Mededeling van de Voorzitter
De Voorzitter.
Geachte afgevaardigden, ik wil het Parlement erop wijzen dat artikel 148 van het Reglement is gewijzigd. Vanaf heden zullen de notulen worden goedgekeurd aan het begin van de vergadering des namiddags, dat wil zeggen om 15.00 uur. De notulen zullen om 14.30 aan alle afgevaardigden worden rondgedeeld in de vergaderzaal, maar ze zullen reeds om 14.00 uur bij de distributie beschikbaar zijn.

Posselt (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, u heeft mijn vraag reeds deels beantwoord. Om te beginnen wilde ik echter opmerken dat ik gisteren de hele tijd hier ben geweest en ook gestemd heb. Ik weet alleen niet of ik mij ook ingeschreven heb. Ik wil u derhalve verzoeken dit te corrigeren - de notulen worden toch laat rondgedeeld.
Verder wilde ik het volgende vragen. Kunnen de notulen in de toekomst ook 's morgens worden rondgedeeld? Dan zou de verschuiving naar de namiddag van de goedkeuring van de notulen ook zin hebben, omdat we ze dan 's morgens in alle rust kunnen doornemen. Ik begrijp werkelijk niet waarom de notulen nu pas 's middags worden rondgedeeld.

De Voorzitter.
Mijnheer Posselt, ik raad u hoe dan ook aan vanmiddag even te herhalen dat u gisteren aanwezig was. Dan bent u er zeker van dat de diensten naar u luisteren, alhoewel u zich eigenlijk geen zorgen hoeft te maken, want u hebt aan de stemmingen deelgenomen.

De Voorzitter.
Aan de orde is de gecombineerde behandeling van drie verslagen namens de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme:
A5-0258/2002 van de heer Fava over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een kader voor de totstandbrenging van het gemeenschappelijk Europees luchtruim (COM(2001) 123 - C5-0480/2001 - 2001/0060(COD));
A5-0266/2002) van mevrouw Sanders-ten Holte over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende
1. de verrichting van luchtvaartnavigatiediensten in het gemeenschappelijk Europees luchtruim (COM(2001) 564 - C5-0482/2001 - 2001/0235(COD)),
2. het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende de organisatie en het gebruik van het gemeenschappelijk Europees luchtruim (COM(2001) 564 - C5-0483/2001 - 2001/0236(COD)) en
3. het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende de interoperabiliteit van het Europees luchtverkeersbeheernetwerk (COM(2001) 564 - C5-0484/2001 - 2001/0237(COD));
A5-0265/2002 van mevrouw Maes over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad inzake de veiligheid van luchtvaartuigen uit derde landen die gebruik maken van luchthavens in de Gemeenschap (COM(2002) 8 - C5-0023/2002 - 2002/0014(COD)).

De Palacio
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, vandaag behandelen wij hier een wetgevingspakket voor de totstandbrenging van één Europees luchtruim. Met deze maatregelen willen wij vooral een antwoord bieden op het congestieprobleem waarmee het Europese luchtruim wordt geconfronteerd zonder dat de veiligheid in het gedrang komt. Integendeel, het is de bedoeling dat het veiligheidsniveau nog toeneemt.
Ik moet u er nogmaals op attenderen dat dit momenteel onze grootste zorg en onze absolute prioriteit is, met name na het tragische ongeluk in Überlingen waarbij talloze doden vielen. Wij hadden immers de indruk dat deze vliegramp vermeden had moeten en kunnen worden.
Wij willen een uniform regelgevingskader voor het beheer van het luchtverkeer in de Europese Unie invoeren teneinde het luchtruimbeheer te optimaliseren en het veiligheidsniveau te verhogen.
Ik herinner mij dat voorzitter Prodi de totstandbrenging van een gemeenschappelijk luchtruim in het naar aanleiding van zijn investituur gevoerde debat uitriep tot een van de politieke prioriteiten van een Europa dat dicht bij de burgers staat. De afgelopen drie jaar hebben wij ons met deze kwestie beziggehouden en nu is het moment aangebroken om met concrete resultaten te komen.
Laat ik nu even de verslagen zelf onder de loep nemen. Ik zal beginnen met de bijdragen van de heer Fava en mevrouw Sanders-ten Holte, waarin het strategisch belang van het initiatief voor de totstandbrenging van het gemeenschappelijk Europees luchtruim en de weloverwogen aanpak worden onderkend. De steun die de bevoegde commissie ons met het bestuderen van deze voorstellen hier in het Parlement heeft verleend, schenkt mij veel voldoening. Ik dank het Europees Parlement nogmaals voor de samenwerking en het verrichte werk.
Wat de amendementen betreft, kan de Commissie met het merendeel ervan akkoord gaan. Sommige moeten geherformuleerd worden zodat zij beter in de tekst passen en andere kunnen slechts gedeeltelijk worden overgenomen. In de meeste gevallen verhelderen of versterken deze amendementen onze initiële voorstellen. De Commissie kan zich evenwel niet vinden in alle amendementen. Zij verwerpt met name de amendementen 1, 2, 13, 19, 24, 27, 29, 34, 35 en 37 tot en met 40 in het verslag van de heer Fava en de amendementen 3, 12, 13, 14, 26, 46, 50, 51, 56, 57, 58, 59, 60, 61, 63, 66, 75, 77 tot en met 80 en 83 tot en met 107 in het verslag van mevrouw Sanders-ten Holte.
Met uw welnemen zou ik even nader willen ingaan op de belangrijkste amendementen. Ik denk daarbij in de eerste plaats aan de voorstellen die betrekking hebben op de relatie met Eurocontrol. Ik ben het met u eens dat een nauwe samenwerking tussen de Gemeenschap en deze organisatie onontbeerlijk is. De technische onderhandelingen voor de toetreding van de Gemeenschap tot Eurocontrol zijn overigens reeds afgerond. Geachte afgevaardigden, zoals u weet, wordt de officiële overeenkomst betreffende het protocol voor toetreding van de Gemeenschap tot Eurocontrol eerst volgende maand ondertekend vanwege het uitblijven van een parlementair akkoord in een van de landen van de Unie.
Wij hoeven in de verordening niet te specificeren welke technische bijstand aan deze organisatie moet worden verleend aangezien wij er zelf deel van zullen uitmaken. Ik ben van oordeel dat de amendementen terzake betrekking hebben op aspecten die reeds op passende wijze door de toetreding van de Gemeenschap tot Eurocontrol worden gedekt. Anders zullen zij beter moeten worden afgestemd op de communautaire besluitvorming. Hetzelfde geldt voor de amendementen waarin wordt aangedrongen op verplicht overleg. De Commissie stelt het beginsel van overleg met de werkgevers en de sociale partners niet ter discussie; zij verlangt alleen dat dit beginsel wordt toegepast met inachtneming van haar initiatiefrecht.
Wat de aard van de dienstverlening in het luchtverkeer betreft, hebben wij in het kader van het wetgevingspakket ons uiterste best gedaan om een evenwicht te vinden tussen eisen van algemeen belang en de noodzaak om de dynamiek van de sector aan te zwengelen. Zonder afbreuk te doen aan de eigen kenmerken van deze diensten mogen wij de economische weerslag ervan op de directe en indirecte onkosten niet over het hoofd zien. Daarom kan de Commissie de amendementen 12 en 13 in het verslag van de heer Fava niet aanvaarden. Zij verwerpt tevens een reeks eerder genoemde amendementen die onzes inziens vanuit juridisch of technisch oogpunt onvolledig zijn en derhalve niet kunnen worden overgenomen. Hetzelfde geldt voor de amendementen waarin om een integrale afwijzing van ons voorstel wordt verzocht.
Ik zou nog graag enig commentaar geven op een aantal amendementen in het verslag van mevrouw Sanders-ten Holte. Amendement 13, over het beginsel van scheiding tussen de nationale toezichthoudende instanties en de verrichters van luchtvaartnavigatiediensten, druist in tegen het billijke compromis dat tijdens de onderhandelingsfase in de Groep van hoog niveau is bereikt. Ik herinner u eraan dat daar alle landen van de Unie en ook Noorwegen en Zwitserland vertegenwoordigd waren.
Ik ben het ermee eens dat de samenwerking tussen de civiele en de militaire sector één van de sleutels is tot het succes van het gemeenschappelijk Europees luchtruim. Met onze wetgevingsvoorstellen trachten wij dan ook de nodige voorwaarden te creëren om een dergelijke samenwerking tot stand te brengen. Met de amendementen 57 en 59 wordt de grens overschreden die ons in het kader van de huidige verdeling van de bevoegdheden en de eerste pijler is toegestaan. In de amendementen 14 en 51 worden mechanismen ingevoerd die reeds in de nationale procedures voorhanden zijn.
Tot slot rest mij het verslag van mevrouw Maes over de veiligheid van luchtvaartuigen uit derde landen. Dit voorstel heeft tot doel de luchtveiligheid te verbeteren via de oprichting van een inspectiesysteem voor luchtvaartuigen uit derde landen. Op grond van inspecties moet worden nagegaan of die luchtvaartuigen voldoen aan de internationale veiligheidsnormen. De Commissie kwam reeds in 1997 met een voorstel, maar dat is nog steeds niet goedgekeurd als gevolg van het dispuut over de luchthaven van Gibraltar. De tekst die wij nu aan het Parlement hebben voorgelegd, bevat de bepalingen van het destijds door de Raad vastgestelde gemeenschappelijk standpunt alsmede de door het Europees Parlement in tweede lezing aangenomen amendementen. Uw rapporteur, mevrouw Maes, die ik overigens van harte dank, onderschrijft dit nieuwe voorstel. De Commissie is dan ook bijzonder ingenomen met het door de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme goedgekeurde verslag.
Wij kunnen met het merendeel van de 23 amendementen akkoord gaan. Vijf van deze amendementen zijn inhoudelijk volkomen aanvaardbaar, maar moeten in een nieuwe vorm worden gegoten. Ook in enkele andere gevallen dringt zich een gedeeltelijke herformulering op.
Er zijn echter zeven amendementen waarmee de Commissie het moeilijk heeft. Ons standpunt terzake luidt als volgt: ten eerste, volgens de gegevens waarover de Commissie beschikt is de opsomming van de gebreken in amendement 3 onvolledig; ten tweede, amendement 6 kan ook niet worden overgenomen aangezien het voorstel voor een richtlijn slechts betrekking heeft op luchtvaartuigen uit derde landen en niet van toepassing is op luchtvaartuigen uit de lidstaten van de Unie. Hetzelfde geldt voor amendement 8, op grond waarvan nieuwe verantwoordelijkheden worden toegekend aan het Europees Agentschap voor de veiligheid van de luchtvaart, hetgeen ons ertoe zou verplichten de verordening betreffende de oprichting van dit agentschap te wijzigen, en voor amendement 10, dat buiten het toepassingsgebied van het voorstel voor een richtlijn valt. Amendement 14 lijkt ons overbodig aangezien in het Commissievoorstel duidelijk wordt aangegeven dat alle klachten ontvankelijk zijn. In amendement 15 wordt de inspectiediensten van de luchtvaartuigen veel extra werk bezorgd terwijl het helemaal niet zeker is dat de aanvullende informatie waarom wordt verzocht ook praktisch bruikbaar is. Amendement 17 ten slotte valt niet onder de in de richtlijn bedoelde inspecties. Bovendien druist het in tegen de beginselen van het Verdrag van Chicago. Daarom kan ook dit amendement niet worden overgenomen.
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik hoop dat ik erin geslaagd ben het standpunt van de Commissie ten aanzien van de tijdens dit debat te behandelen verslagen enigszins te verduidelijken. Het lijdt geen twijfel dat de verslagen die u hier morgen zult aannemen in ruime mate zullen bijdragen aan de veiligheid, de doeltreffendheid en de punctualiteit van het luchtverkeer in Europa.
Nogmaals mijn dank aan de bevoegde commissie voor het verrichte werk, en met name aan de rapporteurs, de heer Fava, mevrouw Sanders-ten Holte en mevrouw Maes. Zij hebben zich uitstekend gekweten van deze uitermate technische en ingewikkelde taak.
Fava (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte vertegenwoordigers van de Raad, geachte afgevaardigden, de ontwerpverordening van de Commissie is een antwoord op het verslag van de Groep op hoog niveau over het gemeenschappelijk Europees luchtruim. Zoals wij allen reeds geruime tijd weten is het de bedoeling dat uiterlijk 31 december 2004 het luchtruim boven de Europese Unie volledig is geïntegreerd, overal beantwoordt aan dezelfde principes en overal dezelfde naam heeft. Wij weten bovendien wat de prioriteiten, de hoofddoelstellingen van deze belangrijke verordening zijn. Ten eerste wil men het luchtruim beter benutten, met de bedoeling de kosten te drukken, het beheer te verbeteren en dus de vertragingen te verminderen, de capaciteit van het systeem te verhogen en vooral ook de veiligheidsvoorwaarden, onze absolute prioriteit, aanzienlijk te verbeteren.
Ook weten wij dat we niet kunnen volstaan met deze prioriteiten officieel af te kondigen. Prioriteiten stellen betekent kiezen, en de eerste keuze die de Europese instellingen en dit Parlement moeten maken betreft de overdracht van een aanzienlijke hoeveelheid soevereiniteit. Daarvoor zijn vastberadenheid en wilskracht nodig.
Ik wil slechts enkele punten naar voren brengen, namelijk de punten die volgens ons het belangrijkste zijn en die ook in ons verslag zijn opgenomen. Ten eerste wil ik eraan herinneren dat het Parlement met zijn resolutie van juli 2000 sterk heeft aangedrongen op een gemeenschappelijk luchtruim en dat ook de regeringen zich positief hebben opgesteld. De commissaris wees zojuist op de recente overeenkomst tussen het Verenigd Koninkrijk en Spanje over opneming van de wetgeving inzake het gemeenschappelijk luchtruim in de zogeheten Gibraltar-clausule.
Zoals ik al zei worden in de verordening zeer belangrijke vraagstukken geregeld. Een daarvan werd reeds door de commissaris genoemd en betreft de samenwerking met Eurocontrol. Die samenwerking - waar ook de Groep op hoog niveau op aandrong - is van fundamenteel belang en heeft met name tot doel dubbel werk te vermijden. Deze samenwerking is belangrijk en het feit dat de Gemeenschap pas over een maand haar handtekening zal zetten en zal toetreden tot Eurocontrol doet daar geen afbreuk aan. Ofschoon de door ons ingediende amendementen nu overbodig zijn is het onzes inziens goed dit vraagstuk nogmaals te vermelden. De toetreding tot Eurocontrol en de ratificatie door de lidstaten van de desbetreffende overeenkomst heeft namelijk ontzettend veel tijd in beslag genomen.
Een ander belangrijk punt is onzes inziens de samenwerking tussen de civiele en militaire autoriteiten. Dit is ook een bijzonder delicaat punt, daar men hier geconfronteerd wordt met een reeks gewoonten en voorrechten die bij uitstek onder de soevereiniteit van de lidstaten vallen. In ons verslag en de ontwerpverordening van de Commissie worden twee wegen bewandeld: wij willen dat er een nauwe samenwerking ontstaat tussen de civiele en militaire luchtvaartnavigatiediensten en wij zijn van mening dat de militaire autoriteiten vertegenwoordigd moeten zijn in het comité voor het gemeenschappelijk luchtruim. Wij willen dat van de twee posten waarover elke lidstaat zal beschikken in dit nog op te richten comité, dat het politiek en technisch beheer van het gemeenschappelijk luchtruim op zich zal moeten nemen, er één zal worden gereserveerd voor een vertegenwoordiger van de militaire autoriteiten. Iets dergelijks is weliswaar niet uitdrukkelijk vastgelegd, maar het zou een betere verdeling van de verantwoordelijkheden en een nauwe samenwerking tussen de civiele en militaire autoriteiten kunnen garanderen.
Derde punt: de sancties. De eerbiediging van de voorschriften inzake het gemeenschappelijk luchtruim is een delicaat punt. Het Parlement heeft aangedrongen op efficiënte en evenredige sancties met een ontmoedigend effect. Onzes inziens is dit een essentiële zaak als wij willen dat het gemeenschappelijk luchtruim geen lijst van goede intenties blijft maar in alle landen van de Europese Unie daadwerkelijk juridische betekenis heeft.
Laatste belangrijke punt: de geleidelijk openstelling voor de markt en dus voor de mededinging. Hieraan zullen duidelijke beperkingen worden opgelegd. Wij herinneren eraan dat de controleactiviteiten op het gebied van het luchtverkeer diensten van algemeen belang zijn, zoals ook het Hof van Justitie in een arrest heeft vastgesteld, en daarom vragen wij de Commissie de nadruk te leggen op de economische en sociale gevolgen voor de werkgelegenheid. Wij hebben amendement 36 opnieuw ingediend. Daarin is sprake van de oprichting van een comité voor de sectorale dialoog. Dit comité zal zich moeten buigen over alle maatregelen met sociale implicaties die in het kader van de verordening worden getroffen. Daarom is dit volgens ons een fundamenteel punt.
Ik sluit af, mijnheer de Voorzitter, met een bewust optimistisch geluid over de in de afgelopen jaren bereikte resultaten. Met het gemeenschappelijk luchtruim zijn wij eindelijk in staat ook andere grenzen dan landgrenzen af te schaffen en geven wij ongetwijfeld meer inhoud aan het begrip Europees burgerschap.
Sanders-ten Holte (ELDR)
Voorzitter, mevrouw de commissaris en collega's. Ondanks de recente tragische gebeurtenissen blijft vliegen een buitengewoon veilige vorm van vervoer. Omdat het luchtruim de komende jaren echter exponentieel zal groeien, komt ons drukke luchtruim onder geweldige druk te staan met alle risico's voor de veiligheid die daaraan verbonden zijn. Dat is de dwingende kracht achter het voorliggende Single Sky-voorstel.
"Veiligheid vóór alles" leek het devies te zijn van mijn collega's. Van de 79 amendementen werden er namelijk 24 meteen aangenomen en deze betroffen allemaal de veiligheid. Ik hoop dat dit een hele heldere boodschap is voor de Raad. Ik vind dat er verder over het algemeen in de Commissie een goed compromis is bereikt en ik wil graag ingaan op een drietal punten.
Ten eerste, de positie van de verkeersleiders en hun zorgen over privatisering. De Single Sky, de European Sky, is naar mijn oordeel beslist geen privatisering via de achterdeur. Het blijft aan de desbetreffende lidstaten om vast te stellen of de diensten inzake het beheer van het luchtverkeer in de nieuwe grensoverschrijdende functionele luchtblokken door de publieke, dan wel door de private sector worden verricht. Daar moeten we niet dogmatisch over zijn. Een hóóg veiligheidsniveau en een streng regulerend kader, dáár gaat het om; niet of diensten door de publieke dan wel door de particuliere sector worden uitgevoerd. Toch kan ik mijn collega's geruststellen: een groot aantal lidstaten is er namelijk wel van overtuigd dat deze diensten in de publieke sector moeten blijven. Zo hebben we onlangs in onze commissie nog de Deense vervoerscommissie gehoord, die gezegd heeft dat de Deense luchtverkeersleiding in de publieke sector moet blijven. Bovendien behouden de verrichters van de kernnavigatiediensten hun monopoliepositie ook in de functionele luchtruimblokken. Er is geen sprake van dat deze verrichters van kerndiensten met elkaar in concurrentie worden gebracht.
Een ander punt betreft de dienstverleners. Als zij een monopoliepositie hebben is het belangrijk de onafhankelijkheid van de regulator in elke lidstaat te waarborgen om er zodoende zeker van te zijn dat het veiligheidsniveau ook streng wordt toegepast. Wij moeten als Parlement de Raad ook dat signaal geven, nl. dat wij van mening zijn dat dit ook in de praktijk zo moet worden uitgevoerd. Dit betekent dat ik de amendementen die door de heer Simpson namens de PSE-Fractie zijn ingebracht, niet kan steunen. Dat geldt ook voor de amendementen die door de GUE/NGL-Fractie zijn ingediend, omdat deze vereisen dat alle diensten in elke lidstaat verricht worden door een geïntegreerde dienstverrichter en geen mogelijkheid openlaten om de tweedelijnsdiensten door onderaannemers te laten verrichten. Deze benadering laat volgens mij geen ruimte om het doel te bereiken nl. verhoogde efficiëntie met behoud van het veiligheidsniveau. Het is bovendien in strijd met de huidige situatie in veel lidstaten.
Een tweede punt dat ik aan de orde wil stellen is de civiel-militaire samenwerking. Deze samenwerking is in mijn opvatting cruciaal voor het succes van de Single Sky. Maar om het concept van flexibel gebruik van het luchtruim waar te maken, moeten de militaire luchtgebruikers betrokken zijn bij de dagelijkse besluitvormingsprocessen in de Single Sky-commissie. Wij als Parlement moeten zeker stellen dat de lidstaten dit ook uitvoeren en dáárom, mevrouw de Commissaris, gaan mijn amendementen ook verder. Zonder militaire samenwerking wordt de meerwaarde van de Single Sky ernstig geweld aangedaan. Wat dat betreft heb ik grote moeite met amendement 40, want als je logisch doordenkt dan wordt hiermee militaire betrokkenheid in de Single Sky-commissie verboden.
Mijn derde en laatste punt betreft de rol en de positie van Eurocontrol. Mevrouw de Commissaris, ik heb al vele malen gehoord dat alles in kannen en kruiken is maar ik moet het eerst zien en dan geloven. Vandaar dus onze amendementen en onze sterke druk om dat ook over te nemen. Hoewel ik in het algemeen goed kan leven met de uitkomst van de stemmingen, blijf ik bezorgd over de rol van Eurocontrol in het besluitvormingsproces. Het gaat ten slotte om een intergouvernementele organisatie en niet om een wetgevingsinstituut. Ze heeft een belangrijke kennis, dat staat buiten kijf. Ik vind ook dat ze een belangrijke rol moet spelen, maar het gaat om technische ondersteuning, maar daar blijft het bij. Eurocontrol is niet het panacee van alle luchtmanagementproblemen in Europa en dat is duidelijk geworden.
De Commissie heeft wel waardevolle lessen getrokken uit de successen van Eurocontrol en deze verwerkt in de voorstellen, maar ze heeft ook getracht om de tekortkomingen aan te pakken. En als wij bijvoorbeeld het Single Sky Charting-systeem geheel verenigbaar zouden moeten maken met dat van Eurocontrol, dan wordt het onmogelijk om een systeem van stimulansen te ontwikkelen. Op die manier kunnen de beste praktijken op het gebied van luchtvaartverkeersbeheer niet bevorderd worden. Bovendien is Eurocontrol niet alleen een regulerend lichaam maar ook een dienstenverrichter en dat betekent dat wij een serieus belangenconflict creëren. Daarom heb ik amendementen 81 en 82 voorgesteld en namens mijn fractie een stemming in onderdelen over amendement 51 gevraagd, om op die manier een betere machtsverhouding tussen Eurocontrol en het Single Sky-besluitvormingsproces te creëren.
Collega's, ik vraag u vandaag om een positieve stemming over mijn verslag waarvan ik hoop dat de tekst zo dicht mogelijk bij die van de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme blijft. We hebben een stap voorwaarts gezet. Het is een ambitieus voorstel. Ik wil graag mijn collega's danken voor hun constructieve bijdrage en vooral ook de staf. Het was geen gemakkelijke opgave, we hebben vele gesprekken gevoerd en daardoor een helder beeld gekregen van de situatie en ik denk dat wij een goede balans tussen veiligheid en efficiëntie hebben bereikt. Met Johannesburg in het achterhoofd wil ik zeggen dat ook de Single European Sky een geweldige input zal zijn voor de duurzame ontwikkeling van ons milieu.
Maes (Verts/ALE)
Voorzitter, geachte collega's, als de veiligheid in de luchtvaartsector niet groter wordt dan ze in 1996 was, zal in 2015 wekelijks een groot ongeval gebeuren. Dat kunnen we lezen in onze toelichtende documenten en hiermee wordt nog eens onderstreept hoe belangrijk het voorstel voor een richtlijn van de Commissie is. Het gaat vandaag meer dan ooit over veiligheid in de luchtvaartsector. In de aanloop naar de dramatische verjaardag van de gebeurtenissen van 11 september - is de veiligheid in de luchtvaart voor een groot deel van de gebruikers een allereerste belangrijk punt. Die veiligheid moet niet alleen gelden voor onze eigen Europese vliegtuigen, maar ook voor vliegtuigen uit derde landen. Daarom is dit voorstel dat nu ter sprake komt in het kader van de voorstellen die ook door mijn collega's zijn toegelicht in hun diverse verslagen betreffende de open sky, van uitzonderlijk belang.
De Commissie heropende reeds eerder de procedure inzake het uitvaardigen van een richtlijn over de veiligheid van vliegtuigen uit derde landen. Eigenlijk is het dramatisch dat de procedure rond deze richtlijn werd gestopt, want al in 1997 was men zo goed als klaar, maar door een dispuut over Gibraltar tussen Spanje en Groot-Brittannië werd het toen naar de ijskast verwezen. Gelukkig kunnen we nu op grote eensgezindheid rekenen, hoewel ik betreur dat de zaak toch nog altijd per lidstaat wordt aangepakt en dat de lidstaten met betrekking tot de procedures nog altijd zodanig meester zijn van de zaak dat de greep op de manier waarop de controles verlopen nog niet optimaal is. De noodzaak van een communautair veiligheidsbeleid staat voor mij echter buiten kijf.
Wij moeten vaststellen dat het ongevallenrisico in de wereld immers sterk varieert in de verschillende regio's en continenten. Luchtvaartmaatschappijen in Afrika, Azië, Zuid- en Midden-Amerika hebben een ongevallenrisico van minstens tweemaal het wereldgemiddelde. Wij in West-Europa en Australië mogen ons gelukkig prijzen dat ons risico het laagste is. Oost-Europese landen hebben echter het hoogste ongevallenrisico, namelijk ongeveer vijftig maal hoger dan in West-Europa. En dan te bedenken dat wij voor deze massale uitbreiding van de Europese Unie staan en dat bijgevolg de kans op een toename van de onveiligheid ook voor ons groeit.
Veiligheid mag trouwens geen grenzen kennen zoals ook luchtvaartgebruikers grenzen overschrijden. Veel voorkomende problemen zijn te situeren in een ontoereikende primaire luchtvaartregelgeving, in het ontbreken van institutionele structuren, van gekwalificeerd personeel en van financiële middelen. Recente ongevallen tonen aan dat onvoldoende kennis van de voertaal in de luchtvaart, het Engels, dramatische gevolgen kan hebben. Ik hoef u niet eraan te herinneren dat een paar belangrijke ongevallen, één in Frankrijk, één in Italië, beide rechtstreeks het gevolg waren van het feit dat het luchtvaartpersoneel te weinig kennis had van de voertaal, het Engels.
Ook andere tekortkomingen kunnen zware consequenties hebben. In 25% van de gevallen met betrekking tot vliegtuigen uit derde landen ontbreken het vluchthandboek of de navigatiekaart of worden de GPS-systemen onvoldoende bijgewerkt. Een gecoördineerd optreden met uitwisseling van informatie maakt een vroege identificatie van mogelijke gebreken aan luchtvaartuigen beter mogelijk dan het werken met nationale maatregelen. Zo kunnen lidstaten terugvallen op het gemeenschappelijk standpunt van de EU ten aanzien van derde landen om te vermijden dat onveilige vliegtuigen worden omgeleid naar luchthavens in naburige lidstaten waar zulke controles niet worden uitgevoerd.
Specifieke elementen in ons verslag betreffen het feit dat omwonenden van luchthavens klachten over veiligheid van vliegtuigen kunnen indienen en dat ze ook informatie kunnen verkrijgen over de onveiligheid van sommige toestellen die hun luchthavens aanvliegen. De inwoners van Oostende zullen met veel plezier horen als dit onderdeel wordt goedgekeurd. De Europese Commissie is op dit punt nochtans terughoudend.
Ik leg er de nadruk op dat er geen sprake mag zijn van discriminatie. Vliegtuigen uit de EU moeten even streng gecontroleerd worden als vliegtuigen uit derde landen. Sinds de gebeurtenissen van 11 september moeten we beter rekening houden met de veiligheid van de omwonenden van luchthavens en aanvliegroutes. Bovendien, en dit is mijn laatste woord, moeten we voorkomen dat privatiseringen in de luchtvaartsector en meer bepaald privatiseringen van de veiligheid, deze veiligheid zelf ondergraven want dan wordt er wellicht weer bezuinigd. Ik hoop dat het besparen op de veiligheid, zoals bleek in Überlingen, geen fatale gevolgen zal hebben.
Ripoll y Martínez de Bedoya (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de vice-voorzitter, waarde collega's, bij de aanvang van deze nieuwe parlementaire periode worden wij meteen geconfronteerd met een thema dat tijdens de huidige zittingsperiode bijzonder in de kijker staat.
U herinnert zich wellicht dat wij de vice-voorzitter aan het einde van de vorige vergaderperiode van harte hebben gefeliciteerd met haar inspanningen op het gebied van zowel het spoorwegvervoer als de Erika-pakketten inzake veiligheid op zee.
Vandaag worden wij bij de aanvang van deze nieuwe periode opnieuw met een reeks brandende kwesties geconfronteerd: totstandbrenging van één luchtruim; harmonisatie van de technische regelgeving; verbetering van de veiligheid; optimalisering van de luchtruimcapaciteit. Dit alles met inachtneming van de nationale belangen. Bovendien is het de bedoeling om enerzijds de betrokkenheid van de militaire autoriteiten en de harmonisatie van hun activiteiten te waarborgen en anderzijds tegemoet te komen aan de wensen van de Europese burgers, die aandringen op meer vliegcapaciteit en meer veiligheid.
Wij zijn van oordeel dat harmonisatie die veiligheid in de hand kan werken. Wij zijn van oordeel dat de totstandbrenging van een gemeenschappelijk Europees luchtruim een afdoend antwoord biedt op de toenemende vraag naar veiligheid in het luchtverkeer. Na aanneming van de hier besproken verslagen staat de vice-voorzitter een moeilijke taak te wachten. Ik verzoek haar dan ook alles in het werk te stellen om de Raad te overtuigen van de noodzaak om zo spoedig mogelijk tot een akkoord te komen. Daarvoor kan zij, zoals zij weet, op de steun van dit Parlement rekenen. De Europese burgers verlangen immers dat alle voorstellen en maatregelen die wij hier vandaag bespreken worden goedgekeurd teneinde de technische veiligheid te verhogen.
Ik herinner u eraan dat de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme en de Commissie juridische zaken en interne markt, die ik hier vertegenwoordig, de Europese Commissie hebben aangemoedigd en ertoe hebben aangezet om dergelijke maatregelen aan te nemen. Net zoals met het Erika-pakket het geval was, vindt dit debat helaas plaats op een moment dat wij een dramatische gebeurtenis uit de wereldgeschiedenis én de geschiedenis van de luchtvaart herdenken.
Wij moeten de militaire belangen behartigen door de coördinatie en de samenwerking tussen de civiele en de militaire autoriteiten aan te scherpen, wij moeten de veiligheid in de luchtvaart verbeteren, de technische regelgeving harmoniseren, een comité voor het gemeenschappelijk luchtruim instellen en de rol van Eurocontrol versterken door de samenwerking tussen de Europese Commissie en deze organisatie te stimuleren volgens de lijn die de vice-voorzitter hier heeft uitgezet en aangegeven. Dat zijn de uitdagingen die ons te wachten staan en de formules die wij moeten toepassen. Kortom, dat is de koers die wij moeten varen.
Ik feliciteer de rapporteurs en de overige afgevaardigden met de inspanningen die zij in het kader van dit belangrijke debat hebben geleverd. Mijn felicitaties ook aan de vice-voorzitter van de Commissie. Ik verzoek haar nogmaals kosten noch moeite te sparen om zo spoedig mogelijk een akkoord te bereiken.

Schmitt (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, om te beginnen wil ik de beide rapporteurs, de heer Fava en mevrouw Sanders-ten Holte, eveneens hartelijk danken. Mijns inziens zijn de beide verslagen zeer zorgvuldig uitgewerkt, en daaruit blijkt duidelijk dat dit onderwerp zeer verantwoord is behandeld. Ik wil hen eveneens danken voor hun bereidheid voor de stemming in de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme samen oplossingen en compromissen te zoeken. Dat is in grote mate gelukt.
Ik wil ook de commissaris danken, omdat zij zich vol overgave heeft ingezet voor dit project. Zonder haar onvermoeibare inzet zouden wij vandaag misschien pas de eerste lezing van dit project afsluiten.
Hieraan wil ik evenwel nog iets toevoegen. Mevrouw de commissaris, ik was een beetje verbaasd over het feit dat u een groot aantal amendementen die het Parlement heeft aangenomen - ik heb er nog even snel naar gekeken - zo kritisch bekijkt en heeft aangekondigd deze niet te kunnen accepteren. Ik denk dat u er nog eens goed naar moet kijken en dat u tot het inzicht moet komen dat u het Parlement nodig heeft om dit gemeenschappelijke project voor de Raad door te kunnen zetten.
Wij discussiëren vandaag over een situatie die op de grond reeds lang realiteit is. Het is inmiddels normaal dat mensen en goederen op welke manier dan ook en op welk tijdstip dan ook de grenzen kunnen passeren. Het zou logischer zijn geweest als deze vrijheid die wij nu op de grond hebben eerst in de lucht verwezenlijkt zou zijn. Het zou in feite makkelijker moeten zijn de grenzen in de lucht op te heffen dan op de grond. Het is nu echter allemaal anders gelopen en de bevolking, de mensen die geregeld vliegen verwachten nu van ons dat wij eindelijk tot handelen overgaan en deze kwestie oplossen!
De huidige situatie is gewoon onbevredigend - daarom dringen we nu zo sterk aan op een gemeenschappelijk luchtruim. Ik zal dat verduidelijken aan de hand van enkele voorbeelden. In Europa heeft één op de vier vluchten vertraging. Dat ligt deels aan het feit dat het luchtruim verstopt is, en het is verstopt omdat het zo versnipperd is. Dat is catastrofaal. Er worden meer dan 350.000 overbodige vlieguren per jaar gemaakt als gevolg van het feit dat er via omwegen gevlogen moet worden omdat de rechtstreekse vliegroute door het verboden luchtruim boven militaire gebieden voert. Daar komt nog eens bij dat er in de vijftien EU-lidstaten 41 luchtruimblokken aanwezig zijn. Dat maak ik altijd met een bepaald voorbeeld duidelijk. Tijdens een vlucht van Rome naar Brussel moet de gezagvoerder door negen verschillende luchtruimblokken vliegen. Dat betekent dat hij zich negen keer moet aanmelden en ook weer negen keer moet afmelden. Dan kun je uiteraard niet meer beweren dat hierin geen extra gevaren schuilen, want de kans bestaat dat er vanwege spraakproblemen misverstanden ontstaan. Hieruit blijkt eens te meer dat er eindelijk veranderingen doorgevoerd moeten worden.
Mijns inziens kunnen wij het luchtruim met deze voorstellen opnieuw inrichten en functionele luchtruimblokken creëren. Daarmee kunnen wij de capaciteit verhogen, wat dringend noodzakelijk is vanwege het toenemende luchtverkeer, en kunnen wij de veiligheid vergroten. Potentiële gevaren worden immers van meet af aan geminimaliseerd. Bovendien worden de kosten gedrukt waardoor vliegen goedkoper wordt, en sparen wij het milieu doordat de reeds genoemde 350.000 overbodige vlieguren niet meer gemaakt hoeven te worden.
Wij streven dus het juiste doel na. Er zijn evenwel enkele punten die wij kritisch moeten bekijken. Ik weet ook dat verschillende afgevaardigden zo hun twijfels hebben en zich afvragen of deze of gene oplossing wel de juiste weg is. Onze commissie heeft een aantal aanvullingen voorgesteld. Daartoe behoort onder andere de oprichting van een Industry Consultation Body. Wij vinden het namelijk belangrijk dat zowel de consument als de producent meer bij het project wordt betrokken. Zo wordt voorkomen dat er producten worden vervaardigd die uiteindelijk niet worden gebruikt of dat de vraag naar producten niet in overeenstemming is met het aanbod. Niet alleen het luchtruim is immers door de 41 luchtruimblokkeringen versnipperd. Ook wat betreft de techniek bestaan er binnen Europa aanzienlijke verschillen. Ook op dat gebied moet er derhalve gewerkt worden aan modernisering en harmonisatie.
Eigenlijk had ik nog een stap verder willen gaan - net als de heer Stockmann, die hiertoe een amendement heeft ingediend - en een Europese toezichthoudende instantie willen oprichten om de invloed van de lidstaten op dit gebied nog meer in te perken. Ik weet wel dat dat op dit moment nog een illusie is, maar ik ben nog tamelijk jong en ik vertrouw erop dat wij hiermee vandaag een begin maken en een belangrijke tussenfase inleiden. Ik hoop dat wij voor een gemeenschappelijk luchtruim kiezen, daarvan een politieke doelstelling maken en vervolgens de weg gaan die de Commissie voorstelt. Hopelijk hebben wij dan over tien of twintig jaar een gemeenschappelijk Europees luchtruim tot stand gebracht met een Europese toezichthoudende instantie waarin uiteraard rekening wordt gehouden met de nationale belangen. Derhalve verzoek ik u deze projecten met een brede meerderheid goed te keuren.

Stockmann (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte afgevaardigden, 'en toch zit er beweging in!' - in het Europees luchtvaartbeleid bedoel ik. Blijkbaar is de druk zo groot geworden dat Spanje en Groot-Brittannië hun verzet in de Raad na tientallen jaren hebben gestaakt. Dat is een belangrijke stap voorwaarts voor Europa.
De uitvoering van het single European sky-project is voor het Europese luchtruim net zo belangrijk als de invoering van de euro voor de Europese economische en monetaire ruimte. Ik hoop alleen dat wij ons nu ook bewust zijn van de problemen en dat wij bereid zijn oplossingen te vinden. Zoals bekend zit het venijn immers in de details. Van steeds meer kanten gaan inmiddels door nationale belangen gedreven stemmen op om ons ambitieuze plan - verwezenlijking van dit project in 2004 - te torpederen. Uit de verslagen van de heer Fava en mevrouw Sanders-ten Holte blijkt duidelijk dat zij de wil hebben de problemen op te lossen. Ik hoop dat het Parlement dezelfde wil toont.
Ik wil nog een aantal centrale kwesties bespreken die tijdens deze discussie een rol hebben gespeeld en die ook van belang waren. Ten eerste kan ik nog steeds niet goed begrijpen waarom de kwestie inzake taakverdeling tussen de Gemeenschap en Eurocontrol niet daadwerkelijk definitief is opgehelderd. Daar moet dus nog steeds iets aan gedaan worden.
Ten tweede zit de Commissie op de goede weg met haar voorstel wat betreft de civiel-militaire samenwerking. Mijns inziens gaat deze samenwerking echter nog niet ver genoeg, omdat de luchtvaartnavigatiediensten uiteindelijk volledig geïntegreerd moeten worden. En daarvoor is meer nodig dan de Commissie heeft voorgesteld. Ik ben mij ervan bewust dat daarvoor een uitgebreidere discussie nodig is waarbij ook het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid betrokken dient te worden en die dus niet alleen op het vervoersbeleid is gericht.
Ten derde vereist de verrichting van luchtvaartnavigatiediensten onafhankelijke toezichthoudende instanties die uiteindelijk ook op institutioneel niveau onafhankelijk moeten zijn van de dienstverleners. Wij zouden liever zien dat er reeds een Europese toezichthoudende instantie zou zijn - zoals ook mijn collega heeft aangegeven - maar daarvoor lijkt de tijd nog niet rijp te zijn.
Ten vierde hebben wij een duidelijke vergunningen- en aanwijzingsprocedure nodig, evenals transparante heffingenstelsels. Ik wil de afgevaardigden verzoeken zich nu nog niet in een discussie te verliezen over de vraag of er openbare of particuliere dienstverleners van luchtvaartnavigatiediensten nodig zijn. Dan zou het hele project immers op de helling komen te staan, zoals we dat ook bij het openbaar korteafstandsvervoer van personen hebben gezien. Dat zou niet goed zijn. Veiligheid komt op de eerste plaats, samen met de verwezenlijking van geïntegreerde luchtvaartnavigatiediensten die geschikt zijn voor de functionele luchtruimblokken.
En daarmee kom ik op mijn vijfde opmerking, het punt waar de hele constructie om draait: die functionele luchtruimblokken moeten inderdaad worden gecreëerd. De Commissie heeft echter niet goed en niet afdoende aangegeven hoe de weg naar realisering van dat doel eruit zal zien. Daarin moet nog verbetering worden aangebracht, want het moet nu maar eens afgelopen zijn met die versnippering in het luchtruim. We hebben 26 subsystemen, 58 controlesystemen en verschillende uitrustingen. Dat is allemaal niet nodig en het verhoogt bovendien de kans op fouten - zoals reeds eerder is opgemerkt. Veiligheid moet de allereerste prioriteit hebben.
Mevrouw Maes, uw verslag kan ik alleen maar volledig onderschrijven. Mijn fractie heeft daar nauwelijks nog iets aan toe te voegen.
Caveri (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de vice-voorzitter van de Commissie, ik wil allereerst duidelijk maken dat er een lange en diepgaande discussie heeft plaatsgevonden in de commissie. De amendementen die daar zijn goedgekeurd zijn dus niet de vrucht van toevallige omstandigheden maar van rijp beraad. Ook ik wil de drie rapporteurs bedanken, die uitstekend werk hebben verricht. Ik meen wel te mogen zeggen dat in de discussie in de commissie en ook het in debat van vandaag zonder meer duidelijk is geworden dat het Parlement steun geeft aan deze zaak en met belangrijke ideeën komt. Als wij evenwel de datum van 2004 voor de verwezenlijking van dit nieuw luchtruimmodel willen halen, moet de Raad de besprekingen voortzetten met niet alleen de landen die sceptisch en in bepaalde gevallen zelfs vierkant tegen zijn, maar ook met de landen waar de interne systemen aan modernisering toe zijn. Ik denk daarbij met name aan de problemen die zullen voortvloeien uit de op til zijnde uitbreiding.
Ik heb vastgesteld dat in de loop van het debat een politiek vraagstuk is komen bovendrijven. Steeds weer horen wij dat het gemeenschappelijk luchtruim de soevereiniteit van de verschillende landen zal aantasten. Deze bewering raakt echter kant noch wal. Iemand sprak in de commissie zelfs over een fysieke aantasting van de soevereiniteit van de lidstaten op hun eigen grondgebied. Mijns inziens moeten wij nog eens heel duidelijk maken dat deze opvatting volledig uit de lucht gegrepen is en tegen de logica van de Verdragen indruist, alhoewel ik vrees dat deze mythe nu ook bij de onderhandelingen op hoog niveau terrein aan het winnen is.
Een ander noodzakelijke dialoog is, zoals bepaalde collega's al zeiden, die met de vakbonden. De vakbonden zijn de spreekbuis voor de legitieme zorgen die bestaan, met name ten aanzien van de meest delicate aspecten van het vraagstuk, zoals het begrip overheidsdienst of dienst van algemeen belang, vooral waar het om controle gaat. Iedereen weet namelijk hoe delicaat het controlevraagstuk is.
Verder wil ik evenals andere collega's nog eens wijzen op het feit dat liberalisering in deze sector weliswaar noodzakelijk is maar geen privatisering betekent, en dat zelfs in de meest op de spits gedreven mededinging rekening moet worden gehouden met de onontbeerlijke veiligheidsvereisten. Daarom is capaciteitsverhoging noodzakelijk. Daarbij moet natuurlijk rekening worden gehouden met de enorme omvang van het verkeer, maar tegelijkertijd moet de veiligheid worden vergroot. Daarvoor is het noodzakelijk de versplintering van de luchtverkeerscontrole tegen te gaan en nieuwe technologieën toe te passen. Ook moet men het nog hangende probleem van de integratie met de militaire systemen oplossen. Dit is een onontkoombaar politiek vraagstuk. De instelling van nieuwe luchtcorridors om opstoppingen in bepaalde delen van het luchtruim te voorkomen moet een van de belangrijke doelstellingen zijn. Bepaalde routes zijn namelijk al volledig verzadigd. Bovendien lopen de kosten door de vertragingen en het enorme brandstofgebruik enorm op. Ik geloof dat met het gemeenschappelijk luchtruim een efficiënt systeem verwezenlijkt wordt dat de Europese burgers ten goede komt.

Ainardi (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte collega's, dit voorstel voor de totstandbrenging van een gemeenschappelijk Europees luchtruim betreft een ingewikkeld dossier en het laat in mijn ogen nog steeds een aantal vragen onbeantwoord. Overigens vind ik wel dat de rapporteurs Fava en Sanders-ten Holte zeer belangrijk werk verricht hebben, gezien de omvang van het dossier.
Om inzicht te verkrijgen in de kernvragen van dit dossier heb ik van meet af aan contact gezocht met de betrokken sociale actoren. Afgelopen donderdag nog heb ik 's ochtends een bezoek gebracht aan het controlecentrum van Roissey en 's middags aan het centrum van Athis-Mons, het derde Europese luchtverkeersleidingcentrum na Maastricht en Londen. De rapporteurs en de Commissie hebben een aantal punten in aanmerking genomen, maar mijn persoonlijke contacten hebben me tot het inzicht gebracht dat het voorstel zoals het vandaag voorligt nog grote gevaren inhoudt.
Ik zou de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme willen bedanken voor het feit dat ze een reeks door mij voorgestelde amendementen heeft overgenomen die gericht waren op vergroting van de veiligheid. Ook vind ik het een zeer goede zaak dat een amendement is opgenomen waarin staat dat ieder land vrij is in de keuze voor een publieke of private vorm van dienstverlening, al ben ik van mening dat de controle op het luchtruim een dienst van algemeen belang vormt die niet onder de mededingingsregels dient te vallen. Dat is overigens ook bevestigd door het Europese Hof van Justitie.
Helaas brengen de amendementen die zijn overgenomen in mijn ogen weinig verandering in de liberale ondertoon van het voorstel. Ik zal proberen uit te leggen wat ik bedoel. Alle door mijn fractie ingediende amendementen die tot doel hadden concurrentie tussen de luchtvaartnavigatiediensten nadrukkelijk uit te sluiten zijn door de commissie verworpen. Onze Vergadering moet zich daardoor echter niet van de wijs laten brengen en zich realiseren dat alle vakbonden in het luchtverkeersbeheer het op dit punt met elkaar eens zijn. Deze actoren leggen natuurlijk ieder hun eigen accenten, maar ze komen allemaal tot dezelfde conclusies met betrekking tot de gevaren die het huidige voorstel inhoudt. Geen van de betrokken werknemersgroepen kan onwil verweten worden om zogeheten privileges op te geven of veranderingen te accepteren: bij het beroep van luchtverkeersleider zijn veranderingen en aanpassingen aan de orde van de dag.
Het huidige systeem is verre van perfect. Het is overigens al grensoverschrijdend, maar de knelpunten ontstaan over het algemeen niet aan de grenzen, zoals iedereen weet. Het luchtverkeersbeheer heeft daar niet veel mee te maken. Natuurlijk moet het systeem verbeterd worden, maar ik maak me meer zorgen over andere zaken, met name de uiteindelijke doelstelling. Die moet echt prioriteit nummer één zijn. En dan is er nog het probleem van de methode. Iedere poging het luchtverkeersbeheernetwerk te hervormen is tot mislukken gedoemd als de verkeersleiders die verantwoordelijk zijn voor de handhaving van een hoog veiligheidsniveau in Europa niet bereid zijn mee te werken. Ik zou erop willen wijzen dat de verbetering van de doorstroming in het luchtruim, die nodig was om de uitzonderlijke groei van het luchtverkeer van de laatste jaren op te vangen, mogelijk is gemaakt door de productiviteit van de verkeersleiders te verhogen, en natuurlijk ook door fors te investeren in de verbetering van het materiaal.
De Unie moet absoluut zien te komen tot normen die overal in Europa toepasbaar zijn, en wat dat betreft kan de Europese Commissie inderdaad een zeer belangrijke rol spelen, door een harmonieus en doeltreffend stelsel voor het luchtverkeersbeheer uit te werken. Het probleem is echter dit: de veiligheid wordt in het verordeningsvoorstel wel als prioriteit aangemerkt, maar er zijn tal van voorstellen waarmee de verordening in de eerste plaats een economische grondslag krijgt, en mijns inziens gaan die twee zaken niet samen. Welke vorm van concurrentie de lidstaten ook kiezen - en er zijn inderdaad mogelijkheden te over -, het voorstel om de luchtvaartnavigatiediensten met elkaar te laten concurreren door af te zien van een geïntegreerd systeem waarin alle technische diensten ondergebracht zijn zal nadelige gevolgen hebben voor het luchtverkeersbeheer en een reële bedreiging vormen voor de veiligheid.
Er bestaat zeker een verband tussen de veiligheid, de capaciteit en de kosten. Maar als gepretendeerd wordt een hoog veiligheidsniveau te garanderen terwijl prioriteit nummer één is het in de hand houden van de kosten, waarnaar dan ook alle aandacht uitgaat, dan kunnen we in het beste geval spreken van een illusie, en in het slechtste geval van valse schijn ten aanzien van het veiligheidsniveau. De doorstroming en veiligheid van het luchtverkeer zijn uiteraard afhankelijk van een hele keten van factoren, en in die keten mag geen enkele schakel ontbreken. Wordt die keten doorbroken, dan komt de veiligheid ernstig in gevaar. Ik zeg daarom heel eerlijk dat ik de voorstellen niet zal steunen als op deze wezenlijke punten geen wijzigingen worden aangebracht.

Collins (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, ik ben erg blij met de voorstellen die vandaag op tafel liggen, want die zijn duidelijk bedoeld om een oplossing te bieden voor de vertragingen die worden veroorzaakt door problemen met de verkeersleiding in Europa. Die vertragingen doen zich bij veel vluchten voor als gevolg van de problemen met luchtverkeerssystemen in Europa. Die systemen moeten worden gemoderniseerd en gecentraliseerd om er zeker van te kunnen zijn dat er geen vertraging ontstaat door een gebrekkige luchtverkeersleiding.
Wij zijn allemaal bekend met onderzoeken waaruit blijkt dat het luchtverkeer de komende jaren toeneemt. Met het voorgestelde gemeenschappelijk Europees luchtruim worden harmonisatie binnen de Unie en maximale veiligheid van het ontwerp, het beheer en de regulering van luchtverkeersbeheersystemen beoogd.
Door de geografische isolatie van mijn land is het sterk aangewezen op luchtvervoer. Het is voor de toekomstige economische ontwikkeling van mijn land dan ook van buitengewoon belang dat de efficiëntie van deze vorm van transport wordt verbeterd.
Het pan-Europese luchtruim telt momenteel 73 luchtverkeersleidingscentra, elk met zijn eigen classificatiecode. Het beheer van het luchtverkeer in Europa is gefragmenteerd en het huidige systeem kan de vraag niet bijhouden, met als gevolg dat menige vlucht vertraging oploopt. Wat de Europese Unie nodig heeft zijn doelmatige, bindende regelingen om dit probleem op te lossen, waarbij snelle actie is geboden.
Iets anders maar wel iets wat hiermee verband houdt, is dat binnenkort de bemiddeling begint over de kwestie van de nieuwe verordening van het Europees Parlement en de Raad tot instelling van gemeenschappelijke regels op het gebied van de veiligheid in de burgerluchtvaart. Die bemiddeling moet leiden tot een doelmatige overeenstemming. Wij dienen ervoor te zorgen dat alle Europese luchthavens overgaan tot invoering van een volledige controle van alle bagage. Willen die veranderingen effect sorteren, dan zullen wij er tevens voor moeten zorgen dat er cursussen voor het personeel komen.
Een hogere veiligheid heeft zijn prijs en één van de kwesties die in de bemiddelingsfase aan de orde moet komen, is het zoeken van overeenstemming over wie er nu opdraait voor de kosten van invoering van de nieuwe veiligheidsmaatregelen tegen terrorisme. De financiering van dergelijke veiligheidsmaatregelen voor het luchtvervoer verschilt nu nog per land en per vorm van vervoer. Die situatie kunnen wij niet langer dulden.

van Dam (EDD).
Voorzitter, luchtvaartmaatschappijen en passagiers kampen met een aantal ernstige problemen. De samensmelting van het beheer van het luchtruim boven Europa moet daarop een antwoord bieden. Verhoogde efficiëntie en afhandelingssnelheid moeten vertragingen, milieuverontreiniging en vermijdbare kosten tot een minimum reduceren. We stuiten daarbij op een aantal complicaties, waarvan de scheiding tussen militair luchtruim en civiele corridors mijns inziens de belangrijkste is. Aan de nationale en militaire autoriteiten stelt zich de uitdaging deze scheiding daadwerkelijk op te heffen.
Bij de liberalisering van de navigatiediensten moeten we de veiligheid als prioriteit in het oog houden. Niemand heeft er baat bij dat lagere kosten resulteren in een hoger risico voor reizigers en personeel. Daarom ondersteunen wij de nadruk die collega Sanders op dit aspect legt. De normen voor de diverse diensten dienen zo eenvormig mogelijk te zijn, bij voorkeur mondiaal en op zijn minst Europees waarbij gebruik moet worden gemaakt van de kennis en ervaring van organisaties als ICAO, Eurocontrol en straks ook EASA. Ik vraag bijzondere aandacht voor de handhaving van deze normen. Op velerlei terreinen gaat op zich goede wetgeving ten onder ten gevolge van een ontoereikende controle en handhaving. Een adequaat ontwerp en uitvoering van deze controle en handhaving maken het aanbieden van navigatiediensten ook door andere dan strikt publieke ondernemingen mogelijk.
Tot slot, Voorzitter, de tijd, capaciteit en veiligheid dringen om de huidige situatie met spoed te verbeteren. Ik hoop dat de Commissie aan haar ambitieuze tijdsplanning kan vasthouden hetgeen echter nooit ten koste mag gaan van de kwaliteit en veiligheid van ontwerpen. Naar onze mening zijn daarvoor in de verslagen van de rapporteurs voldoende aandachtspunten opgenomen. Wij kunnen er dan ook onze instemming aan geven.

Berthu (NI).
Mijnheer de Voorzitter, de sterke groei van het luchtverkeer in de afgelopen jaren en de verzadiging van het Europese luchtruim vragen om een aantal ontlastende maatregelen, waaronder maatregelen om de voorschriften in de verschillende Europese landen beter op elkaar af te stemmen.
In dat licht lijkt het initiatief van de Commissie voor één Europees luchtruim, dat is gericht op de totstandkoming van een veiliger en beter beheersbaar luchtruim, een logische stap. Die stap is echter heel wat minder logisch als gekeken wordt naar de praktische details van de gehele operatie. Immers, er bestaat al een regulerende instantie voor het luchtverkeer, Eurocontrol, en die beschikt over ruime technische expertise en bestrijkt een gebied dat groter is dan het grondgebied van de Unie, daar er 31 Europese landen bij zijn aangesloten.
Het is al met al een uiterst verwarrende situatie, en we moeten vaststellen dat daarin door de teksten van de Commissie geen verandering wordt gebracht. Meteen al in artikel 1 van de ontwerpverordening, waarin het algemene kader vastgesteld wordt, komt dit hinken op twee gedachten overduidelijk naar voren: er wordt namelijk tegelijkertijd gezegd dat de verordening tot doel heeft de Gemeenschap in staat te stellen het gemeenschappelijk luchtruim tot stand te brengen én dat rekening gehouden wordt met de taken van Eurocontrol inzake de oprichting van een pan-Europees luchtruim. Verderop in de tekst wordt echter niet duidelijk hoe de taken verdeeld worden tussen de Commissie, die de Gemeenschap vertegenwoordigt, en Eurocontrol. De vraag luidt kort gezegd: wie is bevoegd? Wie heeft de eindverantwoordelijkheid waar het gaat om de opstelling van de regelgeving? Het antwoord op die vraag is precies het tegenovergestelde van wat in de tekst gesuggereerd wordt: Eurocontrol beslist, en de Gemeenschap dient zich bij deze instantie aan te sluiten als een gewoon lid, naast de lidstaten, met dit verschil dat de lidstaten de belangrijkste stem blijven houden.
Wij hebben het idee dat de meeste lidstaten deze opvatting delen. Er mag niet worden getornd aan de prerogatieven van Eurocontrol, en daarom moet eerst duidelijkheid verschaft worden over de verdeling van regelgevende bevoegdheden tussen de Commissie en Eurocontrol. Gebeurt dat niet, dan wordt de situatie er alleen maar ingewikkelder op.

Deva (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik mevrouw Maes feliciteren met haar uitstekende verslag, dat van grote bekwaamheid getuigt. Dit onderwerp had al in een veel eerder stadium belicht moeten worden en ik ben er de Commissie dankbaar voor dat zij het nu aan de orde heeft gesteld. De kwestie van de veiligheid van luchtvaartuigen van derdewereldlanden en de daarvoor geldende veiligheidsnormen baart menigeen al geruime tijd grote zorgen. Dat geldt met name voor luchtvaartmaatschappijen in Oost-Europa en wellicht zelfs nog verder naar het oosten.
Met de richtlijn van de Commissie is een oplossing voor dit probleem gezocht door het invoeren van een groot aantal platforminspecties en inspecteurs die steekproefsgewijze inspecties van die luchtvaartuigen uitvoeren als zij de Europese Unie aandoen. Dat is één mogelijkheid. Een andere benadering was ook mogelijk geweest, maar ik zal niet klagen. Ik zou alleen willen opmerken dat de door de Commissie voorgestelde benadering een omvangrijk werkgelegenheidsprogramma voor luchtvaartingenieurs en -technici inhoudt. Ik ben zelf luchtvaartingenieur, dus ik zou niet mogen klagen. Het gevolg van deze aanpak is wel dat er op de luchthavens van de Gemeenschap een groot aantal arbeidsplaatsen bijkomt, namelijk van het personeel dat de steekproefsgewijze inspecties en de platforminspecties moet gaan uitvoeren.
Als alternatief voor toekomstige overweging dacht ik aan de mogelijkheid de technische en onderhoudsvoorzieningen in derde landen te moderniseren en deze landen de steun en hulp te verlenen waarmee zij in staat zullen zijn hun eigen technische specificaties en onderhoudsvoorzieningen op een internationaal aanvaardbaar niveau te brengen. Voor die benadering is gekozen door de Verenigde Staten, met name voor landen in Afrika. Die aanpak is goed voor de export en goed voor de Amerikaanse luchtvaartsector, omdat op deze manier de deur wordt opengezet voor de verkoop van goederen en diensten over langere tijd. De Verenigde Staten bereiken zo tevens dat hun apparatuur overal ter wereld wordt gebruikt - de overeenkomst tussen Boeing en Airbus, neem ik aan.
Er zijn natuurlijk wel enkele kwesties inzake het communautaire luchtvervoer die onze aandacht vergen. Staat u mij toe een kwestie aan te snijden die zeer relevant is voor de Britse leden van het Europees Parlement die naar Straatsburg gaan. Wij krijgen te horen dat er geen plaats is, zelfs als onze reservering volledig is bevestigd. Air France heeft zich daar bij herhaling schuldig aan gemaakt. Gisteren nog werden twee van mijn collega's wegens overboeking van de lijst gehaald, terwijl hun reservering was bevestigd. Dat is tegen de internationale regels. Het is ook - en dat is iets waarover de commissaris de president-directeur van Air France wellicht schriftelijk wil benaderen - een misdrijf een lid van het Parlement in het Verenigd Koninkrijk te beletten naar het Parlement te gaan. Er bestaat zoiets als een Europees arrestatiebevel, dat naar we hebben begrepen nu wordt ingevoerd. Ik stel deze kwesties aan de orde opdat we maatregelen treffen voor het te laat is.

Mastorakis (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, natuurlijk ga ik akkoord met de instelling van een gemeenschappelijk Europees luchtruim, maar ik ben wel van mening dat bij dit bijzonder ingewikkelde vraagstuk serieus rekening dient te worden gehouden met de lokale bijzonderheden. Ook vind ik dat degenen die privatisering van het luchtverkeer en de luchtverkeerscontrole voorstaan, met overtuigende argumenten moeten komen. Verder moet er in samenwerking met de militaire sector voor worden gezorgd dat het luchtverkeer dusdanig plaatsvindt dat niet wordt getornd aan de autonome defensiebeslissingen van de militaire autoriteiten en dat het huidige niveau van het gemeenschappelijk buitenlands en defensiebeleid niet wordt overschreden.
Het lijdt geen twijfel dat ten aanzien van een aantal vraagstukken extra toelichtingen noodzakelijk zijn. Zo is er bijvoorbeeld het probleem van de nationale soevereiniteit. Elk land moet de planning van en de controle in het luchtruim overdragen aan een centrale instantie, hetgeen in veel landen constitutionele problemen kan opleveren. Dit vraagstuk moet dus nader worden onderzocht. Verder schijnt, in tegenstelling tot hetgeen in het aanvankelijke advies van de juridische diensten van de Raad stond, het luchtruim boven de internationale wateren niet onder deze regeling te vallen. Voor mijn land bijvoorbeeld, maar ook voor andere landen, is dit een heel ernstig vraagstuk. Er zouden namelijk gaten in het luchtruim ontstaan, hetgeen niet alleen technische maar ook institutionele problemen zou veroorzaken omdat in een bepaalde lidstaat dan verschillende systemen zouden worden toegepast, met alle problemen van dien voor de dagelijkse praktijk. De beoogde soepelheid zou dan ver te zoeken zijn.
Tevens is de deelneming van de militaire sector in geval van nationale veiligheidsproblemen, dat wil zeggen van problemen van de tweede pijler, nergens duidelijk vastgelegd. Een niet minder ernstig probleem is onzes inziens de rechtsgrondslag voor de voorgestelde verordeningen. De aard van deze verordeningen lijkt het gebruik van enkel en alleen artikel 80, lid 2 van het Verdrag niet te rechtvaardigen. Het gaat hier immers niet alleen om vervoer.
Tot slot ben ik van mening dat wij, willen wij bovengenoemde zorgen uit de wereld helpen, het recht op verdediging en veiligheid zoals dit in de nationale wetgevingen is vastgelegd duidelijk moeten formuleren in de wetgeving voor het gemeenschappelijk Europees luchtruim. Ik wil tot slot de commissaris van harte gelukwensen en al de collega's danken voor hun waardevolle en uitstekende werk.

Pohjamo (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, waarde collega's, ook ik wil allereerst de rapporteurs bedanken voor hun goede werk voor deze belangrijke verslagen. De rapporteurs hebben rekening gehouden met verschillende standpunten en een evenwichtig geheel tot stand gebracht.
De doelen van het onderhavige verordeningspakket ter verbetering van het functioneren van het luchtverkeer zijn zeer welkom. Hervormingen zijn nodig om de kosten van het luchtverkeer in de hand te houden, het aantal vertragingen te verminderen en de capaciteit te vergroten. Zoals hier al menigmaal is gezegd, is het van groot belang de veiligheid in het verkeer te vergroten. Over deze doelen bestaat grote overeenstemming.
De verordening heeft betrekking op verscheidene kwesties waarover in de verschillende lidstaten verschillend wordt gedacht. Deze zijn onder andere het in aanmerking nemen van de militaire dimensie, het aanbieden van diensten, functionele luchtruimblokken en de betrekkingen met Eurocontrol. Bij de besluitvorming moet rekening worden gehouden met de behoeften van de nationale luchtdefensie. Die kunnen bijvoorbeeld via een veiligheidsclausule worden gegarandeerd. Bovendien moeten lidstaten ook in de toekomst zelf kunnen besluiten bij welke aanbieder de luchtvaartnavigatiediensten worden betrokken. Wat het aanbod van luchtvaartnavigatiediensten betreft wordt in de verordening de mogelijkheid voorgesteld supranationale luchtruimblokken te creëren. Dat biedt de nationale autoriteiten keuzemogelijkheden bij het betrekken van diensten.
Het recente besluit van de Europese Unie om het lidmaatschap aan te vragen van Eurocontrol, de Europese Organisatie voor de veiligheid van de luchtvaartnavigatie, was noodzakelijk. Na toetreding kan de Europese Unie de beslissingsbevoegdheid van de lidstaten aanwenden bij zaken van deze organisatie die betrekking hebben op alle lidstaten. De belangrijkste doelstelling van Eurocontrol is nu juist het verbeteren van het verkeersbeheer en de veiligheid. Daaraan kunnen de harmonisatie van luchtvaartnavigatiesystemen en het beheer van luchtverkeersstromen een bijdrage leveren.
Het verbeteren van de luchtvaartveiligheid vereist ook maatregelen inzake de controle van luchtvaartuigen uit derde landen. Dat wordt behandeld in het verslag van mevrouw Maes en is een belangrijke zaak.
De verschillende standpunten die hier naar voren zijn gekomen kunnen langs de door de rapporteurs voorgestelde weg met elkaar in overeenstemming worden gebracht. Bij de behandeling van het wetgevingspakket moeten wij snel vooruitgang boeken, zodat het nog dit jaar kan worden aangenomen.

Markov (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, het staat buiten kijf dat het luchtruim boven de Europese Unie gemeenschappelijk moet worden beheerd om een veilig gebruik en meer kwaliteit, dat wil zeggen minder vertragingen, te garanderen.
Ik ben het eens met de aanpak van de rapporteur om vertegenwoordigers van consumentenbonden, de industrie, Eurocontrol en het leger te betrekken bij de discussie over de besluitvorming met betrekking tot de voorstellen over het gebruik van een gemeenschappelijk luchtruim. Alleen als wij zo te werk gaan en rekening houden met de ervaringen van de civiele en militaire exploitanten, de producenten, de dienstverleners in de luchtvaart en de consumenten, kunnen wij besluiten nemen waarin het vereiste niveau van veiligheid, de noodzaak van efficiëntie en de belangen van het personeel effectief op elkaar afgestemd zijn.
Ik heb evenwel mijn twijfels over de voorgestelde technische verwezenlijking. De scheiding tussen dienstverleners en regelgevers lijkt mij logisch. Ik ben er echter geen voorstander van het huidige geïntegreerde systeem van diensten voor de bewaking van het luchtruim eventueel af te schaffen door opdrachten apart uit te besteden aan onder anderen particuliere exploitanten. Dit kan er weliswaar toe leiden dat er meer concurrenten op de markt komen, maar mijns inziens wordt het doel, een grotere veiligheid, daarmee niet bereikt. Er zal eerder sprake zijn van het tegenovergestelde.
De nu bestaande geografische versnippering van de luchtvaartnavigatiediensten verdwijnt, maar daar komt een versnippering van economische aard voor in de plaats. De huidige problemen binnen het Europese luchtvervoer worden daarmee in geen enkel opzicht verminderd. Er komen juist problemen bij, zoals ook is gebleken bij de recente crash van twee vliegtuigen boven de Bodensee. Uit rentabiliteitsoverwegingen was het personeel ingekrompen, waardoor er slechts één luchtverkeersleider daadwerkelijk aan het werk was. Dat leidde ertoe dat een probleemloze en met name veilige operatie onmogelijk was.
Hier dringt zich onvermijdelijk de vraag op of de uiterst gevoelige veiligheidsoperaties in het luchtverkeersbeheer niet beter door een openbare instantie verricht kunnen worden waarin de afzonderlijke diensten in een gemeenschappelijk systeem zijn geïntegreerd dat voldoet aan de eisen inzake kwaliteit van het werk, professionele kwalificatie en materiële uitrusting. De invoering van grensoverschrijdende luchtruimblokken is weliswaar een stap in de richting van integratie van het Europese luchtruim die hard nodig is, maar kan alleen worden doorgevoerd met de instemming van alle betrokken lidstaten. In geval van twijfel of geschillen mag geen beslissing worden genomen zonder alle landen daarin te kennen.
In het huidige voorstel van de Commissie is grensoverschrijdende samenwerking tussen de bestaande regionale dienstverleners slechts in zeer beperkte mate vereist. Wij zijn evenwel van mening dat nauwe samenwerking tussen de huidige openbare luchtvaartnavigatiediensten van de lidstaten zeker denkbaar en realistisch is. In dit geval zouden twee landen een grensoverschrijdend luchtruimblok vormen. Het respecteren van de soevereiniteit van de lidstaten is een gecompliceerde kwestie, die ook naar voren komt in de gedachten en verslagen van de Commissie over de verbetering van de samenwerking bij het civiele en militaire gebruik van het luchtruim.
Hoe het militair gebruik van het luchtruim precies beperkt kan worden ten gunste van de civiele luchtvaart is uit die verslagen niet af te leiden. Een beter gebruik van het Europese luchtruim en een verbeterde veiligheid zijn met de bestaande regelingen nauwelijks te verwezenlijken. Het is evenwel positief dat de interoperabiliteit van het Europese netwerk voor luchtverkeersbeheer wordt uitgebreid, aangezien geïntegreerde netwerken uiteraard een verhoogde compatibiliteit mogelijk maken en ertoe bijdragen dat de aanschaf- en onderhoudskosten omlaag gaan.

Queiró (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, als leden van dit Parlement behoren wij tot de meest frequente gebruikers van het luchtvervoer en daarom moeten wij speciale aandacht besteden aan alle initiatieven die er toe dienen de organisatie, de stiptheid en de veiligheid van de navigatiediensten en de luchtverkeersleiding te verbeteren.
Wij hebben natuurlijk geen twijfels ten aanzien van het doel van het voorstel inzake een communautair orgaan voor de controle op het gemeenschappelijk Europees luchtruim, noch ten aanzien van het doel van de voorstellen inzake de daarmee verbonden verordeningen. Die voorstellen zijn erop gericht de efficiëntie en de veiligheid van deze vorm van vervoer te verhogen en een antwoord te geven op de uitdaging die de voorziene groei van het luchtvervoer in de toekomst zal vormen.
Op dit vlak zijn er echter vragen die een antwoord behoeven. Vanwege de geringe tijd die mij ter beschikking staat zal ik slechts de belangrijkste kwesties eruit lichten. Ten eerste, beseft het Parlement dat de rechtsgrond voor de vier verordeningen, artikel 80, lid 2 van het Verdrag, wel eens niet toereikend zou kunnen zijn voor de onderbouwing van de door de Commissie bepleite maatregelen? Die maatregelen hebben immers de communautarisering van het nationale luchtruim tot gevolg, waardoor de lidstaten zowel afzonderlijk als gezamenlijk hun soevereine rechten niet meer kunnen uitoefenen. Geven de afgevaardigden zich er aan de andere kant rekenschap van dat door de genoemde verordeningen het onderscheid tussen de civiele en de militaire gebruiker van het gemeenschappelijk luchtruim vervaagt? Is het ten derde niet zonneklaar dat voor het uitoefenen van deze nieuwe bevoegdheden door de Unie overeenkomstig de comitologieregels opneming van een expliciete bepaling in het Verdrag nodig is en zelfs de vaststelling van een gemeenschappelijk defensiebeleid, waarvan wij vooralsnog nog ver verwijderd zijn? Is het in het kader van het streven naar veilig luchtvervoer, dat wil zeggen het veilig vervoeren van personen en goederen en veiligheid voor de inwoners van steden en dorpen onder de vliegroutes, wel verstandig de luchtverkeersleiding onder de economische concurrentieregels te laten vallen, gezien de noodzaak het huidige hoge veiligheidsniveau te handhaven?
Tot slot, is er tijdens dit hele proces wel een onpartijdige en objectieve analyse gemaakt van de werkelijke oorzaken van de vertragingen op Europese vluchten? Zijn die oorzaken alleen toe te schrijven aan het disfunctioneren van de luchtverkeersleiding dat men nu beoogt te corrigeren? Is er bijvoorbeeld een behoorlijke inventarisatie gemaakt van de verantwoordelijkheid die de luchthavens of de luchtvaartmaatschappijen die weigeren hun vluchten te spreiden, dragen voor deze vertragingen, of van de oorzaken die verband houden met de weersgesteldheid? Wij kunnen in deze nieuwe verordeningen geen maatregelen ontwaren die erop gericht zijn de prestaties van de andere componenten van dit complexe systeem te verbeteren. Dergelijke maatregelen kunnen wij er niet in terugvinden en daarom blijven wij bezorgd.

Esclopé (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, als je de teksten van de Commissie leest lijkt het erop dat de luchtvaartnavigatiediensten onderworpen worden aan de mededingingsregels van de Gemeenschap, hetgeen zou betekenen dat ook voor deze specifieke categorie van openbare diensten aanbestedingen uitgeschreven zouden moeten worden. In zijn uitspraak van 19 januari 1994 heeft het Hof van Justitie echter bepaald: 'Het beheer van het luchtvaartverkeer is een taak van niet-economische aard van de publieke overheid, aangezien deze activiteit een dienst van algemeen belang vormt ter bescherming van zowel de luchtvaartpassagiers als de inwoners die te maken hebben met overvliegende luchtvaartuigen?. Dit betekent dat de diensten inzake beheer, informatie en waarschuwing in de luchtvaart functioneren als een soort bestuurspolitie, die per definitie behoort tot het publieke domein en die in geen enkel opzicht te vergelijken is met een commerciële dienst, ondanks het feit dat voor deze dienst bijdragen gevraagd worden. Dat de gebruikers voor deze dienst moeten betalen betekent nog niet dat het diensten zijn die vallen onder de mededingingsregels in het Verdrag.
Daarom dienen de lidstaten zelf te kunnen bepalen hoe ze deze diensten organiseren en uitvoeren, naargelang de aard en de omvang van de vervoersstromen die beheerd moeten worden en afhankelijk van de economische omstandigheden in ieder land afzonderlijk. Ook moet vastgelegd worden dat de diensten op het gebied van het luchtverkeersbeheer niet onderworpen zijn aan de mededingingsregels in het Verdrag en dat concurrentie op dit gebied niet toegestaan is. De belangenconflicten die zouden kunnen ontstaan door de invoering van concurrentie zouden grote gevolgen kunnen hebben voor de veiligheid van het luchtvervoer en, vooral, van het publiek. Een van de primaire taken van de overheid is het waarborgen van de veiligheid van de bevolking en het grondgebied. We hebben het hier dus over een exclusieve bevoegdheid van de nationale overheden, al moet de regelgeving inzake Eurocontrol natuurlijk wel beter geharmoniseerd worden.

Foster (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil beginnen met een woord van dank aan onze rapporteurs, de heer Fava en mevrouw Sanders-ten Holte, en ook aan de schaduwrapporteur, de heer Schmitt, voor al de tijd en energie die zij hebben gestoken in dit zeer complexe, gedetailleerde verslag.
Ik wil echter een aantal kwesties te berde brengen die nog niet zijn behandeld, met name door de Commissie. De luchtvaartsector kan het verlies van vier miljard dollar dat ontstaat door vertragingen door heel Europa niet blijven dragen en ik besef dat stilzitten geen optie is.
Ik moet hieraan wel toevoegen dat de moeilijkheid hem in de uitwerking zit. De voorstellen die voorliggen zouden kunnen leiden tot een verdubbeling van de regelgevende inspanningen en maatregelen voor lidstaten of alle leden van Eurocontrol tezamen, momenteel 31 landen. Sterker nog, er is nog altijd een reëel gevaar dat bestaande pan-Europese systemen die naar ieders tevredenheid werken nadeel ondervinden of geheel verdwijnen, louter en alleen omdat zij nu ineens een EU-kader moeten krijgen. Ik doel met name op het voorstel van de Commissie om de trajectheffingen en centrale verkeersstroombeheersystemen van Eurocontrol nieuw leven in te blazen. Verder zou ik vraagtekens willen zetten bij het instellen van een overlegorgaan voor de sector, aangezien dat een onnodige kopie van het bestaande systeem zou zijn.
Het is onze plicht over grenzen heen te kijken en zinnige, doelmatige maatregelen te nemen om het luchtverkeersbeheer veiliger, efficiënter en rendabeler te maken zonder dat dit leidt tot een dubbel systeem, wat de huidige modus operandi in gevaar zou brengen. Bovendien kunnen wij niet voorbijgaan aan de oprechte zorgen van veel lidstaten over de militaire dimensies van een gemeenschappelijk luchtruim en evenmin aan de soevereiniteitskwestie.
Op 6 juli 2000 heb ik tijdens ons eerste debat hier het Parlement geïnformeerd over het feit dat 44 procent van alle vertragingen en 30 knelpunten geconcentreerd zijn in sectoren van noord tot zuid, in Zwitserland, Frankrijk, Italië, Spanje en delen van Duitsland. Tevens heb ik er met nadruk op gewezen dat het niet aanging Eurocontrol als zondebok aan te wijzen. Een gemeenschappelijk luchtruim is geen oplossing voor al onze congestieproblemen als deze lidstaten en Zwitserland zich niet gezamenlijk inzetten om hun specifieke tekortkomingen de wereld uit te helpen.
Tot slot zullen zowel luchtvaartmaatschappijen als luchthavens hun handelen onder de loep moeten nemen, aangezien zij maar al te vaak verantwoordelijk zijn voor een belangrijk deel van de vertragingen.
Dit verslag heeft heel wat voeten in aarde gehad en, het zij nogmaals gezegd, we zijn de rapporteurs dank verschuldigd. Hiermee zijn we er echter nog niet. Ik hoop dat een en ander duidelijker wordt na de vergadering van de Raad.

Wiersma (PSE).
Voorzitter, dit debat gaat niet alleen over veiligheid of het wegnemen van vertragingen dankzij een betere samenwerking op Europees niveau. Aan dit debat zit volgens mij ook een internationaal politieke kant. Samenwerking is enerzijds de kracht van de Europese Unie maar ook haar zwakte. Het is goed afspraken te maken over Europese regels voor de luchtvaart, met inbegrip van het gebruik van het luchtruim. De zwakte ligt echter in de manier waarop het gebeurt: langzaam en met veel nationale voorbehouden.
Als Europese Unie proberen we een gelijkwaardige partner van de Verenigde Staten te zijn op het internationale toneel, kijk maar naar Kyoto en de hele affaire rond het Internationaal Strafhof. De Amerikanen proberen ons vaak tegen elkaar uit te spelen en vaak zijn we niet in staat om weerstand te bieden. Het luchtvaartdossier is daarvan een goed voorbeeld.
Als je de Europese Unie vergelijkt met de Verenigde Staten dan zie je hoeveel beter het daar georganiseerd is en hoe zwak wij vaak nog zijn. Uit het debat en het verslag-Fava blijkt ook dat we het nog lang niet eens zijn over het gebruik van het luchtruim en de regels voor de begeleiding van het luchtverkeer. Die discussie kennen ze in de VS niet, want daar is één luchtvaartautoriteit. Ik denk dus dat het van belang is, ook in het licht van dit debat, om snel voortgang te maken en te werken aan een systeem, een regelgeving die de grondslag kan vormen van één ruimte in plaats van vijftien verschillende regelingen die op de een of andere manier een Europees dekseltje krijgen.
Ten slotte nog een opmerking over het verslag van mevrouw Maes. Het is een prima verslag. Het is goed dat we nu eindelijk dit dossier kunnen afsluiten. Het heeft al veel te lang geduurd, mede als gevolg van de kwestie-Gibraltar. Er zijn risico's met vliegtuigen uit derde landen, vaak ook omdat zij verouderd zijn. Dat levert onverantwoorde risico's op, ook op vliegvelden in de Europese Unie voor passagiers die daar die vliegtuigen nemen. Het is goed dat daar nu een inspectiesysteem komt en nogmaals mijn complimenten aan mevrouw Maes voor haar uitstekende verslag.

Cauquil (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, concurrentie tussen de luchtvaartnavigatiediensten zal niet leiden tot minder vertragingen noch tot een minder versnipperd Europees luchtruim, zoals de Commissie beweert.
In feite zal de chaos door de invoering van concurrentie alleen maar groter worden, aangezien concurrentie precies het tegenovergestelde is van samenwerking. Wanneer productiviteitscriteria worden toegepast bij een kwestie waarin enkel het economisch rendement telt, zal er geen verbetering van de dienstverlening aan de luchtvaartpassagiers optreden. Erger nog is dat de risico's zullen toenemen, daar getornd wordt aan het publieke en geïntegreerde karakter van het luchtverkeersbeheer, waardoor de keten van veiligheid waarvoor deze dienst garant staat doorbroken wordt. Dat is maar weer eens gebleken bij de tragische vliegramp boven het meer van Konstanz in juli.
De Europese luchtverkeersleiders hebben alle gelijk van de wereld wanneer ze, zoals tijdens hun staking van 19 juni, protest aantekenen tegen dit project voor een 'gemeenschappelijk luchtruim? en de risico's die het inhoudt.
Arlette Laguiller, Armonia Bordes en ikzelf verzetten ons gedrieën tegen de door de Commissie geplande ontmanteling van deze openbare dienst, die uitgeleverd wordt aan het particuliere winstbejag. De aandeelhouders van de luchtvaartmaatschappijen en hun collega-aandeelhouders in de luchtvaartindustrie en in de informaticasector rekenen zich al rijk. Daar komt dit project feitelijk op neer, ondanks alle mooie woorden van de Commissie.
Wij verwerpen het voorstel daarom in zijn geheel, en we zullen tegen de verslagen van de heer Fava en mevrouw Sanders-ten Holte stemmen. Dit soort privatiseringen en dit winstbejag zijn schadelijk voor en onverenigbaar met de vooruitgang, de noodzaak van veiligheid en de mogelijke en noodzakelijke renationalisatie van menselijke activiteiten, zowel op de grond als in de lucht.
Titford (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, toen mijn collega het in juli 2000 had over het gemeenschappelijke Europese luchtruim, dankte hij de toenmalige rapporteur, Sir Robert Atkins, voor dit cadeautje aan de eurosceptici in het Verenigd Koninkrijk. Meer recent heeft de pro-Europese Britse pers, met name de landelijke zondagskrant The Observer, het recente tragische vliegtuigongeval met een Zwitsers en een Russisch toestel aangegrepen voor het promoten van haar eigen visie. Eén verslaggever ging zelfs zover te beweren dat het ongeval deels te wijten was aan het ontbreken van een gemeenschappelijk systeem. Het gaat hier echter niet om het beheersen van het luchtruim. Een gemeenschappelijk systeem is er al, namelijk Eurocontrol. Met dit systeem wordt al 42 jaar gezorgd voor de coördinatie van luchtbewegingen in dertig landen, waarvan de helft buiten de EU. Waar het wel om gaat is de strijd die al zo oud is als de Gemeenschappen zelf, namelijk de strijd tussen supranationalisme en intergouvernementalisme.
Terwijl Eurocontrol een systeem van intergouvernementele controle is, betreft de kaderrichtlijn voor een gemeenschappelijk Europees luchtruim uitgesproken supranationalisme. De Gemeenschap wil een deel van dat systeem onder supranationale controle brengen en de betrekkingen met Eurocontrol van de lidstaten overnemen, wat een stap betekent in de richting van haar doel om te komen tot wat Monnet een Europese regering noemde. Dat is de echte agenda.
Ik wil daarom vooral mijn Britse collega's erop wijzen dat een stem vóór deze maatregel een stem vóór politieke integratie is.

Cocilovo (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ten eerste wil ik evenals de collega's opnieuw uiting geven aan mijn dank en waardering voor het initiatief van de Commissie en voor het werk dat de rapporteurs en de parlementaire instanties hebben verricht voor dit uitermate ingewikkelde vraagstuk. Ik denk dat juist hier de soepelheid moet worden betracht waarop we ons zo vaak beroepen.
Ik moet ook de commissaris en vice-voorzitter van de Commissie hartelijk danken. Zij heeft in dit geval met een minimale en formele verandering van de procedure bij voorbaat, nog voor de afsluiting van het debat, duidelijk kunnen maken wat de oriëntaties van de Commissie waren ten aanzien van onder meer de amendementen. Daardoor hebben wij de kans gekregen om duidelijk te maken waarom wij zozeer hechten aan bepaalde amendementen en om de aandacht te vestigen op enkele cruciale en delicate punten in het debat.
Het initiatief voor een gemeenschappelijk luchtruim is een goed initiatief, en wel om de reeds door anderen genoemde redenen. Ik zal deze om tijd te sparen niet herhalen. De pijlers van het initiatief zijn - als ik de woorden van de commissaris mag aanhalen - veiligheid, efficiëntie en regelmaat. Wij hebben angstvallig vermeden in bepaalde amendementen te spreken over de economische aspecten, niet omdat wij het belang daarvan onderschatten maar omdat wij degenen die van meet af aan in dit proces een negatieve houding hebben ingenomen geen alibi in handen wilden spelen. Vaak zeggen wij dat wij het kind niet met het troebele badwater mogen weggooien. In dit geval zijn er mensen die juist van meet af aan hebben geprobeerd het water te vertroebelen om het kind te kunnen weggooien. Dat willen wij vermijden.
Hetzelfde geldt voor de samenwerking tussen de civiele en militaire autoriteiten. Met onze voorstellen wordt het probleem niet opgelost, maar als wij het probleem uit de weg gaan weten we zeker dat er geen oplossing komt. Wat de relaties met Eurocontrol en de eerbiediging van de nationale soevereiniteit betreft doet zich hetzelfde probleem voor als bij de herdefiniëring van het functionele luchtruim. Daarvoor zijn oplossingen mogelijk, en daarmee kan hetgeen tot nu toe is bewerkstelligd worden verbeterd.

Watts (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil de rapporteurs bedanken voor hun werk en mijn collega's er nogmaals op wijzen dat de kwesties waar het in feite om gaat, de drie leidende beginselen voor het toetsen van deze voorstellen, de veiligheid, de milieuduurzaamheid en de rechten van de consument moeten zijn. De huidige luchtverkeerscontrolesystemen in Europa voldoen al lang niet meer en de tragische gebeurtenissen van deze zomer zijn daar slechts het bewijs van. Mevrouw Maes heeft volkomen gelijk wanneer zij stelt dat, als wij nu niets doen, zich over twintig tot dertig jaar mogelijk elke week een grote luchtvaartramp voltrekt.
Het gemeenschappelijk Europees luchtruim en de voorstellen voor het uitvoeren van inspecties van vliegtuigen van buiten de EU vormen een belangrijke bijdrage aan de totstandkoming van een veiliger luchtruim boven Europa. Wij moeten, juist in deze week, de week van de Milieutop in Johannesburg, echter ook het milieu niet vergeten. Elke dag worden miljoenen liters brandstof verspild en wordt onnodig veel uitstoot geproduceerd als gevolg van vertragingen in het vliegverkeer en door vliegtuigen op doortocht door het Europese luchtruim. Met een gemeenschappelijk luchtruim wordt een belangrijke stap gezet naar minder vervuiling, minder uitstoot en minder verspilling van fossiele brandstof.
Laten we tot slot de rechten van de consument niet vergeten. Van elke drie vluchten in Europa is er één vertraagd. De prijs die de mensen daarvoor betalen is ongekend hoog: voor duizenden gezinnen is deze zomer de vakantie in het water gevallen door vertragingen op veel te warme, verouderde luchthavens. Daarnaast betekenen de vertragingen een verstoring van de zakelijke agenda's.
Ik hoop dat dit voorstel op brede steun kan rekenen. Het doet mij deugd dat de commissaris zo ver gaat te zeggen dat er in 2004 een belangrijke doorbraak moet komen. Ik ben net als de heer Fava nog altijd optimistisch over het halen van die termijn. Het is alleen jammer dat de Raad hier niet aanwezig is om een reactie te geven op onze bezorgdheden en onze oproep tot onmiddellijke actie. De commissaris heeft haar werk gedaan, wij hebben ons werk gedaan, dus is het nu aan de Raad.

Miranda (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, wij zouden niets tegen één Europees luchtruim hebben indien, zoals men verkondigt, daarvan het doel zou zijn het veiligheidsniveau in het Europees luchtruim te verhogen door richtsnoeren en activiteiten te coördineren en regels te harmoniseren. Dat is echter niet de werkelijke motivatie van het Commissievoorstel dat aan de orde is. Veiligheidsproblemen en ook vertragingen zijn overigens niet in de eerste plaats een gevolg van gebreken in de luchtverkeersleiding. Het voorstel voegt trouwens weinig toe aan de veiligheid. Integendeel zelfs, een aantal onderdelen van het voorstel kan zelfs het hoge veiligheidsniveau dat men zegt na te streven in gevaar brengen. Dat geldt bijvoorbeeld voor de opening van de markten voor nevendiensten en de prioriteit die wordt toegekend aan de verbetering van de resultaten. Dat kan leiden tot lagere personeelskosten en geringere uitgaven voor materieel. Hetzelfde geldt voor de omzetting van de geografische blokken in economische blokken die onderling zullen moeten concurreren, hetgeen ten koste zal gaan van de veiligheid.
Maar het zijn andere aspecten van het voorstel die ons het meest zorgen baren, en dat geldt ook voor een aantal amendementen die de Vervoerscommissie heeft geïntroduceerd. Ik doel hier op het voornemen de vaststelling van "functionele blokken" van de lidstaten naar de Gemeenschap over te hevelen. Het gaat hier om territoriaal beheer en volgens de Verdragen en de grondwet van een aantal lidstaten, meer in het bijzonder de mijne, is deze materie een exclusieve bevoegdheid van de lidstaten. Er bestaat dan ook geen rechtsgrond voor dit voorstel. Dat geldt in nog sterkere mate voor de tekst die de Vervoerscommissie heeft vastgesteld, waarin de rol van de Commissie immers is versterkt.
Deze materie krijgt trouwens nog scherpere kantjes doordat de militaire sector erbij betrokken is. Het is daarom onaanvaardbaar dat de lidstaten bij de controle van hun militaire luchtruim, en in het algemeen bij het vaststellen van "functionele blokken", een ondergeschikte rol gaan spelen. Wij vinden de manier waarop de Raad dit probleem de laatste tijd heeft benaderd dan ook verstandig.
Deze zorgen, maar ook andere zorgen, onder andere betreffende de mobiliteit van luchtverkeersleiders, hebben al onze aandacht gekregen en waren voor ons aanleiding een pakket amendementen in te dienen. Indien die amendementen worden aangenomen zullen ze samen met de amendementen die al in de commissie zijn goedgekeurd op een aantal punten leiden tot verbetering van het oorspronkelijke Commissievoorstel. Het betreft bijvoorbeeld de behandeling van de luchtvaartnavigatiediensten als diensten van algemeen belang en de participatie van de sociale partners in dit proces, die tot nu toe ontbrak. Voorts gaat het om amendementen die het mogelijk maken de exploitatie en het beheer van de luchtvaartnavigatiediensten in openbare handen te laten en de samenwerking met Eurocontrol te versterken. Maar nogmaals: de eerder genoemde kwesties zijn doorslaggevend voor mijn eindoordeel over dit voorstel!

Rack (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte afgevaardigden, de verslagen-Fava, Sanders-ten Holte en Maes worden binnen de commissie zeer breed ondersteund. De collega's hebben derhalve terecht de nadruk gelegd op datgene wat wij tijdens de wetgevingsprocedure richting een gemeenschappelijk luchtruim zullen bereiken. Dat kunnen wij alleen maar onderschrijven. Dat geldt eveneens voor de woorden van dank aan de commissaris en de rapporteurs.
Zoals enkele collega's reeds hebben opgemerkt, zijn wij evenwel nog ver van optimale oplossingen verwijderd. Iedereen die dat niet wil inzien, moet zich maar eens in de positie van de burgers verplaatsen. Zij hebben niet bepaald een positief beeld van het thema 'Vliegen in Europa?, zeker niet als ze geregeld op het vliegtuig zijn aangewezen. Vliegen is in hun ogen veilig in Europa en zo moet het ook blijven, hoewel er wat dat betreft nog wel verbeteringen nodig zijn. De burgers vinden vliegen echter vooral duur. Voor de prijs van een vlucht van mijn woonplaats Graz naar Brussel kan ik ook naar Los Angeles of Kuala Lumpur vliegen. Ergens kloppen die verhoudingen toch niet.
Het aantal vertragingen neemt toe. Het vliegen zelf gaat snel, maar we zitten steeds langer vast op de luchthavens. Het komt bovendien steeds vaker voor dat vluchten simpelweg geannuleerd worden. Stakingen, met name voor de feestdagen, blijven ons eraan herinneren dat sommigen bij verkeersveiligheid alleen maar aan hun eigen belangen denken en het algemeen belang uit het oog verliezen. In dat opzicht kunnen we niet volstaan met te prijzen wat reeds bereikt is. Wij mogen ook zeker niet vergeten dat hetgeen wij vandaag heel geleidelijk op gang brengen nog verbeterd moet worden. Zo kunnen wij met behulp van steeds strengere criteria zorgen voor meer veiligheid in de luchtvaart en voor weldoordachte vervoersvoorwaarden binnen Europa. Er staat ons dus nog veel te doen.

Poignant (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dit voorstel is een mooi voorbeeld van de manier waarop wij te werk gaan. We beginnen bij een bekend probleem, de vertragingen van 1999, zonder er rekening mee te houden dat de situatie in dat jaar uitzonderlijk was vanwege de oorlog in Kosovo en de daarmee samenhangende aanpassing van de luchtroutes. We stellen dus vast dat zich een probleem voordoet en bijna automatisch grijpen we naar ons eigen wondermiddel: de mededinging. We zouden er eigenlijk eens een standbeeld voor moeten oprichten, vind ik. Echter, waar de veiligheid van de passagiers in het geding is kan van concurrentie geen sprake zijn, en het zijn de lidstaten die bepalen waar de grenzen liggen. Gelukkig worden die voor een deel ook vermeld in de voorgelegde plannen. Een luchtverkeersleider is te vergelijken met een politieman langs de snelweg of een loodsman in de haven: er kunnen geen zaken gedaan worden achter zijn rug om. Iedere lidstaat is overigens vrij in de keuze van de luchtvaartnavigatiediensten, en de verordening dient te voorzien in regels voor die gevallen waarin publieke of private verrichtingen het algemeen belang betreffen. Een daartoe strekkend amendement is door ons ingediend.
In de lucht vliegen behalve burgervliegtuigen ook militaire vliegtuigen. Samenwerking tussen beide luchtverkeersstromen is noodzakelijk. Wat de militaire vluchten betreft wijs ik erop dat deze samenwerking valt onder de intergouvernementele pijler; de communautaire methode is hier niet van toepassing, en derhalve biedt het comité voor het gemeenschappelijk luchtruim hier geen oplossing. Bovendien zijn de Vijftien niet de enige betrokken partijen; er zijn ook andere landen bij betrokken. U hebt aangegeven dat deze zich binnen een maand bij Eurocontrol zullen aansluiten; dat is een goede zaak. Vooralsnog moeten we het vervolg van de gebeurtenissen afwachten.
Laatste punt ten slotte: ik had het over grenzen, en die zijn er ook omdat het luchtverkeersbeheer een complex van diensten is dat niet in stukken gehakt of gesneden kan worden. De diensten voor het beheer kunnen niet van elkaar losgekoppeld worden. Ik hoop dat bij de stemming rekening gehouden zal worden met al deze gegevens. Ik vind overigens wel dat onze collega's prima werk geleverd hebben en ik zou ze willen bedanken voor het welwillend oor waarmee ze naar ons geluisterd hebben.

Korakas (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, het open luchtruim waar met de onderhavige richtlijn naar wordt gestreefd zou wel eens kunnen uitmonden in een nachtmerrie voor miljoenen passagiers en hun veiligheid. De problemen in het luchtvervoer, de concurrentiepositie en de efficiëntie zijn een alibi om de markt in deze sector volledig te liberaliseren en de winst van het kapitaal op te drijven. Tegelijkertijd worden de veiligheid van het luchtverkeer, de nationale onafhankelijkheid en de ontwikkelingsmogelijkheden van de lidstaten ernstig in gevaar gebracht. Dit geldt met name voor de minder ontwikkelde en verafgelegen gebieden.
Afgezien daarvan zal - zoals ook openlijk wordt toegegeven - het open luchtruim worden gebruikt voor de tenuitvoerlegging van de militaire, volksvijandige plannen van de oorlogszuchtige NAVO- en EU-leden. Ook zal het karakter van de dienstverlening op vervoersgebied worden veranderd. Het vervoer zal geen dienstverlening ten behoeve van het volk meer zijn maar een middel voor het kapitaal om winst te maken. Deze richtlijn zal met name voor een land als Griekenland veel nadelige gevolgen hebben, daar Griekenland honderden eilanden heeft en talloze gebieden kent die onder de minst ontwikkelde gebieden van de Unie vallen en grote problemen met zich meebrengen wanneer het om de nationale defensie en veiligheid gaat.
Daarom zijn wij samen met de werknemers en de consumenten tegen deze richtlijn. Wij zijn voor openbare luchtvaartdiensten van hoge kwaliteit, luchtvaartdiensten die deel uitmaken van een nationaal ontwikkelingsprogramma en die in dienst staan van de burger, niet van het grootkapitaal.

Lisi (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, ik ben juist heel blij met de goedkeuring van dit maatregelenpakket vandaag. Als wij al iets moeten betreuren dan is dat de grote vertraging waarmee dit werd ingediend. Wij hebben onnodig tien jaar verloren met deze historisch volkomen ongerechtvaardigde strijd tussen Spanje en het Verenigd Koninkrijk. Vandaag opent zich gelukkig eindelijk een ander perspectief.
Dit dossier heeft heel wat voeten in aarde gehad omdat het objectief gezien een heel ingewikkeld dossier was, een dossier met een moeilijke levensgang. Daar hebben wij ook vandaag nog in deze zaal een naklank van gehoord, ofschoon iedereen weet dat er redenen te over zijn om dit voorstel goed te keuren - economische redenen en redenen in verband met de veiligheid, het milieu en de consumenten. Wij hebben gehoord hoeveel vertragingen zich voordoen, hoe vol het luchtruim zit, hoeveel geld al deze opstoppingen kosten en welke veiligheidsproblemen gepaard gaan met de verhoging van het aantal luchtcorridors. Ofschoon iedereen dus weet dat er uitstekende redenen zijn om dit pakket maatregelen aan te nemen, hebben wij ook vandaag weer bezwaren gehoord, en wel van uiteenlopende aard. Zo heeft men merkwaardigerwijs een beroep gedaan op de nationale soevereiniteit en is de samenwerking met de militairen plotseling een fundamenteel vraagstuk geworden. Het bevreemdt mij toch enigszins dat met name uiterst links zoveel respect betoont jegens het militaire apparaat. Bovendien worden liberalisering en privatisering op een hoop gegooid. Dat zijn allemaal bezwaren waarachter mijns inziens in feite weerstand en behoudendheid schuil gaan. Kennelijk wil men dat alles bij het oude blijft, alhoewel dat het laatste is wat onze burgers willen.
Mevrouw de commissaris, er zijn heel wat vraagstukken waarbij Europa zich niet mag opdringen maar op de achtergrond moet blijven, waarbij Europa het reilen en zeilen in de lidstaten en hun bevoegdheden niet mag aantasten. Dat is hier echter niet het geval. Hier vragen de burgers ons iets, en daarom moedig ik u aan vastberaden verder te gaan en ons een eengemaakt luchtruim te geven, een luchtruim waarin iedereen veilig en rustig kan reizen.

De Rossa (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, deze kwestie geeft heel goed aan waarom we zoiets als een Europese Unie nodig hebben. Er is geen lidstaat die in staat is op eigen houtje een doelmatige oplossing te vinden voor de problemen van luchtverkeerscontrole of veiligheid in de lucht. In onze Unie werken we niet alleen samen als staten maar delen we tevens onze soevereiniteit en wetgeving in het belang van onszelf als afzonderlijke lidstaten en dat van de gehele bevolking van de Europese Unie. Dit is een goed voorbeeld van hoe we dat op een doelmatige manier kunnen doen. Dat wil niet zeggen dat dit een volmaakt voorstel is, maar het is duidelijk een stap in de goede richting.
Het lijdt geen twijfel dat onze luchtverkeerscontrolesystemen onderling moeten kunnen samenwerken. We moeten komen tot een betere integratie en betere, meer gemeenschappelijke apparatuur en personeelsopleidingen. We moeten proberen niet alleen het plezier van het vliegen terug te brengen maar ook het gevoel van veiligheid bij het aan boord gaan van een vliegtuig en het reizen van de ene naar de andere plaats.
Voor ons als leden van dit Parlement is vliegen deel van het werk. Wij zitten voortdurend in de lucht. Ik kan u zeggen dat het, zeker de laatste jaren, een stuk minder aangenaam is geworden om naar het vliegveld en aan boord van een vliegtuig te gaan, niet alleen vanwege vertragingen die verband houden met de luchtverkeerscontrole en plaatsgebrek, enz., maar ook vanwege vertragingen op luchthavens, bij het afhalen van de bagage en bij veiligheidscontroles, al zijn die natuurlijk wel nodig.
Ik ben ook blij met het publieke karakter van Eurocontrol. We moeten vooral niet vergeten dat we het hebben over een kwestie die niet door de particuliere sector kan worden geregeld. Regulering moet worden gewaarborgd door middel van een krachtig element van openbare dienstverlening.
Tot slot, wat de op dit gebied toe te passen beginselen betreft: bij mij staat de veiligheid voorop, gevolgd door milieuduurzaamheid en, als derde, doelmatigheid. Die beginselen moeten we vooral niet vergeten en ik pleit ervoor door te gaan met dit voorstel.

Vatanen (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de Palacio, waarde collega's, wij hebben hier weer allerlei argumenten gehoord op grond waarvan wij bij het gebruik van het luchtruim niet op een uniforme Europese praktijk zouden kunnen overgaan. Die argumenten lijken vaak gebaseerd te zijn op zorgen om de veiligheid, maar in feite worden ze ingegeven door egoïsme en door de wens de status-quo te handhaven.
Er is nauwelijks een beter en logischer project te bedenken dan een verstandig en gecoördineerd gebruik van het Europees luchtruim, vooral daar het gebruik ervan en de aantallen passagiers vanaf nu alleen maar zullen toenemen. Waarom moet een vliegtuig van Helsinki naar Athene of van Warschau naar Dublin zigzaggend over Europa vliegen terwijl de piloot vele malen dezelfde dingen moet herhalen? De vlucht moet als één geheel worden beschouwd.
De huidige praktijk heeft vertragingen tot gevolg. Finse afgevaardigden vliegen niet meer van Helsinki naar Straatsburg via Parijs, omdat de vluchten altijd vertraagd of geannuleerd zijn of omdat de bagage niet aankomt. Nu vliegen wij rechtstreeks naar Frankfurt of Zürich en rijden daarna drie uur met de auto. Dat is beter dan gebruik maken van de Europese luchtverkeersdiensten.
Het is ook een zeer duur systeem. Wij weten allemaal dat in de Verenigde Staten een dubbel aantal vluchten verzorgd wordt voor hetzelfde geld. En wie betaalt het gelag in de maatschappij voor ons ondoeltreffend optreden? Dat zijn altijd de armen. De rijken hebben het geld om een alternatief te zoeken.
Het systeem is ook onveilig. Het tragische ongeluk in Zwitserland werd zeker niet alleen veroorzaakt door gebrekkige apparatuur of door onvoldoende mankracht. Wij moeten ons de volgende vraag stellen: waarom moet Zwitserland, een klein land, zijn eigen luchtruim hebben? Als een op nationale grenzen gebaseerde modus operandi de juiste keuze is, moeten wij ook centra in Andorra, San Marino en het Vaticaan oprichten. In feite is het Vaticaan al een hemels, spiritueel luchtverkeersleidingscentrum. Daar worden we erop gewezen dat de hemel van ons allen is, een zaak die wij samen delen.

Vairinhos (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, rapporteurs, regelgeving om van het Europees luchtruim één geïntegreerd luchtruim te maken is natuurlijk noodzakelijk. Op dit moment bestaan er verschillende systemen voor de navigatiediensten die in een vijftigtal luchtverkeersleidingscentra worden verleend door twintig verschillende instanties in zeventig programmeertalen. Dat is absurd!
De huidige situatie dient werkelijk door regelgeving veranderd te worden. Deze noodzakelijke harmonisatie moet zich ook uitstrekken tot de opleiding van de luchtverkeersleiders. Staat u mij toe hier een opmerking terzijde te maken. Tijdens mijn militaire dienst ben ik luchtverkeersleider geweest en daarom ben ik goed bekend met de moeilijkheden als gevolg van de geringe en vaak ontbrekende coördinatie tussen het door militairen gecontroleerde luchtruim en het civiele luchtruim. Regelgeving is derhalve van het allergrootste belang, en het is dan ook absoluut noodzakelijk dat in dit pakket van vier voorstellen voor een gemeenschappelijk Europees luchtruim waarborgen worden vastgelegd voor de bevoegdheden en de onafhankelijke positie van Eurocontrol, gezien de uiterst belangrijke taak van deze instantie met betrekking tot het verlenen van openbare diensten die de veiligheid van het luchtruim beogen. Wel is er natuurlijk het probleem van het creëren van grensoverschrijdende functionele blokken. Er moet duidelijkheid komen over de aard en het doel van die blokken. Die blokken moeten wel degelijk met instemming van de betrokken landen worden gecreëerd. Zo niet, dan zullen zich in een aantal lidstaten zeker problemen van constitutionele aard voordoen.
Tot slot wil ik zeggen dat de veiligheid de eerste zorg moet zijn van alle betrokkenen bij het tot stand brengen van het gemeenschappelijk Europees luchtruim. Daarna volgen milieu- en efficiëntieoverwegingen.

Jarzembowski (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de vice-voorzitter, neemt u mij om te beginnen niet kwalijk dat ik niet meteen aan het begin van het debat aanwezig was. Ik ben namelijk vanmorgen pas aangekomen. Alles in aanmerking genomen mogen wij vandaag eigenlijk zeer tevreden zijn. Immers, ook al heeft dit proces drie jaar geduurd, wij hebben toch veel bereikt. De Commissie heeft in haar eerste mededeling - in de zomer van 1999 - gezegd dat de gemeenschappelijke bewaking van het luchtruim een Europese aangelegenheid is die ook op Europees niveau moet worden aangepakt. Mevrouw de vice-voorzitter heeft vervolgens de Groep op hoog niveau in het leven geroepen. Het Parlement was daar niet bijzonder gelukkig mee, maar toch was het een goede zet, daar het de bedoeling was de zorgen van de lidstaten weg te nemen. Die waren immers bang dat er sprake zou zijn van een ondoordachte centralisering. De oprichting van deze Groep op hoog niveau was kortom een goede stap. Die Groep heeft in 2000 een verslag gepresenteerd. De commissaris heeft vervolgens in 2001 de voorstellen voor een richtlijn ingediend. Vandaag moeten wij na een aantal goede debatten in de commissie de eerste lezing in het Parlement afsluiten. Dat betekent dat wij in de afgelopen drie jaar zeer veel hebben bereikt en daarover mogen we oprecht blij zijn.
Verder bestaat er op een aantal punten nog steeds verschil van opvatting. Dat is volstrekt normaal, maar we moeten er wel over nadenken. Er zijn volgens mij voldoende voorbeelden waaruit blijkt dat de militaire en civiele bewaking van het luchtruim geïntegreerd en met elkaar verbonden kunnen worden. Dat is effectiever en vergroot de militaire veiligheid. Wij moeten de tegenstelling tussen de militaire en civiele bewaking van het luchtruim opheffen. Bovendien moeten wij nogmaals duidelijk onderstrepen dat wij democraten zijn. Democratie betekent dat de regering besluiten neemt en daarbij wordt gecontroleerd door het parlement. Daarom zijn wij goedbeschouwd ook niet zo blij met Eurocontrol. Dat is een orgaan dat uit ambtenaren bestaat. Wij erkennen de technische expertise van Eurocontrol en de dienstverlenende rol die deze instantie vervult in bepaalde sectoren. Regulering op dit gebied moet echter overgelaten worden aan de Europese Unie en in het bijzonder de Commissie, die weer door ons wordt gecontroleerd. Wij zijn immers voor de nationale regelingen verantwoordelijk. Mevrouw de vice-voorzitter, misschien kunt u ons in uw antwoord aangeven hoe ver de Raad gevorderd is. U heeft de Raad alle mogelijkheden geboden - u heeft de Groep op hoog niveau opgericht en de Raad heeft parallelle onderhandelingen kunnen voeren. Kunnen wij ervan verzekerd zijn dat de Raad het dossier voor Kerstmis met een gemeenschappelijk standpunt afsluit? Alleen dan kunnen wij immers ons doel in 2004 hebben gerealiseerd.

Savary (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, ik zou u allereerst willen zeggen dat ik het project voor de totstandbrenging van een gemeenschappelijk luchtruim steun, en wel om drie redenen. De eerste reden is dat het inderdaad nodig is de capaciteit te stroomlijnen om de explosieve groei van de luchtvaart het hoofd te bieden. Daarover is iedereen het eens. De tweede reden is - en dit is mijns inziens een zeer belangrijk punt - dat er inderdaad hoge veiligheidsnormen vastgesteld moeten worden, met name met het oog op de uitbreiding. De derde reden ten slotte is gelegen in het feit dat de Eurocontrol-consensus hiermee omgezet wordt in communautaire wetgeving. Die drie punten zijn van zeer groot belang.
Het gaat hier om een lastig dossier - lastig, omdat de zaak in het begin verkeerd is aangepakt. De Commissie heeft zich namelijk gebaseerd op twee onjuiste uitgangspunten: in de eerste plaats wilde ze de indruk wekken dat het hier gaat om een machtsstrijd tussen de Commissie en Eurocontrol, en in de tweede plaats heeft ze vermoedelijk te veel toegegeven aan de druk van de luchtvaartmaatschappijen, die pleiten voor marktwerking bij de controlediensten. De Commissie heeft echter een tweede voorstel voorgelegd dat mijns inziens aanmerkelijk afwijkt van de oorspronkelijke koers, met de toetreding tot Eurocontrol, de erkenning van het algemeen belang van de luchtvaartnavigatiediensten, de gedachte dat het luchtverkeersbeheer uit de aard der zaak een monopoliekwestie is en, vooral, de opvatting dat de lidstaten moeten samenwerken in een gemeenschappelijk luchtruim en een stem dienen te hebben bij het opstellen van de regelgeving.
Desalniettemin zijn wij van mening dat de voorstellen op drie punten tekortschieten. Punt één: de plannen inzake de verwante diensten blijven erg vaag. Nu eens wordt met betrekking tot deze diensten een restrictieve opvatting geventileerd, dan weer een extensieve. Het tragische voorbeeld van de Engelse spoorwegen indachtig (een voorbeeld waaruit we lessen moeten trekken) denk ik echter dat het niet goed is al te veel schakels uit de controleketen weg te halen. Radar, radio en informatica zijn de oren en de mond van de luchtverkeersleiders. We hebben maar al te goed gezien wat er kan gebeuren als daarmee iets mis gaat. Dat betekent niet dat bij een geïntegreerd beheer fouten uitgesloten zijn; het betekent wel dat er waarschijnlijk een minimum- en misschien zelfs maximumniveau van integratie nodig is bij deze diensten.
Tweede punt: het is niet duidelijk hoe de samenwerking tussen Eurocontrol en het Europees Agentschap voor de luchtvaart moet gaan verlopen. Over dit agentschap wordt in de voorstellen niet gesproken, maar het bestaat straks wel en dan zal toch een aantal kwesties opgehelderd moeten zijn.
Derde punt ten slotte: de voorstellen inzake de toewijzing van de diensten in de luchtruimblokken stuiten op grote weerstand; daarvoor zullen we een oplossing moeten vinden. Als iedere lidstaat het recht heeft een dienstverrichter aan te wijzen, kan de situatie zich voordoen dat twee lidstaten het met elkaar oneens zijn over een dienstverrichter; in de tekst wordt echter niets gezegd over de wijze waarop een dergelijk conflict opgelost moet worden. Wij zullen dan ook met amendementen komen om deze kwestie te regelen, in de hoop dat ze aangenomen zullen worden.

Ebner (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte collega's, allereerst verheugt het mij ten zeerste dat wij vandaag eindelijk dit debat kunnen voeren. Mijns inziens zijn wij met name de hier aanwezige commissaris en vice-voorzitter van de Commissie, mevrouw de Palacio, dank verschuldigd. Dankzij haar aanhoudendheid, dankzij ook de bijdragen van vele anderen, waaronder het Europees Parlement, kon dit resultaat worden bereikt. Ik ben daar heel blij mee en hoop dat de commissaris na zoveel weerstand overwonnen te hebben er ook in zal slagen het verzet in de Raad te breken en dit pakket binnen de gestelde termijnen erdoor te krijgen.
Ik wilde haar met name zeggen - en ik heb daar in het verleden ook in verschillende vragen aan de Commissie op aan gedrongen - dat zij zich niet moet laten tegenhouden door een bevoorrechte kaste, door de luchtverkeersleiders die helaas meer geïnteresseerd zijn in het behouden van hun privileges dan in het leveren van een concrete bijdrage aan de veiligheid van de gehele bevolking van de Europese Unie. Helaas hebben wij in het verleden maar al te vaak voorbeelden gezien van de nalatigheid en de tekortkomingen van de luchtverkeersleiders, die talloze slachtoffers geëist hebben. Het feit dat dit voor een gedeelte ook was toe te schrijven aan het ontbreken van een gemeenschappelijk luchtruim bewijst alleen maar dat een dergelijk luchtruim broodnodig is.

De Palacio
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, om te beginnen wil ik mijn dank betuigen aan de rapporteurs en aan alle afgevaardigden die in dit mijns inziens bijzonder interessante debat het woord hebben gevoerd.
Ik dank mevrouw Maes voor haar verslag over het toezicht op luchtvaartuigen uit derde landen dat vrijwel unaniem door dit Parlement wordt gesteund en ons in de gelegenheid zal stellen het algemene veiligheidsniveau in de Europese Unie te verhogen. Hierdoor wordt zowel de veiligheid van de luchtvaartuigen uit de Europese Unie als uit derde landen gewaarborgd. Ik denk dan met name aan onze buurlanden, aan de landen in Oost-Europa, waarmee wij nauwe betrekkingen onderhouden.
Verder heb ik nog enkele opmerkingen bij de verslagen van de heer Fava en mevrouw Sanders-ten Holte over het gemeenschappelijk luchtruim.
Ten eerste spreekt het vanzelf dat dit voorstel betreffende het gemeenschappelijk luchtruim niet alle vertragingen uit de wereld zal helpen. Laten wij evenwel niet vergeten dat 50 procent van de vertragingen in de luchtvaartsector wordt veroorzaakt door congestie in het luchtverkeer. Het voorstel voor de totstandbrenging van één Europees luchtruim zal ongetwijfeld bijdragen aan een beter beheer van het luchtverkeer, zodat de voornoemde vertragingen alvast gereduceerd zullen worden.
Ten tweede zij erop gewezen dat wij eenvoudigweg streven naar rationalisatie van het luchtruim. Daarom dringen wij aan op harmonisatie van de regelgeving en de gehanteerde systemen, invoering van het beginsel van interoperabiliteit en de totstandbrenging van een netwerk - in dit tijdperk waarin alles in netwerken wordt ondergebracht - tussen de systemen voor luchtvaartcontrole van de landen van de Unie. Deze aanpak betekent het einde van de huidige fragmentatie en versnippering die niet de veiligheid maar juist een gebrek aan veiligheid in de hand werken. Netwerkvorming, integratie van systemen en steun aan de industrie ten behoeve van een snelle technologische ontwikkeling zullen hoe dan ook bijdragen aan de veiligheid.
Ik wil hier geen demagogie bedrijven of tragedies uitbuiten, maar ik wil u wel het volgende zeggen: tijdens het vreselijke ongeluk van afgelopen zomer beseften de Duitse luchtverkeersleiders wat er ging gebeuren, maar zij waren niet aangesloten op het netwerk en hun instrumenten waren niet geïntegreerd met die van de Zwitserse verkeersleiders, zodat zij hun toevlucht moesten nemen tot de telefoon. Helaas kregen zij geen verbinding. Ik kan uiteraard niet garanderen dat via toepassing van het hier besproken maatregelenpakket dit ongeval vermeden had kunnen worden. Dat kunnen wij niet weten. Ik kan u echter wel de zekerheid geven dat het ongeluk met behulp van deze maatregelen gemakkelijker voorkomen had kunnen worden. Daar gaat het uiteindelijk toch om. Anders gezegd, wij voeren niet alleen meer rationaliteit in, maar ook meer veiligheid, en dat is de doelstelling van dit initiatief.
Met ingang van 2004 moet die doelstelling een feit zijn. Ik sluit mij dan ook aan bij de woorden van de heer Jarzembowsky, de heer Ripoll en enkele andere sprekers: wij moeten de Raad om een snelle oplossing verzoeken. Ik vertrouw erop dat het Deense voorzitterschap aan dit dossier een stevige impuls zal geven. Het gaat tenslotte om een van de prioritaire aandachtspunten van het vervoerbeleid, met name van het luchtvervoer.
Laat ik dan nu even nader ingaan op Eurocontrol. Geachte afgevaardigden, het is uiteraard niemands bedoeling om hetzelfde werk als Eurocontrol te gaan verrichten of om een eind te maken aan de werkzaamheden van dat orgaan, maar wij moeten ons ervan bewust zijn dat Eurocontrol niet in staat is hetzelfde effect te sorteren als de communautaire methode. U moet goed beseffen dat de activiteiten van Eurocontrol zich beperken tot het a priori coördineren van vluchten. Vanaf het moment dat de vluchten operationeel worden en de vliegtuigen onderweg zijn, berust de operationele uitvoering van de luchtvaartcontrole bij de bevoegde nationale instanties, met inachtneming van de algemene coördinatie die vooraf door Eurocontrol is uitgevoerd.
Het gaat erom dat die integratie en harmonisatie van systemen op het moment van de vlucht, in real time, plaatsvinden, zodat de controle versterkt wordt. Dit betekent dat de veiligheid wordt aangescherpt zonder dat de bevoegdheden van de bestaande instantie worden aangetast, want, ik zeg het nogmaals, de bevoegde instantie beschikt niet over de hier genoemde capaciteiten. Wat ontbreekt is de communautaire methode op grond waarvan de afspraken tussen de Commissie, de Raad en het Parlement een bindend karakter krijgen en in alle landen van de Unie afdwingbaar worden.
Het volgende punt betreft de privatisering. Ik ben het beu steeds weer hetzelfde te moeten herhalen. Ik weet niet of het een kwestie van onwetendheid of van slechte wil is. Leest u toch de tekst in plaats van de pamfletten van een of andere vakbond. Er is helemaal geen sprake van privatisering. Luchtvaartcontrole is uit de aard der zaak een monopolie dat gereguleerd moet worden. Wij beschikken over een uitspraak van het Hof van Justitie waarin duidelijk wordt aangegeven dat deze controle buiten het toepassingsgebied van de mededingingswetgeving valt. Ook in de Verdragen staat te lezen dat elke lidstaat verantwoordelijk is voor de concrete uitvoering van deze activiteit en de keuze van de gehanteerde formule. Het Verdrag kan niet worden gewijzigd door het uitvaardigen van een simpele richtlijn. Geachte afgevaardigden, laten wij ons goed bewust zijn van onze beperkingen. Het lijdt geen twijfel dat wij hier te doen hebben met een feitelijk monopolie waarover het Hof van Justitie een duidelijk standpunt heeft ingenomen. Niemand is voornemens om in de bestaande status-quo verandering aan te brengen, integendeel, wij willen alleen maar de openbare dienstverlening en het gemeenschappelijk communautair kader voor het luchtverkeersbeheer versterken.
Het civiel-militaire aspect vormt het meest ingewikkelde en delicate onderdeel van het hele debat. Wij beschikken over een bijzonder belangrijk verslag van de Juridische Dienst van de Raad waarin onder meer wordt bevestigd dat de rechtsgrondslag van het Commissievoorstel volkomen gerechtvaardigd is. Ik stel dan ook voor dat de sceptici onder u er het verslag van de Juridische Dienst van de Raad op nalezen. U weet immers hoe nauwgezet die op dit vlak te werk gaat, geachte afgevaardigden.
Ten tweede wordt onderzocht hoe de moeilijkheden kunnen worden overwonnen die voortvloeien uit het feit dat de Unie slechts beperkte bevoegdheden heeft. Enerzijds mogen wij onze bevoegdheden uiteraard niet overschrijden, anderzijds moeten wij hoe dan ook vermijden dat de defensiecapaciteit van de landen van de Europese Unie in het gedrang komt of dat de door de Verdragen gewaarborgde soevereiniteit wordt aangetast. U kunt er van op aan, geachte afgevaardigden, dat al deze voorwaarden vervuld zullen worden. Bovendien vormt het verslag van de Raad een goede basis om dit probleem te verhelpen.
Het is overigens in deze context dat de kwestie van de supraterritoriale blokken ter sprake is gekomen. U moet goed voor ogen houden, geachte afgevaardigden, dat grensoverschrijdende luchtruimblokken slechts tot stand kunnen komen wanneer de twee betrokken lidstaten een akkoord bereiken. Als er meningsverschillen bestaan, kan er inderdaad geen blok worden gevormd. In dat geval is er geen sprake van een gemeenschappelijk blok, maar controleert elk land zonder meer zijn eigen grondgebied. Ik ben dan ook van oordeel dat we via deze vereiste deze moeilijkheid zullen kunnen overwinnen.
Hartelijk dank, mijnheer de Voorzitter. Ik betuig nogmaals mijn dank aan de heer Fava, mevrouw Sanders-ten Holte en mevrouw Maes voor het uitstekende werk dat zij in het kader van dit luchtvaartpakket hebben verricht. Deze maatregelen zullen ons ongetwijfeld in de gelegenheid stellen de veiligheid te vergroten en de luchtvaartsector in de Europese Unie te rationaliseren.

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0269/2002) van de heer Blokland, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad inzake de totstandbrenging van een communautair kader voor geluidsclassificering van civiele subsonische vliegtuigen met het oog op de berekening van geluidsheffingen (COM(2001) 74 - C5-0001/2002 - 2001/0308(COD)).

De Palacio
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik de rapporteur, de heer Blokland, nogmaals bedanken voor het uitstekende verslag dat hij vandaag presenteert.
Wij bespreken hier de mogelijkheid om economische faciliteiten toe te kennen aan ondernemingen die rekening houden met de door bepaalde vliegtuigen veroorzaakte geluidsoverlast, overeenkomstig het beginsel dat de goeden worden beloond en de slechten gestraft.
Ofschoon vliegtuiglawaai reeds in het heffingsysteem van enkele communautaire luchthavens is opgenomen, verschillen de criteria voor differentiëring en kwantificering van geluidsoverlast aanzienlijk van lidstaat tot lidstaat. Daarom is het moeilijk om systemen onderling met elkaar te vergelijken. In het onderhavige voorstel wordt getracht dit probleem te verhelpen. Er wordt met name een gemeenschappelijk kader voor de classificatie van geluidsniveaus van vliegtuigen vastgesteld dat de harmonisatie en de transparantie in de hand moet werken. Bovendien zal deze aanpak ons in de gelegenheid stellen iedere concrete situatie te voorspellen. Het voorstel beperkt zich tot de minimumvereisten die nodig zijn om de nagestreefde doelstelling te bereiken. Zodoende beschikken de lidstaten over voldoende ruimte om rekening te houden met de specifieke parameters van de verschillende luchthavens. Ik denk dan met name aan de gehanteerde geluidsheffingseenheden, de specifieke kenmerken van de luchtvloot van iedere luchthaven en de verhouding tussen de hoogste en de laatste heffing.
De beslissing om al dan niet geluidsheffingen in te voeren wordt aan de lidstaten overgelaten. Ze zijn niet verplicht om op alle luchthavens geluidsheffingen op te leggen, aangezien deze maatregel overbodig is op luchthavens waar geen geluidsoverlast bestaat.
Ik dank het Parlement voor de in het kader van dit dossier verleende steun. Aan het einde van het debat zal ik nader ingaan op enkele amendementen. Ik kan u overigens alvast meedelen dat ook in dit geval het merendeel van de amendementen kan worden overgenomen.

Blokland (EDD)
Voorzitter, namens de Commissie milieubeheer wil ik het verslag over geluidsheffingen op luchthavens toelichten.
Hoewel we al jaren strijd voeren tegen vliegtuiglawaai, is het nog steeds mogelijk dat grote lawaaimakers op de Europese luchthavens landen. We denken dan bijvoorbeeld aan de vliegtuigen met een hush-kit, die maar net voldoen aan de norm voor hoofdstuk 3-vliegtuigen, de zogenaamde marginaal conforme vliegtuigen. Ook andere vliegtuigen kunnen voor veel overlast zorgen, zeker op grote luchthavens waar veel vliegtuigen landen en opstijgen. Om de negatieve effecten van deze lawaaiige vliegtuigen tegen te gaan, dienen er maatregelen rond luchthavens genomen te worden, zoals het verleggen van start- en landingsbanen, het plaatsen van geluidschermen, het verplaatsen van woonwijken, het isoleren van huizen en dergelijke. Het zal duidelijk zijn dat deze maatregelen veel geld en inspanning kosten. Door middel van geluidsheffingen dienen deze kosten gedragen te worden.
Vliegtuiglawaai is nu al een element in het heffingssysteem van een aantal luchthavens in Europa. Het voorliggende verslag beoogt de harmonisatie van geluidsheffingen op luchthavens. Het is natuurlijk ook de bedoeling dat het gebruik van stillere vliegtuigen bevorderd wordt. In het voorliggende gemeenschappelijk Europees kader wordt de geluidsheffing op een inzichtelijke manier berekend. Hierdoor wordt transparantie, eerlijke behandeling en voorspelbaarheid bevorderd en wordt willekeur tegengegaan.
Met nadruk wil ik erop wijzen dat geluidsheffingen op basis van metingen niet mogelijk zijn. Op luchthavens hebben we te maken met andere geluidsbronnen en vliegtuigen die gelijktijdig aankomen of vertrekken. In deze richtlijn wordt dus ook uitgegaan van een rekenmethode, aangezien dit de enige mogelijkheid is.
Om concurrentieverstoring tegen te gaan heeft de Commissie milieubeheer ervoor gekozen om de geluidsheffing op alle luchthavens van toepassing te laten zijn. Er is echter wel meer flexibiliteit ingebouwd. Het verschil tussen de hoogste en de laagste heffing in een dagdeel mag een factor 40 in plaats van 20 bedragen. Bovendien is vastgelegd dat de grootste lawaaimakers meer betalen voor hun grotere overlast. In het Commissievoorstel is het namelijk mogelijk dat de meest lawaaiige vliegtuigen geen hogere geluidsheffing hoeven te betalen dan de wat stillere categorie.
Ik ben van mening dat er nu voldoende flexibiliteit is ingebouwd. Ik vind het daarom niet nodig om voor luchthavens die een streng beleid op het gebied van geluidsheffingen voeren, een uitzondering in het leven te roepen. Binnen het kader dat de Commissie milieubeheer heeft aangegeven is een zeer streng beleid mogelijk. Ik geloof niet dat er luchthavens bestaan die een dusdanig streng beleid voeren dat zij buiten het kader vallen. Als we sommige luchthavens toch een aparte behandeling gaan geven wordt hierdoor willekeur in de hand gewerkt.
Zoals eerder aangegeven, zullen de opbrengsten van geluidsheffingen gebruikt worden om investeringen te doen die de geluidsoverlast verminderen. De Commissie milieubeheer is echter van mening dat ook andere kosten, zoals milieukosten ten gevolge van geluidsoverlast, betaald moeten worden. Daarnaast is het zo dat niet alle gevolgen van geluidsoverlast exact in geld zijn uit te drukken. Voorbeelden hiervan zijn verstoorde nachtrust of psychische effecten ten gevolge van geluidsoverlast, die eventueel wel financieel kunnen worden gecompenseerd. Tenslotte moet men zich realiseren dat het doel van de geluidsheffing vooral de bevordering van stillere vliegtuigen is.
Als laatste wil ik nog een opmerking maken over de amendementen die door de Fractie De Groenen zijn ingediend. Het gebruik maken van geluidsnormen voor de berekening van de geluidsheffing past totaal niet bij de systematiek van deze richtlijn. Bovendien is het de vraag of deze normen er ooit zullen komen. Om deze redenen raad ik deze amendementen af.
Mijnheer de Voorzitter, met het voorliggende verslag hoop ik dat bereikt wordt dat geluidsheffingen eerlijker en transparanter zullen worden. Nog veel belangrijker vindt ik echter dat de geluidsoverlast voor onze burgers zal verminderen.

Bouwman (Verts/ALE)
Voorzitter, ik opereer op dit moment even als gastspreker voor de eigenlijke rapporteur voor advies van de Commissie regionaal beleid, omdat de heer Josu Ortuondo om politieke redenen kennelijk in Spanje verblijft.
Het overstapje van het Europese luchtruim naar lawaai is natuurlijk heel simpel. Als we dat vergemakkelijken dan moet daar ook een hele hoop materiaal of een hele hoop maatregelen tegenover worden gesteld. Ik dank de Commissie en de heer Blokland als rapporteur voor het werk dat ze gedaan hebben, maar de problemen zijn helder en evident. Er wordt ook al heel lang aan gewerkt. Ik heb zelf de debatten over de hush kits mogen volgen in de voorgaande periode. Lawaaiige vliegtuigen zouden in principe vooral gedwongen moeten worden om minder lawaaiig te worden, dus met andere woorden hoofdstuk 3 en verder. Dat is eigenlijk het wezenlijke en het afdwingen daarvan via deze maatregelen is van groot belang.
Natuurlijk was er commentaar op het verslag van de Commissie. Het moet eerst en vooral gaan om de geluidsheffingen, de kosten die daaraan verbonden zijn en de relatie daartussen. Het gaat om harmonisatie en die geluidsheffingen moeten natuurlijk worden voorafgegaan door geluidsclassificatie. Het gaat echter om die geluidsheffingen.
Het probleem met het Commissievoorstel is - vandaar dat in een aantal commissies amendementen zijn ingediend - dat het tot op zekere hoogte vrijblijvend is, omdat er niet een echte goede relatie is tussen de geluidsbelasting aan de ene kant en de heffing aan de andere kant. Het wordt nogal aan de lidstaten of aan de luchthavens overgelaten hoe zij met name met die heffingen om zouden willen gaan en dat kan in de praktijk - rapporteur Blokland heeft er in zijn verslag in zekere zin al op gewezen - concurrentievervalsend werken, maar vooral niet stimulerend in de zin zoals ik dat voorheen bedoeld heb met betrekking tot de luchtvaartindustrie. Ik vind het ook heel belangrijk om vast te leggen - en dat is verwerkt in een aantal amendementen - dat de betere praktijken, voorzover deze er zijn, die buiten de richtlijnen vallen en gewoonweg beter zijn, gehandhaafd moeten worden en beveel dan ook aan om een aantal amendementen met name van de Socialistische Fractie te steunen.
Er is te weinig differentiatie in de heffingen en de relatie tussen de geluidsheffingen en de kosten is volgens mij onduidelijk. Een kleine opmerking daarover. De heer Blokland heeft het ook wel aangegeven: nachtrust, psychische effecten en sommige van de milieueffecten zijn slecht toetsbaar en dat zal moeten worden verbeterd. Nogmaals, ik beveel de amendementen van De Groenen in dezen wél aan, de amendementen 18, 19 en 20. Ik zeg heel nadrukkelijk dat voor De Groenen geldt dat wij de amendementen zeker overeind zullen houden. Dat zeg ik dus niet namens de Commissie regionaal beleid. Ik beveel de amendementen echter van harte aan.

Oomen-Ruijten (PPE-DE).
Voorzitter, wetgeving om de geluidsoverlast aan te pakken die vele burgers dagelijks rondom burgerluchthavens ondervinden, is van groot belang. Op dit moment zijn er nog grote verschillen waar te nemen. Wat in Maastricht niet kan, mag in Bierzet, amper 10 km verder, weer wel. Dag- en nachturen verschillen. Wanneer in Düsseldorf de nacht begint, kennen wij in Nederland nog slechts de randen van de nacht.
Kortom, de allerhoogste tijd om over te gaan tot een overigens nog voorzichtige harmonisatie om met een systeem van geluidsheffingen voor alle luchthavens in Europa het gebruik van stillere vliegtuigen te bevorderen en lawaaimakers te weren. Ik kan u melden dat het grootste gedeelte van mijn fractie het gewijzigde voorstel, zoals dat in de Commissie milieubeheer is goedgekeurd, ook zal onderschrijven in de plenaire vergadering. De wijzigingen die aangebracht zijn om het Commissievoorstel minder vrijblijvend te maken en daarmede de oneigenlijke concurrentie eruit te halen, zijn prima. Ook het voorstel van rapporteur Blokland om de factor 20 als bovengrens voor de hoogte van de heffing te verdubbelen tot factor 40 is uitstekend. Want inderdaad, door het uitbreiden van het domein van 13 naar 16 decibel gaan de grootste lawaaimakers meer betalen voor hun overlast. Steun dus voor de rapporteur en al de moeite die hij heeft gedaan om met iedereen tot overeenstemming te komen.
Nu mevrouw de Commissaris hier zit, wil ik in de marge van dit debat nog een andere opmerking maken. Ik veroorloof me dus een opmerking over iets anders. Het heeft wel te maken met vliegtuiglawaai. Ik heb, mevrouw de Commissaris, respect voor de wijze waarop u probeert het vliegtuiglawaai aan te pakken. Ik zou echter ook eens van u willen horen - en als u dat antwoord nu niet kunt geven, kunt u dat wellicht schriftelijk doen - hoe kan worden voorkomen dat er nieuwe bronnen van geluidsoverlast ontstaan. Ik noem u hier het voorbeeld aan de Duits-Nederlandse grens, Laarbruch, waarover we al vele vragen hebben gesteld. In Laarbruch wordt een militair luchthaventerrein omgebouwd tot een civiel terrein en wordt alle inspraak met de voeten getreden. Evenmin is er helderheid over de voorwaarden waaronder deze luchthaven tot stand komt, over de wijze waarop de vergunningen worden verleend en over de vraag of de dag- en nachtregeling wordt gehandhaafd. Ik zou graag willen weten, mevrouw de commissaris, welke concrete acties u zult ondernemen om ook dit soort dingen te beteugelen.

Vermeer (ELDR).
Voorzitter, ik ben blij dat we nu zover zijn dat we weer een stap in de goede richting zetten om te komen tot lawaaibeperking in Europa. Voor mij is een viertal punten van belang. Ten eerste is het waardevol om tot één basis te komen voor de toepassing van een systeem van geluidsheffingen, hetgeen de luchtvaartmaatschappijen ertoe zal aanzetten stillere vliegtuigen te gebruiken. Wat ons betreft moet de opbrengst gebruikt worden voor aanpassingen van infrastructuur om de geluidshinder te beperken. Invoering van één systeem verheldert de huidige, onduidelijke situatie.
Een tweede punt is dat het niet verplicht is om dit systeem voor alle luchthavens in te voeren, hetgeen toch waardevol is omdat sommige luchthavens mogelijk natuurlijke omstandigheden hebben die minder belastend werken. Dat kun je dan economisch omzetten.
Een derde punt is dat er gewerkt zou moeten worden met de certificering volgens de ICAO-norm. Ik vind het belangrijk om nu niet met andere normen te gaan werken maar het is wel degelijk de moeite waard te onderzoeken of dit punt in de toekomst kan worden aangevuld en om de werkelijke geluidsbelasting zoals de mensen die beleven te effectueren in een lawaainiveau. Het is sowieso al heel erg ingewikkeld om te werken met geluidsniveaus. De heer Blokland zei ook al dat je van buiten af altijd effecten hebt van andere zaken. Ik zou dat voor de toekomst graag iets meer uitgediept willen zien en dat moet dan ook uitvoerbaar en meetbaar zijn, maar nu niet.
Het laatste punt is de ratio. Daarin wijken wij als ELDR-Fractie af. Wij vinden dat de ratio 1 op 20 bovenop de andere systemen en bovenop de landingsrechten al voldoende uitwerking heeft op de prijsvorming en op de uitdaging aan het adres van de luchtvaartmaatschappijen en de industrieën om te komen tot effectuering van de tarieven. Wij vinden dat een goede balans. Laten we dit dan maar invoeren.

Lannoye (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, geluidshinder is een vorm van overlast die een grote impact heeft op het welbevinden van zeer vele Europese burgers. De geluidsoverlast rond luchthavens is vaak zo ernstig dat gesteld kan worden dat miljoenen medeburgers in Europa in een bijna onleefbare situatie verkeren. Het is dan ook absoluut noodzakelijk zowel regelgevende instrumenten als economische hulpmiddelen in te zetten om deze overlast tot een minimum te beperken.
De eerste maatregel die dan genomen moet worden is het weren van de meest lawaaiige vliegtuigen. Die maatregel is al genomen, maar er wordt tot op heden slechts gedeeltelijk de hand aan gehouden. We weten dat veel vliegtuigen die maar net aan de normen van hoofdstuk 3 voldoen nog steeds de Europese luchthavens aandoen. Om die reden is het noodzakelijk de regelgevende maatregelen aan te vullen met economische dwangmiddelen. Zo is het instellen van geluidsheffingen, onder het motto 'de vervuiler betaalt?, zeker een goed initiatief, en wij staan dan ook achter het voorstel van de Commissie voor de invoering van een heffingenstelsel in een geharmoniseerd communautair kader.
De bedoeling is de luchtvaartmaatschappijen ertoe aan te zetten minder lawaaiige vliegtuigen te gebruiken en tegelijkertijd dumpingpraktijken bij de luchthavens te voorkomen. Dumping op basis van geluidsoverlast heeft immers zeer kwalijke gevolgen voor de omwonenden van die vliegvelden. Het voorstel van de Commissie is in principe zeker een goed voorstel, maar kijken we naar de details, dan moeten we vaststellen dat het voorstel niet krachtig en niet doeltreffend genoeg is, zoals de rapporteur ook al heeft opgemerkt. Immers, de toepassing van geluidsheffingen is in dit voorstel facultatief, en dat zal onvermijdelijk leiden tot dumpingpraktijken.
Daarnaast wordt te weinig gedifferentieerd naar de aard van de geluidsoverlast. Omdat de rapporteur de voorgestelde verhouding van 1 op 20 tussen de laagste en de hoogste heffing ontoereikend acht, stelt hij voor in plaats daarvan een verhouding van 1 op 40 te hanteren, hetgeen alleszins acceptabel is. Wij onderschrijven in grote lijnen de voorstellen van de rapporteur, maar we hebben er een element aan toe gevoegd, een element dat door de rapporteur helaas wordt verworpen: differentiatie naar het geluidsniveau 's nachts en het geluidsniveau overdag/'s nachts/'s avonds. Dat zijn twee zeer belangrijke indicatoren voor overlast die gebruikt kunnen worden om de heffingen te differentiëren.
Wij zouden graag zien dat de rapporteur zijn standpunt herziet en het probleem van de nachtelijke geluidsoverlast in zijn voorstellen betrekt, want geluidshinder 's nachts is zonder twijfel de kwalijkste vorm van overlast. Met heffingen alleen kunnen we het probleem zeker niet oplossen, maar via deze maatregel kan de situatie in ieder geval wel verbeterd worden.

Jarzembowski (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de vice-voorzitter, ook de verkeersdeskundigen van de Fractie van de Europese Volkspartij steunen in principe het voorstel van de Commissie inzake de geluidsheffingen. Wij moeten er immers voor zorgen dat de vliegtuigmaatschappijen door middel van hogere heffingen voor luidruchtige vliegtuigen ertoe worden aangezet geluidsarme vliegtuigen te gebruiken. Daardoor kunnen de omwonenden tegen onnodig hoge geluidsoverlast worden beschermd.
De Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme is evenwel niet zo gelukkig met de beslissing van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid om de door ons met grote meerderheid goedgekeurde voorstellen eenvoudigweg weer af te keuren. De Commissie moet nog maar eens bekijken hoe ze onze voorstellen alsnog in haar tekst kan verwerken. De voorstellen van de Vervoerscommissie waren er immers op gericht voor de luchthavens een veel gedifferentieerder kader voor de berekening van de geluidsheffingen op te stellen.
Wij willen wettelijk vastleggen dat een grotere spreiding mogelijk is en dat de vliegtuigen ofwel op basis van certificaten ofwel op basis van de daadwerkelijk gemeten geluidsemissie belast moeten worden. Volgens ons zijn onze voorstellen beter voor het milieu en waarborgen ze een hoger niveau. Binnen de EU hebben wij altijd het beginsel gehanteerd dat de landen en groepen die ter bescherming van het milieu reeds uitgebreide en doeltreffende systemen hebben ingevoerd, hun niveau niet hoeven te verlagen als wij op Europees niveau een minimumniveau vastleggen.
Mevrouw de commissaris, u kunt onmiddellijk een einde maken aan mijn vrees dat wij door Europese wetgeving in te voeren het niveau van bestaande normen inzake geluidsoverlast verlagen. De grote meerderheid van het Parlement onderschrijft amendement 11 dat als aanvulling in het verslag-Blokland moet worden opgenomen. In dat amendement willen wij aangeven dat bestaande geluidsheffingssystemen die efficiënter zijn behouden moeten blijven, zodat de Europese wetgeving geen stap achteruit betekent op het gebied van milieubescherming. Wat dat betreft ben ik erg benieuwd naar uw commentaar op amendement 11, mevrouw de commissaris.

Stockmann (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, de richtlijn is onderdeel van een strategie ter bestrijding van geluidsoverlast op luchthavens en in de omgeving van luchthavens - een thema dat daadwerkelijk dicht bij de burgers staat. Het doel van deze strategie is het gebruik van stillere vliegtuigen te bevorderen en de milieueffectiviteit van geluidsheffingen te vergroten. Op vele luchthavens binnen de Gemeenschap lukt dat ook, maar nog lang niet bij allemaal. De commissaris heeft gelijk als ze zegt dat de criteria voor differentiëring en kwantificering van geluidsoverlast in de lidstaten nogal uiteenlopen. Op dat gebied moet werkelijk een harmonisering worden doorgevoerd.
In dat opzicht heeft de richtlijn zin. Ze zal tegelijkertijd voor meer transparantie, een eerlijke behandeling en voorspelbare heffingen voor de luchtvaartmaatschappijen zorgen, wat niet alleen zal leiden tot een aanzienlijk betere bescherming tegen geluidsoverlast, maar ook zijdelings een effect zal hebben op de concurrentie. Echter, deze ontwerprichtlijn bevat een ernstige tekortkoming - op dit punt ben ik het eens met de heer Jarzembowksi. Deze richtlijn leidt, zij het onbedoeld, tot een neerwaarts gerichte harmonisering. Door het voorstel van de Commissie wordt de ambitie een stap verder te gaan zodanig afgeremd dat er van een duidelijke stimulans geen sprake meer is. En dat kan niet het doel zijn van ons milieu- en geluidsbeleid.
Frankfurt, Londen, Parijs, München, Amsterdam, Hamburg, Rome, Madrid en Stuttgart hebben andere geluidsheffingssystemen die een aanzienlijk betere bescherming tegen lawaai bieden en die derhalve behouden moeten blijven. Het voorstel van de Commissie leidt evenwel precies tot het tegenovergestelde, als het niet enigszins wordt aangepast. Er is immers alleen sprake van een effectieve economische stimulans als geluidsheffingen bij een toenemende geluidssterkte sterk progressief, ik herhaal, sterk progressief stijgen. Stille vliegtuigen moeten derhalve worden beloond en luidruchtige vliegtuigen moeten nadrukkelijk worden belast. Bij alle harmoniseringen die wij noodzakelijkerwijs doorvoeren, moeten wij blijven streven naar een zo hoog mogelijke standaard met betrekking tot de bescherming tegen lawaai. Daarom heeft mijn fractie nog eens drie amendementen ingediend waarin duidelijk is aangegeven dat reeds bestaande heffingssystemen behouden moeten blijven als ze een grotere milieueffectiviteit hebben.
Ik verzoek het Parlement deze amendementen te ondersteunen. Het zou toch te gek zijn als luchthavens die een aanzienlijk grotere bescherming tegen lawaai bieden dan nu wordt voorgesteld, gestraft zouden worden.

De Palacio
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de heer Blokland nogmaals bedanken voor het verrichte werk.
De Commissie kan niet alle ingediende amendementen overnemen. Wij mogen immers niet vergeten dat bij de regulering van dit soort kwesties een evenwicht moet worden gezocht tussen de broodnodige harmonisatie, die moet voorkomen dat eenieder zijn eigen gang gaat, en de door het subsidiariteitsbeginsel gewaarborgde bewegingsruimte van de verschillende lidstaten van de Unie en van de diverse bevoegde autoriteiten.
Geachte afgevaardigden, wij kunnen niet akkoord gaan met de hierna genoemde amendementen. In amendement 3 wordt voorgesteld niet het gecertificeerde geluidsniveau van het vliegtuig maar het op de luchthaven gemeten geluidsniveau als uitgangspunt te nemen. Deze benadering draagt allerminst bij aan de transparantie van het heffingssysteem en kan zelfs discriminatie in de hand werken vanwege de enorme verschillen tussen de op de verschillende luchthavens gehanteerde systemen voor geluidsmeting.
In amendement 4 wordt niet duidelijk aangegeven dat het concept van differentiëring van geluidsheffingen zowel moet worden toegepast in een neutraal kader waarin sprake is van inkomstenneutraliteit als wanneer de inkomsten gebruikt worden om maatregelen te financieren ter verzachting van de milieugevolgen.
Overeenkomstig amendement 8 wordt de Commissie geacht een verslag op te stellen over de mogelijkheid om het voorgestelde systeem op de lange termijn te vervangen door een systeem dat gebaseerd is op het meten van geluidsniveaus. Zoals ik ook al met betrekking tot amendement 3 zei, is de Commissie van oordeel dat deze methodologie de transparantie in het gedrang brengt. Daarom heeft het volgens ons geen zin een dergelijke studie uit te voeren.
De voornoemde amendementen stuiten op verzet bij de Commissie omdat zij de bestaande verschillen nog vergroten en de met het Commissievoorstel beoogde harmonisatie tenietdoen. Amendement 9, waarin een minimumwaarde voor geluidsheffingen wordt vastgesteld, is daarentegen onaanvaardbaar omdat luchthavens zonder geluidsproblemen er in principe niet toe kunnen worden verplicht geluidsheffingen in te voeren.
Amendement 10 kan niet worden overgenomen omdat daarin niet duidelijk wordt aangegeven dat de voorgestelde verhoging van de inkomsten uit geluidsheffingen optioneel is en geen verplichting inhoudt. Hetzelfde geldt voor de amendementen 11, 15, 16 en 17, die indruisen tegen de hoofddoelstelling van de voorstellen, namelijk het streven naar minimale harmonisatie. In die zin kan ik niet akkoord gaan met het voorstel van de heer Jarzembowski om wat reeds gedaan is ongemoeid te laten. Ik vrees dat wij in dat geval veel minder harmonisatie zullen hebben.
Amendement 13 is onaanvaardbaar omdat het alle luchthavens ertoe verplicht een geluidsheffingsysteem toe te passen. De amendementen 18, 19 en 20 kunnen niet worden overgenomen, niet alleen omdat de opname van en de verwijzing naar geharmoniseerde Europese doelstellingen buiten het toepassingsgebied van dit voorstel vallen, maar ook omdat zij volkomen onverenigbaar zijn met de voorgestelde methode voor berekening van heffingen op geluidsemissies.
Geachte afgevaardigden, er zijn heel wat amendementen waarmee wij akkoord kunnen gaan, maar er zijn er ook die wij moeten verwerpen omdat zij een te verregaande harmonisatie beogen of juist omdat zij de bedoelde harmonisatie te veel afzwakken.
Ik dank de afgevaardigden nogmaals voor hun bijdrage aan dit debat.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mevrouw de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt vandaag om 12.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0253/2002) van de heer Beysen, namens de Commissie juridische zaken en interne markt, over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende de verkoopbevordering in de interne markt (COM(2001) 546 - C5-0475/2001 - 2001/0227(COD)).
Allereerst is de heer Bolkestein aan het woord die namens de Commissie zal spreken. Ik wil de afgevaardigden erop wijzen dat dit debat gezien het aantal sprekers niet voor de stemmingen afgerond kan worden. Ik wil de afgevaardigden die vanavond terug moeten komen om te spreken derhalve verzoeken het Voorzitterschap de onderbreking niet kwalijk te nemen.

Bolkestein
Mijnheer de Voorzitter, zeer gaarne zal ik, zij het in het kort, het onderwerp van vandaag en van dit ogenblik bij u inleiden, wetende dat ik na de interventies van de leden van het Parlement aangehoord te hebben, wederom de gelegenheid krijg om de mening van de Commissie daarover weer te geven.
Ter inleiding zou ik het volgende willen zeggen, mijnheer de Voorzitter. Het voorstel voor een verordening over de verkoopbevordering beoogt de totstandbrenging van een interne markt op het gebied van kortingen, geschenken, premiums en promotionele wedstrijden en spelen. De Commissie heeft aangetoond dat de huidige versnippering van de regelgeving betreffende deze diensten de grensoverschrijdende aanbieding ervan in de weg staat. Het Parlement heeft in dit verband opgeroepen tot snelle maatregelen. Met de voorgestelde verordening is geprobeerd aan die oproep gehoor te geven door de harmonisatie van informatie-eisen en de opheffing van achterhaalde nationale beperkingen op dit gebied.
Ik ben verheugd over de ontwerpresolutie van het Parlement die door de heer Beysen is opgesteld. Hoewel er heel wat amendementen op de tekst van de Commissie zijn ingediend, is het resultaat in overeenstemming met de doeleinden van de interne markt en de beoogde modernisering. De opzet van het voorstel bestaat erin een aantal waardebeperkingen inzake verkoopbevorderende acties op te heffen en tegelijk een reeks informatie-eisen te harmoniseren. Deze evenwichtige aanpak moet behouden blijven. Die noodzaak wordt in de meeste amendementen van het Parlement ook erkend, maar de Commissie is minder blij met amendementen waarin opnieuw een beperking van de waarde van verkoopbevorderende acties wordt ingevoerd, zoals amendement nr. 29, of amendementen waarin de informatie-eisen volledig worden geschrapt, zoals de amendementen 49 en 54.
Voorzitter, dit voorstel heeft op de volgende vier gebieden tot bezorgdheid geleid. Ten eerste de behandeling van nationale verbodsbepalingen betreffende de wederverkoop onder de kostprijs. Ten tweede de samenhang tussen dit voorstel en de lopende werkzaamheden van de Commissie inzake een veel breder initiatief met betrekking tot eerlijke handelspraktijken. Ten derde de bepalingen inzake promotionele spelen. In dat verband is de Commissie ervan beschuldigd illegale spelactiviteiten aan te moedigen. Tot slot werd het de Commissie ook verweten dat zij zich te veel op wederzijdse erkenning baseert.
Mijnheer de Voorzitter, ik zou mij graag willen beperken tot deze inleidende opmerkingen. Zoals gezegd, krijgt de Commissie na de interventies van de leden van het Parlement nog de gelegenheid om meer in detail terug te komen op deze vier belangrijke bezwaren. Alvorens dat te doen, Voorzitter, zou de Commissie zeer gaarne de meningen van de leden van het Parlement willen horen om des te beter, vanavond dan, haar antwoord te kunnen geven.

Beysen (ELDR)
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, collega's, mag ik vooreerst een woord van dank richten tot alle collega's en inzonderheid tot de schaduwrapporteurs met wie ik nauw heb samengewerkt om het verslag over verkoopbevordering tot in de plenaire vergadering te loodsen. Het is een lange weg geweest met vele hindernissen die teruggaat tot in 1996 met de eerste publicatie van het Groenboek, gevolgd door de follow-upmededeling van de Commissie in 1998. Op basis van een uitgebreide raadpleging kwam de Europese Commissie in oktober 2001 met een pragmatisch en duidelijk afgelijnd voorstel naar voren waarvoor ik in november 2001 tot rapporteur werd benoemd.
Deze ontwerpverordening wil op het gebied van de verkoopbevorderende acties komaf maken met allerlei oubolligheden en grote divergenties in de desbetreffende wetgevingen van de vijftien lidstaten. Deze vele verschillen belemmeren in het bijzonder kleine en middelgrote ondernemingen om door te breken op de verschillende Europese markten. Het is immers duidelijk dat als ondernemingen niet kunnen communiceren over de grenzen heen, zij ook internationaal geen handel kunnen drijven. Daarnaast heeft de verkoopbevordering vele aspecten en kan ze aan verschillende omstandigheden worden aangepast. Ze kan worden gebruikt om met innovatieve producten de markt op te gaan, om klantenbinding te bevorderen, om kortlopende acties met een concurrentiedoel te stimuleren, om snel te reageren op dalende verkoopcijfers en als middel voor een efficiënt voorraadbeheer.
Bovendien zal deze verordening ook in grote mate de positie van de consument verbeteren. De consument ontvangt niet alleen veel meer informatie maar zal via de uitbouw van de interne markt volop kunnen profiteren van betere prijzen. Meer interne markt staat immers gelijk met meer concurrentievermogen hetgeen vervolgens leidt tot lagere prijzen, mede in de hand gewerkt door de effecten van de euro.
Daarom acht ik dit voorstel een zeer belangrijk initiatief voor de verdere voltooiing van de interne markt. Het is tevens een eerste stap om eindelijk eens werk te maken van de mooie woorden op de Top van Lissabon. Niemand kan immers ontkennen dat er twee jaar na deze felbesproken bijeenkomst betreurenswaardig weinig resultaten zijn geboekt. Wilde Europa niet de meest concurrerende kenniseconomie ter wereld worden? Welnu, dan denk ik dat nu het ogenblik is aangebroken om met een dergelijke verordening over verkoopbevordering weer een stap in de goede richting te zetten.
Vanwege het ingrijpende karakter en de vele belangen is dit voorstel dan ook niet zonder reacties gebleven, waarnaar ook de commissaris reeds heeft verwezen. Ik wil de belangrijkste uitdagingen even onderstrepen.
Wat de rechtsgrond betreft, ben ik steeds van mening geweest dat een verordening wegens de snellere inwerkingtreding en de directe toepasbaarheid ervan een veel efficiënter juridisch instrument is dan een richtlijn.
De verkoop met verlies wordt tijdelijk uitgesteld omdat de standpunten in de diverse lidstaten te ver uit elkaar liggen. Hiertoe heb ik een compromisamendement ingediend waarin ik de Commissie verzoek grondig onderzoek naar deze kwestie te verrichten. De motivering van een dergelijk amendement is dat ik niet wil dat liberalisering van de verkoop met verlies schadelijke gevolgen zou hebben voor kleine en middelgrote ondernemingen. Met betrekking tot deze laatste heb ik dan ook een amendement ingediend waarin expliciet wordt gevraagd om hen te beschermen.
De wederzijdse erkenning of met andere woorden het principe van het land van herkomst is voor dit voorstel van essentieel belang. Dit principe is tevens de basis van de interne markt. Het betekent gewoon dat leden moeten erkennen dat ze op binnenkomende promotionele acties hun eigen nationale wetgeving niet kunnen toepassen. Deze wederzijdse erkenning van elkaars wetgeving is een flexibel middel om overregulering te voorkomen. Daarnaast is dit reeds een zeer veel gebruikte wetgevingsvorm in onze communautaire wetgeving. Ik denk bijvoorbeeld aan de televisie-zonder-grenzenrichtlijn een ook aan de E-commercerichtlijn.
Ten slotte het bepalen van de leeftijd van kinderen. Ik ben steeds voorstander geweest van de leeftijd van veertien jaar, tenzij specifieke producten andere leeftijdsgrenzen vereisen. Na heel wat bilateraal overleg met de collega's van de verschillende commissies heb ik deze belangrijke uitdagingen pragmatisch kunnen oplossen. Ik prijs me gelukkig, mijnheer de Voorzitter, met het resultaat, ook al besef ik dat in het verloop van de verdere behandeling van deze ontwerpverordening nog aanpassingen zullen moeten worden gedaan. Ik hoop dat het Parlement een belangrijke voorzet heeft gegeven aan de Raad en kijk ondertussen met belangstelling uit naar dit debat.

Langen (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, de verordening betreffende de verkoopbevordering in de interne markt is een lastig en omstreden dossier. Dat hebben commissaris Bolkestein en ook afgevaardigde Beysen duidelijk naar voren gebracht in hun uiteenzetting. Ik wil de heer Beysen danken voor het bruikbare resultaat dat na lange onderhandelingen tot stand is gekomen. Het was werkelijk een lastige kwestie. De discussie werd immers bepaald door kwesties als de consumentenbescherming, de voltooiing van de interne markt, de bureaucratie in de lidstaten en de zorgen van de middenstand.
In de Europese Verdragen is het beginsel van een open markteconomie met vrije mededinging vastgelegd. Functionerende markten en niet bureaucratie vormen de beste garantie voor het algemeen belang. De toepassing van de concurrentieregels is afhankelijk van de lidstaten enerzijds en de Europese instellingen anderzijds. Met name sinds de invoering van de euro is er op dit gebied dringend behoefte aan harmonisatie. De Economische en Monetaire Commissie heeft op een aantal uitzonderingen na het voorstel voor een verordening van de Commissie in grote lijnen goedgekeurd en een advies gegeven dat meer op de interne markt gericht is dan het onderhavige definitieve ontwerp van de Commissie juridische zaken en interne markt.
Met name wat betreft het beginsel van land van oorsprong zijn wij opener. Wij wilden weliswaar de nationale kartelregels en de regels tegen oneerlijke concurrentie behouden, maar ook een stap verder gaan. Het is goed om de regels van het EG-Verdrag inzake het kartelrecht en de belangrijkste nationale bepalingen voor speciale verkopen te behouden. Daardoor wordt de middenstand beschermd tegen grote concerns. De uitzonderingen voor aparte sectoren zoals loterijen, personen met gereglementeerde beroepen en medicijnen moeten worden vastgelegd en zijn ook gerechtvaardigd. De uitdrukkelijke opname van klantenbindingssystemen naast de normale kortingen is eveneens juist en noodzakelijk. Hierover zegt de Commissie evenwel niets.
Het voorstel van de Economische en Monetaire Commissie om het verbod op de verkoop onder de kostprijs te schrappen, dat door de Commissie juridische zaken en interne markt is overgenomen is juist. Ik ben het dan ook niet eens met de opmerkingen van de heer Bolkestein. De door de Commissie voorgestelde informatieplicht als voorwaarde voor het geplande verbod op de verkoop onder de kostprijs is onrealistisch, zal problemen op het gebied van de mededinging veroorzaken en tot een prijsbinding in tweede instantie leiden. Dat kan niet de bedoeling zijn. U zult hiervoor dan ook geen meerderheid in het Parlement vinden, mijnheer de commissaris.

Patrie (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, het minste dat we kunnen zeggen is dat de stemming over deze ontwerpverordening voor het liberaliseren van de verkoopbevordering te vroeg komt. Eens te meer is de Commissie op de zaken vooruitgelopen. Zonder het standpunt van het Europees Parlement af te wachten beslecht ze reeds een debat waartoe het Groenboek inzake consumentenbescherming aanleiding zou moeten geven; dat Groenboek wordt door onze Vergadering echter pas over enkele weken behandeld.
Dat is natuurlijk al een weinig consequente aanpak, maar nog erger is dat er zo weinig waarde wordt gehecht aan het standpunt van ons Parlement, dat hier gereduceerd wordt tot een Huis waarin enkel kennis genomen wordt van door de Commissie in een eerder stadium vastgestelde beleidsmaatregelen. De keuze voor het rechtsinstrument van de verordening is in dit verband veelzeggend. Een kaderrichtlijn waarbij de lidstaten een zekere speelruimte wordt toegekend was een geschikter instrument geweest, maar zou zeker de discussies op nationaal niveau weer hebben doen oplaaien. Die discussies wilde de Commissie liever vermijden, en daarom heeft ze voor een verordening gekozen.
Ik zou in het bijzonder de aandacht willen vestigen op de kwestie van de wederzijdse erkenning, een beginsel dat door de Commissie aangeprezen wordt als middel om de werking van de interne markt te verbeteren. Er dient op gewezen te worden dat de toepassing van dit beginsel met de nodige praktische problemen gepaard gaat. In de eerste plaats is de consument totaal onbekend met de buitenlandse regelgeving, en de nationale rechter zal heel wat moeite hebben de regels van een ander land toe te passen. In de tweede plaats dreigt wederzijdse erkenning tot deregulering te leiden die schadelijk is voor zowel de marktspelers als de consumenten. De marktspelers die benadeeld worden door de toepassing van dit beginsel zullen ongetwijfeld druk gaan uitoefenen op hun regeringen om de nationale regelgeving aan te passen aan de meest liberale regelingen. Dat zal leiden tot een neerwaarts gerichte harmonisatie van het consumentenbeleid op Europees niveau. Daarom heb ik voorgesteld dit beginsel - dat in de ontwerpverordening overigens zeer onduidelijk omschreven wordt - te vervangen door een andere formule, die ook gebruikt wordt in de constante jurisprudentie van het Europese Hof van Justitie.
Voor het overige wordt in de tekst zoals die eruitziet na de stemmingen in de bevoegde commissies mijns inziens recht gedaan aan de wensen van de lidstaten met betrekking tot de minimale bescherming van hun consumenten. Feit blijft echter dat het grote debat over een echt Europees consumentenbeleid niet heeft plaatsgevonden, en wij dringen er nadrukkelijk op aan dit debat op korte termijn te voeren, naar aanleiding van het verschijnen van het Groenboek.

Fourtou (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, 10 procent meer van het product voor dezelfde prijs, een tweede bril voor één euro extra, drie voor de prijs van twee, een geschenk bij de aanschaf van een artikel - het zijn alledaagse voorbeelden van wat we verkoopbevordering noemen.
Wanneer u van een aanbieding profiteert, bent u zich vast niet bewust van de subtiele mechanismen die een rol spelen bij dit fenomeen, dat zowel een economische als een culturele kant heeft. Het onderscheid tussen geschenk, premium, korting en promotioneel spel is een toonbeeld van subtiliteit, en wat een Fransman als eerlijk beschouwt is voor een Duitser onaanvaardbaar, terwijl een Engelsman niet kan begrijpen dat er in andere landen zoveel voorschriften bestaan en dat de consument daar beschouwd wordt als een onmondig wezen.
Dit verslag is een goed voorbeeld van de verstrengeling van het economische en het culturele aspect, en dat verklaart voor een deel ook waarom het zulke felle reacties heeft opgeroepen.
Onze eerste reflex was er een van afwijzing. Vanwege de vastberaden opstelling van de heer Beysen en na het niet minder vastberaden overleg tussen mijn collega's van de Fractie van de Europese Volkspartij hebben wij evenwel gekozen voor een standpunt dat in de lijn ligt van ons communautaire engagement.
Daarom hebben wij ons uitgesproken voor een verordening waarmee in een door de euro bepaalde interne markt de verkoopbevordering geliberaliseerd en geharmoniseerd wordt, echter niet zonder ervoor te zorgen dat die verordening zowel de consumenten als het midden- en kleinbedrijf beschermt.
Om die reden hebben we liberalisering op het punt van verkoop en wederverkoop met verlies afgewezen en de Europese Commissie verzocht een grondiger studie te verrichten naar dit specifieke onderwerp. Voor het beheer van deze communautaire regeling inzake verkoopbevordering konden we niet anders dan kiezen voor het beginsel van wederzijdse erkenning, dat een fundamentele rol speelt en aan de basis ligt van de interne markt als zodanig. In dit specifieke geval hebben we de grenzen voor de toepassing van dit beginsel evenwel nadrukkelijk moeten herdefiniëren, daar de nationale wetgevingen zeer sterk uiteenlopen.
Van de 300 oorspronkelijke amendementen zijn er in de voorgelegde tekst uiteindelijk 58 overgebleven. Die afslanking betekent niet alleen dat er zeer veel werk verzet is, maar ook dat er een gemeenschappelijke wil aanwezig was om verder te komen. We moeten niet vergeten dat onze staatshoofden en regeringsleiders in Lissabon afgesproken hebben dat Europa de meest concurrerende samenleving ter wereld dient te worden. Daarom moest iedereen het debat ingaan met een open geest, met een bereidwillige opstelling en met de wil goed naar de anderen te luisteren. Dat is een duidelijk signaal aan het adres van de regeringen van de lidstaten.
Wij bevelen dan ook aan de tekst zoals die door de Juridische Commissie is goedgekeurd aan te nemen en de in de plenaire vergadering ingediende amendementen te verwerpen.
Het potentieel van de interne markt is zeer groot en ieder probleem kan opgelost worden - als de wil om te slagen maar aanwezig is.
McCarthy (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, wij zijn het allemaal eens over de noodzaak om ondernemingen overal in Europa in staat te stellen verkoopbevorderende acties te houden in de hele interne markt. Dergelijke acties zijn belangrijk voor de marketing van goederen en diensten en we moeten dan ook af van de beperkingen en belemmeringen die ondernemingen en consumenten nu nog beletten te profiteren van de mogelijkheden van de interne markt.
In het Verenigd Koninkrijk is het verschijnsel van de verkoopbevorderende actie, bijvoorbeeld in de vorm van waardebonnen, heel gewoon. In het jaar 2000 bijvoorbeeld zijn in het Verenigd Koninkrijk 531 miljoen coupons ingewisseld en kwam het aantal keren dat consumenten gebruik maakten van coupons en aanbiedingen via Internet 122,5 procent hoger uit dan in 1999. Die acties zijn dus populair en wij moeten dit gebied voor consumenten en ondernemingen regelen en toegankelijk maken.
Het is echter zaak dat de Commissie tegemoetkomt aan enkele van de bezorgdheden van leden van het Europees Parlement en van mijn fractie, in het bijzonder ten aanzien van de kwestie van verkoop beneden de kostprijs. Wij hebben dan ook een amendement ingediend waarin de Commissie wordt gevraagd met een studie over deze kwestie te komen.
Het gaat om legitieme bezorgdheden, omdat het risico bestaat dat de verkoop beneden de kostprijs onrechtmatig wordt gebruikt om concurrenten via een moordend prijsbeleid uit de markt te drukken. Daarmee zijn noch het kleinbedrijf noch de consumenten geholpen. Om die reden zal mijn fractie, in de geest van de betere wetgeving waarom commissaris Prodi onlangs heeft gevraagd, de Commissie haar voorwaardelijke steun voor de regeling verlenen indien de Commissie instemt met het verrichten van een evaluatieonderzoek om na te gaan op welke manier de verkoop beneden de kostprijs voor zowel het kleinbedrijf als de consumenten nu precies voordelig kan zijn. In dat onderzoek zou tevens aandacht moeten worden besteed aan de noodzaak het mededingingsbeleid aan te scherpen om een moordend prijsbeleid en de ongewenste neveneffecten daarvan te voorkomen.
Het is niet de bedoeling dat de interne markt grote ondernemingen alle speelruimte laat, waardoor het MKB uit de markt wordt gedrukt en de consumenten dientengevolge minder keuze hebben. Verder moeten wij ervoor zorgen dat de informatie-eisen in de bijlage duidelijk zijn. Het is belangrijk dat er bij de ondernemingen geen onduidelijkheid bestaat over hun verplichting tot het verstrekken van informatie over verkoopbevorderende acties. Voorts is het belangrijk dat de consumenten de beschikking hebben over voldoende informatie en verhaalmogelijkheden, via de rechtbank dan wel via stelsels van alternatieve geschillenbeslechting. De Fractie van de Europese Sociaal-Democraten heeft daarom een amendement ingediend waarin de Commissie wordt verzocht in overleg te treden met consumentenorganisaties en de industrie om er zeker van te zijn dat de informatie-eisen duidelijk en ondubbelzinnig worden uitgevoerd. De huidige formulering is misleidend en is voor ondernemingen aanleiding geweest om te lobbyen bij leden van het Europees Parlement en zich te beklagen over het gebrek aan duidelijkheid, en voor de consumenten om ons te wijzen op hiaten in de informatie. Wil deze regeling juridische zekerheid bieden, dan zullen de eisen duidelijk moeten zijn. Ik ben het echter met de commissaris eens dat het geen oplossing is om die eisen te schrappen, zoals is voorgesteld door de Fractie van de Europese Volkspartij. Wij zullen net als de Commissie tegen dat voorstel stemmen.
De Fractie van de Europese Sociaal-Democraten heeft strenge maatregelen voorgesteld ter bescherming van minderjarigen tegen schadelijke verkoopbevorderende acties op het gebied van alcohol en tabak. Ik hoop dat die worden overgenomen.
Tot slot nog een kort woord over wederzijdse erkenning. Ik ben persoonlijk van mening dat daar nu al sprake van is. Via Internet vinden dagelijks volop grensoverschrijdende verkopen en transacties plaats op basis van het beginsel van wederzijdse erkenning. Wij kunnen de ogen niet sluiten voor de realiteit en doen alsof wederzijdse erkenning niet al bestaat.

MacCormick (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, het gaat hier om belangrijke wetgeving waarmee de gemeenschappelijke markt echt gediend is, omdat de verschillen tussen de lidstaten op het gebied van de regelgeving inzake verkoopbevordering op deze manier beperkt worden gehouden. Het is met recht een verordening, omdat bepaalde soorten verboden op verkoopbevordering eenvoudig worden weggenomen, terwijl het aan de landen wordt overgelaten om in andere gevallen hun eigen specifieke voorkeuren te volgen op juridisch, economisch en politiek gebied.
In die zin is het dus een belangrijke bijdrage aan de consolidering van de gemeenschappelijke markt. Het voorstel kan dan ook rekenen op de steun van mijn fractie, die zich in grote lijnen aansluit bij hetgeen mevrouw McCarthy zojuist namens de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten naar voren heeft gebracht.
Ik wilde enkele punten benadrukken. Ten eerste betreft dit niet een uitholling van de bescherming van de consumenten. Sterker nog, uit sommige amendementen blijkt overduidelijk dat wij maximale vrijheid van verkoopbevordering voor ogen hebben binnen het kader van gepaste wetgeving inzake consumentenbescherming. Ten tweede bestaat er enige bezorgdheid over het lot van kleine bedrijven die geconfronteerd worden met grote detailhandelsorganisaties die met hun verkoopbevorderende activiteiten uit lijken te zijn op sluiting van de winkel om de hoek en op schaalvergroting van de supermarkt. Daar zijn we zeker tegen en wij hebben in de door ons ondersteunde amendementen en in de amendementen die wij in de commissie hebben gesteund benadrukt dat de wetgeving inzake verkoopbevordering geheel in overeenstemming dient te zijn met het mededingingsrecht en dat alles gedaan moet worden om misbruik van een dominante positie op de markt te voorkomen.
Met deze waarborgen, waaronder die voor minderjarigen, zal mijn fractie deze maatregel vandaag met een grote mate van welwillendheid ondersteunen.

Esclopé (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, de ontwerpverordening van de Commissie laat zien dat de obsessieve neiging alles te harmoniseren zonder rekening te houden met de subsidiariteit de minst draagkrachtigen benadeelt. De gekozenen van de CPNT (Chasse, Pêche, Nature, Traditions) zijn niet van plan de middenstanders en ambachtslieden uit te leveren aan de haaien van het grootwinkelbedrijf, dat toestemming krijgt voor de concurrentieverstorende praktijk van verkoop met verlies. In tal van nationale wetgevingen is dit soort oneerlijke praktijken verboden. Feitelijk wordt de consument twee keer gepakt. Verkoop met verlies is geen vorm van liefdadigheid, maar een manier om marktaandeel te veroveren, en dat zal elders goedgemaakt moeten worden. En de burger ziet ook nog de buurtwinkels verdwijnen, die het toch al erg moeilijk hebben in plattelandsgebieden en in de stadscentra. De kwaliteit van het werk van onze collega's in de Commissie juridische zaken en interne markt staat niet ter discussie en er zijn veel slechte elementen uit het voorstel gehaald, maar zoals bij vele andere dossiers lijkt de Commissie niet te willen luisteren en grotendeels vast te willen houden aan haar oorspronkelijke standpunt.
Resumerend zou ik willen zeggen dat afwijzing van het voorstel van de Commissie, zoals de rapporteur voorstelt, in onze ogen de enige serieuze en verantwoorde optie is, de enige optie waarmee het belang van allen gediend is. Wie de zaken nu op hun beloop laat, moet morgen niet opeens moord en brand beginnen te schreeuwen.

Montfort (NI).
Mijnheer de Voorzitter, iedere vorm van vrijheid berust op een evenwicht. Economische vrijheid is gestoeld op het evenwicht tussen het belang van de consument en dat van de ondernemers en distributeurs. Wordt dit evenwicht verstoord ten gunste van een van die actoren, dan betekent dat zonder meer het einde van die vrijheid. Dat is precies waar de Commissie op uit is geweest, ook hier weer onder het valse voorwendsel van gedwongen harmonisatie.
Met haar pogingen de door de nationale overheden vastgestelde beperkingen inzake de verkoopbevordering op te heffen, schrapt de Commissie de fundamentele waarborgen die in de nationale wetgevingen opgenomen zijn om de belangen van zowel de consumenten als de kleine producenten en winkeliers te beschermen. Wordt wederverkoop met verlies toegestaan of worden aanbiedingen niet aan regels en periodes gebonden, dan zal dat leiden tot gevaarlijke en onverantwoorde handelspraktijken die op den duur schadelijk zullen zijn voor onze economieën. Evenmin mag de overgang naar de euro als alibi gebruikt worden om ongerechtvaardigde prijsverhogingen door te voeren.
Ik ben dan ook blij met de amendementen die zijn goedgekeurd in de verschillende parlementaire commissies die zich met deze tekst hebben beziggehouden, waarin wordt aangedrongen op behoud van de nationale regels op dit gebied. Een harmonisatie in neerwaartse richting zoals de Commissie die lijkt voor te staan is niet logisch en komt de economische actoren en met name de meest kwetsbare marktspelers bepaald niet ten goede. Buurtwinkels en kleine bedrijven zijn de motor van onze economie - daar moet mijns inziens nadrukkelijk op gewezen worden. Zonder die winkels, zonder die bedrijven is het gedaan met de diversiteit van het aanbod en de garantie van kwaliteit. Bovendien zorgen ze voor een sociaal en economisch evenwicht in onze samenleving. We moeten voorkomen dat we dat evenwicht verstoren; daar zouden wij geen van allen mee gebaat zijn, noch als consumenten, noch als politiek verantwoordelijken.

De Voorzitter.
Hartelijk dank.
Het debat wordt nu onderbroken en voor wij overgaan tot de stemming geef ik het woord aan de heer Harbour voor een motie van orde.

Harbour (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik heb een punt van orde. Ik weet zeker dat ik namens al mijn collega's van de Commissie juridische zaken en interne markt spreek. Enkelen van hen zijn hier nog aanwezig. Staat u mij toe namens al mijn collega's die aan dit dossier werken bezwaar te maken tegen de volslagen onaanvaardbare wijze waarop dit debat is ingeroosterd. Wij zijn dit debat om 11.30 uur begonnen. De vergaderdienst wist dat het niet afgerond zou worden en er zijn andere debatten op een later tijdstip ingeroosterd waarvan u in uw computersysteem kon zien of zij daar ingepast hadden kunnen worden. Nu moeten wij de voortzetting van dit debat opschorten tot 21.30 uur. Mevrouw Montfort en mijn collega van de Fractie voor een Europa van Democratie en Diversiteit hebben onder volstrekt onaanvaardbare omstandigheden gesproken. Dat is geen manier om een vergadering te organiseren die geacht wordt een serieus debat te voeren over deze onderwerpen. Het is niet nodig om het zo te doen; er is geen reden om de debatten op te splitsen. U beschikt over de informatie en mijns inziens kan geen deugdelijke bijdrage worden geleverd als mensen tijdens het debat de vergadering binnenlopen. Ik hoop dat alle collega's het met me eens zijn als ik zeg dat we ernst moeten maken met de organisatie van deze vergadering, teneinde er meer grip op te krijgen.

De Voorzitter.
Geachte collega, ik neem goede nota van uw protest. Het zal overgebracht worden aan de instanties die de agenda van onze Vergadering vaststellen. Uw lange interventie heeft de collega's de gelegenheid gegeven plaats te nemen. We gaan nu over tot de stemming. 
Rack (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, het heeft ons meer dan tien minuten gekost om van de negende verdieping naar de vergaderzaal te komen. Ofwel de liften functioneren niet of de architecten die deze liften hebben ontworpen waren niet capabel.
(Levendig applaus)
De collega naast mij heeft een zeer goede opmerking gemaakt. Hij zei: 'Wij hebben de veiligste liften in heel Europa. Ze zijn zo veilig, omdat ze buiten werking zijn. Daarom kan er ook niets gebeuren.? Maar misschien zou het toch beter zijn als ze ook zouden functioneren.
Callanan (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik heb een punt van orde. De reden waarom de liften het niet leken te doen was dat beveiligingsmedewerkers beneden drie liften vasthielden, kennelijk voor de een of andere delegatie die op bezoek is bij het Parlement! Door het slechte ontwerp van dit gebouw is de gezamenlijke capaciteit van de liften al nauwelijks voldoende voor de leden, laat staan als de beveiligingsmedewerkers uitgerekend op het moment waarop iedereen naar beneden gaat om te stemmen twee of drie van de liften vasthouden. De vergaderdienst zou er goed aan doen intern orde op zaken te stellen.
Vlasto (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil opmerken dat ik vijftien minuten heb vastgezeten in de lift. De liften functioneren dus niet.

De Voorzitter.
De diensten zullen deze kwesties onderzoeken. De enige zekerheid die ik u kan bieden is dat de Voorzitter geen lift blokkeerde.

De Voorzitter.
Wij gaan nu over tot de stemming.
Verzoek van de Commissie constitutionele zaken om raadpleging van het Comité van de regio's over de rol van de regio's bij de opbouw van Europa 
(Het Parlement willigt het verzoek in)
Verslag (A5-0268/2002) van de heer Rocard, namens de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport, over het voorstel voor een besluit van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van besluit nr. 253/2000/EG tot vaststelling van de tweede fase van het communautaire actieprogramma op onderwijsgebied "Socrates" (COM(2002) 193 - C5-0188/2002 - 2002/0101(COD)) 
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
Verslag (A5-0260/2002) van de heer Jové Peres, namens de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, over het voorstel voor een beschikking van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van beschikking 96/411/EG betreffende de verbetering van de communautaire landbouwstatistiek (COM(2002) 080 - C5-0064/2002 - 2002/0044(COD)) 
Vóór de stemming:

Jové Peres (GUE/NGL)
Mijnheer de Voorzitter, ik zal het kort houden. Sinds 1996 heeft het Parlement herhaaldelijk voorgesteld om de administratieve informatie in verband met de betalingen uit het EOGFL-Garantie statistisch te verwerken.
Het gemeenschappelijk landbouwbeleid, dat het merendeel van de communautaire middelen opslorpt, genereert een enorme hoeveelheid informatie die momenteel onbenut wordt gelaten. Die informatie zou echter kunnen voorzien in up-to-date resultaten. Bovendien geeft zij wellicht een veel recenter en betrouwbaarder beeld van de Europese landbouw dan andere duurdere en minder betrouwbare studies.
Wij staan aan de vooravond van de tussentijdse herziening van Agenda 2000. Om die opdracht tot een goed einde te brengen bestaat er behoefte aan meer en betere statistische informatie. De Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling heeft haar amendementen ingetrokken omdat de Commissie in de loop van het debat een verslag heeft gepubliceerd over de aanleg van een databank over betalingen uit het EOGFL-Garantie, met name over de verdeling van de landbouwsteun. De Landbouwcommissie is van oordeel dat de Commissie met dit verslag onze eisen heeft ingewilligd, daar zij zich ertoe heeft verbonden transparantie te betrachten ten aanzien van het Parlement en de samenleving in haar geheel.
In het tweede streepje van de conclusies van het voornoemde verslag wordt gesteld dat de databank met ingang van 1 januari 2003 in werking zal treden, hetgeen uiteraard niet belet dat er ook vóór die datum reeds indicatieve cijfers worden gepresenteerd.
Ik attendeer de Commissie er nogmaals op dat de genoemde informatie onontbeerlijk is voor de tussentijdse herziening van Agenda 2000. In dit verband zou ik van de Commissie graag een antwoord krijgen op een zeer eenvoudige vraag: op welk tijdstip zal de databank precies in werking treden en wanneer zullen de indicatieve cijfers worden voorgelegd?
Hopelijk gebeurt dat zo snel mogelijk, aangezien een spoedige presentatie gunstige gevolgen zou hebben voor de werkzaamheden van onze commissie en de herziening van Agenda 2000.

Bolkestein
Mijnheer de Voorzitter, het antwoord op die vraag is dat commissaris Fischler, zoals hij al enige malen schriftelijk aan leden van dit Parlement heeft laten weten, voornemens is in het begin van de herfst statistische informatie over de begunstigden van rechtstreekse betalingen te publiceren, gerangschikt naar hoogte van het bedrag. Het overzicht zal de statistische gegevens van veertien lidstaten bevatten, omdat de cijfers voor Griekenland nog altijd niet beschikbaar zijn. Het gaat natuurlijk uitsluitend om statistische gegevens en niet om persoonlijke gegevens van de betrokken begunstigden.

Seppänen (GUE/NGL)
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie heeft voorgesteld het Gezamenlijk Verdrag door de Europese Gemeenschap te laten goedkeuren, maar wilde wat artikel 27 betreft een voorbehoud maken. Het artikel is belangrijk, omdat het de landen die het Verdrag hebben ondertekend de mogelijkheid geeft eenzijdig de import van bestraalde splijtstof en radioactief afval uit het buitenland te verbieden. Waarom dan een voorbehoud? Op basis van de behandeling in de commissie kan het volgende worden gezegd: een lidstaat van de Europese Unie kan onvoorwaardelijk en eenzijdig de import van bestraalde splijtstof uit een land buiten de Europese Unie verbieden. Een lidstaat van de Europese Unie kan ook de import van bestraalde splijtstof uit een andere lidstaat verbieden als die niet verder wordt verwerkt, maar is bestemd voor definitieve opslag in een ander land. Een land kan de import van bestraalde splijtstof voor verdere verwerking niet eenzijdig verbieden. Het door de Commissie voorgestelde voorbehoud inzake artikel 27 leidt niet tot een gemeenschappelijke Europese markt voor de definitieve opslag van kernafval; het biedt de EG enkel de mogelijkheid richtlijn 92/3/Euratom te wijzigen om die tekst in overeenstemming te brengen met het Gezamenlijk Verdrag.

Fava (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, ik beveel het Parlement aan voor de tekst van amendement 33 te stemmen zonder de woorden 'en tot de training?. Wij hebben namelijk al de snelle mobilisatie toegevoegd aan de talrijke redenen voor opschorting van de regels inzake het gemeenschappelijk luchtruim. Als wij daar ook nog de 'training van de strijdmachten? aan toevoegen, maken wij de wetgeving inzake het gemeenschappelijk luchtruim in haar geheel onbruikbaar. Daarom vraag ik om de schrapping van de woorden 'en tot de training?.

Kuhne (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik heb een technicus nodig. Ik dacht eerst dat ik een bijzonder intelligente daad had verricht, maar dat was de machine. Hoewel ik tegen gestemd heb, geeft die namelijk 'groen? aan.

De Voorzitter.
Onze afgevaardigden maken geen fouten, dus het moet wel aan de machine liggen.
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)
(Verslag (A5-0266/2002) van mevrouw Sanders-ten Holte, namens de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme 
1. over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende de verrichting van luchtvaartnavigatiediensten in het gemeenschappelijk Europees luchtruim (COM(2001) 564 - C5-0482/2001 - 2001/0235(COD)), 
2. over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende de organisatie en het gebruik van het gemeenschappelijk Europees luchtruim (COM(2001) 564 - C5-0483/2001 - 2001/0236(COD)) en 
3. over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende de interoperabiliteit van het Europees netwerk voor luchtverkeersbeheer (COM(2001) 564 - C5-0484/2001 - 2001/0237) (COD)) 
(Het Parlement keurt achtereenvolgens de drie wetgevingsresoluties goed)
Verslag (A5-0265/2002) van mevrouw Maes, namens de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad inzake de veiligheid van luchtvaartuigen uit derde landen die gebruik maken van luchthavens in de gemeenschap (COM(2002) 8 - C5-0023/2002 - 2002/0014(COD)) 
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)
Verslag (A5-0269/2002) van de heer Blokland, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad inzake de totstandbrenging van een communautair kader voor geluidsclassificering van civiele subsonische vliegtuigen met het oog op de berekening van geluidsheffingen (COM(2001) 74 - C5-0001/2002 - 2001/0308(COD)) 
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)
Verslag (A5-0242/2002) van de heer Stevenson, namens de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, over de mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement over opties om de teelt van eiwithoudende gewassen in de EU te bevorderen (COM(2001) 148/2 - C5-0260/2001 - 2001/2116(COS)) 
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)
De Voorzitter. Geachte afgevaardigden, hartelijk dank voor uw medewerking. Het is ons gelukt in minder dan een uur tijd 15 verslagen volgens de nieuwe regels af te handelen en meer dan 360 amendementen.
Hiermee is de stemming beëindigd.
STEMVERKLARINGEN

Alavanos (GUE/NGL)
Het SOCRATES-programma heeft tot nu toe een belangrijke bijdrage geleverd aan de uitwisseling op onderwijsgebied, maar het gaat tevens gepaard met hoge administratieve lasten en veel bureaucratie. De voorstellen van de Commissie beantwoorden technisch gezien aan de voorstellen van het Parlement voor administratieve vereenvoudigingen, maar er moet nog heel wat meer gedaan worden. Ook de kleine, regionale instituten moeten in staat worden gesteld zonder al te veel moeilijkheden aan dit programma deel te nemen.

Ó Neachtain (UEN)
Het GLB is goed voor bijna de helft van de EU-begroting en het is niet meer dan terecht dat elke euro die wordt uitgegeven ook verantwoord wordt. Ik sta volledig achter het idee van efficiënte gegevensbanken.
Laten we echter stilstaan bij het doel van een dergelijke gegevensverzameling. Wat ons daarbij voor ogen zou moeten staan, is een efficiënter beheer van het GLB en een efficiënter gebruik van overheidsmiddelen. Het moet er eenvoudiger op worden, niet ingewikkelder.
Waar we niet op zitten te wachten is nog meer papierwerk en bureaucratische rompslomp voor de boeren, want die hebben het toch al zwaar te verduren. Als wij mensen willen stimuleren om boer te blijven - vooral jonge mensen - moeten we van het boerenbedrijf geen carrière maken die meer te maken heeft met stapels papieren dan met het produceren van voedsel en het zorgen voor het land.
We moeten vooral geen dubbel werk gaan doen. Er zijn al talloze gegevens voorhanden, namelijk die welke door de boeren zijn verstrekt om te voldoen aan de eisen van diverse programma's en projecten. Die gegevens zijn in te zien door landelijke en Europese overheidsinstanties. Het werk zou op administratief niveau moeten worden verricht, in de vorm van het delen van statistische en andere gegevens, het compatibel maken van informatiesystemen en dergelijke. Degenen die net als ik grote agrarische kieskringen vertegenwoordigen, zullen zich zeker verzetten tegen het idee dat boeren nog meer administratieve lasten worden opgedrongen.

Bordes, Cauquil en Laguiller (GUE/NGL)
In de toelichting van dit verslag lijkt de rapporteur eigenlijk iedereen tevreden te willen stellen: de Commissie, die de deregulering invoert; de lidstaten, die - vooralsnog - verantwoordelijk blijven voor de veiligheid; de grote luchtvaartmaatschappijen, die men al te dwingende en vooral al te kostbare regelingen wil besparen; de low budget-maatschappijen, die weliswaar enkele minimumnormen opgelegd krijgen maar zonder dat dat gevolgen heeft voor de winst, enz.
Het is weer een treffende illustratie van wat de Europese autoriteiten op dit gebied eigenlijk doen: ze stellen enkel normen vast voor de werkuren, rusttijden en uren aan boord van de bemanning en het cabinepersoneel. Die normen, die voor de gehele EU gelden, bieden wellicht een minimumgarantie voor het personeel, en om die reden hebben wij niet tegen het verslag gestemd. Dat minimum is echter zeer schraal. Meer kan men ook niet verwachten van de Europese autoriteiten, die immers koste wat kost willen vermijden de werkgevers in de luchtvaartsector voor het hoofd te stoten.

Miranda (GUE/NGL)
. (PT) Vandaag wordt algemeen erkend dat het cabinepersoneel een grote verantwoordelijkheid draagt en, gezien het huidige klimaat in de burgerluchtvaart, steeds belangrijker wordt voor de veiligheid van de passagiers.
Vlucht-, werk- en rusttijden voor het cabinepersoneel moeten dringend geharmoniseerd worden. Niet alleen met het oog op de toekomstige uitbreiding maar met name omdat de rechten van deze werknemers dringend bescherming behoeven nu low budget-maatschappijen in de Europese Unie zo'n grote vlucht nemen.
Daarom steunen wij dit verslag, dat een leemte opvult in de voorstellen van de Commissie. Wij betreuren het nog steeds dat de Commissie geweigerd heeft deze materie in de ontwerpverordening op te nemen, vooral als wij in aanmerking nemen dat die zaken in verschillende lidstaten nog niet wettelijk geregeld zijn. Wij willen benadrukken dat in de lidstaten waar de huidige wetgeving gunstiger uitvalt voor de betrokken werknemers dan het nu goedgekeurde voorstel, deze wetgeving gehandhaafd moet blijven.

Queiró (UEN)
. (PT) Het gaat hier om een voorstel voor een zeer technische en gedetailleerde verordening inzake de harmonisatie van de regelgeving betreffende lucht- en rusttijden voor het cabinepersoneel. Doel van die harmonisatie is het vergroten van de veiligheid van de luchtvaart. Met het voorstel wordt beoogd voor alle marktdeelnemers vergelijkbare omstandigheden voor de uitoefening van hun activiteiten en gemeenschappelijke veiligheidsnormen te garanderen. Niettegenstaande de brede steun van de luchtvaartmaatschappijen hebben de pilotenvakbonden de voorstellen van de rapporteur niet gesteund, omdat zij de vliegtijden aan de overdreven kant vinden. De rapporteur is tevreden dat onderhandelingen die zo lang aansleepten tot een goed einde zijn gebracht. Zijn voorstellen hebben de steun gekregen van bijna alle collega's van de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme. Daarom vinden wij de geboden oplossing de beste en misschien is het zelfs de enige mogelijke oplossing. Ik sluit mij derhalve aan bij de conclusies van de rapporteur.

Alavanos (GUE/NGL)
De elfde overeenkomst met de UNWRA over de verbetering van de situatie van de vluchtelingen in het Midden-Oosten, waaronder ongeveer vier miljoen Palestijnen die zich niet alleen in de Gazastrook maar ook in Libanon, Syrië en Jordanië bevinden, is een urgente zaak gezien de tragische situatie waarin het Palestijnse volk zich ten gevolge van het beleid van Sharon bevindt. Het is tevens belangrijk dat de EU haar bijdrage optrekt van 120 miljoen tot 237 miljoen euro. Wij moeten tijdens de begrotingsprocedure proberen dit laatst bedrag zelfs nog te verhogen. Het allerbelangrijkste is evenwel dat de EU en de gehele internationale gemeenschap er bij de Israëlische regering van Sharon op aandringen dat zij alle kosten draagt voor het herstel van de infrastructuur die zij met haar militaire acties heeft verwoest. Daardoor is de levensstandaard van de Palestijnen in de Gazastrook en de bezette gebieden sterk achteruit gegaan.

Bordes, Cauquil en Laguiller (GUE/NGL)
Wij hebben voor dit verslag gestemd omdat we natuurlijk niet tegen Europese steun aan de Palestijnse vluchtelingen zijn. Er is echter weinig reden om trots te zijn als we zien met welk bedrag de middelen voor deze hulp verhoogd zijn. Zetten we het voorgestelde bedrag af tegen het aantal Palestijnse vluchtelingen dat wordt opgevangen in de landen in het Midden-Oosten, dan gaat het immers hooguit om ongeveer veertig euro per persoon per jaar. Bovendien is er geen enkele garantie dat dit hele bedrag ook werkelijk bij de vluchtelingen zelf terechtkomt en niet voor een deel de kas spekt van Europese bedrijven en leveranciers.
Erger nog is het hypocriete karakter van het verslag. De rapporteur betreurt het dat 'de levensomstandigheden van de vluchtelingen verslechteren?, maar stelt daarvoor cynisch genoeg vooral de 'sterke bevolkingsgroei? verantwoordelijk. Ze rept met geen woord over de oorlog die de staat Israël voert tegen het Palestijnse volk en gaat volledig voorbij aan het feit dat duizenden Palestijnen gedwongen zijn in vluchtelingenkampen te leven omdat de staat Israël, gesteund door de supermachten, inclusief Europa, zich verzet tegen de terugkeer van deze vluchtelingen naar het land waaruit ze verdreven zijn.

Ahern (Verts/ALE)
Veilig vervoer van splijtstof is een dringende kwestie. Twee transportschepen met splijtstof die eerder door Japan waren geweigerd omdat de veiligheidsgegevens door BNFL waren vervalst, naderen precies op dit moment de Europese kusten, op weg naar de nauwe Ierse Zee.
Dat deze gevaarlijke lading nu wordt vervoerd, is een klap in het gezicht van de slachtoffers van de elfde september. Die schepen zijn kansloos bij een terroristische aanslag en zij zijn kansloos bij brand. Voor terroristen vormen zij een verlokkelijk doelwit om materiaal te kapen voor het maken van een atoombom.
Wat we nu zien is een lachwekkende situatie waarin de nucleaire sector voor gevaarlijk radioactief materiaal de hele aarde afreist op zoek naar de voordeligste aanbiedingen. Het verdrag moet niet zodanig worden geïnterpreteerd dat de nucleaire sector nu toestemming zou hebben voor een dergelijke handel in dodelijk materiaal.
Ik dring er bij de Ierse regering op aan in het kader van het verdrag maatregelen te treffen om deze transporten tegen te houden. Het verdrag erkent dat elke staat het recht heeft om de invoer op zijn grondgebied van buitenlandse bestraalde splijtstof en radioactief afval te verbieden. Dat zou ook moeten gelden voor de kustwateren van de Ierse Zee waar de verontreiniging met radioactief afval al een gevaarlijk hoog niveau heeft bereikt.

Fatuzzo (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, het verslag van de heer Deva gaat over de bestrijding van armoede en over voedingsveiligheid. Er komen belangrijke suggesties in voor met betrekking tot de manier waarop men armoede kan vermijden en voedingsveiligheid kan garanderen. Ik ben het roerend met die suggesties eens en ik heb derhalve met plezier voor gestemd. Maar, mijnheer de Voorzitter, hoeveel gepensioneerden in de wereld zijn nog in staat om les te geven en te werken in de arme landen, in de ontwikkelingslanden? Hoeveel gepensioneerden zouden kunnen helpen bij de verbetering van de situatie daar? Hoe weinig doen wij als Europese Unie eigenlijk voor deze gepensioneerden, voor deze ouderen die weten dat zij nog nuttig zouden kunnen zijn voor de samenleving en die in de ontwikkelingslanden zouden willen gaan werken? Ik hoop dat bij een volgende gelegenheid meer voor hen wordt gedaan.

Alyssandrakis (GUE/NGL)
Het verslag over handel en ontwikkeling maakt deel uit van het meer algemene debat in de EU over de zogeheten mondialisering en de gevolgen daarvan voor de landen in de derde wereld. Daaruit blijkt dat de heersende imperialistische kringen bezorgd zijn over de veelsoortige reacties die de mondiale overheersing van het kapitaal en de opgelegde internationale handelsvoorwaarden onder de volkeren teweegbrengen. In dit debat probeert men de mensen ervan te overtuigen dat de mondialisering gunstige resultaten zal opleveren en de ontwikkelings- en armoedeproblemen zal oplossen als een aantal specifieke negatieve bijwerkingen wordt opgeheven. Zo wordt bijvoorbeeld voorgesteld het verantwoordelijkheidsbesef van de multinationals te stimuleren en hen ertoe aan te zetten ethische comités voor investeringen op te richten, een 'billijk? (wat dit ook moge inhouden) handelsstelsel toe te passen en de handel in zijn geheel te liberaliseren.
In het debat sluit men bewust de ogen voor de feitelijke oorzaken van de armoede en voor de mechanismen op basis waarvan de hulpbronnen van de arme landen worden geplunderd. Vergeten wordt dat de volkeren onmogelijk welvarend kunnen zijn als de multinationals superwinsten maken. Vergeten wordt dat direct en indirect geweld wordt aangewend om de arme landen te dwingen zich neer te leggen bij de voor het grootkapitaal gunstige handelsvoorwaarden. Daarom is dit een hypocriet en misleidend debat.
Om deze redenen hebben de afgevaardigden van de Communistische Partij van Griekenland tegen het verslag-Deva gestemd. Dit is een soort manifest van de voorstanders van de 'mondialisering?.

Belder (EDD)
. Het verslag-Deva heeft mijn steun om meerdere redenen niet gekregen.
Allereerst is het verzoek tot afschaffing van alle subsidies in de EU eenzijdig. Op zichzelf ondersteun ik van harte het verwijderen van belemmeringen voor producten uit arme landen. Er zijn echter ook goede motieven voor regionale productie of voor milieusubsidies. Het effect op ontwikkelingslanden is, hoewel essentieel, derhalve niet de enige overweging.
In lijn daarmee zou het zinvol zijn dat de WTO in de handelsregels verdisconteert in welke mate de consumptie van een specifiek product de schepping aantast, beginnend bij het productieproces en inclusief het transport naar het land van consumptie.
Een tweede kritiekpunt is de invulling van het thema ethisch investeren. Het verslag doet een stap in de verkeerde richting. Het bemoeit zich met de interne organisatie van de bedrijfsvoering waar het voorschrijft een bedrijfsintern comité in te stellen en aan welke bedrijfsonderdelen dat dient te rapporteren. Wenselijker zou zijn om in te gaan op strategieën om ethisch investeren op grotere schaal ingang te doen vinden. In het bijzonder verdient de meetbaarheid en de rapportage verbetering.
Tot slot is de oproep om het gemeenschappelijk beleid voor volksgezondheid te herzien oneigenlijk daar het gezondheidsbeleid geen communautaire bevoegdheid is.

Meijer (GUE/NGL)
. Het voorstel van de heer Deva is het allerbeste wat we van een Britse conservatief mogen verwachten. Hij gelooft in het kapitalisme, maar hij heeft er ook oog voor hoe het verschil in welvaart tussen Europa en de derde wereld in de loop der eeuwen is ontstaan. Hij weet dat we de opkomst van onze industrie te danken hebben aan protectionisme in plaats van aan laissez-faire en hij beseft dat het WTO-akkoord over investeringsmaatregelen een belemmering oplevert voor pogingen van ontwikkelingslanden om een plaatselijke industrie op te bouwen via stimulering van plaatselijke producten. Wat hij in zijn initiatiefvoorstel meldt over een betrouwbaar rechtssysteem, corruptiebestrijding, technologische overdracht, gezondheidszorg, vrouwenemancipatie en landhervormingen heeft mijn steun. Dat geldt ook voor de opdrachten aan de EU: een andere inbreng in de WTO, terugdringen van exportsubsidies, geen verkoop van onveilig voedsel of van insecticiden die hier verboden zijn, verbod van handel in vuurwapens, kwijtschelding van schulden en concrete maatregelen tegen Europese bedrijven en personen die betrokken zijn bij illegale handel in diamant, olie en goud. Daarentegen deel ik het optimisme van de rapporteur over ethisch investeren door ondernemers en over de bijdrage van handelsliberalisatie aan ontwikkeling niet, omdat het goedkoop verwerven van grondstoffen in de derde wereld voor veel ondernemers een belangrijke doelstelling blijft.

Queiró (UEN)
. (PT) In het verslag-Deva wordt de mondialisering beschouwt als een in alle opzichten positieve ontwikkeling die een bijdrage levert aan de economische, sociale en culturele rijkdom van de hele planeet. De rapporteur benadrukt evenwel dat de armsten niet de vruchten kunnen plukken van de technologische vooruitgang en de ontwikkeling van de internationale handel. Om ons te bevrijden van het blindelings nastreven van mondialisering stelt de rapporteur voor de nadruk te leggen op het concept "maximalisatie van de voordelen voor de meest benadeelde categorie van de mondiale gemeenschap".
De rapporteur probeert derhalve het algemene principe dat liberalisering van de handel positief is in overeenstemming te brengen met de noodzaak de multinationals aan dezelfde vereisten inzake regelgeving, stabiliteit en legitimering te onderwerpen als die welke in nationaal verband gelden. Dat is de reden waarom ik voor dit verslag heb gestemd.

Fatuzzo (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, het onderhavig verslag over het recyclen en terugwinnen van verpakkingen heeft mijn instemming gekregen. Ik heb trouwens over dit verslag gesproken met een gepensioneerde vrouw, met Caterina Rossi uit Bergamo. Zij zei mij: 'Wat een prachtig verslag! Verpakkingen dienen dus nog ergens toe! Zelfs pakpapier, hout of plastic is nuttig en kan opnieuw worden gebruikt! Waarom zegt men dan wel eens van ons gepensioneerden dat wij nutteloos zijn? Zijn wij soms minder waard dan verpakkingsmateriaal, dan het papier waarin zoveel ter verkoop aangeboden producten wordt gewikkeld?
Ik hoop dat het Parlement meer aandacht zal besteden aan de ouderen en gepensioneerden, of in ieder geval net zoveel aandacht als aan verpakkingsmateriaal, dat als zo nuttig wordt beschouwd in het Europees Parlement, hetgeen op zich natuurlijk een goede zaak is. Laten wij hopen dat ook de ouderen en gepensioneerden in alle lidstaten en op Europees vlak als nuttig worden beschouwd.

Darras (PSE)
Ieder jaar produceert de Europese Unie meer dan 60 miljoen ton verpakkingsafval. De doelstelling van het vijfde actieprogramma is de hoeveelheid afval te stabiliseren en de preventie van afval is een absolute prioriteit van het Europees milieubeleid, maar dat heeft vooralsnog weinig effect: de hoeveelheid verpakkingsmateriaal in de Europese Unie blijft stijgen.
Om die groeiende berg afval weg te werken is het de hoogste tijd een ambitieuze strategie uit te werken.
Daarvoor is het in ieder geval nodig het bescheiden voorstel van de Commissie aan te scherpen, en wel door de elementen preventie en producentenverantwoordelijkheid met elkaar in verband te brengen.
Het Europees Parlement heeft zich reeds uitgesproken voor verhoging van de recyclingdoelstellingen en voor het verbeteren van de preventie via invoering van producentenverantwoordelijkheid. De Commissie geeft op dit punt niet thuis.
Preventie is echter een topprioriteit waar het gaat om het afvalbeheer en moet zelfs de hoeksteen worden van het Europees milieubeleid.
We hebben nu echt een kans om een stap verder te komen op het gebied van het geïntegreerde productbeleid en de thematische strategie van het zesde milieuactieprogramma.
Ik zal mijn steun geven aan dit verslag, waarin ook terecht aandacht wordt gevraagd voor twee ideeën die wezenlijk zijn voor een succesvol milieubeleid: de noodzaak van samenwerking tussen alle partijen en de gedachte dat we ons bij onze acties in de toekomst altijd moeten afvragen wat de milieueffecten zijn.

Meijer (GUE/NGL)
. Verpakking is wat de consument overhoudt na aankoop van een nieuw product. De verpakkingen zijn in de loop der tijden steeds omvangrijker geworden, niet alleen om de inhoud van dozen te beschermen maar vooral om de aandacht van potentiële kopers te trekken. Het verpakkingsmateriaal is steeds kleurrijker geworden, en bevat, meer dan de eenvoudige kartonnen dozen van vroeger, materiaal dat slecht is voor het milieu, zoals zware metalen. Het werd hoog tijd dat de Europese Commissie voorstelde om de acht jaar geleden ingevoerde richtlijn betreffende verpakking en verpakkingsafval te wijzigen, maar de voorgestelde aanscherping schiet tekort. De nadruk op energieopwekking door verbranding is verkeerd, want die stelt de producenten en verwerkers van overlast gevende verpakkingen alleen maar in staat om op de oude manier door te gaan. Het voorkomen van het ontstaan van afval en het hergebruik van materiaal behoort de nadruk te krijgen. Terecht wil de Commissie milieubeheer tenminste 65% van het gewicht recycleren, vanaf 2007 het gebruik van lood, cadmium, kwik of zeswaardig chroom geheel verbieden en vanaf 2004 nieuw verpakkingsmateriaal aan scherpere eisen binden. Het is ook een goed voorstel om in 2006 10% minder verpakkingsafval te willen produceren dan in 1998 en om nationale en Europese regels opnieuw te beoordelen op de hindernissen die ze opwerpen voor hergebruik.

Titley (PSE)
Ik sta volledig achter dit verslag over de noodzaak om wat te doen aan de groeiende afvalberg in de EU. De oorspronkelijke tekst van de Commissie behoeft verbetering en aanscherping om te zorgen voor een meer ambitieuze strategie voor het tegengaan van deze berg weggegooid verpakkingsmateriaal. Ik ben blij met het idee van preventie als zodanig, en ook met het concept producentenverantwoordelijkheid, want daarmee wordt bereikt dat de last van de uitvoering van deze maatregelen gelijkmatig over de Europese burgers wordt verdeeld. Ik ben ook blij met de oproep aan de producenten 'alle noodzakelijke maatregelen [te nemen] om de gevolgen voor het milieu zoveel mogelijk te beperken?, hoewel ik me tegelijkertijd realiseer dat het wellicht lastig is om een dergelijke maatregel te standaardiseren. Tot slot is het verstandig dat deze richtlijn, voor een goede aansluiting bij het zesde milieuactieprogramma, in een bredere context wordt geplaatst. De EU geeft daarmee aan in staat te zijn om gezamenlijk tot een zinnige aanpak van deze kwestie te komen.

Fatuzzo (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil iets zeggen over het verslag van de heer Fava dat gaat over de totstandkoming van een gemeenschappelijk luchtruim. Toen ik op het punt stond naar Straatsburg te vertrekken zei mijn collega en rechterhand Giuseppe Italia uit Cremona, een oud gepensioneerde: 'Ik raad je aan voor dat verslag over een Europees luchtruim te stemmen. Ik ben oud en met pensioen en zal er absoluut geen aanstoot aannemen als jij, Fatuzzo, tijdens je stemverklaring zegt dat wij gepensioneerden dichter bij de hemel zitten dan de andere burgers. Zou het daarom niet goed zijn dat men ons, juist omdat wij dichter bij de hemel zitten, in aanmerking zou laten komen voor lagere tarieven en dat men het luchtverkeer van gepensioneerden zou bevorderen via goedkope vliegtickets voor gepensioneerden??

Berthu (NI)
Ik heb tegen het initiatief voor een 'gemeenschappelijk luchtruim? gestemd. Het heeft namelijk meer weg van een manoeuvre van de Commissie om haar macht te vergroten (met - zoals gebruikelijk - de onvoorwaardelijke steun van het Europees Parlement) dan van een oprechte poging de veiligheid in de lucht te vergroten en het vliegverkeer beter te laten doorstromen.
Ik heb er gisteren tijdens het debat op gewezen dat één belangrijk probleem - de betrekkingen met Eurocontrol - niet is opgelost. En dan is er nog een ander probleem: de betrekkingen met de krijgsmacht. De Commissie beweert dat ze van plan is de verdeling van de luchtruimte in een ruimte voor burgerluchtvaart en een ruimte voor militair gebruik te herzien zodra ze over de bevoegdheden kan beschikken die haar in het kader van het project 'gemeenschappelijke luchtruimte? worden toegewezen. Wat ze daarmee wil bereiken is duidelijk: de omvang van de militaire ruimte terugbrengen, om zo het burgerverkeer te ontlasten.
Dat idee staat ons om twee redenen tegen. Het gaat er in wezen vanuit dat de militaire luchtvaart vandaag de dag in Europa van minder belang is, en daarvoor gaat men uit van de vooronderstelling van een duurzame vrede. Dat is heel naïef en daarom gevaarlijk. Wat de procedure betreft: we herinneren eraan dat de Commissie geen militaire bevoegdheden heeft (en dat is, blijkt nu, maar goed ook). Die bevoegdheden blijven bij de soevereine lidstaten berusten. Communautaire procedures spelen op dat gebied geen enkele rol.

Bonde en Sandbæk (EDD)
. (DA) De Junibeweging is het niet eens met de gehele inhoud, maar heeft voor het verslag gestemd omdat het luchtruim een grensoverschrijdend probleem is dat gemeenschappelijke Europese oplossingen vereist. Dat hebben wij met ons ja willen signaleren.

Caudron (GUE/NGL)
We willen niet beweren dat er op het gebied van de luchtvaartcontrole geen vooruitgang is geboekt, maar het feit dat de ter zake verantwoordelijke commissaris opnieuw verklaard heeft dat ze het mededingingsprincipe voor de diensten op dit gebied versneld wil invoeren brengt gevaren met zich mee - de vakbonden hebben daar uitdrukkelijk op gewezen. Er is naar hen echter niet voldoende geluisterd en hun argumenten zijn dus niet goed begrepen, behalve dan door enkele afgevaardigden van links. Wij geloven namelijk niet dat de liberalisering uitsluitend gunstige gevolgen zal hebben. Je hoeft alleen maar te kijken naar de wijze waarop het spoorvervoer verslechterd is in die lidstaten waar een liberalisering is doorgevoerd. Wat ons aanvankelijk voorgesteld was, was dat er bij de invoering van de mededinging een onderscheid zou worden gemaakt tussen de dienstverleners en de regulering (dat wil zeggen: het toezicht op de naleving van de regels). De Commissie heeft haar voorstel onder druk gelukkig moeten herzien, maar het blijft een middelmatig en zelfs gevaarlijk voorstel. En nu wordt de mededinging op dezelfde wijze ingevoerd voor het luchtverkeer, met alle veiligheidsrisico's van dien!
In het kader van de harmonisering op communautair niveau stelt de Commissie voor een vergunningsysteem op te zetten voor het verlenen van luchtvaartnavigatiediensten.
(Verklaring ingekort overeenkomstig artikel 137, lid 1, van het Reglement)

Darras (PSE)
Ik kan niet anders dan mijn uiteindelijke steun geven aan dit verslag, waarin benadrukt wordt hoe belangrijk het voorstel van de Commissie is om uiterlijk 31 december 2004 één Europees luchtruim gecreëerd te hebben.
Het scheppen van een gemeenschappelijk Europees luchtruim is volgens mij een absolute noodzaak. We willen het bestaande luchtruim immers doeltreffender gebruiken en strengere regels voor de veiligheid laten gelden. Het volume van het luchtverkeer zal toenemen, en het beheer van dat extra verkeer moet efficiënt en veilig geschieden. Bovendien moeten we de voorwaarden scheppen die de Europese luchtvaartmaatschappijen in staat moeten stellen met niet-Europese maatschappijen te concurreren.
Met dit voorstel wordt beoogd een bepaalde mate van harmonisering en interoperabiliteit van de navigatiesystemen te bereiken, maar we zullen daarbij beslist met een aantal problemen te maken krijgen.
Eén daarvan is de samenwerking tussen Eurocontrol en de Gemeenschap. Een ander probleem is de samenwerking tussen de burgerlijke en de militaire autoriteiten.
Dat ik dit verslag steun betekent dat ik van mening ben dat er bij het scheppen van een gemeenschappelijk Europees luchtruim geen vertragingen mogen ontstaan. Het gaat er immers om dat de kosten van het luchtverkeersbeheer en het aantal vertragingen afnemen. Bovendien zullen de capaciteit van het systeem en - belangrijker nog - de veiligheid toenemen.

Krivine en Vachetta (GUE/NGL)
Onder het voorwendsel 'een geïntegreerd, volgens gemeenschappelijke regels en principes beheerd luchtruim? te willen scheppen, stellen de Raad, de Commissie en de rapporteur Fava voor het beheer van het Europees luchtverkeer op economische criteria te baseren - een eenheidsmarkt voor het luchtruim.
Was de luchtramp in Duitsland afgelopen juli een voorbode van wat er in zo'n gemeenschappelijk Europees luchtruim gaat gebeuren? De luchtverkeersdienst Skyguide had de status van een particuliere onderneming. Ze werkte in een functioneel onderdeel van het luchtruim, waar de dienstverlener en de regelgevende instantie gescheiden waren. Skyguide had een dusdanig gebrek aan middelen en personeel dat de veiligheid in het geding kwam. Is dit de kant die we met het voorstel van de Commissie opgaan? Dit ongeluk zou de afgevaardigden er hoe dan ook toe moeten bewegen in afwachting van de resultaten van het onderzoek de nodige voorzichtigheid in acht te nemen - zeker als je bedenkt welke gevolgen de liberalisering van andere vervoerswijzen, zoals het spoorvervoer in Engeland, heeft gehad.
Dat was ook de boodschap die de Europese luchtvaartnavigatiediensten met hun staking van 19 juli 2002 hebben willen uitdragen. We moeten niet alles aan de markt overlaten. We moeten de voorwaarden scheppen voor samenwerking, zoals die binnen het kader van Eurocontrol, de organisatie voor veiligheid in de lucht, bestaat. Openbare dienstverlening en veiligheid moeten voorop komen te staan. En dan moeten we allemaal serieus gaan nadenken over het op elkaar afstemmen van de verschillende vervoerswijzen.
(Verklaring ingekort overeenkomstig artikel 137, lid 1, van het Reglement)

Meijer (GUE/NGL)
Schaalvergroting zien we op alle terreinen waarmee de EU zich bezighoudt, met veelal als gevolg dat de democratische betrokkenheid van de mensen afneemt en dat er geen goede oplossingen op maat meer mogelijk zijn. Daarom is mijn oordeel over die schaalvergroting in het algemeen negatief. Voor de luchtvaart maak ik een uitzondering. Daar gaat het meestal om grensoverschrijdende verbindingen en om lange afstanden. Handhaving van nationale controlesystemen en versnippering van het luchtruim in kleine gebieden zouden niet bijdragen tot de veiligheid. Het zou daarom voor de hand liggen om deze taak als geheel op te dragen aan het reeds bestaande Eurocontrol, dat sinds lang het luchtruim van de Beneluxlanden en het westen van Duitsland controleert. Dat zou ook moeten gelden voor het militaire luchtverkeer, dat vooral in Frankrijk nog steeds in de gelegenheid wordt gesteld om een onaanvaardbaar groot deel van het luchtruim voor zichzelf te reserveren. Helaas wordt nu juist die kans op een overzichtelijk en veilig beheer van het luchtruim gemist. Als men luchtgebieden voor een vaste periode gaat verpachten blijft de oude verbrokkeling op een andere manier voortbestaan. De geografische verbrokkeling maakt plaats voor economische verbrokkeling. Ik zal daarop ingaan bij het verslag van mevrouw Sanders-ten Holte.

Krivine en Vachetta (GUE/NGL)
Met deze verordeningen beoogt de Commissie de bestaande systemen te ontmantelen, om zo tegemoet te komen aan economische belangen. De bedoeling is om het luchtruim in functionele blokken te verdelen, die dan afzonderlijk aan de dienstverleners moeten worden verkocht. Al die diensten - controle, radio, radar, redding en weersvoorspelling - moeten geliberaliseerd worden.
Deze 'eenheidsmarkt voor het luchtruim? druist in tegen de beginselen die aan de openbare dienstverlening en de zorg voor de veiligheid ten grondslag liggen. De ervaring met het Britse spoorvervoer heeft dat duidelijk aangetoond. Mededinging tussen een groot aantal verschillende dienstverleners heeft er daar toe geleid dat er onvoldoende is geïnvesteerd in onderhoud, de verbetering van de arbeidsomstandigheden van het personeel en de veiligheid.
Wat er moet gebeuren is precies het tegenovergestelde. Er moet beter worden samengewerkt tussen de luchtvaartnavigatiediensten; de veiligheid moet via de integratie van systemen gegarandeerd worden. Het luchtverkeer moet in heel Europa juist een meer openbaar karakter krijgen, om zo de deur te openen naar een betere afstemming van verschillende vervoersmodaliteiten, zowel voor het vracht- als voor het personenverkeer. De voorstellen van de Commissie en het nu besproken verslag wijzen niet in die richting, weshalve we tegen hebben gestemd.

Meijer (GUE/NGL)
Bij het verslag-Fava heb ik al aangegeven dat schaalvergroting weliswaar onvermijdelijk is, maar dat helaas nu toch weer de verkeerde keuzes worden voorgesteld. De verplichte aanbesteding voor een beperkte tijd van openbare taken aan met elkaar concurrerende particuliere bedrijven, die al eerder werd voorgesteld voor het openbaar vervoer en de havens, wordt nu ook gehanteerd als de oplossing voor het organiseren van de luchtveiligheid. Dat heeft tot gevolg dat elk 'blok' luchtruim bij een ander bedrijf terecht kan komen, al zal er in de praktijk op den duur wel een bijna-monopolie ontstaan dat het grootste deel van het luchtruim zal beheersen. De neoliberale ideologie wint het dan van de veiligheid. In dat model gaat het niet meer primair om veiligheid maar om kostenbeperking. Die kostenbeperking denkt men te bereiken door te werken met minder personeel onder slechtere arbeidsvoorwaarden. Doordat deze mensen versnipperd worden over verschillende ondernemingen met uiteenlopende belangen, die voortdurend bezorgd zijn over hun kansen om de volgende aanbesteding te winnen of te verliezen, krijgen de werknemers het gevoel dat hun werk niet meer zo onmisbaar is als vroeger. Dat zal onvermijdelijk gevolgen hebben voor een dalende kwaliteit van hun werk. Bovendien wordt het militaire beslag op het luchtruim nog steeds niet opgeheven. Deze aanpak krijgt niet mijn instemming.

Bordes, Cauquil en Laguiller (GUE/NGL)
Uiteraard zijn ook wij voorstanders van een zo groot mogelijke veiligheid in de lucht. We hebben ons bij het stemmen over dit verslag echter van stemming onthouden, aangezien daarin de hele kwestie uitsluitend bekeken wordt vanuit het perspectief van de belangen van de luchtvaartmaatschappijen en de organisaties voor het beheer van luchthavens. Opvallend is dat in de richtlijn nergens enig voorstel gedaan wordt voor de veiligheid van de mensen die in de buurt van luchthavens wonen. De rapporteur wijst daar ook op.
Voor de Raad en het Europees Parlement gaat het er vooral om een geharmoniseerd systeem op te zetten dat ons in staat moet stellen minder veilige vliegtuigen te weren uit luchthavens binnen de Europese Unie. Op deze wijze proberen we bovendien te verhinderen dat bepaalde lidstaten om commerciële of andere redenen in de verleiding komen minder strikt te zijn bij het toezicht op de veiligheid. Dat is een goede zaak. Voor de rapporteur gaat het er echter om de reizigers weer een gevoel van veiligheid te geven, en van dat herstelde vertrouwen zullen vooral de luchtvaartmaatschappijen profiteren.
De Europese autoriteiten nemen met hun plan voor een gemeenschappelijk luchtruim grote risico's. Ze kunnen zoveel maatregelen nemen als ze willen, en dat zal er misschien toe leiden dat Afrikaanse, Latijns-Amerikaanse of Oost-Europese vliegtuigen geweerd kunnen worden, maar dat neemt niet weg dat het Europees luchtruim met dit plan en deze privatisering steeds meer op dat van de derde wereld gaat gelijken.

Marques (PPE-DE)
. (PT) Het aantal vliegtuigongevallen varieert per regio. De in West-Europa gebouwde toestellen behoren tot de veiligste in de wereld. De luchtvaartmaatschappijen van Oost-Europa hebben net als de maatschappijen uit Afrika, Azië en Zuid- en Midden-Amerika een hoog ongevallenpercentage.
Krachtens de Internationale Conventie voor de Burgerluchtvaart ligt de verantwoordelijkheid voor de veiligheid in de lucht bij de staten. De Europese Conferentie voor de Burgerluchtvaart past ter verhoging van de veiligheid van de luchtvaart de SAFA-procedure (Safety Assessment of Foreign Aircraft) toe bij de controle van vliegtuigen.
Daarom steun ik de ontwerprichtlijn van de Europese Commissie waarmee beoogd wordt de SAFA-procedure in de Gemeenschap te formaliseren. Het doel is gecoördineerd optreden en de uitwisseling van informatie waardoor eventuele gebreken in een vroegtijdig stadium kunnen worden opgespoord. Ik vind dat een adequaat antwoord op de aanhoudende zorg ten aanzien van de veiligheid van de luchtvaart. Tot slot wil ik het belang van dit voorstel benadrukken voor het herstel van het imago van het luchtvervoer als een veilige vervoersmodaliteit na 11 september 2001. Dat imago is door die gebeurtenis nog steeds bezoedeld en het herstel ervan is van vitaal belang voor het overlevingskansen van de sector.

Meijer (GUE/NGL)
. Het verkeer met landen buiten Europa leidt ertoe dat op onze wegen, in onze havens en in ons luchtruim transportmiddelen terechtkomen die niet voldoen aan onze milieu- en veiligheidseisen. Dan gaat het om enkelwandige olietankers, gammele vrachtauto's en slecht onderhouden lawaaiige vliegtuigen. Met name de kleinere regionale luchthavens, waarheen oude lawaaivliegtuigen voor vrachttransporten uit Oost-Europa en de derde wereld zijn verbannen, ondervinden tegenwoordig veel overlast. Er is alle reden om zulke voertuigen uit het grondgebied van de EU te weren, ook als we er begrip voor kunnen hebben dat landen met een lagere levensstandaard en een geringere technische ontwikkeling nog steeds zijn veroordeeld tot het blijven gebruiken van zulke transportmiddelen. We kunnen hen beter helpen om een veiliger transport mogelijk te maken dan te aanvaarden dat zij hier problemen veroorzaken. Zover gaat het voorstel over de veiligheid van vliegtuigen uit derde landen helaas nog lang niet. Daarom steun ik de bescheiden verbeteringsvoorstellen die mevrouw Maes aan ons voorlegt voor de eerste lezing. Terecht dringt zij aan op een verscherpte steekproefsgewijze controle, die ook plaatsvindt als er geen verdenkingen bestaan, en op het weren van het vervoer van radioactief materiaal uit passagiersvluchten. Minstens zo belangrijk is dat de klachten van de omwonenden van luchthavens serieus worden genomen.

Sylla (GUE/NGL)
Het verslag-Maes zou eigenlijk het commissieverslag moeten heten. De hand van de rapporteur is niet waarneembaar. Ik vind dat dit verslag de naam Maes niet behoort te dragen.
De kwaliteit van amendementen, de samenhang en de degelijkheid komen allemaal van de commissie. Ik heb daarom gestemd voor alle amendementen van de commissie. Die leken me logisch en passend. Ik heb echter niet deelgenomen aan de eindstemming. Daarmee zou de rapporteur alle eer voor dit verslag opstrijken, terwijl het in werkelijkheid een werkstuk van de commissie is. 'Geef de keizer wat des keizers is?.

Berthu (NI)
Wij steunen de hoofdlijnen van het verslag-Stevenson. Volgens dit verslag moet de productie van plantaardige eiwitten in de Europese Unie gestimuleerd worden. Deze eiwitten zijn van essentieel belang voor de voeding van het vee. Het gaat hier in de eerste plaats om soja, maar ook om tuin- en veldbonen, lupine, en - in mindere mate - peulvruchten, granen en grassen. We zijn thans wel erg afhankelijk van de invoer (meer dan 77 procent), en dat terwijl de productie van plantaardige eiwitten overal ter wereld stijgt. We zouden het op dit gebied dus beter moeten kunnen doen.
Onze afhankelijkheid leidt tot grote strategische problemen. Ook de volksgezondheid is in het geding: in deze omstandigheden is het namelijk uiterst moeilijk traceerbaarheid te garanderen, en dat betekent dat we zonder het te willen genetisch gemodificeerde soja kunnen kopen.
Waarom is de Europese productie van deze gewassen zo beperkt? Deze toestand is het gevolg van de Blair House-akkoorden, die ook nog andere ongunstige gevolgen hebben gehad. Ze hebben namelijk geleid tot het gebruik van diermeel, en dat heeft weer geleid tot de gekkekoeienziekte. Het is dus hoog tijd dat we deze akkoorden herzien of omzeilen. De Commissie lijkt daar helaas nog niet klaar voor te zijn. We moeten ons dus nogmaals afvragen voor wie ze denkt op te treden, en of het communautaire systeem onze positie uiteindelijk niet zwakker maakt.

Bordes, Cauquil en Laguiller (GUE/NGL)
Het lijkt ons een goed idee om plantaardige eiwitten te verbouwen voor gebruik als veevoeder, in plaats van dat vee te voeden met dierlijke eiwitten, met alle schadelijke gevolgen van dien. Waarom niet?
De rapporteur heeft echter uitsluitend aandacht voor de handelsoorlog tegen de Verenigde Staten, het land waarvan Europa op dit moment voor de voeding van zijn vee voor een belangrijk deel afhankelijk is. De werkelijke behoeften van de bevolking van de planeet komen niet aan de orde. Het systeem voor de voedselproductie is namelijk door en door oneerlijk, aangezien het alleen gericht is op de behoeften van koopkrachtige landen en welgestelde sociale groepen.
Teneinde aan de koopkrachtigen voedsel met een hoge toegevoegde waarde te kunnen verkopen - dat levert immers de grootste winst op - verspillen wij het voedsel dat de minst bedeelden zou kunnen voeden. Om een voorbeeld te geven: voor het vetmesten van de duurste vissen heb je een paar kilo vismeel nodig. Het is een weerzinwekkend systeem, omdat het de arme landen van hun hulpbronnen berooft en een deel van de wereldbevolking tot honger veroordeelt.
Volgens ditzelfde, uitsluitend op winst gerichte systeem geeft Europa subsidies voor het braakleggen van gronden, om zo te verhinderen dat de prijzen dalen. Als we voor deze optie stemmen werken we mee aan het voortbestaan van dit systeem, en dat hebben we niet willen doen.

Malmström, Paulsen en Olle Schmidt (ELDR)
Wij hebben besloten om tegen het verslag-Stevenson in zijn geheel te stemmen. De parlementaire commissie voert het verbod op het verwerken van dierlijke eiwitten in diervoeder aan als reden om steun van de EU te eisen voor lupine (!) en andere eiwitrijke gewassen, maar die eis mist elke grond. Even ongegrond is de eis dat er een 'vangnet? komt in de vorm van een inkomensverzekeringssysteem ten behoeve van de producenten van olie- en eiwithoudende gewassen.
De oplossing van de Commissie, die inhoudt dat men bijna uitsluitend gebruik maakt van de wereldmarkt, zou de EU volgens de parlementaire commissie kwetsbaar maken, 'met name voor klimatologische veranderingen, misoogsten en zelfs prijsverhogingen van de voornaamste leveranciers in de wereld (de VS, Argentinië en Brazilië)?. Wij zien hier niets verkeerds of onnatuurlijks in, integendeel. Als liberalen geloven wij in globalisering, vrijhandel en internationale solidariteit. Wij kunnen het verslag-Stevenson daarom niet steunen.

Mathieu (EDD)
De EU is voor haar voorziening van plantaardige eiwitten in sterke mate afhankelijk van een beperkt aantal leveranciers. De Commissie stelt nu voor om deze invoer voort te zetten. Ze kiest er dus voor om gebruik te maken van de mogelijkheden die de markt op dit moment biedt, in plaats van haar beleidsmaatregelen binnen de verschillende sectoren op elkaar af te stemmen. De Commissie heeft dus geen oog voor de moeilijkheden die de landbouwers als gevolg van dit soort situatie reeds hebben ondervonden. Bovendien berooft ze de landbouwsector van nieuwe perspectieven.
De productie van oliehoudende zaden en plantaardige eiwitten zou een bijdrage kunnen leveren aan de totstandkoming van een gediversifieerde en duurzame landbouw en bovendien tegemoetkomen aan de vraag naar traceerbare producten. Consumenten weigeren immers genetisch gemodificeerde producten te kopen. Landbouwers zouden zo ook in staat worden gesteld producten te verbouwen die niet voor de voeding bestemd zijn, zoals biobrandstoffen. En ten slotte spelen deze gewassen een wezenlijke rol vanuit agronomisch en milieutechnisch oogpunt.
We mogen deze sector van de landbouw niet verwaarlozen. Integendeel: we moeten deze sector juist steunen en van de middelen voorzien die nodig zijn om een rentabiliteit te bereiken die vergelijkbaar is met die van de graansector. We moeten daarbij streven naar diversiteit, en ons vooral richten op die soorten die niet onder de Blair House-akkoorden vallen.
Al deze inspanningen zullen echter vergeefs zijn als onze onderhandelaars in internationaal verband niet op een overtuigende wijze opkomen voor onze landbouw.

Meijer (GUE/NGL)
Terecht is ook de Commissie landbouw bezorgd over de toenemende noodzaak tot import van veelal genetisch gemanipuleerde sojakoek uit de Verenigde Staten, Brazilië en Argentinië. Die importen van veevoer bedragen inmiddels bijna het dubbele van de eigen productie in de EU. De oude oplossing om aan koeien diermeel en slachtafval te voeren als middel om eiwit toe te voegen werkt sinds de gekkekoeienziekte BSE niet meer, maar dat is de enige verandering die nu algemeen lijkt te zijn aanvaard. Men durft nog steeds geen vraagtekens te zetten bij de manier waarop we ons voedsel produceren in het algemeen. Is het wel zo verstandig om voor menselijke consumptie geschikt plantaardig voedsel eerst aan varkens te voeren, en daarna die varkens op te eten terwijl het vlees van deze dieren minder voedingswaarde heeft dan het oorspronkelijke product ? Is het wel verstandig om het verbod op de verwerking van vismeel in diervoeders op te heffen om zo eiwit te kunnen toevoegen ? De zeeën worden leeggevist, en de zuidelijke vissers reageren nu op alle voorstellen tot vangstbeperking voortdurend met het tegenargument dat het noorden schuldig is doordat het vismeel produceert. Een beter deel van het voorstel is om in het kader van vruchtwisseling meer peulvruchten en oliehoudende gewassen te verbouwen.
Goodwill (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, de Britse conservatieven hebben vandaag met tegenzin gestemd tegen het verslag-Blokland over de totstandbrenging van een communautair kader voor geluidsclassificering van civiele subsonische vliegtuigen met het oog op de berekening van geluidsheffingen. De reden daarvoor is dat amendement 8 is aangenomen, wat inhoudt dat een vorig jaar door het Parlement afgewezen concept opnieuw wordt geïntroduceerd, namelijk het concept van het vaststellen van streefwaarden inzake geluidsoverlast en geluidsheffingen voor luchthavens in plaats van gewoon voor vliegtuigen. Terwijl vliegtuigen van de ene naar de andere plaats in de Europese Unie gaan, is dat voor luchthavens duidelijk niet het geval. Geluidsheffingen voor luchthavens en de daarmee samenhangende kwesties op het gebied van de ruimtelijke ordening vallen derhalve onder de competentie van de lidstaten, overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel.

De Voorzitter.
Hiermee zijn de stemverklaringen beëindigd.
(De vergadering wordt om 13.10 uur onderbroken en om 15.00 hervat)

De Voorzitter.
Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie over de overstromingen in Europa.

Haarder
Mijnheer de Voorzitter, wij zijn de afgelopen weken getuige geweest van een afschuwelijke natuurramp in Midden-Europa, die tot schade van een bijna niet te bevatten omvang heeft geleid. Er zijn zowel lidstaten als kandidaat-lidstaten getroffen. Juist in dit halfjaar, waarin we aan de vooravond van uitbreiding staan, is het bijna symbolisch te noemen dat we er zodoende op attent gemaakt worden dat de lidstaten en kandidaat-lidstaten een lotsverbondenheid hebben, dat ze gemeenschappelijke problemen hebben, die we beter door gezamenlijke inspanningen kunnen oplossen.
Ik wil het Europees Parlement graag bedanken voor het feit dat het mij in de gelegenheid stelt namens de Raad mijn diepe medeleven met de slachtoffers van deze ramp tot uitdrukking te brengen. Talloze miljoenen mensen zijn getroffen. Sommigen hebben verwanten verloren, velen huis en haard. De materiële verwoestingen zullen nog lange tijd hun stempel op het dagelijks leven drukken. Wij moeten allemaal onze uiterste best doen om te helpen. Het is belangrijk, niet in de laatste plaats in het licht van de uitbreiding en de betekenis daarvan voor de Europese Gemeenschap, dat de EU, die ook een gemeenschap van waarden en solidariteit is, een bijdrage levert aan het herstel van de omvangrijke schade. Dat wordt ook onderstreept in de brief die de voorzitter van het Europees Parlement en de regeringsleiders van de lidstaten op 21 augustus hebben ontvangen van de voorzitter van de Commissie, de heer Prodi, bondskanselier Schröder en bondskanselier Schüssel. Het voorzitterschap was nauw betrokken bij het overleg dat tot het verzenden van deze brief heeft geleid.
Ik wil tevens namens de Raad het Europees Parlement en de voorzitter van het Europees Parlement dankzeggen voor de betrokkenheid en de welwillendheid die het Parlement aan de dag heeft gelegd teneinde een snelle en efficiënte inzet van de kant van de Gemeenschap te garanderen.
De Commissie heeft in deze moeilijke kwestie op dezelfde wijze een grote en prijzenswaardige daadkracht getoond. De Commissie verdient een pluim voor het feit dat de EU snel het initiatief tot besluiten heeft kunnen nemen die de betrokken regio's in Duitsland en Oostenrijk alsmede in de kandidaat-lidstaten Tsjechië en Slowakije ten goede zullen komen. Met sommige activiteiten is reeds een aanvang gemaakt, met andere zal in de nabije toekomst begonnen kunnen worden.
Naar mijn mening bestaat er in de Raad brede steun voor de gedachte bestaande instrumenten flexibel in te zetten - onder meer de structuurfondsen, landbouwsubsidies en trans-Europese netwerken - terwijl er tevens steun is om voor de getroffen gebieden uitzonderingen te maken en procedures te versnellen als het om staatssteun en aanbestedingen gaat. De Raad heeft op een bijeenkomst in het Comité van Permanente Vertegenwoordigers op 29 augustus voor het eerst de gelegenheid gehad de verklaring van de Commissie te bespreken. De Commissie stelt onder andere voor een EU-rampenfonds op te richten, dat bij de overstromingen in Midden-Europa en toekomstige rampen gebruikt kan worden. Ik wil de Commissie graag dankzeggen voor dit voorstel, dat door de Raad met de allergrootste aandacht wordt behandeld.
Het verheugt mij vast te kunnen stellen dat er op de informele bijeenkomst van de ministers van Buitenlandse Zaken in Helsingør van het afgelopen weekend politieke steun voor de oprichting van dit fonds bestond. Dit is een goed uitgangspunt voor de intensieve besprekingen tussen de Commissie, de Raad en het Europees Parlement, die de komende weken op de agenda staan. Deze kwestie komt op de agenda van de Raad Algemene Zaken en Externe Betrekkingen van 30 september en 1 oktober. Hier zullen we de stand van zaken bespreken en indien mogelijk tot concrete besluiten komen.
Er is het Deense voorzitterschap veel aan gelegen dat de Gemeenschap haar steentje bijdraagt aan het oplossen van de problemen die de enorme overstromingen voor onze burgers, zowel in huidige als toekomstige lidstaten, hebben veroorzaakt. We moeten snel en efficiënt zijn en we zien uit naar een constructieve samenwerking met het Europees Parlement in deze belangrijke aangelegenheid, die ongetwijfeld effect zal hebben op talloze procedures en regels in het Parlement.

Barnier
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de minister, dames en heren afgevaardigden, wij zijn allen geschokt en geroerd door de ernst van de overstromingen die Duitsland, Oostenrijk, de Tsjechische Republiek en Slovenië een aantal weken geleden geteisterd hebben. Met Commissievoorzitter Prodi en mijn collega's Michaele Schreyer en Günter Verheugen - die hier vandaag aanwezig zijn - hebben we in Dresden ter plaatse een indruk kunnen krijgen van de omvang van de ramp. Voorzitter Prodi en Margot Wallström zijn samen met Günter Verheugen naar Praag gegaan; Franz Fischler heeft in zijn eigen land de omvang van de schade kunnen vaststellen.
Dames en heren, ik wil vandaag om te beginnen mijn medeleven betuigen met alle families die door deze ramp getroffen zijn en blijk geven van mijn erkentenis voor de burgerdiensten, de duizenden vrijwilligers die we aan het werk hebben gezien en alle nationale, regionale en locale autoriteiten die in deze omstandigheden zulk een bewonderenswaardige toewijding hebben getoond.
De Commissie heeft op 28 augustus binnen het kader van een aantal verschillende beleidssectoren een hele reeks initiatieven aangekondigd om de getroffen landen en regio's te helpen deze catastrofe het hoofd te bieden. De Unie toont op die manier aan dat ze solidair is met de mensen die van deze ramp schade hebben ondervonden. Ze maakt bovendien duidelijk dat ze in staat is op te treden - en snel. Mijnheer de Voorzitter, alle hier aanwezige commissarissen zijn u erkentelijk voor hetgeen u aan het begin van deze zitting heeft gezegd, en dat geldt ook het betoog van dat minister Haarder zojuist gehouden heeft. Ik wil er graag aan herinneren dat het bij natuurrampen altijd om twee zaken gaat: preventie en herstel. Ik zal nu eerst enige woorden wijden aan preventie.
Ik weet dat voor preventie middelen en dus ook politieke moed nodig zijn. Ik denk dan aan de noodzaak om de stadsuitbreiding in de hand te houden en niet al te grote oppervlakken voor water ondoordringbaar te maken. Ik ben er verder goed van doordrongen, dames en heren afgevaardigden, dat voorkomen minder duur is dan herstellen. Op communautair vlak komt het erop neer dat de structuur- en cohesiefondsen dienen als financiële hefboom voor preventie. Ik geef één duidelijk voorbeeld. Gedurende de eerste helft van de jaren negentig is een aantal landen getroffen door overstromingen van de Rijn en de Maas. We hebben toen in het kader van het INTERREG-programma 140 miljoen euro vrijgemaakt, en met dat geld zijn systemen opgezet om te waarschuwen voor hoog water. Verder zijn er risicozones geïdentificeerd en vergaarbekkens en drainagesystemen aangelegd.
Voor de jaren 2000 tot 2006, de nu lopende periode, bestaat er een hele reeks programma's voor risicopreventie. Bijvoorbeeld het doelstelling 1-programma voor Brandenburg. Het gaat hier om de aanleg en het beheer van installaties tegen overstromingen. Met een budget van meer dan 230 miljoen euro's zullen meer dan 40 projecten verwezenlijkt worden. Ik noem als voorbeeld Oostenrijks Tirol. Na de ramp in Galtur in februari 1999, waarbij 31 mensen om het leven kwamen, is 10 miljoen euro beschikbaar gesteld voor maatregelen ter preventie van lawines.
Ik ben er echter van overtuigd, dames en heren afgevaardigden, dat al deze maatregelen - hoe ver men met de verwezenlijking ervan ook gevorderd mag zijn - niet voldoende zijn voor de gevaren die ons bedreigen. Wij hebben samen met u besloten opnieuw te spreken over de wijze waarop het regionaal beleid na 2006 gestalte moet krijgen. Ik wil te zijner tijd voorstellen om de preventie van technologische catastrofes en milieu- en natuurrampen een bijzondere prioriteit te geven in de regionale programma's van na 2006. We hebben namelijk kunnen vasttellen dat dit soort rampen zich steeds vaker voordoet - al zijn ze natuurlijk niet allemaal van deze omvang. Verder is het zo - we hebben dat in Duitsland gezien - dat er regio's zijn die met middelen uit de structuurfondsen een enorme inspanning hebben geleverd om hun economie na de hereniging op gang te krijgen en dorpen en steden weer op te bouwen. Al dat werk is nu in een aantal uren teniet gedaan.
Bij de regionale ontwikkeling moet dus rekening gehouden worden met de preventie van technologische catastrofes en milieu- en natuurrampen. De Commissie zal op instigatie van commissaris Wallström voor het einde van dit jaar een voorstel doen voor een Europese strategie voor ramppreventie.
Om dit punt af te sluiten wil ik u erop wijzen dat het veelbetekenend is dat we dit onderwerp bespreken op hetzelfde moment dat de regeringsleiders en staatshoofden in Johannesburg bijeenkomen. Het is duidelijk dat onze planeet behoefte heeft aan een collectieve inspanning en een wijze van denken die met de gehele aarde rekening houdt. Het verslag-Brundland, dat aan het eind van de jaren tachtig, voor de Top van Rio, is opgesteld, riep daar ook al toe op. Deze schaalvergrotende manier van denken, met aandacht voor de hele wereld of het gehele Europese continent, moet uiteindelijk op lokaal niveau concreet tot uitvoering worden gebracht. Milieubescherming en duurzame ontwikkeling stellen het regionaal beleid dus voor een uitdaging, en daarom moeten we dit beleid nieuw leven inblazen.
Dan kom ik nu uit bij het herstel, mijnheer de Voorzitter, want daar moet dringend een begin mee worden gemaakt. We moeten zo duidelijk maken dat we solidair zijn met de Duitse en Oostenrijkse Länder en al die Tsjechische en Slowaakse regio's waar de ramp mensenlevens heeft geëist. We moeten al de middelen waarover we nu reeds kunnen beschikken mobiliseren om deze uitdaging aan te vatten. Dat is waartoe de Commissie zich op 28 augustus verplicht heeft, en die belofte zal meteen tot uitdrukking komen in een aantal op de primaire sector, de landbouw, betrekking hebbende besluiten, die op initiatief van onze collega Fischler genomen zijn.
Het is duidelijk dat de bestaande instrumenten een belangrijke rol zullen spelen: voor de lidstaten zijn dat de structuurfondsen; voor de kandidaat-landen zal een beroep worden gedaan op de pretroetredingsinstrumenten. Voor de daarvoor in aanmerking komende zones en regio's kunnen de kredieten uit de structuurfondsen verdeeld worden over de verschillende, in de regionale programma's vastgelegde prioriteiten. Wij zijn bereid het cofinancieringspercentage zo hoog mogelijk te stellen. De komende dagen zullen met de nationale en regionale overheden besprekingen plaatsvinden om vast te stellen welke bedragen kunnen worden toegewezen, rekening houdend met de door de lidstaten aangegeven behoeften. We zullen daarbij alle manoeuvreerruimte benutten die de regels ons bieden, vooral als het gaat om staatssteun. Ik wil verder aangeven dat we niet zullen toestaan dat de getroffen lidstaten negatieve gevolgen ondervinden van de toepassing van de N+2-regel, als blijkt dat de kredieten vanwege de overstromingen niet binnen de daarvoor vastgestelde termijn zijn gebruikt.
Maar ook hier weer hebben de ons ter beschikking staande instrumenten hun grenzen. De structuurfondsen kunnen niet gebruikt voor streken die voor deze fondsen niet in aanmerking komen. In Duitsland kunnen de meeste getroffen regio's op grond van doelstelling 1 een beroep doen op de structuurfondsen, maar dat geldt niet voor Oostenrijk. Daar komt bij dat voor deze fondsen bepaalde regels gelden. U kent die regels, en u weet dat het niet altijd mogelijk is snel de nodige middelen vrij te maken.
Dat is dan ook de reden, mijnheer de Voorzitter, dames en heren afgevaardigden, waarom de Commissie voorstelt een rampenfonds op te zetten voor regio's en staten die door ernstige natuurrampen getroffen worden. Het gaat hier om een solidariteitsfonds waar - heel belangrijk - zowel bestaande als toekomstige lidstaten een beroep op kunnen doen. Het leek ons verstandig een nieuw, flexibel instrument in het leven te roepen, een instrument dat in 2002 reeds een bedrag van 500 miljoen euro en in de toekomst sommen tot 1 miljard euro kan mobiliseren. Doet er zich een ramp voor, dan kan het fonds tot deze limieten volgestort worden. Dit fonds is - deels - bedoeld om het hervatten van het maatschappelijk verkeer mogelijk te maken. Ik denk dan aan het herstel van de energie-, telecommunicatie- en verkeersnetwerken. Verder kan het fonds gebruikt worden voor schadebeperkende, preventieve maatregelen, zoals het verzwaren van dijken en dammen.
Zoals u ziet is dit dus een heel ander soort fonds. Het gaat hier om andere bedragen, en ook als je kijkt naar de aard van de interventies moet je vaststellen dat dit fonds verschilt van het systeem voor noodhulp aan slachtoffers zoals dat van 1977 tot 1996 gehanteerd is. Ik ben ervan overtuigd dat dit voorstel van de Commissie tegemoetkomt aan de behoeften waarvan ik zelf in dit Parlement gedurende de afgelopen drie jaar het bestaan heb kunnen vaststellen, bijvoorbeeld na de rampen in Griekenland, Frankrijk en Engeland, of die op de Azoren en de Canarische Eilanden. We hopen op 18 september - over een aantal dagen dus - een voorstel voor een verordening aan te nemen, waarin wordt aangegeven onder welke opstandigheden en op welke wijze dit rampenfonds kan worden aangewend. Dit krappe tijdsschema toont aan dat de Commissie vastbesloten is heel snel te reageren, en dat is precies waar u, mijnheer de Voorzitter, om vroeg.
Ik wil daarom namens de Commissie en mijn hier aanwezige collega's een woord van dank richten tot de Begrotingscommissie, de voorzitter van die commissie, de heer Terence Wynn, en de rapporteurs, Joan Colom i Naval, Guido Podestà en Göran Färm, voor hun snelle en doeltreffende samenwerking. Hun steun en begrip waren van groot belang, aangezien het in onze bedoeling ligt dit nieuwe fonds binnen de eerstvolgende maanden operationeel te maken. Zoals u al aangegeven heeft, mijnheer de minister, hebben de ministers van Buitenlandse Zaken dit voorstel in Helsingør een gunstig onthaal gegeven.
Ter afsluiting, mijnheer de Voorzitter, dames en heren afgevaardigden, wil ik er opnieuw op wijzen dat preventie altijd goedkoper is dan herstel. Soms - en dat is nu het geval - is de nood echter zeer hoog en het is van belang dat de Europese Unie te hulp kan komen om concrete solidariteit te betuigen met al die mensen en regio's in Duitsland, Oostenrijk, Slowakije en de Tsjechische Republiek die door de ramp zijn getroffen. Dat is het bewijs dat er naast lokale, regionale en nationale solidariteit ook Europese solidariteit bestaat - en dat is heel wat meer dan een loze kreet. Deze zelfde Europese solidariteit is al meer dan vijftien jaar lang de basis van ons cohesiebeleid. Met dat beleid willen we iets bereiken. En vandaag bevestigen we dat dit doel een realiteit is, en dat het ons menens is met de verwezenlijking ervan.
Poettering (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, commissaris Barnier en alle andere leden van de Commissie, geachte afgevaardigden, Europa heeft een van de zwaarste overstromingen in zijn geschiedenis meegemaakt en wij willen ons medeleven betuigen met de nabestaanden van degenen die zijn omgekomen bij deze ramp. Er worden nog vele mensen vermist en de overstromingen hebben grote schade en verwoestingen veroorzaakt. Dat geldt niet alleen voor twee lidstaten van de Europese Unie - namelijk Oostenrijk en Duitsland - maar ook voor de twee kandidaat-lidstaten Slowakije en Tsjechië.
De voorzitter van de Raad, de heer Haarder, commissaris Barnier en de vertegenwoordiger van het Parlement hebben bij eerdere gelegenheden aangegeven dat Europa zich nu solidair moet tonen. Uiteraard zijn de regio's en de landen in de eerste plaats zelf verantwoordelijk voor het herstel van de schade als gevolg van de overstroming. De gevolgen van deze ramp zijn echter zo dramatisch dat de bevolking ook van de Europese Unie een teken van solidariteit verwacht. De voorzitter van de Commissie, de heer Prodi, is vandaag niet hier aanwezig, maar ik wil hem toch van harte danken. Hij heeft met andere leden van de Commissie de rampgebieden bezocht en de Europese Unie waardig vertegenwoordigd.

Dat vond ik zeer belangrijk. Zelf heb ik de rampgebieden niet bezocht, maar slechts telefonisch contact gehad. Velen hebben mij gezegd dat ze de Commissie en Europa door de aanwezigheid van de heer Prodi - en ook door zijn persoonlijk medeleven - met geheel andere ogen zijn gaan bekijken. De Europese Unie bleek nu eens niet die bureaucratische instelling ergens ver weg te zijn. Deze persoonlijke vertegenwoordiging van de EU en de blijken van medeleven zijn voor ons allemaal van belang geweest. Ik heb in die dagen contact gehad met de heer Prodi - hij was op dat moment geloof ik in Tsjechië - en ik heb hem namens onze fractie mijn steun betuigd, voor zover ik dat kon. Ik heb hem ervan verzekerd dat hij kon rekenen op de steun van onze fractie als hij toezeggingen zou doen.
Ik wil de gehele Commissie danken, met name de heer Barnier, die zojuist aan het woord is geweest, de heer Fischler, mevrouw Schreyer, de heer Verheugen en iedereen die heeft meegeholpen. Ik wil eveneens de Deense voorzitter van de Raad, de heer Haarder, danken, omdat de Deense regering zich als voorzitter van de Raad zo begaan heeft getoond met deze kwestie. Wij zijn ons er natuurlijk van bewust dat er altijd sprake is van een spanningsveld tussen solidariteit en subsidiariteit. In dit geval moet solidariteit echter voorrang krijgen. Als de verdere maatregelen nu ook zo spoedig worden genomen - en ik ben zeer blij met de woorden van de commissaris hieromtrent - dan hebben wij als Europese Unie zeker aan onze plicht voldaan.
Alvorens tot een aantal concrete kwesties over te gaan wil ik een hartelijk woord van dank richten tot degenen die ter plaatse hebben geholpen. In onze samenleving wordt vaak nogal lacherig gedaan over bijvoorbeeld de brandweer, omdat mensen het brandweermaterieel toch min of meer als speelgoed beschouwen. In een dergelijke situatie wordt echter duidelijk hoe belangrijk de brandweer is, hoe belangrijk het leger is dat in nationale noodsituaties ingezet wordt, en hoe belangrijk de politie is voor de bescherming van de burgers. Ik heb in ieder geval in Duitsland, mijn geboorteland, kunnen zien hoe talloze jonge mensen zich geëngageerd hebben ingezet en hulp hebben geboden. Juist in deze tijd waarin anonimiteit en egoïsme lijken te overheersen is het een goed teken dat met name jonge mensen solidariteit uitdragen.
Dan ga ik nu over tot een aantal aspecten van de noodhulp waarover ook de heer Ferber straks het een en ander zal zeggen. In tegenstelling tot de Commissie zijn wij van mening dat er een miljard euro ter beschikking moet worden gesteld voor noodhulp. Ik wil de zes fracties die deze tekst hebben aangenomen - onze fractie werd vertegenwoordigd door de heren Karas en Ferber - nadrukkelijk danken voor hun bereidwilligheid een gezamenlijke tekst aan te nemen. Er is reeds gesproken over de subsidies voor de landbouw, de efficiëntiereserve van de structuurfondsen en natuurlijk over een rampenfonds dat in de toekomst moet worden gecreëerd. Uiteraard moet er met het oog op de concurrentiebepalingen ook sprake zijn van enige flexibiliteit. Commissaris Monti en de gehele Commissie hebben dit reeds toegezegd.
De burgers verwachten van ons dat wij deze voorstellen spoedig realiseren - hierbij spreek ik ook de voorzitter van de Begrotingscommissie, de heer Wynn, aan. Als wij nu de zaak gaan vertragen en wekenlang gaan discussiëren, verspelen wij de goodwill die de Europese Unie met name door de voorzitter van de Commissie, de heer Prodi, heeft verworven. Daarom verzoek ik u allen de verdere maatregelen daadkrachtig en geëngageerd te nemen.
Ik wil nog een opmerking maken over een kwestie die hier slechts zijdelings mee te maken heeft. Het Stabiliteitspact staat nu ter discussie, maar dat mag ook in crisissituaties niet in twijfel worden getrokken. Het gaat immers om het vertrouwen in de Europese munt en het vertrouwen in het vermogen van de Europese Unie in het algemeen. Daarom raad ik ons allen aan - Commissie, Raad en Parlement - niet aan dit Stabiliteitspact te tornen en onze plicht te vervullen ten opzichte van de mensen die - en nu kom ik weer bij het onderwerp terug - door de ramp zijn getroffen. Dan zal de Europese Unie meer door de burgers worden geaccepteerd dan wij dikwijls denken.
Ik hoop van harte dat de betrokkenen in deze zin meer gaan samenwerken!
(Applaus)

Barón Crespo (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, heren commissarissen, waarde collega's, de afgelopen zomer werd Midden-Europa getroffen door een ware ramp, zowel op milieugebied als op economisch en cultureel vlak.
Op 14 augustus heb ik namens de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten onze solidariteit uitgesproken en heb ik de Commissie tot actie aangezet. Ik ben zo vrij om hier nadrukkelijk te vermelden dat voorzitter Prodi en de commissarissen niet alleen hun rubberlaarzen hebben aangetrokken en door de modder hebben geploeterd. Voorzitter Prodi is ook ingegaan op de uitnodiging van kanselier Schröder, die onmiddellijk de handen uit de mouwen heeft gestoken, om in Berlijn een buitengewone Top te beleggen. Dat was mijns inziens een duidelijk teken van wilskracht en vastberadenheid.
Enkelen van mijn collega's zullen de situatie in Duitsland, Oostenrijk, Tsjechië, Slowakije en Hongarije nader toelichten. Staat u mij echter toe dat ik eerst namens de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten onze condoléances en ons medeleven betuig aan de slachtoffers en een woord van dank richt tot alle plaatselijke vrijwilligers en alle anderen die van heinde en verre gekomen zijn om hun medewerking te verlenen. Ik heb in mijn land vrijwilligers gezien die van de verafgelegen Canarische Eilanden naar Midden-Europa zijn gereisd om daar waar nodig een handje toe te steken. Dit bewijst dat er onder ons een geest van samenhorigheid heerst.
Ik geloof dat het moment is aangebroken om bepaalde gedragingen uit het verleden bij te sturen. Wij moeten solidair zijn met iedereen, zonder uitzondering. Dat is een les die wij van de Azoren moeten leren.
Wij hebben bijvoorbeeld ook lering getrokken uit de aardbeving in Griekenland. Dankzij de samenwerking tussen Grieken en Turken konden vroegere barrières overwonnen worden. Met name in moeilijke tijden komt het erop aan de daad bij het woord te voegen.
Het verheugt mij dat het Parlement een unanieme beslissing heeft genomen en dat de Begrotingscommissie deze kwestie op zeer professionele wijze heeft aangepakt. Ik ben van oordeel dat dit initiatief alle steun verdient. Het spreekt vanzelf dat rampen niet in de begroting kunnen worden ingecalculeerd. Met behulp van het fonds kunnen wij echter wel een verzekeringssysteem naar het voorbeeld van ECHO opzetten dat ons in de gelegenheid moet stellen de nodige maatregelen te treffen.
Nu de Conventie volop aan de gang is, moeten wij van de gelegenheid gebruik maken om het absurde onderscheid tussen verplichte en niet-verplichte uitgaven op te heffen. Het lijkt wel alsof de steun voor koeien en graan hoe dan ook betaald moet worden terwijl op het rampenfonds geen enkele verplichting rust. Ik denk dat wij hieruit een belangrijke politieke les moeten trekken. Hetzelfde geldt voor het Stabiliteitspact. In rampsituaties kan de toepassing van het Stabiliteitspact uiteraard ter discussie worden gesteld. Het gaat evenwel niet aan dat ook landen die van de rampspoed gespaard zijn gebleven aan hun verplichtingen beginnen te sleutelen. Mijns inziens mogen wij op dit vlak geen strobreed wijken.
Tot slot ben ik van oordeel, mijnheer de Voorzitter, dat wij overeenkomstig ons concept van duurzame ontwikkeling een toontje lager moeten zingen en behoedzamer moeten omspringen met het milieu. De natuur heeft immers een goed geheugen en zal ons niet met rust laten. Daarom moeten wij kordater optreden en een adequaat beleid ten uitvoer leggen dat gebaseerd is op duurzame ontwikkeling en met name ook op meer onderlinge solidariteit.

Virrankoski (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, de overstromingen die Midden-Europa deze zomer hebben geteisterd, vormden een grote natuurramp. De economische verliezen waren enorm. De overstromingen hebben doden, gewonden en menselijke nood tot gevolg gehad. In deze omstandigheden is het ook de plicht van de Europese Unie om te helpen. Mijn fractie, de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij, steunt daarom de maatregelen en plannen van de Commissie om de slachtoffers van de overstromingen te helpen en de wederopbouw te financieren en vraagt om krachtige vervolgmaatregelen.
Overeenkomstig de bevoegdheidsverdeling heeft de Europese Unie de meeste verantwoordelijkheid op het gebied van de landbouw. De maatregelen van de Commissie om de uitbetaling van directe steun aan de landbouw te vervroegen zijn daarom, net als de overige plannen, goed. De Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij vindt het ook een goed idee om de middelen van de structuurfondsen gedeeltelijk te herprogrammeren, de communautaire financiering tijdelijk te verhogen en de prestatiegebonden reserve te gebruiken voor het overstroomde gebied. Ook het gebruik van TEN-gelden voor de wederopbouw is gerechtvaardigd. Maatregelen die gericht zijn op het helpen van kandidaat-landen krijgen ook de steun van onze fractie. Het moet mogelijk worden gemaakt de noodhulpreserve in de begroting te gebruiken om de schade te herstellen.
Onze fractie steunt de oprichting van een Europees rampenfonds. Technisch gezien zou het goed zijn als dat overeenkomstig het flexibiliteitsinstrument gebeurt. Het doel van dat fonds moet duidelijk worden vastgesteld en de regels moeten helder zijn. Compensatie moet vooral komen van het nationale aandeel van de lidstaat en van verzekeringsmaatschappijen. Onze fractie is bereid zich in te zetten voor de implementatie op de kortst mogelijke termijn van de betrokken wetgeving en voor de technische voorbereiding van dit fonds.
Het is van belang dat de Europese Unie zich sterker dan voorheen inzet om de klimaatverandering tegen te gaan, het Protocol van Kyoto uit te voeren en broeikasgassen te verminderen. Ook is het belangrijk het gebruik van hernieuwbare energiebronnen te bevorderen. Verder moet op de verschillende niveaus van de maatschappelijke structuur rekening worden gehouden met het gevaar van natuurrampen zoals overstromingen. We moeten proberen de risico's op dat gebied te verminderen.

Markov (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mevrouw de commissaris, heren commissarissen, mijn fractie is blij met de discussie over de maatregelen die op Europees niveau genomen moeten worden om de ongekende schade als gevolg van de overstromingen in Duitsland, Oostenrijk, Tsjechië en Slowakije te herstellen. Nogmaals, wij zijn zeer diep getroffen door de gebeurtenissen en wij leven mee met de nabestaanden van de slachtoffers van de overstromingen.
De overstromingen hebben ontzettend veel materiële schade aangericht en de bestaansbasis van duizenden mensen weggevaagd. Daarom moet er een grootscheepse gecoördineerde hulpactie op gang worden gebracht door de Europese, nationale en regionale organisaties en instellingen. De getroffen burgers, gemeenschappen, ondernemingen en betrokkenen in de landbouwsector verwachten van de Europese instellingen dat ze direct concrete noodhulp verlenen en maatregelen nemen om de verstrekkende gevolgen te bestrijden.
De Europese Unie kan haar imago bij de burgers verbeteren door snel en onbureaucratisch te werk te gaan. In de strijd tegen het water is er een golf van solidariteit en wederzijdse onbaatzuchtige hulp ontstaan die door een duidelijk en concreet teken van solidariteit door de Europese Unie moet worden aangevuld.
Het voorstel van de Commissie om geld van de Europese fondsen eventueel voor andere doelen beschikbaar te stellen is weliswaar een goede stap, maar deze stap volstaat niet. De Commissie heeft voorgesteld een rampenfonds van de Gemeenschap op te richten dat bedoeld is om in de toekomst financiële steun te verlenen. Er moet echter ook onmiddellijke hulp worden geboden en daarvoor moet gebruik worden gemaakt van Europese middelen die tot dusver onbenut zijn gebleven. Bovendien stellen wij voor de juridische mogelijkheid te onderzoeken om het aandeel van nationale cofinanciering in geval van een ramp te verkleinen en tegelijkertijd het uitschrijven van aanbestedingen op te schorten om het inschakelen van lokale en regionale bedrijven te stimuleren. Dat zou een effectieve bijdrage zijn aan de ondersteuning en stimulering van de getroffen kleine en middelgrote ondernemingen op lokaal of regionaal niveau.
Wij juichen het voorstel van de Europese Investeringsbank toe om allereerst een miljard euro onder speciale voorwaarden ter beschikking te stellen met de mogelijkheid de kredieten later te verhogen. Degenen die dit geld ontvangen zouden echter meer gebaat zijn bij afschaffing van de rente. Om die reden stellen wij voor dat de Europese Unie de desbetreffende rentekosten overneemt met behulp van een speciaal daartoe op te richten fonds.
Tot slot wil ik erop wijzen dat deze overstromingsramp geen geïsoleerd extreem natuurverschijnsel is. Natuurrampen nemen overal in de wereld in aantal toe. Dat moet voor ons een teken aan de wand zijn en reden zijn om op alle beleidsterreinen van de Gemeenschap aan milieukwesties meer aandacht te besteden dan wij tot dusver hebben gedaan.
Schroedter (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, mijnheer de voorzitter van de Raad, wij hebben allemaal met grote ontzetting gevolgd hoe de kleine en grote rivieren in Saksen, Saksen-Anhalt, Beieren, Tsjechië, Slowakije en Oostenrijk allesverwoestende watermassa's werden. De Elbe, die door mijn woonplaats Dresden stroomt, is nog nooit zo ver en vernietigend buiten haar oevers getreden. Ze heeft een groot deel van het werk tenietgedaan dat tijdens de wederopbouw na de hereniging is verricht, ze heeft nieuwe woningen verwoest en met name de bestaansbasis van jonge zelfstandigen weggevaagd - zij zullen nu jarenlang diep in de schulden zitten. De binnenstad was helemaal gerenoveerd, maar is nu ook zeer, zeer ernstig verwoest.
Ik kom woorden te kort om deze verliezen, het leed en de vertwijfeling onder de getroffenen te beschrijven. De plaats waar ik vandaan kom, staat eigenlijk model voor de vele kleine steden die ook getroffen zijn, en voor de grote steden in Duitsland en de buurlanden. Ik wil iedereen persoonlijk en ook namens mijn fractie mijn gevoel van medeleven overbrengen. Ik hoop dat deze discussie ertoe leidt dat wij ons solidair tonen en een rampenfonds creëren dat aan alle regio's, niet slechts enkele, ten goede komt, dus ook aan de kandidaat-lidstaten.
Bewoners en mensen die de stad komen bezichtigen hebben altijd veel ontzag gehad voor de Elbe. De stad heeft zich bij de ongemakken neergelegd, ook bij de overlast van het hoge water in het voorjaar. De plannen voor de trans-Europese netwerken die thans in de maak zijn zullen er evenwel toe leiden dat de rivier een waterbekken wordt met een hoog debiet, met alle risico's van dien voor de mensen die aan de rivier wonen. Derhalve wil ik de Commissie verzoeken nog eens uitgebreid stil te staan bij de vraag of haar plannen voor de verbreding van de Elbe en de Donau in het licht van de huidige ervaringen nog wel gerechtvaardigd zijn.
Voor de Donau bestaan plannen voor een verbreding waarbij de alluviale bossen behouden blijven. Het is nu aan de Commissie om te beslissen of zij alleen deze plannen financiert of ook een regeling treft voor de financiering van stuwen met sluizen. Met betrekking tot de Elbe blijft de vraag in hoeverre de Commissie de verantwoordelijkheid op zich neemt voor de bestaande plannen, die ondeugdelijk zijn gebleken. Deze plannen zijn nog niet gerealiseerd - en dat is een geluk bij een ongeluk, want anders zou de rivier aanzienlijk meer schade hebben aangericht - omdat tegen deze plannen met succes is geprotesteerd via burgerinitiatieven. In de komende weken moet worden bekeken of de waardevolle alluviale bossen en de natuurlijke rijkdommen daarvan behouden blijven of dat de Elbe wordt verbreed.
Hetzelfde geldt voor de Oder; ook daarvoor bestaan soortgelijke plannen. De Oder heeft eveneens refugia en kan dorpen overstromen. De Commissie moet antwoord geven op de vraag of er een nieuw plan opgesteld kan worden en of alle bestaande plannen opnieuw tegen het licht gehouden moeten worden, zodat ook zij haar verantwoordelijkheden volledig op zich neemt.

Nobilia (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, de ontwerpresolutie van de Fractie Unie voor een Europa van Nationale Staten en de door de andere fracties ingediende teksten beogen in feite de opneming van een begrotingslijn waarmee gedeeltelijk de schade kan worden goedgemaakt die is veroorzaakt door de recente natuurrampen in de verschillende lidstaten en kandidaat-landen. Door de uitzonderlijke omvang van het slechtweergebied lag het trouwens voor de hand dat er communautaire maatregelen moesten komen, want heel Europa was getroffen. Voorzitter Prodi zelf heeft een bezoek gebracht aan enkele rampgebieden en uiting gegeven aan de solidariteit van de Unie maar ook aan haar duidelijke bereidheid op te treden met zowel uitzonderingsmaatregelen als financiële bijdragen.
Er zijn echter nog andere overwegingen op grond waarvan onzes inziens de instelling van een vaste begrotingslijn noodzakelijk is. Velen willen het misschien niet toegeven maar het staat inmiddels als een paal boven water dat het klimaat in de wereld helaas aan het veranderen is. Daar hoef je geen onheilspeller voor te zijn. De statistici van de meteorologische diensten kijken weliswaar terug in het verleden en proberen ons aan de hand van allerlei vergelijkingen een hart onder de riem te steken en ervan te overtuigen dat het allemaal nog niet zo uitzonderlijk was, maar wat ons zorgen baart is niet zozeer de - inderdaad grote - omvang van de rampen als wel de frequentie daarvan. De ene ramp volgt de andere op, en vaak buiten het seizoen waarin dergelijke uitzonderlijke verschijnselen zich normaal gesproken in Europa voordoen.
De opneming in de begroting van de Unie van een vaste kredietlijn stelt ons derhalve in staat de getroffen landen te helpen bij het herstel van de door de rampen veroorzaakte schade. Een ander onderdeel van de communautaire acties houdt echter verband met preventie. Preventie is nog belangrijker. Het is absoluut wenselijk dat men op zowel nationaal als communautair niveau het land- en bosbouwbeleid en het beheer van overstromingsgebieden aan een heroverweging onderwerpt. De kernvraag betreft evenwel het broeikaseffect en de gevolgen daarvan. Daaraan ontkomen wij niet. Daarvoor moeten absoluut maatregelen worden getroffen, want de wetenschappelijke bewijzen liegen er helaas niet om.
Bovendien moet we niet vergeten dat de maatregelen ter vermindering van de uitstoot van broeikasgassen - waarover tien jaar geleden voor het eerst in New York werd gesproken en waarvoor zes jaar geleden in Kyoto het bekende Protocol werd aangenomen - in 2002 nog steeds niet kunnen worden toegepast omdat onvoldoende landen het Protocol geratificeerd hebben. Dat zou ons aan het denken moeten zetten.
De uitnodiging aan Rusland om het Protocol te ratificeren is ongetwijfeld een belangrijke zaak maar maakt deel uit van de politieke en economische betrekkingen die met dat land aan het ontstaan zijn. Rest ons de kandidaat-landen en met name Polen met meer aandrang aan te zetten tot ratificatie.

Bonde (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, ook mijn fractie, de Fractie voor een Europa van Democratie en Diversiteit, wil de nabestaanden van de slachtoffers van de grote overstromingen in Europa graag haar deelneming betuigen, en we moeten efficiënte methoden vinden om de vele mensen te helpen die nu hulp nodig hebben. Maar ik wil ertegen waarschuwen de EU bij de hulpwerkzaamheden te betrekken. De slachtoffers van de orkaan in Latijns-Amerka hebben het door ons toegekende geld niet gekregen. De EU stelt zich dikwijls tevreden met het incasseren van de PR-winst van een grote schenking, maar is niet in staat efficiënt te handelen. Dat zou ook deze keer gemakkelijk het geval kunnen zijn. Het is verstandiger een deel van de rekening te betalen voor het hulpprogramma dat nu door de plaatselijke, regionale en nationale overheden wordt uitgevoerd. Op dit punt ben ik persoonlijk bereid heel ver te gaan, want in de nood leer je immers je vrienden kennen.
Wij zijn rijk in de EU, veel rijker dan bijvoorbeeld het zwaar getroffen Tsjechië en Slowakije. We moeten nu concreet en resoluut onze solidariteit tonen, met contant geld. Maar we moeten ook naar de oorzaken kijken en het broeikaseffect en andere door de mens veroorzaakte aantastingen van de natuur serieus nemen. De Franse president Chirac heeft natuurlijk gelijk. Hij verdient alle lof voor zijn speech in Johannesburg. Ik kan de bijdrage aan Johannesburg van het Deense voorzitterschap van de Raad nog niet beoordelen, maar het is een schandaal dat wij de landbouwmarkten van de ontwikkelingslanden blijven overvoeren met door de EU gesubsidieerde goederen, terwijl we weigeren onze eigen markten volledig voor hun producten open te stellen. En het is niet minder schandalig dat het niet eens gelukt is aanvaard te krijgen dat 15 procent van de energie in het jaar 2015 afkomstig moet zijn uit duurzame energiebronnen. Door dit gebrek aan besluitvaardigheid leggen we vermoedelijk de basis voor toekomstige natuurrampen. Dank u wel, mijnheer de Voorzitter, al is er niet echt veel om voor te bedanken.

Ilgenfritz (NI).
Mijnheer de Voorzitter, uiteraard zijn wij zeer blij met het initiatief van de Commissie om de slachtoffers van de overstromingen snel en op onbureaucratische wijze te helpen. Wij zijn evenwel ook van mening dat de door de Commissie voorgestelde hulpmaatregelen helaas niet zullen volstaan om de getroffenen alle nodige hulp te kunnen bieden. Bovendien wordt de financiële hulp op basis van verschillende criteria verstrekt.
Wij zijn diep geschokt door de omvang van de overstromingsramp. Alleen al in Oostenrijk zijn meer dan 10.000 huizen verwoest; talloze bruggen en straten zijn zwaar beschadigd of weggevaagd en ook de infrastructuur van gemeenten en deelstaten is ernstig aangetast. Honderden bedrijven zijn ernstig getroffen door de overstroming, doordat de bedrijfsapparatuur of de gebouwen zelf zwaar beschadigd of vernield zijn. Alleen al in Opper-Oostenrijk zijn door de overstromingen duizenden banen verloren gegaan of op de tocht komen te staan.
De totale omvang van de schade wordt iedere dag duidelijker, omdat wij een beter beeld krijgen van de schade in de getroffen gebieden. Op dit moment gaat men ervan uit dat de totale schade meer dan 800 miljard euro zal bedragen. Het door de EU voorgestelde bedrag van 500 miljoen euro als onmiddellijke hulp zal derhalve ontoereikend zijn, zoals meermaals is opgemerkt. Wij gaan ervan uit dat minstens een miljard euro nodig zijn zal zijn voor onmiddellijke hulp.
Daarbij moet u zich ervan bewust zijn dat juist voor het jaar 2000 een totaaloverschot van 11,6 miljard euro aan de lidstaten is terugbetaald. Als er voor het jaar 2002 weer een miljardenbedrag aan de lidstaten terugbetaald wordt, zal ons imago er niet beter op worden. De getroffenen zullen er immers van uitgaan dat de EU wel over solidariteit praat maar er niet naar handelt. Mijns inziens moet de Commissie dus de kas gaan opmaken en het overschot van dit jaar dienovereenkomstig verkleinen.
Het kan en mag evenwel niet de bedoeling zijn dat de armen in Europa ongelijk worden behandeld. Het is in mijn ogen onjuist dat hulpmaatregelen uiteindelijk op basis van de criteria voor doelstellingsgebieden worden genomen. In Opper-Oostenrijk liggen vele bedrijven helemaal niet in het doelstellingsgebied; die zouden daardoor uitgesloten zijn van hulp. Wij moeten natuurlijk ook aan de boeren denken; die moeten snel en op onbureaucratische wijze de beschikking krijgen over middelen om diervoeders te kopen, ze moeten in staat worden gesteld braakliggend land te gebruiken, en ze dienen tegen lage prijzen interventiegraan te kunnen kopen om dat te gebruiken als diervoeder.
Uiteraard mogen wij ook de duizenden burgers niet vergeten wier huis en haard zijn verwoest. Ook voor hen moeten middelen worden vrijgemaakt.

Ferber (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, geachte commissarissen, geachte afgevaardigden, ik wil de Commissie hartelijk danken voor het initiatief dat zij eind augustus heeft gelanceerd. Zij heeft toen de getroffen gebieden bezocht en vervolgens heeft ze vorige week in een bijzondere zitting het startsein gegeven voor het opstellen van een wettelijke basis voor de hulpverlening bij deze ernstige ramp. In dit verband wil ik met name commissaris Fischler noemen, die wat betreft het budget wat meer mogelijkheden heeft. Hij moet natuurlijk voorstellen indienen, maar hij kan ook besluiten nemen via het Oostenrijkse Hogerhuis. Dit is allemaal bijzonder snel verlopen en dat is een groot voordeel voor de getroffenen in de landbouw.
Er moeten nu drie dingen gebeuren. In de eerste plaats moeten wij snel noodhulp verlenen. Dat zou een teken van Europese solidariteit zijn. Ik wil benadrukken dat deze hulp snel en onmiddellijk verleend moet worden. Het gaat niet aan de bevolking in de getroffen gebieden in de huizen en onderkomens te laten zitten die ze met veel pijn en moeite hebben gebouwd, onder een provisorisch opgezette kerstboom, terwijl wij nog steeds over bijvoorbeeld de wettelijke basis en heroriëntaties discussiëren. Snelle noodhulp vereist dat wij de snelste procedure toepassen - de Fractie van de Europese Volkspartij stelt de procedure voor die is gebruikt voor de gewijzigde en aanvullende begroting 4/2002 - zodat wij uiterlijk eind oktober 1 miljard euro ter beschikking kunnen stellen.
In de tweede plaats moeten de wettelijke voorwaarden worden vastgelegd. Daaronder vallen de structuurfondsen - de heer Barnier is in dit verband genoemd - subsidierecht en gunningsrecht. Er moet een heel wetgevingspakket worden geïmplementeerd om te voorkomen dat het Europees recht een obstakel vormt voor een snelle wederopbouw.
In de derde plaats moeten wij ons voor de toekomst wapenen. De vraag is nu hoe wij een toekomstig rampenfonds kunnen opzetten. Wij moeten hierover kalm en rustig nadenken, om ervoor te zorgen dat alle voorwaarden in overeenstemming zijn met de begroting en de wet. Als wij aan deze drie criteria voldoen, zullen de getroffenen spoedig geholpen kunnen worden en komt Europa zijn langetermijnverplichtingen aan de burgers na.
Swoboda (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, geachte leden van de Commissie, in het Parlement wordt al lang gediscussieerd over de vraag of er al dan niet een apart rampenfonds moet worden gecreëerd.
De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat velen van ons sceptisch waren en zich afvroegen of dit niet een bodemloze put zou worden. Door de grote ramp die zich de afgelopen weken heeft voltrokken zijn wij er geloof ik echter van overtuigd dat het gepast is om bij dergelijke catastrofen solidariteit te tonen. Het gaat er nu niet alleen om financiële ondersteuning te bieden aan de landen die zich plotseling voor een gigantische taak gesteld zien. Zoals reeds is opgemerkt, is dit ook een ideële en morele kwestie. De Europese Unie kan nu toch al op weinig enthousiasme onder de burgers rekenen, maar als ze zich nu solidair toont, kan de steun van de bevolking groeien. Derhalve is mijn fractie er unaniem voorstander van een nieuw financieringsinstrument te creëren dat alle voorzorgsmaatregelen mogelijk maakt die wij in een noodsituatie redelijkerwijs dienen te nemen.
Het moet allereerst om rampen met een grotere omvang gaan. Wij mogen daarbij niet de illusie koesteren dat wij de nationale maatregelen kunnen vervangen. Wij kunnen en moeten die weliswaar aanvullen, maar van vervanging van de nationale inspanningen kan geen sprake zijn.
Ik wil nogmaals benadrukken wat commissaris Barnier met betrekking tot het voorkómen van rampen heeft gezegd. Waar mogelijk moeten wij terug naar de natuur, maar dat is niet het enige. Wij moeten eveneens preventieve maatregelen nemen, met gebruikmaking van al onze technische kennis. Dat is bijvoorbeeld gebeurd in Wenen, de stad waar ik vandaan kom; deze stad heeft dientengevolge dit keer geen last gehad van de overstroming. Dat betekent dat de landen er niet van uit mogen gaan dat ze bij rampen toch steeds weer financiële hulp ontvangen, want dat zou ze een vrijbrief geven om jarenlang een tot mislukken gedoemd plannings- en vestigingsbeleid te blijven voeren.
Laatste punt. Het is al een paar maal opgemerkt, maar we kunnen er niet genoeg op hameren: wij moeten snel hulp bieden! Ik weet dat wij ons aan bepaalde tijdslimieten moeten houden, maar als ik naar sommige plannen kijk om eventueel voor of pas na Kerstmis de middelen beschikbaar te stellen, moet ik toch constateren dat dat te laat is. Voor de getroffen burgers komt de hulp van de Europese Unie dan zo laat dat ze deze niet meer als daadwerkelijke hulp zullen ervaren. Ik wil derhalve met name de Commissie verzoeken - maar dat geldt evenzeer voor het Parlement - alles zo snel en efficiënt mogelijk voor te bereiden, zodat Raad en Parlement spoedig hun instemming kunnen verlenen. Als wij dit aan de burgers kunnen overbrengen, zullen zij de Europese Unie enthousiaster ondersteunen.
Olsson (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de Raadsvoorzitter, mijnheer de commissaris, allereerst wil ik mede namens mijn fractie mijn medeleven betuigen met allen die door deze ramp getroffen zijn.
De overstromingsramp in Midden-Europa was en is verschrikkelijk. Er is iets met het klimaat aan de hand. Er is steeds vaker sprake van een ongelijke verdeling van droogte en regen, en er komen steeds meer zware stormen voor. In Johannesburg heeft men getracht om tot oplossingen op mondiaal niveau te komen. Het land dat per hoofd van de bevolking het milieu het meest verontreinigt, de Verenigde Staten, wil niet meedoen. In de huidige wereldsituatie moet de EU het voortouw nemen om een goed milieubeleid op poten te zetten.
Raadsvoorzitter Haarder vermeldde dat een en ander gevolgen zal hebben voor onze processen en besluiten. Ik geloof dat hij gelijk heeft. Binnen de EU hebben wij te maken gehad met belangrijke vraagstukken die om gemeenschappelijke oplossingen vroegen en die landen en volkeren hebben verenigd. Dat heeft geleid tot de EGKS, het gemeenschappelijk landbouwbeleid, de interne markt en de Economische en Monetaire Unie. Ik ben ervan overtuigd dat wij de schouders eronder moeten zetten om in de toekomst de wereldwijde milieuproblemen aan te kunnen.
Het volgende grote project van de Europese Unie zou het opzetten van een gemeenschappelijk milieubeleid moeten zijn - een hard beleid, dat direct bindend is voor landen en individuen. Daardoor zou men de standaard kunnen verhogen zonder dat iemand hem weer kan verlagen, en de EU zou de mogelijkheid krijgen om een leidende rol te spelen bij het verbeteren van het mondiale milieu. Dit is het omvangrijkste vraagstuk voor de mensheid en de EU tezamen.

Fiebiger (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, de mensen die aan de Elbe en haar zijrivieren wonen zijn getroffen door de ergste overstromingsramp sinds mensenheugenis. Ook de boeren en hun bedrijven zijn zwaar getroffen. Op dit moment kan de schade weliswaar nog niet concreet worden opgemaakt, maar de voorlopige meldingen uit Saksen en Saksen-Anhalt, de deelstaten die het zwaarst zijn getroffen, doen het ergste vrezen omtrent de omvang van de schade. Op dit moment bedraagt de schade voor de land- en bosbouw als gevolg van het hoge water ongeveer 287 miljoen euro. Alleen al in Saksen zijn circa 1900 landbouwbedrijven direct getroffen door het hoge water. In Saksen-Anhalt gaat het om nog eens 640 bedrijven. De woningen in de dorpen, de infrastructuur op het platteland en de dijken langs de rivieren hebben evenwel aanzienlijk meer schade geleden. Prignitz, het gebied waar ik vandaan kom, ligt direct aan de Elbe. In dit gebied is een echte ramp in de zin van een overstroming of een doorbraak van de dijken langs de rivier voorkomen. Toch is de schade groot. In Prignitz moesten de bewoners van maar liefst 38 dorpen worden geëvacueerd en moesten 20.000 stuks vee in veiligheid worden gebracht voor de overstroming - een geweldig staaltje plaatselijke hulpverlening in een zo dun bevolkt gebied als Prignitz.
In Havelland is een geweldige inspanning geleverd. Vele duizenden helpers hebben hun best gedaan de kunstmatige overstroming van Havelland door het doorsteken van de dijken te voorkomen. De gevolgen voor het milieu en de kosten zullen pas eind 2003 of in 2004 zichtbaar worden. Ik wil u nadrukkelijk verzoeken de vooruitbetaling van de Europese oppervlaktepremie van 50 procent snel te effectueren. Ik wil commissaris Fischler evenwel verzoeken de uitbetaling aan de bedrijven te controleren, hoewel hij daarvoor eigenlijk niet verantwoordelijk is.
De aanvraagformulieren die ik voor me heb ademen een sfeer van bureaucratie, niet van solidariteit. Extra kredieten en garantieprogramma's leveren weliswaar een bijdrage, maar vele boeren kunnen het niet meer opbrengen opnieuw schulden te maken, temeer daar deze programma's allemaal de eigenschap hebben met vertraging hun vruchten af te werpen. Zoals bekend zal de EU dit jaar 1 tot 1,3 miljard euro van haar begroting niet benutten. Ik wil u dringend verzoeken te overwegen de niet-gebruikte middelen niet aan de lidstaten terug te betalen maar als niet-terugvorderbare subsidies ter beschikking te stellen van de zwaar gedupeerde boeren in de getroffen gebieden.
De EU zal bij de toepassing van de maatregelen streng in de gaten worden gehouden door de burgers. Er is nu geen plaats meer voor goocheltrucs of politieke uitwijkmanoeuvres. Er moet onmiddellijk geld op tafel komen. Ik wens het Parlement en ons allen daarbij veel succes toe.

Echerer (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, als Oostenrijks afgevaardigde wil ik u om te beginnen hartelijk danken voor de mogelijkheid tot snelle en directe hulp. Wij zijn door deze treurige aanleiding een stap dichter bij de directe band met de burger gekomen waarnaar dikwijls zo hevig wordt verlangd. Het imago van Europa is nu enigszins opgepoetst. De bureaucratische kolos lijkt solidair te zijn, maar daar mag het niet bij blijven. Catastrofen hebben immers niet alleen een nationale dimensie. Europa moet zich nu solidair tonen en de Unie heeft dat goed aangepakt. Er zijn talloze slachtoffers te betreuren, maar er zijn ook zoveel mensen en gezinnen die helemaal niets meer hebben. Grote en kleine bedrijven, boeren, het milieu, de landbouw, openbare instellingen, historische gebouwen en kunstschatten zijn eveneens getroffen. Het is zaak dat wij nu snel onvoorwaardelijke hulp bieden, ook aan de kandidaat-lidstaten. Het maakt de burgers op dit moment niet uit waar het geld vandaan komt en hoe wij de zaken regelen. Wij moeten snel en kordaat te werk gaan. Onze hulp moet zichtbaar zijn.
Met betrekking tot de verder te nemen maatregelen voor de lange termijn wil ik benadrukken wat mijn collega's ook reeds hebben opgemerkt: de klimaatverandering die door de mens wordt veroorzaakt, is de harde realiteit geworden. De heer Barón Crespo heeft gezegd dat wij voorzichtiger met de natuur moeten omgaan. Dat vereist evenwel van ons dat wij vanuit politiek perspectief efficiënter handelen. Commissaris Barnier heeft steeds opnieuw onderstreept dat er preventieve maatregelen moeten worden genomen, niet alleen omdat ze noodzakelijk zijn en minder geld kosten, maar ook omdat ze beter zijn voor het milieu. Ik hoop dat dit geen mooie praatjes zijn, maar dat deze maatregelen daadwerkelijk op alle relevante politieke gebieden worden toegepast. Dat is tevens mijn verzoek aan alle lidstaten, de Commissie en het Parlement.
Wat het rampenfonds betreft moeten wij rustig de tijd nemen om hierover een uitgebreide discussie te voeren. Het heeft niet veel zin om alles wat vernield is weer blindelings op te bouwen zonder van tevoren alle noodzakelijke en beschikbare informatie in te winnen in met name de ecologisch kwetsbare gebieden. De wederopbouw moet immers ook duurzaam zijn. De Europese burgers hebben nu hogere verwachtingen van de Unie, van deze solidaire samenleving, en die zullen nog meer toenemen. Derhalve wil ik u nogmaals gelukwensen met deze ad-hocmaatregelen. Met hetzelfde elan moeten wij de structuren voor de toekomst uitwerken, want wij moeten ons niet alleen nu solidair tonen met de getroffenen, maar ook in de toekomst met iedereen.
Schierhuber (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, geachte commissarissen, geachte dames en heren, allereerst wil ik alle afgevaardigden zeer hartelijk danken voor hun steun en medeleven. De bewoners van de getroffen gebieden in Midden-Europa maken nu immers een zeer zware tijd door. Oostenrijk is honderd jaar geleden voor het laatst getroffen door een overstromingsramp van deze omvang. Wij willen met name de Commissie en het voorzitterschap van de Raad danken voor hun snelle optreden in deze ramp. Ik ben verheugd over het feit dat de Oostenrijkse afgevaardigden in het Europees Parlement zich over hun partijpolitieke verschillen heen hebben gezet en samenwerken. Ik wil echter ook alle vrijwilligers, de vrijwillige brandweer, het Rode Kruis en het leger danken voor hun onvermoeibare inzet. Ik kom zelf uit het getroffen gebied in Neder-Oostenrijk en heb hun bovenmenselijke inspanningen van dichtbij meegemaakt.
Binnen zeer korte tijd zijn vele middelen van bestaan verwoest. In Oostenrijk is bijvoorbeeld meer dan 20.000 hectare akkergrond overstroomd. De schade is enorm. In de gebieden waar laat geoogst wordt, kan de oogst voor een deel niet meer worden binnengehaald. Vele velden en weiden staan vanwege het hoge grondwaterpeil nog onder water en kunnen daardoor niet worden gemaaid. De machines en landbouwwerktuigen zakken immers weg in de grond. Ook het voedsel voor de dieren zal schaars worden.
De onmiddellijke goedkeuring door de Commissie van steunmaatregelen voor de boeren is derhalve van levensbelang. Ik dank u daarvoor zeer hartelijk! Volgens een studie van het Oostenrijkse instituut voor economisch onderzoek beloopt de schade in Oostenrijk meer dan 7,5 miljard euro. Door de verwoesting van vele bedrijven en de infrastructuur is de ontwikkeling van deze gebieden vele jaren teruggezet. Het Europees Parlement en de EU als geheel moeten actief en snel te hulp schieten. Nu is voor hen het moment aangebroken om te laten zien wat ze kunnen. Ik zie dit als een kans voor ons gemeenschappelijk Europa om zich te bewijzen.
Ik ben werkelijk zeer blij met de noodhulp van de EU. Een van de belangrijkste punten daarbij is de onbureaucratische en transparante afhandeling, zoals vele voorgaande sprekers reeds hebben opgemerkt. De desbetreffende regeringen moeten echter ook hun steentje bijdragen en de noodzakelijke middelen direct beschikbaar stellen - dat wil ik ook gezegd hebben. De noodhulp moet in de gewijzigde en aanvullende begroting tot uitdrukking komen. Wij moeten een doelmatig rampenfonds creëren dat met voldoende middelen is uitgerust en waaraan duidelijke criteria zijn verbonden. Voor dit fonds zou 1 miljard euro ter beschikking gesteld moeten worden.
Rampen zullen altijd voorkomen. Onze samenleving wordt echter gekenmerkt door de manier waarop zij met de natuur omgaat en in harmonie daarmee leeft en door haar solidariteit ten opzichte van de mensen die getroffen worden door een ramp. Dat kan immers iedereen overkomen.

Krehl (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik kom zelf uit Saksen. Ik vind het moeilijk om niet nog eens uit te leggen wat daar gebeurd is, maar daarvoor zijn twee minuten spreektijd gewoon niet genoeg.
Op 12 augustus begon in Saksen een van de grootste natuurrampen die deze deelstaat ooit heeft meegemaakt. Om maar een cijfer te noemen: op die dag viel er in het Erzgebirge binnen 24 uur 360 liter water per vierkante meter. Ik denk dat menig lidstaat blij zou zijn als slechts een deel daarvan in de zomer als regen zou vallen. De aangezwollen beken en rivieren hebben alles meegesleurd wat op hun weg kwam. Duizenden mensen verloren binnen enkele uren alles wat ze hadden. Handelaren en ondernemers zijn niet alleen hun winkels en ondernemingen kwijtgeraakt, ook al hun voorraden en materialen zijn verloren gegaan. Waarschijnlijk hebben 21 mensen tijdens de overstroming hun leven verloren.
Wat na de overstroming rest is een aanblik van vernielingen en modder. Volgens een eerste schatting bedraagt de schade aan de infrastructuur en openbare gebouwen in Saksen 16,5 miljard euro. Ter vergelijking: de begroting van Saksen bedraagt ongeveer 15 miljard euro. In Saksen-Anhalt wordt rekening gehouden met een schade van 2,1 miljard euro, maar ik ga ervan uit dat de uiteindelijke schade nog hoger zal uitvallen.
Er moet nu dringend noodhulp worden geboden. De Duitse regering heeft gereageerd en zal spoedig 10 miljard euro ter beschikking stellen ten behoeve van de wederopbouw. Ook de Europese Unie dient echter te hulp te schieten. De eerste reacties zijn reeds een feit, en ze zijn positief ontvangen.
Ik wil benadrukken dat we niet kunnen volstaan met het inzetten van structuurfondsmiddelen en het versneld toepassen van bepaalde maatregelen. Ook op de langere termijn moeten de doelstelling 1-gebieden in Oost-Duitsland ondersteund blijven worden met middelen uit de structuurfondsen. Ik wil u verzoeken daar eveneens goed over na te denken.
Ik wil iedereen zeer, zeer hartelijk danken die heeft meegeholpen bij het opruimen van het puin en de strijd tegen het water. Ik wil de Commissie ook verzoeken om bij de verdeling van de noodhulp Tsjechië en Slowakije niet te vergeten. Beide landen hebben enorme schade geleden, terwijl ze misschien niet dezelfde mogelijkheden hebben als de Duitse deelstaten en Oostenrijk.
Busk (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, leden van de Commissie, mijnheer de voorzitter van de Europese Raad, mijn diepste medeleven gaat in deze uren uit naar de zwaar getroffen families in de rampgebieden. Tevens is respect en bewondering op zijn plaats voor de bijzonder grote inzet en de manier waarop duizenden mensen verenigd waren in de strijd tegen de watermassa's. Dat was uniek. Er mag geen twijfel over bestaan dat in een dergelijke catastrofale situatie door de lidstaten van de EU de handen ineengeslagen moeten worden. Derhalve moet niet vergeten worden dat snelle hulp dubbele hulp is. Ik wil er ook op wijzen dat er op dit moment talloze ogen op ons gericht zijn als het gaat om de manier waarop we Tsjechië helpen. Tsjechië is een kandidaat-lidstaat en daarom is het van groot belang dat we Tsjechië op een dusdanige wijze behandelen dat dit land en daarmee ook de andere kandidaat-lidstaten zich veilig voelen.
Ten slotte wil ik erop wijzen dat de landbouw in de betreffende gebieden tweemaal verlies lijdt: in de eerste plaats is de oogst van ruwvoer dit najaar verloren gegaan en in de tweede plaats zal de oogst van gezaaid wintergraan voor volgend jaar niet gereed zijn. Daarom vraag ik u nadrukkelijk om met name inzake de door de landbouw geleden verliezen niet te vergeten dat het verlies zich over minimaal twee boekjaren zal uitstrekken.

Goepel (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, op 12 augustus kocht mijn dochter 's avonds om 18.30 uur een camera in een winkel in mijn woonplaats Döbelin, dat 28.000 inwoners telt. Drie uur later bestond deze winkel niet meer. Hetzelfde geldt voor 1425 woningen en 711 winkels in dit district. Natuurlijk zijn scholen, wetenschappelijke instellingen en met name de gemeentelijke infrastructuur zwaar getroffen. Ik wil ook benadrukken dat het er met name voor de landbouw zeer slecht uit ziet. Zoals reeds vermeld is 220.000 hectare overstroomd en is de schade voor de landbouw daardoor aanzienlijk. Mevrouw Fiebiger heeft de getallen zojuist genoemd.
Met name op het gebied van de veevoeders zijn grote verliezen geleden, omdat er vooral veel graan verloren is gegaan. De regeringen en de Europese Unie hebben een aanzienlijk bedrag ter beschikking gesteld voor een eerste noodhulp. Afgezien daarvan heeft commissaris Fischler, met wie ik voortdurend persoonlijk contact had - waarvoor ik hem nogmaals uitdrukkelijk wil danken -, toegezegd 560 miljoen euro ter beschikking te stellen van de landbouw door middel van een directe rechtstreekse steunverlening. Het uiteindelijke bedrag zal zelfs nog hoger zijn, omdat voor zover ik weet nu ook de gebieden in Mecklenburg-Vorpommeren zijn toegevoegd.
Zoals reeds is opgemerkt mag braakliggend land worden gebruikt en is graan voor diervoeders tegen goedkope tarieven ter beschikking gesteld. Mijn verzoek en tegelijkertijd mijn vraag aan u is nu of deze 560 miljoen euro daadwerkelijk per 1 september ter beschikking wordt gesteld. Geachte heer Fischler, als u deze toezegging zou doen, zou dat voor de getroffenen goed nieuws zijn. Laten wij de situatie nu immers niet rooskleuriger voorstellen dan ze is! Dit is een noodsituatie van nationale omvang en de getroffen regio's zullen er alles aan moeten doen om hieruit te komen. Dit zal financieel gezien echter te veel gevraagd zijn. Om op de korte, middellange en lange termijn tot een goede oplossing te komen zullen de regio's, de nationale regeringen en de Europese Unie zich samen sterk moeten maken. Er moet snel worden gehandeld, want de getroffenen hebben nu onmiddellijk financiële steun nodig.
Izquierdo Collado (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, ik sluit mij aan bij de condoléances en dankbetuigingen van mijn collega's.
Europa is getroffen door overstromingen die hun weerga niet kennen. Daarom moet het hoe dan ook deel uitmaken van de oplossing die aan dit dringende probleem wordt gegeven. Het is derhalve van wezenlijk belang dat dit Parlement aandringt op snelle actie, zoals ook door de vorige sprekers is onderstreept, en op daadwerkelijke steun.
Mijnheer de Voorzitter, wij hebben behoefte aan nieuwe middelen om de toegezegde steun operationeel te maken. Het geprogrammeerde geld volstaat niet; er moeten meer middelen worden vrijgemaakt. Laten wij niet vergeten dat dit Parlement er gedurende vele jaren mede voor heeft gezorgd dat het communautaire begrotingsplafond van 1,27 nooit werd bereikt en dat de uitgaven ver onder deze limiet bleven.
Mijns inziens heeft de heer Barnier enkele fundamentele opmerkingen en nuances aangedragen. Als lid van de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme besef ik zeer goed dat flexibiliteit een fundamenteel onderdeel van de herprogrammering is en dat de efficiëntiereserve gebruikt moet worden waarvoor zij bedoeld is, namelijk om het midden- en kleinbedrijf als motor van de normalisatie en het economisch herstel nieuw leven in te blazen. Het is tevens van essentieel belang dat de bescherming van onze infrastructuur in de nieuwe prioriteitenlijst een vooraanstaande plaats inneemt.
Mijnheer de Voorzitter, tot besluit nog dit: wij hebben jarenlang kunnen sparen, maar nu dwingt de solidariteit ons tot vrijgevigheid.

Schnellhardt (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, ik kom uit een van de gebieden die door de overstromingen zijn getroffen en ik ben er bijzonder dankbaar voor dat dit debat hier vandaag wordt gevoerd. Wij vragen ons af hoe wij ervoor kunnen zorgen dat het geld bij de getroffenen terechtkomt. Daaruit blijkt dat de Europese Unie in essentie als een solidaire samenleving functioneert. Ik wil ook de voorzitter van de Commissie, de heer Prodi, uitdrukkelijk danken voor zijn persoonlijke bezoek aan de getroffen gebieden. Daarmee heeft hij duidelijk gemaakt dat de Europese Unie leeft en wil helpen. Hij heeft zeer veel gedaan voor een grotere acceptatie van de Europese Unie.
De burgers daar hebben kunnen zien dat Europa leeft en wil helpen. Ter voorbereiding op het debat van vandaag heb ik vorige week nog een aantal getroffen gebieden bezocht en gesprekken gevoerd met burgers en verantwoordelijken. De vernielingen zijn enorm en de vertwijfeling onder de bevolking is groot. Toch putten de mensen hoop uit de enorme solidariteitszin die ze in Duitsland reeds ervaren hebben, evenals uit de steun die ze van verschillende zijden, waaronder de Europese Unie, krijgen. Zij kunnen deze problemen immers niet alleen de baas.
Het komt er nu op aan de financiële middelen zo spoedig mogelijk ter beschikking te stellen - dat heb ik voortdurend horen zeggen. Wij moeten er niet alleen voor zorgen dat de persoonlijke schade van mensen wordt vergoed, maar ook dat de infrastructuur zo spoedig mogelijk wordt hersteld. Op die manier kan de schade voor de ondernemers beperkt worden gehouden. Er moeten kredieten tegen een gunstige rente worden verleend - daarover heeft de commissaris reeds gesproken - maar er moeten mijns inziens nog meer maatregelen worden genomen om snel geld vrij te maken. Een van die maatregelen is het ter beschikking stellen van middelen uit de gewijzigde en aanvullende begroting of uit het rampenfonds, waarover vandaag ook al is gesproken. Deze middelen moeten op korte termijn ter beschikking worden gesteld.
De tweede mogelijkheid om geld vrij te maken is het inzetten van de structuurfondsen. Mijns inziens zijn beide mogelijkheden een goede en belangrijke oplossing. Bij de structuurfondsen moeten we echter met het volgende rekening houden. De middelen uit deze fondsen kunnen volgens de huidige bepalingen alleen worden toegekend als er sprake is van een cofinanciering van 50 procent. Deze cofinanciering wordt in jaarlijkse tranches in de begrotingen van de landen opgenomen en de corresponderende middelen liggen vast. Aanvullende middelen kunnen niet op de korte termijn ter beschikking worden gesteld. Derhalve heeft het slechts zin de structuurfondsmiddelen ter beschikking te stellen als de regels inzake cofinanciering worden gewijzigd. Het cofinancieringspercentage zou verlaagd moeten worden en wel zeer drastisch; het mag niet slechts om een paar procent gaan. Deze verlaging moet beperkt blijven tot deze periode, dat wil zeggen tot de middelen die worden gebruikt voor het herstel van de schade.
Desalniettemin moet er nog eens goed worden nagedacht over de toekenning van aanvullende middelen op het gebied van de structuurfondsen in de komende jaren, zoals mevrouw Krehl reeds heeft gezegd. Als we hier goed over nadenken, maken we mijns inziens een goede kans de burgers inderdaad te helpen en het vertrouwen in de Europese Unie te vergroten.
Berger (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik iets zeggen over het gebied waar ik vandaan kom. Opper-Oostenrijk en met name Perk, het district waar ik woon, is bijzonder zwaar getroffen door de overstromingsramp. Perk is in een maand tijd getroffen door drie overstromingen die verwoestingen van een ongekende omvang hebben aangericht. De eerste overstroming, die nog betrekkelijk weinig schade aanrichtte, heeft ook mijn huis getroffen.
Wij kunnen onszelf nu dus niet meer voorhouden dat het hier om een gebeurtenis gaat die eens in de duizend jaar voorkomt en dat dit een ongelukkige samenloop van omstandigheden was. Wij zijn er nu zeker van dat dit met de klimaatverandering te maken heeft. Een dergelijke catastrofe kan zich ieder moment opnieuw voordoen, overal in Europa en overal ter wereld. Dat betekent dat wij ook op dit moment, nu wij nog bezig zijn de schade te herstellen, in de eerste plaats moeten denken aan preventie en klimaatbescherming.
Ik wil nadrukkelijk een woord van dank richten tot allen - waaronder de Commissie - die met een waardig pakket maatregelen voor de dag zijn gekomen en aangegeven hebben hoe we op Europees niveau hulp kunnen bieden. Zoals anderen die afkomstig zijn uit de getroffen gebieden reeds hebben opgemerkt, is deze boodschap zeer, zeer goed door onze burgers ontvangen. De hulp van de Europese Unie zal denk ik ook in verhouding staan tot de geleden schade - daarom zetten wij ons uiteraard in voor een verhoging van de steun. Het ziet ernaar uit dat de totale schade voor Opper-Oostenrijk circa 3 miljard euro zal bedragen.
Ik wil de Commissie nog een speciaal verzoek doen. Het betreft de regio waar ik vandaan kom - dat is geen doelstelling 1- of doelstelling 2-regio en ook de plaatsen die het zwaarst getroffen zijn behoren niet tot de gebieden die door de EU worden gesteund. Ik wil de Commissie om steun verzoeken om ervoor te zorgen dat de Oostenrijkse herstructureringsmaatregelen ook voor deze gebieden toegepast kunnen worden.
Mijnheer Cox, ik wil u er zeer hartelijk voor danken dat u zo vroeg namens het Europees Parlement het initiatief hebt genomen. U hebt u ook bereid verklaard om 17.00 uur een tentoonstelling te openen waartoe ik het initiatief genomen heb. Deze tentoonstelling geeft een beeld van de schade in Duitsland, Tsjechië en Oostenrijk, want mijns inziens moeten wij nu de onderlinge verbondenheid laten zien. Ik kan u vertellen dat de mensen in de regio waar ik woon die alles of veel hebben verloren zelfs hebben gezegd dat het de arme Tsjechen nog veel slechter vergaat, omdat zij waarschijnlijk nog slechter in staat zijn zichzelf te redden. Ik denk dat de solidariteit over de grenzen heen aanmerkelijk is toegenomen.
Ik wil ook iedereen danken die in Oostenrijk heeft meegeholpen: het leger, de brandweer, het Rode Kruis en alle vrijwilligers. Veel organisaties hebben versteld gestaan van de hulp die uit onverwachte hoek aangeboden werd. In Oostenrijk hebben Afrikaanse asielzoekers geholpen en hebben islamitische jeugdverenigingen vrijwillig hun hulp aangeboden. Er ontstond een golf van solidariteit zoals wij die nog nooit hebben meegemaakt en die menigeen ook nooit zo had verwacht. Ik zal het medeleven dat hier is betuigd met genoegen overbrengen aan de getroffenen in mijn regio.
Piscarreta (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren commissarissen, geachte afgevaardigden, de reden voor mijn bijdrage is natuurlijk mijn verontrusting over de verschillende rampen die de afgelopen jaren de lidstaten van de Europese Unie getroffen hebben, zoals overstromingen, droogte en verwoestende branden.
Deze zomer hebben stortregens Duitsland, Oostenrijk en ook Tsjechië en Roemenië geteisterd. Dat noodweer heeft in de genoemde landen enorme schade aangericht. In de eerste plaats gaat het om de tientallen doden, duizenden gewonden, vermisten en dakloos geworden gezinnen. Maar er is ook veel materiële schade aangericht: wegen en bruggen zijn verwoest, akkers zijn ondergelopen en eeuwenoud cultureel erfgoed is verloren gegaan.
Ik ben ervan overtuigd dat ik namens alle collega's spreek als ik deze gelegenheid te baat neem om de mobilisatie en de volledige inzet te loven van de hulpdiensten, brandweer, politie, leger en vrijwilligers. Morgen wordt de Top van Johannesburg afgerond en de conclusies zien er vooralsnog somber uit. De Europese Unie heeft al te kampen met de gevolgen van de klimaatverandering en het niet naleven van het Kyoto-Protocol.
Voor mij en voor mijn land betekent de Europese Unie zowel solidariteit tussen de lidstaten als solidariteit met de kandidaat-landen. Daarom moet de Europese Unie alle mechanismen en financiële middelen inzetten waarover zij beschikt om de nood in de getroffen gebieden te lenigen. De hulp moet rechtstreeks zijn en met spoed worden verleend, zodat de slachtoffers bureaucratische procedures en administratieve vertraging bespaard blijven.
Daarom wil ik onomwonden mijn steun uitspreken voor het op korte termijn creëren van een speciale begrotingslijn als antwoord op dit soort rampen. Ik ben ook voor het doorsluizen van al toegewezen kredieten van de structuurfondsen teneinde rekening te houden met de nieuwe situatie en het deblokkeren van kredieten die zijn toegekend in het kader van de pretoetredingsprogramma's. Voor de middellange termijn ben ik het eens met het voorstel van de Commissie om een speciaal hulpfonds voor natuur-, milieu- en technologische rampen in het leven te roepen ten bedrage van minimaal een miljard euro. Dat fonds zou een snelle reactie bij rampen in de brede zin van het woord mogelijk maken. Om het fonds sterker te maken stel ik voor de mogelijkheid in te bouwen dat de gelden van het fonds die in een bepaald begrotingsjaar niet zijn uitgegeven worden overgedragen naar het jaar daarop. Met de jaren zal zo de slagkracht van het fonds in geval van natuurrampen toenemen. Daarnaast zou de hoogte van de gedeblokkeerde kredieten niet alleen afhankelijk moeten zijn van de omvang van de ramp maar ook van de welvaart in de getroffen gebieden.

Walter (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, grote rampen zoals die welke wij een maand geleden hebben meegemaakt, veroorzaken niet alleen veel verdriet, angst en pijn. Soms vloeit er ook iets goeds uit voort. Mensen kunnen het gevoel krijgen dat ze dichter naar elkaar toe groeien, dat ze bij elkaar horen en dat ze dezelfde richting uitgaan. Met de samenwerking zoals die nu in dit gemeenschappelijke Europa tentoongespreid wordt, kan zeker in moeilijke tijden meer worden bereikt dan met mooie woorden. Wij hebben nu kunnen zien dat de Europese Unie, die dikwijls als weinig flexibel wordt beschouwd, zich wel degelijk flexibel kan opstellen - bij de toekenning van structuurfondsmiddelen, bij de verstrekking van financiële middelen voor de landbouw en bij de toepassing van de regels voor het gebruik van de fondsen die Europa kan inzetten. In dit verband wil ik in de eerste plaats de Commissie feliciteren met haar optreden. De Commissie is flexibel geweest bij de toepassing van de steunregelingen, dat wil zeggen regelingen waarbij niet direct geld wordt gegeven, en bij de aanbestedingsregels, en daaruit blijkt dat Europa in actie kan komen als het nodig is.
Er ligt nu een taak op ons te wachten. Raad en Parlement moeten nu snel substantiële hulp bieden. De hulp moet snel komen, omdat de dijken, die doorweekt zijn, niet eindeloos stand zullen houden. De hulp moet echter ook substantieel zijn, omdat er voor de lange termijn iets moet gebeuren. Ik wil derhalve benadrukken dat het voorgestelde ondersteuningsfonds uiteraard geen eenmalig project voor enkele maanden kan zijn. Als we zien hoeveel steun twee landen die normaal gesproken tot de economisch stabielere Europese landen behoren ontvangen hebben van landen die er heel wat slechter voorstaan, dan kunnen we deze regio's in de toekomst absoluut onze hulp niet onthouden als er rampen dreigen. Ik merk dit ook op in verband met datgene wat wij de afgelopen jaren met de begroting hebben gedaan. Er was nooit genoeg geld om daadwerkelijk te kunnen helpen. Wij hebben in feite alleen maar verwachtingen gewekt, verwachtingen waaraan wij niet konden voldoen. Dat mag met het ondersteuningsfonds niet gebeuren, en wij moeten er nu voor zorgen dat inderdaad niet gebeurt.
Mijns inziens moeten wij echter ook naar andere kwesties kijken en ons niet beperken tot deze noodmaatregelen. Dat moet dan binnen de Begrotingscommissie gebeuren. Wij willen daarbij een nauw contact onderhouden met Commissie en Raad en streven naar een intensieve samenwerking teneinde alles zo spoedig mogelijk rond te krijgen. Wij moeten echter ook rekening houden met de ervaringen die wij hebben opgedaan bij het opstellen van beleid op andere gebieden. In het kaderprogramma voor onderzoek moet gegevensverzameling via satellieten ten behoeve van het waterbeheer worden opgenomen. Dat geldt eveneens voor seismologisch onderzoek, want het gaat immers niet alleen om water, maar ook om aardbevingen - denkt u daarbij aan de Azoren. Wij moeten erover gaan nadenken hoe wij bindende voorwaarden voor de stabiliteit van gebouwen kunnen opstellen. Wij moeten ons ook intensief gaan bezighouden met kwesties als het verleggen van rivieren en het creëren van opvanggebieden voor hoog water. Er moet derhalve dringend hulp geboden worden. Er moet op de middellange termijn een stevige basis voor toekomstige - financiële - steun van de Europese Unie worden gecreëerd en wij moeten preventieve maatregelen nemen op alle beleidsterreinen waarvoor wij verantwoordelijk zijn. Alleen dan komt onze hulp geloofwaardig over en wordt ze door de burgers serieus genomen. Alleen dan doen wij beloften die wij ook daadwerkelijk waar kunnen maken. Ik denk dat wij iedereen die heeft meegeholpen mogen danken. Ik hoop dat wij bij de taken die ons te wachten staan de komende weken en maanden kunnen rekenen op een goede samenwerking.
Karas (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte leden van de Commissie, geachte afgevaardigden, zoals u reeds hebt vernomen, heeft Oostenrijk, het land waar ik vandaan kom, een schade geleden van maar liefst 7,5 miljard euro. Zelf heb ik in Opper-Oostenrijk en Neder-Oostenrijk meegeholpen bij het ontruimen, evacueren en opruimen, net als vele duizenden burgers buiten deze zaal. Wij hebben met eigen ogen kunnen zien hoeveel materiële nood deze ramp heeft veroorzaakt en hoeveel psychisch lijden hij heeft teweeggebracht. Mensen zijn aan het eind van hun Latijn, huizen, wegen en bedrijven zijn verwoest. Menigeen realiseerde zich pas achteraf hoe ernstig de situatie was, toen de brandweer, het leger en andere hulpdiensten alweer waren vertrokken.
Ik wil namens velen de overheid, de gemeenten, de deelstaten, de regeringen van de lidstaten, de Europese Unie en ook de vrijwilligers danken. In mijn hoedanigheid van voorzitter van een hulporganisatie, 'Österreichisches Hilfswerk?, die tot de acht organisaties behoort die het ingezamelde geld moeten verdelen, wil ik echter ook de duizenden, honderdduizenden donors danken. Het maatschappelijk middenveld heeft zijn waarde bewezen en succes geboekt, maar is nog niet klaar met zijn taak. De Oostenrijkse bondskanselier Schüssel zei gisteren dat naar schatting 70 procent van de schade is opgenomen en dat 65 tot 70 miljoen euro onmiddellijk is uitbetaald. De Oostenrijkse delegatievoorzitter, mevrouw Stenzel, heeft het initiatief genomen tot indiening van een gezamenlijke ontwerpresolutie van de Oostenrijkse afgevaardigden, en die is in de gezamenlijke ontwerpresolutie van het Europees Parlement opgenomen.
Deze ramp hoeft niet meer gedefinieerd te worden, hij heeft immers al plaatsgevonden. Daarom verzoekt het Europees Parlement om noodhulp ter hoogte van 1 miljard euro voor de overstroomde gebieden. Wij verzoeken verder om flexibiliteit bij de steunmaatregelen, verlaging van het aandeel dat door de landen medegefinancierd moet worden, opheffing van de nationale steunplafonds en een snelle uitbetaling van de noodhulp. Er moeten nu concrete daden volgen, het mag niet bij woorden blijven.
Tot slot wil ik het volgende opmerken. Ik wil alle afgevaardigden danken voor de wijze waarop dit debat is gevoerd. Het ging niet om de tegenstelling tussen getroffenen en niet-getroffenen, tussen noord en zuid, tussen lidstaten en kandidaat-lidstaten. Er zijn geen begrotingscijfers met elkaar vergeleken of bestaande projecten tegen nieuwe projecten afgewogen. Er is duidelijk gemaakt dat wij nu moeten handelen, omdat wij samen in hetzelfde schuitje zitten. Dat is een goed voorbeeld van politieke rijpheid en van de bereidheid de mensen niet alleen beloftes te doen, maar daadwerkelijk tot handelen over te gaan. Hieruit blijkt dat wij er gezamenlijk voor willen zorgen dat er nu haast gemaakt wordt, dat er op korte termijn maatregelen worden genomen en dat er met het oog op de toekomst een nieuwe benadering wordt gekozen.
Zrihen (PSE).
Mijnheer de commissaris, mijnheer de Voorzitter, beste collega's, de winter staat voor de deur en het mag niet zo zijn dat burgers vergeefs een beroep doen op de Europese Unie. Overal in Europa hebben mensen onder erg zware omstandigheden de beproevingen van de overstromingen moeten doorstaan. Deze mensen verwachten van dit Parlement een teken van hoop, en ook - belangrijker nog - dat er onmiddellijk duidelijke, concrete actie wordt ondernomen.
In mijn regio, Belgisch Henegouwen - maar ook in andere regio's die in de media minder aandacht hebben gekregen - , begrijpt men niet dat wij weigeren hulp te geven, of dat er twee soorten hulp bestaan, naargelang de plaats waar men woont of de omvang van de ramp. Al deze mensen zijn immers door eenzelfde ramp getroffen. Sommigen erger dan anderen, en sommigen zelfs tweemaal zo erg. Ik denk daarbij aan die mensen die deel uitmaken van het economisch netwerk, zoals de landbouwers en de kleine en middelgrote bedrijven. Zij moeten bij het hulp en het herstel dus een gelijke behandeling krijgen, en die hulp moet snel op gang komen - ze mag geen hinder ondervinden van de administratieve traagheid die ons zo vaak een slechte naam geeft. Welke lering kunnen we uit deze toestand trekken? Laat ons aantonen dat we nuttig en efficiënt werk kunnen leveren. We moeten onze verantwoordelijkheden aanvaarden en nu een bindend, coherent en gecoördineerd Europees beleid formuleren op het gebied van ruimtelijke ordening. We moeten ons aan Kyoto houden - wat sommigen ook mogen beweren. Goed, we kunnen een permanent rampenfonds opzetten, maar we moeten ook vooruitdenken en een preventiebeleid voor de lange termijn ontwikkelen. Mijnheer de commissaris, u heeft het gehad over politieke moed. Ik zeg u dat dit Parlement gezamenlijke politieke verantwoordelijkheid moet tonen om de veiligheid van onze burgers te garanderen. Het gaat hier immers om onze toekomst.

Casaca (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ten eerste wil ik hier mijn oprechte medeleven uitspreken namens de autonome regio de Azoren. Ten tweede wil ik mijn waardering uitspreken voor de woorden en daden van met name commissaris Barnier. De afgelopen jaren heeft hij zich met ontzettend veel aandacht en inzet gewijd aan de problematiek van de natuurrampen.
Deze inzet moet in een ontwerpverordening worden vertaald die garandeert dat deze natuurverschijnselen objectief en onpartijdig worden behandeld. Alle burgers moeten namelijk dezelfde behandeling krijgen, of ze nu ergens ver weg op een eiland in de Atlantische Oceaan of in het hart van Europa wonen. Het subsidiariteitsprincipe zal bij die voorstellen voorop moeten staan. Wij dienen daarbij rekening te houden met de geest waarin deze vergadering vandaag is verlopen, namelijk de gedachte dat wij juist in deze voor ons zo moeilijke tijden Europese solidariteit tot stand weten te brengen.

Haarder
Mijnheer de Voorzitter, we hebben een rustig, maar stimulerend debat gevoerd. Ik denk aan de ooggetuigenverslagen die we hebben gehoord, en ook aan de vele blijken van medeleven en de wil snel te helpen. Ik geloof dat de conclusie gerechtvaardigd is dat het Parlement, de Commissie en de Raad schouder aan schouder staan om gezamenlijk de honderdduizenden getroffenen te helpen - en niet alleen helpen, maar ook snel helpen.
Wij zien uit naar concrete voorstellen van de Commissie. Wij zijn van mening dat de Commissie het goed gedaan heeft. Het voorzitterschap moet al het mogelijke doen om een snelle behandeling in de Raad te garanderen, en ik weet zeker - na wat ik nu heb gehoord - dat het ook hier in het Parlement heel snel kan gaan. Een snelle inzet is belangrijk, snelle hulp is dubbele hulp, zoals een van de afgevaardigden heeft opgemerkt. Ik ben ervan overtuigd dat we zowel op de korte als op wat langere termijn een efficiënt instrument kunnen invoeren dat alle getroffenen kan helpen. Zoals ik in mijn inleiding al heb gezegd, hebben de ministers van Buitenlandse Zaken afgelopen weekend hun instemming betuigd met de invoering van een dergelijk instrument.
Onze taak is nu het herstel van de omvangrijke schade, maar we moeten, zoals vele afgevaardigden hebben aangegeven, ook de preventie niet uit het oog verliezen. De schade had immers geringer kunnen zijn als we een meer vooruitziende blik hadden gehad bij het beheer van de rivieren in Europa.
Het is in de nood dat je je vrienden leert kennen, luidt een oude zegswijze in veel talen. Ik acht het van belang dat de solidariteit die in het debat van vandaag naar voren is gekomen zich uitstrekt tot voorbij de bestaande, huidige lidstaten en dus ook de kandidaat-lidstaten omvat, die zo het signaal krijgen dat wij rekening met hen willen houden bij de zaken waaraan wij werken. Het is deze geest van gezamenlijke inzet en solidariteit met de nieuwe lidstaten die ook later dit jaar als draagvlak zal moeten dienen voor een van belangrijkste besluiten in de geschiedenis van Europa.

De Voorzitter.
Dank u, mijnheer de minister. Ik wil alle collega's die aan dit debat hebben deelgenomen bedanken. De toon en de inhoud van het debat spreken volledig voor zich. Gelet op de diverse uitvoerende verantwoordelijkheden van onze collega's in de Commissie is het belangrijk dat wij profiteren van hun aanwezigheid aan het eind van dit debat. Wij kunnen dan elke commissaris verzoeken een korte verklaring af te leggen over het college in het algemeen en over hun eigen portefeuille in het bijzonder.

Fischler
Mijnheer de Voorzitter, geachte leden van de Commissie, geachte afgevaardigden, geachte dames en heren, ik wil iedereen eveneens zeer hartelijk danken voor de inhoud van dit debat en de wijze waarop het is gevoerd. Het Europees Parlement heeft zich in dit uur werkelijk van zijn beste kant laten zien.
Ik wil geen lange toespraak houden, maar slechts antwoord geven op de vragen die aan mij gesteld zijn. Het gaat in de eerste plaats om de vraag hoe de voor de landbouw aangenomen maatregelen nu zullen worden toegepast. De eerste maatregel die is aangenomen heeft betrekking op het gebruik van braakliggend land. Deze maatregel wordt op dit moment ten uitvoer gelegd. Deze terreinen kunnen in de desbetreffende regio's reeds worden gebruikt. De tweede maatregel die wij hebben aangenomen is het ter beschikking stellen van voedergraan uit interventievoorraden in Oostenrijk. Deze maatregel wordt op dit moment eveneens ten uitvoer gelegd. De Oostenrijkse overheid neemt op dit moment reeds verzoeken in behandeling. De derde en meest omvangrijke maatregel is het bespoedigen van de vooruitbetalingen van 50 procent van de oppervlaktepremies in het huidige begrotingsjaar. De heer Goepel heeft gevraagd hoe het hiermee staat. De maatregel is aangenomen en zal volgens de normale procedure ten uitvoer worden gelegd. De gelden worden toegekend volgens de procedure die geldt voor de toekenning van deze premies. Dat werkt het snelst. Dat betekent dat de tenuitvoerlegging van deze maatregel in handen is van de uitvoerende instanties in de desbetreffende lidstaat. Ik kan hieraan toevoegen dat er in de tussentijd wat meer geld ter beschikking is gesteld en dat de vooruitbetaling nu in totaal meer dan 900 miljoen euro bedraagt.

Schreyer
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, geachte dames en heren, mijns inziens is er vandaag tijdens het debat wederom een duidelijk signaal van solidariteit afgegeven. Hieruit blijkt duidelijk dat de Europese instellingen in deze situatie goed samenwerken en elkaar ondersteunen. Dat is ook zeer belangrijk.
De Commissie heeft tijdens de buitengewone zitting na het zomerreces besloten welke hulp ze in het kader van haar uitvoerende bevoegdheden kan verlenen en welke maatregelen direct genomen kunnen worden. Het gaat hierbij om de financiële hulp voor de landbouwers, de pretoetredingssteun en met name de structuurfondsen. Wij kunnen echter nog meer flexibiliteit aan de dag leggen. Ik wil wat dat betreft nogmaals benadrukken dat wij eveneens hebben besloten zo flexibel mogelijk te zijn voor de getroffen gebieden bij de aanbestedingsregels, om ervoor te zorgen dat er zo spoedig mogelijk actie ondernomen kan worden. Collega Monti heeft zeer duidelijk aangegeven dat er op grond van de geldende steunregelingen geen bezwaar kan worden gemaakt tegen nationale steun voor schadevergoedingen ter hoogte van 100 procent aan getroffen bedrijven. Dergelijke steun is zelfs mogelijk voor loonderving of het mislopen van opdrachten. Dat is mijns inziens met name voor de getroffen bedrijven in deze gebieden een zeer belangrijk signaal.
Wat betreft de oprichting van een fonds voor directe hulp bij natuurrampen ben ik zeer dankbaar voor de grote consensus die hierover bestaat in dit Huis, een consensus die partijoverschrijdend is en die wij ook met de Raad hebben bereikt. Zoals u weet, beschikken wij op dit moment niet over een dergelijk instrument. Wij hebben nog geen hulpfonds voor natuurrampen en moeten dit eerst oprichten. Daartoe moet er overeenstemming worden bereikt tussen Parlement, Raad en Commissie, gevolgd door een overeenkomst. De Commissie zal daarvoor de komende weken reeds een voorstel presenteren. Wij moeten vervolgens een wettelijke basis creëren, om ervoor te zorgen dat het geld van het fonds benut kan worden. Hierbij wil ik het Europees Parlement en de Raad rechtstreeks verzoeken bij de formulering van deze wettelijke basis niet al te zeer in details te treden, maar voor ogen te houden dat wij de hulp snel aan de getroffen regio's ter beschikking moeten stellen. Wij moeten deze regio's een soort totaalpakket aan steun bieden en niet wachten tot projecten concreet zijn geformuleerd. Wij moeten deze hulp als hulp aan de regio beschouwen.
Ik heb uit het debat kunnen opmaken dat iedereen het erover eens is dat er 500 miljoen tot 1 miljard euro per jaar voor hulp beschikbaar moet worden gesteld. Wij moeten met de Raad tot overeenstemming komen, want het fonds moet natuurlijk ook door de lidstaten worden gefinancierd, ook al kunnen wij dit jaar de benodigde hulp verlenen zonder nieuwe middelen aan te hoeven spreken.
Wij moeten evenwel ook duidelijk maken dat de hulp die de Europese Unie geeft subsidiair is; wij mogen geen verkeerde verwachtingen wekken. Onze hulp is gebaseerd op solidariteit. Ik heb uit dit debat begrepen dat er ook consensus bestaat over de noodzaak de desbetreffende besluiten en verordeningen zeer snel aan te nemen. Wat dat betreft moeten wij ons eigenlijk samen het ambitieuze doel stellen de voor de oprichting van dit noodhulpfonds noodzakelijke besluiten voor het einde van de maand oktober genomen te hebben.
Ik dank u zeer hartelijk voor uw steun!
Verheugen
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, geachte dames en heren, ik wil ook nog even inhaken op een gedachte die tijdens dit hele debat een rol heeft gespeeld. Bij een ramp als deze komen altijd weer troostrijke momenten voor en wel wanneer plotseling medeleven wordt getoond waar dat misschien het minst wordt verwacht. Ik ben heel blij dat wij in staat zijn geweest het menselijke gezicht van de Europese politiek te laten zien. Dat geldt niet alleen voor de rampgebieden in Duitsland en Oostenrijk. Ik kan u vertellen dat dat ook voor Tsjechië bijzonder waardevol is geweest. De snelheid en de vanzelfsprekendheid waarmee wij hebben gehandeld in dit land hebben duidelijk meer indruk gemaakt dan veel van al datgene wat wij de afgelopen jaren voor Tsjechië hebben gedaan. De mensen daar beseffen nu dat ze in tijden van nood met hun buren in hetzelfde schuitje zitten en dat ze geholpen worden in een geest van solidariteit, en dat besef vormt voor velen in Tsjechië een antwoord op de vraag wat we eigenlijk willen met Europa en waarom wij het nodig hebben.
Ik ben het Europees Parlement derhalve ook zeer dankbaar dat het zich net als Commissie en Raad absoluut niet druk heeft gemaakt over het maken van een onderscheid tussen lidstaten en kandidaat-lidstaten met betrekking tot de hulp uit het nog op te richten rampenfonds. Wij kunnen zelf bepalen welke landen wij als verdragspartners willen hebben, maar onze buren kunnen wij niet zelf kiezen. Het heeft in Oostenrijk en Saksen geweldig veel geregend, maar dat geldt ook voor Tsjechië, dat daar precies tussenin ligt. Dan kunnen wij niet zeggen dat wij Oostenrijk en Saksen wel willen helpen, maar Tsjechië niet. Dat is de algemene opvatting hier en dat heeft men in Praag gemerkt. Donderdag was ik daar op bezoek en ik heb de indruk - dit zeg ik met de grootst mogelijke terughoudendheid - dat de overstroming ook een deel van de politieke problemen heeft weggespoeld die zich juist de afgelopen tijd tussen de getroffen landen hebben voorgedaan.
Barnier
Mijnheer de Voorzitter, aan het einde van dit debat wil ik graag een aantal gedachten kwijt welke die van mijn collega's aanvullen. Het is niet voor niets dat meerdere leden van de Commissie dit debat van begin tot eind hebben willen bijwonen. We werken immers samen en ieder moet voor zijn of haar sector een snel en efficiënt antwoord formuleren.
Ik wil de heer Ferber en de heer Markov verzekeren dat we de grootst mogelijke flexibiliteit zullen betrachten, niet alleen bij het vaststellen van het cofinancieringspercentage, maar ook als het gaat om aanbestedingen en staatssteun. Wat geldt voor de lidstaten en de structuurfondsen geldt, zoals mijn collega Verheugen al heeft aangegeven, op analoge wijze voor de pretoetredingsinstrumenten voor de Tsjechische Republiek en Slowakije. Mevrouw Krehl kan er gerust op zijn dat we niet van plan zijn deze twee landen van deze solidariteitsactie uit te sluiten.
Mevrouw Schroedter heeft zojuist een beeld geschetst van de dorpen en het platteland rondom haar stad, Dresden. Zelf zal ik het beeld dat ik in Wiesenstein gezien heb nooit vergeten. Dit kleine stadje had de na de val van de Berlijnse muur ondernomen reconstructie en renovatie nog maar nauwelijks voltooid en is nu weggevaagd. We mogen niet vergeten dat er behalve grote steden ook andere steden en plaatsen zoals Wiesenstein bestaan.
De heer Virrankoski heeft het gehad over de verschillende modaliteiten van het rampenfonds, en ik wil daar iets over zeggen. We zullen heel snel - op 18 september - een voorstel doen. Voor de distributiemodaliteiten moet precies hetzelfde gelden: snelheid, doeltreffendheid, gelijkheid. Ik werk momenteel aan de criteria aan de hand waarvan we een grote ramp definiëren. Een natuurramp van grote omvang is volgens mij een ramp die een belangrijk deel van de bevolking van één of meer regio's of staten zwaar treft. Het moet ook een ramp zijn die de economie van de getroffen regio, regio's, staat of staten ernstig schaadt. Dat is bij de huidige overstromingen duidelijk het geval: vier staten en een groot aantal regio's zijn getroffen.
Dat is de wijze waarop we de zaak aanpakken. Mevrouw Berger heeft gesproken over die regio's die niet onder de doelstelling 1- of doelstelling 2-regio's vallen. De bedoeling van dit bijzondere rampenfonds dat we samen gaan opzetten is nu juist dat daarmee financiering mogelijk wordt voor alle regio's die nu getroffen zijn of die in de toekomst door een ramp getroffen zullen worden - ook als het geen doelstelling 1- of doelstelling 2-regio's zijn.
Ik wil de heer Swoboda en mevrouw Echerer en al die anderen die, net als ik tijdens mijn interventie over preventie, gewag hebben gemaakt van het begrip duurzame ontwikkeling erop wijzen dat we geen communautaire bevoegdheden hebben op het gebeid van ruimtelijke ordening. Ruimtelijke ordening en stadsplanning vallen onder de bevoegdheden van plaatselijke, regionale en nationale overheden. De Commissie vraagt niet om de toewijzing van nieuwe bevoegdheden - niet nu, en ook niet in het kader van de Conventie. Wat we wel hebben is een verantwoordelijkheid. Ik gebruik dit woord bewust op dezelfde wijze als de term 'politieke moed?. Onze taak bestaat erin om er - net als bij de kredieten uit het structuurfonds - voor te zorgen dat de algemene kredieten die in het kader van dit nieuwe fonds toegewezen worden daadwerkelijk gebruikt worden voor die zaken waarvoor ze bedoeld zijn, dat daarbij rekening wordt gehouden met de milieurichtlijnen en dat men denkt in termen van duurzame ontwikkeling. Verder zal vanaf nu ook aandacht worden besteed aan preventie. Dat kan reeds het geval zijn met de in het kader van Agenda 2000-2006 toegewezen kredieten. Ik beloof u dat ik in de voorstellen die ik in naam van de Commissie voor het regionaal beleid na 2006 zal doen het accent zal leggen op dit aspect - de verplichting om iets te doen aan de preventie van natuur- of milieurampen. Die verplichting zal worden opgenomen in de programmeringsdocumenten voor alle regio's die kredieten ontvangen.
Dat is belofte die ik hier wil doen. Tot slot vermeld ik - net als de heer Karas zojuist gedaan heeft - dat ik getroffen ben door de waardigheid en de kwaliteit van dit debat. Dat is normaal en in wezen is het niet alleen een signaal dat er - snel - actie ondernomen zal worden, maar ook het bewijs dat er solidariteit bestaat binnen de grote familie die de Europese Unie eigenlijk is, waaronder inbegrepen de buurlanden die tot de Unie zullen toetreden. Die familie is door een ramp getroffen en stelt zich daar nu eendrachtig tegen teweer.

De Voorzitter.
Dank u, commissaris. Het debat van de laatste twee uur is zeer bijzonder van aard geweest. Van alle Europese instellingen wordt een zo snel en substantieel mogelijke reactie verlangd. Zoals tijdens het debat is opgemerkt, geeft dit aan dat de Europese Unie in tijden van crisis inderdaad een unie met een menselijk gezicht is, een eigenschap die misschien sterker naar voren komt bij de Unie als geheel dan bij de Unie als som van haar afzonderlijke delen.
Ik dank al degenen die aan dit debat hebben bijgedragen.
Overeenkomstig artikel 42, lid 5 van het Reglement heb ik zes ontwerpresoluties ontvangen.

De Voorzitter.
Aan de orde is de indiening door de Raad van het ontwerp van algemene begroting - 2003. Het woord is aan de heer Haarder namens de Raad.

Haarder
Ik heb de eer namens het voorzitterschap van de Raad het ontwerp van de begroting van de Europese Gemeenschappen voor 2003 in te dienen zoals dat door de Raad op 22 juli is vastgesteld.
Als minister van Europese Zaken en als voormalig lid van het Europees Parlement verheugt het mij zeer te kunnen vaststellen dat de begrotingsprocedure voor 2003 zich tot dusverre heeft gekenmerkt door een goede samenwerking tussen de Raad en het Europees Parlement. In het begrotingsontwerp dat ik nu indien is reeds rekening gehouden met een reeks van akkoorden en gezamenlijke inzichten, die het resultaat zijn van de overlegvergadering tussen de Raad en het Parlement op 19 juli 2002.
Tijdens de voorbereidende trialoog en de overlegvergadering in juli is door de Deense minister van Financiën Thor Pedersen, commissievoorzitter Terence Wynn en zijn collega's in de commissie doelgericht gewerkt. Ik ben ervan overtuigd dat deze werkzaamheden een goed uitgangspunt gecreëerd hebben op basis waarvan de twee takken van de begrotingsautoriteit tot overeenstemming kunnen komen over een bevredigende begroting voor 2003.
Ik ben mij ervan bewust dat sommige afgevaardigden het in het verleden betreurden dat het Europees Parlement en de Raad maar moeilijk tot overeenstemming konden komen, maar daarvan is dit jaar geen sprake geweest en dat doet mij veel deugd.
Ik zal zo dadelijk ingaan op een aantal uitdagingen die reeds door het Europees Parlement en de Raad zijn besproken en in het kader waarvan akkoorden en gezamenlijke inzichten zijn bereikt. Daarna wil ik een totaaloverzicht geven van de hoofdlijnen van het begrotingsontwerp zoals de Raad dat op 22 juli heeft vastgesteld.
Maar eerst wil ik graag verwijzen naar de discussie die we zojuist hebben gevoerd over de acties naar aanleiding van de tragische overstromingen. Deze nieuwe uitdaging vereist - daarover is iedereen het eens - snel handelen. Het is verheugend dat de afzonderlijke lidstaten al op individuele basis bijdragen hebben verstrekt teneinde de verwoestingen het hoofd te bieden. Tegelijkertijd heeft de Commissie een reeks van initiatieven ontplooid - die zijn zojuist besproken - en de Raad moet nu bespreken welke maatregelen verder nog genomen kunnen worden.
Ik wil nu terugkomen op de resultaten die tijdens de vergadering van het Parlement en de Raad van 19 juli zijn bereikt:
Men is tot het gezamenlijk inzicht en de afspraak gekomen dat de administratieve voorbereiding van de uitbreiding een absolute prioriteit is die de instellingen vanaf nu en gedurende het gehele jaar 2003 moeten kunnen oppakken.
Men is tot het gezamenlijk inzicht gekomen dat er in het licht van belangrijke nieuwe taken gewerkt moet worden aan het garanderen van de financiering van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid
Bovendien is men tot het gezamenlijke inzicht gekomen dat de herstructurering van de Spaanse en Portugese vissersvloot gefinancierd moet worden en dat het groeipercentage voor de totale betalingskredieten zo laag mogelijk gehouden moet worden.
Laat ik eerst enige woorden wijden aan de administratieve uitgaven voor 2003. Het akkoord dat in juli door de twee takken van de begrotingsautoriteit is bereikt, is een goed akkoord:
De Raad en het Europees Parlement erkennen dat de instellingen zich moeten voorbereiden op de uitbreiding van de EU in 2003. Dat brengt extra administratieve kosten met zich mee. Zo is er meer personeel en meer ruimte nodig. Met het nu gesloten akkoord hebben we de nadruk gelegd op het garanderen van de financiering van de pre-uitbreidingsmaatregelen die voor de afzonderlijke instellingen noodzakelijk zijn.
Tegelijkertijd is men het erover eens dat het plafond voor de administratieve uitgaven in 2003 in stand moet blijven. Het flexibiliteitsinstrument dient niet gebruikt te worden.
De twee takken van de begrotingsautoriteit zijn het erover eens geworden dat met name de pre-uitbreidingskosten waarvan de betaling in 2003 gepland is voor zover mogelijk reeds dit jaar betaald kunnen worden. Dat zal de voorbereiding van de uitbreiding door de instellingen vergemakkelijken. In eerste instantie heeft deze frontloading-operatie tot doel de publicatie van het corpus juris van de Gemeenschap in de taal van de nieuwe lidstaten te financieren. In dit verband is het onder andere noodzakelijk een extra gewijzigde en aanvullende begroting voor 2002 aan te nemen.
Aangezien er reeds in juli een akkoord lag, is er voor de instellingen een optimale basis aanwezig voor het plannen van de voorbereidingen van de uitbreiding.
Het akkoord zorgt voor rust inzake de begroting voor 2003 van zowel het Europees Parlement als de Raad. Bovendien is het positief dat we het erover eens zijn gebruik te maken van de mogelijkheden voor versterkte interinstitutionele samenwerking waarop de secretarissen-generaal van de instellingen in een reeks van rapporten hebben gewezen. Ook in de kwestie van de vervroegde pensionering van de medewerkers van de fracties in het Europees Parlement is een oplossing gevonden.
Zowel het Parlement als de Raad geven hoge prioriteit aan de deelname van de EU aan externe acties, dat wil zeggen het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid. De Europese Unie dient over voldoende middelen te beschikken om te allen tijde de taken ter hand te kunnen nemen die onze positie in de internationale gemeenschap met zich meebrengt. Dat is een kwestie die de geloofwaardigheid van de EU betreft, en daarover zijn de geachte afgevaardigden het naar mijn vaste overtuiging eens.
Tijdens de overlegvergadering in juli zijn het Europees Parlement, de Raad en de Commissie het erover eens geworden dat de reserve voor noodhulp ten behoeve van humanitaire bijstand, wanneer de omstandigheden dat vereisen, ook gebruikt moet kunnen worden voor civiele crisisbeheersing. Men is het er tevens over eens geworden dat getracht moet worden een akkoord te sluiten inzake de kredieten voor het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid. Dat moet een schakel worden in een integraal akkoord over de begroting voor 2003. We moeten de kredieten voor het GBVB in 2003 garanderen in het licht van nieuwe wezenlijke taken. Wij zijn het er ook over eens dat we moeten proberen tot een akkoord te komen over de manier waarop het Parlement binnen het kader van het Verdrag bij acties op het gebied van het GBVB betrokken kan worden. Het is positief dat er op dit terrein al zulke goede resultaten zijn bereikt.
In haar begrotingsontwerp heeft de Commissie een bedrag van 40 miljoen euro voor het GBVB gereserveerd. Daarin is de komende overname van de politiemis-sie in Bosnië-Herzegovina verdisconteerd. De Raad juicht dit krediet toe, maar vindt wel dat de totale kredieten onvoldoende zijn. De Raad stelt daarom voor 2003 een krediet voor het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid voor van in totaal 47,5 miljoen euro. Naast de politiemissie in Bosnië-Herzegovina voorziet de Raad onder meer acties inzake technische bijstand aan derde landen in de strijd tegen het terrorisme. Bovendien zijn er kredieten nodig voor non-proliferatie- en ontwapeningsacties.
Ik hoop dat wij het eens kunnen worden over iets wat met de voorstellen van de Raad correspondeert.
Ik wil kort het voorstel van de Commissie aanroeren om het flexibiliteitsinstrument te gebruiken teneinde een bedrag van 27 miljoen euro vrij te maken voor de herstructurering van de Spaanse en Portugese vissersvloot. Wat dit punt betreft hebben zowel het Europees Parlement als de Raad zich verplicht om vóór de afsluiting van de begrotingprocedure een oplossing te vinden. Naar de mening van de Raad dient het flexibiliteitsinstrument slechts in buitengewone gevallen gebruikt te worden. In deze kwestie van financiering ter waarde van 27 miljoen euro meent de Raad dat alle financieringsmogelijkheden onderzocht moeten worden alvorens het voorstel van de Commissie om het flexibiliteitsinstrument voor dit doeleinde te gebruiken in overweging genomen kan worden.
Ten slotte enige woorden over het groeipercentage voor de totale betalingskredieten. In dit verband doet het mij genoegen dat het Parlement de noodzaak inziet van begrotingsdiscipline en een gezond financieel beheer. Het Parlement heeft tijdens het overleg in juli te kennen gegeven dat het groeipercentage voor de totale betalingskredieten zo laag mogelijk moet worden gehouden. Tegelijkertijd dient er rekening te worden gehouden met de resultaten van de eerste lezing in de Raad van de begroting voor 2003. Als politici zijn wij ons er in dit Huis allemaal van bewust dat aanzienlijke terugbetalingen aan de lidstaten van ongebruikte EU-middelen in de publieke opinie een verkeerd beeld van de EU creëren. We moeten de buitenwereld laten zien dat wij in staat zijn een realistische begroting op te stellen.
De Raad wil de Commissie graag vragen om het in 2002 verwachte overschot aan te geven, zodat dit via een nota van wijzigingen in de begroting van 2003 kan worden verwerkt.
Laat ik u dan nu enige hoofdlijnen in het begrotingsontwerp van de Raad noemen:
de totale kredieten voor vastleggingen bedragen 99.548 miljoen euro, hetgeen een stijging van bijna 0,9 procent ten opzichte van 2002 betekent. Er is nadrukkelijk rekening gehouden met de mogelijkheid dat de kredieten daadwerkelijk volledig worden benut.
de totale kredieten voor betalingen bedragen 96.992 miljoen euro, hetgeen een stijging van 1,4 procent ten opzichte van 2002 betekent. Dit lage groeipercentage moet gezien worden in het licht van het geringe gebruik van betalingskredieten in de voorgaande jaren.
De eerste lezing van het begrotingsontwerp voor 2003 vond plaats:
met inachtneming van het interinstitutionele akkoord van 6 mei 1999 over begrotingsdiscipline en verbetering van de begrotingsprocedure
binnen de kaders van de conclusies van de Raad van 5 maart 2002 inzake de begrotingsrichtsnoeren voor 2003, en
met inachtneming van de conclusies van de overlegvergadering tussen Parlement en Raad van 19 juli 2002.
Er is met name voor gezorgd
de jaarlijkse uitgavenplafonds zoals die in de financiële vooruitzichten voor 2000-2006 zijn vastgesteld, in stand te houden
indien mogelijk onder de plafonds voldoende marges voor de verschillende rubrieken over te laten, behalve bij de categorieën die de structuurfondsen en de pretoetredingssteun betreffen, waar de plafonds uitgavenprognoses aangeven
voldoende middelen voor de verschillende prioriteiten van de EU te reserveren.
Ik wil graag de aandacht vestigen op een paar hoofdpunten in de verschillende rubrieken van het begrotingsontwerp van de Raad.
Met betrekking tot de landbouw stelt de Raad een bijstelling naar beneden voor van 288 miljoen euro. De ervaring heeft geleerd dat de kredieten voor het gemeenschappelijk landbouwbeleid dikwijls te hoog waren vastgesteld. De Commissie krijgt nu de gelegenheid in het kader van de nota van wijzigingen van dit najaar haar schattingen te heroverwegen. Hierbij kan rekening worden gehouden met de meest recente informatie over onder andere de marktverhoudingen en de ontwikkeling van de dollarkoers. In dit verband stelt de Raad net als het Parlement vast dat de Commissie ook nader moet bezien of het bedrag dat ze heeft voorgesteld ter uitroeiing van dierziekten toereikend is. Wat de kredieten voor de ontwikkeling van plattelandsgebieden betreft is de Raad akkoord gegaan met het voorlopige begrotingsontwerp van de Commissie.
Wat de structuurmaatregelen betreft zijn de vastleggingskredieten volledig in de begroting opgenomen. Dat is gebeurd in overeenstemming met de conclusies van de bijeenkomst van de Europese Raad van maart 1999 in Berlijn. De Raad heeft de voorstellen van de Commissie nagenoeg geheel aanvaard. Er heeft echter een bijstelling naar beneden van 525 miljoen euro plaatsgevonden in de kredieten voor de structuurfondsen, naar aanleiding van de onderbesteding van de kredieten van voorgaande jaren.
Wat de interne beleidsmaatregelen betreft is de Raad akkoord gegaan met de bedragen waarover overeenstemming was bereikt in het kader van reeds aangenomen meerjarige programma's. Voor programma's waarover de discussie nog gaande is heeft de Raad de kredieten bijgesteld, zodat ze het gemeenschappelijk standpunt van de Raad ofwel het resultaat van de besprekingen in de Raad weerspiegelen. Deze bijstellingen naar beneden hebben geen betrekking op projecten in verband met regio's die aan de kandidaat-lidstaten grenzen. Misschien mag ik ook nog even vermelden dat de Raad de kredieten ter financiering van de speciale Olympische Spelen in Europa in 2003 enigszins heeft verhoogd.
Er resteert een marge van 122 miljoen euro onder het plafond voor rubriek 3, hetgeen het Europees Parlement in staat stelt verschillende prioriteiten te financieren, terwijl het tegelijkertijd mogelijk is toekomstige behoeften te dekken.
Wat rubriek 4 betreft, de externe beleidsmaatregelen, heeft de Raad de kredieten in het begrotingsontwerp van de Commissie bijna geheel aanvaard. Zo is het bijvoorbeeld belangrijk de inzet in Afghanistan te financieren. In het kader van rubriek 4 is de Raad het erover eens geworden in te stemmen met de kredieten voor internationale visserijovereenkomsten die door de Commissie zijn voorgesteld. Ik heb het besluit van de Raad aangaande de begroting voor het GBVB reeds gememoreerd.
Er resteert een marge van 80 miljoen euro onder het plafond voor rubriek 4, hetgeen het Europees Parlement in staat stelt verschillende prioriteiten te financieren, terwijl het tegelijkertijd ook mogelijk is toekomstige behoeften te dekken.
De administratieve uitgaven onder categorie 5 heb ik reeds gememoreerd.
Ik wil het overzicht van de verschillende rubrieken afsluiten met rubriek 7, de pretoetredingssteun. In het begrotingsontwerp van de Raad zijn geen wijzigingen aangebracht bij de kredieten voor vastleggingen die de Commissie heeft voorgesteld. De kredieten voor betalingen zijn echter met 300 miljoen euro naar beneden bijgesteld. Dit moet worden gezien in het licht van de onderbesteding van de kredieten in de voorgaande jaren.
Alles bij elkaar verheugt het mij te kunnen vaststellen dat het begrotingsontwerp van de Raad voor 2003 voldoende middelen bevat voor de verschillende prioriteiten van de EU, terwijl er tegelijkertijd rekening is gehouden met de overeenkomsten en gezamenlijke inzichten die wij tijdens de eerste overlegvergadering in juli hebben bereikt.
U weet allemaal dat we pas aan het begin staan van deze begrotingprocedure en dat er nog een heel eind te gaan is alvorens de begroting voor 2003 definitief wordt aangenomen. Er is aan de voorwaarden voldaan om aan het eind van het jaar een bevredigende begroting in handen te hebben. Het door de Raad vastgestelde begrotingsontwerp vormt hiervoor een goede basis. De overeenkomsten en gezamenlijke inzichten die we tijdens de vergadering van 19 juli hebben bereikt zijn een goed teken: ze duiden erop dat we daadwerkelijk tot overeenstemming willen komen.
Ter afsluiting wil ik opmerken dat ik ervan overtuigd ben dat alle drie de instellingen die hier vandaag aanwezig zijn zich voor een zorgvuldige prioritering zullen inzetten, zodat de uitdagingen van het komend jaar kunnen worden opgepakt. Ik weet ook zeker dat wij niet zullen vergeten dat de begroting van de EU uiteindelijk door de burgers van Europa gefinancierd wordt. Derhalve moet er realistisch en verantwoordelijk begroot worden - ook voor het komend jaar.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mijnheer de minister. Het is altijd interessant om te luisteren naar een voormalig lid van het Europees Parlement in de hoedanigheid van minister.

Schreyer
Mijnheer de Voorzitter, geachte voorzitter van de Raad, geachte afgevaardigden, uit het debat inzake hulp bij natuurrampen dat wij zojuist hebben gevoerd blijkt zeer duidelijk welke verwachtingen de burgers van de Europese begroting hebben. Als wij naar het werkelijke aandeel van de Europese overheidsfinanciën kijken, met andere woorden naar het aandeel van het Europees budget in het Europees BBP, moeten wij constateren dat de werkelijkheid er anders uitziet. Die staat daarmee zelfs min of meer in contrast, aangezien de overheidsfinanciën slechts iets meer dan 1 procent van het Europees BBP vormen.
De Commissie had voor de begroting 2003 een aandeel van 1,03 procent in het Europees BBP voorgesteld. De Raad heeft dit aandeel nog iets verlaagd. In de financiële vooruitzichten, onze financiële planning dus, die wij allemaal hebben goedgekeurd, is vastgelegd dat eigenlijk 1,08 procent ter beschikking gesteld moet worden. Dat moet mijns inziens eigenlijk steeds onze richtsnoer zijn, hoewel er voorzichtigheidshalve altijd bepaalde reserves ingebouwd moeten worden voor onvoorziene zaken.
De Raad wil nu bijvoorbeeld op het gebied van de landbouw bezuinigen, maar heeft daarbij absoluut geen rekening gehouden met het feit dat de situatie veranderd is als gevolg van de ontwikkeling van de dollarkoers. Men is het er echter over eens dat er in de herfst een nieuw voorstel omtrent de noodzakelijke uitgaven op het gebied van de landbouw gepresenteerd moet worden.
De Raad heeft vele voorstellen van de Commissie voor de begroting 2003 geaccepteerd. Dat vinden wij natuurlijk positief. Het is eveneens als positief te beschouwen dat er op het gebied van het buitenlands beleid consensus is bereikt over de aanwending in de toekomst van de zogenaamde noodhulp, de emergency reserve, voor de financiering van maatregelen inzake het civiele crisisbeheer. Mijns inziens kan daarmee onze reactiesnelheid in crisissituaties verhoogd worden, en in die zin is dit een belangrijke stap in de richting van een duidelijk en efficiënt gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid.
Ik heb evenwel ook de nodige kritiek op de resultaten van de lezing in de Raad. Er wordt bijvoorbeeld absoluut geen antwoord gegeven op de vraag hoe de maatregelen voor de herstructurering van de visserijvloot in Spanje en Portugal of de maatregelen die nodig zijn om een duurzame visserijhervorming te stimuleren gefinancierd moeten worden.
Deze kwestie is weliswaar aangekaart, maar de oplossing is op de lange baan geschoven. De Raad heeft bijvoorbeeld besloten de middelen voor de cofinanciering van de trans-Europese vervoers- en energienetwerken met 15 miljoen euro te verlagen. Juist voor deze sector koesteren de lidstaten evenwel hoge verwachtingen, en die zullen ze nu in verband met de natuurramp naar voren brengen. Mijns inziens moet deze korting worden teruggedraaid.
Ik heb eveneens forse kritiek op het besluit van de Raad inzake de personeelskosten, dat wil zeggen zijn opstelling ten aanzien van de personeelskosten van de afzonderlijke instellingen. In de financiële planning was voor alle instellingen een verhoging van 3,6 procent toegestaan. De Raad gunt zichzelf echter een aanzienlijk grotere stijging. Als we alleen naar de personeelskosten kijken, gaat het om een verhoging die tweemaal zo groot is. Als we alle administratieve kosten bij elkaar optellen, is er zelfs sprake van een verhoging met 11 procent. Ik wil hier nadrukkelijk het volgende stellen, en daarbij gebruik ik de woorden die de Raad van ministers van Economische Zaken en Financiën zo graag gebruikt: dit besluit van de Raad ten gunste van zijn eigen administratieve middelen past niet in het financieel-politiek landschap. Hiermee heeft de Raad zichzelf verrijkt en wel ten koste van anderen, namelijk de Commissie. De Raad heeft namelijk een aanzienlijke verlaging van de middelen van de Commissie voorgesteld. De administratieve kosten van de Commissie voor 2003 zullen zeer hoog uitvallen, omdat in dat jaar de grootste uitbreiding in de geschiedenis van de Europese Unie voorbereid wordt. De Commissie moet reeds in 2003 voorbereidingen treffen, om ervoor te zorgen dat de nieuwe lidstaten van begin af aan worden gecontroleerd, bijvoorbeeld bij de toepassing van de milieuwetgeving, bij de naleving van de mededingingsregels en bij de toepassing van de voorschriften van de Europese Unie op het gebied van het levensmiddelenrecht en de veterinaire wetgeving.
Dit zijn slechts voorbeelden van taken van de Commissie. Het kan natuurlijk ook niet zo zijn dat wij pas na de uitbreiding met de nieuwe lidstaten gaan onderhandelen over de programma's voor structurele bijstand of landbouwsteun. Met de voorbereidingen moet reeds nu een aanvang worden gemaakt en daarvoor is personeel nodig. De Raad heeft zichzelf 236 nieuwe arbeidsplaatsen voor de voorbereiding op de uitbreiding toegekend. Bij de Commissie daarentegen heeft hij zelfs de financiering van de huidige arbeidsplaatsen ter discussie gesteld en verlaagd.
Het Parlement heeft een model ontworpen dat vervolgens in een overeenkomst is vastgelegd. Volgens dit model moet worden geprobeerd bepaalde administratieve kosten reeds in 2002 voor te financieren. Op die manier hebben wij het volgend jaar middelen ter beschikking die wij kunnen gebruiken om de personeelskosten van de Commissie te dekken die samenhangen met de voorbereiding van de uitbreiding.
Dat werkt echter alleen als alle instellingen dit model als een verplichting beschouwen. Namens de Commissie wil ik er hier dan ook op aandringen dat wij in oktober de balans opmaken en bekijken of dit frontloading-model functioneert en of er, mocht dat niet het geval zijn, nieuwe besluiten genomen moeten worden.
De uitbreiding moet zodanig worden voorbereid dat ze direct vanaf het begin een succes wordt. De Commissie rekent op het Europees Parlement. Ze vertrouwt erop dat het Europees Parlement zich niet alleen tevreden stelt met het besluit dat het in juli genomen heeft, maar dat het er ook op toeziet dat de Raad zich ervoor inzet dit frontloading-model te realiseren. Ik wil nogmaals onderstrepen dat de Commissie personele middelen nodig heeft om de uitbreiding voor te bereiden. Anders kan zij niet garanderen dat vanaf het begin aan alle noodzakelijke eisen wordt voldaan om van de uitbreiding een succes te maken.
Hartelijk dank voor uw aandacht.

Wynn (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, ik heet de heer Haarder welkom en het doet mij deugd hem terug te zien in zijn nieuwe rol. Hij weet dat hij altijd welkom is in dit Parlement. Ik wil hem vragen onze groeten over te brengen aan de heer Pedersen, met wie wij prettig hebben samengewerkt.
Ik wil op veel van de kwesties niet te diep ingaan, omdat ik dat overlaat aan beide rapporteurs, die diverse punten hebben aangeroerd. Ik wilde me concentreren op een tweetal specifieke beleidskwesties. De eerste daarvan betreft de overeenkomst die tot stand is gekomen tijdens het overleg over rubriek 5. De Raad was er weliswaar erg blij mee, maar hier in het Parlement leefde het besef dat wij met onze instemming de Commissie waarschijnlijk tot vijand hadden gemaakt. Ik wil echter graag nogmaals het waarom van onze instemming toelichten. Wij waren ervan overtuigd dat de Raad nooit akkoord zou gaan met het gebruik van het flexibiliteitsinstrument voor rubriek 5, in welke vorm dan ook. Om die reden zijn wij akkoord gegaan met een overeenkomst die enerzijds voordelen inhield voor het Parlement en de andere instellingen en anderzijds een zinnige benadering van rubriek 5 bood, anders dan de Commissie het wilde.
Datgene wat wij hebben voorgesteld ten aanzien van bijvoorbeeld frontloading en het gebruik van ramassage is bedoeld om de pijn voor de Commissie wat te verzachten. Wij weten dat de Commissie sowieso zal lijden maar wij streven ernaar de ergste pijn weg te nemen. Als zich naar aanleiding van wat er is gebeurd problemen met de uitbreiding voordoen, dan moet de Commissie de Raad, en niet ons, overtuigen van haar personeelsbehoeften. Sommigen van ons zijn namelijk al overtuigd.
Dit in aanmerking genomen, valt ons niets te verwijten voor de hulp die wij de Commissie de afgelopen twee jaar hebben gegeven ten aanzien van haar personeelsbehoeften. Tegen de wens van de Raad in hebben wij de Commissie geholpen om haar personeelsformatie met enkele honderden plaatsen uit te breiden. Kritiek kan dus alleen op volgend jaar betrekking hebben. Niet vergeten moet worden dat wij ons naast de Commissie hebben opgesteld. Het gaat hier om een poging de hervorming tot een succes te maken en ervoor te zorgen dat de Commissie de juiste mensen heeft om het werk te doen dat wij van haar verwachten. Ik zeg dat omdat de overeenkomst echt uniek was. De heer Stenmarck en de heer Färm moeten als leden van onze commissie nu echter bepalen hoe de algemene ramassage voor dit jaar eruit komt te zien. Dat is de taak van onze twee rapporteurs, zeker de heer Stenmarck, die naar de andere instellingen zal kijken om na te gaan hoeveel geld zij over hebben op hun begroting om in de pot te stoppen, teneinde ervoor te zorgen dat de Commissie niet te zeer wordt benadeeld. We beseffen dat wat we dit jaar op deze manier kunnen vinden acceptabel zal zijn. Probleem is echter nog de formatie voor volgend jaar, en daarom zullen we zo veel mogelijk opzij leggen voor de begroting van volgend jaar.
De tweede beleidskwestie die ik wil aansnijden betreft het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid. De fungerend Voorzitter heeft het hierover in zijn rede gehad. Laten wij een duidelijk standpunt innemen. Wij hebben geen afspraken gemaakt over de bedragen voor het GBVB. Voor de begroting van dit jaar was het bedrag 30 miljoen euro; het in het VOB genoemde bedrag was 40 miljoen euro en de Raad sprak in zijn eerste lezing van 47,5 miljoen euro. Daarover hebben we geen afspraken gemaakt en wat ons betreft houden wij ons aan artikel 39 van het interinstitutioneel akkoord. Het juiste bedrag zoals dat nu geldt, is 30 miljoen euro. Dat wil niet zeggen dat het bedrag in de tweede lezing misschien toch 47,5 miljoen euro is, maar omwille van dit debat en de duidelijkheid staan wij nu op het standpunt dat de Raad een verkeerd bedrag heeft opgenomen: er had 30 miljoen euro moeten staan. Juridisch valt er wellicht het een en ander te zeggen over het moment waarop dat verschil van mening is bevestigd, maar wat ons betreft was dat tijdens het begrotingsoverleg.
Laten we niet vergeten dat zich ook in andere rubrieken problemen voordoen. In rubriek 2 zal het voor de herstructurering van de vloot opgevoerde bedrag van 27 miljoen euro niet als bij toverslag tevoorschijn komen. Wij moeten serieus proberen daarvoor een oplossing te vinden en kennelijk is dat alleen mogelijk door gebruik te maken van het flexibiliteitsinstrument. Misschien moet de Raad die mogelijkheid nog eens bestuderen, tenzij hij toch nog op een beter idee komt.
Dat is alles wat ik wilde zeggen over de beleidskwesties. De rest laat ik aan de rapporteurs.

Färm (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de collega's en vooral ook het Deense voorzitterschap hartelijk bedanken. Precies zoals de heer Wynn al zei, waren wij zeer verheugd over de constructieve houding die men tegenover ons heeft aangenomen bij de bemiddeling in juli, toen wij voor het eerst sinds vele jaren een overeenkomst met een werkelijke inhoud bereikten.
Waarom deze overeenkomst inzake rubriek 5? De heer Wynn heeft het daar al even over gehad. Wij worden sterk onder druk gezet door de lidstaten en de Raad, en wij hebben uiteindelijk besloten om ermee akkoord te gaan dat het flexibiliteitsinstrument niet zou worden gebruikt. Er was echter nog een andere reden. Wij vinden namelijk dat wij alle beschikbare middelen tot het uiterste moeten inzetten om binnen de Europese Unie te rationaliseren, prioriteiten te stellen, middelen anders in te zetten, de efficiency te verhogen en te zorgen voor een modern management. Wij moeten de mogelijkheden uitbuiten, vooral nu wij voor de zo ongelooflijk belangrijke taak van de uitbreiding staan.
Ik deel echter de opvatting van de Commissie waar het gaat om het perspectief op de wat langere termijn. Het is moeilijk om de Commissie te blijven opzadelen met nog meer grote, nieuwe taken zonder tevens te zorgen voor de middelen die nodig zijn voor bijvoorbeeld personeel en administratieve voorzieningen. De huidige situatie zal in de toekomst waarschijnlijk tot conflicten leiden, maar dit jaar moeten we het volgens mij op deze manier doen.
Hoe is de algemene situatie op begrotingsgebied, zo vlak voor het begrotingsproces van dit najaar? Wij moeten vooral discussiëren over een kwestie waar het Parlement al jarenlang op wijst, namelijk de zwakke tenuitvoerlegging van de begroting op vele gebieden. Elk jaar worden grote bedragen in de begroting toegekend, die vervolgens niet worden gebruikt. Minister Haarder herinnerde aan de overeenkomst van juli, die inhoudt dat wij de betalingen niet meer zullen verhogen dan strikt nodig is. Hij wil zelfs dat wij de nodige speelruimte overhouden. Het probleem is echter dat wij ons door onze begrotingsverplichtingen ook hebben vastgelegd op een bepaald ambitieniveau dat wij moeten trachten te behalen. Dat moet ook een ambitie zijn voor de lidstaten en de Raad. De ministers van Financiën kunnen niet gewoon maar blijven applaudisseren als ze geld terugkrijgen dat niet is gebruikt. Wij hebben de politieke verantwoordelijkheid om de ambities en programma's te verwezenlijken waarop wij ons in de Europese Unie hebben vastgelegd. Dat is de reden waarom het Parlement steeds meer middelen toewijst. Wij willen duidelijk maken dat er meer gedaan moet worden, en wij moeten meer middelen inzetten om de gedane beloften ook werkelijk na te komen.
Volgens mij zullen wij in het Parlement ook dit jaar een debat in deze geest houden. Het is echter niet zeker dat wij kunnen volstaan met het vrijmaken van meer middelen. Er zijn diverse voorbeelden die daarop wijzen. Als er meer middelen worden vrijgemaakt, leidt dat er toch niet altijd toe dat de Commissie die middelen ook kan gebruiken. Wij moeten daarom discussiëren over de personele middelen van de Commissie op de wat langere termijn, zoals ik reeds aangaf. Wij moeten misschien ook eens gaan praten over het verminderen van de hoeveelheid verplichtingen. Als wij constateren dat de Commissie op bepaalde gebieden in het geheel niet doet wat wij geëist hebben, moeten wij misschien zelfs maar eens gaan bespreken of wij op het personeel zullen bezuinigen of in elk geval de personele middelen achter zullen houden. Wij kunnen niet tot in lengte van dagen doorgaan met het beschikbaar houden van personele middelen die bedoeld zijn voor een bepaald niveau, terwijl dat niveau nooit bereikt wordt.
Dit probleem rond de beschikbaarstelling van middelen en de tenuitvoerlegging van beleid speelt ook heel sterk met betrekking tot het buitenlands beleid en het steunbeleid. Jaar na jaar hebben wij kunnen zien dat de Raad met nieuwe ambities kwam. In 2000 gold de ambitie Kosovo en nam de belangstelling voor het nakomen van eerdere beloften betreffende hulp aan Afrika en Latijns-Amerika enigszins af. In 2001 kwam Servië erbij en nam de belangstelling voor de oude aandachtsgebieden nog meer af. In 2002 werd onder andere het Global Health Fund toegevoegd. Dit jaar discussiëren wij over Afghanistan, het Midden-Oosten en de politiemacht in Bosnië.
Wij kunnen zo echt niet doorgaan, met elk jaar nieuwe taken toe te voegen en de oude simpelweg te vergeten. Er zijn grenzen aan de mogelijkheden om nieuwe middelen toe te wijzen wanneer wij onze eenmaal gestelde prioriteiten willen handhaven. Dit jaar zullen wij het heel moeilijk krijgen om onze prioriteiten inzake het Global Health Fund waar te maken. In de begroting is nu al zeer sterk bezuinigd op de hulp aan Kosovo, op humanitaire hulp, enzovoort. De huidige aanpak is op den duur niet vol te houden. Als wij elk jaar nieuwe aandachtsgebieden willen toevoegen, moeten wij ook nieuwe middelen vrijmaken.
Tot slot wil ik nog iets zeggen over vereenvoudiging. Wij hebben de structuurfondsen en een aantal verschillende politieke programma's bestudeerd. Ik heb rondgereisd, bijvoorbeeld laatst nog in Finland, en ik heb gemerkt dat regionale organisaties, universiteiten, enzovoort, het hebben opgegeven om middelen uit de begroting van de Unie aan te vragen, omdat dat zo ongelooflijk ingewikkeld is. Dat is volgens mij een van de redenen dat men in de praktijk niet uit de voeten kan met het geld van de Unie. Het is hoog tijd dat wij hier eens serieus naar kijken. Wij moeten er in de Unie eens goed voor gaan zitten en onze methoden, onze documenten en onze bureaucratie eens nauwkeurig onderzoeken, zodat de aanvragen van alle mensen die van communautaire middelen gebruik willen maken op een eenvoudiger wijze worden afgehandeld.
Mijnheer de Voorzitter, dit zijn volgens mij een paar van de belangrijkste aspecten van onze komende discussies in het Parlement en de Begrotingscommissie, en tijdens komende begrotingsdebatten.

Stenmarck (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil graag beginnen met het Deense voorzitterschap hartelijk te bedanken voor de tot nu toe zeer goede samenwerking.
Vanaf het moment dat wij aan het begin van afgelopen winter begonnen te werken aan de begroting voor het jaar 2003, heb ik, als rapporteur voor de begroting van volgend jaar voor acht van de EU-instellingen, er steeds naar gestreefd een oplossing te vinden waarbij de administratieve begroting van de EU in evenwicht is en waarbij wij geen extra geld hoeven te vorderen door gebruikmaking van het zogenaamde flexibiliteitsinstrument. Dat was geen gemakkelijke opgave, omdat wij in het begin van het jaar een reeds voorspeld zeer groot tekort op deze begroting hadden. Door de overeenkomst die de beide begrotingsautoriteiten van de EU, de Raad en het Parlement, op 19 juli hebben gesloten, is de genoemde oplossing toch mogelijk gebleken.
Nu wij dit doel bereikt hebben, durf ik te beweren dat dit een groot succes is voor het Parlement. Wij hebben steun gekregen voor hervormingen die noodzakelijk zijn, vooral in een uitgebreide Europese Unie. Het flexibiliteitsinstrument zal niet worden gebruikt met betrekking tot de administratieve begroting van de EU. Wij zullen het plafond van rubriek 5 respecteren. Na de bemiddeling hebben wij nu de gemeenschappelijke verplichting om via zogenaamde frontloading de overblijvende problemen in rubriek 5 op te lossen. Dit laatste punt is belangrijk, omdat er in de laatste maanden van het jaar nog een aantal problemen moet worden opgelost. Ik ben er echter van overtuigd dat wij daar eveneens in zullen slagen.
Mijnheer de Voorzitter, in een situatie als deze kan het gauw gebeuren dat men door de bomen het bos niet meer ziet, en het begrotingswerk bevat werkelijk enorm veel details. Samen hebben wij echter betere voorwaarden geschapen om verder te gaan met de historische opdracht om over enkele jaren afgevaardigden uit misschien wel tien nieuwe lidstaten te verwelkomen in dit Parlement en in de overige instellingen van de EU. Dat is naar mijn mening het allerbelangrijkste resultaat van de bemiddeling. Reeds begin volgend jaar kunnen deze landen waarnemers sturen naar wat ook hún Parlement zal worden.
Door het resultaat van de overeenkomst komen wij niet alleen onze verplichtingen na, maar houden wij ons ook aan de prioriteiten die de Begrotingscommissie en het Parlement begin dit jaar gesteld hebben. Ten eerste moeten wij ervoor zorgen dat de instellingen van de EU de uitbreiding kunnen voorbereiden. Ten tweede moeten de noodzakelijke hervormingen worden doorgevoerd. Ten derde is het de bedoeling dat deze beide doelen binnen de begrotingskaders worden verwezenlijkt.
Mijnheer de Voorzitter, mijn afsluitend commentaar betreffende de overeenkomst tussen het Parlement en de Raad wil ik richten tot het Deense voorzitterschap, dat volgens mij op een bijzonder doelmatige manier te werk is gegaan, met het duidelijk gedefinieerde doel een overeenkomst te bereiken. Het Deense voorzitterschap heeft zich toegespitst op deze taak, het heeft zich opengesteld voor compromissen en zich constructief opgesteld, zodat er een compromis kon worden bereikt. Men heeft zich bereid getoond om te luisteren, iets wat in dit verband niet altijd kenmerkend is geweest voor de Raad. Daar ben ik dankbaar voor, en met mij waarschijnlijk vele anderen. Er is lange tijd kritiek geuit op de Raad, omdat deze niet altijd dezelfde eisen aan zichzelf stelde als aan anderen. Bezuinigingen waartoe de Raad anderen dwong, was hij niet bereid bij zichzelf door te voeren. Als de Raad diensten bij andere instellingen wegbezuinigde, deed hij dat niet in eigen huis. Met het oog op de toekomst zal waarschijnlijk een wat nederiger opstelling nodig zijn. Ik geloof en ik hoop dat het Deense voorzitterschap in dit opzicht een positieve rol gespeeld heeft, die blijvende gevolgen voor de toekomst zal hebben.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mijnheer Stenmarck.
Het debat is gesloten.

De Voorzitter.
Aan de orde is het vragenuur (B5-0257/2002). Wij behandelen een reeks vragen aan de Commissie.
Eerste deel
De Voorzitter.
Vraag nr. 35 van Francisca Sauquillo Pérez del Arco (H-0541/02):

Betreft: Speciale begrotingslijn in MEDA voor immigratie
Volgens de informatie die in verband met het onderhoud op 27 juni tussen het Commissielid, de heer Patten, en de Marokkaanse eerste minister, de heer Youssoufi, is toegezonden, bestaat er bij de Commissie geen twijfel over het belang van het vraagstuk van de illegale immigratie.
Overweegt de Commissie in het programma MEDA een speciale begrotingslijn voor immigratie op te nemen?
Bestaat er een concreet plan? Is er in dit verband ook een plan voor vrouwelijke immigranten?

Patten
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie volgt een algemeen, evenwichtig beleid inzake de immigratie uit Marokko. Gelet op het belang van dit onderwerp is migratie een van de vijf prioriteiten van het landenstrategiedocument voor de periode 2002 tot en met 2006 voor financiële samenwerking met Marokko. Het is eveneens opgenomen in de associatieovereenkomst tussen de EG en Marokko.
Wij hanteren een alomvattende benadering van de migratiekwestie. Er wordt zowel aan de legale als de illegale immigratie aandacht besteed, alsmede aan de sociaal-economische dimensie. Die alomvattende benadering is ook terug te vinden in ons MEDA-programma. In dit kader is ons doel de Marokkaanse autoriteiten te helpen om de legale migratie beter te organiseren. Momenteel wordt voorbereidend werk gedaan voor een project voor het opzetten van een migratiecentrum. Marokko en de EG zijn het verder eens geworden over samenwerking ter voorkoming en bestrijding van illegale migratie. Als eerste stap zullen de Marokkaanse autoriteiten met een grensbeheerprogramma worden geholpen de grensbeveiliging te vergroten en mensenhandel te bestrijden. Dat programma, waarmee een bedrag van ongeveer 40 miljoen euro is gemoeid, wordt in 2003 vastgelegd.
Verder houden wij ons bezig met de sociaal-economisch aspecten van migratie, met name in de noordelijke provincies van Marokko, die goed zijn voor ongeveer 35 procent van de totale emigratie uit het land. Deze regio heeft verder geprofiteerd van aanzienlijke steun in het kader van MEDA en kan rekenen op nog eens 70 miljoen euro voor sociaal-economische ontwikkeling in 2004. De meeste van de lopende projecten in de noordelijke provincies zijn bedoeld om de economische situatie van migrerende en niet-migrerende vrouwen te verbeteren, met name via basisonderwijs voor meisjes in rurale gebieden, gezondheidszorg voor moeder en kind, bevordering van productieve activiteiten voor vrouwen en de ontwikkeling van basisinfrastructuren.
Behalve MEDA financiert de Commissie projecten uit hoofde van de begrotingslijn 'samenwerking met derde landen op het gebied van migratie?. Een bedrag van 3,3 miljoen euro is vastgesteld voor projecten in Marokko, met name op het gebied van co-development, de intergouvernementele dialoog over migratie en de bestrijding van illegale immigratie.

Sauquillo Pérez del Arco (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de commissaris voor de informatie die hij mij heeft verstrekt. De door hem genoemde co-development vormt wellicht de sleutel tot de oplossing van het emigratieprobleem. Ik zal de projecten en programma's die, naar hij zegt, in heel Noord-Afrika en met name in het noorden van Marokko ten uitvoer zullen worden gelegd dan ook op de voet volgen. Dergelijke maatregelen zijn immers onontbeerlijk om emigratie te voorkomen.

Patten
Ik wilde daar in het kort drie dingen op zeggen. Ten eerste staat het buiten kijf dat een van de beste manieren om illegale migratie te voorkomen de bevordering is van de economische en sociale ontwikkeling. Daar twijfel ik geen moment aan.
Ten tweede kampen landen als Marokko met reële problemen, aangezien deze landen zelf het doel vormen van illegale migratie vanuit zuidelijker gelegen landen en vaak als land van doortocht dienen voor illegale immigranten met Europa als eindbestemming. Het is onze taak die landen met dat probleem te helpen.
Ten derde zou Marokko er natuurlijk bij gebaat zijn als wij van het informele overleg zouden kunnen overgaan tot formele onderhandelingen over een akkoord inzake terugname. Wij zijn ons ervan bewust dat Marokko op een aantal punten bezorgd is. Naar wij hopen kunnen die zorgen worden weggenomen, opdat wij zo snel als redelijkerwijs mogelijk is verder kunnen gaan op de weg naar een dergelijk formeel akkoord.
De problemen waarmee Marokko kampt laten ons niet onberoerd. Wij willen Marokko dan ook helpen om de genoemde economische en sociale problemen op te lossen en steunen de inspanningen die het land zich in dit verband heeft getroost, niet in de laatste plaats op het gebied van het gender.

De Voorzitter.
Vraag nr. 36 van Emilia Franziska Müller (H-0570/02):

Betreft: Versoepeling van het verbod op het vervoederen van diermeel
Wat wil de Commissie doen om te voorkomen dat oude diermeelvoorraden opnieuw in de veevoederkringloop en daarmee in levensmiddelen terechtkomen?
Wat heeft de Commissie tot dusver gedaan om zo spoedig mogelijk over betrouwbare en veilige analyseprocedures te beschikken om de aanwezigheid van diermeel in veevoeder en van risico-materiaal in diermeel aan te tonen?
Hoe wil de Commissie garanderen dat bij een versoepeling van het verbod op het vervoederen van diermeel ieder risico voor de consument als gevolg van oude diermeelvoorraden en diermeel met risico-materiaal kan worden uitgesloten?

Byrne
Mijnheer de Voorzitter, de verlenging van het voederverbod blijft als overgangsmaatregel tot 30 juni 2003 van kracht. Tegen die tijd moet het voederverbod opnieuw worden bekeken. Daarbij zal rekening worden gehouden met de aanstaande verordening inzake dierlijke bijproducten, de correcte praktische uitvoering van maatregelen ter controle van het voederverbod, nieuw wetenschappelijk bewijs en de beschikbaarheid van controlemethoden.
De diensten van de Commissie zijn al bezig met de zorgvuldige bestudering van de mogelijke gevolgen van verschillende opties voor herziening van het voederverbod, maar het is nu nog te vroeg om de uitkomst daarvan te voorspellen.
De tenuitvoerlegging van het voederverbod in de lidstaten wordt systematisch gecontroleerd via regelmatige inspecties door het Voedsel- en Veterinair Bureau. In de verslagen van het VVB wordt enerzijds gewezen op de aanzienlijke inspanningen die lidstaten zich getroosten om de regels ten uitvoer te leggen. Anderzijds worden na elke inspectie aanbevelingen gedaan om de controles verder te verbeteren op die punten waar dat nodig is.
De Commissie heeft bij diverse gelegenheden haar bezorgdheid geuit over een veilige wijze van vervoer, opslag en vernietiging van diermeel. Om die reden is de aanneming van de verordening inzake dierlijke bijproducten zeer welkom. Daarmee wordt een juridisch kader geschapen voor de veilige verwijdering van diermeel door verbranding, begraving of storting. In de verordening worden ook de regels vastgesteld voor het veilig gebruik van diermeel als meststof, in de productie van biogas en in diervoeding. Op dit moment is het gebruik van vlees- en beendermeel uitsluitend toegestaan in voer voor huisdieren of in voeder voor andere dieren.
Het nieuwe controlekader dat met de verordening inzake dierlijke bijproducten in het leven wordt geroepen, maakt het mogelijk het huidige verbod op het gebruik van diermeel te herzien. Deze nieuwe verordening bevat bepalingen over sturing en traceerbaarheid die zullen beletten dat de bestaande diermeelvoorraden op frauduleuze wijze opnieuw in de voederketen worden ingebracht. Gespecificeerd risicomateriaal moet nu al worden gemerkt zodra het uit het karkas wordt verwijderd; het moet afzonderlijk worden opgeslagen en uiteindelijk worden vernietigd.
De Commissie cofinanciert een onderzoeksprogramma met twee hoofddoelstellingen: ten eerste de harmonisatie van het met behulp van klassieke microscopie gecontroleerde voederverbod en de verhoging van de efficiëntie daarvan; en ten tweede de ontwikkeling en validatie van nieuwe, op alternatieve technieken gebaseerde methoden.
De Commissie volgt de resultaten van dit onderzoeksprogramma en van de particuliere initiatieven op dit gebied nauwlettend en zal er rekening mee houden bij de herziening van het voederverbod.
Hoe de uitkomst van de herziening van het voederverbod ook uitvalt, ik kan u verzekeren dat de Commissie het gebruik van diermeel in diervoeder pas opnieuw zal toestaan als elk risico voor consumenten en dieren kan worden uitgesloten en als de bepalingen op gepaste wijze kunnen worden gecontroleerd.

Müller, Emilia Franziska (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, commissaris Byrne, uw belangrijkste argument voor een versoepeling van het voederverbod betreft de kosten voor de verwijdering van dierlijke bijproducten. Nu is dat meer een economisch argument of een argument inzake milieubescherming. Het verbaast mij dan ook zeer dat van u als commissaris van gezondheids- en consumentenbescherming te horen. Kunnen wij niet beter de kosten voor de verwijdering van dierlijke bijproducten vergelijken met de kosten die voor de Europese boeren kunnen ontstaan als hun dieren BSE oplopen, of als mensen er ziek van worden - wat nog veel erger is? Ik zou u zeer erkentelijk zijn als u mij daarop antwoord zou kunnen geven.
Ik ben nog steeds van mening dat er een algeheel voederverbod van diermeel nodig is, in ieder geval tot het mogelijk is het aantal prionen dat nodig is om BSE te veroorzaken vast te stellen, en tot het mogelijk is verschillende soorten beendermeel voor iedere diersoort vast te stellen. Dan pas kunnen wij er zeker van zijn dat het beendermeel in bijvoorbeeld pluimveevoeders niet van pluimvee afkomstig is.
Byrne
Laat er vooral geen twijfel over bestaan dat bij het opleggen van het verbod op diermeel de volksgezondheid voorop staat, evenals de bescherming van dieren. Het wetenschappelijke bewijs waarover we beschikken laat echter in wezen zien dat BSE op dieren wordt overgedragen door de vervoedering van vlees- en beendermeel. In laatste instantie houdt dit in dat de mensen die het vlees eten gevaar zouden lopen. Met het oog hierop hebben wij wetgeving ingevoerd om dit gespecificeerde risicomateriaal uit de voedselketen te verwijderen. Het gaat dus om twee kwesties.
De eerste daarvan is de kwestie van het diermeel. Zoals ik zojuist al zei, is de belangrijkste overweging bij het instellen van het verbod op diermeel de volksgezondheid en de bescherming van dieren. Zoals u waarschijnlijk weet is dit echter een controversieel onderwerp. Onder anderen sommigen leden van dit Parlement zijn van mening dat het verbod te ver reikt en moet worden herzien. Ik ben het daar niet mee eens, omdat uit de tests en onderzoeken die op instigatie van de Commissie in lidstaten zijn verricht - met name het werk van het Voedsel- en Veterinair Bureau - volgens mij geenszins duidelijk blijkt dat de huidige controles op de naleving van het verbod voldoende zijn. Die controles zijn nodig daar waar het verbod op diermeel zou kunnen worden versoepeld. Dat geldt echter niet voor herkauwers: van een versoepeling van het verbod op diermeel voor herkauwers kan onder geen beding sprake zijn. Misschien dat het wordt versoepeld voor varkens en pluimvee. Deze dieren zijn namelijk niet vatbaar voor BSE, zodat vervoedering in hun geval geen risico inhoudt.
Het probleem met een versoepeling van het verbod op het gebruik van diermeel in het voeder van bijvoorbeeld pluimvee is dat de kans bestaat dat voor pluimvee of varkens bestemd vlees- en beendermeel uiteindelijk toch in het voeder van herkauwers terechtkomt. Daarmee zou het gevaar ontstaan dat we juist proberen te vermijden.
Versoepeling van het verbod op diermeel op korte termijn is mijns inziens dus niet waarschijnlijk. Het is wel iets wat kan worden herzien in het kader van de verordening inzake overdraagbare spongiforme encefalopathie, met name hoofdstuk 4, waar amendering via comitologie mogelijk is. Ik heb het Parlement tijdens de bespreking van die verordening bij een vorige gelegenheid al toegezegd dat ik, ook al is amendering via comitologie mogelijk, opnieuw in het Parlement zal verschijnen om, hoewel dat wettelijk niet strikt nodig is, met het Parlement te bespreken wat de meest aangewezen manier is om verder te gaan.
Het moet mevrouw Müller volkomen duidelijk zijn dat het niet om de kosten gaat. Het spijt mij als u door onduidelijkheid mijnerzijds tot die conclusie bent gekomen. Voorop staan de bescherming van dieren en de volksgezondheid. Van versoepeling van het verbod voor de door mij genoemde doeleinden kan pas sprake zijn als wij er absoluut zeker van kunnen zijn dat de controles die de lidstaten hanteren het risico niet in het leven roepen in plaats van het te voorkomen.

De Voorzitter.
Vraag nr. 37 van David Robert Bowe (H-0583/02):

Betreft: Ziekte van Crohn
De ziekte van Crohn komt in toenemende mate voor. Kan de Europese Commissie haar steun verlenen voor een aanbeveling dat alle gepasteuriseerde melkproducten in de Europese Unie minstens 25 seconden gepasteuriseerd moeten zijn om het risico te verminderen dat de MAP-bacterie erin voorkomt, waarvan aangenomen wordt dat ze één van de factoren is die de ziekte kan teweegbrengen. Mocht een dergelijke aanbeveling niet op de steun van de Europese Commissie kunnen rekenen, waarom dan niet?

Byrne
Volgens de huidige EG-wetgeving moeten consumptiemelk en/of gepasteuriseerde melkproducten voor pasteurisatie minimaal 15 seconden op 71,7 graden Celsius worden verwarmd.
Van deze combinatie van tijd en temperatuur is bekend dat zij doeltreffend is voor de bestrijding van MKZ en andere bekende risico's voor de gezondheid van mens en dier, waaronder zoönose. Volgens richtlijn 92/46/EEG is evenwel iedere gelijkwaardige combinatie voor pasteurisatie mogelijk, mits daarmee dezelfde mate van voedselveiligheid wordt bereikt.
De vraag of er sprake is van een verband tussen de ziekte van Crohn en paratuberculose is door het Wetenschappelijk Comité voor de gezondheid en het welzijn van dieren behandeld in het op 21 maart 2000 goedgekeurde verslag van het comité. De conclusie van het verslag luidde dat er onvoldoende bewijsmateriaal was om een epidemiologisch verband tussen beide ziekten vast te stellen. Het verslag bevat geen aanbeveling voor het hanteren van een bepaalde combinatie van tijd en temperatuur om bij het pasteuriseren van melk inactivatie van de agens van paratuberculose te bereiken.
Het wetenschappelijke bewijs waarover de Commissie beschikt, geeft aan dat er geen exacte behandelcombinatie van tijd en temperatuur is vastgesteld voor de volledige inactivatie van MAP in melk. De Commissie heeft verder geld beschikbaar gesteld voor SACROHN, een op 1 oktober 2000 gestart project dat is opgezet ter verbetering van de preventie, diagnose en behandeling van sarcoïdose en de ziekte van Crohn. Met dit project is in totaal 3 miljoen euro gemoeid. De bijdrage van de Gemeenschap bedraagt 1 639 151 euro. De looptijd van het project is drie jaar en het wordt gefinancierd in het kader van het programma Kwaliteit van het bestaan en beheersing van infectieziekten.
Genoemd project heeft geen concrete aanwijzingen opgeleverd voor een verband tussen MAP en de ziekte van Crohn. Het consortium is echter sterk betrokken bij de ontwikkeling van nieuwe opsporingsmethoden gebaseerd op nieuwe moleculaire technologieën en vitrocultuur. Dergelijke technologieën worden gebruikt door de onderzoeksconsortia ten behoeve van de opsporing van MAP in melk en de uitvoering van darmbiopsies bij patiënten met de ziekte van Crohn.
Tevens wordt aandacht besteed aan het gebruik van technieken voor moleculaire typering om een eventueel verband vast te stellen tussen herkauwers als bron van MAP en de etiologie van de ziekte van Crohn. Dat project loopt tot oktober 2003. De bevindingen zullen periodiek bekend worden gemaakt. Nadere informatie is te vinden op de website.
Indien nieuw wetenschappelijk materiaal beschikbaar komt, is de Commissie natuurlijk bereid in antwoord daarop de nodige maatregelen te treffen.

Bowe (PSE).
Ik dank de heer Byrne voor zijn zeer uitvoerige en weloverwogen antwoord. Het betreft een belangrijke kwestie, die een toenemend aantal mensen raakt. De ziekte is chronisch van aard en heeft ingrijpende gevolgen voor de kwaliteit van het bestaan van degenen die haar oplopen. Hoewel ik het vooralsnog eens ben met commissaris Byrne dat het bewijsmateriaal niet afdoende is, wijzen onderzoeksresultaten steeds meer in de richting van een verband tussen de aanwezigheid van deze bacterie in gepasteuriseerde melk en het ontstaan van de ziekte van Crohn.
Ik verzoek de Commissie bij voltooiing van het onderzoek al het bewijsmateriaal in aanmerking te nemen en misschien een seminar of een breder debat te organiseren over de te nemen maatregelen. Het gaat immers om een ziekte die steeds meer zorgen baart, en het aantal gevallen neemt toe. Als meest voor de hand liggende maatregel zou de Commissie de pasteurisatie op de juiste temperatuur van 15 seconden kunnen uitbreiden tot 25 seconden. Dat is wellicht de eenvoudigste en meest doelmatige methode. Zou de Commissie bereid zijn om bij voltooiing van het onderzoek dergelijke maatregelen te overwegen?

Byrne
De heer Bowe weet ongetwijfeld nog dat de besprekingen over deze kwesties tot nu toe steevast draaiden om de noodzaak te beschikken over afdoende wetenschappelijk bewijs, want daarmee kunnen wij verantwoorden wat hier wordt besloten en met name wat als dwingende wetgeving wordt ingevoerd.
Zoals ik in mijn verklaring van zojuist heb aangegeven, duurt het huidige project voort tot 2003. Daaruit blijkt heel duidelijk dat de kwestie de aandacht heeft en wetenschappelijk wordt bestudeerd. Uiteindelijk zal er over de kwestie een verslag gepubliceerd worden, en op dat moment kan worden beoordeeld welke nadere maatregelen kunnen worden genomen. De kwestie waar de heer Bowe de vinger op legt - de temperatuur - zal uiteraard serieus worden bekeken, maar we moeten eerst het wetenschappelijk advies afwachten. De zaak kan dan echter opnieuw worden bekeken.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris.
Wij gaan nu over tot het tweede deel van het vragenuur. Zoals u weet, krijgt iedere commissaris twintig minuten de tijd. Hoe meer tijd er aan iedere vraag wordt besteed, hoe minder vragen er behandeld kunnen worden en hoe minder antwoorden er gegeven kunnen worden. Dat moge duidelijk zijn.
Tweede deel
Vragen aan de heer Bolkestein
De Voorzitter.
Vraag nr. 38 van Bart Staes (H-0525/02):

Betreft: Verfijning Europese regels autoverzekeringen op de Interne Markt
Begin juni stelde EU-commissaris Bolkestein een ontwerprichtlijn voor die de bestaande vier richtlijnen over autoverzekeringen moet verfijnen. Als gevolg van de vorige EU-richtlijnen én op herhaaldelijk aandringen van de EU-commissaris verantwoordelijk voor Interne Markt werd in België het zgn. 'bonus-malus'-systeem afgeschaft. Daarmee verdwenen de tariefafspraken tussen de verschillende Belgische verzekeraars. De mogelijkheid om de tarieven vrij te kunnen bepalen is ongetwijfeld in het voordeel van de goede chauffeurs. Anderzijds zal dit evenwel de grote spanning die nu al bestaat in de segmentatie eerder doen toenemen dan afnemen. Het gevolg daarvan is dat er mogelijk meer en meer onverzekerden zullen deelnemen aan het verkeer.
Zal de Commissie rekening houden met dit negatief effect bij de verdere behandeling van dit voorstel van richtlijn of zal zij anderzijds de lidstaten toestaan zich te wapenen tegen de tarifaire uitwassen van de segmentatie?

Bolkestein
Zoals het geachte Parlementslid weet, is op ondernemingen die financiële diensten aanbieden het beginsel van contractvrijheid van toepassing. Op het gebied van verzekeringen is de voorafgaande of systematische goedkeuring van tarieven en van het prijsbeleid door de overheid afgeschaft via de derde richtlijn schadeverzekering. Verplichte bonus-malusstelsels maken inbreuk op dat beginsel zoals dit in de richtlijnen is vastgelegd. Ik ben van mening dat het vrij verhandelen van verzekeringsproducten in het belang is van de grote meerderheid van de automobilisten. Ze kunnen de verzekeringsonderneming kiezen die goede bestuurders beloont met lagere premies.
Wat de vraag betreft die door het geachte Parlementslid aan de orde is gesteld in verband met de mogelijke toename van het aantal niet-verzekerde voertuigen, zou ik toch de aandacht willen vestigen op artikel 3, lid 1 van de eerste richtlijn motorrijtuigenverzekering. Dat artikel stelt een verzekering tegen de wettelijke aansprakelijkheid verplicht voor alle motorrijtuigen in de Gemeenschap. De nationale autoriteiten dienen erop toe te zien dat deze verplichting wordt nageleefd. Het recente voorstel van de Commissie inzake een vijfde richtlijn motorrijtuigenverzekering, waarnaar door het geachte Parlementslid is verwezen, laat deze bepaling onverlet. Dit nieuwe voorstel, dus die vijfde richtlijn, doet geen afbreuk aan het grondbeginsel van de vrijheid van tarieven. Het heeft in essentie ten doel de vier bestaande richtlijnen inzake de motorrijtuigenverzekering te herzien. Het gaat er daarbij vooral om het kader van de verplichte verzekering voor bescherming van slachtoffers van auto-ongevallen te actualiseren en te verbeteren, leemten aan te vullen en sommige bepalingen van de richtlijnen te verduidelijken.
De Commissie stelt alles in het werk om de doeltreffendheid van de interne markt voor verzekeringen te verbeteren. Wat zij van plan is te doen, is uiteengezet in het actieplan voor de financiële diensten. De Commissie is ervan overtuigd dat meer concurrentie voor de consument zal leiden tot lagere prijzen en een ruimere keuze aan producten.

Staes (Verts/ALE).
Dank u Voorzitter, collega's, geachte commissaris, ik dank u voor uw uitvoerige antwoord, in overigens keurig Nederlands. Dat zijn we niet altijd van u gewend hier in deze zaal, ik dank u daar echt voor.
U heeft terecht gezegd dat de Commissie heeft aangestuurd op een afschaffing van het Belgische bonus-malussysteem en op een vrije tarifering. Nu heb ik de laatste tijd nogal wat contacten gehad met verzekeraars en die geven toe dat die nieuwe regeling, die vrije tarifering, inderdaad goed kan zijn voor goede bestuurders. Maar hoe zit het dan - zeggen ze mij allemaal - met brokkenmakers? Hoe zit het dan met jongeren aan wie vaak hogere premies worden aangepraat? Ze zijn er eigenlijk van overtuigd dat die nieuwe regeling ertoe leidt dat er in het algemeen hogere premies zullen moeten worden betaald en dat vooral de brokkenmakers ertussenuit zullen willen knijpen en ervoor zullen zorgen dat er meer niet-verzekerden zullen zijn. Ik zou u dus nogmaals willen vragen, mijnheer de commissaris, in de context van uw voorstellen en in de context van de bestaande wetgeving, wat de Commissie kan doen om tarifaire uitwassen tegen te gaan, om ervoor te zorgen dat er toch geen al te grote verschillen zijn en dat de brokkenmakers niet helemaal weggeduwd worden. Wat kan de Commissie eventueel doen? Denkt de Commissie eraan om een vorksysteem in te stellen waarbij bijvoorbeeld, met een norm van 100, de goede bestuurders 50 moeten betalen en de slechte dan bijvoorbeeld maximaal 150? Kunt u daarop een antwoord geven mijnheer de commissaris?

Bolkestein
Voorzitter, mag ik beginnen de heer Staes hartelijk te danken voor het compliment dat hij heeft gegeven voor de kwaliteit van mijn Nederlands. Het zou wel raar zijn, Voorzitter, als ik mijn eigen taal niet goed zou spreken.
In de tweede plaats zou ik toch naar voren willen brengen dat het juist de functie is van de concurrentie dat de prijzen zo scherp mogelijk worden gesteld. Dat aan de ene kant dus de goede bestuurders worden beloond door een lage premie - en de heer Staes toont zich daarmee tevreden - en dat aan de andere kant de brokkenpiloten toch opdraaien voor hun eigen brokken. Niemand anders dan degenen die de schade veroorzaken, behoren op te draaien voor diezelfde schade. Dan moet het spel van de concurrentie tussen de verschillende verzekeringsondernemingen ervoor zorgen dat niemand meer betaald of meer beloond wordt dan strookt met de markt voor verzekeringsproducten en de Commissie heeft in dit geheel geen rol te spelen. Zou de Commissie doen wat de heer Staes haar nu vraagt, dan zou zij langs die weg weer treden in de bevoegdheden en de verantwoordelijkheden van de actoren in het economische verkeer en dat is niet de rol van de Commissie.

De Voorzitter.
Vraag nr. 39 van Michl Ebner (H-0549/02):

Betreft: Uitzondering voor modelprojecten op het gebied van de mededinging
Vooropgesteld zij dat de concessie voor de autosnelweg A22 tussen Modena en de Brenner door de Italiaanse autoriteiten nog niet werd verleend, omdat hier in de Commissie een voorbehoud tegen werd gemaakt.
Afgezien van de in het algemeen noodzakelijke maatregelen tegen concurrentievervalsing zouden de Commissie en het bevoegde lid van de Commissie bij nadere bestudering van de materie moeten inzien, dat het hier niet om een normale concessieverlening, maar om een modelproject gaat.
Is het derhalve niet denkbaar en zou het niet in het allergrootste belang van de EU zijn om in een kwetsbaar gebied een voor de looptijd van de concessie ontworpen modelproject, ter financiering van het vervoer per spoor door het wegverkeer, juist te bevorderen en te steunen in plaats van om redenen van concurrentievervalsing te verhinderen?

Bolkestein
Mijnheer de Voorzitter, dat dit een modelproject is, zoals terecht is opgemerkt, wil niet zeggen dat de algemene regels voor concessies niet van toepassing zijn. De twijfels die door mijn diensten en mijzelf zijn geuit inzake genoemd project hebben uitsluitend betrekking op de verlenging tot 2035 van de concessie voor de autosnelweg voor de Brenner zonder dat daarbij sprake zou zijn van mededinging.
De Italiaanse autoriteiten hebben zelf onlangs eenzelfde standpunt ingenomen toen zij toezegden met voorstellen te zullen komen die aan de eisen voor de ontwikkeling van het project voldoen en tegelijkertijd in overeenstemming zijn met het Gemeenschapsrecht.
Teneinde de voortgang van dit project niet te verstoren, onderhouden de bevoegde autoriteiten en mijn diensten nauw contact om een geschikte oplossing te vinden.

Ebner (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte commissaris, het gaat om een modelproject waarbij drie landen - Duitsland, Oostenrijk en Italië - zijn betrokken en dat een kwetsbaar gebied betreft in de hoofdkam van de Alpen. Daar willen de exploitanten van de Brennerroute aan de zuidelijke kant en nu ook de zusterorganisatie aan de noordelijke kant via het wegverkeer het spoor financieren om schadelijke gevolgen voor het milieu te voorkomen en een modelproject te creëren. Het is echter niet voldoende als dit project slechts tot 2005 loopt. Het zou tot 2035 moeten lopen, wat betekent dat de concessie in Italië met dertig jaar verlengd moet worden. De Italiaanse regering heeft via minister Buttiglione, die tot voor kort nog afgevaardigde in het Europees Parlement was, positief gereageerd. Dit modelproject zou een voorbeeld voor volgende projecten kunnen worden en het wordt door uw collega, de commissaris voor vervoer, als positief beschouwd. Het is te hopen dat uw mening over dit project hetzelfde is en dat er een uitzondering wordt gemaakt.
Ik heb weliswaar positieve geluiden van uw kant gehoord, maar u hebt geen volledige instemming betuigd. Kunt u hierop reageren?

Bolkestein
Ik heb deze kwestie bij diverse gelegenheden besproken met minister Buttiglione en ook met enkele leden van dit Parlement. Staat u mij toe nog op te merken dat het hier gaat om een aanzienlijke verlenging - met ongeveer 33 jaar - en dat dit project daarom valt onder de regels voor overheidsopdrachten en dat de mededinging daarom een rol dient te spelen bij de gunning van de contracten. Mededinging betekent immers dat de prijzen lager zullen zijn dan anders het geval zou zijn geweest en bovendien dat de voordelen naar ik aanneem zullen toekomen aan de Italiaanse burger of tenminste de Italiaanse overheid en daarmee indirect aan de Italiaanse burger. Bij contracten van een dergelijke omvang zouden wij daarom allemaal een grotere mate van mededinging moeten steunen.
Dat er mogelijk sprake is van kruissubsidiëring ten gunste van het vervoer per spoor is heel goed te verdedigen. Wanneer de voorwaarden van het te gunnen contract worden opgesteld, zal die bepaling daarom in dat contract dienen te worden opgenomen. Iedereen die in aanmerking wenst te komen voor het contract zal aan die bepaling moeten voldoen. Dat is volkomen legitiem.
De Commissie is stellig van mening dat de gunning van overheidsopdrachten onderworpen dient te zijn aan de regels voor openbare aanbestedingen, en die komen in wezen neer op de eis dat er sprake is van mededinging. Is dat niet zo, dan zetten wij de deur namelijk weer open voor oneerlijke gunning van contracten en is het de burger die er de wrange vruchten van plukt.
Ik ben ervan overtuigd dat niemand in dit Parlement dat wil en dat de Commissie derhalve terecht deze koers vaart.

Rübig (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte dames en heren, ik ben het met de commissaris eens dat de verkeersverbindingen door de Alpen met elkaar concurreren. Wij weten echter ook dat deze verkeersverbindingen door een zeer kwetsbaar gebied lopen. Als exploitanten van een tolweg jarenlang geld bij elkaar gespaard hebben om een betere oplossing te kunnen bieden, dan vraag ik mij af waarom deze exploitanten niet de mogelijkheid zouden kunnen krijgen om andere technische oplossingen aan te bieden ter verbetering van de doorgang door de Alpen.
Ik zou graag willen weten hoe u daarover denkt en of het in uw ogen niet beter is de keuze van de technische oplossing aan de betrokken maatschappijen over te laten.

Bolkestein
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie ontbeert de kennis om zich bezig te houden met de details van openbare aanbestedingen. Bovendien behoort dat niet tot de taak of verantwoordelijkheid van de Commissie. Het opstellen van een aanbesteding moeten we overlaten aan de gunnende instantie, in dit geval naar mag worden aangenomen de Italiaanse overheid of een onderdeel daarvan, misschien de provinciale autoriteiten.
De enige verantwoordelijkheid die de Commissie heeft is er op toe te zien dat, onafhankelijk van de aard van de aanbesteding, onafhankelijk van wat er bijvoorbeeld over nieuwe technische oplossingen of kruissubsidiëring in staat, mededinging mogelijk is en dat andere economische partijen de kans krijgen op de aanbesteding in te schrijven. Als we toestaan dat de huidige aannemer zijn concessie tot 2035 behoudt, zou er geen mededinging zijn, wat zeker niet in het belang van het Italiaanse volk zou zijn.

Ferri (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, tot mijn genoegen kan ik het Parlement mededelen dat op de tribune de voorzitter van de Italiaanse vereniging van arbeidsinvaliden heeft plaatsgenomen. Zijn aanwezigheid is van groot belang, niet alleen voor Italië maar ook voor geheel Europa. Deze vereniging vraagt Europa om veiligheid, preventie, rehabilitatie en afschaffing van de architectonische barrières. Vanmorgen hebben wij een ontmoeting gehad met de heer Medina Ortega en andere collega's, met ondervoorzitter Podestà en Voorzitter Cox. Ik hoop dat deze aanwezigheid ons allen tot nadenken zal aanzetten.
De Voorzitter.
Mijnheer Ferri, ofschoon ik hoop dat uw motie van orde geen precedent schept voor andere toespraken, sluit ik mij namens het gehele Parlement aan bij uw welkomstwoorden.
De Voorzitter. Mijnheer Ebner, u weet dat u de vraag niet opnieuw kunt stellen, maar aangezien het om een motie van orde gaat, verzoek ik u het kort te houden.

Ebner (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, bestaat de mogelijkheid tot het stellen van een tweede aanvullende vraag? Niet dus. En heb ik evenmin de mogelijkheid aan te geven of ik al dan niet tevreden ben met het antwoord van de commissaris?

De Voorzitter.
 Nee. Uw vraag doet mij vermoeden dat u niet helemaal tevreden bent, maar u kunt nog met de commissaris van gedachten wisselen in de wandelgangen.

Ebner (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, dat klopt. Dank u voor deze mogelijkheid. Welnu, ik ben niet tevreden met de opmerkingen van de commissaris.

De Voorzitter.
Vraag nr. 40 van Paul Rübig (H-0579/02):

Betreft: Niet-erkenning van Europese normen voor thermische zonnecollectoren en -systemen
Sinds circa een jaar zijn er uniforme EN-normen van kracht voor het testen van thermische zonneproducten. Om in Frankrijk en Spanje in aanmerking te komen voor overheidssubsidie voor zonne-energie, moeten zonnecollectoren en zonnesystemen van buitenlandse makelij ondanks de voorhanden zijnde EN-testcertificaten ook nog eens worden getest volgens de geldende nationale normen en/of testmethodes. Deze nationale tests komen niet volledig overeen met de EN-normen. Bovendien gaat deze dubbele testprocedure gepaard met aanzienlijke kosten, bureaucratische belemmeringen en tijdverlies. Testcertificaten van geaccrediteerde instituten uit andere EU-landen worden niet erkend. Het op de markt brengen van producten wordt daardoor bemoeilijkt en ondernemingen uit andere lidstaten worden geconfronteerd met aanzienlijke concurrentienadelen ten opzichte van de nationale producenten.
Hoe ziet de Commissie de hierboven beschreven feiten en wat denkt zij hiertegen te ondernemen?

Bolkestein
De Commissie wil met nadruk stellen dat zonnecollectoren en -systemen niet op Gemeenschapsniveau geregeld zijn. De voor deze producten geldende EN-normen zijn vrijwillig van aard. Nationale regelgeving waarin voor de toekenning van subsidies naleving van nationale normen en testprocedures wordt verlangd, dient te worden beoordeeld in het licht van de artikelen 28 tot en met 30 van het Verdrag.
Uit deze artikelen blijkt, volgens de uitleg van het Hof van Justitie, dat het beginsel van wederzijdse erkenning niet alleen op de technische fabricagespecificaties van toepassing is maar eveneens op iedere testprocedure waaraan producten onderworpen zijn in een andere lidstaat van de Europese Unie of in een land dat de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte heeft ondertekend. Dat beginsel geldt ook voor de certificaten die naar aanleiding van deze testprocedures voor producten worden afgegeven. In dit verband verwijs ik naar de uitspraak van 17 december 1981 inzake biologische producten. Er ligt ook een uitspraak van 28 januari 1986 inzake de goedkeuring van types houtbewerkingsmachines. En er is de zogenaamde Bouchara-uitspraak, van 11 mei 1989. De jurisprudentie is consequent en duidelijk.
Dat houdt in dat lidstaten niet zonder grond kunnen verlangen dat technische of chemische analyses of tests worden uitgevoerd als diezelfde analyses of tests al in een andere lidstaat zijn uitgevoerd en de resultaten beschikbaar zijn of kunnen worden opgevraagd.
De door het geachte Parlementslid verstrekte informatie is voor de Commissie aanleiding om een onderzoek te beginnen naar deze kwestie en zo nodig krachtens artikel 226 van het Verdrag beroep in te stellen tegen de betreffende landen.
Indien inderdaad sprake is van een overtreding, zal de Commissie tevens nagaan welke consequenties hieraan moeten worden verbonden in het licht van artikel 87 en 88 van het Verdrag.

Rübig (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte commissaris, geachte afgevaardigden, wij stellen in Europa het beginsel van de wederzijdse erkenning centraal, en daarmee geven we mijns inziens het goede voorbeeld. Ik wil de commissaris ervoor danken dat hij de situatie zo duidelijk heeft geanalyseerd en dat hij duidelijk maakt dat de Commissie zich werkelijk als uitvoerende macht wil profileren en ervoor wil zorgen dat dit beginsel steeds meer wordt geaccepteerd. Bij de harmonisering stuiten wij uiteraard op grenzen die de burgers niet altijd willen accepteren.
Wij hebben eveneens een zeer intensieve discussie gevoerd over keurmerken die worden afgegeven door onafhankelijke, gecertificeerde instituten voor het testen van producten. Is er sprake van pan-Europese erkenning van producten die in een bepaald land zijn getest? Worden keurmerken ook in andere landen erkend? Daarmee zou de productveiligheid in de toekomst namelijk aanzienlijk worden verhoogd. Is de Commissie voornemens in dit verband initiatieven te nemen?

Bolkestein
Het doet mij deugd te horen dat de heer Rübig blij is met de stellingname van de Commissie. Nogmaals, de kern van dit probleem is wederzijdse erkenning. De jurisprudentie is volkomen duidelijk en consequent. De Commissie zal een onderzoek instellen naar de gevallen die de heer Rübig onder onze aandacht heeft gebracht. Zo nodig zal de Commissie beroep instellen.

De Voorzitter.
Aangezien de voor de commissaris gereserveerde tijd verstreken is, zullen de vragen nrs. 41 en 42 schriftelijk worden beantwoord.
Als iemand een motie van orde heeft, kan hij of zij dat nu zeggen.
U heeft een motie van orde, mijnheer Savary?

Savary (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik vind het jammer dat ik deze vraag niet kan stellen. Mevrouw Berès had me namelijk opgedragen deze vraag rechtstreeks aan commissaris Bolkestein te stellen. Ik moet helaas vaststellen dat het Reglement erg strikt is - maar ik aanvaard het.

De Voorzitter.
Ja, en bovendien hebben we ook te weinig tijd. De twintig minuten voor de heer Bolkestein zijn verstreken en derhalve moeten wij overgaan tot de vragen aan de heer Verheugen.
Vragen aan de heer Verheugen
De Voorzitter.
Vraag nr. 43 van Alexandros Alavanos (H-0537/02):

Betreft: Cyprus - afloop termijn voor politieke oplossing van het probleem
In juni 2002 is, zonder resultaat door de Turkse onverzoenlijke houding, het tijdschema verstreken dat was opgesteld met het oog op een politieke oplossing van het probleem van Cyprus door middel van gesprekken tussen beide gemeenschappen van Cyprus onder de leiding van de Secretaris-Generaal van de Verenigde Naties.
Kan de Commissie een evaluatie geven van de eventuele resultaten die deze gesprekken tot dusver hebben opgeleverd? Kan zij aangeven welke volgende stappen zullen worden genomen vóór de toetreding van de Republiek Cyprus tot de Europese Unie samen met de andere negen kandidaat-landen?

Verheugen
Mijnheer de Voorzitter, sinds de eerste rechtstreekse gesprekken op 16 januari 2002 hebben de leiders van de beide gemeenschappen voorstellen gedaan voor een oplossing van de vier belangrijkste kwesties. Tot dusver is het de partijen echter niet gelukt om in overeenstemming met de resoluties van de Verenigde Naties tot een alomvattende oplossing te komen. Aangezien de rechtstreekse gesprekken van vertrouwelijke aard zijn, kan de Commissie geen oordeel over de resultaten daarvan geven. Zij kan zich slechts baseren op het oordeel van de VN-Veiligheidsraad, die zich regelmatig over de kwestie buigt. In de gesprekken is nu een beslissend punt bereikt daar de door de partijen zelf vastgestelde termijn van eind juni 2002 niet is gehaald.
De toetredingsverhandelingen met Cyprus worden volgens plan voortgezet. De Commissie zal op 16 oktober van dit jaar haar periodieke verslagen presenteren. Daarbij zal een uitgebreide beoordeling worden gegeven van de stand van de ontwikkelingen in de kandidaat-lidstaten wat betreft de naleving van de toetredingscriteria. Op basis van deze verslagen stelt de Commissie haar aanbevelingen op inzake de landen die aan alle toetredingscriteria voldoen.
Deze aanbevelingen en alle kwesties waarvoor tijdens de onderhandelingen geen oplossing gevonden wordt, zullen eind oktober van dit jaar tijdens de Europese Raad in Brussel worden besproken. Op basis van deze aanbevelingen moeten de toetredingsonderhandelingen vóór de Europese Raad in Kopenhagen in december 2002 worden afgerond. Het toetredingsverdrag moet in het voorjaar van 2003 worden ondertekend en in de daaropvolgende maanden door de nationale parlementen worden geratificeerd.
Vóór de ondertekening van het toetredingsverdrag zal de Raad overeenkomstig artikel 49 van het Verdrag betreffende de Europese Unie na het horen van de Commissie en met toestemming van het Europees Parlement een besluit nemen inzake de toetreding van de betreffende kandidaat-lidstaten.

Alavanos (GUE/NGL).
Ik dank de commissaris voor zijn antwoord en voor zijn houding ten aanzien van dit vraagstuk. Ik wil alleen onderstrepen dat ofschoon over enkele weken de verslagen van de Commissie worden ingediend en over enkele maanden de uitbreiding op gang wordt gebracht, het vraagteken met betrekking tot de Republiek Cyprus blijft bestaan. Ik wil graag een bevestiging van de commissaris. De Europese Unie en de Commissie geven alle mogelijke steun aan het vinden van een politieke oplossing en het feit dat die oplossing niet is gevonden is, zoals wij weten, uitsluitend te wijten aan de afwerende houding van Turkse en Turks-Cypriotische zijde. Kan de commissaris mij bevestigen dat het uitblijven van een oplossing geen belemmering zal vormen voor de deelneming van de Republiek Cyprus aan de eerste groep van landen die tot de Europese Unie zullen toetreden?

Verheugen
Ik ben het eens met de conclusie van de afgevaardigde dat de tijd nu echt dringt en dat het uiterst betreurenswaardig is dat er in de kwestie-Cyprus nog steeds geen doorbraak tot stand is gebracht. De afgevaardigde heeft eveneens gelijk met zijn constatering dat de Europese Unie alles doet wat in haar macht ligt om een oplossing naderbij te brengen. Wij zullen tot op het laatst proberen tot een oplossing te komen.
Mijnheer de afgevaardigde, het is zeer lastig antwoord te geven op de vraag hoe de houding is van de Turkse regering, zeker in het licht van de nieuwe politieke omstandigheden. Ik zal deze week nog een gesprek met de nieuwe Turkse minister van Buitenlandse Zaken hebben. Dan zal ik misschien meer kunnen zeggen over de vraag of wij van Turkije een daadkrachtige en constructieve houding kunnen verwachten de komende tijd. Op dit moment moet ik u zeggen dat ik net zo min als u een voorspelling kan doen over de houding van Turkije in deze kwestie. Ik wil evenwel nogmaals van de gelegenheid gebruik maken om Turkije en de Turks-Cyprioten ervan te doordringen dat de Turks-Cyprioten zelf het slachtoffer zullen worden als het niet tot een oplossing voor de Cypriotische kwestie komt. Zij gaan er het meest op vooruit als deze kwestie wordt opgelost en Cyprus toetreedt tot de Unie. Zij gaan er echter ook het meest op achteruit als er geen politieke oplossing wordt gevonden.

Alyssandrakis (GUE/NGL).
Mijnheer de commissaris, ik vrees dat uw antwoorden niets nieuws bevatten. Iedereen weet dat de besprekingen tussen de twee gemeenschappen vastgelopen zijn en dat er nauwelijks kans is dat het probleem voor december zal zijn opgelost. Ik zou u twee vragen willen stellen. Zoals de zaken er nu voorstaan is het risico groot dat het eiland in twee delen wordt opgesplitst en dat de voorspelling van de Communistische Partij van Griekenland uitkomt. Wij hadden namelijk van tevoren aangekondigd dat tweedeling het gevolg zou zijn van de toetreding van Cyprus. Ik vraag nu ten eerste of de Commissie een dergelijke mogelijkheid heeft bestudeerd en wat zij van plan is hiertegen te ondernemen. Ten tweede weten wij allen dat Turkije de sleutel in handen heeft voor een oplossing van de kwestie-Cyprus. Nu wordt de indruk gewekt dat de Commissie en de Raad, en de Europese Unie in het algemeen, niet alle middelen hebben gebruikt die zij tot hun beschikking hebben om druk uit te oefenen op Turkije. U noemde de gevolgen van de houding van Turkije, maar ik heb toch het gevoel dat de Raad en de Commissie meer druk zouden kunnen uitoefenen. De vraag is in hoeverre men dat wil.

Verheugen
Mijnheer de afgevaardigde, ik beoordeel de situatie iets anders dan u. Ik ben het met u eens dat ik niets nieuws heb opgemerkt. Dat komt echter omdat er niets nieuws te zeggen valt. En dat betreuren wij allemaal. De verantwoordelijkheid voor dit politieke proces, het proces dus dat tot een oplossing van deze kwestie moet leiden, ligt bij de Verenigde Naties. Raad, Commissie en Europees Parlement hebben in dezen geen bevoegdheden. Zij moeten zich derhalve zeer terughoudend opstellen en niet proberen de autoriteit van de Verenigde Naties te ondermijnen. Daarom voert de Europese Unie - en dat geldt voor alle instellingen: Raad, Parlement en Commissie - nu een beleid waarin wij met alle middelen die ons ter beschikking staan de inspanningen van de Verenigde Naties ondersteunen.
Het belangrijkste instrument dat wij de Verenigde Naties ter beschikking kunnen stellen en ook ter beschikking hebben gesteld is het toetredingsproces. Dat er überhaupt rechtstreekse gesprekken plaatsvinden is immers enkel en alleen te danken aan het feit dat Cyprus uitzicht heeft op toetreding tot de Unie en dat Turkije inmiddels heeft ingezien dat de Europese Unie zal vasthouden aan het tijdschema voor de uitbreiding. De beste manier om druk uit te oefenen op Turkije - en neemt u van me aan dat we dat inderdaad doen - is de Turkse regering duidelijk maken dat aan het tijdschema voor de uitbreiding niet mag worden getornd!

De Voorzitter.
Vraag nr. 44 van Konstantinos Hatzidakis (H-0574/02):

Betreft: Cyprus en toetredingsonderhandelingen
Wat is het oordeel van de Commissie over het verloop van de toetredingsonderhandelingen van Cyprus en hoe zouden deze kunnen worden beïnvloed door de intracommunautaire dialoog over de kwestie Cyprus?

Verheugen
Mijnheer de afgevaardigde, Cyprus bevindt zich nu in een vergevorderd stadium van de toetredingsonderhandelingen. Van de 31 hoofdstukken zijn er 28 voorlopig afgesloten. Meer is bij de huidige stand van het proces niet mogelijk.
Wat betreft de gesprekken onder leiding van de VN-secretaris-generaal die erop zijn gericht een politieke regeling tot stand te brengen heb ik zojuist aangegeven dat ik dit proces volledig ondersteun - en dat heeft de EU steeds gedaan.
Met betrekking tot de vraag hoe de dialoog tussen de beide bevolkingsgroepen de toetredingsonderhandelingen kan beïnvloeden, zijn de conclusies van de Europese Raad van Helsinki in 1999 en van Sevilla in 2002 bepalend voor de houding van de Commissie. De Unie heeft verklaard dat zij een voorstander is van de toetreding van een verenigd Cyprus. Ze heeft evenwel ook aangegeven dat een politieke oplossing geen voorwaarde is voor de toetreding van Cyprus tot de Unie, indien er voor het einde van de onderhandelingen geen oplossing is gevonden voor de kwestie-Cyprus. De Raad zal een besluit nemen op basis van alle relevante factoren. De kans bestaat nog steeds dat het doel, een politieke oplossing voor de toetreding, wordt verwezenlijkt. Daarom heeft de Europese Raad de leiders van de beide Cypriotische bevolkingsgroepen opgeroepen de gesprekken te intensiveren. Als er uiteindelijk toch nog een oplossing wordt gevonden, zal de bereikte overeenkomst in het toetredingsverdrag worden weerspiegeld.
Zoals onlangs tijdens de Europese Raad van Sevilla is aangegeven, is de Europese Unie bereid de bepalingen van een alomvattende regeling voor Cyprus in de toetredingsovereenkomst op te nemen. Wij hebben erop gewezen dat het volgens ons noodzakelijk is dat Cyprus in staat is met één stem te spreken en de toepassing van het Gemeenschapsrecht op het gehele eiland door te voeren.
Als er een regeling wordt getroffen en Cyprus toetreedt als een verenigde staat, is de Europese Unie bereid in het kader van de voorbereiding van de toetreding een aanzienlijk bedrag beschikbaar te stellen ter ondersteuning van een snelle ontwikkeling van het noordelijk deel van het eiland.

Hatzidakis (PPE-DE).
Mijnheer de commissaris, mijns inziens is de opstelling van de Europese Commissie wat de toetreding van Cyprus en de oplossing van de kwestie-Cyprus betreft inderdaad constructief, en dat verheugt mij. Ik wilde u enkel het volgende vragen. U zult in oktober een aanbeveling richten tot de Raad met betrekking tot de toetreding van de kandidaat-landen. U zei dat Cyprus aanzienlijke vooruitgang heeft geboekt. Wij erkennen denk ik allen dat de Grieks-Cypriotische kant te goeder trouw aan de dialoog deelneemt, maar het is niet uitgesloten dat deze dialoog schipbreuk zal lijden om redenen die niets met de houding aan Grieks-Cypriotische zijde hebben uit te staan. Ik wilde graag glashelder van de Commissie horen wat in dat geval haar aanbeveling zal zijn. Welke invloed zal een eventueel mislukken van de dialoog tussen de twee gemeenschappen uitoefenen op de toetredingsperspectieven van Cyprus? Dat is mijn vraag.

Verheugen
Mijnheer de Voorzitter, de geachte afgevaardigde heeft volkomen gelijk! De Commissie zal op 16 oktober een verslag presenteren waarin zij aangeeft in hoeverre de landen waarmee wij nu onderhandelen gereed zijn toe te treden. Zoals u weet zijn er tien landen genoemd - waaronder ook Cyprus - waarvoor het mogelijk moet zijn de onderhandelingen voor het einde van dit jaar te hebben afgerond. De Commissie zal op 16 oktober inderdaad aangeven of dit oordeel al dan niet van kracht blijft. Uiteraard zal de Commissie zich dan ook duidelijk uitspreken over Cyprus.

De Voorzitter.
Vraag nr. 45 van María Izquierdo Rojo (H-0538/02):

Betreft: Uitbreiding, vrouwen en fundamentalisme
Welke maatregelen gaat de Commissie nemen ten aanzien van de landen die binnenkort tot de Europese Unie toetreden om te voorkomen dat religieuze organisaties zich bevoegdheden toe-eigenen die aan de overheidsinstanties toebehoren, om te verhinderen dat de mensenrechten onder druk van het fundamentalisme worden ingeperkt en om te waarborgen dat de vrouwen hun rechten vrijelijk kunnen uitoefenen?

Verheugen
Mijnheer de Voorzitter, zoals mevrouw de afgevaardigde weet, vormt naleving van de politieke criteria van Kopenhagen niet alleen een absolute voorwaarde voor het afronden maar ook voor het openen van de toetredingsonderhandelingen. Daarom kan geen enkel land lid worden van de Europese Unie dat niet volledige aan de politieke criteria voldoet.
Uw vraag heeft betrekking op religieuze organisaties die zich volgens u bevoegdheden toe-eigenen die de staat toebehoren, of op de kans dat dit gebeurt, met als resultaat dat de mensenrechten van vrouwen mogelijk worden ingeperkt. Volgens de Commissie is er in de kandidaat-lidstaten een grote democratische stabiliteit bereikt en worden daar de mensenrechten geëerbiedigd, en daaronder valt ook de vrijheid van godsdienst.
Vrijheid van godsdienst wordt in alle kandidaat-lidstaten gewaarborgd en dat betekent dat de religieuze gemeenschappen uiteraard het recht hebben deel te nemen aan de maatschappelijke debatten in hun land. Dat is volstrekt normaal en zo gebeurt het ook in alle lidstaten. De religieuze gemeenschappen maken deel uit van het maatschappelijk middenveld. Ze hebben net als andere maatschappelijke organisaties het recht deel te nemen aan een maatschappelijk debat. En dat gebeurt in het ene land nu eenmaal meer dan in het andere. Van de regeringen en de nationale autoriteiten moet worden geëist dat ze er strikt op toezien dat maatschappelijke organisaties zich geen bevoegdheden toe-eigenen waarop ze geen recht hebben en die een beperking van de grondrechten tot gevolg zouden kunnen hebben. In theorie hebben wij wat betreft de gelijke behandeling van vrouwen in alle kandidaat-lidstaten in wettelijk en institutioneel opzicht aanzienlijke vooruitgang geboekt. Uiteraard moet de economische en sociale gelijke behandeling van vrouwen nog meer worden gestimuleerd. Dat geldt echter niet alleen voor de kandidaat-lidstaten maar ook voor de meeste lidstaten. We kunnen absoluut nog niet zeggen dat alle gebreken op dit vlak inmiddels zijn weggewerkt. De Commissie zal de ontwikkelingen op dit gebied derhalve nauwlettend in de gaten houden en ze zal een geactualiseerde beoordeling van de situatie geven in het verslag waarover ik zojuist sprak, dat in oktober 2002 gepubliceerd zal worden.

Izquierdo Rojo (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, heeft de Commissie onderzocht in welke landen en op welke terreinen religieuze organisaties zich bevoegdheden toe-eigenen die aan de overheidsinstanties toebehoren?
Ten tweede zou ik graag van de commissaris vernemen of hij bereid is voorlichtingscampagnes op te zetten over de voordelen en het belang van het acquis communautaire voor vrouwen.
Mijnheer de commissaris, mij is ook ter ore gekomen dat in sommige parlementen departementen bestaan waar religieuze organisaties controle en toezicht uitoefenen op de werkzaamheden van de parlementsleden. Ik zou willen dat deze kwestie werd onderzocht.

Verheugen
Mevrouw de afgevaardigde, de Commissie is niet op de hoogte van de zaken die u zojuist heeft genoemd. Ik zou u derhalve zeer erkentelijk zijn als u mij de informatie ter beschikking zou stellen die u blijkbaar heeft. Ik wil echter nogmaals opmerken dat de Commissie het niet als een ontoelaatbare inmenging beschouwt dat religieuze organisaties als onderdeel van het maatschappelijk middenveld deelnemen aan het politieke debat. Mij zijn geen gevallen bekend van inperkingen van de mensenrechten in kandidaat-lidstaten door toedoen van religieuze organisaties. Als u daar wel concrete voorbeelden van heeft, zullen wij die uiteraard graag nagaan.
Wat betreft de informatiecampagne kan ik bevestigen dat wij dergelijke campagnes voeren, met name over het thema gelijke behandeling van vrouwen. Ze zijn onderdeel van een communicatiestrategie die wij samen met het Parlement ten uitvoer leggen en die erop gericht is de burgers in de toekomstige lidstaten te informeren over alle aspecten van het Gemeenschapsrecht, dat in de toekomst ook voor hen zal gaan gelden. Daarbij ligt de nadruk op de mensenrechten en de rechten van individuen en groepen.

De Voorzitter.
Vraag nr. 46 van Jonas Sjöstedt (H-0543/02):

Betreft: Toekomstige toetredingsverdragen voor nieuwe lidstaten
Het is mogelijk dat de Ierse kiezers voor de tweede keer "nee" tegen het Verdrag van Nice zullen zeggen. Daarmee vervalt ook de nieuwe zetelverdeling in Raad en Parlement van het Verdrag van Nice. Kan de Europese Unie in dat geval niet handelen zoals bij de toetreding van Finland, Zweden en Oostenrijk, d.w.z. dat zij met elk van de toetredende landen onderhandelt en tot overeenstemming komt over het aantal zetels in het Parlement en stemmen in de Raad in de toetredingsovereenkomst? Er is dan geen Verdrag van Nice nodig als basis voor de aansluiting van nieuwe lidstaten.
Acht de Commissie dit geen geschikte procedure voor de uitbreiding van de Unie als de Ierse bevolking nog eens tegen het Verdrag van Nice mocht stemmen?

Verheugen
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de afgevaardigde, het heeft volgens de Commissie geen zin vooruit te lopen op wat er moet gebeuren als het Verdrag van Nice niet wordt geratificeerd. Zoals u weet is de ratificatie van het Verdrag van Nice het gemeenschappelijk doel van de Europese instellingen. Dat is nogmaals duidelijk naar voren gebracht tijdens de Europese Raad van Sevilla in juni 2002. Het Verdrag van Nice moet beslist worden geratificeerd, omdat het anders zeer lastig zal zijn het uitbreidingsproces voor de vastgestelde termijnen af te ronden.
De Commissie wil u erop wijzen dat de Europese Raad van Sevilla in juni 2002 vergenoegd was met de bevestiging van de Ierse regering dat ze vastbesloten is alles in het werk te stellen om het Verdrag van Nice in Ierland geratificeerd te krijgen. Daarover is tijdens de ontmoeting tussen de ministers van Buitenlandse Zaken dit weekeinde in Denemarken uitvoerig gesproken. Bij die bijeenkomst stond de uitbreiding centraal. Nogmaals is gebleken dat alle lidstaten en de Commissie het erover eens zijn dat wij ons niet in de publieke discussie in Ierland moeten mengen door verklaringen af te leggen over wat er zal gebeuren als bij het referendum voor de tweede maal een meerderheid tegen is.

Schmid, Herman (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, commissaris Verheugen, ik stel vast dat ik geen echt antwoord op de gestelde vraag heb gekregen omdat deze hypothetisch en speculatief was. Tegelijkertijd is het echter zo dat wij, die alles vanuit politiek oogpunt beschouwen, altijd aan verschillende mogelijke scenario's moeten denken. Het gaat hier trouwens niet om een verre toekomst, maar om iets wat zeer snel zal plaatsvinden en grote invloed zal hebben op de ontwikkeling van Europa als geheel. Het verbaast mij daarom dat de Commissie werkelijk niet in alternatiever banen denkt en er niet over nadenkt wat er zou gebeuren als het Ierse volk nog een keer tegenstemt. Ik ben er zeker van dat dergelijke gedachten bij de Commissie moeten opkomen.
Verder vind ik dit een kwestie die een praktisch belang heeft. Als het Ierse volk nee zegt, mag dat immers geen beslissende rol spelen voor de hele Unie. Er moet een praktische oplossing mogelijk zijn. In mijn vraag wijs ik erop dat Finland, Zweden en Oostenrijk in de onderhandelingen een praktische oplossing voor de problemen wisten te bereiken voordat deze landen lid werden van de Unie. Dan moet het toch mogelijk zijn om hetzelfde te doen met de nieuwe kandidaat-landen? Juridisch en praktisch gezien zou dat toch een mogelijkheid zijn?

Verheugen
Mijnheer de afgevaardigde, voor alle duidelijkheid wil ik nogmaals zeggen dat er geen plan B is. We moeten echt ophouden dat soort discussies te voeren. Als ik nu zou zeggen dat de Commissie nadenkt over een alternatief of reeds een alternatief heeft, dan is toch volkomen duidelijk wat er dan gaat gebeuren. De Ierse kiezers zullen dan vragen wat dat alternatief precies inhoudt. Dat zouden ze graag willen weten, want wellicht hoeven ze dan het Verdrag van Nice helemaal niet meer te ratificeren. Kortom, als wij zeggen dat er een alternatief is, zorgen wij ervoor dat het Verdrag van Nice zo goed als zeker niet wordt geratificeerd. Wij moeten er evenwel juist aan vasthouden dat het Verdrag van Nice wel wordt geratificeerd. Dit verdrag bevat immers niet alleen de technische voorwaarden voor de afronding van de toetredingsonderhandelingen in het institutionele deel; het omvat ook politieke voorwaarden die voor een groot aantal landen absoluut noodzakelijk zijn voor de afsluiting van het toetredingsproces.
De reden waarom er bij deze uitbreidingsronde niet voor de eenvoudige procedure is gekozen, waarbij de institutionele regels eenvoudigweg in de toetredingsovereenkomsten opgenomen worden, is dat de meeste lidstaten van mening waren dat het hier gaat om een zo radicale verandering van het karakter en de situatie van de Europese Unie dat niet alleen institutionele maar ook politieke wijzigingen doorgevoerd moeten worden. Deze zijn in het Verdrag van Nice opgenomen en ik wil onderstrepen dat u daarmee rekening moet houden. Volgens een groot aantal lidstaten dient het Verdrag van Nice als één geheel te worden beschouwd. Het schijnbaar elegante alternatief - de institutionele delen uit het Verdrag lichten en deze opnemen in de toetredingsverdragen als het Verdrag van Nice niet wordt geratificeerd - wordt door veel lidstaten niet geaccepteerd en is bij mijn weten evenmin acceptabel voor de meerderheid van het Europees Parlement.

De Voorzitter.
Waarde collega's, wij lopen flink achter op het schema voor de vragen aan de heer Verheugen. Desondanks hebben talloze afgevaardigden aanvullende vragen. Ik verleen hun het woord in chronologische volgorde. Eerst is de heer Crowley aan de beurt en daarna de heer Seppänen.
Mevrouw McKenna, het spijt me zeer, maar u hebt niet als eerste of tweede het woord gevraagd. Hebt u misschien bijzondere rechten en kunt u mij uitleggen waarom?

McKenna (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, ik heb een punt van orde. Deze kwestie betreft het Ierse referendum. Dat had ik heel duidelijk aangegeven. Het zou dus buitengewoon unfair zijn om het Ierse referendum te bespreken zonder sprekers de ruimte te bieden om beide zijden van de kwestie te belichten. In dit geval is dat van wezenlijk belang.

De Voorzitter.
Ik moet het kort houden. Mevrouw McKenna, probeert u alstublieft redelijk te blijven zoals ook ik dat tracht te doen. Ik attendeer u erop dat op het vragenuur het Reglement van toepassing is, en dat voorziet in twee aanvullende vragen. Dit is geen debat over het Ierse referendum. Indien u daarover in de plenaire vergaderingen een debat wilt voeren, kunt u een voorstel indienen dat naar alle waarschijnlijkheid zal worden goedgekeurd. Er mogen slechts twee aanvullende vragen worden gesteld. Het maakt overigens niet uit of de vraagsteller voor of tegen is. Ik heb het Reglement hier voor mij liggen. Bovendien kennen wij allen de spelregels op ons duimpje.
De eerste aanvullende vraag is voor rekening van de heer Crowley. Ik weet overigens niet eens of hij voor of tegen is. Ik weet alleen dat hij het woord heeft gevraagd voor een vraag. Als de heer Seppänen beslist om het woord aan u te laten, is dat natuurlijk zijn zaak, maar in wezen heeft hij recht op een vraag.
De heer Crowley heeft het woord.

Crowley (UEN).
Ik wilde commissaris Verheugen alleen vragen of hij inderdaad heeft gezegd wat ik net via de tolk meen te hebben begrepen, namelijk dat het voor de voltooiing van de uitbreiding in het kader van dit proces absoluut nodig is dat Ierland instemt met het Verdrag van Nice. U hoeft alleen maar ja of nee te zeggen.

Verheugen
Het is inderdaad noodzakelijk dat het Verdrag door alle lidstaten wordt geratificeerd.

De Voorzitter.
Aangezien de heer Seppänen zo vriendelijk is om zijn spreektijd af te staan, heeft mevrouw McKenna het woord.

McKenna (Verts/ALE).
Commissaris, ik ben geïntrigeerd door wat u zegt. Eerst zegt u dat het geen pas geeft de mensen te vertellen wat u zou doen als de Ieren tegenstemmen en dat, als er een alternatief was, de Ieren zouden willen weten wat dat alternatief is. Met andere woorden: u zou de Ieren onkundig laten en hen dwingen vóór te stemmen. Het is interessant de Commissie te horen zeggen dat het geen pas geeft zich daarmee in te laten. We hebben al commissarissen gehad, onder anderen de heren Patten en Byrne, die tegen de Ieren zeiden dat ze vóór moesten stemmen. De heer Prodi heeft gezegd dat het Verdrag van Nice juridisch gezien niet nodig is voor de uitbreiding. Giscard d'Estaing heeft hetzelfde gezegd en gesteld dat, als de Ieren tegen stemmen, er niet zal worden gezocht naar een alternatieve oplossing. Het gaat er dus in wezen om te doen alsof er geen alternatief is en te proberen de Ieren zo ver te krijgen dat zij ja zeggen tegen iets waar zij al nee tegen hebben gezegd.
Zoals u zelf al zei, wilt u geen alternatieven voorstellen, omdat u niet wilt dat de Ieren dan vragen hoe die eruitzien. Hoe democratisch is dat?

Verheugen
Mevrouw de afgevaardigde, ik begrijp dat u mij een politieke uitspraak wilt ontlokken die ik toch niet zal doen. Ik zeg u nogmaals: de Commissie is niet op de hoogte van eventuele juridische of politieke alternatieven voor het Verdrag van Nice.

De Voorzitter.
Aangezien de voor de commissaris gereserveerde tijd verstreken is, zal vraag nr. 47 schriftelijk worden beantwoord.
Vragen aan de heer Vitorino
De Voorzitter.
Bij ontstentenis van de vraagsteller komt vraag nr. 48 te vervallen.
Vraag nr. 49 van Manuel Medina Ortega (H-0546/02):
Betreft: Maatregelen ter beperking van de illegale immigratie op de Canarische Eilanden
Welke maatregelen stelt de Commissie op basis van de bereikte akkoorden op de Top van Sevilla voor om paal en perk te stellen aan de grootschalige illegale immigratie op de Canarische Eilanden?
Welke maatregelen worden in het bijzonder voorgesteld om op de plaatsen van herkomst deze ongeordende immigratie af te remmen teneinde zo de veiligheid van de immigranten enigszins te waarborgen?

Vitorino
Mijnheer de Voorzitter, in het debat over het bestrijden van de illegale immigratie heeft de Europese Raad van juni in Sevilla een belangrijke functie gehad door termijnen vast te leggen voor de belangrijkste operationele maatregelen in deze strijd zoals die zijn neergelegd in het door de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken op 28 februari 2002 goedgekeurde plan van de Commissie.
De recente poging om illegale immigratie over zee tegen te gaan is buitengewoon belangrijk voor de Canarische Eilanden. De Raad Justitie en Binnenlandse Zaken heeft er bij de Commissie op aangedrongen een haalbaarheidsstudie te laten uitvoeren om na te gaan hoe de controle van de zeegrenzen van de Europese Unie kan worden verbeterd. Het belangrijkste doel van deze studie is het verschaffen van een uitputtende analyse van de te nemen wettelijke of operationele maatregelen. Begin 2003 zullen de resultaten van de studie beschikbaar zijn. Er moet ook nog op gewezen worden dat de Commissie verschillende projecten steunt in derde landen om de illegale immigratie te bestrijden. Het omvangrijke programma om de Marokkaanse autoriteiten te helpen de controle van hun zeegrenzen aan zowel de Atlantische als de mediterrane kust te verbeteren is voor de Canarische Eilanden van speciaal belang.
De Gemeenschap heeft hiervoor 40 miljoen euro uitgetrokken, waartegenover eenzelfde bedrag van Marokkaanse kant zal staan. De Raad Justitie en Binnenlandse Zaken heeft voorts op 13 juni een geïntegreerde aanpak van deze materie goedgekeurd, hetgeen inhoudt dat alle in aanmerking komende instrumenten van het externe beleid van de Europese Unie zullen worden ingezet. De ministers hebben besloten een reeks operationele maatregelen te nemen, waaronder het systematisch samenwerken en het inzetten van gemeenschappelijke onderzoeksteams ter bestrijding van netwerken van mensenhandel en georganiseerde smokkel.
Het Deens voorzitterschap hecht in het kader van de betrekkingen met derde landen en het terugkeerbeleid speciaal belang aan vooruitgang bij de bestrijding van de illegale immigratie. Dat zal zeker een stimulans betekenen voor de versnelde toepassing van maatregelen op dit vlak.

Medina Ortega (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik ben mij bewust van de inspanningen die de heer Vitorino verricht om concrete maatregelen in te voeren voor de beteugeling van illegale immigratie in de Europese Unie in haar geheel, en met name in ultraperifere regio's zoals de Canarische Eilanden. Het probleem is dat de situatie zienderogen verslechtert. Het wordt almaar erger. Het aantal immigranten dat in onze regio's binnenkomt, blijft toenemen. Zij komen niet alleen over zee in wankele bootjes, maar ook per vliegtuig vanuit andere landen, zonder enige controle.
Ik heb nota genomen van uw opmerkingen. U hebt het over Marokko gehad, maar u hebt met geen woord gerept van Mauritanië. Ik weet niet of de commissaris bijvoorbeeld op de hoogte is van de recente ontmanteling van een gezamenlijk netwerk voor illegale immigratie dat op zowel Mauritaans als Spaans grondgebied actief was.
Ik vind het een goede zaak dat er studies worden uitgevoerd, maar ik heb de indruk dat de Raad de initiatieven van commissaris Vitorino voor een snelle oplossing van dit probleem momenteel niet steunt, en dat baart mij zorgen.

Vitorino
Geachte afgevaardigde, ik ben het volkomen met u eens dat illegale immigranten het grondgebied van de Europese Unie niet alleen over zee, maar ook over de weg en via de luchthavens binnenkomen. Daarom hebben wij in samenwerking met de Italiaanse regering een haalbaarheidsstudie uitgevoerd inzake controle aan land- en luchtgrenzen. De huidige specifieke studie over zeegrenzen vormt een aanvulling op de andere studie, die de Italiaanse regering voor haar rekening heeft genomen.
Ik vertrouw erop dat de regeringen na afloop van de studiefase voldoende houvast zullen hebben om concrete maatregelen toe te passen en het actieplan ter bestrijding van illegale immigratie ten uitvoer te leggen. De mededeling van de Commissie over de controle aan de buitengrenzen bevat overigens een lange lijst van concrete acties.
Tot slot wil ik nog even onderstrepen dat wij uiteraard prioritaire aandacht besteden aan de Marokkaanse kwestie. Desalniettemin heb ik nota genomen van de informatie die de afgevaardigde mij over de situatie in Mauritanië heeft verstrekt. Ook dat zal nader worden onderzocht.

De Voorzitter.
Vraag nr. 50 van Esko Olavi Seppänen (H-0565/02):

Betreft: TEAM Europe-deskundigen
De Commissie heeft begin juli een uitgebreid voorlichtingsprogramma goedgekeurd, dat onder meer een plan bevat betreffende de voorzetting en verdere ontwikkeling van het netwerk van zogeheten TEAM Europe-deskundigen. Hoe worden deze personen uitgekozen en hoe groot is het bedrag dat per jaar wordt besteed aan scholing, onkostenvergoedingen en honoraria voor de sprekers?

Vitorino
TEAM Europe is in 1989 ingesteld door de Europese Commissie om een panel van onafhankelijke sprekers te creëren voor deelname aan bijeenkomsten. De deskundigheid van de panelleden strekt zich uit tot alle sectoren van het beleid van de Unie, terwijl elke werktaal vertegenwoordigd is. TEAM Europe telt op het ogenblik ongeveer 550 leden. Voorbeelden van bijeenkomsten waaraan zij kunnen deelnemen zijn conferenties, seminars, debatten en studiebijeenkomsten over onderwerpen die verband houden met de Europese Unie. Zij spreken namens zichzelf, niet namens de Commissie.
De leden van TEAM Europe worden gekozen door de vertegenwoordigingen van de Commissie in de lidstaten op grond van criteria als ervaring, kennis van Europese kwesties, talenkennis, mediatraining en beschikbaarheid. Per land vormen zij een groep. De leden van TEAM Europe ontvangen geen betaling van de Commissie. Wel kunnen zij een onkostenvergoeding aannemen van de organisator van de bijeenkomst waaraan zij deelnemen, evenals een gepaste betaling.
De Commissie zorgt echter wel voor regelmatige trainingssessies. In 2002 heeft de Commissie in Brussel drie studiebijeenkomsten georganiseerd voor leden van TEAM Europe: een tweedaags seminar over de externe betrekkingen van de Europese Unie, waaraan tachtig leden van TEAM Europe deelnamen; een seminar van drieëneenhalve dag over de uitbreiding, waaraan zestig leden deelnamen; en een tweedaags seminar over de toekomst van Europa, de ontwikkelingen na Nice en de Europese Conventie, waaraan 103 leden van TEAM Europe deelnamen. Deze training wordt binnen de Commissie gegeven, met sprekers en tolken van de Commissie of van de andere instellingen, en soms met externe sprekers die daarvoor geen betaling ontvangen.

De Voorzitter.
Vraag nr. 51 van Bernd Posselt (H-0588/02):

Betreft: Afschaffing visumplicht voor Macedonië
Heeft de Commissie plannen voor een initiatief tot afschaffing van de visumplicht voor Macedonische staatsburgers die de EU willen binnenreizen? Op mijn desbetreffende vraag heeft de Raad mij geantwoord, zonder voorstel van de Commissie geen beslissing te kunnen nemen in deze voor de stabilisering van Macedonië zo belangrijke aangelegenheid.

Vitorino
Mijnheer de Voorzitter, in de op 15 maart 2001 door de Raad goedgekeurde verordening nr. 539/2001 is de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië op de lijst geplaatst van derde landen wier onderdanen een visum nodig hebben als zij de buitengrenzen van de lidstaten willen overschrijden. De ontheffing van de Macedonische burgers van deze visumplicht zou een wijziging inhouden van die verordening, hetgeen uit hoofde van artikel 67, lid 2 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschappen alleen de Commissie kan voorstellen.
De criteria voor het plaatsen van een land op de lijst van derde landen waarvoor een visumplicht geldt of op de lijst van derde landen waarvoor geen visumplicht geldt staan in de vijfde overweging van verordening nr. 539/2001. Deze criteria betreffen de omvang van de illegale immigratie uit die landen, overwegingen in verband met de openbare orde en veiligheid, overwegingen in verband met de buitenlandse betrekkingen, de regionale samenhang en het principe van wederkerigheid. Het zijn geen onveranderlijke criteria. Op grond van de omvang en het aanhouden van bepaalde ontwikkelingen in een land kan de Commissie besluiten wijzigingen in de verordening voor te stellen.
De Commissie spant zich voortdurend in om dergelijke ontwikkelingen op te sporen en de precieze draagwijdte ervan vast te stellen. Voor het uitvoeren van die taak maakt de Commissie gebruik van informatie uit zeer uiteenlopende bron. Daarbij schenkt de Commissie speciale aandacht aan data en statistieken van de lidstaten die zij in het kader van de werkzaamheden van bepaalde gespecialiseerde werkgroepen van de Raad vergaart.
In dit verband dienen wij te benadrukken dat de Europese Raad in Sevilla op 21 en 22 juni een oproep aan de Raad en de Commissie heeft gedaan om op basis van hun respectieve bevoegdheden absolute prioriteit toe te kennen aan bepaalde maatregelen ter bestrijding van de illegale immigratie. Tot die maatregelen behoort een herziening, voor het eind van dit jaar, van de lijst met landen waarvoor een visumplicht geldt en de lijst met landen waarvoor een ontheffing geldt. Bij deze herziening van de verordening zal de Commissie op basis van de criteria in de vijfde overweging van de genoemde verordening zeker alle relevante informatie meewegen over de situatie in de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië.

Posselt (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, mijn vraag heeft te maken met een vragenuur met het Spaanse voorzitterschap waarin het Spaanse voorzitterschap mij gezegd heeft dat de Raad zich niet met deze kwestie kan gaan bezighouden, omdat de Commissie geen initiatief heeft genomen. Dit kan een spelletje zijn tussen Raad en Commissie - dat weet ik niet - maar dat heeft de Raad mij gezegd. Daarom heb ik u deze vraag gesteld.
Van de landen die na het uiteenvallen van Joegoslavië zijn ontstaan en waarvoor nooit een visumplicht van kracht is geweest, hebben drie landen een associatieovereenkomst met de EU gesloten. Dat zijn Slovenië, Kroatië en Macedonië, maar alleen voor Macedonië geldt een visumplicht. Voor de buurlanden Bulgarije en Roemenië geldt ondanks aanzienlijke veiligheidsproblemen evenmin een visumplicht. Afschaffing van de visumplicht zou voor Macedonië dan ook een belangrijk signaal zijn. Een dergelijke benadeling ten opzichte van andere geassocieerde landen wordt daar als een vernedering beschouwd. Macedonië is het enige geassocieerde land waarvoor een visumplicht geldt!

Vitorino
Ik begrijp uw vrees heel goed, mijnheer Posselt. Er is echter wel een verschil: Roemenië en Bulgarije zijn kandidaat-landen voor toetreding tot de Europese Unie, en Macedonië is dat niet.
Hoe dan ook, ik moet namens de Commissie erkennen dat Macedonië hard heeft gewerkt aan de verbetering van de controle aan de buitengrenzen. Ook de kwaliteit van de reisdocumenten van dit land is verbeterd.
Ik geloof zelfs dat Macedonië op het punt staat een visumregeling aan te nemen die heel dicht in de buurt komt van de regeling die binnen de Europese Unie geldt, en dat is beslist een gunstige ontwikkeling. Intussen hebben we afgelopen juni in het kader van het regionale CARDS-programma een groep experts naar Macedonië gestuurd om vast te stellen welke vorderingen er zijn gemaakt. De conclusies van dit gezantschap en het verslag aangaande de controle aan de buitengrenzen van Macedonië, de visumregeling en de toepassing daarvan zullen in oktober 2002 beschikbaar zijn. Daarna zal de Commissie de situatie in Macedonië aan de hand van dit verslag en de criteria van overweging 5 beoordelen. Pas dan kunnen we een besluit nemen met betrekking tot ons initiatief inzake de herziening van de visumregeling van de Europese Unie.
We spelen hier dus niet een partijtje pingpong. We moeten gewoon de procedures volgen - dat is heel belangrijk. Ik kan u nu dus niet vertellen wat ons oordeel is. Dat kan pas wanneer ik het verslag van de experts heb ontvangen, in oktober van dit jaar.

De Voorzitter.
Vraag nr. 52 van Camilo Nogueira Román (H-0599/02):

Betreft: Visumplicht voor immigranten in de EU afkomstig uit landen die een speciale betrekking met de lidstaten van de Unie hebben
Een aanzienlijk deel van de EU-lidstaten heeft een zeer speciale broederlijke en culturele relatie met landen buiten de Unie, zoals Portugal en Spanje met de landen in Latijns-Amerika. Vaak hebben mensen uit deze landen de dubbele nationaliteit en voelen zij zich als behorend tot Europa. Hoe denkt men op deze situatie te reageren nu de Europese Top van Sevilla tot de herziening heeft besloten van de lijst van landen wier burgers verplicht zijn een visum aan te vragen om de EU binnen te komen? Wat gaat er gebeuren met onderdanen van Latijns-Amerikaanse landen in het geval van Spanje en Portugal?

Vitorino
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigde, elke lidstaat van de Europese Unie bepaalt de voorwaarden die gelden voor het verkrijgen van de nationaliteit van dat land. Overeenkomstig het Gemeenschapsrecht heeft elke burger die onderdaan is van een van de lidstaten het recht op vrij verkeer en verblijf op het grondgebied van de andere lidstaten van de Unie.
Als een burger twee nationaliteiten heeft, kan hij de rechten inroepen die voortvloeien uit het burgerschap van de Unie. De Commissie is daarom van mening dat gevallen van dubbele nationaliteit tussen Spanje, Portugal en verscheidene Latijns-Amerikaanse landen onder de huidige regelgeving vallen. Wat betreft het visumbeleid voor Latijns-Amerika is in verordening nr. 539/2001 de lijst van landen vastgesteld waarvoor al dan niet een visumplicht geldt.
Naar aanleiding van de conclusies van de Europese Raad van Sevilla heeft de Commissie de lidstaten een vragenlijst gestuurd met het oog op de herziening van de lijsten van derde landen in de bijlagen van de genoemde verordening. De antwoorden van de lidstaten kunnen bepaalde indicaties geven die voor de Commissie mogelijk aanleiding kunnen zijn om een voorstel tot wijziging van de verordening in te dienen. De criteria die ten grondslag hebben gelegen aan het opstellen van de lijsten staan vermeld in de eerste zin van de vijfde overweging van de verordening. Voor de plaatsing van een land op een van de twee lijsten wordt een aantal criteria tegen elkaar afgewogen. Deze criteria hebben met name betrekking op illegale immigratie, openbare orde en veiligheid en de buitenlandse betrekkingen van de Unie met de desbetreffende derde landen. Daarbij wordt zowel met de gevolgen voor de regionale samenhang als met het wederkerigheidsbeginsel rekening gehouden. De Raad besluit in deze materie, na raadpleging van het Europees Parlement, met gekwalificeerde meerderheid.

Nogueira Román (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik kan mij niet voorstellen dat de Portugezen Brazilië ooit als een derde land zullen beschouwen, of dat de Galiciërs en de Spanjaarden Argentinië ooit als een derde land zullen zien. Ik kan mij dat trouwens ook niet voorstellen van de Europese Unie als geheel. Hoewel in die landen veel mensen wonen met een dubbele nationaliteit, worden vele kinderen en kleinkinderen van Portugezen, Spanjaarden en Galiciërs niet als Europees burger beschouwd. Desalniettemin ben ik van mening dat deze zeer nauwe familiebanden tussen Portugal, Spanje en Galicië aan de ene kant en Latijns-Amerika aan de andere kant zeer speciale aandacht moeten krijgen van de Commissie bij oplossingen voor de in Sevilla aangekaarte visumproblematiek. Ik hoop dat de Commissie onze verwanten in Latijns-Amerika niet vergeet.

Vitorino
Dank u wel, mijnheer Nogueira Román, ik ben het om alle door u genoemde redenen volledig met u eens. Daar komt nog bij dat wij beiden bijna dezelfde taal spreken. Toch zou ik de aandacht van de afgevaardigde willen vestigen op het feit dat voor de door hem genoemde landen geen visumplicht geldt en dat de enige Latijns-Amerikaanse landen waarvoor wel een visumplicht geldt Colombia en Peru zijn.

De Voorzitter.
Aangezien de voor het vragenuur aan de Commissie gereserveerde tijd verstreken is, zullen de vragen nrs. 53 tot en met 81 schriftelijk worden beantwoord.
Het vragenuur is gesloten.
(De vergadering wordt om 19.15 uur onderbroken en om 21.00 uur hervat)

De Voorzitter.
Aan de orde is de mededeling van de Commissie inzake de rationalisering van de cycli ter coördinatie van het economisch en werkgelegenheidsbeleid.

Solbes Mira
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie heeft een mededeling aangenomen over de rationalisering van de cycli ter coördinatie van het economisch en werkgelegenheidsbeleid. Deze coördinatie op communautair niveau vormt het kader waarin de lidstaten hun eigen beleidslijnen ontwikkelen. Bovendien bevordert zij de verwezenlijking van de ambitieuze doelstellingen van Lissabon.
Zoals wij allen weten, is het algemene coördinatiekader almaar ingewikkelder geworden. De voortdurende toevoeging van nieuwe elementen naar behoefte heeft bepaald niet bijgedragen aan de coherentie en het begrip van de richtsnoeren voor de diverse beleidsterreinen. Als Parlement hebt u talloze voorstellen aangedragen om de situatie te verbeteren. Welnu, wij hebben geprobeerd om daarmee rekening te houden zonder dat de bestaande wetgeving gewijzigd hoeft te worden.
In tegenstelling tot wat men op het eerste gezicht zou kunnen denken, reikt een gerationaliseerde coördinatie veel verder dan de verbetering van tijdschema's en organisatiestructuren. Wij hebben alles in het werk gesteld om zowel de samenhang tussen de verschillende beleidslijnen als de evaluatie van de resultaten diepgaand te wijzigen teneinde het groeipotentieel te stimuleren, meer en betere arbeidsplaatsen te creëren en de sociale samenhang en de duurzame ontwikkeling te bevorderen.
Vanuit deze gedachte formuleert de Commissie in haar mededeling concrete voorstellen om de doeltreffendheid en de coördinatie te vergroten en de samenhang en de complementariteit tussen de verschillende processen en instrumenten te verbeteren. Verder verbindt zij zich ertoe de betrokkenheid van het Parlement en de sociale partners te vergroten en streeft zij naar meer transparantie en een beter begrip van de politieke coördinatie, hetgeen uiteraard ook gunstige gevolgen zal hebben voor de zichtbaarheid en de geboekte resultaten. Dankzij deze belangrijke politieke verbeteringen zal de Unie er ongetwijfeld beter in slagen om haar ambitieuze economische en werkgelegenheidsdoelstellingen te verwezenlijken.
Nu zou ik kort willen ingaan op twee fundamentele kwesties. Ten eerste stelt de Commissie een betere structurering voor van de cyclus ter coördinatie van de betrokken beleidsterreinen op grond van drie basiselementen: uitvoering, politieke oriëntaties en tenuitvoerlegging. Deze sleutelfactoren moeten garanties bieden voor een meer transparante en meer doeltreffende coördinatie.
De cyclus begint met de voorbereiding van de Europese lentetop. In principe zal de Commissie aan het begin van elk jaar een pakket over de evaluatie van de tenuitvoerlegging presenteren dat bij het voorjaarsverslag zal worden gevoegd. Daarin zal een overzicht worden gegeven van de ontwikkeling van de verschillende beleidsterreinen. Er zal met name aandacht worden besteed aan de vorderingen op het gebied van de tenuitvoerlegging van de algemene richtsnoeren voor het economisch beleid en van het gezamenlijke ontwerpverslag over werkgelegenheid.
In het voorjaarsverslag zal met andere woorden de klemtoon worden gelegd op punten die een snellere vooruitgang vergen. Bovendien zullen in dat verslag politieke richtsnoeren voor de Europese lentetop worden aangedragen.
Op basis daarvan zal de Europese Raad in het voorjaar, halverwege de maand maart om precies te zijn, een reeks algemene politieke richtsnoeren vaststellen en de Commissie zal dan begin april, met inachtneming van deze richtsnoeren, haar voorstellen voorleggen, met inbegrip van zowel de algemene economische richtsnoeren als de richtsnoeren voor de werkgelegenheid.
Tenslotte zullen de diverse vakraden dit pakket richtsnoeren aannemen zodra de Europese Raad van juni daartoe het licht op groen heeft gezet.
Ten tweede beoogt de Commissie met de voorstellen die zij hier vandaag presenteert een meer doeltreffende coördinatie. In die zin achten wij het wenselijk dat wij ons bij de vaststelling van de richtsnoeren meer op de middellange termijn richten.
Daardoor zal het geheel van richtsnoeren in een meer gedifferentieerd middellangetermijnperspectief voorzien. Het zal slechts eens in de drie jaar integraal worden aangepast. In de tussentijd zullen slechts wijzigingen worden aangebracht indien de ontwikkelingen dat vereisen. De richtsnoeren voor de verschillende beleidsterreinen zullen ten gevolge van deze meer strategische aanpak blijk geven van een grotere stabiliteit. Ook de follow-up zal beter georganiseerd kunnen worden.
Anderzijds zal een grotere inhoudelijke duidelijkheid en onderlinge samenhang van de diverse instrumenten de coherentie ten goede komen. Deze versterkte complementariteit zal op haar beurt een nieuwe impuls geven aan de elementaire politieke boodschappen.
De Commissie wenst dat de beoogde rationalisering onverwijld wordt toegepast. Zij stelt voor dat tijdens de Europese Raad in het voorjaar van 2003 een eerste pakket van nieuwe richtsnoeren wordt aangenomen en dat de Commissie begin 2004 een eerste evaluatieverslag over de tenuivoerlegging voorlegt. Op die manier zal de nieuwe cyclus nog vóór de Europese Parlementsverkiezingen stevig op de rails staan.
Naast de voornoemde verbeteringen, waarmee met ingang van de cyclus 2003 een begin zal worden gemaakt, heeft de Commissie een reeks wijzigingen op tafel gelegd die betrekking hebben op de vigerende wetgeving krachtens de Verdragen en die met name gericht zijn op een betere coördinatie van de economische beleidslijnen. Het ligt evenwel niet in mijn bedoeling om vandaag hierop in te gaan. Ik wil u er slechts aan herinneren dat, zoals ik ook al aan het begin van mijn betoog signaleerde, deze kwesties geen verband houden met het zogenaamde stroomlijningsproces dat wij hier vandaag bespreken aangezien wij daarvoor, zoals ik al zei, de bestaande wetgeving ongewijzigd laten.
Tot slot wil ik onderstrepen dat de Commissie de bijdrage van het Parlement aan de coördinatie van de beleidslijnen enorm waardeert. Wij kijken vol verwachting uit naar uw suggesties voor de vaststelling van de richtsnoeren en de tenuitvoerlegging van dit rationaliseringsproces. Uit uw bijdragen en uw deelname blijkt dat de gezamenlijke richtsnoeren voor de verschillende beleidsterreinen en de noodzakelijke verbetering van de economische en sociale resultaten op brede steun kunnen rekenen.
Mijn collega Anna Diamantopoulou zal nog enkele andere aspecten toelichten van het coördinatieproces dat wij hier vandaag samen hebben uiteengezet.

Diamantopoulou
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, in het debat dat vorig jaar naar aanleiding van het werkgelegenheidspakket plaatsvond, drong het Parlement met klem aan op stroomlijning van de procedures. Hetzelfde verzoek kwam van de Raad van Barcelona. Mijns inziens reageren wij met deze mededeling op de verzoeken van het Parlement en de Raad tot modernisering van de procedures.
Zoals de heer Solbes Mira terecht zei gaat het hierbij niet om een paar technische aanpassingen, noch om een betere chronologische rangschikking van de vraagstukken. Het gaat hier veeleer om een ambitieus politiek doel, namelijk betere beleidsvormen, een betere governance en meer efficiëntie. Wij maken gestage vorderingen met deze modernisering, deze nieuwe gemeenschappelijke procedure en daarbij wordt rekening gehouden met de ervaringen die zijn opgedaan met tien jaar toepassing van de economische richtsnoeren na Maastricht, met vijf jaar toepassing van de strategie voor de werkgelegenheid en natuurlijk met heel het pakket van Lissabon.
Ik wil kort commentaar leveren op met name de Europese strategie voor de werkgelegenheid. Ten eerste is duidelijk dat beide strategieën zullen worden versterkt en krachtiger op de voorgrond zullen treden in het kader van Lissabon. Ten tweede is belangrijk dat wij nu het oog richten op de middellange termijn. Er zullen niet elk jaar nieuwe richtsnoeren of aanbevelingen komen maar doelstellingen op middellange termijn worden vastgesteld. Wij willen richtsnoeren voor de tijd tot 2010, met een tussentijdse evaluatie in 2006, zoals ook in Barcelona werd gevraagd. Er komt derhalve een tussentijdse evaluatie, waarbij we doelstellingen en richtsnoeren vaststellen, en daarnaast een jaarlijkse toets en een jaarlijkse samenwerking ten aanzien van het controlebeleid. Aldus houden wij de vaart in de strategie. Ten derde streven wij met deze inspanningen een duidelijk doel na: wij willen meer samenhang bewerkstelligen tussen de twee beleidsvormen. Er is uiteraard een verdeling van taken tussen de verschillende beleidsvormen. De economische oriëntaties vormen het algemeen kader waarbinnen de richtsnoeren voor de werkgelegenheid zich bewegen maar de richtsnoeren zelf geven het gedetailleerde kader, de doelstellingen en de specifieke strategieën op het gebied van de werkgelegenheid.
Mijn volgende opmerking betreft de verbetering van de governance van de economische en sociale beleidsvormen, een thema dat ook besproken wordt in de Conventie voor de herziening van de Verdragen. Wij willen aantonen dat wij enerzijds de autonomie van elk beleid respecteren, zoals de Verdragen voorschrijven, maar anderzijds een gemeenschappelijk economisch kader voor de Unie kunnen vaststellen. Ik neem aan dat al deze vraagstukken het Europees Parlement volkomen duidelijk en doorzichtig zullen worden zodra u te zijner tijd, via een gecoördineerd optreden van de twee betrokken portefeuilles, op de hoogte wordt gesteld van de fundamentele vraagstukken betreffende de toepassing van het economisch en structureel beleid. Ik wil u tevens verzekeren dat wij ons zullen blijven inzetten voor een efficiënt overleg met het Parlement; alleen wordt het tijdstip verplaatst van de herfst naar het voorjaar. Het doel dat wij met dit nieuwe kader nastreven is een doeltreffende raadpleging van het Parlement.

De Voorzitter.
Hartelijk dank commissaris Diamantopoulou, commissaris Solbes.

Hughes (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de Commissie bedanken voor de mededeling die zij vandaag heeft doen uitgaan. Over twee punten blijf ik mij evenwel zorgen maken. De Top van Lissabon zag een belangrijke, coördinerende rol weggelegd voor de Europese Raad zelf. Hoewel dit niet uitgesproken werd, was een van de voornaamste redenen daarvoor dat men een te overheersende rol van Ecofin, de Raad van ministers van Economische Zaken en Financiën, wilde voorkomen. In de procedure volgens de onderhavige mededeling is sprake van een fundamentele breuk na de in juni gehouden Raad. De diverse Raden over concurrentie, werkgelegenheid en economische en financiële zaken zullen dan op hun respectievelijke beleidsterreinen het laatste woord hebben. Op dat moment zal de Ecofin-Raad een dominante rol gaan spelen en de andere twee Raden verlammen. Dat is een fundamentele tekortkoming in de hele procedure.
Ten tweede verontrust het mij dat het Parlement voor het eerst en voor het laatst genoemd is in mei, in verband met de richtsnoeren voor de werkgelegenheid. Indien de Commissie als instelling werkelijk meent dat het Parlement een grotere inbreng moet krijgen, dan zou zij samen met ons ertoe moeten oproepen dat de instellingen overeenkomen het Parlement formele zeggenschap te geven bij de voorbereidingen van de in het voorjaar te houden Raad.

Schmid, Herman (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil mijn dank uitspeken voor de informatie die wij van de Commissie hebben gekregen. Die informatie was beknopt, wat in dit verband waarschijnlijk ook nodig is.
Ik zou echter nog twee andere zaken aan de orde willen stellen. Ten eerste zou het interessant zijn om wat meer te horen over de rol die voor het Europees Parlement en de nationale parlementen is weggelegd. Stephen Hughes heeft dit punt al aangeroerd, maar het is van belang om het nog eens te preciseren. Op dit moment kan men wel zeggen dat het zeer onduidelijk is hoe het Europees Parlement en de nationale parlementen aan dit proces zullen deelnemen.
Ten tweede wil ik het hebben over de processen. Ik ben het eens met de opvatting dat deze processen moeten worden gecoördineerd. Er wordt gesproken over twee processen, maar ik vind dat men eigenlijk over drie processen zou moeten spreken, namelijk het economische proces, het werkgelegenheidsproces en het proces van sociale insluiting. Deze hebben alledrie een eigen waarde en kunnen alle een speciale bijdrage leveren. Het is daarom van zeer groot belang dat deze speciale kenmerken bewaard blijven bij de coördinatie van de processen, anders zal hun opgetelde waarde afnemen. Ik vraag me daarom af hoe men het speciale karakter van de afzonderlijke processen denkt te kunnen bewaren wanneer ze worden gecoördineerd.

Bouwman (Verts/ALE).
Voorzitter, geachte commissarissen, een paar korte opmerkingen. Namens het Parlement, namens de Commissie sociale zaken en werkgelegenheid hebben wij bij diverse gelegenheden - recentelijk nog tijdens de informele Raad van ministers in Kolding heb ik dat ook nog eens aan de orde gesteld - erop gewezen dat we de coördinatie van die cycli op het gebied van werkgelegenheid en sociaal beleid graag zouden willen. Dat willen we niet zomaar, dat willen we omdat in het Verdrag zeer nadrukkelijk staat dat de richtsnoeren voor het werkgelegenheidsbeleid in zekere zin in lijn moeten zijn met de economische richtsnoeren. Nu hoop ik dat uit het een en ander een wisselwerking ontstaat. Dat we ons niet beperken tot werkgelegenheid. Dat we ons niet beperken tot de aantallen banen maar ook tot de kwaliteit van banen. Dat we ons niet alleen beperken tot banen en termen als flexibiliteit op de arbeidsmarkt, maar ook denken aan de sociale zekerheid op die arbeidsmarkt. Met andere woorden, alle elementen die daarin zitten zodat er als het ware een wisselwerking ontstaat en mijn vraag is ook of dat de bedoeling is van dit hele policymix-gebeuren.

Solbes Mira
Mijnheer de Voorzitter, ik zal proberen om snel een antwoord te geven op de problemen die mij direct aangaan. Die welke onder de bevoegdheid van Anna Diamantopoulou vallen, laat ik aan mijn collega over.
Ten eerste, betekent de voorgestelde aanpak een breuk met Lissabon? Zal de besluitvorming tijdens de lentetop de coördinatie in het gedrang brengen? Ik denk van niet, integendeel zelfs. Wij zullen ons naar de lentetop begeven met een reeks richtsnoeren voor de verschillende processen. De beslissingen van de Raad van Lissabon, die logischerwijs in alle richtsnoeren moeten worden nageleefd, vormen de basis voor de verdere werkzaamheden van de Raad. Wat wij bereiken is met andere woorden precies het tegenovergestelde, namelijk dat de diverse raden zich begeven in een tevoren bepaalde richting. Op die manier werken wij niet alleen in overeenstemming met Lissabonere, maar gaan wij mijns inziens bovendien veel verder dan oorspronkelijk was gepland.
Er is nog een tweede punt dat velen onder u ernstige zorgen baart: welke rol is er in dit proces weggelegd voor de parlementen, zowel op Europees als op nationaal niveau? Zoals ik al eerder zei, worden de algemene richtsnoeren voor het economisch beleid vastgesteld op basis van de huidige wetgeving. Er is derhalve geen sprake van een wijziging van het Verdrag of van andere aspecten die in het kader van de Conventie ter discussie kunnen worden gesteld. Wij zijn evenwel van oordeel dat de nieuwe procedure het Parlement twee belangrijke voordelen oplevert. Ik denk in de eerste plaats aan het debat over het verslag inzake de tenuitvoerlegging van de algemene richtsnoeren voor het economisch beleid. Het Parlement zal veel meer tijd aan dit debat kunnen besteden dan in de vorige situatie. Bovendien zal het ten aanzien van de algemene richtsnoeren voor het economisch beleid veel gemakkelijker een eigen standpunt kunnen innemen, zoals ook de laatste jaren reeds is gebleken. In die zin zijn wij dan ook van oordeel dat de voorgestelde aanpak een substantiële verbetering inhoudt.
Ofschoon het aan de lidstaten is om te beslissen welke rol zij aan hun nationaal parlement toekennen, pleit de Commissie voor actieve betrokkenheid van de nationale parlementen, zowel bij de algemene richtsnoeren voor het economisch beleid als op het gebied van de stabiliteitsprogramma's.
Tot slot nog dit. Het is een feit dat de beoogde coördinatie vooral betrekking heeft op de algemene richtsnoeren voor het economisch beleid en de werkgelegenheid, maar wij mogen ook de coördinatie met het proces van Cardiff en de overige processen die gevolgen hebben voor het economisch beleid niet uit het oog verliezen. Dat zijn de hoofdpunten die ik hier wilde toelichten.

Diamantopoulou
Mijnheer de Voorzitter, er zijn twee vragen waarop ik wil antwoorden. De eerste vraag is of wij erin zullen slagen deze beleidsvormen duidelijk af te bakenen. Het lijdt geen twijfel dat wij met dit voorstel concrete doelstellingen vaststellen, met inbegrip van de voor de verwezenlijking daarvan noodzakelijke procedures en termijnen. Een van de doelstellingen is, zoals ik u reeds zei, de autonomie van beide beleidsvormen. Wij willen dat de richtsnoeren voor de werkgelegenheid in het kader van de globale economische oriëntaties duidelijk en concreet zijn en doelstellingen bevatten. Natuurlijk kan niemand met zekerheid zeggen of deze doelstellingen ook worden gehaald, maar het lijdt geen twijfel dat de politieke wil daartoe bestaat en wij nu op deze manier de procedures voor de bewerkstelliging daarvan hebben aangegeven. Wij hebben trouwens allen een politieke verantwoordelijkheid. Wij hebben de plicht ervoor te zorgen dat de beleidsvormen voor de werkgelegenheid duidelijke contouren hebben en verwezenlijkt kunnen worden. Heel de Europese Unie heeft daar behoefte aan.
De tweede vraag houdt verband met het standpunt van de heer Bouwman ten aanzien van de werkgelegenheidsvraagstukken. Daarbij gaat het natuurlijk niet alleen om het aantal arbeidsplaatsen. In het kader van de richtsnoeren hebben wij, in de discussies in onder meer ook het Parlement, herhaaldelijk gezegd dat ook voor de kwaliteit van het werk richtsnoeren moeten worden uitgewerkt. Wij werken daaraan.

Goebbels (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijn eerste reactie is vrij positief: ik geloof dat de voorstellen van de Commissie in de goede richting gaan. Als je wilt dat de lidstaten hun economisch beleid beter op elkaar afstemmen, moet je de procedures voor de coördinatie van het economische en sociale beleid op het niveau van de Unie verbeteren. En dat geldt ook voor het beleid op het gebied van duurzame ontwikkeling.
Ik geloof dus dat we oprecht moeten proberen de procedures zoals die voor de BREBs gelden - dat wil zeggen die van Luxemburg, Cardiff, Keulen, Lissabon, Stockholm en zo verder - te stroomlijnen. De experts weten niet goed meer waar ze aan toe zijn, en de burgers begrijpen helemaal niet waar alles voor dient. Er moet dus een rationalisering worden doorgevoerd, maar dan wel onder de voorwaarde dat het Europees Parlement en de nationale parlementen in deze procedures worden betrokken. Als ik commissaris Solbes goed begrepen heb, zal de coördinatie in de toekomst op middellange termijn geschieden, met elke drie jaar een grondige herziening. Drie jaar is echter wel wat lang voor een Parlement dat voor vijf jaar gekozen is en een Commissie met een levensverwachting van eveneens vijf jaar. Het zou betekenen dat sommige Parlementen en Commissies tijdens hun zittingsduur maar eenmaal een breed debat over de belangrijkste richtsnoeren zouden voeren. Daar komt bij dat binnen de context van de economie drie jaar een erg lange tijd is. Drie jaar geleden maakten beurzen over de gehele wereld een hausse door. Twee jaar geleden is de zeepbel uit elkaar gespat - en dat heeft her en der behoorlijke schade aangericht.
Mijn vraag luidt dus: zou het niet mogelijk zijn om de richtsnoeren op de economische en maatschappelijke ontwikkelingen af te stemmen?

Karas (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, mijnheer de commissaris, ik wil me tot de heer Solbes richten, die meteen heeft gezegd dat hij veranderingen in het Verdrag nastreeft. Ik zou u heel concreet willen vragen: wat wilt u precies veranderen? Wat zal daarna de bijdrage van het Europees Parlement zijn? Welke rol zullen wij spelen in de medebeslissingsprocedure?
Ik heb nog een vraag. We hebben het allemaal over groei en werkgelegenheid. We hebben het stabiliteits- en groeipact, de interne markt en het proces van Lissabon. Deze regelingen bevatten instrumenten voor de coördinatie. Welke instrumenten zijn tot nu toe onvoldoende benut? In hoeverre verhindert het Verdrag dat de doelstellingen worden bereikt?

Lambert (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, het doet mij deugd te horen dat het Parlement documenten zal ontvangen voordat wij onze verslagen moeten opstellen - dat dient te worden toegejuicht. De vraag die ik opgehelderd zou willen zien is deze: welke plaats heeft duurzame ontwikkeling in dit alles? Commissaris Solbes sprak in zijn inleiding over duurzame groei, wat niet hetzelfde is als duurzame ontwikkeling - bepaalde vormen van groei kunnen fataal zijn voor het milieu en de werkgelegenheid en zijn niet bepaald duurzaam. Waarin zit hem dus de duurzaamheid? Hoe kan duurzaamheid worden vastgesteld aan de hand van een kwalitatieve analyse van de groei en op welke wijze zal zij een plaats krijgen in de coördinatie die wij in de toekomst hopen te zien? Op dit ogenblik ontbreekt het element duurzame ontwikkeling, terwijl tijdens de Top van Göteborg juist besloten is dat dit tijdens de voorjaarstopconferentie centraal moet staan.

Solbes
Mijnheer Goebbels, ter wille van de duidelijkheid hebben wij ons voorstel slechts in grote lijnen uiteengezet. Het feit dat er om de drie jaar algemene richtsnoeren worden vastgesteld, betekent uiteraard niet dat wij afzien van een jaarlijkse aanpassing en een jaarlijks debat.
Laat ik dat met een voorbeeld verduidelijken. Op dit moment zijn de algemene richtsnoeren voor het economisch beleid hoofdzakelijk gericht op de versterking van de groei in een stabiel economisch kader teneinde de productiviteit en de werkgelegenheid te bevorderen. Dergelijke beginselen zullen nog gedurende lange tijd een vooraanstaande rol blijven spelen. Het spreekt echter vanzelf dat er ieder jaar een debat moet worden geopend over de geboekte resultaten en de wijzigingen die nodig zijn om een afdoend antwoord te bieden op de recente economische ontwikkelingen. Anders gezegd, er zullen elk jaar wijzigingen moeten worden aangebracht. Voorwaarde is dat die jaarlijkse aanpassingen volstrekt verenigbaar zijn met het drie jaar geldige basisschema.
Mijnheer Karas, ofwel heb ik mij niet goed uitgedrukt ofwel is er iets misgelopen met de vertaling, maar ik heb tweemaal gezegd dat deze mededeling bedoeld is om de instrumenten van het economisch beleid te rationaliseren en te coördineren in het kader van de huidige wetgeving. Er is in dit document met andere woorden geen sprake van een wijziging van de Verdragen. Integendeel, het komt erop aan om de mogelijkheden die de Verdragen ons bieden zo goed mogelijk te benutten.
In die zin wil ik hier twee opmerkingen formuleren. In het Verdrag zelf wordt voor het Europees Parlement bij de vaststelling van de algemene richtsnoeren voor de werkgelegenheid een duidelijk omschreven rol weggelegd. Daarenboven voorziet onze mededeling in een systeem - niet in een medebeslissingsprocedure omdat het hier niet om wetgevende maatregelen gaat - op grond waarvan het Parlement meer tijd zal hebben om het jaarverslag over de uitvoering op te stellen en een - overigens onontbeerlijke - bijdrage kan leveren aan de verbetering en bespoediging van de besluitvorming inzake de algemene richtsnoeren voor het economisch beleid. Deze aanpak zal het Parlement in de gelegenheid stellen actiever aan het proces deel te nemen, hetgeen uiteindelijk ons aller streefdoel is.
Een derde punt: hoe kan Lissabon worden verbeterd of efficiënter worden toegepast? Mijns inziens wordt op die vraag al een antwoord gegeven: wij doen immers ons uiterste best om Lissabon optimaal te benutten.
Nog een laatste woord over het beginsel van duurzame ontwikkeling. Duurzame ontwikkeling vormt dit jaar een van de doelstellingen van de algemene richtsnoeren voor het economisch beleid, die op dit vlak een reeks concrete elementen bevatten.

Van Lancker (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat de Commissie een lovenswaardige poging gedaan heeft om inderdaad meer continuïteit en coherentie te brengen, maar staat u me toe op te merken dat die voor mij ergens halverwege de optimale doelstellingen eindigt.
Ten eerste zou ik iets willen zeggen over de continuïteit. Ik denk dat het goed is om op een langere termijn te werken, maar dat tussentijdse aanpassingen mogelijk moeten blijven. Daarin is voorzien in de mededeling van de Commissie. Ik heb een vraag over de timing. De timing voorziet nu in nieuwe richtsnoeren voor drie jaar: vanaf 2003 tot 2006. Dit betekent dat we over het mandaat van de Commissie en over het mandaat van het Parlement heen springen terwijl ik eigenlijk gehoopt had dat dit meer een soort van investituurprogramma zou worden, gebonden aan het politieke mandaat van de Commissie en van het Parlement. Kan de commissaris mij daar eventueel commentaar op geven?
Ten tweede: centraal als implementeringinstrument worden de globale economische richtsnoeren genoemd omdat daarin ook al de krachtlijnen van de werkgelegenheidsstrategie in zitten. Mijn collega Stephen Hughes heeft al opmerkingen gemaakt over de Raad Economische en Financiële Zaken. Werkgelegenheid is opgenomen in die economische richtsnoeren, maar er was al besloten dat de consensus over bijvoorbeeld de coördinatie van pensioenen en gezondheidszorg ook in die economische richtsnoeren zou komen. Hoe zit het daar dan mee, want daar merk ik in de mededeling niks van.

Ghilardotti (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ook ik dank de Commissie voor haar voorstellen maar ik wil tevens de aandacht vestigen op een onderwerp dat nauw verband houdt met de noodzaak de economische beleidsvormen voor de werkgelegenheid beter te coördineren: het debat - dat in bepaalde lidstaten zeer levendig is - over het stabiliteitspact en de flexibiliteit.
Ik wilde de Commissie vragen hoe zij daarop denkt te reageren en hoe zij denkt een onderscheid te maken tussen de houding van enerzijds bepaalde lidstaten en bepaalde regeringen die het stabiliteitspact willen herzien en versoepelen - in sommige gevallen omdat zij hun overheidsfinanciën doodeenvoudig niet onder controle kunnen houden, maar wel hun beloftes van rentevoetverlagingen willen handhaven ondanks de economisch moeilijke tijd - en anderzijds de lidstaten die mijns inziens zeer verstandige voorstellen hebben gedaan om het groeipact en investeringen te benutten en een verstandig gebruik te maken van de gulden regel dat de meest productieve overheidsinvesteringen opgenomen moeten worden in de strategie van Lissabon. Ook wil ik tot slot vragen hoe dit alles wordt gecoördineerd met hetgeen de Commissie ons vanavond heeft gepresenteerd.
Randzio-Plath (PSE). -
Mijnheer de Voorzitter, ik heb een vraag aan de Commissie. U hebt verdragswijzigingen in het kader van de Conventie van de hand gewezen. Hoe wilt u dan met het oog op het proces van Lissabon en de voortzetting daarvan de democratische legitimiteit garanderen van de coördinatie tussen het werkgelegenheidsbeleid en het economisch en sociaal beleid?

Solbes
Om te beginnen zal ik even nader ingaan op de suggestie om de geldigheidsperiode van de richtsnoeren te laten samenvallen met het politieke mandaat van de Commissie en van het Parlement.
Het is natuurlijk mogelijk om voor een langetermijnprogramma - vijf jaar - te kiezen, maar wij vinden dat te lang. Tenzij wij een termijn van vijf jaar hanteren, worden wij onvermijdelijk met de door de afgevaardigde beschreven problemen geconfronteerd. Of wij nu een periode van één jaar of van meer dan één jaar vaststellen, de voornoemde problemen blijven bestaan. Als ik het goed heb, doet het probleem zich echter voor bij periodes van twee, drie en vier jaar. Het is dus ofwel vijf jaar, ofwel één jaar, maar vijf jaar is te lang en één jaar geeft ons onvoldoende armslag.
Ik denk overigens dat dit niet meer dan een schijnprobleem is. Er kan immers jaarlijks overleg worden gepleegd over de aan te brengen wijzigingen. Zoals ik eerder ook al aan de heer Goebbels zei, kunnen de richtsnoeren probleemloos worden aangepast indien de omstandigheden of eventuele institutionele veranderingen dit vereisen. Natuurlijk is dat mogelijk.
Dan ga ik nu over naar het tweede punt. Wat gebeurt er met de Ecofin-Raad en de Raad Werkgelegenheid? Is hier sprake van tegenstrijdigheden? Wij willen in het proces juist iedere contradictie vermijden, en wel om een zeer eenvoudige reden: het proces gaat van start bij de Commissie, die een coherent standpunt moet innemen; datzelfde standpunt moet daarna door de Europese Raad worden aangenomen of bekrachtigd; de Ecofin-Raad en de Raad Werkgelegenheid moeten hun werkzaamheden baseren op de richtsnoeren die tijdens de Europese Raad van het voorjaar worden vastgesteld en het is aan de Europese Raad van juni om definitief het licht op groen te zetten voor de tenuitvoerlegging van de richtsnoeren. Onderlinge samenhang en conformiteit met de voorstellen van de Europese Raad zijn uiteraard onontbeerlijk. De kans op incoherenties is derhalve zeer klein.
Mijns inziens hoort het stabiliteitspact helemaal niet thuis in het debat dat wij hier vandaag voeren. Ik ga over deze kwestie dan ook niet uitweiden. Het stabiliteitspact maakt deel uit van de Gemeenschapswetgeving. U kent mijn standpunt ter zake: ik ben van oordeel dat de wetgeving moet worden nageleefd en daarom pleit ik voor integrale toepassing van het stabiliteitspact zoals bedoeld in de huidige regelgeving.
Dit betekent uiteraard niet dat de Commissie ongevoelig is voor de opgedane ervaring. Integendeel, de Commissie heeft zelfs voorgesteld om een interpretatiekader voor economische ontwikkelingen in te voeren waarin onder meer rekening dient te worden gehouden met belangrijke elementen zoals de cyclische aanpassing van de begroting met het oog op de evaluatie van de realiteit en met name van de reële mogelijkheden om de in de stabiliteitsprogramma's vastgestelde nominale doelstellingen te halen.
Ik ben er nog steeds van overtuigd dat het stabiliteitspact een uitstekend instrument is. Logischerwijs moeten wij uit onze ervaring de nodige conclusies trekken om de doeltreffendheid van het pact te vergroten, maar de essentie ervan mag niet worden aangetast.
Mijn laatste opmerking betreft de legitimatie van het proces zoals bedoeld door mevrouw Randzio-Plath. Mijns inziens is het proces zo legitiem als momenteel maar mogelijk is. Bij deze beslissingen zijn immers niet alleen de gespecialiseerde raden betrokken maar ook de Europese Raad, die met name aan het begin en het einde van het proces deelneemt. Bovendien komen wij onze verplichting ten aanzien van het Europees Parlement na: de rol van het Europees Parlement blijft niet alleen behouden, hij wordt zelfs nog versterkt.
De afgevaardigde heeft nog een ander probleem aan de orde gesteld: in welke zin kan het Verdrag in de toekomst worden gewijzigd om de deelname van het Europees Parlement aan het proces te bevorderen? Hierover rept de mededeling met geen woord. Het gaat hier om een kwestie die in het kader van de Conventie moet worden behandeld. Het resultaat hangt af van de onderhandelingen die tijdens de Intergouvernementele Conferentie zullen worden gevoerd.

Diamantopoulou
Mijnheer de Voorzitter, ik wil drie punten aanstippen. Ten eerste is reeds opgemerkt dat heel het voorstel zich binnen het kader van de huidige Verdragen beweegt en geen wijziging of interpretatie behoeft. Ten tweede wordt met dit voorstel een stap naar voren gezet. Wij kunnen niet zeggen dat daarmee het probleem van de modernisering van de procedures van Lissabon de wereld uit is. Inhakend op hetgeen mevrouw Van Lancker zei over de andere beleidsvormen - en ik denk hierbij aan het vraagstuk van de pensioenstelsel, de andere beleidsvormen op sociaal gebied of op het gebied van de uitsluiting waar wij recentelijk nog over gesproken hebben - wil ik duidelijk maken dat al deze procedures nog volop aan de gang zijn en natuurlijk is ons doel uiteindelijk alle procedures te coördineren en in een gemeenschappelijk kader onder te brengen. Het derde punt is reeds herhaaldelijk besproken door de geachte afgevaardigden en betreft het tijdsschema, dat wil zeggen de vraag of dit een schema op korte- of op middellange termijn moet zijn.
Mijns inziens is het succes van het voorstel juist gelegen in het feit dat het doelstellingen op de middellange termijn bevat; ik had het over 2010. Dit is inhoudelijk zeer belangrijk daar wij met name op het gebied van de werkgelegenheid structurele beleidsvormen hebben die geen rekening houden met cyclische veranderingen. Daarom zijn de doelstellingen op middellange termijn zo belangrijk. Deze helpen de regeringen namelijk hun inspanningen toe te spitsen op specifieke doelstellingen. Met andere woorden er zal jaarlijks in het Parlement een debat plaatsvinden bij indiening van de verslagen van de lidstaten en, zoals de heer Solbes Mira al zei, als zich bijzondere gebeurtenissen voordoen. Het lijdt geen twijfel dat dan eventueel nieuwe voorstellen worden gedaan of deze voorstellen worden herzien.

De Voorzitter.
Commissaris Diamantopoulou, commissaris Solbes Mira, hartelijk dank.
Het debat is gesloten.

De Voorzitter.
Aan de orde is de voortzetting van het debat over de verkoopbevordering in de interne markt.

Folias (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, geachte commissarissen, alle Europese ondernemers zijn het er mee eens dat de nog bestaande hinderpalen uit de weg moeten worden geruimd als wij een echte interne markt willen. Daarom zijn wij blij dat de Commissie het initiatief heeft genomen tot de indiening van de onderhavige ontwerpverordening. Wij gaan akkoord met het initiatief maar niet met de tekst, tenminste, niet in zijn geheel.
Ik zal slechts enkele punten aanstippen. Ten eerste wordt de mogelijkheid geboden om producten beneden de kostprijs te verkopen. Waarom heeft men deze bepaling opgenomen? Wie heeft daar baat bij? Alleen een handjevol grote ondernemingen in de detailhandel, die je op een hand kunt tellen, en niemand anders! Voor de meer dan twintig miljoen KMO's kan dit echter de dood betekenen. Zij worden namelijk blootgesteld aan de oneerlijke praktijken van grote detailverkopers die beneden de kostprijs verkopen en duizenden KMO's de afgrond in kunnen drijven en bovendien elke mogelijke concurrentie bij voorbaat smoren.
Voor miljoenen werknemers zal dit werkloosheid betekenen. Nog meer werklozen kan de toch al kwetsbare Europese economie echter niet verdragen. Bovendien hebben ook de consumenten hier geen baat bij. Zij zullen misschien voor een korte tijd producten heel goedkoop kunnen kopen maar spoedig zullen de prijzen omhoog schieten ten gevolge van de ontstane oligopolies.
Als wij dus willen kunnen zeggen dat wij de miljoenen werknemers en ondernemers van de Europese Unie vertegenwoordigen, als wij willen kunnen zeggen dat het MKB de ruggengraat is van de Europese economie en samenleving, als wij ook in de toekomst willen kunnen zeggen dat wij contact hebben met de realiteit moeten wij morgen tijdens de stemming tegen verkoop beneden de kostprijs stemmen.

De Voorzitter.
De heer Harbour heeft het woord gevraagd voor een motie van orde.

Harbour (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wilde uw aandacht trekken voordat de heer Folias het woord zou nemen. Ik denk namelijk dat wij allen voordat het debat begint in het verslag willen laten opnemen dat wij dit debat pas tien uur nadat het oorspronkelijk begonnen is, voortzetten. Tien uur! Mijn collega's, en met name de rapporteur, zullen het ongetwijfeld met mij eens zijn dat het voor een serieus parlement als het onze volstrekt onaanvaardbaar is onze werkzaamheden ten aanzien van dit uitermate belangrijke onderwerp op een dergelijk wijze te plannen.
Ik zal op een later tijdstip gaarne mijn bijdrage leveren, maar ik wilde dit nu in het verslag laten opnemen, aangezien het uiterst belangrijk is dat u als Voorzitter begrijpt dat wij de wijze waarop dit geregeld is zeer ernstig opvatten.

De Voorzitter.
Ik heb daar goede nota van genomen, mijnheer Harbour.

Lehne (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil me aansluiten bij de woorden van mijn fractiegenoot Harbour. We zitten nog steeds een beetje vast in de traditie van de resolutionitis van 1979. Ik vind ook dat onze wetgevende taken op de agenda niet de nodige ruimte krijgen. Hoe dan ook, de Fractie van de Europese Volkspartij heeft heel wat moeite gehad met dit voorstel van de Commissie. Dat heeft ook te maken met het feit dat er in het mededingingsrecht natuurlijk grote verschillen bestaan tussen de lidstaten. Daarom hebben we in de commissie samen met de rapporteur hard gewerkt aan een compromis, en ik kan hier meedelen dat de EVP-Fractie het unaniem steunt. Het stemt ook volledig overeen met de inhoud van het verslag van de Commissie juridische zaken en interne markt. Het lijkt me toch een opmerkelijk feit dat in onze grote fractie niemand tegen heeft gestemd.
Het compromis betekent dat we ons aansluiten bij het concept van de Commissie, die deze kwestie met een verordening wil regelen. Ook wij geloven inderdaad dat een verordening in principe het juiste instrument is om de hier genoemde problemen op te lossen. De lidstaten moeten echter wel genoeg tijd krijgen om zich aan te passen. Daarom willen wij een latere termijn voor het in werking treden, en wel pas 1 januari 2005.
Mijn fractiegenoot Folias heeft de problemen van het midden- en kleinbedrijf genoemd. Die hebben in ons debat inderdaad een doorslaggevende rol gespeeld. Ik wil slechts op twee voorbeelden ingaan. Veel lidstaten hebben geprobeerd hun midden- en kleinbedrijf te beschermen door in hun mededingingsrecht een verbod op te nemen op verkoop onder de kostprijs. Wij hebben het voorstel van de Commissie geamendeerd, waardoor dat in de toekomst expliciet mogelijk blijft. We hebben er ook voor gezorgd dat de vrije beroepen ook in de toekomst zonder enige beperking mogen blijven werken met een lijst van tarieven voor hun diensten. Toch hebben we een zekere vorm van harmonisatie bereikt, die ook nodig was. Het Duitse mededingingsrecht heeft tot excessen geleid. In het begin van dit jaar wilde een detailhandelaar een korting van twintig procent geven, en de rechter heeft dat verboden. Dat zou nu niet meer mogelijk zijn. Ik dank u voor uw aandacht. Helaas moet ik nu meteen weg: ik moet deelnemen aan een vergadering die om negen uur begonnen is. Ik hoop dat de collega's en de commissaris daar begrip voor hebben.

Ghilardotti (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de rapporteur, de heer Beysen, werkelijk van harte bedanken voor zijn grondige werk en voor de enorme aandacht die hij aan de verschillende problemen heeft besteed. Zoals de heer Lehne zojuist al zei zijn deze problemen lang en breed besproken in de Commissie.
Ik geloof dat het voorstel in de vorm van een verordening aanvaardbaar is. Mijns inziens is een verordening inderdaad het meest geschikte instrument om uniforme voorschriften uit te vaardigen over specifieke onderwerpen. Daarmee kan men prijstransparantie en meer rechtszekerheid garanderen en beantwoorden aan de vereisten inzake gemeenschappelijke voorschriften die gepaard gingen met de invoering van de euro. Een verordening stelt ons bovendien in staat een rechtskader te scheppen dat de consument en de andere betrokkenen op de markt voldoende informatie verstrekt om met kennis van zaken beslissingen te nemen.
De ons voorgelegde tekst, die morgen in stemming zal worden gebracht, is de vrucht van grondig werk in de commissie ten principale en in de medeadviserende commissies. Daarmee wordt het oorspronkelijk voorstel gewijzigd en op heel wat punten verbeterd. Ik denk bijvoorbeeld aan de bescherming van de consumenten, de minderjarigen, de kleine en middelgrote ondernemingen, de waarborging van een gezonde concurrentie en de invoering van het subsidiariteitsmechanisme. Daarvoor moeten garanties worden geboden. Er is daarom een amendement ingediend dat de lidstaten de mogelijkheid geeft commerciële communicatie gedeeltelijk te beperken met het oog op de bescherming van de consumenten, de concurrentie en de toeleveringsbedrijven.
Mijns inziens is het verslag zoals dat door de Commissie juridische zaken is goedgekeurd zeer belangrijk. Daarin wordt namelijk aangedrongen op een sterkere bescherming van minderjarigen, vooral wanneer het gaat om persoonlijke gegevens, om geschenken en kortingen, die gevaarlijk kunnen zijn. Bovendien is voorzien in bescherming van de consument tegen vervolging en buitengerechtelijke regelingen.
Dit is over het geheel genomen een evenwichtig voorstel waarin rekening wordt gehouden met niet alleen de noodzaak de interne markt operationeel te maken maar ook de noodzaak de consumenten te beschermen.

Alavanos (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, ook ik ben van mening dat de verkooppraktijken op de interne markt geharmoniseerd moeten worden, maar de voorstellen van de Commissie doen heel wat vragen rijzen. Zoals vele andere collega's reeds zeiden wordt het grootste probleem gevormd door de verkoop onder de kostprijs zonder dat de nationale overheden de mogelijkheid hebben deze te verbieden of te beperken.
Dat is mijns inziens allesbehalve een bijdrage aan een gezonde mededinging. Veeleer lijdt dit tot oneerlijke handelspraktijken. De grote bedrijven maken daar gretig gebruik van en vernietigen daarmee niet alleen de kleine bedrijven maar ook de consumenten, aangezien alles om hen heen kapot wordt gemaakt en oligopolistische of zelfs monopolistische situaties worden veroorzaakt.
Daarom is hetgeen de Commissie juridische zaken en interne markt met haar amendementen voorstelt zo belangrijk. Elke lidstaat krijgt daarmee de mogelijkheid om een verbod uit te vaardigden of eventueel te handhaven. In vijf landen van de Europese Unie is er reeds een dergelijke wetgeving. Daaronder bevindt zich ook Griekenland waar sedert 2001 wet nr. 2941 van kracht is, waarmee de mededinging worden beschermd en verkoop onder de kostprijs wordt verboden. Volgens de tekst van de Commissie zou deze wet een overtreding zijn van de communautaire wetgeving. Mijns inziens veroorzaakt het desbetreffend amendement van de juridische Commissie geen enkel probleem en verdient het derhalve onze steun.

Della Vedova (NI).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte rapporteur, mijns inziens dient de voorliggende ontwerpverordening te worden aangenomen. Inderdaad neemt de promotionele verkoop een niet onaanzienlijk deel van de markt in beslag, maar anderzijds zijn er ook nationale wetten die strenge voorwaarden opleggen aan de promotionele verkoop en met name de verkoop onder de kostprijs. Deze wetten zijn dus een hinderpaal voor de totstandkoming van een interne markt op dit gebied. Nar mijn mening heeft de Commissie ons een evenwichtige tekst gepresenteerd waarmee het probleem van het ontbreken van een interne markt voor promotionele verkoop en verkoopbevorderende acties wordt opgelost. Nu is deze markt nog versplinterd, daar in het ene land verboden is wat in het andere land is toegestaan.
Ik vrees evenwel dat met een aantal amendementen van de Juridische Commissie de efficiëntie van dit voorstel wordt aangetast. Ik heb het met name over de amendementen 29 en 32. Daarin wordt weliswaar met het subsidiariteitsbeginsel gezwaaid, maar in feite worden daarmee de bepalingen van de verordening inzake verkoop onder de kostprijs onderuit gehaald. Mijns inziens moet een ding duidelijk zijn: er zijn mededingingsautoriteiten op zowel nationaal als communautair vlak en er zijn eveneens mededingingswetten waarin alle gevallen van oneerlijke mededinging zijn genoemd. Dus als met verkoop onder de kostprijs oneerlijke mededinging wordt veroorzaakt, heeft men de mogelijkheid tot optreden. Wij hebben niet voor niets mededingingsautoriteiten. In alle andere gevallen echter is verkoop onder de kostprijs niet alleen niet slecht, maar zelfs goed. Natuurlijk is verkoop onder de kostprijs goed voor de consumenten. Zij kunnen goederen en diensten heel goedkoop kopen, zij het dan gedurende een beperkte tijd, maar dat doet er niet toe. Mijns inziens klopt het ook niet dat verkoop onder de kostprijs funest is voor de kleine bedrijven. Vaak zijn het juist de kleine bedrijven die hun toevlucht nemen tot verkoop onder de kostprijs als zij een nieuw product of nieuwe handelsactiviteiten willen lanceren. Zij beschikken immers niet over de financiële middelen om grootschalige, of zelfs kleinschalige promotiecampagnes te voeren. Mijns inziens lopen wij het risico de consumenten en de bedrijven schade te berokkenen.
Dan tot slot nog de kwestie van de inflatie. Ik denk aan het geval van Italië, alhoewel Italië niet het enige land is. In Italië heeft men de verkoop onder de kostprijs aan zulke strenge voorwaarden onderworpen dat deze zo goed als onmogelijk is geworden. Daardoor heeft de markt aan concurrentiekracht moeten inboeten en wordt daarmee gemakkelijker een prooi van prijsverhogingen en inflatie.

Harbour (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, namens mijn collega's in de Britse conservatieve partij spreek ik mijn welgemeende instemming uit met dit uiterst elegante en eenvoudige voorstel voor een hervorming van de interne markt. Het zal mijn collega's wellicht verbazen dat er maar liefst tweehonderd amendementen zijn op de onderhavige verordening, terwijl de regelgevende aspecten daarvan slechts acht clausules en drie bladzijden beslaan. Een deel van het probleem - en ik zeg dit met name tegen de commissaris, aangezien ik weet dat hij hiervoor openstaat - is de buitengewone situatie dat een aanzienlijk aantal lidstaten zich verzet wanneer er een simpel voorstel voor hervorming wordt ingediend en zelfs tracht het voorstel te wijzigen en af te zwakken, terwijl de interne markt nota bene centraal staat in de economische hervormingsdoelstellingen van Lissabon.
Dankzij de heroïsche inspanningen van de heer Beysen hebben wij een aanvaardbaar compromis bereikt. Ik heb er alle vertrouwen in dat wij hiervoor morgen een grote meerderheid krijgen, en dat zou ook volkomen terecht zijn. Het is in de interne markt toch niet te verantwoorden dat iemand die boodschappen doet in Antwerpen met volslagen andere transacties, aanbiedingen en voorwaarden te maken krijgt dan iemand in Rotterdam, slechts een paar kilometer verderop? Deze situatie doet zich in heel de Europese Unie voor.
Deze verordening heeft ten doel consumenten in staat te stellen keuzes te maken in de interne markt, door hun informatie en daadwerkelijke keuzevrijheid te geven. Veel van de voorstellen en amendementen van de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten, die wij morgen ongetwijfeld zullen verwerpen, weerspiegelen de oude mentaliteit dat wij de consumenten wel eens zullen vertellen wat goed voor hen is. Die tijd is voorbij! Wij leven nu in een wereld waarin mensen via internet hun boodschappen uit de gehele Europese Unie kunnen halen en waarin bedrijven de consument aanbiedingen kunnen doen. Dat is een cruciale maatstaf.
Tot slot wil ik de commissaris bedanken voor zijn opmerking in de commerciële communicatie dat het Parlement de interne markt komt redden. Deze zijde van de Vergaderzaal en deze commissie zullen dat blijven doen. Wij zullen ook de Europese consument redden van de bemoeizuchtige voorstellen van sommige collega's.

Santos (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, het onderzoek dat de Commissie heeft uitgevoerd naar verkoopbevorderende acties binnen de interne markt moet een gunstig onthaal krijgen. Dat geldt niet alleen voor de keuze van wetgevingsinstrumenten, maar ook voor de oplossingen die uiteindelijk gevonden zijn voor de Verordening waarover we het nu hebben. De Commissie wil dat de interne markt zo goed mogelijk functioneert en maakt daarvoor gebruik van de regels voor de mededinging, en daar heeft ze gelijk in. Al die goede bedoelingen doen echter niets af aan het feit dat het eigenlijk onzinnig is toe te staan dat goederen onder de kostprijs verkocht worden. Tijdens dit debat is er terecht op gewezen dat niemand zomaar iets aan iemand anders geeft - voor niets gaat de zon op. Dit onder de kostprijs verkopen is dan ook een handelsstrategie die uiteindelijk op de consumenten verhaald wordt. Handelspraktijken moeten eerlijk zijn. Dat is een essentiële en absolute voorwaarde voor de verwezenlijking en verdere ontwikkeling van een gezonde, rechtvaardige economie met meer samenhang. Onder de kostprijs verkopen is een strategie die daar niet in past.
Als deze strategie wijd verbreide toepassing vindt, wordt er een onaanvaardbare druk op het productiesysteem uitgeoefend. Het leidt ertoe dat ondernemingen misbruik kunnen maken van hun dominante positie. De winstmarges worden zo sterk teruggedrongen dat kleine en middelgrote bedrijven in het gedrang komen - ze worden zo immers aan chantage blootgesteld en gedwongen allerhande concessies te doen. Dit soort verkoopstrategieën leidt er verder toe dat consumenten in een opwelling goederen gaan kopen, en dat is niet in hun belang. Integendeel - ze voelen zich nu gedwongen hun prioriteiten te herzien.
Voor een eerlijke en billijke handel moet dus als grondbeginsel gelden dat producten niet onder de kostprijs verkocht mogen worden. Bewezen is overigens dat deze strategie met ontoelaatbaar lage prijzen niet in de hand kan worden gehouden door het toepassen van de algemene regels terzake oneerlijke mededinging. Het Europees Parlement is het dus aan zichzelf verplicht wijzigingen aan te brengen in de Verordening van de Commissie, en wel overeenkomstig de principes die ik hier heb genoemd.

Gil-Robles Gil-Delgado (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, om te beginnen wil ik de rapporteur van harte feliciteren met zijn verslag. De tekst die de Commissie juridische zaken en interne markt heeft goedgekeurd, is immers het resultaat van de inzet van de rapporteur. Zijn bereidheid tot overleg heeft ons in de gelegenheid gesteld om tot vrijwel algemeen aanvaardbare compromissen te komen. Gevolg hiervan is dat de tekst op een nieuw evenwicht berust, waarbij meer aandacht wordt besteed aan de bescherming van de consument, met name voor wat betreft informatieverstrekking, klachtprocedures en de situatie van minderjarigen.
Bovendien worden praktijken die niet als verkoopbevorderende acties kunnen worden beschouwd van de regeling uitgesloten. Dit geldt met name voor het organiseren van een gokspel onder het mom van een verkoopbevorderende actie, verkoop met verlies of verkoop onder de kostprijs. Ik herhaal nogmaals dat er in dit laatste geval geen sprake kan zijn van verkoopbevordering. Dergelijke praktijken zijn immers eerder gericht op de uitschakeling van handelsconcurrenten dan op de bescherming van de consument, hetgeen op de lange termijn schadelijke gevolgen heeft voor de consument, de concurrentie en de marktwerking.
Daarom worden zij in het merendeel - het gaat hier niet om enkele uitzonderingen - van de lidstaten als illegale acties beschouwd. Sterker nog, sommige landen hebben deze voorzorgsmaatregelen opnieuw moeten invoeren omdat de mededingingsregels op dit punt tekortschoten. Het is dan ook van wezenlijk belang, mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, dat de Commissie hiermee rekening houdt bij de opstelling van het in artikel 7 genoemde verslag en de beoogde en reeds gedeeltelijk volbrachte tenuitvoerlegging van de eenheidsmarkt. De interne markt mag immers niet verworden tot een instrument dat bijdraagt aan de wildgroei van praktijken die door het merendeel van de lidstaten terecht als schadelijk worden aangemerkt.
De gevolgen van een liberaliseringsproces mogen niet alleen in economische termen worden geëvalueerd. Het is belangrijk dat alle factoren die op het algemeen welzijn van invloed zijn ook daadwerkelijk in rekening worden gebracht. Bovendien mag de bescherming van de consument onder geen beding worden overgelaten aan enkele grote ondernemingen die alleen maar op winstbejag uit zijn.
Daarom kunnen wij ons vinden in het voorstel en zal een overweldigende meerderheid van onze fractie - die niet zweert bij ongebreideld liberalisme maar wel bij een sociale markteconomie - deze oplossing steunen.

Fiori (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, als ons doel is een wetgeving te verwerven die niet alleen volledige rechtszekerheid biedt maar tevens voorschriften bevat die de burgers op de interne markt ten goede komen, dan slaan wij met de onderhavige verordening ongetwijfeld de juiste weg in. Wij hebben lang gewerkt aan deze verordening. Uit het grote aantal amendementen, waar ook mijn collega's gewag van maakten, en uit het debat in de Commissie juridische zaken is gebleken hoe belangrijk deze weg is voor het Europa dat wij willen opbouwen. 
De interne markt heeft behoefte aan regels, en die regels moeten de proef van het dagelijks leven kunnen doorstaan. Met de verordening worden enkele belangrijke gebieden betreden. Ik zal niet herhalen wat mijn collega's reeds zeiden maar enkel een vraagstuk noemen waar volgens ons nog eens over nagedacht moet worden: de geschillenregeling. De consumenten moeten hun krachten meten met de markt en dat plaatst ons in een nieuwe wereld, een wereld waarin wij graag willen experimenteren met zelfregulering. In elke handelsactiviteit wordt men wel eens geconfronteerd met geschillen en daarom vragen wij de Commissie deze proefperiode met het Europees netwerk voor buitengerechtelijke geschillenregeling te verruimen.
Verder zou ik, inhakend op de wensen van mijn collega's, graag willen dat de activiteiten van de deskundigengroep commerciële communicatie werden uitgebreid. Deze groep is lang geleden, in 1998, opgericht en moet nu aangepast worden om te kunnen beantwoorden aan de steeds dringend wordende vereisten van de interne markt. Er zijn daarnaast talrijke andere, reeds genoemde aspecten waar wij het roerend mee eens.
Tot slot is dit volgens ons de juiste weg om de Europese gedachte via de interne markt te verspreiden.

Thyssen (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil in de eerste plaats rapporteur Beysen danken voor zijn bereidwillige inzet als rapporteur. Hij heeft onze fractie de ruimte gegeven om de essentie van onze visie in het verslag tot uitdrukking te brengen. Dat heeft niet alleen ertoe geleid dat we in de Commissie juridische zaken een meerderheid hebben gekregen van 90 procent van de leden, maar dat het voorstel in zijn geheel nu ook evenwichtiger wordt en dat de interne markt zijn menselijk gelaat kan bewaren.
Ik heb twee vragen aan de commissaris. Ik zou graag willen weten wat het standpunt van de commissaris is ten aanzien van het amendement waarin we de nationale verbodsbepalingen op verkoop met verlies overeind willen houden of althans de lidstaten daartoe de gelegenheid bieden. Ik vroeg me af of de commissaris er begrip voor heeft dat we liever preventief werken dan dat we ex-post een beroep moeten doen op nationale of andere concurrentieautoriteiten. Ik vroeg me af of de commissaris er begrip voor heeft dat er niet in alle lidstaten een zodanige juridische cultuur bestaat dat men gretig een beroep doet op de concurrentieautoriteiten om een dergelijk probleem op te lossen. Ik vroeg me af of de commissaris er begrip voor heeft dat verkoop met verlies een instrument is dat niet alleen vanuit een dominante machtspositie in de zin van het mededingingsrecht misbruikt kan worden om iemand klein te krijgen, maar dat het ook misbruikt kan worden vanuit de financieel sterkere positie van een geïntegreerd distributiebedrijf dat daarmee de strijd aangaat met gespecialiseerde financieel minder sterke kleine en middelgrote bedrijven.
Een tweede zaak die ik graag van de commissaris had geweten is: er is ons een en ander aangekondigd op het vlak van de consumentenbescherming. Mogen wij nog iets verwachten? Wat mogen wij verwachten? Wat heeft de Commissie nog in haar mouw zitten wat dat betreft?

Niebler (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, ook ik zou allereerst de rapporteur van de Commissie juridische zaken en interne markt, de heer Beysen, van harte willen bedanken en feliciteren met zijn verslag. We hebben goed met hem samengewerkt, en daardoor hebben we het oorspronkelijk zeer omstreden voorstel van de Commissie over de verkoopbevordering kunnen bijsturen, wat ook nodig was.
In de lidstaten en vooral in het grensoverschrijdende Europa is reclame tegenwoordig een moeizame zaak. Je kunt bijna geen reclame meer maken zonder eerst een advocaat te raadplegen. In de verschillende lidstaten bestaan er talloze beperkingen en verbodsbepalingen voor allerlei vormen van reclame. Ik ken de voorbeelden uit Duitsland - en de heer Lehne heeft er al één genoemd. In het begin van dit jaar gaf een kledingzaak een eurokorting; de rechtbank heeft dat verboden, net als kortingen voor vroege vogels. Klassieke stelsels voor de klantenbinding, zoals de bekende Air Miles, zijn volgens het Duitse recht verboden.
De consumenten worden betutteld, men denkt dat ze niets weten. Daar moet een einde aan komen. Daarom ben ik net als de collega's uit mijn fractie in principe blij met het voorstel van de Commissie, die hier iets aan wil doen. Na de amendering door de Juridische Commissie zal het zeker een bijdrage leveren aan de grensoverschrijdende verkoop van goederen en diensten in Europa.
Een aantal belangrijke amendementen van de Juridische Commissie gaat over het toepassingsgebied van de verordening. Voor sommige gevoelige sectoren moet een uitzondering worden gemaakt. Ik denk daarbij vooral aan het nationale verbod op reclame voor gereglementeerde beroepscategorieën, zoals advocaten en notarissen, of aan het verbod op verkoopbevordering voor geneesmiddelen. Bovendien mogen nationale verbodsbepalingen worden gehandhaafd die betrekking hebben op agressieve reclamepraktijken, of op reclame die tot een psychische koopdwang kan leiden. Ook seizoenuitverkopen vallen buiten het toepassingsgebied van de verordening, net als de prijsbinding voor boeken en tijdschriften, en, last but not least, de delicate kwestie van de verkoop onder de kostprijs, die al genoemd is. Ik ben blij dat we ook dat niet in het toepassingsgebied hebben opgenomen.
Ayuso González (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, mijnheer de commissaris, het voorstel voor een verordening betreffende de verkoopbevordering in de interne markt zal de Europese ondernemingen in de gelegenheid stellen om de handelsvoordelen die aan het afschaffen van de grenzen verbonden zijn beter te benutten. Ik ben dan ook van oordeel dat het voorstel bijzonder geschikt is om de nationale voorschriften inzake communicatie van verkoopbevorderingen te humaniseren.
Het onderhavige initiatief heeft in de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid van dit Parlement een heftig debat over een zeer concrete kwestie ontketend. Eens te meer deed de verkoop met verlies de gemoederen hoog oplopen. Ik stel dan ook met voldoening vast dat de Commissie juridische zaken en interne markt in haar amendementen het standpunt van de Milieucommissie heeft opgenomen. Mijn oprechte felicitaties aan de heer Beysen, rapporteur van de Commissie juridische zaken en interne markt, en aan mevrouw Patrie, rapporteur voor advies van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid.
Het is begrijpelijk dat verkoopacties met verlies op nationaal niveau worden gereguleerd. Momenteel bestaat er in het merendeel van de lidstaten, onder meer in Duitsland, Oostenrijk, Frankrijk, Ierland, Griekenland en Spanje, een verbod op deze praktijken. Het gaat hier beslist niet om een arbitrair verbod. Ik wil hier als laatste onderstrepen dat verkoop en wederverkoop met verlies niet kunnen worden beschouwd als verkoopbevorderende acties omdat deze praktijken de beginselen van eerlijke concurrentie in het gedrang brengen en ernstige schade berokkenen aan kleine winkeliers, die niet over voldoende bewegingsruimte beschikken om in dergelijke omstandigheden te concurreren.
Bovendien misleiden zij de consument, ondermijnen zij het imago van het merkproduct en sturen zij de planning van de fabrikanten en de leveranciers danig in de war. Ik onderschrijf met name de amendementen 27, 28, 29, 30 en 32, en ik vertrouw erop dat zij door een meerderheid van dit Parlement zullen worden gesteund en door de Commissie zullen worden aanvaard.

Bolkestein
Mijnheer de Voorzitter, bij mijn inleidende opmerking van deze ochtend heb ik uiteengezet dat de bezwaren van dit Parlement en ook van andere delen van de samenleving zich concentreerden op vier verschillende sectoren, vier verschillende aspecten van dit onderwerp. Ik zou nu graag namens de Commissie willen ingaan op die vier aspecten en dat als volgt willen doen. Bijna alle leden van het Parlement die vanavond en ook vanochtend hebben gesproken, hebben iets gezegd over verkoop onder kostprijs. Wat betreft de nationale verbodsbepalingen inzake die verkoop, dus onder de kostprijs, hebben de heer Beysen, de heer Langen, mevrouw Fourtou, mevrouw McCarthy, de heer MacCormick en ook vele anderen hun zorg geuit over het effect op het midden- en kleinbedrijf, indien deze nationale verbodsbepalingen zouden worden opgegeven. Ik denk dat de voorliggende resolutie een aanvaardbare oplossing biedt, omdat hierin de Commissie wordt verzocht nader onderzoek te doen voordat zij, dat wil zeggen de Commissie, een communautaire oplossing voor dit probleem voorstelt. De indieners van de resolutie zijn het met de Commissie eens dat de uiteenlopende nationale voorschriften op dit gebied grensoverschrijdende aankopen en prijsstrategieën bemoeilijken en dat actie op Europees niveau dus noodzakelijk zal zijn. Het compromis is voor de Commissie aanvaardbaar.
Ik moet evenwel benadrukken dat de Commissie het er niet mee eens is dat dergelijke verbodsbepalingen inzake verkoop onder de kostprijs noodzakelijk zouden zijn om uitverkopen in stand te houden. Immers in de zeven lidstaten waar dergelijke verbodsbepalingen niet bestaan, vinden wel degelijk goed functionerende seizoensuitverkopen plaats. De Commissie kan derhalve amendement 30 van mevrouw Thyssen niet aanvaarden. Maar ik zou graag willen benadrukken dat in de studie die de Commissie heeft toegezegd te zullen uitvoeren naar de verkoop beneden kostprijs terdege rekening zal worden gehouden met de gevolgen van een deregulering terzake voor het midden- en kleinbedrijf .
Ik kom nu bij het tweede onderwerp dat ik deze ochtend reeds heb genoemd. Ten aanzien van de opmerkingen van mevrouw Patrie over consumentenbescherming en het verband tussen dit initiatief en onze werkzaamheden inzake eerlijke handelspraktijken, is het verslag van de heer Beysen gelukkig niet van opvatting dat dit voorstel een negatieve invloed heeft op onze huidige studie naar de noodzaak van een initiatief inzake eerlijke handelspraktijken. Dat komt overeen met de herhaalde verklaringen van mijn collega Byrne en van mijzelf dat deze twee initiatieven volledig op elkaar aansluiten. In dat verband zijn amendement 28 van mevrouw Ghilardotti en het tweede deel van amendement 12 van mevrouw Niebler voor de Commissie helaas niet aanvaardbaar. De informatievereisten in het voorstel bieden een hoogwaardige bescherming aan consumenten en om die reden kan de Commissie ook amendementen 41 en 50, die het niveau van consumentenbescherming zouden aantasten, niet aanvaarden. Wat betreft alcohol acht de Commissie amendement 80 niet proportioneel, daar lidstaten de verkoop van alcoholische producten aan minderjarigen beperken.
Wat betreft het derde punt, dat wil zeggen het aspect promotionele spelen zou ik willen zeggen dat in het licht van de krachtige oppositie van het Parlement tegen de huidige benadering van de Commissie op dit punt, de Commissie akkoord gaat met de compromisoplossing die wordt voorgesteld in het verslag van de heer Beysen. De Commissie kan daarom amendement 8 in de huidige vorm niet aanvaarden. De amendementen 20, 21 en 22 van mevrouw Patrie en de heer Lehne zijn overbodig geworden, omdat de koppeling tussen aan de ene kant deelneming aan een promotioneel spel en aan de andere kant aankoop van een product niet meer mogelijk is.
Ten vierde, Voorzitter, het beginsel van de wederzijdse erkenning. Ik zou erop willen wijzen dat dit beginsel ervoor zorgt dat een vrij verkeer van verkoopbevorderende acties ook zonder excessieve harmonisatie mogelijk is. Zoals mevrouw McCarthy en ook mevrouw Fourtou al hebben benadrukt is het beginsel van wederzijdse erkenning de hoeksteen van al onze werkzaamheden op het gebied van de interne markt. Dat werkt ook al zoals bekend op het internet. Amendementen die tot doel hebben om dit beginsel uit het voorstel te schrappen, zoals amendement 72 van mevrouw Patrie of amendement 79 van de heer MacCormick en mevrouw Hautala, zijn voor de Commissie dan ook niet aanvaardbaar. Hetzelfde geldt voor amendement 73 van mevrouw Patrie waarin de toepassing van dit beginsel afhankelijk wordt gesteld van verdere moeizame kennisgevingsprocedures.
De Commissie staat evenmin positief tegenover amendementen die de interne markt ondermijnen, zoals de amendementen 28 en 12, alsook tegenover amendementen die tot doel hebben bepaalde sectoren van de voordelen ervan uit te sluiten, zoals het eerste deel van amendement 13 van mevrouw Niebler. Ook kan de Commissie amendement 39 betreffende taalvereisten niet aanvaarden.
Ten slotte zou ik aan de heer Fiori willen zeggen dat de Commissie het er zeker mee eens is dat de mogelijkheid om genoegdoening te verkrijgen zo snel mogelijk moet worden benut, maar de Commissie gelooft ook dat dit in de meeste gevallen het beste kan worden gedaan door de promotor zelf. De Commissie zou een zeker aantal regels willen suggereren om er zeker van te zijn dat de promotor zoiets ook doet.
Mijnheer de Voorzitter, tot zover mijn beantwoording van de gestelde vragen en de gemaakte opmerkingen vanavond en vanochtend. Rest mij ten slotte de aangename taak om rapporteur Beysen en ook de schaduwrapporteur zeer te danken voor hun buitengewoon positieve bijdrage tot de onderhandelingen over dit belangrijke onderwerp dat ook veel belangstelling heeft gewekt. De Commissie weet dat de heer Beysen hieraan veel moeite heeft besteed en dat het ook lange tijd een tamelijke moeilijke weg was die de heer Beysen en tenslotte ook zijn commissie zijn gegaan. De Commissie is zeer erkentelijk voor het feit dat het nu eindelijk gelukt is om tot een afdoende compromis te komen en zij hoopt en verwacht dat het compromis bij de stemming, die naar ik aanneem morgen plaatsvindt, zal worden aanvaard.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, commissaris Bolkestein. Evenals de rapporteur en de afgevaardigden betreur ik de wijze waarop dit belangrijke debat heeft plaatsgevonden.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0249/2002) van de heer Berenguer Fuster, namens de Economische en Monetaire Commissie, over de ontwerpverordening van de Commissie betreffende de toepassing van de artikelen 87 en 88 van het EG-Verdrag op werkgelegenheidssteun (C5-0259/2002 - 2002/2126(COS)).

Berenguer Fuster (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, verordening (EG) 994/98 van de Raad voorziet in de mogelijkheid dat de Commissie groepsvrijstellingsverordeningen uitvaardigt op grond waarvan bepaalde steunmaatregelen worden uitgesloten van de aanmeldingsverplichting aan de Commissie. Daarvoor wordt gebruik gemaakt van een techniek die reeds met succes is toegepast bij de bestrijding van concurrentieverstorende handelspraktijken.
De verordeningen betreffende kleine en middelgrote ondernemingen, opleiding en minimumnormen zijn reeds door de Commissie goedgekeurd en nu wordt ons deze verordening betreffende de werkgelegenheidssteun voorgelegd.
Om te beginnen heb ik enkele opmerkingen. Ten eerste houdt het voorstel dat wij hier vandaag bestuderen, zelfs in ongewijzigde vorm, een duidelijke verbetering van de bestaande regelgeving in. Momenteel bestaat er op dit vlak geen groepsvrijstellingsverordening. De richtsnoeren voor dit soort steun zijn verspreid over diverse mededelingen die bovendien geen normatief karakter hebben. De beslissing om bepaalde steunmaatregelen op grond van duidelijke - zij het misschien ontoereikende - criteria vrij te stellen van de aanmeldingsverplichting zal ongetwijfeld de transparantie en de rechtszekerheid ten goede komen. Dat kunnen wij niet ontkennen.
Dit betekent uiteraard niet dat de steunmaatregelen die niet voldoen aan de in de verordening bedoelde voorwaarden als illegale acties worden beschouwd. Niets is minder waar. Dat is het tweede punt waarop ik u moet attenderen. Het verschil is dat die steunmaatregelen moeten worden aangemeld. Wij moeten immers kunnen nagaan of zij al dan niet in strijd zijn met de doelstellingen van het Verdrag. En wij mogen niet vergeten dat niet alleen de instandhouding van een stelsel waarin de concurrentie niet verstoord wordt tot de doelstellingen behoort, maar ook de bevordering van de werkgelegenheid.
Ten derde moeten wij de nodige voorwaarden creëren om te vermijden dat steunverlenende instanties - met name de regionale autoriteiten in het geval van Spanje en verschillende andere lidstaten - bij de toekenning van werkgelegenheidssteun geconfronteerd worden met eindeloze aanmeldingsprocedures, vooral in sectoren waar hoge werkloosheid heerst.
In die zin verdient de omzetting van arbeidsovereenkomsten in vaste aanstellingen overeenkomstig de doelstellingen van de strategie van Lissabon onze volmondige steun. Er bestaat tevens behoefte aan een meer flexibele definitie van de groepen van werknemers die voor steun in aanmerking komen, al naar gelang van de eigen kenmerken van elke regio. Verder moet de vrijstelling van de aanmeldingsverplichting ook worden toegepast op werkgelegenheidssteun voor vrouwen en moeten de leeftijdsgrenzen worden verlegd zodat ook jonge werknemers - of personen die zich in de laatste fase van hun arbeidsleven bevinden - zonder voorafgaande wijziging aanspraak kunnen maken op steun.
Al deze in amendement 1 van de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten genoemde criteria zijn duidelijk bedoeld om de werkgelegenheid in de minder begunstigde sectoren te bevorderen. De opname van deze elementen in de verordening leidt geenszins tot concurrentieverstoring. Nuchter beschouwd zou een vergelijking tussen de concurrentieverstorende kracht van deze en andere steunmaatregelen wel eens een belediging kunnen zijn voor het gezond verstand.
Het ligt niet in mijn bedoeling om hier een debat te openen over overheidssteun en de gevolgen ervan voor de concurrentie, maar één ding is zeker: als er al een steunmaatregele bestaat die volkomen beantwoordt aan de doelstellingen van het Verdrag, dan is het wel de werkgelegenheidssteun.
Wij mogen de burgers en de werknemers van de Europese Unie niet de indruk geven dat de Commissie zich bij de toekenning van andere steunmaatregelen flexibel opstelt en zich ten aanzien van de werkgelegenheidssteun onverbiddelijk toont. Het is overigens wenselijk dat de sociale economie over de hele lijn wordt vrijgesteld. Zoals u weet, doen sociaal-economische ondernemingen dienst als vangnet: zij leveren een fundamentele bijdrage aan de instandhouding van de werkgelegenheid wanneer een sector in crisis verkeert. Het is van wezenlijk belang dat die realiteit in de verordening tot uiting komt.
Tenslotte zijn er aan het goedgekeurde verslag enkele alinea's toegevoegd waarin wordt onderstreept dat maatregelen ter bevordering van de flexibiliteit van de arbeidsmarkt te verkiezen zijn boven werkgelegenheidssteun. Ik ga die bewering hier niet weerleggen. Ik wil alleen maar zeggen dat ik onmogelijk akkoord kan gaan met een uitspraak die, zoals elke boude stelling, getuigt van starheid en extreem conservatisme. Waarde collega's, u moet toegeven dat deze uitspraak hier, ongeacht uw ideologische strekking, vreemd en extravagant klinkt en geenszins thuishoort in het onderhavige verslag, dat totaal andere kwesties behandelt. Uit dergelijke beweringen blijkt een overmatige belangstelling voor de bevordering van een welbepaalde actie die in belangrijke sectoren van zowel dit Parlement als de Europese samenleving geen bijval vindt.

Monti
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, allereerst wil ik de rapporteur, de heer Berenguer Fuster, en de Economische en Monetaire Commissie van harte gelukwensen met dit uitstekende verslag. De situatie van de werkgelegenheid in de Gemeenschap is dusdanig dat elk aspect daarvan voor ons beleid een hoofdprioriteit is, en moet zijn. Ik heb met voldoening nota genomen van de opmerkingen van het Parlement over dit voorstel. Het doel hiervan is de verlichting van de administratieve lasten voor de nationale overheid die haar toevlucht neemt tot staatssteun om de uitdaging van de werkgelegenheid het hoofd te bieden. Met het verslag wordt in grote lijnen goedkeuring gehecht aan dit voorstel, hetgeen voor mij reden te meer is om voldaan te zijn.
Zoals u weet - en zoals de rapporteur zojuist ook al zei - gaat het voorstel over de vierde vrijstellingsverordening op het gebied van de staatssteun. Deze sluit aan bij de verordeningen die reeds van kracht zijn op het gebied van de opleiding, de steun aan het midden- en kleinbedrijf en de onder de de minimis-drempels vallende steun.
Het hoofddoel van deze verordeningen is de administratieve lasten voor de nationale autoriteiten te verlichten door hen vrij te stellen van de plicht de maatregelen te notificeren die duidelijk compatibel zijn met de interne markt. Dit voorstel speelt in op het verband tussen twee hoofddoelstellingen van de Gemeenschap, namelijk werkgelegenheid en mededinging. Het staat als een paal boven water dat tussen deze twee doelstellingen een juist evenwicht moet worden gevonden. Daarmee wil ik absoluut niet zeggen - laat dit duidelijk zijn - dat mededinging en werkgelegenheid als doelstellingen tegen elkaar indruisen. Integendeel, wij zijn ervan overtuigd dat algemeen beschouwd de handhaving van een dynamische markteconomie, met een volledig tot zijn recht komende mededinging, in belangrijke mate bijdraagt aan meer werkgelegenheid.
Het lijdt geen twijfel dat de lidstaten talrijke maatregelen kunnen treffen, en ook treffen, om de werkgelegenheid te bevorderen. Veel van deze maatregelen zijn geen staatssteun, zeer zeker wanneer zij niet selectief zijn en alle economische activiteiten van een lidstaat behelzen. De ontwerpverordening gaat derhalve niet over dergelijke maatregelen.
Bovendien is het vaak zo dat staatssteun met uiteenlopende primaire doelstellingen impliciet eveneens bedoeld is om de werkgelegenheid te bevorderen. Ik denk bijvoorbeeld aan de regionale investeringssteun en de steun aan bepaalde sectoren. De onderhavige verordening heeft uitsluitend betrekking op de steun die formeel en expliciet werkgelegenheidsdoelstellingen beogen.
Met de tekst wordt echter niet alleen voorzien in vereenvoudiging van de administratieve vereisten maar worden eveneens de fundamentele voorschriften verduidelijkt die van toepassing zijn op de werkgelegenheidssteun.

Villiers (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil de rapporteur feliciteren. Hij heeft hard aan dit verslag gewerkt en het resultaat mag er zijn. Het verslag en de verordening waarover het handelt, beogen meer duidelijkheid en transparantie in de regels voor werkgelegenheidssteun. Het dient te worden toegejuicht dat de procedures voor lidstaten die werkgelegenheidsregelingen willen steunen worden gestroomlijnd, en het is eveneens wenselijk dat rekening gehouden wordt met de plaatselijke omstandigheden. In het verslag wordt de invoering van een nationaal steunregister, een van de prioriteiten van de Britse conservatieven, toegejuicht en gesteund. Het is van vitaal belang dat wij op de hoogte blijven van wat de lidstaten op het gebied van overheidssteun doen.
In het algemeen gesproken huldigen wij de opvatting dat het essentieel is het aantal gebieden te beperken waarop staatssteun is toegestaan. Ik weet niet of wij zo ver zouden willen gaan als commissaris Monti - ik meen dat hij staatssteun in het verleden 'slecht' heeft genoemd - maar wij vinden het beslist noodzakelijk staatssteun te beperken teneinde de economische efficiëntie en economische voorspoed te handhaven en gelijke concurrentievoorwaarden in stand te houden voor bedrijven in verschillende lidstaten. Dit gezegd hebbende, wil ik het volgende opmerken. In zowel dit verslag als de verordening wordt erkend dat bepaalde vormen van staatssteun aanvaardbaar zijn en zelfs wenselijk in verband met werkgelegenheidsregelingen. Wij zijn echter uiterst voorzichtig wat betreft de mate waarin overheidssteun moet worden toegestaan, zelfs in die gevallen, omdat wij huiverig staan tegenover overheidshulp an sich. Wij vinden evenwel dat de Commissie een verstandige grens trekt. Dat wordt ook weerspiegeld in het verslag.
Ik zou niet zo ver willen gaan als wat de heer Berenguer Fuster voorstelt in amendement 1. Met name de voorgestelde paragraaf 8 bis, lid a, waaruit afkeuring lijkt te spreken voor tijdelijke contracten, in tegenstelling tot vaste contracten, is ongepast en dient niet door het Parlement te worden gesteund.
Ik wijs het Parlement erop dat staatssteun in deze context niet veel meer is dan een doekje voor het bloeden of een pleister op een gapende wond. Werkgelegenheidssteun, waar deze in voorkomende gevallen is toegestaan krachtens deze verordening, kan Europa's werkloosheidsproblemen nooit daadwerkelijk oplossen. Het is goed om werkgelegenheidssteun onder bepaalde omstandigheden toe te staan. Als we echter werkelijk iets willen doen aan de 18 miljoen werklozen in Europa, als we mensen werkelijk kans op een baan willen geven, moeten we de arbeidsmarkt hervormen. Dan moeten we zorgen voor structurele en economische hervorming en flexibiliteit van de arbeidsmarkt, waardoor het makkelijker wordt om mensen in dienst te nemen. Zó moet de ernstige en onaanvaardbaar hoge werkloosheid in de Europese Unie bestreden worden.
Kortom, dit is een pragmatische en verstandige maatregel en als zodanig nemen wij hem aan. Zowel in de verordening als het verslag staan verstandige voorstellen, maar het is van cruciaal belang dat wij het kernprobleem aanpakken: de flexibiliteit van de arbeidsmarkt en economische hervorming.

Randzio-Plath (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik zou me willen aansluiten bij de rapporteur wat betreft zijn positieve beoordeling van de ontwerpverordening van de Commissie. Juist omdat het bedrijfsleven zijn belofte om werkgelegenheid te creëren en te beschermen niet nakomt hebben we nog steeds subsidies nodig voor het bevorderen van de werkgelegenheid in de Europese Unie. We zien dat er massale werkloosheid heerst en dat de verschillen tussen de regio's groot zijn. Daarom is deze verordening zinvol. Daardoor kunnen we meer openheid bereiken, minder bureaucratie, meer rechtszekerheid en ook een hogere mate van vergelijkbaarheid. Dan kunnen we binnenkort ongetwijfeld beter oordelen over de doelmatigheid van subsidies.
Het is bijzonder interessant dat het werkgelegenheidsbeleid van de lidstaten veranderd is en meer op de gemeenschappelijke doelstellingen van de werkgelegenheidsstrategie gericht is, waarbij de actieplannen als handvat worden gebruikt. In dat verband moet ik echter vaststellen dat de nu geldende werkgelegenheidsrichtsnoeren niets zeggen over groei of over de gewenste of ongewenste gevolgen van subsidies. In het belang van een geïntegreerd en coherent Europees werkgelegenheidsbeleid moeten deze richtsnoeren verder verbeterd worden. Het is toch duidelijk dat we met beide beleidsvormen - met het werkgelegenheidsbeleid, maar ook met het mededingingsbeleid - een bijdrage kunnen leveren aan de Europese werkgelegenheidsstrategie. In haar voorstel erkent de Commissie volgens mij terecht dat we moeten toelaten dat de lidstaten maatregelen nemen om het bedrijfsleven stimulansen te geven om banen te scheppen voor bepaalde benadeelde groepen. Dat is niet meer dan een logisch gevolg van de doelstellingen waarover we het in Lissabon eens zijn geworden. Volledige werkgelegenheid blijft één van de belangrijkste doelstellingen van de strategie van Lissabon, en dat is in Barcelona ook nog eens bevestigd. Daarom moeten we eisen dat de definitie van de groepen die hiervoor in aanmerking komen flexibeler wordt. De leeftijdsgrens van onder de 25 jaar moet volgens mij omhoog naar 30, en bij de oudere werknemers moeten we de grens van meer dan 55 verlagen naar 50 jaar. De samenleving is op beide groepen aangewezen, de jongeren moeten toegang krijgen tot de arbeidsmarkt en de ouderen mogen die markt niet te vroeg verlaten.
Het lijkt me ook van het grootste belang er bij de omzetting van dit voorstel op te letten dat het onderscheid tussen grote bedrijven en het midden- en kleinbedrijf, dat de Commissie in haar voorstel terecht maakt, blijft bestaan.

Bouwman (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, het gaat er om dat wij gewoon een betere samenwerking met de Economische en Monetaire Commissie willen. Wij hebben eigenlijk als een soort omissie, deels omdat we dat verslag veel te laat onder ogen hebben gekregen, geen advies op dit verslag opgesteld, hetgeen we normaliter zeker hadden moeten doen. Dit geldt misschien ook wel voor andere commissies.
Zeker tegen de achtergrond van hetgeen we straks besproken hebben, namelijk de mededeling van de Commissie over beleidscoördinatie tussen enerzijds het economisch beleid, en dus ook mededingingsbeleid, en anderzijds het werkgelegenheidsbeleid en eigenlijk ook andere onderdelen van het sociaal beleid is het noodzakelijk om te kijken in hoeverre een aantal dingen die heel belangrijk zijn bij de werkloosheidsbestrijding tot stand kunnen worden gebracht.
Heel belangrijk bijvoorbeeld is zo'n vierde vrijstelling bij vordering. Als je in gebieden zit waar grote problemen en druk bestaan, waar subsidie aangevraagd moet worden en waar dan ook nog eens lange wegen bewandeld moeten worden - ik kom zelf uit zo'n regio maar ik ken ook talloze andere - dan is dat buitengewoon lastig. Dan is het uitermate goed als de sociale doelstellingen in de bestaande wetgeving aan bod komen en dat is ook iets wat ik straks bedoelde met uitwisseling. Ik hoop dat die basis steeds breder wordt en dat we vanaf de voorjaarstop in Athene steeds verder zullen gaan in het uitwisselen en zullen proberen te komen tot gemeenschappelijke sociale en duurzaamheidsdoelstellingen en zullen bezien wat dat economisch beleid daartoe kan bijdragen, en niet omgekeerd wat in het Verdrag staat subordinate in lijn brengen met het economisch beleid
Kortom, tegen die achtergrond vind ik dit een buitengewoon goed voorstel en het is van belang om de mededingingsregels in het algemeen - ik denk bijvoorbeeld aan de diensten van algemeen belang en ik kan er nog een aantal opsommen - nog eens te herijken en te toetsen aan datgene wat we met het sociaal beleid willen. Als ik kijk naar het hele Lissabonproces dan denk ik dat een aantal van de assumpties zelfs strijdig zijn met datgene wat wij willen proberen te bereiken met de werkgelegenheidsdoelstellingen. Een aantal doelstellingen, als het gaat om nieuwe economie, om maar een dwarsstraat te noemen, in dat Lissabonproces zijn zeer onterecht gekozen. Dat kunnen we nu zien en dat heeft allemaal consequenties.
Staatshulp, op basis van die artikelen 87 en 88. Die artikelen zijn dus van groot belang om dat terug te ploegen naar de doelstellingen van het sociaal beleid en daarover mogen geen misverstanden bestaan. Het kan ook zijn dat we straks een stap verder moeten zetten. Ik zou daartoe ook wel willen oproepen, namelijk niet alleen het goed vertalen van bestaande regelgeving naar sociale doelstellingen, maar ook kijken naar wat wij nodig hebben aan sociale doelstellingen, zoals die onder andere in het Verdrag zijn geformuleerd en onderzoeken of we misschien dat Verdrag moeten herzien en bijvoorbeeld het sociaal beleid en het economisch beleid op een equal footing moeten brengen.
Tegen die achtergrond en kijkend naar datgene wat in het verslag van de heer Berenguer Fuster zelf is voorgesteld - dank overigens daarvoor, ook voor het werk van de Commissie - is het van groot belang om de amendementen 1 tot en met 4 te ondersteunen. Steun van het hele Parlement voor deze amendementen zal voor ons een lichte voorwaarde zijn om vóór dit voorstel in zijn geheel te stemmen.

Blokland (EDD).
Voor een leek op het terrein van de Europese regelgeving is die regelgeving één groot en ondoordringbaar mysterie. Veel verschillende regelingen, uiteenlopende vereisten en voorwaarden, tal van bepalingen en lange teksten vormen een woud van regels. Zonder deskundige hulp kunnen burgers en ondernemers hierin de weg niet meer vinden.
Europese regelgeving blinkt dus niet uit in duidelijkheid en éénduidigheid. Dat dit leidt tot problemen bij vraagstukken omtrent steunverlening, blijkt uit rechtszaken en rechtsvragen van lokale overheden, ondernemers en betrokken burgers.
Het voorstel om te komen tot vereenvoudiging en verduidelijking van de regels voor steunverlening in het kader van werkgelegenheidsbevordering verdient dan ook de instemming van het Parlement.
Vereenvoudigen en verduidelijken betekent niet dat er tal van nieuwe, moeilijk uitvoerbare doelstellingen en ideeën moeten worden toegevoegd. In dit kader wil ik dan ook een korte opmerking maken over het eerste amendement.
De aanvullingen in amendement 1 horen thuis in het werkgelegenheidsbeleid. Ze horen niet thuis in een resolutie over steunverlening op grond van het EG-Verdrag.
Mijns inziens regelt de verordening van de Commissie primair de financiële kant van de steunverlening. Er wordt immers pas steun verleend wanneer dat noodzakelijk is en de omstandigheden daartoe aanleiding geven. De in het eerste amendement genoemde aanvullingen zijn naar mijn mening dan ook te breed voor een specifieke toepassing in het kader van steunverlening.
Met uitzondering van amendement 1 verleen ik dan ook mijn steun aan deze resolutie. Ik ben het overigens eens met de heer Bouwman dat het procedureverloop van dit verslag nogal merkwaardig is.

Karas (PPE-DE).
Mijnheer de commissaris, mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik denk dat de ontwerpverordening van de Commissie eens te meer aantoont dat de bewering van bepaalde collega's dat het werkgelegenheidsbeleid altijd in dienst staat van het economisch beleid niet klopt. We hebben allebei nodig, het ene is een voorwaarde voor het andere. Er is geen tegenstelling tussen mededingingsbeleid en groeibeleid aan de ene kant en de noodzaak aan de andere kant om af en toe subsidies te geven, wat in deze verordening wordt voorzien.
Voor ons is duidelijk dat subsidies een impuls en een overbrugging moeten zijn, ze moeten de burger helpen om zichzelf te helpen. Subsidies kunnen niet de plaats innemen van het economisch beleid en van het klassieke werkgelegenheidsbeleid. De beste banenscheppers zijn volgens ons nog steeds de interne markt, de omzetting van het pact voor stabiliteit en groei, het bereiken van de doelstellingen van Lissabon, het respecteren van de vier vrijheden, een gedereguleerde en flexibele arbeidsmarkt en een onderwijsstelsel dat levenslang leren en bij- en omscholing bevordert.
We zijn blij met deze verordening. We zeggen ja tegen een systematische, vereenvoudigde en gerichte aanpak. We zeggen ja tegen controle en openheid, vooral ook door het steunregister. We zeggen ja tegen een regeling voor werkgelegenheidssubsidies voor het midden- en kleinbedrijf, de dragende zuil van het Europees economisch beleid en het werkgelegenheidsbeleid. We zeggen ja tegen meer coördinatie tussen het beleid van de Commissie en dat van de lidstaten, maar ook tussen de nationale ministeries. Wij zijn daar bijvoorbeeld in Oostenrijk al mee begonnen door de ministeries van Arbeid en Economische Zaken samen te voegen, en we zijn tevreden met de resultaten.
Mijnheer de commissaris, dank voor het duidelijke signaal dat u heeft afgegeven in uw verklaringen over subsidies en de overstromingen dat in uw subsidiebeleid rekening wordt gehouden met de verschillen tussen de regio's in het economisch beleid en in het mededingings- en werkgelegenheidsbeleid.

Van Lancker (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik moet u teleurstellen. In tegenstelling tot sommige collega's ben ik niet zo enthousiast over de voorliggende verordening. Ik ben er namelijk van overtuigd dat als deze verordening ongewijzigd uit de raadpleging komt, heel veel lidstaten in de grootste problemen zullen komen om de ambitieuze doelstellingen van de Europese werkgelegenheidsstrategie waartoe ze zich in Lissabon verbonden hebben, te bereiken.
Als tegen 2010 zeventig procent van de actieve bevolking aan het werk moet zijn, dan betekent dat ook dat oudere werknemers moeten geholpen worden, dat lagergeschoolden aan het werk moeten kunnen, dat gehandicapten aan de slag moeten kunnen en dat betekent ondersteunende maatregelen. Ik ben ervan overtuigd dat je dergelijke problemen niet oplost met meer flexibiliteit en structuurhervormingen. Maar in de verordening, mijnheer de commissaris, gaat de aandacht zo zeer naar concurrentie dat het quasi onmogelijk zal worden om deze doelstellingen te bereiken.
Eén voorbeeldje maar: de plafonds voor steun ten behoeve van kwetsbare werknemers zijn zo laag dat van vandaag op morgen alle Vlaamse invoegbedrijven die laaggeschoolde langdurig werklozen te werk stellen in zinvolle arbeid hun deuren mogen sluiten, tenzij we ze gehandicapt noemen.
Een andere opmerking: het verontrust mij nog altijd dat de Commissie de institutionele realiteit van sommige lidstaten niet erkent. Bij ons en in andere lidstaten zijn het de regio's die de werkgelegenheidssteun bepalen. Zoals de zaken nu in de verordening worden geregeld, valt dit onder de specifieke maatregelen en niet onder de algemene maatregelen en bestaat er dus een aanmeldingsplicht voor de regio's.
Mijnheer de commissaris, ik denk dat we voor de Conventie een aantal argumenten gevonden hebben om het concurrentiebeleid te begrenzen, maar ik hoop ten zeerste dat de Commissie bij de aanpassing van deze verordening kan bewijzen dat zij ook zonder Verdragswijziging een evenwicht kan tot stand brengen tussen werkgelegenheidsdoelstellingen en concurrentiedoelstellingen. En ik zou u willen vragen of het niet mogelijk is het werkgelegenheidscomité dat waakt over de Lissabondoelstellingen over deze verordening te raadplegen.

Fiori (PPE-DE).
Mijnheer de commissaris, wij gaan akkoord met de ontwerpverordening en zijn verheugd over dit doorlopende project van de Commissie, waarbij lijkt te worden uitgegaan van een soort algemeen initiatief, en dit voorstel is misschien het vierde onderdeel daarvan. 
Men zou mij nu kunnen vragen waarom ik eigenlijk het woord voer als ik het er mee eens ben. Wel, ik voer het woord omdat wij een fundamentele twijfel hebben. Ik wil dan ook een vraag stellen. Waarom wordt in een op vermindering van de bureaucratie afgestemde verordening, waarin maatregelen worden getroffen voor specifieke sectoren, de vervoerssector uitgesloten? Ik zeg dit omdat ik denk aan de situatie in Italië, waar ik normaal gesproken zelden naar refereer. Daar zijn de afgelopen jaren ongetwijfeld besluiten genomen waarover de meningen kunnen verschillen, maar tegelijkertijd zijn daar de milieuomstandigheden volkomen anders dan in de rest van Europa. Deze verordening gaat over werkgelegenheidsmaatregelen. Het vervoer is een sector met talrijke problemen, een sector die moet omschakelen en daarom lijkt ons dat de expliciete uitsluiting hiervan iets is waarover de Commissie nog eens zou moeten nadenken.

Howitt (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik ben opgetogen over de artikelen 5 en 6 van de ontwerpverordening. Daarin worden namelijk de regeringen van de lidstaten gestimuleerd steun te geven aan speciale regelingen voor zogeheten redelijke aanpassing ter bevordering van de werkgelegenheid van werknemers met een handicap. Ik zou commissaris Monti evenwel willen verzoeken in zijn reactie op dit debat in te gaan op de 400.000 gehandicapte werknemers. Ik denk bijvoorbeeld aan de gehandicapten die in dienst zijn bij Remploy in Southend, in mijn kiesdistrict, en bij andere werkplaatsen overal in Europa. Voornoemd bedrijf heeft voor meer dan vijftig procent gehandicapte werknemers in dienst die niet in de open arbeidsmarkt aan de slag kunnen. Dit staat bekend als beschutte arbeid of ondersteunde werkgelegenheid.
Ik weet dat de algemene vakbond, de nationale vakbond en de vakbond voor boilermonteurs de commissaris het voorstel hebben gedaan de regels voor overheidssteun niet te laten gelden voor de feitelijke organisatorische, administratieve en vervoerskosten van dergelijke bedrijven. Naar ik begrepen heb, heeft het Raadgevend Comité voor overheidssteun in eerste instantie positief op dit voorstel gereageerd.
Ik hoop dat de commissaris vanavond dit Parlement en al die mensen met een handicap die niet op een andere wijze in de open arbeidsmarkt aan een baan kunnen komen de verzekering zal geven dat Europa hun rechten en ambities volledig zal erkennen in zijn concurrentievoorschriften.

Monti
Mijnheer de Voorzitter, de opmerkingen hebben mijns inziens aangetoond dat de meeste afgevaardigden instemmen met de filosofie die ten grondslag ligt aan de verordening, en die als volgt kan worden beschreven. Ten eerste bestaat er, zoals de heer Karas terecht opmerkte, een fundamentele samenhang tussen mededingings- en werkgelegenheidsbeleid, en wel om twee redenen. Enerzijds is op de lange duur een concurrentiekrachtige economische omgeving goed voor het scheppen van duurzame werkgelegenheid en anderzijds is, zoals ook uit deze verordening blijkt, het mededingingsbeleid voldoende soepel om algemene striktheid te verzoenen met mogelijke staatssteun, mits deze gerechtvaardigd is.
Staatssteun is - en dit is een ander aspect van de filosofie, dat ook in de opmerkingen goed uit de verf is gekomen - per definitie selectief. Ons doel is ervoor te zorgen dat staatssteun selectief opereert en in moeilijkheden verkerende bedrijven en categorieën van werknemers ten goede komt. De steun voor het scheppen van nieuwe arbeidsplaatsen zou bijgevolg bestemd moeten zijn voor het midden- en kleinbedrijf - zoals mevrouw Randzio-Plath duidelijk maakte - en voor bedrijven in steunontvangende regio's. Ook zouden steunmaatregelen moeten worden getroffen om werknemers uit benadeelde categorieën aan te werven. Dit is bijvoorbeeld een verklaring waarom grote bedrijven in regio's die geen steun krijgen, zijn uitgesloten van subsidies voor het scheppen van werkgelegenheid. Dit is geen uiting van afkeer ten opzichte van wie dan ook, maar komt veeleer tegemoet aan de wens anderen te helpen die zich in een situatie bevinden die steun rechtvaardigt.
De bepalingen zijn nu verduidelijkt en de steunniveaus zijn niet meer afhankelijk van ingewikkelde concepten, zoals bijvoorbeeld de vraag of de arbeidsplaatsen al dan niet verbonden zijn met een investeringsproject. Ook stroken deze bepalingen nu met de voorschriften voor regionale steun en de steun voor het midden- en kleinbedrijf.
Van verschillende kanten werd duidelijk gemaakt - en ik denk met name aan mevrouw Villiers - hoe belangrijk een transparant register voor staatssteun is. Het is echter geen gemakkelijke taak om een dergelijke filosofie haar beslag te doen vinden in gedetailleerde en rechtstreeks toepasbare bepalingen, en ik meen dat u het in grote lijnen met mij eens bent. Er is een zekere armslag in de discussie over de nauwkeurige bepalingen en ik heb nota genomen van de ingediende amendementen. Zo overwegen wij bijvoorbeeld de mogelijkheid om de definitie van benadeelde werknemer uit te breiden - en ik richt mij met name tot de heer Howitt - en verder te gaan dan het in april in het Officieel Publicatieblad bekendgemaakte voorstel. In die tekst stond reeds een bepaling met betrekking tot vrouwen in regio's met een hogere werkloosheid van vrouwen dan de regionale gemiddelden. Daar gaat amendement 1 over.
Dan nu het vraagstuk van het vervoer waar de heer Fiori over sprak. Ik heb nota genomen van uw suggestie, geachte afgevaardigde, waarvoor zoals u weet in de Commissie vice-voorzitter de Palacio verantwoordelijk is. Ik wil alleen opmerken dat er zorgen zijn in verband met de overcapaciteit in bepaalde onderdelen van deze sector, met name in het wegvervoer. Algemeen gesproken zijn wij van oordeel dat daar waar een overcapaciteit bestaat staatssteun niet logisch is en de problemen zelfs kan vergroten. Wij zullen echter uw opmerkingen aandachtig bestuderen.
Ik wilde verder nog zeggen - en ik richt mij daarbij tot mevrouw Van Lancker - dat wij nadenken over de uitdrukkelijke mogelijkheid voor de lidstaten om maatregelen voor werknemers te notificeren die niet onder de definitie van benadeelde werknemers vallen. Bovendien zijn wij van plan rekening te houden met het speciale geval van beschermd werk voor gehandicapte werknemers. Er zijn echter wellicht nog meer aspecten waarbij wij bereid zijn meer soepelheid te overwegen.
Tot slot wil ik nogmaals mijn dank betuigen aan de Economische en Monetaire Commissie en haar rapporteur, de heer Berenguer Fuster, voor hun uiterst nuttige bijdrage.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0233/2002) van mevrouw Avilés Perea, namens de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen, over de tussentijdse herziening van het DAPHNE-programma (2000-2003) (2001/2265(INI)).

Avilés Perea (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, in dit verslag wordt het DAPHNE-programma bestudeerd, met name de ontwikkeling en de positieve en negatieve punten van het programma. Het gaat om een initiatief ter bestrijding van het geweld tegen vrouwen en kinderen, voornamelijk in de huiselijke sfeer. Dit soort geweld houdt een ernstige schending in van de fundamentele rechten van vrouwen en kinderen.
Geweld tegen vrouwen is het gevolg van ongelijke verhoudingen tussen mannen en vrouwen en discriminatie van vrouwen in onze samenleving. Om doeltreffend op te treden tegen geweld is een geïntegreerde aanpak nodig, waarbij preventie, repressie van geweldplegers en slachtofferhulp hand in hand gaan.
De Europese Commissie heeft een zeer volledig en gedetailleerd tussentijds evaluatieverslag voorgelegd op basis waarvan wij toekomstgerichte voorstellen kunnen formuleren die moeten bijdragen aan de verwezenlijking van de zogenaamde 'nuldoelstelling?: volledige uitbanning van geweld.
Geweld tegen vrouwen en kinderen komt voor in alle landen, zonder onderscheid van klasse, ras of opleiding. Geweld staat gelijkheid in de weg en houdt de bestaande ongelijkheden in stand. De vaststelling dat slechts een derde van de ingediende projecten gefinancierd kon worden, bewijst dat de voor dit programma uitgetrokken financiële middelen ontoereikend zijn. Er dient uiteraard bijzondere aandacht te worden besteed aan de preventie van geweld, maar ook de behandeling en reïntegratie van agressors is van fundamenteel belang om recidive te voorkomen. Verder moeten er in de scholen en instellingen voor volwasseneneducatie pedagogische programma's ter voorkoming van geweld worden verspreid. Wij achten het onontbeerlijk dat alle maatschappelijke sectoren bij de strijd tegen het geweld worden betrokken. Met name de media kunnen als opiniemakers en overbrengers van waarden een belangrijke rol spelen. Het is aan hen om een niet-stereotiep beeld over te brengen van de vrouw en het kind en van slachtoffers van geweld in het algemeen. Ook de wijze waarop berichtgeving over geweld plaatsvindt, is van invloed op de houding die nadien ten aanzien van dit probleem wordt aangenomen.
De NGO's hebben in de strijd tegen het geweld een leidinggevende rol gespeeld. Het is echter van fundamenteel belang dat ook de overheidsinstellingen - die tot dusver slechts tien procent van de programma's voor hun rekening hebben genomen - en de universiteiten en de studie- en onderzoekscentra hun steentje bijdragen. Er bestaat behoefte aan concrete gegevens over het daadwerkelijk vóórkomen van geweld. Wij hebben dringend gemeenschappelijke indicatoren en een gemeenschappelijke databank nodig.
De lidstaten zouden hun nationale wetgeving moeten bijstellen zodat zij het geweld met efficiënte instrumenten kunnen bestrijden. Sommige landen maken reeds gebruik van het uitwijzingsrecht, met de bijbehorende begeleidende maatregelen. De slachtoffers moeten beschermd worden. Wij moeten hoe dan ook vermijden dat zij het zijn die moeten vluchten of onderduiken. Ook een betere politieopleiding zou ons een heel eind op weg helpen.
Het is van wezenlijk belang dat het DAPHNE-programma na afloop van de huidige toepassingsperiode wordt voortgezet aangezien het probleem helaas nog niet is verholpen. Wij weten hoe moeilijk het is om geweld uit te bannen. Daarom moet iedere actie die bijdraagt aan de bewustmaking van de maatschappij en de strijd aanbindt met de nog steeds aanwezige machomentaliteit van harte worden toegejuicht. Wij stellen dan ook voor om in het kader van deze maatregelen een Europees Jaar ter bestrijding van geweld tegen vrouwen en kinderen op touw te zetten.
Tot slot wil ik nog onderstrepen dat het programma een nieuwe rechtsgrondslag behoeft. De Europese Conventie, die belast is met de herziening en aanpassing van het Verdrag, biedt daartoe een uitstekende gelegenheid aangezien zij gemachtigd is om deze broodnodige wijziging aan te brengen. Zoals wij allen weten, neemt commissaris Vitorino deze problemen zeer ernstig. Daarom verzoek ik hem nadrukkelijk te blijven aandringen, de druk niet van de ketel te halen en alles te doen wat menselijkerwijs maar mogelijk is om het Verdrag van een rechtsgrondslag te voorzien die de bestrijding van geweld tegen vrouwen en kinderen in heel de Europese Unie bevordert. Ik weet dat dit een moeilijke opdracht is, maar ik vertrouw erop dat de commissaris deze taak tot een goed einde zal brengen.
Vitorino
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren afgevaardigden, ik wil om te beginnen mevrouw Avilés Perea gelukwensen met het uitstekende verslag dat zij deze vergadering voorlegt. Ik geloof dat de belangrijkste conclusie moet luiden dat de Commissie en het Parlement het er met elkaar over eens zijn dat we samen iets moeten doen aan dit probleem, geweld - zeker als het gaat om geweld tegen vrouwen en kinderen.
Met de voorgestelde resolutie steunt het Parlement dit programma. Toegegeven, het is nog een heel bescheiden programma, maar de Commissie er is toch trots op. Ik ben echter vooral ingenomen met het feit dat het Parlement erkent dat de reeds ontwikkelde acties een succes zijn geweest, en er daarom op aandringt dat dit programma ook na 2003 wordt voortgezet. De Commissie is op haar beurt gaarne bereid de tekst van het besluit inzake het nieuwe DAPHNE-programma aan dit Parlement voor te leggen. De in de ontwerpresolutie opgenomen punten zullen daarin verwerkt worden.
Eerst moet ik evenwel ingaan op hetgeen de rapporteur ter sprake heeft gebracht met betrekking tot de rechtsgrond voor dit programma. Het DAPHNE-programma is thans gebaseerd op artikel 152 van het Verdrag betreffende de oprichting van de Europese Gemeenschap. Dit artikel heeft betrekking op de bescherming van de gezondheid, en je zou je kunnen afvragen wat dit met geweld te maken heeft. Geweld heeft natuurlijk veel meer aspecten dan alleen maar gezondheid - maar het heeft wel degelijk met gezondheid te maken, zowel met lichamelijke als met geestelijke gezondheid.
Ik ben het er helemaal mee eens dat geweld tegen vrouwen en kinderen gezien moet worden als een onaanvaardbare inbreuk op de rechten waarover zij als mensen beschikken. Binnen het kader van de huidige Verdragen kan de Commissie acties tegen geweld echter uitsluitend baseren op artikel 152. Zo staan de zaken er nu eenmaal voor, ongeacht de ontwikkelingen van het Handvest voor de Grondrechten van de Unie, binnen het kader van het Verdrag of daarbuiten.
Dit betekent overigens niet dat we niet moeten proberen verbetering te brengen in deze toestand. De Commissie zal binnenkort een voorstel doen voor een richtlijn over de gelijkheid van mannen en vrouwen buiten de werksfeer. Op basis van deze richtlijn kunnen geen acties tegen geweld worden ontwikkeld, aangezien hij gebaseerd is op artikel 13 van het Verdrag, en daarin wordt geen rekening gehouden met dit soort maatregelen.
We moeten ons juist daarom met deze kwestie blijven bezig houden. Ik ben dan ook heel blij met de suggestie die dit Parlement zojuist bij monde van de rapporteur heeft gedaan om er bij de leden van de Conventie op aan te dringen dat zij zich bij hun discussie over dit onderwerp concentreren op het formuleren van een voorstel aangaande geweld met een eigen, specifieke rechtsgrond in het Verdrag. Ik ben een van de vertegenwoordigers van de Commissie bij de Conventie, en ik zal me bij dit verzoek van het Parlement aansluiten zodra dit onderwerp in de Conventie aan de orde komt.
We moeten bij dit soort discussies uiteraard rekening houden met de bevoegdheden van de lidstaten en die van de Unie als geheel, en die goed tegen elkaar afwegen. Met andere woorden, als wij - het Parlement en de Commissie - willen dat er in begin 2004 een nieuw DAPHNE-programma van start kan gaan, dan moet de Commissie wel artikel 152 opnieuw als basis gebruiken.
Het succes van dit programma blijkt heel duidelijk uit het grote aantal projecten dat is voorgesteld. En dat is tegelijkertijd een reden tot bezorgdheid. Het betekent namelijk dat geweld tegen vrouwen en kinderen in de landen van de Europese Unie nog altijd zeer vaak voorkomt. Het verzoek van de rapporteur om extra middelen vrij te maken voor de begroting sluit aan bij de waarnemingen van de Commissie - zeker als we bedenken dat er na de toetreding van de kandidaat-landen op dit gebied veel meer werk zal moeten worden verzet.
Het Parlement heeft zijn steun uitgesproken voor het DAPHNE-programma en daarnaast via deze ontwerpresolutie een aantal nuttige suggesties gedaan die goed passen bij de opvattingen van de Commissie over deze materie. Ik denk dan in de eerste plaats aan het voorstel prioriteit te geven aan preventie. Daartoe zullen we de burgermaatschappij, non-gouvernementele organisaties en de op dit gebied bevoegde autoriteiten moeten mobiliseren. 
Ik denk voorts aan pedagogische acties, en dan niet alleen op scholen, maar ook in de pers, om aldus de strijd aan te binden tegen de nog altijd heersende stigmatisering en culturele vooroordelen in onze maatschappij. Ik denk in het bijzonder aan de noodzaak gemeenschappelijke indicatoren te ontwikkelen en op grotere schaal gegevens te verzamelen over geweld in Europa, aangezien dit aspect van de werkelijkheid vaak onzichtbaar is en niet terug te vinden is in de officiële statistieken. 
Ook de Commissie is zich bewust van deze noodzaak. Toekomstige maatregelen zouden kunnen worden afgestemd op het netwerk van Europese deskundigen op het gebied van de grondrechten. Dit netwerk, waaraan de Commissie thans reeds de laatste hand legt, wordt momenteel op verzoek van het Parlement opgezet op basis van begrotingslijn B-5850 voor 2002. In feite zal de oprichting van dit netwerk niet alleen een nauwe samenhang mogelijk maken tussen het netwerk en de doelstellingen van het DAPHNE-programma, maar ook iets uitermate belangrijks beklemtonen: dat geweld tegen vrouwen en kinderen een veel voorkomende schending van de grondrechten is en dat wij daartegen zullen blijven strijden.

Kratsa-Tsagaropoulou (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, ook ik wil de rapporteur van harte gelukwensen met de veelzijdige manier waarop zij het probleem van het geweld en zijn talrijke verschijningsvormen heeft benaderd. Ook dank ik haar voor de voorstellen met betrekking tot de voortzetting van het programma en de verbetering van het gebruik daarvan.
Het tussentijdse verslag bevat gegevens over de vorderingen die zijn gemaakt op het gebied van de bewustwording van het geweldprobleem en de aanpak daarvan. Toch liegt de realiteit er niet om. Zij toont aan dat zich nog steeds veel geweld voordoet in onze samenlevingen en wij gedwongen zijn nog radicalere en efficiëntere maatregelen te nemen. De rapporteur doet in dit verband voorstellen voor de vaststelling van een rechtsgrondslag in de Verdragen of de organisatie van een Europees jaar. Ik ben het ermee eens dat een grootscheepse voorlichtingscampagne via alle media een zeer belangrijke bijdrage kan zijn. Daaraan zouden alle betrokken instanties van heel de Europese Unie en alle kandidaat-landen moeten deelnemen. Met een dergelijke campagne kan men vooral ook de kleine en afgezonderde samenlevingen bereiken. Wij weten immers dat daar nog vaak geweld voorkomt, geweld in het gezin, op school en in het maatschappelijk gedrag. De commissaris zei zojuist terecht dat wij overal de plaatselijke samenleving moeten aanmoedigen in haar geheel deel te nemen aan dergelijke inspanningen.
Ofschoon het programma open is voor regionale en lokale autoriteiten blijkt uit de tot nu toe bereikte resultaten dat het deelnemingspercentage slechts ongeveer tien procent bedraagt. De deelneming van op lokaal en regionaal niveau actief zijnde niet-gouvernementele organisaties wordt bemoeilijkt door het feit dat deze gedwongen zijn partners te zoeken in andere lidstaten en partnerschappen te sluiten, en doordat het beheer van de programma's zo moeilijk is.
Daarom moet volgens mij in het eindverslag een diepgaand onderzoek gewijd worden aan de kwantitatieve en kwalitatieve deelneming van de verschillende instanties en aan hun onderlinge samenwerkingsmechanismen. Ook moet gekeken worden naar de weerslag die de programma's hebben op de plaatselijke samenlevingen. Aan de hand van een dergelijk verslag kunnen wij dan de situatie bestuderen en voorstellen doen voor de deelneming aan het programma van kleine instanties. Bovendien kunnen wij dan aangeven aan welke actiegebieden tot nu toe te weinig aandacht is besteed. Ik denk hierbij bijvoorbeeld aan de herziening van geweldproducerende opvoedingsprogramma's, en aan de opleiding van pedagogen en journalisten. Bovendien moeten wij het gebruik van het programma zien te verbeteren, hetgeen betekent dat wij dit in verband moeten zien met de andere programma's en met name de nationale programma's voor de bestrijding van geweld en de opvang van de slachtoffers.

Gröner (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten is blij met het tussentijds verslag van de Commissie over de uitvoering van het DAPHNE-programma. Het programma is een bijzonder efficiënt instrument gebleken in de strijd tegen geweld tegen kinderen, jongeren en vrouwen, al is er maar weinig geld beschikbaar. DAPHNE is ontstaan op initiatief van commissaris Anita Gradin en het Europees Parlement. Het bewijst eens te meer dat je veel kunt bereiken en een nieuw beleid kunt ontwikkelen met een duidelijke politieke wil en met veel persoonlijke inzet van iedereen die bij het programma en de omzetting van het project betrokken is.
Gezien de omvang van het probleem van geweld in de samenleving was het moeilijk om de omvang van het DAPHNE-programma te beperken. Dit onderwerp is taboe en we hebben geen duidelijke gegevens. Uit onderzoek blijkt echter dat één op de drie vrouwen wordt geconfronteerd met een vorm van geslachtsspecifiek geweld. Eén op de vijf vrouwen wordt door haar echtgenoot of partner geslagen. Volgens ramingen van de IOM worden er ieder jaar 500.000 personen de Europese Unie binnengesmokkeld, hoofdzakelijk vrouwen en kinderen. Andere vrouwen worden het slachtoffer van besnijdenissen.
In dit programma hebben we in 2000 en 2001 slechts 73 projecten kunnen subsidiëren, slechts twaalf procent van het totale aantal aanvragen. Dat heeft tot heel wat frustratie geleid bij de NGO's. Vier miljoen euro per jaar - daarmee kan je de wereld niet veranderen. Bovendien wek je zo heel wat verwachtingen die je niet kunt waarmaken. Wat echter belangrijk is, is dat DAPHNE een multidisciplinair instrument was, en daarom moet de Commissie ook in de toekomst flexibel blijven.
Er is in Dublin bijvoorbeeld een waarnemingscentrum tegen geweld, dat door de Europese Vrouwenlobby wordt gerund. Daar is nuttige informatie beschikbaar en heeft men ook een goed overzicht opgesteld van de maatregelen die zijn genomen en over de juridische instrumenten in de lidstaten. Hier ontstaat niet alleen een synergie-effect tussen de actoren, maar ook tussen de projecten op nationaal, Europees en internationaal niveau. Helaas zijn de landen in Midden- en Oost-Europa nog slecht vertegenwoordigd. Slechts zes procent van de organisaties heeft genoeg middelen om überhaupt projecten te kunnen opzetten. Tijdens de delegatiereizen in de kandidaat-landen hebben we vastgesteld dat hier sprake is van een grote behoefte; men wil maar al te graag, maar de middelen ontbreken, en daarbij moeten we de NGO's ter plaatse helpen.
Het is ook van het grootste belang dat we niet stoppen aan de buitengrenzen van de Europese Unie. Ook in Rusland, in Oekraïne, in Wit-Rusland, overal zien we hetzelfde fenomeen als bij ons in de Europese Unie. We moeten meer open staan en ook andere communautaire programma's toelaten tot het DAPHNE-programma.
Volgens mij en mijn fractie moeten we voor de tweede helft van de looptijd van DAPHNE zorgen voor meer synergie-effecten. Daarbij moeten we profiteren van de ervaringen uit de eerste helft. Dat staat ook nog eens in punt 12 van de ontwerpresolutie. We moeten de campagne tegen geweld en voor preventieve maatregelen beslist voortzetten. Er zijn aan de buitengrenzen uitstekende voorbeelden van waarschuwingen aan het adres van jonge vrouwen. We hebben met onze netwerken en met de NGO's goede resultaten bereikt, die nu ook in de lidstaten moeten worden omgezet.
Er is al meerdere malen gezegd - ook door ons - dat het Europees Jaar tegen geweld heel belangrijk is. Commissaris Reding, die verantwoordelijk is voor de communicatie, heeft reeds het groene licht gegeven. Als er in de Conventie een rechtsgrondslag moet worden gekozen moeten we zien dat het niet alleen gaat om de volksgezondheid. Wanneer er geen einde komt aan het geweld tegen vrouwen is ook de binnenlandse veiligheid in gevaar. We moeten er nu ook op aandringen dat dit duidelijk bevestigd wordt.

Figueiredo (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, geweld tegen vrouwen en kinderen is in documenten en resoluties van de VN en de Europese Unie herhaaldelijk veroordeeld, aangezien het een onaanvaardbare schending van de grondrechten inhoudt. Toch is dit soort geweld realiteit in onze maatschappijen - ook in Portugal. Geweld binnen de huiselijke kring is een van de meest voorkomende vormen van geweld, en tegelijk een van de minst zichtbare. Dit type geweld brengt de maatschappij enorme schade toe, in termen van menselijk leed, maar ook sociale en economische zin. Daarnaast vormt het een aanslag op de veiligheid, fysieke integriteit, vrijheid en waardigheid van vrouwen.
Daarom is het zo belangrijk dat we voor een geïntegreerde aanpak kiezen, met meer acties en maatregelen en meer financiële middelen dan het DAPHNE-programma voorstelt. Die zijn, zoals hier al is aangegeven, ontoereikend. In het verslag - waarmee ik de rapporteur wil gelukwensen - wordt bovendien gewezen op het feit dat jaarlijks ongeveer een half miljoen mensen, voor het merendeel vrouwen en kinderen, het slachtoffer wordt van seksuele uitbuiting. Ook op dit gebied hebben we behoefte aan efficiëntere maatregelen - voor de bestrijding van alle mogelijke vormen van geweld, maar ook voor hulp aan de slachtoffers. En dat betekent dat er meer geld beschikbaar moet komen dan nu wordt voorgesteld.
Ik wil verder de aandacht vestigen op preventie. Niet alleen door het scheppen van betere banen en betere sociale voorzieningen, maar ook door meer educatieve actie tegen geweld, en meer informatie aangaande de rechten van vrouwen en kinderen. Die rechten moeten ook afgedwongen worden. Daarom vraag ik de Commissie, de Raad en de lidstaten om rekening te houden met de voorstellen van dit Parlement en lering te trekken uit de ervaringen die we vanaf 1997 hebben opgedaan. Er moet dus een nieuw actieprogramma worden opgesteld met voldoende middelen, en de kandidaat-landen moeten daar op een volwaardige wijze aan deelnemen. Tot slot zullen wij voor het uitbannen van geweld een gemeenschappelijke database moeten opzetten.

Sörensen (Verts/ALE).
Voorzitter, collega's, commissaris, u weet dat dit verslag unaniem en zonder amendementen werd goedgekeurd. 
Ook is het zo dat in dit verslag en in deze herziening van het DAPHNE-programma geen tegenstrijdigheden zitten. Iedereen is het er unaniem over eens. Dit initiatief, dat ooit tot stand kwam dankzij de Commissie rechten van de vrouw van het Europees Parlement, kent een immens succes. Niet alleen in de Europese Unie, maar ook ver daarbuiten, zoals de collega's reeds hebben vermeld. Bij dit succesverhaal kun je spijtig genoeg heel veel vraagtekens zetten. De commissaris heeft er reeds naar verwezen. Misschien komt er een einde aan dit programma, maar ik hoor ook weer positieve geluiden dat het wordt voortgezet, doch dat er soms te weinig geld is, omdat zich hiermee nog overal problemen voordoen.
Een van de vragen die ik nu wil stellen is of, als bepaalde projecten toch worden goedgekeurd door de Commissie maar niet kunnen worden gefinancierd, het dan niet mogelijk is dat de Commissie en uw commissaris een aanbeveling richten aan de lidstaten die eigenlijk voor de projecten verantwoordelijk zijn, om een project over te nemen. Aldus kan een lidstaat een project betalen in plaats van de Commissie, zodat de lidstaten ertoe worden aangezet om iets te doen in eigen land, daar waar het geweld zichtbaar wordt en waar de NGO's en dikwijls ook de overheden, misschien de kleine gemeentes, iets willen doen.
Het Spaanse voorzitterschap maakte van geweld tegen vrouwen een prioriteit. Dit heeft geleid tot een groot onderzoek naar de maatregelen die zijn genomen door verschillende lidstaten, maar ook naar de beste praktijken. Het Deense voorzitterschap is hiermee verder gegaan, maar ik zou van deze interpellatie gebruik willen maken om uU te wijzen op een bepaald aspect waaraan volgens mij ook meer projectgeld zou moeten worden besteed, te weten het geweld binnen een familie. Waarom? Uit een onderzoek bij de politie in Antwerpen bleek dat zeventig procent van de totale politiewerkzaamheden werd besteed aan feiten die direct te maken hebben met intrafamiliaal geweld. Het gaat dan om incestgevallen, geweld van kinderen jegens ouders of van ouders jegens kinderen. Geweld jegens bejaarden, psychologische problemen, fysiek en psychisch geweld voor en na echtscheiding bij bezoekrecht of een nieuw gevormd gezin. Het gaat niet alleen om kinderen die in een gewelddadig gezin opgroeien en dit dan als normaal gedrag gaan beschouwen, maar ook om een algemene normvervaging. Soms gebeurt ook het tegengestelde, namelijk dat een der ouders uit een ontwricht of gewelddadig gezin komt en dit zijn kinderen kost wat kost wil besparen. Daarom gaat deze ouder dan over tot een regime van overbescherming of overdiscipline. De andere gezinsleden kunnen er zich bij neerleggen of voelen zich soms onderdrukt en rebelleren. Dit leidt ertoe dat jongeren van huis weglopen, gewelddadig worden tegenover de ouders. Of men kweekt meisjes die onbewust later voor een tiranieke echtgenoot kiezen en dan vaak het slachtoffer van huiselijk geweld worden.
Toen al deze problemen in onze maatschappij bespreekbaar werden, is de doos van Pandora open gegaan. Deze slachtoffers kunnen we niet hulpeloos achterlaten zonder begeleiding of uitweg. Ik denk hier niet alleen aan de klassieke acties zoals de hulplijnen, opvangcentra, vluchthuizen doch ook aan vormingsprojecten. Vormingsprojecten, educatieve projecten voor degenen die een eerste contact met een mogelijk slachtoffer hebben en hem of haar uit het isolement kunnen halen zoals huisartsen, onderwijzers en politiemensen. Want ingrijpen bij de eerste vorm van geweld is ook reeds preventie ter voorkoming van escalatie en is eigenlijk de belangrijkste stap bij de preventie.
Voorts wil ik ook nog de nadruk leggen op het belang van DAPHNE. Er is een project geweest van een aantal NGO's in verschillende landen samen met een internationale organisatie, de Internationale Organisatie voor Migratie. Ze hebben een project uitgewerkt in het kader van de samenwerking bij hulp aan slachtoffers van mensenhandel. Dat project is ook zeer goed geslaagd en daarom vind ik het zo belangrijk dat de projecten kunnen worden voortgezet en nog meer verfijnd kunnen worden. Op 17 oktober vindt trouwens in het Europees Parlement een rondetafelconferentie plaats waar een video, een brochure en ook een internetsite worden voorgesteld, waar politici, waar wij, maar waar ook politie, journalisten, onderzoekers en studenten hun informatie kunnen halen. Ik wil gewoon maar zeggen, collega's, dat dit allemaal belangrijk is. Mevrouw Avilés Perea heeft dat zeer goed verwoord. Het internationale jaar tegen het geweld moet er komen, en zeker ook de subsidies. Misschien moeten we wat meer aandringen bij onze lidstaten opdat zij hieraan meewerken.

Angelilli (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik de rapporteur van harte gelukwensen met haar werk en haar bedanken voor de cijfers en statistieken. Ofschoon de gegevens onvoldoende en niet homogeen zijn, tonen zij duidelijk aan dat geweld tegen vrouwen en kinderen een zeer ernstig probleem is. De meest recente gegevens over het geweld thuis, in het gezin zijn ongelooflijk: één vrouw op de vijf is het slachtoffer van het gewelddadig gedrag van haar echtgenoot of partner. Dat soort geweld komt echter nauwelijks in de openbaarheid en niet zelden wordt het slachtoffer vermoord.
Juist omdat deze cijfers zo onrustbarend zijn verbaast het ons dat er, in weerwil van de verhoging met 1 miljoen euro in 2002, zo weinig geld beschikbaar is voor dit programma. Ook verbaast het ons dat slechts tien procent van de overheidsinstanties betrokken is bij dit programma.
Overheidsinstanties spelen evenwel een rol van doorslaggevend belang zowel wanneer het gaat om de opleiding van gespecialiseerd personeel als om de informatie over en de preventie van geweld tegen vrouwen en kinderen. Er zullen met name centra moeten worden ingericht waar de slachtoffers terecht kunnen en een aanklacht kunnen indienen. Deze centra moeten in staat zijn de slachtoffers een optimale bescherming te garanderen en hen gratis psychologische en juridische bijstand te bieden. Bovendien zou het wenselijk zijn indien in de onderwijsprogramma's op school tijd werd uitgetrokken voor onderricht op het gebied van de preventie van pedofilie en geweld in het gezin.
Tot slot geeft mijn fractie steun aan de organisatie van een internationaal jaar voor de bestrijding van geweld tegen vrouwen en minderjarigen. Voor de rest ben ik het eens met mijn collega's. Als de rechtsgrondslag niet wordt gewijzigd kan men dit verschrikkelijke geweld nauwelijks efficiënt bestrijden.

Gutiérrez-Cortines (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijn felicitaties aan de Commissie. Dit is immers het resultaat van haar volharding en haar geloof in iets dat nooit eerder aan de orde is gesteld.
De laatste jaren - tijdens de huidige zittingsperiode maar ook voordien - is er hard gewerkt aan de totstandkoming van een Europees bewustzijn aangaande geweld tegen vrouwen en kinderen en huiselijk geweld. Ik geloof dat wij deze koers moeten aanhouden, hoe moeilijk het ook is om de geloofwaardigheid en het belang van deze ideeën in het beleid van de lidstaten tot hun recht te laten komen.
De ontwikkelingen in vele landen van Europa spreken boekdelen: prostitutienetwerken, huiselijk geweld, de verontrustende toename van het geweld tegen kinderen en het grote aantal kinderen dat door hun familie in de steek wordt gelaten. Uit dit alles blijkt dat de onderhavige kwestie een systeem van gedeelde bevoegdheden vergt. In die zin schaar ik mij volledig achter de voorstellen van mevrouw Avilés. Ik ga overigens ook volmondig akkoord met de woorden van de commissaris.
Anders gezegd, Europa moet een juridisch referentiekader opzetten dat in een reeks minimumvereisten voorziet. Deze voorschriften moeten ons in de gelegenheid stellen om het huiselijk geweld aan banden te leggen en de lidstaten ertoe te verplichten de slachtoffers van geweld de nodige steun te verlenen. Tegelijkertijd moeten zij helpen voorkomen dat kinderen, minderjarigen, die van deze wreedheden getuige zijn en voortdurend geconfronteerd worden met horrorscenario's en geweld, onherstelbare schade oplopen.
In dit verband wil ik bovendien onderstrepen dat het merendeel van de kinderen die aan hun lot zijn overgelaten of thuis gruweldaden ondergaan in deze situatie verkeren omdat de gezinsbanden verbroken zijn of nooit bestaan hebben. De huiselijke kring biedt met andere woorden onvoldoende ruimte voor bescherming en opvoeding. Daarom is het van wezenlijk belang dat er andere beschermings- en verdedigingsstrategieën voorhanden zijn. Soms is het gezin immers een bron van repressie.
Voorts heb ik de indruk dat wij zo langzamerhand immuun worden voor al dat geweld. In die zin pleit ik voor de ontwikkeling van een voor alle lidstaten bindend kinderrecht, waaraan ook de kandidaat-landen zich moeten houden. Zonder juridisch basiskader komen wij geen stap verder, laat staan dat wij de slachtoffers beschermen.

Karamanou (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, het DAPHNE-programma was ongetwijfeld een zeer succesvol initiatief van de Europese Commissie, maar ook de vrucht van de druk die de Commissie rechten van de vrouw heeft uitgeoefend en van de campagne die zij in 1997 heeft gevoerd met de leus 'nultolerantie voor geweld tegen vrouwen?. Deze leus heeft ook vandaag, mijnheer de commissaris, niets aan actualiteit verloren, daar het geweld, of liever gezegd, de terreur en de oorlog tegen vrouwen niet alleen voortduren maar zelfs escaleren, zowel in Europa als in de rest van de wereld.
Elke dag krijgen wij afschuwelijke berichten binnen van de verschillende fronten van deze meedogenloze oorlog, met name uit landen waarmee de Europese Unie politieke en economische overeenkomsten heeft gesloten, zoals Nigeria en Soedan, waar islamitische rechtbanken onschuldige vrouwen veroordelen tot de dood door steniging, India, waar tienjarige meisjes gedwongen worden te trouwen, of de Verenigde Emiraten waar vrouwen nog steeds de meest vanzelfsprekende, namelijk politieke rechten, ontberen. Dagelijks verschijnen, zij het dan in de kleine lettertjes, berichten in de krant over deze wrede oorlog.
Andere collega's zeiden het reeds: volgens berekeningen worden in de Europese Unie jaarlijks meer dan 500.000 vrouwen en kinderen ver- en gekocht. Europol beschikt echter slechts over drie hogere functionarissen die zich bezighouden met de bestrijding van deze internationaal georganiseerde misdaad tegen vrouwen en kinderen. Al naar gelang het land varieert het aantal vrouwen dat ten slachtoffer valt aan geweld in het gezin van 20 tot 50%. Verkrachting en ongewenste seksuele intimiteiten zijn schering en inslag. Ook op Europees grondgebied zijn in de islamitische immigrantengemeenschappen nog steeds barbaarse praktijken in zwang, zoals verminking van de vrouwelijke geslachtsdelen, en wel in naam van de zogenaamde religieuze regels en tradities. Helaas worden ook in het jaar 2002 nog steeds miljoenen vrouwen in talrijke gebieden en gemeenschappen over heel de wereldbol niet als mensen erkend, om van mensen met rechten maar helemaal te zwijgen.
Onze commissie is van mening dat geweld tegen vrouwen de ergste schending van de mensenrechten van de helft van de mensheid is. Dit geweld is een moderne vorm van barbaarsheid die niet alleen door de patriarchaal gestructureerde samenlevingen wordt geduld, maar ook op institutioneel vlak. Naarmate de strijd voor gelijkheid van man en vrouw en voor de feitelijke erkenning van de rechten van de helft van de wereldbevolking wordt opgevoerd, neemt ook het geweld tegen vrouwen toe. Dit betekent dat dit geweld een wereldwijd, politiek probleem is van de hoogste orde en ook als dusdanig het hoofd moet worden geboden.
Het DAPHNE-programma heeft niet alleen een financiële waarde - ofschoon de financiële middelen absoluut geen recht doen aan de omvang van het probleem - maar ook een enorme politieke waarde en daarom moet dit ook na 2003 worden voortgezet met - naar wij hopen - een ruimere begroting. Wij hopen dat wij met het nieuwe Verdrag een sterkere rechtsgrondslag krijgen om dit geweld te kunnen bestrijden. De rapporteur, mevrouw Avilés Perea, heeft een uitstekend verslag geschreven en heeft namens onze commissie enkele voorstellen gedaan die ik u, mijnheer de commissaris, van harte aanbeveel.

De Rossa (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, op dit ogenblik kan ik weinig anders dan mijn dank uitspreken aan de rapporteur en de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen voor dit uitmuntende verslag. Ik dank ook de commissaris voor zijn reactie op het verslag en zijn belofte dit programma te verlengen.
Ik ben beschermheer van de Ierse organisatie Women's Aid. Dit is een landelijke organisatie die zeer veel profijt heeft gehad van het DAPHNE-programma. Zij biedt bescherming aan vrouwen en kinderen die het slachtoffer zijn van huiselijk geweld. Zij zorgt eveneens voor juridische hulp, openbaar onderwijs en onderzoek.
Wij hebben het hier over een probleem dat ook in onze samenleving diep geworteld is, en niet slechts in samenlevingen ver weg met bepaalde religieuze opvattingen over vrouwen. Ook in Europa, in onze samenleving, heerst een diepgewortelde vrouwenhaat. Deze zal niet in één keer met wortel en tak worden uitgeroeid. Daarvoor is voorlichting nodig en zullen wij onze cultuur ter discussie moeten stellen, evenals de houding van onze media. Onze kinderen zijn de toekomst en wij moeten er dan ook voor zorgen dat wij hun respect bijbrengen voor de waardigheid van ieder mens, van zowel man als vrouw, van zowel volwassene als kind.

Vitorino
Mijnheer de Voorzitter, ik wil om te beginnen de afgevaardigden bedanken voor hun bijdragen aan dit debat. Het Spaanse voorzitterschap heeft dit onderwerp onder de aandacht van de politiek gebracht, en ik ben ervan overtuigd dat de Deense voorzitter de aldus in gang gezette dynamiek zal weten te benutten. Ik hoop dat de Raad nog onder dit voorzitterschap een kaderbesluit zal goedkeuren over de handel in vrouwen en kinderen voor doeleinden van seksuele uitbuiting. We zijn daar nu - eindelijk - heel dicht in de buurt gekomen en ik verwacht dat de goedkeuring het lopende semester zijn beslag zal krijgen.
Het enige ter zake doende antwoord dat ik op dit moment kan verschaffen heeft betrekking op de financiering. Als een bepaalde actie uit de communautaire begroting gesubsidieerd wordt, betekent dat nog niet dat de nationale financiering dan overgenomen wordt door de Gemeenschap. Ik heb de indruk dat veel mensen geneigd zijn zo te denken. Wij zien communautaire financiering echter juist als een aanvulling op de nationale budgetten. Het gaat immers om een enorm probleem en een onderwerp van groot politiek belang. Daarom is het zo belangrijk dat de Commissie ook de overheden van de lidstaten in de gelegenheid stelt een beroep te doen op het DAPHNE-programma. Op die wijze zetten we lidstaten aan om deel te nemen aan projecten en geld vrij te maken voor de bestrijding van geweld tegen vrouwen en kinderen.
Er is echter één probleem, en dat wil ik niet verdoezelen: het debat over de financiering heeft veel te maken met het probleem van de rechtsgrond. Als het Verdrag een duidelijke, solide en expliciete rechtsgrond verschaft, dan kan die ook worden ingezet als hefboom voor de financiering van dit soort projecten. Zo lang we ons binnen de context van artikel 152 bewegen zullen we steeds met problemen te maken krijgen. Ik hoop echter oprecht dat we via dit debat overeenstemming kunnen bereiken over de noodzaak om ons er binnen het kader van de Conventie gezamenlijk voor in te spannen dat het op te stellen grondwet van de Europese Unie de bestrijding van geweld tegen vrouwen en kinderen vastlegt als een doelstelling van het Verdrag zelf.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0256/2002) van mevrouw Smet, namens de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, over het scorebord voor de uitvoering van de agenda voor het sociaal beleid (2001/2241(INI)).

Smet (PPE-DE)
Het doel van het jaarlijks scorebord voor de uitvoering van de agenda voor het sociaal beleid is na te gaan in hoeverre vooruitgang is geboekt ten aanzien van de doelstellingen die in Lissabon en Nice werden vastgesteld. De essentie van deze doelstellingen is de opbouw van een Europees sociaal model waarbij armoede en werkloosheid worden uitgeschakeld, presterende arbeidsplaatsen worden gecreëerd, levenslang leren wordt gestimuleerd, het sociaal zekeringsstelsel wordt gemoderniseerd en allerlei vormen van discriminatie worden uitgebannen. De periode 2000-2006 is wat dit betreft een cruciale periode omdat de evoluties op economisch, op demografisch gebied en op het gebied van migratie zelden zo groot zijn geweest als nu.
Het is dan ook normaal dat het Parlement, dat bij uitstek de vertaler is van wat leeft bij de Europese bevolking op scherp staat bij de beoordeling van de geboekte vooruitgang. Het document dat ons door de Commissie werd voorgelegd geeft een uitstekend overzicht van de ondernomen acties en van datgene wat we op korte termijn kunnen verwachten. Maar wat ontbreekt - en hier kom ik bij de belangrijkste kritiek - is een 6 jaar overspannend overzicht van datgene dat moet worden gedaan. Het Parlement is van oordeel dat de mate van jaarlijkse vooruitgang maar kan beoordeeld worden in het licht van datgene dat in die periode van 6 jaar zou moeten worden gedaan. Het Parlement verwacht meer van de Commissie dan een jaarverslag. Het verlangt een zesjarenprogramma met te nemen initiatieven en met de instrumenten die per initiatief zullen worden gebruikt: bijvoorbeeld wetgeving of open-coördinatiemethode of onderhandelingen tussen sociale partners en met termijnen waarbinnen deze initiatieven zullen worden genomen. De Commissie moet bij haar tussentijdse evaluatie in 2003 de inspanning doen om een ander type van scorebord op te stellen en voor te leggen aan het Parlement. Zoals trouwens reeds vorig jaar en opnieuw dit jaar door het Parlement wordt gevraagd.
En dan kom ik aan mijn tweede kritiek, namelijk de geringe betrokkenheid van het Parlement. De Commissie weet perfect dat haar grootste medestander voor het sociale aspect van de Europese ontwikkeling het Europees Parlement is, veel meer dan de Raad van Ministers. Voorbeelden daarvan zijn er genoeg, te beginnen bij de Europese wetgeving die door het Parlement meestal verder gestuwd wordt dan door de Raad. Het is mij daarom een raadsel waarom de Commissie zich zo weinig moeite getroost om het Parlement tijdig te betrekken bij het programma voor het sociaal beleid. Het document van de Commissie dateert van 19 februari 2002 en werd al goedgekeurd op de lentetop van maart. Het Parlement heeft minimum 2 maanden nodig om in Commissie en plenaire vergadering een verslag af te werken en dan is dat zeer kort. Ik raad de Commissie dus aan ervoor te zorgen dat haar volgend verslag eind december wordt neergelegd zodat hierover een nuttige dialoog met het Parlement kan worden georganiseerd. Deze dialoog zou trouwens positief en snel kunnen gaan als de Commissie rekening houdt met de opmerkingen in de twee vorige verslagen van het Parlement.
Tot slot nog een paar woorden over één van de instrumenten van het sociaal beleid, namelijk de open-coördinatiemethode. Het succes van de methode ligt in het feit dat men een weg gevonden heeft om het beleid van de 15 lidstaten te coördineren, om de 15 lidstaten achter een coherent geheel van doelstellingen te krijgen, om aan de 15 lidstaten de beste praktijken aan te reiken om die doelstellingen te bereiken. En dit alles voor materies waarvoor een dwingend wetgevend optreden van de Europese Unie niet gewenst of niet mogelijk is. De moeilijkheid voor het Parlement is echter dat de betrokkenheid van het Parlement niet of onvoldoende geregeld is. Het is een methode waarbij zeer veel actoren buiten dit Parlement intens betrokken zijn. Vandaar de vraag om in het kader van de Conventie en de intergouvernementele conferentie het gebruik van de open-coördinatiemethode en de deelname van het Europees Parlement eraan te regelen. We rekenen hiervoor mede op de steun van de Commissie.

Diamantopoulou
Mijnheer de Voorzitter, ik wil mevrouw Smet van harte bedanken voor het verslag dat zij heeft opgesteld over het scorebord voor de uitvoering van de Sociale Agenda. Zoals zij terecht opmerkte, is de Sociale Agenda voor de periode 2000-2006 de eerste verbintenis waar ook de Raad achter staat. Inderdaad is dit het eerste Europese handvest met sociale verplichtingen en acties.
Het eerste jaar, 2001, was een bijzonder geval. Daarover hebben wij vorig jaar gesproken. Dat was het eerste jaar van toepassing en ging gepaard met allerlei tekortkomingen en problemen. Dit jaar ligt voor het eerst een allesomvattend document op tafel met een stapsgewijze uiteenzetting van de gemaakte vorderingen in deze specifieke beleidssector. Vorig jaar werd gezegd dat de beschrijving enkel en alleen de Commissie betrof. Dit jaar wordt een gedetailleerde beschrijving gegeven van elke bij een bepaalde actie betrokken instantie. Ik noem u als voorbeeld het door sociale gevoeligheid gekenmerkte voorstel voor bedrijfsherstructurering. Daarin wordt een beschrijving gegeven van de rol van niet alleen de Commissie maar ook het Europees Parlement, de sociale instanties, de sociale partners, de regeringen en het maatschappelijk middenveld. Ik ben het natuurlijk met mevrouw Smet eens dat wij steeds zowel moeten vooruitkijken als terugblikken, dat wij met andere woorden niet alleen moeten zeggen hoe de instanties hebben deelgenomen maar ook welke doelstellingen zij nastreven voor de volgende stappen.
Die volgende stappen zullen wij tot op zekere hoogte tijdens de eerste tussentijdse evaluatie in 2003 onderzoeken. De periode 2003-2005 is eveneens zeer belangrijk. Dan zullen wij een algemeen overzicht hebben over de gang van zaken en in staat zijn daar waar nodig veranderingen aan te brengen. Ik wil hierbij aantekenen dat het Europees Parlement zo nauw mogelijk betrokken zal zijn bij deze tussentijdse evaluatie. Ik geloof niet dat iemand het met mevrouw Smet oneens zal zijn als zij zegt dat bij alle voorstellen voor sociaal beleid het Parlement de belangrijkste bondgenoot van de Commissie is, en dat verder het Parlement vaak de locomotief is van heel de Europese Unie en de Unie aanzet tot vooruitgang in het sociaal beleid.
Ik wilde drie punten aanstippen die mijns inziens zeer belangrijk zijn voor het debat. Ten eerste konden dankzij de samenwerking tussen de Commissie en het Europees Parlement de meeste voor de periode 2000-2002 geplande initiatieven van de Sociale Agenda met succes worden afgesloten. Enkele daarvan bevinden zich echter nog in ontwikkeling. Ten tweede zijn wij, zoals reeds gezegd, erin geslaagd een samenwerking tot stand te brengen tussen de lidstaten via de methode van de open samenwerking. Afgezien daarvan hebben wij het Parlement een zekere rol kunnen geven in deze samenwerking. Maar dit is pas een eerste stap en nu moeten wij ervoor zorgen dat het Parlement zijn fundamentele, inhoudelijke rol kan spelen. Daar zal de Conventie zich over moeten buigen. Ten derde moeten wij met de besprekingen in de Conventie ook een rechtsgrondslag zien te vinden voor de deelneming van het maatschappelijk middenveld, naast de deelneming van het Europees Parlement.
Ik wil het Europees Parlement van harte bedanken voor zijn opbouwende medewerking. Wij wachten nu op uw opmerkingen.

Karamanou (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, het scorebord voor de uitvoering van de Sociale Agenda is ongetwijfeld zeer belangrijk. Daaruit kunnen wij immers aflezen welke vorderingen zijn gemaakt.
Ik had de eer het advies van de Commissie rechten van de vrouw op te stellen. Eerlijk gezegd heb ik heel weinig toe te voegen aan het uitgebreide verslag van mevrouw Smet, die een zeer actief lid is van de Commissie rechten van de vrouw van het Europees Parlement. Het ligt voor de hand dat wij als vrouwen groot belang hechten aan de uitvoering van de Sociale Agenda, daar bijna elke verhoging van de werkgelegenheid in de afgelopen jaren met name vrouwen ten goede is gekomen. Ongeveer twee derde van de nieuwe arbeidsplaatsen die naar verwachting zullen worden gecreëerd, zal naar vrouwen gaan. Daarom heb ik, mevrouw de commissaris, zojuist met groot genoegen geluisterd naar hetgeen u zei over de nieuwe initiatieven die u namens de Commissie ontplooit met het oog op de coördinatie van het economische beleid en het werkgelegenheidsbeleid.
De procedure voor de evaluatie van de gemaakte vooruitgang is weliswaar behept met een aantal zwakke punten, zoals ook in het verslag van mevrouw Smet staat, maar is toch een zeer waardevol instrument, zeer zeker in deze tijd van economische teruggang waarin alsmaar wordt aangedrongen op versoepeling van het sociaal beleid en stopzetting van de inspanningen tot vermindering van de economische ongelijkheden en tot bestrijding van de sociale uitsluiting. Daarom zijn wij blij dat het Deens voorzitterschap dit initiatief heeft genomen en de klemtoon legt op het vraagstuk van de sociale uitsluiting en met name het vraagstuk van de uiteenlopende gevolgen die sociale uitsluiting heeft voor de twee geslachten.

Pérez Álvarez (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, waarde collega's, om te beginnen feliciteer ik mevrouw Smet met haar uitstekende werk. Het scorebord voor de uitvoering van de agenda voor het sociaal beleid moet ons in de gelegenheid stellen om enerzijds de geboekte vooruitgang te evalueren en anderzijds een waarschuwende vinger op te steken wanneer zich bij de tenuitvoerlegging van de aangekondigde maatregelen vertraging voordoet. Mijns inziens is de rapporteur er in haar verslag in geslaagd om beide aspecten met elkaar te verzoenen.
Naar mijn bescheiden mening mag de agenda voor het sociaal beleid niet als een strak en onveranderlijk programma worden beschouwd. Het is een programma voor en door mensen. Daarom juist is het voortdurend in ontwikkeling en moet het op gezette tijden worden aangepast. Dit zal overigens blijken in 2003, naar aanleiding van de tussentijdse evaluatie van de gemaakte vorderingen.
Mevrouw de commissaris, ofschoon de ontwikkeling van het Europees sociaal model reeds vergevorderd is, hebben wij op talloze terreinen nog heel wat werk voor de boeg. Denkt u maar aan het beleid ter bevordering van gelijke kansen voor mannen en vrouwen, het beleid voor sociale integratie van gehandicapten, waarbij zo goed mogelijk gebruik moet worden gemaakt van hun resterende capaciteiten, de maatregelen ter bestrijding van sociale uitsluiting en armoede en de acties inzake permanente vorming en levenslang leren, in het kader waarvan ook de aanpassing aan nieuwe arbeidsvormen en de vereniging van arbeids- en gezinsleven een vooraanstaande plaats innemen.
In dit verband zou ik de aandacht van de Commissie willen vestigen op een mijns inziens absolute prioriteit. Ik bedoel hiermee de nieuwe arbeidsverhoudingen en de bijbehorende nieuwe risico's. Met name de totstandkoming van nieuwe participatievormen binnen de productieprocessen ten gevolge van outsourcing en decentralisatie van de productie - onderaanneming, aanwezigheid van freelance krachten en zelfstandige werknemers - vergt een passende aanpak voor wat de risico's van de aannemer betreft.
Er bestaat met name behoefte aan maatregelen op grond waarvan wij kunnen vermijden dat het - weliswaar steeds aanwezige maar in deze nieuwe productievormen soms zeer subtiele en haast onzichtbare - risico uitmondt in een arbeidsongeval. Ik geloof dat alle partijen bij deze acties baat hebben, zowel de werknemers en de werkgevers als de samenleving in haar geheel.

De Rossa (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de rapporteur feliciteren met dit verslag en niet te vergeten commissaris Diamantopoulou complimenteren met haar buitengewoon voortreffelijke werk op dit terrein van sociaal beleid. De Top van Lissabon betekent een belangrijke stap voorwaarts voor de Europese Unie: men verbond zich ertoe niet alleen een concurrerende, dynamische economie te worden, maar ook een samenleving die gebaseerd is op volledige werkgelegenheid en waarin sprake is van sociale samenhang. Te vaak horen wij woordvoerders van de verschillende fracties die het uitsluitend hebben over de concurrerende economie en die zwijgen over het evenwicht dat wij binnen de Europese Unie moeten vinden wat betreft het moderniseren en verdiepen van ons sociale model.
Het feit dat tijdens de Top van Nice de nieuwe sociale agenda is aangenomen, betekent eveneens een grote vooruitgang. Als in Ierland een referendum gehouden was over deze sociale agenda in plaats van over het Verdrag van Nice, zouden alle stemmen vóór zijn geweest. Helaas hoeven wij in dit stadium niet over deze onderwerpen te stemmen. Maar het was een belangrijke stap vooruit.
Ik moet echter zeggen dat de vorderingen sindsdien aanzienlijk trager lijken te verlopen. Ik twijfel er niet aan dat er krachten of elementen aan het werk zijn in de Europese Unie - zowel in de Commissie als in de Raad - die opzettelijk proberen de tenuitvoerlegging van deze agenda te vertragen. Dat lijkt me kortzichtig. Als wij werkelijk een Europese Unie willen creëren die de steun van de burgers heeft, moeten wij ons op een evenwichtige manier inzetten voor de ontwikkeling van een sociaal Europa. Zelfs voor centrumrechts snijdt dit hout. Als het hun ernst is met Europa en als zij daadwerkelijk een Europa van staten en volken willen bouwen, dan moeten zij ervoor zorgen dat overal in de Unie gelijkheid, samenhang en solidariteit heersen.
Mijns inziens bevat het scorebord zelf tekortkomingen. Nog niet alle vorderingen zijn gemeten. Ik sta positief tegenover het voorstel begin volgend jaar een tussentijdse evaluatie te houden en ik zie ernaar uit daaraan deel te nemen. Ik hoop dat wij de komende jaren, met name in de Conventie en de daaropvolgende intergouvernementele conferentie, erin zullen slagen de geëngageerdheid die in Lissabon en daarna in Nice tot uitdrukking kwam te verwerken en te verdiepen in een grondwet voor de Europese Unie, die garandeert dat wij niet alleen een concurrerend Europa hebben, maar ook een Europa dat zich in gelijke mate bekommert om al zijn burgers.

Andersson (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ook ik zou willen beginnen met mevrouw Smet te feliciteren met het feit dat zij zoals gewoonlijk zulk goed werk heeft verricht. In mijn land, Zweden, is op dit moment een nationale verkiezingscampagne bezig. Degenen die in Zweden tot dezelfde politieke richting als mevrouw Smet behoren, beweren gewoonlijk dat de sociaal-politieke agenda niet iets voor Europa is, maar dat sociaal beleid voorbehouden is aan de lidstaten.
Ik beweer gewoonlijk hetzelfde als mevrouw Smet. Hoewel wij tot verschillende politieke fracties behoren, zijn wij het er volkomen over eens dat er een nationale sociaal-politieke agenda nodig is. Er is echter ook een Europese sociaal-politieke agenda nodig, en die wordt steeds belangrijker. Evenals collega De Rossa sta ik positief tegenover de gebeurtenissen in Lissabon. Daar zijn ongekende vorderingen gemaakt, en wij zijn er in geslaagd om de sociaal-politieke agenda te verbreden en te verdiepen.
Tegelijkertijd ben ik een beetje ongerust over de signalen die het laatste jaar zijn afgegeven en die naar mijn mening het evenwicht in het proces van Lissabon dreigen te verstoren. Er wordt nu alleen maar gepraat over ondernemingen en concurrentie tussen ondernemingen, en men vergeet het sociale aspect. Het is daarom een goede zaak dat er leden zijn die de sociale aspecten over de partijgrenzen heen willen tillen, en ik wil nogmaals mijn gelukwensen uitspreken met het werk van zowel de Commissie als mevrouw Smit.
Verder ben ik het eens met mevrouw Smets opvattingen over het scorebord, namelijk dat dat meer op de toekomst gericht en strategischer moet zijn en de conclusies van de voorjaarsbijeenkomsten als uitgangspunt moet hebben. Ik hoop dat de Commissie ook nota neemt van die opvatting en van een punt waarop wij in zeer veel verbanden hebben gewezen, namelijk de open coördinatiemethode. Deze methode hebben wij in allerlei verband behandeld, en ik ben er zelf een aanhanger van. Dankzij die methode hebben wij de samenwerking op nieuwe gebieden kunnen ontwikkelen. Wil deze methode op de lange termijn succes hebben, dan mag ze echter niet achter gesloten deuren worden toegepast. De open coördinatiemethode is alleen een lang leven beschoren als ze aan democratische controle van zowel het Europees Parlement als de nationale parlementen wordt onderworpen. Wij mogen hopen dat de Conventie deze kwestie behandelt, zodat de open coördinatiemethode in de Verdragen in acht wordt genomen.
De sociale agenda is ook vanuit een ander perspectief van belang. Ik doel op de wil van de burgers om mee te doen aan het EU-project. De sociale agenda betreft precies de vraagstukken die de burgers belangrijk vinden - de strijd tegen de armoede, de bevordering van werkgelegenheid, een rechtvaardiger samenleving - en daarom is de sociale agenda zo belangrijk.

Bastos (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, beste collega's, de agenda sociaal beleid is een dynamisch programma en het kan dus voorkomen dat er wijzigingen in aangebracht moeten worden. Daarom is het zo belangrijk dat we een panel voor jaarlijkse evaluatie hebben. Op die manier kan het Europees Parlement de uitvoering van de sociale agenda volgen en begeleiden - door het verleden te analyseren en programma's op te stellen voor de toekomst.
Mevrouw Smet legt ons nu een schitterend werkstuk voor, waarin op kritische wijze aangegeven wordt wat de zwakke punten in de mededeling van de Commissie zijn. Daarnaast verschaft dit verslag duidelijke en intelligente bijdragen voor de uitvoering van de agenda in de toekomst. Werkgelegenheid is de belangrijkste prioriteit van de Europese Unie. In 2000 bedroeg het percentage werkenden 63,2%. Ondanks ongeveer 3 miljoen nieuwe banen zitten we nog steeds 7% onder de op de Top van Lissabon vastgestelde doelstelling voor 2010. En het aantal werklozen blijft hoog - 14,5 miljoen Europese burgers hebben geen werk.
Er zijn veel werklozen - ongeveer 8% van de beroepsbevolking. Vooral de werkloosheid onder oudere werknemers is hoog, en er zijn grote verschillen tussen de seksen, zowel wat werkgelegenheid als wat beloning betreft (de cijfers liggen respectievelijk 18% en 14% hoger voor mannen). Daarnaast zijn er grote regionale verschillen. Al deze gegevens wijzen op structurele zwakte, die aandacht en doeltreffende maatregelen behoeft. De actieve deelname van de sociale partners is in dit verband onontbeerlijk. Ook armoede en sociale uitsluiting zijn kwesties waaraan we meer aandacht moeten besteden. Meer dan 60 miljoen mensen leven gevaarlijk dicht bij de armoedegrens. De toestand verschilt zoals bekend van land tot land, maar het is wel degelijk zo dat de strijd tegen armoede en uitsluiting en de uitbanning van deze verschijnselen als onze belangrijkste uitdaging moet worden gezien. De Commissie moet daarom haar onderzoek naar de oorzaak en de omvang van het probleem sneller uitvoeren, met bijzondere aandacht voor de positie van vrouwen. Met betrekking tot de doelstelling gelijke behandeling van mannen en vrouwen moeten we constateren dat het panel nog geen algemene aanpak heeft kunnen vaststellen. De Commissie zal dus voorstellen moeten ontwikkelen om de situatie voor vrouwen te verbeteren, en tegelijkertijd initiatieven nemen om ervoor te zorgen dat zij binnen de werksfeer participeren in de besluitvorming.

Kratsa-Tsagaropoulou (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik ben het eens met de vraagtekens die mevrouw Smet in haar verslag zet bij het tijdstip van indiening van het scorebord voor de uitvoering van de sociale agenda en de inhoud daarvan. Zoals wij allen weten, is de sociale agenda geen pakket sociale beleidsvoorstellen maar een strategisch plan voor de modernisering van het Europees sociaal model, en een instrument om de problemen en de uitdagingen van de toekomst het hoofd te bieden. Met een jaarlijks scorebord zouden wij een strategisch mechanisme krijgen voor de evaluatie van de vooruitgang en de eventuele aanpassing van deze beleidsvormen.
Vandaag zien wij dat de scorebordmethode niet toereikend is om de ambitieuze doelstellingen te bereiken. Het verslag doet eerder denken aan een routinezaak dan aan een inhoudelijke benadering. Het verslag geeft meer blijk van een routinematige dan een inhoudelijke benadering. Het lijkt niet het geïntegreerde instrument is dat nodig is om de bestaande situatie te analyseren, een juist beeld te krijgen van de gemaakte vooruitgang en de toekomstige activiteiten te plannen op de terreinen waarop de Europese Commissie zich heeft begeven, zoals de integratie van gehandicapten, de betrokkenheid van ouderen, de mobiliteit van werknemers en de nog hangende wetgevingsvoorstellen. Evenmin worden in het verslag nieuwe actieterreinen voorgesteld.
Bovendien komt het operationele gedeelte van de plannen voor sociale ontwikkeling niet voldoende uit de verf. Dat onderwerp maakt evenwel deel uit van de nieuwe Europese beleidsaanpak. Onbeantwoord blijkt eveneens het vraagstuk van de samenwerking met en de betrokkenheid van de sociale partners en het Economisch en Sociaal Comité, en de inhoud en resultaten van de sociale dialoog, ofschoon ik de commissaris tot mijn voldoening heb horen spreken over de pogingen om een dialoog met het maatschappelijk middenveld tot stand te brengen. De Commissie moet derhalve beter haar best doen wat de procedure en de inhoud van het tussentijds evaluatieverslag betreft. Het Europees Parlement verwacht dit verslag nog voor de volgende voorjaarsraad te ontvangen. U weet immers, mevrouw de commissaris, dat het Europees Parlement absoluut een rol wil vervullen in de verwezenlijking van het sociaal Europa.

Diamantopoulou
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de afgevaardigden bedanken voor hun opmerkingen. Evenals vorig jaar zal daar rekening mee worden gehouden.
Ik wil heel kort ingaan op de opmerkingen van enkele afgevaardigden. Het lijdt geen twijfel dat het verslag de activiteiten weergeeft die ofwel reeds zijn afgerond of nog aan de gang zijn. Het gaat hierbij om stukken wetgeving die reeds zijn aangenomen of waar nog over beraadslaagd wordt. Dit verslag kan echter niet verder gaan dan de mogelijkheden die met de Verdragen aan de Commissie, het Parlement en de Raad zijn toegekend met betrekking tot de volgende stappen.
Ik zeg dit omdat, zoals wij weten, het vraagstuk van bijvoorbeeld de gehandicapten, waar mevrouw Kratsa naar verwees, of andere speciale sociale beleidsvormen nu nog zuiver nationale bevoegdheden zijn. Daarover wordt in de Conventie hevig gediscussieerd en mijns inziens zijn wij allen voor de toekenning van een Europese dimensie aan het sociaal beleid. Met de Conventie hebben wij daartoe nu de grote politieke kans.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mevrouw de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt vandaag om 12.00 uur plaats.

Ribeiro e Castro (UEN)
. (PT) Het vaststellen en harmoniseren van de operationele regelgeving met de bedoeling de luchtvaart veiliger te maken is een zeer delicate en actuele aangelegenheid. Wij verwelkomen het brede overleg met de betrokken partijen dat geleid heeft tot een akkoord inzake de beperking van de vlieg- en werktijden en de regels voor de rusttijden van het cabinepersoneel. Wij zijn het ook eens met de conclusies van de rapporteur, omdat daarin de dringende noodzaak van een geleidelijke invoering van technische regelgeving op dit vlak tot uitdrukking komt. Deze nieuwe regelgeving moet een garantie vormen voor een hoger veiligheidsniveau en het vertrouwen van de passagiers in het Europees luchtvervoer volledig herstellen.

Ribeiro e Castro (UEN)
De rapporteur stelt terecht dat op dit moment de controle op en de handhaving van het communautair milieurecht zeer onbevredigend zijn. Het belang van het milieu wordt steeds groter voor de Europese burgers, die beseffen dat milieubeheer, milieubescherming en een gerationaliseerde milieurapportage belangrijk zijn. Herhaaldelijk zijn wij getuige van grove aanvallen op het milieuerfgoed van ons allen. Dit toont aan dat de huidige wetgeving ontoereikend is en dat de contacten tussen de nationale en de communautaire autoriteiten niet bevredigend zijn. Daarom is meer controle geboden en moeten er naar aanleiding van de driejaarlijkse rapporten die de lidstaten de Commissie toesturen concrete en ferme maatregelen worden getroffen. Het is trouwens zorgwekkend te zien hoezeer de inbreukprocedures aanslepen. Voorts moet alles in het werk worden gesteld om de Commissie in staat te stellen, zoals de rapporteur zegt, een samenhangend beeld te schetsen van wat er gebeurt met betrekking tot het beleid inzake het afvalbeheer. Daarmee kan een antwoord worden gegeven op de steeds ernstiger en dringender zorgen van de Europese burgers. Daarom heb ik voor dit verslag gestemd.

