Vervolg op de conferentie van Monterrey van 2002 over ontwikkelingsfinanciering (korte presentatie) 
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag van Thijs Berman, namens de Commissie ontwikkelingssamenwerking, over het vervolg op de Internationale Conferentie inzake ontwikkelingsfinanciering, gehouden in Monterrey in 2002.
Thijs Berman
Rapporteur. - Voorzitter, op dit moment wordt in New York door de VN vergaderd over de millenniumdoelstellingen. Als er niets verandert, halen wij die niet in 2015. Dan is de armoede niet met de helft teruggebracht, dan is de moedersterfte niet ingrijpend gedaald, dan gaan niet alle kinderen naar de lagere school. Hier en daar klinkt zelfs de roep om de millenniumdoelen maar opzij te schuiven. Het lukt tóch niet. Aid fatigue heet dat. Het is een ander woord voor cynisme en kortzichtig eigenbelang. Te weinig hulp kán geen resultaat leveren. En ja, hulpprojecten mislukken vaak. En dat is het probleem. Te weinig hulp lukt niet. Het is alsof een voetbaltrainer aan zijn ploeg alleen rechterschoenen geeft. Na tientallen wedstrijden zegt hij: jullie verliezen van iedereen, dit wordt nooit wat. Ik houd ermee op, de schoenen mag je houden en zoek het zelf verder maar uit.
Er zijn genoeg landen waar hulp wél succes heeft. De omvang van de hulp is belangrijk. In Rwanda is veel hulp gegeven na de genocide. Het land is zelf op bewonderenswaardige wijze opgestaan. Er is veel kritiek mogelijk - en die heb ik ook op Kagame - maar toch, Rwanda geeft na de verschrikking van 1994 een levensles aan de hele wereld. Zonder de hulp zou deze economische groei echter minder groot zijn geweest. Ook in Mozambique heeft de hulp succes en er zijn vele andere voorbeelden. Sinds de millenniumdoelen zijn vastgelegd hebben 29 miljoen kinderen de weg naar de lagere school gevonden. Als de wereld zijn eigen afspraken nu eens nakwam zou er nu geen voedselcrisis zijn. Als elk welvarend land 0,7 % van zijn bruto nationaal product zou besteden aan ontwikkelingshulp, zou het aantal ondervoede kinderen nu niet opnieuw stijgen na jaren van daling.
Het Europees Parlement zal daarom met dit verslag een scherpe oproep doen aan de lidstaten om hun eigen beloften na te komen, vooral de lidstaten die achterblijven, zoals Frankrijk, Duitsland, het Verenigd Koninkrijk en Italië, om alleen die grote lidstaten te noemen. De hulp moet omhoog tot 2015, in een helder tijdschema, in gelijke stappen. Geen backloading, want een late inhaalslag na een serie kleine stapjes omhoog, ontneemt de arme landen 17 miljard euro hulp tot 2015.
Eén ding moet duidelijk zijn: met publieke middelen alléén komt de ontwikkeling er niet en komt er niet genoeg op gang. Daar is meer voor nodig. De Europese Unie moet blijven investeren in vrede en veiligheid, in goed bestuur en in respect voor mensenrechten. In Kenia is dat gelukt dankzij Europese druk, Raila Odinga is nu premier. In Oost-Tsjaad is het veel moeilijker voor EUFOR. Maar het is nu essentieel om privé-geldstromen te gaan binden aan publieke doelen. Toegang tot leningen is het sleutelwoord. Leningen zijn zelden voor de armsten weggelegd en dat moet veranderen. Met ontwikkeling als doel, gelijke toegang voor vrouwen en mannen, geen woekerrentes, investeren in kansen voor kleine ondernemers die sterke netwerkers zijn, verbonden met lokale organisaties. Privébanken denken uit zichzelf niet aan deze voorwaarden en geven vrouwen minder snel een lening dan mannen. De Europese Unie kan hier een enorme invloed hebben met kredietgaranties. De Europese Investeringsbank zal ook veel meer dan nu steun moeten verlenen aan microkredietinstellingen. Daarmee krijgen mensen pas echt de kans om hun capaciteiten te tonen en hun eigen bestaan op te bouwen als autonome zelfstandige burgers. In het IMF moeten de arme landen ook meer invloed krijgen.
Daarnaast moet er meer geld komen voor de gevolgen van klimaatverandering met een deel van de veilingen van CO2-rechten. De vervuiler betaalt, de arme landen zijn niet verantwoordelijk voor de opwarming van de aarde. De hulp zal zich daarnaast moeten richten op duurzame energie.
Ontwikkelingsbeleid hoort in het hart van de Europese Unie thuis. De Europese Unie moet een solidaire speler zijn op het wereldtoneel, elke lidstaat op eigen wijze, maar in samenhang en met 0,7% van het bruto nationaal product. Dát is millenniumdoel 8 en het nakomen van die achtste belofte brengt die andere doelen een stuk dichterbij.
Tot slot, tijdens het uitspreken van deze tekst zijn er tachtig mensen van honger omgekomen en stierven vijftig kinderen onder de vijf aan eenvoudig te genezen ziektes.
Ján Figeľ
Commissie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik wil met name de heer Thijs Berman bedanken voor zijn verslag. Het is een heel gedegen en toekomstgericht verslag.
Ik denk dat dit verslag precies op tijd komt en vooral op twee gebieden invloed kan hebben. Het eerste gebied is dat van de onderhandelingen van de VN in New York over het resultatendocument van de beoordelingsconferentie inzake ontwikkelingsfinanciering, die eind november in Doha moet beginnen. Het tweede is het standpunt van de EU voor de onderhandelingen in de Verenigde Naties en de eigen bijdrage van Europa aan een geslaagde uitkomst van de Doha-Conferentie. Dit standpunt wordt momenteel ontwikkeld.
Zoals u hebt gezegd, was Monterrey in 2002 een succes; de ontwikkelde landen en ontwikkelingslanden hebben hun krachten gebundeld en zich vastgelegd op een stel concrete acties, de zogenoemde "Consensus van Monterrey”. De Europese Unie was sterk en besluitvaardig, teneinde dit geslaagde resultaat tot stand te helpen brengen. Ik denk dat Europa serieus gevolg heeft gegeven aan de toezeggingen die het in Doha heeft gedaan, en de Commissie heeft de voortgang in onze lidstaten jaarlijks beoordeeld. In 2005 heeft de EU onze toezeggingen geëvalueerd en aangescherpt.
De meest in het oog springende toezeggingen van de EU zijn de tijdgebonden doelstellingen om de omvang van de officiële ontwikkelingssteun zo te verhogen, dat in 2015 0,7 procent van het bruto nationaal inkomen van de EU aan ontwikkeling wordt besteed. U weet vermoedelijk allemaal dat we hebben besloten deze verhoging stap voor stap door te voeren. De eerste doelstelling in 2006 is gezamenlijk gehaald door de EU. De volgende deadline is 2010, wanneer onze gezamenlijke hulp de 0,56 procent van het BBP moet bereiken.
In juni van dit jaar (2008) heeft de Europese Raad deze toezeggingen nogmaals krachtig bevestigd. Dit was een welkome en noodzakelijke stap, want de hoogte van de EU-steun is afgelopen jaar voor het eerst sinds Monterrey gedaald. Dat was een tamelijk negatief signaal. Ondanks deze achtergrond, blijft de Commissie erop vertrouwen dat de hoogte van de steun van de Europese Unie vanaf 2008, dit jaar, weer zal stijgen. Meerjarige opeenvolgende tijdschema's die laten zien hoe elke lidstaat van de EU de afgesproken doelstellingen wil halen, zijn in dit verband een belangrijk hulpmiddel. We moeten het totaalplaatje kunnen zien, maar ook het mozaïek per land.
Sinds Monterrey heeft de Europese Unie ook vooruitgang geboekt met haar andere toezeggingen. Het doel van de Doha-Conferentie is de geboekte vooruitgang te beoordelen, de afspraken opnieuw te bevestigen, belemmeringen te identificeren, maar ook wegen te vinden om deze belemmeringen uit de weg te ruimen. De conferentie zou ook moeten gaan over nieuwe problemen, bijvoorbeeld de klimaatverandering en de hoge, sterk fluctuerende prijzen voor voedsel, brandstof en goederen in het licht van de wereldwijde economische neergang en zelfs de financiële crisis.
De Commissie hoopt dat de internationale gemeenschap in Doha het mondiale partnerschap inzake ontwikkelingsfinanciering op basis van gedeelde verantwoordelijkheden tussen de ontwikkelde en ontwikkelingslanden opnieuw zal bevestigen. Het proces is dus geen eenrichtingsverkeer, maar tweerichtingsverkeer.
Doha moet leiden tot een actiegericht en toekomstgericht resultaat dat de effectieve tenuitvoerlegging van de Consensus van Monterrey in al zijn dimensies vergemakkelijkt, met inbegrip van de mobilisering van nationale middelen, buitenlandse directe investeringen in ontwikkeling, de internationale handel, de buitenlandse schulden van ontwikkelingslanden, financiële en technische samenwerking en mondiaal bestuur.
Het verslag waarover u gaat stemmen, pakt een aantal van de kwesties aan waar het om gaat, en is een welkome bijdrage aan het internationale debat. Dank u voor uw verslag en voor uw aandacht.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen plaats.
Schriftelijke verklaringen (artikel 142)
Sirpa Pietikäinen  
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik wil de heer Berman bedanken voor zijn uitstekende verslag, waarin de richting van het ontwikkelingsbeleid van de Europese Unie goed wordt samengevat: er is ontwikkeling, maar er moet nog veel worden gedaan.
De Europese Unie heeft zeer recentelijk het onderzoeksverslag Millennium Development Goals at Midpoint gepubliceerd, waarin de tenuitvoerlegging van de millenniumdoelen en de rol van de Europese Unie in het bereiken van deze doelen wordt bekeken. Uit dat verslag komt naar voren dat er een positieve ontwikkeling heeft plaatsgevonden, maar dat er ook zaken zijn die verbeterd moeten worden.
De Europese Unie is de grootste donor van ontwikkelingshulp ter wereld, met een aandeel van 60 procent in de totale ontwikkelingshulp. In 2006 bereikte de Europese Unie haar officiële doel om 0,31 procent van haar gecombineerde bbp aan ontwikkelingshulp te besteden.
Ondanks het feit dat dit doel in 2006 is bereikt, is de hoeveelheid hulp ontoereikend en volgens de voorspellingen voor 2007 neemt de omvang ervan op zorgwekkende wijze af. De meeste EU-landen hebben vorig jaar de omvang van hun ontwikkelingshulp niet vergroot en in sommige landen is de omvang zelfs meer dan 100 procent afgenomen. De EU-landen die zich aan de millenniumdoelstellingen voor ontwikkeling hebben verbonden, moeten dus nog veel verbeteren.
Volgens de door de Europese Unie gestelde doelen moet het percentage ontwikkelingshulp in 2015 zijn gestegen tot 0,7 procent van het bbp. Ontwikkelings- en armoedeproblemen zullen met die 0,7 procent niet automatisch worden opgelost: planning, structuur en monitoring zullen ook hard nodig zijn. Zonder geld zal er echter niets gebeuren en het is van cruciaal belang dat wij ons in ieder geval aan dit doel en onze belofte houden.
