Pomoc państwa ułatwiająca zamykanie niekonkurencyjnych kopalń węgla (debata) 
Przewodniczący
Kolejnym punktem porządku obrad jest sprawozdanie pana posła Bernharda Rapkaya, w imieniu Komisji Gospodarczej i Walutowej, w sprawie pomocy państwa ułatwiającej zamykanie nierentownych kopalni węgla - C7-0296/2010 - 2010 /0220(NLE)) (Α7-0324/2010).
Bernhard Rapkay
Pani Przewodnicząca, Panie Komisarzu, Szanowni Państwo! Na wstępnie pragnę pogratulować Panu, Panie Komisarzu, a także pańskim pracownikom. Przedstawiona przez Pana ocena skutków jest bardzo dobra. Jest oparta na faktach, jest rozstrzygająca i trafia w sedno sprawy.
Szkoda, że inni członkowie Kolegium Komisarzy nie przeczytali tej oceny skutków, ponieważ gdyby to uczynili, nie przedstawiliby tego wniosku, który nijak się ma do wspomnianej oceny skutków. Zastanawiam się, na przykład, jak Kolegium Komisarzy wpadło na to, żeby wybrać ten a nie inny rok. Nie ma o tym ani słowa we wspomnianej ocenie skutków. Jedyną rzeczą, jaka może tłumaczyć wybór roku, jest to, że 2014 jest dokładnie w połowie okresu 2010-2018. Takie musi być wytłumaczenie.
Może być jednak również tak, że Kolegium nie zrozumiało treści. Nie można poważnie potraktować żadnego z argumentów za tym wnioskiem, ponieważ są one błędne. Przywołano argument, że przedmiotowy program pomocy państwa, przyjęty w 2002 roku i niedługo wygasający, był porozumieniem w sprawie stopniowej likwidacji pomocy dla górnictwa węglowego. Oczywiście, to całkowita nieprawda. To porozumienie zastępowało traktat. Wiem to, bo byłem tam i byłem sprawozdawcą dla Parlamentu w 2002 roku. Wówczas stracił moc Traktat Ustanawiający Europejską Wspólnotę Węgla i Stali (EWWiS) po 50 latach obowiązywania, w związku z czym konieczne było nowe porozumienie, nie tylko w odniesieniu do pomocy, ale również innych kwestii.
Gdyby to było porozumienie w sprawie stopniowej likwidacji pomocy, wówczas co stałoby się, na przykład, z aktywami EWWiS? To nie było uzgodnienie dotyczące stopniowej likwidacji pomocy, ale porozumienie zastępujące traktat. Wówczas zgodziliśmy się - mając ku temu dobre powody - na obowiązywanie tego porozumienia przez okres ośmiu lat, po którym mieliśmy się raz jeszcze przyjrzeć tej sprawie. Dlatego ten argument jest błędny.
Drugi wysuwany argument to zrównoważony rozwój. Wszyscy go popieramy i wiemy, że węgiel powoduje oczywiście powstawanie znacznych ilości emisji CO2. Jednak decyzja Komisji nie zdoła obalić praw nauki. Co stanie się potem? Węgiel wydobywany w kraju zostanie zastąpiony węglem importowanym. Właśnie to się stanie. Węgiel importowany emituje tyle samo CO2, co węgiel z kraju. Problem polega na tym, że jeżeli stracimy punkty odniesienia, nie będziemy mogli korzystać z nich w opracowywaniu nowych, supernowoczesnych technologii wydobycia węgla i elektrowni. Europa jest liderem w tej dziedzinie i ma przewagę eksportową. Dlaczego mielibyśmy z tego tak po prostu rezygnować.
Trzeci przytoczony argument jest taki, że pomoc szkodzi i że lepiej byłoby wydać pieniądze na inne rzeczy. Nie da się obalić tego argumentu, gdy ma się do czynienia z radykałami rynkowymi. Z ideologią nie da się dyskutować za pomocą faktów. Twierdzenie jednak, że byłoby to, na przykład, za drogie, winno być rozpatrywane w świetle tego, co tak naprawdę oznaczałaby nagła likwidacja górnictwa, a przecież rok 2014 oznaczałby nagłą likwidację. Oznaczałoby to zwiększenie kosztów walki z bezrobociem, a przede wszystkim kosztów związanych z zamykaniem kopalń na stałe. To bardzo skomplikowany i złożony temat. Koszty zamykania kopalń są ponoszone przez lata a nawet dziesięciolecia po zaprzestaniu działalności górniczej. Są one pokrywane ze środków publicznych. Jednak niektóre państwa członkowskie stosują system, który sprawia, że państwo nie ponosi tych kosztów. Dlatego też argument ten również nie ma sensu. Z tego względu radzę, aby Państwo jak najszybciej przemyśleli to raz jeszcze i zwrócili uwagę na to, o czym mowa we wspomnianej ocenie skutków. W przeciwnym bowiem razie doprowadzimy do zaburzeń społeczno-politycznych, a tego byśmy nie chcieli. W związku z powyższym duży sens ma propozycja roku 2018.
Joaquín Almunia
Pani Przewodnicząca! Gorące podziękowania dla pana Rapkaya za jego sprawozdanie sporządzone w imieniu parlamentarnej Komisji Gospodarczej i Walutowej.
Komisja wnikliwie i z ogromnym zainteresowaniem przeanalizowała zarówno sprawozdanie, jak i poprawki zaproponowane na tę debatę, i odnotowała, że w sprawozdaniu postuluje się przedłużenie terminu zamknięcia niekonkurencyjnych kopalń do 2018 roku.
Komisja zdaje sobie również sprawę, że w niedawnych debatach, które toczyły się w Komitecie Stałych Przedstawicieli (Coreper), większość poparła termin 2018, co zasugerowano również w sprawozdaniu pana posła Rapkaya.
Kiedy w Komisji przygotowywaliśmy wniosek dotyczący rozporządzenia i analizowaliśmy tę sytuację, całkowicie zdawaliśmy sobie sprawę ze społecznych i regionalnych skutków zamykania kopalń węgla w niektórych regionach UE. Jednakże, przygotowując rozporządzenie uwzględnialiśmy również to, że niektóre kopalnie nie są konkurencyjne i przetrwały tylko dzięki ciągłym zastrzykom publicznych pieniędzy i publicznym dotacjom. Dlatego w naszym wniosku dotyczącym rozporządzenia pozwoliliśmy państwom członkowskim na udzielenie dodatkowej pomocy operacyjnej, przy czym pomoc ta ma być przeznaczona na ułatwianie stopniowego zamykania niekonkurencyjnych kopalń.
Chciałbym omówić trzy punkty rozważane w sprawozdaniu.
Po pierwsze, propozycję przyznania pomocy operacyjnej lub inwestycji na zapewnienie konkurencyjności kopalń. Poprzednie rozporządzenie dotyczące pomocy dla tego sektora zawierało podobny przepis. Jednakże za pomocą poprzedniego rozporządzenia nie udało się zasadniczo zapewnić pożądanych efektów. Zamiast bowiem kierować kopalnie węgla na ścieżkę rentowności, w pewnym sensie rozporządzenie stworzyło zagrożenie natury moralnej.
Państwo subsydiowało kopalnie, łudząc się, że zapewni dzięki temu rentowność. Teraz musimy ponosić tego konsekwencje: musimy przedłużyć obowiązywanie tego specjalnego systemu produkcji węgla, ponieważ nierentowne kopalnie nie uzyskały rentowności, ani nie zostały zamknięte.
W każdym razie, kopalnie, które zgodnie z prognozami mogą liczyć na rentowność, nie potrzebują pomocy państwa, ponieważ mogą uzyskiwać środki z kapitału lub z rynków finansowych.
Po drugie, pragnę wyjaśnić, dlaczego w naszym wniosku uznaliśmy za konieczne przygotowanie planu mającego na celu ograniczenie do minimum skutków dla środowiska. Wspomina o tym art. 3 ust. 1 wniosku.
Pomoc państwa zakłóca konkurencję. Dlatego traktat zawiera postanowienia uznające ją za niezgodną z zasadami konkurencji w bardzo wielu przypadkach. Pomoc operacyjna jest dopuszczalna tylko wówczas, gdy może mieć pozytywne skutki. Nasze rozporządzenie proponuje plan złagodzenia skutków użycia węgla dla środowiska, by zrekompensować negatywne skutki tej pomocy.
Wreszcie, po trzecie, gdy celem pomocy operacyjnej jest zamknięcie niekonkurencyjnych kopalń w okresie przejściowym, jasne jest, że zamykanie musi być stopniowe i nie może następować jednorazowo wraz z upływem danego terminu. Ta stopniowość musi być wyraźnie określona w planie zamknięcia, a plan musi również przewidywać stopniowe zmniejszanie pomocy w okresie przejściowym.
Dlatego nasz wniosek przewiduje stopniowe obniżanie pomocy o określony odsetek, tak by na koniec okresu przejściowego wartość pomocy była równa zero.
Na koniec pragnę raz jeszcze podziękować panu posłowi Rapkayowi i wszystkim, którzy przyczynili się do sporządzenia omawianego tu sprawozdania. Rozważymy stanowisko Parlamentu w sprawie tego sprawozdania i nadal prowadzimy debaty w Radzie, oczywiście konsultując się z prezydencją belgijską. Zważywszy na stanowisko Parlamentu i uwzględniając stanowisko wypracowywane w Radzie, w ciągu najbliższych kilku tygodni Komisja ogłosi oczywiście swoje stanowisko.
Herbert Reul
Pani Przewodnicząca, Panie Komisarzu, Szanowni Państwo! Nikt nie kwestionuje tego, że węgiel stanowi ważny element naszego zaopatrzenia w energię. Nie podlega również dyskusji to, że branża węglowa musi być konkurencyjna, a zatem jej subsydiowanie nie jest dobrym pomysłem.
Pytanie tylko, czy dobrym terminem jest rok 2014, czy 2018. Pan poseł Rapkay przedstawił szereg inteligentnych argumentów, których nie będę powtarzał. Mam tylko do Komisji jedną prośbę. We wszystkich zaangażowanych w tę sprawę komisjach parlamentarnych większość popiera przyjęcie konkurencyjności jako jednego z kryteriów. Jeżeli chodzi o termin, musimy po prostu zapewnić konieczną elastyczność, tak by umożliwić państwom członkowskim utrzymywanie presji wywieranej na obywateli, zatrudnienie i struktury gospodarcze na możliwym do opanowania poziomie. Jedynym przytoczonym argumentem, który, nawiasem mówiąc, przeczy pierwotnemu stanowisku Komisji opowiadającej się pierwotnie za 2018 rokiem, jest to, że istotne znaczenie w tym zakresie mogą mieć względy polityki środowiskowej. Chciałbym raz jeszcze podkreślić, że z punktu widzenia klimatu nie ma żadnej różnicy, czy spalamy węgiel importowany, czy krajowy. Pragnę prosić Pana Komisarza, by rozważył, czy Parlament i Rada nie mogłyby przedstawić nowych tego rodzaju argumentów i czy ten czteroletni termin nie mógłby skłonić Komisję do nieco większej elastyczności. Oto jak rozumiem wypowiedzianą tu przed chwilą deklarację, że Komisja przemyśli tę kwestię, i jestem wdzięczny, że deklaracja ta tutaj padła.
Jan Březina
sprawozdawca komisji opiniodawczej Komisji Rozwoju Regionalnego - (CS) Pani Przewodnicząca! W imieniu Komisji REGI pragnę powiedzieć, że popieramy wniosek Komisji, choć zaleciliśmy pewne poprawki. My również zaleciliśmy przedłużenie terminu zamykania niekonkurencyjnych kopalń. Bez tej zmiany zachodzi ryzyko, że całe regiony dotknięte zamknięciem kopalń popadną w ubóstwo i staną wobec poważnych problemów społecznych.
Zaproponowaliśmy, między innymi, dostosowanie wykorzystania funduszy spójności w odniesieniu do regionów, które ucierpiały w ten sposób. Moja komisja uważa również, że zamykanie niekonkurencyjnych kopalń nie jest jedynym dopuszczalnym sposobem wykorzystywania pomocy państwa dla tych kopalń, ponieważ pomoc ta powinna być również wykorzystywana do celów wspierania rozwoju korzystnego z punktu widzenia konkurencyjności.
Osiągnięcie przez daną kopalnię konkurencyjności przed upływem określonego terminu, to z pewnością pożądana sytuacja, leżąca w interesie zainteresowanego regionu, jak i całej Unii. Zaletą elektrowni węglowych jest, między innymi, to, że są one praktycznie jedynymi elektrowniami zdolnymi do natychmiastowego i elastycznego reagowania - poprzez zwiększenie produkcji - na wzrost zapotrzebowania na energię elektryczną, niezależnie od innych czynników. Jeżeli zwiększenie bezpieczeństwa energetycznego Unii ma być czymś więcej niż tylko pustym sloganem, nie będzie ono możliwe bez stabilnych i konkurencyjnych kopalń i przemysłu węglowego.
Werner Langen
Pani Przewodnicząca! Chciałbym przede wszystkich zachęcić Pana Komisarza, by trzymał się swojej pierwotnej propozycji, czyli 2018 roku. Propozycja ta była dobrze umotywowana i uwarunkowana względami polityki gospodarczej, regionalnej, społecznej i energetycznej.
Nie rozumiem, dlaczego Kolegium Komisarzy wprowadziło względy środowiskowe, które są zupełnie nieistotne. Jak już wspomnieli moi przedmówcy, nie ma różnicy, czy spalamy węgiel importowany, czy węgiel wydobywany przez nas samych. Nasze oddziaływanie na klimat jest zasadniczo takie same w obu przypadkach. Najprawdopodobniej jest ono wręcz większe w przypadku węgla importowanego, ponieważ węgiel ten musi być przetransportowany do nas z Kanady, Australii i innych regionów świata. Dlatego też przedstawiona argumentacja jest błędna. Chciałbym podziękować panu posłowi Rapkayowi za przygotowanie tego wniosku, w ścisłej współpracy z Grupą Europejskiej Partii Ludowej (Chrześcijańskich Demokratów). Chodzi tu o jedno z rozporządzeń Rady. Istnieje luka w traktacie z Lizbony, która polega na tym, że rozporządzenia przygotowane na podstawie prawa o konkurencji nie wchodzą w zakres procedury współdecyzji Parlamentu. Zamiast tego, proces, który nie obejmuje rzetelnej oceny, nadal opiera się na rozporządzeniu nr 17 z 1965 roku. Dlatego teraz musimy - przynajmniej w stopniu, w jakim wymaga tego nasze oświadczenie - dążyć do uzyskania zdecydowanej większości w głosowaniu, tak by węgiel, będący jednym z najważniejszych nadal dostępnych w Europie źródeł energii zachował w przyszłości swoją konkurencyjność.
Nasza grupa poprze sprawozdanie pana posła Rapkaya bez zastrzeżeń. Zachęcamy komisarza Almunię, by skłonił Komisję do przedstawienia nowej propozycji na rok 2018 i chcemy zmienić dwa punkty w przyjętym sprawozdaniu. Jeden z nich dotyczy sposobu stopniowego zmniejszania pomocy. Jesteśmy zdania, że państwa członkowskie powinny same o tym zadecydować w ciągu tego ośmioletniego okresu.
Drugi punkt dotyczy tego, że rozporządzenie będzie stopniowo tracić moc aż do roku 2030. Na tym etapie znajdują się również debaty w sprawie tego rozporządzenia w Radzie. Dopiero wówczas, gdy Parlament wyraźnie opowie się za 2018 rokiem, będziemy w stanie dokonać odpowiedniej oceny uwarunkowań społecznych, politycznych, energetycznych i gospodarczych.
Olle Ludvigsson
Pani Przewodnicząca! To nie jest prosta sprawa. Dlatego ważne jest, byśmy wypracowali w Parlamencie wyważone stanowisko. Trzeba uwzględnić dwie główne kwestie. Z jednej strony, na dłuższą metę, dalsze sztuczne podtrzymywanie przy życiu tej niekonkurencyjnej formy górnictwa jest nieracjonalne. Ze względów związanych zarówno ze środowiskiem, jak i konkurencją, utrzymywanie systemów dotowania ze środków publicznych dalszego funkcjonowania nierentownego górnictwa jest wbrew zasadom zrównoważonego rozwoju. A zatem logicznym rozwiązaniem na teraz jest stopniowe likwidowanie tej działalności.
Z drugiej strony, likwidacja dopłat przyniesie ogromne oddziaływanie nie tylko na dziesiątki tysięcy górników, którzy będą zmuszeni znaleźć sobie inną pracę, ale również na ich rodzinny i każdego, kto jest zależny od górnictwa. Przystosowanie będzie dla ludzi żyjących w dotkniętych regionach bardzo trudne. Wyważenie tych dwóch aspektów nie jest łatwe. Niemniej myślę, że w swym wniosku Komisja znalazła odpowiednią równowagę. Dopłaty zostaną zlikwidowane, przy czym proces ten będzie nadzorowany w sposób uważny, z uwzględnieniem zarówno kwestii zatrudnienia, jak i środowiska.
Gdy dopłaty zostaną zlikwidowane, na górnicze regiony spadnie dotkliwy cios. Jednocześnie jednak wniosek stanowi szansę na kompleksowe społeczno-gospodarcze środki mające na celu uczynienie tego regionalnego procesu przystosowawczego jak najskuteczniejszym. Niezwykle ważne jest, by władze krajowe i regionalne w pełni wykorzystały wszystkie te szanse. Jeżeli końcowy efekt ma być do przyjęcia przez regiony górnicze, konieczne są ogromne inwestycje w aktywne inicjatywy rynku pracy i kompleksowe działania na rzecz rekultywacji terenów poprzemysłowych.
Jak dotąd debata skupiała się na trzech kwestiach. Po pierwsze, argumentowano, że należy zapewnić możliwość dalszego funkcjonowania tych kopalń, które staną się konkurencyjne w okresie przejściowym. Moim zdaniem uwzględnienie tej opcji byłoby błędem, ponieważ przewidywana we wniosku pomoc musi być wykorzystana w ściśle określony sposób i pod warunkiem definitywnego zamknięcia zakładu. Po drugie, rozmawialiśmy o terminie wygaśnięcia pomocy na zamknięcie kopalń. W tym względzie warto odnotować, że obecne rozporządzenie obowiązuje od 2002 roku i że wszyscy wiedzieli, że wyłączenia spod przepisów o konkurencji wygasną wraz z upływem bieżącego roku. Nie było więc tu żadnej niespodzianki. Mogę być elastyczny, gdy w grę wchodzi konkretny rok. Po trzecie, panuje różnica zdań, jeżeli chodzi o te elementy stanowiska Parlamentu, które dotyczą środowiska naturalnego i zrównoważonego rozwoju. Myślę, że elementy te powinny być jak najbardziej precyzyjnie określone i zdecydowanie powinny mieć większe znaczenie niż w tekście sporządzonym przez Komisję Gospodarczą i Walutową. Bardzo ważne jest, byśmy wysłali odpowiedni sygnał w tym zakresie.
Sophia in 't Veld
w imieniu grupy ALDE - Pani Przewodnicząca! Muszę przyznać, że rozczulił mnie ten nowy romans między grupami EPP a S&D, ale mam nieodparte wrażenie, że za sprawą intymnego i czułego uścisku, w jakim znajdują się panowie Rapkay i Lange, Europa nadal tkwi w zamierzchłej przeszłości.
Mówimy o siódmym przedłużeniu specjalnego programu pomocy państwa. Pan poseł Rapkay sam przyznał, że był sprawozdawcą w 2002 roku. Kto nam zagwarantuje, że nie będziemy toczyli tej samej debaty w 2018 roku, ponieważ względy, które były istotne w 2002 roku, które są istotne dziś, będą nadal istotne w 2018 roku? Dlatego moja grupa popiera stanowisko Komisji bez zastrzeżeń. Wnioskowaliśmy o osobne głosowanie w sprawie poprawek 25 i 27 i apelujemy do wszystkich kolegów z tych dwóch dużych grup, by głosowali za odrzuceniem tych poprawek i poparli stanowisko Komisji postulujące stopniową likwidację pomocy do 2014 roku.
Wiem, że odbyły się głosowania w różnych komisjach, ale wiem również, że w tych dwóch grupach jest wielu kolegów, którzy czują się nieswojo z obecną sytuacją. Myślę, że powinni oni zdawać sobie sprawę, że mają pełną swobodę głosowania zgodnie z własnym sumieniem, ponieważ tak naprawdę to nie Parlament Europejski decyduje. A zatem powinni głosować zgodnie z swoimi poglądami.
Nie negocjujemy; nie musimy iść na kompromisy. Możemy wysłać bardzo silny polityczny sygnał poparcia dla Komisji, dlatego też sądzę, że ten Parlament Europejski powinien pełnić funkcję przeciwwagi dla bardzo mocnej presji politycznej wywieranej przez państwa członkowskie na Komisję i pokazać, że myśli o przyszłości, a nie o przeszłości.
Philippe Lamberts
Pani Przewodnicząca, Panie i Panowie! Grupa Zielonych/Wolnego Przymierza Europejskiego nie ma nic przeciwko inwestowaniu środków publicznych, pod warunkiem, że pełnią one rolę katalizatora transformacji, przez jakie muszą przejść nasze społeczeństwo, nasz przemysł, nasza gospodarka, by stać się sprawiedliwszymi, a przede wszystkim - bardziej zrównoważonymi. Musimy pamiętać, że pomoc dla niekonkurencyjnych kopalń węgla przeczy tym celom. Utrzymuje przy życiu branżę, która nie jest zrównoważona, ani pod względem gospodarczym - inaczej nie potrzebowałaby dotowania - ani pod względem środowiskowym.
Jak przed chwilą podkreśliła pani poseł in 't Veld, od kilku dziesięcioleci branża węglowa domaga się przedłużania okresu przejściowego, który nie ma końca. Podobnie, Szanowni Koledzy z Niemiec, od kilku dziesięcioleci wiele europejskich krajów walczy o zlikwidowanie tej nierentownej branży. Jest tak w moim kraju, Francji, i jest tak również w wielu innych krajach. Dlatego popieramy wniosek Komisji, a tym samym propozycję wykorzystania dopłat w sposób umożliwiający przekwalifikowanie pracowników i ich ponowne zatrudnienie na godnych i uczciwych warunkach.
Jednak, uginając się pod presją tego, co tu usłyszeliśmy w dniu dzisiejszym, Komisja szykuje się do haniebnego odwrotu, Panie Komisarzu, pod naciskiem wywieranym między innymi przez pańskiego kolegę, Pana Oettingera, którego zachowanie w tym względzie nie było zachowaniem członka Kolegium odpowiedzialnego za obronę interesów ogółu, ale urzędnika reprezentującego konkretne, sektorowe interesy jednego kraju - Niemiec. Co więcej, wcale się on z tym nie kryje!
Na koniec pragnę powiedzieć, że tak długo, jak Unia Europejska, państwa członkowie będą pożytkowały całą swoją energię na wspieranie branż przeszłości z publicznych środków, które stały się - i mam nadzieję, że irlandzki kryzys nam o tym przypomni - niezwykle skąpe, tak długo, jak będziemy wspierali za te publiczne pieniądze XIX-wieczne branże przemysłu, tak długo nie będziemy w stanie zapewnić Europie pozycji lidera przemysłu XXI wieku. W międzyczasie świat się zmienia, i to szybko.
Konrad Szymański
Pani Przewodnicząca! Projekt przedstawiony przez Komisję Europejską jest w oczywisty sposób pisany pod dyktando polityki klimatycznej bez uwzględnienia konsekwencji natury społecznej, a w szczególności energetycznej, w takich krajach jak Niemcy, Hiszpania czy Polska. Musimy pamiętać, że światowy rynek węgla zmienia się na naszych oczach. Popyt na węgiel i jego ceny rosną. Dlatego kopalnie, które są dzisiaj nierentowne, będą być może rentowne w przyszłości.
Odchodzenie od węgla przedstawia również bardzo poważne problemy dla bezpieczeństwa energetycznego w takich krajach jak Polska, które aż 95 % swojej energii elektrycznej wytwarzają z węgla. Odchodzenie od węgla w takich sytuacjach może być związane tylko z jedną alternatywą: jeszcze większym uzależnieniem od gazu, który jest importowany tylko z jednego kierunku. Zatem zanim zdecydujemy się na polityczną presję na rzecz odchodzenia w takich wypadkach od węgla, powinniśmy zapewnić dywersyfikację, a także bezpieczeństwo dostaw gazu, ponieważ jest to dzisiaj jedyna realna alternatywa dla sektora energetycznego w krajach, które używają do tego celu węgla.
Są to powody, dla których poprzemy kompromisy przedstawione przez Komisję Gospodarczą i Monetarną, także Komisję Przemysłu, Badań Naukowych i Energii, gdzie proponowaliśmy, aby rozporządzenie dawało możliwość budżetom państwowym - przecież nie unijnym - utrzymywania kopalń w krajach, w których jest to konieczne, a także kompromisu, który sugeruje, aby rozporządzenie mogło obowiązywać do roku 2030. Wydaje się, że pierwotne projekty Komisji Europejskiej były znacznie bliżej tego właśnie stanowiska. Dopiero na ostatnim etapie Komisja Europejska zdecydowała się zaproponować ten mało realistyczny termin - rok 2014.
Andreas Mölzer
(DE) Pani Przewodnicząca! Wspieranie sektora węglowego jest nie tylko uzasadnione, ale wręcz bezwzględnie konieczne. Musimy nadal wspierać tę branżę, nie do 2014 roku, ale również po tym terminie. Naszym obowiązkiem jest chronienie obywateli Unii Europejskiej przed licznymi negatywnymi skutkami globalizacji. Obejmuje to między innymi oferowanie pracownikom, którzy nie są w pełni konkurencyjni na światowym rynku pracy, długofalowego przekwalifikowania, tak by mogli oni podejmować inną pracę.
Nie trzeba być ekspertem, by wiedzieć, że w sektorze górnictwa potrzebni są wysoko wykwalifikowani pracownicy. Wielu górników pracuje w kopalni przez całe swoje życie. Dlatego moim zdaniem potrzebujemy bardzo wiele czasu, by móc zaoferować im wszystkim nowe zatrudnienie. Być może dawanie starszym pracowników możliwości przekwalifikowania się nie jest już racjonalne. Musimy umożliwić regionom górniczym stopniowe uniezależnienie się od branży wydobywczej bez znacznego obniżania ich dobrobytu. Regiony te nadal mają znaczny potencjał gospodarczy, jeżeli dać im szansę restrukturyzacji gospodarki. Drastyczne zmniejszanie dotacji dla górnictwa węglowego w ostatnich latach było dla wielu regionów górniczych wielką próbą. Wiele spośród nich nie było w stanie szybko zareagować na zmiany warunków gospodarczych ze względu na swoje silne powiązania z górnictwem. Rezultatem tego był wzrost ubóstwa. Nie musi tak być. Możemy ochronić wiele europejskich regionów przed znacznymi szkodami gospodarczymi i społecznymi, dlatego też musimy głosować za przyjęciem tych rozporządzeń.
Gunnar Hökmark
(SV) Pani Przewodnicząca! Gdy mowa o pomocy państwa dla górnictwa węglowego, moje zdanie jest takie, że powinniśmy zrobić wszystko, co w naszej mocy, by uczynić europejską gospodarkę jak najbardziej konkurencyjną, i to w wielu różnych dziedzinach. Musimy przyjąć cel dla przemysłu motoryzacyjnego, przemysłu inżynieryjnego i przemysłu medycznego. Żeby zapewnić sobie skuteczność, musimy przekształcić naszą gospodarkę, tak by umożliwić jej sprostanie wymogom nowoczesnej konkurencji i globalnej ekonomii.
W związku z tym mam poważne wątpliwości co do planów dotyczących przedłużenia dotowania nierentownych kopalni węgla ze środków publicznych. Będzie to oznaczać topienie na szczeblu krajowym pieniędzy w przedsiębiorstwach, które są nierentowne, które nie są w stanie zapewnić takich miejsc pracy, o jakie nam tu chodzi i które nie przyczynią się do poprawy stanu środowiska naturalnego. Będzie to również oznaczać spowolnienie transformacji, której potrzebujemy do zapewnienia sobie pełnej konkurencyjności. Będzie to również znaczyło, że nie będziemy mogli rozwijać się w innych dziedzinach i że za kilka lat ludzie będą nadal zatrudnieni w branżach nieoferujących długofalowej pewności zatrudnienia i szansy na zarobienie na życie, a regiony, o których tu mówimy będą nadal uzależnione od wydobycia węgla z nierentownych kopalni.
W związku z powyższym uważam, że powinniśmy poprzeć wniosek Komisji, dlatego będziemy głosować za jego przyjęciem.
Wolf Klinz
(DE) Pani Przewodnicząca, Panie Komisarzu! Musimy teraz chwycić byka za rogi, zamiast przedłużać agonię. Metafora ta przychodzi mi do głowy, gdy myślę o takim temacie, jak ten, który omawiamy w dniu dzisiejszym. Popieram wniosek Komisji dotyczący stopniowej likwidacji pomocy państwa do roku 2014 w odniesieniu do kopalń, które nie uzyskają do tego czasu rentowności. Koszt każdego miejsca pracy w branży górnictwa węglowego jest o wiele wyższy niż przeciętnie. Pieniądze nie są wydawane na rozwój trwałego i konkurencyjnego zatrudnienia na przyszłość. Dlatego uważam, że słuszne jest stopniowe zlikwidowanie państwowych dopłat do niekonkurencyjnych kopalń do roku 2014. Musimy inwestować dostępne nam środki w badania i rozwój oraz w kształcenie i szkolenia. To jedyny sposób, który umożliwi nam utrzymanie naszej technologicznej przewagi i konkurencyjności w światowej gospodarce.
George Sabin Cutaş
(RO) Pani Przewodnicząca! Myślę, że zarówno propozycja zamykania kopalń, jak i sugestia zmniejszenia dotacji, są przedwczesne, że miałyby niepożądane skutki społeczno-gospodarcze i regionalne.
Nie wolno nam zapominać, że sektor górnictwa w Europie zapewnia około 100 tysięcy miejsc pracy - 42 tysiące w sektorze górnictwa węglowego i 55 tysięcy w sektorach powiązanych - i że niektóre regiony Europy są całkowicie uzależnione gospodarczo od tego sektora. Znaczna liczba mieszkańców tych regionów pracuje w kopalniach lub wykonuje pracę związaną z tym sektorem.
Omawiane tu działania mogłyby mieć niekorzystne następstwa, przynosząc nawet skrajne ubóstwo społecznościom. W związku z tym należy niezwłocznie opracować strategię przekwalifikowania pracowników, którzy ucierpieli w wyniku zamknięcia kopalń.
Jednocześnie konieczne jest specjalne wsparcie ze środków Funduszy Strukturalnych Unii Europejskiej, tak by zapewnić wzajemną pomoc regionom, które ucierpią w wyniku tych działań. Dodatkowo górnicy i ich rodziny mogą utracić zaufanie do politycznego procesu podejmowania bezpośrednio dotyczących ich decyzji, jeżeli decyzje te będą podejmowane w nieodpowiednim czasie.
Musimy skupić swoją uwagę na słabo zaludnionych regionach, które pod względem społeczno-gospodarczym ucierpią najbardziej. Nie uważam, by rok 2014 był realistycznym terminem zamknięcia kopalń. Z drugiej strony, termin 2020 roku, zaproponowany przez Komisję Przemysłu, Badań Naukowych i Energii nie uzyskał wystarczającego poparcia. Dlatego też myślę, że za kompromisowy możemy uznać termin 2018.
Pragnę wspomnieć o jeszcze jednej rzeczy, a mianowicie o tym, że branża węglowa jest integralną częścią europejskiej polityki i jest własnym źródłem energii UE, gwarantując bezpieczeństwo dostaw energii. Potrzebny jest okres przejściowy, który pozwoli tym kopalniom, jak również tym kopalniom, które mogą stać się konkurencyjne, stopniowe uzyskiwanie większej konkurencyjności, zapewniając nam tym samym dostęp do europejskiego węgla i zapobiegając niekorzystnym skutkom społeczno-gospodarczym.
Ivo Strejček
(CS) Pani Przewodnicząca! Moim zdaniem bezdyskusyjne jest to, że dotacje dla danego segmentu gospodarki zakłócają i niszczą konkurencję gospodarczą i że pomoc państwa szkodzi prawidłowemu funkcjonowaniu rynku, nie tylko w perspektywie krótkoterminowej, ale również w dłuższym okresie.
Mówimy tu o regionach, które ucierpią, albo mogą ucierpieć, w wyniku wysokiego poziomu bezrobocia, ale z drugiej strony, musimy pamiętać o regionach, które już przechodziły przez restrukturyzację w tym sektorze gospodarki i które musiały wytrzymać wysokie bezrobocie i poradziły sobie z nim. Dlatego w dzisiejszym głosowaniu ECR popiera wszystkie propozycje, które dadzą indywidualnym państwom członkowskim wystarczająco dużo czasu na gruntowne przekwalifikowanie pracowników, zapewnienie usunięcia i wyeliminowania obciążeń środowiskowych związanych z wydobyciem węgla i zamortyzowanie wszelkich wstrząsów społecznych na czas.
Salvador Garriga Polledo
(ES) Pani Przewodnicząca, Panie Komisarzu! To skandal, że Parlament nie ma prawa do niczego więcej oprócz konsultacji, gdy debatujemy w sprawie przyszłości 180 tysięcy europejskich rodzin i rodzimego źródła energii Unii Europejskiej par excellence.
Dotacje nie są najlepszą drogą do konkurencyjności ale uczynienie europejskiego węgla konkurencyjnym za pomocą dotacji jest konieczne ze względów strategicznych, po pierwsze dlatego, że 60 % europejskiej energii pochodzi z importu, a spośród pozostałych 40 % znaczna część to energia nuklearna - większość posłów do tego Parlamentu jej nie popiera - a po drugie, z powodu wzrostu cen: cena europejskiego węgla coraz bardziej zbliża się do międzynarodowej ceny węgla.
Ponadto chciałbym państwu zadać jedno pytanie: co to znaczy konkurencyjny węgiel? Zastanówcie się, czy węgiel sprowadzany do Unii Europejskiej obejmuje te koszty społeczne i bezpieczeństwa w kopalniach, które są ujęte w cenie węgla europejskiego. Czy tego właśnie modelu chcą Państwo w Europie? Czy zgadzacie się na import produktów spoza naszego kontynentu, które nie spełniają zasad unijnej preferencji i nie uwzględniają praw socjalnych? Czy też odrzucają Państwo ten model w odniesieniu do węgla europejskiego?
Im dłuższy będzie okres przejściowy, tym lepiej, bo dzięki temu będziemy mogli wprowadzić istniejące już w Europie czyste technologie spalania i składowania. Bez europejskiego węgla, jeżeli doprowadzimy do zamknięcia europejskich kopalń, zabraknie zachęt do dalszego zmniejszania emisji z elektrowni cieplnych, które będą nadal spalały importowany węgiel i produkowały CO2. Tak więc, co wolicie: czy chcecie, by dwutlenek węgla przybywał do nas spoza Unii Europejskiej, czy też chcecie umożliwić jego wychwytywanie i magazynowanie za pomocą naszej własnej europejskiej technologii?
Nie uważam, by odrzucanie możliwości korzystania z unijnego węgla, co tu się czyni, było liberalizmem: Moim zdaniem to hipokryzja.
Silvia-Adriana Ţicău
Pani Przewodnicząca! Węgiel jest ważnym składnikiem unijnego koszyka energetycznego. Sektor górnictwa węglowego zapewnia 280 tysięcy miejsc pracy w Unii Europejskiej, szczególnie w regionach monobranżowych. Dlatego też ważne jest, by Unia zaspokajała jak największą część swojego zapotrzebowania na węgiel z produkcji krajowej, oczywiście po konkurencyjnych cenach, z wykorzystaniem innowacyjnych rozwiązań w zakresie wydobycia i przetwarzania.
Jeżeli pomoc państwa nie będzie udzielana, produkcja spadnie o 20 %, co doprowadzi do likwidacji 100 tysięcy miejsc pracy. Pomoc państwa dla niekonkurencyjnych kopalń z branży węgla kamiennego jest bezwzględną konieczną. Są one przestarzałe ze względu na przestarzałe wyposażenie techniczne. Pomoc państwa umożliwiłaby wyposażenie kopalń w nowy sprzęt, co zapewniłoby bezpieczeństwo zatrudnienia.
W przeciwieństwie do propozycji Komisji jesteśmy za przesunięciem terminu zamknięcia kopalń. Komisja Przemysłu, Badań i Energii głosowała za rokiem 2020 i poprzemy kompromis wypracowany pomyślnie przez sprawozdawcę, pana posła Rapkaya, wspólnie z kolegami posłami z innych grup politycznych.
Popieramy skreślenie art. 3 ust. 1 lit. h), szczególnie zlikwidowanie odsetka określonego dla stopniowej likwidacji udzielanej pomocy, ponieważ lepiej jest, by państwa członkowskie, które będą przyznawały pomoc państwa niekonkurencyjnym kopalniom, miały jak największą elastyczność.
Myślę jednak, że państwa członkowskie powinny również przedstawić plany rozwoju społeczno-gospodarczego regionów górniczych, które są często regionami zdominowanymi przez jedną gałąź przemysłu. Celem tych planów rozwoju powinno być tworzenie miejsc pracy i inwestycje w energooszczędność oraz produkcję energii ze źródeł odnawialnych.
Gratuluję sprawozdawcy, panu Rapkayowi, jego sprawozdania i wykonanej pracy.
Jorgo Chatzimarkakis
Pani Przewodnicząca, Szanowni Państwo! Na wstępnie pragnę pogratulować panu komisarzowi otwartej debaty, jaka toczyła się w Komisji. Istnieją dobre powody, dla których uczestniczył Pan, wraz panem przewodniczącym Barroso, w debacie w Kolegium Komisarzy, mając na myśli zupełnie inny rok. Jestem zadowolony, że Komisja może dyskutować tak otwarcie z perspektywy regulacyjnej, a następnie diametralnie zmienić swoją decyzję. To godne podziwu i pochwały. To dobrze, że popiera Pan tu tę nową decyzję.
Istnieje wiele dobrych powodów, by ją popierać. W każdym razie, w międzyczasie zainteresowane państwa członkowskie realizują plany. Wprowadzono plany i mogę tylko powiedzieć, że jestem zadowolony, że skreślono klauzulę w sprawie przeglądu, w wyniku której w roku 2012 raz jeszcze bylibyśmy zmuszeni otworzyć nową puszkę Pandory w największym zainteresowanym państwie członkowskim, czyli w Niemczech. Oznacza to, że również pańska debata w Kolegium Komisarzy zakończyła się bardzo pomyślnym rezultatem. Wiem, że rok 2018 i tak kiedyś nadejdzie. Cieszę się również z tego, że branża górnicza ma plan bezpieczeństwa na przyszłość, dlatego też chyba nie muszę tłumaczyć, jak będę głosował. Widzę, że zwycięzcą jest tu polityka regulacyjna.
Theodor Dumitru Stolojan
(RO) Pani Przewodnicząca! Wysłuchałem opinii moich koleżanek i kolegów posłów do PE, którzy podkreślali znaczenie węgla dla bezpieczeństwa energetycznego europejskiej gospodarki.
Pragnę wnieść jeszcze jeden argument. W niektórych krajach, w tym w Rumunii, w latach klęski suszy - która zdarza się coraz częściej - zmniejsza się produkcja energii hydroelektrycznej i nuklearnej. Jedynym zasobem, którymi bezpośrednio dysponuje mój kraj i inne kraje, by zwiększać produkcję energii, jest węgiel.
Mamy wiele nierentownych kopalń, ale te mają programy restrukturyzacyjne wykraczające poza rok 2014. Jako liberał jestem przeciwny dotowaniu przedsiębiorstw komercyjnych, ale nie dotyczy to przedsiębiorstw mających konkretne programy restrukturyzacyjne. W związku z tym poprę poprawkę proponującą wydłużenie okresu przejściowego na likwidację dotacji udzielanych nierentownym kopalniom węgla.
Petru Constantin Luhan
(RO) Pani Przewodnicząca! Choć subsydiowany węgiel przekłada się tylko na mały odsetek unijnej produkcji energii elektrycznej, w niektórych częściach Europy natychmiastowe i jednoczesne zamknięcie kopalń węgla kamiennego będzie miało poważne skutki społeczne. Mówimy tu o dużej liczbie osób pracujących w tej gałęzi przemysłu, które nie będą w stanie szybko znaleźć zatrudnienia w innych sektorach, co doprowadzi do bezrobocia i sprawi, że wiele regionów znajdzie się w niekorzystnej sytuacji.
Myślę, że konieczne są bezzwłoczne działania na przekwalifikowanie tych osób, z wykorzystaniem funduszy unijnych. Dopóki środki te nie zostaną zapewnione, dopóty bezwzględnie konieczne będzie przedłużanie okresu udzielania pomocy państwa na zamykanie zakładów produkcji węgla, przynajmniej do roku 2018.
Uważam również, że decyzja dotycząca zmniejszenia poziomu pomocy państwa po danym terminie powinna należeć do poszczególnych państw członkowskich i że nie wolno narzucać państwom członkowskim dolnego pułapu pomocy.
Elmar Brok
(DE) Pani Przewodnicząca, Panie Komisarzu, Szanowni Państwo! Pragnę skierować kilka słów do naszych przyjaciół Liberałów, a w szczególności do pani poseł in 't Veld. Konkurencja nie zostanie zakłócona, ponieważ elektrownie węglowe będą i tak działały, korzystając z węgla z importu, co zwiększy ich ślad węglowy. A zatem argument ten nie ma sensu, jakkolwiek by nań nie spojrzeć.
Ponadto przedłużanie terminu - dajmy na to w Niemczech - poza rok 2018 nie jest możliwe, ponieważ traktat, który obowiązuje zainteresowane strony, a nie tylko państwo, wymaga zakończenia całego procesu do roku 2018, tak by państwo nie musiało ponosić długoletnich kosztów zamykania kopalń. Długoletnie koszty, które na przestrzeni kilku wieków sięgną milionów, będą spłacane przez fundację. Jeżeli fundacja ta przestanie istnieć, będzie to kosztowało państwo bardzo duże pieniądze przez bardzo wiele lat.
Skoro opracowano taką sprytną koncepcję i konkretny termin, trzeba podjąć się realizacji, a nie próbować stwarzać teoretyczne definicje rynku, które nie mają nic wspólnego z rzeczywistością porozumienia.
Antonio Masip Hidalgo
(ES) Pani Przewodnicząca! Chciałbym podziękować sprawozdawcy, że odwiedził mój region, Asturię, która kształtowała wiele lat temu historię Hiszpanii i Europy i która dzięki swemu węglowi oraz swoim mieszkańcom była wzorem nowoczesnego społeczeństwa.
Regiony górnicze muszą nadal uczestniczyć w tych godnych uznania działaniach rewitalizacyjnych, nie napotykając na przeszkody ze strony Unii Europejskiej. Powinny wręcz otrzymywać zachętę ze strony UE. Musimy uniknąć groźby likwidacji rodzimego górnictwa, a zamiast tego umożliwić temu strategicznemu sektorowi przetrwanie na rozsądnych zasadach. Musimy również pomóc temu sektorowi w uzyskaniu konkurencyjności w rozsądnym terminie, nie penalizując później przedsiębiorstw. Przede wszystkim musimy jak najprędzej zapewnić metody wydobycia niepowodujące zanieczyszczenia środowiska.
Znaczne inwestycje w czysty węgiel muszą przede wszystkim przynosić korzyść Europie i jej regionom górniczym. Na absurd zakrawa to, że ci którzy sprzeciwiają się europejskiemu węglowi bronią lub tolerują węgiel z innych krajów świata, który jest produkowany przy większym zanieczyszczeniu środowiska, ogromnym braku bezpieczeństwa i kosztach zatrudnienia, z którymi nie da się konkurować. Ta sytuacja będzie oznaczała dyskryminację naszego własnego terytorium, dlatego też po prostu nie można na nią pozwolić. Uratujmy nasz sektor górnictwa, wykorzystując do tego celu nowe technologie.
María Muñiz De Urquiza
(ES) Pani Przewodnicząca! Konkurencyjność jest ważna, ale nie może być jedynym kryterium. Nasze uzależnienie od energii oznacza, że tylko węgiel - jako rodzime źródło paliw kopalnych - może zagwarantować nam bezpieczeństwo zaopatrzenia w energię, a gospodarcze i społeczne znaczenie górnictwa w kilku europejskich regionach oznacza, że nie wolno traktować zamykania kopań jako nieuniknionego, czy to w 2014, czy to w 2018 roku.
Jeżeli nadal będziemy uzależnieni od węgla jako źródła energii, w 2018 roku będziemy nadal zmuszeni zapewnić dostawy, albo za pomocą dopłat - jeżeli kopalnie nie będą konkurencyjne - albo bez dopłat - jeżeli będą konkurencyjne.
Musimy również rozważyć nie tylko gospodarczą konkurencyjność węgla, ale również jego konkurencyjność pod względem zatrudnienia i ochrony środowiska. Europejski węgiel jest węglem bezpiecznym, i musimy to dostrzegać, szczególnie gdy poza Europą wypadki w kopalniach są na porządku dziennym. Ponadto europejski węgiel może być węglem czystym.
Dlatego w poprawkach do sprawozdania pana posła Rapkaya żądamy bezterminowego przedłużenia pomocy na pokrycie kosztów wychwytywania CO2 i stosowania innych technologii umożliwiających czystsze spalanie węgla.
Miloslav Ransdorf
(CS) Pani Przewodnicząca! Działanie to potwierdza stare powiedzenie, że finansista trzyma państwo w takim uścisku, w jakim stryczek wisielca. Chciałbym powiedzieć trzy rzeczy. Po pierwsze, uważam, że należy wspierać finansowo zagrożone konkurencyjne kopalnie, które stanowią 5 % kopalń w całej Unii Europejskiej. Powinniśmy również zapobiegać importowi subsydiowanego węgla z za granicy. Po trzecie, powinniśmy zapobiegać ingerencjom ze strony lobbystów. Posłużę się tu przykładem z Federacji Rosyjskiej, gdzie lobby naftowe doprowadziło do zamknięcia kopalń w regionie Workuty, co miało katastrofalne następstwa społeczne. Nie wolno do tego dopuścić w UE.
Agustín Díaz de Mera García Consuegra
(ES) Pani Przewodnicząca! Aby złagodzić oddziaływanie społeczne i energetyczne i zapewnić bezpieczne rezerwy energii, zgłosiliśmy na posiedzeniu plenarnym trzy poprawki mające na celu: po pierwsze, zmniejszenie całkowitej rocznej kwoty pomocy, bez żadnych limitów procentowych lub limitów na przedsiębiorstwo. Pod tym względem jesteśmy wdzięczni panu posłowi Langenowi za to, że postuluje usunięcie sztywno określonych wartości i umożliwienie państwom członkowskim decydowania według ich własnych interesów.
Drugim celem jest przedłużenie terminu likwidacji pomocy na koszty nadzwyczajne. Propozycje te pomogą ograniczyć zależność energetyczną wielu unijnych państw, w tym Hiszpanii. Zapewnią kontynuację rodzimej produkcji i utrzymanie tysięcy miejsc pracy, od których w znacznej mierze uzależnione są ważne regiony Hiszpanii i Europy.
Ioan Enciu
(RO) Pani Przewodnicząca! Po pierwsze, pragnę pogratulować panu posłowi Rapkayowi jego wysiłków.
Ja również myślę, że okres przejściowy powinien być jak najdłuższy - do roku 2018, jak zaproponowano. Ja zasugerowałem jeszcze dłuższy termin na zamknięcie niekonkurencyjnych kopalń lub ewentualne zapewnienie niektórym z nich rentowności, ponieważ większość mieszkańców regionów górniczych jest związana z tą działalnością.
Bezwzględnie konieczne jest przyjęcie planów przekwalifikowania zawodowego i odbudowy społeczno-gospodarczej. Zamykanie kopalń przed ukończeniem realizacji tych planów spowoduje skrajnie poważne problemy społeczne. Potrzeba wiele czasu, by zrealizować plany przekwalifikowania zawodowego i oczyszczenia środowiska tych regionów. Zwłaszcza w trakcie obecnego kryzysu stosowne byłoby również wykorzystanie europejskich funduszy strukturalnych, zważywszy na znaczenie społeczne, gospodarcze i środowiskowe dla Unii Europejskiej.
Iuliu Winkler
(RO) Pani Przewodnicząca! Nasi koledzy posłowie wspominali, że ta debata co jakiś czas powraca w Parlamencie Europejskim. Ta debata faktycznie powraca, ale toczy się w odmiennych warunkach społeczno-gospodarczych niż niegdyś.
Znajdujemy się w globalnej recesji, a Unia Europejska przechodzi kryzys. Nikt nie wierzy, że wyszliśmy już z kryzysu, bowiem wiele państw członkowskich nadal zmaga się z objawami w recesji. W tej sytuacji, nie sądzę, byśmy - my, czyli ten Parlament - mieli pogarszać tę sytuację, powiększając rzeszę bezrobotnych w Unii Europejskiej o kolejne 100 tysięcy osób.
Po drugie, debatujemy nad nową europejską strategią energetyczną - to kolejna istotna okoliczność. Uważam, że nie wolno nam w tej nowej strategii zwiększać naszej zależności od jednego źródła pali kopalnych, ale że powinniśmy zwiększać naszą niezależność gospodarczą.
Wreszcie, wspomniano o gospodarce XXI wieku. Faktycznie uważam, że musimy rozwijać tę gospodarkę, ale jednocześnie musimy skupić się na dywersyfikacji naszego obecnego potencjału. W związku z tym gratuluję sprawozdawcy, Panu posłowi Rapkayowi.
Bogdan Kazimierz Marcinkiewicz
(PL) Pani Przewodnicząca! Mając na uwadze specyfikę regulacji, nad którą dziś debatujemy, nie zapominajmy, że są w Unii Europejskiej państwa członkowskie, które przy produkcji energii bazują głównie na węglu. Dlatego też zmiany zaproponowane w czasie prac nad rozporządzeniem muszą być przeprowadzone, aby ich tempo było dostosowane do możliwości absorpcji przez obywateli i struktury społeczne. Z zadowoleniem przyjmuję wypracowany kompromis. Mając na względzie rolę węgla w zapewnieniu bezpieczeństwa energetycznego, wymagane jest ustabilizowanie jego wydobycia na pożądanym poziomie. Węgiel jako paliwo w bilansie energetycznym w dalszym ciągu pozostanie kluczowy dla sektora energetycznego, stabilizując bezpieczeństwo energetyczne Europy. Mam nadzieję, że Rada podzieli nasze troski i wsłucha się w wypracowany głos płynący z Parlamentu Europejskiego.
Jens Geier
(DE) Pani Przewodnicząca, Panie Komisarzu, Szanowni Państwo! Pragnę krótko odnieść się do dwóch punktów. Jeden z nich dotyczy konkurencyjności, o której mowa w wielu różnych miejscach sprawozdania. Chciałbym państwa prosić, byście pamiętali o wszystkich tych wypadkach górniczych, o których donoszą media. Słyszymy o nich, dlatego że działalność górnicza jest prowadzona na całym świecie, ale niestety standardy bezpieczeństwa w innych częściach świata są bardzo niskie w porównaniu z kopalniami w Niemczech, czy w innych państwach europejskich. Być może zabrzmi to aż nazbyt dosadnie, ale pragnę powiedzieć, że osobiście nie zależy mi na konkurencyjności uzyskiwanej kosztem życia górników. Jednakże, gdy przyjrzeć się skutkom wczesnej rezygnacji z górnictwa węglowego dla polityki przemysłowej, chciałbym zauważyć, że europejska branża produkcji sprzętu górniczego jest konkurencyjna. Zachęcam wszystkich tych, którzy uważają, że górnictwo jest branżą przeszłości, a w szczególności pana posła Klinza, by odwiedzili jakąś kopalnię. Przekonają się, że w kopalniach stosowane są rozwiązania wysokich technologii i że pytanie polega na tym, czy chcemy, by branża ta była dochodowa w przyszłości. Wiem, że Grupa Porozumienia Liberałów i Demokratów na rzecz Europy tego nie chce. Obawiam się, że branża maszyn górniczych pójdzie tam, gdzie wydobywa się węgiel, czyli wyniesie się z Europy.
Joaquín Almunia
Pani Przewodnicząca! Powtarzam to, co powiedziałem w swym wystąpieniu na początku posiedzenia. Komisja i ja sam uważnie odnotowaliśmy wszystkie argumenty przedstawione tu dziś przez wszystkich państwa i odnotujemy też stanowisko Parlamentu, jak tylko przyjęte zostanie sprawozdania pana posła Rapkaya.
Myślę, ze musimy dokonać rozróżnienia - jak to uczynili niemalże wszyscy przedmówcy - między węglem jako jednym z głównych źródeł energii a rozporządzeniem regulującym pomoc państwa dla niekonkurencyjnych kopalń węgla - to dwie zupełnie różne rzeczy.
Nasz wniosek, nad którym dziś debatujemy i nad którym Rada będzie debatować w najbliższych tygodniach, dotyczy tej drugiej kwestii, czyli niekonkurencyjnego górnictwa węglowego, a nie korzystania z węgla, co stanowi osobną debatę, którą toczyliśmy i oczywiście będziemy nadal toczyć w Europie.
Nasze stanowisko jest takie, że musimy skończyć z niekonkurencyjnym górnictwem węglowym, wymagającym ciągłego dotowania ze środków publicznych, w ściśle określonym terminie. Stanowisko to jest jasne i nie zostało ono wyrażone po raz pierwszy. Jak niektórzy z państwa pamiętają, stoimy na tym stanowisku już od dłuższego czasu. Problem polega na tym, że terminy ustalane na przestrzeni lat, nie są przez wszystkich respektowane. Celem naszego wniosku jest zapewnienie, by terminy te zostały dotrzymane raz na zawsze.
Teraz nadeszła pora - poprzednie debaty toczyły się w innym kontekście - kiedy musimy przyjrzeć się pomocy dla górnictwa węglowego. Musimy uwzględnić dwie dodatkowe sprawy. Pierwszą jest problem zmian klimatu, nad którym debatowaliśmy przy wielu okazjach i w odniesieniu do którego Unia Europejska ma ściśle określone cele. Drugą jest oddziaływanie kryzysu i związanego z nim zapożyczania się na budżety rządów, budżety krajowe, ponieważ zjawisko to wzmaga presję na finanse publiczne.
Nie są to jednak jedyne problemy, które należy mieć na uwadze. Musimy również zastanowić się - pobrzmiewało to niemal w wszystkich wystąpieniach - jaki termin przyjąć dla likwidacji sprzecznej z przepisami dotyczącymi konkurencyjności pomocy państwa dla górnictwa węglowego.
Wokół tych kwestii toczy się debata i mieliśmy okazję wysłuchać różnych stanowisk w trakcie debaty parlamentarnej. Rozmowy w tej sprawie toczą się również w Radzie i będziemy musieli zaczekać na posiedzenie Rady na początku grudnia, by przekonać się, jakie jest stanowisko Rady. Oczywiście debata na ten temat toczy się również w Komisji, i będzie kolejna.
Jak Państwo wiedzą - jak wcześniej powiedział pan poseł Langen - mówimy tu o rozporządzeniu Rady. Opinia Parlamentu jest bardzo ważna, ale traktat stanowi, że rozporządzenia w sprawach pomocy państwa są przyjmowane przez Radę. Rada określi swoje stanowisko. Obecnie - na ostatnim posiedzeniu Komitetu Stałych Przedstawicieli - większość opowiedziała się za wyznaczeniem terminu trwałej likwidacji pomocy na 2018 rok, który jest dłuższy niż proponuje Komisja. Zgodnie jednak z naszym regulaminem, o ile Rada nie podejmie jednomyślnej decyzji, wniosek Komisji nie może być zmieniony pod względem prawnym.
Niezależnie od decyzji podjętej przez Radę, niemalże pewne jest, że decyzja nie będzie jednomyślna, niemniej Komisja uważnie wysłucha stanowiska Rady i stanowiska Parlamentu wyrażonego w trakcie głosowania. Komisja przyjmie swoje stanowisko końcowe w oparciu o swoją analizę poszczególnych stanowisk Rady, zgodnie z jej prerogatywami określonymi w traktacie oraz kierując się stanowiskiem Parlamentu, a także debatą w sprawie sprawozdania pana posła Rapkaya.
Pragnę jeszcze tylko powiedzieć, że Komisja nie zgadza się z argumentami za nieograniczoną pomocą dla niekonkurencyjnych kopalń węgla i pragnie państwu przypomnieć, że w przypadku nieprzyjęcia nowego rozporządzenia w sprawie węgla na podstawie wniosku Komisji, z dniem 1 stycznia 2011 r. w życie wejdą ogólne ramy pomocy państwa, które są o wiele surowsze niż wniosek Komisji, wniosek, który wyłoni się z dyskusji w Radzie, czy też opinia, którą wyrazi Parlament.
Bernhard Rapkay
Pani Przewodnicząca, Panie Komisarzu! W tym właśnie tkwi szkopuł. Ma Pan słuszność, mówiąc panu posłowi Lange'owi, że to rozporządzenie Rady. Ale los wniosku zależy również od tego, czy Komisja wysłucha argumentów przedstawionych przez Radę i przez Parlament. Musi Pan porzucić ten rygorystyczny wniosek, co Pan zresztą czyni, tak by możliwe było przyjęcie rozsądnego, demokratycznego podejścia, możliwego do zaaprobowania na podstawie decyzji niewymagającej jednomyślności.
Drugą uwagę kieruję do Pana Posła Chatzimarkakisa. Klauzula przeglądu, na którą się Pan powołał, jest tu zupełnie nieistotna. Dyskusje, które toczyły się w Niemczech, miały jedynie na celu ocalenie twarzy ministra do spraw gospodarczych i nic więcej. Wreszcie, chciałabym odnieść się do obawy wyrażonej przez komisarza Almunię. Panie Komisarzu! Nikt z tu obecnych, ani nawet samo sprawozdanie, nie kwestionuje tego, że to porozumienie w sprawie stopniowej likwidacji pomocy. Czy jest ono możliwe z punktu widzenia polityki energetycznej lub technologii, to inna kwestia. To co powiedział pan Geier, jest całkowicie słuszne, ale przecież my tego nie kwestionujemy. Pozostaje tylko pytanie, czy powinniśmy to czynić stosunkowo nagle, w 2014 roku, czy lepiej jest przyjąć racjonalne uzgodnienia tymczasowe na okres do roku 2018. Co do wszystkich innych kwestii niczego nie kwestionujemy. Sytuacja nie wygląda tak, jak ją opisał, na przykład, pan poseł Lambert, który odczytał swoje wystąpienie, a następnie wyszedł. Powinien był tu zostać, a być może czegoś by się dowiedział. Nie jest tak, że są państwa członkowskie, które nie zrobiły nic, zupełnie nic. Nie można tego powiedzieć o Hiszpanii, Polsce, Rumunii lub Niemczech. W 1990 roku w niemieckim górnictwie pracowało 200 tysięcy osób. Teraz, 20 lat później, liczba ta wynosi około 20 tysięcy. Oznacza to spadek o 90 % i utrzymanie tylko 10 % miejsc pracy. W okresie między rokiem 2002 a dniem dzisiejszym, czyli w trakcie obowiązywania tego rozporządzenia, które nadal pozostaje w mocy, zamknięto wiele kopalń. Nie zachowujmy się tak, jakby nic się nie wydarzyło.
Pytanie brzmi, czy chcemy, czy też nie chcemy, rozsądnego okresu przejściowego, tak byśmy mogli zrealizować swoje cele, nie wyrządzając szkód społeczno-politycznych. Mogę tylko powiedzieć: tak, tak. Potrzebujemy tego okresu przejściowego. Ten czteroletni okres nie powinien stanowić problemu, ponieważ nikt go przecież nie kwestionuje. Proszę zanieść to przesłanie Komisji.
Przewodniczący
Zamykam debatę.
Głosowanie odbędzie się dzisiaj o godz. 11.30.
(Posiedzenie zostało zawieszone na kilka minut)
Oświadczenia pisemne (art. 149 Regulaminu)
Vasilica Viorica Dăncilă
Sporządzając ten dokument, sprawozdawca osiągnął ważny sukces - znalazł odpowiedź na dwa pytania: jedno dotyczy środowiska, a drugie ochrony socjalnej. Z perspektywy Rumunii, i uważam, że ten punkt widzenia podzielają również Niemcy, Polska, Hiszpania i Węgry, branża górnicza jest ważnym elementem gospodarki krajowej. Zamykanie kopalń węgla może mieć ogromne skutki społeczne, przyczyniając się do wzrostu bezrobocia i wyludniania się regionów zdominowanych przez jedną branżę - górnictwo. Jednocześnie zamykanie kopalń będzie miało również znaczny wpływ na sektor energetyczny. Wiem, że wszystko to są argumenty za i przeciw temu środkowi. Jednak obecne realia skłaniają nas do jednego wniosku: należy przedłużyć termin na zamknięcie niekonkurencyjnych kopalń węglowych, tak by pomóc im znaleźć sensowne alternatywy dla wszystkich podmiotów związanych z tym sektorem.
Adam Gierek
Komisja Europejska za wszelką cenę, w sposób nieuzasadniony racjonalnością gospodarczą, dąży do ograniczenia wydobycia węgla. Jest to dążenie sztucznie stymulowane podnoszeniem kosztów wytwarzania energii w elektrowniach węglowych. Chodzi o koszty emisji. Jest to polityka podcinania podstaw gospodarczych tych krajów, w których dominuje energia z węgla. Taka strategia świadczy o tym, że: - brak zrozumienia dla spójnej polityki surowcowo-energetycznej preferującej efektywność gospodarki, ale i konkurencyjność; - brak solidarnej polityki energetycznej, gwarantującej bezpieczeństwo dostaw energii; - brak regulacji opartych na jednolitych kryteriach dla całego wspólnego rynku, które doprowadziłyby do uczciwej konkurencji przy zachowaniu minimalnych kosztów społecznych. Dzisiaj mamy do czynienia z brutalnym naruszaniem tych zasad.
Powstaje pytanie: jakiego przemysłu Unia potrzebuje - unijnego czy ponadnarodowego, korporacyjnego, lokującego podatki w rajach podatkowych? Przemysły surowcowe i energetyczne wymagają wieloletnich inwestycji i koncentracji kapitału, co oznacza, że wymagają dotacji. Nie muszą też być za wszelką cenę rentowne. Tania energia i surowce to podstawa konkurencyjności przemysłu przetwórczego, w tym maszynowego. Chodzi zatem o rentowność "per saldo”. Stwierdzam, że problemy gospodarcze Unii w dobie kryzysu to nie tylko efekt nieuczciwych globalnych spekulacji finansowych, ale i brak mądrej, jednolitej i uczciwej polityki przemysłowej w samej Unii, zwłaszcza tej surowcowej i energetycznej.
Edit Herczog
Jest kilka argumentów przeciwko tak szybkiej likwidacji dotacji. Chodzi mi głównie o społeczno-gospodarcze następstwa w skali regionalnej. Ważne jest, byśmy wydawali dotacje na ułatwianie odpowiedniego zamykania kopalń: na zapewnienie, by zwalniani pracownicy mogli zmienić swoje kwalifikacje i znaleźć zatrudnienie w innych sektorach rynku pracy. Konieczna jest również rekultywacja środowiska naturalnego. Bez tych działań istnieje ryzyko, że UE oszczędzi mniej na likwidacji dotacji, niż będzie musiała wydać na łagodzenie szkód. Trzeba się zastanowić, czy warto jest w ogóle zamykać kopalnie węgla, jeżeli jedynym tego rezultatem będzie zmuszenie istniejących elektrowni do zastąpienia węgla z naszych kopalń węglem importowanym spoza wspólnego rynku.
Czy celowe jest zamykanie elektrowni węglowych, które są jednym z najtańszych źródeł energii elektrycznej, skoro na całym świecie coraz bardziej wyraźne są oznaki deficytu energii? Musimy również myśleć o rosnącym zapotrzebowaniu na energię w Unii Europejskiej, a także o roli węgla w bezpieczeństwie energetycznym. Nie wolno nam zezwolić na zamknięcie takich zakładów jak węgierska elektrownia Vértes i kopalnia Oroszlány bez uważnie przygotowanych i szczegółowych planów. Plany te muszą prowadzić do rozwiązania sytuacji pracowników, do rekultywacji terenów poprzemysłowych, i muszą wyraźnie pokazywać - za pomocą dobrze umotywowanych ocen skutków - że zamknięcie zakładu jest nie do uniknięcia i jest najlepszym wariantem zmniejszenia emisji zanieczyszczeń. Program zielonego wzrostu nie może obejmować żadnych działań, które mogłyby doprowadzić do poważnych problemów społeczno-gospodarczych.
Eija-Riitta Korhola
Podejmowane przez Unię Europejską próby ograniczenia użycia węgla są słuszne i zasadne. Ponieważ długofalowym celem Europy i ludzkości jest uniezależnienie się od paliw kopalnych, musimy zdać sobie sprawę, że prędzej czy później europejskie kopalnie węgla będą musiały przystosować się do zmiany. Globalizacja oznacza nadejście znacznej presji cenowej na węgiel. Dlatego też produkcja będzie przenoszona do krajów, w których siła robocza jest tańsza, a tymczasem w górniczych regionach Europy nastąpi dramatyczny spadek zatrudnienia i dochodów, ponieważ kopalnie nie będą już więcej w stanie reagować na konkurencję. Mimo tego niekorzystnego scenariusza, działania władz nie mogą odbywać się z naruszeniem podstawowych zasad gospodarki rynkowej. Nierentowna produkcja nie może być bez końca sztucznie utrzymywana przy życiu. Musimy pamiętać, że zmiany strukturalne tych rozmiarów będą miały nieuniknione dalekosiężne i dramatyczne następstwa społeczne. Zamykanie kopalń często oznacza koniec głównego źródła środków utrzymania. Konsekwencją tego jest niezdolność miast i mniejszych miejscowości do zapewnienia mieszkańcom usług i podupadanie całych społeczności. W interesie każdego leży by większe zmiany społeczne, takie jak te związane ze stopniowym zamykaniem kopalń, odbywały się przy właściwej kontroli i przy zastosowaniu wystarczającego okresu przejściowego. W przewidywalnej przyszłości węgiel będzie i tak odgrywał kluczową rolę w naszym życiu. Nadal będziemy go potrzebowali, na przykład, w przemyśle stalowym; zachęcające są również wyniki badań w zakresie zastosowania węgla jako surowca do produkcji polimerów. Ponadto uzyskano doskonały stosunek kosztów do korzyści w skojarzonej produkcji energii cieplnej i elektrycznej z wykorzystaniem węgla. Dlatego nie powinniśmy ulegać iluzji, że likwidacja kopalń jest jakimś celem politycznym samym w sobie. W przyszłości należy zapewnić rentowność branży węglowej, między innymi w UE.
Veronica Lope Fontagné
Są różne powody, by wspierać pomoc dla górnictwa: powody strategiczne, względy zrównoważonego rozwoju regionalnego i względy społeczne.
Co się tyczy względów strategicznych, musimy wziąć pod uwagę szybko zmieniający się rynek. Dlatego rezygnacja z węgla bez zapewnienia sobie opłacalnej alternatywy byłaby pozbawiona sensu. Sensu nie ma również argument ochrony środowiska, ponieważ węgiel importowany zanieczyszcza w równym stopniu co węgiel rodzimy. Ponadto nie powinniśmy zapominać, że kopalnie, z których importujemy węgiel, nie spełniają norm pod względem praw socjalnych.
Co się tyczy zrównoważonego rozwoju regionalnego, w wielu przypadkach kopalnie znajdują się na słabo zaludnionych obszarach, całkowicie uzależnionych od tej branży, a zatem ryzykujemy zamienienie naszych ziem w pustkowie.
Ostatnim i najważniejszym powodem jest ponad 180 tysięcy rodzin, które mogłyby ucierpieć. W Hiszpanii, mój region - Aragonia - jest pionierem pod względem odnawialnych źródeł energii, mając niemal 60 % niezależność energetyczną. Jedynym zasobem, który możemy magazynować jest węgiel i potrzebujemy więcej czasu, by udoskonalić nasze technologie i zastosować je do górnictwa, zamieniając w ten sposób nasz rodzimy węgiel w czysty, ekologiczny węgiel.
(Posiedzenie zostało zawieszone o godzinie 11.05 w czasie głosowania i wznowione o godz. 11.30)
Sirpa Pietikäinen
Niezależnie od tych wszystkich pięknych słów na temat klimatu, przyjmując to sprawozdanie, Europa pozostanie w czarnych jak węgiel mrokach historii. Na podstawie strategii Europa 2020 UE chciałaby szybciej zapewnić sobie przyszłość niskich emisji dzięki odnawialnym formom energii. To będą jednak tylko puste słowa, jeżeli w przyszłości Parlament zezwoli państwom członkowskim na zmarnotrawienie miliardów na kopalnie.
Obecne przepisy dotyczące pomocy państwa wygasłyby w grudniu, ale we wniosku Komisji czytamy, że ich obowiązywanie zostanie przedłużone do roku 2014. Czarny jak węgiel mrok jeszcze bardziej pogłębia to, że Parlament chce przedłużenia obowiązywania przepisów w sprawie pomocy państwa do roku 2018. Dwa lata temu pomoc udzielona przez państwa członkowskie UE branży, która produkuje i wykorzystuje węgiel kamienny, czyli antracyt, sięgnęła aż 2,9 miliarda euro. To pokazuje tylko, że wysokość pomocy na rzecz paliw kopalnych jest wielokrotnie większa niż wysokość pomocy na odnawialne źródła energii, i to mimo tego, że nasze cele związane z klimatem wymagają wręcz odwrotnej polityki.
