Europese Raad van 15 en 16 juni - Conclusies van het Zweeds voorzitterschap
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over:
het verslag van de Europese Raad en de verklaring van de Commissie over de bijeenkomst van de Europese Raad van 15 en 16 juni 2001 te Göteborg;
de verklaring van de fungerend voorzitter van de Europese Raad over de conclusies van het Zweeds voorzitterschap.
Het doet mij plezier direct het woord te mogen geven aan de fungerend voorzitter van de Raad, de heer Persson.

Persson
Mevrouw de Voorzitter, geachte leden van deze belangrijke Vergadering, staat u mij toe om u allereerst te bedanken voor de goede samenwerking tijdens het Zweedse voorzitterschap. Het is van belang dat de verschillende instellingen van de Unie elkaar steunen, dat zij samenwerken, elkaar inspireren en bekritiseren, maar dat zij nooit vergeten dat wij een gemeenschappelijke opdracht hebben, namelijk het verder ontwikkelen van de Unie.
Het Zweedse voorzitterschap had zich ten doel gesteld om van het nemen van belangrijke besluiten over te gaan tot het uitvoeren van deze besluiten. Wij hadden niet de ambitie om met nieuwe besluiten te komen, maar om reeds genomen besluiten uit te voeren. Wij wilden ons concentreren op drie gebieden, zoals ik hier in het Parlement aan het begin van het voorzitterschap kon meedelen. Dat waren de uitbreiding van de Unie, de werkgelegenheidsproblematiek en de milieuproblematiek. Bovendien wilden wij het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid van de Unie verder ontwikkelen.
Ik pretendeer niet het hele Zweedse voorzitterschap in deze uiteenzetting te behandelen, maar ik wil enige gedachten naar aanleiding van het afgelopen halfjaar naar voren brengen. Wij hebben er samen met de Commissie ongelooflijk hard aan gewerkt om vaart te zetten achter de uitbreidingsonderhandelingen. Die inspanningen hadden tot doel om aan te tonen dat het door de Commissie opgestelde plan inzake de uitbreidingsonderhandelingen realistisch was. Wij kunnen nu zien dat wij tijdens het Zweedse voorzitterschap alles verwezenlijkt hebben wat wij moesten verwezenlijken, en zelfs nog iets meer dan dat. Het is gebleken dat het zeer ambitieuze tijdschema van de Commissie realistisch is. Dat vormde de grondslag voor de Europese Raad in Göteborg, toen wij zeiden dat wij verwachtten vóór het eind van het jaar 2002 klaar te zullen zijn met de onderhandelingen met de best voorbereide landen, en tevens dat wij verwachten dat de eerste van de huidige kandidaat-landen als lidstaten van de Unie zullen deelnemen aan de Europese verkiezingen van 2004. Wij hebben het door ons gewenste duidelijke signaal inzake de uitbreiding inderdaad gekregen. Wij hebben dat signaal gekregen omdat de onderhandelingen succesvol waren verlopen. Hiermee is het uitbreidingsproces natuurlijk nog niet verwezenlijkt, maar er is een belangrijke stap gezet. Wij moeten ons blijven concentreren, wij moeten het werk van de Commissie blijven steunen, de komende voorzitterschappen blijven steunen, maar wij moeten ook inzien dat veel van de moeilijkheden die het uitbreidingsproces aan het licht brengt, feitelijk al aanwezig zijn in de huidige Unie en geen verband houden met de kandidaat-landen. Het uitwerken van gemeenschappelijke standpunten van de vijftien lidstaten is de zwaarste taak voor ons binnen de Unie. Daarnaast is er nog een andere veeleisende taak. Onze vrienden en collega' s in de kandidaat-landen hebben de opdracht om in hun landen zodanige hervormingen door te voeren dat ze voorbereid zijn op het lidmaatschap van de Unie. Wij mogen echter niet vergeten dat wij zelf een intern debat in de Unie moeten voeren, dat vanuit politiek perspectief minstens zo moeilijk is als de hervormingsactiviteiten die onze vrienden in de kandidaat-landen moeten uitvoeren.
Wij hebben in Göteborg gezegd dat de uitbreiding een feit zou zijn in 2004. Een onherroepelijk proces, zoals de Franse president het project noemde. Toen wij dat zeiden, zeiden wij ook dat wij in dat verband realistisch moesten zijn en moesten begrijpen dat er bepaalde landen zijn die extra steun nodig hebben bij hun voorbereidingen. Dat zijn landen als Roemenië en Bulgarije. Wij hebben het dan niet over extra financiële steun, maar over steun bij de onderhandelingen.
Toen Zweden het voorzitterschap overnam, hadden wij ook de ambitie om het buitenlands en veiligheidsbeleid verder te ontwikkelen. Wij benadrukten dat overigens niet zozeer in ons voorzitterschapsprogramma, al noemden wij het wel. Wij hebben daarentegen gekozen voor de strategie om actief te handelen. Ik ben ervan overtuigd dat hetgeen wij hebben weten te bereiken op het gebied van het buitenlands beleid, tijdens het komende voorzitterschap verder zal uitgroeien. De ontwikkeling op het gebied van de buitenlandse betrekkingen is gunstig voor de Unie.
Ik denk vooral aan drie belangrijke factoren. Ten eerste wordt buitenlands politiek optreden steeds meer bepaald door humanitaire waarden, democratie en mensenrechten. Ten tweede is het buitenlands politiek optreden steeds vaker gekoppeld aan economische betrekkingen, vooral op het gebied van handel. En ten derde is het buitenlands politiek optreden steeds vaker gekoppeld - en zal wat ons betreft ook gekoppeld blijven - aan een progressief en rechtvaardig steunbeleid. Het laatste is iets waar wij te weinig tijd en aandacht aan besteden. Het is een onderschatte factor in de buitenlandse betrekkingen. Deze drie factoren wijzen op een ontwikkeling die in de richting gaat van waar de Unie voor staat. Als wij vervolgens gezamenlijk kunnen optreden op basis van onze humanitaire waarden, dan kunnen wij ook druk uitoefenen.
Wij hebben tijdens het Zweedse voorzitterschap de betrekkingen met Rusland verder ontwikkeld. Geen moment hebben wij onze kritiek op de situatie in bijvoorbeeld Tsjetsjenië onder stoelen of banken gestoken. Wij hebben niet verzwegen wat wij vinden van de situatie op het gebied van de vrije media in Rusland, maar wij hebben tegelijkertijd onze betrekkingen aangehaald om een dialoog op basis van vertrouwen te voeren en om in economisch opzicht samen te werken.
Wij hebben ook gezegd dat betrekkingen met Rusland niet voldoende zijn. Rusland is slechts één belangrijke factor. In dat deel van Europa gaat het ook om het ontwikkelen van de betrekkingen met Oekraïne, een groot land, een in strategisch opzicht belangrijk land, een land met een Europese identiteit, een land dat een optie op Europa moet hebben. Oekraïne is volgens de conclusies van de Top van Göteborg een land dat in de toekomst samen met Moldavië uitgenodigd zal worden om deel te nemen aan de Europese conferentie. Op die manier ontwikkelt de Unie ook die betrekking, dat wil zeggen de betrekking op het gebied van het buitenlands beleid.
Wij hebben tijdens het Zweedse voorzitterschap ook voor de eerste keer de Amerikaanse president in de groep van vijftien ontmoet. De vijftien lidstaten hebben een directe dialoog met de Amerikaanse president gevoerd, op dezelfde wijze als toen wij de Russische president ontmoetten. In dat verband is de kwestie-Kyoto natuurlijk uitvoerig aan de orde gekomen. Daarover verschillen wij zoals bekend volstrekt van mening, en het heeft geen enkele zin dat te verbergen. Integendeel, er is alle aanleiding om een zeer open en hard debat te voeren, omdat wij vinden dat de Verenigde Staten zich niet houden aan de verplichtingen die ze, naar ze eerder aangaven, bereid waren aan te gaan. Ik ben blij dat de Europese Unie in de dialoog met de Verenigde Staten inzake Kyoto een eenstemmig standpunt innam. Dat was ongelooflijk belangrijk.
De betrekkingen met de Verenigde Staten hebben niet alleen te maken met Kyoto. Ze gaan natuurlijk ook over de situatie op de Balkan, de situatie in het Midden-Oosten en andere internationale kwesties waarbij wij gemeenschappelijke belangen hebben en alle reden hebben om samen te werken. Tijdens het Zweedse voorzitterschap heeft zoals bekend ook het plaatselijk optreden van de Unie in het Midden-Oosten nadruk gekregen. Dat is belangrijk. Het Midden-Oosten grenst aan de Europese Unie. Als de crisis in het Midden-Oosten verder escaleert, en zoals wij allen kunnen zien is daar een zeer groot gevaar voor, dan zal het ook onze crisis worden, hetgeen met alle ter beschikking staande politieke middelen moet worden tegengegaan. Ook wat het Midden-Oosten betreft hebben wij van de kant van het voorzitterschap samen met de Commissie, maar ook met de secretaris-generaal, hoge vertegenwoordiger Solana, een buitengewone periode achter ons.
Zo kunnen we activiteiten op het gebied van het buitenlands beleid opsommen. Denkt u bijvoorbeeld ook aan Noord- en Zuid-Korea! Het vredesproces daar moet worden voortgezet en voltooid. Ook de Europese Unie zou daar in voorkomende gevallen een rol kunnen spelen. Dit alles levert het beeld op van een Unie die steeds actiever wordt op het gebied van het buitenlands beleid, omdat wij voor gemeenschappelijke waarden staan, voor gemeenschappelijke opvattingen, voor een gemeenschappelijke houding! Als wij tezamen optreden, oefenen wij invloed uit. Dat is het signaal.
De uitbreiding, het buitenlands beleid, de milieuproblematiek - deze vraagstukken waren ongelooflijk belangrijk voor het Zweedse voorzitterschap. De Commissie en commissaris Wallström hebben ons van een zeer goed uitgangspunt voorzien, namelijk het zevende milieuactieprogramma en daarna het rapport van de Commissie over duurzame ontwikkeling. In Göteborg hebben wij beginselen kunnen vastleggen betreffende de toekomstige aanpak van de milieuproblematiek. Wij hebben kunnen vastleggen dat deze processen nu ook zullen worden toegevoegd aan het proces van Lissabon. Daarmee konden wij een beslissende stap nemen in de richting van duurzame ontwikkeling in haar drie dimensies: de economische, de sociale en de ecologische. De Commissie heeft ons hiermee een buitengewoon goede basis verschaft, waarmee nu alle achtereenvolgende voorzitterschappen en Commissies zullen werken en die zij steeds concreter zullen maken. Misschien gaat dat nog niet snel genoeg. Naar mijn gevoel gaat het nooit snel genoeg in milieukwesties. Aan de andere kant zijn de processen er nu. De doelen zijn geformuleerd en de eerste noodzakelijke politieke besluiten zijn genomen. Ik geloof dat de besluitvorming in dezen in Göteborg uiterst belangrijk was.
Wij hebben in Göteborg uiteraard ook gediscussieerd over de economische problematiek. Wij hebben een deel van de besluiten behandeld die zo te zeggen waren overgebleven na de Top van Stockholm - de European Single Sky, de octrooiproblemen, de algemene economische ontwikkeling, het demografische vraagstuk, duurzame pensioenstelsels. Deze zaken stonden ook op de agenda. Het zijn zaken die op dit moment natuurlijk niet tot zo geweldig veel tegenstellingen leiden binnen de Unie, maar die meer dan een aanzet vormen voor onze gemeenschappelijke inspanningen inzake vraagstukken waarvan wij weten dat ze bepalend zijn voor het leven van de mensen in ons deel van de wereld gedurende de komende 20-30 jaar.
Wij hebben tijdens ons voorzitterschap ook de gelegenheid gehad om een voorstel over openheid in de Unie en toegang tot documenten in een besluit om te zetten. Ik wil hier nog eens zeggen dat het niet mogelijk was geweest om tot dit besluit te komen zonder een zeer actieve steun van het Parlement. Dit is een schoolvoorbeeld van de manier waarop het Parlement samen met de Raad en de Commissie een verandering tot stand kan brengen. Ik ben natuurlijk nog niet helemaal tevreden. Wij hadden verder kunnen gaan, maar zoals in alle politieke constellaties kan men niet alles krijgen. Wij hebben een compromis bereikt, dat in de goede richting gaat. Het heeft de Unie opener gemaakt, maar het heeft geen kant-en-klaar resultaat opgeleverd. Ik zou graag zien dat het debat wordt voortgezet. De burgers hebben echter in elk geval betere mogelijkheden gekregen om te volgen waarmee wij ons in de Unie bezighouden, om deze activiteiten op zakelijke gronden kritisch te onderzoeken en om met alternatieven te komen - en dat dat op zakelijke gronden kan, komt doordat de informatie nu toegankelijk is.
Tijdens het Zweedse voorzitterschap hebben wij ook het debat over de toekomst opgestart. Dat zal het Belgische voorzitterschap domineren en tegen 2004 resulteren in een veelomvattend besluit. De richtsnoeren van Nice zijn opgelegd, dat wil zeggen dat ze bepalen wat de hoofdzaken zijn en wat binnen het kader van het debat past. Daarom weten u en ik dat men er bij een debat over de toekomst van de Unie geen genoegen mee zal nemen om zich te concentreren op de vier hoofdvragen die wij in Nice genoemd hebben, maar dat er een breder debat komt. Laat het een breed debat worden. Laat het een debat worden over de feitelijke doelen van de Unie, over hetgeen de Unie wil bewerkstelligen, en daarna over de manier waarop dit moet worden bewerkstelligd. Wij hoeven niet altijd te beginnen met een discussie over de structuur en de constructie van de instellingen om daarna langzaam aan te eindigen met de politieke discussie over wat wij willen. Draai het debat om, nodig de mensen in Europa uit, maak het debat breed, stel geen grenzen. Laat het debat uiteindelijk uitmonden in een echte intergouvernementele conferentie met als doel de Unie rationeler en krachtiger te maken. Het was onze ambitie om een breed debat op gang te brengen en daar zijn wij ook in geslaagd.
Zoals ik ter inleiding al zei, hebben wij ons van de kant van het Zweedse voorzitterschap veel moeite getroost om samen te werken met het Parlement. Ik heb gisteren zitten rekenen en kwam tot de conclusie dat Zweedse ministers bij 86 gelegenheden in deze Vergadering of in andere parlementaire constellaties hebben deelgenomen aan debatten en discussies. Dat is ongelooflijk nuttig voor ons geweest en ik wil u daarvoor mijn dank zeggen.
Ik wil ook nog zeggen dat er volgens ons nu een doorbraak bereikt is op het gebied van het statuut van de leden en dat wij de desbetreffende kwestie definitief kunnen oplossen. Zo ziet het eruit na het eerste voorbereidende besluit. Wat het Parlement en de betrekkingen tussen het voorzitterschap en het Parlement betreft, ben ik ook blij te kunnen zeggen dat wij ook geweldig veel goede ideeën en voostellen van uw kant hebben gekregen.
Tenslotte wil mijn dank uitspreken aan alle ambtenaren van de Commissie, het Parlement en de Raad, die ons tijdens het voorzitterschap hebben bijgestaan. Uiteraard ben ik ook veel dank verschuldigd aan mijn eigen regeringsambtenaren, die ervoor gezorgd hebben dat wij bij het afsluiten van het Zweedse voorzitterschap konden zeggen dat we een heel eind gevorderd zijn. Tijdens ons halfjaar hebben we een aantal stappen genomen in de richting die wij wilden inslaan. Ik hoop nu dat het Belgische voorzitterschap verder werkt aan deze drie grote vraagstukken. Ik ben van plan te doen wat ik kan om ervoor te zorgen dat mijn collega, de heer Verhofstadt, alle benodigde goede steun krijgt, net zoals ik tijdens het Zweedse voorzitterschap bijzonder veel steun heb gekregen van president Chirac en minister-president Jospin van Frankrijk. Dat was een absolute voorwaarde voor ons om een succes te maken van ons voorzitterschap, en daar ben ik zeer dankbaar voor.
Ter afsluiting, mevrouw de Voorzitter, wil ik zeggen dat nu wij op zomerreces gaan in de verschillende parlementen in heel Europa, er een vraag is waar wij naar mijn mening tijdens het reces eens over moeten nadenken. Die vraag, die het debat over de toekomst naar alle waarschijnlijkheid zal beheersen, luidt: hoe moeten wij de Unie opener en resultaatgerichter maken en hoe kan de Unie dichterbij de burgers komen te staan? Hoe moeten wij dat doen? Hoe ziet de ontwikkeling op dat gebied eruit? Wat is er mogelijk in een uitgebreide Unie? De Unie zal groeien. Dat weten wij nu na dit voorzitterschap. Ze zal groeien en een grote Unie worden, met misschien nog vijf, tien, misschien nog meer lidstaten in dit Parlement en in de Europese Raad.
Dank u voor de goede samenwerking. Ik verheug mij op de toekomstige betrekkingen met het Europees Parlement.

Wallström
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de minister-president, geachte leden van het Europees Parlement, ik wil uiteraard beginnen met u te danken voor de gelegenheid die u mij hebt geboden om hier het oordeel van de Commissie te presenteren over de Top van de Europese Raad in Göteborg. Ook op deze Top zijn vraagstukken van zeer uiteenlopende aard aan de orde gekomen. Twee besluiten verdienen speciale aandacht, omdat ze de Europese integratie verder zullen bevorderen en het beleid op de middellange en lange termijn vorm zullen geven. Ik wil mijn uiteenzetting daarom concentreren op deze twee besluiten.
Ten eerste heeft de Europese Raad ons een vast tijdschema gegeven voor de eerste ronde van de uitbreiding. De onderhandelingen met de kandidaat-landen die gereed zijn voor de toetreding moeten eind volgend jaar kunnen worden voltooid. De nieuwe lidstaten kunnen dan als volwaardige leden deelnemen aan de Europese verkiezingen van 2004.
Ten tweede heeft de Europese Raad zijn steun gegeven aan een strategie voor duurzame ontwikkeling. Deze strategie houdt in dat de Unie zich verplicht tot het nemen van bepaalde maatregelen om de welvaart in Europa en de rest van de wereld ook op de lange termijn te kunnen behouden. Het milieu is dankzij het proces van Lissabon in het centrum van ons beleid terechtgekomen. Het gaat hier om belangrijke en concrete besluiten, die de Commissie toejuicht.
Het geweld in de straten van Göteborg - ik was ter plaatse en heb het met eigen ogen gezien - mag de belangrijke politieke besluiten die in Göteborg zijn genomen, niet overschaduwen. Wij distantiëren ons allen van dit geweld. Stenen kunnen namelijk nooit de plaats innemen van argumenten. Ze weerspiegelen evenmin de belangen van de burgers, noch in de lidstaten noch in de kandidaat-landen.
Ik zou willen beginnen met commentaar te leveren op het tijdens de Top genomen besluit inzake de uitbreiding. De Europese Raad heeft de volgende conclusie getrokken, en ik citeer: "Vooropgesteld dat de vorderingen om te voldoen aan de criteria voor aansluiting in onverminderd tempo voortgaan, zou het draaiboek het mogelijk moeten maken de onderhandelingen voor de kandidaat-landen die klaar zijn, voor eind 2002 te voltooien. De doelstelling is dat zij als lidstaten deelnemen aan de verkiezingen voor het Europees Parlement in 2004." De verplichting van de Europese Unie om nieuwe leden aan te nemen is nooit duidelijker of exacter uitgedrukt dan in Göteborg. Het proces is nu onherroepelijk. De Unie is klaar om de uitdaging aan te gaan die de uitbreiding met zich meebrengt.
In Göteborg is het tijdschema dat in de conclusies van de Top van Nice werd geschetst, nader gepreciseerd. Daardoor is het een realistische mogelijkheid geworden dat de onderhandelingen met de staten die het verst zijn gekomen eind volgend jaar worden afgesloten, en men heeft zich ten doel gesteld dat zij kunnen deelnemen aan de Europese verkiezingen van 2004.
Het tijdschema dat de Commissie aan de onderhandelingen had toegevoegd, is dus realistisch gebleken. De buitengewone wijze waarop het Zweedse voorzitterschap zich aan de agenda heeft gehouden en zijn vastbesloten wijze van leidinggeven aan de onderhandelingen hebben een belangrijke bijdrage geleverd tot dit resultaat. De vooruitzichten op een succesvolle afsluiting van de onderhandelingen zijn nu beter dan ooit.
De onderhandelingen zullen worden voortgezet in overeenstemming met de vastgestelde beginselen. De kandidaat-landen zullen uitsluitend worden beoordeeld op grond van hun eigen verdiensten; de onderhandelingen zullen worden gedifferentieerd; en de landen die de onderhandelingen in het begin van 2001 zijn begonnen, zullen de kans krijgen om hun achterstand in te halen. Wij willen duidelijk zijn op dit punt: het uitbreidingsproces kan alleen slagen als er voldoende politieke steun is. De onderhandelingen moeten daarom met een zekere soepelheid gevoerd worden, zodat er rekening kan worden gehouden met de zorgen en de wensen van de kandidaat-landen. Wij moeten aandacht schenken aan de sociale prijs die mensen in de kandidaat-landen zullen moeten betalen. Wij kunnen geen onredelijke eisen aan de kandidaat-landen stellen inzake de economische belasting die de aanpassing aan de EU-normen voor hen met zich meebrengt.
Mevrouw de Voorzitter, op 15 mei heeft Commissievoorzitter Prodi het plan van de Commissie voor een strategie voor duurzame ontwikkeling aan u hier in het Parlement gepresenteerd Vandaag kunnen wij tot onze vreugde vaststellen dat de Europese Raad zijn steun verleent aan een strategie voor duurzame ontwikkeling voor de Europese Unie. De Top is het weliswaar niet eens geworden over de afzonderlijke doelen en maatregelen die de Commissie in haar mededeling had geformuleerd, maar de conclusies van Göteborg geven heldere aanwijzingen over de richting waarin de Europese Raad wil dat ons beleid - en onze samenleving - zich ontwikkelen. De conclusies bevatten ook een aansporing aan de Raad om de afzonderlijke voorstellen van de Commissie te bestuderen.
Duurzame ontwikkeling is volgens de definitie van de Commissie-Brundtland "een ontwikkeling die in de dagelijkse behoeften voorziet zonder de kansen daarop van volgende generaties op het spel te zetten." De Top van Göteborg heeft ertoe geleid dat de Europese Unie op dit gebied aanzienlijke vorderingen maakt.
Allereerst wordt in de conclusies van Göteborg benadrukt dat we ons beleid beter moeten vormgeven. Wij moeten op een weldoordachte en open wijze iets doen tegen tegenstrijdige belangen - policy inconsistencies - in plaats van deze te negeren. Wij moeten streven naar een beleid waarmee wij tegelijkertijd verschillende doelstellingen kunnen verwezenlijken. Wij moeten de onmiddellijke behoeften stellen tegenover de gevolgen op de lange termijn en de gevolgen buiten de EU. Dit geldt voor alle instellingen van de Unie. De Europese Unie heeft ze aangespoord om op het gebied van het binnenlands beleid de coördinatie tussen verschillende sectoren te verbeteren.
Het belangrijkste besluit in dit verband was het besluit om de strategie van Lissabon aan te vullen met een milieudimensie. Duurzame ontwikkeling zal vanaf volgend jaar een vast punt zijn op de agenda van de voorjaarstoppen van de Europese Raad. Dit is een belangrijke stap vooruit. Het proces is vastgelegd en de Commissie zal deze jaarlijkse evaluatie voorbereiden met een samenvattend rapport. In politiek opzicht betekent dit dat de milieudimensie in de duurzame ontwikkeling nu dezelfde status heeft als de economische en de sociale kwesties. Het proces van Lissabon is nog belangrijker geworden doordat het nu het kader is voor de activiteiten ter bevordering van alle dimensies van duurzame ontwikkeling.
De Europese Raad stelde ook vast dat de Commissie in haar plan van maatregelen voor betere wetgeving, dat zal worden gepresenteerd tijdens de Top van de Europese Raad in Laeken, mechanismen zal invoeren die inhouden dat alle belangrijke politieke voorstellen een beoordeling bevatten van de duurzaamheidseffecten. De Raad benadrukt ook dat het belangrijk is om de belanghebbende partijen bij het proces te betrekken. Wij zullen in het komende Witboek over het beheer concrete voorstellen indienen om het overleg met de betrokken partijen te verbeteren.
De lidstaten worden aangespoord om eigen nationale strategieën voor duurzame ontwikkeling uit te werken. Het is uiteraard ook een belangrijke taak voor de leden van het Europees Parlement om hieraan een vervolg te geven in hun respectieve lidstaten. Het gaat hier om belangrijke besluiten, omdat het vrijwel onmogelijk is om tot duurzame ontwikkeling te komen als er geen doelmatige procedures en geen doelmatige besluitvormingsprocessen zijn om te zorgen voor een consequent beleid voor de lange termijn.
Verder heeft de Europese Raad, in de geest van de voorstellen van de Commissie, de aandacht gevestigd op de vier gebieden die het belangrijkst zijn voor duurzame ontwikkeling. Deze vier gebieden completeren de economische en sociale doelen van het programma van Lissabon.
Ten eerste: de klimaatveranderingen. Deze vormen een van de ernstigste problemen van onze tijd. Het Protocol van Kyoto is een eerste stap om dit probleem aan te pakken. Zoals u weet doet de EU juist op dit moment haar uiterste best om te proberen dit protocol te redden. De klimaatveranderingen brengen enorme kosten met zich mee voor ons en voor de rest van de wereld. Het allerhoogst zijn de kosten voor de bewoners van de arme landen. Tegelijkertijd biedt het klimaatbeleid economische kansen op schonere en hernieuwbare energiebronnen - als wij op de juiste wijze van die mogelijkheden gebruik maken - en op een doelmatiger energieverbruik.
Ten tweede: de volksgezondheid. Die wordt onder andere bedreigd door opeenhopingen van chemicaliën in het milieu en de zich steeds verder uitbreidende resistentie tegen antibiotica. Dit raakt de burgers direct en betrekt hen bij dit probleem.
Ten derde: de verspilling van natuurlijke hulpbronnen en het afnemen van de biodiversiteit.
Ten vierde: het vervoersstelsel. Wil dat op de lange termijn kunnen functioneren, dan moeten de groei van het verkeer, de verkeersopstoppingen en de negatieve gevolgen voor het milieu worden beperkt.
Deze vier gebieden vereisen een besluitvaardig leiderschap en snel ingrijpen. De beleidsvoorstellen die de Commissie in haar mededeling heeft gepresenteerd, zijn nog steeds actueel.
De duurzame ontwikkeling moet de hoogste prioriteit krijgen bij de herziening van het gemeenschappelijk beleid. De Europese Raad neemt hier nota van - daarbij speciaal wijzend op de landbouw en de visserij. Op de Top zijn nog een paar specifieke overkoepelende doelen en maatregelen vastgesteld voor elk van deze vier belangrijkste gebieden.
Ik wil hier benadrukken dat duurzame ontwikkeling niet alleen moet worden geconcentreerd op de problemen, de zorgen en de kosten, maar dat het ook gaat om innovatie, investeringen, groei en nieuwe werkgelegenheid op het gebied van milieubescherming, en bovendien om milieubescherming, gezondheid en de kwaliteit van het leven. Duurzame ontwikkeling als concept en idee biedt nieuwe economische mogelijkheden. Wij zijn blij dat de Europese Raad deze opvatting deelt en dit feit heeft onderstreept.
Tenslotte: Europa heeft ook een internationale verantwoordelijkheid voor duurzame ontwikkeling. In de conclusies van het voorzitterschap wordt nogmaals gewezen op de verplichting van de Unie om te voldoen aan de VN-doelen voor steun en voor ontwikkelingshulp ter hoogte van 0,7 procent van het BNP. Begin volgend jaar zal de Commissie een mededeling presenteren over de wijze waarop de Unie op wereldniveau kan bijdragen tot duurzame ontwikkeling. Die mededeling, samen met de strategie voor duurzame ontwikkeling die in Göteborg is gepresenteerd, zullen de hoofdbijdragen van de EU zijn aan de Wereldtop over duurzame ontwikkeling, die volgend jaar in Johannesburg wordt gehouden.
Mevrouw de Voorzitter, de Europese burgers verwachten dat de Unie niet alleen aandacht schenkt aan de huidige behoeften, maar dat zij ook de toekomst van onze kinderen en kleinkinderen veilig stelt. De burgers verwachten dat wij bijdragen tot de oplossing van de wereldwijde problemen zoals milieuverontreiniging en onderontwikkeling. Daar gaat het om als wij het hebben over duurzame ontwikkeling. Het is dan ook een belangrijke stap vooruit dat tijdens de Top van de Europese Raad in Göteborg een strategie voor duurzame ontwikkeling is goedgekeurd en dat daarmee een proces op gang is gebracht om die ontwikkeling uit te werken en te verwezenlijken.
Ons oordeel luidt dat de Top van de Europese Raad in Göteborg succesvol was en concrete resultaten heeft opgeleverd. De Top vormt de afsluiting van een voorzitterschap waarmee de Commissie goed heeft samengewerkt en dat veel heeft verricht, niet in de laatste plaats op het terrein van mijn eigen portefeuille.

Poettering
 Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de Raadsvoorzitter, mevrouw de commissaris, geachte collega' s, in de eerste plaats zou ik mijn verbazing tot uitdrukking willen brengen over het feit dat de voorzitter van de Europese Commissie hier vandaag niet aanwezig is. Het betreft een debat over het Zweedse voorzitterschap, over een belangrijke topontmoeting en daarom ben ik zo verbaasd. Dat verwijt is niet voor u bedoeld, commissaris Wallström, ik heb waardering voor u, voor uw werkzaamheden en voor u als persoon. Het klopt echter niet dat de Commissievoorzitter zich laat vertegenwoordigen door een lid van de Commissie uit het land dat verantwoording aflegt over het voorzitterschap. Het gaat vandaag toch niet over een puur Zweedse aangelegenheid, maar wij discussiëren over de toekomst van Europa. Ik verwacht dan ook dat de voorzitter van de Europese Commissie in de toekomst bij dergelijke belangrijke kwesties de plenaire vergadering zal bijwonen.

Ik wil allereerst beginnen met een positieve opmerking en zal daarna een kritische kanttekening plaatsen. In de eerste plaats wil ik in herinnering roepen dat onze fractie voorgesteld heeft om de toetredingsonderhandelingen met de eerste landen in de herfst van 2002 af te sluiten, zodat die landen dan ook deel zouden kunnen nemen aan de Europese verkiezingen in juni 2004. Dat voorstel is overgenomen door de plenaire vergadering, door de Commissie, door de Europese Raad in Nice en het is door u nog eens een keer nadrukkelijk en nog duidelijker geformuleerd. Ik weet dat er veel weerstand is geweest. U heeft echter voet bij stuk gehouden en wij zijn ook blij dat de Zweedse bevolking met ruime meerderheid achter de uitbreiding staat. Als u gelijk heeft, als u iets goed doet, mijnheer de Raadsvoorzitter, dan verdient u daar ook waardering voor. Ik wil dan ook met nadruk mijn dank en waardering uitspreken voor het feit dat u het tijdstip 2004 in de besluitvorming van Göteborg heeft opgenomen.
(Applaus van het centrum en van rechts)
Wanneer we het over het Zweedse volk hebben, een heel sympathiek volk overigens, dan hoop ik - ook in uw eigen belang, mijnheer de Raadsvoorzitter, maar dan als minister-president van Zweden - dat het enthousiasme voor een gemeenschappelijke Europese munt in de toekomst net zo overtuigend is als voor de uitbreiding, zodat ook Zweden volledig deel blijft uitmaken van onze politieke, Europese familie. Omdat we een Gemeenschap vormen, wens ik dat niet alleen u toe, maar ons allemaal. Dat betekent echter wel dat Zweden met de euro moet instemmen.
(Applaus van het centrum en van rechts)
Dan nu mijn kritische kanttekening. Er hebben zich tragische rellen in Göteborg voorgedaan. Ik wil hier echter geen oordeel geven over de veiligheidsmaatregelen en het optreden van de politie, omdat ik daar veel te weinig informatie over heb. Ik wil daarentegen wel een oordeel geven over de opmerkingen die u, mijnheer de Raadsvoorzitter, op 17 juni daarover heeft gemaakt op de Zweedse televisie. Mijn collega Gunilla Carlsson, voorzitter van de Zweedse delegatie van onze fractie, heeft daarover ook al iets gezegd. U had het over fascistische elementen. Om misverstanden te voorkomen, zeg ik er meteen bij dat ik er absoluut voorstander van ben om fascisten, rechts-extremisten, waar ze ook actief zijn, met politieke middelen aan te pakken, en wanneer ze geweld gebruiken dient daar zeer doortastend tegen opgetreden te worden. Tijdens de voorbereidende bijeenkomst van de Fractie van de Europese Volkspartij afgelopen donderdag hebben we echter gezien dat het toch wel degelijk rode vlaggen waren die in Göteborg werden meegedragen en dat het eigenlijke geweld pas op vrijdag/zaterdag heeft plaatsgevonden. Er waren afbeeldingen te zien van Che Guevara en van Fidel Castro en dan kan toch niet zo maar beweerd worden dat het hier om fascisten gaat. Wij weten ook, en nu citeer ik een grote Europese krant, dat de kern uit een antifascistische, links-revolutionaire beweging bestond, die agressief en kritisch tegen de Europese ontwikkeling en de wereldhandel ageert. Wij hadden van u verwacht dat u zich tegenover die links-revolutionairen, die geweld gebruiken, net zo kritisch had uitgelaten als tegenover degenen die vanuit rechtse motieven geweld gebruiken.
Europa en onze rechtsorde zijn te belangrijk om een oogje dicht te knijpen. We moeten voorkomen dat wij het gemeenschappelijke belang van onze democratie en rechtstaat uit het oog verliezen vanwege partijpolitieke belangen. Wij moeten ons gezamenlijk tegen elke vorm van geweld keren, ongeacht of dat door extreem rechts of door extreem links wordt gebruikt, en een gemeenschappelijk, democratisch en solidair front daartegen vormen.
(Applaus)
Ik kom nu weer terug op de waardering, mijnheer de Raadsvoorzitter. U heeft u ingespannen voor meer transparantie en dat is ook typerend voor Zweden. Wat de openbare toegankelijkheid van documenten betreft, is er ook flinke vooruitgang geboekt. Dat is uw verdienste, maar niet van u alleen. Uw landgenote en onze collega, Charlotte Cederschiöld, heeft bijvoorbeeld veel bijgedragen aan een betere transparantie. Laten we op deze weg verdergaan. Wij willen in de toekomst ook een nóg intensievere samenwerking met de Raad van ministers, dat wil zeggen dat hij vaker hier in het Europees Parlement aanwezig zal moeten zijn. Op dat vlak werden in het begin ook enkele kritische opmerkingen gemaakt die eigenlijk niet voor Zweden bedoeld waren, maar voor de Raad van ministers. Ik denk echter dat wij op uw resultaten verder kunnen bouwen.
Mijn slotopmerking betreft een positief signaal: U heeft voor de Top in Stockholm de Russische president, de heer Poetin, uitgenodigd en voor de Top in Göteborg de Amerikaanse president, George Bush. Het zou een goede zaak zijn om beide presidenten ook in ons Parlement uit te nodigen, maar dan misschien in omgekeerde volgorde, dus eerst president Bush en vervolgens president Poetin. Onze betrekkingen met Amerika en Rusland zullen namelijk doorslaggevend zijn voor de toekomst van onze Europese Unie.
Mijnheer de Raadsvoorzitter, het is weliswaar niet passend om een rapportcijfer te geven, maar een Zweedse krant heeft mij enkele weken geleden toevallig gevraagd welk cijfer ik eigenlijk zou willen geven. Indien het volgende Zweedse voorzitterschap oneigenlijke partijpolitieke belangen onderdrukt en alleen maar het belang van Europa centraal stelt, dan zou het een "dikke acht" krijgen. Dat wens ik ons allen toe. Ik wens Zweden een goede Europese toekomst.
(Applaus)

Barón Crespo
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mevrouw de commissaris, waarde collega's, ik dank de Zweedse premier, de heer Göran Persson, omdat hij hier voor de zoveelste keer in het Parlement aanwezig is. Volgens mijn fractie heeft hij de bekwaamheidsproef waaraan hij het hoofd heeft moeten bieden met succes doorstaan. De Zweedse regering heeft ook gedurende haar eerste voorzitterschap blijk gegeven van de ernst en overgave die haar eigen zijn.
Er zij op gewezen dat wij bijzonder ingenomen zijn met de bereidheid van de Zweedse regering om onze betrekkingen bij te stellen op fundamentele gebieden als de medebeslissing en de aanwezigheid van de Raad op vergaderingen van het Parlement. Het akkoord over de openbaarheid van documenten - dat weliswaar voor verbetering vatbaar is maar desondanks als een historische primeur moet worden beschouwd - en de sinds jaren aanslepende overeenkomst inzake informatie en raadpleging van werknemers zijn in dit opzicht belangrijke mijlpalen.
Uiteraard hoop ik eveneens dat de Europese gedachte na deze ervaring bij het Zweedse volk meer bijval vindt.
Het voorzitterschap heeft bijzondere aandacht besteed aan de definitie van duurzame ontwikkeling. Het heeft zich daarbij niet beperkt tot de uitstippeling van een strategie voor de toekomst. Integendeel, het heeft ook met klem aangedrongen op de ratificatie van de akkoorden van Kyoto. Deze kwestie heeft niet alleen gevolgen voor Europa en Amerika, maar voor heel de mensheid. Dat hebben de Zweedse premier en ikzelf vorige week aan den lijve ondervonden tijdens de bijeenkomst van de Raad van de Socialistische Internationale in Lissabon.
De werkzaamheden van het Zweedse voorzitterschap hebben zich tevens toegespitst op een ander essentieel vraagstuk, namelijk de uitbreiding. Ik ben de heer Poettering dankbaar omdat hij zijn steun heeft uitgesproken voor het in eerste instantie door mijn collega en ondervoorzitter van onze fractie, de heer Hänsch, geformuleerde voorstel. Het desbetreffende initiatief mag evenwel niet enkel op naam van de Fractie van de Europese Volkspartij worden geschreven. Eerlijk gezegd heeft heel het Parlement eraan meegewerkt.
Wat het buitenlands beleid betreft, heeft Zweden zijn internationalistische koers aangehouden. In het geval van het Midden-Oosten moet worden onderstreept dat het voorstel voor het verslag-Mitchell voornamelijk door toedoen van Europa tot stand is gekomen. Sterker nog, het is de eerste maal dat wij niet alleen betalen, maar tevens een hoofdrol spelen, zoals de premier terecht heeft opgemerkt. De aanwezigheid van de Zweedse voorzitter en Javier Solana in het Midden-Oosten betekent ongetwijfeld een belangrijke stap voorwaarts. Vandaar dat dergelijke initiatieven onze onvoorwaardelijke steun moeten genieten. Het is immers van fundamenteel belang dat het verslag-Mitchell niet doodbloedt; wij moeten ervoor zorgen dat het ingang vindt.
Ook in Macedonië delen wij de taken met de Verenigde Staten. Ik geloof overigens dat zij onze samenwerking beginnen te appreciëren. Ook in die regio spelen wij een leidinggevende rol. Bovendien heeft het aanvankelijk enigszins verrassende bezoek van de voorzitter van de Raad aan Noord-Korea onze verantwoordelijkheid en onze betrekkingen met onze Amerikaanse bondgenoten en de rest van de wereld nog versterkt.
Ook het uitstekende werk dat Zweden in het kader van de Verenigde Naties heeft geleverd, verdient een woord van lof. Dit gebeurde in samenwerking met onze ex-collega, Pierre Schorri, die wij overigens erg missen. Hij heeft zich gedurende het afgelopen halfjaar ten volle voor Europa ingezet.
Ik wens hier uitdrukkelijk hulde te bewijzen aan de minister van Buitenlandse Zaken, Anna Lindh. Zij heeft bij de ontwikkeling van de werkzaamheden van het voorzitterschap steeds blijk gegeven van vastberadenheid, elegantie en natuurlijke charme.
Er is evenwel een punt dat in zekere zin een domper heeft gezet op de Top van Göteborg: de gewelddadige betogingen die de aldaar aanwezigen met eigen ogen hebben kunnen aanschouwen en die ook op tv zijn uitgezonden. Om te beginnen wil ik benadrukken dat wij het recht van de burgers op betoging ten volle eerbiedigen. Het gaat immers om een grondrecht van de burgers. Zowel in Nice als in Göteborg waren er vele vreedzame betogers. Dat moet ongetwijfeld worden toegejuicht en geprezen, temeer daar het betekent dat de Europese burgers zich voor onze werkzaamheden beginnen te interesseren. Wij klagen de hele tijd dat zij zich niets van ons doen en laten aantrekken. Daarom is het een goede zaak dat er naar aanleiding van ons optreden actieve betogingen op touw worden gezet. Er dient evenwel een duidelijk onderscheid te worden gemaakt tussen deze initiatieven en de gewelddadige acties van in commando's georganiseerde kleine minderheden die zweren bij nihilisme en geweld en er alleen maar op uit zijn om onze idealen aan diggelen te gooien. Ik attendeer mijn collega, de heer Poettering, erop dat het geen kwestie van fascistische of antifascistische emblemen is. De scheidingslijn ligt elders, namelijk tussen democraten en antidemocraten. Laten we vooral niet vergeten dat de uitersten elkaar raken, ook op politiek vlak. De discussie over de vraag of er al dan niet fascistische strekkingen in het spel zijn, is derhalve uit den boze. Wij stellen vast dat bepaalde personen gewelddadig en schampend optreden ten overstaan van de instellingen en de vrijheid. Mijns inziens moeten alle democraten hun krachten bundelen om deze tendens in te dijken. Het is niet de bedoeling dat sommigen zich in dit debat meer aangesproken voelen dan anderen; wij moeten hier allen samen de nodige vastberadenheid aan de dag leggen.
Mevrouw de Voorzitter, mijn laatste opmerking heeft betrekking op het debat over de toekomst van Europa. Ofschoon u er niet in bent geslaagd om de conventie op te nemen, hoop ik dat u zich zult blijven inzetten om deze doelstelling onder het Belgische voorzitterschap te verwezenlijken.

Cox
Mevrouw de Voorzitter, fungerend voorzitter van de Raad, ik wil graag allereerst de premier en zijn collega's gelukwensen met een geslaagd voorzitterschap. Het was het eerste voorzitterschap voor Zweden en naar mijn mening kunnen zowel uw regering als uw land er terecht trots op zijn zich zo goed van hun taak te hebben gekweten.
Van alle geslaagde onderdelen van deze taak is mijn fractie het meeste onder de indruk van de scherpzinnige blik en de vastberadenheid waarmee u de uitbreidingskwestie vanaf de eerste dag van uw voorzitterschap tegemoet bent getreden. Beide eigenschappen zijn het hele voorzitterschap duidelijk aanwezig geweest, niet alleen sinds Göteborg, maar u hebt er van begin af aan uw tanden in gezet. En die aanpak is royaal beloond. Ik weet dat het een gevoelig onderwerp was. Wellicht heeft echter de onthutsende uitslag van het Ierse referendum het beleid van verheldering op weg geholpen en ik ben het daar van harte mee eens. Wij geven aan de kandidaat-landen een heel belangrijke boodschap af als we zeggen dat we deze kwestie zo snel mogelijk willen oplossen. De toezegging dat wij ervoor zullen proberen te zorgen dat de eerste golf aan de volgende Europese verkiezingen in de hoedanigheid van lidstaat kan meedoen, is een belangrijke verheldering; u hebt er als voorzitterschap een zeer belangrijke prestatie mee neergezet, en ik wil u daar van harte mee gelukwensen.
Het is ook heel belangrijk om aandacht te besteden aan de vooruitgang die tijdens uw voorzitterschap geboekt is ten aanzien van de tweede golf van kandidaat-landen, de Helsinki-landen - wederom een prachtig bewijs van waar uw prioriteit naar uit gaat en van uw vastberadenheid. Ik wil er bij het Belgische voorzitterschap en alle navolgende voorzitterschappen op aandringen dit tempo, deze prioriteit en vastberadenheid te continueren. U hebt gelijk, geachte premier, als u zegt dat we nu ook op een aantal punten ons huiswerk moeten doen. Niet alle overgangskwesties hebben uitsluitend betrekking op de kandidaat-landen, en dat geldt met name op het gebied van de landbouw, het regionale beleid en het cohesiebeleid. Wat een aantal zaken betreft moeten wij nu de tanden op elkaar zetten en ons concentreren op waar het werkelijk om gaat.
Ik hoop dat het Ierse referendum dit proces niet in de weg zal staan. Voor de ratificatie van Nice hebben wij nog tot eind 2002 de tijd. Het is aan de Ierse regering om te beslissen hoe het nu verder moet. In de tussentijd dient dit echter niet gebruikt te worden als reden om, in deze belangrijke kwestie, onze voet van het gaspedaal te halen.
Er is een onderwerp waarop van een aantal kanten commentaar is geleverd. Wat dit onderwerp aangaat, wil ik zeggen dat mijn fractie het demonstratierecht van burgers in een vrije maatschappij volledig onderschrijft. In Göteborg waren er echter duidelijk anarchistische groeperingen die er enkel en alleen op uit waren om de democratie zelf te ondermijnen. U, geachte premier, hebt, meer dan enig voorganger van u op deze internationale bijeenkomsten ooit heeft gedaan, uw uiterste best gedaan om mensen tegemoet te komen, tot elkaar te brengen en een onderkomen te verschaffen. De grote meerderheid wilde een vreedzame, reguliere demonstratie. Mijn fractie wil graag laten weten dat zij meeleeft met de inwoners van Göteborg, die prachtige stad die zoveel gastvrijheid tentoon spreidde en zulke moeilijke momenten doormaakte.
Ik heb nog wat ander kort commentaar. Inzake Macedonië heeft het voorzitterschap, samen met commissaris Patten, mevrouw Lindh en de heer Javier Solana laten zien hoe waardevol het is om de eerste, zij het fragiele, aanzet te geven tot een gemeenschappelijk buitenland- en veiligheidsbeleid. De vrede blijft broos. Er bestaat een moeizaam evenwicht tussen vrede en burgeroorlog maar de intensiteit en de eenheid van de Europese inspanningen staan in schril contrast met het gebrek aan eenheid van tien jaar geleden. Daarbij gaat het niet om vooruitgang op Europese schaal maar het is ook een bewijs van een aanzienlijke vooruitgang ''in het veld''.
Tenslotte heeft het voorzitterschap op het gebied van het vennootschapsrecht inzake fusies en overnames een prachtige prestatie geleverd met het moeilijke compromis dat het heeft ontworpen. Ik wil graag een beroep doen op de leden van het Parlement om een belangrijke maatregel van economische hervorming niet de rug toe te keren.

Schörling
Mevrouw de Voorzitter, om te beginnen wil ik het Zweedse voorzitterschap bedanken voor het grote respect dat het betoond heeft jegens het Europees Parlement, en voor de wil om een dialoog met het Parlement te voeren. Zowel hier in de Vergadering als in de parlementaire commissies was het voorzitterschap zeer vaak aanwezig, hetgeen bijzonder gewaardeerd werd.
Dialoog, openheid en deelname zijn noodzakelijk om de democratie te doen functioneren. In Göteborg is gepoogd een dialoog tot stand te brengen tussen politici, diverse organisaties en demonstranten. Helaas bleef het bij een welwillend verzoek. In werkelijkheid zaten de staatshoofden en regeringsleiders namelijk op een onbereikbare plaats, en de burgermaatschappij en de individuele burgers hadden geen mogelijkheid om de onderhandelingen over de toekomst van ons allen te volgen. De beslotenheid van de cultuur rond deze Top heeft geleid tot een frustratie en een machteloosheid die ook tot uitdrukking werden gebracht door vreedzame demonstranten, die trachtten hun boodschap door te laten dringen tot de staatshoofden en regeringsleiders. Helaas veroorzaakte een kleine kliek van provocateurs vernielingen en gewelddadigheden. De door deze provocateurs geworpen stenen waren zoals bekend niet alleen bedoeld voor de politie, maar voor de hele democratische samenleving, en voor ons allen die een serieuze poging deden een boodschap over te brengen. Deze gebeurtenissen zijn echt zorgwekkend.
Het is ook onaanvaardbaar dat de politie met scherp heeft geschoten op de provocateurs. Er wordt nu onderzocht hoe zoiets vandaag de dag mogelijk is in Zweden.
Ik ben ook teleurgesteld over de manier waarop de EU-leiders lijken te reageren op de heersende frustratie over de ontwikkeling in de EU. Verder is er naar mijn mening helemaal geen rekening gehouden met het resultaat van het referendum in Ierland. Integendeel, men probeert er een Iers probleem van te maken, terwijl het in feite natuurlijk een probleem voor de hele EU is.
Ook een meerderheid van het Europees Parlement lijkt op dit moment dezelfde vergissing te maken, want men heeft afwijzend gereageerd op het voorstel van de Raad om een open forum in te stellen en wil niet verder gaan dan te bepleiten dat de volgende intergouvernementele conferentie een conventie moet zijn. Ik vind het onbegrijpelijk dat er zo'n weerzin is om de Unie opener te maken, om een dialoog met de burgermaatschappij en de burgers te voeren. Wat denkt het Zweedse voorzitterschap in de toekomst te doen om de collega's mee te krijgen en ze te doen inzien dat dit absoluut noodzakelijk is?
Van de drie E's was het de kwestie van de Enlargement, de uitbreiding, die werkelijk de nodige strijdlust en gelukkig ook resultaten opleverde. Het verheugt mij echt enorm dat er nu een vaststaand tijdschema is voor de toetredingsprocedure. Daarentegen weet ik niet hoeveel kruit er is verschoten inzake duurzame ontwikkeling. Het resultaat is in elk geval mager in verhouding tot de verwachtingen. De Commissie had namelijk een goed voorstel ingediend. Ik weet niet of dit voortkomt uit een ongekende onwil van de staatshoofden en regeringsleiders in de EU om te begrijpen wat duurzame ontwikkeling eigenlijk inhoudt. Hoe kan men nu de steun van de burgers verwerven voor een plan en een politiek proces met het oog op de Rio+10-conferentie in Zuid-Afrika, als men geen concrete verplichtingen presenteert inzake de klimaatdoelstellingen voor de periode na 2010, inzake manieren om de overbevissing te stoppen en inzake wijzigingen in het huidige desastreuze landbouwbeleid? De leiders van de EU moeten ook een verantwoordelijkheid op mondiaal niveau op zich nemen. Volgens mij eisen de rest van de wereld en de burgers van de EU dat van ons.

Sjöstedt
Mevrouw de Voorzitter, Zweden wordt soms beschreven als een goed georganiseerd maar niet erg spannend land. Dat is een beeld dat zeer goed overeenkomt met het Zweedse voorzitterschap van de EU.
In organisatorisch opzicht heeft het voorzitterschap goed gefunctioneerd. Zweedse diplomaten hebben ijverig gewerkt om verschillende compromissen tot stand te brengen. In politiek opzicht heeft men zich nogal op de achtergrond gehouden. Er is werkelijk alles aan gedaan om te laten zien dat Zweden een loyaal lid van de EU is, loyaal jegens het EU-systeem en jegens de grote landen die de Unie domineren. Het allerduidelijkst bleek dit toen de Ieren tegen het Verdrag van Nice stemden. Minister-president Persson maakte onmiddellijk duidelijk dat het Ierse volk geen gebruik mocht maken van zijn recht om een eind te maken aan nog meer centralisme en supranationaliteit binnen de EU. Het Verdrag van Nice moest vastliggen. Dat betekent feitelijk een aanval op het recht van ieder land om desgewenst Verdragswijzigingen tegen te houden.
Soms zijn er tot elke prijs compromissen gesloten. De nieuwe regels inzake de toegang tot documenten zijn zo zwak geworden dat ze volgens Europese journalistenorganisaties een verslechtering betekenen ten opzichte van de huidige regels.
Tijdens het voorzitterschap heeft Zweden prioriteit gegeven aan de uitbreiding, de werkgelegenheid en de milieuproblematiek. Aan de uitbreiding heeft het voorzitterschap hard gewerkt. Er is een hoog tempo aangehouden in de onderhandelingen over de regels voor de aanpassing van de kandidaat-landen aan de regelgeving van de EU. Dat was van belang om de uitbreiding geen vertraging te laten oplopen.
Het EU-beleid om de werkgelegenheid uit te breiden wordt vaak gepresenteerd als een "project van links", dat erop gericht is om het rechtse beleid in de Europese Monetaire Unie tegen te werken. Tijdens de Top van Stockholm is deze kwestie behandeld, maar het enige concrete besluit dat we ons in dat verband kunnen herinneren was het besluit inzake een gedereguleerde financiële markt. Dat is niet bepaald een links beleid.
Op milieugebied heeft het voorzitterschap de nodige pech gehad. Het werk aan het belangrijkste milieuprobleem, het klimaatvraagstuk, is effectief gesaboteerd door de nieuwe president van de Verenigde Staten. Op de Top van Göteborg had men de kans om een goede strategie voor duurzame ontwikkeling aan te nemen, maar toen puntje bij paaltje kwam waren de meeste radicale milieueisen uit de tekst gehaald.
Op een aantal gebieden heeft het voorzitterschap succes geboekt. Naast de onderhandelingen over de uitbreiding is het besluit tot douanevrijstelling voor de allerarmste landen een duidelijke stap vooruit. Ook de inspanningen van het voorzitterschap tegen de vrouwenhandel, trafficking, en voor vrede op de Balkan verdienen lof. Zoals gewoonlijk worden veel belangrijke besluiten echter meer in stilte genomen. Zweden heeft loyaal verder gewerkt aan de verdere militarisering van de Unie, en daarmee in de praktijk bijgedragen tot de afschaffing van het neutraliteitsbeleid van Zweden.
Tijdens het voorzitterschap zijn Zweden en de andere Scandinavische landen toegetreden tot het Akkoord van Schengen, dat het belangrijkste werktuig van de EU is om aan de buitengrenzen nieuwe en harde muren op te trekken voor degenen die buiten de Unie wonen. Hier is werkelijk sprake van een schandvlek voor het Zweedse voorzitterschap. Zweden heeft gestemd voor het voorstel betreffende boetes in geval van aansprakelijkheid van de vervoerder, een voorstel dat een soort privatisering inhoudt van het asielbeleid, wat op zijn beurt betekent dat vliegtuigmaatschappijen en andere vervoerders worden gestraft als zij vóór het vervoer niet zorgen voor verwijdering van vluchtelingen die zonder geldige papieren naar de EU reizen. Toen het voorzitterschap begon, stond minister-president Persson hier en sprak over een solidair vluchtelingenbeleid. Wij kunnen slechts betreuren dat de regering vervolgens in de praktijk in tegenovergestelde geest heeft gehandeld.
Tenslotte nog enige woorden over Göteborg. In Göteborg hebben kleine militante groepen de kans aangegrepen om de politie aan te vallen en een enorme schade aan te richten. Ongeacht de standpunten van deze groepen is dit optreden niet te verdedigen. Het gooien van stenen en het aanrichten van schade is geen politiek - het is criminaliteit. Maar dat mag ons niet doen vergeten dat er in Göteborg ook tienduizenden mensen waren die vreedzaam en waardig hebben gedemonstreerd voor een beter Europa dan de huidige EU met de EMU en Schengen. Het is tenslotte belangrijker wat 50.000 mensen doen dan wat 300 hooligans aanrichten!

Le Pen
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, waarde collega's, in Göteborg is veel gesproken over het vage begrip "duurzame ontwikkeling", dat momenteel erg in de mode is. Het behoeft geen betoog dat we blij moeten zijn met de wens van de lidstaten om vraagstukken betreffende de volksgezondheid en het milieu te betrekken in alle besluitvorming die ons door Brussel wordt opgelegd. Na de BSE- en MKZ-crises wordt dat hoog tijd. Dat valt niet te ontkennen.
De hardnekkigheid waarmee het Protocol van Kyoto en het toekomstige wereldpact als wondermiddelen gepresenteerd worden is daarentegen eerder lachwekkend te noemen. Alleen Europa wordt hier immers de dupe van. In feite gaat het hier om een nieuw soort geweeklaag van de blanke mens die zich laat beschuldigen dat hij in zijn eentje de hele wereld vervuilt. China en India doen niet mee omdat ze de voorkeur geven aan ontwikkeling, groei en industrialisering. Amerika neemt min of meer dezelfde houding aan nu de groei vertraagt en de internationale concurrentie moordender is dan ooit.
In de tweede plaats veroordeelt u de gewelddadige betogingen tijdens de Top in de krachtigst denkbare bewoordingen. Het is jammer dat u niet eenzelfde verontwaardiging laat zien ten aanzien van het dagelijkse geweld en de dagelijkse onzekerheid waarvan miljoenen medeburgers het slachtoffer zijn.
De Europese regeringen, de Franse regering in het bijzonder, zijn zelfs niet in staat om hun eigen bevolking te beschermen. Het immigratiebeleid, de verontschuldigingcultuur, het goedpraten van het gedrag van boefjes in naam van de mensenrechten en de afschaffing van de doodstraf zijn allemaal criminogene factoren. De linkse beweging zou op de vingers getikt moeten worden. Deze beweging wordt overigens vreemd genoeg door de heer Crespo aangeduid met de naam fascisten. Zou hij hiermee willen erkennen dat het fascisme zijn oorsprong heeft in het socialisme? Welbeschouwd waren alle fascistische leiders aanvankelijk socialisten.
Het is tot slot schandalig dat niemand aanstoot neemt aan de afkeurenswaardige totalitaire neigingen van de Europese instellingen. Men dwingt de volkeren immers stelselmatig naar de stembus te gaan als het resultaat van een stemming niet bevalt. Zo heeft Denemarken in 1992 onder druk uiteindelijk toegegeven. Oostenrijk heeft de druk terecht weerstaan. Ook de Ieren moeten niet toegeven: hun legitieme "nee" betekent het einde van het Verdrag van Nice. Alle volkeren die uit angst voor hun negatieve stem niet zijn geraadpleegd tonen zich solidair met de Ieren.

Bonde
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de eerste minister, Göran Persson en Zweden verdienen alle lof voor het bekwame voorzitterschap. Met de website is een nieuwe norm voor openheid gecreëerd, maar dankzij de Zweedse signatuur onder de verordening inzake openheid is het nu de EU die beslist welke documenten in Stockholm mogen worden geleverd. Ik heb de notulen van de vergaderingen over openheid opgevraagd. Zelfs deze heeft u niet durven geven, omdat daaruit zou blijken dat Frankrijk, Duitsland en Spanje tegen openheid zijn en het dan zover zou komen dat deze drie regeringen door hun volksvertegenwoordigers en kiezers gedwongen worden de openheid die Zweden nagestreefd heeft, te aanvaarden. Hier heeft Zweden een historische kans gemist.
Zweden heeft ook het Verdrag overtreden door gekwalificeerde meerderheid in te voeren voor toekomstige wetswijzigingen van de vertrouwelijkheidsregels. Vóór deze onwettige beslissing op 19 maart werd genomen, kon wetgeving op het gebied van openheid die een vooruitgang betekende door acht van de vijftien landen worden goedgekeurd. Dat was echter niet gemakkelijk. Nu kunnen Frankrijk, Duitsland en Spanje dergelijke beslissingen blokkeren, ook al zijn de overige twaalf landen ervan overtuigd dat ze een vooruitgang betekenen. Het Parlement heeft een klacht ingediend tegen de Raad. Het is beschamend voor het Zweeds voorzitterschap dat het aangeklaagd wordt voor schending van het verdrag met betrekking tot openheid.
Ik heb ook kritiek op het politie-optreden in Göteborg. Gemaskerde demonstranten hebben de politie met straatstenen bekogeld en winkels vernield, maar werden niet gearresteerd. Vreedzame demonstranten werden daarentegen opgepikt toen zij in de ferryhaven aankwamen. Zij konden niet aan de vreedzame betogingen deelnemen. Daar moet u lessen uit trekken. U moet met de vreedzame betogers een dialoog aangaan en naar hun argumenten luisteren. Maak de gewelddadige betogers duidelijk dat het gooien van een steen in een ruit een poging tot moord kan zijn. Wij die vreedzaam willen betogen moeten ook lessen trekken uit de rellen. Gemaskerde personen moeten uit betogingen geweerd worden, opdat vreedzame demonstranten niet met criminelen verwisseld kunnen worden. Er zijn geen excuses voor geweld, maar we moeten er wel bij stilstaan en erover nadenken. Waarom hebben zoveel mensen de hoop opgegeven dat ze de besluiten van de EU met argumenten kunnen beïnvloeden? Waarom besteden de media meer aandacht aan relschoppers dan aan mensen met argumenten? Waarom is in geen van de Europese media aandacht besteed aan de vele ernstige debatarrangementen naar aanleiding van de Top van Göteborg?

Raschhofer
 Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de minister-president, Zweden heeft voor de eerste keer het voorzitterschap van de Europese Unie bekleed. Dat is geen gemakkelijke opgave. Als Oostenrijkse weet ik dat. De doelstellingen waren ambitieus. De Raadsvoorzitter heeft enkele prioriteiten centraal gesteld onder het motto 'minder is meer' . Met name wat de uitbreiding betreft, is er belangrijke vooruitgang geboekt. Op het gebied van het vrije verkeer van personen en de vrije dienstverlening is overeenstemming bereikt. Mijn gelukwensen met het behaalde resultaat.
Op één punt ben ik het echter niet eens met de commentaren in de kranten. Ik kan het namelijk niet echt serieus nemen dat het vastleggen van concrete data voor de toetreding als het grootste succes wordt bestempeld. Er is nog steeds sprake van talloze problemen die nog niet opgelost zijn. Na het Ierse referendum bestaat er bijvoorbeeld onzekerheid over het verloop van het ratificatieproces van het Verdrag van Nice. Er is over gediscussieerd of Nice wat de uitbreiding betreft een conditio sine qua non is. De Ierse bevolking heeft echter een duidelijk signaal gegeven. Een signaal dat erop duidt dat de discussie over de toekomst van de Unie niet meer over de hoofden van de burgers heen achter gesloten deuren gevoerd kan worden. De burgers zullen hier rechtstreeks bij betrokken moeten worden.
Een van de doelstellingen van de Top in Göteborg was het opstellen van een strategie voor een duurzame toekomstige ontwikkeling. De verklaring van de Raad over het verplaatsen van het vervoer van de weg naar het spoor en over maatregelen ten behoeve van de volledige internalisering van de externe kosten is naar mijn mening een belangrijke verduidelijking. De Gemeenschap zal binnenkort de mogelijkheid hebben deze woorden in daden om te zetten. De komende onderhandelingen in het kader van het aflopen van het transito-verdrag met Oostenrijk zouden daarvoor een mooie gelegenheid vormen.

Carlsson, Gunilla
Mevrouw de Voorzitter, het is heel vervelend dat het huidige debat over het Zweedse voorzitterschap - voor ons land was het zoals bekend de eerste keer, met alle gevolgen van dien - moet beginnen met de vaststelling dat het vooral in de herinnering dreigt te blijven vanwege de stenengooiende anarchisten die de Top probeerden te verhinderen en die de mooie hoofdstraat van Göteborg en diverse goede bedoelingen genadeloos tot puin hebben geslagen.
De voordelen en resultaten die de samenwerking voor de burgers oplevert kwamen daarmee op de achtergrond, terwijl geweld en hooligans de berichtgeving over de Top beheersten. Ik weet dat bijna iedereen in deze Vergadering mijn droefheid hierover deelt, maar het was nog beter geweest voor de toekomst van de democratie als wij het geheel eens zouden kunnen zijn.
Het Zweedse voorzitterschap verdient het daarentegen om in onze herinnering te blijven vanwege de inspanningen die zijn geleverd op het gebied van de uitbreiding. Het veiligstellen en uitbreiden van de Europese vrijheid en democratie in het voorheen door de communisten bezette Midden- en Oost-Europa is absoluut de belangrijkste taak van de Europese samenwerking. Tegelijk met dit debat komt een debat op gang waarin de grote vraagstukken in verband met de Europese samenwerking aan de orde komen. Af en toe wordt er meer gepraat over de manier waarop de besluitvormingsprocessen moeten worden georganiseerd dan over de inhoud van onze samenwerking en over de vraag waarmee de EU zich niet moet bezighouden. Ik geloof dat wij veel te vaak over de hoofden van de burgers heen praten en dat onze debatten ver verwijderd zijn van hun dagelijks leven.
De Ierse afwijzing van het Verdrag van Nice is een les en een zorg voor ons allen en niet alleen voor de Ierse regering. Het debat over de toekomst van de EU moet in meer principiële en fundamentele bewoordingen gevoerd worden. Daarom is het niet zo belangrijk wat wij hier zeggen en doen, maar wel dat wij meer discussies voeren in onze kiesdistricten.
In mijn land van herkomst, als ik dat als voorbeeld mag nemen, is het belangrijk dat wij nu gebruik maken van de belangstelling die het voorzitterschap met zich mee heeft gebracht. Er is nu een kans om over de toekomst van Europa een debat te voeren waarbij de burgers kunnen worden betrokken. De minister-president heeft hier ook al op gewezen. Dat betekent dat Zweden nu ook de kwestie van de euro moet aanpakken. De gemeenschappelijke munt staat zo centraal in de Europese samenwerking dat de Sociaal-democratische Partij en de Zweedse regering de verantwoordelijkheid voor het Zweedse lidmaatschap van de EMU op zich moeten nemen.
In andere landen zijn er andere vraagstukken die de aandacht moeten krijgen. Ik vind het belangrijk dat allen die Europa goed gezind zijn zich inspannen voor het functioneren van de vrije markten en voor een Europa dat meer openstaat voor de buitenwereld. In een aantal lidstaten dienen degenen die Europa goed gezind zijn een grotere verantwoordelijkheid op zich nemen om de uitbreiding te verwezenlijken.
Omdat het Zweedse voorzitterschap ernaar streefde om een voorzitterschap voor de hele Unie te zijn, was het belangrijkste dat er een doorbraak zou komen in de onderhandelingen over de uitbreiding. Dat dit niet met groter enthousiasme en met meer moed is gebeurd, is niet in de eerste plaats de fout van het Zweedse voorzitterschap. Het waren anderen die op de rem gingen staan. Ik hoop dan ook dat de bereikte onderhandelingsresultaten een succesvolle uitbreiding hebben bevorderd en dat de moeilijkste problemen die zijn overgebleven, het landbouwbeleid en het regionaal beleid, de in Göteborg genomen besluiten inzake de data van de uitbreiding niet in de war brengen en torpederen. Laten wij ervoor zorgen dat deze concrete resultaten de gedachte aan het stenengooien en de vernielingen van de links-extremisten in Göteborg doen verdwijnen. Laten wij er met zijn allen voor zorgen dat het parlement van de straat niet zal zegevieren!

Andersson
Mevrouw de Voorzitter, toen ik vorige week met het vliegtuig naar huis terugkeerde, kreeg ik Dagens Industri in handen, een Zweedse krant voor het bedrijfsleven, die meestal weinig lof voor de Zweedse regering heeft. Ze gaven een oordeel over het Zweedse voorzitterschap en er stond een grote kop boven: "Zeer goed." Ik zou hetzelfde willen zeggen.
Het Zweedse voorzitterschap had drie belangrijke, grote ambities. Er is veel gezegd over de uitbreiding. Het lijdt geen twijfel dat deze kwestie zeer goed is aangepakt. Voor ons in het Parlement, voor Zweden en de andere landen in de Raad is het nu van groot belang om in de toekomst het huidige tempo te handhaven, zodat wij de gestelde doelen kunnen bereiken.
Wat de werkgelegenheid betreft, is het resultaat misschien niet zo geweldig. De dereguleringen waren bepaald niet indrukwekkend; velen aan de rechterkant van het politieke spectrum waren teleurgesteld dat er zo weinig gedereguleerd is. Het was de bedoeling dat het belangrijke proces van het scheppen van werkgelegenheid en economische groei zou doorgaan. Er is een aantal nieuwe doelen geformuleerd. Onder andere zijn het gezinsbeleid en het beleid rond de oudere werknemers aan de orde gesteld. Slechts een deel van de oudere werknemers is op dit moment nog actief op de arbeidsmarkt en daar moet in de toekomst verandering in komen.
Wat de duurzame ontwikkeling betreft, zijn er twee perspectieven mogelijk. Het ene is een vergelijking met het document van de Commissie en het is duidelijk dat men vanuit dat perspectief bezien niet erg ver gekomen is. Het andere is een vergelijking met de huidige situatie. Er zijn heldere, duidelijke verbeteringen doorgevoerd, en het belangrijkste is dat de milieuproblematiek in het proces van Lissabon is ondergebracht. Wat is op dit moment het probleem met de milieuvraagstukken? Dat is dat ze zich buiten ons aandachtsveld bevinden, dat ze altijd op de laatste plaats komen. Nu zal het milieubeleid in de jaarlijkse evaluatie van een permanent proces evenveel gewicht krijgen als het economisch en het sociaal beleid. Dat is in elk geval een vooruitgang.
Ik wil ook nog iets zeggen over de verantwoordelijkheid op mondiaal niveau. Er is speciaal gewezen op het vervoersbeleid, het landbouwbeleid en het visserijbeleid. Ik noem verder nog de openheid, de informatie, het overleg en niet in de laatste plaats het buitenlands en veiligheidsbeleid. Over dat beleid zou ik willen zeggen dat het verheugend is dat Zweden op dit gebied zo'n grote verantwoordelijkheid op zich heeft genomen. Het is ook verheugend dat de Zweedse bevolking begrepen heeft dat het hier niet gaat om militarisering maar integendeel om het scheppen van vrede en stabiliteit in een toekomstig Europa en zijn grensgebieden. Er is zeer veel steun voor dit beleid, als men de opinieonderzoeken in Zweden mag geloven.
Het debat over de toekomst. Een conventie? Ja, maar een conventie is niet genoeg. Wij moeten het debat uittillen boven een conventie als wij een dialoog met de burgermaatschappij willen. Willen wij het debat met de burgermaatschappij voeren, dan moeten wij te werk gaan zoals minister-president Persson zei. Wij moeten niet beginnen met de institutionele vraagstukken, maar met hetgeen wij willen dat de EU over vijf, tien, vijftien jaar doet, en met de manier waarop wij dat moeten doen. De institutionele vraagstukken komen daarbij op de laatste plaats.
Ierland. Wij moeten Ierland respecteren, maar wij moeten de andere lidstaten ook respecteren. Sommigen zeggen dat wij nu moeten stoppen! Moet het Zweedse parlement of moeten de andere parlementen niet de kans krijgen om het Verdrag van Nice te bediscussiëren? Wat is dat voor een visie op democratie, dat wij onmiddellijk moeten stoppen omdat het Ierse volk "nee" heeft gezegd? De andere volkeren hebben toch zeker ook het recht om dit vraagstuk te bediscussiëren in hun parlement of op een andere door hen gekozen wijze? Dan zien we in 2002 wel wat het eindresultaat wordt, en dan is het aan het Ierse volk om de situatie bij die gelegenheid te beoordelen.
Tenslotte nog iets over de rellen. Ik schaar mij volledig achter de woorden van de heer Barón Crespo. Wij moeten verschil maken tussen het kleine aantal stenengooiers en degenen die een standpunt over de toekomstige activiteiten van de EU naar voren willen brengen. Wij moeten een debat met de burgermaatschappij stimuleren, maar wij moeten hard optreden tegen degenen wier enige argument de steen in hun hand is.

Rutelli
Mevrouw de Voorzitter, ook ik waardeer het Zweeds voorzitterschap voor de manier waarop het de institutionele problematiek van de Unie heeft aangepakt en met name voor zijn bijdrage aan de uitbreiding. Mijns inziens is het voor het eerst tot de Europeanen doorgedrongen dat over ternauwernood drie jaar misschien 25 Europese landen in dit Parlement vertegenwoordigd zullen zijn. Wij beseffen echter heel goed dat dit met problemen gepaard gaat, en dan heb ik het niet alleen over de tegenvaller van het Iers referendum, maar ook over het feit dat het steeds moeilijker wordt om de Europese burgers te betrekken bij de opbouw van het toekomstig Europa.
Mijn mening is heel eenvoudig: wij moeten nieuw elan brengen in het bondgenootschap tussen het Parlement en de Commissie, en mijns inziens moet de Commissie - en bij deze wil ik opnieuw mijn volste vertrouwen uitspreken in voorzitter Prodi en de commissarissen - aantonen dat zij de problemen aan kan en een gemeenschappelijke visie kan bevorderen. Het Parlement mag gerust meer trots aan de dag leggen over het feit dat het binnenkort de vertegenwoordiging wordt van een half miljard mensen, zeer zeker nu de publieke opinie in de wereld steeds kritischer wordt ten aanzien van de mondialisering. Wij zijn de enige supranationale instantie die blijft groeien, en dat hoeven wij niet onder stoelen of banken te steken, mevrouw de Voorzitter: dat is de bijdrage van Europa aan de toekomst van de wereldregering.
Ik heb ook waardering voor de vastberadenheid waarmee het Zweeds voorzitterschap heeft vastgehouden aan het Europees standpunt inzake milieu. Het heeft de inhoud van de akkoorden van Kyoto nieuw leven in geblazen. Deze akkoorden zijn niet alleen belangrijk vanwege de voorschriften die daarin staan, maar ook vanwege de stimulans die daarvan uitgaat voor wetenschappelijk onderzoek, technologische innovatie en industriële mededinging. Zoals commissaris Wallström al zei, wordt dit alles nu gelezen in functie van de Europese strategie voor duurzame ontwikkeling.
Ik wil tevens een dag op voorhand mijn vertrouwen en beste wensen uitspreken aan het adres van het Belgisch voorzitterschap. België is een van de oprichters van Europa. Via de Belgische regering kunnen wij in de komende zes maanden een nieuwe, moedige bijdrage leveren aan het proces dat over drie jaar moet uitmonden in niet alleen een Europa met 25 leden, maar ook een democratischer Europa, een Europa, mevrouw de Voorzitter, dat op concrete wijze blijk zal weten te geven van zijn gehechtheid aan het subsidiariteitsbeginsel.
Veel Europeanen, en ook degenen die "nee" hebben gestemd tijdens het Iers referendum, verlangen van ons dat wij onszelf aan banden leggen bij de regelgeving. In feite verlangen zij dat Europa de strategische prioriteiten beter aanpakt en zich minder druk maakt over minder belangrijke dingen.

Evans, Jillian
Mevrouw de Voorzitter, zoals een groot aantal van mijn collega's al heeft gezegd, is een van de meest verontrustende aspecten van het geweld in Göteborg dat het de aandacht heeft afgeleid van de vele mensen die er vreedzaam wilden demonstreren om hun legitieme zorgen kenbaar te maken aan de regeringsleiders. Het geweld overschaduwde de ware boodschap die werd afgegeven door de echte demonstranten buiten de Top, namelijk dat burgers meer betrokken willen zijn bij de opbouw van het toekomstige Europa. Zij willen deelnemen aan een echt publiek debat.
De follow-up van Nice en de conventie zijn uitermate belangrijk voor het bewerkstellingen van echte democratische hervorming en deelname van de Europese burgers daaraan. Wij zijn het van harte eens met de belofte die in Göteborg werd gegeven om de toetredingsonderhandelingen voort te zetten, zodat de jongste lidstaten kunnen deelnemen aan de verkiezingen van 2004.
Wij zijn het ook van harte eens met de vastlegging van een Europese strategie voor duurzame ontwikkeling, al is hier sprake van een meer afgezwakte versie dan de door de Commissie oorspronkelijk gepresenteerde strategie, die ambitieuze doelstellingen en concrete maatregelen bevatte. Duurzame ontwikkeling heeft te maken met mensen: met hun economische en sociale behoeften en met behoud van het milieu. Het in de praktijk brengen van deze duurzame ontwikkeling heeft ingrijpende implicaties. We kunnen onze natuurlijke bronnen niet blijven plunderen om vervolgens een beroep doen op de wetenschap en de technologie om de schade weer ongedaan te maken. Wij hebben een nieuwe aanpak nodig.
De heer Persson noemde het belang van het vastleggen van de processen. Op de Europese Top van Cardiff van 1998 nam men het zogeheten ''proces van Cardiff'' aan, waarbij milieuoverwegingen in alle terreinen van het EU-beleid werden geïntegreerd, als eerste stap op weg naar duurzame ontwikkeling. In Göteborg bleef de volgende grote stap na het proces van Cardiff, in praktische termen, uit. De belangrijke verbinding is er echter en de strategie kan worden uitgebouwd. Hopelijk zijn wij er getuige van dat dit ook daadwerkelijk gebeurt en zal bij de voorjaarstop vanaf nu blijken dat er vooruitgang is geboekt. Dit is van wezenlijk belang als de EU een belangrijke bijdrage wil leveren aan de Rio+10-wereldtop van 2002.
Nog een welkome beslissing die in Göteborg werd genomen was het plan om het Protocol van Kyoto vóór de Rio+10-conferentie, zelfs zonder de VS, te ratificeren. Daarmee geven wij een zeer duidelijke boodschap af, niet alleen aan de Verenigde Staten, maar ook aan de rest van de wereld, waarmee wij laten zien met hoeveel vastberadenheid wij ons doel willen bereiken en hoe vastbesloten wij zijn om de klimaatverandering tegen te gaan.

Kaufmann
 Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de Raadsvoorzitter, de beelden van Göteborg waren afschuwelijk. Vandalisme, blinde vernielzucht, crimineel geweld - dergelijk acties moeten veroordeeld worden en mijn fractie doet dat ook zonder enig voorbehoud. Zoiets mag niet nog een keer gebeuren! Mensen die hun mening willen verkondigen, die hun recht op demonstratie willen uitoefenen of die willen protesteren tegen politieke besluiten, moeten dat ook in de toekomst zonder beperkingen kunnen blijven doen. Dat hebben de ongeveer 20.000 vreedzame demonstranten in Göteborg ook gedaan.
Belangstellende burgers zullen ook in de toekomst Europese topontmoetingen als een gelegenheid zien om hun ideeën en verwachtingen tot uitdrukking te kunnen brengen. Dat is ook een goede zaak, want bij de democratische opbouw van Europa moet meer rekening worden gehouden met de wensen van de burgers. De politiek, de regeringen, mogen niet langer over de hoofden en harten van de burgers heen beslissingen nemen.
Het Zweedse Raadsvoorzitterschap heeft juist op dit gebied erg zijn best gedaan. Het heeft getracht het democratische tekort in Europa als een daadwerkelijk probleem te benaderen en dat verdient inderdaad waardering. Alleen zijn de resultaten aan de magere kant. Dat is echter niet alleen de schuld van het Zweedse voorzitterschap, maar van alle betrokken regeringen.
Wat wij met het oog op het openbare debat over de toekomst nodig hebben, is een brede maatschappelijke discussie. Die moet doelgericht en resultaatgericht gevoerd worden en, mevrouw de Voorzitter, mijnheer de Raadsvoorzitter, u weet dat dit Parlement voorstander is van een conventie ter voorbereiding op de volgende intergouvernementele conferentie. U heeft daartoe al voorbereidingen getroffen en het is nu aan het Belgische voorzitterschap om deze conventie in Laeken op weg te helpen. Ik ben erg blij dat ook op dat vlak al voorstellen op tafel liggen om de agenda uit te breiden en meer onderwerpen te behandelen die van belang zijn in het debat over de toekomst van Europa.

Dell' Alba
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, het is een paradox van de geschiedenis dat juist in Göteborg de nieuwe protestbeweging een toppunt moest bereiken; manifestaties tijdens Europese toppen zijn een nieuw verschijnsel. Ik zeg "paradox" omdat de verschillende Zweedse regeringen transparantie altijd hoog in het vaandel hebben geschreven en tot een van de steunpilaren van hun Europees beleid hebben gemaakt. Het was nu de beurt van Zweden om de meest ondoorzichtige instelling te besturen, de instelling die uiteindelijk alle beslissingen, zelfs de meest onbenullige, naar zich toetrekt omdat zij ten onrechte van mening is dat het intergouvernementele systeem het beste is. Ik hoop dan ook, mijnheer de voorzitter, dat uw land en uzelf daar eens over nadenken. Het Parlement vraagt om meer bevoegdheden omdat het onder meer als instelling een representativiteit bezit die de regeringen niet hebben, en dan heb ik het niet over de regeringen in het algemeen, maar over de regeringen zoals zij bijeen zijn in de Raad. Daarom kan Göteborg een gezonde les zijn voor met name de regeringen die nu nog niet veel voelen voor een andere visie op Europa, voor de visie die veel voorstanders heeft in dit Parlement.
Er is echter een punt waarmee ik het Zweeds voorzitterschap bijzonder wil gelukwensen: zijn inzet voor het Internationaal Strafhof. Er is hier eigenlijk weinig ruchtbaarheid aan gegeven en niemand heeft hier gewag van gemaakt. Het Zweeds voorzitterschap heeft de Vijftien echter een heel belangrijk gemeenschappelijk standpunt laten aannemen, waarin niet alleen een lans werd gebroken voor ratificatie maar ook voor een campagne ter bevordering van de ratificatie van het Internationaal Strafhof. Drie dagen geleden werd bovendien het statuut van het Hof geratificeerd. Ik wil Zweden hulde betuigen voor zijn inspanningen. Het heeft hiermee bijgedragen aan de totstandkoming van iets dat met de arrestatie van Milosevic steeds meer vorm begint te krijgen.
Tot slot is er ook nog iets waarin u tot mijn genoegen niet bent geslaagd: de toekenning van de zetels van de agentschappen. Wat hier is gebeurd zou het Italiaanse Cencelli-handboek eer hebben aangedaan. Er was sprake van dat het Voedselagentschap niet aan Parma zou worden gegeven maar misschien aan Helsinki. Dat was een verkeerde procedure en gelukkig heeft zij schipbreuk geleden.
Hoe dan ook breng ik hulde aan het Zweeds voorzitterschap voor zijn inzet voor zowel het klimaat als het Strafhof.

Abitbol
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de voorzitter, voor de eerste keer in de geschiedenis van de Europese Gemeenschappen, heeft Europese politie met scherp geschoten op Europese betogers. Dit is helaas het beeld dat ons van het Zweedse voorzitterschap zal bijblijven: het beeld van geweld en van de minachting waarmee de Europese leiders zijn omgesprongen met het resultaat van het Ierse referendum.
Op de top van Göteborg is duidelijk geworden dat de Europese Unie een soort "verboden stad" wordt die zich van de Europese volkeren vervreemdt en ze bovendien minacht. Het lijkt wel op de houding die de Mantsjoedynastie ten opzichte van hun meest verre volkeren toonde. Er bestaat geen enkel respect voor de soevereine wil van de volkeren. U herinnert zich in dit opzicht ongetwijfeld dat er ook minachtend werd gedaan over het "nee" van de Denen van 28 september jongstleden. Het lijkt erop alsof het koloniale model weer herleeft. Ik weet dat deze bewering een choquerend effect kan hebben. De Europese Unie stelt zich hier koloniaal op ten opzichte van haar lidstaten. Het verschil met het verleden is dat het bestaan van de koloniale grootmacht ditmaal aan de kolonialisatie te danken is en dus niet aan de kolonialisatie voorafgaat.
Daarom denk ik dat de reactie van de Ieren, die in het verleden lange tijd zijn geschoffeerd, de Europese volkeren in het algemeen zal wakker schudden. De Ieren bieden het hoofd aan de opkomst van deze nog niet vertoonde, min of meer endogene vorm van neokolonialisme, waarbij de Unie sinds Maastricht, Amsterdam en nu dan Nice de baas over ze wil spelen en hun tegen wil en dank de weldaden van het per definitie heilzame project Europa wil opdringen.

Berthu
Mijnheer de Voorzitter, op de Europese Raad van Göteborg is terecht benadrukt dat de uitbreiding een onomkeerbaar proces is en dat de eerste kandidaat-landen op tijd moeten toetreden om mee kunnen doen aan de Europese verkiezingen van 2004. Tegelijkertijd is op deze Raad echter ook een ernstige fout begaan. In punt 4 van de conclusies wordt immers ten onrechte gesteld dat de uitbreiding samenhangt met de ratificatie van het Verdrag van Nice. Dit is een juridische, politieke en morele fout.
Er kan gesproken worden van een juridische fout, aangezien de voorzitter van de Commissie op 21 juni heeft verklaard dat vanuit juridisch oogpunt de ratificatie van het Verdrag van Nice niet nodig is om de uitbreiding te realiseren. Mijnheer Poettering, wellicht is de voorzitter van de Commissie om die reden hier vandaag niet gekomen. Ik wil overigens niet op dit punt terugkomen, aangezien niemand tot op heden deze uitspraak van de heer Prodi heeft weersproken.
Voorts kan er gesproken worden van een politieke fout. Vanuit politiek oogpunt is het Verdrag van Nice immers alleen noodzakelijk voor de mensen die een Europese "superstaat" willen opbouwen. Ze willen de begrippen "superstaat", "Europese uitbreiding" en "Verdrag van Nice" aan elkaar koppelen en riskeren hiermee dat ze alles zullen kwijtraken.
Tot slot is er sprake van een morele fout. Met zijn bevestiging van de verklaring van de Raad "Algemene Zaken" van juni jongstleden, heeft de Raad van Göteborg blijk gegeven van een diepe minachting jegens de democratische uiting van een volk. Dit werpt een vreemd licht op het Europa dat deze Raad wil opbouwen.
Wij willen de landen van Oost-Europa graag welkom heten in een democratisch en vrij Europa. Om die reden, mijnheer de Voorzitter, onderschrijven wij de heldere en moedige keuze van de Ieren.

Van Velzen
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mevrouw de commissaris, in de eerste plaats zou ik willen beklemtonen dat het Zweeds voorzitterschap wel degelijk een behoorlijk groot succes geweest is, helaas niet bij elk dossier, maar dat kan niet anders. De totaalbalans is zeer positief. Ik ben ook blij dat u steun blijft geven aan het Belgisch voorzitterschap. Misschien dat ik een paar elementen nog eens onder uw aandacht zou mogen brengen.
Ten eerste de uitbreiding. Wij zien enorme inspanningen die verricht worden door de landen uit Midden- en Oost-Europa. Maar de vraag gaat natuurlijk steeds meer klemmen: is ook de Europese Unie klaar met de uitbreiding? Als ik bijvoorbeeld zie hoeveel tijd het heeft gekost om tot een gemeenschappelijke positie te komen op het gebied van het vrije verkeer van personen, dan slaat de angst mij toch een beetje om het hart als het gaat om de nog veel moeilijker dossiers als landbouw of de financiering van de Europese Unie. Dus, pushen om te zorgen dat de Europese Unie op tijd klaar is, is denk ik van groot belang. Maar ook onze eigen publieke opinie voorbereiden op datgene wat er gebeurt. Dat is niet alleen nodig in Midden- en Oost-Europa maar ook in de Europese Unie, zoals wij gezien hebben bij het Ierse referendum.
Het is prima dat wij Milosevic in Den Haag hebben, maar ik hoop wel dat het geld dat is toegezegd ook met snelheid wordt uitgekeerd aan de bevolking in ex-Joegoslavië. Want daar moeten wij vooral perspectieven bieden. Wij moeten ook zorgen dat in Macedonië acties worden ondernomen vanuit de Europese Unie om te bevorderen dat de twee bevolkingsgroepen met elkaar vreedzaam kunnen samenleven en dat de Balkan op dat punt niet verder explodeert.
Voorzitter, ik denk dat wij als het gaat om Rusland niet alleen maar aardig moeten zijn tegen de heer Poetin, maar hem vooral ook moeten bekritiseren wegens het gebrek aan handhaving van mensenrechten en vooral ook de aantasting van de persvrijheid. Op dat punt moeten wij een heldere boodschap geven aan de heer Poetin.
Tenslotte, het energiebeleid was een kleine misser van het Zweeds voorzitterschap. Het is buitengewoon jammer dat de Frans/Duitse as ertoe geleid heeft dat de liberalisering van de energiemarkt niet verder komt in Europa. Het lijkt mij een belangrijke opgave voor het Belgisch voorzitterschap.

Van den Berg
Voorzitter, stenen zijn niet links en stenen zijn niet rechts, ze zijn antidemocratisch. En het beste antwoord op stenen en antidemocratie is onze eigen Europese democratie te verdedigen, het waarom van Europa aan onze burgers uit te leggen en met de burgers in debat te gaan en concrete resultaten te laten zien.
Mijn fractievoorzitter heeft al dank uitgesproken en ik wil het nog een keer herhalen aan Göran Persson, Lars Danielsson en Anna Lindh die zeer concreet met ons hebben samengewerkt in de afgelopen periode om een aantal zaken vorm te geven.
Ik zou iets willen zeggen over het waarom van Europa, over datgene wat onze burgers heel goed begrijpen, namelijk de buitenlandse politiek. Burgers snappen dat Europa op zichzelf misschien wel het meest geslaagde conflictpreventieproject van de vorige eeuw is geweest en burgers snappen ook dat Europa een bijdrage kan leveren aan vrede en stabiliteit.
We hebben in de afgelopen periode, onder het Zweeds voorzitterschap en in nauwe samenwerking met de collega's van de Commissie (Patten), en met Solana, gezien hoe we bij een aantal belangrijke dossiers als het ware de presentie van Europa gezamenlijk sterker naar voren hebben gebracht. Dat is gebeurd in de sector "everything but arms" als een opmars naar een opener Europa op handelsgebied om tot een wereldhandelsronde te komen waarin ontwikkeling centraal stond. Dat is gebeurd in ons verzet tegen het initiatief van Amerikaanse zijde voor een "missile defense system" en ons geloof dat we beter en eerder moeten investeren in conflictpreventie. Dat is gebeurd nu we bijna in een oorlogssituatie terecht zijn gekomen in het Midden-Oosten, maar toch geprobeerd hebben om beide partijen opnieuw rond de tafel te krijgen, zodat de Europese presentie aanzienlijk versterkt is in de afgelopen periode. En dat is gebeurd op het misschien wel meest gevoelige en meest ingewikkelde probleem voor Europa, FYROM/Macedonië.
Ik zou iets willen zeggen over conflictpreventie, omdat ik heel goed begrepen heb dat het Zweeds voorzitterschap daar heel sterk pressie heeft uitgeoefend in een richting die ons zeer aanspreekt.
We kunnen natuurlijk enorm investeren in technologieën en geloven dat ons dat als het ware veiligheid oplevert als schild. Ik wijs ook niet af dat we nieuwe ontwikkelingen nodig hebben. Maar dit initiatief van de Amerikanen is niet de goede weg. Wat wij nodig hebben is een investering in diplomatie, conflictpreventie, burgernetwerken, het aangaan van al die verbindingen op het gebied van ontwikkelingshulp en handel die met elkaar stabiliteit in de wereld creëren. Zo kunnen we voorkomen dat die honderd conflicten die nu overal spelen niet verder voortwoekeren.
Die vorm van buitenlandpolitiek denken is een nieuw veiligheidsbegrip. Ik geloof dat de Zweden ertoe hebben bijgedragen dat nieuwe veiligheidsbegrip van Europa vorm te geven. Een Europese waarde die, denk ik, ons zeer goed past en zeer goed staat en ik dank u daarvoor.

Schmidt, Olle
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, mijnheer de minister-president, het Zweedse voorzitterschap verdient ook de lof van de kant van uw Zweedse opponenten, die gewoonlijk karig zijn met lovende woorden. Ik moet eerlijk zeggen dat ik vaak gevoelens van vreugde en trots heb gehad gedurende dit halfjaar.
Ik heb echter één wezenlijk bezwaar, en wel tegen het besluit inzake de aansprakelijkheid van vervoerders, met hoge boetes voor degenen die zich niet aan de EU-regels houden. In de praktijk betekent dit dat de aansprakelijkheid van de overheid voor degenen die asiel aanvragen in de Unie wordt overgenomen door het personeel van de vliegtuigmaatschappijen. Dat is en blijft onaanvaardbaar.
U, mijnheer de minister-president, heeft in januari hier in het Parlement gesproken over een genereuze houding van de kant van de EU inzake ambities met betrekking tot een humaan vluchtelingenbeleid, - ambities die verder gingen dan het Verdrag van Genève. De aansprakelijkheid van vervoerders in de EU is noch humaan noch genereus, integendeel. Om uw eigen formulering te gebruiken: wij in de EU, als rijk deel van de wereldgemeenschap, zouden het ons feitelijk moeten kunnen veroorloven om zowel humaan als genereus te zijn.
Mijnheer de minister-president, u heeft de vooruitziende blik gehad om Raoul Wallenberg de plaats in de geschiedenis te geven die hij verdient. Laten wij zijn nagedachtenis altijd in ere houden.

Belder
Mijnheer de Voorzitter, staat u mij toe om stil te staan bij de conclusies van de Europese Raad in Göteborg en dan in het bijzonder bij de situatie in het Midden-Oosten. Ik denk dat die aandacht gerechtvaardigd is. Als wij alleen al kijken naar de kop van de Neue Zürcher Zeitung van vandaag: Gewalt statt Waffenruhe im Nahen Osten, geweld in plaats van een staakt-het-vuren in het Midden-Oosten.
Het einde van de Palestijnse intifada (opstand) is vooralsnog niet in zicht. Tegelijk lopen de spanningen tussen Israël en Syrië weer gevaarlijk op. Van een terugkeer naar het zogenoemde vredesproces in het Midden-Oosten is derhalve geen sprake. Alle recente diplomatieke inspanningen van Amerikaanse en Europese zijde ten spijt.
Welke opties blijven er nog over voor beide genoemde bemiddelende partijen? De conclusies van de Europese Raad in Göteborg gaan in feite niet op deze kardinale vraag in. Zij munten uit in wensdenken. Positief klinkende termen als "afkoelingsperiode" en "aanvullende vertrouwenwekkende maatregelen" dienen het diep gewortelde geweld te bezweren.
Moeten de Verenigde Staten en de Europese Unie Israël en de Palestijnse Autoriteit daarom maar aan hun lot overlaten? Geenszins! Waar het om draait is dat beide bemiddelende partijen zich bewust zijn van hun diplomatieke en militaire potenties. De hoge vertegenwoordiger, de heer Solana, snijdt die essentiële rolverdeling aan. Zonder omwegen erkent hij de essentiële positie van de Verenigde Staten bij de gewenste hervatting van het vredesproces in zijn rapportage over het Midden-Oosten aan de Top in Göteborg.
Deze reële constatering brengt de hoge vertegenwoordiger ertoe een permanente wederzijdse consultatie te benadrukken opdat "onze inspanningen complementair" zijn.
Juist dit streven vergt een evenwichtig Europees optreden in de regio. Derhalve vraag ik de Raad en de Commissie: welke voorwaarden verbinden zij precies aan de aanzienlijke steun die ze verlenen aan de Palestijnse Autoriteit? Op dit ogenblik moet een afdoende beteugeling van het geweld toch wel de primaire voorwaarde zijn. Want juist dat zal de huidige impasse in het Midden-Oosten kunnen doorbreken.

Salafranca Sánchez-Neyra
Mijnheer de Voorzitter, veel waarnemers hechten meer belang aan de ontwikkelingen buiten de Top van Göteborg dan aan de gebeurtenissen op de Top zelf. Ik bedoel hiermee uiteraard de geweldpleging vanwege de betogers en de betrekkingen met de Verenigde Staten. Wat deze laatste kwestie betreft, is er ondanks de nog steeds onopgeloste conflictpunten, waaronder de doodstraf, het Protocol van Kyoto en het antiraketschild, aanzienlijke vooruitgang geboekt, mijnheer de Voorzitter, met name op het gebied van de gezamenlijke verklaring over het Midden-Oosten en de gezamenlijke aanpak van de problemen in de Balkan.
Het tweede punt betreft de geweldpleging. In dit verband dient er mijns inziens een duidelijk onderscheid te worden gemaakt tussen de tenuitvoerlegging van gewelddadige acties en de boodschap die tijdens de betogingen werd uitgedragen. Het lijdt geen twijfel dat het geweld moet worden uitgeroeid. In een democratie is het immers ongeoorloofd om ideeën onder dwang door te drukken. Mijnheer de Voorzitter, desalniettemin moeten wij er in ons aller belang voor zorgen dat de globalisering uitgroeit tot een schip met meer bemanningsleden dan schipbreukelingen.
Op het gebied van de interne kwesties dringt zich een onderscheid tussen belofte en realiteit op. Ik ga ervan uit dat het herhaaldelijk uitgesproken verlangen om het tijdschema van de uitbreidingsonderhandelingen aan te houden op een reële wens berust. Anderzijds baart het mij zorgen, mijnheer de Voorzitter, dat wij nog steeds niet weten hoe het uitbreidingsproces zal worden gefinancierd en welke kandidaten aan de eerste uitbreidingsronde zullen deelnemen. Mijnheer de Voorzitter, wij moeten goed voor ogen houden dat ons integratieproces niet eens om de vijf jaar, tijdens de Europese Parlementsverkiezingen, wordt gelegitimeerd, maar elke dag opnieuw legitimatie behoeft. In dit opzicht volstaat het niet om een betere en hechtere politiële samenwerking tot stand te brengen of te garanderen dat de Commissie voor ons integratieproces een koers uitstippelt. Het is daarentegen absoluut noodzakelijk dat wij onze visies van het Europa dat wij willen opbouwen op elkaar afstemmen. Tot dusver hebben wij op dit vlak nog geen overeenstemming bereikt. Die is evenwel onontbeerlijk, mijnheer de Voorzitter, om te waarborgen dat ons integratieproces niet langer is wat het tot nog toe is geweest: een product van de illusie en het enthousiasme van onze burgers, meer dan van de politieke wil van onze regeringsleiders.

Myller
Mijnheer de Voorzitter, premier Persson, commissaris Wallström, ik wil het Zweedse voorzitterschap vooral bedanken voor het feit dat het op moedige wijze heeft gestreefd naar het verdedigen van zaken die voor het milieu van belang zijn en dat het gedurende het halfjaar als voorzitter naast de economische en sociale kwesties vooral het milieu in het politieke middelpunt heeft geplaatst.
Helaas was niet de hele Raad in staat die mate van progressiviteit bij milieuzaken aan de dag te leggen die het Zweedse voorzitterschap op grond van zijn werkzaamheden had verdiend. De laatste bemiddelingen waren misschien niet zo ambitieus als het Parlement had gewild, maar er mag beslist niet aan worden getwijfeld dat het Zweedse voorzitterschap daadwerkelijk geprobeerd heeft resultaten te boeken.
Duurzame ontwikkeling is een belangrijke stap naar het meewegen van het milieu in het Europees beleid. Het versterken van de ecologische pijler in de duurzame ontwikkeling is ook noodzakelijk, want wil de duurzame ontwikkeling jaarlijks worden getoetst, dan moeten er duidelijke doelen aan de ecologische pijler worden gesteld om zo' n toetsing mogelijk te maken. Wij moeten meetbare kwantitatieve en kwalitatieve doelstellingen hebben, voldoende perspectieven voor de manier waarop de toestand van het milieu wordt gecontroleerd, zodat wij de voor ons liggende gevaren naar behoren kunnen aanpakken.
Het Zweedse voorzitterschap verliep naar mijn mening verder zeer goed, maar het zou goed zijn geweest als het besluit over de Voedselautoriteit tijdens de Top van Göteborg was genomen, omdat direct met het werk moet worden begonnen.

Cushnahan
Mijnheer de Voorzitter, ik wil het Zweedse voorzitterschap graag gelukwensen met het succes en ook mijn spijt betuigen dat het resultaat van het Ierse referendum veel van zijn prestaties heeft overschaduwd, met name waar het de uitbreiding betreft.
De Europese Raad in Göteborg was edelmoedig in zijn reactie op het lastige parket waarin wij ons bevinden en ik ben erg blij met de bereidheid van de Raad om de Ierse regering te helpen bij het vinden van een oplossing. Ik ben bang dat dat niet makkelijk zal zijn. Met wat meer inspanning van de kant van de Ierse politieke gevestigde orde, had er met gemak vóór gestemd kunnen worden, maar nu het referendum eenmaal heeft plaatsgevonden, zullen velen, onder wie aanhangers van het Verdrag van Nice, het niet willen negeren. Ook moet mij van het hart dat de recente opmerkingen van de heer Prodi in de Ierse media dat de uitbreiding ook zonder ratificatie van Nice kan plaatsvinden, de verwarring jammer genoeg alleen nog maar groter maken.
Waar ik mij echter vooral zorgen over maak is de aanwezigheid van een sterke eurosceptische kern in het hart van de Ierse regering. Terwijl de taoiseach, onze Ierse premier, zich met onze Europese partners in de Raad onderhield in een poging de schade die onze goede naam was aangedaan te herstellen, beschreef zijn minister van Financiën, Charlie McCreevy, de Ierse afwijzing van het Verdrag van Nice publiekelijk als een opmerkelijke en gezonde ontwikkeling.
Ik wil van de gelegenheid gebruik maken om de Raad en de Commissie te waarschuwen voorzichtig te zijn, aangezien de aanhoudende eurosceptische benadering van de heer McCreevy er heel goed op zou kunnen duiden dat hij, in de aanloop naar algemene verkiezingen die mogelijk komende herfst in Ierland plaatsvinden, wederom aanstuurt op een ruzie met de EU over het Ierse begrotingsbeleid. Ik hoop dat de ratificatie van het Verdrag van Nice met succes zal worden afgerond en dat heroverweging van dit onderwerp door de Ieren tot een ander resultaat zal leiden.

Corbett
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil het Zweedse voorzitterschap graag gelukwensen met een zeer geslaagd eerste voorzitterschap van de Unie. Ondanks het feit dat een handvol extremistische demonstranten de zaak in Göteborg probeerde te bederven, kunnen wij aan het einde van de rit toch terugkijken op prestaties die onder uw voorzitterschap van de Raad zijn neergezet - prestaties die staan als een huis.
Ik gebruik hier met opzet de woorden ''voorzitterschap van de Raad'', omdat het hier uiteraard niet gaat om het voorzitterschap van de Unie. Iedere instelling heeft zijn eigen voorzitter. Wij, hier in het Parlement, hebben mevrouw Fontaine, de Commissie heeft de heer Prodi als voorzitter en in de Raad neemt iedere keer een ministersploeg van een andere lidstaat het voorzitterschap waar. Er bestaat eigenlijk niet eens zoiets als een voorzitterschap van de Unie en toch presenteert elk voorzitterschap zich vaak als Voorzitter van de Unie. Dat geeft het voorzitterschap in de publieke opinie te veel gewicht. De verwachtingen zijn dan te hoog gespannen. Wie echter het voorzitterschap aanvaardt, aanvaardt daarmee geen uitvoerende functie, maar het voorzitterschap van een van de instellingen, met een vaststaande, zeer kortlopende agenda en de burger verwacht daar simpelweg te veel van. Dat verklaart de teleurstellingen die er soms aan het einde van de voorzitterschapsperiode zijn. Dat is nu minder het geval - en dat komt omdat u het zo goed gedaan hebt - maar ik wil toekomstige voorzitterschappen de raad meegeven zichzelf niet op te blazen tot iets wat ze niet zijn, en zich bezig te houden met de noeste arbeid die werkelijk bij het ambt hoort.
Uw grootste succes betreft het versneld uitvoeren van de uitbreidingsonderhandelingen en het ziet er nu naar uit dat alle kandidaat-landen, met uitzondering van Roemenië en Bulgarije, vóór de volgende Europese verkiezingen toegetreden zullen kunnen zijn. Dat betekent dat het Parlement minstens 732 leden zal tellen, misschien zelfs meer. Het zullen er aanzienlijk meer zijn, als er van het tijdschema wordt afgeweken, omdat van een land dat zijn toetredingsverdrag begin 2004 niet heeft getekend, maar toetreedt in de volgende parlementsperiode, de parlementsleden bovenop het bestaande aantal van 732 leden komen. Dat levert het Parlement gigantische bestuursmatige en financiële problemen op. Wij zullen ons best doen om daar een oplossing voor te vinden, maar ik vermoed dat wij, bij het ontstaan van problemen, in de publieke opinie de schuld zullen krijgen voor een beslissing die door de regeringen is genomen.
Niets van dit alles is uiteraard de schuld van het Zweedse Voorzitterschap. Integendeel, het versneld uitvoeren van de uitbreidingsonderhandelingen zal wat dat betreft alleen maar een positieve uitwerking hebben. Het is echter iets dat alle lidstaten, en wij allemaal, in gedachten moeten houden op weg naar de conventie ter voorbereiding van de volgende intergouvernementele conferentie. Ik hoop dat het een conventie in de ware zin des woords zal worden en dat de volgende intergouvernementele conferentie niet wordt voorbereid door de gebruikelijke kleine groep buitenlands-beleid-adviseurs, maar door een bredere vertegenwoordigende instantie.

De Rossa
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag allereerst het Zweedse voorzitterschap gelukwensen met hun grote succes. Ik ben er met name zeer blij mee dat het voorzitterschap erin is geslaagd de duurzame ontwikkeling tot de kern van de Europese politiek te maken. Het is uitermate belangrijk dat de Europese Unie door onze burgers wordt gezien als meer dan een economische oefening en een vrije markt, omdat dat hen zonder twijfel nog verder zal vervreemden van het idee van Europese integratie.
Het is belangrijk om voor ogen te houden dat economische integratie en het in goede banen leiden van de Europese economie belangrijk zijn. Het is even belangrijk om voor ogen te houden dat er in een moderne economie geen economische ontwikkeling kan plaatsvinden zonder een sterke sociale dimensie. Het is mijn overtuiging dat duurzame ontwikkeling en werkgelegenheid een essentieel onderdeel vormen van de sociale dimensie van de Europese Unie.
Ik wil het Zweedse voorzitterschap ook gelukwensen met het feit dat men het voorkomen van conflicten een veel belangrijker plaats op de agenda heeft gegeven dan tot nu toe het geval is geweest. Gezien vanuit de tradities die onder de Zweedse bevolking leven is dit duidelijk een terrein dat hun zeer na aan het hart ligt. Het ligt ook de Ieren zeer na aan het hart, die jammer genoeg onlangs het Verdrag van Nice hebben verworpen, juist omdat zij tot op zekere hoogte niet goed begrepen hebben wat de Europese Unie inhoudt en wat onze plannen zijn met de snelle-reactie-macht.
Het verheugt mij dat het voorzitterschap een succes is geweest en dat deze onderwerpen op de agenda zijn gezet. Het is nu aan ons in dit Parlement en aan toekomstige voorzitterschappen om die onderwerpen verder uit te werken.

Fiori
Mijnheer de Voorzitter, ik ben het eigenlijk roerend eens met de conclusies in het slotdocument van Göteborg. Ik zou dan ook de aandacht willen vestigen op enkele punten daaruit die mijns inziens zeer belangrijk zijn voor de groei van Europa: de pensioenen en het streven naar financiële duurzaamheid, de nieuwe onderhandelingsronde over de hervorming van de internationale handel, de vraagstukken in verband met de volksgezondheid, en het gebruik van natuurlijke hulpbronnen overeenkomstig de behoeften van de economische groei. Ten aanzien van dit laatste aspect, waaronder ook enkele landbouwdossiers vallen, hadden wij graag wat meer moed gezien, temeer daar momenteel de vrees bestaat dat enkele verworvenheden in de Europese Unie, en vooral enkele verworvenheden op landbouwgebied, zullen worden opgeofferd op het altaar van de uitbreiding.
Ook wat de voedselveiligheid en de gevolgen van de uitbreiding voor de voedselveiligheid betreft, lijkt men soms te vergeten dat er een operationele aanpak nodig is waarmee de consumenten garanties kunnen worden geboden. Daar moet actief naar worden gestreefd. Bepaalde gebeurtenissen liggen ons nog zo vers in het geheugen, als ik dat zo mag zeggen - dioxine, gekkekoeienziekte, voedselcrises - dat het vraagstuk van de voedselveiligheid niet anders dan een prioriteit kan zijn in de politieke besluitvorming in de komende jaren.
Dan heb ik nog een opmerking van politieke aard. Bij bepaalde dossiers waren de betrekkingen met het Europees Parlement niet zoals wij ze ons hadden voorgesteld. Het ging daarbij vaak ook om politiek uiterst belangrijke onderwerpen zoals de betrekkingen met Rusland en het ruimteschild. Daar heeft men geprobeerd ons buiten spel te zetten. Als over dergelijke vraagstukken echter geen goed debat in Straatburg wordt gehouden, ontstaat het risico dat men op een gegeven ogenblik niet meer terug kan omdat de onenigheid onoverbrugbaar zal zijn geworden. Dit is een zeer belangrijk aspect in de huidige, politiek zeer delicate tijd. In enkele landen zitten namelijk de regeringen vast in het zadel, zoals in Italië, Spanje en Groot-Brittannië, maar in andere landen, zoals Frankrijk en Duitsland, zijn misschien verkiezingen op til. Dan zouden bepaalde standpunten onder druk komen te staan omdat men in eerste instantie geneigd zal zijn aan de kiezers te denken en niet zozeer aan de algemene Europese belangen.
Het Europees Parlement moet ons inziens worden gebruikt als een uiterst belangrijke instantie voor het bewerkstellingen van de noodzakelijke consensus.

Lamassoure
Mijnheer de Voorzitter, in Göteborg heeft de Europese Raad twee tegenstrijdige beslissingen genomen. Enerzijds heeft de Raad overeenkomstig de wens van het Europees Parlement de agenda voor de uitbreiding bevestigd met de doelstelling dat eind 2002 de onderhandelingen dienen te zijn afgerond. Uitstekend! Anderzijds hebben de staatshoofden en regeringsleiders echter besloten dat ze geen rekening zullen houden met de gevolgen van het "nee" tijdens het laatste Ierse referendum. Dit "nee" zet het tijdschema van de ratificatie echter wel op losse schroeven. Het risico bestaat zelfs dat er geen helemaal geen ratificatie zal plaatsvinden.
Voor de ratificatie van het Verdrag van Nice is het van belang dat eerst de nationale verkiezingen in Ierland worden afgewacht, en dat deze verkiezingen in Dublin een meerderheid opleveren waarbinnen meer eensgezindheid bestaat over dit vraagstuk en die bereid is haar geloofwaardigheid aan dit nu zo kritieke vraagstuk te verbinden. De nieuwe leiders moeten argumenten vinden die het Ierse volk kunnen overtuigen van mening te veranderen. De mensen die beweren dat het hier slechts om een formaliteit gaat, begaan een even grote fout als de mensen die er geheel van overtuigd waren dat het onlangs gehouden referendum een "ja" zou opleveren.
De kandidaat-landen kunnen er door deze situatie niet langer van uitgaan dat het Verdrag van Nice de deur van de Europese Unie automatisch openzet. Integendeel! Het Verdrag van Nice vormt een grendel waarmee deze deur door de Ieren is dichtgeschoven. Er bestaat bovendien geen enkele garantie dat de deur ooit nog zal worden opengezet. Het in Göteborg vastgestelde tijdschema kan alleen worden gegarandeerd als de toetredingsonderhandelingen worden gevoerd op basis van de huidige Verdragen, dat wil zeggen op basis van het Verdrag van Amsterdam. De heer Prodi heeft dit punt proberen duidelijk te maken, maar men heeft hem het zwijgen opgelegd. Het is echter niet raadzaam om struisvogelpolitiek te bedrijven.
De institutionele hervorming dient nog geheel haar beslag te krijgen, of het Verdrag van Nice nu geratificeerd wordt of niet. Het Europees Parlement kan met betrekking tot dit vraagstuk momenteel alleen maar een constitutionele benadering volgen. Wij dienen de kandidaat-landen evenwel te laten weten hoe de vork in de steel zit, namelijk dat het voorgestelde tijdschema alleen op grond van het Verdrag van Amsterdam gevolgd kan worden. Als het Verdrag van Nice uiteindelijk in het najaar van 2002 wordt geratificeerd, kunnen we er nog altijd voor kiezen om dit Verdrag als uitgangspunt te nemen. Wordt het Verdrag van Nice daarentegen niet geratificeerd, dan loopt de uitbreiding tenminste geen gevaar.

Oomen-Ruijten
Voorzitter, in het tweede hoofdstuk van de conclusies van de Europese Raad neemt het thema duurzame ontwikkeling een zeer prominente plaats in. Premier Persson sprak over een duurzame ontwikkeling die sociale, economische en ecologische dimensies heeft. Ik ben het met hem eens. Duurzame ontwikkeling, dat ben ik ook met hem eens, moet toegevoegd worden aan de Lissabon-criteria.
Ik ben het van harte eens met alles wat hier is opgeschreven. Ik citeer: "Tendensen die de toekomstige kwaliteit van ons leven bedreigen, moeten wij keren" en ook met de stelling dat "duurzame ontwikkeling grote economische mogelijkheden biedt en zal leiden tot technologische innovatie en investeringen die groei en werk opleveren."
Maar, Voorzitter, papier is geduldig. Het papier waarop deze mooie conclusies zijn geschreven, was nog niet droog of vorige week maandag bij de concrete invulling van twee wetgevende milieudossiers liet de Raad het totaal afweten. Wat ik me nu eigenlijk afvraag is het volgende. Spreken die minister-presidenten eigenlijk op persoonlijke titel wanneer zij die conclusies vaststellen en volgen zij eigenlijk wel in hun wekelijkse kabinetsberaad wat er in Europa afgesproken wordt? En vragen zij zich wel eens of het ook consequent en in lijn is met wat ze elkaar in de eerste zes maanden of één keer in die zes maanden vertellen?
De moraal van het verhaal - en ik zeg dat nu tegen het Zweedse voorzitterschap maar dat geldt ook voor alle andere voorzitterschappen - is dat het Europees Parlement, maar ook de Europese burger zich niet langer voor de gek laten houden. Eén mooie verklaring eens in de zes maanden zijn wij eigenlijk beu. Wij willen dat u ook overgaat tot de orde van de dag en concreet invulling geeft aan de dossiers. Praatjes voor de vaak hebben wij al te lang gehoord. Die zijn niet acceptabel, niet meer geloofwaardig.

Wijkman
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik de heer Persson bedanken voor het in vele opzichten zeer geslaagde voorzitterschap. Er kan veel positiefs gezegd worden over bijvoorbeeld de aanpak van de kwestie van de openheid, over de uitbreiding naar het Oosten en over de vredesinspanningen op de Balkan. Mijn spreektijd is beperkt, en daarom zal ik mij beperken tot twee kwesties waarvan de resultaten naar mijn mening helaas nogal mager zijn.
Een van de gebieden waarop meer tot stand had moeten worden gebracht is zonder twijfel dat van de strategie op het stuk van de duurzame ontwikkeling. Göteborg heeft op dat punt grosso modo niet meer opgeleverd dan een kaderbesluit met weinig inhoud. Ik hoop alleen maar dat de minister-president na afloop van ons voorzitterschap aan deze problematiek zal blijven werken zodat wij op een aantal terreinen een duidelijke beleidsinvulling en nauwkeurig afgebakende doelstellingen en tijdschema' s voor de lange termijn voorgezet krijgen.
Ik stel met tevredenheid vast dat de minister-president speciaal de betrekkingen met de derde wereld heeft genoemd. Die betrekkingen zijn natuurlijk van zeer groot belang voor de inspanningen ten behoeve van de duurzame ontwikkeling. Wij kunnen geen duurzame ontwikkeling tot stand brengen zonder van het begin af aan deze problematiek op mondiaal niveau aan te pakken.
Het magerste resultaat is volgens mij echter bereikt op het punt van het debat over de toekomst. Ik vind dat Zweden zich de kans heeft laten ontgaan om als voorzitterland een diepgaand debat aan te gaan, niet alleen over de inhoud en de richting van de toekomst van de Unie, maar ook over de organisatie. Naar mijn mening heeft men op de een of andere manier een kans voorbij laten gaan. Ik heb in dezen meer gehoord van de kant van België, voordat dit land het voorzitterschap overnam, dan van Zweden. Dat is een ernstige zaak, omdat het vooral met het oog op de openheid, de democratisering en de steun van de burgers van belang is dat hierover een debat gevoerd wordt. Dat is van belang voor Europa, maar het is vooral van belang voor Zweden. In ons land wordt namelijk een permanent debat gevoerd dat zeer sterk gericht is op een ja of een nee tegen de Unie en dat niet gericht is op de inhoud of de toekomstige vormgeving van de organisatie.
Ik hoop daarom nu maar dat de minister-president in de komende maanden, als deel van het werk van de trojka, actief deel zal nemen aan de behandeling van deze vraagstukken waartoe België nu met grote zekerheid zal overgaan.

Jarzembowski
 Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de Raadsvoorzitter, geachte commissaris, ook ik moet een beetje water bij de wijn doen want naar mijn idee heeft het Zweedse voorzitterschap twee keer gefaald. Het voorzitterschap is er namelijk niet in geslaagd het geschil tussen twee lidstaten over Gibraltar op te lossen, opdat de blokkade van het Europese luchtverkeersbeleid eindelijk opgeheven zou kunnen worden. Het is voor de burgers onbegrijpelijk dat de onderhandelingen in de Raad over belangrijke wetgevingsvoorstellen, zoals dat betreffende de verhoogde schadecompensatieregelingen bij overboekingen, weliswaar afgerond zijn, maar dat die wetgeving vervolgens niet aangenomen wordt. Net zo onbegrijpelijk is het dat belangrijke wetgevingsinitiatieven, zoals het creëren van een gemeenschappelijk Europees luchtruim, al in de Commissie geblokkeerd worden.
Dat zou een goed voorbeeld geweest kunnen zijn, mijnheer de Raadsvoorzitter, waarbij de Raad had kunnen ingrijpen, omdat iedereen weet dat een geschil zoals dat over Gibraltar op het niveau van de ministers van Verkeer nooit opgelost kan worden. Dat is een zaak voor de bazen, maar die hebben twee keer gefaald. Ik hoop in ieder geval dat het Protocol van Göteborg nu op zijn minst inhoudelijk klopt. In dat Protocol staat namelijk dat de Raad hoopt dat het geschil over Gibraltar in de komende weken opgelost kan worden. Wij zullen zien of binnen twee weken na afloop van het Zweedse voorzitterschap op dit vlak inderdaad resultaat wordt geboekt.
Mevrouw de commissaris, ik heb een dringend verzoek, niet alleen u, maar ook aan de Commissie: De Commissie dient het wetgevingsinitiatief voor het creëren van een gemeenschappelijk Europees luchtruim in ieder geval nog voor het zomerreces aan te nemen en aan de Raad en het Parlement voor te leggen! Mevrouw de commissaris, u weet - net zoals wij - dat de vele vertragingen als gevolg van de files in het luchtruim niet alleen voor ergernis bij de burgers zorgen, omdat ze te laat op hun vakantiebestemming arriveren, omdat zakelijke afspraken niet nagekomen kunnen worden, en omdat het veel geld kost. U weet ook net zo goed als wij, dat het nutteloze verbranden van kerosine in het luchtruim vanuit milieuoogpunt niet aanvaardbaar is. Om een einde te maken aan die vertragingen hebben wij een zinvolle Europese regeling nodig. Daarom verwachten wij dat u nog deze zomer met een voorstel komt.

Bradbourn
Mijnheer de Voorzitter, net als de heer Jarzembowski, wil ook ik iets zeggen over het onderwerp vervoer. Wat de conclusies van de Top van Göteborg betreft maak ik mij met name zorgen over het feit dat de Commissie haar plannen door wil zetten om te komen tot een voorstel voor een kader dat ervoor moet zorgen dat "de prijzen voor verschillende vervoerswijzen tegen 2004 een betere afspiegeling vormen van de kosten voor de samenleving''. Dit weerspiegelt duidelijk het beginsel van het in rekening brengen van het gebruik van de infrastructuur, dat door de Commissie wordt gestimuleerd sinds de publicatie in juli 1998 van haar Witboek over een eerlijke en efficiënte prijsstelling in de vervoerssector, een Witboek dat vervolgens werd goedgekeurd in het verslag-Costa Neves, dat het Parlement in januari aannam.
Deze voorstellen zijn allesbehalve eerlijk en efficiënt, met name waar het gaat om het vervoer over de weg. Uit eigen onderzoek van de Commissie blijkt bijvoorbeeld dat de kosten per kilometer voor het vervoer per auto in het Verenigd Koninkrijk, wanneer voor het gebruik van de infrastructuur moet worden betaald, in 2005 97% hoger zouden liggen.
Natuurlijk hebben we wat geleerd van de brandstofprijsprotesten die menige lidstaat vorige herfst verlamden. Weggebruikers hebben al fors in de buidel moeten tasten om andere vormen van vervoer te subsidiëren, met name in het Verenigd Koninkrijk, en de voorstellen van de Commissie maken de situatie er alleen nog maar erger op. Ondanks een aantal jaren van onderzoek en overleg geven zelfs de zogeheten ''experts'' op dit terrein toe dat de wetenschappelijke procedures die bij de zogeheten sociale marginale-kostenberekening worden gebruikt - de manier waarop het gebruik van de infrastructuur in rekening wordt gebracht - niet getest en onzeker zijn. Mensen zoveel in rekening brengen dat je hen de weg afjaagt, zorgt niet voor een verandering in de manier waarop zij zich verplaatsen; het zorgt alleen maar voor wijdverbreide dwarsheid en woede. De weggebruiker dient niet het slachtoffer te worden van een heksenjacht.
Lidstaten dienen vrij te zijn om hun eigen belastingstelsel op te leggen en hun eigen prioriteiten te stellen waar het gaat om het in rekening brengen van het gebruik van de infrastructuur en om verbeteringen in infrastructuur. Ik wil alle leden van het Parlement met klem vragen stil te staan bij de afschuwelijke invloed die dit zal hebben en zich, samen met mij, met hand en tand tegen dergelijke voorstellen te verzetten.

Trakatellis
Mijnheer de Voorzitter, de Top van Göteborg was de eerste Europese Raad in de geschiedenis van de Europese Unie waarop het belangrijkste gespreksthema duurzame ontwikkeling en een levensvatbaar ontwikkelingsmodel op sociaal en economisch gebied was. Als wij de resultaten van deze bijeenkomst willen beoordelen in het licht van onder meer de besluiten inzake strategieën, stellen wij vast dat het belangrijkste besluit de instelling betrof van een stapsgewijze procedure voor milieutoezicht. Men heeft afgesproken een keer per jaar, tijdens de voorjaarsbijeenkomst van de Europese Raad, een milieutoets te verrichten.
Eveneens werd besloten de lidstaten te verplichten tot uitwerking van nationale strategieën en coördinatie van nationale beleidsvormen. Dit is zeer belangrijk voor de landen die nog ver achterlopen op dat gebied. Zeer belangrijk zou verder ook de vaststelling kunnen zijn, in een eerste fase, van een aantal doelstellingen en maatregelen op vier gebieden: klimaatverandering, duurzaam vervoer, bestrijding van volksgezondheidsgevaren en verantwoorde handel in natuurlijke hulpbronnen. Ik zeg "zou" omdat geen concrete maatregelen voor personen en bedrijven werden genomen in verband met de beheerskosten van de verontreiniging.
Het lijdt geen twijfel dat men nog ver achter loopt op het gebied van de bescherming van de volksgezondheid, ofschoon zich hier grote gevaren voordoen. Ik hoef enkel te herinneren aan de gekkekoeienziekte en de mond- en klauwzeer. Gisteren werd het eerste geval van BSE in Griekenland gemeld. Er is eveneens een grote achterstand op het gebied van de biotechnologie. De Europese Unie had al veel eerder een begin moeten maken met de toepassing van de biotechnologie. De samenleving van de 21e eeuw zal daar namelijk veel baat bij hebben.
Als wij de resultaten dus afmeten aan de verwachtingen, moeten wij vaststellen dat deze nog veel te wensen over laten. Daarom zou ik deze Top niet als een mijlpaal willen bestempelen. Deze is eerder een uitgangspunt, een begin om van woorden daden te maken, om intentieverklaringen om te zetten in een geïntegreerd en aan de sociale en economische ontwikkeling aangepast milieubeleid.
Tot slot zou ik, mijnheer de Voorzitter, nog willen zeggen dat tijdens de Top weliswaar werd besloten de doelstellingen in verband met duurzame milieuontwikkeling te verwerken in al de andere beleidsvormen, maar daaraan helaas geen termijnen, bindende indicatoren, doelstellingen en concrete maatregelen werden verbonden.

McMillan-Scott
Mijnheer de Voorzitter, ik ben getuige geweest van het geweld in Göteborg. Voor mij symboliseerde het de groeiende afstand tussen de leiders en degenen aan wie zij leiding geven. Ik vind het spijtig dat de Top besloot om de uitslag van het Ierse referendum naast zich neer te leggen en over te gaan tot de orde van de dag.
Het referendum in Ierland bood ons de kans om afstand te nemen en na te denken over de manier waarop Europa zich ontwikkelt. Het doel van het Verdrag van Nice was kennelijk om de uitbreiding van de Europese Unie met de nieuwe democratieën mogelijk te maken. Het is de voornaamste taak van alle politici in Europa om dat zo snel mogelijk te realiseren. Ik ben het echter niet eens met de voorzitter van de Commissie, die vorige week in The Wall Street Journal schreef dat Nice van wezenlijk belang was voor de uitbreiding. Nice is niet van wezenlijk belang voor de uitbreiding. Binnen de toetredingsverdragen zouden we de noodzakelijke aanpassing van de stemming bij gekwalificeerde meerderheid, het stemrecht, het aantal leden van het Europees Parlement en dergelijke kunnen regelen voor elk land dat tot de Europese Unie toetreedt.
We moeten deze kans nu benutten om de zaken te regelen voor de burgers van Europa, die vertegenwoordigd worden door hun eigen nationale parlementsleden en door hun leden van het Europees Parlement, door namelijk in plaats van een conventie een parlementaire conferentie te houden. Op deze parlementaire conferentie dient de basis voor de volgende intergouvernementele conferentie gelegd te worden. Maar vooral dient er een begin gemaakt te worden met het afbakenen van het soort keuzes dat Europa dient te maken voor de toekomst op het gebied van de economie, het sociale beleid, het milieu, het vervoer en de begroting - het soort Europa waarnaar de twee grote politieke families, centrum-links en centrum-rechts in de Europese politiek, op zoek zijn. Daarmee ontstaat bij de Europese verkiezingen van 2004 een echte keuze tussen de voorstellen van centrum-links en centrum-rechts. Dat zou de Europese verkiezingen zinvol maken en overeenkomen met de mening van de meeste leden van het Parlement dat de terug-naar-de-orde-van-de-dag-aanpak, de top-down-benadering, niet langer houdbaar is.

Persson
Mijnheer de Voorzitter, ik zal kort commentaar leveren op enige bijdragen, maar staat u mij toe eerst mijn hartelijke dank uit te spreken voor de woorden van erkenning jegens het Zweedse voorzitterschap, die de verschillende fracties in het Parlement hebben uitgesproken. Dat is een dank die ik graag doorgeef aan allen die hard gewerkt hebben en die zich betrokken betoond hebben bij het Zweedse voorzitterschap. In dit verband moet de aandacht natuurlijk speciaal gevestigd worden op de groep hoofdambtenaren onder leiding van staatssecretaris Danielsson.
Allereerst wil ik iets zeggen over de demonstraties in Göteborg. Wij zijn democraten. Wij zijn voorstanders van het recht van demonstratie. Wij zijn tegen geweld. Wij veroordelen allen die geweld gebruiken om politieke processen te onderdrukken. Wat in Göteborg gebeurde, was dat wij een uitvoerige democratische dialoog voerden met mensen die andere opvattingen hadden dan wij. Dat was een goede zaak, omdat het immers de bedoeling van een democratie is dat men elkaar tegemoet treedt en elkaars opvattingen nuanceert. Wat daarnaast gebeurde, was dat er een betrekkelijk kleine groep internationaal zeer actieve hooligans was, die wij eerder in ander verband hebben gezien en die wij naar ik vrees ook in de toekomst nog zullen zien. Deze groep moet zeer gedecideerd worden aangepakt door de politie en de mobiele eenheid, die overigens zeer goed werk hebben verricht in Göteborg. Deze militante hooligans noemen zichzelf vaak antifascisten. Ik moet zeggen dat ik nooit iets fascistoïders heb gezien dan hun optreden. Hun hele verhouding tot de politiek is fascistoïde. Als ik het etiket fascisten op deze communisten plak, doe ik dat feitelijk om te laten zien dat de beide extremen elkaar hier raken. Daarvan hebben wij in de Europese politieke geschiedenis vele voorbeelden gezien. Wij zullen het misschien opnieuw meemaken, maar laten wij democraten op dit punt nooit tegenover elkaar komen te staan! Wij moeten één gesloten front maken tegenover het geweld, het fascisme en het communisme. Dat is de les die wij uit de gebeurtenissen in Göteborg kunnen trekken.
Voorts betreur ik het dat de leider van de PPE-DE-Fractie, de heer Poettering, niet aanwezig is. Het zou waardevol geweest zijn als hij rechtstreeks had kunnen luisteren naar de bescheiden meningen van de vertegenwoordigers van de Raad. Ik hoop dat hij via de notulen kennis kan nemen van hun eenvoudige ideeën.
In haar elegante en goed geformuleerde bijdrage heeft mevrouw Cox onder andere gewezen op een zakelijke kwestie waaraan ik zeer veel belang hecht, namelijk het vergelijk dat wij hebben getroffen inzake de overname van ondernemingen. Ik zou buitengewoon verontrust zijn als het Parlement het resultaat van het vergelijk niet zou volgen. Het gaat hier om een unieke gebeurtenis, die principiële gevolgen zal hebben voor het toekomstige werk van het Parlement. Ik spoor het Parlement daarom aan om zich loyaal op te stellen tegenover het proces dat wij hebben gevolgd om tot dit vergelijk te komen, op de wijze zoals mevrouw Cox die heeft geformuleerd.
Ik wil ook nog zeggen dat ik waardering heb voor de woorden van afgevaardigde Van Velzen, die ik ook in mijn inleiding heb verwerkt, namelijk dat wij de neiging hebben om de kandidaat-landen te beschouwen als de landen met de grootste problemen. Het is duidelijk dat het moeilijk voor ze is om zich aan te passen aan de eisen die wij stellen, maar hun hervormingsproces wordt met kracht en een duidelijke doelgerichtheid uitgevoerd. Nu wij bijna toe zijn aan de eindspurt in de onderhandelingen, denk ik dat zal blijken dat juist de kring van lidstaten de grootste moeite zal hebben om hun standpunten te formuleren. De ervaring die wij in onze korte voorzittersperiode hebben opgedaan is dat dat ons het meeste werk kostte. Ik ben het volkomen eens met de opvatting dat er moeilijke taken op ons wachten, bijvoorbeeld het landbouwbeleid en het regionaal beleid, die wij natuurlijk ook grondig zullen herzien in het kader van het huidige Europese beleid.
Verder wil ik nog zeggen dat afgevaardigde Corbett van het Verenigd Koninkrijk een uiterst verstandige visie op de aard van het voorzitterschap naar voren heeft gebracht. Ik wil u waarschuwen voor de ontwikkeling die wij thans zien, namelijk dat de opvatting postvat dat iedere keer dat er een nieuw land voorzitter van de Europese Raad wordt, de Unie fundamenteel veranderd moet worden. Het is enorm belangrijk dat degenen die leiding geven aan de Raad hun taak als een permanente verantwoordelijkheid zien, die inhoudt dat de opeenvolgende voorzitterschappen in elkaar grijpen. Het beleid moet vastliggen en eventueel verder uitgezet worden. Het gemeenschappelijk belang van de Unie moet echter als leidraad dienen. Het nationale aspect moet daarom naar de achtergrond geschoven worden. Zo zijn wij te werk gegaan. Sommigen vonden dat vervelend, maar ik ben ervan overtuigd dat het een noodzakelijke werkwijze is als wij de arbeidsmethode met een roulerend voorzitterschap in de toekomst willen behouden. Ik waardeer de woorden van de heer Corbett zeer.
Afgevaardigde Anders Wijkman klaagt erover dat tijdens het Zweedse voorzitterschap geen debat over de toekomst heeft plaatsgevonden. Ik wil hem recht op de man af zeggen dat ik dat eerder heb gehoord. Waar hebben wij ons tijdens het Zweedse voorzitterschap dan wel mee beziggehouden? Buitenlands beleid, milieubeleid, de uitbreiding van de Unie - daarbij is in de allerhoogste mate sprake van een debat over de toekomst! Sommigen bedoelen met debat over de toekomst echter een debat over de structuren van de Unie en bedoelen daar vaak ook mee dat men ook een soort federale georiënteerdheid moet hebben om zich te kwalificeren als deelnemer aan het debat over de toekomst van de EU. Dat vind ik niet; ik vind dat het debat over de toekomst op dit moment moet gaan over wat wij willen bereiken. Laten wij dan in de loop van de tijd, tijdens het Belgische, het Spaanse en het Deense voorzitterschap, een discussie aangaan over wat deze politieke wil vereist in de vorm van ontwikkelde instellingen binnen de Unie. Zo moeten wij het aanpakken; en dan zal blijken dat hetgeen wij tijdens het Zweedse voorzitterschap hebben aangedragen, wel degelijk een zeer belangrijke bijdrage tot het debat over de toekomst is. Het gaat om de uitbreiding, om het buitenlands en veiligheidsbeleid en om het milieu.
Staat u mij toe tot afgevaardigde Bradbourn te zeggen dat ik dankbaar ben voor zijn bijdrage. Hij heeft namelijk vanuit zijn conservatieve perspectief de vinger op een gevoelige plek gelegd. Er is immers gezegd dat de conclusies van Göteborg inzake het milieu niet gedetailleerd en op geen enkele wijze verplichtend zouden zijn en dat ze niet al te ver zouden gaan. De kritiek van de heer Bradbourn dat ze wel degelijk te ver gaan en te gedetailleerd zijn, toont echter aan wat ze feitelijk zijn. Ze zijn inderdaad gedetailleerd! Allen die deze conclusies bekritiseren omdat ze niet ver genoeg gaan, krijgen met de bijdrage van de heer Bradbourn een zeer goede en duidelijke repliek. Ik ben dankbaar voor deze bijdrage, al ben ik het niet eens met de inhoud ervan. Zo zou ik het ongeveer willen formuleren.
Tenslotte wil ik nog zeggen dat afgevaardigde Dell'Alba iets aan de orde heeft gesteld wat misschien de belangrijkste gebeurtenis tijdens het Zweedse voorzitterschap zal blijken te zijn. Waaraan ik spontaan denk, namelijk de uitlevering van Milosevic aan Den Haag, is natuurlijk geen direct gevolg van het optreden van het Zweedse voorzitterschap, maar wel een gevolg van onder andere het krachtige optreden van de Europese Unie in dezen. Het is het gevolg van een visie op buitenlandse politieke betrekkingen die gebaseerd is op bepaalde waarden. Het is een gevolg van onze handhaving van de mensenrechten. De uitlevering van Milosevic aan Den Haag zou in de toekomst wel eens kunnen worden beschreven als de werkelijk grote, belangrijke gebeurtenis, waarbij het buitenlands beleid van karakter verandert. Degene die de mensenrechten van zijn medeburgers of van anderen schendt en die om etnische redenen waar dan ook ter wereld oorlog voert, zal in dat beleid gezien en geobserveerd worden en ter verantwoording worden geroepen. Hij zal zich moeten verantwoorden voor een internationaal verenigde politieke opinie, die gebaseerd is op bepaalde opvattingen over democratie en mensenrechten. De uitlevering van Milosevic aan Den Haag is een gebeurtenis van groot politiek belang en een overwinning voor allen die geloven in een buitenlands beleid dat gebaseerd is op gemeenschappelijke waarden.
Dank u voor de fijne samenwerking tijdens het Zweedse voorzitterschap!

De Voorzitter
Ik heb zes ontwerpresoluties ontvangen overeenkomstig artikel 37, lid 2, van het Reglement.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt woensdag om 12.00 uur plaats.

Vennootschapsrecht betreffende overnamebiedingen
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0237/2001) van de heer Lehne, namens de delegatie van het Parlement in het bemiddelingscomité, over de door het bemiddelingscomité goedgekeurde gemeenschappelijke ontwerptekst van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad inzake het vennootschapsrecht betreffende overnamebiedingen (C5-0221/2001 - 1995/0341(COD)).

Lehne
 Geachte dames en heren, in de eerste plaats wil ik graag mijn collega' s bedanken voor hun bijdrage aan de beraadslagingen. Dat geldt met name voor Jimmy Provan, gezien het bijzonder afgewogen standpunt dat hij hier in de plenaire vergadering heeft verwoord.
Desondanks wil ik toch wat olie op het vuur gooien, zodat we de essentie van de beraadslagingen over onze amendementen tijdens de tweede lezing van vorig jaar december niet uit het oog verliezen. Wij wilden een level playing field in Europa tot stand brengen, dat wil zeggen een gelijke behandeling van aandeelhouders bij bedrijfsovernames. Met het resultaat dat in het bemiddelingscomité is bereikt, is dat duidelijk niet gelukt. Het Parlement heeft bij de onderhandelingen elk denkbaar compromis voorgesteld. Jimmy Provan heeft uitgelegd dat dit compromis er niet gekomen is, omdat de Raad elk compromis heeft afgewezen. De Raad bleef, wat de meest cruciale kwestie betrof, vasthouden aan het gemeenschappelijk standpunt en was op geen enkele manier bereid om ook maar een duimbreed toe te geven. Een van de laatste compromisvoorstellen die wij hebben gedaan, was de inwerkingtreding van een richtlijn betreffende het level playing field. Het gaat daarbij om een richtlijn die we al veel eerder hebben voorgesteld en die al, zoals ik afgelopen weekend hoorde, sedert 1972 bij de Raad ligt. Dat is dus nog veel langer dan de twaalf jaar waarvan nu sprake is. De inwerkingtreding van de neutraliteitsverplichting moet afhankelijk gesteld worden van de inwerkingtreding van een dergelijke richtlijn betreffende het level playing field. Zelfs dát voorstel, hoe voor de hand liggend ook, is door de Raad verworpen.
Het enige waar men mee akkoord kon gaan, was de instelling door de Commissie van een groep deskundigen die zich over deze kwestie gaat buigen om eventueel op basis daarvan voorstellen te ontwikkelen. Ik vraag mij af waar de logica zit om een groep deskundigen samen te stellen, terwijl het besluit over de richtlijn al genomen is. Normaal gesproken wordt eerst de groep deskundigen samengesteld om vervolgens een besluit te nemen over een richtlijn over de betreffende kwestie. Wat hier gebeurt, vind ik niet echt overtuigend.
Dat brengt mij bij het resultaat van de bemiddelingsprocedure: Helaas is er geen sprake van een compromis, maar van een capitulatie door de meerderheid van de delegatie van het Parlement voor het standpunt van de Raad. En dat moet allemaal bezien worden tegen de achtergrond van de aanstaande belangrijke besluiten in de bemiddelingsprocedure. Ik denk daarbij aan de richtlijn over het witwassen van gelden, aan alle kwesties die samenhangen met de Lamfalussy-follow up en alles wat daar verder verband mee houdt. Als we akkoord gaan met deze richtlijn, dan doen we daarmee naar mijn idee afbreuk aan de institutionele rol van het Parlement en dat alleen al is reden genoeg om er niet akkoord mee te gaan. Los daarvan is er ook nog een aantal feitelijke redenen om de richtlijn te verwerpen. Als gevolg van deze richtlijn kunnen beschermde ondernemingen in de toekomst namelijk onbeschermde ondernemingen overnemen. Dat is de ondubbelzinnige consequentie als we niet over een level playing field beschikken. En ik vraag me af waar dat level playing field is als het op basis van de nationale wetgeving in sommige lidstaten wel en in andere niet mogelijk is dat ondernemingen zichzelf beschermen door stemrechtbeperkingen, door golden shares, door meervoudige stemrechten of door de vele interventiemogelijkheden die de directie ter beschikking staan. Laten we de situatie in de Verenigde Staten en in Europa eens vergelijken: De Amerikanen hebben precies de tegenovergestelde weg gevolgd. Zij hebben een zogenaamde business judgement rule ingevoerd op basis waarvan de directie van een onderneming het bedrijf naar eigen inzichten mag beschermen, iets wat we in Europa verbieden. Wat zullen straks de gevolgen van een dergelijke beslissing zijn als Amerikaanse ondernemingen gemakkelijker Europese ondernemingen kunnen overnemen dan omgekeerd? Overigens logenstraffen de ontwikkelingen in Amerika ook veel van de dingen die vanochtend nog in de kranten te lezen waren. Er wordt bijvoorbeeld nog steeds beweerd dat er chaos uit zal breken of dat het negatieve gevolgen voor de Europese financiële markt zal hebben als wij nu plotseling deze richtlijn zouden verwerpen. De Amerikanen bewijzen het tegendeel. Zij hebben precies de tegenovergestelde weg gevolgd en niemand kan beweren dat de Amerikaanse effectenmarkt minder dynamisch is dan de Europese. Blijkbaar bestaan die verbanden dus helemaal niet.
Ik wil ook nog graag het trefwoord vestigingsplaatsvoordelen in herinnering roepen. De Amerikaanse staat Delaware kent bijvoorbeeld een relatief restrictieve wetgeving op het gebied van bedrijfsovernames. Opvallend genoeg is 40% van de bedrijven die aan de New York Stock Exchange zijn genoteerd - en zelfs 60% van de bedrijven die in de index opgenomen zijn. daar gevestigd. Nu vraag ik u: Hoe komt dat dan? Ik kan er alleen maar op wijzen dat die restrictieve voorwaarden naar mijn idee een erg belangrijke factor vormen bij de keuze van de vestigingsplaats van een onderneming. Niemand heeft bezwaar tegen het beschermen van aandeelhouders. Ik ben zelf aandeelhouder. Uiteraard is het dan ook logisch dat ik net zoals de meeste burgers voorstander ben van de bescherming van aandeelhouders, maar dan wel voor een aandeelhoudersbescherming op gelijke voorwaarden. De uitdrukking van Jimmy Provan "one share - one vote" is niet van toepassing op Europa. Dat is het grootste probleem. En omdat die uitdrukking niet van toepassing is, zou het verkeerd zijn om nu een strenge neutraliteit in te voeren die uiteindelijk tot grote onevenwichtigheden in Europa zou leiden. Daarvan zou de interne markt waarschijnlijk meer nadeel dan voordeel hebben. Samenvattend: De Zweedse minister-president heeft gezegd dat het om een unieke richtlijn gaat. Ik ben het met hem eens. Die richtlijn is in de huidige versie zo slecht dat zij inderdaad uniek is. Daarom moet deze richtlijn verworpen worden!

Provan
Mijnheer de Voorzitter, als voorzitter van de delegatie van het Parlement in het bemiddelingscomité, wil ik van de gelegenheid gebruik maken om al diegenen te bedanken die betrokken zijn geweest bij het bereiken van een resultaat met betrekking tot deze richtlijn. Ik wil het voorzitterschap bedanken voor zijn werk, maar ook de Europese Commissie en met name commissaris Bolkestein, die de condities heeft gecreëerd. Een woord van dank ook aan al mijn collega's uit de delegatie van het Parlement die zich door talloze lastige vergaderingen hebben geworsteld en die zelfs in Luxemburg tot diep in de nacht hebben doorvergaderd om dit resultaat te bereiken. Ik wil ook de rapporteur, de heer Lehne, bedanken, die de mening van het Europees Parlement en zijn eigen standpunten continu met een grote standvastigheid heeft verdedigd.
Het resultaat van de overwegingen van de delegatie ligt vandaag voor ons en het is aan ons om ja of nee te zeggen tegen de gezamenlijke tekst die op 6 juni in Luxemburg werd aangenomen. De bevoegdheid om nee of ja te zeggen is het Europees Parlement in het kader van het Verdrag van Amsterdam verleend. De Commissie en de Raad hebben twaalf jaar gewerkt aan het opstellen van regels en garanties die in alle lidstaten aanvaardbaar zijn. Om vervolgens tot de ontdekking te komen dat het Europees Parlement wat een aantal onderwerpen en artikelen betreft een andere mening was toegedaan.
Vijftien amendementen in de tweede lezing van het Parlement waren voor de Raad niet aanvaardbaar. Op 29 mei bereikten wij overeenstemming over acht amendementen, en bleven wij het over drie belangrijke zaken oneens: de defensieve maatregelen, de squeeze-out en de minderheidsaandeelhouders, en het level playing field. De squeeze-out en de minderheidsaandeelhouders zijn in een verklaring van de Commissie aan de orde geweest en er wordt momenteel een groep deskundigen op het gebied van het vennootschapsrecht geformeerd, die de totale situatie - met inbegrip van de billijke prijs - onder de loep zal gaan nemen. Wij hadden ook problemen met de Raad over het recht op informatie dat de werknemer heeft.
Op al deze punten heeft de delegatie van het Parlement zich in de onderhandelingen met de Raad sterk gemaakt en een groot aantal concessies los weten te krijgen. In de meeste opzichten zijn de onderhandelingen, zoals te verwachten viel, een succes. Artikel 9 en de amendementen 20 en 17 bleven echter een punt van fundamenteel verschil. De achterliggende geschiedenis is in dit geval dan ook belangrijk.
Vijftien lidstaten bereikten, samen met de Commissie, gemeenschappelijke overeenstemming en een gemeenschappelijk standpunt. Dat hield in dat twee Europese instellingen het met elkaar eens waren, terwijl het Europees Parlement een afwijkend standpunt innam. Eén lidstaat trok zich vervolgens uit het gemeenschappelijk standpunt terug - en dat was de eerste keer dat dit gebeurde. De Raad kwam daarmee vervolgens in een positie waarin het in de onderhandelingen over deze zaken het Parlement geen enkele toezegging kon doen. Had de Raad dat wel gedaan, dan zouden alle andere veertien lidstaten zich bedrogen hebben gevoeld, omdat ze al heel veel water bij de wijn gedaan hadden om een gemeenschappelijk standpunt te bereiken. Als één lidstaat iets had bereikt, terwijl die lidstaat zich nota bene uit het gemeenschappelijk standpunt had teruggetrokken, zou dat de Raad in toekomstige onderhandelingen in grote moeilijkheden hebben gebracht.
De delegatie van het Parlement bevond zich dan ook in een zeer moeilijke positie. Te uwer informatie: de delegatie was zelf over het belangrijkste onderwerp verdeeld, en dat is geen fortuinlijke positie voor de voorzitter van een delegatie. Het Europees Parlement had zijn beslissing al duidelijk gemaakt en wat het wilde was de realisatie van een richtlijn. Wij moesten dus een beslissing nemen. Er moest in de delegatie worden gestemd en die stemming kwam er ook. Wij beschikten over de minimale meerderheid die nodig was om de onderhandelingen met de Raad goed te keuren en hadden de steun van de voorzitter van de Commissie juridische zaken en interne markt.
Mijn eigen positie als voorzitter werd verduidelijkt en iedereen begreep wat deze positie inhield. Het zou verkeerd geweest zijn als in de strijd voor de macht van het Europees Parlement, de helft van de delegatie deze richtlijn middenin de nacht in Luxemburg zou hebben verworpen, zonder dat het volledige Parlement de gelegenheid tot een derde lezing zou hebben gehad, een gelegenheid die er vandaag gelukkig wel is. Waar het eigenlijk om gaat is of de directie van een bedrijf het voor het zeggen heeft of dat de beslissingen liggen bij de aandeelhouders die eigenaar zijn van het bedrijf. Met andere woorden: one man, one vote ofwel: enkelvoudig stemrecht. Vandaag houden wij ons bezig met de derde lezing en morgen stemmen wij voor of tegen het voorstel. Het lijkt mij het beste dat het Europees Parlement de uitslag van deze onderhandelingen aanvaardt, anders zullen wij ernstige schade berokkenen aan de toekomstige economische ontwikkeling van Europa. Wij zouden ook ernstige schade kunnen toebrengen aan het Europees Parlement, omdat de Europese pers, met de Raad en de Commissie, fel gekant lijkt te zijn tegen wat wij willen bereiken.

Fiori
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de heren Provan en Lehne. Ik baseer mij op het standpunt dat het Europees Parlement op 13 december 2000 in tweede lezing met 399 stemmen vóór heeft aangenomen. In dit standpunt was een amendement opgenomen waarmee artikel 9 van het gemeenschappelijk standpunt radicaal werd veranderd. Daarmee werd de raad van bestuur de mogelijkheid geboden om vanaf het moment van publicatie van de bieding, zonder enig overleg vooraf met de aandeelhouders, beschermingsmaatregelen te nemen. De raad van bestuur zou deze beschermingsmaatregelen vooraf ter goedkeuring kunnen voorleggen aan de toezichtautoriteiten, ofwel ter discussie kunnen stellen op verzoek van tenminste 1% van de aandeelhouders met stemrecht.
Toen kwam de bemiddeling. Tijdens de bemiddeling is langdurig en hard gewerkt aan deze zeer ingewikkelde vraagstukken. Omdat de Raad echter pertinent weigerde dat amendement over te nemen, hebben wij een hele reeks compromisoplossingen op tafel gelegd. Deze gingen van een percentage van 20% van de stemrechthebbenden als drempel voor de bijeenroeping van een vergadering van aandeelhouders ter bespreking van beschermingsmaatregelen, tot een clausule waarmee de inwerkingtreding van de richtlijn inzake overnameaanbiedingen werd gekoppeld aan de inwerkingtreding van een richtlijn voor de totstandbrenging van een soort level playing field, dat wil zeggen van een richtlijn met gemeenschappelijke spelregels in het Europees vennootschapsrecht. Uiteindelijk is er niets uit de bus gekomen omdat de Raad gewoon elke compromisvoorstel van de hand wees.
Ik wil eraan herinneren - en dit zeg ik vooral tegen mijzelf - dat er een ontwerprichtlijn bestaat die tot doel heeft een level playing field in het leven te roepen. Dit is de vijfde richtlijn inzake vennootschapsrecht waarin niet alleen sprake is van de verplichtingen van aandeelhouders en derden in verband met niet alleen de structuur van de vennootschap, maar ook de bevoegdheden en verplichtingen van de sociale instanties van de vennootschap. De Commissie heeft dit ontwerp in 1972 goedgekeurd en nu ligt dit, na de herhaaldelijke standpunten terzake van het Europees Parlement, al meer dan tien jaar in de la van de Raad te wachten op een gemeenschappelijk standpunt. De termijn van vijf jaar voor de omzetting.....
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)

Medina Ortega
Mijnheer de Voorzitter, zoals ondervoorzitter Provan ook al signaleerde, zijn de meningen in de twee voor de aanneming van deze richtlijn verantwoordelijke instellingen, de Raad en het Parlement, verdeeld. In de Raad is een minderheid tegen het voorstel terwijl de kansen in het Parlement fifty-fifty liggen. In de delegatie van het bemiddelingscomité luidde de uitkomst van de eindstemming immers 8 stemmen voor, 6 tegen en één lid dat niet aan de stemmingen heeft deelgenomen. Ik zou zelfs durven stellen dat de meningsverschillen ook naar de verschillende fracties zijn overgeslagen. Zo wordt in mijn fractie vanmiddag beslist of wij voor of tegen het voorstel zullen stemmen. Daarom zullen wij waarschijnlijk tot morgen niet met zekerheid weten of de richtlijn al dan niet zal worden aangenomen.
Ik kijk volkomen anders aan tegen een mogelijke verwerping van de onderhavige richtlijn dan de heer Provan. De heer Lehne heeft de vinger op de wonde gelegd. De vraag is immers of de Europese bedrijven ten gevolge van de aanneming van de richtlijn ten prooi zullen vallen aan de grote internationale financiële maatschappijen die in de volksmond als "de haaien uit Wall Street" bekendstaan. Dat is het gevaar dat ons boven het hoofd hangt. Daarom spreek ik hier mijn voornemen uit om tegen de richtlijn te stemmen. Het lijkt mij immers veel gevaarlijker dat onze bedrijven worden opgeslokt door deze financiële vennootschappen, van hun inhoud worden ontdaan indien zij over activa beschikken - met name de bedrijven met grote kapitalisatie - en zich ertoe genoodzaakt zien om hun werknemers de laan uit te sturen dan dat de werking van de interne markt wordt verstoord. De heer Lehne heeft het ook al gezegd. De Verenigde Staten hebben hiervoor een enigszins drastische oplossing bedacht. In dat land bestaat er tenminste één staat, Delaware, die op afdoende wijze vermijdt dat aldaar gevestigde bedrijven met grote kapitalisatie in handen van financiële haaien vallen.
Ook over de publieke opinie en de pers verschil ik met de heer Provan van mening. In de kranten die ik lees, vind ik geen van zijn beweringen terug. Mijns inziens zou de verwerping van zulk een belangrijke en fundamentele kwestie als deze het prestige van het Europees Parlement alleen maar ten goede komen. Volgens wat ik uit institutionele bron heb vernomen, zouden verscheidene regeringen hun houding in de Raad wijzigen indien zij op de hoogte waren van de reacties die dit initiatief in de bedrijfswereld en met name bij de vakbonden teweeg zal brengen. Zoals de zaken nu staan, hebben de werknemers in de in het voorstel voor een richtlijn aangedragen formule niets in de pap te brokken. Zij worden weliswaar uitgenodigd om mee aan tafel te gaan zitten, maar zij doen niet mee. Zij nemen niet aan de maaltijd deel: zij hebben geen inspraak in de besluitvorming. Zij worden eenvoudigweg in kennis gesteld van de beslissing die zal worden genomen en zodra de kogel door de kerk is, wordt het door de werknemers aangedragen document bij de overige documentatie gevoegd. Dit systeem is vergelijkbaar met de houding van de Raad in de raadplegingsprocedure. Bij de besluitvorming wordt absoluut geen rekening gehouden met het advies van de werknemers. Daarom zal ik tegen de aanneming van deze richtlijn stemmen. Wellicht zal een groot aantal leden van de socialistische fractie hetzelfde doen.

Wallis
Mijnheer de Voorzitter ik wil beginnen met een woord van lof voor de manier waarop de heer Provan het bemiddelingscomité van het Parlement heeft voorgezeten. Hij heeft zich, in zeer moeilijke omstandigheden, uitstekend van zijn taak gekweten. Ik wil, namens de ELDR-Fractie, zeggen dat wij volkomen en unaniem achter het akkoord staan dat tijdens de bemiddeling is bereikt en ook dienovereenkomstig zullen stemmen.
Het merendeel van de redenen is al meermalen naar voren gebracht en een aantal daarvan is hier vanmorgen wederom aan de orde geweest. Deze richtlijn is van groot belang, zo niet cruciaal, voor het actieplan inzake de financiële dienstverlening. Als wij werkelijk geïnteresseerd zijn in het concurrentievermogen en het goede functioneren van de Europese economie, moeten wij dus met deze richtlijn verder. Volgens mijn fractie is de Europese burger daar op de lange termijn bij gebaat.
Ik wil met u even stilstaan bij de belangen van diegenen die wij werkelijk proberen te beschermen met deze richtlijn, namelijk de minderheidsaandeelhouders, zodat we de investeringen en het eigendomsrecht van ondernemingen overal in Europa kunnen veiligstellen. Het gebeurt nu al hier en daar, en het zal in de toekomst nog veel vaker gebeuren dat veel van die investeerders Europese burgers zullen zijn die investeren om hun toekomst, hun spaargeld en hun pensioen veilig te stellen.
Uit recente gebeurtenissen blijkt dat burgers meer en meer gefrustreerd raken over het onvermogen van politici om de gevolgen van de mondialisering en andere aspecten van het bedrijfsleven aan te pakken. Zo lijkt het heel goed mogelijk dat een groep gemotiveerde aandeelhouders bij de plannen voor de bouw van de Ilisu-dam in Turkije een draai van 180 graden maakt. Aandeelhouders kunnen in opstand komen tegen de geldwolven van Wall Street. Aandeelhouders hebben zaken in eigendom; zij hebben rechten en plichten die op vele manieren kunnen worden vervuld, manieren die het Parlement graag zou willen bekrachtigen. Aandeelhouders zullen vaak ook werknemers zijn.
De uitslag van de bemiddeling vertegenwoordigt een niet onaanzienlijk compromis. Deze richtlijn heeft het in zich om het medium te worden waarmee onze burgers kunnen investeren in de toekomst van ondernemend Europa en waarmee de gezondheid en de vitaliteit van onze economie veilig kunnen worden gesteld.

MacCormick
Mijnheer de Voorzitter, het is een voorrecht om aan dit debat te kunnen deelnemen. Ik behoorde op 5 juni in Luxemburg tot de al eerder genoemde meerderheid in de bemiddelingsgroep en mijn voornaamste motief om te stemmen was om het Parlement de kans te geven om over deze derde lezing te stemmen. Het zou schandalig geweest zijn als vijftien van ons in Luxemburg om één uur 's nachts, de richtlijn zouden hebben weggestemd en het Parlement dit debat zouden hebben onthouden. Allen die dit Parlement vandaag bezoeken kunnen er zeker van zijn dat dit de beslissing is die de meeste invloed zal hebben op het welzijn van de Europese industrie. Mijn fractie zal er in alle vrijheid over stemmen en dat geldt naar ik aanneem ook voor anderen. Wij zullen als individuele leden van het Parlement bij de belangrijke stemming van morgen ons geweten volgen.
Ik heb soms het gevoel dat ik in een soort omgekeerde wereld leef, als ik hoor dat er allerlei rampzalige overnames zullen plaatsvinden als de richtlijn wordt gesteund. Ik wil de parlementsleden eraan herinneren dat overnames toch wel plaatsvinden. De vraag is echter of we in Europa beschikken over een gemeenschappelijk stelsel van normen die voor ons allemaal gelden. Komt er één elementaire wetgeving voor overnames of laten we de chaos voortduren?
De heer Lehne vraagt terecht aandacht voor de schade die kan worden toegebracht door preferentiële aandelen, voor de oneerlijkheid van het ontbreken van een level playing field. Zo'n level playing field komt geen stap dichterbij, en blijft de komende tien jaar een onmogelijkheid, als we deze richtlijn wegstemmen. Wij moeten dan ook met deze richtlijn verder. Het zou stuitend zijn, als we dat niet zouden doen.
Als we morgen vóór stemmen, duurt het waarschijnlijk nog vier jaar voordat de richtlijn van kracht wordt. Vakbondsleden en werknemers van bedrijven overal in Europa moeten nog vier jaar wachten op wat de heer Medina Ortega nu al niet genoeg vindt, al moeten ze het op dit moment natuurlijk met nog veel minder doen. Als de richtlijn doorgaat, zal het leidinggevend of bestuursorgaan van een vennootschap die het bod uitbrengt of van een doelvennootschap ten tijde van het bod zijn kaarten op tafel moeten leggen. Het zal moeten laten zien wat het van plan is met betrekking tot de werkgelegenheid en de plaats waar het werk wordt verricht. De vakbonden of andere werknemersvertegenwoordigers hebben dan het recht om daarop commentaar te leveren, voordat de doelvennootschap een beslissing neemt. De aandeelhouders van de doelvennootschap zullen moeten weten wat het standpunt van de werknemers is. Niets van dit alles is momenteel bij wet geregeld. Wij ontnemen de mensen iets heel belangrijks, als we deze richtlijn niet steunen!

Della Vedova
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, het is voor de ondernemingen, de werknemers en de Europese spaarders hoog tijd dat er een geïntegreerde, efficiënte en van protectionistische mechanismen bevrijde Europese kapitaalmarkt komt. De kracht van de euro is afhankelijk van de kracht en de aantrekkelijkheid van de geldmarkten. De mogelijkheid tot overname van vennootschappen is een element van doorslaggevend belang als wij een efficiënte kapitaalmarkt willen, een kapitaalmarkt die is afgestemd op het scheppen van waarde en op het beschermen van de waarde voor grote, maar vooral ook kleine aandeelhouders. Het meest omstreden artikel van de richtlijn, artikel 9, gaat dan ook de goede kant uit. Daarmee krijgt de Europese interne markt een betrouwbaar en homogeen wetgevingskader voor overnamebiedingen. De Italiaanse radicalen van de Lista Bonino zullen dan ook voor de richtlijn stemmen. Er wordt herhaaldelijk verwezen naar het Amerikaans model. Men kan daar echter niet zomaar een stukje uitlichten, mijnheer Lehne: of men neemt het hele model over of men wijst het in zijn totaliteit van de hand.
In de afgelopen weken kregen de conservatieven en protectionisten die zich tegen dit voorstel verzetten, de hulp van een gigantisch alibi: de asymmetrie tussen de landen. Het geval van de bieding door een, in feite door Electricité de France aangevoerde groep ondernemingen op de tweede Italiaanse electriciteitsgroep Montedison is emblematisch. De EDF staat niet op de beurs genoteerd, is voor de volle honderd procent eigendom van de Franse regering en profiteert in haar eigen land van een wetmatig monopolie. Het is duidelijk dat haar agressief shopping-beleid in heel Europa een onaanvaardbare verstoring is van de Europese kapitaalmarkt. Men zegt weliswaar de mededinging te willen versterken op de markten van bepaalde overheidsdiensten, maar in feite zet men de deur open voor beleidsvormen die ons doen terugkeren naar overheidsbemoeienis en monopolistisch bestuur.
Ter afsluiting wil ik nog duidelijk maken, mijnheer de Voorzitter, dat als wij dergelijke transacties en reacties zoals golden share, besluiten tot blokkering en verwerping van wettelijke voorschriften - zoals de wettelijke voorschriften inzake overnamebiedingen die wij morgen in stemming brengen - willen vermijden, wij de Commissie moeten vragen te handelen en gebruik te maken van haar bevoegdheden met betrekking tot staatssteun, misbruik en export van overheersende posities. Alleen dan kunnen wij voorkomen dat deze asymmetrische situaties de Europese kapitaalmarkten kapot maken.

Inglewood
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik graag mijn erkentelijkheid betuigen voor al het werk dat de heer Lehne in dit verslag heeft gestoken, al ben ik het niet altijd met hem eens geweest. Als beursgenoteerde vennootschappen te maken krijgen met mogelijke overnames, moeten zij defensieve maatregelen kunnen nemen, maar als de directie in actie komt moet zij alle aandeelhouders van welke klasse dan ook gelijkwaardig behandelen. Dat dient in de regelgeving te worden opgenomen. Als dat niet gebeurt, wordt de integriteit van de markt uitgehold. Dat leidt weer tot verzet van het kapitaal tegen investering en daarmee tot onderkapitalisering, en dus tot het ondermaats functioneren van de Europese economie. Op hun beurt zullen pensioenfondsen de pensioenvoorzieningen voor hun leden niet voldoende veilig kunnen stellen en zal de munt zwakker worden. In deze bemiddeling zijn er vijftien nieuwe bepalingen in het gemeenschappelijk standpunt opgenomen, dus kan niemand serieus volhouden dat de rechten van het Parlement met voeten zijn getreden. Een dergelijke bewering zou onze geloofwaardigheid in de toekomst kunnen ondermijnen, als we echt reden tot zorg hebben.
Het beginsel dat er een richtlijn voor overnames moet komen is in eerste en tweede lezing gesteund, zodat wij nu, na twaalf jaar, beschikken over een definitieve goedgekeurde tekst. In dit Parlement klagen wij vaak dat we ten onrechte als onvolwassen en onverantwoordelijk worden beschouwd en dat er dus geen rekening met ons wordt gehouden. Laten wij nu bewijzen dat de mensen die deze kritiek uiten ongelijk hebben en vóór de bemiddeling stemmen, een bemiddeling die kan rekenen op steun van het merendeel van de critici en alle Europese landen met uitzondering van Duitsland - een land dat ik normaal gesproken hoogacht, maar dat zich niet hield aan een unaniem overeengekomen standpunt van de Raad. Dit is, zoals de heer MacCormick heel helder heeft aangegeven, de eerste stap op weg naar het scheppen van een interne markt op vennootschapsgebied. Het vormt een wezenlijk onderdeel van de interne markt en is in het belang van alle Europese burgers.

Berenguer Fuster
Mijnheer de Voorzitter, het is de bedoeling dat wij een standpunt innemen ten aanzien van deze laatste overlegfase in verband met de richtlijn. In plaats van ons uit te spreken over de inhoud moeten wij nadenken over de rol van het Europees Parlement in de medebeslissingsprocedure. Een terugblik op de feiten volstaat om te besluiten dat het systeem tot dusver geen vruchten heeft afgeworpen.
Ik besef hoe moeilijk het is om in de Raad tot een vergelijk te komen en een akkoord te sluiten tussen regeringen die er een verschillende mening op na houden, tussen landen met uiteenlopende juridische tradities. Ik heb evenwel de indruk of, liever gezegd, ik ben er zeker van dat de Raad bij zijn streven naar overeenstemming absoluut geen weet heeft van het standpunt van het Europees Parlement ten aanzien van de inhoud van de regelgeving. Het is derhalve niet verwonderlijk dat, zodra er tussen de regeringen consensus heerst, ieder voorstel van het Parlement in tegengestelde zin beschouwd wordt als een aanslag op het akkoord van de Raad, ofschoon dat vaak in extremis wordt bereikt en derhalve lang niet altijd evenwichtig en stabiel is. Anders gezegd, het komt erop neer dat het standpunt van de Raad onwrikbaar is. Vandaar dat we steeds met dezelfde houding worden geconfronteerd: of we doen wat de Raad bepaalt of de regelgeving vindt geen ingang.
Uit het discours van ondervoorzitter Provan is gebleken dat de terugtrekking van een van de landen uit het gemeenschappelijk standpunt bij de vaststelling van het standpunt van de Raad een belangrijkere rol heeft gespeeld dan het bereiken van een akkoord met het Europees Parlement.
In tweede lezing sprak het Parlement naar aanleiding van de analyse van de inhoud van het gemeenschappelijk standpunt met name zijn bezorgdheid uit over de volgende twee punten: de inspraak van de werknemers en de verplichte neutraliteit van de bestuurders.
Een meerderheid van het Europees Parlement heeft het gewaagd om verzet aan te tekenen tegen het standpunt van de Raad terzake. Ik vind het onaanvaardbaar dat de voorstellen van het Europees Parlement ten behoeve van de werknemers en hun vertegenwoordigers in eerste lezing niet in aanmerking zijn genomen. Wij eisen dat de werknemers terdege worden geïnformeerd en de gelegenheid krijgen om zich uit te spreken over eventuele bedrijfsovernames. Het lijkt mij derhalve volkomen gerechtvaardigd dat het Europees Parlement zich tegen het gemeenschappelijk standpunt verzet.
Bovendien heeft dit Parlement steeds getracht om een evenwicht te vinden tussen de voor- en tegenstanders van beschermende maatregelen. In plaats van kritiek te spuien hadden de belanghebbende sectoren ons dankbaar moeten zijn aangezien het zeker niet de bedoeling van het Europees Parlement was om het licht op groen te zetten voor onverschillig welke defensieve constructie zoals sommigen uit eigenbelang aan de media hebben gesignaleerd. Een blik op de inhoud van de goedgekeurde amendementen volstaat om deze beweringen te ontkrachten.
Wij achten het volstrekt afkeurenswaardig dat de Raad weigert een akkoord te bereiken over de door dit Parlement geformuleerde voorstellen.

Bouwman
Mijnheer de Voorzitter, commissaris Bolkestein, collega's, ik wil een paar woorden aan dit verslag wijden. Ik denk dat het uitgangspunt van ons allen zou moeten zijn dat wij niet alleen praten over de interne markt, maar ook over het Europese sociale model. Wij praten niet over een Angelsaksisch model.
Vanavond spreken wij met één van de commissarissen over maatschappelijk verantwoord ondernemen en dat betekent dat wij het niet alleen maar hebben over shareholders, maar ook over stakeholders, dat wij het hebben over consumenten, over milieuorganisaties en over werknemers.
Op dit moment is ook in behandeling informatie én consultatie. Dus niet alleen informatie, maar ook consultatie. Medezeggenschap in ruime zin. Wij zijn bezig met een verzoek om herziening van de wet op de Europese ondernemingsraden. Wij pleiten voor een observatory for industrial change. Dat is aan de ene kant wat er aan de hand is. Aan de andere kant zijn er ook mensen die graag een Europees company statute willen en take-over bids geregeld willen hebben.
Wat mij betreft zouden wij zo volwassen moeten zijn om langzaam maar zeker te komen tot een package deal waarin dit soort zaken in één keer geregeld worden. Maar op dit moment zien wij eigenlijk meer een kaasschaafmethode. Kijk ik nog even terug naar deze richtlijn, dan zie ik vooral bij de artikelen 6 en 9 d) dat hier in feite alleen maar sprake is van meedelen wat er aan de hand is. Ik refereer aan mijn praktijkervaring als adviseur van ondernemingsraden en vakbonden. Ik heb die moeilijkheden dagelijks meegemaakt. Men kan teruggrijpen bij deze richtlijn op een situatie dat informatie genoeg is en dat men nauwelijks de tijd heeft om zelf te komen tot een advies. En dan zijn het holle woorden om te zeggen dat het advies eventueel meegestuurd wordt. Ik ken die praktijk maar al te goed en ik zou dat niet willen.
Wat wij nu dus zien, is een hele merkwaardige coalitie morgen, met splitsingen binnen alle politieke partijen. Ik verdedig natuurlijk het deel, en dat zal het grootste deel zijn, van de Groenen die tegen zullen stemmen. Een vreemde coalitie, met aan de ene kant mensen die de parels van hun nationale industrieën verdedigen en aan de andere kant mensen die principieel voor verbetering van inspraak en consultatie gaan. Tot dat laatste deel behoor ik heel nadrukkelijk. Ik zou graag gezien hebben dat, zoals de heer Simpson hier al eens gezegd heeft over het postdossier, de ayatollah van de liberalisering wat meer moed had gehad en gelijk die consultatie goed geregeld had.

Doorn
Voorzitter, geachte collega's, ik heb grote bewondering voor hetgeen commissaris Bolkestein tot stand gebracht heeft en tot stand brengt op het terrein van de interne markt. Helaas ben ik het vandaag niet met hem eens. Ik ben namelijk van mening dat het resultaat van de bemiddeling verworpen moet worden. En wel om de volgende redenen.
Allereerst druist het voorstel in tegen de wetgeving en de gebruiken in mijn eigen land, Nederland. De Nederlandse minister van Financiën mag dan wel in een brief gisteren aan het Nederlandse parlement schrijven dat hij vindt dat de richtlijn er moet komen, maar wie zijn oor te luisteren legt bij de sociale partners in Nederland weet wel beter. Tot twee jaar geleden was overigens ook de Nederlandse regering tegen deze richtlijn. Het kan verkeren.
Het Nederlandse systeem gaat uit van de mogelijkheid om ondernemingen te beschermen tegen vijandige overnames. De bedoeling daarvan is om het bestuur van de doelvennootschap de gelegenheid te geven om bij een vijandig bod alle betrokken belangen tegen elkaar af te wegen. Het bestuur dient daarbij oog te hebben voor de continuïteit van de onderneming. De benadering van het voorstel van de heer Bolkestein is een geheel andere. Daarbij wordt de beslissing over een vijandig bod overgelaten aan de aandeelhouders.
Een tweede argument tegen het voorstel van de heer Bolkestein is de ongelijkheid die hiermee gecreëerd wordt in Europa. Artikel 9 verbiedt alleen de juridische beschermingsconstructies. Alle andere mogelijkheden om overnames van ondernemingen tegen te gaan, zoals overheidsinterventies, blijven buiten beschouwing.
Voorzitter, tenslotte dit. Eén van de argumenten die voor aanname van de richtlijn gebruikt wordt, is dat er al twaalf jaar lang aan gesleuteld is en dat bij verwerping van het compromis al het werk voor niets is geweest. Ik vind dit geen argument. De heer Bolkestein heeft toegezegd op een aantal punten studies te laten verrichten. Ik ben overigens van mening dat dit soort studies in die twaalf jaar voorbereiding verricht hadden moeten worden en niet na het aannemen van de richtlijn, maar dit terzijde. De Commissie kan heel snel een nieuw richtlijnvoorstel voorbereiden dat, wanneer het verstandig wordt aangepakt, inderdaad zorgt voor een level playing field in Europa en nog eerder in werking kan treden dan het huidige voorstel, dat immers een overgangstermijn van vijf jaar kent.

Gebhardt
 Mijnheer de Voorzitter, geachte collega' s, mijnheer Bolkestein, bemiddeling is een kwestie van toegeven, een kwestie van een compromis zoeken. Het gaat om geven en nemen van beide kanten. Wat de Europese wetgeving betreft, moeten wij in de bemiddelingsprocedure tussen de Raad en het Parlement vaak hard onderhandelen. Doorgaans levert dat een evenwichtig resultaat op waar het Europees Parlement zijn goedkeuring aan kan geven. Met betrekking tot de zogenaamde overnamerichtlijn die nu, na vele jaren hard werken, aan ons voorgelegd zou moeten worden, is dat niet het geval.
Het Europees Parlement moet dit resultaat, ontstaan tijdens een nachtelijk avontuur in Luxemburg, verwerpen. Het deugt van geen kant. Ik zeg dat heel eerlijk, hoewel ik als lid van de delegatie van het Parlement ook bij de onderhandelingen betrokken ben geweest. Ik zeg daar echter ook bij dat wij in de bemidddelingscomité' s waarin ik zitting heb gehad, nog nooit zo afgepoeierd zijn. Van een wederzijds geven en nemen was absoluut geen sprake! De onderhandelingscommissie van de Raad heeft de voorstellen die het Europees Parlement met grote meerderheid heeft aangenomen, vrijwel geheel van tafel geveegd. Ik hoef de al genoemde bijzonderheden niet nog een keer allemaal de revue te laten passeren. Ik wil er echter op wijzen dat dit Parlement zijn besluiten, die daadwerkelijk met een overweldigende meerderheid zijn genomen, niet moet verkwanselen voor een of ander obscuur bemiddelingsresultaat. Dan zouden wij ons gezicht verliezen en volledig terecht uitgelachen worden door de burgers vanwege onze slappe houding.
Het bemiddelingsresultaat dat nu voor ons ligt, is overigens zo slecht, dat commissaris Bolkestein na de nacht van Luxemburg tegenover de pers verklaard heeft dat er nog wel wat juridische details ingevuld moesten worden. Dat moet een grapje geweest zijn, want voor de invulling van die juridische details is toch jarenlang meer dan genoeg tijd geweest. Laten we echter de wens van de commissaris in vervulling laten gaan! Laten we het bemiddelingsresultaat verwerpen, zodat de heer Bolkestein de gelegenheid krijgt om een bruikbare nieuwe versie op te stellen, die niet alleen aan zijn wensen tegemoet komt, maar ook aan die van de gekozen vertegenwoordigers van de 370 miljoen Europese burgers.

McCarthy
Mijnheer de Voorzitter, de taak die het Parlement hier vandaag heeft is heel simpel: ja of nee zeggen tegen het compromis dat in de bemiddeling is bereikt. Wat hebben wij in de bemiddeling bereikt? Van de vijftien amendementen die in tweede lezing werden ingediend, werd bij elf een compromis bereikt. In dit Parlement hebben wij de plicht om ons te richten op de feiten, en niet te luisteren naar wilde geruchten uit verkeerd ingelichte bronnen.
Ik ben het van harte eens met de door mijn eigen politieke fractie aangebrachte veranderingen in de amendementen, die zich richten op erkenning van de legitieme belangen van werknemers bij een overnamebod. Hier is de gemeenschappelijke tekst veranderd van een eis tot het verschaffen van nieuwe informatie in een eis tot het verschaffen van informatie aan werknemers op drie punten in de richtlijn: in artikel 6 (lid 1), artikel 6 (lid 2) en artikel 9 (lid 1, sub d). Er is sprake van minimumnormen. Niets belet het leidinggevend of bestuursorgaan van bedrijven of lidstaten om verder te gaan dan de eisen die in deze richtlijn worden gesteld. Evenmin doet het afbreuk aan de verplichting om informatie te geven en te overleggen, noch binnen de nationale regelgeving, noch binnen die van de EU. Wij kunnen, in de bemiddeling, slechts zover gaan als de amendementen ons in tweede lezing toestaan. Er werden geen amendementen ingediend betreffende de eis aan het leidinggevend of bestuursorgaan van een bedrijf om voorafgaand aan een overnamebod te overleggen.
Het is geen geheim dat artikel 9, en het recht van bestuursorganen om defensief te handelen zonder toestemming van de aandeelhouders, in de bemiddeling het twistpunt was. Het is echter eenvoudigweg niet waar dat het bestuursorgaan van een bedrijf dat te maken krijgt met een vijandige overname geen actie kan ondernemen of verplicht is neutraal of passief te blijven. Er kan wel degelijk defensief en verijdelend worden opgetreden met goedkeuring van de aandeelhouders. Onze amendementen bij het gemeenschappelijk standpunt betekenen zelfs dat een bestuursorgaan op de snelle manier, binnen veertien dagen, goedkeuring kan krijgen.
Ik ben altijd al van mening dat politiek de kunst van het mogelijke is. In de bemiddeling hielden de Raad en de Commissie zich aan de voornaamste doelstelling die zij met deze richtlijn voor ogen hadden, het beschermen van de minderheidsaandeelhouders, het beschermen van de belangen van de investeerders en het verdedigen van de aandeelhouders tegen gewetenloze directeuren en inefficiënte bedrijfsbesturen.
Artikel 9 en beperking van de verijdelingsactiviteiten vormden de Heilige Graal van deze tekst. We hadden dan ook geen armslag om het te herschrijven om ruimte te creëren voor niet goedgekeurde gifpil-activiteiten. We hebben omtrent artikel 9 echter wel iets kunnen afspreken: we hebben de Commissie en de Raad gedwongen het artikel te bevriezen, een groep van deskundigen op het gebied van het vennootschapsrecht te laten kijken naar een aantal hoofdpunten en daarover in maart 2002 aan het Parlement verslag uit te brengen. Dit houdt - zoals de commissaris kan bevestigen - ook de mogelijkheid in om artikel 9, in het licht van de bevindingen van deze experts, te herzien. Het van kracht worden van deze richtlijn is dan ook uitgesteld en lidstaten kunnen de naleving van artikel 9 uitstellen tot 2006.
Mijn delegatie zal vóór deze richtlijn stemmen.

Bolkestein
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie is zeer verheugd dat het Parlement en de Raad in het bemiddelingscomité tenslotte tot overeenstemming zijn gekomen over het voorstel voor een richtlijn inzake overnamebiedingen. Ik wil de delegatie van het Parlement bedanken en met name de rapporteur, de heer Lehne, en de heer Provan die de delegatie heeft voorgezeten, voor hun belangrijke bijdragen. Wederom hebben wij laten zien dat de instellingen in staat zijn een aanvaardbaar compromis te vinden. Dit voorstel voor een richtlijn is belangrijk voor de Europese Unie, het is belangrijk voor het actieplan betreffende de financiële dienstverlening, dat door de Europese Raad van Lissabon als prioriteit is aangemerkt. Het is evenzeer belangrijk voor de industrie, voor allerlei bedrijven, omdat het een veilig wettelijk kader biedt voor reorganisatie-activiteiten.
Er is enige vrees omtrent de richtlijn geuit. Ten eerste maakt het volgens sommigen de bedrijven weerloos, wanneer deze worden geconfronteerd met een vijandig overnamebod. Ik wil u er echter aan herinneren dat met de richtlijn een bedrijf elke defensieve maatregel kan treffen die het nodig acht, mits de aandeelhouders daarmee akkoord gaan.
Ten tweede wordt er beweerd dat een aantal Europese bedrijven in het nadeel zijn ten opzichte van Amerikaanse bedrijven, omdat de directies van Amerikaanse bedrijven zich kunnen verdedigen zonder hun aandeelhouders te raadplegen. Ik wil er echter op wijzen dat, als zij geen rekening houden met de belangen van de aandeelhouders, de directiebeslissingen door iedere aandeelhouder voor de rechter kunnen worden aangevochten.
Ten derde maakt men zich er zorgen over dat er geen level playing field in Europa is voor de bescherming van minderheidsaandeelhouders. Deze richtlijn voorziet echter in een eerste stap in de totstandkoming van een dergelijk level playing field via de bescherming van alle aandeelhouders, en met name van minderheidsaandeelhouders, bij een wijziging van de zeggenschap in hun bedrijf. Het voorziet met name in een verplicht bod voor alle aandeelhouders op hun hele aandelenbezit en wel tegen een billijke prijs en met de verplichting, onder bepaalde voorwaarden, om tot contante uitbetaling over te gaan.
Ten vierde is er volgens sommigen geen bescherming voor de werknemers van de betrokken bedrijven. Deze richtlijn voorziet echter in een volledige en direct informatievoorziening van de werknemers en biedt hun ook de gelegenheid hun mening over het bod te geven. En natuurlijk moeten de bedrijven zich ook houden aan de nationale en Europese regelgeving, met name aan de werkgelegenheidsrichtlijnen.
Ten vijfde beweren sommigen dat er een gigantisch aantal agressieve overnames in de Unie zal plaatsvinden, maar de feiten leren iets anders. Op dit moment is slechts 2% van alle geregistreerde overnames of acquisities vijandig. De Commissie is van plan ervoor te zorgen en in de gaten te houden dat dergelijke ongewenste situaties zich niet voordoen.
Veertien lidstaten en de Commissie zijn vóór deze verbetering van het vennootschapsrecht. De Commissie zal zich nog nader buigen over de definitie van billijke prijs, de squeeze-out-procedure en het level playing field, ter bescherming van de aandeelhouders in de lidstaten, met name in reactie op het Europees Parlement. Wij hopen deze activiteiten in maart 2002 afgerond te hebben.
Afsluitend wil ik zeggen dat door het aannemen van deze richtlijn het vertrouwen in de Europese instellingen en in de Europese financiële markten zal toenemen. De gezamenlijke inspanningen van uw delegatie van het Parlement, de Raad en de Commissie bij het tot stand brengen van de overeenkomst van 6 juni rechtvaardigen de boodschap dat, na twaalf jaar van werk aan dit voorstel voor een richtlijn, een compromis tussen de gezamenlijke wetgevers op dit gebied mogelijk is. Dat maakt het de moeite waard om de verdere ontwikkeling van het vennootschapsrecht op Europees niveau te stimuleren. Ik vertrouw op het oordeel van het Parlement en ik ben ervan overtuigd dat het zal stemmen vóór aanneming van dit voorstel voor een richtlijn.

De Voorzitter
Bedankt, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.
  

Beazley
Mijnheer de Voorzitter, een motie van orde. Commissaris Bolkestein heeft zich zojuist geschaard in een lange rij collega's die het slachtoffer zijn geworden van een procedure in dit Parlement die niet langer aanvaardbaar is. De heer Bolkestein hield een belangrijke toespraak voor het voltallige Parlement maar de enigen die luisterden waren het publiek en onze kiezers op de publieke tribune. Ik sta erop dat deze zaak nu naar het Bureau wordt doorverwezen en dat deze situatie zich met ingang van september niet meer voordoet.
Wij praten allemaal wel eens. We kunnen uiteraard allemaal via onze koptelefoon luisteren naar de commissaris. Het Parlement dient zich echter bewust te zijn van het beeld dat het afgeeft aan het publiek. Dus dient er met ingang van september hoe dan ook - misschien kunt u een oorverdovende sirene laten afgaan - waardig en in stilte geluisterd te worden naar de commissaris, net als naar elke andere spreker in dit Parlement.
(Applaus)

De Voorzitter
Ik dank u voor uw opmerkingen, mijnheer Beazley, maar zoals u ziet hebben wij hier slechts een kleine houten hamer ter beschikking voor het handhaven van de orde. Ik ben het weliswaar roerend met u eens, maar dit is geen vraagstuk voor het Bureau maar voor de Conferentie van voorzitters. Mijns inziens moet men ervoor zorgen dat na de laatste spreker - en bijna altijd is het de commissaris die als laatste namens de Commissie het woord voert - wat tijd wordt gegeven voordat tot stemming wordt overgegaan. Dan kan men zowel naar de commissaris luisteren als daarna ook aanwezig zijn bij de stemming.
Ik moet hier nog aan toevoegen - ook al besef ik dat mijn opmerkingen niet sympathiek zullen overkomen bij het publiek op de tribune - dat het publiek aanwezig mag zijn bij de werkzaamheden, maar geen blijk mag geven van instemming of onenigheid met hetgeen hier in de zaal wordt gezegd. Ik zeg dit omdat ik bezoekers zojuist zag applaudisseren. Dat mag niet volgens het Reglement.

Corbett
Mijnheer de Voorzitter, een motie van orde. Ik wil uw aandacht vestigen op artikel 22, lid 3, van het Reglement, waarin wordt gesteld dat: ''Het Bureau besluiten neemt inzake het verloop der vergaderingen''. Dit is een verantwoordelijkheid van het Bureau en ik vraag het Bureau dan ook zijn verantwoordelijkheden serieus te nemen.

De Voorzitter

Wij gaan nu over tot de stemming.

STEMMING
Delegatie van het Parlement in het bemiddelingscomité

(Het Parlement keurt de tekst goed)
Verslag (A5-0174/2001) van de heer Rothley, namens de Commissie juridische zaken en interne markt, met aanbevelingen aan de Commissie betreffende een vijfde richtlijn van het Europees Parlement en de Raad inzake motorrijtuigenverzekering ter verbetering van de rechtsbescherming van slachtoffers van ongevallen (2000/2126(INI))
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
Verslag (A5-0134/2001) van mevrouw Wallis, namens de Commissie juridische zaken en interne markt, over het werkdocument van de Commissie over de buitengerechtelijke beslechting van consumentengeschillen (aanbeveling 98/257/EG en conclusies van de Europese Raad van Tampere) (2000/2209(INI))
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
STEMVERKLARINGEN- Verslag-Zimmerling (A5-0235/2001)
Echerer (Verts/ALE). (DE) Mijnheer de Voorzitter, ik vind het belangrijk om hier ook publiekelijk te verklaren dat ik mijn fractie geadviseerd heb om het verslag-Zimmerling over het volgrecht in de onderhavige versie aan te nemen, ook al bestaan er hieromtrent nog begrijpelijke twijfels in mijn eigen land, Oostenrijk, en ook in andere landen. Ik ben echter van mening dat het volgrecht in Europa nog beter ingevuld kan worden. Dat is ook noodzakelijk voor de beeldende kunstenaars in Europa. Het is namelijk een signaal aan de cultuur en de culturele waarden die wij in dit verenigde Europa vertegenwoordigen, dat wij ook een duidelijk signaal aan de kunsthandel geven, met name in Zwitserland en de Verenigde Staten.
Wij hebben nog enkele jaren de tijd voor de noodzakelijke verbeteringen. Naar mijn idee zullen wij er met vereende krachten ook in slagen om enkele argumenten af te zwakken of zelfs helemaal van tafel te krijgen, zodat wij gezamenlijk rechtszekerheid voor de beeldende kunstenaars kunnen creëren. Ik ben daar rotsvast van overtuigd. Ik zal me daar ook voor blijven inzetten en niet alleen in de huidige zittingsperiode. Ik ben benieuwd wat onze doyen en deskundige op het gebied van stemverklaringen, de heer Fatuzzo, hierover te zeggen heeft.

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, ik zou eigenlijk mijn mond moeten houden over dit verslag, want kunstenaars gaan niet met pensioen. Noch de kunst noch de liefde gaat met pensioen. Daarom zou ik als vertegenwoordiger van de Partij van de Gepensioneerden moeten zwijgen over dit verslag. Maar, mevrouw Echerer en mijnheer de Voorzitter, heel wat gepensioneerden zijn ook kunstenaar. Na opgehouden te zijn met werken wijden heel wat gepensioneerden zich aan de kunst. Dan gaan ze schilderen en beeldhouwen. Ik verdedig dus de gepensioneerden die ook kunstenaar zijn. Net zoals er gepensioneerden zijn die verliefd zijn en van de liefde genieten, zijn er ook gepensioneerden die kunstenaar zijn en kunstwerken scheppen. Daarom ben ik net als mevrouw Echerer voor dit verslag.

Raschhofer
 Mijnheer de Voorzitter, geachte collega' s, het doel van de richtlijn betreffende het volgrecht zou de harmonisering van de gemeenschappelijke markt moeten zijn. Dat doel is inderdaad bereikt, maar wel op basis van een twijfelachtig resultaat. Nog afgezien daarvan, is het de vraag of er op dit gebied wel behoefte aan harmonisering bestaat. Juist in een periode van vereenvoudigingen en pogingen om meer transparantie te bewerkstelligen, is de invoering van weer een gemeenschappelijke regeling, contraproductief. Hierdoor wordt de handel bemoeilijkt of dreigt deze zelfs helemaal te verdwijnen, omdat het slechts een kwestie van tijd is voordat de kunstmarkt Europa verlaat en naar de VS en Zwitserland vertrekt.
In feite zal er een onevenwichtige kunstmarkt ontstaan met alle negatieve gevolgen van dien. Met name de kleine galeries en de jonge kunstenaars die daar gepromoot worden, worden het slachtoffer van deze nieuwe richtlijn. Zelfs de gevestigde kunstenaars die financieel voordeel zouden hebben van deze richtlijn, hebben zich hiertegen uitgesproken. Het is volkomen onbegrijpelijk dat degenen voor wie deze richtlijn bedoeld is, iets opgedrongen krijgen wat ze eigenlijk niet willen. Door het aannemen van deze richtlijn is de rol van Europa als mecenas van de kunst uitgespeeld. Daarom hebben wij Freiheitlichen ertegen gestemd.

Hager
 - (DE) De Oostenrijkse kunstenaars staan afwijzend tegenover de invoering van een volgrecht. Dat volgrecht is economisch erg nadelig voor hen, omdat daardoor de prijzen van de eerste verkoop van een kunstwerk onvermijdelijk zullen dalen. Door de invoering van het volgrecht zal de Europese kunstmarkt zich naar landen zoals de VS en Zwitserland verplaatsen, omdat een dergelijke regeling daar niet bestaat en de doorverkoopprijzen van kunstwerken daardoor niet omhooggeduwd worden. Hierdoor worden met name kleine galeriehouders getroffen, omdat deze veel slechter tegen de prijsdruk bestand zijn.
Het is onbegrijpelijk waarom de kunstenaars het volgrecht als invulling van het auteursrecht tegen hun wil opgedrongen zouden moeten krijgen. Om die redenen verwerpen de Freiheitlichen het verslag.

Tannock
Hoewel het verslag van de heer Zimmerling over de in het kader van het volgrecht verplichte heffing bij wederverkoop van kunstwerken, er in de bemiddeling op vooruit is gegaan, bevat het nog een aantal tekortkomingen. In het verslag is de drempel voor de betreffende kunstwerken heel verdienstelijk verhoogd tot 3000 euro, maar toch is het zo, alhoewel de grote kunstgaleries en veilinghuizen er wel vóór zijn, omdat de omvang van het werk wordt teruggebracht, dat er daarmee niets wordt gedaan voor onbekende hedendaagse kunstenaars. Als zoethoudertje wordt er, voorafgaand aan de implementatie, een uitzonderingsbepaling voor zes jaar geïntroduceerd, maar ik ben als EP-lid uit Londen bang dat onze wereldberoemde veilinghuizen zoals Sotheby's, Christies en Phillips, deze periode zullen aangrijpen om hun bedrijf te verplaatsen naar buitenlandse oorden die buiten de jurisdictie van de EU vallen, zoals Genève, Monaco en New York, wat in Londen tot verlies van banen zal leiden. Dit zal rechtstreeks van invloed zijn op de betrokken werknemers en indirect schade berokkenen aan toeleveringsbedrijven zoals lijstenmakerijen en gespecialiseerde kunstverzekeraars.
Daarom heb ik tegen deze maatregel gestemd, die alleen ontworpen lijkt te zijn om een level playing field te creëren voor de Franse veilinghuizen, die al jaren een dergelijk concept hanteren.

Xarchakos
Tijdens de stemming van vandaag over het verslag-Zimmerling (A5-0235/2001) heb ik tegen gestemd, en ik heb er bij al mijn ''Nea Dimokratia''-collega's op aangedrongen mijn voorbeeld te volgen. Ik ben er stellig van overtuigd dat goedkeuring van deze richtlijn zal leiden tot verplaatsing van de kunstmarkt naar de VS en naar Zwitserland, en tot een oneerlijke gunstige positie voor alle kunstenaars uit de VS, wanneer deze hun kunstwerken in Europa proberen te verkopen. Ik ben ook van mening dat het voorstel voor nationale drempels die lager liggen dan de communautaire, waar het gaat om het volgrecht, de Europese kunstenaars uiteindelijk alleen maar schade zal berokkenen en de winsten van de galerie-eigenaars en veilinghuizen zal opjagen. Om al deze redenen, en omdat ik Europees kunstenaar ben, heb ik besloten tegen te stemmen.
Verslag-Rothley (A5-0174/2001)

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, voordat ik naar Straatsburg vertrok, had ik een ontmoeting met Fortunato Rossi, een 80jarige gepensioneerde. Hij zei mij: "Ik heb een heel naar auto-ongeluk gehad. Ik werd, verbaast u niet, aangereden door een Europese afgevaardigde. Ik brak mijn been, mijn arm en kreeg een flinke klap op mijn kop, met alle nare gevolgen van dien. Ik ben toen naar mijn verzekering gegaan, waar ik te horen kreeg dat ik als tachtigjarige geen cent meer waard was omdat ik niets kon verdienen en dus niets meer zou krijgen. Als ik echter een Europees afgevaardigde had aangereden, had ik tenminste 2 miljard lire moeten betalen. Vindt u dat nu eerlijk, mijnheer Fatuzzo, dat een gepensioneerde geen recht heeft op schadevergoeding als hij door een auto wordt aangereden? Ik heb hem toe geantwoord: "Je hebt volkomen gelijk - onfortuinelijke - Fortunato Rossi en daarom zal ik erop aandringen dat in het volgende verslag over dergelijk zaken een billijke schadevergoeding wordt opgenomen voor oudere gepensioneerden" .

Bordes en Cauquil
 - (FR) Als dit verslag daadwerkelijk de verbetering van de rechtsbescherming van slachtoffers van ongevallen tot doel had, wat in het verslag ook wordt beweerd, dan hadden wij er onze stem op uitgebracht. Hoewel in het verslag daadwerkelijk enkele voorstellen worden gedaan ter verbetering van de positie van slachtoffers van ongevallen, vormt de tekst een gekunstelde poging om vooral de belangen van de verzekeringsmaatschappijen te kunnen blijven behartigen.
Zo krijgen deze verzekeringsmaatschappijen in dit zogenaamd verenigd Europa het recht om hun verzekeringnemers die zich tijdelijk in een andere lidstaat van de Europese Unie vestigen, een extra premie op te leggen.
De bombastische redevoeringen over de eenheid van Europa kunnen de instelling van dergelijke extra premies niet voorkomen.
Wij hebben ons dan ook van stemming over dit verslag onthouden.

Titley
Ik steun het verslag van mijn socialistische collega, Willi Rothley, waarin wordt gevraagd om een nieuwe richtlijn voor autoverzekeringen teneinde de rechtsbescherming van slachtoffers van ongevallen te verbeteren.
Onze burgers hebben recht op gelijke rechtsbescherming, waar zij zich ook in de Europese Unie bevinden. Elk jaar bezoeken duizenden mensen per auto het continent. Vakantiegangers die van Bolton naar Barcelona rijden moeten zich door het recht beschermd weten.
Het algemene doel van de richtlijn is uiterst belangrijk: het bieden van een consequent, hoog niveau van rechtsbescherming. Ik ben het van harte eens met het streven naar betere vergoedingen voor verkeersongevallen op nationale wegen, waarbij de verzekeraars de verplichting wordt opgelegd binnen drie maanden na ontvangst van een schadeclaim mede te delen of er al dan niet tot uitbetaling wordt overgegaan. Heldere, snelle beslissingen zijn de beste manier om slachtoffers te laten weten waar zij aan toe zijn. Bovendien is men in dit verslag voorstander van een EU-minimumbedrag van 2 miljoen euro, dat in de toekomst aan de inflatie wordt aangepast. De minimum verzekerde bedragen zijn niet meer van deze tijd; het bovengenoemde bedrag is veel realistischer.
Het zijn niet alleen vakantiegangers die zullen profiteren van deze nieuwe richtlijn. Wie in het buitenland een auto koopt zal zich eveneens door deze maatregel gesterkt weten. Verzekeraars zouden een verzekering voor een maximum van dertig dagen moeten kunnen bieden aan personen die over willen gaan tot de aankoop van een voertuig dat geregistreerd staat in een lidstaat die niet de eigen lidstaat is en die met dit voertuig vervolgens terug willen rijden naar het eigen land om het daar opnieuw te laten registreren.
Het vertrouwen van het publiek in de juridische aspecten van de veiligheid op de weg in de EU dient toe te nemen, zodat onze burgers vrij van het ene naar het ander land kunnen reizen, zonder angst voor gigantische juridische kosten en vijftien intimiderende rechtssystemen. Alleen door een verbetering van de rechtsbescherming van slachtoffers van ongevallen kunnen onze burgers optimaal profiteren van hun reis per auto door de EU en hun vrijheid van verplaatsing ten volle benutten.
Verslag-Wallis (A5-0134/2001)

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, de gepensioneerde waar ik zojuist over sprak in verband met het vorige verslag, had nog een vriend bij zich, Tranquillo Verdi, ook uit Bergamo. Die zei tegen mij: "Waarom maken jullie je toch zo druk om het regelen van geschillen tussen consumenten en producenten van verbruiksgoederen? Waarom maken jullie je niet net zo druk over pensioenen en de geschillen van gepensioneerden met de overheid over hun pensioenen? Pensioenen zijn toch ook een verbruiksgoed? Of niet soms? Daarom vraag ik u, afgevaardigde Fatuzzo, ervoor te zorgen dat wij onze pensioenen gemakkelijk en op tijd kunnen innen" . Dat verzoek geef ik bij deze aan u door, mijnheer de Voorzitter.

De Voorzitter
Hiermee is de stemming beëindigd.
(De vergadering wordt om 12.30 uur onderbroken en om 15.00 uur hervat)

Europese Centrale Bank/Euro
De Voorzitter
Aan de orde is de gecombineerde behandeling van twee verslagen:
(A5-225/2001) van mevrouw Randzio-Plath, namens de Economische en Monetaire Commissie, over het jaarverslag 2000 van de Europese Centrale Bank (C5-0187/2001 - 2001/2090(COS));
(A5-0222/2001) van de heer Maaten, namens de Economische en Monetaire Commissie, over de mogelijkheden en middelen om het bedrijfsleven bij te staan bij de omschakeling op de euro (2000/2278(INI)).

Duisenberg
Het is mij een groot genoegen om vandaag het derde jaarverslag van de ECB te presenteren, tweeëneenhalf jaar na de lancering van de euro en minder dan een halfjaar voordat de eenheidsmunt in de vorm van bankbiljetten en munten volledig zichtbaar zal worden voor onze burgers.
Het jaar 2000 was een opmerkelijk jaar voor de eurozone, omdat de economische groei zijn hoogste punt in meer dan tien jaar bereikte, hetgeen vergezeld ging van een aanhoudend sterke werkgelegenheid. De HICP in de eurozone lag helaas eveneens sinds medio 2000 boven de 2%, voornamelijk tengevolge van stijgingen van de olieprijs en de koersdaling van de euro die zich afgelopen jaar voordeden. Deze stijging van de HICP tot boven de door de ECB gehanteerde definitie van prijsstabiliteit is weliswaar niet gewenst, maar de ECB kan de prijsschommelingen voor de korte termijn die door dergelijke tijdelijke factoren worden veroorzaakt niet voorkomen (en dient deze ook niet te voorkomen). Desondanks is het van groot belang ervoor te zorgen dat de kortetermijndruk, die een voorbijgaand karakter heeft, niet ontaardt in verwachtingen voor de middellange termijn waar het gaat om de inflatie. In 2000 moest de ECB met name wat dat betreft op zijn hoede zijn in een context van sterke economische groei en gezien het feit dat de monetaire ontwikkelingen duidelijk wezen op opwaartse risico's voor de prijsstabiliteit. Om deze reden hebben we dan ook de rentevoeten in 2000 zesmaal verhoogd. Daarmee heeft de ECB bijgedragen aan het veiligstellen van de duurzaamheid van de niet-inflatoire economische groei in de eurozone.
Wat dat betreft, heeft de evolutie van de langetermijn-rentevoeten in de eurozone in 2000 laten zien dat de financiële markten over het algemeen verwachtten dat de prijsontwikkelingen voor de middellange termijn niet zouden afwijken van de prijsstabiliteitsdefinitie. De prognoses die in 2000 beschikbaar kwamen gaven een soortgelijk beeld te zien. Daarmee wordt duidelijk aangetoond dat de ECB in 2000 zijn geloofwaardigheid heeft bevestigd.
Voordat ik met u mijn analyse van de huidige situatie doorneem, wil ik een paar woorden zeggen over een aantal zaken uit de ontwerpresolutie die door uw Economische en Monetaire Commissie is opgesteld, zaken die betrekking hebben op de monetaire-beleidsstrategie van de ECB. Ik wil graag allereerst zeggen dat ik het eens ben met de mening die in de ontwerpresolutie naar voren wordt gebracht dat de tweepijlerstrategie van de ECB geïnterpreteerd kan worden als een middel voor het analyseren van alle informatie die relevant is voor het monetaire beleid. Met andere punten in de resolutie kan ik het echter niet eens zijn. Deze hebben betrekking op de twijfels die geuit worden met betrekking tot de definitie van de prijsstabiliteit, het belang dat de eerste pijler in onze strategie dient te hebben en de rol van projecties die binnen de tweede pijler worden gegeven.
De Raad van bestuur van de ECB heeft de prijsstabiliteit in de eurozone gedefinieerd als ''een jaarlijkse stijging van de HICP voor de eurozone van minder dan 2%'', en heeft gezegd dat ''op de middellange termijn sprake dient te zijn van prijsstabiliteit''. De definitie van de Raad van bestuur garandeert een verantwoordingsplicht en geeft een duidelijke leidraad voor verwachtingen omtrent toekomstige prijsontwikkelingen. De woorden ''minder dan 2%'' bakenen duidelijk de bovengrens af van de HICP-stijgingen, die in overeenstemming is met de prijsstabiliteit. Deze bovengrens is in overeenstemming met de handelwijze die de nationale centrale banken van de deelnemende lidstaten volgden vóór het begin van de derde fase van de EMU. Daarnaast geeft het woord ''stijging'' duidelijk aan dat langdurige dalingen van de HICP niet in overeenstemming met de prijsstabiliteit worden geacht. Er dient geen twijfel over te bestaan dat de belofte van de ECB de prijsstabiliteit te zullen handhaven onverenigbaar is met een inflatie op de middellange termijn van boven de 2% en evenmin met een desinflatie. In dat opzicht is het monetaire beleid van de ECB volkomen symmetrisch, omdat de strijd wordt aangebonden met een opwaartse en neerwaartse druk op de prijzen, die gevolgen kan hebben die niet passen binnen onze definitie van prijsstabiliteit.
Binnen onze monetaire-beleidsstrategie wordt in de eerste pijler een prominente rol toebedeeld aan de geldhoeveelheid. Dit weerspiegelt de in essentiemonetaire oorsprong van de inflatie - waarvoor empirisch bewijsmateriaal voorhanden is en veel van dat bewijsmateriaal kunt u vinden in onze serie werkdocumenten - hetgeen wijst op een voortdurende stabiele geldvraag voor M3 en op een goede indicatorfunctie van de M3-groei voor de inflatie op de middellange termijn. Het volgen van monetaire ontwikkelingen is dan ook cruciaal voor het analyseren van de risico's voor de prijsstabiliteit in de eurozone op de middellange termijn. Ik wil wat dat betreft ook benadrukken dat de kwaliteit van de monetaire statistische gegevens tot te hoogste behoort van al dit soort gegevens die in de eurozone beschikbaar zijn. Deze monetaire statistische gegevens zijn gebaseerd op een volledig geharmoniseerd rapportagestelsel dat door alle monetaire financiële instellingen in de eurozone wordt gehanteerd. De kwaliteit van de monetaire statistische gegevens is onlangs nog verder verbeterd door het als apart onderdeel aanmerken van buitenlandse participaties in geldmarktfondsen. Bovendien verwachten wij aan het eind van het jaar gegevens beschikbaar te hebben en vrij te kunnen geven over het aantal buitenlandse participaties in andere verhandelbare waardepapieren. Om al deze redenen zal M3 een prominente rol in het monetaire beleid van de ECB blijven spelen.
Wat de projecties betreft, en dan met name de suggestie dat zij expliciet door de Raad van bestuur goedgekeurd dienen te worden, wil ik u eraan herinneren dat de Raad van bestuur zich slechts hoeft te verantwoorden voor het handhaven van de prijsstabiliteit. Het is aan de Raad van bestuur om de beslissingen te nemen die ervoor zorgen dat de taken die bij het Verdrag aan het ESCB toevertrouwd worden, naar behoren worden uitgevoerd. Wat dat aangaat heeft de Raad van bestuur, om een aantal redenen, besloten tot het volgen van een tweepijlerbeleid. Er werd met name besloten om geen strategie te volgen waarbij monetaire-beleidsbeslissingen uitsluitend zouden worden genomen op basis van inflatieprognoses. De interne ECB-projecties spelen uiteraard een belangrijke rol in de analyse die de Raad van bestuur in het kader van de tweede pijler verricht, maar het is belangrijk te weten dat deze analyse zich niet concentreert op deze projecties. Gezien het feit dat het erg moeilijk is voor de langere termijn voorspellingen te doen en gezien de onzekerheid over de vraag wat nu het meest geschikte economische model is, acht de Raad van bestuur het niet verstandig om slechts een enkele projectie te hanteren bij het analyseren van de risico's voor de prijsstabiliteit. De onzekerheid rond de prognoses wordt ook terecht weerspiegeld in de manier waarop de ECB ze publiceert, namelijk in de vorm van bandbreedtes en niet van op specifieke punten gerichte ramingen.
Wat de analyse van de huidige economische en monetaire ontwikkelingen betreft: na de beslissing van 10 mei om de voornaamste ECB-rentevoeten met 25 basispunten te verlagen, kwam de Raad van bestuur op zijn vergaderingen van juni tot de conclusie dat, op basis van de beschikbare informatie, het huidige niveau van de voornaamste ECB-rentevoeten voldoende was om de prijsstabiliteit in de eurozone voor de middellange termijn te garanderen. Na de vorige vergadering van de Raad van bestuur is er geen nieuwe informatie bekend geworden op grond waarvan dit oordeel zou moeten worden gewijzigd.
Wat de informatie in de eerste pijler betreft: hier wijzen de monetaire ontwikkelingen op een gunstig perspectief, wat de middellange termijn aangaat, voor het handhaven van de prijsstabiliteit. Na een geleidelijke neerwaartse trend die in het voorjaar van 2000 inzette, lijkt het driemaandelijkse gemiddelde van de jaarlijkse M3-groeicijfers zich de laatste paar maanden over het geheel genomen te stabiliseren. Als er rekening wordt gehouden met de opwaartse vertekening van de monetaire cijfers, dan zou de groei van de M3 in de meest recente periode rond de referentiewaarde liggen. Bovendien is de jaarlijkse groei van leningen aan de particuliere sector zich blijven matigen, en dat komt voornamelijk doordat er minder leningen aan huishoudens werden verstrekt.
Wat de tweede pijler betreft blijven wij uitgaan van de verwachting dat de momenteel hoge inflatiecijfers een verschijnsel van voorbijgaande aard zijn, en dat deze cijfers, als zich geen verdere ongunstige prijsschokken voordoen, in 2002 zullen dalen tot onder de 2%. Deze ontwikkelingen zullen zich naar verwachting voordoen in een context van een zwakkere economische groei, die echter over het geheel genomen in overeenstemming zal zijn met de trendmatige groei in de eurozone.
In dit verband wil ik het graag even hebben over een onderwerp dat recentelijk nogal wat aandacht getrokken heeft: de invloed die de overschakeling op de euromunten en -biljetten mogelijk zal hebben op de kostendruk. In het algemeen is het zo dat de inflatoire druk tengevolge van deze overstap waarschijnlijk beperkt zal worden door de prijstransparantie en de concurrentie. Wat dat betreft is het ook nuttig om even stil te staan bij de belofte van de ministers van Financiën in de eurozone, zoals deze in een verklaring van de Eurogroep werd weergegeven, dat in het algemeen de omzetting naar de euro van alle prijzen, kosten en tarieven die onder verantwoordelijkheid van de overheid vallen, prijsneutraal zullen zijn of anders in het voordeel van de consument zullen worden ''gladgestreken''. Wij doen een beroep op de lagere overheden maar ook op de bedrijven om dit voorbeeld van de centrale overheid in de diverse landen te volgen. Daarnaast is ook de waakzaamheid van het publiek bij het in de gaten houden van prijzen en prijsveranderingen in de omwisselingsperiode belangrijk.
De ECB zal zich blijven houden aan de opdracht om de prijsstabiliteit voor de middellange termijn te handhaven, ongeacht de vraag of de prijzen worden vermeld in euro' s of in de munteenheden die daar onderdeel van zijn. We zullen dan ook op onze hoede blijven voor toekomstige ontwikkelingen die de risicobalans voor de prijsstabiliteit beïnvloeden. Wij zullen - met name - onder andere letten op monetaire ontwikkelingen, groei van het reële BBP, prijsbepalingsgedrag en loonontwikkelingen. Onder de huidige omstandigheden, waarin prijsontwikkelingen voornamelijk worden beïnvloed door factoren van voorbijgaande aard, is het van wezenlijk belang dat de huidige opwaartse beweging van de prijzen niet blijvend wordt, en het is dan ook belangrijk dat de loonmatiging wordt voortgezet.
Wat de invoering van de eurobankbiljetten en -munten betreft, kan ik u meedelen dat de voorbereidingen van het Eurosysteem volgens schema verlopen. Eind juni 2001 beliep het totale aantal tot dan toe geproduceerde eurobankbiljetten een bedrag van circa 9 miljard, ongeveer 90% van de voorraad die voor de eerste introductie nodig is. Bovendien besloot de ECB in maart 2001, als verzekering tegen mogelijke productierisico's, een centrale Eurosysteemreserve aan te leggen. Deze reserve bedraagt ongeveer 10% van de eerste-introductievoorraad en de normale voorraad samen.
Op 1 januari 2001 lanceerde het Eurosysteem de informatiecampagne "Euro 2002" , die bedoeld is als aanvulling op andere, nationale informatiecampagnes. Het voornaamste doel van de campagne is niet het aan de man brengen van de euro - de euro verkoopt zichzelf wel - maar het grote publiek en specifieke doelgroepen bekend maken met het uiterlijk van de eurobankbiljetten en de manier waarop deze beveiligd zijn, en de burgers meer bewust maken van de manier waarop de omschakeling in grote lijnen plaatsvindt. De informatiecampagne verloopt volgens schema. Deze informatie gaat pas echt leven voor de burgers, als het massamediagedeelte van de campagne op 30 augustus 2001 van start gaat, na de onthulling van het definitieve uiterlijk van de eurobankbiljetten en de bijbehorende beveiligingskenmerken.
Het Eurosysteem is zich er terdege van bewust hoe belangrijk de geslaagde introductie van de eurobankbiljetten en -munten is voor het algemene vertrouwen in de eenheidsmunt, en de zorgvuldige, uitgebreide voorbereidingen die door het Eurosysteem worden getroffen zijn daarmee in overeenstemming. Wij dienen allen voor ogen te houden dat de overschakeling op de eurobiljetten en -munten een ongeëvenaarde uitdaging en een gigantische logistieke operatie is en dat alle betrokken partijen hun schouders zullen moeten zetten onder hun specifieke onderdeel van de algemene taak: erop toezien dat de invoering van de eurobankbiljetten en -munten een succes wordt.
In deze context wil ik graag kort commentaar geven op het onderwerp van het vooraf bevoorraden van het grote publiek met eurobankbiljetten, een kwestie waarover ik u bij vorige gelegenheden al meer in detail heb geïnformeerd. Ik wil u eraan herinneren dat de beslissingen van de ECB genomen zijn met volledige inachtneming van het algemene belang en na een gedegen evaluatie van alle daartoe behorende aspecten. Er zijn geen nieuwe elementen opgedoken die een herbezinning op dit onderwerp rechtvaardigen.
Wat betreft de zaken met betrekking tot de banksupervisie die ook worden genoemd in de ontwerpresolutie over het jaarverslag van de ECB, wil ik u er allereerst aan herinneren dat het kader voor financiële stabiliteit in de EU rust op twee bouwstenen: nationale competentie en samenwerking. Het is onze vaste overtuiging dat de indrukwekkende veranderingen op de financiële markten die in gang worden gezet door de invoering van de euro vragen om een aanzienlijke aanscherping van de mechanismen voor samenwerking tussen de nationale autoriteiten onderling en met het Eurosysteem. Dat komt omdat de aard en de omvang van het systemic risk (het domino-effect) door de EMU aan het veranderen zijn. Het is niet langer mogelijk om gevaren voor de financiële stabiliteit of de mogelijke kanalen voor de verspreiding van besmettelijke risico's alleen binnen een land zelf te evalueren. Het deed mij dan ook met name genoegen om te zien dat de bijdragen van het ESCB aan de verbetering van het institutionele kader voor de financiële stabiliteit, en in het bijzonder de ontwikkeling van de macroprudentiële analyse in de ontwerpresolutie zijn geaccepteerd en worden gesteund.
In de ontwerpresolutie wordt ook verwezen naar de noodzaak om (belangen)conflicten te vermijden tussen verantwoordelijkheden die te maken hebben met het houden van toezicht en de verantwoordelijkheden van de monetaire autoriteiten. Ik wil allereerst zeggen dat er geen duidelijk empirisch bewijs is voor mogelijke conflicten tussen de doelstellingen van financiële stabiliteit en prijsstabiliteit. Ten tweede wil ik zeggen dat een dergelijk conflict onmogelijk kan ontstaan binnen de institutionele regelingen in de eurozone. De invoering van de euro heeft zelfs een institutionele scheiding tot stand gebracht tussen de besluitvorming op het gebied van het monetaire beleid, die gericht is op de eurozone als geheel, en de uitoefening van toezichthoudende taken, die betrekking heeft op de binnenlandse instellingen en markten. De besluitvormingsmechanismen voor beide taken vallen niet langer samen, en het gevaar van een conflict wordt bestreden via de institutionele structuur. Ter afronding van mijn uiteenzetting zou ik graag willen onderstrepen dat de invoering van de eenheidsmunt het noodzakelijke karakter van de sterke betrokkenheid van de centrale banken bij het prudentieel toezicht en de financiële stabiliteit alleen maar heeft versterkt.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer Duisenberg voor uw toespraak.

Verwelkoming
De Voorzitter
Collega's, ik wil bij dezen graag de heer Alejandro Toledo, nieuw gekozen president van Peru, officieel welkom heten in het Parlement.
De heer Toledo heeft plaatsgenomen op de officiële tribune en hij zal zich vanmiddag bij ons voegen in gezelschap van zijn vrouw en zijn dochter.
Mijnheer Toledo, ik heet u hartelijk welkom in ons Parlement.

Europese Centrale Bank/Euro (voortzetting)
Randzio-Plath
 Mijnheer de president, u heeft heel duidelijk naar voren gebracht dat een bundeling van alle krachten van alle partners in de Europese Monetaire Unie en ook in de Europese Unie noodzakelijk is om ervoor te zorgen dat de historische gebeurtenis van de voltooiing van een monetaire unie van twaalf landen een feit wordt. Ik kan u de verzekering geven dat het Europees Parlement aan uw kant staat.
De Europese Centrale Bank is een erg jonge instelling. De euro die onder de verantwoordelijkheid van de ECB valt, is nog niet eens een echt tastbare munt. Daarom is het voor de ECB van belang zijn eigen reputatie van geloofwaardigheid op te bouwen waarvoor vereist is dat de taakomschrijving van de ECB doorklinkt in zijn monetaire beleid. Tot dusverre is de ECB tamelijk succesvol geweest. Zelfs waarnemers die zich kritisch plegen op te stellen ten aanzien van het beleid van de ECB, erkennen in toenemende mate en terecht dat Europa behoefte heeft aan een specifieke reactie op het gebied van het monetaire beleid, en dat de prijzen van financiële activa geen parameter van grote betekenis zijn voor besluiten inzake het monetaire beleid. Er is echter wel nog steeds een aanzienlijk gebrek aan coördinatie in de motivering van afzonderlijke beleidsmaatregelen. Vanuit technisch oogpunt zijn zij wellicht juist geweest, maar puur technische verklaringen zijn niet voldoende om de Europese markten en burgers gerust te stellen inzake de wijze waarop de ECB zich inzet voor de prijsstabiliteit en om de burger meer vertrouwen te geven in de euro, die sinds de invoering helaas geen verbetering van betekenis vertoont. Wat dit betreft, kan het verzoek van het Europees Parlement om onmiddellijke bekendmaking van de redenen voor het al dan niet nemen van een besluit en van de argumenten voor en tegen alsmede van de notulen een beter begrip van de ECB vergemakkelijken.
Max Weber heeft eens gesproken over de drie bronnen van autoriteit: traditie, charisma en rede. De ECB zou een dergelijke, naar de mening van Weber moderne rationele autoriteit moeten ontwikkelen om duurzaam respect en doelmatigheid te verwerven. Rationele autoriteit is gebaseerd op een juiste beoordeling van feiten. Een dergelijke oordeelsvorming vormt de basis voor een rationele openbare discussie over kwesties die het Europese monetaire beleid betreffen. Dit moet worden verwezenlijkt, temeer als men bedenkt dat het monetaire beleid, thans meer dan ooit, voornamelijk werkt via de verwachtingen van de financiële markten en in hoge mate afhankelijk is van het gedrag van economische actoren. Zonder dit instrument kan een centrale bank zijn doel voorbij schieten.
Informatieplicht en doorzichtigheid betekenen echter niet dat de ECB voortdurend meer moet publiceren. Kwaliteit is belangrijker dan kwantiteit, en in dat verband valt met name de kwaliteit van de monetaire dialoog met het Europees Parlement te waarderen. De ECB heeft de doorzichtigheid van zijn monetaire beleid verbeterd. Meer openheid en doorzichtigheid kunnen echter geen kwaad en zouden juist in de komende maanden het vertrouwen in en de acceptatie van de Monetaire Unie kunnen vergroten. Daar staat of valt de Europese munt mee. De volgende maatregelen zouden in dat verband nuttig zijn:
In de eerste plaats dient de definitie van de secundaire doelstelling van het monetaire beleid overeenkomstig artikel 105 vastgelegd en openbaar gemaakt te worden om duidelijk te maken wanneer de ECB de groei en werkgelegenheid in de eurozone kan en moet ondersteunen. Tevens dient daarmee duidelijk gemaakt te worden dat ook de ECB de voorwaarden voor een werkgelegenheidsbevorderende, duurzame groei ondersteunt, zoals ook gebeurd is tijdens de Top in Lissabon waar een groeidoelstelling van 3% is geformuleerd.
In de tweede plaats zou een publicatie van de gebruikte modellen daarbij nuttig zijn. Zolang de Europese Centrale Bank niet kiest voor een inflatiedoelstelling, dient hij vast te houden aan het tweepijlerbeleid. Tegelijkertijd dient hij echter zijn M3-berekening doorlopend te verbeteren door zijn analyse- en onderzoekswerkzaamheden uit te breiden. Bovendien zou daar nog een strak analytisch kader voor de tweede pijler aan toegevoegd moeten worden.
In de derde plaats moeten de ECB-prognoses nauwkeuriger worden en niet meer dergelijke grote marges bevatten als tot nu toe het geval is geweest, maar juist kleinere marges. Bovendien zouden deze prognoses vier keer per jaar gegeven moeten worden. Om bij te dragen aan meer begrip en doorzichtigheid, dient de ECB zich de prognoses van zijn personeel eigen te maken.
In de vierde plaats dienen de notulen gepubliceerd te worden die argumenten vóór en tegen een monetaire beslissing bevatten, evenals een geanonimiseerde weergave van het stemgedrag.
In de vijfde plaats dient getoetst te worden of het in het kader van een herziening van het Verdrag mogelijk is om het Parlement een soort bevestigingsrecht te geven met betrekking tot de benoeming van de leden van de directie.
In de zesde plaats dient de ECB als vooraanstaande partner in de macro-economische besluitvorming een bijdrage te leveren aan een betere de coördinatie van het economisch beleid en aan het tot stand brengen van een adequate en evenwichtige policy mix zoals dat ook bij andere onafhankelijke centrale banken gebeurt, zonder dat daardoor afbreuk wordt gedaan aan zijn onafhankelijkheid.
Het hoofddoel van de ECB (handhaving van de prijsstabiliteit) is echter geen doel op zich, maar een wezenlijke voorwaarde voor economische groei en het scheppen van werkgelegenheid. Daarom kan monetair beleid niet op zich staan, maar moet het worden aangevuld met nauwer macro-economisch beleid in de eurozone. Op dit gebied blijft nog het een en ander te wensen over.
Het is de enige manier om te voorkomen dat deze economische eenwording eenzijdig door de markten wordt aangedreven zonder rekening te houden met sociale en werkgelegenheidsaspecten. Een andere factor die een betere macro-economische coördinatie waaraan de ECB deelneemt, noodzakelijk maakt, is de globalisering van de financiële markten, die met toenemende snelheid plaatsvindt, maar die in steeds mindere mate een afspiegeling vormt van de omzet van goederen en diensten.
Dit doet veronderstellen dat aanpassingen van de rentevoet van doorslaggevende betekenis zijn voor de prijzen van financiële activa, terwijl de uitwerking ervan op de werkelijke economie geringer is geworden dan vroeger het geval was.
De verontrusting over de onafhankelijkheid van de Europese Centrale Bank die is geuit in verband met het feit dat de bank deelneemt aan de dialoog over het macro-economisch beleid en daaraan een passende bijdrage levert, is dan ook moeilijk te begrijpen. Volgens mij is het tegenovergestelde het geval: Een uitbreiding van de coördinatie zou de onafhankelijkheid van de Europese Centrale Bank alleen maar versterken. Een hogere mate van economische convergentie zou zijn taak verlichten en zelfs het probleem van de "eenheidsmaat" minder knellend maken, met het gevolg dat het minder waarschijnlijk wordt dat de ECB onder politieke druk komt.
De ECB bevindt zich in een andere situatie dan de Amerikaanse Centrale Bank. Hij heeft als partner niet slechts met één president, één minister van Financiën en één bevolking te maken, maar heeft twaalf presidenten, twaalf ministers van Financiën en twaalf volken als partner die niet altijd dezelfde taal spreken. Het Europees Parlement wil als vertegenwoordiger van de Europese burgers een echte partner zijn bij de dialoog ten behoeve van de opbouw van een nieuwe politieke cultuur in de Europese Unie; een cultuur die aan de ene kant de onafhankelijkheid van de instellingen waarborgt, en aan de andere kant ook rekening houdt met het feit dat elke instelling in het belang van een functionerende democratie doorzichtig moet zijn en verantwoording af moet kunnen leggen.

Maaten
Voorzitter, dit verslag over de omschakeling op de euro staat niet op zich. Het bouwt voort op eerdere verslagen die zijn ingediend, onder andere door de heer Karas, mevrouw Torres Marques en ook de recente briefwisseling tussen mevrouw Randzio-Plath en onze Voorzitter, mevrouw Fontaine.
Ik constateer met vreugde dat de Europese Centrale Bank en de Europese Commissie aan dezelfde kant vechten als het Europees Parlement. Op het voorliggende verslag zijn maar acht amendementen ingediend door een fractie waarvan ik constateer dat geen enkel lid bij dit debat aanwezig is.
De euro is nu al een succes. De heer Duisenberg heeft dat zojuist ook overtuigend aangetoond. Het is ook het spannendste Europese project tot nu toe. Immers, voor alle burgers in de eurozone, of beter nog, voor alle burgers in Europa, voor alle wereldburgers is de Europese Unie geen theorie meer maar tastbare werkelijkheid. Dat is voor het eerst in de geschiedenis van onze Europese samenwerking.
Dat valt allemaal samen op 1 januari. Dan gaat het niet alleen maar om het vertrouwen in die munt. Het gaat om het vertrouwen in het Europese project als geheel en dat Europese project staat natuurlijk op dit moment aan allerlei kritiek bloot. Het meest recente voorbeeld daarvan is toch wel het referendum in Ierland.
De introductie van de euro kan, als wij dat goed doen, al die kritiek doen verstommen. Zij kan ervoor zorgen dat alle burgers in euroland trots zijn op de manier waarop wij dat gedaan hebben, misschien tegen de verwachtingen in. Zij kan ook, op momenten dat wij het niet goed doen, de kritiek op de euro, maar ook op de Europese samenwerking doen verhevigen. Immers, de burgers lezen er niet over in de krant. Zij zijn er zelf bij als de euro wordt geïntroduceerd. Die kritiek op de Europese samenwerking nu is dat de besluitvorming ondoorzichtig is, dat er niet naar burgers wordt geluisterd, dat de hoge heren het wel weten. Maar die hoge heren kunnen in de ogen van het publiek vervolgens ook diep vallen. Dat geldt hierbij voor ons allen.
Wat wij horen van consumentenorganisaties, van organisaties in het midden- en kleinbedrijf is dat zij toch graag een distributie van kleine eurobankbiljetten willen in de laatste dagen van december, zoals dat overigens ook gebeurt met euromunten. In de vorm misschien van pakketjes die kunnen worden gekocht bij banken of door de pinautomaten eerder om te schakelen, op wat voor een manier dan ook. Het grote publiek moet toegang krijgen tot die biljetten. Dat is goed tegen vervalsing. Immers, burgers weten dan uit eigen ervaring hoe de uit betrouwbare bron gekregen biljetten eruit zien. Het is goed voor de veiligheid van winkeliers die veel minder euro's zullen hoeven opslaan in hun winkels om genoeg wisselgeld te hebben op 1 en 2 januari. Het is goed voor het publiek. Men heeft minder problemen met wisselen op het moment dat geld wordt ingeleverd bij de winkel en daarvoor euro's worden teruggekregen. Je weet dat je het goede geld krijgt, de goede hoeveelheid als je met euro's betaalt en vervolgens ook euro's als wisselgeld krijgt. Het kan algehele irritatie voorkomen.
Ik begrijp het argument van de heer Duisenberg die zegt: wij willen bij een besluit blijven dat wij hebben genomen. Wij willen daarin betrouwbaar zijn. Ik kan dat goed begrijpen omdat veel critici natuurlijk voorop zouden lopen als zij zeggen: de Europese Centrale Bank gaat weer om. Dit werkt zo niet.
Wij denken echter dat er wel nieuwe feiten zijn. Er zijn nieuwe feiten door de onderzoeken die zijn gepresenteerd door het bedrijfsleven, waaruit blijkt dat de praktische problemen werkelijk ongelooflijk groot zijn als wij niet van tevoren al eurobiljetten uitdelen. U hoort mij niet zeggen dat frontloading een garantie is dat er geen enkel probleem zal zijn, want dat is niet zo. U hoort mij ook niet zeggen dat het als er geen frontloading is, een geweldige chaos zal worden. Ik heb redelijk vertrouwen in de consument die wel zal weten om te gaan met die problematiek. Ik denk wel dat frontloading de kans op problemen een stuk kleiner maakt op een relatief eenvoudige manier.
Wij zouden een herziening van uw besluit verwelkomen. Het zou ook van wijsheid getuigen. Bovendien, wat gebeurt er als tegen het eind van het jaar de druk toeneemt en ministers misschien toch overstag willen gaan en in eigen land willen frontloaden?
Een paar laatste punten. Er zijn natuurlijk technische maatregelen die genomen kunnen worden, en ik weet dat ook de ECB daar voorstander van is. Banken openen op 1 januari, frontloaden van euromunten, zoals in een aantal lidstaten gebeurt, beter verzekeren van winkeliers, kleine biljetten in de pinautomaten. Overigens zijn die pinautomaten een bron van zorg, wat mij betreft. Wij hebben daar ook recente cijfers over gehad van de Europese Commissie. Ik zou er zeker geen tegenstander van zijn als daar proeven mee gedaan konden worden in verschillende lidstaten in de laatste dagen van dit jaar. Ik zou daarover graag ook uw oordeel willen horen.
De eerste dagen van januari zijn cruciaal voor het vertrouwen van 300 miljoen burgers in de euro en van de hele wereld in onze munt. Ik wens u heel veel succes bij het uitvoeren van dat project. Ik hoop toch dat u onze overwegingen zelf ook nog in overweging wil nemen.

Peijs
Voorzitter, het verslag van mevrouw Randzio-Plath is op één paragraaf na een evenwichtig verslag. Het gaat wat ons betreft vooral om paragraaf 9. Wij vinden dat daarin de onafhankelijkheid van de Bank wordt aangetast. De Bank heeft als doel de prijsstabiliteit op middellange termijn te bewaken en niet van vandaag op morgen. Wij willen een onafhankelijke bank. Het past het Parlement dan ook niet de Bank zijn monetaire beleid voor te schrijven. Voor ons is dat een wezenlijk punt. Zonder die aanpassing zullen wij tegen het verslag stemmen, ondanks het feit dat wij in het algemeen de rest van het verslag een uitgesproken goed hart toedragen. Terugziend naar het verslagjaar en, onvermijdelijk dit jaar ook een beetje, hebben wij nog wensen ten aanzien van het communicatiebeleid van de bank. De communicatie met de financiële markten en de maatschappij moet beter kunnen.
Mijnheer Duisenberg, op uw hearing heb ik u gevraagd of u kúnt blijven. Uw antwoord was: ja. Overal in de pers zie ik nu de discussie over uw aftreden, alsof dat toch vaststaat. Er is een groot gebrek aan goede kandidaten. U hebt veel ervaring opgedaan. Ik vraag u nogmaals: kúnt u blijven om uw termijn uit te dienen?
Over de omschakeling naar de euro kent u mijn standpunt.
Als laatste punt zou ik iets willen zeggen over grensoverschrijdende betalingen. Banken, bedrijven, allemaal verdienen ze de kosten van de muntconversie snel terug of ze worden gecompenseerd. Het kan niet zo zijn, dat de mensen in Europa de enigen zijn die het gelag betalen en de lasten ondervinden zonder enig voordeel te hebben. Mijnheer Duisenberg, ik sta erop dat zowel de Bank als de Europese Commissie hun verantwoordelijkheid nemen, hun bij het Verdrag opgedragen, en ervoor zorgen dat grensoverschrijdende betalingen, die dat immers niet meer zijn in een Europese thuismarkt, op 1 januari 2002 nagenoeg even duur zijn als binnenlandse overschrijvingen. U weet ongetwijfeld dat ze de laatste tijd niet goedkoper zijn geworden, maar gemiddeld zelfs met een halve euro duurder zijn geworden! Het directoraat-generaal Mededinging zou ik willen mededelen dat het Parlement zich zal verzetten tegen een vaste fee van 3 euro voor ontvangende banken. Dat zou betekenen dat in sommige landen de prijs zelfs nog zou oplopen in plaats van dalen; en dat zou onacceptabel zijn!

Berès
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de president van de Europese Centrale Bank, mijnheer de commissaris, waarde collega's, in dit debat gaat het zowel om de euro in macro-economische zin als om praktische gebruikmaking van de euro. Ik denk dat het nu het juiste moment is om dit debat te voeren. Is er iemand binnen mijn fractie te vinden die de onafhankelijkheid van de ECB ter discussie wil stellen? Ik geloof het niet. Is het ons met het oog op deze onafhankelijkheid verboden om over het monetair beleid te praten? Ook dat geloof ik niet. Ik ben zelfs van mening dat in deze laatste fase van de overgang naar de euro, ook al verloopt deze succesvol, we ons wel degelijk bezig moeten houden met het economisch beleid, met inbegrip van het monetair beleid. Vanuit dit oogpunt wil ik onze rapporteur, de voorzitter van de Economische en Monetaire Commissie van ons Parlement, van harte feliciteren met de voorstellen die ze ons heeft voorgelegd. Ik moet overigens zeggen dat ik de uitslag van een aantal stemmingen binnen de commissie betreur. Als wij willen dat de euro straks het gewenste instrument gaat vormen om de harmonie in Europa te behouden en de groeimogelijkheden voor ons allen in deze zone te vergroten, zullen we ook moeten debatteren over uw monetair beleid, mijnheer Duisenberg. De Europese publieke ruimte heeft overigens de plicht en beschikt over de mogelijkheden om dit ook daadwerkelijk te doen.
Wat de praktische gebruikmaking van de euro betreft, wil ik de heer Maaten van harte gelukwensen met zijn verslag en hem in herinnering brengen dat de indieners van de amendementen hier vandaag aanwezig zijn om het debat over deze amendementen aan te gaan en op twee of drie punten op deze kwestie terug te komen.
Mijnheer de voorzitter van de ECB, wat het vraagstuk van de frontloading betreft, begrijp ik dat het bijna om een achterhoedegevecht gaat. Ik hoef maar te kijken naar de agenda van de vorige bijeenkomsten van de Raad van ministers van Economische Zaken en Financiën. Zoals ik u al binnen de commissie heb laten weten, betreur ik dat ten zeerste. Behalve de symbolische betekenis van de omschakeling naar de euro op de bewuste dag, denk ik dat er ook bepalingen opgesteld dienen te worden waarin rekening wordt gehouden met het psychologische effect van de periode tussen kerst en oud en nieuw. U hebt een andere beslissing genomen en daarvan nemen wij met spijt nota.
Verder dienen we de komende maanden aan te grijpen om een zeer belangrijke campagne te voeren met als doel de overgang naar de euro zo soepel mogelijk te laten verlopen. Tijdens deze campagne dient de nadruk te worden gelegd op twee zeer belangrijke punten: de kwetsbare bevolkingsgroepen en het psychologische effect van de omschakeling. Al onze campagnes moeten erop gericht zijn om onze medeburgers zoveel mogelijk te laten wennen aan het idee dat de omschakeling naar de euro al direct de eerste dagen zal plaatsvinden en er dus geen dubbele boekhouding gevoerd hoeft te worden, ook niet vanuit mentaal opzicht. Ik hoop dat ons Parlement in dit opzicht een amendement zal aannemen dat wij namens onze fractie opnieuw hebben ingediend en waarin de dubbele aanduiding van de prijzen na verloop van een jaar verboden moet worden. In dit jaar moeten de burgers zich aan de nieuwe situatie aanpassen. Als we na een jaar de dubbele aanduiding van de prijzen verbieden, zal de omschakeling daadwerkelijk moeten plaatsvinden. Wij moeten voorkomen dat er zich bij de overgang naar de euro dubbelzinnigheden kunnen voordoen. Al onze burgers moeten zich de euro eigen maken. Wij hopen tenslotte dat alle lidstaten de gemeenschappelijke munt uiteindelijk zullen overnemen.

Huhne
Mijnheer de Voorzitter, gezien de tijdsbeperkingen en ook met het oog op de opvatting van mijn fractie dat de ECB in wezen, onder moeilijke omstandigheden, goed werk heeft verricht, wil ik mij concentreren op een aantal resterende structurele aangelegenheden betreffende de communicatie en de verantwoordingsplicht. Zoals de heer Duisenberg zich zal herinneren, heeft het Parlement meermalen een transparantiepakket aangenomen, waarbij vijf afzonderlijke maatregelen voor het vergroten van de transparantie werden bepleit. Het doet mij genoegen te kunnen meedelen dat de ECB zich tot nu toe in drie daarvan heeft kunnen vinden, en dat siert hem. Wij hebben in de Economische en Monetaire Commissie geen moeite hoeven doen om leden van de Raad van bestuur in ons midden uit te nodigen. Afgelopen jaar werden wij elfmaal met een dergelijk bezoek vereerd.
Ten tweede is de ECB met ingang van het maandbericht van december 2000 begonnen met het op gezette tijden publiceren van prognoses, of zoals hij ze zelf liever noemt, ''projecties'', en dat was een zeer wenselijke ontwikkeling. Daarnaast worden er nu econometrische modellen gepubliceerd in de serie werkdocumenten. Het zou prettig zijn als ze in een gebruiksvriendelijker vorm zouden worden gegoten en bijvoorbeeld op CD-ROM verkrijgbaar zouden zijn, maar we gaan in ieder geval vooruit.
De twee resterende maatregelen waarom het Parlement wederom vraagt zijn de publicatie van een ''Beige Book'' waarin de situatie in elke lidstaat wordt beschreven en de publicatie van korte notulen waarin de meningen vóór en tegen veranderingen van de rentevoet worden vermeld. Daarnaast vragen we de Raad van bestuur van de ECB dit jaar om de aanpak van een specifiek probleem dat deze Raad bij een aantal recente rentevoetwijzigingen is tegengekomen. Er bestond op de diverse markten verwarring over wat gezien werd als een onvoorspelbare beslissing, waar de markt duidelijk niet klaar voor was. Er waren zelfs mensen die het een arbitraire beslissing vonden; dus vragen wij om publicatie van de stemuitslag op basis van anonimiteit.

Hudghton
Mijnheer de Voorzitter, in het verslag van de heer Maaten worden constructieve suggesties gedaan voor de op handen zijnde invoering van de euromunten en -bankbiljetten in de eurozone van de twaalf lidstaten en wordt ook verwezen naar de geringe mate waarin het publiek en de kleine bedrijven van bepaalde aspecten van de overschakeling op de hoogte zijn.
Ik ben het met name in het verslag eens met de opmerkingen over de noodzaak om het grote publiek van tevoren te bevoorraden met bankbiljetten en munten. Ik ben het ook van harte eens met de nadruk die in het verslag wordt gelegd op de rol van lokale en regionale openbare besturen bij de overschakeling.
Het is van groot belang dat alles in het werk wordt gesteld om ervoor te zorgen dat dit paradepaardje onder de operaties in goede banen wordt geleid en dat de overschakeling probleemloos verloopt. Het merendeel van mijn opmerkingen komt echter voort uit een visie van buitenaf, de visie van Schotland, dat voorlopig nog onderdeel vormt van het Verenigd Koninkrijk. Er mogen dan wat problemen zijn met de bekendheid van het grote publiek met de euro in de eurozone, maar wij hebben in Schotland en in de rest van het Verenigd Koninkrijk een veel groter probleem. Een Schotse krant publiceerde deze week een enquête over wat het Schotse publiek van de euro vindt en daaruit bleek een erbarmelijk gebrek aan kennis, dat rechtstreeks te maken had met een gering enthousiasme voor deze munteenheid.
Het gebrek aan kennis in Schotland mag dan erbarmelijk zijn, maar het is niet verbazingwekkend, gezien de houding van de politieke leiders in de regering van Schotland en het Verenigd Koninkrijk van de afgelopen jaren. De nieuwe Labour-regering in Londen was bang om openlijk steun te betuigen aan de deelname van het Verenigd Koninkrijk, of zelfs om feitelijke informatie te verstrekken, en de conservatieven legden een bijna gestoorde vijandigheid ten opzichte van de euro aan de dag en probeerden het publiek te misleiden omtrent de gevolgen van deelname aan de euro.
In beginsel steunt mijn fractie de euro, mits de toetredingsvoorwaarden afgestemd zijn op de Schotse economie en mits toetreding slechts na een referendum plaatsvindt, maar idealiter zou ik als SNP-lid natuurlijk graag zien dat Schotland als onafhankelijke EU-lidstaat deze beslissing zou kunnen nemen op basis van Schotse prioriteiten, waarbij de zeggenschap over de belastingen uiteraard in binnenlandse handen blijft. Op de korte termijn is het echter zo, al bevinden wij ons buiten de eurozone, dat er ook veel behoefte is aan een feitelijke informatiecampagne over wat er na 2002 gebeurt in onze relatie met de eurozone, of we nu ooit beslissen om mee te doen met de euro of niet. Ik ben het van harte eens met de recente opmerking van een aantal grote Schotse winkeliers dat zij vanaf 2002, naast het pond sterling, euro's als betaalmiddel zullen accepteren. Dit kan de positie van Schotland als ideale reisbestemming voor toerist en zakenman alleen maar versterken en bovendien geeft het de Schotten de kans om te wennen aan de eurobankbiljetten en -munten.
Ik doe een beroep op de regering van het Verenigd Koninkrijk en Schotland om de voorlichting aan het publiek te stimuleren en de hulp in te roepen van de Europese Centrale Bank en de Europese Commissie om ervoor te zorgen dat Schotse bedrijven zich opmaken voor de aanvaarding van de nieuwe munten en bankbiljetten.

Kaufmann
 Mijnheer de Voorzitter, president Duisenberg, de mensen hebben in de gaten dat zij zelf de euromalaise betalen. Volgens de "Financial Times Deutschland" van gisteren is in Duitsland 49% van de bevolking tegen de euro. Meer dan 50% gelooft niet dat de euro de economie zal stimuleren of de stabiliteit van de DMark zal bereiken; 30% verwacht een waardevermindering van het vermogen en 67% gaat uit van prijsverhogingen bij de overgang naar de euro. De euro is geen banenmachine en ook geen inflatierem geworden, maar dat is wel precies datgene wat de burgers ooit lichtvaardig is voorgespiegeld.
Ik ben u, mijnheer Duisenberg, erg dankbaar dat het koersverlies van de euro in het ECB-verslag wordt aangemerkt als een reden voor de stijgende inflatie. Bovendien wordt in het verslag ook gewezen op de groter wordende inflatieverschillen tussen de eurolanden en op het feit dat de dollar niet alle schuld in de schoenen geschoven moet krijgen van de zwakke euro. De koopkrachtstabiliteit in euroland en de koersstabiliteit van de euro naar buiten toe, zijn nu eenmaal niet van elkaar los te koppelen.
Er moet echter ook duidelijk gesteld worden dat de ECB op basis van zijn monetaire beleid de eigen stabiliteitsdoelstellingen niet heeft kunnen realiseren. Door de komst van de euro is er zelfs sprake van een vermindering van het reële inkomen. De verantwoordelijkheid daarvoor ligt echter niet zo zeer bij de ECB - omdat die steeds minder speelruimte toebedeeld krijgt -, maar meer bij het beleid van de eurolanden waarin veel te weinig aandacht is besteed aan de economische convergentie. Het is volslagen onbegrijpelijk dat er volledig voorbij is gegaan aan het Franse voorstel voor het instellen van een zogenaamde economische regering.
De inflatie- en groeiverschillen tussen de verschillende landen nemen steeds meer toe. Dat is een gevaarlijke ontwikkeling en die moet naar mijn idee nauwkeurig geanalyseerd worden in de komende ECB-verslagen. Een uniforme rentevoet heeft in sommige landen gewoonweg een te restrictief, en in andere weer een te expansief effect. Een Europees monetair beleid dat op monetaire stabiliteit is gericht en tegelijkertijd concurrerende nationale beleidsmaatregelen op economisch, fiscaal en sociaal gebied nastreeft, verdragen zich als water en vuur.

Muscardini
Mijnheer de Voorzitter, op 2 mei 1998 heb ik namens de delegatie van Alleanza Nazionale voor de euro gestemd. Daarbij heb ik er echter wel op gewezen dat de Europese munt zwak was uitgerust voor zijn reis. De Unie had immers geen economisch beleid en de Raad had zelfs geen algemeen oriëntatiedocument op tafel gelegd aan de hand waarvan de lidstaten een synergie tot stand hadden kunnen brengen voor de aanpak van de grote problemen. Ik noem hier de werkloosheid, de flexibiliteit, de omschakeling van bedrijfstakken, evenals de sociale en culturele gevolgen van de technologische ontwikkeling en innovatie, zoals internet, waarmee niet alleen de markt maar ook andere sectoren van het dagelijks leven in een stroomversnelling zijn gebracht. Europa had geen concept voor buitenlands beleid en geen strategieën voor het sturen van de mondialisering en de mondiale geldmarkten. Europa had geen economisch concept en de instellingen lieten de burgers links liggen door hen noch te informeren, noch te raadplegen. Daardoor leek de invoering van de euro op het bouwen van een kathedraal in de woestijn. Er was echter goede hoop, want men had nog tijd om die woestijn tot bloei te brengen met politieke, economische en financiële initiatieven, mits de noodzakelijke politieke wil kon worden gevonden om die initiatieven uit te denken en uit te voeren.
De euro heeft zich in deze jaren echter voort moeten slepen. De inwerkingtreding staat voor de deur, maar de burgers kijken er allesbehalve naar uit. Er valt soms angst te bespeuren, zelfs onder de politici die in deze jaren hebben meegewerkt aan het uitstippelen van de weinig florissante eurokoers, van een bijna altijd ten opzichte van de dollar ondergewaardeerde munt, die derhalve investeringen en spaartegoeden ook nadelig heeft beïnvloed.
In dit verslag laat de heer Maaten duidelijk zien dat onze kritiek van toen - kritiek die wij in de afgelopen jaren herhaaldelijk onder de aandacht van het Parlement en de Commissie hebben gebracht - terecht was. De middelgrote bedrijven, de handel, de ambachtelijke sector en de landbouw, die allemaal zeer belangrijk zijn voor de productie, blijken niet klaar te zijn voor de euro. Ook de aanpassing van het bankwezen laat ondanks miljoeneninvesteringen in allerlei apparatuur, nog veel te wensen over. Door al deze problemen vrezen wij het ergste. Daarvan zal enerzijds de burger en anderzijds de reële waardebeoordeling van de euro de dupe kunnen worden.
Wij stemmen tot slot in met de talrijke suggesties in het verslag maar mogen niet verhelen dat zowel het voorstel als de tenuitvoerlegging daarvan te elfder ure komen. Daarom zouden wij eindelijk wel eens willen weten wie nu verantwoordelijk is voor al deze vertragingen, voor het uitblijven van projecten en controles voor het bedrijfsleven en de samenleving.

Gollnisch
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, het wordt tijd dat we ons, zes maanden voor de daadwerkelijk invoering van de euro, druk gaan maken over de wijze waarop de burgers het verdwijnen van hun nationale munt gaan verwerken. De burgers zijn immers als laatsten geraadpleegd en zullen ook nu weer als laatsten geïnformeerd worden.
Nadat ze het verslag van de heer Maaten gelezen hebben, zal zich ongetwijfeld een plotselinge angst meester maken van de grootste voorstanders van een verenigd Europa. Men is nauwelijks voorbereid op het gebruik van de euro in internationale transacties, iets wat nu overigens zelden voorkomt, zelfs in het intra-Europese verkeer. Het is maar de vraag of de burgers hun muntstukken gratis kunnen omwisselen bij de banken. Er zullen afwijkende tarieven worden berekend voor grensoverschrijdende transacties, die desalniettemin in dezelfde munteenheid zullen plaatsvinden. Verder zullen velen de overgang naar de euro zeker aangrijpen om hun prijzen buitensporig te verhogen. In het verslag staat een lange opsomming van wat ons te wachten staat, en die stemt ons beslist niet vrolijk.
De regeringen wilden de euro om ideologische redenen en de grote financiële consortia wensten de munt uit puur zelfbelang. De eenheidsmunt is er in zijn tweejarige bestaan echter niet in geslaagd om vaste grond onder de voeten te krijgen bij zijn meest fervente voorstanders en nog minder op de financiële markten. De euro heeft ten opzichte van de dollar aan waarde ingeboet en niets doet vermoeden dat de munt zich binnenkort zal herstellen. De overgang naar de euro als chartaal geld is dus ontegenzeggelijk een zinloze operatie, die zal leiden tot inflatie en malversaties in zowel de publieke als de particuliere sector. Het lijkt mij beter deze operatie stop te zetten nu het nog kan.

Blokland
Mijnheer de Voorzitter, nu consumenten de euro binnen afzienbare tijd in handen krijgen, hebben we baat bij een soepele omschakeling. Daarvoor heeft rapporteur Maaten zich terecht ingezet. Het ongewisse succes van de euro als valuta mag niet verder gefrustreerd worden door onzekerheid bij de omschakeling.
Vertrouwen in een betaalmiddel is in elke moderne economie fundamenteel. De basis voor dit vertrouwen is bij de euro echter mager. Er is alles aan gelegen om voorzorgsmaatregelen te nemen voor de overgang. Recht doen aan de zorgen van alle betrokken partijen is derhalve niet meer dan billijk. De houding van de ECB daarentegen valt te kenschetsen als ietwat stug. Met het verslag-Maaten komt het Parlement uit op een compromis van 27 december als datum om de eerste kleine biljetten beschikbaar te stellen. Het zorgt ervoor dat de omschakeling gespreid plaatsvindt. Die paar enkele dagen geeft valsemunterij weinig kans. Ik vermag niet in te zien waarom dit compromis niet aanvaardbaar zou zijn voor de ECB.
Naast de beschikbaarstelling van euro' s is ook de betaling met de bankpas een knelpunt. De verwerking van die transacties is niet berekend op een tijdelijke massale toename in het gebruik. Te vrezen valt dat mensen hierdoor gedwongen worden langer dan nodig met de nationale munt te betalen. Onduidelijkheid is het gevolg bij betaling met oude munt en teruggave in euro' s.
De beschikbaarheid van geldautomaten en betaling per bankpas verschilt nogal per lidstaat. Heeft de ECB daarom gezocht naar aanvullende methoden voor geldverspreiding? Is het mogelijk om voorafgaand aan de omwisseling via elektronische weg euro' s aan te schaffen? Bijvoorbeeld door een transactie via internet waarbij een geldhoeveelheid gereserveerd wordt. Indien ook de betaling daarvan elektronisch kan plaatsvinden, zou in januari slechts moeten worden uitgekeerd. Dat maakt omrekeningen in januari overbodig. Het geeft een indicatie van de gevraagde hoeveelheid en maakt anticipatie mogelijk.
Daarnaast zou het de betrouwbaarheid van elektronische betalingen een stimulans bieden. Als iets dergelijks niet mogelijk is, moeten we ons afvragen of online zakendoen vooralsnog meer is dan een lege dop.

Berthu
Mijnheer de Voorzitter, in het verslag van mevrouw Randzio-Plath staat net als in het jaarverslag van de ECB over het begrotingsjaar 2001 de inmiddels veel gehoorde opmerking dat de euro een bijdrage zal leveren aan internationale financieel-economische stabiliteit doordat hij de eurozone minder kwetsbaar maakt voor externe schokeffecten. Het gaat hier om de aloude beschermingstheorie. Inmiddels is gebleken dat deze theorie slechts ten dele klopt, al is er nu geen sprake meer van fluctuaties in de wisselkoersen van de lidstaten onderling.
De euro biedt Europa geen bescherming, maar verergert juist de crisis die na de vertraging van de Amerikaanse economie is ontstaan. De lidstaten zijn immers niet meer in staat om goed te reageren op de specifieke problemen die ze tegenkomen. Kanselier Schröder heeft de ECB terecht gemaand om zich verantwoordelijk op te stellen en de groei in Duitsland te stimuleren. Hij heeft bot gevangen en had zich moeten realiseren dat de spelregels van de monetaire eenwording hem nu de das om doen. De ECB kan zijn rentetarieven moeilijk drastisch verlagen om het Duitsland naar de zin te maken, aangezien andere landen weer heel andere verlangens hebben. Bovendien zal een verlaging van de rente de koers van de euro nog meer drukken, hetgeen vlak voor de daadwerkelijke omwisseling van munten en biljetten bijzonder nadelig zou zijn.
Mijnheer de Voorzitter, de Europeanen zullen merken dat hun wens om een eenheidsmunt te hanteren in een economische context die voor ieder land weer anders is, hen nog duur zal komen te staan, temeer daar de laatst beschikbare cijfers hebben aangetoond dat de euro de verschillen in termen van inflatie en groei alleen maar zal vergroten.

Karas
 Mijnheer de Voorzitter, president Duisenberg, geachte collega' s, ik zou in de eerste plaats mijn collega, de heer Maaten, willen bedanken voor zijn verslag en voor het feit dat hij de eerdere verslagen, waaronder dat van mij, in zijn eigen verslag heeft opgenomen. Daarnaast heeft hij opnieuw aandacht besteed aan die punten die nog niet volledig gerealiseerd zijn, omdat deze nog net zo belangrijk zijn als voorheen. Hartelijk dank daarvoor.
In de tweede plaats wordt er veel met getallen gegoocheld. Ik noem er slechts een uit mijn eigen land, waar gisteren werd vastgesteld dat 63% het een goede zaak vindt dat Oostenrijk van meet af aan deelneemt aan de Europese en Monetaire Unie. Bovendien vindt 43% dat er voordelen verbonden zijn aan de komst van de euro en staat 24% daar neutraal tegenover. Dat wil zeggen dat 67% voorstander van de komst van de euro is. Dat betekent echter ook dat er nog heel veel werk verzet moet worden.
Ik zou graag enkele elementen willen verduidelijken, ook ten behoeve van de burgers. De euro komt er niet aan, zoals op veel aanplakbiljetten staat; de euro is er al en dat is een succes. Elk land heeft daarvan geprofiteerd: de prijsstabiliteit is verbeterd, de economische onafhankelijkheid van Europa is versterkt, de uitvoer en het toerisme zijn door het afschaffen van de wisselkoersschommelingen duurzaam gestimuleerd en er is een begin gemaakt met de vermindering van de staatsschulden en begrotingstekorten. Ik roep alle regeringen van de lidstaten op om de parlementen en de burgers over de voordelen van de euro in de eurozone te informeren en niet alleen maar de indruk te wekken dat er iets nieuws, iets wat eigenlijk niemand kent, op ons afkomt.
Het volgende punt dat ik belangrijk vind, is dat de euro een politiek project is. De euro is, met excuses aan president Duisenberg, niet alleen terug te voeren op de ECB - dat is een compliment aan u, u handelt in deze kwestie op de juiste wijze - en op de banken, en ook niet op de ministers van Financiën. Het gaat om een politiek project, en niet uitsluitend om een financieel project. Ik zou dan ook willen verzoeken om het onderwijsbeleid, het MKB en de consumenten meer bij het voorlichtingsbeleid te betrekken.

Katiforis
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de president van de Europese Centrale Bank, mijnheer de commissaris, waarde collega' s, wij behandelen vandaag het uitstekende verslag van mevrouw Randzio-Plath over het jaarverslag van de Europese Centrale Bank. Dit is voor ons als Parlement de enige gelegenheid om het beleid van de belangrijkste en meest onafhankelijke Europese instelling te bespreken.
Mijnheer de president, dit debat vindt plaats op een moment waarop de economische omstandigheden in de wereld radicaal zijn veranderd. Door het ongunstige economische klimaat zijn wij bijna zelfs in een recessie verzeild geraakt en in ieder geval aan enorme druk blootgesteld. De Europese Centrale Bank en de andere centrale banken worden onder grote druk gezet omdat men wil dat zij de monetaire teugels laten vieren. Deze druk is met name afkomstig van de kapitaalmarkten die de laatste tijd een plotseling duikeling hebben gemaakt en soms de indruk wekken over te hellen naar absurd pessimisme, nadat zij tot voor kort, volgens de heer Greenspan, tot absurd optimisme neigden.
Mijns inziens brengt dit ons tot een duidelijke boodschap. De centrale banken mogen zich niet laten leiden door de kortetermijnblik van de kapitaalmarkten. Noch hun enthousiasme, noch hun pessimisme mag voor hen een leidraad zijn. Mijnheer de president, u moet handelen overeenkomstig de in de Verdragen neergelegde beginselen van monetaire stabiliteit en economische ontwikkeling. Als wij echter meer vertrouwen in de euro willen wekken, moeten wij ervoor zorgen dat de Europese volkeren en de kapitaalmarkten meer vertrouwen krijgen in de manier waarop u uw beleid voert en in de manier waarop u monetaire stabiliteit verwezenlijkt. Daarom moet mijns inziens het tweepijlersysteem van het monetaire beleid worden herzien.

Gallagher
Mijnheer de Voorzitter, we hebben nog slechts zes maanden te gaan voordat de invoering van de eurobankbiljetten en -munten een feit is en dus verdient deze gebeurtenis onze onverdeelde aandacht. Het verslag is mooi op tijd en we zijn het van harte eens met de opmerkingen van de heer Maaten. Wat 'euro-dag', 1 januari 2002, betreft, staat één ding onomstotelijk vast: dat het onomkeerbaar is. De invoering is een feit en dus moeten we er klaar voor zijn.
We hebben op alle fronten aanzienlijk vooruitgang geboekt. Allereerst de voorlichting aan het publiek: de enquêtes met betrekking tot de bekendheid van het publiek met de euro geven een bemoedigend beeld. Uit de meeste recente, in mei door de Irish Euro Changeover Board gehouden enquête blijkt dat in mijn land 95% van de bevolking de naam van de eenheidsmunt kent, 91% hanteert een correcte prijsaanduiding in zowel Ierse ponden als euro's en 79% weet dat de eurobankbiljetten en -munten in 2002 zullen worden ingevoerd; 78% heeft afbeeldingen van de eurobankbiljetten en -munten gezien en 64% weet dat je voor een Iers pond 1.27 euro krijgt. Er is echter nog werk aan de winkel: slechts 36% van de mensen weet hoe lang de periode duurt waarin de eigen landsmunt en de euro naast elkaar gebruikt mogen worden. In mijn land is die periode verkort. De uiterste datum is nu 9 februari 2002.
Daarnaast is er, ter begeleiding van de invoering van de euro, sprake van nogal wat wetgeving, op terreinen zoals financiën en de sociale voorzieningen. In alle gevallen is het belangrijk dat wij handelen vanuit het beginsel van ''de burger is het belangrijkst''. De nationale en Europese autoriteiten hebben in wezen twee taken: ze moeten erop toezien dat de overschakeling op de euro succesvol verloopt en ze moeten het publiek daarover informatie verschaffen.

Butel
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, ik wil u op de hoogte stellen van de problemen waarover de mensen die ik in mijn land ontmoet zich dagelijks beklagen. Het is op z'n minst verbazingwekkend dat de methode-Coué, die de realisering van de euro mogelijk moest maken, nu plaats heeft gemaakt voor een veel hardere methode. Ik moet u helaas bekennen dat de overgang naar de eenheidsmunt in mijn ogen nogal geforceerd wordt doorgevoerd.
In de eerste plaats zijn de volkeren op geen enkel moment geraadpleegd om te achterhalen of zij hun nationale munt wel wilden laten vervangen. Het Ierse voorbeeld is tekenend voor de manier waarop ons Europa functioneert. De volkeren zijn ook niet geraadpleegd over de praktische gebruikmaking van de euro, hoewel zij de belangrijkste elementen in dit krachtenspel vormen. In informatiecampagnes door de overheid wordt voortdurend de verantwoordelijkheid bij de burgers gelegd: "U moet goed begrijpen dat een eventuele mislukking van de euro aan u te wijten is". De jongeren en bejaarden hebben een informatieve functie. De overheid en haar ambtenaren zijn de voorbeelden. De handelaren tenslotte laten in de praktijk zien hoe het moet. Maar wie maakt zich bijvoorbeeld zorgen over de moeilijkheden die de handelaren tegenkomen in de plattelandsgebieden die ver van de informatiecentra in de steden zijn verwijderd? Hoe kunnen we van een handelaar die twaalf uur per dag werkt verlangen dat hij de informatiebijeenkomsten van de kamers van koophandel of van de organisaties voor het MKB bijwoont?
Ik vind het dan ook niet normaal om de verantwoordelijkheden op de schouders van de burgers te leggen. Het is te gemakkelijk om anderen op te zadelen met wat je zelf niet kunt. Europa wilde de eenheidsmunt en moet zich daarom nu voor de invoering ervan verantwoordelijk tonen!

von Wogau
Mijnheer de Voorzitter, president Duisenberg, geachte collega' s, dit debat vindt plaats in een moeilijke economische periode. De groei neemt af en de inflatie stijgt. De Bondsrepubliek Duitsland, die eenderde deel van de eurozone vormt, vervult met betrekking tot de groei, de inflatie en de netto nieuwe schuldenlast, de rol van achterlicht. Duitsland is niet meer de locomotief van vroeger, maar is nu de laatste wagon van deze trein.
In deze moeilijke tijden is het in de eerste plaats van belang dat de Europese Centrale Bank, een nog relatief jonge centrale bank, aan geloofwaardigheid wint. Dat is ook de reden dat wij drie voorstellen in het verslag van de rapporteur niet kunnen aannemen.
Het eerste voorstel heeft betrekking op het feit dat economische besluiten in eerste instantie gebaseerd moeten worden op de kerninflatie, dat wil zeggen een inflatiepercentage waarbij energie en levensmiddelen niet worden meegeteld. Als dat zou gebeuren, wordt de situatie te rooskleurig voorgesteld, want de burgers hebben geen last van die kerninflatie, maar van de inflatie die ook energie- en levensmiddelenprijzen omvat.
Het tweede voorstel dat wij zullen verwerpen, is het vastleggen van de inflatiedoelstellingen. Naar mijn mening heeft de Europese Centrale Bank kort na zijn oprichting terecht zelf een definitie van de stabiliteit opgesteld, waarbij de koopkrachtstabiliteit overeenkomt met een inflatiepercentage van minder dan 2%. Daar mag nu geen verandering in worden gebracht. In deze moeilijke situatie zou de ECB juist veel eerder beoordeeld moeten worden op basis van zijn eigen doelstellingen. Dat is de reden dat wij dit tweede voorstel ook verwerpen.
Het derde voorstel heeft betrekking op de toetredingslanden. Mijn fractie zal ook het voorstel verwerpen om de inflatiecriteria van het Verdrag van Maastricht, eigenlijk alle criteria van dat Verdrag, in de praktijk voor de toetredinglanden niet op dezelfde manier te hanteren. Dat zou eveneens tot een ondermijning van de stabiliteit leiden.

Hyland
Mijnheer de Voorzitter, 1 januari 2002 betekent een belangrijke stap voor de Europese integratie. De overgang van 12 verschillende nationale munten naar een gemeenschappelijke munt wordt de kroon op het werk van maanden van zorgvuldige voorbereiding. Desondanks vrees ik dat de burgers zelfs nu nog niet beseffen hoe ingrijpend de verandering is die voor de deur staat - een verandering die volgens mij zeer positieve gevolgen zal hebben.
Geen enkele andere door het beleid van de Europese Unie bewerkstelligde verandering zal zo diepgaande en persoonlijke gevolgen hebben voor alle burgers. Kinderen en gepensioneerden, grote en kleine ondernemingen, iedereen krijgt te maken met deze mijlpaal in de geschiedenis van Europa. Juist omdat er een zekere mate van onverschilligheid heerst ten aanzien van de Europese Unie moeten wij in de resterende maanden tot 1 januari alles in het werk stellen om de consumenten te doordringen van het belang van deze gebeurtenis en ze ervan te verzekeren dat hun belangen op de eerste plaats komen. Ik ben blij dat al het mogelijke wordt gedaan, maar er mag niets aan het toeval worden overgelaten.
Zoals bekend zijn er nog altijd sceptici en wij mogen in het debat niet aan hen voorbijgaan. Maar het moet boven elke twijfel verheven zijn dat hun vrees niet bewaarheid zal worden. Velen van ons herinneren zich de invoering van het decimale stelsel nog. Ondanks de geruststellingen destijds werden de mensen toch geconfronteerd met prijsverhogingen. Het moet absoluut duidelijk worden dat er geen kosten zijn verbonden aan de omwisseling. Het zal de leden van dit Parlement niet zijn ontgaan dat de banken de overgangsperiode hebben aangegrepen om veel te hoge wisselkosten in te voeren en dit gebeurt gedeeltelijk nog steeds.
Kan de Europese Centrale Bank ons verzekeren dat deze zaken met de grootste zorgvuldigheid zullen worden bestudeerd en zonodig bestraft?

Thyssen
Voorzitter, tegen de jaarwisseling krijgen we de chartale euro in omloop en dat is bijna dag op dag tien jaar nadat in Maastricht de politieke en de juridische fundamenten hiervoor gelegd zijn.
Toch zullen heel veel mensen pas dan ondervinden, en nogal plots ondervinden, dat Europa echt wel ingrijpt in hun doen en laten.
Dit feit alleen al, Voorzitter, is voldoende reden om echt alles in het werk te stellen om de omschakeling in de best mogelijke omstandigheden, dat wil zeggen ook zonder irritatie van de mensen, te laten verlopen. In het andere geval vrees ik dat we hier jarenlang de tol voor zullen betalen in termen van wantrouwen ten aanzien van het Europees integratieproces, en op het kruispunt waar we vandaag met Europa staan, denk ik niet dat we ons dat kunnen permitteren.
Er is tot nu toe uitstekend werk verricht, maar we zijn er nog niet en ik zou er dan ook voor willen pleiten dat ook het volgende nog zou gebeuren.
Ten eerste, de informatie moet uitgebreider, actiever, doeltreffender en meer doelgroepgericht zijn.
Ten tweede, er moet een voorafgaande bevoorrading van de consumenten komen met munten én met biljetten. En als de Europese Centrale Bank zich hiertegen blijft verzetten, dan vraag ik mij af, commissaris, of u geen initiatief kan nemen om dit mogelijk te maken door een wijziging van de verordening van 3 mei 1998.
Ten derde, elektronisch betalen moet bevorderd worden, jazeker, maar het moet ook goedkoper worden. Terzake ligt een klacht bij het Directoraat-generaal mededinging. Mijnheer de commissaris, ik zou u toch willen vragen, spreekt u uw collega Monti er eens op aan dat hij eindelijk werk maakt van de afhandeling van die klacht.
Ten vierde, grensoverschrijdende overschrijvingen moeten goedkoper, en ik kan het niet beter formuleren dan dat Carla Peijs zo-even deed namens mijn fractie.
Voorzitter, rapporteur Maaten heeft uitstekend werk geleverd, hij verdient daarvoor onze waardering. Laat ons hopen dat er na het economische Europa nu ook een politiek Europa komt, zodanig dat ook onze Europese munt de waardering zal krijgen die ze verdient.

Kauppi
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de president van de Europese Centrale Bank, de eerste dertig maanden dat de Europese Centrale Bank werkzaam is geweest, kunnen als succesvol worden beschouwd. De bank heeft ondanks de plotselinge stijging van de olieprijs, de grote instabiliteit op de valutamarkten en de toenemende spanningen op de geldmarkten, monetaire stabiliteit voor de middellange termijn bereikt. Het vertrouwen van de burgers in de Europese Centrale Bank is in de eerste plaats gebaseerd op de prijsstabiliteit. Het is voor de burgers van belang dat de valuta stabiel is en dat het reële inkomensniveau en de koopkracht intact blijven. Het vertrouwen kan men echter ook vergroten met meer openheid en transparantie bij het functioneren van de ECB. Openheid is de realiteit van alledag bij de nationale centrale banken en dat moet ook bij de Europese Centrale Bank zo zijn.
De omschakeling op de euro is ook vanuit economisch-historisch oogpunt een unieke gebeurtenis waarvoor geen precedent van dezelfde omvang bestaat. De invoering van de eenheidsmunt is een concreet bewijs van hoe ver de Europese integratie is gevorderd. Onze burgers verwachten dat wij er alles aan doen om een soepele omschakeling op de euro zeker te stellen. Het is van belang dat met een zorgvuldige voorbereiding wordt voorkomen dat er onnodige problemen en op die manier ook negatieve indrukken onder de burgers ontstaan. Wij mogen echter de belangrijkste zaken niet vergeten. De euro mislukt niet door praktische problemen in een overgangsfase van twee of drie weken. Als de euro ergens over struikelt is het over het feit dat de valuta niet stabiel en sterk genoeg is. Onze eenheidsmunt is even sterk als de economie erachter. Een sterke economie, gezonde structuren in het bedrijfsleven en een goed functionerende interne markt zijn de essentiële grondslagen voor het vertrouwen van de burgers en voor de concurrentiepositie van de Unie in de wereld.
In dat verband wil ik dan ook mijn bezorgdheid uiten over het lot van de morgen te behandelen richtlijn inzake bedrijfsovernames. De richtlijn is twaalf jaar voorbereid. Het Europees Parlement en de Raad hebben na lang beraadslagen een compromis in de bemiddelingsprocedure bereikt. Als de richtlijn morgen wordt verworpen, kunnen wij zeggen dat er in Lissabon weliswaar veel mooie woorden te horen waren, maar dat het hier bij ons aan daadkracht heeft ontbroken. De waarde van onze eenheidsmunt is in grote mate afhankelijk van de daadkracht van het Parlement, de Raad en alle andere communautaire instellingen.

Andria
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de president van de Europese Centrale Bank, waarde collega' s, natuurlijk zijn onze inspanningen en die van de Europese Centrale Bank lovenswaardig. Ik heb ook waardering voor het werk van de heer Maaten die in zijn verslag bijna alle problemen aan de orde stelt die zich bij de invoering van de nieuwe munt kunnen voordoen. De invoering van de euro is echter een gebeurtenis van historische draagwijdte. Tot nu toe was immers het omwisselen van geld een nationale aangelegenheid voor de lidstaten. Binnenkort moeten zij echter overstappen op een voor heel de Gemeenschap gemeenschappelijke munt. Misschien zijn niet alle problemen en gevolgen voorspelbaar. Het kan best zijn dat zich na de beroemde datum van 1 januari 2002 een onverhoedse situatie zal voordoen. Daarom moeten wij allen een bijdrage aan deze inspanningen leveren en ervoor zorgen dat niet alleen de omwisseling soepel verloopt, maar ook duidelijk wordt gemaakt waar eventueel de schoen wringt.
Ik zou drie opmerkingen hieraan willen vastknopen. Ten eerste moeten wij in de tot 1 januari 2002 resterende tijd de voorlichting aan de bevolking in de afgelegen gebieden verbeteren. Wij mogen niet vergeten dat her en der op het platteland nog geld wordt opgepot, en daar moeten wij wat aan doen. Ten tweede moet ervoor worden gezorgd dat na de omwisselingperiode, in het daaropvolgende decennium waarin omwisseling mogelijk is bij de centrale banken van de lidstaten, de bureaucratische formaliteiten zo eenvoudig mogelijk worden gehouden, opdat ook eenvoudige mensen zonder al te veel rompslomp kleine bedragen kunnen omwisselen. Ten derde - en dit is het belangrijkste - zullen de erkende bemiddelaars, en met name kredietinstellingen, zeer nauwlettend en strikt moeten toezien op transacties in contanten. De georganiseerde misdaad zal zeker geld opzij hebben voor zijn illegale handel....
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)

De Voorzitter
Ik begrijp dat de heer Duisenberg ter afronding van het debat alsnog graag het woord wenst te nemen. Na hem zal ik het woord geven aan commissaris Solbes Mira.
Het woord is aan de heer Duisenberg.

Duisenberg
Mijnheer de Voorzitter, ik wil proberen te antwoorden op de punten die de parlementsleden aan de orde hebben gesteld. In mijn inleidende toespraak ben ik al ingegaan op de belangrijkste punten van de beide resoluties.
Ik wil hier nog iets aan toevoegen. Mevrouw Randzio-Plath had het over de secundaire doelstelling van het Verdrag. Het is onze stellige overtuiging dat een op prijsstabiliteit gericht beleid de beste bijdrage is die de ECB kan leveren tot het stimuleren van de bedrijvigheid en werkgelegenheid. Moet het Europees Parlement, mocht het Verdrag gewijzigd worden, worden betrokken bij de benoeming van de leden van de directie? Dit is een kwestie waar de directie zich niet mee moet bezighouden. Het Europees Parlement is evenwel reeds op dezelfde manier betrokken bij de benoeming van de leden van de directie als de Raad van bestuur van de ECB. Op voorstel van de ministers van Financiën, het Europees Parlement en de Raad van bestuur, kan het Parlement advies geven op basis waarvan de regeringsleiders en staatshoofden en de Raad een besluit kunnen nemen.
Ik deel uw mening dat het monetair beleid niet in een isolement mag worden gevoerd, maar steeds nauwer moet worden gecoördineerd. De ECB zal zijn beleid evenwel nooit afstemmen op ander beleid van economische en financiële aard, want dat zou onze primaire doelstelling van het Verdrag, het behoud van prijsstabiliteit, ondermijnen.
Er zijn een aantal opmerkingen gemaakt over de resolutie. Op sommige hiervan ben ik reeds ingegaan in mijn inleidende toespraak. Ik wil mevrouw Peijs en de heer von Wogau bedanken voor hun steunbetuiging voor de onafhankelijkheid van de Centrale Bank. Aan mevrouw Berès en mevrouw Randzio-Plath kan ik zeggen dat de ECB - zoals zij weten - nooit de dialoog met het Parlement en met de parlementaire commissies uit de weg zal gaan. Dit hebben wij bewezen in het verleden en wij zullen dit blijven doen.
Mevrouw Peijs heeft mij gevraagd: kunt u blijven? Deze vraag beantwoord ik zoals altijd ook nu met "ja". Verder heeft zij gezegd dat grensoverschrijdende overboekingen even duur of goedkoop zouden moeten worden als binnenlandse. Hier ben ik het volkomen mee eens. Ik ben van mening dat dit onderscheid in een interne markt met een gemeenschappelijke munt zou moeten vervallen, maar het kan enige tijd duren voor het zover is.
Dan kom ik nu op het belangrijke punt van de frontloading, dat de heer Maaten in zijn ontwerpresolutie behandelt en door andere sprekers werd genoemd. U heeft hierover een aantal specifieke vragen gesteld, namelijk of het mogelijk is en aanbeveling verdient om de geldautomaten reeds een paar dagen vóór 1 januari van euro' s te voorzien. Het antwoord luidt: neen! Dat zou het systeem van de betalingen in de war brengen gedurende de drukste periode van het jaar, namelijk de laatste dagen van december. De geldautomaten moeten dan nog voorzien in de behoefte aan nationale valuta' s. Als wij dit onmogelijk zouden maken, zou het systeem van de betalingen ernstig worden belemmerd. U mag niet vergeten dat 70 tot 80% van de bankbiljettendistributie geschiedt via de geldautomaten.
Natuurlijk kunnen er problemen ontstaan. Het is van belang dat de omschakeling van de geldautomaten zo snel mogelijk gebeurt. In vijf landen zullen de geldautomaten tegen 1 januari worden aangepast, namelijk in Nederland, Duitsland, België, Ierland en Luxemburg. In andere landen zal het wellicht iets langer duren, maar dat is vooral te wijten aan het feit dat sommige automaten zich bevinden in afgelegen gebieden die niet dagelijks worden bediend, zoals in Finland en Spanje. Daar zal het iets langer duren, maar in de meeste landen zal de omschakeling binnen een week zijn voltooid. In vijf landen zal dat binnen één dag het geval zijn.
Verder vraagt de heer Maaten in zijn resolutie dat er prioriteit wordt gegeven aan de distributie van de kleinere biljetten van 5 en 10 euro in de geldautomaten. Hierin wordt voorzien in de nationale omschakelingsscenario' s. Afgezien van Finland zullen in alle landen in tenminste een deel van de geldautomaten tijdens de eerste dagen van het nieuwe jaar biljetten van 5 en 10 euro voorhanden zijn.
Dan zijn er nog stappen die kunnen worden ondernomen om de omschakeling soepel te laten verlopen, zoals het opzetten van tijdelijke wisselkantoren in, bijvoorbeeld, supermarkten. Dit moedigen wij aan. In landen waar sociale uitkeringen nog altijd grotendeels contant worden uitbetaald moedigen wij uitbetaling in kleinere bankbiljetten aan. Verder moedigen wij de banken aan om hun loketten op 1 januari 2002 te openen. Op dit moment is men dit van plan in Oostenrijk, Duitsland, Luxemburg en Nederland. Wij dringen er bij andere landen op aan om deze maatregel eveneens te nemen.
In zijn resolutie doet het Europees Parlement een aantal suggesties. Ik zal niet op al deze suggesties ingaan, maar één ervan betreft het punt dat ik zojuist heb genoemd, namelijk het aanmoedigen van de banken om op 1 januari hun loketten open te stellen. Dit heeft de volledige steun van de ECB. Verder wordt er voorgesteld dat de datum van de jaarlijkse uitverkoop een paar weken wordt opgeschoven. De ECB blijft op dit punt neutraal, maar ik zie het nut ervan in.
U heeft het verder gehad over lagere tarieven voor credit cards en andere elektronische betaalwijzen. Dit wordt momenteel overwogen in Oostenrijk, België en Finland. Gezien de aard van het onderwerp blijft de ECB ook op dit punt neutraal, maar ik wil er bij de nationale autoriteiten op aandringen om goed naar het Europees Parlement te luisteren.
Dan kom ik terug op de vragen die zijn gesteld. In plaats van te kiezen voor frontloading zullen wij vanaf 30 augustus tot het einde van het jaar en de eerste weken van het nieuwe jaar een steeds intensievere informatiecampagne voeren, zodat iedereen tegen 1 januari goed zal weten hoe de bankbiljetten eruitzien en de beveiligingskenmerken zal kennen. Een onderdeel van deze campagne is de verspreiding van 300 miljoen brochures in de eerste of tweede week van december onder alle burgers van de eurozone. Hierin worden de nieuwe bankbiljetten alsmede het proces van de omschakeling beschreven. De heer Maaten heeft een vraag gesteld waar ik een beetje om moest lachen. "Wat gebeurt er als tegen het eind van het jaar ministers misschien toch overstag willen gaan en gaan frontloaden?" Met alle respect voor zowel de heer Maaten als de ministers, de ministers kunnen een dergelijk besluit niet nemen omdat zij de bevoegdheid voor de uitgifte van bankbiljetten hebben overgedragen aan de nationale banken en aan de ECB. Alleen de ECB, het Eurosysteem, kan bepalen wanneer de bankbiljetten worden uitgegeven en dat is op 1 januari 2002.

Solbes
Mijnheer de Voorzitter, in aansluiting op het betoog van de president van de Europese Centrale Bank, de heer Duisenberg, wens ik op een aantal punten nader in te gaan. Ik zal mijn commentaar hoofdzakelijk toespitsen op het verslag van de heer Maaten aangezien ik het standpunt van de heer Duisenberg ten aanzien van het verslag van mevrouw Randzio-Plath ten volle onderschrijf.
Om te beginnen zij eraan herinnerd dat het aantal euro-startreeksen niet beperkt wordt tot één reeks per persoon. Op dit punt ga ik akkoord met de in de verschillende landen genomen beslissingen. Alle landen voorzien in de mogelijkheid om meer dan één euro-startreeks te kopen.
President Duisenberg heeft het vraagstuk van de frontloading aangesneden. Voorgesteld wordt dat geldautomaten en loketbeambten van tevoren kleine coupures uitdelen. In dit verband wil ik alleen maar signaleren dat het verslag van de Commissie waaraan u hebt gerefereerd slechts tot doel heeft te berekenen hoeveel tijd er nodig is om de nationale munten volledig door de Europese munt te vervangen. Deze berekening is gebaseerd op de geldhoeveelheden die momenteel via de bankautomaten in circulatie worden gebracht. Het gaat om een louter statistische analyse die niet noodzakelijkerwijs bijdraagt aan een bespoediging van het gebruik van de euro en uitsluitend rekening houdt met de geldautomaten, niet met andere bevoorradingsbronnen. Ik wens evenwel te onderstrepen dat de vaststelling van overgangsperioden gerechtvaardigd is omdat het omzettingsproces niet vanaf de eerste dag kan worden afgerond.
De Commissie stelt voor om de uitverkoop met twee weken uitstellen. Het is immers wenselijk dat deze actie niet samenvalt met de invoering van de euromunten en -biljetten. Het gaat evenwel om een nationale beslissing die aan de lidstaten wordt overgelaten.
Ik wil het ook nog even hebben over het risico van prijsstijgingen ten gevolge van de overgang naar de euro. De Commissie heeft zich over deze kwestie bezonnen en haar conclusie luidt als volgt: om te vermijden dat de omschakeling op de euro wordt benut om de prijzen te verhogen moeten deze zowel in de nationale als in de gemeenschappelijke munt worden aangegeven. Wij hebben uiteraard ook andere maatregelen in het vooruitzicht gesteld. Zo worden de overheidsdiensten verzocht om hun tarieven naar beneden af te ronden of althans het neutraliteitsbeginsel te hanteren. Enkele van de Commissievoorstellen hebben bijval gevonden in de Eurogroep, zoals blijkt uit de op 4 juni door dit orgaan bekendgemaakte verklaring.
Om terug te komen op de woorden van sommige voorgaande sprekers attendeer ik u erop dat de periode voor dubbele aanduiding van prijzen tot het eerste halfjaar van 2002 beperkt dient de blijven. Daarna moet de referentie naar de nationale munt verdwijnen.
De praktische informatie voor de burger die u middels de voorlichtingscampagnes wenst te verspreiden, kan worden verstrekt in het kader van het samenwerkingsverband tussen het Parlement en de raadgevende groep voor de praktische aspecten van de overgang naar de euro, waarvan verantwoordelijken van de diverse nationale campagnes deel uitmaken.
Dan wil ik het nu even kort hebben over de elektronische betalingen. Ofschoon de Commissie alles in het werk heeft gesteld om de Europese bankfederaties en -verenigingen er naar aanleiding van de omschakeling op de euro toe aan te zetten om de kosten te drukken die aan de elektronische betaalmiddelen verbonden zijn, hebben onze inspanningen geen enkel resultaat opgeleverd.
Zowel de Commissie als de Europese Centrale Bank zullen evenwel blijven streven naar een verlaging van de kosten van grensoverschrijdende verrichtingen. Wij zijn ons ervan bewust dat dit geen gemakkelijke opdracht is en dat de verschillende behandeling van nationale en grensoverschrijdende betalingen wellicht niet geheel in lijn is met de regelgeving van de interne markt. De Commissie gaat momenteel na welke maatregelen kunnen worden genomen om de nagestreefde kostenverlaging in de mate van het mogelijke te bevorderen en te bespoedigen.
1 januari 2002 zal een mijlpaal zijn in de geschiedenis van de Europese integratie. Heel de wereld zal de ontwikkelingen in Europa op de voet volgen. Ik ben ervan overtuigd dat de instellingen, de lidstaten en de centrale banken deze uitdaging tot een goed einde zullen weten te brengen. Ik dank het Parlement eens temeer voor zijn samenwerking bij de voorbereiding van de overgang van de nationale munten naar de euro.

Instellingen voor bedrijfspensioenvoorziening
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0220/2001) van de heer Karas, namens de Economische en Monetaire Commissie, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de werkzaamheden van instellingen voor bedrijfspensioenvoorziening (COM(2000) 507 - C5-0596/2000 - 2000/0260(COD)).

Karas
 - (DE) Mijnheer de commissaris, geachte dames en heren, het onderhavige Commissievoorstel en het verslag van de Economische en Monetaire Commissie is naar mijn idee, en ik zeg dat met enige trots, een goed voorbeeld van een succesvolle samenwerking tussen alle fracties en deskundigen in dit Parlement met betrekking tot een Commissievoorstel. De samenwerking werd gekenmerkt door een constructieve dialoog en de bereidheid tot het sluiten van compromissen. Het is ook een goed voorbeeld van de ernst waarmee wij onze taak opvatten, hoezeer wij onze voorgenomen plannen uitvoeren - dat betekent ook het in acht nemen van de tijdschema' s - en hoe goed wij, in tegenstelling tot de Raad, besluiten voorbereiden. Het verschil tussen de Raad en het Europees Parlement bij de behandeling van voorstellen en besluiten van de Commissie is aan de hand van dit voorbeeld erg duidelijk zichtbaar. Daarom zou ik allereerst alle coördinators willen bedanken voor de samenwerking, met name de collega' s Kuckelkorn, Hume, Ettl, Pronk en Lulling.
Waarom deze richtlijn? Deze richtlijn is er gekomen, omdat wij ons allemaal hebben voorgenomen om een interne markt voor financiële diensten te creëren. Wij moeten er namelijk voor zorgen dat de financiële hindernissen betreffende het Actieplan voor financiële diensten - waar deze richtlijn deel van uitmaakt - snel uit de weg worden geruimd, aangezien we in de tweede pijler niet beschikken over communautaire wetgeving voor de oudedagvoorziening. Waarom gaat het bij deze richtlijn? Het gaat met name om kwesties op het gebied van de controle op en goedkeuring van internationale werkzaamheden. Daarnaast gaat het om de beleggingsregels en de benodigde begeleidende maatregelen.
De Economische en Monetaire Commissie heeft veel amendementen ingediend. Wij zijn ervan overtuigd dat wij onze amendementen aan de hand van het voorstel van de Commissie op een breed niveau besproken en ingediend hebben. Om te beginnen moet echter één ding duidelijk worden gemaakt en dat hebben we geprobeerd te bereiken via een wijziging van de titel. De voorgestelde titel luidt: Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de werkzaamheden van en de controle op instellingen die diensten voor bedrijfspensioenvoorziening aanbieden. Het is een richtlijn voor financiële diensten. Het is geen richtlijn waarin de bedrijfspensioenvoorziening wordt geregeld als product met het oog op de mobiliteit van werknemers en alle daaraan verbonden gevolgen. In deze richtlijn worden de werkzaamheden van de aanbiedende instellingen geregeld. Deze verduidelijking is noodzakelijk. In verband hiermee moet opgemerkt worden dat het een eerste noodzakelijke stap is op weg naar een Europese regeling voor de tweede pijler en de bedrijfspensioenvoorziening.
Er moet nog een derde punt opgehelderd worden: De tweede pijler is een aanvulling op de eerste pijler, maar is geen vervanging daarvan. Het is geen tussenvorm. Het gaat in feite om een afspraak tussen de sociale partners in het kader van de wettelijke bepalingen die gelden tussen werkgevers en werknemers. Dat betekent dat die tweede pijler een evenwicht in stand moet houden tussen de liberalisering van de financiële markt en de sociale zekerheid; aan de sociale zekerheid en voorlichting van werknemers moet in dit kader een speciaal belang worden gehecht.
Staat u mij toe om de belangrijkste amendementen nog even te noemen: Ten eerste hebben we heel sterk de nadruk gelegd op het beginsel van het level playing field, dat wil zeggen een gelijkwaardige toegang voor alle aanbieders, mits zij aan de voorwaarden voldoen. Ten tweede hebben wij het prudentiebeginsel (prudent person rule) duidelijk gedefinieerd. Ook hebben wij een limiet vastgelegd voor de overgang van kwantitatieve naar kwalitatieve beleggingsregels en verlangen wij na drie jaar een verslag van de Commissie. Daarnaast is er meer flexibiliteit nodig bij de beleggingen, bij het veiligstellen van de belangen van de consumenten. Ten derde hebben wij verzocht om over te stappen op het beginsel van de opgeschorte belastingheffing, omdat we bepaalde communautaire regels nodig hebben om een verstoring van de mededinging te voorkomen. Wij verlangen van de Commissie dat het fiscale discriminatieverbod dat in het Verdrag is vastgelegd beter gecontroleerd en als uitgangspunt gehanteerd wordt. Wij hebben ook de werkzaamheden van het pensioenforum gedefinieerd en de biometrische risico' s als optie vastgelegd. Wij hebben niet het product gedefinieerd, maar de verplichting tot aanbieding ervan.
Tot slot hebben wij de kwestie van het land van herkomst en de voorlichting aan zowel werknemers als werkgevers en hun vertegenwoordigers duidelijker geformuleerd. Wij zijn van mening dat wij in de richtlijn een balans hebben gevonden tussen financiële diensten en sociale zekerheid en dat wij morgen op een brede meerderheid kunnen rekenen. Ik hoop dat de Raad onze voorstellen overneemt, zodat we niet geblokkeerd worden bij de tenuitvoerlegging van deze richtlijn op basis van besluitvorming door het Europees Parlement.

Pronk
, rapporteur voor advies van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken. Voorzitter, ik wil de rapporteur heel hartelijk bedanken voor zijn geweldige prestatie waarin hij ook het werk dat de sociale en werkgelegenheidscommissie heeft gedaan, heeft weten op te nemen,niet allemaal door het letterlijk over te nemen, maar wel door de essentie van datgene wat we geprobeerd hebben te zeggen, mee te nemen.
Ik wil ook de Commissie bedanken voor de buitengewoon plezierige wijze waarop wij hier hebben kunnen samenwerken, zodanig dat er nu iets ter tafel ligt dankzij onze gezamenlijke inspanning. Dat moet ook de Raad te denken geven, namelijk dat er snel iets op dit punt moet gebeuren. Er wordt wel eens gedacht dat het hier, als we het over deze richtlijn hebben, een abstract econometrisch punt betreft.
Nee, het betreft een heel belangrijke financiële richtlijn die zeer grote sociale consequenties heeft en dat is nu juist waar het om gaat. Miljoenen mensen zijn op één of andere manier betrokken bij de manier waarop wij ons toekomstige pensioenstelsel in Europa vorm willen gaan geven.
De Commissie is daarbij terecht uitgegaan van drie pijlers. We regelen hierbij een belangrijk deel van de tweede pijler.
De eerste pijler wordt op het ogenblik besproken in de Raad en zal later ook in dit Parlement aan de orde komen. De derde pijler is reeds in het verleden geregeld. Maar dit is een buitengewoon belangrijke zaak en we moeten daarbij ook de specificiteit van die tweede pijler goed in het oog houden.
De specificiteit houdt in dat er een belangrijke rol is van de sociale partners,. dat het een financiële richtlijn blijft, en dat we de pijlers niet door elkaar moeten halen. Die dingen, daar is de rapporteur in geslaagd, daar waren wij ook in geslaagd, denk ik, in ons advies, maar de rapporteur heeft dat op briljante wijze overgenomen.
Het enige punt waar wij nog wat verder wilden gaan dan uiteindelijk de Economische commissie gewild heeft - en ik vind dat overigens wel grappig als Sociale commissie - dat was op het gebied van vereenvoudiging van de richtlijn.
Voorzitter, ik dank iedereen van harte en ik hoop dat de Raad binnenkort met een richtlijn zal komen.

Lulling
Mijnheer de Voorzitter, ik wil allereerst de rapporteur, mijn collega Karas, van harte danken voor de tijd en moeite die hij in het opstellen van dit verslag gestoken heeft. Als rapporteur voor advies van de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen wil ik beklemtonen dat het van belang is dat het beginsel van gelijkheid tussen man en vrouw wordt nageleefd door de instellingen voor bedrijfspensioenvoorziening. Dit beginsel, dat in het Verdrag is opgenomen, kan overigens worden teruggevonden in de richtlijnen voor overheidsregelingen en bedrijfsvoorzieningen op het gebied van de sociale zekerheid. Ik wil dan ook benadrukken dat het mij genoegen doet dat mijn ad hoc amendement is aangenomen en in het verslag is terug te vinden.
Ik had ook een amendement ingediend waarin stond aangegeven dat de bedrijfspensioeninstellingen rekening dienen te houden met de mannen en vrouwen wier beroepsloopbaan atypisch of niet-continu is wegens hun gezinstaken. In dit amendement stond verder dat de continuïteit van de aansluiting gewaarborgd dient te worden in geval van werkonderbreking wegens gezinstaken. Dit amendement is niet in de tekst opgenomen, maar voor mij is het duidelijk dat de bedrijfspensioeninstellingen passende oplossingen dienen te vinden voor dergelijke situaties.
Er hebben homerische gesprekken plaatsgevonden, en er zullen er nog vele volgen, over de vraag of aanvullende pensioenen verplicht biometrische risico's moeten dekken. Ik ben zelf voorstander van een pragmatische aanpak - die overigens ook door de rapporteur wordt voorgestaan - in die zin dat de instellingen als optie de dekking van deze risico's moeten aanbieden, net als bij overlevings- en invaliditeitspensioenen. De kosten die de verzekeringnemers voor dergelijke dekkingen dienen te betalen, mogen niet afhankelijk zijn gemaakt van het geslacht of van het individueel gezondheidsonderzoek.
Als we een daadwerkelijke interne markt voor aanvullende pensioenen en pensioenfondsen willen bewerkstelligen, dienen we een fiscale aanpak te kunnen garanderen waarin een dubbele belasting van bijdragen en uitkeringen wordt voorkomen, alsook een fiscale "verbanning" van gepensioneerden en kostbare administratieve plichtplegingen in verband met de uitwisseling van informatie en de invordering van belastingen tussen lidstaten. De Commissie heeft dit vraagstuk in haar richtlijn onbesproken gelaten. Alleen in een mededeling komt deze kwestie aan de orde. Men moet altijd op zijn hoede zijn, nietwaar mijnheer Bolkestein?
Het is mijns inziens dan ook voorbarig voor het Parlement om zich nu al uit te spreken, zoals hier in een overweging van het verslag, voor een specifieke regeling, in dit geval de "VVB"regeling. Directe belastingen vallen immers onder de soevereiniteit van de lidstaten. Laten we de tijd zijn werk laten doen alvorens we ons uitspreken ten gunste van een model op dit bijzonder gevoelige gebied.
Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat er uiteindelijk duidelijkheid zal ontstaan naar aanleiding van de vele ideeën...
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)

Villiers
Mijnheer de Voorzitter, Het doet mij bijzonder veel genoegen een aantal bezoekers uit Kent te kunnen verwelkomen die op de publieke tribune hebben plaatsgenomen. Voorts wil ik de heer Karas bedanken voor zijn onvermoeibare inzet voor dit uiterst moeilijke verslag.
Wij mogen niet vergeten dat het hier gaat om een facultatief stelsel voor ondernemingen en financiële dienstverleners waarvan zij gebruik kunnen maken als zij dit wensen. Als wij geen aantrekkelijk kader creëren zal deze richtlijn een dode letter blijven, want niemand zal er gebruik van maken. Als wij de richtlijn overladen met gedetailleerde voorschriften en centraliserende details, dan zal het resultaat niet de diversiteit van de pensioenregelingen in de Europese Unie weerspiegelen en zal niemand de door de richtlijn geboden kansen te baat nemen.
In welke zin zouden wij verliezen als deze richtlijn geen ingang zou vinden bij de ondernemingen? Wij zouden verliezen op het vlak van de prudentieregel. Uit een recent onderzoek van de Europese Commissie is gebleken dat de toepassing van de prudentieregel gedurende de afgelopen vijftien jaar in de Europese Unie zou hebben betekend dat onze pensioenfondsen het twee keer zo goed hadden gedaan als het geval is. Ramingen van de particuliere sector gaan uit van een toename van de opbrengst op spaartegoeden als gevolg van de toepassing van de prudentieregel tot 3%. De pensioengelden zouden 21% meer kunnen bedragen als wij het beginsel reeds hadden toegepast.
Waar het hier om gaat is de mogelijkheid van een hogere opbrengst van spaartegoeden zonder verhoogd risico. Dit is een zeer tastbaar en praktisch voordeel voor de mensen die ons hebben verkozen om hun belangen in dit Parlement te behartigen. Wij mogen dit voordeel niet overboord gooien door te gedetailleerde voorschriften in de richtlijn op te nemen op het vlak van bijvoorbeeld de goedkeuring, biometrische risico' s of garanties. Er is een pragmatische aanpak nodig om die hogere opbrengsten voor spaarders te verwezenlijken. Dit zou tegelijkertijd een eerste poging zijn om de tijdbom van de pensioenen onschadelijk te maken.

Kuckelkorn
 Mijnheer de Voorzitter, ik zou van deze gelegenheid gebruik willen maken om een aantal fundamentele dingen over de ontwerprichtlijn van de Commissie te zeggen. Over de technische details hebben we in de afgelopen dagen, weken en maanden immers al genoeg gepraat, geruzied en uiteindelijk overeenstemming bereikt. Ik richt me met name tot de Commissie en de vertegenwoordigers van de Raad. Ik zou speciaal een paar woorden over de voorgeschiedenis en het wordingsproces van deze richtlijn tot de Commissie willen richten.
Ik had immers als rapporteur voor de ontwerpresolutie de mogelijkheid om zowel bij het Groenboek betrokken te zijn als bij de mededeling van de Commissie over de resultaten van de raadpleging. In het Groenboek sprak de Commissie nog van aanvullende pensioenvoorzieningen op de interne markt en wilde zij de Europese burgers laten geloven dat dit in het belang van het merendeel van die burgers zou zijn. De huidige ontwerprichtlijn van de Commissie is echter alleen nog maar een afspiegeling van de belangen van de Europese financiële markt. Naar mijn idee heeft u een draai van 180 graden gemaakt, en zo niet, dan ging het u vanaf het begin alleen al uitsluitend om de financiële interne markt.
Op dit moment is het uw intentie om de nadruk te leggen op de financiële markt. U geeft deze kwestie een bepaalde prioriteit die zij nog niet eerder heeft gekregen. Daar zou op zich niets mis mee zijn, als het inderdaad alleen maar om een pure richtlijn voor de financiële markt zou gaan. Uw voorstel heeft echter niet alleen aanzienlijke gevolgen voor het productaanbod van de huidige bedrijfspensioenvoorzieningen, maar creëert voor de beleggingsbranche naar mijn mening ook grote mededingingsvoordelen ten opzichte van de traditionele aanbieders. U wilt namelijk de financiële producten fiscaal gelijk behandelen, zonder dat u de financiële sector verplicht om dezelfde garanties te geven als de instellingen in de tweede pijler die voor het geven van die garanties juist fiscale voordelen verlangen.
Ik vertel hier geen geheim of iets nieuws als ik zeg dat wij allemaal de standpunten en formuleringsvoorstellen van de financiële sector, met name de beleggingsbranche, ontvangen hebben. Her en der zou de indruk kunnen ontstaan dat onder een groot gedeelte van de tekst van de Commissie de handtekening van lobbyisten staat. Wat dat betreft heb ik grote twijfels over de mate van overeenstemming die er bestaat met de financiële sector.
Ik zou deze gelegenheid ook willen gebruiken om kort in te gaan op onze leidmotieven in de afgelopen maanden bij de totstandkoming van het verslag-Karas. Het veiligstellen van de bedrijfspensioenen heeft voor ons de hoogste prioriteit.Wij dragen de verantwoordelijkheid voor iets wat wij tot stand willen brengen en wat uiteindelijk ook zodanig moet functioneren dat het de burgers ten goede komt.
Staat u mij toe om nog enkele opmerkingen te maken over de kwestie van de inschrijvingen, dat wil zeggen de goedkeuringen. Moet de instelling voorafgaand aan haar werkzaamheden door de autoriteiten gecontroleerd en goedgekeurd worden of is er alleen maar sprake van een registratie? De heer Karas heeft daarvoor een nieuw voorstel ingediend en dat zullen wij steunen. Verder is het collectieve karakter van de tweede pijler belangrijk. Daardoor wordt namelijk een afbakening ten opzichte van de derde pijler gerealiseerd. Wij hebben het nu niet over een of ander spaarproduct, maar over bedrijfspensioenen en dat is iets heel anders dan het speculeren met aandelenpakketten.
Verbeteringen met betrekking tot de medebeslissing waren voor ons ook van belang. Op dat gebied is echter volstaan met een verwijzing naar het nationale arbeidsrecht. Wat de biometrische risico' s betreft, steunen wij de formulering van de rapporteur. Wij hebben op dat vlak een wezenlijke draai gemaakt, maar ik denk dat wij deze richtlijn of zijn voorstel, in ons aller belang, moeten steunen.
Naast deze inhoudelijke punten waren voor ons ook nog andere afwegingen van belang. Wij parlementsleden moeten ons niet af laten schrikken door technocraten die ons vertellen dat dit allemaal niet kan en dat het niet in overeenstemming is met de Verdragen. Wij zijn medebeslissers en kunnen handelen zoals het ons goeddunkt. Wij zijn gekozen om in dit Parlement als corrigerend element onze standpunten te laten gelden. De Europese burgers verwachten van ons dat wij ervoor zorgen dat wetgeving niet alleen maar door ambtenaren en lobbyisten wordt gemaakt, maar dat politieke besluiten met name door het Parlement worden genomen. Wij moeten ons ook niet laten tegenhouden door het argument dat het nooit lukt om over honderd amendementen met de Raad te onderhandelen. Ik zeg heel duidelijk tegen de Raad en de Commissie: Morrel niet meer aan deze richtlijn!
Wij hebben deels grote meningsverschillen over dit verslag gehad, niet alleen tussen de fracties, maar ook binnen de fracties. Wij stemmen morgen over een tekst waarin getracht is om alle stromingen tot hun recht te laten komen. Op deze plaats wil ik de rapporteur, de heer Karas, bedanken voor zijn werkzaamheden. Wanneer de stemming zo verloopt als besproken, zal ik mijn fractie aanbevelen om uw verslag te steunen.

Huhne
Mijnheer de Voorzitter, ik zal het kort houden. Mijn fractie had twee doelstellingen ten aanzien van dit voorstel van de Commissie. De eerste is om de Commissie zoveel mogelijk te steunen in haar streven om het zo eenvoudig mogelijk te houden en geen nodeloze complicaties als het biometrische risico op te nemen. Wij kunnen leven met het compromis dat de heer Karas in het Parlement heeft uitgewerkt. Wij zouden de voorkeur geven aan de eenvoud van het oorspronkelijke voorstel van de Commissie, maar ik ben mij bewust van de aanzienlijke politieke moeilijkheden waar de heer Karas zich tegenover geplaatst zag en ik wil hem bedanken voor zijn inzet voor dit compromis.
De tweede doelstelling van mijn fractie was de Commissie te sterken in haar inzet voor meer marktopening bij haar pogingen om de kwantitatieve regels af te schaffen. De ontwerprichtlijn van de Commissie voorziet in de mogelijkheid dat lidstaten kwantitatieve beperkingen kunnen blijven opleggen aan de pensioenfondsen. Ik ben blij dat het ernaar uitziet dat het Parlement bij zijn eis blijft van een beperking tot vijf jaar. Ik hoop sterk dat de commissaris zijn handen niet zal vuilmaken met Realpolitik en smerige compromissen met de Raad, maar dat hij gehoor geeft aan de duidelijke wens van het Parlement. Wij willen dat gepensioneerden een hoge opbrengst genieten zonder daarvoor aan zekerheid te moeten inboeten, en wel door de toepassing van de prudentieregel.
Dit zijn onze twee hoofddoelstellingen. Als wij erin slagen dat deze morgen door het Parlement worden aangenomen, zullen wij de eerste steen leggen voor een enorme toename van de particuliere pensioenen in de Europese Unie. Dit zal de opbrengsten van de beleggingen van de bestaande pensioenregelingen en derhalve de pensioenen verbeteren. Dit zal voor het eerst een pan-Europese beleggingsgrondslag voor groeiende en geïntegreerde financiële markten in de eurozone tot stand brengen.

Jonckheer
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, binnen de Economische en Monetaire Commissie bestond grote verdeeldheid over de amendementen, waarvan er overigens in de plenaire vergadering 133 opnieuw zijn ingediend. Dit alles maakt voldoende duidelijk dat deze ontwerprichtlijn op verschillende manieren wordt benaderd.
In onze fractie houden we er de volgende interpretatie op na: het belangrijkste doel van deze richtlijn over de bedrijfspensioenvoorzieningen is de opheffing van alle voorwaarden die de financiële instellingen in hun handelen beperken, met name wat betreft hun keuze van financiële activa. Hierbij geldt een uitzondering voor de zogenaamde kwalitatieve algemene prudentiële regels, waarop het beginsel van wederzijdse erkenning geheel van toepassing is. Wij hebben hier te maken met een bekende situatie in de realisering van de interne markt. Wat de mate van harmonisatie, integratie en zelfs liberalisatie en openstelling betreft (het begrip "positieve integratie" dat Fritz Scharps hanteerde is gezien de doelstelling van liberalisatie op de achtergrond geraakt), wil ik drie punten noemen waaraan wij met name veel belang hechten:
het vraagstuk van de dekking van de risico's die als "biometrisch" worden omschreven: wij zullen het door onze collega Herzog ingediende amendement 108 steunen;
het vraagstuk van de fiscale concurrentie (amendement 117), dat gezien kan worden als een nieuw voorbeeld waaruit blijkt dat er extra snel vooruitgang wordt geboekt in de richting van de integratie van de markten zonder dat er in eerste instantie sprake hoeft te zijn van fiscale harmonisatie: deze redenering kunnen wij niet onderschrijven.
het vraagstuk van de dekking van risicovol kapitaal dat in artikel 18 van de richtlijn wordt behandeld: het ingediende amendement 116 is in onze ogen redelijk.
Vanuit politiek oogpunt wil ik nogmaals benadrukken dat deze ontwerprichtlijn in onze ogen onevenwichtig is als we kijken naar de doelstellingen betreffende het unieke karakter van de markt en de doelstellingen op het gebied van sociale samenhang en solidariteit.

Herzog
Mijnheer de Voorzitter, de door de Commissie opgestelde richtlijn helt duidelijk over naar een bepaalde richting. De Commissie is erop gebrand om op kapitalisering gebaseerde aanvullende verzekeringen aan de man brengen. In het verslag-Karas wordt een en ander soms bijgestuurd, maar in andere gevallen weer verergerd. De industrie van aanvullende verzekeringen in Groot-Brittannië en elders geldt hier als referentiemodel. In sommige landen betreden deze organisaties evenwel niet of nauwelijks de financiële markt. In andere landen krijgen de werknemers solide garanties, maar dit is overduidelijk niet waar het in deze richtlijn om draait. Zo wordt er in de richtlijn geen enkele aandacht besteed aan met name de samenhang van de op nationale leest geschoeide pensioenstelsels die gebaseerd zijn op de beginselen van solidariteit, veiligheid en algemene verbreiding.
Om die reden hebben we amendementen ingediend die voorzien in enerzijds garanties voor de betrokken bevolkingsgroepen en anderzijds overheidscontrole en prudentiële vereisten. Als deze substantiële verbeteringen niet worden aangebracht, is de tekst in onze ogen onacceptabel.
Allereerst dienen er betere garanties voor de diverse bevolkingsgroepen te komen. De onderhavige richtlijn kan discriminatie en verminderde solidariteit in de hand werken. Het is immers niet verplicht zich aanvullend te verzekeren, met als gevolg dat de ongelijkheid aanzienlijk zal toenemen. Er wordt geen rekening gehouden met de overgang naar een onderlinge verzekeringsmaatschappij uit een andere sector. Iedere verslechtering van de demografische situatie zal een afname van de kwaliteit van de uitkeringen tot gevolg hebben. De mobiele werknemer krijgt geen garanties in termen van continuïteit in het geval hij van werk of sector verandert. Biometrische risico's vallen niet onder de verplichte dekking van de werknemer. Er worden geen daadwerkelijke garanties afgegeven met betrekking tot de premieheffingen. Bovendien weten we hoe risicovol de stelsels zijn die op vaste premieheffingen zijn gebaseerd. Vele beroemde macro-economen hebben dit overigens aangetoond.
Wij willen met betrekking tot al deze kwesties amendementen indienen. Dit geldt ook voor ons tweede punt van zorg: de benodigde verbetering van de sociale en prudentiële controle. De Commissie biedt verzekeraars de keuze om bedrijfspensioenregelingen aan te bieden. In het verslag-Karas wordt deze bepaling versterkt met het voorstel om de toestemming door de autoriteiten achterwege te laten. Men wil zo de deur open zetten voor concurrentie, hetgeen twee risico's met zich meebrengt: de solidariteit kan op de helling worden gezet en de prudentiële voorzieningen die de verzekeraars zijn opgelegd kunnen worden afgezwakt. De heer Karas heeft ons amendement opgenomen waarin we pleiten voor inbreng in het beheer. Deze maatregel zal alleen dan de beoogde uitwerking hebben als in de gehele richtlijn de betrokken instellingen niet als financiële investeerders beschouwd worden. Het prudentieel kader waarin de Commissie voorziet is vaag. Bovendien wordt in het verslag uitgegaan van het beginsel van land van herkomst, hetgeen voor ons onacceptabel is. De lidstaten van ontvangst dienen uiteraard ook de mogelijkheid van toetsing aan de interne arbeidsrechtelijke situatie te behouden. Tot slot wordt in deze teksten nog niet gesproken over voorafgaande fiscale harmonisatie, waardoor de deur andermaal wordt opengezet voor fiscale dumping.
Waarde collega's, dit verslag vormt voor het Europees Parlement een zeer belangrijke test met betrekking tot de vraag hoe het zijn verantwoordelijkheden op het gebied van de sociale zekerheid op zich neemt.

Crowley
In plaats van het wiel opnieuw uit te vinden en alles wat hier is gezegd te herhalen, is het beter de werkelijkheid onder ogen te zien: onze bevolking wordt ouder, leeft langer en gaat vroeger met pensioen. Er moet worden gezorgd voor een adequate bescherming van de pensioenen en betalingen in de toekomst. De enige manier om dit te realiseren is door de verschillende bestaande stelsels uit te breiden met een tweede en derde pijler, zoals de rapporteur voorstelt.
Mijn punten van zorg ten aanzien van een aantal amendementen en voorstellen betreffen in de eerste plaats de belastingharmonisatie, waar ik faliekant tegen ben, en in de tweede plaats het versterkte regelgevende toezicht op de fondsen, want wij hebben reeds voldoende wetgeving op het gebied van beleggingsinstrumenten.
Ik wil de leden van dit Parlement en de aanwezige waarnemers van de regeringen van de lidstaten aanraden eens te kijken naar het Ierse model. Wij hebben namelijk afgesproken dat wij tussen nu en 2025 1% van ons BBP opzij zetten voor een pensioenfonds voor de toekomst. Dit komt neer op jaarlijks 700 miljoen Ierse pond die wordt gereserveerd om de betaling van de pensioenen vanaf 2025 veilig te stellen. Als meer landen dit voorbeeld zouden volgen, zouden wij nu niet dezelfde urgentie of dreiging voelen waar veel gepensioneerden vandaag de dag mee leven.

Ilgenfritz
 Mijnheer de Voorzitter, onze pensioenstelsels van overheidswege zijn te duur en ook niet meer te financieren. De kloof tussen de actieve beroepsbevolking en gepensioneerden wordt steeds groter. De dringend noodzakelijke hervormingen worden voortdurend getraineerd. De kosten voor deze stelsels lopen binnen de Unie ook erg uiteen. Oostenrijk is bijvoorbeeld recordhouder en besteedt 15% van het BBP aan pensioenen, terwijl het gemiddelde in de Unie 11% bedraagt. De hoge kosten in Oostenrijk worden voor een deel ook veroorzaakt doordat wij binnenkort voor elke aparte beroepsgroep over een eigen verzekeringsstelsel zullen beschikken. Dat leidt tot een aantal onrechtvaardigheden en dat is niet meer verdedigbaar. Zoals echter al gezegd, niet alleen in Oostenrijk dreigt er een crisis in het veiligstellen van de pensioenvoorzieningen; dat geldt voor heel Europa.
De pensioenstelsels van overheidswege zijn gewoonweg niet meer te financieren en gaan ook ten koste van de jonge generatie. Een gemeenschappelijke Europese markt voor de bedrijfspensioenvoorzieningen is absoluut noodzakelijk om dit probleem op te lossen.
Bij de organisatie van dit stelsel, van deze tweede pijler, mag het MKB echter niet nog meer belast worden. Een nieuwe verhoging van de loonkosten kan het midden- en kleinbedrijf niet meer aan. De gevolgen zouden rampzalig zijn en zouden met name een negatief effect op de Europese werkgelegenheid hebben.

De Voorzitter
Het debat wordt om 21.00 uur hervat.

Ondersteuning nationale strategieën voor pensioenzekerheid via de open coördinatiemethode
De Voorzitter
Aan de orde is de mededeling van de Commissie over de ondersteuning van nationale strategieën voor pensioenzekerheid via de open coördinatiemethode.

Diamantopoulou
De Commissie heeft vandaag een mededeling aangenomen getiteld "Het ondersteunen van nationale strategieën voor veilige en duurzame pensioenen door een geïntegreerde aanpak" . Deze mededeling betreft een voorstel voor bepaalde doelstellingen en werkmethodes voor de samenwerking op het gebied van de hervorming van de pensioenen volgens de methode van de open coördinatie, waartoe werd besloten in Lissabon.
De houding tegenover de Europese samenwerking is de afgelopen twee jaar ingrijpend veranderd, met name op sociaal gebied. Er is een mentaliteitswijziging opgetreden onder degenen die verantwoordelijk zijn voor het nationale socialezekerheidsbeleid. Zij zijn overeengekomen de methode van de open coördinatie op de lange termijn toe te passen op de pensioenen.
In onze voorstellen neemt dit de vorm aan van "zacht" beleid op Europees niveau. Dit beleid is "zacht" in vergelijking met wetgeving of het op andere terreinen gevoerde beleid. De mededeling laat er geen twijfel over bestaan dat de nieuwe open methode niet in de plaats komt van de bestaande methodes. Het voorstel raakt niet aan de nationale bevoegdheden van de nationale beleidsmakers. Deze mededeling moet een bijdrage leveren tot de ontwikkeling van een geïntegreerde aanpak van de uitdagingen voor de pensioenstelsels die het gevolg zijn van de vergrijzing van de bevolking en de maatschappelijke veranderingen.
De mededeling berust op drie leidende beginselen. Het eerste betreft de adequaatheid van de pensioenen, het tweede de financiële duurzaamheid en het derde de modernisering van de pensioenstelsels in het licht van de maatschappelijke veranderingen. Ik zal deze drie beginselen nader toelichten.
Adequaatheid heeft te maken met de fundamentele sociale doelstellingen van het pensioenstelsel om sociale uitsluiting van ouderen te voorkomen en hun de kans te geven hun levensstandaard tot op hoge leeftijd te behouden.
In de tweede plaats is er de financiële duurzaamheid. Deze vereist een hoog niveau van werkgelegenheid, de naleving van het stabiliteits- en groeipact en een deugdelijk regelgevend kader voor de particuliere stelsels om deze doelstellingen in een geest van intergouvernementele eerlijkheid en solidariteit tussen de generaties te kunnen verwezenlijken.
Ten derde gaat het om de modernisering van de pensioenstelsels. Dit betekent dat de stelsels moeten worden afgestemd op een meer flexibele actieve bevolking en op nieuwe vormen van arbeidsorganisatie. Zij moeten worden aangepast aan minder stabiele gezinnen en een grotere mate van gelijkheid tussen mannen en vrouwen. De stelsels moeten bovendien transparanter en voorspelbaarder worden en moeten kunnen worden aangepast aan veranderende omstandigheden.
Deze drie leidende beginselen zijn verder uitgewerkt in tien concrete doelstellingen. Wij - en het Comité voor sociale bescherming dat tot nog toe uitstekend werk heeft verricht - gaan deze doelstellingen meten aan de hand van indicatoren. Dankzij het Comité voor sociale bescherming beschikken wij over een analyse van alle pensioenstelsels en de in de lidstaten doorgevoerde hervormingen. Het Comité voor sociale bescherming is belast met de uitwerking van indicatoren. Volgend jaar zullen wij deze indicatoren aannemen om de doelstellingen te kunnen meten.
Hoe ziet de voorgestelde procedure er nu uit? De lidstaten moeten zelf beslissen hoe zij de specifieke doelstellingen in het kader van hun nationale strategie verwezenlijken. De mededeling stelt voor dat de lidstaten de eerste nationale strategieën tegen het einde van de zomer van 2002 indienen. Vervolgens zal er een eerste oefening van multilateraal toezicht plaatsvinden op de Voorjaarstop van de Europese Raad van 2003.
Het verslag over de nationale strategieën zal worden gebaseerd op een geïntegreerde benadering. Dit is, politiek gezien, het belangrijkste element van de mededeling. Er zal niet uitsluitend moeten worden gekeken naar de hervormingen van de pensioenen in de enge zin van het woord, maar ook naar het werkgelegenheidsbeleid en het beheer van de overheidsfinanciën. Verschillende ministeries zullen bij de uitwerking van de nationale strategieën moeten samenwerken, evenals uiteraard de sociale partners.
Waarom is er een geïntegreerde aanpak nodig? Deze noodzaak vloeit voort uit de onderlinge verbondenheid van de pensioenen en andere beleidsterreinen. De werkgelegenheidsstrategie is hiervan een voorbeeld. Enerzijds vergemakkelijkt een succesvolle werkgelegenheidsstrategie de financiering van de pensioenen, anderzijds kan een pensioenhervorming de werkgelegenheid stimuleren. De overheidsfinanciën zijn een ander voorbeeld. De sanering van de overheidsfinanciën vandaag stelt ons in staat om morgen de gevolgen van de vergrijzing voor de begroting op te vangen. Anderzijds kunnen onvoldoende gecontroleerde pensioenuitgaven de overheidsfinanciën destabiliseren.
Uiteraard zullen wij nauw samenwerken met de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken en de Economische en Monetaire Commissie, die een gezamenlijk verslag zullen uitwerken. Hun bijdrage is van het grootste belang. Het Europees Parlement kan een belangrijke rol speken in dit proces. Wij willen graag uw mening horen over deze mededeling en, vooral, over de voorgestelde doelstellingen. De Commissie en het Belgisch voorzitterschap willen graag aanzienlijke vooruitgang boeken tegen de volgende Europese Raad. Daarom zouden wij graag uw advies krijgen vóór oktober.
Verder zullen de meer informele contacten tussen het Europees Parlement en het Comité voor sociale bescherming regelmatig blijven plaatsvinden. Wij zouden ook nog over andere vormen van samenwerking kunnen nadenken. Ik sta open voor suggesties van het Parlement.
Ter afsluiting wil ik zeggen dat het van groot politiek belang is dat de lidstaten op het vlak van de pensioenhervorming willen samenwerken. Dit behoort in alle lidstaten tot de meest gevoelige en moeilijke hervormingen en daarom is dit van zo groot politiek belang. Wij denken dat de samenwerking tussen de Commissie, het Europees Parlement en de lidstaten moet kunnen leiden tot een alomvattende aanpak. Dit zal van groot nut zijn voor de lidstaten en helpen bij de tenuitvoerlegging van de hervormingen.

De Voorzitter
Dank u wel, mevrouw Diamantopoulou, dat was inderdaad een belangrijke verklaring van de Commissie.

Jensen
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik mijn lof uitdrukken voor het reeds geleverde werk. Ik vind dat de Top van Göteborg mooie resultaten heeft opgeleverd en de rapporten van de lidstaten tonen aan dat de uitbreiding van de agenda een goede beslissing is geweest. Wij moeten niet alleen praten over de toenemende vergrijzing en de economische gevolgen daarvan, maar wij moeten ook een antwoord zoeken op de vraag hoe wij een goed pensioenstelsel vinden. Ik ben bovendien van oordeel dat het belangrijk is de werkzaamheden niet te beperken tot gesprekken achter gesloten deuren tussen politici, ambtenaren en experts. Ik wil de commissaris graag vragen hoe zij een breder openbaar debat over het nader tot elkaar brengen of coördineren van de pensioenstelsels op gang denkt te brengen. De open methode moet echt open zijn met inspraak van de burgers. Wat is de commissaris van plan? Kan zij beloven dat er grotere inspanningen gedaan zullen worden om de publieke opinie meer ...
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken)

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, men heeft mij als vertegenwoordiger van de Partij van de Gepensioneerden in Italië wel eens gezegd: "Wat doe jij daar eigenlijk in Straatburg? Daar wordt nooit en ten nimmer over pensioenen gesproken!" De woorden van mevrouw Diamantopoulou klonken dan ook als muziek in mijn oren. Ik juich dit initiatief toe. Dit is een belangrijke dag voor de gepensioneerden van heel Europa en ik wil de Commissie en mevrouw Diamantopoulou van harte hiermee feliciteren. Het belangrijkste is nu dat een oogje in het zeil wordt gehouden in de pensioenfondsen. De pensioenkas in de vijftien lidstaten moet goed bewaakt worden, niet door de Basotti-bende, maar door mensen die de toekomst van de gepensioneerden een warm hart toedragen. Ik hoop dat de commissaris het met mij eens is.

Hughes
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de commissaris bedanken voor deze verklaring. Ik verheug me erop deze mededeling te lezen, want dit is een van de belangrijkste debatten die wij met elkaar moeten voeren.
Ik heb een paar vragen. Er vindt inderdaad een ingrijpende demografische verandering plaats in de Europese Unie. Wij moeten er derhalve voor zorgen dat wij ouderen op de arbeidsmarkt houden. Er bestaat hier echter een probleem, namelijk dat die ouderen vaak verouderde vaardigheden hebben. Is de commissaris het met mij eens dat dit zal leiden tot de revolutie waarvoor wij ons altijd hebben ingezet, namelijk een overgang van een toestand waarin onderwijs en opleiding worden geconcentreerd op de jeugd naar de continue opleiding en het levenslang leren? Dit zal van groot belang zijn.
Verder zijn er tegenstrijdigheden en problemen, zoals de tendens die zich overal in de Unie voordoet om de pensioengerechtigde leeftijd te verhogen, terwijl er tezelfdertijd overheidssubsidies worden gegeven voor de vervroegde uittreding. Bestaat hier niet het gevaar dat de beschuldigende vinger zal worden opgestoken naar de Europese Unie omdat de lidstaten nu worden gedwongen om beslissingen te nemen op dit zo moeilijke gebied.

Diamantopoulou
Mijnheer de Voorzitter, er zijn hier twee zaken aan de orde. In de eerste plaats de doorzichtigheid van de pensioenstelsels. Een van de doelstellingen van het derde beginsel zijnde de modernisering van de pensioenstelsels, is die stelsels transparant te maken. Dit betekent dat informatie op aanvraag direct verkrijgbaar moet zijn voor burgers van de Europese Unie en voor onderdanen van derde landen. Thans zijn er op dit vlak grote moeilijkheden. Om de nodige transparantie te kunnen bewerkstelligen, hebben wij indicatoren nodig. Duidelijke informatie moet op aanvraag kunnen worden bezorgd. Wij kunnen de structuur van de hervormingen of van de pensioenstelsels niet aan de lidstaten opleggen, maar wij kunnen de resultaten aan de hand van een reeks indicatoren meten. Helaas kan ik u hierover op dit ogenblik geen bijkomende details geven.
In de tweede plaats is er de kwestie van het levenslang leren en de vervroegde uittreding. Er is een duidelijk verband tussen de leeftijdsgrens en de noodzaak van het actief ouder worden. De meeste landen kennen een pensioenleeftijd van 65 jaar, maar in de praktijk is werken tot het vijfenzestigste levensjaar niet de regel maar de uitzondering. Er bestaan in alle landen talloze mogelijkheden voor een vervroegde uittreding die de financiële duurzaamheid van de pensioenstelsels onder druk zetten. Daarom stellen wij verschillende beleidsmaatregelen voor: enerzijds de hervorming van de pensioenstelsels en een wijziging van de leeftijdsgrens, anderzijds een beleid om de activiteit van de verouderende bevolking te stimuleren, zoals prikkels om ouderen op de arbeidsmarkt te houden, prikkels voor het volgen van een opleiding en, in sommige gevallen, subsidies voor de oprichting van een kleine of middelgrote onderneming.
Ik ben het derhalve volledig met u eens: wij hebben een geïntegreerde aanpak nodig. Wij kunnen niet zomaar besluiten de leeftijdsgrens te verhogen. Wij moeten tegelijkertijd andere maatregelen nemen.

Van Lancker
Voorzitter, ook ik zou de commissaris willen bedanken voor deze belangrijke mededeling die op Europees vlak van pensioenen nog maar eens een sociale uitdaging maakt met financiële consequenties en niet een financieel probleem met een aantal sociale aspecten eraan vast. Ik denk dat het Belgisch voorzitterschap u zeer dankbaar mag zijn voor deze bijdrage in het debat.
Ik wil u twee vragen stellen, mevrouw de commissaris. De eerste heeft betrekking op de doelstellingen die in het document geformuleerd zijn. Ik zie dat de tien doelstellingen die wij destijds meegekregen hebben uit de oorspronkelijke mededeling gereduceerd zijn tot drie. Het zijn weliswaar drie belangrijke doelstellingen en voor de klaarheid is het misschien niet slecht dat het er drie zijn. Maar volgens mij zijn er toch een aantal cruciale elementen weggevallen, zoals solidariteit tussen de generaties, solidariteit binnen een generatie. De verhouding ook tussen de pensioenpijlers. Wat is de rol van de eerste, de tweede en de derde pijler? Dat zijn problemen die hier niet meer opgevangen worden. Hoe denkt de commissaris dit soort problemen toch nog in het debat te kunnen opnemen.
Dan mijn tweede vraag: u hebt terecht gepleit voor een globale aanpak. Göteborg heeft gezegd dat de afspraken opgenomen moeten worden in de brede economische richtsnoeren. Dit is niet voorzien in het plan.

Kauppi
Mijnheer de Voorzitter, ook ik denk dat er in het pensioenbeleid sprake is van een zeer grote uitdaging. Voor de jonge generatie in Europa is het misschien de allergrootste uitdaging die in de komende decennia op het gebied van het economisch en sociaal beleid voor ons ligt. Open coördinatie is natuurlijk een goede zaak en die steun ik van harte. Het is goed dat de Commissie nu naar indicatoren zoekt en streeft naar een uitvoeriger openbaar debat over dit zeer belangrijke onderwerp.
Mijn eigenlijke vraag is of u toch mogelijkheden ziet om ook iets hardere maatregelen te nemen. Is het bijvoorbeeld mogelijk in de stabiliteits- en groeipacten, in de richtsnoeren voor het werkgelegenheidsbeleid, kortom in zulke iets meer bindende documenten, in het vervolg ook pensioenkwesties aan de orde te stellen en bijvoorbeeld waarschuwingen te geven aan de lidstaten die geen goed pensioenbeleid voeren, zulks om te garanderen dat wij op duurzame wijze en met een redelijke financiering in de toekomst goede pensioenen aan de Europese gepensioneerden kunnen betalen.

Koukiadis
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik mevrouw de commissaris gelukwensen. Kennelijk ben ik niet de enige die haar gelukwenst, want ik heb vastgesteld dat de grote meerderheid zich daarachter schaart. Zelfs de heer Fatuzzo die hier de gepensioneerden vertegenwoordigt, glimt van genoegen. Inderdaad is hetgeen zij hier heeft aangekondigd, indrukwekkend. Ik heb in de kranten kunnen lezen dat zij zelfs heel wat verzet heeft moeten overwinnen van de kant van haar collega' s in de Commissie, die haar initiatieven te ver vonden gaan. In artikel 140 is echter sprake van een hoog niveau van bescherming en derhalve moet men zich afvragen wat voor soort hervorming bedoeld wordt als dit hoge niveau van bescherming niet wordt gehandhaafd.
Ik wilde echter vooral twee vragen stellen. Wij hebben het hier over een waardig pensioen. Daarvoor moeten aanvullende pensioenen zorgen. Daarmee zijn wij het eens. Hebt u echter bestudeerd of aanvullende pensioenen mogelijk zijn voor heel de piramide van werknemers? Ik denk daarbij met name aan de werknemers in de kleine en middelgrote ondernemingen en aan de mensen met een laag inkomen. Of denkt u dat er voor deze groepen een gedifferentieerde aanpak nodig is? Ten tweede is het doel duurzame en waardige pensioenen. Moeten wij niet met het oog op dit doel nagaan welke armslag er bestaat voor een eventuele verhoging van het BNP-percentage voor de pensioenen?

Diamantopoulou
Mijnheer de Voorzitter, wat de vraag van mevrouw Van Lancker betreft, kan ik antwoorden dat er tien fundamentele doelstellingen bestaan. Ik heb ze echter ondergebracht in drie categorieën om de aanpak daarvan te vergemakkelijken. Het zijn en blijven tien doelstellingen die drie terreinen bestrijken: adequaatheid, financiële duurzaamheid en modernisering. Natuurlijk is hetgeen u noemde - het evenwicht tussen de generaties - een van de doelstellingen. Er zullen meer indicatoren komen, onder andere met betrekking tot de economische en sociale dimensie. Daarover zal natuurlijk een debat worden gevoerd in de Commissie en de Raad. Zoals u weet is er een permanente communicatie tussen het Comité voor sociale bescherming en het Parlement.
U stelde ook een vraag over de richtsnoeren voor de werkgelegenheid, maar ik heb die niet helemaal begrepen. Als ik het wel heb, zei u dat een deel van deze doelstellingen opgenomen moet worden in de richtsnoeren voor de werkgelegenheid. Als u dat bedoelde, kan ik mededelen dat volgend jaar, tijdens het Spaans voorzitterschap, de eerste cyclus van de werkgelegenheidsstrategie wordt afgesloten. Dan zullen de eerste vijf jaar voorbij zijn. Wij zullen dan bij de herziening daarvan nagaan hoe wij rekening kunnen houden met het kwaliteitsvraagstuk of met de vraagstukken in verband met oudere werknemers.
Dan werd het vraagstuk opgeworpen van waardige pensioenen en de rol van de drie pijlers. Het is voor de Commissie heel moeilijk, zo niet onmogelijk om concrete richtsnoeren te geven voor de rol die de drie pijlers in elk land moeten vervullen. Een ding is echter zeker: men moet zorgen voor waardige pensioenen, en daarom speelt de eerste pijler een bijzonder belangrijke rol. Verder bestaat er altijd een verband tussen de verhoging van het bruto nationaal product en de ondersteuning van de eerste pijler. Daarbij worden natuurlijk de beginselen van het stabiliteits- en groeipact in acht genomen.

Rübig
 Mijnheer de Voorzitter, met name voor de jongeren zijn pensioenvoorzieningen van belang, omdat zij die pensioenen uiteindelijk tijdens hun beroepsleven eerst moeten verdienen om daar later van te kunnen genieten. Bent u eigenlijk van plan om op scholen voorlichting te gaan geven hoe de pensioenstelsels er in de toekomst uit zullen zien en duidelijk te maken dat de mobiliteit uiteraard ook bevorderd wordt als deze voorstellen daadwerkelijk uitgevoerd worden?

Cercas
Mevrouw de commissaris, het lijdt geen twijfel dat wij hier vandaag een proces zullen inleiden waarbij Europa bijzonder veel baat zal hebben. Het onderhavige voorstel genereert immers een enorme toegevoegde waarde voor de noodzakelijke modernisering van onze socialezekerheidsstelsels. Ik zou u in dit verband een vraag willen stellen en tegelijkertijd zou ik graag een kleine bijdrage leveren. Het optreden van de Commissie zal worden gebaseerd op de opstelling van een jaarlijks evaluatieverslag van de nationale strategieën. U signaleert evenwel in uw document dat deze evaluatie aan de hand van de in de nationale verslagen vervatte informatie zal worden uitgevoerd. Mevrouw de commissaris, acht u het niet nuttig dat de Commissie ook andere gegevens in aanmerking neemt? Vindt u niet dat zij tevens rekening moet houden met de gegevens van de ter plekke aanwezige delegaties en de universiteiten, om nog maar te zwijgen van de informatie en de debatten die wij haar vanuit het Parlement kunnen doen toekomen? Dat is de enige manier om te vermijden dat u ten prooi valt aan de belangen van onze regeringen. Die zijn immers vaak meer uit op propaganda dan op het aanbrengen van hervormingen.

Thorning-Schmidt
Mijnheer de Voorzitter, ik sluit mij aan bij de felicitaties van mijn collega' s voor het initiatief van de Commissie. Het is een goed initiatief en de Commissie heeft de juiste visie. Zoals u zei, mevrouw de commissaris, is het zeer belangrijk dat de lidstaten uw plannen steunen, maar helaas weet ik al welk debat ons in mijn land te wachten staat wanneer de Commissie zich met het pensioenstelsel gaat bezighouden. Het zou daarom zeer interessant zijn, als u, mevrouw de commissaris, vandaag zou willen bevestigen dat ik uw mededeling juist begrepen heb, namelijk dat de Commissie geenszins van plan is de bestaande pensioenstelsels in de lidstaten af te schaffen of te harmoniseren. Ik ga ervan uit dat u dit zult bevestigen en ik denk dat dit voor het toekomstig debat in onze lidstaten van groot belang is.

Diamantopoulou
Het lijdt geen twijfel dat dit probleem de jongeren betreft. In de meeste landen lopen de komende generaties het risico dat zij niet dezelfde rechten zullen hebben als de huidige generaties. Het is de taak van de lidstaten dit vraagstuk in de openbaarheid te brengen, temeer daar het probleem in elke lidstaat een andere omvang heeft. Mijns inziens is echter het feit dat op Europees vlak een debat op gang is gekomen en werd besloten tot Europese samenwerking bij het zoeken naar een oplossing voor dit nu ook Europees probleem, al een belangrijke stap in de richting van openbaarheid.
In antwoord op de tweede vraag kan ik zeggen dat ten eerste dit geen jaarlijkse verslagen kunnen worden - er is een grotere tussentijd nodig - en ten tweede de gegevens die de Commissie gebruikt, afkomstig zijn van Eurostat en de nationale bureaus voor de statistiek. U weet trouwens dat de nationale bureaus voor de statistiek veel steun krijgen en de Commissie en de regeringen samenwerken om overal dezelfde normen ingang te doen vinden. Ik ben het met u eens dat niet alle nationale bureaus voor de statistiek naar behoren werken, dat er grote tekortkomingen zijn en heel wat onbetrouwbare gegevens worden verschaft. Daarom steunen wij de nationale structuren ook, opdat zij alle aan dezelfde normen beantwoorden.
De derde vraag betrof het vraagstuk van de harmonisatie van de pensioenen. Ik geloof dat ik hier heel duidelijk en ondubbelzinnig moet zijn. Van harmonisatie van pensioenstelsels is in de verste verte geen sprake. Daar zijn niet alleen politieke redenen voor - er is namelijk absoluut geen rechtsgrondslag - maar ook technische redenen. Het is namelijk onmogelijk stelsels te harmoniseren die verschillend zijn gestructureerd, op verschillende wijzen worden gefinancierd en zijn afgestemd op verschillend georganiseerde staatshuishoudingen. Ik heb het hier natuurlijk over het voorbeeld van Denemarken.
Het is echter belangrijk hier te onderstrepen dat alle uiteenlopende structuren ten spijt, er gemeenschappelijke problemen zijn. Deze houden verband met de demografische ontwikkelingen, de nieuwe vormen van werkgelegenheid, het werkloosheidsvraagstuk en de nieuwe gezinsvormen. Deze problemen doen zich in alle landen voor.
Bovendien hebben wij gemeenschappelijke doelstellingen. Zoals ik in mijn eerste bijdrage al aangaf, zijn deze: duurzame pensioenen, financiële levensvatbaarheid van de openbare en particuliere pensioenstelsels en modernisering daarvan. Omdat wij gemeenschappelijke problemen en doelstellingen hebben, hebben wij besloten samen te werken en wel op een dergelijke manier dat eenieder zijn structuren en specifieke kenmerken kan behouden maar tegelijkertijd kan optreden in een breder kader.

De Voorzitter
Dank u nogmaals, mevrouw de commissaris, dat u deze belangrijke verklaring hier vanmiddag heeft afgelegd. Wij wensen u allemaal veel succes met dit moeilijke dossier.

Vragenuur (Commissie)
De Voorzitter
Aan de orde is het vragenuur voor vragen aan de Commissie (B5­0329/2001).
Eerste deel

De Voorzitter


Glenys Kinnock
Vraag nr. 27 van (H-0541/01):
Betreft: Capaciteitsopbouw voor de ACS-landen Hoe komt het dat er van de 20 miljoen euro voor het ACS-capaciteitsopbouwproject, dat bedoeld is om de ACS-landen voor te bereiden op de onderhandelingen over economische partnerschapsrelaties met de Europese Unie, die tegen september 2002 beginnen, nog niets uitbetaald is?
Is de Commissie het er niet mee eens dat de vertraging de ACS-landen voor ernstige problemen plaatst en betekent dat een belangrijke toezegging duidelijk niet gestand gedaan is?

Nielsen
De Commissie is zich bewust van het belang van dit project en van de noodzaak dat er snel iets wordt gedaan om ervoor te zorgen dat de ACS-landen gereed en beter voorbereid zullen zijn om vanaf september 2002 onderhandelingen over akkoorden voor economisch partnerschap (EPA' s) met de Europese Unie te voeren. Hoever staat nu de tenuitvoerlegging van dit project? De pre-kwalificatie-inschrijvingsprocedure voor de eenheid programmabeheer is volgens plan in juni dit jaar geopend en de aanbestedingen zullen op 20 juli worden geopend bij het Secretariaat-generaal van de ACS. Het comité dat de aanbestedingen beoordeelt zal bestaan uit drie leden die worden aangeduid door het Secretariaat-generaal van de ACS en drie leden die door de Commissie worden aangewezen. Dit comité zal besluiten welke ondernemingen deelnemen aan de aanbesteding voor de eenheid programmabeheer. Ik denk dat de eenheid programmabeheer ten laatste tegen december van dit jaar kan worden ingesteld. Met een beetje geluk kan het een paar weken eerder zijn.
Daarmee zouden wij binnen het oorspronkelijke tijdschema blijven zoals dat is voorzien voor de tenuitvoerlegging van dit project. Het project zal nog niet volledig operationeel zijn zolang de eenheid programmabeheer nog niet functioneert. Met het oog op het belang van bepaalde activiteiten binnen het project heeft de Commissie echter reeds stappen gezet om op een ad hoc-basis te beginnen met de tenuitvoerlegging van bepaalde acties die deel uitmaken van het project en dit gebeurt reeds. Dit omvat seminars over capaciteitsopbouw van het ACS-ministerieel comité voor de handelsbesprekingen inzake nieuwe, met de WTO verenigbare handelsbetrekkingen met de Europese Unie. Twee van dergelijke bijeenkomsten hebben reeds plaatsgevonden, één in Johannesburg op 10 en 11 april 2001 en een tweede in Brussel op 13 en 14 mei.
Verder is er op 3 en 4 mei van dit jaar een seminar georganiseerd in het kader van de tweede vergadering van de hoofden van de ACS-organisaties die zich bezighouden met regionale integratie en er staan nog seminars op het programma voor de periode juli-september van dit jaar. Dat wil zeggen dat al deze op actie gerichte seminars in deze periode plaatsvinden. Wij kunnen ofwel verheugd zijn over het feit dat de voorbereidingen en de tenuitvoerlegging op de rails staan, ofwel kunnen wij teleurgesteld en gefrustreerd raken omdat de trein zo langzaam vooruitkomt. Dit laatste heeft echter te maken met problemen van meer algemene aard. Ik moet hier evenwel iets aan toevoegen: hoe belangrijk en nuttig deze activiteiten ook zijn, zij zijn niet en waren nooit een voorwaarde voor de opening van handelsbesprekingen in september 2002 overeenkomstig de Overeenkomst van Cotonou. Maar ik begrijp het waarom van deze vraag.

Kinnock
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de commissaris van harte bedanken. Maar intussen is de voorbereidingsperiode voor de besprekingen over de EPA's al voor meer dan de helft verstreken. Deze vertragingen vormen een ernstig probleem voor de ACS. Deze vertragingen hebben gevolgen voor de bestaanszekerheid van duizenden mensen in de ACS-landen. Er bestaat derhalve een grote mate van bezorgdheid. Ik begrijp de moeilijkheden van de commissaris om te verklaren waarom dit is gebeurd.
Ik wilde u nog een specifieke vraag stellen: is de Commissie flexibel op het vlak van de begindatum, de einddatum en de inhoud van de besprekingen?

Nielsen
Kort gezegd, luidt het antwoord hierop "neen" . De Overeenkomst van Cotonou is hier heel duidelijk over. Hoewel ik deze aanvullende vraag niet verwachtte, is dit precies het probleem en de achtergrond waartegen mijn laatste opmerking moet worden begrepen. De data zijn het resultaat van onderhandelingen. Als wij ons daar niet aan zouden houden, zouden wij nog meer moeilijkheden creëren. Je kan je altijd afvragen of je niet met nog één seminar de wereld kunt veranderen in plaats van moeilijke besluiten te nemen, want die zijn voor onze ACS-partners een onderdeel van het hele proces.

De Voorzitter
Daar de vraagsteller afwezig is, vervalt de vraag nr. 28.

John Joseph McCartin
Vraag nr. 29 van (H-0539/01):
Betreft: Kosovaarse Albanese gevangenen in Servië Is de Commissie - hoewel het feit dat onlangs een deel van de Kosovaarse Albanese gevangenen in Servië is vrijgelaten wordt toegejuicht - het met mij eens dat dit dient om de aandacht af te leiden van de dringend gewenste vrijlating van allen die nog gevangen zitten en van wie een aantal ernstig ziek is. Heeft de Commissie met name gegevens over Skender Ferizi, Besim Zymberi en Bedri Kukalai die sinds de massamoord van Dubrava in Kosovo in mei 1999 gevangen zitten?

Patten
. (EN) De Commissie begroet de recente vrijlating van een aanzienlijk aantal Kosovaarse Albanese vluchtelingen. Dit laat evenwel onverlet dat de resterende 203 zaken die nu bij Servische rechtbanken lopen snel moeten worden afgehandeld.
De Commissie heeft het Internationaal Comité van het Rode Kruis verzocht om inlichtingen over de zaken van de drie personen die het geachte parlementslid in zijn vraag vermeldt. Wij wachten nog op een antwoord. Wij beschikken niet over bijkomende informatie over hun zaken.
Het Internationaal Comité van het Rode Kruis volgt de toestand van de gevangenen en houdt contact met hun familie. De autoriteiten in Belgrado hebben de UNMIK en de heer Haekkerup onlangs tijdens een bezoek van de delegatie van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties op de hoogte gebracht van de situatie. De zaken van de resterende gevangenen worden thans opnieuw bekeken en moeten spoedig worden afgesloten. Wij hebben begrepen dat zij een voorstel van de UNMIK overwegen dat de gevangenen die als criminelen worden aangemerkt hun straf in gevangenissen in Kosovo zullen uitzitten. De Commissie begroet alle inspanningen voor een spoedige oplossing van de resterende gevallen, evenals voor de opheldering van het lot van de 3600 personen die in heel Kosovo nog altijd als vermist zijn opgegeven.

McCartin
Ik wil de commissaris bedanken voor zijn volledige antwoord. Ik wil hem bovendien gelukwensen met de inspanningen van de Commissie en de Raad ten gunste van betere humanitaire omstandigheden en betere omstandigheden voor de democratie in de regio.
Veel van de gevangenen die nog altijd zonder proces vastzitten, zijn ziek of gewond. Aan hun familieleden wordt geen enkele informatie verstrekt. In plaats daarvan worden familieleden die deze gevangenen willen bezoeken, blootgesteld aan intimidatie. Er wordt geen reguliere gerechtelijke procedure tegen hen gevoerd. Gezien de financiële bijdragen die wij aan de regio geven, is het toch van het grootste belang dat wij ervoor zorgen dat de autoriteiten aan het publiek verantwoording afleggen voor de behandeling van deze gevangenen.
Nu is het zo dat de drie personen die ik u heb genoemd, familie hebben in Ierland. Dit element geeft een andere dimensie aan onze betrekkingen met deze landen. Via de samenwerking tussen vrijwilligersorganisaties in Ierland en Kosovo wordt er op mij als parlementslid druk uitgeoefend dat ik mij inzet voor de oplossing van dit probleem.

Patten
Ik wil het geachte parlementslid gelukwensen met de manier waarop hij zich inzet voor de mensen in zijn kiesdistrict. Ik hoop dat de gevangenen waar hij zojuist over sprak zo snel mogelijk naar hun familie in Ierland kunnen gaan of hiervan tenminste bezoek zullen mogen ontvangen.
Zoals u weet heb ik de kwestie van de vluchtelingen regelmatig aangekaart bij president Kostunica en bij hoge ambtenaren van de Federale Republiek Joegoslavië. Wij hebben er bij de autoriteiten op aangedrongen om alle gevallen opnieuw te bekijken en gevangenen in voorkomend geval bij gebrek aan bewijs vrij te laten of, als er wel bewijzen zijn, een versnelde procedure op te starten. Ik hoop dat de Federale Republiek de overdracht van de rechtmatig veroordeelden aan de UNMIK ernstig zal overwegen opdat deze hun straf kunnen uitzitten in gevangenissen in Kosovo.
Wij zullen op dit terrein druk blijven uitoefenen. Dat is van groot belang. In Ierland en andere lidstaten maakt men zich grote zorgen om de humanitaire situatie.

De Voorzitter


William Francis Newton Dunn
Vraag nr. 30 van (H-0546/01):
Betreft: Politionele capaciteit Onlangs is er een eerste conferentie over de politionele capaciteit geweest om de overeengekomen doelstelling van oprichting van een politiemacht van 5000 man voor de vredesoperaties van de Europese Unie te verwezenlijken. Kan de Europese Commissie verslag uitbrengen over de stand van zaken en de volgende stappen die ondernomen worden?
Tweede deel
Patten
De bijlage over het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid van de conclusies van de Europese Raad van Göteborg geeft aan hoever de Europese Unie is gevorderd met de ontwikkeling van een politionele capaciteit voor operaties van crisisbeheer buiten het grondgebied van de Europese Unie. U zult zich herinneren dat de lidstaten zich op de Top van Faro vorig jaar het ambitieuze doel hebben gesteld van een corps van 5000 politiemensen voor internationale missies tegen 2003. De voorbereiding hebben sindsdien gestaag hun beslag gekregen. De nodige structuren worden opgezet binnen de Raad, waaronder een politie-eenheid in het secretariaat van de Raad.
Het verslag inzake het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid van Göteborg omvat een politieactieplan, dat de volgende stappen in het proces beschrijft. Tegen het eind van 2001 zullen de ministers een vergadering houden om het engagement van Faro te vertalen in een plechtige belofte. Het Belgische voorzitterschap zal bovendien de werkzaamheden met de deskundigengroep inzake politie voortzetten om de tenuitvoerleggingsmodaliteiten van Faro gedetailleerd te bekijken, vooral de kwalitatieve aspecten ervan, zoals opleiding, selectiecriteria en uitrusting. De Commissie ondersteunt de inspanningen van de lidstaten om deze capaciteit voor crisisbeheer op te zetten, bijvoorbeeld door middel van financiering van opleidingsprojecten in het kader van het OISIN-programma.
De Commissie is de afgelopen jaren ook in sterkere mate betrokken geraakt bij de lokale capaciteitsopbouw en de hervorming van de politie in post-conflictsituaties. Ik kan hier een paar voorbeelden van geven. Zo financiert de Commissie brede initiatieven voor de hervorming op het stuk van justitie en binnenlandse zaken in een aantal Balkanlanden in het kader van het CARDS-programma. De Commissie zal bovendien de politiemissie van de WEU in Albanië overnemen. De Commissie levert verder technische bijstand en opleidingen aan de politie in Midden-Amerika, namelijk in Guatemala en El Salvador, als onderdeel van de tenuitvoerlegging van de vredesakkoorden in deze landen. Bovendien is de Commissie onlangs begonnen met een programma ter ondersteuning van de opleiding van de politie in Algerije.

Newton Dunn
Ik wil mijn vriend, de commissaris, bedanken voor zijn niet aflatende hulpvaardigheid. Dit was een uiterst volledig en nuttig antwoord dat het Parlement zeer zal waarderen.
Eén punt heeft mij een beetje verbaasd, maar ik zal dit antwoord nalezen en het bestuderen, namelijk de politie-eenheid die wordt opgezet binnen de Raad. Heb ik het bij het rechte eind wanneer ik afleid dat het beheer van een door ons uitgezonden politiemacht bij de Raad berust en niet bij de Commissie, ondanks het feit dat het gaat om een missie voor vredeshandhaving en niet om een militaire operatie?

Patten
U vraagt mij om diep te graven in het gebied van de bevoegdheden en aanverwante zaken. Het samenstellen, de inzet en het beheer van de politiemacht van de Europese Unie voor externe missies van crisisbeheer ressorteren onder de bevoegdheid van de lidstaten en van het secretariaat van de Raad. Daarom is er in de nieuwe politioneel-militaire structuren van het Raadssecretariaat een politie-eenheid opgezet om het gedetailleerde actieplan voor de politie, waar ik het eerder al over had, uit te voeren in coördinatie met de lidstaten en het Comité voor civiele aspecten van het crisisbeheer. Ik zou het terrein van de bevoegdheden van de lidstaten nooit betreden, maar er is wel een rol weggelegd voor de Commissie.
Ik heb reeds beschreven dat wij een aanzienlijke ervaring hebben opgedaan op het gebied van de politie-opleiding. Wij kunnen een belangrijke bijdrage leveren om ervoor te zorgen dat alle inspanningen die verband houden met het civiele crisisbeheer aansluiten bij wat de Verenigde Naties op dit vlak doen. De Verenigde Naties en de Europese Unie - de Europese Commissie - hebben nu meer ervaring op dit gebied dan wie dan ook en het is van het grootste belang dat wij ervoor zorgdragen dat wij opleidingen aanbieden die op elkaar aansluiten en zijn afgestemd op de praktijk, of het nu gaat om politiemensen, mensen die gevangenissen beheren, politierechters of magistraten. De Commissie speelt een belangrijke rol, maar niet die van een zestiende lidstaat.

Purvis
Kan de commissaris mij vertellen of deze politiemensen gewapend kunnen of zullen zijn en hoe hun opdracht zal luiden?

Patten
Dat zal per geval en naargelang van de situatie moeten worden bekeken. Ik zal een van de problemen toelichten die wij ondervinden bij het samenstellen van de politiecapaciteit die wij nodig hebben.
Wij hebben geen conventionele politiemensen nodig, maar speciaal opgeleide politiemannen of -vrouwen die in staat zijn het traditionele politiewerk van opsporing en surveillance te verrichten, maar die bijvoorbeeld van tijd tot tijd ook in staat zijn tot het soort paramilitaire politiewerk dat in delen van de westelijke Balkan vereist is.
In het land dat ik het beste ken zijn er weinig politiediensten met een dergelijke capaciteit, die mede een regelmatige inzet van wapens omvat. De politie van Noord-Ierland is een voorbeeld van een dienst met deze allround capaciteit. Daarom is het zo moeilijk om te vinden wat wij nodig hebben, maar of de inzet van wapens noodzakelijk is, zal van de omstandigheden afhangen. Ik hoop dat het succes van de politie ertoe zal leiden dat wapens in toenemende mate overbodig zijn.
Vragen aan de heer Lamy

De Voorzitter


Ulla Margrethe Sandbæk
Vraag nr. 31 van (H-0540/01):
Betreft: Toegang van armen tot geneesmiddelen Kan de Commissie, gezien de toenemende bewijzen van en de publieke ongerustheid over de negatieve gevolgen van de octrooiregels van de WTO voor de toegang van de armen tot geneesmiddelen, voorstellen van de ontwikkelingslanden op de komende TRIP's-Raden en op de ministeriële bijeenkomst van de WTO in Qatar steunen en bevorderen, zodat de WTO-leden overeenstemming bereiken over:
een herziening van de gevolgen van de TRIP's voor volksgezondheid en ontwikkeling en een moratorium van handelsgeschillen met ontwikkelingslanden over de naleving van de TRIP's totdat de herziening is voltooid, alsook over een herziening van de Overeenkomst inzake de TRIP's die de ontwikkelingslanden de keuze geeft om duur en reikwijdte van octrooien om redenen van volksgezondheid te beperken?

Lamy
Mijnheer de Voorzitter, de Europese Unie erkent dat het gebrek aan schappelijk geprijsde medicijnen een ernstig probleem is in veel ontwikkelingslanden, met name voor hun allerarmste inwoners. Voorts zijn wij van mening dat de intellectuele eigendomsrechten de creativiteit en innovatie in zeer hoge mate kunnen stimuleren. Wij zien dit als een bemoediging om te investeren in het onderzoek naar en de ontwikkeling van nieuwe medicijnen.
De TRIP's-overeenkomst, een WTO-overeenkomst inzake de intellectuele eigendom, zou dus geen obstakel mogen vormen, maar moeten bijdragen aan het vinden van de oplossing die u zoekt. Volgens critici vormt deze overeenkomst een belemmering voor de politieke mogelijkheden van de ontwikkelingslanden op het gebied van de volksgezondheid.
Ons standpunt is voornamelijk gebaseerd op het volgende kernpunt. Wij zijn van mening dat de overeenkomst de WTO-leden voldoende speelruimte biedt om een intellectueel eigendomsstelsel op te zetten dat hun zorgen op het gebied van de volksgezondheid kan wegnemen. Wij zijn ervan overtuigd dat de WTO-leden binnen de Raad voor de intellectuele eigendom zelf een interpretatie aan deze flexibiliteit moeten geven en deze taak niet aan een of ander panel moeten overlaten.
Om die reden probeert de Unie al enige tijd consensus te bewerkstelligen tussen de WTO-leden in plaats van de geschillen via rechtsgedingen te beslechten. Dat is overigens ook de reden waarom we het verzoek van de Afrikaanse landen hebben gesteund om dit vraagstuk van de toegang tot medicijnen binnen de WTO ter tafel te brengen. Dit debat vond plaats tijdens de laatste Raad van 20 juni van dit jaar.
Wij hebben een document gepresenteerd waarin we onze standpunten over een aantal bepalingen van de overeenkomst kort hebben weergegeven. Zo wordt bijvoorbeeld in artikel 31 niet uiteengezet onder welke voorwaarden een verplichte licentie kan worden afgegeven. Wij zijn van mening dat de bestaande zorgen omtrent de volksgezondheid een legitieme reden vormen om een verplichte licentie af te geven.
Een ander vraagstuk heeft betrekking op de procedurele beperkingen die gerespecteerd dienen te worden. Wij denken dat ook in dit opzicht enige flexibiliteit geldt voor nationale noodgevallen. Het huidige percentage HIV-geïnfecteerden en aidspatiënten in sommige landen kan in onze ogen als een dergelijk noodgeval beschouwd worden. Voorts zijn wij van mening dat de intellectuele eigendom kan worden opgegeven als er een octrooi wordt verlangd voor een niet-commerciële, openbare toepassing.
Wij nemen op dit punt dus een constructief standpunt in. De intellectuele eigendom dient beschermd te worden aangezien deze een belangrijke stimulans vormt, maar dat kan volgens ons binnen het bestaande juridische kader, op voorwaarde dat dit kader zodanig wordt aangescherpt dat er voortaan rekening wordt gehouden met dringende situaties op het gebied van de volksgezondheid.
Ik noem dit debat dat zojuist binnen de WTO heeft plaatsgevonden omdat een groot aantal ontwikkelingslanden (India, een groep Afrikaanse landen, diverse Aziatische landen en Latijns-Amerikaanse landen zoals Brazilië) een document heeft gepresenteerd waarin dit debat wordt toegejuicht. Net als wij benadrukken ze dat deze overeenkomst de rechten van de WTO-leden om een beleid ter bescherming van de volksgezondheid te ontwikkelen en uit te voeren, niet mag ondermijnen.
Deze groep landen heeft ook beklemtoond dat het gebruik van verplichte licenties een essentieel instrument vormt om dit gezondheidsbeleid gestalte te geven en een betere toegang tot medicijnen te krijgen. Tot slot hebben ze benadrukt dat onderzocht moet worden of de overgangsbepalingen om deze overeenkomst uit te kunnen voeren, moeten worden uitgebreid.
Voorzover wij weten heeft tot op heden geen enkel WTO-lid een debat aangevraagd om de duur van de octrooien, die momenteel is vastgesteld op 20 jaar, in te korten. Als dat wel gebeurt, dient er opnieuw over de overeenkomst te worden onderhandeld. Dit geldt ook voor het plan van een moratorium in geval van handelsconflicten die binnen de huidige overeenkomst niet zijn toegestaan.
Wij blijven derhalve vasthouden aan ons standpunt dat wij met betrekking tot dit vraagstuk hadden ingenomen en waarin de meeste partijen zich mijns inziens kunnen vinden. Zo willen wij dat er een goed evenwicht wordt gevonden tussen de belangen van de octrooihouders en het belang van de volkgezondheid. Wij zullen dit debat op constructieve wijze voortzetten. Andere bijeenkomsten van de Raad voor de intellectuele eigendom zullen in juli en september plaatsvinden. Het is ongetwijfeld nog te vroeg om zich nu al uit te spreken over de inhoud van de besluiten die op deze bijeenkomsten genomen zullen worden. U kunt er echter zeker van zijn, mevrouw Sandbæk, dat de Commissie haar best zal doen om een goed evenwicht te vinden tussen enerzijds de erkenning van de rechten van de uitvinders en anderzijds de toegang tot de belangrijkste medicijnen. Deze doelstelling willen we de komende maanden verwezenlijken.

Sandbæk
Dank u wel voor uw antwoord, mijnheer de commissaris. U zegt dat de huidige bepalingen ruimte laten voor interpretatie. Dat impliceert dat dit de interpretatie is van de Commissie en dat de bepalingen ook anders kunnen worden geïnterpreteerd. Ik wil u daarom vragen of de Europese Unie expliciet zal pleiten voor een interpretatie van de TRIP's die de gezondheidszorg van de armen bevordert, zodat wij weten welke interpretatie zal gelden. Meent de Commissie dat de huidige overgangsperiodes en andere bepalingen die ontwikkelingslanden voldoende flexibiliteit bieden voor de tenuitvoerlegging van de TRIP's-overeenkomst?
U heeft gezegd dat wij geen nieuwe onderhandelingen moeten aanknopen. Ik begrijp wel dat de Europese Unie niet zover wil gaan om zich in te zetten voor een diepgaande herziening om voor ontwikkelingslanden de duur en de reikwijdte te beperken van de bescherming van octrooien voor farmaceutische producten of om de ontwikkelingslanden een ontheffing te verlenen. Wellicht kunt u nader toelichten waarom u dit niet kunt doen, want het zou toch een waardige missie voor de Europese Unie zijn.

Lamy
Het eerste van de genoemde drie punten heeft betrekking op de interpretatie van de TRIP's-overeenkomst. Wij hebben onze interpretatie uiteen gezet, maar zullen het hier niet bij laten. Wij zullen deze interpretatie verdedigen in een debat binnen de Raad voor de intellectuele eigendom dat wij samen met anderen hebben aangevraagd. Net als anderen vinden wij dat er in de tekst sprake is van een goed evenwicht, maar dat er een debat onder de WTO-leden moet worden aangezwengeld over de interpretatie van deze tekst. Wij willen namelijk deze interpretatie niet aan de rechters overlaten. Het gaat hier om een uiting van politieke wil.
Het tweede punt heeft betrekking op de overgangsperioden. Voorzover ik weet, is hier geen verzoek toe ingediend. Er is overigens ook geen sprake van een geschil over dit punt. Zoals u ongetwijfeld weet is de kwestie tussen Brazilië en de Verenigde Staten, waarvan de Unie zich afzijdig heeft gehouden, de afgelopen week in der minne geschikt.
Het derde en laatste punt heeft betrekking op de beschermingstermijnen. In het onderhavige geval vinden wij dat de huidige beschermingstermijnen voldoende evenwicht bieden tussen enerzijds de noodzaak om de intellectuele eigendom te beschermen en anderzijds de behoeften op het gebied van de volksgezondheid. Wat dit punt betreft nemen wij een actieve houding aan. Wij willen net als anderen de aandacht vragen voor een betere toegankelijkheid van medicijnen. Er zijn ongetwijfeld andere factoren die aandacht behoeven wat betreft de gezondheidsstelsels en de beschikbaarheid van bepaalde vormen van zorg. Ons standpunt met betrekking tot dit vraagstuk is niet nieuw. Wij willen pro-actief werken aan een oplossing waarin tegemoet wordt gekomen aan de zorgen van de ontwikkelingslanden, en die van sommige landen in het Noorden, die ongerust zijn over de bescherming van de intellectuele eigendom.

Rübig
 Mijnheer de Voorzitter, wij weten allemaal dat het heel veel tijd kost voordat een farmaceutisch product als het eenmaal uitgevonden is, op de markt gebracht kan worden; doorgaans duurt dat tien tot twaalf jaar. Dan moet de marketing van het product nog plaatsvinden en uiteindelijk moet het na twintig jaar ook nog eens door derden vervaardigd kunnen worden. De vraag is dan ook of we hier wel regels van het octrooirecht of verplichte licenties op moeten toepassen. Zou het wellicht niet beter zijn voor dit soort kwesties een potje voor ontwikkelingshulp te creëren, zodat we ons vervolgens op internationaal niveau kunnen inspannen om een grote som geld beschikbaar te stellen waardoor medicamenten grootschalig kunnen worden ingekocht en tegen een veel lagere prijzen geleverd kunnen worden. Die verkoopprijs bestaat tenslotte uit productie- en licentiekosten. Indien er in grote hoeveelheden besteld wordt, zouden de bedrijven ongetwijfeld in staat zijn om hun producten voordeliger aan te bieden. Ik zou willen vragen of de Commissie op dit gebied niet een initiatief kan ontplooien.

Lamy
Dat is een hele goede vraag. Tussen de strikte bescherming van de intellectuele eigendom, dat wil zeggen het octrooistelsel, en de uitzonderingen op dit stelsel, zoals verplichte licenties, bestaat een tussenvorm die wij samen met de farmaceutische industrie en een aantal betrokken landen hebben onderzocht: het stelsel van gedifferentieerde prijzen. Een farmaceutisch laboratorium blijft in dit geval over zijn octrooi beschikken, maar verleent onder meer landen in Afrika bijvoorbeeld een korting van 10% op de prijzen die hier worden gehanteerd.
Met deze tussenvorm wordt momenteel geëxperimenteerd, maar hij wordt op dit moment in onze ogen nog op te bescheiden schaal toegepast. Onder het beschermheerschap van de secretaris-generaal van de Verenigde Naties is er overigens ook al een internationaal initiatief van start gegaan. Het gaat om de instelling van een gezamenlijk fonds waaraan al meerdere landen een bijdrage hebben geleverd en waarmee medicijnen op grote schaal en tegen lage prijzen kunnen worden ingekocht. Op deze wijze kan de beschikbaarheid van de medicijnen, dankzij de lage prijzen, worden vergroot. Voorwaarde is wel dat het fonds over voldoende financiële middelen beschikt. Tot op heden zijn de bijdragen aan dit fonds namelijk nog heel bescheiden.
Ik wil u eraan herinneren dat de prijs van medicijnen slechts een onderdeel van een veel grotere problematiek is. De grootste problemen worden veroorzaakt door het zorgstelsel, het distributiesysteem en de mogelijkheden waarover de betrokken bevolkingsgroepen beschikken om regelmatig medicijnen in te nemen. Dit geldt in het bijzonder voor aidspatiënten. Om een regelmatig gebruik van medicijnen te waarborgen dient er sprake te zijn van een zeer complex medisch netwerk. In het algemeen kan ik u als antwoord op uw vraag laten weten dat de internationale gemeenschap inderdaad die kant op gaat en dat de Unie haar hierin zal volgen. De Unie heeft hiertoe al in een aantal financieringsregelingen voorzien.

De Voorzitter


John Purvis
Vraag nr. 32 van (H-0571/01):
Betreft: Dierproeven voor schoonheidsmiddelen en WTO Overeenkomstig de WTO-voorschriften moeten ingevoerde producten hetzelfde worden behandeld als "soortgelijke producten" van binnenlandse oorsprong. In het verleden zijn geschillen beslecht aan de hand van het eindproduct en niet van de wijze van productie. Er is dan ook beweerd dat de invoering van een verbod op het op de markt brengen van cosmetische producten, indien deze op dieren zijn beproefd, tot een handelsoorlog zal leiden daar het proces, d.w.z. het niet-testen op dieren, niet in overweging zou worden genomen.
Welke maatregelen overweegt de Commissie, gezien het feit dat het Parlement op 3 april 2001 heeft besloten een dergelijk verbod na te streven, om een eventuele handelsoorlog te voorkomen en is zij van mening dat de WTO-voorschriften zodanig moeten worden geïnterpreteerd dat zij, wanneer een besluit wordt genomen over "gelijksoortigheid", de verwerking van een product omvatten?
Vragen aan de heer Solbes
Lamy
Het gaat hier om dierproeven voor cosmetische producten in het kader van de WTO-voorschriften.
De Commissie kan zich vinden in de doelstelling van het Parlement om het welzijn van dieren te verbeteren. Wij erkennen volledig dat beperking van de dierproeven een van de manieren is om deze doelstelling te bereiken. Aan de andere kant dient de Unie ook een hoog niveau van gezondheidsbescherming te garanderen en ervoor te zorgen dat haar beleid in overeenstemming is met haar internationale verplichtingen. Als we een verbod instellen voor het op de markt brengen van bepaalde cosmetische producten dat niet gebaseerd is op de eigenschappen van het product maar op het productieproces, zullen sommige van onze handelspartners zich ongetwijfeld genoodzaakt zien hun beleid en wetgeving te wijzigen om toegang tot onze markt te krijgen. Dit zou natuurlijk tot bepaalde reacties kunnen leiden. Tot op heden vormen dierproeven in de meeste landen de enige manier om de veiligheid van consumptiegoederen te waarborgen. Ik denk hierbij in het bijzonder aan cosmetische producten.
De Commissie blijft bij haar overtuiging dat er beter naar andere methodes kan worden gezocht dan die welke het Parlement nastreeft, namelijk een verbod op het op de markt brengen van bepaalde cosmetische producten als middel om dierproeven voor cosmetische eindproducten en hun ingrediënten een halt toe te roepen. Dit is de gedachte achter het voorstel van de Commissie om dierproeven binnen de Unie te verbieden. Het welzijn van de dieren kan naar onze mening het best worden gediend als er internationaal een draagvlak wordt gecreëerd voor vervangende testmethodes. Om dit doel te bereiken willen we op internationaal niveau, met name in het kader van de OESO, het gebruik van in vitro-proeven voor cosmetische producten stimuleren.
Mijnheer Purvis, om duidelijk op uw vraag te antwoorden wil ik u laten weten dat het zeer waarschijnlijk is dat het verbod op het in de handel brengen van cosmetische producten die op dieren zijn beproefd, binnen de WTO zal worden betwist als het in werking treedt. Wat dit vraagstuk betreft, dient er met zeer veel factoren rekening te worden gehouden: het extraterritoriale karakter van de maatregel, de vraag in hoeverre deze maatregel als evenredig kan worden beschouwd, enzovoort.
Wat uw vraag over gelijksoortige producten betreft, hebben de GATT-panels besloten dat het identiteitscriterium van twee producten alleen kan worden vastgesteld op basis van de eigenschappen van het eindproduct en niet op de productiemethode. Met andere woorden, de productiemethoden- en technieken spelen wat betreft de identiteit van het product geen rol.
Wij denken dat we weinig kans zullen hebben om ons binnen de WTO met succes te verdedigen tegen een aanval op ons standpunt betreffende de identiteit van producten. Om die reden hebben we het Parlement herhaaldelijk gewezen op het gevaar dat wij zouden lopen als we die kant op zouden gaan en dus niet onze internationale verplichtingen zouden nakomen. Wij zijn van mening dat ook het Parlement deze verplichtingen in zijn besluitvorming dient te betrekken.
Vanuit dit perspectief dient ons voorstel te worden gezien: het welzijn van de dieren moet worden gegarandeerd, een hoog niveau van gezondheidsbescherming moet worden gewaarborgd en een juridisch geschil moet worden vermeden aangezien dit ongetwijfeld voor alle partijen schadelijke gevolgen zal hebben.
Wij vinden deze situatie niet de meest bevredigende oplossing. Ik doel hier op de regels op grond waarvan alleen binnen strikte grenzen maatregelen kunnen worden getroffen tegen bepaalde productietechnieken. Zo zit de huidige WTO-regelgeving in elkaar. Om die reden willen we deze kwesties inschrijven op de agenda van de volgende onderhandelingsronde van de WTO. Als de wetgeving in deze zin kan worden aangepast, juichen wij dat uiteraard toe. Gezien de regels die nu echter van kracht zijn riskeren we een rechtsgeding als wij volgens uw wensen handelen.

Purvis
Ik begrijp uit uw woorden dat het uiterst onwaarschijnlijk is dat er en akkoord zal worden bereikt. Een maand of twee geleden heeft de ambassadeur van de Verenigde Staten bij de Europese Unie gezegd dat de schoonheidsmiddelen aan de basis zouden kunnen liggen van een van de grootste handelsgeschillen waarbij, als er geen oplossing wordt gevonden, de bananen en de rest volledig in de schaduw zouden vallen.
Ik maak derhalve uit uw woorden op dat wij een weg inslaan die rampzalige gevolgen zou kunnen hebben. Heeft u geprobeerd de mogelijke omvang te becijferen van de vergelding tegen het Europese bedrijfsleven of andere gedupeerden en wat dat kan betekenen in termen van het verlies van arbeidsplaatsen in Europa?

Lamy
Mijnheer Purvis, mijn werk bestaat uit het in goede banen leiden van onze handelsgeschillen. Ik doe er beter aan dergelijke geschillen uit de weg te gaan en beschouw het derhalve als mijn taak om met name de Raad en het Parlement heel duidelijk aan te geven wanneer een door hen genomen besluit kan leiden tot een geschil dat wij waarschijnlijk zullen verliezen. U hebt ongetwijfeld zelf al begrepen om welk risico het hier gaat. Het bewijs hiervan is dat wij ons nu beraden op de sancties die wij in dit geval riskeren.
Ik kan u niet zeggen wat er precies zal gebeuren. Er moet immers eerst een panel worden ingesteld dat zal besluiten of een sanctie tegen de Europese Unie in dit geval gerechtvaardigd is. Als het panel ons in het ongelijk stelt, zal de zwaarte van de sancties worden bepaald. Over het algemeen is de zwaarte van de sancties afhankelijk van het handelsvolume waarop dit voorstel betrekking heeft. Stel dat de Unie dit voorstel overneemt, wat ze nog niet heeft gedaan, dan zal, in het geval de Unie voor het panel wordt gedaagd en het geschil verliest, gekeken worden naar het handelsvolume waarop de maatregel betrekking heeft. Dit geeft een indruk van de sancties die wij riskeren.
Te uwer informatie wil ik in herinnering brengen dat sancties niet per definitie aan de industrieën worden opgelegd die het probleem hebben veroorzaakt. Andere sectoren worden met sancties opgezadeld, aangezien deze op voorstel van de winnende partij van het WTO-geschil worden opgelegd.

Kauppi
Mijnheer de Voorzitter, het is goed te horen dat de commissaris niet bang is voor een handelsoorlog, maar zeer positief staat tegenover de gedachte dat de belangrijke politieke doelen die het Europees Parlement heeft gesteld, zoals het verkoopverbod op cosmetische producten die op dieren zijn getest, politieke besluiten zijn waarbij protectionisme geen rol speelt. Het is daarom van belang dat onze vertegenwoordigers die zaken op internationaal niveau verdedigen. U wees zelf al op de mogelijkheid dat in de volgende WTO-ronde de vraag naar voren wordt gebracht of er in handelskwesties in het vervolg meer rekening kan worden gehouden met de productiemethode en dus niet alleen met het eindproduct. Is daar over gesproken? Kunt u uw opmerking iets verduidelijken? Gelooft u in die mogelijkheid?

Lamy
Wat het eerste punt van uw vraag betreft, mevrouw Kauppi, kan ik u mededelen dat ik geacht word het beleid uit te voeren dat door de Unie is vastgesteld. Dit geldt dus ook naar buiten toe. Het is mijn plicht, en dat doe ik dan ook in alle openheid, om uiteen te zetten welk risico u loopt wanneer een politiek besluit van de Unie tegen onze internationale verplichtingen indruist, zoals hier het geval is. Als u dit risico wilt nemen, ga dan gerust uw gang. Ik zal in dat geval mijn uiterste best doen de zaak tot een goed einde te brengen. Ik denk echter dat er intelligentere, minder riskante manieren zijn om dit probleem op te lossen.
Wij zouden bijvoorbeeld kunnen werken aan een oplossing die een middenweg vormt tussen ons aanvankelijke voorstel, het verbod op proeven, en dat van u, een compleet handelsverbod. Ik denk hierbij aan een oplossing in de vorm van een verplichte etikettering. Deze oplossing is minder riskant dan het handelsverbod. Door voor deze middenweg te kiezen, en zo tegemoet te komen aan zowel uw als ons standpunt, kunnen we onnodige handelsoorlogen voorkomen.
Uw tweede punt heeft betrekking op onze hoop om een aantal WTO-regels te verduidelijken zodat de Unie de door haar gewenste richting op kan gaan wat bijvoorbeeld de productiemethoden betreft. Wij zijn hier voorstander van, maar bevinden ons in dit opzicht in een enigszins geïsoleerde positie. Een van de oorzaken hiervan is dat een aantal ontwikkelingslanden in onze wens met betrekking tot dergelijke productiemethoden een protectionistisch beleid ziet. Wij moeten dus zeer goede argumenten vinden om aan te tonen dat wij onszelf niet zozeer willen beschermen, maar dat het hier om een collectieve voorkeur gaat, waarbij we allemaal onze ethische gronden hebben. Binnen de Europese Unie vormt het welzijn van dieren onderdeel van onze ethische waarden. In niet alle landen is dat het geval en daarbij spelen - begrijpelijk - verschillen in ontwikkeling een rol.
Dit is ons standpunt. Wij zullen onze uiterste best doen om dit vraagstuk op de agenda van de volgende WTO-ronde ingeschreven te krijgen, zodat er vorderingen op dit gebied kunnen worden geboekt. Ik wil niet verhullen dat ons standpunt op dit moment nauwelijks elders in de wereld wordt gedeeld.

Schierhuber
Mijnheer de Voorzitter, ik ben erg verheugd dat ik nu van commissaris Lamy gehoord heb dat hij vindt dat er bij de volgende WTO-onderhandelingen rekening gehouden moet worden met de productie- en etiketteringsprocedures. Ik heb nu de volgende vraag aan u, mijnheer de commissaris: Bent u bereid om u ook daadwerkelijk in te zetten om de invoer uit derde landen aan dezelfde criteria te laten voldoen als die welke wij op Europees niveau als productiebasis hanteren, in de landbouw of waar dan ook? Bent u bereid om ten behoeve van de volksgezondheid - want daar gaat het tenslotte om - deze stappen te zetten om ook de weerstand in de WTO-ronde weg te nemen?

Lamy
Mevrouw Schierhuber, ik ben hiertoe geheel bereid aangezien, nogmaals, ons handelsbeleid voor een deel bestaat uit de toepassing op de externe handel van het systeem van collectieve voorkeur waarop onze interne handel berust. Vanuit dit standpunt is de situatie heel eenvoudig. Soms is de situatie evenwel wat gecompliceerder, zoals bijvoorbeeld is gebleken uit het "panel" dat wij hebben verloren met betrekking tot de met hormonen gefokte runderen. Binnen de Unie verbieden wij het vlees van zulke runderen. Wij hebben de invoer van dergelijk vlees verboden, maar de manier waarop we dit hebben gedaan, was niet conform de internationale wetgeving.
Het gaat hier grosso modo om het non-discriminatiebeginsel, het beginsel van gelijke behandeling en het evenredigheidsbeginsel. Wij willen dat deze beginselen in overweging worden genomen in onze milieuagenda voor de WTO-ronde. Het gaat ons hier met name om alles wat samenhangt met het voorzorgbeginsel. Wij zijn nog niet waar we wezen moeten. Hetgeen wij binnen de Unie doen, brengt in sommige gevallen risico's met zich mee. Ik doel hier op de bestaande regelgeving die als buitensporig wordt beschouwd. Wij dienen dus enerzijds ons interne beleid aan te passen en anderzijds de internationale wetgeving beter te laten aansluiten op onze eigen voorkeuren, hetgeen alleen mogelijk is als onze handelspartners hiertoe bereid zijn. Wij kunnen de internationale wetgeving nu eenmaal niet naar onze hand zetten. Aangezien we geen bijzondere voorkeur voor unilaterale maatregelen hebben, moeten we ervoor zorgen dat de internationale wetgeving op een aantal punten wordt aangepast of dat in ieder geval de genoemde vraagstukken worden verduidelijkt.
Dit is de huidige situatie. Wij kennen uw zorgen op dit gebied en delen ze ook, met name uw zorgen van ethische aard. Ik kan evenwel niet verhullen dat een aantal van uw voorstellen ernstige problemen kan veroorzaken als we kijken naar de huidige situatie binnen de WTO.

De Voorzitter


Mihail Papayannakis
Vraag nr. 33 van (H-0565/01):
Betreft: Grieks programma voor stabiliteit en groei Met de steeds ongunstiger wordende vooruitzichten voor de economische situatie van de EU-landen is het logisch dat de lidstaten overgaan tot een herziening van de doelstellingen die zij hebben vastgesteld in het kader van de programma' s voor stabiliteit en groei. Heeft de Griekse regering cijfers gegeven over haar huidige ramingen inzake de groei van de Griekse economie en in welke mate verschillen deze ramingen van de uiterst ambitieuze groeidoelstelling van 5 à 5,5%? Het IMF bijvoorbeeld schat dat de inflatie in Griekenland in 2001 3,4% zal bedragen en is van oordeel dat het vooruitzicht van een 5% à 5,5%-groei niet beantwoordt aan de reële capaciteit van de economie. Overigens blijkt uit de verklaringen van Commissaris Solbes dat het cijfer van 3% economische groei in de landen van de eurozone bijzonder hoog is. Welke gevolgen zou volgens de Commissie het niet halen van deze doelstellingen kunnen hebben voor de werkgelegenheid en het begrotingsevenwicht in Griekenland?

Solbes
Volgens de door de Commissie in het voorjaar gepresenteerde economische vooruitzichten zal het Griekse bruto binnenlands product in 2001 met 4% groeien en zal de inflatie, gemeten aan de hand van het prijsindexcijfer van de particuliere consumptie, lichtjes afnemen tot een jaarlijks gemiddelde van 2,8%, in tegenstelling tot de 3% van vorig jaar. Als deze voorspellingen in vervulling gaan, zullen de rekeningen van de overheidsdiensten in 2001 in evenwicht zijn. Ook de situatie op de arbeidsmarkt zal verbeteren en het werkloosheidscijfer zal voor het tweede opeenvolgende jaar dalen, tot 10,3% in 2001.
Wat de reële groei van de productie betreft, liggen de vooruitzichten van de Commissie iets onder de door de Griekse overheden eind 2000 bekendgemaakte ramingen, hetgeen tot uiting komt in het stabiliteitsprogramma, dat in het voorjaar van 2001 werd opgesteld.
De vooruitzichten van de Commissie houden rekening met de daling van de vraag in de wereld tijdens de eerste maanden van het jaar. Daarom verschillen zij van de door de Griekse overheden opgestelde ramingen.
In tegenstelling tot wat men op het eerste gezicht zou kunnen denken, zien de macro-economische vooruitzichten van het stabiliteitsprogramma van de Commissie er minder rooskleurig uit dan de Griekse ramingen. Op dit moment is er geen reden om te beweren dat de vooruitzichten op de middellange termijn van het stabiliteitsprogramma aan waarde hebben ingeboet.
De Commissie zal spoedig met de voorbereiding van de vooruitzichten voor het najaar beginnen en momenteel zijn wij beslist niet voornemens om in het geval van Griekenland diepgaande wijzigingen aan te brengen.
De Griekse overheden hebben onlangs aangekondigd dat de nationale ramingen, gezien de minder gunstige internationale context, nauwer zullen aansluiten bij de vooruitzichten die de Commissie in het voorjaar heeft bekendgemaakt. De Griekse overheden zullen in de in de loop van 2001 bijgewerkte versie van het stabiliteitsprogramma, die uiterlijk eind dit jaar moet worden voorgelegd, hoe dan ook de nodige wijzigingen in hun macro-economische hypothesen voor de middellange termijn aanbrengen en de gevolgen voor de overheidsfinanciën evalueren. Om kort te gaan, ofschoon de economische situatie niet bijster gunstig is, stemt de evaluatie nog steeds overeen met de vooruitzichten van het stabiliteitsprogramma en de in 2001 aangebrachte aanpassingen. Daarom zijn wij van oordeel dat de door de geachte afgevaardigden aangestipte problemen verwaarloosbaar zijn.

Papayannakis
Mijnheer de commissaris, ik dank u. Ik moet echter uw laatste vaststelling corrigeren. Ik verwacht geen verslechtering van de situatie, en ik wil eerlijk gezegd ook helemaal niet dat de situatie verslechtert. Ik ben alleen een beetje ongerust als ik naar de cijfers kijk. U zegt dat er van herziening tegen het einde van het jaar geen sprake is. Heel het economisch beleid van ons land is echter gegrondvest op de veronderstelling dat er aan het einde van het jaar een enorm begrotingsoverschot zal zijn - en geen begrotingsevenwicht, zoals u zei - en de werkloosheid zal zijn verminderd. De statistische gegevens die wij van de Unie krijgen omvatten echter geen enkel gegeven voor Griekenland. U hebt geen enkel officieel cijfer voor Griekenland. Wij lezen allen de statistieken, maar zijn daarin nooit iets over Griekenland tegengekomen. Misschien ziet de situatie er anders uit, maar dan moet u andere gegevens hebben dan wij.
Daarom heb ik ook deze vraag gesteld. Mijn vraag betreft niet alleen Griekenland maar alle landen van de Europese Unie. Daarom wil ik graag meer horen over de financiële situatie van de overheid en de ontwikkelingen op het gebied van de werkloosheid. Mijns inziens had men al met de herziening moeten zijn begonnen.

Solbes
Ik zal ook op deze tweede kwestie een antwoord trachten te formuleren. Zoals ik al zei - het geval van Griekenland kan de andere lidstaten overigens tot voorbeeld dienen -, zijn de stabiliteitspacten gebaseerd op de cijfers van de lidstaten zelf. Het is een feit dat de vooruitzichten van de Commissie nu eens onder dan weer boven de cijfers van de stabiliteitspacten liggen. Ongeacht de inhoud van de stabiliteitsprogramma's, die evenwel fundamentele informatie over de ontwikkeling van de overheidsfinanciën bevatten, kunnen wij nu reeds affirmeren dat de in onze vooruitzichten verwachte groei van 2,8% momenteel van een al te optimistische visie getuigt. Onze huidige groeipercentages liggen veeleer in de buurt van het groeivermogen van de Unie, dat op circa 2,5% wordt geraamd.
Wij zijn er desalniettemin van overtuigd dat zelfs een groei van ongeveer 2,5% - iets meer of iets minder - de werkgelegenheid in de Unie zal blijven bevorderen. Tot dusver werd er immers geen spectaculaire daling van de werkgelegenheid of aanzienlijke toename van de werkloosheid geregistreerd. Het aantal werklozen neemt nog steeds af. Daarom zien wij de toekomst op dit vlak vrij optimistisch tegemoet.
Wat de overheidsfinanciën betreft, is het inderdaad niet ondenkbeeldig dat de minder gunstige economische situatie een enigszins negatieve invloed zal uitoefenen. Vooruitlopend op deze situatie heeft de Commissie haar standpunt betreffende de overheidsfinanciën reeds aan de Raad voorgelegd. Wij hebben met name onderstreept dat de automatische stabilisatoren hun rol ten volle moeten kunnen vervullen, zowel in de landen waar de overheidsfinanciën nagenoeg in evenwicht zijn als in de lidstaten wier overheidsschuld het streefcijfer van 60% benadert.
Anders gezegd, de werking van de automatische stabilisatoren moet aan banden worden gelegd in de vier landen waar het begrotingstekort hoger ligt dan 1% en in de drie landen waar de overheidsschuld nagenoeg 100% bedraagt. Italië is in beide groepen aanwezig. De resterende landen zijn Duitsland, Frankrijk en Portugal voor wat het begrotingstekort betreft en Griekenland en België voor wat de overheidsschuld betreft.

De Voorzitter


Bernd Posselt
Vraag nr. 34 van (H-0578/01):
Betreft: Euro in het voormalige Joegoslavië In hoeverre houdt de Commissie zich bezig met de invoering van de euro in Bosnië-Herzegowina, Kosovo en Montenegro, waar thans de DM als valuta geldt, en hoe beoordeelt zij deze ontwikkeling?

Solbes
Mijnheer de Voorzitter, ik zal proberen om op de vraag van de heer Posselt een enigszins gedetailleerd antwoord te geven. Ten eerste attendeer ik hem erop dat de invoering van de euromunten en -bankbiljetten niet onder de verantwoordelijkheid van de Commissie valt. Zoals de geachte afgevaardigde weet, vallen de biljetten onder de bevoegdheid van de Centrale Bank en het stelsel van centrale banken terwijl de munten voor rekening van de nationale overheden zijn. Bij het omschakelingsproces dient evenwel een onderscheid te worden gemaakt tussen de activiteiten binnen en buiten de eurozone. Binnen de grenzen van de eurozone werden de omschakelingsplannen opgesteld door de centrale banken en de muntfabrieken of door de ministers van Financiën. Buiten de eurozone wordt de overgang evenwel voornamelijk als een handelsoperatie beschouwd die aan de speling van de markt wordt overgelaten. Dit betekent dat de nationale banken niet bij de logistiek en de bestaande mechanismen voor de uitdeling van de nieuwe munt en de repatriëring van de oude munt worden betrokken en dat zij derhalve de traditionele voor dit soort operaties bestemde systemen zullen moeten blijven hanteren.
Desalniettemin heeft de Europese Centrale Bank in samenwerking met sommige nationale banken, waaronder de Duitse nationale bank, gezien de enorme hoeveelheid Duitse marken die buiten de eurozone in omloop zijn, inderdaad stappen ondernomen om acties op touw te zetten die het omschakelingsproces in de landen buiten de eurozone moeten vergemakkelijken. In dit verband heeft de Europese Centrale Bank op 14 december jongstleden besloten om van tevoren euro's uit te delen aan buiten de eurozone gevestigde financiële filialen of dochterbedrijven van Europese banken. Door het licht voor frontloading op groen te zetten heeft de Europese Centrale Bank uiteraard ten overstaan van de betrokken financiële instellingen de weg geëffend voor het omschakelingsproces.
In het voormalige Joegoslavië doen zich drie verschillende situaties voor: Bosnië-Herzegovina, Kosovo en Montenegro. In het eerste geval is er sprake van een één op één wisselkoerskoppeling van de nationale munt aan de Duitse mark. De nationale munt van Bosnië-Herzegovina zal op zich geen wijzigingen ondergaan. Zij zal evenwel niet meer aan de mark worden gekoppeld, maar in vaste verhouding tot de euro staan. Net zoals de Duitse mark zal de nationale munt ongeveer een halve euro waard zijn. In Kosovo spelen de fysiek aanwezige munten een belangrijke rol. In de Kosovaarse economie is de geldomloop sterk gebaseerd op biljetten die niet uit de regio zelf afkomstig zijn, met name op de Duitse mark. Ofschoon de Joegoslavische dinar nog steeds de officiële munt is, lijdt het geen twijfel dat de mark erkend wordt als een doelmatig betaalmiddel en derhalve veelvuldig circuleert. Uiteraard zal de invoering van de euro hierin geen verandering brengen. De vraag is evenwel hoe de in omloop zijnde marken moeten worden omgewisseld in euromunten en -bankbiljetten. Ik heb uit welingelichte bron vernomen dat de Duitse centrale bank, die zich inmiddels van dit probleem rekenschap heeft gegeven, momenteel een oplossing voor deze situatie uitwerkt. In Montenegro doet zich een soortgelijke moeilijkheid voor. In november 1999 nam deze staat unilateraal het besluit om een dubbel muntsysteem in te voeren waarvan zowel de mark als een parallelle munt deel uitmaken. Op 1 december riep de Montenegrijnse regering de mark uit tot enige officiële munt van het grondgebied van de republiek. De Commissie is evenwel niet bevoegd om op dit vlak maatregelen te nemen, net zomin als in Kosovo. Het is aan de centrale bank van de Duitse Bondsrepubliek om aanvullende acties te ondernemen, naast het voorstel om, zoals ik al zei, in samenwerking met de filialen of dochterbedrijven van de in de regio aanwezige Europese banken vervroegd biljetten uit te delen.

Posselt
 Mijnheer de commissaris, hartelijk dank voor uw goede en gedetailleerde antwoord. Ik heb alleen nog maar een aanvullende vraag. Juist vandaag stonden er in de Duitse kranten veel berichten waarin werd beweerd dat toetredingslanden van plan zouden zijn om de eurocriteria te omzeilen door de euro, bij wijze van spreken, eenzijdig in te voeren. Dat lijkt me wat onwaarschijnlijk gezien uw opmerkingen, maar ik wil u desondanks vragen of er sprake is van dergelijke overwegingen en of de Commissie deze kwestie in de toetredingslanden aansnijdt.

Solbes
Mijnheer de Voorzitter, het gaat hier om een veelbesproken kwestie ten aanzien waarvan zowel de Centrale Bank als de Commissie en de Raad een duidelijk standpunt hebben ingenomen: de vervulling van de in het Verdrag van Maastricht gestelde eisen is een noodzakelijke voorwaarde voor de toetreding tot de euro. Dat betekent onder meer dat de wisselkoers van de kandidaat-landen gedurende ongeveer twee jaar stabiel moet blijven, uiteraard niet te beginnen vanaf onverschillig welk moment maar vanaf het ogenblik dat zij tot de Europese Unie toetreden. Overeenkomstig de interpretatie van de Raad van ministers moeten de landen bovendien gedurende een periode van twee jaar deel uitmaken van het wisselkoersmechanisme.
Sommige kandidaat-landen hebben hun ongenoegen uitgesproken over het feit dat zij ertoe worden gedwongen om een stap terug te zetten, Zij worden immers geacht hun huidige stabiele wisselkoerssysteem - bijvoorbeeld de wisselkoerskoppeling van de nationale munt aan de mark in Estland - in te ruilen voor een meer flexibel, aan schommelingen onderhevig systeem teneinde opnieuw een stabiel wisselkoerssysteem tot stand te brengen. Daarom heeft men bepaald - en deze afspraak wordt officieel toegepast - dat de situatie van landen waar de nationale munt aan een Europese munt is gekoppeld verenigbaar is met het wisselkoersmechanisme, ofschoon het uiteraard om een unilaterale beslissing van de betrokken landen gaat. Anders gezegd, de verantwoordelijkheid voor het behoud van de stabiliteit van de wisselkoers berust bij de nationale overheden. Zij zullen in geen enkel opzicht een voorkeurbehandeling genieten, met uitzondering van de voordelen die verbonden zijn aan hun aanwezigheid in het wisselkoersmechanisme. Dat is het standpunt dat wij verdedigen. Anderzijds betekent dit overigens ook dat de Centrale Bank, de Raad en uiteraard ook de Commissie gekant zijn tegen de door sommigen bepleite veralgemeende invoering van de euro. Ons inziens dient hoe dan ook te worden vermeden dat bepaalde landen op onrechtmatige wijze tot de euro toetreden en de bijbehorende voordelen genieten zonder aan de voor alle lidstaten van de Europese Unie geldende voorwaarden te voldoen.

Purvis
Mijnheer de commissaris, u bent vooral op de logistieke en technische aspecten ingegaan, doch nauwelijks op de monetaire risico's die voortvloeien uit wat u de gigantische voorraad van Duitse marken onder buitenlanders noemt - waarschijnlijk gaat het ook om andere valuta's van de eurozone. Als de bezitters zich zorgen gaan maken over hoe zij deze voorraden moeten inwisselen of over de vooruitzichten van de euro, dan bestaat het risico dat zij vluchten in de dollar en andere valuta's, waardoor de euro nog sterker gedestabiliseerd zal worden dan in het verleden is gebeurd.

Solbes
De personen van buiten de eurozone die voornamelijk grote hoeveelheden uit de eurozone afkomstige bankbiljetten maar ook nationale munten bezitten, willen garanties betreffende de omwisseling van hun spaargeld. Hun geldbezit is ten volle gerechtvaardigd. De genoemde personen zullen hun bezittingen derhalve probleemloos kunnen omzetten in de nieuwe munt, de euro, hetzij via hun handelsbank hetzij via de filialen en dochterbedrijven van de in de regio aanwezige Europese banken.
Er doen zich evenwel ook andere gevallen voor: de mogelijke aanwezigheid van Europees geld in illegale circuits of op de zwarte markt. Uiteraard mogen dergelijke situaties mijns inziens zeker niet in de hand worden gewerkt. De omwisseling moet aan dezelfde voorwaarden voldoen als in de Europese Unie. Anders gezegd, indien de eigenaars zich identificeren, bestaat er geen enkel risico, zelfs niet wanneer de om te wisselen bedragen hoger liggen dan de in de richtlijn inzake het witwassen van geld vastgestelde minima. Indien de bedragen onder de limieten van de genoemde richtlijn liggen, kunnen zij worden omgewisseld zonder dat de eigenaar zich hoeft te identificeren. Ik ben evenwel voorstander van verplichte identificatie wanneer het om grote bedragen gaat die de voorgeschreven norm overschrijden.
U werpt echter een ander probleem op. Wij kunnen uiteraard niet tolereren dat ten gevolge van de genoemde regelgeving een gedeelte van de om te wisselen activa in dollars wordt omgezet. De cijfers betreffende de ontvangst van biljetten in de verschillende centrale banken wijzen evenwel niet in deze richting. Bovendien moeten de landen die de verplichtingen uit de overeenkomst inzake het witwassen van geld zijn aangegaan ook bij de omzetting van Europese munten in dollars de zojuist vermelde criteria toepassen. De door u geschetste situatie blijft derhalve beperkt tot een kleine groep landen met een uitgesproken permissieve wetgeving waar de omwisseling van een Europese munt, hetzij in dollars of in onverschillig welke andere munt, niet onderhevig is aan de hier besproken vereisten.

De Voorzitter
 Mijnheer Solbes, ik dank u voor de antwoorden die u ons hier vandaag hebt gegeven. Ik veronderstel dat u in de wandelgangen nog wel door een of andere afgevaardigde zal worden aangesproken met het verzoek om uw toekomstvoorspellingen voort te zetten. Desalniettemin danken wij u voor uw betoog.
Vragen aan de heer Monti

De Voorzitter


Per Stenmarck
Vraag nr. 35 van (H-0535/01):
Betreft: Mededinging In 1996 werd er bij de Commissie, meer in het bijzonder bij het DG Mededinging, een klacht ingediend over misbruik van een dominante positie door de haven van Helsingborg. De indieners van de klacht, twee van de drie rederijen die de haven aanlopen, waren van mening dat op basis van deze dominante positie te hoge heffingen werden opgelegd. In afwachting van een besluit heeft een van de rederijen die de klacht indienden slechts de helft van de voor het gebruik van de haven verschuldigde heffing voldaan. Dit betekent dat de haven van Helsingborg van de rederij 240 mln Zweedse kroon (ongeveer 26 mln euro) tegoed heeft. Thans, vijf jaar na het indienen van de klacht, wachten de partijen nog steeds op een besluit van DG Mededinging. Reeds enkele malen is uitsluitsel toegezegd, maar er is nog niets gebeurd. Het gevolg van de vertraging is dat twee kleinere ondernemingen niet weten binnen welk financieel kader zij kunnen werken. Is het redelijk dat partijen bijna vijf jaar moeten wachten op een besluit van de Commissie?

Monti
Zoals de heer Stenmarck heeft gezegd zijn er in 1997 inderdaad twee klachten ingediend over vermeend misbruik van een dominante marktpositie door de haven van Helsingborg. De Commissie is deze klachten sindsdien actief aan het onderzoeken. Deze zaak betreft een hele reeks ingewikkelde feitelijke en juridische kwesties. Bovendien is de markt mogelijkerwijs ingrijpend gewijzigd door de opening van de Øresundbrug in juli 2000.
De Commissie is zich terdege bewust van de situatie van de betrokken partijen. Onlangs zijn er een aantal bijeenkomsten gehouden met de betrokken partijen om hun zienswijze op de recente marktontwikkeling te leren kennen en om te bekijken of zij een mogelijkheid zien tot een voor alle partijen aanvaardbare schikking. Bij het uitblijven van een dergelijke schikking zal de Commissie haar onderzoek voortzetten om deze zaak zo snel mogelijk te kunnen afronden.

Stenmarck
Om te beginnen wil ik de commissaris te bedanken voor zijn antwoord. Als het zoals in dit geval gaat om een klacht die in 1996 bij de Commissie is ingediend, dat wil zeggen vijf jaar geleden, is er eigenlijk maar één aanvaardbaar antwoord, namelijk dat de Commissie haar standpunt onmiddellijk zal bepalen. Dat heeft de Commissie niet toegezegd en ik kan dan ook niet zeggen dat ik tevreden ben met dit antwoord.
Het gaat hier immers om een kwestie van zeer grote principiële betekenis, namelijk dat er te hoge heffingen zijn opgelegd door een haven waarvan beweerd werd dat deze een dominante positie had. Ik wil benadrukken dat ik geen standpunt heb bepaald in hoeverre dit juist of onjuist is, maar alle partijen wachten op het besluit van de Commissie en alle partijen zijn ook in de hoogste mate afhankelijk van dat besluit. Ik vind het absurd dat het meer dan vijf jaar moet duren voordat de Commissie hierover een uitspraak doet. Daarom wil ik slechts de volgende vraag aan de Commissie stellen: wanneer denkt u dat een definitief besluit genomen kan worden?

Monti
Inderdaad, het sleept lang aan, dat ben ik met u eens. Anderzijds zal het u niet zijn ontgaan dat dit een uiterst ingewikkelde zaak is. De Commissie moet rekening houden met de evolutie van de activiteiten van de haven gedurende een periode van bijna tien jaar.
Die markt, de kern van elk mededingingsonderzoek, is uiterst moeilijk te definiëren. Hij wordt bepaald door het vervoer in kwestie: voetgangers, motorvoertuigen, goederenvervoer, enzovoort. Daar komt nog bij dat de situatie, zoals ik reeds heb gezegd, door de opening van de Øresundbrug vorig jaar ingrijpend is gewijzigd. Wat de zaak nog ingewikkelder maakt, is het ontbreken van een direct precedent. Dit verklaart waarom er met ongeduld op een besluit wordt gewacht, zoals de heer Stenmarck benadrukt.
De Commissie onderzoekt momenteel vooral de gevolgen van de opening van de brug voor de definitie van de markt. Aan alle betrokken partijen zal worden gevraagd alle relevante gegevens te verstrekken. De zaak geniet de hoogste prioriteit en zal zo spoedig mogelijk worden afgehandeld. Maar ik kan nu niet beloven wanneer dat zal zijn. Noch kan ik vooruitlopen op het resultaat. Dat zal afhangen van de feiten.

De Voorzitter


Luis Berenguer Fuster
Vraag nr. 36 van (H-0537/01):
Betreft: Opening inbreukprocedure wegens overheidssteun aan het themapark "Tierra Mítica" in Benidorm (Spanje) In de Spaanse pers zijn berichten verschenen volgens welke de Commissie voornemens is een inbreukprocedure in te stellen tegen Spanje wegens toekenning van overheidssubsidies aan het themapark "Tierra Mítica" in Benidorm, doch dat de aanvang van de procedure is uitgesteld.
Is de Commissie inderdaad voornemens een dergelijke procedure in te stellen?

Monti
Ik kan de heer Berenguer antwoorden met een verwijzing naar een recente gebeurtenis. Tijdens de vergadering van 20 juni 2001 heeft de Commissie besloten de procedure van artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag gedeeltelijk op gang te brengen, vanwege veronderstelde overheidssteun aan het attractiepark "Tierra mítica" . Dat besluit was onderwerp van een persmededeling van dezelfde dag, 20 juni 2001. De tekst van het besluit zal, zonder de vertrouwelijke inlichtingen, in het Spaans worden gepubliceerd in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen.

Berenguer Fuster
Mijnheer de Voorzitter, eerlijk gezegd heb ik deze vraag reeds in de maand mei opgesteld. Na de opening van de inbreukprocedure was ik voornemens om mijn vraag in te trekken, maar voordat ik de daad bij het woord kon voegen, werd ik het slachtoffer van iets dat mij van mijn besluit heeft doen afzien. Het gaat om het volgende: de president van de regio, de heer Zaplana, heeft mij ongewoon heftig bekritiseerd, eenvoudigweg omdat ik deze vraag heb geformuleerd. Dat kan toch echt niet door de beugel, mijnheer de commissaris. Mijn vraag heeft immers uitsluitend tot doel klaarheid te scheppen in de duistere zaken van de deelregering van Valencia. Wanneer volkomen onschuldige vragen zulk een agressieve reactie uitlokken, kan dat alleen maar betekenen dat er nog meer verhuld wordt dan ik al vermoedde. Daarom dring ik erop aan, mijnheer de commissaris, dat uw diensten deze kwestie hoe dan ook tot op de bodem uitzoeken, zonder toe te geven aan de politieke druk waaraan zij ongetwijfeld zullen worden blootgesteld, of het nu gaat om belastingvoordelen, garantieverlening of, sterker nog, de bouw van infrastructuren met Europees geld ten behoeve van een particulier bedrijf.
De bestuurders van mijn autonome regio zijn werkelijk bijzonder vreemde liberalen: zij bevorderen het privé-bezit van ziekenhuizen en scholen terwijl de overheidssector zich bezighoudt met de bouw van draaimolens en pretparken.

De Voorzitter
 Hartelijk dank, mijnheer Berenguer. Mijns inziens hebt u geen vraag gesteld, maar dat belet uiteraard niet dat de heer Monti u van antwoord kan dienen.

Monti
In antwoord op de vraag van de heer Berenguer wil ik hem laten weten dat wij dit vraagstuk, net als alle procedurekwesties, met veel zorg en aandacht zullen bestuderen. Ik kan de heer Berenguer overigens wel laten weten op basis van welke hoofdelementen de procedure zal worden ingesteld: de financiering van de infrastructuur die voor het park benodigd is; de waarde van de activa; de terreinen en het merk "Tierra Mítica" die ter beschikking zijn gesteld van het particuliere bedrijf dat met het beheer van het park belast is; de voorwaarden voor de aandeelhouderslening ter hoogte van acht miljard peseta die aan dit bedrijf is verleend; de korting op de gemeentebelastingen die de stad Benidorm aan het park heeft verleend; en tot slot de steun die het VVV-kantoor van Valentia het park mogelijkerwijze heeft geboden ter waarde van zes miljard peseta. Over dit laatste punt heeft de heer Berenguer Fuster op 11 april 2001 een schriftelijke vraag gesteld. Ik heb u deze feitelijke informatie willen geven buiten het kader van de meer politiek getinte opmerkingen die de heer Berenguer zojuist heeft gemaakt.

Sornosa Martínez
Mijnheer de commissaris, teneinde te garanderen dat deze inbreukprocedure in alle transparantie en duidelijkheid verloopt, zou ik graag van u vernemen of u de procedure uitsluitend hebt geopend naar aanleiding van deze onschuldige vragen - het ging tenslotte alleen maar om een verzoek om informatie - of omdat u over doorslaggevende argumenten beschikt. Het strookt immers niet met de communautaire richtlijnen dat een regionale regering op onrechtmatige wijze subsidies toekent aan een initiatief dat hiervoor niet aanmerking komt. Indien dit het geval is, zou ik een antwoord uwerzijds op prijs stellen. Zoals de heer Berenguer ook al zei, is het immers onaanvaardbaar dat in de media berichten verschijnen die de vraagsteller in opspraak brengen terwijl de eigenlijke boosdoener, de deelregering van de autonome regio Valencia, vrijuit gaat.

Monti
Ik wil hieraan toevoegen dat de huidige klacht geen enkel verband houdt met de klacht die aanvankelijk bij de Commissie was ingediend. De eiser heeft voortdurend nieuwe bezwaren ingediend naarmate het park gestalte kreeg. Zo heeft de Commissie 18 opeenvolgende brieven van de eiser ontvangen. Het gaat hier bovendien om een complex vraagstuk waarover reeds meerdere briefwisselingen tussen de Commissie en de Spaanse autoriteiten hebben plaatsgevonden. Dit verklaart onder meer de tijd die sinds de introductie van dit dossier is verstreken.
Als antwoord op de vraag van de heer Berenguer Fuster heb ik gesproken over de punten op basis waarvan de Commissie de procedure heeft ingesteld, zodat het Parlement over een meer uitputtend kader kan beschikken. Wellicht moet ik hier ook de andere punten noemen, die met name betrekking hebben op de beweringen van de eiser dat het terrein waarop het park is gebouwd voor een laag bedrag kon worden aangekocht, de regionale autoriteiten een deel van de uitgaven voor het park voor hun rekening hebben genomen, het beginsel van de particuliere investeerder niet is nageleefd, dat er leningen door het VVV zouden zijn verstrekt en kapitaalinjecties zijn geweest, terwijl er ook sprake zou zijn van steun ten behoeve van opleiding alsmede regionale steun.

Gasòliba i Böhm
Mijnheer de commissaris, daar ik enkele jaren geleden een verslag heb opgesteld over het concurrentiebeleid van de Europese Unie weet ik maar al te goed dat het probleem van de overheidssteun een van de meest ingewikkelde vraagstukken is. Deze kwestie heeft de toepassing van het concurrentiebeleid in de Unie jarenlang ernstig verstoord. In het licht van de informatie die de commissaris ons in verband met de vraag van de heer Berenguer heeft verstrekt en in de veronderstelling dat inderdaad wordt aangetoond dat de regering van de autonome regio Valencia zich heeft schuldig gemaakt aan misbruik van overheidsgelden, zou ik graag vernemen over welke compensatiemechanismen wij beschikken om het concurrentievermogen van soortgelijke structuren in andere toeristische centra veilig te stellen.

Monti
In zijn vraag refereert de heer Gasòliba i Böhm meer algemeen aan de gedachte achter de overheidssteun. In het onderhavige geval dienen we ons af te vragen waarom de Commissie van mening is dat de steun aan een park als "Tierra Mítica" de intracommunautaire handel kan beïnvloeden. De Commissie vindt dat grote attractieparken zoals "Tierra Mítica" als bestemmingsparken beschouwd kunnen worden in die zin dat ze de toeristenstromen potentieel kunnen beïnvloeden. Bovendien vormen dergelijke parken een uitbreiding van het toeristische aanbod in de regio's waarin ze gevestigd zijn.
De Commissie heeft overigens een aantal besluiten genomen met betrekking tot de overheidssteun ten behoeve van attractieparken en andere toeristische investeringen zoals hotels of vakantieoorden aan het water. In het onderhavige geval wordt in de reclame van het park aangegeven hoe het park vanuit het buitenland het best kan worden bereikt.
Ik wil niet vooruitlopen op de procedure die onlangs is ingesteld, maar wil in antwoord op uw vraag wel benadrukken dat als de Commissie kan aantonen dat hier op illegale wijze steun is verleend, ze het bedrag van deze steun zal terugvorderen. Er is voorlopig evenwel nog geen enkele aanleiding om op de conclusie van het onderzoek vooruit te lopen.

De Voorzitter


Lennart Sacrédeus
Vraag nr. 37 van (H-0551/01):
Betreft: Wil de Commissie een beperking van de overheidssteun aan de filmproductie in kleine landen invoeren? Volgens berichten in de Zweedse pers heeft de mededingingsautoriteit van de EU de eis gesteld dat de nationale overheidssteun aan de filmproductie tot 50% moet worden beperkt. Dit bericht is ook zodanig geïnterpreteerd dat de eventuele invoering van een maximum moet worden gezien als eerste stap naar een verlaging tot 30%. De berichten in de media verschenen op hetzelfde moment dat de Commissie opnieuw haar wens bevestigde, de diversiteit op taalgebied en cultureel terrein en de gelijkheid binnen de EU te garanderen.
De filmproductie in Europa verschilt in zoverre van die in de VS dat in de EU een groot aantal talen wordt gesproken. Als men met dit als uitgangspunt zonder enige steun films wil produceren in de kleine lidstaten, zoals in mijn eigen land Zweden, dan is dat in veel gevallen financieel onmogelijk. Een film waarin een taal van een klein taalgebied wordt gesproken, heeft uiteraard een grote handicap tegenover een film in het Engels, zodat het voor de hand ligt dat een bepaalde steun beslist noodzakelijk is om ook in de toekomst de binnenlandse filmproductie in de landen met een minder grote bevolking op de been te houden.
Is de Commissie niet van mening dat de invoering van een EU-maximum aan de nationale overheidssteun aan de productie van films rechtstreeks in tegenspraak is met artikel 151 van het Verdrag, dat luidt "De Gemeenschap draagt bij tot de ontplooiing van de culturen van de lidstaten onder eerbiediging van de nationale en regionale verscheidenheid van die culturen, ...", en is zij derhalve bereid maatregelen te nemen om de invoering van een dergelijke beperking te voorkomen?

Monti
Mijnheer de Voorzitter, in de vergadering te Stockholm op 12 juni 2001 met afgevaardigden van de nationale filminstituten en de Ministeries van Cultuur van de lidstaten hebben de vertegenwoordigers van de Commissie duidelijk gezegd dat de Commissie niet de bedoeling heeft om de steun aan de filmproductie om redenen van culturele aard aan banden te leggen, zoals de heer Sacrédeus suggereert in zijn vraag. De Commissie heeft de beperking tot 50% in haar beschikking van 1998 vastgelegd met het oog op de Franse automatische steun voor de filmproductie, op basis van de situatie in Frankrijk. Volgens de beschikking is de beperking niet van toepassing voor moeilijke en low-budget films. De lidstaten moeten zelf de begrippen "moeilijk" en "low-budget" definiëren en de intensiteit van de steun voor deze categorie zelf bepalen op basis van nationale criteria.
Afgezien van deze ontheffing voor andere lidstaten met een relatief beperkte culturele en taalkundige invloed heeft de Commissie aangekondigd dat zij mogelijke bijkomende ontheffingen zal bestuderen als de haalbaarheid van films van grote culturele waarde dit vereist. In de praktijk mag de 50%-norm op grond van werkelijke culturele redenen worden overschreden.

Sacrédeus
Ik wil commissaris Monti bedanken voor zijn verhelderende antwoord. In culturele kringen en onder vertegenwoordigers van de Zweedse filmindustrie voelt men zich zeer betrokken bij deze kwestie. Men heeft als één man en als één vrouw gereageerd op de mogelijke interpretatie van de taalkundige en culturele diversiteit in de kleine lidstaten.
Ik wil in dat verband een aanvullende vraag stellen aan de commissaris, namelijk: kan men met het vandaag gegeven antwoord garanderen dat de filmproductie in landen met een weinig verbreide taal, dus in lidstaten met "kleine talen", regelmatig zal worden uitgezonderd van de vijftigprocentsregel, zodat in beginsel de gehele filmproductie in bijvoorbeeld het Zweeds, Deens of Portugees beschouwd zal kunnen worden als productie die de vijftigprocentsregel niet overschrijdt?

Monti
Ik wil de heer Sacrédeus met alle plezier bijkomende informatie verstrekken. In de eerste plaats de culturele diversiteit. Dit is een sleutelbegrip in onze Gemeenschap. De diversiteit van de kenmerken van de verschillende programma's in de lidstaten weerspiegelt de diversiteit van de Europese Unie. De Commissie wil dan ook niet een specifiek model opleggen. De Commissie wil evenmin de bepalingen van de verschillende programma's harmoniseren. De Commissie wil slechts toezien op de naleving van de vier specifieke criteria van de Franse beschikking.
Wat betreft uw vraag of de beperking tot 50% ook geldt is voor kleinere lidstaten met een beperkte culturele markt en of hier een uitzondering kan worden gemaakt, kan ik u het volgende antwoorden: de beperking tot 50% geldt in principe zonder onderscheid voor alle lidstaten. Ik moet hierbij evenwel opmerken dat het 50%-criterium irrelevant wordt wanneer er geen sprake is van territorialisatie. De Commissie zou uitzonderingen op het 50%-criterium kunnen overwegen als een dergelijke beperking de culturele productie in het gedrang zou brengen. De Commissie heeft reeds een uitzondering ingesteld voor moeilijke en low-budget films. Voor bepaalde kleinere lidstaten zou de Commissie in het geval van territorialisatie een hogere steun geval per geval kunnen goedkeuren indien mocht blijken dat 50% op grond van de geringe omvang van het culturele gebied en de beperkte verspreiding niet volstaat om het overleven van de culturele productie te verzekeren.

De Voorzitter


Piia-Noora Kauppi
Vraag nr. 38 van (H-0557/01):
Betreft: Openstellen van mobieletelefoonnetwerken van de derde generatie voor concurrenten De Europese Commissie beraadt zich momenteel over de vraag welk standpunt zij moet innemen met betrekking tot de ideeën voor het openstellen van de infrastructuur voor mobieletelefoonnetwerken van de derde generatie. De Commissie heeft in dit stadium medegedeeld dat de telecombedrijven door het eventueel openstellen van de infrastructuur voor hun rivalen de mededingingsregels van de EU zouden kunnen overtreden.
De Europese Investeringsbank heeft verder laten weten bij de besluitvorming over de eventuele financiering van projecten op het gebied van de derde generatie mobieletelefoonnetwerken rekening te zullen houden met concurrentieoverwegingen op dit terrein.
Wanneer zal de Commissie haar standpunt ten aanzien van deze zeer belangrijke zaak bekend maken? Zijn haar de plannen van de Europese Investeringsbank bekend en is zij van mening dat in het kader van de besluitvorming over financiering door de EIB met concurrentieoverwegingen rekening moet worden gehouden?

Monti
Ik wil mevrouw Kauppi bedanken voor deze uiterst interessante en actuele vraag. Het is waar dat sommige exploitanten van de derde generatie, vanwege de huidige marktomstandigheden en met name vanwege de achteruitgang van de marktwaardering van de meeste technologieondernemingen, serieus nadenken over het gezamenlijk netwerkgebruik om hun schuldenlast te verlichten en de kosten van het uitrollen van het netwerk te beperken.
De Commissie heeft reeds laten weten dat zij met het oog op de economische voordelen in principe positief staat tegenover het gezamenlijk gebruik van netwerkinfrastructuur, mits de mededingingsregels en de andere relevante Gemeenschapswetgeving worden gerespecteerd, met name de richtlijn inzake het verlenen van vergunningen. De Commissie heeft deze zienswijze uiteengezet in haar mededeling over de invoering van mobiele communicatie van de derde generatie in de Europese Unie, die werd aangenomen op 20 maart 2001. Bepaalde vormen van het gezamenlijk gebruik van netwerkinfrastructuur, vooral het gezamenlijk gebruik van locaties en masten, zouden een belangrijke bijdrage kunnen leveren om de milieu-effecten van het uitrollen van het netwerk te beperken.
De Commissie is vooralsnog niet formeel in kennis gesteld van enig akkoord tussen exploitanten van de derde generatie. Het is derhalve nog niet duidelijk welke vormen het gezamenlijk netwerkgebruik zal aannemen en hoe het zal worden toegepast. Sommige exploitanten zullen wellicht netwerkinfrastructuur delen binnen een beperkt geografisch gebied, terwijl andere wellicht kiezen voor een volledige geografische dekking. Verder zullen sommige exploitanten wellicht uitsluitend locaties en masten delen, terwijl andere antennes delen en wat ik "actieve onderdelen" van het netwerk zou willen noemen, zoals radio network controllers.
Uit contacten met exploitanten en fabrikanten heb ik begrepen dat de mate van samenwerking tussen vergunninghouders van de derde generatie zal worden beïnvloed door de beschikbaarheid van nieuwe technologie waarmee de exploitanten zelfs actieve onderdelen van het netwerk gezamenlijk zullen kunnen gebruiken, zonder dat zij onderling gevoelige informatie moeten uitwisselen of hun onafhankelijkheid als concurrenten anderszins in gevaar brengen.
De Commissie heeft reeds oriënterende gesprekken gevoerd met nationale regelgevers over de mededingingsaspecten van het gezamenlijk netwerkgebruik. Op dit moment kan de Commissie uitsluitend van de verschillende partijen eisen dat de onderlinge mededinging en de mededinging met derde partijen niet wordt beperkt of beïnvloed door akkoorden inzake gezamenlijk netwerkgebruik. Een beperking van de mededinging zou uitsluitend getolereerd kunnen worden als dit ten voordele van de consument zou zijn en zou voldoen aan alle andere voorwaarden van artikel 81, lid 3, van het Verdrag.
Hoe het ook zij, de contractsluitende partijen moeten te allen tijde vrij zijn om de samenwerking te verbreken en een eigen netwerk uit te rollen in gebieden waar zij eerder een netwerk deelden. Aangezien de Commissie nog niet formeel in kennis is gesteld van enig geval van gezamenlijk netwerkgebruik noch de gelegenheid heeft gehad deze kwestie te onderzoeken, is het nog niet duidelijk of de Commissie in de toekomst wellicht specifieke richtsnoeren moet uitvaardigen voor de mededingingsaspecten van het gezamenlijk netwerkgebruik.
Wat tot slot de Europese Investeringsbank betreft - de Commissie is op de hoogte van de bedoelingen van de Bank om rekening te houden met mededingingsoverwegingen bij de beoordeling van projecten voor leningen. De Commissie is verheugd over deze plannen, omdat dit de coherentie bevordert tussen de doelstellingen van de Bank om projecten te ontwikkelen overeenkomstig zijn mandaat, met name in het verlengde van de Europese Raad van Lissabon en het Gemeenschapsbeleid in een geliberaliseerde omgeving.

Kauppi
Mijnheer de Voorzitter, het is altijd mooi de laatste vraagsteller in dit vragenuur te zijn. Mijn dank aan de commissaris voor het uitstekende antwoord. Ik was zeer verheugd dat de Commissie positief staat tegenover het delen van de netwerken. Momenteel staan de verschillende manieren waarop dat gerealiseerd kan worden nog open. Ik begrijp ook uw standpunt dat de mededingingsregels natuurlijk gerespecteerd moeten worden en dat de concrete beoordelingen natuurlijk pas gedaan kunnen worden als u de aanvragen en kennisgevingen erover in handen heeft. U verwees er ook naar dat het mogelijk is dat de Commissie zo nodig specifieke richtsnoeren voor deze zaak aanneemt. Ik wil van u nog de bevestiging dat volgens u op dit moment dus alle mogelijke manieren om de netwerken te delen - zowel per regio als op de andere manieren waarnaar u verwees - ook uit concurrentieoogpunt haalbaar zijn. Is dat uw laatste standpunt?

Monti
Zoals u zelf heeft benadrukt, mevrouw Kauppi, staat de Commissie open tegenover deze kwestie, zolang de mededingingsregels worden nageleefd. Wat de eventuele aanneming van eventuele richtsnoeren vanuit een mededingingsoptiek op het gezamenlijk netwerkgebruik betreft, heeft de Commissie nog geen kennisgeving ontvangen inzake enig akkoord betreffende gezamenlijk netwerkgebruik. Het is derhalve nog te vroeg om een helder idee te krijgen van de mogelijke antitrustkwesties die kunnen voortvloeien uit de samenwerking van concurrerende netwerkexploitanten. Het is mogelijk dat de Commissie ter verheldering richtsnoeren zal moeten uitvaardigen voor de betrokken sector.
Het moet duidelijk zijn dat het gezamenlijk netwerkgebruik aan dezelfde regels van het mededingingsrecht onderhevig is als andere vormen van samenwerking tussen concurrenten. Het zou verkeerd zijn als exploitanten zouden geloven dat gezamenlijk netwerkgebruik een andere behandeling zou kunnen krijgen onder de bepalingen van het mededingingsrecht.

De Voorzitter
Aangezien de tijd voor het vragenuur aan de Commissie is verstreken, worden de vragen nrs. 39 tot en met 77 schriftelijk beantwoord.
Het vragenuur is gesloten.
(De vergadering wordt om 19.20 uur onderbroken en om 21.00 uur hervat)

Instellingen voor bedrijfspensioenvoorziening (voortzetting)
De Voorzitter
Aan de orde is de voortzetting van het debat over het verslag (A5-0220/2001) van de heer Karas, namens de Economische en Monetaire Commissie, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de werkzaamheden van instellingen voor bedrijfspensioenvoorziening (COM(2000) 507 - C5-0596/2000 - 2000/0260(COD)).

Kauppi
Mijnheer de Voorzitter, ik maak graag van deze gelegenheid gebruik om alle betrokken partijen, en met name de rapporteur, te bedanken voor hun constructieve houding ten aanzien van dit onderwerp. Met dit voorstel voor een richtlijn heeft de heer Karas een bijzondere prestatie geleverd.
De duurzaamheid van pensioenen wordt een van de grootste uitdagingen voor onze samenlevingen in de komende decennia. In dit verband zullen bedrijfspensioenvoorzieningen in veel lidstaten een belangrijke rol spelen. Het Parlement heeft zich onder andere intensief beziggehouden met de vraag of de dekking van biometrische risico's verplicht moet worden gesteld. Dat is het onderwerp waarop ik mij wil concentreren.
Ik wil graag een paar argumenten aanvoeren waarom de dekking van biometrische risico's of waarborgen facultatief moet blijven. In de eerste plaats zijn toekomstige pensioengerechtigden in veel lidstaten al via aparte verzekeringsproducten tegen deze risico's verzekerd. Burgers mogen niet worden gedwongen om dubbel te betalen voor een dekking die ze niet nodig hebben. In de tweede plaats is zo'n verzekering tegen biometrische risico's erg duur en worden de kosten doorberekend aan de uitkeringsgerechtigden. Een verplichte verzekering tegen biometrische risico's kost iedere burger, als ik een voorzichtige schatting doe, jaarlijks ongeveer 1-3% van zijn jaarinkomen. Gezien over een periode van veertig jaar levert dit een aanzienlijk lagere pensioenopbrengst op. In de derde plaats verstoort een verplichte verzekering tegen biometrische risico's ook de vrije concurrentie, omdat deze in het voordeel is van de verzekeraars. De Europese burger heeft er profijt van als hij of zij uit een grote verscheidenheid van verzekeraars kan kiezen. In de vierde plaats ben ik het volkomen met een aantal eerdere sprekers over het volgende eens: als we de tweede pijler willen stimuleren, moeten we de werkgevers enthousiast maken voor de nieuwe regels. Als een bedrijf door deze regels te veel wordt beknot en met te hoge kosten te maken krijgt, biedt het waarschijnlijk in het geheel geen vrijwillige aanvullende regeling aan.
Tot besluit zeg ik tegen de heer Kuckelkorn dat we geen zekerheid kunnen bieden ten aanzien van iets wat er niet is. Het allerslechtste scenario voor uitkeringsgerechtigden is dat er in het geheel geen aantrekkelijke pensioenen in het kader van de tweede pijler zijn. Pas als die er zijn, kan er sprake zijn van enige zekerheid.

Ettl
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de rapporteur, dames en heren, allereerst wil ik u, mijnheer de rapporteur, hartelijk danken voor uw werk waarmee u van bijna niets nog iets heeft gemaakt. In de politiek krijgen we van tijd tot tijd met nepverpakkingen te maken. Dat is niets nieuws. In de consumentenbescherming wordt iets een nepverpakking genoemd als er niet in zit wat erop staat. De laatste tijd heeft de Raad er een handje van om, soms samen met de Commissie, zich te profileren als productvervalser. Ik zeg bewust productvervalser om het harde woord bedrieger te vermijden.
Eenzelfde indruk kregen wij ook bij de beoordeling van het product bedrijfspensioenvoorziening of de tweede pijler van het pensioenstelsel. Men wil de burgers wijsmaken dat het hier gaat om een aanvullend pensioenstelsel, zonder dat aan de daarvoor noodzakelijke kwaliteitscriteria wordt voldaan, die vanuit het oogpunt van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken pensioenrelevante voorwaarden dienen te behelzen, zoals gegarandeerde uitkering van het pensioen tot het levenseinde van de verzekerde, de betaling van uitkeringen aan nabestaanden of de dekking van invaliditeitsrisico' s.
Naast deze kwaliteitseisen speelt momenteel het financiële risico, maar ook een collectieve overeenkomst tussen de sociale partners en daarmee ook de inspraak van de verzekerden een niet onbelangrijke rol. Wat voorts nog steeds het vrije verkeer van werknemers en dan vooral hun mobiliteit in de weg staat, is het wat dit betreft enigszins ongecoördineerde belastingbeleid van de Europese Unie. Juist bij bedrijfspensioenvoorzieningen kunnen werknemers die gebruik maken van het vrije verkeer van personen binnen de EU en degenen die naar de Europese gedachte leven door in andere lidstaten te gaan werken, het slachtoffer worden van een verschillende fiscale behandeling en soms dubbele belasting.
Helaas werd er nauwelijks rekening gehouden met belangrijke kenmerken die een omvangrijke pijler van het pensioenstelsel vormen. Daarom moeten wij het onderhavige richtlijnvoorstel niet aanduiden met het predikaat "aanvullend pensioenstelsel - tweede pijler" , maar het nemen zoals het is: een financieel dienstverleningsproduct dat de tweede pijler slechts voor een klein deel van het spectrum afdekt.
Want één ding mogen wij in dit verband niet over het hoofd zien. Bij alle maatregelen ter zekerstelling van het pensioen staan het nut en de kwaliteit voor de uiteindelijke consument op de voorgrond, hetzij bij de traditionele overheids- of omslagstelsels, hetzij bij de aanvullende pensioenstelsels die via de kapitaalmarkt lopen. Dat schijnt de Raad juist in deze constellatie te hebben vergeten, hoewel moet worden gezegd dat de kapitaalvermeerdering die zich door dit product voordoet in zijn algemeenheid gesproken natuurlijk zinvol is.
Dat het voorstel niettemin op enkele punten kwalitatief verbeterd is, is zeker te danken aan de rapporteur, die alle kernvraagstukken zeer omzichtig heeft behandeld. Eén ding moeten wij echter goed beseffen, namelijk dat overheidspensioensystemen alleen mogen worden aangevuld door goede bedrijfspensioenstelsels of particuliere pensioenfondsen en -regelingen, want anders zou de sociale symmetrie bij een stijgende levensverwachting verloren kunnen gaan. Een ieder kan zich voorstellen wat dat zou kunnen betekenen. Dit opgemerkt hebbende wil ik adviseren, als de stemming verloopt zoals besproken, uw goedkeuring te geven.

Schmid, Herman
Mijnheer de Voorzitter, ik behoor tot degenen die totaal ontgoocheld zijn over het voorstel van de Commissie en over het verslag-Karas, omdat ik van oordeel ben dat beide zich volledig concentreren op de behoeften van de kapitaalmarkt en geen rekening houden met die van de werknemers en toekomstige gepensioneerden.
Ik wil de aandacht vestigen op twee tekortkomingen. Wat pensioen aangaat, is het gevoel van zekerheid van zeer groot belang voor de mensen. Er moet tenminste een waardegarantie zijn die de uitbetaling van het bijgedragen kapitaal garandeert, ook al is er geen aangroei. Wat doet men bijvoorbeeld wanneer pensioenkassen insolvabel blijken, failliet gaan en hun verplichtingen niet nakomen? Daarover staat in het verslag helemaal niets.
Het is bijna nog opmerkelijker dat het volgend aspect in het verslag totaal ontbreekt. Toen wij het voor het eerst over de aanvullende pensioenverzekeringen hadden, werden zij als een belangrijke EU-aangelegenheid beschouwd, aangezien er een gemeenschappelijke arbeidsmarkt bestaat en verwacht kan worden dat werknemers zich tussen de verschillende Europese arbeidsmarkten zullen bewegen. Deze werknemers zullen echter wat hun pensioen betreft met grote problemen geconfronteerd worden.
Vandaag is het zeer moeilijk opgespaarde pensioenrechten in de verschillende lidstaten bijeen te voegen. Hoe doet men dat? Het verslag geeft geen antwoord op deze vraag. In vele landen gelden lange perioden voor pensioenopbouw. Hoe zit het daarmee op een mobiele arbeidsmarkt? In vele landen zijn er regels die een dubbele belasting inhouden. Welke oplossing heeft men daarvoor? Zo zijn er een hele reeks vragen.
Ik denk daarom dat de Commissie met een totaal nieuw voorstel moet komen, waarbij ze de behoeften van werknemers en gepensioneerden als uitgangspunt neemt in plaats van de behoeften van de kapitaalmarkt.

Peijs
Voorzitter, vandaag richten wij ons eigenlijk over de hoofden heen van de drie landen die hun pensioenen al gekapitaliseerd hebben, tot de lidstaten met een overwegend pay-as-you-go-systeem. Uit angst voor deze richtlijn heeft Frankrijk zelfs een paar kleine pensioenfondsen ijlings in de eerste pijler ondergebracht. In de wandelgangen blijken de lidstaten heel goed te weten dat hun pensioenen niet duurzaam zijn. Maar ja, er komen verkiezingen en het P-woord is dus taboe. Maar hun burgers weten allang hoe laat het is!
Het VK, Nederland en Ierland bezien argwanend wat er gebeurt in landen als Duitsland, Frankrijk en Italië. Volgens het Verdrag dragen wij niet elkanders schulden. Een naïeve gedachte. Als drie grote lidstaten wegens grote budgettaire tekorten een enorm beslag leggen op de kapitaalmarkt zal ook voor de drie lidstaten die wel voor hun oude dag gespaard hebben de rente omhoog gaan, gewoon volgens de wet van de schaarste. De inflatie zal stijgen en ons zorgvuldig opgespaarde pensioen zal als sneeuw voor de zon verdwijnen en voorzover het welvaart- en inflatiebestendig is, zal het ons in grote moeilijkheden brengen.
De regeringsleiders hebben de pensioenen op hun agenda gezet. Men volgt en ziet toe op elkaar. Dat is volstrekt onvoldoende. We moeten veel kritischer zijn ten opzichte van lidstaten die niet voldoende ruimte maken binnen hun staatsschuld en budget om de demografische problemen de baas te kunnen. Die problemen zullen zich niet tot pensioenen beperken, maar ook de arbeidsmarkten, de gezondheids- en de bouwsector gaan beheersen.
Mijnheer de commissaris, ik heb een vraag. Hoe lang duurt het nog voor de generatie Europeanen die werkt waar werk is "portable" pensioenen kan hebben? Zulke mensen hebben we nu juist nodig om de lonen in de eurozone te kunnen matigen en zo onze exportpositie te handhaven. We moeten deze mensen niet straffen, maar belonen om hun mobiliteit. De financiële markten zijn op dit ogenblik geholpen, nu de mensen nog. Wat zijn uw plannen?

Brie
Mijnheer de Voorzitter, de heer Karas zei hier vanmorgen dat hij een grote meerderheid achter zich zal krijgen. Ik zal niet tot die meerderheid behoren. Ik meen dat met dit voorstel van de Commissie en ook met dit verslag het beleid wordt voortgezet om tot een fundamenteel ander model van de Europese stelsels voor de pensioenen en de sociale zekerheid in haar algemeenheid te komen, waarbij het de bedoeling is de wettelijke, op solidariteit stoelende systemen te vervangen door particuliere, op kapitaal stoelende systemen.
Mijn kritiek richt zich met name op twee kwesties. Ten eerste: moeten de bedrijfspensioenstelsels in de Unie worden onderworpen aan een EU-brede concurrentie? Ik heb zeker de afgelopen jaren veel bijgeleerd over de concurrentie en de kansen die deze biedt. Maar niemand kan mij ervan overtuigen dat uitgerekend een zo fundamentele zaak als de sociale zekerheid voor ouderen aan concurrentie moeten worden blootgesteld. Daarbij doen zich drie concrete problemen voor. Ten eerste wordt er niet voorzien in bindende voorschriften ten aanzien van de veiligheid van de ingelegde bedragen. Ten tweede zijn de toezichtregelingen naar mijn mening ontoereikend. En ten derde wordt in uw verslag, mijnheer Karas, bovendien de mogelijkheid geboden om het bedrijfspensioen in één klap te laten uitkeren. Dat leidt tot enorme risico' s voor ouderen.
Het tweede grote probleem is de eenzijdige gerichtheid op de financiële markten. Daarover is hier alles al gezegd. Naar mijn mening gaat het hier ook meer om de huidige en toekomstige toestand van de Europese kapitaalmarkt dan om de toekomst van de pensioenen. De speelruimte voor het behoud en de vernieuwing van wettelijke, op solidariteit gestoelde pensioenstelsels is in geen enkele lidstaat van de Europese Unie reeds volledig benut. Maar wat we echt nodig hebben, is coördinatie op Europees niveau van de bedrijfspensioenstelsels, zoals die in vergelijkbare vorm al bestaat voor de wettelijke pensioenverzekeringen. Dat probleem is hier niet tot een oplossing gebracht.

García-Margallo y Marfil
Mijnheer Karas, hartelijk dank voor uw intelligente aanpak. Uw doelstelling is overduidelijk: u streeft ernaar dat dit voorstel voor een richtlijn zo spoedig mogelijk van kracht wordt.
Om mogelijke tegenwerpingen vanwege de Raad te voorkomen heb ik twee amendementen ingediend in de hoop op die manier een probleem op te lossen dat voornamelijk Spanje maar ook andere lidstaten treft. Ik zal de kwestie op grond van een aristotelische sluitrede uiteenzetten. Major: in Spanje bestaan er vermogens zonder rechtspersoonlijkheid voor de uitkering van pensioengelden. Minor: deze vermogens worden beheerd door instellingen die wel rechtspersoonlijkheid bezitten. Conclusie: deze instellingen moeten aan dezelfde voorwaarden en vereisten voldoen als de instanties met eigen rechtspersoonlijkheid die deze functie in andere landen uitoefenen. Ik heb in dit verband samen met de heer Karas een reeks amendementen voorbereid die de rapporteur morgen mondeling zal formuleren. Ik hoop dat zij dit probleem zullen verhelpen.
Het tweede punt waarop ik nader wil ingaan, is reeds door sommige andere sprekers aangestipt. Het betreft de uit deze fondsen voortvloeiende belastingproblemen. Het voorstel voor een richtlijn rept daar met geen woord over omdat dergelijke vraagstukken elders thuishoren. De fiscale belemmeringen waarmee grensoverschrijdende pensioenen worden geconfronteerd, komen onder meer aan bod in de mededeling van de Commissie van 19 april. Het belangrijkste probleem, dat vanuit chronologisch oogpunt de derde plaats bekleedt, heeft betrekking op situaties van dubbele belastingheffing of uitblijven van belastingheffing ten gevolge van de verschillende organisatiestructuur van de belastingstelsels. Dit is het geval in de Europese Unie. Terwijl in de mededeling wordt gepleit voor convergentie van de pensioenregelingen ziet de bevoegde commissie af van deze vermetele keuze en stelt zij voor om met de huidige normen in zee te gaan, hetgeen mijns inziens ontoereikend is. Ik weet dat de commissaris me zal vragen om mijn verzoek aan de lidstaten te richten, maar ik heb slechts recht van spreken in dit Parlement en hij is mijn enige mogelijke gesprekspartner.

Bordes
Dit verslag bevat vooroordelen die niet alleen onzinnig zijn, maar die bovendien aangewend worden als rechtvaardiging om de pensioenen te verlagen en de arbeidsduur te verlengen. In het verslag worden demografische argumenten aangevoerd en wordt gesproken over "de voortdurend toenemende levensverwachting in combinatie met lage geboortecijfers" . Als daarbij echter verzwegen wordt dat de rentabiliteit van arbeid belangrijk toeneemt, wordt de waarheid geweld aangedaan.
Aangezien de productiviteit per werknemer toeneemt, produceert hetzelfde aantal werkenden ruim voldoende om niet alleen de eigen levensstandaard te verhogen, maar ook een acceptabel pensioen te waarborgen voor drie tot vier maal zoveel gepensioneerden als 25 jaar geleden. Als deze toename van de productiecapaciteit niet in zijn geheel werd aangewend ten behoeve van een geprivilegieerde minderheid, zou de maatschappij alle gepensioneerden een compleet salaris kunnen betalen, zonder hen te verplichten langer door te werken.
Uw economie verandert alles in koopwaar, met inbegrip van de pensioenen die u wilt overdragen aan de hyena' s van het geldwezen. Hierdoor maakt u echter ook de gepensioneerden uit de arbeidersklassen die hun hele leven hard gewerkt hebben, tot koopwaar en dat is onwaardig. Het onvermogen om gepensioneerden een in materieel opzicht onbezorgde oude dag te bezorgen, vormt een van de meest frappante kenmerken van een maatschappelijke organisatie in verval.

Figueiredo
Mijnheer de Voorzitter, de ontwerprichtlijn waar dit verslag over gaat is bedoeld om de voorwaarden voor de dienstverlening van de instellingen voor bedrijfspensioenen te harmoniseren. Ook de regels voor de investeringen van deze instellingen moeten onder de richtlijn komen te vallen. In nog ruimere zin gaat het erom één enkele markt te scheppen voor aanvullende pensioenen. Die moeten dan in het dienstenpakket van de financiële dienstverleners worden ondergebracht, en dat binnen de context van een sterkere liberalisatie van het kapitaalverkeer. Wij zijn daarom tegen deze richtlijn en tegen dit verslag. De bedoeling is namelijk om de prudentieregels tot een absoluut minimum terug te brengen, enerzijds door de procedures te liberaliseren en anderzijds door het de pensioenfondsen toe te staan speculatieve investeringen te doen. Het accent komt dan te liggen op risicokapitaal, en dat betekent in deze dagen van financiële speculatie dat de rechten van werknemers in gevaar worden gebracht. Voor Portugal zou dit buitengewoon ernstige gevolgen hebben, aangezien op deze wijze de in Portugal geldende prudentieregels opzij worden gezet. Ik denk daarbij in de eerste plaats aan de verplichting van de beroepspensioenfondsen om 50% van de beschikbare middelen te investeren in staatsschuldpapieren. Bovendien wordt zo een onaanvaardbaar zware druk uitgeoefend op de kapitaalfondsen van het staatsstelsel voor sociale zekerheid.

Bolkestein
Om te beginnen wil ik zeggen dat het de Commissie zeer verheugt dat het Europees Parlement zich ervoor inspant om de eerste lezing van het voorstel voor een richtlijn betreffende de activiteiten van instellingen voor bedrijfspensioenvoorziening binnen zo'n kort tijdsbestek af te ronden. Ik wil graag de heer Karas en zijn medewerkers complimenteren met hun serieuze aanpak van deze kwestie en de kwaliteit van het verslag. Het werk dat zij hebben verricht is door veel sprekers vanavond enthousiast ontvangen, een teken dat bijna iedereen er positief tegenover staat.
Het verslag van de heer Karas bevat veel amendementen op het voorstel van de Commissie. Een aantal van meer dan honderd amendementen op een voorstel voor een richtlijn van slechts twintig artikelen is vrij ongebruikelijk. Dat komt neer op gemiddeld vijf amendementen per artikel. Dat is vrij ongebruikelijk en het geeft aan om wat voor een complexe, delicate kwestie het gaat. Het geeft ook aan dat het Europees Parlement groot belang aan de zaak hecht. De hoorzitting die op 6 februari door de Economische en Monetaire Commissie werd gehouden, was zeer nuttig voor het inventariseren van de standpunten van de toekomstige pensioengerechtigden, de branche en de toezichthoudende instanties. Wat me met name verheugt, is dat het Europees Parlement het eens is met de filosofie die aan het voorstel van de Commissie ten grondslag ligt. Het doel van het voorstel is tweeledig. Aan de ene kant wil het de uitkeringsgerechtigden een hoge beschermingsgraad bieden en aan de andere kant wil het de pensioenen betaalbaar houden. In dit voorstel zijn minimale, maar wel strikte prudentiële normen opgenomen en wordt een kwalitatieve benadering van beleggingsvoorschriften voorgesteld. Dat is door veel afgevaardigden tijdens dit debat naar voren gebracht.
Door zulke gemeenschappelijke prudentiële normen is een grensoverschrijdend lidmaatschap van pensioenfondsen mogelijk en kan een instelling in de ene lidstaat bedrijfspensioenvoorzieningen in andere lidstaten beheren.
Alvorens in te gaan op de specifieke amendementen en het standpunt van de Commissie ten aanzien daarvan te verwoorden, wil ik graag antwoord geven op een vraag die mevrouw Peijs mij heeft gesteld over de mogelijkheid om een pensioen over te dragen of mee te nemen. De overdraagbaarheid van pensioenen moet in principe op nationaal niveau worden geregeld. Voorlopig is het echter zo dat de overdracht van pensioenrechten tussen de verschillende aanbieders van tweedepijlervoorzieningen in sommige lidstaten niet geregeld is, niet toegestaan is of niet mogelijk is, zelfs niet binnen het eigen grondgebied. Dit heeft te maken met zeer ingewikkelde fiscale, sociale en juridische bepalingen. Dit cruciale element moet worden aangepakt om het vrije verkeer van werknemers binnen een interne markt te vergemakkelijken. De Commissie is daarom van plan met een initiatief te komen met betrekking tot de overdraagbaarheid van pensioenen. Dit zal hopelijk voor het einde van het jaar gebeuren.
Dan verwoord ik nu graag het standpunt van de Commissie ten aanzien van de amendementen. De Commissie kan amendement 1, 4, 7 (gedeeltelijk), 8, 10, 16, 17, 25 (gedeeltelijk), 28, 55, 63, 65, 66, 82, 84, 91 en 92 aanvaarden. De Commissie aanvaardt in principe ook amendement 15 (gedeeltelijk), 29, 33, 35 (gedeeltelijk), 36, 37 (gedeeltelijk), 38, 39, 40, 43, 46, 47, 52, 53, 54, 62, 67, 68, 69, 71, 72 (gedeeltelijk), 77, 78, 80, 85, 86, 87, 89, 93, 94, 95, 112 (gedeeltelijk), 118, 131 en 132. Maar de Commissie kan de overige amendementen, waarmee de doelstelling van de richtlijn zou worden uitgebreid, helaas niet aanvaarden. De richtlijn die de Commissie heeft voorgesteld, heeft een beperkt doel, namelijk om een rechtskader met strikte prudentiële normen te scheppen waarmee toekomstige gepensioneerden zekerheid wordt geboden, de betaalbaarheid van pensioenen wordt gewaarborgd en wederzijdse erkenning mogelijk wordt gemaakt. De Commissie wil zich met deze richtlijn niet mengen in de manier waarop lidstaten hun pensioenstelsels organiseren, de mate waarin zij aan overheidspensioenen willen vasthouden en het gebruik van pensioenvoorzieningen met kapitaaldekking willen aanmoedigen, zolang men zich maar aan het Verdrag houdt.
Gezien die overweging en de aanpak die in de meeste andere communautaire wetgeving op het gebied van de financiële dienstverlening is gevolgd, is het niet de bedoeling om met deze richtlijn pensioenfondsen voor te schrijven welke producten zij moeten aanbieden of om precies te bepalen hoe pensioenen moeten worden uitgekeerd. Dit is vaak afhankelijk van nationale fiscale, arbeidsrechtelijke en sociale wetgeving. De dekking van biometrische risico's, met name de levensverwachting, is een belangrijk aspect in de strijd tegen armoede en het gebrek aan zekerheid onder ouderen. Maar met deze richtlijn moet niet worden voorgeschreven hoe en in welke mate pensioenen moeten worden uitgekeerd of welke biometrische risico's door de instelling moeten worden gedekt.
Om die redenen kan de Commissie amendement 2, 3, 5, 11, 12, 18, 19, 20, 41, 48, 98, 106, 108, 114, 115, 121, 125 en 126 niet aanvaarden. Evenmin wil de Commissie zich met deze richtlijn mengen in de manier waarop de lidstaten het beheer van pensioenfondsen organiseren. Het betrekken van sociale partners in het beheer van een pensioenfonds is een zaak die soms in de nationale en sociale wetgeving is vastgelegd. Dat is niet iets wat door middel van een richtlijn aan alle lidstaten kan worden opgelegd. Daarom kan de Commissie amendement 6, 21, 49, 50, 61 en 101 niet aanvaarden.
In sommige amendementen wordt de noodzaak om fiscale hindernissen uit de weg te ruimen als een onontbeerlijke aanvulling op deze richtlijn gezien. De heer García-Margallo y Marfil heeft mij een vraag gesteld over dat aspect van de richtlijn. Zoals u weet, heeft de Commissie onlangs een mededeling over de fiscale aspecten aangenomen waarin erop wordt aangedrongen dat er een einde wordt gemaakt aan té beperkende of discriminerende fiscale regels. De fiscale en prudentiële aspecten van de grensoverschrijdende pensioenvoorziening zijn weliswaar aanvullend, maar dienen apart te worden behandeld. Daarom kan de Commissie amendement 30, 31, 32 en 117 niet aanvaarden.
Dezelfde opmerkingen gelden voor de problemen die verband houden met de mogelijkheid om pensioenrechten over te dragen of mee te nemen, waarover ik het net al had. Dat is een cruciaal aspect bij de totstandkoming van een interne markt voor pensioenen en het vrije verkeer van werknemers. Dat heb ik eerder al gezegd en dat herhaal ik nu. Dit gaat echter gepaard met bijzonder ingewikkelde fiscale, sociale en juridische aspecten en daarom is het onmogelijk dit element onder deze richtlijn te laten vallen. We zullen later dit jaar of begin volgend jaar het initiatief van de Commissie met betrekking tot dit onderwerp behandelen. Daarom kan de Commissie amendement 7 (gedeeltelijk), 26, 56, 57, 58 en 74 niet aanvaarden.
De kwalitatieve benadering van beleggingen en technische voorzieningen is gebaseerd op de aanname dat lidstaten de mogelijkheid moeten behouden om gedetailleerdere regels te hebben. De toezichtmethoden en -gewoonten verschillen per lidstaat. Hierdoor wordt de mate van prudentiële harmonisatie die haalbaar is beperkt. Daarom moet de lidstaten enige flexibiliteit worden gegund om gedetailleerdere vereisten op nationaal niveau in te voeren. Dat geldt in het bijzonder voor de berekening van technische voorzieningen en beleggingen. Hetzelfde argument is van toepassing op de manier waarop toezichthoudende instanties hun werk organiseren, met name wat betreft registratie- en goedkeuringsprocedures. Daarom kan de Commissie de volgende amendementen niet aanvaarden: 22, 23, 24, 25 (gedeeltelijk), 27, 42, 44, 45, 51, 59, 60, 64, 72 (gedeeltelijk), 73, 75, 76, 79, 81, 83, 88, 99, 100, 102, 103, 104, 105, 109, 110, 111, 113, 116, 123, 124, 127, 128, 129 en 130.
Een aantal amendementen heeft betrekking op het toepassingsgebied van de richtlijn. Instellingen die al profiteren van een communautaire regeling moeten niet onder deze richtlijn vallen. Een uitzondering hierop vormen levensverzekeringsmaatschappijen, waarvoor lidstaten de mogelijkheid moeten houden om de richtlijn toe te passen op activiteiten van deze maatschappijen die verband houden met pensioenvoorziening. Het is evenwel net zo belangrijk dat zij de mogelijkheid behouden om deze maatschappijen buiten de werkingssfeer van de richtlijn te houden, al is het alleen maar om het toezicht in lidstaten met tienduizenden instellingen te vergemakkelijken. Daarom kan de Commissie amendement 9, 13, 14, 15 (gedeeltelijk), 34, 35 (gedeeltelijk), 37 (gedeeltelijk), 107, 119, 120 and 122 niet aanvaarden.
Tot slot merk ik op dat met deze richtlijn het juiste kader voor een grensoverschrijdend beheer van pensioenregelingen wordt geschapen. In het geval van grensoverschrijdende activiteit dient de regeling te worden uitgevoerd conform de sociale en arbeidsrechtelijke wetgeving van het land waar de bijdragende onderneming is gevestigd. Het toezicht op de naleving van deze wetgeving wordt uitgevoerd door de bevoegde instantie in het land van ontvangst. Voor een effectieve wederzijdse erkenning dient er, zoals door het Parlement wordt aanbevolen, een doelmatig systeem voor de uitwisseling van gegevens te komen en dient de richtlijn correct ten uitvoer te worden gelegd. Maar dit behoort op initiatief van de Commissie te geschieden. Daarom kan de Commissie amendement 70, 90, 96, 97 en 133 niet aanvaarden.
Ik wil graag besluiten met de volgende opmerkingen. Dit voorstel is een essentieel onderdeel van het totale beleid inzake de duurzaamheid van onze pensioenstelsels. Dit voorstel zorgt ervoor dat pensioenfondsen optimaal gebruik kunnen maken van zowel de euro als de interne markt, en dat deze fondsen zo efficiënt en veilig mogelijk functioneren. De beurt is nu aan de Raad. Ik hoop dat er over niet al te lange tijd in Ecofin een politiek akkoord wordt bereikt. Dat is essentieel om te laten zien dat wij de politieke wil hebben om ons te houden aan de beloften die tijdens de Europese Raad van Lissabon en van Stockholm zijn gedaan.
Tot besluit wil ik de rapporteur, de heer Karas, nogmaals bedanken voor het uitstekende werk dat hij heeft verricht.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris. Ik heb altijd grote bewondering voor de zorgvuldige wijze waarop u het Parlement tot in detail informeert over de reden waarom de Commissie bepaalde dingen niet kan acceptepteren.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt woensdag om 12.00 uur plaats.

Solvabiliteitsmargevereisten voor verzekeringsondernemingen
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende twee verslagen:
A5-0211/2001 van de heer Ettl, namens de Economische en Monetaire Commissie, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van richtlijn 79/267/EEG van de Raad op het gebied van de solvabiliteitsmargevereisten voor levensverzekeringsondernemingen (COM(2000) 617 - C5-0557/2000 - 2000/0249(COD));
A5-0212/2001) van de heer Ettl, namens de Economische en Monetaire Commissie, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van richtlijn 73/239/EEG van de Raad op het gebied van de solvabiliteitsmargevereisten voor schadeverzekeringsondernemingen (COM(2000) 634 - C5-0558/2000 - 2000/0251(COD)).

Ettl
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, de Commissie heeft twee voorstellen voor een richtlijn gepresenteerd tot wijziging van de bepalingen voor levens- en schadeverzekeringsondernemingen. Hierbij wil ik beide voorstellen tegelijkertijd behandelen omdat deze veel overeenkomsten vertonen. Door deze beide voorstellen, die behoren tot het actieplan voor financiële diensten, waartoe in Lissabon is besloten en dat uiterlijk in 2005 ten uitvoer moet zijn gelegd, zullen de geldende voorschriften uit het jaar 1973 respectievelijk 1979 voor schadeverzekeringen respectievelijk levensverzekeringen worden aangevuld en verbeterd.
De solvabiliteitsmargevereisten voorzien in een extra kapitaalreserve die de verzekeringsondernemingen als buffer voor onvoorziene gebeurtenissen dienen op te bouwen. Het algemene oogmerk van deze voorstellen is verbetering van de bescherming van de verzekeringsnemers door een hoger eigen vermogen van de verzekeringsondernemingen en het verkrijgen van een doeltreffender overheidstoezicht op de verzekeringsondernemingen. Omvangrijker solvabiliteitsmargevereisten respectievelijk risicobuffers vergroten niet alleen het vertrouwen in de kracht van de verzekeringsondernemingen, maar verkleinen ook de systeemrisico' s op de financiële markten in hun algemeenheid. Sterke verzekeringsondernemingen spelen een belangrijke rol in de voltooiing van de interne markt en de benutting van de kansen die deze biedt.
De richtlijnen leggen een fundament van verplichte voorwaarden en controles, en laten de nationale wetgever de ruimte voor verdergaande voorschriften. Vanuit een oogpunt van subsidiariteit en wegens de aanzienlijke "cultuurverschillen" tussen de wettelijke regelingen inzake het toezicht in de lidstaten is dit ook begrijpelijk en moet dit in principe als positief voor de consument worden gezien.
Voorts verdient het bijzondere vermelding dat de nationale instanties voor het verzekeringstoezicht gemachtigd worden om reeds bij dreigend gevaar in te grijpen. Al gaat het hier niet om een klassiek waarschuwingssysteem, het begin is er. Dit instrument is overigens ook te vinden in het document `Bazel II' , dat het Comité bankentoezicht van de BIB in Bazel heeft gepresenteerd.
Instemming verdient het voorstel van de Commissie met betrekking tot kleine onderlinge waarborg­ en verzekeringsmaatschappijen. Hoewel het plafond voor de vrijstelling van levensverzekeringsondernemingen van deze richtlijnen wordt opgetrokken van de huidige jaarlijkse bijdrage gerekend over de afgelopen drie jaar van 500.000 euro tot 5 miljoen euro, is gewaarborgd dat deze regelingen de onderlinge waarborg- en verzekeringsmaatschappijen niet uit de markt drukken. Deze verzekeringsverenigingen opereren veelal slechts op lokaal of regionaal niveau, en dat kunnen zij ook blijven doen. Willen zij echter ook een vergunning om in geheel Europa actief te worden, dan volstaat een eenvoudige mededeling aan de nationale toezichthoudende autoriteit dat zij zich onderwerpen aan de bepalingen in de solvabiliteitsrichtlijn. Daarmee is het overleven van deze verzekeringsverenigingen zonder meer gewaarborgd, en kan iedere vereniging voor zichzelf bepalen of zij de Europese markt wil betreden.
Beide ontwerprichtlijnen zijn in zekere zin tussentijdse maatregelen, waarbij het voornamelijk om veranderingen van technische aard gaat. De Commissie zal met een verder pakket van maatregelen komen, "Solvabiliteit II" geheten, om de gehele regelgeving voor deze sector voor de langere termijn te herzien. Dan zullen de gemoederen zeer zeker hoog oplopen. Omdat wij dat tweede deel nog tegoed hebben en omdat het in het belang van de burgers en de verzekeringsondernemers is, moeten wij vandaag instemmen met het deelontwerp "Solvabiliteit I" , dat vandaag is voorlegd. Hoe eerder wij deze tussentijdse maatregelen van kracht kunnen laten worden, des te beter. Om die reden heb ik als rapporteur geprobeerd de standpunten van Raad en Commissie in een fast track-procedure al vooraf informeel te peilen en op een compromis tussen Raad, Commissie en Parlement af te stevenen. De voorliggende verslagen weerspiegelen dus al het gemeenschappelijk standpunt, en daarmee zou het mogelijk zijn om de behandeling van beide richtlijnen al in eerste lezing af te ronden. Ik hoop dat dat mogelijk zal blijken. Dat hangt af van uw standvastigheid of weerbaarheid, mijnheer de commissaris!
Staat u mij nog een laatste opmerking toe over de procedure zelf, en dan doel ik met name op de fast track-medebeslissingsprocedure. Deze procedure veronderstelt flexibiliteit, en ik merk nu niet voor het eerst dat die, vooral in de Raad, vrijwel afwezig is. Medebeslissing betekent dat alle partijen zich flexibel moeten opstellen. Deze kritiek is natuurlijk niet alleen voor de Raad bedoeld, maar ook voor u, mijnheer de commissaris, hoewel in dit geval iets minder dan in het vorige. Een dergelijke houding tegenover het onderwerp medebeslissing in deze sector zal de versterking van de Europese Unie of de integratie alleen maar schaden. Ook moeten we goed nadenken over het functioneren van onze beslissingsprocedures, zeker na de uitslag van het Ierse referendum. Na deze slotopmerking verzoek ik om goedkeuring van beide verslagen!

Villiers
Mijnheer de Voorzitter, ik spreek in twee hoedanigheden. In de eerste plaats voer ik het woord namens de Commissie juridische zaken en interne markt. De rapporteur van deze commissie, de heer Ripoll y Martínez de Bedoya, kan hier vanavond helaas niet aanwezig zijn. De Commissie juridische zaken en interne markt heeft het voorstel zonder verder commentaar goedgekeurd.
In de tweede plaats wil ik, namens mijn fractie, de heer Ettl gelukwensen met zijn verslag. Hij heeft goed werk verricht en heeft er duidelijk veel aandacht aan besteed.
Zoals de heer Ettl al heeft gezegd, betreft het voornamelijk technische aanpassingen, maar ze zijn wel belangrijk. Deze richtlijnen zijn bijna twintig jaar lang niet herzien, dus we zijn nu bezig met een heel precies werkje om ze te moderniseren en aan te passen aan de huidige eisen. Net als de heer Ettl zal ik de voorstellen tegelijkertijd behandelen, omdat de raakvlakken erg groot zijn.
Deze voorstellen vormen een waardevol onderdeel van het bredere actieplan voor de financiële diensten, dat zo belangrijk is voor de toekomst van de economie van de lidstaten van de Europese Unie en dat de gewone burgers in de gehele Europese Unie zulke enorme voordelen kan opleveren. Er zal sprake zijn van meer concurrentie, meer aanbod en lagere prijzen op het gebied van de financiële producten die onder het actieplan vallen, als wij tenminste met een goed plan voor de dag komen.
Net als het grootste deel van het actieplan zelf, en zoals dat bij een interne markt hoort, wordt er ook bij deze richtlijnen uitgegaan van een Europas-systeem om verzekeringsmaatschappijen in staat te stellen hun producten in heel Europa te verkopen, mits zij zich houden aan de voorschriften die in hun eigen lidstaat gelden. Dat principe is de kern van de wetgeving die we op dit gebied aannemen, en dat moet ook zo blijven.
Het is goed dat de solvabiliteitsmargevereisten worden herzien. We hebben het hierbij over de regels die van toepassing zijn op de kapitaalbuffer die verzekeringsmaatschappijen moeten aanhouden met het oog op onvoorziene omstandigheden, met name hoge claims en tegenvallende beleggingsresultaten. Eigenlijk is dit de opwarmronde voor Solvabiliteit II. Een uitvoerigere hervorming op dit gebied zal plaatsvinden als Solvabiliteit II wordt doorgevoerd. Niettemin moeten we ervoor zorgen dat we zelfs de kleinste amendementen goed afhandelen, voordat we beginnen aan de uitvoerigere hervorming van Solvabiliteit II.
Wat vooral ook goed is, is dat er een beter evenwicht komt tussen wettelijk verplicht kapitaal en het risicoprofiel. We hebben gezien dat dit principe ook wordt gehanteerd in de voorstellen voor toereikend kapitaal en solvabiliteitsmarges met betrekking tot banken en beleggingsmaatschappijen. Dezelfde argumenten kunnen ook hier gelden, want we stimuleren een voorzichtig risicobeleid en belonen hen die het risico beheersbaar houden en verkleinen.
Het verheugt mij dat een opmerking over het gebruik van externe classificaties is geschrapt. Dit was oorspronkelijk door de rapporteur voorgesteld. We wijzen het niet definitief af, maar het is te vroeg om het in dit stadium al in te voeren. We moeten ernaar kijken in verband met Solvabiliteit II, maar er moet eerst goed over worden nagedacht en met elkaar over worden gepraat voordat we externe classificaties in dit verband kunnen invoeren.
Het verheugt mij ook dat er een verstandig compromis is bereikt over de mogelijkheid om vroegtijdig in te grijpen. Dit kan een nuttige aanvulling zijn op de instrumenten waarover de regelgevers beschikken om een goed prudentieel toezicht te kunnen waarborgen. Het soortgelijke compromis over toekomstige winsten was eveneens zeer verstandig. Het gebruik van toekomstige winsten zal over een periode van acht of negen jaar geleidelijk verdwijnen, waardoor de branche tijd heeft om aan de nieuwe voorwaarden te wennen.
Het is in het algemeen erg belangrijk om te stellen dat we in deze voorstellen, net als in alle andere voorstellen die te maken hebben met de industriële en financiële dienstverlening, ons uiterste best moeten doen om ervoor te zorgen dat ze niet al te bureaucratisch zijn en dat bedrijven, grote en kleine, zo eenvoudig mogelijk binnen het vastgestelde kader kunnen werken. Alleen op die manier kan er sprake zijn van gezonde concurrentie.
Tot besluit wil ik het nog even hebben over het tijdsbestek. Iedereen is het er zonder meer over eens dat we deze hervormingen zo snel mogelijk moeten doorvoeren. Het was heel goed van de heer Ettl dat hij de twee andere instellingen er al direct bij heeft betrokken. Ik hoop, net als hij, van harte dat we deze kwestie in eerste lezing kunnen afhandelen. Ik heb het idee dat wij misschien al wat huiswerk voor de Raad hebben gedaan en dat we al een aantal aspecten hebben opgelost die bijdragen tot een doelmatig regelgevend kader.
Ik dank de heer Ettl voor zijn inspanningen.

Bolkestein
Mijnheer de Voorzitter, het doet mij veel genoegen om mij namens de Commissie tot het Parlement te mogen richten. Ik wil graag zowel de Economische en Monetaire Commissie als de Commissie juridische zaken en interne markt gelukwensen met hun snelle en diepgaande analyse van de voorstellen van de Commissie tot wijziging van de solvabiliteitsmargevoorschriften voor levens- en schadeverzekeringsondernemingen.
De solvabiliteitsmarge is misschien een ietwat gecompliceerd - technisch, om niet te zeggen saai - onderwerp, maar heeft wel een duidelijk belang. Hij is bedoeld om verzekeringnemers te beschermen door verzekeringsondernemingen te verplichten extra wettelijk verplicht kapitaal achter de hand te houden als buffer tegen onvoorziene omstandigheden.
De Commissie wil met haar voorstellen de bestaande regels, die - zoals vanavond al is gememoreerd - al bijna vijfentwintig jaar van kracht zijn, aanscherpen en aan de huidige eisen aanpassen. Het verheugt mij dat de voorgestelde amendementen volkomen in overeenstemming zijn met de strekking van de voorstellen van de Commissie. Hoewel het veelal technische amendementen betreft, zitten er ook suggesties voor uiterst praktische maatregelen bij die voor duidelijkheid zorgen en de transparantie vergroten, zoals de suggestie om de bevoegde nationale autoriteiten te verplichten om richtsnoeren op te stellen voor de aanvaarding van suppletiebijdragen door leden van een onderlinge schadeverzekeringsmaatschappij. Hetzelfde geldt voor de suggestie om in het verslag van de Commissie tot uitdrukking te brengen hoe de nationale toezichthoudende instanties gebruik hebben gemaakt van de aan hen verleende extra toezichtmogelijkheden. Deze amendementen vormen een waardevolle verbetering van het oorspronkelijke voorstel van de Commissie. Ik wil de rapporteur, de heer Ettl, en de schaduwrapporteur, mevrouw Villiers, in dit opzicht bedanken voor hun inspanningen en hun bijdragen aan het opstellen van de twee verslagen. Tot mijn genoegen kan ik het Parlement mededelen dat de Commissie alle door het Parlement voorgestelde amendementen kan aanvaarden.
Het is altijd riskant om de huid te verkopen voordat men de beer geschoten heeft, maar ik begrijp dat er een algemene politieke consensus heerst om te trachten deze voorstellen in één lezing aan te nemen. Ik hoop dat aan deze wens wordt voldaan en dat de voorgestelde wetgeving inderdaad in één lezing zal worden aangenomen.
Ik kan niet anders zeggen dan dat dit verslag een goed voorbeeld is van een succesvolle samenwerking tussen onze twee instellingen. De Commissie is bezig met een ambitieus programma op het gebied van de financiële dienstverlening, dat wezenlijke en tastbare voordelen voor onze burgers en de sector kan opleveren. Ik hoop dat de uitstekende samenwerking die bij dit verslag is tentoongespreid, een vervolg krijgt, niet alleen ten aanzien van de bredere evaluatie door de Commissie van de algehele financiële positie van een verzekeringsonderneming, bekend onder de naam Solvabiliteit II, maar ook ten aanzien van het totale actieplan voor de financiële diensten.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Bevordering van elektriciteitsopwekking uit hernieuwbare energiebronnen
DeVoorzitter
Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0227/2001) van mevrouw Rothe, namens de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de bevordering van elektriciteitsopwekking uit hernieuwbare energiebronnen op de interne elektriciteitsmarkt (5583/1/2001 - C5-0133/2001 - 2000/0116(COD)).

Rothe
Mijnheer de Voorzitter, beste mevrouw de commissaris De Palacio, beste collega' s, zoals de Voorzitter zojuist opmerkte, bevinden wij ons nu in de tweede lezing van het voorstel voor de richtlijn betreffende de bevordering van elektriciteitsopwekking uit hernieuwbare energiebronnen. De gerechtvaardigde hoop leeft dat de eerste Europese wetgeving betreffende hernieuwbare energiebronnen binnenkort van kracht kan worden. Deze Europese wetgeving zal stimuleren dat de hoeveelheid energie die wordt opgewekt met hernieuwbare energiebronnen, wordt vergroot. Daarvan ben ik stellig overtuigd.
Deze wetgeving zal ertoe bijdragen dat de wij, de EU, het onszelf gestelde doel kunnen bereiken om uiterlijk in 2010 tot een verdubbeling te komen. En de wetgeving zal ook een belangrijke bijdrage leveren aan de verhoging van de investeringen in stroomopwekking door middel van wind, zon, water en biomassa. De EU zal daarmee laten zien dat zij bereid is haar verantwoordelijkheid voor de bescherming van het klimaat en voor duurzame energievoorziening daadwerkelijk te dragen.
Enkele weken geleden nog had ik deze uitspraken niet op deze wijze gedaan, omdat het gemeenschappelijk standpunt van de Raad op wezenlijke punten afweek van dat van het Parlement, en de Raad in eerste instantie niet erg bereid leek water bij de wijn te doen. Maar morgen wordt u het resultaat voorgelegd van het intensieve en productieve onderhandelingsproces dat aan de stemming voorafging. Tien informeel met de Raad overeengekomen compromissen betreffende de amendementen 1 tot en met 11, waar echter amendement 2 en 4 buiten vallen. Hieruit blijkt wel dat Raad en Parlement echt nader tot elkaar zijn gekomen.
Op deze plaats wil ik de corapporteurs van de andere fracties hartelijk danken, met name mevrouw Ayuso González en Claude Turmes, die dit proces hebben gesteund door er energie en tijd in te steken, door strijdvaardig te zijn zonder compromissen uit de weg te gaan. Niet minder gaat mijn dank uit naar het Zweedse voorzitterschap dat met succes heeft geprobeerd de standpunten van Raad en Parlement nader tot elkaar te brengen. En vooral ook wil ik de medewerkers van de Commissie bedanken die in het onderhandelingsproces een zo belangrijke bemiddelingsrol hebben vervuld.
Zoals dat met compromissen gaat, kun je over het resultaat wellicht tevreden zijn, maar niet echt enthousiast. Ik betreur het dat wij geen bindende nationale doelstellingen konden vastleggen. En nog belangrijker: de vastgestelde definitie van hernieuwbare energiebronnen is in mijn ogen simpelweg verkeerd. Om zichzelf het bereiken van de doelstellingen te vergemakkelijken, wilden enkele lidstaten per se vastleggen hoeveel biomassa het huisvuil bij de verbranding van niet gescheiden afval mag bevatten. Dit dwarsboomt niet alleen de Europese inspanningen voor afvalpreventie en recycling, maar geeft ook een verkeerd signaal af voor de ontwikkeling van echte hernieuwbare energiebronnen.
Niettemin verzoek ik u de compromissen met de Raad goed te keuren. Enerzijds zal de wetgeving dankzij de wijzigingen van het Parlement de toepassing van hernieuwbare energiebronnen flink kunnen bevorderen. Anderzijds is er in de bemiddelingsprocedure uitgehaald wat erin zat. Daar ben ik vast van overtuigd.
Nu over de belangrijke positieve resultaten. Ten eerste: de lidstaten moeten hun stimuleringsmaatregelen aanpassen aan indicatieve nationale doelstellingen. Als duidelijk wordt dat de globale doelstelling van de EU, de verdubbeling, niet haalbaar is, dan kan de Commissie voorstellen doen tot juridisch bindende doestellingen.
Ten tweede: in een verslag dat aan een voorstel voor een geharmoniseerd systeem vooraf moet gaan, dient de Commissie het succes van de nationale systemen te beoordelen met betrekking tot de bereikte stijging van het marktaandeel van uit hernieuwbare energiebronnen gewonnen elektriciteit.
Ten derde: zodra een gemeenschappelijke steunregeling van kracht is geworden, moeten eerder gedane investeringen gegarandeerd worden.
Ten vierde: de toegang tot het net voor stroom uit hernieuwbare energiebronnen wordt gegarandeerd. De aansluit- en doorvoertarieven mogen daarvoor geen belemmering meer vormen.
En het laatste punt: als de herkomst van hernieuwbare energiebronnen wordt bekendgemaakt, garandeert dat de transparantie voor de burger.
Wij hebben in Europa een reusachtig potentieel aan hernieuwbare energiebronnen. Laten we dat nu eindelijk ook benutten op een manier die recht doet aan onze verantwoordelijkheid voor een duurzame ontwikkeling.

Ayuso González
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, geachte commissarissen, de hernieuwbare energiebronnen zijn weliswaar geen wondermiddel dat ons van de ene dag op de andere in de gelegenheid zal stellen om de CO2-emissies terug te dringen en onze afhankelijkheid van energie uit derde landen te verminderen, maar desalniettemin wordt hun bijdrage aan de oplossing van deze problemen belangrijker naarmate hun concurrentievermogen groeit. Daarom wens ik allereerst de Commissie met dit voorstel te feliciteren. Mijn dank ook aan de Raad, met name aan het Zweedse voorzitterschap, en aan de rapporteur, mevrouw Rothe, voor de inspanningen die zij hebben verricht om tot een vergelijk te komen. Bovendien hebben zij ervoor gezorgd dat deze richtlijn op zodanige wijze wordt geformuleerd dat de meerderheid van de leden ermee akkoord kan gaan, ofschoon niet alle ambitieuze doelstellingen die het Parlement in eerste lezing nastreefde in aanmerking zijn genomen.
De onderhavige richtlijn voor de bevordering van elektriciteitsopwekking uit hernieuwbare energiebronnen is een resolute keuze voor de toekomst en een belangrijke milieu-investering. Daarom moeten zij die deze keuze reeds hebben gemaakt en in dergelijke initiatieven investeren over een degelijke juridisch kader kunnen beschikken. Het is met name van fundamenteel belang dat voor de huidige steunregeling voldoende lange overgangsperioden worden vastgesteld teneinde het vertrouwen van de investeerders niet aan het wankelen te brengen. Het is belangrijk dat prioriteit wordt verleend aan elektriciteitsopwekking uit hernieuwbare energiebronnen voor de toegang tot het elektriciteitsnet en dat deze vormen van energie niet worden gediscrimineerd wat transmissie- en distributiekosten betreft, met name in de perifere regio's. De onderhavige richtlijn is absoluut noodzakelijk om tweeërlei redenen: enerzijds omdat de concurrentieverhouding tussen de hernieuwbare energiebronnen en de conventionele energievormen nog steeds niet in evenwicht is en anderzijds omdat met de nieuwe technologieën externe kosten worden vermeden.
Vandaar mijn felicitaties. Samen met mevrouw Rothe roep ik de plenaire vergadering op om de met veel moeite bereikte compromisamendementen aan te nemen.

McNally
Mijnheer de Voorzitter, ik wil mevrouw Rothe graag van harte gelukwensen met haar voorbeeldige manier van samenwerken met collega's in het Parlement en ook in de Raad en de Commissie. Zij en mevrouw Ayuso González waren enigszins teleurgesteld over het resultaat, maar ik wil tegen mevrouw Rothe zeggen dat ze tevreden moet zijn, ook al is niet datgene bereikt wat eerder mogelijk leek. Ze heeft aanzienlijke vooruitgang geboekt.
Het is uitermate verstandig om het gebruik van hernieuwbare energie te bevorderen, omdat we daardoor aan onze milieudoelstellingen kunnen voldoen, werkgelegenheid kunnen scheppen en een continue energievoorziening kunnen waarborgen. De door mevrouw Rothe opgesomde punten zijn nog geen verplichte doelstellingen. Maar ik ben blij dat we de mogelijkheid hebben om in te grijpen als een lidstaat zijn plicht niet nakomt. Er is een definitie die het gebruik van huisvuil uitsluit, en toestaat dat succesvolle steunregelingen worden voortgezet, waardoor het vertrouwen van investeerders een impuls krijgt. Mijn eigen land, het Verenigd Koninkrijk - het Europese land waar het het meeste waait - kan nog een heleboel leren van het werk dat in andere landen is verzet.
Er zijn naast deze richtlijn nog andere maatregelen nodig. Ik weet dat de commissaris het ermee eens is dat er een kaderregeling moet komen voor steunregelingen op energiegebied. Er is behoefte aan onderzoek en ontwikkeling binnen het zesde kaderprogramma. We moeten naar de interne markt kijken om ervoor te zorgen dat deze geen tegenstrijdigheden laat zien met de doelstellingen van deze richtlijn en we moeten ervoor zorgen dat hernieuwbare energiebronnen een volwaardige plek krijgen bij de behandeling van het Groenboek over de continuiteit van de energievoorziening.
Nogmaals mijn gelukwensen aan mevrouw Rothe. Ik hoop dat we morgen een positief resultaat tegemoet kunnen zien.

Beysen
Voorzitter, commissaris, collega's, ik wens in de eerste plaats collega Rothe te danken voor het voortreffelijk werk dat zij heeft verricht en waarmee de basis is gelegd voor het eerste gedeelte: wetgeving op het vlak van de hernieuwbare energiebronnen.
Waarop dient de aandacht te worden geconcentreerd? Vooreerst op het streefcijfer van 12%, te behalen tegen 2010. De verleiding is natuurlijk groot om te onderstrepen dat het sterker geweest zou zijn als het een bindend percentage zou zijn en niet zoals nu een indicatief streefcijfer. Persoonlijk ben ik voorstander van het opleggen van bindende streefcijfers voorzover de gestelde streefcijfers realistisch en haalbaar zijn. Mede gezien de vele onbekende factoren in de ontwikkeling van hernieuwbare energie lijkt het mij daarom bijzonder verstandig om enerzijds indicatieve streefcijfers te bepalen, maar tegelijkertijd ruimte te geven aan de Commissie om voorstellen met bindende streefcijfers te doen aan de Raad en aan het Parlement indien zou blijken dat de resultaten niet afdoende zijn.
Het tweede aandachtspunt betreft het duidelijk afbakenen van afval afkomstig uit gescheiden huisvuilophaling en afval van niet-gescheiden huisvuilophaling. Uiteraard kan ik enkel de verbranding van gescheiden afval en meer specifiek de biologisch afbreekbare fractie van industrieel en huishoudelijk afval beschouwen als hernieuwbare energiebron. Ten onrechte stellen de tegenstanders dat verbranding van huisvuil, de zogezegde echte "renewables" als wind en zonne-energie verdringt, de CO2-emissies doet stijgen en het beperken van afval en het recycleerbeleid ondermijnt.
Het getuigt dan ook van oordeelkunde dat het gemeenschappelijk standpunt in zijn definitie van wat beschouwd dient te worden als hernieuwbare energiebron en wat niet, ruimte laat voor verschillende vormen van hernieuwbare energiebronnen en meer bepaald voor de verbranding van gescheiden afval. Een standpunt waarin ik mij ten volle kan terugvinden.

Turmes
Mijnheer de Voorzitter, ik wil vanavond een eerbetoon brengen aan drie vrouwen. Allereerst aan mevrouw Rothe, die uit naam van alle parlementariërs goed heeft onderhandeld. Vervolgens aan mevrouw Zackari, die het Zweedse voorzitterschap tot flexibiliteit wist te bewegen en die de Raad in feite zover kreeg dat er een voor het Parlement aanvaardbaar compromis werd opgesteld. En tot slot aan de commissaris. Zij vertegenwoordigt alle ambtenaren die volledig achter de zaak van de hernieuwbare energie staan en zonder wie het Parlement er niet in geslaagd zou zijn de huidige compromissen bij de Raad af te dwingen.
Morgen zal er een historische stap worden gezet in de richting van hernieuwbare energiebronnen in Europa, waarvan het aandeel aan de elektriciteitsopwekking in 2010 22% zal bedragen. Dat is veel. Ik ben zeer optimistisch, ook al ben ik mij ervan bewust dat de eerste stappen van een nieuwe technologie altijd het moeilijkst zijn. Enerzijds komt dit doordat de met de productie samenhangende kosten nog niet geoptimaliseerd zijn. Zodra men op massaproductie kan overgaan, zullen deze kosten echter dalen.
Anderzijds speelt er een aspect mee dat wij als politici maar al te goed kennen, namelijk de krachtsverhoudingen. Zodra bepaalde technologieën in economisch opzicht een grotere rol gaan spelen in onze maatschappij, lopen de lobbies over naar de tegenpartij. Het Duitse voorbeeld spreekt in dit opzicht boekdelen. De Duitse vakbonden, die vijf jaar geleden nog tegen hernieuwbare energie en voor kernenergie waren, hebben hun standpunt gewijzigd, omdat op dit moment meer leden voorstander zijn van hernieuwbare energie dan van kernenergie.
Ik denk dat deze richtlijn tevens de positie van wereldwijd marktleider van onze industrieën veiligstelt in gebieden die een nog groter potentieel aan hernieuwbare energiebronnen bezitten dan wijzelf. Ik denk daarbij aan landen als Brazilië en India, waar wij de markt kunnen veroveren.
Voorts wil ik aankondigen dat ik bepaalde vertegenwoordigers van bepaalde regeringen ga voordragen voor de Nobelprijs voor schei- en natuurkunde. Als zij er namelijk in slagen wetenschappelijk aan te tonen hoe een ton tomaten uit zichzelf kan branden en daarbij hernieuwbare energie kan produceren, dan vind ik dat deze afgevaardigden werkelijk de Nobelprijs verdienen. Als ik de zaken vanuit wetenschappelijk oogpunt goed begrijp, is er plastic nodig voor de verbranding van tomaten.
Mijns inziens is er een belangrijke rol voor de Commissie weggelegd om dergelijke dwalingen tegen te gaan. Zij moet voorkomen dat overheidsgelden aan afvalverbranding worden opgeofferd. Deze overheidsgelden moeten gebruikt worden voor het ontwikkelen van verantwoorde technologieën, zoals met name het opwekken van energie door methanisatie.

Seppänen
Mijnheer de Voorzitter, de belangrijkste hernieuwbare energiebron is waterkracht. Zonder waterkracht zou het aandeel van hernieuwbare energiebronnen in de energieproductie van de EU-landen zeer gering zijn, hoewel het aanzienlijke aandeel van windenergie in Denemarken niet onderschat mag worden. Andere hernieuwbare energiebronnen zijn al moeilijker te vinden. Het standpunt van de Raad dat stelt dat het verbranden van niet-gescheiden afval als hernieuwbare energie wordt beschouwd, is onhoudbaar. Waterkracht moet worden aangevuld met andere energievormen dan afvalverbranding. Het Parlement houdt vast aan de doelstelling dat in 2010 12% van de bruto-energieproductie voor rekening moet komen van hernieuwbare energie. Daarvoor is echter zo weinig tijd dat het bereiken van dat doel waarschijnlijk wishful thinking is. De geringe financiering voor ALTENER toont aan dat de Europese Unie weinig invloed op het bereiken van dat doel uitoefent. Het bereiken van dat doel is dan ook volledig afhankelijk van de lidstaten.

Kronberger
Mijnheer de Voorzitter, deze richtlijn is een belangrijke stap in de richting van de doelstellingen van het Kyoto-protocol en een mijlpaal op de weg naar een duurzame energiehuishouding en een duurzaam energiebeleid in de Europese Unie. Ik wil mevrouw de rapporteur bedanken en gelukwensen. Echter, gezien de schaarste aan energiebronnen die zich begint af te tekenen, de gestegen olie- en gasprijzen alsmede de riskante kernenergie hebben wij geen reden om achterover te leunen en tevreden te zijn met hetgeen er is bereikt.
Wij moeten vooral de lidstaten van de Europese Unie duidelijk maken dat de verwezenlijking van de bewuste doelstellingen economische en sociale voordelen heeft. Natuurlijk had ik liever doelstellingen gezien die bindend zijn, maar wij moeten onze overredingskracht nu nog meer in de strijd werpen, opdat de hernieuwbare energiebronnen een kans op de markt krijgen. En wel een kans gebaseerd op vrijwilligheid.
Een verder doel voor de lange termijn is de bekendmaking van de herkomst van alle energie, want de consument heeft er recht op om te weten uit welke primaire energiebron zijn elektrische stroom afkomstig is.

Rübig
Geachte mijnheer de Voorzitter, geachte commissaris De Palacio, ook ik wil mij bij alle reeds gedane gelukwensen aansluiten en mevrouw Rothe feliciteren met het feit dat ze de bindende doelstellingen erin opgenomen heeft weten te krijgen, want de kans is heel groot dat die bindende doelstellingen nu ook werkelijk vastgesteld gaan worden.
Ik vind dat het ook noodzakelijk is om een efficiënte en faire kostendeling binnen de Europese Unie te waarborgen, zodat de steunregelingen voor de toepassing van hernieuwbare energie kunnen worden vergeleken en er daarbij van dezelfde maatstaven wordt uitgegaan.
De Commissie wil ik oproepen intensief best practice en benchmarking te bedrijven, omdat het voor lidstaten en vooral voor kandidaat-lidstaten heel belangrijk is om te weten te komen waar zich de beste en waar zich de slechtste waarden bevinden.
Ik meen ook dat kleine en veilige kringlopen voor de toekomst van Europa en voor het zekerstellen van de voorziening van groot belang zijn en dat zij eigenlijk de beste en schoonste winning van energie vormen, zoals wij bij de waterkringlopen al hebben gezien. Zo komen er naar mijn mening nog eens vele extra mogelijkheden in aanmerking. Als de netwerkexploitanten nu ook nog garanderen dat hernieuwbare energiebronnen niet worden achtergesteld, maar zelfs voorrang krijgt boven niet-hernieuwbare energie, dan kunnen we best al heel tevreden zijn.
Deze richtlijn is natuurlijk een tussenstap, maar ik geloof dat het een juiste tussenstap is. Ik hoop dat de Commissie ook snel een algemeen certificeringsmodel presenteert, waarmee we dan verder aan de slag kunnen.
Al met al meen ik dat Europa met deze richtlijn een grote stap voorwaarts zet en ik wil een ieder van harte gelukwensen die daaraan een bijdrage heeft geleverd.

Corbey
Voorzitter, commissaris, collega's, het is al eerder gezegd: duurzame energie heeft veel voordelen. Duurzame energie vermindert de afhankelijkheid van de import uit derde landen, het kan decentraal opgewekt worden en biedt perspectieven voor regionale ontwikkeling. Maar bovenal is het schone energie. De Europese Unie verdedigde in november vorig jaar bij de klimaatonderhandelingen een ambitieus wensenpakket. Europa was bereid het voortouw te nemen, want op de VS werd ook toen al niet gerekend.
De richtlijn duurzame energie was een goede gelegenheid om de daad bij het woord te voegen. Het Europees Parlement had in zijn eerste lezing gekozen voor bindende doelstellingen en voor een strenge definitie, zodat niet zomaar alles eronder kon vallen. Helaas vond deze benadering geen weerklank bij de Raad, en de Europese Unie die twee weken lang in Den Haag had aangedrongen op domestic action liet het afweten.
Het compromis dat nu voorligt, is het best bereikbare. Mijn welgemeende complimenten aan de rapporteur. Het is knap werk. Dit compromis maakt een breed draagvlak nodig en dat draagvlak is de komende tijd ook hard nodig. Want Europa kan zich nu niet passief opstellen en afwachten wat er verder gaat gebeuren. Ook de komende tijd is weer volop gelegenheid om aan te tonen dat wij serieus werk willen maken van duurzame energie. Wij moeten nu laten zien dat wij bereid zijn de uitdaging aan te nemen. Er is ten eerste een gezamenlijke Europese onderzoeksagenda nodig om de technieken te ontwikkelen die een overstap op een CO2-arme economie versnellen en om van elkaar te leren. Het zesde kaderprogramma voor onderzoek biedt daarvoor een prachtige gelegenheid.
Ten tweede zijn grootschalige investeringen nodig. Duurzame energie wordt vaak geassocieerd met kleinschalige oplossingen: iedereen een zonnepaneel op het dak en elk dorp een paar windmolens. Dat is prachtig, maar helaas niet voldoende. Duurzame energie vereist ook grootschalige projecten en daarvoor is commitment van overheden nodig. Het is nu tijd om opnieuw de daad bij het woord te voegen om van deze richtlijn een succes te maken.

Wijkman
Mijnheer de Voorzitter, ook ik feliciteer de rapporteur, mevrouw Rothe. Ik vind dat zij uitstekend werk heeft geleverd en stap voor stap een steeds beter resultaat in dit proces heeft bereikt.
Ik ben het met de heer Turmes eens dat het besluit dat wij hopelijk morgen zullen nemen, een historisch besluit zal zijn. Het betekent dat de Europese Unie een beslissende stap zet naar een ander energiesysteem, een systeem dat terdege rekening houdt met het klimaatprobleem en met de noodzaak van diversificatie zodat een steeds groter deel van onze energie geleverd kan worden door energiebronnen die geen schadelijke gevolgen hebben voor de natuur of het klimaat.
De overschakeling naar hernieuwbare energiebronnen is een belangrijke stap. Tevens dienen grote inspanningen worden gedaan om onze energie efficiënter te gebruiken. De richtlijn bevat een doelstelling volgens welke minstens 22% van de elektriciteit van hernieuwbare energiebronnen afkomstig moet zijn. Wat dit betreft deel ik het optimisme van de heer Turmes. Als de vraag voldoende toeneemt, weten wij dat de prestaties en de kwaliteit toenemen en de kosten dalen. Dat is een vuistregel voor alle nieuwe technologieën.
Een dergelijke evolutie veronderstelt natuurlijk dat het energiebeleid in het algemeen in de juiste richting ontwikkeld wordt. Het veronderstelt dat de subsidies voor fossiele brandstoffen, vooral steenkool, afgebouwd worden, dat de externe kosten voor de verschillende energiebronnen in de prijsberekening worden opgenomen en dat er meer geïnvesteerd wordt in onderzoek.
Mijnheer de Voorzitter, deze ontwikkeling is belangrijk voor Europa en ook voor de kandidaat-landen en de ontwikkelingslanden. Ik hoop dat wij in het kader van dit programma en van de algemene activiteiten van de EU systemen zullen kunnen ontwikkelen die de kandidaat-landen en de ontwikkelingslanden een duwtje in deze richting geven.

Caudron
Mijnheer de Voorzitter, beste collega' s, mevrouw de commissaris, staat u mij toe dat ik allereerst mijn hartelijke felicitaties overbreng aan mijn collega, mevrouw Rothe, voor het werk dat zij met betrekking tot dit zeer moeilijke dossier heeft verricht. De onderhandelingen met de Raad en de Commissie waren inderdaad zwaar, maar het resultaat is er. Wij zijn erin geslaagd overeenstemming te bereiken over een aantal compromissen, waarmee de voorstellen van de Raad en de Commissie verbeterd kunnen worden.
Evenals eerdere sprekers wil ik erop wijzen dat met deze ontwerprichtlijn beoogd wordt een kader te scheppen dat een belangrijke toename van de elektriciteitsproductie op basis van hernieuwbare energiebronnen mogelijk maakt. Deze richtlijn komt tegemoet aan een aantal belangrijke preoccupaties, namelijk duurzame ontwikkeling, milieubescherming, het nakomen van de Kyoto-afspraken, maar eveneens diversificatie van onze energiebronnen, vermindering van de afhankelijkheid van de Unie in energieopzicht en, tot slot, het creëren van werkgelegenheid.
Ik wil even stilstaan bij twee lastige punten, die al vanaf het begin van onze discussies een rol spelen. Het eerste punt betreft de nationale indicatieve streefcijfers. De vraag is of deze nationale streefcijfers bindend moeten zijn of niet. Laten we realistisch zijn. Het vaststellen van indicatieve streefcijfers heeft de lidstaten nooit bijzonder gemotiveerd. Het bleek evenwel niet mogelijk hierover tijdens de besprekingen overeenstemming te bereiken. Gelukkig voorzien verschillende voorstellen er op termijn in deze streefcijfers verplicht te stellen.
Het tweede punt betreft het al of niet opnemen van afvalverbranding in de definitie van de hernieuwbare energiebronnen. De Raad drong erop aan afvalverbranding als hernieuwbare energie te beschouwen, een voorstel dat verdeeld werd ontvangen. Persoonlijk ben ik van mening dat dit indruist tegen de inspanningen op het gebied van afvalpreventie en recycling. Gevreesd mag worden dat dit gebruik van afval het ontstaan ervan in feite zal rechtvaardigen en dat lijkt mij geen goede oplossing.
Verder wil ik nog opmerken dat wij de bepalingen die voorzien in aansluitingsfaciliteiten, moeten steunen. Tot slot, mijnheer de Voorzitter, als actievoerder en voorstander van hernieuwbare energie ben ik blij met de vooruitgang die geboekt is. Ik zou echter graag een inventarisatie willen maken van de moeilijkheden die nog overwonnen moeten worden, in een wereld waarin de markt en het onderzoek naar kosten- en prijsverlaging vooral beheerst worden door korte-termijndenken.

Valdivielso de Cué
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw Rothe verdient onze oprechte felicitaties voor het uitstekende werk dat zij naar aanleiding van dit verslag heeft verricht. Zij heeft bij de opstelling van deze tekst blijk gegeven van creativiteit en zin voor compromisvorming, hetgeen bijzonder lovenswaardig is. Zij heeft alles in het werk gesteld om de bemiddelingsprocedure te vermijden. Daarmee hadden wij de sector immers een slechte dienst bewezen, temeer daar op het vlak van de hernieuwbare energiebronnen een dringende behoefte aan een richtlijn bestaat.
Mijns inziens moeten wij op energiegebied goed beseffen dat de aarde binnen enkele jaren volledig onbewoonbaar zal zijn als wij niet snel onze energiebronnen verbeteren. Het is van fundamenteel belang dat wij de hernieuwbare energiebronnen gedurende een lange periode steunen zodat onze industrie op de lange termijn resoluut in deze alternatieve energieën kan investeren. In die zin kunnen en moeten wij allen onze steun verlenen aan het in het verslag gesuggereerde voorstel om een stabiel kader voor hernieuwbare energie te creëren, ofschoon de voorgestelde termijn ons ontoereikend lijkt.
Voor wat de nagestreefde doelstellingen betreft, ben ik, ondanks het feit dat we ambitieuzer hadden moeten zijn, van oordeel dat het streefcijfer van 12% een aanvaardbaar vertrekpunt is. Het is een goede zaak dat de hernieuwbare energiebronnen in 2010 12% van het totale energieverbruik moeten uitmaken, ofschoon deze eis mettertijd uiteraard moet worden aangescherpt. Het is tevens onontbeerlijk dat in de toekomst, wanneer de onderhavige richtlijn wordt gewijzigd en de sector sterker in zijn schoenen staat, voor elke lidstaat bindende doelstellingen worden vastgesteld. Op die manier kunnen wij bewijzen dat de Europese Unie ook haar verplichtingen op milieugebied au sérieux neemt.
Om kort te gaan, ik acht het noodzakelijk en dringend dat op Europees niveau een overeenkomst wordt bereikt om dit soort energiebronnen te steunen. Tot slot wil ik nogmaals onderstrepen dat de toekomstige generaties binnen enkele jaren een volledig verwoeste planeet zullen aantreffen als wij niet onverwijld de nodige maatregelen nemen, ofschoon ik mij ervan bewust ben dat dit geen gemakkelijke opdracht is. Uit solidariteit moeten wij een beter bewoonbare wereld achterlaten en te dien einde zijn de hernieuwbare energiebronnen onmisbaar.

Carraro
Mijnheer de Voorzitter, ik schaar mij achter de gelukwensen aan het adres van de rapporteur en de commissie voor hun uitstekende werk. Dit is een zeer belangrijke richtlijn waarin eindelijk nauwkeurige doelstellingen en termijnen worden vastgesteld voor de verhoging van het aandeel van de hernieuwbare energiebronnen. Het is niet zo erg dat deze termijnen meerdere jaren bestrijken. Het belangrijkste is dat wij nu nauwkeurige streefdoelen hebben. Wij moeten echter wel beseffen dat deze niet gemakkelijk te verwezenlijken zijn en gepaste onderzoekinvesteringen vereisen.
Ik wil tot slot ook mijn instemming betuigen met de compromistekst. Ik wil de rapporteur, mevrouw Rothe, daarvoor bedanken. Zij heeft in haar streven naar een evenwichtige oplossing voor de moeilijke kwestie van de verbranding van stadsafval blijk gegeven van vakkundigheid. Ook ik had de voorkeur gegeven aan de door de Energiecommissie opgestelde tekst, maar het met de Raad bereikte compromis is goed en aanbevelenswaardig.

Martin, Hans-Peter
Mijnheer de Voorzitter, ook ik sluit mij bij de felicitaties aan het adres van mevrouw de rapporteur aan. Niettemin wil ik graag nog een paar kanttekeningen maken. Dat er geen bindende doelstellingen zijn vastgesteld, heeft ons allen zorgen gebaard, maar men kan ook een voorbeeld nemen aan de diverse conventies van de Verenigde Naties. Ik denk daarbij aan Rio, waar ik persoonlijk nog als correspondent in detail kon volgen dat uit iets kleins iets groots kan ontluiken. Hoezeer men de Europese instellingen ook vanwege hun starre houding moet bekritiseren, de kans bestaat niettemin dat de Commissie het door haar opstelling mogelijk maakt dat die bindende doelstellingen toch worden voorgesteld. Ik wil de aanwezige commissaris eigenlijk oproepen dat zo snel mogelijk te doen.
Van de succesvolle systemen kunnen wij veel leren. Spanje, Duitsland en Oostenrijk beschikken al over methoden om met hernieuwbare energiebronnen om te gaan, die anderen kunnen overnemen. Daarmee wil ik niet zeggen het allemaal goed komt als we maar naar Duitsland kijken, maar wel dat we overbodige extra toepassingen moeten vermijden, die uiteindelijk slechts als smoes zullen worden gebruikt waarom de gestelde doelen niet zijn gehaald.
Als mevrouw de rapporteur opmerkt dat vermelding van de herkomst van energie voor transparantie zorgt, dan strookt dat geheel met mijn ceterum censeo dat de Europese instellingen in het belang van alle burgers het goede voorbeeld moeten geven en volledig transparant dienen te zijn.

De Palacio
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, het is voor mij een waar genoegen om de rapporteur, mevrouw Rothe, te feliciteren met het uitstekende werk dat zij op nauwelijks een jaar en twee maanden tijd heeft verricht, kort na de goedkeuring van de richtlijn door de Commissie dus. Mijn dank ook aan alle afgevaardigden die gedurende deze maanden aan de intense discussies en debatten hebben deelgenomen. Ik spreek eens te meer mijn respect en bewondering uit voor de hoogstaande technische kwaliteit en enorme kennis van zaken die in uw bijdragen, werkzaamheden en amendementen tot uiting komen.
Ik hoop dat dit debat vandaag zal worden afgerond en dat morgen, na de stemming, een punt zal worden gezet achter de discussies over deze richtlijn. Anders gezegd, ik hoop van harte dat deze tekst in tweede lezing zal worden aangenomen, zonder dat wij onze toevlucht tot de bemiddelingsprocedure moeten nemen.
We staan hier voor een probleem dat we samen moeten oplossen. Dat hebben we ondertussen al wel bewezen. Het onderhavige voorstel vormt een onderdeel van het antwoord van de Commissie op twee enorme uitdagingen. Het eerste probleem betreft de naleving van de in Kyoto aangegane verplichtingen. Hoe kan de Europese Unie zich aan haar woord houden? Welke maatregelen moeten wij nemen - zonder de bijbehorende kosten uit het oog te verliezen - om aan te tonen dat wij bereid zijn om onze internationale verplichtingen na te komen? Dat is onze eerste doelstelling. We mogen evenwel niet vergeten dat het voorstel nog een ander interessant element bevat, namelijk de doelstelling om het Europese energieaanbod te verhogen en onze energietoevoer veilig te stellen, om nog maar te zwijgen van de bevordering van de industriële ontwikkeling en derhalve ook van de werkgelegenheid en de aanwezigheid van Europa op de internationale markten. Ook daaraan dragen deze nieuwe technologieën bij, zoals hier terecht door verschillende sprekers is gesignaleerd.
Het verheugt de Commissie u te kunnen meedelen dat zij alle compromisamendementen van mevrouw Rothe kan aanvaarden. Ik ga ze uiteraard niet allemaal opnoemen. Ik wens daarentegen nader in te gaan op een aantal vraagstukken die hier in de loop van het debat zijn opgeworpen.
Mijn eerste opmerking betreft het probleem van de biomassa. Dat is een delicate kwestie. We zullen goed moeten overwegen of elektriciteitsopwekking uit de verbranding van niet-gescheiden stedelijk afval al dan niet in de richtlijn moet worden opgenomen, met inbegrip van biologisch afbreekbaar afval. U kent het oorspronkelijke standpunt van de Commissie terzake. Ik ben evenwel van oordeel dat het de moeite loont om in dit opzicht toegevingen te doen als we op die manier tot overeenstemming komen en het gewenste resultaat bereiken.
Strikt genomen gaat het hier om een hernieuwbare energiebron. Daarom pleit de Raad voor opneming. De Commissie heeft dit soort afval evenwel niet in de definitie van hernieuwbare energiebronnen opgenomen omdat deze zienswijze niet strookt met een van de wezenlijke doelstellingen, namelijk hergebruik en recycling van afval. Dit punt vormt een essentieel onderdeel van de door de Commissie in het kader van de strategieën voor duurzame ontwikkeling voorgestelde integrale afvalverwerking. Ik herhaal evenwel nogmaals dat de Commissie het verkieslijk acht om een compromis te vinden, een pragmatische oplossing die ons de bemiddelingsprocedure bespaart en niet tot uitstel leidt.
Kortom, wij aanvaarden de voorstellen van mevrouw Rothe. Wij kunnen evenwel niet akkoord gaan met de amendementen 12, 13 en 14. Anderzijds zijn wij van oordeel dat de in de amendementen 2 en 4 vervatte voorstellen overbodig geworden zijn. Wij onderschrijven daarentegen het voorstel van amendement 11, waaraan wij onze steun verlenen.
Geachte afgevaardigden, zoals hier door sommige sprekers, onder wie de heer Turmes, terecht is gesignaleerd, ben ik een en al optimisme. Ik ben er immers van overtuigd dat het toenemende gebruik van hernieuwbare energiebronnen in de komende jaren een kostenverlaging tot gevolg zal hebben. Op die manier zal het gebruik van deze energiebronnen zich gemakkelijker een plaatsje binnen ons energieaanbod weten te verwerven. Wij staan hier voor een uiterst belangrijk, baanbrekend initiatief. Sommigen onder u - onder meer mevrouw Ayuso - hebben onderstreept dat dit een historische dag is. Een jaar en twee maanden na de goedkeuring van het voorstel door de Commissie is de richtlijn een feit. Ik herhaal nogmaals dat de kostenreductie zal bijdragen aan de bevordering van elektriciteitsopwekking uit hernieuwbare energiebronnen. Het voorstel betekent werkelijk in vele opzichten een revolutionaire stap. Ofschoon hier is geopperd dat het slechts om indicatieve doelstellingen gaat, kunnen deze uiteraard op grond van bepaalde mechanismen verplicht worden gesteld. Het is overigens de eerste maal dat op een dergelijk terrein indicatieve doelstellingen per lidstaat worden geformuleerd. Hieruit blijkt dat het voorstel een uitgesproken politiek karakter heeft. Daarom kan ik helaas niet met uw appreciatie instemmen, mijnheer Caudron.
Ik hoop dat ik u in de loop van de komende maanden een initiatief kan voorleggen betreffende de verspreiding en reële bevordering van het gebruik van biobrandstoffen en de versnelde invoering van deze energiebronnen in de Europese Unie.
Eens te meer wens ik mevrouw Rothe te feliciteren met haar uitstekende werk. Proficiat! Mijn felicitaties ook aan de geachte afgevaardigden en aan het Zweedse voorzitterschap voor hun bijdrage aan dit initiatief. Ik hoop dat dit Parlement morgen bij de stemming zijn goedkeuring zal hechten aan een reeks compromisamendementen zodat de richtlijn in tweede lezing kan worden aangenomen en we niet in een bemiddelingsprocedure belanden. De oplossing van dit probleem mag immers niet langer worden uitgesteld.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mevrouw de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Invoering van het ".EU"topniveaudomein voor internet
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0226/2001) van mevrouw Flesch, namens de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende de invoering van het ".EU"topniveaudomein voor internet (COM(2000) 827 - C5-0715/2000 - 2000/0328(COD)).

Flesch
Mijnheer de Voorzitter, met betrekking tot dit voorstel voor een verordening hebben wij in het Parlement te maken met de uitgebreide procedure- Hughes, hetgeen betekent dat de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie zeer nauw heeft samengewerkt met de Commissie juridische zaken en interne markt. Ik wil mijn collega Arlene McCarthy, die rapporteur voor advies van de Commissie juridische zaken was, hartelijk danken voor de bijzonder plezierige en, naar ik hoop, efficiënte samenwerking. Tevens wil ik de diensten van het Parlement en de Commissie danken. Zij hebben mij goed geholpen in deze zaak.
Dit voorstel voor een verordening voorziet in de invoering van het ".EU"topniveaudomein voor internet." Hiermee zou de Unie als zodanig, maar eveneens als aanvulling op de nationale domeinen, haar aanwezigheid in cyberspace moeten bevestigen en het vertrouwen dat zij op de interne markt heeft gecreëerd, moeten uitdragen via het internet.
Ik denk dat ik over het geheel genomen kan stellen dat de filosofie van het verordeningsvoorstel van de Commissie niet is aangetast door de amendementen die door de Commissie industrie en de Commissie juridische zaken zijn ingediend. Daarnaast, mijnheer de Voorzitter, stellen de parlementaire commissies amendementen voor, die de tekst van de verordening op een aantal punten preciseren en verhelderen en die mijns inziens tegemoetkomen aan de eisen van zowel de ondernemingen die gebruik zullen gaan maken van het domein als de aanbieders van diensten.
Wat de algemene beginselen betreft, wordt door de amendementen benadrukt dat er een kwalitatief hoogstaand imago voor het ".EU"domein moet worden nagestreefd. Verder komt in de amendementen tot uitdrukking dat het beheer van het internet gegrondvest moet zijn op de beginselen van niet-inmenging, zelfbeheer en zelfregulering - beginselen die ons Parlement regelmatig uitdraagt -, en dat het ".EU"domein in het algemeen belang door het register moet worden beheerd, waarbij doorzichtige en niet-discriminerende procedures moeten worden gevolgd, in overeenstemming met de beste praktijken op nationaal niveau.
In de amendementen wordt er tevens op gewezen dat bij de tenuitvoerlegging van deze verordening rekening dient te worden gehouden met de beginselen inzake de bescherming van de privé-sfeer en de persoonsgegevens. Meer in het bijzonder stellen de parlementaire commissies voor de toepassingssfeer van de verordening te beperken tot de Europese Gemeenschap. Voor de aanwijzing van het register zal een oproep tot het indienen van blijken van belangstelling worden geplaatst in het Publicatieblad van de Gemeenschappen, en zal met nadruk gewezen worden op het onderscheid tussen het register en het orgaan dat als registrator optreedt, evenals op hun wederzijdse onafhankelijkheid.
Als algemene regel zullen de registraties plaatsvinden op basis van "wie eerst komt, eerst maalt". Hierbij is echter een zogenaamde "sunrise"clausule voorzien, die de rechten van de houders van eerder verkregen rechten tijdelijk beschermt. Wat speculatie en misbruik bij de registratie van domeinnamen betreft, zal gekozen worden voor een beleid en een procedure die zich eerder richten op het ongedaan maken dan op het voorkomen hiervan. Tot slot kunnen de lidstaten maatregelen nemen om de registratie van domeinnamen onder het ".EU"domein te verbieden, indien deze bekende geografische, geopolitieke of historische begrippen bevatten, die de territoriale organisatie van een lidstaat betreffen.
De oriëntaties die de Raad op 27 juni jongstleden - dus nog maar kort geleden - heeft aangenomen, lijken niet zo veel af te wijken van de tekst die ik aan de stemming van het Parlement voorleg, zodat de problemen tussen de instellingen niet onoverkomelijk zouden moeten zijn. Er zullen zeker nog enkele moeilijke discussies gevoerd moeten worden. Ik denk echter dat wij optimistisch moeten zijn en dat er de komende maanden een gemeenschappelijk standpunt kan worden vastgesteld.
Concluderend, mijnheer de Voorzitter, zou ik het Parlement, u allen, willen verzoeken het verslag met de voorgestelde amendementen goed te keuren.

McCarthy
Mijnheer de Voorzitter, het initiatief tot het invoeren van de ".EU"domeinnaam zal de uitbreiding van de e-economie een onmisbare stimulans geven. We weten dat deze uitbreiding voornamelijk wordt geremd door een gebrek aan vertrouwen, met name aan de zijde van de consument. Een Europees topniveaudomein moet daarom synoniem zijn met een zone van e-vertrouwen. Daarnaast moeten Europese bedrijven zich door zo'n Europees topniveaudomein verzekerd weten van hun zichtbaarheid en aanwezigheid op het Europese handelstoneel. Zoals mevrouw Flesch al heeft opgemerkt, hebben we bij dit verslag nauw met elkaar samengewerkt. We hebben gezamenlijk enkele zeer belangrijke aanbevelingen opgesteld. Hiermee wordt de tekst aanzienlijk verduidelijkt en wordt nauwkeurig omschreven welke taak het register moet vervullen.
Ik heb mij in mijn commissie voornamelijk beziggehouden met zaken betreffende de interne markt, aspecten van de intellectuele eigendom en het algemene beleidskader. Ik wil graag ingaan op enkele amendementen. De gedachte achter amendement 36 was dat het register voorwaarden en condities moet vaststellen waarin een erkende gedragscode wordt opgenomen voor on-line handel, en bedrijven daardoor de mogelijkheid te geven om toe te treden tot een erkende on-line regeling voor buitengerechtelijke slechting van geschillen. Hiermee wordt ingespeeld op de behoefte van bedrijven om een toegevoegde waarde te zien in het gebruik van ".EU"domeinnamen en wordt het vertrouwen van de consument bevorderd, zoals in de conclusies van Lissabon is vastgelegd.
Hoewel registratie in het algemeen moet plaatsvinden op grond van het principe 'wie eerst komt, eerst maalt', hebben we toch voorgesteld om houders van in rechte en in het kader van het algemene beleid erkende rechten de gelegenheid te bieden om zich met voorrang te laten registreren. We hebben getracht het groeiende probleem van cyber-squatters aan te pakken door het register te laten bijstaan door een bemiddelings- en arbitragedienst teneinde, hetzij kosteloos hetzij op kostendekkende basis, speculatie met en misbruik van de registratie van domeinnamen aan te pakken. We stellen voor dat er een adviserende beleidsraad wordt benoemd, zoals ook bij landdomeinnamen gebruikelijk is, die moet helpen om vast te stellen wat op topniveau kan worden geregistreerd.
Commissaris, we begrijpen de noodzaak om vaart te zetten achter de invoering van ".EU" en om ervoor te zorgen dat de principes van de internetwereld, namelijk zelfregulering en zelfbestuur, worden gerespecteerd. Maar dat lukt alleen als deze principes van meet af aan duidelijk zijn en daarom hebben we dit expliciet vermeld. Mevrouw Flesch en ik hebben prima met elkaar samengewerkt. We verheugen ons op net zo'n samenwerking met de Raad en de Commissie. We hopen dat zij onze aanbevelingen serieus in aanmerking zullen nemen en dat er een spoedige besluitvorming zal zijn, zodat ".EU" zo snel mogelijk kan worden ingevoerd.

Harbour
Mijnheer de Voorzitter, namens mijn fractie merk ik op dat ik zeer blij ben met dit verslag en ik wil mevrouw Flesch bedanken voor het uitvoerige, nauwgezette werk dat zij heeft verricht en waaruit haar deskundigheid op dit gebied blijkt. Ik spreek ook mijn waardering uit voor mevrouw McCarthy, met wie ik heb samengewerkt in de Commissie juridische zaken en interne markt. Als rapporteur en rapporteur voor advies hebben zij samen voor een zeer degelijk verslag gezorgd.
Het belangrijke van dit verslag is dat zij niet zijn gezwicht voor de verleiding om de in wezen eenvoudige tekst van de Commissie gecompliceerd te maken. Het Parlement zegt in feite, commissaris Liikanen, dat de Commissie moet doorgaan op de ingeslagen weg. We willen de zaak niet al te ingewikkeld maken. We hebben enkele waardevolle verbeteringen aangebracht, maar de kern van uw voorstel is ongewijzigd gebleven.
Dat is belangrijk, want vergeet niet dat de ".EU"domeinnaam eigenlijk pas laat zijn intrede doet op een uiterst concurrerende, overvolle markt. Hij moet zijn bestaan rechtvaardigen. Het succes van de domeinnaam hangt af van het gebruik ervan door bedrijven en organisaties. Daarom moeten de registratieprocedures simpel en gemakkelijk zijn en moeten de kosten opwegen tegen de baten. We moeten in gedachten houden dat de beleidsprincipes en procedures die door het register worden vastgesteld een weerspiegeling moeten zijn van de optimale praktijk. Hoewel we ons hiermee pas in een laat stadium bezighouden, is dat geen excuus om de zaken niet goed te regelen. Daarom zijn bepaalde voorzorgsmaatregelen die mevrouw Flesch en mevrouw McCarthy noemen, namelijk ten aanzien van de bescherming van handelsmerken en het tegengaan van misbruik van naamsregistratie - door cyber-squatters - bijzonder belangrijk.
Ik wil graag de aandacht vestigen op twee punten die ik tijdens het debat aan de orde heb gesteld en die ik tot mijn genoegen terugzag in de amendementen. Mevrouw McCarthy bracht haar amendement ter sprake waarin zij organisaties die al aanspraken op een naam bezitten de gelegenheid biedt om zich met voorrang te laten registreren. Dat is erg belangrijk. We willen geen bedrijven benadelen die al op dit terrein actief zijn en die vinden dat zij zichzelf moeten beschermen en onder het ".EU"topniveaudomein willen vallen. We willen ze niet het gevoel geven dat ze op enigerlei wijze worden gedwarsboomd. Voor hen moet een periode gelden waarin zij zich met voorrang kunnen laten registreren om zo te voorkomen dat er misbruik van de registratie wordt gemaakt door mensen die even gauw hun slag willen slaan en die registratie voor de neus van een ander willen wegkapen.
Het is heel belangrijk voor het nieuwe register - en dat zeg ik met name tegen de Commissie - dat er in de gehele Europese Unie publiciteit wordt gegeven aan de ingangsdatum en de voorrangsregistratieperiode, zodat iedereen op de hoogte is van zijn rechten.
Daarnaast moeten we erop toezien dat de ".EU"domeinnaam in geen enkel opzicht de bestaande domeinnamen van lidstaten verdringt. Ik heb een amendement ingediend - dat tot mijn genoegen door mijn collega's is aanvaard - waarmee wordt verhinderd dat er onder het nieuwe ".EU"topniveaudomein subdomeinen met de domein-identiteit van de lidstaten kunnen worden geregistreerd.
Tot besluit merk ik op dat dit een waardevolle bijdrage levert aan de ontplooiing van de EU-informatiemaatschappij in deze zich zeer snel ontwikkelende wereld.

Carraro
Mijnheer de Voorzitter, ik ben het eens met de woorden van waardering voor het verslag van mevrouw Flesch. Dit is mijns inziens een zeer evenwichtig en vakkundig verslag en daarom kan ik alleen maar mijn instemming betuigen met de opzet en de inhoud daarvan.
Mijns inziens wordt met dit verslag een nieuwe stap gezet op de weg die de Commissie en het Parlement enkele maanden geleden gezamenlijk zijn ingeslagen in de richting van de informatiemaatschappij. Hiermee kunnen wij de achterstand inlopen en de kloof tussen de informatiemaatschappij op het Europees vasteland en de verder gevorderde informatiemaatschappij van andere werelddelen, en met name Noord-Amerika, overbruggen. Dit is voor de publieke opinie misschien wel de belangrijkste stap tot nu toe, en juist daarom moet dit snel in daden worden omgezet.
Ik wil niet herhalen wat de collega' s al zeiden, maar slechts nog een punt daaraan toevoegen. Ik ben blij dat wij deze weg verder kunnen bewandelen onder behoud van de zelfregulering voor de bedrijven op onder meer ook het gebied van internet. Wij moeten er telkens weer op wijzen dat internet iets prachtigs is, maar ook prachtig moet blijven op het moment dat wij een ".EU" - topniveaudomein gaan invoeren, onder meer omdat wij dit overlaten aan zelfregulering, aan het vermogen van het bedrijfsleven tot zelfbestuur. Wij moeten derhalve blijven streven naar verbetering van de Europese informatietechnologie, maar mogen in geen geval de zelfstandigheid daarvan aantasten of te veel bureaucratie veroorzaken voor een ervaring die juist vanwege haar spontane ontwikkeling, zo goed is geweest.

Plooij-van Gorsel
Voorzitter, mijnheer de commissaris, collega's, graag wil ik de rapporteur, mevrouw Flesch, complimenteren met het uitstekende resultaat dat zij heeft bereikt binnen de Commissie industrie en in overleg met Commissie en Raad. Er zijn dan ook geen amendementen meer ingediend voor de plenaire. Dat alles binnen een half jaar, terwijl de Commissie drie jaar nodig had om tot een voorstel te komen. Het is nu zaak voor Raad en Parlement snelheid te houden. Immers, de gebruikers wachten er met smart op. En dan verwacht ik van u, mijnheer Liikanen, uiteraard een snelle, praktische en simpele implementatie passend in de internetcultuur.
De invoering van het ".EU"topniveaudomein zou de Europese Unie op de wereldwijde informatienetwerken meer profiel geven en het betekent ook een meerwaarde voor het internetnaamgevingssysteem als aanvulling op de nationale domeinnamen. Essentieel zijn daarbij twee zaken.
Ten eerste, de organisatie die register houdt, dient onafhankelijk te zijn en moet haar werk op transparante, niet-discriminerende wijze verrichten. Alle belanghebbende organisaties dienen in het register vertegenwoordigd te zijn.
Ten tweede, de lidstaten moeten tijdig bepalen welke domeinnamen zij uniek willen gebruiken. Duidelijke criteria zijn daarbij nodig. Het first come first serve-principe, maar ook heldere regels die misbruik kunnen voorkomen. In Nederland herinneren wij ons nog maar al te goed hoe de stad Amsterdam de domeinnaam: www.amsterdam.nl moest terugkopen voor een exorbitant hoog bedrag omdat deze naam reeds geclaimd was door een pornobedrijf.
De snelle komst van het ".EU"topniveaudomein biedt een uitgelezen kans om het vertrouwen van burgers en bedrijven in online-handel te versterken. Dit stimuleert de economische groei, het concurrentievermogen van de Europese industrie en dus de werkgelegenheid. Het wettelijk kader van de interne markt speelt ook op dit domein een belangrijke rol.

Crowley
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil graag met betrekking tot het onderhavige voorstel mijn gelukwensen overbrengen aan de rapporteur en de rapporteur voor advies van de Commissie juridische zaken en interne markt. Net als de vorige sprekers juich ik het verslag toe omdat het tijd wordt dat wij in de Europese Unie ons eigen domein krijgen. Daardoor zal de handelsactiviteit binnen de nieuwe e-economie toenemen en zal er een einde komen aan een deel van de onzekerheid en de problemen die er zijn met betrekking tot de verschillende bestaande domeinen.
Mijn enige bezorgdheid betreft ICANN, de Internet Corporation for Assigned Names and Numbers. Aangezien dit een instantie is die onder de wetgeving van de VS valt, is deze al bezig met het registreren van het ".EU"domein en kunnen mensen ook al ".EU"domeinen kopen. Ik wil, als het kan, van de commissaris horen welke stappen hij heeft ondernomen om dit mogelijke toekomstige conflict aan te pakken. Ik heb er, net als andere parlementsleden, het volste vertrouwen in dat de Commissie een innovatieve, nieuwe manier zal vinden om de bescherming van dit domein in de toekomst te garanderen.

Cappato
Mijnheer de Voorzitter, ik wil mijn waardering uiten aan het adres van de rapporteur en evenals de heer Carraro wijzen op het cruciale vraagstuk van het behoud van zelfregulering voor internet. Wij zijn dan ook niet helemaal gerust. Een te zwaar raadgevend comité met moeilijke relaties tussen vertegenwoordigers van bedrijven, vakbonden en dienstverlenende industrie zou problemen kunnen opleveren. Wij moeten voorkomen dat de beheersprocedure van het ".EU" -topniveaudomein te rigide wordt. Laten wij veeleer ervoor zorgen dat dit domein wordt ingevuld met rechten op een Europees elektronisch staatsburgerschap. Dit is meteen ook het voorstel dat ik aan de Commissie wil doen. Zij moet van meet af aan het ".EU" -topniveaudomein te baat nemen om na te denken over de mogelijkheid van toekenning van nieuwe rechten. Ik denk hierbij aan de toegang tot en de contacten met de Europese instanties voor verzoekschriften, de ombudsman, en aan de deelneming aan inschrijvingen en vergelijkende onderzoeken. De interactie tussen de burger en de Europese instellingen maakt het mogelijk het ".EU" -topniveaudomein in te vullen en inhoud te geven met een daarwerkelijk Europees telematisch staatburgerschap.

Valdivielso de Cué
Mijnheer de Voorzitter, als je het mij vraagt, vormen de lovenswaardige kwaliteiten van de rapporteur een van de voornaamste pluspunten van dit verslag. Het is werkelijk een waar genoegen om met haar samen te werken. Ik hoef u niet te vertellen dat dankzij internet burgers uit de hele wereld kennis kunnen maken met landen, bedrijven, verenigingen en in vele gevallen ook met de levenswijze van volkeren die onze tegenvoeters zijn.
Dit interactieve communicatiemiddel kent een exponentiële groei. Bovendien heeft in de ontwikkelde landen nagenoeg iedereen toegang tot internet. In de overige landen is dat slechts een kwestie van tijd. Anderzijds hebben wij ondervonden dat dit middel meer dan eens wordt misbruikt. Mijns inziens moeten wij in het ".EU"topdomein voor internet ten zeerste vermijden dat het onrechtmatige gebruik van namen het imago van de Europese Unie en haar lidstaten aantast. Het ".EU"topdomein voor internet is immers het visitekaartje van de Europese Unie ten overstaan van de rest van de wereld. Het wordt ons kwaliteitsmerk en het zal deel uitmaken van ons erfgoed. We moeten het derhalve op dienovereenkomstige wijze behandelen, opvolgen, controleren en beschermen.
Kortom, ik ben van oordeel dat bepaalde facetten van de economische activiteit controle behoeven als wij althans willen dat zij het gewenste resultaat opleveren. Mijns inziens is dit onder meer het geval met het ".EU"topdomein voor internet. Wij moeten immers garanderen dat het domein synoniem is met kwaliteit en betrouwbaarheid voor wat de opgeslagen informatie betreft en dat de aangeboden gegevens inhoudelijk coherent zijn.
Ik attendeer u erop dat de Europese Unie momenteel bijzonder veel prestige geniet. Wij moeten derhalve alles in het werk stellen om dit imago te behouden en te versterken.

Martin, Hans-Peter
Mijnheer de Voorzitter, na de toch vrij technische uiteenzettingen van zojuist mogen we niet vergeten waarom het eigenlijk gaat. Steeds opnieuw wordt terecht gezegd dat Europa geen eigen gezicht heeft. Als je jezelf als publicitair actief mens een adres wilt aanmeten, dan heet dat "dot.at, dot.dot.com, dot.dot.net, dot.org". Nu krijgen wij een eigen gezicht, want we krijgen een eigen adres. Het toch wel wat waard als wij in Europa op één adres gaan zitten en als de Commissie de juiste manier vindt om dat te bereiken. We worden dan "dot.EU".
Dat wij daar zo laat mee zijn, is voor een groot deel te wijten aan het feit dat wij er nog niet in zijn geslaagd de eenheid te bereiken die wij beweren reeds te hebben bereikt. Dit Europa groeit via een goed beleid wellicht langzaam uit van een interne markt tot een eenheid met een duidelijke identiteit. Dat er daarbij veel verkeerd gaat, weten we. Ik beschouw het als een vooruitgang dat via "dot.EU" beter te zien is waar de houder van een adres vandaan komt. Ik ga ervan uit dat de Commissie en alle verantwoordelijken geen half werk leveren bij het invoeren van dit topniveaudomein, zodat ons niet zoiets kan overkomen als waarvan een van de vorige spreeksters gewag maakte in verband. Trefwoord "Amsterdam dot.nl".
Ik zou echter met het oog op de uitbreiding en ook de herregionalisering van Europa wel wensen dat ook regio' s de kans krijgen om passende voor- of achtervoegsels toe te voegen. Wat dit betreft zit ik niet op één lijn met het onderhavige verslag.
Wel juich ik het toe dat mevrouw de rapporteur in amendement 15 refereert aan het beginsel van doorzichtigheid, wat strookt met mijn ceterum censeo dat de Europese instellingen het goede voorbeeld moeten geven en volledig transparant dienen te zijn in het belang van de burgers.

Niebler
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega' s, ook ik wil allereerst de rapporteur van de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, mevrouw Flesch, complimenteren met haar voortreffelijke verslag. U bent er in uw verslag, beste mevrouw Flesch, uitstekend in geslaagd belangrijke aspecten inzake dot.EU eruit te lichten en aan te geven welke weg het Parlement in moet slaan.
Met deze verordening bouwen wij aan het Europese Huis, en wel in virtuele vorm. Met het top level domain dot.EU zullen wij onze Europese identiteit beter gestalte kunnen geven op het internet. Dat heeft vele voordelen. Het elektronische zakenverkeer binnen de Europese Unie wordt bevorderd. Consumenten kunnen via het EU-domain zien welke op het internet actieve ondernemers uit de EU afkomstig zijn en deze hun vertrouwen schenken.
De heer Martin wees er zojuist ook al op dat Europese ondernemingen met dot.com-domains soms voor Amerikaanse bedrijven worden aangezien. Europese ondernemingen, organisaties en privé-personen krijgen nieuwe, duidelijke adressen die in de courante domeinen al lang zijn bezet. Van dot.Com-domains bestaan er in de EU bijvoorbeeld al ruim tien miljoen.
Nu ook de Raad zich enkele dagen geleden heeft uitgesproken voor de invoering van het top level domain dot.EU zullen wij, door de verordening voor het begin van het zomerreces goed te keuren, ertoe bijdragen dat er in het voorjaar van 2002 kan worden begonnen met de registratie van de eerste dot.EU-adressen. In een tijd waarin ruim 90% van de bestbezochte internetadressen in de Verenigde Staten is geregistreerd en zich circa 70% van de e-business in de Verenigde Staten afspeelt, kan ik u daarom slechts met klem verzoeken dit voorstel goed te keuren.

Van Velzen
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats dank aan de rapporteur voor de uitstekende samenwerking en de prima wijze waarop zij haar verslag heeft geformuleerd.
Ik wil op een paar punten ingaan. Ten eerste, de methode van registratie van een .EU-domein. Het principe voor registratiebeleid is dat iemand die een .EU-domein wil registreren ook de gerelateerde rechten heeft op merknamen. Daarbij moeten twee belangen worden afgewogen. Enerzijds, misbruik tegengaan, anderzijds registratie voor het MKB en voor burgers zo simpel mogelijk maken. Daarvoor zijn twee modellen mogelijk.
Het eerste model is dat je vooraf hele hoge eisen stelt voordat iemand zo'n .EU- naam krijgt en dan leidt dat ertoe dat je te weinig namen gaat krijgen omdat de hordes te hoog zijn. Het tweede model is dat je achteraf ingrijpt indien er onverhoopt toch sprake is van misbruik of speculatie. Daarom wil ik wijzen op amendement 34 waarin dat goed verwoord staat.
Wij hebben de voorkeur voor het tweede model omdat het tweede model veel vriendelijker is voor het MKB, veel meer leidt tot domeinnamen en ik denk ook tot veel meer domeinregistraties. Ik denk dat dat de goede weg is.
Mijn tweede punt is helderheid naar burgers en bedrijven toe. Voor EU-burgers biedt .EU duidelijkheid. Het geeft namelijk aan dat alleen registratie mogelijk is van mensen of bedrijven die juridisch gevestigd zijn binnen de EU. Dat is amendement 24. Dat betekent meer rechtszekerheid, meer vertrouwen, meer groei ook van de e-commerce in de Europese Unie. Ik denk dat het daar uiteindelijk om gaat.
Tenslotte, mijn derde punt. Dit geheel past in het EU-beleid dat wij willen voeren. Wij willen wereldwijd een kansrijke positie innemen in de kennissamenleving. Ik vind dat het .EU-internetdomein een goed signaal hiervoor biedt en ik ben daarvoor buitengewoon erkentelijk.

Rübig
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte dames en heren, Europa is qua bruto nationaal product de nummer 1 van de wereld, en ik geloof dat het goed is als wij voortaan iets beter ons best doen om de marketing van Europa te verbeteren. Ik juich het toe dat wij het meest concurrerende gebied ter wereld willen worden, en ik denk dat we daarvoor nog hard moeten werken. Onze concurrenten overal ter wereld slapen namelijk niet, maar hebben goede initiatieven lopen, zodat het belangrijk is dat wij zo efficiënt en snel mogelijk op de ontwikkelingen reageren.
In Europa zijn er 18 miljoen bedrijven, en ik denk dat het voor deze bedrijven marketingtechnisch van groot voordeel is als overal ter wereld direct zichtbaar is dat ze uit de EU komen. Goede zaken doen is gebaseerd op vertrouwen bij de consument, en daarom is de aanwezigheid van de Europese Unie op het wereldwijde web met een topniveaudomein van het grootste belang.
Ik meen dat er ook een efficiënte regeling voor de slechting van geschillen nodig is die niet alleen zo goedkoop mogelijk dient te zijn, maar ook moet voldoen aan de beginselen van neutraliteit en niet-discriminatie. Vooral bij speculatie of misbruik bij de registratie van adressen moet zo snel en efficiënt mogelijk kunnen worden opgetreden, omdat dat voor de betrokken partners een belangrijk uitgangspunt is om hen daadwerkelijk tot efficiënt optreden te bewegen.
Dat er een aanbesteding voor het register komt, is eveneens van groot belang, omdat daarmee de voorziening van Europa gewaarborgd is. Ik wens de Commissie en met name mevrouw Flesch het beste. Ik vind dat u hiermee voor deze Europese Unie een belangrijke stap voorwaarts heeft gezet.

Liikanen
Afgelopen december is de Commissie met het voorstel gekomen om het ".EU" topniveaudomein in te voeren nadat er al het gehele jaar overleg over was gevoerd. Naar internetbegrippen heeft het eeuwen geduurd. Europese internetgebruikers merken een groeiende behoefte aan een ".EU" topniveaudomein waar zij pan-Europese namen kunnen registreren. Daarom moet de Europese Unie dringend de noodzakelijke stappen zetten om ".EU" zo snel mogelijk in te voeren. Ik ben in dit opzicht blij met de eensgezindheid vorige week in de Raad. Dit betekent een belangrijke stap vooruit.
Wat het Parlement betreft wil ik in het bijzonder mevrouw Flesch en mevrouw McCarthy bedanken voor hun bijdragen als rapporteur. Hun inspanningen hebben aanmerkelijk bijgedragen tot het bereiken van overeenstemming tussen de instellingen, waardoor de invoering van het ".EU" topniveaudomein spoedig kan worden gerealiseerd. Ik ben zeer verheugd over het hoge niveau van het debat tijdens deze plenaire vergadering vandaag.
Wat de amendementen betreft kan ik zeggen dat met name de rapporteurs enkele amendementen hebben voorgesteld die tot een belangrijke verbetering van de tekst van de verordening leiden, zoals het benadrukken van de basisprincipes van het beheer van internet, het verduidelijken van de conformiteit met de communautaire voorschriften inzake gegevensbescherming, en preciezere definities met betrekking tot de taak en de functies van het register. De Commissie is ook blij met de steun van de rapporteurs voor de voorstellen van de Commissie ten aanzien van een raadgevend comité.
Er zijn ook enkele amendementen voorgesteld die de Commissie in principe kan aanvaarden, mits ze nader worden gepreciseerd. Dit betreft onder andere het voorstel dat de Commissie het register beheerskosten in rekening mag brengen voor alle diensten die zij ter ondersteuning van de activiteiten van het register verricht. Als hiermee wordt beoogd dat het register kostenneutraal blijft ten opzichte van de Commissie, dan is het aanvaardbaar, hoewel de Commissie de voorkeur geeft aan een helderdere formulering om elke indruk te vermijden dat er vaste kosten bij het register in rekening worden gebracht.
Wat de voorstellen voor een adviserende beleidsraad voor het register betreft is de Commissie het ermee eens dat breed overleg met de Europese internetgemeenschap een noodzakelijke voorwaarde is voor een goed functioneren van het register. Tegelijkertijd is het van belang om duidelijk te maken hoe de onderlinge verhoudingen liggen tussen een dergelijk orgaan en de Commissie en het raadgevende comité van de lidstaten.
De aanpak om bij registratie uit te gaan van het principe 'wie eerst komt, eerst maalt' wordt door de Commissie gesteund, aangezien het een van de grondprincipes is van het registratieproces dat de Commissie voorstelt. We wijzen er echter op dat dit algemene principe onderworpen moet zijn aan de regels en principes die als algemene beleidslijnen zijn aangenomen met betrekking tot de registratie van het ".EU"domein om de problemen die vanavond door enkele sprekers zijn genoemd te voorkomen.
Evenzo heeft de Commissie er geen bezwaar tegen dat van degenen die een domeinnaam laten registreren wordt geëist een gedragscode in acht te nemen, hoewel er daarbij op moet worden gelet dat er geen verwarring wordt gesticht en dat niet de indruk wordt gewekt van beteugelende maatregelen vooraf. De heer Carraro maakte ook enkele opmerkingen waarin ik mij kan vinden.
De Commissie is een groot voorstander van transparantie - iets waar ook de heer Martin het over heeft gehad - en steunt de plaatsing van een oproep tot het indienen van blijken van belangstelling in het Publicatieblad. Het bekendmaken van de voorwaarden voor het invoeren van het register en van het beleidskader in het Publicatieblad kan echter een omslachtige procedure zijn en daarom is een andere wijze van publiceren mogelijk efficiënter. Wat te denken van een website? We hebben het over ".EU", dus waarom zouden we het publiek dan niet benaderen via een website?
Er zijn echter ook enkele amendementen die de Commissie niet kan goedkeuren. Wat betreft de amendementen die betrekking hebben op voorzorgsmaatregelen die de lidstaten zouden moeten nemen ten aanzien van namen met een geografische of geopolitieke grondslag wijs ik graag op het volgende: als de lidstaten onafhankelijk van elkaar dergelijke maatregelen ten aanzien van het register treffen, kan het zijn dat die maatregelen tegenstrijdig zijn of dat de aanpak van de ene lidstaat onverenigbaar is met die van de andere. De kwestie van geografische en geopolitieke namen is echter voor sommige lidstaten een belangrijk politiek punt en daaraan wil de Commissie zeker niet voorbijgaan.
Ik ben ervan overtuigd dat het compromis dat in de Raad is bereikt over de invoering van een nieuw lid voor artikel 4, lid 1, letter a), een alternatief kan zijn dat het Parlement misschien nader wil bestuderen.
Het voorstel om van het register te verlangen dat het controleert of bedrijven die een naam registreren wel officieel zijn gevestigd in de Gemeenschap is ook problematisch. Gezien het automatische karakter van de registratieprocedure is het voor het register geen haalbare kaart om vooraf controles uit te voeren ten aanzien van bedrijven of organisaties die zich willen laten registreren. Behalve het probleem van de technische haalbaarheid acht de Commissie dit een te grote belasting voor het register en een onnodige hindernis voor degenen die zich willen laten registreren.
Het voorstel dat het register moet worden verplicht om inlichtingen te verstrekken aan partijen die een "gewettigd belang" hebben is in de huidige vorm ook onaanvaardbaar voor de Commissie. Het is niet helemaal duidelijk hoe een dergelijke bepaling kan worden toegepast en wij stellen voor dat het register in elk geval onderworpen wordt aan bestaande juridische bepalingen voor het verstrekken van inlichtingen.
Er schijnt ook een taalkundig probleem te zijn met de begrippen "algemeen beleid" en "openbare orde" in de Franse en de Engelse versie. De Commissie kan hier alleen maar haar standpunt herhalen dat de overheid uitsluitend betrokken moet zijn bij die kwesties van het registratiebeleid die van verstrekkend algemeen belang zijn en niet bij het dagelijks functioneren van het register.
De heer Crowley stelde een vraag over mogelijke conflicten met ".EU" en eind juni heb ik ook een e-mail ontvangen waarin werd gesproken over de oprichting van 'www.eu' en waarin werd gezegd dat we gerust gebruik mochten maken van hun diensten. Dat was natuurlijk enigszins gênant, maar we moeten duidelijk maken, dat we, na onderzoek, op de hoogte zijn van het bestaan van alternatieve routes buiten het domeinnaamsysteem - topniveaudomeinen die door ICANN worden gecoördineerd - en dat kort geleden de alternatieve route 'www.eu' is ingevoerd door een organisatie met de naam 'The Universal Registry'.
Het toekomstige topniveaudomein ".EU" zal echter functioneren binnen het ICANN-naamsysteem, gedeeltelijk omdat ervoor moet worden gezorgd dat de meeste gebruikers in de Europese Unie toegang kunnen krijgen tot adressen met ".EU", maar ook omdat de Commissie achter het principe staat dat er één gezaghebbende instantie voor domeinnamen moet zijn. Er kunnen weliswaar volkomen legaal andere instanties binnen internet functioneren, maar deze hebben een relatief beperkte zichtbaarheid en zijn vaak moeilijk toegankelijk, omdat de meeste browsers uiteraard naar naamservers verwijzen die verband houden met door ICANN goedgekeurde topniveaudomeinen.
Ik wil de heer Cappato zeggen dat de Commissie zeer onlangs een mededeling heeft aangenomen over e-Commissie. Daarmee is zij de grote uitdaging aangegaan om ervoor te zorgen dat alle activiteiten van de Commissie on line worden gepubliceerd, dat we toegankelijk zijn voor alle burgers, maar ook dat we op de middellange en de lange termijn directer kunnen communiceren met onze partners en burgers.
Van de veertig amendementen die de rapporteurs hebben voorgesteld kan de Commissie amendement 1, 2, 3, 4, 5, 7, 8, 10, 11, 12, 16, 17, 19, 21, 22, 25, 26, 28, 31, 35, 38, 39 en 40 volledig aanvaarden. De Commissie kan amendement 9, 13, 14, 18, 20, 29, 30, 32 en 36 gedeeltelijk of in principe aanvaarden. De heer Van Velzen noemde amendement 34. Dit amendement bevat positieve elementen, maar vanwege het gebruik van de term 'ongedaan maken' heeft de Commissie dit amendement opgenomen bij de amendementen die zij niet kan aanvaarden, te weten amendement 6, 15, 23, 24, 27, 33, 34 en 37.
Nog één slotopmerking: uit het feit dat de Commissie 32 van de 40 amendementen geheel, gedeeltelijk of in principe kan aanvaarden maak ik op dat het Parlement en de Commissie er onmiskenbaar allebei naar streven dat het ".EU"topniveaudomein op zeer korte termijn zijn beslag krijgt.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Regelgevingskader voor het radiospectrumbeleid
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0232/2001) van mevrouw Niebler, namens de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, over het voorstel voor een beschikking van het Europees Parlement en de Raad inzake een regelgevingskader voor het radiospectrumbeleid in de Europese Gemeenschap (COM(2000) 407 - C5-0449/2000 - 2000/0187(COD)).

Niebler
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega' s, allereerst wil ik u allen hartelijk danken voor de steun aan mijn verslag. In de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie hebben wij een zeer intensief en vruchtbaar debat gevoerd over het onderwerp radiospectrumbeleid, en de collega' s zijn met uitstekende amendementen gekomen die ik in mijn verslag heb opgenomen. Die amendementen kwamen niet alleen van de collega' s in de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, maar ook vanuit de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme en de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport. Formeel konden deze amendementen uiteindelijk prima worden ingepast in een compromis dat in de commissie met 49 van de 50 stemmen is aanvaard, met één onthouding.
Het onderwerp van mijn verslag is het voorstel van de Commissie voor een beschikking inzake een regelgevingskader voor het radiospectrumbeleid in de Europese Gemeenschap. Inhoudelijk gaat het om de algemene methodologie volgens welke de instellingen in een bepaalde procedure besluiten moeten nemen op het gebied van het radiospectrumbeleid. In het voorstel zijn nadrukkelijk geen inhoudelijke eisen gesteld aan de verdeling van frequenties, wat wil zeggen dat er niet wordt vastgelegd of bepaalde frequenties dienen te worden gereserveerd voor telecommunicatie, radio, transport of militair gebruik, maar dat dit voorstel zich beperkt tot institutionele en procedurele kwesties.
Het doel en de zin van deze richtlijn is een betrouwbaar regelgevingskader te scheppen, op basis waarvan de aangelegenheden in verband met de harmonisatie van het gebruik van het radiofrequentiespectrum en de voorwaarden voor het gebruik altijd op EU-niveau worden behandeld als er voor de tenuitvoerlegging van het Gemeenschapsbeleid frequenties nodig zijn. Hierbij moet onderscheid worden gemaakt tussen twee soorten aangelegenheden. Allereerst moeten politiek-strategische beslissingen worden genomen. Deze politieke lijn moet dan worden gevolgd bij de technische implementatie. Deze differentiatie tussen beleidsbeslissingen enerzijds en de technische implementatie anderzijds is ons reeds bekend uit het verslag-Lamfalussy.
Het radiofrequentiespectrum wordt door het sterk toegenomen gebruik meer en meer een schaars en waardevol economisch goed en een belangrijke factor voor de werkgelegenheid. De toewijzing van delen van het radiospectrum voor bepaalde soorten gebruik, zoals bijvoorbeeld communicatie, radio, transport, politie, militair gebruik en aardobservatie wordt steeds gecompliceerder. Er dienen strategische besluiten te worden genomen om de behoeften van commerciële gebruikers met die van het niet-commercieel gebruik in evenwicht te brengen. Hoe waardevol radiofrequenties inmiddels zijn geworden, blijkt ook uit de opbrengst uit de veiling van UMTS-licenties die de lidstaten het afgelopen jaar voor een klein gedeelte van het spectrum organiseerden. In Duitsland waren ondernemingen bijvoorbeeld bereid om 50 miljard euro te betalen, in Groot-Brittannië bracht de veiling zoals bekend 38,5 miljard euro op. De toewijzing en indeling van de frequenties voor de diverse gebruikersgroepen en gebruikers dienen daarom, zoals dat de laatste tijd ook al gebeurt, zo doorzichtig en democratisch mogelijk te geschieden, hetzij op het niveau van de lidstaten, op Europees niveau in CEPT-verband, en nu ook op EU-niveau, als het gaat om besluiten omtrent Gemeenschapsactiviteiten die van het gebruik van het radiospectrum afhankelijk zijn.
Eigenlijk spreekt het vanzelf dat besluiten op het gebied van het radiospectrumbeleid op Europees niveau door het Europees Parlement en door de Raad moeten worden genomen. In de regel dient het de taak van de politiek en met name van de gekozen volksvertegenwoordigers te zijn om te beslissen over een zo belangrijke materie als het radiospectrumbeleid. Met de tenuitvoerlegging van deze beslissingen, met de technische implementatie dus, kan de Commissie worden belast. Hierbij moet de Commissie ook gebruik kunnen maken van de expertise van de CEPT door deze instelling bij problemen bij de technische uitvoering te verzoeken om met voorstellen voor een oplossing te komen. Dat beogen juist ook de amendementen, die in de Commissie industrie met 49 van de 50 stemmen zijn goedgekeurd.
Twee, de Commissie zeer wel bekende amendementen van de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten ondergraven deze beleidslijn echter weer. Het gaat om de amendementen 22 en 23, die in de plenaire vergadering zijn ingediend. Deze moeten uiteindelijk voorkomen dat het Parlement en de Raad voortaan samen over het radiospectrumbeleid beslissen en beogen dat slechts de Commissie en de Raad over deze kwesties besluiten mogen nemen. Daarin kan ik niet meegaan, en daarom vraag ik u met klem deze amendementen niet goed te keuren. Daarentegen verzoek ik u wel de amendementen van de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij en die van mijn eigen Fractie van de Europese Volkspartij, die op grond van een aanbeveling van de Juridische Dienst uit juridische overwegingen zijn ingediend, goed te keuren.

Pohjamo
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik wil de rapporteur, mevrouw Niebler, bedanken voor haar inzet in deze belangrijke zaak. Radiofrequenties worden door het toenemende gebruik ervan een steeds schaarser en waardevoller goed. Als rapporteur voor advies van de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme wil ik het belang onderstrepen van de vervoerssector en het gelijke recht van elke vervoersvorm om radiofrequenties te gebruiken voor operationele doeleinden en bovenal om de veiligheid van passagiers te garanderen. Bijvoorbeeld het luchtverkeer en de zeevaart zijn volledig afhankelijk van het gebruik van radiofrequenties. Er moet ook rekening worden gehouden met de verschillende behoeftes van de regio's.
Tijdens de behandeling in de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie werd een deel van de amendementen van onze commissie aangenomen, maar een ander deel niet. Ik heb namens mijn fractie voor de plenaire vergadering twee amendementen ingediend die de standpunten van onze fractie weerspiegelen. Amendement 24 heeft betrekking op het regionale gezichtspunt. Daarin wordt er op gewezen dat bij de harmonisatie van het radiospectrum rekening moet worden gehouden met verschillende omstandigheden zoals de bevolkingsdichtheid en de afstanden, de industriële structuur en de verkeerssituaties. Amendement 25 heeft betrekking op de openheid. Het publiceren van gegevens over het gebruik van frequenties is belangrijk, maar het publiceren is alleen van nut als de gepubliceerde gegevens alles bevatten wat nodig is om de gegevens effectief te gebruiken. Openheid betekent dat de ongebruikte frequentiebanden op doeltreffende wijze in gebruik kunnen worden genomen. De bijlage van de ontwerpbeschikking is te algemeen en daarin worden het reserveren van het gebruik van het radiospectrum voor verschillende doeleinden en het toewijzen van de frequenties aan de gebruikers blijkbaar door elkaar gehaald. Ik hoop op steun voor deze twee amendementen.

Junker
Mijnheer de Voorzitter, beste collega' s, mevrouw Niebler heeft met verve een complexe materie behandeld die ik voor de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport heb moeten onderzoeken. Niemand zal kunnen bestrijden dat, gezien de technische ontwikkelingen, een nieuw regelgevingskader voor het radiospectrumbeleid zinvol is. Daarbij moeten echter wel van zekere beginselen worden uitgegaan, want de techniek is weliswaar neutraal, haar toepassing is dat echter niet.
Zo vond de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport, wier unanieme standpunt ik hier moet vertegenwoordigen, het bijvoorbeeld van belang om te waarborgen dat er voldoende doorgiftecapaciteit wordt gereserveerd voor aspecten die verband houden met het openbaar belang. Met andere woorden: er moet niet alleen worden gekeken naar economische, maar ook naar politieke, culturele en sociale facetten, alsmede naar persoonlijke rechten en kwesties aangaande de consumentenbescherming. Dit geldt vooral voor het aanbod aan radio­ en televisiediensten, die de uiting vormen van culturele diversiteit, diversiteit aan meningen en van pluralisme, en daarmee een belangrijke factor in het democratische meningsvormingsproces zijn.
Dat is van des te meer belang omdat in het voorstel terecht het feit wordt benadrukt dat het bij het radiospectrum om een schaars product gaat, wat op de langere termijn ook zo zal blijven. Vandaar dat het niet gerechtvaardigd zou zijn om een te sterke nadruk op de economische efficiëntie te leggen. Ook in een open, concurrentiegerichte markt voor elektronische communicatienetwerken en ­diensten dient het aanbod gewaarborgd te zijn dat zich richt tot het algemene publiek.
De Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie heeft deze opvatting van de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport niet zo volledig overgenomen als vanuit ons gezichtspunt wenselijk ware geweest. Maar toch schaart zij zich volledig achter het beginsel van de vrijheid van meningsuiting, en dat geeft voor ons de doorslag om dit verslag in deze vorm ook goed te keuren.
Ook elders wordt onderstreept dat er rekening moet worden gehouden met de democratische, sociale en culturele belangen die verband houden met het gebruik van de frequenties. Van de lidstaten moet worden verwacht dat zij zich hieraan volledig zullen houden. Dat geldt ook voor Italië. Klein grapje, bedoeld voor de heer Berlusconi!

Van Velzen
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw Niebler heeft als rapporteur uitstekend werk verricht. Ik wil haar graag feliciteren met de kwaliteit van haar verslag. Ik wil eigenlijk een tweetal onderwerpen aan de orde stellen die een beetje controversieel zijn.
Onderwerp één is de mogelijkheid om het militair gebruik van het radiospectrum meer te harmoniseren. Wij weten dat heel veel spectrum gebruikt wordt door militairen. Dat is natuurlijk begrijpelijk vanuit het verleden, maar als wij streven naar een gemeenschappelijk veiligheidsbeleid, zullen wij ook de vraag moeten stellen of er voldoende mate van efficiëntie is met betrekking tot het gebruik. Dat is, denk ik, niet het geval. Wij zien een grote lappendeken op het ogenblik. Ik denk dat wij vooral in de particuliere sector behoefte hebben aan veel meer spectrum.
Wat kun je dan doen? Normaal gesproken zou je zeggen harmoniseren, maar dat is natuurlijk heel erg moeilijk. Daarom stel ik een soort stappenplan voor. Ten eerste, prioriteiten stellen met betrekking tot het militair en civiel gebruik. Ten tweede, lidstaten moeten transparant zijn met betrekking tot het gebruik van het militaire spectrum. Ten derde, er moet samenwerking komen tussen Commissie, Raad en Parlement en alle betrokkenen om eindelijk de discussie over dit onderwerp te openen en vooral naar manieren te zoeken hoe je de harmonisatie in de toekomst kan laten plaatsvinden. Niet makkelijk, maar het moet.
Mijn tweede punt: een scheiding van politieke zaken en technische uitvoering. Heel veel van wat in de CEPT gebeurt, is technisch. Maar al deze technische punten hebben heel veel politieke aspecten. Daarom denk ik dat het van groot belang is dat de politieke aspecten meer worden besproken tussen Commissie, Raad en Europees Parlement en dat wij uiteraard de technische zaken overlaten aan de CEPT. Maar ik denk dat het van groot belang is om dat politieke kader nu eindelijk ook hier te gaan bespreken en daarom beveel ik dit amendement van harte aan.

Mann, Erika
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de instellingen alle drie bedanken. Mijn collega Niebler is weliswaar geen instelling, maar verdient die status wel zowat. Hartelijk dank voor het verslag. Maar ik wil ook de Commissie en de Raad complimenteren. De Raad omdat die een inzet heeft getoond die enige tijd geleden nog niet te voorzien was geweest. De collega' s van de Commissie zullen het daar zeker mee eens zijn. Maar ook de Commissie wil ik complimenteren omdat zij al jaren met dit onderwerp bezig is, waardoor wij niet hadden verwacht dat er zo snel iets zou gebeuren.
Wel moet ik de Commissie ook zeggen dat zij voor een deel wat al te hard van stapel is gelopen, ook met betrekking tot de amendementen die door het Parlement zijn ingediend. Ze heeft op dit punt wellicht niet de flexibiliteit getoond die mogelijk was geweest of die ik van de Commissie had verwacht. Collega Niebler wees er terecht op dat er een brede kloof gaapt tussen de technische maatregelen en de politiek-strategische besluiten, en dat het Europees Parlement in die politiek-strategische besluiten een grotere rol moet spelen dan waarin in het verslag is voorzien, dat doorzichtigheid gewaarborgd moet worden en dat er daadwerkelijk democratische structuren moeten worden gevestigd. Dat is van nog groter belang tegen de achtergrond van het feit dat de Raad en de Commissie het er absoluut niet over eens zijn of de senior level group er wel moet komen. Dan hebben we namelijk alleen nog de commissies over, en dus zal ook het institutionele kader waarbinnen de besluiten worden genomen aanzienlijk slinken.
Wat dat betreft ben ik persoonlijk voorstander van het nieuwe voorstel van collega Niebler voor een zogeheten call back-procedure, die in navolging van Lamfalussy zou moeten worden ingesteld. Mijn fractie heeft in ieder geval amendementen ingediend. Ik hoop dat die amendementen de goedkeuring van dit Parlement kunnen wegdragen. Zij zullen worden gesteund met de indiening van een mondeling amendement, waarvan ik eveneens hoop dat het door het Parlement wordt gesteund. Daarin zullen wij het voorstel van de Raad overnemen om, in gevallen waarin de maatregelen meer dan alleen van technische aard zijn, de Commissie te verplichten aan het Parlement en aan de Raad een besluit voor te stellen. Ik hoop dat wij hiervoor steun krijgen en ik hoop eveneens dat de Commissie dit amendement kan accepteren.

Thors
Mijnheer de Voorzitter, ik ben dankbaar voor de lofbetuigingen die het Echelon-comité vanavond in de Finse media voor zijn werkzaamheden heeft gekregen. Dit is een van de grote koppen vandaag. Tevens wil ik de commissaris erop attent maken dat het blijkbaar een gewoonte is geworden dat wij hier op dinsdagavond samen zijn. Het lijkt wel alsof wij in deze aangelegenheden allemaal dezelfde verdachten zijn. Het is bijna absurd, beste vrienden.
De rapporteurs en de vorige sprekers hebben het belang aangehaald van een efficiënt gebruik van de nieuwe radiospectrumfrequenties. Openheid betreffende het gebruik is belangrijk. Zoals de heer Pohjamo zei is het ook belangrijk dat de voorwaarden voor gebruik van de frequenties bekend zijn. Onder bepaalde omstandigheden moet het ook mogelijk zijn frequenties voor doeleinden met maatschappelijk nut te reserveren.
Zoals hier is gezegd, zijn vooral de institutionele kwesties een probleem. Ik persoonlijk vrees dat wij een beetje te snel te werk gaan en een te uitgebreide hiërarchie hebben gecreëerd. Wij hebben het over technische uitvoeringsbepalingen. Wij hebben het over het politieke niveau en het mandaat van de CEPT. Het systeem is met andere woorden bijzonder ingewikkeld. Onze fractie kwam met het voorstel van een call back procedure. Ik hoop echter dat wij het erover eens zijn dat wat wij hier de technische uitvoeringsmaatregelen noemen, geen technische zaken bevatten. Deze laten wij beter aan de CEPT over.
Ook een aantal andere zaken behoeven morgen nog enige correctie. Er is nog steeds een voorstel om waarnemers naar de groep van deskundigen op hoog niveau te sturen. In het voorstel van het Parlement is zowel sprake van een werkgroep op hoog niveau als van een comité. Het is onmogelijk tezelfdertijd een afvaardiging in een groep van deskundigen op hoog niveau en een call back procedure te hebben. Dat is tweemaal hetzelfde. Morgen moeten wij verder bekijken hoe we dit kunnen corrigeren.

Rübig
Mijnheer de Voorzitter, geachte mevrouw de commissaris, geachte dames en heren, wat wij nodig hebben, zijn uniforme procedures voor de afgifte van frequenties, met als doel een zo groot mogelijk economisch nut te bereiken. Het gebeuren rond UMTS heeft ons laten zien dat we tot actie moeten overgaan. Mocht er door de afgifte van frequenties inderdaad een soort virtueel eigendom ontstaan, is het dan niet zinvol om licenties op dit terrein toe te laten, zodat ook de ministers van Financiën opnieuw geld in het laatje krijgen en de bewuste bedrijven nieuw eigen vermogen kunnen vormen? Dan hebben beide partijen er baat bij. Ik meen dat wij bij de afgifte van frequenties nieuwe theorieën niet moeten schuwen, en dat we deze ook in de praktijk moeten brengen.
Mij komen talrijke klachten uit kringen van radioamateurs ter ore. De heer Scheibenbogen schrijft me regelmatig. Het gaat er eenvoudigweg om dat er voor de betreffende apparatuur in Europa nog steeds geen interne markt is. Wij moeten ook op dit hardware-terrein stappen ondernemen om de interne markt te waarborgen.
In artikel 7 gaat het om de publicatie van informatie. Ik zou graag van de commissaris horen in welke vorm deze informatie voortaan moet worden gegeven. Wat betreft artikel 10, lid 1, zou ik graag zien dat de beginselen van de onderzoeksbevoegdheid van de reguleringsautoriteiten eventueel nog worden gepreciseerd, uiteraard met behoud van het de beginselen van evenredigheid en het bewaren van bedrijfsgeheimen.
Naar mijn mening zij deze beginselen van groot belang voor de toekomst, en het zou mij deugd doen als wij morgen ook mevrouw Niebler met dit zo belangrijke verslag kunnen complimenteren, want zij heeft daarmee een werkelijk voortreffelijk werkstuk afgeleverd.

Paasilinna
Mijnheer de Voorzitter, mijn dank aan mevrouw Niebler voor haar knappe verslag. Het radiospectrum is een belangrijk verbindingskanaal geworden waar geld en macht vandaan komt. Aangezien er geen eenvormige toewijzingsprocedure was, is bij de verkoop van de frequenties voor mobiele telefonie van de derde generatie gebeurd wat wij allen weten: tegenwoordig gaat er in de sector één bedrijf per week failliet. In sommige lidstaten behoefde helemaal niet te worden betaald en in andere bestonden mengvormen. Het resultaat van dat alles was dus een chaotische situatie en werkloosheid, terwijl het onze speerpunt in de wereldhandel had moeten worden.
Aangezien radiofrequenties grenzen overschrijden, is het duidelijk dat wij algemene Europese principes nodig hebben voor het beheer ervan, want vijftien verschillende interpretaties over dezelfde zaak vormen ruw gezegd een belemmering voor de markt. De strategie voor een elektronisch Europa vereist dat iedereen onder dezelfde voorwaarden kan deelnemen. Dat maakt een en ander aanzienlijk moeilijker en dat conflict moet worden weggewerkt. Tegelijkertijd moet de culturele verscheidenheid worden gesteund en ik bedoel daarmee bijvoorbeeld de publieke radio-omroep waarvoor de nodige frequenties beschikbaar moeten zijn. Dit alles maakt deel uit van de politieke besluitvorming die ik aanvaard. Bij het nemen van besluiten over commerciële zaken moeten er echter gelijke voorwaarden bestaan, dus ofwel een veiling of een andere procedure, maar dezelfde procedure in heel Europa, zodat het systeem niet ineenstort zoals nu dreigt te gebeuren. Ik steun daarom de amendementen 22 en 23 en ook het mondelinge amendement van mevrouw Mann. Ik geloof dat wij op die manier deze sectoren in evenwicht zullen krijgen en hun duidelijk kunnen maken wat fundamenteel en wat zakelijk is.

Liikanen
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie is tevreden met de voortgang van de ontwerpbeschikking over het radiospectrum. Ik wil vooral Angelika Niebler voor haar verslag bedanken. Deze ontwerpbeschikking maakt deel uit van een geheel dat de Commissie uiterlijk eind van het jaar aangenomen wil hebben.
De Commissie constateert dat de uitvoerige debatten van de laatste jaren nu resultaat opleveren, aangezien men het algemeen belang van radiofrequenties en de behoefte aan een doeltreffende besluitvorming begint te erkennen. Na de debatten in de commissie wordt de zaak vandaag in eerste lezing in het Europees Parlement behandeld. De timing is goed, want de Raad is vorige week na langdurige beraadslagingen tot een consensus over de nieuwe tekst gekomen waarin in hoofdlijnen de oorspronkelijke doelstellingen van de Commissie worden bevestigd. De Commissie kan bij bestudering van het verslag van Angelika Niebler en de nieuwe amendementen met tevredenheid vaststellen dat het Parlement het voorstel van de Commissie in principe steunt. Desondanks heeft de Commissie enkele opmerkingen over verschillende onderdelen van het verslag.
Voor de Commissie is het meest problematische in het verslag dat daarin onvoldoende onderscheid wordt gemaakt tussen enerzijds kwesties die onder de medebeslissingsprocedure vallen en anderzijds zaken die met de comitéprocedure behandeld moeten worden. Alle aan te nemen amendementen moeten in overeenstemming zijn met de door de Europese instellingen overeengekomen comitologievoorschriften die het gebruik van de comitéprocedures regelen en die bepalen dat ook het krachtens de beschikking over de radiofrequenties op te richten comité goed moet functioneren. In bepaalde amendementen wordt voorgesteld dat alle besluiten via de medebeslissingsprocedure moeten worden genomen ofwel dat die procedure wordt toegepast bij het overeenkomen van het gemeenschappelijk communautair beleid en de technische uitvoeringsmaatregelen voor dat beleid. Naar de mening van de Commissie moeten e besluiten inzake de technische uitvoeringsmaatregelen echter in het comité worden genomen, waardoor daarop de comitéprocedure wordt toegepast. Bovendien worden in het verslag amendementen voorgesteld waarmee het Europees Parlement de via de comitéprocedure genomen maatregelen kan verwerpen of veranderen. Dat is volgens de Commissie in strijd met het comitologiebesluit.
Ik wil het hoofdprincipe van het voorstel in herinnering brengen: telkens als het Europees Parlement of de Raad via de medebeslissingsprocedure of op andere wijze een besluit neemt over het communautair beleid inzake de radiofrequenties, zoals bij het GALILEO-project of het project voor het creëren van een gemeenschappelijk Europees luchtruim, komen zij tegelijkertijd overeen dat voor de praktische uitvoering van dat beleid radiofrequenties beschikbaar moeten zijn. In dat verband zijn er comitéprocedures nodig, zodat er besloten kan worden over de technische uitvoeringsmaatregelen die noodzakelijk zijn om het afgesproken communautaire beleid uit te voeren. Ter verduidelijking kan nog worden gezegd dat er in de comitéprocedures geen afspraken worden gemaakt over een communautair beleid dat afhankelijk kan zijn van radiofrequenties of over harmonisatiemaatregelen die meer zijn dan technische uitvoeringsmaatregelen. In die gevallen wordt de medebeslissingsprocedure toegepast.
Vanwege deze aspecten kan de Commissie de amendementen van het Parlementen die in strijd zijn met de strekking van onze ontwerpbeschikking niet goedkeuren. De amendementen van het Parlement die stellen dat alle via de comitéprocedure genomen besluiten door het Parlement moeten worden behandeld en dat het Parlement het recht heeft ze te wijzigen of te verwerpen als ze ook betrekking hebben op iets anders dan alleen de technische uitvoering, zijn in strijd met de regels van het comitologiebesluit. Overeenkomstig het comitologiebesluit heroverweegt de Commissie de ontwerpmaatregelen als zij volgens een resolutie van het Parlement de in de basiswetgeving bedoelde uitvoerende bevoegdheden te boven gaan en informeert zij het Europees Parlement over de maatregelen die zij op basis van de resolutie van het Europees Parlement van plan is te nemen en over de motivering ervan. In dat verband zijn voor de Commissie de amendementen 10 en 19 de belangrijkste en de Commissie verzoekt de leden van het Europees Parlement dan ook hun standpunt aangaande die amendementen te heroverwegen zoals bij de amendementen 21, 22, 23 al is gedaan.
Ik wil tenslotte wel onderstrepen dat de Commissie de wens van het Parlement om actief betrokken te worden bij het besluitvormingsproces inzake de radiofrequenties, hogelijk waardeert. Juist daarom verwees de Commissie naar de mogelijkheden die al in haar voorstel staan: de medebeslissingsprocedure en de comitéprocedure. Wat de andere amendementen betreft, kan de Commissie de amendementen 1, 2, 4, 5, 6, 8, 17 en 22 tot en met 25 goedkeuren. Wij keuren in principe de amendementen 3, 7, 9, 11 tot en met 13 en 20 goed. De andere amendementen kan de Commissie niet goedkeuren.
Ik trek de conclusie dat de standpunten van de instellingen over de doelen van de ontwerpbeschikking dichter bij elkaar zijn gekomen. Dat moet ook de gedragsregel worden bij het verder voorbereiden van de tenuitvoerlegging van de beschikking. De Commissie is op die basis bereid de open samenwerking met het Europees Parlement voort te zetten.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt donderdag plaats.
(De vergadering wordt om 23.40 uur gesloten)

