Ochrona prawna wzorów i modeli (debata)
Przewodnicząca
Następnym punktem obrad jest sprawozdanie pana Lehne, w imieniu Komisji Prawnej dotyczące dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę 98/71/WE dotyczącej prawnej ochrony wzorów - C6-0119/2004 -.
Charlie McCreevy
komisarz. - Pani przewodnicząca! Po pierwsze chciałbym podziękować ciepło Komisji Prawnej i sprawozdawcy, panu Lahne, za ciężką i bardzo dobrą pracę, którą wykonał przy przygotowaniu tego sprawozdania dotyczącego projektu zmiany dyrektywy dotyczącej wzorów. Cieszę się z faktu, że praca w końcu pomogła komisji w otwarciu drogi do liberalizacji rynku wtórnego części zamiennych w całej Wspólnocie.
Obecnie mamy sytuację różnych, przeciwnych reżimów ochrony wzorów, gdzie 10 państw członkowskich zliberalizowało, a 17 państw członkowskich rozszerzyło ochronę wzorów na części zamienne. Sytuacja ta nie jest w ogóle satysfakcjonująca dla rynku wewnętrznego. W sektorze samochodowym, który jest sektorem najbardziej dotkniętym, istnieje jednolity rynek samochodów, ale nie ma jednolitego rynku ich części zamiennych. Prowadzi to do zaburzenia cen i trudności w handlu.
Zaproponowane wyłączenie ochrony wzorów na rynku wtórnym części zamiennych jest właściwą i jedyną skuteczną drogą do osiągnięcia jednolitego rynku w tym obszarze. Pokazuje to rozszerzona ocenia wpływu przeprowadzona przez Komisję analizuje opcje rozwiązania problemu.
Liczby Komisji sugerują, że obecnie klienci płacą 6% do 10% więcej za części zamienne w krajach członkowskich, w których działa ochrona wzorów. Wraz z liberalizacją konsumenci bezpośrednio zyskają na zwiększonej konkurencji i sfinalizowaniu rynku wewnętrznego.
Sektor niezależnej dystrybucji będzie w stanie zaoferować szersze spektrum części, włączając w to części od oryginalnych dostawców sprzętu, jak i zwykle tańsze części od niezależnych producentów. Doprowadzi to do większego wyboru i niższych cen części zamiennych.
Liberalizacja otworzy także okazje do prowadzenia biznesu niezależnym producentom części zamiennych., w większości MŚP i stworzyć europejski rynek o wystarczającej skali pozwalającej na pojawianie się nowych przedsiębiorców. Najważniejszym celem ochrony wzorów jest promowanie konkurencji form poprzez innowacje w projektach. Nie może się to jednak tyczyć części zamiennych, które muszą wyglądać identycznie jak części oryginalne jeśli mają czemuś służyć. Konsument płaci za projekt kupując nowy samochód lub inny produkt, nie powinien być zmuszany do płacenia ponownie za każdym razem gdy potrzebuje części zamiennej.
Proponowana klauzula o naprawach jest uczciwym i poprawnym kompromisem pomiędzy ochroną innowacji tam, gdzie to jest to konieczne a utrzymywaniem wolnego handlu i konkurencji, gdy trzeba.
Obywatele europejscy i przedsiębiorcy potrzebują dzisiaj jednolitego rynku części zamiennych, który pozwoli na większą konkurencję. Przy pomocy tej dyrektywy możemy dostarczyć rynkowi klucza do osiągnięcia tego.
Klaus-Heiner Lehne
Pani przewodnicząca, panie i panowie! Dotarliśmy dzisiaj do prowizorycznego końca dyskusji, która trwała przez 17 lat. Pamiętam, że gdy zostałem po raz pierwszy wybrany do tej Izby w 1994 roku, próbowaliśmy już głowić się nad tym zagadnieniem. Nie osiągnęliśmy wtedy konkluzji. Wszystko co udało nam się zrobić w trakcie mediacji było zamrożenie sprawy. Kilka lat temu Komisja przedstawiła nowy projekt, który znowu zabrał trochę czasu, ale w końcu może zostać zakończony, przynajmniej pierwsze czytanie.
To co się tutaj proponuje i co mają państwo przed sobą jest zasadniczo tym, co Komisja przedłożyła, mianowicie propozycją liberalizacji rynku części zamiennych, aczkolwiek z pięcioletnim okresem przejściowym dla państw członkowskich, w których części zamienne objęte są ochroną wzorów.
Przez 17 lat słuchałem argumentów za i przeciw. Większość z nich była nieprzekonywująca. Pozwólcie mi państwo przytoczyć kilka przykładów. Po pierwsze był argument mówiący, że ceny dla konsumentów będą niższe jeśli zostanie wprowadzona klauzula o naprawach. Nie ma w ogóle dowodu empirycznego na to twierdzenie - wręcz przeciwnie. Dane porównawcze na dotyczące cen części zamiennych w Wielkiej Brytanii, gdzie rynek jest zliberalizowany oraz w Niemczech, gdzie nie jest, pokazuje paradoksalnie, że ceny części zamiennych są wyższe w Wielkiej Brytanii, niż w Niemczech.
Poza tym, nie jest o jakaś szczególnie trudna rzecz do zrozumienia: producenci samochodów muszą odzyskać w jakiś sposób koszty projektowania. Jeśli nie mogą odzyskać ich ze sprzedaży części zamiennych, to jest logicznym, że będą musieli odzyskać je poprzez ceny nowych samochodów i samochody staną się droższe. W takim przypadku także konsument musi za to zapłacić.
To samo dotyczy się przy okazji do składek ubezpieczeniowych. Część kosztu kupna nowych samochodów, jak wiemy, pokrywana jest przez polisy ubezpieczeniowe. Jeśli składka rośnie, nie pomaga to także konsumentom. W ten czy w inny sposób zawsze zostanie mu wystawiony rachunek.
Nie jestem naprawdę przekonany argumentem mówiącym, że branża samochodowa potrzebuje ochrony wzorów, aby poradzić sobie z konkurentami z Dalekiego Wschodu, którzy zagrażają jej rynkom, jako że w krótkim czasie zobaczymy jak przemysł wymyśla nowe sposoby na ochronę swoich części zamiennych: patentowanie inteligentnych masek samochodów i inteligentnych lusterek bocznych, ochrona innych części poprzez prawo dotyczące znaków handlowych umieszczając na nich po prostu szczególne loga, nakładając warunki gwarancji i stosując inne praktyki.
Argument o bezpieczeństwie jak pokazała nasza ocena wpływu nie jest także niezbitym, ponieważ bezpieczeństwo, jak wszyscy wiemy może być zapewnione poprzez odpowiednie testy.
Przytaczam te argumenty, ponieważ wierzę, że wszystkie argumenty jakie zostały przedstawione są w końcu nieuzasadnione i nie dostarczyły jasnej odpowiedzi na fundamentalne pytanie.
Gdy już wszystko zostało powiedziane i zrobione pozostają dwa kluczowe argumenty, które uznaję. Jeden z nich jest argumentem z praw autorskich, który mówi, że w Europie powinna istnieć przykładna ochrona praw do intelektualnej własności i rzeczywiście przyjmuję pogląd, że to co mamy tu zamiar uchwalić prawdopodobnie wyśle zły sygnał do Chin i Indii i, że naszym zadaniem jako Europejczyków jest właściwie obrona praw należnych własności intelektualnej.
Przejdę jednak od razu do kontrargumentu. Mamy wspólny rynek europejski i - jak pan komisarz McCreevy słusznie zauważył - sytuacja, w której dwie trzecie państw członkowskich zliberalizowało ich rynki wtórne i dlatego nie ochraniają wzoru części zamiennych, podczas gdy pozostałą jedna trzecia to robi. Faktem jest, że stworzenie jednolitego rynku w Europie pociąga za sobą stworzenie wspólnych zasad prawnych i stosowanie zasady większości nie jest niezwykłe w takich przypadkach.
W mojej opinii zawsze istniało kompromisowe rozwiązanie, za którym agitowałem razem z komisarzem Monti w latach dziewięćdziesiątych. Był to pomysł przymusowej licencji, która oznaczałaby, że jakikolwiek producent może reprodukować części podlegając opłacie licencyjnej dla właściciela praw do wzoru.
Nawiasem mówiąc mamy bardzo podobny przepis dotyczący prawa autorskiego, tak więc nikt nie może mi powiedzieć, że nie jest to możliwe. Służyłoby to zarówno ochronie wzoru, jak i tworzeniu rynku. Niestety idea ta nie przyciągnęła poparcia większości w Izbie lub w Radzie.
Musieliśmy wyciągnąć więc wnioski, że powinniśmy zliberalizować i, że powinniśmy dać okres przejściowy aby ochraniać państwa członkowskie, które potrzebują trochę więcej czasu aby się dostosować. Pozostał wtedy problem czy 5 czy 8 lat powinno zostać dozwolone. Moja grupa, tak jak Komisja Prawna optowała za pięcioma latami, słyszałem że grupa socjalistów popiera 8 lat.
Sednem sprawy jest, że gdy Parlament będzie jutro głosować nad pytaniem czy pięć czy też osiem lat powinno się pojawić w tekście, będzie wtedy sygnalizował Radzie potrzebę zgodzenia się na okres przejściowy. Wiem z rozmów z prezydencją słoweńską, że ich propozycje zmierzać będą ku raczej dłuższemu niż krótszemu okresowi. Życzę oczywiście prezydencji słoweńskiej powodzenia w jej wysiłkach.
Jest jedna rzecz, sądzę, że powinniśmy pamiętać o drugim czytaniu. Jeśli Rada dojdzie w końcu do porozumienia, my w Parlamencie powinniśmy pamiętać, by nie komplikować zbytnio spraw podczas drugiego czytania. Problem nie zasługuje na przedłużające się spory, a już czas jest najwyższy dojść do konkluzji. Obecny szkic jest naszym udziałem w osiągnięciu tego celu.
Wolf Klinz
Panie komisarzu, panie i panowie! Po długiej debacie, Komisja Prawna określiła się na korzyść całkowitej liberalizacji rynku wtórnego widocznych części zamiennych. Jak już słyszeliśmy, kompromis jaki został osiągnięty w Komisji Prawnej mówi o wolnym rynek po okresie pięcioletnim przejściowym.
Przyjmuję z zadowoleniem ten krok, aczkolwiek osobiście uważam, że lepiej, aby okres przejściowy był zbyt długi, niż zbyt krótki. Dwa i pół roku temu, w 2005 roku, jako sprawozdawca Komisji ds. Ekonomiczno-Walutowych, optowałem za wczesną liberalizacją. Niestety sprawozdawca Komisji Prawnej ciągle opóźniał ten proces. Nie wiem, czy miał on osobiste wątpliwości dotyczące projektu, czy nie był w stanie oprzeć się silnej presji producentów samochodów w jego federalnym stanie.
Bez względu na to jaki był powód, irracjonalne jest posiadanie wolnego rynku na nowe pojazdy ale nie na części zamienne. Liberalizacja rynku wtórnego wzmocni konkurencję, pojawi się presja na spadek cen oraz szerszy wybór dla konsumentów. Nie przeszkodzi to innowacjom; wręcz przeciwnie, może je wręcz stymulować, gdy producenci pojazdów będą starali się projektować swoje produkty tak, aby były trudne do podrobienia. Oczywiście popieram prawo własności intelektualnej i jego ochronę - co do tego nie ma wątpliwości - ale to prawo nie jest barierą do liberalizacji rynku. Był tylko jeden przypadek kiedy jeden producent pojazdów uruchomił działania przeciw drugiemu producentowi za pogwałcenie praw wzoru na rynku pierwotnym, mimo tego, że pojawiało się bardzo wiele uderzających podobieństw pomiędzy modelami produkowanymi przez różnych producentów.
Małe i średnie przedsiębiorstwa również skorzystają z liberalizacji poprzez nowe możliwości rynkowe, które powinny zwiększyć zatrudnienie w UE i zapewnić substytuty wielu produktów importowanych. W końcu, indywidualny konsument będzie odtąd miał wolny wybór między kilkoma dostawcami. Jestem pewien, że będą zadowoleni z takiej możliwości.
Manuel Medina Ortega
sprawozdawca komisji opiniodawczej Komisji Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów. - (ES) Pani przewodnicząca! Tak jak pan Lehne wspomniał, ta sprawa dotyczyła Izby przez 17 lat. Miałem zaszczyt śledzić ją od samego początku, kiedy pracowałem jako sprawozdawca dla Komisji Prawnej nad dyrektywą w sprawie wzorów i modeli przemysłowych. Następnie projektowałem opinię Komisji Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów w tej samej sprawie, jak również śledziłem jej postępy jako przedstawiciel grupy socjalistycznej w Komisji Prawnej.
Chciałbym rozpocząć od złożenia gratulacji panu Lehne za jego wyważone stanowisko. Zdał nam sprawę z czyhających trudności. To nie jest łatwy temat, w żadnym razie; wiążą się z nim zarówno prawne komplikacje, jak i ekonomiczne konsekwencje.
Zgadzam się z nim. Przypominam sobie długie nocne dyskusje z Radą podczas komitetu pojednawczego odnośnie ostatecznej formuły - wtedy rozważaliśmy możliwość jakiejś obowiązkowej licencji, która została w końcu odrzucona - ale myślę, że zarówno sprawozdawca, jak i ja oraz pan Klintz, który przemawiał przede mną, popierają prawa własności intelektualnej.
Z prawnego punktu widzenia jednak, problem w związku z modelami i wzorami przemysłowymi leży w ochronie produktu jako całości. Najważniejszą cechą jest wartość estetyczna całego produktu, innymi słowy wzór, a najczęściej podnoszoną kwestią jest wygląd samochodu.
Części zamienne, czyli części, które się zepsuły lub uległy uszkodzeniu w wyniku wypadku samochodowego lub z innych powodów, muszą zostać wymienione i, jak pan komisarz McCreveevy powiedział, normalny format to część odpowiadająca części wymienionej. Kiedy ktoś wymienia część i zastępuje ją inną identyczną bez zwracania uwagi na wzór, oczywistością jest, że ta osoba nie popełnia plagiatu, lecz po prostu naprawia przedmiot, który musi zostać naprawiony. To jest słynna koncepcja "musi być właściwe/musi pasować”.
Sądzę, że formuła zaproponowana przez sprawozdawcę jest właściwym rozwiązaniem, ale zwraca również uwagę na inną kwestię: istnieje także inny aspekt, który jest gospodarczą częścią problemu. Innymi słowy obecnie jest wiele krajów, w których przemysł samochodowy potrzebuje dodatkowego dochodu generowanego przez prawa własności intelektualnej. Jak powiedział komisarz, aby zabezpieczyć rynek wewnętrzny należy ujednolicić prawo w całej Unii Europejskiej, a sedno leży w tym, jak pogodzić jedno z drugim.
Jedynym sposobem, aby tego dokonać to okres przejściowy. Musimy dać przemysłowi szansę na długoterminowe przygotowania i zaplanowanie kompensacji strat wynikłych z utraty dodatkowego dochodu z praw własności fabrycznych części, koncepcja która nie ma sensu w tej chwili, działamy teraz w oparciu o zasadę, że własność odnosi się do wzoru jako całości.
Główną kwestią jest okres czasu, jak zauważył pan Lehne. Niektórzy sądzą, że powinien być pięcioletni - dwa plus trzy, możemy powiedzieć - podczas, gdy inni uważają, że powinien on wynosić osiem lat.
Jutro zobaczymy jakie jest stanowisko grup politycznych i delegatów różnych państw oraz indywidualnych posłów. Przyszło mi do głowy, że nie jest to kwestia do dyskusji między partiami politycznymi, ale raczej uzgodnienia z interesami narodowymi, indywidualnymi preferencjami oraz preferencjami ochrony sektorów.
W każdym razie, uważam, że dyskutowano tę sprawę między Radą a Komisją przez 17 lat nie jest złą rzeczą, gdyż jest ogólna tendencja korzystania z instrumentów legislacyjnych, aby rozwiązywać za ich pomocą sporadyczne problemy, a tutaj dwóch ustawodawców pracowało nad znalezieniem zrównoważonego rozwiązania, które przyzna prawo do ochrony własności intelektualnej, interesów producentów samochodów, konsumentów i również - bo dlaczego nie? - interesów małych warsztatów naprawczych i nawet firm ubezpieczeniowych.
Uważam, że zaproponowana przez sprawozdawcę formuła jest dobrym rozwiązaniem. Tak, jak już powiedziałem, jedyną rzeczą pozostałą do określenia - a dowiemy się tego poprzez wyniki - jest okres czasu. Myślę jednak, że w tych warunkach Parlament daje Komisji szansę na naszkicowanie nowego przepisu w krótkim okresie czasu, który uchroniłby nas od zwyczajowego uciekania się do Trybunału Sprawiedliwości w sprawach spornych.
Uważam, że Parlament powinien po prostu przyjąć sprawozdanie i bez uprzedzeń do mniejszych problemów jakie mogą powstać przy wprowadzaniu niektórych poprawek.
Piia-Noora Kauppi
w imieniu grupy PPE-DE. - Pani przewodnicząca! Chciałabym zacząć, jaki wielu moich kolegów dzisiaj, od wskazania wagi prawa własności intelektualnej i ochrony wzoru w ogóle. Potrzebujemy tych regulacji jeśli chcemy być konkurencyjni, dynamiczni i innowacyjni oraz jeśli chcemy rozwijać nasze społeczeństwo.
Jednakże, musimy mieć pewność, że nasze rynki działają efektywnie. Propozycja Komisji jest jak najbardziej na czasie. Jak wielu już wskazało, czekaliśmy na to już 17 lat, i musimy czekać jeszcze przez pięć kolejnych. Myślę, że pięcioletni okres przejściowy jest wystarczająco długi i z pewnością da czas przemysłowi samochodowemu na przystosowanie się do zmian we właściwy sposób.
To jest dobra równowaga między prawami własności intelektualnej a prawami konsumentów. Mamy 260 milionów właścicieli pojazdów w Europie, którzy czekają na dobrze funkcjonującą klauzulę "części zamiennych i napraw”.
Ten projekt dyrektywy i kompromis wypracowany przez Komisję Prawną, zapewniają, że wszystkie części składające się na produkt końcowy, gdy jest produkt jest tworzony - które nie są tak na prawdę tradycyjnymi częściami zapasowymi - mogą nadal podlegać dyrektywie o ochronie wzorów.
Jestem przekonana, że ta dyrektywa przyniesie korzyści europejskim konsumentom. Panika wzniecona przez przemysł samochodowy, że doprowadzi to do utraty pracy przez 50 000 pracowników z sektora samochodowego lub 2 miliardów euro strat, jest zupełnym nonsensem. Moim zdaniem przyniesie to tylko możliwości rozwoju biznesu dla małych i średnich przedsiębiorstw w Europie i stworzy nowe miejsca pracy dla Europejczyków.
Ważne do odnotowania jest to, że zdecydowanie chcemy widzieć rezultaty już za pięć lat, a nie za osiem lat. Mam nadzieję, że to będzie jutrzejszym kompromisem.
Lidia Joanna Geringer de Oedenberg
w imieniu grupy PSE. - Pani Przewodnicząca! Omawiany wniosek w sprawie dyrektywy o ochronie prawnej wzorów przemysłowych dotyczy liberalizacji rynku wtórnego części zamiennych dla przemysłu samochodowego, którego wartość w całej Unii szacowana jest na 10 miliardów euro.
Wspólny rynek wewnętrzny obejmuje obecnie jedynie sprzedaż nowych samochodów, a większość państw członkowskich utrzymuje w swych porządkach prawnych własne zapisy chroniące wzory i modele widocznych części zamiennych. Oznacza to, że produkcja i obrót częściami takimi jak, pokrywy silnika, drzwi, zderzaki czy błotniki nie może się odbywać swobodnie, a różne uregulowania w tym zakresie w różnych państwach członkowskich powodują zakłócenia konkurencji.
W krajach stosujących całkowitą ochronę wzorów: Austrii, Francji, Niemczech, czy Czechach ceny części zamiennych są wyższe średnio od 6 do 10%. Cierpi na tym głównie europejski konsument oraz małe i średnie przedsiębiorstwa, które chciałyby wejść na rynek i uczciwie konkurować z autoryzowanymi serwisami. Przeciwnicy liberalizacji to głównie duże koncerny samochodowe, które przekonują, że niezależni producenci będą sprzedawać części taniej, gdyż nie ponoszą kosztów związanych z projektowaniem i opracowaniem nowego produktu.
Propozycja Komisji stanowi kolejny krok do pełnego uwolnienia rynku motoryzacyjnego w Europie. Klauzula napraw jest prawem prokonsumenckim, przeciwstawia się monopolowi koncernów samochodowych na rynku części zamiennych oraz wpływa na większą konkurencję producentów, a w efekcie na niższe ceny części i ich wyższą jakość. Warto podkreślić, że z pozytywnymi dla konsumentów skutkami klauzulę napraw wprowadziło już 11 państw wspólnej Europy, które charakteryzuje konkurencyjność i wysoka dynamika wzrostu gospodarczego, między innymi Irlandia, Wielka Brytania, a spośród nowych członków Unii: Łotwa, Węgry oraz Polska.
W rzeczywistości części niezależnych producentów od części z logo koncernu różni najczęściej tylko opakowanie. 80% części wytwarzanych jest właśnie przez niezależnych producentów, a jedynie 20% produkowanych jest bezpośrednio przez koncerny. Zastrzeganie wzorów nie ma nic wspólnego z bezpieczeństwem części, bo dotyczy ono tylko ich wyglądu, co potwierdzono w drodze wiarygodnych analiz przeprowadzonych dotychczas w całej Europie. Kończąc chciałabym dodać, że okres pięciu lat jest maksymalnym, na jaki europejscy konsumenci mogą się zgodzić.
Alexander Lambsdorff
Pani przewodnicząca, panie komisarzu, panie i panowie! Liberalizacja rynku widzialnych części zamiennych samochodu jest mile widziana z trzech powodów. Pierwszym jest korzyść, jaką odniosą konsumenci z wolnego wyboru i konkurencji. Drugim jest prawdopodobny spadek cen i przejrzysta wycena, koszty wzoru powinny być elementem kosztu nowego pojazdu a nie kompensowane monopolem na rynku części zamiennych.
Trzecim powodem jest korzyść jaką uzyska rynek pracy w Unii Europejskiej, gdyż europejskie przedsiębiorstwa mogłyby produkować części zamienne do pojazdów importowanych do UE. Jak dotąd mogły to robić jedynie producenci spoza Europy. Podczas kampanii wyborczej w 2004 roku, odwiedziłem fabrykę części niedaleko Gütersloh. Ta fabryka na pewno będzie zadowolona z nowych zasad.
Miło mi zobaczyć, że ważne elementy z propozycji Komisji, takie jak klauzula naprawcza, są zawarte w szkicu przyjętym przez Komisję Prawną. Jako referent w mojej grupie w Komisji Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów, byłem za utrzymaniem tej klauzuli. Wierzę, że szkic pozwoli nam przybliżyć się do prawdziwego rynku.
Są dwa główne defekty, o których niektórzy moi koledzy Członkowie już wspominali. Jednym z nich jest opóźnienie sprawozdania przez poprzedniego referenta. Postępując tak, pan Radwan nie zachowywał się jako przedstawiciel Europejczyków, ale jako przedstawiciel Bavarian Motor Works - BMW. To był jakiś niesmaczny epizod.
Drugą wadą jest pięcioletni okres przejściowy, który tylko wszystko opóźni. Pięć lat do czasu efektów liberalizacji to bardzo długo; opóźni to konkurencję i korzystanie z efektów liberalizacji rynku.
Słyszałem, że rząd niemiecki gra na zwłokę. To jest anty-konkurencyjna głupota. Smutne jest to, że stało się to już firmowym znakiem rządu niemieckiego. Mam nadzieję, że zaniechają takiego działania przed Radą.
Podsumowując mamy kompromis, z którym możemy żyć i który powinniśmy przyjąć. Mogę jedynie powtórzyć słowa pana Lehne, któremu w tym miejscu chciałbym podziękować za jego pracę: powinniśmy dojść do jakiejś konkluzji i uniknąć dalszych opóźnień w drugim czytaniu.
Marcin Libicki
w imieniu grupy UEN. - Pani Przewodnicząca! Tematem dzisiejszej debaty jest liberalizacja rynku części zamiennych. Chodzi o to, aby dać zgodę na produkowanie części zamiennych do samochodów innym producentom niż właściciele firm samochodowych. Sprawozdanie Pana Lehne idzie w bardzo dobrym kierunku i zarówno ja osobiście, jak i grupa Unii na Rzecz Europy Narodów popiera wnioski z tego sprawozdania płynące.
Zdajemy sobie sprawę, ja zdaję sobie sprawę, jako zwolennik gospodarki liberalnej, że dla dobrej i skutecznej gospodarki liberalnej istotne są dwa elementy: z jednej strony wolność produkowania i sprzedawania różnych produktów, z drugiej strony ochrona własności producenta, pierwotnego producenta, jego własności intelektualnej, można powiedzieć jego prawa autorskiego.
Chodzi o to jednak, że pełna wolność gospodarcza nie będzie skuteczna, jeżeli nie będziemy szanowali własności tego, kto dał pierwszy pomysł i który ma, jak gdyby moralne prawo do tego produktu, który go wymyślił i który jest jego pierwotnym właścicielem. Z drugiej strony nie będzie też wolności gospodarczej wtedy, jeżeli prawa autorskie doprowadzą do monopolizacji rynku i w ten sposób ograniczą wolność gospodarczą.
Jestem przekonany, że w tej dziedzinie, w dziedzinie właśnie części zamiennych, występowało dotychczas w tych krajach, w których istniały ograniczenia na rzecz prawa autorskiego pierwotnego producenta, istniało de facto ograniczenie gospodarki, zwyżka ceny produktu i w ten sposób monopolizacja producenta samochodów, a więc tego właściciela własności intelektualnej. Jeżeli chcemy zatem zachować równowagę między prawem dowolnego rynku z jednej strony, a prawem do zachowania własności intelektualnej, musimy jednak postawić pewne tamy właśnie tej własności intelektualnej.
Uważam, że to sprawozdanie idzie w tym kierunku i dlatego, z punktu widzenia liberalizmu gospodarczego, a więc tego ustroju, który daje najskuteczniejszą, najwydajniejszą i najlepszą produkcję - jeżeli jednak jest trzymany w pewnych ryzach - to sprawozdanie popieram i Panu Lehne tego sprawozdania gratuluję.
Eva Lichtenberger
Pani przewodnicząca! Nie jestem weteranem w tej dziedzinie, ale cieszy mnie ten wypracowany przez Komisję Prawną kompromis - i tu nasze podziękowania dla sprawozdawców - który wreszcie pozwoli nam przejść do nowej fazy.
Nikt nie powinien lekceważyć wagi jaką ma dla konsumenta na przykład klauzula naprawcza, ani tego, czy konsumenci w niektórych państwach członkowskich będą zdani na łaskę monopolistycznej polityki producentów.
Wydaje się, że niektórzy producenci wysokimi cenami części zamiennych rekompensują sobie zażartą konkurencję, a później powołują się na ochronę wzorów, usprawiedliwiając nią swoją politykę cenową. Oczywiście wielu z lobbystów nie chciałoby być pozbawionymi tej opinii, ale każdy kto twierdzi, że musimy chronić przemysł samochodowy poprzez zachowanie części monopolu, nie zrozumiał najwyraźniej zasad ekonomii. Przemysł samochodowy narzeka na uchwały, do jakich musi się dostosować w walce ze zmianami klimatu, narzeka również na niedostateczną ochronę jego wzorów. Wierzę jednakże, że innowacyjna część tego przemysłu nie narzeka, tylko robi postępy we wprowadzaniu innowacji. W końcu jest to tylko kwestia ochrony wzorów a nie patentów. Już najwyższy czas nauczyć się rozróżniać te dwie sprawy.
Argument dotyczący bezpieczeństwa, podniesiony już przez większość przedsiębiorstw, został w końcu obalony i warto również zauważyć, że europejskie organy konsumenckie dały korzystną odpowiedź na obecny kompromis. Teraz kolej na nowe starania do wydłużenia okresu chwały do ośmiu lat dla krajów, gdzie wysoki poziom ochrony jest obecnie w sile. Ja twierdzę, że pięć lat to aż za dużo. Nie chciałabym na nowo rozpatrywać kwestii tego kompromisu. My zieloni powinniśmy poprzeć ten kompromis i uważam, że tak też powinna zrobić Izba.
Daniel Strož
Pani przewodnicząca, panie komisarzu, panie i panowie! Pozwólcie mi wyrazić mój sprzeciw w związku z propozycją dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady wnoszącą poprawki do dyrektywy 98/71/WE dotyczącej prawnej ochrony wzorów. Mój sprzeciw odnosi się do propozycji jako całości, a nie tylko do mniejszych problemów jakie niesie ze sobą propozycja Rady. Celem propozycji jest poradzenie sobie z kwestią konkurencji w przemyśle samochodowym poprzez bezprecedensowe ograniczenie prawnej ochrony jaką prawa przemysłowego wzoru daje częściom zamiennym. Takie podejście jest niezgodne nie tylko ze strategią lizbońską, ale również z ogólnie przyjętym i często przywoływanym trendem ku większej ochronie własności intelektualnej, włączając w to ich egzekwowanie. Udowodniono, że nie ma powodów ani ekonomicznych ani prawnych ani związanych z zatrudnieniem na ograniczenie praw posiadaczy prawa wzoru.
Chciałbym również wskazać na fakt, że korzyści ekonomiczne wynikające z monopolu zapewnionego przez prawna ochronę wzorów mogą sprzyjają większemu wzrostowi. W dodatku, należy zwrócić uwagę na to, że prawa własności intelektualnej, razem prawami dotyczącymi wzorów, mogą być ograniczane jedynie pod warunkiem ważnego interesu publicznego. Negatywne skutki tej dyrektywy, o ile zostanie przyjęta, odbiją się mocno na europejskim przemyśle samochodowym. Jest wystarczająco dużo argumentów na to, że liberalizacja rynku części zapasowych wersji proponowanej przez Komisję, wyrządzi szkody konsumentom przez wprowadzenie na rynek niebezpiecznych i niskiej jakości produktów. Jeśli tak zwani niezależni producenci będą produkować standardowe części wysokiej jakości, wymagające stosowania zaawansowanych technologii, to taka produkcja nie będzie dla nich opłacalna.
Charakter tej propozycji może być zilustrowany niepojętą opinią wyrażoną przez Komisji Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów, która z jednej strony popiera propozycję w imię świętego hasła liberalizacji rynku wewnętrznego, a z drugiej mówi, że "abolicja ochrony wzorów jest wystąpieniem przeciwko uznanym zasadom ochrony własności intelektualnej i mogłaby ustanowić niebezpieczny precedens dla ochrony praw własności intelektualnej w innych obszarach, tak samo jak w przypadku kiedy Unia Europejska naciskała na akceptację przez kraje trzeciego świata ustroju chroniącego własność intelektualną, który rozprawiłby się z kwestią podróbek i fałszerstwem”. To chyba nie wymaga dalszych komentarzy.
Christoph Konrad
(DE) Pani przewodnicząca, panie i panowie! Ta rewizja dyrektywy dotyczącej prawnej ochrony wzorów krąży wokół kwestii czy ochronie prawne podlega wygląd samochodu, czy powinna być ona rozszerzona na widoczne części zamienne, takie jak lusterka czy reflektory.
Konsekwencją rozszerzenia - w mojej opinii przesadnego rozszerzenia - ochrona wzorów dałaby producentom samochodów monopol na rynku oceniony na 13 miliardów euro. Ochrona wzoru dla części zamiennych wyłączyłaby około 25% całego rynku części zamiennych z zakresu regulacji o wyłączeniu grupowym kategorii pojazdów silnikowych.
Klauzula napraw zaproponowana prze Komisję Europejską zapewnia, że regulacja w sprawie wyłączenia grupowego, które jest podstawowym prawem rządzącym w sektorze pojazdów, będzie odnosić się do całego rynku części zamiennych i rynku napraw, co w tej chwili ma miejsce tylko w Belgii, Irlandii, Włoszech, Hiszpanii oraz Wielkiej Brytanii.
Pięcioletni okres przejściowy zaproponowany przez grupę PPE-DE jako wstęp do obowiązującej dyrektywy jest odpowiedni i moim zdaniem, bardziej niż hojny. Pozwólcie mi państwo na słowo ostrzeżenia, przeciw jakimkolwiek opóźnieniom, wyłączając w to te spowodowane przez Radę, konsumenci czekają już całkiem długo na niższe rachunki za naprawę i tańsze składki ubezpieczeniowe, podczas gdy ta rozwlekła dyskusja toczy się tutaj między państwami członkowskimi.
Co więcej, nie powinniśmy zostawiać Europejskiemu Trybunałowi Sprawiedliwości ustalenia nieuniknionych konsekwencji dalszej bezczynności, ale powinniśmy być kreatywni w naszej roli ustawodawców. Na podstawie standardów ustalonych jutro, Rada powinna postarać się, aby jak najszybciej podjąć decyzję.
Leopold Józef Rutowicz
Pani Przewodnicząca! Ochrona prawna wzorów ma zabezpieczyć korzyści z ich zaprojektowania, lecz nie może ograniczać konkurencji i prowadzić do nieuzasadnionego wzrostu ich cen. Wprowadzenie klauzuli napraw wprowadza uczciwą równowagę pomiędzy ochroną prawną własności intelektualnej a potrzebą wolności konkurencji i chroni 260 milionów europejskich kierowców przed monopolem w zakresie kupna widocznych części zamiennych do napraw samochodów.
Popieram zgłoszone poprawki numer 1, 2, 3, 5 i 8 oraz jestem przeciwnikiem poprawek numer 6, 7 i 9. Zmiany te korzystne są dla jednolitego rynku, małych i średnich przedsiębiorstw i konsumentów. Chciałbym podziękować sprawozdawcy, panu Lehne, za wkład pracy i uzyskane kompromisy przy nowelizacji dyrektywy o ochronie wzorów.
Malcolm Harbour
Pani przewodnicząca! Myślę, że jest to historyczny dzień, gdyż w końcu zabieramy się za tę irytującą kwestię i anomalia na wewnętrznym rynku. Myślę, że powinniśmy przypomnieć sobie pokrótce jak doszliśmy do tego miejsca.
Zostałem zaangażowany, zanim wszedłem do Parlamentu, w sprawy różnic na rynku. Szczerze mówiąc, własność intelektualna i jej nienaruszalność nie są tu problemem. Właściwie jest to bardziej fundamentalna kwestia. Własność intelektualna jest prawem udzielonym w procedurach, ale nie może być wykorzystana dla celów anty-konkurencyjnych. W wielu krajach, zwłaszcza w Wielkiej Brytanii, gdzie to wszystko się zaczęło, było całkiem jasne dla komisji do spraw monopolu, że producenci samochodów wykorzystywali ten monopol. Obecnie, i to nie jest podkopywanie ważności ochrony własności intelektualnej, chcę to wyjaśnić wielu kolegom, którzy się na ten temat wypowiedzieli.
Drugą rzeczą, jaką chciałem powiedzieć jest przykucie uwagi moich kolegów do ważnego środka, jaki Komisja Rynku Wewnętrznego przedstawiła kilka miesięcy temu - miałem ten zaszczyt być sprawozdawcą - dotyczącej zatwierdzenia typu pojazdu Po raz pierwszy mamy ustrój, w którym niezależni producenci części samochodowych, będących istotnymi dla bezpieczeństwa i ochrony środowiska, muszą zostać sprawdzeni pod kątem standardów obowiązujących producentów części samochodowych. Ta nowa propozycja skutecznie usunie spory odnośnie bezpieczeństwa, o którym ponownie powtórzył pan Strož. Ale to już minęło: ten Parlament zadbał o to, żeby to już minęło.
Tak więc, mieliśmy do czynienia z dwiema zasadniczymi kwestiami i sądzę, że już czas przejść dalej. Cieszę się, że producenci samochodów zaakceptowali wreszcie fakt, że nie można regulować rynku. Koledzy, wiecie że nie możemy regulować rynku. To niezwykła anomalia. Pozwolono jej rozwijać się przez długi czas. To coś, co chcemy zrobić, aby uzupełnić wewnętrzny rynek. Myślę, że jesteśmy niezwykle hojni w zaoferowaniu pięcioletniego okresu przejściowego. Mam nadzieję, że Rada się na to zgodzi. Zostawmy tę kwestę już w spokoju i zajmijmy się prawdziwymi sprawami, czyli jak mieć kwitnący przemysł samochodowy w przyszłości.
Jean-Paul Gauzès
Pani przewodnicząca, panie komisarzu, panie i panowie! Po licznych poprawkach, parlamentarna Komisja Prawna przyjęła propozycję dyrektywy dotyczącej prawnej ochron wzoru i modeli.
Żałuje, że tekst przyjęty przewidział wyeliminowanie ochrony wzorów i modeli widocznych części samochodowych. Jeśli ta decyzja jest nieprzydatna, będzie mieć negatywne reperkusje na rynek samochodowy w UE, bez prawdziwych zalet dla konsumentów. Unia Europejska regularnie wydaje przypomnienia o decydującej roli ochrony własności intelektualnej w konkurencyjnym biznesie. Przez wiele lat państwa członkowskie ciężko pracowały aby zabezpieczyć regulacje Wspólnoty zarządzające prawami własności intelektualnej na wewnętrznym rynku.
Obecna propozycja całkowicie zaprzecza tej polityce i poczyni znaczne szkody w prawach ochrony własności intelektualnej. Nie można odrzucać ochrony odnoszącej się do części zapasowych czy też innych kompleksowych produktów, które są wynikiem oryginalnej artystycznej twórczości.
W przeciwieństwie do tego, co zostało powiedziane, ale nigdy nieustanowione, usunięcie ochrony dla samochodowych części zapasowych nie doprowadzi do pozyskania konsumentów. Współczynnik jakości i ceny nie dowodzi zysku nowych konsumentów. Z badań zleconych przez Komisję Europejską, wynika że pełna liberalizacja rynku części zapasowych niekoniecznie przyniesie korzyść konsumentom z punktu widzenia ceny, a to z powodu liczby pośredników między dostawcami części a końcowym użytkownikiem. Zniesienie ochrony dałoby korzyść właściwie jedynie operatorom, którzy nie będą przymuszeni do pokrycia kosztów produkcji i którzy, w przeciwieństwie do producentów, będą mniej zainteresowani poszanowaniem charakterystyki jakich oczekują kupujący po produkcie. Poza tym, propozycja Komisji, może doprowadzić do pojawienia się części słabszej jakości, co może w końcu być zachętą do produkowania podróbek.
Z tych wszystkich powodów, ubolewam nad przyjętym przez Komisję stanowiskiem. Nadal popieram dwie poprawki, które zaproponowałem na posiedzeniu wraz z moimi kolegami posłami, na korzyść ośmioletniego okresu przejściowego chroniącego wzory i modele.
Marianne Thyssen
Pani przewodnicząca, panie komisarzu, panie i panowie! Debata o ochronie wzorów widocznych części zapasowych w rzeczywistości toczy się przez prawie całą generację posłów tej Izby Dyskutowaliśmy o tym przez prawie 17 lat, ale aż do teraz nie zdołaliśmy osiągnąć porozumienia w tym ważnym ekonomicznym prawie ani w dostosowaniu praw Państw Członkowskich do odpowiedniego poziomu.
Minęły 3 lata od wysunięcia propozycji przez przewodniczącego Komisji i wreszcie będziemy jutro głosować nad pierwszym czytaniem. Sprawozdanie pana Lehne wiedzie nas w dobrym kierunku. Szanuje własność intelektualną wzorów złożonego produktu jako całości, a jednocześnie daje nam możliwości właściwego działania w obrębie rynku części zapasowych.
Obecny podział wewnętrznego rynku nie ma racji bytu. Pozbawia on producentów części - a mam tu na myśli niezależnych producentów - możliwości korzystania z korzyści skali. Pozbawia niezależne firmy naprawcze możliwości wybrania własnego dostawcy i w końcu pozbawia konsumenta możliwości wykorzystania zniżkowej tendencji cenowej, która miałaby miejsce w dobrze prowadzonym konkurencyjnym rynku.
Teraz, z nową dyrektywą - Malcolm Harbour wskazał to również teraz, nowa dyrektywa dotycząca zatwierdzenia typu pojazdu - usunęliśmy ostatnią przeszkodę. Nadszedł również czas na podjęcie ważnej i ostatecznej decyzji. Moim zdaniem, nie potrzebujemy nawet pięcioletniego okresu przejściowego. Przez te wszystkie lata debaty nauczyłam się, że polityka jest sztuką możliwości, mogę przeżyć z tymi pięcioma latami, z tym kompromisem.
Odkładanie tego na później, pani przewodnicząca, naprawdę jest nie do zaakceptowania. Proszę nam pozwolić na wybranie rynku wewnętrznego. To jest aspekt wewnętrznego rynku, który przynosi korzyści konsumentowi. Pozwólcie nam zdecydować za konsumenta.
Jacques Toubon
(FR) Pani przewodnicząca, panie i panowie! Propozycja Komisji zmierza do pozwolenia firmom innym niż producenci na produkowanie części zamiennych, wychodząc z założenia, że to obniży cenę części i ubezpieczenia. Jest to idylliczne prezentowanie problemu, jakie mieliśmy okazję słyszeć od komisarza ds. ds. rynku wewnętrznego i usług.
Nie ma żadnych dowodów pokazujących, że konsumenci odniosą jakąkolwiek korzyść. Państwa, które do tej pory pozbyły się ochrony nie zaobserwowały żadnej poprawy. Raporty samej Komisji potwierdzają to, jak nasz sprawozdawca Klaus-Heiner Lehne powiedział. Usunięcie ochrony intelektualnej wzorów i modeli w wielu branżach nie tylko w branży samochodowej kłóci się jednak bezpośrednio ze strategią ekonomiczną i handlową UE. Oznacza to otwarcie drzwi dla podróbek i danie szansy niebezpiecznej konkurencji takiej jak Chiny, czy Indie na rozpoczęcie wściekłej produkcji tych elementów. To jest niezgodne ze strategią lizbońską, w której własność intelektualna miała być bronią konkurencyjności i innowacji. Z pewnością przekażemy naszym konkurentom zły komunikat dotyczący tej strategii i będzie to ze szkodą dla interesów UE w kontekście globalizacji.
Panie i panowie! Ta propozycja jest przestarzała. Została zainspirowana przez ideologiczne stanowisko, które w 2007 roku, jest niewłaściwe, jako, że jesteśmy zaangażowani w kluczową bitwę z nowymi ekonomicznymi gigantami, aby zapewnić przetrwanie naszego przemysłu. Nie jest to czas, aby odłożyć naszą broń. Komisarz Mandelson jedzie do Pekinu, aby zmusić Chińczyków do poszanowania własności intelektualnej, Podczas gdy my to tu kwestionujemy. Ta propozycja powinna zostać po prostu odrzucona jako niemożliwa do zrealizowania i lekkomyślna. Teraz, kiedy o tym debatujemy, musimy zachowywać się jako dobrzy ustawodawcy. I dlatego, już na zakończenie, dajemy nasze wsparcie sprawozdawcy i wzywamy Izbę do głosowania za nowelizacją jako podpisaną przez 53 posłów mówiącą o ośmioletnim okresie przejściowym.
Christian Rovsing
(DA) Pani przewodnicząca! Byliśmy świadkami jak liberalizacja starych monopolów w Europie stworzyła stymulującą konkurencję w handlu i przemyśle. Rynek części zapasowych nie jest tu wyjątkiem. Przez wiele lat, producenci samochodów mieli silny monopol na części zapasowe; jest to znaczący element projektu samochodu W praktyce, mówimy o mniej więcej 20 procentach wszystkich części zapasowych sprzedanych na rynku Unii Europejskiej. Całkowity roczny obrót wynosi około 42 milionów euro lub 300 milionów DKK, według szacunków Komisji. Zgodnie z dyrektywą UE wprowadzonej prawie 10 lat temu, państwa członkowskie nadal mają możliwość utrzymania monopoli, chroniących przemysł samochodowy w sposób nieracjonalnie duży.
Propozycja Komisji, która oznacza przyjęcie liberalizacji rynku, ma co najmniej trzy główne zalety. Po pierwsze, pobudzenie przemysłu do inwestycji w produkcję części zapasowych, która zazwyczaj wymaga znacznych kwot na środki trwałe. W tej chwili nie ma takiej stymulacji, rynki UE są zdominowane przez monopolistów i zamknięte na nie oryginalne części zamienne. Po drugie, konsumenci będą oczekiwać spadku cen części zamiennych z powodu większej konkurencji między przedsiębiorstwami. I po trzecie, całkowite wprowadzenie klauzuli naprawczej powinno spowodować spadek samochodowych składek ubezpieczeniowych. Niezwykle znaczący rozmiar rynku części zapasowych, na którym obowiązuje ochrona wzorów, pochodzi się z roszczeń pokrywanych przez polisy ubezpieczeniowe.
Muszę wspomnieć o uwagach pana Harbour dotyczących bezpieczeństwa w związku z produkcją istotnych części zapasowych. Pan Lehne zasługuje na pochwałę za pracę, jaką wykonał nad sprawozdaniem, który ma moje całkowite poparcie.
Charlie McCreevy
komisarz - Pani przewodnicząca! Chciałbym podziękować wszystkim posłom, którzy wzięli udział w tej debacie. Przysłuchiwałem się uważnie nie tylko samej dyskusji, ale również komentarzom odnośnie tej propozycji. Tak więc proszę mi pozwolić, kończąc już, na zaakcentowanie kilku ważnych kwestii.
Obecna sytuacja z mieszaniną różnych reżimów ochronnych przyczynia się do zaburzeń w handlu, co jest niedobre dla rynku wewnętrznego, dla biznesu i dla konsumentów. Całkowita liberalizacja rynku części zapasowych i akcesoriów obiecuje pod wieloma względami czysty zysk. Pozwoliłaby na większą konkurencję oraz dostęp i uczestnictwo MŚP w rynku.
Konsumenci skorzystaliby z możliwości większego wyboru i niższych cen. Poza prawną stabilizacją, uprościłaby codzienne funkcjonowanie administracji, sądów, spółek - zwłaszcza MŚP - oraz konsumentów. W końcu zaproponowane klauzule naprawcze wywodzą się i są w pełni zgodne z zasadami ochrony własności intelektualnej.
Dlatego też proszę Parlament Europejski o wsparcie i powtórzenie tego, co wielu mówców - w szczególności pan Lehne i pan Harbour - już powiedziało - że Parlament Europejski wyśle mocny sygnał na rzecz rozwiązania, jakiego Wspólnota tak pilnie potrzebuje.
Przewodnicząca
Debata została zamknięta.
Głosowanie odbędzie się w środę, 12 grudnia 2007 r.
Oświadczenia pisemne (art. 142 Regulaminu)
Andrzej Jan Szejna  
na piśmie. - Pani Przewodnicząca! Na wstępie chciałbym serdecznie podziękować sprawozdawcy, panu Lehne, za pracę nad tym projektem.
Uważam, że należy poprzeć przedłożone nam dziś sprawozdanie, gdyż "Klauzula Napraw” wprowadza równowagę między ochroną prawną własności intelektualnej, a wolną konkurencją i ochroną konsumentów. Ma ona na celu zapobieganie powstawaniu nieuzasadnionych monopoli, a jej wprowadzenie stanowi kolejny krok na drodze tworzenia jednolitego rynku.
Zgadzam się z panem posłem, że w kontekście globalnym należy unikać niekorzystnej sytuacji dla rynku wewnętrznego Unii Europejskiej w dziedzinie konkurencji, a przecież zgodnie z obecnie obowiązującą dyrektywą w różnych państwach członkowskich istnieją różne praktyki prawne. Przeprowadzone analizy wskazują, że w państwach członkowskich, które w ramach swojego ustawodawstwa utrzymują prawną ochronę wzorów części zamiennych, ceny tych części są od 6,4% do 10,3% wyższe niż w państwach, które wprowadziły liberalizację tego rynku.
Na koniec chciałbym zauważyć, że Polska wprowadziła całkowitą liberalizację tego rynku.
