Hervatting van de zitting
De Voorzitter
Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement, die op 16 mei 1997 werd onderbroken, te zijn hervat.

Goedkeuring van de Notulen
De Voorzitter
De Notulen van de vorige vergadering zijn rondgedeeld.
Geen bezwaren?

Marset Campos
Mijnheer de Voorzitter, helaas moet ik hier voor de Plenaire Vergadering opnieuw protest aantekenen - in Straatsburg heb ik dat vorige keer namelijk ook moeten doen - vanwege het feit, dat er in Montpellier een vrachtwagen uit Murcia met een lading kauwgum met bestemming Rusland, in brand is gestoken.
Het is bijzonder ernstig wat daar aan de hand is, en ik dank u voor het woord om de hoop uit te spreken, dat het vrije verkeer van goederen weer hersteld wordt.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer Marset, we hebben kennis genomen van uw protest, dat uiteraard meteen zal worden overgebracht.

Macartney
Mijnheer de Voorzitter, het eerste punt op de agenda is een mededeling van de Commissie over politieke, dringende en bijzonder belangrijke kwesties. Ik stel vast dat de kwestie van de dumping en subsidiëring van Noorse zalm niet op de agenda staat. De Noren zijn schuldig bevonden en de sanctie zou tegen het einde van deze week moeten worden bekendgemaakt. Ik wens dat de commissaris ons zegt wat er gebeurt. Wij hebben daarvan niets vernomen. Blijkbaar kunnen sommige commissies van dit Parlement bepaalde onderwerpen onder dit punt op de agenda doen plaatsen en kunnen gewone leden dat niet.

De Voorzitter
Mijnheer Macartney, u weet heel goed in welke middelen het Reglement voorziet om dergelijke kwesties aan de orde te stellen.

Andrews
Mijnheer de Voorzitter, u weet dat het Parlement sedert Kerstmis bijzondere aandacht heeft voor Róisín McAliskey, die in Engeland in de gevangenis van Holloway zat. Zij heeft nu een baby gekregen en is in voorlopige vrijheid gesteld. Na het privé-bezoek dat mevrouw d'Ancona haar heeft gebracht, verzoek ik u de nieuwe Britse minister van binnenlandse zaken te vragen haar in voorlopige vrijheid te laten zodat zij met haar baby naar huis kan terugkeren. Zo kunnen premier Blair en de sociaal-democraten laten zien dat zij, zoals zij tijdens de verkiezingscampagne hebben beloofd, begrip voor haar situatie hebben.

De Voorzitter
Mijnheer Andrews, dit zijn niet het moment of de manier om uw standpunten terzake kenbaar te maken. Nogmaals, de vraag is nu, of er bezwaren zijn tegen de Notulen van de vorige vergadering.

Killilea
Mijnheer de Voorzitter, een motie van orde. Aansluitend bij de opmerking van de heer Macartney over de overeenkomst over de Noorse zalm en gelet op de ernstige gevolgen daarvan in geheel Europa zou ik u willen vragen hoe wij, gewone leden, dit onderwerp aan de orde kunnen stellen en hier in het Parlement alarm kunnen slaan. Welk artikel van het Reglement kunnen wij daarvoor gebruiken? Hoe moeten wij dat doen?

De Voorzitter
Mijnheer Killilea, als doorgewinterd parlementariër weet u heel goed, welke reglementaire wegen u dient te bewandelen om dit soort vraagstukken aan de orde te stellen, maar deze kwestie kan op dit moment niet als kwestie van orde worden beschouwd.
Daarom is het niet aan mij, u te vertellen hoe u dit dient aan te pakken. U bent voldoende op de hoogte van de regels.
(De Notulen worden goedgekeurd)

Agenda
De Voorzitter
De Raad heeft ons meegedeeld dat hij wegens andere afspraken vandaag pas vanaf 17.00 uur aanwezig kan zijn.
Daarom zie ik mij gedwongen, u voor te stellen, om 16.00 uur te beginnen met het gecombineerd debat over de twee verslagen van de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid, dat van de heer Christodoulou en dat van mevrouw Randzio-Plath. Het gecombineerd debat zou dan om 17.00 uur worden onderbroken voor het debat over de Europese Raad van 23 mei jongstleden, en de beraadslaging over economische zaken zal worden hervat na sluiting van het debat over de Europese Raad, dat wil zeggen tussen 18.00 en 18.30 uur.
Mijn vraag aan de Vergadering is, of zij bezwaren heeft tegen deze wijziging van de agenda.
(Het Parlement stemt hiermee in)

De Voorzitter
De Fractie Unie voor Europa en de Fractie van de Europese Volkspartij hebben overeenkomstig artikel 131 van het Reglement verzocht om uitstel van de vergadering van juni II over het verslag van de heer Tomlinson, namens de Begrotingscommissie, betreffende de raming van inkomsten en uitgaven van het Parlement en betreffende de raming van inkomsten en uitgaven van de Ombudsman voor het begrotingsjaar 1998. Ofschoon deze fracties hun verzoek aan het begin van het debat hadden kunnen indienen, leek het mij beter het op dit moment te doen, nu er meer afgevaardigden in de vergaderzaal aanwezig zijn.
Het woord is dan ook aan mevrouw Oomen-Ruijten om dit verzoek toe te lichten.

Oomen-Ruijten
Voorzitter, ik zou u op basis van artikel 96 van het Reglement een voorstel willen doen en daarbij u uitnodigen om het verslag-Tomlinson van de agenda van vandaag af te halen en op de agenda te zetten van de tweede vergaderperiode van juni. Waarom doen wij dat, en ik heb begrepen dat de heer Pasty diezelfde wens heeft ingediend, dat is omdat er een aantal heel gevoelige thema's in besproken worden die gestemd zijn in de Begrotingscommissie waarvan wij weten dat die in het Parlement altijd aangenomen worden met hele kleine meerderheden. Wat die gevoelige thema's betreft zijn onze fracties niet helemaal gelukkig met de uitslag van de stemming in de Begrotingscommissie.
Ik noem een paar voorbeelden. Het financieringsstelsel van de politieke partijen. Ik had begrepen dat op het niveau van de fractievoorzitters er een aantal afspraken gemaakt zijn die helaas in het verslag-Tomlinson niet zijn opgenomen en waarover wij zowel de fractievoorzitters als ook de fracties de gelegenheid willen geven om daar uitgebreid over te praten.
Er is natuurlijk ook het voorstel voor de zittingen van Straatsburg. Laten wij daar niet om heen praten. Ook dat voorstel ligt heel gevoelig.
Een derde punt, en ook dat moeten wij daarbij betrekken, is een brief die door het Personeelscomité aan ons allemaal is gericht en waarin wordt gezegd dat de voorstellen die gedaan worden door de Begrotingscommissie in het kader van de secundaire arbeidsvoorwaarden enorme consequenties voor het personeel kunnen hebben. Wij moeten op z'n minst de gelegenheid hebben om dat te bespreken in onze fracties.
Ik stel bovendien vast dat het Bureau van het Parlement vandaag niet gestemd heeft, om welke reden dan ook. Men was niet in de gelegenheid. Ik stel bovendien vast dat er onvoldoende coördinatie is op het geheel van de voorstellen met de leiding in elk geval ook van onze fracties. Dat zou voor mij de reden zijn, voor onze fractie de reden zijn, en gezien ook de afwezigheid van vele Franse collega's en een aantal Ierse collega's, om u te vragen dit verslag uit te stellen tot de tweede vergaderperiode van juni.

Fabre-Aubrespy
Mijnheer de Voorzitter, namens mijn fractie, de Fractie van onafhankelijken voor het Europa van Nationale Staten, wilde ik me achter het verzoek scharen, dat gezamenlijk door de Fractie van de Europese Volkspartij en de Fractie Unie voor Europa is ingediend.
Bij de redenen die zojuist door mevrouw Oomen-Ruijten zijn genoemd, wilde ik nog het volgende voegen: de begrotingsteksten worden gewoonlijk in de vergaderweken in Straatsburg besproken. Via verslagen over begrotingsrichtsnoeren of de ramingen wil men absoluut dat de besprekingen hier in Brussel plaatsvinden.
Ik denk dat aan de argumenten die naar voren zijn gebracht, moet worden toegevoegd dat het niet gepast is, uit te gaan van bepaalde veronderstellingen over wat er in de intergouvernementele conferentie, die zich over de zetelkwestie moet uitspreken, zal worden besloten en dat men dus de begrotingszaken in de vergaderweken in Straatsburg moet blijven behandelen.
Daarom steunt de Fractie van onafhankelijken voor het Europa van Nationale Staten het verzoek om het verslag van de heer Tomlinson van de agenda van vandaag te schrappen.

Wynn
Mijnheer de Voorzitter, zoals u wellicht al kunt raden, verzet ik mij tegen het voorstel van mevrouw Oomen-Ruijten. Haar argumenten gaan niet op. Dit punt is al enige tijd in behandeling. Het verslag is in de Begrotingscommissie met een vrij grote meerderheid aangenomen. In de Commissie zijn geen problemen gerezen. Wij hebben vandaag om halfeen ontdekt dat er een probleem was. Dit is voor het Parlement niet de goede manier om zijn werkzaamheden te regelen.
(Applaus van de Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-democraten) Voorts zullen de gevoelige thema's waarover mevrouw Oomen-Ruijten het had dat ook in juni nog zijn. Ik stel voor dat wij dit punt op onze agenda handhaven. Als mevrouw Oomen-Ruijten het met bepaalde punten in het verslag niet eens is, kan haar fractie te gelegener tijd tegenstemmen en is het probleem opgelost.
(Applaus van de Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-democraten)
De Voorzitter
Ik leg het verzoek om uitstel van de behandeling van het verslag-Tomlinson aan u voor.
(Het Parlement willigt het verzoek in)

Dringende politieke kwesties
De Voorzitter
Aan de orde is de mededeling van de Commissie over politieke en bijzonder belangrijke kwesties.
Ik stel de dames en heren afgevaardigden ervan in kennis dat het om twee onderwerpen gaat: ten eerste, de situatie in de Democratische Republiek Congo, en ten tweede de betrekkingen tussen Turkije en Irak.
Situatie in de Democratische Republiek Congo
Pinheiro
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, na de machtswisseling in Kinshasa is het ogenblik gekomen om de algemenere situatie in het gebied van de Grote Meren en Centraal-Afrika opnieuw te bekijken. Nog geen enkele van de vele crisissen in dat gebied is immers op duurzame wijze geregeld. Er is een voortdurende vervlechting tussen de politieke instabiliteit als gevolg van de verplaatsing van bevolkingsgroepen, grensoverschrijdende allianties en etnische patronen die de nationale grenzen overstijgen. In de nieuwe Democratische Republiek Congo en zijn negen buurlanden is het gevaar voor nog meer gewelddadige conflicten en humanitaire rampen jammer genoeg zeer groot.
Doordat de alliantie in een politiek vacuüm is terechtgekomen hebben de rebellen een opmerkelijk vlotte militaire campagne kunnen voeren. De alliantie zit nu echter met een aantal slecht opgeleide en weinig gedisciplineerde rekruten en moeilijk in de hand te houden contingenten met specifieke etnische kenmerken, zoals de Baniyamulenge, of met een eigen historische achtergrond, zoals de nakomelingen van de zogenaamde Katangese gendarmes.
De scherpe tegenstelling tussen de beloften van Kabila op humanitair gebied en de aanhoudende vervolging van Rwandese vluchtelingen en pesterijen tegen internationale hulpverleners wijzen op een duidelijk gebrek aan samenhang of communicatie binnen de alliantie, meer bepaald tussen de politieke leiders en de plaatselijke militaire commandanten. In deze cruciale fase van politieke reorganisatie in de Democratische Republiek Congo kan dat gebrek aan controle over de strijdkrachten ernstige problemen veroorzaken.
Bovendien kan de uitdijing van het Zaïrese conflict naar de buurlanden ernstige gevolgen hebben, meer bepaald in Congo-Brazzaville en de Centraal-Afrikaanse Republiek, waar de komst van gewezen Rwandese soldaten het wankele politieke en militaire evenwicht dreigt te verbreken. In Congo-Brazzaville kan de uitdijing van het conflict ook de aanstaande presidentsverkiezingen in het gedrang brengen als de "gewapende vluchtelingen" uit Rwanda en het vroegere Zaïre een geweldcampagne tussen de belangrijkste kandidaten doen uitbreken. In Angola kan de eventuele terugkeer van "huurlingen" van MPLA of UNITA het vredesproces, dat na de verkiezingen van 1992 al eens door een escalatie van geweld is afgebroken, in gevaar brengen.
Wat Sudan betreft, heeft de ontmanteling van de steunpunten van de oppositiebewegingen tegen Museveni in het oosten van het vroegere Zaïre het Ugandese leger en zijn bondgenoten in Zuid-Sudan een strategisch voordeel gegeven dat wellicht zal leiden tot een intensivering van de gevechten en een verhoging van de druk op het regime in Khartum. Zo zou dit reeds tientallen jaren aanslepende conflict in een beslissende fase kunnen komen en onverwachte geopolitieke veranderingen kunnen veroorzaken.
In Rwanda hebben infiltraties over de grens of onder dekking van de repatriëring van vluchtelingen op vele plaatsen onveiligheid veroorzaakt. In sommige gebieden aan de Congolese grens zijn er elke dag confrontaties tussen regeringstroepen en zwaar bewapende guerillatroepen. Als de situatie nog verslechtert, dreigt, zoals in Burundi, een verdoken etnische oorlog. Een nieuw en zorgwekkend element zijn de berichten over een bondgenootschap tussen Babembe-milities en de gewapende Burundese oppositie, de CNDD, in Zuid-Kivu. Dat bondgenootschap ligt in de lijn van de ideologische doelstelling van de verantwoordelijken voor de Rwandese volkenmoord en hun Burundese sympathisanten, namelijk het op gang brengen van een regionale militaire campagne van de Bantoevolkeren aan de Grote Meren tegen de zogenaamde Hamitische indringers. Gelet op de kritische demografische situatie in de regio is die combinatie van genocidaire ideologie en doorgedreven militarisering van de samenleving een explosieve politieke cocktail.
In de nieuwe Democratische Republiek Congo heeft Laurent Kabila de oprichting, in het kader van een presidentieel bestel, van een nieuwe regering aangekondigd. Wij hadden gehoopt dat er een regering zou komen waarin alle grote politieke strekkingen, behalve wellicht de aanhangers van Mobutu, zouden zijn vertegenwoordigd. Dat Etienne Tshisekedi, een van de belangrijkste leiders van de oppositie tegen Mobutu, ondanks alle goede argumenten, niet mag meedoen wordt als een verkeerde zet beschouwd. Dat de heer Kabila pas binnen twee jaar de opstelling van een nieuwe grondwet en verkiezingen heeft beloofd is begrijpelijk. Zijn alliantie is immers een losse organisatie en hij heeft dus tijd nodig om het land te stabiliseren, het te organiseren, een regering aan te stellen en uiteindelijk eerlijke en vrije verkiezingen te houden. Het is beter te wachten en op een degelijke manier verkiezingen te houden dan zich te haasten en te moeten vaststellen dat de verkiezingen oneerlijk en bedrieglijk zijn verlopen.
Tot besluit wil ik er nog op wijzen dat wij ons grote zorgen maken over de humanitaire situatie in de regio, vooral wegens het gebrek aan communicatie tussen de leiding van de alliantie en een aantal militaire commandanten op het terrein, die tot een aantal slachtpartijen onder ongewapende vluchtelingen heeft geleid. Dat is volkomen onaanvaardbaar. De Europese Unie heeft dat niet alleen in haar communiqué maar ook tijdens een recente ontmoeting van haar gezanten met de minister van buitenlandse zaken van Laurent Kabila duidelijk gemaakt.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer Pinheiro.
Het woord is aan de heer Robles Piquer.

Robles Piquer
Mijnheer de Voorzitter, ik zou mijnheer de commissaris willen vragen of deze bijzonder zinnige, evenwichtige toelichting ook duidelijk genoeg aan de Raad is overgebracht. Ik vind het namelijk schandalig dat de Raad hier vandaag afwezig is, wat volgens mij zonder meer een afspiegeling is van de schandalige afwezigheid van Europa in het drama dat zich in Midden-Afrika voltrekt.
Ik zou graag willen weten of deze beslist dramatische situatie met dezelfde argumenten en met voldoende overtuiging en zeggingskracht aan de Raad beschreven werd, zodat deze als terzake bevoegd orgaan op dat moment de geëigende maatregelen kon nemen. Want blijkbaar is Europa weer duidelijk afwezig geweest, en zijn het weer de Noord-Amerikanen geweest die hierop met een initiatief zijn ingesprongen.

Pinheiro
Ik wil graag verwijzen naar de verklaring die het Voorzitterschap op 22 mei in naam van de Europese Unie heeft afgelegd en die vele van de genoemde punten bevat. Ik wil tevens onderstrepen dat een Europese trojka gisteren de minister van Buitenlandse Zaken van de nieuwe Democratische Republiek Kongo heeft ontmoet en dat de boodschap precies overeenkwam met wat ik zojuist heb gezegd.
Ter informatie van dit Parlement voeg ik hieraan toe dat ik vanmiddag al de gelegenheid heb gehad met president Julius Nyerere te beraadslagen over de situatie in de Grote Meren en dat de Commissie vandaag een ontmoeting van twee uur had met president Nyerere, teneinde de wijze en ervaren raad van iemand die de regio goed kent te horen.

Andrews
Mijnheer de Voorzitter, welke stappen heeft de heer Pinheiro ondernomen om de bezittingen van de heer Mobutu in de lidstaten te bevriezen? Zal de Commissie in die lidstaten juridische stappen ondernemen om de uit Zaïre gesmokkelde bezittingen in beslag te doen nemen zodat ze voor de wederopbouw van de nieuwe Democratische Republiek Congo kunnen worden gebruikt? Ik verzoek de Commissie ook nota te nemen van het feit dat de Europese volkeren de heer Mobutu met evenveel genoegen als de grootste misdadiger zouden verwelkomen. Hij zou in de Europese Unie onder geen enkel beding asiel mogen krijgen.

Pinheiro
Mijnheer de Voorzitter, ik vrees dat de Commissie daartoe de bevoegdheid niet heeft. Mijnheer Andrews, persoonlijk ben ik het volkomen met u eens.

Kinnock, Glenys
Mijnheer de Voorzitter, ik zou de heer Pinheiro twee vragen willen stellen. Vindt hij het niet bemoedigend dat de Afrikaanse regeringen een as hebben gevormd - op dit ogenblik onder leiding van Uganda - die de politieke, economische en militaire problemen in het gebied van de Grote Meren wil aanpakken zoals hij heeft beschreven? Hoe meent de Commissie dat ze het best met die as kan samenwerken?
Weet de heer Pinheiro dat president Mandela het Westen met klem heeft verzocht de heer Kabila in Kinshasa niet te diaboliseren en er ons met nadruk op heeft gewezen dat het volkomen verkeerd zou zijn dat wij bijvoorbeeld eisen dat nu meteen in Zaïre politieke partijen worden opgericht? Is de heer Pinheiro voornemens die raad van president Mandela te volgen en is hij het ermee eens dat wij hier in het Westen de heer Kabila, nu hij zich inspant om de orde in Congo te herstellen, niet te veel richtlijnen mogen geven?

Pinheiro
Mijnheer de Voorzitter, men moet goed weten dat het vroegere Zaïre meer dan honderd partijen telde en dat dit voor de democratie geen goede zaak was. Ik meen dus dat president Mandela en president Nyerere gelijk hebben wanneer zij zeggen dat in Congo nu volstrekte voorrang aan het herstel van de orde en de stabilisatie moet worden gegeven. Wij moeten wel met zekerheid weten dat een dictator niet door een ander autocratisch regime wordt vervangen.
Daarom is het uiterst belangrijk dat voor de opstelling van een nieuwe grondwet en vrije en eerlijke verkiezingen zo snel mogelijk een duidelijk tijdschema wordt vastgesteld. Wij beschouwen twee jaar als een maximum en zijn bereid met de autoriteiten in Congo samen te werken om de onontbeerlijke voorwaarden voor het houden van vrije en eerlijke verkiezingen te creëren.

Fassa
Mijnheer de commissaris, Laurent Kabila heeft mede dankzij de bepalende steun van de Verenigde Staten de macht in de democratische Republiek Congo weten te veroveren. Heeft de Commissie initiatieven ontplooid om haar optreden op dat van de Verenigde Staten af te stemmen, ofwel de Amerikaanse acties tegen te werken in het geval deze een belemmering blijken te zijn voor het democratiseringsproces waar wij allemaal naar streven, maar waarvan u zelf zegt - dat meen ik althans uit uw woorden op te maken - dat het gedwarsboomd dreigt te worden?

Pinheiro
Mijnheer de Voorzitter, het is niet volkomen duidelijk welke rol de Verenigde Staten in de verschillende stadia van de machtsovername door Kabila hebben gespeeld. Persoonlijk meen ik dat onze partners aan de overzijde van de Atlantische Oceaan hebben geholpen om de geest uit de fles te laten en nadien op een of andere manier tevergeefs hebben getracht hem er opnieuw in te stoppen. Dit was geen veroveringscampagne. Zoals ik in mijn mededeling heb gezegd, is Laurent Kabila in het machtsvacuüm in het voormalige Zaïre terechtgekomen.
Voorts kan ik u zeggen dat ik met de Verenigde Staten contact heb gehouden om te weten hoe ze tegenover de situatie staan en hoe wij het best kunnen samenwerken om het recht en de orde te herstellen en om van Congo een democratisch land te maken. De Europese Unie heeft haar standpunt reeds bekendgemaakt en gezegd dat ze bereid is bij het herstel en de wederopbouw van de nieuwe Democratische Republiek Congo te helpen. Laat er evenwel geen misverstand zijn: daartoe moeten een aantal voorafgaande voorwaarden vervuld zijn. Ik ben niet bereid een blanco cheque te ondertekenen.

Aelvoet
Mijnheer de commissaris, enkele dagen geleden nog heeft uw collega, mevrouw Bonino, verklaard dat de humanitaire organisaties nog altijd geen toegang hadden tot een aantal plaatsen in Kivu waar problemen waren. Is er op dit vlak evolutie tot op de dag van vandaag?
Ten tweede, u heeft gewezen op de noodzaak om law and order te herstellen en daarin heeft u volkomen gelijk. Daarbij moet natuurlijk wel in het oog worden gehouden dat als er problemen zijn, en die zijn er al geweest bijvoorbeeld in Kivu waar de Associatie voor de verdediging van de mensenrechten al gereageerd heeft op een aantal toestanden, het mogelijk moet blijven om te reageren als mensenrechten niet worden gerespecteerd. In welke instrumenten voorziet de Europese Commissie op dat vlak?

Pinheiro
Mijnheer de Voorzitter, de enige reden waarom ik op de humanitaire situatie niet nader ben ingegaan is dat ik mijn spreektijd al met drie minuten had overschreden. Mevrouw Bonino heeft de humanitaire situatie echter terecht als dramatisch omschreven. Wij onderschatten de ernst van de situatie niet. Het aantal vluchtelingen en ontheemden in Tanzania, Zuid-Zaïre en de buurlanden bedraagt zeker meer dan 600.000. Dat is ongeveer het bevolkingsaantal van Brussel. De situatie is dus dramatisch. Wij waren zeer teleurgesteld toen de lokale militaire leiders het VN-Centrum voor de mensenrechten en andere instanties geen toestemming verleenden om een missie te zenden om de humanitaire behoeften te beoordelen door daarvoor onaanvaardbare voorwaarden te stellen.
Uit onze contacten met onze speciale gezant, die gisteren een onderhoud had met de minister van buitenlandse zaken van de Democratische Republiek Congo, menen wij te mogen opmaken dat de moeilijkheden nu zijn opgeruimd. Wij hopen dat weldra een missie kan worden gezonden om de humanitaire situatie en de dringende behoeften in de Democratische Republiek Congo te onderzoeken.

Lord Plumb
Mijnheer de Voorzitter, het gehele gebied van de Grote Meren heeft de jongste jaren uitgebreide financiële steun gekregen. Aangezien dat geld in die periode grotendeels naar de vluchtelingenkampen is gegaan, zou ik van de heer Pinheiro graag vernemen hoe hij de toekomstige ontwikkelingen ziet en waar de financiële steun naartoe zal gaan.

Pinheiro
Mijnheer de Voorzitter, een aantal programma's, onder meer inzake humanitaire hulp en gezondheid, zijn ondanks de moeilijkheden in het gehele vroegere Zaïre voortgezet. Zoals ik hier enkele maanden geleden heb gezegd is de Commissie, zodra in Congo enige vrede en stabiliteit heerst, bereid een algemeen plan voor de wederopbouw en het herstel in het gebied van de Grote Meren ten uitvoer te leggen. Wij hopen een samenhangend plan te kunnen voorleggen dat aan de behoeften van het gebied beantwoordt.
Ondertussen hebben wij onze speciale gezant, de Raad en nu ook het Europees Parlement laten weten dat wij bereid zijn negentig miljoen ecu beschikbaar te stellen om aan de onmiddellijke behoeften van de Democratische Republiek Congo tegemoet te komen, met dien verstande dat daartoe de voorwaarden moeten zijn vervuld die ik daarstraks heb opgesomd. Ik hoop oprecht dat de situatie nog voor de zomer duidelijk wordt. De behoeften zijn groot en daarom kunnen wij niet wachten op de normale procedures om dat geld beschikbaar te stellen.

Katiforis
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de commissaris vragen of hij zal proberen vanuit het Internationaal Monetair Fonds en de Wereldbank een onderzoek in te stellen naar de schandalige leningen die Mobutu zijn verstrekt, terwijl de mensen die verantwoordelijk waren voor het verstrekken van deze leningen donders goed wisten dat het geld over de balk zou worden gesmeten; al sinds 1988 hadden zij immers rapporten daarover van hun leidinggevenden. Desondanks bleven de internationale organisaties hem steeds hogere geldbedragen lenen.
Het is ons goed recht zo'n onderzoek in te stellen, want het is ook geld van de Europese belastingbetaler dat op slinkse wijze aan de heer Mobutu is geleend.

Pinheiro
Mijnheer de Voorzitter, ik merk op dat de Commissie niet vertegenwoordigd is bij de Wereldbank of het IMF maar dat de lidstaten dat wel zijn. Ik hoop dan ook dat onze lidstaten zullen doen wat u voorstelt. Wat het toestaan van leningen betreft, moeten wij immers lering trekken uit het verleden. Ik bedoel daarmee niet alleen leningen aan dictators maar ook aan landen met een grote schuldenlast die hun schulden nooit op een normale manier kunnen terugbetalen.

Vecchi
Voor zover ik begrijp, mijnheer de commissaris - en kunt u dit dan bevestigen -, is de koers die u uitzet gebaseerd op een overweging en twee voorwaarden. De overweging luidt als volgt: in een situatie als deze, waarin een supermacht duidelijk haar politieke invloed in het voormalig Zaïre, de huidige democratische republiek Congo, doet gelden - dat is hier ook al gezegd -, moeten we zien te vermijden dat Europa buitenspel wordt gezet en zorgen dat zij onderdeel wordt van de betrekkingen die dit land en zijn nieuwe regering in de toekomst zullen aangaan. Wat de twee voorwaarden betreft, daar ben ik het mee eens, maar ik wil toch nog even graag van u, commissaris, horen of ik het zo goed zeg; ten eerste moet heel duidelijk zijn dat het democratiseringsproces in gang is gezet - nog even los van het tijdstip waarop de verkiezingen worden gehouden -, en dat het voor het handhaven van het gezag dus helemaal niet nodig is politieke activiteiten en partijen te verbieden. Op de tweede plaats moet de toegang tot de gebieden waar de vluchtelingen verblijven onmiddellijk worden vrijgegeven en moet er uiteraard ook opheldering over de slachtpartijen komen.
Dit is dacht ik het beeld, mijnheer de commissaris.

Pinheiro
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Vecchi, afgezien van het feit dat u niet over een regering met een brede basis hebt gesproken, hebt u de situatie duidelijker beschreven dan ik.

Maij-Weggen
Voorzitter, er is net al gerefereerd aan de wijze waarop het regime van Mobutu gelden verduisterd heeft, onder andere afkomstig van ontwikkelingssamenwerkingsbudgetten. Is de Commissie bereid om na te gaan hoeveel middelen van Europese ontwikkelingsbudgetten verdwenen zijn in Zaïre? Is de Commissie bereid om eventueel mee te gaan in een proces tegen Mobutu om die gelden weer vrij te maken uit de enorme tegoeden die kennelijk in Zwitserland en in andere landen op de bank staan zodat het geld weer opnieuw ter beschikking kan komen van de bevolking van Zaïre?

Pinheiro
Mijnheer de Voorzitter, het is belangrijk dat het Europees Parlement weet dat met betrekking tot de samenwerking van de Commissie vrijwel geen gevallen van corruptie zijn vastgesteld. Dat is gemakkelijk te verklaren: het geld gaat naar verleende diensten en uitgevoerde werkzaamheden of naar projecten en dus nooit naar rekeningen van begunstigden. Waar dat gebeurt, bijvoorbeeld met STABEX, is de controle zo streng dat corruptie van enige omvang virtueel onmogelijk is. Toch hebben wij onze diensten verzocht de situatie grondig te onderzoeken om er zeker van te zijn dat het door ons beschikbaar gestelde geld goed is gebruikt en niet heeft gediend om de bankrekeningen van de heer Mobutu aan te dikken.
Betrekkingen tussen Turkije en Irak
Van den Broek
Voorzitter, wij spreken over de situatie in Noord-Irak. Door de Europese Unie is op 16 mei jongstleden een verklaring uitgegeven over de activiteiten van het Turkse leger in Noord-Irak. Alhoewel er begrip kan worden opgebracht voor het feit dat optreden tegen groeperingen die terroristische activiteiten voorbereiden of uitvoeren is door de Europese Unie ook duidelijk gemaakt dat een oplossing voor het Koerdische probleem ten slotte alleen langs politieke weg mogelijk is. Er is een dringend beroep gedaan op Turkije om de grootst mogelijke terughoudendheid te betrachten en de mensenrechten te respecteren. Er is aan Turkije gevraagd zijn troepen zo snel als mogelijk terug te trekken uit Noord-Irak. Door de Turkse autoriteiten is aangegeven dat geen permanente militaire presentie in Noord-Irak wordt beoogd en dat alle maatregelen zijn genomen om de burgerbevolking te ontzien. Uiteraard zal in de praktijk moeten blijken of deze toezeggingen ook daadwerkelijk kunnen worden nagekomen.
De huidige situatie in Noord-Irak belemmert in belangrijke mate de humanitaire hulpverlening die door de Europese Commissie via ECHO aan dat gebied wordt verleend. In 1997 is in totaal voor omstreekts tien miljoen ecu aan projecten voorzien die grotendeels via non-gouvernementele organisaties en dikwijls onder moeilijke omstandigheden moeten worden uitgevoerd. Het spreekt vanzelf dat om die reden een spoedige terugtrekking van het Turkse leger van belang wordt geacht.

McMillan-Scott
Mijnheer de Voorzitter, het is duidelijk dat de situatie in Turkije verslechtert. Wij moeten de actie van het leger betreuren. In september 1996 heeft het Europees Hof voor de rechten van de mens het leger immers schuldig bevonden aan een reeks mensenrechtenschendingen en heeft het Parlement amper drie dagen later zijn bekende resolutie aangenomen waarin staat dat de democratie en de activiteiten ten gunste van de mensenrechten in Turkije moeten worden ondersteund. Samen met Piet Dankert hebben wij ons daarvoor ingespannen.
Nu de situatie in Ankara verslechtert, zou het leger wel eens een staatsgreep kunnen plegen. Welk standpunt zou de Europese Unie in dat geval innemen?

Van den Broek
Ik weet niet of het verstandig is om hier een militaire staatsgreep in Turkije aan te kondigen. Evenmin of het verstandig is om te speculeren wat de opstelling zal moeten zijn tegenover een dergelijke coup. Laten wij duidelijk zijn. Een land als Turkije dat met name in de afgelopen maanden ons opnieuw zo duidelijk heeft willen herinneren aan het feit dat het kwalificeert, zij het op lange termijn voor Europese Unie-lidmaatschap, zou niet een land moeten zijn dat zijn interne politieke problemen middels staatsgrepen oplost. Ik wens dat ook, eerlijk gezegd, niet te verwachten. Wat niet wegneemt dat de interne politieke spanningen in Turkije ook vanuit het buitenland duidelijk waarneembaar zijn. Maar wij moeten toch hopen net zozeer dat ik heb gepleit voor een oplossing van het Koerdische probleem via politieke middelen, er des te meer reden is om ervoor te pleiten dat ook interne politieke spanningen van een politieke en niet van een militaire oplossing worden voorzien.

Roth
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, u weet dat vele collega's in het Parlement hun instemming met de douane-unie met Turkije hebben gekoppeld aan de vervulling van de eis dat Turkije zich onmiddellijk uit Noord-Irak zou terugtrekken. De vorige operatie vond in 1995 met 30.000 soldaten en ongeveer 50 tanks plaats. De huidige operatie is, zoals u ongetwijfeld weet, veel omvangrijker. Er zijn 50.000 soldaten, 250 tanks, F4- en F16-bommenwerpers, alsook Cobra-helikopters ingezet. Er zijn geen aanwijzingen dat er binnen afzienbare tijd een terugtrekking plaats zal vinden. Ik vraag u, mijnheer de commissaris, of deze interventie volgens u verenigbaar is met het volkenrecht? Wat denkt de Commissie concreet te doen om de terugtrekking van de Turkse militairen af te dwingen en wat bedoelt u, mijnheer de commissaris, als u zegt dat Turkije tot terughoudendheid werd aangemaand? Wat betekent "terughoudendheid" ? En hoe kan de handhaving van de mensenrechten van de burgerbevolking volgens u daadwerkelijk worden gewaarborgd?

Van den Broek
Zoals wij weten is deze inval in Noord-Irak niet de eerste Turkse militaire actie tegen het noorden van dat land waar, zoals u ook weet, een machtsvacuüm heerst, waar geen normaal bestuur wordt uitgeoefend, waar Koerdische groeperingen elkaar het leiderschap betwisten en waar één van die Koerdische groeperingen volgens Turkse zeggen een beroep heeft gedaan op Turkije om te komen helpen zich te weer te stellen tegen acties van de PKK in Noord-Irak. Wij hebben een dergelijke situatie ook in de voorbije jaren zien plaatsvinden. En ook toen, evenals nu, heeft de Europese Unie aan de ene kant gesteld dat wij met kracht elke vorm van terroristische actie, ondernomen door PKK of andere groeperingen, categorisch afwijzen. Tegelijkertijd dat wij ook erkennen dat Turkije het recht heeft om zijn eigen bevolking tegen terroristische actie te beschermen. Maar dat bij een dergelijk optreden de regels en beginselen van de rechtsstaat in acht dienen te worden genomen. De elementaire beginselen van mensenrechten dienen te worden gerespecteerd. En dat met name wanneer het gaat om militaire actie elke vorm van excessief geweld waarbij er geen evenredigheid meer bestaat tussen doel en middelen, moet worden afgekeurd.
Ten slotte, dat het hart van dit probleem, de kwestie van de niet-opgeloste Koerdische problematiek, er om vraagt dat er een begin wordt gemaakt met een politieke oplossing van dat conflict, omdat wij in een militaire oplossing niet geloven. Afdwingen kunnen wij weinig, zeg ik tegen de geachte afgevaardigde in dit opzicht, wat wij wel kunnen doen is Turkije duidelijk maken dat de Europese Unie en de internationale gemeenschap de wijze waarop met dit conflict wordt omgegaan zeer zorgvuldig blijft volgen en met name ten aanzien van een land met wie wij nu reeds gedurende zo lange tijd over deze problematiek in dialoog zijn en met name ten aanzien van een land dat in zijn relaties naar de Europese Unie toe vraagt om verdere toenadering en zelfs verdere integratie. Ik hoop nogmaals dat juist die Turkse aspiratie voor haar ook aanleiding is om wat dat betreft de zorg die is uitgesproken door de Europese Unie ook over deze militaire actie en de oproep om die zo snel mogelijk te beëindigen, om daar dan ook gehoor te geven.

Green
Mijnheer de Voorzitter, enkele weken geleden bracht een delegatie van mijn fractie onder mijn leiding een bezoek aan Ankara, waar wij een onderhoud hadden met generaal Cevic Bir, de adjunct-stafchef van de Turkse strijdkrachten. Tijdens dat onderhoud verklaarde generaal Cevic Bir dat het leger volgens hem in het Koerdische gebied alles had gedaan wat het kon en dat nu een politiek initiatief nodig was om een aantal problemen van de Koerden in die gebieden aan te pakken. Amper enkele weken later stellen wij vast dat 50.000 Turkse soldaten Noord-Irak binnenvallen om af te rekenen met wat zij het PKK-terrorisme in die gebieden noemen.
Dat doet mij terugdenken aan de beloften van Tansu Çiller, toen premier en nu minister van buitenlandse zaken van Turkije, die zei dat zij een dam was tegen de installatie van een islamitische regering in Turkije. Nu is zij lid van een regering met een islamitische premier. Is de heer Van den Broek het er met mij over eens dat het Europees Parlement, de Commissie en de Raad door de Turkse militaire en civiele autoriteiten zijn gemanipuleerd en dat wij de dubbelhartigheid van de Turkse regering en het Turkse leger ten aanzien van de Turkse bevolking aan de kaak moeten stellen?

Van den Broek
Ik denk dat de Europese Unie de Turkse regering weinig meer behoeft duidelijk te maken. Voor wat betreft ons standpunt en waar wij op aandringen wat wij categorisch afwijzen, namelijk elke daad van terrorisme van de PKK enerzijds en tegelijkertijd wat wij evenmin accepteren namelijk excessief geweld of een systematisch grove schending van mensenrechten als het gaat om het bestrijden van het fenomeen ook van terrorisme. Ik denk niet dat wij daar meer duidelijkheid over kunnen geven.
Ik hoor mevrouw Green ook het aantal noemen van 50.000 militairen. Ik vind het aantal eerlijk gezegd minder belangrijk. Andere onafhankelijke bronnen spreken van 30.000. De Turkse autoriteiten zelf noemen in het geheel geen aantallen. Het feit blijft dat er sprake is van een militaire interventie op naburig grondgebied dat overigens niet onder de controle staat van de centrale autoriteiten in Irak.
Ik kan het Parlement alleen toezeggen dat wij in onze geregelde contacten en dialoog met Turkije zullen blijven aandringen ook op datgene wat dit Parlement vraagt en dat is namelijk om uit de voortgaande bedreiging die uitgaat van de PKK via haar terroristische actie ook een keer de conclusie te willen trekken dat een begin moet worden gemaakt met het spreken over een politieke oplossing. Daar schuilt uiteindelijk natuurlijk een oplossing in ook voor wat betreft dit militair optreden dat wij als zodanig afwijzen.

Alavanos
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de commissaris vragen of hij van mening is dat de Turkse actie in Irak een op zichzelf staande herhaling van een gebeurtenis is, of dat deze onderdeel uitmaakt van een algemenere Turkse agressie buiten haar eigen grenzen.
Is het toeval dat Turkije elke 5, 6 maanden een inval doet in Irak? Is het toeval dat een deel van de Republiek Cyprus nu al meer dan 20 jaar lang door Turkse troepen bezet wordt? Is het toeval dat Turkije zich dreigend opstelt tegenover zijn westelijke buurland, Griekenland, en dat deze dreigingen verband houden met de Griekse territoriale integriteit?
Wat is het antwoord van de Europese Unie op deze algemene agressieve houding van Turkije, doet het de Europese Unie iets, welke voorzorgsmaatregelen neemt zij? In het bijzonder wat betreft de Koerdische kwestie - de commissaris had het immers ook over het terrorisme van de PKK - wil ik hem vragen of de Europese Unie net zoals in Tsjetsjenië en Joegoslavië bereid is voorstellen te doen voor de tweezijdige politieke oplossing van de Koerdische kwestie.

Van den Broek
Niet alleen heeft Turkije thans en ook in het verleden duidelijk uitgesproken geen enkele, ik herhaal geen enkele, territoriale aspiratie te koesteren ten aanzien van het grondgebied van Irak.
Er is ook geen enkele aanleiding voor ons om te veronderstellen dat een dergelijke aspiratie zou bestaan omdat die ook volkenrechtelijk op geen enkele manier te verdedigen zou zijn. Ik wil er ook van uitgaan dat datgene wat Irak doet uitsluitend en alleen te maken heeft met wat zij menen te moeten doen met de middelen die zij gerechtvaardigd achten om de terroristische dreiging van de PKK die onloochenbaar is, laten wij ook dat in eerlijkheid vaststellen, om zich daar tegen te verweren althans die meer in de kern aan te pakken. Het feit dat dit op naburig grondgebied geschiedt, wordt in feite uitsluitend en alleen mogelijk gemaakt door de uitzonderlijke situatie waarin Irak zelf verkeert waarbij het noordelijk deel van dat land met zijn zeer getroffen bevolking al vanaf het begin van de jaren '80 toen het conflict tussen Iran en Irak begon, de enige mogelijkheid heeft om dat te doen omdat er geen bestuur is, omdat er geen centrale controle is vanuit de hoofdstad in Irak op dat grondgebied.
Wat wij voor de Koerden kunnen doen en voor de Koerdische problematiek is in feite niet veel anders dan druk op de Turkse regering uitoefenen om de dialoog aan te gaan met representatieve krachten van die groepering om te zien of niet perspectief kan worden geboden naar een politieke oplossing.
U weet dat ook op dat punt buiten Turkije geregeld pogingen worden ondernomen om groeperingen bijeen te krijgen om daarover te denken en daarover te praten. Als ik mij niet vergis dan zal er ook binnenkort ook in Nederland opnieuw een dergelijk seminar met verschillende vertegenwoordigers plaatsvinden.

Lindqvist
Ik vind de antwoorden van de Commissaris veel te vaag. Wij zijn een Douane-unie met Turkije aangegaan. In dit verband heeft Turkije zich er toe verplicht te voldoen aan bepaalde door ons gestelde eisen op het gebied van democratie. Sinds het aangaan van de Douane-unie is de situatie in Turkije onafgebroken slechter geworden. Wij hebben deze kwestie keer op keer aan de orde gesteld en elke keer onbevredigende antwoorden van de Commissaris gekregen. Ik vind het tijd dat er strenge eisen worden gesteld aan deze verdragspartner, die haar eigen bevolking in haar eigen land aanvalt, terwijl wij maand naar maand naar haar blijven luisteren.
Mijn vraag luidt: is de Commissaris bereid om een termijn vast te stellen waarbinnen het afgelopen moet zijn met deze aanvalsoorlog van Turkije tegen de Koerden? En als dat niet gebeurt, is de Commissaris dan bereid om een voorstel te doen de Douane-unie met Turkije te ontbinden?

Van den Broek
Als de geachte afgevaardigde vraagt om een ultimatum te stellen met als sanctie de opheffing van de douane-unie dan kan men zich toch ook enerzijds afvragen welke druk daar daadwerkelijk van uit zou gaan, gezien het feit dat de Europese Unie thans mede als gevolg en dankzij deze douane-unie een enorm handelsoverschot heeft met Turkije. Maar helemaal los van dat argument, ik dacht dat ook dit Parlement zich wel bewust is van de zorgvuldige wijze waarop met name ook de Europese Commissie de relaties van de Unie met Turkije in het afgelopen jaar heeft geëvalueerd, heeft gevolgd en aanbevelingen heeft gedaan voor een heel zorgvuldig beleid in de richting van Turkije bestaande uit tal van verschillende componenten. In discussie met het Parlement ten slotte ook is geconfronteerd met de wens van het Parlement om alle vormen van financiële steun of financiële instrumenten voorshands te bevriezen wanneer die instrumenten niet zou worden aangewend, direct of indirect, ter verbetering van de mensenrechtensituatie in Turkije. Ik denk dat onder die omstandigheden het minder zinvol en ook minder effectief zou zijn om thans met wat ik toch geneigd ben te zien als wilde slagen in de lucht, Turkije te dreigen met verdergaande sancties indien binnen een bepaald tijdstip geen eind is gemaakt aan deze actie tegen de terroristische PKK. Dat laat onverlet de politieke uitspraken die eerder zijn gedaan door de Europese Unie en ook de toezegging aan dit Parlement dat wij ons zullen blijven beijveren voor verbetering van deze situatie.

Dankert
De commissaris heeft gezegd en daarbij ook in feite herhaald wat ook de Raad van ministers al gezegd heeft dat er een politieke oplossing moet komen voor het Koerdische probleem. Tijdens de Associatieraad, en dat is toch al weer van voor de invasie in Irak, heeft mevrouw Ciller dat vierkant van de hand gewezen. Tegelijkertijd is er op dit ogenblik een dreigende regeringscrisis in Turkije. Tegelijkertijd zegt de Commissie: ja, er zijn wat particuliere initiatieven gaande die kunnen alleen maar onderschreven worden, daar ben ik het mee eens. Wij volgen de situatie zorgvuldig. Maar als ik optel het Koerdische probleem en de bedreigingen in de interne situatie in Turkije dan is de situatie daar dermate ernstig dat ik de vraag wil stellen aan de commissaris of het hem ook niet lijkt of in het kader van de EU, en bijvoorbeeld van de NAVO, verdergaande initiatieven nodig zijn dan die op het ogenblik lopen.

Lambrias
Mijnheer de Voorzitter, ik heb veel achting voor de heer Van den Broek, maar ik moet toch bekennen dat ik niet begrijp hoe deze enorme inbreuk op het internationaal recht, deze schending van grenzen, dit binnendringen in een ander land kan worden goedgepraat door te stellen dat de Iraakse regering geen controle op dat gebied uitoefent.
Mijn land heeft in het verleden in feite precies dezelfde soort invasie door rebellerende elementen van een ander land meegemaakt, maar heeft nooit gemeend de wereldorde op haar kop te kunnen zetten door de grenzen af te schaffen. Als dus deze overtreding van Turkije, in combinatie met haar dreigementen jegens andere landen goedgepraat wordt met het ongefundeerde argument dat de Koerdische opstand een daad van terrorisme is, krijgt Turkije a priori al een vrijbrief en betekent het feit dat deze schendingen worden getolereerd een aanslag op dit Parlement.

Van den Broek
Ik hoop dat wij het in dit Parlement eens zijn en eens blijven dat ongeacht de gerechtvaardigdheid van politieke claims, al steunen wij bijvoorbeeld het separatisme van de PKK op geen enkele manier, die politieke claim wordt door ons niet gesteund, wat wel gesteund wordt is iets van erkenning van culturele identiteit en dergelijke. Maar zelfs wanneer het gaat om gerechtvaardigde claims zullen wij het nastreven van die doelstellingen met terroristische middelen categorisch en onverkort blijven afwijzen. Dat de PKK zich daaraan schuldig maakt dat dient gewoon te worden erkend.
Nu herhaal ik nog eens: wanneer vanuit het Parlement gevraagd wordt: maar wat kunnen wij nog additioneel doen om druk op Turkije uit te oefenen. Zowel de heer Dankert als de heer Lambrias zijn er zeer wel mee bekend dat er enorm sterk diplomatiek en politiek geopereerd wordt thans in de dialoog met Turkije. Zowel daar waar het gaat om te trachten een opening te maken in de getroubleerde verhoudingen tussen Griekenland en Turkije als het gaat om de disputen in de Egeïsche Zee. Er wordt een enorm politiek-diplomatiek offensief ondernomen om te trachten de beide gemeenschappen op Cyprus, althans de regering van Cyprus en de Turks-Cyprioten, via hun leiders aan één tafel te krijgen voor midden van dit jaar om onderhandelingen te starten over een politieke oplossing voor Cyprus.
Ten derde, wij zijn geregeld bezig in overleg met de Turkse regering om te trachten eerdere toezeggingen die zijn gedaan ten aanzien van het introduceren van nieuwe wetgeving ter bevordering en betere bescherming van de mensenrechten in Turkije gepresenteerd en door het Parlement aangenomen te krijgen.
Ik hoop dus dat de geachte afgevaardigden van van mij willen aannemen dat de motivatie om ten aanzien van Turkije op verbetering in al deze situaties om die aandrang op te voeren dat die volstrekt aanwezig is. Ik zeg alleen als het gaat om thans te proberen een oplossing met name ten aanzien van de Koerdische problematiek, waarvan ik de heer Dankert graag nageef dat die aan Turkse zijde niet als een echt probleem wordt ervaren en wellicht hier en daar zelfs wordt ontkend als een probleem, men ziet slechts het probleem van het terrorisme maar niet het achterliggende als een Koerdisch probleem, dat wij daar op dit moment geen oplossing voor kunnen forceren.
Dat alles neemt niet weg dat wat ik in mijn eerste antwoorden heb gezegd ten aanzien van de signalen richting Turkije over de noodzaak om deze militaire actie zo spoedig mogelijk te beëindigen, onverkort overeind blijft.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer de commissaris.
Het debat over deze kwestie van orde is gesloten.

Buitensporige tekorten - Economisch beleid
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende verslagen:
A4-0181/97 van de heer Christodoulou, namens de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid, over: I. de aanbeveling voor de tweede lezing betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van een verordening van de Raad (C4-0174/97-96/0247(SYN)) over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid, en II. het verslag over een voorstel voor een verordening van de Raad (6931/2/97 - C4-0182/97-96/0248(CNS)) over bespoediging en verduidelijking van de tenuitvoerlegging van de procedure bij buitensporige tekorten; -A4-0184/97 van mevrouw Randzio-Plath, namens de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid, over de aanbeveling van de Commissie (COM(97)0168 - C4-0190/97) inzake de globale richtsnoeren voor het economisch beleid van de lidstaten en de Gemeenschap voor 1997.
Christodoulou
Mijnheer de Voorzitter, op 28 november vorig jaar heeft ons Parlement in eerste lezing de resoluties over het stabiliteitspact aangenomen waarin twee voorstellen voor verordeningen werden behandeld. Het eerste was een voorstel voor een verordening over de versterking van het toezicht op begrotingssituaties, en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid; dit valt onder de samenwerkingsprocedure. Het tweede was een voorstel voor een verordening over de verduidelijking van de tenuitvoerlegging van de procedure bij buitensporige tekorten; dit valt onder de raadplegingsprocedure.
Zoals u weet is op de Europese Raad van Dublin van 13 en 14 december 1996 politieke overeenstemming bereikt over de algemene beginselen en de voornaamste elementen van het stabiliteitspact. Daarbij verzocht de Europese Raad om opstelling van een resolutie waarin de verplichting van de lidstaten, de Commissie en de Raad werd vastgelegd om het Verdrag en het stabiliteitspact strikt toe te passen.
Vervolgens werd op de buitengewone Raad van ministers van Economische Zaken en Financiën te Noordwijk in principe overeenstemming bereikt over de teksten van de twee voorstellen voor een verordening en de ontwerpresolutie van het Europees Parlement en deed de Raad ons Parlement het gemeenschappelijk standpunt over het eerste voorstel toekomen, terwijl hij bovendien om nieuw overleg over het tweede voorstel vroeg.
Tijdens de voorbereiding van de amendementen die hier ter behandeling staan, zijn de volgende punten in overweging genomen:
Ten eerste de politieke wil die op de Europese Raad van Dublin werd uitgesproken.
Verder het besluit van de Europese Raad om het stabiliteitspact correct toe te passen, en tevens het feit dat de Raad dit pact omdoopte in het Pact voor stabiliteit en groei. De kwaliteitsverbetering die deze nieuwe naam suggereert wordt helaas niet weerspiegeld in de teksten die de Raad van ministers van Economische Zaken en Financiën ons heeft gestuurd. De naam is veranderd, maar de inhoud is ongeveer hetzelfde gebleven.
In de verordening over het toezicht is een nieuwe bepaling opgenomen voor de lidstaten die niet aan de derde fase van de EMU deelnemen. In het oorspronkelijke voorstel van de Commissie was alleen bepaald dat de lidstaten die aan de derde fase van de EMU deelnemen stabiliteitsprogramma's konden indienen, maar nu is er ook een apart deel waarin staat dat ook de niet-deelnemende landen convergentieprogramma's kunnen indienen. Wij hebben hierover een amendement ingediend dat ik straks zal toelichten.
Wij vinden dat het stabiliteitspact functioneel moet zijn. En om functioneel te kunnen zijn moet het uitvoerbaar en vertrouwenwekkend zijn. De regelingen die getroffen zullen worden moeten deze kant uitgaan. De voorgestelde regelingen zijn echter zo star en zo automatisch en mechanisch van aard, dat ze geheel voorbijgaan aan het dynamische karakter van de economische en met name de monetaire verschijnselen. Daardoor wordt het moeilijk deze regelingen consequent toe te passen en loopt dientengevolge ook de geloofwaardigheid van de verordeningen en het pact zelf averij op.
Het voorstel voor een verordening over de tenuitvoerlegging van de procedure bij buitensporige tekorten voorziet in het opleggen van een strafmaatregel in de vorm van een deposito dat in een boete kan worden omgezet. Wij hebben hier heel veel moeite mee, omdat het oorspronkelijke Commissievoorstel bepaalde dat de opbrengst van de genoemde strafmaatregel - boete plus rente - op de communautaire begroting moest worden ingeschreven, terwijl de Raad nu van plan lijkt te zijn dit bedrag te gaan verdelen over de lidstaten die geen buitensporige tekorten hebben - zo luidt althans het voorstel. Dit is wel heel raar, maar ik zal daar nu verder niet op ingaan; ik meld u alleen maar dat er tot dusver nog geen rechtsgrondslag en geen duidelijke procedure gevonden is om deze wens van de Raad te verwezenlijken. Hoe het ook zij, ook al heeft de Raad in dezen nog geen definitief standpunt ingenomen, toch is het nuttig ons amendement op dit punt aan te nemen, zoals dat door de Begrotingscommissie is ingediend, omdat daarin de wil van het Parlement tot uitdrukking komt om het beginsel van de eenheid van de begroting te handhaven. Dat is een heel fundamenteel begrip dat we tot elke prijs overeind moeten zien te houden. Gezien het feit echter dat het de Raad nauwelijks lukt een rechtsgrondslag te vinden, is het heel waarschijnlijk - maar ik sla er maar een slag naar, hoor - dat hij de bovengenoemde bedragen liever in de begroting inschrijft en dat vervolgens bij de verdeling ervan politieke verplichtingen worden aangegaan en de desbetreffende begrotingsbepalingen later worden gewijzigd. Dat neemt echter niet weg dat wij dit amendement kunnen aannemen, ook al slaat dat op een tekst die nog niet definitief is.
Onze amendementen zijn dus bedoeld om het pact op zijn hoofdpunten te verbeteren. In het bijzonder gaat het daarbij om de volgende punten:
Ten eerste brengen ze, geheel in de geest van artikel D van de gemeenschappelijke bepalingen van het Verdrag, de resolutie van de Europese Raad tot haar juiste proporties terug. Deze resolutie moet politieke richtsnoeren geven voor de consequente en tijdige toepassing van het stabiliteitspact, maar maakt geen deel uit van de artikelen en heeft derhalve geen wetgevende inhoud. Het is gewoon een algemene politieke leidraad.
Ten tweede voeren onze amendementen het begrip openbare investeringsleningen in, die een beslissend onderdeel vormen van de economische groei en ontwikkeling. Op die manier geven wij wezenlijk inhoud aan het begrip ontwikkeling, een begrip dat door de Europese Raad van Dublin aan het pact is toegevoegd. En het doet mij deugd te kunnen zeggen, mijnheer de Voorzitter, dat zowel de Raad als de Commissie ermee ingestemd heeft dit in de artikelen van de verordeningen op te nemen.
Ten derde worden dankzij onze amendementen de bepalingen voor de convergentieprogramma's realistischer en wordt in de verordening over het toezicht het begrip ondersteuning van de niet aan de derde fase deelnemende lidstaten ingevoerd; deze steun is bedoeld als bescherming tegen speculaties in het kader van het nieuwe wisselkoersmechanisme, bescherming dus namens de instellingen van de Europese Unie in gevallen van agressieve speculaties. Verder worden er ook speciale gevallen omschreven, zoals dat uitgaven in verband met de bescherming van de territoriale onschendbaarheid van de lidstaten ertoe leiden dat een tekort niet als buitensporig wordt aangemerkt.
Ten vierde maken onze amendementen enige flexibiliteit mogelijk, en die is absoluut noodzakelijk om een functioneel, uitvoerbaar en vertrouwenwekkend stabiliteitspact te krijgen. Dit neemt echter niet weg dat het pact niet strikt moet worden uitgevoerd, laat ik dat wel even duidelijk stellen, mijnheer de Voorzitter.
En als laatste houden onze amendementen een fundamenteel begrotingsbeginsel in stand, zoals ik zojuist al zei, door de boetes en de rentes binnen de communautaire begroting te houden. Dit zijn de fundamentele beginselen die aan onze amendementen ten grondslag liggen en ik beveel het Parlement aan ze aan te nemen. Ze zijn allemaal in de tekst opgenomen en door de Begrotingscommissie goedgekeurd.
Gezien de ontwikkelingen tot dusver, de behoefte aan stabiliteit voor de euro en de behoefte aan uitvoerbare bepalingen, hebben we het aantal amendementen getracht te beperken, zodat alleen die aspecten aan bod komen die als onmisbaar worden beschouwd. Daarom wil ik het Parlement ook niet aanbevelen de amendementen aan te nemen die niet door de commissie economische zaken zijn goedgekeurd, behalve dan de amendementen over een technische kwestie, die ik zojuist onder ogen heb gekregen; daarover zal ik later mijn standpunt kenbaar maken.
Samenvattend leg ik u als rapporteur voor: de wijziging van het gemeenschappelijk standpunt inzake de verordening over het toezicht, alsmede het advies inzake de verordening over de tekorten, overeenkomstig de amendementen die door onze commissie zijn goedgekeurd. Daarmee kan de tweede lezing worden afgesloten.
Ter afronding van mijn interventie wil ik nog even kwijt dat dit onderwerp politiek en economisch gezien belangrijk is, en dat als wij hier afwijzend tegenover staan dit misschien wel eens een verkeerde indruk naar de buitenwacht zou kunnen wekken, als zou het Europees Parlement geen belangrijke besluiten kunnen nemen. Daarom hoop ik dat de besluiten die in de onderhavige resolutie vermeld staan op een zo breed mogelijke instemming en steun kunnen rekenen. Belangrijkste voorwaarde daarvoor is dat zowel de Commissie als de Raad, die op dit moment helaas niet aanwezig is, de verplichting aangaan om op de volgende bijeenkomsten van de Raad de goedgekeurde voorstellen uit te voeren. Dat zijn de voorstellen die verband houden met de resolutie van de Europese Raad, met de ontwikkelingsaspecten en de openbare investeringen, en met de overige elementen die zijn aangenomen tijdens de trilaterale dialoog en de daaropvolgende contacten die wij met de Raad en de Commissie gehad hebben. Wij bevelen u volkomen te goeder trouw aan deze twee verordeningen aan te nemen. Ik heb goede hoop, of liever gezegd, ik ben overtuigd dat zowel de Commissie als de Raad zich ertoe zullen verbinden de verplichtingen die zij ten overstaan van ons zijn aangegaan, na te komen.

Randzio-Plath
Mevrouw de Voorzitter, de economische ontwikkeling en bovenal de ontwikkeling van de werkgelegenheid in de Unie kunnen niet anders dan grote bezorgdheid wekken. Daarom zijn de globale richtsnoeren voor het economisch beleid van de lidstaten en de Gemeenschap van bijzonder groot belang. Ik denk dat wij de afgelopen jaren onvoldoende gebruik hebben gemaakt van deze globale richtsnoeren om echt tot meer onderlinge afstemming, meer samenhang in het Europees economisch beleid met een effect op maatregelen zowel in de overheidssector als in de particuliere sector te komen. Daarom moeten wij dit jaar - één jaar vóór wordt beslist met welke landen de monetaire unie van start zal gaan - heel bijzondere aandacht schenken aan de wijze waarop deze globale richtsnoeren zijn opgesteld. Ik betreur ten zeerste dat de Commissie in feite denkt dat, op voorwaarde dat de doelstellingen stabiliteit van de geldwaarde en consolidering van de begrotingen maar worden nagestreefd en in acht genomen, de toename van de investeringen, de door ons gewenste groei en bijgevolg ook een halvering van de werkloosheid tegen het jaar 2000 ons zomaar in de schoot zullen worden geworpen.
Ik vind dat niet voldoende, maar integendeel volslagen ontoereikend om de uitgangspunten van het beleid, die dit Parlement ook verbinden, in alle resoluties door te zetten. Globale richtsnoeren voor het economisch beleid moeten derhalve op meer berusten dan alleen maar een herhaling van de beginselen waarop de convergentiecriteria berusten. Ik juich het weliswaar toe dat de Commissie, zoals het Parlement heeft gevraagd, de overheidsmiddelen op productieve investeringen wil richten en in zoverre ook een stap verder gaat dan in haar commentaar op de economische ontwikkeling van vorig jaar. Ik ben van oordeel dat wij ons veel meer dan tot dusver in de globale richtsnoeren is gepland, op aanmoediging van investeringen moeten concentreren. Wij hebben benchmarking voor investeringen nodig, wij hebben om zo te zeggen een oriëntatiepunt nodig, want als we zien dat alleen al in de Bondsrepubliek Duitsland de investeringen vorig jaar van 18 miljard tot 1, 1 miljard zijn gekrompen, dan is het duidelijk in wat voor een zwakke positie wij ons bevinden. Wij zullen alleen maar tezamen uit dit dal geraken.
Op één punt zou ik nogmaals de nadruk willen leggen: juist omdat het zo belangrijk is dat wij gemeenschappelijk optreden, moeten deze richtsnoeren veel bindender zijn, opdat ze ook concreet kunnen worden toegepast en omgezet. Daarom is het naar mijn mening belangrijk dat de koers zo wordt uitgezet dat het werkgelegenheidsbeleid de doorslaggevende dimensie voor alle andere beleidslijnen wordt. Er is dan ook om zo te zeggen een integratie van de globale richtsnoeren voor het economisch beleid en voor het werkgelegenheidsbeleid nodig om het economisch beleid dat op het scheppen van nieuwe arbeidsplaatsen is gericht beter te kunnen ondersteunen.
Ik vind dat echt belangrijk, want de grondstof van deze Europese Unie is de mens en iedere investering in de mens via kwalificatie, bijscholing, levenslang leren, maar ook via flankerende maatregelen zoals onderzoek en ontwikkeling en aanmoediging van innovaties zal ons helpen om in de Europese Unie werkelijk vorderingen te maken. Wij moeten er telkens weer op wijzen dat de besluiten van de Topbijeenkomsten te Essen en Dublin nog altijd niet ten uitvoer zijn gelegd. Daarom moeten wij de randvoorwaarden veranderen, hoewel het heel duidelijk is dat de oriëntatie op stabiliteit van de geldwaarde en consolidering van de begrotingen door ons niet ter zijde wordt geschoven, maar integendeel gehandhaafd.
Wij zouden het in het Europees Parlement eens moeten worden over enkele eisen: de overheidsmiddelen moeten beter op productieve investeringen worden gericht, er moet een groter engagement worden verwacht van de particuliere ondernemingen als het om bevordering van economie en werkgelegenheid gaat, de economische beleidslijnen moeten onderling beter worden afgestemd en het beleid van de lidstaten en van de Gemeenschap moet met elkaar in overeenstemming worden gebracht. Wij zouden wel moeten bedenken dat de interdependentie van de nationale economieën onvoorstelbaar is toegenomen en daarom is er natuurlijk geen enkele maatregel in een lidstaat meer die geen effect heeft op de maatregelen in een andere lidstaat.
Ik vind het belangrijk dat de politieke actoren ook duidelijker taal spreken, want alleen als we duidelijke politieke krachtlijnen en 1 januari 1999 als vaste startdatum voor de monetaire unie op een geloofwaardige manier naar voren schuiven, kunnen de economische subjecten opnieuw vertrouwen krijgen. Wij hebben niet alleen meer investeringen en het vertrouwen van de ondernemingen, maar ook het vertrouwen van de bevolking nodig. De spaarquotes in de Europese Unie bereiken nooit geziene recordhoogtes, maar de mensen die geld hebben consumeren niet en de anderen, die geen geld hebben, kunnen niet consumeren. Hieruit blijkt duidelijk dat de stijging van de vraag en de stijging van de koopkracht van de mensen enorm belangrijk zijn.
Ik zou er nogmaals op willen wijzen hoe belangrijk het is dat de factor arbeid eindelijk minder wordt belast, want dat is een weg waarlangs de koopkracht van de mensen echt kan worden verbeterd. Ik hecht daar bijzonder veel belang aan, juist in verband met de maatregelen die met het oog op de randvoorwaarden moeten worden genomen. Ik zou ook nog eens een oproep willen doen om in de Europese Unie via bundeling en oriëntatie van de beleidsvormen naar het doel van een hoog werkgelegenheidsniveau toe te werken. Het moet werkelijk ons streven zijn dat wij in onze beleidsvormen tot synergie-effecten komen die de landen afzonderlijk momenteel niet meer voor hun economie en voor hun bevolking kunnen bereiken.
Daarom vind ik het enorm belangrijk dat de economische beleidsmaatregelen op één doel worden gericht en de structurele en financiële beleidslijnen van de lidstaten worden gebundeld. De lidstaten moeten hunnerzijds eindelijk ook de verplichting nakomen die op hen rust om de aanvullende middelen voor de op arbeidsmarktdoelstellingen gerichte structuurfondsen echt beschikbaar te stellen. Anders heeft Europees beleid weinig zin. De verplichtingen moeten niet alleen op Gemeenschapsniveau, maar ook op het niveau van de lidstaten van de Europese Unie worden nagekomen.

Hernández Mollar
Mevrouw de Voorzitter, met het vuur aan de schenen maar ook met bijzondere belangstelling heeft de Commissie sociale zaken en werkgelegenheid de onderhavige verordeningen bestudeerd. Dat hebben we gedaan vanuit de voor ons meest relevante hoek, uiteraard met de vraag voor ogen naar de mogelijke effecten op de werkgelegenheid, in ons sociale model, van de maatregelen die in beide verordeningen worden voorgesteld om, in verband met de bijzonder spannende fase die voor de Europese Unie steeds dichter naderbij komt, toezicht te kunnen uitoefen op het economisch beleid van de lidstaten en hun begrotingstekorten in de gaten te houden.
De verordeningen geven trouwens aan dat de economische beleidsvormen van de lidstaten parallel dienen op te gaan, met als doel, de monetaire eenwording te versterken, want met onderling verschillende economieën die uiteraard geen stabiliteit van prijzen of groei zouden kunnen waarborgen, is het bestaan van één enkele Europese munt immers ondenkbaar. Het is dan ook zonneklaar, dat alleen een stabiele, gecontroleerde begrotingssituatie en convergerende economieën de mogelijkheid scheppen, een gecoördineerd en doeltreffend werkgelegenheidsbeleid te voeren dat daadwerkelijk arbeidsplaatsen weet te creëren.
Overigens ben ik tevens van mening dat de Raad - die de werkloosheidscijfers en de schepping van werkgelegenheid zou moeten betrekken bij de stabiliteits- en convergentieprogramma's - voor het bijstellen van zijn doelstellingen niet zozeer de hoogte dan wel de aard van het tekort zou moeten bestuderen, en derhalve speciale aandacht zou moeten schenken aan de overheidsuitgaven die speciaal gericht zijn op onderwijs, scholing en investeringen in de infrastructuur, welke een positieve impact op de Europese regio's hebben, met name ten tijde van crisis.
Dit is allerminst in tegenspraak met het gegeven dat een gesaneerde begrotingssituatie van fundamenteel belang is om snel te kunnen inspelen op situaties van economische tegenspoed, en tegelijkertijd het begrotingstekort onder controle te houden, wat trouwens de basiselementen zijn van economische groei en de daaruit voortvloeiende groei van de werkgelegenheid. En dat is de strekking van de amendementen die de Commissie sociale zaken en werkgelegenheid op deze verordeningen heeft ingediend.
Voorts is het zaak dat de globale situatie van een land in ogenschouw genomen wordt alvorens het zulke zware boetes op te leggen als die welke in de verordening over begrotingstekorten genoemd worden, een verordening trouwens die naar mijn idee de juiste methode is om bij te dragen tot een grotere geloofwaardigheid van en meer vertrouwen in de toekomstige monetaire unie.
Anderzijds, wat betreft de economische richtsnoeren voor 1997, is er niemand die eraan twijfelt dat de Europese Unie zich op dit moment voor een uitdaging gesteld ziet die alleen maar te vergelijken valt met die van haar eigen ontstaan. De Europeanen, en vooral degenen die hun lot zelf wensen te bepalen, hebben de kans gewaagd hun economisch, menselijk en sociaal potentieel bijeen te brengen om het hoofd te kunnen bieden aan een onbetwistbare vereiste: werken en voortbestaan op een markt met een steeds verdergaande globalisering, een zich steeds verder ontwikkelende technologie en een steeds voortschrijdende interdependentie. De monetaire unie is weer een stap vooruit om onze inspanningen te bundelen. De werkloosheid, het ernstigste probleem van de Unie, is niet alleen in cijfers te meten; het zijn immers mensen die hieronder gebukt gaan, en dan vooral jongeren, vrouwen en oudere of arbeidsongeschikte mannen, die ons zonder enige twijfel ter verantwoording zullen roepen als we er niet in slagen de voornaamste doelstelling van deze hele onderneming te verwezenlijken, namelijk het scheppen van werkgelegenheid.
Bij de ingang van ons Parlement hebben werknemers uit Europa vandaag gepleit voor het opnemen, in het nieuwe verdrag, van een speciale paragraaf voor de werkgelegenheid. Als we deze eis naast ons neerleggen, bewijzen we de Europese Unie een slechte dienst. Langs deze weg kunnen we blijk geven van onze sympathie en solidariteit. Maar situaties zoals die van werknemers die door collega's worden aangevallen, zoals Spaanse vrachtwagenchauffeurs onlangs overkomen is, en anderzijds de verschillen en discrepanties tussen de stelsels voor sociale zekerheid, alsmede de uiterst starre arbeidsmarkt in Europa, vormen een ernstige belemmering voor ons Europees project. Daarom heeft de Commissie sociale zaken en werkgelegenheid, ofschoon zij niet blind is voor de inspanningen die de Commissie zich getroost in de vorm van de belangrijke economische richtsnoeren, wederom haar verontrusting getoond om de hoge werkloosheidscijfers in de Unie. Om de werkloosheid te bestrijden moeten de groei, het concurrentievermogen en de investeringen bevorderd worden, maar ook de interne vraag moet toenemen, en die groeit alleen als er vertrouwen bestaat, en de burger kríjgt dat vertrouwen als de investeringen productief zijn, als de stelsels voor werkgelegenheid en sociale zekerheid doelmatig zijn, en als de werknemer, of dat nu een man of een vrouw is, een billijk en toereikend salaris ontvangt.
Gelukkig lijken economisch beleid en werkgelegenheidsbeleid hand in hand te gaan, een punt waaraan in het stuk van de Commissie een speciale paragraaf gewijd is, met als doel door middel van structurele hervormingen de groei van de werkgelegenheid te stimuleren. Maar dat is niet genoeg. Er moet beter en meer gebruik worden gemaakt van de instrumenten waarmee de Unie zich heeft uitgerust, zoals het comité voor de werkgelegenheid en de arbeidsmarkt, of de meerjarenprogramma's voor een betere coördinatie van economisch beleid en werkgelegenheid; verder is het zaak dat het debat op Europees niveau tussen de sociale partners versterkt wordt.

Willockx
Mevrouw de Voorzitter, geachte collega's, in de Begrotingscommissie hebben wij ons in de eerste plaats beziggehouden met het onderzoek naar de manier van boeking en de manier van aanwending van de boeten die voorzien zijn voor de lidstaten die zondigen tegen de 3 %-regel in de toekomst. Wij hebben ons aangesloten bij de rapporteur Christodoulou om erover te waken er geen procedureslag van te maken om de procedure. Wij vinden dat inderdaad dit stabiliteitspact deel uitmaakt van het globale concept eenheidsmunt en wij wensen daarom constructief mee te werken. Vandaar ook een informele triloog die heeft plaatsgevonden en waar wij onze stem hebben kunnen laten horen naar de Raad. Ik moet hier vandaag nochtans vaststellen dat wij toch staan voor een democratisch moeilijk te aanvaarden procedureprobleem, namelijk te weten welke nu uiteindelijk het standpunt is van de Raad over het al dan niet vinden van een rechtsgrondslag over de manier waarop hij die boeten wil laten terugvloeien naar de ins die niet in overtreding zijn, dus dat wil zeggen zonder de opting out-landen en zonder het land dat in overtreding is.
In de Begrotingscommissie vinden wij dat de manier waarop dit moet gebeuren niet kan en vinden wij dat dit een onaanvaardbaar precedent zou betekenen. Wij verwijzen hiervoor naar andere boeten die bestaan, bijvoorbeeld in de sector van de landbouw of in de sector van de structuurfondsen waar de opbrengst van die boeten uiteindelijk budgettair gecommunautariseerd wordt. Dit is hier nu niet het geval en wij vrezen dat dit precedent in de toekomst, zeker wanneer er in de toekomst flexibiliteit zal worden aangewend op meerdere domeinen, de begroting werkelijk gaat omvormen tot een kakofonie. Vandaar ons sterk aandringen om ons amendement op artikel 16 te laten horen en ook ons sterk aandringen om zo snel mogelijk en ik zou zeggen bij voorkeur voor de stemming morgen, uitsluitsel te krijgen van de Raad in verband met de rechtsgrondslag die hij inroept en waarvan wij op dit ogenblik nog altijd geen duidelijkheid hebben.

de Silguy
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren afgevaardigden, het debat van vandaag biedt ons de mogelijkheid om het Pact voor stabiliteit en groei èn de grote richtsnoeren voor het economische beleid tegelijk te bestuderen. Dat komt goed uit, want de Commissie wenst ze beide ten uitvoer te leggen en zo aan te tonen, dat de uitvoerings- en werkingsvoorwaarden van de Economische en Monetaire Unie een samenhangend geheel vormen. Het Pact en de coördinatie van het economisch beleid verzekeren immers duurzame stabiliteit, groei en werkgelegenheid in Europa.
In de eerste plaats wilde ik een aantal punten uit het Pact voor stabiliteit en groei preciseren. Allereerst hecht ik eraan de heer Christodoulou persoonlijk en namens de Commissie te feliciteren met de kwaliteit van zijn werk, zijn verantwoordelijkheidsgevoel en zijn buitengewoon zinvolle bijdrage tot de definitie van dit pact.
Na de informele bespreking tussen de drie partijen van 6 mei jongstleden, heeft de Commissie zich twee grote zorgen van uw rapporteur eigen gemaakt en zij heeft niet nagelaten in dit opzicht het standpunt van het Europees Parlement vurig bij de Raad te verdedigen. Het betreft, ten eerste, de vaststelling van een beter interinstitutioneel evenwicht binnen het pact en, ten tweede, een grotere rol voor investeringsuitgaven van de overheid.
De Commissie kan dan ook de meeste amendementen van uw rapporteur aanvaarden, namelijk de amendementen 1, 2 en 3 betreffende de resolutie van de Europese Raad, het eerste deel van amendement 4, de amendementen 5 en 8 over de investeringsuitgaven van de overheid, evenals het tweede deel van amendementen 6 en 9, dit alles voor de procedure op grond van artikel 103, lid 5. Ook is de Commissie bereid de amendementen 1, 2 en 4, tweede deel, over te nemen voor de procedure op basis van artikel 104 C.
Een opmerking over de boetes, dat wil zeggen over amendement 5 van deze verordening. Ik wijs u erop dat het Europees Parlement ook zonder besluit van de Raad, uiteraard een amendement op de tekst betreffende de boetes kan aannemen. Ik herinner u eraan, dat het Parlement zich over het gewijzigde voorstel van de Commissie uitspreekt. De Commissie handhaaft op dit punt haar oorspronkelijke voorstel van volledige budgettering. Zij kan het amendement van het Europees Parlement niet overnemen, want zij wil haar onderhandelingsmarge behouden en afhankelijk van de ontwikkeling van de besprekingen in de Raad haar rol handhaven. Niettemin kan ik u verzekeren dat de Commissie het nodige zal doen om de begrotingsprerogatieven van het Europees Parlement volledig in acht te laten nemen en een transparante oplossing te vinden.
De grote richtsnoeren voor het economisch beleid vormen een wezenlijk instrument voor een betere coördinatie van het economische beleid in Europa. Dit jaar kunnen we al de vruchten plukken van de macro-economische strategie, want het herstel zet door. Op basis van deze bemoedigende vaststelling, wijst de Commissie er nog eens op, dat alleen door een strikte inachtneming van de convergentiecriteria de ontspanning van de policy-mix kan worden voortgezet en dat alleen daardoor kan worden bijgedragen tot een duurzame verbetering van de groei en dus tot het scheppen van werkgelegenheid en productieve investeringen in Europa.
In dit verband willen we met de grote richtsnoeren, waarom het Parlement in zijn resolutie over het economisch jaarverslag heeft gevraagd, een nieuwe impuls geven aan de economische strategie van de Europese Unie. De strategie staat in de eerste plaats in het teken van de werkgelegenheid. De Commissie kan de kritiek, dat haar aanbeveling te weinig de nadruk legt op de ontwikkeling van de voorwaarden voor groei en werkgelegenheid, niet over haar kant laten gaan, omdat zij zich uitermate goed bewust is van de ernst van de gesel der werkloosheid in Europa.
Hierover wil ik twee opmerkingen maken. Ten eerste kan men geen arbeidsplaatsen verordenen. Het scheppen van werk is het gevolg van sterke, duurzame en evenwichtige groei. Dankzij de geboekte resultaten die positief zijn wat de convergentie betreft, kunnen we de ontspanning van de policy mix voortzetten, wat goed is voor groei en werk. Tweede constatering: net als het Europees Parlement is de Commissie zich er goed van bewust dat de vraagzijde in een groeiproces een essentiële rol speelt. En als de vraag sneller toeneemt dan het aanbod, of als de vraag kunstmatig wordt gestimuleerd, komen er nieuwe onevenwichtigheden. Dan zijn er weer correcties nodig, die de ontspanning van de policy-mix , dat wil zeggen groei en werk, in gevaar zouden brengen.
Ik denk dat ik mevrouw Randzio-Plath kan geruststellen; persoonlijk vond ik haar een beetje al te pessimistisch, want de vraag, met name de consumptievraag, ontwikkelt zich in Europa beter: + 1, 9 % in 1997, + 2, 4 % in 1998, maar ook de vraag, de investeringsvraag, neemt toe: de investeringen in outillage, aangezien wij + 4, 8 % voor 1997 en + 6, 3 % in 1998 verwachten. Om de nettostijging aan banen te stimuleren, beveelt de Commissie dit jaar dan ook een betere coördinatie van het economisch beleid van de lidstaten aan, met inbegrip van het werkgelegenheidsbeleid. Ik wijs u erop dat er op haar initiatief in1995 al een waarnemingscentrum voor de werkgelegenheid is opgericht. En op basis van de jaarlijks door de lidstaten ingediende programma's is een gemeenschappelijk verslag van de Raad "Ecofin" en van de Raad "Sociale Zaken" door de Europese Raad in zijn vergadering in de maand december aangenomen.
Volgens de Commissie moeten de volgende grote macro-economische actielijnen worden gevolgd. In de eerste plaats moeten innovatie, onderzoek en ontwikkeling bevorderd, en de onderwijs- en beroepsopleidingssysstemen verbeterd worden. Ten tweede is een betere werking van de goederen- en dienstenmarkt noodzakelijk. Daartoe zal de Commissie de Europese Raad van Amsterdam een actieplan voor de interne markt voorleggen. Ten derde moet de arbeidsmarkt verder worden hervormd en de Commissie bedoelt hiermee niet dat dit tot een loonsverlaging moet leiden, maar tot een verstandige aanpassing van de loonstructuur, in lijn met de verschillen in productiviteit. Dus een strategie voor werk, maar ook een strategie voor investeringen, dat is onze aanbeveling.
Evenals het Parlement, heeft de Commissie een nogal teleurstellende constatering moeten doen, hoewel uit de laatste cijfers die ik heb gegeven, blijkt dat dit pessimisme niettemin getemperd mag worden. Het conjunctuuronderzoek toont nu reeds een toenemend vertrouwen van de producenten en het rendement op de investeringen is het hoogste sinds de jaren zestig in de Unie.
De Commissie stelt overigens vast dat de werknemers in loondienst door loonmatiging hebben meegewerkt aan de sanering van het macro-economische kader. Zij acht het nu dan ook absoluut noodzakelijk dat de werkgevers de kansen aangrijpen die de uitstekende economische voorwaarden, en voor de meesten van hen ook hun financiële situatie, hun biedt en weer gaan investeren in werkgelegenheid.
Het herstel van de investeringen moet in de eerste plaats gelden voor de particuliere sector - 85 % van de totale investeringen, nietwaar - en in alle vormen: fysieke en immateriële investeringen en investeringen in mensen. Maar de Commissie beveelt ook aan de investeringsuitgaven van de overheid te handhaven, vooral de investeringen in transeuropese netwerken. U weet dat deze uitgaven van wezenlijk belang zijn om de Unie een duurzaam groeipotentieel op middellange termijn te bieden. Zij vormen een investering in de toekomst van de hele gemeenschap.
Staat u mij ten slotte toe, nog heel snel twee dingen te zeggen, in de eerste plaats dat wij met het Pact voor stabiliteit en groei, en met hetgeen de Commissie van uw amendementen aanvaardt en overneemt, dat wil zeggen inhoudelijk de kern en een groot aantal ervan, nu een evenwichtig compromis hebben bereikt, denk ik. In dit compromis kan het Parlement zijn standpunt ten aanzien van deze essentiële tekst laten gelden. Nu moeten we afronden, want de tijd dringt, willen we de eisen van de agenda in acht nemen.
Laat u me ten slotte nog een antwoord geven op de suggestie van uw rapportrice, mevrouw Randzio-Plath, over de grote richtsnoeren voor een interinstitutioneel akkoord ter uitvoering van artikel 103 van het Verdrag. De Commissie heeft altijd haar bereidheid getoond, een dergelijk akkoord te tekenen, voorzover de Raad hiervoor ook verantwoording zou kunnen nemen. De Commissie heeft in de afgelopen tijd dan ook haar uiterste best gedaan om het Europees Parlement meer bij het multilaterale toezichthoudende proces te betrekken. Ik denk dat het debat van vandaag dit ook bewijst.
Ik wens ten slotte, dames en heren, de noodzaak voor onze beide instellingen te onderstrepen, ons gezamenlijk in te spannen voor de tenuitvoerlegging van dit Pact en van deze aanbevelingen, teneinde de invoering van de euro binnen de voorwaarden en het tijdschema van het Verdrag zo goed mogelijk te begeleiden.

Randzio-Plath
Ik heb niet helemaal begrepen wat de commissaris heeft gezegd en ik zou willen weten of hij eventueel bereid zou zijn de voorstellen van het Europees Parlement in zijn ontwerp van globale richtsnoeren voor het economisch beleid van de Gemeenschap en de lidstaten over te nemen.

Christodoulou
Mevrouw de Voorzitter, ik wil de commissaris bedanken voor het feit dat hij het zojuist gedane voorstel heeft aangenomen en verklaard heeft deze amendementen te zullen aannemen.
Ik wilde hem vragen nog eens na te denken over amendement 4 op de tiende overweging van de eerste verordening, omdat de Commissie in haar eigen standpunt, zoals ze dat aan de Raad heeft voorgelegd, dit amendement had aangenomen. In haar eigen tekst - die ik toevallig in handen kreeg - zegt de Commissie: " whereas this mechanism..." - het gaat hier over het wisselkoersmechanisme, het ERM dus -
... terwijl dit marktmechanisme ook de landen die geen lid van de Economische Monetaire Unie zijn zal helpen om te weerstaan aan de ongerechtvaardigde druk op hun munten op de buitenlandse wisselmarkten.
(EL) Wij zeggen in deze overweging met ons amendement precies hetzelfde, en daarom vraag ik me af waarom de Commissie dit niet aanneemt.
Ik wil de commissaris opnieuw bedanken voor het aannemen van de andere amendementen, maar hem tegelijkertijd dringend verzoeken dit punt nog eens te bekijken en te overwegen of hij dit amendement niet toch kan aannemen.

De Voorzitter
Mijnheer Christodoulou, mevrouw Randzio-Plath, de commissaris krijgt aan het eind van het debat nog eens het woord om op uw vragen te antwoorden. Wij zetten nu eerst het debat voort.

Donnelly, Alan
Mevrouw de Voorzitter, ik dank de twee rapporteurs voor hun verslagen, waarbij ik straks enkele korte opmerkingen zal maken. Eerst zou ik echter tot de heer de Silguy willen zeggen dat de gehele procedure voor het Pact voor stabiliteit en groei een aaneenschakeling is geweest van betreurenswaardige incidenten waarbij men telkens opnieuw heeft getracht het Europees Parlement te beletten aan het debat deel te nemen. Uitsluitend dankzij de veerkracht van dit Parlement zegt de Commissie nu toch dat ze enkele van onze amendementen wil aanvaarden. Ik hoop dat wij voortaan beter met elkaar zullen opschieten als wij ons met deze uiterst belangrijke economische en monetaire aangelegenheden bezighouden.
De uiteenzetting van de heer de Silguy bevat een paradox. Enerzijds had hij het over de algemene economische richtsnoeren en het feit dat de Commissie streeft naar meer onderzoek en ontwikkeling, meer groei en een beter onderwijs. Anderzijds stelt hij ons een Pact voor stabiliteit en "groei" voor, maar is in het pact zelf van die groei geen sprake. Het pact betreft alleen de stabiliteit, wat elke maatregel dreigt te doorkruisen die wij eventueel kunnen nemen om het onderzoek en de ontwikkeling, het onderwijs of de groei te stimuleren. Zoals ook de heer de Silguy weet, kan het stabiliteitspact, als het verkeerd wordt gebruikt, een sterk deflatoir effect hebben, de groei afremmen en de werkloosheid doen toenemen. Daarom verzoek ik de Commissie haar bevoegdheden overeenkomstig het Verdrag betreffende de Europese Unie te gebruiken om te beletten dat het stabiliteitspact wordt misbruikt door diegenen die in de Raad van ministers van economische zaken en financiën de ontwikkeling van de werkgelegenheid in de Europese Unie willen ondermijnen.
Als wij in de Europese Unie groei en stabiliteit willen, moeten wij de investeringen stimuleren. Op dit ogenblik vertegenwoordigen de investeringen 19 % van het BBP. De economen van de Commissie zeggen dat de investeringen tot 25 % van het BBP moeten toenemen. Hoe brengen wij het Pact voor stabiliteit en groei en de vermindering van de leninglasten en budgettaire tekorten in overeenstemming met de onontbeerlijke toename van de investeringen in de Europese Unie? Zelfs de heer Ciampi zegt in zijn verslag over het concurrentievermogen dat de overheidsinvesteringen een sleutelrol spelen in de bevordering van de particuliere investeringen in de Europese economie. De Commissie moet er dan ook voor zorgen dat wij de overheidsinvesteringen bevorderen in plaats van ze te belemmeren om ook de particuliere investeringen en de groei van de Europese economie te stimuleren.
Mijnheer de Silguy, wij zullen aandachtig toezien op wat de Commissie en instanties zoals het Monetair Comité, waar van transparantie of democratische legitimiteit geen sprake is, allemaal doen. Zal de heer de Silguy tegen het Monetair Comité standhouden? Zal hij zijn verantwoordelijkheid overeenkomstig het Verdrag betreffende de Europese Unie op zich nemen?
Ten slotte wil ik nog iets over de werkgelegenheid zeggen. De heer de Silguy heeft gezegd dat wij de werkgelegenheid in de Europese Unie moeten bevorderen. Weldra keuren wij het Pact voor stabiliteit en groei goed. Daarmee creëren wij de definitieve instrumenten voor het monetair beleid. Wij moeten het Europees Investeringsfonds en de leningbehoefte op Europees niveau activeren als compensatie voor de leningen die de lidstaten zelf niet kunnen opnemen. Mijnheer de Silguy, daarom verzoek ik u van nu tot het economisch jaarverslag en de algemene economische richtsnoeren van volgend jaar op te komen voor wat de Commissie en de Europese Raad van Essen zijn overeengekomen en derhalve de initiatieven van de heer Delors en de heer Santer inzake de leningen op Europees niveau te ondersteunen om de investeringen te bevorderen.

von Wogau
Mevrouw de Voorzitter, geachte dames en heren, dit stabiliteitspact is ongetwijfeld een van de belangrijke etappes op de weg naar de Europese monetaire unie en er hangt heel veel af van het antwoord op de vraag of het zal lukken dit stabiliteitspact in Amsterdam tijdig aan te nemen.
Zoals u in het debat hebt gehoord, bestaan er over dit stabiliteitspact meerdere meningsverschillen tussen het Parlement en, in de eerste plaats, de Raad, maar ook de Commissie. Daarom hebben wij onderhandelingen met de Raad gevoerd en wij hebben een zeer constructieve dialoog gehad met de Nederlandse minister van Financiën en fungerend voorzitter van de Raad, de heer Zalm. Het ging om drie kwesties: ten eerste, een veeleer institutionele kwestie, namelijk de verwijzing in ontwerpresolutie van de Raad naar de beide richtlijnen en omgekeerd; ten tweede, de kwestie van de invoering van de gulden regel in het stabiliteitspact, namelijk de door u gekende regel volgens welke de investeringen in de begroting hoger moeten zijn dan de nieuwe schulden. Het derde punt heeft betrekking op de begroting, zoals de heer Willockx ons daarnet zo uitdrukkelijk en uitvoerig heeft uitgelegd. Wij zijn van mening dat er geen speciale begroting voor de boetes in het leven kan worden geroepen, maar dat boetes, als ze worden betaald, naar de begroting van de Europese Gemeenschap moeten vloeien. Dat was het voorwerp van deze onderhandelingen.
Ik meen te kunnen zeggen dat er in de onderhandelingen aanwijzingen zijn dat de Raad ons mogelijkerwijs op twee punten tegemoet zal komen, namelijk in de kwestie van de verwijzing en in de kwestie van de gulden regel. In verband met de begroting heb ik nog geen volledige zekerheid. Naar mijn mening staat het recht echter aan onze zijde, want de juristen van de Raad zoeken nog altijd met een zekere vertwijfeling naar een rechtsgrondslag voor een oplossing en ik geloof dat dit ertoe zou kunnen leiden dat er uiteindelijk toch op ons voorstel zal worden ingegaan.
Tot slot zou ik nog heel uitdrukkelijk willen stellen dat het van enorm groot belang is dat wij nu niet over uitstel van het verslag of iets dergelijks spreken, maar dat wij nu beslissen dat er morgen over wordt gestemd en dat wij ons standpunt bepalen. Ik heb namelijk gehoord dat er in de socialistische fractie een discussie over uitstel, respectievelijk over terugverwijzing naar de commissie is geweest. Ik zou dat uiterst gevaarlijk vinden en het mag in geen geval gebeuren! Wij moeten morgen over het verslag-Christodoulou stemmen.

Giansily
Mevrouw de Voorzitter, waarde collega's, ik denk dat het voor zo'n belangrijk onderwerp absoluut noodzakelijk is, eerst enkele eenvoudige beginselen in herinnering te brengen.
Het grootste probleem dat wij in de meeste van onze landen moeten aanpakken, is dat van de werkloosheid. Welnu, een verbetering van de arbeidsmarkt kan alleen door meer groei geschieden, en groei kan niet worden verordend. Groei is het gevolg van gezonde variabelen. Overheidstekorten hebben nooit banen geschapen, anders zouden wij dat nu wel weten en zou er nu sprake zijn van een krapte op de arbeidsmarkt. De situatie in de Verenigde Staten en in Holland is in dit opzicht veelzeggend.
Zo moet de groei op middellange termijn ook door de vraag worden aangetrokken en gesteund door verstandige investeringen die grotendeels, voor 85 %, van het bedrijfsleven moeten komen. Welnu, wij stellen vandaag vast dat de vraag in Europa op een gezonde basis toeneemt, wat de investeringen zou moeten stimuleren.
Ten slotte is groei mogelijk door productiviteitstoename en moeten wij zeer goed blijven letten op de ontwikkeling van lonen en salarissen en van de tekorten. Om al deze redenen zijn de teksten die wij vandaag bespreken van kapitaal belang voor de toekomst van de Economische en Monetaire Unie. In dat opzicht heeft de, succesvolle, informele vergadering van de Raad in de maand april slechts, als ik het zo mag zeggen, de besluiten van de Europese Raad van Dublin van de maand december juridisch georkestreerd.
Wij zijn er ook van overtuigd dat de zo spoedig mogelijke goedkeuring door het Europees Parlement van de teksten die ons zijn voorgelegd over de buitensporige tekorten en de versterking van het toezicht en de coördinatie van het begrotingsbeleid absoluut noodzakelijk is opdat wij nog op tijd voor de Top van Amsterdam over de eindteksten kunnen beschikken.
In dat perspectief krijgen alle teksten die voor ons van belang zijn, of het nu gaat om het WKM2, het stabiliteitspact of de teksten op grond van de artikelen 103, lid 5 en 104.C, natuurlijk onze instemming, evenals de zeer goede verslagen van de heer Christodoulou.
Mevrouw de Voorzitter, waarde collega's, wat de bestrijding van de buitensporige tekorten betreft stel ik ook vast, dat het voorgestelde systeem zodanig is ontworpen dat het voornamelijk preventief en dissuasief moet werken. Het komt niet over als een systeem dat vooral op sancties uit is.
Ten slotte zouden wij vandaag ook de Commissie willen feliciteren, die het voor elkaar heeft gekregen, dat het begrotingstoezicht voortaan niet alleen per land plaatsvindt, maar ook als geheel op het niveau van de Unie. Dit is een belangrijke verworvenheid, waarmee wij zullen beschikken over een globale begrotingsvisie voor de Unie en dat zal bijzonder nuttig zijn in de multilaterale macro-economische dialoog met de belangrijkste partners van de Europese Unie.

Cox
Mevrouw de Voorzitter, ik spreek hier namens de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij over de verslagen van de heer Christodoulou. Ik ben het volkomen eens met wat de heer von Wogau heeft gezegd en kan dus kort zijn. Wat de kruiselingse verwijzingen tussen de politieke verklaring van de Raad en de verordeningen betreft, vindt ook de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij dat die tot een minimum beperkt moeten zijn. Wat de zogenaamde gouden regel voor de investeringen betreft, zijn wij het eens met de verwijzingen naar artikel 104 (c) in de desbetreffende paragrafen in het voorstel over het multilateraal toezicht.
Wat het stabiliteitspact betreft, vindt de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij het goed dat het Parlement onderstreept dat de rente op deposito's en boetes in het kader van het stabiliteitspact in beginsel tot de eigen middelen moeten worden gerekend. Kortom, ik ben het volkomen met de heer von Wogau eens. Nu de Raad bijkomende verbintenissen heeft aangegaan en gelet op het grote belang van het Pact voor stabiliteit en groei voor de EMU, zal mijn fractie onder geen enkel beding aanvaarden dat de stemming tot morgen wordt uitgesteld.

De Voorzitter
Het gecombineerd debat wordt onderbroken.
Het zal worden hervat na het debat over de resultaten van de Europese Raad van 23 mei 1997.

Europese Raad van 23 mei 1997
De Voorzitter
Aan de orde zijn een verslag van de Raad en een verklaring van de Commissie over de resultaten van de Europese Raad van 23 mei 1997.

Patijn
Mijnheer de Voorzitter, ik dank u hartelijk dat ik hier vandaag aanwezig mag zijn. Dit is de eerste keer dat ik mag optreden in uw nieuwe onderkomen. Ik hoop dat de toekomst van de Europese Unie er even florissant uitziet als uw nieuwe onderkomen.
Ik wil u kort verslag doen van de bijeenkomst van de informele Europese Raad die op 23 mei jongstleden bij Noordwijk bijeenkwam. Het enige onderwerp van bespreking was de Intergouvernementele Conferentie. Gezien het informele karakter lagen er ook geen formele stukken ter tafel en zijn er ook geen conclusies getrokken. Dat wil niet zeggen dat deze informele Raad niet was voorbereid.
Het voorzitterschap was op basis van de onderhandelingen tot dusver in de gelegenheid om ongeveer ruim een week voor de Europese Raad in Noordwijk een soort samenvattend werkdocument op tafel te leggen dat eigenlijk geen status had, maar toch duidelijk een reflectie gaf van de staat van de onderhandelingen althans gezien door de ogen van het voorzitterschap. Dit papier, hoewel het geen status had, gaf toch een duidelijke indicatie aan de Verdragssluitende partijen van waar wij stonden en wat nu verder de weg zou moeten zijn op basis van de voorstellen van het voorzitterschap. Deze tekst is voorbesproken, althans het hele beeld van de onderhandelingen, in een informele zitting van de groep van persoonlijke vertegenwoordigers die in Houthem bij Maastricht plaatsvond op 16 en 17 mei. Voor een flink deel hebben uw vertegenwoordigers van het Europees Parlement daaraan kunnen deelnemen. Vervolgens is daar dinsdag 20 mei een conclaaf over geweest van de ministers van Buitenlandse Zaken. Het deed mij erg veel genoegen om ook u daar aanwezig te mogen zien en uw bijdrage te mogen leveren. Ik zou in het algemeen u ook willen complimenteren voor de communicatieve en de constructieve rol die zowel door u en uw vertegenwoordigers op alle niveaus, ook in de informele contacten, met het voorzitterschap worden onderhouden en met de onderhandelingsconferentie worden onderhouden over dit onderwerp, daar zal ik straks nog iets over zeggen, en daar doen wij ons voordeel mee.
In Noordwijk heeft, en dat wil ik nog uitdrukkelijk melden, zoals gebruikelijk de ontmoeting met u als Voorzitter van het Europees Parlement plaatsgevonden en met een aansluitende korte gedachtenwisseling. Ik wil dat niet onvermeld laten omdat dat tot een van de vaste bestanddelen van de Europese Raad behoort. Voor Amsterdam, wij gaan er nog altijd van uit dat de Intergouvernementele Conferentie in Amsterdam zal worden afgesloten, zijn er nog enige knelpunten op te lossen. Dat is ook in Noordwijk gebleken.
Maar over het algemeen was de appreciatie van de regeringsleiders dat inzake de Conferentie zeer goede voortgang was geboekt en verder in de tour des tables passeerden een aantal onderwerpen met name de review . Daar werd genoemd: de betere verankering van de mensenrechten in het Verdrag, de introductie van een nondiscriminatiebeginsel, hoofdstuk werkgelegenheid, de reïntroductie en versterking van het sociaal protocol en de opheffing van het Britse voorbehoud te dien aanzien, een nieuwe juridische basis voor openheid en transparantie, consolidering van de wetgevende rol van het Europees Parlement en ook vereenvoudiging van procedures, uitbreiding van de rechtsmacht van het Europese Hof, met name in de derde pijler, en fraudebestrijding. Dat zijn een aantal onderwerpen waarvan bij het voorzitterschap de indruk bestaat, ook gehoord de opmerkingen van Noordwijk, dat de Conferentie dicht bij overeenstemming is. Dat neemt niet weg dat er uiteraard nog flink met teksten gestoeid wordt. Maar dat hoort bij ieder spel waar op een gegeven moment politici het werk moeten overlaten aan hun onderzaten en vooral ook de juristen. Dan krijg je dat soort werk.
Ik wil uitdrukkelijk melden dat ook in Noordwijk is gebleken dat er nog over een aantal zaken geen overeenstemming over bestaat. Dat betreft met name de communautairisering van het vrij verkeer van personen. Dat betreft de integratie van de West-Europese Unie in de Europese Unie en flexibiliteit. Daar is nog geen politieke overeenstemming over. Desondanks bleek uit de algemene politieke appreciatie die door de regeringsleiders in Noordwijk is gedaan ten eerste, de duidelijke politieke wil, reeds geregistreerd in het conclaaf in Den Haag op 20 mei maar hier nog eens bevestigd op 23 mei door de regeringsleiders in Noordwijk, om de IGC succesvol tijdens de Europese Raad in Amsterdam af te ronden met een Verdrag van Amsterdam. Er is ook duidelijk gezegd dat - en wij zijn daar erkentelijk voor - op basis van door het voorzitterschap voorgelegde materiaal er ook uitzicht is op dat Verdrag van Amsterdam.
Afgezien van die algemene ronde is er ook bij een aantal deelonderwerpen stilgestaan in Noordwijk. Dat betreft met name institutionele onderwerpen. Dat zijn onderwerpen die eigenlijk het voorzitterschap heeft doen aarzelen tot nog toe om zijn bevindingen in vaste Verdragsteksten of voorstellen vast te leggen, omdat er voor ons nog een hoop giswerk bij was wat ongeveer de uiteindelijke consensus zou kunnen zijn. Dat betreft in de eerste plaats de effectiviteit en de samenstelling van de Europese Commissie. Op dat punt heeft de gedachtewisseling in Amsterdam een heel duidelijke politieke wijzing gegeven die het voorzitterschap in dank aanvaardt en dat betreft met name de versterking van de rol van de voorzitter van de Europese Commissie in het politieke en andere management van dit belangrijke Europese instituut. Er was absolute consensus over dat een belangrijk element van versterking van de effectiviteit en de legitimiteit van de Europese Commissie zeker onder omstandigheden waar het aantal lidstaten voortdurend uitbreidt ergens in de volgende eeuw, dat die versterking van de rol van de voorzitter beslist noodzakelijk was. Daar is ook gedetailleerd aangegeven - de juristen bij ons kunnen dat gewoon achter elkaar opschrijven hoe die versterking zou moeten plaatsvinden - dat in een viertal à vijftal achtereenvolgende fasen de Europese Raad de voorzitter van de Europese Commissie benoemt. Deze benoeming moet daarna worden bevestigd en goedgekeurd door u, het Europees Parlement. Vervolgens treedt de fase in dat de lidstaten in overeenstemming - en nu gebruik ik het woord in overeenstemming maar de precieze juridische vormgeving moet ik nog zoeken - met de voorzitter hun commissaris benoemen. Er is dus consultatie over de benoeming van commissarissen en er bestaat overeenstemming over. Behoudens de bevoegdheid van de lidstaten om die commissarissen aan te wijzen dient de hele Commissie nogmaals ter goedkeuring en ter legitimatie te verschijnen, althans in figuurlijke zin, voor het Europees Parlement om daar het imprimatur te krijgen.
Het is ook duidelijk dat de Europese Raad wenst, en dat zullen wij ook vormgeven, dat de interne organisatie van de Commissie zich in de toekomst rationaliseert. De ideeën daarvoor zijn door deze huidige Commissie zelf al in globale vorm ontwikkelt en die ontmoeten over het algemeen goedkeuring van de regeringsconferentie en dat met name ook de voorzitter een sterke rol krijgt op het punt van de toewijzing en verdeling van portefeuilles. Wij moeten ook nog kijken of er sprake is, maar dat is nog niet uitonderhandeld, van een soort aanwijzingsrecht dat hij wellicht zou kunnen krijgen, maar dat is nog niet duidelijk op dit moment.
Minder duidelijk is hoe het nu precies moet met de omvang en de samenstelling van de Europese Commissie. Er is op dat punt een zeer open politieke gedachtewisseling geweest over de beheersing van het politieke risico van dit onderwerp omdat dit gedurende Intergouvernementele Conferentie uit is gegroeid tot het meest politiek gevoelige onderwerp bij de lidstaten. Het perspectief dat zich in de discussie wellicht als optie opende dat sommige lidstaten in de toekomst wellicht niet meer vertegenwoordigd zouden zijn in de Europese Commissie maar wellicht in roulatie-systeem zouden moeten opereren, heeft geleid tot grote weerstand in een aantal lidstaten ten aanzien van dit specifieke onderwerp in de Intergouvernementele Conferentie. Het werd duidelijk dat hiermee aanzienlijke politieke risico's voor het gehele resultaat werden gelopen als dit op dit punt niet uiterst omzichtig en tot tevredenheid van alle lidstaten zou worden geregeld.
Er is een wijzing gekomen uit de deliberatie van Noordwijk dat deze zaak niet tot het breukpunt moet worden doorgezet wat kan impliceren dat de échte besluitvorming over hoe nu precies in de toekomst de kwestie van omvang en samenstelling van de Europese Commissie geregeld moet worden, dat de echte besluitvorming daar wordt uitgesteld tot het moment dat in relatie tot de toetreding het moment is aangebroken dat het moet. Als er dus drie, vijf, zes lidstaten zich aanmelden als nieuwe leden van de Europese Unie en zich ook aanmelden met een commissaris om toe treden dan doet zich het echte pijnpunt voor. Er is een duidelijke optie die zich aandient om de echte besluitvorming tot dat moment uit te stellen.
Er is vervolgens ook uitvoering aandacht besteed, uitvoerig binnen de tijdsbeperkingen die nu eenmaal zwaar bezette mensen altijd met zich meebrengen, aan het onderwerp herweging van stemmen en gekwalificeerde meerderheid. Duidelijk geworden is dat een groot aantal regeringsleiders buitengewoon veel belang hecht aan een goede en evenwichtige regeling van dit onderwerp waarbij met name toch de hele kwestie van de legitimiteit van de tot stand te brengen meerderheden gewaarborgd moet worden. Er is nog geen overeenstemming over de methode waarop. Sommige lidstaten zijn voorstander van een dubbele weging of een dubbele sleutel. Andere lidstaten zijn uitdrukkelijk voorstander van een herweging van de stemverhouding binnen de Raad. Er zijn varianten en tussenvarianten op waar nog geen besluit over genomen is. Maar ook duidelijk in samenhang met het andere onderwerp dat in de institutionele verhoudingen goed bezien moet worden en wat ook gevoelig is dat is uitbreiding van de gekwalificeerde meerderheidsbesluitvorming in de eerste pijler.
Ten slotte, Voorzitter, dat is iets wat niet direct in contact staat met de Europese Raad maar wel het gevolg is van de opening die u gemaakt heeft bij uw verschijnen in de Raad van ministers drie weken geleden. U heeft daartoe voorgesteld aan de Intergouvernementele Conferentie om af te zien om de uitgaven in het kader van de buitenlandse politiek verplichte uitgaven te maken en u heeft daar voor aangeboden om met het Europees Parlement te komen tot een interinstituioneel akkoord om de verhoudingen goed te regelen. Dat is toen door de voorzitter van de IGC, de heer Van Mierlo, opgepikt en hij heeft een mandaat gekregen van zijn collega's om hierover in onderhandelingen aan te gaan. Wat ik zou willen melden, Voorzitter, is dat deze intentie van de regeringsconferentie van de hoge contractsluitende partijen nog immer aanwezig is en dat de eerste resultaten van de sonderingen tussen u en mij wat mij betreft buitengewoon bemoedigend verlopen. Ik wou u nog eens uitdrukkelijk bedanken voor het initiatief dat u drie weken geleden heeft genomen in de Raad van ministers.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer Patijn.
Het woord is aan de heer Oreja.

Oreja Aguirre
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, dames en heren afgevaardigden, nauwelijks drie weken voor de Europese Raad van Amsterdam, waarop de werkzaamheden van de Intergouvernementele Conferentie zouden moeten worden afgesloten, is dit het goede moment om de vooruitgang tot nog toe te evalueren, en om ons te beraden over de doelstellingen van de Conferentie, na de recente officieuze Europese Raad van Noordwijk. Van de veertien maanden die verlopen zijn sinds de Europese Raad van Turijn, zou ik met name willen wijzen op de waardevolle inbreng van een drietal elementen.
In de eerste plaats de opeenvolgende voorzitterschappen van de Raad, en in het bijzonder het Nederlandse voorzitterschap, waarvan de tekst die werd voorgelegd op de bijeenkomst van vertegenwoordigers op persoonlijke titel in Houtem, naar mijn oordeel waarschijnlijk het maximum toelaatbare vormt voor de regeringen en het minimum aanvaardbare voor de publieke opinie, en ik zou met name de heer Patijn willen prijzen voor zijn werk, want zonder zijn vastberadenheid zouden de huidige resultaten ondenkbaar zijn geweest.
In de tweede plaats de uitspraak van de Commissie van 28 februari 1996, die een punt van referentie vormt voor het niveau van de ambities van de Conferentie.
En in de derde plaats zou ik in het bijzonder de opvallend constructieve bijdrage van het Europees Parlement willen noemen, van zijn afgevaardigden, mevrouw Guigou en de heer Brok, en vooral het optreden van mijnheer de Voorzitter, zowel op de Conferentie van ministers als op de Europese Raad.
Dan zou ik nu willen wijzen op iets wat ogenschijnlijk heel duidelijk is, namelijk de redenen waarom deze Intergouvernementele Conferentie georganiseerd is. De Conferentie werd georganiseerd met drie doeleinden: het bevorderen van de politieke Unie, de Unie voorbereiden op de uitbreiding, en invulling geven aan het mandaat van het Verdrag van Maastricht, waarin op een aantal terreinen al was vastgelegd dat deze Conferentie er zou komen, en dat onder meer tot doel had, de toekomstige identiteit van een gemeenschappelijke Europese defensie vast te leggen in het Verdrag.
We zouden ons kunnen afvragen of de Conferentie tot nog toe aan deze doelstellingen heeft beantwoord. Om hierover op dit ogenblik een juist oordeel te kunnen vellen, zouden we volgens mij moeten vaststellen waar we op dit moment nu eigenlijk precies zijn, en waar we eigenlijk precies heengaan. Het voorzitterschap van de Raad is al ingegaan op de eerste vraag. Staat u mij dus toe, me op de toekomst te concentreren: waar gaan we heen? Waarop is de Conferentie op dit moment gericht? Hoever reiken de ambities van het toekomstige Verdrag? Nu we op dit punt zijn aangekomen, zou ik de Vergadering willen zeggen dat ik er het volste vertrouwen in heb dat wij de Conferentie met bevredigende resultaten zullen weten af te sluiten. Ik zal u echter niet verhullen dat ik ook bezorgd ben omdat we de laatste strekke van de onderhandelingen zijn ingegaan en nog veel werk voor de boeg hebben, terwijl het me tevens van essentieel belang lijkt dat de Conferentie met zulke ambities wordt afgesloten dat de Europese Unie hierdoor in staat is, de uitdagingen aan te gaan die ze de komende jaren voor de boeg heeft.
Europa heeft een diepgaande hervorming nodig die haar democratische legitimiteit versterkt, die gehoor geeft aan de verwachtingen van de burgers, en waardoor wij op internationaal niveau met één en dezelfde stem kunnen spreken. Staat u mij toe in het kort in te gaan op de wijze waarop de Conferentie - naar mijn oordeel en naar het oordeel van de Commissie - deze doelstellingen benadert. Wat betreft de doelstelling, Europa dichter bij de burgers te brengen, gaat het volgens mij om twee belangrijke kwesties, namelijk werkgelegenheid en sociaal beleid enerzijds, en de samenwerking binnen justitie en binnenlandse zaken anderzijds.
Wat de werkgelegenheid betreft hebben de werkzaamheden van de Conferentie een tot nog toe positief resultaat opgeleverd, aangezien de lidstaten het erover eens zijn dat er in het nieuwe verdrag een hoofdstuk over werkgelegenheid wordt opgenomen. In het kader van de strategie van Essen zal de opneming van speciale bepalingen inzake de werkgelegenheid tevens de mogelijkheid scheppen om de werkgelegenheid als een vraagstuk van algemeen belang voor alle staten te beschouwen, om de uitwisseling van ervaring te bevorderen, en kortom om op doelmatiger wijze en op het niveau van de Unie de strijd aan te binden met de werkeloosheid. Toch moet ik bekennen dat ik op één heel concreet punt mijn twijfels he, en wel aangaande het risico dat de stimulerende maatregelen ten behoeve van de werkgelegenheid ten gevolge van de bezwaren van sommige lidstaten uit de oorspronkelijke tekst geschrapt worden. Hierdoor zou het ingrijpen van de Unie op sociaal gebied aan doelmatigheid verliezen. Ik acht het dan ook van essentieel belang dat deze tekst in het toekomstige verdrag overeind blijft. Wat het sociaal beleid betreft zal het sociaal protocol in het toekomstige verdrag worden opgenomen, waarmee een einde komt aan de abnormale situatie waarmee in Maastricht akkoord werd gegaan. Niettemin heb ik mijn twijfels omtrent het handhaven van de unanimiteit met betrekking tot de belangrijkste besluiten op sociaal gebied, omdat de tekst van het protocol als het ware automatisch in het verdrag is opgenomen. Na de vergadering van gisteren ben ik echter van mening dat er op het gebied van de bestrijding van sociale uitsluiting aanzienlijke vooruitgang in het verschiet ligt.
Op het gebied van justitie en binnenlandse zaken heeft de Conferentie haar werkzaamheden gecentreerd rond een drietal belangrijke onderwerpen: ten eerste de communauterisering van de vraagstukken betreffende asiel, migratie, controle aan de buitengrenzen, visa, samenwerking op bestuurlijk en burgerrechtelijk niveau, waarbij de volwaardige deelneming van de communautaire instellingen die in de loop van verschillende fases geleidelijk aan gestalte krijgt, wordt gewaarborgd. Dit proces, dat gedurende de eerste tijd op een tussen de Commissie en de lidstaten gedeeld initiatiefrecht berust, met een besluitvorming middels unanimiteit, zou uiteindelijk resulteren in een slotfase waarin de Commissie als enige het initiatiefrecht zou hebben, en waarin de beslissingen zouden worden genomen bij gekwalificeerde meerderheid. Die kwestie is nog helemaal niet afgesloten, wat evenmin geldt voor de deelneming van het Europees Parlement die, wat de Commissie betreft, via de procedure van codecisie dient te verlopen.
In de tweede plaats een derde pijler die, dankzij nieuwe juridische instrumenten en dankzij, voor het eerst, de deelneming van het Europees Parlement alsmede een zekere rol, ofschoon beperkt, voor het Hof van Justitie, aanzienlijk zal zijn verbeterd.
En in de derde plaats de opneming van Schengen in het Verdrag, door middel van een protocol op grond waarvan de geïntensiveerde samenwerking tussen verschillende lidstaten die op het vlak van de veiligheid maar buiten het Verdrag om tot ontwikkeling is gekomen, in de Unie zou kunnen worden opgenomen. Ondanks de onmiskenbare ambities op deze drie gebieden die uit de tekst van het voorzitterschap naar voren komen, wil ik u niet ontkennen dat ik wat dit betreft de nodige twijfels heb. Wat ik mij afvraag, is of in de slotfase van de onderhandelingen en als gevolg van de moeilijkheden die deze tekst oplevert, het eindresultaat niet een stuk bescheidener zal uitvallen. Mocht dat zo zijn, dan zouden we onze burgers in hun verwachtingen hebben teleurgesteld, die enerzijds immers zonder belemmeringen gebruik willen kunnen maken van het recht op vrij verkeer binnen de Unie om zich naar een andere lidstaat te verplaatsen of daar te gaan wonen of werken, en die anderzijds wensen dat het beleid voor migratie, controle aan de buitengrenzen en bestrijding van de georganiseerde misdaad efficiënt wordt ter hand wordt genomen in het kader van de vrijheid van verkeer. Het zou naar mijn idee bijzonder spijtig zijn als bij de slotonderhandelingen bleek dat onze doelstellingen eigenlijk niet verwezenlijkt zijn, en dat het bij de huidige status quo zou blijven. Dat zou waarschijnlijk dé grote fiasco van de Intergouvernementele Conferentie zijn. Ik vraag me af hoe we het onze burgers zouden moeten uitleggen dat we, na zoveel maanden van onderhandelen, er niet in zijn geslaagd om vooruitgang te boeken op dit terrein.
Nog een andere kwestie die volgens mij bijzonder gevoelig ligt bij de burgers, is de bescherming van de volksgezondheid. Om ervoor te zorgen dat het niveau van bescherming in alle communautaire beleidsvormen wordt gewaarborgd, worden in artikel 129 als geheel vernieuwende stap de rechtsgrondslagen gegeven die ervoor zorgen dat er bij gekwalificeerde meerderheid en in codecisie met het Europees Parlement bindende regels terzake worden aangenomen. Ik acht het van fundamenteel belang dat de volwaardige deelneming van het Parlement op dit vlak wordt gewaarborgd.
Er is nog een onderwerp dat ik hier wil aanroeren, en dat zojuist ook genoemd is door het voorzitterschap van de Raad. Dat is de zogenaamde simplificatie. Het is zaak staat dat we de resultaten van de Conferentie op duidelijke wijze weten weer te geven in een verdragstekst waarin de bepalingen van de Conferentie worden gebundeld en geherstructureerd. Helaas hebben we dit doel nog niet bereikt.
Ik zal zeer in het kort ingaan op het hoofdstuk betreffende buitenlands beleid en gemeenschappelijke veiligheid. Vermoedelijk zal het toekomstige verdrag op dit terrein, wat betreft de instrumenten en de besluitvormingsprocedures, de nodige verbeteringen introduceren. De oprichting van een eenheid voor planning en analyse zal de Europese Unie in staat stellen om de basiselementen van het buitenlands beleid te concipiëren en uit te werken, terwijl het bestaan van een algemeen secretaris, naast het voorzitterschap van de Commissie, de externe vertegenwoordiging van de Unie zou waarborgen, waarbij tijdens de hele procedure moet worden gestreefd naar een perfect samenhangend beleid van de Raad en de Commissie. En ik acht het ook mogelijk dat de besluitvorming met gebruik van de gekwalificeerde meerderheid wordt vereenvoudigd door middel van een mechanisme waardoor de beslissingen bij consensus in de Europese Raad worden genomen en de beslissingen bij meerderheid in de Raad van Algemene Zaken. Alles wat de constructieve onthouding betreft, waaraan in de debatten van de Conferentie steeds meer betekenis wordt toegekend, speelt hierbij een rol.
Welnu, al deze technische verbeteringen zullen ontoereikend zijn als het de lidstaten aan de politieke bereidheid ontbreekt om een echt gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid op poten te zetten, wat betekent, om het in andere woorden te zeggen, dat we het risico moeten vermijden, het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid met meer bureaucratie op te zadelen. Europa dient een buitenlands beleid op te zetten waarmee het internationaal met één enkele stem kan spreken, een beleid dat vergezeld dient te gaan van een geloofwaardig defensiebeleid om het buitenlands en veiligheidsbeleid tot ontwikkeling te kunnen brengen. Het onderwerp van de financiering van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid wil ik hier niet ter sprake brengen, aangezien het voorzitterschap van de Raad dat zo-even gedaan heeft. Ik twijfel er niet aan dat het betreffende interinstitutionele akkoord weldra tot een goed einde zal zijn gebracht.
Wat de handel betreft is het onontbeerlijk dat ons optreden aan doeltreffendheid wint, in het bijzonder ten aanzien van de Wereldhandelsorganisatie. In het verleden hebben we uitgaande van artikel 113 op effectieve wijze een gezamenlijke actie kunnen starten met betrekking tot onze partners in de goederenhandel. Zoals u weet, vertoont het handelsverkeer een opgaande lijn, vooral op het gebied van de diensten, intellectuele eigendommen en investeringen, reden waarom artikel 113 aan deze veranderde realiteit moet worden aangepast. Slagen we er niet in, ons gemeenschappelijk handelsbeleid op deze Conferentie te moderniseren, dan zal Europa een goede gelegenheid voorbij hebben laten gaan om zich een toonaangevende positie ten opzichte van onze concurrenten te verwerven, en ik moet u bekennen dat ik verontrust ben over het feit, dat de tekst van het voorzitterschap tegen het eind van de onderhandelingen nog verder zou kunnen worden afgezwakt, waarbij zelfs op eerdere formules zou kunnen worden teruggegrepen. Mocht dat het geval zijn, dan ware het naar mijn oordeel beter af te zien van wijzigingen van de tekst, en de huidige versie van dit artikel aan te houden.
Tot slot nog het een en ander over de instellingen: het derde belangrijke hoofdstuk van de onderhandelingen betreft de institutionele hervorming. Het thema "de Commissie" is onderwerp van debat geweest op de officieuze Europese Raad van Noordwijk, en het voorzitterschap is hierop uitgebreid ingegaan. Ik heb er dus niet veel meer over te zeggen. Genoemd zijn de versterking van de bevoegdheden van het voorzitterschap van de Commissie, evenals het verhogen van de doeltreffendheid en de legitimiteit van het Europees Parlement door ratificatie van de benoeming door de Europese Raad.
Over andere onderwerpen moet nog beslist worden, en deze zullen waarschijnlijk tot op de laatste minuut ter tafel liggen. Ik doel met name op de kwestie van de gekwalificeerde meerderheid. Vanuit de Commissie hebben wij eindeloos herhaald dat het vasthouden aan unanimiteit in de Unie van na de uitbreiding tot verlamming zal leiden. Wat dit punt betreft is de huidige status quo onaanvaardbaar. Natuurlijk kunnen er uitzonderingen worden toegelaten op het principe van de gekwalificeerde meerderheid, zoals voor grondwettelijke als voor daaraan nauw verwante zaken, in geval van de toetreding van nieuwe lidstaten of voor de eigen hulpbronnen, maar als we willen voorkomen dat de besluitvorming in de Europese Unie verlamd raakt en inefficiënt wordt, dan dient de gekwalificeerde meerderheid hoe dan ook als regel te worden aanvaard.
Dan nu het probleem van de codecisie. Op dit punt kan ik bijzonder duidelijk zijn: uitbreiding van de codecisie op wetgevend gebied mag onder geen beding worden beschouwd als alleen maar een concessie aan dit Parlement of aan die sectoren die het meest de Europese integratie voorstaan. Het idee dat sommigen op de Conferentie hiervan zouden kunnen uitgaan, vind ik zorgwekkend. Codecisie is een basisbeginsel waarop de constitutionele structuur van de Europese Unie zou moeten berusten, zowel op economisch als sociaal gebied als op alle andere gebieden die te maken hebben met de rechten en de plichten van de burgers. Het lijkt me ondenkbaar, dat de Unie het in de toekomst bij de besluitvorming rond de actielijnen voor de verschillende beleidsvormen zou kunnen stellen zonder politieke bemiddeling waarin de belangrijke sociale groeperingen en de Europese burgers vertegenwoordigd zijn. Dat is immers een fundamentele vereiste van de democratie.
En tot slot, mijnheer de Voorzitter, nog een laatste overweging: ik ben mij er bewust van dat ik in mijn betoog heel wat belangrijke kwesties niet heb aangeroerd. Ik wilde me liever concentreren op essentiële zaken. Het lijdt voor mij geen twijfel dat vele van de kwesties die de dames en heren afgevaardigden hebben opgeworpen, in het betreffende debat zullen worden uitgediept en opgehelderd, en als iemand het onderwerp "flexibiliteit" in mijn betoog gemist heeft, dan moet ik hem of haar erop wijzen dat we hierover een paar maanden geleden in de plenaire Vergadering een thematisch debat gevoerd hebben. Wat voor mij op dit moment echter van belang is, is alle politieke groeperingen die in het Parlement vertegenwoordigd zijn een dringend verzoek te doen met betrekking tot de situatie waarin de Conferentie op het ogenblik verkeert. Want dat is een vrij kritische situatie. De komende drie weken zijn van doorslaggevend belang voor het model aan de hand waarvan we de Europese Unie in de toekomst gestalte willen geven. De slotonderhandelingen zullen verre van gemakkelijk zijn, het zal moeilijk zijn om tot compromissen te komen, en de nationale belangen lopen op tal van gebieden heel erg uiteen, maar nog steeds zijn er geen beslissingen gevallen, nog steeds is er niets definitief gewonnen of verloren. Daarom wil de Commissie een beroep doen op het Europees Parlement opdat het, samen met de Commissie, er bij de lidstaten op aandringt om in de slotfase van de onderhandelingen nog een laatste krachtsinspanning te leveren.
Op de Conferentie staat er heel wat op het spel, namelijk ons vermogen, een sterke Unie op te bouwen, die geloofwaardig is en de mogelijkheid biedt om de politieke Unie vooruit te helpen, een Unie die tegelijkertijd openstaat voor uitbreiding, zonder dat dit gepaard mag gaan met interne verzwakking, en waarbij niets verloren mag gaan van de dynamiek van de communautaire integratiemethode; dat is ongetwijfeld de grootste uitdaging die voor ons ligt. Als we deze doelstelling lieten varen, dan zou dat betekenen dat we ons eigen lot verzaken, dat we het vermogen van de Unie en van elk van onze burgers ondermijnen, en dat we het streven opgeven om internationaal aanwezig te zijn op economisch en politiek gebied. Vandaar deze laatste oproep aan het Europees Parlement. Naar mijn idee moeten we onze krachten bundelen om ervoor te zorgen dat dit Europese samenlevingsmodel, dat het Parlement en de Commissie eventueel met de nodige strijdvaardigheid dienen te verdedigen, in het toekomstige verdrag bewaard blijft.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer Oreja, voor de grote hoeveelheid informatie die u in geconcentreerde vorm verstrekt heeft, en die een waardevolle aanvulling vormt op de informatie, namens de Raad, van de heer Patijn.
Het woord is nu aan mevrouw Green.

Green
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de fungerend voorzitter van de Raad en de heer Oreja Aguirre voor hun mededeling en verklaring. De fungerend voorzitter van de Raad is een positief ingesteld en optimistisch man en heeft dan ook een optimistische versie gegeven van wat volgens hem op de IGC gebeurt. De heer Oreja Aguirre heeft blijk gegeven van wat meer werkelijkheidszin, om niet te zeggen wat meer eerlijkheid, in zijn beoordeling van de richting die het volgens ons uitgaat.
Ik hoop dat niemand hier in het Parlement - en zeker niet in mijn fractie - zich negatief opstelt of moeilijk of vervelend wil doen. Wij willen dat de Top van Amsterdam positieve resultaten oplevert. Als wij dat proces kunnen beïnvloeden, willen wij dat zeker doen. Voor de verdere ontwikkeling van de Unie in het volgende millennium is het immers onontbeerlijk dat de Top vruchten afwerpt. Wie goed naar de mededeling van de fungerend voorzitter heeft geluisterd heeft daarin evenwel ook de bekommernissen en angsten van de bevolking van de Europese Unie horen doorklinken.
De fungerend voorzitter heeft gezegd dat de institutionele problemen politiek het moeilijkst liggen. Ik zou liever hebben gehad dat hij had gezegd dat de grootste politieke knelpunten zijn hoe wij meer werkgelegenheid kunnen creëren en de sociale dimensie kunnen versterken, hoe wij het milieu kunnen verbeteren, de consumenten beter kunnen beschermen en de volksgezondheid kunnen bevorderen. Wat mij verontrust is dat de fungerend voorzitter heeft gezegd dat over die aangelegenheden al een ruime consensus bestaat. Dat betekent immers dat men daarover al beslissingen heeft genomen en dat die niet veel inhouden. Dat is ook de reden waarom men daarover zo gemakkelijk een politieke consensus kan vinden.
Belangrijk is dat wij politiek duidelijk maken dat de burgers van de Europese Unie zich zorgen maken over het scheppen van nieuwe werkgelegenheid. Wij wensen de invoeging van een hoofdstuk over het creëren van werkgelegenheid in het Verdrag. Onze burgers willen meer dan ijdele woorden. Zij willen dat het Verdrag ons tenminste het recht verleent ons macro-economisch beleid te coördineren om op Europees niveau banen te creëren. Alleen op die manier krijgt het hoofdstuk over de werkgelegenheid ook betekenis.
Met betrekking tot de sociale dimensie vind ik het goed dat het sociaal protocol in het Verdrag betreffende de Europese Unie zal worden opgenomen en dat op 1 mei, het feest van de arbeid, in Groot-Brittannië een Labourregering is gekozen die dat mogelijk zal maken. Wij willen echter dat het sociaal protocol ook wordt versterkt. Daarnaast willen wij dat vooruitgang wordt geboekt op het gebied van de gender-gelijkheid en dat er een anti-discriminatiebepaling komt die echt iets betekent. Wij willen daarvoor de gekwalificeerde meerderheid en de codecisie in plaats van de eenparigheid, hoewel ik dat zeker voor de anti-discriminatiebepaling niet verwacht.
Dat zijn de problemen die de mensen in de Unie bezighouden. Daarop zou ook de IGC zich in deze enkele laatste dagen moeten toespitsen om tot de bevolking een duidelijke boodschap te kunnen richten. De heer Oreja maakte een veelbetekenende opmerking toen hij verklaarde dat wat wij nu hebben het minimum is dat de publieke opinie kan aanvaarden. Daarover maken mijn fractie en ikzelf ons grote zorgen. Wij willen dat de Unie vooruitgang boekt. Ze moet zich echter in de eerste plaats bezighouden met de aangelegenheden die de publieke opinie in de landen van de Europese Unie zozeer aan de betekenis van de Europese Unie voor henzelf en hun gezin heeft doen twijfelen.
Wij wensen dat vooruitgang wordt geboekt. Wij willen niet dat men zich tot mooie woorden beperkt, maar dat in het Verdrag een echte stap voorwaarts wordt gedaan. Mijn fractie zal oordelen of het Verdrag aan de verwachtingen van de bevolking van de Unie beantwoordt.
Het Verdrag moet de Unie ook voorbereiden op de uitbreiding. Dat vergt institutionele veranderingen. Wij hopen dat onze regeringsleiders inzien dat er institutionele hervormingen moeten komen om de Unie doeltreffend te maken. Als wij de Centraal- en Oost-Europese landen in de Unie willen opnemen moeten die veranderingen ook automatisch gebeuren. Wij moeten de Unie op de uitbreiding voorbereiden en moeten daarom in de eerste plaats het institutioneel bestel hervormen. Zo moeten wij de besluitvormingsprocedures van de Unie tot drie beperken. Wij willen dat dit gebeurt. Het Parlement dringt daarop al lang aan en wij hopen dan ook dat men dat deze keer zal doen. Voorts willen wij uiteraard ook dat de besluitvorming met gekwalificeerde meerderheid en de codecisie worden uitgebreid. Wij willen dat alles om ervoor te zorgen dat het Parlement zijn bevoegdheden behoudt.
Wij kunnen en zullen er nooit mee instemmen dat de huidige budgettaire of wetgevende bevoegdheden van het Parlement in enig opzicht worden aangetast. Ik hoop dat die boodschap aan de Intergouvernementele Conferentie zal worden overgebracht.

Brok
Mijnheer de Voorzitter, collega's, ik zou de fungerend voorzitter van de Raad alsook commissaris Oreja hartelijk willen danken, niet alleen voor de uiteenzetting die ze hier hebben gehouden, maar ook omdat ik de afgelopen maanden het gevoel had dat ze beiden bereid waren op de argumenten van het Parlement in te gaan en ook een reeks van onze voorstellen ten uitvoer te leggen of daar althans toe bij te dragen. Daarvoor mijn persoonlijke dank.
In dit Parlement heb ik in de loop der jaren grote redevoeringen van grote Europeanen gehoord en de laatste weken heb ik terug aan twee van die redevoeringen - één van Sandro Pertini, de voormalige Italiaanse president, en één van Václav Havel - gedacht. In beide redevoeringen kwam zeer duidelijk tot uitdrukking dat wij geen technocratisch Europa nodig hebben, maar een Europa dat op de burger is gericht en dat ten dienste van de burger staat.
Als ik zie hoe het tijdens intergouvernementele onderhandelingen gewoonlijk toegaat, betwijfel ik soms of wij wel aan deze normen beantwoorden. Het wordt alsmaar gecompliceerder, alsmaar moeilijker Europese besluiten begrijpelijk te maken voor de burger, de burger de kans te geven te begrijpen wie voor wat verantwoordelijk is, te controleren wie goede en wie slechte beslissingen neemt, hem duidelijk te maken dat hij door zijn invloed aan te wenden de dingen in de juiste richting kan sturen.
Dit brengt mij bij de kwestie van de handelingsbekwaamheid van de Europese Unie en van deze Intergouvernementele Conferentie als voorbereiding op de uitbreiding van de Europese Unie. Iedereen heeft de mond vol van de uitbreiding van de meerderheidsbesluiten, maar iedereen komt ook aanzetten met zijn uitzonderingen, die hem in zijn nationale ministeries worden meegegeven, en voor de leiders van de onderhandelingen is het bijna een onmogelijke opdracht ervoor te zorgen dat dit geen zero sum -spel wordt. Wij zouden ons in deze dagen, kort vóór het einde van de Intergouvernementele Conferentie, voor ogen moeten houden dat het unanimiteitsbeginsel het beginsel van wantrouwen en van een totaal gebrek aan verbeeldingskracht is. Men houdt aan het unanimiteitsbeginsel vast, omdat men zijn partners niet vertrouwt en bang is dat een meerderheid beslissingen neemt die tegen de eigen nationale belangen indruisen.
Dit is volgens mij een trieste constatering, omdat iedereen andere voorbeelden ter rechtvaardiging van dit wantrouwen geeft, en ik zal dat aan de hand van slechts enkele punten duidelijk maken. Het voorzitterschap van de Raad probeert inderdaad bij artikel 113 betreffende het handelsbeleid meerderheidsbesluiten ook tot dienstverrichtingen, investeringen, auteursrechten enzovoort uit te bereiden. Maar dat is blijkbaar alleen mogelijk als er tegelijkertijd een protocol met subprotocol wordt opgesteld waarin honderden - neen, ik overdrijf - een groot aantal uitzonderingen worden opgenomen, en pas als daar rekening mee wordt gehouden, is men bereid tot meerderheidsbesluiten over te gaan.
Als het binnenkort zover komt dat men bij de uitbreiding van het beginsel van meerderheidsbesluiten altijd eerst een afzonderlijk verdrag in de vorm van een protocol moet opstellen, dan zal dat uiteindelijk leiden tot een situatie die misschien ook tot handelingsbekwaamheid, maar heel zeker tot een volledige juridische ketening van deze Europese Unie leidt en niet meer tot leven in deze Europese Unie! Er bestaat daar nog een hele reeks voorbeelden van.
Hoe ziet de realiteit er eigenlijk uit? Het is toch zo dat er ook bij de internemarktwetgeving in vrijwel geen enkel geval waarin bij meerderheid werd gestemd het een of ander land zijn nationale belangen heeft moeten opofferen of een stemming heeft verloren. Uiteindelijk werd ook daar waar bij meerderheid werd besloten, altijd op basis van het consensusbeginsel onderhandeld. Waarom kan men dat ook niet op andere gebieden doen?
Welke consequenties heeft dat bij de uitbreiding? Sommige lidstaten zijn er nog niet bij blijven stilstaan dat wat zij tot dusver in het nationaal belang met unanimiteit hebben verdedigd, in een uitgebreide Gemeenschap in het tegendeel zal verkeren, ook uit het oogpunt van het nationaal belang! Ik verwijs ter zake, bij wijze van voorbeeld, slechts even, zonder verdere uitleg, naar de structuurfondsen.
Wij discussiëren nog altijd over het soevereiniteitsbeginsel, maar altijd uitsluitend over formele en niet over inhoudelijke aspecten. De burger staat op dat gebied al veel verder. Bij de derde pijler en bij wat in de derde pijler moet worden gecommunautariseerd, wordt er vaak gezegd: " dat kunnen we niet doen, het gaat om de nationale soevereiniteit" . Dat is iets wat de burger niet kan schelen! De burger wil met andere woorden oplossingen en wij willen een nieuw beleid en geen nieuwe heerschappij van het apparaat! Wij willen een Europees buitenlands en veiligheidsbeleid met besluitvormingsprocedures die werken, opdat wij vooruitkomen. Dit mag echter niet zo geclausuleerd zijn dat de meerderheidsbesluiten weliswaar ergens middenin staan, maar dat boven en onder de minderheidsbesluiten het unanimiteitsbeginsel staat, dat dan alles verstikt!
Wij willen sociaal beleid in verbeterde vorm, grondrechten en meer doorzichtigheid. Deze Intergouvernementele Conferentie is op weg ervoor te zorgen dat het Europees Parlement mogelijkerwijs meer rechten krijgt. Wij hopen dat niet alleen het Europees Parlement, maar ook de Europese Unie daarvan zal profiteren.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer Brok.
Het woord is aan de heer Azzolini.

Azzolini
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, we draaien er niet omheen: de stand van zaken bij de intergouvernementele conferentie, zoals die onlangs op de Top van Noordwijk opnieuw breed is uitgemeten, verbijstert en verontrust ons. Ik weet wel dat het Nederlands voorzitterschap bergen werk verzet heeft en dat het bij veel lidstaten ook niet aan bereidwilligheid ontbreekt - namens mijn fractie mijn oprechte dank daarvoor -, maar toch is het verwerpelijk dat in Noordwijk de aloude nationalistische gevoelens opnieuw gezegevierd hebben. En dat terwijl men daar tot overeenstemming had moeten komen over een bredere vervulling van de beloften van het Verdrag van Maastricht, en de Europese Top van Amsterdam in het verschiet lag. De inzet is natuurlijk ook hoog: uitbreiding van de bevoegdheden van de Europese Unie betekent afkalving van de nationale soevereiniteit. Het is dan ook niet zo vreemd dat wanneer men aan de nationale voorrechten probeert te komen, de idealen verdrongen worden door de eigenbelangen.
Wij willen geloven niet dat het Europese ideaal teloor is gegaan, zoals de illustere Spaanse professor Rafael Gómez Pérez eens zei. Ooit riep Europa - cultureel gesproken althans - gevoelens op van een gemeenschappelijk vaderland; dat instinct "Europees te zijn" is echter in de loop der tijd verwaterd, omdat de Europeaan zijn eenheid niet meer als zodanig beleeft, en zo ook de echte eenheid van Europa niet meer beleeft en nastreeft. Volgens ons kan Europa echter zichzelf, haar burgers en de hele wereld enorm verrijken. Daarvoor moet zij dan wel met name politiek gezien nadrukkelijker op het wereldtoneel aanwezig zijn, ze moet haar beleidsvormen en instellingen versterken - dat geldt vooral voor het Europees Parlement - en haar burgers volledig bij dit proces betrekken. De IGC moet onzes inziens van deze intenties doortrokken zijn om een verdrag dat op dit moment absoluut niet op de grote uitdagingen van de komende decennia berekend is te kunnen herschrijven.
Het is zonder meer waar dat het communautair Europa sinds haar ontstaan grote vorderingen heeft gemaakt, maar dat is niet genoeg. Wij willen een Europa dat trouw blijft aan de ideeën van haar grondleggers, volgens wie de waarlijke kracht van Europa in haar politieke dimensie school; wij willen een sterk, vrij, democratisch Europa dat in dienst staat van de burgers, van hun welzijn en welvaart. Tegenover een uitbreiding van de bevoegdheden van de Europese Unie moet echter een oplossing staan van het zwaarwegende probleem van het democratisch tekort van deze Unie; je kunt de nationale parlementen niet hun bevoegdheden en daarmee hun democratische controle ontnemen en daarvoor in de plaats de bevoegdheden van niet-gekozen besluitvormingsorganen uitbreiden. We moeten er heel goed op letten of de bevoegdheden wel in evenwicht zijn. Een expanderend Europa dat op het wereldtoneel een cruciale politieke rol wil spelen, dat geloofwaardig en sterk wil overkomen, moet duidelijke afspraken met haar burgers maken: ofwel zij krijgen - zoals in elke democratie - complete soevereiniteit via democratisch gekozen instellingen met volledige bevoegdheden, ofwel zij zullen zich niet met een gemeenschappelijk vaderland identificeren, maar met een simpele geografische entiteit met supranationale, verafgelegen en dirigistische instellingen.
Mijnheer de Voorzitter, de Europese burgers zijn degenen aan wie we bij de hervorming van de Europese Unie moeten denken!

Brinkhorst
Mijnheer de Voorzitter, dit is de voorlaatste keer dat het Parlement zal spreken over de IGC voordat in Amsterdam besluiten vallen. Het is duidelijk dat iedere fractie haar ambitieniveau heeft. Ik zou vier punten kort willen aanstippen waarop wij ons zullen afvragen als Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij: slaagt Amsterdam ja of nee.
In de eerste plaats: codecisie. Het is veel gezegd. Codecisie is wezenlijk op alle terreinen waar wetgeving bestaat. Wij maken ons zorgen daarover dat waar de overgang van delen van de derde pijler naar de eerste pijler plaatsvindt justitie en binnenlandse zaken weliswaar gekwalificeerde meerderheid krijgen in de eerste pijler, maar de rechten van het Parlement uiteindelijk niet volop zullen spelen. Het is essentieel dat daar ook de rol van het Hof van Justitie bestaat. Dat is de waarborg voor een werkelijke rechtsstaat en artikel H is een juridisch monster, mijnheer de staatssecretaris.
Gekwalificeerde meerderheid. Er zijn nog steeds 35 gevallen waarin unanimiteit bestaat. Op die wijze kan de Gemeenschap niet functioneren. Kan de voorzitter van de Raad uitleggen dat op dat punt het voorzitterschap nieuwe initiatieven zal nemen om te proberen het aantal gevallen met unanimiteit terug te brengen.
In de derde plaats, een gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid zonder noodzakelijke instrumenten functioneert niet. De integratie van de West-Europese Unie in de Europese Unie is noodzakelijk om geloofwaardige instrumenten tot stand te brengen om een buitenlands beleid tot stand te brengen. Op dit ogenblik bestaan die instrumenten niet. De West-Europese Unie leidt steeds meer op een satelliet van de NAVO en niet op een instrument van de Europese Unie.
Ten slotte, Voorzitter, simplificatie. Tot mijn spijt staat in het voorstel van het voorzitterschap een pro memoriepost. Collega Oreja heeft er ook over gesproken. De burgers zullen dit Verdrag beoordelen op de vraag of er werkelijk nieuwe simplificatie, nieuwe duidelijkheid bestaat. In de huidige tekst die op tafel ligt, is niet vanwege het Nederlandse voorzitterschap, maar vanwege de onmacht van de Raad, onduidelijk, is Maastricht tot de derde macht verheven in onduidelijkheid. Ik wens de voorzitter veel succes in zijn werk de komende paar dagen.

Puerta
Mijnheer Patijn, mijnheer Oreja, zoals u ziet, zijn alle woordvoerders u erkentelijk voor uw aanwezigheid op dit moment in het Parlement, terwijl vrijwel iedereen het erover eens is dat het Nederlandse voorzitterschap, net zoals het Ierse, goed werk heeft geleverd, dat onze vertegenwoordigers Brok en Guigou goed hebben weten te communiceren, dat de vorige Voorzitter van het Parlement, de heer Hänsch, zoals ook de huidige Voorzitter, de heer Gil-Robles, zich hebben ingespannen voor de aanwezigheid van het Parlement op de Conferentie, maar ondanks al deze positieve geluiden hebben wij toch onze twijfels.
Een feit is, dat commissaris Oreja - en in de hele geschiedenis van de Europese Unie is er geen commissaris te vinden die meer ontwikkeld en behoedzamer is dan hij - vandaag meerdere malen blijk heeft gegeven van zijn bezorgdheid. Dat was in vriendelijke bewoordingen, maar namens de Commissie heeft hij toch laten blijken dat deze ernstig verontrust is, en ik doe hetzelfde in dit Parlement namens de tienduizenden burgers die hebben gestemd op de partijen die deel uitmaken van onze fractie, terwijl wij maar een kleine fractie zijn. Denkt u zich eens in, mijnheer de fungerend voorzitter Patijn, hoeveel stemmers de grote fracties ondersteund hebben, want dit Parlement is geen academische vereniging die zich oefent in debatten en analyses, maar, zoals u heel goed weet en erkent, de vertegenwoordiging van de burgers van Europa.
We weten dat de Intergouvernementele Conferentie vooruitgaat, wanneer een ieder zich aan zijn verplichtingen gehouden heeft, maar hoe staat het met de inhoud? Komt die overeen met de verwachtingen die gewekt zijn? Komt die tegemoet aan de politieke problemen van onze tijd? Het spreekt vanzelf dat wij vóór werk en werkgelegenheid voor de burgers zijn, maar datzelfde geldt ook voor een structuur voor de politieke Unie. Op dit ogenblik, waarop het al bijna tien jaar geleden is dat de Muur van Berlijn viel, zou ik u willen zeggen - en dat is absoluut niet als grapje bedoeld -, dat de burgers van Europa zich voor een klaagmuur bevinden. Werkloosheid, onzekerheid, allerlei problemen die wij als de onze zouden moeten ervaren, en waarvoor we oplossingen zouden moeten aandragen. Daarom zou ik samenvattend een aantal voorbeelden willen geven van situaties die ons met zorg vervullen. Wat de manier betreft, die is duidelijk: u hoopt op een evenwicht dat in allerlaatste instantie bereikt wordt en dat niet stabiel kán zijn, en het zou de burgers moeten alarmeren dat degenen die hun regeringen vertegenwoordigen niet in staat zijn, een aantal spelregels en een vertrouwenscode op te stellen voor het nemen van zulke vitale beslissingen.
Het moet gezegd: dit zou kunnen uitlopen op een situatie zoals die rond het Verdrag van Maastricht, nog zo'n dierbare stad in Nederland, waarvan de naam half Europa echter wantrouwen inboezemt omdat het Verdrag van Maastricht achter de rug van de publieke opinie om gesloten werd, en we moeten voorkomen dat die situatie zich herhaalt. Ik wil de heer Patijn niet de schuld in de schoenen schuiven - die nu gebaart dat hij het daarmee ook niet eens is, en dat hij niet verantwoordelijk is voor het Verdrag van Maastricht -, maar we zullen duidelijke beslissingen moeten nemen om herhaling van die situatie te voorkomen. Inhoudelijk gezien ging het erom, een grote stap vooruit te maken in de richting van de politieke Unie, waarbij het institutionele evenwicht zou worden hersteld en het democratisch tekort zou worden overbrugd. Maar daarvan zal geen sprake zijn, er worden maar heel kleine stapjes genomen, het Parlement zal niet eens advies mogen uitbrengen betreffende de hervorming van de verdragen in de toekomst. Naar ons idee zal er in werkelijkheid geen sprake zijn van codecisie op gebieden van betekenis zoals op begrotings- of wetgevend gebied.
In het Parlement bestaat een zeker wantrouwen, en deze belangrijke stappen met het oog op de politieke Unie moeten werkelijk gezet worden. We hebben het niet over het belang van het Parlement als orgaan van een beroepsgroep, we hebben het over een democratisch Europees netwerk. Ten aanzien van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid ontbreekt het aan de politieke wil om die stappen te zetten, terwijl onze vrees groot is dat er evenmin veel terecht zal komen van het stimuleren van het economisch en het sociaal beleid ten behoeve van onze burgers. Zeker is wel dat er een hoofdstuk zal worden gewijd aan de werkgelegenheid, en dat er een sociaal protocol zal worden opgenomen - waarschijnlijk beter dan het vorige -, maar de voornaamste doelstelling bestaat niet uit geleuter over de werkgelegenheid of een beperkt sociaal beleid van hulpverlenende aard, maar uit het opzetten van sociaal-economische beleidsvormen die niet volkomen aan de convergentiecijfers ondergeschikt worden gemaakt.
Wegens tijdgebrek kan ik nu niet meer ingaan op de behoefte aan oplossingen met het oog op de uitbreiding. We zitten ongetwijfeld in een overgangssituatie, maar naar ik hoop, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, zullen we van deze Conferentie meer weten te maken dan de befaamde bevalling van de bergen, die uiteindelijk alleen maar een kleine muis oplevert, waarmee de problemen van de Europese Unie, haar volkeren en haar burgers, onmogelijk tot een oplossing kunnen worden gebracht.

Roth
Mijnheer de Voorzitter, collega's, in het debat van vandaag gaat het ook om de rol die wij ons als Europees Parlement toebedelen. Stellen wij ons met het oog op de Intergouvernementele Conferentie, de komende conferentie te Amsterdam vriendelijk, stil en bescheiden op? Zijn wij een soort smekelingen, die bij de Raad om meer rechten bedelen? Zijn wij alles, behalve dan weerspannig, om door goed gedrag een beetje meer te krijgen of een beetje minder te verliezen? Zijn wij de verlengde arm van de nationale regeringen en zien wij in anticiperende gehoorzaamheid af van absoluut noodzakelijke eisen ten aanzien van de Intergouvernementele Conferentie? Neen, dat is heel zeker niet onze rol!
Ik ben ervan overtuigd dat de allereerste taak van het Europees Parlement vandaag, en juist vandaag, is ondubbelzinnig te zeggen waar het op staat, want het gaat om niet minder dan de toekomstige leefbaarheid van de Europese Unie. Het gaat om het scheppen van een waarlijk Europese democratie. Het gaat om een evenwicht tussen politieke en economische integratie in Europa. Het gaat om de ontwikkeling van een gemeenschappelijk civiel buitenlands beleid. Het gaat om het pan-Europees perspectief, om de vraag of de Unie in staat is zich uit te breiden. Maar als ik zie - en nog eens controleer - wat er tot dusver ter tafel ligt, dan moet ik werkelijk met grote verbijstering en bezorgdheid vaststellen dat de regeringen van de lidstaten momenteel een hervorming van de Europese Unie op gang brengen waardoor zij - zich alsmaar beroepend op meer doeltreffendheid - de democratie, doorzichtigheid en openheid verder verminderen ten gunste van technocratische en intergouvernementele procedures en zodoende de oorspronkelijke idee van de ontwikkeling van een Europese democratie op het spel zetten.
Het voor ons liggende ontwerpverdrag geeft geen adequaat antwoord op de sociale, ecologische en democratische crisis van de Unie en is niet alleen een ontoereikende hervorming, maar zet ook een verkeerde koers uit voor de toekomst. Verklaringen inzake mensenrechten en non-discriminatie zijn je reinste lippendienst zonder opeisbare garanties. Het vrije verkeer van personen, een van de hoogste goederen van de Europese Gemeenschap, wordt tot sint-juttemis uitgesteld. De zogenaamde communautarisering van delen van de derde pijler is een nepverpakking, want de invoering van het meerderheidsbeginsel gaat niet gepaard met medebeslissing van het Europees Parlement en rechtsmacht van het Europees Hof van Justitie. Leest u hoofdstuk H er maar op na: het Hof wordt integendeel gereduceerd.
Europol zal worden uitgebreid, zal operatieve bevoegdheden krijgen zonder uitbreiding van de democratische controlemechanismen. Dat is erosie van de beginselen van de rechtsstaat! Het gemeenschappelijk buitenlands beleid moet een vredes- en veiligheidsbeleid zijn dat tot doel heeft een Europawijd veiligheidsstelsel op te richten en dat is juist het tegenovergestelde van de integratie van de WEU, die veeleer een stap in de richting van een militarisering van de Europese Unie, de vredesgemeenschap van weleer, is.
Ontmaskerend is ook de demonstratieve taak van de doelstelling volledige werkgelegenheid: het beloofde werkgelegenheidshoofdstuk werd een proeve van vrijblijvende politieke poëzie, die gelet op de huidige massale werkloosheid hoogst onverantwoord is. Dat het Europees Parlement - in tegenstelling met wat de derde grote Europeaan van deze week, Elmar Brok, ons daarnet heeft gezegd - dan mogelijkerwijs niet meer rechten, maar zelfs minder rechten - bijvoorbeeld in de begroting - krijgt, hoeft dan niet meer te verbazen! Geen reden om te jubelen dus, maar alarmfase 1, want met dit Verdrag van Maastricht II wordt Europa's toekomst onzekerder!
(Applaus van de V-Fractie)

Dell'Alba
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, ik heb een vraag voor de fungerend voorzitter van de Raad - en eigenlijk ook voor de voorzitter van de vertegenwoordigers die over het nieuwe verdragsontwerp onderhandelen: is het hem opgevallen hoe unaniem deze Vergadering tot dusver is - en dat is toch een zeldzaamheid voor ons - over de gebeurtenissen en over het ontwerp waarover hij zich optimistisch heeft uitgelaten?
Uit de reacties hier in de Vergadering blijkt wel hoe bezorgd het Parlement is, een bezorgdheid die de Commissie overigens ook heeft getoond. Ik weet dat de werkzaamheden dit weekend afgerond moeten worden; hopelijk zal het verdragsontwerp gereed zijn, zodat we er bij de volgende gelegenheid - dat is in juni, vóór de Top van Amsterdam - in detail op in kunnen gaan.
Maar mij is het meer om het politieke aspect te doen en daarom zeg ik u, voorzitter, zoals verschillende collega's ook al gezegd hebben: wees voorzichtig! Natuurlijk zijn 16 en 17 juni belangrijke dagen: u wilt rond dat tijdstip immers deze onderhandelingen afsluiten. De aanloop daarnaartoe vindt echter om allerlei redenen onder een zeer slecht gesternte plaats, met wat de herziening van het Verdrag van Maastricht betreft minimale overeenstemming over minimale onderwerpen. Ik treed hier verder niet in detail, maar ik vraag u alleen maar of u meent dat 16 en 17 juni de enige mogelijkheid zijn om dit stuk af te sluiten, alsof de overeenstemming tussen vijftien staatshoofden en regeringsleiders op zich genoeg is en het niet nodig is - dat hebben we met Maastricht al gezien - om ook de publieke opinie van onze lidstaten zoveel mogelijk op onze hand te krijgen; ik vraag me overigens ook af wat u de lidstaten te bieden hebt als de hervorming van de verdragen dat blijkt te zijn waar wij stukje bij beetje achter komen.
Sinds de codificatie van het GBVB is het Europees buitenlands en samenwerkingsbeleid niet zo negatief geweest en heeft het niet zoveel politieke onmacht gecreëerd als in deze afgelopen paar jaar. U reageert hierop, indien mogelijk, door de intergouvernementele methode te versterken en u wilt daarbij zelfs een functionaris uit het middenkader de leiding over dit alles in handen geven.
Het antwoord dat u op alle andere onderwerpen geeft is geen politiek antwoord: het is een zwak, een technisch antwoord, waarvoor - zo vrezen wij - de burgers niet warm zullen lopen. Denkt u daar maar eens over na, en bedenk dan vooral dat als er niet voldoende inhoud blijkt te zijn, 17 juni misschien niet de laatste kans moet zijn om het nieuwe verdragsontwerp af te ronden.

Cellai
Het fungerend voorzitterschap van de Raad en commissaris Oreja zullen het mij wel niet euvel duiden dat ik niet kan verbloemen hoezeer het optimisme van de eerste en de ernstige bezorgdheid - misschien is het wel realisme - van de tweede met elkaar contrasteren. Het is duidelijk dat één van die twee opstellingen op zijn minst geforceerd is. Wat voor een soort Europese Unie zien we nu ontstaan, commissaris Oreja? Als je ziet dat er nog steeds landen zijn die stimuleringsmaatregelen tegen de om zich heen grijpende werkloosheid blijven tegenwerken, kan dat in geen geval de politieke unie zijn - terwijl dat het enige is waar de Europese idealen op gericht zijn - en zeker ook niet een sociaal Europa dat méér behelst dan een met de mond beleden eenheid. De sociale clausule en het sociale protocol zijn op zich niet voldoende: er is weinig aanleiding om optimistisch gestemd te zijn over de goede afloop van de Europese Raad van Amsterdam van komende maand.
De intergouvernementele conferentie, die haar werkzaamheden tot elke prijs vóór die tijd afgerond moet hebben - en waarom zouden we haar trouwens niet uitstellen, nu het ernaar uitziet dat ze vrijwel niets gaat opleveren? - dreigt een zeer benepen resultaat te gaan behalen: de spreekwoordelijke berg die een muis baart.
Als je tussen de regels van de Top van Noordwijk doorleest, besef je dat de Europese Unie de aanblik van een "ministerscratie" dreigt te gaan opleveren. Wat moet je anders denken van het feit dat de onderhandelaars van de institutionele hervormingen, en niet alleen daarvan, regeringsvertegenwoordigers zijn die niet door het volk gekozen zijn en ware experts in een ongebreidelde bureaucratie zijn? En hoe zwaar wegen de angst en de bezorgdheid van de 370 miljoen burgers van de Europese Unie in dit proces?
Vijftien regeringsleiders en vijftien ministers van Buitenlandse Zaken hebben vijf uur lang met elkaar gesproken, maar hebben niet één - niet één! - van de knelpunten die de onderhandelingen al een jaar lang blokkeren weten op te lossen. Wat voor een Europa zijn wij eigenlijk aan het opbouwen? Beslist niet een Europa waar de burgers wat aan hebben, want die worden door heel andere problemen in beslag genomen: werkloosheid, armoede, sociale uitsluiting, geweld: verschijnselen die Europa in een wurggreep houden. Moet de Unie dan echt uitgebreid worden nog voordat ze verder verdiept is? Of kunnen we maar beter eerst zorgen dat de Unie beter functioneert en dat ze opgewassen is tegen de interne en externe uitdagingen waarvoor ze gesteld wordt? Zolang de instellingen niet ingrijpend hervormd zijn en een vergaande politieke integratie nog niet tot de mogelijkheden behoort, moeten nieuwe toetredingen buiten de deur worden gehouden. De Unie moet in economisch en politiek opzicht met behulp van een goed doortimmerd politiek plan verdiept worden, want anders zal de zo vaak tentoongespreide economische en sociale samenhang niet meer dan een treurige, vruchteloze hersenschim blijken te zijn en Europa misschien slechts een droom die maar beter weer kan worden opgeborgen.

David
Mijnheer de Voorzitter, ik stel met voldoening vast dat blijkbaar grote vorderingen worden gemaakt. Dat heeft ongetwijfeld met de bekwaamheid van het Nederlandse voorzitterschap te maken, maar volgens mij ook met het feit dat in het Verenigd Koninkrijk een nieuwe regering is aangetreden. Die regering doet nu wat ze heeft aangekondigd toen ze in de oppositie zat en heeft in onze betrekkingen met de rest van de Europese Unie een nieuw hoofdstuk geopend.
In het bijzonder in het zogenaamde non-document zijn er duidelijke aanwijzingen dat op dit ogenblik vooruitgang wordt geboekt. Ik denk daarbij aan de invoeging van een sociaal protocol in het Verdrag, de invoeging van een hoofdstuk over de werkgelegenheid, de aanzienlijke uitbreiding van de besluitvorming met gekwalificeerde meerderheid, strengere bepalingen tegen fraude, de belofte om de codecisie met het Parlement uit te breiden, praktischer regelingen voor het GBVB en de erkenning van de niet-discriminatie als kenmerk van een democratische en vrije samenleving. Wij mogen de betekenis van al die positieve maatregelen niet onderschatten.
Zoals hier al is gezegd, moeten een aantal moeilijke kwesties nog worden geregeld: het vrij verkeer, de toekomst van de WEU, het aantal leden van de Commissie en de omstreden kwestie van de flexibiliteit. Bijzonder opvallend is evenwel dat de regeringen van alle lidstaten oprecht wensen dat een echt akkoord wordt bereikt. Wij zouden dat toejuichen. Als in Amsterdam een akkoord kan worden bereikt, kunnen wij op basis daarvan immers nieuwe vooruitgang boeken en de vele problemen aanpakken die de mensen in Europa op dit ogenblik bezighouden. Op basis van dat akkoord zullen wij ook het gemeenschappelijk landbouwbeleid kunnen hervormen, de interne markt voltooien en werkgelegenheid en groei genereren. Voorts zullen wij op basis van dat akkoord ook een Europa van de burgers tot stand kunnen brengen en ons voorbereiden op de uitbreiding, het volgende grote punt op de Europese agenda.
Dat is evenwel niet genoeg. Ik hoop oprecht dat men zorgvuldig nota zal nemen van de opmerkingen die de leden van dit Parlement hier vandaag formuleren. Wij kunnen niet volstaan met een Verdrag waarover slechts een minimalistisch akkoord kan worden bereikt. Wij hebben een Verdrag nodig dat de mensen inspireert en dat zij ten volle kunnen steunen, een Verdrag dat ons naar een veel betere toekomst brengt en hoop en vertrouwen geeft. Een minimalistisch akkoord kan dat niet. Daarom is het belangrijk dat men nota neemt van wat hier wordt gezegd. Laten wij hopen dat in Amsterdam een akkoord wordt bereikt waarmee het Parlement niet alleen kan instemmen, maar dat wij ook met veel enthousiasme kunnen steunen.

Maij-Weggen
Voorzitter, het Nederlandse voorzitterschap heeft na de informele Europese Raad in Noordwijk gemeld dat er constructief overleg is gevoerd en dat de regeringsleiders vastbesloten zijn om te komen tot een Verdrag van Amsterdam. De Nederlandse premier heeft daarna nog gemeld dat er in elk geval al een besluit is genomen, namelijk de positie van de voorzitter van de Europese Commissie te versterken. Dat klinkt allemaal heel goed. Maar ik maak meteen een kanttekening bij het laatste punt en dat sluit aan bij de kritiek van Elmar Brok.
Wanneer men besluit de voorzitter van de Commissie te laten voordragen door de Raad en dat besluit ter goedkeuring voor te leggen aan het Europees Parlement en wanneer men die Commissievoorzitter de mogelijkheid geeft om zijn eigen commissarissen aan te trekken dan is dat inderdaad een versterking van de positie van de Commissievoorzitter. Maar, als straks ook wordt besloten om een secretaris-generaal voor de buitenlandse politiek aan te stellen bij de Raad dan heeft men met de ene hand de positie van de Commissievoorzitter versterkt en met de andere hand de rol van de Commissie verzwakt. Dan heeft men de Commissievoorzitter behoorlijk aangekleed en men heeft vier commissarissen verantwoordelijk voor de buitenlandse politiek uitgekleed.
Ik herinner u eraan dat het Parlement zich meerdere keren heeft uitgesproken tegen een dergelijke secretarisgeneraal bij de Raad. Het is een bureaucratische en technocratische oplossing voor een politiek probleem. Overigens vragen wij ons ook af of het straks voor een nieuwe voorzitter van de Commissie ook mogelijk is om individuele commissarissen naar huis te sturen? Het was nog altijd een voorstel van dit Parlement om ook dat recht te krijgen om falende commissarissen weg te sturen. Hoe zit het daar eigenlijk mee?
De tweede opmerking die ik wil maken gaat over een ander thema waar dit Parlement zeer aan hecht. Dat is dat de Unie doorzichtiger moet worden en democratischer. Nu hebben wij als Parlement het laatste woord bij ongeveer tweederde van de wetgeving en bij ongeveer tweederde van de begroting. Ik heb begrepen dat er op het gebied van de democratische controle op de wetgeving wel enkele stappen vooruit zullen worden gemaakt. Maar ik heb ook gehoord dat er ten minste 35 tot 40 thema's onder de unanimiteit zullen blijven. Dat lijkt mij veel te veel om van een doorbraak te spreken. De situatie wordt nog ernstiger wanneer ik hoor dat daar waar een deel van het politie- en justitiebeleid zal worden geëuropianiseerd dat niet gepaard zal gaan met een versterkte rol van het Europees Parlement. Dat lijkt mij niet aanvaardbaar. Ik denk dat wij het Nederlandse voorzitterschap moeten waarschuwen dat wij geen nieuw gat in de Europese democratie kunnen krijgen.
Nog slechter zijn de berichten over het begrotingsrecht van het Europees Parlement. Volgens de berichten is er geen kans dat het Parlement ook het laatste woord krijgt over het verplichte deel van de begroting. Het gaat dan over de landbouwbegroting en over het EOF. Dat is samen 50 miljard. Het is toch te gek dat er zoveel geld buiten de democratische controle van dit Parlement blijft. Wat nog ernstiger is dat het Nederlandse voorzitterschap ook zelf tegen dat begrotingsrecht is. Die houding was zelf zo uitgesproken dat in het Nederlandse parlement een motie is aangenomen om het Nederlandse voorzitterschap daar tot de orde te roepen.
Dan nog een opmerking over de zogenaamde stemweging. De huidige stemweging wordt over het algemeen ervaren als tevredenstellend. Dan moeten er dus goede argumenten zijn om dat te corrigeren. Wat ons het beste lijkt is dat er ook na de uitbreiding een goed evenwicht blijft bestaan tussen de grote en de kleine EU-landen. Wat ons onwenselijk lijkt is dat de grote landen de kleine gaan overrulen. Dus dat datgene gebeurt wat al 40 jaar is voorkomen. Nederland als grootste van de kleine landen moet pal staan voor die kleine landen. Nederland moet zijn eigen positie hierin ook niet opgeven, want dan krijgen wij een domino-effect.
Ten slotte nog een opmerking over het gebrek aan transparantie. Ik heb begrepen dat documenten over wetgeving eerder beschikbaar zullen komen zowel voor de burgers, voor het nationaal parlement als voor het Europees Parlement. Dat is goed en dringend nodig. Maar over de openbaarheid van de Raad, wanneer die besluit over wetgeving, hoor ik geen goede berichten. Blijft de Raad zich op wetgevingsgebied gedragen als een politbureau dat achter gesloten deuren wetgeving maakt? Hoe kan je van Centraal- en Oost-Europese landen vragen te democratiseren als wij dat zelf niet doen.
Voorzitter, ik vat samen. Dit Parlement steunt de Raad wanneer hij substantiële stappen vooruit kan maken in het Verdrag van Amsterdam. Maar dit Parlement kan nooit accepteren dat het democratisch gat in Europa niet wordt verkleind en op sommige terreinen zelfs wordt vergroot. Ik wens het Nederlandse voorzitterschap veel succes, maar de vraag is niet of er een Verdrag van Amsterdam komt, de vraag is of er een goed en aanvaardbaar Verdrag komt waardoor iedereen wordt gewaardeerd niet in de laatste plaats door onze burgers.

Van Bladel
Voorzitter, als men realist is dan kan men geen hooggespannen verwachtingen hebben over de herziening van het Verdrag van Maastricht. Het Nederlandse voorzitterschap heeft ook nooit de indruk gegeven al te ambitieuze aanpassingen te willen, maar wel hele kleine gezamenlijke positieve stappen vooruit te zetten. In dat proces wordt ze nu gehandicapt door de Britse en de Franse verkiezingen. De vraag blijft over of zelfs die kleine stapjes vooruit nog gerealiseerd kunnen worden.
Naar mijn idee komt het Verdrag van Maastricht en de herziening ervan te vroeg en wordt eigenlijk nu overschaduwd door het belang van de NAVO-bijeenkomst gisteren in Parijs. Laten wij wel wezen. Dat is de garantie van de stabiliteit voor Europa geweest. Maar al met al moet men zich afvragen wat er concreet over blijft aan vernieuwingen aan ons Europa-huis, om dat geschikt te maken voor de nieuwe bewoners. Dan vind ik dat het gaat om de veiligheid voor de burgers. Er zou grotere bereidheid zijn om meer samen te werken, maar de vraag is: hoe. Waarom geeft men altijd toch de technische antwoorden op onze verzoeken, zoals de heer Dell'Alba al zei, waarom niet gewoon politiek en concreet. Waarom niet gezegd wij gaan de strijd aan tegen de hash uit Marokko via Spanje en Frankrijk, de heroïne uit Turkije via Duitsland en de cocaïne vanuit Suriname via Nederland. Daarover heeft de Nederlandse voorzitter recent vragen gehad van de heren Donnay en Pasty. Er is geen antwoord. Hebt u niet de moed om een antwoord te geven of verbergt het Nederlandse voorzitterschap iets?
Het dichten van het democratisch gat blijft primair liggen bij de Raad. Helaas heb ik geen signalen opgevangen dat daar verbetering in komt. Ook meen ik, en dat ben ik volledig met mevrouw Maij-Weggen eens, is het geen goed tegen dat de efficiency van de Europese Commissie wordt bevorderd door meer bevoegdheden voor de voorzitter. Dat is de omgekeerde weg. Men begint bovenaan terwijl men juist het snoeimes moet zetten in het aantal commissarissen.
Dit Parlement ziet geen goede voortekenen dat zijn rol verbetert niet op wetgevend terrein noch op de bevoegdheid om over de begroting te beslissen. Al met al ben ik er allerminst gerust op dat bij deze voorzitter de overtuigende intenties aanwezig zijn om de bestuurbaarheid van de Unie te vergroten en daarmee de burger weer een vertrouwen te geven in Europa aan het begin van de 21ste eeuw. Maar laten wij niet al te pessimistisch zijn. Er zijn nog drie weken voor de Top van Amsterdam en commissaris Oreja zei: niets is gewonnen noch is iets verloren.
Houdt u de atmosfeer van Noordwijk vast en probeert u toch die aanpassingen te realiseren die nodig zijn voor de uitbreiding en om de rol van dit Parlement goed te vervullen. Ik wens u nog veel sterkte.

Wiebenga
Voorzitter, dit Parlement moet vandaag als laatste debat voor de Top van juni zeggen en opnieuw benadrukken wat onze desiderata zijn. ik leg mij toe op het justitiebeleid. Als ik daarover spreek, en de stukken over het justitiebeleid liggen voor, dan moet ik toch zeggen dat ik gemengde gevoelens heb. De misdaadbestrijding en ook de politiesamenwerking worden niet vergemeenschappelijkt en het voorzitterschap moet maar eens uitleggen hoe je de misdaad op Europees niveau doeltreffend kunt bestrijden zonder de eenparigheidsvereiste te laten zitten.
Ook de positie van het Europees Parlement in deze pijler is te zwak gebleven bij het justitiebeleid. Iets beter gaat het met de positie van het Hof van Justitie bij het justitiebeleid, hoewel ook daar nog wel kanttekeningen bij te maken zijn. De voorziene vergemeenschappelijking van het asiel- en immigratiebeleid die op zich een goede zaak is wekt toch nog wel enige vragen. Ik zeg in het verlengde van de zorgen die commissaris Oreja op dit punt heeft uitgesproken, dat dit toch wel het absolute minimum is wat vergemeenschappelijkt moet worden. Als ook het asielen immigratiebeleid niet vergemeenschappelijkt wordt dan zakken wij met z'n allen door het ijs om het maar eens op z'n Hollands uit te drukken.
Staatssecretaris Patijn, een landgenoot van mij, kent het sprookje het is trouwens een universeel Europees sprookje: de nieuwe kleren van de keizer. De staatssecretaris weet dat het volk juichte, maar dat de keizer eigenlijk geen kleren aan had. Laat de staatssecretaris voorkomen dat hier opnieuw dit sprookje bewaarheid wordt. Ik wens hem alle sterkte bij de komende onderhandelingen. Dank u wel en met dank aan H.C. Andersen uit Denemarken.

Miranda
Mijnheer de Voorzitter, er wordt veel over de burgers gesproken, maar wat wij weten en wat men ons vandaag heeft bevestigd over het verloop van de werkzaamheden van de IGC brengt ons tot een onvermijdelijke conclusie: namelijk dat er geen rekening wordt gehouden met het voorbehoud, de twijfels en de kritiek die de vorige herziening van de Verdragen heeft opgeroepen. Erger nog, schijnbaar houdt men vast aan dezelfde richting! Dit geldt in de eerste plaats voor het feit dat men zoals wij weten weigert het belangrijkste probleem met de grootste gevolgen, dat zoals bekend de Economische en Monetaire Unie is, serieus af te wegen.
Nu wordt de mogelijkheid bevestigd van een opname in het Verdrag van het Sociaal Protocol en van een hoofdstuk over "werkgelegenheid" in deze tekst. Het gaat om iets dat wij al lang eisen, maar ik wil onderstrepen dat wij ons geen illusies hoeven te maken over de reële draagwijdte van dit besluit, mocht het er komen. De oplossing van de sociale problemen, met name van het probleem bij uitstek de werkloosheid, vereist bovenal nieuwe macro-economische beleidslijnen en in wezen dat men de bekende huidige monetaristische obsessie laat varen. Maar dat gebeurt niet!
Ook op andere gebieden zijn er redenen voor bezorgdheid. Er wordt bijvoorbeeld niets in het vooruitzicht gesteld om het bekende democratisch deficit aan te vullen. En nogmaals worden de nationale parlementen vergeten die, zoals bekend, deze herziening van het Verdrag moeten ratificeren.
Op andere niveaus liggen er voorstellen op tafel die tevens ernstige bezwaren oproepen. Dit geldt bijvoorbeeld voor de afweging van de stemmen in de Raad of de voorstellen over de toekomstige samenstelling van de Commissie, op grond waarvan zij op termijn haar universele aard zou verliezen, ook al blijft zij de enige instelling met wetsinitiatief.
Hetzelfde stelt men vast aangaande de nauwere samenwerking omwille van de ondubbelzinnige uitsluitingsaard die daaraan ten gronde ligt en omdat deze volgens de tendens stimulerend blijkt te zijn voor het vormen van bestuursorganen, of ook aangaande de opname van Schengen in het Verdrag.
Wij wachten de resultaten natuurlijk af, maar verbergen niet dat wij erg bezorgd zijn in het licht van wat zich aftekent.

Voggenhuber
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, het Nederlandse voorzitterschap van de Raad komt ongaarne naar het Parlement. Het is al herhaaldelijk te laat gekomen; dat heeft ook vanmiddag weer voor de nodige beroering gezorgd. Talrijke collega's vinden dat volslagen onbegrijpelijk en keuren het ten zeerste af. Ik vind het integendeel heel begrijpelijk. Ook ik zou namelijk schrik hebben om de te verwachten resultaten van deze Intergouvernementele Conferentie hier aan de gekozen vertegenwoordigers van de Europese burgers te komen voorleggen.
Ook ik zou er bang voor zijn dat het Parlement zich de beloften van Maastricht zou herinneren, te weten de totstandbrenging van een politieke unie, het wegwerken van het democratisch deficit in Europa, het creëren van een gemeenschappelijk buitenlands beleid, het evenwicht tussen economische en politieke integratie, het scheppen van de voorwaarden voor verdere uitbreiding. Ik vraag mij af of de voorzitter van de Raad niet meer schrik van dit Parlement heeft dan wij hem willen inboezemen. Als ik de ontwerpresoluties bekijk, dan heb ik de indruk dat de meerderheid van dit Parlement bang is dat het in deze titanenslag tussen lidstaten, Raad en Commissie in de rol van Don Quichot zou kunnen eindigen.
Ik persoonlijk denk dat het gevaar veel groter is dat het Parlement nog eindigt als Sancho Panza, die stilletjes sakkerend afdruipt en ergens in het gras gaat liggen om zijn worst op te peuzelen. Dat zou in de ogen van de burgers van Europa een veel beschamender rol zijn dan de rol die wij kunnen spelen door er in deze historische discussie, geconfronteerd met de massale werkloosheid en de massale democratische en acceptatiecrisis van deze Unie, voor te vechten dat deze historische kans niet wordt verspeeld. Toch is het dat wat momenteel op deze Intergouvernementele Conferentie gebeurt.
Dit Parlement is niet zo machteloos als het zich voordoet. Als de Commissie ons niet steunt - en zij heeft ons op dit gebied anderhalf jaar lang geen steun gegeven - dan kunnen wij haar de woestijn in sturen, als wij daar maar de eigen macht en de eigen kracht toe opbrengen! Wij kunnen de budgetten boycotten, wij kunnen het avis voor de toetredingsonderhandelingen tegenhouden, wij kunnen een beroep doen op de nationale parlementen en, niet in de laatste plaats, op de openbare opinie om een bondgenootschap met het Europees Parlement aan te gaan. Daartoe moeten wij echter eerst de moed en de kracht opbrengen. Dat is de beslissende vraag voor de komende weken!

Paisley
Mijnheer de Voorzitter, ik ben ingenomen met de wijze waarop de Europese Raad de vertegenwoordigers van de pas gekozen Britse regering heeft ontvangen. Aan de vooravond van het nieuwe millennium is het duidelijk dat Europa geen absolute eenheid mag worden maar zijn rijke verscheidenheid moet behouden. Gedurende vele duizenden jaren zijn er bloedige oorlogen geweest om Europa één te maken. Men is daarin nooit geslaagd en zal dat ook nooit doen.
De oplossing ligt in een zo hecht mogelijke samenwerking tussen de Europese landen en niet in de inlijving van die landen in een Europese superstaat. Europa is geen land maar een continent. Daarom kunnen de structuren van geen enkel bestaand land aan Europa worden opgelegd. De bescherming van de externe grenzen moet een bevoegdheid van de soevereine staten zijn en moet kunnen worden geregeld op de wijze die de landen naargelang de omstandigheden en ten aanzien van bepaalde uitdagingen wenselijk achten. Uniformiteit betekent niet noodzakelijk eenheid.

Swoboda
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, het voor ons liggende non-paper omvat een hoofdstuk dat de titel "Een doeltreffend en samenhangend buitenlands beleid" draagt. Het is echter voor iedereen, denk ik, klaar en duidelijk dat er momenteel niet van een samenhangend en doeltreffend buitenlands beleid kan worden gesproken. Kijk maar naar Albanië, kijk maar naar de situatie in Congo: Europa hinkt overal, als het al in staat is om iets te doen, achter de gebeurtenissen aan. Alleen het geval-Congo maakt dat al duidelijk: terwijl Europa zich in veel gevallen nog allieerde met het oude regime, dat door de mensen wordt geassocieerd met corruptie en persoonlijke verrijking, heeft Amerika met het komende regime al over opsporingsconcessies en andere economische voordelen onderhandeld.
Hieruit blijkt hoe belangrijk een gemeenschappelijk en samenhangend buitenlands beleid is en ik ben - in tegenstelling met anderen - van mening dat er, juist dankzij de activiteiten van het Nederlandse voorzitterschap, op dat gebied wel degelijk een aantal vorderingen is gemaakt. Sta mij niettemin enkele kritische kanttekeningen toe. Als onder de titel "Wat is buitenlands beleid?" een definitie van het buitenlands beleid wordt gegeven, dan betreur ik dat de kwestie preventie, voorkoming van crises en de noodzaak ter zake stappen te doen, te weinig werd uitgewerkt en men zich uitsluitend op de EU en de WEU heeft geconcentreerd.
Het moet ook duidelijk zijn dat samenvoeging, in de ruimste zin van het woord en in de verre toekomst, niet mag betekenen dat de militairen meer mee kunnen praten in de EU, maar volgens mij integendeel moet betekenen dat de civiele component, de op vrede gerichte component ook tegenover de EU voldoende sterk moet zijn. Met betrekking tot de voorstellen van de trojka ben ik van mening dat het juist is dit alles in zekere zin als een overgang op te vatten en ik vind niet dat de Commissie is verzwakt, integendeel. Ik vind het ook belangrijk dat de Commissie een sterke positie heeft.
Ook belangrijk is wat over het besluitvormingsproces is gezegd. Ik heb ter zake wel een kritische opmerking en ik vraag mij af wat het voorzitterschap hiervan denkt. Enerzijds is er de unanimiteit met constructieve onthouding, oké. Vervolgens zijn er bij de tenuitvoerlegging meerderheidsbesluiten en dan pas is er weer de mogelijkheid een dergelijk proces - althans tijdelijk - te blokkeren, en wel om nationale redenen. Ik zie in dat daar wel iets voor te zeggen valt, maar ik zie niet goed in dat als men een gemeenschappelijk buitenlands beleid voert, nationale belangen het weer mogelijk maken dit gemeenschappelijk buitenlands beleid tegen te houden. Ik blijf bij mijn mening dat als men besluitvormingsprocessen heeft, deze niet door enkelingen, om nationale redenen, weer kunnen worden geblokkeerd.
Ook voor dit hoofdstuk over het buitenlands en veiligheidsbeleid geldt dat de rol van het Parlement sterk wordt ondergewaardeerd. Dit Parlement heeft juist door zijn besluiten de laatste tijd bewezen dat het bereid is constructief aan het buitenlands beleid mee te werken. Daarom verzoek ik de Raad met klem het Parlement, dat wil zeggen de democratisch gekozen vertegenwoordigers, ook op het gebied van het buitenlands beleid een stem te geven.

Cardona
Voorzitter, de werkzaamheden van de Intergouvernementele Conferentie die zich al meer dan twee jaar over het Verdrag betreffende de Europese Unie buigt, lopen ten einde. Uit ons gezichtspunt zal deze herziening niet de in het eigenlijke Verdrag vastgestelde doelstellingen verwezenlijken. Het betreft een minimalistische herziening.
Wij betreuren dit feit. Het lijkt nu al onmogelijk bepaalde in het Verdrag genoemde instellingen te hervormen, naast het feit dat geen vorderingen zijn gemaakt met talrijke andere instellingen. Het was noodzakelijk democratische legitimiteit te verlenen aan bepaalde organen met doorslaggevende bevoegdheden in de Unie - die deze niet hebben - door deze politiek meer verantwoordelijk te stellen ten aanzien van de respectieve lidstaten.
In dit geval zullen de verwachtingen en de aangekondigde ambities uiteindelijk gefrustreerd uit de bus komen. De vraag is of het redelijk was meer te verwachten van de IGC, gezien het feit dat het Verdrag van Maastricht ingewikkeld is, slechts sedert vier jaar bestaat en in vele gevallen tegen de uitdrukkelijke wens van vele burgers in de staten van de Unie van kracht is. Waarschijnlijk niet! Maar uit deze vaststelling dienen alle conclusies te worden getrokken.
De Europese eenmaking, zoals ik die interpreteer, moet coherent en consistent zijn, vooral omdat zij in de eerste plaats voor de mensen bedoeld is. Zoals de grondwetten van elke staat moeten ook de Europese grondwettelijke wetten realistisch en sober zijn.
Kortom, zij moeten alle waarden en beginselen die alle Europese burgers verenigen, vastleggen. Onder geen beding mogen zij de weerspiegeling of de wens van enkelen en dus tegen de anderen zijn, noch mogen zij niet in de praktijk kunnen worden gebracht. De Europese eenmaking moet gebeuren met de wil van de Europese bevolking en mag zich nooit van deze wil ontvreemden.
Derhalve besluit ik ondanks alles met de hoop dat men vanaf juni niet meer over Maastricht praat en dat een nieuw tijdperk voor de Europese eenmaking aanbreekt.

Daskalaki
Mijnheer de Voorzitter, er is maar weinig tijd en over de verschillende onderwerpen is al heel wat gezegd. De intergouvernementele conferentie werpt over het algemeen concrete vragen op. Zal het Europa op deze conferentie lukken de alom geroemde convergentie niet als hefboom voor de ontmanteling van de Europese eenheid en als fundament voor de euroscepsis te gebruiken? Zal het haar lukken om miljoenen werklozen niet aan de logica van de getallen en de internationale concurrentie op te offeren? Zal ze erin slagen haar sociale gezicht te behouden? Dat is de eerste opdracht. De andere uitdagingen voor de toekomst zijn echter niet minder zwaar.
Het lijkt wel of de Europese Unie de idealen van haar grondleggers uit het oog is verloren. Onder voorwendsel van de op handen zijnde uitbreiding - een uitbreiding die zowel moreel als praktisch gezien noodzakelijk is - worden er bepaalde institutionele veranderingen beraamd die het Europese bouwwerk in feite ondermijnen en ons democratisch tekort vergroten. Doordat een gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid ontbreekt, lopen de interne problemen wat betreft de onveiligheid hoog op en worden er vragen opgeworpen omtrent de beroemde communautaire solidariteit, terwijl de Europese Unie op het internationale toneel vaak machteloos is en geen vertrouwen wekt. Het ideaalbeeld van het eerste uur was een Verenigd Europa van de burgers en van de sociale rechtvaardigheid, een Europa dat vrouwen en mannen gelijke kansen en mogelijkheden biedt, een Europa dat met haar verscheidenheid aan culturen en talen, met haar toewijding aan de vrede en met haar democratische waarden respect afdwingt. Hoeveel herzieningen er in de loop der tijd nog nodig zullen zijn, wij hebben niet het recht dit ideaalbeeld te offeren op het altaar van een technocratisch bestuur waarvan het welslagen twijfelachtig is.

De Voorzitter
Ik deel mee dat ik acht ontwerpresoluties heb ontvangen, ingediend overeenkomstig artikel 37, lid 2 van het Reglement.

Patijn
Voorzitter, ik vind het wat moeilijk om terwijl wij nog in de laatste fase van de onderhandelingen zitten om in debat te gaan over de vraag of de verwachtingen nu te hoog of te laag zijn. Wat zullen de resultaten zijn? Zullen de resultaten tegen- of meevallen? Dit is niet goed. Dat is niet goed. Dat kan beter. Ik wou eigenlijk de hele inhoudelijke kant van de zaak overslaan. Ik wil wel een paar politieke opmerkingen maken.
In de eerste plaats, mevrouw Green heeft mij vergeleken met commissaris Oreja en die vond mij een optimistische versie geven van wat er gaande is. Commissaris Oreja was meer realistisch. Ik wil u eraan herinneren dat ik een verslag gaf van de informele Raad in Noordwijk. Als ik optimistisch ben geweest doe ik dat geheel in commissie van de staatshoofden en regeringsleiders daar verenigd. Als die in de vergadering optimistische geluiden laten horen dan ben ik als nederige dienaar ben verplicht om dat in de correcte vorm door te geven naar het Europees Parlement.
Verder heeft mevrouw Green gezegd: ja, al die dingen waar jullie het over eens zijn dat zal wel niet veel soeps zijn, dat zal wel niet veel inhouden want daar zijn jullie het zo snel over eens. Ik vind het jammer dat mevrouw Green dat zegt omdat ik zou willen noteren als politiek feit dat één van de redenen waarom wij het daarover eens zijn is omdat sinds 1 mei een nieuwe regering in Engeland aanwezig is. En dat een hele hoop zaken die voor 1 mei met de Britse regering controversieel waren niet meer controversieel zijn. Ik wil daar gewoon even een aantal dingen voor nalopen.
De acceptatie van een duidelijke verankering van beginselen van mensenrechten zowel in het politieke optreden van de Raad als wijzing naar het Hof van Justitie voor wat betreft haar jurisprudentie, de acceptatie van het nondiscriminatiebeginsel. Het werkgelegenheidshoofdstuk is niet echt meer controversieel. Je kunt natuurlijk altijd wel over de kleine lettertjes wat heen en weer gaan, maar dat is mede te danken aan de instemming van de Britse regering dat het niet meer controversieel is. De incoperatie van het sociaal protocol en zelfs een upgrading van de taal en van de reikwijdte van het sociaal protocol in het Verdrag is nu niet controversieel meer en is mede te danken aan de nieuwe Britse regering. De nieuwe Britse regering werkt zonder meer mee aan elementen van het verankeren van het beginsel van openheid en transparantie in het Verdrag, de consoliderende wetgevende rol van het Europees Parlement door uitbreiding van de codecisie, een goede regeling van de rechtsmacht van het Hof in de derde pijler en een goede regeling en zelfs een versterking waar wij vandaag zelfs nog amendementen van de nieuwe Britse regering besproken om de fraudebestrijdingsregelgeving te versterken. Als mevrouw Green zegt dat zal wel niet veel soeps zijn en dat het oncontroversieel is dan zou ik haar in ieder geval danken is dat haar partij en haar regeringsleider in Londen een aantal zaken niet meer controversieel heeft verklaard.
Maar ik wil een hele expliciete opmerking maken. Er zijn naar mijn gevoel niet echt veel onderwerpen meer waarop het Verdrag van Amsterdam kan stuk lopen. Maar er is één onderwerp waar het Verdrag van Amsterdam echt op kan stuk lopen en dat is het vrije verkeer van personen en de communitarisering van asiel-, visum- en migratiebeleid en de toepassing van communautaire procedures en rechtsregels daarop inclusief een rol voor het Europees Parlement en codecisie en rechtsmacht van het Hof. Als dat misloopt is dat omdat de Britse regering die wij verwelkomen voor haar samenwerking op het punt van de onderwerpen die ik net heb genoemd, niet over de schaduw van mevrouw Thatcher kan heen springen om die dingen nu wel goed te regelen in het Verdrag. De Britse regering heeft geen enkele indicatie gegeven dat de benaderingswijze van het voorzitterschap in beginsel aanvaardbaar is en dat door amendering en met inachtneming van de speciale positie die nu eenmaal eilandstaten hebben en misschien ook zelfs een zekere erkenning van het feit dat de ter zake van personencontroles binnenlands en aan de grenzen Groot-Brittannië nu eenmaal een andere traditie heeft dan continentale staten, enzovoort, dat is allemaal te regelen. Maar wij hebben de medewerking van de Britse regering inzake het vrije verkeer van personen nodig om in Amsterdam tot een Verdrag te komen. Als dat niet gebeurt, vrees ik het ergste voor het Verdrag van Amsterdam.
Jobcreation. Naar het oordeel van het voorzitterschap en de Conferentie hangt dat niet af van alleen een hoofdstuk over de werkgelegenheid. Jobcreation vereist een absolute gezamenlijke inspanning van alle organen van de Europese Unie op al haar gebieden: het functioneren van de interne markt, een liberale handelspolitiek, een goed flankerend beleid op het punt van sociale maatregelen en op het punt van cohesie en structuurfondsen, goed transportbeleid, hulp bij het aanleggen van transeuropese infrastructuur. Dat zijn allemaal elementen die daar een rol spelen. Het is absoluut noodzakelijk dat willen wij in Europa de conditie scheppen waar de markt, de private sector zijn motorrol kan vervullen in het scheppen van werkgelegenheid dat met name die horizontale en die stuwende en die stimulerende en die voorwaarden scheppende positie in alle sectoren van het beleid aan de orde komt. Het is met name het hoofdstuk over werkgelegenheid die dat beoogt. Het gaat niet om een specifieke verticale kolom waar baantjes worden geschapen, nee, het gaat om het creëren van een horizontale benadering van de hele kwestie van concurrentiepositie, concurrentiekracht, economische vernieuwing, verdieping van de economische samenwerking tussen lidstaten, het creëren van voorwaarden waaronder het bedrijfsleven de dingen niet kan doen waar het bedrijfsleven voor is, dat is namelijk economisch groeien en banen scheppen.
Als ik een tweede zorg heb rond de Conferentie en dan sluit ik aan bij datgene wat de geachte afgevaardigde Brok heeft gezegd dat is de vraag of deze Conferentie in staat zal zijn om de Europese Unie voor te bereiden op de 21ste eeuw en met name de uitbreiding. Ik heb als waarnemer, als insider in de Conferentie, heb ik op dat punt zorgen. De institutionele vernieuwing - ik heb het over Commissie, ik heb het over meerderheidsbesluitvorming, ik heb het over vereenvoudiging van procedures - vereist nog een extra spurt in de Conferentie. We have to go the extra mile for it . Dat vereist ook dat de vertegenwoordigers van de lidstaten aan de Conferentietafel in navolging van Elmar Brok altijd voor ogen houden dat het om die voorbereiding op de 21ste eeuw en dat het om die voorbereiding van de uitbreiding gaat. Ik vind het prima om tot diep in de 21ste eeuw discussies te voeren over de legitimiteit van dat iedere lidstaat zijn nationale commissaris behoudt. Maar op een gegeven moment moet die discussie stoppen en moeten wij de instituties en de procedures aanpassen aan de 21ste eeuw. Eigenlijk moet daar een indicatie van komen in Amsterdam of voor Amsterdam.
Derde punt, het punt dat werd opgebracht door de heren Brinkhorst en Wiebenga, geachte landgenoten en geestverwanten. Zij maken zich zorgen over de kwaliteit van de rechtsstaat. Dat doen wij met hen. En dat is omdat wij tot uitdrukking brengen in dit Verdrag de lidstaten bijeen en het voorzitterschap in het bijzonder dat de Unie een Unie is van democratische staten waar wij de rechtsorde en de rule of law hoog willen houden op een hoog kwalitatief niveau. Dat betekent inderdaad dat wij ons best doen om de juridische bescherming van zwakken, van mensen die onrecht wordt gedaan, mensen die gediscrimineerd worden op nationaliteit en anderszins, om te versterken. Maar wij moeten niet het kind met het badwater weggooien. Als de geachte afgevaardigde de heer Brinkhorst artikel H citeert, ja dat is een beetje een rommeltje dan gaat het hier over de vraag hoeveel promillen of tiende promillen van de 200.000 asielprocedures die in Europa voor de rechter komen door mogen stoten naar het Europese Hof in Luxemburg dat nu 200 zaken per jaar afhandelt met een gemiddelde looptijd van twee jaar. Laten wij aannemen dat een promille van die 200.000 zaken voor een prejudiciële uitspraak aan het Hof in Luxemburg voorgelegd wordt. Dat betekent een totale ontwrichting van de rechtsgang in het Hof omdat de procedures veel te lang worden en omdat die procedures lang worden en nationale asielautoriteiten twee, drie, vier jaar moeten wachten om te weten hoe het recht in elkaar zit om bepaalde uitspraken te doen dan betekent ook dat in de nationale lidstaten de asielprocedures gewoon down the drain gaan. U moet gewoon de realiteit, de grenzen van wat mogelijk is moeten wij daar in het oog houden. Het is in die zin dat ik mij niet onmiddellijk aangesproken voel door kritiek a prima vista over dit soort zaken. Dit voorzitterschap, deze Conferentie zal op het punt van de kwaliteit van de rechtsstaat en de rechtsbescherming naar mijn gevoel een belangrijke stap vooruit maken wat betreft de positie van het Hof in huidige derde pijler aangelegenheden. Ik zou ook willen melden dat er weinig verschil van mening bestaat in de IGC dat het Europees Parlement in intergouvernementele derde pijler aangelegenheden volledig recht van consultatie krijgt waar het nu niks heeft.
Als ik gedurende de loop van het debat zo nu en dan de indruk had dat wij niet over hetzelfde Verdrag praten dan wil ik u dat niet kwalijk nemen, dat kan ik ook niet, maar dan zal ik dat verwijt toekennen aan het feit dat wij natuurlijk vanuit een verschillend politiek perspectief praten. Met vele sprekers zou ik graag af willen worden gerekend op een Verdrag wat af is en wat een Verdrag dat ondertekend is door de regeringsleiders en wat heel goed bestudeerd is op z'n inhoud en op z'n kleine lettertjes en op z'n samenhang. Dit voorzitterschap staat achter de voorstellen die het heeft gedaan. Wij verheugen ons dat die voorstellen op belangrijke mate, en ik heb u een uitzondering genoemd, waarop wij tot overeenstemming kunnen bogen. Dit voorzitterschap zal er alles aan doen gesteund door de invloed van het Europees Parlement en niet in de laatste plaats door de belangrijke medewerking van Commissievoorzitter Santer en commissaris Oreja, om zoveel trachten te voorkomen dat in de laatste weken van de onderhandelingen het resultaat op een onaanvaardbare manier naar beneden wordt onderhandeld.
Voorzitter, ik wou het hierbij laten. ik dank u heel hartelijk voor de tijd die ik in uw midden heb mogen doorbrengen.

Oreja Aguirre
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren parlementariërs, nadat we hier vanmiddag een aantal betogen gehoord hebben, waaronder dat, zonet, van de voorzitter van de Raad, zou ik u nu in de eerste plaats willen zeggen dat dit debat op het juiste moment gekomen is. We zitten al in de slotfase van de onderhandelingen, op 20 mei jongstleden hebben de laatste vergaderingen op ministerieel niveau plaatsgevonden, op 23 mei die van de Europese Raad, en op dit ogenblik zijn we al in de fase van de permanente onderhandelingen terecht gekomen. Dit debat is voor mij dan ook buitengewoon verrijkend geweest. Van de verschillende politieke fracties heb ik vernomen, waarover zij zich zorgen maken. Er is al een aantal amendementen ingediend die morgen in stemming zullen worden gebracht, en voor ons zal dat een belangrijk uitgangspunt opleveren. U kunt er zeker van zijn dat wij in de Commissie alle mogelijke aandacht zullen schenken aan de resoluties die in dit Parlement zijn aangenomen.
Ik zou u ook willen zeggen, dat ik in mijn betoog niet heb getracht, u een optimistische dan wel pessimistische visie voor te schotelen. Ik heb u gezegd wat ik op dit moment zie, maar bovenal heb ik de aandacht willen vestigen op de gevaren die op het ogenblik bestaan. Het voorzitterschap heeft de afgelopen maanden een belangrijke rol vervuld, maar ik moet u erop attenderen dat we op dit moment al zo'n niveau bereikt hebben dat het uiterst riskant zou zijn om op onze schreden terug te keren. Dat is waar ik de aandacht nog eens extra op wilde vestigen. Niet omdat ik nu zo verontrust zou zijn over het stuk van het voorzitterschap. Wat me verontrust, is het gevaar dat het niveau van dat document omlaag wordt gebracht.
Wat de betogen betreft, om te beginnen met dat van mevrouw Green, waarop het voorzitterschap van de Raad zo-even is ingegaan, wil ik wijzen op het belang van een aantal hoofdstukken die mevrouw Green genoemd heeft, in het bijzonder alles wat te maken heeft met de bestrijding van discriminatie. Dat is een van de onderwerpen die de afgelopen weken diepgaand aan de orde gesteld zijn, en naar mijn idee is dit ook een van de kwesties waarvoor een adequate oplossing kan worden gevonden.
De heer Brok heeft gezegd dat Europa ten dienste moet staan van de burger, waarbij hij verwezen heeft naar een in mijn ogen buitengewoon belangrijk artikel, namelijk artikel 113. Ik had dat eveneens ter sprake gebracht, en getracht wordt, het beginsel van de gekwalificeerde meerderheid ook van toepassing te laten zijn op de diensten en het intellectuele eigendom. Deze kwestie was in het Verdrag niet voorzien, omdat dit probleem in 1957 nog niet aan de orde was. In 1957 lagen de problemen op het vlak van de goederen, niet op dat van de diensten. Waarop is de handel van vandaag de dag in eerste instantie gericht? Hoofdzakelijk op diensten en intellectueel eigendom. Het zou derhalve zinloos zijn een onderscheid te maken tussen goederen en diensten en intellectueel eigendom. Ze moeten juist onder één noemer worden gebracht om de belangen van het bedrijfsleven en van de Europese burger beter te kunnen beschermen, wat mij van essentieel belang lijkt, maar wat nog niet gelukt is. De heer Brok heeft gezegd dat het wellicht zinvol zou zijn een protocol met uitzonderingen te overwegen, hetgeen ongetwijfeld een goed idee is: dat er een algemene regel geldt waarop uitzonderingen bestaan die zijn opgenomen in een protocol dat als bijlage gaat bij het Verdrag.
Volgens de heer Azzolini heeft Europa een politieke dimensie nodig, een dimensie waarnaar wij op zoek moeten gaan. De heer Brinkhorst heeft het thema van de codecisie aan de orde gesteld, waarbij hij een bepaald artikel genoemd heeft, hetgeen aantoont dat hij goed op de hoogte is van het onderhavige onderwerp, namelijk artikel H. Dat is nu juist het artikel op grond waarvan het, althans zoals dat artikel nu is, niet mogelijk zou zijn om prejudiciële zaken op het terrein van de derde pijler voor het gerecht te brengen. Dat zou inderdaad heel riskant zijn, want het zou betekenen dat die rechtbanken in hun mogelijkheden worden beperkt; indien althans voor de rechtbank in hoogste instantie die mogelijkheid behouden bleef, zou dat een garantie zijn voor de burger, want het zou betekenen dat het Hof van Justitie een belangrijker rol kreeg toebedeeld.
De heer Alonso Puerta heeft het over de vertrouwenscode gehad, een kardinaal punt. Wat we nodig hebben, is het vertrouwen van de mensen winnen. In een van de betogen is ook voorgesteld, een pact te sluiten met de burgers, en dat is een zinsnede die me bevalt, die bij mij een gevoelige snaar raakt. Naar mijn idee is dat hetgene wat we voor ogen moeten hebben, en wat het resultaat van Amsterdam zou moeten zijn, dat wil zeggen, dat er een pact met de burgers kan worden gesloten, want uiteindelijk zijn het de burgers die een centrale plaats moeten innemen in het Verdrag. Verder zou ik mevrouw Roth willen zeggen - die de rol van het Europees Parlement ter sprake heeft gebracht - dat de Conferentie wel degelijk aandacht heeft voor dit punt; enerzijds hoop ik, dat het aantal beslissingen zal worden teruggebracht, terwijl ik anderzijds denk dat we vooruitgang zullen weten te boeken op het terrein van de codecisie. Ik begrijp dan ook heel goed - zoals mevrouw Roth gezegd heeft - dat u niet zult kunnen afzien van uw eisen, dat u daaraan vasthoudt; hopelijk zijn ze opgenomen in de resoluties, en ik denk dat ze op de Conferentie ter tafel zullen komen. Het is waar, zoals de heer dell'Alba zei, dat er in dit forum sprake is geweest van unanimiteit, dat is een bijzonder belangrijk gegeven. Het is een feit waar de Conferentie niet omheen kan, waar de staten niet omheen kunnen. Ten aanzien van vele kwesties is er sprake van unanimiteit en wijken de standpunten nauwelijks uiteen, en met dat gegeven zal vermoedelijk speciaal rekening worden gehouden.
In andere betogen is benadrukt dat de bevoegdheden van het Parlement moeten worden versterkt, verder is de bestrijding van de criminaliteit aan de orde gesteld, de "non-communauterisering" van die strijd - het is waar dat er niet gecommunauteriseerd wordt, maar de bevoegdheden worden wel uitgebreid -, terwijl de heer Miranda de rol van de nationale parlementen ter sprake heeft gebracht. Ik zou hem willen zeggen dat er een formulering bestaat, die op dit moment al is opgenomen, betreffende de rol die de nationale parlementen in de toekomst kunnen spelen. Het lijkt mij van groot belang - wat ook door een van de sprekers gezegd is - dat het Europees Parlement advies moet kunnen uitbrengen over wijzigingen van het Verdrag. Dat is een eis die dit Parlement altijd gesteld heeft, een eis die op dit moment nog steeds actueel is en die van enorme betekenis lijkt te zijn. Het is heel moeilijk om de publieke opinie, de burgers uit te leggen dat dit Parlement geen advies uitbrengt over de wijzigingen die in het Europese constitutionele Handvest worden aangebracht. Het gaat om een eis waarvan u weet, dat u op de volledige steun van de Commissie kunt rekenen.
In sommige betogen heb ik een uiterst pessimistische toon gehoord. Wat dat betreft moet gezegd, dat we thans nog een zekere manoeuvreerruimte hebben, en dat het Parlement een uiterst belangrijke rol te vervullen heeft, omdat het immers de nationale soevereiniteit vertegenwoordigt, de Europese soevereiniteit. Het is van het grootste belang dat bekend is, wat uw wensen en doeleinden zijn, hetgeen in uw resoluties tot uiting zal komen die, zoals ik al zei, bij ons ter tafel zullen komen, zonder enige twijfel bij de Commissie, en ook op de Intergouvernementele Conferentie. Hopelijk zal hetgeen nu nog vaag lijkt, in de praktijk uiteindelijk leiden tot een rechtvaardiger, vrijer en meer solidair Europa.

De Voorzitter
Hartelijk bedankt, commissaris Oreja.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen, donderdag, te 11.00 uur plaats.

Buitensporige tekorten - Economisch beleid (voortzetting)
De Voorzitter
Aan de orde is de voortzetting van de gecombineerde behandeling van het verslag (A4-0181/97) van de heer Christodoulou, de aanbeveling voor de tweede lezing (A4-0172/97) van de heer Christodoulou en het verslag (A4-0184/97) van mevrouw Randzio-Plath, namens de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid, over buitensporige tekorten en het economisch beleid.

Theonas
Mijnheer de Voorzitter, in deze ene minuut die ik heb wil ik de heer Christodoulou en mevrouw Randzio-Plath bedanken voor hun voorstellen waarin de rol van overheidsinvesteringen wordt omschreven in een periode waarin het economisch en sociaal beleid van de Europese Unie gekenmerkt wordt door het vrije verkeer van kapitaal uit speculatieve overwegingen en de absolute vrije marktwerking.
De amendementen van de heer Christodoulou zijn een positieve aanvulling op de standpunten van de Raad en daarom kunnen wij ons daar ook in vinden. Hetzelfde geldt voor verschillende ideeën van mevrouw Randzio-Plath. De pogingen van de rapporteurs om het beruchte stabiliteitspact en de algemene richtsnoeren voor het economisch beleid ingang te doen vinden zijn echter niet afdoende. De enorme ontwikkelingsproblemen, de daling in de productieve investeringen, de explosieve stijging van de werkloosheid, de toename van de armoede en de volledige ontwrichting van het socialezekerheidsstelsel in Europa: dit alles gaat in steeds hoger tempo door. Direct gevolg van het beleid van de Europese Unie zal zijn dat landen en economieën buitenspel worden gezet en arbeidsverhoudingen ontregeld raken.
Het behoeft geen betoog, mijnheer de Voorzitter, dat dit sociaal en economisch model volledig haaks staat op de verwachtingen van de werknemers, en daarom zullen wij ervoor strijden dit model om te gooien. Wij zullen deze strijd op alle mogelijke manieren steunen.

Wolf
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, wij bespreken het stabiliteitspact en de globale richtsnoeren voor het economisch beleid terecht in een gecombineerd debat. Het Parlement heeft zich vorig jaar al voor een policy mix uitgesproken om het stabiliteitsfetisjisme te overwinnen. Lionel Jospin is in Frankrijk juist bezig verkiezingen te winnen, onder meer met de eis tot inbedding van het Europees stabiliteitsbeleid in een economische regering. Ik denk dat ook de Commissie eindelijk het blinde neoliberale geloof moet opgeven en in plaats van verder een situatie te accepteren waarin een deflatoire wedloop in combinatie met belastingdumping afglijdt, het roer om moet gooien, terug naar Brüning plus, op naar een post-Keynesiaanse situatie en beleid.
Met zijn bankiersintuïtie heeft de heer Christodoulou goed begrepen dat wat een collega hier - niet vandaag, maar op een andere dag - in verband met deze besluiten heeft gezegd, niet juist is. Wie beweert dat men ook symbolische teksten moet erkennen, vernietigt de geloofwaardigheid en geloofwaardigheid is niet te bereiken door automatisch-mechanistische formules toe te passen, door politiek door algoritmen te vervangen. Ze is niet te bereiken door de investeringen kapot te sparen. Ik wil nog op één zaak wijzen die de heer Christodoulou na aan het hart ligt, namelijk de territoriale integriteit. In het licht van de alsmaar scherpere sociale tegenstellingen in onze landen, zou die ook ons na aan het hart moeten liggen.
Wie op een stabiliteitsbeleid bouwt dat niet op consolidatie van de economie, op ecologisch-sociale ontwikkeling en feitelijke economische convergentie is afgestemd en dat niet tot doel heeft eindelijk de eisen te realiseren die in het tiende hoofdstuk van het Witboek-Delors werden geformuleerd, die moet zich laten voorhouden: de voeten van degenen die jullie buiten zullen dragen, staan al voor de deur! Wij hebben ze vandaag gezien.

Blokland
Voorzitter, het stabiliteitspact moet de openingen naar een te soepel begrotingsbeleid dichtschroeien. Waarom? Vooral omdat de no-bail-out-clausule in het Verdrag praktisch gesproken een papieren tijger zal zijn.
Het is duidelijk dat de Europese Unie een groot risico neemt als zij de EMU door wil laten gaan volgens het tijdschema in het Verdrag. Diverse lidstaten voeren thans boekhoudkundige capriolen uit om aan de EMU-normen te voldoen. Met reële convergentie heeft dat niets te maken. Dat zal blijken wanneer de EMU een feit is. Mocht rond 1999 een economische recessie optreden, dan schieten vele EMU-deelnemers in de rode cijfers. Men zal in dat geval er alles aan doen om het opleggen van sancties te ontwijken.
De huidige formulering van de verordening van de Raad geeft de mogelijkheid om te manipuleren met de terugval van het bruto binnenlands product. Op dit punt heb ik daarom met collega Peijs twee technische amendementen ingediend. De Raad dient namelijk nauwkeuriger te definiëren volgens welke methode de terugval in het BBP geraamd wordt, zodat deflatterende creatieve vondsten van boekhouders uitgesloten zijn.
Het is een veeg teken dat de Europese Commissie op dit punt na Noordwijk geen actie heeft ondernomen toen statistici hierop wezen. De gang van zaken rond de totstandkoming van deze verordening boezemt op voorhand al weinig vertrouwen in. Mag ik bij de commissaris aandringen op meer vertrouwenwekkend gedrag? Van een euroscepticus mag u verwachten dat hij verkooppraatjes over de euro en de EMU niet gelooft. De Nederlander, Duitser of Belg die zijn betrouwbare munt wil inwisselen voor een boterzachte euro, moet ik nog tegenkomen.

Lukas
Mijnheer de Voorzitter, door het stabiliteitspact wordt een hele reeks onopgeloste vraagstukken opgeworpen die van morele aspecten van het economisch beleid tot institutionele overwegingen reiken. Het automatisch en regelmatig opleggen van sancties in de vorm van een gedwongen renteloos deposito en de daaropvolgende omzetting daarvan in een geldboete is met het oog op de noodzakelijke begrotingsdiscipline aan te bevelen. Een al te grote flexibiliteit zou de deur wagenwijd openzetten voor ongewenste uitvluchten. Wat echter volledig te verwerpen is, is het voornemen de van begrotingszondaars ingehouden bedragen onder de lidstaten te verdelen die geen buitensporige tekorten vertonen en die eerder aan de besluitvorming over de oplegging van die bedragen hebben deelgenomen.
Deze aanpak doet bijna denken aan het verdelen van de buit. In plaats van een toch al moeilijke situatie in een land nog te verscherpen, moet integendeel naar wegen worden gezocht om dit land te helpen bij het overwinnen van zijn problemen en precies daarvoor zou het bedrag van de geldboete ook moeten worden aangewend.
Als we willen dat de monetaire unie werkelijkheid wordt, dan is duurzame stabiliteit een absolute noodzaak. Sancties waartoe in dit verband door de Raad wordt besloten, zouden zonder de mogelijkheid om ze ook daadwerkelijk uit te voeren, dat wil zeggen zich ten minste tot het Hof van Justitie te wenden, niet meer dan tandeloze tijgers zijn. Anderzijds zouden deze maatregelen veel verder gaan dan de in artikel 103 voorgeschreven coördinatie van het economisch beleid, wat betekent dat er een Verdragswijziging - met alle gevolgen van dien - voor nodig zou zijn.
Een stabiele monetaire unie zonder gelijktijdige institutionalisering van de economische samenwerking en coördinatie is moeilijk denkbaar. Wie ja tegen de monetaire unie zegt, moet ook ja zeggen tegen de noodzakelijke voorwaarden voor de verwezenlijking en de instandhouding van die unie. Daartoe is echter een nieuwe, interventionistische economisch- en begrotingspolitieke component nodig die het primaire recht wijzigt en die daarom overeenkomstig artikel N door de nationale parlementen zou moeten worden behandeld.

van Velzen, Wim
Voorzitter, evenals in de eerste ronde zou ik kritiek willen uiten op een pleidooi dat de Commissie en nu ook de Raad houdt om regionale verschillen in lonen binnen onze Unie te bevorderen. Ik begrijp eerlijk gezegd volstrekt niet waarom de Commissie dat wil en waar zij naartoe wil. Ik kan me voorstellen dat men op zich onder de indruk is van de problemen in Duitsland na de Wiedervereinigung . Maar het gaat mij veel te ver om de problemen die men daar heeft te veralgemeniseren tot een algemeen Europees beleid. Het gaat mij zeker te ver daar in de voorstellen enig kader waar binnen dat zou moeten gebeuren volstrekt ontbreekt. Ook in de discussie van de vorige keer faalde de Commissie in het aangeven van het beleid waarbinnen dit past.
De zaak is ernstiger als wij weten dat na de EMU verwacht mag worden dat de druk van de concurrentie die tussen lidstaten meer heerst dan vaak wordt verondersteld zich zal concentreren op de sociale zekerheid en op de loonvorming. Ik kan niet anders lezen dan dat de Commissie eigenlijk meent dat die concurrentie tussen lidstaten maar nu ook binnen lidstaten tussen regio's in feite ook na de toetreding van de EMU bevorderd moet worden. Ik zou het buitengewoon op prijs stellen als de Commissie nu eens duidelijk maakte wat is het beleid dat hier achter steekt en wat is het beleid waar men naar toe wil.
U weet dat binnen de Unie de bedrijfsverplaatsingen prominent zijn, veel meer binnen de Unie dan naar buiten de Unie. Veel van die bedrijfsverplaatsingen hebben te maken met de concurrentie, hebben te maken met dumping. Hoover ging naar Engeland omdat men daar met zijn rug tegen de muur stond en accepteerde dat de lonen lager waren dan normaal, sociale condities vele malen slechter dan in de rest van Engeland. Men accepteerde dat omdat men geen uitweg zag. Het past in dat beleid dat wij in elk geval een level playing field hebben van maatregelen. Ik mis dat raamwerk volstrekt in de benadering van de Commissie en onder de voorwaarde waarin zij dat nu formuleerde kan het Parlement uitsluitend tegen zijn.

Ilaskivi
Mijnheer de Voorzitter, collega Christodoulou heeft een bijzonder interessant verslag opgesteld over het economisch beleid, waar ik mij voor het grootste deel makkelijk in kan vinden. Bij nader beschouwing echter mis ik één speciaal punt.
Het verslag legt er de nadruk op dat strikt moet worden vastgehouden aan de grens van drie procent die voor het begrotingstekort is gesteld. Ten eerste is de grens van drie procent, waarboven ook zware boeterentes worden opgelegd, willekeurig gekozen. Het had even goed vier procent, tweeënhalf procent of nul procent kunnen zijn. Daarom is een zekere flexibiliteit nodig.
Ten tweede zijn de handen van het nationale economische beleid na de derde fase van de EMU gebonden. De koersen van de eurovaluta's kunnen niet meer worden gewijzigd. De Europese Centrale Bank bepaalt de geldpolitiek. Het enige instrument dat overblijft is het begrotingsbeleid, waarmee vooral landen met een lage overheidsschuld de speelruimte hebben met betrekking tot investeringen in de werkgelegenheid. Daarom stelde ik in de Commissie economische zaken een aanvulling voor, die echter werd verworpen. Deze aanvulling luidde: " verzoekt de Raad en de Commissie de ontwikkeling van het begrotingstekort in de diverse lidstaten op de voet te volgen met als doel de grens van drie procent van het tekort flexibel te kunnen interpreteren, zulks ter bestrijding van uitzonderlijke economische verstoringen en de aanhoudende werkloosheid, met dien verstande evenwel dat het tekort deze doelstelling tijdens de gehele conjunctuurcyclus niet overschrijdt" .
Wanneer een dienovereenkomstige kwestie later in zijn totaliteit aan de orde komt in het verslag Fourçans, in het kader waarvan verschillende amendementen zijn goedgekeurd, steun ik de ideeën van collega Christodoulou. Hoewel het werkloosheidscijfer niet tot de convergentiecriteria behoort, dient de aandacht voor het werkgelegenheidsbeleid voor ons, Parlementsleden, voorop te staan.

Gasòliba i Böhm
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, onze fractie is het eens met de basisanalyse van de Commissie met betrekking tot de belangrijkste richtsnoeren voor het beleid van de lidstaten en de Gemeenschap, het onderwerp waarover ik hier het expliciet wil hebben.
Wij zijn van oordeel dat een aantal aspecten moeten worden uitgediept. Voor de verwezenlijking van de Economische en Monetaire Unie en de invoering van een Europese munt is het noodzakelijk dat we de beschikking hebben over een concreet economisch en monetair beleid op het niveau van de Europese Unie. De Commissie heeft zich dienaangaande al te terughoudend opgesteld, en in haar volgende voorstellen zou zij ons reeds in een aantal hoofdlijnen moeten schetsen wat het economisch en monetair beleid op Unie-niveau zou zijn, in overeenstemming met het bestaan van een Economische en Monetaire Unie en één enkele munt.
Verder willen wij dat er speciale aandacht wordt geschonken aan de omstandigheden ter bevordering van een meer concurrerend productiesysteem, maar de middelen die onze collega Randzio-Plath heeft voorgesteld, wijzen wij af. Naar onze mening wordt een beter productiesysteem ter bevordering van het internationale concurrentievermogen en van de werkgelegenheid niet verkregen door doelrichte stimulering van de overheidsinvesteringen, door meer ingrijpen van de publieke sector - wat tot tekorten zou leiden die binnen de Economische en Monetaire Unie ongewenst en onaanvaardbaar zouden zijn -, of door onderscheid te maken ten aanzien van de overheidsinvesteringen.
Integendeel, wij zijn van oordeel dat het streven naar een opener, concurrerender kader moet worden uitgediept, met inbegrip van een systeem dat het particulier initiatief en particuliere investeringen stimuleert. Dat is de manier om werkgelegenheid te kunnen scheppen, een meer economische vooruitgang te bewerkstelligen.

Katiforis
Mijnheer de Voorzitter, het is jammer dat met deze algemene economische richtsnoeren plichten worden verzaakt. Het is de plicht van de Raad vast te stellen dat een beleid gefaald heeft als dat duidelijk het geval is. Het werkgelegenheidsbeleid van de Europese Unie, dat in het Witboek over groei, concurrentievermogen en werkgelegenheid in zijn meest uitgebreide vorm is toegelicht, heeft jammerlijk gefaald.
Zo was het de bedoeling dat de werkloosheid in het jaar 2000 nog maar de helft van het cijfer van 1995 zou bedragen. Het jaar 2000 komt steeds dichterbij, maar de werkloosheid is nog niet gedaald en zal ook niet dalen. Het minste wat je wel van de algemene richtsnoeren zou verwachten, is dat ze het sein op rood zetten en vaststellen dat het beleid gefaald heeft. In plaats daarvan komen ze weer met de gebruikelijke argumenten aanzetten waarom er een overdreven restrictief beleid moet worden gevoerd, dat nu dan in het stabiliteitspact zal worden vereeuwigd.
Het is duidelijk, mijnheer de Voorzitter, dat we inmiddels tegen dovemansoren praten. Maar wanneer de hoogwaardigheidsbekleders hun gehoor kwijtraken, gaat in de democratie ook het aanzien van het gehoor verloren. Er is al een minister-president die zijn gehoor was kwijtgeraakt gevallen, er zullen nog anderen vallen en ook uw beurt, commissaris, komt nog wel, en dan zullen we wellicht als gewone burgers met elkaar van gedachten kunnen wisselen, niet als hoogwaardigheidsbekleders.

Ettl
Mijnheer de Voorzitter, na wat de commissaris hier vandaag heeft gezegd, is het echt nodig dat wij er nogmaals op wijzen dat er in Europa 20 miljoen werklozen zijn, dat één op vijf jongeren werkloos is en geen werk vindt en dat de aanbeveling van de Commissie inzake de globale richtsnoeren voor het economisch beleid werkelijk tandeloos kan worden genoemd. Dat kan echt geen perspectief voor de werknemers van Europa zijn. Daarom en om het werkgelegenheidsprobleem nogmaals te thematiseren, hebben de Europese vakbonden tot de huidige actiedag opgeroepen. Een kreet, een aanmaning, die wij als parlementsleden absoluut ernstig moeten opnemen om sociale stabiliteit en sociale vrede te waarborgen.
Niet voor niets gaan de eisen van de vakbonden inzake het weer goed maken van de nalatigheden van Maastricht richting Amsterdam. Bijna alles uitsluitend op geldwaarde, stabiliteit en consolidering van de overheidsbegrotingen concentreren, is gewoon te weinig! Als het niet lukt de Raad ertoe te bewegen een actief werkgelegenheidsbeleid in de globale richtsnoeren voor het economisch beleid op te nemen, als het niet lukt een policy mix van het economisch beleid overeenkomstig artikel 3 tot stand te brengen om een werkgelegenheidsscheppende groei te bereiken, dan zullen wij in Europa een stap achteruit doen en met conflicten worden geconfronteerd.
Daarom juich ik de duidelijke taal van de rapporteur toe, alsook haar eisen inzake dwingender voorschriften, waar de Commissie in dezen blijkbaar niet voor heeft kunnen zorgen.

Torres Marques
Mijnheer de Voorzitter, commissaris de Silguy heeft daarstraks zijn betoog beëindigd met de opmerking dat banen niet bij decreet worden gecreëerd. Ik wil hem er daarentegen op wijzen dat men bij decreet wel werkloosheid kan creëren en dat is wat wij socialisten willen voorkomen.
Het stabiliteitspact was niet bepaald in het Verdrag van Maastricht, noch noodzakelijk naar onze mening. Wat daarin geschreven staat bakent al heel wijs de manier af waarop de economische situatie van de landen die tot de euro toetreden zich moet ontwikkelen. Om dit pact, dat geen rechtsgrondslag heeft, politiek aanvaardbaarder te maken heeft de Raad aan de titel "stabiliteit" het woord "groei" vastgeplakt zonder dat hij evenwel de inhoud van het stuk heeft veranderd.
Wij eisen nu dat de voorstellen in de verslagen Christoloudou en Randzio-Plath, evenals de grotere nadruk op de werkgelegenheid, worden overgenomen. In het stabiliteitspact worden automatische sancties en boetes voorgesteld die wij onaanvaardbaar vinden.
De institutionalisering van de interinstitutionele besluitvormingsprocedure, zoals voorgesteld door collega RandzioPlath, waaraan de Raad, de Commissie en het Europees Parlement deelnemen, zal de burgers van Europa de waarborg geven dat de strengheid gepaard gaat met groei en nieuwe werkgelegenheid.

de Silguy
Mijnheer de Voorzitter, ik zal trachten in twee delen te antwoorden op alle vragen die mij in de loop van dit debat zijn gesteld. Ik neem de vragen door in de volgorde waarin zij zijn gesteld en ik verzoek de geachte afgevaardigden het mij te vergeven, indien ik door de geringe tijd die mij is gegeven, niet de tijd heb om op alle vragen even nauwgezet te antwoorden.
Mevrouw Randzio-Plath - en dit is tevens een antwoord op de vraag van de heer Ettl - de Commissie heeft in haar voorstel over de grote richtsnoeren al veel van uw resolutie over het economisch jaarverslag overgenomen. Ik wijs u erop dat wij op uw verzoek informeel overleg voeren voordat ons voorstel wordt gepresenteerd. Nu zijn de grote richtsnoeren vastgesteld en de aanbeveling ligt hier op tafel. Het woord is nu aan de Raad zou ik zeggen. En ik denk dat het werkzamer en doeltreffender is om in de richting te gaan die het Parlement wenst, dat de voorstellen van de Commissie steun krijgen, dan dat het risico wordt gelopen, zoals vorig jaar, dat de Raad een veel restrictievere houding zal aannemen dan u wenst.
Mijnheer Christodoulou, ik geef u een antwoord op het probleem van het tweede deel van amendement 4, dat u aan de orde heeft gesteld. Ik moet u zeggen dat de Commissie, na de tekst opnieuw te hebben bekeken en over uw vraag in de onderbreking van de vergadering nog eens te hebben nagedacht, dit deel van amendement 4 niet kan overnemen. Het gaat om een subjectieve beoordeling die in een verordenende tekst niet op haar plaats is. Bovendien zou ik zeggen dat het begrip al in de redactie van overweging 10 is opgenomen. Ten slotte, mijnheer Christodoulou, lijkt me de uitdrukking "ongerechtvaardigde druk" onnodig provocerend en het verbaast mij dat een voormalige eminente gouverneur van een centrale bank voor dergelijke verleidingen kan bezwijken.
Mijnheer Donnelly, ik wilde eerst even preciseren dat de Commissie naar mijn mening alle mogelijke moeite heeft gedaan om het Europees Parlement bij de voorbereiding van het Pact voor stabiliteit en groei te betrekken. Ik heb het nagetrokken: het is vandaag voor de zesde maal sinds februari dat ik hiervoor in de plenaire vergadering of in uw commissies kom. En ik voeg hieraan toe, dat het wel degelijk dankzij de actie van de Commissie komt dat er besprekingen tussen drie partijen plaatsvinden. Ik voeg er ook aan toe dat de amendementen die de Commissie na de eerste lezing door het Parlement heeft aanvaard, door haar zijn overgenomen en door de Raad zijn goedgekeurd. Ik zie niet in waarom het in tweede lezing anders zou gaan.
Mag ik u zeggen, mijnheer Donnelly, dat ik uw mening over het deflatoire effect van het programma voor stabiliteit en groei niet deel. Het herstel van de begrotingssituatie bevordert wat men in het economisch jargon de crowdingin van de investeringen noemt. De investeringen in outillage zullen in 1997 met 4, 8 % toenemen, in 1998 met 6, 3 %. Ik wijs u erop dat met een ontwikkeling van de investeringen in de orde van grootte van 6 tot 7 % per jaar een groei op middellange termijn van 3 tot 3, 5 % kan worden gesteund, wat een toename van de werkgelegenheid van 1 tot 1, 5 % betekent.
Het Pact voor stabiliteit en groei maakt het, kortom, mogelijk handelingsmarges te vinden die er niet waren, en te voorkomen dat het monetaire beleid overbelast raakt, wat natuurlijk zou leiden tot een te restrictieve policy-mix. Ik voeg eraan toe dat met het stabiliteitspact een begrotingsflexibiliteit mogelijk is, voorzover het bij evenwichtige structurele begrotingen in perioden van economische vertraging de automatische stabilisatoren volledig kan inzetten. Ik heb hier een economische bewijsvoering gegeven, maar in simpelere woorden gaat het erom te weten hoe publieke of particuliere investeringen moeten worden gefinancierd, wanneer thans met het niveau van de tekorten waarmee wij altijd nog te maken hebben, meer dan de helft van de spaargelden van de huishoudens wordt gebruikt voor de financiering van de schuld. Ja tegen investeringen, maar ook ja tegen een beperking van de overheidstekorten, zodat wij het geld kunnen gebruiken voor de financiering van de investeringen in plaats van voor de financiering van de staatsschuld.
Ik kan u verzekeren, mijnheer Donnelly, dat de Commissie haar verantwoordelijkheden neemt. Zij heeft dit gedaan met de presentatie van het Groenboek. Zij heeft dit gedaan met de indiening van de verordeningen over het Pact voor stabiliteit en groei. Zij heeft dit gedaan met de indiening van haar verordeningen over het rechtsstatuut. En ten slotte heeft zij dit ook gedaan in de interinstitutionele dialoog om zoveel mogelijk de zienswijze van het Parlement naar voren te brengen.
Mijnheer von Wogau, de gouden regel voor de publieke investeringen die u daarstraks heeft genoemd, zal in 1998 werkelijkheid worden. Want volgens onze vooruitzichten zullen de overheidstekorten in 1998 bij ongewijzigd beleid 2, 5 % bedragen en de toename van de publieke investeringen tussen 2, 5 % en 2, 8 %. Voor het overige, waarde vriend, denk ik al een antwoord op uw drie punten in mijn inleiding te hebben gegeven.
Mijnheer Giansily, ik ben het met uw analyse over het stabiliteits- en groeibeleid eens. Ik zeg tot de heer Cox dat ik ook zijn analyse deel, die overigens overeenkomt met die van de heer von Wogau en dat ik, wat de boetes betreft, denk al in mijn inleiding een antwoord te hebben gegeven. Dat geldt ook voor de heer Lukas.
Mijnheer Wolf, ik denk dat met de policy-mix het wat u stabiliteitsfetisjisme noemt kan worden overwonnen. Nogmaals, een ontspannen policy-mix is goed voor de groei en de werkgelegenheid, omdat zo een ontspanning van de monetaire voorwaarden mogelijk is. In een ontspannen policy-mix is er geen conflict tussen het doel van stabiliteit en de begrotings- en loonontwikkelingen. Wij gaan nu in de richting van zo'n policy-mix. Wat de economische regering betreft - ik ben geen woordfetisjist. Noemt u het zoals u wilt: of een kat nu grijs of zwart is, is niet belangrijk, als hij maar muizen vangt - ik denk dat wat voor ons nu belangrijk is, mijnheer Wolf, het feit is dat wij in staat moeten zijn ten uitvoer te brengen wat wij hebben geïntroduceerd. Wij hebben instrumenten voor economische coördinatie ingevoerd. Het is nu de taak van de politiek hieraan praktische inhoud te geven en ten uitvoer te brengen wat wij hun in handen hebben gegeven.
Mijnheer Blokland, ik wilde op een belangrijk punt dat u aan de orde heeft gesteld, en dat in uw woorden de boekhoudkundige capriolen betreft, toch even melden dat er een bepaald aantal regels bestaat. Wij worden op dit terrein niet door de wet van de jungle geregeerd. Die regels vormen het Europees stelsel van economische rekeningen, het ESER, het ESER 1979 om precies te zijn, en een richtlijn over het BNP. Deze instrumenten geven een goede definitie van het BBP en we hoeven op dit punt niets aan het Pact voor stabiliteit en groei toe te voegen. De Commissie staat momenteel volledig achter de inspanningen van de statistici om de berekening van het BBP te verbeteren. Dat is een belangrijk werk. Ik denk niet dat dit in het stabiliteitspact moet worden opgenomen. U zegt overigens dat de publieke opinie niet in de euro gelooft. Maar zeker, mijnheer, ik kan u geruststellen, de publieke opinie gelóóft in de euro, te oordelen althans naar de peilingen die wij regelmatig volgen.
Mijnheer Van Velzen, u heeft gesproken over het zeer interessante probleem van de regionale verschillen in lonen. Ik denk dat dit een normaal economisch mechanisme is, dat door geen enkele econoom wordt betwist. Het beste bewijs hiervoor is het feit dat er een grote regionale werkloosheid zou heersen indien er geen regionale loonsverschillen zouden zijn. Ik denk met name aan de Mezzogiorno. Het is waarschijnlijk ook geen toeval dat de Italiaanse vakbonden onlangs deze regionale verschillen hebben erkend en aanvaard.
Mijnheer Ilaskivi, u wilt weten waarom we het cijfer 3 % hebben aangehouden. Hiervoor zijn diverse verklaringen te geven. Volgens een ervan die me nu invalt, zouden we met een nominale groei van 5 %, dat wil zeggen reëel 3 %, en met de inflatie meegerekend 2 %, en een schuld van 60 % van het BBP, geen overheidstekort van meer dan 3 % mogen hebben. Maar het cijfer is niet zo belangrijk. Persoonlijk vind ik 3 % overheidstekort al veel. Want voor veel van onze lidstaten betekent dat dat de staat ieder jaar 20 % meer uitgeeft dan hij verdient. Ik daag alle grote en middelgrote ondernemingen uit om te blijven voortbestaan met 20 % meer uitgaven dan inkomsten.
Mijnheer Ilaskivi, u heeft ook het probleem van aanpassing in geval van asymmetrische schokken ter sprake gebracht. U weet dat dergelijke schokken in de afgelopen 25 jaar vooral door uiteenlopend beleid werden versterkt. Dat zal in de Economische en Monetaire Unie niet langer mogelijk zijn. Normaal gesproken zullen de begrotingsstabilisatoren, de politieke stabilisatoren en de salarisaanpassingen voldoende zijn.
Mijnheer Gasoliba i Böhm, ik kan het niet geheel eens zijn met uw bewering dat wij de groei niet via overheidsinvesteringen mogen stimuleren, en ik weet niet of dit mevrouw Randzio-Plath prettig in de oren klinkt. Overheidsinvesteringen moeten er blijven, de grote netwerken moeten er komen. Ik heb daarstraks in mijn inleiding aangetoond, dat de toekomst van de komende generaties, de toekomst van onze landen in bepaalde gevallen op omvangrijke publieke investeringen steunt die alleen door de staten zouden moeten of kunnen worden verricht en waaraan zij in ieder geval moeten bijdragen. De Commissie erkent niettemin dat de publieke investeringen in de afgelopen jaren onder druk zijn komen te staan en daarom kan zij het alleen maar betreuren dat de Raad haar voorstellen over de grote netwerken niet volgt.
Ik meen vrijwel al uw vragen te hebben beantwoord. Staat u mij ten slotte toe, en daarmee geef ik een antwoord op een aantal zorgen die zijn geuit, vooral door mevrouw Torres Marques, de heer Ettl of de heer Katiforis, te zeggen dat het Pact voor stabiliteit en groei niets meer en niets minder is dan het Verdrag van Maastricht. De Commissie heeft er in de onderhandelingen bijzonder goed op gelet, dat er niets extra's is toegevoegd aan hetgeen in het Verdrag is voorzien. Het Pact voor stabiliteit en groei omvat in feite twee verordeningen, een op basis van artikel 103, lid 5, en een op basis van artikel 104, die beide beogen de verdragsbepalingen operationeel te maken en uiteindelijk gewoon het interne reglement van het euro-huis op te stellen.
Ik eindig met de woorden dat het werkelijke probleem tegenwoordig dat van de werkloosheid is. Daarvan zijn wij ons buitengewoon goed bewust. Maar we mogen niet geloven dat wij ex nihilo banen zullen scheppen. Wij kunnen alleen banen scheppen, ook voor de jongeren, als wij Europa de juiste voorwaarden geven voor een gezonde en duurzame economische groei. Sinds een aantal jaren zijn wij dankzij de gevolgde strategie bezig met het herstellen van dit kader. Deze inspanningen moeten wij nu voortzetten, wij moeten deze bekronen met de invoering van de euro, die dit kader voor stabiliteit en groei definitief zal waarborgen - beide woorden zijn geen antoniemen - maar wij moeten ook, en daarvan moeten wij ons goed bewust zijn, onze verantwoordelijkheden nemen tegenover de structurele werkloosheid en daarvoor moeten wij structurele maatregelen treffen op het gebied van onderzoek, onderwijs en opleiding, en ik denk in het bijzonder aan de verlaging van de kosten die drukken op de arbeidsintensieve industrieën.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer de Silguy.
De heer Christodoulou heeft het woord gevraagd voor een korte opmerking.

Christodoulou
Mijnheer de Voorzitter, mag ik de commissaris er even op wijzen dat de Griekse versie van dit amendement, dat ik hem gevraagd had aan te nemen, spreekt van "ongerechtvaardigde druk" op de valutamarkt. Ik weet zeker dat elke vooraanstaande en ook minder vooraanstaande president van een centrale bank deze uitdrukking heel vaak in de mond neemt. De term "ongerechtvaardigde druk" op de valutamarkt is wijd en zijd bekend en wordt heel vaak gebruikt.
Verder wil ik tegen de commissaris zeggen dat wij bepaalde amendementen hebben ingediend omdat we de toepassing van het stabiliteitspact wilden vereenvoudigen. Dit stabiliteitspact is zo star, dat het volgens mij en vele anderen die het bestudeerd hebben - en dat zijn mensen uit de praktijk die contacten met de markten onderhouden - niet op grote schaal kan worden toegepast. Wat wij dus geprobeerd hebben, is bepaalde amendementen indienen, waardoor dit pact eenvoudiger kon worden toegepast en ook het werk van de Commissie eenvoudiger zou zijn geworden. Maar ze zijn niet aangenomen. Toch hoop ik dat het Parlement morgen dit pact zal aannemen, zodat we verder kunnen gaan, want het moet gewoon aangenomen worden, al is het in deze vorm.
De commissaris mag evenwel niet vergeten dat we elkaar in de toekomst ooit weer zullen tegenkomen, dat dit stabiliteitspact nooit in de vorm waarin het op dit moment gegoten is zal worden toegepast. Het is gespeend van elke strategie en dus zal het waarschijnlijk heel moeilijk zijn om het toe te passen; zoals wij allen uit de financieeleconomische, monetaire en andere ontwikkelingen van het begin van de jaren '90-1990 en 1991 - immers hebben geleerd, leidt gebrek aan flexibiliteit tot rampzalige resultaten. Het lijkt erop dat het merendeel van de mensen die deze tekst hebben opgesteld die les niet geleerd hebben, en daarom zitten we nu met een star en onuitvoerbaar pact. Ik hoop dat ik ongelijk heb. Maar ik vrees dat ik gelijk heb.

Randzio-Plath
Mijnheer de Voorzitter, ik zou nogmaals tegen de commissaris willen zeggen hoe dankbaar het Parlement natuurlijk is, omdat het een informele dialoog met de Commissie, mede over de globale richtsnoeren voor het economisch beleid, heeft kunnen voeren. Het zou goed zijn als de Commissie zich voor onderhandelingen met het Parlement zou inzetten. Zowel het Monetair Comité als de Raad van ministers van Economische Zaken en Financiën hebben al laten weten dat ze daartoe bereid zijn. In het kader van de bespreking en de uitwerking van de globale richtsnoeren voor het economisch beleid zou opnieuw een soort onderhandeling met het Parlement mogelijk moeten zijn, want één zaak staat als een paal boven water: ook al voorziet het Verdrag niet in welbepaalde instrumenten voor de triloog, het moet toch mogelijk zijn dat deze drie instellingen het eens worden over levensbelangrijke globale richtsnoeren voor beleidsvormen, zeker met het oog op het overwinnen van het massale werkloosheidsprobleem. Het zou goed zijn, mijnheer de commissaris, als ook u zich daarvoor zoudt inzetten. Ten slotte zou ik de Voorzitter van het Parlement zeer dankbaar zijn als hij ervoor zou zorgen dat de besluiten van het Parlement van morgen, ook betreffende de globale richtsnoeren voor het economisch beleid, zo spoedig mogelijk worden overgemaakt aan het Monetair Comité en het Nederlandse voorzitterschap van de Raad, zodat er tijdig tot een behandeling en een dialoog of triloog kan worden overgegaan.

de Silguy
Mijnheer de Voorzitter, heel even, ik wil de heer Christodoulou en mevrouw Randzio-Plath danken voor de goede samenwerking en het werk aan deze twee zeer belangrijke documenten. Ik wilde onder hartelijke dankzegging aan de heer Christodoulou voor diens inspanningen, hem toch vragen in te zien dat wij voorzover mogelijk werkelijk het maximum aantal amendementen hebben overgenomen en door de Raad hebben laten aanvaarden. Ik denk nu dat het compromis dat ter tafel ligt evenwichtig is en dat het gepast is hiervan juridisch nota te nemen. Ik denk ook, mijnheer Christodoulou, dat het voldoende soepel is. Ik wijs u er echter op dat aan de basis van dit stabiliteitspact het voorstel, het initiatief van de Commissie ligt en de volledige beslissingsbevoegdheid van de Raad. Ook dáár ligt het kader vast. Het is nu de taak van de politiek om de tekst tot leven te brengen.
Dank u, mevrouw Randzio-Plath, voor uw woorden. Ik sta geheel open voor een gedachtenwisseling om te bezien hoe het Europees Parlement meer bij deze werken over de grote richtsnoeren voor het economische beleid kan worden betrokken. Ik denk dat wij dit jaar een etappe hebben genomen. Overigens had een van uw collega's, de heer Donnelly, in het debat over het EJV, het economisch jaarverslag, voorstellen geuit ter verbetering van de procedure. Wij denken hierover na. Ik doe dit vanuit een constructieve houding, omdat ik denk dat de versterking van de dialoog in een grotere transparantie tegenwoordig in Europa een noodzakelijke voorwaarde is om ons economisch beleid voor onze medeburgers aanvaardbaar te maken.

De Voorzitter
Dank u mijnheer de commissaris.
Het gecombineerd debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 11.00 uur plaats.

Belastingstelsels in de EU
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0169/97) van de heer Secchi namens de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid betreffende het verslag van de Commissie over de belasting in de Europese Unie - Verslag over de ontwikkeling van de belastingstelsels (COM(96)0546 - C4-0054/97).

Secchi
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, het doet mij deugd dit verslag over een mijns inziens heel belangrijk onderwerp te mogen toelichten.
Om te beginnen vind ik het heel positief dat het Europees Parlement zich ongeveer twee weken vóór de Europese Raad van Amsterdam bezighoudt met de belastingpolitiek van de Europese Unie en met de ontwikkeling van de nationale belastingstelsels. Dat geeft de vertegenwoordigers van de burgers namelijk de kans een gezaghebbend standpunt in te nemen over een onderwerp waar op die Raad heel veel aandacht aan moet worden besteed en waar hopelijk ook vernieuwende besluiten over genomen zullen worden, zodat deze impasse, die zich al veel te lang voortsleept, eindelijk kan worden opgelost.
De Europese Raad van Amsterdam zal zich buigen over het actieplan voor de interne markt, dat tot doel heeft de termijnen en methoden te bepalen om alle maatregelen uit te voeren die voor de verwezenlijking van de interne markt nodig zijn; de interne markt moet immers vóór de invoering van de eenheidsmunt en vóór het van start gaan van de onderhandelingen over de uitbreiding van de Unie voltooid zijn. Het Europees Parlement ziet de noodzaak hiervan uiteraard ook in en hoopt dat er in Amsterdam resultaten kunnen worden behaald die beantwoorden aan de verwachtingen van de burgers en de Europese ondernemers.
De belastingkwesties zijn in dit verband van bijzonder belang omdat de interne markt zonder tastbare vorderingen bij de coördinatie en harmonisatie van alle terreinen waarvan de goede werking van de interne markt afhangt absoluut niet naar tevredenheid zal kunnen functioneren; bovendien zal dan in de tussentijd ook het welslagen van de eenheidsmunt op het spel worden gezet. Dit betekent geenszins dat het subsidiariteitsbeginsel op fiscaal gebied niet geldig kan zijn; daar moet realistisch over nagedacht worden om te voorkomen dat bij de toepassing van dit beginsel afbreuk wordt gedaan aan de overwegingen op grond waarvan het in de Verdragen terecht is neergelegd.
Uit de studies en discussies van de Europese Commissie, die het Europees Parlement welwillend heeft ontvangen en aandachtig heeft bestudeerd, blijkt enerzijds dat de situatie steeds verder afzakt naar vormen van concurrentie die fiscaal gezien schadelijk zijn, en anderzijds dat er nieuwe methoden van aanpak op dit vlak moeten worden gevonden. Dat doet verder niets af aan het uiteindelijke doel, namelijk het unanimiteitsbeginsel voor besluiten van de Raad op dit vlak opheffen, waar het Parlement al vaak om gevraagd heeft. De uitwassen op het vlak van de fiscale concurrentie hebben in het verleden en ook nu nog negatieve gevolgen gehad voor een aantal zaken: voor de goede werking van de interne markt, vanwege de verstoringen die deze uitwassen voor het vrije verkeer van goederen, diensten, kapitaal en ondernemingsactiviteiten met zich meebrachten; voor de werkgelegenheid, vanwege de vergroting van de belastingdruk op de factor arbeid tegenover aanzienlijke verlaging van de belastingdruk op kapitaalopbrengsten, en als laatste voor de ontwikkeling van de belastingopbrengsten van de lidstaten, vanwege de groeiende fiscale concurrentie, die gezien de toenemende internationale mobiliteit van het economisch verkeer en enkele andere factoren uiteindelijk echter als netto effect heeft gehad dat de situatie verslechterde.
Uit het onderzoek naar de huidige belastingstelsels in de Europese Unie is dus duidelijk naar voren gekomen dat geen enkele lidstaat op eigen houtje in staat is de resterende obstakels die het vrije verkeer van goederen, personen, diensten en kapitaal in de weg staan, op te ruimen en de fiscale erosie te lijf te gaan. En dit komt allemaal door de voortschrijdende voltooiing van de interne markt. In een monetaire unie is het monetair beleid supranationaal en onafhankelijk en gebonden aan de doelstelling van prijsstabiliteit. In dit verband moet vanuit het oogpunt van het fiscaal beleid datgene wat nodig is voor de goede werking van het Europese productiesysteem en haar interne markt afgestemd worden op de behoeften van de lidstaten. Die willen namelijk een zekere controle op hun eigen fiscaal beleid behouden om een beleid van herverdeling van inkomen en in het algemeen de sociale staat in stand te kunnen houden; daarbij is de speelruimte ook vanwege het groei- en stabiliteitspact zeer beperkt.
Er zal derhalve gekozen moeten worden voor communautarisering van het fiscaal beleid op de zojuist vastgestelde gevoelige fiscale terreinen, waarmee het teveel aan subsidiariteit, dat zowel voor de gemeenschappelijke belangen als voor de lidstaten schadelijk is, kan worden gecorrigeerd.
Aangezien de lidstaten zelf er echter duidelijk weinig voor voelen de unanimiteitsregel te veranderen, kan gedacht worden aan tijdelijke vormen die een bijdrage tot de oplossing van het probleem kunnen leveren door middel van bijvoorbeeld een overeenkomst inzake vrijwillige zelfbeperking op enkele specifieke, duidelijk omschreven fiscale terreinen.
Dat is ook de strekking van de gedragscode; daarin is een aantal regels neergelegd om een betere coördinatie tussen de fiscale beleidsvormen te garanderen. De commissie economische en monetaire zaken schotelt de Vergadering wat deze gedragscode betreft een aantal duidelijke elementen voor, die zij onder de aandacht van de Commissie en de Raad kan brengen. Ik kan die elementen wel gaan opsommen, maar dat doe ik vanwege de tijd maar liever niet. Ter afsluiting hoop ik in ieder geval dat het Europees Parlement deze gelegenheid te baat zal nemen om een duidelijk, gezaghebbend standpunt over deze gevoelige en ingewikkelde materie kenbaar te maken; als hierin geen vooruitgang wordt geboekt zal ook een grotere economische en sociale samenhang uitgesloten zijn.

Monti
Mijnheer de Voorzitter, het doet mij bijzonder veel deugd hier en vandaag over het fiscaal beleid te praten: hier, omdat ik vind dat het Europees Parlement ook op dit gebied een stimulerende en ondersteunende rol moet spelen. Als ik het verslag van de heer Secchi en de breed opgezette ontwerpresolutie zo eens bezie, heb ik er alle vertrouwen in dat het Parlement vooruitgang op dit terrein kan boeken. En vandaag, omdat dit moment zich bijzonder goed leent voor een debat over de belastingstelsels, aangezien de werkloosheidsproblematiek momenteel in het centrum van de belangstelling staat. Het wordt immers steeds duidelijker dat er een verband bestaat tussen het gebrek aan fiscale coördinatie in de Europese Unie en de benarde werkgelegenheidssituatie. En als we het over economisch bestuur hebben - los van de monetaire aspecten -, moeten we het fiscaal beleid zonder meer als een cruciaal onderdeel daarvan zien.
De heer Secchi heeft al verteld dat de situatie in Europa als gevolg van asymmetrische fiscale concurrentie heel erg scheef groeit: verlaging van de belastingdruk op kapitaalopbrengsten en verhoging van de belastingdruk op arbeid; dat is precies het tegenovergestelde van wat goed is voor een werkgelegenheidsbeleid. Wanneer de eenheidsmunt er is zal het gebrek aan coördinatie bij de belastingdruk op kapitaalopbrengsten nog veel meer gaan opspelen.
De Commissie heeft met name vorig jaar met de lidstaten en het Parlement over deze onderwerpen gesproken. Er is een Werkgroep fiscaal beleid opgericht waarin de persoonlijke vertegenwoordigers van de ministers van Financiën zitting hebben. Een aantal problemen houdt natuurlijk verband met de unanimiteitsregel, maar het feit dat er in het verleden op fiscaal beleid zo weinig vooruitgang is geboekt, is volgens de Commissie ook te wijten aan de geïsoleerde manier waarop de verschillende voorstellen zijn behandeld. Om dus te zorgen dat de ministers van Financiën instemmen met de besluiten, moeten zij leren inzien dat de fiscaliteit als een geheel moet worden benaderd.
Tegelijkertijd met de Werkgroep fiscaal beleid van de persoonlijke vertegenwoordigers van de ministers van Financiën heeft de Commissie ook het Europees Parlement bij deze discussies weten te betrekken, en daar ben ik u zeer dankbaar voor. Wij hebben met de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid diverse malen over belastingkwesties gesproken. Ik beschouw het verslag van de heer Secchi als een waardevolle bijdrage aan de huidige discussies en aan de uitwerking van een fiscaal actieplan dat zich de voltooiing en werking van de interne markt ten doel stelt.
Dankzij de discussies die we zowel met het Parlement als met de Raad hebben gevoerd, hebben we een aantal uitgangspunten kunnen formuleren waarmee we concrete resultaten hopen te bereiken. In het ontwerp van het actieplan voor de interne markt, dat de Commissie heeft aangenomen, hebben we overigens verschillende ideeën uit het verslag-Secchi overgenomen. De volgende punten worden op dit moment in het actieplan voor de interne markt meegenomen: maatregelen om te zorgen dat grensoverschrijdende kapitaalstromen worden belast; maatregelen voor het afschaffen van belastingdruk in de vorm van bronheffing bij betaling van rentes en royalty's tussen zusterbedrijven; een gedragscode die zodanig is opgezet dat schadelijke fiscale concurrentie wordt beperkt, want deze heeft nadelige gevolgen voor de bevoegdheden van de lidstaten om belasting te heffen - de in het verslag-Secchi opgesomde elementen zullen in de gedragscode worden opgenomen en daarmee een belangrijke bijdrage aan deze actie leveren -; en als laatste maatregelen om de concurrentieverstoringen op te heffen die voortvloeien uit het niet gelijkvormig uitvoeren van de indirecte belastingstelsels.
Wij realiseren ons terdege, mijnheer de Voorzitter, dat het een hele toer zal zijn in de Raad overeenstemming over alle voorstellen te bereiken, maar het is mijn stellige overtuiging dat we deze aanpak moeten volgen als we echt verder willen komen met het belastingbeleid. Een gecoördineerde aanpak is essentieel en die zullen we dan ook doorvoeren. Verder stelt het ontwerp van het actieplan voor de interne markt dat er een gemeenschappelijk systeem moet komen voor de belasting op de toegevoegde waarde en dat de communautaire voorschriften voor de belasting op energie moeten worden herzien.
Een ander punt dat in de resolutie wordt genoemd en waar ik nog even iets over wil zeggen, gaat over het communautair optreden tegen belastingontduiking en fiscale fraude. Fraude en internationale fraudeurs - dat is bekend - storen zich niet aan nationale grenzen of aan de fiscale rechtspraak. Daarom moet de samenwerking tussen de lidstaten verbeterd worden en moeten de activiteiten op het gebied van fraudepreventie en -bestrijding worden opgevoerd.
Om deze maatregelen een nieuwe impuls te geven heeft de Commissie een ambitieus programma voorgelegd, het zogeheten FISCALIS. Dit programma moet de nationale overheden helpen beter met elkaar samen te werken door hun de nodige instrumenten te bieden. Met het door de Commissie voorgestelde nieuwe BTW-stelsel wordt de samenwerking - die toch al cruciaal is - steeds belangrijker. Met behulp van FISCALIS zullen de huidige BTWstelsels in ieder geval direct verbeterd kunnen worden, maar ik ben bang dat deze verbeteringen geen oplossing betekenen voor de tekortkomingen van het huidige stelsel. Die lacunes kunnen alleen maar via een radicale wijziging van het stelsel zoals wij dat voorstellen aangevuld worden.
Ik dank u dat u mij de gelegenheid hebt geboden de ontwikkeling van de belastingstelsels in de Europese Unie in het kort toe te lichten. Ik wil graag in deze aangelegenheid met het Parlement blijven samenwerken en stel mezelf daar ook volledig beschikbaar voor.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer Monti.

Pomés Ruiz
Mijnheer de Voorzitter, na de woorden van commissaris Monti, waarmee hij zich positief heeft uitgelaten over het werk van mijn gewaardeerde collega Secchi met het oog op onze inspanningen om onze belastingstelsels te gebruiken voor het creëren van werkgelegenheid en welvaart, zou ik de stelling van de Commissie willen benadrukken en relativeren in die zin, dat elk voorstel voor communautaire interventie op belastinggebied volkomen moet worden afgestemd op het subsidiariteitsbeginsel.
Het lijdt geen twijfel dat de soevereiniteit op belastinggebied thans niet alleen over de vijftien lidstaten verdeeld is; er zijn namelijk staten, Spanje bijvoorbeeld, die autonome gemeenschappen hebben, zoals Navarra, die onafhankelijk van de interne markt zelf hun eigen belastingstelsel kunnen bepalen. Zoals de commissaris heel goed weet, zal de eis dat het tekort niet boven de 3 % van het BBP mag komen alle lidstaten en alle belastingstelsels ertoe verplichten, wanneer we de derde fase van de Monetaire Unie zijn ingegaan, om het niveau van hun uitgaven op dat van hun inkomsten af te stemmen. Met andere woorden, als de overheden die de uitgaven doen de vrijheid hebben om te beslissen over het niveau van de uitgaven, dan zullen ze ook de vrijheid moeten krijgen om te beslissen welk soort belastinginkomsten ze wensen en op welke manier ze die willen innen. Ik ben er absoluut voorstander van dat er een gedragscode wordt ingesteld om kwalijke praktijken op het vlak van de fiscale soevereiniteit te voorkomen, maar dit is niet het Parlement noch het moment om vraagtekens te zetten bij het gegeven dat het subsidiariteitsbeginsel ten grondslag dient te liggen aan communautaire actie terzake, en dat het gebaseerd dient te zijn op de eerbiediging van de fiscale bevoegdheden zoals we die nu kennen. Vanzelfsprekend dienen we in de toekomst doordrongen te zijn van de noodzaak, dat bij ingrijpen vanuit communautaire hoek het subsidiariteitsbeginsel daadwerkelijk moet worden geëerbiedigd, als we willen dat de voorstellen en maatregelen van de Commissie en van de Raad zowel geloofwaardig als uitvoerbaar zijn.

Cardona
Voorzitter, het is bekend dat het sociaal werkgelegenheids- en begrotingsbeleid onverbrekelijk verbonden is met de belastingskwestie. Fraude en belastingontduiking, ingewikkelde regelingen, ontoereikende voorlichtingsmogelijkheden, gestegen belastingdruk op de factor arbeid, proliferatie van off shore zones en gunstigere belastingstelsels en belemmeringen voor het verkeer van kapitaal als gevolg van de verschillende voorschriften betreffende belastingsgrondslag en heffingstarieven, onder meer van royalty's en spaargeld, zijn uiteraard factoren die aan de oorsprong liggen van het verschijnsel fiscale concurrentie.
De effectieve oplossing van deze problemen wordt geëist door iedereen die zoals ik van mening is dat de vrije en rechtvaardige interne markt belastingstelsels vereist die eveneens rechtvaardig en neutraal zijn. Hoe deze moeilijkheden uit de weg kunnen worden geruimd was het antwoord dat wij dachten te vinden in het in beraadslaging zijnde verslag.
Wij zijn van mening dat dit echter niet helemaal het geval is. Wij stellen immers vast dat in dit verband het Verdrag betreffende de Europese Unie niet wordt uitgediept, dat oplossingen bevat die, als zij in de praktijk worden gebracht, de door de fiscale erosie veroorzaakte problemen kunnen oplossen die de gemeenschapsinstellingen tot nog toe niet blijken te kunnen overwinnen.
Wij hebben het over de richtlijn in artikel 220 over het beginsel inzake het sluiten van bilaterale verdragen op fiscaal gebied. Zoals bekend behandelen deze Verdragen alle categorieën inkomens, trachten zij dubbele belastingheffing af te schaffen, op bilaterale wijze de effectieve belastingstarieven aan de bron en in de verblijfplaats te harmoniseren en belastingontduiking te vermijden. Voor zover bekend is deze analyse niet verricht en zijn deze verdragen vooral niet goedgekeurd en toegepast in de communautaire ruimte. Ik protesteer tegen het voortgaan met mechanismen, zoals die van de wijziging van het unanimiteitsbeginsel voor fiscale aangelegenheden, zonder dat de politieke en concrete gevolgen van genoemde overeenkomsten in de praktijk zijn getest.
Het is dat de communautaire weg op dit moment niet verder is gegaan dan de richtlijn over dividenden, over bedrijfsconcentraties en transferprijzen tussen zusterondernemingen. De harmonisatie van de belasting betreffende rente rust al sinds jaren in de politieke wandelgangen. Ik vind dan ook dat al geteste voorstellen zonder noemenswaardige resultaten niet opnieuw moeten worden voorgesteld en hernieuwd. Dat is volgens mij niet het juiste antwoord.
In deze omstandigheden zullen de effectieve verwezenlijking van de interne markt, de bestrijding van de werkloosheid, de verbetering van de sociale voorwaarden en de afschaffing van belemmeringen voor het vrij verkeer worden bereikt via een beleid van overleg en bevordering van het sluiten van bilaterale overeenkomsten op fiscaal gebied. Wanneer, zoals het geval is, de fiscale soevereiniteit op het spel staat, moeten volgens mij overleg en consensus overheersen.

Cox
Mijnheer de Voorzitter, namens de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij kan ik zeggen dat wij ingenomen zijn met het verslag van de heer Secchi en dat wij hem daarmee willen feliciteren. Dit verslag is uiterst ambitieus. Het is goed dat men veel wil bereiken, maar de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij staat, hoewel ze zich daarom nog niet verzet tegen alles wat in het verslag staat, nog niet zo ver dat wij het verslag integraal kunnen goedkeuren.
Ik beperk mij tot twee punten. Het eerste punt is de verwijzing, in paragraaf 3, naar de uitbreiding van de bevoegdheden van de Unie op het punt van de belastingharmonisatie tot de vennootschaps- en kapitaalbelasting. Op dat uitgebreide maar nog steeds onvolledige bevoegdheidsterrein wachten nog heel wat kwesties op een definitieve regeling. Ik denk daarbij aan de harmonisatie, of liever de verdere onderlinge toenadering, op het gebied van de indirecte belastingen zoals de BTW en de accijnsrechten. Die kwesties vergen meer spoed en moeten eerst worden geregeld voor wij ons ook met de directe belastingen gaan bezighouden.
Mijn tweede opmerking betreft de regels voor de stemmingen. Wij vragen ons af of het Parlement zich voldoende heeft beraden - in mijn fractie hebben wij dat zeker niet gedaan - om nu al te kunnen zeggen dat wij erop aandringen dat de Raad op het gebied van de directe belastingen bij meerderheid van stemmen kan beslissen. Hoewel de IGC misschien anders zal beslissen, aanvaarden wij dat voor de indirecte, maar nog niet voor de directe belastingen.
Wij kunnen dus niet alles ondersteunen wat in dit verslag wordt gevraagd, maar verzetten er ons niet tegen dat men verder in die richting blijft denken. Aan de vooravond van de IGC evenwel stemmen wij daarmee nog niet in. Volgens ons is dit nog niet aan de orde.

Hautala
Mijnheer de Voorzitter, ik wil collega Secchi van harte gelukwensen met zijn uitstekende verslag en ik dank ook commissaris Monti, omdat hij met de leden van de Commissie economische zaken zo intensief aan het beraad over de belastingstelsels heeft willen deelnemen. Het belastingvraagstuk is naar mijn mening juist een van de vraagstukken waaraan de Europese Unie iets moet gaan doen. De burgers verwachten dit ook. Per slot van rekening kan men zeggen, dat het gehele Europese sociaal welvaartsmodel staat of valt met de vraag hoe wij erin slagen het belastingstelsel te wijzigen. Op dit moment maakt men zich grote zorgen over de hoge overheidsuitgaven, maar men zou minstens even bezorgd moeten zijn over de teruglopende inkomsten in de diverse lidstaten.
Ik feliciteer de Commissie met de analyse die zij heeft gemaakt van de dramatische verschuivingen die zich het vorige jaar op het gebied van de belastingen hebben voorgedaan. De centrale boodschap is dat de meest mobiele productiefactoren vertrekken naar gebieden waar de belastingen het voordeligst zijn en dat vervolgens de menselijke arbeid, die zich niet zo gemakkelijk verplaatst, onder een nog zwaardere belastingdruk komt te staan. Dat kan zo niet doorgaan, willen wij van de werkloosheid afkomen. Hoe mobieler de productiefactoren zijn, des te groter is de behoefte aan harmonisatie. Kapitaal, bijvoorbeeld bankdeposito's, behoort tot de productiefactoren die het gemakkelijkst hun vleugels uitslaan, en ten aanzien waarvan de belasting moet worden geharmoniseerd.
Een van de toetsstenen van de Commissie is, hoe zij erin slaagt om tot een gemeenschappelijke belasting op energie te komen. Ik vertrouw erop dat het Europees Parlement zich volledig schaart achter het streven van de Commissie.

de Rose
Mijnheer de Voorzitter, in de wetenschap dat onder belastingen een door de overheid verlangde geldelijke vergoeding van natuurlijke of rechtspersonen wordt verstaan, voornamelijk ter dekking van de overheidsuitgaven, lijdt het geen twijfel dat de belastingen, in welke gekozen vorm van inkomsten, directe of indirecte belastingen, inkomsten- of vermogensbelastingen, of uitgaven dan ook, als een van de belangrijkste instrumenten voor economische actie van de staat worden gezien.
Daarom en om dezelfde reden als het monetaire of sociale beleid, valt dit prerogatief onder de nationale soevereiniteit. Welnu, wat stellen we vast? Niet tevreden met het opleggen, in naam van het convergentiepact, van het respect voor willekeurige criteria die in een periode van (bijna) recessie incoherent zijn geworden wat tot gevolg heeft dat er een strak monetair economisch beleid wordt gedicteerd dat ons van het begrotingsinstrument berooft, grijpt Brussel nu naar het fiscale instrument. Het is de taak van de economie om de maatschappij te dienen en niet omgekeerd.
Mijn fractie verzet zich tegen de verbeurdverklaring van het fiscale instrument onder het mom van harmonisatie of coördinatie. Zo vraagt de Commissie de lidstaten af te zien van hun prerogatieven om hen onder de toenemende controle van centraliserende en autoritaire Europese instellingen te brengen, in plaats van dat zij een associatie van soevereine naties vormen die deel uitmaken van een interne markt die de onderlinge vrijhandel bevordert.
Hoe kunnen we overigens de dwalingen in het verslag van de Commissie over het hoofd zien? Staat u mij dan ook toe u enkele frappante voorbeelden te geven. Hoe kunnen we zo gevarieerde en verschillende fiscale stelsels coördineren, zonder het evenwicht van ieder nationaal fiscaal stelsel, dat is voortgekomen uit een langzame en geleidelijke evolutie, in gevaar te brengen? Hoe moeten we analytische en synthetische belastingen, gespreide en progressieve belastingen, belastingen op grond van declaraties en bronbelastingen, belastingen op vermogen en op werk met elkaar verenigen?
Waarom en hoe moeten we vijftien nationale belastingstelsels harmoniseren, terwijl specifieke bilaterale fiscale overeenkomsten voor de meeste problemen al een pragmatische oplossing bieden? Waarom spreken we van zo'n grote verschillen dat zij een fiscale concurrentieverstoring tussen de lidstaten veroorzaken? Geen van de vijftien lidstaten van de Unie is naar mijn weten een belastingparadijs. De reden van expatriëring ligt minder in het zoeken naar gunstige fiscale wetgevingen, dan in interessante banen wat salarissen en kwaliteit van het bestaan betreft.
Hoe willen wij de belastingfraude op Europees niveau bestrijden zonder een mega-archief te vormen, terwijl het al voldoende zou zijn de verzamelde informatie te hergroeperen en centraliseren in de nationale fiscale archieven. Wat voor evenwicht vinden wij tussen de noodzakelijke verlichting van de verplichte heffingen, vooral voor het midden- en kleinbedrijf, om economisch te kunnen concurreren met de Verenigde Staten en de zich snel ontwikkelende landen, en het handhaven van de inkomsten om de inachtneming van de convergentiecriteria, waaraan wij zijn onderworpen, te kunnen afdwingen? Hoe harmoniseren wij stelsels van verplichte belastingen zonder bepaalde sociale stelsels in gevaar te brengen, want wie heffingen zegt, zegt belastingen maar ook sociale premies, werknemers- en werkgeverspremies.
Afrondend zou ik willen zeggen dat ik opnieuw het gevoel heb dat men het weinige aan nationale prerogatieven die de lidstaten van de Europese Unie nog resteren, dat wil zeggen het bijzonder gevoelige terrein van de belastingen, nog verder wil inperken. Het is gemakkelijk zwaaien met de hersenschim van beperkte fiscale druk om de adder van de fiscale harmonisatie te laten binnenglippen. Maar wanneer zal die langzaam maar zekere inschrompeling van onze nationale soevereiniteit dan eindelijk ophouden?

Amadeo
Mijnheer de Voorzitter, eerlijk gezegd heb ik niet veel aan de betogen van de rapporteur en de commissaris toe te voegen. Toch ervaar ik het als een plicht en ook als een genoegen in te gaan op de opmerkingen van deze twee illustere heren, die beiden les geven aan de meest gerenommeerde economische faculteit van Italië. Ik zal dus proberen daar kort iets over te zeggen en het is mij een eer dat te mogen doen.
Het verslag van de heer Secchi mondt uit in een belangrijke conclusie die ons aan het denken moet zetten. Die conclusie luidt: " Geen enkele lidstaat is op dit moment met het oog op de geleidelijke voltooiing van de interne markt in staat om alleen de resterende fiscale obstakels voor het vrije verkeer van goederen, personen, diensten en kapitaal uit de weg te ruimen of vormen van fiscale erosie te bestrijden" . En verder zegt de rapporteur: " Het gevaar bestaat dat de algehele fiscale erosie ten gevolge van het vrije kapitaalverkeer en de mogelijkheden tot fraude en belastingontduiking nog wordt versterkt door de fiscale concurrentie" . Het feit dat de belastingstelsels niet geharmoniseerd zijn en daardoor fiscale concurrentie ontstaat, krijgt grote betekenis voor de verwezenlijking van de interne markt en de ontwikkeling naar de eenheidsmunt.
Wat de voltooiing van de interne markt betreft moet bij de maatregelen op dit terrein een aantal eisen op elkaar worden afgestemd: ten eerste moeten de belastingstelsels de ontwikkeling van de economische activiteit in de verschillende landen van Europa mogelijk maken; dit betekent dat er eenvoudige, juiste en efficiënte belastingstelsels moeten komen die gebaseerd zijn op bredere belastinggrondslagen en die lagere tarieven kennen, waarbij nog wel ruimte moet overblijven voor fiscale stimuleringsmaatregelen voor het midden- en kleinbedrijf. Ten tweede moet er een eenvoudiger en efficiënter BTW-stelsel komen, zodat er een eind komt aan de complexiteit en versplintering van markten en aan de fraude die door het huidige overgangsstelsel in de hand wordt gewerkt; deze verstoringen treffen overigens vooral het midden- en kleinbedrijf. Ten derde moeten belastingmaatregelen verdwijnen die nadelige gevolgen hebben voor bedrijven, vooral als het gaat om grensoverschrijdende kapitaalstromen; ten vierde moet de arbeidsmarkt flexibeler worden gemaakt door dubbele belastingheffing op werknemers te voorkomen, met name ten aanzien van levensverzekeringen en pensioenstelsels.
Zoals commissaris Monti zojuist al zei is het ontstaan van belastingstelsels die ten koste gaan van de factor arbeid reeds aan de orde gesteld in het Witboek "Groei en concurrentievermogen" , en dit is een van de belangrijkste punten waarvoor ik de aandacht van zowel de rapporteur als de commissaris vraag.

Randzio-Plath
Mijnheer de Voorzitter, terecht geeft de Europese Commissie in haar strategisch document ter overweging dat het belastingbeleid in de Europese Unie moet worden gereorganiseerd. Volgens mij is het niet de monetaire unie, maar zijn het de interne markt en het vrije verkeer van kapitaal die vereisen dat wij verder nadenken over de belastingharmonisatie en eindelijk ook desbetreffende maatregelen nemen. Ik juich het ten zeerste toe dat in het strategisch document alle gebieden aan de orde komen waarvoor op korte of middellange termijn een oplossing moet worden gevonden. Wij hebben hier met een betere samenwerking op belastinggebied, een bijstelling inzake de harmonisatie van de belastingen op ondernemingen, alsook een harmonisatie van de belastingen op kapitaal te maken. Het is zaak binnen de Europese interne markt een unfaire concurrentie tussen de verschillende vestigingsplaatsen te vermijden en ertoe bij te dragen dat in de Europese Unie op belastinggebied werkelijk gerechtigheid heerst. Anderzijds mag echter ook het minus sum -spel niet worden voortgezet, dat mogelijk is omdat er belastingparadijzen bestaan en de concurrentie tussen de vestigingsplaatsen wordt verstoord door unfaire belastingvoordelen en andere distorsies, die helaas mogelijk worden gemaakt door de bestaande belastingregelingen.
Wij hebben op het gebied van de belasting op ondernemingen een uniformisering van definities en belastinggrondslagen nodig. Ik denk dat het hoog tijd is dat wij de aanbevelingen van de commissie-Ruding beginnen om te zetten. Wij hebben op dit gebied ook een onderscheid tussen de belasting op opgenomen en geherinvesteerde winsten nodig. Er moet daar dringend werk van worden gemaakt. Over de harmonisatie van de belasting op opbrengsten uit kapitaal spreekt het Europees Parlement al lang en het heeft daar ook al oplossingen voor voorgesteld. Zeer belangrijk is het inzicht dat concurrentie niet alleen aan de overheidssubsidies kan worden gemeten. De verderfelijke fiscale concurrentie die er in de Europese Unie heerst, kan even schadelijk zijn en daarom is het de hoogste tijd dat wij ons over het strategisch document van de Commissie buigen en het verslagSecchi ons helpt als Europees Parlement nog eens een duidelijk standpunt ter zake te bepalen.

Paasilinna
Mijnheer de Voorzitter, het verslag van de heer Secchi alsook de analyse van de Commissie getuigen van deskundigheid. Een efficiënte interne markt vereist een efficiënte structuur. Harmonisatie van de belastingstelsels is noodzakelijk vanwege de werkgelegenheid en het evenwicht. Na de invoering van de gemeenschappelijke munt is de staatshuishouding van alle lidstaten onderworpen aan een strenge individuele controle. Waarom zou dezelfde controle niet ook op de belastingen worden uitgeoefend?
Het grootste probleem is dat de belasting steeds meer is gericht op de factor arbeid. Om een of andere reden wordt gedacht dat arbeidsintensieve bedrijven rijker zijn, zodat zij bijvoorbeeld in vergelijking met geautomatiseerde bedrijven buitensporig veel belasting betalen. Bij de ontwikkeling van de belastingstelsels dient onverwijld een begin te worden gemaakt met het rechttrekken van een scheefgetrokken belastingheffing. Het minste wat kan worden geëist, is dat arbeidsintensieve ondernemingen in fiscaal opzicht ten minste gelijk worden gesteld met geautomatiseerde bedrijven. Anders verspilt onze samenleving belastingen naast haar adequate automatisering.

Wibe
Ik wil graag dit korte ogenblik gebruiken om uit te leggen waarom het Zweedse deel van de fractie, waaronder ikzelf, dit verslag niet kan steunen. Onze bezwaren gelden vooral paragraaf 4, waarin wordt gesteld dat de besluitvorming in de Raad over belastingzaken niet langer unaniem dient te geschieden, en paragraaf 9, waarin wordt gesteld dat de belastingdruk in de Unie niet mag stijgen. Wij vinden het recht om over de nationale inkomsten en uitgaven te beslissen een dwingend democratisch recht van iedere staat in de Unie. Als de burgers van een land op democratische wijze besluiten tot verhoging of verlaging van hun belastingen, mag het niet zo zijn dat wij daarin kunnen treden en dat kunnen verhinderen.
Mijnheer de Voorzitter, onder verwijzing naar het recht van ieder land om op democratische wijze zijn eigen belastingen vast te stellen, stemmen wij tegen het verslag-Secchi.

Monti
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik houd het heel kort. Ik wil u allereerst verzekeren dat de Commissie zich alle opmerkingen goed in de oren heeft geknoopt. Verder wil ik u geruststellen omdat ik verschillende bezorgde geluiden omtrent de subsidiariteit heb opgevangen. In de door de Commissie gevolgde aanpak staat de subsidiariteit centraal, maar we zitten in een fase waarin de lidstaten menen op fiscaal gebied nog steeds volledige soevereiniteit te bezitten, terwijl ze deze in werkelijkheid al kwijt zijn en nog steeds meer kwijtraken ten gunste van de markt; dit komt door de integratie en de openstelling. Als wij de lidstaten helpen meer coördinatie te bereiken, helpen we hen in feite hun eigen nationale doelstellingen te verwezenlijken.
Als laatste wil ik nog zeggen dat we wat de indirecte belastingheffing betreft inderdaad meer opgeschoten zijn, maar ook bij de directe belastingheffing moeten er snel vorderingen gemaakt worden, met name wat betreft de kapitaalstromen, zoals verschillende afgevaardigden reeds gezegd hebben. Dit is al nodig voor de werking van de interne markt, en nog veel meer als de eenheidsmunt eenmaal is ingevoerd, want dan zullen alle andere verstorende factoren verdwenen zijn, zoals transferkosten en wisselkoersrisico's, en zal het kapitaalverkeer alleen nog door fiscale verschillen worden geleid. En dat is geen efficiënte middelentoewijzing: daarom komt er door de eenheidsmunt ook meer druk op te staan om de belasting op kapitaal in ieder geval minimaal te coördineren.
Wij hebben allemaal een zware klus voor de boeg, maar als het Parlement zich zo opstelt als in het verslag-Secchi en de resolutie lijkt, zal ons werk door u in ieder geval ruimschoots gesteund worden.

De Voorzitter
Hartelijk dank mijnheer de Commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 11.00 uur plaats.
(De vergadering wordt te 20.25 uur onderbroken en te 21.00 uur hervat)

Impact en doeltreffendheid van de interne markt
De Voorzitter
Aan de orde is het debat over het verslag (A4-0160/97) van de heer Harrison, namens de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid, over de mededeling van de Commissie: Impact en doeltreffendheid van de interne markt (COM(96)0520 - C4-0655/96) en over het intern werkdocument van de Commissie: Terugblik op de interne markt in 1996 (SEC(96)2378 - C4-0007/97).

Harrison
Mevrouw de Voorzitter, vandaag houdt de ETUC zijn actiedag voor de werkgelegenheid in Europa en schreeuwt Europa om banen voor zijn dertig miljoen werklozen. De snelste manier voor de EU om die banen te scheppen is de voltooiing van de interne markt van 370 miljoen mensen, de grootste onderneming die Europa ooit heeft aangevat, en de uitvoering van alle belangrijke ondersteunende maatregelen welke die markt inhoud geven en aanvullen, in de eerste plaats de EMU en de enige munt. In mijn verslag staat dat de koppeling van de voltooiing van de interne markt aan een van de belangrijke EMU-data de Europese Unie op de drempel van de volgende eeuw nieuw leven zou kunnen inblazen.
Het verslag van dit jaar over de interne markt is om een uiterst belangrijke reden ongewoon en veelbelovend. Voor de allereerste keer hebben wij nu een bewijs dat de totstandbrenging van de interne markt vruchten afwerpt. De reeds voortreffelijke studies en onderzoeken van de heer Monti beschrijven zeer goed het effect van de interne markt op verschillende sectoren in Europa en de wijze waarop het concurrentievermogen van Europa wordt aangescherpt om ons in staat te stellen de uitdagingen op wereldniveau met succes aan te gaan.
Wij hoeven daarvoor alleen maar te kijken naar de cijfers in de 39 artikelen van de heer Monti. De interne markt heeft rechtstreeks voor 900.000 nieuwe arbeidsplaatsen gezorgd. Het BBP van de EU is tussen 1987 en 1993 met 1, 5 % gestegen. Ondertussen is de inflatie in de EU met zowat 1, 5 % gedaald. De economische convergentie en cohesie tussen de regio's is verbeterd en de groei in de perifere lidstaten van de Unie is zo sterk toegenomen dat wij Ierland nu een Atlantische tijger noemen. Het internemarktprogramma met zijn meer dan 280 richtlijnen heeft veel bureaucratie doen verdwijnen. Honderdduizend nationale normen en etiketteringsvoorschriften en zestig miljoen douane- en belastingformaliteiten zijn geschrapt.
Dat is het goede nieuws. Toch wacht ons nog heel wat werk en kunnen wij nog veel meer bereiken. De lacunes, die de heer Monti zwarte gaten noemt, op het gebied van de overheidsopdrachten en de staatssteun moeten nog worden weggewerkt. Op het gebied van energie, privé-pensioenen en media moet de interne markt nog tot stand worden gebracht. De arbeidsmobiliteit moet door daarop toegesneden onderwijs en opleiding worden bevorderd. Het MKB wordt door de markt, die vooral met het oog op de grote ondernemingen tot stand is gebracht, nog steeds stiefmoederlijk behandeld. Van de maatregelen van 1985 is nog maar 56 % in alle lidstaten omgezet.
Dat is de kern van het probleem. De lidstaten hebben met het beginsel van de interne markt zogezegd ingestemd maar blijven in gebreke met betrekking tot de omzetting, het toezicht op en de naleving van de desbetreffende voorschriften. Wij hoeven daarvoor alleen maar naar de technische voorschriften te kijken. Elk jaar worden in de lidstaten zowat 450 nieuwe technische regelingen ingevoerd. Soms doen de lidstaten niet eens de moeite dat aan de Commissie te melden, waardoor ze de voltooiing van de markt bemoeilijken. Het Parlement en ikzelf verzoeken de heer Monti de landen die overeengekomen regels duidelijk overtreden aan de kaak te stellen. Ik stel met voldoening vast dat ook het ontwerpactieplan van de Commissie voor de voltooiing van de markt die problemen onderkent.
Toezicht op de naleving van de marktregels is evenwel onvoldoende. Een actief beleid zoals de uitvoering van de TEN's voor telecommunicatie, energie en vervoer is essentieel voor de Europese infrastructuur. De lidstaten moeten die nuttige flankerende maatregelen ondersteunen in plaats van ze tegen te houden. Bovenal echter moeten de lidstaten zich bekommeren om de gewone mensen, de klanten en consumenten, die recht hebben op een doeltreffende bescherming. Bovendien mogen 120 miljoen consumenten, de kinderen in Europa, verlangen dat de markt ook hen voordelen oplevert. Open grenzen zijn niet alleen een goede zaak voor zakenmensen maar spelen ook in de kaart van kindermisbruikers.
Ten slotte vind ik het goed dat de nieuwe Britse premier Tony Blair heeft verklaard dat het Britse voorzitterschap van de Europese Unie in 1998 prioriteit zal verlenen aan de voltooiing van de interne markt als een nieuwe markt voor een nieuw Europa en nieuwe hoop voor al onze volkeren.

Berger
Mevrouw de Voorzitter, ook de Commissie juridische zaken en rechten van de burger heeft in haar advies uiting gegeven aan haar teleurstelling over het feit dat de interne markt tot dusver niet ten volle aan de in hem gestelde verwachtingen heeft kunnen beantwoorden.
Zoals wij ook al in andere verslagen kritisch hebben moeten vaststellen, hebben de lidstaten bij de omzetting van de overeenkomstig het Witboek uitgevaardigde richtlijnen nog altijd een grote achterstand; in veel gevallen schort er ook nog veel aan de toepassing van deze regels en daar zijn de burgers en de economie de dupe van. De rechtsmiddelen waarover de Commissie momenteel beschikt, zijn ontoereikend om haar in staat te stellen haar rol als hoedster van de Verdragen volledig te vervullen. Daarom steunen wij alle voorstellen die de Commissie en de burgers betere rechtsmiddelen voor overtredingen van de internemarktvoorschriften bezorgen.
Op enkele gebieden kan er eigenlijk moeilijk van een interne markt worden gesproken. Wij hebben vandaag al veel over belastingen gediscussieerd. Ik zou nog een voorbeeld van de verschillen op het gebied van de belasting op de toegevoegde waarde willen geven. Bij bestrijdingsmiddelen is het blijkbaar nog altijd, volledig in overeenstemming met de EU-richtlijn, mogelijk dat in één land 3 % BTW en in een ander land 20 % BTW wordt geheven. Dat ondernemingen, gelet op dit soort distorsies, niet in de interne markt geloven en dat er in dit specifieke geval ook schadelijke gevolgen voor het milieu optreden, is heel begrijpelijk. Daarom dringen wij aan op de voltooiing van het internemarktprogramma, met name bij de harmonisatie van de BTW en van de belastingen op ondernemingen.
Daarnaast zij er echter op gewezen dat er nog andere effecten van de interne markt zijn, waar de Commissie trouwens eerlijk de vinger op legt, die ons eigenlijk tot nadenken zouden moeten stemmen. De tot dusver op de werkgelegenheid geboekte effecten zijn toch bijzonder pover te noemen. Het feit dat er - gespreid over verschillende jaren - slechts 300.000 tot 900.000 extra arbeidsplaatsen zijn geschapen, bewijst dat de interne markt alleen het werkgelegenheidsprobleem niet kan oplossen. De toegenomen verkeersdichtheid heeft gevolgen gehad waardoor de EU misschien niet in staat zal zijn de internationale verplichtingen inzake CO2 -reductie na te komen.
Wij steunen de Commissie dan ook in alles wat haar kan helpen doeltreffender op te treden en wij doen een beroep op de lidstaten om zichzelf en hun burgers niet van de positieve effecten van de interne markt te beroven.

Monti
Mevrouw de Voorzitter, ik ben blij met het voortreffelijke verslag van de heer Harrison: dit verslag biedt ons tal van ideeën, juist nu wij in de fase zitten waarin de definitieve versie van het actieplan voor de interne markt zijn beslag krijgt. Wij hebben in het plan al een boel elementen uit uw verslag overgenomen, mijnheer Harrison. Hopelijk kan ik hieruit afleiden dat de Commissie bij de uitvoering van het plan op de beslissende steun van het Parlement kan rekenen.
Het actieplan voor de interne markt, dat in juni op de Europese Raad van Amsterdam wordt gepresenteerd, is ontsproten aan de analyse in de mededeling over impact en doeltreffendheid van de interne markt, waarover het onderhavige verslag gaat. In ons plan wordt aangegeven welke maatregelen met voorrang moeten worden getroffen om te zorgen dat de interne markt de overgang naar de eenheidsmunt, die op 1 januari 1999 zal plaatsvinden, volledig kan ondersteunen.
We zijn het er allemaal over eens dat er nieuwe politieke verplichtingen moeten worden aangegaan om een interne markt te krijgen die aan de sociale eisen voldoet en al haar mogelijkheden benut; wat de werkgelegenheid, de groei en het concurrentievermogen betreft zijn deze nog niet allemaal uit de verf gekomen.
Het actieplan is dus een krachtig politiek initiatief waarin wij de Europese instellingen en de lidstaten een heel zware taak moeten voorschotelen. Er zijn nog achttien maanden te gaan tot 1 januari 1999: dat is niet veel en we realiseren ons dat we niet over alles overeenstemming kunnen bereiken. We moeten echter ons best doen en ons op de prioriteiten concentreren, om zo concrete resultaten te bereiken en een ontwikkeling in gang te zetten waarin een echt goed werkende interne markt een spilfunctie in de ontwikkeling van de Unie vervult.
Laat mij u uitleggen hoe ons actieplan zich door de aanpak van de rapporteur, de heer Harrison, heeft laten inspireren. Dat zal ik kort aan de hand van vier punten toelichten: ten eerste de eis dat de reeds bestaande voorschriften voor de interne markt efficiënter moeten worden gemaakt. Dit is van doorslaggevende betekenis als we willen dat het bedrijfsleven meer vertrouwen in de markt krijgt; om dat te bereiken moet het gemeenschapsrecht in de lidstaten beter en nauwgezetter worden toegepast.
De tweede prioritaire doelstelling is de strijd tegen de belangrijkste verstoringen van de markt, die voortvloeien uit fiscale barrières en anti-mededingingsgedrag. Alleen als de fiscale omstandigheden beter op elkaar zijn afgestemd zullen de Europese ondernemingen de interne markt echt als een grote nationale markt gaan beschouwen. Zover is het nog lang niet. Een essentieel onderdeel van een fiscaal pakket moet een gedragscode zijn waarmee de lidstaten zich ertoe verbinden doorzichtiger en beter gecoördineerd op te treden om buitensporige fiscale concurrentie te vermijden. Een strengere aanpak van het concurrentiebeleid is ook van cruciaal belang om ervoor te zorgen dat de dynamiek van de interne markt niet door anti-mededingingsgedrag van ondernemingen of van overheidssteun wordt gefrustreerd.
De derde doelstelling van het actieplan is de resterende sectoriële belemmeringen voor de integratie van de markten wegnemen. Wij willen nieuwe wetgevende maatregelen tot het absoluut noodzakelijke beperken vanuit een beleid om bestaande wetgeving veeleer te vereenvoudigen dan nieuwe wetgeving te creëren. In bepaalde bijzondere gevallen - ik denk daarbij aan financiële diensten en elektronisch handelsverkeer - kan een wetgevend kader nodig zijn, zoals ook besluiten nodig zijn over hangende voorstellen zoals die op het gebied van de biotechnologie en het vennootschapsrecht. De Commissie zal bekijken hoe het voorstel voor een statuut van de Europese onderneming kan worden aangenomen met het oog op de aanbevelingen die de Davignon-groep op initiatief van commissaris Flynn en mijzelf heeft gedaan.
Ik ben blij dat ik het vierde belangrijke punt in aanwezigheid van commissaris Flynn kan toelichten: het actieplan bevat voorstellen om de sociale dimensie van de interne markt in twee hoofdsectoren te verstevigen: bescherming van de rechten van de werknemers en ontwikkeling van de mobiliteit binnen de Unie. De Commissie is overtuigd dat de industriële herstructurering - waar de integratie van de markten ook een stimulerende rol bij speelt - noodzakelijk en gunstig voor de Unie is, maar zij realiseert zich ook - wij realiseren ons - dat deze herstructurering ernstige sociale gevolgen met zich mee kan brengen. Om te zorgen dat de interne markt vanuit de politiek voortdurend wordt gesteund, moeten de communautaire voorschriften op het gebied van raadpleging van de werknemers tot elke prijs worden nageleefd.
De Commissie roept in haar actieplan het Europees Parlement en de Raad op bij de behandeling van de in het actieplan vervatte wetsvoorstellen prioriteiten vast te stellen, zodat binnen de in het plan neergelegde krappe termijnen - achttien maanden, zoals ik al zei - optimale resultaten kunnen worden behaald.
Ik kan u verzekeren dat de Commissie niet per se uit is op een formeel interinstitutioneel akkoord, maar meer vraagt om de benodigde politieke inzet om de wetgevingsmaatregelen zonder uitstel te behandelen. In dit geval zou dus een prioritaire behandeling moeten worden voorbehouden aan de voorstellen die reeds bij het Parlement in behandeling zijn - biotechnologie, liberalisering van de gasleveringen, mechanisme voor doorzichtigheid van de informatiemaatschappij - en aan de voorstellen die de Commissie binnenkort voorlegt en die onder het actieplan vallen.
Ik ben heel dankbaar, mevrouw de Voorzitter, voor de aandacht die het Parlement aan de mededeling "Impact en doeltreffendheid van de interne markt" heeft besteed, en ik spreek nogmaals mijn voldoening uit over het kwaliteitsverslag van de heer Harrison. De Commissie rekent op een actieve samenwerking bij de verwezenlijking van het actieplan en wat dat aangaat zou ik graag van het Europees Parlement een intentieovereenkomst krijgen, waarin staat dat het actieplan, waarvan ik u vanavond de belangrijkste punten heb voorgelegd, het beste middel is om de gestelde doelen te verwezenlijken. Een intentieovereenkomst over de vastgestelde doelstellingen, een overeenkomst om de manier die wij hebben aangegeven om deze doelstellingen in acties te vertalen te ondersteunen, en een overeenkomst - ik vraag veel van het Parlement, maar ik weet hoeveel waarde het aan de volledige verwezenlijking van de interne markt hecht - om de nodige prioriteit aan de behandeling van de in het actieplan vervatte wetsvoorstellen te geven.

Billingham
Mevrouw de Voorzitter, ook ik feliciteer de heer Harrison met zijn uitvoerig en grondig verslag over de voltooiing van de interne markt. Ik zou op drie uiterst belangrijke punten nader willen ingaan.
In de eerste plaats wil ik het hebben over het midden- en kleinbedrijf, dat de rapporteur terecht de ruggengraat van de Europese economie noemt. Het MKB gaat nog steeds gebukt onder massa's richtlijnen, een zware bureaucratie en honderden wetsbepalingen die ze het leven onmogelijk maken. Zoals de heer Monti zopas heeft gezegd moet die last worden verlicht en moeten de procedures worden vereenvoudigd.
In de tweede plaats ondersteun ik de oproep in het verslag van de heer Harrison om de Trans-Europese netwerken te voltooien. Energie, vervoer en telecommunicatie zijn uiterst belangrijk als basis van het economisch succes van Europa. Economisch succes betekent ook werkgelegenheid. Nu duizenden werkenden hier vandaag bij het Parlement voor werkgelegenheid hebben gedemonstreerd is dat een positieve manier om de balans opnieuw in evenwicht te brengen en op hun eisen in te gaan. Bovendien leggen de Trans-Europese netwerken een goede basis voor de universele dienstverlening door de overheidsdiensten aan alle Europese burgers, waardoor wij hun levenskwaliteit kunnen verbeteren en aan een betere toekomst kunnen werken.
Ten slotte zal het de heer Monti beslist niet verbazen dat ik instem met de voorstellen van de heer Harrison inzake arbeidsmobiliteit en een gemeenschappelijk Europees werkgelegenheidsbeleid. De Franse skileraren en de Franse overheid verhinderen Britse skileraren in de Franse Alpen te werken. Toch heeft de heer Monti zes maanden geleden verzekerd dat dit onwettig was en dat hij de Franse skileraren de wet zou doen naleven.
Dit verslag verscherpt in hoge mate de wetgevende procedures in de EU en geniet dan ook mijn steun.

Peijs
Mevrouw de Voorzitter, alle respect voor onze rapporteur de heer Harrison die een uitstekend verslag heeft geschreven over een heel belangrijk onderwerp. De tenuitvoerlegging van de interne markt heeft tot nu toe een revolutie veroorzaakt in de landen van de Europese Unie. Ook al zijn de wat overspannen verwachtingen uit de Cecchini-rapporten niet altijd uitgekomen, en dan doel ik voornamelijk op de geschatte extra banen van enkele miljoenen, toch zijn de investeringen wel toegenomen. De inflatie is gedaald. Er zijn toch tussen de 300.000 en 900.000 extra banen geschapen. De economieën van de Europese landen zijn sterk verweven. Toch moet er nog veel gebeuren. Als je kijkt naar de overheidsopdrachten dan maken Duitsland en Frankrijk toch een potje van de richtlijnen op dat gebied. Ik denk dat daar eens aandacht voor moet zijn. Ook bijvoorbeeld op de markt van de financiële dienstverlening, verzekeringen, er is geen sprake van een Europese interne markt. Daar moet nog heel veel gebeuren.
Heel veel maatregelen zijn nog niet door de lidstaten geïmplementeerd. Om een nieuwe impuls te geven aan de voltooiing van de interne markt zal de Europese Commissie in juni een actieplan voorleggen aan de Europese Raad in Amsterdam. Het is dringend nodig. De lidstaten implementeren in het ene geval te laat en in dat andere geval voegen zij zoveel wetgeving toe dat de wet na afloop meer weg heeft van een kerstboom als van een serieuze wet. Ook het Parlement, eerlijk is eerlijk, kan er soms wat van. Het harmonisatiedoel is tegen die tijd ver uit het zich geraakt en de barrières blijven.
Dan het MKB, het midden- en kleinbedrijf. Zoals ook de Commissie constateert in het werkdocument van de Commissie getiteld "Terugblik op de interne markt in 1996" heeft het midden- en kleinbedrijf minder profijt van de interne markt dan het grootbedrijf. Middels de resolutie van de heer Harrison wil ook mijn fractie haar bezorgdheid hierover uitspreken. De voltooiing van de interne markt moet het midden- en kleinbedrijf beter laten profiteren van de interne markt, meer export bijvoorbeeld en de euro zal daarbij helpen en alle betalingssystemen die rondom de euro tot stand zullen komen.
Verder vormen de kosten om te voldoen aan de nieuwe administratieve, technische en fiscale interne marktwetgeving een groot probleem voor het midden- en kleinbedrijf. Ik vraag de commissaris dan ook heel goed te luisteren naar de problemen die het midden- en kleinbedrijf heeft. Doeltreffender dan allerlei moeizaam te verwerven subsidies is voor het midden- en kleinbedrijf eenvoudige, heldere wetgeving.
Wat wil het MKB nu eigenlijk? Die wil betere instrumenten om geraadpleegd te worden, zowel op het gebied, zeg maar, een economische dialoog, een handelsdialoog en een sociale dialoog, misschien zelfs een fiscale dialoog maar wel overleg met het midden- en kleinbedrijf. Het wil verbeteren van collectieve ontwikkelings- en researchprogramma's voor het MKB en het toegankelijker maken van deze programma's.
Het derde punt. Het verminderen van de financiële lasten voor het over de grenzen heen opereren zoals de kosten van de internationale banktransacties. Die richtlijn zal tegelijkertijd met de euro van start gaan. Ik denk dat wij daarover geen problemen meer hebben. Ik hoop dat het actieplan zal werken. De interne markt is een van de belangrijkste verworvenheden van de Europese Unie en zonder die nieuwe impuls hebben wij met de nieuwe toetreding een verwatering te verwachten van die interne Europese thuismarkt.
Strikte handhaving en discipline van de kant van de lidstaten zijn daarvoor nodig om die interne markt voor ons te handhaven.

Boogerd-Quaak
Mevrouw de Voorzitter, ook ik wil de heer Harrison bedanken voor zijn verslag en met name ook voor het overnemen van diverse amendementen. Ik zou het verzoek willen doen aan de heer Monti en ook eventueel aan de heer Flynn die ook aanwezig is om aan twee aspecten van de interne markt extra aandacht te besteden. Dat is wel de fiscale aspecten in de interne markt en de ook al door mevrouw Peijs genoemde verzekeringskant van de interne markt. Als wij kijken naar wat onder andere ook in het verslag van mevrouw Berger is aangegeven het feit dat in sommige lidstaten de pensioenfondsen niet kunnen opereren en hun diensten dus niet daar kunnen aanbieden en ook niet mogen investeren dan denk ik dat wij met een verkeerde kant van de interne markt bezig zijn.
Hetzelfde geldt voor sommige aanbiedingen uit het bankwezen. Ik ken voorbeelden, bijvoorbeeld in het verkeer van diensten tussen mijn eigen land, Nederland, en België dat een bank die een dienst wil aanbieden in de vorm van een hypotheek voor een woning in België die hypotheek niet afgetrokken mag worden van de belasting. Nu weet ik ook wel dat dat daar ondertussen het Bachman-arrest een rol in speelt, maar dat helpt ons ook niet veel verder.
Ik wil dus een dringend beroep doen op beide commissarissen om met name deze aspecten van de interne markt die de burgers aangaan waar zij gebruik willen maken van diensten die in het ene land gegeven worden omdat zij daar bijvoorbeeld werk hebben en die in het andere land fiscaal of anderszins verwerkt moeten worden om aan die materie in het bijzonder aandacht te geven. Dat is in het Berger-verslag verwerkt en dat staat ook in amendement 12.
Ten slotte wil ik nog aandacht vragen voor het statuut van de ondernemingen. Ik hoop dat de Commissie erin slaagt in juni in Amsterdam voor elkaar te krijgen dat het statuut van de ondernemingen nu inderdaad wordt binnengehaald.

Porto
Mevrouw de Voorzitter, ik feliciteer de Commissie in de persoon van commissaris Monti, alsook collega Harrison met de ingediende documenten, waarin een opportune beoordeling wordt gemaakt van de opgedane ervaring met de verwezenlijking van de Europese interne markt.
Er bestaan wellicht geen twijfels over de positieve rol van de initiatieven uit de jaren 80, ten eerste met het Witboek van 1995 en vervolgens met de vaststelling van een datum en de vereenvoudiging van de wetgevingsprocedure via de Europese Akte. Het gaat om een positieve rol waarover geen twijfel kan bestaan ook al is de vastgestelde evolutie onder de verwachtingen in het verslag-Cecchini gebleven, die toch overdreven optimistisch waren, maar ook omdat zoveel jaren geleden de val van de Berlijnse muur en de recessie in het begin van de jaren 90 niet konden worden voorspeld.
Het is enigszins betekenisvol dat, overeenkomstig de nu verspreide en gezuiverde cijfers op grond van verschillende modellen, de interne markt van 1993 heeft geleid tot een toename van 300.000 à 900.000 arbeidsplaatsen en van 1, 1 à 1, 5 % van het Bruto Europees Product, zoals het heeft geleid tot een daling met 1, 1 à 1, 5 % van de inflatie.
Wij mogen ons bovendien niet beperken tot de waarneming van deze cijfers, aangezien het in het licht van de gerezen moeilijkheden van belang is te weten of wij beter af zouden zijn geweest zonder het genomen initiatief, waarbij het zeker lijkt te zijn dat het antwoord negatief is, aangezien de huidige problemen, met name het werkloosheidsprobleem, waarschijnlijk vooral verergerd zijn ten gevolge van een technologische ontwikkeling waar wij niet onderuit kunnen op straffe van het onherroepelijk in gevaar brengen van onze toekomst.
Aangezien men een positieve ervaring achter de rug heeft, is het nu echter niet voldoende af te handelen wat er nog te doen valt of met kleine stappen voort te gaan. Tegelijk met de invoering van de euro is het zaak dat er opnieuw een allesomvattend en ambitieus initiatief komt met een aantal coherente projecten dat, naast de te verwezenlijken onmiddellijke doelstellingen, enthoesiasme en Europese inzet teweegbrengt.
Alleen zo zal het mogelijk zijn het hoofd te bieden aan de naderende uitdagingen dankzij het scheppen van stabiele banen in concurrerende sectoren op wereldvlak. Dat is de wens die ik uit in mijn korte betoog.

Monti
Mevrouw de Voorzitter, mijn dank voor de bijdragen die dit debat aan de verfijning van het actieplan van de Commissie heeft geleverd. Ik zal niet alle interventies de revue laten passeren, maar wel wil ik even stilstaan bij de nadruk die op het midden- en kleinbedrijf is gelegd. Dat staat ook in het actieplan centraal, met name vanuit het oogpunt van vereenvoudiging van de wetgeving. Ook hebt u allen het accent gelegd op de daadwerkelijke naleving van de voorschriften voor de interne markt, oftewel het enforcement vraagstuk met de bijbehorende middelen om sneller en doeltreffender na te gaan of de voorschriften voor de interne markt worden nageleefd.
De andere onderwerpen, die eveneens heel belangrijk zijn - van het statuut van de Europese onderneming tot de financiële diensten - laat ik nu buiten beschouwing. Tot besluit nog dit: op dit moment zijn alle ogen gericht op de eenheidsmunt, op de termijn van de eenheidsmunt, maar we moeten niet vergeten dat de Economische en Monetaire Unie niet alleen de eenheidsmunt is, maar ook de economische eenwording, en dat voor de ontwikkeling van de Europese economie en voor de werkgelegenheid een volwaardige economische unie net zo belangrijk is als de monetaire unie, die een aanvulling op de economische unie vormt. De interne markt is de belangrijkste pijler van de economische unie en daarom moeten alle inspanningen die wij gezamenlijk verrichten om deze interne markt volledig te verwezenlijken vanuit die optiek bezien worden, want daarmee wordt de groei en de werkgelegenheid in Europa werkelijk ondersteund.

De Voorzitter
Hartelijk bedankt, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 11.00 uur plaats.

Niet-conventionele geneeskunde
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0075/97) van de heer Lannoye, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming, over de status van de niet-conventionele geneeskunde.

Lannoye
Mevrouw de Voorzitter, ik denk dat wij zonder risico ons te vergissen, kunnen stellen dat het harmonisatieproces van de nationale wetgevingen inzake medische beroepen en medicijnen in de Europese Unie vrijwel is afgerond.
Wat de niet-conventionele geneeskunde betreft, dat wil zeggen de therapeutische behandelingen die niet door de medische orde zijn erkend, is het nog lang niet zover. In de Europese Unie wordt deze materie in de wetgeving zeer verschillend benaderd. We leven ook in een incoherent systeem. Naar mijn mening moeten we hieraan zo snel mogelijk een einde maken.
Ik kan u enkele voorbeelden geven van de verschillen in de wetgeving. In Duitsland, bijvoorbeeld, zijn de homeopathische en antroposofische medicijnen in de farmacopee opgenomen. In Groot-Brittannië zijn de beroepen van osteopaat en van chiropractikor erkend en hebben een goede naam; dit geldt ook voor de chiropractikors in de Scandinavische landen Zweden, Denemarken en Finland.
Dit zijn duidelijke voorbeelden, maar in andere Europese landen zijn al deze beroepen illegaal en wordt de uitoefening van dergelijke therapieën hoogstens getolereerd, als zij al niet verboden is; soms worden zij zelfs gerechtelijk vervolgd.
Ik geloof dus dat het tijd wordt een einde aan deze incoherentie te maken en tegemoet te komen aan een steeds grotere vraag van de patiënten. We kunnen immers niet om de werkelijkheid heen: steeds meer burgers doen een beroep op deze zogenaamde niet-conventionele geneeswijzen. De cijfers uit onderzoeken van de Europese Commissie spreken boekdelen, want in sommige gevallen maakt 50 % van de bevolking van deze therapieën gebruik.
Wat is de zin van het verslag van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming? De zin ervan is juist dat wij ons op de weg van erkenning van deze niet-conventionele geneeskunde moeten begeven, uiteraard op basis van de verworvenheden waarover we al beschikken, met name van de landen waar de erkenning al een feit is, op basis van het onmisbare onderzoek naar de doeltreffendheid van de wettelijk te erkennen therapieën, de vereiste opleiding op hoog niveau voor de beoefenaars ervan - het gaat er niet om diploma's en een erkenning te verkwanselen - en ten slotte op basis van een georganiseerde dialoog tussen de vertegenwoordigers van de allopathische en van de niet-conventionele geneeskunde, opdat we uiteindelijk een harmonie bereiken waarin de verschillende geneeswijzen elkaar aanvullen.
Dat is de kern van de geest en de inhoud van het verslag dat u door de milieucommissie is voorgelegd en dat morgen, naar ik hoop, door de meerderheid van dit Parlement zal worden gesteund.
Ik wilde van de mij resterende tijd gebruik maken om bepaalde beweringen te weerleggen, die ik schadelijk vind. Het gaat er immers niet om, in tegenstelling tot wat sommigen stellen, de deur open te zetten voor kwakzalvers; het gaat er niet om alles maar te erkennen, en voor chaos in de gezondheidszorg te zorgen. Integendeel, ik denk dat de enige manier om de serieuze beroepsbeoefenaars tegen kwakzalvers te beschermen en om de patiënten te beschermen, een passende wetgeving is. Zich afsluiten voor de werkelijkheid, dat wil zeggen voor het feit dat er een groot beroep op deze niet-conventionele geneeskunde wordt gedaan, is geen verantwoordelijke politieke houding. Dat is getuigen van een conservatisme, dat vroeg of laat toch voor de feiten zal moeten buigen.
Ik wilde trouwens de gelegenheid te baat nemen om hier de minister van Volksgezondheid van de Indiase regering te citeren uit een rede die hij onlangs ter gelegenheid van de vijftigste vergadering van de Wereldgezondheidsorganisatie in Genève, welke hij voorzat, heeft uitgesproken: " Wij moeten ook de plaats erkennen van de traditionele systemen, waarop veel landen terecht trots zijn. Wij mogen deze systemen niet negeren in onze ijver om tegenwoordig enkel waarde te hechten aan wetenschap en technologie." Hij noemt India die heel alleen heeft bijgedragen tot de vorming van drie medische stelsels waarmee zij een potentieel aan wetenschappelijke kennis en een zeer rijke literatuur levert, waarin een doeltreffend antwoord op bepaalde ziekten kon worden gegeven. Hij beweert niet dat hij op alles een antwoord kan vinden, maar wel op bepaalde ziekten.
Hij vervolgt: " Ten behoeve van de eisen van de moderne wereld hebben deze therapieën in India een wettelijk kader en een georganiseerde structuur gekregen. Men is bezig met standaardisatie, er zijn goed opgezette opleidingen die leiden tot een register van beroepsbeoefenaars. Het kan interessant zijn een internationale conferentie te beleggen over het thema van de traditionele geneeswijzen, om zich bewust te worden van de mogelijkheden, misverstanden weg te nemen en te besluiten tot positieve aanbevelingen die in brede kring worden aanvaard."
Dat zegt de Indiase minister van Volksgezondheid. Laat u zich door zijn rede inspireren, niet alleen voor de traditionele geneeskunde, maar ook voor de modernere therapieën die ook hun plaats hebben en geaccepteerd zouden moeten worden, denk ik. Het Europees Parlement is zeker de meest geëigende plaats om dit mechanisme in gang te zetten.

Alber
Mevrouw de Voorzitter, waarde collega's, de taak van de juridische commissie bestond erin na te gaan of de Europese Unie en Gemeenschap eigenlijk wel bevoegd is om vraagstukken van de alternatieve geneeskunde te regelen. Ons antwoord was "ja" . Het klopt dat in zeer veel bepalingen van het Verdrag de bescherming van de gezondheid en het gezondheidsbeleid worden genoemd, bijvoorbeeld in de artikelen 3, sub o) en s), 36, 56, 100 A, lid 3, 129 enzovoort. Het klopt ook dat in al deze bepalingen geen sprake is van communautaire wetgeving.
Uit deze vele verwijzingen naar de bescherming van de gezondheid valt echter af te leiden dat de bescherming van de gezondheid een wezenlijk onderdeel ook van het Europees beleid moet zijn. De grensoverschrijdende dimensie vloeit natuurlijk in het bijzonder voort uit de vrijheid van vestiging en dienstverlening, ook van nietconventionele genezers, en voorts uit het goederenverkeer (met name geneesmiddelen) en natuurlijk uit het dienstverleningsverkeer (patiënten gaan naar een arts - vrije, grensoverschrijdende keuze).
Volgens ons komen als rechtsgrondslag vooral de artikelen 54, 63 en 100 A in aanmerking. Het klopt weliswaar dat in artikel 57, en met name lid 3 van dit artikel, alleen "paramedische beroepen" , een systematische samenvatting, als geschikte rechtsgrondslag kan gelden. De formulering van dit artikel is zo algemeen gehouden dat ze niet alleen op klassiek geschoolde artsen slaat, maar natuurlijk ook de niet-conventionele geneeskunde kan omvatten. In artikel 57, lid 2, wordt van harmonisatiebevoegdheden gesproken. Men zou nu kunnen zeggen: er bestaat nog geen nationale rechtspraak, respectievelijk wetgeving - of althans die bestaat nog maar in enkele landen - en daarom kan er helemaal niet worden geharmoniseerd. Je kan niet harmoniseren wat niet bestaat. Desondanks zijn wij van oordeel dat er ter zake een bevoegdheid van de Gemeenschap bestaat, omdat het gevaar bestaat dat door de vele uiteenlopende nationale regelingen rechtsonzekerheid ontstaat en ook de nationale soevereiniteit of subsidiariteit, zoals wij dit beginsel tegenwoordig noemen, is daar niet in tegenspraak mee.
Ten tweede, de juridische commissie vindt het beter dat we geen afzonderlijke richtlijnen over de diverse alternatieve geneeswijzen uitvaardigen, omdat er absoluut geen overeenstemming bestaat over de vraag wat een alternatieve geneeswijze is. Een alternatieve geneeswijze kan zich tot academische geneeskunde ontwikkelen, maar kan ook naar magie, manie of esoterie afglijden. Het is in elk geval veel belangrijker dat er een basisrichtlijn wordt uitgevaardigd en daarom willen wij geen abstracte definitie en evenmin zeven verschillende richtlijnen.
Ik persoonlijk moet ook zeggen dat naar mijn gevoelen de belangrijkste alternatieve geneeswijze buiten beschouwing is gelaten, namelijk rode en witte wijn.
Volgens ons is het beter een basisrichtlijn uit te vaardigen die algemene punten omvat en die voor alles geldt. Het hoogste beginsel moet een zeer hoge mate van bescherming van de patiënt zijn. Mevrouw de Voorzitter, er scheelt precies iets aan de klok, ik heb nog geen drie en een halve minuut gesproken!
(Gelach, applaus) Het belangrijkste beginsel is de bescherming van de patiënt en daarom stelt de juridische commissie voor zeer hoge criteria voor de opleiding van alternatieve genezers uit te werken. Genezers moeten niet noodzakelijk gediplomeerd arts zijn, maar in elk geval moet gewaarborgd zijn dat zij op de hoogte zijn van de grondbeginselen van de algemene geneeskunde en natuurlijk moeten de verschillende beroepsorganisaties mee bepalen wat als opleidingscriterium geldt.
Een voorbeeld is de Duitse wet op het beroep van Heilpraktiker . Op dit niveau zouden wij de alternatieve geneeswijzen moeten regelen. Daar komen voorts nog voorlichtingsplicht en aansprakelijkheidsverzekering bij kijken. Het probleem is te vérstrekkend om het hier in twee minuten uit de doeken te doen en omdat hier waarschijnlijk niemand nog een grote rede wil houden, denk ik dat het geen kwaad kan dat ik mijn spreektijd een beetje overschrijd. Kortom, de juridische commissie concludeert dat de Gemeenschap bevoegd is om deze vraagstukken te regelen en dat wij in het belang van de patiënten en van degenen die genezing zoeken dan ook tot deze regeling moeten overgaan.

De Voorzitter
Mijnheer Alber, ik heb gemerkt dat men graag naar u luistert, maar ik heb daarstraks ook gezegd - en dat is misschien niet tot u doorgedrongen - dat wij vanavond een buitengewoon lange agenda hebben. Als wij tegen middernacht klaar willen zijn met ons werk, dan moeten wij ons aan de spreektijden houden. Ik moet er dus op staan dat de volgende sprekers hun spreektijd niet overschrijden.

Roth-Behrendt
Mevrouw de Voorzitter, ik probeer mij aan de spreektijd te houden, omdat de klok, die het zo-even bij de heer Alber heeft laten afweten, nu eensklaps weer juist loopt. Ik moet zeggen dat mij dat niet bijzonder stoort, omdat een deel wat de heer Alber namens de juridische commissie heeft gezegd namelijk samenvalt met wat ik wilde zeggen en ik derhalve mijn opmerkingen over de vrijheid van vestiging en de interne markt kan overslaan.
Sta mij dus toe dat ik iets over andere zaken zeg. Wij zijn in de Europese Unie zeer tolerant in de omgang met elkaar en ik hoop dat wij erin zullen slagen tijdens de discussie over dit agendapunt even tolerant te zijn. Wij spreken hier niet over wetgeving, maar wij spreken over een initiatiefverslag van het Europees Parlement waarmee wij proberen de Commissie ertoe te bewegen de noodzaak van een wetgeving in te zien. Maar als ik zie welke godsdienstoorlog de afgelopen maanden door de beroepsorganisaties van de artsen is gevoerd, dan begin ik mij af te vragen waar het hier eigenlijk om gaat.
Ons gaat het er in elk geval om - en dat heeft de heer Alber al op een manier die onze dank verdient beschreven - enerzijds de grondbeginselen van de interne markt, in dit geval de vrijheid van vestiging, vast te stellen, te verzekeren en te waarborgen en daarnaast een hoge mate van bescherming van de patiënt te garanderen. Ik weet niet wie het recht heeft - of het recht denkt te hebben - mensen de vrije keuze over hun behandeling te ontzeggen. Artsen sta ik dat niet toe. Ik sta artsen met hun opleiding niet toe te bepalen wat voor patiënten het beste is. Er bestaan in de verschillende lidstaten verschillende situaties: in sommige landen zijn er chiropractors, bepaalde vormen van massage, Heilpraktiker , acupuncturisten enzovoort, en ik verwacht dat dit alles ook toegankelijk gemaakt wordt voor andere lidstaten en andere patiënten, als dezen daar toegang toe wensen. In mijn fractie - en ik denk en hoop dat het bij mijn collega's in andere fracties niet anders is - is het vertrouwen in de vrije keuze en de vrijheid om zelf te beslissen van mondige burgers van de Europese Unie zeer groot. Ik geloof met andere woorden dat de burgers tot op zekere hoogte zelf kunnen beslissen wat ze wensen. Daarom is het een hoog en belangrijk goed dat wij vragen dat degenen die een therapie bij patiënten uitvoeren, weten wat ze doen, dat wil zeggen dat ze een adequate opleiding hebben genoten.
Dat is de wens waaraan de heer Lannoye en de milieucommissie uiting geven in het verslag. Wij wensen dat al degenen die een vorm - welke vorm ook - van geneeskunde beoefenen een adequate opleiding hebben, ook weten waar hun grenzen liggen, ook weten wanneer ze moeten zeggen: nu moet een arts met een artsdiploma, een chirurg, een internist het overnemen, hier ligt de grens van wat ik kan doen. Daarvoor moeten zij een adequate opleiding, een kwalificatie hebben en deze kwalificatie moet Europawijd geregeld zijn, want ik verwacht dat de veiligheid van de patiënt in Groot-Brittannië, Ierland, Denemarken en Spanje in dezelfde mate is verzekerd.
Als dat zo is, als de diploma's en de opleidingsprogramma's eenmaal zijn geregeld, dan zijn de patiënten in de Europese Unie beschermd en de patiënten hebben de mogelijkheid zelf te beslissen wie ze vertrouwen en door wie ze zich laten behandelen. Daar roepen wij de Commissie toe op. Wij verzoeken ze met klem aan de slag te gaan en een adequate wetgeving voor te leggen.

Liese
Mevrouw de Voorzitter, geachte dames en heren, wij hebben in het debat van de laatste weken en maanden zeer veel extreme standpunten leren kennen en ook vanavond zullen de extreme standpunten weer met elkaar in botsing komen. Daarom zou ik bij het begin van mijn uiteenzetting een wat verzoenender toon willen aanslaan. Ik ben zelf een arts met artsdiploma. Ik heb een medische opleiding genoten en blijf ook, voor zover ik er tijd voor heb, in de conventionele geneeskunde werken. Ik denk dat iedereen het erover eens is dat er - zoals talrijke collega's zeggen - in de conventionele geneeskunde de laatste decennia enorme vorderingen zijn gemaakt en dat de erkende, gevestigde geneeskunde vele mensen helpt.
Anderzijds moeten wij er echter kennis van nemen - en ook dat weet ik uit mijn praktische ervaring - dat vele mensen bij de conventionele geneeskunde niet vinden wat zij zoeken. Vooral bij chronische ziekten of bij gemoedsstoornissen doen vele mensen vaak een beroep op zogenaamde niet-conventionele geneeswijzen. Dat heeft natuurlijk een oorzaak. Ik ben zoals vele collega's van oordeel dat de werking van deze niet-conventionele methoden in het merendeel van de gevallen het placebo-effect niet overstijgt. Toch doen de mensen er een beroep op.
Ik denk dat dat vooral daaraan ligt dat Heilpraktiker en anderen die de niet-conventionele geneeskunde toepassen, naar de mensen luisteren. Ze vervullen zodoende een functie die in de huidige samenleving blijkbaar door niemand anders meer wordt vervuld. Het gaat niet aan dat alleen aan de artsen te verwijten, want ingevolge het betalingssysteem, de kosten hebben artsen niet altijd de mogelijkheid zoveel tijd voor hun patiënten te nemen als misschien wel nodig is. Dit is ook een interpellatie gericht aan onze samenleving in haar geheel. Het verval van de gezinsstructuren, op bepaalde gebieden misschien ook de grotere afstand tot de kerk, leiden tot het wegvallen van traditionele structuren die ervoor zorgden dat er vroeger altijd iemand was die naar je luisterde.
Er zijn in enkele landen van de Europese Unie Heilpraktiker , in andere landen niet. Misschien heeft het feit dat er, bijvoorbeeld, in Italië geen dergelijke Heilpraktiker zijn, te maken met de omstandigheid dat daar nog andere mechanismen bestaan waardoor deze behoefte aan een luisterend oor wordt opgevangen. Ik weet het niet, het is ook moeilijk voor ons om dat hier vanavond te beoordelen. Het was alleen maar mijn bedoeling een aanzet tot een reflectie te geven. Wij moeten in de conventionele geneeskunde niet altijd denken dat alles perfect is, maar wij moeten ook over de oorzaken van deze ontwikkelingen nadenken.
Mijn fractie heeft met het verslag-Lannoye in de huidige vorm evenwel ernstige problemen. Ik heb lang geprobeerd de verschillende standpunten die in het Parlement worden ingenomen op de een of andere wijze dichter bij elkaar te brengen. Ik geloof echter dat er een kernprobleem bestaat waar wij zelfs met de beste compromisvoorstellen niet omheen kunnen. Het verslag-Lannoye wil enerzijds zoveel mogelijk vrije keuze voor patiënt en therapeut, maar anderzijds ook de grootst mogelijke veiligheid en dat is een probleem. Van enkele methoden is ondertussen gebleken dat ze bewezen effecten hebben die men ook wetenschappelijk kan controleren. Ik ben er ten zeerste voor dat wij deze methoden meer aanmoedigen en dat ook artsen ze meer zouden toepassen. Anderzijds zijn er methoden waarvan de beoefenaars uit eigen beweging een grondige wetenschappelijke controle verwerpen. Degene die de methode toepast, gelooft dat ze helpt. Hij is daar zelfs van overtuigd. Een derde kan dit echter niet aan de hand van wetenschappelijke criteria controleren. De vraag is: hoe wil men in zo'n geval de grens tussen gebruik en misbruik vastleggen? Hoe kan men bijvoorbeeld een schadevergoeding claimen als er geen objectieve controle mogelijk is?
Ik denk dat we daar nog eens zeer grondig over moeten nadenken, ook omdat de Heilpraktiker in Duitsland en in andere landen, of althans een deel van hen, zeggen: het zou wel eens gevaarlijk kunnen zijn als Europa strenge criteria vaststelt, omdat dat ertoe zou kunnen leiden dat wij in ons land geen praktijk meer kunnen uitoefenen op de manier waarop wij dat tot dusver hebben gedaan. Wij krijgen ook kritische brieven van beoefenaars van de niet-conventionele geneeskunde die zeggen: vingers af! Over de subsidiariteit moet ook in dit geval eens worden overlegd.
Al deze redenen moeten er ons, naar mijn mening, toe aanzetten het verslag-Lannoye in de huidige versie niet aan te nemen. Dat is geen afwijzing van de zogenaamde zachte geneeskunde. Het is wel een afwijzing van de tot dusver ontoereikende poging om deze op Europees niveau te harmoniseren.

Cabrol
Mevrouw de Voorzitter, waarde collega's, laten we ons niet vergissen. De rapporteur herhaalt zijn oude refrein in nieuwe woorden. Na ons in voorgaande jaren te hebben gesproken over parallelle geneeskunde, aanvullende technieken en alternatieve therapieën, onderhoudt hij ons nu over niet-conventionele geneeswijzen in de hoop dat wij vergeten dat achter dit woord esoterische begrippen schuil gaan, shiatsu, sikh enzovoort. Vage, wollige en ongrijpbare begrippen.
In feite vraagt de rapporteur gewoon om een richtlijn die deze zogenaamde geneeswijzen en de beoefenaars ervan erkent. Maar met welke garanties? Het verslag blijft hierover vaag. Met een diploma? Een universitair diploma? Nee. Een diploma dat door de practici zelf wordt uitgereikt in een proces van "zelfregulering binnen de beroepsgroep" . Deze beoefenaars zouden zichzelf dus tot jury verheffen en zijn zowel rechter als partij. Zou u uw gezondheid aan dergelijke lieden toevertrouwen? Zou u, ter vergelijking, in een vliegtuig stappen die bestuurd wordt door een niet-conventionele piloot?
De rapporteur wil ons overtuigen door erop te wijzen dat bepaalde praktijken in sommige lidstaten in een of andere wettelijke vorm zijn erkend. Zou hij ons op zo'n belangrijk terrein op één lijn willen brengen met de meest lakse staten? Intussen aarzelt hij niet een verkeerde interpretatie te geven aan bepaalde verdragsartikelen, met name artikel 57, lid 3. In amendement 10 wordt gevraagd om de evaluatie van deze niet-conventionele praktijken. Maar door wie? Door een serieus en erkend wetenschappelijk comité? Helemaal niet. Door een paritaire commissie van beoefenaars van beide geneeswijzen, de conventionele en de niet-conventionele. Men wrijft zijn ogen uit. Men waant zich midden in een confessioneel of vakbondsdebat.
Maar het amendement gaat nog verder. In de volgende alinea raadt hij, om de zaken eenvoudig te houden, commissies aan die enkel bestaan uit gekwalificeerde beoefenaars van dergelijke niet-conventionele technieken. Door wie zijn ze gekwalificeerd? Natuurlijk, in amendement 11 zouden we onmiddellijk moeten ophouden deze "achtenswaardige beroepsbeoefenaars" te vervolgen. We zien daar de pressiegroepen die dit project steunen zich de oren spitsen. Enthousiast wordt in het verslag uiteraard ook om een hervorming van de farmacopee gevraagd, het register van toegelaten medicijnen, en waarom ook niet, in amendement 15, om terugbetaling door de sociale zekerheid van de medicijnen en het honorarium van de therapeuten.
We hebben hier te maken met die eigenaardige paradox dat men op het moment dat het Parlement een steeds grotere bescherming van de consumenten eist, de gezondheid van deze consumenten, onze gelijken, onze kinderen, overlevert aan individuen zonder diploma of met een pretdiploma, die niet-geteste medicijnen gebruiken en dit alles op kosten van de belastingbetaler. Nee, dat gaat toch een beetje te ver! En ik ben ervan overtuigd, waarde collega's, dat u zo'n rapport afwijst, dat ons in de publieke opinie zou discrediteren.
Ten slotte, mijnheer de rapporteur, houdt u nu eindelijk eens op, deze stortvloed aan zelfgefabriceerde en op steeds dezelfde onleesbare wijze gepresenteerde woorden over ons uit te storten. Dat is u noch ons waardig! Denkt u ook niet, dat dit geld nuttiger besteed zou kunnen worden aan echte gezondheidswerken!

Kestelijn-Sierens
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, collega's, de niet-conventionele geneeskunde in al haar vormen en disciplines is een realiteit waarmee wij rekening moeten houden. Zoals de rapporteur zo pas zei hebben sommige lidstaten reeds enkele vormen erkend, maar ook in lidstaten die geen nog enkele van deze disciplines erkennen worden ze wel toegepast. Indien wij vandaag tegen dit verslag zouden stemmen, wil dit niet zeggen dat de niet-conventionele geneeskunde morgen niet meer toegepast wordt. Integendeel, hierdoor geven wij vooral carte blanche aan niet-gekwalificeerde beoefenaars. Negeren van deze realiteit is volgens ons een foute aanpak en lost de illegale uitoefening van de niet-conventionele geneeskunde niet op.
In het belang van de patiënten, van de geneesheren en de beoefenaars van de niet-conventionele geneeskunde vragen wij daarom aan de Commissie een grondig onderzoek uit te voeren dat ons een antwoord moet geven op volgende vragen. Is de betrokken discipline veilig en effectief? Wat is haar toepassingsgebied? Wat kan hiermee behandeld worden en wat niet? Is het een aanvullende discipline die zich plaatst naast de klassieke geneeskunde of wil zij die volledig vervangen? En ten slotte in welke lidstaten is de betrokken discipline reeds erkend? Wat zijn de voorwaarden in elke lidstaat? En welke opleiding bestaat hiervoor?
Zolang de Commissie een dergelijke studie niet uitvoert kan er volgens ons geen sprake zijn van een coördinerende wetgeving en van legalisering op Europees niveau.
Verder vindt onze fractie dat het probleem van het al dan niet terugbetalen van de prestaties door de sociale zekerheidsstelsels een zaak is van louter subsidiartiteit. Wij zijn tegen amendement 15 dat door de rapporteur is ingediend.
De liberale fractie hoopt dat een meerderheid zich achter dit verslag dat een aanvaardbaar compromis is, zal scharen en met name het eerste gedeelte van conclusie 2 van het verslag goedkeurt. Dat is voor ons primordiaal. Gebeurt dit niet dan zullen wij ons genoodzaakt zien tegen het verslag als dusdanig te moeten stemmen wat ook wij zouden betreuren.

Ahern
Mevrouw de Voorzitter, ik ondersteun dit verslag, dat een poging onderneemt om in een vrij chaotische situatie enige orde te brengen. De bevolking aanvaardt de niet-conventionele geneeskunde. Hoe wij die kwestie in de Europese Unie moeten regelen is evenwel minder duidelijk. De rapporteur heeft een grote inspanning gedaan om op basis van verschillende culturele ervaringen tot een consensus te komen.
Voor de Engelssprekenden merk ik op dat de aanvaarding van de niet-conventionele geneeskunde in hun cultuur een basiswaarde is en op drie elementen steunt. Het eerste element is het onderdeel van de traditionele geneeskunde in Europa dat werd uitgesloten toen de Westerse allopathische geneeskunde zich in de 19e eeuw ontwikkelde uit de praktijk van de apotheker en de heelmeester, namelijk de manipulatieve geneeskunde, de kruidengeneeskunde en de homeopathie.
Het tweede element is de traditionele niet-Europese geneeskunde die, eveneens in de 19e eeuw, door de krachtige westerse opvattingen werd overvleugeld. Het derde element is het feit dat de vrouwen hun plaats als belangrijkste zorgverstrekkers hebben verloren toen de geneeskunde in de 19e en het begin van de 20e eeuw werd geïnstitutionaliseerd.
Het gaat nu om het opnieuw integreren van die drie uitgesloten elementen, wat een belangrijke doelstelling van de democratie in de Europese Unie is. Wij spreken hier dus niet alleen over luisteren en verzorgen, maar over goede praktijken. Vele van die disciplines hebben diepe wortels en zeer doeltreffende traditionele praktijken.
Laten wij ons gezond verstand gebruiken en dit voortreffelijke voorstel aannemen. Anders dreigt in de Unie een ernstig meningsverschil en zelfs tweedracht. Groot-Brittannië en Ierland zullen hoe dan ook belangrijke centra van de niet-conventionele geneeskunde blijven. Wij hebben een traditie van regulering door beroepsinstanties en zijn niet vertrouwd met wetgevingen zoals die in andere lidstaten van de Unie gebruikelijk zijn. In Ierland en GrootBrittannië levert dit op vele terreinen van het cultureel leven geen problemen op. De financiële sector is daarvan een voorbeeld.
Ik verzoek de heer Flynn na te denken over de amendementen die ik namens de groenen heb ingediend en die prioriteit verlenen aan de niet-conventionele geneeswijzen die op Europees niveau al enige erkenning genieten en tot op zekere hoogte ook al zijn geregeld. Ik hoop dat wij dit voortreffelijke verslag zullen aannemen.

Blokland
Mevrouw de Voorzitter, de niet-conventionele genezers hebben hun werk goed gedaan, want opnieuw staat een verslag op de Parlementsagenda om de status van de niet-conventionele geneesmethodes te verbeteren.
Waar draait het allemaal om?
Voor het oog lijkt het bij de erkenning van de niet-conventionele geneeswijzen te gaan om een belangenconflict. De gangbare medische wetenschap moet over het algemeen niet veel hebben van de niet-conventionele geneeswijzen. Men beschouwt ze niet alleen als concurrenten maar de niet-conventionele genezers worden soms zelfs gevaarlijk of ondeskundig genoemd. Achter dit conflict gaat mijns inziens een fundamenteel verschil van mening schuil over de visie die je hebt op de mens en op wat ziekte eigenlijk is.
De ontwerpresolutie die nu voor ons ligt probeert een brug te slaan tussen de "objectieve wetenschappers" en de niet-conventionele genezers, en deze lijkt daar redelijk in geslaagd te zijn. Terecht wordt in de eerste twee paragrafen gehamerd op grondig onderzoek naar veiligheid en effectiviteit van die geneeswijze. Daarmee wordt de discussie uit de emotionele sfeer gehaald.
Wat mij daarbij echter niet bevalt is dat het Europees recht nu te hulp wordt geroepen om een strijd die primair op nationaal vlak gevoerd wordt, te beslissen, namelijk die tussen bescherming van de patiënt tegen kwakzalverij contra de vrije keuze van de patiënt.
Artikel 57, lid 3, van het Verdrag wordt te ruim geïnterpreteerd door onder paramedische beroepen ook de nietconventionele geneeswijzen te laten vallen. Daarvoor was dit artikel duidelijk niet bedoeld, zoals zowel door de Europese Commissie als door het Raadsvoorzitterschap verklaard is. Wellicht kan het nog eens bevestigd worden. Het bewuste artikel legt namelijk juist de nadruk op de coördinatie van de voorwaarden waaronder bepaalde paramedische beroepen in de lidstaten worden uitgeoefend.
Ik zou het daarom beter vinden als deze kwestie met een beroep op subsidiariteit op lidstaatniveau werd geregeld.
Alleen het vrije vestigingsrecht is Europees in het geding. Het economische zou hier het medisch/ethische niet moeten domineren. Die prijs moeten de niet-conventionele genezers dan maar betalen: ze zullen zich aan de regels van het land van vestiging moeten houden. Regels die democratisch tot stand zijn gekomen. Het is trouwens ook niet erg, omdat succesvol onderzoek naar niet-conventionele geneeswijzen ertoe kan leiden dat de conventionele geneeskunde wordt uitgebreid met bewezen, veilige en effectieve geneeswijzen.
Het afdwingen van meer vrijheid via Europese regelingen vind ik een ongeoorloofde weg.

Féret
Mevrouw de Voorzitter, ik wil eerst de rapporteur loven voor zijn inspanningen op zo'n specialistisch terrein. De heer Lannoye heeft altijd indruk op me gemaakt met zijn immense milieukennis. Maar de geneeskunde is een heel andere wetenschap en het spijt me te moeten vaststellen dat Paul Lannoye bij de uitwerking van zijn verslagen over de niet-conventionele geneeskunde slecht is geadviseerd, geleid en geïnformeerd.
Alle beoefenaars van de geneeskunst, en ik ben er een van, erkennen de zinloosheid, ja zelfs het gevaar, van een overdaad aan technische verrichtingen om tot een goede diagnose te komen. Ook de chemotherapie maakt deel uit van het therapeutische arsenaal dat met kennis van zaken en met mate moet worden gehanteerd. Ik ben dan ook altijd voorstander geweest van het aanleren en het aanvullende gebruik van niet-agressieve medische technieken, wanneer deze op de juiste manier worden toegepast, zoals de homeopathie, de manuele geneeskunde, de acupunctuur en de mesotherapie, die helaas in dit verslag is vergeten.
Maar het getuigt van gezond verstand dat alléén artsen die een volledige opleiding aan onze Europese faculteiten hebben genoten, die, en dat kan niemand in twijfel trekken, de beste ter wereld zijn, ongeacht welke therapie dan ook kunnen toepassen. De zeldzame fouten of excessen van enkele artsen kunnen geen gerechtvaardigde reden zijn om de geneeskunst in handen te geven van gezondheidswerkers wier praktijken meer weg hebben van hekserij dan van medische wetenschap.
Wanneer een vliegtuig neerstort als gevolg van een fout van de piloot, komt het toch ook in niemands hoofd op niet-conventionele piloten op te leiden. Ik dring er dus bij al mijn niet-medische collega's op aan, dat zij inzien dat het absoluut noodzakelijk is het onderricht in zachte of alternatieve of niet-conventionele geneeswijzen in de universitaire opleiding van alle artsen te integreren. Het ontastbare begrip van primum non nocere kan niet worden voorbehouden aan de allopathische therapie alleen, maar geldt voor de geneeskunst in alle vormen.
Onder uiting van mijn oprechte spijt jegens de rapporteur, acht ik het toch mijn plicht, niet voor zijn verslag te stemmen.

Needle
Mevrouw de Voorzitter, vaak krijgen leden van dit Parlement van burgers de vraag wat de voor- en nadelen van de Europese Unie zijn. Vaak antwoorden wij dan in termen van rechten en verantwoordelijkheden en wijzen wij op de rechten en vrijheden van de interne markt en op de onontbeerlijke sociale en wettelijke bevoegdheden om de interne markt op billijke wijze tot stand te brengen.
Dit ongetwijfeld controversiële debat over de niet-conventionele geneeskunde is een kristallisatie van dat ruimere debat. Onze burgers eisen rechten op. De consumenten eisen het recht op niet-conventionele geneesmiddelen en behandelingen op. Uit studies van bijvoorbeeld de Britse consumentenbond blijkt dat een kwart van de mensen op dit ogenblik bewust niet-conventionele genezers raadpleegt. Die genezers eisen op hun beurt dan weer het in het Verdrag opgenomen recht van vrij verkeer op. Volkomen achtenswaardige osteopaten en chiropractici, die onder meer in mijn land hun beroep volkomen wettig kunnen uitoefenen, dreigen in andere landen streng te worden gestraft en worden daar dus zeker niet aangemoedigd.
Zowel de patiënten als de potentiële genezers dringen daarom op verandering aan. Voor de potentiële wetgevers moeten zij echter ook verantwoordelijkheid dragen. Het gevaar is reëel dat sommigen miraculeuze behandelingen beloven, dat de normen minder streng worden en dat de regelgeving ontoereikend is, hoewel ik moet zeggen dat bepaalde internationale instanties bijvoorbeeld op het gebied van de homeopathie grote inspanningen hebben gedaan om de mensen bewust te maken en normen vast te stellen.
De volharding van de heer Lannoye om dit initiatief vanavond aan het Parlement voor te leggen verdient dan ook onze waardering en, zoals mevrouw Roth-Berend vanavond met klem heeft gevraagd, morgen bij de stemming ook onze steun. Zoals afgevaardigden hier vanavond voor en tegen het verslag hebben geargumenteerd, is deze tekst misschien wel niet volmaakt, maar toch is hij een stap voorwaarts. Dit verslag gaat in de richting van een betere toegang en een grotere keuzevrijheid voor de patiënten, van de opheffing van hinderpalen voor verantwoordelijke en goed gereguleerde genezers, van de erkenning van normen inzake opleiding en kwalificatie en, in een later stadium, van een mogelijke integratie in de conventionele gezondheidssystemen.
De Britse artsenvereniging stemt met dit alles sedert 1993 geleidelijk in. Wij moeten met de Commissie en andere instanties samenwerken, de voorstellen grondig onderzoeken en de nog overblijvende reële bezwaren zorgvuldig bekijken. Toch zou het Parlement blijk geven van verantwoordelijkheidszin en billijkheid als het morgen het voortouw neemt op de weg naar een open benadering van wat de Europese burgers op het gebied van de gezondheid als een reële behoefte ervaren.
(Applaus van links)

De Voorzitter
Geachte dames en heren, ik moet mij tot de bezoekers op de tribune wenden. Wij hebben een vast Reglement, dat in verband met de tribunes zegt: " Het publiek dat tot de tribune is toegelaten, moet blijven zitten en zwijgen. Ieder die tekenen van goed- of afkeuring geeft, wordt onmiddellijk door de zaalwachters verwijderd" . Ik zou u daarop willen wijzen, omdat wij daar ook echt de hand aan houden. Wij willen dat de bevolking de mogelijkheid heeft te horen wat er hier gebeurt. U mag daar echter niet in goed- noch afkeurende zin op reageren. Ik zou u willen verzoeken zich daaraan te houden, omdat ik anders de zaalwachters moet opdragen u van de tribune te verwijderen.

Trakatellis
Mevrouw de Voorzitter, allereerst wil ik stellen dat de medische wetenschap één geheel vormt en dat er geen alternatieve of niet-conventionele geneeskunde bestaat, net zomin als er een alternatieve natuurkunde, scheikunde of architectuur bestaat.
Op de tweede plaats heeft de medische wetenschap haar enorme waarde wel bewezen, zowel voor de bescherming van de menselijke gezondheid, als voor de genezing van ziektes. Dat blijkt overduidelijk uit de enorme stijging van de gemiddelde levensverwachting, maar ook uit de verworvenheden van de geneeskunde, zoals vaccinaties, en uit de wonderbaarlijke ontwikkelingen op het gebied van diagnostische en chirurgische methoden. Hartoperaties worden tegenwoordig bijna als eenvoudige operaties beschouwd!
Op de derde plaats wil ik u erop wijzen dat de medicijnenstudie zwaar is en in totaal meestal meer dan tien jaar duurt.
Op de vierde plaats spelen bij het beoefenen van de geneeskunde behalve artsen ook andere wetenschappers en beroepsbeoefenaars een rol, zoals fysici, chemici, laboranten, psychologen, fysiotherapeuten en anderen: allemaal werken ze voor de patiënt en staan ze onder verantwoordelijkheid van de behandelend arts. Dat zou ook kunnen gebeuren met sommige van de beroepsgroepen waarover de rapporteur het heeft; hij wil die groepen onafhankelijk maken en niet-medici toestemming verlenen om medische handelingen te verrichten. Daar ben ik vierkant tegen.
Op de vijfde plaats: een ziekte kan alleen goed behandeld worden als daar de juiste diagnose voor gesteld is. Hier ligt een groot gevaar op de loer, want een behandeling door een niet-medicus, zonder dat de diagnose van de ziekte volledig gesteld is, kan gevaarlijk zijn, en kan er misschien zelfs toe leiden dat de juiste behandeling te laat komt. Dat is een cruciaal gegeven in de medische wetenschap, dat echter in het verslag helaas niet aan de orde komt.
Op de zesde plaats is alom bekend dat er geen enkel geneesmiddel wordt vrijgegeven zonder dat daar langdurige en goed onderbouwde experimenten mee zijn gedaan om te bekijken of ingebruikneming verantwoord is; ook dit punt komt in het onderhavige verslag niet aan bod.
Tot besluit, mevrouw de Voorzitter: gezondheid is het hoogste goed, en daarom moet zij onder verantwoordelijkheid vallen van artsen met wie alle andere paramedische beroepsgroepen die de patiënt willen helpen moeten samenwerken. De geneeskunde heeft trouwens tot dusver bewezen deze verantwoordelijkheid waardig te dragen en schitterende resultaten te boeken.
Ik hoop dat ons Parlement dit verslag zal verwerpen, want als het wordt aangenomen zal de bescherming van de gezondheid van de Europese burger mijns inziens een heel eind teruggezet worden.

Linser
Mevrouw de Voorzitter, in de discussie over de rechtvaardiging van de alternatieve geneeskunde tegenover de erkende, gevestigde geneeskunde wordt telkens weer gewezen op het gebrek aan menselijkheid en de teloorgang van de vertrouwensrelatie tussen arts en patiënt. Ik zou hier met de grootste nadruk willen beklemtonen dat vertrouwen en persoonlijk engagement niet van de behandelingsmethode, maar enkel en alleen van de behandelende persoon, met andere woorden van de arts of de therapeut, afhangen.
Zeer toe te juichen is in het voor ons liggende verslag de duidelijke en ondubbelzinnige eis in overweging J dat als voorwaarde voor erkenning van niet-conventionele medische disciplines wordt gesteld dat er klinische studies en grondige, wetenschappelijke onderzoeken naar de effectiviteit ervan worden verricht. Als zo'n testbatterij met goed gevolg is afgerond, beantwoordt de behandelingsmethode de facto aan de eisen van de gevestigde geneeskunde volgens aantoonbare en inzichtelijke werkingsmechanismen. De vlucht in nieuwe alternatieve geneesmethoden waarvan de doeltreffendheid tot dusver slechts gedeeltelijk kan worden bewezen, is de verkeerde weg. Het zou beter zijn als nieuwe voorstellen voor oplossingen en geneeswijzen volgens de beproefde medische traditie grondig en onverbiddelijk streng werden onderzocht, om ze in geval van succes zo spoedig mogelijk in de erkende, gevestigde geneeskunde te integreren en aldus tegenover de in de afgelopen jaren misschien al te technisch en met gebruikmaking van te veel apparatuur bedreven geneeskunde een geneeskunde te stellen die menselijker is, die de mens in zijn geheel bekijkt en die een beroep op zijn zelfgenezende krachten doet.
Ten slotte zou ik nog iets over een financieel aspect van dit probleem willen zeggen. Wat wij allen met onze bijdragen duur betalen, moet aantoonbaar positieve gevolgen hebben. Deze fundamentele eis inzake kwaliteit zijn wij niet alleen de patiënten, maar alle belastingbetalers verschuldigd. Zo heeft de voorzitter van de Duitse nationale vereniging van ziekenfondsartsen gisteren nog gezegd: het gaat niet aan dat allen ten laste van de solidaire gemeenschap aan Tibetaans trommelspel of meditatieve ikebana gaan doen, alleen maar omdat één verzekerde daar ooit eens baat bij heeft gevonden! Dat is te weinig om als geneeswijze te worden erkend en om financiële steun te krijgen.

Aparicio Sánchez
Mevrouw de Voorzitter, niet alle leden van de Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-democraten zijn het eens met het criterium dat mevrouw Roth-Behrendt heeft toegelicht, want velen onder ons vinden het vanuit progressief standpunt ten aanzien van de zogenaamde alternatieve geneeswijzen niet gewenst, dat de vrije keus boven alle andere waarden verheven wordt. Dat is een ultraliberaal standpunt. Het gaat er juist om, dat de ontwikkeling van alternatieve geneeswijzen wordt gestimuleerd, dat ze aan een bepaalde wetgeving worden onderworpen, waarbij de gezondheid, de veiligheid en de wettige rechten van de burger steeds worden gewaarborgd of althans beschermd worden.
Ons inziens is dit niet waarop het verslag van de heer Lannoye gericht is, integendeel, en daarom hebben wij een aantal amendementen ingediend en zullen we tegen sommige artikelen stemmen, en zelfs tegen het verslag op zich, indien - bijvoorbeeld - paragraaf 2 in zijn huidige vorm gehandhaafd blijft. Met dit alles hebben wij een tweetal basisbeginselen voor ogen: ten eerste het principe, dat iemand die in de Europese Unie een van de nietconventionele geneeswijzen uitoefent, een algemene medische opleiding dient te hebben gevolgd, waaraan een officiële titel verbonden is. Die titel kan die van arts zijn, maar ook die van natuurgenezer of homeopaat, enz. Er dient echter een titel te zijn toegekend door de onderwijzende instantie, en er mag niet worden uitgegaan van een feitelijke situatie om de kwalificatie van de beoefenaar door de een of andere commissie te laten beoordelen of garanderen. Ten tweede dient de doeltreffendheid, en vooral het onschadelijke karakter van de behandeling middels wetenschappelijke, biologische, statistische en overige methoden te zijn aangetoond door wetenschappelijke of academische instellingen, en mogen ze in geen geval als zodanig worden beschouwd ten gevolge van een interne beoordeling binnen de beroepsgroep, zoals in het verslag op reactionaire wijze gesteld wordt.
Naar ons oordeel zijn deze en andere voorstellen niet te rijmen met de wetenschappelijke garanties van de Europese titulatuur, zoals zij evenmin te verenigen zijn met de veiligheid van de burger noch met de rol van dit Parlement.
Uiteindelijk is de geschiedenis van de geneeskunde, net zoals die van de mensheid, een strijd tussen kennis en geloof: hoe meer de één vooruitkomt, des te meer blaast de ander de aftocht. Zou er ooit een dag komen dat de geneeskunde een exacte wetenschap is? Vast en zeker niet. De geneeskunde zal uiteindelijk altijd een negatief eindsaldo opleveren, want zij bestrijdt de dood, en dat is de achillespees van elke wetenschap die op het leven gericht is. Maar dat mag nooit een voorwendsel zijn om de wetenschappelijke grondslagen te laten varen, die gebaseerd zijn op rede en kennis.

Poggiolini
Mevrouw de Voorzitter, het enige dat ik objectief en simpel wil stellen, is dat met deze resolutie gevraagd wordt behandelingen en handelingen die kenmerkend zijn voor de geneeskunde te laten verrichten door mensen die niet de door de Europese richtlijnen bepaalde opleiding hebben gevolgd. Deze richtlijnen bevatten bepalingen voor de studieprogramma's van de geneeskundefaculteiten, die vastgesteld zijn om het vrije verkeer van artsen op het grondgebied van de Unie mogelijk te maken.
Gesteld wordt dat deze therapeuten niet de geneeskunde willen beoefenen, maar alleen de patiënten volgens de regels van de zogeheten alternatieve geneeswijzen willen kunnen genezen. Het lijdt echter geen twijfel dat wanneer we de Europese burgers directe toegang tot de alternatieve therapeuten bieden, deze laatsten ook de diagnose op zich gaan nemen, terwijl ze daar niet voor opgeleid zijn en dat een heel kwetsbaar terrein is. Pas als vastgesteld is om welke ziekte het gaat, dus pas als de diagnose gesteld is, kan er immers een behandelplan worden opgesteld. Alleen de arts is bevoegd de diagnose stellen: als in geval van ziekten die door de medische wetenschap genezen kunnen worden - zoals bekend heeft de medische wetenschap de afgelopen jaren enorme vooruitgang geboekt - een diagnose niet correct en tijdig is gesteld, kan in veel gevallen de gezondheid, en in sommige gevallen zelfs het leven van de burgers in gevaar worden gebracht.
In de commissie is een amendement ingediend dat niet door de rapporteur is goedgekeurd, en waarin bepaald werd dat vóór het uitvaardigen van een eventuele richtlijn eerst onderzoek moest worden gedaan naar de doeltreffendheid en de onschadelijkheid van alternatieve geneeswijzen. Veel collega's die voor de resolutie zijn hebben ook voor dit amendement gestemd, omdat ze ondanks alles nog niet overtuigd zijn van de doeltreffendheid en onschadelijkheid van therapeutische methoden waarvan de werkzaamheid niet wetenschappelijk bewezen is.
Dit amendement dringt aan op een diepgaande voorstudie naar de onschadelijkheid en doeltreffendheid van elke niet-conventionele geneeswijze, en doordat het is aangenomen hebben we nu een wel heel vreemde en tegenstrijdige resolutie, mijnheer de commissaris; alle andere overwegingen en artikelen van de resolutie zijn er immers op gericht de Commissie ertoe te bewegen in alle lidstaten het beoefenen van de zogeheten alternatieve geneeswijze verplicht toe te staan. Daarom zal ik, evenals mijn hele fractie, in het belang van de Europese burgers tegen deze resolutie stemmen, ook omdat ik vind dat dit nu typisch een geval is waarop het subsidiariteitsbeginsel van toepassing is; dat biedt de lidstaten immers de mogelijkheid volgens hun eigen gebruiken en tradities regels op te stellen.

Kronberger
Mevrouw de Voorzitter, het verslag van de heer Lannoye maakt er ons van bewust dat het hier zeer zeker ook om het vraagstuk van de financiering van de gezondheid gaat, dat er hier ook ressorts zijn die men absoluut ongewijzigd wil houden. Ik geloof echter dat de systematische uitsluiting van geneeswijzen waarvan de empirische werking weliswaar vast te stellen is, maar die langs de traditionele wetenschappelijke weg niet te verklaren en te begrijpen zijn, een ongelukkige zelfbeperking van de erkende, gevestigde geneeskunde is.
Ik denk dat de erkenning van aanvullende geneeswijzen niet alleen goed is voor de bescherming van de patiënt tegen charlatans en kwakzalvers, maar dat ze ook de erkende geneeskunde dankzij constructieve suggesties, prikkels om na te denken ten goede zou komen. Ik wijs slechts op de totaalvisie op de mens, volgens welke de mens in zijn geheel meer is dan de som van zijn verschillende delen. Het zou maar slecht gesteld zijn met de traditionele westerse medische wetenschap, als ze niet door haar hoge kwaliteit kon overtuigen, maar door een wettelijk beschermde alleenvertegenwoordigingaanspraak haar positie moest handhaven.
Iedere wetenschappelijke aanspraak op absoluutheid leidt vroeg of laat tot totalitaire structuren. Ik denk dan ook dat wij deze aanzet tot bezinning van de heer Lannoye moeten aannemen.

Malone
Mevrouw de Voorzitter, ook ik feliciteer de rapporteur met zijn verslag. Sedert zijn initiatiefverslag bijna drie jaar geleden in oktober 1994 naar de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming werd verwezen heeft hij daaraan zeer hard gewerkt.
Zoals bekend passen elk jaar duizenden mensen overal in Europa aanvullende geneeswijzen toe en wordt die kwestie de jongste jaren op Europees niveau uitvoerig besproken. De heer Needle heeft zopas gezegd dat een kwart van de mensen een beroep op aanvullende geneeswijzen doet en het weldoende effect kent van bijvoorbeeld shiatsu of - zoals mijn eigen moeder, die de conventionele geneeskunde niet meer kon helpen - van acupunctuur.
Vele beoefenaars van de conventionele geneeskunde beseffen dat de traditionele geneeskunde heel wat te bieden heeft. Elk redelijk en objectief denkend mens moet inzien dat de toekomst van onze gezondheid en ons welzijn in een goede combinatie van beide ligt. Ik verzoek de heer Flynn ons een ontwerprichtlijn voor te leggen. Het is duidelijk dat de niet-conventionele geneeskunde wettelijk moet worden geregeld en dat de beroepskwalificaties van de beoefenaars ervan wettelijk moeten worden erkend. Als zij aan de basisnormen voldoen, moeten zij zich in de gehele Gemeenschap ook vrij kunnen bewegen.
De Commissie is het best geplaatst om die regels vast te stellen. Daarom verzoek ik de heer Flynn ons een ontwerprichtlijn voor te leggen. Ten slotte verzoek ik de afgevaardigden het verslag en mijn amendementen aan te nemen.

Heinisch
Mevrouw de Voorzitter, ik ben ervan overtuigd dat de niet-conventionele richtingen van de geneeskunde van groot belang kunnen zijn voor de patiënten. Ik vind in beginsel dat er van Europese zijde moet worden opgetreden, maar zou toch allereerst willen beklemtonen dat er geen Europese regeling voor interventies in de organisatie en de bijdrage- en vergoedingsverplichtingen van de ziekenfondsen nodig is. Deze regelingen blijven overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel onder de bevoegdheid van de lidstaten vallen. Belangrijk voor mij, als praktiserend apothekeres, is dat het verslag een waardevolle impuls aan de discussie over het vraagstuk zelfmedicatie geeft. Meer zelfmedicatie wordt in veel landen in het kader van de herziening van de gezondheidsstelsels aangemoedigd.
Apothekers moeten zich daarom op het gebied van zelfmedicatie engageren en in adviserende gesprekken bij de keuze van een behandeling met zachte medicijnen hun kennis inbrengen. Zij moeten in elk geval zeker zijn van de aard van de ziekte en de mate waarin de gezondheid is bedreigd. Niet-conventionele geneeswijzen zijn op dezelfde natuurwetten gebaseerd, maar proberen de in het lichaam aanwezige zelfgenezende krachten meer te stimuleren. Voorts moet worden beklemtoond dat verschillende behandelingsmethoden elkaar niet uitsluiten, maar elkaar aanvullen.
Bijzonder belangrijk is dat de patiënt een zeer hoog veiligheidsniveau wordt gewaarborgd. Er moet voor worden gezorgd dat de patiënt uitvoerige informatie over kwaliteit en doeltreffendheid, maar ook over de eventuele risico's van de niet-conventionele medische methoden krijgt. Daarom moet er naar een zo hoog mogelijke kwalificatie en een voorlichtingsplicht worden gestreefd. Het kwalificatieniveau op Europees niveau moet minstens even hoog zijn als dat wat bijvoorbeeld al voor Heilpraktiker in Duitsland of in Zweden is voorgeschreven. Daarnaast moet ter bescherming van de patiënten een aansprakelijkheidsverzekering verplicht zijn, die niet van een lager niveau mag zijn dan die voor artsen met een artsdiploma.
Uit mijn ervaring in de Commissie verzoekschriften weet ik dat wij ons zeer vaak moeten bezighouden met de erkenning van diploma's op Europees niveau. Zo omvat het Verdrag geen aanknopingspunten om verrichtingen van de niet-conventionele geneeskunde van erkenning uit te sluiten. In het licht van de na te streven grensoverschrijdende mobiliteit zou de erkenning van diploma's ook op dit gebied moeten worden aangemoedigd. In het algemeen mag het niet zo zijn dat in een land waar het beroep van niet-conventionele genezer niet bestaat, de uitoefening van dat beroep dientengevolge ook verboden is.
Noodzakelijk lijkt mij ook dat, in dit tijdperk van telegeneeskunde en telewinkelen, op Europees niveau wordt nagedacht over de studieprogramma's in de geneeskunde en de farmacie, zonder ze daarom te willen harmoniseren. Ik zou tevens willen voorstellen aan de universiteiten studies in niet-conventionele richtingen van de geneeskunde aan te bieden. Ik juich het voorstel van de heer Lannoye toe om studies over de nietconventionele takken van de geneeskunde te laten verrichten, deze studies als basis te gebruiken bij de uitwerking van eventuele coördinerende wettelijke voorschriften en de ontwikkeling van onderzoeksprogramma's op dit gebied te bevorderen.

Ebner
Mevrouw de Voorzitter, als je dit debat volgt, krijg je af en toe de indruk dat je de verkeerde documenten hebt gelezen. Er is sprake van hekserij, van vergelijkingen met de luchtvaart. Ik denk dat men dit onderwerp geen dienst bewijst door hier volledig de polemische toer op te gaan door te proberen sommige dingen gewoon te verzwijgen of heel anders voor te stellen dan ze zijn. De vaststelling dat er in bepaalde landen verschillende regelingen of problemen bestaan, pleit eerder voor dan tegen het verslag-Lannoye.
Terecht werd hier de godsdienstoorlog aan de kaak gesteld. Het is echter niet voldoende alleen die godsdienstoorlog aan te klagen en vervolgens in dezelfde fout te vervallen door de vloer aan te vegen met de artsen, zoals een collega hier zojuist heeft gedaan. Mijn fractie maakt groot voorbehoud ten aanzien van het verslag en zal er dan ook tegen stemmen. Er zijn echter in onze fractie ook afgevaardigden die hopen dat de Commissie eindelijk iets op het gebied van harmonisatie zal doen, dat eindelijk grondiger zal worden bestudeerd hoe de situatie op het gebied van doeltreffendheid, veiligheid en toepassingsgebied werkelijk is. Wij hopen ook dat er voor deze sector - ter bescherming van de gezondheid, van de bestaande en eventueel toekomstige beroepen, maar ook van de erkende geneeskunde - een regeling wordt uitgewerkt. Mevrouw Oomen-Ruijten en ikzelf zijn bijvoorbeeld die mening toegedaan.
Ook al kan ik mijn steun niet aan alle punten en alle amendementen geven, toch ben ik het in grote trekken eens met het verslag-Lannoye en stem ik inhoudelijk volledig in met wat mevrouw Heinisch erover heeft gezegd.

Matikainen-Kallström
Mevrouw de Voorzitter, ik dank de heer Lannoye voor zijn prima verslag en de daarin geschetste problemen met betrekking tot de niet-conventionele geneeskunde. Naast en ter ondersteuning van de traditionele geneeskunde is de zogenoemde niet-conventionele geneeskunde ontstaan. Er zij op gewezen dat de traditionele en de niet-conventionele geneeskunde elkaar niet uitsluiten, maar in veel gevallen elkaar juist ondersteunen in het voordeel van de patiënt. Ikzelf heb bij beide geneeswijzen baat gehad.
Positie en rol van de traditionele geneeskunde in de verschillende landen van Europa zijn echter volkomen verschillend. Tegen de niet-conventionele geneeskunde wordt heel anders aangekeken. Zo is de positie van geschoolde chiropractors in veel lidstaten, zoals in Denemarken, Zweden, Finland en Engeland, wettelijk geregeld. Vanwege de verschillende benaderingswijzen is een algehele integratie van de niet-conventionele geneeskunde in de Europese socialezekerheidsstelsels problematisch. Daarom loopt, zoals de heer Lannoy opmerkt, ook de positie van de consument in de diverse landen nogal uiteen.
Naar mijn mening moeten de niet tot de traditionele geneeskunde behorende behandelingswijzen precies worden gedefinieerd en moet ook het opleidingsniveau worden omschreven dat is vereist om deze behandelingswijzen te praktiseren, opdat de patiënt bij het kiezen van zijn behandeling over zo juist mogelijke informatie omtrent de diverse mogelijkheden beschikt. De invoering van gemeenschappelijke wetgeving is belangrijk voor het bepalen van het niveau van de onderwijsinstellingen die tot het beroep opleiden, om de afgestudeerde beroepsbeoefenaars te helpen bij het zoeken naar werk, om de controle op het werk en de voortgezette opleiding alsmede in het bijzonder een efficiënte en veilige behandeling van de patiënt te waarborgen.

Flynn
Mevrouw de Voorzitter, namens de Commissie feliciteer ook ik de heer Lannoye met zijn uitvoerig en grondig initiatiefverslag over de niet-conventionele geneeskunde. Eerlijkheidshalve moet ik echter meteen zeggen dat de Commissie het op dit ogenblik niet met alle conclusies van het verslag eens kan zijn.
De niet-conventionele geneeskunde is op dit ogenblik een uiterst omstreden en emotionele aangelegenheid. Bij debatten over deze kwestie worden zowel binnen als buiten de wetenschappelijke kringen vaak hardnekkig tegengestelde opvattingen verdedigd. Ook hier in het Parlement is vanavond duidelijk gebleken dat de meningsverschillen over dit onderwerp zeer groot zijn. Zoals ook in het verslag staat, worden die meningsverschillen ook in de uiteenlopende wetgevingen van de lidstaten weerspiegeld. Om die reden meent de Commissie dat de tijd nog niet rijp is om het door de heer Lannoye gevraagde grondige onderzoek naar de nietconventionele geneeswijzen en therapieën in te stellen.
Bij de opstelling van zulke verslagen moet de Commissie uitgaan van de situatie en het beleid in de lidstaten om te oordelen of op het niveau van de Gemeenschap iets moet worden ondernomen. Aangezien wij nog zeer ver van een consensus op dit terrein verwijderd zijn, is het onwaarschijnlijk dat een dergelijk onderzoek op dit ogenblik definitieve conclusies kan opleveren. Bovendien hebben wij wegens de beperktheid van de budgettaire middelen voor programma's op het gebied van de volksgezondheid, zoals u weet, voor de communautaire actie prioriteiten moeten stellen. Wegens onze beperkte middelen kunnen wij op dit ogenblik geen nieuwe verbintenissen aangaan.
Het verslag verzoekt de Commissie ook de voorwaarden voor de uitoefening van de niet-conventionele geneeskunde in de verschillende lidstaten te harmoniseren. In antwoord op dat verzoek wijs ik erop dat de algemene regeling voor de erkenning van diploma's, die nu al een aantal jaren bestaat, het vrij verkeer van beoefenaars garandeert tussen de lidstaten die de niet-conventionele geneeskunde als onderscheiden van de conventionele geneeskunde erkennen.
Zoals in de overwegingen in de resolutie terecht wordt opgemerkt, kan de Commissie op basis van artikel 57 van het Verdrag inderdaad een richtlijn voorstellen die voorziet in de oprichting in alle lidstaten, overeenkomstig overeengekomen regels inzake onderwijs en opleiding, van een of meer erkende beroepen op dit gebied. Volgens het Verdrag moet een dergelijke richtlijn door de lidstaten evenwel eenparig worden aangenomen. Gelet op de uiteenlopende visies van de lidstaten, waarover ik het daarstraks al had, moet ik eerlijk zeggen dat het zeer onwaarschijnlijk is dat met een dergelijk voorstel in de nabije toekomst enige echte vooruitgang kan worden geboekt.
Ik kom nu tot een positievere opmerking. Wat de voedingssupplementen betreft, kan ik zeggen dat de Commissie in haar op 13 april 1997 aangenomen Groenboek over de voedselwetgeving heeft aangekondigd dat ze zo snel mogelijk technische raadplegingen zal aanvatten over de noodzaak en de mogelijke opzet van een communautaire wetgeving terzake. Wat de farmaceutische regelgeving voor de niet-conventionele geneeskunde betreft, steunt de communautaire wetgeving inzake medische producten op drie eisen, namelijk kwaliteit, veiligheid en doeltreffendheid.
Het grootste probleem voor de niet-conventionele medische producten is hun doeltreffendheid. Een bijzondere aanpak werd gevolgd met de richtlijnen 92/73 en 92/74 voor bepaalde homeopathische producten, waarbij een product tot de markt werd toegelaten zonder aan de eis van doeltreffendheid te voldoen. De Commissie is bereid de mogelijkheden te onderzoeken welke die aanpak biedt om in te gaan op wat in de ontwerpresolutie wordt gevraagd.
Met betrekking tot paragraaf 5 van de ontwerpresolutie over begrotingslijn B-7142 voor het programma-BIOMED, moet ik zeggen dat het wettelijk onmogelijk was de bewuste studies uit te voeren omdat de niet-conventionele geneeswijzen niet in de doelstellingen van dat programma zijn opgenomen. Wat daarentegen de in de preambule vermelde begrotingslijn B6-8332 betreft, is onlangs een verslag van een groep consultants over het onderzoek op het gebied van de homeopathie gepubliceerd. Ik heb ter informatie van de leden een exemplaar van dat verslag meegebracht. Andere exemplaren zullen via de gebruikelijke kanalen aan het Parlement worden bezorgd.
Bovendien heeft de Commissie een offerte-aanvraag gepubliceerd voor een studie over kruidengeneesmiddelen. Het desbetreffende contract zal weldra worden afgesloten. Wij verwachten dat de resultaten van die studie de Commissie zullen helpen om de situatie te beoordelen en eventueel voorstellen voor een wetgeving terzake te formuleren. Hoewel de Commissie meent dat het nog enige tijd zal duren voor op communautair niveau een algemene regeling kan worden getroffen voor alle in de deze ontwerpresolutie opgeworpen kwesties, ben ik ervan overtuigd dat het verslag van de heer Lannoye een belangrijke bijdrage zal leveren aan het debat dat in vele van onze lidstaten al aan de gang is.

Rübig
Mijnheer de commissaris, bent u van plan voor deze sector een Groenboek op te stellen? De behoefte aan voorlichting van de bevolking is ter zake zeer groot. Hoe zullen de opleidingsnormen van de toekomst eruitzien en zal men met name op het gebied van het onderzoek nieuwe prioriteiten op dit gebied kunnen stellen?

Flynn
Mevrouw de Voorzitter, de Commissie is op dit ogenblik niet voornemens over deze kwestie een Groenboek voor te leggen. De andere vragen heb ik zopas al beantwoord.

De Voorzitter
Hartelijk bedankt, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 11.00 uur plaats.

Sociale aspecten van de huisvesting
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0088/97) van de heer Crowley, namens de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, over het sociaal aspect van huisvesting.

Crowley
Mevrouw de Voorzitter, in de eerste plaats dank ik het secretariaat van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, Nik Lane, voor al het werk dat hij heeft verricht, en de ambtenaren van mijn eigen fractie, mevrouw Emma Petroni en de heer Denis Smyth. Zij hebben grote inspanningen gedaan voor dit volgens mij uiterst belangrijke verslag over de sociale aspecten van het huisvestingsbeleid in de Europese Unie.
Ik zou de afgevaardigden de filosofie achter dit verslag willen toelichten en de vrees willen wegnemen die sommige afgevaardigden met betrekking tot dit verslag voelen. Toen de bespreking van dit verslag werd aangevat was een van de grote twistpunten in de commissie de kwestie van de subsidiariteit. Door gesprekken, onderhandelingen en compromissen met andere fracties in de commissie en met andere betrokken partijen heb ik getracht de problemen te overwinnen die zij met sommige punten hadden. Zo zult u vaststellen dat in het verslag niet op de invoeging in het Verdrag van een fundamenteel recht op huisvesting wordt aangedrongen. Vooral met het oog op de nakende Top van Amsterdam was dat oorspronkelijk wel mijn bedoeling.
De Europese Unie heeft op het gebied van de huisvesting evenwel al enige bevoegdheid. In het kader van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal bestaan een specifieke begrotingslijn en een reserve voor het verstrekken van goedkope leningen voor het opnieuw huisvesten van mijnwerkers en staalarbeiders en voor de renovatie en verbetering van de huisvesting in steenkool- en staalgebieden. Zoals de afgevaardigden weten, verstrijkt het EGKS-verdrag in 2002. Er is geen enkele reden waarom de Europese Unie de in dat verdrag omschreven bevoegdheden niet zou overnemen. Het Verdrag van Maastricht maakt dat mogelijk en staat ook toe dat wij de resterende reserves op die begrotingslijn in het kader van een nieuw EU-beleid opnieuw gebruiken.
Het menselijk aspect van deze aangelegenheid is uiterst belangrijk: in de Europese Unie, wellicht het welvarendste economische blok in de wereld, zijn achttien miljoen mensen dakloos en hebben dertien miljoen mensen een gebrekkig of slechts tijdelijk onderkomen. Bijna 10 % van de bevolking van de Europese Unie lijdt dus onder het gebrek aan een gecoördineerd en doeltreffend huisvestingsbeleid. Daarnaast moeten wij ook de werkloosheidscijfers bekijken. Ondanks de reusachtig hoge werkloosheid beginnen volgens de recentste informatie van de Commissie elk jaar minder mensen aan een beroepsopleiding. Dat wil zeggen dat er over vijf of tien jaar misschien onvoldoende gekwalificeerde timmerlieden, loodgieters en metselaars zullen zijn.
Wij mogen de kwestie echter niet negatief bekijken. Positief is dat Europa zich bekommert om de meest kwetsbaren in onze samenleving en concrete gestalte geeft aan het echte sociale model dat achter deze Europese Unie schuilgaat. Wij moeten ervoor zorgen dat de in onze Unie gecreëerde welvaart alle burgers ten goede komt en dat niemand economisch wordt benadeeld doordat Europese besluiten bepaalde hinderpalen opwerpen.
Bovendien hebben wij hier de gelegenheid om nieuwe werkgelegenheid en opleidingsmogelijkheden te creëren. In het kader van het onderzoek en de gesprekken die ik met het oog op de opstelling van dit verslag heb gevoerd, heb ik in de lidstaten ook met de bouwfederaties gesproken. Die zijn bereid financieel bij te dragen aan een programma voor de bouw van woningen in samenwerking met de plaatselijke en nationale overheden. Ik vraag dat de Europese Unie daarbij een stimulerende rol speelt, de beste praktijken van de verschillende lidstaten bijeenbrengt, laat zien wat een duurzaam huisvestingsbeleid kan opleveren en tot de nodige opleiding en het nodige management voor de uitvoering van die programma's aanspoort.
Ten slotte meen ik dat wij het probleem van de plattelandsvlucht kunnen overwinnen. De voorbije tien jaar is de plattelandsbevolking in Europa met 48 % gedaald. Dat veroorzaakt grote problemen in uitgestrekte stedelijke gebieden waar steeds meer mensen in kazernewoningen leven, waar de dienstverlening in gebreke blijft en de wegeninfrastructuur en de scholen te wensen overlaten. Dat heeft op zijn beurt dan weer sociale problemen zoals druggebruik en criminaliteit veroorzaakt. Door middel van positieve maatregelen kunnen wij de mensen naar de plattelandsgebieden terugbrengen, de rurale gemeenschappen nieuw leven inblazen en de druk op de stedelijke gebieden verlichten.
Tot besluit verzoek ik de afgevaardigden de filosofie en het optimisme van dit verslag te onderschrijven. Dit is een handvest voor een beter Europa. Het toont aan dat wij tegemoet kunnen komen aan de echte noden van alle Europese burgers. Ik verzoek alle afgevaardigden het goed te keuren.

Waddington
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, ik zou het in het kader van dit verslag over de kwestie van de daklozen willen hebben. Dakloosheid is een van de oorzaken en gevolgen van de sociale uitsluiting. Het is een factor van ontbering die, samen met werkloosheid, armoede, sociaal isolement, gebrekkig onderwijs en onvoldoende opleiding, het leven van miljoenen Europese burgers vergalt. Vooral jongeren, ouderen en andere kwetsbare groepen zijn dakloos.
In mijn eigen stad bijvoorbeeld is de belangrijkste oorzaak van dakloosheid geweld in het gezin, geweld tegen vrouwen en kinderen thuis. Omdat dakloosheid deel uitmaakt van een complex multidimensioneel patroon van achterstelling vergt ze een gecoördineerde aanpak door de overheid. Die moet aandacht hebben voor de noden en verwachtingen van de daklozen en rekening houden met het feit dat daklozen niet alleen een woning maar ook een baan, scholen, gezondheidsdiensten en een inkomen nodig hebben.
Om die reden vraagt de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken een task force van de desbetreffende directoraten-generaal van de Commissie om geïntegreerde strategieën ter bestrijding van de sociale uitsluiting uit te stippelen. Daarom zeggen wij ook dat de daklozen en hun organisaties over de desbetreffende Europese programma's moeten worden geraadpleegd. De verantwoordelijkheid voor de huisvesting ligt nog steeds voornamelijk bij de lidstaten. Als de Europese Gemeenschap werkelijk een samenleving zonder uitsluiting tot stand wil brengen, kan Europa de inspanningen van de lidstaten echter een meerwaarde geven. Wij kunnen daarvoor de structuurfondsen gebruiken. Wij kunnen ook het veto van de Raad over het armoedeprogramma deblokkeren om nieuwe initiatieven te ontwikkelen die tegemoetkomen aan de nood aan huisvesting en tegelijk ook aan de nood aan een duurzame stedelijke en plattelandsontwikkeling, aan opleiding en werkgelegenheid.
Wij kunnen voor de integratie van de daklozen en uitgeslotenen nieuwe wegen vinden. Ik feliciteer de heer Crowley met zijn verslag. Ik hoop dat het tot dit proces zal bijdragen en dat op de weg naar een sociaal Europa volgende maand in Amsterdam een grote stap voorwaarts zal worden gedaan.

Pronk
Mevrouw de Voorzitter, er is een Nederlandse uitdrukking die zegt: hoe later op de avond hoe schoner volk. Ik geloof dat dat hier opgaat, maar wij zijn wel met erg weinig bij dit belangrijke onderwerp.
Recent zijn er statistieken over de armoedecijfers in Europa door de Europese Commissie bekend gemaakt. Hieruit blijkt dat een groot aantal mensen in relatieve armoede leven, dat wil zeggen vergeleken met de mensen in hun omgeving. Van deze mensen is een derde werkloos, een derde gepensioneerd en een derde van hen werkt. Een groot deel van deze mensen zijn dus nog vrij jong. Als wij naar de cijfers van de daklozen kijken, zien wij ook dat meer dan de helft van hen tussen de 20 en 40 jaar zijn. De meesten van hen hebben wel eens werk gehad, maar meestal tijdelijke en onzekere banen. Armoede en slechte of geen huisvesting hangen dus sterk met elkaar samen. Beide zaken kunnen bijdragen aan sociale uitsluiting van de betrokkenen. Het is daarom noodzakelijk dat het principiële recht op behoorlijke en betaalbare huisvesting in de praktijk wordt gebracht door concreet beleid. Maar dit beleid moet voornamelijk door de lokale en nationale overheden worden uitgevoerd.
Internationaal is er vorig jaar In Istanboel op de Habitat Conferentie een aanzet gegeven tot het verzorgen van huisvesting voor iedereen, zowel op lokaal, nationaal als globaal niveau moet actie ondernomen worden. Op Europees niveau kan de Europese Unie optreden als coördinator van sommige aspecten van het huisvestingsbeleid. Eventueel kan er een Europees initiatief in de vorm van een proefproject opgezet worden.
Wat betreft de EVP-amendementen op het verslag-Crowley wil ik onderstrepen dat bij amendement 13 van Thomas Mann de Duitse tekst geldt. Dit betekent dat projecten alleen voor technische ondersteuning in aanmerking komen, bijvoorbeeld technische hulp bij het aangaan van leningen. Het amendement betekent niet dat huisvestingsprojecten Europees gefinancierd moeten worden.
Als de rapporteur met deze verduidelijking in acht genomen onze amendementen kan ondersteunen, zal de EVPfractie morgen het verslag van de rapporteur kunnen aanvaarden. Ik wil hem overigens van harte met zijn werk feliciteren en ik geloof dat hij een buitengewoon indrukwekkend betoog heeft gehouden over de noodzaak om iets aan het huisvestingsbeleid te doen. De vraag is alleen wie dat moet doen en op welke wijze.

Mezzaroma
Mevrouw de Voorzitter, het verslag van de heer Crowley stemt in elk opzicht tot tevredenheid en mag in staat worden geacht een passend antwoord op de problemen rond de sociale aspecten van de huisvesting te vinden. Waar ik vandaan kom, Rome, zeggen ze: als de huisvesting niet in de lift zit, zit de economie evenmin in de lift: waarom brengen we deze sector in Europa niet tot ontwikkeling, als daarmee zoveel banen kunnen worden gecreëerd? Afgezien van werkgelegenheid biedt huisvesting ook de mogelijkheid de hoeksteen van de samenleving - het gezin - te steunen en onder één dak te verenigen. Elke mens heeft recht op fatsoenlijke en financieel toegankelijke huisvesting; sterker nog, gezinnen zouden helemaal gratis een huis moeten kunnen krijgen.
De woning als schuilplaats voor slecht weer, de woning als ontmoetingsplaats en referentiepunt voor mensen die uit de samenleving zijn verstoten, voor ouderen, de gezinsvervangende tehuizen voor gehandicapten: bedenk eens hoe belangrijk het is om zowel in de oude als in de nieuwe stedenbouw gezinsvervangende tehuizen op te nemen waar gehandicapten kunnen wonen en onafhankelijk van hun ouders hun leven kunnen leiden.
Het Parlement en de Commissie moeten deze sector, die vanuit sociaal oogpunt zo belangrijk is, echter wel ruimte geven. Knelpunten zijn er zonder meer, omdat er immers niet voldoende financiële middelen zijn. Ik ken de bouwsector goed - voordat ik europarlementariër werd bouwde ik huizen - en ik weet dat het een sterke, niet gesubsidieerde sector is: de EIB financiert deze bouw nog niet, de voorschriften zijn nog veel te ingewikkeld, en voor kleine en middelgrote ondernemingen is het moeilijk zich zonder problemen binnen Europa te verplaatsen.
Het probleem kan dan ook alleen worden opgelost als we een passend antwoord op dit probleem hebben gevonden, een financieel probleem dus, en dan praten we nog maar niet van het gebrek aan programmering.
In het verslag worden alle sociale aspecten behandeld en komt ook de stedelijke huisvestingsplanning aan de orde. Het is waar: stadsplanning is cruciaal om de mens uit het ghetto te bevrijden dat vanzelf zou ontstaan als huisvesting niet méér dan huisvesting was, overgeleverd aan speculaties. Tot besluit, mevrouw de Voorzitter, we moeten grotere huizen bouwen, zodat dit oude Europa van ons een heleboel kinderen kan krijgen.

Boogerd-Quaak
Mevrouw de Voorzitter, collega's, onze fractie heeft sympathie voor de gedachten die achter dit verslag liggen omdat het zorg uitspreekt voor groepen in de samenleving die die zorg nodig hebben. Maar toch zijn wij van oordeel als liberale fractie dat wij niet voor dit verslag kunnen stemmen en wel vanwege het feit dat te veel zaken naar het Europese niveau getrokken worden die wij niet waar kunnen maken. Als wij bijvoorbeeld zien dat in overweging B staat dat de lidstaten de algemene neiging hebben zich te onttrekken van hun verantwoordelijkheid ten aanzien van huisvestingsbeleid dan kunnen wij toch niet zeggen dat dit waar is. En zo zijn er meer zaken in dit verslag die teveel verantwoordelijkheid op Europees niveau neerleggen en Europa kan dit niet waar maken. Wij hebben geen rechtsgrondslag op dit punt. Dat is voor ons de reden dat wij hebben gezegd van wij zullen niet voor dit verslag stemmen. Op zichzelf zijn wij overigens niet tegen een actieprogramma dat voorbeeldprojecten zou willen stimuleren. Maar dat is dan ook het enige wat voor ons bespreekbaar is.

Moreau
Mevrouw de Voorzitter, meer dan 18 miljoen daklozen of mensen die slecht zijn gehuisvest in de Europese Unie, dat is een onduldbare situatie die nog dreigt te verergeren.
Wij staan hier voor een van de meest dramatische gevolgen van het beleid dat gebaseerd is op financieel rendement, dat de speculatie met onroerende goederen bovenmatig bevordert en leidt tot werkloosheid, armoede en uitsluiting. De meedogenloze wet van de markt, toegepast op de huisvesting, zet miljoenen mensen op straat, vooral jongeren, die geen vaste baan kunnen vinden. Welnu, het recht op huisvesting vormt toch een elementair recht van de mens.
Het verslag doet enkele interessante voorstellen, bijvoorbeeld maatregelen tegen de speculatie op de onroerendgoedmarkt in de steden of de financiering op Europees niveau van projecten die door de lidstaten worden ingediend. Maar ik denk niet dat een geïntegreerd Europees beleid, dat overigens in het verslag wordt verlangd, een goede oplossing kan vormen, in de eerste plaats omdat de ervaring helaas leert, dat de meeste communautaire beleidsvormen de sociale normen naar beneden hebben getrokken, want men komt nooit tot overeenstemming op het hoogste niveau.
Voorts onderstreep ik dat de criteria van Maastricht en die voor de overgang naar de Europese munt flinke besnoeiingen eisen in de financiering van de sociale woningbouw en in de huisvestingssteun. Het huisvestingsprobleem, dat een probleem voor iedere lidstaat vormt, is geenszins onoplosbaar. Er is politieke wil nodig om de sociale huisvesting de plaats en de middelen te geven die haar toekomen.
Ik wilde drie soorten oplossingen, drie wegen ter overdenking, aan de orde stellen. In de eerste plaats, ter bevordering van de bouw van betaalbare woningen, bouwsubsidies, verlaging van de rentetarieven van de banken en belastingheffing op speculatie. Voor de daklozen, de bouw van sociale hotels waar de belanghebbenden een nieuwe start kunnen maken, logiescentra die de rechten van de mens in acht nemen en met sociale dienstverlening ten behoeve van de verschillende problemen.
Maar we moeten vooral voorkomen dat het aantal daklozen nog verder toeneemt. Daarom moet de barbaarse praktijk van uitzettingen ophouden, dit moet worden verboden wanneer de huurschuld sociale oorzaken heeft. Op straat worden gezet, dat betekent meestal een onomkeerbare stap naar de marginaliteit. Het dak boven je hoofd verliezen is vooral voor kinderen een vreselijk trauma. Gespecialiseerde commissies kunnen de huurders met hoge schulden helpen hun eigen zaken weer te regelen.
Ten slotte moet dienovereenkomstige steun worden gegeven aan de charitatieve verenigingen wier hulp onmisbaar is en die zich volledig inzetten om het leed van de armsten te verlichten, en ik wil hier opnieuw stellen dat de Europese kredieten voor de bestrijding van de armoede weer moeten worden ingevoerd.
Zich richten op inhoudelijke oplossingen voor het huisvestingsprobleem, houdt in dat gebroken wordt met de logica van de financiële markten en dat niet het geld, maar de mens centraal in de maatschappij wordt gesteld.

Ojala
Mevrouw de Voorzitter, het is in het algemeen de gewoonte in deze zaal om de opsteller van het verslag te feliciteren met zijn voortreffelijke werk. Wanneer ik dit keer mijn gelukwensen uitspreek, dan komen deze uit de grond van mijn hart. Brian Cowley heeft in zijn verslag, een initiatiefverslag van het Parlement en de Commissie sociale zaken, op voortreffelijke wijze verwoord welk een centrale plaats het huisvestingsbeleid in het sociale beleid inneemt. Andere werkgelegenheids- en sociale maatregelen zijn overbodig, wanneer de mensen geen redelijk onderdak hebben, van waaruit zij naar hun werk kunnen gaan, waar zij hun kinderen kunnen grootbrengen en hun vrije tijd kunnen doorbrengen.
Ons is duidelijk geworden, dat er wat het huisvestingsbeleid betreft enorme verschillen bestaan tussen de lidstaten. Sommige lidstaten besteden zelfs drie procent van hun nationaal product aan het huisvestingsbeleid, andere minder dan één procent. Men kan ook zeggen dat het huisvestingsbeleid een schromelijk verwaarloosde sector in het beleid van de Gemeenschap is. Wij kunnen er nog naar toe werken, dat op de top van Amsterdam in het Verdrag een paragraaf betreffende de sociale politiek wordt opgenomen, die ook het huisvestingsbeleid van de Gemeenschap een rechtsgrondslag geeft. Dat is voor ons de uitdaging van de komende weken.

Flynn
Mevrouw de Voorzitter, namens de Commissie dank ik de heer Crowley voor zijn verslag. Ik dank ook alle afgevaardigden die aan het debat hebben deelgenomen. Hoewel wij ons allen terecht zorgen maken over de problemen van de daklozen, is wat de Commissie op dat terrein kan en wil doen zeer beperkt. In wezen is huisvesting de zaak van de lidstaten. De Commissie meent niet dat ze op het gebied van de fysieke beschikbaarstelling van woningen een significante rol kan spelen.
De heer Crowley suggereert in zijn ontwerpresolutie dat Europa, naar het voorbeeld van de EGKS, goedkope woonleningen kan verstrekken. Dat programma heeft destijds voortreffelijke resultaten opgeleverd, maar nu spelen die leningen een minder belangrijke rol dan toen. In verschillende lidstaten is de vraag naar die leningen zelfs zozeer gedaald dat de daarvoor uitgetrokken middelen voor een deel niet worden opgevraagd. Het programma wordt op het einde van dit jaar opgedoekt.
Men heeft hier gezegd dat de structuurfondsen de huisvesting kunnen financieren. Dat is in het verleden nooit gebeurd, hoewel bijvoorbeeld het communautair initiatief-URBAN zich op gebieden met gebrekkige huisvesting richtte. Ik weet niet wat de Commissie in het kader van de hervormingen na 1999 zal voorstellen, maar vraag mij toch af of goedkope woonleningen een hogere prioriteit kunnen krijgen dan bijvoorbeeld de werkgelegenheid.
De Commissie kan de huisvesting als dusdanig niet financieren, maar tracht toch bij te dragen aan de inspanningen om de dakloosheid te bestrijden en de sociale gevolgen van slechte huisvesting op te vangen. Wij zijn het er volkomen mee eens dat, zoals in de ontwerpresolutie staat, een geïntegreerde aanpak nodig is om het complexe geheel van onderliggende economische, sociale en culturele problemen op te lossen.
Een voortreffelijk voorbeeld van die geïntegreerde aanpak was het derde armoedebestrijdingsprogramma, dat een multilaterale aanpak van de armoede stimuleerde. Dat programma ondersteunde een brede waaier van projecten die met huisvesting verband hielden, zoals de sanering van sloppenwijken in Griekenland en de renovatie van verkommerde sociale wijken in Edinburgh. Bijna driekwart van de ondersteunde projecten hadden iets met huisvesting te maken.
De heer Crowley vermeldt in zijn ontwerpresolutie ook het initiatief-IGLOO. De Commissie heeft voor de totstandbrenging van dit Europees netwerk al steun verleend. Ik hoop dat wij ook in de toekomst zulke activiteiten zullen kunnen ondersteunen. Ik dank de heer Crowley voor zijn diepgaand verslag. De Commissie zal aan zijn voorstellen de nodige aandacht schenken en vindt dat ook het materiaal uit de lidstaten nader onderzoek verdient.

De Voorzitter
Hartelijk bedankt, commissaris Flynn.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 11.00 uur plaats.

Europees Informatiesysteem - Informatica op douanegebied
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende twee verslagen:
A4-0062/97 van mevrouw Terrón i Cusí, namens de Commissie openbare vrijheden en binnenlandse zaken, over een ontwerpbesluit van de Raad tot vaststelling van de Overeenkomst betreffende het Europees Informatiesysteem (EIS) (12029/94-9277/1/95 - C4-0249/95); -A4-0060/97 van de heer Schulz, namens de Commissie openbare vrijheden en binnenlandse zaken, over de Akte van de Raad van 26 juli 1995 tot vaststelling van de Overeenkomst inzake het gebruik van informatica op douanegebied, de Overeenkomst opgesteld op grond van artikel K.3 van het Verdrag betreffende de Europese Unie inzake het gebruik van informatica op douanegebied en het Akkoord betreffende de voorlopige toepassing tussen een aantal lidstaten van de Europese Unie van de op basis van artikel K.3 van het Verdrag betreffende de Europese Unie opgestelde Overeenkomst inzake het gebruik van informatica op douanegebied (C4-0248/95 + C4-0520/95)
Terrón i Cusí
Mevrouw de Voorzitter, in de eerste plaats wil ik alle fracties bedanken voor hun samenwerking in de Commissie openbare vrijheden en binnenlandse zaken en voor hun positieve instelling ten opzichte van dit verslag. Verder zou ik onze Zweedse collega's willen bedanken voor hun geduld, aangezien zij pas in een heel laat stadium de tekst van de onderhavige Conventie in hun eigen taal hebben gekregen. Ze hebben het met de Engelse versie moeten doen totdat eindelijk de vertaling naar het Zweeds voorhanden was, en nu kunnen we dan over het verslag debatteren.
Mevrouw de Voorzitter, vandaag hebben we van de Raad en de Commissie gehoord welke vorderingen er bereikt zijn op de Intergouvernementele Conferentie, onder meer die op het gebied van het vrije verkeer van personen, een van de doelstellingen van de Unie die nog lang niet verwezenlijkt is. Het onderhavige debat kon dus niet beter getimed zijn.
Vandaag buigen wij ons over een conventie die ons door de Raad wordt voorgelegd voor het instellen van het Europees Informatiesysteem, ter vervanging van het Informatiesysteem van Schengen. Ik zal nu niet ingaan op de ervaringen met het Schengen-systeem, omdat we immers zeer onlangs onze goedkeuring hebben gehecht aan een verslag over dit onderwerp van mevrouw van Lancker. Ik zou me willen concentreren op wat mij de essentie van mijn verslag lijkt, namelijk het verzoek om wijziging van de rechtsgrondslag voor de instelling van het Europees Informatiesysteem.
De conventie van de Raad is gebaseerd op artikel K.3 van het Verdrag betreffende de Unie. Artikel 3 heeft betrekking op artikel K.1 van datzelfde verdrag, en in artikel K.1 worden als van toepassing zijnde gebieden genoemd: overschrijding van de buitengrenzen, emigratiebeleid, het beleid inzake ingezetenen van derde landen, justitiële samenwerking in civiele en strafzaken, samenwerking op douanegebied, politionele samenwerking ter preventie en voor de bestrijding van terrorisme, illegale drugshandel en andere ernstige varianten van internationale criminaliteit. Naar mijn idee heeft het EIS betrekking op een volkomen ander terrein, aangezien zijn voornaamste doelstelling is, een regeling te treffen ter compensatie van de opheffing van de binnengrenzen, een terrein waarop, uit hoofde van artikel 7A van het EG-Verdrag alleen de Gemeenschap bevoegd is. In hetzelfde artikel K.1 van het Verdrag betreffende de Unie wordt gesteld dat de samenwerking zoals omschreven in artikel K.1 van kracht zal zijn zonder afbreuk te doen aan de bevoegdheden van de Europese Gemeenschap. Juist vanwege die exclusieve bevoegdheid zou een communautaire verordening hier op zijn plaats zijn, en dat is nu juist wat wij voorstellen.
Gezien het feit dat het vrije verkeer van personen reeds na de ondertekening van het Verdrag van Rome had moeten worden ingevoerd, dat wil zeggen zo'n vier jaar geleden, heeft het Parlement al bij verschillende gelegenheden zijn standpunt bepaald in die zin dat de controle op mensen aan de buitengrenzen op dezelfde manier zou moeten worden geregeld als de controle op goederen. Als we het Europees Informatiesysteem inhoudelijk tegen het licht houden, dan blijkt nog duidelijker dat hier communautaire wetgeving geboden is. Het lijdt geen twijfel dat het EIS betrekking heeft op het terrein van de politionele samenwerking, maar niet speciaal op het gebied van terrorisme of drugshandel noch andere vormen van internationale criminaliteit.
Het EIS heeft als belangrijkste doel de verblijfplaats na te gaan van internationaal gezochte personen, de verplaatsingen in de gaten te houden van personen die aan nationale controle onderworpen zijn maar die door de opheffing van de binnengrenzen niet langer altijd op dat niveau kunnen worden gecontroleerd. Dat wil zeggen dat het EIS - zoals gezegd - een compenserende maatregel die het vrije verkeer van personen mogelijk moet maken. Wijziging van de rechtsgrondslag en het gebruik van een communautaire verordening zou een hele reeks voordelen opleveren, zoals raadpleging van het Europees Parlement over een onderwerp waarvoor niet eens garanties bestaan dat de nationale parlementen deze controle voor hun rekening kunnen nemen. Deze formule zou tevens een snelle inwerkingtreding mogelijk maken. Ervaringen zoals die van het Schengen-Verdrag of dat van Dublin doen ons het ergste vrezen. We hebben er tien jaar over gedaan om een conventie aan te nemen. Ook dient de rol van de Commissie een stuk duidelijker te worden. Verder zou er op het gebied van communautaire jurisprudentie inzake persoonsgegevens zonder enige twijfel een rol moeten worden weggelegd voor het Hof van Justitie en de Rechtbank van Eerste Instantie, bijvoorbeeld voor het in behandeling nemen van klachten van de burgers, of als het gaat om een eenduidige interpretatie van deze conventie.
Anderzijds wordt de Conventie over het Europees Informatiesysteem gekoppeld aan het zogenaamde Verdrag over de Buitengrenzen. Die koppeling wordt niet gemotiveerd, en er bestaat naar mijn idee ook helemaal geen reden toe, aangezien het EIS - zoals ik al een paar keer gezegd heb - tot doel heeft, het verlies aan controle aan de binnengrenzen te compenseren. Of die nu wel of niet gekoppeld is aan het Verdrag over de Buitengrenzen, de controle aan de buitengrenzen wordt hoe dan ook uitgevoerd. Als we die koppeling maken, dan lopen we het risico dat we een heel lange tijd moeten wachten, tot dat het Verdrag over de Buitengrenzen in werking treedt. Een verordening daarentegen zou niet ondergeschikt kunnen worden gemaakt aan een conventie die is opgesteld op grond van artikel 6 van het Verdrag.
Om op een enkel concreet punt in te gaan, moet gezegd dat waakzaamheid geboden is ten aanzien van alles wat verband houdt met vluchtelingen en mensen die visa aanvragen. Zolang er op dit terrein nog geen sprake is van harmonisatie, is het riskant deze materie bij het systeem op te nemen, omdat mensen wier verzoek om asiel verworpen is, mevrouw de Voorzitter, op die manier bij de categorie ongewenste vreemdelingen kunnen worden ingedeeld. Dat is naar mijn idee ernstig genoeg om er hoe dan ook voor te zorgen dat dit niet gebeurt. Verder komt het mij ongelofelijk voor dat het enige punt dat specifiek genoemd wordt alvorens de Conventie wordt afgesloten, de bestrijding van illegale emigratie is. Naar mijn idee moet die omschrijving veranderd worden in: controle van de emigratie.
Dan zijn er nog andere punten in de Conventie die volgens mij gewijzigd moeten worden, maar ik heb mij in mijn betoog willen concentreren op deze wijziging van de rechtsgrondslag die door ons bepleit wordt. Als die wordt doorgevoerd, dan zou dat naar mijn idee aantonen dat wat de Raad ons hier zo vaak vertelt iets méér is dan mooie woorden alleen, iets méér dan vrome wensen alleen, en dat de politieke wil bestaat om de communautaire doelstelling van het vrije verkeer van personen te verwezenlijken.

Schulz
Mevrouw de Voorzitter, waarde collega's, ik sluit mij aan bij wat mevrouw Terrón i Cusí heeft gezegd. Ik zal het over een ander in de Europese Unie op te bouwen informaticasysteem hebben, namelijk het douane-informaticasysteem, waarvan het diepere doel is ertoe bij te dragen dat ernstige overtredingen van nationale wettelijke voorschriften op douanegebied beter kunnen worden vervolgd. De zin van dit informaticasysteem zal erin bestaan de douaneautoriteiten in staat te stellen de voor de bestrijding van zware overtredingen benodigde informatie zo snel mogelijk te registreren, zo snel mogelijk uit te wisselen, zodat het mogelijk wordt efficiënte samenwerkingsmodellen op te bouwen, doeltreffende controlemaatregelen - bij het vervoer van goederen, bij de behandeling van transportbedrijven, bij de keuze van vervoermiddelen, bij optredende vormen van fraude en criminaliteit - beschikbaar te stellen op grotere schaal dan tot dusver het geval was, en door de beschikbaarstelling van deze gegevens tot een betere bestrijding van de criminaliteit te komen.
Het is de bedoeling dat men zich in dit informatiesysteem bezig zal houden met het soort criminaliteit dat zich in de Europese Unie over de grenzen heen ontwikkelt, analyses zal maken en aan de nationale autoriteiten beschikbaar zal stellen. Dat is natuurlijk alleen maar mogelijk als men deze informatie ook verzamelt over degenen die strafbare feiten plegen, dat betekent dat dit informaticasysteem ook persoonsgegevens zal bevatten.
Tot zover alles oké. Dit is een verstandig en juist uitgangspunt en het Europees Parlement zou steun moeten geven aan de autoriteiten in de Europese Unie, zowel de douane-autoriteiten als alle andere betrokken nationale autoriteiten, om de criminaliteit die op dit gebied alsmaar meer toeneemt, intensiever te bestrijden dan tot dusver het geval is geweest en wij steunen alle inspanningen om de informaticasystemen die daar nodig voor zijn ook op te bouwen.
Wat wij niet kunnen steunen, is dat bij de inwerkingtreding, bij de opbouw van het informaticasysteem zelf, bij het wetgevingsproces dat nodig is om de Overeenkomst van kracht te laten worden, het Europees Parlement zoals gewoonlijk buitenspel werd gezet. Artikel K.6 van het Unieverdrag bepaalt dat het Europees Parlement bij maatregelen zoals de oprichting van een douane-informaticasysteem moet worden geraadpleegd. Wat heeft de Raad gedaan? Hij heeft - en ik verzoek u hier heel goed nota van te nemen, omdat dit de gewone werkwijze van de Raad is - de overeenkomst in werking laten treden, heeft ze ondertekend, voordat de teksten in de officiële talen voor het Europees Parlement beschikbaar waren. Dat betekent dat de leden van dit Parlement, die hier vanavond niet in groten getale aanwezig zijn, wat ik overigens heel begrijpelijk vind, zich nu pas met dit project bezig kunnen houden, nadat zij eerst hebben moeten vechten om het vereiste document in de respectieve officiële talen vast te krijgen.
Het Parlement heeft er daarenboven kennis van moeten nemen dat de raadpleging door de Raad, die in feite vanavond plaats moet vinden, volledig waardeloos is, dat heel onze discussie van vanavond volslagen doel- en zinloos is, omdat de overeenkomst al ter ratificatie aan de nationale parlementen is overgemaakt.
Het gaat dus om de opbouw van een informaticasysteem waarin iedere burger van de Europese Unie kan worden opgenomen, want volgens sommige passages in de tekst van deze Overeenkomst moet het toekomstige informaticasysteem, bijvoorbeeld, samenwerken met alle nationale autoriteiten die voor het verzamelen van de gegevens van dit informaticasysteem in aanmerking zouden kunnen komen, zonder dat in de Overeenkomst wordt omschreven welke nationale autoriteiten daarmee worden bedoeld en langs welke weg deze nationale autoriteiten de nodige gegevens aan het douane-informaticasysteem door kunnen geven.
Er lijkt in de Europese Unie wel een wedloop in informaticasystemen te zijn uitgebroken, zonder dat er ook maar een moment rekening werd gehouden met een inbreng van de vrij gekozen volksvertegenwoordigers. Wij hebben daarnet van mevrouw Terón i Cusí gehoord dat wij het Europese informaticasysteem, ik bedoel het douaneinformaticasysteem, hebben; er is het Schengen-informaticasysteem; ook Europol heeft een eigen informaticasysteem. Al deze informaticasystemen bewerken gedeeltelijk parallel en overlappend verschillende dataverzamelingen. Het zal voortaan voor Europese burgers alleen nog mogelijk zijn zich aan opneming in een of ander informaticasysteem te onttrekken door buiten de Europese Unie te verblijven. Zij zullen in dat geval evenmin in een van de Oost- of Midden-Europese landen die toetredingskandidaat zijn, mogen verblijven, want die werken al intensief mee aan de Europese informaticasystemen, respectievelijk aan de opbouw daarvan. Dat is het verschil tussen landen die wensen toe te treden en het Europees Parlement. De Poolse minister van Binnenlandse Zaken weet over het douane-informaticasysteem gegarandeerd meer dan de rapporteur van het Europees Parlement, dat kan ik u verzekeren. Dat geldt trouwens ook voor de andere informaticasystemen.
Er werd ooit overwogen één groot informaticasysteem in het leven te roepen, waarin het douaneinformaticasysteem, het Europees Informatiesysteem, Europol en Schengen samen zouden worden gebracht, de zogenaamde big brother op informaticagebied, aan de nationale parlementaire controle onttrokken en evenmin onderworpen aan de controle van het Europees Parlement. De raden van beheer van een dergelijk informaticasysteem zouden zich in een comfortabele positie bevinden: zij zouden alle gegevens kunnen verzamelen die zij wensen zonder dat zij bij wie dan ook rekenschap hoeven af te leggen over wat zij met die gegevens doen.
Als u, als individueel burger van de Europese Unie, in deze grote democratische juridische ruimte toevallig met een dergelijk informaticasysteem in aanraking komt en het u niet bevalt wat er aan gegevens over u in dat systeem is opgeslagen, dan hebt u niet de mogelijkheid daar bij het Europees Hof van Justitie klacht tegen in te dienen, want het Hof is, verrassend genoeg, ook voor dit informaticasysteem niet bevoegd.
Na de uitvoerige beschrijving van deze bijzonder democratische aanpak, ben ik zo vrij de volgende fundamentele opmerking te maken: wie de burgers van de Europese Unie wil winnen voor dit fantastische toekomstproject Europa, dat bij zou kunnen dragen tot een verlichting van de problemen in de Europese Unie, wie de burgers ertoe wil bewegen aan dit project mee te werken, die moet ze ook het gevoel geven dat wij in een democratisch rechtsstelsel leven. Het gaat niet aan dat bij informaticasystemen waaraan een zeer goed doel ten grondslag ligt, zoals het op doeltreffende criminaliteitsbestrijding doelende systeem waarover ik het hier vanavond heb, basisvoorwaarden van elementaire aard, democratische basisvoorwaarden niet worden gerespecteerd, dat met andere woorden de bescherming van de burgerrechten en de legale totstandkoming van het wettelijke kader niet zijn gegarandeerd.
En die zijn niet gegarandeerd als artikel K.6 van het Verdrag van Maastricht voortdurend met voeten wordt getreden! Als dat zo is, zullen wij de burgers van de Europese Unie er niet van kunnen overtuigen dat het goed is aan deze Unie mee te werken. Ik zal u ook zeggen waarom: het is goed mogelijk dat de burgers op straat die er zich vanavond over verheugen dat Borussia Dortmund Juventus Turijn heeft verslagen, als het althans Duitsers zijn, geen interesse hebben voor het douane-informaticasysteem. Ik geloof dat graag en ik wil ook nog aannemen dat het hun op het eerste gezicht evenmin kan schelen of het Europees Parlement, dan wel de Duitse bondsdag of welk ander nationaal parlement ook zich daarmee bezighoudt, maar als ze op de duur merken dat er systemen worden opgebouwd die in hun dagelijks leven kunnen ingrijpen zonder dat zij nog de kans hebben aan de totstandkoming daarvan mee te werken, dan ben ik er vrij zeker van dat het wantrouwen ten aanzien van deze instellingen zal groeien. Het vertrouwen moet groeien dat deze instellingen nodig hebben om degenen te bestrijden die het grootste gevaar voor de ontwikkeling van de Europese Unie betekenen - natuurlijk naast de Raad, die zich werkelijk onafgebroken blootstelt aan de kritiek een ondemocratische instelling te zijn. Wat werkelijk een gevaar voor ons betekent, is de georganiseerde misdaad, waarvan de bestrijding het doel van al deze instellingen moet zijn en ook behoort te zijn. Deze instellingen zullen die bestrijding echter alleen maar doeltreffend en succesvol kunnen aanpakken, als wij voor hun optreden een grondslag van waarlijk democratische structuren leggen.
Dat is helaas ook weer in dit geval niet gebeurd. Ik betreur dan ook dat wij met ons verslag erop moeten wijzen dat een in feite zeer goed project weer omstreden is en ook bij de ratificaties door de nationale parlementen omstreden is en zal blijven - zoals momenteel bij Europol het geval is - omdat de Raad in zijn grenzeloze wijsheid, die ik vanavond bij wijze van uitzondering eens arrogantie zal noemen, weer eens heeft nagelaten het Parlement tijdig te raadplegen.

Bardong
Mevrouw de Voorzitter, waarde collega's, ik zou het hier willen hebben over het advies van de Commissie begrotingscontrole zowel betreffende de Overeenkomst inzake het gebruik van informatica op douanegebied als betreffende de Overeenkomst inzake het Europees Informatiesysteem, die u zojuist werden voorgesteld.
De samenwerking op douanegebied stelt het probleem van de afgrenzing tussen de eerste en de derde pijler aan de orde en heeft bijgevolg betrekking op verschillende bevoegdheden. Het gaat daarbij om de wederzijdse bijstand tussen de administratieve autoriteiten van de lidstaten en om hun samenwerking met de Commissie op het gebied van het Gemeenschapsrecht. De uitwisseling van informatie op douanegebied alleen al berust bijgevolg op twee verschillende rechtsgrondslagen, wat niet bepaald bevorderlijk is voor de verwezenlijking van het doel dat in de verbetering van samenwerking tussen de douane-autoriteiten bestaat.
De vlag dekt de lading dus niet helemaal en, wat meer is, de doelstelling is niet gericht op integratie. De Commissie moet alleen voor het technische beheer van dit systeem instaan. Voor de rest creëert de Overeenkomst geen enkele verbinding met de andere databanken van de Commissie, die zojuist al ten dele werden vermeld, zoals SCENT of IRENE, de databank voor fraudebestrijding, of IDE ter bevordering van het functioneren van de interne markt. Er wordt dus evenmin uitdrukkelijk rekening gehouden met de bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschap.
De douane-autoriteiten moeten overtredingen van het Gemeenschapsrecht en nationale wetten bestrijden en voorkomen. De uitgaven voor dit systeem zullen dan ook op uiterst gecompliceerde wijze in de Gemeenschapsbegroting worden opgenomen en ten laste van de lidstaten gaan. De uitwisseling van informatie op douanegebied zou overeenkomstig het Verdrag betreffende de Europese Unie in het kader van het EG-Verdrag moeten worden ondergebracht. De Raad is helaas gezwicht voor de wensen van bepaalde lidstaten en heeft de Overeenkomst in het intergouvernementele kader ondergebracht, respectievelijk in dat kader laten uithollen. De bij deze overeenkomsten kunstmatig instandgehouden zweeftoestand tussen het intergouvernementele en het communautaire niveau kan de doeltreffendheid van de fraudebestrijding en de bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschap naar mijn mening niet ten goede komen, integendeel.
Het in de resolutie vervatte verzoek aan de Commissie om te overwegen of het systeem op basis van het EGVerdrag niet door middel van een richtlijn of verordening kan worden ingesteld, brengt deze problematiek maar heel voorzichtig aan. De Overeenkomst tot instelling van het Europees Informatiesysteem zou ook de doeltreffendheid van de controles - ditmaal aan de buitengrenzen van de Unie - vooral op het gebied van het signaleren van gezochte personen, maar ook van voorwerpen moeten verbeteren.
Ze vormt een bijdrage - en dat is al gezegd - tot de omzetting van de Overeenkomst tot uitvoering van het Akkoord van Schengen, die al in 1990 door enkele lidstaten buiten het kader van het EU-Verdrag werd ondertekend. Dit Europees Informatiesysteem moet nu uitsluitend uit bijdragen van de lidstaten worden gefinancierd. Er zijn geen plannen inzake verbindingen met de diensten van de Gemeenschap, bijvoorbeeld de fraudebestrijdingseenheid, evenmin als trouwens inzake toegang voor de ambtenaren van de Commissie.
Deze informatiesystemen zijn belangrijk en noodzakelijk. Dat erken ook ik. Maar ik moet teleurgesteld vaststellen dat dit niet bepaald de beste weg voor de Europese wetgeving of het scheppen van Europese voorzieningen is. Er wordt verder opgebouwd, ook parallel opgebouwd, en dat wordt dan nog eens wederzijds afgeschermd. Dat is niet wat wij wensen en nodig hebben! Helaas kunnen we ook niet zeggen dat de Intergouvernementele Conferentie, hoewel deze topic daar is opgedoken, uitkomst zal bieden, althans nu nog niet. Helaas!

Schaffner
Mevrouw de Voorzitter, waarde collega's, toen de Commissie juridische zaken en rechten van de burger haar advies heeft geformuleerd over de Overeenkomst betreffende het Europees Informatiesysteem (EIS), beschikte zij slechts over een ontwerpovereenkomst van december 1995, die nog altijd ter bespreking bij de Raad lag.
Het Parlement wordt in het kader van artikel K.6 onvolledig betrokken en het is afhankelijk van de goede wil van ieder voorzitterschap. Er zijn geen juridische garanties die de deelname van het Parlement aan het wetgevingsproces krachtens artikel 138 B van het Verdrag kenmerken. Volgens Artikel K.6 informeert en/of raadpleegt het voorzitterschap het Parlement in het kader van Titel 6. De brief waarbij het Franse voorzitterschap het Parlement de ontwerpovereenkomst over de vorming van het EIS heeft toegezonden, was meer informerend dan raadplegend. Niettemin heeft het Parlement besloten een advies op te stellen.
Voorwerp van onderhavige overeenkomst is de invoering van de middelen en ook de voorwaarden die voorafgaan aan een vrij verkeer van personen. De EIS-overeenkomst is een instrument voor de overeenkomst betreffende de overschrijding van de buitengrenzen van de lidstaten van de Unie. Beide overeenkomsten zijn onderling heel sterk met elkaar verbonden.
De politiële en justitiële samenwerking die door de EIS-overeenkomst tussen de lidstaten tot stand komt met het oog op een snelle informatie-uitwisseling over personen die moeten worden gezocht, gecontroleerd of gearresteerd, met de juridische garanties van de overeenkomst, maakt het mogelijk voortgang te boeken met het vrije verkeer van personen.
Anderzijds is het Schengen-informatiesysteem het model waarop het EIS is gebaseerd. Op basis van dit model bestaat het EIS uit twee delen, een nationaal deel en een afzonderlijke technische ondersteuning. Dit tweeledige systeem heeft onvermijdelijk het nadeel dat iedere lidstaat twee rechtsstelsels toepast: zijn eigen stelsel en dat van de overeenkomst. Dit probleem geldt dan natuurlijk voor het signalement, zoals dat in artikel 4 is voorzien.
Al getuigt de veelheid aan internationale instrumenten die bij de overeenkomst betrokken zijn van het belang van de behandelde vraagstukken, toch vreest de juridische commissie dat deze verstrengeling een extra complicerende factor vormt, die zelfs de inwerkingtreding van de EIS-overeenkomst tot het oneindige kan uitstellen. Ook betreurt de commissie het dat de vragen betreffende het Hof van Justitie buiten de overeenkomst worden behandeld. Integratie ervan zou de juridische zekerheid van de overeenkomst in haar toepassing hebben versterkt.
Ten slotte wil ik op persoonlijke titel zeggen dat ik het hevig betreur dat de Commissie openbare vrijheden en binnenlandse zaken het niet nodig heeft geacht de Commissie juridische zaken te raadplegen toen haar rapporteur een verandering van de rechtsgrondslag beoogde. Als in de Top van Amsterdam de kwesties van grensoverschrijding, immigratie enzovoort, worden gecommunautariseerd, wat heel waarschijnlijk is, zal het noodzakelijk zijn de overeenkomst om te zetten in een verordening, maar voor de afronding van de IGC zou dat voorbarig zijn.

Cederschiöld
Mevrouw de Voorzitter, te oordelen naar het aantal aanwezigen hier in het Parlement lijkt de "opwinding" over deze technische kwesties bij de burgers niet zo groot te zijn. Daarom wil ik, nu ik al die tolken om mij heen zie, een speciaal dankwoord richten tot diegenen die op dit late tijdstip samen met ons strijden, terwijl er hier zo weinig mensen zijn.
Het onderwerp heeft wel degelijk politiek belangrijke implicaties. De burgers moeten zich in Europa veilig kunnen voelen. De misdadigers passen zich sneller dan justitie aan de nieuwe gemeenschappelijke omstandigheden aan. Een Europa zonder doelmatige misdaadbestrijding of met een haperende rechtsorde krijgt niet de brede steun van de massa die nodig is voor zo'n ontwikkeling van de Unie, dat deze via de Europese samenwerking ook kan zorgen voor hetgeen de mensen hopen en verwachten, zoals vrij verkeer.
Voor een vrij verkeer zonder binnengrenzen zijn compensatorische maatregelen vereist, namelijk het EIS, en wel voornamelijk aan de buitengrenzen, om de grensbewaking doelmatiger te maken. Er is alle reden voor de lidstaten om elkaar in te lichten, niet alleen over verdwenen personen, maar ook over verdwenen en vervalste objecten. Criminele personen dienen te worden geregistreerd wanneer er gegronde reden is om aan te nemen dat zij op het punt staan ernstige misdrijven te begaan, of deze al hebben begaan.
De misdaadbestrijding in de Unie berust op informatieverschaffing van en aan de nationale autoriteiten. Er zijn op dit moment vier informatienetwerken. Het is redelijk dat deze bepaalde verschillen kennen, aangezien ze verschillende doelstellingen hebben; niemand wil toch dat Europa verwordt tot een "big brother" . Daarom moet er voorzichtigheid worden betracht ten aanzien van gigantische informatienetwerken. Het verzamelen van inlichtingen moet aan duidelijke grenzen gebonden zijn, maar moet daarnaast voor het grote verband relevante informatie bevatten, aangezien het anders nooit een wezenlijk instrument kan vormen in de strijd tegen de misdaad, en dan zinloos is. Tegelijkertijd dient men zich echter te realiseren dat de onvermijdelijke extra informatie met grote voorzichtigheid moet worden behandeld en op het laagst mogelijke niveau moet blijven.
Wij vinden het jammer dat het de Raad zo lang gekost heeft om de vertalingen te produceren. Het Parlement kan vanzelfsprekend geen standpunt bepalen over een wetstekst die niet in alle talen voorligt, en het handelen van de Raad kan dan ook wellicht worden uitgelegd als minachting van het democratische element in het Europese proces. Als de kwestie gebaseerd was op artikel 235 had de Raad deze vervelende indruk kunnen voorkomen. Wij hebben daarom een paar amendementen ingediend om dit standpunt ook formeel een vervolg te geven. Collega Bardong heeft de standpunten van de PPE-fractie op deze kwesties uit constitutioneel perspectief, zo goed weergegeven dat ik dat gedeelte oversla en er nog slechts op wijs dat het waardevol zou zijn als ze binnen het raamwerk van de Unie zouden worden gebracht.
Ten slotte wil ik citeren uit de brief van collega Von Wogau van de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid aan de Commissie openbare vrijheden en binnenlandse zaken. Daar staat het volgende: " Dankzij deze overeenkomst wordt het, door de overeenkomst inzake de overschrijding van de buitengrenzen door personen, vereiste informatiesysteem opgezet, de concrete basis gelegd voor een intensievere justitiële en douanesamenwerking, wordt de veiligheid van personen (en voorwerpen) op het grondgebied van de Unie verbeterd en de hinderpalen die het functioneren van de nationale economieën in de weg staan, opgeheven: bestrijding van de parallelle economie, alle soorten verboden handelen (drugs, wapens), terrorisme, criminaliteit, delinquentie en verduistering" . Verder wenst men een snelle ratificering van deze overeenkomst zodat er vrij verkeer voor de burgers ontstaat. Dit juiste inzicht, dat bij beide parlementaire commissies aanwezig is, dient zo snel mogelijk in daden te worden omgezet en als een belangrijke stap op weg naar het vrije verkeer te worden gezien.

Kinnock, Neil
Mevrouw de Voorzitter, ik zou het eerst over het verslag van de heer Schulz en vervolgens over dat van mevrouw Terrón i Cusí willen hebben. Namens de Commissie dank ik het Parlement voor het belangrijke werk dat verschillende commissies met betrekking tot de overeenkomst inzake het gebruik van informatica op douanegebied hebben verricht. Zoals het Parlement weet, is de opzet van de overeenkomst inzake het gebruik van informatica op douanegebied de totstandbrenging van een gegevensbank ten behoeve van de douanediensten van de lidstaten waarin operationele informatie wordt opgeslagen over gevoelige kwesties zoals illegale drugs, wapens en pornografie, die op dit ogenblik buiten de wettelijke bevoegdheid van de Gemeenschap vallen.
Zoals het Parlement eveneens weet, heeft de Raad op 13 maart jongstleden naast die overeenkomst ook een nieuwe verordening inzake wederzijdse bijstand en administratieve samenwerking op douane- en landbouwgebied aangenomen. Het DIS van de overeenkomst vult dan ook het DIS van de verordening aan. Het is duidelijk dat de Commissie niet bevoegd is om op het gebied van de douanesamenwerking onder de derde pijler initiatieven te nemen.
Gelet op de band met het DIS van de hierboven vermelde verordening zal de Commissie evenwel ook het beheer op zich nemen van de technische infrastructuur van het DIS van de overeenkomst zonder evenwel toegang tot de gegevens in dat systeem te hebben. Het Parlement weet ook dat de Commissie belang stelt in de fraudebestrijding en meent dat de versterking van de douanesamenwerking tussen de lidstaten, in het bijzonder door middel van het gebruik van computersystemen, de doeltreffendheid van hun inspanningen sterk verhoogt.
Op grond van onze praktische ervaring weten wij dat de aspecten van de georganiseerde criminaliteit waarmee de douanediensten te maken krijgen zowel onder de eerste als onder de derde pijler vallen en dat men daartussen onmogelijk een onderscheid kan maken. Daarom heeft de Commissie, met inachtneming van de uit het Unieverdrag voortvloeiende wettelijke beperkingen, de operationele douaneambtenaren krachtig gestimuleerd om gebruik te maken van het eenvormig informatiesysteem. De overeenkomst over het DIS past in dat kader.
Kortom, de technische infrastructuur van het DIS van de verordening zal ook worden gebruikt voor het DIS van de overeenkomst. Wettelijk zullen er echter, in overeenstemming met de pijlers van de Europese Unie, twee verschillende systemen bestaan. De Commissie stemt in met de richtsnoeren in het verslag van de heer Schulz. In het verslag wordt herhaaldelijk naar de Commissie verwezen, maar het Parlement weet zeer goed dat de Commissie op dit gebied niet bevoegd is om initiatieven te nemen en met de pijlerstructuur van de Europese Unie rekening moet houden.
De in het verslag van de heer Schulz aangesneden problemen kunnen natuurlijk wel worden opgelost in het kader van de Intergouvernementele Conferentie. Ik weet dat het Parlement en de Commissie het op dat punt eens zijn. Ik verzoek het Parlement dan ook te blijven ijveren voor de overheveling van de administratieve aspecten van de douanesamenwerking, die nu onder Titel 6 van het Verdrag vallen, van de derde pijler naar de bevoegdheidssfeer van de Gemeenschap. De strafrechtelijke en justitiële aspecten van de douanesamenwerking moeten uiteraard tot de derde pijler blijven behoren. Zoals de afgevaardigden en de Commissie hebben opgemerkt, is administratieve douanesamenwerking evenwel voor iedereen een goede zaak en zou verandering op dat gebied iedereen ten goede komen zonder de eigen belangen van de lidstaten in het gedrang te brengen.
Ik beveel dit verslag bij het Parlement aan en dank de heer Schulz en zijn collega's voor het nuttige werk dat zij hebben verricht.
Ik kom nu tot het verslag van mevrouw Terrón i Cusí over het Europees Informatiesysteem. De Commissie deelt de bezorgdheid van de rapporteur over de blokkering van de overeenkomst betreffende het Europees Informatiesysteem door de Raad, vooral omdat er een duidelijk verband is tussen de EIS-overeenkomst en de overeenkomst inzake de controles aan de buitengrenzen. De Commissie stemt ook in met de opmerking van de rapporteur dat ook het Europees Hof van Justitie moet worden betrokken bij aangelegenheden die betrekking hebben op de overeenkomsten overeenkomstig artikel K.3.
Ik maak van dit debat gebruik om een aantal misverstanden op te ruimen. In de eerste plaats komt het Europees Informatiesysteem, het EIS, in de plaats van het Schengen-informatiesysteem, het SIS. Zo zullen wij geen twee, maar slechts een systeem hebben. In de tweede plaats betreft het Eurodac-systeem het nemen van vingerafdrukken van asielzoekers en heeft het te maken met de uitvoering van de Overeenkomst van Dublin. In de derde plaats zijn CIREA en CIREFI geen informatiesystemen maar werkgroepen bij de Raad. De Commissie heeft al herhaaldelijk gezegd dat het woord " centrum" in die twee benamingen tot misverstanden kan leiden. In dit geval verwijst het woord " centrum" niet naar plaatsen maar naar groepen. Ik hoop dat dit nu volkomen duidelijk is.
Ik ben het er met de rapporteur over eens dat wij moeten vermijden dat de verschillende informatiesystemen andere systemen, zoals dat van Europol, gaan overlappen. De Commissie is er ook van overtuigd dat het EIS de informatiesystemen duidelijker en rationeler zal maken en misschien zelfs ooit tot gevolg zal hebben dat de debatten in het Europees Parlement op een redelijker uur worden gehouden.
Tot besluit zou ik nog een algemene opmerking willen maken over een institutionele kwestie die als een rode draad door deze twee verslagen loopt. Mevrouw Terrón i Cusí zegt dat de EIS-overeenkomst in een verordening kan worden omgevormd. Ik betwijfel evenwel dat artikel 235 van het Verdrag kan worden toegepast daar het, net zoals artikel K.3, in de Raad eenparigheid vereist.
Het debat dat wij hier vanavond houden, toont aan dat alles veel gemakkelijker zou zijn als er een gemeenschappelijk rechtskader zou bestaan. Daarom heeft de Commissie de Intergouvernementele Conferentie voorgesteld dat Titel 6, met uitzondering van de samenwerking op het gebied van politie en justitie, naar de eerste pijler wordt overgebracht. Die wijziging van het Verdrag zou ons werk met betrekking tot het EIS en het DIS sterk vergemakkelijken en voor de Gemeenschap en de bevolking duidelijke voordelen opleveren. Ik hoop dan ook dat het Parlement het voorstel van de Commissie aan de IGC zal blijven ondersteunen en dat de resultaten van de Intergouvernementele Conferentie en het nieuwe Verdrag ons in staat zullen stellen voor de grotere doeltreffendheid te zorgen die wij allen wensen. Ik dank mevrouw Terrón i Cusí en haar collega's voor het werk dat zij bij de opstelling van dit verslag, dat een geleidelijke verandering mogelijk maakt, hebben verricht.

De Voorzitter
Hartelijk bedankt, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 11.00 uur plaats.

Aansprakelijkheid van luchtvervoerders bij ongevallen
De Voorzitter
Aan de orde is het debat over de aanbeveling voor de tweede lezing (A4-0172/97), namens de Commissie vervoer en toerisme, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de verordening (EG) van de Raad (C4-0092/97-95/0359(SYN)) betreffende de aansprakelijkheid van luchtvervoerders bij ongevallen (Rapporteur: de heer González Triviño).

González Triviño
Mevrouw de Voorzitter, allereerst wil ik alle mensen die deel uitmaken van de Commissie vervoer en toerisme bedanken voor hun inspanningen, hun toewijding en medewerking om verder te komen met dit dossier. Tevens zou ik de Europese Commissie willen bedanken voor haar openheid ten aanzien van de door dit Parlement ingediende amendementen, en voor haar bereidheid, het standpunt van het Parlement te aanvaarden. Tot slot ook mijn dank aan Isidoro Sánchez, die gedurende twee jaar lid was van dit Parlement en die de aanzet heeft gegeven tot dit dossier.
Het luchtvervoer heeft de afgelopen jaren in de landen van de Europese Unie een uitzonderlijke en unieke betekenis gekregen, en wel hoofdzakelijk vanwege de volgende factoren:
Ten eerste de inkomensstijgingen, die deze vorm van vervoer een stuk toegankelijker maken.
Ten tweede de maatregelen voor liberalisering en openstelling voor concurrentie binnen de Europese Unie, waardoor een aanzienlijke daling van de prijzen in het luchtverkeer mogelijk is geweest.
En tenslotte de technologische vooruitgang, waardoor de vliegtuigen intensiever kunnen worden gebruikt, die bovendien een grotere capaciteit hebben dan de vliegtuigen van 20 of 40 jaar geleden. Het resultaat is, dat het aantal passagiers dat de afgelopen jaren in Europa gebruik heeft gemaakt van het luchtvervoer, met bijna 10 miljoen per jaar stijgt. De meest recente cijfers van de Vereniging van Europese Luchtvaartmaatschappijen tonen aan, dat het aantal passagiers per jaar de 150 miljoen reeds gepasseerd is. Dat is een heel hoog aantal, dat duidelijk aangeeft dat het vervoer door de lucht een vorm van transport is die door een hoog percentage van de Europese bevolking regelmatig gebruikt wordt.
Wat betreft de wettelijke aansprakelijkheid zijn echter nog steeds het Verdrag van Warschau en het Protocol van Den Haag van kracht, die meer dan 40 jaar oud zijn en om voor de hand liggende redenen achterhaald zijn. Het spreekt vanzelf dat we nu niet de verzekeringscriteria kunnen toepassen van een vervoersysteem dat aanvankelijk als bijzonder gevaarlijk beschouwd werd, en waarvan bovendien maar door een heel klein gedeelte van de bevolking gebruik werd gemaakt. We zitten nu met de absurde situatie dat passagiers die gebruik maken van luchtvervoer in mindere mate verzekerd en beschermd zijn dan reizigers die zich over de weg verplaatsen, en dit ondanks het feit dat de statistieken hebben aangetoond dat het luchtvervoer de meest veilige manier van transport is, met een gemiddelde van ongeveer 700 dodelijke slachtoffers per jaar.
Uit een onderzoek van de Europese Commissie blijkt bijvoorbeeld, dat een manager die in een verkeersongeval omkomt, in aanmerking komt voor een schadeloosstelling van zo'n 650.000 ecu, terwijl als dezelfde persoon bij een vliegtuigongeluk zou omkomen, de vergoeding 30 maal minder zou zijn. Reden hiervan is, dat de minimumgaranties van het Verdrag van Warschau nog steeds als internationale norm aanvaard worden, behalve door de luchtvaartmaatschappijen van landen die andere normen op nationaal niveau hebben aangenomen.
Het is trouwens schrijnend onrechtvaardig dat er geen maatregelen getroffen worden om tot een en hetzelfde niveau van schadeloosstelling te komen voor alle burgers van de Europese Unie. Het initiatief van de Europese Commissie dat vandaag ter overweging aan deze Vergadering wordt voorgelegd, is dan ook lovenswaardig.
De debatten en de uitwisseling van standpunten in de Commissie vervoer en toerisme tonen aan, dat de verschillende politieke fracties het unaniem met elkaar eens zijn als het gaat om ondersteuning van het initiatief van de Commissie.
De fundamentele aspecten van de verordening zijn de volgende:
Ten eerste zal er geen contractuele of wettelijke limiet worden gesteld aan de aansprakelijkheid van luchtvervoerders voor schade die passagiers wordt toegebracht bij letsel of in geval van overlijden.
Ten tweede wordt er, ook wanneer de luchtvervoerder kan aantonen dat hij alle vereiste maatregelen getroffen heeft om schade voor de passagiers te vermijden, een vergoeding vastgesteld van 100.000 ecu per passagier. Voorts dient op korte termijn door middel van een voorschot te worden voldaan aan de meest dringende financiële behoeften van de slachtoffers of andere schadevergoedingsgerechtigden. Het is trouwens zo, dat het aannemen van deze maatregelen ter bescherming van luchtreizigers niet gepaard gaat met een aanzienlijke stijging van de vervoerskosten, omdat de kosten van de verzekeringspremies schommelen tussen de 1 en de 3 promille van de uitgaven van de luchtvervoerders. Verder zij vermeld, dat er passagiers zullen zijn in de Europese Unie die, doordat zij met vliegtuigen reizen van niet-communautaire landen, een lagere verzekeringsbescherming genieten. In dat verband moet erop worden gewezen dat de verordening deze luchtvervoerders ertoe verplicht, hun passagiers op duidelijke wijze in kennis te stellen van het feit, dat hun verzekeringsbescherming lager ligt dan die welke in de rest van de Europese Unie geboden wordt. Te verwachten valt, dat de inwerkingtreding van deze verordening de gebruikers van de luchtvaart aanzet tot hogere niveaus van verzekeringsbescherming, zoals we al gezien hebben met het akkoord dat in oktober 1995 op vrijwillige basis werd ondertekend in Kuala Lumpur, en dat al door 83 grote luchtvaartmaatschappijen geratificeerd is.
Tot slot moet worden gewezen op het feit dat het juridisch comité van de Internationale Burgerluchtvaart Organisatie zeer onlangs de laatste hand heeft gelegd aan de ontwerpherziening van de Conventie van Warschau, die aan het eind van dit jaar of aan het begin van het volgend jaar zal worden voorgelegd aan de diplomatieke Conferentie van diezelfde organisatie. Indien de Raad, wat te voorzien valt, de inhoud van de onderhavige tekst in overweging neemt om die af te stemmen op de internationale standaarden terzake, dan is het onze wens en verwachting dat de slottekst opnieuw voor raadpleging aan dit Parlement zal worden voorgelegd.

Megahy
Mevrouw de Voorzitter, tussen de eerste en de tweede lezing is heel wat veranderd. Wat niet is veranderd is dat het debat alweer om tien minuten voor middernacht plaatsvindt. Diegenen onder ons die regelmatig het vliegtuig nemen, hebben in de loop van de jaren het aantal luchtreizigers in onze luchthavens zien toenemen. Gelukkig is het gevaar dat die luchtreizigers bij een ongeluk worden betrokken zeer klein. De indrukwekkende statistische gegevens waarmee de rapporteur dat heeft aangetoond waren voor mij een grote geruststelling. Bij een ramp moet er echter een goede verzekeringsregeling zijn waardoor de consumenten volledig en billijk worden vergoed en waardoor zij op korte tijd over de nodige middelen kunnen beschikken om aan hun dringende verplichtingen te voldoen.
Deze verordening is in dat opzicht een grote stap vooruit, ook voor de consumentenbescherming in de Europese Unie. Over de verordening bestaat grote overeenstemming tussen de instellingen en ook tussen de leden van dit Parlement. Tot op heden werd, zoals de rapporteur opmerkte, de aansprakelijkheid van de luchtvervoerders geregeld door het Verdrag van Warschau van 1929. Dat Verdrag is van hetzelfde jaar als ik en dus vrij oud. Het is duidelijk dat het moet worden bijgewerkt. Dat blijkt ook uit het feit dat de Europese en andere luchtvaartmaatschappijen al vele vrijwillige overeenkomsten hebben gesloten. Deze verordening brengt die bijeen en verbetert ze aanzienlijk.
De oorspronkelijke voorstellen van de Commissie werden door de amendementen van het Europees Parlement in eerste lezing aanzienlijk versterkt. Ook in het gemeenschappelijk standpunt van de Raad worden de meeste van die amendementen, waarvan het grootste deel ook de steun van de Commissie geniet, overgenomen. De Commissie vervoer en toerisme en de twee rapporteurs mogen trots zijn op het voortreffelijke werk dat zij hebben verricht.
Ik ben vooral ingenomen met het feit dat de verordening alle beperkingen voor de financiële aansprakelijkheid bij schuld van de luchtvaartmaatschappij afschaft. Dat is nodig om gelijke tred te kunnen houden met de veel grotere bedragen die de rechtbanken nu in dergelijke omstandigheden toekennen. Ook wanneer de luchtvervoerder alles heeft gedaan om een ongeval te voorkomen, komt er nu een duidelijk niveau van aansprakelijkheid en wordt voorgesteld om bij dodelijke ongevallen voorschotten uit te betalen. Die voorstellen zijn noodzakelijk en versterken de verordening. De bepalingen gelden uiteraard alleen voor de luchtvaartmaatschappijen van de Europese Unie maar gelukkig moeten ook luchtvervoerders van buiten de Gemeenschap de passagiers bij de aankoop van een vervoerbewijs over hun voorwaarden informeren.
Kortom, dit is een verbetering. Aangezien de Europese passagiers steeds meer ook buiten Europa vliegen en voortdurend nieuwe en soms onbetrouwbare luchtvaartmaatschappijen worden opgericht, moeten wij echter alles in het werk stellen om nieuwe overeenkomsten met andere delen van de wereld te sluiten om deze bescherming van de luchtreizigers nog verder uit te breiden.

McIntosh
Mevrouw de Voorzitter, ik vind het jammer dat deze voor de luchtreizigers zo belangrijke aangelegenheid op dit gevorderde uur wordt besproken. Ik dank allen die hier vanavond nog aanwezig zijn, in het bijzonder de tolken en natuurlijk ook de Commissie en de andere sprekers.
De Fractie van de Europese Volkspartij is ingenomen met deze ontwerpverordening van de Commissie. Ik feliciteer de rapporteur, de heer González Triviño, met het vele werk dat hij heeft verricht. Belangrijk is dat het gemeenschappelijk standpunt met de belangrijkste doelstellingen van het voorstel overeenstemt. De hoofdpunten zijn uiterst belangrijk: de aanpassing van de niveaus van aansprakelijkheid van de luchtvervoerders en de erkenning dat luchtreizen nu minder risico's inhouden maar dat aan de slachtoffers bij ongevallen hogere vergoedingen worden uitbetaald. Belangrijk is ook dat de financiële limieten bij schuld van de luchtvaartmaatschappij worden afgeschaft en dat een absolute aansprakelijkheid tot maximaal 100.000 bijzondere trekkingsrechten wordt ingevoerd.
Het allerbelangrijkste is evenwel dat luchtvervoerders van buiten de Europese Unie hun passagiers van hun vervoersvoorwaarden op de hoogte moeten brengen op het ogenblik dat zij hun vervoerbewijs kopen. De situatie in Europa is op dit ogenblik jammer genoeg zeer versnipperd. In deze verordening en in onze commentaar daarbij moeten wij dan ook de noodzaak van een uniforme interpretatie van de aansprakelijkheid onderstrepen. In dat opzicht is de voorgestelde verordening een goede zaak.
Mijn fractie zal de amendementen goedkeuren, behalve het amendement 4 van de heer Wijsenbeek. Wij vinden de oorspronkelijke tekst beter en krachtiger. Wij bevelen dit voorstel bij het Parlement aan en danken de heer González Triviño voor zijn voortreffelijk verslag en de heer Kinnock voor zijn bereidheid hier vanavond bij ons te blijven.

Jarzembowski
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, omdat wij het allen eens zijn, wil ik slechts op twee kleinigheden wijzen. Het stemt mij wat treurig dat de Raad niet is ingegaan op het voorstel van de Commissie om de nieuwe regeling na zes maanden in plaats van na één jaar in werking te laten treden. Ik begrijp weliswaar dat de luchtvaartmaatschappijen zich hierop moeten voorbereiden, maar ik voelde meer voor het voorstel van de Commissie dat zegt: zes maanden zijn voldoende en dan wordt de bescherming van de passagiers duidelijk verbeterd. Dat was beter geweest!
Mijnheer de commissaris, misschien moet u toch iets zeggen over een amendement van het Parlement dat ik zeer belangrijk vind. Wij hebben u via amendement 4 van de heer González Triviño gevraagd bij alle toekomstige onderhandelingen over het luchtvervoer met derde landen ervoor te zorgen dat vergelijkbare aansprakelijkheidsregelingen ten gunste van de passagiers worden ingevoerd. U weet dat de Raad u het leven vaak moeilijk maakt bij onderhandelingen met derde landen. Daarom vragen wij dat men er door middel van wetten voor zorgt dat in het kader van de onderhandelingen met derde landen iets wordt ondernomen. Zorgen voor dezelfde beschermingsrechten voor onze passagiers bij buitenlandse luchtvaartmaatschappijen, is een streven dat onze gemeenschappelijke overtuiging weerspiegelt. Als wij dat tezamen zouden beslissen, mijnheer de commissaris, en u dat zou steunen, dan zou de Raad het ons ook niet zo moeilijk maken. En eigenlijk zou hij het vooral u niet zo moeilijk maken. Het zou mij dan ook verheugen als u ten aanzien van dit bijzondere amendement van de heer González Triviño een standpunt zou innemen en toch het voorstel van het Parlement zou overnemen om bij alle onderhandelingen met derde landen deze vraagstukken centraal te stellen.

Kinnock, Neil
Mevrouw de Voorzitter, dat wij een dergelijk belangrijk onderwerp op dit nachtelijk uur bespreken, heeft volgens mij toch ook een voordeel: er ontstaat op die manier een soort teamgeest die vooral de solidariteit tussen de Commissie en het Parlement bevordert. Ik dank de afgevaardigden die hun voldoening hebben uitgesproken over het feit dat ik hier vanavond aanwezig ben om dit interessante debat bij te wonen. Iedereen van ons is hier natuurlijk aanwezig zonder dat dit de Europese belastingbetalers iets extra kost.
Zoals het Parlement weet en de afgevaardigden ook hebben gezegd biedt dit voorstel uitzicht op een wettelijke regeling die in de bescherming van de belangen van luchtreizigers de langverwachte veranderingen en verbeteringen aanbrengt. Hoewel nog steeds enige onenigheid met de Raad bestaat, is het duidelijk dat wij op de weg naar de aanneming van deze verordening vooruitgang boeken. In gemeenschappelijk standpunt zijn vijftien van de negentien door het Parlement in eerste lezing aangenomen amendementen opgenomen. Het Parlement heeft dus redenen om tevreden te zijn.
De hoofddoelstellingen van het oorspronkelijke voorstel waren, zoals het Parlement zich ongetwijfeld herinnert, de afschaffing van de al lang achterhaalde beperkingen van de aansprakelijkheid waarin het Verdrag van Warschau voorzag, de invoering van de absolute aansprakelijkheid tot 100.000 bijzondere trekkingsrechten, zowat 120.000 ecu, en de invoering van de verplichting voor de luchtvervoerders om aan de rechthebbenden voorschotten uit te betalen. Ik kan u tot mijn genoegen zeggen dat aan die doelstellingen niet is geraakt. De enige betekenisvolle verandering die de Raad heeft aangebracht is de schrapping van de verplichting, om in onderhandelingen met derde landen, de toepassing van deze verordening te eisen. Dat wordt nu, zoals wij tijdens het debat hebben gehoord, in het amendement van de Commissie vervoer en toerisme opnieuw voorgesteld.
Zoals het Parlement weet, vindt de Commissie dit een nuttig en verantwoord voorstel omdat het, zonder de bepalingen van het Verdrag van Warschau op de helling te zetten, ertoe strekt de in de Gemeenschap werkzame luchtvervoerders uit derde landen ertoe aan te zetten dezelfde verzekeringsregelingen als de communautaire luchtvaartmaatschappijen toe te passen. De Commissie kan met de amendementen 1 en 4 dan ook instemmen. Ik wijs het Parlement er ook op dat de Commissie tijdens de voorafgaande besprekingen met de Centraal- en Oost-Europese landen over het luchtvervoer die landen al heeft gevraagd dat hun luchtvaartmaatschappijen die verzekeringsregelingen zouden toepassen als ze vluchten naar of vanuit de Gemeenschap uitvoeren.
De Commissie kan ook instemmen met de amendementen 2 en 3 ter vervanging van de artikelen 6.2 en 6.3 van het gemeenschappelijk standpunt. Zoals de heer González Triviño terecht heeft opgemerkt is het belangrijk dat de passagiers grondig over de aansprakelijkheid van de luchtvervoerder worden voorgelicht. De vervoersvoorwaarden bevatten ook andere voor de passagiers belangrijke informatie en daarom is een verwijzing naar die voorwaarden beslist nuttig. De voorgestelde regeling houdt in dat bij het vervoerbewijs geen verschillende inlichtingen moeten worden gevoegd en biedt dus ook een oplossing voor het probleem waarop de IATA in recente brieven heeft gewezen.
Ik feliciteer de heer González Triviño en de Commissie vervoer en toerisme van harte met het voortreffelijk werk dat zij niet alleen met dit verslag maar ook meer in het algemeen met betrekking tot deze aangelegenheid hebben verricht. Ik ben het Parlement ook zeer erkentelijk voor de steun die het de Commissie in verband met dit voorstel altijd heeft verleend.

De Voorzitter
Hartelijk bedankt, commissaris Kinnock.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 11.00 uur plaats.
(De vergadering wordt te 00.05 uur gesloten)

