Een duurzaam EU-beleid voor het hoge noorden (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag van Michael Gahler, namens de Commissie buitenlandse zaken, over een duurzaam EU-beleid voor het hoge noorden.
Michael Gahler
rapporteur. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, geachte vertegenwoordigers van onze buren uit het hoge noorden die dit debat volgen, het verheugt mij u vandaag het resultaat te kunnen presenteren van de werkzaamheden die ik als rapporteur ruim een jaar lang heb verricht. Dit was een gezamenlijke taak waaraan de schaduwrapporteurs, de andere collega's van het EU-Arctic Forum alsmede een groot aantal deskundigen en vertegenwoordigers, ook uit het Noordpoolgebied, hebben meegewerkt.
We hebben een brede consensus weten te bereiken en zijn van mening dat we een duurzaam beleid ten aanzien van het hoge noorden hebben geformuleerd. In het verslag wordt de nieuwe status van de Arctische regio geanalyseerd en wordt beschreven hoe het EU-beleid ten aanzien van onze buren in het Noorden in de ogen van het Europees Parlement vorm moet worden gegeven. Ik denk hierbij vooral aan het aanbod om samen te werken met de landen en instellingen van onze noordelijke buren.
We weten op welke vlakken we al met de Noordpoollanden op bi- en multilateraal niveau samenwerken. Afgezien van de Arctische kwesties werken we in de Europese Economische Ruimte en in het kader van Schengen al nauw samen met Noorwegen en IJsland. Bovendien neemt de EU al als ad-hocwaarnemer deel aan overleg van de Arctische Raad, maar ik wil duidelijk maken dat ik het zeer wenselijk acht dat de EU de status van permanente waarnemer krijgt. Dit vooral omdat bijna alle beleidsterreinen die voor deze regio relevant zijn op zijn minst gedeeltelijk gecommunautariseerd zijn. Dit aanbod tot samenwerking is ook zo geformuleerd omdat wij als EU niet op eigen houtje kunnen handelen in het Noordpoolgebied of iets op touw kunnen zetten. We zijn goeddeels afhankelijk van de bereidheid tot samenwerking van de landen rond de Noordpool.
Ik heb in mijn verslag veel aandacht geschonken aan de menselijke dimensie. Op alle afzonderlijke beleidsterreinen waarop samenwerking mogelijk is, moeten alle betrokkenen voldoende rekening houden met de belangen van de bewoners van het Noordpoolgebied, zowel de oorspronkelijke bevolking in de landen waarvan de manier van leven en economische activiteiten als duurzaam kunnen worden bestempeld, als de overige inwoners van het gebied.
Wij accepteren dat deze bewoners van het Noordpoolgebied hun gebied verder willen ontwikkelen, en niet de status quo willen vastleggen zoals in een nationaal park. Daarom proberen wij samen met onze partners de natuur en de natuurlijke leefomgeving bij ingrepen zoveel mogelijk te ontzien. De EU is voor Arctische landen een aantrekkelijke partner om mee samen te werken, omdat we vooroplopen op voor de toekomst veelbelovende beleidsterreinen - bijvoorbeeld op het gebied van milieubescherming en bij de strijd tegen klimaatverandering. Of de sterkste interne markt ter wereld een ambitieus milieubeleid voert of niet, maakt dus wel degelijk verschil voor deze regio.
Het is ook aantrekkelijk om met de EU samen te werken omdat wij voor de hand liggende klanten zijn voor de grondstoffen in het Noordpoolgebied - niet alleen voor olie en gas, maar bijvoorbeeld ook voor zeldzame aardmetalen. We moeten hierbij een voorbeeld nemen aan succesvolle samenwerkingsverbanden zoals dat tussen Noorwegen en Rusland in het Shtokman-veld in de Barentszzee, waar de voorraden gezamenlijk worden gedolven met inachtneming van de hoogste Noorse milieunormen. Gezien de actuele ontwikkelingen hoop ik dat hetzelfde ook zal gelden voor de samenwerking tussen Rusland en BP in de Noordelijke IJszee, die vorige week is overeengekomen. In de toekomst kunnen onze aardobservatiesatellieten zowel op milieugebied als bij de ontsluiting van nieuwe zeeroutes, zoals de noordoostpassage, waardevolle steun bieden. Door deze samenwerking kunnen de scheepvaartroutes naar Oost-Azië bijvoorbeeld aanmerkelijk worden bekort. Voor de EU, die circa 40 procent van de mondiale handelsvloot vertegenwoordigt, is dat een belangrijke factor, vooral vanuit financieel oogpunt.
Ons kaderprogramma voor onderzoek biedt waardevolle steun bij de verdere wetenschappelijke samenwerking tussen poolinstituten in onderzoekscentra in het Noordpoolgebied. Onze partners in het Noorden kennen de EU als competente samenwerkingspartner. We kunnen echter nog wel iets verbeteren aan de formulering, coördinatie en tenuitvoerlegging van ons beleid door de bevoegde instanties binnen de Commissie in het DG Maritieme zaken en visserij samen te voegen en iets soortgelijks op te zetten in de EDEO. Daarnaast zou een Arctisch informatiecentrum dat alle relevante informatie verzamelt en evalueert onze gegevensbasis verder verbeteren. Ook de ontwikkeling van een cofinancierings- en programmeringsmechanisme voor het Noordpoolgebied met de partners in het Noorden kan een instrument voor een betere en efficiëntere samenwerking bij onderzoek en ontwikkeling zijn.
Ik ben ervan overtuigd dat we met dit beleidsontwerp betere richtsnoeren voor een omvattend en succesvol noordpoolbeleid van de EU hebben waar ook onze buren in het Noorden iets aan hebben.
Štefan Füle
lid van de Commissie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, begin vorig jaar heeft vicevoorzitter/hoge vertegenwoordiger Ashton het initiatief genomen tot een debat over het Noordpoolgebied. Het plenair debat heeft ons in de gelegenheid gesteld uw standpunten te horen en een toelichting te geven op het belang dat wij hechten aan samenwerking inzake de Noordpool in het kader van de buitenlandse betrekkingen van de Europese Unie.
We onderhouden op vele niveaus contacten met de Arctische regio. Ten eerste beschikken zowel de Unie als de lidstaten over een actief beleid voor onderzoek in de regio. Ten tweede voeren we een solide maritiem en milieubeleid. Ten derde richten wij onze diplomatieke activiteiten in de strijd tegen klimaatverandering op de fundamentele oorzaken van de veranderingen in het Arctisch gebied. En ten vierde blijven wij ons metterdaad inzetten voor inheemse volken overal ter wereld, met inbegrip van de inheemse volken in de Arctische regio.
Onze dialoog met alle inheemse volken in het poolgebied is weliswaar voor verbetering vatbaar, maar in 2010 is een vruchtbaar en breder proces van interactie in gang gezet dat we de komende jaren zonder meer zullen voortzetten.
Wanneer het gaat om toegang tot het Noordpoolgebied en de exploitatie van de hulpbronnen aldaar, moeten we onze reputatie waarmaken van verantwoordelijke gebruiker van grondstoffen en energiebronnen die de hoogste veiligheids- en milieunormen hanteert. Daarnaast zullen wij er vastberaden naar streven dat eerlijk wordt omgegaan met onze belangen, inclusief de belangen van onze ondernemingen.
Het verheugt ons dat deze punten in het verslag van het Parlement over het beleid voor het hoge noorden aan de orde komen, en een aantal waardevolle voorstellen worden gedaan voor vervolgstappen in de toekomst. Dit verslag levert een belangrijke bijdrage aan de geleidelijke ontwikkeling van het EU-beleid voor de Arctische regio, en ik wil de heer Gahler bedanken voor zijn werk aan dit initiatiefverslag.
Het initiatief valt in het bijzonder te prijzen omdat de rapporteur en verscheidene andere leden van het Parlement een boeiende dialoog met derde partijen en het maatschappelijk middenveld in het Noordpoolgebied mogelijk hebben gemaakt, waaraan wij actief hebben deelgenomen. De verschillende gezichtspunten zijn opgenomen in het definitieve verslag, waaruit blijkt dat de Europese Unie echt wil luisteren naar alle belanghebbende partijen in het Noordpoolgebied en met hen wil samenwerken.
We staan nu aan het begin van een nieuwe fase in de ontwikkeling van het EU-beleid voor het hoge noorden. Het verslag van het Parlement zal, na de Commissiemededeling uit 2008 en de conclusies van de Raad uit 2009, de derde pijler gaan vormen van de basisarchitectuur van dat beleid. Deze drie teksten zijn onderling consistent en geven een verantwoord en positief signaal af aan de Arctische partnerlanden en de mensen die in de regio wonen. Wij streven naar een veiliger, duurzaam Noordpoolgebied. We eerbiedigen de internationale overeenkomsten en regelingen en werken graag mee aan de ontwikkeling en verbetering daarvan.
Met name het poolgrensverdrag inzake de Barentszzee, dat vorig jaar is gesloten tussen Noorwegen en Rusland, is mijns inziens een ijkpunt voor vreedzame samenwerking op de lange termijn in het hele Noordpoolgebied.
De Europese Unie zou graag een sterkere en efficiënte Arctische Raad zien, waarin essentiële besluiten over de toekomst van de regio worden genomen en uitgevoerd. We willen als permanente waarnemer deelnemen aan de Arctische Raad, zodat we onze gedegen ervaring op het gebied van internationale regionale samenwerking kunnen delen, en we zijn het Parlement bijzonder dankbaar dat het ons in dit streven steunt.
Het verslag over het EU-beleid inzake het hoge noorden zal de Europese dienst voor extern optreden en de Commissie een krachtige stimulans geven in ons externe optreden ten aanzien van de Arctische regio. Het komt precies op het juiste moment en de standpunten en invalshoeken die het bevat komen mijns inziens goed van pas.
Dit verslag van het Parlement zal ook een inspiratiebron vormen voor ons eigen voortgangsverslag over het EU-beleid voor het hoge noorden, dat wij op verzoek van de Raad later dit jaar zullen presenteren. Ons verslag zal gericht zijn aan beide instellingen, aan zowel de Raad als het Parlement, en we hopen dat het tot uw beider tevredenheid zal zijn.
Inese Vaidere
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, allereerst wil ik de heer Gahler bedanken voor zijn zorgvuldig opgesteld verslag. Ik ben oprecht blij dat het EU-beleid ten aanzien van het hoge noorden een van de gebieden is waarop de Europese Unie relatief vroegtijdig haar aandacht heeft gericht. Het Noordpoolgebied herbergt uitermate rijke hulpbronnen: ongeveer een kwart van alle niet onderzochte olie- en gasvoorraden en daarnaast een schat aan biogenetische hulpbronnen, visbestanden en mineralen. Bovendien biedt het gebied nieuwe mogelijkheden voor zeetransport. Door het smelten van de ijskap is er een vaarroute naar Azië vrijgekomen die ongeveer veertig procent korter is. Al met al biedt het Noordpoolgebied een indrukwekkend scala aan mogelijkheden, en daarom moet er verantwoordelijk en zuinig mee worden omgesprongen. Onverantwoorde exploitatie van hulpbronnen en ondoordachte vervoersstromen kunnen ernstige milieugevolgen hebben. Tegelijkertijd moeten we erkennen dat de rijkdommen van het Noordpoolgebied nieuwe mogelijkheden kunnen bieden voor het oplossen van niet alleen onze energieproblemen, maar ook onze problemen met betrekking tot grondstoffen en voedsel. De grootmachten van de wereld wedijveren met elkaar om het grootste aandeel in het beheer en de exploitatie van deze hulpbronnen te bemachtigen. In het Noordpoolgebied wonen ongeveer 3,7 miljoen mensen, die tientallen inheemse volkeren vertegenwoordigen, maar toch mag het gebied tot op zekere hoogte worden beschouwd als een gemeengoed van de wereld. Voorlopig hebben de Verenigde Naties aan nog geen enkel land privileges in het Noordpoolgebied toegekend, en hopelijk zullen ze dat in de toekomst ook niet doen. Dat is precies waarom we een verantwoordelijk beleid moeten voeren. De Europese Unie moet een specifieke, gecoördineerde strategie ontwikkelen voor alle gebieden die verband houden met het hoge noorden, en overeenstemming bereiken over de financiering en financieringsbronnen van dat beleid. Daarbij moet ook rekening worden gehouden met de klimaatverandering, het welzijn en de ontwikkeling van de lokale bevolking en de energiezekerheid. Om dat beleid uit te kunnen voeren is een status van permanente waarnemer in de Arctische Raad van belang. Hoewel wij geen directe zeegrenzen met het Noordpoolgebied hebben, kan de Europese Unie een voortrekkersrol spelen bij de verkenning van de hulpbronnen en nieuwe vaarroutes in de regio en bij de totstandbrenging van een strenge norm voor de milieuveiligheid. Dank u wel.
Liisa Jaakonsaari
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik de rapporteur, de heer Gahler, van harte bedanken voor zijn constructieve samenwerking. De beste erkenning hiervan kwam beslist van commissaris Füle, toen hij zei dat dit verslag de derde pijler van het Arctisch beleid van de Europese Unie wordt.
Het is helemaal niet vreemd dat het Arctisch beleid een centrale rol in het internationale beleid gaat spelen, want, net als de afgevaardigde voor mij al zei, bevindt zich in het Arctisch gebied een derde van de nog onontdekte natuurlijke hulpbronnen ter wereld: mineralen, gas en olie. Klimaatverandering en de strijd om deze natuurlijke hulpbronnen houden met elkaar verband, maar de echte motor achter deze trend is duidelijk de mondiale economie. Gelukkig zijn de ontwikkelingen in het Arctisch gebied stabiel en gebaseerd op de wil om samen te werken.
In de toekomst zal het Arctisch beleid een test zijn om te zien of wij samen voor meer stabiliteit kunnen zorgen of dat wij nieuwe conflicten veroorzaken. Een verantwoord en voorzichtig gebruik van natuurlijke hulpbronnen is van belang om een "goudkoorts” en rampen zoals in de Golf van Mexico te voorkomen.
Het is belangrijk dat wij een evenwichtig verslag hebben en de boodschap afgeven dat de Arctische Raad moet worden versterkt en dat de Europese Unie daar nauwer bij betrokken zal zijn als waarnemer. Wij moeten ons er echter niet opdringen, maar diplomatiek te werk gaan, onderhandelen, nauw samenwerken op politiek gebied en bovendien vooroplopen bij het beoordelen van milieueffecten. Het is naar mijn mening zeer goed dat in het verslag het belang wordt genoemd van een Arctisch informatiecentrum en dat de Universiteit van Lapland in Rovaniemi, Finland, daarvoor een geschikte plaats is.
Anneli Jäätteenmäki
namens de ALDE-Fractie. - (FI) Mijnheer de Voorzitter, ik wil mijn hartelijke dank uitspreken aan de rapporteur, de heer Gahler, en aan alle schaduwrapporteurs. Naar onze mening hebben wij uitstekend samengewerkt en het is belangrijk dat het initiatiefverslag wordt aangenomen en dat er een voorstel wordt gedaan dat op het verslag is gebaseerd.
In het verslag wordt sterk gepleit voor grote toekomstige investeringen om de mensen in de Arctische regio in staat te stellen daar te overleven en investeringen in de leef- en arbeidsomstandigheden, het vervoer en het milieu. Het standpunt in het verslag ten aanzien van de noodzaak de positie van de inheemse volken, vooral de Saami, te erkennen, vind ik ook heel belangrijk. De Saami zijn het enige inheemse volk van de Europese Unie, en de Europese Unie, oftewel de Commissie, het Parlement en de Raad, moet op voet van gelijkheid met hen samenwerken.
In het verslag wordt ook de status van de Arctische Raad erkend en commissaris Füle zei dat de Europese Unie bereid is die te versterken. Ik was echter een beetje teleurgesteld over het feit dat de samenwerking in de Arctische Raad volgens commissaris Füle geleidelijk vooruitgaat. De Europese Unie moet natuurlijk voortvarend te werk gaan, investeren en de wil tonen om de samenwerking in het Arctisch gebied te verbeteren, maar die ontwikkeling mag zich niet geleidelijk, min of meer in de marge, voltrekken, maar moet een prioriteit zijn.
Tot slot wil ik zeggen dat ik ook blij ben dat er wordt geïnvesteerd in onderzoek in het Arctisch gebied en dat in het verslag de Universiteit van Lapland wordt genoemd als mogelijke vestigingsplaats. De Universiteit van Lapland verdient erkenning voor het feit dat zij de enige universiteit, de enige instelling is die zich echt heeft ingezet voor de oprichting van een dergelijk centrum en daar veel tijd en moeite aan heeft besteed.
Indrek Tarand
Mijnheer de Voorzitter, allereerst zou ik mijn dank willen betuigen en mijn oprechte felicitaties en complimenten willen overbrengen aan de rapporteur en schaduwrapporteurs voor hun goede samenwerking en hun inzicht. Daarnaast zou ik mijn collega's van de groenen willen bedanken voor hun samenwerking en bijdrage.
Eindelijk kunnen wij dan zeggen dat er een fatsoenlijk document op tafel ligt, op basis waarvan wij als Europese Unie op een vrij redelijke manier verder kunnen, rekening houdende met de belangen van alle betrokkenen. Al denken wij als groenen terecht dat wij veel radicaler hadden moeten zijn, toch zijn wij blij dat in dit verslag rekening wordt gehouden met onze zorgen en bezwaren, zoals de voorstellen die wij aan de rapporteur hebben gedaan met betrekking tot het feit dat uit wetenschappelijke gegevens duidelijk blijkt dat het Arctische ecosysteem momenteel ingrijpende klimaatgerelateerde veranderingen ondergaat en dat deze situatie wetenschappelijk gefundeerde voorzorgsmaatregelen vereist ten aanzien van alle toekomstige ontwikkelingen van het Noordpoolgebied.
Daarom ook hebben wij gevraagd om nader wetenschappelijk onderzoek, in het kader van een te sluiten multilaterale overeenkomst, teneinde de opvattingen en de besluitvorming over het Arctische ecosysteem van informatie te voorzien alvorens grote ontwikkelingen worden ingezet. Wij danken de overige fracties dat zij dit hebben geaccepteerd. Dit is een voorbeeld van hoe dingen voor onze zeer uiteenlopende achterban toch in een gelijkgestemde vorm kunnen worden gegoten. Er zijn hier weliswaar sceptici die van oordeel zijn dat wij geen aandacht hoeven te besteden aan het Noordpoolgebied, maar wij moeten dat wel, zeker nu IJsland waarschijnlijk de 28ste lidstaat van de EU wordt.
Het Noordpoolgebied is 'cool'. Dit is niet vanwege de klimaatverandering en de daaruit voortvloeiende opwarming van het normaal zo koude hoge noorden. Het Noordpoolgebied is ook 'cool' omdat er lucratieve mogelijkheden verschijnen aan de horizon, ook al gaan zij gepaard met zeer complexe en moeilijke problemen. Daarom vind ik ook dat politici die deze problemen willen aanpakken op een verantwoorde en politiek genuanceerde manier, 'coole' politici zijn, net als eenieder van ons die vandaag vóór het verslag van de heer Gahler stemt.
Konrad Szymański
namens de ECR-fractie. - (PL) Mijnheer de Voorzitter, het staat vast dat de Noordpool verandert. De meest voor de hand liggende consequentie van die veranderingen is de mogelijkheid om nieuwe vervoers- en handelsroutes uit te zetten. Daarnaast tekenen zich ook mogelijkheden af voor exploitatie van natuurlijke hulpbronnen en olie- en gaswinning. De reactie van de wereld hierop is chaotisch. Enerzijds hebben we het bijzonder constructieve Russisch-Noorse verdrag over de grens van de Barentszzee, anderzijds zien we, ook van de kant van Rusland, pogingen om een beleid van voldongen feiten te voeren. Ik denk dat hierin voor de Europese Unie en de internationale gemeenschap een belangrijke rol is weggelegd. Dit hebben we tijdens het werk aan het verslag aangemoedigd en het is daarin goed tot uitdrukking gekomen. Een tweede kwestie waarvoor wij aandacht hebben gevraagd, is de noodzaak om gelijke, niet-discriminerende toegang tot de vervoersroutes te waarborgen. Regulatieve noch financiële overwegingen mogen gelijke toegang tot de vervoersroutes belemmeren. Dat is allemaal goed verwoord in het verslag. Bij de stemming zullen wij het dan ook met genoegen ondersteunen.
Sabine Lösing
namens de GUE/NGL-Fractie. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, mijn dank aan de heer Gahler voor zijn verslag. Het wordt duidelijk, en is ook hier weer duidelijk geworden, dat er veel interesse is voor de natuurlijke hulpbronnen in het Noordpoolgebied. Als gevolg van de klimaatverandering kunnen onder andere olie en gas in de regio steeds gemakkelijker worden gewonnen. Het beter gebruikmaken van scheepvaartroutes is al ter sprake gekomen.
Milieuvervuiling in de regio is het logische gevolg. De industriële ontwikkeling, met name door de winning van olie en gas, de uitbreiding van de commerciële visvangst, de toename van het scheepvaartverkeer - dit alles zal onvermijdelijk tot een verstoring en misschien zelfs vernietiging van dit uiterst kwetsbare ecosysteem leiden, met alle catastrofale gevolgen van dien.
Helaas bevat het verslag geen effectieve strategieën tegen deze gevaren, maar blijft het redelijk op de vlakte. De EU is niet de enige die de toegenomen geostrategische betekenis van het Noordpoolgebied erkent, maar daarover wordt hier niet gerept. De landen rond de Noordpool Rusland en de NAVO-landen de VS, Canada, Denemarken en Noorwegen zijn al begonnen met de militarisering van het Noordpoolgebied om hun belangen daar te beschermen.
De klimaatverandering is de oorzaak van deze situatie in het Noordpoolgebied. We moeten voorkomen dat dit proces zich voortzet, met alle catastrofale gevolgen van dien. Dit kan alleen worden bereikt als we snel overstappen op hernieuwbare energie. De onderhavige strategie gaat echter een geheel andere kant op.
Wij als Confederale Fractie Europees Unitair Links/Noords Groen Links vragen dat het Noordpoolgebied niet de volgende geopolitieke hotspot wordt. Net als veel milieuorganisaties vragen wij om een moratorium op nieuwe projecten voor oliewinning in de regio. We moeten een verdrag sluiten dat - net als het Antarctica-verdrag - de winning van bodemschatten in de regio verbiedt. Niet in de laatste plaats roepen wij op tot de onmiddellijke demilitarisering van de regio en daarmee tot het uitroepen van het Noordpoolgebied tot gedemilitariseerde zone.
Aangezien mijn fractie en ik niet akkoord kunnen gaan met het gepresenteerde initiatiefverslag, heeft de GUE/NGL-Fractie een alternatief verslag ingediend.
(Spreekster verklaart zich bereid een 'blauwe kaart'-vraag krachtens artikel 149, lid 8 van het Reglement te beantwoorden)
Liisa Jaakonsaari
(FI) Mijnheer de Voorzitter, ik wil vragen hoe volgens de vertegenwoordigster van de Confederale Fractie Europees Unitair Links/Noords Groen Links een soort moratorium kan worden bereikt, als geen van de actoren of landen in de regio dat wil. Wat zouden de inheemse volken ervan vinden als de Europese Unie hen van bovenaf gaat zeggen wat zij moeten doen? Het Parlement heeft al een zonde begaan, toen het namelijk de verkoop van producten gemaakt van zeehonden verbood, wat de inheemse volken heeft geïrriteerd. Waarom moeten wij voor nog meer irritatie zorgen? Nu hebben wij behoefte aan diplomatie en samenwerking.
Sabine Lösing
(DE) Mijnheer de Voorzitter, ik ben daar geen voorstander van, en we kunnen dat ook helemaal niet van boven verordonneren. De vraag blijft toch: met wie is gepraat? Met welke landen? Met welke inheemse volkeren? Is gepraat met de mensen die mogelijk van de situatie profiteren, of met hen die misschien hun broodwinning kwijtraken? Ik vind dat we de dialoog moeten voortzetten. De tot nu toe gevoerde gesprekken volstaan niet. We moeten proberen deze dialoog zeer breed te voeren, met grotere delen van de maatschappij, maar met name met de inheemse bevolking, indien dit mogelijk is.
Bastiaan Belder
namens de EFD-Fractie. - Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik mijn grote waardering uitspreken voor het gedegen werk van rapporteur Gahler.
Mijnheer de Voorzitter, het Noordpoolgebied is van strategisch belang zeker nu de opwarming van de Arctische regio de weg lijkt te openen voor transport en grondstofwinning aldaar. Het is ook een gebied waar het milieu erg kwetsbaar is, vooral dankzij de vervuiling vanuit Europa, Noord-Amerika, Rusland en China. Een complicerende factor is dat nationale aanspraken op het Noordpoolgebied niet altijd even helder zijn, al heeft de EU tot aan IJslands toetreding geen Arctische kustlijn, de EU kent wel Arctische lidstaten.
Ik steun dan ook een EU-strategie voor het hoge noorden om zo consistent voor de dag te komen richting andere grootmachten, met name Rusland dat duidelijk uit is op economische uitbuiting van het gebied. Mochten de economische activiteiten de komende jaren gaan intensiveren, dan is het zaak om een juist evenwicht tot stand te brengen tussen milieu en economie en daarbij de lokale bevolking te betrekken. Een waarnemersstatus voor de EU bij de Arctische Raad zou een goede stap in de juiste richting zijn.
Andreas Mölzer
(DE) Mijnheer de Voorzitter, bodemschatten in onafzienbare hoeveelheden zorgen ervoor dat het Noordpoolgebied zoals bekend een fel omstreden gebied is. Er zouden alleen al 90 miljard vaten olie onder de ijskap liggen. Als nu uitgerekend British Petrol, dat vorig jaar de olieramp in de Golf van Mexico heeft veroorzaakt, in dit kwetsbare natuurgebied, waar veel extremere omstandigheden heersen dan in de Golf, toegang krijgt tot de Arctische voorraden, bekruipt mij een zeker onbehagen.
Tenslotte vormt het Noordpoolgebied nu al het mondiale eindstation voor kwikemissies. Toch is gezien de wereldwijde honger naar energie alleen al de gedachte aan het afzien van Arctische olievoorraden hoogstwaarschijnlijk onrealistisch. Het valt te hopen dat de Europese Unie in het kader van de Arctische Raad voor betere veiligheidsmaatregelen zorgt om de Arctische fauna te behoeden voor het vreselijke lot dat de fauna in de Golf van Mexico tijdens de laatste olieramp was beschoren.
Bovendien is het Noordpoolgebied in de ogen van de EU vooral ook van essentieel belang voor de ontwikkeling van nieuwe mondiale handelsroutes. Als er daadwerkelijk een nieuwe scheepvaartroute tussen Europa, Azië en Noord-Amerika bevaarbaar wordt, zou dat bijvoorbeeld in één klap de piraten in Somalië hun inkomstenbron ontnemen, en zou de EU door het wegvallen van haar missie 'Atalanta' een hele hoop geld besparen, in elk geval zolang de autochtone bevolking, de Inuit, niet haar toevlucht zoekt tot soortgelijke vertwijfelde acties of piraterij wanneer zij haar broodwinning verliest. Dit punt speelt zowel bij de routeplanning als bij de oliewinning.
Jarosław Leszek Wałęsa
(PL) Mijnheer de Voorzitter, ook ik bedank natuurlijk de heer Gahler voor zijn bijzonder goede ontwerpresolutie en de vruchtbare samenwerking.
Tijdens het werk aan dit verslag was het belangrijkste aspect voor mij de versterking van de betekenis van onderzoek en monitoring van de milieuveranderingen, omdat die cruciaal zijn voor het nemen van politieke en economische besluiten. Het lijkt erop dat de Europese Unie vooral geïnteresseerd is in economische onderwerpen als visserij, transport en natuurlijke hulpbronnen. Dat is jammer, want het staat buiten kijf dat de wetenschap beoordeling van de invloed van economische veranderingen op het milieu in deze regio mogelijk maakt. De gevolgen hiervan zijn aanzienlijk groter dan in andere regio's. Alleen specialisten zijn in staat om te beoordelen om welke invloed het gaat.
Helaas wordt de openheid van het onderzoek in het Noordpoolgebied steeds verder beperkt door de landen die toegang hebben tot de Noordelijke IJszee. Zelfs in gebieden die vallen onder internationale verdragen zijn de laatste twee à drie jaar aanzienlijke beperkingen van de vrijheid van handelen en onderzoek ingesteld, vaak onder het mom van milieubescherming. De klimaatprocessen en oceanische processen in het Noordpoolgebied oefenen grote invloed uit op de klimaat- en milieuverandering. Vrijheid van onderzoek is daarom cruciaal, niet alleen om te kunnen begrijpen wat daar gebeurt, maar vooral ook wat er bij ons gebeurt. Bovendien geven onderzoeken naar deze problemen die al zijn uitgevoerd door wetenschappers uit landen buiten het Noordpoolgebied en het hierin geïnvesteerde geld ons recht van spreken over dit gebied.
Diana Wallis
(EN) Mijnheer de Voorzitter, ik zou de heer Gahler willen bedanken voor zijn zeer zorgvuldige en gedetailleerde verslag, en vooral ook voor zijn bereidheid compromissen te sluiten. Ik ben echter bang dat wij een spreekwoordelijke kapstok hebben opgericht, die wij vervolgens vol hebben gehangen met al onze wensen, en dan met name wensen die het voornaamste politieke punt verdoezelen.
De eerdere debatten die wij in het Parlement over het Noordpoolgebied hebben gevoerd, hebben daadwerkelijk geleid tot een mededeling van de Commissie. Wij hebben op een coherente manier duidelijk vastgehouden aan de bescherming van het kwetsbare Arctische milieu, aan de bescherming van deze laatste wilde natuur, die nu een ecologische breekpunt lijkt te worden.
Er lijkt in ons denken echter een subtiele verschuiving - een soort van onderstroom - plaats te vinden in de richting van veiligheid: veiligheid van de energievoorziening en veiligheid van het gebruik van de natuurlijke bronnen. Dit wordt ook bevestigd door de overeenkomst van dit weekend tussen Rosneft en BP - het BP van Deepwater.
Zoals de Commissie en overige analisten voortdurend hebben gezegd, bestaan er vele, vele gaten in de regelgeving ten aanzien van het Noordpoolgebied. De ecologische voetafdruk van de EU is daar echter niet beperkt.
De regelgeving is echter gefragmenteerd en weinig gericht. Het veld ligt open voor multinationals. Het zou beter moeten. En wij hebben ook al vaker gezegd dat het beter moet. Wij willen een meer samenhangende aanpak. Ik vraag mij af wat er nu echt veranderd is, en ik denk dat onze burgers zich dat eveneens zullen afvragen.
Struan Stevenson
(EN) Mijnheer de Voorzitter, ook ik feliciteer Michael Gahler met zijn uitgebalanceerde en uitstekende verslag. Ondanks de zeer complexe aard van het milieu in het Noordpoolgebied hebben de stijgende olieprijzen de internationale interesse in het boren naar olie in dat gebied aangewakkerd. We weten allemaal dat de eerste olie is aangeboord in 1968 in Prudhoe Bay aan de noordkust van Alaska, maar er kunnen nog vele delen van het Noordpoolgebied worden onderzocht.
In een Amerikaans geologisch onderzoek uit 2008 wordt geschat dat er in de gebieden ten noorden van de poolcirkel ongeveer 90 miljard vaten onontdekte olie - technisch winbare olie - en ook nog eens 44 miljard vaten onontdekte aardgascondensaten aanwezig zijn. Dit komt ongeveer neer op 13 à 20 procent van alle onontdekte olie ter wereld. Overbodig te zeggen dat het winnen van een dergelijke hoeveelheid olie een drastisch effect zal hebben op het Noordpoolgebied, en op mondiale schaal zou kunnen leiden tot milieurampen. Daarom denk ik dat wij ons moeten afvragen of het wel verstandig is om een dergelijke koers in te zetten in een tijd dat wij juist vastberaden zijn onze afhankelijkheid van fossiele brandstoffen op te heffen en uiteindelijk te komen tot een koolstofarme samenleving.
Søren Bo Søndergaard
(DA) Mijnheer de Voorzitter, wanneer ik de mededeling van de Commissie over het Noordpoolgebied lees, moet ik om de een of andere reden denken aan een kat die zich de bek aflikt bij het zien van een schaaltje room. Door de opwarming van de aarde en het smelten van het ijs op de Noordpool worden inderdaad nieuwe mogelijkheden gecreëerd: natuurlijke hulpbronnen, olie, vis, scheepsvervoer, enzovoort. Dat hebben we allemaal gehoord. Ik vind het echter belangrijk dat de EU zich niet te veel laat meeslepen, aangezien de EU geen kustlijn langs de Noordelijke IJszee heeft. Op mij als Deen komt het een beetje pathetisch over wanneer Denemarken wordt gebruikt als een van de bewijzen voor de banden van de EU met het Noordpoolgebied. In feite is de enige verbinding van Denemarken met het Noordpoolgebied Groenland, dat 26 jaar geleden in een referendum besloot om uit de Europese Unie te treden.
Op vergelijkbare wijze zou de EU ook niet te veel moeten verwachten met betrekking tot IJsland. De beslissing over het lidmaatschap van IJsland moet uitsluitend door de IJslandse bevolking worden genomen, zonder druk van de EU. Er is absoluut niets wat erop duidt dat er daar een meerderheid voor toetreding tot de EU is.
Dit wil zeggen dat de EU, in plaats van zichzelf te zien als een potentiële Arctische grootmacht, misschien zijn geografische ligging moet onderkennen en moet werken aan goede betrekkingen met de landen die ook daadwerkelijk in het Noordpoolgebied liggen. Dit geldt bijvoorbeeld voor onze vrienden in de noordwestelijke landen, Noorwegen, IJsland, Groenland en de Faeröer. Het zou met name voor het Europees Parlement een taak moeten zijn om dit zeker te stellen.
Timo Soini
(FI) Mijnheer de Voorzitter, dit is een belangrijke zaak en omdat Finland in het noorden ligt, ben ik met deze zaken bekend. Ik ben het nu een keer met mijn Finse collega's eens dat men in Lapland en op de Universiteit van Lapland in Rovaniemi hier veel van afweet. Ik ben het ook eens met de positie van de inheemse volken.
Ik zal voor dit verslag stemmen, hoewel mijn grootste kritiek is gericht op de beweringen met betrekking tot klimaatverandering, die stellen dat wij een verdrag moeten hebben dat als het ware op de standpunten van de Europese Unie is gebaseerd. De emissiehandel in de Europese Unie is echter faliekant mislukt. In 2008 kwam aan het licht dat er sprake was van misbruik, zoals btw-fraude, ter waarde van 5 miljard euro. Dit misbruik neemt voortdurend toe. Emissiehandel werkt gewoonweg niet en is zelfs schadelijk. Daarvoor in de plaats hebben wij een systeem van specifieke emissies nodig, zoals in auto's, waarmee kan worden gemeten wie voor uitstoot zorgt en wat er wordt uitgestoten. Dat is beter dan een internationale 'gedooghandel', waarin men het recht kan kopen om te vervuilen. Dit is een belangrijke kwestie.
De Arctische kwestie is ook belangrijk, hoewel ik niet helemaal begrijp hoe hierin vooruitgang kan worden geboekt, als ik naar de recente maatregelen van de Europese Unie kijk. De zaken waar de Europese Unie zich mee bemoeit, boeken niet noodzakelijkerwijs vooruitgang. Het Deense lid sprak verstandige woorden over de regio's die zich daar bevinden. Het zijn soevereine regio's die het soevereine recht hebben over hun eigen zaken te beslissen.
Cristian Dan Preda
(RO) Ten eerste wil ik mijn collega, Michael Gahler, feliciteren met zijn uitstekende verslag. Dit verslag roept de Raad en de Commissie op om een specifiek beleid te schetsen voor het Noordpoolgebied en laat zien dat de mogelijke toetreding van IJsland van de Unie een gebied zou maken met een kustlijn in het Noordpoolgebied.
Als rapporteur van dit Parlement voor IJsland wil ik benadrukken dat de Arctische prioriteiten van dit land verenigbaar zijn met die van de EU. Deze versterken de politieke en bestuurlijke rol van de Arctische Raad, gevolgd door waarborging van de duurzame ontwikkeling in de regio. Tot slot wil ik u herinneren aan de ondersteuning van de rechten van de inheemse bevolking. Het feit dat zowel IJsland als de Europese Unie momenteel een Arctische strategie opstellen, kan een gelegenheid zijn om het beleid te coördineren, onder andere met het oog op de aanvraag van de EU voor een permanente waarnemersstatus in de Arctische Raad.
Ter afsluiting wil ik zeggen dat de Europese Unie een duidelijke bijdrage kan leveren aan een doeltreffend multilateraal bestuur in het hoge noorden. Ik wil de heer Søndergaard ook zeggen dat ik zeer goed geluisterd heb naar zijn woorden over de meerderheid in IJsland. Ik ben van mening dat we staan voor een langdurig proces, dat vele veranderingen kan doormaken. Naar mijn mening zijn wij in staat om een verantwoordelijk pretoetredingsproces en een evenwichtig debat in dit land over de EU te stimuleren.
Justas Vincas Paleckis
(LT) Mijnheer de Voorzitter, ik zou mijn collega, de heer Gahler willen complimenteren omdat hij, hoewel hijzelf uit Zuid-Duitsland komt, een uitstekende kenner en liefhebber van het Noordpoolgebied en het hoge noorden blijkt te zijn. Sommige collega's hadden het erover dat landen de opkomende problemen individueel zouden moeten aanpakken, dat grootschalige coördinatie op dit vlak onnodig is. Dat wijs ik categorisch van de hand. Juist de Europese Unie, die de meeste ervaring heeft op het gebied van samenwerking en het betreden van ongebaande paden, zou in deze regio een heel belangrijke rol moeten spelen. De situatie is immers duidelijk: of confrontatie, een onduidelijke wedloop en conflicten, of vreedzame samenwerking en een regio die als voorbeeld zou kunnen dienen voor andere landen in de wereld. Er is nog een andere dimensie: winst, of economisch nut, of het milieu en de instandhouding daarvan. Ik vind dat de Europese Unie, die altijd een voorloper is geweest in de strijd tegen klimaatverandering, zich meer op de tweede dimensie moet blijven richten bij de verzoening van beide benaderingen.
Pat the Cope Gallagher
(GA) Mijnheer de Voorzitter, het Noordpoolgebied verandert drastisch onder invloed van de klimaatverandering, waardoor ijs en sneeuw wegsmelten. Er komen nieuwe vaarroutes en visgronden vrij en er zijn meer en betere mogelijkheden voor onderzoek naar aanwezige olie- en gasvoorraden.
(EN) De EU speelt een actieve rol in kwesties die het Noordpoolgebied betreffen. Zo is de EU een van de belangrijkste financiers van onderzoek en ontwikkeling via het zevende kaderprogramma voor onderzoek en ontwikkeling. Het Europees Parlement is actief betrokken bij een voortdurende dialoog met gekozen vertegenwoordigers van het Noordpoolgebied via het Permanent Comité van Arctische parlementariërs. Als voorzitter van de SINEEA-delegatie vertegenwoordig ik het Europees Parlement in dit belangrijk comité.
In september heeft het Parlement de tweejaarlijkse vergadering van het Permanent Comité voor het eerst georganiseerd. De conferentie was een groot succes, en zorgde ervoor dat het Europees Parlement zijn banden met de landen rond de Noordpool kon verstevigen.
Edit Herczog
(HU) Ik spreek weliswaar evenmin als afgevaardigde uit een gebied op de noordelijke poolcirkel, maar ik zou er ons allemaal op willen wijzen, dat er zich in het Noordpoolgebied niet alleen een economisch en energie-erfgoed bevindt, maar ook een enorm natuurlijk erfgoed. Daarom is het van groot belang dat bedrijven die daar onderzoek willen doen en boringen willen uitvoeren, daar niet naar toe gaan met de op winst beluste mentaliteit van de vroegere goudzoekers, maar met het bewustzijn van een Europese verantwoordelijkheid, dat in de twintigste en aan het begin van de eenentwintigste eeuw is ontstaan. Laten we niet vergeten, dat daar straks gewerkt moet worden onder zeer extreme weersomstandigheden en met nieuwe technologieën. Het is zeer belangrijk om niet coulant te zijn maar deze bedrijven regels, normen en eisen op te leggen, waarmee zij de technische kant van deze kwestie kunnen aanpakken met de modernste technologische middelen, en fondsen ter beschikking te stellen die natuurrampen van welke aard dan ook kunnen voorkomen. We hebben het gezien bij de Deep Horizon. Het is uiterst belangrijk om de juiste volgorde aan te houden: Planet, people and product...
(EN) planeet, mensen en product. En het product is in dit geval uiteraard de olie- en gasreserve. Hartelijk dank voor uw aandacht en mijn felicitaties aan de rapporteur.
Birgit Schnieber-Jastram
(DE) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, ook ik wil de rapporteur, de heer Gahler, en alle schaduwrapporteurs bedanken. Het klopt: Europa moet zich telkens weer aanpassen aan de realiteit en politieke machtsverschuivingen. Voor het Noordpoolbeleid betekent dit: we moeten begrijpen dat de landen die aan de Noordpool grenzen de regio zelf willen ontwikkelen, maar ook openstaan voor samenwerking. Zij willen geen nieuwe verdragen, maar willen de bestaande verdragen en regelgeving verder ontwikkelen.
Klimaatverandering en wereldhandelsstromen zijn niet alleen risico's maar ook kansen. Voor de Noordpool betekent dit dat de EU de mogelijkheid heeft om de samenwerking en de ontwikkeling te intensiveren. Want niemand kan de gevolgen van de klimaatverandering alleen aan, en niemand kan het potentieel van het Noordpoolgebied alleen ontwikkelen. Bovendien heeft de Europese Unie een blijvend belang bij een veilige ontwikkeling ...
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken)
Mitro Repo
(FI) Mijnheer de Voorzitter, de rijkdommen in het Arctische gebied bestaan uit niet alleen de enorme energiebronnen en de nieuwe vaarroutes, maar ook de inheemse volken. Het is geen Arctisch museum, maar het woongebied van 3,5 miljoen mensen. Daarom moet er naar hen worden geluisterd. Niemand heeft het recht die regio geweld aan te doen en te plunderen.
In de toekomst zullen wij daar natuurlijk veel mijnen, industrie en schepen zien en daarmee een toenemende dreiging van milieurampen. Daar moeten wij ons op verantwoorde wijze op voorbereiden. Reddingsacties zijn daar zeer lastig en de natuur is er uiterst kwetsbaar.
Recent onderzoek van de Universiteit van Lapland heeft aangetoond dat de Europese Unie nu al verrassend veel macht in de Arctische regio heeft. Daarom moet de Europese Unie actiever en verantwoordelijker zijn. Zij moet daar financieel en concreet investeren. Dit zal ook afhangen van het mogelijke toekomstige lidmaatschap van IJsland. En ook ik ben van mening dat de Universiteit van Lapland in Rovaniemi de beste plaats is voor een Arctisch informatiecentrum.
Riikka Manner
(FI) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, allereerst wil ik de rapporteur bedanken voor zijn uitstekende en evenwichtige verslag. De mondiale belangstelling voor de noordelijke regio's is de afgelopen jaren enorm toegenomen en heeft, zoals gezegd, een nieuw niveau bereikt. Daarom is het van wezenlijk belang dat ook de Europese Unie hierin een actieve rol speelt en bovendien actief streeft naar een rol als permanente waarnemer in de Arctische Raad.
Zoals gezegd hebben deze regio's enorm veel potentieel, bijvoorbeeld wat hun natuurlijke hulpbronnen betreft. Wij hebben moedige visies en samenwerking nodig, maar ook financiële investeringen, zodat de mensen die in die regio wonen op duurzame wijze gebruik kunnen maken van de mogelijkheden daar.
Zoals veel van mijn collega's ben ook ik heel blij dat in het verslag specifiek gewag wordt gemaakt van een Arctisch informatiecentrum, de kennis en vaardigheden van de Universiteit van Lapland en de uitstekende faciliteiten waarover zij beschikt.
Alfreds Rubiks
(LV) Mijnheer de Voorzitter, ik twijfel niet aan het grote belang van dit discussieonderwerp van vandaag, en ik verwacht dat we deze eeuw getuige zullen zijn van een strijd - tussen landen, tussen regeringen - om de rijkdommen van het Noordpoolgebied. Het is dus goed dat we ons vandaag over dit onderwerp buigen. Waarop baseer ik een dergelijke conclusie? We zien dat China bezig is met de bouw van een ijsbreker. We zien dat een hele reeks landen die niet grenzen aan de noordelijke wateren lid willen worden van de Arctische Raad, en het doet me deugd dat de Europese Unie deel uitmaakt, en zal blijven uitmaken van deze Raad. Twee aspecten moeten in dit verband echter niet uit het oog worden verloren. Het eerste is mijns inziens dat de Commissie moet oppassen dat de regio in de toekomst niet wordt gemilitariseerd, want...
Anna Rosbach
(DA) Mijnheer de Voorzitter, dit verslag bevat mooie woorden over klimaatproblemen en aandacht voor het milieu, maar in feite gaat het om de jacht van de EU op hulpbronnen in het Noordpoolgebied. Er wordt in het verslag gesproken over de verwachte hoeveelheid olie, gas, mineralen alsmede bossen en vis die de EU in de nabije toekomst zou kunnen exploiteren. In het verslag staat dat de EU een groot grondgebied heeft in Zweden en Finland, maar niet dat het hier om Zweedse en Finse gebieden gaat. Ook beweert het verslag dat de Unie exclusieve bevoegdheden heeft voor het behoud van de biologische rijkdommen van de zee. Ik ben er niet zo zeker van dat de Groenlandse, Russische en Canadese Inuit die opvatting delen.
Het feit dat het Noordpoolgebied dunbevolkt is, wil niet zeggen dat het een soort zelfbedieningsbuffet is. Het gebied is niet bestand tegen massatoerisme, overbevissing en een massale plundering van grondstoffen. Het Noordpoolgebied is een uiterst kwetsbaar gebied met een traditie van samenwerking en de meerderheid van de Arctische landen is helemaal geen lid van de EU. In feite is Groenland actief uit de EU getreden, zoals de heer Søndergaard heeft opgemerkt.
Anna Ibrisagic
(SV) Mevrouw de Voorzitter, ik zou de heer Gahler willen bedanken voor zijn uitstekend initiatief en zijn uitstekend verslag. Ik vind het een evenwichtig verslag dat rekening houdt met zowel diegenen die gebruik willen maken van de natuurlijke hulpbronnen als diegenen die zich ernstig zorgen maken over de gevolgen voor het klimaat.
Ik geloof dat een mondiale klimaatovereenkomst de beste bescherming voor het Noordpoolgebied zou bieden, maar in de tussentijd moeten we kortetermijnoplossingen uitwerken om de opwarming van het Noordpoolgebied te beperken. Ik zou het Europees Parlement graag willen zien onderkennen dat de uitstoot van zwarte koolstof in grote mate bijdraagt tot de opwarming van het Noordpoolgebied. Daarom zou ik er bij de Commissie op willen aandringen om de noodzakelijke wijzigingen aan te brengen in de richtlijn inzake nationale emissieplafonds voor bepaalde verontreinigende stoffen opdat ook zwarte koolstof eronder zou vallen.
Kriton Arsenis
(EL) Mevrouw de Voorzitter, ik ben het eens met veel collega's maar vooral met mevrouw Herczog en de heer Repo die spraken over het milieubelang van dit gebied en zeiden hoe belangrijk de bescherming van de rechten van de inheemse bevolkingen is. Wij denken misschien dat dit gebied ver weg ligt en ongerept is, maar er wonen mensen en die mensen hebben een beschaving. Dit gebied is ook vanwege het milieu bijzonder belangrijk. Het is van cruciaal belang voor de bestrijding van en de aanpassing aan de klimaatverandering. Ik vind het daarom verdrietig te moeten zien hoe de Europese Unie meedoet aan de wedloop om wie als eerste de voorkomens, en vooral aardolievoorkomens van het gebied zal exploiteren, nu het ijs smelt. Het feit dat anderen het doen mag voor ons geen excuus zijn om hetzelfde te doen. Wij moeten met onze stem uitdrukking geven aan onze waarden, en wij moeten altijd de richting uitgaan van bescherming van deze hulpbronnen en van een koolstofarme economie.
Miloslav Ransdorf
(CS) Ten aanzien van het Noordpoolgebied zijn er drie cruciale onderwerpen. Allereerst is er het energievraagstuk. Aardolie en aardgas zijn hier reeds genoemd, maar in de toekomst wordt ook methaan belangrijk; de voor menselijk gebruik inzetbare voorraden in de permafrost zijn goed voor zo'n 300 jaar. Toch heeft nog geen enkel orgaan van de Europese Unie zich verdiept in dit onderwerp.
Dan ten tweede is er het vervoer. Doordat er een noordelijke doorgang ontstaat, wordt de afstand naar het Verre Oosten sterk ingekort. Vervoer van Hamburg naar Seoul duurt dan nog slechts 21 dagen. Indien aldus van deze doorgang gebruik wordt gemaakt, gaan de kosten sterk omlaag en worden de contacten tussen beide gebieden sterk geïntensifieerd.
En dan ten derde, hoe kan het ook anders: het milieu. Als direct gevolg van de exploitatie van de energiebronnen in het gebied en het intensievere verkeer aldaar, ontstaan er talloze milieurisico's. Ik denk dat het verstandig zou zijn een plan op te stellen..
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)
RadvilMorkūnaitė-Mikulėnien
(LT) Mevrouw de Voorzitter, ik feliciteer de rapporteur, de heer Gahler, met dit heel belangrijke en noodzakelijke verslag van het Europees Parlement over het hoge noorden, waarin wordt ingegaan op de aanbeveling van de Commissie tot vaststelling van een EU-beleid voor het Noordpoolgebied. Er worden heel concrete en alomvattende voorstellen gedaan waarin allerlei zaken aan de orde komen, zoals het betrekken van de plaatselijke inwoners bij de dialoog, een stabiele en veilige regio, toekomstige projecten, milieudimensies en klimaatverandering. Een vijfde van 's werelds onontdekte voorraden ligt namelijk in het Noordpoolgebied. Een roekeloze wedloop om de toegang tot natuurlijke rijkdommen in het Noordpoolgebied is onwenselijk, maar het is wel iets om rekening mee te houden. Daarom is het van belang de dialoog te verbreden om te voorkomen dat het Noordpoolgebied het toneel wordt van een onderlinge concurrentiestrijd tussen staten en oliebedrijven. Daar zouden allereerst de plaatselijke inwoners en het kwetsbare ecosysteem van dit gebied de dupe van worden. In het verslag wordt opgemerkt dat het aantal boorprojecten in het Noordpoolgebied, waar de gevolgen van de klimaatverandering met name zichtbaar zijn, op termijn zal toenemen. Daarom ben ik van mening dat het juist en uiterst belangrijk is erop te wijzen dat een milieueffectbeoordeling ...
Seán Kelly
(EN) Mevrouw de Voorzitter, ik denk dat het verstandig is dat de Europese Unie een strategie ontwikkeld voor grotere regio's zoals de Baltische regio, de Donauregio en mijn eigen regio, de Atlantische regio. Dat is ook de reden waarom wij vandaag praten over het hoge noorden.
Maar als het gaat om het hoge noorden, is het van belang dat wij niet alleen diplomatiek zijn maar ook didactisch, coöperatief maar niet dwingend, en onderzoekend maar niet exploiterend. Vanwege het belang van de inheemse volkeren, moeten wij primair met hen rekening houden, al zijn er tal van bedrijven en landen die momenteel hun geldlustige ogen op het noorden laten rusten vanwege zijn natuurlijke bronnen in de vorm van fossiele brandstoffen, vis en - waarschijnlijk - mogelijkheden voor zeetransport. Door haar Verdragen en haar bestaansreden is de Europese Unie niet in staat het juiste evenwicht te vinden.
Verder zou ik nog het volgende willen zeggen: ik ben lid van de delegatie voor de betrekkingen met Canada. Wij zouden een collegiale aanpak met Canada en gelijkgezinde landen in het noorden in het leven kunnen roepen om ervoor te zorgen dat het er in het hoge noorden eerlijk aan toe gaat, in bijzonder voor de inheemse volkeren.
Franz Obermayr
(DE) Mevrouw de Voorzitter, roofbouw op grondstoffen, strategische belangen, klimaatverandering en niet in de laatste plaats de groei van het toerisme brengen het kwetsbare ecosysteem aan de rand van de afgrond. Het ecosysteem in het hoge noorden is echter relatief in staat zichzelf in stand te houden en daarom bijzonder kwetsbaar. Daarom moet een evenwicht worden gevonden tussen exploitatie enerzijds en maximale bescherming van dit kwetsbare systeem anderzijds. Dit zal echter niet mogelijk zijn zonder beperkingen op te leggen aan de winning van grondstoffen en de winningsmethoden, en zonder strengere regels op te leggen aan toerisme en vrachtvervoer over zee.
Dat nu uitgerekend het olieconcern BP en het Russische staatsconcern Rosneft gezamenlijke plannen voor de winning van olie en gas hebben, wijst evenwel niet in de richting van een minder milieubelastende grondstoffenwinning, integendeel!
Daarom is duidelijk dat de bescherming van het Noordpoolgebied boven de afzonderlijke nationale en economische belangen moet staan en boven aan de agenda van de EU moet komen te staan.
Sari Essayah
(FI) Mevrouw de Voorzitter, ik wil de rapporteur, de heer Gahler, en de schaduwrapporteurs bedanken voor het uitstekend en veelzijdig verslag, waarin verscheidene zaken op evenwichtige wijze naar voren worden gebracht. Deze omvatten het potentieel van de Arctische regio, haar enorme natuurlijke hulpbronnen, de grondstoffen en energiebronnen, nieuwe vaarroutes en toerisme, maar tegelijkertijd ook de kwetsbaarheid van het Arctisch milieu en de rechten van de inheemse volken. Wij moeten in het Noorden zeer verantwoordelijk te werk gaan en een goede Arctische strategie volgen.
Ik ben het ook eens met mijn Finse collega's die hun tevredenheid hebben geuit over het feit dat in het verslag op positieve wijze aandacht wordt besteed aan het initiatief van de Universiteit van Lapland om in haar gebouwen een Arctisch Centrum van de EU te vestigen. Ik kijk met belangstelling uit naar het verslag van de Commissie over het Arctisch beleid, zoals door commissaris Füle is beloofd.
Štefan Füle
Mevrouw de Voorzitter, dit is werkelijk een zeer interessant debat geweest. Het laat zien dat de Arctische samenwerking tal van belangrijke onderwerpen omvat en daarnaast hoezeer de gevoeligheden uiteenlopen als wij praten over de toekomst van het Noordpoolgebied. Ik zou vijf specifieke punten uit het debat van vanmorgen willen uitlichten.
Allereerst, het Arctisch informatiecentrum. Zowel in de mededeling van de Commissie van 2008 als in de conclusies van de Raad van 2009 wordt de Commissie gevraagd te onderzoeken of het mogelijk is een nieuw Arctisch informatiecentrum op te richten. Momenteel worden de diverse mogelijkheden binnen de Europese Unie diepgaand onderzocht, met inbegrip van de vestiging ervan in Rovaniemi, Finland (Lapland) en wordt bovenal gekeken naar de rol die centrum zou kunnen vervullen.
Ten tweede is de Europese Unie de enige Arctische belanghebbende die vanaf het begin erkend heeft dat zij als geïndustrialiseerde eenheid samen met overige geïndustrialiseerde eenheden verantwoordelijk is voor de veranderingen die plaatsvinden in het Noordpoolgebied. In de mededeling van de Commissie wordt prioriteit gegeven aan milieubescherming, en het primaire belang van dit punt is gehandhaafd in de conclusies van de Raad van 2009.
Ten derde zijn wij trots op onze Saami, die EU-burgers zijn, en op de diverse bepalingen in de Verdragen en het regionale beleid van de EU die de positie van de Saami ondersteunen. Onze grensoverschrijdende samenwerking en de programma's uit hoofde van het Europese instrument voor democratie en mensenrechten steunen tevens de Saami-bevolking van Noordwest-Rusland en overige inheemse volkeren in het Barentszzeegebied.
Ten vierde zijn de Europese Unie en haar lidstaten een motor achter het wereldwijde onderzoek in het Noordpoolgebied, en daar zijn wij ook trots op. Dit gebied wordt ook genoemd in het kaderprogramma. Al met al heeft de Europese Unie middels het vijfde, zesde en zevende kaderprogramma reeds een bedrag van 200 miljoen euro geïnvesteerd op dit vlak. Het is echter niet zo verstandig om ernaar te streven een prominent en unilateraal leider te zijn op het vlak van Arctisch beleid en Arctische beleidsmaatregelen als de EU tot dusver niet eens een kustlijn langs de Noordelijke IJszee heeft.
Ten vijfde heeft de Europese Unie in 2010 een mededeling over offshore-booractiviteiten aangenomen, waarop onze activiteiten wereldwijd gestoeld moeten zijn, met inbegrip van de Arctische regio. Hierin wordt een voorzichtige aanpak gepropageerd, die ook voor het Noordpoolgebied geldt. Dit komt geheel overeen met de EU-beginselen op grond waarvan het gebied moet worden beschermd en krachtig moet worden aangedrongen op de hoogste milieunormen.
Mevrouw de Voorzitter, geachte Parlementsleden, het verslag van het Parlement over het hoge noorden geeft een uitgebreid beeld van de activiteiten, verantwoordelijkheden en belangen van de Europese Unie in het Noordpoolgebied. Ook bevestigt het de evenwichtige aanpak van de EU ten aanzien van dit gebied, waarin bescherming en duurzame ontwikkeling met elkaar worden gecombineerd. Wij zijn ervan overtuigd dat dit binnen ons bereik ligt en dat de Europese Unie een onontkoombare en positieve rol zal spelen binnen de samenwerking rondom het poolgebied.
Michael Gahler
rapporteur. - (DE) Mevrouw de Voorzitter, ook ik wil iedereen die het woord heeft gevoerd hartelijk danken. Commissaris, ik had het weliswaar over het beleid jegens onze buren in het hoge noorden, maar daarmee heb ik niet gezegd dat u nu een bevoegdheidsstrijd krijgt met mevrouw Ashton. Dat wil ik even duidelijk gezegd hebben.
Uit bijna alle betogen is één ding duidelijk geworden: we staan voor een uitdaging. Wij moeten namelijk met ons beleid aantonen dat verschillende belangen en activiteiten compatibel kunnen zijn of compatibel moeten worden gemaakt.
In het klein kun je dat mijns inziens bijvoorbeeld in Noorwegen zien: er wordt vis gevangen, er wordt naar olie en gas geboord, ter land en ter zee gelden de hoogste milieunormen, en de meest noordelijke regio's worden ontwikkeld voor de mensen die er wonen. Als we dat door middel van samenwerking met de buurlanden doortrekken naar de regio als geheel, vormen we een voorbeeld voor andere kwetsbare gebieden. Wat er in de politieke realiteit is veranderd, is dat we niet geloven dat we dingen kunnen afdwingen, maar dat we de uitdaging aangaan en proberen alle doelstellingen te verwezenlijken: strenge milieunormen, beperking van de klimaatverandering, een duurzaam visserijbeleid, de ontwikkeling van veilige scheepvaartroutes en ontwikkeling voor de bevolking van deze gebieden. Als we proberen deze doelstellingen samen te formuleren en te verwezenlijken, dan kunnen we echt iets bereiken in de samenwerking met de partners, ten behoeve van de regio en van onszelf.
Nogmaals hartelijk dank, met name aan alle schaduwrapporteurs. Ik kijk uit naar de voortzetting van het debat op basis van dit verslag. De stemming is tenslotte niet als afsluiting van dit onderwerp bedoeld.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt later plaats.
