Institutionele aspecten van de toetreding van de Europese Unie tot het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden - Herzieningsconferentie van het Statuut van Rome inzake het Internationaal Strafhof in Kampala (Uganda) (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is de gecombineerde behandeling van:
verslag van Ramón Jáuregui Atondo, namens de Commissie constitutionele zaken, over de institutionele aspecten van de toetreding van de Europese Unie tot het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden, en
de verklaringen van de Raad en de Commissie over de herzieningsconferentie van het Statuut van Rome inzake het Internationaal Strafhof in Kampala (Uganda).
Ramón Jáuregui Atondo
rapporteur. - (ES) Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, mijnheer López
Garrido, dit is een belangrijke dag. Ik weet dat er in dit Huis veel belangrijke dagen zijn, maar ik geloof oprecht dat sinds op 1 december 2009 het Verdrag van Lissabon in werking is getreden, de aanneming van het mandaat voor de toetreding van de Europese Unie tot het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (EVRM) een van de grote gebeurtenissen is geweest in het proces van de integratie en bouw van Europa.
Ik geloof dan ook dat we getuige zijn van de realisering van een lang gekoesterd ideaal dat deel uitmaakt van de Europese integratie, omdat de menselijke waardigheid, de mensenrechten, de democratie en de rechtsstaat, deel uitmaken van het DNA van wat voor een groot deel het historisch traject van de Europese integratie is geweest.
Met de aanneming van het verslag morgen, wordt het mandaat dat de Europese Unie feitelijk al heeft sinds het Verdrag van Lissabon toetreding tot het EVRM voorschrijft, ook formeel werkelijkheid. Ik wil de inhoud van het verslag samenvatten aan de hand van drie grote ideeën.
Op de eerste plaats wil ik erop wijzen dat niet alleen de lidstaten de mensenrechten verdedigen, maar nu ook de Europese Unie - vanwege de rechtspersoonlijkheid die zij vanaf de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon heeft - en het Gemeenschapsrecht en de ontwikkeling van een communautaire staat door de lidstaten die zich onderwerpen aan de bepalingen van het EVRM en aan de rechtsmacht van een internationale rechtbank buiten de Europese Unie die steeds en op elke plaats de naleving van deze bepalingen garandeert.
Op de tweede plaats, de uitbreiding van de rechten van Europese burgers met het recht om de Europese Unie of haar lidstaten voor deze nieuwe rechtbank te dagen om naleving te vorderen van de in het EVRM neergelegde rechten wanneer het gemeenschapsrecht daarmee in strijd is.
Zelfs het externe beleid van de Europese Unie, de politie, de veiligheid buiten onze grenzen en de internationale samenwerking zijn onderworpen aan de bepalingen van het EVRM. Wat betekent dat? Dat betekent, naar mijn mening, historisch gezien een grote stap vooruit in het integratieproces, en in de realisering van het meest essentiële bestanddeel van de 'Europese idee', wat zoals gezegd beantwoordt aan de eisen van de Europese burgers, namelijk de menselijke waardigheid.
Het betekent ook een versterking van het Europees systeem voor de bescherming van fundamentele rechten, omdat het EVRM samen met het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie en het Verdrag van Lissabon een bijna perfect kader van rechtsbescherming gaat vormen, dat natuurlijk gelijk het meest geavanceerde ter wereld wordt. Het versterkt ook de geloofwaardigheid van de Unie tegenover derde landen, waarvan we zelf in het kader van onze bilaterale betrekkingen voortdurend naleving van de mensenrechten eisen.
In dit verslag worden institutionele en juridische aspecten uitgewerkt waarop ik verder niet zal ingaan. Wel vind ik het belangrijk om te onderstrepen dat nu op deze plaats een proces begint. Tegelijk met dit verslag - dat in samenwerking met de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie buitenlandse zaken is opgesteld - heeft de Commissie nu immers ook een richtsnoer, een onderhandelingskader, dat haar in staat zal stellen naar het Parlement terug te keren met het verzoek deze overeenkomst goed te keuren en dat de lidstaten in staat zal stellen de toetreding tot het EVRM te ratificeren. Dat zou toch geweldig zijn, dames en heren. Ik wil mevrouw Reding overigens danken voor de snelheid waarmee de Commissie het onderhandelingsmandaat heeft goedgekeurd, alsook de Raad, die dat binnenkort ook zal doen. En ik dank mevrouw Gál en mijnheer Preda voor hun medewerking vanuit de twee parlementaire commissies. Dames en heren, mijns inziens is dit voorpaginanieuws.
Diego López Garrido
fungerend voorzitter van de Raad. - (ES) Mevrouw de Voorzitter, zoals de heer Jáuregui terecht heeft opgemerkt, is het debat dat we zo meteen gaan voeren - net als het debat dat we zo-even hebben afgesloten - van buitengewoon belang. Ik geloof dat een historische stap in de geschiedenis van de mensheid wordt gezet wanneer de verdediging van mensenrechten niet meer alleen de bevoegdheid van afzonderlijke staten is - de traditionele politieke actoren, de traditionele politieke subjecten van de laatste eeuwen - maar wanneer de bevoegdheid daartoe de nationale grenzen van staten overschrijdt en er een reeks internationale mechanismen en institutionele garanties worden vastgesteld voor een betere verdediging van universele menselijke waarden.
Het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (EVRM), dat tot de kroonjuwelen van Europa behoort, en het Internationaal Strafhof, waarvan de bevoegdheid verder reikt dan alleen Europa, vertegenwoordigen deze grote stap vooruit naar de globalisering van de mensenrechten die in dit tijdperk wordt gezet.
Wat het EVRM betreft, valt maar weinig toe te voegen aan de woorden van de heer Jáuregui en aan het uitstekende verslag dat hij samen met de rapporteurs voor advies, de heer Preda en mevrouw Gál heeft opgesteld over de toetreding van de Europese Unie tot het EVRM.
Veel van de dingen die de heer Jáuregui heeft gezegd, zou ik willen herhalen. Net als hij wil ik onderstrepen dat deze toetreding inderdaad een onderdeel is van de Europese integratie, en dus een versterking van de Europese Unie. Bovendien is er naast deze toetreding nog het geweldige novum van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie waarin het Verdrag van Lissabon voorziet, en die twee instrumenten zullen naast elkaar functioneren. Dat is niet alleen een politieke maar vooral ook een technische uitdaging voor het Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg en het hof in Luxemburg, die beide hun volledige jurisdictie zullen behouden.
De toetreding tot het EVRM waarin het Verdrag van Lissabon voorziet, vergroot ook de geloofwaardigheid van de Europese Unie wanneer zij de mensenrechten verdedigt, aangezien wij landen vragen - niet die van de Europese Unie maar de landen in de rest van Europa - bij te dragen aan versterking van het EVRM. Met andere woorden, we vragen hun te waarborgen dat de in het EVRM vastgelegde rechten worden gerespecteerd en beschermd en zo zal de Europese Unie zelf, en niet slechts haar lidstaten, onder de rechtsmacht van het hof in Straatsburg vallen. Dit verhoogt onze geloofwaardigheid, zoals de heer Jáuregui zeer terecht opmerkt in zijn verslag.
Ook wat het Internationaal Strafhof betreft, geloof ik dat we voor een gebeurtenis staan die we later als 'historisch' zullen kwalificeren en als politiek van zeer groot belang, namelijk de Herzieningsconferentie van het Statuut van Rome die over een paar dagen wordt gehouden. Dat is de enige conferentie die in het geval van een herziening, in dit geval een herziening van het Statuut van Rome, verplicht bijeen moet komen, en die daarnaast de balans gaat opmaken van de zeer belangrijke stap vooruit die met de oprichting van het Internationaal Strafhof is gezet.
Ook wat deze conferentie betreft, staan we dus voor een gebeurtenis van grote relevantie, die vandaag nog wordt behandeld in het Politiek en Veiligheidscomité, morgen in het Coreper en ten aanzien waarvan naar verwachting volgende week de resolutie van de Raad wordt aangenomen, zodat we ons kunnen aansluiten bij de zeer positieve beoordeling van het Internationaal Strafhof die reeds is gegeven door andere staten, waaronder de Latijns-Amerikaanse staten die deel uitmaken van de Unie van Zuid-Amerikaanse Naties (Unasur).
Met dit Internationaal Strafhof wordt tegemoetgekomen aan de toezegging die mede door de Europese Unie en haar lidstaten is gedaan om de mensenrechten te verdedigen en dus misdaden tegen de menselijkheid wereldwijd te vervolgen. Ik herinner eraan dat er in 2003 een gemeenschappelijk standpunt was, in 2004 een actieplan en in 2006 van de kant van de Europese Unie ook een samenwerkingsakkoord met het Strafhof is gesloten, en dat alle EU-lidstaten nu het Statuut van Rome hebben ondertekend en daarom aan de jurisdictie van het Strafhof zijn onderworpen.
Het lijkt me daarom buitengewoon belangrijk om de aandacht te vestigen op de rol die het Internationaal Strafhof in de wereld heeft en op de verbintenis van de Europese Unie om bij te dragen aan zijn versterking. Hoewel het Internationaal Strafhof op dit moment bijna uitsluitend op het Afrikaanse continent actief is, zegt de Conferentie van Kampala de Afrikaanse volkeren dat we niet tégen maar juist mét Afrika zijn.
Ook daarom is deze herzieningsconferentie zo belangrijk, een conferentie die openstaat voor alle staten, alsook voor maatschappelijke en internationale en regionale organisaties, en die ons de mogelijkheid biedt de stand van zaken van de internationale rechtspraak te beoordelen op een moment waarop het Internationaal Strafhof het enige permanente internationale strafhof is.
Viviane Reding
vicevoorzitter van de Commissie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, ik ben het eens met alle voorgaande sprekers en met al die afgevaardigden die aan dit onderwerp hebben gewerkt. De toetreding van de EU tot de het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens (EVRM) is een stap van constitutioneel belang. Zij vormt het sluitstuk van het systeem dat de bescherming van de grondrechten binnen de Unie waarborgt, en u weet net zo goed als ik dat toetreding in het Verdrag van Lissabon niet is opgenomen als optie maar als een doel op zich.
Ik verheug mij er dan ook over dat het Parlement zo veel belangstelling toont voor dit dossier - en dat overigens ook al van begin af aan heeft gedaan - hetgeen blijkt uit de resolutie die het Parlement heeft ingediend.
Ik wil met name de rapporteurs van de Commissie constitutionele zaken en de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken bedanken voor hun uitstekende samenwerking bij dit dossier. Ik wil hen verder bedanken voor de door hen georganiseerde hoorzitting omdat die werkelijk bijzonder heeft geholpen en een nuttige bijdrage heeft geleverd aan het bereiken van voortgang met betrekking tot dit dossier.
Het ontwerpverslag dat de heer Jáuregui Atondo heeft opgesteld komt in zeer hoge mate overeen met het standpunt van de Commissie. Ik wil slechts drie punten noemen die volgens mij zeer belangrijk zijn.
Ten eerste deelt de Commissie de opvatting dat ook de toetreding van de EU tot de aanvullende protocollen bij het EVRM - die overigens niet door alle lidstaten zijn geratificeerd - zeer wenselijk is. Veel van deze protocollen kunnen immers relevant zijn voor de uitoefening van de bevoegdheden van de Unie, en bepaalde garanties die zijn vervat in deze protocollen zijn ook tot uitdrukking gebracht in het Handvest. Het onderhandelingsmandaat moet de Commissie dan ook machtigen om te onderhandelen over een bepaling die waarborgt dat de Unie kan toetreden tot één of meer aanvullende protocollen.
Het besluit om daadwerkelijk tot bepaalde protocollen toe te treden wordt, net als het besluit om toe te treden tot het Verdrag zelf, met eenparigheid van stemmen genomen door de Raad na goedkeuring door het Parlement. De Commissie is van mening dat dergelijke besluiten bij voorkeur alle aanvullende protocollen moeten betreffen en tegelijkertijd moeten worden genomen met het eigenlijke besluit tot sluiting van het toetredingsverdrag.
Ten tweede is het belangrijk om in te gaan op de specifieke situatie dat de Unie, een afzonderlijke rechtspersoon bekleed met autonome bevoegdheden, verdragsluitende partij zal worden bij een mechanisme dat oorspronkelijk uitsluitend bedoeld was voor staten. Daarom is gezien de specifieke aard van het Unierecht een aantal beperkte en technische procedurele aanpassingen van het EVRM noodzakelijk.
Een daarvan is het zogenaamde "co-respondentmechanisme” dat dient om recht te doen aan de gedecentraliseerde tenuitvoerlegging van het Unierecht door de lidstaten. Via dat mechanisme krijgt de Unie het recht om als medeverweerder op te treden in procedures die zijn aangespannen tegen lidstaten en die het Unierecht betreffen. Het verheugt mij te kunnen constateren dat hiervoor ook in het verslag van het Parlement wordt gepleit.
Ten derde onderschrijf ik het verslag volledig omdat het de aanbeveling bevat om vertegenwoordigers van de Unie op gelijke voet met de vertegenwoordigers van andere verdragsluitende partijen te laten deelnemen in de organen van het EVRM. Die deelname is immers van cruciaal belang voor de soepele integratie en opname van de Unie in het EVRM-systeem. U hebt dit nu opgevat in de betekenis dat er bij het hof in Straatsburg door elke verdragspartij één rechter wordt benoemd.
De Commissie is er dan ook een sterk voorstander van dat er een permanente voltijdrechter voor de Unie wordt benoemd, die dezelfde positie bekleedt en dezelfde taken heeft als zijn collega's. Een ad-hocrechter, die alleen zou optreden in zaken die worden aangespannen tegen de Unie of waarin Unierecht een rol speelt, zou naar onze mening onvoldoende zijn.
Ten aanzien van de methode voor de benoeming van een rechter namens de Unie zou de normale procedure moeten gelden zoals die is voorzien in het EVRM.
Dit betekent dat de Parlementaire Assemblee van de Raad van Europa een rechter kiest uit drie door de Europese Unie voorgedragen kandidaten. Ik ben het eens met het voorstel in het ontwerpverslag dat een gepast aantal leden van het Europees Parlement toestemming moet krijgen om deel te nemen aan die zittingen van de assemblee waarin de rechters van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens worden benoemd.
De procedure voor de opstelling van de lijst met drie kandidaten is geen zaak die in het toetredingsverdrag thuishoort: dat is onze zaak. We moeten dit doen op basis van onze interne rechtsregels, maar het idee dat het Parlement hierbij betrokken moet worden op een manier die ongeveer gelijk is aan de procedure voorzien in artikel 255 WEU betreffende de selectie van kandidaten voor het Hof van Justitie is zeer interessant en verdient nadere bestudering.
Geachte afgevaardigden, het Spaanse voorzitterschap kent, zoals u weet, zeer veel prioriteit toe aan dit dossier, en het zou hierover graag vóór eind juni overeenstemming bereiken. Als de Raad tegen die tijd overeenstemming zou kunnen bereiken - wat ik hoop - dan zouden we na de zomer kunnen beginnen met de toetredingsonderhandelingen. Zoals ik twee weken geleden in Brussel al heb gezegd, zal ik ervoor zorgen dat de Commissie - als onderhandelaar namens de Unie - het Parlement volledig op de hoogte houdt tijdens het onderhandelingsproces.
Dit alles houdt verband met Europese aangelegenheden, maar op de agenda staan ook nog de internationale mensenrechten. Zoals u weet, hebben 138 staten in 1998 een stap voorwaarts gezet door het Statuut van Rome vast te stellen en zo voor het eerst in de geschiedenis een permanent internationaal hof op te richten dat moet garanderen dat plegers van genocide, misdaden tegen de menselijkheid en oorlogsmisdaden zich dienen te verantwoorden. Het Internationaal Strafhof (ICC) is in 2003 met zijn werk begonnen en nu, zeven jaar later, vindt in Kampala de herzieningsconferentie plaats. Dit nodigt uit tot het maken van een eerste analyse van de activiteiten van het hof, van de uitdagingen die nog in het verschiet liggen en van de effectiviteit van de steun die de EU heeft verleend.
Als het gaat om de activiteiten van het hof weten we dat het ICC weliswaar volledig functioneert, maar ook dat het nog in de kinderschoenen staat. Er zijn nog geen rechtszaken voltooid, maar het Internationaal Strafhof buigt zich over de situatie in vijf landen: er is één proces van start gegaan, op 5 juli zal er nog een beginnen en een derde zaak bevindt zich in de fase van vooronderzoek - alle zaken betreffen Darfur en de Democratische Republiek Congo.
We mogen niet vergeten dat het hier gaat om een hof dat slechts fungeert als laatste redmiddel. De primaire verantwoordelijkheid berust dan ook bij de staten zelf. In het merendeel van de gevallen fungeert het hof als katalysator voor staten om zelf zaken te onderzoeken en voor nationale rechters te brengen. Tegelijkertijd is het hof, in zijn korte bestaan, uitgegroeid tot een krachtig afschrikmiddel voor toekomstige wreedheden omdat de daders nu weten dat het recht zal zegevieren. In dat opzicht zijn er echter nog uitdagingen voor het hof.
Na de ratificatie door Bangladesh is het aantal verdragsluitende partijen bij het Statuut van Rome op 111 gekomen. Het is echter overduidelijk dat we moeten streven naar universele aanvaarding van het Statuut en van het hof. Het hof is afhankelijk van de deelname en samenwerking van alle verdragsluitende partijen en derde landen, alsmede van internationale en regionale organisaties. Het hof kan zijn functies niet vervullen als staten nalaten de mensen te arresteren tegen wie het ICC een arrestatiebevel heeft uitgevaardigd, of als getuigen niet kunnen worden beschermd, of als er geen gevangenissen zijn voor veroordeelden. Daarom heeft de EU het hof de afgelopen tien jaar ondersteund om deze problemen te helpen oplossen.
Wij als EU zijn van meet af aan groot voorstander geweest van de oprichting van het hof als een cruciaal mechanisme binnen de nieuwe internationale orde. Het hof is bedoeld om een einde te maken aan de straffeloosheid die er, zoals u weet, toe heeft geleid dat miljoenen mensen in de recente geschiedenis het slachtoffer zijn geworden van misdaden terwijl slechts een handjevol verantwoordelijken hiervoor terecht heeft moeten staan.
De EU is van mening dat een doeltreffend ICC een onmisbaar instrument is voor de internationale gemeenschap om deze straffeloosheid te bestrijden en het ontstaan van een op regels gebaseerde internationale orde te bevorderen. Daarom hebben we het hof ondersteund door gebruik te maken van de verschillende instrumenten die tot onze beschikking staan en die de minister al heeft genoemd. Ons gemeenschappelijk standpunt is vertaald in een actieplan. Wij waren in 2006 de eerste organisatie die met het hof een overeenkomst inzake samenwerking en bijstand heeft gesloten, en we geven het ICC volledige politieke en diplomatieke steun bij demarches, politieke dialogen en verklaringen. De opname van bepalingen inzake het ICC in internationale overeenkomsten is voor de Europese Unie inmiddels vaste praktijk geworden.
Sinds 2000 is in het kader van het Europees initiatief - later omgedoopt tot het Europees instrument - voor democratie en mensenrechten 29 miljoen euro bijgedragen om het hof direct of indirect te ondersteunen, met name door middel van wereldwijde campagnes gericht op het maatschappelijk middenveld. Daarnaast heeft de EU diverse besluiten genomen op het terrein van justitie, vrijheid en veiligheid ter versterking van de samenwerking tussen de lidstaten om misdaden die onder het Statuut van Rome vallen op nationaal niveau te onderzoeken en vervolgen. We doen dus ons best om het systeem te ontwikkelen. Het systeem moet verder worden geperfectioneerd, maar daarvoor is het noodzakelijk dat alle landen ter wereld hun betrokkenheid tonen.
Cristian Dan Preda
Ik ga het hebben over het verslag van de heer Jáuregui Atondo. Om te beginnen wil ik hem feliciteren met het opstellen van dit uitstekende verslag, dat naar mijn mening een goed overzicht geeft van de voordelen en uitdagingen die voortvloeien uit de toetreding van de Europese Unie tot het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (EVRM).
Met het advies voor ogen dat ik namens de Commissie buitenlandse zaken opgesteld heb, zou ik het voornaamste voordeel van de toetreding van de EU tot het EVRM willen benadrukken. Tegenwoordig, in de post-Lissabon-periode, zou je deze stap voor volkomen vanzelfsprekend kunnen houden, maar toch is er de afgelopen dertig jaar met enige regelmaat voor gepleit. Het lijkt mij dat toetreding tot het EVRM de geloofwaardigheid van de EU in een mensenrechtendialoog met derde landen een stuk groter zal maken en opnieuw bevestigt dat de Europese Unie bij uitstek een gemeenschap is die op recht stoelt.
De instellingen van de EU, evenals die van de landen die in de Raad van Europa vertegenwoordigd zijn, onderwerpen zich hiermee aan het externe, onafhankelijke toezicht van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg, gebaseerd op de stelregel 'slechts één norm voor de mensenrechten, slechts één Hof'. Wat die ene norm ten aanzien van de mensenrechten betreft, wil ik erop wijzen dat toetreding tot het EVRM de EU tevens de mogelijkheid biedt om ook tot andere verdragen van de Raad van Europa toe te treden. Daarmee doel ik natuurlijk op de aanvullende protocollen, het herziene Europees Sociaal Handvest dat, zoals u weet, deze bescherming uitbreidt en versterkt op een pan-Europees niveau. Ik ben ook van mening dat de steeds hechtere band tussen de Europese overheden en die organen van de Raad van Europa die zich toeleggen op de bescherming van de mensenrechten een logisch gevolg zijn van deze ene beschermingsnorm.
Een ander punt, dat ik ook aangesneden heb in het advies dat ik namens de Commissie buitenlandse zaken geschreven heb, is de noodzaak om een balans te vinden tussen behoud van de specifieke kenmerken van het Europese rechtsstelsel enerzijds en voortzetting van de rechtspleging in Straatsburg anderzijds, die haar effectiviteit in het beschermen van de mensenrechten op pan-Europees niveau bewezen heeft.
Kinga Gál
rapporteur voor advies van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken. - (HU) Dames en heren, ten eerste wil ik de persoon die het verslag van de Commissie constitutionele zaken heeft opgesteld, de heer Jáuregui Atondo, bedanken voor de samenwerking. Ik denk dat de nauwe samenwerking tussen de Commissie constitutionele zaken en de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken, en met de Subcommissie mensenrechten die ons werk heeft aangevuld, de vraagstukken van onze toetreding tot het verdrag met succes heeft behandeld, en terecht heeft gewezen op de kwesties die zijn gerezen en nog moeten worden opgehelderd.
Zelf heb ik namens de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken besloten me er in de eerste plaats op toe te leggen - en dit heeft ook de commissie uiteindelijk bevestigd - dat onze toetreding echt toegevoegde waarde oplevert voor de EU-onderdanen, en dat zij zich bewust zijn van deze waarden en mogelijkheden, terwijl we tegelijkertijd te hooggespannen verwachtingen moeten voorkomen.
Er zijn verscheidene cruciale kwesties die de komende periode moeten worden opgehelderd tijdens de onderhandelingen, zoals de verhouding tussen de rechtbanken in Straatsburg en Luxemburg, aangezien het huidige systeem van jurisdictie bij geen van beide rechtbanken zal veranderen. Ik vind het belangrijk te benadrukken dat de hervorming van het functioneren van de rechtbank van Straatsburg samenvalt met de toetreding, en dat is een wezenlijk aspect. Ook wil ik benadrukken dat de toetreding alleen succesvol zal zijn als daardoor de ook nu al functionerende instellingen daadwerkelijk worden versterkt, en daarvoor moeten de justitiële apparaten in de lidstaten de nodige stappen zetten. De toetreding van de EU tot het verdrag is een uniek experiment, maar het mag geen gevaar opleveren voor de ook nu al functionerende mechanismen op het gebied van de uitvoering van onze mensenrechten. Het is cruciaal dat we ons ervan bewust zijn dat de toetreding pas succesvol is als daarmee de bestaande instellingen worden versterkt en onze burgers echt toegevoegde waarde krijgen.
Laima Liucija Andrikienė
namens de PPE-Fractie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, de herzieningsconferentie inzake het Internationaal Strafhof (ICC) is een langverwachte en belangrijke gebeurtenis in de ontwikkeling van het hof zelf en, in bredere zin, in het internationaal strafrecht.
De herzieningsconferentie biedt een goede gelegenheid voor de belanghebbenden om stil te staan bij de bestaande tekortkomingen van het ICC en om mogelijke wijzigingen of hervormingsrichtingen voor te stellen. Ik wil een aantal kwesties noemen die op de agenda moeten staan van de EU-lidstaten, alsmede van de delegatie van het Europees Parlement.
Een daarvan is zonder meer het standpunt van onze trans-Atlantische partners inzake het ICC. Ik wil erop wijzen dat het feit dat de Verenigde Staten niet deelnemen aan het ICC verreweg de belangrijkste factor is die afbreuk doet aan het belang en het gezag van het ICC. Het zou dan ook zeer nuttig zijn als onze Amerikaanse partners meer duidelijkheid zouden kunnen verschaffen over hun huidige standpunt en betrokkenheid ten aanzien van het ICC.
Verder wil ik er bij de EU op aandringen dat zij erop staat artikel 124 van het Statuut van Rome te bespreken - en hopelijk te wijzigen. Dit artikel, dat ook bekendstaat als de overgangsbepaling, biedt staten de mogelijkheid ervoor te kiezen hun onderdanen voor een periode van zeven jaar vanaf de ratificatie van het Statuut te onttrekken aan de rechtsmacht van het ICC inzake oorlogsmisdaden. Dit is een betreurenswaardige maas in de wetgeving die uit het Statuut van Rome moet worden verwijderd.
Tot slot, maar daarom niet minder belangrijk, wil ik erop wijzen dat de EU moet streven naar een zo breed mogelijke ratificatie en tenuitvoerlegging van het Statuut van Rome in haar betrekkingen met landen die daartoe nog niet zijn overgegaan. Dit moet een doelstelling van de EU zijn tijdens uitbreidingsonderhandelingen en in de toetredingsfasen voor nieuwe EU-lidstaten. Verder moet het onderwerp hoog op de agenda staan in onze betrekkingen met Rusland, waarbij vooral rekening moet worden gehouden met het feit dat we momenteel onderhandelingen voeren over de uitvoeringsbepalingen van de partnerschapsovereenkomst met onze Russische partners.
Debora Serracchiani
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, ik dank de rapporteur voor het uitstekende werk dat hij heeft verricht inzake de toetreding van de Europese Unie tot het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens. De Europese burgers hebben daar profijt van omdat er dankzij dit verdrag een nieuw gerechtshof zal komen, buiten de Europese Unie, om zeker te stellen dat de rechten van de Europese burgers altijd worden gerespecteerd door de Europese Unie en de lidstaten.
Op grond van het beginsel van democratie moeten de Europese Unie en de lidstaten altijd het recht hebben om zich te kunnen verdedigen. Daarom denk ik dat het essentieel is dat elk land dat tot het Verdrag toetreedt een rechter moet hebben om de context van ieder appel uit te leggen, net zoals ik het belangrijk vind dat het Europees Parlement een informeel orgaan heeft dat de uitwisseling van informatie tussen het Parlement en de Parlementaire Vergadering van de Raad van Europa coördineert en dat het Parlement bovendien wordt geconsulteerd tijdens het onderhandelingsproces.
Ik zou hier ook aan willen toevoegen dat de Europese burgers het recht hebben om de mechanismen van deze toetreding te begrijpen, net zoals ze het recht hebben om te weten wat hun rechten zijn. Daarom denk ik dat het essentieel is dat de Raad van Europa en de Europese Unie overwegen om richtlijnen op te stellen, met een duidelijke uitleg van alle effecten en implicaties die de toetreding met zich meebrengt.
Andrew Duff
namens de ALDE-Fractie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, de toetreding van de EU tot het EVRM heeft lang op zich laten wachten. Het is een essentieel stukje van de puzzel die uiteindelijk moet resulteren in een beter rechtsregime, dat wordt bevorderd door het Europees Hof van Justitie en profiteert van het externe toezicht dat wordt uitgeoefend door het hof in Straatsburg.
Het is een maatregel die noodzakelijkerwijs ingewikkeld is omdat het gaat om een tegenprestatie voor het bindend maken van het Handvest van de grondrechten. Het is een teken van een belangwekkende prille consensus tussen degenen die, net als de traditionele Britten, voorstander waren van de intergouvernementele benadering van de Raad van Europa, en federalisten, zoals ik, die meer zagen in de supranationale aanpak. Een dergelijke koppeling past buitengewoon goed in deze tijd waarin de Liberaal-Democraten en de Conservatieven in het Verenigd Koninkrijk samen een coalitiekabinet vormen.
Barbara Lochbihler
namens de Verts/ALE-Fractie. (DE) Mevrouw de Voorzitter, het opstellen van het Statuut van Rome en de instelling van het Internationaal Strafhof zijn een succesverhaal. Daar zijn vele voorbeelden van te geven. Maar het belangrijkste eraan is dat het voor het eerst in de geschiedenis mogelijk is om hoge vertegenwoordigers van een staat - civiel of militair - ter verantwoording te roepen, als ze opdracht tot oorlogsmisdaden of misdaden tegen de menselijkheid gegeven hebben.
De EU heeft aan de totstandkoming en het functioneren van het Internationaal Strafhof veel positiefs bijgedragen en dient dit strafhof ook in de toekomst te ondersteunen, diens positie te versterken en zijn onafhankelijkheid te beschermen. De op handen zijnde herzieningsconferentie in Kampala zal de balans opmaken en vaststellen wat succesvol was en wat verbetering behoeft. Nu al is duidelijk te merken dat de staten zich in moeten spannen om wetten uit te vaardigen of bestaande wetgeving consequent toe moeten passen om het strafhof te ondersteunen.
Vele staten zijn nog huiverig als het erom gaat hooggeplaatste personen aan te houden tegen wie een arrestatiebevel is uitgevaardigd. Commissaris Reding heeft daarop gewezen. Vaak weegt de angst voor diplomatieke sancties zwaarder dan het inzicht dat het strafhof deze concrete hulp nodig heeft om effectief op te kunnen treden.
De conferentie in Kampala dient zich over een definitie van het begrip aanvalsoorlog te buigen. Een speciaal daarvoor ingestelde werkgroep van de landen die het Statuut van Rome ondertekend hebben, heeft hiervoor het nodige voorwerk verricht en al een geschikte tekst ingediend, die ook in onze resolutie terug is te vinden. We roepen de Commissie en de lidstaten op om zich hard te maken voor opname van deze definitie in het statuut en daarmee in de bevoegdheid van het strafhof.
Daarbij moet er terdege op gelet worden dat er niet aan de onafhankelijkheid van het strafhof gemorreld wordt. Tot slot wil ik nog het belang van de eis benadrukken dat de EU op deze conferentie op het allerhoogste niveau vertegenwoordigd is. Dat is een blijk van steun voor het strafhof, maar ook een goed voorbeeld voor andere regeringen.
Ashley Fox
namens de ECR-Fractie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, mijn fractie zet zich in voor de bescherming van de mensenrechten, maar we zijn er niet van overtuigd dat het verstandig is om de EU toestemming te geven het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens (EVRM) te ondertekenen. Het feit dat alle lidstaten reeds partij zijn bij het EVRM doet de vraag rijzen welk voordeel het oplevert als ook de EU dit verdrag nu nog ondertekent. Ik zou het heel fijn vinden als iemand in dit Parlement mij een praktisch voorbeeld zou kunnen geven van een geval waarin de mensenrechten van iemand uit mijn kiesdistrict beter zouden zijn beschermd ten gevolge van de ondertekening van het EVRM door de EU.
Op dit moment zijn de lidstaten niet verplicht rechtstreekse werking toe te kennen aan het EVRM in hun nationaal recht. Ik wil de bevestiging dat hierin geen verandering komt als de EU het EVRM ondertekent. Ik wil niet dat de bevoegdheid van het Britse Parlement om te besluiten dat we de manier waarop we de mensenrechten beschermen gaan veranderen, wordt aangetast. Ik vermoed dat een van de motieven achter dit voorstel de wens is om de status van de EU te vergroten en te laten zien dat zij een speler is op het internationale toneel. Wat mij betreft is dat een zeer goede reden om de EU geen toestemming te verlenen het verdrag te ondertekenen.
Helmut Scholz
Mevrouw de Voorzitter, mijn fractie betuigt nadrukkelijk haar instemming met de toetreding van de Europese Unie tot het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens. Dat is waarschijnlijk het belangrijkste mensenrechteninstrument in Europa en de betekenis van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens blijkt wel - misschien ook voor collega Fox - uit het feit dat daar jaarlijks gemiddeld 30 000 klachten worden ingediend. In 2009 waren het er overigens 57 000, terwijl het hof in dat jaar 2 000 uitspraken deed, of, preciezer: moest doen.
Nu beschikt de EU weliswaar over een Europees Hof van Justitie, maar anders dan het Europees Hof voor de Rechten van de Mens is dat niet uitsluitend met de bescherming van de grondrechten belast. Het is ook niet volledig bezijden de waarheid om hier vast te stellen dat het EhvJ in het verleden niet het voortouw heeft genomen om de Europese grondrechten meer gewicht te verschaffen.
Zowel de Raad van Europa als de EU noemen de ophanden zijnde toetreding historisch en ik geloof dat de meerderheid van de plenaire vergadering het daarmee eens is. Hopelijk zal dit in eerste instantie vooral voor de Europese burgers historisch blijken, want er wordt hierdoor een gebied geschapen waarin niet alleen 47 regeringen aan de mensenrechten gehouden zijn, maar ook de instellingen van de Europese Unie. Daarmee geeft de EU haar burgers duidelijk te verstaan dat zij, wat de mensenrechten betreft, niet boven de wet staat en dat de burgers deze rechten langs gerechtelijke weg op kunnen eisen, mochten die door de instellingen van de Gemeenschap geschonden worden.
De concrete invulling van het eigenlijke toetredingsproces zal ongetwijfeld met problemen gepaard gaan en daarom is het van belang dat we hier onbevooroordeeld en creatief, snel en constructief de beste oplossingen voor de uitermate lastige technische en juridische problemen zoeken.
Morten Messerschmidt
namens de EFD-Fractie. - (DA) Mevrouw de Voorzitter, het is gemakkelijk om de voordelen te zien van de toetreding van de EU tot het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens. De toetreding zou van nut zijn voor die mensen die bij de EU in dienst waren en ontslagen werden, omdat zij geen valse boekhoudingen wilden ondertekenen en als klokkenluiders hebben gefungeerd. Zij kunnen een dergelijke zaak voorleggen aan het Europees Hof voor de Rechten van de Mens op grond van artikel 6. De toetreding is ook een voordeel voor collega's die hier in het Parlement worden veroordeeld tot torenhoge boetes wegens het vrij uiten van hun mening en die geen mogelijkheid hebben om bij een instantie in beroep te gaan. Dergelijke zaken kunnen aan het Europees Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg worden voorgelegd op grond van artikel 10. Het is dus gemakkelijk om de voordelen te zien.
Dat mijn fractie niettemin tegenstander is van de toetreding van de EU tot het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens is te wijten aan het feit dat de nadelen de voordelen duidelijk overschaduwen. Er bestaat namelijk geen twijfel over dat met name het Europees Hof van Justitie in Luxemburg de toetreding zal gebruiken om de bevoegdheden van de EU opnieuw uit te breiden. Op steeds meer gebieden - sociale aangelegenheden, vreemdelingenbeleid en de fundamentele vrijheden - zullen we zien dat de toetreding tot het Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens als nieuw argument kan worden gebruikt om de EU nog meer te laten bepalen en dit betekent dat de lidstaten minder te bepalen zullen hebben. Dit betekent dat de lidstaten niet zelf mogen beslissen over hun vreemdelingenbeleid, kwesties in verband met de burgerlijke vrijheden, de vrijheid van meningsuiting en alle andere zaken die in het verdrag geregeld zijn. Dit willen wij niet. Al deze zaken moeten nationale aangelegenheden blijven en derhalve moet de EU zich niet op deze weg begeven.
Nicole Sinclaire
(EN) Mevrouw de Voorzitter, de rapporteur stelt in zijn verslag dat de toetreding tot het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens (EVRM) burgers bescherming zal bieden tegenover het optreden van de Unie. Ik hecht veel meer belang aan de bescherming van de inwoners van mijn kiesdistrict, de West Midlands in het Verenigd Koninkrijk, tegen de werking van het EVRM.
Uiteraard hebben we in 1998 in het Verenigd Koninkrijk nationale wetgeving aangenomen om gevolg te geven aan het verdrag waardoor het EVRM nu geldend recht is voor al onze rechtbanken. In het manifest van de nieuwe Conservatieve regering werd beloofd dat zij de Human Rights Act zou intrekken maar zoals zij had moeten weten, heeft Lissabon van de EU een rechtspersoon gemaakt en heeft de EU nu meer macht dan de kiezers in het Verenigd Koninkrijk. Dit doet ons denken aan George Orwell. Het is een teken aan de wand en, zoals we weten, zijn sommige mensen gelijker dan anderen als het om mensenrechten gaat.
Eerder deze maand, hebben inwoners van mijn kiesdistrict in de dorpen Meriden en Hatton te lijden gehad onder invasies van zogenaamde "travellers”, die de openbare orde verstoorden en die zonder toestemming en mogelijk illegaal begonnen te bouwen in een van de weinig overgebleven waardevolle groene gebieden. Dankzij het Europees Verdrag voor de rechten van de mens hebben deze travellers bijzonder beschermde rechten. Zij krijgen voorrang bij gezondheidszorg en in het onderwijs, allemaal ten koste van de plaatselijke belastingbetalers!
De rapporteur wil dat we onze nationale rechters en ministeries van Justitie bij dit proces betrekken. Wat mij betreft heeft het Europees Verdrag voor de rechten van de mens al genoeg schade aangericht. Misschien wil de rapporteur een bezoek brengen aan mijn kiesdistrict om de schending van ons land uit de eerste hand te ervaren. Wellicht is hij bereid eens gaan praten met de hardwerkende dorpsbewoners die de waarde van hun huizen hebben zien kelderen. Dan kan hij ook de linies inspecteren van de politieagenten die zijn opgeroepen voor het handhaven van de openbare orde en, niet te vergeten, de bijzondere rechten van de travellers. Hij kan dan zelfs genieten van het spektakel dat wordt veroorzaakt door negentig vrachtwagens met grind die de landweggetjes waar ouders wandelen met hun kinderen kapot rijden. Misschien kan hij de inwoners een handje helpen die in allerijl beveiligingsapparatuur installeren om de toename van criminele activiteiten die vaak gepaard gaan met dergelijke ontwikkelingen vóór te zijn.
Natuurlijk zijn dit slechts kleine drama's die in het niet vallen bij een zo belangrijk politiek project als de Europese Unie, maar laten we wel bedenken dat wanneer we bijzondere rechten toekennen aan een bepaalde groep burgers we de rechten van anderen automatisch aantasten.
Het Europees Verdrag voor de rechten van de mens heeft de rechten van de inwoners van mijn kiesdistrict aangetast. Ongekozen functionarissen moeten niet kunnen bepalen wie bijzonder is en wie niet. We hebben in het Verenigd Koninkrijk een nieuw gekozen regering die beloften heeft gedaan op dit terrein. Laat haar die beloften uit naam van de democratie nu ook nakomen!
Íñigo Méndez de Vigo
(ES) Mevrouw de Voorzitter, meer dan 20 jaar geleden - 23 jaar geleden om precies te zijn - mocht ik in het andere parlementsgebouw de ondertekening bijwonen van een akkoord tussen de toenmalige voorzitter van de Commissie, Jacques Delors, en de secretaris-generaal van de Raad van Europa, Marcelino Oreja, over de toetreding van wat toen nog de Europese Gemeenschappen waren tot het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (EVRM). Drieëntwintig jaar geleden!
Dat doet me herinneren aan het antwoord van de dichter Heinrich Heine toen hem werd gevraagd waar hij het liefste zou willen sterven: "In Engeland, omdat daar alles honderd jaar later gebeurt.” Afgaande op enkele speedhes die we vandaag hebben gehoord, gebeurt alles er blijkbaar zelfs tweehonderd jaar later, mevrouw de Voorzitter. Maar ik vertrouw erop dat de invloed van de heer Duff in de nieuwe regeringscoalitie van Liberaal-Democraten en Conservatieven deze situatie zal verbeteren.
Vandaar, mevrouw de Voorzitter, dat mijn fractie, de Fractie van de Europese Volkspartij (Christen-Democraten) al sinds lang voorstander is van toetreding en wij het geweldige verslag van Ramón Jáuregui - het is zijn eerste verslag en het zal zeker niet zijn laatste zijn - van harte verwelkomen.
Wij geloven namelijk dat daarmee de zekerheden van burgers worden vergroot, omdat we mensen hiermee nog meer garanties geven dat de EU-wetgeving die door de lidstaten wordt toegepast, dat de besluiten en maatregelen van de Unie, in overeenstemming zijn met de lijst van rechten en vrijheden die in het EVRM worden gegarandeerd.
Dit verslag effent het pad voor de oplossing van tal van technisch-juridische problemen die zich zullen voordoen omdat het EVRM oorspronkelijk was bedoeld om door lidstaten te worden geratificeerd en toegepast. En de Europese Unie is nu eenmaal geen staat en ook geen superstaat - hoe zeer de propagandisten in het Parlement ons ook anders willen doen geloven - het is een internationale organisatie. En het aanpassen van een internationale organisatie aan iets dat voor staten was opgezet, brengt moeilijkheden met zich mee.
Mevrouw Giannakou, die onze schaduwrapporteur was en geweldig werk heeft geleverd, waarvoor ik haar hartelijk dank, zal op de concrete inhoud van het verslag ingaan. Zelf ik wil nu alleen dezelfde wens uitspreken als vicevoorzitter Reding, namelijk dat de Raad de Commissie snel een onderhandelingsmandaat geeft - mijn vriend Diego López Garrido zal daar zeker voor zorgen - zodat we hier spoedig de toetreding van de Europese Unie tot het EVRM kunnen vieren.
Juan Fernando López Aguilar
(ES) Mevrouw de Voorzitter, ik sluit me aan bij de felicitaties aan de rapporteur, de heer Jáuregui, en aan de rapporteurs voor advies die aan dit verslag hebben gewerkt. Dat doe ik vooral om te benadrukken dat wij ons gedurende dit parlementair jaar weliswaar intensief met de economische crisis hebben beziggehouden, maar dat dit het moment is om te zeggen dat Europa meer is dan een interne markt en een eenheidsmunt: het zijn de burgers die 'Europa' maken.
Het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, onze Bill of Rights, die uiting moet geven aan de politieke en burgerschapsaspecten van de opbouw van Europa, versterkt de rechten van de burger.
En ook de toetreding tot het EVRM waarin artikel 6 van het EU-Verdrag voorziet, versterkt de rechten van de burger.
Deze toetreding doet op geen enkele wijze afbreuk aan de grondrechten die volgens de nationale regelgeving van de lidstaten voortvloeien uit het staatsburgerschap. Integendeel, de rechten die ons allemaal toekomen op grond van het feit dat we deelnemen aan een gemeenschappelijk project, nemen juist toe, in aantal, kracht en reikwijdte.
Als voorzitter van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken wil ik benadrukken dat we ons hebben beziggehouden met alle problemen die ongetwijfeld zullen ontstaan wanneer het EVRM wordt geïntegreerd in die gedeelde cultuur van het versterken en garanderen van rechten en burgerschap. We hebben werkbezoeken gebracht aan het Europees Hof van Justitie en het Europees Hof voor de Rechten van de Mens, die enorm vruchtbaar zijn gebleken, en voor 21 juni een derde conferentie bijeengeroepen waaraan belangrijke specialisten en rechters van beide gerechtshoven zullen deelnemen om vooraf een gemeenschappelijk antwoord te formuleren op de vraag naar de rechtszekerheid die burgers ten aanzien van hun burgerschapsrechten hebben.
De Britse jurist Hart schreef dat er geen recht zonder rechtszekerheid is en geen rechtszekerheid zonder rechters. Net zo min kan Europa zonder burgers bestaan. En er zijn geen Europese burgers als mensen zich niet bewust zijn van het feit dat Europese integratie ons doet groeien en de fundamentele rechten die ons als burgers van een EU-lidstaat al toekomen, verder versterkt.
Marietje Schaake
(EN) Mevrouw de Voorzitter, bij de herziening van het Statuut van Rome inzake het Internationaal Strafhof moeten we bedenken dat de oprichting van het hof werkelijk een succes betekent voor de liberale democratie en symbool staat voor de betrokkenheid bij een doeltreffend internationaal recht. Nu alle EU-lidstaten het Statuut van Rome hebben geratificeerd, beginnen we aan het volgende hoofdstuk in het realiseren van onze ambities en het nemen van onze verantwoordelijkheid op het gebied van mensenrechten, vrede en recht.
Een kritische evaluatie is belangrijk, maar het ICC is nu al een belangrijke instantie doordat het ervoor zorgt dat deze fundamentele waarden niet enkel Europees zijn maar universeel. Het hof is een laatste redmiddel, zoals commissaris Reding zei, maar wel een belangrijk redmiddel. De EU en de lidstaten moeten hun betrokkenheid bij het ICC, of bij de beginselen die het poogt te garanderen, blijven tonen door de EU-richtsnoeren inzake het ICC aan te nemen. Het is een absolute plicht om onderzoek in te stellen naar mensen die zich schuldig maken aan oorlogsmisdaden, genocide en misdaden tegen de menselijkheid en deze mensen te vervolgen.
Dankzij het Verdrag van Lissabon kunnen we werken aan een doeltreffender gemeenschappelijk buitenlands EU-beleid. De hoge vertegenwoordiger moet de toetreding tot het Statuut van Rome door andere mondiale spelers - China, India, Rusland en belangrijke kandidaat-lidstaten, zoals Turkije - actief bevorderen maar zij moet ook met de Verenigde Staten, als oude bondgenoot van de EU, een dialoog op gang brengen die bijdraagt tot mondiale gerechtigheid en de Verenigde Staten zouden serieus moeten overwegen zich bij hun bondgenoot aan te sluiten. Als Nederlandse Europeaan wil ik onze burgers ervan verzekeren dat de VS nooit een beroep zullen doen op de zogenaamde "Haagse Invasiewet”.
De EU moet constructief samenwerken met Turkije en de VS om een halt toe te roepen aan de straffeloosheid in Iran, een van de meest persistente agressors, en een land waar de eigen regering haar burgers dagelijks en systematisch onderwerpt aan executies, verkrachting en marteling. We moeten werk maken van de echte mondialisering of universalisering van de mensenrechten, gerechtigheid en de rechtsstaat. Het ICC is een belangrijk instrument om dit doel te bereiken. Ook de steun voor dit hof moet worden gemondialiseerd. Het Europees Parlement heeft constructief gewerkt en is eensgezind over dit onderwerp.
Gerald Häfner
(DE) Mevrouw de Voorzitter, geachte collega's, we werken hier aan een uitbreiding van het recht op supranationaal niveau. Hoe belangrijk dat is, blijkt als we een blik werpen op mensenrechtenschendingen van dit moment en op de gruwelen uit het verleden van mijn eigen land. Nu is het zo dat de Duitsers de verschrikkelijkste misdaden uit de geschiedenis niet begaan hebben door wetten te overtreden, maar door wetten op te stellen waarin onrecht tot recht verheven werd, waarmee de moord op groepen als de Joden, communisten, christenen en homoseksuelen tot een wettelijke plicht gemaakt werd. Als zulke mensen en vooral zij die tot dit alles opdracht gegeven hebben achteraf zeggen dat ze slechts de wet van dat moment uitvoerden en daarvoor achteraf niet ter verantwoording geroepen kunnen worden, dan blijkt daaruit een onvoorstelbare zwakte van het recht en de medemenselijkheid.
Daarom betekent onze besluitvorming ten aanzien van het Internationaal Strafhof een reusachtige stap vooruit, omdat hierdoor al dat soort mensen voortaan weet dat er buiten het nationaal recht nog een rechter is en dat ze er een leven lang rekening mee moeten houden alsnog ter verantwoording te worden geroepen. Dat is een reusachtige stap vooruit, net als de toetreding van de Europese Unie tot het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens, waarvoor ik mij persoonlijk, net als u, langdurig heb ingezet. Ik ben verheugd dat we dit hier samen kunnen beklinken en ik dank vooral de rapporteur, Ramón Jáuregui Atondo, voor het uitstekende verslag.
Charles Tannock
(EN) Mevrouw de Voorzitter, mijn nationale partij, de Britse Conservatieven - voor diegenen die het niet weten, ik ben een Conservatief - heeft in het verleden haar ernstige bezorgdheid geuit over het ICC en de handhaving door het ICC van het internationaal strafrecht, zoals vervat in het Statuut van Rome, op gebieden als misdaden tegen de menselijkheid, oorlogsmisdaden en genocide.
Het tienjarig jubileum van de inwerkingtreding van het Statuut biedt ons nu de gelegenheid om de rol van het ICC grondig te evalueren en, naar mijn mening, heeft het hof zich - dat moet je het nageven - strikt gehouden aan zijn mandaat, heeft het zich onthouden van kwalijke vervolgingen en heeft het geprobeerd alleen de ergste tirannen aan te klagen.
De hoofdaanklager van het hof, Luis Moreno-Ocampo, heeft het hof bekwaam geholpen zijn onpartijdigheid wereldwijd te versterken. De agressieve aanpak van politiek gemotiveerde zaken, een van de grote zorgen van onze Amerikaanse bondgenoten, is gelukkig achterwege gebleven. Groot-Brittannië is onder de vorige Labourregering toegetreden tot het ICC. Misschien dat de totstandkoming van een Conservatief-Liberale coalitie in het Verenigd Koninkrijk vorige week ons nu de kans biedt om de betrekkingen tussen Groot-Brittannië en het ICC te heroverwegen en om in Kampala enkele wijzigingen aan te brengen op betwiste terreinen, zoals dat van de "command responsibility”, de aansprakelijkheid van meerderen voor misdrijven begaan door hun ondergeschikten.
We kunnen niet toestaan dat de wezenlijke nationale belangen van het Verenigd Koninkrijk door het ICC in gevaar worden gebracht, maar tegelijkertijd moeten we erkennen dat het ICC in bepaalde omstandigheden een constructieve rol kan spelen door een einde te maken een klimaat van straffeloosheid voor dictators die er niet voor terugdeinzen genocide te plegen.
Marie-Christine Vergiat
(FR) Mevrouw de Voorzitter, commissaris, minister, dames en heren, ik wil graag iets zeggen over de toetreding tot het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens (EVRM) en over de toetreding tot het ICC.
Allereerst wil ik onze rapporteurs bedanken voor de kwaliteit van hun verslagen en voor de bereidheid om ieders voorstellen te integreren en een brede consensus te bereiken.
Naast alles wat ten gunste van deze toetreding is gezegd, wil ik de nadruk leggen op twee punten die voor mij belangrijk zijn: de instelling van extern toezicht op de Unie en de extraterritoriale werking van het verdrag, dat wil zeggen, de toepassing ervan op alle handelingen van de Unie, ook buiten het eigen grondgebied. Hopelijk krijgen de clausules over "mensenrechten en democratie” dan wat meer betekenis. Het is dus niet alleen van belang dat het onderhandelingsmandaat van de Commissie betrekking heeft op het verdrag zelf en op alle protocollen en overeenkomsten die reeds in het Handvest van de grondrechten zijn verankerd, maar ook dat wij zeer binnenkort beloven toe te treden tot alle rechtsinstrumenten van het EVRM zodat er een coherent systeem ontstaat om de mensenrechten te beschermen.
Wat het ICC betreft heb ik twee wensen. In de eerste plaats verzoek ik de Europese Unie bijzonder waakzaam te zijn als het gaat om de rechten van slachtoffers en hun wettelijke vertegenwoordigers. Dat veronderstelt ad-hocrechtsbijstand waarbij een beroep kan worden gedaan op gespecialiseerde externe advocaten.
En commissaris, ten tweede wil ik graag dat de Unie al haar gewicht en energie in de schaal legt om te bereiken dat alle lidstaten hun wetten aan het internationale recht aanpassen. Met name Frankrijk heeft dat nog niet gedaan. Dat betreur ik en ik betreur eveneens dat grote landen, zoals de Verenigde Staten, niet meehelpen dit internationale recht op het gebied van misdaden tegen de menselijkheid toe te passen.
Andrew Henry William Brons
(EN) Mevrouw de Voorzitter, de ondertekening van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens (EVRM) van de Raad van Europa door de Europese Unie zal gevolgd worden door wetgeving waardoor het EVRM onderdeel wordt van het recht van de Europese Unie, en niet alleen meer een document van een andere organisatie is dat wordt gebruikt als extern ijkpunt. Dat betekent dat het Hof van Justitie van de EU in Luxemburg de bevoegdheid zal krijgen om twee documenten die met elkaar kunnen conflicteren - het Handvest van de EU en het EVRM van de Raad van Europa - te interpreteren en te handhaven.
Ik heb diverse deskundigen in de Commissie constitutionele zaken en de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken gevraagd wat er zou gebeuren mochten de twee documenten of verschillende artikelen van hetzelfde document met elkaar in strijd zijn. Welk document of welk artikel zou dan voorrang krijgen?
Ik kreeg in eerste instantie te horen dat het document of het artikel dat de meeste vrijheid toekende voorrang zou krijgen boven het document of het artikel dat minder vrijheid toekende. Vervolgens vroeg ik hoe de beslissing zou uitvallen als er twee partijen bij een geschil zouden zijn die zich beide beriepen op verschillende maar met elkaar concurrerende, mogelijk zelfs conflicterende, rechten - bijvoorbeeld het recht om een godsdienst te belijden zonder beledigd te worden en het recht op vrijheid van meningsuiting met inbegrip van kritiek op de overtuigingen van aanhangers van een godsdienst. Dit voorbeeld is niet geheel denkbeeldig, zoals wel blijkt uit de zaak van de Deense cartoons.
Toen deed zich typisch een geval voor van de hond die niet blaft of veeleer van de deskundige die zijn mening voor zich hield. De stilte was even oorverdovend als voor iedereen duidelijk te horen en te begrijpen. Het vrije woord zal altijd worden geslachtofferd want dat is de standaardopstelling van de EU. De EU is immers een meester in het ontkennen van de vrijheid van meningsuiting!
We hebben het hier over twee verschillende typen rechten - het politieke recht op vrijheid van meningsuiting ter bescherming tegen vervolging door de staat en het recht om niet te worden beledigd door kritiek. Het recht om niet te worden beledigd wordt veel belangrijker geacht dan het recht om te debatteren over een zaak van publiek belang. Moeten er dan helemaal geen beperkingen worden gesteld aan de vrijheid van meningsuiting? Er moeten beperkingen gelden voor degenen die aanzetten tot geweld, maar kritiek die minder ver gaat dan dat moet buiten het strafrecht blijven.
Marietta Giannakou
(EL) Ik wens in het bijzonder de heer Jáuregui Atondo hartelijk te feliciteren met zijn verslag en met de goede samenwerking, en natuurlijk ook de heer Preda en mevrouw Gál met hun bijdrage uit twee verschillende commissies.
Mevrouw de Voorzitter, de toetreding van de Europese Unie tot het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens, en dus tot de jurisdictie van het Gerechtshof, is van essentieel belang en vloeit natuurlijk voort uit het feit dat de Unie een eigen rechtspersoonlijkheid heeft verworven met het Verdrag van Lissabon. Natuurlijk vragen sommigen zich af waarom we, nadat we het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie hebben ingevoerd, zouden moeten toetreden tot de jurisdictie van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg.
Om te beginnen heeft het Hof in Straatsburg, in de zin van res judicata, veel bredere mogelijkheden verworven dan die welke worden voorzien door de grondrechten. Dat werd al te verstaan gegeven door het voorzitterschap en door commissaris Reding.
Ten tweede creëert dit in zekere zin een relatie tussen de Europese Unie en wat er gebeurt in Europa als geheel, en dus met de landen die lid zijn van de Raad van Europa. Weliswaar kan men zich afvragen of dat algemenere complicaties kan veroorzaken maar het verslag onderstreept dat er geen grensoverschrijdende beroepen mogen worden ingesteld en dat niet een van beide hoven onderschikt is aan het andere. Elk gerechtshof heeft de competentie die het toegewezen kreeg en dit geldt dus ook voor de Europese Unie met het Hof in Luxemburg.
Ik ben de mening toegedaan dat een zeer belangrijke stap gezet is met de toetreding tot het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens, alsook met de toetreding tot de protocollen die betrekking hebben op de overeenkomstige bevoegdheden. Dit biedt ook het Europees Parlement de mogelijkheid om zich actief te bemoeien met de onderhandelingen en om, via de Parlementaire Assemblee van de Raad van Europa, bij te dragen tot de keuze van een rechter.
Richard Howitt
(EN) Mevrouw de Voorzitter, ik ben er trots op voorzitter te mogen zijn van de delegatie van dit Parlement die aanwezig zal zijn bij de herzieningsconferentie inzake het Internationaal Strafhof (ICC). We zijn daar aanwezig om te vieren hoe de oprichting van het hof heeft bijgedragen aan wereldwijde gerechtigheid en de strijd tegen straffeloosheid voor misdaden tegen de menselijkheid, alsmede om de vastberadenheid van onze Europese Unie te tonen om in ons eigen gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid de universele rechtsmacht van het hof te bevorderen.
Als we ertoe oproepen slachtoffers betere toegang te bieden tot het recht, mogen we daarbij vermelden dat 15 van de 24 landen die wereldwijd hebben bijgedragen aan het Trustfonds voor slachtoffers onze eigen EU-lidstaten zijn - maar we moeten ook bescheiden zijn en opmerken dat dit betekent dat 12 EU-lidstaten geen financiële middelen ter beschikking hebben gesteld en dat 14 van onze landen verzuimd hebben nationale contactpunten aan te wijzen en ook niet hebben gereageerd op de jaarlijkse enquête, zoals is voorgeschreven in het Handvest. Universele rechtsmacht in het buitenland begint met universele tenuitvoerlegging in eigen land. Daarom, mevrouw de Voorzitter, betreur ik het dat een van de eerste besluiten die de nieuwe coalitieregering van het Verenigd Koninkrijk heeft genomen, is om naar de herzieningsconferentie af te reizen teneinde protest aan te tekenen tegen de bevoegdheid vervolging in te stellen tegen het misdrijf agressie en zich te verzetten tegen het Belgische voorstel om het gebruik van verboden wapens in interne conflicten te classificeren als oorlogsmisdaad.
Agressie, het onrechtmatig gebruik van geweld tegen een andere staat, is na de Tweede Wereldoorlog immers al vervolgd door de tribunalen van Neurenberg en Tokio. Ik vind het moeilijk te begrijpen waarom het ICC niet gebruikt zou kunnen worden om de oorlogsmisdaden van de 21e eeuw te vervolgen. Ondertussen begrijp ik niet hoe zij kunnen rechtvaardigen dat het illegaal is om gifgas of dumdumkogels te gebruiken als dit over een landsgrens heen gebeurt, maar niet als het plaatsvindt binnen de landsgrenzen. Ze zeggen in feite dat toen Saddam Hoessein de Moeras-Arabieren met gifgas bestookte, of als er op demonstranten in de Gazastrook wordt geschoten met kogels die zo ontworpen zijn dat ze in het lichaam versplinteren, de daders hun gang kunnen gaan zonder te hoeven vrezen dat zij verantwoording moeten afleggen. Het is heel eenvoudig: ze hebben ongelijk.
Charles Goerens
(FR) Mevrouw de Voorzitter, het lang verwachte ICC, dat in het leven is geroepen om plegers van genocide, misdaden tegen de menselijkheid en oorlogsmisdaden te berechten, vormt een eerste stap in de goede richting ten gunste van de slachtoffers die helaas maar al te vaak tevergeefs genoegdoening en gerechtigheid eisen.
Vóór de oprichting van het Internationaal Strafhof kenden velen het een preventieve rol toe. Zou een internationaal orgaan dat bevoegd is om plegers van afschuwelijke misdrijven zoals in Bosnië, Rwanda, Cambodja en Darfur te bestraffen, een meedogenloze dictator niet afschrikken? Hij weet dan immers dat hij zich buiten de grenzen van zijn land, waar hij ongestraft zijn gang kon gaan, niet meer veilig zou voelen.
Ik wil de Commissie en de Raad vragen of naar hun mening de beoogde preventie is verwezenlijkt. Kan de Commissie mij bijvoorbeeld vertellen of het aanhoudingsbevel dat het Internationaal Strafhof tegen de Sudanese president Omar al-Bashir heeft uitgevaardigd, volgens haar een deel van de oplossing of een deel van het probleem is? Persoonlijk geloof ik nog steeds dat het een deel van de oplossing is.
Hoe het ook zij, welke lering kunnen we trekken uit het nog prille bestaan van het ICC?
Mijn laatste vraag luidt: is de Commissie op basis van de geleerde lessen van plan wijzigingen voor te stellen tijdens de conferentie in Kampala? Dat is immers de gelegenheid bij uitstek om wijzigingen op de tekst die de rechtsgrondslag van het ICC vormt, te bespreken en eventueel door te voeren.
Konrad Szymański
(PL) Als we tot het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (EVRM) toetreden, moeten we er alles aan doen om een aantal ernstige gevaren te voorkomen.
We hebben een belangrijk probleem in verband met de concurrentie tussen twee rechtbanken: die in Straatsburg en het Europees Hof van Justitie. Het feit dat er twee documenten van kracht zullen zijn - het Handvest van de grondrechten en het EVRM - zal tot problemen leiden. Het zal zeer moeilijk zijn om aan onze burgers uit te leggen welke rechtbank bevoegd is voor hun klachten. Als gevolg hiervan zal het aantal gevallen toenemen waarin wordt geweigerd om een zaak te onderzoeken vanwege een conflict tussen de jurisdictie van deze twee rechtbanken en de hiermee verbonden rechtsgronden. Daarenboven bestaat het gevaar dat er als gevolg van de toetreding van de Unie tot het Europees Verdrag minder rekening zal worden gehouden met de grondwettelijke tradities van de lidstaten die vandaag de algemene beginselen van de EU-wetgeving vormen. Ik zou er in het bijzonder op willen wijzen dat de toetreding van de Unie tot het EVRM geen poging mag zijn om het protocol bij het Verdrag van Lissabon te omzeilen waarin wordt verzekerd dat het Verenigd Koninkrijk en Polen van alle onverwachte effecten van het Handvest van de grondrechten worden vrijgesteld.
Csanád Szegedi
(HU) Dames en heren, ik vind het erg jammer dat ik voor dit uitermate belangrijke onderwerp slechts een minuut spreektijd heb gekregen, dus met uw welnemen zal ik u in dit korte tijdsbestek informeren over het feit dat er ook op dit moment een verschrikkelijke overstroming woedt in Noord-Hongarije, Zuid-Slowakije en Polen. De levens van honderden mensen staan op het spel. Ook van hier uit, het Europees Parlement in Straatsburg, moeten we deze mensen verzekeren dat we solidair met ze zijn, meeleven met de slachtoffers en hopen dat deze verwoestende overstroming zo snel mogelijk voorbij is. Ik verzoek de leiders van het Europees Parlement waar nodig hulp te bieden aan de slachtoffers. Op dit moment staan tientallen steden in Noord-Hongarije volledig onder water. We hopen dat het lot en God zich over de door de ramp getroffen gebieden zullen ontfermen.
Het grootste probleem met dit verslag is dat het voor ons allemaal, aanwezige Parlementsleden, belangrijk is de mensenrechten naar een hoger plan te tillen en de mensenrechten te beschermen. Met de toetreding tot het verdrag neemt de bescherming van mensenrechten echter niet toe, alleen de ideologie van de Verenigde Staten van Europa komt op, wat wij niet als iets goeds zien aangezien de soevereine landen, de lidstaten, zich al hebben aangesloten bij dit verdrag. We zijn er echter op tegen dat ook met deze symbolische beslissing wordt gesuggereerd dat we deel uitmaken van een groot rijk.
Carlo Casini
(IT) Mevrouw de Voorzitter, mijnheer López Garrido, commissaris, dames en heren, deze toetreding is zeker een teken van een van de missies van de Europese Unie: de missie om de mensenrechten te verdedigen en te bevorderen.
Het is een missie die al in haar hele structuur is opgenomen, die is verteld door haar geschiedenis, door het feit dat afzonderlijke lidstaten al tot het verdrag van de Raad van Europa zijn toegetreden, door de herhaalde bewering dat de algemene principes van het verdrag en van de grondwetten van de lidstaten nu deel uitmaken van het Europees recht. Deze symbolische geste is dus heel erg belangrijk.
Maar het is niet zo eenvoudig om dit ideële concept te vertalen in juridische regels: dit verslag refereert vooral en uiteindelijk alleen aan institutionele kwesties en is volstrekt acceptabel. Ik moet zeggen dat ook ik de heer Atondo bedank, en ik moet ook getuigen van het feit dat de Commissie constitutionele zaken - die ik voorzit - dit document zo goed als unaniem heeft goedgekeurd. We zijn dus tevreden over dit document en ik blijf niet stilstaan bij afzonderlijke aspecten, omdat we het volkomen eens zijn met wat de voorzitter van de Raad en de commissaris hebben gezegd.
Ik zou graag alleen een suggestie willen doen, aangezien de opmerking over de institutionele aanwezigheid van leden van het Europees Parlement binnen de Parlementaire Vergadering van de Raad van Europa wanneer zij bijeenkomt om een rechter en rechters te kiezen nogal vaag is: ik zou zeggen dat er een klein probleem is met de verhouding tussen de bevolking van Europa, van de Europese Unie, en de bevolking van andere landen. Gelukkig bepaalt de norm die het lidmaatschap van en de vertegenwoordiging in de Parlementaire Vergadering van de Raad van Europa van de afzonderlijke landen regelt al dat een land er minimaal twee heeft en maximaal achttien. Gezien het gewicht van de Europese Unie zou ik willen suggereren om de grens bij achttien te trekken.
Maar ik moet afronden en dus zal ik zeggen dat deze resolutie een probleem laat voortbestaan - het is goed om ons daarin te verdiepen - en dat is het probleem dat al meerdere keren is benadrukt, namelijk dat van de verhouding tussen de gerechtshoven. Ik denk toch dat we nog even over dat probleem moeten nadenken, maar, vooral, over het probleem van de Europese ziel: wij als Europese Unie hebben in artikel 2 van het Verdrag van Lissabon gesteld dat we ons baseren op de menselijke waardigheid; de mensenrechten en gelijkheid zijn gebaseerd op de menselijke waardigheid. Daarover zijn we binnen Europa niet eensgezind en dus moeten we goed nadenken over het begrip menselijke waardigheid, over zijn grenzen en zijn inhoud. Maar dat is niet het onderwerp van deze beslissing en van dit verslag, waar ik het volkomen mee eens ben. Ik dank de rapporteur.
Maria-Eleni Koppa
(EL) Mevrouw de Voorzitter, de Europese Unie is en blijft een sterke voorstander van het Internationaal Strafhof en van de rol ervan voor de bescherming van de mensenrechten op wereldvlak. Het is onze hoop dat de herzieningsconferentie van het Statuut van Rome inzake het Internationaal Strafhof in Kampala een mijlpaal zal vormen in de verdere ontwikkeling van het Hof.
De internationale gemeenschap wordt opgeroepen om het gezag van de instelling te vergroten en om de bescherming en de verdere versterking van de onafhankelijkheid en de efficiëntie van de internationale strafgerechtigheid te waarborgen. In het kader van de herzieningsprocedure werden al verscheiden voorstellen ingediend, waarvan de opneming van het misdrijf agressie zonder twijfel de belangrijkste is. Wat op dit ogenblik echter van belang is, is dat duidelijk moet blijken dat het Europees Parlement wil onderstrepen dat afschuwelijke misdaden tegen de menselijkheid niet ongestraft mogen blijven. Wat we willen is heldere wetgeving en medewerking van zoveel mogelijk lidstaten van de internationale gemeenschap zodat een eind kan worden gemaakt aan straffeloosheid, via een eerlijke en onpartijdige procedure.
Oorlogsmisdadigers moeten er volkomen zeker van zijn dat ze verantwoording zullen moeten afleggen voor hun daden. Het is die zekerheid van straf die ertoe kan bijdragen dat dergelijke afschuwelijke daden in de toekomst worden vermeden, maar tegelijkertijd ook de weg kan openen tot verzoening na gewelddadige conflicten.
Wij bevestigen daarom onze absolute steun aan de doelstellingen van het Hof en onze toewijding aan de mensenrechten en het internationaal humanitair recht. Ik wens de herzieningsconferentie in Uganda veel succes toe.
Filip Kaczmarek
(PL) De toetsingsconferentie van het Internationaal Strafhof zal een belangrijke gelegenheid zijn om van de EU-lidstaten te verlangen dat ze zich vastleggen op waarden die voor ons van cruciaal belang zijn. Gelukkig zijn we het er in Europa algemeen over eens dat de meest wrede misdaden moeten worden berecht en dat de daders moeten worden gestraft.
Met het oog hierop is het goed dat de toetsingsconferentie in Afrika wordt gehouden. Afrika is een continent waar talrijke misdaden nog niet zijn bestraft. Het Strafhof doet op dit ogenblik onderzoek in vijf Afrikaanse landen: Kenia, de Democratische Republiek Congo, Sudan, Uganda en de Centraal-Afrikaanse Republiek.
Er dient een einde te komen aan de straffeloosheid van degenen die verschrikkelijke misdaden begaan tegen hun eigen burgers en tegen andere personen, ongeacht hun nationaliteit. Er is op dit vlak een cruciale rol weggelegd voor het Strafhof. Wanneer deze rechtbank zeventig jaar geleden had bestaan, had het bloedbad in Katyń misschien wel nooit plaatsgevonden. Alleen al het bestaan van een efficiënte rechtbank kan een preventieve werking hebben.
De Europese landen zouden de kerntaken van het Strafhof moeten versterken: het onderzoeken en vervolgen van oorlogsmisdaden, genocide en misdaden tegen de menselijkheid. Het is van groot belang dat meer landen toetreden tot het Statuut van Rome, aangezien de efficiëntie van het Strafhof afhankelijk is van de samenwerking tussen landen en internationale organisaties. Met het oog hierop zouden alle staten die partij zijn bij het Statuut van Rome bij een dergelijke samenwerking moeten worden betrokken. Indien dit niet gebeurt, zal de gewenste efficiëntie nooit worden bereikt.
Ana Gomes
(PT) Er staan belangrijke punten op de agenda van de conferentie van Kampala, zoals het misdrijf agressie. Maar de beschuldigde Omar al-Bashir voor het gerecht brengen is vandaag de meest bepalende stap in de consolidering van de universele rechtsmacht van het Internationaal Strafhof (ICC).
Het was dankzij de druk van de Europese Unie dat de VN-Veiligheidsraad de misdaden van Darfur naar het Internationaal Strafhof heeft verwezen. Het ICC heeft onder meer aanhoudingsbevelen uitgevaardigd tegen het huidige staatshoofd van Sudan wegens misdaden tegen de menselijkheid en oorlogsmisdaden.
De Europese Unie moet handelen naar de evaluatie van haar waarnemers bij de verkiezingen in Sudan, die geconcludeerd hebben dat deze niet voldeden aan de internationale normen. Zelfs al zou Omar al-Bashir wettig zijn verkozen, dan zou de Europese Unie toch nog moeten eisen dat hij wordt overgeleverd aan het gerecht. De Europese Unie mag geen tegenstrijdige signalen blijven sturen.
Het is van het grootste belang dat president Omar al-Bashir wordt overgeleverd aan het Internationaal Strafhof. Dat zal een krachtig signaal zijn dat andere dictators zal ontmoedigen om geweld te gebruiken tegen hun volk. Als dat niet lukt, zal dat het tegenovergestelde effect hebben.
Monica Luisa Macovei
(EN) Mevrouw de Voorzitter, ik zal ingaan op de toetreding van de Unie tot het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens (EVRM). Ik wil benadrukken dat ik zal spreken als jurist.
Ik wil de aandacht vestigen op de rol van het Hof van Justitie in de constructie die zal ontstaan na de toetreding van de Europese Unie tot het EVRM. Ik wijs er met name op dat het Europees Verdrag voor de rechten van de mens de vereiste bevat dat de eiser de nationale rechtsmiddelen moet hebben uitgeput alvorens een zaak aanhangig kan worden gemaakt bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. Deze vereiste moet worden vertaald in een procedure die het Hof van Justitie in elke zaak in de gelegenheid zou moeten stellen om als hoogste nationale instantie een arrest te wijzen voordat het hof in Straatsburg de zaak behandelt. Ik doel hier met name op die zaken waarin de lidstaten EU-recht toepassen en de lidstaten door individuele eisers voor de rechter worden gedaagd naar aanleiding van de toepassing van dat EU-recht. Het Hof van Justitie in Luxemburg moet eerst in de gelegenheid worden gesteld om in dergelijke zaken zelf het EVRM toe te passen. We moeten immers niet vergeten dat het Luxemburgse hof het EVRM al jarenlang toepast. In dit verband wil ik wijzen op de bevinding van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens in de zaak Bosphorus Airlines tegen Ierland uit 2005. Ik citeer: "De bescherming van de grondrechten in het Gemeenschapsrecht kan worden beschouwd als gelijkwaardig aan die van het Verdragssysteem”.
Samen met mijn collega's juich ik de toetreding van de Unie tot het EVRM toe, maar tegelijkertijd verzoek ik om een zeer nauwkeurige analyse van de procedure die we opstellen, omdat we de belangen van burgers moeten beschermen en tegelijkertijd die dingen moeten behouden die goed werken.
Paulo Rangel
(PT) Ik zou willen beklemtonen dat de Fractie van de Europese Volkspartij (Christen-Democraten) en de Portugese parlementsleden van deze fractie, hoe zal ik het zeggen, zeer tevreden zijn over de start van het toetredingsproces van de Europese Unie tot het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (EVRM).
In een land als Portugal kunnen we dit toetredingsproces alleen maar met belangstelling tegemoet zien en ondersteunen. Portugal heeft tenslotte altijd een voortrekkersrol gespeeld op het gebied van de mensenrechten, met al in 1761 de afschaffing van de slavernij en met zijn pionierswerk op het gebied van de afschaffing van de doodstraf.
Toch zou ik de aandacht willen vestigen op het feit dat we het erg belangrijk vinden dat het Europees Parlement de toetredingsonderhandelingen van de Europese Unie tot het EVRM op de voet volgt. Wij zijn van mening dat dit vanuit technisch, juridisch en politiek oogpunt fundamenteel is omdat het Parlement zelf ook een huis is van de mensenrechten, waar de mensenrechten beschouwd worden als een zeer belangrijk goed. Verder zou ik alleen nog willen opmerken dat het voor ons, leden van het Europees Parlement, zeer belangrijk is dat we in contact staan met veel landen buiten de Europese Unie. Dit is een zeer belangrijk signaal aan de leden van de Raad van Europa (de toetreding van de Europese Unie tot de Raad van Europa) die geen lid zijn van de Europese Unie.
Voor die leden van de Raad van Europa is het een signaal dat de Europese Unie zich sterk maakt, dat ze zich inzet voor democratie en eerbiediging van de grondrechten.
Milan Zver
(SL) Geachte vertegenwoordigers van de Commissie en van de Raad, het is alweer enige tijd geleden dat mensenrechten en vrijheden onderwerpen waren die slechts binnen afzonderlijke natiestaten aan de orde gesteld konden worden. Daarmee is het hele dilemma over de vraag of de Europese Unie moet worden gebaseerd op intergouvernementele overeenkomsten dan wel een soort supranationale staat moet worden, achterhaald. Ik geloof dat de toetreding van de EU tot het Europees Verdrag voor de rechten van de mens een stap is naar verspreiding van menselijke vrijheden en vrijheden van het individu. Deze stap zal toegevoegde waarde blijken te hebben en we moeten ons ten doel stellen om van de Europese Unie een zone te maken met de hoogste normen ter wereld op het gebied van menselijke vrijheden.
Dat gezegd hebbende geloof ik niet dat de Europese Unie van de ene op de andere dag zal veranderen in een domein van vrijheid, enkel omdat zij tot het verdrag is toegetreden. Integendeel, er zullen nog steeds inbreuken van de mensenrechten en vrijheden voorkomen, maar het is belangrijk dat deze rechten en vrijheden niet systematisch bedreigd worden.
We moeten het functioneren van de rechtbanken en andere structuren versterken en hun bevoegdheden beperken, en met deze opmerking wil ik mijn betoog afsluiten.
Janusz Władysław Zemke
(PL) Ik zou kort willen ingaan op het onderwerp van de beraadslagingen van vandaag. We mogen niet uit het oog verliezen dat Afrika jammer genoeg een continent is waar zich zeer regelmatig en op grote schaal misdaden en genociden hebben voorgedaan. De Europese Unie mag in deze situatie niet langer passief toekijken. Gelukkig speelt het Internationaal Strafhof in Kampala een steeds belangrijkere rol in het kader van de maatregelen die tegen deze misdaden worden genomen. Criminelen moeten zich ervan bewust zijn dat ze nooit vrijuit zullen gaan - nergens. Met het oog hierop behoor ik tot de uitgesproken voorstanders van steun van de Unie voor de werkzaamheden van het Strafhof. Ik geloof niet dat we hierover vandaag onduidelijkheid mogen laten bestaan. Naar mijn mening moeten we van gedachten wisselen en nadenken over wat we kunnen doen om te bewerkstelligen dat het Strafhof in Kampala nog efficiënter en doelmatiger te werk kan gaan.
Monika Flašíková Beňová
(SK) Zoals reeds eerder werd gezegd, is de toetreding van de Europese Unie tot het verdrag in de allereerste plaats een symbolische daad. Dat neemt niet weg dat ik er een stimulerend effect van verwacht op het integratieproces en dat het een volgende stap is op weg naar de politieke eenwording van de Europese Unie.
Deze stap heeft niet alleen een symbolische, maar ook een uitgesproken praktische betekenis voor de mensenrechten in de Europese Unie. Ook vanuit formeel oogpunt wordt hiermee de dubbele standaard op het gebied van de mensenrechten in de Unie uit de weg geruimd. Tot op heden was de EU niet juridisch gebonden de mensenrechten na te leven, maar van nu af aan is alle communautaire wetgeving onderworpen aan extern gerechtelijk toezicht dat al deze wetgeving toetsen zal op verenigbaarheid met het verdrag.
Een ander belangrijk voordeel van de toetreding van de Europese Unie tot het verdrag is het feit dat niet alleen de burgers van de Europese Unie en de overige zich op haar grondgebied bevindende personen nu gegarandeerde bescherming genieten, maar dat dit ook geldt voor alle individuen buiten de EU die onder haar bevoegdheid vallen. Ik persoonlijk wordt zeer blij van de gedachte dat de EU zich bij al haar buitenlandse betrekkingen en activiteiten hard maken zal voor volledige naleving van het verdrag.
Het is belangrijk dat het onderhavige verslag gewag maakt van de mogelijke technische en administratieve complicaties van het hele proces en aanbevelingen doet om de complexiteit zo veel mogelijk te beperken. Als niet-statelijke partij die toetreedt tot een verdrag dat oorspronkelijk is ontworpen voor staten, dient de Europese Unie zich ervoor te hoeden overbodige wijzigingen aan het verdrag en het daarop gebaseerde gerechtelijk systeem te gaan verlangen. Het Europees Hof voor de mensenrechten is nu reeds zwaar belast. Elke mogelijke overbodige complicatie zou wel eens leiden kunnen tot vermindering van de legitimiteit en de populariteit van het toetredingsproces van de Europese Unie tot dit verdrag.
Krisztina Morvai
(HU) Dames en heren, ik ben nu bijna een jaar lid van het Europees Parlement en ik begin te wennen aan iets waar niet aan te wennen valt, namelijk dat het debat over elk verslag volgens hetzelfde draaiboek verloopt. Van de bijna achthonderd Parlementsleden zijn er in deze zaal twintig of dertig aanwezig, waarbij enkelen van ons hier niet eens alleen zijn om onze plicht te vervullen, maar gewoon omdat we niet op grond van partijdiscipline willen stemmen, maar uit persoonlijke overtuiging en op basis van goede informatie, en we hebben allemaal dezelfde ervaring. We stellen vragen waar we nooit antwoord op krijgen, hooguit wat algemene opmerkingen. Ik verzoek de commissaris voor mensenrechten met klem één keer een uitzondering te maken en een precies antwoord te geven op mijn vraag: wat voor toegevoegde waarde en voordeel, vanuit het perspectief van de Europese burgers, biedt de toetreding van de Europese Unie tot het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens, waarvan alle EU-lidstaten afzonderlijk al deel uitmaken? Ik vraag u aan de hand van één enkel voorbeeld aan te tonen wat deze toetreding de Europese burgers voor nieuws zal brengen als het gaat om de bescherming van mensenrechten. Ik dank u bij voorbaat hartelijk dat u eindelijk een keer een uitzondering maakt op de basisregel.
Barbara Matera
(IT) Mevrouw de Voorzitter, commissaris, dames en heren, lid worden van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens is een essentiële stap in de groei van de Europese Unie: de twee garantiesystemen zullen de bescherming van grondrechten van het individu versterken, zowel binnen onze 27 landen als daarbuiten, als we aan alle lidstaten van de Raad van Europa denken. Dit is dus een kans die we niet mogen missen en waar we vele jaren op hebben gewacht.
De doctrine en de jurisprudentie van zowel het Hof van Justitie als van het hof in Straatsburg hebben al enige tijd naar dit moment toegewerkt, of beter gezegd: de basis voor deze mijlpaal gelegd, want voor mij is dit een mijlpaal, het is voor ons allemaal een mijlpaal. Ik kan dan ook niet anders dan erop wijzen hoe belangrijk dit lidmaatschap is voor alle burgers van de Europese Unie, die gerechtelijke stappen kunnen ondernemen bij het hof in Straatsburg tegen een Europese instelling of een lidstaat en daarmee hun eigen bescherming verder vergroot zien.
Ik sluit af, in de wetenschap dat de autonomie van de twee gerechtshoven onveranderd blijft, zoals duidelijk wordt beschreven en bekrachtigd in het verslag - complimenten trouwens aan mijn collega voor dit verslag - en in overeenstemming is met de wil van ons allemaal, behoudens uiteraard de samenwerking tussen de twee instellingen, die elkaars competenties respecteren.
Íñigo Méndez de Vigo
(ES) Mevrouw de Voorzitter, twee verduidelijkingen. Ten eerste, de artikelen in het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie die ook in het Europees Verdrag voor de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden staan, zijn qua inhoud en betekenis gelijk. Het betreft de artikelen 52 en 53 van het Handvest. Er is volstrekt geen tegenspraak.
Ten tweede, de jurisdictie van het hof in Straatsburg is supranationaal. Dus als iemand bij dat hof beroep wil instellen tegen een besluit van de Europese Unie of de toepassing van communautair recht, moet hij zich eerst voor een prejudiciële beslissing tot het Europees Hof van Justitie in Luxemburg wenden.
Ik begrijp dat eurofoben altijd tegen Europa willen stemmen, maar ze zouden toch ten minste uit parlementair fatsoen eerst het verslag van de heer Jáuregui kunnen lezen, waarin alles duidelijk staat beschreven.
Diego López Garrido
fungerend voorzitter van de Raad. - (ES) Mevrouw de Voorzitter, wat betreft het eerste punt, over het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (EVRM), wil ik de rapporteurs nogmaals complimenteren met hun werk, en ook de Commissie, voor de snelheid waarmee ze het voorstel voor een onderhandelingsmandaat heeft ingediend. Ook ben ik blij met de inbreng van de heer Duff, omdat hij in alle duidelijkheid zegt dat de nieuwe Britse regering van Conservatieven en Liberaal-Democraten absoluut voorstander is van ondertekening van het EVRM door de Europese Unie en dus voor de naleving van het Verdrag van Lissabon.
Sommige collega's van de heer Duff zeggen echter precies het tegenovergestelde: afgevaardigden van de Fractie Europese Conservatieven en Hervormers en de afgevaardigde van de Fractie Europa van vrijheid en democratie - overigens geen Brit - alsook mevrouw Sinclaire, en daarna ook mevrouw Morvai, die de ondubbelzinnige vraag stelde waarom de Europese Unie het EVRM moet ondertekenen als de lidstaten dat al hebben gedaan.
Wat gebeurd is, is dat de lidstaten enkele van hun bevoegdheden aan de Europese Unie hebben overgedragen. Dus niet de lidstaten maar de Europese Unie oefent die bevoegdheden nu uit. Bijgevolg zou de Europese Unie het EVRM in theorie kunnen schenden, behalve als men ervan uitgaat dat de Unie geen enkele bevoegdheid heeft, maar dat is dus niet het geval: de Unie heeft wel degelijk bevoegdheden, namelijk die welke door de lidstaten aan haar zijn overgedragen. Het volstaat dus niet dat de lidstaten het EVRM hebben ondertekend. Om de mensenrechten in de Europese Unie als geheel te kunnen beschermen, moet het EVRM ook door de Unie als organisatie worden ondertekend.
Ik begrijp niet waarom sommige mensen, waarom de afgevaardigden van de twee fracties die ik heb genoemd, die hun euroscepticisme duidelijk kenbaar hebben gemaakt, niet willen dat de Europese Unie aan een supranationale controle wordt onderworpen. Het is volstrekt met elkaar in tegenspraak dat iemand die wil dat de Europese Unie wordt gecontroleerd of die van mening is dat alles wat de Europese Unie doet slecht is of dat er een paar ellendige bureaucraten in Brussel zitten die alles ontzettend slecht doen, niet wil dat de Unie aan een supranationale controle wordt onderworpen. Dat valt niet te begrijpen en is absoluut met elkaar in tegenspraak. Daar moeten andere redenen voor zijn, redenen die wellicht te maken hebben met de mensenrechten zelf of met het feit dat een internationale organisatie die de mensenrechten verdedigt meer legitimiteit heeft en krachtiger en meer solide is, maar niet de redenen die ze aanvoeren.
Ik geloof dat de noodzaak van deze handtekening overduidelijk is en ik geloof ook dat het met de snelheid moet gebeuren die de Commissie nu aan den dag legt. En zoals de heer Méndez de Vigo heeft gezegd: de Commissie heeft snel gehandeld en de Raad moet dat nu ook doen. Ik ben er zeker van dat de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken het onderhandelingsmandaat tijdens zijn bijeenkomst van 4 juni in Brussel zal goedkeuren, u kunt dus gerust zijn.
Wat het Internationaal Strafhof betreft, lijkt de herzieningsconferentie mij een zeer belangrijke bijeenkomst. Het fungerend voorzitterschap van de Raad - en ik praat nu in naam van het voorzitterschap - zal deze bijeenkomst bijwonen en bij deze gelegenheid opnieuw in alle duidelijkheid herhalen dat de lidstaten met het Internationaal Strafhof moeten samenwerken, natuurlijk op basis van het complementariteitsbeginsel, wat een van de basisbeginselen van de werking van het Strafhof is.
Ik ben het eens met enkele van de hoofddoelstellingen die voor deze conferentie zijn geformuleerd, namelijk de invoering van het misdrijf agressie en het schrappen uit het Statuut van Rome van bepalingen die het mogelijk maken de uitlevering van mogelijke oorlogsmisdadigers zeven jaar te vertragen. Ook ben ik het ermee eens dat een debat moet worden gevoerd over het Belgische voorstel om het gebruik van bepaalde wapens in een conflict op zichzelf al als oorlogsmisdrijf te beschouwen.
Hoe dan ook, het fungerend voorzitterschap van de Raad zal in een verklaring zijn steun uitspreken aan het Internationaal Strafhof en evalueren wat de betekenis van het Strafhof is geweest. Naar ik aanneem zullen aan de debatten tijdens de conferentie in Kampala ook veel leden van het Parlement deelnemen. Dit wordt dus een zeer relevante en belangrijke conferentie, in politiek en symbolisch opzicht en ook juridisch, omdat besluiten worden genomen die hun neerslag zullen hebben in wetteksten.
Ik ben het Europees Parlement natuurlijk uiterst dankbaar dat het vandaag dit debat heeft gevoerd, waardoor we opnieuw onze gemeenschappelijke waarden kenbaar hebben kunnen maken en we er opnieuw aan zijn herinnerd dat wanneer we praten over het Internationaal Strafhof, we feitelijk praten over de slachtoffers van wreedheden die in het Statuut van Rome strafbaar zijn gesteld en waarvan de daders moeten worden vervolgd, en dat het er uiteindelijk om gaat straffeloosheid te bestrijden en duidelijk te maken dat in de 21e eeuw geen plaats is voor straffeloosheid.
Viviane Reding
vicevoorzitter van de Commissie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, het EU-Handvest van de grondrechten en het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (EVRM) zijn bijzondere teksten. Ze vormen de basis van de waarden waarop wij onze samenleving en onze Europese Unie hebben gebouwd. Ik vind dat ze veel te belangrijk zijn en veel te historisch om te wijken voor partijpolitieke polemieken. Ik moet zeggen dat ik inderdaad heel trots ben dat we op dit moment in de opbouw van de Europese Unie verder kunnen gaan door het EU-Handvest van de grondrechten in de praktijk te brengen en door toe te treden tot het EVRM.
Wanneer ik luister naar wat uw rapporteur, Diego López Garrido, en uw co-rapporteurs, Cristian Dan Preda en Kinga Gál, namens u in dit Parlement hebben gezegd, weet ik dat ook u zich heel sterk bewust bent van de historische taak die nu voor ons ligt. De toegevoegde waarde van de toetreding is in deze teksten en in de bijdragen van veel leden van dit Parlement heel goed toegelicht.
De lidstaten hebben het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens allemaal ondertekend, maar ze hebben ook, zoals de fungerend voorzitter van de Raad zojuist heeft uitgelegd, substantiële bevoegdheden overgedragen aan de Europese Unie. Het is dan ook normaal dat de Europese Unie, wanneer zij optreedt als Europese Unie, wordt onderworpen aan dezelfde externe controle van het gespecialiseerde Hof voor de Rechten van de Mens als de lidstaten.
Om één heel concreet voorbeeld te geven: de Europese Commissie zou op het gebied van het mededingingsrecht een besluit tegen een industrie kunnen nemen dat in theorie direct bij het hof in Straatsburg zou kunnen worden aangevochten, iets dat momenteel moeilijk is. Zoals u al hebt opgemerkt, zullen er veel zeer concrete voorbeelden zijn: concrete voorbeelden die de burgers zullen helpen, want - en dit is iets nieuws - ze zullen nu een dubbele waarborg hebben. Het Europees Hof van Justitie in Luxemburg zal rechtspreken op basis van het EU-Handvest van de grondrechten, dat overigens voor alle lidstaten verbindend is. Dat moet voor eens en altijd duidelijk worden gesteld.
Ik begrijp niet hoe iemand die een gekozen mandaat heeft en is gekozen door burgers, de rechten van diezelfde burgers in twijfel kan trekken. Het is beter dat burgers de rechten twee keer krijgen dan dat ze helemaal geen rechten hebben. Hier geven we ze de rechten twee keer, en dat is waar het in Europa om draait. Europa draait om rechten voor Europese burgers, en ik ben er heel trots op dat dit Huis deze rechten verdedigt. Ja, we zullen nu handvesten van grondrechten krijgen, zodat de burgers weten dat ze naar de gerechtshoven kunnen stappen om ervoor te zorgen dat hun rechten serieus worden genomen.
De vraag of we nu wel of niet partij moeten worden van het EVRM is geen vraag meer, want artikel 6 van het Verdrag verplicht de EU om toe te treden tot het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens. Ik denk dus dat we hierover niet verder moeten discussiëren, want dit is al besloten.
We moeten ook beseffen dat deze toetreding de positie van de afzonderlijke lidstaten ten opzichte van het verdrag volledig onaangetast laat, zolang er geen Europees recht in het spel is. Dit zal zo blijven. De individuele relatie tussen een lidstaat en het verdrag zal precies zo blijven als zij is. Er komen nu wel aanvullende garanties met betrekking tot het recht van de Europese Unie.
Natuurlijk moet de kwestie van het risico van tegenstrijdige jurisprudentie worden geanalyseerd. Die wordt op dit moment ook al geanalyseerd, en ik ben de rapporteur dankbaar dat hij dit punt heeft meegenomen. We zien tot nu toe dat deze conflicten minimaal worden geacht, omdat het EVRM al deel uitmaakt van de normen waarmee het Europees Hof van Justitie in Luxemburg momenteel rekening houdt, en het verdrag zal als minimumnorm dienen. De Commissie verwacht dat de jurisprudenties van Straatsburg en van Luxemburg zich harmonieus zullen ontwikkelen en in de komende jaren zullen convergeren.
Ik zal nu ingaan op specifiekere kwesties.
Wat betreft geschillenbeslechting: dit is geen kwestie voor het Europees Hof voor de Rechten van de Mens of het Europees Hof van Justitie. Voorlopig is dat een kwestie voor het Britse stelsel voor geschillenbeslechting, en ik ben al begonnen dit met de Britse regering te bespreken om te zien of zij dit stelsel voor geschillenbeslechting kunnen wijzigen, dat in bepaalde gevallen inderdaad heel nadelig kan uitpakken wanneer het gaat om bijvoorbeeld de persvrijheid.
Het Europees Parlement heeft tot nu toe, onder leiding van zijn rapporteurs, heel goed werk verricht. Ik reken erop dat het Parlement blijft deelnemen aan het proces, dat zeker een moeilijk proces zal zijn en ook een lang proces, waarin we de technische problemen moeten oplossen - en technische problemen kunnen inderdaad heel politiek worden. Ik reken er dus op dat het Parlement blijft deelnemen aan deze uiterst moeilijke taak.
Het punt betreffende de relaties tussen het Europees Parlement en de Parlementaire Vergadering van de Raad van Europa laat ik over aan het Parlement. Als u een helpende hand nodig hebt, sta ik klaar om u op dit punt te helpen, maar het is aan de parlementariërs zelf om te zoeken naar een gemeenschappelijke basis, en volgens mij moet deze niet zo moeilijk te vinden zijn.
Wat betreft het Internationaal Strafhof, heeft dit Parlement al aanklager Moreno-Ocampo en de president van het hof, de heer Song, ontvangen. Ik denk dat dit een heel krachtig politiek signaal van het Europees Parlement was dat het Parlement de mensenrechten serieus neemt, niet alleen binnen Europa, maar ook buiten Europa.
We zijn ook van mening dat de conferentie in Kampala de belangrijkste internationale conferentie in tien jaar is die is gewijd aan de internationale rechtspleging. We moeten ervoor zorgen dat deze meetelt. Ook hier reken ik op het Parlement, want ik weet dat leden van dit Parlement in Kampala aanwezig zullen zijn en er zullen spreken.
We weten dat de EU een belangrijke rol heeft gespeeld en zal spelen door de resultaten van de conferentie te integreren in haar beleid inzake internationale rechtspleging, inzake haar bijstand aan derde landen, en bovenal in alle onderhandelingen die de komende maanden en jaren zullen plaatsvinden. We zullen met name steun blijven geven aan nationale capaciteitsopbouw, teneinde nationale jurisdicties te versterken en in staat te stellen om geloofwaardige en effectieve nationale onderzoeken te verrichten naar en rechtszaken te voeren voor misdaden die vallen onder het Statuut van Rome.
Ons beleid blijft in dit opzicht ongewijzigd en onverminderd van kracht, maar we hebben nu een nieuw instrument, en dat nieuwe instrument is het Verdrag van Lissabon, dat ons een nieuwe capaciteit geeft om consistenter en effectiever te zijn in onze steun aan het hof. Conform de aanmoediging door het Parlement, als verwoord in de resolutie en tijdens het debat, zullen de hoge vertegenwoordiger/vicevoorzitter en haar diensten resoluut universele toetreding tot het Statuut van Rome blijven bevorderen. We zullen dat systematisch doen in al onze gesprekken met partners buiten Europa.
Er waren twee heel specifieke vragen die ik kort wil beantwoorden.
De eerste was of een arrestatiebevel tegen president al-Bashir deel uitmaakt van de oplossing of onderdeel is van het probleem. De Commissie beschouwt dit arrestatiebevel duidelijk als onderdeel van een langetermijnoplossing, want het laat zien dat gerechtigheid dichterbij is gekomen met de oprichting van het hof. Om wie het ook gaat, al is iemand staatshoofd, en ook al wordt het arrestatiebevel niet onmiddellijk gehandhaafd, het zal niet verdwijnen, want het Internationaal Strafhof is een blijvend hof. Dus laat ik u geruststellen dat de EU een beroep op Sudan zal blijven doen om volledig mee te werken met het hof.
Op de vraag of de Commissie wijzigingen zal voorstellen in de vergadering in Kampala, is het antwoord 'nee', want de EU is als zodanig geen partij - het zijn de lidstaten die zullen onderhandelen over de wijzigingen. De Commissie zal echter een actieve rol spelen in het inventariserende deel van de conferentie, en we rekenen er helemaal op dat het Spaanse voorzitterschap de Europese naties zal leiden, zodat hun stem een groot verschil zal uitmaken op deze conferentie.
Ramón Jáuregui Atondo
rapporteur. - (ES) Mevrouw de Voorzitter, ik dank iedereen die een bijdrage aan dit debat heeft geleverd, omdat zij misschien niet allemaal, maar toch wel de grote meerderheid, bijna unaniem, te kennen hebben gegeven positief te staan tegenover het toetredingsakkoord dat we morgen in stemming brengen.
Ik wil met name mevrouw Reding danken, die ons de gelegenheid geeft onze samenwerking voort te zetten, omdat morgen inderdaad zeer ingewikkelde onderhandelingen beginnen en het Parlement die onderhandelingen van dichtbij moet kunnen volgen.
Ik wil heel snel wat vragen beantwoorden en een paar zaken nader toelichten. De toetreding is geen symbolische handeling, dames en heren: ze heeft juridische waarde. Sommigen vragen zich af wat het nut ervan is, wat het toevoegt. Ik zal proberen dat met een voorbeeld duidelijk te maken.
Stel dat bij een vergelijkend onderzoek voor EU-ambtenaren advocaten uit Hongarije worden gediscrimineerd, op technische of wat voor gronden dan ook. Waar moeten die Hongaarse advocaten dan hun recht halen? Bij het Europees Hof van Justitie. Wat de toetreding in dit geval toevoegt, is dat die advocaten daarna in beroep kunnen gaan bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg als het Hof van Justitie hun vordering tot gelijke behandeling afwijst. Het hof in Straatsburg biedt mensen dus een extra garantie dat hun mensenrechten - in het voorbeeld het recht op gelijke behandeling - in acht worden genomen. Het is dus duidelijk dat toetreding geen symbolische maar juridische waarde toevoegt.
Ik wil over twee punten duidelijkheid verschaffen, dames en heren. De leden van het Parlement hebben de wens kenbaar gemaakt dat de onderhandelingen zich niet beperken tot de toetreding tot het EVRM, maar bij de onderhandelingen ook de protocollen worden betrokken die in de loop van de jaren bij dat verdrag zijn gevoegd, met name die welke betrekking hebben op de in het Handvest van de grondrechten neergelegde rechten, aangezien de twee documenten daarmee gelijkwaardig zouden worden.
Tot slot, het Parlement roept op om behalve tot het EVRM zelf ook tot de organen en instanties van het verdrag en van de Raad van Europa toe te treden, omdat daarmee het hele systeem van de bescherming van de mensenrechten zou worden erkend, inclusief het Europees Sociaal Handvest van Turijn.
De Voorzitter
Tot besluit van het debat is er één ontwerpresolutie ingediend.
De gecombineerde behandeling is gesloten.
De stemming vindt woensdag 19 mei 2010 plaats.
Schriftelijke verklaringen (artikel 149)
Elena Oana Antonescu  
Het van kracht worden van het Verdrag van Lissabon schept het wettelijk kader voor de toetreding van de Europese Unie tot het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens (EVRM), waarmee de EU de 48e verdragspartij is geworden. De toetreding van de EU betekent een uitbreiding van de bescherming die door het Verdrag van Lissabon geboden wordt in de vorm van het Handvest van de grondrechten, dat juridisch bindende kracht heeft.
Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg verwerft de bevoegdheid het optreden van de instellingen, organen en agentschapen van de EU, met inbegrip van de uitspraken van het Hof van Justitie, te toetsen aan de bepalingen van het EVRM, waardoor binnen de EU een extra niveau van rechterlijke toetsing van de grondrechten geschapen wordt. Na de toetreding van de EU biedt het verdrag een minimumnorm voor de bescherming van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden in Europa. Toepassing van het verdrag is verplicht, met name in die gevallen waarin de EU een geringere mate van bescherming biedt dan het verdrag.
Ik vind dat zowel de lidstaten als de Commissie informatiebijeenkomsten moeten organiseren, waar uitleg wordt gegeven over de toetreding en alle gevolgen ervan, om zo de EU-burgers te doordringen van de betekenis van dit proces.
Corina Creţu  
De toetreding van de Europese Unie tot het Europees Verdrag ter bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (EVRM) is een logische stap, voortvloeiend uit het van kracht worden van het Verdrag van Lissabon, en leidt tot verdieping en versterking van een gemeenschappelijk politiek domein. De toetreding van de EU tot het EVRM zal zorgen voor een grotere coherentie tussen de Europese Unie en de landen die deel uitmaken van de Raad van Europa en zijn pan-Europese mensenrechtenstelsel.
Volgens mij is het belangrijkste gevolg van toetreding tot het EVRM dat de burgers hierdoor een bescherming tegenover het optreden van de EU krijgen, die even sterk is als de bescherming die ze tegenover het optreden van alle lidstaten genieten. Dat is een gewichtige ontwikkeling, als we in aanmerking nemen dat de lidstaten belangrijke bevoegdheden aan de Europese Unie hebben overgedragen. Het is zinvol dat nu de mogelijkheid geboden wordt om tegen beslissingen van de EU als geheel in beroep te gaan bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. Als we het hebben over een Europees burgerschap, moeten we dat ook een concrete invulling geven, waartoe deze beroepsmogelijkheid behoort.
Ik hoop dat dit nieuwe instrument waar de burgers de beschikking over krijgen makkelijk te hanteren zal zijn en vooral dat de beslissing om tot dit verdrag toe te treden bijdraagt aan de vorming van een coherenter mensenrechtenstelsel binnen de Europese Unie.
Lidia Joanna Geringer de Oedenberg  
schriftelijk. - (PL) Naar aanleiding van de aanstaande onderhandelingen over de toetreding van de Europese Unie tot het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden, zou ik de aandacht willen vestigen op het onderwerp van de externe betrekkingen. Dit is een domein dat sterk zal worden beïnvloed door de toetreding van de Unie tot het Verdrag. Waarom? Eerst en vooral zou ik erop willen wijzen dat het Europees Hof van Justitie uit hoofde van het Verdrag van Lissabon een zeer beperkte rechtsbevoegdheid heeft op het vlak van buitenlands beleid. De toetreding tot het verdrag zal deze beperkingen gedeeltelijk compenseren door het verzekeren van extern gerechtelijk toezicht op alle aspecten van de activiteiten van de Unie. Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg krijgt het recht om te beoordelen of de Unie op alle terreinen van haar activiteiten de grondrechten in acht neemt, dus ook op het gebied van het buitenlands beleid. Ten tweede hoeft niemand eraan te worden herinnerd hoe vaak de noodzaak van de eerbiediging van de mensenrechten ter sprake komt in het kader van de betrekkingen van de Unie met derde landen, onder andere in dit Europees Parlement. Met het oog hierop zal de toetreding tot het verdrag de geloofwaardigheid van de Europese Unie vergroten in de mensenrechtendialoog met derde landen. Door zich aan het toezicht van het Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg te onderwerpen, zal de Europese Unie zonder twijfel in staat zijn om het mensenrechtenaspect van het buitenlands en veiligheidsbeleid te versterken en dus ook om het idee van de mensenrechten op efficiëntere wijze uit te dragen in de wereld, op voorwaarde dat de Unie haar eigen mensenrechtenverplichtingen ernstig neemt. Laat ons hopen dat dit het geval zal zijn.
Jarosław Kalinowski
(PL) De toetreding van de Europese Unie tot het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden is zonder twijfel een stap in de goede richting als we onze burgers gelijke en eerlijke voorrechten willen garanderen. We moeten erop toezien dat de beginselen van dit verdrag in alle lidstaten in acht worden genomen. Dit zal tevens de wettelijke samenhang tussen de EU-lidstaten en de landen van de Raad van Europa ten goede komen en zal ertoe leiden dat de EU-burgers zich tot een groter aantal instellingen kunnen richten wanneer hun rechten zijn geschonden. Voorts zal dit het belang en de geloofwaardigheid bevorderen van de talrijke initiatieven van het Europees Parlement op het gebied van de fundamentele vrijheden waarop elk individu recht heeft. Laten we echter niet uit het oog verliezen dat de Unie zich niet alleen moet inzetten voor de rechten van de inwoners van derde landen. De Unie zou er in de eerste plaats voor moeten zorgen dat deze rechten niet met voeten worden getreden in de EU-lidstaten.
Alexander Mirsky  
schriftelijk. - (LV) Er is een land in de Europese Unie waar bijna 20 jaar lang de mensenrechten en fundamentele vrijheden van 20 procent van de bevolking zijn geschonden. Desalniettemin mocht Letland in 2004 tot de Europese Unie toetreden. Ten tijde van de onderhandelingen over de toetreding van Letland beloofde de Letse regering de EU-commissaris voor uitbreiding, Günther Verheugen, het probleem van het niet-staatsburgerschap op te zullen lossen, maar deze kwestie blijft tot op de dag van vandaag aanslepen. Het resultaat is dat er in de EU circa 340 000 niet-staatsburgers wonen. In Letland zijn dit tweederangsmensen, die niet in overheidsdienst mogen treden en die geen publieke functies mogen bekleden, zelfs niet in gebieden waar meer dan 60 procent van de bevolking niet-staatsburger is. Er is een stad in Letland, Daugavpils, waar meer dan 90 procent van de mensen Russisch spreekt. Toch is het gebruik van Russisch als officiële taal in de stad verboden, en mag 30 procent van de bevolking niet stemmen bij plaatselijke verkiezingen. Gekozen raadsleden in een Russisch sprekende stad mogen hun moedertaal niet gebruiken in vergaderingen. Gek genoeg heeft de Europese Commissie tot de dag van vandaag nog niet de nodige gronden, noch de tijd, gevonden om de Letse overheid ertoe aan te zetten een eind te maken aan deze discriminatie op grond van taal. Als er niet onmiddellijk een werkgroep wordt ingesteld die de situatie in Letland onderzoekt, zie ik niet in wat het punt is van de toetreding van de EU tot het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden. We moeten duidelijk en ondubbelzinnig kenbaar maken dat er binnen de Europese Unie een land is waar de rechten van meer dan 25 procent van de bevolking gedurende vele jaren op cynische wijze zijn geschonden.
Rafał Trzaskowski  
schriftelijk. - (PL) Wanneer we over de toetreding van de Europese Unie tot het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden debatteren, hebben we het over werkzaamheden die inmiddels tien jaar aan de gang zijn en over een groot aantal redenen tot bezorgdheid, onder meer de mogelijke concurrentie tussen het Europees Hof van Justitie en het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. Dit zal zonder enige twijfel tot problemen leiden op het gebied van de jurisdictie en de autonomie van het Hof van Justitie. Ik ben echter van mening dat datgene wat we de afgelopen tien jaar hebben bereikt de complementariteit van de twee systemen alleen maar ten goede kan komen. Het zou dus misschien beter zijn om af te stappen van deze hiërarchische manier van denken. Het Hof van Justitie volgt al geruime tijd de werkzaamheden van het Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg en dat is ook omgekeerd het geval. Deze twee systemen bestaan naast elkaar en er is geen sprake van concurrentie. Daarom is onze bezorgdheid misschien wel ongegrond. De toetreding tot het verdrag is niet alleen nodig om symbolische redenen. Wij hebben dit verdrag in de eerste plaats nodig omdat het een aanvulling zal zijn op het systeem voor de bescherming van de mensenrechten in de Europese Unie. Het zal tevens de geloofwaardigheid van het systeem vergroten in de ogen van de EU-burgers, aangezien zij hierdoor ook zullen worden beschermd tegen het optreden van de Europese Unie en van haar instellingen, en niet alleen tegen de acties van EU-lidstaten, zoals tot dusver het geval was. We zouden bijgevolg verheugd moeten zijn dat het systeem zal worden versterkt. Desalniettemin is er ook behoefte aan een zekere loyaliteit, zodat de geloofwaardigheid van het systeem niet wordt ondermijnd. Daarom stellen we voor dat de lidstaten onderling overeenkomen om elkaar niet gerechtelijk te vervolgen over aangelegenheden in verband met EU-wetgeving, door gebruik te maken van de mogelijkheden waarin door het verdrag wordt voorzien.
