Instrumenty rynkowe na potrzeby polityki w zakresie ochrony środowiska (debata)
Przewodniczący
Kolejnym punktem porządku dziennego jest sprawozdanie Anne Ferreira, w imieniu Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności, w sprawie zielonej księgi na temat instrumentów rynkowych na potrzeby polityki w zakresie ochrony środowiska i w dziedzinach pokrewnych
Anne Ferreira
sprawozdawczyni. - (FR) Panie przewodniczący, pani komisarz, panie i panowie! Przede wszystkim chciałabym szczególnie podziękować sprawozdawcom pomocniczym i sprawozdawcom komisji opiniodawczych za ich cenną pomoc.
Dziś możemy być zadowoleni z wyważonego sprawozdania przyjętego przez Komisję Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności, które powstało dzięki wspólnym staraniom. Unia Europejska jest bezsprzecznie zaangażowana w sprawę ochrony środowiska naturalnego, zarówno na szczeblu wewnętrznym, jak i międzynarodowym.
Po określeniu wiele celów mających zaspokoić potrzeby w dziedzinie ochrony środowiska, z jakimi mamy do czynienia, Unia Europejska musi opracować sposoby ich realizacji. W tym celu przez lata przyjmowała przepisy prawne, które są regularnie poddawane przeglądowi i mają zastosowanie w UE. Unia inwestuje w badania, podnosi świadomość społeczną i popiera dobre praktyki w państwach członkowskich.
Teraz proponujemy przyjrzenie się innej możliwości - instrumentom rynkowym Sprawozdanie jest oparte na dokumencie Komisji zawierającym wiele propozycji i idei, które przyjmuję z zadowoleniem. Po pierwsze dąży ono do udoskonalenia tekstu, który moim zdaniem koncentruje się zbyt mocno na zmianach klimatu. Jest to z pewnością kluczowa sprawa, ale nie wolno nam lekceważyć całości obrazu, wszystkich dziedzin działalności człowieka, które także mają bardzo ważny wpływ na środowisko naturalne.
Nie miałam niestety żadnych informacji z konsultacji, które mogłyby nam pomóc w naszej pracy. W zielonej księdze Komisja proponuje osiągnięcie celów w dziedzinie środowiska naturalnego po niskich i rozsądnych kosztach. Powinno to być możliwe dzięki instrumentom gospodarczym, które stanowią także elastyczny sposób osiągania ustalonych celów.
Na koniec sprawozdanie sugeruje, że Komisja powinna sporządzić plan działania lub inny system dotyczący instrumentu rynkowego na rzecz ochrony środowiska naturalnego. Mam pytanie do Komisji: Czy mogą nam państwo powiedzieć, na jakim etapie Komisja znajduje się w swoich dyskusjach i czy wyniki konsultacji, jakimi obecnie dysponuje wzmocnią lub spowodują zmiany propozycji zawartych w zielonej księdze? Uważam, że jest to bardzo ważne pytanie.
Jeśli chodzi o wdrażanie instrumentów rynkowych, musimy kierować się pewnymi zasadami. Musimy oczywiście stosować zasadę "zanieczyszczający płaci”, zadbać, aby instrumenty rynkowe uzupełniały się wzajemnie i uzupełniały inne instrumenty oraz aby były spójne i właściwe dla dziedzin, których dotyczą. Taki jest właśnie cel. Innymi słowy, nie możemy być systematyczni, ale musimy się wykazać dużą pomysłowością.
Jeśli chodzi o konkretne instrumenty - niestety nie ma czasu, aby je teraz omawiać - to muszę podkreślić, że Parlament jest sceptycznie nastawiony do wniosku dotyczącego bioróżnorodności, z tej prostej przyczyny, że zrekompensowanie utraty dość niezwykłego ekosystemu w innym kraju wydaje się nam trudne, a nawet niemożliwe.
Jeśli chodzi o internalizację kosztów, to jest to zasada, na której mamy się opierać i na rzecz której mamy podejmować działania. W chwili obecnej bardzo niewiele uwagi poświęca się środowiskowym kosztom działalności człowieka, w szczególności działalności przemysłowej i gospodarczej, innymi słowy, używając bardziej technicznego określenia, kosztom zewnętrznym. Typowym tego przykładem jest sektor transportu.
Odnotowuję, że w czerwcu ubiegłego roku Komisja miała przedstawić wniosek dotyczący rewizji dyrektywy w sprawie "eurowiniet”, wprowadzając w szczególności zróżnicowane opłaty za transport drogowy. Ta zasada zróżnicowania musi być także coraz częściej stosowana podczas projektowania instrumentów rynkowych na rzecz środowiska. Komisja proponuje podobny system dotyczący opodatkowania energii, który składać się będzie z dwóch komponentów: komponentu energii i komponentu dotyczącego środowiska
Jeśli rewizja dyrektywy osiągnie swój cel, powinna także gwarantować przywrócenie konkurencyjności innych środków transportu oraz wykorzystanie takich typów transportu, które emitują mniej CO2.
Na koniec punkt, na który chciałabym zwrócić szczególną uwagę: konkurencyjność europejskiej gospodarki. Oczywiście zgadzamy się z tym, ale musimy być ostrożni. Chodzi bowiem o to, czy bezczynność miałaby koszty społeczne, gospodarcze i środowiskowe, a także koszty polityczne.
Androula Vassiliou
komisarz. -Panie przewodniczący! Chciałabym podziękować Parlamentowi, a zwłaszcza jego sprawozdawcom za bardzo konstruktywną reakcję na zieloną księgę Komisji w sprawie instrumentów rynkowych.
W zeszłym roku zielona księga została przedstawiona przez komisarza Dimasa w celu zainicjowania szerokiej debaty publicznej na temat promowania wykorzystania instrumentów rynkowych dla celów strategii związanych ze środowiskiem naturalnym i energią we Wspólnocie. Zielona księga opiera się na powszechnie podzielanej opinii, iż cele polityczne mogą zostać osiągnięte w sposób elastyczny i opłacalny nie tylko dzięki instrumentom rynkowym, takim jak podatki, opłaty i systemy handlu przydziałami emisji, ale także dzięki dotacjom celowym.
Miło mi, że Parlament popiera to nastawienie. Miło mi również, że Parlament podziela pogląd, iż instrumenty rynkowe nie mogą być postrzegane i stosowane oddzielnie oraz że powinny być łączone z instrumentami regulacyjnymi.
Sprawozdanie Parlamentu stanowi bardzo pożyteczny i całościowy wkład w dyskusję na temat wykorzystania instrumentów rynkowych na szczeblu wspólnotowym i krajowym. Jego zakres jest jeszcze szerszy, ponieważ obejmuje ono takie zagadnienia jak zwiększenie ekologiczności produktu krajowego brutto oraz rewizja unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji. Chociaż te zagadnienia są powiązane z tematem zielonej księgi i same w sobie mają ogromne znaczenie, nie zostały one w niej uwzględnione, ponieważ uwzględniono je w innych, opracowywanych równocześnie dokumentach Komisji.
Komisja weźmie pod uwagę liczne uwagi i wnioski składane przez Parlament w kontekście jego prac dotyczących zagadnień wymienionych w zielonej księdze oraz dalszych konkretnych inicjatyw.
Jeśli chodzi o najbliższe działania przewidziane na bieżący rok, to mogę państwa poinformować, że Komisja planuje na jesieni rewizję dyrektywy w sprawie opodatkowania produktów energetycznych, chcąc zagwarantować, by skuteczniej przyczyniała się ona do realizacji celów UE w dziedzinie energii i zmian klimatu.
Co ważniejsze, i jest to zgodne z wnioskiem Parlamentu, jednym z głównych aspektów będzie tutaj zapewnienie lepszej komplementarności ze wspólnotowym systemem handlu uprawnieniami do emisji. Moim zdaniem bardzo istotne jest zapewnienie jak najlepszych synergii między zrewidowanym wspólnotowym systemem handlu uprawnieniami do emisji oraz opodatkowaniem produktów energetycznych w taki sposób, aby UE mogła zrealizować swoje cele dotyczące zmian klimatu i energii w sposób jak najbardziej ekonomiczny.
Naszym celem jest przedstawienie wniosku w takim terminie, aby Parlament mógł wydać opinię w jego sprawie przed upływem swojej obecnej kadencji. Istnieją dziedziny, w których skuteczne działanie może być podjęte dzięki prawodawstwu na szczeblu UE. Dotyczy to na przykład opodatkowania produktów energetycznych - o czym przed chwilą mówiłam - oraz wspólnotowego systemu handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych
Są jednak inne dziedziny, w których państwa członkowskie mogą same podjąć skuteczne działania i w których mogą współpracować oraz korzystać z doświadczeń zdobytych przez inne państwa członkowskie. W związku z tym zielona księga proponuje utworzenie forum do spraw instrumentów rynkowych, które umożliwiłoby dzielenie się wiedzą między poszczególnymi sektorami i państwami członkowskimi.
Na zakończenie chciałbym podziękować Parlamentowi za jego konstruktywny wkład w debatę na temat dalszego stosowania instrumentów rynkowych, która jest przydatna dla wszystkich polityków, tutaj w Strasburgu, w Brukseli lub w stolicach poszczególnych krajów.
John Purvis
sprawozdawca komisji opiniodawczej Komisji Gospodarczej i Monetarnej. - Panie przewodniczący! Pani posłanka Ferreira przedstawiła znakomitą i wyważoną odpowiedź na zieloną księgę komisji w sprawie instrumentów rynkowych na potrzeby polityki w zakresie ochrony środowiska i, jako sprawozdawca komisji opiniodawczej ECON w ramach ściślejszej współpracy między komisjami, bardzo się cieszę, że mogliśmy współpracować z panią posłanką Ferreira i wnieść znaczny wkład w to sprawozdanie.
Naszym zdaniem wspólnotowy system handlu uprawnieniami do emisji (ETS) jest najbardziej ekonomicznym, wrażliwym na popyt i obiektywnym instrumentem rynkowym umożliwiającym rzeczywistą realizację celu w postaci ograniczenia przez UE emisji gazów cieplarnianych o 20% do roku 2020. Wspólnotowy system handlu uprawnieniami do emisji powinien stanowić kamień węgielny kombinacji instrumentów rynkowych i z zadowoleniem przyjmuję wnioski Komisji dotyczące jego ulepszenia i rozszerzenia. W systemie tym powinien istnieć stopniowo obniżany pułap, umożliwiający osiągnięcie tego 20%-owego celu w 2020 r. Powinien on być także jak najszerzej rozpowszechniony wśród podmiotów emitujących największą ilość gazów cieplarnianych.
Zbywanie w drodze przetargu powinno stanowić główny środek przydzielania celów w zakresie emisji, aby uniknąć szkód dla konkurencji wynikających z pierwszeństwa historycznego. Zbywanie w drodze przetargu jest bardziej wydajne pod względem gospodarczym. Sprzyja nowym podmiotom wchodzącym na rynek, innowacji oraz ulepszeniom technologicznym i operacyjnym.
Pani komisarz! W szczególności podkreślam, iż naszym zdaniem opodatkowanie produktów energetycznych oraz generalnie podatki i dotacje powinno stanowić jedynie wtórne i uzupełniające narzędzie ograniczania emisji gazów cieplarnianych w przypadku tych emisji, których nie można bezpośrednio lub pośrednio objąć wspólnotowym systemem handlu uprawnieniami do emisji. Z tej przyczyny uważamy, że ust. 26 sprawozdania jest sprzeczny z ogólnym przesłaniem dotyczącym nadania priorytetu wspólnotowemu systemowi handlu uprawnieniami do emisji.
Na koniec Komisja musi pilnie wynegocjować porozumienia wzajemne z innymi jurysdykcjami. Wzajemne i równoważne zobowiązania międzynarodowe obejmujące sektory wrażliwe na konkurencję byłyby zdecydowanie bardziej pożądane od przyjęcia dostosowań podatków granicznych w celu zrekompensowania zakłóceń konkurencji.
Neena Gill
sprawozdawczyni komisji opiniodawczej Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii. - Panie przewodniczący! Chociaż wiele się mówi o zmianach klimatu, ale mało się robi, jeśli chodzi o konkretne środki, myślę, że UE powinna dawać przykład światu. Dlatego też tak ważne jest większe wykorzystanie instrumentów rynkowych, ponieważ stanowią one ekonomiczny środek ograniczenia emisji CO2 i zwiększenia wydajności energetycznej.
Te podatki pośrednie, zbywalne zezwolenia i dotacje pomogą, jak sądzę, Unii Europejskiej w osiągnięciu celów dotyczących zmniejszenia emisji. Jednakże, chociaż uznajemy, że państwa członkowskie muszą zachować elastyczność własnych systemów podatkowych, należy z zadowoleniem przyjąć każde narzędzie czy pomoc, które mogą wesprzeć nasz przemysł i konsumentów w dokonywaniu bardziej ekologicznych wyborów, a nasze strategie muszą stanowić bodziec do zmiany zachowań.
Konieczne jest zatem naprawienie niedostatków rynku oraz wycena oparta na emisjach, odzwierciedlająca szkody dla środowiska naturalnego w ramach zasady "zanieczyszczający płaci”. Zmniejszony VAT na produkty przyjazne dla środowiska naturalnego może pomóc najbardziej wrażliwym członkom społeczeństwa, zwłaszcza osobom starszym, które obecnie są bardziej niż kiedykolwiek zagrożone ubóstwem energetycznym.
Ponadto wszelkie dochody uzyskane w drodze sprzedaży aukcyjnej powinny być następnie inwestowane w celu rozwiązania problemu ubóstwa energetycznego i finansowania dalszych programów dotyczących środowiska naturalnego.
Anders Wijkman
w imieniu grupy PPE-DE. - Panie przewodniczący! Jest to, jak już powiedziano, ważne sprawozdanie i chcę pogratulować pani posłance Ferreira.
Wiemy, że nasz obecny model gospodarczy nie włącza kosztów związanych ze środowiskiem do cen rynkowych. Zasada "zanieczyszczający płaci” powstała i została uzgodniona już na konferencji sztokholmskiej w 1972 r. Wiemy jednak, że nie jest wdrażana przez większość krajów.
To sprawozdanie jest bardzo istotne. Stanowi reakcję na wiele niedostatków rynku, jakich doświadczamy w wielu obszarach, gdzie oczywiście zmiana klimatu jest obecnie najbardziej ewidentnym problemem. Sprawozdanie proponuje mnóstwo inicjatyw w wielu kluczowych dziedzinach. Generalnie rzecz biorąc, większość tych propozycji jest dobrze sformułowana. Myślę jednak, że mogliśmy dokonać większych starań w celu skrócenia sprawozdania i połączenia niektórych ustępów; obecnie są przestawiane bardzo podobne żądania. Sądzę, że sprawozdanie skorzystałoby na tym i stałoby się jaśniejsze.
W imieniu mojej grupy, i tak jak to już uczynił pan poseł Purvis, muszę powiedzieć, że mieliśmy kłopoty z kilkoma ustępami. Jednym z nich jest ustęp 26. Nie można popierać systemu handlu uprawnieniami do emisji, a jednocześnie żądać ogólnego podatku od emisji CO2 na szczeblu europejskim To jest nielogiczne. Po drugie, mieliśmy pewne problemy z ustępem 24. Chociaż zgadzamy się z większą częścią jego treści, jest on naszym zdaniem zbyt ogólnie sformułowany i jakoś ma się wrażenie, że dochody z licytacji stanowiłyby lub powinny stanowić w przyszłości część budżetu UE. Tego nie możemy poprzeć. Ale, poza tym, generalnie jesteśmy za i raz jeszcze gratulacje dla pani posłanki Ferreira.
Gyula Hegyi
w imieniu grupy PSE. - (HU) "Zmieńmy świat”, mówią ludzie lewicy, którzy uważają, że nasz świat należy zmienić. Nie możemy pogodzić się z kapitalizmem spekulacyjnym - nazywanym rozwojem - któremu jednak towarzyszy niszczenie wartości przyrodniczych. Wiek dwudziesty pokazał nam, że utopie bez należytych ram gospodarczych i społecznych muszą upaść. Podstawa środowiskowa "podatku ekologicznego” i całej polityki podatkowej może pomóc stworzyć świat, w którym lepiej się żyje dzięki stworzeniu gospodarki rynkowej i zrównoważonych instrumentów. Jeśli chodzi o zwiększone nakładanie podatków na surowce, jeden podatek od energii mógłby zmusić wszystkich do zmniejszenia swojej zależności od importu energii, rzadszego korzystania z samochodów oraz inwestowania w transport publiczny, tramwaje i koleje. Gdyby szala podatkowa została przeniesiona z płac na konsumpcję, rozwinąłby się zupełnie nowy rodzaj miejsc pracy, a większą rolę do spełnienia miałby styl życia bliżej natury i kultury, a nie szaleństwo konsumpcyjne. Nałożenie podatku na szkodliwe emisje i na odpady nienadające się do przetworzenia ograniczy zanieczyszczenie środowiska i towarzyszące mu choroby endemiczne, a zatem zmniejszy liczbę przedwczesnych i niepotrzebnych zgonów. Przejście na podatki ekologiczne będzie możliwe do przyjęcia jako forma pokojowej rewolucji. Oczywiście poziom opodatkowania nie wzrośnie, ponieważ Europa jest i tak zbyt obciążona podatkami. Ograniczenie zużycia energii zwiększyłoby konkurencyjność naszych towarów. Dzięki ekologicznym podatkom możemy przeskoczyć od generalnie materialistycznego świata dwudziestego wieku do świata bardziej wrażliwego, bogatszego w wartości przyjazne dla środowiska i wartości ludzkie. Jeśli istnieje coś, co do czego my, przedstawiciele 27 europejskich państw, możemy się wszyscy zgodzić, to jest to ekologiczne opodatkowanie. Zmieńmy świat, ale dzięki starannie przemyślanym i odważnym reformom.
Frédérique Ries
w imieniu grupy ALDE. - (FR) Panie przewodniczący, pani komisarz! Ja także pragnę pogratulować naszej sprawozdawczyni, pani posłance Ferreira, doskonałego sprawozdania i ścisłej współpracy ze sprawozdawcami pomocniczymi w tej ważnej sprawie.
Skoncentruję się tutaj na dwóch ważnych punktach rezolucji, systemie wymiany przydziałów CO2 i podatkach ekologicznych. Przede wszystkim, jeżeli chodzi o przydziały emisji to z przykrością zauważamy, co już było wielokrotnie powtarzane, że emisje przemysłowe CO2 wzrosły o 1% w 2007 r., w ubiegłym roku, kiedy to Unia Europejska na wiosennym szczycie postawiła sobie ambitny cel polegający na ograniczeniu o 20% emisji gazów cieplarnianych do 2020 r. Krótko mówiąc, mechanizm się zaciął i - używając wdzięcznych sformułowań - musimy go znowu uruchomić, ponieważ już pora na rozsądne działanie.
Widzę tutaj dwie możliwości działania. Pierwsza to poprzeć Komisję Europejską, która jest za pobieraniem opłat za przydziały emisji. Druga opiera się na założeniu, że obecny system dotyczący jedynie CO2 jest zbyt ograniczony i że stopniowo trzeba będzie do niego włączać inne zanieczyszczenia powietrza, poczynając niewątpliwe od NOx i SO2.
Dziwią mnie także korzystne ustalenia nadal mające zastosowanie do sektora żeglugi. W przeciwieństwie do sytuacji, która będzie miała wkrótce zastosowanie do sektora lotniczego, ta nie podlega żadnym przepisom wspólnotowym lub międzynarodowym w sprawie ograniczeń CO2. Nie możemy sobie pozwolić na takie podwójne standardy.
Inne kamienie węgielne rezolucji to podatki ekologiczne, podatki na ochronę środowiska, rewolucja, o której mówił pan poseł Eguy. Stanowisko liberałów i demokratów w tej sprawie jest jasne. Instrumenty oparte na rynku wspólnotowym nie powinny ograniczać się do systemu handlu uprawnieniami do emisji. Musimy wziąć pod uwagę inne systemy i, jako autorka, bardzo popieram ustęp 27, który reaktywuje koncepcję wprowadzenia podatku "od emisji dwutlenku węgla” w celu zrekompensowania zmniejszenia dotacji na paliwa kopalne.
Z drugiej strony - i zgadzam się w tym względzie z panami posłami Purvisem i Wittmanem - grupa ALDE nie poprze ostatniego zdania ustępu 26, w którym żąda się od Komisji przedstawienia wniosku legislacyjnego w sprawie tego wspólnotowego podatku od emisji CO2 do końca 2008 r. Wolimy, aby Unia skompletowała swój ambitny pakiet przepisów dotyczących "energii i klimatu”
Podsumowując, musimy skończyć z hipokryzją i mieć świadomość, jaki jest koszt naszych zamierzeń. Jeżeli emisja CO2 ma zostać zmniejszona na przykład o jedną trzecią, to każda osoba w Europie musi emitować osiem razy mniej dwutlenku węgla. Te dane statystyczne dobitnie pokazują, że pomimo stosowania tych instrumentów rynkowych do ochrony środowiska naturalnego, nie możemy uniknąć osobistej odpowiedzialności, a Unia będzie musiała bardzo ciężko pracować, aby wytrwać w swoich dążeniach, tak aby zrównoważony rozwój nie był tylko przelotną modą, ale modelem na przyszłość dla nas wszystkich.
Alessandro Foglietta
w imieniu grupy UEN. - (IT) Panie przewodniczący, panie i panowie! Chciałbym podziękować pani posłance Ferreira za jej znakomitą pracę.
Podjęcie globalnej odpowiedzialności za walkę ze zmianami klimatu jest bardzo ważnym zadaniem, które należy realizować na różnych szczeblach: nie tylko w świecie przedsiębiorstw i instytucji, ale także wśród poszczególnych osób. Jako obywatele Europy możemy znacznie zmniejszyć nasz wpływ na środowisko i osiągać lepsze rezultaty po prostu dzięki małym środkom, w tym naszym decyzjom dotyczącym zakupów, które mogą mieć ogólnoświatowy i znaczący wpływ. Poprzez instrumenty rynkowe państwa członkowskie mogą zachęcać albo ułatwiać obywatelom wybór ekologicznych produktów.
Tak samo jak promowanie badań nad nowymi technologiami, ważne jest zagwarantowanie, że te technologie zostaną udostępnione konsumentom i rozpowszechnione na tyle szeroko, aby przynieść społeczeństwu korzyści ekologiczne. Szkoda, że 16-tu krajom reprezentującym największe gospodarki naszej planety nie udało się na spotkaniu w Paryżu w dniach 16-18 kwietnia dojść do porozumienia w sprawie wspólnej rezolucji dotyczącej ograniczenia światowych emisji gazów cieplarnianych o 50% do roku 2050.
Mamy jednak nadzieję, że następne negocjacje w Kobe i na Hokkaido przyniosą większy sukces w tej dziedzinie, zwłaszcza że jestem przekonany, że walka ze zmianami klimatu musi się odbywać na poziomie globalnym, bo w innym razie jedynie poważnie obciąży europejskie przedsiębiorstwa, powodując, że staną się one mniej konkurencyjne niż ich rywale spoza Europy, a my nie osiągniemy jednak celu w postaci poprawy stanu środowiska naturalnego na poziomie globalnym.
Jeżeli mamy dążyć do przyjaznych dla środowiska systemów produkcji, które na dłuższa metę są zgodne z kryteriami zrównoważonego rozwoju, to musimy stosować instrumenty rynkowe jako dźwignie gospodarcze; w tym względzie z zadowoleniem przyjmuję zieloną księgę Komisji. Unia Europejska powinna popierać rozpowszechnianie w państwach członkowskich instrumentów rynkowych, które umożliwią internalizację środowiskowych kosztów produktów oraz promowanie wydajności energetycznej i izolacji termicznej budynków. Uważam, że dla Unii Europejskiej niezwykle ważne jest osiągnięcie celu 20% udziału energii odnawialnych w zużyciu energii.
Margrete Auken
w imieniu grupy Verts/ALE. - (DA) Panie przewodniczący! Chciałabym podziękować pani posłance Ferreira za dobre sprawozdanie w tak istotnej sprawie i za przyjemną i znakomitą współpracę. Jeśli UE ma rzeczywiście sprostać tym wszystkim pięknym słowom wypowiadanym w związku z naszymi celami dotyczącymi klimatu i środowiska, to kluczową sprawą jest, abyśmy my politycy wzięli na siebie odpowiedzialność i podjęli trudne decyzje w imieniu naszego elektoratu. Jednym ze skutecznych narzędzi, które mamy do dyspozycji jest ograniczenie poziomów zużycia wpływających na środowisko, poprzez zmuszenie zanieczyszczających, aby płacili. Jest to doskonała zasada, z którą wszyscy się zgadzają, ale która jak dotąd nie była brana pod uwagę w przypadkach, gdy naprawdę kosztuje zanieczyszczającego. Na przykład koszty ponoszone przez kierowców nigdy nie znalazły swego odzwierciedlenia w kosztach transportu. Jedną z pierwszych rzeczy, jakie powinniśmy zrobić jest zinternalizowanie tego, co potocznie określa się mianem "kosztów zewnętrznych”. Byłby to znaczący krok naprzód. Można oczywiście pójść jeszcze dalej w kontrolowaniu zużycia substancji zanieczyszczających dzięki jeszcze surowszym środkom finansowym i chcę powiedzieć, że nie rozumiem, dlaczego nie jest możliwe połączenie opłat za emisję CO2 z systemem handlu uprawnieniami do emisji. Po prostu tego nie rozumiem.
Stosowanie ekologicznej polityki cenowej to skuteczny sposób wykorzystania rynku w ramach polityki ochrony środowiska, nie jako substytutu dla ustawowych wymogów i zakazów, ale równolegle z nimi; to także sugerowała Komisja. Często wyrażane są obawy, że wykorzystanie tych rynkowych metod mogłoby mieć negatywne oddziaływanie społeczne. Trzeba jednak zdać sobie sprawę z hipokryzji. Podatki konsumpcyjne zazwyczaj mają pozytywny wpływ, ponieważ to najbogatsi zużywają najwięcej, a zatem i najwięcej płacą. Jeśli chce się zrobić coś w sprawie trudności doświadczanych przez ubogich w związku z opłatami za podstawowe zużycie, jest wiele innych metod, które mogą być wykorzystane i które nie wiążą się z podatkami ekologicznymi. Na przykład zwykłe podatki, polityka społeczna i płacowa będą dużo bardziej właściwe, jeśli poważnie potraktujemy nasz obowiązek troszczenia się o mniej zamożnych.
Jedna z metod, która tutaj nie zadziała, opiera się na ustaleniu rodzaju podstawowego zużycia, które jest tańsze, a nawet bezpłatne. Po pierwsze zużycie będzie zawsze dość wysokie; jednakże najgorszy aspekt tego modelu jest taki, że nie daje żadnych bodźców do oszczędzania. Tak więc mimo wszystko opodatkowanie progresywne z wykorzystaniem podatków ekologicznych jest lepsze. Jednakże najlepszą rzeczą jest nie rozpatrywać tych instrumentów rynkowych z innych punktów widzenia, jeśli mają być one skuteczne w walce o uratowanie środowiska, klimatu i przyrody. To dobrze, że obawy przed zakłóceniami społecznymi są tak duże; jednakże w tym przypadku chodzi o zachowanie przestrzeni życiowej dla naszych potomków.
Jens Holm
w imieniu grupy GUE/NGL. - (SV) Wkrótce podejmiemy decyzję w sprawie sprawozdania Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności i Anne Ferreira na temat zielonej księgi w sprawie instrumentów rynkowych na potrzeby polityki w zakresie ochrony środowiska i w dziedzinach pokrewnych. Jest to doskonałe sprawozdanie i całkowicie je popieram.
Zacznę od osobistej uwagi. Mówimy tutaj o instrumentach rynkowych. Osobiście jestem zmęczony dyskusjami o instrumentach rynkowych w polityce ochrony środowiska. Nie potrzebujemy jeszcze większego wpływu przedsiębiorstw czy rynku. Potrzebujemy więcej kontroli politycznej. Potrzebujemy więcej planowania. Potrzebujemy na przykład ostrzejszych wymogów dotyczących emisji, powinniśmy móc wykorzystywać do celów ochrony środowiska udzielanie zamówień publicznych oraz podatki i opłaty na rzecz ochrony środowiska. Jeśli chodzi o ścisłość, to tutaj mamy instrumenty rynkowe, ponieważ chodzi o wprowadzenie podatków i opłat od spraw, które pogarszają problemy związane ze środowiskiem naturalnym, innymi słowy o zinternalizowanie problemów dotyczących środowiska. Te instrumenty są dobrym przykładem tego, w jaki sposób bierzemy na siebie odpowiedzialność polityczną za problemy związane ze środowiskiem zamiast pozostawiać ją rynkowi.
Chciałbym podać kilka konkretnych przykładów szczególnie ważnych aspektów tego sprawozdania. Minimalny podatek od emisji CO2, podatek od emisji CO2 połączony z jasnym wymogiem dotyczącym ograniczenia emisji będzie prawdopodobnie najskuteczniejszym sposobem zmniejszenia emisji. Mój kraj jako pierwszy na świecie wprowadził podatek od emisji CO2. Było to na początku lat 90-tych. Nie twierdzę, że Szwecja prowadzi we wszystkich dziedzinach dotyczących klimatu, ale podatek od emisji CO2 rzeczywiście stanowił jedną z przyczyn zmniejszenia emisji CO2 w naszym kraju. Najwyższa pora, aby zrobiły to inne kraje. W ust. 26 tego sprawozdania apelujemy właśnie o taki podatek od emisji CO2.
Generalnie apelujemy o większe poparcie dla wprowadzenia przez państwa członkowskie podatków na ochronę środowiska. Uważam, że dziś mamy naprawdę wyjątkową szansę, aby domagać się wprowadzenia podatku od emisji CO2 oraz innych podatków na ochronę środowiska. W ostatnich latach na całym świecie niezwykle wzrosła świadomość. W sprawozdaniu stwierdzamy także, iż państwa członkowskie same określają ten obszar. Oczywiście jest to prawda. Leży to w ich kompetencjach.
Inna sprawa to system handlu uprawnieniami do emisji. Musimy przyznać, że pierwszy okres handlu uprawnieniami do emisji w latach 2005-2007 był kompletną klęską. Systemowi nie udało się ograniczyć emisji, a wielu zanieczyszczających otrzymało nawet nadmiernie hojne przydziały i zrobiło na tym systemie dobry interes.
W sprawozdaniu apelujemy zatem o zbywanie uprawnień do emisji w drodze licytacji, żądamy określenia limitu odpowiadającego unijnemu celowi ograniczenia emisji o 30% oraz ograniczeń i surowych wymogów dotyczących korzystania z elastycznych mechanizmów. Mamy nadzieję, że umożliwi to wreszcie sprawne funkcjonowanie systemu handlu uprawnieniami do emisji. Jeśli to się nie uda, powinniśmy rozważyć zastąpienie systemu handlu uprawnieniami do emisji czymś całkiem innym, na przykład wygórowanym podatkiem od emisji.
W tym kontekście należy pamiętać, że obecnie, gdy lotnictwo ma być włączone do systemu handlu uprawnieniami do emisji, nie możemy już dłużej ograniczać środków dotyczących ograniczenia emisji z lotnictwa jedynie do systemu handlu emisjami. Konieczne są równoległe środki, takie jak podatek paliwowy i opłaty od emisji tlenku azotu, NOx, i o to właśnie apelujemy w tym sprawozdaniu. Chciałbym w tym miejscu skorzystać z okazji i zadać pytanie Komisji: powiedzieli państwo wcześniej, że przedstawią środki ograniczające emisję tlenku azotu, NOx, przez linie lotnicze i że nastąpi to w tym roku. Czy mogą nam państwo powiedzieć, co się z tym dzieje? Czy określili państwo termin wprowadzenia tych środków? Wziąwszy pod uwagę, że w ostatnich latach emisje z transportu lotniczego niemal się podwoiły, wielu z nas chciałoby zobaczyć konkretne środki. Naprawdę nie możemy już dłużej czekać!
Te instrumenty to dobry przykład brania przez nas odpowiedzialności politycznej za zmiany klimatu. Podatki i opłaty umożliwiają nam przyspieszenie koniecznych ograniczeń emisji i, miejmy nadzieję, rozwiązania całego problemu klimatycznego. Zróbmy to! To nasz obowiązek wobec naszych dzieci i innych żywych istot na naszej pięknej planecie.
Johannes Blokland
w imieniu grupy IND/DEM. - (NL) Panie przewodniczący! Gratuluję pani posłance Anne Ferreira jej sprawozdania w sprawie instrumentów rynkowych na potrzeby polityki w zakresie ochrony środowiska. Jednym z filarów przedstawionego nam wniosku jest zasada "zanieczyszczający płaci”. Jest to ważna przesłanka o tyle, że pozwala na sprawiedliwy podział obciążeń. Jest to także jedna z przyczyn, dla których popieram przeniesienie wszystkich kosztów zewnętrznych, a zatem także kosztów środowiskowych, na konsumentów wyrobów przemysłowych i towarów konsumpcyjnych. To składa się na realistyczny obraz i uczciwą konkurencję.
W listopadzie ubiegłego roku uczestniczyłem w konferencji zatytułowanej Beyond GDP. Miała tam miejsce obszerna dyskusja na temat sposobów, w jaki inne wskaźniki, a nie tylko produkt krajowy brutto, mogą być stosowane do pomiarów dobrobytu społecznego, ponieważ w praktyce odgrywają tutaj rolę czynniki społeczne i środowiskowe, a także gospodarcze. Można całkiem nieźle zarabiać, ale jeśli mieszka się w gęsto zaludnionym mieście, w którym powietrze jest nadmiernie zanieczyszczone, to jakość życia wcale nie jest taka świetna. Cieszę się, że pani posłanka Ferreira także mówi o tym w swoim sprawozdaniu.
Na koniec chciałbym wyrazić swoje poparcie dla dwóch konkretnych ustępów sprawozdania, ustępów 58 i 59, dotyczących uwzględniania czynników środowiskowych w cenie wody, a po drugie, dla ram legislacyjnych służących zmniejszeniu w średniookresowej perspektywie poziomu wytwarzanych odpadów.
Bogusław Sonik
Panie Przewodniczący! Zagrożenie zachowania równowagi w środowisku wymaga od nas podjęcia działań, które doprowadzą do zmiany modelu rozwoju i innego stylu życia naszego społeczeństwa.
Działalność gospodarcza związana jest z kosztami ekologicznymi, które często w rachunku ekonomicznym są niestety nieuwzględniane. Mimo, że zasada "zanieczyszczający płaci”, jako jeden z filarów polityki Unii Europejskiej w dziedzinie ochrony środowiska, obowiązuje w całej Wspólnocie, to jej stosowanie w niektórych krajach pozostawia wiele do życzenia.
Unia Europejska wprowadza szereg aktów legislacyjnych i norm służących poprawie stanu środowiska, koniczne jest wprowadzenie nowych instrumentów rynkowych. Dla osiągnięcia celów związanych z ochroną środowiska bardzo istotną rolę mogą odegrać podatki ekonomiczne w Unii Europejskiej. Jak dotychczas funkcjonuje tylko system handlu emisjami w zakresie dwutlenku węgla. Wydaje się, że jest to niewystarczające.
Powinno się rozważyć inne instrumenty rynkowe. Bardzo ważne jest, aby dochody z podatków ekologicznych służyły zapobieganiu szkodliwym oddziaływaniom na środowisko i zdrowie ludzi. Wydaje się, że niezbędna jest stopniowa harmonizacja podatków ekologicznych w obrębie Unii. Opodatkowanie ekologiczne w państwach członkowskich jest bardzo zróżnicowane. Pozostawienie rozwiązań w tym zakresie w gestii państw członkowskich wywołuje ryzyko zaburzenia konkurencyjności pomiędzy przedsiębiorstwami.
Przy wprowadzaniu nowych instrumentów rynkowych trzeba przestrzegać kilka podstawowych zasad: akceptacja społeczeństwa, podatki nie mogą być odbierane jako dodatkowy przymus nałożony przez Unię Europejską, a także podatki muszą być wprowadzane stopniowo.
Niektóre państwa członkowskie Unii Europejskiej mają już swoje instrumenty rynkowe np. certyfikaty oszczędności energii, certyfikaty zielonej energii. Jednak wszystkie państwa członkowskie powinny mocno wspierać technologie niskowęglowe, oszczędność energii, technologie odnawialne.
Na zakończenie chciałbym podkreślić, że Unia Europejska pozostaje liderem w dziedzinie ochrony środowiska i myślę, że jest zobowiązana do dawania przykładu światu.
Genowefa Grabowska
Panie Przewodniczący! Chcę pogratulować autorce sprawozdania znakomitego podejścia do kwestii ochrony środowiska. Chcę także przypomnieć, że już od czasu raportu ONZ-owskiego Our common future, przygotowanego zresztą przez Margot Wallström, wiemy, że naszym obowiązkiem wobec przyszłych pokoleń, naszych dzieci i wnuków jest pozostawić środowisko naturalne w jak najlepszym stanie.
Aktywność Unii Europejskiej w tej materii jest bezsporna, ale także Parlament Europejski trzyma rękę na pulsie. Mamy specjalną Komisję tymczasową do spraw zmian klimatycznych, mamy dobrą legislację, wydajemy rozporządzenia, dyrektywy i decyzje. Teraz nadszedł czas na wzmocnienie innych mechanizmów, zwłaszcza zachęt finansowych, podatków, ale także wzmocnienie kampanii informacyjnych i działań prewencyjnych.
Aby te działania były efektywne, trzeba podejścia wspólnotowego. Państwa członkowskie muszą przełamać swoje opory, wręcz swoją niechęć do harmonizacji podatkowej chociażby w sferze ekologicznej. Obecnie podatki ekologiczne, mimo słusznego przeznaczenia, nie są zbyt popularne - jak to podatki, po prostu nielubiane. Dlatego musimy podjąć wysiłki na szczeblu europejskim i narodowym, aby opłaty i podatki ekologiczne były społecznie akceptowane.
Potrzebujemy działań budzących wysoką świadomość ekologiczną. Potrzebujemy zachęt, które utrwalą dobre praktyki, będą promowały proekologiczne zachowania społeczne. Nie mamy przecież oporu, gdy w sklepie w Parlamencie Europejskim płacimy 5 centów za plastikową torebkę i nie 5 centów ma tu podstawowe znaczenie, nie finansowy wymiar tego przedsięwzięcia, ale towarzysząca mu chwila refleksji, kiedy klient zastanawia się czy ten plastik zabrać ze sobą, czy też pozwolić mu pozostać i nie zaśmiecać Ziemi. I to jest dobra droga do uświadomienia społecznego. Ludzie zaakceptują opłaty finansowe, podatki i inne obciążenia ekologiczne, ale tylko wtedy, gdy uwierzą w ich sens i zobaczą ich pozytywne skutki.
Holger Krahmer
(DE) Panie przewodniczący! Z zadowoleniem przyjmuję instrumenty rynkowe jako środek wdrażania polityki, w tym polityki ochrony środowiska. Chciałbym jednak zaznaczyć, że żaden instrument polityczny nie jest skuteczny tylko dlatego, że opatrzono go etykietą "rynkowy”.
Wszystkie instrumenty, które stosujemy do osiągania celów politycznych muszą spełniać pewne kryteria. Na przykład czy dany instrument jest odpowiedni dla danego celu. Jeżeli będziemy mylić różne cele, to żadnego z nich nie zrealizujemy w należyty sposób. Jeżeli ktoś uważa, że środek na rzecz ochrony środowiska powinien także być środkiem do robienia pieniędzy, to już stąpamy po niepewnym gruncie, ponieważ dany środek może zostać zniekształcony z bardzo różnych przyczyn. Czy dany instrument rzeczywiście pomaga w osiągnięciu celu? To pytanie powinno być dokładnie - i regularnie - analizowane. Czy dany instrument współgra z innymi, już istniejącymi? A co ze skutecznością - ze stosunkiem kosztów i korzyści?
Czytając to sprawozdanie, w niektórych miejscach zastanawiam się, czy kryteria, o których mówię zostały spełnione. Systemy handlu uprawnieniami do emisji działają bardzo dobrze w teorii, ale rzeczywistość jest nieco inna. Wspólnotowy system handlu uprawnieniami do emisji jest w stanie chaosu. Wydano fortunę, a rzeczywisty cel tego systemu nie został osiągnięty. Słusznie, mogą państwo powiedzieć, jesteśmy na etapie eksperymentu i jeszcze nie wszystko działa sprawnie; z pewnością jednak nie możemy sobie pozwolić na kontynuowanie tak kosztownych eksperymentów.
Polityka dotycząca opodatkowania zużycia energii także ilustruje moją myśl. W rzeczywistości w zielonej księdze w sprawie instrumentów rynkowych nie ma miejsca na opodatkowanie. Sam fakt, iż instrument oddziałuje na części rynku, nie czyni go jeszcze instrumentem rynkowym. W zasadzie nie mam nic przeciwko wykorzystaniu przepisów podatkowych do realizacji celów w zakresie ochrony środowiska, ale poprę ich wprowadzenie tylko wówczas, jeśli będą spełniać wspomniane przeze mnie kryteria.
Chodzi mi o to, że my powinniśmy ustalić cele, które mają zostać osiągnięte, a wybór środków służących ich osiągnięciu należy następnie pozostawić podmiotom związanym z rynkiem.
Wiesław Stefan Kuc
Panie Przewodniczący! Pani Komisarz! Opisane przez panią sprawozdawczynię instrumenty rynkowe na potrzeby polityki w zakresie ochrony środowiska w większości sprowadzają się do podatków i opłat. Jak słusznie zauważa w punkcie 28 mogą one nie spełniać założonych celów, a stać się tylko dodatkowym źródłem przychodów budżetowych.
Przedstawione szczegółowo zagadnienia są nastawione tylko na przyszłość. Powstaje pytanie: kto ma realizować, zgodnie z zasadą zanieczyszczający płaci, oczyszczanie gleby, wody i powietrza, zalegających odpadów poprodukcyjnych, przestarzałych pestycydów, azbestów, chlorków fosforu i innych?
Myślę, że do tego celu nadają się bardzo obligacje ekologiczne, o których mowa w punkcie 67. Firmy uczestniczące w tym procesie otrzymywałyby niezrealizowane zadania i realizowałyby je na rynku opłat. Wprowadzanie takich obligacji, które można nazwać bonami ekologicznymi, umożliwi rozwiązanie wielu problemów związanych z urynkowieniem ochrony środowiska. Jest to doskonały pomysł, gratuluję pani Ann Ferreira.
Caroline Lucas
Panie przewodniczący! Jestem zadowolona z doskonałej pracy i współpracy pani posłanki Ferreira, dzięki której mamy przed sobą sprawozdanie zawierające całościową i uczciwą ocenę potencjału i ograniczeń instrumentów rynkowych.
Instrumenty rynkowe ewidentnie mają swoją rolę do spełnienia. Dostosowanie logiki gospodarczej do realiów środowiskowych i społecznych dzięki zastosowaniu zasady "zanieczyszczający płaci” powinno stanowić skuteczny sposób kierowania wzorców produkcji i konsumpcji w kierunku zrównoważonego rozwoju. Na przykład, gdyby prawdziwe koszty środowiskowe i społeczne transportu towarowego zostały włączone do cen płaconych w całym łańcuchu dostawy, wreszcie nastąpiłby koniec szaleństwa, które polega na bezsensownym handlu tam i z powrotem niemal identycznymi produktami między odległymi krajami.
Stosowanie takich zasad na poziomie jednostek przy pomocy systemu personalnych uprawnień do emisji mogłoby stanowić bardzo skuteczny sposób wpływania na zachowania konsumenckie. Jednak, jak słusznie zaznacza pani posłanka Ferreira w swoim sprawozdaniu, nie wolno uważać, że instrumenty rynkowe zastąpią inne formy norm i uregulowań prawnych dotyczących środowiska. Ich przydatność zależy także w zasadniczym stopniu od sposobu, w jaki zostały zaprojektowane.
System handlu uprawnieniami do emisji jest tu dobrym przykładem. Chciałabym przestrzec kolegów, że jeśli będziemy słuchać tego, co mówią nam przedstawiciele przemysłu, skończy się na tym, że będziemy mieli system, w którym handel uprawnieniami będzie się odbywał tam i z powrotem dla samego handlu, jak to już widzieliśmy podczas dwóch pierwszych etapów, i całkowicie stracimy z oczu wszelkie cele środowiskowe. Aby system był skuteczny, musi obejmować pułap powiązany z celem 30%-owego ograniczenia emisji, ograniczenia dotyczące wykorzystywania kredytów zewnętrznych oraz rozdzielanie całości przydziałów w drodze sprzedaży aukcyjnej od samego początku.
Na koniec chciałabym wspomnieć o jeszcze jednym mile widzianym wątku zawartym w sprawozdaniu - uznaniu, iż tradycyjny wzrost gospodarczy mierzony przy pomocy PKB nie jest już odpowiednią ani precyzyjną miarą prawdziwego dobrobytu. W tym roku odbyła się w Parlamencie konferencja na ten temat, a jesienią oczekuję na sprawozdanie Komisji.
Nils Lundgren
(SV) Panie przewodniczący! Zagadnienia dotyczące środowiska naturalnego słusznie stały się jednym z najważniejszych problemów politycznych naszych czasów i równie słusznie stały się jedną z najważniejszych dziedzin unijnej współpracy.
Po pierwsze problemu zanieczyszczenia środowiska o charakterze transgranicznym w Europie nie można rozwiązać na szczeblu krajowym i tutaj UE ma jasną rolę do spełnienia. Po drugie UE jest największą gospodarką świata, z olbrzymią produkcją i handlem zagranicznym, a państwa członkowskie wspólnie ponoszą odpowiedzialność za konsekwencje środowiskowe tego faktu. To połączenie wielkości i porozumienia co do podstawowych celów w dziedzinie ochrony środowiska daje UE możność wywierania globalnego wpływu, który może mieć duże znaczenie.
Sprawozdanie nie budzi jednak zaufania. Nie dokonuje rozróżnienia między konsumpcją zasobów, które mogą zostać wyczerpane i oddziaływaniem na klimat. Sprawozdawczyni wykorzystuje także bezwstydnie kwestię klimatu jako argument na poparcie supranacjonalizmu, biurokracji i protekcjonizmu, apelując z całych sił o wspólne opodatkowanie, rewizję pojęcia wolnej konkurencji i zwiększenia taryf. Nie uświadamia sobie, że kraje muszą szukać rozwiązań konkurując ze sobą. A na domiar wszystkiego w sprawozdaniu znalazło się jak zwykle nadgorliwe stwierdzenie, że w naszych zachodnich społeczeństwach musimy przyjąć nowy styl życia.
Przerażające! Naszym zadaniem jest zapewnienie, aby koszty środowiskowe konsumpcji znalazły odzwierciedlenie w cenach, jakie płacą konsumenci. Wolni obywatele sami wybierają swój styl życia.
Françoise Grossetête
(FR) Panie przewodniczący! Wczoraj w Parlamencie 16-letni uczeń szkoły średniej zapytał mnie: "Czy Europa jest gotowa na wielkie poświęcenia, aby uratować naszą planetę?” Ten młody człowiek bardzo się niepokoi zmianami klimatu i pytał, jak daleko możemy się posunąć. Był to wyraz bólu, jaki odczuwają młodzi ludzie, idealiści, którzy wiele od nas oczekują.
Cóż, wprowadziliśmy instrumenty rynkowe: wspólnotowy system handlu przydziałami emisji gazów cieplarnianych oraz dyrektywę o "eurowinietach” w sektorze transportu. Te instrumenty mają pewne zalety, ponieważ określają wartość kosztów środowiskowych i pomagają w osiągnięciu celów w zakresie ochrony środowiska niższym kosztem oraz zachęcają firmy do zobowiązań w długofalowej perspektywie, które ostatecznie wspierają zatrudnienie. Te instrumenty mogą pomóc w zmniejszeniu szkodliwych skutków, jakie podatki na ochronę środowiska mogłyby mieć dla konkurencyjności w niektórych sektorach.
Promowanie zrównoważonego rozwoju oraz wysiłki na rzecz walki ze zmianami klimatu nie powinny być tylko czynnikiem odstraszającym, poprzez podatki i opłaty, ale także bodźcem ułatwiającym szybsze przechodzenie do przyzwoitych i proekologicznych zachowań. Każdy musi się postarać; oto dlaczego konieczna jest internalizacja kosztów środowiskowych.
Należy także podkreślić, że podatki na ochronę środowiska nie powinny być postrzegane jako sposób zwiększenia dochodów z podatków, ale jako środek zapobiegający, rozsądnym kosztem, wszystkim szkodliwym zanieczyszczeniom i szkodom dla środowiska naturalnego.
Wreszcie w przyszłych debatach na temat pakietu "energetyczno-klimatycznego” w Parlamencie Europejskim musimy poważnie rozważyć wprowadzenie instrumentu dostosowania granic, który w szczególności pomoże uniknąć przenoszenia energochłonnych gałęzi przemysłu poza granice. Musimy wykonać zobowiązanie dotyczące ograniczenia emisji CO2, chroniąc jednocześnie konkurencyjność gospodarki. W tym względzie podkreślam znaczenie podatku od emisji dwutlenku węgla. Jest to często temat tabu, ale sądzę, że zasługuje na uwagę i należy go wziąć pod uwagę.
Marusya Ivanova Lyubcheva
(BG) Powinniśmy przedstawić kombinację rozwiązań, ogólny model i zasady. Sprawozdanie doskonale to wyjaśnia. Ochrona środowiska kosztuje mniej niż jego uzdrawianie, ale niezastosowanie uczciwych narzędzi rynkowych oznacza ukryte dotacje dla zanieczyszczających. Ekologiczne narzędzia wymagają elastyczności, jeśli mamy mieć pewność i zagwarantować, że nie zaniedbamy innych wskaźników i nie zwiększymy obciążeń dla obywateli. Instrumenty handlowe powinny być połączone z promowaniem inwestycji w nowe technologie, z instrumentami rekompensaty umożliwiającymi pokonywanie niedoborów.
Poszczególne kraje mają znaczenie. Na przykład Bułgaria będzie miała w przyszłości problemy. Zamknięcie części elektrowni jądrowej w Kozloduyu doprowadziło do zwiększonego generowania prądu przez elektrociepłownie, ceny elektryczności poszły w górę. To powoduje zwiększenie emisji, ale niskie przydziały emisji gazów cieplarnianych funkcjonują jak kara i konsumenci płacą większą cenę. Jeśli przydziały CO2 nie zostaną zmienione oraz jeśli nie będzie odpowiedniej rekompensaty za wyłączone z użycia elektrownie, zastosowanie innych instrumentów handlowych spowoduje jeszcze większe problemy. Ekonomia środowiskowa ma swój wymiar społeczny i nie możemy czekać z działaniami do 2010 r. czy 2013 r.
Magor Imre Csibi
Panie przewodniczący! Chciałbym podkreślić, że rozwiązanie problemu zmian klimatu wymaga bardziej szczegółowych działań, niż działania skupiające się na transporcie i energetyce.
Częścią unijnej strategii łagodzenia zmian klimatu powinno być także unikanie wylesiania, ponieważ jest to wysoce ekonomiczny sposób stosunkowo szybkiego ograniczenia emisji gazów cieplarnianych. Wylesiania uda się uniknąć tylko dzięki kombinacji podejścia regulacyjnego i instrumentów rynkowych.
Społeczeństwo obywatelskie wielokrotnie demaskowało aktywny udział UE w światowym wylesianiu, polegający na umożliwianiu swobodnego wprowadzania na rynek nielegalnie wycinanego drewna. Jest niezwykle ważne, aby UE wprowadziła przepisy prawne gwarantujące, że na rynek UE będzie wprowadzane jedynie drewno i produkty drewnopochodne pochodzące z legalnych źródeł. To podejście regulacyjne powinno zostać uzupełnione o zbiór instrumentów rynkowych zaprojektowanych specjalnie dla leśnictwa, takich jak opłaty za przedwczesne wycinanie lasów lub zachęty do zrównoważonej gospodarki leśnej. Jednakże aby w leśnictwie można było szerzej wykorzystywać instrumenty rynkowe, musimy wyjaśnić, jakie instrumenty są najskuteczniejsze, w jakim stopniu można je wykorzystać i w jaki sposób można je skorelować z przepisami prawnymi.
Wzywam Komisję, aby przedstawiła analizę najwłaściwszych instrumentów rynkowych oraz nakreśliła odpowiedni kontekst, w którym te instrumenty będą mogły być wykorzystywane i łączone z innymi narzędziami politycznymi.
Zbigniew Krzysztof Kuźmiuk
Panie Przewodniczący! Pani Komisarz! W tej debacie chcę zwrócić uwagę tylko na dwie kwestie.
Po pierwsze, rozkładanie ciężarów związanych z zapobieganiem zmianom klimatycznym w ramach Unii Europejskiej jest wysoce niesprawiedliwe. Np. limity emisji CO2 zostały rozdzielone na poszczególne państwa członkowskie bez dostatecznego uwzględnienia zapóźnień w poziomie ich rozwoju, co m.in. w Polsce spowodowało gwałtowny wzrost cen energii elektrycznej, a tym samym wyraźny wzrost kosztów wytwarzania w gospodarce i kosztów utrzymania ludności.
Po drugie, wprowadzenie pakietu klimatycznego, według szacunków samej Komisji Europejskiej, to koszt około 50 miliardów euro rocznie. W sytuacji, kiedy większość najszybciej rozwijających się krajów świata, takich jak Chiny, Indie, Brazylia, a także takie potęgi gospodarcze jak Stany Zjednoczone niespecjalnie zawracają sobie głowę walką ze zmianami klimatycznymi, może okazać się, że europejska gospodarka przestanie być konkurencyjna na globalnym rynku, co stwarza konieczność wprowadzenia instrumentów chroniących europejską wytwórczość obciążoną tak wysokimi, dodatkowymi kosztami.
Silvia-Adriana Ţicău
(RO) Powinniśmy podkreślać fakt, iż Unia Europejska będzie mogła osiągnąć swoje cele w zakresie ograniczenia emisji zanieczyszczeń tylko dzięki współpracy i zdecydowanemu zaangażowaniu społeczności lokalnych.
Powinny one znać instrumenty rynkowe stosowane w celach związanych z polityką ochrony środowiska i innymi pokrewnymi strategiami.
Handel uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych, dyrektywa w sprawie jakości paliw, normy EURO dla pojazdów, dyrektywa w sprawie ekologicznie czystych i energooszczędnych pojazdów w transporcie drogowym, norma EURO 6 dla pojazdów to tylko niektóre z inicjatyw Komisji.
W październiku Komisja przedstawi wniosek dotyczący rewizji dokumentu Komisji w sprawie eurowiniet, oparty na internalizacji kosztów wewnętrznych, w tym kosztów związanych z ochroną środowiska.
Jako sprawozdawczyni komisji opiniodawczej TRAN w sprawie projektu dyrektywy dotyczącej ekologicznie czystych i energooszczędnych pojazdów uważam, że ważne jest obliczenie kosztów pojazdu na cały okres jego przydatności do użytku, z uwzględnieniem nie tylko pierwotnej ceny zakupu, ale także ceny wykorzystanego paliwa, emisji dwutlenku węgla itp.
Mam nadzieję, że w takich konsultacjach rzeczywiście weźmie udział wielu przedstawicieli władz lokalnych.
Marios Matsakis
Panie przewodniczący! Serdecznie gratuluję pani posłance Ferreira znakomicie wyważonego sprawozdania. Nasze środowisko cierpi wskutek szkód wyrządzanych w wyniku wciąż rosnącej liczby ludności świata i niepohamowanego apetytu człowieka na materialistyczną konsumpcję. Klimat się zmienia, cierpi bioróżnorodność i zmniejszają się zasoby naturalne. Sprawozdawczyni, która w pełni zrozumiała swoje zadanie, słusznie popiera pogląd, że główne instrumenty rynkowe potrzebne, aby zaradzić tej sytuacji to zachęty finansowe i podatki.
W związku z tym całkowicie popieram ideę wspólnotowego systemu podatków na ochronę środowiska, które nieuchronnie trzeba będzie ujednolicić w państwach członkowskich. Jednocześnie jestem pewien, że poddany skutecznemu przeglądowi wspólnotowy system handlu uprawnieniami do emisji przyczyni się do znacznej poprawy sytuacji.
Oczywiście nie wolno zapominać, że spowodowanie, aby obywatele zaakceptowali przyjazny dla środowiska styl życia to nie tylko kwestia rynkowa: stworzenie świadomości ekologicznej wiąże się także z odpowiednią edukacją i uczeniem się od dzieciństwa i przez całe życie.
Leopold Józef Rutowicz
Panie Przewodniczący! Ochrona środowiska obejmuje wiele zadań, a ich efektywność zależy od synchronizacji oraz umiejętnego wykorzystania dostępnych narzędzi, w tym ekonomicznych.
Instrumenty związane z zieloną księgą podają szereg działań nie przedstawiając rozwiązań systemowych. Przykładem może być wspieranie oszczędności paliw używanych do celów komunalnych, transportowych i innych, które są zasadne. Lecz budzi uwagę gwałtowny wzrost cen energii elektrycznej korzystnej dla środowiska oraz w dużym zakresie stosowanie węglowodorów do jej wytwarzania. Proponowane opłaty emisyjne CO2 są karą za skutki i nie usuwają przyczyn. Promowanie rozwoju czystych źródeł energii: wody, wiatru, słońca, energii atomowej przy stabilizacji jej cen ma istotne znaczenie dla społeczeństwa, gospodarki i ochrony środowiska i powinno być przedmiotem szybkich działań systemowych. Sprawozdanie pani Ferreira zwraca uwagę na tę sprawę.
Nina Škottová
(CS) Jak słyszeliśmy podczas wielu wcześniejszych wystąpień, dwutlenek węgla jest ważnym, a być może kluczowym czynnikiem podczas tak zwanego ekologicznego określania cen i jest przedstawiany jako przyczyna zmian klimatu. Chcę zwrócić państwa uwagę na fakt, iż, jak wynika z badań naukowych, ilość dwutlenku węgla w atmosferze zwiększa się nie zanim ziemia się nagrzeje, ale dopiero po tym jak się nagrzeje. Proces ocieplania się jest powiązany z aktywnością słońca, tak więc ocieplenie jest raczej skutkiem niż przyczyną. W związku z tym głównymi źródłami emisji dwutlenku węgla po ociepleniu są oceany. Oczywiście nie jestem przeciw ograniczeniu emisji dwutlenku węgla spowodowanych przez działalność człowieka, ale uważam, że mamy obowiązek uznać raczej naszą odpowiedzialność za zanieczyszczenie, które ma konsekwencje zdrowotne i inne, niż odpowiedzialność za zmiany klimatu. Trzeba nazywać rzeczy po imieniu.
Mieczysław Edmund Janowski
Panie Przewodniczący! Pani Komisarz! To jest dobre sprawozdanie. Nie chcę powtarzać argumentów, które tutaj padły, ale chcę zwrócić uwagę tylko na pewne kwestie.
Po pierwsze, człowiek nie jest najważniejszym elementem "środowiska” i człowiek nie jest właścicielem wody, gleby, ziemi. Człowiek je tylko użytkuje, jest więc tylko dzierżawcą. Musimy o tym pamiętać. To co dotyczy środowiska nie zna granic - nie zna granic powietrze, woda i gleba - więc musimy działać ponad granicami, widząc to w skali Unii Europejskiej, ale także w skali całego świata. Inaczej nasze działanie mija się z celem.
Chciałbym podkreślić jeszcze jedno. Oprócz tych elementów fiskalnych, nacisków ekonomicznych bardzo ważne jest podniesienie świadomości społeczeństwa od dzieci poczynając. Inaczej nie będziemy mieli energooszczędnych urządzeń technicznych, domów, samochodów, pojazdów, więc dziękując za to, co już, proszę o dalsze działania w tym kierunku, Pani Komisarz.
Sylwester Chruszcz
Panie Przewodniczący! Pani Komisarz! Dziękuję pani Ferreira za przedstawione sprawozdanie. Porusza ono kwestię, jak pokazuje ta debata, której waga będzie w przyszłości coraz większa.
Mówiliśmy dzisiaj w tej debacie, że musimy ugruntować swoją mentalność ekologiczną. Jestem przekonany, że ona jest bardzo duża w Unii Europejskiej, jest duża w Europie, w poszczególnych krajach. Ludzie chcą żyć ekologicznie, chcą mieć ekologiczny styl życia, mają dużą świadomość ekologiczną.
Tylko nie zapomnijmy, że wiele krajów Unii Europejskiej przez wiele dziesięcioleci żyło w innych systemach, tak jak w Bułgarii, w Polsce. Nasze gospodarki były przestawione na inny sposób pozyskiwania energii. W związku z tym dzisiejsze przeregulowanie systemu podatków ekologicznych może zmniejszyć konkurencyjność tych gospodarek, a także w konsekwencji zmniejszyć świadomość ekologiczną.
Avril Doyle
Panie przewodniczący! Ponieważ chodzi nam o to, aby dobrze prosperujące, ale niskoemisyjne gospodarki realizowały ogólnoświatowe cele w dziedzinie ograniczenia emisji CO2, ponieważ mamy do czynienia z niezwykle poważnymi wyzwaniami dla środowiska związanymi ze zmianami klimatu, szeroki wachlarz instrumentów rynkowych - w tym podatki - ma do odegrania bardzo ważną rolę, w oparciu o powszechnie akceptowaną środowiskową zasadę "zanieczyszczający płaci”.
Jednakże położenie nadmiernego nacisku na opodatkowanie - i wielokrotne apelowanie w sprawozdaniu do Komisji o przedstawienie projektów przepisów w tej sprawie, na przykład w ustępie 26, który "wzywa Komisję do przedłożenia przed końcem 2008 r. wniosku legislacyjnego dotyczącego minimalnej stawki podatku wspólnotowego od emisji CO2” - sprawia, że sprawozdanie jako całość jest dla mnie nie do przyjęcia, pomimo doskonałej pracy i wielu zaleceń, które mogę poprzeć. Jestem zdecydowanie zdania, że takie opodatkowanie jest sprawą państw członkowskich.
Androula Vassiliou
komisarz -Panie przewodniczący! Chciałabym podziękować szanownym paniom posłankom i panom posłom za uwagi i za poglądy wyrażone w trakcie debaty. Spróbuję skomentować niektóre z przedstawionych uwag.
Pani posłanka Ferreira mówiła o braku informacji na temat odpowiedzi na naszą debatę. Chciałabym poinformować, że otrzymaliśmy 170 odpowiedzi, które są obecnie analizowane i mamy nadzieję, że streszczenie tych odpowiedzi będzie gotowe pod koniec lata, a w takim wypadku oczywiście dostarczymy je państwu.
Pan poseł Wijkman poruszył problem niespójności między systemem handlu uprawnieniami do emisji i podatkiem od emisji CO2. Chcę powiedzieć, że jednym z celów przeglądu dyrektywy w sprawie opodatkowania produktów energetycznych jest właśnie zajęcie się wszelkimi możliwymi niespójnościami i ich usunięcie.
Dwoje z państwa poruszyło sprawę ewentualnych dostosowań podatków granicznych w celu zapobieżenia przenoszeniu energochłonnych gałęzi przemysłu poza granice, w przypadku niepowodzenia negocjacji międzynarodowych. Chciałabym powiedzieć, że głównym i priorytetowym celem Komisji jest osiągnięcie pomyślnego porozumienia międzynarodowego po Kioto, dotyczącego rozwiązania problemu zmian klimatu.
Jeśli chodzi o podatek od paliw lotniczych, sprawa ta była już omawiana z państwami członkowskimi. Okazało się, że to bardzo drażliwa sprawa i nie osiągnięto żadnego postępu. Dwa państwa członkowskie stosują podatek tego typu, ale muszę zaznaczyć, że rodzi to także kwestie w zakresie prawa międzynarodowego. Komisja nie zamierza przedstawiać żadnego wniosku dotyczącego takiego podatku.
Co do stosowania obniżonych stawek VAT dla osiągnięcia celów środowiskowych, to służby Komisji aktualnie badają tę sprawę.
Na koniec chciałabym powiedzieć, że wiele przedstawionych przez państwa uwag, mieści się w zakresie działalności różnych komisarzy. Odnotowałam wszystkie państwa uwagi i przekażę je zainteresowanym komisarzom. Zostaną one przeanalizowane i wzięte pod uwagę w działaniach stanowiących kontynuację zielonej księgi.
Anne Ferreira
sprawozdawczyni - (FR) Dziękuję, pani komisarz! Dziękuję państwu za bardzo dogłębne i interesujące wypowiedzi. Rozumiemy, że dyskusja na temat opodatkowania nie jest zamknięta i chciałabym tylko wymienić trzy punkty na tym etapie dyskusji.
Po pierwsze, procent, jaki stanowi opodatkowanie energii. Średnio jest to 76% podatków na ochronę środowiska, w porównaniu z 21% w transporcie.
Po drugie, krajowi konsumenci, którzy muszą płacić jak dotąd największy procent podatków na ochronę środowiska, podczas gdy inne gałęzie gospodarki są największymi konsumentami energii, wody i transportu.
Po trzecie, procent podatków na ochronę środowiska w PKB państw członkowskich zmalał w ciągu ostatnich pięciu lat. To daje nam kolejną rzecz do przemyślenia w naszych przyszłych dyskusjach.
Naprawdę ubolewam, że grupie PPE nie podoba się ustęp 26, w którym proponowaliśmy minimalny podatek wspólnotowy od emisji CO2. Wydaje mi się, że powinniśmy iść dalej tą drogą, jeśli chcemy zapobiec dumpingowi w Unii Europejskiej. Nie chodzi tutaj o odebranie państwom członkowskim uprawnień podatkowych, chodzi o minimalną harmonizację podatkową. To jest konieczne i to zostało podkreślone.
Oprócz faktu, iż państwa członkowskie proszą o dalszy postęp w kierunku koordynacji podatkowej, chciałabym także zwrócić uwagę na inny punkt sprawozdania. Zmniejszenie podatków od zatrudnienia nie może być powiązane jedynie z ograniczeniem podatków na ochronę środowiska, tak jak to proponuje Komisja. Moim zdaniem powinno to być częścią bardziej całościowej reformy, uwzględniającej zasady solidarności i sprawiedliwości społecznej. Mam świadomość, że nie leży to jeszcze w kompetencji państw, ale zastanówmy się nad tym tutaj i przekażmy państwom członkowskim pewne informacje.
Ostatni punkt, który moim zdaniem jest ważny, to wymiar krajowy. Środki, które tutaj podejmujemy, nie powinny mieć negatywnego wpływu na gospodarstwa domowe, które już i tak mają niskie dochody, oraz zachwiać sytuacją innych gospodarstw domowych.
To chciałam powiedzieć na zakończenie. Dziękuję, pani komisarz! Mogę panią zapewnić o naszym poparciu podczas przygotowywania przyszłego prawodawstwa w tych sprawach.
Przewodnicząca
Debata została zamknięta.
Głosowanie odbędzie się dziś o godz. 12.00.
Oświadczenia pisemne (art. 142 Regulaminu)
András Gyürk  
na piśmie. - (HU) Aby osiągnąć swoje cele w dziedzinie ochrony środowiska, państwa członkowskie obecnie dają pierwszeństwo niemal wyłącznie bezpośrednim uregulowaniom, pomimo tego, że istnieje wiele innych instrumentów regulacyjnych. Uważamy, że należy zwrócić większą uwagę na zachęty rynkowe do ochrony środowiska. Sądzimy, że koncepcje rynku, konkurencji i ochrony środowiska wzajemnie się nie wykluczają.
Znaczenie zachęt rynkowych jest takie, że cel w postaci jakości środowiska naturalnego można dzięki nim zrealizować tańszym kosztem i skuteczniej, a jednocześnie można osiągnąć inne cele społeczne. Niestety Unia Europejska nie zrobiła wiele w celu popierania zachęt rynkowych, chociaż za wyjątek można uznać wspólnotowy system handlu uprawnieniami do emisji. Pocieszające jest zatem, że zielona księga zawiera badanie ukrytych możliwości dotyczących tych aktualnych zachęt. Możemy jednak dodać, że badanie powinno było pójść o wiele dalej.
Szersze wykorzystanie uregulowań rynkowych powinno być ściśle związane z ograniczeniem nieskutecznych bezpośrednich uregulowań. Ponieważ zachęty finansowe tworzą możliwości zarobkowe, musimy zbadać, w jaki sposób te instrumenty, które obciążają przede wszystkim koszty pracy, mogą generować podatki. Ten temat daje podstawę do intensywnej debaty. Jesteśmy także przekonani, że ambitne cele unijnej polityki ochrony środowiska nie mogą być zrealizowane bez dalszych postępów w dziedzinie zachęt rynkowych.
