Toekomstig akkoord over Kosovo (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie over het toekomstige akkoord over Kosovo.
Manuel Lobo Antunes
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, een korte verklaring over Kosovo. Er is de afgelopen jaren zonder meer aanzienlijke vooruitgang geboekt bij de stabilisatie in de westelijke Balkan. Er ligt echter nog één grote uitdaging waar een oplossing voor gevonden moet worden om deze vooruitgang te consolideren: de afronding van het proces waarin de toekomstige status van Kosovo wordt geregeld, en de toepassing van het resultaat in de praktijk, met een strategische doelstelling.
Vereist is een tijdige en duurzame oplossing, die de basis legt voor een democratisch en multi-etnisch Kosovo dat zich ertoe verbindt de rechtsstaat tot stand te brengen en te werken aan de stabiliteit en het Europese perspectief van de regio. De regeling van de status van Kosovo is een conditio sine qua non voor de consolidering van de stabiliteit in de regio. Zowel in economisch als politiek opzicht heeft de EU veel geïnvesteerd in de Balkan, dus we zien liever niet dat de regio opnieuw tot instabiliteit vervalt.
Aangezien het een Europese regio is, moet de Europese Unie het voortouw nemen bij de pogingen de kwestie-Kosovo op te lossen. Dit brengt mee dat er snel een oplossing via de VN-Veiligheidsraad gevonden moet worden. De status-quo is geen duurzame oplossing.
Overeenkomstig de verklaring van de EU-ministers van Buitenlandse Zaken in Luxemburg op 18 juni heeft de Raad zijn steun voor de speciale gezant Martti Ahtisaari bevestigd en zijn standpunt herhaald dat diens alomvattend voorstel de basis vormt voor de regeling van de statuskwestie middels een nieuwe resolutie van de VN-Veiligheidsraad.
De Europese Unie houdt onverkort vast aan haar toezegging om te ijveren voor de tijdige goedkeuring van een dergelijke resolutie door de VN-Veiligheidsraad, die ook als grondslag zal dienen voor de aanwezigheid van de internationale gemeenschap en de EU. Een niet-aflatende eensgezinde houding van de lidstaten, in combinatie met een krachtige en coherente aanpak ten aanzien van Kosovo, zal van doorslaggevend belang zijn voor het bereiken van deze doelstelling. De Raad heeft ook bevestigd ervan overtuigd te zijn dat de oplossing van deze kwestie volledig op zichzelf staat en geen precedent schept.
De EU blijft beschikbaar om een belangrijke rol te spelen bij de implementatie van de toekomstige status van Kosovo. Onze planning ter plekke is al redelijk ver gevorderd en uitgevoerd op basis van de brede aanpak die door de Raad in december 2006 is goedgekeurd, en de veronderstelling dat de VN-Veiligheidsraad een nieuwe resolutie zal aannemen waarin een duidelijk mandaat aan de EU wordt gegeven.
We zijn vastbesloten om een geslaagde overgang te garanderen, waartoe we nauw hebben samengewerkt met de Missie van de Verenigde Naties in Kosovo, die de verzekering heeft gegeven dat zij op volle sterkte zal blijven totdat haar mandaat verstrijkt.
Olli Rehn
De toekomstige status van Kosovo is de laatst overgebleven kwestie die voortvloeit uit het uiteenvallen van Joegoslavië. Het is essentieel om de VN-Veiligheidsraad in dit stadium in beweging te krijgen. De leden van de Veiligheidsraad moeten hun verantwoordelijkheid nemen voor de oplossing van de kwestie-Kosovo en een multilateraal kader opzetten dat voor de gehele regio een duurzame oplossing brengt.
Ik roep Servië op een constructieve rol te spelen in de volgende fase van het proces. Ik roep alle betrokkenen op geen eenzijdige actie te ondernemen, of het nu gaat om verklaringen of het dreigen met veto's, wat alleen maar schadelijk zou zijn voor het belang dat wij allen hebben bij een stabiele regio die een volwaardig onderdeel van de Europese Unie kan worden.
In maart hebt u hier in het Parlement een resolutie over Kosovo aangenomen. Naar mijn mening delen onze instellingen veel standpunten. U huldigde het standpunt dat de enig duurzame regeling een regeling is die alle gemeenschappen respecteert, bijdraagt tot het economisch herstel van Kosovo en voorziet in een internationale aanwezigheid om de belangen van alle etnische gemeenschappen veilig te stellen.
In juni bevestigde de Raad de EU-steun voor de speciale VN-gezant Martti Ahtisaari en zijn alomvattende voorstel als grondslag voor de regeling van de status van Kosovo en een nieuwe resolutie van de VN-Veiligheidsraad.
We steunen het voorstel als het best mogelijke compromis dat ervoor kan zorgen dat alle gemeenschappen een toekomst hebben in Kosovo, waar de democratie en de rechtsstaat vaste voet aan de grond kunnen krijgen.
De hoofdelementen van dit voorstel zijn de bouwstenen van welke moderne samenleving ook. Ze omvatten de bescherming van de rechten van gemeenschappen, de bescherming van het cultureel en religieus erfgoed en basale constitutionele en veiligheidsbepalingen. Al deze elementen zijn van wezenlijk belang voor een democratisch en multi-etnisch Kosovo.
In een notendop zijn de drie zaken die we nu moeten doen, de volgende. Ten eerste moeten we de status van Kosovo regelen zonder onnodige vertraging. Ten tweede moeten we de essentie van het huidige regelingsvoorstel bewaren en ten derde moeten we de Europese aspiraties en de voortgang richting Europese Unie van Kosovo verder ondersteunen.
Als commissaris heb ik al verschillende instrumenten opengesteld in het kader van het stabilisatie- en associatieproces. De Commissie voert een regelmatige dialoog over hervormingen. We verlenen genereuze bijstand. We houden de voortgang in het oog op basis van het Europees partnerschap en we hebben een begin gemaakt met regionale samenwerkingsactiviteiten met Kosovo.
Het vertragen van het proces omwille van het vertragen zelf is in aanleg een gevaarlijke onderneming. Enerzijds zal het nauwelijks tot verzoening leiden tussen de diametraal tegenovergestelde standpunten over de status, terwijl het anderzijds wel het risico van instabiliteit ter plaatse kan vergroten.
Daarom moeten we de Kosovaren laten zien dat er schot in de zaak zit en dat er een oplossing zal komen. We moeten niet toestaan dat de voorstanders van de harde lijn de overhand krijgen. De Balkan en Europa zouden de nadelige gevolgen van zo'n ontwikkeling ondervinden.
Kosovo is inderdaad een door en door Europese aangelegenheid. We hebben alle belang bij een duurzame regeling. Zoals u zei in uw resolutie van maart, is een oplossing op basis van het voorstel van de heer Ahtisaari van het grootste belang voor de stabiliteit en verdere ontwikkeling van de gehele regio. Zowel Servië als Kosovo zijn evenals hun buren voorbestemd om EU-lid te worden, aangezien de toekomst van de westelijke Balkan in de EU ligt.
Het klopt dat Rusland noch de Verenigde Staten net zo direct als de Europeanen te maken hebben met de gebeurtenissen in de Balkan. Europa zou de prijs betalen als het statusproces zou mislukken, en daarom moet de status van Kosovo niet worden geregeld via eenzijdige verklaringen of het eenzijdig dreigen met veto's, maar via effectieve en verantwoordelijke multilaterale stappen. Een duurzame regeling kan inderdaad het best tot stand komen via een gestuurd en multilateraal proces.
Tot besluit herhaal ik dat verdere vertraging van het statusproces omwille van het vertragen zelf tot niets zal leiden. Dat zou alleen het risico van instabiliteit in Kosovo opleveren, de ellende in Servië verlengen en de voortgang van de regio op weg naar de Europese Unie vertragen.
Daarom moeten Europa, de EU en haar lidstaten nú leiderschap tonen en helpen een duurzame oplossing voor Kosovo tot stand te brengen. Dat zijn we niet alleen Kosovo verschuldigd, maar ook de Balkan en Europa.
Bernd Posselt
namens de PPE-DE-Fractie. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, ik bedank de commissaris voor zijn heldere taal. Ook de nieuwe secretaris-generaal van de VN heeft gisteren nogmaals onderstreept dat niets doen in de statuskwestie een ernstig gevaar voor de vrede betekent. Als het voor 90 procent door Albanezen bewoonde Kosovo uiteindelijk niet krijgt waar het recht op heeft, namelijk een internationaal gecontroleerde onafhankelijkheid, dan dreigt daar economische instabiliteit en ook politieke onrust. Daarom is het de hoogste tijd dat een realistische lijn ingang vindt.
Dit Huis heeft zich met 75 procent uitgesproken voor het Ahtisaari-plan. Het heeft duidelijk gezegd dat het voor een internationaal gecontroleerde onafhankelijkheid is. Ook de Commissie en een meerderheid van lidstaten hebben die lijn verdedigd, net als de VS. Daarom is het de hoogste tijd dat de blokkade in de Veiligheidsraad beëindigd wordt. Het Russisch-Servische nationalisme mag niet langer in de weg staan van een vreedzame oplossing die de Serviërs in Kosovo verzekert van verregaande, internationaal gegarandeerde rechten, die verder in geen enkel Europees land voor een minderheid bestaan.
We moeten eindelijk vaart zetten achter een oplossing, want juist voor onze absoluut noodzakelijke EU-missie hebben we zowel een stabiele, internationale rechtsgrondslag nodig, als een brede consensus onder het Kosovaarse volk, willen we daar niet als een bezettingsmacht worden beschouwd. Daarom is het belangrijk dat er omzichtig werk wordt gemaakt van deze politieke oplossing die allang gevonden had moeten zijn.
Mijnheer de Voorzitter, ik wil u klip en klaar zeggen dat wij niet mogen toestaan dat volgens de Servische grondwet territoriale aanspraken op Kosovo worden gedaan en de Russen zeggen dat ze een veto afgeven, zolang Servië er niet mee instemt, wat het dan niet kan vanwege deze grondwet die met een discutabel referendum is goedgekeurd. Zo wordt een kunstmatige blokkade opgeworpen die een ernstig gevaar voor de vrede vormt. Het is een val waar we niet in mogen trappen.
Hannes Swoboda
namens de PSE-Fractie. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, de debatten verlopen toch niet zo vlot als sommigen dat misschien zouden wensen. Ik zie het gevaar dat de commissaris hier genoemd heeft. Maar ik zie ook een kans. We moeten die kans grijpen en niet alles alleen negatief zien. Wat willen we? We willen Servië het signaal geven dat het welkom is in de Europese Unie door middel van een stabilisatie- en associatieovereenkomst en middels visumversoepelingen - als Servië met het Joegoslavië-tribunaal samenwerkt. En we willen dat er een eind komt aan die permanente zelfkastijding en dat minderwaardigheidscomplex.
Ten tweede willen we Kosovo betrekken bij een nieuwe regeling op basis van het Ahtisaari-plan. Dat betekent niet dat er niet het een of ander veranderd kan worden. Daarvoor zijn echter gesprekken nodig en moeten de Servische en Kosovaarse vertegenwoordigers bereid zijn met elkaar te praten. Ik geloof niet dat ze tot een akkoord zullen komen, maar ze zullen ten minste datgene uit de weg ruimen wat er uit de weg te ruimen valt. Beide partijen zouden blijk moeten geven van verantwoordelijkheidszin, want ze moeten in de toekomst met elkaar samenleven in deze regio, vooral als ze de Europese weg in willen slaan. We kunnen dan niet gebruiken dat de stabiliteit in gevaar wordt gebracht.
Het gaat dus niet om uitstel omwille van het uitstel, daarin ben ik het volledig eens met de commissaris. Het gaat erom dat de tijd goed benut wordt. Ik ben erg ingenomen met de uitspraak van de premier van Kosovo dat hij in de komende maanden geen eenzijdige stappen wil zetten. Dat is beter dan sommige dingen die ik hier in dit Parlement hoor. Ik ben ook zeer verheugd dat de VS evenmin dergelijke stappen zal steunen, want de Europese Unie zou het belangrijkste slachtoffer zijn. Wij roepen Rusland natuurlijk op zijn veto op te geven en de resolutie niet langer te blokkeren. Rusland kan voor Abchazië en Transnistrië niet iets winnen dat het niet al met militair geweld heeft verkregen.
Het komt er nu op aan een vreedzame transitie te verwezenlijken. Het is ook in het belang van Kosovo en Albanië dat Servië zo nauw mogelijk betrokken wordt bij deze nieuwe regeling en dat ook Servië duidelijke Europese signalen krijgt. Iets beters kunnen ook Albanië en de Albanezen in Kosovo zich niet wensen.
Ignasi Guardans Cambó
Mijnheer de Voorzitter, ik heb de interventie van de commissaris niet kunnen horen omdat ik andere parlementaire bezigheden had, maar afgaande op wat ik hoor, deel ik zonder meer het idee dat hier geen tijd te verliezen valt en dat we tegelijkertijd niet die druk hebben dat als we niet vandaag een beslissing nemen, er een gewapend conflict uit zal breken voor de poorten van Europa, wat de boodschap is die sommigen ons hebben proberen over te brengen. In dit verband zijn de verklaringen van de premier van Kosovo welkom en moeten deze als positief worden beoordeeld.
In de eerste plaats denk ik dat we ons best moeten doen om ons in Servië in te leven en Servië een boodschap van respect te zenden. Respect voor zijn geschiedenis, voor zijn heden en voor zijn toekomst. Het is duidelijk dat we van Servië moeten eisen dat het nauw samenwerkt met het Joegolavië-Tribunaal, maar het is ook duidelijk dat bepaalde signalen die de Europese Unie uitzendt de kans lopen om door Servië te worden gezien als blijken van onvoldoende respect van de kant van de EU.
In de tweede plaats is er één ding waar ik de Europese Unie en alle actoren die een rol spelen bij het bepalen van de juridische en politieke toekomst van Kosovo rekening mee zou willen zien houden: de economische realiteit van Kosovo.
Als ik naar sommige toespraken luister, krijg ik het gevoel dat de onafhankelijkheidsverklaring alleen, dat de resolutie van de Verenigde Naties over de juridische toekomst van Kosovo alleen, welvaart zal creëren in Pristina, werk zal scheppen voor de duizenden mensen die daar geen baan hebben - het werkloosheidscijfer ligt ver boven de 50 procent - en voor de economische stabiliteit zal zorgen die investeringen aantrekt.
Dat is niet zo. Er is een economisch plan voor Kosovo nodig. Een Kosovo dat economisch niet levensvatbaar is, dat failliet is en een werkloosheid van 70 procent kent, zal voor ons allemaal een drama blijven. Nu is het moment om daarover na te denken, nu we daar nog invloed kunnen uitoefenen. Ik zeg dat niet om een voorwaarde op te werpen voor die onafhankelijkheid, maar wel omdat we nu invloed kunnen uitoefenen op de economische structuren van Kosovo, wat we niet meer zullen kunnen op de dag dat Kosovo onafhankelijk wordt. Die verantwoordelijkheid heeft de Europese Unie en ik denk niet dat ze die op zich heeft genomen.
Brian Crowley
namens de UEN-Fractie. - (EN) Ik bedank de commissaris en de fungerend voorzitter van de Raad voor hun toelichting.
Martin Luther King zei: 'Peace requires not only the absence of violence but also the presence of justice' (Voor vrede is meer nodig dan alleen geen geweld, er moet ook rechtvaardigheid zijn). Kijk naar de tragische geschiedenis van de gehele Balkan-regio, en een van de aspecten die tot dusver heeft ontbroken was dit idee van rechtvaardigheid. Er kan geen vrede bestaan zonder rechtvaardigheid.
De voorstellen van Martti Ahtisaari bieden ons de gelegenheid om die grote stap te zetten, die sprong te maken, en niet alleen de vrede maar ook de rechtvaardigheid daarin te vinden. In een ideale wereld zou het aan de mensen zelf zijn overgelaten om het probleem op te lossen, maar ze waren destijds niet in staat om samen te komen en de oplossing te vinden, dus moest er een aan hen worden voorgelegd. Dit is de grote kans om een duurzame en rechtvaardige vredesregeling te vinden die de verschillende tradities en de verschillende volkeren daar met elkaar verzoent.
Het is van essentieel belang dat we niet uitsluitend in de vorm van een nieuwe kans voor Kosovo rekening houden met de unieke en speciale problematiek van Servië. Het is belangrijk dat we niet alleen met Kosovo, maar ook met Servië een dialoog voeren om hen aan te moedigen voorwaarts te gaan en een nieuwe weg te vinden in het proces van opbouw van de natie.
Uit mijn eigen ervaring in Ierland in de afgelopen tien jaar weet ik dat dialoog de enige sleutel is naar de oplossing van conflicten, discriminatie en haat. Zorg dat partijen rond de tafel gaan zitten, en zorg dat ze met elkaar in gesprek blijven. Hoe langzaam en moeizaam dat ook moge gaan, het is de enige manier om de rechtvaardige oplossing te vinden voor dit probleem.
Joost Lagendijk
namens de Verts/ALE-Fractie. - Voorzitter, collega's, commissaris, wie de laatste dagen op de voet volgt wat er zoal door vertegenwoordigers van de EU gezegd wordt over Kosovo, en dan met name over de rol van de EU in de toekomst, die kan niet anders dan verward achterblijven.
Natuurlijk, iedereen is in New York bezig om te puzzelen: hoe krijgen we een resolutie door de Veiligheidsraad, met andere woorden hoe voorkomen we een Russisch veto? Natuurlijk doet iedereen zijn best om de eenheid in de Europese Unie te bewaken en natuurlijk roepen wij de Kosovaren op om rustig te blijven. Tot zover de duidelijkheid.
Maar dan, wat is nu precies de rol van de EU in de nabije toekomst en wanneer gaat de EU die vervullen? Een willekeurige greep uit de kranten van de laatste paar dagen. Cristina Gallach, woordvoerder van de heer Solana: de EU zal haar verantwoordelijkheid nemen en een beslissing over Kosovo nemen als Rusland voortdurend "nee" blijft zeggen. Met andere woorden: ook als er geen resolutie komt, zal de Europese Unie in actie komen. De heer Solana zelf op 10 juli: het is onmogelijk voor ons een missie te zenden zonder mandaat en daarom verwachten we een resolutie. En een anonieme diplomaat van de EU op dezelfde dag: de EU hoopt dat de nieuwe VN-resolutie haar toestaat een omvangrijke missie te sturen, zelfs als de toekomst van de provincie onduidelijk blijft. Met andere woorden: wel een mandaat, maar over de onafhankelijkheid hoeven we nog niets te zeggen.
Commissaris, Raad, alstublieft, zeg ons nu eindelijk wat er minimaal in een resolutie moet staan opdat de EU op korte termijn een missie naar Kosovo stuurt. En wanneer hebben we het eigenlijk over het sturen van een missie? Oorspronkelijk was het de bedoeling om dat te doen vier maanden na een resolutie. Is de EU nu bereid om ook een missie te sturen, terwijl over de onafhankelijkheid nog niets bekend is? Graag duidelijkheid daarover. Die bent u aan ons en aan de kiezers verplicht.
Tobias Pflüger
namens de GUE/NGL-Fractie. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, laat ik het ronduit zeggen, we zijn duidelijk in een impasse geraakt. Servië en Rusland zeggen beide dat ze een opgelegde onafhankelijkheid niet zullen accepteren en de heer Bush zegt dat hij er voorstander van is dat Kosovo eenzijdig de onafhankelijkheid uitroept. Daarom is de rol van de Europese Unie in de huidige situatie van essentieel belang.
Verder is er nog een flink aantal bijdragen geleverd die de zaak ook niet echt goed hebben gedaan, zoals de uitspraak van de heer Barroso dat de Europese Unie iets wegheeft van een 'empire'. Die uitspraak is niet zomaar lukraak gedaan maar ze komt in deze situatie nogal ongelukkig uit. De EU is zelf een betrokken partij en wil zoiets als een UNMIK-protectoraat in Kosovo opbouwen. Het is volstrekt helder: het 'pure Ahtisaari-plan' is van tafel en dat moet eindelijk aanvaard worden. Er is een internationaal geldende oplossing nodig, waarbij ook Servië instemt met het hele pakket.
We hebben hier in het Europees Parlement heel dringend informatie nodig over de geplande EVDB-missie in Kosovo. We hebben die informatie nog steeds niet en het is hoognodig dat we die krijgen.
Sylwester Chruszcz
(PL) Mijnheer de Voorzitter, we praten vandaag over de territoriale integriteit van Servië en de toekomst van het district Kosovo, waar elke dag fundamentele mensenrechten geschonden worden. De Servische bevolking staat op de drempel van een humanitaire ramp en het gemeenschappelijke, christelijke erfgoed van Europa wordt op een systematische wijze vernietigd door islamitische terroristen. Ik vind het vreemd, dat de gebeurtenissen en de situatie in Kosovo heel vaak op een eenzijdige manier aan de internationale opinie worden getoond, op een manier die schadelijk is voor de Serviërs. Het onafhankelijkheidsplan voor Kosovo, dat geen precedent kent, betekent een schending van de territoriale integriteit van Servië en een verdere escalatie van het conflict. Het besluit om Kosovo van Servië te scheiden brengt gevaar voor de stabiliteit van het hele Europese continent en zal een domino-effect teweegbrengen op vele andere, etnisch betwiste plaatsen op ons continent.
Ik ben verontwaardigd dat de autoriteiten in de Europese Unie een partij willen zijn in het conflict op de Balkan, terwijl ze daar geen recht op of mandaat voor hebben. Het is vanzelfsprekend dat besluiten over de toekomst van Europa en de wereld door soevereine landen en naties genomen moeten worden, op de fora van internationale instellingen, zoals de VN. Daarom wil ik Rusland en de andere landen die op het forum van de Veiligheidsraad van de VN tegen het verschuiven van de grenzen in Europa zijn, bedanken. Dank u wel.
Árpád Duka-Zólyomi
(SK) De internationale gemeenschap staat voor een buitengewoon belangrijke taak. Er moet een besluit worden genomen over de toekomst van Kosovo en het vreedzaam naast elkaar leven van verschillende gemeenschappen in de regio, gebaseerd op de beginselen van gelijkheid. De acht jaar van stabilisatie en het zoeken naar de beste oplossing zijn geculmineerd in het allesomvattende voorstel van de heer Ahtisaari, dat een kans biedt op een vreedzame toekomst voor Kosovo.
Hiervoor is echter nodig dat de hele Unie één lijn trekt. Verzet tegen de oplossing kan gevaarlijke spanningen en zelfs oorlog in de regio veroorzaken, wat niemand wil. We zijn ons volledig bewust van het feit dat de gecontroleerde soevereiniteit van Kosovo, met een permanente aanwezigheid van de internationale gemeenschap, alleen kan worden opgelegd op grond van een besluit van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties. De afwijzende houding van Servië, daarbij koppig gesteund door de Russische Federatie, mag ons plan echter niet uithollen. In de gegeven situatie moeten we altijd handelen op basis van een rationele beoordeling van de oorzaken van dit complexe probleem, die acht jaar teruggaan, tot de tijd dat de internationale troepenmacht het bestuur over dit gebied overnam na de bloedige gebeurtenissen daar.
Deze specifieke situatie en de daaropvolgende ontwikkelingen hebben aangetoond dat de integratie van Kosovo in Servië niet realistisch is. Servië heeft de facto ieder recht op dit gebied verspeeld. Ondanks de zorgen van sommige Europese politici en lidstaten van de Unie, bijvoorbeeld Slowakije, waar een schizofrene gemoedstoestand is ontstaan met betrekking tot het probleem Kosovo, ben ik ervan overtuigd dat deze oplossing geen precedent schept voor andere landen. De oorspronkelijke situatie waarin Kosovo zich bevond was atypisch en allesbehalve standaard. Een zeer belangrijk bestanddeel van stabiliteit in deze regio is de creatie van een gemeenschap van gelijke burgers, met een rechtsstelsel waarin minderheidsgemeenschappen hun identiteit kunnen behouden en ontwikkelen. In het geval van de Servische gemeenschap betekent dit uitgebreide autonomie.
Het is essentieel om het besluitvormingsproces in de Verenigde Naties te versnellen. Alleen stabiliteit en vrede in deze regio kunnen het vooruitzicht veiligstellen dat de Balkan, en specifiek Servië en Kosovo, ooit lid zullen worden van de Europese gemeenschap.
Jan Marinus Wiersma
Voorzitter, ik zal mij aansluiten bij wat is gezegd door mijn collega Swoboda. Ik denk dat het uitstel dat nu met de Veiligheidsraad is afgesproken de ruimte biedt voor nog een maximale poging om binnen de Veiligheidsraad tot overeenstemming te komen. Zo'n overeenstemming is eigenlijk de basis voor alles: de basis voor eenheid binnen de Europese Unie, een basis voor de toekomstige operatie van de Europese Unie in Kosovo, maar ook een basis voor het bijeenhouden van de regio voormalig Joegoslavië.
Het is in die zin tevens van belang om nog een keer aan de Serviërs te tonen dat, ook al steunen wij de voorstellen van Ahtisaari omdat deze de basis vormen van hetgeen we met Kosovo willen, we nog een ernstige poging willen doen ook met hen een goed gesprek te voeren over wat misschien nog veranderen kan, wat voor concessies er nog mogelijk zijn. We mogen de nieuwe regering van Servië niet in de hoek zetten, want het blijft van belang dat wij goede relaties met dat land houden.
Ik ben blij dat commissaris Rehn de afgelopen weken veel vooruitgang heeft geboekt in de contacten, de betrekkingen en de onderhandelingen met de nieuwe regering. Het is belangrijk goed op te passen dat de voortgang van de betrekkingen met Servië niet verward wordt met de kwestie Kosovo. Kortom, een maximale poging om nog consensus te bereiken en misschien aan het einde ook een goede afspraak om het niet eens te zijn met onze Servische partners in de regio.
Erik Meijer
Voorzitter, al in het najaar van 2006 werd duidelijk dat het rapport-Ahtisaari zou gaan in de richting van de onafhankelijkheid, met speciale maatregelen voor de bescherming van Servische en andere minderheden. Toen werd ook duidelijk dat Servië daarmee niet zou willen instemmen en rekende op een Russisch veto in de Veiligheidraad van de Verenigde Naties.
Sindsdien is de vraag aan de orde of zo'n veto zal leiden tot een eenzijdige erkenning van Kosovo als staat door andere staten, waaronder de Verenigde Staten en lidstaten van de Europese Unie. Dat is het omstreden model waarmee in 1992 de onafhankelijkheid van Slovenië en Kroatië door Duitsland werd erkend, voorafgaand aan Europese of internationale beslissingen.
Gaat u ervan uit dat dit model zo nodig opnieuw zal worden toegepast? Is toepassing van het omstreden model mogelijk te voorkomen als het gebied ten noorden van Kosovska Mitrovica, waar de Servische inwoners van Kosovo zijn geconcentreerd, wordt teruggegeven aan Servië? Is in dat geval wél instemming van Servië en de Russische Federatie te bereiken?
Doris Pack
(DE) Mijnheer de Voorzitter, zeer geachte dames en heren, eigenlijk hadden we gehoopt dat Kosovo inmiddels geen internationale aangelegenheid meer zou zijn en dat de politici daar in staat zouden zijn de verantwoordelijkheid over te nemen.
Helaas leeft de erfenis van Milošević nog altijd voort en dat belast de huidige democratische regering van Servië zeer. Met de leden van deze regering heb ik in 1996 in Belgrado gedemonstreerd tegen Milošević en ik wens niet meer dan dat juist deze regering Servië in de Europese Unie kan loodsen. Ik heb ook het door Milošević geïnstalleerde apartheidsregime in Kosovo meegemaakt van 1989 tot de NAVO-ingreep. Ik betreur het dat in Servië nog altijd te veel nationalisme in de discussie sluipt. Als het Belgrado echt te doen was om de levenskwaliteit van de Serviërs in Kosovo en niet om het verlies van hun grondgebied, dan zou Belgrado met het Ahtisaari-plan in moeten stemmen. Dat voorziet in een mate van zelfbeschikking voor de Serviërs in Kosovo waarvan andere minderheden in Servië en op de hele Balkan alleen maar kunnen dromen.
Als de UMRIK zich nu terugtrekt en wij bij gebrek aan een besluit van de Veiligheidsraad dat vacuüm niet op kunnen vullen, staan we voor een uitzichtloze situatie. Mijnheer de commissaris, daarop heeft u geen antwoord gegeven. Eens te meer lijken de Europeanen zoals zo vaak op de Balkan niet bereid ook echt de nodige stappen te ondernemen.
Deze besluiteloosheid is een zeer groot probleem en ze zal nog tot grote moeilijkheden leiden. Het is niet in ons belang dat het Kosovo-vraagstuk tot sint-juttemis aansleept. Niet optreden zou immens veel nevenschade veroorzaken.
Net als veel andere staten was Rusland vertegenwoordigd in de contactgroep. Daarom weet Rusland heel goed dat er überhaupt geen onderhandelingen tussen Belgrado en Priština zijn geweest. Na het Ahtisaari-plan te hebben afgeschoten en een resolutie in de Veiligheidsraad te hebben getorpedeerd, is nu tot onderhandelingen oproepen niet realistisch. Daarom verzoek ik u met klem de Commissie te volgen en alles in het werk te stellen om tegemoet te komen aan de belangen van Rusland, die noch in Kosovo, noch in Servië maar elders liggen, zodat deze kwestie kan worden opgelost.
Csaba Sándor Tabajdi
(HU) Een regeling waarbij de Albanezen worden beloond en de Serviërs alleen maar gestraft, is niet houdbaar. De EU zit in de val, is de gevangene van de slechte Russisch-Amerikaanse betrekkingen en van het toenemende Russische machtsvertoon. Wij mogen niet toegeven aan de Russische chantage, maar zonder Rusland is er geen goede of duurzame oplossing mogelijk. We mogen echter ook niet toegeven aan de Albanese chantage, want zonder de hulp van de EU is een onafhankelijk Kosovo niet leefbaar.
Servië heeft de afgelopen decennia het vertrouwen verspeeld en met hun optreden tegen de Kosovaarse Albanezen heeft het Kosovo verloren, en daarom is de onafhankelijkheid van Kosovo onvermijdelijk. Hierover moet echter nog verder worden onderhandeld, het nemen van eenzijdige stappen moet hoe dan ook worden voorkomen. Het Ahtisaari-plan bevat goede gedeelten, maar het volstaat niet. Het stuk over de minderheden en regionale autonomie is goed, maar tegelijkertijd heeft heel Europa schuld eraan dat de kwesties van nationale zelfbeschikking en regionale autonomie decennialang niet zijn opgehelderd. Het is zaak dat we dat nu wel doen.
Manuel Lobo Antunes
Mijnheer de Voorzitter, mag ik eerst de heer Rehn begroeten, aangezien ik tijdens mijn eerste toespraak niet de gelegenheid daarvoor had en ik dit graag nu wil doen.
Ik wil zo'n vier, vijf korte opmerkingen maken. Ten eerste wil ik herhalen wat ik in mijn eerste toespraak heb gezegd: dat het simpelweg handhaven van de status-quo in Kosovo geen duurzame oplossing is; we moeten vooruitgang boeken. We zijn ervan overtuigd dat het handhaven van de status-quo een ernstige vergissing zou zijn, waarvoor we een hoge prijs zouden gaan betalen.
Ten tweede is het, zoals sommigen van de geachte afgevaardigden al hebben gezegd hier, van fundamenteel belang dat de Europese Unie eensgezind blijft optreden; anders gezegd zijn het de lidstaten die één lijn moeten aanhouden in de kwestie-Kosovo. We hebben hier herhaaldelijk toe opgeroepen als lidstaat en dringen hier nu, tijdens ons voorzitterschap, nog sterker op aan natuurlijk. We willen niet opnieuw een verdeelde EU zien, met name niet in een fundamentele kwestie die ook nog eens op Europees grondgebied speelt. Daarom hebben we de EU en haar lidstaten altijd opgeroepen op één lijn te blijven bij het zoeken van een uitweg uit de impasse in Kosovo.
Ten derde geloven we dat we op het diplomatieke front met de VN-Veiligheidsraad al het mogelijke moeten blijven doen om toe te werken naar een nieuwe resolutie van de Veiligheidsraad over Kosovo. Zoals ik al zei dient deze resolutie als grondslag voor de aanwezigheid van de internationale gemeenschap en de Europese Unie in Kosovo. We moeten een tandje bijzetten, en het voorzitterschap zal zover zijn bevoegdheid reikt blijven streven naar overeenstemming in de Veiligheidsraad over deze nieuwe resolutie.
Tot slot zien we heel duidelijk dat we de landen van de westelijke Balkan, en Servië in het bijzonder, een echt Europees perspectief moeten bieden, aangezien Servië voldoet aan alle vereiste criteria en voorwaarden daarvoor. We waren verheugd over het besluit om de onderhandelingen met Servië inzake een stabilisatie- en associatieovereenkomst met de EU te heropenen. Volgens ons is dit een cruciale stap. Servië reëel uitzicht bieden op Europa is van levensbelang, omdat dit een essentieel onderdeel is van de stabiliteit van de gehele Balkan.
Olli Rehn
Ik begin met Servië. Servië heeft concreet uitzicht op Europa, met als einddoel het EU-lidmaatschap zodra het land aan alle voorwaarden voor toetreding tot de EU voldoet. Dat is het uitgangspunt van onze betrekkingen met Servië.
Nadat er een nieuwe, democratische, pro-Europese en hervormingsgerichte regering was gevormd, deze nieuwe regering zich er in niet mis te verstane bewoordingen toe had verbonden met het Joegoslavië-tribunaal samen te werken en de daartoe benodigde concrete stappen had gezet, konden de besprekingen met Servië over de stabilisatie- en associatieovereenkomst ongeveer een maand geleden worden hervat. Het is goed om er nog eens op te wijzen dat de stabilisatie- en associatieovereenkomst, afgezien van het feit dat het met name voor de economische en handelsbetrekkingen een belangwekkende overeenkomst is, ook de toegangspoort is tot, en een tussenstation op weg naar, de status van kandidaat-lidstaat van de Europese Unie. Ik heb dit herhaaldelijk gezegd in het Servische openbare debat, ik zal dat blijven doen en ik zal laten zien dat de toekomst van Servië in Europa ligt, zolang dat land bereid is te voldoen aan de voor die toekomst vereiste voorwaarden.
We kunnen er niet van uitgaan dat er onderhandeld zal kunnen worden over concessies met betrekking tot Kosovo gezien het Europese pad voor Servië, maar we mogen wel verwachten dat het politieke debat in Servië uiteindelijk kan verschuiven van het nationalistische verleden naar een Europese toekomst. Wat we kunnen verwachten is dat, als er voor een beperkte periode verder wordt gesproken, Servië in deze besprekingen een constructieve houding zal aannemen en een realistische aanpak zal volgen in plaats van het alsmaar herhalen van dezelfde zinnen die we de laatste jaren gehoord hebben.
Mijn tweede punt is dat internationaal toezicht op politieke en veiligheidskwesties enige tijd nodig zal zijn in Kosovo. Het doel daarvan moet helder zijn: toezicht houden op de uitvoering van een statusregeling die garanties biedt voor de rechten van alle gemeenschappen en de duurzame ontwikkeling van Kosovo. Daarvoor is een resolutie van de VN-Veiligheidsraad nodig. Het is eerlijk gezegd lastig om in een klimaat van politieke onzekerheid te werken zolang het proces in de VN-Veiligheidsraad nog gaande is.
We mogen er met recht en reden van uitgaan dat alle permanente leden van de VN-Veiligheidsraad zich bewust zijn van hun verantwoordelijkheid ten aanzien van de toekomstige veiligheid en stabiliteit van Europa. We mogen er met recht en reden van uitgaan dat alle leden van de Veiligheidsraad zich ervan bewust zijn dat hun verantwoordelijkheid groot is.
We zijn hard aan het werk in de Commissie om ervoor te zorgen dat de EU gereed is om civiele missies in te zetten ter controle van de uitvoering van de statusregeling. Dit zal een andere missie worden dan UNMIK, en voor het welslagen van deze missie hebben we behoefte aan een degelijke rechtsgrondslag in de vorm van een resolutie van de VN-Veiligheidsraad.
Tot slot laten Kosovo en het statusproces van Kosovo al met al zien hoezeer we behoefte hebben aan de betere aansturings- en afstemmingsmechanismen waar het hervormingsverdrag uiteindelijk in moet voorzien. Het is inderdaad de hoogste tijd om effectievere en efficiëntere instrumenten te ontwikkelen voor de verwezenlijking van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid van de EU.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
Schriftelijke verklaring (artikel 142)
Alexander Stubb 
schriftelijk. - (EN) De kwestie van de toekomst van Kosovo is een deel van de nasleep van de gruwelijke oorlogen in de Balkan. We hebben het over een gebied in het hart van Europa. De kwestie voor ons uitschuiven is geen optie.
Zoals president Ahtisaari zei, die veertien maanden lang onderhandelingen voerde met de Serviërs en de Kosovaren, is een oplossing niet alleen in het belang van de mensen in Kosovo, maar ook van levensbelang voor de vrede en stabiliteit in de regio.
Je kunt het daar moeilijk mee oneens zijn. In maart van dit jaar concludeerde hij dat er geen basis bestond voor een akkoord tussen de partijen. Later stelde hij onafhankelijkheid voor Kosovo voor.
Het plan geniet brede internationale steun. Het is tijd om vooruit te kijken, waarbij uiteraard niet mag worden voorbijgegaan aan de rechten van de Servische minderheid in Kosovo.
Slovenië werd als eerste van de voormalige Joegoslavische staten lid van de EU. Macedonië is kandidaat. De rest staat in de rij.
Hopelijk zullen uiteindelijk allen lid worden en zullen de vroegere grenzen hun betekenis verliezen. Soms moeten eerst grenzen worden getrokken om ze vervolgens te schrappen. Dit lijkt het geval te zijn in Kosovo.
Volgens commissaris Rehn steunt de Commissie het plan van president Ahtisaari. Volgens mij moeten wij dat ook doen.
