Het Europees internationaal investeringsbeleid (korte presentatie) 
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag over het toekomstig Europees internationaal investeringsbeleid - Commissie internationale handel. Rapporteur: Kader Arif.
Kader Arif
rapporteur. - (FR) Mevrouw de Voorzitter, commissaris, dames en heren, om te beginnen wil ik al degenen met wie ik aan deze zaak heb gewerkt, hartelijk bedanken.
Alle bijdragen zijn nuttig gebleken bij het opstellen van dit verslag en dankzij de samenwerking tussen alle fracties - en ik ben met name de schaduwrapporteurs zeer dankbaar - hebben we hier vandaag een samenhangende tekst met een duidelijke boodschap op tafel liggen.
We staan nu op een keerpunt in het Europees investeringsbeleid, op een moment waarop we de nieuwe bevoegdheid moeten aanwenden die we door het Verdrag van Lissabon toebedeeld hebben gekregen om een tweeledige uitdaging het hoofd te bieden. Allereerst moeten we de noodzakelijke middelen beschikbaar stellen aan Europese bedrijven om in het buitenland kwalitatief hoogstaande investeringen te kunnen doen die beveiligd worden door een wettelijk kader dat begeleiding op lange termijn mogelijk maakt.
Verder moet Europa zijn positie als grootste ontvanger van buitenlandse directe investeringen ter wereld versterken en zich de middelen verschaffen om deze investeringen te controleren om een duurzame en goede banen scheppende ontwikkeling te bevorderen.
Door te stemmen over dit verslag, de eerste officiële uiting van onze instelling sinds de tenuitvoerlegging van het Verdrag van Lissabon, neemt het Parlement zijn rol als nieuwe medewetgever op het gebied van handelsreglementering op zich en maakt het zijn prioriteiten kenbaar op een moment waarop de eerste onderhandelingen over de bescherming van investeringen op het punt staan te beginnen. Dit verslag is heel belangrijk omdat hierin de zorgen verwoord worden van de burgers, van wie de belangstelling voor handelskwesties toeneemt en die wij moeten begeleiden.
Vandaag de dag, in een wereld waarin conflicten zich ook in de handelswereld voordoen, moet de bescherming van onze bedrijven die investeren in het buitenland een prioriteit zijn. Er zijn internationale overeenkomsten gesloten om investeerders te beschermen tegen meedogenloze en ongerechtvaardigde onteigening, tegen verborgen wetgeving die alleen maar bedoeld is om ze van bepaalde markten weg te houden. En dit eerste doel moet worden gehandhaafd.
Hoewel Europa een van de meest opengestelde markten ter wereld is, moet er een evenwicht worden hersteld met onze belangrijkste partners, zodat Europese bedrijven kunnen profiteren van gelijkwaardige concurrentievoorwaarden. Dat wordt in dit verslag voorgesteld, waarbij de nadruk wordt gelegd op de noodzaak om in toekomstige overeenkomsten normen op te nemen betreffende non-discriminatie, eerlijke en billijke behandeling, en bescherming tegen directe en indirecte onteigening.
Deze normen moeten echter zodanig worden vastgesteld dat misbruik wordt voorkomen. Sommige bedrijven hebben de vage formuleringen uit de eerste investeringsovereenkomsten namelijk gebruikt om hun belangen te verdedigen op een onwettige manier, bijvoorbeeld door nieuwe sociale of milieuwetgeving die niet in hun belang was, aan te vechten. Zij hebben voor internationale arbiters en zonder transparantie of beroepsmogelijkheid verzocht om aanzienlijke schadevergoedingen, door te beweren dat deze wetgeving overeenkwam met indirecte onteigening. Europa, dat in de toekomst met nog veel meer investeringen te maken zal krijgen, met name uit de opkomende landen, moet zich behoeden voor dergelijk misbruik.
Dat is ook het idee achter de hervormingen die zijn doorgevoerd in de Verenigde Staten en Canada, twee landen waarvan de regeringen en overheden in internationale arbitragezaken meerdere malen met tegenslag te kampen hebben gehad en die hun modelinvesteringsovereenkomst grondig hebben herzien.
In het verslag worden nieuwe definities voor de normen voor de bescherming van investeerders voorgesteld, waarmee een goed evenwicht wordt bepaald tussen de bescherming van de rechten van investeerders en het recht van openbare autoriteiten om regels op te stellen. Dat houdt ook in dat er in alle toekomstige overeenkomsten specifieke bepalingen moeten worden opgenomen met betrekking tot de mogelijkheid voor openbare autoriteiten om wetten te maken en regels op te stellen op het gebied van de bescherming van de nationale veiligheid, het milieu, volksgezondheid, de rechten van werknemers en consumenten, industrieel beleid en culturele diversiteit.
Tot slot, de toegenomen bescherming van investeerders moet gepaard gaan met verantwoordelijker gedrag, met name in ontwikkelingslanden, waar de sociale en milieuwetgeving minder verplichtend is. Daarom wordt er in het verslag aan herinnerd dat alle door de Unie ondertekende vrijhandelsovereenkomsten sociale en milieubepalingen moeten bevatten. Bovendien moeten we het niet laten bij naming and shaming en moeten er in alle toekomstige overeenkomsten duidelijke regels worden opgenomen die bedrijven moeten eerbiedigen wat betreft de sociale verantwoordelijkheid van bedrijven op basis van door de OESO vastgestelde richtsnoeren.
Als hier werkelijk de contouren worden geschetst van een nieuw Europees investeringsbeleid, dan vraag ik er door middel van dit verslag om dat dit beleid als voorbeeld dient, dat het duurzame investeringen bevordert, dat het milieuvriendelijk is en voorrang geeft aan kwalitatief hoogstaande arbeidsomstandigheden in zowel Europa als de derde landen. Daarom moet dit verslag, met de steun die het woensdag tijdens de stemming krijgt, als referentie dienen voor alle toekomstige onderhandelingen van de Commissie.
Silvia-Adriana Ţicău
(RO) Mevrouw de Voorzitter, op basis van artikel 206 en 207 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie is de EU exclusief bevoegd op het gebied van buitenlandse directe investeringen. De Commissie heeft al een lijst opgesteld van partners die voorrang krijgen bij het sluiten van de eerste investeringsovereenkomsten: Canada, China, India, Mercosur, Rusland en Singapore.
Wij roepen de Commissie, het Parlement en de lidstaten op om een samenhangend en geïntegreerd investeringsbeleid op te stellen, waarmee kwalitatief hoogstaande investeringen worden bevorderd en dat een positieve bijdrage levert aan de economische vooruitgang en een duurzame ontwikkeling wereldwijd. Wij vragen dat het toekomstige beleid van de Europese Unie duurzame investeringen bevordert, met respect voor het milieu en met aanmoediging van passende arbeidsomstandigheden in de bedrijven waar de investeringen op gericht zijn. Wij verzoeken de Commissie wederkerigheid te waarborgen in haar onderhandelingen over markttoegang met haar belangrijkste ontwikkelde handelspartners en de belangrijkste opkomende economieën.
Mevrouw de Voorzitter, als rapporteur voor de overeenkomsten tussen de Europese Unie en derde landen als Canada en Brazilië over luchtvervoer, wil ik de rapporteur en de commissaris vragen op welke wijze de relatie zal worden gewaarborgd tussen de geleidelijke toegang tot de markt en de luchtvaartmaatschappijen en deze internationale investeringsovereenkomsten.
Jaroslav Paška
- (SK) Mevrouw de Voorzitter, in zijn verslag over het toekomstig Europees internationaal investeringsbeleid heeft de rapporteur gewezen op meerdere open vragen met betrekking tot de mogelijke overeenkomsten van de Europese Unie. De primaire taak van de Europese Unie is de belangen te beschermen van de Europese burgers, die zij vertegenwoordigt op de gebieden waarvoor de lidstaten haar de bevoegdheid hebben gegeven. Het door overheden beschermde algemeen belang is echter dikwijls in strijd met de belangen van agressieve buitenlandse investeerders die in internationale arbitragezaken vaak handiger zijn dan de landen die de belangen van hun burgers verdedigen. De in het verslag genoemde voorbeelden Argentinië, de Verenigde Staten en Canada, leveren hiervan concreet bewijs.
Daarom is het echt nodig om de principes van de bescherming nauwkeurig te bepalen om incorrecte interpretatie ervan door verschillende investeerders te voorkomen. Deze belangrijke en tot op heden onopgeloste kwestie blijft onder de internationale verantwoordelijkheid van de Europese Unie vallen, vooral vanuit financieel oogpunt, aangezien niet duidelijk is wie de financiële last op zich neemt indien de Europese Unie een rechtszaak verliest. Op deze vraag heeft de Raad van de Europese Unie tot nu toe geen afdoend antwoord gegeven.
Viviane Reding
vicevoorzitter van de Commissie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, de Commissie is verheugd over het verslag van het Parlement over het toekomstige Europese internationale investeringsbeleid. Dit is een belangrijke stap die de weg vrijmaakt voor de tenuitvoerlegging van de nieuwe exclusieve bevoegdheid van de EU op het gebied van investeringen.
Zoals u weet, is investering een nog onontgonnen gebied voor het gemeenschappelijke handelsbeleid. We zijn het absoluut met het Parlement eens dat we de gelegenheid moeten aangrijpen om samen een volledig en samenhangend investeringsbeleid vast te stellen dat investeringen bevordert en een positieve bijdrage levert aan economische groei en duurzame ontwikkeling.
De Commissie is het ook volledig eens met de uitspraak van het Parlement dat de bescherming van investeerders de eerste prioriteit van het Europese investeringsbeleid moet blijven. Wij vinden dat het nieuwe beleid als doel moet hebben dat aan alle Europese investeerders wordt gegarandeerd dat zij kunnen handelen in een open en correct en eerlijk gereguleerd bedrijfsklimaat, niet alleen binnen de interne markt, maar ook wanneer zij handelen in derde landen.
Ik neem ook nota van de aanbeveling van het Parlement dat de EU gebruik moet maken van de beste praktijken in de bilaterale investeringsovereenkomsten van lidstaten. Het leveren van betere resultaten dan die welke door lidstaten afzonderlijk worden behaald, zou in feite de drijvende kracht moeten zijn achter de actie die de Unie op dit gebied onderneemt.
Hoewel we streven naar een hoge mate van bescherming voor onze investeerders, mogen we andere doelstellingen daarbij niet in gevaar brengen, zoals de regelgevende rol van de overheid of de coherentie met ander EU-beleid. Het recht van staten en van de EU om noodzakelijke maatregelen te nemen om de doelstellingen voor rechtmatige overheidsregulering te behalen, is een vaste regel van het gemeenschappelijke handelsbeleid. Dit geldt evenzeer voor ons investeringsbeleid.
De geschillenregeling en hieraan gerelateerde financiële verantwoordelijkheid zijn ook zeer belangrijke kwesties waar we verder over moeten nadenken. Zoals genoemd in de mededeling, is het onze doelstelling om transparantie en consistentie van uitspraken te waarborgen en het systeem zo productief mogelijk te maken. Ook moeten we een aantal kwesties behandelen die zich voordoen wegens de status van de EU onder het internationale recht. Bij de analyse van mogelijke opties en verdere ideeën voor een uitgebreide benadering van deze kwesties zullen wij rekening houden met de standpunten van het Parlement, zoals verwoord in het verslag.
We zullen alle aanbevelingen uit het verslag van het Parlement zorgvuldig overwegen wanneer we ons investeringsbeleid op progressieve wijze ontwikkelen en ten uitvoer brengen. De Commissie heeft al voorstellen ingediend voor de onderhandelingsrichtsnoeren voor Canada, India en Singapore. We willen kansen voor lopende bredere handelsonderhandelingen grijpen en algemene investeringsonderhandelingen aangaan met die landen. De mening van het Parlement komt daarom zeer gelegen als leidraad voor de Commissie en de Raad voor het definiëren van definitieve respectieve onderhandelingsrichtsnoeren.
Aangezien de ontwikkeling van een algemeen Europees investeringsbeleid nu een gemeenschappelijke verantwoordelijkheid van alle instellingen is, wil ik u tot slot graag verzekeren dat de Commissie klaar staat om samen te werken met het Parlement en de Raad, terwijl zij tevens de verdeling van bevoegdheden onder alle betrokken instellingen respecteert.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt op woensdag 6 april 2011 plaats.
Schriftelijke verklaringen (artikel 149)
Tokia Saïfi
schriftelijk. - (FR) De uitbreiding van de bevoegdheden van de Europese Unie inzake buitenlandse directe investeringen krachtens het Verdrag van Lissabon maakt het mogelijk om eindelijk een goed Europees beleid op dit gebied te overwegen. Tijdens de opstellingsfase van dit beleid heeft het garanderen van een zo groot mogelijke veiligheid voor zowel de investeringen als de investeerders prioriteit. Zo hoeft de overstap van een nationale bevoegdheid naar een Europese bevoegdheid in geen geval in de weg te staan van de juiste tenuitvoerlegging van de ongeveer 1 200 overeenkomsten die van kracht zijn tussen de lidstaten en de derde landen. Met dezelfde aandacht voor juridische zekerheid en voorspelbaarheid moet de Europese Unie nu een doeltreffende en transparante regeling voor geschillenbeslechting vaststellen die toegankelijk is voor alle investeerders, ook de allerkleinste (het midden- en kleinbedrijf bijvoorbeeld). De regelingen die zijn opgenomen in de meest recente bilaterale handelsovereenkomsten vormen een goede basis, maar hebben slechts betrekking op de geschillen tussen een staat en de Europese Unie. Er moeten bepalingen komen die zijn afgestemd op het geval van een geschil tussen de Europese Unie en een bedrijf. Ten slotte moet de Europese Unie deze mogelijkheid aangrijpen om een stap verder te gaan: zij moet in toekomstige overeenkomsten bepalingen opnemen die de vestiging van investeerders in deze landen vergemakkelijken, alsook basisbepalingen op het gebied van sociale en milieunormen.
