Wereldtop van de FAO over de voedselzekerheid - uitroeiing van honger op aarde (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is de verklaring van de Commissie betreffende de FAO-Wereldtop over voedselzekerheid - Uitroeiing van honger op aarde.
Karel De Gucht
Mevrouw de Voorzitter, de Wereldvoedseltop van vorige week in Rome was de laatste van een reeks bijeenkomsten op hoog niveau die dit jaar zijn georganiseerd en waarbij voedselzekerheid en landbouw een prominente plaats innamen: in januari in L'Aquila, in september in New York en Pittsburgh en de bijeenkomst van het Comité voor de voedselzekerheid in de wereld van vorige maand.
De onderliggende gedachte in al deze bijeenkomsten was het besef dat we tekortschieten in de bestrijding van honger op aarde. Ruim één miljard mensen op aarde kan momenteel niet voorzien in de dagelijkse basisbehoeften aan voedsel. Mede door de effecten van de klimaatverandering dreigt de situatie in veel ontwikkelingslanden nog te verslechteren, waardoor het voor deze landen nog moeilijker wordt om voedselzekerheid te kunnen bieden.
De Wereldtop over voedselzekerheid was een gelegenheid om het politieke momentum dat in de laatste maanden is ontstaan te behouden. De voedselzekerheid in de wereld stond weer eens in het middelpunt van de belangstelling. De tijd van praten is echter voorbij, we moeten nu daden stellen.
Voor de Europese Commissie was de bijeenkomst om drie redenen nuttig. In de eerste plaats hebben wij beloofd om ons met hernieuwde kracht in te zetten voor het verwezenlijken van de eerste millenniumdoelstelling voor ontwikkeling en ervoor te zorgen dat de honger tegen 2015 is gehalveerd. Dat doel geldt volgens mij nog steeds en we moeten ons best doen om dat te bereiken - vooral in de landen en gebieden waar op dit gebied zeer weinig vorderingen zijn geboekt, bijvoorbeeld Afrika.
In de tweede plaats werd beloofd om de internationale coördinatie en het beheer van voedselzekerheid te verbeteren door middel van een hervormd Comité voor de voedselzekerheid in de wereld, dat een centraal bestanddeel van het mondiale partnerschap voor landbouw, voedselzekerheid en voeding zou worden. De Europese Commissie heeft deze hervorming actief aangemoedigd en biedt steun door middel van kernfinanciering. Ik denk dat dit een zeer belangrijke stap is, die de weg zal bereiden voor een wereldwijd systeem voor de governance van voedselzekerheid, dat is gebaseerd op deugdelijk wetenschappelijk advies en dat ook meer open zal staan voor de belangrijkste spelers in de publieke en private sector en non-gouvernementele organisaties. Deze spelers zijn van cruciaal belang, als we het nieuwe systeem effectiever willen maken dan het bestaande.
In de derde plaats is beloofd om de neerwaartse trend in de binnenlandse en internationale financiering van de landbouw, voedselzekerheid en plattelandsontwikkeling om te buigen. Indien we de eerste millenniumdoelstelling van het halveren van de honger in 2015 willen verwezenlijken, moeten de afspraken voor meer officiële ontwikkelingshulp worden nagekomen, vooral door de landen die hebben toegezegd 0,7 procent van het bruto nationaal inkomen hieraan te zullen besteden.
Sommigen hebben kritiek geuit op de slotverklaring, omdat hierin de doelstellingen voor de officiële ontwikkelingshulp voor landbouw en voedselzekerheid niet precies genoeg zouden zijn omschreven. We moeten er echter aan herinneren dat er op de G8-top in L'Aquila al belangrijke financiële toezeggingen zijn gedaan. Die moeten nu eerst worden nagekomen. Dankzij de flinke steun van het Europees Parlement is de Commissie erin geslaagd om de 1 miljard euro van de voedselfaciliteit vlot te trekken, waarvan 85 procent al is toegewezen voor de periode 2009-2011. We hebben op termijn echter meer en duurzame steun nodig. Om verantwoording af te kunnen leggen voor onze beloften, hebben we een wereldwijd traceersysteem van toezeggingen nodig, maar we moeten ook controlesystemen, specifieke indicatoren en criteria ontwikkelen, die gebruikt kunnen worden om verslag te doen van de resultaten en effecten van de investeringen. Echter, zelfs de meest substantiële toezegging van donoren - en dit wil ik luid en duidelijk zeggen - zal waardeloos zijn, indien de regeringen in de ontwikkelingslanden er niet in slagen om hun eigen toezeggingen om te zetten in beter beleid, en betere strategieën en investeringen voor de landbouw.
In het debat over voedselzekerheid moeten we ook op de terminologie letten en een onderscheid maken tussen voedselzekerheid en soevereiniteit en zelfvoorziening op voedselgebied. Inspanningen voor wereldwijde productie zijn op zichzelf niet genoeg. Het is belangrijk dat mensen duurzame toegang tot voedsel hebben, wat vooral een armoedekwestie is. De handel in voedsel - zowel op regionaal als op mondiaal niveau - speelt een belangrijke rol in het verbeteren van de toegang tot voedsel, omdat boeren daarmee een inkomen krijgen en consumenten toegang wordt geboden tot goedkoper voedsel. Zelfvoorziening of autarchie op het gebied van voedsel zou wel eens een heel dure strategie kunnen zijn en is niet nodig als de markten en de handel goed functioneren.
Daarom zou het afsluiten van de Doha-ronde met een evenwichtig en veelomvattend resultaat een belangrijke stap vooruit zijn. We moeten ook niet vergeten dat wereldwijde voedselzekerheid een zeer ingewikkeld probleem met vele aspecten is en dat hiervoor een holistische aanpak nodig is. De Europese Unie heeft het afgelopen decennium enorme vorderingen gemaakt op dit gebied en met behulp van de beleidscoherentie voor ontwikkeling (PCD) zal voor blijvende vooruitgang worden gezorgd. Door de verschillende hervormingen van het GLB zijn de exportrestituties sterk verminderd en het grootste deel van de landbouwsubsidies in de EU wordt door de WTO als 'niet-handelsverstorend' gezien. Bovendien hebben de minst ontwikkelde landen vrije toegang tot de markt in de EU gekregen door het 'alles behalve wapens - initiatief, en uit de bepalingen van de economische partnerschapovereenkomsten (EPO's) blijkt begrip voor de problemen die veel ACS-landen ondervinden bij de zorg voor voedselzekerheid voor hun burgers. We hebben daarom in de EU al heel veel bereikt op het punt van een betere beleidscoherentie voor ontwikkeling, waarbij voor ontwikkelingslanden betere omstandigheden op het gebied van de voedselzekerheid zijn gecreëerd. Andere landen en regio's zouden hetzelfde moeten doen.
Ten slotte zou ik willen zeggen dat door de FAO-top is onderstreept dat we de officiële ontwikkelingshulp moeten intensiveren en de officiële ontwikkelingshulp en particuliere investeringen in de landbouw moeten uitbreiden en de wereldwijde governance in de agrarische sector moeten verbeteren, indien we vast willen blijven houden aan onze doelstelling om tegen 2015 de honger te halveren.
Albert Deß
Mevrouw de Voorzitter, commissaris, voor ons in het Europees Parlement is het belangrijk dat we ons met het thema 'honger op aarde' bezighouden. We kunnen niet zwijgend accepteren dat het aantal mensen dat honger lijdt - onder wie veel kinderen - toeneemt.
Ik ben twintig jaar geleden voor het eerst in een parlement gekozen en ik kan me nog goed herinneren dat internationale organisaties als de Wereldbank, FAO, VN en ook de WTO indertijd verklaarden dat in de volgende twintig jaar de honger in de wereld gehalveerd moest zijn. Wat is er gebeurd? De honger is niet gehalveerd, maar toegenomen. Eén miljard mensen lijdt dagelijks honger. Het tegendeel van wat in de intentieverklaringen werd verkondigd, is gebeurd.
Hiervoor zijn heel verschillende oorzaken aan te wijzen. Er zijn landen waar incompetente regeringen - zoals in Zimbabwe - de graanschuur van Afrika in een hongergebied hebben veranderd. Een communistische leider heeft ervoor gezorgd dat in dit rijke land mensen honger moeten lijden, en wij doen er het zwijgen toe. Wij zijn echter medeschuldig. We debatteren wekenlang, ja zelfs het hele jaar, over het klimaat over honderd jaar. De mensen die vandaag en morgen honger lijden, zijn niet geïnteresseerd in het klimaat over honderd jaar, die willen morgen iets te eten hebben! Daar hebben wij geen oplossing voor. Zonder toekomstproblemen te willen negeren, acht ik het een kwestie van menselijkheid dat we ons nu bekommeren om de mensen die honger lijden. En, commissaris, wanneer we zeggen dat we in 2050 de honger gehalveerd zullen hebben, vind ik dat bijna smadelijk. Het moet de wereldgemeenschap toch lukken om het aantal mensen dat honger moet lijden, veel sneller terug te dringen. We brengen wapens naar iedere uithoek in de wereld, maar het lukt ons kennelijk niet om daar voedsel te brengen. Op dit punt faalt de wereldgemeenschap, dat wil ik hier aan de kaak stellen. We moeten hier andere antwoorden voor vinden dan de antwoorden die we nu te bieden hebben.
Luís Manuel Capoulas Santos
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de vertegenwoordiger van de Commissie, dames en heren afgevaardigden, de cijfers die de omvang van de honger en ondervoeding in de wereld illustreren - we kennen ze allemaal en we zijn er door herhaling aan gewend geraakt - zijn zo dramatisch dat het bijna onkies is ze te noemen.
Het recht op voeding is nauw verbonden met het heiligste aller rechten - het recht op leven. En dan hebben we het over een althans enigszins waardig leven, en niet over een leven dat weinig meer is dan een strijd om te overleven.
De bestrijding van honger zou daarom de eerste en voornaamste prioriteit op alle politieke agenda's moeten zijn. Voor het verwezenlijken van die doelstelling moeten alle mogelijke middelen worden ingezet.
Helaas weten we allemaal dat niet alles staat of valt met - al dan niet financiële - middelen. Het probleem ligt bijna altijd bij het beheer en het gebruik van de middelen, het ontbreken van behoorlijke governance en de gebrekkige coördinatie op mondiaal, nationaal en regionaal niveau.
In de resolutie die we nu presenteren - een resolutie die ook door mijn fractie, de Socialisten en Democraten, wordt onderschreven - zijn voorstellen en aanbevelingen opgenomen die, indien nagevolgd, zeker een belangrijke bijdragen kunnen leveren aan de leniging van dit probleem. Ik roep de Commissie daarom op deze resolutie de nodige aandacht te geven en op die basis wetgevingsvoorstellen te doen en mechanismen te ontwerpen om die voorstellen concrete invulling te geven.
Dit is politiek gezien een moeilijk en onzeker moment. Het is echter ook een tijd van verandering. We gaan nu immers een begin maken met de hervorming van de belangrijkste instrumenten voor interventie die de Europese Unie ter beschikking staan: het gemeenschappelijk landbouw- en visserijbeleid.
Dit is - gelet op de nieuwe bevoegdheden die het Verdrag van Lissabon ons toekent - ook een geweldige gelegenheid voor het Europees Parlement om woorden in concrete daden om te zetten. De socialisten zullen deze uitdaging graag aannemen. We hopen dat de nieuwe Commissie en de overige fracties bereid zijn daarin met ons mee te gaan.
George Lyon
Mevrouw de Voorzitter, ik wil graag de collega's die al aan het woord zijn geweest, bedanken.
Om te beginnen denk ik dat de recente piek in de wereldvoedselprijzen voor ons allemaal een waarschuwing moet zijn. Het verdubbelen van de graan- en rijstprijzen heeft een onevenredig grote invloed gehad op sommigen van de armste mensen in ontwikkelingslanden overal ter wereld. Er is zelfs een schatting gemaakt dat er als direct gevolg van de hogere voedselprijzen in 2007 en 2008 in de hele wereld nog eens 75 miljoen mensen bij zijn gekomen die honger lijden. Dat moeten we zeer serieus nemen. Tengevolge van de piek in de voedselprijzen hebben we in veel landen voedselrellen en politieke instabiliteit gezien.
Met een verwachte stijging van de wereldbevolking naar meer dan negen miljard mensen en de klimaatverandering die volgens de voorspellingen een enorme invloed zal hebben op onze voedselvoorziening, is voedselzekerheid mijns inziens een van de belangrijkste kwesties die we onder ogen moeten zien en moeten aanpakken en waarvoor we oplossingen moeten vinden. De Europese Unie moet alles in het werk stellen om de ontwikkelingslanden te helpen met het ontwikkelen van duurzame landbouw- en voedselproductiesystemen, waardoor zij in staat zullen zijn om in hun eigen voedsel te voorzien. Daarvoor zijn financiële middelen nodig - zoals de commissaris in zijn verklaring heeft gezegd - en een open markt. Op dat punt kunnen we erkennen dat Europa een grote bijdrage heeft geleverd aan het openen en liberaliseren van de markten, maar ook is het waar dat veel van de problemen van de ontwikkelingslanden voortkomen uit een falend beleid en een gebrekkig juridisch systeem. Geen enkele hulp, van welke omvang dan ook, kan dat probleem verhelpen, zolang er geen stabiel politiek en juridisch systeem is, waardoor boeren hun bedrijf tot bloei kunnen brengen en kunnen profiteren van het voordeel van hogere marktprijzen.
Geschat wordt dat de EU-productie met meer dan 70 procent zal moeten stijgen om in de toekomst aan de groeiende vraag te kunnen voldoen. Ik denk dat de Europese landbouw een heel belangrijke rol moet spelen. We moeten er niet alleen voor zorgen dat wij hier zelf in ons eigen voedsel kunnen voorzien, maar ook dat we in de toekomst een bijdrage kunnen leveren aan de wereldwijde voedselzekerheid.
José Bové
namens de Verts/ALE-Fractie. - (FR) Mevrouw de Voorzitter, commissarissen, dames en heren, de strijd tegen de honger vraagt om een belangrijke politieke en financiële investering, iets wat de FAO vorige week in Rome niet tot stand heeft kunnen brengen, en ik betreur dat.
Meer dan een miljard mensen lijdt aan ondervoeding en elk jaar sterven veertig miljoen mannen, vrouwen en kinderen van de honger. Deze dramatische cijfers vertonen een stijgende lijn sinds 1996, het jaar waarin de eerste Wereldvoedseltop plaatsvond. De financiële en economische wereldcrisis heeft de situatie nog verergerd en de mensen in de zuidelijke landen zijn de eerste slachtoffers. 10 procent van de begroting voor reclame in de wereld zou voldoende zijn om de ontwikkelingslanden de steun te geven die nodig is om hun landbouwinfrastructuur op peil te houden.
De voedselcrisis is een van de grootste bedreigingen van vrede en stabiliteit in de wereld. In 2050 zullen de boeren meer dan negen miljard mensen moeten voeden. Bodembederf, schade aan de biodiversiteit, afhankelijkheid van aardolie, uitstoot van broeikasgas, uitputting van grondwatervoorraden en veranderende consumptiepatronen maken onze situatie kwetsbaar, kwetsbaarder dan veertig jaar geleden.
Armoede en afhankelijkheid van import zijn de voornaamste oorzaken van voedselonzekerheid. Steun aan productie op lokaal niveau is dringend noodzakelijk. Sinds eind jaren 1950 heeft Europa het gemeenschappelijke landbouwbeleid ingevoerd om het voedsel te produceren dat het nodig had. Daartoe heeft het zijn interne markt beschermd en zijn consumenten gesteund. Deze zelfstandige keuze, dit recht op een onafhankelijke voedselvoorziening, dient nu toegankelijk te zijn voor alle landen of groepen landen in de wereld die dat willen.
James Nicholson
Mevrouw de Voorzitter, onze resoluties over deze kwestie hebben betrekking op de tweeledige uitdaging van het uitroeien van de honger - een zesde van de wereldbevolking lijdt momenteel honger - en het veiligstellen van de voedselvoorziening voor de toekomst.
We hebben te maken met een situatie waarin enerzijds de wereldbevolking groeit en anderzijds de productie van voedsel nog moeilijker blijkt te zijn vanwege de negatieve gevolgen van de klimaatverandering en de stijgende kosten.
Ofschoon het landbouwaspect van de voedselzekerheid ongetwijfeld van cruciaal belang is voor de oplossing van dit probleem, moeten we, als we enige kans willen maken op een succesvolle aanpak van de honger, zeker ook oog hebben voor de absolute noodzaak van goed bestuur in de ontwikkelingslanden. Kijk bijvoorbeeld maar naar Zimbabwe, waar de heer Deß ook al naar heeft verwezen. Het stond eens bekend als de graanschuur van Afrika en het kon ooit de eigen bevolking en die van vele buurlanden van voedsel voorzien. Nu het verwoest is door het optreden van Robert Mugabe en zijn handlangers, is het daar niet meer toe in staat.
We moeten allemaal samenwerken om dit probleem de baas te worden, en om te voorkomen dat dit leidt tot onrust en ellende onder de bevolking.
Patrick Le Hyaric
namens de GUE/NGL-Fractie. - (FR) Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, als de Europese Unie een positieve rol wil spelen in de wereld, als zij een nieuw humanisme in het leven wil roepen, zou zij echt moeten luisteren naar de oorverdovende noodkreet van de honger die overal op de planeet weerklinkt.
Hier en elders blijft het bij mooie woorden. Maar laten we eerlijk zijn, kunnen wij hier een gerust geweten hebben, als elke vijf seconden een kind van de honger sterft? En dat kinderen van de honger sterven, komt niet door technische problemen. Dat komt door de golf van ultraliberalisme die momenteel de wereld overspoelt.
Tot nu toe werd de aarde bewerkt om de mensen te voeden. Vandaag de dag zijn de aarde en voedsel door toedoen van het kapitalistische systeem handelswaar geworden, voorwerpen van wereldwijde speculatie. Daarom moeten we voor een radicaal ander beleid kiezen, de FAO steunen en deze organisatie de middelen geven om te handelen.
Zoals u, mijnheer de commissaris, hebt gezegd, zijn er daden nodig en we vragen dan ook om daden. Maar om tot daden te komen, zou de Europese Unie kunnen toezien op de naleving van het beginsel van onafhankelijke voedselvoorziening voor elk volk, kunnen bijdragen aan de invoering van beloningsregelingen voor het werk van de boeren met gegarandeerde prijzen voor elk land en elk continent, de verbintenissen inzake overheidssteun voor de ontwikkeling van de zuidelijke landen kunnen eerbiedigen en uitvoeren, de schulden van arme landen kunnen kwijtschelden, de aankoop van land door multinationals en hedgefondsen een halt kunnen toeroepen en kunnen erkennen dat landbouw en voedsel geen deel mogen uitmaken van harde onderhandelingen van de Wereldhandelsorganisatie.
We moeten naar die noodkreet van de honger luisteren en ernaar handelen. Dat zou Europa boven zichzelf doen uitstijgen, en de tijd dringt!
Bastiaan Belder
namens de EFD-Fractie. - In de ruim tien jaar dat ik nu deel uitmaak van dit Parlement, heb ik in hier regelmatig grote woorden horen gebruiken. In de aanloop naar de voedseltop in Rome gebruikt de Commissievoorzitter Barroso ook grote woorden. Hij zei: "Wij hebben collectief gefaald in de strijd tegen honger. Dat is een moreel schandaal, het is een grote smet op ons collectieve geweten." Einde citaat. Ronduit terecht. Maar dan is het resultaat wel teleurstellend te noemen. Mij bekruipt het gevoel dat in Rome niet de belangen van die miljard hongerende mensen centraal stonden, maar de politieke belangen van de rijke landen. Om concreet te zijn geef ik een paar voorbeelden: het bio-brandstoffenbeleid, de stimulering hiervan - zo wordt in toenemende mate erkend - draagt bij aan hoge prijzen en daarmee aan honger. Maar er heerst een taboe op kritiek op dit beleid.
Al eerder heb ik in dit parlement gewezen op het gevaar van grootschalige investeringen door derde landen in bijvoorbeeld het continent Afrika, om zo hun eigen voedselzekerheid veilig te stellen. Hoe kan het toch bestaan dat landen waar miljoenen mensen afhankelijk zijn van VN-voedselhulp tegelijk voedsel exporteren naar derde landen? Hier lees ik niets over in de slotverklaring.
Rijke landen komen gemakkelijk weg met goedbedoelde, dringende oproepen en verdere studies naar voor hen controversiële onderwerpen. Verder lees ik dat ontwikkelingslanden vooral zelf verantwoordelijk zijn. In het licht van het falende beleid van de wereldgemeenschap in het verleden zou ik dit willen aanduiden als ronduit beschamend.
Ik heb overigens even teruggebladerd en in de slotverklaringen van eerdere voedseltoppen gekeken: die tonen verrassend veel overeenkomsten, net als de resolutie van dit Parlement overigens. Zij spreken alle over urgentie, er klinkt steevast de roep eerder gedane beloften na te komen. Maar zou een herhaling van al die oproepen geen veeg teken voor ons moeten zijn? Om met de woorden van VN-rapporteur De Schutte te spreken "arme mensen eten geen beloften". Voedselzekerheid zou een mensenrecht moeten zijn, zo wordt vaak gezegd. Ik zou het liever willen omdraaien, mevrouw de voorzitter. In mijn bijbel als christen lees ik de opdracht om hongerigen te eten te geven, en dat is mijn persoonlijke plicht en onze collectieve verantwoordelijkheid.
Dimitar Stoyanov
(BG) Ik heb persoonlijk de vergadering van de Voedsel- en Landbouworganisatie in Rome bijgewoond. Ik heb met eigen ogen gezien hoe het er op die conferentie aan toeging. Ik denk ook dat we de hypocrisie die ons heeft aangetast een beetje moeten afleggen, want, gezien het geld dat wordt besteed aan de organisatie van zo'n conferentie waarvan de uitkomst gewoonlijk niet meer is dan een lange reeks beloften, moeten we die uitgaven misschien heel praktisch besteden om, zoals de vorige sprekers hebben gezegd, precies uit te rekenen hoeveel kinderen niet hadden hoeven sterven van de honger als deze gelden niet alleen waren besteed aan mooie verhalen. De commissaris heeft gezegd dat het probleem te maken heeft met de wereldvoedselproductie, maar laten we, alvorens het vlekje uit het oog van onze broeder te verwijderen, eerst de balk in ons eigen oog onderkennen.
Mijn land, Bulgarije, heeft volgens wetenschappelijke gegevens de vruchtbaarste bodem in de in Europese Unie. Honderdvijftig jaar geleden wisten Bulgaarse boeren de dichtstbevolkte streken van het Ottomaanse Rijk in Klein-Azië te voeden met negentiende-eeuwse technologie. Tegenwoordig loopt de landbouw in Bulgarije echter gestaag terug, en nog sneller sinds Bulgarije lid is geworden van de Europese Unie. De quota die de Commissie zelf aan Bulgarije heeft opgelegd, beperken de landbouwproductie, terwijl steeds meer land in Bulgarije braak komt te liggen. Er is bijvoorbeeld maar één boerderij in een van de 28 regio's van Bulgarije nodig om het complete quotum aan tomaten te produceren dat door de Europese Commissie aan Bulgarije is toegewezen. Dit quotum is ingesteld omdat uit gegevens van tien jaar geleden is gebleken dat dit het officiële productieniveau was. Niemand kijkt echter naar wat het feitelijke productieniveau zou kunnen zijn. Momenteel gelden er in de Europese Unie beperkingen op voedselproductieprocessen die anders de situatie aanzienlijk zouden kunnen verbeteren en echte mogelijkheden zouden kunnen bieden om de honger te bestrijden. Daarom krijgen we, zolang de zaken worden beheerst door functionarissen die alleen naar vellen papier kijken en niet geïnteresseerd zijn in iets anders, alleen maar beloftes en geen enkele actie te zien.
Filip Kaczmarek
(PL) Mevrouw de Voorzitter, het aantal mensen dat honger lijdt en in extreme armoede leeft is het afgelopen jaar drastisch gestegen en het is niet waar dat dat de schuld is van het kapitalisme. Er zijn politieke systemen die significant slechter zijn voor het menselijk leven en de strijd tegen honger. Ik zal slechts één voorbeeld geven. In Europa werd enkele decennia geleden een land met zeer goede landbouwomstandigheden tot honger gedreven door het communisme. Als gevolg daarvan stierven meer mensen in één land dan er momenteel wereldwijd sterven aan honger. Dat land was Oekraïne. Ik raad u aan voorzichtig te zijn met wat u zegt in dit Parlement.
In het jaar 2000 hebben 198 leden van de Verenigde Naties specifieke millenniumdoelstellingen voor ontwikkeling aangenomen. De commissaris had het vandaag over de eerste en belangrijkste doelstelling. Vandaag moeten we de vraag beantwoorden of deze doelstelling haalbaar is. Europeanen vragen of onze prioriteiten en ons beleid correct zijn en in het bijzonder of bijvoorbeeld een dure strijd tegen klimaatverandering belangrijker is dan de strijd tegen armoede. Deze week nog werd mij zo'n vraag gesteld: verwart de Europese Unie middelen niet met doelstellingen en begint zij niet in plaats van de effecten van de opwarming van de aarde te bestrijden de duurste aanval op windmolens in de geschiedenis van de mensheid - een strijd tegen klimaatverandering?
De beste manier om te bewijzen dat de maatregelen voor klimaatbescherming en die voor armoedebestrijding niet onverenigbaar met elkaar zijn, zou naar mijn mening effectiviteit op dat laatste gebied zijn. Met andere woorden, de honger moet echt uit de wereld worden geholpen. Dan zou niemand ons er meer van kunnen beschuldigen dat we verkeerde prioriteiten stellen en de strijd tegen klimaatverandering belangrijker maken dan de strijd tegen honger, zoals de heer Deß ook zei.
Landbouw wordt de komende jaren heel belangrijk. Wat we moeten doen, is ontwikkelingslanden stimuleren en helpen te investeren in landbouw en zich te houden aan hun eigen verklaringen dat 10 procent van de nationale begroting zal worden besteed aan de ontwikkeling van de landbouw. Alleen op die manier kunnen we het landbouwpotentieel van arme landen verbeteren en helpen honger op effectieve wijze te bestrijden.
Louis Michel
(FR) Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, op de wereldtop van de FAO over de voedselzekerheid was geen enkele regeringsleider die lid is van de G8, aanwezig, met uitzondering van de heer Berlusconi, wiens land gastheer was van de top.
Zo verwerd een bijeenkomst op hoog politiek niveau, met een economische, een sociale en een financiële dimensie, tot niets meer dan een gewone technische bijeenkomst. Toch was de doelstelling van de heer Diouf het ontwikkelen van instrumenten en productiemiddelen om de voedselzekerheid in de ontwikkelingslanden op duurzame wijze te regelen.
Zoals we allen weten en zoals al herhaalde malen is gezegd, heeft de economische en financiële crisis de honger in de wereld alleen nog maar verergerd. Het onderwerp was actueler dan ooit, omdat vandaag de dag voor het eerst in de geschiedenis meer dan een miljard mensen op de wereld honger lijdt. Dat is een zesde van de wereldbevolking, 20 procent meer dan in 2005 en 105 miljoen meer dan in 2008.
Door dat alles is de kans groot dat er, zoals de heer Bové al zei, nieuwe conflicten uitbreken, die bovendien zeer ernstig van aard zullen zijn. Het uitblijven van investeringen in de landbouw heeft tot dit verschijnsel van voedselonzekerheid geleid, en landbouw is het enige middel van bestaan van 70 procent van de armen in de wereld, zoals de heer Diouf benadrukte. Hij had een oproep gedaan om een bedrag van 44 miljard dollar te reserveren voor het financieren van investeringen ten gunste van kleine producenten. Zijn verzoek is een dode letter gebleven: er is geen tijdschema, geen strategie en geen politieke wil van de rijke landen.
Mijnheer de commissaris, hoeveel vooruitgang is er geboekt in de tenuitvoerlegging van de verplichtingen van de G8 van juli vorig jaar? Omdat ik uw positie heb bekleed, weet ik hoe moeilijk het is om donateurs te mobiliseren. Zo staat me de uiterst moeilijke strijd nog helder voor ogen die twee jaar geleden mede door voorzitter Barroso is gevoerd om die armzalige miljard euro te verkrijgen teneinde de voedselfaciliteit in te stellen. Toch is de toekomst van Europa nauw verbonden met het lot van de ontwikkelingslanden.
Mijnheer de commissaris, ik geloof niet in de recepten van onze socialistische collega, die het heeft over ultrakapitalisme of ultraliberalisme - wat overigens een betekenisassimilatie is die ethisch maar net verantwoord is. Ik voor mij zie de oplossing niet in dit soort al te kortzichtige ideologische bombast.
Mijnheer Le Hyaric, ik moet u zeggen dat de verantwoordelijkheid voor de onderontwikkeling van sommige landen na hun onafhankelijkheid veel meer ligt bij het marxistisch obscurantisme dan bij het liberalisme.
Dat was wat ik wilde zeggen, omdat ik al te kortzichtige ideologische bombast of mantra's die op het vlak van intellectuele eerlijkheid op het randje zijn, in dit Parlement niet zomaar over mijn kant laat gaan.
Judith Sargentini
(EN) Mevrouw de Voorzitter, mijn collega's de heer Bové en de heer Belder hebben het probleem en de politieke werkelijkheid beschreven, maar er is een nieuwe trend in de landbouw. Rijke landen stellen hun basisvoedsel of hun biobrandstoffen veilig door land op te kopen in arme landen - het afpakken van land of het 'verwerven van land', zoals het eufemistisch wordt genoemd. Dit gebeurt bijvoorbeeld in Madagascar.
Dit onderwerp lijkt voor de wereldleiders zo gevoelig te zijn dat er niet over wordt gesproken. Europa en zijn leiders hebben de morele plicht om deze nieuwe vorm van wat ik kolonialisme zou noemen, tegen te gaan. In de verklaring van de FAO-Wereldtop is niet over de kwestie van het afpakken van land gerept en op dat punt is er echt een kans gemist om de honger op aarde te bestrijden. Waarom hebt u hier niets over gezegd?
Dan is er het gemeenschappelijk landbouwbeleid van de EU. Wij produceren veel voedsel. Europeanen hebben voldoende te eten, maar door dat GLB gaan in ontwikkelingslanden zowel voor kleinschalige boeren als voor industriële landbouwbedrijven kansen verloren en zij kunnen dan geen behoorlijke boterham meer verdienen. Dit leidt tot voedseltekorten en de noodzaak om voedsel te importeren. Wanneer krijgen we een vrij en eerlijk Europees landbouwbeleid?
Richard Ashworth
(EN) Mevrouw de Voorzitter, de Verenigde Naties en de Europese Unie zijn het erover eens dat er vanwege de groeiende wereldbevolking wereldwijd een grotere opbrengst van de landbouwproductie nodig is - een stijging van 50 à 100 procent. Wij sluiten ons daarbij aan. We zijn het niet alleen eens met het standpunt van de commissaris, maar we menen bovendien dat de wereld het zich niet kan permitteren om dit doel niet te verwezenlijken. Tegelijkertijd wordt echter van de landbouw verwacht dat er minder land, water en energie wordt gebruikt en dat de uitstoot van broeikasgassen wordt teruggebracht. Er zijn daarom drie dingen die we moeten beseffen.
In de eerste plaats moeten de regeringen - en de EU in het bijzonder - meer investeren in onderzoek en ontwikkeling. We beschikken eenvoudigweg niet over de informatie waarop we onze plannen voor de toekomst kunnen baseren. In de tweede plaats hebben we met het oog op de volatiliteit op de wereldmarkten een vangnet vanuit het gemeenschappelijk landbouwbeleid nodig, en in de derde plaats brengt voedselzekerheid, met alle gevolgen die het heeft voor de Europese Unie, kosten met zich mee. Er zijn kosten die we niet kunnen doorberekenen aan de consument en daarom herhaal ik nog eens dat we een sterk landbouwbeleid nodig hebben en dat we het begrotingsdebat moeten winnen.
João Ferreira
(PT) Mevrouw de Voorzitter, de slotverklaring zoals die tijdens de laatste vergadering van de FAO door de 193 leden is aangenomen, is helaas voor de bestrijding van honger van nul en generlei waarde. Er zijn geen termijnen afgesproken en er is niets vastgelegd met betrekking tot concrete manieren om iets te ondernemen tegen deze gesel die meer dan 6 miljard mensen treft.
Volgens de beschikbare gegevens zullen er in de loop van deze maar 90 seconden durende interventie in de hele wereld vier kinderen van de honger sterven. Dat is wel de meest sprekende veroordeling van een economisch systeem dat onrechtvaardig en irrationeel is, mensen uitbuit en precies daarom door de geschiedenis zal worden achterhaald.
Een systeem dat berust op een concreet beleid en concrete richtsnoeren, mijnheer Michel, en op mensen die dat beleid uitvoeren en een liberale retoriek uitdragen. Dat is wat tot de huidige situatie heeft geleid: de keuze voor dit agro-industriële model, dat de belangen van de grote bedrijven in de landbouw en voedingsmiddelenindustrie voorop stelt en daarmee de kwaliteit van de landbouwsector overal ter wereld schade toebrengt. Jarenlang is er niet voldoende in de landbouw geïnvesteerd, landbouwers zijn aangespoord in een andere sector hun heil te zoeken en kleine en middelgrote landbouwbedrijven zijn opgeheven, en dat terwijl deze sector 70 procent van de armen op deze wereld de middelen om te overleven verschaft.
Marktfundamentalisme, privatiseringen, liberalisering en vrijhandel hebben geleid - en leiden nog steeds - tot het opgeven van landbouwgronden. Dat leidt dan weer tot concentratie van de eigendom van de grond, met als gevolg dat een paar bedrijven de productie domineren en heel veel mensen daar voor hun voeding van afhankelijk zijn.
Deskundigen schatten dat er 43 miljard dollar nodig is om chronische ondervoeding te kunnen bestrijden. Heel wat minder dus dan het bedrag dat de staten aan het grootkapitaal hebben overgedragen om dat grootkapitaal in staat te stellen deze uit de aard van het systeem voortvloeiende crisis te overleven.
Diane Dodds
(EN) Mevrouw de Voorzitter, secretaris-generaal Ban Ki-moon heeft tijdens de Wereldtop over voedselzekerheid gezegd dat de huidige voedselcrisis voor ons een waarschuwing moet zijn voor de toekomst. Tegen 2050 leven er wellicht 9,1 miljard mensen op onze planeet, ruim twee miljard meer dan nu - een onthutsend aantal en dit betekent dat de boeren 70 procent meer voedsel zullen moeten verbouwen.
De boeren in Noord-Ierland willen helpen om in die behoefte te voorzien. De meeste van hen menen echter dat Europa hen belemmert in hun vermogen om meer voedsel te produceren door via nitraat- en fosfaatvoorschriften een vermindering van de bezettingsgraad af te dwingen en door administratieve rompslomp, een gebrek aan onderzoek en ontwikkeling in de industrie, kortom door een houding waaruit blijkt dat voedselzekerheid niet belangrijk wordt gevonden.
Het voedselproducerend vermogen van de boeren zal worden bepaald door de GLB-hervorming. Deze beïnvloedt ook de voedselprijs. Indien boeren niet door middel van rechtstreekse betalingen door Europa worden gesteund, zal de voedselprijs moeten stijgen om aan de productiekosten te kunnen voldoen. Het is mijn doel om de voedselproductie in Noord-Ierland en de voedselzekerheid in Europa te bevorderen. Dit kan alleen worden bereikt indien we boeren toestaan om boer te zijn. De GLB-hervorming speelt hierbij een enorme rol, en voedselzekerheid zou in ons werk centraal moeten staan bij het hervormingsproces van het GLB.
Mairead McGuinness
(EN) Mevrouw de Voorzitter, als één van de auteurs wil ik graag eerst de fracties bedanken die zeer nauw hebben samengewerkt en een tekst hebben geproduceerd waarop geen amendementen zijn ingediend. Ik denk dat we daar allemaal zeer blij om kunnen zijn. We verschillen op veel punten van mening, maar ik denk dat deze tekst een stap in de goede richting is als het gaat om wat we allemaal willen: het juiste doen om eraan bij te dragen dat mensen die waar ook ter wereld honger lijden van voedsel worden voorzien.
Ik was ook de rapporteur van het verslag over wereldwijde voedselzekerheid en het GLB tijdens de vorige zittingsperiode, dus ik heb op dit terrein heel veel werk verricht. Graag wil ik op één eenvoudig punt wijzen dat veel mensen schijnt te ontgaan. Het zijn de boeren die de wereld zullen voeden, als ze het juiste klimaat - en ik bedoel dat in de ruimste zin - krijgen om die specifieke taak uit te voeren. Alle anderen zullen erover spreken. Het is onze verantwoordelijkheid om een beleid te ontwikkelen en uit te voeren dat de boeren in staat stelt om voedsel te produceren. Ze zullen dat doen als ze over twee basiselementen beschikken, namelijk behoorlijke prijzen en een stabiel inkomen. Beide elementen zijn hard getroffen door de recente volatiliteit en de boeren kunnen in deze situatie niet het hoofd boven water houden.
Ik loop misschien uit - en als één van de auteurs vraag ik u hiervoor begrip - maar demoniseer het gemeenschappelijk landbouwbeleid alstublieft niet. Sommige redeneringen hierin zijn niet meer van deze tijd en achterhaald, maar we hebben dit beleid wel degelijk hervormd en zonder het GLB zou de voedselonzekerheid binnen de Europese Unie misschien nog groter zijn. Laten we gebruik maken van de beste delen van het GLB en laten we de ontwikkelingslanden vragen om een gemeenschappelijk landbouwbeleid aan te nemen. We moeten hier heel streng in zijn: wij mogen de regeringen van de ontwikkelingslanden niet uit de problemen proberen te helpen. Het is hun verantwoordelijkheid om op een fatsoenlijke manier gebruik te maken van de ontwikkelingssteun. Wij moeten ervoor zorgen dat er meer geld wordt uitgegeven en geïnvesteerd in de landbouw. Ik denk dat we dit onderwerp niet langer zo voorzichtig moeten behandelen en dat we hard moeten zijn voor regeringen en ook voor onszelf. We hebben een morele verantwoordelijkheid en we zijn bereid om die op ons te nemen.
Enrique Guerrero Salom
(ES) Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, de wereld staat voor twee grote uitdagingen, die allebei een zaak van lange adem zijn: de bestrijding van de gevolgen van de klimaatverandering en de bestrijding van de armoede en de honger in de wereld.
De commissaris is met cijfers gekomen, en dat hebben enkele collega's ook gedaan. Ze staan in de slotverklaring van de FAO-Top: meer dan een miljard mensen op aarde lijdt honger en veertig miljoen mensen sterven jaarlijks aan de gevolgen van armoede.
De voedselcrisis, in de eerste plaats, en de financiële crisis, in de tweede plaats, leiden ertoe dat de millenniumdoelstellingen moeilijker te verwezenlijken zijn. Die verwezenlijking komt niet dichterbij, maar raakt verder uit het zicht. De uitdagingen vergen een lange adem, maar de antwoorden moeten snel worden gegeven; die zijn nu nodig. In de afgelopen weken hebben we echter zorgwekkende berichten ontvangen: het verzet van de grootste uitstoters van broeikasgassen tegen het nemen van besluiten op de Top van Kopenhagen en het gebrek aan leiders en concretisering tijdens de FAO-Top in Rome.
De problemen die we hebben zijn zorgwekkend, maar het onvermogen om in actie te komen is dat ook. De menselijke soort heeft vooruitgang geboekt omdat we de uitdagingen hebben geïdentificeerd, de juiste antwoorden hebben weten te geven en tot actie zijn overgegaan. Ook nu weten we voor welke uitdagingen we staan, maar we hebben niet meer het vermogen om in actie te komen.
Daarom steun ik de resolutie waarin dit Parlement om actie vraagt, en wel dringend.
Franziska Keller
(EN) Mevrouw de Voorzitter, in artikel 208 van het Verdrag van Lissabon wordt het terugdringen en uitroeien van armoede het voornaamste doel van het ontwikkelingsbeleid van de Europese Unie genoemd. Armoede is ook de voornaamste oorzaak van honger. In artikel 208 wordt ook gezegd dat de Unie rekening zal houden met deze doelstellingen in ander beleid dat invloed kan hebben op ontwikkelingslanden.
De EU maakt nu echter markten in ontwikkelingslanden kapot met exportsubsidies en veroorzaakt daarmee armoede en honger. Als we willen dat onze ontwikkelingssteun doeltreffend is, moeten we ervoor zorgen dat het niet door ander beleid wordt gehinderd. Anders zullen we er niet in slagen om de millenniumdoelstellingen te verwezenlijken. We moeten ons daarvan bewust zijn bij de hervorming van beleid zoals het gemeenschappelijk landbouwbeleid en het visserijbeleid.
(Spreekster verklaart zich bereid om een "blauwe kaart”-vraag krachtens artikel 149, lid 8 van het Reglement te beantwoorden)
Mairead McGuinness
(EN) Mevrouw de Voorzitter, ik wil graag van de vorige spreekster weten welke uitvoerrestituties hier precies worden bedoeld. Ik heb het hierover gehad in mijn spreekbeurt en ik ben van mening dat er in het verleden schade is aangericht door exportrestituties en dat Europa nu haar landbouwbeleid heeft hervormd. Toen we echter vorig jaar exportrestituties hebben ingevoerd voor de zuivelsector, was Nieuw-Zeeland het enige land dat hierover klaagde en dat is geen ontwikkelingsland. Mag ik vragen om een voorbeeld van waar dit momenteel een probleem is.
Franziska Keller
(EN) Mevrouw de Voorzitter, het u allen bekende voorbeeld van de bevroren kip is al een beetje oud, maar er zijn nu nog steeds bijvoorbeeld tomaten die in de Europese Unie sterk worden gesubsidieerd, die op de Afrikaanse markt komen, goedkoper zijn dan de lokale producten en die een verlies van banen en meer armoede veroorzaken. Dat is dus nog steeds een algemeen verschijnsel en ik denk dat we daar iets aan moeten doen.
Béla Glattfelder
(HU) Steeds meer wetenschappers op de wereld beweren dat er in 2030 tegelijk een ernstig olie-, water- en voedselgebrek zal ontstaan. Maar het lijkt erop dat we als eerste met voedselgebrek zullen worden geconfronteerd. Er lijdt immers nu al 1 miljard mensen honger op de wereld. Het aantal mensen dat honger lijdt, stijgt sneller dan de wereldbevolking. Dus terwijl nu nog slechts één op de zes mensen honger lijdt op aarde, moeten we ons realiseren dat over een paar decennia één op de vijf of zelfs één op de vier mensen honger zal lijden. Elke minuut sterven twee kinderen van de honger. De oplossing voor deze situatie is duidelijk niet dat we het gemeenschappelijk landbouwbeleid van de Europese Unie stopzetten. De Europese Unie kan pas een sterke speler in de wereld zijn als zij beschikt over een krachtig gemeenschappelijk landbouwbeleid.
Maar niet alleen in Afrika is er honger. Ook in de Europese Unie lijden mensen honger. Er zijn weliswaar regio's binnen de Europese Unie waar de mensen minder dan 10 procent van hun loon aan voedsel besteden, maar er zijn ook regio's - bepaalde delen van Bulgarije en zuidelijke regio's in Roemenië - waar de mensen gemiddeld meer dan 50 procent van hun loon aan voedsel besteden. Er zijn mensen - die het gemiddelde vertegenwoordigen - die zelfs nog veel meer aan voedsel kwijt zijn. Het is belangrijk om dit te benadrukken, want we moeten beseffen dat altijd als we een nieuwe regel opstellen die de landbouwproductie duurder maakt en de effectiviteit verlaagt, zoals de voorschriften inzake dierenwelzijn aangezien de hoeveelheid veevoer die nodig is voor de productie van 1 kilo vlees toeneemt, we niet alleen het milieu schade toebrengen omdat we hierdoor meer CO2 zullen uitstoten, maar dat met elke nieuwe maatregel het aantal honger lijdende mensen stijgt. Het kan zijn dat juist de hoeveelheid veevoer die we extra moeten gebruiken, bijvoorbeeld in de pluimveehouderijen, zal ontbreken op de tafel van een hongerig kind.
Corina Creţu
(RO) Het aantal ondervoede mensen in de wereld is nu groter dan een miljard. We verkeren dus in de tragische situatie dat een op de zes mensen honger lijdt. Helaas hebben de leiders van de grootste geïndustrialiseerde landen zich onverschillig getoond voor een topbijeenkomst die zo belangrijk en nodig is als de bijeenkomst van de FAO onlangs in Rome. De leiders van de G8-lidstaten vonden het niet nodig om deze bijeenkomst bij te wonen, met uitzondering van de Italiaanse premier.
Ik moet hier melding maken van de grote, oneerlijke discrepantie tussen de grote aandacht van deze groep landen, die verantwoordelijk zijn voor 60 procent van het mondiale bruto product, voor het redden van het banksysteem en het gebrek aan aandacht voor de tragische realiteit van hongersnood, die een steeds groter aantal medemensen treft. Dit is een crisis die de arme landen niet zelf hebben veroorzaakt, maar zij worden er wel het hardst door getroffen.
De hongersnood is wereldwijd op het hoogste punt sinds 1970. Iedere zes seconden sterft er een kind van honger. Helaas sluiten de ontwikkelde landen in de wereld de ogen voor deze tragedie, die vanwege de complexe implicaties ons allen beïnvloedt. Het beste voorbeeld hiervan, en ook een waarschuwing voor ons, is de verwaarlozing van de landbouw in de laatste twintig jaar, die heeft geleid tot de huidige voedselcrisis. Van de totale hoeveelheid officiële ontwikkelingshulp is het percentage gedaald tot 3,8 procent in 2006 in vergelijking met 17 procent in 1980.
Voedselzekerheid is een zeer grote uitdaging die om urgente oplossingen vraagt. In de eerste plaats moeten de markten worden geopend en moeten de boeren in ontwikkelingslanden hulp krijgen, zodat zij voedsel kunnen produceren en de honger zo snel mogelijk uitroeien.
Esther Herranz García
(ES) Mevrouw de Voorzitter, om te beginnen wil ik mevrouw McGuinness feliciteren met dit initiatief, waarin de belangrijke rol van het gemeenschappelijk landbouwbeleid bij het voldoen aan de voedselbehoeften op internationale schaal duidelijk tot uiting komt.
Nu de Europese Commissie het gewicht van het gemeenschappelijk landbouwbeleid in de communautaire begroting lijkt te willen verminderen, moet luid en duidelijk worden gezegd dat het gemeenschappelijk landbouwbeleid geen prioriteit meer is, maar dat voedselzekerheid dat wel zou moeten zijn. Maar in de afgelopen decennia hebben we gezien dat voedselzekerheid zonder het gemeenschappelijk landbouwbeleid moeilijk, zo niet onmogelijk te verwezenlijken is.
De landbouw kan daarom niet worden vergeleken met andere sectoren van de economie die in een vrije markt kunnen bloeien, omdat de voedselmarkt geen vrije markt is. De landbouwer heeft steun van de Europese Unie nodig om zijn bedrijf in stand te kunnen houden, en de Europese Unie heeft op haar beurt de landbouwer nodig om een landbouwmodel in stand te houden dat in staat is voldoende voedsel van voldoende kwaliteit te leveren aan de steeds veeleisender wordende consument.
Daarom denk ik dat de koers van het gemeenschappelijk landbouwbeleid weliswaar moet worden verlegd, maar dat het beleid zelf niet mag verdwijnen. De rechtstreekse betalingen aan de landbouwers moeten worden gehandhaafd, en er moet weer een model komen voor het beheer van de agrarische markten dat voor prijsstabiliteit zorgt, wat niet alleen ten goede zal komen aan de landbouwers, maar ook aan de consumenten en de derde landen.
Er moet een kader van goede praktijken worden geschapen om evenwichtige relaties tussen de verschillende spelers binnen de voedselketen te bevorderen, waarbij oneerlijke praktijken worden vermeden en een meer rechtvaardige verdeling van de handelsmarges wordt gestimuleerd.
Bovendien moet er een voorlichtingsbeleid voor de Europese consument komen waarin de nadruk wordt gelegd op de inspanningen die de communautaire producenten hebben verricht om te voldoen aan de regelgeving van de Europese Unie op het gebied van milieu, voedselveiligheid en dierenwelzijn. Want de communautaire producten moeten concurreren met producenten uit derde landen, op wier producten veel lagere normen worden toegepast.
De producenten uit derde landen exporteren liever naar de Europese Unie dan dat ze hun eigen markten van voedsel voorzien, want dat is in het kader van de WTO-overeenkomsten en -onderhandelingen veel rendabeler.
Michèle Striffler
(FR) Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, het is al eerder gezegd: elke vijf seconden sterft op de wereld een kind van de honger of van armoede, en het aantal mensen dat aan ondervoeding lijdt, wordt geschat op meer dan een miljard.
Wereldwijde voedselzekerheid is dus een buitengewoon urgent vraagstuk, dat boven aan de Europese en internationale politieke agenda dient te staan. Het is noodzakelijk de coherentie van het Europese beleid te versterken om de verwezenlijking van de eerste millenniumontwikkelingsdoelstelling te garanderen.
De voedselfaciliteit van een miljard euro is een eerste noodzakelijke stap en het is van groot belang de maatregelen voor de tenuitvoerlegging ervan vooral te richten op kleine en middelgrote gezins- en voedselproducerende landbouwbedrijven, met name bedrijven die door vrouwen worden geleid, en op arme bevolkingsgroepen, die het zwaarst door de voedselcrisis worden getroffen.
Duurzame landbouw moet een prioritair gebied zijn. Innovatieve financieringsmechanismen, zoals een internationale belasting op financiële transacties, dienen te worden onderzocht als begeleidende maatregelen voor de aanpassing aan de klimaatverandering, en dienen toegankelijk te zijn voor kleine ondernemers in de meest kwetsbare landen.
Ricardo Cortés Lastra
(ES) Mevrouw de Voorzitter, collega's, in verband met de recentelijk afgesloten top over voedselzekerheid wil ik mijn teleurstelling uitspreken over de beperkte maatschappelijke, politieke en media-aandacht die er voor deze gebeurtenis is geweest. Teleurstelling vooral vanwege het onvermogen om overeenstemming te bereiken over het pakket van 44 miljard dollar aan steun voor de armste boeren; teleurstelling omdat alles bij het oude blijft.
Wanneer we het over voedselzekerheid, landbouw en ontwikkeling hebben, wordt het probleem van de waterschaarste vaak over het hoofd gezien. Dat is nu al een essentieel probleem, maar in de toekomst zal het dat alleen maar nog meer worden. In de huidige context, met de economische en een milieucrisis, is het meer dan ooit nodig dat de ontwikkelde landen zich verbinden aan de oprichting van een nieuw forum waarin op het hoogste internationale niveau kan worden nagedacht over de wijze waarop water als publiek goed in stand kan worden gehouden, technologieën kunnen worden gedeeld en efficiënte, duurzame en economisch haalbare beheersystemen kunnen worden ontwikkeld.
Als we niet goed voor het water zorgen, zullen we de strijd tegen de armoede nooit kunnen winnen.
Chris Davies
(EN) Mevrouw de Voorzitter, in het Engeland van de achttiende eeuw voorspelde Thomas Malthus dat de bevolkingsgroei groter zou zijn dan de voedselvoorraad. Nu zijn zijn ideeën op veel manieren in twijfel getrokken, omdat we een aantal landbouwrevoluties hebben gehad die onze samenleving hebben veranderd, maar zijn woorden klopten ten dele wel. Tijdens het leven van velen van ons is de wereldbevolking verdrievoudigd - verdrievoudigd, dat is onvoorstelbaar - en op te veel plekken in de wereld was onze voedselvoorraad ontoereikend voor die groei. We moeten meer doen wanneer we honger willen voorkomen en de bevolkingsgroei willen beheersen. Dat kunnen we doen door ervoor te zorgen dat vrouwen overal controle hebben over hun voortplanting. En we moeten kinderlevens redden. De beste manier om de bevolkingsgroei terug te dringen is het redden van kinderlevens, zodat mensen geen behoefte hebben aan grotere gezinnen.
Hier in de westerse wereld zijn we verslaafd aan vlees. Dat leidt tot een enorme verspilling van hulpbronnen. Ik ben twintig jaar geleden gestopt met het eten van vlees en ik kan alleen maar zeggen - en ik zie, mevrouw de Voorzitter, dat mijn tijd om is - dat we groen in plaats van rood moeten eten, indien we de wereld willen behouden en honger willen voorkomen.
Peter Jahr
(DE) Mevrouw de Voorzitter, toereikende voeding is een mensenrecht, en honger is een misdaad tegen de menselijkheid. Ik denk ook dat de mensheid over voldoende technische en natuurwetenschappelijke kennis beschikt om ervoor te kunnen zorgen dat niemand in de wereld honger hoeft te lijden. Natuurlijk is voor de bestrijding van de honger in de wereld ook geld nodig. Het gaat echter niet alleen om het geld. Eerst moet aan de volgende voorwaarden zijn voldaan: ten eerste het scheppen van een stabiele democratische structuur in de ontwikkelingslanden, ten tweede corruptiebestrijding, en ten derde het tot stand brengen van een passend landbouwsysteem in de ontwikkelingslanden. Daarna komen pas de investeringen in de landbouw. Juist over de eerste drie punten wordt vaak te weinig gesproken en vaak lekken toch zeer veel financiële middelen in de landen weg, komen in verkeerde handen terecht en verdwijnen door corruptie.
Marc Tarabella
(FR) Mevrouw de Voorzitter, ik zou wat dieper willen ingaan op hetgeen ik hier eergisteren naar voren heb gebracht over de ernstige voedselcrisis waarin voornamelijk Afrika verkeert, en het duidelijk ontbreken van steun van de meest geïndustrialiseerde landen, alsook van de landen met een opkomende economie, voor het probleem van de wereldwijde voedselzekerheid.
Tijdens de debatten op de FAO-top in Rome hebben verscheidene ngo's voedingsmultinationals ervan beschuldigd zich meester te willen maken van duizenden hectaren zeer vruchtbaar land dat toebehoort aan de kleine boeren van de derde wereld. Op deze wijze zijn, van Ethiopië tot Indonesië, al meer dan 40 000 hectaren verkregen.
Ook hebben ngo's de tendens van veel rijke landen gelaakt om het gebruik van chemische groeimiddelen en nieuwe technologieën in Afrika te begunstigen in plaats van de duurzame ontwikkeling van de agro-ecologie te stimuleren. Zo hebben ze de agrochemische bedrijven, het gebruik van ggo's en de ontwikkeling van biobrandstoffen ten koste van voedingsgewassen aan de kaak gesteld.
Ik verzoek de Europese Unie zich met de grootste spoed in te zetten voor de tenuitvoerlegging van het mondiale partnerschap-project, waardoor een betere coördinatie van de acties ter bestrijding van de honger mogelijk zal zijn. Volgens mij is landbouw voor eigen gebruik ontegenzeggelijk het beste antwoord.
Elisabeth Köstinger
(DE) Mevrouw de Voorzitter, voedselzekerheid voor de lange termijn is één van de belangrijkste uitdagingen van het gemeenschappelijk landbouwbeleid. Juist met het oog op voedselschaarste moet nadrukkelijk op de betekenis van een sterk gemeenschappelijk landbouwbeleid worden gewezen, dat ook in de toekomst een sleutelrol moet spelen om de mondiale uitdagingen aan te kunnen.
Daarom zijn voor het gemeenschappelijk landbouwbeleid ook toereikende financiële middelen voor de lange termijn nodig. Het GLB vormt een belangrijk element van het EU-voedselzekerheidsbeleid en na 2013 zal dit een belangrijke rol in het ontwikkelingsbeleid spelen, ook in het extern voedselzekerheidsbeleid. Daarbij hebben probleemloos functionerende ecosystemen, vruchtbare grond, stabiele waterbronnen en een verdere diversificatie van de landbouweconomie de hoogste prioriteit. Internationale samenwerking en solidariteit, alsmede evenwichtige handelsovereenkomsten, die de voedselzekerheid niet in gevaar brengen maar juist bevorderen, vormen een essentieel onderdeel van de mondiale voedselzekerheid. Hieraan kan een sterk GLB een belangrijke bijdrage leveren.
Rareş-Lucian Niculescu
(RO) Ten eerste, met het risico dat ik een idee herhaal dat de heer Stoyanov al heeft genoemd, betreur ik het feit dat we zoveel braakliggend land hebben in vele landen in Europa, terwijl we spreken over honger in de wereld.
Ten tweede: aangezien de ontwerpresolutie deze kwestie behandelt - en ik ben blij dat de commissaris dit onderwerp heeft genoemd -, wil ik de aandacht vestigen op het gevaar van het doel om zelfvoorzienend te zijn op voedselgebied, dat erg populair is. Dit doel, dat niet synoniem is met voedselzekerheid, kan een ongewenst effect hebben in de huidige omstandigheden. Klimaatveranderingen beïnvloeden namelijk iedere regio op een verschillende manier. Deze situatie maakt handel noodzakelijker dan ooit en niet de ambitie van ieder land om alle voedsel te produceren waaraan het behoefte heeft.
Marian Harkin
auteur. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, ik wil alleen maar iets zeggen over twee onderwerpen die tot nu toe in het debat naar voren zijn gekomen. In de eerste plaats het verband tussen honger en klimaatverandering. Ban Ki-moon zei in Rome dat we, in een tijd waarin de wereldbevolking toeneemt en het klimaat in de wereld verandert, in 2050 70 procent meer voedsel nodig zullen hebben, terwijl het weer steeds extremer en moeilijker voorspelbaar wordt. Alle moeite die we doen om klimaatverandering tegen te gaan, zal dus een positief effect hebben op de voedselproductie.
Het tweede onderwerp dat weer eens naar voren gebracht werd, was het gemeenschappelijk landbouwbeleid. Het is zo gemakkelijk het GLB de schuld te geven - alsof dat verantwoordelijk is voor alles wat er in de ontwikkelingslanden fout gaat. Het GLB is niet perfect, maar er zijn wel hervormingen in aangebracht. Als wij willen dat onze boeren blijven produceren en voor voedselveiligheid in Europa zorgen, mogen we ze niet letterlijk dwingen hun bedrijf te sluiten door hun allerlei regels op te leggen en hun onze steun te onthouden.
Heeft er iemand bijvoorbeeld wel eens onderzoek gedaan naar de recente hervorming van de suikerindustrie in de EU om te kijken of de decimering van die bedrijfstak inderdaad ten goede is gekomen aan de mensen in derdewereldlanden, of dat alleen maar de suikerbaronnen en landeigenaren ervan geprofiteerd hebben, terwijl de kleine suikerproducenten tot een leven in armoede veroordeeld bleven? Ik wil het probleem van de honger in de wereld absoluut niet bagatelliseren, maar we moeten er wel voor zorgen dat onze oplossingen voor het probleem ook inderdaad verlichting brengen.
Sari Essayah
(FI) Mevrouw de Voorzitter, het is zeer goed dat op dezelfde dag dat wij de resolutie van de klimaattop in Kopenhagen behandelen ook de voedselzekerheid en het hongerprobleem op de agenda staan, want deze zaken zijn zeer nauw met elkaar verbonden.
Enkele leden hebben al ter sprake gebracht dat wij met het klimaatbeleid deels ook meer problemen hebben veroorzaakt. Wij hebben onrealistische doelen gesteld voor onder meer biobrandstoffen, wat ertoe heeft geleid dat er land in ontwikkelingslanden is gekocht voor de teelt van gewassen voor biobrandstoffen. Op die manier worden de armsten van de armsten beroofd van land dat zij kunnen gebruiken voor landbouw en het ontwikkelen van hun eigen landbouwproductie.
Ook in het landbouwbeleid hebben zich dergelijke scheeftrekkingen voorgedaan. Die hebben ertoe geleid dat overproductie naar de ontwikkelingslanden is geëxporteerd waardoor de ontwikkeling van de landbouw daar wordt belemmerd. Het is uitermate belangrijk de realiteit onder ogen te zien dat wij ook in de wereld van vandaag meer dan genoeg voedsel hebben, maar dat de wil ontbreekt om dat eerlijk te verdelen.
Czesław Adam Siekierski
(PL) Mevrouw de Voorzitter, tijdens de laatste FAO-top zijn de deelnemende staten er niet in geslaagd met constructieve voorstellen te komen. Het ontbreken van een gemeenschappelijke strategie op internationaal niveau is zorgwekkend, vooral in het licht van de steeds groeiende wereldbevolking, die in 2050 de 9 miljard zal bereiken.
We herinneren ons allemaal de gevolgen van de voedselcrisis van 2007 toen als gevolg van een plotselinge stijging van de prijzen van basislandbouwproducten miljoenen mensen over de hele wereld een tekort aan voedsel hadden. Ik denk dat de crisis ons een les moet leren. We moeten een einde maken aan de maatregelen voor het beperken van de landbouwproductie, die vreemd genoeg de laatste jaren zo populair zijn in onze EU.
Ik denk dat in het licht van de wereldwijde trends op de voedselmarkt elke poging om het GLB te beperken een onverstandige zet is, die in de nabije toekomst de voedselzekerheid van ons continent zal bedreigen. We moeten de ontwikkelingslanden helpen een landbouwbeleid te ontwikkelen waarmee ze hun burgers voedselzekerheid kunnen garanderen.
Karel De Gucht
lid van de Commissie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, ook ik betreur het dat geen enkele G8-leider in Rome aanwezig was behalve Commissievoorzitter Barroso, en dat draagt natuurlijk bij aan het beeld dat dit een top was die weinig nieuws gebracht heeft. Wanneer je naar de slotverklaring kijkt, is dat mijns inziens ook duidelijk. Aan de andere kant denk ik dat het ook heel belangrijk is dat we erin geslaagd zijn het voedselzekerheidsprobleem op de politieke agenda te houden. Het resultaat van de verschillende topbijeenkomsten die we in 2009 hebben meegemaakt, is absoluut dat dit punt nu hoog op de internationale agenda staat en dat er op alle bijeenkomsten van wereldleiders, bijvoorbeeld onlangs in Pittsburgh, op de G20, gesproken wordt over ontwikkelingssamenwerking en ontwikkelingsbeleid. Dat is op zich heel gunstig.
Ik ben zelf in Rome geweest en ik moet zeggen dat - afgezien van de slotverklaring, die, dat moet ik toegeven, wat teleurstellend was - er heel goede discussies gevoerd zijn en ook dat er een heel goede opkomst was. Er kan iets uit voortkomen. Er was bijvoorbeeld een hele discussie over de verkoop van vruchtbare grond in ontwikkelingslanden en landen die zelf geen landbouwgrond hebben; de discussie over het zelf kopen daarvan is heel interessant en ik denk ook dat we het daar wel ongeveer over eens kunnen worden.
Het tweede punt dat ik wil aansnijden is dat het GLB natuurlijk niet ideaal is, zoals een aantal leden al gezegd heeft. In deze wereld is niets ideaal, maar als je naar het effect van het gemeenschappelijk landbouwbeleid op de derde wereld kijkt, vind ik dat we met recht kunnen zeggen dat het van de grote handelsblokken verreweg het minst schadelijke systeem is waar het gaat om verstorende invloeden op de ontwikkelingslanden. De WTO heeft erkend dat de meeste van onze subsidies, mischien wel alle, niet handelsverstorend werken, omdat ze de inkomens in de landbouw ondersteunen, niet de prijzen van agrarische producten.
Ik ben ook - hoe zal ik het zeggen - een klein beetje teleurgesteld dat we onszelf steeds maar bekritiseren. Ook Europa is niet ideaal, maar ik vind dat we bijvoorbeeld met de voedselfaciliteit een flinke stap vooruit gezet hebben. Hiermee gaat in twee jaar een miljard euro gepaard; de voedselfaciliteit ondersteunt niet de levering van voedsel, maar concentreert zich grotendeels op de levering van zaden en ondersteunt op die manier de kleine landbouwers in de ontwikkelingslanden. Ik ben van mening dat hier werkelijk van innovatie sprake is. Ook bijvoorbeeld de Wereldbank heeft dat erkend en die is bezig dit instrument over te nemen. Daarom moeten we onszelf niet steeds zo bekritiseren. De voedselfaciliteit was overigens een innovatie van mijn voorganger. Er is één ding waarover ik het niet met hem eens ben en dat is over een meneer die ondertussen alweer verdwenen is, namelijk de heer Le Hyaric. Hij is geen socialist, beste voorganger, hij is een communist; kijkt u maar eens naar zijn fractie: hij is een communist en dat verklaart waarschijnlijk zijn manier van redeneren.
Dat moest ik even zeggen. Verder is het zo dat we als Europese Commissie in L'Aquila ook onze verantwoordelijkheid genomen hebben. We hebben daar vier miljard dollar toegezegd; dat is ongeveer 20 procent van de voedselhulp en het steunpakket dat in L'Aquila afgesproken is. Daarmee zijn we verreweg de grootste donor wat betreft toezeggingen in L'Aquila en die toezeggingen gaan we ook nakomen. We leggen ons vast op dit bedrag en zullen het zo spoedig mogelijk uitbetalen.
Ten slotte wil ik iets zeggen over het nieuwe beleid op het gebied van landbouw en voedselzekerheid. In het werkprogramma van de Commissie voor 2010 is namelijk sprake van een plan om de Raad en het Parlement een mededeling voor te leggen over een nieuw beleid op het gebied van landbouw en voedselzekerheid voor de Europese Unie. In dat document worden de lopende problemen met betrekking tot landbouw en voedselzekerheid opnieuw bekeken. U kunt daarbij denken aan de uitdagingen waarvoor we gesteld zijn door de klimaatverandering, de grotere aandacht voor voeding en voedselkwaliteit, beleid met betrekking tot veiligheidsnetten en sociale bescherming, de impact van biobrandstoffen op de voedselproductie of het gebruik en de effecten van nieuwe technieken en biotechnologie, de toenemende roep om een op rechten gebaseerde aanpak, grootschalige aankoop van land, enzovoort.
Het eerste doel van de mededeling is de toezegging van de EU te hernieuwen dat zij ontwikkelingslanden wil helpen met de verbetering van hun landbouwproductie. Dit blijft een cruciale kwestie, vooral vanwege de toenemende vraag naar voedsel als gevolg van de groeiende wereldbevolking, de veranderende voedingspatronen en de uitdagingen en bedreigingen voor de duurzame landbouwproductie als gevolg van de klimaatverandering. In de tweede plaats is het doel van de mededeling een overpeinzing op gang te brengen over de manier waarop de EU het best haar ervaring en kennis kan gebruiken om te helpen regionaal beleid en strategische kaders op het terrein van de landbouw en de voedselzekerheid van de grond te tillen. De derde doelstelling is een fundering te leggen voor de hele EU-aanpak voor de harmonisering van bestaande kaders voor het ECMS-beleid naar aanleiding van de toezeggingen die met de agenda van L'Aquila-agenda voor actie gedaan zijn. Ten vierde zullen met de mededeling voorstellen worden gedaan voor de manier waarop de EU zou kunnen bijdragen aan de versnelling van het proces dat moet leiden tot de verwezenlijking van de millenniumontwikkelingsdoelstellingen, met name millenniumdoelstelling I, gezien de komende herziening van deze doelstellingen in september 2010 in New York. Het vijfde doel is de positie van de EU met betrekking tot de huidige ontwikkelingen in het mondiale beheerssysteem voor voedsel en landbouw te verbeteren, en ten slotte wil de Commissie problemen aanpakken die de laatste tijd op de voedselzekerheidagenda een belangrijke plaats hebben ingenomen.
Op 16 november is een openbare raadpleging over een discussienota gestart, die zal lopen tot begin januari. We zullen dus alle belanghebbenden raadplegen en daarna zal de Europese Commissie met een formele mededeling komen.
De Voorzitter
Er zijn zes ontwerpresoluties ingediend overeenkomstig artikel 110, lid 2 van het Reglement.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt donderdag 26 november 2009 plaats.
