Externe dimensie van het sociale beleid, ter bevordering van arbeids- en sociale normen en de sociale verantwoordelijkheid van Europese ondernemingen (korte presentatie) 
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag over de externe dimensie van het sociale beleid, ter bevordering van arbeids- en sociale normen en de sociale verantwoordelijkheid van Europese ondernemingen - Commissie werkgelegenheid en sociale zaken. Rapporteur: Richard Falbr.
Richard Falbr
rapporteur. - (CS) Mijnheer de Voorzitter, zoals ik zojuist al in mijn toespraak heb gezegd, omvat de externe dimensie van het sociale beleid activiteiten en initiatieven van de Europese Unie die erop gericht zijn om arbeids- en sociale normen in derdewereldlanden te promoten. Ondanks het feit dat sociaal beleid in de strategie van Lissabon en het initiatief EU 2020 meer nadruk krijgt dan ooit tevoren, blijven de concurrentiepositie en economische factoren de belangrijkste aandachtspunten. Daarom heb ik een zeer kritische benadering gehanteerd bij de opstelling van het verslag. Als we willen dat derdewereldlanden waarmee we over verdragen onderhandelen, de grondbeginselen en de opzet van het Europese sociale model respecteren, dan moeten we dat model binnen de Europese Unie zelf ook respecteren. Als we willen dat landen waarmee we over internationale verdragen onderhandelen de belangrijkste conventies van de Internationale Arbeidsorganisatie respecteren, dan moeten wij die conventies zelf ook respecteren. Het is echter duidelijk dat de conventies van de Internationale Arbeidsorganisatie in sommige lidstaten worden geschonden.
Wat betreft maatschappelijk verantwoord ondernemen: maatschappelijk verantwoord ondernemen is zeker een goed idee en er wordt dan ook al vanaf het begin van de jaren zeventig over gesproken. Het probleem is echter dat het niet afgedwongen kan worden. Toen we de opmerkingen over en amendementen op dit verslag bespraken, werd voorgesteld om een richtlijn uit te werken, omdat sommige ondernemingen zich simpelweg niet sociaal verantwoordelijk gedragen. Hoewel er op dit verslag meer dan 150 amendementen zijn ingediend, zijn we toch van mening dat het zijn kritische toon heeft behouden. De Europese Unie moet meer doen om de Internationale Arbeidsorganisatie te steunen, omdat het absurd is dat terwijl wij onze steun voorwenden er steeds minder staten de conventies van de IAO ratificeren en respecteren. Het is in de afgelopen verkiezingsperiode zelfs voorgekomen dat de Commissie voorstellen heeft gedaan, zoals de arbeidstijdenrichtlijn, die in strijd waren met de eerste conventie van de Internationale Arbeidsorganisatie inzake de arbeidstijd, aangenomen in 1919, die een werkweek op 48 uur vaststelde. Ik ben heel blij dat het Parlement deze richtlijn heeft verworpen.
Hiermee ben ik aan het einde mijn toelichting gekomen. Ik hoef niet verder te spreken, aangezien het om een kwestie gaat die iedereen begrijpt. Ik wil boven alles dat de sociale rechten geëerbiedigd worden, en respect voor iets waarvan we verkondigen dat het een grote verworvenheid van de Europese Unie is.
Vasilica Viorica Dăncilă
(RO) Mijnheer de Voorzitter, de Europese statistieken laten zien dat meer dan de helft van de Europese werknemers, vooral immigranten, geen sociale bescherming geniet. Daarom ben ik van mening dat sociale bescherming voor medewerkers in de Europese Unie bevorderd moet worden door middel van gemeenschappelijke basisnormen, die gepaard gaan met sancties als de vigerende wetgeving wordt overtreden. Ratificering van het herziene Europees Sociaal Handvest zou een impuls betekenen voor de interne hervormingen op sociaal gebied in de lidstaten van de Unie en tegelijkertijd het harmonisatieproces van nationale wetgeving met communautaire regelgeving stimuleren. Het Handvest is een politieke belofte om ervoor te zorgen dat de sociale normen worden aangepast aan de normen en waarden van de Europese democratie. De sociale rechten in dit verdrag komen overeen met het communautaire socialezekerheidsrecht en de normen op dit gebied van de EU-lidstaten.
Tatjana Ždanoka
(EN) Mijnheer de Voorzitter, als schaduwrapporteur namens de Verts/ALE-Fractie wil ik dat ons standpunt over dit verslag volkomen helder is. Om te beginnen vinden wij dat het verslag al krachtig genoeg is, ook al beseffen we dat de definitieve tekst morgen door de stemmingen misschien nog verbeterd zal worden, en we willen slechts onderstrepen dat de rol van de Internationale Arbeidsorganisatie moet worden versterkt. Wat dit betreft zijn wij het eens met de rapporteur.
Maatschappelijk verantwoord ondernemen op vrijwillige basis valt zonder meer toe te juichen, maar als het gaat om het bevorderen en beschermen van mensenrechten zijn staten en internationale organisaties de eerst aangewezenen. Wij vinden niet dat juridisch bindende normen op het gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen vermeden moeten worden.
De schending van fundamentele principes en rechten op het werk mag niet als legitiem relatief voordeel worden ingeroepen en we moeten erop aandringen, in bilaterale en multilaterale betrekkingen met onze partners, dat fatsoenlijke arbeidsnormen naar behoren worden nageleefd.
Ilda Figueiredo
(PT) Mijnheer de Voorzitter, daar volgens het verslag over de mondiale sociale zekerheid van de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO) uit 2010 meer dan 50 procent van de werknemers geen sociale bescherming geniet, kunnen we gemakkelijk concluderen dat er in de meeste gevallen helemaal geen sprake is van sociale verantwoordelijkheid van ondernemingen.
Ondertussen onderhandelt de Europese Commissie gewoon door over vrijhandelsovereenkomsten waarmee over het algemeen slechts de belangen van de economische en financiële groepen worden gediend en niet de vereiste aandacht wordt geschonken aan arbeidsrechten. Die overeenkomsten bevorderen het recht op cao-onderhandelingen en de vrijheid van vereniging niet en evenmin maatregelen om discriminatie op het vlak van werk en banen, dwangarbeid, onzeker en slecht betaald werk en kinderarbeid daadwerkelijk te beëindigen.
Daarom is dit verslag een aanklacht tegen die misstanden. Het verslag had natuurlijk verder moeten gaan en daarom hopen we dat de Commissie dergelijke stappen wel zet en morgen hier in deze zaal dieper ingaat op ...
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken)
Jaroslav Paška
(SK) Mijnheer de Voorzitter, het is een feit dat zelfs binnen de Europese Unie de sociale zekerheid van werknemers vaak zwakker is dan zou moeten.
Dat geldt in het bijzonder voor arbeidsmigranten die naar andere landen reizen om daar te werken, daar vaak de taal en de plaatselijke voorschriften niet kennen en vervolgens uiteraard niet in staat zijn dezelfde positie te verwerven als lokale werknemers.
Desondanks denk ik dat het belangrijk is dat de Europese Unie probeert de regels en overeenkomsten van de Internationale Arbeidsorganisatie ook vast te leggen in internationale verdragen met derde landen, want ik heb de indruk dat, nu we meer te weten komen over de arbeidsmarkten en arbeidsomstandigheden in Azië, Afrika en andere delen van de wereld, we ons best moeten doen om de positie van werknemers in deze regio's en gebieden ook aanzienlijk te verbeteren.
Ik sta dus persoonlijk achter de heer Falbr en zijn verslag en ik ben ervan overtuigd dat het ook leidt tot verbetering van de regelgeving in Europa.
Silvia-Adriana Ţicău
(RO) Mijnheer de Voorzitter, ik wil de rapporteur gelukwensen en tegelijkertijd de Europese Commissie oproepen om de nodige maatregelen te nemen zodat de Europese bedrijven de Europese normen en waarden respecteren, ook als ze in derde landen actief zijn.
De Europese Unie moet het Europese sociale model bevorderen. Daarom is het van zeer groot belang dat de normen en waarden van de Europese Unie worden gerespecteerd. Wij betreuren het dat de Europese Unie niet beschikt over een homogene formule voor het opnemen van een sociale clausule in alle bilaterale handelsovereenkomsten. Ik wil erop wijzen, mevrouw de commissaris, dat onlangs is gestemd over een horizontale overeenkomst over de burgerluchtvaart tussen de Europese Unie en Canada. Het is de meest ambitieuze overeenkomst van deze soort die de EU tot nu toe heeft getekend, maar toch bevat hij geen sociale clausules. Beide partijen hebben zich verplicht om aan dit thema te werken en de zaken te ontwikkelen maar ik moet er helaas op wijzen dat de Europese Unie spijtig genoeg niet beschikt over een homogene formule voor het opnemen van een sociale clausule in internationale overeenkomsten.
Richard Howitt
(EN) Mijnheer de Voorzitter, mijn complimenten aan Richard Falbr voor de alomvattende benadering van internationale arbeidsnormen die hij in zijn verslag hanteert. Het was mij een genoegen een bijdrage te leveren aan zijn werk over het specifieke vraagstuk van maatschappelijk verantwoord ondernemen.
Vanavond geeft dit verslag ons de kans de Commissie, door haar een aantal dingen te vragen, te beïnvloeden voordat zij haar mededeling over maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) publiceert. Ten eerste verzoeken wij de Commissie vast te houden aan de open definitie van MVO die zij recentelijk heeft aangenomen in het kader van het Multi-Stakeholder Forum. Ten tweede vragen wij haar terug te keren naar het beginsel van convergentie in private en vrijwillige MVO-initiatieven, wat voorheen haar beleid was. Ten derde zouden wij graag zien dat zij concrete voorstellen doet voor de tenuitvoerlegging van wereldwijde MVO-normen, met name de geactualiseerde versies van de richtsnoeren van de OESO voor multinationale ondernemingen en het nieuwe, door professor John Ruggie voorgestelde raamwerk van de Verenigde Naties voor ondernemingen en mensenrechten. Ten vierde roepen wij haar op zich sterk te maken voor het beginsel dat in de verslaglegging door bedrijven financiële aspecten, het milieu, de maatschappelijke dimensie en de mensenrechten een geïntegreerd geheel vormen - sterker nog, wij roepen haar op de weg te bereiden voor eventuele toekomstige wetgeving op dit gebied. En tot slot moedigen wij de Commissie aan de verantwoordelijkheid van Europese bedrijven in hun wereldwijde toeleveringsketens aan de orde te stellen, om de bestuurlijke leemten aan te vullen die werden geconstateerd in het onderzoek van de Commissie zelf dat door de universiteit van Edinburgh is uitgevoerd.
Het Parlement helpt de Commissie altijd graag, mevrouw Reding. Ik hoop dat deze suggesties vanavond u van nut zijn.
Viviane Reding
Mijnheer de Voorzitter, namens mijn collega, László Andor, wil ik mijn instemming betuigen met het feit dat de ontwerpresolutie waarover vandaag gedebatteerd is zoveel cruciale aspecten behandelt van de externe dimensie van het sociaal beleid.
De Commissie is overtuigd voorstander van nauwere samenwerking op mondiaal niveau, waarbij doelstellingen op sociaal en werkgelegenheidsgebied hand in hand gaan met economische doelstellingen. We steunen met name de voortzetting van het debat en de coördinatie van de inspanningen binnen de G20. De voorbereidingen voor een bijeenkomst van ministers van Werkgelegenheid in het kader van de G20 is in dit verband een goed voorbeeld van de toenemende cohesie die zich op mondiaal niveau aftekent.
De Commissie staat ook achter nauwe samenwerking met en tussen internationale organisaties, wat - en ik citeer de OESO en de Internationale Arbeidsorganisatie (de IAO) - van vitaal belang is voor het bewerkstelligen van gelijke concurrentievoorwaarden over de hele wereld en in het bijzonder voor het vaststellen van internationale arbeidsnormen.
De honderdste vergadering van de IAO is vorige week begonnen; deze zal zich vooral bezighouden met een nieuw IAO-verdrag over huishoudelijk personeel, een onderwerp waarover het Parlement onlangs gedebatteerd heeft. Sociale bescherming, met inbegrip van de ontwikkeling van het initiatief inzake de sociale beschermingsbodem, is eveneens een aandachtsgebied voor de IAO-conferentie van dit jaar. We zullen de besprekingen over de uitvoering van de in het IAO-verdrag vervatte arbeidsnormen nauwlettend volgen, en ik wil onderstrepen dat de Commissie verheugd is over de nadruk die in de ontwerpresolutie van vandaag erop wordt gelegd dat de EU fundamentele arbeidsnormen van de IAO en de agenda voor fatsoenlijk werk wereldwijd moet bevorderen, inclusief gendergelijkheid en non-discriminatiebeleid als transversaal onderwerp.
De Commissie zal zich ook op andere beleidsterreinen, zoals handel en ontwikkeling, blijven inzetten voor duurzame ontwikkeling, fatsoenlijk werk, arbeidsnormen en maatschappelijk verantwoord ondernemen. De Commissie is voornemens in 2011 een mededeling over maatschappelijk verantwoord ondernemen het licht te doen zien, met daarin voorstellen voor verdere actie op internationaal niveau, onder andere het bevorderen van maatschappelijk verantwoord ondernemen in de betrekkingen met partnerlanden.
Naar onze mening is de betrokkenheid van ondernemingen ook essentieel voor het aanpakken van kwesties als jeugdwerkgelegenheid, opleiding, vaardigheden van de beroepsbevolking, gezondheid en diversiteit, verantwoord reorganiseren en lokale ontwikkeling, vooral gezien de huidige economische en sociale problemen waarmee Europa zich geconfronteerd ziet.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt donderdag 7 juni om 12.00 uur plaats.
Schriftelijke verklaringen (artikel 149)
Siiri Oviir
Ik hecht veel waarde aan de activiteiten en initiatieven met betrekking tot de externe dimensie van het sociaal beleid van de Europese Unie. Die heeft als doel sociale normen in derde landen te bevorderen om de zogeheten moderne slavernij te voorkomen waarin mensen alleen als productiemachines en niet als volwaardige individuen worden behandeld.
Als gevolg van de heersende en toenemende economische concurrentie in de wereld verslechteren de omstandigheden voor werknemers nog verder. Om winsten te kunnen maken wordt vooral bezuinigd op de lonen van werknemers en wordt de arbeidstijd verlengd. Om de huidige trend te keren, moeten we de daad bij het woord voegen en de agenda voor waardig werk van de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO) en de relevante afspraken uitvoeren. Zo nodig moeten we ook extreme maatregelen nemen, namelijk verschillende economische sancties en beperkingen, tegen landen en ondernemingen die deze afspraken consequent negeren. De relevante sancties mogen natuurlijk niet te lichtzinnig worden toegepast of zijn gebaseerd op de wens om economische concurrentie weg te nemen.
Schendingen van arbeidsnormen door derde landen dragen ook bij tot buitensporig hoge douanetarieven in de ontwikkelde landen en op de interne markt van de Europese Unie. Daarom moeten we ons aan de voorwaarden van de IAO houden wanneer we concurrerend willen zijn. De Europese Unie moet hier niet met de vinger wijzen, maar met haar eigen oplossingen en compromissen komen om de situatie te verbeteren.
Ik ben groot voorstander van meer sociale verantwoordelijkheid van ondernemingen en een respectvolle houding ten opzichte van hun eigen werknemers. We kunnen nu geen situatie accepteren waarin de verplichtingen van landen en lokale besturen op ondernemingen worden afgeschoven. Dat is meer een beleid dat kenmerkend is voor de voormalige Sovjet-Unie en de huidige GOS-landen, waar de autoriteiten het geld van ondernemingen in grote mate kanaliseren.
Sirpa Pietikäinen
Ik wil de heer Falbr complimenteren met zijn verdienstelijke werk voor het verslag over de externe dimensie van het sociaal beleid ter bevordering van arbeids- en sociale normen en sociale verantwoordelijkheid van Europese ondernemingen. Een politiek en economisch geïntegreerde Europese Unie heeft meer dan ooit ook een sociale dimensie nodig. Het is juist nu in deze economische crisis belangrijk om basisdiensten, basiszekerheid en goede arbeidsomstandigheden voor alle EU-burgers te waarborgen. Zoals de rapporteur zegt, moet het sociaal beleid waarvoor Europa kiest ook worden gerealiseerd in onze betrekkingen met derde landen. De Europese Unie moet als harde voorwaarde van toekomstige handels- en investeringsovereenkomsten stellen dat internationale overeenkomsten worden geratificeerd, geïmplementeerd en gemonitord. Daarnaast moet ook van Europese ondernemingen worden geëist dat ze opener zijn over hun rekeningen en onderaannemingsketens, zodat de hoge sociale waarden van de Europese Unie geen illusie blijven.
