Wręczenie Nagrody im. Sacharowa (uroczyste posiedzenie)
Przewodniczący
Szanowni posłowie do PE, panie i panowie! Od prawie dwóch dekad Parlament Europejski przyznaje nagrodę im. Sacharowa za wolność myśli mężczyznom i kobietom z każdego miejsca na świecie, którzy walczą w obronie praw człowieka, wolności słowa i wolności wypowiedzi.
Jestem zaszczycony, że mogę przywitać bardzo ciepło, w Parlamencie Europejskim, zdobywcę nagrody im. Sacharowa w roku 2007 - Saliha Mahmouda Osmana.
(Oklaski)
Mam również przyjemność przekazać moje najserdeczniejsze życzenia jego żonie, pani Salwie Ahmed Faragalla Ali, która zawsze wspierała swojego męża w trudnych momentach. Witamy was serdecznie.
(Oklaski)
Decyzja przyznania w roku 2007 nagrody im. Sacharowa panu Salihowi Mahmoudowi Osmanowi została podjęta jednogłośnie przez Konferencje Przewodniczących, w skład której wchodzą przewodniczący grup politycznych, na podstawie wniosku przyjętego przez dużą liczbę posłów do Parlamentu Europejskiego, reprezentujących różne grupy. Parlament Europejski potwierdził w ten sposób swoją solidarność z ludnością w Darfurze i przekonanie, że zrównoważone rozwiązanie dla tego regionu można osiągnąć wyłącznie na drodze sprawiedliwości, demokracji i poszanowania praw człowieka.
Konflikt, który ma miejsce w Darfurze od 2003 roku, powiększa rozmiar cierpień w kraju zniszczonym przez ponad dwudziestoletnią wojnę domową. Jak to bywa w przypadku większości konfliktów, najbardziej odczuła je ludność cywilna, która cierpiała z powodu prześladowań ze strony milicji, niszczenia wiosek, polityki spalonej ziemi i przymusowych przesiedleń.
Konflikt ten pochłonął co najmniej 40 000 istnień i przyczynił się do zmiany zamieszkania ponad dwóch i pół miliona mieszkańców Darfuru i uchodźców, pomimo podpisania umowy o pokoju w Darfurze w roku 2006.
Podobnie jak Parlament Europejski, tak i zdobywca nagrody im. Sacharowa z roku 2007 zwyczajnie nie akceptuje tej niesprawiedliwej sytuacji i protestuje przeciwko bezkarności tych, którzy do niej doprowadzili. Od wielu lat pan Salih Mahmoud Osman walczy w obronie praw ofiar konfliktu w Darfurze. Tysiące osób, które zostały pozbawione wolności bez wyroku sądowego, były torturowane, którym groziła śmierć, które były wygnane z własnych domostw, przesiedlone lub poddawane przemocy seksualnej, dobrze znają nazwisko Salih Mahmoud Osman.
Jego poświęcenie jest godne podziwu z kilku względów. W kraju, w którym przemoc nabiera na sile, pan Salih Osman ryzykuje swoje życie na porządku dziennym, walcząc o poszanowanie ludzkiej godności i sprawiedliwość.
W imię ludzkiej godności pan Salih Osman przynosi nadzieję opuszczonym, bezbronnym i zastraszanym mężczyznom oraz kobietom, którzy przestali wierzyć, że świat jest świadomy ich cierpienia, że nie zostali zapomnieni i że mają powód do tego, aby wierzyć w powrót do zupełnie normalnego i ludzkiego życia.
Od roku 2004 pan Salih Osman skupiał swoje wysiłki na tworzeniu i zarządzaniu Centrum Amal w miejscowości Nyala - "amal” po arabsku znaczy "nadzieja” - które zajmuje się rehabilitacją ofiar przemocy fizycznej i seksualnej. W kraju zdominowanym przez ludność muzułmańską pan Salih Osman jest jednym z niewielu mężczyzn, którzy aktywnie walczą w obronie praw kobiet, a szczególnie o uznanie prawa do odszkodowania dla ofiar przemocy seksualnej.
W imię sprawiedliwości pan Salih Osman każdego dnia walczy o to, aby osoby odpowiedzialne za przestępstwa wojenne odpowiedziały przed sądem, zarówno na szczeblu krajowym, jak i międzynarodowym. Pomimo że sudańskiemu wymiarowi sprawiedliwości nadal można wytknąć wiele niedoskonałości, które powodują, że nie jest w stanie poradzić sobie z dominującym klimatem bezprawia wewnątrz kraju, to wydaje się, że sądownictwo na szczeblu międzynarodowym stanowi jakąś alternatywę.
Fakt, że władze sudańskie odmawiają wydania podejrzanych o zbrodnie wojenne osób Międzynarodowemu Trybunałowi Karnemu, podkreśla jednak ograniczenia międzynarodowego wymiaru sprawiedliwości i pokazuje, jak wiele jeszcze należy naprawić, aby możliwe było ustanowienie rządów prawa w Darfurze i na pozostałym obszarze Sudanu.
To właśnie dlatego praca pana Saliha Osmana nie sprowadza się wyłącznie do pomocy prawnej, jakiej udziela ofiarom konfliktu. Jako członek opozycji w parlamencie sudańskim od roku 2005, nie waha się ujawnić swoich przekonań na sudańskiej scenie politycznej i podjąć starań o przeprowadzenie gruntownej reformy systemu prawnego w tym kraju.
Podczas spotkania, w którym uczestniczył Parlament Europejski i Parlament Panafrykański, w dniu szczytu Afryka-UE w Lizbonie w ubiegły weekend, miałem możliwość i wielką przyjemność poznać pana Saliha Osmana. Od samego początku byłem pod wrażeniem jego silnej osobowości i nieugiętej woli walki w obronie praw człowieka pomimo prześladowań i wrogości, której doświadczał wraz ze swoją rodziną. Przed paroma chwilami dowiedziałem się, że pan Ali i pani mają trójkę dzieci, o których również się bardzo troszczycie.
W roku 2004 pan Salih Osman był więziony przez okres siedmiu miesięcy bez wydania oskarżenia i dopiero, gdy zdecydował się na strajk głodowy, został wypuszczony na wolność. Członkowie jego rodziny byli torturowani i mordowani, a ich domy podpalane przez jednostki milicji.
Wielki niemiecki pisarz Johann Wolfgang von Goethe napisał kiedyś, że: "Sama wiedza to za mało, musi ona jeszcze znaleźć zastosowanie. Sama wola to za mało, należy ją jeszcze zamienić w czyn”. Pan Salih Osman uosabia ten rodzaj woli i determinacji, pokazując odwagę w codziennej walce w imieniu swoich braci. Jest godnym naśladowania działaczem na rzecz większego poszanowania rządów prawa w regionie, z którego pochodzi. Panie Salihu Mahmoudzie Osmanie! Może pan liczyć na nasze zdecydowane poparcie i wielkie uznanie.
Jak państwu wiadomo, Parlament Europejski zawsze był szczególnie wrażliwy na problem cierpienia ludności afrykańskiej. Pan Salih Osman jest jednym z afrykańskich zdobywców nagród, którym Parlament oferował swoje wsparcie w ubiegłych latach i względem których nadal to czyni. Nelson Mandela otrzymał nagrodę im Sacharowa w roku 1988, Salima Ghezali w roku 1997, Dom Zacarias Kamwenho w roku 2001, a Hauwa Ibrahim w roku 2005.
Panie Salihu Osmanie! Gratulujemy panu nieustających wysiłków w tej sprawie, w tym duchu, i mamy nadzieję, że powszechne uznanie, z jakim wiąże się przyznanie tej nagrody, zapewni panu siłę i bezpieczeństwo w kolejnych latach, tak długo, jak długo trwała będzie pana walka. Jesteśmy po pańskiej stronie.
(Oklaski)
Salih Mahmoud Osman
sudańskiego pochodzenia prawnik i działacz na rzecz ofiar wojny w Darfurze. ? Panie przewodniczący! Dziękuję za ten niezmierny zaszczyt. Parlament Europejski przyznał mi tę nagrodę jednogłośnie. Fakt ten daje mi wiele satysfakcji, ale jeszcze bardziej mnie cieszy możliwość, że mogę tu dzisiaj przemawiać.
Pochodzę z Darfuru. Urodziłem się w górzystym regionie Jebel Marra, który znajduje się w środkowej części stanu Darfur. Przez wiele lat pracowałem w tym stanie jako prawnik. Ze względu na mój zawód byłem przetrzymywany i torturowany. Członkowie mojej rodziny byli torturowani oraz przesiedlani w inne miejsce przez milicję darfurską. Przez wiele lat, jako prawnik, reprezentowałem tysiące osób, które potrzebowały mojej pomocy w sądzie. Widziałem tysiące osób poddawanym torturom, widziałem setki kobiet i młodych dziewcząt, które były ofiarami przemocy na tle seksualnym, widziałem 4 miliony osób, które zostały siłą wyrzucone ze swoich domostw, jak również 2,5 miliona tych, którzy zostali pozbawieniu wolności i właśnie w tej chwili przebywają w obozach rozmieszczonych w pobliżu miast w Darfurze, takich jak: Nyala, Al Fashir, Zalingi i Al Geneina.
Rada Bezpieczeństwa ONZ przyjęła kilka rezolucji w związku z sytuacją w Darfurze. Niestety, żadna z nich nie została wdrożona w sposób skuteczny. Tamtejsza uciskana ludność czuje się zawiedziona. Oczekują na wiadomości od państwa, od społeczeństwa europejskiego. Przywódcy europejscy mówili bez ogródek na temat polityki rządu sudańskiego w Darfurze. Ale jak dotychczas nie widzimy żadnych konkretnych działań w kierunku zaradzenia sytuacji w zdecydowany i jasno określony sposób.
Jako przedstawiciel ofiar tego konfliktu, mam dzisiaj pierwszą taką okazję, aby mówić bezpośrednio do przywódców europejskich. Ludność Darfuru potrzebuje tego, aby Unia Europejska w sposób jednoznaczny pokazała silne stanowisko w odniesieniu do ochrony niewinnych osób. Ludność Darfuru prosi państwa o ochronę przed przemocą, zabijaniem i nadużyciami, z którymi musi się zmagać na co dzień. Ludność Darfuru chce, aby państwo chronili jej dzieci i kobiety przed aktami gwałtu i przemocy seksualnej, które stosowane są jako "środki do walki”. Taką ochronę można uzyskać poprzez rozmieszczenie w regionie połączonych sił ONZ i UA. Zaangażowanie w konflikt międzynarodowych, a szczególnie europejskich sił jest konieczne, pomimo że rząd Sudanu może niechętnie się do tego w tej chwili odnosić. Jednak rola Europy polega teraz wywieraniu presji na rządzie Sudanu, aby umożliwić rozmieszczenie tych jednostek i ochronę ludności darfurskiej.
Zarówno w Darfurze, jak i całym Sudanie nie będzie pokoju bez sprawiedliwości i ochrony - jestem tego pewien.
Do pokoju może się również przyczynić Europa. Unia Europejska posiada wielką odpowiedzialność za promowanie pokój na całym świecie. Przywódcy europejscy mają możliwość przeprowadzenia procesu pokojowego również w Sudanie. Proszę państwa o wzmożenie wysiłków mających na celu nakłonienie grup rebelianckich oraz rządu sudańskiego do negocjacji na temat pokoju jako kwestii najwyższej wagi.
Faktem jednak jest, że grupy rebelianckie dzielą się między sobą, co nie ułatwia w rozwiązaniu konfliktu w Darfurze. Chciałbym, aby państwo pomyśleli o uwzględnieniu także innych partnerów: milionów bezbronnych ofiar w obozach oraz innych bezpośrednio dotkniętych konfliktem osób w Darfurze. Proszę uwzględnić również ruch ludności cywilnej, organizacje pozarządowe oraz przywódców społeczności. To mogłoby pomóc w rozwiązaniu sytuacji w Darfurze.
Nawet jeśli uda się nam zapewnić ochronę i przeprowadzić działania pokojowe w Darfurze, sprawiedliwość i odpowiedzialność nie mogą zostać pomniejszone ze względów politycznych w żaden sposób. Obecnie żadna z ofiar nie może wrócić do swojego domu, ponieważ nie byłoby to bezpieczne. Nie chodzi tylko o to, że społeczność nasza jest atakowana przez milicję, ale także o to, że helikoptery bojowe rządu sudańskiego niszczą nasze wioski w nalotach bombowych. Pomimo tych poważnych przypadków naruszenia praw człowieka i międzynarodowego prawa humanitarnego żaden ze zbrodniarzy nie został pociągnięty do odpowiedzialności, ponieważ sudański wymiar sprawiedliwości nie jest zdolny, kompetentny ani chętny do tego, aby wymierzać sprawiedliwość. Wszyscy zbrodniarze są poza zasięgiem naszego krajowego wymiaru sprawiedliwości. Konflikt ten odbywa się w atmosferze całkowitej bezkarności.
Jako prawnik oraz obywatel Darfuru, wiem, że w tym regionie nie będzie miejsca na trwały pokój, jeśli zabraknie sprawiedliwości. Międzynarodowy Trybunał Karny (MTK) poczynił ważne kroki w kierunku promowania odpowiedzialności za przestępstwa. Mimo to cykl bezkarnych czynów nie został przerwany. Ludność Darfuru prosi państwa o wsparcie działalności Trybunału. Międzynarodowy Trybunał Karny jest najbardziej kompetentnym, międzynarodowym trybunałem karnym, który może dokonać osądu działań i pociągnąć do odpowiedzialności wielu notorycznych zbrodniarzy wojennych oraz zbrodniarzy przeciwko ludzkości.
W tej chwili dwóch podejrzanych o przestępstwa mężczyzn o nazwiskach Kosheib i Haroun pozostaje nadal poza zasięgiem wymiaru sprawiedliwości. Rząd Sudanu stanowczo odmawia przekazania ich kiedykolwiek pod opiekę MTK.
Darfur nie jest jedynym regionem w Sudanie, w którym ma miejsce pogwałcenie praw człowieka. W rzeczywistości obywatele w każdej części tego państwa spotykają się z codziennymi ograniczeniami dotyczącymi wolności wypowiedzi, wolności zrzeszania się i innych podstawowych praw, które wiele osób w Europie uznaje ze oczywiste. Nalegam, aby państwo również umacniali i rozpowszechniali rządy prawa w moim kraju, tak aby wszyscy obywatele Sudanu mogli korzystać ze swoich osobistych i zbiorowych praw. W kontekście nadchodzących wyborów w roku 2009 musimy zapewnić, że odbędą się wolne i uczciwe wybory oraz że wynik takich właśnie wyborów zostanie uszanowany przez wszystkie strony.
Chciałbym również podziękować posłom do Parlamentu Europejskiego, którzy przybyli do Sudanu w czerwcu tego roku, aby zobaczyć na własne oczy, o czym mówiłem. Ich wizyta była koordynowana przez biuro Komisji Europejskiej w Chartumie. Biuro Komisji Europejskiej stanowiło źródło cennego wsparcia i pomagało mi w pracy przez wiele lat. Uznanie wyrażone przez Komisję Europejską i przez państwa, czyli Parlament Europejski, dla działaczy na rzecz obrony praw człowieka w Sudanie dodaje nam odwagi i determinacji do dalszego opowiadania się w imieniu ofiar konfliktu i przynoszenia im ulgi w cierpieniu.
Na koniec muszę powiedzieć, że z dumą przyjmuje ten tytuł w imieniu innych kandydatów do tej nagrody: rosyjskiej dziennikarki zamordowanej w ubiegłym roku, Anny Politkowskajej, chińskich dysydentów, Zeng Jinyana oraz Hu Jia, afgańskiej poseł i obrońcy praw kobiet, Joyi Malalai, a także w imieniu tak wielu Sudańczyków, którzy wierzę - podobnie jak ja - w ludzką godność i walkę o sprawiedliwość.
Bardzo państwu dziękuje.
(Izba powstała i nagrodziła mówcę owacjami na stojąco)
Przewodniczący
Panie i panowie! Czy mógłbym państwa prosić o powstanie i pozostanie w tej pozycji, ponieważ wysłuchamy hymnu europejskiego na cześć pana Saliha Osmana.
