Uroczyste posiedzenie - Łotwa
Przewodniczący
Szanowny panie prezydencie Republiki Łotewskiej! Wszyscy z radością witamy dziś pana podczas pana pierwszej wizyty w Parlamencie Europejskim. Pragnę na wstępie podziękować panu, jako prezydentowi wciąż stosunkowo nowego państwa członkowskiego Unii Europejskiej, za przyjęcie zaproszenia Parlamentu Europejskiego do zabrania głosu na forum Izby dzisiaj, w dniu, w którym obchodzimy dziesiątą rocznicę euro, naszej wspólnej waluty. Dzień dzisiejszy jest pod każdym względem dniem premier, w pełnym znaczeniu tego słowa, gdyż to dziś właśnie po raz pierwszy na powitanie gościa posiedzenia plenarnego Parlamentu Europejskiego zabrzmiał europejski hymn.
(Oklaski)
Niech będzie mi wolno skorzystać z okazji i raz jeszcze wspomnieć dzisiaj historyczne znaczenie rozszerzenia Unii Europejskiej, które miało miejsce w roku 2004. Potrzeba było 60 lat, aby pański kraj powrócił do wolnej i demokratycznej Europy, a nasz kontynent się zjednoczył.
Obecnie żyjemy w pokoju, wolności i demokracji. Nasi obywatele cieszą się perspektywami, o jakich nasi przodkowie mogli tylko pomarzyć. Musi i powinno nas to napawać radością.
To prawda, że dziś przed Unią Europejską stoją nowe i poważne wyzwania. Odczuł to wyraźnie nawet naród łotewski, chociażby w wyniku kryzysu finansowego, który mocno dotknął też pański kraj, panie prezydencie. Kryzys gazowy pomiędzy Rosją a Ukrainą również budzi uzasadnione zaniepokojenie obywateli Łotwy.
To właśnie w czasach kryzysu rozumiemy wartość członkostwa w Unii Europejskiej opartej na zasadzie solidarności między jej narodami. W obecnym czasie kryzysu wszyscy odczuwamy potrzebę wspólnoty i współpracy między naszymi krajami i instytucjami europejskimi.
Razem jesteśmy silniejsi, razem możemy lepiej bronić naszych interesów i wartości na całym świecie. Dlatego też Parlament Europejski ma nadzieję, że traktat lizboński, który daje Unii Europejskiej większą zdolność działania w pokonywaniu tych poważnych wyzwań, wejdzie niebawem w życie.
W tym względzie zbliżające się czerwcowe wybory do Parlamentu Europejskiego są niezmiernie ważne, gdyż chcemy wspólnie kontynuować sukces europejskiego projektu pokoju i zjednoczenia, w demokratycznej Unii Europejskiej z Parlamentem Europejskim mającym kompetencje współdecyzyjne w niemal każdym obszarze.
Szczerze ufam, iż obywatele Łotwy - i wszystkich pozostałych państw członkowskich Unii Europejskiej - zrozumieją, że ich głos jest istotny, ponieważ daje im europejskie kompetencje w zakresie współdecydowania i w tym sensie wyraźnie zaznaczą swą obecność przy urnach w czasie nadchodzących wyborów do Parlamentu Europejskiego.
Panie prezydencie! Z wielką przyjemnością zapraszam pana teraz do zabrania głosu przed Parlamentem Europejskim. Raz jeszcze witam serdecznie w naszej Izbie.
(Oklaski)
Valdis Zatlers
Panie przewodniczący, panie i panowie! Dziękuję panu przewodniczącemu za miłe słowa wprowadzenia oraz zaproszenie do zabrania głosu przed wyłonionymi w drodze wyborów przedstawicielami narodów Europy. Ta możliwość jest dla mnie zaszczytem. Z wielką przyjemnością przemawiam przed Parlamentem Europejskim w ojczystym języku, zwłaszcza, że już od pięciu lat łotewski jest jednym z urzędowych języków Unii Europejskiej. Zwracam się do państwa dziś, gdy zbliża się do końca kadencja pierwszych łotewskich posłów do Parlamentu Europejskiego. Dziękuję państwu za znakomite wypełnianie swych obowiązków.
Drodzy przyjaciele! Bieżący rok 2009 to dla Łotwy rok bardzo ważny. Przed pięcioma laty Łotwa przystąpiła do Unii Europejskiej oraz NATO. Członkostwo w tych organizacjach międzynarodowych stało się dla Łotwy celem strategicznym po odzyskaniu niepodległości w roku 1991. Łotwa jasno wyraziła życzenie uczestnictwa w strukturach europejskich oraz transatlantyckich w zakresie gospodarki i bezpieczeństwa. Poszerzenie rodziny demokratycznych narodów europejskich w pierwszym dziesięcioleciu XXI wieku było wyrazem najbardziej dynamicznych zmian, które zaszły w Europie od czasu powstania Unii Europejskiej. Były to zmiany istotne. Do struktur europejskich przyłączyły się narody, które przez długi czas były od nich siłą odizolowane, mimo że wartości stanowiące sedno Unii Europejskiej historycznie były w tych narodach zakorzenione.
W dniu 18 listopada ubiegłego roku Łotwa świętowała dziewięćdziesiątą rocznicę proklamacji państwowości. Rocznica ta miała bardzo istotne znaczenie dla naszych obywateli. Była ona po raz kolejny okazją do podkreślenia naszej niezłomnej woli życia w niezależnym, wolnym i demokratycznym kraju. W akcie proklamującym Republikę Łotewską w 1918 roku czytamy, co następuje: "Wzywa się wszystkich obywateli, by podążyli z pomocą, niezależnie od pochodzenia etnicznego, gdyż na Łotwie gwarantowane są wszystkie prawa człowieka. Republika Łotewska jest demokratycznym i sprawiedliwym państwem, gdzie nie ma miejsca na ucisk i niesprawiedliwość ...”. Jestem bardzo dumny z tych słów. Trzydzieści lat przed przyjęciem Powszechnej deklaracji praw człowieka Republika Łotewska zadeklarowała przywiązanie do jej podstawowych wartości i zasad.
Łotwa zawsze czuła swą przynależność do Europy i utożsamiała się z jej wartościami, nawet gdy ona sama i inne narody Europy Środkowej i Wschodniej były długo przywiązane do państwa, w którym na wiele wartości patrzono przez szczególny pryzmat ideologii. Między krajami bloku wschodniego panował pokój, jednak ten pokój można porównać do spokoju więziennego dziedzińca. Zapewniała go obecność czołgów, represje i groźby. W ubiegłym roku, panie i panowie, zarówno państwu, jak i całej Europie o nieludzkim charakterze ideologii totalitarnej przypomniał film Edvīnsa Šnore'a pt. "The Soviet Story”. Mamy wspólną historię, jednak nasze losy potoczyły się odmiennie. Trzeba spojrzeć w przeszłość, aby się nawzajem zrozumieć i wspólnie patrzeć w przyszłość. Dlatego też pragnę podziękować Parlamentowi Europejskiemu za deklarację przyjętą 22 września ubiegłego roku proklamującą dzień 23 sierpnia Europejskim Dniem Pamięci Ofiar Stalinizmu i Nazizmu. Deklaracja ta przypomina narodom Europy o tych tragicznych wydarzeniach w historii Łotwy i całej Europy.
Pragnę dziś spojrzeć na historię o wiele bardziej współczesną. W tym roku minie pięć lat od przystąpienia Łotwy do Unii Europejskiej i NATO. Jaki był to czas dla Łotwy? Co uzyskał nasz naród? Jakie były osiągnięcia naszego narodu i jakie wyzwania wciąż nas czekają? Po pierwsze, aspiracja, by stać się częścią Europy była zachętą do umacniania w naszym społeczeństwie demokracji i stymulowała rozwoju demokratycznych instytucji. Wraz z przystąpieniem do Unii Europejskiej Łotwa zasygnalizowała determinację do kształtowania własnej przyszłości, determinację do budowania tej przyszłości na gruncie tożsamości europejskiej oraz naszych wspólnych wartości: wolności i demokracji, odpowiedzialności, rządach prawa i prawach człowieka, równości, tolerancji i dobrobycie. Po drugie, członkostwo w Unii Europejskiej przyczyniło się do poprawy klimatu inwestycyjnego na Łotwie. "Pieniądze europejskie”, które powszechnie nazywamy funduszami strukturalnymi Unii Europejskiej, stanowią istotną pomoc w rozwoju łotewskiej gospodarki. Po trzecie, możemy cieszyć się przywilejami, które daje swobodny przepływ osób. Swoboda przemieszczania się w strefie Schengen stała się powszechnie uznana i oczywista. Naturalnym zjawiskiem stały się nauka, praca i zdobywanie doświadczeń w innych państwach członkowskich Unii Europejskiej. Po czwarte, dzięki swobodzie przepływu towarów i usług otworzyły się nowe możliwości w działalności gospodarczej. Każdy przedsiębiorca i konsument może działać w wolnym środowisku bez granic i bez opłat celnych. Dla nas, żyjących w kraju o małym rynku wewnętrznym, jest to szczególnie ważne. Po piąte, i najważniejsze, łotewski głos słyszany jest w Europie, zaś głos europejski w świecie. Możemy być dumni, że dysponujemy takim wyjątkowym mechanizmem współpracy. Umożliwia on nam wszystkim wspólne poszukiwanie aktywnych rozwiązań w zakresie globalnych wyzwań, zmian klimatycznych i demograficznych, wzmacniania bezpieczeństwa energetycznego, problemów migracji, a w przypadku kryzysu finansowego, na skalę światową. Łotwa dysponuje obecnie nowymi instrumentami polityki gospodarczej, lecz należy podkreślić, że również istotnie wzrosła odpowiedzialność naszego kraju za wspólną przyszłość Europy, odpowiedzialność przed wszystkimi Europejczykami.
Spoglądając wstecz na nasze osiągnięcia, musimy również być krytyczni i przyznać się do popełnionych błędów. Po wejściu do Unii Europejskiej rząd łotewski spoczął na laurach; uznał, że zamierzony cel został osiągnięty. Nie zdawaliśmy sobie sprawy, iż jesteśmy dopiero na początku, a nie końcu tego procesu. Unia Europejska oferuje wspaniałe możliwości, jednak każdy naród i każde społeczeństwo musi samodzielnie z nich skorzystać. My na Łotwie nie wykorzystaliśmy ich wszystkich; nie zawsze mądrze wdrażaliśmy politykę spójności czy wykorzystywali możliwości finansowe, które nam oferowano. Nasze instytucje państwowe musiały się nauczyć funkcjonowania w Unii Europejskiej. Nie wykazaliśmy wystarczająco dużej determinacji, by przyjąć euro; to jeden z największych błędów, który popełniliśmy w procesie integracji europejskiej, a jego konsekwencje wyraźnie widać dzisiaj w sytuacji kryzysu finansowego.
Najbardziej nawet zatwardziali eurosceptycy muszą jednak przyznać, że bilans członkostwa Łotwy w Unii Europejskiej jest w ogólnym rozrachunku dodatni. Czy jest ktoś na Łotwie, kto pragnie powrotu do Europy z barierami celnymi pomiędzy krajami? Nie! Czy jest ktoś, kto chce czekać w kolejce na granicy, aby wjechać do sąsiedniego kraju? Nie! Czy jest ktoś, kto chciałby powrotu do świata z ograniczeniami swobodnego przepływu pracowników, ich kształcenia i zdobywania doświadczenia? Oczywiście, że nie! Nawet eurosceptycy szybko przyzwyczajają się do dobrych rzeczy i stają się jedynie sceptykami.
Panie i panowie! Pogorszenie sytuacji w systemie finansowym i gospodarce w ostatnich miesiącach nieodwracalnie zmieniło rolę i znaczenie rządów narodowych w procesach gospodarczych. Do chwili obecnej rynki finansowe mogły rozwijać się bardzo swobodnie. Przekonano nas, że do skutecznego zapewnienia rozwoju gospodarczego wystarczą prawa rynku. Wierzyliśmy, że w wyniku działania sił rynkowych porządek zapanuje samoistnie. I tak właśnie się dzieje. Rynek reguluje się sam. Obecny kryzys globalny dowodzi nam jednak, że nasze systemy finansowe i nasze gospodarki borykają się z problemami, których źródłem jest taki rynek, a przede wszystkim, że z powodu kryzysu cierpią zwykli ludzie. Bieg wydarzeń pod koniec ubiegłego roku pokazał nam, że istotne jest, aby rządy krajowe odgrywały aktywniejszą rolę w procesach gospodarczych. Poprzednie podejście, przysypianie za kółkiem zarządzania gospodarką, było nieodpowiedzialne. Niestety, zbudziliśmy się zbyt późno. Zdołaliśmy wprawdzie dostrzec przeszkodę - finansowe grzęzawisko - na drodze przed nami, jednak nie mamy możliwości jej wyminąć.
W tej sytuacji potrzebne jest podejście kompleksowe na szczeblu krajowym, europejskim i globalnym. W wymiarze światowym kluczowe znaczenie mają skoordynowane działania zmierzające do pobudzenia, wzrostu gospodarczego. Będzie to możliwe jedynie w drodze zaprojektowania nowej architektury i mechanizmów systemu finansowego. Konieczny będzie jego rygorystyczny nadzór, bez jednoczesnego ograniczania inicjatywy czy procesów rynkowych. Największym wyzwaniem będzie precyzyjne ustalenie tej równowagi. W wymiarze europejskim mamy istotną przewagę, gdyż możemy wdrożyć skoordynowane środki, podjąć jednolite działania i wypracować zrównoważone rozwiązanie. Cieszymy się z Europejskiego planu naprawy gospodarczej zaproponowanego przez Komisję. Stanowi on ważny krok przy wychodzeniu z grzęzawiska, w które obecnie zabrnęliśmy.
Poświęcę nieco dłuższą chwilę rozwiązaniom na szczeblu krajowym. Globalny kryzys finansowy nie oszczędził Łotwy. Zdaniem niektórych Łotwa przechodzi obecnie jedną z najbardziej dramatycznych akcji ratunkowych systemu finansowego we współczesnej historii Europy. W chwili obecnej Łotwa pracuje nad środkami zmierzającymi do pobudzenia gospodarki celem szybkiego i skutecznego ustabilizowania sytuacji finansowej i gospodarczej. Jest to zadanie trudne, jednak kryzys uda nam się pokonać jedynie wówczas, gdy będziemy widzieć jasno drogę wyjścia z niego, a nie mylić krótkofalowe rozwiązania z długofalową wizją rozwoju gospodarczego.
Pod koniec ubiegłego roku sześć partii politycznych zasiadających w parlamencie łotewskim, zarówno po stronie rządzącej, jak i opozycji, uzgodniło wspólne stanowisko w sprawie wsparcia planu stabilizacji gospodarczej, opracowanego przez rząd łotewski. Porozumienie to przewiduje, że specjalną uwagę należy zwrócić na monitorowanie sposobu wykorzystania pożyczki udzielonej Łotwie. Plan określa średniookresowe priorytety gospodarki łotewskiej: wsparcie eksportu, promocję wolnej i uczciwej konkurencji, istotną redukcję deficytu na rachunku bieżącym w saldzie płatności oraz wprowadzenie waluty euro w roku 2012. Wejście do strefy euro stało się jednym z najważniejszych celów strategicznych naszego narodu. Ważne jest, by w tej sytuacji Łotwa nie została pozostawiona sama sobie. Pomocy w przezwyciężeniu bieżących problemów udzielają nam obecnie nie tylko międzynarodowe instytucje finansowe, lecz również instytucje Unii Europejskiej oraz narody Europy. Łotwa jest wdzięczna za ten wyraz solidarności.
Panie i panowie! W wyniku każdego rozszerzenia Unia Europejskiej nie tylko zyskała nowe państwa członkowskie, ale również na liście priorytetów pojawiły się nowe akcenty, między innymi w zakresie unijnej polityki zagranicznej. Przystąpienie Łotwy do Unii Europejskiej miało miejsce w czasie opracowywania europejskiej polityki sąsiedztwa, jej celów, zasad oraz mechanizmów wykonawczych. Od tamtego czasu obserwujemy coraz więcej działań w ramach polityki zagranicznej Unii Europejskiej, skierowanych do jej wschodnich sąsiadów. Dzieje się tak dzięki zaangażowaniu i doświadczeniom nowych państw członkowskich. Łotwa zawsze postrzegała relacje sąsiedzkie w szerszym wymiarze. Łotwa w dalszym ciągu będzie odgrywać aktywną rolę w określaniu i realizacji tej polityki w przyszłości.
Polityka ta nie jest jedynie kwestią stosunków Unii Europejskiej z poszczególnymi państwami, to znaczy krajami, z którymi dzieli granicę lądową czy morską. W kontekście tej polityki musimy zająć się miejscem i rolą Unii Europejskiej w świecie. Wraz z innymi podobnie myślącymi krajami Łotwa aktywnie zachęca do bliższego zaangażowania się Unii Europejskiej w sąsiadujący z nią region wschodni. Pojawiła się nowa inicjatywa polityczna zwana "partnerstwem wschodnim”, której celem jest przekształcenie wspólnej polityki sąsiedztwa UE i dostosowanie jej do specyficznych cech tego regionu, a tym samym uaktywnienia tego procesu i prowadzenia go w sposób odważny i ambitny. Łotwa odnotowuje z radością propozycje Komisji Europejskiej w tym zakresie. W praktyce partnerstwo wschodnie musi przyczyniać się do wzmacniania politycznych i gospodarczych relacji pomiędzy Unią Europejską a państwami tego regionu, jak również intensyfikacji współpracy pomiędzy tymi państwami. W pracach nad partnerstwem wschodnim należy zwrócić uwagę na zasadę zróżnicowania, indywidualną ocenę oraz indywidualne podejście względem każdego z partnerów. Każde z tych państw podąża własną ścieżką rozwoju. Są takie, które chciałyby widzieć siebie w Unii Europejskiej i takie, które wybrały dla siebie inne cele. Nasza polityka odniesie sukces jedynie wtedy, gdy będziemy potrafili pracować wspólnie ze wszystkimi państwami tego regionu, w razie potrzeby pomagając im w jej zrozumieniu. Otrzymałem również pozytywne sygnały w związku z poszerzeniem i pogłębieniem współpracy w czasie wizyty, którą złożyłem w krajach Azji Środkowej w październiku ubiegłego roku, kiedy to odwiedziłem Kazachstan, Uzbekistan i Turkmenistan. Łotwa będzie w dalszym ciągu czynnie wspierać europejską politykę sąsiedztwa oraz odgrywać aktywną rolę w jej realizacji. Każdy europejski naród ma własne doświadczenia historyczne i własne możliwości pracy nad naszym wspólnym projektem z korzyścią dla Unii Europejskiej. Szczególnym wkładem Łotwy w wymiar wschodni jest wzajemne zaufanie, które manifestuje się w naszych dwustronnych stosunkach zakorzenionych we wspólnym okresie historii, oraz kompetencje zrodzone z tego zaufania. Na Łotwie spoczywa obowiązek skorzystania z tych szczególnych okoliczności, które mogą zniknąć w ciągu kolejnych dziesięciu lat. Po upływie kilku dziesięcioleci z perspektywy Wschodu Łotwa będzie po prostu jednym z państw członkowskich Unii Europejskiej, a nie furtką do Europy. Wykorzystując tę przewagę, Łotwa będzie utrzymywać aktywny dialog polityczny celem zachęcania do lepszego zrozumienia Unii Europejskiej i jej wartości w państwach sąsiadujących, a tym samym wyjaśnienia celów europejskiej polityki sąsiedztwa i partnerstwa wschodniego. Przyniesie to wzajemne korzyści i będziemy mieć możliwość wysłuchania, jak sąsiednie kraje postrzegają swe przyszłe relacje z Unią Europejską. Jestem przekonany, że interesom Europy najlepiej służyć będzie wczesna inauguracja partnerstwa wschodniego w czasie prezydencji sprawowanej przez Republikę Czeską.
Panie i panowie! Bardzo niedawno, w pierwszych dniach trwania prezydencji czeskiej, aktualna stała się kwestia bezpieczeństwa energetycznego. Kryzys finansowy i gospodarczy jest zjawiskiem cyklicznym, które rządzi się własnymi prawami. Kwestie dotyczące bezpieczeństwa energetycznego i zrównoważonych źródeł energii są jednak zawsze na liście politycznych priorytetów Europy i świata. Stają się one coraz pilniejsze. Bezpieczeństwo energetyczne ma wyraźny wymiar zewnętrzny. Oznacza to, iż zagadnienia tego nie można postrzegać w oderwaniu od sytuacji globalnej. Niedawne wydarzenia na Ukrainie oraz konflikt w Gruzji są tego dowodem. Jeszcze całkiem niedawno państwa członkowskie Unii Europejskiej uznawały, że kwestię energii należy rozstrzygać na szczeblu krajowym, a nie unijnym. Zeszłoroczne wydarzenia w sektorze energetyki, przerwy w dostawie energii, kurczenie się zasobów energetycznych oraz wahania cen pomogły państwom członkowskim Unii Europejskiej zrozumieć, że potrzebna jest wspólna polityka energetyczna. Na płaszczyźnie styczności energii i polityki naszym głównym zadaniem jest zapewnienie regularnych, wystarczających, opłacalnych, zrównoważonych i przyjaznych dla środowiska dostaw energii.
Muszą państwo przyznać, że w tej sferze Unia Europejska osiągnęła jedynie częściowy sukces. W pewnych kwestiach, których przykładem jest rozwój gospodarki energetycznej przyjaznej środowisku, założyliśmy na szczeblu europejskim ambitne cele, które teraz należy zacząć osiągać. W innych dziedzinach - dywersyfikacji źródeł energii na szczeblu europejskim i stworzenia jednolitego rynku energetycznego - jesteśmy na samym początku drogi. Wydarzenia ostatnich kilku dni, na przykład odcięcie dostaw gazu z Rosji, otworzyły nam oczy na konieczność znalezienia możliwie najszybszego rozwiązania na szczeblu paneuropejskim. Na nas wszystkich spoczywa odpowiedzialność wykorzystania tego wspólnego zrozumienia celem stworzenia prawdziwie zintegrowanego i zdywersyfikowanego europejskiego rynku energetycznego. Nie wolno nam dopuścić do tego, by nasza determinacja zniknęła wraz z topniejącym tej wiosny śniegiem. Kwestię bezpieczeństwa energetycznego można z powodzeniem rozstrzygnąć jedynie poprzez aktywny dialog na temat zasobów energetycznych z krajami tranzytowymi i dostarczającymi energię. Unia Europejska posiada instrumenty polityki zagranicznej konieczne do rozwiązania tej kwestii. Spoczywa na nas odpowiedzialność za ich stosowanie.
Kolejnym kierunkiem, w którym musimy podjąć poważne wysiłki, jest integracja bałtyckiego rynku energetycznego ze skandynawskim i środkowoeuropejskim rynkiem energetycznym. Integracja w rejonie bałtyckim jest niejednolita. Szybko rozwijają się w regionie handel i transport, jednak na rynku energii panuje stagnacja. W tym zakresie godną uwagi pracę wykonała Komisja Europejska. Jej inicjatywa zmierzająca do poprawy bezpieczeństwa energetycznego i solidarności energetycznej obejmuje również opracowanie planu wzajemnych połączeń dla bałtyckiego rynku energetycznego. Dzięki tej inicjatywie nastąpi stopniowe włączanie państw bałtyckich w jednolity europejski rynek energetyczny. Wysoko cenię sobie zaangażowanie Szwecji w strategiczne debaty dotyczące regionu Morza Bałtyckiego. Szwecja wkrótce będzie miała możność podjęcia działań w praktyce podczas swego przewodnictwa w Unii w drugiej połowie bieżącego roku. Jestem przekonany, że silne regiony od Morza Śródziemnego po Bałtyk składają się na silną Unię Europejską.
Panie i panowie! Pierwotny cel Unii Europejskiej - bezpieczeństwo i pomyślność ludów Europy - się nie zmienił. Zmieniło się natomiast otoczenie, w którym musimy zmierzać do tego celu. Globalna gospodarka jest powiązana znacznie bardziej niż pół wieku temu. Jednocześnie na światowej scenie pojawili się silni nowi gracze ekonomiczni. Jedynie przy spójnym, dalekowzrocznym i, co najważniejsze, wspólnym działaniu Unii Europejskiej możemy mieć nadzieję, że nie przegramy w tej globalnej konkurencyjnej konfrontacji. Tylko razem możemy spełnić obietnicę zapewnienia bezpieczeństwa i pomyślności naszym obywatelom. Tylko w ten sposób możemy osiągnąć cel, który poparli obywatele naszych narodów, oddając głos poparcia dla uczestnictwa w Unii Europejskiej.
Parlament Europejski już pokazał, że ma szeroką wizję przyszłości Unii Europejskiej. Dotyczy to szczególnie jego jednolitego i wyważonego podejścia do polityki rozszerzenia Unii. Dynamiczny rozwój Europy dał jej możliwość konkurowania na arenie światowej. Ten rozwój stanowi potencjał Europy, który musi ona wykorzystać tak, by Unia mogła, nawet za kilkadziesiąt lat, być równym partnerem gospodarczym szybko rozwijających się gospodarek Azji i Ameryki Łacińskiej. To właśnie państwo w szczególności, jako demokratycznie wybrani przedstawiciele narodów Europy, macie poczucie ogromnej odpowiedzialności za ten proces. Nie sposób również przecenić znaczenia roli Parlamentu Europejskiego w przybliżaniu projektu europejskiego naszym obywatelom oraz poszerzaniu jego demokratycznej legitymizacji. W przyszłości Parlament Europejski będzie odgrywał jeszcze ważniejszą rolę.
Istotne jest zjednoczenie z zachowaniem naszej wielopostaciowości i różnorodności. Ważna jest kontynuacja prac nad ulepszaniem Unii Europejskiej. Jest to zadanie, które podjąć muszą wspólnie wszyscy Europejczycy. Na tym polega nasza wspólna odpowiedzialność wobec Europy. Kluczowe znaczenie ma zapobieganie fragmentaryzacji Unii Europejskiej. Państwa członkowskie muszą poszukiwać rozwiązań i unikać rozwijania koncepcji Europy wielu prędkości. Powodem do zadowolenia jest porozumienie osiągnięte w ubiegłym miesiącu w Radzie co do dalszego wspierania traktatu lizbońskiego. Traktat lizboński stanowi prawny warunek w pełni skutecznego funkcjonowania Unii Europejskiej w przyszłości. Jedynie wdrażając zasady traktatu lizbońskiego, będziemy mogli w pełni wykorzystać pozytywny potencjał, który oferuje nowa zjednoczona Europa. Skuteczność działania traktatu lizbońskiego w praktyce zależy od woli politycznej państw członkowskich i instytucji oraz ich zdolności zjednoczenia się w realizacji celów Europy.
Panie i panowie! Do roku 2004 celem Łotwy było członkostwo w Unii Europejskiej. Od tamtego czasu kształtujemy cele Łotwy w kontekście celów europejskich. Nie możemy już postrzegać siebie w oderwaniu od Europy. Cele Łotwy możemy określać i realizować jedynie, jeśli odpowiadają one wspólnej wizji przyszłości Europy. Cele Europy są zaś osiągalne, jeśli odpowiadają wizji każdego państwa członkowskiego. Unię Europejską zbudowano na bazie wspólnych wartości i jako taką należy ją umacniać. Jedynie w drodze debaty publicznej można wyłonić wartości, które wszyscy uznajemy. Jedynie mówiąc jednym głosem, możemy uzgodnić wartości, które zamierzamy przyjąć obok tych, które leżą u podstaw Unii Europejskiej. Zadaniem wszystkich polityków, ale zwłaszcza przywódców Europy, jest określenie europejskich wartości i zainicjowanie debaty na ich temat.
Spójrzmy w przyszłość. Jak ja widzę Unię Europejską i Łotwę w dłuższej perspektywie czasowej? Powiedzmy w roku 2015? Świat gospodarczy po kryzysie podzielił się na kilka gospodarczych ośrodków władzy. Jednym z nich jest Unia Europejska. Europa będzie przejawiała wolę i zdolność do zachowania jedności, gdyż tylko w zjednoczonej formie da nam szansę wypełnienia naszych zadań. Ponadto Unia Europejska będzie wciąż otwarta dla wszystkich tych Europejczyków, którzy przyjmują jej wartości. Ta jedność w różnorodności będzie kluczem do rosnącego znaczenia roli Europy w świecie. Unia Europejska rozszerzy się, jednak nie utraci zdolności skutecznego działania. Unia Europejska będzie potrafiła zatroszczyć się o własne bezpieczeństwo oraz zapewnić stabilność u swych sąsiadów. Edukacja i kultura będą pomostem łączącym różne doświadczenia państw członkowskich Unii Europejskiej, a to pomoże odzyskać Europie czołową rolę w świecie w dziedzinie nauki i kultury. Nie będzie już starych i nowych, małych i dużych narodów europejskich. W Europie narody będą oceniane stosownie do osiągnięć, a nie na podstawie kryteriów geograficznych i geopolitycznych. Europa będzie zjednoczona, a ta jedność będzie zabezpieczona przez silne regiony, które choć będą bronić własnych interesów, będą również ściśle współpracować z innymi, a tym samym tworzyć sieć relacji w duchu dobrobytu i rozwoju w całej Europie. Każdy naród będzie wnosić wkład w ten rozwój odpowiednio do swych zdolności i szczególnej wiedzy.
Jaka będzie rola Łotwy w Unii Europejskiej w roku 2015? Będzie to czas, gdy Łotwa już otrząśnie się po kryzysie. Stolica Łotwy, Ryga, będzie jednym z kwitnących ośrodków bałtyckiego regionu gospodarczego. Łotewska gospodarka będzie bardziej zrównoważona, bardziej konkurencyjna i po transformacji strukturalnej. W roku 2015, po raz pierwszy w historii niepodległego państwa łotewskiego, będzie mu powierzone rozwiązywanie kwestii w skali europejskiej i globalnej jako państwu członkowskiemu przewodniczącemu Unii Europejskiej. Naszym wkładem na rzecz Europy będą nasze szczególne relacje z państwami objętymi partnerstwem wschodnim. Łotwa i nasz region będą mostem na Wschód, tak jak państwa basenu Morza Śródziemnego połączą oba wybrzeża tego morza. Nasza wizja otwartej Europy i nasze doświadczenie w integracji będą stymulować otwartość Europy.
Panie i panowie! Rok 2015 nie jest tak bardzo odległy; dzieli nas od niego zaledwie sześć lat. Przed stu laty łotewski poeta Rainis napisał: "To, co się zmienia, przetrwa”. Te słowa wciąż niosą mądre przesłanie. Jestem przekonany, iż Europa zasadniczo się zmieni. Będzie silniejsza w sferze gospodarczej, opieki społecznej i wzajemnej współpracy. Umocni swój system wartości. Europejczycy będą dumni z tego, że żyją w Europie a jednocześnie należą do własnego narodu. Jedność w różnorodności, rozwój, kultywowanie wartości oraz odpowiedzialność każdego obywatela względem własnego narodu i rodziny europejskiej jako całości, oto przyszłość Europy.
Panie i panowie! Miarą naszego sukcesu są rozwój i dobrobyt Europy. Tak oceniana będzie nasza praca. To jest nasza odpowiedzialność. Apeluję do państwa, jako do posłanek i posłów zasiadających w Parlamencie Europejskich, byście zachęcali Europejczyków do akceptacji naszych wspólnych celów i uświadomienia sobie, jak one będą wpływać na życie każdego Europejczyka we własnym domu. Wsparcie ze strony europejskich obywateli dla idei Europy stanowi najmocniejszą gwarancję przyszłości Europy. Dziękuję, panie i panowie, za waszą pracę w tej kadencji. Życzę państwu powodzenia w dalszej pracy oraz w kolejnych wyborach do Parlamentu Europejskiego.
Przewodniczący
Panie prezydencie! Niech mi będzie wolno podziękować panu w imieniu Parlamentu Europejskiego za wygłoszone przemówienie, za pańską europejską odwagę oraz europejską determinację. Oczywiście z radością usłyszeliśmy, że wysoko ocenia pan Parlament Europejski, zresztą słusznie.
Wciąż dobrze pamiętam, że w trakcie negocjacji akcesyjnych, w drugiej połowie lat dziewięćdziesiątych, Łotwa, Litwa i Słowacja pierwotnie były z nich wyłączone. To Parlament Europejski wezwał rządy do włączenia tych krajów do negocjacji. W rezultacie Łotwa, Litwa i Słowacja mogły zostać członkami Unii Europejskiej w dniu 1 maja 2004 roku.
Poruszył pan kwestię energetyczną, a ja bardzo zwięźle panu odpowiem. Mamy bardzo odpowiedzialnego komisarza, w osobie pańskiego rodaka, Andrisa Piebalgsa, który dobrze się spisał w ubiegłym tygodniu oraz w czasie konfliktu gazowego z Rosją i Ukrainą, zwłaszcza z Rosją. Pragnę podziękować za pracę panu komisarzowi Andrisowi Piebalgsowi w obecności prezydenta jego kraju.
(Oklaski)
Panie prezydencie! Na koniec powiem, co następuje: podkreślił pan, że pan i Łotwa się uczy. Z pewnością to prawda. Nawet państwa, które należą do Wspólnoty Europejskiej, do Unii Europejskiej, od samego początku, uczą się od was i waszych doświadczeń historycznych. Jeśli będziemy gotowi słuchać się nawzajem i uczyć się od siebie, skorzystamy na tym wszyscy. Dzięki naszym wspólnym wartościom jesteśmy silni, demokratyczni i wolni. Dziękuję panie prezydencie, cieszymy się, że mogliśmy pana dziś gościć w naszej Izbie. Dziękuję.
(Oklaski)
