Ochrona gleby (debata)
Przewodniczący
Kolejnym punktem porządku obrad jest debata w sprawie pytania ustnego, które zadał Miroslav Ouzký w imieniu Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności do Rady dotyczącego postępów Rady we wdrażaniu dyrektywy ramowej w sprawie ochrony gleby - B6-0455/2008).
Miroslav Ouzký
autor. - Panie przewodniczący! Pragnę jedynie podkreślić, że we wrześniu 2006 r. Komisja przyjęła wniosek dotyczący dyrektywy w sprawie ochrony gleby, mając na celu ochronę gleby w całej Unii Europejskiej. Wniosek ten wywołał ożywioną i interesującą dyskusję w mojej komisji - Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności. Sprawozdawczymi, pani poseł Christina Gutiérrez-Cortines, ciężko pracowała nad znalezieniem kompromisu.
Dnia 14 listopada 2007 r. Parlament Europejski przyjął w pierwszym czytaniu stanowisko w sprawie wniosku. Od tamtej pory nie było pewne, kiedy Rada będzie w stanie przyjąć wspólne stanowisko i zakomunikować je Parlamentowi Europejskiemu.
W związku z powyższym na początku czerwca moja komisja zadała ustne pytanie do Rady, aby dowiedzieć się więcej na temat postępów poczynionych w Radzie od czasu przyjęcia stanowiska Parlamentu. Zwracam się do Rady z prośbą o zreferowanie osiągniętych postępów. Ponadto moja komisja chciałaby wiedzieć, kiedy Rada - zgodnie z bieżącym harmonogramem - będzie w stanie zakomunikować Parlamentowi Europejskiemu swoje wspólne stanowisko dotyczące ramowej dyrektywy w sprawie ochrony gleby.
Nathalie Kosciusko-Morizet
urzędująca przewodnicząca Rady. - (FR) Panie przewodniczący, panie komisarzu, panie i panowie, panie pośle Ouzký! Szósty wspólnotowy program działań w zakresie ochrony środowiska uznaje, że gleba stanowi zasób ograniczony, który znajduje się pod naciskiem wymogów ochrony środowiska. Program ma na celu określenie, w sposób definitywny i jednoznaczny, konkretnej strategii ochrony gleby z uwzględnieniem zasady pomocniczości i zróżnicowania regionalnego, którą wszyscy bardzo dobrze rozumieją.
W lutym 2007 r. - cofam się tu do przeszłości - Rada przeprowadziła debatę doradczą na temat komunikatu Komisji w sprawie strategii tematycznej i wniosku dotyczącego dyrektywy. W grudniu 2007 r. Rada przeanalizowała propozycje dotyczące kompromisu w sprawie dyrektyw sporządzonych przez prezydencję portugalską, która włożyła w ten wniosek ogromną ilość pracy. Propozycje te uwzględniały opinię wyrażoną przez Parlament Europejski w pierwszym czytaniu. Niestety, pomimo znacznych wysiłków ze strony prezydencji portugalskiej osiągnięcie politycznego porozumienia w tym konkretnym czasie nie było możliwe. Różnice zdań przybrały różne formy: niektóre państwa członkowskie zakwestionowały samą zasadność inicjatywy, innymi słowy potrzebę wprowadzenia wspólnotowych przepisów dotyczących ochrony gleby; inne sądziły, że dyrektywa ramowa pozwoli na większą elastyczność, a zwłaszcza pomoże uwzględnić w większym stopniu te polityki krajowe, które już zostały wdrożone - polityki, które nie zostały wystarczająco uznane we wniosku dotyczącym dyrektywy w kształcie takim, w jakim został on przedłożony. Od tamtej pory różne państwa członkowskie miały czas na refleksję i dziś Francja pragnie wznowić tę debatę na forum Rady. Naturalnie, opinie Parlamentu Europejskiego będą stanowić kluczowy element w naszych dyskusjach i będą miały istotne znaczenie dla ożywienia tej debaty, którą chcemy doprowadzić do końca. Zdajemy sobie sprawę z tego, że musieliście państwo znaleźć równowagę pomiędzy tymi, którzy nie chcieli naruszać uzasadnionych uprawnień państw członkowskich w dziedzinie ochrony gleby, a tymi, którzy domagali się ambitnego, zharmonizowanego systemu przepisów wspólnotowych. Uważamy, że opinia Parlamentu stanowi dobrą podstawę do stworzenia zrównoważonego pakietu, nad którym wszyscy możemy pracować.
W związku z powyższym inicjatywa ta została ponownie uruchomiona w dniu dzisiejszym, choć jest zbyt wcześnie, by stwierdzić, czy osiągnięcie porozumienia w ramach Rady będzie możliwe, czy też nie, a jeśli tak - to kiedy to nastąpi i na jakiej podstawie. Nie byłoby z mojej strony właściwe sugerowanie czegokolwiek w tym względzie. Mogę jedynie obiecać, że prezydencja francuska zrobi wszystko, co w jej mocy - i tu powtórzę własne słowa - jednocześnie uwzględniając opinię wyrażoną przez Parlament, któremu udało się przyjąć własne zrównoważone stanowisko, które ma nieocenioną wartość w tej trudnej dyskusji. Równocześnie patrzymy realistycznie, gdyż jest to dossier dotyczące bardzo delikatnej kwestii - jak każdy zauważył w trakcie poprzednich dyskusji - i zakładając nawet najlepszy scenariusz drugie czytanie w żadnym przypadku nie może się odbyć do czasu wyborów do PE przewidzianych na przyszły rok. W związku z tym nie śpieszymy się i wykorzystamy czas potrzebny na osiągnięcie możliwie jak najbardziej ugodowego rezultatu w sprawie, która w przeszłości okazała się niezwykle złożona.
Cristina Gutiérrez-Cortines
Panie przewodniczący! Pragnę skierować moje uwagi w szczególności do pani minister, ponieważ uważam, że jej zdolności intelektualne pozwolą jej zrozumieć, że jest to całkowicie nowa sprawa.
Zgodnie ze swoją zwyczajową praktyką Komisja przedłożyła wiążącą i do pewnego stopnia uproszczoną dyrektywę. Niemniej jednak tu w Parlamencie zdaliśmy sobie sprawę z tego, że do tak złożonego systemu, jak gleba, można podejść jedynie w sposób kompleksowy i teoretyczny. Dzieje się tak dlatego, że gleba posiada właściwości sekwestracji dwutlenku węgla, stanowi naturalne środowisko życia człowieka i wpływa na system produkcyjny, rolnictwo, klęski żywiołowe i tworzenie infrastruktury. Krótko mówiąc, wpływa na każdy aspekt naszego życia i rozumiemy, że w przypadku 27 krajów z wieloletnim doświadczeniem legislacyjnym wiele z nich nie mogło zastosować dyrektywy opartej na nazbyt uproszczonych kryteriach i szeroko pojętej komitologii. W rezultacie, po raz pierwszy w historii tego Parlamentu opracowaliśmy dyrektywę, która jest otwarta, elastyczna, oparta na systematycznych kryteriach samoorganizacji i ukierunkowana na nowe opracowanie artykułu 249 Traktatu, który stanowi, że państwa członkowskie muszą mieć te same cele i je spełniać, lecz pozwala im na swobodę w ich stosowaniu.
Przedmiotowa dyrektywa respektuje obecnie obowiązujące prawodawstwo, katalogi i biurokrację poszczególnych krajów. Kraje nie są zobowiązane do czynienia niczego nowego, jeśli mogą udowodnić, że cele dyrektywy zostały spełnione. Wiele z tych krajów już spełniło w pełni wszystkie te cele. Jednakże wielu posłów nie zrozumiało tej interakcji pomiędzy swobodą a złożonością, tego, że w otwartym systemie możliwy jest porządek i że otwarte i elastyczne systemy mogą istnieć w ramach samoorganizacji. Woleli oni odwrócić się od prawodawstwa, które ma wpływ na życie i ziemię.
Nie rozumiem, jak rządy zaniepokojone zmianami klimatycznymi mogą pozwolić sobie na sprzeciw wobec dyrektywy, która porusza problemy gleby, ziemi i zmian klimatu i zachęca do zapobiegania klęskom żywiołowym, wspiera ponowne zalesianie, rolnictwo i produktywność oraz respektuje wszelkie poprzednie porozumienia.
Powtarzam: musimy zrozumieć, czym jest wolność, gdyż wielu z nas nie wie, jak z nią żyć.
Inés Ayala Sender
Panie przewodniczący, pani minister, panie komisarzu, panie i panowie! Wszystkie ważne zasoby naturalne i środowiska, takie jak woda, powietrze oraz gatunki i siedliska flory i fauny, są objęte konkretnym prawodawstwem wspólnotowym, podczas gdy gleba, które jest zasobem nieodnawialnym i ograniczonym, jak właśnie powiedziała pani minister, jest pozbawiona tej ochrony.
W związku z powyższym zaniedbanie to powinno natychmiast zostać naprawione, gdyż wszyscy z tego powodu cierpimy, zwłaszcza w czasach niedostatku żywności lub debat na temat podstaw gospodarki i alternatywnych źródeł energii, których podstawą jest przede wszystkim gleba.
Dzięki wypełnieniu tej luki w prawodawstwie wspólnotowym zwrócimy wyraźną uwagę na środki, które propagujemy w walce ze zmianami klimatycznymi, co obejmuje takie aspekty, jak zwalczanie wzrastającej erozji i pustynnienia, nie zapominając o tak poważnych problemach, jak skażenie gleby lub jej uszczelnianie w wyniku błyskawicznego, niezrównoważonego rozwoju, co nie tylko stanowi źródło obecnego kryzysu gospodarczego, ale także pochłania zasoby o tak fundamentalnym znaczeniu jak gleba.
Ponadto włączenie tego zagadnienia do europejskiego instytucjonalnego systemu legislacyjnego podziałałoby stymulująco na poprawę przebiegu procesu legislacyjnego, umiejscawiając go w spójnych ramach regulacyjnych, opartych, w miarę możliwości, na europejskim finansowaniu, które możemy także powiązać z zasobami przeznaczonymi na walkę ze zmianami klimatycznymi.
Nie powinniśmy zapominać, że zagrożenia dla tych ograniczonych, nieodnawialnych zasobów wywierają negatywny wpływ, w większym lub mniejszym stopniu, na całe terytoria wszystkich państw członkowskich Unii Europejskiej, a także skutki transgraniczne.
Jak powiedziała jedna z moich koleżanek posłów, niektóre państwa członkowskie nie skłaniają się zbytnio do ujednolicenia systemów ochrony gleby na szczeblu europejskim. Państwa te powinny pamiętać, że to, co wcześniej przyjął Parlament, nie jest jedynie elastycznym, przystosowalnym i ambitnym instrumentem prawnym, ale także takim, który nie ma nadmiernie nakazowego charakteru. Jest to instrument, który może pomóc sprawić, by walka ze zmianami klimatycznymi stała się bardziej konsekwentna i skuteczna.
Gleba pełni także istotną funkcję jako "magazyn” surowców naturalnych i węgla, nie wspominając już o propozycji magazynowania dwutlenku węgla, która obecnie jest przedmiotem dyskusji lub skutkach niedostatku wody, na które zwraca uwagę prawodawstwo.
Wniosek dotyczący przedmiotowej dyrektywy jest zablokowany w Radzie od listopada 2007 r. Jest to niedopuszczalne. Minął już prawie rok, odkąd ta izba wydała swoją opinię, dlatego też uważam, że należy zrobić wszystko, by odwrócić tę sytuację.
W ten sposób państwa członkowskie zyskają konkretne przepisy chroniące glebę, których celem będzie nie tylko ochrona środowiska naturalnego, ale także walka ze zmianami klimatycznymi, wylesianiem i pustynnieniem. Stworzy to także nowe obszary dla badań naukowych, innowacji i zastosowania technologii, doprowadzi do tworzenia miejsc pracy i możliwości społecznych, a w szczególności poprawy jakości życia obywateli europejskich.
Na koniec pragnę wezwać prezydencję Rady do zintensyfikowania wysiłków na rzecz przyjęcia tej istotnej dyrektywy. Pani poseł Kosciusko-Morizet, niech pani się nie zniechęca! Wszyscy wiemy, że następują zachęcające zmiany w stanowiskach wewnątrz Rady, ale powinna pani zdawać sobie sprawę, że nie dopuścimy do tego, by ta dyrektywa została "odarta” ze swoich treści.
Pani poseł Kosciusko-Morizet! Pani przewodniczący często wykazuje się wielką odwagą i ambicją w przypadku niektórych istotnych spraw i wyzwań: ochrona gleby musi być jedną z nich.
Jan Mulder
Panie przewodniczący! Urzędująca przewodnicząca Rady w swoim wystąpieniu na ten temat wspomniała między innymi, że jest to bardzo delikatna kwestia. Zgadzam się z tym całkowicie. W mojej wypowiedzi posunę się jeszcze dalej. Sądzę, że jak dotąd jestem pierwszym mówcą, który może powiedzieć z całą pewnością, że nie widzi potrzeby tego rodzaju dyrektywy. Nie wiem, dlaczego Europa musi mieć kolejną dyrektywę. A dlaczego tak myślę?
Po pierwsze, mamy już wiele dyrektyw dotyczących gleby, które wpływają na stan gleby i jej środowisko. Pomyślcie państwo o dyrektywie wodnej, dyrektywie w sprawie wód gruntowych, dyrektywie w sprawie azotanów, 18 dyrektywach dotyczących współzależności. Wszystkie one wywierają wpływ na stan gleby. W Europie - we Francji i w innych krajach - jesteśmy przytłoczeni zbyt wieloma przepisami administracyjnymi. Przeciętny rolnik potrzebuje więcej czasu na wypełnianie formularzy, by spełnić te wszystkie formalności, niż na swoją normalną pracę w gospodarstwie rolnym. Jeszcze jedna dyrektywa na ten temat? Chyba za wiele tego dobrego.
Powinniśmy przede wszystkim poczekać na rezultaty dyrektyw, które już mamy: czy nie są one wystarczające i czy nie przyczyniają się we właściwy sposób do przywrócenia zdrowego stanu gleby. Dyrektywa w sprawie wód gruntowych wejdzie w życie już w 2009 r., zatem wprowadzenie nowej dyrektywy przed tym terminem jest całkowicie zbędne. Komisja sporządziła wniosek i oszacowała korzyści. Jednak nie widzę nigdzie w tych kalkulacjach informacji, jakie obciążenie administracyjnego pociągnie za sobą przyjęcie nowej dyrektywy dla wszystkich zainteresowanych. Jeszcze raz powtarzam: marnujemy zbyt wiele czasu na czynności administracyjne, wypełnianie formularzy, posiedzenia i nie wiem, co jeszcze.
Co można w tym momencie zrobić? Komisja mogłaby odegrać bardzo ważną rolę w wymianie doświadczeń. Niektóre kraje zaszły już bardzo daleko w przywracaniu gleby do zdrowego stanu, zaś inne nie. Kraje, które osiągnęły postęp, uczyniły to bez pomocy Europy. Dlaczego kraje, które nadal mają problem, miałyby nie skorzystać z tych dobrych przykładów?
Raz jeszcze powtarzam: myślę, że mamy obecnie zbyt wiele biurokracji. Europa i ogólnie Unia Europejska nie zyska na popularności u swoich obywateli tworząc stos piętrzących się rozporządzeń i mówiąc ludziom: "a teraz pracujcie nad tym”. Nie, zredukujmy to w jak największym możliwym stopniu i pójdźmy za przykładem tych państw członkowskich, które mogą posłużyć jako przykłady dla innych krajów.
Janusz Wojciechowski
w imieniu grupy UEN. - Panie Przewodniczący! Dziękuję panu Ouzký za jego pytanie, bo też jestem zaniepokojony przedłużaniem się prac nad ustawodawstwem dotyczącym ochrony gleby. Mamy coraz bardziej widoczny kryzys żywnościowy, ludzi na świecie jest coraz więcej, a ziemi użytkowanej rolniczo coraz mniej i wyczerpują się możliwości intensyfikacji produkcji rolnej. Tym większe znaczenie ma w tej sytuacji racjonalna ochrona gleb.
Nic lepiej nie chroni gleby niż racjonalna gospodarka rolna, rolnictwo. Gleba nieuprawiana rolniczo degraduje się bardzo szybko. Obserwujemy niestety zjawisko, że wiele ziemi rolniczej nie jest uprawiane i ulega degradacji. I to powinno się zmienić. Polityka rolna w Unii Europejskiej powinna sprzyjać temu, żeby opłacało się uprawiać ziemię rolniczą i żeby przepisy prawne motywowały do tego, aby ziemia była uprawiana. Tą refleksją chciałbym się podzielić przy okazji tej debaty.
Friedrich-Wilhelm Graefe zu Baringdorf
w imieniu grupy Verts/ALE. - (DE) Panie przewodniczący! Przedstawiciel Rady powiedział, że w Radzie wyniknął znaczny spór w tej sprawie, który toczy się także w Parlamencie Europejskim.
Spór ten powstał na następującym tle. Wszystko zależy od tego, jaką definicję gleby przyjmiemy: czy jest to skarb, symbol płodności, którego celem jest dostarczenie naszym uprawom substancji odżywczych i który stanowi podstawę życia w systemie gospodarki rolnej respektującym zasady ochrony środowiska oraz posiada duże właściwości sekwestracji dwutlenku węgla? Lub czy jest to po prostu substancja, które wspomaga rośliny w systemie produkcji rolno-przemysłowej, co wymaga stosowania technologii opartych na ropie naftowej, chemicznych i genetycznych, i która ma niezwykle niebezpieczny wpływ na klimat? Są to dwa trendy, które istnieją obok siebie, także w Unii Europejskiej. My także mamy gleby, które zostały wyłączone z produkcji rolnej.
Komisja Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich przyjęła opinię, która wzbudziła pewne kontrowersje, ponieważ wyznaczony sprawozdawca chciał odrzucić dyrektywę. Zatem większość członków komisji wydała opinię akceptującą sensowne podejście do zarządzania glebą i ta właśnie opinia została uwzględniona w sprawozdaniu. Z punktu widzenia rolnictwa, przyjęcie tej dyrektywy byłoby niezwykle korzystne.
Nie mogę zrozumieć, a co dopiero mówić o poparciu, sprzeciwu ze strony tradycyjnych stowarzyszeń rolników. Moim zdaniem szkodzą oni samym sobie, gdyż gospodarka rolna na przestrzeni dziejów tworzyła nasz krajobraz kulturowy, który obecnie ma szansę zachować.
Nie mogę zaakceptować poglądu, że stworzyłoby to nadmierną biurokrację. Panie pośle Mulder! Powiedział pan, że tak już się dzieje w niektórych krajach, na przykład w Niemczech. Nie chcemy nadmiernej biurokracji. Dlaczego by nie włączyć tych przykładów, które pan przytoczył, do dyrektywy ramowej przy wyraźnym zachowaniu zasady pomocniczości, uwzględnieniu uwarunkowań regionalnych, kulturowych, społecznych i klimatycznych, aby na poziomie lokalnym społeczeństwo mogło podejmować decyzje odnośnie do tego, co jest niezbędne a co nie jest?
Ilda Figueiredo
Panie przewodniczący! Wiemy, że jest to bardzo delikatny obszar, gdyż ochrona gleby, która jest zasobem ograniczonym i nieodnawialnym, jest konieczna, zważywszy że rolnictwo i ochrona bioróżnorodności od tego zależą. Gleba służy jako platforma dla działalności człowieka nie tylko w miastach i infrastrukturze, ale także w przyrodzie i na terenach wiejskich. Dlatego jej ochrona ma pierwszorzędne znaczenie dla zachowania naszego dziedzictwa, zasobów naturalnych, jakości wód powierzchniowych i gruntowych, zdrowia i życia ludzkiego.
Gleba jest systemem dynamicznym, który spełnia wiele funkcji i świadczy usługi o wielkim znaczeniu dla działalności człowieka i przetrwania ekosystemów. Dlatego też jej ochrona jest zbiorową koniecznością w naszym codziennym życiu i dla dobra przyszłych pokoleń. Oznacza to, że nie może ona podlegać zasadom konkurencji. Niemniej jednak gleba jest także przedmiotem wielu nadużyć, spekulacji majątkowych, podlega degradacji i skażeniu, w tym także na terenach przygranicznych. Dlatego należy zintensyfikować współpracę pomiędzy państwami członkowskimi i określić wspólne cele zgodnie z zasadą pomocniczości i funkcją społeczną ziemi.
Są różne polityki wspólnotowe, które mają wpływ na glebę i mogą zagrozić jej ochronie. Dlatego też musimy dogłębniej i z różnej perspektywy zbadać te zagrożenia i możliwe scenariusze dla gleby w celu zidentyfikowania odpowiednich środków służących jej ochronie. Istotnym wkładem do tego mogłoby być wprowadzenie zmian we wspólnej polityce rolnej w celu zapewnienia większego wsparcia dla rolnictwa rodzinnego oraz rolników prowadzących małe i średnie przedsiębiorstwa rolne.
To właśnie w tym kontekście musimy poznać stanowisko Rady i monitować jego rozwój.
Françoise Grossetête
(FR) Panie przewodniczący! Moją pierwszą reakcją na dyskusję nad wnioskiem dotyczącym dyrektywy ramowej było zapytanie się samej siebie, czy naprawdę potrzebujemy takiego tekstu i czy takie rozwiązanie naprawdę jest właściwe. Mamy już całą furę rozporządzeń dotyczących ochrony gleby, odpadów, pestycydów, ochrony środowiska naturalnego, wód gruntowych itp. Ponadto w kontekście "lepszego uregulowania”, nad czym od pewnego czasu pracujemy w Parlamencie, zdaję sobie sprawę, że nie wolno nam wywrzeć na innych wrażenia, że po raz kolejny "przepuszczamy coś przez maszynkę Komisji” i mnożymy regulacje jedna za drugą. Myślałam także o naszych lokalnych przedstawicielach i burmistrzach, którzy w przypadku przyjęcia dyrektywy ramowej będą mieli jeszcze więcej spraw na głowie.
Jest jednak druga strona medalu. Faktem jest, że ludzie prowadząc różnorodną działalność nie traktują naszej gleby z poszanowaniem. Systematycznie podejmuje się wysiłki w celu wprowadzenia metod intensyfikacji produkcji, co prowadzi do zubożenia gleby oraz przyjęcia praktyk stosowanych na obszarach miejskich, które doprowadziły do degradacji gleby. Uważam, że pani poseł Gutiérrez, której pracę określiłbym jako wybitną, przedstawiła nam rozsądne, godne zaakceptowania propozycje z zamiarem zbliżenia do siebie przeciwnych stron, gdyż faktycznie widzimy, że w Parlamencie zaznaczyła się wyraźna opozycja, podobnie jak w Radzie. Po wysłuchaniu opinii Parlamentu pani poseł Gutiérrez udało się wreszcie przedłożyć propozycje uwzględniające, w jak największym możliwym stopniu, zdania różnych stron. Opracowała ona zestaw zrównoważonych stanowisk, które respektują zasadę pomocniczości, zwłaszcza w wyborze metod, które państwa członkowskie zobowiązane są przyjąć w celu wprowadzenia w życie regulacji dotyczących gleby. Pani poseł Gutiérrez uniknęła nadmiernego obciążenia administracyjnego, wzywając nas do naprawienia błędów przeszłości, jakie popełniliśmy dotychczas stosując niewłaściwe praktyki w rolnictwie, przemyśle i rozwoju ośrodków miejskich bez poszanowania gleby.
Zwracam się teraz do Rady: skoro prezydencja Rady mówi nam, że nie musimy się spieszyć, znaczy to, że ma zamiar wstrzymać dossier tej sprawy. Prezydencja zamierza wstrzymać je w momencie, gdy ze względu na rozbieżności pomiędzy państwami członkowskimi istnieje rzeczywista potrzeba zajęcia stanowiska, którego celem byłoby zachowanie i ochrona naszej gleby przy jednoczesnym poszanowaniu zasady pomocniczości.
Edite Estrela
(PT) Panie przewodniczący! Jak stwierdziła pani minister, jest to delikatna i wysoce złożona kwestia, w której jak widzimy nie jest łatwo osiągnąć konsensus wśród 27 państw członkowskich, a nawet w tym Parlamencie. Jak powiedziała moja koleżanka, pani poseł Inés Ayala, gleba jest zasobem nieodnawialnym, związanym z klęskami żywiołowymi i produkcją rolną. Z glebą wiążą się tak delikatne i trudne kwestie, takie jak wykorzystanie gleby, rozwój i ochrona przyrody.
Wchodzi tu w grę wiele interesów i wielu posłów pyta, czy ta dyrektywa jest niezbędna. Inną sprawą jest elastyczność. Bardzo sztywne ramy prawne nie zawsze są najlepszą drogą do osiągnięcia zamierzonych celów, biorąc różne sytuacje pod uwagę. Moim zdaniem ta dyrektywa jest ważna i niezbędna dla utrzymania równowagi ekosystemów.
Neil Parish
Panie przewodniczący! Czy mogę powiedzieć urzędującej pani przewodniczącej, że to bardzo miło z jej strony, że "puściła koło w ruch”, ale lepiej by było, aby je z powrotem zatrzymała? Dlatego, gdyż moim zdaniem naprawdę nie potrzebujemy tej dyrektywy. Myślę, że poprzednia prezydencja Rady miała absolutną rację twierdząc, że jej nie chce. Jak echo powtarzam słowa pana posła Jana Muldera, że mamy już dyrektywę w sprawie azotanów i dyrektywę w sprawie wód gruntowych. Wszystkie te akty prawne oznaczają rozpoczęcie działań na rzecz gleby i zapewnienie, że oczyścimy nasze gleby w całej Unii Europejskiej.
Zgadzam się z panem posłem Graefe zu Baringdorf, że gospodarzami gleby są faktycznie rolnicy i że gleba jest tak ważna dla wszystkiego, co uprawiamy, ale czy naprawdę potrzebujemy dyrektywy w sprawie gleby? Problem z dyrektywą w sprawie gleby polega na tym, że jest ona zbyt szeroko zakrojona. Próbujemy zajmować się terenami przemysłowymi i zanieczyszczeniami przemysłowymi; mówimy o rozwoju obszarów miejskich, a następnie o gruntach rolnych i glebach uprawnych.
To czysty absurd wprowadzać prawodawstwo tego rodzaju na tym etapie. Sądzę, że jeden z problemów, jakie mamy w Unii Europejskiej, polega na tym, że gdy musimy coś zrobić, natychmiast tworzymy przepisy prawne - i myślę, że robimy to w najlepszych intencjach. Myślę, że jest to niepotrzebne. Powinniśmy zatrzymać się na chwilę i zastanowić. Myślę, że Rada ma rację, lecz nie da się już cofnąć biegu wydarzeń. Proponowałbym, by wniosek został odesłany do Komisji w nowym składzie i nowej prezydencji Rady na następnym posiedzeniu parlamentarnym. Oba organy będą mogły ponownie przyjrzeć się temu, co tak naprawdę się dzieje.
Nakłaniałbym te państwa członkowskie, które nie mają systemów kontroli wykorzystania terenów przemysłowych i zanieczyszczeń z przemysłu, aby wprowadziły te systemy na szczeblu krajowym. Nie ingerujmy w to ze szczebla europejskiego, gdyż nie sądzę, by było to potrzebne. Raczej chcemy zapobiec dalszemu wzrostowi biurokracji. Ludzie mają absolutnie dosyć papierkowej roboty. Dlatego zwracam się do urzędującej pani przewodniczącej: proszę nie puszczać koła w ruch, proszę je zatrzymać.
Glenis Willmott
Panie przewodniczący! Po pierwsze chciałabym przypomnieć wszystkim państwu oraz prezydencji francuskiej, że dnia 14 listopada 2007 r. w pierwszym czytaniu w Parlamencie znaczna liczba posłów do PE - aż 295 - głosowała przeciwko przedmiotowej dyrektywie.
Niewątpliwie sprawa kosztów proponowanej dyrektywy budzi znaczne wątpliwości, zwłaszcza jej części dotyczące terenów skażonych i krajowych danych statystycznych.
Pomocniczość jest tutaj sprawą kluczową, zważywszy że gleba ma pewien wpływ transgraniczny, w przeciwieństwie do powietrza i wody, które oczywiście się przemieszczają. Proponowana dyrektywa zmusiłaby zbyt wiele państw członkowskich, które mają już skuteczne środki krajowe, do zlikwidowania ich, gdyż byłyby one niezgodne z dyrektywą.
Sprawa nie polega na tym, że nie potrzebujemy żadnych działań na poziomie unijnym na rzecz ochrony gleby - w istocie strategia tematyczna zawiera wiele dobrych sugestii - ale że każda nowa strategia UE dotycząca ochrony gleby powinna wnosić dodatkową wartość i uzupełniać, a nie zastępować, obowiązujące krajowe polityki państw członkowskich.
Hartmut Nassauer
(DE) Panie przewodniczący, panie i panowie! Ochrona gleby jest zadaniem nadzwyczaj istotnym dla zapewnienia przyszłym pokoleniom zdrowego środowiska dla upraw rolnych. Chętnie podpiszę się pod wszystkim, co dotychczas zostało powiedziane w tej sprawie. Jednakże żaden z tych argumentów nie oznacza, że ochrona gleby powinna być zadaniem europejskim. Gleba jest medium lokalnym, zlokalizowanym. Z zasady skażenie gleby nie ma wpływu transgranicznego, zatem nie ma powodu, by ochrona gleby była zadaniem dla Unii Europejskiej. Gleba nie dostarcza także żadnej europejskiej wartości dodanej. Wiele krajów europejskich ma już przepisy dotyczące ochrony gleby, które funkcjonują bardzo dobrze, i nie ma najmniejszego powodu, dla którego należałoby nałożyć przepisy europejskie na kraje, które własnych przepisów nie mają. Lub czy sądzi pan, panie komisarzu - mówię poważnie - że tam, gdzie państwa członkowskie nie podejmują działań w ramach swoich kompetencji, Komisja powinna wypełnić lukę? To byłby absurd.
Ze względu na zasadę pomocniczości ochrona gleby jest zadaniem państw członkowskich i są one zdolne poradzić sobie z tym problemem. To dlatego Rada - włącznie z pani krajem, pani sekretarz stanu - tymczasowo wstrzymała tę inicjatywę. Mam wielką nadzieję, że Republika Francuska utrzyma swoje stanowisko. Nie wątpię, że opracowanie europejskiej strategii ochrony gleby byłoby pożyteczne i nie miałbym także problemu z zapewnieniem wkładu finansowego ze strony Europy dla krajów, które nie osiągnęły optymalnego poziomu ochrony gleby. Niemniej jednak stanowczo sprzeciwiam się nałożeniu na nas wszystkich zharmonizowanego prawodawstwa dotyczącego ochrony gleby, finansowanego przez Komisję tylko dlatego, że niektóre kraje nie mają prawodawstwa w tym zakresie. Nie jest to krok, który powinna uczynić Europa. Byłby to jeszcze jeden przykład całkowicie zbędnej biurokracji, od której obywatele będą chcieli uciec, przed wyrażeniem swoich opinii w wyborach i referendach. Należy z tym skończyć.
Csaba Sándor Tabajdi
(HU) Bez względu na to, jak słuszna jest wypowiedź pana posła Graefe zu Baringdorfa, że to rolnicy chronią glebę, prawdą jest, że w ostatnich dziesięcioleciach gleba w znacznym stopniu straciła swoją czystość na skutek intensywnej działalności rolniczej i stosowania dużych ilości nawozów sztucznych i chemikaliów. Wcześniej dotyczyło to zarówno starych, jak i nowych państw członkowskich. W ostatnich dwudziestu latach nowe państwa członkowskie tak naprawdę nie miały pieniędzy na nawozy sztuczne, chemikalia itp. Na przykład, czterokrotnie mniej nawozów sztucznych na hektar używa się na Węgrzech niż w Niderlandach. Dlatego najlepszym rozwiązaniem tego problemu jest zmiana sposobu prowadzenia upraw rolnych, a mianowicie w przyszłości będziemy musieli stosować metody, które chronią biosferę i glebę i w mniejszym stopniu obciążają glebę. A zatem aby chronić glebę, potrzebujemy całkiem nowych metod i podejść, gdyż leży to w interesie wszystkich rolników europejskich W obecnym systemie jest ogromna ilość irracjonalnych działań, na przykład rośliny uprawne nie są sadzone po żniwach, co powoduje straty energii. Można by sadzić rośliny nadające się na kompost i w ten sposób zmniejszyć obciążenie nawozami sztucznymi. Dziękuję państwu za uwagę.
Ioannis Gklavakis
(EL) Panie przewodniczący, panie komisarzu, urzędująca pani przewodnicząca Rady! Wszyscy zgadzamy się z tym i wszyscy chcemy widzieć, że ziemia jest chroniona. Jest to ziemia, która żywi ludność, i chcemy, by nadal dawała nam żywność, a przede wszystkim zdrową żywność. Gleba, jak wszyscy wiemy, stanowi środowisko, które chcemy chronić, ale poważnie się obawiam, że je niszczymy.
Dyrektywa w sprawie ochrony gleby wyraźnie rozróżnia pomiędzy zanieczyszczeniami powodowanymi przez rolnictwo a zanieczyszczeniami przemysłowymi. Jeśli chodzi o zanieczyszczenia powodowane przez rolnictwo, dostrzegamy wiele wysiłków podejmowanych w ramach wspólnej polityki rolnej oraz oceny funkcjonowania reformy WPR. Ostatnio otrzymaliśmy raport dotyczący znacznej redukcji wykorzystania chemikaliów w rolnictwie. Wszystkie te starania czynione są pod kątem rolnictwa.
Jednakże najbardziej interesuje nas to, co jest robione w kwestii zanieczyszczeń przemysłowych. W Komisji Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich jesteśmy zaniepokojeni wpływem narastającego skażenia gleby na nasze płody rolne i środowisko.
Stan gleby i wody odzwierciedla poziom zanieczyszczeń. Dlatego wskazane jest przyjęcie wskaźników i wartości granicznych dla oceny stanu zanim dojdziemy do punktu, z którego już nie będzie powrotu. W związku z powyższym nalegam, byśmy monitorowali zanieczyszczenie powietrza z dużą częstotliwością - tak się składa, że robimy to gruntownie - a także monitorowali zanieczyszczenie gleby. Powinniśmy to robić szczególnie na obszarach o dużym stopniu uprzemysłowienia.
Wierzę, że prezydencja francuska uwzględni stanowiska państw członkowskich i znajdzie wzajemnie akceptowalne rozwiązanie w tej sprawie.
Czesław Adam Siekierski
Panie Przewodniczący! Choć od czasu, kiedy przyjęliśmy w pierwszym czytaniu stanowisko w sprawie projektu dyrektywy dotyczącej ochrony gleby, minął już blisko rok, to Rada do tej pory nie zdołała osiągnąć porozumienia. Dotychczas kilka krajów członkowskich wykorzystuje mniejszość blokującą. Teraz jest nadzieja na osiągnięcie kompromisu podczas francuskiej prezydencji. Na podstawie wypowiedzi przedstawiciela Francji wydaje się, że taka nadzieja była.
Słyszymy wiele głosów krytyki zarzucających projektowi zwiększenie biurokracji czy dublowanie istniejącego już krajowego i wspólnotowego ustawodawstwa. Moim zdaniem jest wprost przeciwnie. Dyrektywa jest nam potrzebna, ponieważ doprowadzi ona do ujednolicenia prawa w tym obszarze i zjednoczy siły na poziomie unijnym w celu ochrony gleby. Aby powstrzymać jej degradację musimy działać nie tylko na poziomie lokalnym, regionalnym, ale także wspólnotowym. Gleba jest naszym wspólnym dobrem. Istnieje zatem potrzeba określenia wspólnych zasad i celów, a także podjęcia odpowiednich działań. Ważne jest, aby wszyscy obywatele Unii uświadomili sobie, jak istotną rolę pełni ona w ekosystemie, w naszym codziennym życiu i gospodarce.
Wciąż niestety na terenie wielu państw członkowskich zalegają niebezpieczne substancje, składowiska odpadów, a nawet broń chemiczna pozostała po stacjonującym wojsku radzieckim. Niektóre kraje nie będą w stanie uporać się same z tymi problemami. Konieczna jest zatem odpowiednia motywacja oraz pomoc dla państw członkowskich w usunięciu tych substancji. Odpowiednie regulacje, które pozwolą na ponowne włączenie do użytkowania terenów zdegradowanych i równocześnie ograniczą degradację gleb, a także zapewnią jej zrównoważone wykorzystanie, są niezmiernie potrzebne. Będzie to niewątpliwe postęp w zakresie ochrony środowiska naturalnego i postęp w kierunku zachowania tak cennego bogactwa naturalnego, jakie stanowi gleba. Ta dyrektywa nam w tym pomoże. Dlatego należy kontynuować nad nią prace legislacyjne i poprosić o opinię niezależnych ekspertów, po to, aby sformułowali oni poglądy, które wzięlibyśmy pod uwagę.
Mairead McGuinness
Panie przewodniczący! Rozmawiałam dziś rano z rolnikiem, niestety rolnikiem, który siedzi i patrzy na zalane pola, gdyż w Irlandii i innych częściach Europy północnej mamy naprawdę bardzo kiepskie zbiory. Myślę, że dzisiejszego ranka powinniśmy mieć je na uwadze. Ten młody rolnik - kobieta wyszkolona - przeczytała dyrektywę w sprawie gleby i jest poważnie zaniepokojona, że ta dyrektywa nałoży karę na kogoś takiego jak ona, kto stosuje minimalną ilość środków pielęgnacji gleby, właściwie opiekuje się glebą, zwłaszcza w nieodpowiednich do pory roku warunkach atmosferycznych. Ona wie, o czym mówi. Uważam, że nie potrzebujemy dyrektywy, aby mieć dobre gleby: potrzebujemy, by państwa członkowskie wzięły na siebie odpowiedzialność, a przede wszystkim potrzebujemy dobrego doradztwa rolniczego popartego rzetelnymi krajowymi badaniami naukowymi nad tym, co jest najlepsze dla gleby.
Sądzę, że jednym z największych problemów, jakich doświadczamy, a z pewnością w Irlandii, jest bardzo złe planowanie, które stwarza ogromne problemy w postaci powodzi i dodatkowych trudności, do jakich one prowadzą. Pozostawmy to państwom członkowskim. Udzielmy im wskazówek, ale nie dokładajmy im kolejnej dyrektywy do tych 18, do których przestrzegania już są zobowiązane.
James Nicholson
Panie przewodniczący! Poradziłbym Komisji i Radzie, aby poświęciły na tę dyrektywę tyle czasu, ile potrzebują. Jeżeli o mnie chodzi, mogą wycofać tę dyrektywę na zawsze. Z mojego punktu widzenia nie potrzebujemy jej.
Już dziś rolnicy cierpią z powodu nadmiernej biurokracji i papierkowej roboty i widzą, że to wszystko wywodzi się z Brukseli. Jeszcze jedna dyrektywa będzie dolaniem wody do ognia.
To prawda, że gleba jest bardzo istotna i wymaga ochrony, ale jak dotąd nie spotkałem rolnika, który nie chroniłby gleby na własnej ziemi - od tego zależy przyszłość rolników. Poszczególne części Europy znacznie różnią się od siebie pod względem potrzeb. Gleba wymaga różnych sposobów wsparcia od północy na południe, od wschodu na zachód.
Jest to delikatna kwestia. Proszę, wycofajmy i "pogrzebmy” tę dyrektywę. Jak powiedział pan poseł Mulder, mamy już wystarczająco dużo dyrektyw. Być może intencja jest dobra, ale nie potrzebujemy tej dobrej intencji.
Reinhard Rack
(DE) Panie przewodniczący, panie i panowie! Unia Europejska powinna działać w zakresie swoich kompetencji w tych obszarach, gdzie rzeczywiście może swoimi przepisami stworzyć europejską wartość dodaną. W tym konkretnym przypadku nie widzę tworzenia żadnej wartości dodanej. Widzę jedynie, że niektóre kraje nie traktują, a przynajmniej dotychczas nie traktowały swoich obowiązków na forum krajowym poważnie lub po prostu uważają, że w ten sposób mogą uzyskać dostęp do pieniędzy europejskich. Absolutnie nie mogę dostrzec tu żadnej wartości dodanej, a jedynie dodatkowe koszty i coraz więcej zbędnej biurokracji, zwłaszcza dla tych państw, które wypełniły swoje zobowiązania na szczeblu krajowym i podjęły stosowne środki ochrony gleby.
Jim Allister
Panie przewodniczący! Oczywiście, że ochrona gleby jest niezbędna, ale kolejna dyrektywa UE nie jest niezbędna. Jak powiedział pan poseł Mulder, mamy już nadmiar dyrektyw i sterty przepisów dotyczących zasady współzależności Jest to sprawa państw członkowskich. Który naród pozwoliłby swojej glebie na całkowitą erozję i degradację? W istocie który rolnik potrzebuje, by Bruksela powiedziała mu, że nie może dopuścić do degradacji swojego majątku? Jest to po prostu śmieszne. Coraz większe "niańczenie” przez Brukselę nałoży na rolników jeszcze więcej obciążeń administracyjnych, których już i tak nie tolerują. Zamiast doglądać ziemi będą musieli tracić coraz więcej czasu na wypełnianie bezsensownych druczków. Parlament i Komisja powinny porzucić stare nawyki i zapomnieć o nich.
Robert Sturdy
Panie przewodniczący! Zgadzam się w pełni z tym, o czym w tak efektywnym stylu mówili moi przedmówcy.
Gdyby Komisja przyjechała do mnie i popatrzyła na moje gospodarstwo rolne, zobaczyłaby, że moja ziemia była uprawiana 3 000 lat p.n.e. i nadal jest uprawiana. Ludzie, którzy na niej pracują, wkładają w nią całe swoje serce. W tym roku produkujemy 4,5 tony pszenicy na akr, co daje łącznie ponad 10 ton pszenicy na hektar.
Dbamy o naszą glebę i dobrze nią zarządzamy. Pozostawmy to ludziom, którzy się na tym znają. Nie wprowadzajmy dodatkowej biurokracji płynącej z Brukseli, gdyż świadczy to źle o nas wszystkich, a przecież w sumie robimy tutaj dobrą robotę. Róbmy ją dalej, ale pewne sprawy zostawmy państwom członkowskim.
Nathalie Kosciusko-Morizet
urzędująca przewodnicząca Rady. - (FR) Panie przewodniczący, panie komisarzu, panie i panowie! Po pierwsze chcę powiedzieć, że nie chcę, by nadal utrzymywała się niepewność w tej sprawie. Ta dyrektywa w dużym stopniu motywuje prezydencję, która jest przekonana o potrzebie jej wprowadzenia. Pragnę powtórzyć, że takie stanowisko nie jest zjawiskiem nowym, typowym dla obecnej prezydencji. Utrzymuje się ono stale, zatem nie mogę zrozumieć pewnych insynuacji w tym względzie. W grudniu 2007 r., gdy w Radzie odbyła się pierwsza debata, niektóre z państw członkowskich - co odbija się echem w dzisiejszej dyskusji - wyraziły formalny sprzeciw wobec zasady dyrektywy. Pozostałe państwa członkowskie były już w trakcie opracowywania polityk krajowych w tej dziedzinie i uważały, że choć dyrektywa jest dobrym pomysłem przedłożony w jej sprawie wniosek nie w pełni respektuje zasadę pomocniczości i nie uwzględnia w wystarczającym stopniu wysiłków, które zostały już włożone, włącznie z kwestiami natury technicznej. W tym czasie Francja była jednym z tej grupy państw. Dziś, gdy sprawujemy prezydencję i po raz kolejny podtrzymujemy to stanowisko, mamy wiele motywacji i chęci do uzgodnienia kwestii dyrektywy w sprawie ochrony gleby. Dostrzegliśmy dzisiaj, że w całej tej sprawie występują między nami ogromne różnice zdań, które właściwie odzwierciedlają to, co się dzieje w Radzie Europejskiej. Dążymy do osiągnięcia porozumienia, które, mamy nadzieję, przyniesie sukces w trakcie obecnej prezydencji francuskiej. Jednakże, jak wszyscy widzimy, nie jest to wcale takie proste.
Stavros Dimas
Członek Komisji. - Panie przewodniczący! Dziękuję za możliwość wniesienia wkładu w tę debatę wynikającą z pytania ustnego zadanego przez Parlament do Rady. Komisja podtrzymuje swoje zobowiązanie do osiągnięcia porozumienia dotyczącego dyrektywy w sprawie ochrony gleby i dołoży wszelkich starań, aby cel ten osiągnąć.
Komisja sporządziła ten wniosek na podstawie rezolucji Parlamentu i Rady wzywających do podjęcia przez Unię Europejską kompleksowego podejścia do ochrony gleby. Pamiętam bardzo dobrze, panie pośle Nassauer, że późną wiosną 2006 r. otrzymałem pismo od rządu niemieckiego zawierające żądanie większości - o ile nie wszystkich - niemieckich krajów związkowych przyjęcia dyrektywy w sprawie ochrony gleby. Z zadowoleniem przyjmujemy silne poparcie Parlamentu dla tej dyrektywy, choć Parlament wprowadza modyfikacje do wniosku Komisji. Mam nadzieję, że możemy osiągnąć wystarczający poziom złożoności, o którym wspomniała pani poseł Gutiérrez-Cortines.
Ubolewamy nad tym, że Rada nie była w stanie osiągnąć w grudniu porozumienia politycznego pomimo ogromnej pracy wykonanej przez prezydencję portugalską, poparcia 22 państw członkowskich oraz elastyczności wykazanej przez Komisję. Podkreślam, że podczas gdy utrzymuje się ten impas polityczny, degradacja gleby pogłębia się, co bardzo wyraźnie stwierdziło środowisko naukowe, na przykład na konferencji wysokiego szczebla dotyczącej gleby i zmian klimatycznych, zorganizowanej niedawno przez Komisję.
Dlatego też z zadowoleniem przyjmuję zobowiązanie Francji do wznowienia prac i oczekuję konstruktywnej współpracy z Francją i innymi państwami członkowskimi w celu osiągnięcia politycznego porozumienia w Radzie, które zapewni wysoki poziom ochrony gleby tak szybko, jak to możliwe.
Niemniej jednak Komisja musi zapewnić, że ostateczna wersja tekstu zostanie wdrożona i stanowić będzie wartość dodaną w stosunku do obecnego poziomu ochrony gleby. Zapewniam państwa, że z oddaniem będę realizować to zadanie.
Przewodniczący
Debata została zamknięta.
