Recht van de burgers van de Unie en hun familieleden zich op het grondgebied van de lidstaten vrij te verplaatsen en er vrij te verblijven
De Voorzitter.
 Aan de orde is het verslag (A5-0009/2003) van de heer Santini, namens de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken, over het voorstel voor een richtlijn van het Parlement en de Raad betreffende het recht van de burgers van de Unie en hun familieleden zich op het grondgebied van de lidstaten vrij te verplaatsen en er vrij te verblijven (COM(2001) 257 - C5-0336/2001 - 2001/0111(COD)).

Vitorino
Mevrouw de Voorzitter, ten eerste wil ik de rapporteur, de heer Santini, en de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken bedanken voor dit zeer positieve verslag.
Het verslag gaat over een langverwacht voorstel voor een richtlijn die van cruciaal belang is voor de vrije verplaatsing van personen en die aansluit op het werk dat eind jaren negentig is verricht, met name door de groep op hoog niveau onder leiding van mevrouw Simone Veil, over het burgerschap van de Europese Unie.
In dit voorstel worden de voorwaarden vastgelegd die van toepassing zijn op het fundamentele recht om zich vrij te verplaatsen en vrij te verblijven dat elke burger van de EU op grond van het EG-Verdrag heeft en welk recht ook is opgenomen in het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie. In dit opzicht is het voorstel een eerste stap op weg naar het definiëren van een sterk concept van burgerschap van de Europese Unie, wat ook blijkt uit het basisdoel van het voorstel.
EU-burgers moeten zich mutatis mutandi tussen twee lidstaten kunnen verplaatsen op dezelfde voorwaarden als de inwoners van een lidstaat zich kunnen verplaatsen of van woonplaats kunnen veranderen binnen hun eigen land. De richtlijn moet er met name voor zorgen dat het recht om zich vrij te verplaatsen makkelijker kan worden uitgeoefend. Dit kan worden bereikt door administratieve formaliteiten tot het absoluut noodzakelijke te beperken, door de situatie van familieleden beter te definiëren, door een permanent recht op verblijf te introduceren dat verkregen wordt door vier jaar aaneengesloten te verblijven in de lidstaat die als gastland fungeert, en door het moeilijker te maken om verblijf te weigeren of te beëindigen met een beroep op de openbare orde.
In het voorstel komen belangrijke innovaties aan de orde in vergelijking met het bestaande acquis. Zo wordt een verlenging van drie naar zes maanden voorgesteld voor de periode gedurende welke burgers in de EU kunnen verblijven zonder verdere formaliteiten, behalve dat zij in het bezit van een geldige identiteitskaart of paspoort dienen te zijn. Daarnaast hoeven burgers van de Europese Unie niet langer een verblijfsvergunning aan te vragen, maar volstaat een simpele registratie bij de bevoegde autoriteiten, zoals dat in enkele lidstaten nu al het geval is. Verder behelst het voorstel de instelling van een systeem waarbij burgers van de Europese Unie alleen nog maar hoeven te verklaren dat ze voldoen aan de voorwaarden die verbonden zijn aan het recht op verblijf. Ten slotte wordt na een onafgebroken verblijf van vier jaar het recht op verblijf permanent en onvoorwaardelijk.
Zoals terecht wordt onderstreept in het verslag van de heer Santini, staan vandaag de dag nog vele hindernissen het recht zich vrij te verplaatsen in de weg. Dat wordt ook bevestigd door herhaalde uitspraken van het Hof van Justitie over dit onderwerp. In het voorstel zijn de verhelderingen die voortvloeien uit de meest recente uitspraken van het Hof van Justitie al opgenomen en, zodra het is aangenomen, zal dit voorstel het uitoefenen van de fundamentele rechten die iedere Europese burger heeft aanzienlijk vereenvoudigen.

Santini (PPE-DE)
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, ik dank commissaris Vitorino die het debat geopend heeft en daarmee de weg heeft vrijgemaakt voor mijn inleiding op het verslag. De richtlijn waar wij ons thans over buigen, is een grote sprong vooruit in de discussie over het burgerschap van de Unie en het vrij verkeer van personen. Voor de eerste keer ziet de burger dat zijn rechten erkend worden, niet omdat hij een of ander economisch belang vertegenwoordigt, maar om zijn persoon zelf, omdat hij houder is van subjectieve rechten die, tezamen met de objectieve rechten, het Europees burgerschap vormen. De rechten van vrij verkeer en verblijf vloeien rechtstreeks voort uit het Europees Verdrag, ze komen van heel ver, zoals de commissaris zojuist heeft gememoreerd, en de burgers verwerven hiermee nieuwe en uiterst belangrijke grondrechten. Men kan zelfs stellen dat de richtlijn de basis legt voor een dubbel burgerschap, het nationaal en het Europees burgerschap, zoals dat verwoord wordt in het ontwerpverdrag dat ook binnen de Conventie ter sprake is gekomen. Het recht op permanent verblijf waarvoor wordt gepleit, is daar een concreet voorbeeld van.
Alvorens de richtlijn onder de loep te nemen, is het wellicht zinvol uit te leggen wat precies het toepassingsbereik van de richtlijn is. Deze richtlijn heeft als doelgroep de communautaire burgers en hun familieleden, ongeacht hun nationaliteit. Het beginsel van gelijke behandeling van derdelanders die lid zijn van een communautaire familie is sinds de jaren zestig onomwonden vastgelegd, en deze richtlijn zorgt ervoor dat dit principe verder wordt aangeschroefd en nog doelmatiger wordt. 
Het is een afgeleid recht van het recht dat de communautaire burgers bezitten waarvan die derdelanders familie zijn. Nu dient hier meteen bij vermeld te worden dat deze richtlijn niet van toepassing is op burgers van derde landen, in ieder geval niet op degenen die geen familierelatie met communautaire burgers hebben, ook al verblijven die mensen in een lidstaat of oefenen zij het vrije verkeer binnen de Unie uit. 
Het grote voordeel van deze richtlijn is dat alle voorgaande bepalingen over deze materie nu in één tekst zijn gebundeld. Een ander pluspunt is de helderheid, en wat dat betreft hebben naar mijn gevoel ook enkele amendementen van de rapporteur geholpen om passages die een al te bureaucratische toonzetting hadden, zoveel mogelijk te vereenvoudigen.
Een van de meest innoverende aspecten is het voorstel om de verblijfskaart te vervangen door een eenvoudig attest van inschrijving bij de bevoegde autoriteiten, zoals de commissaris al vertelde. De registratievoorwaarden moeten zo eenvoudig mogelijk zijn en in ieder geval dient daarbij het beginsel van autocertificatie te worden toegepast, zoals dat al in een paar lidstaten geschiedt. Dit moet ook gelden voor over te leggen bewijsmiddelen, zoals de inkomensgarantie en de ziektekostenverzekering. Voor familieleden die onderdanen van derde landen zijn, moet de familierelatie aangetoond worden aan de hand van een identiteitsdocument: dit alleen maar om misbruik te voorkomen, want dat gevaar bestaat altijd.
Een ander innoverend beginsel dat door de richtlijn wordt voorgestaan, is de uitwijzing van derdelanders die een verblijfsrecht op communautair grondgebied hebben verworven. De richtlijn bepaalt dat men in zo'n geval absoluut niet tot verwijdering mag besluiten. Dit is een toepassing van een bepaling uit het Verdrag van Amsterdam waarmee een ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid zonder grenzen wordt gecreëerd. Waarschijnlijk echter zullen sommige lidstaten met eigen regels op dit vlak komen.
De kwestie die het moeilijkst lag, heb ik voor het laatst bewaard, zoals usance is voor debatten in deze Vergadering. Het gaat om de familie, de samenstelling daarvan, de definitie van 'paar' en 'partner'. Om te voorkomen dat dit belangrijke pakket innoverende regelingen ergens bleef steken in de gebruikelijke krachtmetingen, heb ik als rapporteur enorm mijn best gedaan om open te staan voor andere visies. Ik heb hiermee mijn eigen principes en die van mijn politieke fractie zo ver mogelijk opgerekt, omdat ik met alle geweld de complete richtlijn naar de eindstreep wilde loodsen. Overigens, op het vlak van het communautair recht laat de definitie van 'partner' aan duidelijkheid niets te wensen over, en het Hof van Justitie heeft daar ook al meerdere malen op gewezen. Op dit vlak en eveneens voor wat ongehuwde paren aangaat, heeft de rapporteur een aantal amendementen overgenomen die aanvankelijk waren ingediend, maar naderhand ingetrokken, door de socialistische fractie. In die amendementen wordt een beroep gedaan op de wetgevingen van de diverse lidstaten om de verschillen die nog op communautair niveau bestaan, uit de weg te ruimen. Met dit democratische beroep op de subsidiariteit, op de nationale soevereiniteit, wordt naar mijn smaak rekening gehouden met alle standpunten. Op die manier trachten wij te voorkomen dat men de gebruikelijke acties gaat ondernemen om het verslag inhoudelijk te ondermijnen en de draagwijdte van de richtlijn te reduceren. Het komt er dus op neer dat iedere lidstaat de familieproblematiek regelt op grond van zijn nationale wetgeving en volgens eigen inzichten. Gezien de formidabele kans die wij momenteel hebben om op dit vlak medebeslissing uit te oefenen zou het doodzonde zijn als het ons niet zou lukken de Raad een serieuze tekst te overhandigen waar wij in meerderheid achter staan. Bovendien kan het niet zo zijn dat dertien landen een bepaald model wordt opgelegd waar maar twee landen achter staan. Ook is het niet zinvol de voorkeur te geven aan symbolen en dogma's in plaats van serieuze voorschriften waar miljoenen burgers op zitten te wachten om hun leven te regelen.
Concluderend, de zienswijze van de rapporteur komt in ruime mate overeen met die van de Commissie. De Commissie heeft een consequente en objectieve tekst weten te produceren waarin ook het standpunt van de Raad ter harte is genomen, zoals wij al weten. Wij hebben thans de kans om de burgers nieuwe voorschriften te geven, voorschriften die moderner zijn en meer garanties bieden. Ik vertrouw erop dat deze Vergadering voor deze voorschriften zal stemmen en ik dank de rapporteurs voor hun advies en alle collega's die met hun amendementen mijn werk hebben vergemakkelijkt en de inhoud van de richtlijn verbeterd.
Medina Ortega (PSE)
Mevrouw de Voorzitter, het Europees burgerschap is een van de voornaamste verworvenheden van het Verdrag van Maastricht dat in 1992 is aangenomen.
Overeenkomstig de jurisprudentie van het Hof van Justitie waren de rechten die verbonden zijn aan het Europees burgerschap, met inbegrip van het recht van vrij verkeer en verblijf in de Unie, oorspronkelijke rechten van de Europese burgers die erkend werden zonder dat daarvoor wetgevingsteksten nodig waren.
Krachtens deze rechtsgrondslag heeft de Commissie juridische zaken en interne markt destijds onderstreept dat er geen enkele reden was om administratieve beperkingen in te voeren voor binnenkomst in een land of voor vrij verkeer en verblijf.
Ofschoon er sinds de overeenkomsten van Schengen op wetgevingsgebied veel vorderingen zijn gemaakt, zijn er nog steeds landen die het niet op deze vooruitgang begrepen hebben en zich afzijdig houden.
Daarom hoopte de Commissie juridische zaken en interne markt dat er met dit voorstel voor een richtlijn een aanzienlijke stap voorwaarts zou worden gezet. Wij verwachtten met andere woorden dat er een einde zou komen aan alle administratieve en inhoudelijke beperkingen die de vestiging van een EU-burger in een andere lidstaat van de Unie in de weg staan.
Dat was het doel dat wij met onze amendementen beoogden.
Helaas zijn de amendementen van de Juridische Commissie niet overgenomen door de commissie ten principale, de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken. Logischerwijs had de rapporteur belang bij onze voorstellen, maar om de op dit vlak bereikte akkoorden niet in gevaar te brengen heeft hij niet aangedrongen.
Ik wil hier echter uw aandacht vragen voor een amendement dat de bezorgdheid van de Commissie juridische zaken en interne markt in zekere zin weerspiegelt. Het gaat om amendement 23 waarin het nieuwe artikel 4 ter wordt voorgesteld en waarin wordt bepaald dat "deze richtlijn niet mag leiden tot de opheffing van bestaande rechten die berusten op de wetgeving van de Unie of de jurisprudentie van het Hof van Justitie."
Mijns inziens is dit amendement van fundamenteel belang als we willen vermijden dat de rechten van de Europese burgers in de Unie worden uitgehold.

Karamanou (PSE)
Mevrouw de Voorzitter, de door de Commissie ingediende ontwerprichtlijn betreffende het vrij verkeer van burgers zal ongetwijfeld een belangrijke bijdrage leveren aan de afschaffing van de technische hinderpalen die ook nu nog, zonder enige reden, bestaan in het eengemaakt Europa. Het lijdt geen twijfel dat het Europees Parlement met zijn amendementen het oorspronkelijk voorstel van de Commissie aanzienlijk heeft verbeterd. De door de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen ingediende amendementen hebben tot doel enkele punten te verbeteren die van doorslaggevend belang zijn voor de versterking van de positie van de vrouw in het vraagstuk van het vrij verkeer. In deze amendementen wordt niet alleen rekening gehouden met een aantal specifieke problemen waarmee vrouwen worden geconfronteerd maar ook met het principieel verbod van discriminatie op grond van geslacht.
Helaas bent u met uw voorstel, waarmee u een onbelemmerde en vrije uitoefening van het verblijfsrecht van Europese burgers wilt verankeren, er niet in geslaagd een geslachtsneutrale tekst op tafel te leggen, een tekst waarin rekening wordt gehouden met de specifieke problemen van vrouwen. Vooral vrouwen die financieel afhankelijk zijn van hun echtgenoten ondervinden grote problemen, aangezien zij in geval van overlijden of echtscheiding geen enkele kans hebben hun verblijf op het grondgebied van een ander Europees land te verlengen en voort te zetten. Hen wordt met andere woorden automatisch elk wettelijk, uit hun verblijf in een andere lidstaat van de Unie voortvloeiend recht ontnomen. Wij zij van mening dat dit moet worden rechtgezet.
Verder wil de Vrouwencommissie erop wijzen hoe belangrijk het is dat ook andere vormen van relaties tussen twee mensen worden beschermd. Ik denk daarbij aan samenwonende partners, ongeacht hun geslacht. Hun relatie moet worden erkend als gelijkwaardig aan een huwelijk. Wij weten dat steeds meer lidstaten ertoe overgaan - de een zus en de ander zo - samenlevende maar niet officieel gehuwde paren te erkennen. Een belangrijk gemeenschappelijk element in de verschillende nationale wetgevingen is echter de officiële registratie van de partner. Daarom is het noodzakelijk deze categorie op te nemen onder de definitie van gezinslid.

Pirker (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, geachte collega's, de onderhavige ontwerprichtlijn is een grote stap vooruit op weg naar de verwezenlijking van onze Europese Gemeenschap, want door de vrije verplaatsing van de burgers van de Europese Unie komen wij weer dichter bij dat doel. Voor reizen van burgers tussen de lidstaten moet hetzelfde gelden als voor het reizen binnen de verschillende lidstaten. Dat betekent dat wij nog bestaande belemmeringen willen verwijderen en bureaucratische en politieke hindernissen op weg naar die vrijheid van verplaatsing uit de weg willen ruimen. Namens de Fractie van de Europese Volkspartij (Christendemocraten) en Europese Democraten sta ik dan ook nadrukkelijk achter het voorstel van de Commissie en achter de verbeteringen en wijzigingen die de gewaardeerde rapporteur heeft aangebracht. Wij weten wat onze doelstelling is en we zijn nu op weg naar de verwezenlijking ervan. Ik ben ervan overtuigd dat wij dat doel uiteindelijk ook zullen bereiken, mits aan bepaalde voorwaarden wordt voldaan.
Ik ben teleurgesteld dat een aantal collega's in dit debat over de belangrijke kwestie van de vrije verplaatsing zich slechts op één klein onderdeel heeft geconcentreerd, namelijk op de definitie van het begrip 'familie'. Dat is slechts een klein aspect dat nog nader besproken dient te worden. Wij moeten echter de gedachte loslaten dat slechts een paar mensen weten wat er onder 'familie' verstaan moet worden en dat zij die definitie aan alle andere afgevaardigden in dit Parlement en zelfs aan de lidstaten kunnen opdringen. Dat mag niet gebeuren! Wij moeten een consensus nastreven door te aanvaarden dat de afzonderlijke landen op dit gebied uiteenlopende denkbeelden hebben en verschillende regelingen hanteren. Wij moeten echter niet toelaten dat een paar enkelingen alle andere landen hun model, hun definitie van 'familie' opdringen. Als wij erin slagen om een stapje terug te doen en hierover consensus te bereiken door de verschillende regelingen van de diverse lidstaten te accepteren, kan dit voorstel op de steun van een brede meerderheid rekenen. Ik roep iedereen op die deze voorstellen ingediend heeft om in het belang van de vrije verplaatsing van de burgers van de Europese Unie de weg van het verstand te kiezen.
Terrón i Cusí (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, ik zal het standpunt van onze fractie zo goed mogelijk trachten uiteen te zetten namens mijn collega Carmen Cerdeira, die voor dit verslag als schaduwrapporteur is opgetreden en hier helaas niet aanwezig kan zijn.
Het burgerschap van de Unie, dat als zodanig ingesteld en in het leven geroepen is door het Verslag van Maastricht en later door het Verdrag van Amsterdam is gewijzigd, verleent een reeks rechten en plichten aan de onderdanen van alle lidstaten.
Doel hiervan is de burgers actief te betrekken bij de Europese eenwording. Dat vergt niet alleen meer betrokkenheid, maar ook een betere bescherming van de rechten van de burgers en de totstandkoming van een Europees bewustzijn op basis van het gevoel bij de Unie te horen. Om geloofwaardig te zijn moet de impact van deze burgerschapsrechten, en van de Unie in haar geheel, voelbaar zijn in het dagelijkse leven van de burger.
In artikel 18, lid 1, van het Verdrag wordt een van de grondrechten van het Europees burgerschap gedefinieerd, namelijk het recht van iedere burger van de Unie om vrij op het grondgebied van de lidstaten te reizen en te verblijven.
Het lijkt ons overigens bijzonder veelzeggend dat ditzelfde burgerrecht in nagenoeg identieke bewoordingen wordt genoemd in artikel 45, lid 1, van het Handvest van de grondrechten.
Kortom, deze rechten hebben een grondwettelijk karakter en zijn dus niet declaratief van aard. Dat wil zeggen dat zij ook los van de door de lidstaten toegekende rechten of titels van kracht zijn.
Wij juichen het Commissievoorstel van harte toe omdat het onzes inziens een belangrijke stap voorwaarts betekent. De rechten van de burgers die zich binnen eenzelfde land bewegen, moeten mutatis mutandis worden overgedragen op de burgers van de Unie die zich tussen verschillende lidstaten verplaatsen.
Mevrouw de Voorzitter, in feite hebben de burgers van de Unie dit recht veel sneller en veel beter geassimileerd dan hun regeringen. Zij hebben het zich eigen gemaakt en zij oefenen het ook uit. U kunt ervan op aan dat er in mijn regio, aan de kust waar ik vele dagen doorbreng, talloze Europese burgers zogenaamd illegaal verblijven. Zij reizen eenvoudigweg af en aan tussen hun twee woningen, één in hun land van herkomst en één in mijn land. Zij doen dat zo vaak als zij willen en zonder ook maar één papier in te vullen. Hoe kan men in hemelsnaam aantonen dat deze personen de afgelopen zes maanden al dan niet naar huis zijn teruggekeerd, met name wanneer de afstand tussen beide verblijfplaatsen bijvoorbeeld slechts 60 km bedraagt? Bovendien zal de euro deze situatie alleen maar in de hand werken. Ik hoop dan ook van harte dat op dit vlak vooruitgang kan worden geboekt binnen de Commissie. Daarom heeft mijn fractie een reeks amendementen ingediend waarin wordt voorgesteld de economische situatie van de burgers voor eens en altijd buiten beschouwing te laten en het burgerschap te laten primeren. Verder pleiten wij voor erkenning van het feit dat de burgers en hun familie nu reeds gebruik maken van hun recht op vrij verkeer in de Europese Unie.

Sørensen (ELDR).
Mevrouw de Voorzitter, namens de liberale fractie wil ik graag vaststellen dat wij het voorstel van de heer Santini steunen, zoals dat in de parlementaire commissie is aangenomen. Het doel van de richtlijn is de inhoud van het Europees burgerschap te ontwikkelen en het vrije verkeer van de burgers binnen de Gemeenschap te stimuleren.
Het voorstel impliceert dat verordeningen, richtlijnen en jurisprudentie op dit terrein, met hun huidige diversiteit, in elkaar geschoven zullen worden. De juridische situatie wordt daarmee helderder en duidelijker. Een heldere wetgeving betekent tegelijkertijd dat het eenvoudiger wordt een groot aantal van de nog steeds bestaande praktische hindernissen voor het vrije verkeer van de burgers te overwinnen.
De liberale fractie steunt volledig het principe van gelijke behandeling. Volgens dit principe worden EU-burgers uit andere lidstaten zoveel mogelijk volgens dezelfde regels behandeld als de eigen onderdanen. Deze richtlijn is een stap in de juiste richting.
Maar wij steunen ook de progressieve definitie van het begrip familielid, die in het voorstel is verwerkt. In zijn algemeenheid wil ik nu graag vaststellen dat het niet de bedoeling van dit voorstel is het begrip familielid te definiëren. Het doel is heel fundamenteel het bewaren van de eenheid van het gezin. De discussie inzake de definitie van het begrip familielid moet daarom niet de aandacht van de doelstellingen van dit voorstel en van de positieve consequenties van het aannemen van de richtlijn afleiden, namelijk de ontwikkeling van het regelgevingskader voor het vrije verkeer, een grotere mobiliteit van werknemers en, uiteraard, het bewaren van de eenheid van het gezin.

Di Lello Finuoli (GUE/NGL).
Mevrouw de Voorzitter, het voorstel voor een richtlijn betreffende het recht van de burgers van de Unie en hun familieleden zich op het grondgebied van de lidstaten vrij te verplaatsen en er vrij te verblijven, markeert een fundamenteel punt in de opbouw van een vrijer en opener Europa. Met de richtlijn wordt tevens gepoogd orde op zaken te stellen en eenvoud te brengen in die hele jungle van voorschriften die gelden voor werknemers en zelfstandigen, gepensioneerden, studenten en gewone burgers die in een ander land willen gaan wonen. De amendementen die door de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken zijn goedgekeurd, hebben de oorspronkelijke tekst nog aanzienlijk verbeterd, in die zin dat de werkende bevolking meer rechtszekerheid wordt geboden. Op die manier wordt deze beschermd tegen de gevaren van illegale immigratie, want uiteraard moeten ook de Europese burgers daartegen in bescherming genomen worden. Hoe dan ook, er moet zeker nog veel gedaan worden, zoals de collega's Karamanou en Medina Ortega reeds duidelijk hebben gemaakt.
Wat betreft de verwachtingen van familieleden van mensen die zich buiten hun eigen land vestigen: wij hebben niet in de laatste plaats gestreefd naar een daadwerkelijke uitbreiding van de vrijheidsrechten door discriminerende regels die verband houden met de genderidentiteit, seksuele geaardheid en de wijze van samenwonen, te schrappen. Net zoals in het bewustzijn van de meeste vrouwen en mannen van Europa bijvoorbeeld het recht om te scheiden of abortus te plegen verankerd is, is het volgens ons noodzakelijk concreet gestalte te geven aan het recht van mensen om in een ander land te gaan wonen, om alleen te wonen of met een partner van hetzelfde geslacht, of om een gezin te stichten zonder in het huwelijk te moeten treden.
Ik weet niet of de Raad het politieke en culturele evenwicht van de besluiten van het Parlement wil of kan handhaven, of de Raad het verslag aanneemt in de versie die de Commissie vrijheden heeft goedgekeurd. Wel ben ik ervan overtuigd dat de Raad, als hij dat niet doet, ingaat tegen wens van de meerderheid van de burgers van de Unie, zoals collega Terrón i Cusí ook al zei. In dat geval wordt de kloof tussen instellingen en bevolkingen alleen nog maar groter.

Buitenweg (Verts/ALE).
Voorzitter, ook mijn fractie is erg blij zowel met de voorgestelde richtlijn als met het verslag. Terwijl we bij andere onderwerpen vaak horen dat de Europese Unie te snel wil gaan met de integratie is dit nu typisch een onderwerp waarvan mensen vinden dat het al lang geregeld had moeten worden. Sterker nog, mensen denken vaak dat het al geregeld is en dan is het een teleurstelling als blijkt dat het vrij verkeer helemaal niet zo vrij is als men dacht.
Het gaat dus bijvoorbeeld om een Zweed die in Italië wil gaan wonen en werken. Dat wordt nu vergemakkelijkt. Nu weet ik dat sommige collega's en vooral ook lidstaten denken dat dit om migratie gaat. Dat is voor mij heel ver gezocht. Het gaat vooral om vrij verkeer van EU-burgers en het gaat alleen maar om derdelanders als die derdelanders getrouwd zijn of in een langdurige relatie zitten met EU-burgers. Dus, laten we dat wel ook in perspectief zien.
Een belangrijk onderdeel hiervan is natuurlijk dat mensen die in de EU gaan reizen of in een ander land willen wonen, dat vaak niet alléén willen doen maar met hun familie en hun levenspartner. In het verslag is daar al veel over gezegd, de definitie is verruimd en daar is mijn fractie tevreden over. Maar uit amendementen en uit opmerkingen van de heer Pirker maak ik op dat de definitie heel erg controversieel blijft. Het huwelijk, dat vindt men logisch, de echtgenoot mag mee. Het geregistreerd partnerschap, dat vindt men ook overkomelijk, die geregistreerde partner mag mee. Maar een langdurige relatie wordt al wel wat moeilijk.
Dan wil ik graag de heer Pirker citeren, ook om aan te tonen dat ik wel degelijk naar hem luister. Hij zei: "We moeten af van het idee dat maar een paar mensen weten wat de definitie van familie is." Daar ben ik het helemaal mee eens. Ik denk dat het allerbelangrijkste is dat mensen aan elkaar gecommitteerd zijn, dat mensen voor elkaar verantwoordelijkheid willen nemen, dat mensen voor elkaar willen zorgen en ik denk dat het dan ook absurd is dat wij het gezinsleven willen gaan verstoren omdat er een bepaalde officiële handtekening ontbreekt. Je kan ook naar alternatieven kijken, bijvoorbeeld naar hoelang mensen al hebben samengewoond. Er zijn alternatieven; het belangrijkste is dat mensen aan elkaar gecommitteerd zijn, dat ze een gezinsleven hebben. Misschien ontbreekt een officiële handtekening, maar laten we als Europese Unie kijken wat we eraan kunnen doen, maar niet het gezinsleven gaan verstoren omdat een handtekening ontbreekt.

Blokland (EDD).
Mevrouw de Voorzitter, zowel rapporteur Santini als de Europese Commissie bejubelen het Europees burgerschap. Dit zou nu concreet gestalte krijgen in het voorstel om EU-burgers het recht op vrije verplaatsing en verblijf te geven. Dit recht en ik citeer: "maakt deel uit van het juridisch erfgoed van iedere burger van de Europese Unie", aldus de Europese Commissie.
Welk erfgoed bedoelt de Europese Commissie hier precies? Ik vind deze uitspraak net zo bevreemdend als de term Europees burgerschap. Doordat een Nederlander nu makkelijker in Frankrijk aan het werk kan, voelt hij zich ineens Europees burger. Nee, hij blijft een Nederlander die werkt in Frankrijk. Praktisch gezien is het een goed en zelfs vernieuwend voorstel. Het zal veel administratieve rompslomp en oncontroleerbare regels doen verdwijnen.
Op een tweetal punten treedt de Europese Commissie te ver naar mijn idee in de beslissingsbevoegdheid van de lidstaten. Allereerst in artikel 25 waar het een gastland verboden wordt een besluit tot verwijdering te nemen wanneer de betrokkene een duurzaam verblijfsrecht verkregen heeft. Vervolgens in artikel 30, lid 2 waar staat dat een persoon uiterlijk twee jaar na verwijdering alweer een verzoek tot toelating kan doen. Dat is wel erg kort door de bocht.
De amendementen in het verslag-Santini die de definitie van partner uitbreiden en de amendementen die het Commissievoorstel afzwakken kan ik niet steunen.

Cappato (NI).
Mevrouw de Voorzitter, wij hebben jarenlang reikhalzend uitgekeken naar deze richtlijn over het vrij verkeer van personen. Nu het dan eindelijk zo ver is, geven wij van harte steun aan deze richtlijn. Afgezien van deze steunbetuiging heb ik het woord ook gevraagd om de rapporteur zowel in concrete als overdrachtelijke zin een oproep te overhandigen van de transnationale radicale partij. Deze oproep is ondertekend door 1122 mensen van dertig verschillende nationaliteiten. De bedoeling ervan is volledige eerbiediging van het recht op vrij verkeer van personen in de Europese Unie, onder meer om een einde te maken aan de discriminatie van paren van hetzelfde geslacht.
In dit verband wilde ik met name iets zeggen tegen rapporteur Santini en tegen collega Pirker, die er kennelijk van uitgaat dat bepaalde amendementen en passages die door de Commissie vrijheden in de tekst zijn ingevoerd, alleen maar bedoeld zijn om via de richtlijn over het vrije verkeer in heel Europa één gezinsmodel door te drukken. Dat is gewoon een valse beschuldiging, en dat blijkt ook wel uit de teksten die zijn goedgekeurd. Het gaat er ons helemaal niet om langs slinkse wegen één gezinsmodel af te dwingen. Wel willen wij ervoor zorgen dat er met het oog op het vrij verkeer van personen, dus met betrekking tot de Europese wetgeving, geen sprake is van verschillende behandelingen, dat er niet gediscrimineerd wordt op grond van het feit dat bepaalde stellen die op deze of gene wijze erkend zijn, homoseksueel dan wel heteroseksueel zijn. Daar gaat het ons dus om. Wij geloven niet dat via het vrij verkeer van personen in de Europese Unie ook automatisch in heel Europa het homoseksueel huwelijk wordt doorgedrukt. Maar als in een bepaald land het homoseksueel huwelijk wordt erkend, en een homoseksueel paar van dat land wil naar een ander land verhuizen, dan moeten hun rechten inzake het vrij verkeer daar erkend worden; en dat betekent niet dat alle rechten die verband houden met het familierecht erkend moeten worden. Daar draait het dus om en daarom vraag ik ook aan de collega's van de andere fracties om de verwijzing 'ongeacht diens geslacht? niet te schrappen. Ons wordt verweten dat die verwijzing onnodig is, dat het als mosterd na de maaltijd komt. Wij zijn geen advocaten of juristen, wij geloven alleen maar dat deze formule gehandhaafd moet worden. Mocht die formulering echt overbodig zijn, des te beter. Dus: vrij verkeer, ongeacht het geslacht, van gehuwde of ongehuwde partners.

Coelho (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, in mijn verslag over het Europees burgerschap dat wij vorig jaar september in de plenaire vergadering hebben aangenomen, heb ik al benadrukt dat de erkenning van dat burgerschap een langdurig proces is. Ook op dit moment stuit die erkenning nog op te veel obstakels, daar er nog de nodige initiatieven moeten worden gerealiseerd om het begrip Europees burgerschap in zijn politieke, administratieve, gerechtelijke, sociale en economische dimensie volledig toepassing te doen vinden.
Ik heb toen ook aanbevolen de ontwerprichtlijn die wij nu bespreken zo snel mogelijk goed te keuren teneinde het hoofd te kunnen bieden aan de obstakels die nog steeds het uitoefenen van het recht op vrij verkeer en verblijf van communautaire burgers beletten. Dit voorstel beoogt via het herordenen van de bestaande regelgeving de nodige vereenvoudigingen te bereiken en het recht op vrij verkeer en verblijf in de landen van de Unie in één rechtsinstrument onder te brengen. Met name het recht op een permanente verblijfsvergunning na vier jaar ononderbroken verblijf in het gastland springt daarbij in het oog. Wij juichen het voorstel toe.
Onze rapporteur, de heer Santini, heeft uitstekend werk verricht. Dankzij hem zijn er in het voorstel een reeks positieve wijzigingen aangebracht. Toch zijn er in verband met de definitie van familie nog twee - reeds door anderen in het debat aangestipte - zaken waar ik moeite mee heb. Het voorstel bevat een te ruime definitie van familie en schijnt de lidstaten de erkenning van de niet-gehuwde partner als familielid te willen opleggen. Mijns inziens zou het van gezond verstand getuigen als wij hier het nationale recht van de lidstaten respecteren. Ook wat betreft de definitie van bloedverwanten in de opgaande en de neergaande lijn lijkt het mij redelijker dat wij ons houden aan de huidige wetgeving. Daarom ben ik het niet eens met de uitbreiding van die definitie in het voorstel, want daaruit kan een enorme stijging van het aantal aanvragen voor familiehereniging voortvloeien. De verruiming van de definitie die collega Santini op grond van zwaarwegende gezondheids- of humanitaire redenen voorstelt, vind ik wel aanvaardbaar.

Evans, Robert (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, ik bedank de rapporteur en de Commissie voor dit belangrijke verslag dat op een degelijke manier belangrijke zaken behandelt. Wij in dit Parlement moeten onze uiterste best doen om het eenvoudiger te maken voor de Europese burgers zich vrij te verplaatsen in de Unie.
Het is lichtelijk vreemd dat het op het moment eenvoudiger is goederen of kapitaal te verplaatsen binnen de Europese Unie dan dat het is voor Europese burgers om zich er te verplaatsen. De heer Vitorino zei aan het begin dat er nog vele hindernissen zijn die het recht zich vrij te verplaatsen in de weg staan en mevrouw Buitenweg heeft zojuist een aantal voorbeelden gegeven waaruit dit duidelijk blijkt. Als we de Europese Unie dichter bij de burger willen brengen, moeten we ervoor zorgen dat er veel meer een gemeenschappelijke markt voor mensen ontstaat dan nu het geval is.
Toch is het, net zoals in het zakenleven, van belang dat er regelgeving is om deze markt efficiënt te laten functioneren. Britten die zich, bijvoorbeeld, na hun pensioen in Spanje vestigen of mensen die van het ene naar het andere land reizen voor hun werk moeten worden verlost van onnodige bureaucratie en enorme hoeveelheden formaliteiten. Als we onze doelstelling willen bereiken om in 2010 van de Europese Unie de meest concurrerende economie ter wereld te maken en als we het net zo eenvoudig willen maken voor een burger van de EU om van de ene naar de andere lidstaat te verhuizen als het voor een burger van de Verenigde Staten is om van de ene naar de andere staat te verhuizen, dan is het onontbeerlijk dat Europese burgers zich vrij tussen landen kunnen verplaatsen om te werken en te wonen. Het gaat er hierbij om dat Europese burgers en hun familieleden zich vrij kunnen verplaatsen om te werken en te wonen; het gaat erom dat tieners een verblijfsvergunning krijgen in het land waar ze zijn opgegroeid.
Toch zijn er aspecten in het verslag die verkeerd geïnterpreteerd of misbruikt kunnen worden. Daarom moeten we een paar extra clausules inbouwen. Mijn eigen regering maakt zich zorgen over het feit dat onze pogingen om de bewegingsvrijheid van legale inwoners van de EU te vergroten ertoe kunnen leiden dat er nieuwe kanalen worden geopend die bijvoorbeeld gebruikt kunnen worden door criminele benden.
Zoals we maar al te goed beseffen, leven we in een gevaarlijke wereld. Er is een minderheid, al is het dan een zeer kleine minderheid, die de door dit voorstel vergrote bewegingsvrijheid zal willen misbruiken voor illegale en gewelddadige doeleinden. Daarom mogen we lidstaten niet het recht ontzeggen een uitzondering te maken voor personen van wie bewezen is dat ze een bedreiging vormen voor de nationale veiligheid.
We hebben nog een aantal andere waarborgen nodig om mensen te beschermen tegen de gevaren van het moderne leven. Ik sluit me aan bij wat de heer Di Lello Finuoli heeft gezegd: het gaat er niet om of mensen al dan niet getrouwd zijn of met wie ze een langdurige relatie hebben. Het Verdrag garandeert het recht van alle burgers op een gezinsleven en wij als Parlement zijn gemachtigd dit recht te beschermen. Ook anderen hebben het hier al over gehad. Legale en langdurige relaties mogen nooit in gevaar komen. Aan de andere kant moeten we er misschien als tegenwicht voor zorgen dat er waarborgen zijn om de kleine minderheid te ontmoedigen die het huwelijk mogelijk wil misbruiken om zich illegaal toegang te verschaffen. Het gaat hier om vrij verkeer van personen en de vrijheid van mensen om hun leven in te richten zoals zij dat willen: een vrije markt voor mensen, een gemeenschappelijke markt voor de burgers van de EU en hun familieleden.

Ludford (ELDR).
Mevrouw de Voorzitter, dit voorstel lost eindelijk de vijftig jaar oude belofte in dat burgers van de EU in een andere lidstaat mogen verblijven. Dit is prachtig nieuws voor de vrijheid. Maar als je sommige mensen hoort, waaronder de 'conservatieven' binnen de Britse Labour-regering, dan lijkt het wel of het hele voorstel erop is gericht illegale immigratie en terrorisme te vereenvoudigen. Het wordt tijd dat er in het Verenigd Koninkrijk een einde komt aan deze hysterie, die slechts voortvloeit uit misinformatie. Er zijn immers voldoende waarborgen opgenomen in dit voorstel en de Europese wetgeving.
De definitie van familie die door EU-burgers kan worden meegebracht wanneer zij verhuizen moet in ieder geval voldoen aan de wettelijke vereisten die hiervoor in het oorspronkelijke land van herkomst gelden. Waarom zou een Zweeds geregistreerd partnerschap bij een verhuizing, naar bijvoorbeeld Italië, alle toegekende status verliezen? Regeringen, waaronder de Britse, maken zich graag sterk voor het principe van onderlinge erkenning als het gaat om strafbepalingen, zoals in het geval van het Europees aanhoudingsbevel. Laten we ons nu ook hard maken voor dit principe als het gaat om de vrijheid en de rechten van mensen, waaronder ook Britten.

Klaß (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, het voorstel voor een richtlijn betreffende het recht van de EU-burgers en hun familieleden om zich op het grondgebied van de lidstaten vrij te verplaatsen en er vrij te verblijven, is het resultaat van de nieuwe rechtspositie en politieke situatie die is ontstaan door de invoering van het burgerschap van de Unie. De verschillende bestaande wetgevingsbesluiten dienen door één enkel wetgevingsbesluit vervangen te worden. Er moeten ook bepaalde voorwaarden en formaliteiten gewijzigd worden. Het is daarbij onze taak om uit te zoeken welke beperkingen op grond van de openbare orde, de veiligheid en de gezondheid toelaatbaar zijn.
Waar het hier om gaat is het recht van de EU-burgers en hun familieleden. Tijdens de beraadslagingen in de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen werden wij geconfronteerd met de problematiek van de definitie van 'familieleden' en uit de betogen van vanochtend maak ik op dat onze commissie daar niet alleen in staat. Hoe moet in onze moderne tijd de definitie van 'familie' luiden? Behoren daar alleen maar vader, moeder en kinderen toe of ook ouders dan wel grootouders? Kan een familie ook gevormd worden door ongehuwde partners, ongeacht het geslacht? In de wetgeving van de verschillende lidstaten worden hiervoor uiteenlopende definities gehanteerd en naar mijn mening zou hiervoor het subsidiariteitsbeginsel toegepast moeten worden. Tegelijkertijd is het ook dringend noodzakelijk dat wij tot een Europese definitie van het begrip 'familie' komen; wij gebruiken die term in Europees verband zelf immers ook.
Wie verschaft bij overlijden of vertrek van de kostwinner of kostwinster zekerheid aan de achterblijvende vader of moeder die de kinderen heeft opgevoed en daardoor geen economische werkzaamheden heeft kunnen verrichten en dus geen inkomstenbron meer heeft? Burgers moeten voor een verblijf van langer dan zes maanden nog steeds een verklaring afleggen waarin zij hun economische onafhankelijkheid aantonen. Vaak zijn het echter nog steeds de vrouwen die economisch afhankelijk zijn en daardoor in een onzekere positie verkeren. Daarom is er voor echtgenoten een onafhankelijke wettelijke status nodig. Familie betekent voor mij dat mensen de verantwoording, opvoeding, zorg en verzorging voor anderen op zich nemen. De maatschappij moet degenen die dat doen en die zich hiertoe verplichten, ook zekerheid bieden. Die verplichting kan wat mij betreft ook schriftelijk vastgelegd worden.
Cashman (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, ik ben het met de commissaris eens dat het hier gaat om het burgerschap van de Europese Unie en dat dit burgerschap cruciaal is voor het vereenvoudigen van het vrije verkeer van onze burgers. Zoals u terecht opmerkt, commissaris, gaat het er in principe gewoon om dat Europese burgers zich tussen lidstaten kunnen verplaatsen en dat de administratieve rompslomp daarbij beperkt blijft tot het absoluut noodzakelijke.
Ik juich de bredere definitie van het begrip 'familie' in dit verslag toe, evenals het belang dat eraan gehecht wordt humanitaire gronden in aanmerking te nemen bij de toepassing van deze richtlijn. Toch wordt deze bredere definitie niet door iedereen met enthousiasme begroet en ik ben het niet eens met de Britse regering - mijn eigen Labour-regering - als het gaat om de analyse van deze richtlijn.
Met betrekking tot deze bredere definitie moeten we onze vooroordelen en onze diepgewortelde overtuigingen onder de loep nemen. Het gaat hier om staatsburgerschap en EU-burgerschap. We moeten vooruitgang boeken met een snelheid die niet mag worden bepaald door die lidstaat die het minst geneigd is tot hervorming. De definitie van het woord 'echtgenoot' mag dan duidelijk zijn volgens het Europese Hof van Justitie, maar het is aan ons als wetgevers om definities opnieuw vast te stellen en te heroverwegen, zeker in het licht van het moderne gezinsleven en de bestaande diversiteit aan duurzame en langdurige relaties.
Bij dit thema sta ik hier als iemand die al twintig jaar een relatie heeft met iemand van hetzelfde geslacht. Toch zou mijn partner, met wie ik dus al twintig jaar samen ben, niet worden aangemerkt als familie als hij samen met mij naar Brussel zou verhuizen, zodat ik mijn werk hier in het Parlement kan doen. Ik betaal evenveel belasting als ieder ander en moet me aan dezelfde wetten houden, maar ik en mijn partner - die in het Verenigd Koninkrijk als zodanig niet officieel erkend kan worden - worden desondanks ongelijk behandeld. Je moet mensen ofwel stimuleren eerlijke, duurzame relaties aan te gaan of ze stimuleren verstandshuwelijken te sluiten en dat laatste druist volledig in tegen deze richtlijn en al zijn doelstellingen.
Het gaat hier óf om het vrije verkeer van al onze burgers, óf het gaat daar niet over. Barones Ludford slaat de spijker op zijn kop. Hier moet het principe van wederzijdse erkenning gehanteerd worden. Ik nodig de Fractie van de Europese Volkspartij uit samen met ons de mogelijkheden in kaart te brengen om tot een verstandig compromis met de Raad te komen. Een compromis waarin rekening wordt gehouden met de moderne wereld en dat gelijke rechten geeft aan al onze burgers en niet slechts aan een aantal.

Swiebel (PSE).
Het vrij verkeer van personen waar wij het hier over hebben is één van de kernprincipes van de Europese Unie en het is wonderbaarlijk dat wij daar nog steeds allerlei meningsverschillen over hebben. De huidige arbeidsmarkt en de mogelijkheden om te studeren en van je pensioen te genieten in een ander land dan waar je vandaan komt, vragen in Europa om flexibele regels. Niemand dient daarin onnodig te worden gehinderd. Toch lijkt het erop dat de Commissie een belangrijke groep burgers wil uitsluiten van dit recht. Namelijk die burgers die hun familieleden willen meenemen naar een ander land maar ongehuwd zijn of een geregistreerd partnerschap zijn aangegaan dat in dat andere land niet wordt erkend. Een Franse vrouw bijvoorbeeld die een geregistreerd partnerschap heeft gesloten mag de man of vrouw van haar dromen niet meenemen naar Italië omdat dat land geen geregistreerd partnerschap kent. Mijnheer Pirker noemt dat een kleinigheid, voor mij lijkt het een ramp. Maar ook twee mannen of twee vrouwen die in Nederland en ook in België zijn getrouwd mogen niet samen naar Griekenland wanneer één van hen daar zijn werk gaat doen. Het zal je maar overkomen! In het voorstel van de Commissie mogen alleen gezinsleden mee naar een ander land die hetzij echtgenoten van tegengesteld geslacht zijn of niet gehuwde partners zijn, indien het gastland deze paren gelijkstelt aan gehuwde partners. Deze benadering leidt echter tot discriminatie op basis van nationaliteit, iets dat al lang geleden verboden is verklaard in de Europese Unie. Dit is een wonderbaarlijke aangelegenheid die wij moeten repareren.
Daarom heb ik met een aantal collegae amendementen ingediend die ook in de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken aanvaard zijn, om het systeem van wederzijdse erkenning in te voeren op dit terrein. Dit systeem zorgt ervoor dat alle mogelijke relatievormen door de lidstaten over en weer worden erkend. Het huwelijk, het geregistreerde partnerschap, en ook het de facto partnerschap en dat ongeacht hun samenstelling, dus ongeacht het geslacht, "irrespective of sex". Het gaat ons overigens niet alleen om paren van gelijk geslacht; ook een groeiende groep mannen en vrouwen kiest ervoor niet te trouwen en wil liever samenwonen maar zonder alle rechten te verliezen. Er zijn gelukkig reeds acht lidstaten die dat mogelijk maken voor hun burgers. Maar deze keuzevrijheid moet niet verloren gaan op het moment dat die burgers de grens oversteken. Daarom ben ik blij dat een overgrote meerderheid in dit Parlement de toepassing van het beginsel van wederzijdse erkenning op dit terrein lijkt te ondersteunen. Dat is een grote stap vooruit en een teken aan de wand met het oog op de komende discussies met de Raad. Maar waarom wil mijn fractie dan toch vasthouden aan die zinsnede "ongeacht het geslacht" ? De reden daarvoor is dat onze vrienden in de PPE tot nu toe onduidelijkheid hebben laten bestaan over de vraag of zij inderdaad bereid zijn dat beginsel van wederzijdse erkenning toe te passen over de volle breedte, dus inclusief relaties, huwelijksrelaties en niet-huwelijksrelaties tussen personen van hetzelfde geslacht uit die landen waar dat wettelijk mogelijk is. Voor ons is halve gelijkheid geen gelijkheid. Gezien deze twijfel kan het voorlopig geen kwaad om de rechten van homoseksuele mannen en vrouwen wat extra aan te zetten. In dat opzicht kan ik alleen datgene wat Michael Cashman heeft gezegd onderschrijven en ik hoop dan ook dat onze PPE-vrienden in de volgende fase van dit wetgevingstraject deze kou uit de lucht kunnen nemen.

Hedkvist Petersen (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, het vrije verkeer is de essentie van de communautaire wetgeving. Omdat ik vind dat er vrij verkeer in de Unie moet komen, juich ik een uniforme regelgeving op dit gebied van harte toe. Zij moet het de burgers eenvoudiger maken om zich gemakkelijk tussen de verschillende lidstaten te verplaatsen. Na de uitbreiding is het van nog groter belang dat de regels voor het vrije verkeer helder en eenvoudig zijn, zodat alle burgers van de Unie, zowel nieuwe als oude, hun rechten kennen en weten wat de regels zijn.
Om meer mobiliteit in de Europese Unie te stimuleren, moeten allereerst de regels vereenvoudigd worden. Ook moeten zij ruimhartig zijn. Daarom ben ik blij dat de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken regels heeft voorgesteld die het vrije verkeer van de verschillende familieleden eenvoudiger maken. Waar ik met name blij mee ben, is het voorstel van deze commissie om het begrip 'familie' uit te breiden. Mensen die wettelijk gezien niet volgens het traditionele familiepatroon leven, moeten in de landen van de Europese Unie evenveel recht krijgen om samen te leven als gehuwde paren. Zij moeten erop kunnen vertrouwen dat iedereen dezelfde rechten heeft. Natuurlijk is dit voor veel mensen in de Unie moeilijk, omdat hiermee het traditionele denken op de helling wordt gezet. Het is echter wel zaak om deze uitdaging aan te gaan en de mogelijkheden die zij biedt, aan te grijpen, met name omdat wij in een gemeenschappelijke unie leven en een burgerschap van de Unie tot stand willen brengen. Waar het om draait, is respect en het feit dat alle mensen gelijkwaardig zijn. De regelgeving voor familiekwesties in de Europese Unie moet ruimhartig en non-discriminatoir zijn.

Vitorino
Mevrouw de Voorzitter, allereerst wil ik de rapporteur nogmaals bedanken voor zijn uitstekende verslag en ik wil bevestigen dat de Commissie het overgrote deel van uw amendementen kunnen opnemen in haar geamendeerde voorstel, dat we binnenkort zullen presenteren.
Ik wil ingaan op de twee controversiële zaken die in het debat naar voren kwamen. Ten eerste, met betrekking tot artikel 2 en het begrip 'familie,' moet men zich realiseren dat het harmoniseren van de verblijfsvoorwaarden voor burgers van de Europese Unie er niet toe mag leiden dat wij wetswijzigingen gaan opleggen aan de lidstaten met betrekking tot de status van het begrip 'familie'. Ik begrijp het debat en ook hoe moeilijk het is om er enerzijds voor te zorgen dat de richtlijn in overeenstemming is met artikel 13 van het EG-Verdrag, dat de wettelijke basis vormt voor het bestrijden van discriminatie, waaronder de discriminatie van ongetrouwde stellen en homoparen, terwijl anderzijds het Verdrag het familierecht uitsluit als beleidsterrein van de Europese Unie. De Gemeenschap moet op dit gevoelige terrein de ontwikkelingen die geïntroduceerd zijn in de wetgeving van de lidstaten respecteren en daar flexibel mee omgaan. Er is geen universele wettelijke oplossing met betrekking tot dit soort de facto relaties, geregistreerde partnerschappen of homohuwelijken.
Ik wil er wel op wijzen dat we de praktische problemen die niet-getrouwde stellen en homoparen ondervinden bij het uitoefenen van hun recht op verblijf niet moeten overdrijven. Immers, als de twee allebei burgers van de Europese Unie zijn, hebben ze volgens artikel 18 van het Verdrag allebei recht er te verblijven, ongeacht de aard van hun relatie. Ik moet echter wel erkennen dat er problemen ontstaan op het moment dat een van de twee onderdaan is van een derde land. Voorlopig stelt de Commissie voor om bij de definitie van het huwelijk gebruik te maken van de term 'echtgenoot', die we verder niet definiëren. Het is immers op dit moment zo dat slechts twee lidstaten een verbinding tussen twee mensen van hetzelfde geslacht kwalificeren als huwelijk.
In de jurisprudentie van het Hof van Justitie duidt de term 'huwelijk' een verbinding aan tussen twee personen van verschillende geslachten. De Commissie geeft er vooralsnog de voorkeur aan de jurisprudentie van het Hof van Justitie te volgen en voor een formulering te kiezen die de mogelijkheid open laat dit concept opnieuw te interpreteren op basis van nieuwe ontwikkelingen in de wetgeving van de lidstaten.
Met betrekking tot ongehuwde partners, waaronder geregistreerde partners, vindt de Commissie ook dat het aan de wetgeving van de lidstaten moet worden overgelaten of dit soort situaties al dan niet wettelijk erkend wordt. Ik begrijp het argument voor onderlinge erkenning, maar men moet zeer voorzichtig zijn bij de toepassing van dit principe. De erkenning van ongehuwde partners met het oog op een verblijfsvergunning op grond van de geldende wetgeving in het land van herkomst zou voor problemen kunnen zorgen voor die lidstaten waarin het familierecht die mogelijkheid niet erkent. Daar komt bij dat het non-discriminatiebeginsel vereist dat de lidstaat die optreedt als gastland ongehuwde stellen uit andere landen op dezelfde wijze behandelt als zijn eigen burgers. Daarom denk ik dat iedereen het erover eens zal zijn dat we, met name op dit terrein, geen omgekeerde discriminatie moeten veroorzaken. Dat is immers waar een dergelijk voorstel in feite toe zou leiden.
Ik zal uw beraadslagingen morgen en de onderhandelingen met de Raad nauwlettend volgen. Ik ben ervan overtuigd dat iedereen zich bewust is van de complexiteit van dit debat en de verschillende benaderingen van de lidstaten.
De rapporteur heeft een amendement voorgesteld op artikel 21 over gelijke behandeling dat tot doel heeft mensen die werkloos zijn niet gedurende de eerste vier jaar van hun verblijf, waarna ze volgens het voorstel van de Commissie permanent verblijfsrecht krijgen, uit te sluiten van overheidsbijstand, maar slechts gedurende de eerste zes maanden na aankomst. Ik ben me ervan bewust dat de tekst van de Commissie moet worden aangepast naar aanleiding van de recente uitspraak van het Hof van Justitie hierover, waarin wordt gesteld dat elke burger die legaal in een andere lidstaat verblijft dezelfde behandeling dient te krijgen als de eigen staatsburgers wanneer het gaat om sociale voorzieningen. Maar hoewel het amendement van de heer Santini een stap in de juiste richting is, kan het in deze bewoordingen niet worden geaccepteerd. Het strookt namelijk niet volledig met het vonnis van het Hof van Justitie dat ik zojuist noemde. De Commissie acht het wenselijk het voorstel te heroverwegen en de inhoud van de uitspraak van het Hof van Justitie nog beter te bestuderen. Wij zullen zo spoedig mogelijk met een geamendeerd voorstel komen.

Ludford (ELDR).
Mevrouw de Voorzitter, ik wil de commissaris graag een vraag stellen. Hij zei dat zich alleen problemen voordeden voor een stel met een geregistreerd partnerschap indien een van beide geen burger van de EU was. Als beiden EU-burgers zijn, dan kunnen ze zich overeenkomstig artikel 18 onafhankelijk van elkaar vestigen in een andere lidstaat. Dat is zeker waar, maar ze verliezen dan wel de status van hun geregistreerde partnerschap en de daarbij behorende belastingvoordelen en sociale rechten. Ik noem bijvoorbeeld het recht om erkend te worden als naaste familielid als een van beide in het ziekenhuis terechtkomt. Zijn antwoord gaat niet in op dit soort zaken.
Het gaat bij deze kwestie niet alleen maar om immigratie, het gaat zeker ook om het al dan niet erkend worden als familie. Ik vind niet dat hij daar zomaar aan voorbij kan gaan en ik denk dat het principe van wederzijdse erkenning een sterk argument is, net zoals het dat is op bijvoorbeeld het terrein van het strafrecht.

Vitorino
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw Ludford heeft uiteraard gelijk, maar haar opmerking introduceert slechts een nieuw probleem, namelijk dat de wetgeving van het gastland niet-geregistreerde partners discrimineert. Het valt niet te ontkennen dat als stellen de voorrechten die ze genieten in het land van herkomst behouden, ze vervolgens beschikken over rechten die de burgers van het gastland niet hebben. Dat is precies de kern van de zaak.
Ik respecteer uw mening, mevrouw Ludford, en ik kijk uit naar de bespreking in de Raad in het kader van de medebeslissingsprocedure en de besluitvorming met gekwalificeerde meerderheid, waarmee u veel beter bekend bent dan ik.

De Voorzitter. -
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt om 12.00 uur plaats.
SCHRIFTELIJKE VERKLARING (ARTIKEL 120)

Zrihen (PSE)
Dit verslag en deze ontwerprichtlijn dragen in belangrijke mate bij aan de verwezenlijking van een essentieel onderdeel van het Europees burgerschap, namelijk het recht van de burgers van de Europese Unie om zich vrij te verplaatsen op het grondgebied van de lidstaten.
Desalniettemin zou ik toch nog een punt van kritiek willen aanvoeren. Het gaat om een aspect dat helaas niet ter sprake is gekomen.
Er bestaat in feite nog steeds ongelijkheid tussen de onderdanen van een lidstaat en de onderdanen van een andere lidstaat die voor langere tijd in deze eerste lidstaat gevestigd zijn, maar die beschikken over een permanent verblijfsrecht, aangezien hun een verblijfsvergunning is verstrekt. Wanneer deze personen een binnengrens van de Europese Unie willen overschrijden, zijn zij nog steeds in het nadeel ten opzichte van de onderdanen van het gastland. Zij moeten namelijk in het bezit zijn van een paspoort of identiteitskaart die is afgegeven door de lidstaat waaraan zij hun nationaliteit ontlenen, hetgeen extra procedures en administratieve kosten met zich meebrengt.
Het is betreurenswaardig dat we de kans niet hebben aangegrepen om aan deze onrechtvaardige situatie een einde te maken, door ofwel een systeem van Europese identiteitskaarten in te voeren ofwel de permanente verblijfsvergunning gelijk te stellen aan een identiteitskaart wanneer de binnengrenzen van de Europese Unie overschreden worden.

De Voorzitter.
 Aan de orde is het verslag (A5-0010/2003) van mevrouw Terrón i Cusí, namens de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken over het voorstel van de Commissie voor een richtlijn van de Raad betreffende de voorwaarden inzake toegang en verblijf van onderdanen van derde landen met het oog op arbeid in loondienst en economische activiteiten als zelfstandige (COM(2001) 386 - C5-0447/2001 - 2001/0154(CNS)).

Vitorino
Mevrouw de Voorzitter, ik wil graag beginnen met de rapporteur, mevrouw Terrón i Cusí, te bedanken, evenals al diegenen die hebben bijgedragen aan het buitengewoon positieve verslag dat we vandaag bespreken.
De voorgestelde richtlijn schept een kader dat, als het eenmaal is aangenomen, ertoe zal leiden dat lidstaten open en transparant zullen zijn over hun immigratiebeleid. Dat is een zeer grote stap voorwaarts. Op dit moment weten lidstaten niet echt van elkaar wat voor immigratiebeleid men voert. Het nationale immigratiebeleid van veel landen werd vroeger vaak met geheimzinnigheid omgeven. Wat het publiek ervan weet is dat mensen die illegaal binnenkomen uiteindelijk op wat voor manier dan ook gelegaliseerd worden door de lidstaten.
Ons voorstel is een eerste stap die tot doel heeft een einde te maken aan dit patroon. Immigranten moeten op legale wijze binnen kunnen komen en werkvergunningen en rechten krijgen, als er banen zijn - en we realiseren ons steeds vaker dat die er zijn - die niet door de interne arbeidsmarkt vervuld kunnen worden. Daarbij dient opgemerkt te worden dat bij dergelijke rechten niet het recht kan horen om werkloos in de Europese Unie te verblijven. Verder stimuleert het voorstel de stroomlijning van omslachtige procedures, helderheid en wettelijke zekerheid.
Maar, zoals we duidelijk hebben verklaard in de mededeling over het immigratiebeleid van november 2000, zijn we niet van plan bij richtlijn te bepalen hoe groot de aantallen immigranten zijn die onze economieën en maatschappijen bereid zijn op te nemen. De voorgestelde richtlijn laat die beslissing over aan de lidstaten die, samen met hun gemeenschappen en vooral met hun lokale en regionale autoriteiten, zelf het best weten hoeveel migranten ze kunnen opnemen.
Daarom benadruk ik, zoals ik ook altijd gezegd heb, dat dit voorstel niet één enkele immigrant toegang verschaft tot de arbeidsmarkt van de Europese Unie. De Commissie schept nadrukkelijk geen subjectief recht op immigratie. Het doel van de richtlijn is simpelweg de toegangsprocedure te harmoniseren en we achten die harmonisatie ook noodzakelijk. We willen simpelweg dat de lidstaten elkaar en de Commissie informeren over wat er aan de hand is zodat iedereen van elkaars ervaringen kan leren en erachter kan komen wat de toegevoegde waarde ervan kan zijn dit vraagstuk in Europees verband te beantwoorden. Dit is met name van belang omdat we in een gebied wonen dat bijna geen grenzen meer kent en waar beslissingen dus ook gevolgen hebben voor onze buren. De Europese Unie moet vooral de bestaande arbeidskrachten, waaronder gastarbeiders die nu al legaal in de Europese Unie verblijven, mobiliseren.
Er moet ook meer gedaan worden aan opleiding om ouderen en vrouwen actief te laten deelnemen op de arbeidsmarkt. In dit opzicht spreekt het voorstel een duidelijk voorkeur uit voor de interne arbeidsmarkt. Er is dus ook geen sprake van dat dit voorstel zou botsen met de werkloosheidsbestrijding. Onze werklozen hebben vier weken de tijd om zich te melden voor banen zonder dat ze daarbij concurrentie ondervinden van buitenlandse arbeidskrachten. Maar gezien het feit dat onze werklozen niet altijd bereid of geschikt zijn, doordat de bevolking vergrijst en er daardoor vaardigheden verloren gaan, zou het terugdringen van legale migratie betekenen dat we de gezondheid van onze economie in gevaar brengen. Zoals ik eerder ook al heb gezegd houden lidstaten zelfs dan - dus zelfs als ze te kampen hebben met tekorten op de arbeidsmarkt - de vrijheid om een limiet te stellen aan het totale aantal migranten dat ze bereid zijn op te nemen. Bijvoorbeeld omdat ze van mening zijn dat hun samenleving al te zeer gebukt gaat onder problemen die integratie met zich meebrengt.
De immigrantenaantallen staan bij onze burgers hoog op de agenda en daarbij is het een van de terreinen waarop zij van ons een aanpak op Europees niveau verwachten. Ik hoop dat dit debat en de invloed die het heeft op de Raad ons in staat zal stellen vooruitgang te boeken.

Terrón i Cusí (PSE)
Mevrouw de Voorzitter, wij hebben in dit Parlement wel al duizend keer herhaald dat een algemeen Europees immigratiebeleid staat of valt met de vaststelling van een specifieke regelgeving en de totstandkoming van sterke instrumenten waarmee de naleving van deze regels kan worden gewaarborgd. Wij bespreken hier vandaag een voorstel voor een richtlijn dat de hoeksteen van dit beleid moet vormen. Helaas heeft de Raad nog niet veel werk gemaakt van de richtlijn en ook het Parlement had zich al veel eerder moeten uitspreken. De behandeling van dit soort zaken wordt nu eenmaal altijd op de lange baan geschoven.
Ik heb dit moment uitgekozen om mijn verslag te presenteren omdat het Griekse voorzitterschap het immigratieprobleem voor het eerst sinds lange tijd weer op de agenda heeft geplaatst, hetgeen mij uiteraard ten zeerste verheugt.
Met haar voorstel voor een richtlijn wil de Commissie de voorwaarden inzake toegang en verblijf van arbeidsmigranten uit derde landen harmoniseren. Op grond hiervan mogen werknemers uit derde landen worden aangesteld voor vacante posten die niet kunnen worden opgevuld door werknemers uit het land zelf of uit een andere lidstaat van de Unie of door in de Unie verblijvende onderdanen van derde landen die recht hebben op toegang tot de arbeidsmarkt. Het is de bedoeling dat het arbeidscontract wordt afgegeven in het land van herkomst, tenzij de werknemer om andere redenen legaal in de Europese Unie verblijft. De verblijfstitel en de arbeidsvergunning zullen tot één document worden samengevoegd.
Door deze richtlijn aan te nemen zouden wij erkennen dat er legale immigratiekanalen nodig zijn. We zouden er een transparanter kader en vereenvoudigde procedures door tot stand brengen, hetgeen ongetwijfeld aanzienlijke voordelen voor de economische actoren zou opleveren en tegelijkertijd ook de rechten van de immigranten zou versterken.
Ik ben blij met het Commissievoorstel. Het is alleen jammer dat de Commissie, wellicht uit realiteitsbesef, in dit voorstel voor een richtlijn een aantal ideeën uit haar vroegere mededelingen overboord heeft gezet. Het heeft geen zin dat wij de modellen voor immigratiecontrole uit de vorige eeuw, uit de bloeiperiode van de industriële samenleving, klakkeloos blijven overnemen. Wij moeten nieuwe procedures ontwikkelen die in overeenstemming zijn met onze leefwereld en met onze samenleving en onze arbeidsmarkt. Sinds de naoorlogse decennia zijn de criteria immers volkomen veranderd. De Commissie had een reeks maatregelen uitgewerkt die in de goede richting gingen. Ik denk bijvoorbeeld aan het mobiliteitsvoorstel. Ik ben er zeker van dat de feiten ons er mettertijd toe zullen dwingen deze draad weer op te nemen.
Mevrouw de Voorzitter, dit is slechts een adviesverslag. Ik zou liever een resolutie hebben voorgelegd dan dit pakket met amendementen dat wellicht door geen van de beslissingsbevoegden zal worden gelezen, laat staan in aanmerking zal worden genomen. Om procedurele redenen hebben wij echter een pakket met amendementen moeten indienen. Daarmee moeten twee fundamentele doelstellingen worden nagestreefd.
In de eerste plaats moeten wij duidelijk te verstaan geven dat een Europees immigratiebeleid onontbeerlijk is. Er is een heldere regelgeving nodig die bovendien ook echt haalbaar is. Daarom hebben wij de amendementen verworpen op grond waarvan de richtlijn zou worden omgezet in een soort aanbeveling die voor de lidstaten niet langer bindend is. Het ging hier voornamelijk om amendementen van de Fractie van de Europese Volkspartij. Ook de amendementen waarin andere criteria dan het hebben van werk werden geïntroduceerd en die zeer moeilijk te controleren waren voor ons onaanvaardbaar. Als wij ervan uitgaan dat het uitzicht op een arbeidsplaats derdelanders recht geeft op toegang tot en verblijf in de Unie, dan moeten wij alles in het werk stellen om dit systeem te doen functioneren. Door te eisen dat immigranten een in hun land van herkomst afgegeven arbeidsovereenkomst of een bindend aanbod van werk voorleggen, stellen wij de toegang afhankelijk van de arbeidsmarkt. In geval van werkloosheid wordt deze toegangsweg geblokkeerd.
In de tweede plaats is het belangrijk dat er haalbare normen worden gehanteerd om de toegang van legale immigranten te bevorderen en het ontstaan van illegale contracten tegen te gaan. Wij moeten tot elke prijs voorkomen dat arbeidsmigranten bij hun aankomst in de Unie om administratieve redenen in een illegale situatie terechtkomen en wij moeten illegaal verblijf zoveel mogelijk ontmoedigen. Wij hebben in dit verband drie dingen voorgesteld: legale ingezetenen van de Unie of personen die om een of andere reden legaal aanwezig zijn in de Unie of die de Unie zijn binnengekomen met een verblijfstitel, maar die later verloren hebben, kunnen hun legale situatie herstellen en zijn niet gedoemd om illegaal in de Unie te verblijven. Bovendien kunnen de lidstaten, indien zij dat wensen, een tijdelijk visum met een geldigheidsduur van zes maanden afgeven om de arbeidskrachten in de gelegenheid te stellen werk te zoeken.
Wij hebben nog andere nieuwe elementen ingevoerd. Er moeten meer garanties komen voor een gelijke behandeling van alle werknemers om elke vorm van discriminatie tegen te gaan en te voorkomen dat er een tweederangs arbeidsmarkt tot stand komt waarvan zowel de immigranten als de autochtone werknemers het slachtoffer zouden zijn. Verder willen wij dat aan de arbeidskrachten rechten en plichten worden toegekend, dat zij zich binnen het gastland vrij kunnen verplaatsen - om voor de hand liggende redenen hoeft men niet verder te gaan -, dat de termijnen worden ingekort en dat de bureaucratische belemmeringen die de totstandkoming van dit immigratiebeleid in de weg staan, worden weggenomen.
Samen met onze burgers en hun vertegenwoordigers, samen met de werkgevers en de vakbonden, hoop dat ik wij erin zullen slagen een heldere regelgeving op poten te zetten die uitgaat van efficiëntie en niet van ideologische problemen die nergens toe leiden.

Lambert (Verts/ALE)
Mevrouw de Voorzitter, ik wil bij deze de rapporteur bedanken. Ook ik zie tot mijn tevredenheid dat bepaalde amendementen die door de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken waren voorgesteld, maar die door de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken niet zijn goedgekeurd, door diverse fracties opnieuw zijn ingediend. Mijn commissie is in meerderheid van mening dat we de procedures moeten versimpelen en verduidelijken.
We hebben van een aantal gerenommeerde bedrijven vernomen hoeveel tijd het hun soms kost om werkvergunningen te krijgen voor hun werknemers. Sommige ondernemingen zagen zich er daardoor toe genoodzaakt deze werknemers op toeristenvisa het land te laten binnenkomen om aan hun contractverplichtingen te voldoen, terwijl andere er werk door misliepen. Uit het midden- en kleinbedrijf hebben we gehoord hoe moeilijk het kan zijn voor bedrijven die geen echte personeelsafdeling hebben om de juiste persoon te vinden en aan alle formaliteiten te voldoen en hoe lang het dan vervolgens kan duren voor die persoon uiteindelijk aan het werk gaat.
We hebben van mensen gehoord hoe frustrerend en belachelijk het proces kan zijn als een aanvraag om onbelangrijke, technische redenen wordt stopgezet en niemand de verantwoordelijkheid heeft om de desbetreffende persoon te vertellen wat die redenen zijn. We hebben ook gehoord van gevallen waarin mensen moesten terugkeren naar het land van herkomst - met alle hoge kosten en moeite van dien - om een nieuwe werkvergunning aan te vragen voor een andere baan. Die informatie kwam van een werknemer van UNICE, de Unie van industrie- en werkgeversfederaties in Europa.
Om dit soort redenen steunen we de amendementen over het verbeteren van tijdschema's en antwoordtijden met betrekking tot werkvergunningen, over de eis de aanvrager te informeren zodra zich problemen voordoen bij een aanvraag en over het opheffen van de verplichting dat de werkgever opnieuw moet aantonen dat een bepaalde functie vervuld moet worden door iemand uit een derde land, als zo'n baan binnen twaalf maanden beschikbaar komt - hoewel, als je sommige horrorverhalen hoort over hoe lang het kan duren om werkvergunningen te krijgen, dan moeten we die termijn misschien nog wel verder verlengen.
We hebben geprobeerd de overlap in de verantwoordelijkheden van de werkgever en die van de staat te verminderen door de werknemer als een volwassene met eigen verantwoordelijkheid te behandelen. Verder hebben we onze steun uitgesproken voor het voorstel van ECOSOC, de Economische en Sociale Raad, om het idee van een vergunning voor werkzoekenden verder uit te werken omdat dat voor kleine en middelgrote ondernemingen een grote steun in de rug kan zijn.

von Boetticher (PPE-DE)
Mevrouw de Voorzitter, de Commissie verzoekschriften heeft enkele verzoekschriften ontvangen waarin de tekortschietende immigratiemogelijkheden in Europa aan de orde worden gesteld. Ook dat is een reden waarom de betreffende richtlijn noodzakelijk is. U heeft terecht opgemerkt, commissaris Vitorino, dat na de inwerkingtreding van deze richtlijn de lidstaten zelf verantwoordelijk moeten blijven of zij immigranten willen toelaten en zo ja, hoeveel. U geeft met dit voorstel voor een richtlijn echter wel een verkeerd signaal, namelijk dat immigratie een recht is. U hoeft donderdag echter niet terug te keren naar een land dat op dit moment 4,6 miljoen werklozen telt! Laat ik het anders formuleren: zijn er in Portugal scholen waar de helft van de kinderen geen Portugees meer verstaat?
Het is waar dat wij een regeling voor legale immigratie nodig hebben en daar moeten wij ook richting aan geven. Wat echter ook waar is, is dat wij op dit moment economische en opleidingstechnische problemen hebben waardoor er te weinig banen voor onze eigen medeburgers zijn. Dat betekent dat u met deze richtlijn, ondanks de goede aanzetten die hij bevat, het verkeerde signaal op het verkeerde moment geeft. U wilt bijvoorbeeld onderdanen uit niet-lidstaten al een wettelijke aanspraak op immigratie laten maken, als zij onder meer kunnen aantonen dat er voor een specifieke vacature gedurende vier weken geen aanvaardbare sollicitatie is ontvangen. En u, geachte mevrouw Terrón i Cusí, overtreft dat voorstel zelfs nog door een termijn van slechts drie weken te hanteren! Dat doet mij denken aan een autorace uit een film met James Dean waarbij het erom gaat wie als laatste uit een auto springt die richting afgrond koerst. In het Duits heet die film overigens 'Denn sie wissen nicht, was sie tun? (Want ze weten niet, wat ze doen).
Ondanks de hoge werkloosheid zijn er op dit moment in Duitsland veel openstaande vacatures. Dat komt voor een deel ook doordat het onderwijssysteem gefaald heeft. Uw boodschap luidt nu: 'Besteed geen aandacht aan de onderwijshervorming in uw eigen land. Wij vullen de openstaande vacatures gewoon met immigranten op.? Dat kan toch niet de oplossing zijn!
Ik herhaal daarom nog maar eens dat het voorstel goed bedoeld is, maar dat er wel een verkeerd signaal van uitgaat. Daarnaast ben ik van mening, zoals u bekend is mijnheer de commissaris, dat de Conventie nog stoutmoediger dient te worden.

Nassauer (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, geachte dames en heren, middels deze richtlijn presenteert commissaris Vitorino het basiswetsontwerp voor immigratie naar Europa. Hij volgt daarbij een heel speciale systematiek: hij opent de Europese markt voor immigranten in het algemeen, maar biedt de lidstaten tegelijkertijd een ontsnappingsclausule om met het oog op de landelijke opnamecapaciteit de immigratie te beperken, indien nodig zelfs tot op het nulniveau. Dat speelt zich allemaal af in een periode waarin Europa vijftien miljoen werklozen telt - alleen al in mijn land naderen wij het aantal van vijf miljoen! Alle deskundigen zijn van mening dat die situatie nog jarenlang zal voortduren. De conclusie ligt dan ook voor de hand dat er in de komende jaren in het algemeen geen tekort aan arbeidskrachten in Europa zal ontstaan.
Er is weliswaar een tekort in bepaalde sectoren, in bepaalde regio's en in bepaalde perioden, maar er is geen sprake van een fundamenteel en algemeen tekort. Als deze richtlijn tot wet wordt, zal de druk op de arbeidsmarkten in Europa groter worden. Dat zal ten koste gaan van degenen die al werkloos zijn. Dat zal niet in de laatste plaats ook ten koste gaan van de onderdanen van niet-lidstaten die reeds legaal in de Europese Unie verblijven; die groep kent sowieso al een hoger werkloosheidspercentage dan voor de burgers van de Unie geldt. U wilt immigratie mogelijk maken als een vacature niet binnen vier weken lang vervuld wordt. In Duitsland stonden vacatures het afgelopen jaar, vanaf de eerste advertentie tot aan de indiensttreding, gemiddeld ongeveer zeventig dagen open! Een termijn van vier weken is dus belachelijk kort en zal, zoals gezegd, de druk op de werkloosheid in mijn land aanzienlijk verhogen.
Het probleem is dat aan dit systeem ook een wettelijke aanspraak verbonden is. Als een verzoek afgewezen wordt, moeten de indieners daarvan namelijk de mogelijkheid hebben om voor de nationale rechter een rechtsvordering in te stellen. Met dergelijke rechtsvorderingen hebben wij in het kader van het asielbeleid al dramatisch slechte ervaringen opgedaan. Dat moeten we op immigratiegebied niet nog een keer meemaken. Deze negatieve ontwikkelingen worden door het verslag van onze geachte collega, mevrouw Terrón i Cusí, nog eens aanzienlijk versterkt. De meerderheid van de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken heeft nu juist het reguleringsmiddel geschrapt dat de heer Vitorino in zijn ontwerp heeft voorzien. Doordat dat nationale beheersingsinstrument is geschrapt, is een openstelling van de markt de enig overgebleven optie. Bovendien zouden in de visie van de rapporteur ook illegalen de mogelijkheid moeten hebben om een verzoek voor een werkvergunning in te dienen, waarmee illegale immigratie in wezen beloond wordt. Ook aan dit voorstel kan redelijkerwijs geen steun worden gegeven.
De Raad draait al sinds juli 2001 om dit ontwerpvoorstel heen. Ik ben er honderd procent van overtuigd dat het verslag-Terrón i Cusí in de grote prullenbak van de Raad zal belanden. Ook commissaris Vitorino zal zijn ontwerp nog aanzienlijk moeten aanpassen, als hij daarvoor de benodigde meerderheid wil krijgen.
Evans, Robert (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, ik wil de commissaris bedanken en ook de rapporteur, voor haar verslag. Ik ben er een groot voorstander van dat we over dit soort zaken debatteren. Het gaat hier namelijk om een belangrijke stap in de richting van een gemeenschappelijk Europees immigratiebeleid. Zonder legale middelen om te immigreren zoeken veel mensen hun heil in gevaarlijke en illegale manieren om grenzen te omzeilen. Bovendien zal het ons zonder legale migratie buitengewoon veel moeite kosten ons doel te halen om van Europa in 2010 de meest concurrerende economie ter wereld te maken.
De woorden van de heer Nassauer stemden mij triest. We moeten het debat naar een ander niveau brengen. Er wonen nu 350 miljoen mensen in de Europese Unie en dat zullen er binnenkort 500 miljoen zijn. Hij heeft onderstreept dat 50 miljoen daarvan werkloos zouden kunnen zijn, waarvan 5 miljoen in Duitsland. Toch is het niet zo makkelijk als we zouden willen om te verhuizen van de ene naar de andere EU-lidstaat om daar te gaan werken. Ook de heer Nassauer weet dat en we hebben dat tijdens het voorgaande debat ook weer gehoord. We moeten er dus meer aan doen om het verhuizen te vereenvoudigen, dat is zeker waar, maar ondertussen moeten we ook harder werken aan legale migratie om ervoor te zorgen dat de vacante arbeidsplaatsen die we hebben worden opgevuld. We moeten er ook voor zorgen dat er waarborgen zijn waarmee we voorkomen dat we door mensen uit derde landen te stimuleren naar de EU te komen die landen beroven van belangrijke arbeidskrachten, die nodig zijn voor de ontwikkeling ter plekke. We willen niet alle dokters, verpleegsters en leraren weghalen uit ontwikkelingslanden alleen maar omdat wij ze nodig hebben. Maar aan de andere kant willen we ook niet zeggen tegen mensen uit derde landen: 'Jullie mogen wel naar de EU komen, maar het enige werk dat jullie mogen doen is het laagbetaalde, smerige handwerk dat we zelf niet willen doen?. Daarom hebben we behoefte aan een programma dat hierin een goede balans weet te vinden, met een vorm van legale migratie die individuen en hun positie respecteert en waar zowel derde landen als de EU mee geholpen zijn.
Het Verenigd Koninkrijk heeft er weliswaar voor gekozen op dit moment nog niet in te stemmen met deze maatregel, maar net als andere Britse afgevaardigden draag ik bij aan dit debat omdat we er zeker van willen zijn dat er degelijke wetgeving met verstandige bepalingen uit voortkomt, zodat het Verenigd Koninkrijk er in de toekomst wel mee zal kunnen instemmen.

Sørensen (ELDR).
Mevrouw de Voorzitter, namens de liberale fractie wil ik het verslag van mevrouw Terrón i Cusí graag verwelkomen. Dit verslag is belangrijk én noodzakelijk. De voorwaarden inzake toegang en verblijf van onderdanen van derde landen met het oog op arbeid in loondienst en economische activiteiten als zelfstandige vertonen in de afzonderlijke lidstaten grote verschillen. Slechts weinig gemeenschappelijk regels en procedures gelden in alle lidstaten en dat heeft tot gevolg dat een legaal en administratief instrument ter bevordering van de sturing van de migratiestromen ontbreekt. Het voorstel zal wat aan deze situatie doen.
Met het aannemen van de richtlijn worden er gemeenschappelijke regels vastgesteld voor de rechten en plichten van onderdanen van derde landen. De richtlijn garandeert tevens een rechtvaardige naleving van de bestaande regels. Met dit voorstel krijgt men een betere toegang tot arbeidskrachten en dat draagt bij aan de flexibiliteit en de mobiliteit van de Europese arbeidsmarkt. Tegelijkertijd zijn in de richtlijn veiligheidsclausules opgenomen waarmee de economische migratie in voldoende mate kan worden beperkt.
Ik denk dat het aannemen van dit verslag een aantal duidelijke pluspunten heeft. Aan de ene kant wordt er binnen de EU procedurele helderheid en een noodzakelijke harmonisatie van de regels voor deze groep onderdanen van derde landen gecreëerd. Daarnaast vergroot het voorstel de rechtszekerheid van deze groep onderdanen van derde landen, die op legale wijze is binnengekomen en in het eigen onderhoud voorziet. Tenslotte geeft het voorstel de lidstaten een instrument in handen, dat garandeert dat deze snel kunnen reageren op veranderingen in de economische en demografische omstandigheden op de arbeidsmarkt.
Ik hoop, in tegenstelling tot een voorgaande spreker, dat het voorstel met het oog op een snelle aanname goed in de Raad zal worden ontvangen. Het voorstel circuleert al lange tijd tussen de diverse instellingen en daarom is het van belang dat de Raad op dit belangrijke terrein geen hindernissen opwerpt.

Boumediene-Thiery (Verts/ALE).
Mevrouw de Voorzitter, geachte collega's, het voorstel dat wij vandaag behandelen heeft ten doel een geharmoniseerd juridisch kader te creëren voor de voorwaarden inzake toegang en verblijf van onderdanen van derde landen. We moeten wel constateren dat de Europese Unie nog steeds zeer huiverig tegenover dit onderwerp staat. We kunnen niet anders dan betreuren dat het Europese beleid hypocriet is. Terwijl alle landen in ontwikkelingshulp een middel zien om de illegale immigratie te bestrijden, worden de budgetten voor samenwerking ingekrompen en wordt gewetenloos deelgenomen aan de kennisvlucht zonder dat ook maar iemand enige verantwoordelijkheid op het gebied van onderwijs op zich wil nemen. We zijn haantje de voorste als het erom gaat de beste immigranten te selecteren met wie wij ons voordeel kunnen doen, terwijl we overnameclausules van samenwerkingsovereenkomsten toepassen om andere immigranten, die geen papieren hebben maar op sociaal en professioneel vlak al zijn geïntegreerd en volop deelnemen aan de ontwikkeling van Europa, beter te kunnen uitzetten. De lidstaten vervullen hun economische en demografische behoeften door een beleid van gecontroleerde immigratie uit te buiten dat naar believen kan worden gemanipuleerd en vóór alles dient om het tekort aan arbeidskrachten aan te zuiveren en de onevenwichtige bevolkingsopbouw te compenseren. Daarbij bekommert men zich niet in het minst om de toekomst van de immigranten, om hun bescherming of zelfs maar om de eerbiediging van hun fundamentele rechten op het gebied van gezondheidszorg, onderwijs en huisvesting.
Mevrouw Terrón i Cusí heeft gelijk. Het immigratievraagstuk moet onderdeel zijn van een alomvattende, langetermijnvisie op het communautaire beleid van de Unie. In die context is er alle reden de problemen rond het beheer van de migratiestromen aan te pakken, waaronder het fundamentele visumbeleid, het beleid ten aanzien van gezinshereniging - vooral met betrekking tot de rechten die aan het Europees burgerschap verbonden zijn - en de nieuwe definitie van ontwikkelingshulp, dat wil zeggen daadwerkelijke samenwerking. Een van de conclusies van Tampere is dat onderdanen van derde landen rechtvaardig moeten worden behandeld. Dat we deze doelstelling nog lang niet bereikt hebben, blijkt echter wel wanneer we niet alleen de voorwaarden inzake toegang en verblijf eens goed onder de loep nemen, maar ook de rechten van burgers, met name het recht zich vrij te verplaatsen, het recht om in familieverband te leven en de rechten die aan het verblijf en niet aan de nationaliteit verbonden zouden moeten zijn.
Indien de Europese wetgeving toestaat dat werknemers uit derde landen als goedkope arbeidskrachten - een soort kanonnenvlees voor gevaarlijk werk - worden gebruikt, verliest de Europese Unie alle geloofwaardigheid die zij in de loop der jaren heeft opgebouwd met haar programma's ter bestrijding van discriminatie, programma's waarvoor zij plichtshalve dient op te komen gezien haar idealen van gerechtigheid en vrijheid. Het is algemeen bekend dat een Europa van de burger niet kan worden gefundeerd op een discriminerend beleid dat onrechtvaardigheid, uitsluiting en racisme in de hand werkt. Het is derhalve onze verantwoordelijkheid ons in te spannen voor een communautair immigratiebeleid met een menselijk gezicht, waarin de fundamentele rechten worden geëerbiedigd en waarin wederom tot uitdrukking komt dat Europa met immigratie zijn voordeel kan doen.

Berthu (NI).
Mijnheer de Voorzitter, de ontwerprichtlijn die wij vandaag behandelen heeft ten doel de regelgeving in Europa voor de toekenning van werkvergunningen van onderdanen uit derde landen te harmoniseren. Dit plaatst ons voor een groot, fundamenteel probleem: wat is het nut van deze ontwerprichtlijn?
In de toelichting vinden we drie redenen. Allereerst zou de huidige regelgeving op het gebied van de toelating van arbeidsmigranten uit derde landen per lidstaat verschillen. Waar wringt dan eigenlijk de schoen? Deze regelgeving deugt en is overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel dat elke lidstaat de regels voor toelating van immigranten kan aanpassen naar gelang de behoeften van de maatschappij en arbeidsmarkt van die lidstaat.
De tweede reden in de toelichting is dat aanvragers en werkgevers soms tegen nationale administratieve procedures oplopen waaraan - naar men zegt - veel haken en ogen zitten. Ook hier gaat het echter om een probleem van de lidstaten waar de communautaire instellingen zich niet mee dienen in te laten.
De derde reden is dat de regelgeving op het gebied van arbeidsimmigratie uit derde landen een hoeksteen van het algemene immigratiebeleid zou zijn. Dit snijdt geen hout, want het Verdrag van Amsterdam heeft het immigratiebeleid in zijn algemeenheid niet tot een communautaire aangelegenheid gemaakt. Bovendien, mijnheer de commissaris, zou de hoeksteen mijns inziens eerder de strijd moeten zijn tegen de illegale immigratie dan de toekenning van werkvergunningen.
Over het geheel genomen is deze communautaire harmonisering van werkvergunningen niet gerechtvaardigd. Zij zou slechts een ruimer immigratiebeleid tot gevolg hebben, terwijl we reeds te veel werklozen hebben. In artikel 30, letter b van het voorstel staat bijvoorbeeld deze opmerkelijke bepaling dat indien een lidstaat weigert een onderdaan van een derde land een werkvergunning toe te kennen, deze weigering - ik citeer - 'een motivering die op objectieve en verifieerbare criteria berust? dient te bevatten. De toekenning van een werkvergunning aan een onderdaan van een derde land is mijns inziens een regaal recht. We moeten de lidstaten op dit gebied dan ook geen strobreed in de weg leggen, met name in de huidige economische situatie waarin ze hun voornaamste belangen veilig moeten stellen. Deze ontwerprichtlijn zou bovendien de grondslag leggen voor een nog grotere centralisatie in de toekomst. Onze parlementaire Commissie openbare vrijheden heeft dit maar al te goed begrepen en zij haast zich dan ook haar kans te grijpen om voorstellen te doen voor het onttrekken van andere bevoegdheden aan de lidstaten, bijvoorbeeld het recht om de afgifte van een vergunning te staken op grond van een tekort aan opvangcapaciteit. Het mag duidelijk zijn waar dit alles toe leidt indien deze richtlijn wordt goedgekeurd. De beginselen van subsidiariteit en evenredigheid - waarmee wij toch elke dag om de oren geslagen worden - worden door deze richtlijn echter op zo'n openlijke wijze geschonden, dat ik hoop dat iemand in de Raad de aanneming ervan kan tegenhouden.

Pirker (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte commissaris, geachte collega's, de commissaris heeft gelijk als hij stelt dat dit een eerste poging is om een uniforme regelgeving tot stand te brengen voor legale immigratie met het oog op arbeid in loondienst en economische activiteiten als zelfstandige. Ik sta ook positief ten opzichte van veel specifieke voorstellen, zoals de voor de hand liggende mogelijkheid voor lidstaten om beperkende maatregelen in te voeren. Zij moeten in staat zijn om te bepalen welke en hoeveel arbeidskrachten tot de Europese Unie worden toegelaten. Ook de voorstellen met betrekking tot het uitwijzen van delinquenten, of de eis dat iemand moet kunnen bewijzen over voldoende financiële middelen te beschikken om in zijn of haar levensonderhoud te voorzien enzovoort, kunnen op mijn steun rekenen.
Er zijn weliswaar veel positieve dingen gezegd, maar wij, als Fractie van de Europese Volkspartij, hebben nog steeds twee principiële problemen. Ten eerste gaat het voorstel van de Commissie verder dan de bevoegdheden waarover de Europese Unie op wetgevingsgebied beschikt. In het EG-Verdrag zijn weliswaar specifieke regels voor immigratie voorzien, maar in het huidige voorstel wordt getracht om een algemene regelgeving voor de gehele Europese Unie vast te leggen. Wij vinden dat de uiteindelijke bevoegdheid bij de lidstaten moet blijven berusten. Wij zijn daarnaast ook van mening dat de Europese Unie de kwesties moet regelen die onder haar eigen bevoegdheid vallen, te weten de manier waarop de toegang van onderdanen uit niet-lidstaten tot de Europese Unie ingevuld dient te worden - bijvoorbeeld via een werkvergunning en de bijbehorende controles - en hoe het vrije verkeer binnen de Europese Unie geregeld moet worden. Daar gaat het om en daar moet het ook bij blijven!
De Commissie heeft ook een verkeerde basis voor haar voorstel gekozen: zij gaat er namelijk van uit dat er een algemene noodzaak voor immigratie bestaat. Het is echter een feit dat de situatie in de verschillende lidstaten zeer uiteenlopend is, zowel ten aanzien van de kwalificaties van de benodigde arbeidskrachten als qua omvang van de immigratie. U concludeert vervolgens dat er een recht op immigratie bestaat, dat bovendien via de rechter afgedwongen zou kunnen worden. Zoiets bestaat nergens ter wereld en dat willen wij in de toekomst ook niet hier in de EU hebben! Als dit voorstel dan ook nog eens wordt uitgebreid met voorstellen van de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken, wordt de reikwijdte van dit verslag zodanig dat wij het niet kunnen steunen. Wij zijn voorstander van een principiële regeling voor de toegang tot de Unie, maar wij zijn tegen een algemene regeling die de bevoegdheden van de lidstaten in hoge mate aantast!

Oreja Arburúa (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, bij de totstandkoming van de beoogde communautaire immigratiewetgeving moet rekening worden gehouden met de voordelen van immigratie. Die worden hier vandaag besproken. Ik ben afkomstig uit een land - Spanje - waarvan vele burgers tot voor kort emigreerden om werk te zoeken. Ondertussen zijn wij, dankzij de groei van onze economie en onze stabiliteit, uitgegroeid tot een land dat een groot aantal, veelal naar eerzaam werk op zoek zijnde, migranten opvangt. Het staat als een paal boven water dat deze arbeidskrachten een positieve bijdrage leveren aan de groei van onze ondernemingen en vaak banen aannemen die door onze eigen burgers geweigerd worden.
Wij worden in de Spaanse pers dagelijks geconfronteerd met de harde realiteit die tot uiting komt in de onstuitbare migrantenstroom. Wij stellen vast dat duizenden Marokkanen en burgers uit de landen ten zuiden van de Sahara ons grondgebied binnenstromen op zoek naar werk.
Gelet op deze omstandigheden, die zich overigens niet alleen in Spanje voordoen, moeten wij maatregelen uitwerken om de huidige situatie onder controle te krijgen en de toegang van migranten te reguleren. Dat is immers de enige manier om de vorming van illegale netwerken en de handel in migranten een halt toe te roepen.
Om de illegale immigratie uit te bannen moet de legale immigratie gereguleerd worden. Als er wel werk is, maar wij migranten de legale toegang tot de Unie ontzeggen, zullen wij illegale immigratie in de hand werken en daarmee de totstandkoming van minder eerzaam werk dat vaak onder onmenselijke omstandigheden wordt verricht en soms zelfs aan uitbuiting grenst.
Daarom ben ik blij met het voorstel van de Commissie om een gecoördineerd economisch migratiebeleid te ontwikkelen. Zoals hier ook al door andere sprekers van mijn fractie is gesignaleerd, moet de beslissing over het aantal migranten dat zal worden toegelaten om vacatures op te vullen echter aan de lidstaten worden overgelaten.
Wij moeten voorzichtig zijn. De toelating van immigranten op onze arbeidsmarkt kan in de toekomst voor problemen zorgen. Ik denk bijvoorbeeld aan een eventuele stijging van het werkloosheidsniveau op onze arbeidsmarkten ten gevolge van een verandering in de situatie van de lidstaten.
Wij mogen geen directe toegang tot de arbeidsmarkt verlenen aan illegale immigranten, zeker niet aan degenen die op legale wijze zijn binnengekomen maar momenteel illegaal op ons grondgebied verblijven aangezien deze mensen in hun wanhoop bereid zijn om onverschillig welke baan aan te nemen. Het spreekt vanzelf dat een dergelijke situatie in vele gevallen tot misbruik en uitbuiting zou leiden.
Wij moeten de mechanismen verfijnen die het mogelijk maken immigranten vanuit hun land van herkomst aan te werven. Wij moeten de werkgevers in de gelegenheid stellen vooraf arbeidscontracten met deze immigranten af te sluiten en wij moeten de nodige maatregelen nemen om de betrekkingen tussen de immigranten in het land van herkomst en hun toekomstige werkgever zo vlot mogelijk te laten verlopen.

Ceyhun (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, ik denk dat wij het er allemaal over eens zijn dat immigratie een absolute noodzaak voor de Europese Unie is, omdat aan de behoefte aan arbeidskrachten in onze economie niet door onze huidige beroepsbevolking voldaan kan worden. Dat is de reden dat er een zeer duidelijke noodzaak voor immigratie bestaat. Het is echter ook duidelijk dat deze immigratie optimaal geregeld moet worden, zodat ook op de eisen van de arbeidsmarkt wordt ingespeeld en de belangen van de bevolking worden behartigd, dus ook die van de migranten. Daar zijn wij het allemaal over eens. Het is eveneens vanzelfsprekend dat wij in bepaalde economische sectoren wel arbeidskrachten nodig hebben en in andere weer niet. Ook daar zijn wij het over eens. Het moge ook duidelijk zijn dat wij een concurrentie met onze eigen nationale arbeidskrachten niet kunnen en willen toestaan. Tot zover bestaat er dus overeenstemming.
Wat het verslag van onze collega Anna Terrón i Cusí betreft, constateer ik in de eerste plaats dat wij haar dankbaar mogen zijn dat zij het voorstel van de Commissie zo moedig gesteund heeft. Daardoor heeft zij ertoe bijgedragen dat wij voor de kwestie van de Europese arbeidsmarkt en immigratie eindelijk een uniforme regeling kunnen gaan opstellen. Juist omdat zij dat bewerkstelligd heeft, ligt het voor de hand dat sommige afgevaardigden moeite met haar voorstellen en met die van de Commissie hebben. Aan de andere kant, mijnheer Nassauer, begrijp ik niet waarom dit verslag of de richtlijn van de Commissie voor de prullenbak bestemd zouden zijn. Waarom zou het EG-Verdrag als een bijbel beschouwd moeten worden? En waarom hebben wij als gekozen Europese vertegenwoordigers die voor alle andere gebieden van het Europese beleid de bevoegdheden in Brussel willen neerleggen, plotseling enorme problemen als het om de arbeidsmarkt gaat? Waarom zou in dat verband alles op nationaal niveau geregeld moeten worden? Naar mijn idee zouden wij, zeker met het oog op de lange termijn, minder bekrompenheid en meer bereidwilligheid ten opzichte van dit onderwerp moeten tonen. Wat ons nu als ongepast voorkomt, zou binnen vijf jaar wel eens onderdeel van ons Europese beleid kunnen zijn. Daarom lijkt het mij een goed idee om een ruimhartiger opstelling bij deze kwestie te hanteren.
Coelho (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, beste collega's, het mondialiseringsproces treft ook de arbeidsmarkt en de Europese Unie is in dat verband het doel van een permanente stroom migranten. Wij dienen de druk die deze stroom op de Unie uitoefent in goed banen te leiden. Ik ben het ermee eens dat wij een nieuw gemeenschappelijk immigratiebeleid dienen te formuleren. Dat beleid moet echter wel rekening houden met de reële behoeften van de arbeidsmarkt en de economie in de verschillende lidstaten.
Daarom kunnen wij slechts instemmen met het verslag van mevrouw Terrón i Cusí indien het Parlement de amendementen van de Fractie van de Europese Volkspartij aanneemt. Ik zou op twee punten nader willen ingaan. Deze ontwerprichtlijn beoogt een gemeenschappelijk rechtskader te creëren voor de toelating en het verblijf van arbeidsmigranten. Krachtens deze richtlijn kunnen arbeidsmigranten onder bepaalde voorwaarden in de Europese Unie worden toegelaten.
Volgens ons mag en moet regeringen van de lidstaten echter niet de mogelijkheid ontnomen worden hun arbeidsmarkt te openen of te sluiten. Zo'n besluit kan alleen de lidstaat nemen en mag niet overgelaten worden aan de instellingen. De desbetreffende lidstaat dient te beoordelen of er meer arbeidskrachten nodig zijn of niet. Op grond van hun reële behoeften dienen de lidstaten te bepalen hoeveel arbeidskrachten en in welke bedrijfstak nodig zijn. Voorts dienen de lidstaten zelf te bepalen wat hun mogelijkheden zijn om onderdanen van derde landen op te vangen en in de samenleving te integreren, maar ik geloof dat wij het daarover wel allemaal eens zullen zijn.
Op de tweede plaats kritiseert het verslag-Terrón i Cusí het oorspronkelijke Commissievoorstel, omdat het slechts regelgeving bevat voor degenen die legaal verblijven in de Europese Unie. De rapporteur eist dat ook illegale werknemers het recht krijgen een verblijfsvergunning aan te vragen die hun vervolgens niet geweigerd mag worden. Dat is een zeer ruimhartig voorstel van de rapporteur, maar het is natuurlijk wel een prikkel voor illegale immigratie. De boodschap voor de illegale immigrant is immers dat hij, eenmaal op het grondgebied van de Unie, het recht krijgt gelegaliseerd te worden.
Mijnheer de Voorzitter, net als bij andere immigratievraagstukken dienen wij voorzichtig te zijn. Het gaat er niet alleen om de onderdanen van de lidstaten te beschermen, want te ruimhartige oplossingen op dit vlak creëren meer problemen dan zij zouden moeten oplossen.

Banotti (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, die arme meneer Vitorino heeft binnen de Commissie een van de zwaarste portefeuilles, maar toch brengt hij het er bijzonder goed vanaf. Ik kom uit een land dat gedurende honderden jaren een tragische geschiedenis heeft gekend van massale emigratie. Met het oog op onze geschiedenis ben ik misschien iets liberaler van opvatting als het om dit soort zaken gaat. Mijn collega's uit Spanje en Portugal hebben hier ook al op gewezen.
Ik deel de mening van mijn fractie dat de uiteindelijke bevoegdheid moet blijven berusten bij de individuele lidstaten, niet omdat ik wil suggereren dat we immigranten beter buiten de deur kunnen houden, maar omdat we op die manier een serieus begin kunnen maken met de aanpak van de chaotische situatie die er nu in veel van onze landen bestaat op het gebied van het verwerken en toelaten van immigranten. Dat is een serieus probleem in een klein land als dat van mij.
Veel mensen die aankomen in bepaalde lidstaten - mijn eigen land zeker niet uitgezonderd - worden bijzonder slecht behandeld, met name door werkgevers die zelf niet worden onderworpen aan de controles die worden uitgevoerd bij ogenschijnlijk legale immigranten. Deze immigranten worden onderbetaald en worden vaak onder schandalige omstandigheden gehuisvest. In veel gevallen lijkt het wel of er beesten het land worden binnengebracht in plaats van mensen.
We moeten onder ogen zien dat de lidstaten zelf het best hun eigen situatie kennen. Er is bij ons nu ook de situatie ontstaan dat, door de stijgende werkloosheid, veel mensen die legaal naar Ierland zijn gehaald om er te werken simpelweg ontslagen worden omdat het voor hun werkgevers niet langer interessant is ze in dienst te hebben. Hoewel ik het eens ben met een groot aantal argumenten van de commissaris, moeten we realistisch zijn als het om dit soort zaken gaat. Het gaat er in deze kwestie niet om mensen buiten de deur te houden, maar we moeten er juist voor zorgen dat we, zodra ze eenmaal in de EU zijn, ze behandelen met de waardigheid die ze verdienen.

Terrón i Cusí (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, allereerst heb ik een motie van orde. Het immigratiebeleid is samengesteld uit vele verschillende onderdelen die niet integraal in dit verslag worden besproken. Het vraagstuk van de quota heb ik bijvoorbeeld bewust niet behandeld omdat wij ons daar in een toekomstig verslag op zullen bezinnen in het kader van de open coördinatiemethode.
Dan richt ik mij nu tot de heer Nassauer en de heer Coelho voor een persoonlijke opmerking. Geen van de in mijn verslag vervatte voorstellen werkt illegale immigratie in de hand en ik pleit op geen enkel moment voor toekenning van arbeidsvergunningen aan personen die de Europese Unie illegaal zijn binnengekomen. Ik heb het over immigranten die om administratieve redenen in de illegaliteit verdwenen zijn, niet uit het land zijn gezet en nu opnieuw voor toelating in aanmerking komen. Ik denk dat dit helemaal niets te maken heeft met het bevorderen van illegale immigratie. In mijn verslag is er eenvoudigweg geen plaats voor immigranten die de Unie op illegale wijze binnenkomen en in die omstandigheden een baan willen.
Tenslotte betreur ik het ten zeerste, mijnheer Nassauer, dat u het op prijs zou stellen als dit verslag, dat in dit Parlement wellicht op een meerderheid kan rekenen, in de prullenbak zou belanden. Ik hoop dat de deelnemers aan de Conventie een andere mening zijn toegedaan en dat er in de toekomst rekening zal worden gehouden met de meerderheidsstandpunten van dit Parlement.

Nassauer (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, sta mij toe om even iets recht te zetten in verband met amendement 17, waardoor het oorspronkelijk ontwerp van de heer Vitorino als volgt is gewijzigd: er kan een aanvraag ingediend worden indien de aanvrager in een lidstaat 'legaal verblijft of daar reeds verblijft na op legale wijze het land te zijn binnengekomen teneinde zich daar te vestigen.?
In de motivering staat het volgende: ' ? ook personen die illegaal in een land verblijven moeten de mogelijkheid krijgen ? op een arbeidscontract.? Dat betekent dat de aanvraag ook bij een illegaal verblijf ingediend moet kunnen worden; zo is het in de motivering geformuleerd.

Vitorino
Mijnheer de Voorzitter, eerst even over de rechtsgrondslag - de kwestie die werd aangesneden door de heer Pirker. Wij beschouwen artikel 63, lid 3 van het EG-Verdrag over de voorwaarden voor toegang en verblijf als de juiste rechtsgrondslag voor dit voorstel voor een richtlijn die handelt over gemeenschappelijke definities, criteria en procedures betreffende de voorwaarden inzake toegang en verblijf in de EU van onderdanen van derde landen met het oog op het verrichten van arbeid.
Ik geef onmiddellijk toe dat dit een moeilijk debat is. Eerlijk gezegd, ik discussieer al zeer lang met de heer Nassauer over dit soort zaken en we weten allemaal dat er geen tovermiddel bestaat tegen het uitermate complexe probleem van de immigratie. Ik sta open voor kritiek, ik ben zelfs in staat mijn fouten toe te geven. Ik heb er echter moeite mee wanneer men mij bekritiseert om dingen die ik nooit heb gezegd en die ook niet in mijn voorstel staan. Zo heb ik nooit gezegd dat er een recht op immigratie bestaat. Dat recht bestaat eenvoudigweg niet. Nogmaals, en dit blijf ik herhalen: er bestaat wél een recht op asiel, maar geen recht op immigratie. Immigratie is slechts een mogelijkheid. Dat staat ook duidelijk te lezen in ons voorstel. De beslissing om iemand toe te laten ligt uitsluitend bij de regering van iedere lidstaat afzonderlijk, of zelfs bij de regionale of lokale autoriteiten binnen de lidstaten. Brussel beslist dus over geen enkele toelating.
Ik weet dat de relatie tussen migratie en werkloosheid buitengewoon complex is. Er zijn bewijzen dat migranten de interne arbeidsmarkt mogelijk beïnvloeden en verstoren. De eerste slachtoffers van nieuwe migratiegolven, als het gaat om het functioneren van de arbeidsmarkten in onze lidstaten, zijn de leden van vorige migratiegolven, omdat er directe concurrentie bestaat tussen nieuwkomers en oudkomers. Dat is een bron van zorg: de oudkomers zullen dan immers een beroep gaan doen op de sociale voorzieningen van de verzorgingsstaat.
Bestaat er een direct verband tussen de aankomst van migranten en het herintreden op de arbeidsmarkt van onze eigen Europese burgers? Dat verband is veel moeilijker aan te tonen omdat het moeizame herintreden in sommige gevallen eerder verband houdt met de specifieke kenmerken van de verzorgingsstaat en de socialezekerheidsstelsels waar onze eigen burgers van profiteren. Het is te kort door de bocht om te beweren dat het immigratiebeleid er de oorzaak van is dat burgers van de Europese Unie moeite hebben met het herintreden op de arbeidsmarkt. In feite is juist het gebrek aan hervormingen van de verzorgingsstaat er debet aan dat mensen zo moeilijk te motiveren zijn om opnieuw deel uit te gaan maken van die arbeidsmarkt. Uiteraard bestaan er verschillen tussen de lidstaten in de mate waarin hervormingen zijn doorgevoerd. Ik ben niet van plan ook maar iets te harmoniseren met betrekking tot de hervorming van de verzorgingsstaat.
Wat het verslag betreft: de Commissie kan zich volkomen vinden in de amendementen 6, 11, 8 en 12, maar we kunnen nu geen toezeggingen doen over die amendementen die handelen over de regels voor binnen de vennootschap overgeplaatste personen en contractueel dienstverleners. Die regels klinken erg interessant en we zullen ze in ons achterhoofd houden. Ze zijn echter nauw verbonden met internationale handelskwesties en we moeten dus afwachten wat de invloed van de huidige onderhandelingen in het kader van de Wereldhandelsorganisatie zal zijn op het migratiebeleid, met name als het gaat om de dienstverlening. Ik wil erop aandringen EURES, het netwerk van Europese diensten voor de arbeidsvoorziening, een rol te laten blijven spelen voordat arbeidskrachten uit derde landen kunnen worden aangenomen. Dit systeem garandeert immers het principe dat de Europese arbeidsmarkt voorrang heeft. En dat is een fundamenteel principe in ons voorstel.
Ik kijk uit naar de amendementen van het Parlement en ik dank u voor dit interessante en stimulerende debat.

De Voorzitter.
 Hartelijk dank, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

De Voorzitter.
 Aan de orde is het verslag (A5-0005/2003) van de heer Jorge Salvador Hernández Mollar, namens de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken, over het voorstel voor een verordening van de Raad tot wijziging van Verordening (EG) nr. 539/2001 tot vaststelling van de lijst van derde landen waarvan de onderdanen bij overschrijding van de buitengrenzen in het bezit moeten zijn van een visum en de lijst van derde landen waarvan de onderdanen van die plicht zijn vrijgesteld (COM(2002) 679 - C5-0609/2002 - 2002/0280(CNS)).

Vitorino
Mijnheer de Voorzitter, tijdens de Europese Raad van Sevilla op 21 en 22 juni 2002 zijn er een aantal prioriteiten vastgelegd inzake de bestrijding van illegale immigratie. Een van die prioriteiten was verordening 539/2001 met betrekking tot visa te herzien voor het einde van 2002.
De Commissie heeft een monopolie op initiatieven op dit terrein, maar vond het gepast om te profiteren van de ervaring van de lidstaten en besloot hun om relevante informatie te vragen, door middel van een specifieke enquête, over de criteria op basis waarvan onderdanen van een derde land al dan niet visumplichtig zijn. Uit de antwoorden van de lidstaten kwamen twee zaken naar voren: een aanzienlijke groei van de illegale immigratie uit Ecuador en het respecteren van het wederkerigheidsbeginsel met betrekking tot visa. Wat dit laatste betreft werd opgemerkt dat bepaalde derde landen die vrijgesteld zijn van visumplicht in de EU op hun beurt onderdanen van een aantal EU-lidstaten niet of nauwelijks vrijstellen van visumplicht.
Naar aanleiding van deze twee aspecten heeft de Commissie voorgesteld Ecuador te verplaatsen naar bijlage I van verordening 539/2001, waarin de derde landen waarvan de onderdanen wel onder de visumplicht vallen, worden genoemd.
Daarnaast stellen we voor een verslag voor te leggen aan de Raad en het Europees Parlement over de gevolgen die wederkerigheid op het gebied van visa heeft.
De Commissie is zeer te spreken over de medewerking van het Europees Parlement, dat het voorstel snel heeft behandeld, en is ingenomen met het verslag van de heer Hernández Mollar dat onze aanpak bevestigt. Onze complimenten aan de rapporteur.

Hernández Mollar (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, het adequaat beheer van migratiestromen door zowel de lidstaten als de herkomst- en transitlanden, de strijd tegen maffiabenden die zich schuldig maken aan illegale mensenhandel en clandestiene immigratienetwerken opzetten en de noodzaak om een evenwicht tot stand te brengen tussen de migratiedruk en de opvangstcapaciteit van de gastlanden zijn fundamentele elementen die wij stelselmatig verdedigen - wij hebben dat ook vandaag weer kunnen horen - als de enige manier om een einde te maken aan de menselijke tragedies en drama's die de ongecontroleerde immigratie binnen en buiten onze grenzen teweegbrengt.
Bovendien mogen wij niet vergeten dat de geleidelijke afschaffing van de binnengrenzen van de Unie met het oog op de totstandkoming van een ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid, zoals in Tampere is aangekondigd, bepaalde risico's inhoudt.
De lidstaten moeten hun verantwoordelijkheid nemen en paal en perk stellen aan de proliferatie van maffiabenden en terroristische en criminele organisaties van allerlei slag die zich in heel de Unie vrij kunnen bewegen. In dit verband is het van wezenlijk belang dat de controle aan de buitengrenzen van de Unie wordt versterkt.
Daarom werd in het kader van de Europese Unie besloten een objectieve lijst van derde landen vast te stellen waarvan de onderdanen bij overschrijding van de buitengrenzen in het bezit moeten zijn van een visum. Dat was een eerste stap op weg naar de harmonisatie van het visumbeleid van de lidstaten. Later volgde het algemeen plan ter bestrijding van illegale immigratie. Daarin werd bepaald - zoals de commissaris ook al zei - dat deze lijst van derde landen vóór eind 2000 moest worden herzien. Deze doelstelling werd door de Europese Raad van Sevilla bekrachtigd.
Hierover gaat het verslag dat wij vandaag behandelen en waarvoor ik rapporteur ben. De tekst biedt een reactie op de inlichtingen die de lidstaten hebben verstrekt betreffende het toenemende aantal illegale Ecuadoraanse immigranten en de noodzakelijke opname van Ecuador in de lijst van landen waarvan de onderdanen in het bezit moeten zijn van een visum.
Ofschoon de dramatische gebeurtenissen die zich dagelijks aan de kust van Zuid-Europa afspelen wellicht de meest zichtbare en in de media meest besproken component van de illegale immigratie zijn, mogen wij niet vergeten dat dit verschijnsel nog vele andere gezichten heeft.
In kwantitatieve termen is het aantal clandestiene immigranten dat dagelijks in bootjes de Unie binnenkomt niet vergelijkbaar met het aantal buitenlanders dat het Europees grondgebied via andere grenzen betreedt. Denkt u bijvoorbeeld maar aan de luchthavens. Het merendeel van deze mensen komt Europa binnen onder een toeristische dekmantel. Het enige vereiste is dat zij een minimum aan geld bij zich hebben en daarvoor kunnen zij bij maffiabenden terecht. In Europa ontpoppen zij zich tot illegale immigranten die werk zoeken op de zwarte markt en vaak het slachtoffer worden van uitbuiting.
Daarom is het onontbeerlijk, waarde collega's, dat wij, behalve repressieve maatregelen, waarmee slechts een deel van het immigratieprobleem wordt aangepakt, ook een regelgeving uitwerken om de legale toegang van immigranten tot Europa te bevorderen.
Het voorstel dat wij hier vandaag bestuderen, past in dit kader. De feiten die uit de beschikbare gegevens naar voren zijn gekomen, verplichten ons ertoe de legale toegang van Ecuadoraanse immigranten te reguleren zodat deze mensen niet in handen vallen van gewetenloze benden en geen valse hoop koesteren ten aanzien van hetgeen hun in Europa te wachten staat.
Mijnheer de commissaris, mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, tot besluit zou ik nog willen zeggen dat aan deze maatregel twee voorwaarden verbonden zijn: enerzijds is het van wezenlijk belang dat de Republiek Ecuador haar verantwoordelijkheid neemt en de emigratie van haar onderdanen op passende wijze regelt, en anderzijds moet de Europese Unie de samenwerking met de Latijns-Amerikaanse landen op het gebied van de immigratie hoog op de agenda plaatsen. Daarom zullen wij voor de desbetreffende amendementen van de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten stemmen.

Terrón i Cusí (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats wil ik opmerken dat ik tijdens het debat over het vorige verslag een zin in het Spaans had willen voorlezen aangezien dat de oorspronkelijke taalversie is. Ik had het recht om dat te doen, maar ik wacht liever tot morgen bij de stemming, al komt dat minder goed uit, omdat ik een andere zin wil voorlezen dan die welke de heer Nassauer hier heeft geciteerd.
Wat betreft het verslag van de heer Hernández Mollar dat nu aan de orde is, moet ik zeggen dat dit zeker geen heuglijk moment is. Wij zijn allesbehalve ingenomen met de beperking van het recht op vrij verkeer dat - zoals wij vanochtend hebben onderstreept - een essentieel onderdeel van de Europese wereldvisie is.
Desalniettemin zal de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten zich, ondanks de onverantwoorde bevordering van illegale immigratie waaraan ik mij volgens sommige collega's uit de Fractie van de Europese Volkspartij schuldig maak, uitspreken voor de opname van Ecuador in de lijst van landen waarvan de onderdanen in het bezit van een Schengen-visum moeten zijn. Deze beslissing is gebaseerd op een grondige analyse van de informatie die de verzoekende lidstaten hebben voorgelegd. Bovendien ben ik van oordeel dat deze oplossing voorziet in een betere bescherming van de rechten van de personen aan wie het dienstpersoneel van de luchthaventerminals van de Europese Unie momenteel de toegang ontzegt, temeer daar deze weigering vaak ook gewone toeristen treft.
Hoe het ook zij, ik zou de Europese Commissie willen verzoeken dit als een dringend alarmsignaal te beschouwen met betrekking tot dit land dat steeds dieper wegzinkt in de armoede. Ik roep de Commissie op om, in overeenstemming met haar eigen verklaringen over het immigratiebeleid van de Unie, dit land te beschouwen als een van haar prioritaire doelstellingen op het gebied van de ontwikkelingssamenwerking en de maatregelen voor gezamenlijke ontwikkeling.
Ik denk dat de droevige boodschap die de Unie vandaag helaas aan de Ecuadoraanse burgers moet afgeven op die manier enigszins kan worden verlicht.
Ik dank de rapporteur voor zijn werk en voor zijn bereidheid om dit amendement over te nemen aangezien ik ervan overtuigd ben dat hij onze bezorgdheid deelt.

Fitzsimons (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, al sinds de topbijeenkomst van regeringsleiders van de Europese Unie in Tampere in 1999, staat het formuleren van een gemeenschappelijk Europees beleid voor de aanpak van illegale immigratie hoog op de agenda van onze instellingen. We kunnen er niet om heen dat we in een Europese Unie leven met een systeem van vrij verkeer van diensten, kapitaal, goederen en personen.
De Europese Unie heeft, zoals we allemaal weten, een bevolking van 370 miljoen inwoners en na de uitbreiding zal het inwonertal stijgen naar 500 miljoen. We hebben niet alleen te maken met de rechten van EU-burgers die in de diverse landen van de Europese Unie werken, maar het gaat er ook om dat we een gemeenschappelijk beleid formuleren ten aanzien van mensen die de Europese Unie proberen binnen te komen, hetzij als asielzoeker of vluchteling, hetzij als economische migrant.
We moeten beslissingen nemen over hoe we de buitengrenzen van de Europese Unie gaan beschermen. Mensensmokkel is op het moment immers de snelst groeiende criminele activiteit ter wereld. De pogingen die tot nog toe zijn ondernomen op Europees niveau om het probleem aan te pakken zijn onder de maat. Daarbij zijn we recentelijk getuige geweest van een groot aantal drama's, waarbij mensen die de Europese Unie wilden binnenkomen onder gruwelijke omstandigheden zijn omgekomen.
De strijd tegen de gesel van de mensensmokkel moet op het niveau van de Europese Unie op een gecoördineerde en gestructureerde manier worden aangepakt. Criminele organisaties die over enorme hoeveelheden middelen beschikken en illegaal mensen de Europese Unie binnensmokkelen mogen onder geen beding ongestraft hun gang kunnen gaan.
Over een andere, maar gerelateerde, kwestie heeft de Werkgroep vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid van de Europese Conventie een aantal interessante voorstellen gedaan op dit terrein. Er is zeker een groot aantal mensen dat vindt dat instrumenten als stemmen bij gekwalificeerde meerderheid en medebeslissingsprocedures moeten worden ingezet om immigratiekwesties aan te pakken.
Verder leeft ook de overtuiging dat de doelstelling van een gemeenschappelijk beleid inzake immigratie moet worden opgenomen in het voorgestelde nieuwe verdrag. Dat zal zeker de ideeën beïnvloeden van degenen die het verdrag in de komende maanden zullen opstellen in de aanloop naar de Intergouvernementele Conferentie. Toch is het voorstel dat over justitiële samenwerking op het gebied van burgerzaken besloten moet worden bij gekwalificeerde meerderheid een heikel punt. Ierland en Groot-Brittannië kennen bijvoorbeeld een rechtssysteem dat is gebaseerd op het gewoonterecht, terwijl in veel andere landen een civiele rechtspraak bestaat. Dat is een terrein dat de grootst mogelijke aandacht verdient.

Vitorino
Ik wil graag de rapporteur bedanken voor zijn verslag en zijn steun.
De Commissie kan een van de amendementen op puur wettelijke gronden niet aanvaarden. Ik doel hier op het amendement waarin de Commissie wordt gevraagd een verslag in te dienen over de druk ten gevolge van de visumplicht en om, indien nodig, voorstellen te doen voor het vereenvoudigen van de procedures. Deze kwestie kan niet vallen onder de visaverordening die, gezien haar wettelijke basis, artikel 62, lid 2, onder b) van het EG-Verdrag, slechts voorziet in het vaststellen van een lijst van landen waarvan de onderdanen al dan niet visumplichtig zijn.
De Commissie beschouwt dit amendement als een ondersteuning van de pogingen die zij al onderneemt, binnen het juiste wettelijke kader, om ervoor te zorgen dat de procedures voor het toekennen van visa goed worden nageleefd en dat de doeltreffendheid van deze procedures wordt onderzocht. Daarvan zal vervolgens ook verslag worden gedaan aan het Parlement.

De Voorzitter.
 Hartelijk dank, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt vandaag om 12.00 uur plaats.

De Voorzitter.
 Aan de orde is het verslag (A5-0024/2003) van de heer Pedro Marset Campos, namens de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid, over de betrekkingen tussen de Europese Unie en Wit-Rusland: naar een toekomstig partnerschap (2002/2164(INI)).

Marset Campos (GUE/NGL)
Mijnheer de Voorzitter, na de Conventie en het nieuwe Verdrag betreffende de Europese Unie van 2003, waarmee de huidige fase van het uitbreidingsproces en het Europese integratieproces zal worden afgerond, zal de Unie nieuwe grenzen hebben. Die ontwikkeling vereist niet alleen een nieuwe vorm van partnerschap en economische, sociale en culturele samenwerking met onze nieuwe buren, maar bovenal ook een energiek, solide en doelmatig gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid.
Reden hiervan is dat wij uitermate belangrijke en gewichtige nieuwe buren krijgen, van Oekraïne en Georgië tot Wit-Rusland. In al deze landen speelt de aanwezigheid van het gigantische Rusland een doorslaggevende rol. Er staat de Europese Unie dan ook een enorme uitdaging te wachten: zij moet de betrekkingen met deze landen in goede banen zien te leiden.
Een van deze landen, namelijk Wit-Rusland, grenst aan Letland, Litouwen en Polen. Tot 1996 kende dit land min of meer dezelfde ontwikkeling als de rest van de voormalige sovjetrepublieken, maar sindsdien zit het onder de knoet van een autoritair regime dat de mensenrechten en de democratie met voeten treedt en een buitensporige sociale controle uitoefent. Gevolg hiervan is dat de Europese Unie in dit geval, in tegenstelling tot wat zij met andere landen doet, geen betrekkingen kan aanknopen en geen partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomsten kan sluiten.
Sterker nog, de drie Europese instellingen die de ontwikkelingen in Wit-Rusland van nabij hebben gevolgd, namelijk de OVSE, de Raad van Europa en de Europese Unie zelf - de parlementaire trojka -, hebben nadrukkelijk verklaard dat deze niet beantwoorden aan de minimale vereisten van democratie. Zij hebben de betrekkingen met deze republiek verbroken totdat aan de minimale democratische eisen wordt voldaan.
Deze ontwerpresolutie heeft enorme vertraging opgelopen omdat het oorspronkelijke ontwerpverslag over de betrekkingen tussen de Europese Unie en Wit-Rusland vanwege de toenemende uitholling van de democratische vrijheden en de voortdurende schending van de mensenrechten moest worden omgevormd tot een initiatiefresolutie van de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid.
In 1995 had de Europese Unie een overeenkomst inzake handel en commerciële en economische samenwerking klaar die voortbouwde op het sinds 1989 bestaande akkoord tussen de Sovjetunie en de Europese Economische Gemeenschap. Bovendien vervulde de overwinning van Loekasjenko ons aanvankelijk met hoop, maar die vervloog al gauw toen de president in 1996 eigenhandig een rem zette op het democratiseringsproces.
De autoritaire weg die president Loekasjenko is ingeslagen, wordt gekenmerkt door systematische pesterijen van de oppositie, eliminatie van kritische stemmen en het ontstaan van een wijdvertakt cliëntelisme in alle overheidssectoren. De president heeft tevens pogingen ondernomen om de betrekkingen met Rusland aan te halen en op die manier de afhankelijkheid ten opzichte van dit land te versterken, maar Poetin heeft deze ontwikkelingen onlangs een halt toegeroepen. De parlementaire trojka heeft verklaard dat de verkiezingen sinds 1996 geen garanties meer bieden voor de correcte uitoefening van de democratische rechten. Gelet op deze omstandigheden heeft de oppositie zich verenigd in een democratisch platform dat ondertussen gerijpt is en een ruime waaier van zowel rechtse als linkse politieke partijen beslaat - met inbegrip van de communistische partij - die het met elkaar eens zijn over een reeks basispunten. Zij dringen met name aan op democratie en partnerschap met of, in voorkomend geval, toetreding tot de Europese Unie.
De Wit-Russische samenleving is zich in toenemende mate bewust van de noodzaak van democratie. Steeds meer leden van het huidige parlement pleiten voor democratische hervormingen die het wettelijk kader van vrijheden meer op een lijn brengen met wat in de Europese Unie gangbaar is.
Vandaar dat in de aanbevelingen die wij in dit verslag formuleren een tweevoudige aanpak wordt vooropgesteld: enerzijds mag de Europese Unie in de huidige omstandigheden onder geen beding een partnerschap met Wit-Rusland tot stand brengen aangezien een dergelijke overeenkomst zou leiden tot legitimatie van het autoritaire regime en uitstel van het herstel van de democratische waarden, en anderzijds moeten wij meer concrete acties ten uitvoer leggen om uiting te geven aan onze bereidheid tot samenwerking en solidariteit - bijvoorbeeld ten opzichte van de slachtoffers van Tsjernobyl - en bij te dragen aan de versterking van de culturele, sociale en syndicale banden en het democratisch besef. Dat is wat wij met ons voorstel beogen.
Wij mogen uiteraard niet vergeten dat Rusland in dit proces een belangrijke rol kan spelen.
Tot besluit wil ik alle leden van de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid bedanken voor hun onschatbare inbreng. Verder moet ik toegeven dat ik om de hier genoemde redenen niet kan instemmen met een aantal amendementen van mijn eigen fractie.

Patten
Mijnheer de Voorzitter, ik grijp deze mogelijkheid om te debatteren over Wit-Rusland en de betrekkingen tussen Wit-Rusland en de Europese Unie met beide handen aan. Ik wil de rapporteur, de heer Marset Campos, feliciteren met het uitstekende voorbereidende werk dat hij heeft verricht. Ik zal zo dadelijk aangeven op welke punten we het van harte eens zijn met wat de rapporteur heeft gezegd.
De trieste realiteit is dat, net als de vele voorgaande keren dat we over Wit-Rusland hebben gesproken, we ons moeten richten op een groot aantal zeer uiteenlopende onderwerpen: de kwestie van de vermiste personen, de intimidatie van de media, de inperkingen van de vrijheid van meningsuiting en de vrijheid van religie en de recente openlijke confrontatie tussen de Wit-Russische overheid en de Adviserende en Toezichthoudende Groep van de Organisatie voor veiligheid en samenwerking in Europa, de OVSE, in Minsk.
Helaas heeft zich nooit de mogelijkheid voorgedaan een partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst te sluiten met Wit-Rusland. Het land is de enige Europese opvolger van de voormalige Sovjet-Unie die geen bevoorrechte contractuele betrekkingen onderhoudt met de Europese Unie waarbij beide partijen zich duidelijk inzetten voor de bevordering van de gemeenschappelijke waarden democratie en mensenrechten.
Het moge duidelijk zijn dat de huidige betrekkingen tussen de Europese Unie en Wit-Rusland voor beide partijen bijzonder onbevredigend zijn. Terwijl we nieuwe samenwerkingsvormen ontwikkelen met bijvoorbeeld de Russische Federatie en we op het punt staan in te spelen op de specifieke uitdagingen en mogelijkheden van de uitbreiding door nieuwe samenwerkingsvormen te definiëren met die landen die na de uitbreiding onze nieuwe oosterburen worden, heeft Wit-Rusland er jammer genoeg voor gekozen om vanaf de zijlijn toe te kijken.
De Europese Raad van Kopenhagen heeft de Commissie gevraagd voorstellen in te dienen met betrekking tot de toekomstige betrekkingen van de EU met haar buren, waarvan Wit-Rusland er één is. Ik weet nu al zeker dat een aantal afgevaardigden gedurende dit debat zullen willen verwijzen naar het debat over de 'nieuwe buren' of een 'groter Europa'. Uiteraard moeten we voorbereid zijn op het moment dat Wit-Rusland aangeeft dat het klaar is om met ons samen te werken. Gezien de huidige situatie van de democratie, de vrijheid van meningsuiting, de media en de mensenrechten in het algemeen, valt het moeilijk in te schatten wanneer de EU normale betrekkingen met Wit-Rusland zal kunnen onderhouden.
Daarom ben ik dankbaar voor het duidelijke signaal dat dit debat en de resolutie van het Parlement in dit verband zullen afgeven. Toch ben ik het volledig eens met die elementen van de ontwerpresolutie - en ik weet zeker dat die nog terug zullen komen in een aantal verklaringen vandaag - die het belang van Wit-Rusland onderstrepen, niet alleen voor de Europese Unie, maar zeker ook voor de stabiliteit en welvaart in de gehele regio. Ik verzeker u dat dit de grondgedachte is vanwaaruit we te werk gaan. Er zijn vele terreinen waarop de Commissie haar activiteiten en haar samenwerking met Wit-Rusland zou willen intensiveren. Dat varieert van het gezamenlijk aanpakken van de dreiging van grensoverschrijdende georganiseerde misdaad en illegale migratie tot regionale ontwikkeling, economische en structurele hervormingen, milieubescherming enzovoort. Met iedere dag dat deze kwesties blijven liggen, wordt het leven van de Wit-Russen zwaarder en nemen de potentiële risico's aan dit deel van onze toekomstige oostgrens toe.
De Europese Unie heeft op verschillende momenten, vooral vanaf begin 2000, samengewerkt met de OVSE en de Raad van Europa bij pogingen om Wit-Rusland op weg te helpen naar het normaliseren van zijn betrekkingen met de internationale gemeenschap. Wit-Rusland heeft, op diverse momenten, kansen hierop aan zich voorbij laten gaan, onder andere in de aanloop naar de verkiezingen van 2000 en 2001.
Het Europees Parlement en zijn delegatie voor de betrekkingen met Wit-Rusland, Moldavië en Oekraïne heeft een zeer actieve rol gespeeld in het kader van de parlementaire trojka, samen met de parlementaire vergaderingen van de OVSE en de Raad van Europa. De Europese Unie heeft haar officiële contacten met Wit-Rusland beperkt tot een absoluut minimum. Toch is deze alternatieve vorm van politieke dialoog buitengewoon nuttig en laat deze zien dat de gekozen afgevaardigden van de drie organisaties ten aanzien van Wit-Rusland met één stem spreken wat betreft de minimum standaarden van democratie en mensenrechten.
De Commissie is het van harte eens met de nadruk die in de ontwerpresolutie wordt gelegd op het versterken van de dialoog met het maatschappelijk middenveld, ngo's, democratische krachten, de media en de universiteiten in Wit-Rusland. Maar wat betreft de oproep aan de Commissie in paragraaf 9 van de ontwerpresolutie 'om in haar voorstel voor een 'Groter Europa' een speciale strategie te ontwikkelen voor de democratisering en de ontwikkeling van een sociale markteconomie in Wit-Rusland? lijkt het mij duidelijk dat ondersteuning of hulp van de Commissie alleen de vorm kan hebben van steun aan een allesomvattende regeringsstrategie. Een dergelijke strategie van de Commissie kan immers nooit de plaats innemen van een strategie van Wit-Rusland zelf. De drijvende kracht achter dergelijke veranderingen moet echt vanuit Wit-Rusland komen. Helaas lijkt dit nog niet het geval te zijn.
Wat we wel kunnen en zullen doen in de Commissie is de instrumenten die we tot onze beschikking hebben aanwenden om steun en assistentie te blijven geven aan maatschappelijke organisaties aan de basis, aan journalisten en onafhankelijke media, aan universiteiten en - wanneer dat gepast is - aan locale overheden. Binnen de beperkingen die in 1997 zijn aangegeven door de Raad algemene zaken gaat de Commissie ook verder met het geven van technische assistentie bij regionale en grensprojecten, evenals projecten die te maken hebben met de nasleep van de Tsjernobyl-ramp.
Bij de roep om een grotere inzet op het gebied van assistentie moeten we niet vergeten hoe moeilijk de situatie in Wit-Rusland is. Het is immers juist de overheid die het werk van buitenlandse donoren en hun partners in Wit-Rusland zo ontzettend moeilijk maakt, onder andere met instrumenten als het beruchte 'decreet nr. 8'.
We hadden samen met het OVSE-Bureau voor Democratische Instellingen en Mensenrechten in Wit-Rusland diverse projecten op stapel staan. Uiteraard is de implementatie van die projecten op losse schroeven komen te staan na de de facto sluiting van het bureau van de Adviserende en Toezichthoudende Groep van de OVSE in Minsk afgelopen oktober. Pas na de beslissing van veertien EU-lidstaten op 19 november 2002 om president Loekasjenko en zeven andere vooraanstaande figuren uit Wit-Rusland geen visum meer te verlenen werd er eindelijk een compromis bereikt over het opzetten van een nieuw OVSE-Bureau in Minsk per 1 januari 2003.
De komende weken en maanden zullen moeten uitwijzen of de Wit-Russische autoriteiten eindelijk bereid zijn de weg in te slaan die leidt naar vrijheid, democratie en verbetering van de mensenrechtensituatie. Genormaliseerde betrekkingen met de OVSE zouden een eerste stap in de goede richting zijn. Voldoen aan de minimale standaarden tijdens de eerstvolgende lokale verkiezingen in maart zou een tweede stap zijn, die daarna gevolgd zou moeten worden door een overtuigende poging om aan alle voorwaarden te voldoen die in de ontwerpresolutie van het Parlement worden genoemd.
Dit soort criteria kunnen de weg effenen naar de uiteindelijke toetreding van Wit-Rusland tot de Raad van Europa en kunnen, daarna, perspectief bieden op een geleidelijke normalisering van de betrekkingen met de Europese Unie.
Ik ben de rapporteur buitengewoon dankbaar voor het werk dat hij heeft verricht om deze dingen - naar wij allen hopen - in de toekomst mogelijk te maken.
Sacrédeus (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, hierbij wil ik de heer Marset Campos bedanken voor zijn grondige werk in verband met dit verslag, dat gekenmerkt wordt door een grote consensus. Het debat dat commissaris Chris Patten noemt, is erg belangrijk. De Europese Unie gaat een offensief beleid voeren en wijzigt haar betrekkingen met Wit-Rusland ten opzichte van vroeger. Het staat buiten kijf dat dit buurland van de Unie een pariastaat is. Desondanks is het van belang dat, zoals een aantal amendementen van onder meer de Fractie van de Europese Volkspartij en de Europese Democraten aangeeft, er een gestructureerde dialoog met Wit-Rusland wordt begonnen. Chris Patten geeft aan hoe deze dialoog vormgegeven moet worden. Als Europees Parlement is het onze taak om te eisen dat een dergelijke gestructureerde dialoog er komt. Het gaat om gemeenschappelijke binnenlandse en grensoverschrijdende belangen zoals illegale immigratie, sekshandel en mensensmokkel, met inbegrip van vrouwenhandel. Het is erg belangrijk dat wij van de kant van de Europese Unie een gestructureerde dialoog starten met en druk uitoefenen op de Wit-Russische overheid. Niet door het land in een isolement te plaatsen, maar door actieve betrokkenheid en overleg met de autoriteiten.
Naar mijn mening is dit het moment waarop de Europese Unie de prioriteit aan Wit-Rusland moet geven. Met name omdat de Unie zo verdeeld is over de kwestie-Irak, is het belangrijk dat wij, wat betreft Wit-Rusland, inhoud geven aan het uiteengevallen gemeenschappelijke buitenlands en veiligheidsbeleid dat is vastgelegd in het Verdrag van Maastricht. Juist nu de Europese Unie zo verdeeld is, moeten wij ons richten op gebieden waarop wij wel krachtig kunnen optreden. Wij moeten goed naar onszelf kijken en onszelf de vraag stellen of wij tot nu toe voldoende kracht en energie hebben getoond ten aanzien van Wit-Rusland.
Zoals bekend kampt Wit-Rusland met enorme problemen. Zo wordt het land door zijn leider welbewust op een dictatoriale manier bestuurd. Oppositiepolitici en anderen, zoals Victor Gonchar, Anatoly Krasovksy en Yuri Zaharenko, verdwijnen zonder dat wij weten wat er met hen gebeurt. Er is nauwelijks vrijheid van vereniging; op die manier tracht het regime de vakbonden in bedwang te houden. De wetgeving inzake godsdienstvrijheid beperkt het recht van nieuwe evangelische kerken om er vrij te functioneren. Bovendien verdwijnen politici niet alleen, maar worden zij ook gevangengezet. Het is van strategisch belang dat wij Wit-Rusland niet in een isolement plaatsen, maar dat wij met het land in gesprek gaan. Wit-Rusland heeft zelf voor zijn isolement gekozen. Laten wij als Europese Unie onze krachten bundelen en de nieuwe betrekkingen met Wit-Rusland verbeteren, waarbij wij democratie en naleving van de mensenrechten eisen.

Wiersma (PSE).
Complimenten voor de heer Marset Campos en met name voor de manier waarop hij een consistente lijn in het verslag heeft verwoord. Consistent met alle uitspraken en acties van het Europees Parlement in de afgelopen jaren. Wie het verslag zoals het in de Commissie buitenlandse zaken is aangenomen leest, zal moeite hebben zich voor te stellen dat het gaat om een Europees land dat vanaf volgend jaar mei een buurstaat zal zijn. Het rapportcijfer is ronduit vernietigend. Ondanks alle pogingen daartoe, ook van de kant van het Europees Parlement via de parlementaire trojka met de OVSE en de Raad van Europa, heeft zich sinds 1997 geen enkele verbetering in de democratische toestand voorgedaan. Er is eerder sprake van het omgekeerde.
De belangrijkste conclusie moet dan ook zijn dat er geen reden is het beleid van min of meer bevroren relaties met het huidige regime te veranderen zolang president Loekasjenko zijn politiek van zelfisolering doorzet. En dat is zeer spijtig voor de tien miljoen inwoners van dat land die beter verdienen. De politiek van dat land staat een verbetering van de betrekkingen in de weg en daarmee ook van een gewenste samenwerking op tal van gebieden waaronder het humanitaire. Zolang president Loekasjenko geen wezenlijke stappen zet in de richting van meer democratie is het voor de Europese Unie niet mogelijk aan een positief beleid invulling te geven. Dat is jammer omdat bijvoorbeeld onze toekomstige grenzen met het land daartoe wel degelijk aanleiding geven.
De Europese Unie moet wel doorgaan met het steunen van alternatieve krachten in Wit-Rusland. Ik denk met name aan de onafhankelijke media maar ook aan de derde sector en wat wij de civil society noemen. Zonder interne dynamiek in dat land, zonder een interne democratische beweging zal de situatie niet snel veranderen. Ook moet de hulp aan de slachtoffers van Tsjernobyl worden verbeterd. Eerder is in dit Parlement in het kader van de begroting al gesproken over het verstrekken van extra steun aan kankerziekenhuizen in dat land.
Het verslag van de heer Marset Campos bevat ook een impliciete oproep aan de Russische Federatie om zich meer te bekommeren om het democratische gehalte van het Wit-Russische regime. Ik heb enkele malen meegemaakt dat de Russen president Loekasjenko feliciteerden met een verkiezingsresultaat nadat de hele Raad van Europa en de EU dat hadden afgekeurd. Dat gaat natuurlijk niet. Dat is een soort tegenstelling waarmee wij niet verder kunnen. Zijn de Russen werkelijk van plan een Unie aan te gaan met een land waarvan de leiding zo slecht ligt bij de Europese Unie en de andere Europese organisaties? Ik vraag daarom van de Raad en van de Commissie met name, in het overleg met de Russische Federatie wat nadrukkelijker op dit punt te wijzen. De gezamenlijke economische en politieke druk van de Europese Unie en Rusland, en de noodzaak van een grotere interne dynamiek, waar ik al op wees, zullen uiteindelijk doorslaggevend blijken te zijn. Druk van buiten en druk van binnen, en met name ook met enige nadruk op het economische element. Hopelijk zal deze notie ook terug te vinden zijn in de komende mededeling over een wijder Europa. En intussen moeten wij het doen met het kanaal dat wij zelf mede hebben geschapen, de parlementaire trojka, om een minimum aan dialoog met het land in stand te kunnen houden. Maar het blijft triest en zeer frustrerend.

Malmström (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij hoopt dat Wit-Rusland ooit toe kan treden tot de Europese Unie. Wij hopen dat het land democratisch wordt en de mensenrechten en de beginselen van de rechtsstaat gaat naleven. Ook hopen wij dat de markteconomie er wordt geïntroduceerd, zodat de bevolking van Wit-Rusland, die het zwaar te verduren heeft gehad, kan profiteren van economische voorspoed en in de toekomst durft te geloven. Helaas hebben we nog een lange weg te gaan voordat dit is bereikt. De ontwikkelingen in het land gaan de verkeerde kant op en ik overdrijf niet als ik Loekasjenko als een afschuwelijke communistische dictator betitel. De recentelijke vriendschapsbetuigingen aan dictator en vriend Saddam Hoessein liggen geheel in lijn met wat wij weten over deze Wit-Russische leider.
De lijst van schendingen in Wit-Rusland is eindeloos: journalisten worden gevangengenomen en verdwijnen, er is geen vrijheid van meningsuiting, mensen worden vervolgd en mishandeld, tegenstanders worden gefolterd, verkiezingen zijn een farce en er vinden veelvuldig executies plaats. Bovendien is Wit-Rusland zowel het land van herkomst als het doorvoerland van een omvangrijke handel in vrouwen en kinderen en circuleren er in zeer groten getale illegale wapens.
Het is zonneklaar dat officiële en formele contacten met het Wit-Russische regime niet mogelijk zijn. Hoewel ik het idee van een gestructureerde dialoog toejuich, vraag ik mij af in welke vorm dit overleg met het huidige regime zou moeten plaatsvinden. Daarentegen is het belangrijk, zoals commissaris Patten al zei, om de bestaande kleine en dappere oppositie te steunen, dat wil zeggen oppositiepartijen, mensenrechtenorganisaties, vrijwilligersorganisaties en journalisten. Zij ondervinden veel tegenwerking en kunnen onze hulp goed gebruiken. Deze steun kan het beste verleend worden in samenwerking met de OVSE, de Raad van Europa en de Verenigde Naties. De trojka, waar het Europees Parlement ook onderdeel van uitmaakt, vervult eveneens een zeer belangrijke functie.
Mijnheer de Voorzitter, wij zien de ontwikkelingen in Wit-Rusland niet voor niets somber in, maar dat is geen reden om de zwaar beproefde bevolking van het land in de steek te laten. Wij moeten druk blijven uitoefenen op het regime en de autoriteiten. De ophanden zijnde lokale verkiezingen zijn hiervoor een belangrijk handvat.
Mijn fractie staat achter het gedegen verslag van de heer Marset Campos en wil hem gelukwensen met dit werk.

Frahm (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, Wit-Rusland wordt zoals bekend de nieuwe buur van de EU en daarom is het ongelooflijk belangrijk dat we ons gaan bezighouden met de gebeurtenissen aldaar en dat we het land serieus nemen. Mijn fractiegenoot heeft dan ook een belangrijk verslag geschreven, dat duidelijk maakt hoe kritiek en moeilijk de situatie is, voor wie dat nog niet wist. Als we het over mensenrechten, democratie enzovoort hebben, gaan veel zaken de verkeerde kant op.
Ik wil mijn hartelijke dank uitspreken aan de heer Marset Campos voor een ongelooflijk goed verslag over een uiterst belangrijk onderwerp. Nu is het zo dat mijn fractie een confederale fractie is en daarom is het geen wet van Meden en Perzen dat we elkaar de loftrompet steken, maar ik kan in elk geval namens Noords Groen Links zeggen dat Pedro onze volledige steun geniet ten aanzien van hetgeen hij in zijn verslag heeft geschreven.
Onze confederale structuur betekent ook dat er amendementen vanuit de fractie zijn gekomen waarover wij het niet eens zijn en die ik, net als de rapporteur, niet steun. Uit dit verslag blijkt dat er veel moet gebeuren, wil Wit-Rusland ooit in de situatie belanden waarin het lid van de EU kan worden. En ik hoop dat het dat ooit wordt. Allereerst is er een ontwikkeling aan het democratisch front vereist en op dat punt kan de EU naar mijn idee een doorslaggevende rol spelen, als wij dat willen. Als goede democraten zou het onze taak moeten zijn steun te geven aan die activiteiten binnen en buiten Wit-Rusland, die tot doel hebben de situatie voor de gewone mensen en voor de democratische bewegingen te veranderen. De kerk is al genoemd, maar ik denk ook aan de vakbonden en een reeks van journalisten, die werkelijk eersteklas werk verrichten om het land in de juiste richting te duwen.

Schroedter (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, ook ik wil allereerst de rapporteur, Pedro Marset Campos, bedanken. In dit verslag worden de belangrijkste conclusies van de werkzaamheden van dit Parlement in de afgelopen jaren heel goed samengevat. Daarom is het een belangrijk document bij de discussies over Wit-Rusland.
In dat verband is het ook van belang nog een keer te wijzen op het feit dat dit land niet geïsoleerd wordt door toedoen van de Europese instellingen. Het is de dictator van het land zelf die de crisis heeft veroorzaakt en die alle democratische uitingen verbiedt en onderdrukt.
Wij zijn nog ver verwijderd van normale betrekkingen met dat land. Wat dat betreft, heeft u helemaal gelijk, mijnheer de commissaris. De realiteit is echter dat Wit-Rusland onze buur blijft en wij moeten proberen om het zelfgekozen isolement van dat land te doorbreken. Als wij daar in het kader van de normale betrekkingen niet in slagen, is het toch noodzakelijk, commissaris Patten, dat de Europese Unie een strategie ontwikkelt voor haar houding ten opzichte van dat land. Ik zou het een goede zaak vinden als uw aandacht met name naar paragraaf 9 uitgaat. In paragraaf 9 verzoeken wij om een strategie voor de betrekkingen met dat land. Dat betekent dat wij ons afvragen op welke terreinen wij belangrijke diplomatieke instrumenten als 'belonen en straffen' moeten gebruiken, of anders gezegd, welke instrumenten wij moeten inzetten: wanneer passen wij sancties toe en wanneer gebruiken wij steunmaatregelen? De instrumenten waar wij tot nu toe over beschikken, zijn vaak niet adequaat en zouden voor Wit-Rusland dus aangepast moeten worden. In paragraaf 9 is heel duidelijk vastgelegd in welke richting die aanpassingen plaats zouden moeten vinden en op welke gebieden meer actie ondernomen moet worden dan in het kader van het laatste programma is gebeurd. Dat is het doel van dit paragraaf 9 waarvan de inhoud de Commissie zeer goede aanknopingspunten kan bieden.
Ik zou er ook nogmaals op willen wijzen dat de lokale verkiezingen - en dus ook onze waarneming ter plekke - van groot belang voor de toekomstige betrekkingen kunnen zijn. Ik hoop dat wij samen met de Commissie een goede strategie voor deze kwestie kunnen ontwikkelen.
Belder (EDD).
Voorzitter, de betekenis van Wit-Rusland voor de Europese Unie staat buiten kijf. Nu al loopt meer dan 60 procent van de handel tussen de Unie en Rusland over Wit-Russisch territorium. Straks in het jaar 2004, na de voorziene toetreding van Polen, Litouwen en Letland tot de EU, wordt Wit-Rusland één van Europa's nieuwe buren. Normale betrekkingen zijn dus zeer gewenst. Tot op heden blokkeert het presidentiële bewind in Minsk deze ontwikkeling.
Dat is geen reden om bij de pakken neer te zitten. Communicatie met de gezagsdragers én de burgermaatschappij van Wit-Rusland, is noodzakelijk. De rol, die de Russische Federatie in de voorliggende resolutie krijgt toebedeeld, is terecht. Juist Rusland kan, via de onderlinge economische verstrengeling, een voet tussen de deur krijgen. Geheel conform president Poetins economische concept van 'modernisering door Europeanisering?!
Bij Europese moderniteit hoort in EU-optiek onlosmakelijk de democratische rechtsstaat. Daarvan is het Wit-Rusland onder Loekasjenko ver verwijderd. Eerlijk, maar met compassie voor de snel verarmende bevolking, wijst rapporteur Marset Campos tal van schendingen van elementaire grondrechten aan. Aan de Raad, de Commissie en dit Huis vraag ik in dezen om speciale aandacht in de komende tijd voor de uitwerking van de aangescherpte godsdienstwet in Wit-Rusland. Hoe gaat de registratie van christelijke gemeenten en kerken verlopen? Geloofsvrijheid, mijnheer de Voorzitter, mag toch geen zaak van Loekasjenko en de Orthodoxie zijn? Ook naleving van dit wezenlijke grondrecht bevordert een normalisering van de betrekkingen tussen EU en Wit-Rusland.

Kronberger (NI).
Mijnheer de Voorzitter, het uiten van kritiek op het politieke systeem van Wit-Rusland is uiteraard gerechtvaardigd. Dat geldt echter ook voor de andere landen van de voormalige Sovjet-Unie. Ik wil erop wijzen dat er in Wit-Rusland ook sprake is van zeer positieve initiatieven. Ik denk hierbij aan de Sacharov-universiteit in Minsk waarvan de milieuactiviteiten als baanbrekend beschouwd kunnen worden. De Europese Unie dient dergelijke hervormingsinitiatieven intensiever te ondersteunen. Dat zal op den duur ook een bijdrage leveren aan de democratisering van het land. In het afgelopen jaar heb ik sterk de indruk gekregen dat de levensomstandigheden ten opzichte van de voorgaande jaren verbeterd zijn. Uiteraard kan een kort bezoek aan een land echter geen volledig beeld geven.
Helaas kan wat de gevolgen van Tsjernobyl betreft nog steeds niet het signaal 'veilig' worden gegeven. De massale sterfte in de Gomel-regio gaat nog steeds door. Mensen die ouder zijn dan 45 jaar, krijgen vanwege geldgebrek geen therapie meer. De internationale gemeenschap dient dan ook meer aandacht aan dit probleem te besteden en met name ook meer materiële hulp te verschaffen.

Stenzel (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, door de uitbreiding van Europa verandert het politieke milieu. Toekomstige lidstaten als Letland, Litouwen en Polen zullen vanaf mei 2004 in EU-verband aan Wit-Rusland grenzen. Wit-Rusland is een land dat dus aan de Europese Unie zal grenzen; een land dat een overblijfsel is uit de erfenis van de ineengestorte Sovjet-Unie en zowel politiek, economisch als qua rechtsstaat gekenmerkt kan worden als hekkensluiter en probleemgeval. Deze negatieve ontwikkeling van een land met een dictatoriaal regime dat een buurland van de Europese Unie zal worden, kan ons niet onverschillig laten. Wit-Rusland isoleert zich in toenemende mate. De OVSE-missie in Minsk is bijvoorbeeld niet verlengd en de Raad van Europa wijst deelname van Wit-Rusland aan zijn organisatie af. Het isolement van Wit-Rusland wordt dus steeds groter en zo komt er natuurlijk geen verbetering in de situatie. Daarom is het positief dat het Europees Parlement met zijn verslag probeert om die situatie wel te verbeteren. Al was het alleen maar om een signaal aan de weliswaar zwakke, maar toch aanwezige democratische krachten in de oppositie te geven zodat zij gestimuleerd worden om bij de komende gemeenteraadsverkiezingen in maart een teken van leven te geven.
Een land dat zich op deze manier afsluit van een op Europa gerichte ontwikkeling, wordt natuurlijk ook een veiligheidsprobleem voor de Europese Unie. Vanwege de feitelijk afwezige grensbeveiliging met het buurland Rusland - waarmee zowel economisch als politiek nauwe banden worden onderhouden - is Wit-Rusland het belangrijkste doorreisland voor illegale migratie vanuit Rusland naar de EU. Wat de illegale migratie betreft, is Wit-Rusland belangrijker als doorreisland dan als land van oorsprong. Er is thans een duidelijke trend te onderkennen van migratie vanuit het Indische subcontinent en Irak via Wit-Rusland en Oekraïne naar Oostenrijk. In de afgelopen maanden is gebleken dat het aantal probleemgevallen dat vanuit Minsk in Oostenrijk arriveert, steeds groter wordt. In toenemende mate komen op het vliegveld Wenen-Schwechat illegale immigranten uit Irak en India met vliegtuigen uit Minsk aan. Daarom is een gestructureerde dialoog - zodra de omstandigheden het toelaten - zeer wenselijk.
Volcic (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, wij zouden het fijn vinden als Wit-Rusland buurland wordt van het communautaire Europa en misschien zelfs te zijner tijd toetreedt tot de Unie. Bij bepaalde landen vraagt men zich af in hoeverre zij deel kunnen uitmaken van Europa, maar voor Wit-Rusland bestaat dat probleem niet, omdat het in Europa ligt. Echter, uit de laatste controle van de situatie die de Raad van Europa een paar maanden geleden heeft uitgevoerd, blijkt dat Wit-Rusland onmogelijk uitgenodigd kan worden om deel te nemen aan zijn parlementaire Vergadering. Vanuit democratisch oogpunt is de situatie namelijk niet echt veranderd. Toch is het Europees Parlement geduldig en hoopt het dat er een initiatief wordt ontplooid dat enige invloed kan uitoefenen om bepaalde rechten te herstellen. In eerste instantie gaat het er misschien ook om dat men het eens moet worden over de betekenis van bepaalde definities, want soms krijg je de indruk dat er maar een beetje langs elkaar heen wordt gepraat en dat de twee partijen het niet met elkaar eens kunnen worden over de betekenis van het woord 'democratie?. Het is waar dat Wit-Rusland om verscheidene redenen met Rusland verbonden kan worden, maar het is in zijn eigen belang om te trachten een zeker evenwicht te handhaven. De komende gemeenteraadsverkiezingen worden hoe dan ook een testcase om na te gaan of er al dan niet vooruitgang is geboekt op het vlak van de grondrechten. Afschaffing van de doodstraf, vrijheid van pers, van vereniging, van godsdienst: dat zijn de minimale voorwaarden, maar hoe lang duurt het nog voordat dat werkelijkheid wordt en het overleg hervat kan worden? In geopolitiek opzicht ligt het voor de hand: vroeg of laat zal het zover zijn. Door de welig tierende corruptie, de armoede en de onlusten is in 1994 Loekasjenko in het zadel geholpen. Hij heeft drastische maatregelen getroffen. Daardoor is de corruptie wel gedeeltelijk teruggedrongen, maar zijn neiging tot autoritair optreden heeft hij gecombineerd met een vorm van geleide economie die indertijd de Sovjetunie al de das heeft omgedaan, en sedertdien is er niet veel veranderd. Wij hopen dat er nu snel spijkers met koppen worden geslagen.

Väyrynen (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, de Europese Unie probeert op alle mogelijke manieren dusdanige druk op Wit-Rusland uit te oefenen dat dit land de mensenrechten gaat respecteren en democratische hervormingen gaat doorvoeren. Tot nu toe hebben wij de voorkeur gegeven aan strafmaatregelen boven stimulerende maatregelen.
In de toekomst is het verstandiger naar positievere manieren te zoeken om onze doelen te bereiken. Na de uitbreiding van de Europese Unie wordt Wit-Rusland een buurland van ons dat een gezamenlijke grens heeft met maar liefst drie nieuwe lidstaten: Letland, Litouwen en Polen. Wij moeten Wit-Rusland aansporen zijn staatkundige soevereiniteit te bewaren en zich tegelijkertijd op Europese samenwerking te richten. Multilaterale samenwerking biedt ons een goed forum voor samenwerking met Wit-Rusland.
De situatie in de Raad van de Oostzeestaten verandert wanneer de Baltische staten en Polen van buurlanden lidstaten worden. In die situatie moet de Europese Unie meer dan tot nu toe betrokken zijn bij het werk van de raad en meer geld geven aan projecten die in het kader daarvan worden uitgevoerd. Met de uitbreiding van de Unie neemt de betekenis van grensoverschrijdende samenwerking toe. Wij moeten vooral Letland, Litouwen en Polen aanmoedigen de grensoverschrijdende samenwerking met Wit-Rusland te verbeteren. De Unie moet er rekening mee houden dat zij in de toekomst projecten in het kader daarvan moet financieren.
Voor de grensoverschrijdende samenwerking moet er in de Europese Unie een nieuw financieel mechanisme worden gecreëerd, ofwel in het kader van TACIS of als aparte regeling. De Unie moet aanzienlijk meer geld dan tot nu toe besteden aan de ontwikkeling van onze buurlanden en vooral de grensregio's. De verschillen in levensstandaard moeten ook aan de buitengrenzen van de Unie doeltreffend worden verkleind.

Coûteaux (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, geachte vertegenwoordigers van de lidstaten, hoewel wij achter de algemene doelstelling van het verslag-Marset Campos staan, namelijk het aanhalen van de banden met Wit-Rusland - hetgeen we overigens ook met Rusland zouden moeten doen - kunnen wij niet instemmen met de voorwaarden die hieraan gesteld worden, noch met de middelen waaraan de voorkeur wordt gegeven. We zijn namelijk bezig vanuit het soort rechtsopvatting te handelen dat wij, om het maar eens zo te zeggen, op Irak toepassen. Met andere woorden, wij willen niet zozeer staten erkennen, als wel regeringsstelsels uitkiezen.
Deze logica kan verstrekkende gevolgen hebben. Het is namelijk niet onze taak om regeringen te beoordelen. Het bewind van president Loekasjenko voldoet misschien niet aan de criteria van onze democratieën, die overigens verre van perfect zijn en zelfs steeds meer verstoken van alle inhoud naarmate de nationale regeringen meer macht wordt afgenomen. Tijdens mijn verblijf in Minsk in het kader van een missie voor dit Parlement heb ik echter kunnen vaststellen dat de democratie ondanks alles daadwerkelijk vooruitgang boekt, dat pluralisme geen hol woord is en vooral dat president Loekasjenko een zekere legitimiteit geniet. Dit laatste is te verklaren doordat hij na de ineenstorting van de Sovjet-Unie een einde maakte aan een reeks kortstondige regeringen die de Wit-Russische bevolking tot wanhoop hadden gedreven door ongebreidelde privatiseringen - zelfs de fundamentele openbare diensten werden niet gespaard, die hierdoor in handen kwamen van westerse bedrijven - en vooral door te trachten Wit-Rusland tegen de zin van de Wit-Russische bevolking los te weken van Rusland.
Het is evenmin onze taak de oppositie of om het even welke politieke partij aan te moedigen, noch ngo's in feite te gebruiken voor ondermijningsdoeleinden, zoals in het verslag wordt aanbevolen. Bovendien is het niet onze taak om Wit-Rusland dit of dat economisch model op te leggen. Dames en heren, dit zijn zeer gevaarlijke middelen aangezien de internationale gemeenschap niet in vrede kan leven indien een of meer staten, omdat ze rijk en machtig zijn, zich het recht toe-eigenen regeringen die hun niet aanstaan af te zetten en daarvoor in de plaats regeringen aan te stellen die op hun hand zijn. Onder deze voorwaarden is er geen sprake van vrede.
Laten we derhalve de staten respecteren zoals ze zijn en de volkeren zoals ze zijn. Wit-Rusland maakt - wat er ook gebeurt - deel uit van Europa, en dat al eeuwenlang. Wit-Rusland zal voor onze landen in ieder geval een belangrijke partner zijn en voor Frankrijk een partner van het allergrootste belang.

Tannock (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, Wit-Rusland is het laatst overgebleven bastion van de neo-sovjetideologie. Het land is nu van politiek belang, aangezien het in 2004 een buurland van de Europese Unie wordt. Het is positief dat het, anders dan een aantal van de omliggende landen, geen etnische onrust kent en dat het unilateraal afstand heeft gedaan van zijn nucleaire wapenarsenaal en een groot deel van zijn conventionele wapens. Ook kent het, en dat is verrassend, nog steeds een economische groei van vier procent.
Helaas is Wit-Rusland nadat Loekasjenko in 1994 tot president werd gekozen, afgezakt naar een autoritair systeem waar vrijheid van taal en godsdienst beperkt zijn. Maar Loekasjenko is geen Saddam Hussein. Na zijn verkiezing zag het er aanvankelijk naar uit dat het gezag zou worden gehandhaafd, de corruptie zou worden uitgeroeid en de economie weer op de rails zou worden gezet en dat met name een halt zou worden toegeroepen aan de verkoop van waardevolle activa en de belastingontduiking die we in de andere GOS-landen zien.
Er wordt momenteel zware druk op Wit-Rusland uitgeoefend om de grens met Rusland en Oekraïne beter te bewaken teneinde een verdere stroom van immigranten te voorkomen en de Europese Unie dient op dit vlak met het land samen te werken, ongeacht de aard van de regering in Minsk. Het bedrijfsleven in Wit-Rusland kan niet efficiënt functioneren en de gevolgen van de ramp van Tsjernobyl zijn nog steeds duidelijk merkbaar. Naar verluidt wordt de oppositie gedwarsboomd, wordt critici het zwijgen opgelegd en wordt er door het hele land aan vriendjespolitiek gedaan.
De komende gemeenteraadsverkiezingen in maart 2003 zullen moeten uitwijzen of er ruimte is voor gunstige politieke ontwikkelingen in Wit-Rusland en we hopen dat er waarnemers van dit Parlement zullen worden uitgenodigd. De Europese Unie moet eerst het verkiezingsresultaat afwachten en daar vervolgens op inspelen aan de hand van een stap-voor-stap-beleid. 
Binnen Wit-Rusland groeit de behoefte aan democratie. Daarom moeten er meer contacten worden gelegd tussen het Westen en pro-democratische parlementariërs om te voorkomen dat het land zichzelf isoleert.
Tot slot nog dit: als de bevolking van Wit-Rusland dat wil, moeten we toetreding tot de EU op langere termijn in het vooruitzicht stellen.

Patten
Mijnheer de Voorzitter, ik heb inhoudelijk niet veel toe te voegen aan de inleiding die ik eerder gaf. Maar aangezien er een paar keer naar het debat over een groter Europa is verwezen, is het wellicht zinvol dat ik de leden van dit Parlement op de hoogte houd van onze visie op dit terrein.
De Commissie heeft het voornemen vóór de Raad Algemene Zaken en Externe Betrekkingen in maart met een mededeling over een groter Europa te komen naar aanleiding van de opdracht die we in Kopenhagen hebben gekregen. Deze dwingt ons niet alleen te kijken naar onze buren in het oosten - waar we vandaag aandacht aan schenken - maar ook naar onze zuider- en oosterburen in ruimere zin. In het kader van die mededeling zullen we moeten inhaken op het punt dat de heer Väyrynen zo duidelijk naar voren bracht, namelijk de financiële instrumenten en het belang van de noordelijke dimensie en de diverse aspecten ervan die bij een serieus buurlandenbeleid een rol spelen. We zullen ons grondig met deze punten moeten bezighouden.
Ik wil eindigen met een telegram in verband met wat ik aan het begin zei: we willen Wit-Rusland onze vriendschap aanbieden en het land uitnodigen tot samenwerking, maar dat vereist een heel andere houding van Wit-Rusland ten opzichte van de politieke en eerlijk gezegd ook de economische waarden die wij hoog in het vaandel hebben. Ik hoop dat er de nodige veranderingen in Wit-Rusland zullen plaatsvinden waardoor wij nauwere betrekkingen met dit belangrijke land kunnen ontwikkelen. Maar, om het in schaaktermen uit te drukken, de regering van Wit-Rusland is aan zet.

De Voorzitter.
 Hartelijk dank, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt vandaag om 12.00 uur plaats.
(De vergadering wordt enkele minuten onderbroken in afwachting van de stemming)

De Voorzitter.
Wij gaan nu over tot de stemming.
Verslag (A5-0006/2003) van mevrouw Anna Karamanou, namens de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken over het initiatief van het Koninkrijk Spanje met het oog op de aanneming van een verordening van de Raad betreffende wijzigingen in de Schengen-voorschriften betreffende de afgifte van visa aan de grens, inclusief aan zeelieden (8372/2002 - C5-0289/2002 - 2002/0810(CNS)) 
Vóór de stemming:

Karamanou (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, ik wilde het Parlement mededelen dat mijn verslag gaat over het initiatief van Spanje dat tot doel heeft de procedures te vereenvoudigen en de Schengen-bureaucratie te verminderen via de verstrekking aan de buitengrenzen van collectieve visa aan zich in transit bevindende zeelieden. Daarmee wil men tegemoet komen aan de lidstaten die over een koopvaardijvloot beschikken.
Met mijn verslag wordt het oorspronkelijk voorstel aanzienlijk verbeterd. Daarmee wordt namelijk voorzien in de bescherming van de individuele rechten van de burgers en van de persoonlijke gegevens aan de hand van de relevante Schengen-bepalingen die ten grondslag liggen aan de onderhavige verordening. Met mijn verslag wordt eveneens de tekst veranderd, in die zin dat de daarin gebruikte taal geslachtsneutraal is. Wij weten namelijk dat de laatste tijd ook veel vrouwen gaan varen. Het belangrijkste is evenwel dat wij het criterium van de gemeenschappelijke nationaliteit hebben verworpen. Er zijn geen voldoende redenen om te eisen dat bij de toekenning van collectieve visa het moet gaan om zeelieden van dezelfde nationaliteit. In het verslag wordt dus voorgesteld te voorzien in de mogelijkheid om voor korte duur een groep van vijf tot vijftig personen collectieve visa te verstrekken, ook indien zij niet allen dezelfde nationaliteit hebben. Daarmee komt men tegemoet aan de Europese scheepvaart.

Paulsen (ELDR)
Mijnheer de Voorzitter, het zou überhaupt geen problemen opleveren als E 425 konjac verboden zou worden. Het is een volledig overbodig additief, dat bovendien schadelijk is.
Mijn voorstel en dat van de volledige parlementaire commissie om de Commissie de lijsten van alle levensmiddelenadditieven te laten doorlopen, vanuit het bewustzijn dat kinderen deze additieven binnenkrijgen, is daarentegen enigszins controversieel. Het gaat vooral om frisdrank, snoepgoed en andere dingen waarvan kinderen meer consumeren dan goed voor ze is. Ik raad hierbij aan om tegen amendement 1 en 3 te stemmen als de Commissie belooft deze lijsten met additieven te wijzigen en deze binnen een redelijke termijn aan een onderzoek te onderwerpen. Het is daarom een kwestie voor de Commissie.

Patten
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik mevrouw Paulsen namens mijn collega, de heer Byrne, mededelen dat wij haar zeer dankbaar zijn voor het werk dat ze als rapporteur heeft verricht ten aanzien van dit uiterst belangrijke onderwerp.
Ik zal meteen reageren op het punt dat ze naar voren bracht. Ik kan bevestigen dat herziening van de voorwaarden voor goedgekeurde levensmiddelenadditieven in de algemene kaderrichtlijn én in de drie specifieke richtlijnen inzake de diverse soorten additieven noodzakelijk is. De kaderrichtlijn schrijft voor dat levensmiddelenadditieven opnieuw dienen te worden beoordeeld zodra daar behoefte aan is. Op grond van de specifieke richtlijnen dienen de lidstaten de consumptie van levensmiddelenadditieven te controleren en moet de Commissie aan de hand van de van de lidstaten verkregen informatie verslag uitbrengen aan het Parlement en de Raad. De Commissie heeft twee jaar geleden, in 2001, een eerste verslag gepresenteerd. Ik wil onderstrepen dat dit verslag handelde over de consumptie van levensmiddelenadditieven door volwassenen én kinderen. In het verslag werden additieven genoemd waarover preciezere gegevens moeten komen. Er werd met name geconcludeerd dat de lidstaten de consumptie door kinderen van een aantal additieven, zoals sulfiet en benzoaat, beter moet evalueren. Volgend jaar verschijnt het tweede verslag.
Afgelopen oktober heeft de Commissie de lidstaten formeel gewezen op hun verplichting de informatie voor dit nieuwe verslag aan te leveren. Drie lidstaten hebben ondertussen informatie doorgegeven en vier lidstaten hebben laten weten dat de onderzoeken nog gaande zijn. Zelfs als niet alle lidstaten informatie aanleveren, is het mogelijk op basis daarvan te beoordelen of het huidige gebruik van bepaalde additieven moet worden veranderd. Indien nodig, zal de Commissie op grond van het nieuwe verslag beperkingen voorstellen voor momenteel goedgekeurd gebruik, met name om ervoor te zorgen dat de inname door kinderen veilig is. Ik hoop dat ik met deze garanties tegemoetkom aan de zeer belangrijke punten die de rapporteur naar voren heeft gebracht.

De Voorzitter.
 Blijft de rapporteur bij het advies dat ze gaf voordat ze de vraag aan de Commissie voorlegde?

Paulsen (ELDR)
Mijnheer de Voorzitter, hierbij adviseer ik mijn collega's om tegen amendement 1 en 3 en voor amendement 2 te stemmen en tijdens de eindstemming uiteraard voor het verslag te stemmen.

McNally (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijn stemapparaat maakt een vreemd geluid en er gaan allerlei lampjes branden.
De Voorzitter.
Goed, in het vervolg kunnen we spreken van het McNally-precedent wanneer een machine een vreemd geluid maakt.

(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)

Verslag (A5-0005/2003) van de heer Jorge Salvador Hernández Mollar, namens de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken, over het voorstel voor een verordening van de Raad tot wijziging van Verordening (EG) nr. 539/2001 tot vaststelling van de lijst van derde landen waarvan de onderdanen bij overschrijding van de buitengrenzen in het bezit moeten zijn van een visum en de lijst van derde landen waarvan de onderdanen van die plicht zijn vrijgesteld (COM(2002) 679 - C5-0609/2002 - 2002/0280(CNS)) 
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)
Verslag (A5-0024/2003) van de heer Pedro Marset Campos, namens de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid over de betrekkingen tussen de Europese Unie en Wit-Rusland: naar een toekomstig partnerschap (2002/2164(INI)) 
Vóór de stemming over amendement 5:

Schroedter (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, er bestaan erg veel verschillende vertalingen voor paragraaf 14 en dat zorgt voor veel verwarring. Uit de context blijkt dat het hier niet om de Verenigde Staten, maar om de Verenigde Naties gaat. Dat moet duidelijk gezegd worden. Ook de Engelse en Duitse vertalingen kloppen niet. Als er goed naar de Spaanse versie wordt gekeken, is duidelijk dat hier de Verenigde Naties bedoeld zijn. Het gaat namelijk om internationale organisaties. Daar moet dan ook rekening mee worden gehouden en misschien is dat nu bij de stemming ook van belang.

De Voorzitter.
Wij zullen uw opmerking ter harte nemen en ervoor zorgen dat de tekst in alle talen overeenkomt.
Vóór de stemming over amendement 3:

Korakas (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, ik heb amendement 6 ingediend, dat echter vervalt indien amendement 3 wordt goedgekeurd. Met mijn amendement wil ik pleiten voor een onmiddellijke dialoog tussen de Europese Unie en Wit-Rusland in het kader van de bestrijding van misdaad en de mensenhandel. In amendement 3 wordt als voorafgaande voorwaarde gesteld dat Wit-Rusland moet voldoen aan alle in het verslag gestelde voorwaarden, hetgeen erop neerkomt dat de samenwerking voor de bestrijding van misdaad pas over een paar jaar zal aanvangen, terwijl wij hier meteen mee zouden moeten beginnen.
Ik stel voor dat er vóór amendement 3 over mijn amendement wordt gestemd of dat wordt overgegaan tot een stemming in onderdelen waarbij afzonderlijk wordt gestemd over de zinsnede: "zodra de grondvoorwaarden zijn vervuld." Ik roep u op tegen deze zinsnede te stemmen, aangezien een dergelijke samenwerking voor de bestrijding van misdaad mijns inziens onmiddellijk van start dient te gaan, ongeacht de voorwaarden in het betreffende land.

De Voorzitter.
Volgens de stemmingslijst moet er eerst over amendement 3 gestemd worden. Amendement 6 hangt daarvan af. Er is voorgesteld om de stemming in onderdelen te laten plaatsvinden. Ik zou de rapporteur willen vragen om zijn advies in dezen.

Marset Campos (GUE/NGL)
Mijnheer de Voorzitter, ik heb geen bezwaren tegen een stemming in onderdelen, maar ik zou willen dat de voorgestelde volgorde gerespecteerd werd aangezien die is goedgekeurd in de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid.

Korakas (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, amendement 3 is niet ingediend bij de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid. Bij deze commissie is slechts één amendement, amendement 6, ingediend.

De Voorzitter.
Zo schieten we niet op. Er liggen geldige amendementen voor ons en de eerste daarvan is amendement 3. U vroeg om een stemming in onderdelen en de rapporteur zei dat hij daar geen bezwaar tegen had. Is dat juist?

Marset Campos (GUE/NGL)
Mijnheer de Voorzitter, ik stel voor om eerst amendement 3 in stemming te brengen. Indien nodig kunnen wij daarna over amendement 6 stemmen. In dat geval ben ik voorstander van een stemming in onderdelen.

De Voorzitter.
 Dus als we vóór amendement 3 stemmen, zal amendement 6 sneuvelen. Degenen die voor amendement 6 willen stemmen, weten nu wat de gevolgen zullen zijn.
(Het Parlement neemt de resolutie aan)

De Voorzitter. Hiermee is de stemming beëindigd.
STEMVERKLARINGEN

Bordes en Cauquil (GUE/NGL)
Voor iedere normale persoon houdt de vrijheid van verkeer in dat elk individu binnen de Europese Unie - of dit nu burger is van een lidstaat van de Europese Unie of afkomstig van buiten de Europese Unie - zich er naar believen kan verplaatsen en er verblijven. Dit is echter te simpel gesteld voor de generaties die zichzelf hebben uitgeroepen tot "vaders van Europa".
Het eindeloze getouwtrek tussen de lidstaten, die uitsluitend zijn verenigd omdat ze het verkeer van kapitaal vrij willen maken, heeft geleid tot een zodanige wirwar van verschillende regelgevingen op het gebied van visa dat zelfs de handel erdoor belemmerd wordt. Spanje maakte zich hier druk over, niet uit het oogpunt van mensenrechten, maar vanwege "een verlies van kostbare tijd waarvan zeelieden, rederijen en luchtvaartondernemingen nadeel ondervinden doordat vluchten of aansluitingen vaak worden gemist." Vandaar dat men een aantal maatregelen treft zodat bepaalde categorieën makkelijker een visum kunnen krijgen.
Wij hebben niet tegen dit verslag gestemd, aangezien de nieuwe regelgeving misschien een einde maakt aan een deel van de ongemakken, en zelfs vernederingen, waar zeelieden momenteel mee te maken hebben. Uit dit bespottelijke getouwtrek en deze kortzichtige maatregelen blijkt echter duidelijk dat er een kloof bestaat tussen de ogenschijnlijke intentie om een verenigd Europa van volkeren vorm te geven en de werkelijkheid van een versnipperd, met prikkeldraad omgeven Europa dat niet in staat is zorg te dragen voor een daadwerkelijke vrijheid van verkeer van personen binnen de Unie.

Coelho (PPE-DE)
Hoewel de afgifte van visa aan de grens een uitzondering moet blijven, dienen wij wel gemeenschappelijke procedures vast te leggen voor de lidstaten wat betreft transiterende zeelieden (een beroepscategorie met een grote mobiliteit).
Dit initiatief beoogt de regelgeving voor het verlenen van visa aan de grens voor transiterende zeelieden te actualiseren, verduidelijken en vereenvoudigen. Het grote novum van dit wetsvoorstel is de mogelijkheid, onder bepaalde voorwaarden, collectieve doorreisvisa aan zeelieden van eenzelfde schip te verstrekken. Het dient hierbij te gaan om groepen van minimaal vijf en maximaal vijftig zeelieden en de duur van de doorreis dient beperkt te zijn. Er mag echter niet geëist worden dat zij dezelfde nationaliteit hebben, want dat zou er in de praktijk eigenlijk op neerkomen dat het voorstel geen effect sorteert.
Het is ook belangrijk de scheepsagent en de reder verantwoordelijk te maken voor de visumaanvragen, waarbij de noodzaak van informatie-uitwisseling beklemtoond dient te worden (is de aanvrager ooit aangehouden, heeft hij een strafblad, wordt hij verdacht van illegale immigratie of mensenhandel).
Dit initiatief kan samen met de door het Europees Parlement aangenomen amendementen ertoe bijdragen het complexe Schengen-acquis een beetje begrijpelijker te maken. Het bevat dan wel niet de wenselijke grondige hervorming van het Schengen-acquis, maar wel de op dit moment haalbare oplossingen.

Ribeiro e Castro (UEN)
Ik heb om twee belangrijke redenen voor dit verslag gestemd. Aan de ene kant zie ik de dringende noodzaak in de versnipperde wetgeving op dit vlak bij elkaar te brengen. Dat is onontbeerlijk om het Schengen-acquis begrijpelijk en toegankelijk te maken. (Desalniettemin zie ik geen enkel bezwaar in verschillen tussen de migratiewetgeving van de lidstaten. Ik meen juist dat elke poging om op dit vlak kunstmatig eenheid te creëren, met voorbijgaan aan de bepalingen van artikel 63, lid 3, alinea a) van het EG-Verdrag, een averechtse werking heeft.) Aan de andere kant ben ik evenals de rapporteur overtuigd van het belang de buitengrenzen te controleren als middel ter bestrijding van illegale immigratie en criminaliteit.
Tot slot juich ik de integratie toe van de regelgeving voor transiterende zeelieden in het Gemeenschappelijk Handboek. Het collectief visum is belangrijk en, zoals de rapporteur terecht heeft opgemerkt, zou het zijn toepasbaarheid in de praktijk verliezen indien het alleen verstrekt zou kunnen worden aan onderdanen van hetzelfde land.
Ik betreur wel dat de rapporteur op drift is geraakt in haar zoektocht naar 'politiek correct? taalgebruik door op aanvullingen aan te dringen wat betreft het woord 'geslacht?. Het is duidelijk dat er in de tekst van de Commissie nooit sprake was van enige opzet te discrimineren. Het hanteren van de elementaire regels voor tekstinterpretatie zou volstaan hebben om duidelijkheid te creëren.

Fatuzzo (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, terwijl ik gisteren in het vliegtuig zat dat mij van Bergamo naar Straatsburg voerde, heb ik even de ogen gesloten en opeens zag ik de carnavalsfiguur van het Italiaanse theater, Pantalone, voor mij. Pantalone staat erom bekend dat hij altijd op zwart zaad zit. Hij was in gesprek met de heer Santini en op een gegeven moment vroeg hij aan onze collega: 'Waarom mag ik van jou niet in Europa rondreizen?? 'Wat vertel je me nou?, riep Santini uit, 'je mag wel degelijk reizen?! Waarop Pantalone zei: 'Nee hoor, in jouw verslag staat dat degenen die willen reizen, de economische middelen moeten bezitten om de reis, dus het vliegtuig, te betalen. Dat vereist dus een zekere economische welstand. Ik ben Pantalone, ik sta erom bekend dat ik geen rooie cent bezit, dus kan ik niet Europa afreizen. Dat bevalt mij absoluut niet, en ik zal de heer Fatuzzo dan ook aanraden om tegen te stemmen?. Aldus Pantalone, en vandaar dat ik heb tegengestemd.

De Voorzitter.
U kunt dit tijdens de lunchpauze met de heer Santini bespreken.

Schulz (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, staat u mij toe een korte opmerking over het verslag-Santini te maken. De afgevaardigden van de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten hebben het verslag-Santini en de belangrijke amendementen van de Commissie vrijheid en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken gesteund. Wij zijn ons er echter terdege van bewust dat dit verslag nog enkele elementen bevat die in de Raad op grote bezwaren zullen stuiten, ook van de kant van de Duitse regering. Wij zullen in het verloop van de komende beraadslagingen - met name bij het vaststellen van het gemeenschappelijk standpunt van de Raad - op deze controversiële elementen terugkomen, zeker wat de verplichtingen met betrekking tot het levensonderhoud van familieleden betreft. Ik geef deze stemverklaring dan ook af, omdat wij in het kader van de tweede lezing ons standpunt eventueel opnieuw moeten bepalen.

Evans, Robert (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, de meerderheid van de Britse Labour-leden, waaronder ikzelf, heeft zich bij het verslag-Santini van stemming onthouden. Hoewel we de fundamentele, evenwichtige doelstellingen van het verslag onderschrijven, vrezen we namelijk dat de bepalingen waarmee deze moeten worden verwezenlijkt niet voldoende garanties zullen bieden tegen potentieel misbruik door criminele organisaties en personen die de EU illegaal willen binnenkomen. Wij zijn het er bijvoorbeeld niet mee eens dat het gebruik van documenten waaruit de familierechtelijke betrekking blijkt, moet worden afgeschaft.
Hoewel we de rechten van ongehuwde partners en partners van hetzelfde geslacht willen beschermen, mogen we niet toestaan dat er een situatie ontstaat waarbij de ongehuwde partners van EU-ingezetenen meer rechten hebben in een bepaalde lidstaat dan de ingezetenen van dat land zelf. Bovendien moeten we beveiligingen inbouwen om te voorkomen dat men het huwelijk gebruikt om op oneigenlijke wijze toegang te krijgen tot een land. De bepalingen die zijn bedoeld om de economische voorwaarden voor een verblijfsvergunning in uitzonderlijke gevallen te verzachten moeten vóór een eventuele tweede lezing nader worden uitgewerkt en verduidelijkt.
Tot slot gaan we niet akkoord met de bepaling in artikel 26, lid 2, die het lidstaten onmogelijk maakt inwoners met een permanente verblijfsstatus in uitzonderlijke gevallen uit te zetten. Er wordt zelden van deze bevoegdheid gebruik gemaakt, maar we moeten dit recht kunnen toepassen als de openbare veiligheid in gevaar komt.

Alavanos (GUE/NGL)
De resolutie over het vrij verkeer en verblijf van Unieburgers op het communautair grondgebied gaat de goede kant uit, en daarom geef ik daar steun aan. Daarmee worden de mogelijkheden tot het uitoefenen van het recht op vrij verkeer op het grondgebied van de Unie versterkt via de vereenvoudiging en de beperking van de procedures. Het lijdt evenwel geen twijfel dat het besluit om het verblijf voor een langere duur dan zes maanden afhankelijk te maken van voldoende middelen van bestaan, tot sociale discriminatie zou kunnen leiden. De uitbreiding van het begrip 'gezin? tot personen van hetzelfde geslacht of tot ongehuwde partners zorgt ervoor dat de richtlijn in sterkere mate beantwoordt aan de huidige gezinsrealiteit. Tot slot is nog meer soepelheid nodig ten aanzien van studie in het buitenland. Gezien de tijd die studeren tegenwoordig in beslag neemt, zou dit beschouwd kunnen worden als een reden voor het verkrijgen van een verblijfsvergunning.

Berthu (NI)
De ontwerprichtlijn betreffende het recht van de burgers van de Unie en hun familieleden zich op het grondgebied van de lidstaten vrij te verplaatsen en er vrij te verblijven heeft op alle punten tot gevolg dat de betekenis van dit recht geleidelijk verschuift. In het Verdrag houdt dit recht namelijk in dat de onderdanen van elke lidstaat zich a priori op het grondgebied van andere lidstaten vrij kunnen verplaatsen en er vrij kunnen verblijven, maar het houdt niet in dat de lidstaten van verblijf geen controlerecht hebben of het recht op een met redenen omklede weigering.
In de richtlijn die door de Commissie wordt voorgesteld is de betekenis van dit recht gewijzigd, doordat men zich heeft gebaseerd op jurisprudentie van het Hof van Justitie die echter te ruim is geïnterpreteerd, zonder dat na een democratisch debat de noodzakelijke preciseringen in het Verdrag zijn aangebracht.
Deze tekst heeft tot gevolg dat de lidstaten machteloos worden gemaakt en nog meer controle over hun grondgebied kwijtraken. Hier zijn wij het niet mee eens. Zelfs de Franse regering, die ten aanzien van de Europese instellingen doorgaans toch welwillend is, heeft in het bijzonder protest aangetekend tegen de afschaffing van het recht een inwoner van de Europese Unie uit te zetten na een onafgebroken verblijf van vier jaar, hetgeen in de richtlijn wordt voorzien. Om deze redenen hebben wij tegen deze tekst gestemd.

Bordes en Cauquil (GUE/NGL)
Het recht om zich vrij te verplaatsen op het grondgebied van de lidstaten is in principe vastgelegd bij het ondertekenen van het Verdrag van Rome in 1957 en zou tegelijkertijd met dit verdrag in werking treden. Alleen al uit het feit dat 45 jaar later nog steeds gestemd moet worden over resoluties waarmee dit recht werkelijkheid wordt, blijkt zonder twijfel dat de besluitvormers van de Europese Unie slechts geïnteresseerd zijn in vrij verkeer van kapitaal en goederen, en niet in het recht van mensen. Zelfs in de huidige ontwerprichtlijn is dit recht onvolledig en is de reikwijdte ervan zorgvuldig ingeperkt.
Zo is het de verantwoordelijkheid van het gastland te bepalen of het al dan niet sociale bijstandsuitkeringen of studiebeurzen wil toekennen. Toch wordt er constant over het Europees burgerschap gesproken!
Desalniettemin hebben wij vóór dit verslag gestemd, aangezien de aanbevelingen hierin een aanzienlijke verbetering zijn van de onderhavige richtlijn betreffende het recht van de burgers om zich op het grondgebied van de Europese Unie vrij te verplaatsen en er vrij te verblijven, met name wat de rechten van echtgenoten en kinderen betreft.

Figueiredo (GUE/NGL)
Betere regelgeving voor burgers van de Europese Unie die zich in een andere lidstaat van de Unie wensen te vestigen is een positieve zaak. Dat geldt met name voor het verminderen van de bureaucratische rompslomp, die nu nog welig tiert.
Krachtens deze ontwerprichtlijn van de Commissie kunnen burgers van de Europese Unie voortaan zonder enige formaliteit te vervullen zes maanden in een andere lidstaat verblijven in plaats van drie maanden zoals tot nu toe het geval is. Voor een verblijf langer dan zes maanden is een burger van de Unie die werk heeft slechts verplicht daarvan melding te maken. Degenen die niet werken moeten verklaren dat zij over voldoende middelen van bestaan beschikken alsmede over een ziektekostenverzekering gedurende de eerste jaren van hun verblijf. Voor voldoende middelen van bestaan mag geen vast bedrag worden voorgeschreven.
Het recht op een permanente verblijfsvergunning na vier jaar voor de Europese burger en zijn familieleden is het grote novum in deze richtlijn. Het verslag bevat een aantal positieve verbeteringen door het begrip 'familie' te verruimen, bureaucratische handelingen te elimineren of te vereenvoudigen en meer rechten toe te kennen dan oorspronkelijk voorzien. Daarom hebben wij voor gestemd.

Kirkhope (PPE-DE)
De steun voor deze maatregelen van de Britse sociaal-democraten en liberaal-democraten in het Parlement komt op een moment dat de Britse regering heeft moeten toegeven dat de immigratiesystemen in het Verenigd Koninkrijk nu reeds onder de druk dreigen te bezwijken.
Deze voorstellen komen op een moment dat er in de EU een verhoogd gevaar van terreur bestaat en de lidstaten toch al grote moeite hebben de migratiestromen op het hele continent te beheersen.
De Britse conservatieven kunnen dit verslag dus niet steunen.

Lund en Thorning-Schmidt (PSE)
Wij hebben heden in het Europees Parlement onze stem onthouden aan het verslag van de heer Santini (A5-0009/2003) betreffende het recht van de burgers van de Unie en hun familieleden zich op het grondgebied van de lidstaten vrij te verplaatsen en er vrij te verblijven.
In de grond zijn wij van mening dat de Commissie te ver gaat in haar voorstel, aangezien zij daarin bepleit dat een lidstaat personen met een permanente verblijfsvergunning niet kan uitwijzen. Wij hebben echter voor diverse correctieve amendementen van het Europees Parlement gestemd, onder meer diegene die geregistreerde partners gelijkstellen aan echtgenoten.

Meijer (GUE/NGL)
In één opzicht is de Europese Unie geslaagd. In het bewustzijn van de inwoners van de vijftien aangesloten staten staat het iedere burger van een lidstaat vrij om het grondgebied van een andere lidstaat te bezoeken en daar langdurig te verblijven of er zelfs betaald werk te verrichten. Vrijwel niemand gelooft dat er nog regels bestaan die dat recht ernstig inperken. Daarom is het eigenlijk belachelijk dat we vandaag nog bespreken onder welke omstandigheden een dergelijk verblijf kan worden toegestaan en voor hoe lang, en wat daarbij de rechten zijn van partners van gelijk geslacht of van ongehuwd samenwonenden met een andere nationaliteit. Wat we vandaag doen lijkt erop dat we reeds bestaande vrijheden inperken in plaats van verruimen, vooral om mensen de eerste vier jaar van sociale zekerheid uit te sluiten. Voortdurend wordt gepleit voor meer arbeidsmobiliteit, waarbij Europeanen net als Amerikanen bereid zouden moeten zijn om duizenden kilometers te verhuizen naar betaald werk. Die dwang willen de mensen absoluut niet, maar wel de vrijheid die ze al dachten te hebben om zèlf te kiezen voor wonen en werken in het buitenland. Ik stem voor deze regeling omdat die bestaande beperkingen vermindert en uitsluit dat mensen op grond van ziekte of een ongeval worden uitgewezen.

Queiró (UEN)
De behandeling van het verslag leek vanaf het begin een moeilijk karwei te worden. Dat had niet alleen te maken met de vraag welke personen onder de definitie van 'familielid' moeten vallen - met andere woorden, wie dus naast de aanvrager het recht moet krijgen in de Unie te reizen en te verblijven - maar ook met de problemen bij het definiëren van de voorwaarden waaraan de burger van de Unie moet voldoen om voor dit recht in aanmerking te komen.
Feit is dat de oplossingen voor deze kerndefinities waarvoor de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken en de plenaire vergadering gekozen hebben het stempel van de linkse meerderheid in dit Parlement hebben meegekregen.
De meeste oplossingen voor de definitie van het begrip 'familie' stroken namelijk niet met de waarden waar ik voor sta (in dit verband verwijs ik in het bijzonder naar amendement 53): 'echtgenoot, ongeacht diens geslacht?, 'partner? en/of 'niet-gehuwde partner, ongeacht diens geslacht?, 'niet-gehuwd partnerschap?, 'met wie de aanvrager een duurzame relatie heeft? en 'geregistreerd volgens de in de desbetreffende lidstaat gangbare wetgeving?, 'partner? en/of 'niet-gehuwde partner afkomstig uit derde landen of zonder verblijfsvergunning?, en tot slot 'de rechtstreekse bloedverwanten in de opgaande en de neergaande lijn van de aanvrager en van de echtgenoot, geregistreerde partner of niet-gehuwde partner?.
Mijn opvatting is niet ingegeven door enig religieus of ideologisch fundamentalisme. Ik vel geen oordeel, het is niet aan mij een oordeel te vellen over iemands rechten op basis van zijn seksuele geaardheid of andere persoonskenmerken. Ik zie echter niet in waarom de EU via wetgeving definities van het begrip familie zou moeten propageren die zowel afwijken van de nationale wetgeving (hetgeen de omzetting bemoeilijkt) als van de traditionele gemeenschappelijk geaccepteerde waarden. Dergelijke definities stimuleren bovendien allerlei vormen van misbruik door degenen die zich illegaal willen vestigen en verplaatsen in de EU. Daarom heb ik tegengestemd.

Ribeiro e Castro (UEN)
Hoewel ik geloof dat het creëren van een ware Europese ruimte waarin de burgers van de Unie daadwerkelijk het recht op vrij verkeer en verblijf kunnen uitoefenen het stimuleren van een samenhangend en gedetailleerd beleid rechtvaardigt, heb ik toch tegen moeten stemmen. Ik betreur het dat de buitensporige voorstellen die de linkse meerderheid in de Commissie vrijheden en rechten van de burger heeft goedgekeurd door af te wijken van de evenwichtiger aanpak van de rapporteur het verslag hebben ontkracht.
De definitieve versie van het voorstel kent verschillende gebreken. Ten eerste plaatst het naast de rechten en vrijheiden niet de daarmee verbonden plichten. Dat is een geringschatting van die plichten en de waarden die zij vertegenwoordigen. Ten tweede legt het voorstel een Europese identiteit op, terwijl het de bestaande nationale identiteiten negeert. Ten derde stelt het op kunstmatige wijze andere relatievormen gelijk met het gezin. Dat is een opportunistische poging het onderwerp te benutten om er een ander voorstel doorheen te drukken. Onderhand verbazen ons dergelijke pogingen niet meer. Tot slot wordt in het voorstel voorbijgegaan aan de op twee na belangrijkste zorg van de Europeanen: de strijd tegen de georganiseerde misdaad.
Het voorstel zet de deuren tussen de lidstaten wagenwijd open, maar verschaft de lidstaten niet de mogelijkheid zich een beeld te vormen van het immigratieverschijnsel op hun eigen grondgebied. Dat verschijnsel sorteert echter wel effecten voor het sociale evenwicht en de begroting van de lidstaten, met name de sociale lasten.
Daarmee is het Europees Parlement met dit eerlijk gezegd buitensporige voorstel veel verder gegaan dan nodig was. Dat heeft mogelijk als averechts effect meer moeilijkheden en onnodige obstakels voor de goedkeuring van het voorstel. Zoals ik al eerder heb gezegd: wie overvraagt loopt het risico zijn beste kaarten te verspelen.

Sacrédeus (PPE-DE)
Samen met de hele PPE-DE-Fractie heb ik tegen het verslag gestemd, dat echter werd aangenomen met 269 stemmen voor, 225 stemmen tegen en 46 onthoudingen.
Wij christen-democraten kunnen ons niet vinden in de uitgeholde definitie van 'huwelijk' respectievelijk 'gezin', die door een meerderheid van het Parlement wordt gesteund. Hieronder vallen ook partners van hetzelfde geslacht, mensen die ongehuwd samenwonen en geregistreerde partners, ongeacht geslacht, indien het land van oorsprong of het gastland deze mensen in de wet of in de praktijk gelijkstelt aan gehuwde paren.
Daarentegen staan wij volledig achter het voorstel van de Commissie, dat gebaseerd is op traditionele definities van gezin en huwelijk die al eeuwenlang in onze westerse christelijke maatschappij gehanteerd worden, dat wil zeggen een verbintenis tussen man en vrouw.
De voorwaarden voor vrij verkeer en verblijfsrecht in de Unie van mensen zonder burgerschap van de Unie moeten duidelijk en juridisch eenvoudig uitvoerbaar zijn. Doordat het Parlement amendement 14-16 met 262 stemmen voor, 238 stemmen tegen en 30 onthoudingen heeft aangenomen, blijkt dat een meerderheid iets heel anders wil.
Dit druist in tegen de geest van samenwerking van de Unie en ik vind het stuitend dat men met een minieme politieke meerderheid op deze manier een Europese wetgeving voor het vrije verkeer en het verblijfsrecht gebruikt om een bepaalde visie op het gezin en het huwelijk te exporteren naar en indirect wil opdringen aan andere lidstaten, die niet strookt met de cultuur en de nationale wetgeving van die landen.

Fatuzzo (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, kort nadat ik in mijn droom de Italiaanse carnavalsfiguur Pantalone zag, die mij van advies diende in verband met de stemming over het verslag-Santini, zag ik een lid van de maffia. Ineens doemde die vent voor mijn ogen op en hij zei in zijn vuistje lachend: 'Ha, ha, ha. Nu hebben jullie het verslag van Hernández Mollar dat ons zou moeten beletten om vrij door Europa te reizen. Nu moet ik zeggen, Fatuzzo, dat jij heel sympathiek overkomt in jouw stemverklaringen. Luister dus goed: jullie kunnen wel de burgers van ongeacht welke derde staat beletten om zonder visum te reizen, maar wij maffiosi zijn jullie toch te slim af. Op de een of andere manier komen wij toch wel binnen om onze slag te slaan. Zou het dus gewoon niet beter zijn als jullie iedereen vrij laten wat het visum betreft en ons één voor één gaan controleren, als jullie tenminste niet willen dat wij een ander land binnendringen om daar schade aan te richten??

Kirkhope (PPE-DE)
Deze maatregel beperkt de mogelijkheid die lidstaten van de Europese Unie hebben om hun eigen visumbeleid vast te stellen en te wijzigen als dit om veiligheidsredenen of om andere redenen gewenst is.
Visa zijn een noodzakelijk en nuttig controlemiddel.
De Britse conservatieven kunnen dit voorstel dus niet aanvaarden.

Meijer (GUE/NGL)
Visa zijn een middel voor overheden om mensen te treiteren. Die denken dat ze met hun paspoort toegang kunnen krijgen tot andere landen, maar ze worden geweigerd omdat ze komen uit een land dat wordt beschouwd als te vijandig, te arm of te ver. Inwoners van de EU worden net als Amerikanen veel minder aan visumverplichtingen onderworpen dan vele anderen, want ons gebied is rijk en machtig en kan zichzelf zien als middelpunt van de wereld. Uit de ervaringen die burgers van de EU opdoen bij doortocht door Servië of Wit-Rusland kunnen wij leren welke hindernissen we voor anderen opwerpen. De eerste les is dat je mensen niet een tijd in de rij moet laten staan op een douanekantoor of daarbuiten om in feite een doorreisbelasting te betalen. De tweede les is dat je mensen nooit mag terugsturen naar een ambassade ver weg in een hoofdstad of zelfs in hun land van herkomst om daar alsnog een visum te bemachtigen. Als we mensen weigeren moet daarvoor een goede reden bestaan. Als we mensen wèl toelaten moet dat niet alleen gebeuren omdat we hopen dat ondernemingen in onze landen met hen zaken kunnen doen. Een visumbeleid moet redelijk zijn, ook voor studenten, toeristen en mensen die hun probleem komen voorleggen aan internationaal werkende organisaties.

Queiró (UEN)
. (PT) Vijf lidstaten wensen Ecuador op de lijst van derde landen te plaatsen waarvoor een visumplicht geldt. Naast overwegingen van openbare orde en de noodzaak het probleem voor de hele Andes op een samenhangende wijze aan te pakken, zijn de belangrijkste redenen daarvoor de illegale immigratie en de mensenhandel. Uit verstrekte informatie blijkt dat talrijke Ecuadoranen als toerist legaal Europa binnenkomen en na de periode van drie maanden als illegaal hier blijven. De lidstaten zetten steeds meer Ecuadoranen uit, met name omdat zij niet kunnen bewijzen over voldoende middelen van bestaan te beschikken of geen geldige documenten kunnen tonen in verband met het doel van hun reis.
Daarbij komt nog het argument van een samenhangende geografische aanpak. Op dit moment geldt er voor de onderdanen van andere Andeslanden al een visumplicht, hetgeen het Ecuadoraanse paspoort 'interessanter' maakt en de vervalsing van dat document aanmoedigt.
Daar het Commissievoorstel voortvloeit uit de prioriteit van de Europese Raad van Sevilla de illegale immigratie te bestrijden, hebben wij voor gestemd.

Ribeiro e Castro (UEN)
. (PT) Met mijn stem voor dit verslag heb ik op de eerste plaats een nieuw blijk van erkenning van Oost-Timor als rechtsstaat willen verwelkomen.
Ik begrijp de noodzaak de lijst met derde landen waarvoor een visumplicht geldt te herzien gezien de dringende noodzaak de criminaliteit en de illegale immigratie te bestrijden. Voorts juich ik de mogelijkheid toe de gevolgen van de visumplicht voor met name zaken-, vrijetijds- en studiereizen opnieuw te beoordelen.
Nu kom ik bij het meest besproken punt, te weten de plaatsing van Ecuador op de lijst van landen waarvoor een visumplicht geldt. Op basis van de antwoorden van de lidstaten op de vragenlijst van de Commissie is de plaatsing van Ecuador op de lijst van landen in bijlage I van EG-verordening 539/2001 gerechtvaardigd. In hun antwoorden hebben de lidstaten immers zorgen geuit over illegale immigratie, mensenhandel, regionale samenhang en de openbare orde. Wij hebben begrip voor de zorgen van de Ecuadoraanse regering over deze wetswijziging, maar wij kunnen de afschrikwekkende werking van dit voorstel niet negeren. De ervaring toont immers aan dat het afschrikwekkende effect vergroot dient te worden. Het is met deze wijziging gemakkelijker menselijke drama's als ontworteling, illegaliteit en gebrek aan middelen van bestaan al bij voorbaat te voorkomen. Het Ecuadoraanse paspoort verliest daarmee zijn bijzondere aantrekkingskracht voor vervalsers.

Fatuzzo (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, hopelijk mag ik van u een rechtstreeks oproep doen aan het staatshoofd van Wit-Rusland. Geachte heer Loekasjenko, ik lees op pagina 13 van het verslag-Marset Campos dat u geen pensioenen meer uitkeert, dat wil zeggen, de gepensioneerden krijgen hun pensioen van u veel te laat. Ik wilde u daarom een methode aan de hand doen die in een land van de Unie gehanteerd wordt als dit land zijn pensioenen niet kan betalen. In Italië gaat men dan een wet goedkeuren, op grond waarvan de pensioenen aan een bepaalde groep burgers ingetrokken worden. Waarom bent u dus zo laat met de betaling van de pensioenen, beste Loekasjenko? Keur toch gewoon een wet goed om een groot deel van de pensioenen van Wit-Rusland te schrappen! Daarvoor hebt u macht genoeg! Dan legaliseert u een praktijk die thans wordt bestempeld als wanbestuur.

Alavanos (GUE/NGL)
Wit-Rusland heeft zichzelf met het autoritair beleid van zijn regime geïsoleerd van de internationale gemeenschap. Dit beleid komt tot uiting in de vervolging van de oppositie, in de aan de beoefening van de journalistiek opgelegde beperkingen, in de beknotting van de vakbondsvrijheden, in de arrestaties, in de mishandeling van politieke tegenstanders, die soms spoorloos verdwijnen, en in de toepassing van de doodstraf. Wit-Rusland moet stappen ondernemen in de richting van de democratisering opdat spoedig aan de voorwaarden voor de ratificatie van de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst EU-Wit-Rusland kan worden voldaan. Het spreekt natuurlijk vanzelf dat de EU niet, onder het mom van de eis van het Europees Parlement inzake democratisering, het recht van Wit-Rusland op een onafhankelijk buitenlands beleid mag betwisten.

Bordes en Cauquil (GUE/NGL)
 Het bewind in Wit-Rusland is ongetwijfeld een door corruptie aangetaste dictatuur waarin de bevolking wordt onderdrukt. Als we echter suggereren dat de bevolking van dit land hoopt om nog sneller dan nu het geval is de weg van de markteconomie in te slaan, gaan we voorbij aan de tientallen en tientallen arme landen overal ter wereld, van Haïti tot bijna alle landen in Afrika, die inderdaad een markteconomie hebben aangenomen maar die soms in een nog grotere ellende verkeren, onder het juk van even verachtelijke dictaturen. Zonder nog maar te spreken van landen als Argentinië waar bevolkingsgroepen in de ellende zijn gestort door de grillen van de markteconomie, hoewel de economie in dit land op een hoger niveau ligt dan in Wit-Rusland.
Bovendien wordt in het verslag een niet-democratisch Wit-Rusland afgezet tegen Rusland dat als democratisch wordt afgeschilderd. Diegenen die het hardst pleiten voor een verandering van het regime in Rusland moeten echter wel erkennen dat corruptie welig tiert onder de partijen die dit land besturen, dat de officiële en criminele maffia's de touwtjes in handen hebben en dat enkelen zich door plundering schandalig verrijken terwijl de bevolking over het algemeen steeds armer wordt, en dan hebben we het nog niet eens over de gruwelen van de oorlog in Tsjetsjenië. Om die redenen kunnen wij niet met deze tekst instemmen.

Korakas (GUE/NGL)
De Europese afgevaardigden van de Communistische Partij van Griekenland hebben tegen het verslag over Wit-Rusland gestemd omdat dit een kolossale inmenging is in de binnenlandse aangelegenheden van een onafhankelijk land. Het probleem van de EU is niet de democratie maar het feit dat Wit-Rusland aandringt op de eerbiediging van het internationaal recht en van zijn territoriale integriteit en nationale soevereiniteit, en het feit dat dit land er niet over peinst om alles tegen spotprijzen aan het multinationale kapitaal te verkopen.
In het verslag wordt een voorwaarde gesteld voor de ontwikkeling van betrekkingen met Wit-Rusland, namelijk de onmiddellijke overgang naar de vrijemarkteconomie - hetgeen je reinste chantage is - en daarin wordt opgeroepen tot samenwerking met zelfs de VS (!) teneinde deze inmenging op optimale wijze te kunnen organiseren, hetgeen onder de huidige omstandigheden van alles en nog wat kan betekenen, zelfs militair optreden.
Er doen zich inderdaad problemen voor bij de eerbiediging van de mensenrechten en de democratische vrijheden in Wit-Rusland. Dit gaat echter uitsluitend het volk zelf aan en kan nooit een rechtvaardiging zijn voor ingrijpen door buitenlandse mogendheden. De 'democratische vrijheden' die de internationale imperialistische organisaties en het onderhavige verslag met chantage aan Wit-Rusland willen opleggen betekenen enkel handelsvrijheid voor het kapitaal en afschaffing van alle nog overgebleven socialistische verworvenheden.
Kenmerkend is het feit dat het amendement van de afgevaardigden van de Communistische Partij van Griekenland, waarin de EU werd gevraagd onmiddellijk met Wit-Rusland te gaan samenwerken om de mensenhandel te bestrijden, werd verworpen en in plaats daarvan een ander amendement is aangenomen waarin als voorwaarde wordt gesteld dat Wit-Rusland zich onderwerpt aan de eisen van de EU.

De Voorzitter.
Hiermee zijn de stemverklaringen beëindigd.
(De vergadering wordt om 12.44 onderbroken uur en om 15.00 uur hervat)

De Voorzitter.
 Aan de orde is de aanbeveling van de heer Salafranca Sánchez-Neyra (A5-0017/2003) namens de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid, inzake de sluiting van de overeenkomst tot oprichting van een associatie tussen de Europese Gemeenschap en haar lidstaten, enerzijds, en de Republiek Chili, anderzijds (13767/2002 - COM(2002) 536 - C5-0589/2002 - 2002/0239(AVC)).

Patten
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen vind ik dat de geachte afgevaardigde, de heer Salafranca Sánchez-Neyra, in velerlei opzicht meer dan ik de aangewezen persoon is dit onderwerp te bespreken, omdat hij zo'n belangrijke rol heeft gespeeld bij de totstandkoming van wat nu ter tafel ligt. In zekere zin is hij - en dit is niet godslasterlijk bedoeld - de Johannes de Doper van deze overeenkomst. In het verleden hebben we beiden het genoegen gehad tijdens conferenties in Santiago en elders over dit onderwerp te spreken. Het is van groot belang dat we de rol die hij en andere leden bij deze belangrijke en heuglijke gelegenheid hebben gespeeld, erkennen.
Vandaag overwegen we een zeer belangrijk voorstel over de aanname van de associatieovereenkomst die we vorig jaar november met Chili hebben gesloten. Deze overeenkomst is niet alleen van cruciaal belang voor de betrekkingen tussen de Europese Unie en Chili, maar is ook van groot belang in het kader van onze betrekkingen met Latijns-Amerika als geheel. De overeenkomst is een zeer tastbaar bewijs van de bereidheid van de Europese Unie een strategisch partnerschap met dat werelddeel aan te gaan, ondanks de huidige economische problemen, de politieke onrust en het geweld in een aantal landen in die regio, dat niet in de laatste plaats verband houdt met terrorisme - een onderwerp waarover de geachte afgevaardigde om begrijpelijke redenen zijn ernstige zorg heeft uitgesproken. We komen beiden uit landen die in het verleden van dwaas en gewelddadig terrorisme te lijden hebben gehad en we leven mee met landen zoals Colombia, die momenteel gebukt gaan onder de waanzin van het terrorisme.
Het is belangrijker dan ooit dat de Europese Unie een positief signaal uitzendt naar Latijns-Amerika.
Het Parlement heeft een actieve en ondersteunende rol gespeeld tijdens de onderhandelingen over deze overeenkomst. In november 2001 heeft het Parlement een resolutie aangenomen waarin de Commissie werd uitgenodigd de onderhandelingen over de associatieovereenkomst EU/Chili tijdens de tweede top tussen de EU, Latijns-Amerika en het Caribische gebied in mei 2002 in Madrid af te ronden. Ik ben blij dat de Commissie dit ook heeft gedaan en een zeer ambitieuze overeenkomst tot stand heeft weten te brengen. De eerste vier maanden van vorig jaar hebben we zeer nauw met het Spaans voorzitterschap samengewerkt om dit voor elkaar te krijgen en het was een belangrijke stap in de goede richting.
Deze associatieovereenkomst is in de eerste plaats een politieke overeenkomst. Het is van belang voor de Europese Unie dat er bevoorrechte relaties tot stand worden gebracht met landen zoals Chili, waarmee wij waarden en doelstellingen delen. Chili is, zoals we weten, een constructieve speler op het internationale toneel en onderschrijft de waarden en politiek waar wij in de Europese Unie ook voor staan. Het was bijvoorbeeld geen verrassing dat Chili vorig jaar het Kyoto-Protocol ratificeerde. Zo zijn er veel meer voorbeelden. Wij willen de politieke dialoog met Chili zeker verdiepen en gedeelde standpunten over kwesties van gemeenschappelijk belang definiëren.
Ik ben blij dat Chili nauwere politieke betrekkingen met de Europese Unie wenst. Dit kwam in januari, nog geen twee maanden nadat de overeenkomst in Brussel was getekend, naar voren uit de bijna unanieme steun van het Chileense parlement voor de overeenkomst.
De associatieovereenkomst Europese Unie/Chili is tevens een uitgebreide vrijhandelsovereenkomst die volgens het zeer belangrijke onderzoek naar de duurzame effecten dat de Commissie heeft uitgevoerd, zo'n 0,5 procent extra groei van het bbp van Chili zal genereren en zal bijdragen tot een hogere levensstandaard van het Chileense volk. De Europese Unie is al heel lang de belangrijkste handelspartner van Chili; door deze overeenkomst zullen onze handelsbetrekkingen nog hechter worden en verder toenemen. Als we bijvoorbeeld kijken naar de overeenkomst tussen de EU en Mexico, die in verschillende opzichten model stond voor de overeenkomst EU/Chili, zien we dat slechts twee jaar nadat deze overeenkomst is gesloten, de bilaterale handel al met 28 procent is toegenomen.
De overeenkomst moet ons in staat stellen hindernissen te nemen en een operationeel kader voor het bedrijfsleven op te zetten dat tot meer voorspelbaarheid, vertrouwen en grotere handelsstromen leidt. Chili en de Europese Unie zijn niet alleen overeengekomen ruim 97 procent van hun bilaterale handel in goederen geleidelijk te liberaliseren, maar ze hebben ook overeenstemming bereikt over regels ter bevordering van de handel, over de vorming van een vrijhandelszone voor diensten, over de liberalisering van investeringen en het wederzijds openen van de markt voor overheidsaanbestedingen. Het grootste deel van het hoofdstuk over handel is op 1 februari van kracht geworden. Ik heb er alle vertrouwen in dat het bedrijfsleven en consumenten aan beide zijden spoedig de vruchten van de overeenkomst zullen plukken.
Het partnerschap tussen de EU en Chili reikt echter veel verder dan de politiek en de handel: het zal leiden tot een intensivering van onze samenwerking op verschillende terreinen en zal de sociale, economische en ecologische ontwikkeling bevorderen. De samenwerkingsstrategie die we samen met de Chileense autoriteiten hebben opgezet voor de periode 2000-2006, moet wellicht worden aangepast om de aanbevelingen van het onderzoek naar de duurzame effecten beter te kunnen inpassen en om de tenuitvoerlegging van de overeenkomst te begeleiden.
Tot slot wil ik even stilstaan bij het institutionele raamwerk van deze associatieovereenkomst. De overeenkomst spitst zich toe op de noodzaak het maatschappelijk middenveld meer bij het samenwerkingsproces te betrekken. Dit moet gestalte krijgen via regelmatig terugkerende bijeenkomsten van vertegenwoordigers van het Chileense en Europese maatschappelijk middenveld waar ideeën over de invoering van de verschillende onderdelen van de overeenkomst kunnen worden uitgewisseld. In dit kader noem ik ook de instelling van een parlementaire associatiecommissie, een discussieforum voor de leden van het Europese Parlement en de leden van het Chileense parlement. Ik hoop dat de geachte afgevaardigden van dit Parlement actief aan deze commissie zullen deelnemen. Gezien het enthousiasme waarmee ze er bij ons op hebben aangedrongen, zou dat geen probleem moeten zijn.
Ik dank het Parlement nogmaals voor het leiderschap dat het in dezen aan de dag heeft gelegd. Ik weet zeker dat niet alleen de volken van de Europese Unie en Chili baat bij deze overeenkomst zullen hebben, maar dat het ook bevorderlijk is voor de betrekkingen met zo'n belangrijk en dynamisch continent in het algemeen.

Salafranca Sánchez-Neyra (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, in de eerste plaats dank ik de fracties in dit Parlement voor hun bijdrage aan de opstelling van dit verslag dat unaniem is goedgekeurd in de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid. Ik zeg dat hier nadrukkelijk omdat een dergelijke samenwerking allesbehalve gebruikelijk is.

Ten tweede wil ik mijn oprechte felicitaties aanbieden aan de Commissie. Zoals commissaris Patten ook al zei, heeft zij de onderhandelingen over deze associatieovereenkomst met Chili op meesterlijke wijze afgerond. Zij heeft daarbij rekening gehouden met de aanbevelingen van het Parlement betreffende het tijdschema en zij heeft een oplossing gevonden voor de beperkingen die in de onderhandelingsrichtsnoeren met betrekking tot de termijnen waren vastgesteld. Commissaris Patten verzocht ons te vertrouwen op zijn vermogen om deze problemen te verhelpen en de feiten hebben hem gelijk gegeven. Mijnheer de Voorzitter, het resultaat mag gezien worden: het gaat om de meest vernieuwende, ambitieuze en alomvattende overeenkomst die ooit door de EU is gesloten met een niet-toetredingsland. De Commissie heeft dit akkoord - mijns inziens terecht - betiteld als 'overeenkomst voor de 21e eeuw' en 'overeenkomst van de vierde generatie +'.
Bovendien mogen wij ons gelukkig prijzen dat deze verregaande overeenkomst juist met een land als Chili gesloten is. Dit komt neer op een erkenning van de sterke burgerzin van de Chileense bevolking en haar doelbewuste streven naar openheid en ontwikkeling van de handel.
Zoals commissaris Patten zojuist heeft onderstreept, is deze overeenkomst ook een teken van hoop voor de andere Latijns-Amerikaanse landen op een moment dat deze regio in ernstige moeilijkheden verkeert: de instabiele situatie in Venezuela, de crisis in Argentinië, de verwachtingen en uitdagingen na de verkiezingsoverwinning van president Lula da Silva in Brazilië, de armoede die het subcontinent teistert en het geweld in Colombia.
Ik dank commissaris Patten van harte voor zijn bereidheid om aan de Colombiaanse autoriteiten ook namens onze instelling, het Europees Parlement, een solidariteitsboodschap af te geven waarin wij de dodelijke aanslag van afgelopen weekend in Bogota veroordelen.
Deze overeenkomst - de commissaris zei het al - ligt in de lijn van de associatieovereenkomst met Mexico, die sinds haar inwerkingtreding tot een aanzienlijke groei van de bilaterale handel heeft geleid. De onderhavige overeenkomst reikt veel verder aangezien zij een algehele liberalisering van de handelsbetrekkingen in het vooruitzicht stelt. Zij gaat met andere woorden veel verder dan de verplichtingen die in het kader van de WTO-onderhandelingen worden opgelegd.
Een belangrijk punt is dat Chili deze associatieovereenkomst met de Europese Unie ondertekend heeft voordat de onderhandelingen met de Verenigde Staten waren afgerond.
Bovendien heeft de Commissie verklaard dat deze overeenkomst niet beperkt blijft tot de handel. Associatieovereenkomsten zijn immers gericht op de totstandkoming van een strategisch partnerschap dat gebaseerd is op de voor beide partijen geldende beginselen en rechten die voortvloeien uit de democratische clausule.
Het hoofdstuk betreffende de liberalisering van de handel is zeer uitgebreid. De overeenkomst behelst vrijwel alle producten, niet alleen landbouwproducten maar ook andere handelswaren; zij bevat bepalingen betreffende de akkoorden en technische clausules; wat de dienstensector betreft, voorziet zij in de meeste verregaande liberalisatieafspraken die ooit in het kader van een dergelijke overeenkomst zijn gemaakt. Bovendien, mijnheer de Voorzitter, is geen enkel derde land ooit zo royaal behandeld door Chili en is het de eerste keer dat de Europese Unie bij de onderhandelingen bepalingen betreffende de toegang van buitenlandse investeerders heeft opgenomen in een bilaterale overeenkomst.
Deze overeenkomst vormt het sluitstuk van het netwerk van akkoorden waarover momenteel onderhandeld wordt. Nu rest ons alleen nog de overeenkomst met Mercosur. Wij wachten overigens ook op de onderhandelingsrichtsnoeren voor de politieke dialoog en de samenwerkingsovereenkomst met de Andesgemeenschap en de Midden-Amerikaanse landen. Hopelijk wordt het herhaalde verzoek van het Parlement ingewilligd en kunnen deze akkoorden in associatieovereenkomsten worden omgezet.
Mijnheer de Voorzitter, ik geloof dat deze initiatieven ons in de gelegenheid zullen stellen enerzijds een antwoord te geven op de moeilijke situatie waarmee bepaalde Latijns-Amerikaanse landen worden geconfronteerd en anderzijds een uitgebreid netwerk van wederzijdse betrekkingen op te zetten dat - naar wij hopen - bekrachtigd zal worden in de aanstaande bijeenkomst van staatshoofden in Mexico. Wij vertrouwen erop dat deze overeenkomsten de weg zullen effenen voor de totstandkoming van een biregionale strategische associatie die uitmondt in de beoogde algehele interregionale associatie.
Mijnheer de Voorzitter, deze overeenkomst vormt dus een geografische bevestiging van de bestaande banden tussen beide regio's, die geroepen zijn om elkaars politieke, commerciële en strategische bondgenoten te zijn. Bovendien draagt zij nieuwe instrumenten aan waarmee wij het hoofd kunnen bieden aan de uitdagingen en onzekerheden waarmee wij in deze geglobaliseerde wereld geconfronteerd worden.
Ik dank alle politieke fracties voor hun vruchtbare en constructieve bijdrage aan dit gunstige advies inzake de associatieovereenkomst met Chili.

Ferrer (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, laat ik beginnen met te zeggen dat de Fractie van de Europese Volkspartij - en ikzelf - bijzonder ingenomen zijn met de ondertekening van deze associatieovereenkomst tussen de Europese Gemeenschap en haar lidstaten, enerzijds, en de Republiek Chili, anderzijds. Volgens de Europese Commissie gaat het om de meest ambitieuze, vernieuwende en alomvattende overeenkomst die ooit door de Europese Unie is gesloten met een niet-toetredingsland. Zoals hier al is gezegd, moet deze overeenkomst de weg effenen naar het door dit Parlement beoogde biregionaal strategisch partnerschap tussen de Europese Unie en Latijns-Amerika.
Verder moet en wil ik de heer Salafranca feliciteren met de inspanningen die hij heeft geleverd om deze taak tot een goed einde te brengen. Mijn dank ook aan de Commissie voor haar inzet en voor de oriëntatie die zij aan deze overeenkomst heeft gegeven. De eerste aanzet tot dit initiatief dateert van vlak na het herstel van de democratische rechten en vrijheden in Chili. De overeenkomst heeft haar bestaan grotendeels te danken aan de politieke visie en de volharding van de Chileense leiders, van president Elwin tot de huidige president, de heer Lagos. Zij weerspiegelt de wil van Chili en van de Europese Unie en haar lidstaten om geprivilegieerde politieke en handelsbetrekkingen te onderhouden, samenwerking tot stand te brengen en de wederzijdse banden aan te halen die hun wortels hebben in een reeks gemeenschappelijke waarden.
Het lijdt geen twijfel dat de versterking van de wederzijdse economische en commerciële betrekkingen in het kader van de liberalisering van de markten de economische groei en de duurzame ontwikkeling zal stimuleren. Ook de politieke dialoog, die bedoeld is om de democratie te bevorderen en een gezamenlijk antwoord te vinden op de grote uitdagingen van het huidige millennium, zal ongetwijfeld een zeer gunstige uitwerking hebben. Daarom ben ik ervan overtuigd dat deze overeenkomst - die op de onvoorwaardelijke steun van mijn fractie kan rekenen - een belangrijke stap voorwaarts betekent, niet alleen voor de betrekkingen tussen Chili en de Europese Unie, maar ook voor het economische en sociale welzijn van de Chileense bevolking, die er op voorbeeldige wijze in geslaagd is de democratie te herstellen. In deze voor sommige Latijns-Amerikaanse landen zo moeilijke tijden moet deze prestatie van Chili een voorbeeld zijn, en dat is zij ook, voor de rest van het subcontinent.

Sakellariou (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, ik zou willen beginnen met de rapporteur, de heer Salafranca, mijnhartelijke gelukwensen aan te bieden. Er is een aanwijsbare reden waarom deze overeenkomst zonder problemen en met algemene stemmen in de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid is aangenomen. De samenwerking was namelijk niet alleen met betrekking tot deze overeenkomst, maar ook in het algemeen, bijzonder goed. Als rapporteur heeft de heer Salafranca de belangen van Chili op waardige wijze behartigt.
Zoals reeds eerder is opgemerkt, is dit een overeenkomst met heel veel doelstellingen. Het is een alomvattende overeenkomst over belangrijke onderwerpen die bedoeld is om Chili en de Europese Unie dichter bij elkaar te brengen. De commissaris heeft gezegd dat tijdens de uitwerking van de overeenkomst de bilaterale handel al met 28% is gestegen. Naar mijn idee is er nog meer ruimte voor een intensievere handel en een betere samenwerking. Ik constateer echter dat Chili deze speciale, nieuwe overeenkomst eigenlijk verdiend heeft omdat het land op dit moment een stabiel eiland in de oceaan van Latijns-Amerika vormt; een oceaan die in economische, politieke en andere opzichten zeer onstuimig is. Wij hebben er belang bij om die stabiliteit in stand te houden en een bijdrage te leveren aan de bevordering ervan.
Mijn aandacht gaat met name uit naar de politieke aspecten en ik zou daarbij graag twee punten willen aansnijden. Het eerste punt leek aanvankelijk een klein probleem, maar is in samenwerking met de Chileense ambassade in Brussel en door de bekrachtiging door de regering opgelost. Ik doel hier op de ratificatie van het Statuut van Rome inzake het Internationaal Strafhof. Wij hechten er veel waarde aan dat Chili dat Statuut ratificeert. Wij zijn op de hoogte van de constitutionele problemen die er op dit moment spelen. Aangezien wij ervan overtuigd zijn dat de Chileense regering momenteel naar een oplossing zoekt, hebben wij echter de hoop dat het Statuut snel geratificeerd kan worden.
Het tweede punt is het huidige lidmaatschap van Chili van de Veiligheidsraad. In deze moeilijke periode is het erg belangrijk dat Chili middels het coördineren van afspraken - ook met de betreffende lidstaten van de Europese Unie - een bijdrage aan een vreedzame oplossing voor het thans lopende conflict levert.

Vallvé (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, de ondertekening van deze overeenkomst tussen de Europese Unie en de Republiek Chili is een reden tot blijdschap. Ik vind het dan ook niet meer dan rechtvaardig dat wij de rapporteur, de heer Salafranca, van harte feliciteren met zijn inspanningen en het behaalde resultaat.
Het gaat hier om een zeer ruim akkoord dat ongetwijfeld tot een aanzienlijke groei van de handel tussen de Europese Unie en Chili zal leiden. Dat is uiteraard een bijzonder goede zaak, met name op een moment dat vele Latijns-Amerikaanse landen een moeilijke periode doormaken.
Er zij op gewezen dat de tarieven voor importen van industriële producten uit Chili in 2006 verlaagd zullen worden en dat de verlaging voor landbouwproducten in 2012 zal plaatsvinden.
Ook de hoofdstukken betreffende de algemene diensten, de financiële diensten en de investeringsgerelateerde activiteiten bieden enorme mogelijkheden. Het is tevens een goede zaak dat in de overeenkomst een protocol inzake visserijondernemingen is opgenomen.
Ik heb het verslag van de Internationale Federatie voor de mensenrechten over de inheemse minderheden in Chili gelezen. Afhankelijk van de geraadpleegde bron wordt hun aandeel in de totale bevolking op 4,4 procent of 13 procent geschat.
Wat omvang betreft vormen de Mapuche de belangrijkste inheemse bevolkingsgroep. De problemen van deze minderheden houden verband met het bosbedrijf en de bouw van immense hydro-elektrische centrales.
Ik moet u eraan herinneren dat deze bevolkingsgroepen het met name tijdens de dictatuur van Pinochet zwaar te verduren hadden. Het verheugt ons dan ook dat in deze overeenkomst uitdrukkelijk wordt gerefereerd aan de bescherming van de mensenrechten en aan de rechten van de inheemse minderheden.
Wij hopen dat deze overeenkomst tot meer transparantie zal leiden en zal bijdragen aan de verbetering van het wederzijdse begrip. Wij vertrouwen erop dat zij ook de rechten van de inheemse bevolking zal veiligstellen.
Als Catalaans burger kan ik in deze omstandigheden niet nalaten te verwijzen naar het warme onthaal dat de Catalaanse ballingen die de dictatuur van Franco ontvluchtten in Chili ten deel is gevallen.

Isler Béguin (Verts/ALE).
Mijnheer de commissaris, geachte collega's, met de associatieovereenkomst tussen de Europese Gemeenschap en Chili wordt een bijzonder ambitieus en diepgaand samenwerkingsverband bekrachtigd. Een dergelijke intensieve dialoog dient uiteraard vis-à-vis zoveel mogelijk derde landen bevorderd te worden teneinde de economische ontwikkeling te ondersteunen en de ecologische waarden en democratische clausules van de Europese Unie naar voren te brengen. Deze breed opgezette overeenkomst is naar onze mening overigens te snel tot stand gekomen, met name in het licht van de effectbeoordeling die in het kader van deze gelegenheid is uitgevoerd. Wij betreuren het dat deze beoordeling niet daadwerkelijk als basis voor deze associatieovereenkomst heeft gediend.
De onderhandelingen van de Europese Unie, die sterk commercieel georiënteerd zijn en op het gebied van liberalisering in onze ogen te ver gaan, zouden voortaan tevens op evenwichtige wijze gericht moeten zijn op de mensenrechten en het milieu. Na de zwarte bladzijden in de geschiedenis van Chili dienen we zeer nauwlettend toe te zien op de politieke rechten, en in het bijzonder op het lot van de Mapuche-indianen.
Wat de visserijsector betreft dienen de belangen van de Unie in Chili evenwichtig te zijn en slechts betekenis en toekomst te hebben in een perspectief van duurzame ontwikkeling en beheer van de visstand. Laten we de Chileense vissers de overbevissing besparen waardoor onze eigen Europese visstand sterk is ingekrompen. En laten we Chili vooral het lot besparen veroordeeld te zijn tot de rol van plaatsvervangende visfactorij voor onze communautaire havens.
Tot slot zou de omvang van deze overeenkomst naar onze mening van tevoren aanleiding hebben moeten geven tot een discussie van evenredige omvang. Deze overeenkomst, die men graag wil bestempelen als een model voor de 21e eeuw, is te snel behandeld. Ook al is deze overeenkomst van belang aangezien hierin de mensenrechten zijn opgenomen en het maatschappelijk middenveld wordt geraadpleegd, toch had een belangrijker debat over de mogelijke gevolgen ervan, zowel positief als negatief, gevoerd moeten zijn. Wij hebben een mondelinge vraag van deze strekking ingediend, opdat er een debat kon worden gevoerd dat recht deed aan de overeenkomst, maar dit voorstel is verworpen.
Deze opmerkingen staan de behandeling van de overeenkomst echter geenszins in de weg, maar vormen een voorwaarde - en dit onderstrepen wij - voor de relevantie en duurzaamheid ervan. De Fractie De Groenen/Vrije Europese Alliantie zou graag zien dat deze overeenkomst van de 21e eeuw een leidraad vormt voor een nieuwe vorm van handelsbetrekkingen die gebaseerd is op eerlijke handel en respect voor het milieu en de mensenrechten.
Lang (NI).
Mijnheer de Voorzitter, volgens de Commissie zou de nieuwe associatieovereenkomst tussen Chili en de Europese Unie, en ik citeer, het meest ambitieuze, vernieuwende en alomvattende zijn dat ooit met een niet-toetredingsland is afgesloten. Deze zogenaamde overeenkomst van de vierde generatie zou zelfs, zo houdt men ons voor, als voorbeeld moeten dienen voor toekomstige associatieovereenkomsten met andere Latijns-Amerikaanse landen.
Deze grandioze vooruitzichten horen ons eerder te verontrusten dan te verblijden. Op economisch vlak voorziet deze overeenkomst in de totale opheffing van invoerheffingen. Alleen, in tegenstelling tot wat de vrijhandelsextremisten beweren, vormen grenzen helemaal geen obstakel voor de handel. Integendeel. Grenzen zijn te vergelijken met de sluizen in een rivier. Ze overbruggen het verschil in levenstandaard tussen verschillende landen. Heel wat van onze sectoren zijn al het slachtoffer geworden van douaneontwapening. Dankzij de akkoorden van de Wereldhandelsorganisatie - die Brussel heeft onderschreven - zijn ze gedwongen geweest hun productie te delokaliseren om de concurrentie het hoofd te kunnen bieden. De haastig in elkaar geflanste oostwaartse uitbreiding zal dit fenomeen alleen nog maar verergeren. Als we met heel Latijns-Amerika overeenkomsten van de vierde generatie gaan afsluiten, komen nog eens miljoenen mannen en vrouwen op straat te staan. Wat onze laatst overgebleven landbouwers betreft: als zij de uitbreiding naar het oosten al overleven, zal een tweede uitbreiding - naar het westen deze keer - hen wel de das omdoen. Over tien jaar voorziet de overeenkomst immers in een welhaast volledige liberalisering van de import van landbouwproducten.
Op het politieke vlak wordt in redelijk lyrische bewoordingen kond gedaan van een transatlantische Vergadering Europa-Latijns-Amerika. Met andere woorden, al hebben de eurofederalisten in Brussel een bureaucratische superstaat tot stand gebracht, al hebben zij een Oost-Europa verzwolgen dat nog maar amper aan het Sovjetimperium was ontkomen, verzadigd zijn zij nog altijd niet. Waar en wanneer zullen zij ooit halt houden? Als ware politieke veelvraten willen ze niet alleen Turkije en Klein-Azië, maar ook nog eens heel Latijns-Amerika economisch integreren. Het spreekt vanzelf dat er tussen onze landen en die van Latijns-Amerika banden van natuurlijke solidariteit bestaan. Maar net zoals wij een Europa willen waarin alle partijen hun vrijheid behouden, en geen anti-nationaal of antisociaal Europa, willen wij dat de naties van Europa hun samenwerking met de naties van Latijns-Amerika baseren op nationale soevereiniteit en economisch realisme.

Linkohr (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil tegen de heer Lang alleen maar zeggen dat het voor Chili de moeite waard is geweest zich voor de wereldmarkten open te stellen. De levensstandaard is gestegen, de groei in Chili is veel hoger dan in andere Latijns-Amerikaanse landen en ik hoop dat deze politiek ook een aanstekelijk effect op andere landen zal hebben.
Tegen de heer Patten zou ik graag willen zeggen dat wij nu al actief met Chileense parlementsleden samenwerken. Er heeft in de herfst - nog voor de ratificatie van de overeenkomst - al een zitting plaatsgevonden waarbij verbazingwekkend genoeg sprake was van een buitengewoon levendig debat met het Chileense Congres en Huis van Afgevaardigden. Het probleem waar we nu mee worden geconfronteerd, draait niet om de overeenkomst. Die overeenkomst is namelijk uitstekend en ik wil de heer Salafranca graag met zijn voortreffelijke verslag feliciteren. Wij hebben nu weliswaar een overeenkomst, maar die mag geen lege dop blijven. Die overeenkomst moet nader en concreter ingevuld worden. Ik wil u overigens in herinnering brengen dat er ook al een overeenkomst inzake wetenschappelijke samenwerking tussen Chili en de EU bestaat. Ook die moet nader ingevuld worden zodat er sprake is van meer dan alleen maar een puur formeel document. Ik roep iedereen op om daaraan mee te werken! Daar is geld voor nodig, maar dat is niet het belangrijkste. Er is met name goede wil nodig, niet alleen bij de Europese instellingen, maar ook bij de ondernemingen en organisaties.
Tot slot hoop ik dat deze overeenkomst, die ook een sterk politiek karakter heeft, een bijdrage levert aan het naar elkaar toegroeien van de Latijns-Amerikaanse landen. Daarnaast hoop ik dat hierdoor de betrekkingen tussen Latijns-Amerika en Europa hechter zullen worden en dat de samenwerking met Chili er vooral toe zal bijdragen dat de conflicten in een aantal Latijns-Amerikaanse landen - waarvan sommige openlijke conflicten zijn, zoals in Colombia - opgelost worden.

Mayol i Raynal (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, de meeste sprekers voor mij hebben deze overeenkomst bewierookt, de rapporteur voorop. Ik wou dat ik net als de meesten ook met het wierookvat kon zwaaien, maar ik moet u bekennen dat ik paf sta.
De echte vraag, de enige die het waard is gesteld te worden, is deze: zullen de volkeren van dit land dankzij deze overeenkomst morgen minder arm zijn, beter onderwijs genieten en beter verzorgd worden? Zullen zij op het internet kunnen surfen of op reis kunnen gaan naar waar zij maar willen? Ik weet het nog zo net niet. Er is een volk dat hier net als ik aan twijfelt, en dat zijn de Mapuche. Om te beginnen heeft de Chileense regering overeenkomst 169 van de Internationale Arbeidsorganisatie over inheemse volkeren nog niet geratificeerd. Daden van willekeur en geweldpleging tegen inheemse gemeenschappen door de politie blijven maar al te vaak onbestraft. Verder staat in deze overeenkomst te lezen dat zij gebaseerd is op het beginsel van duurzame ontwikkeling, terwijl de natuurlijke rijkdommen zonder omzien aan het land van de Mapuche worden onttrokken. Getuige hiervan de ontbossing en de nationale hydrologische projecten, in het kader waarvan voorouderlijke gronden onder water komen te staan door de bouw van stuwdammen. Tot slot ben ik er nog niet zo zeker van dat het ongebreidelde liberalisme waar deze overeenkomst van doordrongen is, een harmonieuze ontwikkeling van de economieën van dit land mogelijk maakt. Economische en monetaire afhankelijkheid kunnen het land "argentiniseren". Dat zijn de risico's, dat zijn mijn twijfels. Ik onthoud mij van stemming.

McKenna (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, één ding is tijdens dit debat niet genoemd, namelijk het visserijprotocol dat aan deze overeenkomst is gehecht. Het gevolg van dit visserijprotocol is dat door de EU gesubsidieerde bedrijven in Chili zullen mogen investeren met volledige eigendomsrechten. Ze zullen rechtstreeks toegang hebben tot de Chileense visbestanden. De kustgemeenschappen van Chili hebben verschillende redenen tot bezorgdheid: bijvoorbeeld oneerlijke concurrentie met de lokale ambachtelijke visserijsector en de onbekende invloed op de mariene hulpbronnen. We hoeven maar naar Argentinië te kijken.
Europese bedrijven kunnen Chileense visquota voor volledig geëxploiteerde visbestanden opkopen. Ze hebben ook recht op vrije toegang tot de niet volledig geëxploiteerde visbestanden. In combinatie met de privatisering van de Chileense visserijsector brengen de kansen die dit protocol Europese visserijbedrijven biedt, het voortbestaan van de ambachtelijke visserijsector in gevaar. Het protocol zal worden gebruikt om een deel van de overcapaciteit van de EU naar Chileense wateren over te hevelen.
Ik ben deze onverantwoorde en op uitbuiting gerichte benadering van de overcapaciteit van Europese schepen beu. Is het toevallig dat dit protocol is aangehecht en erdoorheen is gedrukt tijdens het Spaanse voorzitterschap? Het lijkt erop dat het als een onderhandelingstroef is gebruikt en dat er geen rekening is gehouden met een sector die werk biedt aan meer dan zestigduizend vissers en die goed is voor zo'n vierhonderdduizend banen in dat gebied.
De ambachtelijke visserij levert ruim negentig procent van de vis die plaatselijk wordt geconsumeerd en is verantwoordelijk voor vijfentwintig procent van de inkomsten uit export voor de visserijmarkt. Het is dus onaanvaardbaar dat dit aspect niet behoorlijk is onderzocht en meegewogen.

Patten
Mijnheer de Voorzitter, dit debat is iets levendiger dat sommigen van ons misschien verwacht hadden. Ik sluit me volledig aan bij de woorden van de heer Linkohr in diens antwoord op de heer Lang, die misschien wel op de goede planeet woont, maar niet op dezelfde als ik. Als vertegenwoordiger van de bureaucratische superstaat wil ik eerst reageren op het zeer belangrijke punt over het Internationale Strafhof dat de heer Sakellariou aan de orde bracht.
Hij weet ongetwijfeld dat Chili actief heeft deelgenomen aan de voorbereidingen voor het Statuut van het Internationaal Strafhof. De Chileense Tweede Kamer heeft de tekst op 22 januari vorig jaar met een grote meerderheid goedgekeurd, maar de Senaat wilde weten wat het Constitutionele Hof in Chili ervan vond. Dat Hof gaf aan dat de Chileense grondwet zou moeten worden aangepast voordat het Verdrag kan worden goedgekeurd.
Het kost veel tijd om de grondwet aan te passen, omdat een tweederde meerderheid in het parlement vereist is, dus kan het Verdrag nog niet worden geratificeerd. Ratificatie van het Verdrag staat echter nog steeds hoog op de politieke agenda van de Chileense regering, aangezien het volledig aansluit bij het externe beleid om de naleving van de mensenrechten te propageren. Als er één land is dat de argumenten voor het Internationaal Strafhof begrijpt, is het Chili, zoals de geachte afgevaardigde zal beamen.
Hij zei ook dat hij hoopte dat de Chileense regering als lid van de Veiligheidsraad zou proberen zijn standpunt over de crisis in Irak af te stemmen op dat van de Europese lidstaten. Ik hoop dat hij het niet als majesteitsschennis opvat dat ik dit zeg, maar de lidstaten van de Europese Unie moeten in de Veiligheidsraad eerst maar eens proberen hun beleid inzake deze afschuwelijke crisis in Irak onderling te coördineren.

We hebben artikel 19 van het Verdrag en we hebben het Verdrag van Maastricht, maar misschien moet ik die kant niet op. Het is interessant te zien hoe we in de Conventie bespreken hoeveel verder we kunnen gaan met het tot stand brengen van een gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid terwijl we de bepalingen van het Verdrag van Maastricht niet eens hanteren en ten uitvoer leggen. Hoe dan ook, ik gebruik zijn woorden over Chili alleen maar als een aanleiding om mijn gedachten over dit onderwerp te ventileren.
Verschillende parlementsleden hebben de kwestie van de inheemse bevolking aan de orde gebracht. Dat is altijd een bijzonder belangrijke kwestie bij dit soort aangelegenheden. Het is een netelige kwestie, maar de Chileense regering probeert er op een gevoelige en democratische wijze mee om te gaan. Ze hebben een overheidsinstantie opgezet die zich buigt over een aantal van de problemen in dit verband. Ze hebben minstens zestien concrete maatregelen getroffen om een aantal problemen aan te pakken. De leden zijn daarvan op de hoogte gesteld. 
Naar mijn mening kunnen we de Chileense regering bij hun inspanningen helpen door middel van bijvoorbeeld samenwerkingsprojecten die worden gefinancierd uit de fondsen waarover dit Parlement heeft gestemd.
Wat betreft de visserijkwestie - en ik realiseer me dat dit een controversiële kwestie kan zijn - wil ik de leden die daarover spraken, eraan herinneren dat de associatieovereenkomst geen visserijovereenkomst omvat, hoewel we graag zo'n overeenkomst zouden willen afsluiten. We hebben het protocol, waarnaar verwezen werd. Visserijbedrijven van de Europese Unie mogen voor honderd procent eigenaar worden van Chileense visserijbedrijven, maar voor hen gelden dezelfde voorwaarden als voor Chileense investeerders. Dat betekent bijvoorbeeld dat ze de vangstquota die de Chileense wet voorschrijft, moeten naleven. Sinds er in de jaren negentig melding werd gemaakt van een ernstige terugloop van de visbestanden van bepaalde soorten, die voornamelijk te wijten was aan overbevissing, kent Chili een uitgebreid regelgevingskader om uitputting van visbestanden tegen te gaan. Het is onjuist om te zeggen dat de tenuitvoerlegging van de overeenkomst tot overexploitatie van de visbestanden zal leiden.
We moeten oog hebben voor de huidige dynamiek van de ambachtelijke visserijsector in Chili en dit moet bij debatten over deze kwesties worden onderstreept. Deze sector is de voornaamste leverancier van visproducten op de binnenlandse markt voor verse vis. Momenteel is deze sector verantwoordelijk voor vijfentwintig procent van de inkomsten uit export van visserijproducten. De laatste jaren is de ambachtelijke visserijsector flink gegroeid en de belangen van de sector worden beschermd door middel van de onlangs aangenomen visserijwet. Mochten er op lange termijn banen verloren gaan in de ambachtelijke visserij - en dat zou heel goed kunnen, aangezien ambachtelijke visserij zeer arbeidsintensief is maar niet kapitaalintensief - dan gebeurt dit ook wel zonder de overeenkomst waarover we vandaag spreken.
Ik kan deze overeenkomst zonder enige reserve aan het Parlement aanbevelen. Ik weet zeker dat de vice-voorzitter van de Commissie alles wat we door middel van deze belangrijke overeenkomst trachten te bereiken, ook zou steunen.
Ik dank nogmaals de heer Salafranca Sánchez-Neyra en zijn collega's, de heer Linkohr en anderen, die zo'n actieve belangstelling voor deze kwestie hebben getoond. Deze overeenkomst dient als voorbeeld voor nieuwe overeenkomsten. Door dit soort overeenkomsten gaat de wereld er niet op achteruit. Ze brengen de bevolking niet de 'deugden' van de Noord-Koreaanse economie - zoals sommigen die propageren - maar zorgen er wel voor dat de wereld een welvarender oord wordt, dat we ons milieu beter beschermen en dat er meer politiek evenwicht is dan anders het geval zou zijn.

De Voorzitter.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0019/2003) van de heer Caveri, namens de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme, over de invoering van een ecopuntensysteem voor vrachtwagens in transito door Oostenrijk voor het jaar 2004 (COM(2001) 807 - C5-0699/2001 - 2001/0310(COD)).

De Palacio
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, dit voorstel werd op 20 december 2001 gepresenteerd als antwoord op het verzoek van de Europese Raad van Laken. De Commissie is echter van oordeel dat het ecopuntensysteem op de lange termijn geen doelmatige oplossing biedt voor de problemen die het vervoer in kwetsbare gebieden veroorzaakt.

Onze tekst bevat enkele belangrijke elementen, waaronder het schrappen van de 108%-clausule, waarmee het aantal ritten van EU-vrachtwagens in transito door Oostenrijk aan banden wordt gelegd. Het huidige systeem blijft echter van toepassing in het gehele grondgebied van Oostenrijk en ook het aantal beschikbare ecopunten voor 2003 wordt in stand gehouden. In 2003 zal de doelstelling van het systeem verwezenlijkt worden en zal de twaalf jaar geleden ingezette daling van de vervuiling het beoogde streefdoel van zestig procent bereiken.
Kortom, dit voorstel voldoet aan de wens van de staatshoofden en regeringsleiders. Het voorziet in een tijdelijke verlenging van het huidige systeem - voor één jaar, tweemaal verlengbaar met telkens een jaar, hetgeen neerkomt op drie opeenvolgende jaren in totaal -, maar het mag niet als een definitief voorstel worden beschouwd. Het gaat slechts om een tussenoplossing die wordt toegepast in afwachting van andere, betere oplossingen.

Caveri (ELDR)
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de vice-voorzitter van de Commissie, geachte collega's, de kwestie waar wij ons thans over buigen, is van Europees formaat, ook al staan er op de sprekerslijst overwegend Italianen en Oostenrijkers. Voordat ik van wal steek, wilde ik zeggen dat ikzelf uit het Alpengebied kom en daarom heb ik veel begrip voor de zorgen van de Oostenrijkers. De situatie van Oostenrijk en de hele problematiek van de Alpen zijn overigens een rechtstreeks voortvloeisel van een vervoersbeleid dat aan een grondige opknapbeurt toe is, zoals glashelder staat uitgelegd in het Witboek. Dit Witboek wordt vanmiddag besproken, maar dat is zuiver toeval.
Er is sprake van twee behoeften: enerzijds het vrij verkeer van goederen, de eenheidsmarkt, en anderzijds de bescherming van het milieu, de veiligheid op de weg, de gezondheid van de mensen. Al met al komt dat neer op wat modieus wordt aangeduid als 'duurzame ontwikkeling?. Hoe zou het vervoerswezen er dus uit moeten zien? Minder vrachtwagens, meer treinen, een minder eenzijdige visie wat de vervoermiddelen betreft, meer intermodaliteit, minder wegen en wegviaducten, meer spoorviaducten, een nieuw evenwicht in de algehele situatie. Daarbij zou niet alleen rekening moeten worden gehouden met de vrijheid van de markt maar ook met de behoefte aan richtsnoeren, onder ander wat betreft transparantie met betrekking tot de reële vervoerskosten en een daarop afgestemd tariefstelsel; vrijmaking van middelen voor investeringen in het spoorwezen, een Europese opzet van de spoorwegen met speciale pakketten; grotere veiligheid via de speciale tunnelrichtlijn en gemeenschappelijke regels voor een betere beveiliging van het wegvervoer, en tenslotte een groeiende impuls om schonere vervoermiddelen te gebruiken. Naar mijn inzicht moet hier nog bijgevoegd worden de inzet van systemen zoals het satellietsysteem GALILEO voor de controle op het vrachtwagenpark.
Het Oostenrijkse vraagstuk is belangrijk voor de Alpen, maar het probleem geldt ook voor andere bergketens, zoals de Pyreneeën. Er is sprake van een ware explosie van het goederenverkeer en met de uitbreiding wordt dit alleen nog maar erger. Historisch gezien is het begonnen toen Oostenrijk zijn ecopuntensysteem kreeg, dat overigens bijna is afgelopen. Sedert Laken bleek de Europese Raad nogal heen en weer te slingeren in zijn standpunten, totdat men eind vorig jaar besloot tot een oplossing die de Vervoerscommissie meteen bestempelde als virtueel, aangezien zij volstrekt niet overeenkomt met de getalsmatige realiteit. Daarom heeft een grote meerderheid van het Europees Parlement, via de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme, besloten tot een actieplan, uitgaande van de gedachte dat wij een rechtsgrondslag nodig hebben die in de allereerste plaats het vervoersprotocol van de Alpenovereenkomst behelst. Dat zal het enige instrument worden waarmee ook de Europese Unie met de rug tegen de muur gezet kan worden en ertoe gedwongen de stroom vrachtwagens in het Alpengebied te reglementeren. Er is behoefte aan een nieuwe vorm van beleid waarin het Zwitserse model op de een of andere manier moet worden nagevolgd.
De door mij voorgezeten commissie heeft al het mogelijke gedaan om een evenwichtige oplossing te vinden: onder meer hebben wij de ministers uitgenodigd en ervoor gezorgd dat de datum voor de bouw van de Brenner-basistunnel definitief van 2021 naar 2012 werd vervroegd. Vooral hebben wij via de amendementen, die wij nu onder de aandacht van de Vergadering brengen, geprobeerd een oplossing te vinden waarin het ecopuntensysteem wordt losgelaten. Tot 2006 hebben wij hoe dan ook voor een oplossing gekozen die niet alleen rekening houdt met de richtsnoeren van de Alpenovereenkomst, maar in het algemeen met de kwetsbare gebieden van de Alpen. Amendement 15 heeft dan ook betrekking op andere gebieden, zoals de doorgangsroute Lyon-Turijn (Fréjus), in de Alpen ten noordwesten van Italië, het gebied van de Mont Blanc en de Oostenrijkse Alpen. Het gaat, met andere woorden, om het hele Alpengebied, want het wordt tijd dat wij onze mouwen opstropen en het project in zijn geheel aanvatten. Wij hebben erg ons best gedaan, ik denk daarbij met name aan amendement 13, om te bereiken dat zware vrachtwagens geleidelijk vervangen worden door milieuvriendelijke vrachtwagens. Daartoe hebben wij een systeem van contingentering geïntroduceerd voor 2004, 2005 en 2006, dat in 2005-2006 zal leiden tot het verbod van de categorieën EURO 0 en EURO 1, een contingentering van EURO 2 en een vrije doortocht voor EURO 3.
Dan tot slot de amendementen. De amendementen van collega's Swoboda en Simpson zijn mijns inziens niet acceptabel, omdat ze neerkomen op een aanzienlijke wijziging van het verordeningsvoorstel dat de commissie met overgrote meerderheid had goedgekeurd. Het amendement van collega Rack is niet aanvaardbaar omdat ook dit amendement de spelregels radicaal verandert. Amendement 19 van de Groenen vind ik daarentegen wel interessant, omdat daarin vertrouwen wordt uitgesproken in het toekomstige overleg. Tenslotte vind ik dat wij de amendementen 20 en 21 moeten afwijzen, omdat ook die aan de algehele opzet van het voorstel sleutelen.
Ik rond af, Voorzitter, door te zeggen dat ik als voorzitter van de commissie en als rapporteur de plicht had een evenwicht te zoeken. Als bergbewoner was ik liever wat verder gegaan, maar ik meende dat het goed zou zijn als het Parlement op de hoogte was van de huidige stand van de discussie.

Peijs (PPE-DE).
In het Parlement, Voorzitter, hebben wij dankzij de coördinerende inspanningen van de rapporteur een vrij grote mate van overeenstemming kunnen bereiken. Er wordt een nieuwe regeling voorgesteld ter vervanging van het oude eco-puntensysteem. Omdat de doelstellingen van het oude systeem, dat eind 2003 afloopt, in 2002 gehaald zijn, hebben wij gemeend dat voortzetting van het oude systeem geen goede zaak zou zijn. De voorliggende regeling voorziet in een goede balans tussen bescherming van de kwetsbare Alpenregio enerzijds, de wensen van de Oostenrijkse bevolking en het zeer fundamentele principe van het vrije verkeer van goederen anderzijds. Het is voor niemand eenvoudig om tot een evenwichtige oplossing te komen voor het transitoverkeer door de Oostenrijkse Alpen. De zorgen wat betreft milieuvervuiling en de gezondheid van de bevolking zijn begrijpelijk. Oostenrijk is geografisch gezien nu eenmaal een doorvoerland, vandaar dat we ook hebben voorgesteld om de meest vervuilende vrachtwagens uit dit gebied te weren. Tegelijkertijd roepen we Raad en Commissie op om de schone en stille vrachtwagen van categorie EURO-4, zodra die op de markt is te promoten door de aanzienlijke financiële last die deze trucks voor de vervoersondernemingen zullen vormen te helpen dragen door een aanschafsubsidie.
Dit is in mijn ogen een van de grote pluspunten van het voorstel van het Parlement ten opzichte van dat van de Raad en de Commissie. Door schonere vrachtwagens te bevoordelen worden vervoersondernemingen gestimuleerd om milieuvriendelijke voertuigen aan te schaffen. Schonere vrachtwagens, de zogenaamde EURO 3 en EURO 4, zijn derhalve niet aan het contingenteringsstelsel onderhevig maar hebben vrije doorgang. In de voorstellen van zowel de Commissie als de Raad wordt op geen enkele wijze het gebruik van schone vrachtwagens gestimuleerd. Het gebruik van de schone EURO 4 wordt zelfs afgestraft door afname van het aantal punten dat beschikbaar zal zijn.
Verder moet het ook voor alle betrokken partijen glashelder zijn dat het na 2006 echt is afgelopen. Er kan absoluut geen sprake meer zijn van verlenging of enige andere vorm van een contingenteringsstelsel. De Oostenrijkse uitzonderingspositie kan niet blijven duren, zeker niet gezien de discriminerende aard van het oude systeem. Slecht 10% van het ton kilometers op Oostenrijks grondgebied betreft transitoverkeer door Oostenrijk terwijl aan het nationale vervoer helemaal geen eisen worden gesteld om de schadelijke NOx-uitstoot aan te pakken. De koppeling tussen het in werking treden van de richtlijn infrastructuurbeprijzing en beëindiging van het puntensysteem geldt dus ook slechts wanneer de richtlijn beprijzing vóór eind 2006 in werking treedt.
Ik heb twee dringende verzoeken, Voorzitter. Het eerste aan de Europese Commissie. Maak het de Raad mogelijk met een ondersteuningsregeling voor EURO 4 naar het Parlement te komen zonder gevaar voor staatssteunverwijten. Een ander dringend verzoek is gericht tot Oostenrijk: doe ook iets van uw kant, vermeerder het aantal treinen en zorg dat ze schoner zijn. Tenslotte, zet meer vaart achter de Brennerbasistunnel: 2021 is absoluut onaanvaardbaar. Ik ben er vast van overtuigd dat mijn collega Paul Rübig het eens zal zijn met deze ondersteuning ook van kleinere en middelgrote transportbedrijven.

Fava (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, het verslag van de heer Caveri is uitmuntend. Dat verhindert echter niet dat wij ons met een zeker onbehagen opmaken voor deze stemming. Dit onbehaaglijke gevoel is te wijten aan de houding van de Raad, die wij te formalistisch vinden en volstrekt ongepast, als men bedenkt dat tijdens een vergadering op oudejaarsavond in luttele uren besloten is een meerderheidsoplossing door te drukken waar geen greintje gezond verstand aan te pas is gekomen. Deze oplossing is immers niet geaccepteerd door de landen die er rechtstreeks bij betrokken zijn, Oostenrijk en Italië. Ons onbehaaglijke gevoel spruit ook voort uit het feit dat men besloten heeft twee landen, Griekenland en Portugal, een gratis uitzondering voor bepaalde categorieën trucks toe te staan: alsof wij nog maar amper begonnen zijn met de integratie en er alleen maar vooruitgang kan komen door de ene uitzondering na de andere te gedogen.
Ons onbehagen, mijnheer de Voorzitter, heeft ook te maken met het feit dat het ecopuntensysteem een tegenstrijdigheid bevat zonder de kwestie op te lossen waarop commissaris De Palacio al zinspeelde. Wij blijven namelijk een overgangsstelsel verlengen dat, toen Oostenrijk tot de Europese Unie toetrad, geaccepteerd werd met het voorwendsel dat het toch maar provisorisch was, omdat het een uitzondering vormde op de Verdragen inzake vrij verkeer van goederen. Bovendien geldt het systeem voor de Alpen, die al een natuurlijke barrière zijn en voor enkele landen een belemmering vormen op het vlak van het goederenverkeer.
Zoals de commissaris terecht vermeldt, blijft men voortborduren op een oplossing die steeds weer voorlopig is. Dat is dan ook de derde reden waarom wij ons niet happy voelen, dus het feit dat men zo tergend langzaam naar de natuurlijke oplossing toewerkt, dat wil zeggen de Brennerbasistunnel en intermodaliteit. Het is overigens al een winstpunt, zoals collega Caveri zojuist zei, dat nu in ieder geval een datum is vastgeprikt die wat dichterbij ligt, die wat minder onwezenlijk klinkt dan 2021, het jaartal dat men aanvankelijk had voorgesteld aan de Oostenrijkse regering om de werkzaamheden aan de Brennerbasistunnel te starten.
Tot slot, mijnheer de Voorzitter, houdt ons onbehagen ook verband met de manier waarop op nogal groteske wijze gepoogd is binnen dit Parlement een al te simpel onderscheid te creëren tussen degenen die borg staan voor milieurespect en -kwaliteit, en degenen die op de bres springen voor de belangen van de wegtransportbedrijven. Zo zit de vork dus echt niet in de steel! Dat vinden wij een onaanvaardbaar simplistische voorstelling van zaken. Onze fractie - en ik geloof ook het hele Parlement, dat zich immers tot het uiterste heeft ingespannen om naar compromisamendementen te zoeken - heeft als prioriteit aangehouden een duurzame ontwikkeling en een gezond milieu in de Alpen. De verdienste van het verslag-Caveri en van alle collega's die daaraan hebben meegewerkt, is dat er compromisamendementen zijn gevonden die een balans vinden tussen de eisen van milieubescherming en het basisbeginsel van vrij verkeer.
Ik sluit af, mijnheer de Voorzitter, door mijzelf voor te houden dat verlenging van het ecopuntensysteem geen oplossing is maar uitstel. Nu zijn de regeringen weer aan zet.

Vermeer (ELDR).
Voorzitter, ik wil hier vandaag pleiten voor het Nederlandse polderecopunt, de Schotse highlandheffing en de Spaanse Pyreneeëntaks. Even voor de goede orde en voor de vertaling: dit is niet serieus. Het systeem ecopunt, gekoppeld aan Alpen met als doel het plaatselijke milieu te beschermen, afgezet tegen de onrechtvaardige lokale Oostenrijkse uitzonderingspositie en het recht van vrij verkeer van goederen maakt dat ik geen voorstander ben van het huidige stelsel. Ik werd dan ook niet enthousiast toen ik hoorde dat het Deense Voorzitterschap erin was geslaagd om het systeem te verlengen tot 2006. Frankrijk en Italië kennen ook Alpen, de Pyreneeën zijn ook zeer kwetsbaar.
Het verslag van mijn collega Caveri heeft deze klakkeloze verlenging door de Raad van een slecht systeem tot redelijke proporties terug weten te brengen. Als het dan moet, dan maar zo. De vervuiler betaalt en de meest milieuvriendelijke vrachtwagens blijven voortaan uitgezonderd van de volle werking van de ecopunten. Ook ben ik blij met de insteek om de Oostenrijkse Alpen niet langer als één geheel te zien maar juist naar die gebieden te kijken waar men daadwerkelijk met zeer kwetsbare milieuomstandigheden te maken heeft. Als Oostenrijk milieubelastend transitoverkeer serieus wil aanpakken dan moet het investeren in infrastructuur, investeren in spoor, investeren in tunnels. Het afwentelen van het probleem door te pleiten voor een strenger ecopuntenstelsel lijkt me niet solidair met de omringende landen. Het zou juist voor extra verkeer in die landen kunnen zorgen en de Europese milieuwinst is te beperkt omdat er omgereden moet worden. Ik hoop vurig op een goede afloop morgen tijdens de stemming.

Meijer (GUE/NGL).
Voorzitter, Zwitserland probeert doorgaande zware vrachtauto's te weren van de wegen door de Alpen en de wagens die toch toegang krijgen te laten betalen voor de verbetering van de spoorwegen. Waarschijnlijk zou Oostenrijk voor noord-zuidverkeer hetzelfde willen maar het lidmaatschap van de Europese Unie levert daarvoor hindernissen op. Duitse en Italiaanse wegtransportbedrijven zien het liefst een vrije doortocht, evenals de in die sector sterk vertegenwoordigde Nederlandse bedrijven. Bij de toetreding van Oostenrijk tot de Europese Unie is een compromis over een distributieregeling overeengekomen. Het land is daarna onder druk gezet om meer en grotere vrachtwagens door te laten. Wie de omwonenden en hun leefmilieu wil beschermen tegen de geluidsoverlast en de luchtvervuiling van grote stromen vrachtauto's heeft daarom nu reden om de motieven voor elke nieuwe regeling te wantrouwen. Omdat de nu voorgestelde oplossing bestaat uit een combinatie van quota, verboden en heffingen krijgt die van een meerderheid van mijn fractie voor het jaar 2004 toch het voordeel van de twijfel maar zonder spoorwegtunnel onder de Brenner-route is het probleem niet oplosbaar.

Echerer (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte Commissie, geachte collega's, in verband met de ecopunten wordt Oostenrijk in de publiciteit vaak afgeschilderd als een land dat halsstarrig de eigen belangen ten koste van de Unie wil doordrijven. Dit onderwerp is voor ons allemaal van belang. Zowel de Oostenrijkse Groenen als de Fractie De Groenen/Vrije Europese Alliantie zijn van mening dat hierover meer duidelijkheid verschaft dient te worden. Het gaat namelijk ook om het totale, kwetsbare Alpengebied. Ik ben het wat dat betreft niet met collega Vermeer eens.
Wij moeten het vrije verkeer van goederen niet tegen een evenwicht in het ecosysteem uitspelen. Het gaat namelijk ook om een Europees probleem; daarin geef ik de heer Caveri gelijk. Dat betekent dat de initiatieven voor oplossingen ook op Europees niveau ontwikkeld moeten worden.
Oostenrijk kan het probleem voor het gehele gebied niet alleen aanpakken. Men kan verschillende meningen over de ecopunten toegedaan zijn, maar het is wel een van de mogelijke instrumenten om dit probleem aan te pakken. Men kan Oostenrijk het verwijt maken dat het zijn huiswerk niet goed heeft gemaakt en er geen bondgenoten zijn gezocht en gevonden. Wellicht waren de Oostenrijkse maatregelen wat aan de zuinige kant en is de spoorwegcapaciteit niet volledig genoeg benut. Dat is allemaal best mogelijk.
Maar wij zitten in de wachtkamer! Wij wachten namelijk op een Europees voorstel. De discussie van vandaag zou helemaal niet nodig geweest zijn als wij de complexe kwestie 'vervoer' tijdig hadden aangepakt via bijvoorbeeld tarifering van het infrastructuurgebruik of via de felbegeerde richtlijn inzake vervoersinfrastructuurkosten. Volgens bepaalde geruchten zou dat document inderdaad bestaan, maar wij weten weer van niets. Wij weten ook niet of er speciale maatregelen voor het kwetsbare Alpengebied zijn genomen of dat er überhaupt sprake is van dergelijke maatregelen voor kwetsbare gebieden in Europa.
Ik verzoek u dan ook om onze amendementen in het licht van de volgende overwegingen te bezien: Wij willen met deze amendementen de vervoersproblemen, de milieuproblemen en de gezondheidsproblemen adequaat aanpakken, zowel voor het interalpine als transitoverkeer. Dat is zonder een bovengrens niet mogelijk. Wij willen geen tijdelijke overgangsoplossingen. Wij hebben tot de inwerkingtreding van de richtlijn inzake vervoersinfrastructuurkosten een efficiënte oplossing nodig - hoe eerder hoe beter.
Onze voorstellen moeten dan ook binnen het ingewikkelde kader van een gemeenschappelijk Europees vervoersbeleid worden beoordeeld. Wanneer dat beleid in het verlengde ligt van de Alpenovereenkomst zou het een ideaal model kunnen zijn voor de aanpak van dergelijke problemen, niet alleen voor de Oostenrijkse Alpen en de rest van het Alpengebied, maar ook voor alle andere kwetsbare gebieden in Europa. De totale Europese bevolking die in deze regio's woont, zou ons hiervoor zeer dankbaar zijn.
Raschhofer (NI).
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, mijnheer Jarzembowski, uw geduld wordt vandaag met betrekking tot Oostenrijk zwaar op de proef gesteld, maar ik vraag uw begrip hiervoor. Geachte collega's, de stemming over de verlenging van het ecopuntensysteem is voor Oostenrijk op bepaalde gebieden van essentieel belang. De doelstelling die in de transito-overeenkomst is geformuleerd om een duurzame beperking van schadelijke stoffen te bewerkstelligen, is tot op heden nog niet gerealiseerd. In bepaalde delen van mijn geboorteland heeft de door het transitovervoer veroorzaakte belasting inmiddels een ontoelaatbaar niveau bereikt.
De voorstellen in het verslag-Caveri ondermijnen het ecopuntensysteem volledig. Ik verzoek u dan ook om amendement 18 te steunen. Dit amendement is door enkele Oostenrijkse afgevaardigden uit verschillende fracties ingediend en bouwt voort op het compromisvoorstel van het Deense voorzitterschap. Hoewel het voorstel voor mij niet ver genoeg gaat, is op basis hiervan wel een voor iedereen aanvaardbare middenweg mogelijk. Het is niet de bedoeling van Oostenrijk om tot in de verre toekomst vast te houden aan het ecopuntensysteem. Ook voor ons staat een rechtvaardige en vooral duurzame Europese vervoersoplossing centraal. Zo lang daar echter geen zicht op is en de nieuwe richtlijn inzake vervoersinfrastructuurkosten nog niet goedgekeurd is, dient er een overgangsregeling voor de transitokwestie te worden getroffen waarbij ook rekening wordt gehouden met de belangen van Oostenrijk.

Rack (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de vice-voorzitter van de Commissie, geachte collega's, de kwestie van vrachtwagens in transito door Oostenrijk is een belangrijke binnenlandse beleidskwestie waarbij alle Oostenrijkers zich bijzonder betrokken voelen. Dat was ook al zo in de periode tussen 1992 en 1994 tijdens de onderhandelingen over de zogenaamde transito-overeenkomst. Wij hebben destijds onze toetreding tot de Gemeenschap af laten hangen van een goede en toekomstgerichte oplossing van dit probleem. Net als toen, zien wij de transitoregeling nog steeds als een algemene Europese kwestie. Toentertijd wilden wij geen voorkeursbehandeling, dat wil zeggen dat wij binnen de interne markt geen behoefte hadden aan een langdurige, speciale uitzonderingsregeling voor ons land. Ook nu hebben wij nog steeds geen behoefte aan die uitzonderingspositie. Waar wij nog steeds naar streven, is een toekomstgericht vervoersbeleid van de Unie, waar naast de vrijheden van de interne markt ook rekening wordt gehouden met de belangen van de getroffen bewoners en het milieu in de betreffende vervoersgebieden, met name in de kwetsbare gebieden.
Wij constateren dat ons streven overeenstemt met de beleidsdoelstellingen van de Commissie op vervoersgebied. Zij doet in haar Witboek over de toekomst van het vervoersbeleid, waarover wij binnenkort zullen debatteren, de toezegging dat de geplande richtlijn inzake vervoersinfrastructuurkosten bepalingen zal bevatten over heffingen voor het gebruik van de infrastructuur en het doorberekenen van de externe kosten. Ook zal serieus aandacht worden besteed aan het toepassen van kruisfinanciering ten gunste van milieuvriendelijke vervoersmodaliteiten. Dat zijn dezelfde dingen die wij ook willen. Daarom is het ook zo belangrijk dat er geen vacuüm ontstaat tussen de inwerkingtreding van de nieuwe richtlijn en het aflopen van de transitoregeling. Wij hebben een adequate overgangsregeling nodig. Het Deense voorzitterschap van de Raad heeft zich tot het uiterste ingespannen om voor deze zeer gevoelige kwestie op Raadsniveau een compromis tussen alle betrokkenen tot stand te brengen en is daar bijna in geslaagd. Bijna, maar niet helemaal, omdat te weinig ministers van Vervoer de reis naar Brussel hebben ondernomen.
Na de besluitvorming in het Parlement is het vervolgens de taak van de Raad van ministers van Vervoer om te zijner tijd ook een formeel besluit te nemen over het al bereikte compromis. In dat verband is het van belang dat wij als Parlement ook duidelijk aangeven dat wij in een gemeenschappelijke, goede en toekomstgerichte oplossing van het probleem geloven. Ik verzoek u dan ook namens alle Oostenrijkse collega's om amendement 18, dat in principe door alle vier de politieke groeperingen in mijn land wordt gedragen, zo breed mogelijk te steunen. De mensen in de betrokken gebieden en het milieu zullen u er dankbaar voor zijn.

Swoboda (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de vice-voorzitter, geachte collega's, ik heb grote waardering voor onze collega, de heer Caveri, maar desondanks ben ik het niet met hem eens dat het voorstel dat nu ter stemming op tafel ligt, erg evenwichtig is. In ieder geval wordt er te weinig rekening gehouden met de belangen van Oostenrijk. Ik ben echter niet zozeer als Oostenrijker teleurgesteld over het huidige voorstel, maar als iemand wie het milieu bijzonder na aan het hart ligt. Naar mijn mening is de overtuiging dat wij met betrekking tot het vervoer tot een duurzame oplossing kunnen komen een goed en eigenlijk verplicht uitgangspunt. In feite stelt het transitovervoer ons voor een vreemd probleem, omdat het ons land nauwelijks voordelen oplevert, terwijl dat vervoer wel veel kosten en schade aan het milieu met zich meebrengt.
Net als alle voorgaande sprekers, ben ik desondanks voorstander van een algemene, duurzame oplossing voor alle vrachtwagens die voor de vervuiling verantwoordelijk zijn. Ik ben het met een van onze collega's eens dat wij heel graag milieuvriendelijke vrachtwagens zouden willen hebben, maar die zijn er gewoon nog niet. Wij weten namelijk dat er nog vrijwel geen vrachtwagens op de markt zijn die aan de EURO-4-norm voldoen. Dat is ook een van de redenen waarom we een overgangsregeling nodig hebben. Wij willen hier heel duidelijk stellen dat die overgangsregeling absoluut noodzakelijk is! Het klopt zonder meer dat het spoorwegvervoer uitgebreid moet worden! Ik wil daarbij alleen de kanttekening maken, geachte mevrouw Peijs, dat er in 2000 alleen al op de Brenner-spoorwegas 36 miljoen ton aan vrij beschikbare spoorvervoerscapaciteit was. Sinds die tijd is de situatie niet veranderd. Er wordt onvoldoende gebruik gemaakt van de spoorwegcapaciteit, omdat het spoor eenvoudig te duur is zolang er geen doelmatig tolgeldsysteem beschikbaar is. Een andere collega is van mening dat het onrechtvaardig is om uitsluitend voor Oostenrijk bepaalde uitzonderingen te hanteren. Wij zijn graag bereid om met de andere regio's van dit continent solidair te zijn. Het is echter onaanvaardbaar dat alleen Zwitserland de mogelijkheid heeft om tolgeld te heffen om in tunnels te kunnen investeren. Wij zijn ook graag bereid om de basistunnel voor het Brenner-gebied eerder te bouwen. Ik ben daar zelfs een groot voorstander van, maar dan moeten we ook de mogelijkheden hebben om die tunnel te financieren. Als er aan de ene kant geen financieringsmogelijkheden zijn, maar aan de andere kant gezegd wordt dat het spoorwegnet uitgebreid moet worden, terwijl het na die uitbreiding ook niet gebruikt gaat worden omdat de benodigde prikkels ontbreken, dan kan het hele systeem niet functioneren.
Wij hopen van harte dat de richtlijn inzake vervoersinfrastructuurkosten er komt. Ik ben overigens wel nieuwsgierig naar de discussies in dat verband, omdat ik geconstateerd heb dat er enkele afgevaardigden zijn die dan zullen zeggen dat er ook rekening met de milieukosten gehouden moet worden - want die zijn immers niet al te hoog - en dat er erg voorzichtig met de kruisfinanciering omgegaan moet worden. Ik zie nu al de amendementen voor me op het volgende verslag-Izquierdo Collado. Daarin wordt weliswaar in beginsel een voorkeur uitgesproken voor kruisfinanciering, maar een situatie zoals in Zwitserland wordt dan vervolgens weer door de Fractie van de Europese Volkspartij verworpen, omdat er naar verhouding veel te veel rekening met het milieu zou worden gehouden. Mooie woorden over duurzame ontwikkeling zijn niet genoeg; wij zullen daarvoor ook de benodigde instrumenten moeten creëren. Wij zijn ons er terdege van bewust dat een milieugericht vervoersbeleid een van de belangrijkste instrumenten is om een duurzame ontwikkeling in Europa te bewerkstelligen. Daarom is er geen sprake van een uitzonderingspositie van Oostenrijk, maar veel meer van een voortrekkersrol die ons land speelt. Die voortrekkersrol geven wij niet uit handen voordat er een goed alternatief beschikbaar is. Wij zijn echter graag bereid om aan een alternatief mee te werken en daar ook volledig gebruik van te maken.
Dhaene (Verts/ALE).
Voorzitter, mevrouw de Commissaris, het valt mij op dat hier veel Nederlandstalige woordvoeringen zijn maar dat is misschien geen toeval want in de lage landen bestaat er een hit, een schlager en ik citeer de tekst : "met mijn 30 tonnen diesel scheur ik door de Brennerpas, ver van huis maar in mijn sas". De mensen in Oostenrijk en het Alpengebied worden daarin niet genoemd. Of zij in hun sas waren speelt absoluut geen rol in dit lied maar wel in dit verslag. Dit verslag is een symbooldossier voor het Europese vervoersbeleid. Het belang overstijgt Oostenrijk en ook het hele Alpengebied. Het is een hefboomdossier van duurzame ontwikkeling in het Europese vervoersbeleid. Daarom vraagt de Verts/ALE-Fractie via de amendementen 19, 20, en 21 een snelle, duurzame en allesomvattende oplossing voor de ecologische, economische, sociale en veiligheidsproblemen die door het verkeer door de Alpen al decennia lang veroorzaakt worden en in de Europese Unie bekend zijn.
Het einde van het Oostenrijks ecopuntensysteem kan pas aanvaard worden als er een andere soort bescherming komt voor het hele Alpengebied en niet alleen voor Oostenrijk en die gebaseerd is op de Alpenconventie. Er mag geen tijdsvacuüm ontstaan in deze bescherming. Er moet ook een begrenzing zijn van het aantal vrachtwagens door de Alpen. Zonder een duidelijke cijfermatige doelstelling heeft het allemaal weinig zin. We vragen dan ook een blijvende begrenzing van 8% groei boven op het aantal van 1991. We kunnen dit verslag niet goedkeuren zolang er geen oplossing komt op de middellange termijn voor het hele Alpengebied.

Kronberger (NI).
Mijnheer de Voorzitter, in Protocol nr. 9 bij de Akte betreffende de toetreding van Oostenrijk tot de EU is bepaald dat de uitstoot van schadelijke stoffen door transitovrachtwagens tussen 1 januari 1992 en 31 december 2003 met zestig procent verlaagd moet zijn. Dat is een kwestie van primair recht tussen Oostenrijk en de EU. Tot op heden is er noch sprake van een verlaging met zestig procent van de uitstoot van schadelijke stoffen noch van een duurzame ontwikkeling. Dat is ook vastgesteld door de Commissie en door het Europees Milieuagentschap in haar 68e technisch rapport. Het aantal transitoritten is zelfs enorm toegenomen en in vergelijking met 1992 is de belasting door schadelijke stoffen met 52% gestegen.
Het ecopuntensysteem loopt in 2003 af hoewel het doel ervan - een duurzame verlaging van de uitstoot van schadelijke stoffen - niet gerealiseerd is. Omdat de richtlijn inzake vervoersinfrastructuurkosten ondanks verschillende aankondigingen nog steeds niet beschikbaar is, is er met Oostenrijk een overgangsregeling vanaf 2004 overeengekomen in de vorm van een verlengingsregeling voor het transitovervoer. Deze overeenkomst dient ertoe te leiden dat er in vergelijking met 2003 geen verdere verhoging zal plaatsvinden van de uitstoot door het transitovervoer. Indien het onderhavige verslag aangenomen zou worden, zou juist het tegenovergestelde gebeuren, namelijk een drastische toename van de uitstoot van schadelijke stoffen door het transitovervoer.
In de eerste plaats vormt het verslag een verslechtering ten opzichte van zowel het voorstel van de Commissie als het Deense Raadsbesluit en het door de Raad van Laken genomen besluit. In de tweede plaats wordt in het verslag het standpunt van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid volledig genegeerd, terwijl dat standpunt met grote meerderheid is aangenomen. Ten derde is het verslag in strijd met de doelstellingen van het Kyoto-Protocol en de Alpenovereenkomst en met de milieudoelstellingen van de Europese Unie in het algemeen.
De belangrijkste taak van het Europees Parlement is het behartigen van de belangen van alle Europese burgers. Als wij deze taak niet goed uitvoeren, zal de bevolking die hiervan het slachtoffer wordt, trachten om - zoals reeds aangekondigd - haar recht via wegblokkades af te dwingen.
Jarzembowski (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik begrijp mijn Oostenrijkse collega's niet. Zij zouden toch tevreden moeten zijn dat er op basis van het verslag-Caveri een redelijke overgangsregeling is getroffen. Ik wil graag nog op één aspect wijzen dat tot nu toe door de Raad toegestaan en door de Commissie ondersteund is: Voor die gebieden van Oostenrijk die niet tot de Alpen behoren en waar ook geen Alpen te zien zijn, de puur vlakke gebieden dus, geldt de Oostenrijkse uitzonderingsregeling ook. Dat is een uitzondering, geachte collega's, die helemaal niet te rechtvaardigen valt! Hoeveel transitovervoer denkt u dat er in Noord-Duitsland plaatsvindt? Hoeveel transitovervoer denkt u dat er in andere Duitse en Belgische gebieden plaatsvindt? Die gebieden hebben het nog zwaarder te verduren. En u wilt een speciale voorkeursbehandeling! Dat kunt u toch helemaal niet rechtvaardigen!

Neem mij niet kwalijk, geachte collega, maar u dient zich wel als een Parlementariër te gedragen! Wij moeten niet alleen de belangen van de Oostenrijkse burgers behartigen, maar die van alle 370 miljoen burgers van de Unie. Zij moeten ook aanspraak kunnen maken op hun recht op het vrij verrichten van grensoverschrijdende diensten! Er is hier niet alleen sprake van een eenzijdig recht van de Oostenrijkers, want de andere 360 miljoen burgers moeten er ook op kunnen rekenen dat het Gemeenschapsrecht in acht wordt genomen! In het verslag-Caveri wordt voorgesteld om voor het Alpengebied nog één keer een overgangsregeling van drie jaar toe te passen - dat is juist zo geweldig aan dat verslag. Denkt u daar eens goed over na: In 2005 wordt op basis van het verslag-Caveri zelfs de doortocht voor vrachtwagens van de categorieën EURO 0 en 1 verboden. Dat betekent toch dat wij wel degelijk rekening houden met de belangen van uw bevolking! Waar u nu mee bezig bent, namelijk de rest van de Unie als een boeman af te schilderen die tegen u en tegen het milieu is, terwijl wij eigenlijk juist milieuvriendelijk bezig zijn, is onaanvaardbaar, geachte dames en heren!
In het verslag-Caveri wordt een goed compromis voorgesteld tussen de belangen van 360 miljoen burgers en die van minder dan tien miljoen burgers van de Unie. Dat moet toch ook eens een keer tegen elkaar afgewogen worden! Ik ben van mening dat het verslag-Caveri u voor de laatste keer een goede overgangsregeling aanbiedt. Het is niet reëel dat de Oostenrijkers aanspraak willen maken op een voorkeursrecht! Mag ik u eraan herinneren, geachte collega van de Oostenrijkse socialistische fractie, wat er de afgelopen jaren allemaal gebeurd is? U heeft altijd aangedrongen op kruisfinanciering. U heeft te hoge tolgelden geheven, zoals ook vastgesteld door het Europees Gerechtshof, maar u heeft de basistunnel in het Brenner-gebied niet met die extra middelen gebouwd! Dat is de realiteit!

Lisi (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wilde allereerst de rapporteur bedanken, die zo geduldig en vasthoudend gewerkt heeft. Ook ik ben ervan overtuigd dat het resultaat van de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme een goed resultaat is, en dat kan niet gezegd worden van wat de Raad ons heeft voorgeschoteld. Het is een goed resultaat, juist omdat het twee dingen met elkaar verenigt die normaliter moeilijk te rijmen zijn: enerzijds het respect voor het milieu en het bevorderen van diverse acties om het milieu aan deze en gene zijde van de Alpen te beschermen - want er is een Oostenrijkse kant, maar ook een Italiaanse kant - en anderzijds het respect voor een van de sleutelbeginselen van de Europese Unie, voor wie althans in een Europese Unie gelooft, namelijk de interne markt, het vrij verkeer van mensen en goederen; de minimale basis dus om ervoor te zorgen dat er een gemeenschap van personen kan bestaan naast een gemeenschap van economische waarden. Dankzij dit evenwicht kan de ecopuntenkwestie definitief naar de zolder verwezen worden, maar dat is niet meer dan logisch, als men de Verdragen en het recht tenminste niet als lege hulzen opvat. Wel dient hierbij erkend te worden dat er nog een overgangsperiode nodig is. De in het verslag voorgestelde einddatum daarvan is beter dan die welke de Commissie had voorgesteld en wij vragen dan ook aan de Commissie daar een oordeel over te geven.
Ik ben het dus absoluut eens met deze aanpak en hecht er mijn steun aan; wij hebben trouwens zelf meegewerkt aan dit project. Ik wilde afsluiten met een opmerking aan het adres van de Oostenrijkse collega's. Ik word er een beetje triest van te zien dat de Oostenrijkse collega's in deze Vergadering brede steun krijgen van hun landgenoten van alle politieke fracties, uiteraard, maar geen enkele ruggensteun vinden bij de collega's van de andere landen. Collega's, daar moet u toch eens goed over nadenken! Als Europese Parlementsleden hebben wij de verantwoordelijkheid om, op dit - ook in andere opzichten - moeilijke moment voor de Europese Unie, onze burgers uit te leggen dat het lidmaatschap van de Europese Unie weliswaar voordelen met zich meebrengt, maar soms ook moeilijkheden. Bij een overdreven beklemtoning van de moeilijkheden is een Europese oplossing absoluut niet gebaat. Ik verzoek u dus vriendelijk daarover na te denken. Wij hadden ons ook wel achter dit thema kunnen verschansen om een extreem standpunt in te nemen, maar wij hebben de voorkeur gegeven aan een redelijk standpunt. Ik geloof dat het in het belang van Europa is als ook u in uw standpunt een wat meer gematigde en verzoenende toon aanneemt.

Ferber (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte collega's, er is al veel aan de orde geweest, dus ik kan het relatief kort houden. Waar draait het om? Ten eerste dat het Europees Parlement de aanspraak van Oostenrijk op een verlenging van de uitzonderingsregeling accepteert. Ik vind het een zeer opmerkelijk procedureverloop, waar ik mij zelf al geruime tijd tegen verzet en waarover morgen door ons met een grote meerderheid beslist zal worden. Dat moet een keer duidelijk geconstateerd worden. Ik waarschuw er echter voor dat wij nu niet aan een bepaald deel van de mensen meer waarde moeten gaan hechten dan aan andere mensen.
Ik heb de eer om een kieskring te vertegenwoordigen die direct aan het mooie Oostenrijk grenst en ik wil hier heel duidelijk stellen dat ik niet kan accepteren dat de mensen in de grensplaats Lindau minder waard zijn dan die in Tirol. De mensen in Lindau hebben namelijk elke dag en nacht last van sluipverkeer vanuit Beieren door Oostenrijk naar Zwitserland. Dat heeft helemaal niets met Alpenovertocht of ecologie te maken, omdat dezelfde route via de autoweg namelijk onder het ecopuntensysteem valt.
Dat klopt niet en dat moet u zich ook realiseren. Dit alles mag niet tot sluipverkeer en alternatieve vervoersroutes e.d. leiden. Slechts elf procent van het vrachtwagenvervoer in Oostenrijk valt onder het ecopuntensysteem. Het is toch vreemd dat vertegenwoordigers van actiegroepen in Tirol tegen mij zeggen: als de vrachtwagen een Oostenrijks kenteken heeft, vinden wij dat geen probleem, maar als hij een ander kenteken heeft, dan vinden wij dat wel een probleem. Dat klopt toch helemaal niet en dat wil ik hier heel duidelijk stellen.

Dat zijn geen sprookjes. Ik heb die gesprekken immers zelf gevoerd. Ik woon in die buurt en ik heb daar contacten. Ik kan niet accepteren dat een bepaald deel van de Europese bevolking een voorkeursbehandeling geniet. Het doel van de Oostenrijkers - en dat is ook heel duidelijk uit de statistieken op te maken - is een versterking van hun eigen vervoerssector. Dat is ook precies wat ze via het ecopuntensysteem bereikt hebben. Het behoort echter niet tot het Europese takenpakket om de economische belangen van een bepaalde regio een voorkeursbehandeling te geven.

Cocilovo (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, als het mogelijk was, zou ook ik het liefst de wijzers van de klok terugdraaien en dit debat helemaal opnieuw beginnen, hier in het Parlement, met een wat andere toon dan in sommige redevoeringen te beluisteren viel. Collega Lisi heeft vóór mij al gezegd dat wij in de uitoefening van onze parlementaire functie als vertegenwoordigers van de Europese volken - en ik zeg duidelijk: Europese volken - toch minstens iets meer ruimhartigheid hadden verwacht. Wij hoopten dat er wat meer uit de bus zou komen, om de problemen, waarvan wij allemaal, allemaal de oorzaak kennen, aan te kunnen pakken zonder heen en weer te worden geslingerd tussen standpunten die nu eens blijk geven van volledige berusting, dan weer gebaseerd zijn op uitbuiting of ondergeschikt zijn aan het nationaal belang. Wij zullen geen stap vooruitkomen zolang men ervan uitgaat dat de terechte bescherming van legitieme belangen, zoals het milieubehoud, gerealiseerd wordt door andere belangen opzij te schuiven of weg te stemmen. Op die manier komen wij echt geen meter vooruit!
Ik ben van mening dat de oplossing die in het verslag-Caveri is gekozen en die wederom een overgangsoplossing is, in de gegeven omstandigheden de beste is. Wij moeten ons nu concentreren op datgene dat gestimuleerd moet worden, in plaats van te kijken naar beperkende maatregelen: enerzijds schonere auto's gebruiken, anderzijds tariefstelsels invoeren. Dat is iets waar wij al zo lang naar uitkijken om het probleem op een gestructureerde aan te kunnen pakken. Voorts moeten, in een logica die weliswaar gebaseerd is op Europese prioriteiten maar ook op nationale verantwoordelijkheden, de nodige investeringen worden bevorderd, om op termijn te garanderen dat de milieubescherming werkelijk hand in hand gaat met het vrij verkeer van goederen. Ik denk daarbij ook aan de rechten van producerende gemeenschappen die ten zuiden van de Alpen wonen: die belangen mogen niet zomaar weggewuifd worden en vervangen door oplossingen die uitsluitend ervaren worden als ongevraagde beperkingen.
Als wij allemaal besluiten om op die manier verantwoordelijkheden te ondersteunen die de nationale regeringen veel te lang hebben laten liggen, alsook onze steun te hechten aan de betreffende voorstellen van de commissie, dan zal, denk ik, de volgende bespreking van dit vraagstuk meer in overeenstemming zijn met onze waardigheid als volksvertegenwoordigers.

Flemming (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, ook ik wil graag sinaasappels uit Italië en kilts uit Groot-Brittannië. Het is echter absoluut niet nodig om bijvoorbeeld aardappelen uit Duitsland door heel Europa te vervoeren om deze in Italië te laten schillen en dan weer naar Duitsland terug te transporteren. Dat heeft niets meer met het vrije goederenverkeer te maken! De duizenden en duizenden lege vrachtwagens die met veel te hoge snelheid door Beieren en Oostenrijk jakkeren, hebben daar al helemaal niets meer mee te maken.
Het transitoforum Oostenrijk/Tirol, een van de grootste ngo's van Oostenrijk, heeft de volgende pijnlijke conclusies getrokken: tussen 1991 en 2001 is op het Brenner-transitotraject de NOx-uitstoot door vrachtwagens in het transitoverkeer met 18 procent toegenomen. Het aantal transitoritten over het gebied van de republiek Oostenrijk is met 50 procent gestegen! In geen enkel jaar dat de overeenkomst van kracht is geweest, heeft er een verschuiving van wegvervoer naar spoorwegvervoer plaatsgevonden. Integendeel. Het goederentonnage dat in het Brennergebied over de weg is vervoerd, is gestegen van 15 miljoen ton naar 26 miljoen ton. Dat is een stijging van 73 procent.
De mensen die aan het transitotraject wonen, zijn wanhopig. Het gaat vaak om boerenfamilies die al eeuwenlang op dezelfde boerderijen wonen. Ik wil daarmee niet zeggen dat zij een hoger aanzien moeten genieten, maar alleen dat zij iets hoger wonen. Ik zou u met klem willen vragen om deze mensen niet alle hoop te ontnemen!
Het ecopuntensysteem was sowieso al een compromis, beste Georg! Wat mij betreft, was het oudejaarsbesluit van de Raad de allerlaatste kans om een gemeenschappelijk uitweg te vinden. Daarentegen is het verslag-Caveri het onthutsende resultaat van een bikkelharde lobby van een financieel en ook anderszins sterke groep, namelijk de expediteurs.
Ook in Oostenrijk trachten bepaalde groepen bij de politiek gehoor te vinden voor hun gerechtvaardigde eisen. De meedogenloze en ongegeneerde wijze waarop ik dat in de Europese Unie heb zien gebeuren, was voor mij echter een heel nieuwe ervaring en ik loop toch al weer heel wat jaren mee in de politiek! Ik zou de namen van enkele collega's hier kunnen noemen - schrik niet, ik zal dat niet doen - die tegen mij gezegd hebben dat zij ons Oostenrijkers wel begrijpen en aan onze kant staan. Maar, voegen zij er aan toe, wij zijn met handen en voeten gebonden, want anders doen de expediteurs ons wat aan!
Ik vraag u, ik smeek u zelfs, om in plaats van het verslag-Caveri het compromisvoorstel van het Deense voorzitterschap aan te nemen! Mijn hartelijke dank gaat in dat verband uit naar mevrouw de commissaris.
Buiten mijn spreektijd om zou ik graag iets recht willen zitten tegenover de jongeman daarboven: als hij de Alpen, die prachtige schepping van God, uitsluitend als obstakel voor het transitoverkeer wil beschouwen, dan is dat zijn zaak!
Jeggle (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, aan de orde is een voorstel voor een verlenging van het ecopuntensysteem voor vrachtwagens in transito door Oostenrijk. Ik vind het belangrijk om vanaf deze plaats te benadrukken dat het een verlenging van een uitzonderingsregeling voor Oostenrijk betreft. Oostenrijk kan sinds de toetreding tot de EU aanspraak maken op deze uitzonderingspositie. Hieraan was echter wel de voorwaarde gekoppeld dat de Oostenrijkse vervoersinfrastructuur verbeterd zou worden om het door de interne markt gegarandeerde vrije goederenverkeer positief te beïnvloeden. Aangezien wij nu over het verlengen van een uitzonderingsregeling debatteren, moet ook duidelijk gesteld worden dat de status quo niet vanzelfsprekend nog eens voor de volledige periode van drie jaar gehandhaafd blijft. In ons huidige besluit moet veeleer tot uitdrukking komen dat de uitzonderingsregeling uiterlijk 2006 wordt beëindigd.
Mijn kieskring in het zuiden van Baden-Württemberg grenst aan het erg mooie, dat moet gezegd, Oostenrijk. Ik ben dus goed op de hoogte van de klachten van de expeditiebedrijven over het ondoorzichtige ecopuntensysteem. Ik ben het dan ook volledig met mijn fractie eens dat het huidige systeem op de volgende punten gewijzigd moet worden. Ten eerste rechtvaardigt de kwetsbaarheid van het Alpengebied dat er uitzonderingen worden gemaakt. Het ecopuntensysteem dient echter uitsluitend in het oorspronkelijke transitogebied van de Alpen van kracht te zijn. Dat wil zeggen dat het systeem niet mag gelden voor ritten in de rest van Oostenrijk, want dan zou het ecopuntensysteem een willekeurige maatregel zijn waarop ook andere lidstaten aanspraak zouden kunnen maken. Ten tweede dient het ecopuntensysteem definitief in 2006 beëindigd te worden. Ten derde dienen vrachtwagens in de emissiecategorieën EURO 3 en 4 vanwege hun geavanceerde technische kwaliteiten volledig van de ecopuntenregeling uitgesloten te worden.
Bovendien verzoek ik om in een afzonderlijke overweging specifiek een toereikende hoeveelheid ecopunten beschikbaar te stellen voor de zogenaamde 'Hörbrenz-Transit?. Dat is een verbindingstraject van slechts zestien kilometer tussen de Duitse A96 en de Zwitserse A14, dat zich in mijn kieskring bevindt.

Santini (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte collega's, wij moeten één ding niet vergeten: wij hebben het weliswaar over het specifieke geval van Oostenrijk, maar wij moeten de zaken vanuit een breder perspectief bezien. Het hele systeem van de Alpenpassen moet namelijk in de discussie betrokken worden, als wij tenminste objectiviteit nastreven en besluiten willen nemen waarmee iedereen min of meer vrede kan hebben. Wat namelijk bij één pas gebeurt, heeft onmiddellijke gevolgen voor alle andere. Wat de Brenner betreft, mogen wij gerust stellen dat de recente geschiedenis nogal roerig verlopen is. Afgezien van de natuurlijke aantrekkingskracht die de Brenner heeft als verticale, rechte verbindingslijn tussen Noord-Europa en het Middellandse-Zeegebied, is in de meer recente geschiedenis het transitoverkeer over de Brenner - dus in Oostenrijk, maar ook in Italië - gedurende lange periodes buitensporig toegenomen. Eerst doordat de Mont-Blanctunnel was afgesloten, daarna omdat de Gotthard afgegrendeld werd, en ook door chronische problemen waar de Fréjus en andere Zwitserse passen mee kampten. Hierdoor is milieubescherming in Oostenrijk een urgente kwestie geworden. Maar men mag niet over het hoofd zien, en dit is een aspect waaraan nooit aandacht wordt besteed, dat de Alpen ook een andere kant hebben, namelijk de Italiaanse, en het zal u niet verbazen dat ik daar woon. Wij Italianen hebben nooit ook maar enige erkenning gekregen voor wat precies hetzelfde probleem is als dat van Oostenrijk, terwijl Oostenrijk het ecopuntensysteem heeft mogen toepassen, evenals andere maatregelen waar sommige collega's op geduid hebben. Ons is nooit toegestaan ecopunten of tolheffing te hanteren, zoals voor de Europabrug gebeurt en voor het stuk autosnelweg in Oostenrijk, dat tot de duurste trajecten van Europa behoort.
Ik ben daarom tot de conclusie gekomen dat de oplossing die door het verslag-Caveri wordt aangedragen rechtvaardig is. Het is eerlijk om het ecopuntenstelsel toe te passen voor de categorieën EURO 1 en EURO 2, net zoals het terecht is vrijstelling te geven aan categorie EURO 3 en alle daaropvolgende generaties vrachtauto's. Maar het is eveneens eerlijk om na het jaar 2006 niet nog eens met ecopunten aan te komen en daarentegen te denken aan alternatieve vormen om de externe kosten te verhalen. En dat geldt dan niet uitsluitend voor Oostenrijk maar voor alle kritieke en gevoelige gebieden van Europa. Tot slot is het zinvol te denken aan de grote spoorweg- en intermodale werken, te beginnen bij de Brennertunnel. Het wordt immers werkelijk tijd om aan de slag te gaan, niet alleen met projecten maar ook met de tenuitvoerlegging ervan.

De Palacio
 - (ES) Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats wil ik de heer Caveri danken voor zijn werk. Zoals wij hier vandaag hebben kunnen vaststellen, gaat het om een bijzonder ingewikkelde en delicate kwestie. Er zijn vele weliswaar legitieme maar tegelijkertijd volkomen tegenstrijdige belangen in het spel. Ik wil sommige leden er alleen maar aan herinneren dat wij snel een resolutie nodig hebben aangezien de huidige overgangsperiode op 31 december 2003 verstrijkt.
Ten tweede mogen wij niet vergeten dat de huidige situatie tijdelijk is. Anders gezegd, in het protocol van de Toetredingsakte wordt bepaald dat het ecopuntensysteem slechts gedurende beperkte tijd mag worden toegepast.
Ten derde moeten wij goed voor ogen houden dat de overige veertien lidstaten van de Europese Unie een bijzondere inspanning leveren door op aanvraag van Oostenrijk een uitzondering te maken op een van de fundamentele vrijheden van het Europese integratieproces - vroeger van de interne markt en nu van de Europese Unie -, namelijk het vrije personenverkeer.
Op basis hiervan stelt de Commissie voor het huidige systeem met maximaal drie jaar - per jaar - te verlengen zodat wij voldoende tijd hebben om een algemene regelgeving uit te werken in het kader waarvan noch voor Oostenrijk noch voor onverschillig welk ander land een ecopuntensysteem of soortgelijke regelgeving zal worden vastgesteld. Het komt er dus niet op aan om nu al een systeem uit te dokteren dat volkomen verschilt van het ecopuntensysteem, omdat het hoe dan ook slechts een beperkte geldigheidsduur zal hebben. Nogmaals, op dit moment zijn wij alleen maar op zoek naar een overgangsregeling die Oostenrijk, dat deel uitmaakt van het ecopuntensysteem, in de gelegenheid stelt samen met de overige 14 landen - binnen enkele maanden zullen het er 24 zijn - tot een gemeenschappelijk stelsel te komen op grond waarvan de externe kosten van de infrastructuur in de hele Europese Unie beter kunnen worden verdeeld, zonder dat enig land wordt vrijgesteld. Het gaat met andere woorden om een tijdelijke uitzondering, bij voorkeur op het huidige systeem. Het heeft immers geen zin om voor twee of drie jaar een totaal ander systeem op te zetten.
Het voorstel van de heer Caveri bevat een reeks punten die geheel in lijn zijn met het ontwerpakkoord dat het Deense voorzitterschap op 31 december jongstleden heeft voorgelegd. Hier is sprake van een compromis en het verheugt mij dat in beide gevallen het voorstel wordt geopperd om de meest vervuilende vrachtwagens te verbieden, de minst vervuilende vrachtwagens van het ecopuntensysteem vrij te stellen en te voorzien in een jaarlijkse verlenging van het overgangssysteem tot een maximum van drie jaar. Desalniettemin zijn wij van oordeel dat bepaalde elementen in het verslag een akkoord tussen de Commissie en de Raad in de weg staan en geen oplossingen aandragen maar problemen scheppen. Ik zeg dat hier in alle openheid.
Dit geldt onder meer voor het voorstel om het toepassingsgebied van het systeem te beperken tot de Oostenrijkse Alpen, die inderdaad als een bijzonder kwetsbare regio moeten worden beschouwd. De rest van het Oostenrijkse grondgebied is even kwetsbaar als andere Europese regio's, zoals hier overigens terecht door verschillende sprekers is onderstreept. Ofschoon ik voor dit beginsel begrip kan opbrengen, moet ik u erop attenderen dat het tot enorme beheersproblemen zou leiden. Daarom verzoek ik u het gehele Oostenrijkse grondgebied in het toepassingsgebied van het systeem op te nemen. In dit verband hebben wij overigens in de Raad besproken of de Hörbranzpas tussen Lindau en St. Margarethen, een bijzonder kort traject van minder dan 15 kilometer, al dan niet van het systeem moet worden uitgesloten. Zelfs dat zou problemen veroorzaken. Daarom roep ik u op dit onderdeel van de tekst ongemoeid te laten.
Ook de toepassing van het contingenteringssysteem, waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen de verschillende categorieën van vrachtwagens, is problematisch. Bovendien is het huidige aantal ecopunten vastgesteld op grond van de situatie in de huidige lidstaten. Als wij het vigerende systeem zouden toepassen op de toekomstige landen zou alles nog een stuk ingewikkelder worden.
Laten wij hopen dat dit probleem definitief uit de wereld kan worden geholpen voordat de kandidaat-landen tot de Unie toetreden.
Verder zou ik u willen vragen niet aan te dringen op de herinvoering van de 108%-clausule aangezien die niet haalbaar is. Ik kan u nu al vertellen dat dit punt onder geen beding op de steun van de Raad zal kunnen rekenen en ook door de Commissie van de hand wordt gewezen. Van deze clausule werd in het voorstel overigens geen gewag gemaakt.
Gelet hierop, mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, kunnen wij zes amendementen overnemen, waarvan er één op een inhoudelijke kwestie betrekking heeft. Ook de amendementen 1, 5, 11, 12 en de eerste zin van amendement 15 en amendement 18 zijn, zo nodig, aanvaardbaar op voorwaarde dat de tekst herschreven wordt.
De enige echte oplossing is het bouwen van tunnels zoals de Brenner en Lyon-Turijn en het bevorderen van het intermodale vervoer. Dat zijn de oplossingen.
U moet goed beseffen dat er een compromis moet worden gezocht en dat de tijd dringt. Wij kunnen deze kwestie geen maanden laten voortslepen. Zoals altijd is het beste de vijand van het goede. Ik zeg dat aan alle betrokken partijen. Ik roep u op tot samenwerking zodat wij samen een oplossing kunnen uitwerken voor dit probleem dat in een van de landen van de Unie bijzonder gevoelig ligt. Wij moeten een antwoord zoeken en een resultaat bereiken dat ons in de gelegenheid stelt vooruitgang te boeken terwijl wij voorstellen indienen voor een betere tarifering van het infrastructuurgebruik in de hele Europese Unie.
Ik wil de heer Caveri nogmaals feliciteren met de inspanningen die hij heeft verricht om in dit uitermate ingewikkelde dossier een voor iedereen aanvaardbare formule te vinden. De Commissie zal in elk geval - zoals zij altijd doet - rekening houden met het standpunt van het Parlement. Zij zal proberen om aan de hand van deze elementen de basis te leggen voor een akkoord waarin zowel het Parlement als de Raad zich kunnen vinden.

De Voorzitter.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0444/2002) van de heer Izquierdo Collado, namens de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme, over het Witboek van de Commissie: "Het Europese vervoersbeleid tot het jaar 2010: tijd om te kiezen".
Izquierdo Collado (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, het Witboek over het vervoersbeleid dateert van 12 september 2001. Op het eerste gezicht lijkt het alsof wij te veel tijd hebben besteed aan de studie van dit belangrijke verslag van de Commissie, maar ik moet zeggen dat wij deze gelegenheid ten volle hebben benut om het standpunt van de verschillende fracties in het Parlement te bespreken en de uiteenlopende meningen nader tot elkaar te brengen. Dit toenaderingsproces is momenteel nog steeds aan de gang. Ik nodig u overigens uit om de gesprekken voort te zetten zodat er morgen tijdens de stemming een verregaande consensus kan worden bereikt.
Wij hebben deze tijd met name benut om informatie in te winnen en de sectoren bij het proces te betrekken. Ik twijfel er niet aan dat de Commissie met alle betrokken sectoren van gedachten heeft gewisseld voordat zij haar Witboek heeft opgesteld, maar het Parlement is in dit opzicht zeker niet achtergebleven. Wij hebben vrijwel alle Europese organisaties gehoord die optreden als vertegenwoordigers van de verschillende vervoersmodaliteiten en wij hebben bij de oriëntatie van onze werkzaamheden vele van hun voorstellen overgenomen.
Die oriëntatie berust overigens op een essentieel gegeven: mevrouw de commissaris, in dit geval staat het Parlement niet lijnrecht tegenover de Commissie. Integendeel, wij hebben het Commissievoorstel en de voorstellen van het Witboek gunstig onthaald. Wij zijn dan ook van oordeel dat het overgrote merendeel van uw suggesties probleemloos door dit Parlement kan worden aangenomen.
Laten wij onze denkoefening echter nog even voortzetten. Een beetje constructieve kritiek kan geen kwaad. Wij dragen een reeks concrete voorstellen aan die mijns inziens te zijner tijd door de Commissie moeten worden geanalyseerd.
Dit is een cruciaal en beslissend moment voor het vervoer. Het is waar dat de doelstellingen van het laatste Witboek inzake vervoer uit 1992 vrijwel integraal verwezenlijkt zijn. Wij zouden kunnen zeggen dat de liberalisering van het vervoer de strategische hoofddoelstelling van dat Witboek was: invoering van nieuwe technologieën, prijsvermindering, versterking van het concurrentievermogen. Het is een feit dat wij al deze doelstellingen gehaald hebben, maar de strijd om de duurzaamheid hebben wij helaas verloren. Daarom ben ik blij dat de Commissie de eerste is om dit ernstige probleem nadrukkelijk te signaleren en te onderstrepen dat wij beslissingen hieromtrent niet op de lange baan mogen schuiven als wij operationeel willen blijven.
Het gaat hier uiteraard om het probleem van de duurzaamheid in ruime zin, om de aantasting van het milieu. De verontreiniging die door het vervoer wordt teweeggebracht, leidt tot ernstige moeilijkheden. Zij doet de besparingen teniet die in de overige sectoren worden doorgevoerd om de afspraken van Kyoto na te komen. Bovendien heeft zij niet alleen nefaste gevolgen voor de natuur in het algemeen, maar ook voor de gezondheid van de burgers. Afgaande op de beschikbare verslagen worden welhaast evenveel gezondheidsproblemen veroorzaakt door vervuiling als door verkeersongevallen.
Behalve het milieuaspect neemt ook de congestie zorgelijke proporties aan. Ons operationele, functionele en concurrerende vervoer van weleer heeft plaatsgemaakt voor dichtslibbende verkeersaders, verzadigde steden en spoorwegverbindingen, wegen en toegangswegen tot luchthavens die vanwege hun structurele zwakte nauwelijks kunnen concurreren. Kortom, ons concurrentievermogen laat sterk te wensen over. Dit is geen geschikt moment om cijfers te noemen. Daar ga ik niet mee beginnen aangezien wij daar geen tijd voor hebben. Ik moet u echter wel op dit probleem attenderen.
Het tariferingssysteem dat in het Witboek wordt behandeld is als een ruwe diamant die wij nu verder moeten bewerken. Dat is van vitaal belang. Wij moeten de meest milieuvriendelijke vervoersmodaliteiten bevorderen en een synergie tot stand brengen tussen de verschillende vervoersvormen door middel van een intermodaal vervoerssysteem en de logistieke installaties die nodig zijn om doeltreffende verkeersverbindingen te creëren.
Dit moet noodzakelijkerwijs gepaard gaan met een verbetering van de kwaliteit van de verkeerswegen in het besef dat deze een onschatbare rol spelen, liberalisering van de spoorwegen, versterking van het cabotagevervoer op korte en middellange afstand, enzovoorts.
Veiligheid moet een absolute prioriteit zijn. Dit Parlement heeft een voorstel ingediend waarin wordt aangedrongen op de oprichting van een Europees agentschap voor de verkeersveiligheid, het enige dat ontbreekt in het Witboek over het Europees vervoersbeleid. Ik hoop dat dit voorstel gunstig zal worden onthaald. Het behelst overigens ook andere kwesties zoals de maritieme veiligheid en de veiligheid van het spoorwegvervoer.
Mevrouw de commissaris, ik denk dat het moment is aangebroken om nadrukkelijk te onderstrepen dat het vervoersbeleid van de Europese Unie staat of valt met een coherent begrotingsbeleid. Daarom stelt het Parlement voor een Europees vervoersfonds en een financieringsinstrument voor het vervoer in het leven te roepen.
Het is een feit dat er in het Witboek onvoldoende rekening wordt gehouden met de bestaande dispariteiten; dat er geen aandacht wordt besteed aan het stedelijk beleid, dat als een bijkomstig probleem wordt beschouwd en derhalve niet in het Commissievoorstel is opgenomen; dat het openbaar vervoer onvoldoende aandacht krijgt - wij verzoeken de Commissie in dit verband om meer informatie -; en dat in het Witboek niet echt rekening wordt gehouden met de uitbreiding. Als wij echter willen dat Europa enerzijds actief deelneemt aan het globaliseringsproces en niet afwacht hoe anderen dit proces gestalte geven, en anderzijds maximaal rendeert, dan moeten wij ervoor zorgen dat wij het beste vervoer hebben. U hebt met het Witboek een belangrijke stap in deze richting gezet. Het Parlement zal de door u ingeslagen weg volgen.

De Palacio
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, in de eerste plaats wil ik de heer Izquierdo Collado bedanken voor het werk dat hij gedurende al deze tijd heeft verricht. Dankzij zijn inspanningen hebben wij de soms verhitte discussies kunnen voeren waartoe het Witboek aanleiding gaf.
Het komt erop aan een nieuwe impuls te geven aan het vervoersbeleid. Zoals hier al is gezegd, moet daarbij duidelijk rekening worden gehouden met een aantal nieuwe elementen, waaronder het samengaan van groei en duurzame ontwikkeling. Anders gezegd, levenskwaliteit en milieubescherming zijn twee essentiële factoren die voortaan in onze beleidsmaatregelen een prioritaire plaats moeten innemen.
In die zin zijn de iets minder dan zestig maatregelen die tussen nu en 2010 ten uitvoer moeten worden gelegd erop gericht het evenwicht tussen de verschillende vervoersvormen te herstellen. Dit betekent niet dat de twee meest concurrerende vervoersmodaliteiten, namelijk het wegvervoer en het zeevervoer, aan banden zullen worden gelegd. Laten wij dat duidelijk voor ogen houden. Het gaat er alleen maar om te vermijden dat het aandeel van het spoorwegvervoer en het vervoer over de binnenwateren in Noord-Europa in de toekomst blijft slinken. Het is immers van wezenlijk belang dat deze onontbeerlijke vervoersmodaliteiten een deel van de toenemende vraag naar vervoer voor hun rekening nemen. In die zin is het belangrijk dat ook het zeevervoer bevorderd wordt.
Kortom, wij moeten het evenwicht tussen de modaliteiten herstellen, de knelpunten wegnemen, een veilig vervoersbeleid tot stand brengen - veiligheid is een essentieel kwaliteitskenmerk voor de gebruiker - en passende oplossingen zoeken om het hoofd te bieden aan de mondialisering waarmee het merendeel van de vervoersvormen momenteel geconfronteerd wordt, met name het luchtvervoer en het zeevervoer.
De analyse die wij in het Witboek presenteren, heeft een breed debat op gang gebracht waaraan ook de industrie, de overige betrokken sectoren en ook de Raad hebben deelgenomen. In dit verband heeft de Commissie het merendeel van de in het Witboek vervatte maatregelen reeds voorgelegd aan dit Parlement en aan de Raad. Sommige van deze voorstellen bevinden zich al in een vergevorderd stadium. Ik denk bijvoorbeeld aan het programma GALILEO, de toetreding tot Europol, de oprichting van het agentschap voor de veiligheid van de zeevaart en van het agentschap voor de veiligheid van de luchtvaart - over de verkeersveiligheid waaraan de heer Izquierdo Collado heeft gerefereerd, zal ik het later hebben -, de initiatieven betreffende de organisatie van de arbeidstijd in het wegvervoer, het onlangs in de Raad bereikte akkoord over de totstandkoming van een gemeenschappelijk Europees luchtruim en het programma MARCO POLO.
Verder kan ik u zeggen dat de onderhandelingen over het tweede spoorwegpakket reeds vergevorderd zijn. Dit Parlement heeft zich enkele maanden geleden duidelijk uitgesproken over dit pakket. Andere belangrijke voorstellen, waaronder de trans-Europese netwerken, staan echter nog steeds in de kinderschoenen. Zoals u weet, heeft de Raad er de voorkeur aan gegeven de door de Commissie voorgestelde en door dit Parlement bekrachtigde gedeeltelijke hervorming uit te stellen en eenvoudigweg een meer algemene herziening door te voeren. Soit. Ik hoop alleen maar dat de Groep Van Miert, die zich momenteel buigt over een algemene herziening van de trans-Europese vervoersnetwerken met inachtneming van de uitbreiding, dat wil zeggen het Europa van de 27 - aangezien rekening wordt gehouden met de landen waarmee de onderhandelingen volledig of zo goed als volledig zijn afgerond -, erin zal slagen zijn werkzaamheden nog tijdens het Griekse voorzitterschap tot een goed einde te brengen zodat het document onder het Italiaanse voorzitterschap gepresenteerd kan worden en ook in dit Parlement besproken kan worden.
Ook de voorbereiding van het infrastructuurpakket is bijna rond. De beoogde ontwikkeling van de infrastructuur berust op drie fundamentele pijlers. Zoals de heer Izquierdo Collado zojuist heeft gesignaleerd, zal er gebruik worden gemaakt van een tariferingsmethode die al in het debat over de toepassing van het ecopuntensysteem in Oostenrijk ter sprake is gekomen. Dit is een eerste stap op weg naar de tariferingsrichtlijn die ons in de gelegenheid moet stellen te onderzoeken hoe ver de Raad en het Parlement op dit vlak willen gaan. Het is zeer belangrijk dat de methoden en limieten van meet af aan duidelijk worden vastgesteld.
Ten tweede is het onze bedoeling om de deelname van openbaar-particuliere partnerschappen aan infrastructuurprojecten te bevorderen. Het is van wezenlijk belang dat ook het privé-kapitaal bij de ontwikkeling van nieuwe infrastructuurmogelijkheden wordt betrokken om de tenuitvoerlegging van deze projecten te bespoedigen in een Europa van 15 en weldra van 27 lidstaten.
Ten derde zal er een Europese tolheffing worden ingevoerd die vanuit praktisch en technisch oogpunt, krachtens het interoperabiliteitsbeginsel, verenigbaar moet zijn met de huidige systemen van de lidstaten van de Europese Unie. Op de middellange termijn wordt er gestreefd naar harmonisatie. Op basis van de satellietnavigatietechnieken, beter gezegd: op basis van GALILEO, zal een gemeenschappelijk systeem tot stand worden gebracht.
Wat de verkeersveiligheid betreft, stel ik met voldoening vast dat dit Parlement zich kan vinden in ons voornemen om het aantal verkeersdoden tegen 2010 tot de helft terug te brengen. De Commissie heeft onlangs een voorstel voor een richtlijn betreffende de veiligheid in tunnels aangenomen en binnenkort zullen wij een algemeen actieplan ter verbetering van de verkeersveiligheid op tafel leggen. In dit verband zullen er ook met betrekking tot de wegcontroles en de registratie van plaatsen met een hoog ongevallencijfer belangrijke voorstellen worden gepresenteerd.
Ik hoop dat deze nieuwe maatregelen ons in de gelegenheid zullen stellen de genoemde doelstelling te bereiken. Zij moeten worden aangevuld met nationale en lokale acties aangezien hier sprake is van een belangrijke subsidiariteitsmarge.
Geachte afgevaardigden, over de maritieme veiligheid hebben wij de laatste jaren, sinds het tragische ongeval met de Erika, uitgebreid gediscussieerd. Na de recente ramp met de Prestige is dit probleem opnieuw komen bovendrijven. Namens de Commissie kan ik u zeggen, geachte afgevaardigden, dat wij een coherent maatregelenpakket hebben gepresenteerd dat ongetwijfeld zal bijdragen aan de versterking van de maritieme veiligheid in de Europese Unie. Nu komt het erop aan deze maatregelen in de praktijk te brengen. De nog bestaande hiaten zullen spoedig worden weggewerkt. Wij hebben overigens al een reeks aanvullende voorstellen gepresenteerd. Ik denk bijvoorbeeld aan de termijnen voor het uit de vaart nemen van enkelwandige olietankschepen en de vervanging van deze schepen door dubbelwandige olietankers en aan het verplichte gebruik van veiligere en modernere olietankschepen voor het vervoer van sterk vervuilende koolwaterstoffen. Weldra zullen wij ook met een regeling komen voor het probleem van de strafrechtelijke aansprakelijkheid in geval van grove nalatigheid. Ook moeten wij aandringen op het maximale plafond voor de compensatiefondsen voor schade door verontreiniging. Verder moeten wij ons buigen over de voorstellen om vanuit de Europese Unie en haar lidstaten aan te dringen op een wijziging van het internationaal zeerecht, dat zijn wortels heeft in een reeks totaal verouderde beginselen die eigen zijn aan de 19de eeuw en niets met de 21ste eeuw te maken hebben.
Wat het luchtvervoer betreft, zullen de voor 2003 geplande acties zich voornamelijk concentreren op het gebied van de buitenlandse betrekkingen. Ik denk daarbij met name aan de mandaten voor het opnieuw onderhandelen over de 'open skies?-overeenkomsten - een uitermate urgente kwestie -, te beginnen met de overeenkomsten met de Verenigde Staten.
Geachte afgevaardigden, ik heb de voorstellen van de rapporteur hier in grote lijnen besproken. Later zal ik nader ingaan op een aantal concrete punten. Ik denk dat wij op dezelfde golflengte zitten. Ik hoop dat de goedkeuring van onze voorstellen hier in dit Parlement - met de amendementen die u opportuun acht in een verslag over het Witboek - er mede voor zal zorgen dat er zowel in het Parlement als in de Raad spoed achter de besproken maatregelen zal worden gezet. Verder acht ik het belangrijk dat de momenteel nog in voorbereiding zijnde maatregelen klaarheid scheppen in de mogelijkheden, marges en limieten en dat de behandeling ervan in dit Parlement bespoedigd wordt en nog tijdens ditzelfde mandaat kan plaatsvinden.

Isler Béguin (Verts/ALE)
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, waarde collega's, waar wij over gedebatteerd hebben, is niet zomaar een verslag over het vervoer van morgen. We staan hier voor een van de laatste nooduitgangen nu wij onszelf een generatie lang verstikt hebben in onze eigen productie en mobiliteit.
Wie durft nog te spreken van doemdenken over het milieu van onze planeet of zedenpreken door groene charlatans, nu studies van de Wereldgezondheidsorganisatie het aantal doden in Europa door uitlaatgassen van het verkeer op 800.000 per jaar ramen?
Het enige dat we nog kunnen doen is de milieucrisis waarin we zijn beland indijken. Wat al dringend genoeg was voor de Vijftien, wordt onontkoombaar voor de Vijfentwintig. Een vervoersbeleid waarin geen rekening wordt gehouden met het aspect duurzame ontwikkeling komt onvermijdelijk op een dwaalspoor.
Onze levensstijl wordt nu zozeer bedreigd, dat we onze kijk op vervoer radicaal moeten veranderen. We hebben de toestand weliswaar laat onder ogen gezien, maar we beseffen nu tenminste dat economische groei niet onlosmakelijk verbonden is met een toename in het transportvolume.
Deze nieuwe benadering van ons vervoer houdt in dat we bij elke studie de gevolgen voor het milieu incalculeren, de belangen van de burger als passagier centraal stellen en rekening houden met de standpunten van de verenigingen die hem vertegenwoordigen. De voortschrijdende verstedelijking moet gepaard gaan met een optimalisering van het openbaar vervoer. Bij elk nieuw plan moeten we de intermodaliteit bevorderen tussen bestaande en toekomstige netwerken. Voor de rest mogen we deze new deal voor het vervoer van 2010 niet tegenwerken met financiële spitsvondigheden. We moeten de luchtvervuiling en lawaaihinder van de vervoerssector tegengaan met een ambitieus communautair programma voor onderzoek en ontwikkeling. Op die manier moeten we de doelstellingen van het protocol van Kyoto halen.
De Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid heeft in haar verslag in kaart gebracht welke gevolgen deze hinder en vervuiling voor de menselijke gezondheid hebben. Overal rinkelen alarmbellen. Maar het volstaat niet te zeggen dat er een ramp voor de deur staat en vervolgens te beweren dat er niets aan te doen valt. Eerst was er de bewustwording, toen kwamen de waarschuwingen. Nu is het moment voor actie gekomen.
We mogen dus niet bij de pakken neerzitten nu deze milieuramp staat te gebeuren, mevrouw de commissaris. Integendeel, de Unie moet haar vervoersbeleid omgooien en zorgen dat al haar overeenkomsten en programma's - en dat zijn er heel erg veel - aan de milieunormen voldoen. Doen we dat niet, dan rijden we ons willens en wetens te pletter.
De Voorzitter.
Geachte collega's, ik verklaar dit debat te zijn onderbroken. Het zal om 21.00 uur worden hervat.

De Voorzitter.
Aan de orde is de mededeling van de Commissie over de aanpassing van de financiële vooruitzichten in verband met de uitbreiding.
Het woord is aan commissaris Schreyer.

Schreyer
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, de Top van Kopenhagen was een groot succes, niet alleen voor de nieuwe lidstaten, maar ook voor de Europese Unie. Het is een succes voor iedereen die er al zoveel jaar naartoe heeft gewerkt om de uitbreiding met de nieuwe lidstaten en met de toetredingslanden uit Oost-Europa, Malta en Cyprus mogelijk te maken. Daarnaast zijn ook de onderhandelingen over het ingewikkelde financiële pakket afgesloten.
Vanaf het moment van de toetreding in mei 2004 kunnen de nieuwe lidstaten aan alle steunprogramma's binnen de Europese begroting deelnemen. De landbouw zal gesteund worden door middel van marktmaatregelen. De boeren ontvangen rechtstreekse steun, die met name voor boeren met kleine bedrijven aanzienlijk zal zijn.
Er is 6,7 miljard euro aan middelen uit de Structuurfondsen beschikbaar om projecten te financieren op het gebied van de werkgelegenheid en de infrastructuur, om de milieunormen te verhogen en de vervoersmodaliteiten te verbeteren. De nieuwe lidstaten kunnen aan alle programma's deelnemen, zowel aan de milieu- en energieprogramma's als de studentenuitwisselingen en de jeugdprogramma's. In dat verband zal extra aandacht worden gegeven aan de onderzoeksprogramma's.
Vanzelfsprekend zullen gaandeweg steeds meer burgers uit de nieuwe lidstaten in Brussel of in Luxemburg in en voor de Europese Unie werkzaam zijn. Daarnaast zal er een volledig nieuw programma van start gaan, de zogenaamde Schengen-faciliteit, om de kosten voor de beveiliging van de buitengrenzen mede te financieren.
Om deze uitgaven in de begroting te kunnen verantwoorden, moest de financiële planning aangepast worden. De onderhandelingen van Kopenhagen hebben tot een resultaat geleid waarin de belangen evenwichtig zijn afgewogen. Het financiële kader blijft binnen het kader dat in 1999 in het Interinstitutioneel Akkoord is vastgelegd voor de periode 2000-2006. De Commissie heeft daarnaast vandaag haar voorstel voor de aanpassing van de financiële vooruitzichten goedgekeurd. Daarin zijn de onderhandelingsresultaten van Kopenhagen over de verschillende rubrieken verdeeld. Tegelijkertijd zijn die financiële vooruitzichten ook aan het prijspeil van 2004 aangepast.
Volgens het voorstel van de Commissie kunnen de middelen voor de landbouw en de Structuurfondsen en voor het interne beleid en de administratie, uitgedrukt in termen van het huidige prijspeil, ten behoeve van de uitbreiding in totaal met 45 miljard euro aan vastleggingskredieten verhoogd worden. Deze verhoging ligt onder het plafond van Berlijn, dat wil zeggen dat de bovengrenzen in vergelijking met de hypothetische bovengrenzen met 1,7 miljard euro worden verlaagd in de periode tot 2006.
Het voorstel van de Commissie is van essentieel belang, geachte dames en heren, voor de categorie van de pretoetredingssteun, rubriek 7. Wij stellen namelijk voor om hier geen verandering in aan te brengen. In de toekomst dient hieruit de pretoetredingssteun voor Bulgarije en Roemenië betaald te worden. Wij stellen eveneens voor om deze steun in vergelijking met 2003 te verhogen: eerst met twintig procent, dan met dertig procent en in 2006 met veertig procent. In 2006 zou het absolute maximum van dit bedrag dan 1,4 miljard euro bedragen. Naar mijn idee zal deze aanzienlijke steun voor beide landen een zodanig effect hebben dat zij, met onze intensieve hulp, in 2007 daadwerkelijk in staat zijn om lid van de Europese Unie te worden.
Ook de pretoetredingssteun voor Turkije, die tot nu toe uit de begroting voor extern beleid werd gefinancierd, wordt in het voorstel van de Commissie en de Raad in de toekomst uit rubriek 7 voor de pretoetredingssteun gefinancierd. Wij zullen binnenkort een voorstel doen om de steun aan Turkije aanzienlijk te verhogen. Naar mijn mening is het in het gemeenschappelijk belang van de Europese Unie om de hervormingsinspanningen krachtig te ondersteunen met pretroetredingsmiddelen.
Bovendien moet er in de financiële vooruitzichten een nieuwe rubriek gecreëerd worden, namelijk voor de toekomstige budgettering van ongebonden financiële steun, de zogenaamde lump sum-betalingen waar in Kopenhagen overeenstemming over is bereikt. In ons voorstel loopt het creëren van deze rubriek volledig parallel met de aanpassing van de financiële vooruitzichten die bij de meest recente uitbreiding met Finland, Zweden en Oostenrijk zijn opgesteld. Daarin zijn ook lump sums opgenomen waarvoor in de bestaande financiële vooruitzichten toentertijd een nieuwe rubriek gecreëerd moest worden.
Met betrekking tot Cyprus doet de Commissie het volgende voorstel: in de tabellen die tijdens de Europese Raad van Kopenhagen zijn vastgesteld, is nog geen rekening gehouden met eventuele financiële steun voor Noord-Cyprus. De Commissie presenteert in dat verband nu twee tabellen: een tabel voor de aanpassing van de financiële vooruitzichten mét Noord-Cyprus en een tabel zonder Noord-Cyprus. Dat wil concreet zeggen dat de hele procedure, indien er een politieke oplossing voor Noord-Cyprus wordt gevonden, niet helemaal opnieuw doorlopen hoeft te worden, maar dat dan de aangepaste tabel - waarin 273 miljoen euro meer is begroot dan in de tabel zonder Noord-Cyprus - meteen in werking kan treden. Ik denk dat een dergelijke procedure niet alleen een juist signaal geeft maar ook procedureel gezien de meest eenvoudige oplossing is.
In de begroting van de Europese Unie voor 25 lidstaten zal in de toekomst geen verschil meer worden gemaakt tussen nieuwe en oude lidstaten. Volgens dit voorstel kan de volgende begroting, die van 2004, qua vastleggingskredieten maximaal 1,12% van het bnp bedragen, omgerekend 115 miljard euro, en qua betalingskredieten 1,08%, ofwel 111 miljard euro. In overeenstemming met punt 25 van het Interinstitutioneel Akkoord van 1999 dient dit voorstel van de Commissie gezamenlijk door de Raad en het Parlement bediscussieerd en behandeld te worden. In het Interinstitutioneel Akkoord staat namelijk heel duidelijk dat de aanpassing van de financiële vooruitzichten in verband met de uitbreiding een zaak is waarover de Europese Raad en het Parlement gezamenlijk moeten besluiten.
Wij hebben aanstaande donderdag tijdens de volgende triloog al de gelegenheid om op basis van het voorstel van de Commissie interinstitutioneel aan de slag te gaan. Op die manier kunnen wij hopelijk tijdig het kader creëren voor de eerste begroting voor 25 lidstaten van de Europese Unie.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mevrouw de commissaris.
Overeenkomstig artikel 38 van het Reglement, krijgen de aanwezige afgevaardigden nu de gelegenheid om korte, nauwkeurig geformuleerde vragen te stellen. Wij zullen hierbij te werk gaan volgens de catch the eye-procedure. Voor een bijziende voorzitter is dat niet zo eenvoudig, maar omdat hier voornamelijk de gebruikelijke bekende gezichten aanwezig zijn, zal het toch wel lukken.

Rübig (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte dames en heren, er is natuurlijk sprake van aanzienlijke financiële gevolgen. Daarom ben ik benieuwd in hoeverre het Lissabon-proces - dat immers de sterke en zwakke punten van de verschillende landen aan het licht brengt - in de vooruitzichten betrokken zijn. Daarnaast zou ik graag willen weten of dat in de diverse begrotingslijnen tot uitdrukking komt en welke strategieën u hiervoor denkt te gaan hanteren.

Schreyer
Geachte heer Rübig, de aanpassing van de financiële vooruitzichten betekent natuurlijk dat wij allereerst de middelen die voor de nieuwe lidstaten beschikbaar zijn, aanpassen aan de rubrieken van de financiële vooruitzichten. Uw vraag heeft betrekking op rubriek 3 van de financiële vooruitzichten, het interne beleid, welke rubriek veel verschillende programma's bevat ter ondersteuning van het Lissabon-proces. Op basis van het besluit van Kopenhagen en het voorstel van de Commissie zal de verhoging voor het interne beleid in 2004 in totaal 1,6 miljard bedragen, het jaar daarna 1,5 miljard en daarna nog eens 1,5 miljard; dat alles tegen het geldende prijspeil. Van die bedragen staat jaarlijks ongeveer 1 miljard ter beschikking voor de programma's op het gebied van het traditionele interne beleid, dat wil zeggen de programma's in rubriek 3. In het kader van de begrotingsprocedure 2004 zullen die middelen vervolgens over de verschillende programma's verdeeld worden. Via die procedure zal, gedeeltelijk op basis van medebeslissing, een gezamenlijk besluit genomen worden over de uitbreiding van het financiële kader binnen de diverse programma's.

Colom i Naval (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, dit heeft veel weg van een debat voor ingewijden waarbij wij de twaalfde taal van de Gemeenschap gebruiken, die van de begroting. Mevrouw de commissaris, de cijfers van Kopenhagen zijn mijns inziens begrotingscijfers terwijl wij het hier, in uw presentatie, over cijfers uit de financiële vooruitzichten hebben. Als ik het goed begrepen heb, acht u het mogelijk dat de financiële vooruitzichten - de rubrieken - hoger liggen dan de in Kopenhagen goedgekeurde begrotingsbedragen. Is dat juist? Zal de Commissie zich in die zin uitspreken? Zal zij de cijfers van Kopenhagen als minimumlimiet hanteren en deze aanvullen voor het geval dat de ramingen van de Raad niet volstaan om de reële behoeften te dekken?

Schreyer
Mijnheer de voorzitter, geachte heer Colom i Naval, de onderhandelingen in Kopenhagen waren zodanig dat er maximale bedragen voor de uitbreiding vastgesteld konden worden. In het besluit van Kopenhagen wordt het woord 'bovengrens' gebruikt. In de Toetredingsverdragen zal ook nog een keer worden herhaald dat dit als het ware de maximale bedragen voor de aanpassing van de financiële vooruitzichten zijn.

Wynn (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, om daar verder op in te gaan, de cijfers die we hebben ontvangen - de cijfers van Kopenhagen - zijn lager dan de cijfers die daarna zijn verstrekt. De cijfers van Kopenhagen kunnen dus niet de maximumcijfers zijn geweest, want de cijfers die we daarna hebben gezien, zijn hoger.
Ik wil graag van de commissaris weten wat er volgens haar gebeurt als de Raad de cijfers van Kopenhagen in de toetredingsverdragen overneemt. Zoals u weet, spreken we hier volgende week in Athene over met het voorzitterschap. Maar als Parlement staan we voor het dilemma dat de Raad deze cijfers wellicht overneemt om ervoor te zorgen dat we vóór de toetredingsverdragen stemmen. Als dat het geval is, hoe zit het dan met artikel 25 van de Interinstitutionele Overeenkomst en welke rol speelt het Parlement dan bij nieuwe onderhandelingen of een nieuwe beoordeling van de financiële vooruitzichten? Als de Raad dat doet, hoe hoog schat de commissaris dan de waarde van de financiële vooruitzichten in?

Schreyer
Mijnheer de Voorzitter, wat uw eerste vraag betreft, mijnheer Wynn, over de vergelijking van de cijfers zoals die in het besluit van Kopenhagen en in de tabellen in het voorstel van de Commissie zijn gehanteerd, wil ik benadrukken dat alle onderhandelingen in Kopenhagen zijn gevoerd op basis van het prijspeil van 1999. Het uitgangspunt werd namelijk gevormd door de besluiten van Berlijn en daarbij werd ook het prijspeil van 1999 gehanteerd. De Commissie heeft vandaag ook meteen een besluit genomen over de aanpassing van de financiële vooruitzichten op basis van de prijzen van 2004 en dat verklaart de verschillen. Ik mag er wellicht op wijzen dat wij in een van de tabellen ook al rekening met Cyprus hebben gehouden.
Wat uw tweede vraag betreft, kan ik zeggen dat het Interinstitutioneel Akkoord van 1999 een Akkoord tussen alle drie de instellingen was. Dat betekent dat ook de Raad dat Interinstitutioneel Akkoord in acht zal moeten nemen.

Böge (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, in verband met de mogelijk foutieve berekeningsmethode is het juist met het oog op rubriek 3 uiteraard nog maar de vraag of besluiten over meerjarenprogramma's, die via de medebeslissingsprocedure tot stand zijn gekomen, straks nog wel kloppen. De nieuwe financiële vooruitzichten zijn blijkbaar gebaseerd op bepaalde ramingsmethoden voor de verschillende rubrieken. Aangezien er ook bepaalde uitgaven binnen de meerjarenprogramma's zijn afgesproken, kunnen deze ramingsmethoden van invloed zijn op besluiten waar het Parlement bij betrokken is geweest. Daarom ligt de vraag voor de hand of er niet eerst een uitgebreidere en gedetailleerdere toetsing moet plaatsvinden voordat dergelijke cijfers binnen het afgesproken kader worden vastgelegd.
Mijn tweede vraag heeft te maken met het antwoord op de vraag van de heer Colom i Naval. Welk standpunt neemt de Commissie nu eigenlijk in? Het is toch duidelijk dat de tabellen en cijfers van Kopenhagen net zo lang als een gegarandeerd minimum beschouwd dienen te worden, totdat hierover op grond van artikel 25 van het Interinstitutioneel Akkoord een besluit is genomen. Ik wil de Commissie vanaf deze plaats nog een keer uitdrukkelijk verzoeken om alles in het werk te stellen om te voorkomen dat de Raad via de achterdeur nieuwe feiten binnenbrengt. Dat zou op den duur namelijk negatieve gevolgen hebben voor de institutionele structuur op het gebied van het begrotingsrecht. Tijdens de procedure van de komende weken zal de Commissie moeten beslissen aan welke kant zij staat.

Schreyer
Ik begrijp niet helemaal wat u met foutieve berekeningsmethoden bedoelt, mijnheer Böge. In Kopenhagen hebben onderhandelingen plaatsgevonden. Er zijn geen berekeningen uitgevoerd. Net als voor de andere gebieden zijn ook voor het interne beleid de beschikbare bedragen vastgelegd. Ik wil er nog een keer op wijzen dat er voor het interne beleid nieuwe programma's ontwikkeld worden, zoals de Schengen-faciliteit. Tot nu toe zijn er in de EU van vijftien lidstaten geen vergelijkbare programma's geweest. Ook het speciale programma ten behoeve van de sluitingen van kerncentrales is een nieuw programma. Voor de bestaande programma's is in de aanpassing jaarlijks ongeveer een miljard euro voorzien. De nieuwe lidstaten kunnen uiteraard in de toekomst aan die bestaande programma's deelnemen, en deels gebeurt dat zelfs nu al.
Dan nu de procedurele kwestie. Wij hebben in dit verband te maken met de besluiten van Kopenhagen, de Toetredingsverdragen en uiteraard ook het Interinstitutioneel Akkoord waardoor nog eens benadrukt wordt dat over de aanpassing van de financiële vooruitzichten een gemeenschappelijk besluit moet worden genomen. De Commissie heeft zich daarbij steeds ingespannen om dat gemeenschappelijke karakter ook tegenover de Raad te onderstrepen. Ook in de besluiten van Kopenhagen is daar nog een keer de nadruk op gelegd. De Europese Raad heeft toen gezegd dat de Commissie in haar voorstel rekening dient te houden met de tabel waarin het onderhandelingsresultaat van Kopenhagen is samengevat.
Wij weten dat de resultaten van die onderhandelingen niet eenvoudig tot stand zijn gekomen. De toetredingslanden hebben immers zeer intensief niet alleen over de hoogte, maar ook over de structuur van de betreffende uitgaven onderhandeld. Ik vind dat dit gerespecteerd moet worden. Daarom heeft de Commissie er bijvoorbeeld met betrekking tot de hoogte van de Structuurfondsen in vergelijking tot de eenmalige betalingen voor gekozen om deze voorstellen c.q. onderhandelingsresultaten over te nemen. Naar mijn mening is het erg belangrijk en een zeer goede zaak dat wij al in de komende week de mogelijkheid hebben om de rest van de procedure samen met de Raad te bespreken.

Walter (PSE).
Mevrouw de commissaris, ik wil hier toch nog even op doorgaan. In feite zal het Europees Parlement immers via een instemmingsprocedure bij de Toetredingsverdragen betrokken worden, wat betekent dat wij uitsluitend 'ja' of 'nee' tegen die verdragen kunnen zeggen. In deze Toetredingsverdragen, die uiteraard volkenrechtelijk bindend zijn, worden ook bedragen vastgelegd waarover normaliter - als wij ze gezamenlijk en in het kader van de financiële vooruitzichten hadden besproken - via een medebeslissingsprocedure een definitief besluit zou worden genomen. Op die manier hadden wij nog invloed op de onderhandelingen kunnen uitoefenen. Ervan uitgaande dat de bedragen van Kopenhagen in de Toetredingsverdragen opgenomen worden waaraan wij uitsluitend nog op zeer korte termijn, via een instemmingsprocedure, onze definitieve toestemming mogen geven, rijst de vraag of er feitelijk nog sprake is van een mogelijkheid om de financiële vooruitzichten concreet te beïnvloeden via een medebeslissingsprocedure tussen de betrokken onderdelen van de Begrotingsautoriteit. Ik vraag mij af of wij hier niet al in een situatie beland zijn waarin wij het besluit alleen nog maar kunnen goedkeuren of verwerpen, met andere woorden 'slikken of stikken'. Dat zou echter strijdig zijn met de strekking van de gehele procedure zoals die al in 1999 voorzien is.
Dan mijn tweede vraag. U heeft gezegd dat u een rubriek voor pretoetredingssteun gaat creëren waarin Bulgarije en Roemenië in de toekomst ingedeeld worden. Daarnaast wordt de steun verhoogd. Bulgarije en Roemenië doorlopen nu al sinds tien jaar een heel concrete procedure, waarbij ook specifieke thema's, zoals de verwezenlijking van het acquis communautaire en andere zaken aan de orde komen. U heeft tevens gezegd dat op uw voorstel ook nog een ander land in de bedoelde rubriek wordt opgenomen, namelijk Turkije. Dat land beschikt echter niet over een status die met Bulgarije en Roemenië te vergelijken is. De onderhandelingen met Turkije zijn ook bij lange na niet zo ver gevorderd als bij de andere twee landen het geval is. Plaatst u deze landen nu op hetzelfde niveau? Stelt de Commissie nu voor om ten aanzien van Turkije naar dezelfde status te streven als voor Bulgarije en Roemenië? En waarop baseert u deze handelwijze, want er is plotseling sprake van een veel positievere beoordeling van Turkije dan tot nu toe het geval is geweest? In het verleden hebben we van veel kanten gehoord dat landen als Kroatië en ook andere Balkanlanden de status van kandidaatland zouden moeten krijgen. Onder andere Commissievoorzitter Prodi is hier een voorstander van. Worden deze landen nu ook al in het kader van de pretoetreding in de door u geplande rubriek 7 ingedeeld? Wat is in het algemeen eigenlijk de procedure ten opzichte van deze landen in de komende jaren?

Schreyer
Mijnheer de Voorzitter, ook in het Interinstitutioneel Akkoord van 1999 is al het maximale bedrag vastgelegd waarmee het financiële kader bij een uitbreiding verhoogd zou kunnen worden. In zoverre was dat al een afbakening en dat is tevens de afbakening geweest die het kader heeft gevormd voor het voorstel van de Commissie en de onderhandelingen met de uitbreidingslanden.
Ik wil graag nog één keer het belang benadrukken van de juridische betekenis van de huidige instemmingsprocedure voor de Toetredingsverdragen - inclusief de betreffende geldbedragen - in vergelijking met de afspraken in het Institutioneel Akkoord. Daaraan moet in de triloog van volgende week grondig aandacht worden besteed.
Met betrekking tot Turkije kan ik zeggen dat de Raad dit jaar ook het voorstel heeft aangenomen om Turkije in rubriek 7, dat is de rubriek voor de pretoetredingssteun, in te delen. Wij voeren ten opzichte van Turkije een soort pretoetredingsstrategie. De rechtsgrond waarop de huidige steun uit rubriek 4 is gebaseerd - ook weer een zeer 'intern debat' - bevat overigens precies dezelfde term, zodat de financiële verschuiving van Turkije van rubriek 4 naar rubriek 7 geen nieuwe rechtsgrond vereist.
Wat uw vraag over de Balkan betreft, wil ik het volgende zeggen: Kroatië heeft besloten om dit jaar een toetredingsverzoek in te dienen; dat heeft u wellicht al via de media vernomen. De Raad zal vervolgens de te volgen stappen overwegen. Waarschijnlijk vraagt hij de Commissie om een toetsing. Aan dat verzoek zal de Commissie uiteraard gehoor geven. Op dit moment is het echter niet opportuun om na te gaan in hoeverre andere landen in rubriek 7 ingedeeld moeten worden.
Ik wil er graag nog een keer op wijzen dat de Commissie voorstelt om rubriek 7 ongewijzigd te laten met het oog op de benodigde aanpassingen in verband met de uitbreiding van rubrieken 1, 2, 3 en 5, ofwel landbouw, structurele acties, intern beleid en administratie.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mevrouw de commissaris. Ik zou u willen verzoeken de vragen van de twee volgende afgevaardigden tegelijk te beantwoorden.

Garriga Polledo (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, in Kopenhagen is er onderhandeld over de rubrieken 1 en 2. De interne en externe beleidsmaatregelen berusten echter voornamelijk op berekeningen. Mogen wij uit uw verklaringen afleiden dat de bedragen in de rubrieken 3 en 4 slechts indicatief zijn en dat de cijfers in de rubrieken 1 en 2 een definitief karakter hebben?

Mulder (ELDR).
Ook ik zou mij in eerste plaats willen aansluiten bij wat de heer Walter heeft gezegd. Het is natuurlijk niet zeer logisch dat de Raad in Kopenhagen zegt dat in 2004 beoordeeld zal worden of Turkije lid kan worden of niet, of de onderhandelingen kunnen beginnen of niet en tegelijkertijd ook zegt dat Turkije in categorie 7 geplaatst kan worden, in de pre-toetredingscategorie.
Ik heb een vraag over hoofdstuk 6 van de financiële vooruitzichten. Als ik het goed begrepen heb, hebt u daar niets over gezegd. Heeft de Commissie of heeft de Raad ooit overwogen om de garantiereserve uit te breiden in verband met de verhoogde activiteiten van de Europese Investeringsbank en de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling in Londen in de nieuwe lidstaten? Een tweede vraag betreft het volgende: er is altijd nog een monetaire reserve geweest die te maken had met de landbouwpolitiek en vooral met die landen die geen lid waren van de eurozone. Wij krijgen er straks tien landen bij, die geen van alle lid zullen zijn van de eurozone. Is die monetaire reserve nu niet meer nodig en wat zijn de redenen daarvoor ?

Schreyer
Mijnheer de Voorzitter, allereerst de vraag van de heer Garriga Polledo over rubriek 4. Rubriek 4 stond niet op de agenda in Kopenhagen. Met betrekking tot rubriek 3 is er inmiddels een voorstel van de Commissie dat binnen het kader past zoals dat overeengekomen is in het Interinstitutioneel Akkoord van 1999. Daarnaast zijn er onderhandelingen gevoerd over de specifieke programma's die nu ingevoerd worden. Ik heb al eerder de Schengen-faciliteit genoemd, maar er is ook nog het mijns inziens zeer belangrijke programma voor het tot stand brengen van een goed bestuur en het programma voor de sluiting van kerncentrales.
Dan de vraag van de heer Mulder over de monetaire reserve. Het besluit om de monetaire reserve af te schaffen stamt uit 1999 en dat besluit is ook in het Interinstitutioneel Akkoord overgenomen. Wat het garantiefonds betreft, moeten we rekening houden met het feit dat er ook voor leningen aan derde landen en voor bijvoorbeeld de diverse programma's van de EIB een beroep op dat fonds gedaan moet kunnen worden. Op het moment dat de toetredingslanden lidstaat worden, hoeft daarvoor binnen de begroting geen garantie meer aangehouden te worden. U zou het dus zo kunnen zien, dat er door de uitbreiding meer speelruimte in het garantiefonds komt voor kredieten aan niet-lidstaten.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mevrouw de commissaris.
Het debat is gesloten.

De Voorzitter.
Aan de orde is het vragenuur (B5-0010/2003). Wij behandelen een reeks vragen aan de Commissie.
Eerste deel
De Voorzitter.
 Vraag nr. 36 van Didier Rod (H-0050/03):

Betreft: Gevolgen nieuwe tabaksreclamewetgeving voor het communautaire mededingingsbeleid
Afgaande op de verklaringen van vertegenwoordigers van de internationale automobielfederatie (FIA) aan de pers dreigt deze federatie ermee geen enkele formule I-wedstrijd meer op de autocircuits van de lidstaten van de Europese Unie toe te laten wegens de nieuwe Europese richtlijn over tabaksreclame die in 2005 in de nationale wetgeving van de lidstaten moet zijn omgezet. Welke consequenties trekt de Commissie hieruit voor wat betreft het mededingingsrecht, met name gezien de overeenkomsten die zij met de FIA heeft gesloten?
Wat is vanuit het mededingingsrecht bekeken het standpunt van de Commissie over het feit dat FIA de beslissing om al dan niet op een circuit van een lidstaat te racen aan de autorenstallen overlaat omdat het op grond van een nieuwe wet thans verboden is tijdens sportevenementen reclame voor tabak te maken? Hoe positioneert zij zich ten opzichte van de jurisprudentie van het Hof van Justitie en de standpunten van de Europese Raad, de Commissie en het Parlement op sportgebied?

Monti
De geachte afgevaardigde heeft het over een van de meest complexe problematieken van de autosportsector: de keuze van de autocircuits voor de Formule 1-races en het vaststellen van het rooster van de Grand Prix-races. Uit de informatie waarover wij beschikken blijkt dat juist de heer Ecclestone, als vertegenwoordiger van de organisatie die belast is met de promotie van het Formule 1-kampioenschap, in het openbaar verklaard heeft dat het reclameverbod dat de tabaksindustrie in de Europese Unie vóór het jaar 2006 zal treffen, ervoor kan zorgen dat de Formule 1-races niet meer in de Unie worden gehouden.
Wat betreft de Internationale Automobielfederatie, de geachte afgevaardigde is vast en zeker bekend met de verklaring van de FIA over sponsoring van de automobielsport door de tabaksindustrie en met het internationale akkoord inzake een daadwerkelijk verbod in 2006. De FIA legt daarin uit op welke manier het mogelijk wordt Formule 1-races in Frankrijk en Groot-Brittannië te organiseren ook al hebben die twee landen de tabaksindustrie verboden om als sponsor op te treden. De Commissie heeft overigens een klacht ontvangen omdat de Grand Prix van België op het circuit Spa-Francorchamps van het kampioenschap van 2003 is geschrapt. De reden die daarvoor wordt aangevoerd, is dat de Belgische wet die reclame en sponsoring van tabaksproducten verbiedt, nog dit jaar in werking treedt. Afgaande op de uitlatingen van de heer Ecclestone, lijkt het erop dat de Grand Prix van Oostenrijk in Spielberg vanaf 2004 hetzelfde lot beschoren wordt, want dan wordt het verbod op tabaksreclame in Oostenrijk van kracht.
Vanuit het oogpunt van het mededingingsrecht is het belangrijk dat alle betrokken partijen in de ingewikkelde afspraken rondom het tijdschema van het Formule 1-kampioenschap zich houden aan hun eigen taken en functies. Het ziet ernaar uit dat het besluit om Formule 1-races te organiseren in het ene land dan wel het andere, eerder te maken heeft met economische dan met juridische argumenten met betrekking tot de automobielsport. Het systeem dat is uitgewerkt door de verschillende partijen die bij de Formule 1-races betrokken zijn, door middel van akkoorden die de Commissie zijn voorgelegd, zal van toepassing blijven. Voor wat het specifieke geval van Spa-Francorchamps betreft, de Commissie is momenteel bezig met een controle om te zien of het communautaire mededingingsrecht wel gerespecteerd wordt.
De richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de onderlinge aanpassing van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen van de lidstaten inzake de reclame en sponsoring voor tabaksproducten, waarover de Raad in december 2002 een politiek akkoord heeft bereikt, bepaalt dat reclame bij manifestaties die in meerdere landen plaatsvinden, waarbij meerdere landen betrokken zijn of die een andere grensoverschrijdend effect hebben, vanaf 31 juli 2005 verboden is. Uiteraard vallen de Formule 1-races daar ook onder. De richtlijn houdt er rekening mee dat de wetgevingsbepalingen van de verschillende lidstaten op het vlak van sponsoring en promotie van tabaksproducten onderling uiteenlopen, wat dus oneerlijke concurrentie in de hand kan werken. Het is de bedoeling van de richtlijn om dit soort problemen te voorkomen en de desbetreffende bepalingen nader tot elkaar te brengen.

Rod (Verts/ALE).
Dank u, mijnheer de commissaris, voor uw glasheldere antwoord op de vraag. Wij hechten veel belang aan deze kwestie. Op dit moment is het circuit van Spa-Francorchamps in het geding, maar uiteraard zullen ook andere circuits te maken krijgen met de tabaksrichtlijn. Persoonlijk ben ik trouwens een vurig voorstander van het verbod op tabaksreclame uit deze richtlijn. Voor ons is het belangrijk dat de volksgezondheid zwaarder weegt dan de problemen die het verbod op tabaksreclame met zich meebrengt. Wij maken ons dan ook ernstig zorgen over het standpunt van de Internationale Automobielfederatie in dezen. Zoals u al heeft aangegeven, en zoals ook ter sprake is gekomen bij commissaris Byrne, onderzoekt deze laatste of het verbod op tabaksreclame wereldwijd kan worden uitgebreid, met andere woorden, of we op dit punt met de Wereldgezondheidsorganisatie kunnen samenwerken.
De maatregelen die de automobielfederaties momenteel nemen zijn vanzelfsprekend buitengewoon verontrustend voor degenen die willen zorgen dat er zo weinig mogelijk tot roken wordt aangezet. We weten immers allemaal hoe schadelijk roken is voor de gezondheid. Bovendien brengen de maatregelen van de automobielfederaties de arbeidsmarkt uit balans, met name in de sportsector, en ook dat is bijzonder schadelijk.

Monti
, Commissie. (FR) Ik dank de heer Rod voor zijn aanvullende opmerkingen. Ik geloof niet dat ik er nog verder op in hoef te gaan.

Rübig (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte dames en heren, het principiële besluit voor een verbod op reclame voor een product dat wettelijk wel verkocht mag worden, roept de vraag op hoe de toekomst van het mededingingsrecht er uit zal zien. Als besloten wordt om ook voor bijvoorbeeld zoetigheid, auto's en andere producten een reclameverbod in te voeren, krijgen we een probleem op het gebied van de markteconomie. Wij hebben dan weliswaar producten die wettelijk toegestaan zijn, maar waarvoor het maken van reclame verboden is. Wat is volgens u het effect op andere sectoren, de alcoholsector bijvoorbeeld, die eveneens een aanzienlijke bijdrage leveren aan bijvoorbeeld de financiering van autoraces?

Monti
. (IT). Dit is een heel interessant thema, maar ik kan daar noodgedwongen maar een kort en principieel antwoord op geven. Wat de Commissie zou moeten doen op het vlak van het mededingingsbeleid, zowel in de afzonderlijke gevallen als in het specifieke geval dat u bij wijze van hypothese aanvoert, mijnheer Rübig, is onderzoeken of er al dan niet sprake is van specifieke schendingen van de mededingingsvoorschriften. Daar kan dus geen algemeen antwoord op gegeven worden. Wij behouden ons het recht voor dat te doen bij andere gelegenheden, zodra de specifieke omstandigheden zich voordoen.

De Voorzitter.
 Vraag nr. 37 van Anna Karamanou (H-0031/03):

Betreft: Verbod voor een slachtoffer van seksueel geweld uit de Verenigde Arabische Emiraten om het land te verlaten
Volgens berichten uit de Franse pers hebben de autoriteiten van de Verenigde Arabische Emiraten al op 15 oktober 2002 mevrouw Touria Tiouli, met Franse nationaliteit, verboden het land te verlaten. De autoriteiten van de Verenigde Arabische Emiraten hebben haar beschuldigd van buitenechtelijke seksuele betrekkingen, hetgeen wordt bestraft met een gevangenisstraf van minstens zes maanden, dit nadat mevrouw Tiouli zelf klacht had ingediend bij de politieautoriteiten van dit land omdat zij het slachtoffer was geworden van seksueel geweld door drie burgers van de Verenigde Arabische Emiraten.
Is de Commissie, overwegende dat de bescherming van de vrouwenrechten en met name de bestrijding van seksueel geweld een fundamentele waarde van de Europese Unie vormen, voornemens om parallel met de inspanningen die worden geleverd door de Franse regering druk uit te oefenen op de regering van de Verenigde Arabische Emiraten zodat deze vrouw in vrijheid wordt gesteld en zodat haar verkrachters worden gestraft?

Patten
Laat ik vooropstellen dat de Commissie de verontwaardiging van de geachte afgevaardigde over de situatie rond de gevangenisstraf van mevrouw Touria Tiouli deelt. Het betreft een Frans staatsburger van Marokkaanse afkomst die sinds 15 oktober 2002 tegen haar wil in Dubai gevangen wordt gehouden. Ik heb de stukken zelf gelezen en ik begrijp heel goed waarom de geachte afgevaardigde deze kwestie aan de orde heeft gesteld.
De Commissie volgt de ontwikkelingen op de voet. Het is aan de bevoegde autoriteiten van de lidstaat waarvan deze vrouw ingezetene is, de nodige stappen te ondernemen om haar te helpen. Voor zover de Commissie weet, doet de Franse regering er alles aan een einde te maken aan deze ongelukkige situatie. De Commissie is bereid hierbij van dienst te zijn, mochten de Franse autoriteiten dit wenselijk vinden. Ik kan de geachte afgevaardigde verzekeren dat we handelen zoals de situatie voorschrijft en dat we de zaak nauwlettend volgen.

Karamanou (PSE).
Mijnheer de commissaris, uw antwoord geeft mij gedeeltelijk voldoening. Ik heb mij namelijk tot de Commissie gewend om haar te vragen haar invloed aan te wenden en druk uit te oefenen op de Verenigde Arabische Emiraten. Gelukkig heeft zich een goede ontwikkeling voorgedaan en is mevrouw Tiouli door de rechtbank van de Emiraten vrijgesproken van hetgeen haar door haar verkrachters ten laste was gelegd, maar haar avontuur is nog niet voorbij, daar na het vonnis een termijn van twee weken ingaat. Dit vonnis dateert van 26 januari en als ik mij niet vergis verstrijkt vandaag de termijn van twee weken. Wij moeten nu dus kunnen vaststellen of zij haar paspoort heeft teruggekregen en het land kan verlaten.
Ik wilde u, mijnheer de commissaris, vragen of u van plan bent om in samenwerking met de Franse regering en het consulaat van Frankrijk in de Verenigde Arabische Emiraten uw invloed als commissaris van de Europese Unie aan te wenden om ervoor te zorgen dat de nachtmerrie die deze Franse vrouw beleeft, wordt beëindigd.

Patten
Ik zal de positie waarin wij verkeren nogmaals beschrijven, maar ik kan de geachte afgevaardigde verzekeren dat dit niets afdoet aan onze bezorgdheid over deze kwestie.
Het is aan de Franse regering te besluiten hoe ze met een kwestie als deze omgaan. Wij zijn bereid binnen de kaders van de Europese Unie actie te ondernemen, indien de Franse regering dit wenselijk vindt. Daarom zullen we de zaak blijven volgen en als de Franse regering op enig moment van mening is dat het zinvol is dat wij actie ondernemen, zijn we bereid dat te doen.

De Voorzitter.
Mijnheer de commissaris, geachte collega's, de volgende vraagsteller en de volgende commissaris zijn hier momenteel nog niet aanwezig en daarom vraag ik drie of vier minuten geduld, zodat het vragenuur zijn normale verloop kan hebben.

De Voorzitter.
 Vraag nr. 38 van Rodi Kratsa-Tsagaropoulou (H-0054/03):

Betreft: MEDA-programma's en vrouwen
In het kader van de communautaire financiering van de regionale MEDA-programma's en in de conclusies van het Regionaal Forum over de rol van de vrouw in de economische ontwikkeling dat op 14 juli 2001 onder Belgisch voorzitterschap in Brussel plaatsvond, werd de Commissie verzocht het eerste regionaal programma voor de participatie van vrouwen in het economisch en sociaal leven en de economische en sociale ontwikkeling voor te bereiden.
Tot op heden heeft de Commissie in het kader van dit programma echter nog geen concreet voorstel gedaan. Kan de Commissie mededelen welke de redenen voor deze ongeoorloofde vertraging zijn? Beschikt zij al over een concreet tijdschema om dit programma in de loop van 2003 te starten?
Wat zijn de belangrijkste richtsnoeren van dit regionaal programma voor vrouwen en welke behoeften moet het precies dekken?

Patten
Het doet me deugd dat de geachte afgevaardigde hier aanwezig is. Dit biedt mij de gelegenheid een vraag te beantwoorden over een kwestie die mij zorgen baart. Mijn collega, commissaris Solbes Mira, is trouwens ook heel blij dat de geachte afgevaardigde aanwezig is. Hierdoor heeft hij een paar minuten om uit de Commissievergadering te komen, want die is nog bezig.
Wat de belangrijke vraag van de geachte afgevaardigde betreft: de Commissie erkent het belang van de rol van de vrouw in het economisch leven in de partnerlanden aan de Middellandse Zee. Daarom verwelkomden en steunden we de vergadering in juli 2001 over dit onderwerp, tijdens het Belgische voorzitterschap van de Raad. Naar aanleiding van die vergadering heeft de Commissie, onder andere, een regionaal programma over dit onderwerp opgenomen in het Regionale Indicatieve Programma van MEDA voor 2002-2004.
In verband met de beperkte middelen moet de Commissie moeilijke keuzen maken tussen prioriteiten. Slechts tien procent van het MEDA-programma is beschikbaar voor regionale activiteiten en daaronder valt alles variërend van het steunen van de rechtsorde en good governance tot activiteiten om de regionale integratie en handel te stimuleren, plannen voor het onderling verbinden van infrastructuren en het harmoniseren van de wetgeving, de dialoog tussen culturen en beschavingen, steun voor gerechtelijke samenwerking, de strijd tegen de georganiseerde misdaad en terrorisme en activiteiten in verband met migratie.
Onder deze omstandigheden is het programma over de rol van de vrouw in het economisch leven binnen het Regionale Indicatieve Programma geprogrammeerd voor het jaar 2004 en er is vijf miljoen euro financiële steun voor uitgetrokken. Om ervoor te zorgen dat het programma in 2004 van start kan gaan, is de verkennings- en voorbereidingsfase vorig jaar december al gestart. Deze eindigt in april of mei 2003 met een regionale MEDA-workshop.
Om de efficiënte tenuitvoerlegging van het programma te bespoedigen wordt er in de tweede helft van 2003 op basis van de uitkomst van die workshop een verzoek om voorstellen met een opschortingsclausule gepubliceerd.
Het regionale financieringsplan voor 2004 dient vóór het eind van 2003 aan het MEDA-comité te worden gepresenteerd om de geselecteerde projecten voor het jaar daarop te kunnen financieren.

Kratsa-Tsagaropoulou (PPE-DE).
Ik dank u, mijnheer de commissaris, voor uw antwoord. Ik heb echter het gevoel dat u ook dit keer eigenlijk niets nieuws te vertellen had. Dergelijke inlichtingen kunnen wij ook van de diensten van de Commissie krijgen. Ik wilde u echter vragen of de Europese Commissie volgens u, gezien de vertragingen en de geringe begroting voor dit programma, werkelijk ernst maakt met het vraagstuk van de mainstreaming en de deelname van vrouwen aan dit ambitieuze en - voor ons - zo belangrijke plan voor de opzet van een echte Euromediterrane samenwerking. Of heeft dit programma met de vertragingen en zijn zakgeldbegroting - want meer is het niet - soms enkel een cosmetische functie? Denkt u dat deze inzet van de Commissie volstaat? Moet er niet meer gebeuren? Moet u niet guller worden en maatregelen nemen voor niet alleen de economische integratie van vrouwen, via microkredieten, beroepsopleiding en onderwijs, maar ook andere zaken, zoals de tenuitvoerlegging en financiering van een mechanisme voor het toezicht op de gelijkheid, voor de juridische onderbouwing van de verschillende vraagstukken en uitdagingen?

Patten
Ik verzeker de geachte afgevaardigde dat we deze kwestie zeer serieus nemen. Het gaat niet alleen om dit programma. Als we ons over de programma's voor de toekomst buigen, wil ik heel graag het zeer belangrijke verslag meenemen dat het UNDP, het ontwikkelingsprogramma van de Verenigde Naties, onlangs heeft gepubliceerd. De geachte afgevaardigde herinnert zich wellicht dat het UNDP onder leiding van zijn eminente regiodirecteur, toevallig een vrouw, een verslag heeft opgesteld waarin werd getracht een antwoord te vinden op de vraag waarom landen van de Arabische Liga minder economische groei kennen dan andere, vergelijkbare samenlevingen.
Het antwoord op die vraag was duidelijk: ja, er waren dingen mis op het gebied van de governance en de rechtsorde. Ja, er waren dingen mis op het gebied van onderwijs, maar wat ook een heel grote rol speelde was de onderwaardering van vrouwen en de hele genderkwestie in het economisch en sociaal leven in die landen.
Ik ben van mening dat we onze programma's in die regio moeten bekijken door het prisma van dat verslag, dat, en dit is van belang, niet door Europeanen of Amerikanen is geschreven maar door Arabieren: Arabische mannen en vrouwen, Arabische beleidsmakers, Arabische journalisten, Arabische academici. Zij hebben het belangrijke signaal afgegeven dat we serieuzer naar deze kwesties moeten kijken. Ik verzeker de geachte afgevaardigde dat ik deze kwesties zeer serieus neem en dat de Commissie ze zeer serieus neemt. Ik ben blij dat ze me de gelegenheid heeft geboden dat te zeggen - evenals onze volgende vraagstellers - en ik ben blij dat ik hier vrij uitvoerig bij heb kunnen stilstaan.

De Voorzitter.
We gaan over naar het tweede deel van het vragenuur. De vragen worden beantwoord door commissaris Solbes.
Tweede deel
Vragen aan de heer Solbes
De Voorzitter.
 Vraag nr. 39 van Alexandros Alavanos (H-0024/03):

Betreft: Geactualiseerd stabiliteitsprogramma van Griekenland in 2002
In de conclusies van de Europese Commissie inzake het geactualiseerd stabiliteitsprogramma 2002 van Griekenland (9/1/2003) wordt onder meer opgemerkt dat de overheidsschuld slechts traag vermindert ofschoon de Griekse economie een periode van sterke groei doormaakt.
Wat denkt de Commissie over de trage vermindering van de overheidsschuld in Griekenland ondanks het feit dat het groeiritme van het bbp hoog ligt, met name als gevolg van het derde CB en de Olympische Spelen?
Hoe zal volgens de Commissie de Griekse overheidsschuld evolueren na 2004 wanneer het groeiritme van het bbp waarschijnlijk lager zal liggen?

Solbes Mira
Griekenland is op dit moment een van de landen met de grootste schuldquote in de Europese Unie. De overheidsschuld bleef stijgen tot halverwege de jaren negentig, met een maximumwaarde van 110 procent van het bbp in 1996. Deze situatie was het gevolg van het toenemende gebrek aan evenwicht in de begroting en de geringe groei van het bruto binnenlands product.
De pogingen tot stabilisatie met het oog op de toetreding tot de monetaire unie en de verbetering van de voornaamste macro-economische indicatoren hebben een zekere daling van de schuldquote in de hand gewerkt, ofschoon de schuldreductie zich in een zeer traag tempo voltrekt. De overheidsschuld bedroeg in 2001 immers nog steeds 107 procent van het bbp.
Deze ontwikkeling wordt verklaard door drie factoren: het niveau van het primaire overschot, na aftrek van de financiële betalingen, het groeipercentage van het nominale bruto binnenlands product en andere autonome of restfactoren, waaronder de financiële transacties die niet van invloed zijn op het begrotingssaldo maar op de schuldenlast. Vanwege het hoge niveau van de schuldenlast die in 2001 7,1 procent van het bbp vertegenwoordigde - en naar verwachting in 2002 nog 4 procent van het bbp zal uitmaken - beantwoordt de ontwikkeling van de schuldquote niet ten volle aan de ontwikkeling van de begrotingssituatie van de overheidsdiensten, de toenemende primaire overschotten en de groei van het bbp.
Anderzijds heeft de ontwikkeling van de overheidsschuld, zoals beschreven in het Griekse stabiliteitsprogramma voor 2002, ook nadeel ondervonden van de herziening van statistische methoden die bij diverse financiële verrichtingen gehanteerd worden. Die herziening kwam tot stand op basis van het systeem dat Eurostat heeft ontwikkeld om aan de voorwaarden van ESR 95, het Europees systeem van nationale rekeningen, te voldoen.
De statistische herziening van 2002 heeft aanleiding gegeven tot een stijging van de Griekse schuldquote voor 2001. De quote ligt 7 procentpunten hoger dan verwacht. Gelet op de nieuwe begrotingsvooruitzichten die uit deze herziening voortvloeien, stelt het geactualiseerde stabiliteitsprogramma voor 2002 een schuldreductie van 1,7 procentpunten in het vooruitzicht. Verwacht wordt dat de schuldquote vanaf 2003 sneller zal afnemen. De daling wordt op ongeveer 0,4 punten geraamd tot eind 2006. Vanaf 2003 zal de ontwikkeling van de schuldquote beter beantwoorden aan het niveau van het primaire overschot.
Overeenkomstig de economische vooruitzichten die de Commissie in het najaar van 2002 heeft bekendgemaakt, zal de Griekse schuldquote tegen het einde van 2004 afnemen, ofschoon deze ontwikkeling zich in een langzamer tempo zal voortzetten dan in het stabiliteitsprogramma voor 2002 wordt aangegeven.
In de periode na 2004, die volgens het geactualiseerde stabiliteitsprogramma gekenmerkt zal worden door een zekere daling van de reële groei, moeten er geloofwaardige strategische maatregelen voor meer begrotingsdiscipline worden toegepast om te waarborgen dat de in het programma beoogde schuldreductie er ook werkelijk komt.
In dit opzicht kan men stellen dat de grotere transparantie van de overheidsrekeningen die het gevolg is van de recentelijk uitgevoerde controle de geloofwaardigheid heeft vergroot van die rekeningen en van de in grote lijnen in het Griekse stabiliteitsprogramma beschreven strategie voor begrotingsdiscipline.

Alavanos (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik u van harte bedanken voor uw soepelheid. Ik dank ook de commissaris voor zijn uitgebreide antwoord. Hij noemde een strategie voor het geval de groei van het bbp afneemt. Wat zijn volgens hem de hoofdlijnen van zo'n strategie? Als zich dan een nieuwe situatie voordoet, te weten een oorlog in Irak en de weerslag daarvan op het bbp, hoe zal daar dan rekening mee moeten worden gehouden?

Solbes Mira
Op deze vraag kan ik u snel een antwoord geven. Uiteraard is bij de vaststelling van de in het programma genoemde strategie geen rekening gehouden met een eventuele oorlog in Irak. Logischerwijs is de strategie gebaseerd op een toename van het primaire overschot. Doel is het groeipotentieel te gebruiken om de belastingen te verlagen.
Het probleem van de oorlog is iets totaal anders. Het lijkt mij voorbarig deze kwestie hier aan de orde te stellen, maar het spreekt vanzelf dat er in het kader van het stabiliteits- en groeipact rekening kan worden gehouden met uitzonderlijke omstandigheden, waaronder een eventuele oorlog. Hoe het ook zij, ik denk dat het op dit moment geen zin heeft dit scenario verder uit te werken.

De Voorzitter.
 Vraag nr. 40 van Jonas Sjöstedt (H-0045/03):

Betreft: Overdracht van winsten van de Zweedse nationale bank naar de schatkist
Op 17 mei 2001 heeft de het Zweedse parlement besloten dat de Zweedse nationale bank dat jaar niet alleen de reguliere winst van 8,2 mia. kroon, maar ook een extra bedrag van 20 mia. kroon aan de Zweedse schatkist zou afdragen. Daardoor zou in de Zweedse begroting extra ruimte voor hervormingen kunnen ontstaan. Het jaar daarvoor had een soortgelijke overdracht plaatsgevonden.
Zouden dergelijke overdrachten van nationale bank naar de schatkist mogelijk zijn geweest als Zweden toen volledig had deelgenomen aan de derde fase van de EMU?

Vragen aan de heer Lamy
Solbes Mira
De kwestie die u hier aan de orde stelt, wordt behandeld in het convergentieverslag dat de Commissie op 22 mei jongstleden heeft aangenomen en in paragraaf 6.2 van het convergentieverslag voor 2002 van de Europese Centrale Bank.
Er zij op gewezen dat de Commissie in haar verslag onderstreept dat er geen gedetailleerde wetgeving bestaat voor financiële overboekingen van de Zweedse centrale bank naar de schatkist, met name voor wat betreft de overdracht van winsten en buitengewone betalingen. Er bestaat derhalve behoefte aan een regelgeving waarin de normen en voorwaarden voor dergelijke transacties worden vastgesteld en waarmee wordt gegarandeerd dat de Riksbank over de nodige financiële middelen kan beschikken om zijn verplichtingen in het kader van het Europees stelsel van centrale banken na te komen.
Zolang deze wetgeving niet voorhanden is, kan de onafhankelijkheid van de centrale bank, en met name zijn financiële onafhankelijkheid, niet op passende wijze worden gegarandeerd. Ik verwijs u naar de dienovereenkomstige bepalingen van het Verdrag. Het gaat om artikel 108 over de onafhankelijkheid van de centrale bank en om artikel 109 over de verenigbaarheid van de nationale wetgeving met het Verdrag. Deze artikelen gelden voor zowel de deelnemende als de niet-deelnemende lidstaten.

Sjöstedt (GUE/NGL).
Hierbij wil ik de commissaris bedanken voor zijn antwoord. Ik zou in dit verband over één ding echter opheldering willen krijgen. Ik interpreteer het antwoord zo dat de Commissie het niet eens is met het feit, of het niet verenigbaar vindt met de deelname aan de derde fase van de EMU, dat een aanzienlijk deel van de winst van de Zweedse nationale bank wordt afgedragen aan de schatkist zoals de Zweedse regering heeft gedaan. Het gaat in totaal om veertig miljard kronen in twee jaar tijd. Zou u willen bevestigen dat ik dit correct geïnterpreteerd heb?

Solbes Mira
Ik denk dat ik in mijn antwoord relatief duidelijk ben geweest. Aangezien er geen gedetailleerde wetgeving bestaat over de wijze waarop deze transfers moeten plaatsvinden, kan de onafhankelijkheid van de centrale bank niet gewaarborgd worden, en dat is een van de basisvoorwaarden om tot de monetaire unie te kunnen toetreden. Dat is mijn commentaar en het commentaar dat wij in het verslag hebben opgenomen.
Uiteraard is er nog tijd om dit probleem te verhelpen, maar er moet wel werk van worden gemaakt, want anders is deelname aan de monetaire unie onmogelijk. Het komt erop aan de financiële onafhankelijkheid veilig te stellen aangezien die van vitaal belang is voor de onafhankelijkheid van de instelling.

Schmidt, Olle (ELDR).
Om te beginnen wil ik zeggen dat de twintig miljard kronen die de heer Sjöstedt noemt beter gebruikt zouden kunnen worden voor het verlagen van de Zweedse staatsschuld, wat zonder meer zou bijdragen aan een sterkere economie in Zweden.
Daarom heb ik de volgende aanvullende vraag voor de commissaris. Wijzen de praktijk en verschillende wetenschappelijke studies niet uit dat een onafhankelijke nationale bank en een gemeenschappelijke munteenheid in hoge mate bijdragen aan het versterken van de economie, waardoor het reële inkomen en de koopkracht van de burgers stijgen, met andere worden, de extra ruimte voor hervormingen ontstaat die de heer Sjöstedt in zijn vraag al noemt?

Solbes Mira
Heel in het kort: zoals u weet, vallen de beslissingen over het gebruik van de middelen onder de bevoegdheid van de nationale autoriteiten. De Commissie moet van haar kant toezien op de naleving van het stabiliteits- en groeipact. Dit betekent dat zij controle moet uitoefenen op de beslissingen die van invloed zijn op het stabiliteitsprogramma of, zoals in dit geval, op het convergentieprogramma.
Het probleem dat u hier ter sprake brengt, gaat echter een stap verder. Het heeft betrekking op de kwaliteit van de overheidsfinanciën: hoe moeten de ontvangsten besteed worden en welke uitgaven genieten de voorkeur? Uiteraard hebben wij ook over dit soort beslissingen een reeks verslagen opgesteld, maar die hebben geen bindend karakter. Zij zijn niet meer dan een leidraad met aanbevelingen voor een goed beheer.

Lamy
Het inzakken van de koffieprijs is inderdaad rampzalig. Ik denk dat we allemaal wel weten welke gevolgen dit heeft voor de koffieplanters. Maar, zoals we ook al sinds jaar en dag weten, is dit slechts een deel van een meer algemeen probleem, namelijk dat arme landen op een beperkt aantal grondstoffen zijn aangewezen. Wij hebben aandachtig kennis genomen van de cijfers die Oxfam ons heeft overhandigd. Die leggen met name de vinger op het enorme verschil tussen de detailhandelsprijs in de supermarkt en de prijs die de planter krijgt. We hebben de informatie nog niet laten analyseren en we kunnen dus ook niet zeggen of de winstmarges in de handelsketen redelijk zijn, gezien de kosten voor verwerking, vervoer, de marge voor de detailhandel, enzovoort.
Dit gezegd zijnde, als Oxfam of een andere ngo bijvoorbeeld vindt dat het optreden van bepaalde firma's dient te worden onderzocht op naleving van de concurrentieregels - in de Europese Unie welteverstaan -, dan kunnen zij ons het bewijsmateriaal aanreiken waarmee wij stappen kunnen ondernemen, zoals wij dat in dergelijke gevallen gewend zijn te doen.
Waardoor is de prijs ingezakt? Eenvoudigweg door het grote verschil tussen vraag en aanbod. Wat kunnen we eraan doen? Dit is een complex probleem waar veel aspecten aan verbonden zijn. Wij kunnen bijvoorbeeld diegenen steunen die zich hebben toegelegd op eerlijke handel en die de producenten in de armste landen een prijs betalen die de uiteindelijke winkelprijs voor de consument dichter benadert. De Commissie ondersteunt en financiert al diverse projecten in dat verband. Wij verlenen steun aan projecten die bijvoorbeeld gericht zijn op het aannemen van gedragscodes of sociale labels. Zelf doe ik dat in het kader van het handelsbeleid. Zo helpen wij al die mensen die zich inzetten voor een eerlijke handel.
Los daarvan is diversificatie op termijn de enige manier om de afhankelijkheid van die enkele grondstoffen voor deze landen en hun bevolking te verminderen, en bijgevolg ook hun gevoeligheid voor prijsfluctuaties. En daarmee komen we bij de geïntegreerde aanpak van het ontwikkelings- en het handelsbeleid, iets waar ik samen met Poul Nielson al enkele jaren aan werk, zoals u weet. Wij proberen de diverse instrumenten waarover wij elk beschikken beter te coördineren. Zo hebben wij bijvoorbeeld het initiatief "Alles behalve wapens" opgestart, dat een aantal van de armste landen in staat stelt hun export te diversifiëren. We hebben trouwens ook al diverse internationale organisaties, waaronder de Wereldbank, over deze beleidslijn ingelicht en hen gewezen op de merites ervan. Bij de uitvoering van de Overeenkomst van Cotonou werken we in dezelfde richting. Binnen de Internationale Koffieorganisatie ondersteunen wij alle maatregelen om de kwaliteit te verbeteren en minimale kwaliteitsnormen vast te leggen. Dit helpt om de druk van minderwaardige koffie op de koffiemarkt te verminderen, want die heeft zoals u weet ook haar effect op de prijs niet gemist.
Verder werken we - iets minder ingewikkeld - samen met een aantal ngo's, met name Oxfam. We hebben contact opgenomen met de grootste koffiebranders en staan in verbinding met een aantal distributeurs. Wij staan open voor goede ideeën rond deze, ik herhaal, ingewikkelde kwestie. U heeft hier in ieder geval een kwestie die stof tot nadenken zou moeten leveren voor de voorstanders van een volledige liberalisering van alle markten voor landbouwproducten.

Nogueira Román (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil commissaris Lamy danken voor zijn antwoord. Ik zal het antwoord dat de commissaris ons hier heeft gegeven letterlijk doorgeven aan de ngo's 'Intermot? en 'Oxfam?.

De Voorzitter.
 Vraag nr. 42 van Glenys Kinnock (H-0039/03):

Betreft: Economische partnerschapsovereenkomsten (EPA's)
Weet de Commissie dat de ACS-landen het gevoel hebben dat de EPA-onderhandelingen niet voldoende op ontwikkeling zijn toegespitst? Wat kan er praktisch gezien worden gedaan om de ACS-landen ervan te overtuigen dat het doel van deze onderhandelingen verder gaat dan alleen maar de vrijmaking van de handel?

Lamy
Mijnheer de Voorzitter, de vraag van mevrouw Kinnock betreft de manier waarop wij onderhandelen met de landen van Afrika, de Caraïben en de Stille Oceaan over de economische partnerschapsovereenkomsten. De besprekingen over de economische partnerschapsovereenkomsten bevinden zich pas in een eerste stadium. Zij sluiten op een logische manier aan bij wat in Cotonou is overeengekomen, en wij willen ervoor zorgen dat onze gesprekspartners uit de ACS-landen zich groeperen in eenheden die groot genoeg zijn om de huidige toestand om te buigen. Deze toestand is in grote lijnen als volgt: wij hebben ze aanzienlijke handelspreferenties toegekend - toegestaan, zoals we vroeger zeiden -, maar ze maken er onvoldoende gebruik van, terwijl die handelspreferenties wel weer voor problemen zorgen met andere landen, zoals binnen de Wereldhandelsorganisatie is gebleken. Daar moet dus iets aan veranderen.
Onze leidraad in heel dit proces is het aspect ontwikkeling. Handelsoverwegingen willen wij dan ook duidelijk ondergeschikt maken aan het belang van ontwikkeling. Ontwikkeling is met andere woorden prioriteit in onze betrekkingen met de ACS-landen. Op dit punt kan ik mevrouw Kinnock, voor zover nodig, dus geruststellen. De onderhandelingen zijn met andere woorden niet ingepalmd door handelaren belust op toegang tot buitengewoon aanlokkelijke markten, maar blijven op de koers die we waren overeengekomen met de Raad en het Parlement: ontwikkeling voorop.
Niettemin moeten we onderkennen dat heel wat vertegenwoordigers van ACS-landen de onderhandelingen over regionale economische partnerschapsovereenkomsten met enige terughoudendheid benaderen, en ik vermoed dat de vraag van mevrouw Kinnock in dat verband gezien moet worden. We krijgen inderdaad veel vragen van ACS-landen, bijvoorbeeld over hoe ver zo'n liberalisering zou gaan en welke mate van wederkerigheid wij op het oog hebben, alsof dat het hoofddoel van deze overeenkomsten zou zijn. Ik herhaal - voor zover nodig - dat verdere openstelling van de ACS-markten voor producten uit de Europese Unie niet het hoofddoel van deze overeenkomsten uitmaakt.
Economische partnerschapsovereenkomsten zijn in onze ogen meer dan vrijhandelszones, meer dan gewoon maar handelsinstrumenten. Wij zien ze als een begin van een onderneming, een proces, een gezamenlijk project om de ontwikkeling van de ACS-landen te stimuleren. Wij willen met name iets doen aan de talrijke interne handelsbelemmeringen die nog altijd bestaan binnen Afrika, de Caraïben en het gebied van de Stille Oceaan. Wij willen werk maken van de handelsbeperkingen die de concurrentiekracht van deze regio's ondermijnen. Wij willen van deze landen bronnen van economische ontwikkeling maken. In dit verband hebben wij trouwens aanzienlijke studies opgestart - zogenaamde effecten- en duurzaamheidsstudies - om na te gaan wat de effecten van deze overeenkomsten op sociaal, economisch en milieugebied zijn. Ik breng overigens nogmaals in herinnering dat het hier in de eerste plaats gaat om overeenkomsten tussen de ACS-landen onderling. Wij zullen erop toezien dat bij de onderhandelingen voortdurend rekening wordt gehouden met de uitkomst van deze studies. Ik wil er ook op wijzen dat wij de ACS-landen financiële middelen ter beschikking hebben gesteld om hun eigen analyses uit te voeren en daarvoor de nodige technische ondersteuning in te schakelen.
Dat is de stand van zaken. De onderhandelingen bevinden zich in een eerste fase. Wij willen graag dat zij in september dit jaar overgaan in een tweede fase. Wij hebben contact opgenomen met de diverse ACS-regio's en weten dat de ene meer bereid is om met ons te overleggen dan de andere. Zij hebben, binnen de ACS-groep, hun eigen keuzes te maken. Die gaan wij niet in hun plaats maken, die ga ik niet in hun plaats maken. Wij gaan pas met hen in gesprek als ze daar zelf klaar voor zijn, en de regio's die het eerst klaar zijn, praten met ons wanneer zij daar zelf voor kiezen.

Kinnock (PSE).
Commissaris, ik ben blij dat u onderschrijft dat deze gevoelens leven bij de ACS-onderhandelaars. Misschien zijn ze gebaseerd op het feit dat uw vertegenwoordiger onlangs tijdens een vergadering opmerkte dat het bij de EPA-onderhandelingen niet draait om ontwikkeling maar om het maken van nieuwe handelsafspraken en dat dat het mandaat was. Wellicht ligt deze opmerking aan die gevoelens ten grondslag.
De Zuid-Afrikanen zijn overeengekomen dat hun handelsonderhandelingen voortaan worden aangeduid als handels- en ontwikkelingsonderhandelingen. Dat heeft in belangrijke mate bijgedragen aan het succes van die onderhandelingen. Zou u ook geen nieuwe benaming willen overwegen? Zou dat geen gebaar van goed vertrouwen zijn naar de ACS-landen toe?
Er schijnt ook weerstand te bestaan tegen het op de onderhandelingsagenda plaatsen van ontwikkeling. Kunt u bevestigen of dit inderdaad het geval is? Is het zo dat u niet bereid bent ontwikkeling op de agenda te zetten en u ontwikkeling niet als een vast onderdeel van deze onderhandelingen wenst te zien omdat u van mening bent dat dit de ACS-landen meer invloed geeft tijdens de verdere onderhandelingen?

Lamy
Om antwoord te geven op de vraag van mevrouw Kinnock, ik geloof dat de opvattingen over het tempo en de vooruitzichten van de onderhandelingen van regio tot regio verschillen. Ik wil hier niet in details treden, maar ik ken regio's binnen de ACS-groep die klaarstaan om morgen te onderhandelen. Het doel van de onderhandelingen moet voor henzelf voldoende duidelijk zijn, willen ze klaar zijn om eraan te beginnen.
Wat de naam betreft vind ik "economische partnerschapsovereenkomsten" helemaal niet zo slecht. Die naam geeft namelijk aan dat het om meer gaat dan handels- en vrijhandelsovereenkomsten tussen de Europese Unie en de ACS-landen, dat het hier vooral gaat - en dit wil ik benadrukken - om economische partnerschapsovereenkomsten, overeenkomsten die een aanzet moeten vormen voor de landen van de ACS-groep om onderlinge overeenkomsten af te sluiten inzake handel, investeringen, intellectuele eigendom, vervoer, infrastructuurbeheer en standaardisering, en om zelf economische zones in het leven te roepen waar dat zinvol is.
Is ontwikkeling het doel van deze onderhandelingen? Ja, absoluut. Alleen is ontwikkeling niet iets dat je met onderhandelingen tot stand brengt. Handel is dat wel. Daarom hebben wij een aantal handelselementen in de besprekingen opgenomen, zonder uit het oog te verliezen dat het doel ontwikkeling blijft. We gaan daarbij ook uit van een simpele vaststelling, die u hoop ik met de Commissie deelt: de manier van werken van de afgelopen twee decennia, namelijk eenzijdige handelsliberalisering, onze eenzijdige beslissing dus om preferenties aan deze landen toe te staan, heeft hun ontwikkeling om diverse redenen niet helpen bevorderen. Het verband tussen handel en ontwikkeling zit heel wat ingewikkelder in elkaar. De ACS-landen moeten met name onder elkaar markten creëren die groot genoeg zijn om investeerders aan te trekken.
In ieder geval verzeker ik u dat deze handelsbesprekingen tot doel hebben een betere, actievere bijdrage te leveren aan de ontwikkeling van deze landen dan vroeger het geval is geweest.

De Voorzitter.
 Daar de vraagstellers afwezig zijn, komt vraag nr. 43 te vervallen.

De Voorzitter.
 Vraag nr. 44 van Richard Howitt (H-0058/03):

Betreft: Verzoek van Thailand en de Filippijnen om preferentiële toegang voor hun ingeblikte tonijn
Naar aanleiding van een verzoek van Thailand en de Filippijnen om hun ingeblikte tonijn tegen preferentiële voorwaarden naar de EU te kunnen uitvoeren, heeft de plaatsvervangend directeur-generaal van de WTO in december 2002 aanbevelingen gedaan. Als de EU met deze aanbevelingen instemt en er uitvoering aan geeft, zal dit ernstige schade toebrengen aan de uitvoer van ingeblikte tonijn vanuit de ACS-landen en de landen van het Andes-Pact.
Is de Commissie het met mij eens dat het verlenen van preferentiële toegang aan Thailand en de Filippijnen een verdringingseffect zal hebben op de uitvoer van de ACS-landen en de landen van het Andes-Pact naar de EU, waardoor arme vissers in hun bestaan worden bedreigd en de investeringen van de EU in de ACS-landen, waarmee de EU 16 bilaterale visserijovereenkomsten heeft gesloten om toegang te verkrijgen tot de visbestanden in hun wateren, in gevaar komen? Kan de Commissie bevestigen dat zij de aanbevelingen van de WTO-bemiddelaar niet zal overnemen, maar de hele kwestie in het kader van de lopende Doha-ronde van de WTO zal bekijken, waar een evenwichtiger resultaat kan worden bereikt dat alle partijen tevreden stelt?

Vragen aan mevrouw Diamantopoulou
Lamy
Mijnheer de Voorzitter, de vraag van de heer Howitt heeft betrekking op iets dat de Commissie bij de onderhandelingen van Doha heeft toegezegd, namelijk om een verzoek in overweging te nemen dat Thailand en de Filippijnen ons zeer nadrukkelijk hebben gedaan in verband met de heffingen op de invoer van tonijn in blik uit de ACS-landen.
Om niet te veel uit te weiden zal ik me beperken tot de hoofdlijnen. De ACS-landen genieten handelspreferenties die Thailand en de Filippijnen niet genieten. Deze twee landen hebben het nu opportuun geacht hun eigen overeenkomst ondergeschikt te maken aan een onderhandeling met ons, juist op het moment dat wij de instemming van de Wereldhandelsorganisatie probeerden te verkrijgen voor een algehele vrijstelling voor onze handelspreferenties met de ACS-landen.
Wij hebben met het verzoek van Thailand en de Filippijnen ingestemd, en wel in het belang van de ACS-landen. Hadden we dat niet gedaan, dan had de Wereldhandelsorganisatie immers niet ingestemd met onze preferenties. Wij hebben toegezegd overleg met Thailand en de Filippijnen te voeren en zo nodig een bemiddelingsprocedure met hen te starten. Voor alle duidelijkheid herhaal ik nog eens dat we zonder deze overleg- en bemiddelingsprocedure geen instemming van de Wereldhandelsorganisatie hadden gekregen voor de vrijstelling met betrekking tot de Overeenkomst van Cotonou.
Wij hebben besprekingen met Thailand en de Filippijnen gevoerd in december 2001, januari 2002 en in het voorjaar van 2002. We zijn niet tot overeenstemming gekomen. De eisen die zij stelden in verband met toegang tot onze markt vonden wij destijds buitensporig, en wat wij hen hebben aangeboden vonden zij destijds ontoereikend. Daarom hebben wij allen in de herfst van het afgelopen jaar de Wereldhandelsorganisatie om bemiddeling gevraagd.
In december heeft de bemiddelaar een besluit genomen en de Gemeenschap aanbevolen een contingent van 25.000 ton tonijn in blik toe te staan tegen een importtarief van 12 procent. Het normale tarief, als ik het zo mag noemen, bedraagt 24 procent, en het tarief voor de ACS-landen 0 procent. Dus, ACS 0 procent, normaal tarief 24 procent, voorstel van de bemiddelaar: 25.000 ton tegen 12 procent.
De Commissie wil deze aanbevelingen overnemen. Wij vinden dit een zaak van geloofwaardigheid, vertrouwen en zorgvuldig beheer van onze betrekkingen met een aantal handelspartners binnen de Wereldhandelsorganisatie. Wij zijn van mening dat bemiddeling in dit soort gevallen een eerlijke keuze is. Bemiddeling plaatst een reus als de Europese Unie als het ware op voet van gelijkheid met kleinere landen als Thailand of de Filippijnen. Wij vinden dat dit past bij onze visie op onze handelsbetrekkingen met een aantal landen, met name landen in de derde wereld.
Wij hebben de aanbevelingen van de bemiddelaar geanalyseerd, en onze bevindingen zijn dat een contingent van 25.000 ton geen noemenswaardige gevolgen heeft voor de import uit de ACS- of andere landen die algehele preferenties genieten. Ik denk bij dat laatste met name aan een aantal landen in Latijns-Amerika. Zo'n contingent zou ongeveer negen procent van de totale import van tonijn in blik in de Unie vertegenwoordigen, en vier procent van de totale consumptie van de Unie.
De communautaire import van tonijn in blik uit de ACS-landen is de afgelopen jaren aanzienlijk gestegen. Op dit moment vertegenwoordigt hij ongeveer zestig procent van de totale import. Gezien de bijzonder nauwe en vaak ook bijzonder welkome banden tussen de industrieën van de ACS-landen en die van de Unie, zijn wij van oordeel dat deze bemiddeling de import uit de ACS-landen niet ernstig bedreigt. Daarom kunnen wij ons in deze oplossing vinden en hebben wij de Raad van de Europese Unie voorgesteld het standpunt van de bemiddelaar over te nemen. Afhankelijk van de uitkomst van dit overleg zullen wij binnenkort een voorstel voor een verordening indienen waarmee dit invoercontingent dan ook daadwerkelijk kan worden ingesteld.

Howitt (PSE).
Ik dank commissaris Lamy voor zijn uitgebreide antwoord. Ik heb drie aanvullende vragen. Ten eerste, hoewel hij zeer duidelijk was, zou het toch duidelijker voor ons en voor iedereen zijn als we wisten wanneer de Raad hierover stemt en wat er gebeurt als er geen besluit met een gekwalificeerde meerderheid van stemmen wordt genomen. In dat verband had hij mij en anderen uitgenodigd zijn conferentie over effectbeoordeling vorige week bij te wonen. Het was een bijzonder geslaagde conferentie, maar één enkele verklaring heeft weinig effect op de ACS-landen. Daar is meer steun voor nodig. De ACS-landen zien de 8000 ton waarvoor Senegal verantwoordelijk is en de 41.000 ton van Ivoorkust als een ernstige bedreiging.
Tot slot, wat betreft het antwoord op een eerdere vraag van mijn collega mevrouw Kinnock over onze verplichtingen op grond van de Cotonou-overeenkomst om in het kader van de handelsonderhandelingen de markttoegang voor ACS-landen uit te breiden: gaat dit niet lijnrecht in tegen die beloften en zet dat geen vraagtekens bij onze inzet voor ontwikkeling in die landen?

Lamy
In antwoord op uw drie vragen zal ik bij het tijdschema beginnen, mijnheer Howitt. Op dit moment voeren wij technisch overleg met onze lidstaten. Ik vermoed dat we de vereiste gekwalificeerde meerderheid zullen halen. Zo niet, dan zal ik moeten kiezen of ik het hogerop ga zoeken. Zoiets kan gebeuren. Het gaat hier om onze geloofwaardigheid. Toen wij bijeen waren in Doha waren de ACS-landen volledig op de hoogte van de reden van deze vrijstelling en de manier waarop we haar in de wacht moesten slepen. Zo konden we ons gezamenlijk algemeen preferentiestelsel, ook voor gevoelige onderwerpen als bananen, op het droge krijgen. Ze weten dus van de hoed en de rand, de besprekingen zijn in alle openheid gevoerd. Noch de Filippijnen, noch Thailand hebben voor de ACS-landen verborgen wat zij wilden bereiken, namelijk een marktaandeel dat zij als eerlijk beschouwden. Niemand is dus overrompeld, en als we een bemiddeling accepteren, moeten we ons bij de uitkomst neerleggen, zo werkt het nu eenmaal.
Wat de gevolgen voor onze handel met de ACS-landen betreft: de reden waarom die volgens ons beperkt zullen zijn, is dat het hier om tonijn in blik gaat. Zoals u weet is er een klein verschil tussen tonijn die is ingeblikt en tonijn die niet is ingeblikt. Dat verschil schuilt in een industrieel proces dat plaatsvindt in de productieketen en waar onze communautaire industrie nogal nauw bij betrokken is. Wij vermoeden dat de Filippijnen of Thailand nog heel wat tijd nodig zullen hebben om een gelijkwaardig voordeel te behalen, en er is in dat opzicht dus geen ernstige bedreiging. Niettemin, als er ACS-landen zijn die over deze technische aspecten willen praten, dan zijn wij daar volkomen toe bereid.
Tot slot uw derde vraag: gaat het hier om een vrijstelling, om een wijziging in onze afspraken met de ACS-landen over markttoegang? Nee, absoluut niet. Aan die afspraken verandert niets. Aan de preferenties verandert niets. Het enige punt is dat het hele preferentiestelsel van de Unie met de ACS-landen gegijzeld zou zijn geweest als we niet voor deze weg met Thailand en de Filippijnen gekozen hadden. Zo is deze hele zaak begonnen. Dat moeten we goed voor ogen houden als we de uitkomst correct willen inschatten.

Diamantopoulou
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie heeft een uitgebreide effectbeoordeling uitgevoerd die grotendeels is gebaseerd op informatie afkomstig van de Internationale Confederatie van uitzendondernemingen (CIETT) en op argumenten die uit een door haar uitgevoerd onderzoek naar voren komen.
Bij de effectbeoordeling van het voorstel is het ook noodzakelijk de aanzienlijke mate van flexibiliteit die de voorgestelde richtlijn biedt, in overweging te nemen. Vrijstellingen van het non-discriminatiebeginsel zijn mogelijk. Daaronder vallen, om objectieve redenen, ook vrijstellingen op basis van collectieve overeenkomsten en vrijstellingen in verband met uitzendkrachten met een contract voor onbepaalde tijd.
Deze vrijstellingen en derogaties zijn met name belangrijk in het licht van de huidige heterogeniteit van de sector. Door de flexibiliteit en diversiteit die ze bieden, is het onmogelijk simplistische conclusies over de mogelijke kosten en voordelen van de richtlijn te trekken. Desondanks heeft de Commissie op basis van alle beschikbare informatie een kwalitatieve analyse van het mogelijke effect van de richtlijn uitgevoerd. In dit verband zijn de volgende conclusies van groot belang.
Ten eerste zijn de veranderingen die nodig zijn voor de richtlijn over het geheel zeer beperkt, omdat de richtlijn voornamelijk regels codificeert die reeds algemeen in gebruik zijn en die zijn opgenomen in de nationale wetgeving, collectieve overeenkomsten of gedragsregels.
Ten tweede wordt, zelfs waar enige veranderingen noodzakelijk zijn, het uiteindelijke effect verzacht door de flexibiliteit die de richtlijn biedt.
Ten derde zijn de eventuele kosten in verband met de richtlijn derhalve beperkt en zal de voorgestelde richtlijn een belangrijke rol spelen bij het creëren van een geschikt juridisch kader voor de verdere groei van de uitzendsector.
Ter afronding, de Commissie is van mening dat het voorstel ertoe zal bijdragen dat de werkgelegenheidsmogelijkheden van de uitzendsector ten volle worden benut. Het zal de maatschappelijke acceptatie van uitzendwerk ten goede komen en het werk aantrekkelijker maken. De CIETT heeft dit punt in haar eigen onderzoek ook onderstreept. Met name de beschikbaarheid van werknemers met een hogere opleiding en meer gevarieerde vaardigheden zullen meer bedrijven stimuleren uitzendkrachten aan te nemen. Hierdoor kunnen uitzendbureaus hun werknemers uit een grotere groep kandidaten betrekken en hun werkterrein uitbreiden.
Tot slot, wat het Verenigd Koninkrijk betreft, is het belangrijk de voorgeschreven effectbeoordeling door het ministerie van Handel en Industrie te noemen. Het ministerie verwacht dat de richtlijn een positief effect zal hebben op de totale werkgelegenheid en de productiviteit van uitzendkrachten. Ook meent het ministerie dat de richtlijn uitzendkrachten meer zekerheid biedt en dat uitzendwerk er aantrekkelijker door wordt.

Harbour (PPE-DE).
Ik dank de commissaris voor haar interessante antwoord. Ik wijs haar er echter op dat in de echte wereld uit een onderzoek van de Britse werkgeverscentrale CBI onder ruim tweehonderd bedrijven in het Verenigd Koninkrijk, dat meer uitzendkrachten kent dan welk ander land ook, is gebleken dat door haar richtlijn zestig procent van deze bedrijven minder uitzendkrachten zal aannemen.
Uit dat onderzoek komt tevens naar voren dat veertig procent van de personen die uitzendwerk gaan doen afkomstig is uit de groep langdurig werklozen en dat veertig procent binnen een jaar een vast baan heeft. Nu moet ze mij eens vertellen in hoeverre haar standpunt over deze richtlijn en deze uitkomsten stroken met het verslag van de Commissie en het verslag dat zojuist is verschenen, waarin staat dat de Unie zonder extra inspanningen het streefgetal voor de werkgelegenheid voor 2005 waarschijnlijk niet zal halen. Ik moet haar erop wijzen dat in het Verenigd Koninkrijk het streefgetal van zeventig procent reeds is gehaald.
In hoeverre is haar standpunt over deze richtlijn en de praktische toepassing ervan bij bedrijven die uitzendkrachten in dienst hebben, in overeenstemming met het streven de werkloosheid in de Europese Unie terug te dringen? Het klopt gewoon niet. Als commissaris voor werkgelegenheid dient ze nota te nemen van wat mensen haar vertellen.

Diamantopoulou
Ten eerste zult u het waarschijnlijk wel met mij eens zijn dat de echte wereld in alle landen bestaat en niet alleen in Groot-Brittannië.
Het klopt niet dat Groot-Brittannië het grootst aantal uitzendkrachten heeft. Dat percentage is 3,2 procent, tegen 4,6 procent in Nederland, 2,5 procent in Frankrijk en veel minder in Duitsland.
De sector van de uitzendbureaus heeft een aantal bijzondere kenmerken. Wij hebben in alle landen onderzoeken laten verrichten en daaruit blijkt dat in een land als Nederland, waar het stelsel wordt toegepast dat wij ook in de richtlijn voorstellen, er zich geen enkel probleem voordoet en deze sector steeds dynamischer wordt, aanzienlijke winst boekt en zelfs investeert in de Verenigde Staten van Amerika. Dit is een model dat geenszins leidt tot hogere loonkosten. Wij raken absoluut niet aan de lonen van de werknemers maar willen hun enkel minimale rechten garanderen. Wij hebben gezien dat de toepassing van dit model tot nu toe in twee Europese landen succesvol is geweest.
Dit wetgevingsvoorstel is weliswaar van toepassing op slechts een heel klein aantal werknemers - slechts 1,5 procent van de werknemers in Europa - maar volgens ons is het belangrijk dat met het oog op de toekomst van de sector een kader wordt vastgesteld met minimale werknemersrechten.
Uit ons onderzoek blijkt dat deze sector een zeer slechte naam heeft op de arbeidsmarkt. Dit is meestal te wijten aan het feit dat de werknemers die worden ingezet zelfs elementaire rechten moeten ontberen: zij hebben geen bescherming, geen pensioenrechten en geen verzekering. Een sector met een minimale bescherming - meer dan minimaal zal het niet zijn - zal ook dynamischer kunnen worden: dat is de mening van de sector zelf.
Zoals ik zojuist al zei heeft de CIETT onderzoek verricht onder deze ondernemingen. Daaruit blijkt dat volgens de ondernemingen zelf een breed wetgevingskader tot betere resultaten en tot marktvergroting zal leiden. Ik zal u enkele concrete cijfers noemen:
Uit de laatste studie van de CIETT blijkt dat met een juist wetgevingskader en een minimale verzekering van de werknemers, tot 2010 via deze uitzendbureaus 6,5 miljoen mensen aan werk kunnen worden geholpen, hetgeen een verhoging is met 4 miljoen mensen. Nogmaals, ik gebruik de gegevens uit het onderzoek van de ondernemingen zelf, en niet enkel de gegevens van de Commissie.

Bushill-Matthews (PPE-DE).
Ik vind uw antwoorden zeer boeiend, commissaris. Ten eerste zegt u dat u zich voor een groot deel baseert op informatie van CIETT. CIETT heeft mij laten weten dat deze richtlijn haar met schrik vervult en naar aanleiding van uw antwoord vandaag zal ik verder met CIETT spreken.
U zegt ook dat het uitzendwerk in Nederland floreert. Volgens mijn informatie is de uitzendsector in Nederland sinds een binnenlandse wetswijziging achteruitgegaan. Het VNO-NCW wil opnieuw flexibiliteit invoeren. Tijdens een aantal besprekingen die ik met het VNO-NCW heb gehad, is mij gevraagd of ik in dit verband verdere steun voor mijn amendementen kan krijgen.
U zegt dat de richtlijn is gebaseerd op alle informatie die voorhanden is. Vorige week heeft de gemeenteraad van Birmingham, een van de grootste lokale autoriteiten - niet alleen in mijn regio maar in heel Europa - laten weten dat het inzetten van uitzendkrachten, dat momenteel twintig miljoen euro per jaar kost, wordt herzien. We hebben het over duizenden banen. De reden voor deze herziening is uw richtlijn. Bent u, gezien dit laatste bewijs, bereid deze schadelijke richtlijn te heroverwegen voordat de werkgelegenheid in de Europese Unie nog meer schade oploopt?

Diamantopoulou
Zoals u weet, mijnheer Bushill-Matthews, heeft de Commissie, voordat zij dit voorstel deed, uitgebreide besprekingen gevoerd over deze richtlijn met de vakbonden en de werkgevers. De onderhavige richtlijn stelt noch de vakbonden noch de werkgevers tevreden, doodeenvoudig omdat hiermee wordt gestreefd naar een evenwicht. Enerzijds moeten er namelijk echte stimulansen worden geboden voor de werkgelegenheid van uitzendkrachten en anderzijds mag geen inbreuk worden gepleegd op de fundamentele Europese beginselen, die in het Verdrag zijn neergelegd en een minimale bescherming vereisen. Dit voorstel beoogt ook enkel een minimale bescherming van de werknemers, niet meer.
U zei dat ik de cijfers heb genoemd van de CIETT. Ik heb niet met hen gesproken en ik heb geen mondelinge cijfers van hen ontvangen. Ik heb hun studie en hun documenten gebruikt, alhoewel ik er geen enkel bezwaar tegen zou hebben om met hen te spreken. Zij kunnen mij de cijfers geven die zij willen.
Ik heb inderdaad gesproken over de uitzendbureaus in Nederland. Dit zijn bloeiende bedrijven die aanzienlijke winst maken, met uitzondering van een korte crisistijd twee jaar geleden.
U noemde een bepaald bedrag aan kosten in het Verenigd Koninkrijk. Ik kan dat op dit moment natuurlijk niet bevestigen of beoordelen, maar ik neem aan dat u het had over de verzekeringskosten van uitzendkrachten. Natuurlijk sta ik hier met de mond vol tanden: ik kan niet spreken over niet-verzekering, niet-toekenning van pensioenrechten en van andere rechten, waarvoor betaald zou moeten worden, waarvoor bijdragen zouden moeten worden betaald. Wat de lonen betreft, wordt in de richtlijn geen enkele maatregel voorgesteld. Daarin wordt niets gezegd over gelijkstelling, tenzij het gaat om iemand die een afwezige werknemer vervangt en beschikt over dezelfde kwalificaties, dezelfde graad en hetzelfde aantal jaren werkervaring. Alleen in dat geval eist de richtlijn gelijkstelling, hetgeen natuurlijk heel moeilijk is. Ik sta hoe dan ook open, en ben te allen tijde bereid een gesprek aan te gaan met wie dan ook over specifieke cijfers.

De Voorzitter.
 Vraag nr. 46 van Lennart Sacrédeus (H-0902/02):

Betreft: Demografische problematiek, gezinsvorming en arbeidsleven
Het aantal ziektegevallen is in Zweden de afgelopen jaren dramatisch gestegen en ook in andere EU-landen zijn er tekenen van een verontrustende ontwikkeling. Tegelijkertijd zijn de geboortecijfers in de landen van Europa op een recorddiepte aangekomen. De komende 50 jaar zal de bevolkingsomvang in bijvoorbeeld Duitsland, Italië en Frankrijk dramatisch teruglopen. Tengevolge van de vergrijzing ontstaan economische problemen om de pensioenstelsels en de verzorgingsstaat overeind te houden. Op de EU-Top van Stockholm in maart 2001 is de demografische problematiek uitgeroepen tot een van de vraagstukken voor de toekomst die in de Unie voorrang verdienen.
Welke lessen kunnen uit deze ernstige ontwikkeling worden afgeleid en welke initiatieven heeft de Commissie genomen ter bevordering van een betere algemene benadering van gezinsvorming, het krijgen van kinderen, de demografische problematiek, het stijgende aantal ziektegevallen en duurzame pensioenstelsels?

Diamantopoulou
De demografische ontwikkeling vormt een van de grootste uitdagingen en problemen voor de Europese landen. Voor de tenuitvoerlegging van een demografisch beleid is natuurlijk een combinatie van specifieke beleidsvormen nodig, met economische en sociale prikkels. Deze vallen echter in belangrijke mate onder de bevoegdheid van de lidstaten.
Ik zal iets zeggen over de Europese toegevoegde waarde in deze sector aangezien, nogmaals, het demografisch beleid een zaak is voor elke lidstaat apart en voor het continent in zijn geheel. Ons continent vergrijst en zijn bevolking krimpt in.
Dit probleem bestaat uit twee delen. Ten eerste vergrijst de bevolking en neemt de levensverwachting toe. Met andere woorden de mensen leven langer, hetgeen natuurlijk een goede zaak is en te danken is aan de betere leefomstandigheden en de betere medische zorg, maar dit vereist wel specifieke beleidsvormen voor het beheer van de vergrijzing. De Europese Unie heeft voor dit vraagstuk een aantal belangrijke beleidsvormen. Deze hebben vooral betrekking op de overheidsfinanciën, op de sanering daarvan en op de relatie met de medische zorg en de pensioenen. Daarnaast heeft zij natuurlijk ook beleidsvormen voor de werkgelegenheid. Ik wil hier eraan herinneren dat een van de belangrijkste groepen van maatregelen in het kader van de open coördinatiemethode, zowel wat de werkgelegenheid en de pensioenen als de programma's ter bestrijding van armoede en uitsluiting betreft, betrekking heeft op oudere werknemers.
Ten tweede hebben wij beleidsvormen ter ondersteuning van het gezin, opdat ouders meer kinderen kunnen krijgen. In veel landen liggen de geboortecijfers namelijk erg laag. Hier wil ik enkele wetgevende maatregelen noemen: de ondersteuning van ouders met kleine kinderen, de bevordering van het combineren van beroeps- en gezinsleven, de beleidsvormen voor gelijke kansen van man en vrouw, de mogelijkheid van toegang van vrouwen tot de arbeidsmarkt - de gezinnen ondervinden namelijk vaak aanzienlijke financiële problemen - en natuurlijk de sociale beleidsvormen en met name de maatregelen voor de sociale infrastructuur.
De sociale infrastructuur valt weliswaar onder de verantwoordelijkheid van de lidstaten maar ik wil hier eraan herinneren dat deze ten eerste, voor zover het om de arbeidsproblematiek gaat, voor een groot deel wordt gefinancierd uit de communautaire bestekken en wij ten tweede ongeveer een jaar geleden in Barcelona voor het eerst concrete bindende doelstellingen hebben vastgesteld voor de landen, met dien verstande dat tegen 2010 95 procent van de kinderen van 3 tot 6 jaar toegang moet hebben tot openbare en particuliere kinderopvang. Deze is namelijk zeer belangrijk voor de ondersteuning van het gezin.

Sacrédeus (PPE-DE).
Ik wil de commissaris hartelijk bedanken voor haar antwoord. Is commissaris Diamantopoulou naast de groeidoelstelling wellicht ook geïnteresseerd in het continu bijhouden van een statistiek van de ontwikkeling van het geboortecijfer in de Europese Unie? Het stichten van een gezin is het belangrijkste doel in het leven, iets wat ik in de jaren negentig zelf heb mogen meemaken. Ik denk dat wij op alle mogelijke manieren een positieve levenshouding moeten uitdragen, die ervoor zorgt dat er kinderen worden geboren en die tot een nieuwe generatie in de Unie leidt, dat wil zeggen dat onze landen levenskrachtig zijn. Het gaat niet alleen om materiële behoeftes, maar ook om levensvreugde en het toekomstdenken in de Unie.
Kan de commissaris zich voorstellen dat er naast de groeidoelen een zeer nauwkeurige statistiek van de geboorteontwikkeling in Europa wordt bijgehouden?

Diamantopoulou
Ik ben helaas in mijn eerste opmerkingen vergeten te vermelden dat het uitoefenen van toezicht op de demografische ontwikkelingen een van de fundamentele taken van de Commissie is. De resultaten daarvan zijn opgenomen in het sociaal jaarverslag dat wordt opgesteld met de ondersteuning van de Europees Waarnemingspost inzake sociale situatie, demografie en gezin, die belangrijke studies financiert. In dit verslag wordt elk jaar aan de hand van statistische gegevens een duidelijk beeld gegeven van de situatie in Europa en worden ook de indicatoren genoemd waarom u vroeg, dat wil zeggen het geboortecijfer per land, het geboortecijfer per regio en de verhouding tussen het aantal immigranten en de omvang van de eigen bevolking van elk land. Dit is een gedetailleerd en nauwkeurig verslag waaruit eenieder precies kan aflezen hoe de situatie zich in Europa van jaar tot jaar ontwikkelt.

Fatuzzo (PPE-DE).
Mevrouw de commissaris, ik ben ook een sterk pleitbezorger van een verhoging van het geboortecijfer in de Europese Unie, zoals de Italiaanse regering dat trouwens ook is. Minister Maroni van Sociale Zaken heeft bijvoorbeeld verklaard dat een wet die net van kracht is geworden, de nodige faciliteiten zal geven aan jonge stellen. Tegen mijn achterban van gepensioneerden heb ik ook gezegd dat zij hun best moeten doen om het geboortegetal op te trekken en zij hebben mij verzekerd dat ze zich voor honderd procent zullen inzetten. De vraag die ik u nu wilde stellen luidt: denkt u werkelijk dat verhoging van het geboortetal voldoende is om het probleem van al die ouderen en pensioenen op te lossen? Is het niet even belangrijk nieuwe arbeidsplaatsen te creëren? Zolang er werklozen zijn, kun je niet stellen dat het probleem van het ouderenaantal opgelost kan worden door te zorgen voor meer jongeren: het resultaat is dan namelijk dat wij steeds meer jongeren krijgen die zonder werk zitten en dus de pensioenen voor de ouderen niet kunnen betalen. Is het niet beter om afgezien van de geboorten ook de werkgelegenheid te stimuleren?

Diamantopoulou
Ik vrees, mijnheer Fatuzzo, dat als wij een band gaan leggen tussen de verwezenlijking van werkgelegenheid en het geboortecijfer wij van een koude kermis thuiskomen. Ik wil enkel vermelden dat zelfs indien het geboortecijfer in Europa sterk zou stijgen en het aantal binnenkomende immigranten zou worden verdubbeld, de bevolking van Europa zich niet zou kunnen stabiliseren maar zou blijven dalen. Het demografisch probleem is dus inderdaad een heet hangijzer in de handen van de regeringen. Wat de arbeidsmarkt betreft lijdt het geen enkele twijfel dat een grotere bevolking ook een grotere dynamiek betekent in de economie. De Verenigde Staten, waar de bevolking dankzij de opname van immigranten groeit, zijn wat dat betreft een heel belangrijk voorbeeld.
Wij moeten dus wel beseffen dat de huidige situatie enorme problemen zal veroorzaken op de arbeidsmarkt. Naar het schijnt zal er na 2030 een gebrek zijn aan werknemers beneden de 30 jaar. Afgezien dus van het feit dat wij ons intensief moeten bezighouden met het werkgelegenheidsprobleem - en u hebt natuurlijk gelijk als u aandringt op nieuwe banen - zullen wij heel spoedig gedwongen worden ons bezig te houden met het probleem van de bevolkingsaanwas in Europa.

Khanbhai (PPE-DE).
Om te beginnen doet het mij veel genoegen dat de commissaris hier aanwezig is. Ik heb het debat op mijn kantoor op televisie gevolgd en ik heb de antwoorden gehoord die u mijn collega's gaf.
Ik wil ingaan op de vraag van de heer Fatuzzo, omdat die te maken heeft met mijn verslag over informatie- en communicatietechnologie en het effect ervan op het MKB. Ik hoop dat u zich kunt vinden in een van de aanbevelingen in het verslag, namelijk dat er veel ouderen zijn die op 55-jarige leeftijd gestopt zijn met werken en die nu dolgraag weer aan het werk zouden gaan als er een financiële prikkel bestond om dat te doen. Informatie- en communicatietechnologie is een gebied waar we ze kunnen gebruiken, als er een financiële prikkel is om hen op te leiden. Als ze daarna aan de slag gaan, is het van belang dat we hun salaris niet belasten omdat ze ook al een pensioen hebben.
Dit levert twee voordelen op. Ten eerste worden ouderen in staat gesteld weer aan de slag te gaan en hun vaardigheden te benutten en hun besteedbaar inkomen heeft effect op de plattelandseconomie omdat ze dat inkomen waarschijnlijk zullen uitgeven. Ten tweede zijn we dan niet zo afhankelijk meer van arbeidskrachten uit het buitenland. Een hoog geboortecijfer is duidelijk gunstig, maar het duurt jaren voordat dit op de arbeidsmarkt voelbaar is. Mijn aanbeveling biedt een snelle oplossing. Ik wil graag weten hoe de commissaris hierover denkt.

Diamantopoulou
Ik ben het met u eens dat het absoluut noodzakelijk is oudere werknemers, werknemers boven de leeftijd van 55, in de arbeidsmarkt op te nemen.
De cijfers zijn inderdaad zorgwekkend. In Europa werkt slechts 37 procent van de mensen boven de 55. In talrijke landen was vervroegde pensionering jarenlang een instrument voor herstructurering. Daarmee kon een belangrijk deel van de werknemers worden afgevloeid, en natuurlijk is door de herstructureringen en de informatiemaatschappij met name deze leeftijdsgroep het slachtoffer van de werkloosheid geworden. Als wij de pensioenstelsels en de daarmee verband houdende problemen onderzoeken, komen wij normaliter tot de conclusie dat het noodzakelijk is de pensioengerechtigde leeftijd op te trekken. Dat is een economische, en in veel landen ook noodzakelijke benadering. Tegelijkertijd moeten wij echter wel beseffen dat de pensioengerechtigde leeftijd niet kan worden opgetrokken als wij geen concrete beleidsvormen en stimulansen hebben om ervoor te zorgen dat, zoals u reeds zei, deze mensen opnieuw een baan kunnen vinden. Daarom hebben wij, op Europees vlak tenminste, in de werkgelegenheidsstrategie en nu ook in de herziening daarvan de leeftijdsgroep van boven de 55 jaar tot een prioriteit uitgeroepen.
Op grond van de doelstelling van Barcelona moeten alle landen ervoor zorgen dat in 2010 vijftig procent van de mensen boven de 55 aan het werk is. Ten tweede moeten de landen ervoor zorgen dat in hun onderwijsprogramma's en hun beleid voor scholing en levenslang leren een bepaald percentage plaatsen wordt gereserveerd voor mensen boven de 55 jaar. Met andere woorden, er moet gezorgd worden voor stimulansen, voor belastingmaatregelen of subsidies om deze mensen weer aan de slag te krijgen.
Dan hebben wij natuurlijk ook het door u genoemde, grote segment van de sociale sector waarin iemand geen volledige baan heeft maar sociale diensten verleent, en waarvoor concrete stimulansen worden geboden. Dat valt onder het beleid van actief ouder worden, dat onze overtuigde steun heeft en ook onder onze oriëntaties valt.

De Voorzitter.
 Vraag nr. 47 van María Izquierdo Rojo (H-0014/03):

Betreft: Toegang voor vrouwen tot de krijgsmacht/Seksuele intimidatie
Hoe zal richtlijn 2002/73/EG

Diamantopoulou
Het is mij een genoegen hier te zijn, zeker omdat de discussie zo boeiend is en er zoveel mensen aan deelnemen.
In de onlangs aangenomen richtlijn 2002/73/EG worden intimidatie op grond van geslacht en seksuele intimidatie, voor het eerst in een bindende communautaire tekst, gedefinieerd als discriminatie op het werk en dus verboden. Bovendien hebben de lidstaten de nodige stappen ondernomen om werkgevers te stimuleren intimidatie op het werk te voorkomen. Deze bepalingen betreffen de particuliere en publieke sector, waaronder de krijgsmacht.
De nieuwe richtlijn biedt slachtoffers van discriminatie op grond van geslacht extra bescherming met specifieke bepalingen op basis van de jurisprudentie van het Hof.
Om de bepalingen van deze richtlijn te kunnen naleven dienen alle lidstaten, uiteraard ook Spanje, implementatiemaatregelen te nemen die uiterlijk op 5 oktober 2005 moeten ingaan. Vanaf die datum moeten deze maatregelen, waaronder die inzake intimidatie en seksuele intimidatie, ook gelden voor de krijgsmacht. De lidstaten dienen te garanderen dat op die datum alle noodzakelijke maatregelen zijn getroffen om discriminatie op grond van geslacht op alle terreinen waarin deze richtlijn voorziet, te voorkomen.

Izquierdo Rojo (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, hartelijk dank voor uw antwoord, dat werkelijk bijzonder nuttig is. Ik vraag mij af welke stappen wij in Spanje kunnen ondernemen om de minister van Defensie ertoe te bewegen enkele ernstige gevallen van verkrachting en seksuele agressie in behandeling te nemen, zoals dat van soldate Quiñoa in het leger. Ofschoon de minister reeds meer dan een jaar geleden in het Parlement heeft toegezegd de nodige maatregelen te zullen treffen om de afwikkeling van dit soort zaken te bespoedigen, is hij zijn belofte nog steeds niet nagekomen.
Op dit vlak bestaat er echter een ernstig rechtsvacuüm aangezien seksuele agressie in de militaire rechtspraak wordt aangemerkt als gezagsmisbruik en niet als wat het is: een schending van de mensenrechten.
Mevrouw de commissaris, wat kunnen wij doen om de toepassing van deze richtlijn af te dwingen? Ik zou op dit vlak graag actie ondernemen. Misschien kan ik u een brief schrijven die u dan op uw beurt aan de Spaanse minister van Defensie kunt doen toekomen. Op die manier kan de zaak van soldate Quiñoa wellicht eindelijk worden afgehandeld. Het slachtoffer heeft al sinds twee jaar geen baan meer en wordt volkomen gemarginaliseerd binnen het leger terwijl haar verkrachter, luitenant Iván Moriano, zijn post behouden heeft en recidiveert. Bovendien zijn er nog steeds geen maatregelen genomen. Dit is een ernstig geval van seksuele intimidatie in het leger dat tot dusver niet is opgelost.
Mevrouw de commissaris, ik heb informatie ingewonnen en ik ben tot de conclusie gekomen dat het hier om een Europese aangelegenheid gaat. Overal in Europa doen zich soortgelijke gevallen voor. Mijnheer de Voorzitter, daarom zou ik, met uw welnemen, aan mevrouw de commissaris een brief willen schrijven waarin ik dit probleem uiteenzet. Ik zou het op prijs stellen als de commissaris mijn schrijven zou doen toekomen aan minister van defensie Trillo, die dit uitermate ernstige probleem dringend moet aanpakken.

Diamantopoulou
Mijnheer de Voorzitter, omdat de richtlijn nog moet worden geïmplementeerd, kan de Commissie nog geen effectieve maatregelen treffen. Ik vind het zeer belangrijk de minister iets te vertellen over een zeer specifiek instrument dat hij vóór de implementatie van de wetgeving kan benutten. Het betreft de gedragscode die de Commissie aan haar aanbeveling van 1991 heeft gehecht.
Het is een gedragscode bedoeld om seksuele intimidatie of intimidatie op het werk te voorkomen. Het voorziet in specifieke beleidsmaatregelen, zoals het informeren van de werknemers, de berichtgeving naar de werknemers omtrent de belangrijkste zaken, het scholen van werknemers en het middenkader ten aanzien van dit onderwerp en het vervolgens nemen van verantwoordelijkheid.
De werkgever moet de verantwoordelijkheid nemen een klimaat te scheppen waarin seksuele intimidatie wordt voorkomen. De werkgever moet de werknemer de gelegenheid bieden en het recht verlenen een klacht in te dienen en zijn of haar probleem met een leidinggevende te bespreken. Deze eerste stappen kunnen worden ingevoerd om de krijgsmacht op de implementatie van de richtlijn voor te bereiden.
Ik zal de minister de gedragscode met alle plezier toezenden. De Spaanse krijgsmacht kan er bij gebaat zijn.

De Voorzitter.
 Wij kunnen niet meer vragen behandelen, mijnheer Moraes, tenzij u een aanvullende vraag stelt bij de vraag van mevrouw Izquierdo. Een aanvullende vraag.

Moraes (PSE).
Ik weet dat de commissaris veel waarde hecht aan antiracisme en het artikel-13-pakket. Het is heel sympathiek dat ze deze aanvullende vraag wil beantwoorden. De commissaris was niet in de gelegenheid de VN-wereldconferentie over racisme bij te wonen maar haar betrokkenheid is daar wel naar voren gebracht. Niet-gouvernementele organisaties en vele andere spelers die bij het artikel-13-pakket betrokken zijn, zijn bezorgd dat, terwijl lidstaten mét wetgeving over gelijkheid van ras ...
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)

De Voorzitter.
 Aangezien de voor het vragenuur aan de Commissie gereserveerde tijd is verstreken, zullen de vragen 48 t/m 81 schriftelijk worden beantwoord.

De Voorzitter.
 Aan de orde is de voortzetting van het debat over het Europees vervoersbeleid tot het jaar 2010.

Peijs (PPE-DE).
Voorzitter, samen met de rapporteur hebben alle fracties hun best gedaan om zelfs al kwamen zij van ver toch een zekere mate van overeenstemming te bereiken in dit dossier en dank aan de rapporeur voor de samenwerking. Zoals wij vanmiddag al zeiden heeft het misschien wel lang geduurd, mevrouw de commissaris, maar per slot van rekening zijn we toch een stuk sneller dan de Raad.
Eerst algemeen: het Witboek waarin de beleidslijnen voor het Europees vervoersbeleid tot 2010 worden geschetst heeft in mijn ogen één groot manco: het legt te veel de nadruk op het spoorvervoer, als zou dat de enige ware vervoerswijze van de toekomst zijn. Wij moeten echter wel realistisch zijn. Wij kunnen het spoor geen grotere rol geven dan het gezien zijn huidige prestaties verdient en aankan. De liberalisering van het spoor waartoe het Parlement onlangs heeft besloten moet hoognodig leiden tot hogere veiligheid bij grensoverschrijdend vervoer, minder bureaucratie, meer klantgerichtheid en grotere voorspelbaarheid. Niet per definitie tot privatiseringen.
Het wegvervoer, maar vooral ook het vervoer over water en door de lucht krijgen daarentegen in het Witboek geheel ten onrechte nauwelijks aandacht. De grote mate van flexibiliteit, efficiency en betrouwbaarheid van het wegvervoer hebben geleid tot een geweldige groei van die sector. De kwaliteit van het wegvervoer is cruciaal en draagt de Europese economie. Wij moeten dan ook blijven investeren in verbeteringen bijvoorbeeld door de wegen intelligenter te maken en door uitbreidingen van het wegennet. Een competitieve, Europese economie valt of staat met een gezonde Europese vervoerssector.
De binnenvaart die in sommige delen van Europa grotere potentie heeft om het wegvervoer te ontlasten dan de trein krijgt in het Witboek praktisch geen aandacht. Dat is zeer teleurstellend. Ik ben dan ook blij dat het Parlement in zijn reactie op het Witboek wel ingaat op het belang van de binnenvaart als een vernieuwende, milieuvriendelijke en relatief goedkope vervoersmodaliteit die straks Oost- en West-Europa met elkaar zal verbinden. De ruimte voor groei in deze sector is nog heel groot. De combinatie met short sea maakt de binnenvaart tot een vervoersmodaliteit om werkelijk rekening mee te houden.
De financiering van de vervoersinfrastructuur van alle vervoersmodi blijkt overal in Europa een groot probleem te zijn. Vooral de treininfrastructuur zal in de toekomst de burger miljarden kosten. Dit alles zal moeten worden gefinancierd uit de doorberekening van de externe kosten die gelijktijdig voor alle vervoersmodi moet worden ingevoerd. Kruissubsidiëring zoals de Commissie voorstelt is slechts aanvaardbaar in specifieke gebieden zoals de Alpen en de Pyreneëen. Wij zijn daar dus niet tegen, mijnheer Swoboda. Het kan niet zo zijn dat het wegvervoer extra zwaar wordt belast om vervolgens uit die opbrengsten het spoor te financieren. Dit druist in tegen het principe van de vrije markteconomie waarbij iedere vervoerswijze op dezelfde voorwaarde moet kunnen concurreren. De prijzing als instrument dus liever niet, maar als het dan toch wordt gebruikt, dan wel graag op een eerlijke manier. De gebruiker betaalt en de vervuiler betaalt maar wel ieder zijn eigen vervuiling en gebruik en niet die van een concurrerende vervoersmodus.
Vanuit dit oogpunt snap ik ook niets van het voorstel van de heer Bolkestein om alvast te beginnen met nieuwe accijnzen voor het wegvervoer, op benzine en dieselolie. Neen, in samenhang moeten alle modi op gelijke en gelijktijdige wijze behandeld worden. Wij hebben nooit geloofd dat er politici te vinden zijn die de trein nog eens extra gaan belasten. Daar berusten wij in maar dan ook niet de weg.
Voorzitter, ik wil nog ingaan op twee belangrijke punten; het betreft het agentschap voor veiligheid op de weg en de oprichting van een Europees transportfonds. De meerderheid van de PPE-DE-Fractie staat beslist niet te juichen bij deze beide initiatieven. Eerst het agentschap maar. Natuurlijk is het zeer belangrijk om de veiligheid op de weg in Europa te vergroten, ieder verkeersslachtoffer is er een te veel. Maar de vraag is of een agentschap voorlopig niet een inefficiënt middel is om deze problematiek aan te pakken vooral omdat bevoegdheden op Unie-niveau op het gebied van verkeersveiligheid bijna niet bestaan. Een lichtere vorm van coördinatie lijkt ons een meer aangewezen manier. Voorzitter, het transportfonds dat lijkt mij echt te veel voor landen die zelf hun eigen wegen niet kunnen betalen en dat ook niet in andere landen willen doen.

Piecyk (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik de rapporteur bedanken voor zijn verslag en voor zijn inspanningen om de uiteenlopende standpunten die wij zojuist hebben gehoord, onder een noemer te brengen.
De onverbiddelijke analyse van het Witboek over het Europees vervoersbeleid geeft ons mijns inziens de kans om nu de juiste conclusies te trekken. Wij mogen niet dadeloos toekijken of de kop in het zand steken. Dat zou de voorgeprogrammeerde ineenstorting van ons vervoerssysteem kunnen betekenen. Mevrouw Peijs, wij kunnen deze harde en verschrikkelijke analyse niet naast ons neerleggen: dagelijks staat er op de Europese wegen een file van 7500 kilometer, de CO2-uitstoot is tussen 1990 en 1998 met 15% toegenomen, het goederenvervoer per spoor is de afgelopen jaren teruggelopen van 21% tot 8,5% en alleen al in de periode 1990-1996 werd het snelwegennet dagelijks met een oppervlakte van tien voetbalvelden uitgebreid.
Zo kan het niet voortgaan. Een ingrijpende wijziging van ons vervoersbeleid is geboden. Wat in de analyse van het Witboek staat heeft niets meer te maken met de werkelijke mobiliteit die ons voor ogen staat, noch met een milieuvriendelijk vervoersbeleid. Wij moeten onze denkwijze, vooral wat betreft het goederenvervoer, radicaal veranderen, en wel in de richting van de spoor- en waterwegen. Duurzaamheid moet ons uitgangspunt zijn en daarom moeten wij overschakelen op milieuvriendelijke verkeersmodi en het automatisme economische groei is gelijk toename van vervoer doorbreken. Als vervoerspolitici moeten wij er toch ook over nadenken of het mogelijk is verkeer te vermijden. Op dit punt schiet het Witboek mijns inziens enigszins tekort.
De Commissie heeft volgens mij de juiste conclusies getrokken uit de analyse en het initiatief genomen tot veel goede maatregelen. Bij het spoorwegenbeleid zijn wij een heel stuk verder gekomen. Hetzelfde geldt voor de veiligheid in de scheepvaart, helaas niet in de laatste plaats door de rampen met de Erika en de Prestige.
Wat nog ontbreekt is het ingewikkelde vraagstuk van de internalisering van de externe kosten, dat wil zeggen dat niet alle vervoerders over de weg, per spoor en over het water dezelfde prijs betalen voor wat zij daadwerkelijk gebruiken. Ik hoop dat de Commissie spoedig een serieus voorstel voorlegt dat wij dan diepgaand kunnen bespreken, opdat wij voor alle vervoersmodaliteiten een duidelijke en eerlijke kostenstructuur tot stand kunnen brengen die in overeenstemming is met de werkelijkheid.
Tot slot nog een punt dat u, mevrouw de commissaris, reeds heeft aangesneden. Wij bevinden ons kort voor de uitbreiding. Ik ben van mening dat wij alles in het werk moeten stellen om de fouten en de verkeerde ontwikkelingen van het vervoersbeleid in de lidstaten van de afgelopen dertig, veertig jaar te vermijden. Wij mogen in de nieuwe lidstaten niet opnieuw dezelfde fouten begaan. Op u rust derhalve een aanzienlijke verantwoordelijkheid om met de nieuwe lidstaten niet in dezelfde fouten te vervallen en te zorgen voor een goed en eerlijk Europees vervoersbeleid.
Vermeer (ELDR).
Voorzitter, het is mij duidelijk geworden dat we tegenover het Witboek over het vervoersbeleid van de Commissie met zijn 150 bladzijden makkelijk een visie van 300 bladzijden hadden kunnen zetten. Procedureel zijn we in het Europees Parlement gebonden aan dit verslag. Ik heb de rapporteur ook niet benijd. Hij moest verschillende opvattingen die in dit huis bestaan over vervoer integreren, reflecteren en samenvatten zodat de Europese Commissie er ook een duidelijke visie of stelling kan uit afleiden. Een duidelijk verslag over zo'n breed onderwerp met zijn uitdagende titel "tot 2010", bleek een enorme opgave. Ik ben met plezier betrokken geweest bij de voorbereiding met de rapporteur en de andere schaduwrapporteurs om over de hoofdlijnen een visie neer te zetten waar de Europese Commissie mee uit de voeten kan. Over de hoofdlijnen ben ik tevreden en ik denk dat we vooruit kunnen. Paragrafen waar liberale harten van kunnen kloppen zijn die op het gebied van infrastructurele charging, het doorrekenen van externe kosten van de verschillende transportvormen, de relatieve ontkoppeling van economische groei en transportgroei, meer aandacht voor multimodale transportontwikkelingen en aandacht voor de binnenvaart. Wat ik wil is prima verwoord en ik ben blij met de bijdrage van de heer Izquierdo.
Voordat ik verzand in de details van de Commissie, wil ik graag de methodiek en ook de doelstelling van de Commissie in haar Witboek nog eens aan de orde stellen. De methodiek van kruisbelasting om de vervoersdruk van de weg over te hevelen naar de andere modi mag niet tot concurrentieverstoring leiden op de vervoersmarkt. Wat ik wil zeggen is dat elke vervoersmodus zijn eigen comparatieve voordelen heeft en daar moet men zich in eerste instantie op richten. Ik zie in de toekomst goede mogelijkheden voor spoor en binnenvaart maar ook voor kustvaart. Voorzitter, kortom ik was blij dat mevrouw Palacio vanmiddag ook zo positief was over de binnenvaart en ik hoop dat er voldoende aandacht is voor multimodale knooppunten en kwaliteit met inzet van ICT.

Meijer (GUE/NGL).
Voorzitter, afgezien van zeelieden en soldaten kwamen vroeger alleen de rijkste en machtigste mensen ver van huis. Slechts een kleine bevoorrechte groep kon goederen kopen die ver weg waren geproduceerd. Tegenwoordig heeft de economie een geweldige schaalvergroting ondergaan, werken veel mensen buiten hun eigen woonplaats en brengen ze hun vakantie nog veel verder van huis door. Grondstoffen, halffabrikaten en eindproducten worden over geweldige afstanden verplaatst van plekken waar de productie het goedkoopste is naar andere plekken waar veel kopers worden verwacht die er een hoge prijs voor willen betalen. Het bestaan van de Europese Unie heeft die trend nog verder versterkt, onder meer door de invoering van een gemeenschappelijke munt, grote vrijheid voor een belastingvrij luchtverkeer en de aanleg van grensoverschrijdende autosnelwegen.
Lange tijd werden alleen de voordelen van die schaalvergroting benadrukt. Het werd als een geweldige stap vooruit gezien dat het daarvoor benodigde vervoer naar verhouding steeds goedkoper werd. De opinieleiders wilden liever niet inzien dat groeiende verkeersstromen leiden tot een toenemend ruimtebeslag, tot luchtverontreiniging, tot geluidsoverlast en tot verkeersongevallen. Inmiddels ervaren steeds meer mensen de nadelen. We weten nu dat het belangrijk is om onnodig vervoer te verminderen en te kiezen voor transportvormen die weinig ruimte innemen en het milieu minder verontreinigen. Het wordt dus tijd om te kiezen. Dat is toevallig ook de naam van het Witboek over vervoer tot 2010 van de Europese Commissie dat we vandaag moeten beoordelen.
Maken we nu werkelijk een keuze? De Commissie heeft geprobeerd om op zijn minst een onderscheid te maken tussen enerzijds de auto en het vliegtuig die het milieu steeds zwaarder belasten en anderzijds milieuvriendelijk vervoer over rails en water. Daarbij hoort een verschuiving van bestaande vervoersstromen en kanalisatie van een eventuele verdere groei op een manier waarmee mensen en milieu in een steeds dichter bevolkt gebied redelijk kunnen overleven. De eerste reacties daarop zowel van organisaties van belanghebbenden als vanuit dit Parlement waren helaas negatief. Niemand is tegen groei van vervoer per trein of per schip maar voor luchtverkeer en wegverkeer vroeg men gelijke behandeling, dus ruimte om minstens zo hard te groeien. Het beleid van de Europese Unie zou dus gericht moeten worden op het scheppen van overcapaciteit op kosten van de belastingbetaler. Door die dure overcapaciteit krijgen vervoerders van goederen van geval tot geval de vrije hand om te kiezen voor de vervoerswijze die voor hen op dat moment het snelste of goedkoopste is.
Die overcapaciteit kan bovendien leiden tot verhevigde concurrentie. Daarin past dat werknemers, vooral die bij de spoorwegen en in de havens, minder zeker zijn van het behoud van hun baan en hun inkomen. Zij worden dan uitgespeeld tegen mensen in andere sectoren die evenmin zeker zijn van een stabiel aanbod van werk. Allerlei liberaliseringsvoorstellen kunnen negatief uitpakken voor de mensen en hun leefmilieu. Helaas ziet het ernaar uit dat tot 2010 nog steeds niet in voldoende mate de keuzes worden gemaakt die het hardst nodig zijn. Dan zullen we in de nieuwe lidstaten spoorwegen zien vervangen worden door autosnelwegen, een ontwikkeling waartegen ook de heer Piecyk daarnet terecht heeft gewaarschuwd. Die kant moet het niet uit en die garantie hebben we helaas te weinig.

Bouwman (Verts/ALE).
Iedereen weet dat er sprake is van een enorme groei van het vervoer, en mijnheer Piecyk heeft vandaag nog even aangegeven wat dat allemaal voor ellendige effecten heeft. Kort samengevat zijn het sociale effecten, milieu- en gezondheidseffecten en veiligheidseffecten en mundialisering speelt daarin een rol. Kortom, ik denk dat het probleem goed omschreven is in het Witboek. Wat we natuurlijk om o.a. milieuredenen, maar ook om een aantal andere redenen nastreven is in principe de ontkoppeling van economische groei en transport en daarmee gerelateerde problemen.
Wat ik mis, en ik sluit mij aan bij de heer Piecyk die het had over verkeer vermijden, is wat wij in Nederland transportpreventie of transportbeperking noemen. Dat is bij ons een absoluut bestaande beleidslijn en ik zou graag willen dat die op Europees niveau serieus genomen wordt. Dat is een sectorale benadering. Iedereen kan zich voorstellen wat er gebeurt als je besluit om meer regionaal te produceren, bijvoorbeeld in de landbouwsector. Dan hoef je geen vlees te vervoeren of beesten te vervoeren.
Een tweede optie is natuurlijk om dat met de nieuwe technologie aan te pakken. Allerlei zaken kunnen daarbij bedacht worden: emissie-arme en energie-arme auto's enzovoorts... Als het gaat om de modal shift dan hoor ik net mevrouw Peijs beweren dat het spoor niet die stimulering moet krijgen van de Europese Unie. Ik ben het daar volstrekt niet mee eens. Ik denk dat het wel nodig is maar ik denk dat het dan absoluut nodig is dat de emissieproblematiek van het spoor ten opzichte van de andere modi ernstig wordt aangepakt.
Laatste punt : beprijzingen. Als wij kijken naar de beprijzingsdiscussies tot nog toe dan vind ik het teleurstellend dat, na de vier jaar dat ik in dit Parlement ben, nadat er een groep op hoog niveau aan dit onderwerp gewerkt heeft, nadat wij een verslag-Costa hebben opgesteld, wij nog steeds geen stap vooruit gezet hebben op dat niveau. Ik moet zeggen dat ik meer zie in de praktische benaderingen, zoals bijvoorbeeld in Zwitserland, dan in de theoretische beschouwingen daarrond. En tot slot, ik steun het standpunt rond de uitbreidingsvraagstukken en de aansporing om niet te vervallen in dezelfde fouten, zoals al eerder aangegeven.

Van Dam (EDD).
Een belangrijke kernwaarde van het vervoersbeleid van de EU is duurzaamheid. Daarbinnen is het milieu ons inziens het belangrijkste aspect. Dat de doelstellingen van Kyoto in de resolutie centraal staan, doet ons goed. De uitwerking blijkt minder eenvoudig. Het spanningsveld tussen groeiende transportstromen en toenemende milieubelasting is alleen met rigoreuze maatregelen op te heffen. Het is de vraag of de EU die wil en kan nemen: maatregelen die invloed hebben op de modal split. Ook hier horen we betogen dat dit ongewenst is. Immers, gebruikers - de markt - dienen te kiezen welke modi ze uiteindelijk benutten. Dat dit tot aanzienlijke side effects heeft geleid, kan en zal niemand ontkennen. Daarom is de correctie van deze beweging gelegitimeerd en kunnen we met initiatieven als het streven naar een modal shift, kostentoerekening, het verminderen van externe effecten en transportreductie en -preventie instemmen.
Laten we bij deze acties de realiteit en de verhoudingen in de markt niet uit het oog verliezen. Niet alle ideale verhoudingen zullen bereikbaar blijken. Dat geldt zeker voor de toetredingslanden, waar het transportbeleid beweegt in een ongewenste richting. Al moeten zij hun eigen infrastructuurbeleid ontwikkelen, van de EU moet een sterke prikkel uitgaan om duurzame modaliteiten (water, rail, pijpleiding) eerlijke kansen te geven, ter vermijding van de knellende situatie, waarin de EU zich nu bevindt.
Tenslotte, regionale ontwikkeling en een eventueel ruimtelijk beleid van de EU. Het verbaast me dat veel collegae - die de vrije markt aanhangen - juist hier een betuttelend beleid voorstaan. Naar onze mening heeft het succes van bepaalde ruimtelijke situaties veelal een historische of geografische oorsprong. Pogingen zo´n succes middels forse kapitaalinjecties te imiteren zijn kostbaar en zullen de verschillen niet kunnen opheffen. Een Europees ruimtelijk beleid lijkt ons dan ook niet zinvol. Mijnheer de Voorzitter, er ligt een omvangrijke resolutie voor ons. Met sterke en minder sterke punten. Ik beveel daarom onze amendementen aan in de aandacht van de collega´s.

Gorostiaga Atxalandabaso (NI).
Mijnheer de Voorzitter, de benadering die wordt gehanteerd in het Witboek over het Europees vervoersbeleid is over het algemeen niet consistent, maar dat neemt niet weg dat de rapporteur goed werk heeft verricht. Zijn verslag vormt een goede basis voor een toekomstige, kritischere versie. Wij juichen de intenties van de Commissie om de verantwoordelijkheid voor het vervoersbeleid te verdelen toe en zijn ook goed te spreken over het idee om lokale en regionale overheden, vakbonden, relevante organisaties en gebruikers van het vervoer in de beleidsvorming te betrekken.
Wij zijn de rapporteur ook dankbaarheid verschuldigd voor het algemene overzicht van de economische, sociale en ecologische aspecten van vervoer dat hij geeft en waarin hij de Commissie oproept transportbeperking te stimuleren middels de toepassing van nieuwe productieprocessen die ervoor zorgen dat de vervoersbehoefte afneemt. Het is echter tegenstrijdig om tegelijkertijd liberalisering en invoering van het vrije marktbeginsel voor de spoorwegsector te prediken, waarmee volledig wordt afgestapt van het beginsel van de openbare dienstverlening.
Verder zijn wij het niet eens met uw standpunt dat de overheid in het - overigens cruciale - belang van de veiligheid zou moeten blijven opdraaien voor de kosten van de transportinfrastructuur, terwijl particuliere ondernemingen alle opbrengsten zouden opstrijken.
Vervoer is van cruciaal belang voor economische duurzaamheid en het interne evenwicht van de maatschappij, zowel voor de Europese Unie als geheel, als voor een klein land als het mijne.
Ik zou uw aandacht willen vestigen op de kwestie van de hogesnelheidsverbinding tussen Parijs en Madrid, die door de West-Europese corridor gaat lopen en de Baskische regio doorkruist. In plaats van het bestaande spoornet nieuw leven in te blazen, wat de uitgesproken wil van de Baskische bevolking is, heeft men prioriteit verleend aan de hogesnelheidslijn, met dezelfde milieuonvriendelijke houding die reeds kenbaar is in het beleid ten aanzien van snelwegen, waarin geen rekening wordt gehouden met de externe kosten van deze vorm van vervoer.
Deze tegenstrijdige benadering heeft het mogelijk gemaakt dat het de Commissie zo dierbare concept van de kwetsbare regio's in de Pyreneeën volkomen kon worden genegeerd. Zoals de heer Bouwman al zei, moeten we eens kijken naar wat er in Zwitserland op het gebied van spoorwegvervoer gebeurt.
Kan de commissaris mij vertellen wanneer de Pyreneeën hun eigen 'Alpenconventie? krijgen?

Hatzidakis (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik mevrouw de Palacio danken voor het debat dat we hier kunnen voeren over het Witboek vervoersbeleid van de Commissie. Het Witboek is inderdaad een weldoordacht document van de Commissie dat ons de gelegenheid biedt na te denken over het vervoersbeleid tot 2010.
Tevens wil ik de rapporteur, de heer Izquierdo Collado, danken voor zijn inspanningen en ik denk dat haast alle politieke fracties morgen bij de stemming een aantal standpunten zullen bekrachtigen die van wezenlijk belang zijn voor de toekomst van de vervoerssector in de Europese Unie.
Persoonlijk vind ik dat we ons bij de ontwikkeling van de Europese vervoerssector in de nabije toekomst door de volgende beginselen moeten laten leiden: de voltooiing van de interne markt, de versterking van de mededinging en meer bepaald het bevorderen van de liberalisering van de vervoersmarkt waar dat nog niet is gebeurd, het bevorderen van de veiligheid van alle vervoerswijzen en de zorg voor het milieu.
Ik wil nu dieper ingaan op die beginselen en ik zal daarbij een aantal vraagstukken belichten die met dit onderwerp samenhangen. Eerst en vooral moet de discussie over de trans-Europese netwerken een meer concrete vorm aannemen. Met andere woorden, er moet echt werk worden gemaakt van de TEN's. Dat streven vereist enerzijds de noodzakelijke politieke wil in de lidstaten en anderzijds de nodige kredieten, zowel op nationaal als op Gemeenschapsniveau. Bijgevolg moet de Gemeenschapsbegroting voorzien in meer middelen voor de trans-Europese netwerken.
Ten tweede moet de markt van het spoorwegvervoer worden opengesteld. Mijnheer de Voorzitter, de Raad moet zo snel mogelijk vooruitgang boeken met het tweede spoorwegpakket op basis van de voorstellen van het Parlement. Op die manier kan de Europese Unie dan op spoorwegvlak met resultaten voor de dag komen.
Ten derde moeten wij de scheepvaart over korte afstanden, de short sea shipping, verder uitbouwen. Dat is namelijk erg belangrijk voor bepaalde regio's van de Europese Unie en dat komt uiteraard ook het milieu ten goede.
Ten vierde mogen we met het oog op een evenwichtige ontwikkeling van het vervoersnetwerk in de Unie de bijzondere rol van de perifere gebieden en de eilandregio's niet vergeten.
Ten vijfde wil ik nog iets zeggen over de verkeersveiligheid. De Fractie van de Europese Volkspartij heeft hierover geen eenduidig standpunt. Persoonlijk ben ik voor een agentschap voor de verkeersveiligheid, want elk jaar vallen er in de Unie 40.000 doden in het verkeer. Daarom vind ik dat we daar op Europees vlak iets aan moeten doen, zonder aan het subsidiariteitsbeginsel te raken.
Dan wil ik, Mijnheer de Voorzitter, nog kort iets zeggen over het bevorderen van maatregelen ter verbetering van de veiligheid op zee en het doorberekenen van infrastructuurgebruik. We moeten dat onderwerp zeker behandelen, maar dan wel op een omzichtige manier. Dit is namelijk een behoorlijk controversieel onderwerp. De Commissie moet hierover voorstellen formuleren maar ze mag daarbij niet over een nacht ijs gaan.

Swoboda (PSE)
. (DE) Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik de commissaris van harte bedanken voor het Witboek dat zij hier heeft toegelicht. Het betreft geen radicale vernieuwing, maar wel een ingrijpende vernieuwing en voortzetting van het vervoersbeleid. Ik wil ook mijn collega Izquierdo Collado bedanken, die zeer veel energie in zijn verslag over het Witboek heeft geïnvesteerd en als Spanjaard een degelijkheid aan de dag heeft gelegd die men gewoonlijk de Duitsers toeschrijft.
Zoals altijd omvat ook dit compromis een aantal ongerijmdheden, waar ik kort op wil ingaan. Zo staat in paragraaf 9 dat er een zekere verschuiving naar de spoorwegen moet komen, maar dat dit geen negatieve gevolgen mag hebben voor het concurrentievermogen van het wegvervoer, terwijl de huidige toestand wordt gekenmerkt door oneerlijk concurrentie die wij moeten aanpakken, aangezien bepaalde kosten bij het wegvervoer - met name milieukosten - niet worden doorberekend.
Zoals in paragraaf 10 staat, kan evenmin de bedoeling zijn om deze verschuiving af te dwingen. Deze zal hoe dan ook slechts bepaalde sectoren betreffen. Uiteraard kunnen wij het niet zonder het wegvervoer stellen. Het gaat erom dat vanuit een toestand van overbelaste wegen en de niet-doorberekening van de milieukosten de ongebruikte capaciteit van de spoorwegen beter wordt benut. In dit verband wil ik erop wijzen dat zelfs in een zo controversieel gebied als de Brenner sprake is van onbenutte capaciteit, waarvan de benutting een bijdrage tot de verbetering van het milieu zou betekenen.
Tot slot de kruisfinanciering: in paragraaf 75 wordt er mijns inziens terecht op gewezen dat het voorstel van de Commissie de juiste kant uit gaat. Hierbij gaat het niet om een willekeurige subsidiëring, maar om compensatie van bestaande nadelen en om de ontwikkeling van een vorm van vervoer die de afgelopen decennia heeft geleden onder het feit dat prioritair in het wegennet is geïnvesteerd. Het betreft hier derhalve een correctie.
Tenslotte wil ik de hoop uitspreken dat de aanneming van dit verslag de commissaris zal helpen de inhoud van het Witboek ten uitvoer te leggen.

Pohjamo (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, waarde collega's, ook ik wil rapporteur Izquierdo Collado voor zijn goede en grondige verslag bedanken. De rapporteur heeft belangrijke verbeteringen op het voorstel van de Commissie aangebracht. Het bestrijden van files, het creëren van knooppunten, het vergroten van de veiligheid en het bevorderen van duurzaam vervoer zijn belangrijke doelstellingen. Deze acties zijn vooral op de kernregio's van de Unie gericht.
Graag wil ik hier wijzen op de vervoersbehoeften van afgelegen gebieden, perifere regio's en in geografisch opzicht moeilijke regio's. Goede en goed functionerende verkeersverbindingen zijn voor deze regio's met dunne vervoersstromen van levensbelang. Deze behoeften worden in het Witboek van de Commissie onderbelicht. Bij het ontwikkelen van een gemeenschappelijk vervoersbeleid moet rekening worden gehouden met de speciale behoeften van dunbevolkte eiland- en bergregio's. Met goede verkeersverbindingen wordt gegarandeerd dat de hele Unie van een goed functionerende interne markt profiteert en dat alle mogelijkheden van de Unie worden benut.
Tenslotte een detail: de strenge winter heeft een nieuw soort veiligheidsrisico in de zeevaart aan het licht gebracht. Het aantal olietransporten op de Oostzee vanuit de nieuwe Russische oliehaven is toegenomen. Tegelijkertijd is het risico van olierampen bij uitzonderlijk grote ijsvorming in de winter groter geworden. In de Europese Unie en de Internationale Maritieme Organisatie ontbreekt het aan afspraken over de ijswaardigheid van olieschepen. Dit veiligheidsrisico moet snel worden weggenomen.

Ainardi (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, waarde collega's, in het Witboek over het Europees vervoersbeleid tot het jaar 2010 spreekt de Commissie zich duidelijk uit - en daar ben ik blij om - voor een modal shift ten gunste van de spoorwegen en de binnenscheepvaart. Om dat te bereiken worden prioriteiten gesteld: onderzoek naar aangepaste tarieven, bestrijding van knelpunten, bescherming van het milieu en een grotere rol voor de gebruikers. Een van de uitgangspunten van alle richtlijnen die betrekking hebben op dit onderwerp is echter steeds een verdergaande liberalisatie in alle transportsectoren, alsof dat de enige adequate oplossing is.
Het verslag van mijn collega Izquierdo Collado biedt een aantal verbeteringen in het belang van het milieu en die verdienen onze steun. Ook bevat het voorstellen om de belasting op brandstoffen en de tarifering van het vervoer te harmoniseren. Verder ben ik te spreken over zijn verzoek om een agentschap voor de verkeersveiligheid in het leven te roepen.
Toen het ging over de richtlijn betreffende de interoperabiliteit van het spoorwegsysteem, heb ik voortdurend de aandacht gevestigd op het cruciale belang van de financiering. Ik ben het dan ook volledig eens met een ander voorstel van de heer Izquierdo Collado, namelijk om een Europees vervoersfonds op te richten om de financiering en de geloofwaardigheid veilig te stellen van de voorgestelde beleidspunten. U zult daarentegen begrijpen dat ik niet kan meegaan in zijn steun voor de in gang gezette liberaliseringen.
We behandelen momenteel richtlijnen betreffende de spoorwegen, het luchtvervoer en, vanaf volgende week, de technisch-nautische diensten, die allemaal tot doel hebben deze sectoren te liberaliseren. Natuurlijk steun ik, met de heer Izquierdo Collado, het verzoek aan de Commissie om een evaluatie van de gevolgen van de liberaliseringen te maken. Maar ik denk dat de openbare diensten ook versterkt moeten worden door ze te moderniseren. Ik ben ervan overtuigd dat de openbare diensten en de diensten van algemeen belang de hoogste prioriteit verdienen binnen het vervoersbeleid van de Unie en dat ze als zodanig moeten worden opgenomen in toekomstige Verdragen.
Ik denk dat het hoog tijd wordt de modal shift ten gunste van de spoorwegen in gang te zetten. Toch moeten we eerst nog veel dieper ingaan op het vraagstuk van de, nog altijd sterke, concurrentievervalsing en bovenal met veel meer nadruk eisen dat vrachtwagenchauffeur minder langdurig achter het stuur zitten, hetgeen ook een vereiste is voor een grotere verkeersveiligheid.
Daarnaast is mijn fractie van mening dat in het verslag veel meer zou moeten worden ingegaan op sociale vraagstukken. Mijn fractie heeft overigens een reeks amendementen ingediend aangaande een opwaartse harmonisatie van de sociale normen voor alle vormen van vervoer, een punt waar wij groot belang aan hechten.
Onder vervoer valt natuurlijk ook de zeevaart. Nu de ramp met de Prestige ons voortdurend bezighoudt, zou ik graag nog een amendement van mijn fractie onder de aandacht van mijn collega's willen brengen. Hierin wordt de Commissie aangespoord met een wetsvoorstel te komen dat de vervuilers - oliemaatschappijen, classificatiebureaus, reders, bevrachters - verplicht om alle kosten te betalen van de rampen waarbij zij betrokken zijn. Daarnaast wil ik eraan herinneren dat het Europees Parlement een verbod gevraagd heeft op het varen onder goedkope vlag en ik zou graag zien dat de Commissie snel maatregelen neemt in die richting.
Al deze punten maken dat mijn fractie zich, zoals u zult begrijpen, nog niet definitief zal uitspreken over dit verslag, maar eerst afwacht tot zij eventuele punten van vooruitgang die voortvloeien uit aangenomen amendementen, in haar overweging kan meenemen.

Bautista Ojeda (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, allereerst mijn oprechte dank en felicitaties aan het adres van de rapporteur, de heer Izquierdo, vanwege het uitstekende werk dat hij heeft verricht. Daarnaast wil ik mevrouw de commissaris vragen om mij te verontschuldigen aangezien ik het hier voor de eerste maal uitdrukkelijk zal hebben over Andalusië, de regio waar ik vandaan kom.
Zoals u wellicht weet is Andalusië een van de meest uitgestrekte gebieden van de Europese Unie met een inwonertal van bijna 8 miljoen. Vorig jaar mocht dit gebied 21 miljoen bezoekers verwelkomen die 13.200 miljoen euro genereerden. Het is u misschien ook bekend dat Andalusië een regio van doelstelling 1 is. De provincie kent een van de laagste inkomensniveaus van de Unie, maar is toch levensvatbaar dankzij de landbouw en het toerisme.
In het verslag zelf wordt al ingegaan op de enorme impact van het vervoer op het Europese toerisme en op de noodzaak om noord-zuidcorridors aan te leggen ten behoeve van de vrijhandelszone tussen Europa en de Middellandse Zee en de ontwikkeling van perifeer gelegen gebieden. Wat vindt u ervan, geachte afgevaardigden, dat de stad Algeciras, waar zich de grootste Middellandse-Zeehaven voor containerschepen van de EU bevindt, maar één verbinding heeft met het achterland. Bovendien is dat een spoorweg met een tracé dat meer dan een eeuw oud is en waar gemiddeld niet harder dan 17 km per uur kan worden gereden. Wist u dat de enige mediterrane kustzone van de Europese Unie waar geen autoweg is, zich bevindt tussen de provincies Almería en Málaga? Welnu, daar ligt Granada, de provincie die de laagste positie inneemt op de lijst van armste provincies van Spanje en Europa. Als er geen infrastructuur wordt aangelegd, hoe kunnen wij ons dan ontwikkelen? Dat zijn zomaar wat voorbeelden van het gebrek aan infrastructuur in de perifere regio's van de Unie.
Zolang de verschillende Europese beleidsterreinen niets doen aan dergelijke knelpunten, kunnen wij weinig of niets ondernemen om te komen tot een samenhangend vervoersbeleid en intermodaliteit waarbij rekening wordt gehouden met het milieu en sociale aspecten.
Het verheugt mij dat de gebruikers van tweewielers in dit verslag niet zijn vergeten. Zij zijn van groot belang voor het individuele vervoer en vormen een duurzame oplossing voor het vervoer in de steden die hierdoor leefbaarder worden. Wij moeten blijven werken aan de verbetering van de veiligheidsnormen in het vervoer en aan de infrastructuur. Wij moeten de onveilige plekken opsporen en die veiliger maken. Geachte afgevaardigden, alleen al om het geld loont het de moeite om meer te investeren in veiligheid. Eén dode kost ons 1 miljoen euro en er vallen nu 40.000 verkeersslachtoffers per jaar op de Europese wegen.
In het verslag wordt niet gesproken over de afwezigheid van vervoer. Wij moeten ook werken aan vernieuwende aspecten zoals de aanleg van autovrije zones in de steden.

Jarzembowski (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte mevrouw de vice-voorzitter van de Commissie, om te beginnen wil ik de commissaris van harte bedanken voor het Witboek dat u samen met uw medewerkers hebt opgesteld. Het Witboek omvat mijns inziens een goede benadering voor het Europese vervoersbeleid, namelijk via de aanbodzijde tegen het jaar 2010 het evenwicht tussen de vervoersmodaliteiten te herstellen.
Mevrouw de commissaris, ik wil u verzoeken alles in het werk te stellen opdat het Griekse voorzitterschap het tweede spoorwegenpakket op de agenda plaatst en een gemeenschappelijk standpunt bereikt. Het spoorwegbeleid is immers een van de kernpunten van uw Witboek. Als wij hier geen vooruitgang boeken, zal er van de beginselen die u heeft opgeschreven, namelijk dat meer personen en goederen per spoor worden vervoerd, niets terechtkomen. Dit moeten wij vrezen wanneer de grote landen de handen ineenslaan en zeggen: wij willen geen opening van de markten of een modernisering van de spoorweginfrastructuur.
Ik hoop dat u kunt aangeven hoe u de kansen inschat dat wij het tweede spoorwegenpakket nog tijdens deze zittingsperiode kunnen aannemen. Als wij hier namelijk tijdens deze zittingsperiode niet in slagen, dan is het nog maar de vraag of het in 2005, 2006 of 2007 zal lukken en of de doelstelling van uw Witboek, namelijk tegen 2010 een evenwichtige verhouding tussen de vervoersmodaliteiten te bereiken, niet in het honderd loopt.
Onze voortreffelijke rapporteur wil ik erop wijzen dat mijn vrienden en ik twee paragrafen van de hand wijzen, en wel in de eerste plaats paragraaf 66 over de oprichting van een agentschap voor verkeersveiligheid. Beste collega, mevrouw de commissaris Palacio heeft in haar Witboek terecht gezegd dat wij de komende vijf jaar geen nieuwe wetgeving op het vlak van de verkeersveiligheid wensen. Wij willen aan de hand van het beginsel van de best practice bekijken hoe wij het aantal verkeersdoden kunnen beperken en de verkeersveiligheid kunnen verhogen. Maar wat moeten wij met een agentschap voor verkeersveiligheid als er geen nieuwe wetgeving komt? Laten wij ervoor zorgen dat de agentschappen voor de veiligheid van de scheepvaart en de luchtvaart en voor de veiligheid en interoperabiliteit van het spoorvervoer hun werk doen en niet nog een agentschap oprichten!
Voorts moet ik de rapporteur erop wijzen dat wij paragraaf 79 voor een nieuw Europees vervoersfonds niet steunen. De vorige sprekers wil ik erop wijzen dat het openbaar vervoer in hun stad door hun regio of lidstaat moet worden verbeterd. Wij kunnen geen Europese middelen aanwenden voor taken die onder de bevoegdheid van de lidstaten vallen. De beschikbare middelen hebben wij nodig voor de trans-Europese netwerken en daarvoor hebben wij al te weinig middelen. Als u bekijkt hoeveel wij hebben verwezenlijkt van de projecten van Essen, waartoe wij in 1996 gezamenlijk hebben besloten, dan zult u vaststellen dat wij niet eens die veertien projecten hebben uitgevoerd en dat daar onvoldoende geld voor beschikbaar is.
Wij hebben het Cohesiefonds, het Fonds voor de regionale ontwikkeling en het ISPA-fonds. Beste collega's, laten wij nu niet ook nog een Europees vervoersfonds oprichten! Wij moeten de trans-Europese netwerken bevorderen. De rest is de taak van de lidstaten.

Stockmann (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, na een debat van bijna anderhalf jaar over het Witboek en daarmee over de strategie van ons vervoersbeleid hebben wij thans een verslag waarvoor in grote lijnen een meerderheid is te vinden. Ik wil de rapporteur dankzeggen voor zijn grote inzet om tot een consensus te komen!
Dit Witboek verdient het predikaat strategisch, omdat het de verbetering van het Europese vervoer in zijn geheel behandelt, een evenwichtige verdeling tussen de vervoersmodaliteiten nastreeft en deze doelstelling met ongeveer zestig afzonderlijke concrete maatregelen onderbouwt. Hetzelfde aantal - namelijk exact zestig - aan concrete wetgevingsvoorstellen ligt nog altijd bij de Raad. Dat is de schandalige werkelijkheid van het vervoersbeleid. Rekenkundig gesproken bevinden wij ons derhalve praktisch nog in 1992, dat wil zeggen aan het begin van de tenuitvoerlegging van het vorige Witboek.
Vandaag wil ik op twee punten ingaan. In de eerste plaats moet er dringend een compromis worden bereikt over Galileo. Door de wederzijdse blokkade dreigt een van onze grootste projecten op het vlak van het vervoers- en industriebeleid in het honderd te lopen. Het is toch absurd dat aanvankelijk geen enkele lidstaat wilde betalen en dat zij nu over elkaar heen vallen om meer te mogen betalen.
Van onze oorspronkelijke voorsprong van drie jaar op het Amerikaanse GPS3-systeem hebben wij een jaar verloren met getreuzel en de Amerikanen lopen nog een jaar in door een verhoging van de investeringen. Als wij ons niet haasten zal dit project, waarvan wij zoveel verwachten, op een mislukking uitdraaien.
Ten tweede: er is nogal wat beweging aan de Europese hemel en intussen eveneens op het gebied van onze wetgeving. Nadat wij het project van een gemeenschappelijk luchtruim in de juiste baan om de aarde hebben gebracht, verzoeken wij de Commissie om de Open-skies-strategie in weerwil van tegenstribbelende lidstaten te voltooien, want dat gemeenschappelijke Europese luchtruim moet er komen.
Ter afronding nog het volgende: wij zouden eigenlijk niet om de tien jaar maar voortdurend een debat over het vervoersbeleid moeten voeren - ook hier in de plenaire vergadering, en als het even kan op een aanvaardbaar tijdstip.

Costa, Paolo (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dankzij het Witboek zijn we begonnen aan een prikkelende discussie die een strategische visie mogelijk maakt. Daarom kunnen we ons richten op het scheppen van de voorwaarden voor het vervoer van goederen en personen, die onmisbaar zijn voor een daadwerkelijke integratie van het uitgebreide Europa en voor het bewerkstelligen van een territoriale samenhang binnen Europa. Bij dat alles moet worden voorkomen dat ook maar een stukje grond wordt verspild en bovendien moeten ongewenste effecten op milieu en veiligheid en op de gezondheid van de burgers tot een minimum worden teruggebracht. Het is een immens grote taak en daarbij lijkt het alsof de horizon van 2010 nog ver weg is. Maar gezien de tijd die nodig is voor de vereiste structurele en infrastructurele aanpassingen kunnen we zeggen dat we al behoorlijk achterop geraakt zijn. Het is daarom verontrustend dat de Raad Vervoer de voortgang tegenhoudt van het strategisch dossier - maar ook van andere dossiers - en wij kunnen alleen maar benadrukken dat we het absoluut eens zijn met de druk die de Commissie ten aanzien van deze hele problematiek uitoefent. Het loont naar mijn mening de moeite om in deze richting en met dit doel het onderzoek voort te zetten naar ideeën die nu nog theoretisch en onuitgewerkt lijken. Zoals bijvoorbeeld het idee van de decoupling, de ontkoppeling van vervoer en economische groei of, in elk geval, de poging om het effect van de economische groei - waarvan vast staat dat niemand die wil beperken - op het vervoer te verminderen. Dat betekent dat er een ondersteunend beleid moet worden ontwikkeld voor de ruimtelijke inrichting en voor een optimaal gebruik van de bestaande infrastructuren met behulp van nieuwe technologieën.
Ook moeten we bijdragen tot een beter evenwicht in de keuze tussen de verschillende vervoersvormen door internalisering van de externe kosten en benutting van de verschillen in tarieven en interne kosten om daardoor ook meer compatibele vervoerswijzen te kunnen gebruiken.
Dit zijn brandende en moeilijke kwesties en we lopen het risico erin verstrikt te raken. Maar ze zijn cruciaal en beslissend voor de problemen waar we nu tegenaan lopen. Ik hoop dat de mededeling van de Commissie over de methodologie van de tarifering van de externe kosten, zoals toegezegd, snel komt. Dat zal ons ook in staat stellen om het totaal aan vervoerskosten op een evenwichtiger manier door te berekenen dan op dit moment gebeurt. De algemene tarieven die we nu betalen kunnen dan namelijk plaats maken voor adequate en specifieke tarieven.

Caudron (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, waarde collega's, we debatteren vandaag over de verschillende vormen van vervoer in Europa, naar aanleiding van een Witboek met als veelbetekenende titel 'Het Europees vervoersbeleid tot het jaar 2010: tijd om te kiezen" en van het verslag van collega Izquierdo Collado over dat Witboek. Dit vraagstuk is voor mij een schoolvoorbeeld van de kloof, om niet te zeggen de canyon, die er in Europa bestaat op dit gebied, net als op veel andere gebieden, tussen wat nodig is en wat werkelijk gebeurt, tussen de beleden doelstellingen en de middelen die ingezet worden om deze te bereiken. En dit alles omdat het dogma van de vrije markt - waarvoor de basis gelegd werd in 1992 in een Witboek dat ten grondslag lag aan de richtlijnen betreffende concurrentie en liberalisering - geleid heeft tot verwaarlozing van veiligheid, milieu, sociale problematiek en ruimtelijke ordening.
Het dwaze geloof in de prestaties, of misschien zelfs in de volmaaktheid van het liberalisme heeft een blinde vlek opgeleverd voor de toekomst en een achteruitgang van de daadkracht en de dienstverlening van de publieke sector. Het heeft diegenen die langetermijninvesteringen in de publieke sector nodig achten, met een schuldgevoel opgezadeld en de boekhoudingen in hokjes verdeeld, doordat bij beslissingen alleen naar de korte termijn gekeken wordt en het algemeen belang en de neveneffecten, positieve én negatieve, buiten beschouwing blijven. Gelukkig heeft de rapporteur dit zelf in krachtige bewoordingen gekritiseerd. Natuurlijk steun ik hem in zijn bewering dat de transportsector van strategisch belang is bij de ruimtelijke ordening en de sociaal-economische samenhang en tevens wanneer hij spreekt van ernstige gevolgen voor het milieu. Volgens hem moet duurzame ontwikkeling de grondslag vormen van het Europese vervoersbeleid en daar ben ik het mee eens. Hij vraagt om een mondiaal beheer van het vervoer en ook daar ben ik het mee eens. En natuurlijk deel ik ook zijn bezorgdheid om de veiligheid en onderschrijf ik de sociale eisen die hij stelt. Veel van zijn wensen kunnen dus op mijn steun rekenen, maar ik ben erg bang dat als er gestemd moet worden, de noodzakelijke elektroshock niet voldoende zal zijn om op dit terrein een fundamentele beleidsverandering teweeg te brengen.
De rapporteur noemt een beter evenwicht tussen de vervoersmodi noodzakelijk, en dat is prima, maar verre van voldoende. Ik vroeg het ook al ten tijde van de debatten over het zesde kaderprogramma voor onderzoek en technologische ontwikkeling: er is op dit gebied meer onderzoek nodig. Bovenal moeten de investeringen in de publieke sector heel snel worden omgebogen en daar zijn openbare leningen voor nodig, grote openbare leningen. Over zeven jaar is het 2010 en dat is erg vlug. Als Europa zich niet wil beperken tot een waslijst van goede voornemens, moet het vanaf vandaag, vanaf 2003 dus, op dit gebied al zijn investeringen ombuigen en al zijn keuzen heroverwegen. De nieuwe middelen die we ons zo verschaffen, moeten, zowel legislatief als financieel, van een zelfde kaliber zijn als de uitdagingen waar we voor staan.

Dhaene (Verts/ALE).
Voorzitter, collega's, mevrouw de commissaris, ik ben blij dat we eigenlijk zover zijn en dit op mijn verjaardag, een voorwaar perfecte timing van het Parlement. We zijn echter al in 2003 en we keuren morgen eindelijk het verslag goed van onze collega Izquierdo Collado over het Witboek over het vervoersbeleid. Beter laat dan nooit. Het Witboek maakt plannen tot 2010. De tijd om heel het actiepakket uit te werken is nu samengedrukt in zeven jaar. Ik wens de Commissie dan ook veel geluk met de realisatie van dit alles. De sleutel tot heel wat doelstellingen die de Commissie zich stelt is de eerlijke prijs van vervoerswijzen en infrastructuren. Het wordt dan ook hoog tijd dat de Commissie eindelijk op de proppen komt met de Pricing Directive. De Commissie praat er al lang over en de vraag naar dit document klinkt luider, niet alleen in dit halfrond door de mensen die begaan zijn met milieu en verkeersveiligheid maar ook in de lidstaten die wel de echte vervuiler willen doen betalen.
Een discussie die hier nauw bij aansluit is de vraag naar een kerosinetaks. De Commissie moet op dit vlak bewegen. Het kan niet dat aan de éne kant trans-Europese spoorwegen gesubsidieerd worden en men aan de andere kant de deur openzet voor vluchten van Brussel naar Londen voor de prijs van een brood. Het Witboek maakt het mogelijk om op dit soort vragen een krachtig antwoord te geven. Het is nu aan de Commissie om sneller te schrijven aan de voorstellen die op dit Witboek moeten volgen.
Ik wil tenslotte herhalen wat ik in mijn maidenspeech een aantal maanden geleden zei: de milieuvriendelijkste kilometer is de niet gereden kilometer en dit Witboek biedt geen oplossing om transport te vermijden. Dat is een gemiste kans.

De Voorzitter.
 Gefeliciteerd met uw verjaardag, geachte collega, en ik wens u alvast een fijne avond als u de kans hebt deze met vrienden door te brengen.

Lisi (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de rapporteur bedanken voor dit indrukwekkende werkstuk. Maar dat neemt niet weg dat ik een persoonlijke aantekening wil maken: ik ben er eerlijk gezegd niet van overtuigd dat het nuttig is voor ons parlementaire werk dat onze Vergadering meer dan anderhalf jaar is vastgepind op één document, ook al is dat zo indrukwekkend als het Witboek - met nog eens vierhonderd amendementen en wat er verder allemaal bij hoort -. Temeer omdat het resultaat van dit werkstuk een debat is, dat noodgedwongen heel kort en erg synthetisch is, zodat het moeilijk is om daaruit een punt op te pakken. Het zou misschien beter zijn als we op een nieuwe manier de lange hoofdstukken van Witboeken aanpakken en voortaan elke sectie afzonderlijk behandelen. Ik stel dit voor omdat ik me erg in verlegenheid gebracht voel. Ik weet niet precies wat ik in twee minuten zou kunnen zeggen over een zo uitgebreid onderwerp. Daarom zal ik me niet concentreren op datgene waarmee ik het eens ben - en dat is veel, een groot deel van het Witboek - maar op datgene wat mij een nog onderbelicht gebied lijkt, mevrouw de commissaris, namelijk het thema van de trans-Europese netwerken.
Als we de krachten van de Unie, ook de economische, willen bundelen, dan moeten wij kijken naar projecten die werkelijk van Europees belang zijn, zoals collega Jarzembowski terecht heeft opgemerkt. Toch moet ik helaas constateren, dat deze projecten in het Witboek op een onderwaarderende manier en zeker niet optimaal, worden aangepakt. Wij hebben een lijst bijgewerkt met werkzaamheden waarmee het niet goed gaat, die achterop zijn geraakt en waarbij geen voortgang plaatsvindt. In plaats van dat we een verklaring proberen te vinden voor deze vertraging en middelen en manieren zoeken om ze een duwtje in de rug te geven, menen wij er goed aan te hebben gedaan deze lijst nog langer te maken door er werkzaamheden aan toe te voegen waarvan sommige bovendien heel veeleisend en belastend zijn. Het idee was fantastisch: het tot Europees belang verklaren van een aantal van deze werkzaamheden. Maar dat idee is vervolgens nooit uitgevoerd.
Ik concludeer, mevrouw de commissaris, dat zich al met al de noodzaak aandient ons meer te concentreren op de wezenlijke zaken, met name op de thema's met betrekking tot de infrastructuur binnen de Europese Unie. De lidstaten wil ik hierom dringend verzoeken. Maar ook het werk en de middelen van onze commissie moeten zoveel mogelijk hierop worden gericht.

Hedkvist Petersen (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, wij moeten investeren in een Europees vervoersysteem dat hoge eisen stelt aan milieu en veiligheid. Daarom wil ik de Commissie en de rapporteur bedanken voor het werk dat zij hebben verricht in verband met het Witboek. Wij willen nu nog duidelijker onze doelstellingen benadrukken wat betreft milieu en veiligheid. Ik ben blij dat wij nu met dit werk kunnen beginnen.
Ook juich ik de voorstellen voor het overhevelen van het vervoer over de weg naar het vervoer per spoor en over zee van harte toe. Dat is een belangrijke zaak. Wij moeten echter rekening houden met het feit dat wegen in bepaalde delen van de Unie een zeer belangrijke rol spelen, zoals in de dunbevolkte en perifere gebieden. Daarom moeten de verschillende vervoersvormen elkaar aanvullen. Omdat Europa geen homogeen geografisch gebied is, is het niet eenvoudig om één vervoersysteem in de Europese Unie tot stand te brengen. Wij moeten rekening houden met verschillende omstandigheden. Omdat trans-Europese netwerken erg belangrijk zijn, is het belangrijk om trans-Europese corridors te creëren. Als wij ons richten op trans-Europese corridors op oost-westroutes kunnen wij de centrale gebieden ontlasten van een zeer hoge vervoersintensiteit. Investeren in trans-Europese netwerken biedt ongetwijfeld voordelen.
De rapporteur is er zonder meer in geslaagd om het belang van de perifere en uitgestrekte regio's te benadrukken. Hiermee is in het verslag extra rekening gehouden. Ik wil echter nog een aantal punten naar voren brengen. Naar mijn mening is er veel behoefte aan investeringen en moeten wij gebruik maken van trans-Europese netwerken. Wat betreft paragraaf 79 sta ik achter het voorstel voor een onderzoek van de Commissie naar de ontwikkeling van nieuwe methoden voor het financieren van ambitieuze infrastructuurprojecten.
Een autoriteit voor de veiligheid op de weg moet in mijn optiek actief deelnemen en het goede voorbeeld geven, een perspectief van onderaf hebben en de samenwerking op verschillende niveaus bevorderen. Wij moeten de verkeersveiligheid in de Unie verbeteren. We wachten al geruime tijd op het derde programma verkeersveiligheid van de Commissie. Ik hoop dat het er snel komt.

Miranda (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, de heer Izquierdo Collado heeft er geheel terecht aan herinnerd dat het vervoersbeleid een bijdrage dient te leveren aan de totstandbrenging van een evenwichtige ontwikkeling en economische en sociale samenhang. Bij het nadenken over en het opzetten van vervoersbeleid - een strategische sector én dienst van algemeen belang - mag nooit uit het oog worden verloren dat het de genoemde essentiële doelstellingen moet helpen verwezenlijken. Evenmin mag worden vergeten dat de burgers recht hebben op kwalitatief hoogstaand, veilig en betaalbaar vervoer. Wij zijn het ook eens met het feit dat voorrang wordt gegeven aan milieuvriendelijke vervoersmiddelen, al willen wij er wel op wijzen dat deze principiële overweging in tegenstelling staat tot de buitensporige aandacht die in het verslag aan het wegvervoer wordt besteed.
Voorts kunnen wij ons absoluut niet vinden in een aantal wezenlijke aspecten van het Witboek van de Commissie evenals van het verslag van de heer Izquierdo Collado, dat wat deze aspecten betreft te zeer in de lijn van het Witboek ligt. In het bijzonder doen wij niet mee met en verzetten wij ons zelfs tegen de vlucht naar voren in de vorm van de herhaaldelijk bepleite steun voor de liberalisering en de opening van de markten in de vervoerssector. Er wordt zo gedaan alsof liberalisering het tovermiddel zou zijn om alle ernstige problemen die in de loop der jaren zijn ontstaan, op te lossen. Deze aanpak heeft ertoe geleid dat het openbaar vervoer ondergeschikt is gemaakt aan het particuliere autogebruik en dat zijn kwaliteit erop achteruit is gegaan.
Uit geen enkele studie of ander bewijsmateriaal blijkt dat de openstelling van de vervoersmarkt voor de concurrentie inderdaad de oplossing vormt voor de problemen in de vervoerssector. Waar tot liberalisering is overgegaan, is integendeel precies het tegenovergestelde gebleken. Het gevolg waren trein- en vliegtuigongelukken die vooral te wijten waren aan een gebrek aan investeringen in uitrusting en veiligheid. Ook ontslagen en de verslechtering van de sociale voorwaarden van de werknemers speelden in dit verband een rol.
Anderzijds heeft de idee om meerdere aanbieders dezelfde lijnen of trajecten te laten exploiteren tot gevolg dat een uitgangssituatie van vermeende openstelling systematisch uitmondt in het ontstaan van echte monopolies. Het huidige debat omtrent de luchtvaart is hiervan het beste voorbeeld. Tenslotte lijkt het ons niet aanvaardbaar de lidstaten op te zadelen met de verantwoordelijkheid voor de infrastructuur en de bijbehorende enorme investeringen en hen er bovendien toe te verplichten de ondernemingen die de diensten verlenen - met openbare middelen - te subsidiëren, terwijl deze dan uiteindelijk de winsten van de exploitatie van deze diensten opstrijken. De ondernemingen varen ongetwijfeld wel bij deze benadering, hetgeen van de openbare financiën daarentegen beslist niet kan worden gezegd.

Foster (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik mijn collega, mevrouw Peijs, bedanken voor het zware werk dat zij heeft verricht bij haar poging om over dit moeilijke en controversiële verslag passende compromissen te bereiken. Desondanks hebben wij ons standpunt helaas niet gewijzigd. Het verslag had als ondertitel 'Voorstellen en actieprogramma tot het jaar 2010?, maar ik geloof eigenlijk dat het niet veel meer bevat dan slecht onderbouwde en halfbakken ideeën.
Het mag niemand verbazen dat het merendeel van de voorgestelde ideeën niet serieus kan worden overwogen, want het oorspronkelijke voorstel van de Commissie was al zeer achterhaald. Het Witboek concentreert zich bijna volledig op het spoorwegverkeer, ten koste van alle andere vervoermiddelen. Ook wordt er nergens gerept over maatregelen om de penibele situatie waarin de luchtvaartsector zich sinds 11 september bevindt, te verbeteren.
En alweer wordt het aloude en geliefkoosde onderwerp van de kerosinebelasting van stal gehaald, in een nieuwe poging om het via de achterdeur binnen te smokkelen. Aan het thema concurrentie is in dit voorstel echter volledig voorbijgegaan. Het is of opzettelijk genegeerd, of door de treinfanaten in de Commissie in hun enthousiasme gewoon vergeten. De consument heeft het recht zijn eigen vervoermiddel te kiezen, dus wellicht is het voor een eerlijke concurrentie in de vervoersector beter om alle vervoersmodi te verbeteren en niet alleen het spoor.
Een aantal van de meest betwistbare punten in dit verslag betreft het subsidiariteitsaspect. Het is duidelijk dat een eventueel op te richten Europees agentschap voor verkeersveiligheid een totale verspilling van het geld van de belastingbetaler is en alleen maar meer onnodige bureaucratie schept. Daarnaast zijn wij ook tegen de oprichting van een Europees vervoersfonds, omdat daar te veel gevestigde belangen mee gemoeid zijn. Mijn collega, de heer Bradbourn, zal straks de kwesties van belasting en infrastructuurheffing nog bespreken.
Ik wil graag afsluiten met te zeggen dat de Commissie met dit voorstel een goede kans heeft verprutst om verstrekkende, vernieuwende ideeën naar voren te brengen die door velen van ons hadden kunnen worden gesteund. Om kort te gaan: dit is een achterhaald, slecht doordacht voorstel, dat wij niet zullen steunen.

Poignant (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, volgens mij is er een aantal terreinen waarop de Europese Unie zich moet committeren. Ik noem onder andere, al houdt dat geen verband met het Witboek, het onderwijs, want om te kunnen presteren is kennis nodig; ik noem het onderzoek, want groei is onder andere afhankelijk van innovatie, en ik noem het vervoer, want een duurzame ontwikkeling staat of valt bij de kwaliteit daarvan.
Daar zijn dan wel middelen voor nodig. Er moet geld voor zijn. Het idee van een Europees fonds is daarom niet slecht. Ik herinner me nog altijd de woorden van Jacques Delors: Als we in Europa grote dingen willen doen hebben we daar grote leningen voor nodig. Natuurlijk geldt dat vandaag de dag als ouderwets, maar het mag dan iets oubolligs hebben, economie is geen natuurwetenschap. Soms komen oude ideeën weer terug en dat Keynes niet meer zo'n vooraanstaande positie in het denken inneemt, wil nog niet zeggen dat het idee slecht is. Afgezien van de financiële kant van de zaak, wil ik nog drie andere aspecten onder uw aandacht brengen.
Ten eerste: Europa breidt zich uit naar het oosten en dus dreigt het evenwicht binnen ons grondgebied verstoord te raken. Ik denk dat de Commissie oog moet hebben voor alle uithoeken van Europa, met zijn ingewikkelde geografie van bergen, eilanden en schiereilanden. We moeten voorkomen dat Europa door de uitbreiding al te veel naar het oosten verschuift. Ik pleit hier dus voor de Europese westkust, maar ik weet zeker dat u er in kunt meevoelen.
Ten tweede heeft Europa veel havens en veel kustgebieden. We moeten dus onze kaarten zetten op de kustvaart, want daarvoor is waarschijnlijk groei mogelijk. Dit veronderstelt dat we, wat de veiligheid op zee betreft, door moeten gaan op de door u ingeslagen weg. Ik denk namelijk dat dat de goede weg is.
Tenslotte dan het regionale aspect: bij het vervoersdossier moeten we ons richten op de regio's. In het regionaal beleid zijn binnenkort misschien tripartiete contracten mogelijk en vanuit dat oogpunt kan het vervoer een onderwerp zijn waar de lidstaten, de regio's en Europa bij elkaar komen. Ik denk dat de Commissie middels dit Witboek en deze opdracht een goede gelegenheid krijgt om deze banden aan te halen.

Rack (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de vice-voorzitter van de Commissie, beste collega's, het Witboek en het verslag-Izquierdo Collado tonen in alle duidelijkheid aan dat er op het vlak van het vervoer nog veel, heel veel werk aan de winkel is. Desondanks moeten wij hier uitdrukkelijk onze lof voor de huidige commissaris voor vervoer uitspreken. In korte tijd heeft zij heel wat in beweging gezet. Wij kunnen erop vertrouwen, dat het goed en snel verdergaat.
De rapporteur heeft gezegd dat het vervoersbeleid van de Europese Unie op één punt tekortschiet. Hij is namelijk van mening dat wij de slag om de duurzaamheid hebben verloren. Ik zou dit punt aan de hand van een specifiek aspect willen belichten. De paragrafen 75 en volgende van het verslag-Izquierdo Collado behandelen terecht het vraagstuk van de tarieven en de financieringsinstrumenten. Ook bij het verkeer spelen de kosten een doorslaggevende rol. Daarom moet er een evenwicht worden gevonden dat de werkelijke kosten weerspiegelt en gelijke kansen waarborgt voor de verschillende vervoersmodaliteiten.
Vanmiddag hebben wij gesproken over het Oostenrijkse transitsysteem. Wij kunnen hier uitdrukkelijk herhalen wat wij vanmiddag meermaals hebben gehoord: zolang het aanzienlijk goedkoper is om met een vrachtwagen door de Alpen en andere kwetsbare gebieden te rijden, levert ook de beste alternatieve infrastructuur niets op. Zelfs een tunnel onder Oostenrijk helpt niet zolang het goedkoper is bovenlangs te rijden.
Daarom vraag ik snel serieuze voorstellen voor het vervoer in bijzonder kwetsbare gebieden!

Ripoll y Martínez de Bedoya (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de vice-voorzitter van de Commissie, geachte afgevaardigden, staat u mij toe om allereerst een laatste eer te bewijzen aan iemand die gelieerd was aan de vervoerswereld, namelijk de lokale politiechef die onlangs werd vermoord door terroristen van de ETA.
Verder wil ik graag een aantal opmerkingen maken over het verslag. Maar niet voordat ik de rapporteur heb gefeliciteerd met zijn werk en mijn complimenten heb gegeven aan Karla Peijs, onze alternatieve rapporteur , aangezien er belangrijke bijdragen van haar in het verslag zijn opgenomen.
Nu wil ik nader ingaan op het verslag. In de eerste plaats wil ik graag een zaak aanstippen die een aantal fracties bezighoudt. Want als wij het goed begrijpen wordt er nauwelijks tot geen aandacht besteed aan de positie van bepaalde landen die nog werken aan de ontwikkeling van hun infrastructuur ten opzichte van andere landen waar de infrastructuur en de investeringen in de infrastructuur, met name in het wegennet, meer dan voldoende zijn en die hoogstens behoefte hebben aan verbetering van het wegennet. Dat is een punt van aandacht voor onze fractie.
In de tweede plaats wil ik onze steun betuigen aan de oprichting van een Europees agentschap voor verkeersveiligheid. Wij moeten ons niet neerleggen bij het aantal doden dat momenteel op de Europese wegen valt, maar een efficiënt en actief beleid ontwikkelen. Wij denken dat het agentschap voor verkeersveiligheid daar een goed instrument voor kan zijn.
Tenslotte wil ik graag laten weten dat wij ook achter de oprichting van het vervoersfonds staan, dat zijn beslag dient te krijgen naast de bestaande trans-Europese netwerken en structuurfondsen voor het vervoer en andere doelstellingen dient te hebben. Wij beschouwen beide voorstellen als positief en zij kunnen dan ook op onze steun rekenen.

Musotto (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte collega's, het Witboek bevat enkele elementen die van groot en direct belang zijn voor Italië, zoals het probleem van de bergpassen in de Alpen, de financiering van grote infrastructurele werkzaamheden, het herstel van het evenwicht tussen de vervoerswijzen en de duurzaamheid en de samenhang binnen Europa. Naar mijn mening moet het vervoersbeleid een aanzienlijke bijdrage leveren aan de verbetering van de economische en sociale situatie in Europa. Daarbij moet in het bijzonder rekening worden gehouden met het specifieke karakter van de perifere gebieden en de eilanden. Dat karakter vraagt erom dat er met betrekking tot deze gebieden maatregelen worden genomen die gericht zijn op het zo veel mogelijk verbeteren van hun achterstandspositie en op het verzekeren van de continuïteit van het gebied.
Tijdens de vergaderingen van de Europese Raad in Essen en Dublin zijn veertien projecten geprioriteerd. Het Witboek heeft er nog andere aan toegevoegd zonder af te wachten of die doeleinden worden bereikt. Hierdoor worden natuurlijk middelen versnipperd. In dit verband moet ik benadrukken dat geen enkel van deze projecten op Zuid-Italië betrekking heeft. Daar is de situatie kritiek en na de uitbreiding dreigt het zuiden nog meer een randgebied van Europa te worden. Met een kritieke situatie doel ik op het vervoer over land, de trans-Europese netwerken, het vervoer over zee en door de lucht en op de veiligheid van het vervoer in het algemeen. Kortom, ik wil graag beklemtonen dat we het hebben over gebieden met ernstige structurele problemen, met gebreken die het gevolg zijn van verkeerde keuzen en van verkeerd politiek beleid. In het Parlement vertegenwoordig ik de burgers van twee grote eilanden - Sicilië en Sardinië - met ongeveer zeven miljoen inwoners: ik verzoek u de verplichtingen niet te vergeten die de Europese ministers bij het Verdrag van Amsterdam zijn overeengekomen met betrekking tot de perifere gebieden en de eilanden. Ik hoop dat de groeiende liberalisering van het vervoer vergezeld zal gaan van garanties met betrekking tot de ontwikkeling van de minder bevoorrechte gebieden.

Bradbourn (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter ik wil me in mijn bijdrage aan dit debat concentreren op een aantal hoofdpunten waarmee ik het oneens ben, zowel in het verslag als in de oorspronkelijke voorstellen van de Commissie. Voor ik begin, wil ik zeggen hoe zeer ik het eens ben met de opmerkingen die mijn collega, mevrouw Foster, eerder heeft gemaakt.
Ten eerste ben ik verbijsterd door het anti-autogevoel dat uit dit verslag spreekt. Autowegen zijn de hoekstenen van onze vervoersindustrie en zullen dat altijd blijven. Zij stellen ons in staat elke hoek van ons land te bereiken en maken het hele continent toegankelijk. Daarom is het zeer onrealistisch om te geloven dat de industrie een toekomst heeft als we de vitale verbinding met haar klanten uit het oog verliezen: het wegennet. In het verslag wordt de wegensector echter hardnekkig genegeerd en dit maakt het zeer onevenwichtig.
Het is van essentieel belang dat het vervoer over de weg wordt gecombineerd met andere vervoermiddelen. In deze strategie kan de verbetering van het openbaar vervoer ongetwijfeld een belangrijke rol spelen. Vervoer over de weg krijgt - terecht - nog altijd de voorkeur van de meerderheid, dankzij het gemak en de flexibiliteit waardoor het wordt gekenmerkt. Mensen straffen voor het gebruik van wegen is een zeer gevaarlijke stap, maar toch is dit precies wat in het verslag wordt aanbevolen. Een voorbeeld hiervan is het idee van de infrastructuurheffing. Dit is feitelijk een subsidiariteitskwestie en eigenlijk zou het op Europees niveau helemaal niet ter sprake moeten komen. Maar los daarvan deugt het principe van zo'n heffing al niet, als men denkt aan de enorme hoeveelheid belasting die weggebruikers reeds betalen. Slechts een klein aandeel van de belastinginkomsten wordt besteed aan de verbetering van het vervoer. Zo is de situatie in ieder geval in het Verenigd Koninkrijk.
Wij Britse Conservatieven hebben ons in eigen land sterk verzet tegen infrastructuurheffingen en hier in Europa doen wij dat ook. Maar volgens dit verslag wil men nog verder gaan dan het opleggen van directe heffingen aan de bevolking. Wat wordt voorgesteld is dat de koppeling tussen vervoer en economische groei wordt opgeheven. Dit voorstel gaat echter volledig voorbij aan de ervaring die op dit gebied door de eeuwen heen is opgedaan. Simpel gezegd: als de handel toeneemt, is dat goed voor de economie en stijgt het BBP van een land. Maar zelfs de simpelste vorm van handel is niet mogelijk zonder een efficiënt vervoerssysteem dat voor iedereen toegankelijk is.
Ik ben me ervan bewust dat dit verslag erg moeilijk zou worden en ik benijd de rapporteur zijn schier onmogelijke taak dan ook niet. Ik en mijn conservatieve collega's hebben echter ernstige twijfels over de richting die men met dit verslag heeft ingeslagen en vrezen dat dit slechte gevolgen zal hebben voor de gehele vervoersindustrie. Ik verzoek dit Parlement daarom met klem om dit verslag in zijn geheel te verwerpen.

Doyle (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, het lijdt geen twijfel dat de liberalisering van de vervoersmarkt positieve gevolgen heeft gehad voor de mobiliteit van goederen en mensen, maar dit is gepaard gegaan met een blijvend overheersende rol van het wegverkeer, toenemende overbelasting van de wegen en de daaruit voortvloeiende schadelijke gevolgen voor het milieu en de volksgezondheid.
In het Witboek wordt voorgesteld om deze problematiek aan te pakken door geleidelijk de koppeling tussen verkeersgroei en economische groei of een stijgend BBP los te laten, zonder echter uit het oog te verliezen dat economische groei een grotere behoefte aan mobiliteit met zich meebrengt. Andersom mogen we ook de rol van het vervoer niet vergeten als stimulerende factor voor economische groei en ontwikkeling. De situatie in Ierland biedt een uitstekende casestudy voor deze kwestie. Het wegverkeer in Dublin is in de laatste tien jaar explosief toegenomen, want onze economie heeft in deze periode een recordgroei doorgemaakt. Maar de overbelasting van de wegen is momenteel een remmende factor voor verdere groei. Het is dus van groot belang om de juiste balans te vinden. Ook moet rekening worden gehouden met het effect dat de toegenomen verkeersdrukte op de kwaliteit van de lucht heeft.
De uitbreiding van de EU zal op soortgelijke wijze zorgen voor extra vervoer op de weg. De verbetering van de infrastructuur van de kandidaat-landen vergt een enorme investering. Als het BBP van die landen en de inkomens van de ingezetenen gaan toenemen, zoals wij allen hopen, zullen het verkeer en de verkeersproblemen een evenredige groei doormaken. De maatregelen die in het Witboek worden voorgesteld hebben betrekking op het creëren van een nieuwe balans tussen de verschillende vervoermiddelen, de ontwikkeling van spoorwegvoorzieningen van hoge kwaliteit, het stimuleren van korte overtochten per schip, het gebruik van binnenlandse waterwegen en gecombineerd vervoer, en de bevordering van eerlijke concurrentie tussen de sectoren. Er zijn nieuwe TEN-projecten nodig om bestaande en toekomstige knelpunten aan te pakken en er moet een goed beleid voor infrastructuurheffing komen. Wat betreft de luchtvaart ben ik groot voorstander van het Single Sky-initiatief.
Ik zie niet veel heil in harmonisering van de brandstofaccijnzen. Wegverkeer zal de belangrijkste vorm van transport blijven in de lidstaten waar alternatieve vormen van transport gewoon niet haalbaar en realistisch zijn. En zelfs als ze dat wel zijn, dan is er nog heel wat meer voor nodig om de mensen over te halen de auto te laten staan.
Hoewel verkeersveiligheid een belangrijke kwestie is en het aantal doden en gewonden in het verkeer angstaanjagend hoog is, namelijk 40.000 per jaar in de EU, ben ik tenslotte, net zoals veel van mijn collega's, geen voorstander van de oprichting van nog een Europese instelling. Ik denk dat de nationale overheden op dit gebied de mogelijkheid moeten houden om zelf een strategie uit te stippelen die beantwoordt aan de in de afzonderlijke lidstaten heersende situatie.

Sudre (PPE-DE).
Mevrouw de commissaris, beste collega's, als belangrijkste doelen beoogt het Witboek prioriteit te geven aan de duurzame ontwikkeling, het vervoer over zee en per spoor een nieuwe impuls te geven, de intermodaliteit te bevorderen, voorbereidingen te treffen voor de vervoersstromen die op gang komen bij de uitbreiding en ook nog de bereikbaarheid van de perifere regio's te verbeteren. Ik ben er een groot voorstander van om de verschillende vormen van vervoer beter op elkaar af te stemmen. In de reeks maatregelen die hiervoor nodig zijn, zullen tarifering, stimulering van vormen van vervoer die een alternatief kunnen bieden voor het wegvervoer en doelgerichte investeringen in het trans-Europees wegennet samen moeten worden ingezet.
Toch moeten we vooral niet uit het oog verliezen dat het vervoersbeleid, krachtens het Verdrag van Maastricht ten dienste moet staan van de cohesie en dat om die reden het trans-Europees vervoersnetwerk een instrument moet zijn ten behoeve van de economische, sociale en territoriale cohesie van de Unie. Er dienen uiterst nauwgezette analyses gemaakt te worden van de bereikbaarheid van de perifere regio's, in het bijzonder die van de eilanden en de ultraperifere regio's. Daarbij moet vooraleerst een verplichting worden geformuleerd aangaande openbare dienstverlening, hetgeen ermee samenhangt dat aan het beginsel van territoriale continuïteit moet worden voldaan en het onderzoek naar zo goed mogelijke exploitatievoorwaarden gewaarborgd moet zijn.
Er bestaat nog altijd een ware besluiteloosheid wanneer de rol van het vervoer bij de ontwikkeling van de perifere en, a fortiori, de ultraperifere regio's ter sprake komt, terwijl in de Verdragen juist erkend wordt dat bij die ontwikkeling soms een aanpak nodig kan zijn buiten de gemeenschappelijke regels van de vervoersmarkten om. Een goed voorbeeld van de huidige lacunes waar ik het zojuist over had is de zorgelijke toestand voor de vliegverbinding naar de Franse overzeese departementen die is ontstaan met het verdwijnen van Air Lib, een luchtvaartmaatschappij die onder andere was gespecialiseerd in die vluchten. Dit is ook illustratief voor de urgentie om tot een gezamenlijke toekomstvisie te komen voor de ontwikkeling van de perifere regio's, waarbinnen het vervoersreguleringsbeleid samengaat met het beleid voor de regionale ontwikkeling. In het Witboek wordt voornamelijk gepleit voor een versoepeling van het communautaire kader van regionaal gerichte steun op het gebied van vervoersdiensten, en dan vooral voor verbindingen met perifere regio's en kleine eilanden. Ik ben er niet zeker van of wel helemaal beseft wordt hoeveel er voor de betrokken Europese bevolkingsgroepen op het spel staat.

Vatanen (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de Palacio, ik ben blij dat de Commissie de problemen in het Europese vervoer serieus neemt. Vooral de halvering van het aantal verkeersslachtoffers is een doel dat al onze steun verdient. Er is geen enkele reden waarom wie dan ook zou moeten sterven op de weg. De files in Midden-Europa zijn ook een groot probleem, terwijl het garanderen van verbindingen naar de Europese markten een zorg is van de perifere regio's.
Naast goede voorstellen bevat het Witboek helaas ook helemaal verkeerde inschattingen. De Commissie wil de koppeling tussen economische groei en de groei van het vervoer verbreken. Dat is niet mogelijk, hoewel wij de economische groei makkelijk zouden kunnen stoppen. Door de schadelijke effecten van het vervoer te verminderen kunnen wij het vervoer rustig laten toenemen. Nieuwe voertuigen veroorzaken maar liefst 95 procent minder emissies dan voertuigen die voor 1970 zijn gefabriceerd. Dat valt niet op als je de zaak met oogkleppen op bekijkt. Door in heel Europa de registratiebelastingen op auto's af te schaffen en de gebruiksbelasting voor schone auto's te verlagen, kunnen wij de toestand van het milieu op dramatische wijze verbeteren.
Het tweede vreemde voorstel is de bevriezing van de marktaandelen van de vervoersmodi op het niveau van 1998. Zoiets zou men kunnen verwachten van het politbureau van de voormalige Sovjetunie, maar dit verzwakt maar weer eens het aanzien van de Commissie. Het zou onverstandig zijn de marktaandelen dwangmatig te sturen naar een doel dat in een ivoren toren is afgesproken. Het is daarentegen goed een gelijkwaardige concurrentiesituatie voor alle vormen van vervoer te creëren. Laten de markten dan zelf de natuurlijke vervoersaandelen bepalen.
De derde fout houdt verband met het harmoniseren van de arbeidswetgeving en de sociale wetgeving. Alleen wanneer er sprake is van verkeersveiligheid is een harmonisatie van de maximale duur van transporten op zijn plaats. Ook dan is de voorwaarde dat de kosten en baten zorgvuldig moeten worden afgewogen. Als wij deze drie fouten gaan maken, zijn wij nog verder van een dynamisch Europa verwijderd.
De Sovjetunie viel uiteen doordat zij zich in een onmogelijke situatie bevond, maar ons mooie Europese project verdient beter. Onze starre economie moet genezen worden en de ziekte die we ons zelf op de hals hebben gehaald, is echt niet alleen maar ingebeeld. Tot overmaat van ramp lijken de medicijnen van de commissaris op de markt te zijn gekocht. Wordt het niet eindelijk tijd de mooie woorden over het Europees model te beëindigen en de succesrecepten bij de best presterenden te halen?

Izquierdo Collado (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, ik wil u graag bedanken voor uw aanwezigheid bij dit debat. Er is volgens mij één basisidee dat hier vandaag in alle interventies zou moeten doorklinken. Dat basisidee is de gemeenschappelijke Europese vervoersruimte, een gemeenschappelijke Europese vervoersruimte die niet alleen niet in tegenspraak is met de Europese asymmetrie maar deze asymmetrie ook dient te doorgronden. Europa is niet eenvormig - zoals mevrouw Sudre net al zei-. Europa bestaat uit een aantal infrastructuurgebieden, uit een aantal perifere regio's, een aantal cohesiegebieden en een aantal gebieden die een forse impuls moeten krijgen - vooral nu, gezien de uitbreiding -, maar dat is niet in tegenspraak met de gemeenschappelijke Europese vervoersruimte.
Mevrouw de commissaris, een aantal maanden geleden hebben dit Parlement en de Raad het zesde kaderprogramma voor onderzoek en ontwikkeling goedgekeurd. Met dit zesde kaderprogramma voor onderzoek en ontwikkeling werd de gemeenschappelijke Europese onderzoeksruimte in het leven geroepen.
De boodschap van de commissaris aan de Europese onderzoekers luidde toen dat de tijd om onderling ervaringen uit te wisselen en vriendschappelijk samen te werken voorbij was. De oprichting van de gemeenschappelijke Europese onderzoeksruimte is nodig om alle energie en onderzoekscapaciteit van Europa in te zetten voor dezelfde projecten, dezelfde doelstellingen en hetzelfde grondgebied zodat wij niet vijftienmaal het wiel hoeven uit te vinden. De Europese onderzoeksruimte dient dan ook als leidraad te dienen voor een beter begrip van alle interventies die hier vanmiddag een breed palet van allerlei verschillende kleuren leken te vormen. Maar ik verzeker u dat de foto die morgen bij de stemming wordt gemaakt niet diffuus zal zijn, zoals u wellicht zou kunnen opmaken uit het debat van vanavond. Het zal een haarscherpe foto worden. U hebt geluk, mevrouw de commissaris, want de boodschap die het Parlement u geeft met die foto is: ga zo door! U kunt rekenen op de steun van het Parlement bij het volgens de richtlijnen invullen van de thema's die ons in het verslag inzake het Witboek zijn voorgelegd en u krijgt daarbij een aantal nuttige aanvullende bijdragen van het Europees Parlement. Dat zal veel deuren openen en de Raad kan zich niet langer Oostindisch doof houden voor de fundamentele eisen en aansporingen van het Witboek voor vervoer om nu eindelijk beslissingen te nemen en te komen tot een werkelijk Europees beleid. Een dergelijk Europees beleid zal een synergie tot gevolg hebben die op voorhand alle reserves zal wegnemen bij iedereen die zegt dat het Europees agentschap voor verkeersveiligheid geld gaat kosten, bij iedereen die denkt dat het Europees vervoersfonds niet goed gebruikt zal worden, bij iedereen die niet begrijpt dat de intermodaliteit van een haven gunstig is voor heel Europa, dat de investeringen en de corridors, waar ze ook worden aangelegd, na de uitbreiding van de Unie ten goede zullen komen aan ongeveer 400 miljoen Europeanen.
Hoewel er een kleurenpalet aan verschillen lijkt te bestaan in dit Parlement, kan ik u toch verzekeren, mevrouw de commissaris, dat wij ons nagenoeg allemaal op één lijn bevinden.
Ik wil graag afsluiten met een dankwoord aan alle collega's die hebben bijgedragen aan dit verslag, want zij hebben mij vele ideeën aangereikt en hun bijdrage was absoluut constructief.

de Palacio
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik de rapporteur, de heer Izquierdo, bedanken voor het werk dat hij heeft verricht. Verder wil ik een woord van dank richten aan alle leden van de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme, vanwege de kwaliteit van het gehele verslag, en aan allen die in dit debat namens verschillende commissies het woord hebben gevoerd. Ik stel de opmerkingen van alle afgevaardigden op prijs, ook alle opmerkingen met een sterke kritische lading, aangezien die voor meer kleur en levendigheid zorgen. Bovendien verwoorden zij gevoelens en visies waar wij rekening mee dienen te houden als wij praten over oplossingen voor een ruimte die - zoals de heer Izquierdo al zei - zo uitgestrekt en divers en bovendien soms zo asymmetrisch en divers is als de Europese ruimte.
Ik ben het met u eens dat wij het dienen te hebben over duurzaam vervoer, en daar laat het overigens zeer evenwichtige rapport van de heer Izquierdo ook geen twijfel over bestaan. En duurzaam vervoer is alleen mogelijk als er concurrentie bestaat. Als wij geen concurrerend vervoerssysteem opzetten in Europa, dan zal dat negatieve consequenties hebben voor het gehele industriële netwerk en de gehele productiesector. Het systeem moet echter ook rekening houden met de maatschappelijke behoeften zoals de kwaliteit van ons bestaan en respect voor het milieu. Dat is de vaak moeilijke opgave waar wij voor staan en waarvoor wij oplossingen moeten bedenken.
Ik heb nota genomen van de duidelijke steun van dit Parlement voor de heer Izquierdo en diens verslag. U hebt enige tijd op u laten wachten, maar de Raad talmt zoals u weet nog meer met zijn steun aan de intermodale omschakeling, de openstelling van het spoorwegvervoer, de invoering van een gemeenschappelijk luchtruim en de lancering van het Galileo-project. Maar het is nu tijd om knopen door te hakken en actie te ondernemen.
Evenals wij wilt ook u prioriteit geven aan de veiligheid en de noodzaak om te investeren in de trans-Europese netwerken, wat u betreft met name via de doorberekening van de kosten bij infrastructuurgebruik.
Het verheugt mij tevens dat het verslag aspecten benadrukt die verband houden met de verbinding met de perifere regio's - waarmee ik ook doel op de eilandengroepen die enkele duizenden kilometers van het Europese continent verwijderd liggen -, met het economische belang van het wegennet en de noodzaak om het verkeer terug te dringen.
Deze zeer interessante punten verdienen onze aandacht en moeten in dit verslag worden benadrukt. Ik wil echter nog even ingaan op de belangrijke punten die hier en in het verslag aan de orde zijn gekomen.
Om te beginnen het Europees agentschap voor verkeersveiligheid. Ik begrijp dit idee volkomen want het komt voort uit de noodzaak om een stimulans te ontwikkelen die alle verantwoordelijke partijen aanzet tot actie tegen de onveiligheid op de Europese wegen met eerbiediging van de subsidiariteit en het recht van initiatief van de Commissie.
Wij moeten ons nu buigen over de vraag hoe wij deze doelstelling kunnen bereiken. Hopelijk kan ik meer details uit de doeken doen in de volgende mededeling over de verkeersveiligheid die ik binnenkort zal presenteren. Er bestaat echter weinig verschil tussen een observatiepost en een agentschap. Het idee erachter is uiteindelijk hetzelfde.
Uitgaande van het verslag dat wij hier bespreken wil ik graag ook nog even ingaan op het concurrentievermogen, het respect voor het milieu, de integratie van de kwaliteit van de vervoersdiensten, de veiligheid en de levenskwaliteit.
In paragraaf 9 staat dat 'een verschuiving van het wegvervoer naar andere vervoersmodaliteiten moet worden aangemoedigd door de kwaliteit van de dienstverlening van deze andere vormen van transport te verbeteren? zonder op enigerlei wijze afbreuk te doen aan de concurrentiepositie van het wegvervoer?. Ik denk dat deze zin essentieel is.
Europa kan zich de luxe niet permitteren om de concurrentie in het wegvervoer te verminderen, want die vormt de basis van de Europese economische ontwikkeling, de Europese groei en de internationale concurrentiepositie. Wij moeten er gewoon voor zorgen dat bijvoorbeeld het vervoer per spoor net zo concurrerend wordt als het wegvervoer. Tegen iedereen die de liberalisering van het spoor - of liever gezegd van de invoering van concurrentie op het spoor, want het gaat om een zeer gereguleerde liberalisering - radicaal afwijst, een minderheid in dit Parlement, wil ik zeggen dat wij al weten waar handhaving van de huidige situatie toe zal leiden: het spoor zal een museumstuk worden waar geen daadwerkelijk gebruik meer van wordt gemaakt.
Ik denk dat wij moeten proberen om wegen te bewandelen die in andere vervoerssectoren tot goede resultaten hebben geleid. Daarbij wil ik graag benadrukken dat wij niets hebben aan de benadeling van sommige systemen, maar er juist alles aan moeten doen om de kwaliteit van andere systemen te verbeteren.
U hebt eveneens de aanleg van grote spoor- en wegenassen (oost-west, noord-zuid) voor ogen - zoals omschreven staat in onder andere paragraaf 36 -. Ik acht het van groot belang dat wij rekening houden met de uitbreiding bij de bespreking van concepten als de trans-Europese netwerken, het handelsverkeer en de Europese ruimte waarin het vervoer de garantie vormt voor een goede marktwerking en een goede goederen- en mensenstroom.
Wij moeten vasthouden aan de verbetering van de spoorwegen. Dat is een essentieel punt waar wij geen afstand van kunnen doen. Hiernaar wordt ook verwezen in onder andere paragraaf 36. Ik ben me ervan bewust dat wij daarnaast ook een impuls moeten geven aan de binnenwateren, aan de maritieme sector. Daarnaast kunnen wij de aanleg van nieuwe wegen in sommige gevallen niet voorkomen want er zijn gebieden waar nog geen wegennetwerk bestaat. Wij moeten daarom niet dogmatisch zijn, maar de bestaande behoeften in het Europese vervoer op een praktische manier benaderen.
Wat het grote financieringsfonds voor het vervoer betreft ben ik het uiteraard roerend eens met de heer Izquierdo Collado dat er Europese fondsen met een grotere reikwijdte dienen te komen die een grotere impuls kunnen geven aan de aanleg van infrastructuur, met name spoorverbindingen, en het oplossen van de knelpunten om zodoende het gebruik van de Europese infrastructuur te verbeteren.
Kiezen wij daarbij ook voor de benadering van de heer Izquierdo Collado? Ik denk veeleer dat wij aan de hand van de nieuwe financiële vooruitzichten waarvan we de hoofdlijnen binnenkort moeten bespreken, moeten aangeven dat er meer geld beschikbaar moet komen voor de trans-Europese netwerken. Ik denk dat wij daar de belangrijkste financiering vandaan moeten halen, want het staat buiten kijf dat wij de aanleg van nieuwe infrastructuur dienen te versnellen. Het huidige budget dat is gereserveerd voor de trans-Europese netwerken is ontoereikend en wij moeten voortgang boeken op dit terrein. De trans-Europese netwerken komen immers ten goede aan heel Europa en zijn van belang voor heel Europa, afgezien van de landen waar ze doorheen lopen of naartoe voeren. Zij zijn van belang voor heel Europa, omdat ze de totstandkoming van de binnenlandse markt en de Europese ruimte vergemakkelijken.
Er zijn natuurlijk andere formules om ons doel te bereiken, zoals de EIB. De publiek-private deelname aan de financiering dient uiteraard gestimuleerd te worden. Binnenkort zal ik al deze kwesties, waaronder ook het tariefstelsel, aankaarten in een infrastructuurpakket. De heer Costa is al vertrokken, maar ik wijs erop dat het tariefstelsel in paragraaf 75 en 76 wordt besproken, waarbij het gaat om de gelijktijdige invoering van heffingen voor alle vervoersmodaliteiten, zowel voor het infrastructuurgebruik als de daarmee samenhangende externe kosten, waarbij geen enkele sector er nadeel van mag ondervinden, maar een evenwicht moet worden gevonden en kruisfinanciering moet worden toegestaan.
Geachte afgevaardigden, ik sta volledig achter deze benadering, maar onder één voorbehoud. En dat is dat de kruisfinanciering wordt beperkt tot uitzonderlijke gevallen, op alternatieve routes, en dat kruisfinanciering, tolheffing en tarifering er binnen de Europese ruimte niet toe leiden dat een land zijn geografische ligging als inkomstenbron gaat benutten. Daarmee zouden wij terugkeren naar middeleeuwse praktijken, toen het bezit van een brug over een rivier bijvoorbeeld genoeg geld opleverde om een goed leven te leiden en aanzien te verwerven. Wij moeten een stelsel van heffingen ontwerpen dat kostendekkend is en ten goede komt aan de aanleg van nieuwe infrastructuur, aan de verbetering van de bestaande infrastructuur, aan de verbetering van de verkeersveiligheid, aan de verbetering van de plaatsen waar de heffingen plaatsvinden, en dat kruisfinanciering in enkele gevallen mogelijk maakt, want het is zonder twijfel een goed instrument dat zijn vruchten kan afwerpen, zoals wij bijvoorbeeld zien aan het Zwitserse systeem.
Voor 2004 zal de Commissie een mededeling opstellen over de vervoerssituatie in de kandidaat-lidstaten. Naar ik begrijp is een specifieke mededeling in 2003 niet nodig omdat wij twee verslagen zullen maken. In de eerste plaats komt er, zes maanden voor de toetreding, dat is dus ongeveer in november 2003, een verslag waarin wordt bekeken in hoeverre de kandidaat-landen zich hebben voorbereid op de toetreding. Daarbij wordt gekeken naar alle sectoren, waaronder het vervoer. Verder zal er dit jaar ook nog een mededeling worden opgesteld over de samenwerking met de kandidaat-lidstaten en de buurlanden in het kader van de trans-Europese transportnetwerken. Dit alles komt nog bovenop het rapport van de groep-van Miert, waarin al een blauwdruk staat van dit concept met 27 landen: het pan-Europese netwerk.
Geachte afgevaardigden het tussentijdse beoordelingsrapport van 2005 dat is voorzien in het Witboek, biedt de ideale gelegenheid om deze punten te bespreken en al deze informatie te verwerken.
Geachte Voorzitter, ik wil dit uitvoerige en belangrijke debat afsluiten met een nieuw dankwoord aan de heer Izquierdo Collado, die een serieus en evenwichtig verslag heeft afgeleverd. Dat was moeilijk, want het is niet eenvoudig om alles te rangschikken en tot een geheel te smeden. Tot slot hoop ik dat na alles wat ik hier vandaag gehoord heb, morgen duidelijk zal blijken dat de grote lijnen van het vervoersbeleid voor de komende tien jaar in de Europese Unie kunnen rekenen op de steun van dit Parlement.

De Voorzitter.
 Hartelijk dank, mevrouw de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

De Voorzitter.
 Aan de orde is de gecombineerde behandeling van de volgende verslagen, namens de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie:
(A5-0025/2003), van W.G. van Velzen, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad inzake het hergebruik en de commerciële exploitatie van overheidsdocumenten (COM(2002) 207 - C5-0292/2002 - 2002/0123(COD));
(A5-0016/2003), van Danielle Auroi, over de volledige uitrol van het mobiele communicatiesysteem van de derde generatie (2002/2240(INI));
(A5-0013/2003), van Reino Paasilinna, over de mededeling van de Commissie: "eEurope 2005: Een informatiemaatschappij voor iedereen". (Een met het oog op de Europese Raad van Sevilla van 21 en 22 juni 2002 in te dienen actieplan) (2002/2242(INI));
(A5-0434/2002), van Bashir Khanbhai, over de mededeling van de Commissie over het effect van de e-economie op de Europese ondernemingen: economische analyse en beleidsgevolgen (COM(2001) 711 - C5-0285/2002 - 2002/2145(COS)).

Van Velzen (PPE-DE)
Het is toch weer een vrij triest moment. Het wordt wellicht na twaalven en één van de belangrijkste onderwerpen, waar honderden miljoenen banen bij betrokken zijn wordt dus door het praesidium van dit Parlement verplaatst naar de nacht. Ik hoop niet dat het symbolisch is, Voorzitter, voor de toekomst van de Voorjaarstop van de Europese Raad die binnenkort gaat plaatsvinden.
Maar ik moet iets zeggen over het hergebruik van de commerciële exploitatie van overheidsinformatie en op de eerste plaats is het toch goed om nog eens te benadrukken dat deze richtlijn slechts tot doel heeft om te komen tot minimumharmonisatie. Minimumharmonsatie omdat wij anders geen pan-Europese inhoudelijke diensten terecht kunnen laten komen op het gebied van overheidsinformatie. En uit onderzoekingen, onder andere ook in de Verenigde Staten, weten wij dat een groot potentieel aanwezig is om bestaande overheidsinformatie zogenaamd te vermarkten. Dat geldt met name voor de hele kleine bedrijfjes, de MKB's, die daardoor een belangrijke hoeveelheid arbeidsplaatsten kunnen creëren en dat willen wij toch ook. In de Verenigde Staten hebben wij al gezien dat dat prima kan door hergebruik te stimuleren, door die informatie ter beschikking te stellen tegen marginale kosten. En de eerste politieke vraag is natuurlijk, waarom doen wij dat ook niet in Europa ?
Wij weten allemaal dat de zogenaamde 3G-sector, mobiele communicatie van de derde generatie, in grote problemen verkeert en dat we zelden in staat zijn geweest om zoveel geld van de private sector naar de publieke sector over te hevelen. Je moet dus proberen om met name op dit ogenblik die 3G-sector alle mogelijke kansen te geven. Ik vind het dus buitengewoon schadelijk als wij die informatie dan weer tegen een hoge prijs ter beschikking stellen want dat betekent ook dat daarmee die content-diensten niet van de grond gaan komen. Ik doe echt met klem een beroep op al onze collega's om niet alleen maar mooie woorden te wijden aan Lissabon maar ook daadwerklijk acties te ondernemen daar waar het kan en hier is een goed voorbeeld.
Er was heel veel discussie over de vraag of culturele instellingen, universiteiten, onderzoeksinstellingen enzovoorts... al dan niet uitgesloten zouden moeten worden bij deze richtlijn. Oorspronkelijk wilde ik dat ze erin kwamen, uiteindelijk hebben wij een compromis gevonden om ze er uit te halen en daarom begrijp ik ook niet waarom amendement 33 nog nodig is. Ik doe een dringend beroep op onze socialistische vrienden om amendement 33 terug te trekken omdat dat oorspronkelijk een compromisamendement was dat nu niet meer nodig is want ik heb dus de concessie gedaan.
Voorzitter, er zijn ook nog steeds lidstaten die proberen nog eens een extra filter in te bouwen om te zorgen dat iedereen dus weer nog eens om vergunningen moet gaan vragen enzovoorts... Daarmee krijg je weer een extra blokkade, een extra stap die je moet zetten en dat is voor juist de hele kleine bedrijfjes buitengewoon schadelijk, dus zou ik zeggen dat dat ook niet moet gebeuren.
In het verslag maken wij een onderscheid tussen overige informatie en basisinformatie. Die basisinformatie is informatie die iedere burger nodig heeft om te kunnen functioneren in een normale rechtsstaat. Die informatie moet je eigenlijk ook gratis aan de burger ter beschikking kunnen stellen opdat die burger zijn normale rechten als burger kan uitoefenen. En die aanvullende informatie moet beschikbaar komen tegen marginale kosten, dan pas zijn we progressief, vooruitstrevend bezig. Waarom zou dit Parlement niet eens een keer de motor kunnen zijn van een nieuwe ontwikkeling op het gebied van de informatiemaatschappij? Ik doe dus ook een dringend beroep op onze collega's om mij in die richting te volgen.
Voorzitter, ik zet nu mijn petje van rappporteur af en maak nu een aantal opmerkingen als lid van de PPE-DE-Fractie over het verslag van mevrouw Auroi en van collega Paasilinna. Op de eerste plaats wil ik beide rapporteurs zeer danken voor hun werkzaamheden, hun collegialiteit en vooral ook hun moeite om te werken aan een uitstekend verslag. Wij weten allemaal dat de 3G-sector in grote moeilijkheden zit - ik heb er daarnet al naar verwezen - en waar het natuurlijk nu om gaat is ervoor te zorgen dat wij ook vanuit het Parlement een signaal geven aan de komende Europese Raad opdat daar maatregelen worden genomen waarmee wij een stap verder komen. We denken dan aan maatregelen die gericht zijn op het herstellen van het vertrouwen van de burgers maar ook van de investeerders opdat men dus weet wat er gaat gebeuren op dat terrein. Ik denk bijvoorbeeld dat het nuttig zou zijn om te werken aan een situatie waarin de lidstaten niet alleen maar op het ogenblik network-sharing toestaan en dank aan de commissaris dat hij zich zeer daarvoor heeft ingezet , maar dat je ook moet beseffen dat 3G een heel ander product is dan 2G. Het is heel complex, die innovatieve keten die ontwikkeld moet worden vraagt zeer veel investeringen die de operators niet alleen kunnen doen. Dus moet je samenwerking tussen de operators bevorderen want anders is uiteindelijk de klant - U, mijnheer de Voorzitter en ik- daar de dupe van.
Ik doe dus een dringende oproep tot de commissaris om door middel van richtsnoeren, samenwerking tussen de operators en concurrentie tussen de diensten die de operators gaan leveren mogelijk te maken. Want als die apparaatjes, die mooie mobiele handsets, niet met elkaar kunnen communiceren omdat de interoperabiliteit ontbreekt, dan komen wij niet verder en dat is, denk ik, een cruciaal punt.
Ik vind het ook belangrijk om de regio's waar nu al 3G in ontwikkeling is, nauw met elkaar in verbinding te brengen omdat men leert van elkaar. Zo kan men dus ook voorkomen dat men in dezelfde valkuilen terechtkomt. Het is van groot belang Voorzitter, dat we research stimuleren opdat de huidige research met betrekking tot 3G zich niet vooral concentreert in Japan. Wij moeten niet naar de VS kijken, we moeten gaan kijken naar onze grote nederlagen op het gebied van concurrentie met Japan.
Tenslotte, Voorzitter, heeft collega Paasilinna, natuurlijk terecht het accent gelegd op het feit dat wij een heel stevig eEuropean-plan moeten hebben dat goed is voor de komende bijeenkomst van de Europese Raad. Ik ben er vóór dat wij uiteindelijk moeten komen tot een spoedige en geharmoniseerde implementatie van het nieuw regelgevend kader en ik ben ontzettend blij dat de Europese Commissie vandaag eindelijk de Cyber Security Task Unit heeft gelanceerd. Het werd tijd, Voorzitter, omdat wij allemaal weten dat veiligheid een groot punt is. Hulde aan de Commissie dat het er toch gekomen is. Ik denk dat wij een pakket hebben waarmee wij weer naar de burger kunnen, dat wij de 3G-sector weer een belangrijk eind vooruit brengen en dat wij een goed antwoord krijgen wat de kenniseconomie betreft omdat wij op die manier dus Lissabon weer een stap verder kunnen brengen.

Auroi (Verts/ALE)
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, vanavond is het onderwerp van discussie eEurope en ik zal het hier in het bijzonder hebben over de integrale ontwikkeling van de mobiele communicatie van de derde generatie.
De volgorde binnen dit debat, mijnheer de commissaris, is niet helemaal logisch. Het verslag-Van Velzen, waar we mee begonnen zijn is namelijk veeleer een aanvulling, aangezien het gaat over de informatie die de publieke sector gaat leveren via deze derde generatie GSM, zoals weerberichten en verkeersinformatie. Eigenlijk is dat ook niet zo heel erg, want de digitale kloof, die mijn collega Paasilinna zodadelijk aan de kaak zal stellen, willen we bij de derde generatie GSM geen kans geven. Aangezien dus alles met elkaar te maken heeft, is het niet zo vreemd om dit debat op een alomvattende manier te voeren.
Het is misschien zinvol om hier de verklaring aan te halen van de Europese Raad van Barcelona in maart 2002: 'De technologische convergentie biedt alle bedrijven en burgers nieuwe mogelijkheden voor toegang tot de informatiemaatschappij. Digitale televisie en mobiele communicatie van de derde generatie (3G) zullen een hoofdrol spelen bij de verschaffing van een ruime toegang tot interactieve diensten?. De 3G-sector blijkt echter in grote problemen te verkeren. Om de digitale kloof uit te bannen en de continuïteit van eEurope niet te doorbreken, is het misschien nodig om te zeggen dat de 3G-diensten integraal op elkaar afgestemd moeten worden. Twee belangrijke aspecten moeten daarbij echter ook meegenomen worden: de gezondheid van de consument en de kwaliteit van het milieu. Bovendien moeten we lering trekken uit de huidige GSM-markt, zodat we de fouten die misschien eerder gemaakt zijn, niet opnieuw maken.
Een van de kernpunten bij de ontwikkeling van de mobiele telefonie is de interoperabiliteit van de eindapparatuur. De Commissie wijst erop dat op dat terrein, bij de ontwikkeling van 3G-systemen vooruitgang is geboekt. De eerste modellen zijn klaar, maar ze zijn ook klaar in China en dat wilde ik u graag even laten weten aangezien we dat bericht vorige week hebben gekregen. Bovendien zijn de bestaande 2G- netwerken gemoderniseerd tot 2,5G. Afgezien van misschien wat laatste technische probleempjes, kunnen we stellen dat het allemaal werkt.
Wat de marktsituatie betreft, is het nog niet helemaal zeker of de 3G-diensten nu ook beschikbaar zijn in Europa. In Japan zijn ze dat in elk geval wel en de aanbieders hebben er vertrouwen in. Met een stuk of vijftig aanbieders zal er elk geval sprake zijn van concurrentie.
Verder meldt de Commissie dat de procedure voor de toekenning van 3G-licenties in alle lidstaten is ingezet. Het aantal licenties is voldoende, zodat er geen problemen zijn voor het concurrentieklimaat.
Na overleg met de marktspelers die betrokken zijn bij de ontwikkeling van de mobiele communicatie van de derde generatie blijkt er over de volgende drie punten consensus te bestaan. Allereerst is gedurende de ontwikkelingsfase van de 3G-diensten geen verdere wetgeving nodig; de marktkrachten moeten hun werk kunnen doen. Verder moet de 3G-communicatie uiteindelijk uitgroeien tot een van de platformen waarop in de wereldwijde informatiemaatschappij diensten kunnen worden aangeboden. Tenslotte moeten de overheden zich inzetten voor het ontwikkelingsproces door dit permanent te ondersteunen. We zijn er dus achter gekomen dat er drie factoren van belang zijn: een stabiele, geharmoniseerde en transparante regelgeving waarin rekening gehouden wordt met de belangen van de consument; de proactieve steun die de Unie kan bieden en ten derde langetermijninitiatieven, gezien wat in de 3G-communicatiesector, vooral in het vooruitzicht van de uitbreiding, al gebeurd is. Deze keuzen moeten dus steviger op elkaar worden afgestemd.
De Commissie acht geen wijzigingen noodzakelijk in de toekenning van de licenties, noch voorziet zij op korte termijn wijzigingen in de looptijd van de licenties. De regelgeving inzake het verdelen van de infrastructuur van het netwerk moet echter nog wel worden verduidelijkt.
Als rapporteur heb ik daarom de indruk dat de Commissie het onderwerp op economisch vlak goed heeft aangepakt, maar dat er nog een paar puntjes hadden moeten worden toegevoegd. Het gaat om kostbare technologie, die concurrentie kan verwachten van bijvoorbeeld WiFi, want in feite is het nu de vraag of de 3G-technologie een deel van de functies van pc's gaat overnemen, of dat computers juist beetje bij beetje gaan overnemen wat we nu met GSM doen. Uiteindelijk beslist de markt, maar het is altijd goed om de vraag te stellen en vooruit te zien.
In het algemeen gesproken moeten 3G-diensten voor iedereen makkelijk toegankelijk te zijn en moeten gebruikers voor wie dat moeilijker is, worden geholpen; kinderen en gehandicapten hebben misschien aangepast materiaal nodig. Tenslotte moet er, om het vertrouwen van de consument te winnen, voor gezorgd worden dat de betaling op een veilige manier kan geschieden.
Dan kom ik nu bij het voorzorgsprincipe, waar mijn collega's van rechts overigens vanaf wilden. Ik wil het hebben over de gezondheidsproblemen die zich kunnen voordoen. Deze worden nu immers door meerdere wetenschappers onderkend. Men is het er in zeer brede kring over eens om, in elk geval op Europees niveau, de wensen van de Wereldgezondheidsorganisatie te respecteren. Nar men zegt gebeurt dat nu ook, maar dat moet nog wel worden geëvalueerd.
Als laatste punt wil ik erop wijzen dat bij de plaatsing van de 3G-antennes rekening moet worden gehouden met het milieu en met de stedelijke inrichting. Lidstaten dienen er voor te zorgen dat de stadsplanningsdiensten een heldere procedure hanteren bij het verlenen van vergunningen en dat ook omwonenden daarin worden gekend. De derde generatie heeft namelijk vier tot zestien keer zoveel antennes nodig als de tweede. Het is dus van het grootste belang, en de Commissie beveelt dat ook aan, dat antennes door meerdere gebruikers samen worden gehuurd of anderszins gedeeld.
Kortom, met een stabiele regelgeving zal deze technologie zich harmonieus kunnen ontwikkelen, als de Europese Unie net zoveel rekening houdt met sociale factoren en met het milieu als met economische factoren.

Paasilinna (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, ik wil eigenlijk alle rapporteurs voor de goede samenwerking bedanken. Wij geven de Raad nu immers een duidelijke boodschap en hopelijk een impuls waardoor op dit punt niet meer wordt getalmd.
Ik wil vooral iets over het verslag van collega Van Velzen zeggen. Het is een zeer belangrijk initiatief en betekent een cruciale verandering in de ontwikkeling van de informatiemaatschappij. We doen er wellicht goed aan vertrouwen te hebben in wat hij zo terecht zei. De ICT-sector is een belangrijke werkgever en in heel Europa een factor die ons op geheel nieuwe wijze met elkaar verbindt. De ontwikkeling ervan brengt aanzienlijke economische, politieke en culturele kansen met zich mee. De grensoverschrijdende omgang tussen mensen en ook het zakendoen worden nu gemakkelijker. Toch is het vertrouwen in deze sector ingestort en wij weten de reden, omdat wij daar zo vaak over gesproken hebben: de veilingen en de algemene onzekerheid.
Hoewel digitalisering en het opzetten van netwerken veelzijdige ontwikkelingsmogelijkheden bieden, hebben zij ook geleid tot een wereldwijde kloof tussen de mensen in welvarende landen en die in ontwikkelingslanden. Ook de kloof tussen de geslachten, bijvoorbeeld onder studenten, is behoorlijk diep en die wordt vooral dieper in de plattelandsgebieden van de Unie en in de ontwikkelingslanden. De ingebruikname van informatietechnologie heeft bovendien geleid tot heel andere functieomschrijvingen: veel banen zijn verdwenen en sommige mensen van middelbare leeftijd hebben hun werk moeten opgeven. Bovendien lopen de zwakste groepen het gevaar dubbel uitgesloten te worden. Zij blijven kennelijk buiten de informatiemaatschappij - ik zie hier geen eenvoudige alternatieven - en dat is onze grootste uitdaging.
Het netwerk is ook een politiek instrument geworden. Het vergroot de mogelijkheden voor actieve betrokkenheid van de burgers en kan hopelijk ook hun invloed vergroten. Ik ben tevreden met het actieplan eEurope 2005 van de Commissie, omdat daarmee de investeringen toenemen, wordt geprobeerd arbeidsplaatsen te scheppen en iedereen mogelijkheden binnen de informatiemaatschappij te bieden. Ik roep de Commissie dan ook op de ingebruikname van de derde generatie mobiele communicatie te versnellen en de technische en administratieve belemmeringen op dat gebied weg te nemen. De lidstaten moeten zich op hun beurt aan een flexibele benadering houden bij de handel in frequenties en ten aanzien van de kosten van het creëren van infrastructuur en ze moeten dat snel en op een nieuwe manier doen. De lidstaten moeten hun burgers voldoende internettijd bieden ofwel de hoeveelheid die nodig is voor een goede deelname aan de maatschappij.
De Commissie moet de mogelijkheden onderzoeken om geluidsgestuurde diensten te ontwikkelen. Die komen spoedig beschikbaar en vergemakkelijken het internetgebruik van ons allemaal. Ik vraag de Commissie ook het volwassenenonderwijs in de sector te bekijken en of er een algemeen getuigschrift nodig is voor de overgang op de volgende technische fasen. De lidstaten moeten ook de activiteiten van kleine en middelgrote ondernemingen en hun overstap naar het netwerk steunen, want dat kan de werkgelegenheid flink doen toenemen. Misschien zijn er in de lidstaten ook fondsen nodig waarmee de integratie van sociaal uitgesloten burgers in de netwerkmaatschappij wordt bevorderd.
Naar mijn mening is het goed dat de Commissie nu een taskforce voor cyber security heeft ingesteld. Het is nu drie jaar geleden dat de Lissabonstrategie is opgesteld en die ging gepaard met zowel politieke als economische onzekerheid. Er is een ontwikkeling gaande, maar die vindt niet snel en gecoördineerd genoeg plaats. In de afgelopen zes jaar hebben wij er ongeveer een miljoen arbeidsplaatsen per jaar bij gekregen, maar vorig jaar nog maar zo'n half miljoen. Wat voor economische knowhow bereiken wij als onderzoek en onderwijs zo worden verwaarloosd als nu en veel lidstaten zich niet aan de afgesproken regels houden en geen projecten uitvoeren? Mijnheer de commissaris, wat kunt u doen om ervoor te zorgen dat bepaalde lidstaten de ontwikkeling op dit gebied niet vertragen? Als wij niet alle lidstaten bij de ontwikkeling betrekken, zouden enkele lidstaten onderling wel eens een eigen 'informatiemaatschappij-Europa? kunnen oprichten.
Tenslotte wil ik zeggen dat het digitaliseren, het op het net zetten van maatschappelijke informatie en kennis, zoals dat in het verslag van collega Van Velzen wordt genoemd, een geheel nieuwe fase in de ontwikkeling van de informatiemaatschappij inhoudt: het creëert arbeidsplaatsen en kansen, maar ook problemen. Niet het minste probleem is dat van de privacybescherming, maar wanneer de samenleving online functioneert, mogen we zeggen dat de informatiemaatschappij een feit is geworden, voorzover wij daar allemaal bij betrokken zijn.

Khanbhai (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, ten eerste wil ik commissaris Liikanen bedanken. Het doet mij veel plezier u hier te zien. Ik zie hem als de commissaris van vernieuwing en als iemand die KMO's een warm hart toedraagt. In beide opzichten heeft hij mij nooit teleurgesteld en we mogen dus blij zijn dat we hem hebben.
De droomwens die tijdens de Europese Raad in Lissabon werd geformuleerd was om de EU voor 2010 om te vormen tot de meest dynamische kenniseconomie met de grootste concurrentiekracht ter wereld. Deze droom kan echter alleen worden gerealiseerd als we KMO's gaan stimuleren, en dan bedoel ik daadwerkelijk stimuleren. KMO's zijn de motor achter economische groei. Ze geven laaggeschoold personeel de kans om te worden opgeleid. Ze voelen goed aan wat de lokale behoeften zijn en stellen hun activiteiten en productie hierop in. Ze creëren werkgelegenheid, welvaart en zekerheid voor lokale gemeenschappen.
Wat zijn nu de struikelblokken, moeilijkheden en knelpunten waar kleine en middelgrote ondernemingen in de EU mee worden geconfronteerd? Waarom maken ze niet dezelfde groei door als in de Verenigde Staten? De redenen zijn een overmaat aan bureaucratische regelgeving, hoge directe en indirecte belasting, dure leningen, gebrekkige mogelijkheden voor subsidies, onvoldoende vergoeding voor het opleiden van personeel en een tekort aan gesubsidieerde praktijkopleidingsplaatsen.
Babyboomers die nu tegen de vijftig of de zestig lopen houden vast aan een traditionele bedrijfsvoering. Ze investeren liever niet in nieuwe technologieën omdat ze om te beginnen al denken dat zo'n investering niet genoeg oplevert. Ten tweede begrijpen ze vaak niet op welke manier en in hoeverre nieuwe technologieën kunnen bijdragen aan een hogere productiviteit en verkoop. Ten derde zijn ze bezorgd over de continuïteit van de voorziening, de kwaliteit, de betalingszekerheid en wettelijke aansprakelijkheid.
Ik heb in mijn verslag de problemen waarmee KMO's te maken hebben geanalyseerd en een programma van stimuleringsmaatregelen opgesteld dat deze ondernemingen in staat moet stellen om wereldwijd te concurreren. Ik adviseer commissaris Liikanen om aandachtig te luisteren naar de volgende samenvatting van wat de EU in mijn visie momenteel te doen staat.
Hervorming van de bestaande regelgeving voor de e-economie en drastische inperking van de belemmeringen voor kleine ondernemingen. 
Verlaging van de administratieve last van ondernemingen door de informatieverschaffing te vereenvoudigen, vooral op het gebied van belastingen. 
Vereenvoudiging van bureaucratische procedures, vooral voor kleine zelfstandigen. 
Aanpakken van on-line veiligheidsproblemen van ondernemingen door de veiligheid en betrouwbaarheid van door hen gebruikte netwerken te verbeteren. 
Creëren van eenvoudige toegang tot betaalbaar juridisch advies. 
Stimulering van grensoverschrijdende handel ter bevordering van een Europese e-economie. Dit is zeer belangrijk. 
Gebruik en ontwikkeling van tussentijdse evaluaties aan de hand waarvan de beste praktijken kunnen worden vastgesteld en nagestreefd en de integratie van kleine en middelgrote ondernemingen in de e-economie wordt bevorderd. 
Lidstaten toestemming geven om goedkope leningen en belastingvoordeel te bieden aan kleine en middelgrote ondernemingen. Ik weet dat commissaris Monti het hier waarschijnlijk moeilijk mee heeft, maar voor mij is dit een zaak van essentieel belang
Een nauwe samenwerking tot stand brengen tussen ondernemingen, de onderwijssector en overheidsinstellingen om de achterstand in de IT-sector in te halen. 
Een van de belangrijkste maatregelen is een financiële prikkel geven aan werklozen en gepensioneerde ouderen. Ik vraag niet aan de lidstaten om hun pensioenregelingen te wijzigen, ik wil alleen de EU vragen om te overwegen om reeds gepensioneerden financieel te stimuleren om hun vaardigheden toe te passen en uit te breiden. En als ze dan werk verrichten waarin ze deze vaardigheden gebruiken, zouden ze daarover bij voorkeur geen belasting moeten betalen. Een nominale belasting behoort ook tot de mogelijkheden, maar het beste is om helemaal geen belasting te heffen. Dit zou als gevolg hebben dat de invoer van arbeidskrachten omlaaggaat. Bovendien betekent het dat deze groep mensen, waarvan een groot deel op het platteland woont, meer geld te besteden krijgt, zodat de economie van landelijke regio's wordt gestimuleerd. 
Financiële stimulering van bedrijven die technische ondersteuning leveren, zodat kleine en middelgrote ondernemingen zich hun diensten kunnen veroorloven. Dit punt heeft betrekking op een van de zwakste punten van de EU. Men is zeker bereid om nieuwe apparatuur en technologie aan te schaffen, maar hoe zit het met de technische ondersteuning als er iets mis gaat? Die ondersteuning is erg duur en erg onbetrouwbaar en het is onze taak om op dat gebied een financiële impuls te geven.
Ik hoop dat binnen afzienbare tijd iedere burger in de EU een zogenaamde 'hand computer? heeft in plaats van een pc, oftewel een pc en mobiele telefoon in één, met een LCD-scherm en de mogelijkheid om audiovisueel te communiceren, gegevens te verwerken, volledige transacties uit te voeren per voicemail, sportprogramma's te bekijken en naar muziek te luisteren. Dat is wat de technologie van vandaag ons te bieden heeft, commissaris Liikanen. Laten we makkelijker en meer gaan produceren. Weg met de stress: het is tijd om te gaan genieten.

Liikanen
Mijnheer de Voorzitter, ik ben blij om iedereen die zich voor deze zaken interesseert hier vanavond te zien. Ik kijk uit naar de dag dat we deze kwestie bij daglicht kunnen bespreken; je weet maar nooit.
Informatie- en communicatietechnologieën zijn een belangrijke bron van groei en productiviteitstoename en dragen bij aan de verbetering van onze levensstandaard. Daarom is het op dit moment zo belangrijk dat deze sector zich weer herstelt.
De vijf verslagen die vandaag en morgen in het Parlement worden behandeld bieden ons, zoals al door veel geachte afgevaardigden is gezegd, de kans om ervoor te zorgen dat de agenda die tijdens de top van Lissabon is opgesteld zijn politieke momentum behoudt. Deze verslagen bevorderen ook het herstel van het vertrouwen in de ICT-sector.
Laat mij eerst alle rapporteurs bedanken, namelijk de heer Van Velzen, mevrouw Auroi, de heer Paasilinna, de heer Khanbhai en mevrouw Read, alsmede de schaduwrapporteurs en politieke fracties, voor het grondige werk dat zij in reactie op de mededelingen en voorstellen van de Commissie hebben verricht.
Ik maak graag van deze gelegenheid gebruik om u mede te delen dat de Commissie vandaag vier belangrijke documenten heeft aangenomen. Het gaat om: een mededeling betreffende de situatie in de telecomsector; een ontwerpverordening voor de oprichting van een Europees bureau voor informatie- en netwerkbeveiliging, zoals al eerder hier genoemd; het eindverslag over eEurope 2002 en de aanbeveling betreffende relevante markten. Als het goed is, treft u deze documenten op uw computer aan, wanneer u weer in uw kantoor bent.
Laat mij nogmaals ons gezamenlijke vaste voornemen benadrukken om de nieuwe regelgeving spoedig en op efficiënte wijze te verwezenlijken. Deze regelgeving zal investeringen stimuleren en als zodanig bevorderlijk zijn voor een op faciliteiten gebaseerde concurrentie, wat op de middellange en lange termijn de beste garantie geeft voor vernieuwing, investering en blijvend voordeel voor de consument. Met de aanbeveling betreffende relevante markten willen we rechtszekerheid scheppen en zo helpen het vertrouwen in de sector te herstellen.
Ik zal nu terugkeren naar de besproken thema's van vanavond en iets zeggen over het verslag over 3G, de derde generatie in de mobiele telefonie. Het verslag van mevrouw Auroi, dat is aangenomen door de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie geeft ons een belangrijk signaal op het moment dat de eerste 3G-diensten op het punt staan om gelanceerd te worden. Tegen deze achtergrond verdient de ontwikkeling en implementatie van 3G duidelijk prioriteit. We moeten zoeken naar oplossingen die een snelle implementatie van 3G-netwerken mogelijk maken en waarin tegelijkertijd rekening wordt gehouden met de gevolgen voor het milieu.
In de mededeling van vandaag betreffende de toestand van de telecomsector, roept de Commissie op tot een serie maatregelen waarmee de struikelblokken voor de implementatie van 3G worden weggenomen. Een voorbeeld hiervan is het groene licht voor gezamenlijk gebruik van netwerkinfrastructuur door verschillende bedrijven, een maatregel waarvan het belang ook in het verslag nog eens wordt onderstreept.
Informatieverschaffing aan burgers over de gezondheidsaspecten van mobiele communicatie en voortdurend onderzoek op dat gebied zijn van groot belang. Wetenschappelijke bevindingen moeten zo breed mogelijk naar buiten worden gebracht. De Commissie zal de informatievoorziening op dit gebied bevorderen, bijvoorbeeld door middel van een speciale website. De Wereldgezondheidsorganisatie is op dit gebied de toonaangevende autoriteit, waar wij nauw mee samenwerken.
Ik wil tot slot nog het belang van 3G benadrukken op het gebied van openheid en interoperabiliteit tussen platforms. De keuze van de consument wordt hiermee vergroot en zo komt de voor iedereen toegankelijke informatiemaatschappij een stap dichterbij. Deze inclusieve benadering is een van de voornaamste uitgangspunten van eEurope 2005.
De Commissie zal zich terdege inzetten voor maatregelen die bijdragen aan de openheid en interoperabiliteit van platforms, volgens de uitdrukkelijke wens van het Parlement.
Laat me in het kort de belangrijkste doelstellingen van het actieplan eEurope 2005 noemen. eEurope wil de cyclus van vraag en aanbod stimuleren, door aan de vraagzijde inhoud, diensten en toepassingen te bevorderen. Hierin is een belangrijke rol weggelegd voor online-overheidsdiensten ('e-overheid?, 'e-gezondheidszorg? en 'e-leren?) maar ook voor 'e-business?.
Deze zaken zullen tevens bevorderlijk zijn voor de aanbodzijde, die op zijn beurt zelf stimulerend zal werken op de vraag, dit vanwege de verhoogde beschikbaarheid van veilige breedbandtoegang voor verschillende platforms.
Het is van vitaal belang om een informatiemaatschappij te realiseren die voor iedereen toegankelijk is. Daarom willen wij de zogenaamde multiplatformtoegang van het internet bevorderen. Dan denk ik bijvoorbeeld aan toegang vanaf digitale televisietoestellen, 3G-telefoons, pc's, telefooncellen en alle andere mogelijke terminals.
Ik ben blij dat het verslag van de heer Paasilinna de belangrijkste ideeën van het actieplan eEurope zo krachtig ondersteunt. Wij zijn het helemaal eens met zijn stelling dat de beschikbaarheid van betaalbare breedbandverbindingen, essentieel voor een dynamische en concurrerende economie, alleen gegarandeerd kan worden door daadkrachtig optreden van de regeringen van de lidstaten.
De heer Paasilinna vroeg hoe we de beschikbaarheid in de lidstaten sneller kunnen realiseren. Wij zijn voortdurend bezig met rapportage en vergelijkende evaluaties van de ontwikkelingen. Tegelijkertijd zijn we twee presentaties gestart van de beste praktijken in Europa op het gebied van e-overheid en e-gezondheidszorg. Wij zullen de beste praktijken vaststellen en ervoor zorgen dat de overheidsinstanties van alle lidstaten er kennis van nemen.
In onze zojuist aangenomen mededeling betreffende de toestand van de telecomsector doen wij een oproep aan de lidstaten om hun nationale strategie ten aanzien van breedbandtoegang tegen het einde van dit jaar ten uitvoer te leggen.
Zoals in het verslag van de heer Khanbhai over het effect van de e-economie wordt opgemerkt, zijn kleine en middelgrote ondernemingen de motor achter economische groei en is het van groot belang om ze in de e-economie te betrekken. Ik deel over het algemeen de standpunten die in het verslag van de heer Khanbhai naar voren worden gebracht, zoals de noodzaak voor KMO's om eenvoudig toegang te hebben tot juridisch advies over toegepaste wetgeving en tot ICT- en e-business-expertise. Wij geloven ook dat het Europese bedrijfsleven, en in het bijzonder de KMO's, onze steun nodig hebben bij het proces van digitalisering. De Commissie werkt momenteel samen met de lidstaten aan een nieuw beleidskader voor e-business ten aanzien van KMO's, waarin onder andere mogelijke kwantitatieve doelstellingen zullen worden geformuleerd.
Netwerkbeveiliging is een belangrijke punt in het beleid geworden en daarom heeft het een prominente plaats gekregen in het actieplan eEurope 2005. De positie van het Parlement in dezen is afgelopen oktober erg op prijs gesteld. Zoals ik al eerder zei, heeft de Commissie vandaag een ontwerpverordening betreffende de oprichting van een bureau voor informatie- en netwerkbeveiliging aangenomen.
De Commissie zet zich, via eEurope 2005, ook in voor de bevordering van een bredere, algemenere toegankelijkheid van de informatiemaatschappij en al haar voordelen, in het bijzonder voor de zwakkeren in de samenleving. Naast de specifieke maatregelen waarin het MODINIS-programma zelf voorziet, is de Commissie van plan een aantal initiatieven te ondersteunen die worden georganiseerd in het kader van het Europees Jaar van de Gehandicapten. Deze initiatieven zijn voortgevloeid uit een eerdere mededeling betreffende de toegankelijkheid van websites van de overheid.
eEurope 2005 zal deels via MODINIS ten uitvoer worden gebracht, en ik wil, hoewel dit eigenlijk niet thuishoort in het debat van vandaag, het Parlement bedanken voor de steun die het heeft gegeven aan het voorstel van de Commissie, met name op het gebied van de begroting.
Laat ik het gaan hebben over het stukje wetgeving dat nu op tafel ligt: de richtlijn over hergebruik van informatie van overheidsinformatie. Zoals de heer Van Velzen vandaag al zei en ook benadrukte in zijn verslag, is 'content? essentieel voor de verdere ontwikkeling van de informatiemaatschappij. Deze boodschap is duidelijk en komt op een moment dat het vanwege de financiële beperkingen in de sector duidelijk wordt dat juist overheidsinformatie een zeer belangrijke bron van inhoudelijke informatie zal zijn voor het geheel aan diensten in de informatiemaatschappij. De hoofdelementen zijn transparantie van de procedures en de voorwaarden voor hergebruik, alsmede non-discriminatie en eerlijke concurrentie.
De richtlijn zal de ontwikkeling bevorderen van informatiediensten die zich baseren op of gebruikmaken van overheidsdiensten. Dit is in het belang van de content-sector en ook van de telecomsector, die manieren moet vinden om content voor 3G-diensten te genereren.
Ik ben het helemaal eens met het standpunt van de heer Van Velzen dat de operators moeten samenwerken om een gemeenschappelijke marktplaats te creëren. Samenwerking en interoperabiliteit zijn hard nodig om een markt te scheppen die de consument over de streep trekt.
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag alle afgevaardigden bedanken voor dit belangrijke debat en voor hun bijdrage aan het hele proces dat heeft plaatsgevonden sinds we zijn begonnen met het opzetten van een raamwerk voor de telecomsector.
De Voorzitter.
 Hartelijk dank, mijnheer de commissaris. Ik hoop ook dat het volgende debat overdag zal plaatsvinden. Dat zou ook beter zijn voor de persoon die dan voorzitter is.

Hernández Mollar (PPE-DE)
Geachte Voorzitter, geachte commissaris, in de eerste plaats wil ik benadrukken dat de amendementen van de Commissie vrijheden zijn goedgekeurd door de Commissie Industrie, externe handel, onderzoek en energie. Het gaat dan met name om de verwijzing naar de artikelen 41 en 42 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie betreffende het recht op behoorlijk bestuur en op toegang tot overheidsdocumenten. (Het betreft hier amendement 1 van de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken).
Steeds vaker stellen overheidsinstanties gratis softwareprogramma's ter beschikking. Dit leidt tot de democratisering van de toegang tot en het gebruik van overheidsdocumenten en openbare gegevens. Wij kunnen de discriminatie die verband houdt met het inkomensniveau van de gebruikers alleen terugdringen indien wij de documenten ter beschikking stellen in een formaat dat niet is gekoppeld aan het gebruik van bepaalde betaalde softwareprogramma's.
Het is tevens van belang dat het gebruik van de informatie door personen met beperkte zintuiglijke vermogens wordt bevorderd, bijvoorbeeld door de grafische elementen en het beeldmateriaal in de documenten ook in tekstvorm te presenteren. Daarnaast moeten ook alle overheidsdocumenten met een algemeen karakter, inclusief documenten in de bestuurlijke en gerechtelijke sfeer, toegankelijk worden voor het publiek. Dit vormt de basis van het recht van de burger op kennis en is een fundamenteel beginsel van de democratie.
Deze doelstelling geldt voor alle overheidsinstanties op alle niveaus: lokaal, nationaal en internationaal. Het is bovendien van belang dat alle overheidsinstanties het hergebruik van de verstrekte gegevens bevorderen en steunen.
Tenslotte wil ik benadrukken dat al deze principes natuurlijk ook gelden voor alle Europese instellingen.

Niebler (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte commissaris, beste collega's, om te beginnen wil ik ingaan op het verslag-Auroi. Uiteraard wil ik in de eerste plaats de rapporteur dankzeggen voor haar ontwerpverslag en voor haar bereidheid om amendementen van collega's in haar verslag op te nemen.
Het gaat slecht met de sector van de mobiele telefonie. De 3G-technologie komt - in vergelijking met Japan - slechts langzaam op gang. Wij moeten daarom ook op Europees niveau alles in het werk stellen om deze sector te ondersteunen. Dit betekent betrouwbare kadervoorwaarden, dat wil zeggen consequente omzetting en toepassing van het telecom-pakket, terughoudendheid op het vlak van de regulering en daarnaast het gezamenlijk gebruik van infrastructuur. Dit maakt ook allemaal deel uit van het voorstel van de Commissie.
In dit verband vind ik het bedenkelijk om de prijzen voor international roaming en call termination te reguleren, zoals juist in het Verenigd Koninkrijk is gedaan. Mijnheer de commissaris, ik ben in dit verband nieuwsgierig naar de aanbeveling inzake de relevante markten, waar u het zojuist over had en die - als ik het wel heb - morgen wordt gepresenteerd. Bij regulering profiteren de consumenten weliswaar van gunstigere tarieven, maar dat geldt slechts voor de korte termijn. Op lange termijn wordt iedereen er slechter van als wij niet zorgen voor de versterking van de sector en de 3G-diensten niet bevorderen, want dat levert op middellange termijn arbeidsplaatsen op.
Daarom heeft een grote meerderheid in de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie zich uitgesproken voor dit verslag en de bevordering van 3G. Dit verslag is een duidelijk signaal ten gunste van de invoering van de mobiele telefonie van de derde generatie in de Europese Unie.
Voorts wil ik enkele opmerkingen maken over het verslag-Van Velzen over hergebruik en commerciële exploitatie van overheidsdocumenten. In de eerste plaats wil ik mijn bijzondere dank uitspreken aan mijn collega Wim van Velzen. Hij heeft dit verslag met grote inzet opgesteld en het is dan ook een goed verslag geworden.
Zoals een meerderheid in de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie ben ik van mening dat overheidsinformatie principieel ten behoeve van alle betrokkenen ter beschikking moeten worden gesteld. De autoriteiten in de lidstaten beschikken over schatten aan informatie die in de loop van lange jaren zijn verzameld en waarvan de handelswaarde nauwelijks in geld is uit te drukken. Burgers en ondernemingen zouden hiervan moeten kunnen profiteren. Van een algemene toegang tot overheidsinformatie verwacht ik een krachtige impuls voor groei, concurrentievermogen en werkgelegenheid in de Europese Unie.
Ondanks de consensus in het debat ontbreekt mijns inziens evenwel een belangrijk punt. Het zal u niet verbazen dat ik hier herhaal wat ik mij in de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie reeds meer dan eens heb afgevraagd, namelijk of Europa hier wel moet optreden. Is de vraag in hoeverre en onder welke omstandigheden overheidsinformatie wordt verstrekt niet veeleer een aangelegenheid voor de lidstaten?
Persoonlijk kan ik geen rechtsgrondslag vinden voor harmonisatie op dit vlak. Hier geldt de oude waarheid: niet elk probleem in Europa is een probleem voor Europa. Dit is dan ook de reden dat een aantal van mijn Duitse collega's uiteindelijk tegen dit verslag zullen stemmen. Ik wil in dit verband ook verwijzen naar het debat dat wij thans voeren in de Conventie, waar tevens de afbakening van bevoegdheden op de agenda staat.
Het is mijns inziens een veeg teken dat wij de kwestie van de bevoegdheden in onze commissies en bij ons dagelijkse parlementaire werk altijd zo lichtzinnig van tafel vegen. Het spijt mij dat ik met mijn Duitse collega's van onze fractie dit verslag niet zal steunen, hoewel ik het met de inhoud eens ben.

Read (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de vier rapporteurs, die lang en hard aan hun dossiers gewerkt hebben, allen gelukwensen. Tevens heet ik de andere oudgedienden in de debatten over informatietechnologie welkom. Misschien kunnen we onszelf te zijner tijd met een Lissabon-medaille belonen voor ons doorzettingsvermogen. Ik neem uw opmerking over het late tijdstip van dit debat ter harte. Wij van dit Parlement zouden ons moesten schamen, want het feit dat wij dit debat zo laat op de avond laten plaatsvinden kan door onze weinige toehoorders worden uitgelegd als een teken dat we deze zaak niet serieus nemen. We moeten de handen ineenslaan en protesteren indien dit debat weer zo laat plaatsvindt.
Ik wil allereerst mijn mening geven over het verslag van de heer Van Velzen betreffende het hergebruik van overheidsinformatie. Ik wil hem complimenteren met het vele werk dat hij hierin heeft gestoken.
Waarom is dit verslag belangrijk? Ten eerste is het belangrijk dat er vooruitgang wordt geboekt. Wat mij als schaduwrapporteur van dit verslag zeer duidelijk is gebleken, is het grote belang van de rol van hergebruik van overheidsinformatie als factor voor economische groei. We moeten er zeker van zijn dat er op dit gebied vooruitgang wordt geboekt. Ten tweede is het van belang dat het voorstel van de Commissie om universiteiten, bibliotheken en musea in de Europese Unie uit te sluiten van de richtlijn, wordt ondersteund. De uitsluiting moet dus worden gehandhaafd.
Het derde punt van belang is ervoor zorgen dat de investeringen een redelijk rendement opleveren. Ik heb goed naar de woorden van de rapporteur geluisterd. Ik wil het amendement namens mijn fractie, amendement 33, handhaven. Dit amendement maakt het standpunt van het Parlement duidelijk en ik hoop dat het wordt gesteund. Een redelijk rendement op investeringen is belangrijk en moet als voorwaarde in aanmerking worden genomen. Ik heb de indruk dat er een uitgebreide tweede lezing zal plaatsvinden en dat er bij de Raad nog veel werk moet worden verricht. Wij zullen hier later ongetwijfeld nog op terug kunnen komen.
Ik wil het nu hebben over het verslag van de heer Paasilinna, die met zijn gewoonlijke grondigheid en capaciteit voor het formuleren van praktische voorstellen, een aantal goed doordachte ideeën over onderwijs, gezondheidszorg, gehandicapten en ouderen naar voren heeft gebracht. Tevens heeft hij het belang van een goede internettoegang in plattelandsgebieden en voor kleine bedrijven onderstreept. Al deze zaken verdienen onze steun.
De heer Khanbhai, die geloof ik niet meer aanwezig is, zei aan het eind van zijn toespraak dat het tijd was om te genieten. Ik denk niet dat er veel te genieten valt aan een debat dat op dit tijdstip plaatsvindt. Maar in één opzicht heeft hij gelijk: dit onderwerp is niet alleen van groot belang voor de zakenwereld, maar ook voor de kwaliteit van het leven van de mensen en van hun vrijetijdsbesteding.
Mevrouw Auroi had een zeer zware taak. Ik wil haar van harte gelukwensen. Wat betreft haar verslag, zou ik willen benadrukken hoe belangrijk het is dat 3G-ondernemingen goed worden bestuurd en dat er op verantwoordelijke wijze wordt omgegaan met de betreffende technologie. Dat is in het verleden op mondiaal niveau niet altijd het geval geweest.

Plooij-van Gorsel (ELDR).
Voorzitter, geachte commissaris, collega's, namens de liberale fractie feliciteer ik alle rapporteurs met verslagen die mijns inziens relevant zijn voor de ontwikkeling van eEurope en een informatiemaatschappij voor iedereen. Over het verslag-Van Velzen wil ik graag twee zaken benadrukken.
Hergebruik en commerciële exploitatie van overheidsinformatie leidt, zoals door de rapporteur voorgesteld, tot een daadwerkelijke informatiemaatschappij voor iedereen. Als het gaat om basisinformatie zoals wetteksten en jurisprudentie dient deze gratis aan de Europese burger beschikbaar te worden gesteld. Immers, als belastingbetaler heeft hij of zij reeds voor die informatie betaald. En wij laten onze burgers toch geen twee keer voor hetzelfde betalen. Daarbij, goede informatie is noodzakelijk voor het functioneren van een democratische rechtsstaat. Ik ben van mening dat wij als Parlement voor de rechten van de burgers moeten knokken. Dus overheidsinformatie dient gratis aan de burgers ter beschikking te worden gesteld of tegen marginale kosten voor reproductie en distributie. Wij steunen als fractie volledig de lijn van rapporteur Van Velzen.
Dat brengt mij bij mijn tweede punt. Sommige collega's pleiten ervoor bepaalde overheidsinstellingen toe te staan een redelijke return on investment te berekenen omdat een deel van hun inkomen voortvloeit uit de uitgave van hun gegevens, zoals bijvoorbeeld weerberichten of landkaarten. Uiteraard is dat mogelijk wanneer er sprake is van toegevoegde waarde. Dat staat ook in de uitzonderingen. Om nu klakkeloos in de richtlijn op te nemen dat er een reasonable return on investment gemaakt mag worden, lijkt mij levensgevaarlijk. Want de vraag is, wat is reasonable? Is dat 10, 20 of 30% winst en moeten onze burgers dat betalen? Belangrijk is voorts dat in alle lidstaten dezelfde voorwaarden gelden. Subsidiariteit is in dit geval uit den boze. Er dient namelijk een level playing field te onstaan; alleen dan kan de interne markt voor overheidsinformatie gerealiseerd worden.
Om op dat laatste punt door te gaan: deze richtlijn moet het hergebruik en de exploitatie van overheidsgegevens bevorderen. De overheid moet dan ook als aanjager, dus als launching customer optreden om die informatie tegen lage kosten beschikbaar te maken opdat het midden- en kleinbedrijf de kans krijgt deze informatie te exploiteren zodat evenals in de Verenigde Staten een goede markt daarvoor ontstaat. Want een markt die door monopolisten beheerst wordt zoals nu, leidt niet tot meer werkgelegenheid en meer welvaart.
En dan 3G. Het is al gezegd dat de overdracht van miljarden van de private sector naar de publieke sector desastreus is geweest voor de mobiele telecomsector. Dat betekent dat we nu geen onnodige regelgeving moeten opleggen. Interventie kan echter nodig zijn om concurrentie te garanderen. Maar ook dàn moeten we zorg dragen voor een level playing field. Geen eenzijdige maatregelen van lidstaten om de last van de mobiele operators te verzachten. Het kan niet zo zijn dat Frankrijk kortingen geeft op licenties, dat andere lidstaten licenties verlengen. Ik denk dat de Commissie met duidelijke maatregelen moet komen om dat level playing field te garanderen.
Tot slot wil ik nog iets zeggen over de verslagen van Khanbhai en Paasilinna want deze verslagen zijn een bijdrage tot het eEurope dat wij hier in het Parlement voorstaan, om te zorgen dat burgers en bedrijven voluit kunnen profiteren van de informatiemaatschappij. Tot nog toe gebeurt dat te weinig. Weliswaar hebben we in Lissabon in 2000 afgesproken dat wij in 2010 de meest concurrerende en dynamische kenniseconomie moeten zijn maar dat blijken slechts mooie woorden te zijn die dringend in daden omgezet moeten worden.
In de praktijk blijkt dat de lidstaten zich steeds weer op hun nationale stokpaardjes terugtrekken, of het nu gaat om het Europese patent of om toegang tot publieksinformatie. Daarom is het goed dat de Commissie de vinger aan de pols houdt en de leiders van de lidstaten bij de les houdt. De uitgangspunten zijn uitstekend maar als het om de uitvoering van de toepassingen gaat zoals e-gezondheid, e-overheid en e-leren, dan is het beschamend om te zien wat er daadwerkelijk gebeurt. Ik wens ons allen, Parlement en Commissie, succes bij het realiseren van een beter eEurope.

Seppänen (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, allereerst probeer ik de schuldigen te vinden voor de crisis in de mobiele communicatie van de derde generatie. De schuldigen zijn de regeringen van de landen die veilingen van radiofrequenties organiseerden en de investeringsgelden van ondernemingen in de sector naar zich toetrokken. De maatregelen van de overheid om deze investeringscrisis te verzachten zijn niet doeltreffend genoeg geweest. Er zijn vergunningen verleend voor het naast elkaar plaatsen en gezamenlijk gebruiken van apparatuur, maar dat is alles. Op die manier duurt de crisis van de derde generatie mobiele communicatie voort en zullen de in Feira, Lissabon, Barcelona en Sevilla gestelde ambitieuze doelen vrome wensen blijven. Er zouden realistischer doelen moeten worden gesteld.
Na deze aanmerkingen moet ik ook complimenten geven. In het verslag van de heer Paasilinna wordt aandacht besteed aan een belangrijke grondslag voor het actieplan 'Een informatiemaatschappij voor iedereen?: de informatiemaatschappij moet voor iedereen - dus echt iedereen - bereikbaar zijn. Dat is democratie. Die democratie moet met openbare investeringen worden bevorderd. Naast technische instrumenten en snelle verbindingen moet er aandacht komen voor de begeleiding en instructie van gebruikers, want apparatuur is nutteloos als de actoren in de informatiemaatschappij die niet kunnen gebruiken.
Ik wil de heer Van Velzen wijzen op iets wat in de toelichting van zijn verslag staat, namelijk dat overheidsinstellingen, willen ze hun werk kunnen blijven doen, voor het verstrekken van informatie ook redelijke vergoedingen moeten kunnen berekenen gezien de investeringen die zij voor het opzetten van bepaalde databanken hebben gedaan. Basisinformatiediensten moeten gratis of goedkoop zijn, maar bij de productiekosten voor het hergebruik van informatie van bijvoorbeeld archieven, musea, onderwijs- en onderzoeksinstellingen moet ook rekening worden gehouden met historische investeringen.
Onze fractie steunt het amendement van de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten waarin rekening met deze zaak wordt gehouden en wij hopen dat de heer Van Velzen het handhaven van diensten van algemeen nut tegen gebruikerskosten kan steunen zonder dat ze allemaal met belastinginkomsten moeten worden gefinancierd.

Ribeiro e Castro (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, zoals ik reeds bij eerdere gelegenheden heb benadrukt, dienen vraagstukken die verband houden met de informatiemaatschappij tot de prioritaire aandachtspunten en actiegebieden van de Europese Unie en de communautaire instellingen te behoren. Dit is één van de grote onderwerpen van de toekomst dat grote kansen biedt die door onze gezamenlijke inspanningen kunnen worden vermenigvuldigd. Niet voor niets staat na 'eEurope 2002? nu al 'eEurope 2005? in de steigers, waarin de strategie is verwerkt die is uitgestippeld tijdens de Europese Raden van zowel Lissabon en Feira, die onder voorzitterschap van mijn land hebben plaatsgevonden, als die van Barcelona en Sevilla.
Ons doel is, ik wil dit nog eens benadrukken, van de Europese Unie de meest concurrerende samenleving ter wereld te maken. In deze context is ook het actieplan 'eEurope 2005? in het leven geroepen, waarmee wordt beoogd een gunstig klimaat voor particuliere investeringen en nieuwe werkgelegenheid te creëren, de productiviteit te verhogen, de openbare diensten te moderniseren en iedereen de kans te bieden om deel te nemen aan de wereldwijde informatiemaatschappij.
In het kader van deze gecombineerde behandeling zou ik om te beginnen de heer Paasilinna willen feliciteren met het uitstekende werk dat hij verricht heeft, hetgeen tot uiting komt in het feit dat zijn verslag hier in de plenaire vergadering op basis van een consensus is binnengekomen. Ik kan mij vooral vinden in zijn kijk op de technische middelen die noodzakelijk zijn om deze doelstellingen te verwezenlijken, namelijk de verruiming van het gebruik van breedbandnetwerken en de vermenigvuldiging van de kanalen, evenals in zijn standpunt betreffende het gevoelig liggende probleem van de veiligheid van de informatie. Aangaande het hergebruik en de commerciële exploitatie van overheidsdocumenten, heb ik begrip voor en sta ik achter het standpunt van de heer Van Velzen, die een algemene vereenvoudiging bepleit. Ook ik ben van mening dat alles wat verband houdt met basisinformatie, dat wil zeggen informatie van de democratische rechtsstaat, gratis beschikbaar moet zijn en dat de overige informatie tegen billijke prijzen, die niet hoger liggen dan de kosten die gemaakt worden bij het vermenigvuldigen en verzenden van de informatie, ter beschikking moet worden gesteld. Uiteraard kunnen er voor de openbare culturele sector met het oog op de bescherming van de intellectuele en de artistieke eigendom specifieke regels worden vastgelegd.
Tot besluit zou ik in het kort willen ingaan op het verslag van de heer Khanbhai, die ik eveneens met het door hem verrichte werk wil feliciteren. Ik hoop dat de Commissie de door haar voorgestelde acties met succes ten uitvoer zal kunnen leggen teneinde te waarborgen dat de Europese ondernemingen kunnen profiteren van de voordelen van de e-economie. Er wordt gestreefd naar een snellere invoering van een duidelijk en voorspelbaar rechtskader voor elektronische handel, bevordering van de volledige deelname van de kleine en middelgrote ondernemingen aan de economie, grotere beschikbaarheid van risicodragend kapitaal en marktfinanciering, en ga zo maar door. Op tal van manieren wordt geprobeerd het doel van een informatiemaatschappij voor iedereen werkelijkheid te laten worden en de ambitieuze doelstellingen van de strategie van Lissabon ook op dit cruciale gebied na te streven en te verwezenlijken.

Harbour (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ondanks het late tijdstip is het een verfrissend debat geweest. Het is een belangrijke en goede zaak dat we zoveel uitstekende rapporteurs bij elkaar hebben kunnen brengen. Ik wil ze allen bedanken voor hun gedegen aanpak van de verschillende kanten van de zaak.
Ik vestig even de aandacht op de mededeling van de commissaris dat we weer vier nieuwe verslagen moeten maken. We moeten gaan nadenken hoe we op de meest efficiënte manier aan het betreffende proces kunnen bijdragen. Ik wil de heer Van Velzen en de heer Paasilinna, die hier vanavond beiden aanwezig zijn, complimenteren met het initiatief voor de hoorzitting van vorige week, waaraan ook de commissaris deelnam. Het is in ons aller belang om de kenniseconomie vooruit te helpen. Waar we het vandaag over hebben zijn de instrumenten, de middelen en de planning die we hierbij gaan hanteren.
Ik bespeur een zekere toon van pessimisme bij een aantal collega's. We moeten ons echter realiseren dat binnen een aantal weken de eerste commerciële 3G-diensten in een groot land van start gaan. Deze diensten zullen worden geleverd door een nieuwe investeerder op de markt, die op geen enkele manier is verbonden met een van de gevestigde operators. Er zijn dus reeds commerciële investeringen in de markt gedaan door een geheel nieuwe investeerder.
Laten we niet vergeten dat de kenniseconomie op particuliere investeringen zal draaien. Daar zal het meeste geld vandaan moeten komen. Daar zullen ook de vernieuwing en de technologie vandaan komen. Niemand weet hoe en in welke richting die technologie zich zal ontwikkelen. Maar ik denk dat we één ding met zekerheid kunnen zeggen: over een aantal jaren - nauwkeuriger kan ik niet zijn - zullen we zien dat er meer mensen in Europa via een draadloos apparaat met het internet zijn verbonden dan op welke andere wijze dan ook.
Dat is het belang van de 3G-technologie. Laten we dat niet onderschatten. De overgang naar de derde generatie zal nieuwe markten openbreken voor kleine en grote ondernemingen. 3G zal ook besparingen opleveren voor bedrijven en een andere bedrijfsvoering mogelijk maken.
In Japan heb ik de onderzoekslaboratoria bezocht van het Japanse telecombedrijf DoCoMo, waar nieuwe toepassingen voor de 3G-technologie worden ontwikkeld. We mogen niet vergeten dat onze taak als politici erin ligt om de markt zijn werk te laten doen. Wij zijn verantwoordelijk voor de juiste wetgeving, maar moeten voorkomen dat de autoriteiten te snel of te streng ingrijpen, opdat de creativiteit van de markt zich optimaal kan ontplooien. Dat is tot nu toe de succesformule geweest in de mobiele telefonie. Dat zal ook de succesformule zijn voor de derde generatie. Dat is de drijvende kracht achter de kenniseconomie en de belangrijkste boodschap die we voor ogen moeten houden.

Zrihen (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, we kunnen niet anders dan verheugd zijn over de gelijkgestemdheid van deze verslagen. Deze richten zich eindelijk eens heel concreet op de voortgang van Europa richting een nieuwe technologische omwenteling.
Maar, zoals zojuist al is opgemerkt, is bij deze ontwikkeling het belang van de markt niet het enige dat telt. Mijns inziens is het veeleer van belang om deze informatiemaatschappij te doen uitgroeien tot een maatschappij waarin het ook om de mens draait.
De informatiemaatschappij, die zich nu ontwikkelt, wordt ontegenzeggelijk gekenmerkt door een intensief gebruik van IT-netwerken en door grote hoeveelheden informatie en vernieuwende communicatiediensten. Het is echter ook een maatschappij waarbij het gevaar voor uitsluiting groot is. Als we als individu het belang van deze vernieuwingen niet inzien, nemen we het risico daar de gevolgen van te ondervinden; als we het als samenleving niet doen, lopen we het risico dat grote delen van de bevolking niet meer mee kunnen komen.
Deze vernieuwingen bieden zeker ook kansen voor ontwikkeling. Informatie en kennis fungeren in deze maatschappij als grondstoffen en als bronnen voor nieuwe rijkdom. Door ze samen te voegen en te ontsluiten kan bestaand innovatiepotentieel worden vergroot. Het is echter van fundamenteel belang dat het overheidsbeleid van de Europese Unie de ontwikkeling van deze markten begeleidt en de weldaden van deze vernieuwingen stimuleert. Prioriteit nummer één is ervoor te zorgen dat geen enkele burger wordt uitgesloten van de informatiemaatschappij. Door de openbare dienstverlening en de diensten in het gezamenlijk belang te verdedigen kan de informatietechnologie in zekere zin ten dienste worden gesteld van de ontwikkeling van gebieden, maar ook van gemeenschappen.
Door iedereen in staat te stellen actief te participeren en deze mogelijkheid te beschouwen als een recht voor de burger en een verplichting van algemeen belang voor de lidstaten, kan ervoor gezorgd worden dat deze informatiemaatschappij zich wel degelijk voor de burgers en rondom de burgers ontwikkelt. Een rechtvaardige informatiemaatschappij moet systematisch, geduldig en met doeltreffende strategieën opgebouwd worden. Die eisen zijn cruciaal om 2010 meer te doen zijn dan een technologische luchtspiegeling.

Alyssandrakis (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, collega's, de afgelopen tien jaar heeft de wetenschap indrukwekkende vooruitgang geboekt. De informatiewetenschappen spannen hierbij de kroon. In andere omstandigheden zou die vooruitgang welvaart kunnen opleveren voor de hele samenleving.
Maar in het kapitalistische systeem staat de ontwikkeling van de wetenschap ten dienste van de markt en niet van de samenleving. De wetenschap gedijt er in een klimaat van privatisering en commercialisering van diensten die vroeger openbaar waren: sociale voorzieningen, gezondheidszorg, zelfs cultuur en onderwijs. De wetenschap is de slaaf geworden van de meest concurrerende kennismaatschappij, zoals de Europese Unie in Lissabon heeft besloten. Kortom, de wetenschap wordt een bron van winst voor sommigen en geen bron van welvaart voor velen.
In dat geval heeft de positieve boodschap in het verslag-Paasilinna nauwelijks enige praktische betekenis voor de maatschappelijk achtergestelde groepen die de boot van de kennismaatschappij dreigen te missen. En als dat al het risico is voor perifere gebieden, gehandicapten, enzovoort, wat moeten we dan zeggen over het leger van werklozen, de massa mensen met te weinig werk en het ontelbare aantal onderbetaalde arbeidskrachten? Wat hebben zij aan diensten als e-gezondheidszorg of de befaamde gezondheidspas? Wie zal zulke diensten kunnen verstrekken? De huisarts, of de multinationals die onze gezondheid steeds meer verknoeien? Of zullen diensten van de derde generatie of Europese besturingssystemen het probleem misschien komen oplossen?
Tot slot moet ik beslist nog iets zeggen over het voorstel om een markt van overheidsdocumenten te creëren. In de Europese Unie, waar alles te koop is, waar zelfs gehandeld wordt in de frequenties van het radiospectrum of in emissies en emissierechten, krijgen we nu dus ook een markt voor overheidsdocumenten.
Ik bewonder de vindingrijkheid van de Commissie op commercieel vlak en ik vraag me met een bang hart af wat het volgende slachtoffer van de markt zal worden. De lucht die we inademen misschien?

Crowley (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, ik sluit mij aan bij mijn collega's en wil de vier rapporteurs gelukwensen met hun werk aan deze verslagen. De verslagen komen op een zeer belangrijk moment. Veel collega's zijn al ingegaan op de details van de inhoud van de verslagen en op onze aspiraties voor de toekomst.
Tegenwoordig hoor je vaak dat de wereld binnen handbereik ligt: één klik met de muis en de hele wereld gaat voor je open. Voor veel mensen is die ene klik echter net zo eenvoudig als het beklimmen van Mount Everest, omdat ze niet zijn opgegroeid in dit tijdperk van informatietechnologie of omdat ze geen toegang hebben tot het onderwijs of de opleiding die het gebruik van dit fantastische nieuwe hulpmiddel mogelijk maakt. Ook ontbreekt het op het internet aan voorzieningen waar bepaalde mensen behoefte aan hebben. Ik denk in het bijzonder aan gehandicapten, mensen met een slecht gehoor, die baat zouden hebben bij berichten in tekstvorm, en blinde mensen, die toegang zouden moeten hebben tot spraakactivering en gesproken berichten. Veel van deze technologieën zijn voor de doorsneegebruiker te duur om te gebruiken.
Als we in een bredere context kijken naar de nieuwe perspectieven van de kenniseconomie, dan kunnen we zeggen dat deze zeker nieuwe mogelijkheden biedt. Het gevaar is echter dat men vanwege de enorme investeringen in de infrastructuur die nodig zijn, in de meer afgelegen en rurale gebieden waarschijnlijk niet van deze mogelijkheden zal kunnen profiteren, tenzij naast de particuliere sector ook overheden en andere organisaties een deel van de financiering voor hun rekening nemen.
Een van de initiatieven met betrekking tot de voorzieningen in het schoolwezen was het streven naar minimaal één computer per vijftien leerlingen. Gelukkig is ons dat in Ierland gelukt: wij beschikken nu over één computer per twaalf leerlingen en zo heeft iedere leerling op school dagelijks toegang tot e-mail, internet en elektronisch onderwijs.
Op het gebied van de gezondheidszorg kan er een zeer belangrijke verbetering worden verwezenlijkt in de medische zorgvoorziening voor afgelegen en rurale gebieden. Ik denk in het bijzonder aan eilanden, waar het normaal gesproken niet eenvoudig is toegang te krijgen tot de technologie of expertise waar men in een groot ziekenhuis over beschikt. Het zou met de nieuwe technologie echter veel eenvoudiger worden voor een plaatselijke arts of verpleegkundige om voor deskundig advies contact op te nemen met een specialist, zodat het niet nodig is om patiënten over grote afstanden te vervoeren.
Het laatste punt dat ik wil bespreken heeft te maken met 3G, de derde generatie van de mobiele telefonie. De opmerkingen die Malcolm Harbour heeft gemaakt in zijn toespraak zijn mij niet ontgaan en ik ben het met hem eens dat er een grote toekomst in het verschiet ligt voor 3G. We zijn al getuige geweest van een enorme explosie in het gebruik van mobiele technologie. Helaas zullen de kosten van de 3G-licenties en het geld dat de bedrijven verliezen om deze te bemachtigen uiteindelijk worden verhaald op de consument, tenzij wij het heft in handen nemen en ervoor zorgen dat de prijzen voor 3G-diensten op passende wijze worden gereguleerd.

Rovsing (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik vind dit een spannend debat en ik vind dat onze rapporteurs uitstekend werk hebben verricht, dat ook naar behoren erkenning heeft gekregen.
Ik heb een paar opmerkingen, met name over het gebruik en het hergebruik van overheidsinformatie. Sommige landen zijn hiermee veel verder dan andere en het is duidelijk dat dat een verschil weerspiegelt, dat onder andere ook zijn weerslag vindt in de openheid waarmee de landen werken. Zo bestond er bijvoorbeeld in Denemarken flinke belangstelling voor de rekeningen van een bepaalde burgemeester voor bezoeken aan restaurants en voor reizen, en aangezien iedereen in Denemarken daar toegang toe heeft door ze persoonlijk te komen opvragen, waren er te veel mensen die dat ook daadwerkelijk deden. Daarom zette men ze op het internet, zodat elke burger daar alle originele stukken kon inzien. Ik geloof niet dat wij het werk-, reis- en consumptiepatroon van de commissarissen of hun medewerkers kunnen bekijken, maar dat kan bij dergelijke mensen in Denemarken dus wel. In dat verband wordt het internet gebruikt en dit wordt gratis ter beschikking gesteld.
Een lange reeks van "diensten" maakt telkens opnieuw gebruik van dezelfde gegevens en ze worden ter beschikking van de burgers gesteld, die deze daarmee zelf kunnen instellen en zo bijvoorbeeld automatisch hun belastingenbetalingen en andere zaken kunnen wijzigen. Waarom is dit gratis en waarom wordt het gestimuleerd? Om twee redenen. In de eerste plaats: hoe meer de burgers zelf doen, des te sneller krijgen ze antwoord en des te meer overheidsfunctionarissen sparen we uit. In de tweede plaats heeft de samenleving er een enorm belang bij dat deze gegevens gebruikt en hergebruikt worden, aangezien we er niet vanuit kunnen gaan dat we in de toekomst voldoende overheidsfunctionarissen kunnen krijgen om deze taken voor hun rekening te nemen. En het kan gratis zijn, omdat de overheidsbesparingen inderdaad zo groot zijn.

De Voorzitter.
 Ik ben zelf ook burgemeester geweest en daarom ben ik benieuwd: is dit een geïsoleerd geval of bevinden alle burgemeesters zich in deze situatie? Ik vraag u overigens niet deze vraag nu te beantwoorden. U kunt het mij later persoonlijk vertellen.

Gill (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil alle rapporteurs gelukwensen met het werk dat ze aan deze verslagen hebben besteed. Het onderwerp van deze verslagen heeft een hoge mate van prioriteit gekregen binnen de EU. Hun streven om bestaande beleidsregels en wetgeving over te nemen en deze om te vormen tot een algemene strategie verdient aanbeveling. Om dit te bereiken, is het echter noodzakelijk dat alle lidstaten bij elkaar komen en zorgen voor algemeen toegankelijke interactieve overheidsdiensten, waarmee de informatiemaatschappij wordt bevorderd en de informatie voor iedereen in gelijke mate beschikbaar wordt.
Het doel dat de heer Paasilinna voor ogen staat bij het opnemen van e-overheid, e-leren, e-gezondheidszorg en e-business in het actieplan is zeer lovenswaardig. De doelstelling om een concurrerende, op informatie gebaseerde economie tot stand te brengen zal een aanzienlijke stimulans zijn voor de economische groei, de productiviteit, de werkgelegenheid en de sociale samenhang in Europa. Deze doelstelling heeft voor velen al een hoge prioriteit gekregen en ook ik juich haar van ganser harte toe. We moeten echter onder ogen zien dat de voortgang op dit gebied veel te traag verloopt. We moeten veel daadkrachtiger optreden dan we tot nu toe hebben gedaan. We moeten op zoek gaan naar mogelijkheden om een grotere invloed uit te oefenen en zien te voorkomen dat er een tweedeling wordt gecreëerd in Europa. Er mag geen onderklasse op het gebied van informatietechnologie ontstaan. Ik ben het dan ook helemaal met de woorden van de heer Paasilinna eens.
Over het verslag van de heer Van Velzen betreffende het hergebruik van overheidsinformatie wil ik het volgende zeggen: mijns inziens kan hergebruik een zeer belangrijke economische impuls geven, dankzij de extra toegevoegde waarde voor producten en diensten die wordt gecreëerd en de betere resultaten die ondernemingen, met name KMO's, dientengevolge kunnen behalen. In mijn district, de West Midlands, hebben veel KMO's behoefte aan dit soort informatie. Maar zoals de heer Van Velzen al aangaf moeten we eerst alle hindernissen uit de weg ruimen en gelijke omstandigheden creëren voor de hele Unie.
Ik heb zelf geruime tijd in overheidsdienst gewerkt. Ik ben er nogal huiverig voor om overheidsorganen te zwaar te belasten. Daarom zou ik willen pleiten voor een bepaling die stelt dat de investeringen een redelijk rendement moeten opleveren. Ons dilemma bestaat eruit dat we ondernemingen willen stimuleren, terwijl deze ondernemingen hun informatie het liefst gratis of tegen een minimale prijs zouden verkrijgen. Wij moeten zien te voorkomen dat de kosten die met deze informatievoorziening gemoeid zijn volledig voor rekening van de overheidsdiensten komen, die immers wel de plicht hebben om te produceren maar zelf over weinig armslag beschikken.
Ik sta ook achter de woorden van mevrouw Read over dit onderwerp en ben van plan haar te steunen.

Matikainen-Kallström (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, als wij het over de informatiemaatschappij hebben, moeten wij beseffen dat er zojuist een grote herziening van het recht inzake de communicatiemarkt heeft plaatsgevonden, in verband waarmee nieuwe wetgevingsnormen voor bedrijfsactiviteiten op het gebied van telecommunicatie en andere netwerken zijn vastgesteld. De lidstaten zijn nog maar net bezig het pakket uit te voeren.
Dit debat mag het beeld van de wetgeving inzake telecommunicatie niet verdraaien, wat alleen maar voor onzekerheid zorgt bij de investeringen in de derde generatie mobiele communicatie. Wij moeten de in moeilijkheden verkerende bedrijfsactiviteiten van de derde generatie mobiele communicatie steunen en niet beknotten. De in vijf jaar behoorlijk gegroeide GSM-bedrijfsactiviteiten zijn de hoeksteen van onze concurrentiekracht en bijna de enige locomotief van de Lissabonstrategie. Na de mislukte financiering van de derde generatie mobiele communicatie, moeten wij gezamenlijke verantwoordelijkheid tonen. De mobiele telefoonindustrie is een belangrijke werkgever en een speerpunt van innovatie. De sector moet nieuw leven worden ingeblazen, want anders zullen de Japanners ons definitief voorbijstreven.
Ik heb het op mij opgenomen de bewering te onderzoeken dat sinds de jaren negentig in Finland het aantal hersentumoren zou zijn toegenomen. In de tijd dat het netwerk van zendmasten explosief is uitgebreid, is het aantal kankergevallen in Finland radicaal gedaald. Saaie feiten gaan er bij het publiek moeilijk in. In de Europese Unie zijn nauwkeurige stralingsgrenzen vastgesteld die lager zijn dan de normen van de WGO. Magnetrons zorgen voor meer straling dan zendmasten. De waarden van Spaanse aanbieders zijn slechts één tweehonderdste deel van de veilige grenswaarden. Maar het is makkelijker te beweren dat mobiele telefoons onze hersenen aantasten.
Overheidsdocumenten moeten elektronisch beschikbaar zijn. Basisinformatie moet gratis zijn. Een instantie mag een vergoeding vragen om haar kosten te dekken, maar extra betaling is onnodig. Het is de taak van de lidstaten ervoor te zorgen dat de overheidsinstanties over voldoende geld beschikken. Tenslotte mijn hartelijk dank aan de rapporteur.

Martin, Hans-Peter (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik richt mij gaarne tot de nog aanwezige dertien aan het debat verslaafde afgevaardigden en speciaal tot onze enige toehoorster. Vijf minuten voor het spokenuur bespreken wij een onderwerp dat kennelijk zo belangrijk is dat de zaal uit zijn voegen barst. Welnu, dat wij Europa wensen en nodig hebben is bekend, maar staat u mij toe dat ik de resterende negentig seconden benut om uit te leggen wat voor een Europa ons voor ogen staat!
Beste collega's, probeert u wat hier aan de orde is toch eens te gebruiken. Klikt u bijvoorbeeld eens op de website van de Raad, klik vervolgens op "toegang tot documenten". Wat gebeurt er? Niets. Alstublieft, beste Raad, alstublieft, beste Commissie, u presenteert een website die eruitziet als het Oostenrijkse Weiße Rössl uit de jaren vijftig. Gebruik het geld dat wij bijvoorbeeld zouden kunnen besparen als wij dit soort vergaderingen niet zouden houden en besteed 50.000, 60.000 of 100.000 euro aan een moderne inrichting van een website die meer te bieden heeft dan thans het geval is. Dat zou een werkelijke dienst aan de kiezer zijn.
Ook de zoekfuncties zouden kunnen functioneren. Als deze banale dingen eenmaal zijn gerealiseerd, kunnen wij gaan nadenken waarvoor wij dit nieuwe eEurope daadwerkelijk kunnen gebruiken, bijvoorbeeld om tools in te bouwen waarmee enquêtes kunnen worden gehouden. Het is inmiddels voorstelbaar om in heel Europa referenda te houden met een laagdrempelige toegang en met geringe financiële kosten.
Dit moet u beschouwen als mijn ceterum censeo. Zonder transparantie geen democratie en wat dat betreft biedt het internet uitstekende mogelijkheden.

Rübig (PPE-DE).
Mijnheer de commissaris, geachte dames en heren, ik moet Hans-Peter Martin gelijk geven: wij zijn niet talrijk in deze zaal. Wij weten niet hoeveel mensen de vergadering momenteel in onze kantoren volgen en wij weten evenmin hoeveel mensen zouden kijken als deze vergadering via internet werd uitgezonden. Als het bovendien mogelijk was deze vergadering op een passend tijdstip per videostream af te spelen, zouden wij waarschijnlijk veel meer hits op onze website krijgen. Dan zouden onze werkzaamheden transparanter en beduidend efficiënter geanalyseerd en gecontroleerd kunnen worden.
Wat moet er gebeuren? Het moet allemaal sneller en efficiënter. Wij hebben zoekmachines nodig die razendsnel op trefwoorden reageren. Wie "Hans-Peter Martin", "Paul Rübig", "e-commerce", "aanwezige deelnemers" ingeeft, zou onmiddellijk bij deze vergadering moeten uitkomen. De wereld is veranderd. De netwerksamenleving is reeds realiteit. Het elektronische loket en de elektronische handel zijn reeds technisch mogelijk. Er ontbreken slechts enkele voorwaarden.
Bij de WTO-besprekingen van Cancun in de herfst moeten wij ons afvragen hoe het staat met de liberalisering van de wereldhandel. Als Hans-Peter Martin nu op een homepage klikt en een boek of bepaalde software wil bestellen in Amerika, moet hij weten welke beperkingen gelden, met welke bureaucratische formaliteiten hij rekening moet houden, welke invoerrechten betaald moeten worden en, bovenal, wat de post doet met de verzend- en leveringskosten, want die zijn voor kleine pakketten thans veel te hoog.
Er moet versterkte concurrentie komen bij de postdiensten. Wij hebben veilige betalingssystemen nodig, alsmede een systeem ter schadeloosstelling dat de klant beschermt tegen bedrog. Daarnaast hebben wij e-geld nodig waarmee wij kunnen betalen als met bankbiljetten. Een overdracht van het systeem van bankbiljetten op e-Money zullen wij in de toekomst hoe dan ook wij moeten invoeren. Verder moeten wij in heel Europa een onderzoek uitvoeren naar de belemmeringen die een adequaat gebruik van deze nieuwe technologie in de weg staan.

Vlasto (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, ik zou bij wijze van grap kunnen zeggen dat het debat over dit belangrijke onderwerp twee dagen in beslag neemt. Het is immers net 12 februari geworden.
Maar goed, mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, overheidsgegevens vormen een gevoelige materie, aangezien het gaat om overheidsinformatie, die direct of indirect door de overheid wordt beheerd.
De Europese wetgeving inzake de transparantie en toegankelijkheid van overheidsinformatie biedt al een nagenoeg compleet kader, maar in bepaalde sectoren zijn enkele preciseringen op hun plaats, teneinde elke vorm van concurrentievervalsing, veroorzaakt door eventuele gaten in de wetgeving, te voorkomen.
Ik feliciteer de Europese Commissie met dit voorstel inzake het hergebruik en de exploitatie van overheidsdocumenten. Nochtans betreur ik het gebrek aan precisie op enkele punten in de tekst. Ik denk bijvoorbeeld aan de beoogde documenten die volgens mij niet duidelijk en precies gedefinieerd zijn. Zoals ik voorgesteld had aan de commissie ten principale, zou het begrip 'overheidsdocument? beter moeten worden afgebakend. Ik heb het niet over een harmonisering maar eenvoudigweg over een adequate definitie die aan alle burgers duidelijk kan maken wat precies de overheidsdocumenten zijn waarop deze richtlijn betrekking heeft.
Het zou ook wenselijk geweest zijn om een verwijzing op te nemen naar de termijn waarbinnen overheidsdocumenten toegankelijk worden. Daarentegen doet het mij deugd dat de voorstellen met betrekking tot het unilateraal staken van de productie van informatie zijn aangenomen, alsmede de voorstellen met betrekking tot de manier waarop zulks moet gebeuren, met name de bepaling dat dit ruim vantevoren zal worden aangekondigd. Als de productie plotseling wordt gestaakt, brengt dat risico's met zich mee voor de betrokken actoren. Ik denk in het bijzonder aan het midden- en kleinbedrijf dat de technische noch de financiële middelen heeft om dergelijke situaties het hoofd te bieden als ze er niet op tijd van op de hoogte zijn gesteld.
Daarom wil ik u aansporen, waarde collega's, om vóór het verslag van de heerVan Velzen te stemmen. Hij heeft het basisvoorstel van de Commissie weten aan te vullen met een uitputtend verslag, waarover op intelligente wijze is onderhandeld tussen de verschillende politieke bewegingen waartoe wij behoren.

Oreja Arburúa (PPE-DE).
Geachte Voorzitter, ik hoef het belang van de informatiemaatschappij voor iedereen, zowel in de publieke sector als voor bedrijven en individuele burgers, hier niet te benadrukken.
Ik wil het vooral hebben over twee van de verslagen waarover wij hier vandaag debatteren. Aangaande het initiatief van de Commissie betreffende het hergebruik van overheidsdocumenten wil ik erop wijzen dat steeds meer bedrijven in Europa beschikken over informatie uit de publieke sector en die opnieuw gebruiken. Wij moeten garanderen dat de voorwaarden om toegang te krijgen tot die informatie in heel Europa dezelfde zijn. De prijs die voor deze informatie dient te worden betaald moet uiteraard slechts kostendekkend zijn. Maar wij kunnen de overheid aan de andere kant niet verplichten om allerlei informatie ter beschikking te stellen die niet relevant en noodzakelijk is, en dat heeft de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken ook beaamd.
Met betrekking tot het voorstel voor een besluit van de Raad om eEurope te volgen, het uitwisselen van goede praktijken te stimuleren en de veiligheid op de netwerken te vergroten, wil ik graag ingaan op twee aspecten. De Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken, die het advies heeft opgesteld voor de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie als commissie ten principale, heeft bevestigd dat niet alleen de uitwisseling van goede praktijken tussen vertegenwoordigers van de overheid en het bedrijfsleven moet worden gestimuleerd, maar dat de Commissie ook geld moet uittrekken voor informatie- en bewustwordingscampagnes over de veiligheid op het net.
Ik wil de Commissie graag feliciteren met haar initiatief van vandaag om te komen tot gezamenlijke veiligheidsnormen voor de netwerken. Het is duidelijk dat ons werk en onze economieën steeds meer drijven op de informatiemaatschappij, en het is daarom van groot belang dat de onveiligheid op de netwerken wordt teruggedrongen.
Wij moeten niet alleen garanties bieden voor een veilige toegang tot het web, maar ook voor de bescherming van de privacy van de gegevens van iedereen die toegang heeft tot de netwerken van de publieke sector en alle andere netwerken.
Om ook een impuls te geven aan de elektronische economie in het bedrijfsleven, dienen wij tevens een cultuur te bevorderen die past bij het bedrijfsleven en te zorgen voor een grotere betrokkenheid van de ondernemers bij de informatiemaatschappij. Zoals andere collega's al aangaven heeft Europa zich in Lissabon het strategisch doel gesteld om van onze kenniseconomie de beste en meest dynamische ter wereld te maken. De ontwikkeling van de informatiemaatschappij is daarbij zonder twijfel een belangrijke en onmisbare motor.

Liikanen
Mijnheer de Voorzitter, we hebben een breed en zeer interessant debat gehoord. Ik zou de heer Van Velzen willen bedanken voor zijn inspanningen in de kwestie van overheidsinformatie. We zijn het er allemaal over eens dat kwaliteit een van de essentiële factoren is voor de ontwikkeling van de nieuwe diensten in de informatiemaatschappij en dat geldt bij uitstek voor 3G-diensten.
Ik geef er de voorkeur aan om het standpunt van de Commissie ten aanzien van de amendementen schriftelijk over te leggen, want het eerste onderwerp van de richtlijn betreffende veiligheid op het werk is de begrenzing van onze werktijden!

De Voorzitter.
 Een zeer wijs besluit. Hartelijk dank, mijnheer de commissaris.
De gecombineerde behandeling is gesloten.
De stemming vindt woensdag, vandaag dus, om 12.00 uur plaats.

Sylla (GUE/NGL)
Ik complimenteer mevrouw Terrón i Cusí met de kwaliteit van haar werk.
In de ontwerprichtlijn van de Commissie over de toegang en het verblijf van onderdanen van derde landen wordt wederom de nadruk gelegd op het verschil tussen legale en illegale immigratie en wordt het hebben van een baan als conditio sine qua non gesteld voor de toekenning van een permanente status.
Ik ben verheugd over de verbetering die de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken in de ontwerprichtlijn heeft aangebracht. Daarnaast zou ik willen benadrukken dat de rapporteur dit onderwerp op zeer heldere en niet-demagogische wijze heeft aangepakt.
Het verslag bevat interessante voorstellen en stappen voorwaarts. Er is sprake van meer transparantie, de procedures zijn vereenvoudigd en men is zich meer bewust van de belangen van derde landen. De rapporteur pleit over het algemeen voor een verbetering van de rechten van houders van een verblijfsvergunning of een werkvergunning en benadrukt dat alle buitenlanders gelijke toegang moeten krijgen tot onderwijs, opleidingen en huisvesting. Ik betreur het dat deze voorstellen niet daadwerkelijk met cijfers zijn onderbouwd en dat in het verslag de toegang tot het burgerschap niet méér wordt benadrukt.
Laten we alles in het werk stellen om het beginsel van vrij verkeer te waarborgen, de kansen voor werknemers om een baan te vinden te vergroten, hun werkervaring te verrijken en de mobiliteit te bevorderen om de banden tussen de volkeren te verstevigen.
(Verklaring ingekort overeenkomstig artikel 120, lid 7, van het Reglement)

