlei vormen van geweld ondergaan. Vandaar mijn volgende dringende verzoek aan de Commissie en de Raad: help mee aan het bijeenroepen van een speciale vergadering om de situatie van de Roma te bespreken. Probeer een zorgvuldige waarneming tot stand te brengen en laat zien dat alle internationale organisaties in Pristina iets willen doen aan de situatie: bijvoorbeeld door middel van het bijeenroepen van een dergelijke vergadering waar de speciale rapporteur van de OVSE om heeft verzocht maar waarvoor hij geen steun heeft gekregen. Dit is van enorm groot belang om te laten zien welke weg we in gaan slaan.
Ik hoop dat de aanwezige commissaris Nielson deze boodschap zal overbrengen aan de heer Hombach en zijn collega' s in Pristina en Thessaloniki.

Wiersma
Mijnheer de Voorzitter, wij praten nu over de positie van de Roma in Kosovo. Wij zijn het erover eens, en het blijkt ook uit de gezamenlijke ontwerpresolutie, dat de Roma in Kosovo op dit moment onvoldoende beschermd worden. Er kunnen allerlei oorzaken zijn voor het feit dat zij door, met name de Albanezen, zeer onvriendelijk worden bejegend, maar dat neemt niet weg dat zij recht hebben op die bescherming en dat die onvoldoende is.
KFOR doet zijn best maar er gebeurt teveel tegelijk. Toch dringen wij aan op een nog actievere aanpak om de rechten van de Roma te beschermen, die hebben daar net als alle andere inwoners van Kosovo recht op. Daar ging het toch ook bij het Kosovo-conflict over. Dat waren toch de waarden waarvoor wij opkwamen en op basis van diezelfde waarden moeten wij nu ook opkomen voor de belangen van de zigeuners in Kosovo. Als de Albanese leiders onze steun verwachten bij de wederopbouw van Kosovo, dan mogen wij hen ook rechtstreeks wijzen op hun verantwoordelijkheid ten aanzien van de Roma. Hun situatie bewijst weer eens dat de opbouw van de politie veel te traag verloopt. Het is één van de grote klachten op dit moment over de situatie in Kosovo zelf. Dat de militaire politie extra taken moet uitvoeren en zij hebben al zoveel ander werk te doen en zij zijn eigenlijk niet opgeleid voor die taak. Wij doen ook op de VN een dringend beroep om ervoor te zorgen dat die politiemacht sneller wordt opgebouwd dan nu gebeurt. Want er is in Kosovo, ik was er zelf nog vorige week, een situatie van ordeloosheid die niet te lang moet voortduren.
De resolutie wijst terecht op de problematische situatie van de Roma elders in Europa. Daarbij gaat het ook om een aantal kandidaat-lidstaten. Ik werd van de week nog geconfronteerd met het voorbeeld van een Tsjechische gemeente die ergens in de stad een muur wil bouwen om zigeuners te scheiden van de overige bevolking. Het lijkt mij dat dat soort zaken niet in overeenstemming is met de criteria van Kopenhagen. Ik wijs er maar op dat het Roma-probleem zich niet alleen in Kosovo voordoet maar ook elders. De Raad van Europa is erg actief op dit terrein, want elke dag wordt er wel ergens een probleem gemeld. Ik pleit er ook voor dat dit Parlement probeert een samenhangende aanpak te ontwikkelen en meehelpt bij het zoeken naar oplossingen van het probleem vanuit het gemeenschappelijke gevoel voor verantwoordelijkheid. Alleen met de vinger wijzen lost niet altijd de problemen op.

De Voorzitter
Mijnheer Wiersma, ik neem het u niet kwalijk dat u vandaag drie keer over de rechten van de mens het woord hebt gevoerd! Integendeel, wij hebben collega's in het Parlement nodig die zich over dit thema ontfermen. Maar u hebt dubbel zo lang gesproken als u was toegestaan en ik verzoek u vriendelijk herhaling te voorkomen.

Staes
Geachte Voorzitter, beste collega' s, geachte leden van de Europese Commissie, het is niet de eerste keer dat we hier sinds de verkiezingen spreken over de situatie in Kosovo. Vorige vergaderperiode reeds hadden we het over de heropbouw en we hebben toen ook in het debat over dringende en urgente kwesties gesproken over de situatie van de Albanese Kosovaren in de Servische gevangenissen. Ik wil er nogmaals op wijzen dat die situatie zeer zorgwekkend is. Wij hebben deze resolutie vorige keer wel aangenomen maar ondertussen hebben mij berichten bereikt dat die toestand er echt niet op verbeterd is. We zullen dat toch zeker in de gaten moeten houden.
Vandaag hebben we het terecht over de toestand van de zigeuners in Kosovo. Ik vind het inderdaad onaanvaardbaar dat om het even welke bevolkingsgroep wordt achtergesteld en wordt vervolgd. Wij moeten daar zeer hard in optreden en ik denk dat de compromisresolutie dit op een zeer evenwichtige en zeer goede wijze verwoordt en ook de verantwoordelijkheden legt waar ze moeten gelegd worden. Ik hoef die niet hier voor te lezen. Iedereen kan zelf lezen en we zullen zien dat het inderdaad op een zeer goede wijze verwoord is. Ik ben inderdaad ook zelf in Kosovo geweest. Ik heb de meeste Albanese politieke leiders daar gesproken, gaande van Rugova over Bukoshi tot Thaçi. Die mensen zijn er zich van bewust, die hebben niet altijd die situatie onder controle. Ik geloof dat deze resolutie een steun in hun richting is en we moeten hen daar ook in helpen.

Oostlander
Mijnheer de Voorzitter, Milosevic vergiftigt al geruime tijd de hele regio met zijn racistische, etnische ideeën. Hij heeft in delen van het voormalige Joegoslavië zeker succes. In Slovenië, Kroatië, Bosnië-Herzegovina, overal vindt er radicalisering plaats in reactie op zijn etnisch-racistisch beleid. De Albanezen in Kosovo zijn al de langste tijd onderhevig aan deze druk maar ze bieden ook steeds weerstand, met name onder leiding van de heer Rugova is dat lange tijd gelukt. Maar als de onderdrukking steeds heviger en steeds langer wordt en etnische verdrijvingen plaatsvinden, is het te verwachten dat er ook daar radicalisering als antwoord ontstaat. In feite is dat een succes van de politiek van Milosevic die deze racistisch-etnische ideologie eigenlijk overal zou willen verbreiden. Wij moeten dringend op de Albanezen druk uitoefenen en een beroep op hen doen om Milosevic dat succes niet te gunnen.
Dit Parlement heeft altijd elke etnische argumentatie verworpen. Wij staan in principe aan de kant van degenen die verdrukt worden en ook als de slachtoffers van gisteren nu aan de macht zijn, ook dan zijn wij voor de slachtoffers van vandaag. Dat zijn heel vaak de Serviërs, dat weet iedereen. Ze worden ook vaak gewelddadig onderdrukt op dit ogenblik, maar erg weinig aandacht heeft de groep van de Roma. Zij zijn een makkelijk slachtoffer van etnische haat want nergens zijn zij populair. Des te meer reden om deze zeer zwakke bevolkingsgroep in het vizier te nemen. Specifiek met deze resolutie. KFOR moet de nodige ruimte en middelen krijgen om de Roma te beschermen.
Het is dringend gewenst dat er een volwaardige Kosovaarse politiemacht ontstaat die de openbare orde echt kan verzekeren en niet langs de eenvoudige weg van opdeling of kantonnering van Kosovo maar via een weg die leidt naar verzoening. Kosovo moet daartoe de route naar de rechtsstaat inslaan. Er moet een goed openbaar bestuur komen. Ik weet dat vanuit West-Europa daar alles aan gedaan wordt en dat verdient alleszins onze steun. Daarbij hoort ook steun en een rol voor het Joegoslavië-tribunaal want recht doen aan allen is de onmisbare voorwaarde voor verzoening tussen de bevolkingsgroepen.

Ludford
De oorlog die is gevoerd om de etnische zuiveringen door de Serviërs in Kosovo een halt toe te roepen, was een gerechtvaardigde oorlog. Ze was nodig om ervoor te zorgen dat de Europese normen en waarden worden gehandhaafd. Het feit dat die oorlog werd gevoerd om een hoofdzakelijk islamitische bevolking te beschermen tegen onderdrukking en massamoord door de christelijke Serviërs, toont aan dat die normen en waarden onafhankelijk zijn van religieuze overtuiging, hoezeer ze daar ook door geïnspireerd zijn.
De waarden waar we voor hebben gestreden betreffen in essentie het recht om anders te zijn - het recht van burgers om in vrede hun eigen cultuur te beleven, hun identiteit te uiten en aanspraak te kunnen maken op alle politieke en burgerrechten, zonder als groep te worden gediscrimineerd of geïsoleerd. Als we nu discriminatie van een minderheid in Kosovo zouden tolereren - of het nu Serviërs zijn, waar het in het amendement van mijn fractie om gaat, of Roma - zouden we in feite verraad plegen aan diegenen die destijds geloofden dat de oorlog in Kosovo moreel gerechtvaardigd was. We zijn er ons natuurlijk van bewust dat een dergelijke diepgaande wrok niet van de ene dag op de andere uit de wereld kan worden geholpen, maar niemand mag veroordeeld worden zonder een eerlijk proces. Een grondig onderzoek naar oorlogsmisdaden is van het allergrootste belang; dat willen wij hier nogmaals zeggen.
Door het succes van de Oostenrijkse Vrijheidspartij van vorige week dreigt de verkondiging van gevaarlijk populistische en xenofobe denkbeelden in Europa acceptabel te worden. Met deze resolutie geeft Europa het signaal, en niet in de laatste plaats aan de Kosovo-Albanezen, dat het geen enkele vorm van vreemdelingenhaat zal accepteren. Europa is er niet op uit slechts bepaalde gemeenschappen of minderheden te verdedigen, maar maakt zich sterk voor de verdediging van de mensenrechten die voor iedereen gelden.

De Voorzitter
Dank u. Mevrouw Maij-Weggen had nog graag in haar redevoering willen vermelden dat hier een delegatie van Molukse Nederlanders aanwezig is die ons debat van zojuist met grote belangstelling heeft gevolgd. Zij heeft mij verzocht u daarop te wijzen.

Theonas
Mijnheer de Voorzitter, in Kosovo is de situatie voor alle etnische groeperingen, met uitzondering van de Albanezen, uiterst tragisch en gevaarlijk. Serviërs, zigeuners, Egyptenaren en moslims zijn de slachtoffers van de etnische zuiveringen die nu al maandenlang door de UCK-aanhangers, die de aanwezigheid van de NAVO-macht en de KFOR uitbuiten, worden uitgevoerd. De Europese Unie en de zogenaamde internationale gemeenschap hebben enorme verantwoordelijkheden. Men weet hoe bruut het geweld van de UCK is, maar men roept zijn manschappen uit tot beschermheren van Kosovo. Tegelijkertijd doet men alsof men zich interesseert voor het lot van de zigeuners. Daarom is voor ons de onderhavige resolutie schijnheilig. Daarin wordt niet alleen vermeden te zeggen wie verantwoordelijk is voor de situatie, maar wordt in feite ook het Europees Parlement medeverantwoordelijk gemaakt voor de gruweldaden tegen de Serviërs en de zigeuners in Kosovo. Als het Parlement zijn rol wil spelen, moet het eisen dat een einde wordt gemaakt aan de UCK-acties, onder welk mom deze acties ook plaatsvinden, onder het mom van militaire acties of onder het mom van politieacties.

Nielson
Wat de doodstraf betreft het volgende. De Mensenrechtencommissie van de Verenigde Naties heeft een resolutie over de doodstraf aangenomen die de afgelopen drie jaar op steeds ruimere schaal is gesteund. Als nieuwe stap in ons beleid tegen de doodstraf, en teneinde de successen van de Mensenrechtencommissie te consolideren en het vraagstuk van de doodstraf op de agenda van de VN-Algemene Vergadering te plaatsen, hebben de lidstaten van de EU besloten een resolutie in te dienen in het Derde Comité tijdens de 54ste zitting van de Algemene Vergadering. De EU stelt zich ten doel de tekst scherp en kernachtig te houden om een zo breed mogelijk draagvlak te creëren.
Om een zo goed mogelijk resultaat te bewerkstelligen zal de EU in dezen samenwerken met andere regio' s en staten die dezelfde opvattingen huldigen. Ik ben het eens met de opmerking van de heer Dupuis dat dit geen initiatief is tégen de Amerikanen, maar een initiatief vóór de mensheid.
Dan het vraagstuk van de Molukken. De Commissie volgt de gebeurtenissen in Indonesië op de voet en deelt de diepe bezorgdheid van de geachte afgevaardigden van dit Parlement over de ernstige religieuze strijd op de Molukken en de doden en gewonden die dit conflict inmiddels heeft geëist. De Europese Unie heeft de Indonesische regering al bij talloze gelegenheden laten weten dat ze haar verantwoordelijk houdt voor de handhaving van de rechtstaat in geheel Indonesië, daarbij specifiek verwijzend naar de situatie op de Molukken. De Indonesische autoriteiten weten dus hoe wij erover denken en hebben hun verantwoordelijkheid ook aanvaard. Er loopt in het kader van ECHO een project voor humanitaire hulp aan de noodlijdende bevolking ter waarde van één miljoen euro. Het project voorziet de mensen van drinkwater, voedsel en medicijnen. Momenteel wordt bekeken of dit project kan worden verlengd.
Indonesië maakt momenteel ingrijpende politieke, economische en sociale veranderingen door. Hopelijk zal dit proces het sociale klimaat uiteindelijk verbeteren en met name de etnische en religieuze spanningen verminderen.
Het debat van vandaag getuigt naar mijn mening van een buitengewoon wijs en nuchter inzicht in de situatie. Dit maakt de hoop die ik zojuist heb geuit, namelijk dat Indonesië en al haar bevolkingsgroepen uiteindelijk een betere toekomst tegemoet gaan, alleen maar realistischer.
Wat Wit-Rusland betreft het volgende. De Commissie volgt de ontwikkelingen in dit land op de voet. We hebben waardering voor de inspanningen die de Wit-Russische regering en de oppositiepartijen zich getroosten om een constructieve dialoog op te zetten, teneinde overeenstemming te bereiken over de randvoorwaarden voor vrije en eerlijke verkiezingen en op die manier de rechtstaat te herstellen.
Desalniettemin blijft de staat van dienst van Wit-Rusland op het gebied van de mensenrechten een bron van zorgen voor de Commissie. We maken ons met name zorgen over de verdwijning van politieke sleutelfiguren. Het meest recente voorbeeld daarvan is de verdwijning van de heer Gonchar. Het voorzitterschap van de EU heeft op 24 september de Wit-Russische autoriteiten formeel verzocht alles in het werk te stellen om de heer Gonchar op te sporen en zijn veiligheid te garanderen.
Deze ontwikkelingen kunnen een bedreiging vormen voor de totstandkoming van een overeenkomst tussen de regering en de oppositie in het kader van de onlangs opgezette dialoog. Over enkele dagen zal de Commissie het TACIS-programma voor de ontwikkeling van de burgermaatschappij goedkeuren, en wel in de enigszins gewijzigde vorm waarover afgelopen juni overeenstemming werd bereikt met de Wit-Russische autoriteiten. Vervolgens zal het document formeel ter goedkeuring worden voorgelegd aan de Wit-Russische regering. We gaan ervan uit dat de Wit-Russische regering zich nog altijd aan de tenuitvoerlegging van dit programma wil verbinden. Daarmee zou het land voldoen aan een belangrijk politiek criterium dat de EU afgelopen april heeft vastgesteld. De EU zal haar betrekkingen met Wit-Rusland op langere termijn slechts kunnen normaliseren als aan al haar politieke criteria wordt voldaan. Zwaarwegende criteria zijn onder meer de mensenrechten, maar ook vrije toegang tot de media, fatsoenlijke behandeling van de oppositie, een constructieve dialoog tussen oppositie en regering en goedkeuring van het TACIS-programma voor de ontwikkeling van de burgermaatschappij.
Wat de resoluties inzake de mishandeling van Roma en Serviërs in Kosovo betreft heb ik de volgende opmerkingen. De Commissie deelt de zorg die in deze resoluties wordt geuit in alle opzichten. Zowel de Commissie als de EU zijn van meet af aan duidelijk geweest in hun veroordeling van iedere vorm van etnisch geweld, ongeacht de etnische identiteit van de dader of het slachtoffer. Het geweld dat nu wordt gepleegd tegen de Servische en Roma-minderheden is even onaanvaardbaar als het geweld dat enkele maanden geleden tegen de Kosovaren werd gebruikt.
Met haar hulpprogramma' s op het gebied van democratisering en mensenrechten zal de Commissie maatregelen blijven steunen om het wederzijds vertrouwen te vergroten en de dialoog tussen de verschillende gemeenschappen te bevorderen. We waren daar al mee begonnen voordat dit conflict was uitgebroken, maar helaas met weinig succes. De omstandigheden zijn nu echter gewijzigd, en dit blijft een van onze prioriteiten bij het selecteren van projecten.
De Commissie biedt via het ECHO-programma bovendien humanitaire hulp aan de slachtoffers van de crisis in Kosovo, met inbegrip van de Servische en Roma-minderheden. De inspanningen van KFOR om de orde in Kosovo te handhaven en alle burgers te beschermen hebben onze volledige steun. Ook steunen we de inspanningen van UNMIK om een goed functionerend burgerlijk bestuur in te richten, dat de politiefuncties van KFOR zou kunnen overnemen, en om een vreedzame multi-etnische samenleving tot stand te brengen, waarmee de opbouw van Kosovo en zijn samenleving een aanvang zou kunnen nemen.
UNMIK heeft de Commissie om steun verzocht voor het Kosovo-beschermingscorps. De lidstaten zullen de komende weken een besluit nemen over het programma dat de Commissie in reactie op dat verzoek heeft opgesteld.
We doen een beroep aan alle betrokkenen binnen en buiten Kosovo om mee te werken aan deze doelstellingen en de inspanningen van UNMIK en KFOR in die richting te steunen. Ook wij zijn tegen opdeling van Kosovo, in welke vorm dan ook. Kosovo dient een multi-etnische samenleving te worden waarin geen enkele burger vanwege zijn etnische afkomst of om welke andere reden dan ook hoeft te vrezen voor discriminatie.

Thors
Mijnheer de Voorzitter, ik vraag me af of de Commissie het voorstel kan steunen dat ik heb ingediend. Het voorstel om de EU een vergadering bijeen te laten roepen met de OVSE-vertegenwoordigers voor een speciaal overleg over de situatie van de Roma met iedereen die ter plekke actief is. Ik verzoek de commissaris dringend om de boodschap in ieder geval over te brengen aan zijn collega' s en aan de heer Hombach.

Nielson
Ik zal uw wens ten aanzien van een dergelijke bijeenkomst overbrengen, maar wil daaraan toevoegen dat er inmiddels een bijzonder omvattende en complexe organisatie bestaat. De structuur waarbinnen de steun aan en wederopbouw van de Kosovaarse samenleving is georganiseerd, biedt voldoende mogelijkheden om de meeste van de problemen waar we voor staan te kunnen aanpakken. Ik denk dus dat dit vraagstuk terecht zal komen bij de mensen die erover gaan, maar zal uw wens desalniettemin overbrengen.

De Voorzitter
Het gecombineerd debat is gesloten.
De stemming vindt om 11.30 uur plaats

Vliegtuigongeluk in Ustica
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende ontwerpresoluties:
B5-0138/99 van mevrouw Muscardini, namens de UEN-Fractie, over het vliegtuigongeluk bij Ustica;
B5-0148/99 van de leden Procacci en Haarder, namens de ELDR-Fractie, over het vliegtuigongeluk bij Ustica op 27 juni 1980;
B5-0156/99 van de heer Barón Crespo en anderen, namens de PSE-Fractie, over het vliegtuigongeluk bij Ustica;
B5-0160/99 van de leden Di Lello Finuoli en Manisco, namens de GUE/NGL-Fractie, over de aanslag bij Ustica op 27 juni 1980;
B5-0162/99 van de heer Celli en anderen, namens de Verts/ALE-Fractie, over het vliegtuigongeluk bij Ustica op 27 juni 1980;
B5-0176/99, van de heer Bodrato en mevrouw Grossetête, namens de PPE-Fractie, over het vliegtuigongeluk bij Ustica.

Angelilli
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, het is inderdaad heel belangrijk dat hier vandaag een debat plaatsvindt over het bloedbad van Ustica. Dit zal zeker een betekenisvol debat zijn indien het Parlement een concrete politieke rol zal weten te spelen en bij zal weten te dragen aan de opheldering van deze duistere zaak. Men moet recht doen wedervaren aan de 81 slachtoffers van de ramp en hun gezinnen, die al meer dan 19 jaar lang willen weten wat er precies is gebeurd, waarom het is gebeurd en wie daar verantwoordelijk voor is. Zoals ik al zei, zijn meer dan 19 jaar verstreken. De Italiaanse justitie heeft ontelbare onderzoeken ingesteld, maar zelfs het laatste - ongetwijfeld waardevolle - onderzoek onder leiding van rechter Priore heeft geen echt tevredenstellende resultaten opgeleverd. Was het toch een tijdens een luchtduel afgeschoten raket die het vliegtuig vernietigde of was het een bom in het vliegtuig? Helaas zijn er heel wat bewijzen verdonkeremaand of vernietigd en men zou simplistisch zijn of de waarheid te kort doen, indien men de verantwoordelijkheid voor deze tragedie enkel zou leggen bij de militaire top, die eigenlijk alleen maar bevelen uitvoerde. Het lijdt geen twijfel dat de echte verantwoordelijkheden elders liggen en wel in de hoogste regeringskringen en politieke kringen van toen in Italië.
Welke lastige waarheden worden gedekt door het staatsgeheim? In hoeverre kan men onder het mom van staatsgeheim ergens politieke munt uitslaan? Er zijn zoveel vragen die onbeantwoord blijven door de ingewikkelde internationale situatie van die tijd. Enerzijds stonden de supermachten - de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie - op de rand van een diplomatieke breuk en anderzijds kwam steeds meer de klad in de betrekkingen tussen het Atlantisch bondgenootschap en de mohammedaanse landen, met Libië voorop. Door extreem links werd het Italiaans lidmaatschap van de NAVO steeds weer opnieuw in twijfel getrokken en tot slot moet men zich afvragen welke band bestaat tussen de tragedie van Ustica en het bloedbad, een maand later, in het treinstation van Bologna.
Wij hebben een ontwerpresolutie ingediend om op het belang van deze factoren te wijzen. Deze factoren worden namelijk in het geheel niet genoemd in de gezamenlijke ontwerpresolutie. Ofschoon wij van mening zijn dat de gezamenlijke ontwerpresolutie te sterk neigt tot de rakethypothese ten koste van de bomhypothese en ofschoon wij van mening zijn dat deze resolutie veel te welwillend en diplomatiek is jegens de Italiaanse politieke autoriteiten, zijn wij het ermee eens dat eindelijk alle landen van de Europese Unie om medewerking worden verzocht en hun wordt gevraagd alles ter beschikking te stellen om een diepgaand onderzoek mogelijk te maken. Wij willen te weten komen wie de opdrachtgevers en uitvoerders zijn en waarom dit absurde bloedbad moest gebeuren.

Procacci
Mijnheer de Voorzitter, het vraagstuk-Ustica is een van de zwartste pagina's in het geschiedenisboek van niet alleen de Italiaanse, maar vooral ook de Europese rechtspraak. Wij zijn in de afgelopen 19 jaar herhaaldelijk geconfronteerd geweest met verrassende ontwikkelingen bij het opsporen van een waarheid die maar niet boven water schijnt te kunnen komen. Er zijn er blijkbaar die belang hebben bij het verhullen van de waarheid, maar hun medeplichtigheid vormt een ernstige schending van de legitieme rechten van de slachtoffers en van de fundamentele beginselen van onze democratie.
Wij willen deze tragedie niet door een politieke bril bekijken, maar wel voorkomen dat uit deze tragedie, uit deze lijdensweg voor zo vele mensen, munt wordt geslagen, door wie dan ook. Laten wij het aan de rechters overlaten om de waarheid op te sporen. Iedereen heeft recht op deze waarheid, niet alleen de familieleden van de slachtoffers. Ik weet niet of in de toekomst nog andere scenario's het daglicht zullen aanschouwen dan de recentelijk door de Italiaanse magistratuur geopperde hypotheses. Helaas zijn wij door de gerechtelijke onderzoeken naar de oorzaken van de ramp van Ustica in de afgelopen jaren gewend geraakt aan allerlei verschillende scenario's. Dit keer echter zijn wij geconfronteerd met een onderzoek waarin sprake is van betrokkenheid van vliegtuigen uit verschillende landen bij de ramp van 27 juni 1980. Daarom moet het Parlement de lidstaten en de Verenigde Staten dringend verzoeken om medewerking bij het opsporen van de waarheid.
Het zou onze instelling tot eer strekken indien wij iets zouden ondernemen om.......
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)

Imbeni
Mijnheer de Voorzitter, zoals u ziet, wordt hier het woord gevoerd door bijna uitsluitend in Italië gekozen leden en dat zegt genoeg. Verschillende collega's uit andere landen hebben mij gevraagd wat Ustica is, waarom dit thema in het spoeddebat moet worden behandeld. Deze vraag, of liever gezegd, deze twee vragen zijn volkomen gerechtvaardigd. U weet misschien wel dat Ustica een klein eilandje in het zuidelijk gedeelte van de Tyrreense Zee is. Waarom nu deze urgentie? Deze urgentie vloeit niet voort uit iets dat nu is gebeurd, maar uit iets dat twintig jaar geleden is gebeurd. De urgentie is ontstaan toen een plaatsvervangend officier van justitie van de Italiaanse republiek een arrest uitvaardigde waarin sprake was van ernstige verantwoordelijkheden van hoge luchtvaartautoriteiten die gezwegen zouden hebben over hetgeen zij wisten en aldus verhuld hadden wat licht had kunnen werpen op de gebeurtenissen van twintig jaar geleden.
Wat is er dan gebeurd? Een vliegtuig vertrok met twee uur vertraging uit mijn stad, Bologna, met bestemming Palermo, maar is daar nooit aangekomen. Het vliegtuig is, zoals van vele kanten wordt beweerd, getroffen door een raket tijdens een oorlogsactie rondom dit vliegtuig. Onmiddellijk daarna, in de daaropvolgende dagen, weken en jaren voltrok zich een ongelooflijke misdaad: het verbergen van bewijzen, het snoeren van monden, opdat nooit iemand achter de waarheid zou komen.
Waarom heeft men al die activiteiten ontplooid? Als wij een antwoord willen op deze vraag, moeten wij ons ontfermen over dit thema. De Italiaanse justitie is pas heel laat, te elfder ure actief geworden. Wij vragen de lidstaten - men zegt immers dat misschien vliegtuigen van lidstaten of van de NAVO betrokken waren bij deze oorlogsactie - ons te helpen met inlichtingen. Er is geen enkele reden om deze geheim of verborgen te houden. Wij willen dat deze ramp wordt opgehelderd en heel de waarheid wordt verteld. De familieleden van 81 slachtoffers willen dat men hun recht doet wedervaren. Aldus kan men mijns inziens heel de Europese democratie een dienst bewijzen, want dit is niet enkel een interne aangelegenheid van Italië

Di Lello Finuoli
Mijnheer de Voorzitter, in de nacht van 27 juni 1980 verloren dicht bij de kust van Ustica 81 vredelievende Europese burgers hun leven, toen het toestel van de burgerluchtvaart waarmee zij van Bologna naar Palermo vlogen, verwikkeld raakte in een militaire actie. Reeds enkele minuten na de ramp zetten de militaire instanties en de geheime diensten van de bij de militaire actie betrokken landen - met de Italianen voorop - een grootscheepse, schandalige actie op touw met als doel de bewijzen te verdonkeremanen of zelfs te vernietigen. Zij wilden namelijk voorkomen dat de gerechtelijke instanties zouden ontdekken wat er werkelijk in het luchtruim boven Ustica was gebeurd.
De Europese Unie en het Parlement hebben de institutionele plicht de belangen van de Europese burgers te behartigen en niet de belangen van de afzonderlijke regeringen, van de NAVO of van de Verenigde Staten. De Europese burgers, en met hen de 81 Europese families van de slachtoffers van Ustica, hebben recht op onze hulp, opdat men hun recht doet wedervaren. Daarom is het onze plicht te eisen dat druk wordt uitgeoefend op de bij deze ramp betrokken lidstaten, opdat zij met alles voor de dag komen wat zij weten. Er staat echter ook een ander belang op het spel: dit is de enige manier om herhaling van dergelijke voorvallen in het Europese - en ook niet-Europese - luchtruim te voorkomen. Wij willen in de komende vijf jaar een gemeenschappelijke ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid tot stand brengen. Het achterhalen van de waarheid over Ustica is een eerste grote stap in die richting.

Messner
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, de tragedie van Ustica - met meer dan 80 doden, bijna 20 jaar onderzoek en meer dan 15 mensen die het leven verloren tijdens of na de onderzoeken - moet ons tot nadenken aanzetten en wel over drie belangrijke punten: de transparantie, verantwoordelijkheid en arrogantie van een bepaald soort militaire - en niet-militaire - macht. Voor een beter begrip van deze tragedie wil ik ook verwijzen naar de ramp in Cermis, in de Dolomieten, waar een Amerikaans militair vliegtuig een kabel van een kabelbaan vernielde: 20 mensen vielen met de cabine naar beneden en vonden aldus de dood. In dit geval weten wij wat er is gebeurd, want men heeft het vliegtuig gezien, maar tot nu toe is ook in deze tragedie van Cermis niet geheel duidelijk waar de verantwoordelijkheid ligt.
Allereerst vraag ik mij af of Italië, als strategisch belangrijk land in Europa, misschien een ideale plek is om te experimenteren, of om als test- of trainingsobject te fungeren voor oorlogsacties of militaire operaties. Volgens mij is de Nevada-woestijn veel geschikter want Italië is te dicht bevolkt. Verder moet gezegd worden dat de familieleden van de slachtoffers het recht hebben te weten waarom hun kinderen, ouders of bloedverwanten zijn omgekomen. Daarom vragen niet alleen zij, maar ook wij om hulp en totale transparantie. De regeringen van Italië, Frankrijk, Groot-Brittannië en de Verenigde Staten moeten evenals de secretaris-generaal van de VN helpen bij de volledige opheldering van deze tragedies, en met name de tragedie van Ustica.

Bodrato
Mijnheer de Voorzitter, ondanks het feit dat bijna twintig jaar zijn verstreken en ondanks de inspanningen van de Italiaanse magistratuur en de vereniging van de familieleden van de slachtoffers kennen wij nog steeds niet de waarheid over de ramp van Ustica. Deze tragedie was een schok voor de publieke opinie in niet alleen Italië maar heel Europa. Het onderzoek werd bemoeilijkt door ernstige terughoudendheid bij de informatieverstrekking en door een gebrek aan medewerking van de kant van een aantal landen, van onder meer ook landen die deel uitmaken van de Europese Unie en de NAVO die in die jaren garant stond voor Europa's veiligheid. Het mysterie waarin deze ramp nog steeds gehuld is, heeft uiteindelijk een hoop achterdocht teweeggebracht wat het democratische leven en zelfs de onafhankelijkheid van Italië betreft. Er is door de Italiaanse magistratuur een arrest uitgevaardigd waarin verschillende scenario's worden genoemd. Volgens deze scenario's zouden militaire operaties hebben plaatsgevonden langs hetzelfde traject als dat van de DC 9 die op die avond in de Middellandse Zee neerstortte. Er rijst dus een transparantieprobleem. Transparantie is een waarde waar dit Parlement in de eerste weken van zijn activiteiten met klem naar heeft verwezen. De publieke opinie heeft trouwens recht op betrouwbare politieke en ook militaire instanties. Daarom moet volgens ons het Europees Parlement aandringen bij de lidstaten die kunnen bijdragen aan de onthulling van de waarheid, en hun vragen de rechters alle documentatie te verschaffen aan de hand waarvan de verantwoordelijkheden onomstotelijk kunnen worden vastgesteld. Dit is de morele en politieke betekenis van deze gezamenlijke resolutie en tevens de reden waarom dit in het spoeddebat wordt behandeld.

Zappalà
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, in 1980 is er in Italië iets gebeurd dat wat betreft omvang en aantal slachtoffers een ramp moet worden genoemd. Zoals typisch is voor de Italiaanse justitie, weet men na meer dan negentien jaar nog steeds niet hoe de vork in de steel zit. Zoals de sprekers voor mij reeds zeiden, zijn nu al twintig jaar lang militair gezag, instellingen, regeringskringen en landen gehuld in een wolk van twijfels en verdachtmakingen. De onzekerheid is een voedingsbodem voor vooroordelen en overhaaste uitspraken. De slachtoffers, hun families en heel de internationale gemeenschap hebben recht op de waarheid en wel zo spoedig mogelijk en niet over nog eens twintig jaar. Dit Parlement moet alle betrokken lidstaten en de verschillende instellingen dwingen dit hoofdstuk af te sluiten. Het is een van de vele Italiaanse mysteries die de weg naar de waarheid maar niet weten te vinden en die zeer zeker zijn ontstaan doordat hoge autoriteiten onder een hoedje spelen. De Italiaanse en internationale gemeenschap zullen dit Parlement dankbaar zijn en de instellingen opnieuw hun vertrouwen schenken. Dit is de beste nagedachtenis voor de talloze onschuldige slachtoffers.

Musotto
Mijnheer de Voorzitter, dit debat hier in het Parlement biedt ons onder meer ook de gelegenheid om de grote en ongerechtvaardigde vertraging aan de kaak te stellen waarmee het arrest van de Italiaanse magistratuur na twintig jaar onderzoek het daglicht aanschouwde. Deze vertraging was een enorme demper voor de waarheidsliefde van de familieleden van de slachtoffers en voor zelfs hele gemeenschappen die bij deze tragische gebeurtenis betrokken waren. Natuurlijk schaar ik mij achter de uitnodiging aan de betrokken landen om samen te werken ten behoeve van de waarheid. Ik vraag echter ook dat het Europees Parlement deze zaak op dit uiterst delicate moment, het moment van een openbaar debat, niet vergeet en aandringt op opheldering. Via zijn vertegenwoordigers en zijn instanties moet het Parlement de situatie op de voet blijven volgen en ervoor zorgen dat men eindelijk de slachtoffers recht doet wedervaren en dat de waarheid wordt uitgesproken, zoals heel de Italiaanse en Europese gemeenschap vraagt.

Sbarbati
Mijnheer de Voorzitter, wij zijn ervoor dat dit debat wordt overgeheveld naar een Europees niveau. Wij zijn namelijk van mening dat het probleem van Ustica, met zijn doden en zijn nog steeds voortdurende nasleep van polemieken in ons land en daarbuiten, opheldering verdient. Er moet opheldering komen!
Als wij allen Europese burgers willen zijn, als wij willen dat ons een gemeenschappelijke lot is beschoren, moeten wij wel beseffen dat dit niet alleen een Italiaans probleem is, maar een probleem van heel de internationale gemeenschap. Daarom moet het op internationaal niveau worden onderzocht en opgelost. Wij willen dat militaire activiteiten en civiele activiteiten op doorzichtige wijze met elkander worden gecoördineerd. Dat is de transparantie waar de burgers om vragen; dat is de justitie waar wij om vragen; dat is de justitie waar de burgers, de mensen om vragen die ten gevolge van deze ramp getroffen werden door groot leed; dit is de justitie waar de internationale gemeenschap om vraagt. Daarom willen wij dat er een serieuze coördinatie komt tussen politieke en militaire activiteiten. Wij willen dat men de slachtoffers recht doet wedervaren. Net zoals Cermis niet enkel een Italiaans probleem was en op internationaal vlak werd behandeld, verdient ook Ustica internationale aandacht. Ook Ustica moet worden opgehelderd. Wij moeten respect tonen voor hetgeen de magistratuur doet en de magistraten moeten werkelijk doorgaan tot het bittere einde, opdat duidelijk wordt wie de daadwerkelijke verantwoordelijkheid draagt.

Nielson
De Commissie betreurt dit tragische ongeval en hoopt dat de Italiaanse autoriteiten erin slagen de volledige transparantie en onpartijdigheid van hun onderzoek te garanderen. De Commissie deelt de zorg van de geachte afgevaardigden en roept de lidstaten op met de Italiaanse autoriteiten samen te werken om zo al het beschikbare bewijsmateriaal boven water te krijgen en de ware toedracht van deze ramp te kunnen achterhalen.
Wat de veiligheidsregels voor militair vliegverkeer betreft wil de Commissie u eraan herinneren dat de Gemeenschap op dit terrein vooralsnog geen bevoegdheden heeft. Het is dan ook aan de lidstaten om de noodzakelijke maatregelen te treffen. De Commissie is er zich uiteraard van bewust dat de veiligheidsproblematiek wellicht voortkomt uit het feit dat zowel de militaire als burgerluchtvaart van hetzelfde luchtruim gebruik maken. Dat is immers ook deels de oorzaak van vertragingen en opstoppingen in het vliegverkeer. De Commissie heeft er daarom in het verleden, in haar Witboek over het vrijmaken van het Europese luchtruim, al voor gepleit dat er een krachtdadige internationale instantie in het leven wordt geroepen die het Europese luchtruim centraal zou gaan beheren, met zeggenschap over alle aspecten van de manier waarop het wordt gebruikt. Bovendien vond de Commissie het verstandiger die taak toe te vertrouwen aan Eurocontrol, en niet aan een communautair orgaan, omdat het voor de nationale regeringen waarschijnlijk gemakkelijker te aanvaarden is als Eurocontrol een dergelijke zeggenschap krijgt over het militair gebruik van het luchtruim.
Op verzoek van de Raad bereidt de Commissie een mededeling voor over vertragingen en opstoppingen in het vliegverkeer. Daarin zal ze zich ongetwijfeld opnieuw over dit vraagstuk buigen en voorstellen formuleren voor initiatieven op het gebied van het luchtruimbeheer.

De Voorzitter
Het gecombineerd debat is gesloten.
De stemming vindt om 11.30 uur plaats.

Kernongeval in Japan
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende ontwerpresoluties:
B5-0141/1999 van de heer Maaten e.a., namens de ELDR-Fractie, over recente ongelukken in kerncentrales en het vervoer van gevaarlijke stoffen;
B5-0150/1999 van mevrouw McNally, namens de PSE-Fractie, over het ongeluk in de kerncentrale van Tokaimura in Japan;
B5-0161/1999 van de heer Papayannakis e.a., namens de GUE/NGL-Fractie, over het kernongeluk in Japan;
B5-0165/1999 van mevrouw Ahern e.a., namens de Verts/ALE-Fractie, over het ernstige kernongeluk in Japan en de overbrenging van MOX;
B5-0171/1999 van mevrouw Grossetête e.a., namens de PPE-Fractie, over het kernongeluk in Tokaimura, Japan.

McNally
Mijnheer de Voorzitter, ongelukken zijn altijd tragisch voor alle betrokkenen. We willen dan ook ons medeleven betuigen aan de werknemers die door het ongeluk in Tokaimura zijn getroffen, en aan hun familieleden en de driehonderdduizend bewoners van de regio die dagenlang duizend angsten hebben uitgestaan.
Ongevallen komen voor in alle sectoren. Zo zijn we deze week nog getuige geweest van een afschuwelijk treinongeluk in Engeland. Maar geen enkel ongeval wordt zo gevreesd als een ongeval in een kerncentrale, zeker als het om een ernstig ongeval gaat. Ze zijn weliswaar zeer zeldzaam, om voor de hand liggende redenen, maar de mogelijke gevolgen van dit soort ongelukken voor zeer grote aantallen mensen zijn buitengewoon ernstig. Daarom is er in de nucleaire sector nog meer voorzichtigheid geboden dan in andere sectoren. De nucleaire sector zal als bedrijfstak niet kunnen overleven tenzij de publieke opinie ervan wordt overtuigd dat de strikte veiligheidsmaatregelen niet alleen in de bedrijfsprocessen, maar ook volledig in de bedrijfscultuur zijn geïntegreerd. In Tokaimura zijn de scheuren in die veiligheidscultuur duidelijk aan het licht gekomen. Er wordt een onderzoek ingesteld. We hopen en gaan er ook van uit dat we over de resultaten daarvan geïnformeerd zullen worden, zodat we ervoor kunnen zorgen dat overal waar de nucleaire sector post heeft gevat lering uit dit ongeval worden getrokken. Niet alleen de werknemers in deze sector, maar zeker ook de burgers verwachten dat dit zal gebeuren.
Het is voor activiteiten in de nucleaire sector nodig dat er rampenplannen worden opgesteld, dat er steekproefsgewijze controles worden uitgevoerd door onafhankelijke inspecteurs en dat het risico van fouten of onachtzaamheid in het beleid wordt verdisconteerd. Dat zal geld gaan kosten, maar het is noodzakelijk. Alle installaties in de toeleveringsketen brengen veiligheidsrisico' s met zich mee, waarbij iedere zwakke schakel noodlottig kan zijn. Dit buitengewoon ernstige ongeval in Japan heeft velen van ons terecht zorgen gebaard. We eisen daarom dat de autoriteiten ons tekst en uitleg geven over de toedracht.

Olsson
Mijnheer de Voorzitter, het ongeluk in Japan heeft ons weer herinnerd aan de enorme risico' s die kernenergie met zich meebrengt. Opnieuw is het ongeluk veroorzaakt door menselijk falen, maar wij mensen maken nu eenmaal makkelijk fouten. En dat maakt kernenergie nu juist zo gevaarlijk.
Vanwege de export van MOX-brandstof uit Sellafield in Groot-Brittannië zijn zowel Groot-Brittannië als de EU betrokken bij dit probleem. Dit heeft ertoe geleid dat ik persoonlijk de standpunten deel in de amendementen die door de groenen zijn ingediend. In de liberale fractie zijn we echter van mening dat ze niet in deze kwestie thuishoren. Daarom zullen we ons onthouden van stemming.

Sjöstedt
Mijnheer de Voorzitter, het huidige ongeluk in Japan toont aan dat kernenergie nooit helemaal veilig kan zijn. Ook bij in technisch opzicht zeer geavanceerde systemen speelt de zogenoemde menselijke factor een beslissende rol.
De tot stand gekomen resolutie is goed, al had ik graag een krachtiger standpunt gezien. Een voorbeeld hiervan is paragraaf 9. Het zou vanzelfsprekend moeten zijn om geen opwerkingscontract te hebben met landen die niet aan de internationale normen voldoen.
Zoals we allemaal weten, is Japan een van de technisch meest ontwikkelde landen ter wereld. Alles welbeschouwd zijn kernenergie en de behandeling van nucleaire brandstof bij hen waarschijnlijk niet minder veilig dan bij ons. Het is van belang om dat in ons achterhoofd te houden wanneer we graag kritiek leveren op onveilige kernenergie elders, maar onszelf ontzien.
Het enige wat helemaal zeker is, is dat je er nooit zeker van kunt zijn dat kernenergie helemaal veilig is.

Ahern
Mijnheer de Voorzitter, onze gedachten gaan uit naar de twee medewerkers van de kerncentrale die aan zware stralingsvergiftiging zijn blootgesteld, maar ook naar de 300.000 mensen die met angst en beven hebben moeten toezien hoe het stralingsniveau naar ongekende hoogten steeg.
Overal ter wereld beweert de kernenergiesector nu dat een ongeval zoals dat in Japan nergens anders kan gebeuren, omdat er sprake is van andere processen die voorkomen dat er een kettingreactie plaatsvindt. Maar in Groot-Brittannië heeft BNFL nog maar kort geleden toegegeven dat er gefraudeerd is met veiligheidscontroles op MOX-brandstof, terwijl de Japanse autoriteiten hebben ontdekt dat de centrale in Tokaimura vier jaar lang zonder de wettelijke vergunningen heeft gedraaid. Het loopt duidelijk uit de hand in de kernenergiesector.
De Fractie van de Europese Volkspartij en de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten weigeren te erkennen dat er een verband bestaat met de MOX-verschepingen van BNFL naar Japan. Hier zit wellicht de lange arm van de heer Blair achter, maar fraude met dergelijke gegevens is ook schadelijk voor Europa. Dat verband bestaat wel degelijk - MOX-verschepingen zijn namelijk onderworpen aan controles door de EU. Nu blijkt dat er aan beide zijden van de keten wordt gefraudeerd, is het zaak om niet alleen alle MOX-verschepingen maar ook de productie van MOX-brandstof stil te leggen.
We moeten ook ophouden de schuld te geven aan de medewerkers van de centrale, die nu met een doodvonnis worden bedreigd als gevolg van het illegale en criminele handelen van de nucleaire sector. Men heeft ons keer op keer verzekerd dat er strikte veiligheidsmaatregelen zijn genomen, dat er geen ongelukken kunnen gebeuren, dat er storingsbeveiligingssystemen zijn ingevoerd, en zodra er dan toch iets gebeurt is het zogenaamd de schuld van de medewerkers. Dit is niet alleen kwetsend voor de betrokkenen, het maakt het probleem alleen maar ernstiger.
Het is hoog tijd dat de kernenergiesector wordt opgedoekt. Dat is ons standpunt en het zal u niet verbazen. Maar kunnen we dit recente ongeval beschouwen als het doodsgereutel van deze sector, of moet de nucleaire terreur eerst nog voor meer ongelukken zorgen voordat we deze wanstaltige sector definitief ten grave dragen?

Karoutchi
Mijnheer de Voorzitter, een kernongeluk veroorzaakt altijd sterke emotionele reacties, angst en zelfs irrationele terreur. Hetgeen in Tsjernobyl is gebeurd heeft diepe sporen nagelaten in de geest van de mensen. In Tokaimura hebben de autoriteiten echter toegegeven dat de veiligheidsprocedures zowel in de omzettingsinstallaties als in de installaties voor brandstofproductie niet zijn gerespecteerd. Er is hier dus helaas geen sprake van een onvoorzien ongeluk.
Wij betuigen natuurlijk ons medeleven aan de door dit drama getroffen gezinnen, maar afgezien daarvan moeten wij ons afvragen welke lessen wij moeten leren en welke conclusies wij moeten trekken uit dit ongeluk. De eerste les is natuurlijk dat in elke lidstaat de Europese en nationale autoriteiten moeten toezien op de eerbiediging van de veiligheidsvoorschriften. De tweede les ligt mijns inziens voor de hand en is dat de IAEA regelmatiger moet optreden en niet alleen de regelgevingen moet toetsen, hetgeen zij ten overvloede doet, maar ook dat moet doen wat zij veel te weinig doet, namelijk ter plekke nagaan of de voorschriften ook daadwerkelijk worden toegepast. In het geval van Tokaimura zou de IAEA in ieder geval de Japanse autoriteiten moeten vragen om geen toestemming te geven voor hervatting van de opwerkingsactiviteiten, zolang geen grondig onderzoek is verricht en de bevindingen daarvan niet op transparante wijze in het openbaar zijn medegedeeld.
Het Europees Parlement is natuurlijk van mening dat de Europese Commissie in het kader van haar Euratom-bevoegdheden Japan in de huidige situatie hulp moet bieden, maar vindt het eveneens meer dan ooit noodzakelijk dat de Commissie de Euratom-diensten vraagt een volledige analyse te maken van alle officiële veiligheidsvoorschriften - in onze centrales en daar omheen - in Europa. Men moet nagaan of aan de voorschriften wordt voldaan, of misschien ergens extra voorschriften noodzakelijk zijn voor noodgevallen of in geval van betreurenswaardige menselijke nalatigheid. In de afgelopen tien jaar is gebleken dat dergelijke gevallen veel erger zijn dan onvoorziene ongelukken, die per definitie de mensen de stuipen op het lijf jagen.
Wij zijn vóór het gebruik van kernenergie en wij weten dat in de Europese Unie de veiligheidsvoorschriften en -voorwaarden strenger zijn en beter worden gerespecteerd dan elders. Men zegt ons tenminste dat bijvoorbeeld een door een verkeerde handeling op gang gebrachte nucleaire kettingreactie in Europa bijna onmogelijk is. Dat is echter in Tokaimura wel gebeurd.
Wij willen tussen twee klippen door laveren, mijnheer de Voorzitter. Een klip wordt gevormd door onvoorwaardelijke steunbetuiging, zonder enige controle, aan kernenergie en de andere klip is manipulatie van de publieke opinie - hetgeen bepaalde mensen veel te veel doen - om terreur en irrationele angst te zaaien. Daar had men ook duizend jaar geleden onder te lijden: dat waren de beroemde millennium-angsten van het jaar 1000. Nu is men bang voor het naderende jaar 2000. Nee, kernenergie doodt niet meer mensen dan steenkool, een klassieke energiebron, heeft gedood of nog doodt. Daarom hebben wij deze resolutie vandaag ingediend.

Ford
Mijnheer de Voorzitter, de afgelopen tien dagen hebben twee ongevallen in het bijzonder onze aandacht gevraagd. Het eerste vond plaats in Tokaimura, waar zo' n 45 mensen gewond raakten en 3 zich nog in kritieke toestand in het ziekenhuis bevinden. Het tweede was het treinongeluk in Londen. Daarbij was een trein betrokken die van Londen onderweg was naar de Britse regio die ikzelf vertegenwoordig. Er waren honderden passagiers aan boord, waarvan er 70 zijn overleden en 200 gewond zijn geraakt. Mijn gedachten gaan uit naar de nabestaanden, en naar de familieleden en vrienden van de mensen die in het treinongeluk gewond zijn geraakt. Tegelijkertijd moeten we echter erkennen dat het om twee zeer verschillende ongelukken gaat. Ongelukken in het verkeer kunnen enige honderden mensenlevens kosten, maar een ongeval in een kerncentrale kan voor honderdduizenden mensen levensbedreigend zijn. Mevrouw McNally wees er al op dat er in Tokaimura, in de buurt van Tokio, maar liefst driehonderdduizend mensen de straat niet meer op durfden. Het ongeval blijkt nu minder ernstig te zijn geweest dan we aanvankelijk dachten. Als voormalig werknemer in Japanse overheidsdienst en als lid van de Japanse delegatie, waar ik al vijftien jaar deel van uitmaak, wil ik echter dat ook ons medeleven met de slachtoffers van het ongeval in Japan te boek wordt gesteld.
Ik zou drie politieke opmerkingen willen maken. Ten eerste behoeft het geen betoog dat menselijke fouten of stommiteiten altijd op de loer liggen, op alle gebieden van menselijke activiteit. Mensen zijn niet onfeilbaar. In Tokaimura lijkt het erop dat de medewerkers de regels die de veiligheid van de nucleaire installatie moesten garanderen, hebben geschonden - met medeweten van de bedrijfsleiding of vanwege het onvermogen van de bedrijfsleiding naleving van die regels af te dwingen. Het gerucht gaat zelfs dat de bedrijfsleiding een illegaal handboek heeft verspreid waarin de medewerkers werden geïnstrueerd de regels te negeren. Het voortvarend onderzoek dat de Japanse politie heeft ingesteld naar de werkmethoden in dit bedrijf kan antwoord bieden op de vraag of dit werkelijk het geval is geweest.
Zo ja, dan wordt hiermee de juistheid bevestigd van de uitspraak van Nietzsche dat krankzinnigheid zelden voorkomt bij individuen, maar des te vaker bij partijen, groeperingen en organisaties. Er dient daarom een onafhankelijk orgaan te worden ingesteld dat toezicht houdt op wat er zich in nucleaire installaties afspeelt. We hebben een instantie nodig die deze mensen tegen hun eigen stommiteiten en vergissingen beschermt. Ten tweede is er een evident gebrek aan rampenplannen. Ten derde moeten we aangeven dat we bereid zijn de Japanners assistentie te verlenen als ze daarom vragen.
Tenslotte wil ik twee correcties aanbrengen in de feiten. Ten eerste blijkt uit ons amendement 6 duidelijk dat we het bij onze oproep tot sluiting van de centrale totdat er een onderzoek heeft plaatsgevonden, hebben over de omzettingsfabriek, en niet over de opwerkingsinstallatie in Tokaimura. Dat is namelijk een aparte fabriek op een aparte locatie die door een aparte onderneming wordt gerund ...
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)

Maaten
Voorzitter, het ongeluk in Japan is natuurlijk om ten minste twee redenen ook onze zaak hier in Europa. In de eerste plaats schept het ongeluk onzekerheid over nucleaire veiligheid. Nu is Japan van plan om in de komende jaren tot 2010 twintig extra reactors te bouwen en zich geweldig afhankelijk van kernenergie te maken. Het gebrek aan informatie, zowel aan de eigen bevolking als aan de rest van de wereld is daarom niet acceptabel en evenmin is het niet betrekken van de IAEA bij het onderzoek acceptabel. Het zou natuurlijk eigenlijk algemeen internationaal gebruik moeten worden om de IAEA in te schakelen bij dergelijke ongelukken.
Ten tweede wordt nucleaire MOX-brandstof vanuit Europa, denk aan Cherbourg en Sellafield, verscheept naar Japan. Los van het probleem wat ermee op open zee kan gebeuren, heeft British Nuclear Fuel toegegeven dat veiligheidsgegevens van MOX-verschepingen vervalst zijn. Dat kan natuurlijk ook niet en is evenmin acceptabel. Ik zou te zijner tijd graag van de Commissie willen horen wat voor Europese Unieregels op dergelijke verschepingen van toepassing zijn.

Papayannakis
Mijnheer de Voorzitter, ik wilde de Commissie een aantal vragen stellen.
Het ongeluk in Japan heeft mijns inziens aangetoond dat kernenergie niet veilig is. Wanneer gaat men de omvang van de veiligheid beoordelen? Hoeveel slachtoffers heeft het ongeluk van Tsjernobyl gemaakt en hoe hoog is dat aantal nu, ongeveer tien jaar later, opgelopen? Men kan de veiligheid niet op het moment van het ongeluk zelf beoordelen. Een kernongeluk is geen treinongeluk. De gevolgen van een kernongeluk strekken zich over een heel lange tijd uit en kunnen niet zo gemakkelijk ongedaan worden gemaakt.
Hoe goedkoop is ten tweede kernenergie, mijnheer de commissaris? Betaalt de kernindustrie de eerste kosten voor onderzoek en ontwikkeling, of betaalt het leger die, dat wil zeggen de belastingbetalers? Betaalt de kernindustrie de kosten van de gevolgen van ongelukken voor omliggende gebieden, voor de getroffen bevolkingsgroepen? Als zij deze kosten niet betaalt, dan is kernenergie inderdaad goedkoop.
Daarom is het mijns inziens hoog tijd dat wij het over een andere boeg gooien, dat wij een ander beleid gaan voeren. U hebt tientallen jaren nodig om de kerncentrales te sluiten. Laten wij deze tijd gebruiken om andere energiebronnen kant en klaar te maken. Over dergelijke energiebronnen spreken wij ook hier. Laten wij de bouw van nieuwe kerncentrales afraden, zeer zeker wanneer het gaat om gebieden waar zelfs geen sprake kan zijn van dezelfde veiligheidsomstandigheden als in Japan. Ik heb het bijvoorbeeld over Turkije, waar men in Akuyu een centrale heeft gepland, of over Thracië. Waar haalt men de euvele moed vandaan om dergelijke gevaarlijke investeringen aan te moedigen?

Kronberger
Mijnheer de Voorzitter, telkens wanneer wij in de afgelopen jaren spraken over het gebruik van kernenergie voor stroomproductie, hebben wij gewezen op de riskante kerncentrales van Russische makelij die zich in Oost-Europa bevinden. Zelfs fervente tegenstanders van kernenergie hebben een onderscheid gemaakt tussen de relatief veilige reactoren in het Westen en deze reactoren. De Japanners hebben altijd gezegd - en dat doen de Europeanen nu ook - dat hun reactoren veilig zijn en dat geen kettingreacties kunnen ontstaan. De feiten liggen anders.
Na de twee zware ongelukken, in Japan en in Zuid-Korea, moeten wij nu erkennen dat dit onderscheid tussen zeer riskante kernreactoren en hoegenaamd niet-riskante kernreactoren een grote strategische fout was. Alle kernreactoren zijn riskant en dan wil ik het nog helemaal niet hebben over eindopslag waar geen enkele zekerheid voor bestaat.
Aangezien dergelijke kernongelukken niet ophouden bij de landsgrenzen, moeten wij dit moment aangrijpen om de kandidaat-landen voor toetreding tot de Europese Unie duidelijk te maken dat zij, als zij hun riskant kernenergiebeleid voortzetten - en ik denk hierbij aan Temelin, Krsko, Bohunice en Mochovce - heel de Europese Unie bedreigen en dat onder dergelijke omstandigheden van toetreding geen sprake kan zijn en mag zijn.

Malliori
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, weer eens hebben wij te maken met een absurde ramp waar wij machteloos tegenover staan. Het kernongeluk van 30 september jongstleden in een particuliere kerncentrale in Japan heeft opnieuw aangetoond dat kernenergie gevaarlijk is en strenge veiligheidsvoorschriften hoog nodig zijn.
Het is toch indrukwekkend dat in een land met 51 kernreactoren en plannen voor de bouw van nog eens 20 reactoren, de kennis en de ervaringen onvoldoende blijken te zijn om het hoofd te bieden aan dergelijke gebeurtenissen. Dertien jaar na het ongeluk van Tsjernobyl herhaalt zich helaas de geschiedenis, gelijk een nachtmerrie. In de nabije toekomst zullen wij waarschijnlijk nog meer onschuldige slachtoffers betreuren. Desalniettemin verstevigt de kernindustrie haar positie op de wereldmarkt, in plaats van om ecologische en economische redenen daarvan verdreven te worden.
Dit is een zeer hachelijk vraagstuk en de publieke opinie is hier vrij gevoelig voor. Het Europees Parlement is de spreekbuis van de Europese publieke opinie en is derhalve verplicht als een goede antenne te fungeren en standpunten te bepalen. In het Verdrag van Amsterdam is sprake van duurzame ontwikkeling en daarom moeten deze onrustbarende gebeurtenissen ons tot bezinning aanzetten. Steeds meer wordt duidelijk dat enkel de zachte en hernieuwbare energievormen een oplossing kunnen bieden voor het energieprobleem van onze postindustriële samenleving.

Nielson
De Commissie deelt de zorg van het Europees Parlement en anderen over het ongeval in de opwerkingsfabriek voor uranium in Japan. Het feit dat een dergelijk ongeluk heeft kunnen plaatsvinden in een technologisch zo ontwikkeld land als Japan bewijst nog maar eens dat er een niet-aflatende waakzaamheid is vereist om de veiligheid van dit soort centrales te garanderen, waar dan ook.
Wat ons grote zorgen baart is het feit dat de werknemers in een centrale waar met zulke gevaarlijke stoffen wordt gewerkt, klaarblijkelijk met de veiligheidsprocedures konden sjoemelen of ze gewoon konden omzeilen. Dit onderstreept nog eens het belang van een veiligheidscultuur in de centrale en van goed opgeleid personeel, en toont ook aan hoe belangrijk het is dat gegevens snel verspreid kunnen worden.
De Commissie heeft de Japanse autoriteiten al verzocht om gedetailleerde informatie over het ongeluk en de toedracht ervan. De autoriteiten hebben inmiddels een onderzoek ingesteld. Daarin zal ongetwijfeld aandacht worden besteed aan regelgeving, veiligheidsprocedures, toezicht en opleiding van het personeel. De Commissie zal het onderzoeksverslag uiterst nauwkeurig bestuderen en te zijner tijd haar eigen veiligheidsbeleid aanpassen op basis van de lessen die ze uit het verslag kan leren.
Dit ongeval, zoals zovele andere, lijkt voornamelijk het gevolg te zijn van ontoereikende veiligheidsprocedures in combinatie met gebrekkige training of slecht opgeleid personeel. Binnen de Europese Unie dienen de nationale autoriteiten van de lidstaten van ondernemingen in deze sector te verlangen dat ze hun werknemers en trainees inlichten over de gezondheidsrisico' s waar ze tijdens het werk aan blootstaan, en hen laten zien hoe ze zich tegen straling kunnen beschermen.
De Commissie zal bij de lidstaten informeren naar de stand van zaken betreffende de bescherming en training van het personeel. Daarnaast zal de Commissie een onderzoek instellen naar de mate waarin het personeel van verschillende typen ondernemingen in de nucleaire sector binnen de Europese Unie is getraind op het gebied van de veiligheid.
Het onderzoek naar de veiligheidscultuur in de kernenergiesector is al opgenomen in het onderdeel onderzoek en opleiding van het vijfde kaderprogramma van de Commissie. Ook het onderzoek naar de veiligheid in kernreactoren maakt deel uit van dat programma, hoewel de middelen daarvoor zijn teruggeschroefd. De Commissie zal graag ingaan op een verzoek van de Japanse autoriteiten om assistentie bij het beheersen of onderzoeken van de gevolgen van dit ongeluk. De diensten van de Commissie zullen voortdurend contact houden met het Internationaal Agentschap voor Atoomenergie teneinde informatie en analysegegevens uit te wisselen, en zullen hulp bieden bij vervolgactiviteiten, indien noodzakelijk.
De vraagstukken die in de resoluties aan de orde worden gesteld inzake de vervaardiging, het vervoer en het gebruik van gemengd-oxide - de zogenaamde MOX-brandstof - houden geen verband met het ongeluk in de fabriek van Tokaimura. De vragen inzake de controle op de brandstof in de MOX-fabriek in Sellafield vallen onder de bevoegdheid van de nationale autoriteiten en zijn doorgespeeld aan het Britse inspectoraat voor nucleaire installaties. Er is geen sprake van dat dit materiaal geheel of gedeeltelijk aan de veiligheidscontroles onttrokken is geweest. MOX-brandstof wordt vervoerd onder toezicht van de nationale autoriteiten in het land van herkomst en van bestemming, waarbij rekening wordt gehouden met de toepasselijke communautaire wetgeving en IAEA-normen. De naar Japan verscheepte MOX-brandstof is gereed om zonder verdere opwerking in kernreactoren te worden gebruikt en wordt daarom überhaupt niet in de fabriek van Tokaimura verwerkt. Het gebruik van MOX-brandstof in kerncentrales is afhankelijk van een besluit dat door de betreffende elektriciteitsmaatschappij wordt genomen nadat de nationale autoriteiten de benodigde vergunningen hebben verstrekt.

De Voorzitter
Het gecombineerd debat is gesloten.
De stemming vindt over enkele ogenblikken plaats.

De Voorzitter. Het debat over actuele, dringende en bijzonder belangrijke kwesties is gesloten.
(De vergadering wordt om 11.25 uur onderbroken en om 11.30 uur hervat)

Stemming
De Voorzitter
Het eerste onderdeel is het debat over actuele, dringende en bijzonder belangrijke kwesties.

Posselt
Mijnheer de Voorzitter, een motie van orde! Urgenties hebben de eigenaardigheid dat zij urgent zijn en normaal gesproken krijgen wij vrijdagmorgen met de notulen de aangenomen, veranderde teksten. Ik wilde u vragen of deze teksten morgenvroeg hier in Straatsburg beschikbaar zullen zijn. Dan zal ik ze ophalen, of kunnen wij ze misschien vanmiddag al krijgen?

De Voorzitter
Momenteel kan ik u slechts verzekeren dat de teksten vanmiddag elektronisch beschikbaar zullen worden gesteld.

Ontwerpresolutie (B5-0118/99) namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid over klimaatverandering; voorbereiding van de uitvoering van het protocol van Kyoto
(Het Parlement neemt de resolutie aan) Stemverklaringen

Kauppi
Mijnheer de Voorzitter, volgens de definitie in het protocol van Kyoto kunnen alleen bossen die na 1990 in niet-beboste gebieden zijn aangeplant als koolstofreservoirs worden beschouwd. Volgens deze berekeningswijze zou slechts 1 tot 3% van de Europese bossen in aanmerking genomen kunnen worden. De huidige definitie van de term 'koolstofreservoir' in bosgebieden voldoet niet in de context van de methoden voor bosverjonging die in Europa worden gebruikt. Ik denk dat dit een zaak is van het hoogste belang. Als we de klimaatverandering daadwerkelijk willen bestrijden en niet alleen maar maatregelen willen opstellen die niets met het milieu te maken hebben, moeten we de totale koolstofvoorraad van de bossen als koolstofreservoir beschouwen.

Fitzsimons
Als we ons in de Europese Unie serieus willen kwijten van onze taak bij het terugdringen van de uitstoot van broeikasgassen, die zo funest zijn voor het milieu wereldwijd, dan zullen de lidstaten bereid moeten zijn op alle relevante terreinen samen te werken. We zijn het aan de toekomstige generaties verplicht de langetermijneffecten van de ongecontroleerde uitstoot van kooldioxide in het milieu serieus te nemen.
Ik ben verheugd dat de EU-ministers van Milieu zijn overeengekomen de uitstoot van zes broeikasgassen tussen 2008 en 2012 met 8% terug te dringen. Op basis van deze cijfers zal Ierland haar uitstoot slechts met 13% mogen verhogen ten opzichte van het niveau van 1990. Ook het Europees Parlement heeft er hard aan gewerkt wetgeving in te voeren op basis waarvan de CO2-uitstoot kan worden teruggedrongen. Zo zijn oliemaatschappijen krachtens de nieuwe EU-richtlijn inzake de regelgeving voor verontreinigende stoffen verplicht ervoor te zorgen dat auto' s tegen 2005 drie maal zo weinig zwavel uitstoten, en dieselauto' s zelfs zeven maal zo weinig.
Als we de voordelen van schone lucht voor de maatschappij, de mens en het milieu willen veiligstellen, zullen de normen in de recente EU-richtlijn inzake de uitstoot van voertuigen en de kwaliteit van brandstoffen strikt moeten worden nageleefd. De regeringen van de lidstaten en alle betrokken instanties zullen zo intensief mogelijk moeten samenwerken om de CO2-uitstoot daadwerkelijk te kunnen beperken.
Ik ben blij met de debatten die de afgelopen week in het Europees Parlement zijn gevoerd over het gebruik van alternatieve energiebronnen. De Ierse regering heeft een Groenboek over duurzame energie gepubliceerd, dat een speciale status zal krijgen binnen het Ierse Nationale Ontwikkelingsplan voor de periode 2000-2006. In het groenboek wordt het kader uiteengezet voor het terugdringen van de CO2-uitstoot in alle sectoren van onze samenleving. Er dient meer geld te worden gereserveerd voor alternatieve energiebronnen. Bovendien wordt verwacht dat er een verschuiving zal gaan plaatsvinden van het gebruik van vaste brandstoffen en olie naar aardgas en hernieuwbare bronnen van energie en energieopwekking.
Dit plan omvat ook maatregelen voor specifieke consumentendoelgroepen die speciaal zijn ontworpen om het energiebewustzijn van mensen te vergroten en energiebesparend gedrag te bevorderen, bijvoorbeeld bij de aanschaf van apparatuur, het energieverbruik in huis, de bouw van installaties, verwarmingssystemen en de energiehuishouding in de industrie, de dienstensector en bij de overheid. Overigens zij erop gewezen dat de publicatie van het Groenboek over duurzame energie in Ierland beschouwd moet worden als een constructieve bijdrage aan het debat over de wijze waarop we in de energiesector omgaan met de dreigende klimaatverandering.

Helmer
Deze ontwerpresolutie pleit onder andere voor een belasting op kerosine en voor een kilometerheffing voor personenauto' s. Naar mijn mening zijn deze maatregelen schadelijk en onnodig, niet alleen met betrekking tot het doel dat ze beogen maar ook omdat ik sowieso tegenstander ben van belastingheffing op Europees niveau. Mijn stelling is dat het fiscale beleid het exclusieve domein van de afzonderlijke lidstaten dient te blijven.
Gezien het standpunt van mijn fractie over dit vraagstuk voel ik me niet geheel vrij deze resolutie rechtstreeks te verwerpen. Ik zal me daarom onthouden van stemming.

Lienemann
Ik ben voor het verslag, daar het hoog tijd is dat de Europese Unie concrete beslissingen neemt ter bestrijding van het broeikaseffect.
In overweging G wordt evenwel verwezen naar de "flexibele mechanismen" . Dit is voor mij onaanvaardbaar. Het zou immers een schande zijn indien men zou instemmen met het beginsel van een markt van vervuilingsrechten.
Een "vervuilingsrecht" is niet te koop en zelfs een betaling of ruilhandel ontslaat de rijksten niet van hun plicht om alles in het werk te stellen voor toepassing van de gemeenschappelijk wet. Juist zij hebben immers de meeste middelen om te voldoen aan de noodzakelijke vereisten betreffende milieuverbetering.
Men mag niets nalaten om ervoor te zorgen dat de bedrijven hun vervuiling zoveel mogelijk beperken, waarbij men moet garanderen dat het vastgestelde minimumdoel door iedereen wordt bereikt.
De handelsvoorschriften mogen niet in de plaats treden van de noodzaak van gelijke rechten - en dus gelijke plichten - voor iedereen. Dat is een fundamentele keuze van onze samenlevingen die de grondslag moet vormen voor de Europese identiteit. Ook daar gaan wij veel te veel door de knieën voor de Amerikaanse en liberalen zienswijzen, ofschoon deze, zoals is gebleken, ongelijkheid in de hand werken en niet bij machte zijn onze planeet te beschermen.
Europa kon niet voorkomen dat in Kyoto dit principe werd aangenomen, maar Europa is natuurlijk geenszins verplicht dit thuis in praktijk te brengen.
Ik hoop dat Europa het been weet stijf te houden.

Schmidt
. (SV) Ik wil de volgende stemverklaring afleggen. Om de volgende redenen kon ik niet stemmen voor de resolutie over klimaatveranderingen en een voortzetting van de conferentie van Kyoto in zijn geheel:
In de resolutie staat niets vermeld over de gevolgen van het irrationeel afbouwen van kernenergie voor het klimaat. In mijn vaderland, Zweden, heeft het parlement besloten om het gebruik van kernenergie af te bouwen door de uiterst betrouwbare kerncentrale Barsebäck bij Öresund te sluiten. Door de sluiting van dit complex stijgt volgens berekeningen de uitstoot van kooldioxide met circa 3,5 miljoen ton per jaar. Daarmee wordt de bijdrage van Zweden aan de mondiale CO2-uitstoot op grond van elektriciteitsproductie meer dan verdubbeld.
Deze onverstandige strategie in mijn vaderland heeft bovendien tot gevolg gehad dat Zweden binnen de EU een quota heeft bedongen met het oog op de verplichtingen van de EU die bij de conferentie van Kyoto zijn aangegaan. Dit betekent dat de uitstoot van kooldioxide in Zweden met 4% mag toenemen. Dit is uiterst betreurenswaardig en opmerkelijk, aangezien de EU sinds Kyoto de verantwoordelijkheid heeft om de CO2-uitstoot met in totaal 8% te verminderen.
Aangezien deze belangrijke feiten niet in de resolutie behandeld waren, kon ik haar niet steunen.

Vachetta
De drastische vermindering van de uitstoot van broeikasgassen in de rijke landen is een plicht jegens en een uiting van solidariteit met niet alleen de toekomstige generaties, maar ook de bevolkingen in de ontwikkelingslanden die steeds zwaarder te lijden krijgen onder de gevolgen van natuurrampen ten gevolge van de opwarming van de aarde.
Het protocol van Kyoto geeft daarvoor bepaalde doelstellingen. Deze zijn echter heel beperkt. Alleen met radicale overheidsmaatregelen zal men in staat zijn het milieu te beschermen. Men moet in elk land onmiddellijk aan de slag gaan en niet gaan zitten wachten op internationale afspraken die er misschien niet komen. Het vraagstuk van het wegvervoer is een goed voorbeeld. Daaruit blijkt ook dat men zich niet tot het eigen land moet beperken, maar een bestrijdingsstrategie op Europees niveau moet uitwerken.

De Voorzitter
Hiermee is de stemming beëindigd.

Onderbreking van de zitting
De Voorzitter
Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement te zijn onderbroken.
(De vergadering wordt om 12.05 uur gesloten)

