Hervatting van de zitting
De Voorzitter
Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement, die op 2 oktober 1997 werd onderbroken, te zijn hervat.

Goedkeuring van de notulen
De Voorzitter
De notulen van de vergadering van 2 oktober 1997 zijn rondgedeeld.
Geen bezwaren?

Medina Ortega
Mijnheer de Voorzitter, ik vraag het woord in verband met de notulen van vrijdag 19 september, met het verzoek aan de Voorzitter mij in bescherming te nemen.
Op 19 september jongstleden was ik zoals altijd bij de vergadering aanwezig, ik heb deelgenomen aan de hoofdelijke stemming, en ik ben tot aan het eind van de vergadering in de vergaderzaal gebleven.
De media beschuldigen mij er nu van dat ik toen ten onrechte de dagvergoeding gedeclareerd heb.
Ondanks het feit dat door de Commissie juridische zaken en rechten van de burger, door mijzelf en door nog een aantal leden van dit Parlement - volgens mij heeft ook de Voorzitter zich hierover uitgelaten - op de onjuistheid van deze verklaringen gewezen is, hebben sommige media in Spanje dit aangegrepen om mij persoonlijk onder vuur te nemen. Mijnheer de Voorzitter, op dit moment verkeer ik in de moeilijke situatie van een afgevaardigde die verklaart zijn plicht te hebben gedaan terwijl er media zijn die beweren, dat hij zijn plicht heeft verzaakt.
Ik verzoek dit Voorzitterschap om nu meteen publiekelijk te bevestigen dat ik die dag aanwezig ben geweest. Ter verduidelijking kan ik nog zeggen dat ik altijd aanwezig probeer te zijn tot het einde van de vergadering van vrijdag, en daarom - volgens mij kan mijnheer de Voorzitter dit volledig beamen - neem ik gewoonlijk niet de speciale vlucht maar een vlucht die om drie uur "s middags vertrekt, zodat ik hier tot één uur "s middags aanwezig kan zijn.
Naar ik hoop zal het voorzitterschap van dit Parlement mij ten overstaan van deze lastercampagne onder zijn hoede nemen.

Fontaine
Mijnheer de Voorzitter, staat u mij toe dat ik het woord neem over hetzelfde onderwerp als de heer Medina Ortega, want ik denk dat onze collega's het recht hebben om volledig ingelicht te worden over deze zaak. Dit onderwerp heeft ook betrekking op mijzelf en ik doe dus een beroep op artikel 108 van het Reglement, inzake een persoonlijk feit.
Waar gaat het om? Wij zijn eigenlijk allemaal ernstig in opspraak gebracht door een televisie-uitzending van 13 oktober jl. door de NCRV, een Nederlandse omroeporganisatie. Overigens zullen velen van u zich vrijdag 19 september inderdaad nog wel herinneren, want wij waren met velen aanwezig tijdens het openbare debat over het uitstekende verslag van onze collega Hallam. Juist op die dag besloot deze Nederlandse omroeporganisatie een uitzending op te nemen, waarvan het doel, zoals de commentator reeds bij het begin openlijk toegaf, was om aan te tonen, ik citeer: "dat het oneigenlijk gebruik van de dagvergoedingen nog steeds aanhoudt" .
Hiertoe plaatsten de technici van deze omroep in strijd met de voorschriften van het Parlement verborgen camera's op de publieke tribune waartoe zij toegang hebben. Ik bedenk dit niet zelf, het is de commentator die het zonder enige schroom zegt.
Zij besluiten de afgevaardigden die de presentielijst komen tekenen op film vast te leggen en de twee slachtoffers op wie ze het gemunt hebben zijn Manuel Medina Ortega en ikzelf. Het commentaar bij de beelden toont aan dat het duidelijk de bedoeling is om schade te berokkenen. Oordeelt u zelf maar. "Even na 9.30 uur verlaat de Spaanse socialist Manuel Medina Ortega de vergaderzaal. Even later is hij bij de chauffeursbalie. De heer Ortega heeft getekend voor een dagvergoeding van 500 gulden. Nog geen minuut later verschijnt de christendemocrate Nicole Fontaine. De Franse ondervoorzitter heeft dan nog geen drie kwartier gewerkt. Ook zij heeft haar handtekening gezet voor 500 gulden" .
Jammer genoeg voor deze omroep echter hadden zij hun twee slachtoffers niet goed gekozen. Onze collega Manuel Medina is er, zoals hij zojuist zelf heeft gezegd, niet vandoor gegaan nadat hij getekend had, maar heeft tot het eind van de vergadering aan zijn parlementaire plicht voldaan en gestemd over het verslag Hallam, hetgeen ook blijkt uit de hoofdelijke stemming.
Ikzelf was vanaf 9.00 uur aanwezig en heb de vergaderzaal pas verlaten nadat de agenda van de vergadering in zijn geheel was afgewerkt, aangezien ik de vergadering heb voorgezeten. Daarvan heeft iedereen zich kunnen overtuigen.
Deze grove laster, mijnheer de Voorzitter, heeft echter wel tot voordeel dat hiermee duidelijk de ondeskundigheid en het bedrog van de betrokken journalisten aan het licht wordt gebracht, omdat zij zelfs niet de moeite hebben genomen te weten te komen wat we aan het doen waren, waarover we stemden, wie stemde en wie de vergadering voorzat.....
(Applaus) Dat was allemaal van geen enkel belang voor hen. Zij hadden slechts één doel en dat doel heiligde alle middelen.
We kunnen ons wel een voorstelling maken van de benaderingswijze of zelfs de opdracht van hogerhand. "Jullie gaan op zoek naar twee of drie afgevaardigden, bij voorkeur uit verschillende fracties, want daardoor lijken we objectief. Jullie filmen ze terwijl ze hun handtekening zetten. Dan gaan jullie naar de chauffeursbalie, wacht daar op hen, filmt ze en daarmee is de zaak rond." .
Maar nee, mijnheer de Voorzitter, daarmee is de zaak zeker niet rond! In een democratisch land kan een parlementaire vergadering niet toestaan dat er gewerkt moet worden in een omgeving waar verborgen camera's staan. Een parlementslid kan niet tolereren dat een dergelijke reeds maanden durende campagne ongestraft voortduurt, omdat deze campagne is gebaseerd op leugenachtige artikelen en geënsceneerde filmopnamen - daarvan is het bewijs nu officieel geleverd - en omdat hiermee wordt beoogd ons niet alleen persoonlijk door het slijk te halen en belachelijk te maken, maar via ons ook onze parlementaire instelling en de democratie.
Ik eerbiedig de persvrijheid voldoende, mijnheer de Voorzitter, om te weten dat journalisten die hun werk eerlijk doen, en dat zijn er gelukkig ook heel veel, een dergelijke werkwijze niet steunen, omdat ze er zelf van de weeromstuit door geraakt kunnen worden.
Onze collega's die op soortgelijke wijze zijn aangevallen en slachtoffer geworden van vercommercialiseerde, geënsceneerde of vervalste beelden, hebben niet zoals Manuel Medina en ikzelf de kans gehad om de kwaadsprekers te ontmaskeren. Indachtig het welzijn van ons allen en van onze instelling waarvan de verdediging op uw schouders rust, mijnheer de Voorzitter, zal ik dan ook straks bij de vergadering van het Bureau vragen om bij wijze van voorbeeld een aantal bepalingen goed te keuren waarmee een eind komt aan deze handelwijzen die de waardigheid van ons Parlement ernstig aantasten.
(Levendig applaus)
De Voorzitter
Verschillende afgevaardigden hebben het woord gevraagd. Gezien de emoties die dit onderwerp in de Vergadering oproept, zal ik bij wijze van uitzondering het woord geven aan degenen die daarom vragen.
Om te beginnen geef ik het woord aan de afgevaardigden die door deze berichtgeving getroffen zijn.
Het woord is aan de heer Kreissl-Dörfler.

Kreissl-Dörfler
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, ik kan mij eigenlijk alleen maar aansluiten bij de heer Medina Ortega en mevrouw Fontaine. Ook ik had het twijfelachtige genoegen op TV te komen. Ik hoop op z'n minst dat de beeldkwaliteit van deze belangrijke reportage zodanig was dat wij niet al te lelijk zijn overgekomen! Ik moet hier overigens ook bij zeggen dat ik natuurlijk vooraf had geïnformeerd hoe lang de vergadering zou gaan duren. Tot ongeveer 10.00 uur, zeiden ze. Aansluitend was ik als lid van de delegatie voor de betrekkingen met Latijns Amerika op dienstreis naar Brazilië. Ik zou het toejuichen als deze journalisten - gelukkig zijn er maar weinig die zo werken - een week lang meeliepen met één van ons - om het even met wie - bij wat wij hier doen. Dan zou ik wel eens willen zien of ze het de hele week volhouden.
Overigens wil ik de woorden van de sprekers voor mij niet herhalen. Er zijn al genoeg woorden aan vuil gemaakt. Zulke dingen hoeven we ons niet te laten welgevallen. Als zij willen dat we een prikklok neerzetten, kunnen wij alleen maar zeggen dat we daar niet aan meedoen!

Puerta
Mijnheer de Voorzitter, ik herhaal wat ik al op de Conferentie van voorzitters gezegd heb, namelijk dat het onfatsoenlijk en onaanvaardbaar is de waardigheid van het Parlement en zijn afgevaardigden op losse schroeven te zetten. Op het gedrag van de mensen die door deze berichten getroffen zijn, valt niets aan te merken, en die bewuste dag deden ze gewoon hun werk.
Wat Spanje betreft: deze Nederlandse televisie-uitzending heeft hier en daar weerklank gevonden in de Spaanse media, en het is heel moeilijk om de zaken nu nog recht te zetten en het op te nemen voor de parlementaire werkzaamheden van de heer Medina Ortega of mevrouw Nicole Fontaine of van de overige betrokken afgevaardigden.
Ook wat betreft de bestrijding van corruptie of misbruik is het zaak dat de waardigheid van het Parlement en het fatsoen van degenen die als volksvertegenwoordigers hun plicht vervullen niet nodeloos op het spel worden gezet.
Daarom schaar ik mij namens mijn fractie en namens een ieder, los van elke partijpolitiek, achter de protestverklaringen. Er is hierbij geen sprake van vriendjespolitiek in de trend van "als jij mij nu helpt, help ik jou morgen" . Niet in het minst. Wat op het spel staat, is onze waardigheid als afgevaardigden van het Europese volk.
Ik zou er dan ook nadrukkelijk voor willen pleiten dat deze afgevaardigden in bescherming worden genomen; zij zijn op bijzonder krenkende wijze bejegend en hebben nu de grootste moeite om de publieke opinie uit te leggen wat hun werk inhield.

Green
Mijnheer de Voorzitter, ik wil mij graag aansluiten bij de opmerkingen die er gemaakt zijn en met name bij de woorden van de heer Medina Ortega en mevrouw Fontaine. Ik wend mij tot de Nederlandse media en met name tot bepaalde segmenten van de Spaanse media, die dit voorval op een heel gemene manier tegen de heer Medina Ortega gebruikt hebben.
Ik wil duidelijk te boek laten stellen dat de heer Medina Ortega, als ondervoorzitter van deze fractie maand in maand uit op vrijdagochtend hier in Straatsburg de verantwoordelijkheid op zich heeft genomen voor de plenaire vergadering van mijn fractie. Omdat hij dat doet, kan ik mij met de administratie van mijn fractie bezighouden en me vrijmaken wanneer ik niet in de plenaire vergadering aanwezig hoef te zijn. Laat ik wel even duidelijk stellen dat ik altijd hier ben, ook al ben ik niet altijd in de plenaire vergadering aanwezig. Maandenlang heeft mijnheer Medina Ortega dat gedaan, en bijzonder plichtsgetrouw, wat betekent dat hij geen gebruik kan maken van het speciale vliegtuig naar Madrid om naar huis te gaan, zoals andere mensen dat doen, en dat hij voor eigen rekening een vlucht later neemt om tijd te hebben voor andere dingen. Ik wil dat het iedereen absoluut duidelijk is dat hij het volledige vertrouwen geniet van mijzelf en van mijn fractie. Wij zijn bijzonder verontwaardigd over deze aanslag op de integriteit van de heer Medina Ortega.

Robles Piquer
Mijnheer de Voorzitter, ik heb niet veel tijd nodig om te zeggen dat mijn fractie zich beslist - en ik weet zeker dat voorzitter Martens het met mijn woordkeus eens is - volstrekt solidair opstelt achter de afgevaardigden tegen wie die laaghartige aantijgingen gericht waren. Uiteraard zijn wij met elk van hen solidair. In het bijzonder zou ik mevrouw Fontaine willen noemen, wier inzet ons aller respect heeft, alsmede mijn landgenoot en vriend de heer Medina, een man met een groot plichtsbesef - de afgevaardigden die gewoonlijk op vrijdag aanwezig zijn, zoals ik, weten dat maar al te goed; hij is niet alleen op vrijdag maar ook de andere dagen van de lange weken in Straatsburg of Brussel aanwezig.
Naar ons idee heeft deze Nederlandse omroep de vrijheid van meningsuiting een heel slechte dienst bewezen; verder betreuren wij het ten zeerste dat een aantal dagbladen in ons land, dat van de heer Medina en van mij, zulke leugenachtige beschuldigingen serieus heeft genomen. Mijnheer de Voorzitter, wij twijfelen er niet aan dat u vanuit uw positie alles in het werk zult stellen om de eer van deze Vergadering en van haar leden te verdedigen, met name van degenen die, zoals de afgevaardigden die hier het woord hebben gevoerd, zo plichtsgetrouw hun werk doen.

Telkämper
Mijnheer de Voorzitter, als individuele afgevaardigden en ook als Parlement behoeven we ons niet op te winden over zo'n televisie-uitzending. Ik heb mezelf niets te verwijten, en ook het Parlement heeft zichzelf niets te verwijten. Wij zetten ons beleid uit, en dat doen we naar eer en geweten.
Misschien blijkt uit zo'n reportage ook wel dat we een statuut moeten hebben. Wij moet duidelijk maken dat wij een Europees Parlement zijn dat een groot gebied bestrijkt en op een duidelijke manier werkt. Dat is iets bijzonders! Hierover moet misschien ook in de Raad van de Europese Unie worden gediscussieerd, en er moeten gelijke rechten gelden voor alle leden van dit Huis, om te voorkomen dat journalisten nog eens zo'n vuile streek uithalen. Wat het voorval betreft, is er een discussie geweest. Het was duidelijk dat er nog drie sprekers waren, en het gebeurt toch ook vaak dat dit Huis niet volledig bezet is, omdat de leden vele andere politieke verplichtingen hebben.
Als journalisten op deze wijze verslag doen, is dat voor mij geen journalistiek op basis van degelijk onderzoek, maar prutswerk. Met zo'n manier van verslaggeving haalt men het gezag van de politiek door het slijk. Er wordt op ons gescholden, er worden ons dingen in de schoenen geschoven. Dit was voor mij al de tweede keer in de Nederlandse pers. Wij tekenen de presentielijst. Eén keer zeiden ze dat ik "s avonds had getekend. Maar ik had 's morgens, 's middags en 's avonds getekend, omdat ik verschillende vergaderingen had bijgewoond. Als men dus slecht onderzoek doet, hoeven wij ons niet te rechtvaardigen, en ik vind dat dat helemaal niet ter discussie mag staan. Zo'n reportage als deze wil de politiek in een kwaad daglicht stellen en insinueren dat de politiek geen orde meer kan brengen in de maatschappij, haar niet meer kan helpen inrichten en dat zij een afspiegeling is van de maatschappij. We hebben geen behoefte aan zulke journalistiek! Laat deze journalisten maar wegblijven. Voor de berichtgeving uit dit Huis hebben we ze niet nodig.
Mevrouw Fontaine, u hebt de vergadering tot het einde voorgezeten. Ik luister altijd graag naar u als u voorzit, u hebt het goed gedaan, en u bent het sprekende bewijs dat er slecht onderzoek is gedaan. Maar als Parlement kunnen we onszelf voorhouden, dat wij onszelf niets te verwijten hebben, met zulke journalistiek hoeven wij ons niet verder bezig te houden, maar laten we met zelfvertrouwen verder gaan met ons werk.

Martens
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, ik wil het debat niet verlengen, maar ik denk dat het mijn plicht is om zoals ook mevrouw Green heeft gedaan, duidelijk in dit Parlement te zeggen hoe Nicole Fontaine en de heer Medina een voorbeeld zijn van het vervullen van hun plicht. Ik behoor tot diegenen die hier ook vrijdags is. Het was een lafaardige aanval op hen.
Ten tweede zou ik dit willen zeggen: onder uw voorzitterschap, en dat van uw voorganger, zijn in dit Parlement belangrijke maatregelen voorgesteld die in sterke mate tot onze geloofwaardigheid kunnen bijdragen. Al diegenen die in dit Parlement verantwoordelijkheid hebben aanvaard zijn bezig die maatregelen door te voeren, die de geloofwaardigheid van dit Parlement inderdaad zullen vergroten en herstellen. Maar laat ik er dit aan toe voegen: terwijl deze inspanning gebeurt, wordt de campagne tegen dit Parlement dikwijls ook vanuit bepaalde leden van het Parlement gevoed, en dat is niet aanvaardbaar.

Wijsenbeek
Mijnheer de Voorzitter, ik heb twee opmerkingen. Ten eerste ben ik ook in deze uitzending opgevoerd; ik heb gevraagd of het juist was dat in weerwil van de regels van de bescherming van de privacy alle leden van dit Parlement gefilmd zouden worden. De heer David Martin van het Bureau heeft daarop gezegd dat hij van niets wist, zoals altijd wanneer ik wat vraag. De heer Martin was dus kennelijk onjuist geïnformeerd, blijkt nu, en ik zou op grond van artikel 8 graag willen dat hij deze woorden terugnam.
In de tweede plaats wijs ik de heren Telkämper en Kreissl-Dörfler erop dat ze slechts hun eigen fractie, die aan de wieg van deze uitzending heeft gestaan, ter verantwoording hebben te roepen, want uit hun eigen fractie komt de inspiratie en de aanzet tot deze uitzending.

Duhamel
Mijnheer de Voorzitter, ik heb maar dertig seconden nodig. Ik wil alleen zeggen dat het wellicht mogelijk is om onze gerechtvaardigde verontwaardiging vergezeld te doen gaan van een noodzakelijk weerwoord. Dit kan mijns inziens alleen komen van de Voorzitter van het Europees Parlement, omdat hij degene is die deze instelling verdedigt.
Dit weerwoord dient in te houden dat de Voorzitter gebruik maakt van zijn wettelijk recht tot verweer in de media voorzover dit recht bestaat en om in die landen waar dit recht niet bestaat te eisen dat hij het morele recht krijgt tot verweer ter bescherming van deze instelling. De verontwaardiging dient nu gevolgd te worden door een weerwoord.

De Vries
Voorzitter, uit deze gedachtewisseling is voldoende duidelijk gebleken dat sommige leden van het Europees Parlement ten onrechte zijn bekritiseerd in de uitzending waarvan hier sprake is. Maar de uitzending had een wijdere strekking. Want wij weten allen dat sommige van de praktijken die in deze uitzending aan de kaak werden gesteld helaas voorkomen. Juist daarom heeft het Bureau van ons Parlement in juli besloten een aantal hervormingsmaatregelen te nemen. Het Bureau heeft onder andere besloten dat er een nieuwe regeling moet komen voor de presentie en voor de daggeldvergoedingen voor de leden. Het Bureau heeft ook besloten dat er een nieuwe regeling moet komen voor de reiskosten. Beide hervormingen zijn hoogstnodig omdat op deze twee terreinen het aanzien van dit Huis en dus van de Unie in het geding is. Het is onze verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat deze instelling boven alle kritiek verheven is. Ik wil u dus met klem vragen, Voorzitter, ervoor te zorgen dat de besluiten van het Bureau, zoals genomen in juli, voor het einde van dit jaar naar geest en letter ten uitvoer worden gelegd. Deze zaak moet nu eens en voor altijd de wereld uit.

Aelvoet
Voorzitter, wij zijn groot voorstander van het feit dat dit Parlement zelf de kracht opbrengt, zowel moreel als politiek, om waar nodig orde op zaken te stellen. En dat het nodig was om orde op zaken te stellen is duidelijk geworden met het initiatief dat Klaus Hänsch meer dan een jaar geleden genomen heeft. De achterliggende vraag van deze uitzending was: wat is er na dit jaar gebeurd? En daar is het punt dat slechts één kleine beslissing genomen is, al de rest moet nog gebeuren. Mijn fractie heeft, zoals de meeste andere, meegewerkt aan deze uitzending. Er zijn ook andere leden van dit Huis die terecht kritiek hebben geformuleerd. Ik wijs het absoluut van de hand dat wij dit georganiseerd hebben en dat wij ervoor gezorgd zouden hebben dat collega's onterecht worden aangevallen. Dat is niet waar! Wij vragen één enkel ding, en dat is dat dit Parlement zelf orde op zaken stelt. Als wij bereid zullen zijn om dat te doen, zullen wij door de buitenwacht anders beoordeeld worden. De hele operatie zou daartoe moeten leiden dat wij zelf de moed hebben om de dingen overtuigend en transparant te regelen. Dat is mijn vraag aan dit hele Parlement.

Fabre-Aubrespy
Mijnheer de Voorzitter, ik wil dit debat niet verlengen. Ik ben verheugd dat er over dit onderwerp eenstemmigheid bestaat in deze Vergadering.
Maar, zoals de heer De Vries zojuist heeft opgemerkt en zoals ik namens mijn fractie aan de Conferentie van voorzitters heb medegedeeld, geloof ik dat onze werkwijze de oorzaak is. Ik had graag gezien dat dezelfde eenstemmigheid en dezelfde wens tot hervorming had geheerst in de werkgroep die onder voorzitterschap van mevrouw Pery is opgezet, dat iedereen het ermee eens is dat het systeem wordt hervormd en dat iedereen er ook in toestemt om die paar iele door het Bureau genomen besluiten toe te passen.
Ik wijs erop dat wij van onze kant voorstellen hebben gedaan over het bedrag van de dagvergoedingen, over het bedrag van de kilometervergoeding, over de voorwaarden voor reiskostenvergoeding en over de voorwaarden voor vergoeding van tussentijdse reizen.
Ik geloof ook dat bij de miniemste verdenking de wil om transparant te zijn duidelijk getoond moet worden en dat wij het unaniem eens moeten zijn over de instelling van een enquêtecommissie, waarom wij al zo vaak hebben gevraagd, met name aan de Commissie begrotingscontrole.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer Faubre-Aubrespy. Ik zal niet op de inhoud van dit debat ingaan. In de eerste plaats echter kan ik zeggen dat de Conferentie van voorzitters mij heeft opgedragen contact op te nemen met de desbetreffende Nederlandse omroep om een en ander recht te zetten. Natuurlijk doe ik dat vandaag nog, want ik heb wel tijd nodig gehad om een duidelijke, goed onderbouwde brief op te stellen over de vergissingen die begaan zijn, en in dat verband zou ik u willen bedanken voor de toelichtingen die u hier vandaag gegeven heeft.
In de tweede plaats zal het Bureau op verzoek van een van de ondervoorzitters dit onderwerp in zijn vergadering van vandaag aan de orde stellen, evenals de maatregelen die mogelijkerwijs genomen moeten worden, maar daar zal ik vanzelfsprekend niet op vooruitlopen.
In de derde plaats en zoals u misschien al weet - zo niet, dan stel ik u daarvan nu op de hoogte -, zal de werkgroep ledenstatuut met ingang van vandaag beginnen met zijn werkzaamheden, onder het voorzitterschap van de heer Martin.
Dat zijn de inlichtingen die ik u verschaffen kan naar aanleiding van uw terechte verontwaardiging; het zou naar mijn idee overbodig zijn als ik die nog eens onderschreef, aangezien ik immers net zoals iedereen hier getuige ben van de inzet waarmee de betrokken afgevaardigden hun parlementaire taken vervullen. Indien hierover verder geen opmerkingen zijn, gaan we over op het onderwerp dat de heer Coates aan de orde gesteld heeft.

Coates
Mijnheer de Voorzitter, het probleem dat ik heb, heeft te maken met de artikelen 2 en 3 van het Reglement over het mandaat en over de voorrechten en immuniteiten.
Zoals ik u reeds schriftelijk heb meegedeeld, is de kwestie aan de orde gekomen omdat aan leden van de Labourpartij in deze Vergadering een zogenaamde "gedragscode" is verstrekt, waarin hun gedrag wordt bepaald op een manier die niet met het Reglement lijkt te stroken.
Ik heb zojuist vernomen dat de brief die ik hierover aan de secretaris-generaal van de Labourpartij heb geschreven inderdaad beantwoord is. Ik moet hierbij vermelden dat ik de secretaris-generaal van de Labourpartij geschreven heb dat men ons krachtens artikel 2 geen mandaat kan geven, en dat uit artikel 3, als onderdeel van de protocollen die voor de leden van het Europees Parlement gelden, duidelijk blijkt dat wij niet onderworpen zullen worden aan een of andere vorm van onderzoek - onder andere door externe instanties.
Ik weet niet of de heer Sawyer er al dan niet mee ingestemd heeft mijn verzoek tot intrekking van de gedragscode in te willigen. Ik verzoek u mij de gunst te willen verlenen om dit antwoord te krijgen, voordat ik de kwestie zo nodig opnieuw bij u aan de orde stel.

De Voorzitter
Wanneer ik uw brief ontvangen heb, zal ik daaraan natuurlijk de vereiste aandacht schenken. En mocht er informatie ontbreken, dan zal ik daar uiteraard om vragen.

Cornelissen
Voorzitter, ik heb een korte vraag over een ander onderwerp. Aan de vooravond van de Europese top over de werkgelegenheid ontvangen wij diverse brieven en rapporten dat de geplande afschaffing in 1999 van de taxfree-verkopen in het Europees verkeer zal leiden tot verlies van enkele tienduizenden arbeidsplaatsen. Mijn vraag is of u er bij de voorzitter van de Europese Commissie op wilt aandringen dat de resultaten van de in 1990 toegezegde studie ter zake zo snel mogelijk zullen worden overgelegd.

De Voorzitter
U zou mij een genoegen doen als u dergelijke vragen voortaan achterwege liet, want ze hebben niets met de agenda te maken en verstoren het goede verloop van de werkzaamheden.

McMillan-Scott
Mijnheer de Voorzitter, een punt van orde. Ik denk dat ik de Vergadering naar aanleiding van het punt van de heer Coates kan helpen. De heer Coates heeft het over een instructie van de Labourpartij dat geen enkel lid van deze Vergadering met de pers mag spreken over de verkiezingsmechanismen in het Verenigd Koninkrijk. Ik heb een afschrift van deze instructie, dat ik aan u zal doorgeven, mocht u daar wat aan hebben.

De voorzitter
Zoals u maar al te goed weet is dit niet het moment om interne, politieke aangelegenheden te bespreken.
(De notulen worden goedgekeurd)

Vergaderrooster 1998
De Voorzitter
Naar aanleiding van het arrest van het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen van 1 oktober 1997 (zaak C-345/95), heeft de Conferentie van voorzitters op haar vergadering van 16 oktober 1997 besloten het Parlement het volgende voorstel voor te leggen: geen vergaderperiode toevoegen aan het vergaderrooster voor dit jaar, maar aan het vergaderrooster voor 1998, zoals goedgekeurd door het Europees Parlement op 17 september 1997, een vergaderperiode van 5 tot en met 9 oktober 1998 toevoegen.
De termijn voor de indiening van amendementen op dit voorstel wordt vastgesteld op dinsdag 21 oktober 1997, 12.00 uur.
De stemming vindt plaats op woensdag 22 oktober 1997 om 12.00 uur.

Fabre-Aubrespy
Mijnheer de Voorzitter, de Conferentie van voorzitters heeft inderdaad besloten om het voorstel te doen dat u zojuist in deze plenaire vergadering heeft herhaald. Ik wil er nogmaals op wijzen dat onze fractie heeft verklaard tegen dit voorstel te zijn, omdat het voor het jaar 1997 geen uitvoering geeft aan het besluit van het Hof van Justitie. In een systeem dat zichzelf democratisch noemt, moeten de door een gerechtelijke instantie genomen besluiten worden uitgevoerd. Wij vragen derhalve of het mogelijk is om dit voorstel te wijzigen ten aanzien van de twee aspecten waarop het betrekking heeft en waarop u zojuist heeft gewezen, dat wil zeggen zowel voor 1997 als voor 1998. Ik zie namelijk niet in hoe het Parlement door kan blijven gaan om iedere donderdagmiddag de hele wereld les in democratie te geven, als het zich zelf niet houdt aan een in laatste instantie gegeven gerechtelijke uitspraak van het Hof in Luxemburg. De uitspraak is volkomen duidelijk. Het komt onze landen weleens voor dat men veroordeeld wordt door de rechter en het komt voor dat de praktische gevolgen ervan enigszins vervelend zijn. Maar ook al zijn er lastige praktische gevolgen, wij moeten het arrest van het Hof uitvoeren.

Blot
Mijnheer de Voorzitter, ik zal het heel kort houden. Ik zou me bij de woorden van onze collega Fabre-Aubrespy willen aansluiten, maar hieraan nog een vraag toevoegen als u mij toestaat.
Ik zou graag willen weten welke juridische redenen de Conferentie van voorzitters heeft om geen extra vergaderperiode in 1997 in te lassen. Ik leg de nadruk op "juridische redenen" , want ik weet heel goed dat er heel begrijpelijke praktische redenen zijn. Indien er geen juridische redenen zijn, bevinden wij ons inderdaad in de door de heer Fabre-Aubrespy beschreven situatie, namelijk dat we uiteindelijk geen uitvoering geven aan een gerechtelijk besluit. Dit is principieel gezien bijzonder verontrustend, dat zult u met me eens zijn.

Pasty
Mijnheer de Voorzitter, ik wil geen olie op het vuur gooien, maar ik denk dat wij niet moeten handelen in tegenspraak met klip en klare bepalingen uit het arrest van het Hof van Justitie, die onweerlegbaar betrekking hebben op 1997.
Wij kunnen kiezen uit twee oplossingen. Ofwel we lassen voor 1997 een extra vergaderperiode in Straatsburg in en dan is alles in orde, ofwel we doen het niet vanwege materiële en andere problemen. Maar de twee voor november en december geplande extra vergaderperioden kunnen niet doorgaan! Overweging 29 laat op dit punt niets te raden over!
Ik stel u derhalve twee vragen, mijnheer de Voorzitter. Ten eerste: zouden de in Brussel uitgebrachte stemmingen als wij er onder deze omstandigheden op blijven staan om de vergaderperioden van november en december aldaar te houden, niet kunnen worden aangevochten bij het Hof door iedereen die daar belang bij heeft? Ten tweede: zijn de kosten voor het houden van deze vergaderperioden in overeenstemming met ons Financieel Reglement (wij kunnen namelijk geen kosten maken voor onrechtmatige vergaderperioden) en krijgen wij voor deze uitgaven de goedkeuring van de financiële controleur, die zoals iedereen weet zeer waakzaam is?

De Voorzitter
Ik zal de heer Blot antwoord geven.
De Conferentie van voorzitters heeft vastgesteld dat het praktisch onuitvoerbaar was om in de maanden november en december nog een vergaderperiode te houden. In november in verband met het probleem om de agenda volledig te vullen en in december omdat de vergaderzaal dan gebruikt wordt door de Raad van Europa.
De rechtsregel "ad imposibilia nemo tenetur" - niemand is gehouden tot het onmogelijke - is zo oud dat alle juristen hem kennen. Krachtens deze regel heeft de Conferentie van voorzitters zich uitgesproken.
Overigens kunnen wij, vanwege het feit dat het Hof van Justitie geen uitspraak heeft gedaan over het jaar 1997, krachtens dezelfde rechtsregel niet terugkomen op de overeenkomsten met betrekking tot twee extra vergaderperioden in Brussel. Men kan hierover natuurlijk van mening verschillen. Het gaat hier om een besluit van de Conferentie van voorzitters en de rechtsgrondslag ervan. Dit besluit van de Conferentie wordt voor een uitspraak op aanstaande woensdag aan deze Vergadering voorgelegd.

Regeling van de werkzaamheden
De Voorzitter
De definitieve ontwerpagenda, opgesteld door de Conferentie van voorzitters op haar vergadering van 16 oktober 1997 overeenkomstig artikel 95 van het Reglement, is rondgedeeld.
Straatsburg Vergaderingen van de dagen 20 t/m 24 oktober
Maandag: geen wijzigingen Dinsdag: De Fractie Europese Radicale Alliantie verzoekt om inschrijving op de agenda van een verklaring van de Commissie over de omstandigheden waaronder de humanitaire hulp in Afghanistan wordt verleend. Dit onderwerp staat trouwens al op de agenda van het actualiteitendebat (artikel 47) van donderdag.
Het woord is aan mevrouw Lalumière om het verzoek toe te lichten.

Lalumière
Mijnheer de Voorzitter, wij zijn ons allen bewust van de ernst van de situatie in Afghanistan.
Dit onderwerp zal worden behandeld tijdens het actualiteitendebat. Heel goed! Maar wij zouden eigenlijk willen dat de Commissie hierover, hetzij morgenmiddag of morgen in de loop van de avond, een verklaring aflegt. Waarom? Wij weten dat een van de commissarissen onlangs in Afghanistan is geweest en daar uit de eerste hand informatie heeft verkregen die overigens bijzonder ernstig is en welke ons rechtstreeks aangaat. Maar we weten ook dat de Commissie tijdens het actualiteitendebat niet het woord kan voeren. Daarom geven wij de voorkeur geven aan een verklaring boven een gewoon actualiteitendebat. Op deze wijze krijgen wij de meest recente en belangrijke informatie over de situatie in het land en over de hulp die de Europese Unie er in het kader van het ECHOprogramma verleent.
Daarom stellen wij deze vraag! Ik herhaal nog maar eens dat deze verklaring eventueel in de loop van dinsdagavond zou kunnen plaatsvinden, als de agenda van morgen te vol zou blijken te zijn.

Bangemann
Mijnheer de Voorzitter, namens mijn collega, mevrouw Bonino, kan ik zeggen dat zij bereid is dinsdagmiddag of dinsdagavond zo'n verklaring af te leggen, maar natuurlijk moet ook de Commissie zich houden aan het Reglement van het Parlement. Wanneer het onderwerp wordt behandeld in het actualiteitendebat bestaat naar mijn mening ook de mogelijkheid dat de Commissie zo'n verklaring tijdens het actualiteitendebat aflegt. Ik heb niet eerder geweten dat de Commissie zich kan uitspreken over de actuele en dringende zaken. Zij kan dat dus wel. Ik laat het aan het Huis over te beslissen waaraan het de voorkeur geeft. Beide mogelijkheden zijn open.

Van Bladel
Voorzitter, ik wil de aandacht van uzelf en van de collega's vragen voor de veiligheid van onze bezoekersgroep. Gisteravond is een bezoekersgroep in Molsheim bij het uitstappen uit de bus overvallen. De overvaller kwam uit een BMW, ging er met een tas vandoor. Een van de bezoekers nam dit echter niet en is gewond geraakt. Achteraf blijkt dat deze overvallen met regelmaat plaatsvinden. Ik vraag u, Voorzitter, wat uw voorstellen zijn om de bezoekersgroepen in ieder geval een veilig entree in Straatsburg te geven. Overigens wat veiligheid en criminaliteitsbestrijding betreft, de Raad heeft nog steeds mijn vragen uit maart niet beantwoord, met name de heer Van Mierlo niet.

De Voorzitter
Mevrouw Van Bladel, dit is niet het juiste moment noch de juiste plaats om deze kwestie aan de orde te stellen, en derhalve zal ik hierop op geen enkele manier ingaan.

Maij-Weggen
Voorzitter, ik heb voor mijn fractie een resolutie voorbereid over het onderwerp Afghanistan, en ik denk dat het punt dat mevrouw Lalumière heeft gemaakt een heel goed punt is. Ik zou dat willen steunen, en ik denk dat een goed debat over de situatie die mevrouw Bonino is overkomen echt belangrijker is dan om de zaak in het actualiteitendebat te behandelen. Ik wil dat dus steunen.

Oomen-Ruijten
Voorzitter, het spijt me zeer, maar, mevrouw Maij-Weggen, we hebben dit punt vandaag in de fractie niet meer bediscussieerd. We hebben donderdag in de Conferentie van voorzitters besloten, en onze fractie heeft daar van harte aan meegedaan, dat de verklaring zoals mevrouw Bonino die zou willen afgeven op de dinsdagmiddag absoluut onmogelijk is, want we hebben het debat over de begroting en dat lijkt mij een heel belangrijk debat. Dat betekent dus, Voorzitter, dat wij ervoor hebben gezorgd dat er in het actualiteitendebat van donderdag een resolutie zou komen. Wij willen dus geen debat op dinsdag, maar we willen het gewoon in het actualiteitendebat op donderdagmiddag doen. Dank u zeer en met excuus naar mevrouw Maij-Weggen.

De Voorzitter
Ik leg het verzoek van de Fractie Europese Radicale Alliantie ter stemming voor.
(Het Parlement verwerpt het verzoek)
Woensdag, donderdag en vrijdag: geen wijzigingen Brussel Vergaderingen van de dagen 5 en 6 november

De Voorzitter
Ten einde commissaris Van Miert in de gelegenheid te stellen deel te nemen aan het debat over het verslag van de heer Areitio Toledo - namens de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid, over het XXVIe verslag over het mededingingsbeleid 1996 - verzoekt de Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-Democraten om dit verslag - zoals aanvankelijk de bedoeling was - in te schrijven op de agenda van donderdag 6 november, en om het verslag van de heer Sainjon - namens de Commissie externe economische betrekkingen, over bedrijfsverplaatsingen en rechtstreekse buitenlandse investeringen in derde landen - als voorlaatste punt in te schrijven op de agenda van woensdag 5 november.
Het woord is aan mevrouw Green om het verzoek toe te lichten.

Green
Mijnheer de Voorzitter, het voorstel voor het verslag-Areitio Toledo krijgt al onze steun, omdat het belangrijk is dat het behandeld wordt in aanwezigheid van de commissaris. Wij weten dat hij hier niet aanwezig kan zijn op woensdag, maar wel op donderdagmorgen. Toen we in de Conferentie van voorzitters besloten het verslag te verschuiven, wisten we dat nog niet. Wij zouden de plenaire Vergadering willen vragen om hiermee in te stemmen.

von Wogau
Mijnheer de Voorzitter, ik wil dit voorstel ook steunen.

De Voorzitter
Niemand is hier dus tegen.
Ik leg het verzoek van de Partij van de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten ter stemming voor.
(Het Parlement willigt het verzoek in)
(Het Parlement neemt de aldus gewijzigde agenda aan)

Verzoek om opheffing van de immuniteit van de heer Campos
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende verslagen namens de Commissie reglement, onderzoek geloofsbrieven en immuniteiten, over het verzoek om opheffing van de immuniteit van Antonio Carlos Ribeiro Campos:
A4-0311/97 van de heer Fayot (procedure 6119/94); -A4-0312/97 van mevrouw Palacio Vallelersundi (procedure 384/96).
Palacio Vallelersundi
Mijnheer de Voorzitter, we gaan het hebben over de immuniteiten, dat wil zeggen over de rechten en voorrechten van deze Vergadering en van haar leden. En zoals steeds wanneer het hierom gaat, moeten we heel goed voor ogen houden waarom deze rechten en prerogatieven bestaan.
Om het duidelijk te stellen: de rechten en voorrechten van deze Vergadering en van ons afgevaardigden als lid van deze Vergadering zijn niet werkelijk van ons; ze zijn een waardevol bezit dat wij met groot verantwoordelijkheidsgevoel dienen te beheren, en waarvan het belang moet worden afgewogen tegen dat van dat andere basisprincipe dat aan ons rechtsstelsel en onze cultuur ten grondslag ligt, namelijk het gelijkheidsbeginsel. Wij zijn allen gelijk voor de wet. Voor het gerecht zijn wij allemaal gelijk. Als er al uitzonderingen moeten worden gemaakt op dat beginsel, dan mag dat in geen geval zijn om redenen van eigenbelang, om het eigen gewin, of als voorrecht van één persoon in het bijzonder, maar omdat dit uit hoofde van andere, hoogstaander beginselen, zoals handhaving van het democratisch stelsel, raadzaam is. Waar het hier dus om gaat, mijnheer de Voorzitter, is het afwegen van juridische belangen en de verantwoordelijkheid van deze Vergadering.
Laten we de twee onderhavige verslagen elk apart nader beschouwen. In de eerste plaats zou ik willen ingaan op het verslag over procedure 384/96, waarvoor ik tot rapporteur benoemd was. Mijnheer de Voorzitter, de eerste vraag die dit verslag opwerpt en die door deze Vergadering moet worden onderzocht, is of aan de procedurele voorwaarden voldaan is die vereist zijn om opheffing van de immuniteit in overweging te kunnen nemen. Want zoals ik al zei, is het zaak dat wij deze voorrechten adequaat beheren. Deze rechten zijn ons in beheer gegeven, niet meer dan dat. Daarom moet deze kwestie met de uiterste zorgvuldigheid worden benaderd.
Welnu, mijnheer de Voorzitter, wat het verzoek van de Portugese rechterlijke autoriteiten betreft - de Commissie Reglement, onderzoek geloofsbrieven en immuniteiten kwam unaniem tot dit standpunt -, kan het Parlement zich niet uitspreken over opheffing van de immuniteit, omdat niet wordt voldaan aan de voorwaarden voor een procedure. Om te kunnen onderzoeken of er volgens de Europese regelgeving, die betrekking heeft op de Portugese grondwettelijke bepalingen en de regelingen van de Kamer in Portugal, al dan niet tot opheffing van de immuniteit kan worden overgegaan, dient er sprake te zijn van een officiële beschuldiging, van een uitspraak waarin de persoon in kwestie formeel wordt beschuldigd. Met andere woorden: het is niet voldoende dat er een procedure gestart is, een onderzoek om na te gaan of er sprake is van bepaalde, uit strafrechtelijk oogpunt strafbare gedragingen; dat onderzoek moet gevorderd zijn, er moet een strafrechtelijk vooronderzoek zijn ingesteld en de bevoegde rechterlijke instantie dient te hebben vastgesteld dat er voldoende bewijslast bestaat om een uitspraak te doen, om iemand formeel in staat van beschuldiging te stellen.
In dit eerste geval - nogmaals: procedure 384/96 - wordt aan deze voorwaarde voor een procedure niet voldaan. De Commissie Reglement, onderzoek geloofsbrieven en immuniteiten kwam dan ook tot de stellige conclusie - die ik als rapporteur enkel kan ondersteunen - dat deze procedure geen ruimte biedt om tot opheffing van de immuniteit van de heer Campos over te gaan. Nogmaals, dat is onmogelijk omdat niet is voldaan aan de vereisten om, overeenkomstig onze Europese normen als geheel en die welke betrekking hebben op de Portugese grondwettelijke bepalingen, met name artikel 160 van de Portugese grondwet, een procedure te kunnen openen.
Heel anders ligt de situatie met betrekking tot de tweede procedure - procedure 6119/94. In dat geval moet gezegd, mijnheer de Voorzitter, dat er een formele beschuldiging bestaat. Derhalve, eerste vraag: er is voldaan aan de voorwaarden voor een procedure.
Dan nog zitten we met de vraag of wij - of deze Vergadering - de immuniteit van onze collega de heer Ribeiro Campos al dan niet moeten opheffen. Vergeet niet dat opheffing van de immuniteit waarom de Portugese rechterlijke instanties verzocht hebben, de mogelijkheid schept dat de heer Ribeiro Campos als beschuldigde een verklaring aflegt in deze procedure, uitsluitend dat hij als beschuldigde een verklaring aflegt. Daarmee zijn we weer terug bij het begin van mijn betoog: het zou voor deze Vergadering het gemakkelijkst zijn de immuniteit niet op te heffen, hiervoor zijn zelfs politieke redenen aan te voeren. Toch pleit ik, mijnheer de Voorzitter, voor opheffing van de immuniteit, ofschoon ik daaraan meteen toevoeg dat ik het meerderheidsstandpunt van deze Vergadering zal eerbiedigen en onderschrijven, met in mijn achterhoofd die prachtige woorden van Argüelles in de inleiding van de Spaanse grondwet uit 1812, als hij zegt dat "het vanuit de sterrenhemel van de ideeën is dat helder inzicht ontstaat" .
Hiervan uitgaande heeft deze Vergadering mijns inziens de taak om de immuniteit van de heer Ribeiro Campos in deze tweede procedure op te heffen. Ter verduidelijking: de parlementaire immuniteit is niet een recht dat ons toekomt, het is een recht waarover wij uit hoofde van ons ambt moeten waken ten behoeve van deze Vergadering, maar nooit ten voordele van onszelf.
Ik zal hier niet de privé-belangen aan de orde stellen die in het geding zijn; dat is niet onze taak, maar die van de rechter. Het lijdt echter geen twijfel dat de heer Ribeiro Campos beschuldigingen geuit heeft die zonder meer als smaad moeten worden beschouwd, wat ook als zodanig gesteld wordt in de tenlastelegging.
Evenmin zal ik ingaan op het belang van de beledigde partij, die vindt dat opheldering geboden is. Van opheldering kan pas sprake zijn bij wijzing van het vonnis. Want anders krijgen we te maken met de "probatio diabolica" , zoals de Romeinen dat noemden. Dat wil zeggen: niemand kan bewijzen dat hij niet corrupt is. Niemand kan bewijzen dat hij niet gehandeld heeft in strijd met de financiële belangen van de bestuurlijke functie waarmee hij belast was. Tenzij dit op de rechtszitting blijkt.
Net zomin wil ik beweren dat de heer Ribeiro Campos er persoonlijk belang bij zou hebben te bewijzen dat hetgeen hij zegt, waar is, dat er inderdaad sprake is geweest van corruptie. Wat in het geding is, mijnheer de Voorzitter, is de verantwoordelijkheid die wij hebben om deze voorrechten en rechten adequaat te beheren. Want deze Vergadering, die bij de overige instellingen telkens weer aandringt op transparantie en gelijkheid, dient goed te begrijpen dat een van zijn leden formeel in staat van beschuldiging gesteld is, na een vooronderzoek dat met inachtneming van alle rechtsregels is ingesteld. Het is in het belang van deze Vergadering dat die onduidelijkheden worden weggenomen, dat de zaken worden opgehelderd. Zonder vooroordelen. Dat een en ander wordt opgehelderd. Dat de rechter bepaalt of er in dit geval sprake is geweest van smaad of niet. Want van die onduidelijkheden, mijnheer de Voorzitter, van dat gebrek aan transparantie krijgt de hele Vergadering anders de rekening gepresenteerd.
Ik begrijp wel dat er politieke argumenten zijn aan te voeren - ofschoon dat vooral politiek-opportunistische argumenten zijn, die in dit geval naar mijn idee niet in aanmerking mogen komen -, om het tegendeel te bepleiten. De Commissie Reglement, onderzoek geloofsbrieven en immuniteiten kwam trouwens ook tot die conclusie. Maar vanaf deze zetel en namens mijzelf sprekende, mijnheer de Voorzitter, ben ik echter met nog een aantal collega's de mening toegedaan, dat deze rechten en voorrechten met verantwoordelijkheidsgevoel moeten worden beheerd, en dat elk voorrecht en elk recht dat in tegenspraak is met het grondbeginsel van de gelijkheid, in beperkte zin moet worden uitgelegd; naar mijn idee is het in het belang van deze Vergadering en in het belang van het mandaat dat wij van elke Europese burger gekregen hebben, dat deze situatie zo spoedig mogelijk wordt opgehelderd, en derhalve dat wij het groene licht geven aan de opheffing van de immuniteit van de heer Ribeiro Campos, zodat hij een verklaring kan afleggen.

Evans
Mijnheer de Voorzitter, als ondervoorzitter van de Commissie Reglement, geloofsbrieven en immuniteiten leid ik dit verslag in namens voorzitter Fayot, die hier niet aanwezig kan zijn en zijn verontschuldigingen aanbiedt. Zoals mevrouw Palacio, de oorspronkelijke rapporteur, reeds opmerkte, heeft mijnheer Fayot de rol overgenomen toen zij na de stemming te kennen gaf dat zij zich niet in staat voelde om verder te gaan. Ze nam een ander standpunt in en nadat de commissie het verslag had goedgekeurd, vroeg zij de heer Fayot het verslag in te leiden. Ik wil evenwel hulde brengen aan mevrouw Palacio voor het werk dat zij aan dit verslag heeft besteed en voor de uitermate open manier waarop zij haar bijdrage aan het verslag heeft geleverd en haar standpunten vanmiddag nogmaals te kennen heeft gegeven.
In onze commissie werd niet volgens politieke overtuiging gestemd. Binnen de fracties werd bovendien verschillend gestemd. Zoals reeds is opgemerkt, dateert dit geval al van drie jaar geleden, van de tijd van de laatste verkiezingen voor het Europees Parlement in de zomer van 1994. Er zijn meerdere redenen waarom het zo lang geduurd heeft voordat dit verslag in het Parlement aan de orde werd gesteld. Een van die redenen - en misschien wel de voornaamste - was dat er in eerste instantie sprake was van een nogal dubbelzinnig contact met de Portugese autoriteiten en het Parlement niet helemaal goed begrepen had wat men nu precies van het Parlement verwachtte.
Gedurende de verkiezingscampagne van 1994 heeft de Portugese Socialistische Partij op haar hoofdkantoor een persconferentie gegeven, waarop de heer Campos een aantal opmerkingen maakte over de heer Arlindo Cunha, de voormalige minister van Landbouw. In het verslag dat voor u ligt staat dat hij drie beschuldigingen heeft geuit. Wat hij gezegd heeft staat op pagina 5 van het verslag, zodat ik het u niet hoef voor te lezen. De beschuldigingen bestaan in het feit dat de heer Campos, door dergelijke opmerkingen te maken, verschillende artikelen van het Portugese strafwetboek heeft overtreden.
Wij weten hier allemaal dat de pers zaken en verklaringen op een zodanige manier kan weergeven dat een lid van het Europees Parlement in een kwaad daglicht wordt gesteld, en in dit geval was tenminste één opmerking uit de context gehaald en door de pers verkeerd geïnterpreteerd. Maar het schijnt zo te zijn dat de opmerkingen van de heer Campos geen opwelling waren. Niettemin is het krachtens artikel 10 van het Protocol bij het Verdrag van de Europese Gemeenschappen zo dat de leden van het Europees Parlement tijdens de zittingsduur van het Europees Parlement vrijstelling van aanhouding en gerechtelijke vervolging genieten. Dit geldt voor elk tijdstip gedurende de ambtsperiode en op elke plaats binnen zijn of haar land en op het grondgebied van elke andere lidstaat.
Zoals de vorige spreker al zei, kan een lid alleen vervolgd worden als zijn of haar immuniteit wordt opgeheven. Aangezien de feiten die de heer Campos ten laste worden gelegd in Portugal hebben plaatsgehad, geniet hij de immuniteiten waarop de leden van het Portugese parlement recht hebben, overeenkomstig artikel 160 van de Portugese grondwet. De binnen het Europees Parlement te voeren procedure is vastgelegd in artikel 6 van het Reglement. De aantijgingen van de heer Campos zijn tijdens de verkiezingscampagne gedaan en de verkiezingscampagne vond plaats voordat hij verkozen werd.
Het doel van artikel 6 is zowel de leden als het Parlement zelf te beschermen door de onafhankelijkheid van de instelling te waarborgen. In die tijd was de heer Campos lid van het Portugese parlement, maar als lid van de oppositie. In elke grondwet of democratie is het soms de rol van de oppositie om de regering te steunen maar ook om oppositie te voeren als men zulks noodzakelijk acht. Er is geen belangrijker tijdstip om het met de regering oneens te zijn dan tijdens een verkiezingscampagne. En dat is wat de heer Campos gedaan heeft toen zowel hij als de heer Cunha kandidaat waren. Hij verzette zich tegen het beleid van een zittend minister tijdens een verkiezingscampagne en legde daarbij diverse openbare verklaringen af. Ik vind dat de minister, de heer Cunha, zich tijdens een dergelijke campagne op dezelfde politieke manier had kunnen verdedigen. Dat gebeurt in de politiek aan de lopende band. En het komt vooral veel voor tijdens verkiezingscampagnes, want daar zijn die campagnes nu juist voor.
Dit was de interpretatie en het standpunt dat de meerderheid in de commissie aanhing. Op basis van de redenen die ik u heb gegeven en die zijn opgenomen in het verslag, heeft de Commissie Reglement, geloofsbrieven en immuniteiten in dit geval besloten om de parlementaire immuniteit van de heer Campos niet op te heffen.

Wibe
Mijnheer de Voorzitter, ik wil heel in het kort even de principes uiteenzetten waarop ik mijn standpunt baseer. Ik ben ertegen om de immuniteit van de heer Campos op te heffen. Men heeft de heer Campos twee beschuldigingen ten laste gelegd. De eerste betreft een kwestie die heeft plaatsgevonden voor de aanvang van de huidige zittingsperiode. Daarom vond men het gerechtvaardigd dat zijn immuniteit zou worden opgeheven. Maar het is juist de bedoeling van onze immuniteit dat deze tijdens de hele zittingsperiode geldt, dat wil zeggen dat wij ongehinderd politiek kunnen bedrijven gedurende onze zittingsperiode. Dan maakt het juridisch gezien niet uit of de beschuldiging een kwestie betreft die heeft plaatsgevonden voor of tijdens de zittingsperiode; dat is het punt waar het hier om draait.
Wat verder de overtreding aangaat, die de heer Campos volgens zeggen zou hebben begaan, is het volstrekt duidelijk dat onze immuniteit als parlementslid niet geldt voor misdrijven als moord, diefstal enz., maar bedoeld is voor politieke conflicten waarin wij betrokken kunnen raken door onze positie als lid van het Europees Parlement. In dit geval is het wel overduidelijk dat de kwestie waarvan de heer Campos wordt beschuldigd een politieke zaak is; hij heeft een politieke uitspraak gedaan waaraan de toenmalige minister van Landbouw aanstoot genomen heeft en waar deze hem voor wil aanklagen. Voor mij is het een uitgemaakte zaak dat de immuniteit van de heer Campos vanwege beide genoemde feiten niet moet worden opgeheven, maar dat we in dit geval het voorstel van de rapporteur moeten overnemen.

Rosado Fernandes
Mijnheer de Voorzitter, collega Campos gelieve mij te verontschuldigen voor mijn bemoeienis met dit debat, maar ook ik zou hem willen zeggen dat de dingen voor hem gemakkelijker zouden gaan als hij zelf afstand zou hebben gedaan van zijn parlementaire onschendbaarheid. De parlementaire onschendbaarheid is een schild dat ons beschermt: wij kunnen iemand beschuldigen, hem beledigen, alles doen wat we maar willen, maar dat past natuurlijk niet bij de ethiek van de politiek.
In mijn grootvaders tijd werd dit soort dingen met een duel opgelost. Nu deinst iedereen ervoor terug om een schot te lossen. In mijn vaders tijd werd dit soort conflicten opgelost door iemand een paar klappen met een wandelstok te geven of hem een paar vuistslagen toe te dienen. Nu worden ze opgelost met een discussie in het Parlement. Collega Campos, u had ons al dit werk en deze verschrikkelijk moeilijke en onaangename taak kunnen besparen om "ja" of "neen" te moeten zeggen op de vraag, of wij de parlementaire onschendbaarheid van een gerespecteerde collega willen opheffen. Ikzelf heb u altijd een man met moed gevonden, maar ik heb het altijd betreurd dat uw opvliegende karakter u tot het uiterste bracht om anderen onder vuur te nemen, niet alleen vijanden, maar ook vrienden, zoals u nu ook uiteindelijk in uw eigen voet hebt geschoten. Want dát is er nu gebeurd!
Ik voor mij heb altijd gemeend dat wie geen schuld treft, ook niets te vrezen heeft. Het gaat hier duidelijk om twee verschillende dingen: enerzijds is er sprake van persoonlijke beledigingen, anderzijds gaat het ook om een politiek geval, een geval dat de huidige regering betreft. Als wij als afgevaardigden inderdaad geloofwaardig willen zijn, als wij enig prestige in ethisch opzicht willen verwerven - dat hebben we immers niet - als wij de achting van de media willen krijgen - en ik weet ook wel dat er heel wat weinig integere journalisten zijn, zoals we gezien hebben bij het geval dat we zojuist hebben besproken - dan moeten wij als afgevaardigden daar zelf ons best voor doen.
Op het moment dat ik iemand wil beledigen, op dat moment zal ik afstand doen van mijn parlementaire onschendbaarheid als zich geen krachtiger gedachtewisseling voordoet met degene die ik beledigd heb. Ik meen, net als in het geval van collega Tapie - overigens hebben deze gevallen verder absoluut niets met elkaar te maken - dat het opheffen van de parlementaire onschendbaarheid onontkoombaar is om de ethiek van dit Parlement in stand te houden.

Wijsenbeek
Mijnheer de Voorzitter, mag ik allereerst mevrouw Palacio bedanken voor de inleiding die zij gehouden heeft, alsmede de heer Evans. De contradictie tussen beide verslagen geeft precies aan wat de grondvraag is waarover wij hier vandaag spreken: bij het ontbreken van één gemeenschappelijk statuut passen wij verschillende methodes toe die uit verschillende tradities stammen. In sommige lidstaten is er geen parlementaire immuniteit voor alles wat buiten de vergaderzaal van het Parlement gezegd wordt. In andere systemen wordt wat men binnen het gebied van zijn politieke mandaat aan politieke uitspraken doet, of het nu beledigend of niet is - maar het was duidelijk dat die beschuldigingen in het kader van de verkiezingscampagne geuit zijn - mede tot het politiek mandaat gerekend.
Wij hebben tot nu toe de jurisprudentie die werd gevestigd door de heer Donnez, en in navolging daarvan door de heer Defraigne, dat het politieke mandaat in de wijdste zin van het woord de immuniteit in stand moet houden. Toch zijn wij, nadat het Italiaanse parlement een andere opvatting heeft gehuldigd, in het Parlement eigenlijk ook overstag gegaan. Dat is precies de vraag die hier in de twee verslagen speelt. Vinden wij dat hier wel of niet binnen het politieke mandaat is gehandeld? Ik denk dat de rapporteur, mevrouw Palacio, gelijk heeft, en dat wij zeggen: wanneer er een persoonlijk conflict is, moet de rechter het maar uitzoeken. Voor alles wat hier binnen het Parlement gebeurt, dient de parlementaire immuniteit gehandhaafd te worden en te bestaan in het belang van de instelling en niet in het belang van individuen.

Fabre-Aubrespy
Mijnheer de Voorzitter, bij deze twee verzoeken om opheffing van de parlementaire immuniteit moeten de feiten, los van de persoon van onze collega, worden bekeken zoals ze zich hebben voorgedaan. Mevrouw Palacio heeft de feiten voor ons op een rijtje gezet en ik wil haar zeggen dat ik het helemaal met haar conclusies eens ben.
In de tweede zaak, die van 1996, heeft de heer Campos de heer Da Silva destijds beschuldigd van het verduisteren van communautaire subsidies, het gebruik maken van vriendendiensten van een bepaalde onderneming, belangenconflict, enzovoorts. Het verzoek dat wij hebben gekregen moet mijns inziens om twee redenen worden geweigerd. De eerste reden is een vormkwestie: er zijn geen contradictoire conclusies of tenlasteleggingen opgesteld, zoals artikel 160, lid 3, van de grondwet vereist. De tweede reden is inhoudelijk: hetgeen gezegd is, vond plaats toen de heer Campos afgevaardigde was van het Europees parlement en heeft betrekking op diens werkzaamheden tijdens de uitvoering van zijn mandaat en dat is, dunkt mij, een geval waarin de parlementaire onschendbaarheid van toepassing is. Dat geldt echter niet voor de eerste zaak in 1994, waarin de toenmalige minister van Landbouw en onze huidige collega, de heer Cunha, alsmede onze huidige collega, de heer Rosado Fernandes tijdens een persconferentie in het nationale hoofdkantoor van de Socialistische Partij werden beschuldigd van machtsmisbruik en actieve corruptie.
Deze woorden zijn door de heer Campos namelijk uitgesproken tijdens de campagne voor de Europese verkiezingen van juni 1994. De heer Campos was toen geen Europees afgevaardigde. Als zijn parlementaire onschendbaarheid wordt opgeheven kan hij zich verdedigen en de ernstige beschuldigingen die hij ten opzichte van onze twee collega's heeft geuit, staven. Hij heeft ons gezegd dat hem dat geen enkele moeite zou kosten en ik denk te kunnen stellen dat, als het hier om Frankrijk zou gaan, men er moeiteloos vanuit zou kunnen gaan dat dergelijke uitlatingen, hoewel ze natuurlijk zeer te betreuren zijn, geen strafbaar feit vormen, omdat ze in het kader van een verkiezingscampagne zijn gedaan. Daarom stem ik voor het opheffen van de parlementaire onschendbaarheid in de eerste zaak en wil ik de collega's erop wijzen dat als wij de afgevaardigden met behulp van de parlementaire onschendbaarheid teveel willen beschermen dit koren op de molen is voor het soort campagnes tegen de politieke klasse waarover we het vandaag nog hebben gehad.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.30 uur plaats.

Satellietcommunicatie
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0279/97) van de heer Hoppenstedt, namens de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid, over de mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's over het "EU-actieplan: Satellietcommunicatie in de informatiemaatschappij" (COM(97)0091 - C4-0131/97).

Hoppenstedt
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, mijnheer de commissaris, eigenlijk stonden vandaag twee verslagen over het ruimtevaartbeleid op de agenda. Ten eerste: de Europese Unie en de ruimtevaart - stimulering van de toepassing, de markten en het concurrentievermogen van de industrie, ten tweede het actieplan van de EU: Satellietcommunicatie in de informatiemaatschappij. Helaas kan het eerste verslag vandaag niet worden behandeld. Ik vind het echter van belang dat ons verslag, dat in zekere zin met het eerste samenhangt, vandaag wel wordt behandeld, aangezien we ons geen tijdverlies kunnen veroorloven.
Wij kunnen ons geen tijdverlies veroorloven gezien de waanzinnige snelheid waarmee juist op het gebied van satellieten wordt gewerkt. Juist het thema satellieten in de informatiemaatschappij staat bij veel van de onderlinge concurrenten bovenaan de agenda en wordt in zeer hoog tempo aangepakt. De Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid heeft dit verslag met algemene stemmen goedgekeurd. Dat is ook juist, omdat daarmee beslist ook steun wordt gegeven aan het verslag en bovenal aan het streven van de Commissie, alles te doen om mede vorm te geven aan de toekomst van de informatie-uitwisseling en communicatie met behulp van satellieten.
Er zijn al een paar aanzetten geweest, enkele interessante verslagen, die hier in de plenaire vergadering en in het Parlement als geheel, maar ook samen met de Commissie en met andere groepen tot interessante discussies hebben geleid, bijvoorbeeld over het thema van de persoonlijke satellietcommunicatie en over de integratie van satellieten in de telecommunicatie. Dit zijn naar mijn mening belangrijke stappen op weg naar een versterking van de Europese bevoegdheid in deze sector.
De wereldomspannende satellietinfrastructuren worden in de wereldeconomie een bestanddeel van cruciale betekenis. Als gevolg hiervan is voor Europa een krachtige, coherente satellietcommunicatie- en dienstverleningssector in technologisch en politiek opzicht van groot belang. Als we eens kijken naar de VS, de grootste aanbieder van deze diensten, dan zien wij dat men daar al aanzienlijk verder op weg is naar het tijdperk van de satellietcommunicatie. Om een leidende positie in de ruimte te kunnen innemen, moeten derhalve ook succesvolle commerciële diensten en toepassingen worden gerealiseerd.
Als we de prognoses voor deze sector bekijken, namelijk een marktaandeel van ongeveer 400 miljard Amerikaanse dollar in de komende tien jaar, dan kan men zich voorstellen wat er allemaal nog latent aan andere toepassingsmogelijkheden aanwezig is, die nog helemaal niet in de berekening zijn opgenomen. Als we bedenken dat Teledesic voor de dienstverlening en communicatiemogelijkheden een idee voor ogen heeft, waarbij de gehele schil om de aarde is voorzien van een netwerk van enkele honderden satellieten om op uitgebreide schaal diensten aan te bieden, dan zien we hoe ver anderen op dit gebied al zijn.
Ook met het genoemde onderwerp van de persoonlijke communicatiediensten zijn al zeer grote vorderingen gemaakt; er zijn 17 mogelijke aanbieders op de markt, waaronder één potentiële uit Europa. Dat is natuurlijk niet genoeg om onze aanwezigheid duidelijk te onderstrepen. Ik vind echter dat we nog steeds de kans hebben erbij te zijn en mee te doen. Daarom is het verslag van de Commissie een belangrijke stap in deze richting. Wat wij nodig hebben, is een betere samenwerking tussen de Europese Unie en andere concurrerende landen, zoals de Verenigde Staten, Rusland, Oekraïne, Japan en China. De Europese positie moet terrein winnen op het internationale vlak, vooral in het kader van de Wereldhandelsorganisatie. De samenwerking tussen de Europese Unie, het Ruimteagentschap en de relevante marktdeelnemers moet worden geïntensiveerd. Dit laatste heeft reeds plaatsgevonden aangezien tot ons genoegen alle partijen die aan de markt deelnemen bij de voorbereiding van dit document om advies zijn gevraagd.
Verder wordt er van ons gevraagd meer steun te verlenen aan onderzoek en ontwikkeling, en de samenwerking in deze sectoren te intensiveren, hetgeen weer een gunstig effect kan hebben op de ontwikkeling van nieuwe technologieën. Er moet natuurlijk ook op korte termijn harmonisatie plaatsvinden van de technische normen voor geavanceerde, breedband multimediasatellietterminals en -ontvangers.
Het spreekt vanzelf dat nadruk wordt gelegd op de betekenis van het marktgerichte concept. Wij vinden natuurlijk ook dat de gecompliceerde problemen op het gebied van de harmonisatie moeten worden opgelost. Tevens vinden wij dat vertraging door bureaucratie moet worden voorkomen, vooral vanuit de nationale instanties in de richting van de Europese Unie. In het bijzonder hebben wij dringend behoefte aan - en dat is ook één van de wezenlijke punten voor de komende maanden - een actieplan voor satellietnavigatie. Het mag met name in het luchtverkeer niet zo zijn dat wij ons van GLOSNASS en GPS afhankelijk blijven maken, van een Russisch en van een Amerikaans militair systeem. Op dit punt moeten de Europese componenten worden ingebracht.
Ik ben er ook zeker van dat de Europese Commissie binnenkort een actieplan op tafel zal leggen. Wij steunen de Commissie optimaal omdat wij weten dat de Europese dimensie juist op dit punt een bijzondere rol speelt, niet alleen voor Europa, maar ook voor Afrika, en dat Europa moet samenwerken met de marktdeelnemers die ik zojuist heb genoemd, namelijk met Rusland en Amerika. Als men aan Europese zijde met lege handen staat, kan men op dat punt ook niet onderhandelen. Het mag niet zo zijn dat er wordt gezegd dat onder dwang van bezuinigingen de uitgaven voor het ruimtevaartonderzoek, voor de bemande ruimtevaart, voor het Europese ruimtelaboratorium, niet in het politieke beeld zouden passen. Het moet geoorloofd zijn te vragen, of steun ter grootte van één miljard ecu aan de tabaksteelt in Europa wel in dat beeld past, wanneer dit op de toekomst gerichte onderwerp niet in het beeld zou passen. Ik vind dat we alles op alles moeten zetten om de belastingbetaler in Europa voortaan veel duidelijker uit te leggen dat de ruimtevaart, de gehele satellietindustrie en de toepassing ervan voor de burgers in Europa en voor de wereld als geheel in een wereldwijde context een heel eigen dimensie bezit. Ik ben er zeker van dat wij dat ook in de toekomst kunnen doen met veel acties en gesprekken hier in het Parlement en met anderen in geheel Europa.

Santini
Voorzitter, ik neem het woord namens en voor de rapporteur voor advies, collega Franco Malerba. Nu we toch over ruimtevaart praten herinner ik er graag aan dat hij de eerste Italiaanse astronaut was, en een van de eersten in Europa die met de Amerikanen de ruimte in zijn gegaan. Het zou dan ook heel jammer zijn vandaag zijn deskundige commentaar te moeten missen, omdat hij ongetwijfeld veel meer ervaring met satellieten heeft dan wij.
De telecommunicatiesatellieten zijn de ruimtevaartsector met het grootste ontwikkelingspotentieel. Door de concurrentie tussen de telefoon- en televisietechnologieën in de huis-aan-huisverbindingen en door het aanbod van multimediatransmissie zonder geografische grenzen voor zakelijk gebruik, wordt satellietcommunicatie een technologie en een strategisch systeem voor de verwezenlijking van de informatiemaatschappij.
De opvatting dat dit een strategische kwestie is komt heel duidelijk naar voren in de actie die de Amerikaanse industrie heeft opgezet op onderzoeksterreinen welke door de Amerikaanse regering ondersteund worden, zowel in het civiele programma van de NASA, als in het militaire, alsook in de internationale inspanningen van de "Federal Communication Commission" .
Het door de Commissie voorgelegde actieplan verdient onze volle steun en aanmoediging. In het verslag dat de heer Malerba namens de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie heeft opgesteld, wordt duidelijk aangegeven dat er in het kaderprogramma inzake onderzoek verschillende hoofdstukken moeten worden opgenomen voor de ontwikkeling van bepaalde basistechnologieën en voor het opzetten van platforms. De Commissie wordt aangemoedigd zelf klant en gebruiker van de nieuwe diensten te worden, evenals van de satelliettoepassingen die de beleidsvormen van de Unie ter beschikking staan. Ook komt satellietcommunicatie in beeld bij de programma's voor samenwerking met de derde mediterrane landen, en daarbij zou het dan zowel gaan om de verspreiding van de technische normen, met als doel de interoperabiliteit, alsook om de vele toepassingen die de mogelijkheden voor een dialoog met de andere oever van de Middellandse Zee in korte tijd kunnen vergroten via hulp bij lucht- en zeeverkeer, onderwijs op afstand, telegeneeskunde, bevordering van het toerisme door middel van bestudering en verzorging van het land en de kusten, en tenslotte het toezicht op de natuurlijke hulpbronnen.
Twee aspecten moeten nog verder worden uitgediept: de rol van de aanbieders van diensten via satelliet van het type EUTELSAT, om te zorgen dat die beter in de liberalisering van de diensten wordt ingepast, en de respectieve rollen van de Commissie en de ESA in het beheer van de toepasbare satellietprogramma's, hoewel dit vanwege de goede verstandhouding die eigenlijk nu al tussen de Commissie en de ESA bestaat niet zo noodzakelijk is.
Daarnaast verwachten we ook spoedig een actieplan voor de satellietnavigatie, die niet in deze mededeling wordt genoemd, maar die naar onze mening net zo dringend is als het onderwerp dat in het onderhavige verslag wordt behandeld.
De rapporteur tenslotte wil ik, namens mijn collega Malerba en mijzelf, van harte gelukwensen.

Hendrick
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de heer Hoppenstedt voor zijn uitstekende verslag en voor zijn antwoord op dit uitmuntende document van de Europese Commissie.
De technologieën die wij hier bespreken zijn bepalend voor het al dan niet welslagen van belangrijke Europese industrieën in de volgende eeuw. De stap naar digitale convergentie heeft met zich meegebracht dat vele technologieën nu gebruikmaken van dezelfde soort communicatiemethodes, en daarom zal veel van hetgeen wij vandaag bespreken gevolgen hebben die verder gaan dan het plaatsen van satellieten in de ruimte en de mogelijke toepassingen ervan - vooral militaire aspecten, maar ook de ontwikkeling van vreedzame aspecten en met name de ontwikkeling van de informatiemaatschappij. Wat wij moeten beseffen is dat wij ons ofwel moeten vastbijten in deze aanpak, zoals we momenteel aan het doen zijn, ofwel een flink stuk achterop zullen raken bij de Amerikanen.
Het actieplan van de EU zelf pleit sterk voor een meer pro-actieve en consequente Europese benadering van satellietcommunicatie, waarbij terecht wordt aangevoerd dat de Europese informatietechnologie en satelliettechnologie achterlopen op de Verenigde Staten, ten eerste voor wat de technologie zelf betreft, maar ook voor wat het wettelijk kader betreft.
Ik weet dat de heer Bangemann vorig jaar oktober in Parijs, toen dit actieplan diepgaander werd besproken, een ontmoeting heeft gehad met mevrouw Cresson en andere EU-ministers. Naar aanleiding van die bijeenkomst is er duidelijk behoefte om die EU-actie te coördineren, teneinde de interne markt van de Europese Unie te voltooien en de handelsbelemmeringen voor het creëren van de thuismarkten voor satellietcommunicatie uit de weg te ruimen, met name in de productiesector en in de dienstensector. Ook is er behoefte aan een betere coördinatie om de positie van de Europese Unie te verbeteren, vooral in internationale fora waar op mondiaal niveau over deze kwestie gesproken wordt, en natuurlijk ook voor de markten zelf.
Voorts dient meer nadruk te worden gelegd op de EU-programma's voor onderzoek en ontwikkeling in vooral deze sectoren. Ik geloof dat het vijfde kaderprogramma, wanneer het er is, daar een essentieel deel van zal uitmaken. De doelstellingen hiervan zijn volkomen duidelijk. We moeten het initiatief van de Commissie steunen. Ook moeten we benadrukken dat de CEPT, ofschoon ze flinke vorderingen heeft gemaakt om de rol van de lidstaten enigszins te harmoniseren, niet alle antwoorden heeft. Ik denk dat de Commissie in dat opzicht een grote rol kan spelen.
Ik ben het niet eens met enkele punten in het verslag van mijnheer Hoppenstedt., met name punt 5 dat stelt dat privatisering nodig is om te kunnen liberaliseren. Mijns inziens zijn er andere liberaliseringsmodellen waar geen privatisering aan te pas komt. Ook moet gedacht worden aan combinaties van overheids- en privé-kapitaal. Misschien moet er wel een soort compromis worden gevonden tussen de Commissie, die een leidende rol speelt, en de CEPT, die de leidende rol speelt omdat ze de woordvoerders is, gewoon omdat sommige lidstaten wellicht nog niet in een situatie verkeren dat zij dat kunnen.
Dit zijn complexe zaken die aangepakt dienen te worden. Als wij in de Europese Unie de koe nu niet direct bij de horens vatten, zullen we steeds verder achterop raken en de achterstand misschien zelfs niet meer inlopen.

Gasòliba i Böhm
Mijnheer de Voorzitter, de onderhavige sector is een groeisector met een zeer hoog technologisch niveau die, zoals in de voorafgaande betogen al gezegd is, wereldwijd een bijzonder brede markt bestrijkt waarop de Europese Unie uiteraard geen verstek mag laten gaan. Onze impact zou juist overal voelbaar moeten zijn, niet alleen in de Europese Unie maar ook op internationaal niveau.
Daarom zijn wij, de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij, heel blij met de Commissievoorstellen, waarin extra aandacht geschonken wordt aan deze sector. De heer Hoppenstedt heeft zijn verslag, dat wij in grote lijnen ondersteunen, op deze voorstellen gebaseerd.
Helaas doet zich wat deze branche betreft weer eens dat typisch Europese probleem voor. In heel wat opzichten heeft deze sector een voortrekkersrol gespeeld, terwijl hij vanuit technologisch oogpunt op sommige terreinen toonaangevend is. Hij wordt daarentegen weer met een hele reeks problemen geconfronteerd zoals de versnippering van de markten, de terughoudendheid die helaas in een aantal aanverwante sectoren in de lidstaten bestaat, dat wil zeggen: het gebrek aan liberalisering van deze sector in sommige lidstaten, en voorts een onevenwichtige technologische ontwikkeling op het vlak van onderzoek en ontwikkeling. In een aantal opzichten zitten we internationaal gezien bij de kopgroep, in andere opzichten zijn we dramatisch achterop geraakt.
Wij zijn derhalve van oordeel dat zowel de voorstellen van de Commissie als die van de heer Hoppenstedt, die naar zijn idee moeten worden uitgevoerd op het terrein van onderzoek en ontwikkeling, de coördinatie van deze sectoren en de verbetering van hun interactiviteit en hun samenwerking met het Europees Ruimteagentschap, een stap in de goede richting vormen, en daarom steunen wij deze voorstellen zonder voorbehoud.

Theonas
Mijnheer de Voorzitter, elke technologische vooruitgang wekt wantrouwen. Hoe groter de veranderingen zijn, des te heviger ook de twijfels worden.
Hier gaat het echter om een project dat niet enkel veranderingen teweeg zal brengen. Heel de samenleving zal op haar grondvesten schudden. Daarom moet men uiterst voorzichtig en kritisch zijn en de burgers en hun vertegenwoordigers nauw betrekken bij de uitwerking van de definitieve programma's. Het actieplan van de Commissie is helaas gebaseerd op de strategische doelen van de grote multinationale ondernemingen en heeft met name de bescherming van het Europese bedrijfsleven tegen het Amerikaanse en Japanse op het oog. De behoeften van de samenleving, de noodzaak de burgers bepaalde diensten aan te bieden, deze een universeel karakter te geven en voor iedereen toegankelijk te maken komen hierin niet aan bod.
Als wij in de mededeling van de Commissie zien wat het uitgangspunt en de doelstellingen van dit plan zijn, kunnen wij niet anders dan vrezen dat het via een netwerk aanbieden van Europese hersenen voor specifieke economische, uitsluitend op winst georiënteerde doelstellingen geen maatschappij creëert waar vrijheid van gedachten, gelijkheid voor de wet en vooruitgang bestaat, maar veeleer een Orwelliaanse maatschappij.
Dat onze bezorgdheid wel degelijk gerechtvaardigd is, blijkt onder meer ook uit de samenstelling van de werkgroep op hoog niveau die tot taak had de mededeling van de Commissie over de informatiemaatschappij op te stellen. In deze werkgroep schitterden zowel de lidstaten alsook de sociale en culturele organisaties van de Europese burgers door afwezigheid. Zelfs de commissie cultuur van het Europese Parlement was niet bij het debat betrokken.
In de overwegingen van de mededeling wordt nergens gewag gemaakt van de noodzaak te voorzien in veiligheidskleppen voor de bescherming van de consumenten en de sociale verworvenheden van de werknemers. Men vraagt hen alleen gedwee te zijn en zich niet te verzetten tegen de vooruitgang. Deze vooruitgang zal hun uiteindelijk echter hun menselijkheid ontnemen. Zij zullen slechts nog de instrumenten zijn waarmee het grote kapitaal zijn rijkdom produceert.
Het is nog onduidelijk hoe de juridische bepalingen eruit zullen zien waarmee zorg gedragen zal worden voor de bescherming van het privé-leven en de waardigheid van de burger. Is dit pluralistische informatie of een concentratie van communicatiemiddelen in de handen van zeer weinigen? Is dit geen poging het vrije denkvermogen te knevelen? De technologische ontwikkeling en de satellietstelsels moeten tot stand gebracht worden via zo breed mogelijk samenwerking waarvan het doel de verbetering van de levensstandaard en een op de mens georiënteerde vooruitgang is. Deze programma's voor internationale samenwerking mogen niet voor militaire doeleinden worden gebruikt. De exploitatie van de ruimte mag niet enkel worden overgelaten aan de grote multinationale ondernemingen. Als men bij het beheer van de ruimte alleen aan de markt denkt, bewandelt men een zeer gevaarlijke weg voor heel de planeet en al haar bewoners. Wie kan ons garanderen dat niet op een gegeven ogenblik de controle op alle communicatie via satelliet in handen komt van een heel klein aantal mensen? Als in het middelpunt van de ontwikkeling de mens werd geplaatst en niet de winst van het grote multinationale kapitaal, zou de Europese Unie het voortouw kunnen nemen en kunnen streven naar een internationale overeenkomst in het kader van de VN inzake de exploitatie van de ruimte. In een dergelijke overeenkomst zouden alle landen op voet van gelijkheid moeten staan niet alleen wat de kosten betreft, maar ook wat de winst betreft. Ook zou hierin moeten worden gezorgd voor de bescherming van de veiligheid en de soevereiniteit van alle landen, voor samenwerking tussen de landen die over de financiële middelen en de technologie beschikken en voor maatregelen ten behoeve van de achtergebleven gebieden van de planeet. Daar kan de markt en de concurrentie immers niet voor zorgen.

Holm
Mijnheer de Voorzitter, de satellietcommunicatie is van belang voor zeer veel terreinen. Veel van die terreinen zijn naar mijn mening bijzonder belangrijk, zoals televisie en radio, multimedia en Internet, die geweldige mogelijkheden bieden voor mijn generatie en ook voor mensen in dunbevolkte gebieden, om daadwerkelijk deel te nemen aan de ontwikkeling van de nieuwe samenleving. Daarom moeten wij ons hier krachtig voor inzetten. Het is van het grootste belang dat we deze strijd in een internationale arena voortzetten.
Ik moet echter wel zeggen dat ik enigszins kritisch sta tegenover de resolutie van collega Hoppenstedt, omdat deze teveel militaire aspecten bevat. Wat ik als punt van zorg beschouw, is de concentratie in de ruimte en de militaire sector. We weten immers dat deze vraagstukken in de VS en Rusland zeer nauw samenhangen met het militaire aspect. Ik vind dat de EU op geen enkele manier militaire capaciteit mag ontwikkelen. Daarom zal het zeer moeilijk worden om te besluiten waar in dezen de grens getrokken dient te worden.
Tot slot wil ik nog even iets opmerken over de kwestie die collega Malerba heeft aangesneden in de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie. Wij hebben daar als ons standpunt geformuleerd dat het Parlement zich ten doel moet stellen het gebruik van nieuwe satellietdiensten te bevorderen vanwege het sociale belang. Dat vind ik een uiterst belangrijk aspect, waarvan ik echt hoop dat de Commissie het ter harte zal nemen, en ik vind eigenlijk ook dat de heer Hoppenstedt dit had moeten meenemen in zijn conclusies.

Lukas
Mijnheer de Voorzitter, aangezien de toekomstige infrastructuur voor de informatie-uitwisseling op wereldschaal in hoge mate afhankelijk zal zijn van telecommunicatiesatellieten, kan men niet anders dan het verslag van de heer Hoppenstedt steunen, want we moeten voorkomen dat Europa in deze economische sector achterop raakt. Van bijzonder belang is dat de ESA volledig betrokken wordt bij de plannen van de Commissie en dat onderzoek en ontwikkeling in de sector krachtig worden uitgebreid. Satellietsystemen bieden het bijzondere voordeel dat zij tegen concurrerende kosten de politieke doelstelling om alle burgers universele toegang tot de informatiemaatschappij te verlenen, mogelijk maken.
Ter afsluiting een verkeerd voorbeeld van een zinvolle toepassing. EUTELSAT heeft op de "Telecom Interaktiv" in Genève laten zien dat Internetdiensten per satelliet kunnen worden ontvangen. Een eigen, nieuw Internetkanaal, het Europese toerismekanaal, brengt systemen voor toeristische informatie aan huis en opent daarmee een revolutionaire nieuwe mogelijkheid voor efficiënte marketing op het gebied van toerisme.

Schmid
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, toen in 1957 de toenmalige Sovjet-Unie de satelliet Spoetnik in een baan om de aarde bracht, veroorzaakte dit grote opwinding in de wereld, maar het betrof hier voornamelijk militaire belangen. De eerste civiele toepassingen, bijvoorbeeld voor televisie-uitzendingen van Amerika naar Europa, waren ook niet zo spectaculair, wij hadden een tijdsleuf van precies elf minuten. Vandaag de dag zijn wij eraan gewend dat wij met behulp van satellieten over de hele wereld kunnen telefoneren, dat er directe televisie-uitzendingen zijn die bij het normale leven horen.
Maar de ontwikkelingen staan niet stil. De wereldwijde satellietcommunicatie zal deel uitmaken van de toekomsttechnologieën van het volgende millennium. Wat dat betreft is het goed dat de Europese Commissie voorstellen doet, te meer daar we niet in een situatie verkeren dat er voldoende inzet is van overheid en particulier bedrijfsleven om de uitdagingen te beantwoorden.
Enkele andere overwegingen krijgen echter te weinig aandacht, en daar wil ik graag op wijzen. In de eerste plaats richt de Commissie zich in haar actieplan voornamelijk op de markt en op het particulier initiatief. Ik geloof dat ons dat op het vlak van bewapening niet helemaal op gelijk niveau brengt in de strijd met onze belangrijkste concurrenten. Nog steeds komen er vanuit de wapenindustrie in Amerika, Rusland en ook China zulke impulsen. En het is toch geen geheim dat in Japan de oude verhoudingen steeds weer tot gevolg hebben dat ook van de kant van het MITI - het Japanse ministerie van Internationale Handel en Industrie - flinke ondersteuning wordt gegeven.
In de tweede plaats moeten we op tijd nadenken over de vraag, wat deze technologie voor de voortschrijdende globalisering ook op de arbeidsmarkt betekent. Ik ben er in het geheel niet op tegen, maar we moeten er niet pas over gaan praten wanneer het al te laat is.
Ten derde en laatste moeten we er ook voor zorgen dat de breedbandnetwerken op de grond, die immers voor de aansluiting op deze stelsels zorgen, ook in de breedte worden uitgebreid, omdat we anders alleen in de dichtbevolkte gebieden profijt hebben van het geheel, maar niet in de plattelandsgebieden.

Ilaskivi
Mijnheer de Voorzitter, collega Hoppenstedt heeft een uitstekend verslag over satellietcommunicatie opgesteld, waarvan de behandeling in de commissie economische zaken zeer soepel is verlopen. Het verslag stuurt aan op het voorstel van de Commissie en het baseert zich daarbij op de zich snel ontwikkelende omstandigheden van de volgende eeuw, waarin satellietcommunicatie een heel belangrijke rol zal spelen.
Vanwege de snelle behandeling heb ik misschien wat laat ook met enkele Finse deskundigen over deze kwestie gepraat. Ze hebben mij in mijn opvatting gesterkt dat er behalve de zaken die in het verslag uitstekend worden behandeld, reden is om in dit verband ook het belang van bescherming van persoonlijke informatie te onderstrepen. Enerzijds is er al een richtlijn die hier betrekking op heeft, maar anderzijds kunnen de verschillen tussen de wetgeving van de Verenigde Staten en die van de Europese landen een wereldwijde garantie voor voldoende bescherming van persoonlijke informatie bemoeilijken.
In deze moderne maatschappij zal de behoefte aan bescherming van persoonlijke informatie van individuen en bedrijven voortdurend toenemen, en in de volgende eeuw dus nog meer. Dit komt doordat satellieten in de toekomst steeds meer zakengeheimen zullen doorgeven en het bedrijfsleven geïnteresseerd is in de bescherming daarvan. Satellieten geven financiële informatie door die zowel op het financieel mechanisme als op privé-personen betrekking heeft. Via satellieten wordt delicate informatie over de bevolking doorgegeven, bijvoorbeeld op het gebied van telegeneeskunde, om nog maar te zwijgen over de informatiestroom betreffende de veiligheid. Het doorbreken van de bescherming van persoonlijke informatie is in het belang van zeer uiteenlopende groepen, van industriële spionnen tot personen die zoeken naar informatie over nationale veiligheidssystemen alsmede computerkrakers.
Van de Commissie, die in de persoon van commissaris Bangemann momenteel hier aanwezig is, mag zodoende verwacht worden dat ze haar aandacht ook op deze kwestie richt.

Bangemann
Mijnheer de Voorzitter, allereerst mijn dank aan de rapporteur en ook alle collega's, voor het feit dat zij het in grote lijnen eens zijn met onze voorstellen in dit actieplan. Natuurlijk zijn er altijd weer opmerkingen op het ene of het andere punt, waar ik ook graag op wil ingaan. Om te beginnen lijkt het me echter belangrijk, de woorden van de heer Hoppenstedt te onderstrepen. Als we nu niet aanpakken, hoeven we volgend jaar en het jaar daarop helemaal niet meer te discussiëren, omdat de anderen er dan allemaal al zijn en, of we dat nu leuk vinden of niet, zij dan de satellietcommunicatie zullen beheersen en ons op een heel belangrijk terrein van de economische ontwikkeling niet alleen achter zich laten, maar zelfs wegvagen.
Als iemand vraagt welke sociale voordelen we kunnen verwachten, kan ik om te beginnen heel eenvoudig constateren dat, als wij werkgelegenheid scheppen, dit een van die sectoren is, dus de communicatiesector in het algemeen, waar werkgelegenheid ontstaat. Volgens onze berekening zullen de komende jaren de meeste arbeidsplaatsen - niet alleen de nieuwe, maar ook de oude, waarvan het karakter zal veranderen - ontstaan in de informatie- en communicatiesector. Het belang daarvan moet dus niet worden onderschat.
Wij zullen geen vorderingen maken als niet alle betrokkenen samenwerken. Ik ben er zeker van dat het Parlement en de Commissie zullen doen wat nodig is. Waar er nog belemmeringen op de interne markt bestaan, zullen wij deze uit de weg kunnen ruimen. Wij zullen ook bij het onderzoek - de heer Hendrick heeft dat terecht gezegd - nieuwe accenten moeten plaatsen. Dat krijgen wij misschien voor elkaar, want op dat punt kunnen Commissie en Parlement goed samenwerken.
Er zijn twee zaken waar wij moeite mee hebben. Enerzijds bestaat er bij de industrie nog steeds een zekere terughoudendheid, helaas! Wij hebben nu wel de industrie bij wijze van spreken bijeengebracht, wij werken met haar samen, er is ook zinvol permanent overleg, maar er wordt te weinig ondernomen van de kant van de industrie. De industrie is niet werkelijk zo aanwezig als in Amerika de individuele consortia dat zijn. Wij hebben opdracht gegeven voor een studie naar de economische mogelijkheden. Natuurlijk is het helemaal juist, wat de heer Schmid en ook de heer Hendrick hebben gezegd, namelijk dat er een zekere participatie van de overheid in de vorm van "public private partnership" of wat dan ook, nodig is. Daarom moeten we de privatisering niet te ideologisch zien. Er is nu eenmaal een aanwijzing voor. Voor de telecommunicatie zijn particuliere financiële middelen nodig, en die particuliere middelen komen alleen, wanneer dat de moeite loont. Wij onderzoeken momenteel hoe dat het beste zodanig kan worden opgezet, dat het betrekkelijk hoge risico te overzien is, want met zo'n systeem ben je niet onder de 10 miljard dollar klaar. Dit betekent dus dat iedereen die zich op dit terrein waagt, de zekerheid moet hebben dat het geld terugkomt, en liefst met winst, wat normaal gesproken natuurlijk ook de bedoeling is.
Ik wil niet ingaan op alle opmerkingen van de heer Theonas. Voor een deel hebben we die ook al in het algemene debat behandeld. We hebben het forum voor de informatiemaatschappij, waarin consumenten, vakbonden, journalisten, alle mogelijke mensen zijn vertegenwoordigd. Het is niet zo dat we van het begin af aan alleen maar hebben gekeken naar technologische of economische aspecten. Ik deel ook niet zijn vrees die hij nogmaals heeft geuit. Ik ben eerder van mening dat we ons ook eens moeten afvragen, of de "brave new world" toch niet beter is dan een "timid old world" .
Maar goed, dat zijn misschien ideologische meningsverschillen die wij naar ik hoop allang achter ons hebben gelaten. Het forum voor de informatiemaatschappij, waarin al deze mensen werken over wie de heer Theonas het heeft, is zeer enthousiast over de nieuwe mogelijkheden. Hij zou daar eens een keer naar toe moeten gaan. Er hebben ook afgevaardigden zitting in dat forum. Er is daar plaats voor afgevaardigden, en het zou heel nuttig voor hem zijn, te zien dat de mensen, wier angst hij hier onder woorden brengt, intussen een stuk moediger zijn geworden. Maar dit terzijde!
Wat is er aan de hand met het militaire aspect, dat de heer Holm heeft aangeroerd? In wezen maken wij vandaag de dag op alle gebieden van verkeersgeleiding - bij de zeevaart, de luchtvaart - gebruik van GPS, een Amerikaans systeem dus, dat voor militaire toepassingen werd ontwikkeld. Het Russische is eveneens voor militaire doeleinden ontwikkeld.
Als wij nu onze vliegtuigen bijvoorbeeld met behulp van zulke middelen willen laten landen, dan zou het naar mijn idee een vooruitgang betekenen om een eigen systeem te hebben in plaats van ons te moeten baseren op een Amerikaans of Russisch systeem dat is ontwikkeld en verfijnd vanuit militaire overwegingen. Zo bezien worden met het opzetten van een Europees satellietcommunicatiesysteem de huidige systemen tot op zekere hoogte gedemilitariseerd. Dat men die desgewenst dan ook militair kan gebruiken - u bewondert mijn argumenten steeds weer, niet waar? Ik vind het ook bemoedigend, hoe u hier naar mij luistert! Natuurlijk zou men zo'n systeem, als men zou willen, ook voor militaire doeleinden kunnen gebruiken, dat is duidelijk! Maar dat is dan een beslissing die op politiek niveau moet worden genomen en in de Europese Unie valt die beslissing onder de vraag, of wij een gemeenschappelijk buitenlands, veiligheids- en defensiebeleid nodig hebben.
Die beslissing is niet aan mij. Het is aan de Unie als geheel om te beslissen wat er dan gebeurt. Maar we hebben dit systeem om te beginnen alleen al nodig voor volstrekt normale doeleinden, bijvoorbeeld bij het laten landen van vliegtuigen. Voor de perifere regio's, zegt u hier volledig terecht, bijvoorbeeld voor de Griekse eilanden - ik spreek hier nu eens voor de Griekse eilanden, omdat niemand hier voor de Griekse eilanden heeft gesproken, ook de heer Theonas niet. Elk Grieks eiland ligt, zou men kunnen zeggen, aan de periferie, en wat dat betreft is het net als in Zweden of in Finland, in een zeer uitgestrekt en dunbevolkt land. Als men daar de communicatie wil garanderen, is de satelliet het goedkoopste middel. Dat gaat het gemakkelijkst en kost het minst! Dan heb je echt iets aan te bieden. En daarmee heb je ook iets gedaan voor de mensen die in deze regio's wonen.
Dan de lidstaten. Helaas zijn de lidstaten om twee redenen terughoudend. Ten eerste vanwege de oude geschillen op het gebied van de concurrentie - ik kan dat wel enigszins begrijpen, want als men in bepaald opzicht politieke bevoegdheden verliest die overgaan naar Europese instellingen, dan is dat voor nationale politici niet gemakkelijk, ze vinden dat niet prettig. Ten tweede vanwege het bestaan van de CEPT, de Europese Conferentie van PTTadministraties. De CEPT heeft natuurlijk het voordeel dat meer landen bij haar zijn aangesloten dan bij de Europese Unie. Aan de andere kant is het echter een zeer losse federatie, waarin strategische en tactische overwegingen niet altijd de nodige weerklank vinden. Daarom hebben we in ons actieplan duidelijk gemaakt dat ook de lidstaten moeten meedoen. Overigens, wat ik steeds heb gezegd, dat gebeurt nu op het gebied van de telecommunicatie. De onafhankelijke regelgevende instanties die zijn ingesteld, werken uitstekend samen. Zij hebben een Europees vlak gecreëerd waarop zij zeer goed met elkaar samenwerken, en hieruit blijkt dat men nationale weerstanden het best kan overwinnen door goede en praktische voorbeelden te creëren.
Een laatste opmerking nog. Er moet meer samenwerking komen op het internationale vlak. Het systeem kan alleen maar functioneren als het de gehele wereld omspant, en daarom moeten wij er goed over nadenken - en de Commissie zal dat ook doen en haar bevindingen daaromtrent presenteren - hoe wij alles wat wij doen met betrekking tot de informatiemaatschappij kunnen integreren in de bestaande internationale organisaties, respectievelijk op welke punten de bestaande internationale organisaties moeten worden aangepast om te beantwoorden aan dit wereldomspannende karakter.
Wij hebben nu een begin gemaakt met een belangrijk deel van deze wereldwijde informatiemaatschappij, en ik dank het Parlement voor zijn steun!

De Voorzitter
Hartelijk dank, commissaris Bangemann.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.30 uur plaats.

Vierde kaderprogramma van werkzaamheden op het gebied van onderzoek, technologische ontwikkeling en demonstratie (1994-1998)
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0322/97) van de heer Linkohr, namens de Delegatie van het Parlement in het bemiddelingscomité, over de door het bemiddelingscomité goedgekeurde gemeenschappelijke ontwerptekst met het oog op de aanneming van een besluit van het Europees Parlement en de Raad tot tweede aanpassing van besluit 1110/94/EG betreffende het vierde kaderprogramma van de Europese Gemeenschap van werkzaamheden op het gebied van onderzoek, technologische ontwikkeling en demonstratie (1994-1998) (C40516/97-96/0034(COD)).

Linkohr
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, na anderhalf jaar van moeizaam onderhandelen met de Raad - en het waren echt zeer moeizame onderhandelingen die een aantal malen dreigden te mislukken - heeft het Europees Parlement in de bemiddelingsprocedure een verhoging van 115 miljoen ecu voor het huidige OTO-kaderprogramma bereikt. Moeilijk was het ook - ik zeg dit nog eens duidelijk -, omdat de Commissie zelf met 100 miljoen wel tevreden was geweest.
Die 115 miljoen ecu zijn dus in feite een succes van het Parlement, en ik wil iedereen danken die aan dit succes heeft meegewerkt - niet in de laatste plaats de collega's en - ik zeg dat nog eens duidelijk - ook het Luxemburgse voorzitterschap van de Raad.
Maar in hoeverre verdient dit resultaat het predikaat "succes" ? Het is zeker positief dat wij iets hebben bereikt, hoewel wij in eerste instantie waren uitgegaan van 700 miljoen ecu. Positief is ook dat wij een nieuw programma hebben opgenomen, en wel voor het eerst op initiatief van het Europees Parlement, niet op initiatief van de Commissie, een programma voor onderzoek naar nieuwe methoden voor het opruimen van landmijnen. Daarvoor is nu, met inbegrip van de aanvullende begroting, een bedrag van 20 miljoen ecu beschikbaar.
Voor het overige wijs ik erop - wat hier al vaker is aangestipt - dat er over de hele wereld naar schatting 110 miljoen landmijnen liggen. Als die met de huidige methode zouden worden opgeruimd zou men daarvoor - ook als het geld ervoor beschikbaar was - 1000 jaar nodig hebben.
Wij hebben ook bereikt dat nu een aanvullend bedrag van 35 miljoen ecu voor het onderzoek naar BSE beschikbaar is - ook dat vind ik een succes. Daarbij gaat het niet alleen om het onderzoek naar de ziekte BSE als zodanig, maar ook om onderzoek naar nieuwe besmettingsmechanismen. Ik verwacht in elk geval dat de bevindingen ook aanwijzingen zullen bevatten voor besmettingsmechanismen die bij andere epidemieën een rol spelen. Niet in de laatste plaats - ook dat is naar ik meen onder druk van het Parlement gebeurd - hebben wij nu meer geld voor de hernieuwbare energiebronnen en natuurlijk ook voor de huidige programma's op het gebied van multimedia, klimaat, verkeer, telematica enz.
Het geeft echter te denken dat de hierbij te volgen procedure, zeker in dit geval, geen echte onderhandelingen toestond. Wij hadden niet de mensen tegenover ons die de eigenlijke beslissingen nemen, hoe hoog ik de ministers van Onderzoek ook acht. Eigenlijk hadden wij moeten onderhandelen met de Raad van ministers van Financiën. Maar die was niet aanwezig, aangezien deze formeel niet bevoegd is voor dit onderwerp.
Te denken geeft ook dat het Parlement in de begrotingsprocedure door herschikkingen 200 miljoen ecu voor onderzoek wilde inzetten, maar dat de Raad uiteindelijk slechts tot 115 miljoen wilde gaan. Er zou een bedrag van 200 miljoen beschikbaar zijn geweest, zonder dat er sprake zou zijn van extra uitgaven, aangezien dit bedrag door herschikkingen tot stand was gekomen. Maar de Raad wilde maar 115 miljoen voor onderzoek. Dit is een heel merkwaardige manier om met onderzoek om te gaan en het logenstraft vele niet helemaal serieus te nemen redevoeringen, zoals die ook hier worden gehouden.
Dit is des te betreurenswaardiger omdat binnen de Europese Unie de uitgaven voor onderzoek over het geheel genomen nog steeds stagneren. Misschien zijn er uitzonderingen, maar alles bij elkaar genomen zijn de uitgaven voor onderzoek bij de vijftien lidstaten teruggelopen, op z'n minst stagneren ze. Dat is niet bepaald een goed voorbeeld van innovatiebeleid.
Vermoedelijk zullen we in de komende weken of maanden reeds worden geconfronteerd met het verschijnsel dat er als gevolg van de groei, die we nu gelukkig weer kunnen waarnemen, nieuwe vakmensen nodig zijn, die er echter helemaal niet meer zijn. Er worden immers de laatste jaren geen vakmensen meer opgeleid omdat jonge mensen niet gemotiveerd worden om technische wetenschappen of natuurwetenschappen te gaan studeren. In de toekomst zal men misschien z'n toevlucht moeten nemen tot Indische of andere gekwalificeerde vakmensen. Dat is fijn voor de Indiërs, maar niet voor de Europeanen.
Een laatste opmerking nog. Het is de afgevaardigden beslist niet gemakkelijk gevallen uiteindelijk vóór dit compromis te stemmen. Desondanks zou ik iedereen willen vragen, ook hen die zich destijds zeer terughoudend hebben opgesteld, morgen toch hun stem aan het programma te geven. Wij moeten ons niet opstellen alsof we er helemaal tegen zijn. Want wanneer we tegen stemmen, zou het resultaat minder zijn dan wij op deze manier kunnen bereiken. Ik vraag dus uw steun.
Ik richt ook het dringende verzoek aan de Commissie deze besluiten zo spoedig mogelijk uit te voeren. Dit geldt in het bijzonder met betrekking tot de landmijnen. Zij moet ook - dat wil ik graag nog eens onderstrepen - zorgen voor adequaat en handelingsbekwaam management, en binnen de korte tijd die volgend jaar nog ter beschikking staat het geld ook op zinvolle wijze uitgeven.

McNally
Mevrouw de Voorzitter, allereerst mijn gelukwensen voor de heer Linkohr, niet in de laatste plaats voor zijn volharding en zijn geduld.
Net als hij ben ook ik blij dat we een resultaat hebben, hoewel ik de goedkeuring ervan met een zwaar gemoed aanbeveel. Ik heb er gemengde gevoelens over en ook wel enige twijfels. Enerzijds ben ik erg opgelucht: het lijkt alsof het Parlement het ermee eens is dat we een overeenkomst hebben. Dit geeft de wetenschappelijke gemeenschap van de Europese Unie enige zekerheid; hierdoor kan een aantal belangrijke programma's doorgang vinden; het geeft ons een schone lei voor het vijfde kaderprogramma en het maakt het mogelijk dat er geld wordt uitgegeven met een rechtsgrondslag.
Anderzijds ben ik ten zeerste teleurgesteld over het resultaat van alle besprekingen, over de verspilling van het vele werk dat het opstellen van ambitieuzere programma's met zich meebracht, over de gemiste kansen, over het gebrek aan investeringen in de economie van Europa en over het feit dat wij niet hebben weten te reageren p de uitdagingen, afkomstig van elders in de wereld, waarvoor onze economie geplaatst wordt. Ook ben ik teleurgesteld over het aangetaste vertrouwen, als het al geen verbroken belofte is, en over het feit dat de Raad de bevoegdheden van het Europees Parlement inzake medebeslissing niet erkend heeft.
Er is een duidelijk en aantoonbaar verband tussen groei en onderzoek en ontwikkeling. Dat weet de Begrotingscommissie van het Parlement maar al te goed en ik wil hier vanavond benadrukken dat met name de voorzitter van die commissie alles in het werk heeft gesteld om te trachten meer geld voor onderzoek te krijgen. Hij denkt dan misschien wel dat zijn inspanningen in deze overeenkomst verloren goed zijn en niet op prijs werden gesteld, maar dat is niet zo. Zonder zijn inspanningen, waardoor via de aanvullende begroting vanuit de reserve 100 miljoen ecu op de begrotingslijn is gekomen, zou er geen drijfveer voor dit kleine succesje zijn geweest.
De Raad was in zijn benadering minder behulpzaam, zo niet ronduit onverzettelijk. Er zijn twee bijzonder onbevredigende vergaderingen geweest, waarvan op de eerste geen erkenning bleek voor de rol van het Europees Parlement. Gelukkig was op de tweede wel van enige beweging sprake en werd er 15 miljoen ecu toegevoegd aan het bedrag dat kon worden uitgegeven aan de prioriteiten van het Parlement. Maar dat kun je in het geval van onderzoek en ontwikkeling nu niet echt een eclatante overwinning noemen.
We hadden drie keuzen. We konden doorgaan met onderhandelen, trachten meer veranderingen te krijgen in de herverdeling van het geld - en als we meer tijd hadden gehad dan was dat wellicht een optie geweest. We hadden de onderhandelingen kunnen laten varen en af kunnen zien van iedere extra hoeveelheid geld; we hadden ons er tevreden mee kunnen stellen om wat geld via de aanvullende begroting te herschikken - een zeer dubbelzinnige boodschap van het Parlement aan de gemeenschap die zich met onderzoek bezighoudt. Een derde keuze was om datgene te doen wat wij het Parlement nu aanbevelen: accepteren op basis van het feit dat er niet meer geld beschikbaar is, om realistisch te zijn, maar dat er wel enige concessies gedaan moeten worden om aan onze prioriteiten tegemoet te komen. Het was niet gemakkelijk om te beslissen welke tactiek we zouden volgen. Onze strategie was duidelijk: meer geld voor onderzoek. Elk van die keuzen had duidelijke nadelen. Ik blijf van mening dat het aanvaarden van het via de bemiddeling tot stand gekomen akkoord de beste oplossing is, maar we moeten hier wel lering uit trekken, vooral voor onze onderhandelingen in verband met het vijfde kaderprogramma.

Estevan Bolea
Mevrouw de Voorzitter, ik zal niet herhalen wat de heer Linkohr en mevrouw McNally ons al zo goed hebben uitgelegd. Van de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie is er niemand die echt tevreden is met dit resultaat, maar een feit is dat wij onze plicht gedaan hebben. Dit is de derde lezing van een medebeslissingsprocedure betreffende een programma dat voor de toekomst van Europa van het grootste belang is, namelijk het programma voor onderzoek en ontwikkeling.
Mijn gelukwensen aan de heer Linkohr vanwege zijn vasthoudendheid, alsmede aan alle leden die deel hebben uitgemaakt van de bemiddelingscomités. Ik zou de aandacht niet willen vestigen op het resultaat, want dat bevalt ons niet, maar wel op de positieve aspecten, want die zijn er ook.
De ministers van Financiën vinden dat er bespaard moet worden, dat vindt iedereen, als huisvrouw doe je dat ook voortdurend, maar misschien hebben ze het mis als het om een zo belangrijke post als onderzoek gaat. Er is wel een aantal lijnen geopend: er komt 115 miljoen ecu meer - er was ook geen tijd meer om nog langer te onderhandelen omdat de Commissie, het directoraat-generaal XII, anders tijd tekort zou zijn gekomen om over deze middelen te beschikken en ze te gebruiken. Bij het vijfde kaderprogramma voor onderzoek en ontwikkeling zullen we in de gelegenheid zijn om onze ideeën in deze programma's gestalte te geven.
Wel wil ik erop wijzen dat iets waarvoor wij allen gestreden hebben - en u in het bijzonder, mijnheer Linkohr - hierin is opgenomen, namelijk het onderzoek naar de ruiming van anti-personenmijnen, een gigantisch probleem waarvoor het Europees Parlement onmogelijk de ogen sluiten kan. Verder hebben we ook een lijn geopend voor hernieuwbare energiebronnen, een schuchter begin, maar het is er; er is een lijn geopend voor onderzoek naar hydrotechnologieën in twee programma's, dat voor industriële technologieën en het milieuprogramma; verder hebben we de biogeneeskunde in verschillende lijnen uitgebreid.
Europa is op leeftijd gekomen, mijnheer de commissaris; vertelt u dat alle andere commissarissen eens om te zien of ze niet meer geld willen uittrekken voor de programma's voor biogeneeskunde.
In Europa moet veel hersenonderzoek worden gedaan, onderzoek op het gebied van de biogeneeskunde en biotechnologie. Dit is een eerste, eenvoudige lijn, maar naar mijn idee op dit moment toereikend.
Ik kan u dan ook zeggen, mijnheer Linkohr, dat een meerderheid van de Fractie van de Europese Volkspartij zich achter uw voorstellen schaart. Ongetwijfeld telt onze fractie wel een aantal leden die het resultaat afwijzen, die het overleg liever hadden voortgezet dan wel afgebroken. Mijns inziens is bemiddeling echter een betere optie - vandaar het woord voor wat wij continu doen, namelijk bemiddelen -, en u kunt er dan ook zeker van zijn dat de meeste leden van de Fractie van de Europese Volkspartij uw uitstekende verslag zullen ondersteunen.

Plooij-Van Gorsel
Voorzitter, collega's, commissaris Bangemann, helaas kan ik de rapporteur niet complimenteren met het in de overlegprocedure over de financiële ophoging van het vierde kaderprogramma bereikte resultaat. Ik deel zijn mening niet dat dit het best mogelijke resultaat is. Mijn fractie is teleurgesteld en wel vooral over de weinig standvastige houding van verschillende collega's tijdens de overlegprocedure.
De uiteindelijke financiële ophoging van het financieel kaderprogramma met 115 miljoen ecu is zeer mager. De Raad was dan ook uitermate inflexibel. Wat betreft de verdeling van de middelen over de verschillende onderzoekthema's had wel degelijk meer bereikt kunnen worden indien wij net als de Raad wat minder snel toegeeflijk waren geweest, namelijk een meer evenwichtige verdeling, meer gericht op nieuwe technologieën die werkgelegenheid opleveren dan op projecten gericht op de waan van de dag, zoals BSE of eigen hobby's.
Maar over de houding van de Commissie in de overlegprocedure - en dan richt ik mij natuurlijk wel tot het directoraat-generaal van mevrouw Cresson want anders roep ik weer de toorn van de heer Bangemann over mij af - over de houding van commissaris Cresson is de fractie evenmin te spreken. Van begin af aan heeft zij onder één hoedje gespeeld met de Raad, en de Commissie heeft dan ook meer tegen dan met het Parlement gestreden voor meer geld voor onderzoek.
Ondanks dit zeer negatieve resultaat zal mijn fractie wel voorstemmen, want de beslissing is genomen en het overleg is geweest, en er is helaas niets anders meer mogelijk.

Bloch von Blottnitz
Mevrouw de Voorzitter, geachte collega's, dit is natuurlijk zeker geen succesverhaal, om te beginnen al niet wat de hoogte van de middelen betreft, en verder natuurlijk niet wat de verdeling aangaat. 9 miljoen ecu extra voor hernieuwbare energiebronnen, dat kun je geen grap meer noemen, dat is een tragedie. De verhouding tussen onze huidige kennis over klimaatveranderingen en het bedrag dat wij willen uitgeven, is ronduit belachelijk.
Het tweede punt kan op zich natuurlijk worden toegejuicht. Natuurlijk, 15 miljoen ecu meer voor onderzoek naar efficiëntere methoden om landmijnen op te ruimen, dat is goed. Maar op hetzelfde ogenblik worden er elke dag nog weer nieuwe geproduceerd, verkocht en gelegd. Alleen al in voormalig Joegoslavië is 40, 5 miljoen dollar nodig om de tot nu toe gelegde mijnen op te ruimen.
Dan nu het volgende punt. Voor onderzoek naar BSE willen wij een bedrag van 35 miljoen ecu uitgeven Dat stuit me echt tegen de borst, en wel om twee redenen. Ten eerste duurt het tien jaar voordat de eerste bevindingen van het BSE-onderzoek op tafel komen. Dan hebben we weer duizenden chimpansees gedood, terwijl we daar absoluut niet het recht toe hebben. En dit alles, zonder dat wij ons landbouwbeleid hebben gewijzigd. De oorzaak van BSE is immers het landbouwbeleid. Maar daar veranderen we niets aan. Tegelijkertijd geven we enorme bedragen uit om iets te onderzoeken waarvan we toch eigenlijk allang weten waar het vandaan komt. Het is toch duidelijk dat als je uit louter geldzucht van een herkauwer een aaseter wilt maken, dat dat dan niet goed gaat. Vervolgens wordt er weer iets anders in dezelfde richting gedaan. Hier worden fouten gemaakt - met instemming van de politiek - en dan draven wij daar weer achteraan en geven het beetje geld uit dat beschikbaar is - wat ook nog eens met moeite verworven belastinggeld is - om weer wat vuurtjes te blussen. In deze manier van handelen kan ik niet meegaan, ik ben daar beslist op tegen. Daarom vind ik het moeilijk, heel moeilijk, mijnheer Linkohr, om morgen voor uw verslag te stemmen.
Ik weet wel dat een beetje geld beter is dan helemaal niets. Dat zei mijn grootmoeder ook al: Eén vogel in de hand is beter dan tien in de lucht. Maar we moeten er nu toch eindelijk eens over nadenken welke richting we nu uiteindelijk willen inslaan en niet, zoals wij hier bezig zijn. Wat de landmijnen betreft, wordt de politiek niet genoeg onder druk gezet om ertegen te zijn. Men gebruikt zelfs het argument dat fabricage en verkoop zorgen voor werkgelegenheid. Dan geven wij het geld dat wij met arbeidsplaatsen hebben verdiend weer uit om te onderzoeken hoe we ze kunnen opruimen. Dat is een idioot beleid! Maar voor de hoofdzaak, voor hernieuwbare energiebronnen, voor toekomstgerichte technologieën, hebben we altijd alleen maar aalmoezen over. Dat is een schande! Ik dank u voor uw grootmoedigheid!

Adam
Mevrouw de Voorzitter, het is zeker een feit dat het onderzoeksprogramma er als gevolg van dit verslag 115 miljoen ecu bij krijgt, maar dit dient wel te worden gezien in de context van het oorspronkelijke indicatieve bedrag van 700 miljoen ecu. Er is hier een groot verschil. Hoewel wij het werk van de heer Linkohr steunen en er grote waardering voor hebben, is het duidelijk dat er veel teleurstelling heerst over het uiteindelijke resultaat van het proces. Voor deze ene keer sluit mijn mening misschien wel wat meer aan bij die van mevrouw Plooij-van Gorsel en mevrouw Bloch von Blottnitz dan normaliter het geval is in de beraadslagingen van onze commissie.
Het zeer belangrijke punt dat mevrouw McNally naar voren heeft gebracht was dat de Begrotingscommissie een totaalbedrag van 200 miljoen ecu had uitgetrokken. Wij geven daar maar 115 miljoen ecu van uit. Dus geeft het resultaat niet de financiële prioriteiten van het Parlement weer. Wat gebeurt er dan met die resterende 85 miljoen? Er is hier tijdens de bemiddeling heel wat over te doen geweest en er was ook enige onenigheid. De voorzitter van de Begrotingscommissie heeft nadrukkelijk gezegd dat dit geld sowieso uitgegeven zou worden aan zaken die het Parlement minder prioritair vond. De vertegenwoordigers van de Raad waren duidelijk van mening dat ze eigenlijk geld bespaarden op de totale begrotingsuitgaven. De waarheid zal uit het uiteindelijke resultaat blijken. Ik hoop dat onze collega's in de Begrotingscommissie dit punt op zullen nemen, misschien via een klein eigen initiatiefverslag of iets dergelijks, om te laten zien wat er uiteindelijk met die 85 miljoen ecu gebeurt. Dat was werkelijk het struikelblok in de discussie en wij zijn er niet in geslaagd de Raad te overtuigen.
Ten tweede blijkt uit het resultaat ook niet echt dat er veel rekening wordt gehouden met de onderzoeksprioriteiten van het Parlement, omdat wij niet zoveel krijgen voor telematica, informatietechnologie, milieu, vervoer of nietnucleaire energie als we oorspronkelijk hadden gehoopt. Feitelijk heeft de Raad gewoon geweigerd om überhaupt over de toewijzing te spreken. Als je dat medebeslissing noemt, dan zijn daar wel betere woorden voor te vinden. Er is geen enkele bespreking geweest over de toewijzing.
Voor wat het team van het Parlement zelf betreft, hebben wij heel wat problemen gehad. De omstandigheden waarin wij moeten werken bij deze procedures zijn verre van ideaal. We hebben van de diverse fracties niet de instemming gekregen die voor een dermate belangrijke kwestie nodig was. Ik hoop dat we aan die lessen zullen denken als we bij het vijfde kaderprogramma komen.

Holm
Mevrouw de Voorzitter, zoals bekend zijn deze extra financiële middelen toegekend omdat mijn land, Zweden, en ook Finland en Oostenrijk lid van de EU zijn geworden. Het is in dat verband enigszins teleurstellend om te zien hoe weinig geld er beschikbaar is gesteld. We kunnen nu wel zeggen dat het bijzonder goed is om geld aan te wenden voor bijvoorbeeld informatietechnologie, duurzame energie en maatregelen tegen landmijnen, maar dat is lang niet genoeg.
Ik wil aansluiten bij de kwestie die mijn collega Bloch von Blottnitz aan de orde heeft gesteld, en daarom de volgende vraag stellen aan commissaris Bangemann: is het gevaar niet levensgroot dat dit geld voor BSEonderzoek pure verspilling is zolang het landbouwbeleid van de EU niet wordt hervormd? Daar draait het toch om! Ik hoop echt dat de Commissie een begin maakt met de hervorming van het landbouwbeleid, zodat wij dit probleem kunnen aanpakken.
Het is kiezen uit twee kwaden, of wij nu voor of tegen dit verslag stemmen. We zullen het echter wel moeten steunen, aangezien het beter is dan helemaal niets.

Desama
) Mevrouw de Voorzitter, ik wil niet herhalen wat mijn voorgangers reeds hebben gezegd, maar wijzen op een moment in de geschiedenis waarvan ik zelf getuige ben geweest.
Toen in april 1994 de eerste medebeslissingsprocedure tussen het Parlement en de Raad tot stand kwam, waren twee van de twaalf landen ertegen dat een bedrag van 12.359 miljard ecu zou worden toegekend. Tot op het laatste ogenblik hebben twee landen zich hiertegen verzet: het Verenigd Koninkrijk - ik herinner me dat nog - en Duitsland. Deze twee landen hebben zich uiteindelijk bij het gemeenschappelijk standpunt neergelegd waarbij zij zeiden: we kunnen instemmen met het bedrag, maar doen het niet op die manier voorkomen. Enerzijds is er sprake van 11.700 miljard en verder 700 miljoen die tijdens de uitvoering voor herfinanciering in aanmerking komt.
Nu kunnen we vaststellen dat niet alleen de Raad zijn verbintenissen niet is nagekomen, maar dat het weer deze twee landen zijn die ons tot op het laatste moment belet hebben om grotere bedragen te verkrijgen, ondanks het feit dat de financiële vooruitzichten niet zijn herzien. Dit is derhalve een zeer bijzondere situatie. De Commissie zou er als hoedster van de Verdragen goed aan doen, mijnheer de commissaris, zoals Rolf Linkohr zojuist heeft opgemerkt, zich enige vragen te stellen over deze institutionele dwaling die steeds ernstigere vormen aanneemt en waarbij we zien dat een bijzondere Raad als de Raad van ministers van Economische Zaken en Financiën zich bevoegdheden aanmatigt die zelfs verder gaan dan die van de Raad van Europa, zoals we nog onlangs hebben gezien met het Witboek. Dit is een dwaling waarop ik uw aandacht wil vestigen. Dit is geen opmerking ten behoeve van de publieke tribune. Het gaat om een echte bedreiging voor het evenwicht van onze instellingen en de mechanismen van de medebeslissingsprocedure.
De Commissie is onder vuur genomen. Ik wil in dit verband eerlijkheidshalve graag vermelden dat zij haar plicht gewetensvol heeft gedaan met het indienen van een voorstel voor 700 miljoen. Maar ik zou niet durven zeggen dat zij het voorstel met erg veel overtuiging heeft gebracht. Wij hebben de onontbeerlijke steun van de Commissie op dit gebied niet altijd gevoeld. Ik wil al degenen die nu niet zonder reden vinden dat het resultaat een beetje mager is, een Chinees spreekwoord voorhouden, waarover mijn collega's in de socialistische fractie zich niet zullen verbazen: "men kan beter een kaars aansteken dan het donker vervloeken" . Laten wij daarom de kaars die Rolf Linkohr voor ons aansteekt goedkeuren.

Bangemann
Mevrouw de Voorzitter, afgezien van het feit dat volgens mijn informatie de parlementaire delegatie zich goed heeft geweerd - misschien kan men zich nog beter weren, maar zij heeft hoe dan ook dit resultaat bereikt - kan ik toch begrijpen dat men zich afvraagt: Wat moeten we hier nu mee aan? Maar, wanneer men de verschillende alternatieven langs loopt, die mevrouw McNally heeft genoemd, wordt deze vraag eigenlijk betrekkelijk eenvoudig.
Wij hebben - ik heb dat juist nog nagegaan - op alle punten zoveel vaart gezet achter de voorbereidende werkzaamheden, dat het geld volgend jaar kan worden uitgegeven. Dit betekent dat we volgend jaar beschikken over 115 miljoen extra. Nu kunnen we wel zeggen dat dat niet overeenkomstig onze verwachtingen is. Maar als nu het resultaat wordt afgewezen of een verdere medebeslissingsprocedure in gang wordt gezet, zal dat bedrag volgend jaar niet kunnen worden besteed, dat staat als een paal boven water. Ik geloof dus dat men er goed aan doet dit resultaat te accepteren.
Wat de Commissie betreft neem ik de kritiek in ontvangst die hier is uitgesproken door mevrouw Plooij-van Gorsel en aan het slot door de heer Desama. Ik zal dat doorgeven aan de dames en heren die hier vertegenwoordigd werden. Het kan zijn dat zij niet hun volle inzet hebben gegeven, zoals de heer Desama zei. Dat is natuurlijk niet juist, dat spreekt voor zich. De Commissie moet altijd met volle inzet strijden, juist wanneer zij niet veel mogelijkheden ziet om haar voorgenomen doel te bereiken. Het is een strategische fout, als men niet met slaande trom en vliegend vaandel ten strijde trekt.
Ik zal dat aan mijn collega's en de daar vertegenwoordigde heren overbrengen. Ik hoop dat dit uw instemming niet in de weg staat. Ik dank u voor dit debat.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.30 uur plaats.

Rechtsbescherming van modellen
De Voorzitter
Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A4-0319/97) van de heer Medina Ortega namens de Commissie juridische zaken en rechten van de burger betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de rechtsbescherming van modellen (C4-0296/97-00/0464(COD)).

Medina Ortega
Mevrouw de Voorzitter, het onderwerp dat voor ons ligt, te weten de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de rechtsbescherming van modellen, houdt ons al geruime tijd bezig.
In de eerste lezing heeft het Europees Parlement een reeks amendementen ingediend. De Commissie heeft die bestudeerd en ze voor een deel aangepast en gewijzigd. De kwestie kwam bij de Raad en de Raad heeft de amendementen van het Europees Parlement als geheel verworpen.
De onderhavige richtlijn is een richtlijn die verder reikt dan de publieke opinie vaak denkt. Zij heeft namelijk in algemene zin betrekking op de rechtsbescherming van modellen. Anders dan bij de overige vormen van industrieel eigendom - die je het functioneel industrieel eigendom zou kunnen noemen -, waarbij het erom gaat of een apparaat het doet, of de dingen goed lopen, wordt er in het geval van een model een artistiek element toegevoegd. Je zou kunnen zeggen dat het het "artistiek eigendom" is binnen het intellectueel systeem. Daarom interesseert het ons niet zozeer of een machine het doet of niet doet, maar stellen wij er meer belang in dat zijn uiterlijk - dat wat zichtbaar is - een harmonisch geheel vormt. Hierbij spelen elementen een rol die veeleer te maken hebben met dat zogeheten "artistiek eigendom" dan met het industrieel eigendom als zodanig.
De richtlijn heeft niet betrekking op één concrete vorm van rechtsbescherming van modellen, maar op alle mogelijke vormen. Bijvoorbeeld op de bescherming van modellen van textiel, glas, plastic, van ieder model waarop een industrieel product op een bepaald moment gebaseerd is.
De richtlijn heeft deze algemene eigenschappen, maar naar mijn idee is het zaak dat wij hierin twee soorten problemen van elkaar onderscheiden: die welke betrekking hebben op de algemene kenmerken van de bouw van het model, en die met betrekking tot één concrete kwestie, namelijk die van de reserveonderdelen.
Wat het eerste algemene probleem betreft - dat van een adequate bescherming van industriële modellen door middel van een harmoniseringsrichtlijn - heb ik de indruk dat er niet zoveel verschillen bestaan, waardoor de Raad van de veronderstelling is uitgegaan dat deze kwestie wel zou worden opgelost door het andere probleem, dat van de bescherming van reserveonderdelen, op de lange baan te schuiven.
De discussie over reserveonderdelen is een discussie die met de welhaast filosofische vraag begint of het ontwerp van een industrieel product in zijn geheel of slechts voor een deel moet worden beschermd. Ik herinner me uit mijn jeugd dat als een radio of zoiets kapot ging, dat die dan gerepareerd werd. Zoals bekend geldt op het ogenblik voor de meeste producten dat reparatie duurder is dan de aanschaf van een geheel nieuw exemplaar, en daarom komt het probleem van de reserveonderdelen niet aan de orde. Als iemands horloge kapot gaat, dan gooit hij dat normalerwijs weg en koopt een nieuw, tenzij het om een antiek voorwerp gaat, maar daarmee begeven we ons buiten het terrein van de industriële producten.
Het vlak waarop dit probleem wel speelt, is dat van de reserveonderdelen van auto's, en wel met name de externe onderdelen. Als er een ernstig ongeluk gebeurt waarbij dodelijke slachtoffers vallen, dan is er van de auto meestal niet veel meer over, maar bij auto-ongelukken gaat het meestal om lichte aanrijdingen in de stad, waarbij mensen niet goed uitkijken en een deur of raam schampen of de bumper beschadigen. In een groot aantal Europese landen is dan ook een hele branche ontstaan, de branche van de reserveonderdelen. De automobielfabrikanten vinden dat wanneer een fabrikant van reserveonderdelen het model van een van hun wagens overneemt, bijvoorbeeld van een luxemodel, en dat op de markt brengt, dat die fabrikant dan het recht op het intellectueel eigendom overtreedt. Anderen daarentegen zeggen dat dat niet waar is, dat de bescherming van het ontwerp van toepassing is op het ontwerp als geheel, en dat als een deel van een ontwerp kapot gaat, dat deel dan niet beschermd is. Op het ogenblik wordt in het Verenigd Koninkrijk een duidelijk onderscheid gemaakt voor de wet: losse onderdelen worden daar op dit moment niet beschermd - en in minstens twee landen in Europa is eveneens sprake van een beginnende wetgeving om de oorspronkelijke fabrikant deze bescherming te ontnemen, waardoor de fabrikant van reserveonderdelen dus het recht krijgt om onderdelen hoe dan ook te vervangen.
In de eerste lezing hanteerde ik als rapporteur het standpunt dat de onderdelen absolute bescherming dienden te genieten, maar in de Commissie juridische zaken en rechten van de burger moest ik het onderspit delven, een verlies dat ik als eerlijk speler aanvaard heb om vervolgens het standpunt van de commissie juridische zaken over te nemen. Deze commissie kwam met een tussenoplossing die inhield dat de fabrikanten van reserveonderdelen de mogelijkheid kregen die modellen te gebruiken - of dat deel van het model dat bij de reparatie gebruikt werd - door de oorspronkelijke fabrikant een vergoeding te betalen. Hiermee zou tussen beide partijen een compromis kunnen worden bereikt. Dit voorstel behelsde de invoering van een stelsel dat je een stelsel van verplichte vergoedingen zou kunnen noemen, en naar het leek viel het in goede aarde bij de Commissie, die besloot het over te nemen. De Raad keurde het echter af en kwam tot het Salomonsoordeel dat zo ongeveer luidde: "we lossen het probleem niet op" .
Vanuit het gezichtspunt van het Parlement achten wij dit de slechtst denkbare oplossing, want als je het vanuit het oogpunt van de bedrijvigheid van de Europese markt bekijkt, is er niets slechter dan de dingen maar op hun beloop te laten. De problemen moeten worden opgelost om de betrekkingen op het vlak van de handel, industrie en investeringen een zekere stabiliteit te verlenen, die alleen kan worden bereikt door met een oplossing te komen, of die nu slecht of goed is. De slechtste oplossing is in elk geval geen enkele oplossing.
Het Parlement heeft derhalve de meeste van de in de eerste lezing ingediende amendementen opnieuw opgenomen, waarbij het zijn voordeel heeft gedaan met de verbeteringen die de Commissie in de tekst heeft aangebracht. Een paar amendementen zijn niet van ultiem belang. Zo is er een overweging die betrekking heeft op de kwestie van de bromfietsen, op de onderdelen die zichtbaar zijn en degene die aan het oog onttrokken zijn. Algemeen gesproken zitten we dus enerzijds met de verwerping door de Raad van de voorstellen van het Parlement en het voornemen van de Raad deze kwestie in de ijskast te zetten, en anderzijds met het standpunt van het Parlement dat een oplossing voorstelt.
Naar ik hoop zullen de leden van de Raad erin slagen op één lijn te komen, want zoals wij allen weten is het probleem in feite dat er binnen de Raad staten zijn die de ene oplossing voorstaan, en andere staten die voor de andere oplossing zijn. Wat het Parlement betreft denk ik dat wij onze plicht doen door dit pakket amendementen in te dienen - amendementen die alleszins redelijk zijn, die gericht zijn op een compromis, die in een eerder stadium op de steun van de Commissie hebben kunnen rekenen, en die zonder problemen te verdedigen zijn voor de Raad. Dat wil zeggen: het standpunt van het Parlement is absoluut opbouwend, we hechten er het grootste belang aan dat deze richtlijn zo spoedig mogelijk wordt aangenomen ten einde de hele kwestie van industriële modellen te harmoniseren. Anderzijds echter stellen we met klem dat de betrokken regelgeving werkelijk adequaat moet zijn en de problemen daadwerkelijk de wereld uit moet kunnen helpen.
Ik zou deze Vergadering dan ook willen verzoeken de amendementen te ondersteunen die zijn goedgekeurd door de Commissie juridische zaken en rechten van de burger.

Oddy
Mevrouw de Voorzitter, ik wil Manuel Medina Ortega graag gelukwensen met de hoeveelheid werk die hij in dit verslag heeft gestopt en ook met de zeer eerlijke manier waarop hij de verschillende standpunten van de Commissie juridische zaken en rechten van de burger tot een geheel gemaakt heeft.
Dit is een zeer belangrijk verslag. Er staan zeer veel banen op het spel. Alleen al in Coventry en in de West Midlands werken zo'n 70.00 mensen in de reserveonderdelen- en automobielindustrie. We hebben het in deze richtlijn dus over iets dat van groot economisch belang is.
Ik ben er erg boos over - en deel dus de woede van de heer Manuel Medina - dat de Raad het nodig vond om de zeer eerlijke oplossing van de hand te wijzen die dit Parlement na de eerste lezing had opgesteld. Het was moeilijk om iedereen zover te krijgen er min of meer mee in te stemmen en volgens ons was dit de beste oplossing die we konden vinden - ze is niet echt perfect maar kreeg in deze Vergadering wel maximale steun. Waarna de Raad deze oplossing afwees en te kennen gaf helemaal niets te willen regelen, zonder enige harmonisatie over de kwestie van de reparatieclausule. De Raad is in gebreke gebleven en heeft niet gezocht naar een degelijke Europese oplossing. Ik hoop dan ook van harte dat de Raad naar het Parlement zal luisteren en ervoor zorgt dat de reparatieclausule er komt. Het is belangrijk voor de werkgelegenheid, zoals ik al zei, en het is belangrijk voor de export: ondernemingen moeten kunnen exporteren van het ene land naar het andere. Zoals de heer Medina Ortega zei, zal de Britse markt open blijven, maar wij maken ons zorgen over banen die verloren zullen gaan als wij niet naar andere landen kunnen exporteren.
En dan is daar de kwestie van de consument. Consumenten hebben recht op een snelle reparatie tegen een fatsoenlijke prijs met een maximale keuze, en de reparatieclausule maakt dit mogelijk. Er is enige bezorgdheid over de gezondheids- en veiligheidskwesties van reserveonderdelen, maar het is beter dat dit in een andere wetgeving aan bod komt.
Ik doe een dringend beroep op de Raad om eens goed naar dit Parlement te luisteren.

Casini, Carlo
Mevrouw de Voorzitter, ik zou alleen het punt nog eens willen bespreken dat onderwerp was van veel discussie in de Commissie juridische zaken en rechten van de burger. Dat dit zo'n delicate kwestie is heeft te maken met het feit dat de onderhavige richtlijn tot doel heeft de verschillende wetgevingen te harmoniseren, om op die manier een vrijere concurrentie te garanderen en het handelsverkeer te bevorderen. Wat betreft het punt dat vandaag besproken wordt en in het bijzonder dat van de reserveonderdelen van auto's en motoren, gaat de Commissie van een voorstel volgens welke de rechten van de fabrikanten van de originele onderdelen, die deel zijn van een uniek geheel, slechts drie jaar lang worden beschermd. Het Parlement is van mening dat dit geen goede oplossing is en verkiest het systeem van de verplichte licentie, dat weliswaar bescherming biedt, maar een bescherming die niet het vrije verkeer van reserveonderdelen mag belemmeren, noch de vrije fabricage, noch de compensatie door middel van een eerlijke schadeloosstelling.
De Commissie accepteert dit compromisvoorstel, maar de Raad verlaat in het gemeenschappelijk standpunt het doel waarvoor de richtlijn was voorgesteld, namelijk harmonisatie, meer concurrentie en een vrijer verkeer van goederen, en besluit dat wij gedurende vijf jaar geen besluit zullen nemen. Deze oplossing is uiteraard onaanvaardbaar. Daarom stelt de Commissie juridische zaken en rechten van de burger via haar rapporteur en met een grote meerderheid voor, de amendementen opnieuw op te nemen en dus het reeds door het Parlement aangenomen standpunt te hervatten. De Europese Volkspartij, die ik hier vertegenwoordig, zal het standpunt van de rapporteur op dit punt ondersteunen. Ik zal hier nog even heel kort op ingaan en vier punten noemen.
Het eerste, waar collega Medina al even over heeft gesproken, is filosofisch van aard, of liever ontologisch: schoonheid - dat is wat "design" inhoudt -, esthetiek heeft betrekking op het geheel, niet op de afzonderlijke delen. Een oog, een neus of haren zijn mooi of lelijk in verhouding tot het gehele lichaam waarvan ze deel uit- maken. Wie een ontwerp maakt voor een auto denkt aan het geheel, dat gekocht wordt omdat het een harmonisch geheel vormt: niet om een onderdeel, dat op zich niet voldoende schoonheid bezit. Maar de andere, en wellicht nog belangrijker reden, is die van de concurrentie. Men kan concurreren, aldus de experts, op esthetiek, dat wil zeggen dat een product dat mooier is dan een ander en dezelfde prijs heeft beter wordt verkocht - en op die manier beconcurreren auto- en motorfabrikanten elkaar tegenwoordig - of op prijs, dat wil zeggen dat men voor esthetisch gelijkwaardige producten die ook anderszins gelijkwaardig zijn, de prijs laag probeert te houden, zodat ook de belangen van de consument beter beschermd worden.
Wat betreft de reserveonderdelen: als wij de producenten van reserveonderdelen geen ruimte geven, bestaat er geen concurrentie meer, dan bestaat er een monopolistisch regime, omdat reserveonderdelen niet qua esthetiek met elkaar kunnen wedijveren, ze moeten nu eenmaal altijd precies hetzelfde blijven omdat ze in een bepaald type auto moeten passen. Daarom, als we concurrentie willen garanderen, wat nu juist het doel van deze richtlijn is, moeten we ook toestaan dat reserveonderdelen worden geproduceerd door fabrikanten die niet het geheel bouwen, natuurlijk met de garanties - merk, kennis en efficiëntie - die goed omschreven zijn in de richtlijn.
En dan het derde punt, dat al even genoemd is, het gevaar dat als we hier nu geen wetten voor uitvaardigen, er nieuwe ontslagen zullen vallen en werkloosheid zal ontstaan, want dan zouden flink wat bedrijven die reserveonderdelen maken hun poorten wel kunnen sluiten. Tenslotte moet ik zeggen dat er een zeer zwaarwegende juridische reden is, omdat Engeland al een wet heeft op dat gebied, zoals collega Medina Ortega zei, terwijl er in andere landen jurisprudentie bestaat die niet het intellectuele-eigendomsrecht erkent bij de fabricage van losse onderdelen. Ik wil tenslotte eraan herinneren dat ook het Hof van Justitie in zijn uitspraak van 6 april 1995 heeft gesteld dat op dit terrein het industriële-eigendomsrecht moet worden afgestemd op de belangen van de vrije concurrentie en het vrije verkeer. Dit kan een steun in de rug zijn voor de amendementen die het Parlement voorstelt bij monde van rapporteur Medina Ortega, die hopelijk met een grote meerderheid zullen worden aangenomen.

Schaffner
Mevrouw de Voorzitter, dit is een stuk dat inhoudelijk zeer gevoelig ligt.
De Raad heeft ten aanzien van het voorstel voor een richtlijn betreffende de rechtsbescherming van modellen unaniem een gemeenschappelijk standpunt aangenomen. Het is dan ook uiterst wenselijk dat deze richtlijn tot stand komt in de door de Raad aangenomen evenwichtige versie, want via de bemiddelingsprocedure zou deze fragiele constructie in gevaar komen en vooral kunnen leiden tot de definitieve mislukking van de gehele tekst. Maar de Europese Unie heeft wel degelijk een geharmoniseerd en evenwichtig systeem van rechtsbescherming van de industriële eigendom nodig.
Door de in de eerste lezing goedgekeurde reparatieclausule weer op te nemen hebben wij een systeem gecreëerd dat in de praktijk niet kan worden toegepast. De reparatieclausules brengen geen enkele contractuele band tot stand tussen de rechthebbende en de derde die kopieert en slechts een vergoeding aanbiedt zonder enige garantie ten aanzien van de verkochte hoeveelheid en de daadwerkelijke betaling. Een dergelijke onevenwichtige verhouding kan alleen maar leiden tot een toename van de geschillen. De reparatieclausule zou in principe niet toegepast mogen worden als de rechthebbende in staat is aan te tonen dat de derde die kopieert niet in staat is of bereid is zijn verplichtingen na te komen. Maar hoe kan iemand een dergelijk bewijs leveren tegen een derde die kopieert, vooral als deze buiten de Europese Unie is gevestigd?
Zelfs in combinatie met een vergoedingensysteem zou de reparatieclausule zoals deze door de rapporteur wordt voorgesteld uit het oogpunt van billijkheid op grote bezwaren stuiten. Enerzijds bepaalt de reparatieclausule dat het voldoende is dat de derde die kopieert de rechthebbende een vergoeding aanbiedt om ervoor te zorgen dat zijn handelen wordt beschouwd als rechtmatig waardoor hij ontkomt aan de kwalificatie namaak. Anderzijds beperkt de derde die kopieert zich tot de productie van stukken met een hoge omloopsnelheid en hoge verkoopcijfers, terwijl de fabrikant gehouden is om gedurende tien jaar meer dan 150.000 reserveonderdelen te produceren en ter beschikking van de consumenten te houden.
In tegenstelling tot wat men ons wil doen geloven, is de reparatieclausule niet in het voordeel van de consument. Alleen op de originele onderdelen zit een roestgarantie en garantie op de materiaalsterkte en veiligheid die de consument terecht eist en waartoe de fabrikant zich verplicht.
Met name om veiligheidsredenen hebben fabrikanten zich samen met de bevoegde gerechtelijke instanties en overheden van de lidstaten of de Europese Unie op ongeëvenaarde wijze ingespannen in de strijd tegen de veiligheidsrisico's tengevolge van namaak en parallelle markten voor onderdelen.
Wat de prijs betreft is de bescherming van de industriële eigendom in de praktijk niet schadelijk voor de consument. In het Verenigd Koninkrijk waar reproductie vrij is, zijn de prijzen van onderdelen tussen 1989 en 1993 met 13 % gestegen, terwijl in Frankrijk, waar de industriële eigendom beschermd is, de prijzen in dezelfde periode slechts met 1, 6 % zijn opgelopen.
Het risico bestaat dat het voordeel voor de consument slechts een schijnvoordeel is. Een ogenschijnlijk lagere prijs betekent in werkelijkheid hogere eindkosten vanwege de problemen op het gebied van kwaliteit, veiligheid en toepasbaarheid.
Dat in deze clausule wordt bepaald dat reproductie van onderdelen vanaf de eerste dag is toegestaan, gaat in tegen alle wezenlijke grondbeginselen van de industriële eigendom en betekent een heel hoog economisch risico voor de industrie die op grote schaal moet investeren in esthetische aspecten.
Het gemeenschappelijk standpunt is een evenwichtig geheel dat niet in gevaar gebracht mag worden door het opnieuw invoeren van een op economisch gebied zo zwaarwegend onderdeel als de reparatieclausule.

De Clercq
Mevrouw de Voorzitter, reeds van in het begin werd in dit belangrijk onderwerp de discussie geconcentreerd rond de fameuze reparatieclausule. Ik hoop dan ook dat het Europees Parlement, na de commissie juridische zaken, eveneens een juist evenwicht tussen alle belangen ter zake zal promoten. Dit in tegenstelling tot de onmacht van de Raad van Ministers, die de oplossing aan elk van de lidstaten overlaat. Dergelijke non-beslissing is de negatie van elk streven van harmonisering op Europees niveau. Tenzij dus de Raad het Europees Parlement en de Commissie wil volgen, stevenen wij regelrecht op een confrontatie aan. Ik hoop oprecht dat wij voor de ganse materie van tekeningen en modellen een vergelijk zullen vinden, zodat er eindelijk een degelijke modellenbescherming op Europees niveau het daglicht ziet. De bescherming van tekeningen en modellen is inderdaad niet enkel van belang voor de auto- en de fietsmarkt. Ze is van belang voor de automarkt, en de automarkt is belangrijk. Maar talloze andere sectoren, onze Europese modehuizen, degene die vorm geven aan de dagelijkse gebruiksvoorwerpen zoals telefoons, computer- en radio-apparatuur, wachten ter zake op een uniforme Europese wetgeving. De bescherming van de intellectuele eigendom is de juridische vertaling van onze onderzoeksdrang, van onze creativiteit, van onze inventiviteit, die zovele troeven zijn, niet alleen voor de verdere realisering van de interne markt, maar vooral in onze concurrentiestrijd met onze belangrijkste handelspartners. Het is in die geest dat ik hoop dat het verslag van collega Medina Ortega zal worden goedgekeurd.

Sierra González
Mevrouw de Voorzitter, de problemen die aan de orde zijn gekomen in de beraadslagingen over het gemeenschappelijk standpunt betreffende de rechtsbescherming van modellen, zijn niet ontstaan omdat het artistiek ontwerp zo nodig moest worden beschermd, maar vanuit het voornemen de strijd tussen de belangen van de fabrikant en die van consument tot een eind te brengen. Uit de moeilijkheid om een bevredigende wettelijke definitie voor het begrip "model" te vinden, is al gebleken welke problemen de oplossing van dit conflict met zich meebrengt.
Het feit alleen al dat men voor het uitsluiten van het recht op bescherming zijn toevlucht heeft moeten nemen tot het al dan niet aan het oog onttrokken zijn van het ontwerp dat voor het maken van een technologisch hoogstaand product gebruikt is, geeft aan hoe moeilijk het is geweest, en nog is, om deze belangen door middel van een begrijpelijke, allesomvattende formule op elkaar af te stemmen zonder daarbij in juridische vaagheden te vervallen die de rechtszekerheid zouden aantasten. De aanpassingen die gemaakt moesten worden ter bescherming van de belangen van de consument en van onafhankelijke fabrikanten van reserveonderdelen voor motorvoertuigen, die een groot aantal mensen werk verschaffen, zijn eveneens tekenend voor de moeilijkheden waarop we gestuit zijn om deze belangen met elkaar in overeenstemming te brengen.
Uit de evenwichtige oplossingen die dit Parlement met grote omzichtigheid bereikt heeft blijkt duidelijk dat wij terdege beseffen in welke kwetsbare positie we ons bevinden. Hieruit blijkt echter even zeer dat het Parlement vasthoudt aan een markt van reserveonderdelen waarin sprake is van vrije concurrentie, waarbij tevens rekening wordt gehouden met de belangen van de industrie.
Door de oplossingen van het Parlement wordt de concurrentie in de Europese markt rechtszekerheid geboden, en krijgen de tekeningen en modellen voldoende rechtsbescherming, wat toch uiteindelijk de bedoeling is.
De redelijke vergoeding op het vlak van de reparatieclausule geeft autofabrikanten de garantie dat zij de investeringen die ze gedaan hebben met het oog op technische verbeteringen van de modellen eruit kunnen halen. Het is dan ook niet te begrijpen dat de compromisoplossingen zoals voorgesteld door dit Parlement, verworpen zijn. Ik zou er zelfs voorstander van zijn geweest de beschermingstermijnen verder terug te brengen, maar desondanks ben ik van mening dat de compromisoplossingen van het Parlement alle steun verdienen. En ondanks het feit dat ik er wat de beschermingstermijnen betreft een ander standpunt op nahoud, vind ik dat op dit moment moet worden gesteld dat een minimumbescherming, zoals die welke wordt voorgesteld in de compromisoplossing, beslist serieus in overweging moet worden genomen.

Ahern
Mevrouw de Voorzitter, ik wil graag opmerken dat het standpunt van het Parlement een evenwichtig standpunt is, waarbij alle pro's en contra's tegen elkaar zijn afgewogen. Het standpunt van de Raad daarentegen is zeer vreemd, en als de Raad zijn zin krijgt in de controverse over de reparatieclausule inzake vervangingsonderdelen in artikel 4, dan zou dit leiden tot het creëren en instandhouden van monopolies ten koste van de consument en van de vrije concurrentie, en ten koste van de kleine en middelgrote bedrijven die wij beweren te steunen.
Ik vraag me af of dit echt een Raadsstandpunt is of het standpunt van een of twee lidstaten. In de nationale wetgeving van 80 % van de lidstaten is die rechtsbescherming van modellen er al. Dus heeft het Parlement het recht te vragen of dit inderdaad het standpunt is van de Raad of het standpunt van een bepaalde lidstaat. De stemming over dit verslag zal aantonen wie in de praktijk voor vrije concurrentie is, als dat in het voordeel is van de consument en van kleine ondernemingen, en wie daarentegen de rechtsbescherming van multinationale monopolies steunt.

Scarbonchi
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, ook ik wil op mijn beurt de heer Medina Ortega bedanken voor zijn zeer gedetailleerde werk en voor het streven, waarvan hij tijdens de debatten in de Commissie juridische zaken en rechten van de burger steeds heeft blijk gegeven, om rekening te houden met het advies van de meerderheid van de leden van het Parlement. Ik verwijs hier natuurlijk naar het in de eerste lezing op 12 oktober 1995 door het Parlement uitgebrachte advies.
De invoering van de reparatieclausule in de automobielindustrie is al het centrale thema van onze debatten sinds dit voorstel voor een richtlijn aan het Parlement is voorgelegd. De aandacht voor de automobielsector is geenszins verbazingwekkend. De economische belangen die op het spel staan zijn enorm. Is na een woning een auto niet de grootste en kostbaarste investering voor de meeste Europese consumenten? Ook al wekt al deze aandacht derhalve weinig verbazing, terecht is deze zeker niet. Want hoe is het mogelijk dat wij geen aandacht hebben geschonken aan andere Europese bedrijfstakken die evenzeer betrokken zijn bij de harmonisatie van nationale wetgeving zoals textiel en kleding, uurwerken en elektronica? U zult wellicht zeggen dat dit te maken heeft met de reparatieclausule waarvan de gevolgen in deze sectoren minder groot zijn.
Van deze beruchte clausule die in het middelpunt van onze besprekingen is komen te staan, moet worden vastgesteld dat de Commissie in haar gewijzigde voorstel hetzelfde standpunt inneemt als het Parlement in de eerste lezing. Dit is zo zeldzaam dat hier bij stilgestaan mag worden en het ons aller aandacht moet krijgen. De situatie is derhalve volkomen duidelijk. Aan de ene kant staat het Europees Parlement, dat morgen bij de stemming waarop ik niet vooruit wil lopen 314 stemmen nodig heeft. Daarnaast zijn er de Commissie en het Economisch en Sociaal Comité die niet voor bescherming van modellen van onderdelen zijn. Aan de andere kant staat de Raad die de reeds voor het volledige product geldende bescherming wil uitbreiden tot de onderdelen.
Ik heb samen met bijna alle leden van de Commissie juridische zaken en rechten van de burger gestemd voor herproductie vanaf de eerste dag van reserveonderdelen voor auto's door onderdelenproducenten. Ik stel vast dat de door onze commissie voorgestelde waarborgen belangrijk zijn: de wettelijke licentie die de houders van het recht een billijke vergoeding garandeert, het op de hoogte brengen van het publiek en de consument over de oorsprong van het product, het informeren van de rechthebbende over het gebruik van zijn model. Hetgeen mij echter overtuigd heeft, is de bijzondere rechtspositie van onderdelen. Als onderdelen namelijk onder de rechtsbescherming van modellen zouden vallen, bestaat het risico van een monopolie op het product, hetgeen in tegenspraak is met het wezen van het recht op de intellectuele eigendom waarmee slechts een monopolie op de vorm zou moeten ontstaan. Het niet invoeren van de reparatieclausule zou grote gevolgen voor de consument hebben, omdat de consument een willekeurige vaststelling van de prijs niet zal accepteren.
En wat zijn de gevolgen voor de werkgelegenheid? De vele middelgrote en kleine bedrijven en industrieën ten behoeve waarvan het Europees Parlement een belangrijk plan heeft waarover we morgen zullen debatteren, worden door de fabrikanten al gedwongen zich aan strikte criteria te houden. Maar zij zijn in Europa onze bron van werkgelegenheid. Deze moeten wij dus in de eerste plaats voor ogen houden. Binnen mijn eigen fractie, de Europese Radicale Alliantie, hebben we naar de argumenten geluisterd en ik verhul u niet dat een aantal van mijn collega's een andere mening is toegedaan en geen voorstander is van liberalisering van de markt voor onderdelen. Iedereen kent hun argumenten: de clausule is voor de automobielfabrikanten economisch gevaarlijk, is juridisch aanvechtbaar en is in strijd met de door de Europese Commissie ondertekende internationale overeenkomsten. Samenvattend kan ik zeggen dat een aantal afgevaardigden uit mijn fractie er bij voorbaat voor gekozen hebben om te blijven strijden tegen namaak, omdat zij weten dat de risico's op het gebied van veiligheid in de automobielsector anders liggen dan voor een horloge of een handtas. De meerderheid van de afgevaardigden doet als ik en kiest voor een soepelere rechtsbescherming die beter is afgestemd op het voortbrengsel. Met andere woorden het model van onderdelen mag niet gescheiden worden van het originele product.

Buffetaut
Mevrouw de Voorzitter, het is de taak van de wetgever om rechtvaardige, evenwichtige en duidelijke teksten op te stellen ter voorkoming van eeuwigdurende juridische twisten en schadelijke economische gevolgen voor de betrokken sectoren.
Het voorstel voor een richtlijn betreffende de rechtsbescherming van modellen beantwoordt niet langer aan deze criteria als de reparatieclausule weer wordt opgenomen. Hierin wordt elke bescherming van modellen van onderdelen opgeheven. Ter compensatie wordt voorgesteld dat de derde die kopieert zelf het initiatief neemt om de houder van een eigendomsrecht in te lichten over zijn voornemen onderdelen te kopiëren en hem een redelijke en billijke vergoeding voorstelt.
Niemand weet hoe deze vergoeding in de praktijk moet worden uitgevoerd en ook niet hoe een ontwerper zijn recht kan doen gelden. Het gaat hier om onderzoek en innovatie in de Europese Unie waar industriële ondernemingen zich op grote schaal inspannen om aan het eind van een complex proces originele modellen te ontwerpen. Deze inspanningen zijn in het kader van de internationale concurrentie een vereiste en brengen een industrieel risico met zich mee dat in sommige sectoren in de miljarden loopt.
De reparatieclausule organiseert het kopiëren van het resultaat van deze inspanningen door derden die nooit de ontwerp- en ontwikkelingskosten noch de kosten voor invoering in de industrie voor hun rekening zullen nemen. Indien deze clausule, die indruist tegen het wezenlijke beginsel van de intellectuele eigendom, wordt aangenomen, wordt een negatief signaal afgegeven aan veel Europese ondernemingen die wellicht in de verleiding komen om hun inspanningen op het gebied van innovatie of ontwerp te verminderen of hun werkzaamheden te verhuizen naar plaatsen waar de kosten lager liggen.
Het gaat om de keuze voor een industrieel Europa waar ondernemingen die ontwerpen en investeren de juiste bescherming genieten voor de vruchten van hun inspanningen op het gebied van ontwerp, innovatie en ontwikkeling. Deze reparatieclausule wordt bovendien een bron van eindeloze geschillen en voortdurende rechtsonzekerheid. Er wordt altijd gesproken over het Europa van de 380 miljoen consumenten, maar dit Europa moet ook het Europa van de producenten zijn, want als dat niet het geval is, blijft het altijd het Europa van de werklozen.
Dit zijn de redenen waarom wij niet voor de reparatieclausule zullen stemmen.

Parigi
Mevrouw de Voorzitter, mijn fractie en ik zijn zeer teleurgesteld over de duidelijk inconsequente houding van de Raad. Dat zit zo: aan de ene kant laat de Raad geen gelegenheid voorbijgaan om de vrije markt, de bescherming van de consumenten en de arbeidsplaatsen te verheerlijken, aan de andere kant komt hij wat de rechtsbescherming van ontwerpen en modellen betreft met zeer misleidende en discutabele juridische argumenten op de proppen, waarmee de heerschappij van de grote productiebedrijven op het vlak van reserveonderdelen wordt beschermd, en de kleinere bedrijven, de vrije markt, de consumenten en de werknemers ernstig worden benadeeld.
Dat is de reden voor de onenigheid tussen de Raad, de Commissie en de Commissie juridische zaken en rechten van de burger. Door ook in de tweede lezing het amendement op artikel 14 in te voeren en goed te keuren, heeft de Commissie juridische zaken en rechten van de burger namelijk de markt en de werknemers willen beschermen. Als artikel 14 vervalt wordt het nog erger: als de Raad de lidstaten laat kiezen tussen vrijheid en monopolie, ondermijnt hij de principes van de Europese Unie.
Alleanza Nazionale kiest voor vrijheid, geheel overeenkomstig haar traditie en overtuiging. Wij hopen dat ook de andere fracties dat zullen doen en het verslag-Medina Ortega zullen steunen.

Sindal
Mevrouw de Voorzitter, ook ik wil graag het verslag van de heer Ortega steunen. Deze richtlijn behandelt een zeer centraal aspect van de interne markt in de Europese Unie: de noodzaak om de ondernemingen die aan ontwikkeling en onderzoek doen te beschermen. Het zijn immers deze ondernemingen die de concurrentiepositie van Europa bepalen. De basis van de economie van morgen wordt gevormd door initiatief en onderzoek. Daarnaast is het ook belangrijk te onderstrepen dat het niet de bedoeling is enkele fabrikanten een monopolie te geven, want dat is niet in het belang van de consumenten. De tweede lezing van deze richtlijn biedt mij de mogelijkheid om mijn verwondering uit te drukken over de houding die de Raad in dit proces heeft aangenomen. De Raad heeft ons met de "free for all" -clausule in een vacuüm geplaatst. De "free for all" -clausule geeft autoproducenten een monopolie op de reparatiemarkt en deze monopoliepositie zal een aanzienlijke prijsstijging van de auto-onderdelen tot gevolg hebben. Het zijn de Europese consumenten die deze prijs zullen moeten betalen. De Raad heeft dus verzuimd een standpunt in te nemen inzake het modellenrecht, waarmee hij de kans gemist heeft om een duidelijke norm vast te stellen die de goede werking van de interne markt op het gebied van modellen, meer bepaald van auto-onderdelen, zou kunnen garanderen.
Het is onze taak om de tenuitvoerlegging van de interne markt te garanderen. De interne markt moet de Europese bevolking ten goede komen en de ondernemingen een sterke positie geven ten opzichte van derde landen. Het is een enorme en delicate opgave. Het moge duidelijk zijn dat een monopoliepositie voor autoproducenten op het gebied van auto-onderdelen de bevolking schade berokkent. Het is absoluut noodzakelijk dat de "free for all" clausule geschrapt wordt. De consumenten moeten op het Europees Parlement en op de Commissie kunnen vertrouwen. Ik hoop dat wij morgen een meerderheid vinden om de tekst te wijzigen.
Vanavond is het woord kopiëren gevallen. Ik wil in dit verband graag opmerken dat het vaak de toeleveranciers zijn die de auto-onderdelen ontwikkelen en de norm naleven. Er is dus met andere woorden sprake van een samenwerking tussen de autoproducenten, hun toeleveranciers enzovoort. Het gaat hier dus niet alleen om de autoproducenten.

McIntosh
Mevrouw de Voorzitter, ik ben zeer ingenomen met het Commissievoorstel en zou van de gelegenheid gebruik willen maken om de rapporteur geluk te wensen met zijn uitstekende werk. Het Europees Parlement heeft eindelijk een acceptabel compromis gevonden. Mijns inziens is de huidige situatie, waar verschillen in nationale wetgeving het vrije verkeer belemmeren, niet langer aanvaardbaar.
Het Commissievoorstel dient toegejuicht te worden omdat het bepalingen wil harmoniseren die het goede functioneren van de interne markt zeer rechtstreeks beïnvloeden: vastgelegd wordt aan welke voorwaarden een model moet voldoen om bescherming te krijgen, en voorts de reikwijdte van en voorwaarden voor een dergelijke bescherming, de redenen voor weigering of ongeldigheid van die bescherming, de definitie van overgedragen rechten en de beperkingen dienaangaande.
Als deze richtlijn wordt goedgekeurd, komt dat ten goede aan bijna alle industriesectoren en vooral aan de sector consumptiegoederen. Vanuit principieel oogpunt hoop ik van harte dat deze Vergadering het amendement van de reparatieclausule weer zal opnemen. Ik ben het er ten volle mee eens dat als men bepaalde reserveonderdelen nodig heeft voor reparatie, het ongehinderd namaken van de modellen van reserveonderdelen tegen betaling van een billijke vergoeding dan een redelijk compromis is.
Daarom steun ik het Commissievoorstel en de amendementen die zijn goedgekeurd door de Commissie juridische zaken en rechten van de burger. Ik hoop dat deze Vergadering de moed zal hebben die amendementen te steunen en dat zij tegemoet zal komen aan de behoeften die bij de consument en het bedrijfsleven in dit opzicht bestaan.

Blot
Mevrouw de Voorzitter, geachte collega's, mijns inziens is naar aanleiding van deze richtlijn een waarschuwing op zijn plaats tegen amendementen die een bedreiging vormen voor het uiterst broze evenwicht dat in de Raad tot stand is gekomen tussen de lidstaten en de economische belangen. Gezien de beschikbare tijd zal ik mijn aandacht uiteraard voornamelijk richten op artikel 14, dat wil zeggen de reparatieclausule.
Onder het mom van bescherming van de consument of zelfs kleine ondernemingen, bestaat het risico dat Europese producenten in de problemen worden gebracht en dat het in bepaalde gevallen makkelijker wordt om te kopiëren en na te maken, een ontwikkeling die zich met name in Zuidoost-Azië voordoet, ook al heeft tot nu toe niemand om begrijpelijke redenen van terughoudendheid dit reële gevaar op geografisch niveau willen noemen.
Aan de andere kant heeft het Europees Parlement altijd terecht blijk gegeven bezorgd te zijn over de werkloosheid in Europa en over de bedrijfsverplaatsingen die de werkgelegenheidssitutatie in de industrie ernstige schade toebrengen. Onder het mom derhalve dat deze sector nog wat meer voor concurrentie moet worden opengesteld, terwijl de concurrentie in de automobielindustrie overduidelijk moordend is en men in deze sector mijns inziens niet het recht heeft om te spreken van een monopoliepositie, bestaat het risico dat de geldigheid van de rechten die de fabrikanten op hun beschermde onderdelen hebben, wordt verzwakt. Naar onze mening kan dit alleen maar namaak in de hand werken, geschillen veroorzaken, kortom rechtsonzekerheid creëren. En iedereen weet dat rechtsonzekerheid ongunstig is voor het bedrijfsleven en dat hetgeen ongunstig is voor het bedrijfsleven in het algemeen in tweede instantie ongunstig is voor de werkgelegenheid.
Nogmaals, de automobielindustrie is machtig maar kwetsbaar, en de overigens juridisch gezien zeer logische argumenten ten gunste van de amendementen van het Parlement missen mijns inziens in bepaalde gevallen economische relevantie en snijden wat de dagelijkse economische werkelijkheid betreft geen hout.
Om al deze redenen wens ik van harte dat het Parlement zich houdt aan het gemeenschappelijk standpunt van de Raad en zal ik uiteraard zo stemmen.

Rothley
Mevrouw de Voorzitter, we zijn bezig met de tweede lezing! Het Parlement heeft in de eerste lezing met overweldigende meerderheid ingestemd met de reparatieclausule. De Commissie heeft het standpunt van het Parlement gesteund, en de Raad heeft zich aan het nemen van een beslissing onttrokken. In de beslissende vraag: wat te doen met de reserve-onderdelen - daar ging de richtlijn immers over -, heeft de Raad zich gedrukt. Nu komt de zaak voor de tweede lezing bij het Parlement, en wij zeggen dat wij het allemaal niet zo serieus hebben gemeend. Dat kan natuurlijk afbreuk doen aan de positie van het Parlement.
In de toekomst zal geen Commissie en geen Raad het standpunt van het Parlement in de eerste lezing nog erg serieus nemen - ook niet als dit praktisch eenstemmig tot stand is gekomen.
Er bestaan twee uitspraken van hoogste rechters, namelijk van het Britse Hogerhuis en van het Italiaanse Constitutionele Hof, die verklaren dat de bescherming van het gebruiksmodel alleen het model beschermt, en niet de onderdelen waaruit het is opgebouwd. Dat zijn toch twee uitspraken van hoogste rechters!
Nu wordt er gesteld dat er arbeidsplaatsen in gevaar zijn. Met de reparatieclausule neemt men de automobielindustrie niet haar marktaandeel aan reserveonderdelen af, maar wordt zij onderworpen aan concurrentie. Op het punt van reserveonderdelen hebben de autofabrikanten momenteel een marktaandeel van 88 %! Zij beschikken over een effectief dealernet, en bovendien zullen veel klanten altijd de voorkeur geven aan originele onderdelen. Een daling van dit marktaandeel is daarom hoogst onwaarschijnlijk.
Het gaat om de vraag of de vrije markt ook in de toekomst op het gebied van reserveonderdelen een marktaandeel van 12 % zal kunnen behouden, of niet. De fabrikanten willen een monopolie op deze markt, daar gaat het hun om, en dat is niet gewenst.

Pirker
Mevrouw de Voorzitter, ik wil me beperken tot de reparatieclausule. Als wij de Raad mogen geloven, zullen binnenkort 180 fabrikanten van auto's en motorfietsen te maken krijgen met prijsverhogingen voor reparaties en later natuurlijk ook voor verzekeringen. Dit gebeurt als wij niet vasthouden aan wat het Parlement al eens heeft besloten en wat de Commissie al eens heeft voorgesteld. Dit betekent, en hierbij onderstreep ik wat er voor mij al is gezegd, dat het namaken van zichtbare reserveonderdelen feitelijk zou worden verboden. Er zou een monopolie ontstaan, waarbij de autoconcerns voortaan de prijzen zouden kunnen dicteren. Dat willen wij natuurlijk niet. Wij willen geen dure reparaties en geen verlies aan werkgelegenheid. Ik wil erop wijzen dat niet alleen bij de productie arbeidsplaatsen verloren gaan, maar natuurlijk ook bij de handel waar de onderdelen worden verkocht, en natuurlijk ook in de onafhankelijke werkplaatsen die dan niet meer voldoende werk zouden hebben. Ook hier gaan arbeidsplaatsen verloren!
Wij zouden ons eigenlijk sterk moeten maken voor beide aspecten, dat wil zeggen voor de originele onderdelen en voor het namaken van onderdelen. Beide zaken moeten net zo goed mogelijk zijn als onder contract werkende werkplaatsen en onafhankelijke werkplaatsen. Dit alles kenmerkt uiteindelijk de vrije markt, en zo hoort het ook. Dat is alleen gerechtvaardigd als men weet dat toch al 70 % van de originele onderdelen bij de autoconcerns moet worden gekocht. Op dit punt is er dus geen sprake van zulke opzienbarende motieven zoals sommigen naar voren brengen.
De conclusie zou moeten zijn: instemming met de rechtsbescherming van modellen, maar dan met een reparatieclausule, en wel met de mogelijkheid dat zichtbare onderdelen onder zeer bepaalde voorwaarden worden nagemaakt, namelijk dat de originele fabrikant wordt geïnformeerd en dat er een licentievergoeding wordt betaald. Ik vind dat de Raad indirect partij heeft gekozen voor de autoconcerns, en wij als Parlement moeten morgen bij de stemming partij kiezen voor de consumenten en voor de vrije markt.

Hager
Mevrouw de Voorzitter, om te beginnen betreur ik het dat de discussie over het zeer belangrijke verslag van de heer Medina Ortega over de rechtsbescherming van modellen voornamelijk beperkt is gebleven tot de reparatieclausule. Instemmen met deze reparatieclausule zou naar mijn mening een Pyrrusoverwinning zijn voor de vertegenwoordigers van de automobilisten. Natuurlijk geen Pyrrusoverwinning in economisch, maar wel in juridisch opzicht. Ik kan de argumenten van de vertegenwoordigers van de automobilisten en van de fabrikanten van reserveonderdelen heel goed begrijpen, maar als jurist kan ik geen objectief criterium zien om uitgerekend met betrekking tot reserveonderdelen voor auto's de principes van de modellenbescherming los te laten. Integendeel. Deze ontwikkeling vind ik hoogst bedenkelijk en misschien zelfs prejudicieel.
In feite is het voor ons liggende probleem naar mijn mening geen probleem van de bescherming van modellen, maar van concurrentie, en het zou dan ook onder die noemer moeten worden beoordeeld.

Bangemann
Mevrouw de Voorzitter, als commissaris voor de industrie zou ik kunnen ingaan op veel van wat er vandaag is gezegd. Met het oog op de klok wil ik dat echter niet doen, maar ik wil gevolg geven aan de oproep van de heer Rothley om, als lid van de Commissie, consequent te zijn. De Commissie heeft in de eerste lezing de door de heer Medina naar voren gebrachte amendementen ondersteund. De Raad heeft ze niet overgenomen. Overigens wil ik de afgevaardigde die daarnaar heeft gevraagd, melden dat dit een eenstemmige beslissing van de Raad was, zodat er echt sprake is van een Raadsbesluit.
Maar wij moeten consequent blijven. Daarom steunen wij de argumenten van het Parlement op vier uitzonderingen na. Amendement 12 steunen wij niet omdat dit volgens ons de zaken onnodig gecompliceerd maakt, doordat het een wederom open kwestie aansnijdt, en dat staat een goede gang van zaken - in het bijzonder het nemen van een snelle beslissing - in de weg. Verder hebben wij inhoudelijke redenen om de amendementen 1, 5 en 6 niet over te nemen. Als de reparatieclausule weer wordt opgenomen, zoals het Parlement dat wil, zouden deze amendementen naar onze mening eerder twijfels oproepen over de vraag, wat deze reparatieclausule meer in detail betekent.
Dit houdt dus in dat wij de meeste voorstellen ondersteunen, waaronder ook de reparatieclausule, zoals we dat reeds in de eerste lezing hebben gedaan, en wij hopen dat het debat van vandaag enige invloed heeft op de Raad.

De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer de commissaris!
Het debat is gesloten.
De stemming vindt woensdag om 12.30 uur plaats.
(De vergadering wordt om 20.15 uur gesloten.)

