Zmiana rozporządzenia (WE) nr 1073/1999 dotyczącego dochodzeń prowadzonych przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF)
Przewodniczący
Następnym punktem posiedzenia jest sprawozdanie, sporządzone przez panią poseł Ingeborg Gräßle w imieniu Komisji Kontroli Budżetowej, w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1073/1999 dotyczące dochodzeń prowadzonych przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) - C6-0228/2006 -.
Ingeborg Gräßle
sprawozdawczyni. - (DE) Panie przewodniczący, panie komisarzu, panie i panowie! Dobre rzeczy spotykają tych, którzy czekają. Jako sprawozdawczyni przedstawiam dziś państwu 92 poprawki związane z przeglądem rozporządzenia w sprawie OLAF-u wraz z wnioskiem o ich zatwierdzenie. Jest to pierwsza reforma Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych od czasu jego ustanowienia i dotyczy ona kwestii leżących u podstaw tego urzędu, innymi słowy przepisów rozporządzenia, które reguluje zasadnicze działania OLAF-u.
Parlament Europejski poświęcił dwa lata na przeprowadzenie przeglądu tego rozporządzenia, ponieważ sprawy związane z OLAF-u zawsze stanowią dla nas niebezpieczny obszar. Jestem dumna z tego, że członkom Parlamentu Europejskiego i Komisji Kontroli Budżetowej udało się osiągnąć porozumienie i je utrzymać. Zdołaliśmy uniknąć nieporozumień wokół szczegółów i ogólnego zamętu, które często zdarzają się Radzie. Osiągnęliśmy porozumienie w sprawie celu reformy, a mianowicie stworzenia bardziej skutecznego urzędu, który może w sposób bardziej efektywny wykonywać swoje ważne zadania.
Opowiadamy się za urzędem. Chcemy, żeby w dalszym ciągu funkcjonował i mógł realizować swoje zadania. Chciałabym podziękować wszystkim pracownikom OLAF-u, w tym także dyrektorowi generalnemu, za wykonaną pracę i zapewnić ich, że jest ona nam potrzebna. Chciałabym również podziękować wszystkim moim koleżankom i kolegom posłom, kontrsprawozdawcom, konsultantom i sekretariatowi komisji, a także oczywiście moim pracownikom, którzy wykazali tak wiele zaangażowania w tę sprawę. Chciałabym podziękować wszystkim państwu za szerokie poparcie dla tej pracy, ponieważ świadczy ono o sukcesie Parlamentu, ale też jest potrzebne dla osiągnięcia tego sukcesu.
Pracowaliśmy wspólnie, by w sposób logiczny przekształcić przestarzały już projekt opracowany przez Komisję i udoskonalić go, poprzez wprowadzenie pewnych rzeczywiście innowacyjnych elementów, takich jak stanowisko doradcy ds. weryfikacji skarg. W ten sposób nie dopuścimy, żeby OLAF stał się niesprawną instytucją, sparaliżowaną wewnętrznymi sporami. Jako priorytet przyjęliśmy usprawnienie sposobu zwalczania przez państwa członkowskie nadużyć finansowych.
Mówię teraz do członków Rady, którzy dziś po raz kolejny zwracają na siebie uwagę swoją nieobecnością, i informuję ich, że chcemy zmusić ich do wysłuchania naszego głosu i zdołamy to na nich wymusić. Chcemy, żeby sprawa zwalczania nadużyć finansowych stała się naszą wspólną sprawą. Nie chcemy wciąż wygłaszać monologu. Pragniemy dialogu. Raz w roku chcemy odbywać wspólne spotkanie w celu przedyskutowania najważniejszych zagadnień związanych ze zwalczaniem nadużyć finansowych i problemów występujących w państwach członkowskich.
Chcemy osiągnąć poprawę w dziedzinie ochrony prawnej dla osób uczestniczących w postępowaniach i zagwarantować tę ochronę w całym dochodzeniu prowadzonym przez OLAF. Dlatego też przekazaliśmy OLAF-owi całą odpowiedzialność, jego sędziom i prokuratorom. Chcemy zapewnić, by dochodzenia prowadzone przez OLAF znalazły swój finał w sądzie. Zależy nam na zapewnieniu, by przepisy prawa krajowego były uwzględniane od samego początku dochodzeń i żeby dowody zbierano zgodnie z warunkami określonymi w prawie krajowym.
Naszym zdaniem to wielka szkoda, że w niektórych państwach członkowskich, takich jak Luksemburg, żadne dochodzenie przeprowadzone przez OLAF nie zakończyło się wniesieniem sprawy do sądu. Każdy obywatel w Luksemburgu, który w sposób nieuczciwy wykorzystuje fundusze UE może z łatwością uniknąć kary. Ma to katastrofalne skutki z punktu widzenia poszanowania prawa i dlatego kładziemy tak silny nacisk na równe traktowanie każdej osoby objętej dochodzeniem prowadzonym przez OLAF. Urzędnicy instytucji UE nie mogą być traktowani inaczej niż inni obywatele, a zwykli obywatele nie mogą być traktowani inaczej niż urzędnicy instytucji UE.
Byłoby wskazane, żeby Komisja nawet nie sprawiała wrażenia, że takie próby podejmuje. Panie komisarzu! W tej sprawie wkroczyłam na wojenną ścieżkę. Wiem, że później odrzuci pan ten punkt jako niemożliwy do zaakceptowania i że będzie pan trwał przy swojej decyzji. Moim zdaniem to szkoda! Parlament z całą pewnością nie będzie pana nakłaniał do chowania w Komisji pod dywan wniosków z dochodzeń dotyczących pracowników instytucji UE.
Musimy teraz przekonać Radę. Rada nie jest przygotowana do prowadzenia z nami negocjacji w sprawie tego rozporządzenia, zamierza natomiast skonsolidować trzy dokumenty stanowiące podstawę prawną OLAF-u. Oznacza to, że tracimy wiele czasu na osiągnięcie niepewnego rezultatu i okazję, by zrobić to, co obecnie można zrealizować, poprawić warunki pracy urzędu i ochronić go przed krytyką dotyczącą osób uczestniczących w postępowaniach.
Chcielibyśmy, żeby Rada pozwoliła nam na kroki, które teraz możemy podjąć wspólnie. Zamiast wykonywać trzeci krok przed pierwszym powinniśmy zacząć od początku. Jako sprawozdawczyni jestem gotowa na osiągnięcie porozumienia z czeską prezydencją w sprawie wczesnego drugiego czytania. Jeżeli jest wola, będzie też sposób i jestem przekonana, że możemy znaleźć wspólne rozwiązanie.
Siim Kallas
wiceprzewodniczący Komisji. - Panie przewodniczący! Chcę zacząć od podziękowania pani poseł Gräßle za jej energiczne działanie w tej sprawie i Komisji Kontroli Budżetowej za niezłomność w czasie debaty. Komisja docenia ogromny wkład pracy pani poseł sprawozdawczymi. W sposób zasadniczy przyczyniła się ona do podjęcia tego wniosku, który czeka na załatwienie od 2006 roku. Pierwszy wniosek został przedstawiony już w 2004 roku.
Od 2004 i 2006 roku sytuacja się zmieniła. Znaczna część pracy OLAF-u nie jest związana obecnie z instytucjami, lecz z podmiotami zewnętrznymi. Prowadzi on dochodzenia w sprawie nadużyć finansowych w całej Europie i w zasadzie na całym świecie, w każdym miejscu, gdzie wydatkowane są fundusze UE. Urząd osiągnął ogromny sukces w tej pracy, i cieszy się dużym uznaniem.
Obecna sytuacja jest schizofreniczna. Jeśli pozwoli mi pani poseł przedstawić ją w kategoriach analitycznych, wygląda ona następująco: z jednej strony OLAF jest "zwykłą” dyrekcją generalną Komisji, za którą Komisja przyjmuje na siebie pełną odpowiedzialność, z drugiej strony natomiast, w ramach swojej funkcji dochodzeniowej, jest całkowicie niezależny w swoich działaniach, ale Komisja również ponosi za nie odpowiedzialność. Gdzie są zatem ograniczenia i gdzie są granice niezależności i odpowiedzialności w takiej strukturze?
Uważamy, że przy zachowaniu niezbędnej niezależności od zewnętrznego oddziaływania na wiarygodną służbę zajmującą się zwalczaniem nadużyć finansowych zachodzi potrzeba jasnego i zdecydowanego określenia struktury zarządzania. Precyzyjne reguły prowadzenia dochodzeń i wyraźnie określone zakresy odpowiedzialności są bowiem odzwierciedleniem niezależności operacyjnej.
W zasadzie istnieją tylko dwie możliwości: OLAF jako służba Komisji, lecz z precyzyjnie określonym i wyodrębnionym zakresem obowiązków i odpowiedzialności, albo OLAF jako urząd całkowicie niezależny od jakiejkolwiek instytucji UE, przy zapewnieniu silnego i niezależnego nadzoru i struktury odpowiedzialności.
Zasadą przewodnią leżącą u podstaw wniosku Komisji z 2006 roku było wzmocnienie istniejących ram prawnych OLAF-u, na które składa się: bardziej precyzyjna struktura zarządzania OLAF-u, większa odpowiedzialność i wzmocniony nadzór, większa ochrona osób objętych dochodzeniem i wzmocnione ramy prowadzenia dochodzeń oraz działań po ich zakończeniu.
Na tej podstawie Komisja może w pełni poprzeć poprawki zaproponowane w projekcie sprawozdania, nad którym dziś państwo głosujecie, zgodne z obszernymi celami reformy. Mogę państwu podziękować za te poprawki, które zostały dalej dopracowane.
Komisja jednak wyraźnie podkreślała w całym procesie opracowywania projektu, że niektórych poprawek nie można uwzględnić w obecnej sytuacji, ponieważ z uwagi na aktualny status OLAF-u, który jest dyrekcją generalną Komisji, wprowadzenie takich zmian z powodów prawnych nie jest możliwe.
Chodzi tu na przykład o zawieranie przez OLAF niezależnych umów o współpracy, niezależne występowanie przez OLAF przed Europejskim Trybunałem Sprawiedliwości czy podejmowanie decyzji przez Parlament Europejski i Radę w sprawie desygnowania dyrektora generalnego OLAF-u.
Komisja również wyraźnie podkreślała, że nie może wyrazić zgody na pewne propozycje, które w obecnej formie odbiegałaby od przewidzianych usprawnień w zakresie zarządzania lub spowodowałyby eliminowanie środków zabezpieczających ustanowionych w aktualnie obowiązującym rozporządzeniu.
Dotyczy to na przykład zakresu ram zarządzania, proceduralnych praw osób zainteresowanych lub bardziej skutecznych działań następczych w przypadku spraw mniej poważnych.
Niemniej jednak Komisja starannie odnotowała, że w dyskusji na temat obecnego wniosku dotyczącego reformy, zarówno Parlament Europejski jak i Rada wielokrotnie i w szczególnie stanowczy sposób podkreślały, że zależy im na dalszym uproszczeniu i konsolidacji całego zbioru przepisów dotyczących zwalczania nadużyć finansowych. Przyszła czeska prezydencja zwróciła się do Komisji z prośbą o przedstawienie dokumentu koncepcyjnego w tej sprawie we właściwym czasie w związku z rozmowami na szczeblu roboczym, zaplanowanymi na drugą część okresu mandatu tej prezydencji.
Komisja dokłada więc starań, by wnioskowany obszerny dokument przedstawić do rozważań na początku 2009 roku. Zostanie on opracowany na podstawie dotychczasowych doświadczeń, na bazie aktualnej struktury zwalczania nadużyć finansowych i wyników dyskusji na temat obecnej reformy, a także w oparciu o wszelkie inne użyteczne aspekty, o których wspomniałem wcześniej. Parlament Europejski będzie w pełni zaangażowany w te prace.
Pozwolę sobie na zakończenie ponownie podkreślić, że Komisja jest wdzięczna Parlamentowi Europejskiemu za wsparcie. Komisja nie unika bezpośredniego wskazania, gdzie jej zdaniem, są granice. Była ona, jest i pozostanie gotowa do dyskusji w duchu pełnej przejrzystości i koordynacji wszystkich kwestii niezbędnych do stworzenia silnych i wiarygodnych ram dla przyszłości OLAF i skutecznego zwalczania nadużyć finansowych.
Paul Rübig
Panie przewodniczący, panie i panowie! Po pierwsze chciałbym bardzo podziękować panu posłowi Böschowi. Jest on jedną z tych osób, które umożliwiły powołanie OLAF-u. Wykazał się dalekowzrocznością w swojej opinii, że urząd tego rodzaju w sposób oczywisty daje gwarancję dobrego imienia instytucji europejskich, a to jest nam potrzebne na arenie międzynarodowej. Potrzebna jest nam konkretna, przejrzysta instytucja, dostępna dla obywateli europejskich, która z jednej strony wyjaśnia sytuację w przypadku dezinformacji mającej na ogół swoje źródło poza Europą i działającej na niekorzyść interesów europejskich, a z drugiej strony podejmuje interwencje w przypadkach nadużyć i zapewnia ich eliminację.
Z tego względu ważne jest również, by Komitet Nadzoru zapewniał niezależność OLAF-u i w szczególności, by stanowisko dyrektora generalnego mogło być w przyszłości gwarantowane przez Trybunał Sprawiedliwości. Dzięki temu OLAF będzie mógł wykonywać swoją pracę w sposób niezależny i obiektywny. Ważne jest również, by prawa osób, które zostały wezwane przez OLAF lub którym urząd ten postawił zarzuty, były wyraźnie określone. Odnosi się to również do osób zasiadających w tej Izbie. Należy także zagwarantować prawa tym osobom w Parlamencie Europejskim. Oczywiście istotne znaczenie ma też współpraca z krajami trzecimi i innymi instytucjami w państwach członkowskich, w szczególności z izbami obrachunkowymi na szczeblu krajowym i regionalnym, w taki sposób, by fundusze udostępniane przez Europę były wykorzystywane zgodnie z ich przeznaczeniem i w miarę możliwości najlepiej.
Chciałbym również pogratulować pani poseł Gräßle jej kompetencji i siły woli, z jaką stara się doprowadzić do pomyślnego zakończenia prac nad tą niezwykle złożoną dokumentacją. Życzę pani poseł sukcesu i mam nadzieję, że wkrótce wejdzie ona w życie.
Herbert Bösch
w imieniu grupy PSE. - (DE) Panie przewodniczący! Chciałbym podziękować panu posłowi Rübigowi za słowa uznania. Powinniśmy naprawdę być dumni. Właśnie ta komisja, czyli Komisja Kontroli Budżetowej tego Parlamentu - chciałbym przypomnieć państwu przy okazji również o innej osobie - pod przewodnictwem szanownego pana posła Diemuta Theato, wykorzystała okazję, która nadarzyła się wiosną 1999 roku w celu stworzenia Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych. Powinniśmy również pamiętać, jakie były podstawowe założenia tego przedsięwzięcia. Uwzględniały one oczywiście niezależne dochodzenia, ale też zgodnie z nimi OLAF był zawsze traktowany jako rozwiązanie tymczasowe. Czekamy na ustanowienie urzędu europejskiego oskarżyciela publicznego, a wtedy OLAF nie będzie już taką instytucją, jaką jest dzisiaj. Dlatego też zawsze zwracaliśmy uwagę na ważne znaczenie silnego Komitetu Nadzoru i na wysoki poziom niezależności. Jakiś czas temu przeprowadziliśmy seminarium poświęcone temu zagadnieniu. Potwierdziło ono, że niezależność OLAF-u nie jest w gruncie rzeczy zagrożona.
Wyrazy uznania za to należą się także Komisji. Doskonale rozumiem stanowisko przedstawione przez pana komisarza Kallasa. Przy obecnej hybrydowej funkcji urzędu, który jest częściowo niezależny, a częściowo zależny, nie jest łatwo zrealizować takie przedsięwzięcie, dlatego też jestem bardzo ciekawy, co będzie zawierał dokument konsultacyjny. Oczywiście jest rzeczą niedopuszczalną, by niektóre instytucje gwarantujące niezależność OLAF-u, to znaczy Rada, nie brały udziału w tej debacie. System nie może funkcjonować w ten sposób. Jeżeli nie ma możliwości stworzenia autonomicznego organu, niezależność można zagwarantować jedynie poprzez zapewnienie, by możliwie najwięcej osób starało się utrzymywać napiętą sieć - każda z nich poprzez naciąganie jej nieco z różnych stron. W przeciwnym razie OLAF zawiśnie na jednej nici i straci swoją niezależność. Trzy instytucje, które muszą utrzymywać napiętą sieć i zachowywać krytyczny dystans względem OLAF-u, ponieważ nie wszystko, co robi ten urząd jest doskonałe, to Rada, Komisja i Parlament. Jeżeli zlekceważymy te zasady, sukces OLAF-u będzie zagrożony. Chciałbym podziękować pani poseł sprawozdawczyni za jej pracę i podobnie jak mój przedmówca wyrazić nadzieję, że wkrótce osiągniemy postęp.
Jorgo Chatzimarkakis
w imieniu grupy ALDE. - (DE) Panie przewodniczący, panie komisarzu Kallas! Chciałbym zacząć od złożenia serdecznych gratulacji pani poseł sprawozdawczyni. Wniosła ona bowiem znaczny wkład pracy, co jest zjawiskiem rzadko spotykanym w dzisiejszych czasach.
OLAF jest bardzo specyficznym organem w obrębie UE: niezależną agencją zajmującą się zwalczaniem nadużyć finansowych, która wzbudza zazdrość innych międzynarodowych organizacji. To właśnie ten Parlament - zgodnie z wyjaśnieniami panów posłów Böscha i Rübiga - po złych doświadczeniach ze służbą istniejącą przed OLAF-em, nalegał na niezależność nowego urzędu odpowiedzialnego za zwalczanie nadużyć finansowych. Powinniśmy pamiętać, że wówczas OLAF był jedynie przyporządkowany Komisji lub z nią związany z przyczyn praktycznych.
Niestety wiele osób zapomniało już o skandalach z 1999 roku, a także o respektowaniu niezbędnej niezależności urzędu antykorupcyjnego. Patrząc z dzisiejszej perspektywy, należy uznać, że istniejące środki zabezpieczające przestały być wystarczające dla zabezpieczenia OLAF-u przed wywieraniem na niego nacisków, a przede wszystkim przed narastającymi blokadami. Jedną sprawę postawmy jasno od samego początku: OLAF istnieje w celu zwalczania nadużyć finansowych. Jest to organ, którego zadanie polega na zapewnieniu, by pieniądze podatników były wykorzystywane w sposób prawidłowy. Dlatego też, w celu zapewnienia niezależności OLAF-u, w formie zapisów zawartych w tym sprawozdaniu, popieramy pięć postulatów:
Po pierwsze, prawo dyrektora generalnego do podejmowania interwencji w sprawach rozpatrywanych przez Europejski Trybunał Sprawiedliwości. To prawo zapewnia OLAF-owi możliwość stałej obrony wyników dochodzeń przeprowadzanych przez ten urząd. Drugą ważną gwarancją jest prawo Komitetu Nadzoru, Komisji lub innego organu do wnoszenia sprawy do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w razie zagrożenia niezależności OLAF-u. Ten ostry miecz jest niezbędnym, ponieważ w przeszłości zwyczajnie lekceważono ostrzeżenia ze strony Komitetu Nadzoru.
Po trzecie, niezależność OLAF-u jest również zagwarantowana w formie obowiązku informowania sądów o faktach, które mogłyby stanowić podstawę postępowania karnego.
Czwartą kwestia jest ważne znaczenie umiejętności i siły charakteru osób, na których spoczywa odpowiedzialność. Po piąte, jestem zadowolony, że dyrektor generalny OLAF-u został ponownie wybrany na to stanowisko. Doświadczenie i efektywność mają tu ważne znaczenie.
Powinniśmy starać się nie dopuszczać do podważania autorytetu OLAF-u. Doświadczenia innych urzędów antykorupcyjnych dowodzą, że nikomu to nie służy. Niemniej jednak w pełni zgadzam się z panem posłem Böschem, że Rada musi być zaangażowana. Nie nadchodzą w tej sprawie żadne wyjaśnienia, ani ze strony francuskiej ani czeskiej. Ich przedstawiciele nie są nawet tu obecni, a system nie może w taki sposób funkcjonować.
Ryszard Czarnecki
w imieniu grupy UEN. - (PL) Panie przewodniczący! Panie komisarzu! Nasza debata przypada tuż przed dziesiątą rocznicą powstania OLAF-u. Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych powstał na gruzach skompromitowanej, oskarżanej o korupcję i nepotyzm Komisji Europejskiej pod przewodnictwem Jacques'a Santerra. Życie pokazało, że OLAF jest niezbędny do sprawnego funkcjonowania administracji unijnej, ale także jego samoistnienie i działanie jest sygnałem dla opinii publicznej państw członkowskich Unii, że organy Unii Europejskiej są pod stałym nadzorem, kontrolą i pod lupą. Praca OLAF-u sama w sobie zwiększa prestiż instytucji europejskich.
Obecne, bardzo już zaawansowane prace mają służyć faktycznemu wzmocnieniu roli OLAF-u poprzez: po pierwsze, usprawnienie warunków jego pracy, po drugie, poprawę jakości działalności operacyjnej, po trzecie, o czym mówili moi przedmówcy, wzmocnienie jego niezależności (podziękowania przy tej okazji dla Pani sprawozdawczyni). Prace te trwają już faktycznie 4 lata. Inicjatorem ich była Komisja Europejska, pomna nieszczęsnych doświadczeń sprzed 9 lat, gdy została zmuszona do dymisji. W sprawie dokumentu określającego nowe ramy OLAF-u konsultowana była Rada Unii, Trybunał Obrachunkowy, Inspektor Ochrony Danych, ale także, co ważne, zorganizowano public hearing (przesłuchanie publiczne), a więc sięgnięto po głos opinii publicznej. Właśnie wnioski z tego public hearing oraz specjalnego sprawozdania Trybunału spowodowały istotne zmiany w stosunku do pierwotnych propozycji sprzed 4 lat. Na przykład konieczne okazało się doprecyzowanie kwestii współpracy OLAF-u z państwami członkowskimi Unii oraz z instytucjami, organami i organizacjami Unii Europejskiej.
Sprawą kluczową jest realne zwiększenie niezależności OLAF-u. Jego personel musi wykonywać swoje zadania w warunkach pełnej niezależności. W sytuacji dochodzeń OLAF-u w zakresie dystrybuowania środków unijnych, zarówno przeznaczonych dla państw członkowskich jak i na pomoc zewnętrzną, należy zagwarantować uczestnictwo zainteresowanych państw trzecich oraz organizacji międzynarodowych w trakcie czynności wykonywanych przez OLAF. W celu przyśpieszenia prac OLAF-u należy zagwarantować udzielanie temu urzędowi przez instytucje, organy, urzędy i unijne agencje natychmiastowego i automatycznego dostępu do baz danych dotyczących zarządzania funduszami Unii Europejskiej oraz wszelkich baz danych i ważnych informacji. To jakby wbrew pewnej praktyce, która miała miejsce jeszcze jakiś czas temu, gdy same te instytucje zamykały się hermetycznie przed kontrolą.
Państwa członkowskie nie mogą traktować OLAF-u jako wroga czy też zbędnej instytucji. Każdy kraj Unii powinien wskazać organy swojej administracji, które będą na bieżąco współpracować z OLAF-em. Jak wiadomo nie wszystkie spośród naszych 27 państw powołały wyspecjalizowane służby odpowiedzialne za koordynowanie na szczeblu krajowym walki z nadużyciami finansowymi w obszarze środków unijnych. Niezbędna jest bliska współpraca OLAF-u i Europolu oraz OLAF-u i Eurojustu.
OLAF musi też działać w sposób bardzo przejrzysty, także gdy chodzi o procedurę prowadzenia dochodzeń, gwarancji proceduralnych, kontroli legalności czynności dochodzeniowych i procedur odwoławczych dla osób podejrzanych lub takich, które mogą stać się w szybkim tempie podejrzanymi. W zakresie procedur dotyczących państw członkowskich kontrole mogą sprawować przedstawiciele tych państw członkowskich. Mogą w nich uczestniczyć reprezentujący władzę sądowniczą, a właściwie zaangażowani w strukturę OLAF-u. O tym mówią poprawki.
Jestem jednocześnie przeciwny nadmiernym sankcjom wobec urzędników instytucji europejskich, którzy pozwolą sobie na nieuprawnione ujawnienie informacji dotyczących poszczególnych urzędów i potencjalnych praktyk korupcyjnych. Przypadek naszego kolegi, pana van Buitenena, dziś europosła, niegdyś urzędnika Komisji Europejskiej, wskazuje na to, że w przeszłości swoistym represjom były poddawane nie te osoby, które dopuściły się nadużyć, ale te, które starały się te nadużycia wskazywać, tropić je i ujawniać. Niech te doświadczenia będą swoistą przestrogą także, gdy chodzi o konkretne zapisy dotyczące kar i sankcji dla urzędników ujawniających w sposób nieuprawniony informacje.
Na koniec, obywatele państw członkowskich często przesadnie utożsamiają zjawisko korupcji i nadużyć z instytucjami europejskimi. Żeby temu przeciwdziałać, trzeba większej przejrzystości w pracy organów Unii, ale też zdecydowanie lepszej informacji o prowadzonych dochodzeniach, o metodach, jakimi Unia realnie walczy z procederem korupcji. Skrywanie tych informacji pod pretekstem, że mówienie o nich obniży prestiż Unii jest poważnym błędem. Przeciwnie, trzeba te sprawy nagłaśniać, aby obywatele i podatnicy krajów tworzących Unię Europejską wiedzieli, że złodziejstwa nie zamiata się u nas wstydliwie pod dywan.
Bart Staes
w imieniu grupy Verts/ALE. - (NL) Pani przewodnicząca, panie i panowie! To przedsięwzięcie polega na ustanowieniu aktu prawnego w drodze procedury współdecyzji. Oznacza to więc współpracę między Parlamentem a Radą, a jak się okazuje, jej przedstawiciele nie są tu obecni. Powiedzmy sobie otwarcie. Francuska prezydencja nie wykazała najmniejszego zainteresowania, czym zresztą można wyjaśnić nieobecność jej przedstawicieli. Mam szczerą nadzieję, że pani poseł Gräßle osiągnie porozumienie z prezydencją czeską w pierwszym czytaniu, chociaż nie sądzę, że do tego dojdzie. Czesi również nie przejawią w tym względzie szczególnego zdecydowania.
Oprócz pięciu postulatów, które wymienił pan poseł Chatzimarkakis i które w pełni popieram, chciałabym wyliczyć jeszcze dziesięć. W Komisji Kontroli Budżetowej uważamy je, wspólnie z panią poseł Gräßle, za mające istotne znaczenie.
Po pierwsze, opowiadamy się za lepszą współpracą między OLAF-em a Eurojustem w zakresie wymiany informacji dotyczących przestępstw transgranicznych między więcej niż dwoma państwami członkowskimi. Umowa o współpracy między OLAF-em, Eurojustem i Europolem jest sprawą zasadniczej wagi.
Po drugie, chcielibyśmy, żeby rola i obowiązki dyrektora generalnego OLAF-u, urzędu zajmującego się zwalczaniem nadużyć finansowych, została lepiej określona. Dzięki temu również od niego będzie można wymagać rozliczenia z działalności.
Po trzecie, chcielibyśmy, żeby zakresy obowiązków pracowników OLAF-u zostały lepiej określone. Należy wprowadzić wymóg dotyczący ograniczenia czasu trwania dochodzeń do nie więcej niż 12 miesięcy i przedłużenia go maksymalnie o 6 miesięcy. Jeżeli dochodzenie trwa dłużej niż 18 miesięcy, należy przekazać informacje zwrotne Komitetowi Nadzoru.
Po czwarte, prawo do obrony musi być wyraźnie wzmocnione. Po piąte, źródła dziennikarskie muszą korzystać ze specjalnie zagwarantowanej ochrony. Po szóste, potrzebne są nam bardziej precyzyjne uzgodnienia dotyczące roli i relacji OLAF-u i Parlamentu Europejskiego oraz Komisji Kontroli Budżetowej.
Po siódme, potrzebne są nam jasno określone zasady dotyczące otwartości informacji przeznaczonych dla ogółu społeczeństwa. Po ósme, rola Komitetu Nadzoru, również pod względem wymogów dotyczących jego pracowników i składu samego komitetu, musi zostać wzmocniona. Powinni być to eksperci, nominowani na pięć lat, posiadający doświadczenie w prowadzeniu dochodzeń w ramach wymiaru sprawiedliwości.
Po dziewiąte, potrzebna jest nam lepsza procedura powoływania dyrektora generalnego. Po dziesiąte, osoby, które ujawniły nieprawidłowości i osoby objęte dochodzeniem należy objąć lepszą ochroną.
Erik Meijer
w imieniu grupy GUE/NGL. - (NL) Pani przewodnicząca! Z przepływem strumieni środków pieniężnych UE wiąże się ryzyko nadużyć. Ponieważ ogromną część tych środków aktualnie przeznaczana się na wspólną politykę rolną i fundusze regionalne, Unii przypada obecnie wyłącznie rola pośrednika. W rezultacie odpowiedzialność dzieli ona z tymi, którzy traktują powierzone środki jako własne. W systemie centralnego gromadzenia funduszy, które następnie rozdziela się zainteresowanym stronom lub przyznaje na finansowanie projektów w ośrodkach miejskich lub w obszarach wiejskich, kontrola jest utrudniona.
W tym tygodniu zwróciliśmy się do Rady z prośbą o wyrażenie zgody na przekazanie większych funduszy na program owoce w szkole. Inicjatywa tego rodzaju jest użyteczna z punktu widzenia zdrowia dzieci, ale najlepiej realizować ją na małą skalę na szczeblu lokalnym, a nie na dużą, znaną nam w Europie. Możemy ograniczyć ryzyko nadużyć finansowych w znacznym stopniu poprzez ukierunkowywanie strumieni finansowych na wspomaganie budżetów lub wyrównywanie wkładów na rzecz biedniejszych regionów, przy stosowaniu jednego kryterium, a mianowicie, że mieszkańcy tych obszarów muszą mieć możliwość pozostania w regionach pochodzenia, by w nich żyć i pracować. Jeżeli wyeliminujemy nierówności w dochodach, stworzymy miejsca pracy i zapewnimy dobrą infrastrukturę, migracja siły roboczej stanie się niepotrzebna. W ten sposób można będzie również ograniczyć wynikające z niej problemy.
Niemniej jednak tego etapu jeszcze nie osiągnęliśmy. Dopóki będzie istniało ryzyko nadużyć w sferze wydatków, dopóty trzeba będzie przeprowadzać wszechstronne kontrole i podejmować działania związane ze zwalczaniem tych nadużyć finansowych. Wysoki poziom finansowania i kadry nie wystarczy: Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych OLAF może funkcjonować prawidłowo tylko wtedy, gdy będzie zupełnie niezależny i krytyczny względem Komisji i Rady. Przy powoływaniu na stanowisko obecnego dyrektora rekomendacja niezależnej komisji do spraw selekcji, która wyłoniła siedmiu najbardziej odpowiednich kandydatów, nie została uwzględniona. Już na samym początku procedury wyboru Komisja uznała obecnego dyrektora za najbardziej odpowiadającego jej kandydata. Mówi się, że ma on zamiar wywierać znaczny wpływ na wybór członków swego personelu, uzależniając ich tym samym od siebie. Takie postępowanie w żaden sposób nie wzbudza zaufania do poważnego podejścia do zwalczania nadużyć finansowych. Wielu wyborców uważa, że ta pogrążona w chaosie Europa jest rajem dla nadużyć finansowych.
Co więcej wydaje się, że osoby, które odkryły nieprawidłowości nie mogą w sposób bezpieczny przekazywać OLAF-owi informacji o swoich podejrzeniach związanych z nadużyciami finansowymi. Jeżeli ich rola wyjdzie na jaw, mogą zostać karnie zwolnione za niedotrzymanie tajemnicy. Ponadto zbyt często czekamy, aż prasa ujawni skandal publicznie i minie czas na przewidziany w przepisach o przedawnieniu przestępstw. Nie ma też wystarczających przepisów regulujących kwestię przesłuchania obu stron sporu. Zbyt wiele dochodzeń opóźnia się lub zostaje przerwanych przed doprowadzeniem ich do satysfakcjonującego końca.
Sprawozdanie pani poseł Gräßle jest to pierwsze niewielkie kroki we właściwym kierunku. Mogłoby doprowadzić do większej autonomii OLAF-u, mniejszej kontroli metod pracy przez Komisję Europejską i lepszej ochrony osób zaangażowanych. Moja grupa popiera ten pierwszy krok, ale nie łudzimy się, że przyczyni się on do rozwiązania problemu. Trzeba będzie jeszcze bardziej wzmocnić Komitet Nadzoru, a procedury współdecyzji w sprawie zmiany rozporządzenia nr 1073/1999 nie wolno opóźniać ani zaniechać.
Nils Lundgren
w imieniu grupy IND/DEM. - (SV) Pani przewodnicząca! W całej historii UE w wyniku korupcji, nadużyć finansowych i nieprawidłowości miało miejsce wiele skandali. Zaufanie społeczeństwa do UE jest niskie. W Szwecji każdego roku badamy poziom zaufania obywateli do wielu instytucji. Okazuje się, że na szczycie listy znajdują się na przykład instytucje świadczące usługi z zakresu opieki zdrowotnej, policja i rodzina królewska, na niższych miejscach politycy, związki zawodowe i gazety wieczorne, a na samym dole Komisja Europejska i Parlament Europejski. Ten wzorzec konsekwentnie się powtarza.
Dlatego też UE potrzebny jest skuteczny urząd zajmujący się zwalczaniem nadużyć finansowych. Mamy jednak złe doświadczenia z OLAF-em, między innymi związane z brakiem jego niezależności, brakiem przejrzystości, wywieraniem potajemnych nacisków w związku z powoływaniem dyrektora generalnego i członków Komitetu Nadzoru.
Nasza sprawozdawczyni, pani poseł Gräßle, włożyła wiele pracy w zagwarantowanie niezależności, przejrzystości i ścisłego przestrzegania reguł. Wzywam tę Izbę do pełnego poparcia propozycji pani poseł Gräßle. Jest ona pierwszym ważnym krokiem na długiej drodze UE do zdobycia, jeśli jest to w ogóle możliwe, zaufania jej obywateli.
Pozwolę sobie zakończyć szczególnie silnym apelem o poparcie poprawki, którą sam zaproponowałem. Dotyczy ona wymogu poszanowania źródeł dziennikarskich przez wszystkie organy UE.
Po skandalicznej sprawie Tillacka, w związku z którą działania kierownictwa OLAF-u spotkały się z ostrą krytyką, ta reforma jest zdecydowanie konieczna. Ostatecznie to Europejski Trybunał Praw Człowieka tu, w Strasburgu, całkowicie uniewinnił Tillacka w ubiegłym roku. Ani OLAF, ani Parlament Europejski ani Europejski Trybunał Sprawiedliwości nie przyjęły ciążącej na nich odpowiedzialności.
Philip Claeys
(NL) Pani przewodnicząca! Posiadanie efektywnego i dobrze zorganizowanego urzędu zajmującego się zwalczaniem nadużyć finansowych ma dla Unii Europejskiej ważne znaczenie, zwłaszcza, gdy weźmie się pod uwagę znaczny wzrost budżetów i pomocy zagranicznej oraz dotychczasowy brak możliwości przeprowadzania skutecznej kontroli, czy przekazywane środki są wykorzystywane w sposób rozważny. Uważam, że opinia publiczna, czyli innymi słowy podatnicy, ma często co do tego uzasadnione wątpliwości.
To sprawozdanie zawiera wiele rozsądnych propozycji i będę, ze względu na jedną z nich, je popierał, chociaż uważam, że należy więcej uwagi poświęcić niezależności OLAF-u. OLAF jest Dyrekcją Generalną Komisji Europejskiej, a odpowiedzialność polityczną za urząd ponosi wiceprzewodniczący Komisji. Pod względem operacyjnym i badawczym urząd posiada niezależność, ale ten hybrydowy status, delikatnie mówiąc, stwarza potencjalne problemy. Jestem przekonany, że niezależny status mógłby przyczynić się do wzmocnienia znaczenia tego urzędu.
Antonio De Blasio
Pani przewodnicząca! Chciałbym pogratulować doktor Gräßle. Nasza sprawozdawczyni starała się pogodzić wszystkie strony i dzięki temu mogła określić obecne problemy, znaleźć praktyczne rozwiązania i wypracować kompromis.
Obecnie sytuacja wcale nie jest zadowalająca. Jesteśmy świadkami odmowy po raz czternasty z rzędu zamknięcia przez Trybunał Obrachunkowy rachunków UE ze względu na wiele nieprawidłowości i przypadków nadużyć finansowych, związanych z środkami pieniężnymi UE. Najwyższy czas, żeby poprzeć bardziej rygorystyczne podejście do rozwiązania problemu wykorzystywania funduszy UE niezgodnie z ich przeznaczeniem. Ponieważ ustanowienie instytucji europejskiego oskarżyciela publicznego zostało odłożone na później, nadeszła pora na osiągnięcie postępu w zwalczaniu nadużyć finansowych poprzez zwiększenie niezależności Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych i wzmocnienie uprawnień OLAF-u do prowadzenia dochodzeń.
W sprawozdaniu pani poseł Gräßle została poruszona ważna kwestia: wzmocnienie współpracy z państwami członkowskimi. Chociaż w rozporządzeniu stwierdza się, że wszyscy krajowi i międzynarodowi partnerzy muszą zapewnić wszelką niezbędną współpracę, nie została określona podstawa prawna dla takiej współpracy. Liczba trudności jest jeszcze większa, gdy w grę wchodzi transgraniczna współpraca w zakresie zwalczania nadużyć finansowych. Dlatego też istnieje ogromne zapotrzebowanie na zmienione rozporządzenie zawierające przepisy dotyczące lepszego zarządzania współpracą między OLAF-em a właściwymi organami państw członkowskich. Jedyną instytucją, która dysponuje środkami w celu ochrony interesów finansowych UE jest Parlament Europejski. Jeżeli nie będziemy popierać walki z korupcją i nadużyciami finansowymi, nikt nas w tym nie zastąpi.
I wreszcie, chciałbym poruszyć interesującą kwestię. Wprawdzie podczas globalnego badania wskaźnika postrzegania korupcji państwa europejskie zostały zaliczone w 2008 roku do tak zwanych "najczystszych krajów”, wyniki ostatnich badań świadczą o tym, że bogate kraje wykazują skłonność do stosowania środków niezgodnych z prawem, na przykład przekupstwa, w swoich zewnętrznych przedsiębiorstwach zagranicznych. Podzielam pogląd tych, którzy uważają takie podwójne standardy za niedopuszczalne.
Inés Ayala Sender
(ES) Pani przewodnicząca! Chciałaby zacząć od złożenia gratulacji pani poseł Gräßle i w szczególności podziękować jej za otwartość na sugestie i propozycje. Mogę powiedzieć - i tego pogratulować pani poseł - że z powodzeniem doprowadziła ona do osiągnięcia przez dynamiczny zespół roboczy najlepszych możliwych rezultatów. Gratuluję, pani poseł Gräßle!
Uważam, że najważniejszym elementem w tym tekście, o który w każdym razie moja grupa również walczyła i na którym koncentrowała się uwaga pani poseł Gräßle, jest zagwarantowanie ochrony praw obywateli w toku dochodzenia.
Zasady domniemanej niewinności, zapewnienia prywatności, poufności i gwarancji proceduralnych, a także przestrzeganie Karty praw podstawowych Unii Europejskiej będą odtąd najważniejszymi punktami kodeksu postępowania OLAF w prowadzonych przez ten urząd dochodzeniach. Chcemy, żeby został on opublikowany możliwie najprędzej i przesłany - w gruncie rzeczy musi zostać przesłany - powołanemu w tym celu doradcy ds. weryfikacji, żeby można było reagować na skargi obywateli w ciągu 30 dni roboczych.
Rola Komitetu Nadzoru również została wzmocniona. Musi on bronić niezależności OLAF-u w drodze regularnego monitorowania realizacji jego funkcji dochodzeniowej. Ponadto, i jest to sprawa, na którą muszę zwrócić uwagę i jak przypuszczam zrobi to również pani poseł Gräßle, może on występować przed Trybunałem Sprawiedliwości, tak jak jego dyrektor generalny, który również może wnosić powództwo przeciw instytucjom do Trybunału Sprawiedliwości. Na zapewnieniu takiej możliwości bardzo zależało pani poseł sprawozdawczyni. W ten sposób rola dyrektora generalnego OLAF-u będzie również w większym stopniu chroniona i zabezpieczona.
Rola Parlamentu Europejskiego w procedurze pojednawczej między instytucjami również zostaje wzmocniona. Jestem przekonana, że jest to ważny i innowacyjny element. Chociaż wolelibyśmy nie przedłużać okresu dochodzeń, ponieważ dwa lata w dalszym ciągu wydają nam się długim czasem, rozumiemy, że dochodzenia mogą być trudne i złożone. Niemniej jednak mamy nadzieję, że Komisja - i tu muszę także podziękować panu komisarzowi Kallasowi za jego otwartość i wsparcie, którego nam udzielił - po upływie czterech lat, gdy powinno nam zostać przedstawione sprawozdanie z wykonania rozporządzenia, będzie mogła poinformować nas, w jaki sposób możemy udoskonalić ten punkt dotyczący skrócenia w jak największym stopniu okresów dochodzeń.
Wciąż mamy nadzieję, że zostanie ustanowiona instytucja europejskiego oskarżyciela publicznego, zgodnie z życzeniem sprawozdawczyni, które podzielamy. Dziękuję, pani poseł Gräßle!
Paul van Buitenen
(NL) Pani przewodnicząca! Panie komisarzu! Muszę powiedzieć, że przepełnia mnie smutek. Na propozycję pani poseł Gräßle bez zastanowienia przyznaje się OLAF-owi dodatkowe uprawnienia, podczas gdy ten urząd jako taki nie jest objęty odpowiednim nadzorem. W 1999 roku ówczesny Komitet Mędrców przewidział, że OLAF, jako wewnętrzna służba Komisji, odmówi współpracy z pozbawionym uprawnień Komitetem Nadzoru. Skutki są w sposób oczywisty dostrzegalne dla każdego. Nieskrępowane odpowiedzialnością i kontrolą kierownictwo OLAF-u, a w szczególności jego dyrektor generalny, raz po raz popełniało błędy. Inscenizowany proces doboru kadr, naruszanie praw do obrony, ukrywanie dowodów i przedstawianie dokumentacji dotyczącej przestępstw po upływie terminów na wniesienie oskarżenia. Pièce de résistance jest oskarżeniem dziennikarza, który był zbyt dobrze poinformowany o ukrywanych sprawkach OLAF-u, o wydumane przez ten urząd przekupstwo. W gruncie rzeczy OLAF doprowadził nawet do przeszukania domu dziennikarza i konfiskaty jego mienia. Następnie OLAF przez kilka lat przedstawiał Komisji, Parlamentowi, sądom, rzecznikowi praw obywatelskich i prokuratorom w Belgii niezgodne z prawdą informacje dotyczące stanu faktycznego. OLAF wysłał nawet własnych urzędników zajmujących się gromadzeniem materiałów z nieprawdziwymi informacjami. Jak daleko może się on jeszcze posunąć?
Komisja jest tego świadoma i mówi, że podobne praktyki muszą się skończyć, ale twierdzi, że nie dysponuje uprawnieniami do działania. Właśnie dlatego Komisja wycofała ten wniosek. Jak już pan powiedział, został on przedstawiony z najlepszymi intencjami. Jednakże zapewnienie nam coraz lepszego wglądu w aktualne nadużycia wiąże się z koniecznością powołania innego organu nadzoru, który będzie monitorował działalność OLAF-u, i jeden z podanych przez pana wariantów przestaje być aktualny. Rozwiązaniem jest autonomiczny OLAF działający niezależnie od Komisji i pod nadzorem właściwego organu, który, do czasu utworzenia instytucji europejskiej prokuratury publicznej, nie jest powoływany przez polityków, lecz przez oskarżycieli publicznych państw członkowskich.
Hans-Peter Martin
(DE) Pani przewodnicząca! Na tak niekorzystny wizerunek Unii Europejskiej w oczach społeczeństwa w znacznym stopniu niestety ma wpływ OLAF. Podzielam zdanie mego przedmówcy, że OLAF to twór o nieokreślonej tożsamości i że urząd ten stosuje typowe arbitralne podejście. Przychodzili do mnie pracownicy OLAF-u i opowiadali mi o przygnębiającej sytuacji, o tym, że stosuje się dwa rodzaje oceny i że nie zostały określone jasne standardy. Jeden z pracowników OLAF-u porównał nawet praktyki tego urzędu ze stosowanymi przez tajną policję, innymi słowy, przez niedemokratyczną instytucję. Przy okazji oczywiście można byłoby nawiązać kolejny raz do tak zwanego raportu Galvina, wewnętrznego raportu, w którym zostało ujawnionych wiele praktyk posłów do Parlamentu Europejskiego. Ten raport, gdyby OLAF stosował takie same standardy, doprowadziłby do dochodzeń na znaczną skalę, również wobec pana posła Herberta Böscha, który sam siebie nazywa ojcem OLAF-u.
Co się w tym przypadku dzieje między innymi z niemieckimi posłami? Co dzieje się z wieloma innymi posłami? Zamiast stosować prawidłowe podejście i robić to, co zostało zrobione w moim przypadku, czyli mówić, że działamy z własnej inicjatywy, gdy istnieje wyraźne podejrzenie nadużycia finansowego, na przykład uchylanie się przed obowiązkiem płacenia podatków czy niezgodnym z prawem finansowaniem partii, pracownicy OLAF-u siedzą sobie wygodnie i nie podejmują żadnych działań. Oczywiście duże znaczenie ma tu osobiste podejście obecnego dyrektora generalnego. Jest to wyzwanie dla pana, panie komisarzu. To co się tu dzieje nie zasługuje na miano demokracji. W moim przypadku popełniono błędy techniczne, szukano i szukano. Ostatecznie okazało się, że oskarżenia były pozbawione prawdy i OLAF znalazł się w żenującym położeniu.
Niemniej jednak w przypadkach, w których podejrzenia o nadużycie finansowe mogły być po części prawdziwe, pracownicy urzędu nie robią nic i odwracają wzrok w inną stronę. Dlatego też uważam, że wielu urzędników instytucji UE pracuje w taki sam sposób jak urzędnicy OLAF-u i że tego rodzaju administracji UE nie można dłużej wspierać, że wielu urzędników instytucji UE należy postawić przed sądem i że w końcu potrzebna jest nam prawdziwa demokracja na szczeblu europejskim, z podziałem kompetencji, a nie działająca na wzór OLAF-u, który mamy obecnie!
Herbert Bösch
(DE) Pani przewodnicząca! Chciałbym wyjaśnić, że pan poseł Martin, który właśnie wchodzi, stwierdził w jednym ze swoich postulatów, że OLAF powinien był przeprowadzić dochodzenie wobec posła Böscha. Nie powinno się na to pozwalać. Takie stwierdzenie oznaczało, że istnieje podejrzenie w tym przypadku, ponieważ, jak mi wiadomo, OLAF może prowadzić dochodzenia tylko w razie istnienia podejrzenia o nadużycie finansowe.
Poproszę Biuro o rozstrzygnięcie tej kwestii. Oskarżenie odrzucam. Tego rodzaju sytuacje nie powinny być dopuszczalne! Mam nadzieję, że wobec pana posła Martina zostaną podjęte odpowiednie kroki. Bez żadnych dowodów stwierdził on, że OLAF powinien był wszcząć postępowanie przeciwko posłowi Böschowi i innym niemiecki posłom. Takie rzeczy nie powinny mieć miejsca i oczekuję, że zostaną w tej sprawie podjęte działania.
(Oklaski)
Markus Pieper
(DE) Pani przewodnicząca! Państwa członkowskie, Europol i Eurojust będą teraz musiały regularnie zajmować ustaleniami dokonanymi przez OLAF.
Informacje dostarczone przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych będą przekazywane bezpośrednio policji i do systemu sądownictwa i będą one wiążące. Jako członek Komisji Rozwoju Regionalnego z zadowoleniem przyjmuje tę reformę. OLAF musi korzystać ze swoich nowych uprawnień, ponieważ głównym problemem dla nas są fundusze strukturalne. Liczba nieprawidłowości drastycznie wzrosła i kwota odszkodowań zwiększyła się z 43 milionów euro w 1998 roku do 828 milionów w 2007 roku. Taki wzrost jest nie do przyjęcia. Dlatego też słusznie staramy się udoskonalić kontrole i proces ścigania przestępstw. Niemniej jednak musimy wywierać większy nacisk na państwa członkowskie, by publikowano w nich nazwy odbiorców przyznawanych przez nie subsydiów.
Powinniśmy również wyjaśnić jedną z przyczyn nadużyć. Moim zdaniem przy przyznawaniu funduszy zbyt mały nacisk kładziemy na odpowiedzialność regionów. Dlatego też musimy zwiększyć zakres obowiązkowego współfinansowania przez regiony i organizatorów projektów i oferować programy w większym zakresie oparte na systemie pożyczek. Jeżeli beneficjenci funduszy będą w większym stopniu identyfikowali się z potencjalnym długotrwałym sukcesem swoich projektów, mniej będzie nadużyć i OLAF będzie miał mniej pracy.
Christopher Heaton-Harris
Pani przewodnicząca! Zanim przedstawię swój punkt widzenia, chciałby skierować parę słów do mego kolegi, pana posła Martina. Jakkolwiek miał on kilka bardzo istotnych spostrzeżeń do przedstawienia, w swoim krytycznym podejściu nie powinien atakować i wyżywać się na uczciwym, porządnym i dobrym człowieku, jakim jest pan poseł Bösch. Na podstawie swego doświadczenia, które miałem okazję zdobyć w okresie pełnienia przez niego funkcji przewodniczącego Komisji Kontroli Budżetowej właśnie tak bym go scharakteryzował, choć być może nie zgadamy się w pewnych kwestiach.
Moje obawy w związku z problemem OLAF-u dotyczą poważnego konfliktu interesów, który ma miejsce. niekoniecznie w przypadku samego OLAF-u. Istnieje on jednak z powodu dziwnych relacji: stanowi on część Komisji, a zdarza się, że jest wzywany do przeprowadzenia dochodzenia dotyczącego tej instytucji. Dlatego też niepokoi mnie, że OLAF, który powstał po przedstawieniu przez Mędrców ich raportu z 1999 roku - a w tym raporcie zawarty był apel o uniezależnienie tego urzędu od Komisji - poświęca coraz mniej czasu na badanie wewnętrznych spraw Komisji. Nie ulega wątpliwości, że inne jego dochodzenia są pełne wdzięku i ekscytujące, ale wcale nie jestem przekonany, że sprawozdanie pani poseł Gräßle w ten sposób odnosi się do problemów niezależności OLAF-u.
I wreszcie obawiam się, że istnieje jeszcze inny poziom konfliktu interesów. Czy członkowie personelu OLAF-u powinni mieć krewnych pracujących w niektórych częściach instytucji UE, które mogą być objęte dochodzeniem prowadzonym przez urząd? Czy w istocie nie powinniśmy - ten Parlament wydał zakaz pracy współmałżonków na rzecz jego posłów - teraz rozszerzyć tego apelu i powiedzieć, że tylko jeden członek rodziny może pracować w którejkolwiek instytucji UE, by nie dopuścić w przyszłości do tego rodzaju konfliktów interesów?
Paul Rübig
(DE) Pani przewodnicząca! jestem przekonany, że sprawą szczególnie ważną jest to, by OLAF odróżniał dezinformację, która czasem powstaje poza Europą i stamtąd jest sterowana, a biurokratycznymi rozprawami często o objętości 50 do 60 stron i ponad 600-stronicowymi instrukcjami, w których oczywiście pojawia się najwięcej błędów.
Powinniśmy tu wyjaśnić, że łatwiej jest się posługiwać precyzyjnymi i prostymi regulacjami niż złożonymi i kompleksowymi. Dlatego też w szczególności apeluję do Rady o możliwie najszybszą poprawę podstawowych warunków. OLAF jest nam potrzebny dla zapewnienia przejrzystości i sprawiedliwości w Europie.
Siim Kallas
wiceprzewodniczący Komisji. - Pani przewodnicząca! Jestem wdzięczny państwu za te wszystkie uwagi, które wyraźnie świadczą o kontrowersyjnym charakterze tego tematu.
Tak jak zaznaczyła pani poseł Gräßle ten wniosek zaczął powstawać w 2004 roku, kiedy czasy były zupełnie inne.
Podoba mi się określenie "i konflikt interesów”. Otóż istnieje wyraźny instytucjonalny konflikt interesów między niezależnością a odpowiedzialnością. Musimy kontynuować prace i prowadzić tę debatę. Niezależnie od tego, co nastąpi, nie może się to odbyć bez współpracy między Parlamentem, Radą i Komisją w zakresie znalezienia rozwiązania problemu tego konfliktu interesów. Tak jak powiedziałem istnieje wprawdzie niewiele, ale jednak kilka możliwości. Znaczna część z państwa wyraźnie opowiada się za większą niezależnością, która wiąże się z większą odpowiedzialnością. Zastanówmy się nad możliwym rozwiązaniem. Jest kilka oczywistych ograniczeń w obrębie Komisji. Nie ulega najmniejszych wątpliwości, że dyrekcja generalna nie może niezależnie występować do sądów: taka możliwość nie jest przewidziana w ramach prawnych.
Bardzo ważną sprawą, o której mówiło tu wiele osób, jest prawo zwracania się do państw członkowskich. I znów, to Komisja podejmuje działania w państwach członkowskich, a są wyraźne ograniczenia zakresu angażowania się Komisji, akceptowalnego dla państw członkowskich. Komisja jest odpowiedzialna tutaj i wobec społeczeństwa za działalność OLAF-u, dlatego też bylibyśmy bardzo zadowoleni, gdyby ten urząd miał większą niezależność, by mógł niezależnie występować do sądów i by ponosił niezależną odpowiedzialność i wywiązywał się z odrębnych obowiązków. Bylibyśmy zadowoleni z tych wszystkich rozwiązań, a także z bardzo wyraźnie określonego nadzoru, zarówno nad dochodzeniami jak i nad ich treścią merytoryczną.
Obecnie nie mamy instytucji oskarżyciela publicznego. Czekamy na jej ustanowienie, ale do tego czasu musimy znaleźć inne rozwiązania. Kontynuujmy więc tę pracę. Jak powiedziałem, opracujemy dokument koncepcyjny na podstawie tej dyskusji. Czekam na owocne debaty z szanownymi paniami i panami posłami i ze sprawozdawcami tego zagadnienia.
Ingeborg Gräßle
sprawozdawczyni. - (DE) Pani przewodnicząca! Panie komisarzu! Panie i panowie! Dziękuję państwu za tę debatę. Jestem przekonana, że pan komisarz teraz wie, jak ważna jest niezależność OLAF-u dla tego Parlamentu. Chciałabym również, żeby ta debata stała się częścią dyskusji, które teraz będziemy prowadzić. Chciałabym prosić, żebyśmy te dyskusje podejmowali stopniowo, żebyśmy wymieniali poglądy na temat zmian i nie dochodzili do wniosku, "że rozwiązanie nie jest możliwe”. Taka jest wola Parlamentu. Uczestniczymy w procesie współdecyzji i będziemy domagać się, żeby Komisja UE również w tej procedurze brała udział. Popieramy was. Chcemy żebyście zachowali swój wpływ na OLAF, ale musicie wywierać go we właściwym miejscu i zapewnić OLAF-owi więcej wsparcia niż dotychczas.
Jesteśmy tylko częściowo zadowoleni, po części również przyczyniły się do tego wyniki pracy Komisji UE. Na etapie rozważań jest wiele bieżących tematów wymagających bardzo poważnych dyskusji. Jestem do nich gotowa i z niecierpliwością czekam na debatę. Niemniej jednak chciałabym, żeby na początku tej debaty miało miejsce coś w rodzaju ćwiczenia na rozgrzewkę dla Komisji, ponieważ mija się z celem zasiadanie wspólnie do rozmów, jeżeli wszystko to, co przedstawił nam pan dzisiaj jest już przypieczętowane i wyryte w kamieniu. Musimy bardzo poważnie rozmawiać na temat tego, co jest możliwe, ale też o tym co nie jest możliwe.
Chciałabym odrzucić dwie kwestie. Jedna dotyczy zniekształconego wizerunku OLAF-u, który malują niektórzy posłowie, kierując się własnymi małostkowymi interesami. Jest to spaczony obraz, który nie ma nic wspólnego z rzeczywistością. Chciałabym wyraźnie zaznaczyć, by OLAF miał tego świadomość, że ten wizerunek nie jest odzwierciedleniem opinii większości w tej Izbie. Uważamy, że OLAF wykonuje ważną pracę i to, co mówię ma również zastosowanie w przypadku pana posła Martina. Wcale nie było tak, że ta historia była pozbawiona elementów prawdy. Niemniej jednak prawdą jest, że biuro austriackiego oskarżyciela publicznego nie chciało podjąć działań na podstawie wyników dochodzenia przeprowadzonego przez OLAF. Do takich sytuacji dochodzi często.
Pan, panie pośle Martin, również musi mówić prawdę w tej Izbie. Ta zasada stosuje się także do pana. Chciałabym powiedzieć panu posłowi van Buitenenowi, że bardzo żałuję, że nie przyjmuje on propozycji współpracy. Rozmawialiśmy ze sobą dwukrotnie i moim zdaniem nie może pan patrzeć na OLAF z pespektywy odosobnionych przypadków. W organizacjach zawsze coś nie układa się pomyślnie, a gdy ocenia się na całą organizację z punktu widzenia tych odosobnionych przypadków, nie można sobie stworzyć jej prawdziwego obrazu. Ja starałam się tego nie robić. Chciałabym to wyraźnie podkreślić. Osobiście wysoko sobie pana cenię i przeczytałam wszystkie pana książki. Niemniej jednak uważam, że jest wiele sposobów współpracy, a w polityce zawsze podejmujemy ryzyko dojścia do błędnych wniosków, jeżeli koncentrujemy się na odosobnionych przypadkach.
W moim przekonaniu sprawozdanie, które mamy przed sobą jest dobre.
Hans-Peter Martin
(DE) Pani przewodnicząca! Powołuję się na art. 145 i 149 dotyczące oświadczeń osobistych, na podstawie których mam dyspozycji trzy minuty. To, co się tu dzieje jest po prostu skandalem. OLAF tworzy coś z niczego i oskarża mnie na podstawie przeprowadzonych przez siebie dochodzeń. Miało to ogromny wpływ na wyniki naszych wyborów w 2006 roku. Rok później oskarżyciel publiczny uznaje, że mogło wystąpić kilka drobnych błędów technicznych, ale że one w żadnym razie nie stanowią uzasadnienia dla jakiegokolwiek dochodzenia. Nie zostało wszczęte żadne postępowanie, a cala sprawa została zaniechana. Absolutnie nic się nie wydarzyło.
To, co powiedziała tu pani poseł Gräßle jest oszczerstwem. Nieustanną próbą zniszczenia mego dobrego imienia. Właśnie w taki sposób OLAF wykorzystuje sytuację. Jeżeli OLAF formułuje wniosek, a państwo członkowskie nie podejmuje żadnego działania, wówczas dana osoba jest wciąż winna. To skandal! Gdzie w tym skandalu są podwójne standardy, pani poseł Gräßle? Podwójne standardy polegają na tym, że w przypadku istnienia faktycznie podejrzanych okoliczności w powiązaniu z posłami do tego Parlamentu, w powiązaniu z innymi posłami, nie prowadzi się żadnego dochodzenia i absolutnie nic się nie robi. Takie postępowanie podważa demokrację w Europie. Dzieje się tak dlatego, że tajnego narzędzia objętego polityczną kontrolą używa się do wypowiadania się i działania przeciwko kłopotliwym oponentom, a potem podejmuje się próby zrobienia czegoś z niczego i składa kompletnie fałszywe oświadczenia, niezależnie od tego, że instytucje rządowe - a ja wysoko oceniam stosunkowo niezależny system wymiaru sprawiedliwości w Austrii - stwierdzają, że nie ma w tym ani trochę prawdy. Jest to policzek wymierzony każdemu wyborcy i podważanie wiarygodności Europy. Jeżeli ktoś zostaje wybrany 14% głosów, a potem upokorzony w ten sposób a nieprawdziwe informacje wciąż się powtarza, załamuje się wszystko to, co zostało uznane za sprawiedliwy i spójny system. Burzy pani Europę i niszczy demokrację, pani poseł Gräßle!
Przewodnicząca
Zamykam debatę.
Głosowanie odbędzie się dzisiaj o godz. 12:00 w południe.
