Kontynuacja krajowych planów działania na rzecz racjonalizacji zużycia energii - pierwsza ocena (krótka prezentacja) 
Przewodniczący
Zwrócił pan uwagę, że trochę przyciemniliśmy oświetlenie sali. Domyślam się, że ma się to przyczynić do oszczędzania energii.
Takie posunięcie jest bardzo na miejscu, ponieważ następną pozycję porządku obrad stanowi krótka prezentacja przez pana posła Gyürka w imieniu Komisji ds. Przemysłu, Badań Naukowych i Energii sprawozdania w sprawie krajowych planów działania na rzecz racjonalizacji zużycia energii: pierwsza ocena.
András Gyürk
Panie przewodniczący! Dziękuję za możliwość zabrania głosu. Panie komisarzu! Kryzys gazowy w styczniu miał na pewno jeden pozytywny skutek, jako że ożywił dialog na temat polityki energetycznej w każdym państwie członkowskim.
Podobnie tutaj, w Parlamencie Europejskim, wiele dyskutowano o różnych alternatywnych trasach przesyłu, rozbudowie zdolności magazynowych oraz przyszłej roli energii jądrowej. Jednak za mało uwagi poświęciliśmy racjonalizacji zużycia energii. Szczególnie cieszy mnie w związku z tym, że w ostatnich tygodniach okazję do omówienia tego tematu dało nam sprawozdanie w sprawie krajowych planów działania na rzecz racjonalizacji zużycia energii.
Racjonalizacja zużycia energii jest ważna dlatego, że pozwala osiągać zauważalne wyniki szybciej niż wszelkie inne środki. Jak niedawno zauważył pan komisarz ds. energii Andris Piebalgs, działania UE dotyczące urządzeń w trybie wyłączenia pozwoliłyby zmniejszyć straty spowodowane przez urządzenia pozostające w trybie gotowości o równowartość rocznego zużycia energii na Węgrzech.
Musimy stale podkreślać, że racjonalizacja zużycia energii jest potencjalnym rozwiązaniem wszystkich problemów dotyczących polityki energetycznej. Po pierwsze, może się ona przyczynić do ograniczenia uzależnienia energetycznego Europy od krajów trzecich, a do tego korzystnie wpłynąć na konkurencyjność europejskiego przemysłu i ograniczyć oddziaływanie na nasze środowisko. Pamiętajmy również, że zracjonalizowanie zużycia energii może także zmniejszyć koszty ponoszone przez konsumentów znajdujących się w trudniej sytuacji.
Oczywiście pomiędzy państwami członkowskimi występują ogromne różnice pod względem uwarunkowań i możliwości oraz inicjatyw ustawodawczych. Z tych powodów zgadzamy się z dyrektywą UE z roku 2006 ustanawiającą środki, dzięki którym państwa członkowskie przedstawią w krajowych planach działania swoje zamierzone kroki służące zracjonalizowaniu zużycia energii.
W przedmiotowym sprawozdaniu staraliśmy się przedstawić ogólne wnioski dotyczące wspomnianych planów działania. Jednocześnie naszym celem było określenie koniecznych przyszłych kroków dotyczących unijnej legislacji. Chciałbym zwrócić uwagę na kilka szczególnie ważnych punktów sprawozdania.
Po pierwsze, w sprawozdaniu wzywa się Komisję do bardziej zdecydowanej reakcji na opóźnienia w sporządzeniu krajowych planów działania ma rzecz racjonalizacji zużycia energii. Trzeba tym razem dokładnie sprawdzić, czy planom tym towarzyszą praktyczne kroki podejmowane przez państwa członkowskie. Poważną wadą kilku krajowych planów działania jest dystans, jaki dzieli je od polityki rządów tych krajów.
Po drugie, zarówno na szczeblu krajowym jak i wspólnotowym trzeba zwiększyć zasoby przeznaczone na racjonalizację zużycia energii. Na skutek kryzysu gospodarczego bardzo niewielu obywateli Europy stać na inwestowanie w racjonalizację własnego zużycia energii. Trzeba więc niezwłocznie rozszerzyć istniejące projekty w zakresie zachęt do racjonalizacji zużycia energii. To zaś przywodzi nam na myśl następny siedmioletni budżet Wspólnoty, w którym trzeba mocniej podkreślić racjonalizację zużycia energii, przy czym do rzeczywistej poprawy przyczynić się mogą również ulgi podatkowe.
Po trzecie, nadal potrzebne są prace legislacyjne w dziedzinie racjonalizacji zużycia energii w Unii Europejskiej. Uważam, że zalecenia Komisji Europejskiej wytyczyły w tej dziedzinie właściwy kierunek - na przykład bardziej restrykcyjne prawodawstwo dotyczące zużycia energii w budynkach może przynieść znaczące oszczędności.
Po czwarte, rządy krajowe muszą wziąć na siebie pionierską funkcję w opracowywaniu rozwiązań na rzecz racjonalnego zużyciu energii. Wysiłki te powinny znaleźć swoje odbicie w szeroko zakrojonych kampaniach edukacyjnych, bo przecież konsumenci zdecydują się zainwestować w racjonalizowanie własnego zużycia energii tylko jeżeli będą w pełni świadomi korzyści, jakie im to przyniesie.
Na zakończenie chciałbym przedstawić jeszcze jedną myśl. Uważam, że racjonalizacji zużycia energii nie można traktować jako sprawy drugorzędnej, nawet w czasach recesji. Ponadto programy racjonalizacji zużycia energii mogą przyczynić się do stworzenia setek tysięcy miejsc pracy w Europie, a w roku, w którym tak wiele osób straciło pracę nie można tego aspektu pominąć.
Janez Potočnik
komisarz. - Panie przewodniczący! Cieszę się, że mam okazję zwrócić się do niniejszej sesji Parlamentu Europejskiego dotyczącej między innymi przeprowadzonej przez Komisję oceny krajowych planów działania na rzecz racjonalizacji zużycia energii (NEEAP). Przedstawiono ją w pakiecie drugiego strategicznego przeglądu sytuacji energetycznej z listopada 2008 r. i wcześniejszym komunikacie Komisji ze stycznia 2008 r.
Bardziej szczegółowa, techniczna synteza oceny NEEAP przez Komisję zostanie zaprezentowana tej wiosny w dokumencie NEEAP Komisji.
Chciałbym zatem skorzystać z okazji, aby podziękować sprawozdawcy, panu posłowi Gyürkowi za jego pracę, a Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii (ITRE) za jej wartościowe dyskusje i uwagi.
Przez kilka ostatnich lat Komisja bardzo wyraźnie twierdziła, że racjonalizacja zużycia energii jest pierwszym priorytetem polityki energetycznej Unii Europejskiej i wnosi bardzo ważny wkład do osiągnięcia do roku 2020 celów wyznaczonych na 2020 rok. W tym zakresie najważniejszą rolę odgrywają krajowe plany działania na rzecz racjonalizacji zużycia energii. Jak państwo wiecie, dyrektywa w sprawie efektywności końcowego wykorzystania energii i usług energetycznych nakłada na państwa członkowskie obowiązek przedstawienia powyższych planów i wykazania jak w praktyce państwa te mają zamiar osiągnąć swoje krajowe cele dotyczące racjonalizacji zużycia energii.
Pierwotnym terminem na złożenie tych planów przez państwa członkowskie był dzień 30 czerwca 2007 r., ale jak państwo wiecie, wiele państw członkowskich niestety się spóźniło. Ostatnie NEEAP dotarły do Komisji w czerwcu 2008 r.
Na chwilę obecną Komisja ukończyła wszystkie oceny indywidualne i wysłała pisma zawierające wyniki tych ocen do wszystkich państw członkowskich. Następnie odbyło się wiele spotkań dwustronnych, a wiele państw członkowskich deklarowało, że same chciałyby poprawić swoje NEEAP w ciągu najbliższych paru miesięcy. Przedstawiciele Komisji ITRE uznali, że pierwsze krajowe plany działania na rzecz racjonalizacji zużycia energii okazały się bardzo pożyteczne. Była to faktycznie pierwsza okazja dla wielu państw członkowskich, aby przygotować kompleksowe plany działania w celu oszczędzania energii. Wiele z nich potwierdziło, że działanie międzysektorowe konieczne do przygotowania tych planów okazało się bardzo przydatne.
Zgodnie z dyrektywą o usługach energetycznych, NEEAP odgrywają jedynie ograniczoną rolę. Jednak w swoim komunikacie z listopada 2008 roku i innych niedawnych oświadczeniach Komisja zawsze zachęcała państwa członkowskie do jej rozszerzenia.
Komisja przygotuje nowy plan działania Unii Europejskiej w celu oszczędzania energii, który przewidywać będzie zintensyfikowanie i lepsze ukierunkowanie działań Unii Europejskiej, pomagając tym samym państwom członkowskim, obywatelom i przedsiębiorstwom z UE oszczędzać energię w sposób efektywny pod względem kosztów.
W swoim sprawozdaniu nakłaniał pan Komisję do zaproponowania wiążącego celu w zakresie oszczędności energii. Obecny cel dotyczący oszczędności energii, a mianowicie redukcja o 20% energii pierwotnej do roku 2020 ma, jak pan wie, niewiążący charakter. Jednak Komisja uważa, że możemy osiągnąć 20% dzięki pakietowi energetyczno-klimatycznemu i propozycjom zawartym w drugim strategicznym przeglądzie energetycznym.
W sprawozdaniu pana posła Gyürka słusznie wskazano również, że konieczne jest zwiększenie wsparcia finansowego. Komisja zwróciła uwagę na finansowe aspekty oszczędności energii w europejskim planie naprawy gospodarczej z 26 listopada 2008 r. oraz przy okazji innych skoordynowanych działań służących wsparciu tworzenia miejsc pracy. Te ostatnie powstaną często w małych i średnich przedsiębiorstwach, bo przecież inwestycje w racjonalizowanie zużycia energii, szczególnie w budynkach, dotyczą głównie remontów na niewielką skalę.
Podsumowując chciałbym przypomnieć, że w okresie mandatu obecnej Komisji przywódcy UE wyraźnie zaangażowali się w promowanie racjonalizacji zużycia energii. Zwiększanie inwestycji w racjonalizację zużycia energii i związane z nią nowe technologie zasadniczo przyczynią się do zrównoważonego rozwoju, a także bezpieczeństwa dostaw. Racjonalizacja zużycia energii ma szersze skutki, wykraczające daleko poza politykę energetyczną. Oddziałuje ona mianowicie pozytywnie na gospodarkę Unii Europejskiej w ogóle: racjonalizacja zużycia pomaga tworzyć nowe miejsca pracy, pobudza wzrost gospodarczy i poprawia konkurencyjność. Jak pan słusznie wspomniał, właśnie to powinniśmy robić w obecnych czasach trudności i wyzwań.
Przewodniczący
Zamykam ten punkt obrad.
Głosowanie odbędzie się w czwartek, 19 lutego 2009 r.
Oświadczenia pisemne (art. 142)
Šarūnas Birutis
na piśmie. - (LT) Jest jasne, że ceny ropy naftowej spadają, ale kiedy obecny kryzys gospodarczy minie, znowu wzrosną. Pozwólcie mi państwo zatem przypomnieć, jak ważna jest dywersyfikacja źródeł energii i tras jej dostaw do UE, szczególnie w celu ograniczenia negatywnych efektów, jakie może wywołać kryzys naftowy w przyszłości.
Państwa członkowskie UE, a w szczególności unijne "wyspy energetyczne”, są w różnym stopniu uzależnione od importu energii i istniejącej infrastruktury. Czy możemy mówić o jednolitym rynku energii jeżeli, na przykład, państwa bałtyckie włącznie z Litwą stanowią wyspy energetyczne? Bolesnym problemem jest również niezdolność Europy do zwracania się jednym głosem do głównych dostawców energii. Na papierze tworzymy ambitną europejską politykę energetyczną, ale w praktyce nadal dominuje energetyczna polityka dwustronna. Koleżanki i koledzy posłowie! Upolitycznienie sektora energetycznego nie służy stabilności. Możemy i powinniśmy próbować zmienić tę sytuację przez dywersyfikację i solidarność. Musimy uzupełnić brakujące połączenia energetyczne i stworzyć unijny mechanizm koordynacyjny służący reagowaniu na podobne kryzysy. Konieczne jest, aby państwa członkowskie najbardziej uzależnione od dostaw energii posiadały wystarczające jej rezerwy. Musimy zwracać uwagę nie tylko na krótkoterminowe środkach dotyczące bezpieczeństwa dostaw energii, ale również uwzględnić długi horyzont czasowy. Z kolei Europa winna dywersyfikować źródła energii i poprawiać bezpieczeństwo jej dostaw.
Cristian Silviu Buşoi
na piśmie. - (RO) Racjonalizacja zużycia energii jest szczególnie ważna w chwili obecnej, kiedy stoimy przed rzeczywistymi wyzwaniami dotyczącymi pozyskania dostaw energii do UE i jednocześnie musimy podejmować bardziej konsekwentne kroki, żeby ograniczyć emisję dwutlenku węgla. Popieram podejście do zagadnienia racjonalizacji zużycia energii, które jest zgodne z innymi elementami polityki UE, a w szczególności z pakietem służącymi zahamowaniu zmian klimatu i koniecznością dywersyfikacji źródeł energii.
Wierzę głęboko, że trzeba wspierać sektor badań i rozwoju, ponieważ może on wnieść znaczący wkład w zracjonalizowanie zużycia energii. Komisja i rządy państw członkowskich powinny mocniej wspierać projekty mające na celu racjonalizowację zużycia energii, niezależnie od tego, czy mówimy tu o inwestycjach w celu osiągnięcia maksymalnie racjonalnego zużycia energii w transporcie publicznym, czy w izolowanie budynków itp. Myślę, że raczej na ten cel należy kierować środki rządowe, a nie na dotowanie cen energii, ponieważ takie projekty równocześnie zapewniają pomoc konsumentom znajdującym się w trudnej sytuacji, borykającym się z rosnącymi cenami energii.
Z tego powodu apeluję do państw członkowskich o opracowanie skutecznych i realistycznych planów działania, aby zapewnić obywatelom jak najszerszą informację o racjonalnym zużyciu energii, oraz o współpracę przez wymianę dobrych praktyk. Zachęcam również Komisję do wspierania organów krajowych, szczególnie w formie pomocy technicznej.
Daniel Petru Funeriu  
na piśmie. - (RO) Racjonalizacja zużycia energii w budynkach jest sprawą szczególnie ważną w krajach, które odziedziczyły wiele budynków wzniesionych zgodnie ze niskimi standardami jakościowymi ery komunizmu.
Chciałbym skorzystać z tej okazji i poprosić Komisję o stworzenie instrumentów finansowania i efektywnych procedur renowacji systemów ogrzewania w takich budynkach zgodnie z celem 20% racjonalizacji zużycia energii w UE do roku 2020.
Iosif Matula  
Racjonalizacja zużycia energii stanowi jeden z głównych celów Unii Europejskiej, a jego osiągnięcie będzie wielkim krokiem w kierunku przestrzegania zasady zrównoważonego rozwoju. Z tego względu, poza staraniami państw członkowskich, aby aktywnie promować politykę mającą zracjonalizować zużycie energii, konieczna jest również koordynacja na szczeblu Wspólnoty pozwalająca osiągnąć o wiele lepsze wyniki.
Jednym ze sposobów racjonalizacji zużycia energii jest ocieplanie budynków. Wyniki pewnych badań wskazują, że możliwe jest zmniejszenie strat energii na szczeblu Wspólnoty o około 27%, co w domyśle oznacza również obniżenie kosztów ponoszonych przez obywateli.
Jedną z trudności, z jaką borykają się społeczności lokalne zamierzające zrealizować projekt dotyczący renowacji sieci grzewczej w budynkach mieszkalnych jest skomplikowana procedura, której muszą przestrzegać. W związku z powyższym działania podejmowane w przyszłości muszą obejmować uproszczenie tych procedur. Zgodnie z zasadą solidarności w Europie, cel racjonalniejszego zużycia energii dzięki ocieplaniu budynków musi również przynieść korzyści grupom społecznym znajdującym się w niekorzystnej sytuacji.
Anni Podimata  
Doświadczenia z pierwszej oceny krajowych planów działania w praktyce dowodzą, że sytuacja w UE nie dojrzała jeszcze na tyle, aby można było pomagać w działaniach w celu racjonalizacji zużycia energii. Poza ogromnym opóźnieniem w składaniu pierwszych krajowych planów działania służących racjonalizacji zużycia energii przez pewne państwa członkowskie, w tym Grecję, mają one inne poważne niedociągnięcie. Mianowicie tym ambitnym planom nie towarzyszą jasno określone praktyczne propozycje tworzące wartość dodaną. A przecież zgodnie z danymi opublikowanymi niedawno przez Komisję Europejską, gdyby zrealizować cel osiągnięcia dwudziestoprocentowej oszczędności energii, UE zużywałaby około 400 Mt mniej energii pierwotnej, a emisja CO2 spadłaby o 860 Mt.
Zatem nie rozumie się jeszcze w pełni skali możliwości, jakie daje nam promowanie racjonalizacji zużycia energii, szczególnie w czasach obecnej recesji gospodarczej. UE nie powinna zatem zwlekać, tylko nadal uwzględniać racjonalizację zużycia energii w każdej swojej polityce sektorowej, przedstawiając jasne propozycje i środki wsparcia, oraz zwiększać pomoc Wspólnoty przeznaczoną na ten cel. Po przyjęciu pakietu dotyczącego zmian klimatu racjonalizacja zużycia energii stała się kluczową sprawą, która może zagwarantować bezpieczeństwo energetyczne, redukcję emisji gazów cieplarnianych i ożywienie europejskiej gospodarki.
